comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te incedant at si deb̾ent pugnã emiͭ¬
tere et cũ uid̾it magr̃ belłoꝵ aliquẽ
nõ tenere ordiuẽ debitũ ĩ acie ip̃m ĩ¬
crepet et corrigat uł si nimis de̾lin¬
qͣt ipm̃ oĩno repellet ab acie tanꝙͣ
ĩntłem bellatorem ¶Scd̾o ex̾citan¬
di sit bellatores tam pedites ꝙͣ eqͥ¬
tes ad cursum ut suit habłes ĩ p̾curẽ¬
do. uiderur .n. ħ ualde ad tͥa. pͥmo
ad explorand̾ ĩ unicoꝵ fc̃a. Nam bo¬
nũ est ĩ ex̾citum aliquos agiliores
p̾curr̾e qui defacili nõ possint ab istis
hostibus cõp̾hendi explorantes cõdi¬
tõnes et fc̃a hostiũ ¶ Sc do̾ ħ ẽ uti¬
le ad opriñd̃ meliorẽ locũ nam et
locus mltum facit adpugnã. Idõ
bellatores ex̾citati sũt ad cursum fa¬
cilius oprinebũt aptõrem locũ ad
pugnandũ. Est ⁊̃ ħ utile ad ꝑseꝙ̃¬
dum hostes et fugientes. Nam nõ
de difficili qͦs pot̾ euadere marꝰ ĩ seꝙ̃
bessatores ad saltũ ut sciant saltim¬

Expanded text:
ent pugnam committere. Et cum viderit magister bellorum aliquem non tenere ordinem debitum in acie, ipsum increpet et corrigat: vel si nimis delinquat, ipsum omnino repellat ab acie tanquam inutilem bellatorem. Secundo exercitandi sunt bellatores tam pedites quam equites ad cursum, ut sint habiles in praecurrendo. Videtur enim hoc valere ad tria. Primo ad explorandum inimicorum facta. Nam bonum est in exercitu aliquos exiliores praecurrere, qui de facili non possint ab ipsis hostibus comprehendit, explorantes conditiones et facta hostium. Secundo hoc est utile ad obtinendum meliorem locum. Nam et locus multum facit ad pugnam. Ideo si bellatores exercitati sunt ad cursum, facilius obtinebunt aptiorem locum ad pugnandum. Est etiam hoc utile ad prosequendum hostes fugientes. Nam non de facili quis potest evadere manus agilium bellatores ad saltum, ut sciant saltim,
Abbreviated transcription (Latin):
cħͣ oporteat. ¶pͥmo gͦ ex eo qd̾ ĩ alqͣ
pedietur ad ꝑcuciend̾. Nam cũ bel¬
lator a suo cõsorcio nimis ꝯp̾mit᷑
sua impediũtur bͣchia ue possit hosti
rari ab hostibus et nõ ĩpediatur ad
et debito ordine ĩ incessu fĩ nõ pot̾.
tñ gͦ pedites qnͣ eqͥtes bellatores añ¬

Expanded text:
 oporteat. Primo ergo ex eo quod in aliqua tum est, impedietur ad percutiendum. Nam cum bellator a suo consocio nimis comprimitur, sua impediuntur brachia, ne possit hostibrari ab hostibus, et non impediatur ad et debito ordine in incessu, fieri non potest. Tam ergo pedites quam equites bellatores an
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qr ẜm uegeciũ nemo fac̾e metuit¬
qd̾ se bñ didisse confidit. Iũ est qd̃
lantibus est nociua ¶ Primo .ii. mi¬
cendi sunt ad gͣdũ et passũ bellicũ
ut gͣdatim ꝑgaut. Ita ut quibus
se usuo ordine tentat. Namsi acai¬

Expanded text:
acere metuit,quod se bene didicisse confidit. Inde est quod lantibus est nociva. Primo enim mies assuescendi sunt ad gradum et passum bellicum, ut gradatim pergant ita, ut quilibet se in suo ordine teneat. Nam si aci
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo cõsecũtur hoĩes et coĩcatões
poli a sũ ex constitutõne ciitatis ẜo
Nam in una domo uł ĩ uuo uico nõ
reꝑiũtur oĩa que ad uitam suffici¬
unt. Idõ fuit cuuicas constituta hãs
ples uicos. In quoꝵ uno ex̾cet᷑ ars

Expanded text:
ut homo consequuntur homines ex communicatione politica sive ex constitutione civitatis. Secundo nam in una domo vel in uno vico non reperiuntur omnia quae ad vitam sufficiunt, ideo fuit civitas constituta habens p
Abbreviated transcription (Latin):
turũ hoꝰͫ cõstituẽciũ ciuitatẽ fuit
uidentes enĩ qd̾ solitarie nõ potant
sibi ĩ uita suffic̾e cõstituerũt cuuca¬
tem ut unꝰ alt̾ĩus defcm̃ supplens
hr̃ent sufficĩam ĩ uira cõstituta at̃
iam cuuitare et hoĩes ꝑspicatuis
ĩ tuenter et uidentes qd̾ ñ sat̃ est hẽe

Expanded text:
tivum hominum constituentium civitatem, fuit Videntes autem quod solitarie non poterant sibi in vita sufficere, constituerunt civitatem, ut unus alterius defectum supplens haberet sufficientia in vita. constituta autem iam civitate, et homines perspicatius intuentes et videntes
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ qd̾ difficilius est sustine pugnã
ꝙͣ aggredi pugnͣte. ẜo ħ est diffi¬
cilius qr agg̾dieus ymaginat malil̃
ut futurum s sustinẽs ht̃ malũ p̾
ocłis et ut p̾sens difficiliuis estaut̾
ĩuiti et hrẽ se fortit̾ ꝯͣ mala p̾senͣ¬

Expanded text:
fficilius est sustinere pugnam, quam aggredi pugnantes. Secundo est difficilius, quia aggrediens imaginatur malum ut futurum: sed sustinens habet malum prae oculis, et ut praesens. Difficilius autem est inniti, et habere se fortiter contra mala prae
Abbreviated transcription (Latin):
endo pugnͣtes. Tcio declaratũ fuit
quõ possumꝰ fac̾e̾ nos ipõs fortes
qr maxime hoc facimꝰ declinando
magis ad audatiam que ñ tm̃ re¬
pugnat fortitudini sic̾ timor.¬

Expanded text:
endo pugnantes. Tertio declaratum fuit, quomodo possumus facere nos ipsos fortes: quia maxime hoc faciemus, declinando magis ad audaciam, quae non tantum repugnat fortitudini, sicut timor
Abbreviated transcription (Latin):
et audere ꝓprie respiciũt ꝑicula
bile et ꝑiculosũ. ꝑiculoꝵ aut̃ q̃dam
sunt bellica q̃dam aut̃ ex alus co¬
muras exponitur . urͨ aut̃ ꝑ iclis
nõ solũ ĩ bellis. S ⁊ ĩ mari et ĩ egͥru¬
dimbus et ĩ alus ccͣ que cõueĩt eẽ ꝑicu¬
la. ¶Nursuc in ꝑicłis belloꝵ hoĩes diu̾¬
simode se hũt nam quidam tunẽt
qͥdam audent audentes ⁊ diu̾sificãt᷑
Nam quidam de leui agg̾diũtur
belloꝵ ꝑicula. s tũ ag̾g̾ssi sunt ca
si ĩuenerũt resistenciã nõ sustinẽt
s fugani aripiunt. qͥdam aut̃ nõ de
leui aggrediũtur bellũ s cũ agõi¬
si fuerunt sustineut et tollerant
ꝑicula belloꝵ. cũ gͥ si u̾tus sit ctͣ bo¬
nũ et difficile qr difficiliora er t̾ri
mere timores ꝙͣ moderare audacias
Rursus u̾o qr ĩ ãdd̾̃o nõ tam diffia¬
le ẽ aggredi pugnam sic̾ tollerare
et sustiu̾e pugnantes foraicudo q̃
est uirtus ccͣ ꝑicula principalius

Expanded text:
et audere, proprie respiciunt periculbile, et periculosum. Periculorum autem quaedam sunt bellica, quaedam autem ex aliis causis. Exponimur autem periculis non solum in bellis, sed etiam in mari, et iibus, et in aliis circa quae convenit esse pericula. Rursus in periculis bellorum homines diversimode se habent. Nam quidam timent: quidam audent. Audentes etiam diversificantur. Nam quidam de levi aggrediuntur bellorum pericula: sed, cum aggressi sunt ea, si invenerit resistentiam, non sustinentripiunt. Quidam autem non de levi aggrediuntur bellum, sed cum aggressi fuerint, sustinent, et tolerant pericula bellorum. Cum igitur virtus sit circa bonum, et difficile quia difficiliora, et terribimere timores, quam moderare audacias: rursus quia in audendo non tam difficile est aggredi pugnam, sicut tolerare, et sustinere pugnantes. Fortitudo, quae est virtus circa pericula, principalius
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝑicula t̾ribilia ut płimũ t̾stiͥ
sunt. cͥsticia aut̃ nͣlit̾ quilibet refu¬
git sicut nͣlit̾ ꝑ sequit᷑ de lectabilia
est repͥm̾e tuores ꝑ quos cͥstia fu¬
gimꝰ nõ aut̃ sic difficile est mod̾a¬
re audacias ꝑ qͣs t̾stia agg̾ͥdun᷑ qrͣ
si uirtus principaluis est gͣdifficile

Expanded text:
Nam pericula terribilia ut plurimum tristia sunt. Trsita autem naturaliter quilibet fugit, sicut naturaliter sequitur delectabilia.est reprimere timores, per quos tristia fugimus. Non autem sic difficile est moderare audacias, per quas tristia aggredimur. Quare si virtus principalius est circa difficile,
Abbreviated transcription (Latin):
Restat gͦ declarand̾ quõ possumꝰ
facẽ nos ipõs fortes ¶Notand̾ gͦ qd̾
lidet uirtuc oppouiatur duabꝰ ma¬
ficit ut largitas opponitur ꝓdiga¬
litati que sr̃ hũndat ĩ expenddõ
et auaricie que deficit ⁊ fortituto
oppoĩtur audatie que sr̃ hũdat in
titudo mag̾ ĩ sistitut repͥmat tuno¬
res ꝙͣ ut mod̾et audacias et plus re¬
pugnet ⁊ ꝯͣdicit timor fortitudi̾
ꝙͣ faciat audacia qr gͦ ñ possumꝰ
pũctalr̃ aitinge̾ mediũ uit̾ auda¬
ciam ⁊ timorem decliuand̾ est ad
audaciam q̃ murꝰ repugnat fortiꝰ
ꝙͣ timor si uolumꝰ face̾ nos ipõs for¬
tes ¶Declarata gͦꝰ sut ilła t̾a q̃ ĩprĩ¬

Expanded text:
restat ergo declarandum, quomodo possumus facere nos ipsos fortes. Notandum ergo, quod licet virtus opponatur duabus maficit: ut largitas opponitur prodigalitati, quae superabundat in expendendo: et avaritiae, quae deficit. et Fortitudo quae opponitur audaciae, quae superabundat in titudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias: et plus repugnat, et contradicit timor fortitudini, quam faciat audacia. Quia igitur non possumus punctualiter attingere medium inter audaciam, et timorem: declinandum est ad audaciam, quae minus repugnat Fortitudini, quam timor, si volumus nos ipsos facerfortes. Declarata ergo sunt illa t
Abbreviated transcription (Latin):
głiemꝰ in agendo cũ gͥ ccͣ tuores
et audacias contingat aliquẽ se
hre recte et nõ recte ozdare uirtu¬
cem aliqmͣ cͣtuores et audacias
actidit .ii. aliquos tun̾e tunenda et
nõ cimenda sunt .ii. aliqui ad eo
pauidi qd̾ cursitantes mures timẽt
aliqui uo̾ adeo fatue audent ut
at nõ est fortis. s uisanus spectat
gͥ ad fortem timere turenda et
audere audenda erit gͦ fortitudo
uirtus c̃dam repͥmens timores
et moderans audacias. Repͥmit
enĩ fortitudo cimores ne ꝑ eos quis
retͣhatur ab eo qd̾ rõ dc̃at moce¬
rat aut̃ audarias ne quis auddo̾
agg̾diatur qd rõ uetat. uiso qͥd
est fortitudo restat uid̾e ͣ que

Expanded text:
 in agendo. Cum igitur circa timores, et audacias contingat aliquem se habere recte, et non recte, oportet dare virtutem aliquam circa timores, et audacias. Accidit enim aliquos timere timenda, et non timenda. Sunt enim aliqui adeo pavidi, quod circunstantes muros timent. Aliqui vero adeo fatue audent, utat, non est Fortis, sed insanus. Spectat igitur ad fortem timere timenda, et audere audenda. Erit igitur Fortitudo virtus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimit enim Fortitudo timores, ne per eos quis retrahatur ab eo, quod ratio dictat. Moderat autem audacias, ne quis audendo aggrediatur, quod ratio vetat. Viso quid est Fortitudo, restat videre
Abbreviated transcription (Latin):
liuis durare er sustui̾e ꝑicula illa q̃
ꝑ fugam uitare possumꝰ ꝙͣ ea ad q̃
sustiuẽda ncc̃ĩtamur eo qd̾ ꝑ fugam
ea uitare nõ possumꝰ difficilrꝰ est sucti¬
luis sustinẽtur. qr ꝑ ea maxime ap¬
ta cũ mors ibi ilłata sit ꝑmutilatõ¬
nẽ m̃broꝵ et ꝑ ucissuram corporis
inutilatur et ĩ cindit᷑. est gͥ uͥtus for¬
titudinis principalr̃ cͣ ꝑicula belli¬

Expanded text:
lius sit durare, et sustinere pericula illa quae lius sit durare, et sustinere pericula illa quae per fugam vitare possumus, quam ad quae sustinenda necessitamur, eo quod per fugam ea vitare non possumlius sustinentur: quia per ea maxime aptam, cum mors ibi illata sit per mutilationem membrorum, et per incissuram corporis,mutilatur, et inceditur. Est igitur virtus Fortitudinis principaliter circa pericula belli
Abbreviated transcription (Latin):
et principalius est ĩ repͥmendo ti¬
niores contingentes ctͣ ꝑicula ta¬
lia qmͣ ĩ mod̾ando audacias ctͣ ipã
sic ⁊̾ principalius est hiꝰ uirtus in
sustinẽdo pugnantes ꝙ̃ ĩaggre¬
diendo eos qd̾ ant̃ ꝑicula bellica
suit difficiliora ad sustmẽdũ qmͣ
p̾oclĩc ex magis senciũtur ꝙͣ alia
nõ enum sicaꝑte app̾hendimꝰ mor¬
uit̾nsecue lacent nec sic apͣte ap̾¬
hendimꝰ mortẽ cũ egrotans. qr egͥ¬
tudines intͥnsecus latent uec sic sẽ¬
tuiꝰ ꝑicula maris sicut ꝑicula bel¬
lica nec ex tactu aque sic sentimꝰ
et ymaginam᷑ lesionẽ sic̾ ex tactu
gladu ꝑicula gͦ bellica rũ qr maĩfes¬
ta sunt tũ ⁊̃ qr maxime senciũtur
et ymaginami ea maxime dolorem
inferit difficiliora sunt ad sustinẽd̾
festa et doloris illatiua. s qr ymagi
tudo sit aliquid ĩ nobis exñs ꝑ fugã
eam uitare nõ possumꝰ. ꝑicula aut̃
maris nõ sic ꝑfugam uitare ponsumꝰ
sicut ꝑicula belli. Cum gͥ sit diffici¬

Expanded text:
 principalius est in reprimendo timores contingentes circa pericula talia, quam in moderando audacias circa ipsa. Sic etiam principalius est huiusmodi virtus in sustinendo pugnantes, quam in aggrediendo eos. Quod autem pericula bellica sint difficiliora ad sustinendum, quam prae oculis, et magis sentiuntur quam alia. Non enim sic aperte apprehendimus mornim sic aperte apprehendimus mortem, cum agrotamur: quia aegritudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum quia manifesta sunt, tum etiam, quia maxime sentiuntur, et imaginamur ea maxime dolorem inferre, difficiliora sunt ad sustinendumfesta, et doloris illativa. sed quia imaia cum aegritudo sit aliquid in nobis existens, per fugam eam vitare non possumus. pericula etiam maris non sic per fugam vitari possunt, sicut pericula belli. Cum ergo diffici
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatibus muiꝰ debent curare
de laude hoĩm qnͣto ple̾s hñt adu¬
latores qui eoc laudando conant᷑
ipõs pũtere ¶ Sexto qr reges ⁊ prĩ¬
cipes debent sibi eẽ sufficienres in
extĩoribus bonis ut declarabr̃ ĩ.iii ͦ.
libro uͥ agetur de regimine regni
uõ decet eos esse plangituos uł
dep̾catiuos pro exñoribus bonis.
Ouĩs gͦ assignate ꝓprietates ꝯpet̾e
debent regibus ⁊ p̾rincipibus. qrͣe

Expanded text:
dignitatibus, minus debent curare de laude hominum, quanto plures habent adulatores, qui eos laudando conantur ipsos pervertere. Sexto quia reges, et principes debent sibi esse sufficientes in exterioribus bonis,ut declarabitur in tertio libro, ubi agetur de regimine Regni, non decet eos esse plangitivos, vel deprecativos pro exterioribus bonis. Omnes ergo assignatae proprietates competere debent regibus et p
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ ut pro bono dĩno ⁊ coĩ ꝑatus
sit uitam exponere ¶ Scdõ decet
reges et principes eẽ płm̃ ret̾ buti¬
alu et qnͣto plus affluũt dĩcus ꝙͣ alii
tanco moꝑibus uirtutũ et in retͥ¬
butoĩbus debent alios suꝑare. ¶ T¬
cio decet reges eẽ paucoꝵ oꝑatiuos.
Negocia .ii. ardua pauca sũt r u
alioꝵ. Nõ aut̃ decet reges et prĩcipes
oĩa negocia ꝙͣtũcũq modica expe¬
dire ꝑ se ipõs nõ decet eos oĩm esse
oꝑatiuos. s ut possit lib̾ aus snten¬
dere expedicõni negocõꝵ magnoꝵ
que sunt panca debent alia minora
negocia alus cõmut̾e̾ que sũt młta
dicos cũ sunt regula alioꝵ que obli¬
qͣri et plificari nõ d. Decet eos eẽ
mainfestos editores et amatores ut
manifeste ordĩat uicia ꝑ seꝙͣtur
malos et nõ ꝑmittant maleficos
uiu̾e et aꝑte diligant bonos et ho¬
norent eos qr ħ modo maxĩe in¬
ducet totũ ppłm sibi cõmissũ ut sit

Expanded text:
nimus, ut pro bono divino et communi, paratus nimus, ut pro bono divino et communi, paratus sit vitam exponere. Secundo decet reges, et principes esse plurimum retributialii, et quanto plus affluunt divitiis quam alii: tanto in operibus virtutum, et in retributionibus debent alios superare. Tertio decet eos paucorum operativos. negocia enim ardua pauca sunt respectu aliorum. Non autem decet reges et principes omnia negocia quantumcumque modica expedire per seipsos, nec decet eos omnium esse operativos; sed ut possit liberius intendere expeditioni negociorum magnorum quae sunt pauca, debet alia minora negocia aliis committere, quae sunt multa. idicos; cum sint regula aliorum, quae obliquari, et falsificari non debet. Decet etiam eos manifestos oditores, et amatores, ut manifeste odiant vitia, persequantur malos, et non permittant maleficos vivere; et aperte diligant bonos, et honorent eos: quia hoc modo maxime inducent totum populum sibi commissum, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
Dciũ est .n. magnanimũ ẽẽctͥa
magna ut cͫ ea ex quibus cõsurg̾ẽ
possunt magni houores. talia ãt
ut sit ui̾dicꝰ et sit maiifestꝰ hedi¬
tor et amator et magis curare
nimũ ut nõ sit ei cure qd̾ laudet᷑
uet qd alu uituꝑentur. Nam cũ a ͣ
int̾ ext̾i̾ora bona cõpucẽtur ip̃e
nõ mlt̾ũ curat de eis qr᷑ dicebatꝰ
modicũ app̾ciatur ext̾iora bona.
¶Sexto spectat ad ip̃m nõ eẽ plan¬
cõq̃ritur de exti̾oribus boĩs uł ali¬
os dep̾catur ut ea ad qͥrat q̃dam mͦ
pusillammꝰ est qr nimis app̾ciatur
extĩora boͣ dicente seneca qd̾ nich̾
has aut̃ ꝓprietares narratas a phõ
si bũ intelligant᷑ hr̃e decet reges ⁊
principes ¶ Decet .ii. reges se nõ expo¬
n̾e proqͥbustũq ꝑiculis nisi pro
negocus ar duis ut prodefensione
fidei uł protuitõne regni. Si uo̾oc¬
currat casus a deo arduus qd̾ rexgẽ¬
tem suam uł ⁊ se ipm̃ debeat expo¬
nere ꝑiculis ita d eẽ ostans et magͣ

Expanded text:
Dictum est enim magnanimum esse circa magna, ut circa ea, ex quibus consurgere possunt magni honores; talia autem ut sit veridicus, et sit manifestus oditor, et amator, et magis curare nimum, ut non sit ei curae quod laudetur, nec quod alii vituperentur. Nam cum talia inter exteriora bona computentur, ipse non multum curat de eis, quia ut dicebatur modicum appretiatur exteriora bona. Sexto spectat ad ipsum non esse planconqueritur de exterioribus bonis, vel alios deprecatur, ut ea acquirat, quodammodo pusillanimus est: quia nimis appretiatur exteriora bona, dicente Seneca, quod nihil Has autem proprietates narratas a Philosopho, si bene intelligantur, habere decet reges, et principes. Decet enim reges se non exponere pro quibuscunque, periculis, nisi pro negociis arduis, ut pro defensione fidei, vel pro tuitione regni. Si vero occurrat casus adeo arduus, quod rex gentem suam, vel etiam seipsum debeat exponere periculis: ita debet esse constans, et magna
Abbreviated transcription (Latin):
ea est nõ ẽẽ amarorem ꝑiculoꝵ n
se expon̾e pro ꝑuis ꝑiculis. s pro
magnis ut pro hus ex quibus pot̃
cõsurge̾ magna utilitas cũ ant̃ sic
se ꝑiculis exponit a deo dz ẽẽ constãs
insius negocus ut ⁊ si uiderit expe¬

Expanded text:
ea, est non esse amatorem periculorum, neque se exponere pro parvis periculis, sed pro magnis, ut pro iis ex quibus potest consurgere magna utilitas. Cum autem sic se periculis exponit, adeo debet esse constans in suis negociis, ut etiam, si viderit expe
Abbreviated transcription (French):
pħs. de młcitudiue et distintõue
cuuũ ¶ Sc do̾ intronus se et de t̾rauit
de distuictõne possõnũ diuidens to¬
tam regionẽ.i. cotũ t̾ricortũ ciu¬
tatis intres ꝑtes. uidelz inꝑtem sa¬

Expanded text:
de multitudine et de distinctione civium. Secundo intromisit se et determinavit de distinctione possessionum, dividens totam regionem idest, totum territorium civitatis in tres partes videlicet in partem sa
Abbreviated transcription (Latin):
tores. F̾cia totũ ppłm. qrͣta pͥncipẽ
ꝙͣtũ ad sapientes statuit ꝙ qͥcũq ĩ¬
ueĩret aliquid qd̾ eẽt expediens cun¬
cati et retͥbu̾etur ei debitus honor qpͣ
tũ u̾o ad bellatores ordinauit qd̾ fi¬
lii eoꝵ qui morentur inbello fcõ ꝑ
defeusione priẽ er pro bouo cuutãts
acciꝑent cibum de errario pub. ¶Fcio
qnͣtũ ad totum ppłm statuit ut totus
ppłs uidelicet tam bellatores qmͣ arti¬
fices et agͥcole cõueĩrent et ad elcõm
pͥncipis nalebat enĩ ut apparet ex dcĩs

Expanded text:
cipem. Quantum ad sapientes statuit, quod quicunque inveniret aliquid, quod esset expediens civitati, quod retribueretur ei debitus honor. Quantum ad bellatores ordinavit, quod filii eorum, qui morerentur in bello facto pro defensione patriae et pro bono civitatis, acciperent cibum de aerario publico. Tertio quantum ad totum populum statuit, ut totus populus videlicet tam bellatores quam artifices et agricolae convenirent ad electionem principis: nolebant enim ut apparet dictis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius ꝑsone ꝙͣtũ ad ꝑcussiones et nul¬
nera uõiabar morrem qr talia ad
mortem ordinãtur eo qd oĩs passio
magis fca obiciat a sb̃a ¶ Qrͣto int̾¬
musit se de distincrõne iudicancium.
Dicebat enĩ deb̾e ẽẽ duo gn̾a iudicã

Expanded text:
ipsius personae quantum ad percussiones et vulipsius personae quantum ad percussiones et vulnera nominabat mortem, quia talia ad mortem ordinantur, eo quod omnis passio magis facta abiiciat a substantia. Quarto intromisit se de distinctione iudicantium dicebat enim debere esse duo g
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuebat cultu dĩuo cõem bellatori¬
bus ꝓpͥam agͥcolis. Dicebat aut̃ tũc
t̾ritoriũ cuutatis oprune dĩsũ ẽẽ. si
ꝑs tͥbueretur nũstnͣtibus ĩ templis
dĩuis qm appellabat sacram. ꝑs u̾o
bellatoribus qmͣ appellabat cõem ro
qd̾ bellarores coĩ bouo ut defensoĩ
prĩe uacare debeant ꝑs u̾o eẽt ꝓpͥa¬
sufficient̾ uiu̾e possent nec ⁊ bel¬
latoribus t̾buebat territoriũ tan
ꝙͣ ꝓpͥũ. S solũ t̾buebat eisarma
decebat rũ deb̾e eẽ aliqd̃ t̾ricorium
cõe de quo bellarores uiu̾ent qiͣ de coĩ
errario ¶ttio intromisit se de distĩt¬
tõne iuditõrũ. Dicebat aut̃ oĩa in¬
litigant ciues uidelicet de nocumĩto
cat ĩ aliũ uł ĩiustificat ĩ res nocen
hoc dupłr uł de honorãdo cã faciᵈ ͦ
et opbria et uituꝑia uł offendd̾õ
ip̃am fatiᵈ ͦ ei ꝑcussiones et uuln̾a
In iustificatõm aut̃ qnͣtũ ad res
appellabat uocum̃tũ et ĩiustificatõ¬
uocabat ĩ iuriam offensionẽ qͥdem

Expanded text:
buebat cultui divino, communem bellatoribus, propriam agricolis. Dicebat autem tunc territorium civitatis optime divisum esse, si par tribueretur ministrantibus in templis divinis, quam appellabat sacram pars vero bellatoribus. quam appellabat communem, eo quod bellatore communi bono ut defensioni patriae vacare debeant: pars vero esse prsufficienter vivere possent: nec etiam bellatoribus tribuebat territorium tanquam proprium, sed solum tribuebat eis arma. dicebat autem debere esse aliquod territorium commune, de quo bellatores viverent quasi de communi aerario. Tertio intromisit se de distinctione iudiciorum, dicebat enim omnia iuod de tribus litigant cives: videlicet de nocumento, cat in alium, vel iniustificat in res nocendhoc dupliciter, vel dehonorando eam, faciendo ei opprobria et vituperia: vel offendendo ipsam, faciendo ei percussiones et vulnera. Iniustificationes autem quantum ad res appellabat nocumentum: sed iniustificatiovocabat iniuriam: offensionem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et felleam fuit
reduci que statuebat ccͣ hiꝰ reguñ¬
um.ẜo detĩauit de distĩctõne possõ¬
de distinctõne iudicanciũ. qͥnto de mͦ
iudicandi sexto et ultimo statit
am poli  ͫ ꝓͥmo intromisit se de mł¬
titudine et distinctõ ne cuuũ dicẽs

Expanded text:
et Phaleam fuit reduci quae statuebat cirundo determinat de distinctione possesctione iudicantium. Quinto de modo iudicandi. Sexto et ultimo statuitam politiam, primo intromisit se de multitudine et distinctione civium, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo pol. deb̾e eẽ ex sembus elcĩs ut si cãe
male uidicate fu̾nt ĩ p̾torio ordina¬
rio senes ilłi eltĩ et bomi restimonii
rectificarent ip̃as ¶Qu̾to intͦmisit
se de ño udicandi uolebat enĩ ĩ utͥs¬
q p̾toriis causa ĩ pͥncipali ꝙ ĩ ordĩa
rio uidicia fi debere sũ collatõne uidi¬
cũ uit̃ se dicebat aut̃ qd̾ audita cãqͥ
libet uidex ꝑse cogitaret et post eaĩ
pugillaribus scͥptam deduc̾er slam ad¬
siũam. ut si inicusatus simplr̃ cõdẽp¬
nand̃ eẽt uidex simplicẽ cõdẽpnatõm
gillarem portaret uacuũ. S si aliciͦ
modo cõdep̃nandꝰ et aliquo absoluen¬
dus ꝑ scͥpturam detiaret iᵈ pħ̾s aut̃¬
cañi qrͣ ypodomꝰ sic statuit credebat
quid̃ qd si iudices uiram̃to eeñt asit¬
ti ut dic̾ent qd̾ sentirent forre dege¬
rarent tuñdo coram alus dr̃e qd̃ sen¬
ciũt. Id̾o ordiuauit qd̃ qͥlibet pͥuatĩ¬

Expanded text:
orum, debere esse ex senibus electis: ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim in utrisque praetoriis tam in principalio iudicia fieri debere sine collatione iudicum inter se. Dicebat autem, quod audita causa quilibet iudex per se cogitaret, et postea in pugillaribus scriptam adduceret suam sententiam: ut si incusatus simpliciter condemnandus esset, iudex simpliciter condemnationem gillarem portaret vacuum: sed si aliquo modo condemnandus et aliquo absolvendus, per scripturam determinaret illuquare Hippodamus sic statuit. Credebat quidem quod si iudices iuramento essent astricti ut dicerent quod sentirent, forte degenerarent timendo coram aliis dicere quod sentiunt. Ideo ordinavit quod quilibet privati
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre si auoitores credũt bñuolis et ami¬
cis uł ĩ eis quos estiant tales eẽ hrꝰ
credulitas siũt originẽ exꝑte ipõꝵ
anditoꝵ ad quos est sermo qui exse
passionant᷑ et inclinãtur ut fidem ad¬
hibeant eis quos putant amicos eẽ.
¶Etio sit creduliras exꝑte ip̃aꝵ rex ꝙ¬

Expanded text:
olis et amicis, vel eis quos existimant tales esse, huiusmodi credulitas sumit originem ex parte ipsorum auditorum, ad quos est sermo, qui ex se passionantur, et inclinantur ut fidem adhibeant eis, quos putant amicos esse. Tertio sit credulitas ex parte ipsarum
Abbreviated transcription (Latin):
pro posse uera et boua cousułe ¶tio
consiliarir debent eẽ sapientes qr ñ
iñcientur ex ꝑte rr̃ de quibus locũt᷑
qr coguost̾e̾nt negocia agibilia et
amicicia et sapĩa nam ut recte cõsu¬
lant suit p ex dcĩs debent ẽẽ boni et
cporret saue cousiliarios ⁊ cͤ que se¬

Expanded text:
ertio consiliarii debent esse sapientes, quia non mentientur ex parte rerum de quibus loquuntur; quia cognoscerent negocia agibilia, etamicitia, et sapientia. Nam, ut recte consulant, sicut patet ex dictis, debent esse boni, et oportet scire co
Abbreviated transcription (Latin):
saltem itaq cũ dciũ est qd̃ qui bũ ꝑsu¬
adens et ille cui fides ad hibetur dz hr̃e
beat existent̾. satis apparet qͣles consi¬
liatores deceat q̃re̾ regiam uenestarẽ
qr debet q̃r̾e tales qui boni et amicim
cipientes ut si boni sint nõ mẽtrãtur
rõne sui qr bonis displicer om̃e malũ
et omĩc detestabile m̃daciũ aut̃ ut dr̃¬

Expanded text:
saltem. Itaque cum dictum sit quod qui bene persuadens, et ile cui fides adhibetur, debet habeat existenter: satis apparet quales consiliatores deceat quaerere regiam maiestatem; quia debet quaerere tales sint boni, et amici, et sapientes. Ut si boni sint, non mentiantur ratione sui, quia bonis displicet omne malum, et omne detestabile: mendacium autem ut d
Abbreviated transcription (Latin):
d. Quare si sciure uolumꝰ qͣles con¬
siliarios hr̃e deccat regiam maiestatẽ
et que er quot sunt in cõsiliis reqͥrẽ¬
da scire expedit quot modis ꝑsuade¬
tur hoĩbus uł quot modis fit eis fi¬
des et ĩclinãtur ad credd̃ sermones

Expanded text:
. Quare si scire volumus quales consiliarios habere deceat regiam maiestatem, et quae et quot sunt in consiliis requirenda: scire expedit quot modis persuadetur hominibus, vel quot modis sit eis fides, et inclinantur ad credendum sermones
Abbreviated transcription (Latin):
loci etrem de qͣ loqͥtuspͥmo ergo eẽ¬
pot̃ qd̾ ꝑsuadenr auditoribus et ĩ¬
clinant᷑ ad credend̾ sermones audi
nus uł credatur bonuc. nam bonis
hoĩbus ⁊ si nllas rõnes assignaresci¬
aut creditur eis et faciũt fidem au¬
ditoridus s hiꝰ fidem sumit origiuẽ
ex ꝑtedicentis nam qr diceus credẽ
eẽ tonus cũ tales m̃tiri noluit de fa
dulitas auditoribus ex ꝑte ip̃oꝵ au¬
eos sit bũuolus et amicus uł saltem
cut hoĩes ꝯͥt̾ er ut płimũ decipiũtur
ctͣ seipõs et credant se plus ualere ꝙͣ
ualeant et eẽ magis sapientes qmͣ sit̃
eti negotus fiendis coĩt credũt ho s
plura iutere qmͣ uideaut ermagis
amicus reputat᷑ alt̾ ip̃e toĩt decipiñt
hoses ctͣamicos nam ut dr̃ pͥmo rech̾.¬

Expanded text:
 et rem de qua loquatur. Primo ergo potest quod persuadetur auditoribus, et inclinatur ad credendum sermones auditnus, vel credatur bonus. Nam bonis hominibus etiam si nullas rationes assignare sciant, creditur eis, et faciunt fidem auditoribus: sed huiusmodi fides sumit originem ex parte dicentis; nam quia dicens creditur esse bonus, cum tales mentirdulitas auditoribus ex parte ipsorum ausit benivolus et amicus. Nam communiter et ut plurimum decipiuntur circa seipsos, et credant se plus valere quam valeant, et esse magis sapientes quam sint, et in negotiis fiendis communiter credunt homines plus videre quam videant, et magis amicus reputatur alter ipse, communiter decipiunt homines circa amicos. Nam ut dicitur primo Rh
Abbreviated transcription (Latin):
bñ iudicat de hus que nouit ex ipis
g ͨ negotus er ex ip̃is rebus de quibus
loquitur prudens qr ea scit cognosce
dere pars est ex ipĩs rebus et te ppis
negotus de quibus loquitur scire as
audientibus et qr prudentes scuint¬
hoc facere et qui estunant᷑ prudẽtes
estuant᷑ talia face̾ id̾o ad hoc qd̾ ali¬
quis ex rebus de quibus loquitur fidẽ
datur eẽ prudensCois ergo bñ ꝑsuadẽt
uł oĩs ille curꝰ dcĩs creditur et adhibet᷑¬

Expanded text:
ne iudicat de his quae novit: ex ipsis ergo negotiis et ex ipsis rebus de quibus loquitur prudens, quia ea scit cognoscere dere per se, est ex ipsis rebus, et ex ipsis negotiis de quibus loquitur scire assaudientibus. Et quia prudentes sciunt facere, et qui existimantur prudentes, existimantur talia facere: ideo ad hoc quod aliquis ex rebus de quibus loquitur fidem datur esse prudens. Omnis ergo bene persuadens, vel omnis ille cuius dictis creditur et adhibet
Abbreviated transcription (Latin):
suadend̾. S ad hoc qd̾ aliquis sit bñ
credituuis nõ o ip̃m eẽ existent̾ talẽ
s sufficit qd̃ uideatur ut appareat
talis eõ nam homo nidicat que foris
tuuis si estimet illũ bonĩ consiliaco¬
rem ẽẽ. S ad hoc qd̾̃ bonus consilia¬
tor existar nõ sufficir qd̾ fit apꝑent̃¬

Expanded text:
suadendum. Sed ad hoc quod aliquis sit bene creditivus, non oportet ipsum esse existenter talem, sed sufficit quod vodeatur vel appareat talis esse: nam homo iudicat quae foris tivus, si exsistimet illum bonum consiliatorem esse. Sed ad hoc quod bonus consiliator existat, non sufficit quod sit apparent
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qrͣto dĩtes sunt iactatores et despet¬
tores alioꝵ. Nam ut ĩ nuit ph̃s ẜo
reth̾. Maxnũ incitam̃tũ hñt ut suit
tales. Nam qr ⁊ sapientes cõueint
iudig̾e boñs dĩtũ cõueĩt ut dĩtes in
suis cordibus eleuent᷑ dispi ͭ ͤ ᷤ anos
et credenter se esse sr̃ eos eo qd̃ uide¬
ant illos idigere bonis eoꝵ. seci
lius fĩ dĩtem ꝙͣ sapientem. iyndit
qd̃ magis uidebat sapiẽtes freꝙ̃tare
ianuas dĩtum qmͣ dĩtes ianuas sa¬
pientũ. Dĩcie gͦ eo qd̾ sĩt magis sẽ¬
sidile bonũ a uulgaribus qui non
cognoscunt nisi bona sensibilia re
pari. credunt enĩ qd̾ dignitas prin¬
ciparus sut dĩcie. urͣ eĩ eis dĩtias
esse tm̃ bonũ qd̃ qͥcũq hoc bono af¬
fluit dignus sit principari. onĩs gͦ
hu mali mores dĩtibus ꝯpetunt eo
qd̃ decipiantur ctͣdĩcias credentes cas
esse mauis bonũ. qmͣ suit decer gͦ re¬
ges et pricipes hos malos mores fu¬

Expanded text:
Quarto divites sunt iactatores, et despecQuarto divites sunt iactatores, et despectores alioetor. maximum incitamentum habent, ut sint tales. Nam quia etiam sapientes contingit indigere bonis divitum, contingit ut divites in suis cordibus eleventur, dispicientes alios, et credentes se esse super eos, eo quod videant illos indigere bonis eorum. Reclius, fieri divitem, quam sapientem. Respondit, quod magis videat sapientes frequentare ianuas divitum, quam divites ianuas sapientum. Divitiae ergo, eo quod sint magis sensibile bonum, a vulgaribus, qui non cognoscunt nisi bona sensibilia, repari: credunt enim, quod dignitas principatus sint divitiae. Videtur enim eis, divitias esse tantum bonum, quod quicunque hoc bono affluit, dignus sit principari. Omnes ergo hi mali mores divitibus competunt, eo quod decipiantur circa divitias, credentes eas esse maius bonum quam sint. Decet ergo reges, et principes hos malos mores fu
Abbreviated transcription (Latin):
ur᷑ enĩ eẽ in coĩ opĩone uulgarium
oĩa m̃sãri nũmismare et oĩa esse a¬
p̾ciabilia p̾cio denarioꝵ hñter gͦ nũ¬
mismata estimant se hr̃e oĩa bona
eo qd̃ reputant bonpectiũam esse
credentes oĩbus ex cellentõres eẽ. ẜo
diuites sunt cõtumeliosi. nam si sũt
elati er uolunt uideri esse excellen¬
res. cum ex hoc quic excelle̾ uidoatur
si pot̾ alus cõtumelias inf̾r̾e dĩter ut
uideantur alus p̾f̾ri et ut appareat
eos ẽẽ ex cellentõres illis mouẽtur
ut alus contumeliac ĩ fant ¶Etio dĩ¬
tes sunt molles et ĩ tẽꝑaci qd̃ eis cõ¬
uenit ex delicus uiuẽdi assueti enĩ
sunt uiu̾e a deo delicate qd̾ nõ possũt
alicis molestias suff̾re et ido statum
ꝯpacionantur ruũt et fuĩt in secuto¬
res passionũ nõ ualentes passionibus
resistere. qr assuer sunc uiuere deli¬
cate et sũ molestia. qrͣe nõ sunt iu̾les
net rẽꝑati. S magis sunt mli̾e bres
sine molles er in secutores passionũ

Expanded text:
e vulgarium omnia mensurari numismate, et omnia esse appretiabilia pretio denariorum. Habentes ergo numismata, aestimant se habere omnia bona, eo quod reputent pecuniam esse credentes omnibus excellentiores esse. Secundo divites sunt contumeliosi. Nam si sunt elari, et volunt videri esse excellentes: cum ex hoc quis excellere videatur, si potest contumelias inferre: divites, ut videantur aliis praeferri. et ut appareat eos excellentiores illis, moventur, ut aliis contumelias inferant. Tertio divites sunt molles et intemperati. quod eis contingit ex deliciis vivendi. Assueti enim sunt vivere adeo delicate, quod non possunt aliquas molestias sufferre. Ideo statim compassionantur, ruunt, et fiunt insecutores passionum, non valentes passionibus resistere: quia assueti sunt vivere delicate, et sine modestia. quare non sunt viriles, et temperati; sed magis sunt muliebres, sive molles, et insecutores passionum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dĩcias et q̃cũq bona hẽmus
magis debemus eas ref̾re in dĩnũ or¬
dinẽ et in dĩnam ꝓuidenciam qmͣ ĩ
ꝓpriam indust̾am. qd̾ si hoc bñ actẽ¬
tẽnt dĩtes faciendo magͥfica ctͣ dĩ¬
na non cred̾ent se deo dona largii
S magis cogitarent qđ̃ ei reddũt
qd̃ ab ipõ acciꝑunt. hunc aut̃ bonũ
tanto magis decet reges er pͥncipes
quͣto do̾ sũmo iudici de płibus debẽt
mores potentũ et quõ ad amores illos

Expanded text:
et quaecunque bona habemus, magis habemus referre in divinum ordinem, et in divinam providentiam, quam in propriam industriam: quod si hoc bene attenderent divites faciendo magnifica circa divina, non crederent se Deo dona largiri, sed magis cogitaret quod ei reddunt quod ab ipso accipiunt. Hunc autem bonumtanto magis decet reges, et principes, quanto summo Deo iudici de pluribus debent mores potentum, et quomodo ad mores illos
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo recħ .u. ͣ. malos mores ipõꝵ
dĩtũ. dĩtes enĩ pͥmo sunt elati.
ẜo contumeliosi ⁊̃cõ sunt molles et
intemꝑati. qrͣto sunt iactarores
alios despicienres. qntoaut̃ reputãt
se dignos principari. sunt enĩ dĩte ela

Expanded text:
s mores ipsorum divitum. Divites enim primos sunt elati. Secundo contumeliosi. Tertio sunt molles, et intemperati. Quarto sunt iactatores, alios despicientes. Quinto autem reputant se dignos principari. Sunt enim divites elat
Abbreviated transcription (Latin):
ad oꝑa uirruosa deserniũt felicitati
nr̃e et sunt organa ad ip̃am et faci¬
unt ad qnͣdam eus claritatẽ. S si
ordinẽtur ad iactantiam uł ad con¬
tumeliam uł ad ĩtẽꝑanciam uł ad
alia oꝑa uitõsa tunc magis reddũt
hoĩem infelicem qmͣ felicem. Ne¬
putat᷑ gͦ quis dignꝰ principari si
principari nisi fugiant mores ma¬
los ipõꝵ dĩtum et nisi suas dĩcias or¬
diuent ad bonũ et adoꝑa uͥtuosa
uist qui sunt mali mores dĩtum
et qd̾ decet reges et principes fuge̾
tales morer uidẽ restat qui sunt bo¬

Expanded text:
serviunt felicitati nostrae, et sunt organa ad ipsam, et faciunt ad quandam eius claritatem. Sed si ordinentur ad iactantiam, vel ad contumeliam, vel ad intemperantiam, vel ad alia opera vitiosa: tunc magis reddunt hominem infelicem, quam felicem. Reputantur ergo quis dignus principari, siprincipari, nisi fugiant malos mores ipsorum divitum, et nisi suas divitias ordinent ad bonum, et ad opera virtuosa. Viso qui sunt mali mores divitum, et quod decet reges, et principes fugere tales mores: videre restat, qui sunt bo
Abbreviated transcription (Latin):
ad usũ erant illis cuubus cões serui
equi et caues quilibet enĩ cunũ cũ
indigebat absq alia reqͥsitõne ute¬
bat᷑ alr̾ius equis canibus et seruis.

Expanded text:
ad usum erant illis civibus communes servi, et equi, et canes: quilibet enim civium cum indigebat, absque aliam requisitione utebatur alterius equis, canibus, et servis.
Abbreviated transcription (Latin):
colloqͥa et du cõu̾sari cũ illis. qrͣe si
Si hrẽut hrẽditatẽ cõem et si oporte̾t
eos ualde adĩuicẽ cõn̾sari. ¶Ttana
sũtur exꝑte ĩꝑitatis cuuũ. Nam si
ualde diffi ᷝ ͤ eẽt et ualde sũptuosum
qui uõ iusiste̾nt ctͣ custodiam cuuta¬
tis qd̾ et sor̃ concedebat. Cũ gͦ custo¬
des ciuitatis nobiliores sint agͥcolic
tanqmͣ meliores et nobiliores estĩa¬
rent se plus eẽ accepturos defructi¬
bus possõnũ quͣ illi insurg̾et gͥ dissẽ¬
cio int̾ eos qr agricole magis laborã¬
tes ctͣ possõnes minus defructibur
caꝑent. Consid̾ata gͦ infirmitare hoͫ

Expanded text:
colloquia, et diu conversari cum illis. Quare si si haberent haereditatem communem, et si oporteret eos valde ad invicem conversari. Tertia via sumitur, ex parte imparitatis civium. nam si valde difficile esset et valde sumptuosum qui vero insisterent circa custodiam civitatis, quae et Socrates concedebat. cum ergo custodes civitatis nobiliores sint agricolis, tanquam meliores et nobiliores estimarent se plus esse accepturos de fructibus possessionum, quam illi. Insurgeret igitur dissensio inter eos, quia agricolae magis laborantes circa possessiones, minus de fructibus caperent. Considerata ergo infirmitate hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
cĩtati. cũ enĩ quis audit ciuitatem
sic ordinatã esse. ubi est tanta cõĩtas
cuuũ reputat eam felicẽ esse et esti¬
mat cuies se maxime dilig̾e et absqz
litigio iuu̾e. Int̾ quos tanta coĩtas

Expanded text:
civitati: cum enim quis audit civitatem sic ordinatam esse ubi est tanta communitas civium, reputat eam felicem esse, et existimat cives se maxime diligere, et absque litigio vivere, inter quos tanta communitas
Abbreviated transcription (Latin):
dend̾ est demrãtiue et sb̃cilit̾. S ĩ
negotõ morali ubi q̃rit᷑ c̾tituto
uolũtatis et ut boni fiamꝰ ꝓcedẽd̾
esse si de talibus er ex talibus dicen¬
tes et de hus que sunt ut frecp̃cins
grosse et figuralit̾ uĩtatẽ ostend̾e.

Expanded text:
dendum est demonstrative et subtiliter in negocio morali, ubi quaeritur rectitudo voluntatis, et ut boni fiamus, procedee de talibus et ex talibus dicentes, et de iis quae sunt ut frequentius, grossae et
Abbreviated transcription (Latin):
re. t̾cia ex ꝑte auditoris qͥ erudien¬
duc est ꝑ talem arrem ¶Prina ina
sic p. cũ .n. doct̾na de regimnne prĩ¬
cipum sit de actibus hũanis et ꝯpre¬
henditur sub morali negotõ. qr mͣ¬

Expanded text:
te auditoris, qui erudiendus est per talem artem. Prima via sic patet. Cum enim doctrina de regimine principum sit de actibus humanis, et comprehendatur sub morali negocio, q
Abbreviated transcription (Latin):
Portet ut latitudo
smoĩs in unaqͣq re
sit scd̃m exigenciã
illius rei et nõ ma¬
gis neq minꝰ ut
uult ph̾s . uii ͦ. mecħ. Si ergo de
regimine principũ sũ regũ inten¬
dimꝰ artem et nociciam tͣdere ut ñ
grossus o enĩ intalibus typo ⁊ fi¬
guralit̾ ꝑ tnͣsire qr gesta moralia
conplete sub narratõne nõ cadunt.
Possumꝰ aut̃ tͥplici uia uenari qd̃

Expanded text:
portet ut latitudo sermonis in unaquaque re sit secundum exigentiam illius rei, et non magis neque minus, ut vult Philosophus 7. Metaph. Si ergo de regimine principum, sive Regum intendimus artem, et notitiam tradere, ut non grossus: oportet enim in talibus typo et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non cadunt. Possumus autem triplici via venari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
accid̾e̾ ex nimio ocio ut si ciuies nimis
sint opisteuri et uacent nimio ocio qr
menc hũara nescit ociosa esse dum
uot ocupantur ciues qͣ ogidianas ĩ¬
digñtias ex cogitat seditõnes quõ
possint turbare cintatem et insur¬
procurant tyramii ꝑimere ex cessen¬
tes ne siu sb̃diti siit maguanimi.
Destrũe sapientes et impedire sco¬
las et instudiũ ut insistentes in reg¬
no ant ignoranter et inscu nõ per¬
muit̾e sodalitares curbare ciues inter
se ut de se inuicem uõ confidant de¬
pauꝑare eos occupare ipõs in beslo er
in aluc ex̃cicus ut uõ uacent ocio. ħ gꝰ
sunt cautele tyranniceu̾mq¬

Expanded text:
accidere ex nimio ocio, ut si cives nimis sint opulenti, et vacent nimio ocio. quia mens humana nescit ociosa esse, dum non occupantur cives circa cotidians indigentias, excogitant seditiones, quomodo possint turbare civitatem, et insuro quatuor procurant tyranni perimere excellentes, ne sui subditi sunt magnanimi: destruere sapientes, impedire scholas, et studium, ut existentes in regno sint ignorantes et inscii: non permittere sodalitates; turbare cives inter se ut de se invicem non confidant: depauperare eos: occupare eos in bello, et in aliis exercitiis, ut non vacent ocio. Haec ergo sunt cautelae tyrannic
Abbreviated transcription (Latin):
M nec cantelas tyraunicas
or tyranni enĩ. iiii ͦ intendsit. pͥmo
ur sb̃diti sint in scii. ẜo ut suit pusi¬
ianimes. t̾tio ut de se ĩuicẽ nõ confi¬
dant. qrͣto ut sint a deo de pauꝑati et
aliquis ĩuadat uł machinet᷑ aliquid
uidetur procederi pͥmo emĩ pot̾ hoc
magnũ ¶ẜo ex in dust̾a ⁊ saga¬
citate ut qr credit se tot adin

Expanded text:
mnes cautelas tyrannicas,or: tyranni enim quatuor intendunt. Primo, ut subditi sint inscii. Secundo, ut sint pusillanimes. Tertio, ut de se invicem non confidant. Quarto, ut sint adeo depauperati et aliquis invadat vel machinetur aliquid videtur procedere. Primo enim potest hoc magnum. Secundo ex industria et sagacitate, ut quia credit se tot adinv
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut dĩ ¶Qrͣto etħ̾ et forre uix aut
nũqmͣ reꝑitur aliqui qui sit oĩno
rex qui maliquo tyrannizet eẽt enĩ
qiͣ semideus si nich de tyrannide ꝑti¬
ciparet. Inde est ergo qd̾ dũantes ali¬
quid ꝑticipant de cautellis regis et
aliquid de u̾suciis tyrannoꝵ et tãto
est melius dĩuũ qnͣto plus accedit ad
regnũ et est longuis atramo ro¬
lumus quid̃ ut̾usq oꝑa euarrare et
utͣsq cautelas descͥbere. Nam oppoĩta
iuxͣ se posita magis elucescunt. ma
tuna ostendendo tyrannica eẽ pessi¬
ma ex hoc aut̾ maĩfeste p tyranidẽ
maxime ẽẽ fugiendam a regibuc
qr pessimũ de se est maxime fugiẽ¬
dum et optimũ maxime ꝓseꝙ̃ dum.¬
tatẽ declĩare ĩtyrãnidẽ ⁊ qcꝙͥ corrupͦnit ẽ

Expanded text:
orum, et forte vix aut nunquam reperitur aliquis, qui sit omnino rex quin in aliquo tyrannizet: esset enim quasi semideus, si nihil de tyrannide participaret. Inde est ergo quod dominantes aliquid participant de cautelis regiis, et aliquid de versutiis tyrannorum: et tanto est melius dominium, quanto plus accedit ad regnum, et est longius a tyranno. Voluimus quidem utriusque opera enarrare, et utrasque cautelas describere: quia opposita iuxta se posita regia esse optima, dendo tyrannica esse pessima. Ex hoc autem manifeste patet, tyrannidem maxime esse fugiendam a regibus: quia pessimum de se, est maxime fugiendum, et optimum maxime prosequendum.tatem declinare in tyr
Abbreviated transcription (Latin):
ad contrariũ ut ad bonũ ut faciliꝰ
fanͣ ip̃a incoand̾ ut relĩꝙͣtes lasciui¬
as seqͣmur bonos mores nec ẽ ult̾iꝰ
hĩtus contͣrii. Nam qr uiuenes mol¬
les sunt et ductiles si sũ freno seꝙͣtͤ
lastunas statim impͥmũtur ĩ eis hĩtꝰ
uiciosi sicut in cera molli et ductili sta¬
tim imprimit᷑ forma sigilli. Ne gͦ
iuuenes in forͣntur hĩtibus uiciosis
statim ab ip̃a infancia sunt mouẽ
bitas a lascunis retrahantur. decet gͦ
om̃s ciues sollicitari erga filios ut
ab ip̃a infanͣ incitentur ad bonor
mores tanto tñ hoc magis decet re¬
ges et pͥncipes qnͣto bonitas filioꝵ
est utilior ipĩ regno et qnͣto ex eoꝵ
malicia pot̾ in regno marꝰ ꝑiculum

Expanded text:
 ut facilius infantia inchoandum, ut relinquentes lascivias sequamur bonos mores, nec est ulterius habitus contrarii. Nam quia iuvenes molles sunt et ductiles, si sinc fraeno sequantur lascivias, statim imprimuntur in eis habitus vitiosi: sicut in cera molli et ductili statim imprimitur forma sigilli. Ne ergo iuvenes informentur habitibus vitiosis, statim ab ipsa infantia suntmonendibitas a lasciviis retrahantur. Decet ergo omnes cives solicitari erga filios, ut ab ipsa infantia instruentur ad bonos mores.Tanto tamen hoc magis decet reges et principes, quanto bonitas filiorum est utilior ipsi regno, et quanto ex eorum malitia potest in regno maius periculum
Abbreviated transcription (Latin):
as reseruare qnͣto aliquis magis a rõ¬
ne deficit tanto magis inclinatur ut
seqͣtur passiones. In inuenili gͦ etare
sunt pueri instruẽdi ad bonos mo¬
res qr rũc magis ab usu rõnis desi¬
cuĩt et sũt magis rõnũ insecurores.
malũ nam cũ as est ꝓuꝰ ad aliquid
clinetur ad iᵈ ut płimũ enĩ hoĩes ẜ
mores sunt qiͣ q̃dam u̾ga inclinata
hoc modo docer uos dirig̾e ad bonos
mores quo dirigit᷑ uirga torruosa
uolens enĩ tortuosam uirgam rec¬
tificare uiclinat cã ad ꝑtem ꝯͣriam
ualde que sic inclinata redit ad me¬
diũ et ad rectitudinẽ sic et noc qr o
bliqͥtatẽ et ꝓuitatẽ hẽmꝰ ad malũ
et ad delectacõnes illicitas debeniꝰ ꝑ
mltũ tempus illicitis de lectatoĩbus
ab stin̾e ut possumꝰ hnͣt ꝓuitarẽ ui¬
tare. Imo sicut uirga rectificanda
ad ꝑtem contͣriam ultͣ mediũ ĩcli¬
natur ut possit ad mediũ redire sic
⁊ nos ĩficiendo delectabilia ultͣ ine

Expanded text:
as, quanto aliquis magis a ratione deficit, tanto magis inclinatur ut sequatur passiones. In iuvenili ergo aetate sunt pueri instruendi ad bonos mores: quia tunc magis ab usu rationis deficiunt, et sunt magis passionum insecutores. malum. Nam cum aliquis est pronus ad aliquid, clinetur ad illud: ut plurimum enim homines secundum mores sunt quasi quaeda virga inclinata . Ethic. hoc modo docet nos dirigere ad bonos mores, quo dirigitur virga tortuosa. Volens enim virgam tortuosam rectificare, inclinat eam ad partem contrariam valde, quae sic inclinata redit ad medium et ad rectitudinem. Sic nos, quia obliquitatem et pronitatem habemus ad malum, et ad delectationes illicitas, debemus per multum tempus ab illicitis delectationibus abstinere, ut possimus hanc pronitatem vitare. Immo sicut virga rectificanda ad partem contrariam, ultra medium inclinatur ut possit ad medium redire: sic et nos in fugiendo delctabilia, de
Abbreviated transcription (Latin):
ult᷑ ꝙ rõ diccet se cõtentibile oñdat
s si aptus et uerax ut talem se ostendat
qͣlis est ¶tcio u̾ba et oꝑa ordinari post̾
ad iocosas delectatõnes ut homo sit
debite iocũdus gͥ ut supͣ dicebatur cͣ
u̾ba et oꝑa in quibus cũ alus coĩcamꝰ¬
ta iocũditas ꝙͣ ph̃s ẽtͣpelam uocat coĩ¬
debemꝰ eẽ debite ioodi ueraces erami¬
cabiles de qͥbus oĩbus est dd̾. Sr pͥmo
blaudiores et placidi. hu .ii. adeo se
ostendunt coĩcabiles et sociales ut
ulłm cont̾stare ueluit. s oĩa dcã et
ftã alioꝵ laudant aliqui u̾o cõtͣrio
ab hcͣ ꝯu̾satõne nimis deficiũt. sunt
enĩ discoli et ag̾istes nõ ualentes cũ
dere alus socialem ut uid̾atur placidꝰ
et blanditor nec se d tiñ a societate
sb̾trahe ut uideatur discolus et licigio¬
suc ¶Cum gͥ uirtus sit ꝙͥ mediũ ĩt̾

Expanded text:
tio dictet, se contemptibilem ostendat: sed sit apertus, et verax, et talem se ostendat, qualis est. Tertio, verba et opera ordinari possunt ad iocosas delectationes, ut homo sit debite iocundus. Igitur ut supra dicebatur circa verba et opera, in quibus cum aliis comta iocunditas, quam eutrapeliam vocat. Commdebemus esse debite iocundi, veraces, et amicabiles. de quibus omnibus est dicendum. Sed primo blanditores et placidi. hi enim adeo se ostendunt communicabiles et sociales, ut nullum contristari velint; sed omnia dicta et facta aliorum laudant. Aliqui vero econtrario, ab hac conversatione nimis deficiunt. Sunt enim discoli, et agrestes, non valentes cum dere socialem, ut videatur placidus, et blanditor: nec se debet tantum a societate subtrahere, ut videatur discolus, et litigiosus. Cum igitur virtus sit quid medium inter
Abbreviated transcription (Latin):
mode sit ꝯũsand̾. licet om̃s hoĩes uo¬
lentes uiu̾e poli ͤ debeant et̃ amicablẽs
et affa ᷝ ͤ ᷤsᷤ uõ tũ om̃s eodem modo ami¬
ninua famiba ͭ as ꝯtẽptũ ꝑit reges
⁊ principes ut ĩ reu̾enciam hẽantur
decet reges et principes appere pꝰs re¬
u̾endas ne cõrep̃ribiles hancur sicut
enĩ ĩ sũptõne ciboꝵ et ĩ alus recta iõ
dicat ut ẜm diu̾sitarẽ ꝑsoraꝵ diũst¬
qui eẽt modicus sano sic et ĩ cõu̾satõ¬
ne hoĩm aliqͣ .n. familiaritas reputa¬
tur regi ad uirtutẽ ⁊ dr̃ ex hoc ami
retur ei ad uiciũ nõ ad u̾turem et nõ
dic̾e̾rur amicabilis s siluestris.

Expanded text:
andum: licet omnes homines volentes vivere politice debeant esse amicabiles et affabiles, non tamen omnes eodem modo aminimia familiaritas contemptum parit, reges et principes, ut in reverentia habeantur,decet reges et principes apparere personas reverendas, ne contemptibiles habeantur. Sicut enim in sumptione et in aliis recta ratio dicqui esset modicus sano: sic in conversatione hominum. aliqua enim familiaritas reputatur regi ad virtutem, et dicitur ex hoc amicretur ei ad vitium, non ad virtutem: et non diceretur amicabilis, sed sylvestris.