comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideant uiri intimore castam conuersationẽ uram
quarũ sit non exterius compositio crinum & distinctio
auri & incultu uestisornatus. sed absconditus cordis
homo in in corruptionemitis. & silentis sp̃s hocẽ corã
dõ plucens: Cernis quale coniugiũ interuiro sux oresq:
prȩcipiat cohabitantes iuxta scientiũ ut nouerit quid uelit
quid desi der& ds̃ & tribuant honorem uasculo muli ebri
Si absti nemus nos a coitu honorẽ tribuimus uxoribus
Si non abstinemus perspicuũ ẽ honori contrarĩ esse con¬
tumeliũ : Aduxores quoque ut uideant in quit uiri castam
conuersationẽ uram & ornatũ in abscondito cordis
& dumnato carnis ornatu castitatẽ predicat & ornatũ
interioris hominis in incorruptione mitis & silentis
sus. quodã modo hocdicens qm exterior homo ur̃ corrup
ẽ habere desistis imitaminilnin corruptione sps̃¬
saltem ꝑserã abstinentiã & qđ corpore non potestis

Expanded text:
Ut videant viri in timore castam vestram conversationem, Ut videant viri in timore castam vestram conversationem, quarum sit non exterius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in abscondito cordis et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: Qest, habere destitistis; imitamini incorruptionem spiritus per abstinentiam, et quod corpore non potestis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sponte se alligauit ut reddere coger&ur : No lite frau¬
dare inuicẽ nisi foste exconsensu ad tẽpus ut uac&isorationis
Orote quale illud bonũ est quod orare ꝓhib&: quod corpis
xp̃i accipere non ꝑmittit : quam diu impleo maritiofficiũ
non impleo continentis : Iub& idemapłs ilio loco ut seper
oremus. Si semꝑ orandũ ẽ numquã ergo coniugioserui¬
endd̃ : qm̃ quotiescũq uxori debitũ reddo orare non possũ:
Parus apłs experimentũ habens coniugaliũ uinculorum
uide quomodo inform& eccłam quid doc& xp̃ignos: Simi¬
lit̃ uiri cohabitantes iux tascientiã quasi infirmioriuasculo
muliebri tribuent᷑ s honorẽ : & sicut cohere des multipli¬
ces gratiȩ ut non inpediantur orationes ur̃ae: Ecce eodẽ
sensii ciu a eode spũ inpedire dicit orations offitiocon¬
iuigali, quod autẽ at similit̃ i dirco adimitationẽ ꝓuo¬
cauit uiros quiaium suprauxoribus p̃ceperat dicens

Expanded text:
quia sponte se alligauit, ut reddere cogerquia sponte se alligauit, ut reddere cogerdare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi. Oro te quale illud bonum est, quod orare prohibet? quod corpus Christi accipere non permittit? Quamdiu impleo mariti officium, non impleo continentis Jubet idem Apostolus in alio loco , ut semper oremus. Si semper orandum est, numquam ergo conjugio serviendum, quoniam quotiescumque uxori debitum reddo, orare non possum. Petrus Apostolus experimentum habens conjugalium vinculorum, vide quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredes multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes vestrae . Ecce eodem sensu, quia eodem et spiritu, impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
&una que quȩ uirũ suũ habeat: Non dix̃ ꝓpt fornicatio¬
nesunus quisq ducat uxorẽ : alio quin hac excusatione
libidine frenalexass& ut quotiescumq uxor mort
toties ducendusit aliane fornicemur sedunus qusq
uxorem sua habeat: suã inquit habeat succutat᷑ quam
habebat ante quã creder& quambonũ erat nontan¬
gere & post fide xp̃i sororẽ tantũ nosse non coniugẽ
nisi fornicatiotactũ eius excus abilem facer& : Vxor
propruicor poris non hab& potestatẽ sedur: similit̃¬
& uir corporis sui non hab& potestatem sed uxor omnis
haec questio de his ẽ quiinmatrimonio sunt. an eis liceat
ux ores dimittere : quod & dñs in euangelio ꝓhibuit : Vnde &¬
a płs bonum ẽ in quit homini uxorẽ non tangere : sed  qui
semel duxit uxorem nisi ex consensu senonual& abstinere.
nec darerepudiũ non peccanti reddat coniugu debitum

Expanded text:
et unaquaeque virum suum habeat. Non dixit, propter fornicatioet unaquaeque virum suum habeat. Non dixit, propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, nisi fornicatio tactum ejus excusabilem faceret. Uxor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor, haec subiunximus: omnis hic quaestio de his est, qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in euangelio prohibuit. unde  \'bonum est\', ait, \'homini mulierem non tangere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\',
Abbreviated transcription (Latin):
Numid circo frumentum non habebit puritatem suas
si fimo hor debꝰ prȩferatur : Bonum illud ẽ naturalit̃
quod conparationem non hab& mali quod p̃latione
alterius non obumbratur : simulque animad uerten
da apłi prudentia nondixit bonum est uxorẽ non
habere sed bonumẽ muliere non tangere quasi & in
tactu periculom sit : quasi qui illã tetigerit non euã¬
dat quȩ uirorũ praetiosasanimas animas capit quȩ
facit adalescentium euolare cordegalligabit quis in
sinu ignem & non conburstur :: Aut ambulabit quis suꝑ
statim aduritur itauirita tus & femine sentit na¬
turam suam & diurrsitatem sexus intellegit
Parrant & gentiliũ fabule mitrã & erichtoniũ uelin
lapide uel interra desolo ȩstu libi dinis eẽ generatos.
Vnde & noster ioseph quia tangere eum uolebat egrptia:
fugi emanibus eius & quasi admorsum rabidissimȩ ca¬
ns nepaulis ꝑuirusser peret palliũ quodtẽ gerit abiect
Propt̃ fornicationẽ autẽ umusquisq uxore suã habet

Expanded text:
Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super statim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
filium : loquitur pastor & pater: Et suscitabo pactũ meum tecum:
& scies quia ego sumdns: Et recordaberis & confunderis: ut non sit
tibiultra aperire os preconfusione tua cũ placatus fuero tibi inomnib:
pro omni poena sola confusio : Vnde & in alio locodicitur ad eos: Et recor¬

Expanded text:
filium, loquitur pastor et pater: Et suscitabo pactum meum tecum: filium, loquitur pastor et pater: Et suscitabo pactum meum tecum: et scies quia ego Dominus, et recordaberis, et confunderis; ut non sit tibi ultra aperire os prae confusione tua, cum placatus fuero tibi in omnibupro omni poena sola confusio. Unde et in alio loco dicitur ad eos: Et recor
Abbreviated transcription (Latin):
quos propter leue cotidianũq. peccatum in exteriores tenebras recrusisti: Si autẽ
in ꝑsecutione quis suffocatur & quid e collatur. & qui fugerit & qui in carcerem
re& rusus obierit in uariis luctae generib: una corona uictoriae est. & hoc ꝓnobis
facit in martrre enĩ uoluntas exqua ipsa mors nascitur coronatur : meum est
chponere megentilium furori & dñm non negare. Iam in illorum arbitrio
est. aut decollare aut urere aut recludere incarterẽ . Aut uaria genera
adhibere poenarũ: Quod si fugero & in solitudine obiero: ea demerit corona
fratrẽ qui semꝑ cum patre fuit. & qui postea paenitens est receptus. Nihil
bonus pastor in quisiuit. & retulit exples se numerũ centenarium:
Sed aliud paenitentẽ ẽẽ & lacrimis ueniam deprecari: aliud semꝑ eẽ
iũ patre: Vnde &ꝑezechi el adreportat̃ã ouem & ꝑditum quondam

Expanded text:
quos propter leve quotidianumque peccatum, in exteriores tenebras retrusisti. Si autem quos propter leve quotidianumque peccatum, in exteriores tenebras retrusisti. Si autem in persecutione, qui suffocatur, et qui decollatur, et qui fugerit, et qui in carcerem retrusus obierit, in variis luctae generibus una corona victoriae est, et hoc pro nobis facit. In Martyre enim voluntas, ex qua ipsa mors nascitur, coronatur. Meum est, opponere me gentilium furori, et Dominum non negare. Jam in illorum arbitrio est, aut decollare, aut urere, aut recludere in carcerem, aut varia adhibere genera poenarum. Quod si fugero, et in solitudine obiero, nec eadem erit corona fratrem qui semper cum patre fuerit, et qui postea poenitens est receptus, nihil bonus pastor inquisivit et retulit, explesse numerum centenarium. Sed aliud est poenitentem esse, et lacrymis veniam deprecari, aliud semper esse cum patre. Unde per Ezechielem ad reportatam ovem, et perditum quondam
Abbreviated transcription (Latin):
Abadam emm usq: ad morsen mors suꝑ om̃s dominata est. &iam supcos qui non
petcauerunt in similitudinẽ preuaricationis adam,
De eo autẽ quod niteris ad probare conuicium &homicidium racha & ad¬
ulteriũ  &otiosum ser monẽ &impieatem uno supflicio repensari: Iam
& supratibi responsum est & nunc breuiter respondebo : A ut peccatorẽ
t enegabis ut nonsis reus gehennae: Aut si peccator fueris &iam debreui
crimine duceris ad tartarũ : Oseni quod mentitur occidit anim̃a: Suspicor
te aliquando ut hominẽ fuis se mentitum: Omnis autẽ homo mendax. ut
sit ds̃ solus uerax. Et iustific&ur insermonib: suis. & uincat cũ iudicauerit:
Aut igitur homo noneris nemendax sis: Aut si quia homo esmendax fueris cum
parricidis & adulteris punieris Nulla est enim inter peccata diuersitas . Et non
tibi habebunt tantas gratias quos debumili in sublime leuas : qu antum irascent᷑

Expanded text:
Ab Adam enim usque ad Moysen, mors super omnes dominata est, etiam super eos qui non Ab Adam enim usque ad Moysen, mors super omnes dominata est, etiam super eos qui non peccaverunt: in similitudinem prDe eo autem quod niteris approbare, convicium et homicidium, raca et adulterium, et otiosum sermonem, et impietatem uno supplicio repensari, jam et supra tibi responsum est, et nunc breviter respondebo. Aut peccatorem te negabis, ut non sis reus gehennae: aut si peccator fueris, etiam de levi crimine duceris ad tartarum. Os, inquit, quod mentitur, occidit animam . Suspicor te aliquando, ut hominem, fuisse mentitum: omnis enim homo mendax , ut sit solus Deus verax, et justificetur in sermonibus suis, et vineat cum judicaverit . Aut igitur homo non eris, ne mendax sis: aut si quia homo es, mendax fueris, cum parricidis et adulteris punieris. Nulla est enim inter peccata diversitas: et non tibi habebunt tantas gratias quos de humili in sublime elevas, quantum irascentur,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui interreno fuerint eos eẽ a sinistrt quiuero incaelesti cos adextris
res ponde mihi interim ut deduob: fratrib: interrogem: E sau interreno
fuit anin caelesti : Nulli dubium est quin interreno eum fuis se respon¬
deas : Ia cob inquo fuit : dicis protenus in caclesti: Et quo modo in caelesti
fuit cũ ad huc xp̃s nonuenis s& incarne qui secundus & calestis adam
dicitur : Aut igitur om̃s ante in carnationẽ xp̃i inu&erẽ reputabis ada
& iustiquoq interreno homine & asinistraerunt & interhrrcos tuos.
Aut impium est ibi isa ac ponere ubi ismahels ibia cob. ubiesaus ibi
scõs. ubi pecatores : Nouissimus adam exeo tp̃re numerabitur
quox̃ps est natus exuirgine: Et argum̃tũ diorũ adam ñ ꝓfici&¬
cimus & in uno atq: eodem homine alios adextrisdi ste usse alios asinistris:

Expanded text:
et qui in terreno fuerint, eos esse ad sinistram: qui vero in coelesti, eos esse a dextris; et qui in terreno fuerint, eos esse ad sinistram: qui vero in coelesti, eos esse a dextris; responde mihi interim, ut de duobus te fratribus interrogem: Esau in terreno fuit, an in coelesti? Nulli dubium est, quin in terreno eum fuisse respondeas. Jacob in quo fuit? Dices protinus, in coelesti. Et quomodo in coelesti fuit, cum adhuc Christus non venisset in carne, qui secundus et coelestis Adam dicitur? Aut igitur omnes 373 ante incarnationem Christi in veteri reputabis Adam, et justi quoque in terreno homine, et ad sinistram erunt inter hircos tuos: aut si impium est ibi Isaac ponere, ubi Ismael: ibi Jacob, ubi Esau: ibi sanctos, ubi peccatores; novissimus Adam ex eo tempore numerabitur, quo Christus est natus ex Virgine, et argumentum duorum Adam non proficie fuisse, et in uno atque eodem homine, alios a dextris Dei stetisse, alios a sinistris.
Abbreviated transcription (Latin):
estidem suffundi & torqueri erubescere & longo tẽpore cruciari : Putas nẽm
esse quod lo quimur : Audi apostolũ iohannẽ : Quis scit fratrẽ suum peccare
peccatũ non ad mortẽ : p&it & dabit ei uitã peccanti ñ ad mortem: Cernis quod
si pro peccatis minorib: dep̃cemur imp&remus ueniã si proma iorib: difficilis
in p&ratiosit : Et interpeccata & peccata magnã eẽ distantiam : unde
& populus isł quia pecca uerat peccatũ ad mortẽ : dicitur ad hieremiam:
Noliorare propopulo hoo nec ad sumas ꝓeis dep̃cationẽ & non obsista s mihi:
quia non ex audiamte: Si autẽ om̃s aequalit̃ & in troimus in słm & exi¬
mus esȩculo & hoc p̃iudicium futurũ est: ergo aequalit̃ & iusti & pecca¬
tores habebimur apud đm: quia nuno parimodo & generamur & mori¬
mur : Quod siduos ẽẽ contepdis adam. alterũ terrenũ alterũ caelestẽ

Expanded text:
est idem suffundi, et torqueri: erubescere, et longo tempore cruciari. Putas nostrum est idem suffundi, et torqueri: erubescere, et longo tempore cruciari. Putas nostrum esse quod loquimur? Audi Apostolum Joannem: Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat, et dabit ei vitam, pesi pro peccatis minoribus deprecemur, impetremus veniam. Si pro majoribus, difficilis impetratio sit: et inter peccata et peccata, magnam esse distantiam. Unde et de populo Israel, quia peccaverat peccatum ad mortem, dicitur ad Jeremiam: Noli orare pro populo hoc, nec assumas pro eis deprecationem, et non obsistas mihi, quia non exaudiam te . Si autem omnes aequaliter et introimus saeculum, et eximus de saeculo, et hoc praejudicium futurorum est: ergo aequaliter et justi, et peccatores habebimur apud Deum, quia nunc pari modo et generamur, et morimur. Quod si duos esse contendis Adam, alterum terrenum, alterum coelestem;
Abbreviated transcription (Latin):
sed in singulorũ amissione membrorũ dolorẽ ẽẽ cõmanẽ : Et cũ apłs
doceat ad corinthios alia membra ẽẽ honestiora alia uere cundiora
& quae uere cundioras̃ maiori honestate circũ dariquae uero ꝑse honesta
nr̃i non indigere solli citudine. eiusdem neordinis arbitraris & meriti os& aliũ.
oculos & meatus ꝑ quos fimus &urina digeritur : Lucerna inquit corporis
tui: est oculus: Si oculus caecus fuerit. totũ corpus intenebris est: Sidigi¬
tũ amputes si summitatẽ auricule : est quidem dolor sed nontantũ. nũ nec
tanta cumdolore deformitas : quantũ sioculos eruas : trunces nares os dissi¬
ces : Sine aliis membris uiuere possumus : sine aliis omnino nom possumus:
Sunt peccata leuia : sunt grauia : Aliud est decẽmilia talenta debere : aliud
qua drantẽ : Et deo cioso quidem uerbo & de ad ulterio reitenebimur : sed non

Expanded text:
sed in singulorum amissione membrorum, dolorem esse communem, cum Apostolus sed in singulorum amissione membrorum, dolorem esse communem, cum Apostolus doceat ad Corinthios, Alia membra 372 esse honestiora, alia verecundiora; et quae verecundiora sunt, majore honestate circumdari: quae vero per se honesta, nostri Al. nostra non indigere sollicitudine . Ejusdemne ordinis arbitraris et meriti, os et alvum, oculos et meatus per quos fimus egeritur et urina? Lucerna, inquit, corporis tui est oculus tuus. Si oculus caecas fuerit, totum corpus in tenebris est . Si digitum amputes, si summitatem auriculae, est quidem dolor, sed non tantum damnum, nec tanta cum dolore deformitas, quanta si oculos eruas, trunces nares, os disseces. Sine aliis membris vivere possumus, sine aliis omnino non possumus. Sunt peccata levia, sunt gravia. Aliud est decem millia talenta debere, aliud quadrantem. Et de otioso quidem verbo, et adulterio rei tenebimur; sed non
Abbreviated transcription (Latin):
concordatdicens: In hoc intellegimus quod in comanemus & ipse in no¬
bis : qm̃ de spũ suo dedit nobis: Siquis confessus fuerit qm̃ iħs est filiusđi.
tibi & opera uindicare quifidem eandem & opera non habes : eundem
trẽ & om̃a haec uocabula unius eẽ ecđae conctosq credentes his no¬
minib: significari : contrate facit: Si enĩ unus ordo est ecđae & non bab&
plura membra inuno corpore quid necesse est ut sponsa soror uoc&ur
& mater : Nisi aliorũ sponsa aliorũ soror aliorũ mater sit : Stant
quidem om̃s addextrã: sed alius stat ut sponsus. alius ut frater. alius
ut filius: Filioli inquit mei quos iterũ parturio donec xp̃s form&ur
in uobis Putasne eiusdem es semeriti eos qui parturiuntur & qui
parturit: Vnde & stulte adserere uoluisti om̃a membra aequa¬
liter nos diligere : nec oculum p̃ponere digito nec manũ auriculȩ.

Expanded text:
concordat, dicens: In hoc intelligimus quod in eo manemus, et ipse in noconcordat, dicens: In hoc intelligimus quod in eo manemus, et ipse in nobis: quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Si quis confessus fuerit, quoniam Jesus est Filius Dei, tibi et opera vindicare, qui fidem eamdem et opera non habes, eumdem ltrem, et omnia haec vocabula unius esse Ecclesiae, cunctosque credentes his nominibus significari, contra te facit. Si enim unus ordo Ecclesiae est, et non habet plurima membra in uno corpore; quid necesse est ut sponsa, soror vocetur et mater: nisi aliorum sponsa, aliorum soror, aliorum mater sit? Stant quidem omnes ad dextram: sed alius stat ut sponsus, alius ut frater, alius ut filius. Filioli, inquit, mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Putasne ejusdem esse meriti eos qui parturiuntur, et qui parturit? Unde et stulte asserere voluisti omnia membra aequaliter nos diligere, nec oculum praeponere digito, nec manum auriculae;
Abbreviated transcription (Latin):
dicere : anima humana & ds̃: Sed dilexisti inquit eos ut medilexsti:
Vides ergo quod in consortium substantiae eius ad sumimur non nature
esse sed gratiae : Wideo nos diligi quia filium dilexit pater : Membra
scilic& diliguntur in corpore : Quot quot enimrece perunt xp̃m. dedit
eis potestatẽ pater filiosdi fieri quicredunt in nomine eius: Quinon ex
sanguinib: neq ex uoluntate carnis neq: ex uoluntate uiri : sed exđonatis:
Verbum carofactũ est : ut nos decarne transi remur in uerbum: Nec
uerbum desiit eẽ quod fuerat: nechomo ꝑdidit ẽẽ quod natus est:
Gloria ꝓtue aucta est : non mutata natura : Uis scire quomodo cum
xp̃o unũcorpus efficiamur: doceatte ipse qui condidit : Qui
comedit carnẽ meam &bibit sanguinẽ meum in meman& &ego in illo
me : uiu& propterme : Iste est panis quidecaelo descendit : Sed &iobhannes
e uangelista quide pectore xp̃i haurierat sapientiams in eadem uerba

Expanded text:
dicere anima humana et Deus. Sed, dilexisti, inquit, eos, sicut et me dilexisti. dicere anima humana et Deus. Sed, dilexisti, inquit, eos, sicut et me dilexisti. Vides ergo quod in consortium substantiae ejus assumimur, non naturae esse, sed gratiae: et ideo nos diligit, quia 371 Filium dilexit Pater: et membra diliguntur, scilicet in corpore. Quotquot enim receperunt Christum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: qui non ex sangVerbum caro factum est, ut nos de carne transiremus in Verbum, nec Verbum desiit esse, qGloria aucta est, non mutata natura. Vis scire quomodo cum Christo unum corpus efficiamur? Doceat te ipse, qui condidit. Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, hic in me manet, et ego me, vivit propter me. Iste est panis qui de coelo descendit . Sed et Joannes Evangelista, qui de pectore Christi hauserat sapientiam, in eadem verba
Abbreviated transcription (Latin):
congregati unũ xp̃i corpus efficiunt: Hic iam quaertur in corpore quipe¬
dib xp̃i dignus sit : qui capite : quio culus eius sit: quimanus. Quod
& due mulieres in euangelio paenitens & scã significat÷ : quarũ altera pedes
altera caput ten& tam & si non nulli aestimenT um̃ esse & quae primum
coepit a pedib: eam gradatim aduerticem ꝑuenis se :
Sed & ilud quod obicit Non prohis tantum rogo sed & pro illis qui credi¬
turi sunt ꝑ uerbum eorũ in me ut sicut ego pater inte & tumn me unum
sumus Ita om̃s unũ sint in nobis. Et quo domnis populus xp̃ia nus unũ sit
indo quasi filii caris simi diuinae consortes naturae. iam supradiximus &
nunc plenius inculcandum est non nos secundũ naturã sed scđm gratiam
es se in patre & filio: Neq: enĩ eiusdem substantiae est qđ manichei solent

Expanded text:
congregati, unum Christi corpus efficiunt. Hic jam quaeritur in corpore, qui pecongregati, unum Christi corpus efficiunt. Hic jam quaeritur in corpore, qui pedibus Christi dignus sit, qui capite: qui oculus ejus sit, qui manus. Quod et duae mulieres in Evangelio, poenitens et sancta, significant: quarum altera pedes, altera caput tenet. Tametsi nonnulli existimant unam esse, et quae primum coepit a pedibus, eam gradatim ad verticem pervenisse. Sed et illud quod objicit , Non pro his rogo tantum, sed et pro illis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut sicut ego Pater in te, et tu in me unum sumus: ita omnes unum sint in nobis: et quod omnis populus Christianus unum sit Deo, quasi filii charissimi, divinae consortes naturae. Jam supra diximus, et nunc plenius inculcandum est, non nos secundum naturam, sed secundum gratiam unum esse in Patre et Filio. Neque enim ejusdem substantiae est quod Manichaei solent
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego dñs cũ bene fecero uobis propt̃ nom̃ meum : & non scđm iuas ur̃as
malas neq scđm scelera ur̃a pessima: Arguitur quoq: apatre filius quo &
saliti fratris inuideat : & cum angeli l&entur incaelo illeliuore cruci&ur
Quã quã duorũ fratrum similitudo frugi & luxoriosi : Non adea merita

Expanded text:
a ego Dominus, cum benefecero vobis, propter nomen meum, et non secundum vias vestras malas, neque secundum scelera vestra pessima . Arguitur quoque a patre filius, quod saluti fratris invideat, et cum Angeli laetentur in coelo, ille livore crucietur. Quamquam duorum fratrum similitudo, frugi et luxuriosi, non ad merita
Abbreviated transcription (Latin):
pars mea dñs: Si autẽ non sunt plurimae mansiones. quomodo & in
u&eritestam̃to & in nouo alium ordine pontifexten&. aliũ sacer
mine et echielis ubi futurae ecđae & caelestis hierus alem ordo
describitur sacerdotes quipeccauerunt regradantur in edituos
& ostiatios: Etcum sint intẽplođi hoc est adextris: Non sunt inter ari&es
sed interminimas oues : In fluuio quoq: illo quide templo egreditur. &
in rigat salsum mare & uniuersa uiuificat : multae species piscium descri¬
bun tur : Quare in regnocaelorũ archangelisunt angeli throni domina¬
tiones potestates cherubim & seraphim & omne nom̃ quod nominatur non
slũ in p̃senti scło sed &iam infuturo: Sinetausa diuersitas nominũ est : ubi
uenos solito more in rideas atq subsunes siimperatorem posuimus &i pre¬
fectos eius & comites & tribunos & centuriones & mamipulos & reliquum

Expanded text:
 26. Si autem non sunt plurimae mansiones, quomodo et in veteri Testamento et in novo, alium ordinem pontifex tenet, alium sacerdmine Ezechielis, ubi futurae Ecclesiae et coelestis Jerusalem ordo describitur, sacerdotes qui peccaverant, regradantur in aedituos, et in ostiarios: et cum sint in templo Dei, hoc est a dextris, non sunt inter arietes, sed inter minimas oves. In fluvio quoque illo, qui de templo egreditur, et irrigat salsum mare, et universa vivificat, multae species piscium describuntur. Quare in regno coelorum Archangeli sunt, Angeli, Throni, Dominationes, Potestates, Cherubim, et Seraphim: et omne nomen quod nominatur, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro? Sine causa diversitas nominum est, ubi ne nos solito more irrideas, atque subsannes, si imperatores posuerimus, praefectos et comites, et tribunos, ei centuriones, et manipulos, et reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
dare inuicem : nisi forte ex consensu ad tempus ut ua¬
c&is oratioͫ & iterum adidipsum reuestimini net ẽp
t& uos satanas ꝓpter in continentiã urãm: Hoc autẽ
dico iuxta in dulgentiã : non uixta imperium : uolo enim
om̃s homines esse ut meipsum: Sed unus quisque¬
propriũ hab& donũ ex dõ : alius quidĩesic alius uers
sic: Dico autẽ innuptis & uiduis bonũ est enimsi sic
put testimonii. Bonũ est inquit homini muli erẽnon
tangere sibonumẽ hominimulier ẽ non tangere
malum ergo ẽ tangere ⁊ nihil enimbono contrari¬
ũ est nisi malum : Si autẽ malũ est & ignoscitur.
ideo conceditur nemalo quid d&erius fiat Quale
autem illud bonũ ẽ qd conditione deterioris con¬
ceditur : Num quã enim subiecis s& unus quisque
uxorem suã habeat : nisi p̃mississ& ꝓpt̃ fornicatio
nẽ  tolle fornicationẽ & non dicit unusquis¬
que uxorem suam habeat. Velut siquis definiat

Expanded text:
dare inuicem nisi forte ex consensu ad tempus ut uadare inuicem nisi forte ex consensu ad tempus ut uacetis orationi: et iterum ad id ipsum reuertimini, ne uos t uos satanas propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse proprium habet donum ex Deo, alius quidem sic et alius sic. Dico autem non nuptis et uiduis, bonum est illis si sic put testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat:
Abbreviated transcription (Latin):
peo semp. Acrepente transcendit adheliũ & heli¬
seum & narrat quasi grande misterium quod requi¬
euerit sp̃s heliȩ in belis eum &cur hoc dixerittac&
nisi foste heliũ & helis eum habuisse arbitrat᷑ uxores
Transit ad ezechiũ & cũ in eius laudib: immoratur:
miror cur oblitus sit dicere a modo filior faciam a
liber repestus ẽ abholda uxore sellũ in structu
refest: Danihel quoq & trespuero sint̃ maritos
Numerat : & ad euangeliũ repente transcendens¬
⁊ ac hariũ & elis ab&h. p&rum ponit & socrũ eius c&e
rosq: apłos. & consequenter infest dicens. Si autem
uolueri ad sumere uanũ defensionẽ & obtendere
quod rudismundus eguerit incremento : Audiant pau
fuerit nubat cui uult tantum in dño: & adã non ẽ seduc

Expanded text:
pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elipro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam Iliber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter maritos ponit . Et ad Evangelium repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socApostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paulfuerit, nubat cui vult, tantum in Domino I C
Abbreviated transcription (Latin):
tate: Ceste cessat hic illud a postolicum & quihabent
uxores sic sint quasi non habeant : Nisi foste dicitis ꝓp¬
terea uult eas nubere quiaiam quȩdũ conuerse sunt
r&is postsatanan quasi ex uirginibus nulla cadat
& non sit eacrum maiorruina ex quo manicheorum

Expanded text:
te cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
consecutus adño Si non habes p̃ceptũ dñ i quare audes dare
consiliũ dequo non habes iussionẽ ÷ respondebit mihi apłs
ator & figulus sciens fragilitatẽ uasculi quod operatus e
uirginitatẽ in audientis potestate dimisit. & ego doctor
ꝑp&uȩ castitatis statim in principio credentiũ inponam
ceruicibus in firmorũ discant prius ferius nuptiarũ ua¬
cent ad tẽpus orationi ut ac cepto gustupudititiȩ sẽ per
habere desiderent quõ ad modicũ delectati sunt :
Dñs tẽptatus apharis eis utrũ scđm legẽ morsi uxor es
licer& dimittere omnino fieriꝓhibuit: Quod discipuli
considerantes dixer̃ ei sitalis ẽ causa hominis cũ uxore :
non expedit nubere quibus illeres pondit. non om̃s ca

Expanded text:
consecutus a Domino . Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare consecutus a Domino . Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare consilium, de quo non habes jussionem? Respondebit mihi Apostator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor perpetuae castitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes ca
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis illi frenalaxant᷑ : & dumuxoris ẽ seruus ut itadicã
libestus ẽ dñi. Porro qui uxorem non habens credidit¬
& libera seruitute coniugii uocatus ad ño ẽ iste uereser¬
uus ẽ xp̃i, Quanta felicitas non uxoris seruũ ẽẽ sed xp̃i
sp̃s ẽ Ac neforsitan in eo quod supra dixerat seruus
uocatus es non sit tibi curȩ : sed & si potes liber fierimagis
utere sugillus se continentiũ uider&ur & in famula¬
tũ trãdisse nos coniugum : Infest sententiã quȩ omnẽ
cauillationẽ aimput& : pratio empti estis nolite fieri
serui hominum : Redẽpti sumus p̃tio sissimoxp̃i san¬
guine Immolatus ẽ ꝓbonis agnus & aspersi calidis
coximus quibus in baptis mate mortuus ẽpharao &
uniuersus eius soffocatus exercitus : Currur sũ saegyp¬
tum quȩrimus & postmanna angelorũ cibosialia &cepe
niticas suspiramus maritorũ & continentum dispetatione

Expanded text:
vitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, vitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conjugii vocatus est a Domino, ille vere servus est Christi. Quanta felus spiritus est . Ac ne forsitan in eo quod supra dixerat: Servus vocatus es, non sit tibi curae, sed et si potes liber fieri magis utere , sugillasse continentiam videretur, et in famulatum tradidisse nos conjugum, infert sententiam quae omnem cavillationem amputet: Pretio magno empti estis; nolite fieri serguine, immolatus est pro nobis Agnus, et aspersi calidissum noxiae voluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus est Pharao et universus ejus suffocatus exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe ias suspiramus? Haec Hieronymus: Maritorum vero et continentium disputatione
Abbreviated transcription (Latin):
maneat quo uocatus ẽ: Ac ꝑ hoc nontam uirgines cogit
ut nubant quam repudia ꝓhib& & sicut habentibus
uxores tollit licenti c̃dimitendi eas: sic uirginibus
nubendi amputat facultatem: Seruus uocatus es non
sit tibicurȩ sed & si potes liber fieri magis utere : &iã
habes inquit uxorem & illi alligatus es & soluis debitũ
tius loquar seruusuxoris es noli ꝓpter hoc habere
tristitiã nec deamissa uirginitate suspires sed etiã
si potes causas aliquas inuenire discidii ut libestate
pudicitiȩ perfruaris : Noli salutemtua cum alterius interitu
querere hab&o paulis ꝑuxorẽ nec p̃curra smnorantem
expecta dum sequitur : Si egeris patienter c̃oniuꝰx muta¬
dit causas curnolit uxores deseri : Id circo ait p̃cipio ut
degentilitate creden s. In ita ante fi¬
dem
matrimonia non relinquat: Quiuxo
mhabens credidit nontanto dĩ seruitio detinetur
quanto uirginis & nupte : sed quodã modo ẽ liberior & ser¬

Expanded text:
ermaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ermaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es, et solvis debitutius loquar servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas apudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris patienter, coniux mutadit causas cur nolit uxores deseri. Idcirco ait: Praecipio, ut de gentilitate credentes inita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et ser
Abbreviated transcription (Latin):
no & praeputib seruus & liber superiorisensui Eoaptentur
& de ante cedentibus pendeant: Circumcisus aliquis uocatis
ẽ non adducat in p̃putiũ Eo inquit tempore quo uocatus es
&credidisti inxp̃or sicir cumcisus uocatus es abuxore & ce¬
lebseras noli ducereuxorẽ. hoc ẽ noli ad ducere p̃putium
nec ircumcisionis & pudititiȩ libestatem onerss sarcina
nuptiarum: Rursum si in p̃putiũ quis
uocatus ẽ
non circum cidatur: Habeas inquit
uxorem
cumcredidisti. noli fide xp̃i causam putare discidii
quia in pace nosuocauit ds̃: Circum cisionihil est & p̃¬
putiũ nihil ẽ sed obseruatio mandatorũ di. Nihilem̃
ꝓdest absq: operibus caelibatus & nuptiȩ cum &ia fides
quȩ ꝓpriȩ x p̃i anorum ẽ si opera non habuerit mostua
ẽẽ dicatur : & haclege uirgines quoque ueste & iunons
uni ui re in sunctarum queant ordine numerari : Vnis
quisq: inqua uocatione uocatus ẽ in ea ꝑmaneat. quando
credidit siue habebat siue non habebat uxorem in eo ꝑ¬

Expanded text:
254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli fidem Christi putare causam dissidii, quia in pace vocavit nos Deus. Circumcisio nihil est, et praeputium nihilest absque operibus caelibatus et nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur et hac lege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo p
Abbreviated transcription (Latin):
circũ cisionem unus quisq: inquouocatus ẽ fr̃ in eo
ꝑmaneat apud dm̃ : nam & contrariũ ẽ superior
sententiȩ sienimaudiuimus illũ nolite fieri serui ho¬
minum quaratione possimus in ea ꝑmanere uocati¬
onẽ in quauocati sumus cum multi crediderint haben¬
tes carnales dominos quibus nunc seruire ꝓhibent᷑:
Porro ad circũ cisionẽ quid facit ꝑmanere in eauo¬
catione quauocatisumus : Cum in alio loco idemapłs

Expanded text:
circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium est superiori sententiae. Si enim illud audivimus: Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, in quo vocati sumus, cum in alio loco idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
superiorem disputationẽ in quadocuerat fidelẽ ab infideli
non debere discedere sed ꝑmanere in matrimonio sicut
eosinueniss& fides s& unumꝰqͣ uel cȩlibem uel maritum
itadurare ut ess& xp̃ibaptis mate dep̃hensus: Infest subi¬
to parabolas circũcisi & hnici serui& liberi & subm& ag̃opa
earũ denuptis disputat & innuptis: Circum cisus aliquis
uocatus ẽ non adducat p̃putiũ. Inp̃putio uocatus ẽ non
circũcidit᷑. Circum cisio nihil est & p̃putiũ nihil est.

Expanded text:
superiorem disputationem, in qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
multe abierunt r&rõ postsatanun : c&erũ beatiores inquit
erunt si sic ꝑmanserint : Continuoq: subiungit a pos¬
toli cam auctoritatem secundum ineum consilium:
Porroneauctoritas apłi quasi hominis leuior
uider&ur addidit : ꝓuto autẽ quod & ego spm̃ điho¬
beam Vbi ad continentiã ꝓuocat ibi non hominis
sed sp̃s¬
sedsp̃s d consilium ẽ. Vbiautem nubendi concedt
silium ita singulis relixa tis ut unusquis que ferre po¬
test. Iuxta hunc sensum om̃a illa accipienda Nam quȩ
tem mortuus fuerit uir eius liberata ẽ alege ut non
creare matres familius esse nullã occasionẽ dare
aduersario male dicti gratiã : Iam enim quȩdã conuer

Expanded text:
multae abierunt retro post Satanam . Caeterum beatiores, inquit, multae abierunt retro post Satanam . Caeterum beatiores, inquit, erunt, si sic permanserint: continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem, secundum meum consilium. Porro ne auctoritas Apostoli, quasi hominis, levior videretur, addidit: Puto autem quod et ego spiritum Dei habeam. Ubi ad continentiam provocat, ibi non hominis, sed Spiritus Dei consilium est; ubi autem nubendi conceditsilium, ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. Juxta hunc sensum omnia illa sunt accipienda: Nam qutem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege, ut noncreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam abier
Abbreviated transcription (Latin):
Numquã p̃misiss& bene facit : ubi autembonũ & melius
ẽsibiboni & melioris non unum ẽ p̃miũ : & ubi non unum
p̃miũ ibiutiq: donadiuersa & tantũ est igitur internup¬
tias & uirginitatem : quantum internon peccare & bene
utrumq: cauto moderamine p̃ceptorum ut nec adsi¬
nistram nec addexteram diuerter łt seduia regia
grader&ur & illud impler& nesis multũ iustus. Rur¬
sum mono gamiã digamiẽ comparaet & quomodonup¬
tias sub diderat uirginitati Itad igamiã nuptiis subiecit
uit: quod sidor mierit uir eius : libera ẽ cui uult nubat
tantũ in dño: Beatior autemerit sisic ꝑmanserit se¬
cundũ meũ consilium: puto autem quod & egospm̃dĩ¬
habeam: Concedit secundas nuptias sed uolentibus
sed his que se continere non possunt neluxoriatȩ in
xp̃o nubere uelint: habentes dam nationẽ quia pri¬
mam fidem irritam fecerint: & hoc concedit qr

Expanded text:
numquam praemisisset, bene facit. Ubi autem bonum et melius numquam praemisisset, bene facit. Ubi autem bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium: et ubi non unum praemium, ibi utique dona diversa. Tantum est igitur inter nuptias et virginitatem, quantum inter non peccare, et bene utrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram, nec ad dexteram diverteret, sed via regia graderetur, et illud impleret: Ne sis justus multum , rursum monogamiam digamiae comparat, et quomodo nuptias subdiderat virginitati, ita digamiam primis nuptiis subjicit, . quodsi dormierit uir eius, libera est: cui uult, nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium. puto autem, quod et ego sphabeam . Concedit secundas nuptias, sed volentibus, sed his, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, et hoc concedit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis autem considerat uirginẽ suũ id est carnem lasciuire
& ebullire in libi dinem nec refrenare sepotest duplex
ei incumbit nec essitas aut accipiendȩ coniuger autru
non tamen Benefacit siduxerit: Nam qui statuit in cor¬
desuo firmus non habens nec essitatẽ potesta tem autẽ
hab& sue uoluntatis & hoc iudi cauit incorde suo
seruare uirginitatẽ sua bene facit . Igitur & quima
trimonio iungit uir ginem suabene facit : & qui non
iungit melius facit: Signi ficanter & ꝓprie supradixe¬
rat qui ducit uxorẽ non peccat : hic quiseruat uirginẽ
suũ bene facit: Aliud autem ẽ non peccare : aliud benefa¬
namus hoc sequimur In altero initiũ in altero ꝑfectio ẽ
Verũne in eo qđ dix̃ & qui matrimoniũ iungit iungitꝰ¬
uirginem suã bene facit :Aestim& aliquis obseruatio¬
nẽn rãm non stare : ꝓtinus hoc ipsũ bonũ extenuat¬
& obumbrat comparationem melioris & dicitꝰ qui non

Expanded text:
Si quis autem considerat virginem suam, id est, carnem lascivire, Si quis autem considerat virginem suam, id est, carnem lascivire, et ebullire in libidinem, nec refrenare se potest: duplexque ei incumbit necessitas, aut accipiendae conjugis, aut ruenon tamen bene facit, si duxerit. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc judicat in corde suo servare virgitrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Signanter et proprie supra dixerat, Qui ducit uxorem, non peccat: hic Qui servat virginem suam, bene facit. Aliud est autem 262 non peccare, aliud efac bonum. In altero initium, in altero perfectio. Unde ne in eo quod dixerit: et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit , aestimet aliquis observationem meam non stare,  obumbrat comparatione melioris, et dicit: Et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ux orẽ hab& sollicitus ẽ que sunt mundiquomodoplace¬
at uxori sic nupta resmundi cogitat quo modo placeat
uiro : Nosautẽ non sumus de hoc mundo quiima ligno
positus est : cuius figura p̃terit dequodicitur ᷑ ipłs siesse¬
nolentibus in ponere : statim iungit causã suadendi&
ait hoc autẽ adutilitatẽ urãm dico non ut laqueum
uobisinitiã sed adid quod honestũ ẽ & intente facit
seruire dño abs que ulla distractione. propri& aten
grecã latinus sermo non explicati quibus enimuer¬
obtrans lationis difficultatẽ ħ oc penitus non inuenitur
utamurigitur eo quod uertimus non in ponit nobis apłs
laqueũ nec cogit esse quod nolumus sed suad& q̃o honestũ ̃¬
est & decorũ &intente facit serui redño & sẽꝑ esse sollicitũ
& expectare parat c̃ dñi uoluntatẽ ut cum quid imperaue¬
rit quasi strenuus & armatus miles statim impleat quod

Expanded text:
uxorem habet, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeuxorem habet, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori: sic nupta res mundi cogitat, quomodo placeat viro. Nos autem non sumus de hoc mundo, qui in maligno positus est, cujus figura praeterit, de quo dicitur ad Apostolos: Si essenolentibus imponere, statim jungit causas suadendi, et ait: Hoc autem ad utilitatem vestram dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ut ad id quod honestum est, et intente facit servire Domino, absque ulla distractione. Proprietatem Graecam Latinus sermo non explicat: quibus enim vericibus, ob translationis difficultatem, hoc penitus non invenitur. Utamur igitur eo quod vertimus. Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod nolumus; sed suadet quod honestum est et decorum, et intente facit servire Domino et semper esse sollicitum, et exspectare paratam Domini voluntatem, ut eum quid imperaverit, quasi strenuus, et armatus miles statim impleat quod
Abbreviated transcription (Latin):
innupta uirgo ẽ : quȩ autem uirgo utiq: & in nupta qua quã
obelegantiã dictionis potuerit idipsum altero uerborepe¬
tere: mulier in nupta & uirgo: uelcerte definire uoluis se
quid e&̃ innupta idẽ uirgy ne & merarices putaremus in¬
nuptas nullicesto matrimonio copulatas. Quid ergo co¬
gitat innupta & uirgo que dñi sunt: ut sit sc̃a & corpore
& spũ uit nihi laliuo ess& ut nulla merces amplior uir¬
ginũ sequȩr& : sufficer& ei haec solup̃latio cogitare que
dñi sunt statimq doc& que sit ipsa cogitatio ut sit scã cor¬
pore & spũ. Non nulle quippesunt uirgines carne non
spũ: quarũ corpus integrũ ẽ & anima corrupta sed
illa uirginitas hostia xp̃i ẽ cuius nec mentẽ cogitatio nec
carnem libido maculauerit: Econtrario que nupta est
cogitat que sunt mundi quomodo placeat uirs: Sicut qui

Expanded text:
innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel certe definire voluisse quid esset innupta, id est, virgo: ne meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta et virgo? Quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. Ut nihil aliud esset, ut nulla merces virginem amplior sequeretur, sufficeret ei haec sola praelatio, cogitare quae Domini sunt. Statimque docet quae sit ipsa cogitatio, ut sit sancta corpore et spiritu. Nonnullae quippe sunt virgines carne, non spiritu, quarum corpus integrum est, anima corrupta. Sed illa virginitas hostia Christi est, cujus nec mentem cogitatio, nec carnem libido maculavit. E contrario, quae nupta est, cogitat quae mundi sunt, quomodo 261 placeat viro. Sicut qui