comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuũ salutis actorẽ nouerat.
hunc ipsum temporali ortu de¬
sua carne nasciturũ eẽ sciebat:
quatinꝰ in una eademq ꝑsona
ueracit̃ suus & filius ẽȩt. & dñs:
Quȩ sequentib quoq uerb̃ quã
uilia de se ipsa senserit edocet:
& quod om̃e quicqͥd boni meri¬
ti habuit. hoc suꝑna gr̃a largi.¬
ente ꝑceꝑit: dicens: quia respex̃
humilitatẽ ancillȩ suȩ: Ecce enĩ.
ex hoc beatam me dicent omnes
generationes: Humilem quippe
xp̃i ancillam suo iuditio se fuis¬
se demonstrat. sed respectu se
gr̃e cȩlestis repente sublimatam
ꝓnuntiat: atq in tantũ glorifi¬
catam. ut sua beatitudo p̃cipua.
merito cunctarum gentiũ uoce
miret᷑: Addit etiam adhuc diui¬
nȩ pietatis munera.quȩ mirabi¬
liter accepit: digna gr̃ãrum ac¬
cione collaudans: Quia fecit mͥ
magna qui potens ẽ: & sc̃m̃ no¬
men eius: Nichil ergo suis meri¬
tis tribuit: quȩ totam suã mag¬
nitudinem adillius donũ refert:

Expanded text:
perpetuum salutis auctorem noverat, perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Nil igitur suis meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert,
Abbreviated transcription (Latin):
in corde seruabat aꝑuit: Rit
primo dona sibi specialit conces¬
sa confitetur: deinde generalia
di beneficia. quib generi huma¬
no in ȩt̃num consulere ñ desistit
enumerat: Lius autẽ anima do¬
minum magnificat: qui omnes
interioris hominis sui affectus
diuinis laudib ac seruiciis man¬
cipat: qui obseruantia p̃ceptoꝵ
dĩ semꝑ eius potentiã maiestatis
se cogitare demonstrat: Tius
sp̃s in do salutari suo exultat:.
cui nil interrenis libet. nulla
caducarũ rerũ affluentia emol¬
lit: nulla aduersitas frangit: sed
sola illius aquo salus sꝑatur et̃¬
na. sui conditoris memoria delec¬
tat: Quȩ cum om̃ib ꝑfectis uer-¬
ba recte conueniant: maxime
tamen ea beatam di genitricẽ
ꝓferre decebat: quȩ meriti pri¬
uilegio singularis sp̃uali ipsius
dilectione flagrabat: cuius cor¬
porali conceptione gaudebat:
Quȩ iure in iħ̃u idest saluatori
suo speciali pre ceteris scĩs gau¬
dio potuit exultare: quia quẽ

Expanded text:
in corde servabat, aperuit. Ait in corde servabat, aperuit. Ait rofecto verbis primo dona sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Uerũ audiamꝰ uerba qͦ dix̃.
si forte ex his ualeamus aliquan¬
tulum dinoscere quid intus ha¬
buerit: Audita ergo responsio¬
ne helisabeth qua eam beatam
inter mulieres p̃dicauit: matrẽ
dñi sui cognominauit:. fide
fortẽ laudauit: ad cuiꝰ ingressũ
se ipsam cum filio. sp̃u scõ reple¬
tam esse signauit: non ampliꝰ
tacere potuit dona quȩ ꝑcepat
sed quȩ semꝑ animo gerebat.
ubi aptum tempus inuenit: ȩti¬
am deuota. oris ꝓfessione pate¬
fecit: Nlamq ut uirginalem de¬
cebat pudorem: acceptũ diuini
tio tegebat: archanũ mysterii
cȩlestis in sui pectoris abdito
uenerabatur occultũ: Expecta¬
bat reuerent̃. donec ipse dono¬
rum distributor. quid sibi do¬
ni specialis tribuisset: quid se¬
creti reuelasset: quandocũq
uellet ostenderet: At postquã
eadem quȩ sibi erant carismata
prestita. ꝑalios sp̃u reuelante.
esse patefacta cernebat: mox
etiam ipsa thesaurũ cęli quod

Expanded text:
cuit? Verum audiamus verba quae dixit, cuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, acceptum divinittio tegebat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m didicit helisabeth quȩ an¬
gelus ad mariam uerba ꝓtulerit.
ꝗd illa mox ȩuuangliranti cre¬
diderit: quod hȩc diuina oꝑan¬
te potentia absq ulla ẽẽnt du¬
bietate complenda: Mirumq
in modum: idem sp̃s eam cum
repleuit: p̃sentium simul atq¬
p̃teritorum & futurorũ scientia
instruxit: De p̃sentib namq
se edoctam monstrauit: cũ bea¬
tam mariam matrem dñi sui
uocans. quia redemptorẽ hu-¬
mani generis in utero gestaret
indicauit: unde ȩtiam fructũ
uentris eius singularit benedic¬
tum esse ꝓfessa ẽ: Preteritorum
se notitiam accepisse signauit:
quȩ & uerba angl̃i admariam.
& consensum mariȩ credentis
sibi innotuisse ꝓdidit: Sed et
futurorũ scientiã sibi non ne¬
gatam intimauit: cum ꝑficien¬
da a dño quȩ ei dicta ẽẽnt aꝑu¬
it: Quis autẽ fratres mei dicere.
quis estimare sufficiat. quȩ
tunc gr̃a sp̃s dĩ genitricem re¬
pleuerit: cum tanta in matre
p̃cursoris lux doni cȩlestis emi¬

Expanded text:
m didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem: quia eius ingressui uir¬
ginalis uteri templũ sp̃s sancti
grã consecrauit: Et terra nr̃a da¬
bit fructum suũ: quia eadem
uirgo quȩ de terra corpꝰ habue¬
rat filium genuit: diuinitate
quidem do patri coequalem:
sed sibi carnis ueritate consub¬
stantialem: de qͦ et ysaias tem¬
pus humanȩ redemptionis in
tuens. ait in illa die erit ger¬
men dñi inmagnificentia et
in gła: & fructus terrȩ sublimis:
Germen dñi namq fuit in mag¬
nificentia & ingła: cum sempi¬
ternus di filius in carne tempo¬
raliter apparens.magnitudine
uirtutũ cȩlestiũ mundo clarus
effulsit: Fructus quoq terrȩ sub¬
limis effectus ẽ: quando carnẽ
quam de nr̃a natura mortalem
d̾s susceꝑat: uirtute resurrectio¬
nis immortalem iam redditam:

Expanded text:
nitatem, qui ejus ingressui virnitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de nostra natura Deus mortalem susceperat, virtute resurrectionis immortalem
Abbreviated transcription (Latin):
quia magna di dona cognouit:
Recte uoce magna: quia illum
quem ubiq p̃sentem nouerat.
ȩtiam corporalit̃ adesse sentie-¬
bat: Magna & enim uoce: non
tam clamosa quam deuota in¬
telligendum ẽ: Neq enim mo-¬
dice uocis deuocione dñm lau¬
dare uolebat: quȩ sp̃u scõ plena
flagrabat: quȩ & illum in utero
carne inatris uirginis uocaret᷑
tem: & dixit: Benedicta tu inter
mulieres: & benedictus fructus
mulieres: non solum benedicta
inter mulieres: sed int̃ mulieres
benedictas maiori benedictione
specialit̃ insignis: Benedictus
fructus uentris tui: Nec ipse ge¬
nerali scõrum more benedictus.
sed sicut apls ait: Quorũ patres
suꝑ om̃ia ds̃ benedictus in scła
De huius ortu fructus psalmista
mystico sermone testat᷑ dicens:
Et enim dñs dabit benignitatem
& terra nr̃a dabit fructum suũ
Dedit quippe dñs benignitatẽ:
quia genus humanũ a reatu
p̃uaricationis ꝑunigenitũ suũ
liberare disposuit: Bedit benig¬

Expanded text:
quia magna Dei dona cognovit; quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero carne matris virginis filius it: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus i. Non solum benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patressuper omnia Deus benedictus in saecula . De hujus ortu fructus Psalmista mystico sermone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benig
Abbreviated transcription (Latin):
lutat: non quasi dubia de oracło
qd acceꝑat: sed ut congratula¬
tura de dono quod conseruam
accepisse didicerat: Non ut uer-¬
bum angłi mulieris attestatio¬
ne ꝓbaret: sed ut mulieri ꝓuecte
ȩtate. uirgo iuuencła ministe¬
rium sedula impenderet. Ut au.
tandum beata maria: repleta ẽ
mox sp̃u scõ helisabeth: repletus
est & iohannes: Atq in uno eo¬
demq spu ambo edocti. illa sa¬
lutantẽ quȩ esset agnouit. & ut
matrem dñi sui debita cum bene
taretur intellexit: Et quia lin¬
gua necdum ualuit: animo exul¬
tante salutauit: officiũq suȩ
p̃cursionis quam libenter. quã
deuote iuuenis esset impleturꝰ
& ante quam nasceret᷑ adueni¬
enti dño quib ualebat indi¬
tiis intimauit:Aderat namq
tempꝰ quo impleretur angłi sen-¬
mo quem dixerat: quia sp̃u scõ
replebitur adhuc exutero ma¬
tris suę: Repleta est ergo sp̃u
scõ helisabeth: & exclamauit uo¬
ce magna: Recte uoce magna.

Expanded text:
lutat, non quasi dubia de oraculo lutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autetandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedtaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam devote, quam libenter juvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna,
Abbreviated transcription (Latin):
sent extulit: & ut magis magisq
diuinis esset apta donis. in custo¬
diam humilitatis gressum men-¬
tis fixit: ita ęuuangłiranti sibi
archangło respondens: ecce an¬
cilla dñi: fiat michi scđm uerbũ
tuũ: Ut uero ex hodierna lec̾tio¬
ne audiuimꝰ. eamde quã anglo
exhibuerat humilitatẽ homini¬
bus quoq curauit exhibere: et
quod maioris est uirtutis. hoc
ȩtiam minoribus: Quis enĩ nes-¬
ciat uirginem do consecratã. mu¬
lierem do deditam gradũ habe¬
re potiorem: Quis dubitet matrẽ
regis ȩt̃ni iure matri militis esse¬
p̃ferendam: At tam̃ ipsa memor
tana conscendit gestansq in ute¬
ro dm̃: seruorũ dĩ habitacła petit.
ac requirit alloquia: Et apte post
uisionẽ angli in montana subut:
quȩ gustata suauitate suꝑnoꝵ
ciuium. humilitatis se gressib
ad uirtutũ alta transtulit: In¬
trat gͦ domũ ⁊ acharię. atq he¬
lisabeth quam seruum ac p̃cur¬
sorem dñi parituram nouerat sa¬

Expanded text:
sent extulit: sed ut magis magisque sent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor tana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, sa
Abbreviated transcription (Latin):
quam audiuimꝰ scĩ ȩuuangłui.
& redemptionis nr̃e nob̃ semꝑ
ueneranda primordia p̃dicat:
& salutaria semꝑ imitandȩ hu¬
militatis remedia cõmendat:
Nam quia peste suꝑbiȩ attac¬
tum genus humanum ꝑierat:
decebat ut medicamentũ humi¬
litatis quo sanaretur. prima
mox incipientis salutis tẽpora
p̃tenderent: Et quia ꝑtemerita¬
tem seductȩ mulieris mors in
mundum introierat: congruũ
p̃uenirent obsequiis: Prior gͦ
nob̃ beata di genitrix ad subli¬
mitatem patriȩ cęlestis iter osten¬
dit humilitatis: non minꝰ reli¬
gionis quam castitatis exẽplo
uenerabilis: Siquidẽ gła uirgi¬
nei & intemerati corporis qua¬
lis sit uita suꝑnȩ ciuitatis ad
quam suspiramꝰ insinuat: ubi
neq nubent neq nubentur: sed
sunt sicut angłi di incȩlo. At
illa uirtutẽ mentis eximiȩ qua
ad hanc ꝑtingere debeamꝰ: indi
cutione meruit sublimariꝰ post¬
dam didicit: nequaquã se de
donis cȩlestib quasi ase hec es¬

Expanded text:
quam audivimus sancti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, congruum praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicallocutione meruit sublimari, postpartu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec es
Abbreviated transcription (Latin):
ad se aduentasse saluatoris intel¬
ligit: sed humilitatis sp̃u circũ¬
specta: minus dignam se eius ad¬
uentu dep̃hendit: Eece enim ut
facta est uox salutationis tuȩ in
aurib meis: exultauit ingaudio
infans in utero meo: Intellexit
helisabeth eodem quo impleta
erat sp̃u reuelante quid illa exul¬
tatio sui significasset infantis:
hoc est illius uenisse matrẽ cuiꝰ
ipse p̃cursor ac demonstrator ẽȩt
doctor adest: Enuno eodemq
momento cum uoce salutantis
gaudiũ nascitur infantis: quia
dum uox ad aures ꝑuenit corpo¬
rales: uirtus sp̃ualis cor intrauit
audientis: nec solum genitricem
sed & sobolem amore dñi adueni¬
entis accendit: unde mox eade
p̃cursoris dñi genitrix ea quȩ in
occulto cognouerat. his qui si¬
mul aderant & audiebant: palã
ȩuuangłizare curauit: Nam
subdit: Et beata quȩ credidit.¬

Expanded text:
ad se adventasse Salvatoris intelad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset doctor adest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. benedicta tu inter muli¬
eres: & benedictus fructus uen¬
tris tui: Benedicta est incompa¬
rabiliter: quȩ & diuini germinis
gineum a natis mulierũ male-¬
dictio primȩ matris exclusa est:
Benedictus fructus uentris illiꝰ:
ꝑ quem & semen incorruptionis
&e suꝑnȩ hereditatis quã ꝑdidimꝰ
in adam fructũ recepimꝰ: Et uere
ac singularit̃ benedictus: qui ñ
nr̃o more postquã natus ẽ. gra¬
tiam a dño benedictionis ꝑcepit:
sed ipse ad saluandũ mundum
at mater dñi mei ad me: Oquan¬
ta in ꝓphetissȩ mente humilitasꝰ.
quam uerus sermo dñi quẽ dix̃:
suꝑ quem requiescet sp̃s m̃s. nisi
suꝑ humilem & quietũ. & tremen-¬
tem uerba mea: Matrẽ quidem
dñi que ad se uenerat. mor ut
uidit. esse cognouit: sed nichil
in se talis meriti repꝑiens: quo
digna fieret a tanta hospite uisi¬
Quia ni mirũ ipse sp̃s qui ei pro.¬
phetiȩ donũ contulit: munus
pariter humilitatis prestitit:
ꝓphetico repleta sp̃u genitricẽ

Expanded text:
 tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. Benedicta est enim incomparabiliter, quae et divini germinis gineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salvandum mundum at mater Domini mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visiquia nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem
Abbreviated transcription (Latin):
tiliter loqui declinemꝰ: In quan¬
tum reniti linguȩ p̃ualemus: in
uentũ uerba non diffluant: cũ
iudex dicat: Om̃e uerbũ ociosũ
quod locuti fuerint homines:
reddent de eo rationem in die
iuditii: Ociosũ quippe uerbũ
ẽ: quod aut utilitate rectitud̃i¬
nis. aut ratione iustȩ necessita¬
tis caret: Ociosa gͦ colloquia
ad ȩdificationis studiũ uertite
quam celerrimȩ huiꝰ uitȩ tem¬
pora fugiant considerate: quã
dite: Hunc ante oculos ur̃i cor¬
tum uires suppetunt. si annun¬
tiare eum non negligitis. uoca¬
ri abeo angłi cum iohe ualeatis:¬

Expanded text:
tiliter loqui declinemus. Inquantiliter loqui declinemus. Inquantum reniti linguae praevalemus, in ventum verba non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam dite. Hunc ante oculos vestri cortum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis, vocari ab eo Angeli cum Joanne valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã sapientiȩ ministrare
phialas minime potestis: in
quantũ ꝓ diuina largitate suf¬
ficitis. ꝓximis ur̃is boni uerbi
cyatos date: Inquantũ ꝓfecis¬
se pensatis. etiam alios trahite:
rate: Siquis ur̃m fratres ad fo¬
rum aut fortasse adbalneum
ꝑgit: quem ociosum considat
ut secum ueniat. inuitat: Ipsa
gͦ terrena actio uos ur̃a conue¬
niat: & si addm̃ tenditis: cura¬
te ne ad eum soli ueniatis: Hinc
& enim scriptum ẽ: Qui audit
dicat ueni: ut qui ioin in corde
uocem suꝑni amoris acceꝑit.
foras ȩtiam ꝓximis uocem ex¬
hortationis reddat: Q fortasse
panem ut indigenti helemosi¬
nam porrigat non habet. sed
maius est quod tribuere ualet.
qui linguam habet: Plus est
enim uerbi pabulo uicturam
in ꝑpetuũ mentem reficere: quã
uentrẽ moriturȩ carnis terreno
pane saciare: Nolite ergo fr̃s.
ꝓrimis ur̃ĩs helemosinã uerbi
subtrahere: Mecũ uos ammoneo
ab ocioso sermone parcamꝰ: inu¬

Expanded text:
doctrinae sapientiam ministrare doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos profecisse pensatis, etiam vobiscum alios trahite, rate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat ut secum veniat invitat. Ipsa ergo terrena actio vestra vos conveniat, te ne ad eum soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non habet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subtrahere. Mecum vos admoneo, ut ab otioso sermone parcamus, inu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis accepit: si aprauitate ꝓxi¬
mum reuocat: si exhortari ad
bene oꝑandum curat: si ȩt̃num
regnum uel suppliciũ erranti
denuntiat: cum uerba sc̃ȩ an-¬
nuntiationis impendit ꝓfecto
angłs existit: & nemo dicat am¬
monere ñ sufficio exhortari ido¬
neus non sum: Quantũ potes
exhibe: ne male seruatũ quod
acceꝑas intormentis exigaris:
Neq enim plus quã unũ talen¬
tum acceꝑat: qui hoc absconde
magis studuit quam erogare:
Et scimus quod intabernaculo
non solum phiale tantũ modo:
sed p̃cipiente dño ȩtiam ciati
facti sunt: ꝑphialas quippe doc¬
trina exuberans: ꝑciatos uero
parua atq angusta scientia de
signatur. Alius doctrina ueri¬
tatis plenius audientiũ men¬
tes inebriat: ꝑhoc ergo qđ dic̃
ꝓfecto phialam porrigit. Alius
explere quod sentit non ualet.
sed quia hoc ut cumq denun¬
tiat. ꝓfecto ꝑcyatum gustum
prebet. In di ergo tabernaculo.
idest in sca ȩccłia positi. si per

Expanded text:
tionis accepit, si a pravitate proxitionis accepit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum phialae, sed, praecipiente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe doctrina exuberans, per cyathos vero parva atque angusta designatur scientia. Alius, doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat. Per hoc ergo quod dicit profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit non valet, sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei ergo tabernaculo, id est in sancta Ecclesia, positi, si per
Abbreviated transcription (Latin):
agitata esse denegatur: quia ñ
esse uestitus mollib dicitur: qͥa
ꝓphetiȩ nom̃ huic impar esse phi¬
betur. iam quid digne dici pos¬
sit audiamus: Sequit᷑: Hic ẽ de
quo scriptum ẽ: Ecce ego mitto
angłm meũ ante faciem tuam:
qui p̃parabit uiam tuam ante te:
Quod enĩ grece angl̃s. hoc latine
nuntiꝰ dicitur: Recte gͦ qui nun¬
tiare suꝑnum iudicem mittitur.
angłs uocatur: ut dignitatẽ ser-¬
uet in nomine. quã explet in oꝑa¬
tione: Altum quidẽ nom̃ est:
sed si uita nomine inferior non
ẽ. Utinam fratres km̃i non ad
iuditiũ nr̃m dicamꝰ. quia om̃s
qui sacertiotii nomine censent᷑.
angl̃i uocantur. ꝓpħa attestan¬
te qui ait. Labia sacerdotis custo¬
dient scientiam: & legem exqui¬
rent exore eius: quia angl̃s dñi
exercituum ẽ: Sed huius altitu¬
dinẽ nominis ȩtiam uos si uul¬
tis potestis emereri: Nam unus¬
quisq ur̃m in quantũ sufficitꝰ
in quantũ grãm suꝑnȩ aspira¬

Expanded text:
agitata esse denegatur, quia non agitata esse denegatur, quia non esse vestitus mollibus dicitur, quia prophetae nomen huic impar esse perhibetur, jam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te . Quod enim Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo qui nuntiare supernum judicem mittitur angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine, quam explet in operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. 6. Utinam, fratres charissimi, non ad judicium nostrum dicamus, quia omnes qui sacerdotii nomine censentur angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Sed hujus altitudinem nominis, etiam vos, si vultis, potestis mereri. Nam unusquisque vestrum in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspira
Abbreviated transcription (Latin):
set:Si hoc culpa non eẽt: nequa¬
nas ap̃ciosarum uestiũ appetitu
compesceret dicens: ñ in ueste p̃ci¬
osa: Pensate ergo quȩ culpa sit
hoc etiam uiros appetere: aquo
nes non esse uestitus mollibus
dicitur: ꝑsignificationẽ intelli¬
gi & aliter potest: Mollib: enim
uestitus non fuit: quia uita pec-¬
cantiũ non blandim̃tis fouit.
sed rigore aspe inuectionis incre¬
pauit: dicens: Genimina uiꝑa¬
rum: quis uob̃ demonstrauit.
fugere auentura ira: Unde ꝑsalo¬¬
monem dicitur. Uerba sapienti¬
um quasi stimuli: & sicut claui
in altũ defixi: Clauis quippe
ato: stimulis sapientiũ uerba cõ¬
parantur: quia culpas delinquen¬
tium nesciunt palpare. sed pun¬
gere: Seq quid existis in deserto
uidere: Propħam: Etiam dico
quippe ministeriũ est uentura
p̃dicere: non ȩtiam demonstrare.
Iohannes plus quã ꝓph̃a ẽ quia
cum quem p̃currendo ꝓrhaue-¬
rat. ȩtiam ostendendo monstra¬
bat: Sed quia harundo uento

Expanded text:
set. Si hoc culpa non esset, nequaset. Si hoc culpa non esset, nequanas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quones non esse vestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi et aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis increpavit, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira? Unde et per Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5. Sed quid existis videre in desertum? Prophetam? Etiam dico quippe ministerium est, ventura praedicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, quia eum quem praecurrendo prophetaverat etiam ostendendo monstrabat. Sed quia arundo vento
Abbreviated transcription (Latin):
detractio ad iram ꝓuocet: atq
ad remissionẽ inutilis gratiȩ
nullus fauor inclinet: Non nos
ꝓsꝑa eleuent: non adu̾sa ꝑtur¬
bent: ut qui in soliditate fidei
figimur. nequaquã rerum tran-¬
seuntiũ mutabilitate moueam᷑:
Adhuc autẽ de eiꝰ exp̃ssione sub¬
iungitur: Sed quid existis uide
re in deserto: Hominẽ mollib
uestitum: Ecce qui mollibus
uestiunt᷑: in domib regũ sunt:
Camelorũ & enim pilis ut scitis.
uestitus iohannes fuisse descri¬
bitur: Et quid est dicere ecce
qui mollib uestiunt᷑ in domib¬
regum sunt. nisi aꝑta sententia
demonstrare. quia non cȩlesti sed
terreno regi militant hii.qui ꝓ
do ꝑpeti asꝑa fugiunt: & solis ex¬
teriorib dediti. p̃sentis uitȩ mol¬
litiem & delectationẽ querunt:
Nemo ergo existimet in fluxu atq
studio p̃ciosarũ uestiũ peccatum
deesse: quia si de hoc culpa non
cẽt: nullo modo iohem dñs de
uestimenti sui aspitate. laudas¬

Expanded text:
detractio ad iram provocet, atque detractio ad iram provocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus favor inclinet. Non nos prospera elevent, non adversa perturbent, ut qui in soliditate fidei figimur, nequaquam rerum transeuntium mutabilitate moveamur. 3. Adhuc autem de ejus expressione subjungitur: Sed quidre in deserto? hominem mollibus vestitum? ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt . Camelorum etenim pilis contextis vestibus Joannes vestitus fuisse describitur. Et quid est dicere: Ecce qui mollibus vestiuntur in domibregum sunt ; nisi aperta sententia demonstrare quod non coelesti, sed terreno regno militant, qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed solis exterioribus dediti praesentis vitae mollitiem delectationemqueNemo ergo existimet in fluxu atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudas
Abbreviated transcription (Latin):
sis iohis discipłis. quid de eode
iohanne turb̃ dicat audiamus:
Quid existis in deserto uidere:
harundinẽ uento agitatam: Qđ̃
uidelicet non asserendo: sed ne¬
gando intulit: Harundinem
quippe mox ut aura contigerit.
in partem alterã inflectit: Et qͥd
ꝑharundinẽ nisi carnalis ani¬
mus designatur: qui mox ut fa¬
uore uel detractione tangitur.
in partẽ quamlibet inclinatur:
Sienim abhumano ore aura
fauoris flauerit. hilarescit: extol¬
litur: totũq se quasi ad gratiã
inflectit: Sed si inde uentus de¬
tractionis eruꝑit. unde lenis
aura ueniebat: mox hunc qua¬
si in partẽ alteram aduim furo¬
ris inclinat: Sedharundo uen¬
to agitata iohannes non erat.
quia hunc nec blandũ gratia.
aduersa nouerant inclinare:
Harundo gͦ uento agitata non
crat: quem abstatus sui rectitu¬
dine nulla rerum uarietas in¬
solidemus animũ inter auras
linguarũ positũ: stet inflexi¬
bilis status mentis: Nulla nos

Expanded text:
sis Joannis discipulis, quid de eodem sis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, adversa noverant inclinare. Arundo ergo vento agitata Joannes non erat, quem a status sui rectitudine nulla rerum varietas insolidemus animum inter auras linguarum positum, stet inflexibilis status mentis. Nulla nos
Abbreviated transcription (Latin):
paupes euuangłitant᷑: & beatus.
qui ñ fuerit scandaliratus in me:
Hisis tot signis. tantisq uirtutibꝰ:
ñ scandalitari quisq potuit: sed
ammirari: Sed infideliũ mens gra¬
ue in illo scandalũ ꝑtulit: cum cũ
post tot miracła morientẽ uidit:
Unde & paulus dicit. nos autem
quide scandalũ. gentib aut̃ stul¬
ticiam: Stultum quippe homini¬
bus uisum ẽ: ut ꝓhominibus
auctor uitȩ moreretur: Et inde
contra eum homo scandalum
sumpsit: unde ei ampli debitor
fieri debuit: Nam tanto d̃s ab ho¬
minib digniꝰ honorandus est:
quanto ꝓhominib & indigna
suscepit: Quid est ergo dicere be¬
atus qui ñ fuerit scandalizatus
in me nisi aꝑta uoce abiectionẽ
mortis suȩ humilitatẽti signa¬
re: Ac si patent̃ dicat: Mira qͥdẽ
facio. sed abiecta ppeti non dedis¬
nor: Quia ergo te moriendo sub¬
sequor: cauendũ ualde est homi¬
nib ne in me mortẽ despiciant:
qui signa uenerant᷑: Sed dimis¬

Expanded text:
pauperes evangelizantur, et beatus est pauperes evangelizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Visis tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisquam potuit, 1454 sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Unde et Paulus dicit: Nos autem quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit. Quid est ergo dicere: Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s ẽ: cur in carcere positus
mittens discipłos requirit. tu
es qui uenturus es an alium ex¬
pectamus: tanquã si ignoraret
quem ostenderat. an ipse sit nes-¬
ciat: quem ipsum esse ꝓpħando:
posituᷤ. quia ipse redemptor mun¬
di esset asseruit: Missus uero in
carcere utrũ alium expectent.
an ipse ueniat requirit: non qͥa
ipsum mundi redemptorẽ esse¬
dubitat. sed querit ut sciat. si
is qui ꝑse in mundum uenerat.
ꝑse ȩtiam ad inferni claustra des¬
do ad inferos p̃currebat: Ait gͦ:
tues qui uenturus es an alium
expectamus. Ac si aꝑte dicatꝰ. sic̃
ꝓhominib nasci dignatꝰ es. an
cendere digneris insinua: ut qͥ
natiuitatis tuȩ p̃cursor extiti.
& uenturũ inferno te nuntiemꝰ.
quẽ iam uenisse mundo enun¬
tiaui. Unde & inquisitꝰ dñs enu-¬
meratis potentiȩ suȩ miracłis. de
mortis suȩ ꝓtinus humilitate
respondit dicens: ceciuident. clau¬
di ambulant. lepsi mundantur:
surdi audiunt. mortui resurgunt.

Expanded text:
super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos, requirit dicens, Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? Tanquam si ignoraret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetanpositus, quia ipse Redemptor mundi esset, asseruit. Missus vero in carcerem, utrum alium exspectent, an ipse veniat, requirit: non quia ipsum mundi Redemptorem dubitat, sed requirit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat, per se etiam ad inferna claustra desdo ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an mori dignerisnativitatis tuae praecursor exstiti, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mantẽ ne lumen peteret inere¬
pabat: etiam suspicientẽ publi¬
canum ne iħm uideat tardat:
Sed sicut cecus turbarũ uoces
magis ac magis clamando deui¬
cit. ita pusillus necesse est turbe
nocentis obstacłm altiora peten¬
do transcendat: terrena relin¬
quat: arborem crucis ascendat:
Sycomorus namq quȩ est arbor
foliis moro similis. sed altitudi¬
ne ꝑstans: unde & alatinis celsa
nuncupat᷑: ficus fatua dicitur:
& eadem dominica crux creden¬
tes alit ut ficus: ab incredulis
irridetur ut fatua: Nos autẽ pre¬
cifixum: iudȩis quide scanda¬
lum: gentib autẽ stultitiã: Ip¬
sis uero uocatis iudȩis atq: gen¬
tiam: Quam uidelicet arborẽ pu¬
sillus statura zacheus quo exalta¬
ripossit ascendit: dum quilibet.
humilis & ꝓpriȩ conseiꝰ infirmita¬
tis.confidens in dño ꝓclamat:
sycomoro. transeuntẽ ꝓpe dm̃ cer-¬
nit: quia ꝑhanc laudabilẽ fatui¬
tatem: & si necdũ ut est solide iã

Expanded text:
mantem ne lumen peteret, incremantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praecifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirmitatis, confidens in Domino, proclamat: sycomoro, transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ impossibilia sunt
apud homines: possibi¬
lia sunt apud dm̃: Ecce
enim camelus deposita gybbi
sarcina ꝑforamen acus transit:
hoc est diues & publicanus re¬
licto honere diuitiarũ contẽp¬
to censu fraudium: angustam
portam. artamq uiam quȩ ad
uitam ducit. ascendit: Qui mi¬
ra deuotione fidei ad uidendũ
saluatorem. quod natura minꝰ
habuerat. ascensu supplet ar¬
bors: atq: ido iuste quamuis
ipse rogare non audeat: bene¬
dictionem dominicȩ susceptio¬
nis quã desiderabat accepit:
Mistice autẽ ⁊ acheus qͥ interp̃tat᷑
iustificatus credentẽ ex gentib
popłm significat: qui quanto
curis secularib occupatior tan¬
to flagitiis deprimentib erat
factus humilior: sed ablutus ẽ.
sed sc̃ificatus. sed iustificatus:
saluatorem uidere querebat.
sed prȩ turba ñ poterat: quia gr̃e
fidei quam mundo saluator at¬
tulit: participare cupiebat: sed
ne ad uotũ ꝑueniret obstiterat:
Eadem namq: turba noxiȩ con¬
suetudinis quȩ supra cecũ cla¬

Expanded text:
e impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Ecce enim camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit , hoc est, dives et Publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit, ascendit. Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat: qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus iSalvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum cla
Abbreviated transcription (Latin):
bat iudeorũ: Sed quia ñ bapti¬
zatum ante prandiũ sabbato
curantẽ: publicanos & peccatores
recipientẽ: contra auaritiã dispu¬
tantem: & cȩtera digna d̃o geren¬
tem lingua uenenata carpebant.
ꝑtesus eorũ facinora discessit. et
aufugit dicens: Relinquet᷑ uobis
domus ur̃a deserta: hodie autẽ
in domo pusilli ⁊ achei oportet
me manere: hoc est nouȩ lucis
cheus. & sic in domo sua xp̃o man¬
sionem p̃parare iubetur: hoc ẽ
quod apłs ait: Quia & si cogno¬
uimus scđm carnem xp̃m. sed
iam nunc non nouimꝰ: Et si enĩ
mortuus ẽ ex infirmitate. sed ui
uit ex uirtute dĩ: Et cũ uiderens
om̃s murmurabant: dicentes.
quod ad hominẽ peccatorẽ di¬
uertisset. Manifestum ẽ. iudȩ¬
os semꝑ gentiũ odisse salutem:
Scriptum est enim: Sequenti
uero sabbato: pene uniuersa ci¬
uitas conuenit audire uerbum
dñi. Uidentes autẽ turbas iudeiꝰ
repleti sunt zelo. & contͣdicebans¬

Expanded text:
bat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis chaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem Christum, sed jam nunc non novimus. Et si enim mortvit ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, murmurabant dicentes quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem. Scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Dei. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo
Abbreviated transcription (Latin):
tib fuis conui in pacraia
in tempore uuncitis cuiglet¬
ds tercie ingilie rrdia non
amitat: ut qui & iuenor¬
to aduias uutȩ non glat.
saluem in senectute. Iiscat
Pensate ergo fratres h Sdiã¬

Expanded text:
tibus suis in pueritia in tempore juventutis evigilettertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob: quod p̃cinget se & fa¬
ciet illos discumbere & transi¬
ens ministrabit illis: Precinget
sc. idest ad retributionẽ prepa¬
rat: faciet illos discumbere
iest in ęterna quiete refouieri.
iscumbere quippe nr̃m.
In regno quiescere ẽ: Unde rur¬
sum dñs dicit: Uement et re¬
cumbent: cum abraham & ysa¬
ac & iacob Transiens autem

Expanded text:
dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
nuum tuarũ: Om̃ia subiecisti
sub pedib cius: In eo enim qđ¬
ei om̃ia subiecit: nil dimisit ñ
subiectum ei: Nunc autẽ nec dũ
uidimꝰ om̃ia subiecta ei: Tum
autẽ qui modice quam an¬
geli minoratus ẽ. uidimꝰ iħm¬

Expanded text:
nuum tuarum. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. In eo enim quod omnia ei subjecit, nihil dimisit non subjectum ei. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei. Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, videm
Abbreviated transcription (Latin):
ac tribulos. reproba ẽ. maledicto
ꝓrima: cuius consuminatio in
combustionẽ: Confidimꝰ aut̃
de uob̃ dilectissimi meliora et
uiciniora saluti: tam & si ita
loquimur: Non enim in iustꝰ
ds. ut obliuiscatur oꝑis ur̃i
et dilectionis quam ostendi¬
stis in nomine ipsius: qui mi¬
nistrastis sc̃i & ministratis: Cu¬
pimus autẽ unũquemq ur̃m
eamdem ostentare sollicitudi¬
nem ad expletionem spei usq
infinem. ut non segnes efficia¬
mini: uerum imitatores eorũ
qui fide & pacientia heredita¬
bunt ꝓmissiones: Abrahȩ nãq¬

Expanded text:
 et maledicto proxima: cujus consummatio in combustionem. Confidimus autem de vobis, dilectissimi, meliora, et viciniora saluti: tametsi ita loquimur. Non enim injustus Deus, ut obliviscatur operis vestri, et dilectionis, quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis, et ministratis. Cupimus autem unumquemque vestrum eamdem ostentare sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem: ut non segnes efficiamini, verum imitatores eorum, qui fide et patientia haereditabunt
Abbreviated transcription (Latin):
onum quȩ erant sub priori
testamento. repromissionẽ ac¬
cipiant qui uocati sunt et̃nę
hereditatis Ubi enĩ testamen¬
tum: mors necesse ẽ. intercedat
testatoris: Testamentũ autem:
in mortuis confirmatũ est: Ali¬
oquin nondum ualet dum
uiuit qui testatus ẽ: unde nec
pͥmum quide sine sanguine de¬
dicatum ẽ: Lecto enim omni
mandato legis amoyse uniũso
populo: accipiens sanguinem
&. lana coccinea. & hysopo. ip¬
sum quoq: librũ & omnẽ po-¬
pulum asꝑsit dicens. hic san¬
guis testamenti. quod manda¬
uit aduos ds: ȩtiam tab̃nacłm
& om̃ia uasa ministeru sangui¬
ne similit̃ asꝑsit: & om̃ia pene

Expanded text:
sub priore testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae hereditatis ubi enim testamentum mors necesse est intercedat testatoris testamentum enim in mortuis confirmatum est alioquin nondum valet dum vivit qui testatus est unde ne primum quidem sine sanguine dedicatum est lecto enim omni mandato legis a Mose universo populo accipiens sanguinem et lana coccinea et hysopo ipsum quoque librum et omnem populum aspersit dicens hic sanguis testamenti quod mandavit ad vos Deus etiam tabernaculum et omnia vasa ministerii sanguine similiter aspersit et omnia paene
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli in multitudinẽ & sicut
harenam quȩ est ad horã ma¬
ris innumerabilis: iuxta fidẽ
defuncti sunt om̃es isti non ac-¬
ceptis repromissionib sed a
longe eas aspicientes: ꝙ salu¬
tantes. &. confitentes: quia pe¬
regrini ꝙ: hospites sunt supra
t̃ram: Qui enim hȩc dicunt:
significant se patriam inqui¬
rere: Et siquidem illius me¬
minissent de qua exierunt:
habebant utiq tempus reũ¬
tendi: Nunc autẽ meliorem
appetunt: idest cęlestẽ: Ido
non confunditur ds uocari
d̃s eorũ: parauit enim illis ci¬
uitatem: fide obtulit abra¬
ham ysaac cum temptaret᷑.
& unigenitũ offerebat. qui
susceꝑat repromissionẽ: Ad
quem dictum ẽ. quia in ysa¬
ac uocabitur tibi sem̃: arbi¬
trans quia et amortuis susci¬
tare potens est ds. Unde eum
& in parabolam accepit fide:
& de futuris benedixit ysaac¬
et iacob et esau: fide iacob mo¬
riens singulos filiorũ iosepħ
benedixit & adorauit fastigi¬
um uirge eiꝰ: fide ioseph mori¬

Expanded text:
n multitudinem, et sicut arena, quae est ad oram maris, innumerabilis. Juxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes, et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram. Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Et si quidem ipsius meminissent de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi: nunc autem meliorem appetunt, id est, coelestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum: paravit enim illis civitatem. Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, et unigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones; ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen: arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus: unde eum et in parabolam accepit. Fide et de futuris benedixit Isaac, Jacob, et Esau. Fide Jacob, moriens, singulos filiorum Joseph benedixit: et adoravit fastigium virgae ejus. Fide Joseph, mori