comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectanda ꝑpetua: curauit ei dominuᷤᷤ
etiam diuinitatis sue patefacere sacͣ¬
mentũ: unumq ⁊ eundem filium
dei ⁊ filium hõis mundi ostendere
saluatorem. Nam sequitur. Sic e
nu dilexit deus mundum ut fili¬
um suum unigenitum daret: ut
omĩs qui credit in eum ñ ꝑeat sed ha¬
beat uitam et̾nam. Unde notandum
quod eadem defilio d̾i unigenito re-¬
plicat. que de filio hominis in cruce
exaltato p̃miserat dicens: ut omniᷤᷤ
qui credit in eum ñ peat sed habeat
uitam eternam: quia ꝓfecto id̾est
redemptor ⁊ conclitor nr̃ filius d̾i
diuinitatis sue potentiam nos cre-¬
auerat ad ꝑfruendum uite beatitu¬
dinem ꝑhennis: ip̃e ꝑ fragilitatem
humanitatis nr̃e nos restauraret
ad recipiendam qͣm ꝑdidimꝰ uitã.

Expanded text:
spectanda perpetua, curavit ei Dominus spectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam seqnim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Unde notandum quod eadem de filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor ndivinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae nos restauraret ad recipiendam quam perdidimus vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
rat: ita ⁊ qui mistĩum dominice.
passionis credendo. confitendo. since¬
riter imitando aspiciunt: saluant᷑
inꝑpetuum ab omni morte quam
peccando in anima pariter ⁊ incarne
contraxerant. Unde recte subiungitur.
Ut omnis qui credit in ip̃m non
ꝑeat: sed habeat uitam eternam. Cu¬
ius quidem uerbi patet sensꝰ: quia qͥ
credit in xp̃m ñ solum ꝑditionẽ eua-¬
dit penarum: sed et uitam pcipit
eternam. Et hoc inter figuram li-
stat ⁊ ueritatem. quia ꝑ illam uita
ꝓ te labatur temporalis: ꝑ hanc ui¬
ta donatur sine fine mansura. Sed
curandum sollerter est ut quod in¬
tellectus bene sentit operatio condi¬
gna ꝑficiat: quatinus confessio rec¬
te nr̃e fidei pie ⁊sobrie conu̾sando
ad ꝑceptionem ꝓmisse nob̾ uite me¬
reatur attingere. Uerum quia hec de
filio hominis dicuntur qui exalta
ri in cruce ⁊mortem potuit pati:ne
putaret nichodemus filium tantum
hominis ẽẽ eum a quo uita eẽt ex¬

Expanded text:
rat, ita et qui mysterium Dominicae rat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte quam peccando in animo pariter et carne contraxerant; unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et stat, et veritatem, quia per illam vita protelabatur temporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna proficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei, pie et sobrie conversando ad perfectionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de filio hri in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset ex
Abbreviated transcription (Latin):
quia uirulenti. quia ad ꝑimendũ
sunt astuti: uerum etiam quia ꝑ se¬
pentem primi parentes nr̃i ad perci¬
dum ꝑsuasi. ac de ĩmortalib sunt
peccando mortales effecti. Recte per
serpentem eneum dñs ostenditun.
qui uenit in similitudinẽ carnis pͥ¬
cati: quia sicut eneus serpens effigi¬
em quidem ignitis serpentib sim¬
lem sed nullum prorsus in suis mi¬
bris habuit ardorem uenen nocen¬
tis. quin potius ꝑcussos a serpentl
sua exaltatione sanabat: sic nimi¬
rum sic redemptor humani gnĩs
ñ carnem peccati sed similitudinẽ
induit carnis peccati: in qͣ mortẽ
crucis patiendo credentes in se ab
omni peccato ⁊ ab ip̃a etiam morte
liberaret. Sicut ergo moyses exalta¬
uit serpentem in deserto. ita inquit
oportet exaltari filium hominis: ꝙ
sicut illi qui exaltatum ꝓ signo ser¬
pentem eneum aspiciebant sanabã¬
tur ad tempꝰ a corporali morte ⁊ pla¬
ga quam serpentium morsꝰ intule¬

Expanded text:
quia virulenti, quia ad perimendum quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali morte et plaga quam serpentium morsus intule
Abbreviated transcription (Latin):
serens. Narrat quippe liber nu¬
merorum. quia ꝑtesus inheremo
ppls isrł itineris longi ac laboris
murmurauerit contra dominũ ⁊
moysen: ideoq dñs inmiserit ĩ
illum ignitos serpentes. ad quoꝵ
plagas ⁊ mortes plurimorum cũ
clamarent ad moysen ⁊ ille oraret
ꝓ eis. iussit eum dominꝰ facere ser¬
pentem eneum ⁊ ponere ꝓsigno.
Qui ꝑcussus inquit aspexerit eũ
tur serpentium ignitorum uene¬
na sunt ⁊ incentiua uitiorum : que
animã quam tangunt spiritalim¬
te ꝑimunt. Et bene murmurane
contra dominũ ppls serpentiumm¬
sib sternebatur: ut ex ordine flagi¬
li ex terioris agnosceret: quantã in¬
tus ꝑnitiem murmurando patere
Exaltauo autem serpentis enei qi
dum ꝑcussi aspicerent sanabanti
passio est nr̃i redemptoris in crue
in cuius solum fide rgnum moru
⁊ peccati suꝑatur. Recte etenim ꝑ
serpentes peccata que animã simu
⁊ corpus ad interitum trahunt
primuntur: ñ solum quia igniti

Expanded text:
serens. Narrat quippe liber Nuserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, tur serpentium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis eruens. meo capiti iungat ĩ
regno. Quia ergo nemo ascendit ĩ
celuni. nisi qui descendit de celo.
Quisquis in celum ascendere desi¬
nullo alio ordine nisi ꝑ eum qui
descendit de celo potest ascendere in
celum. Unde alias ipse dicit. Ne¬
mo uenit ad patrem nisi ꝑ me. Hec
ideo nichodemo. ideo cunctis dicun¬
tur cathecuminis: ut discant eius
membris renascendo incorporari:
ꝑ quem possint ascendere in regnũ
dei. Et quia ascensio uel ingressus
regni fieri ñ potest absq fide ⁊ sacͣ¬
mentis dominice passionis: recte
sub infertur. Et sicut moyses exal¬
tauit serpentem in deserto. ita exal¬
tari oportet filium hominis: ut
omnis qui credit in ip̃m ñ pere
at: sed habeat uitam eternã. Mi¬
ra magisterii celestis arte dominus
magistrum legis mosayce ad spiri¬
talem̃ legis eiusdem sensum indu¬
cit: recordans hystorie ueteris et
hanc figuram sue passionis. atq
humane saluationis factam edis-¬

Expanded text:
periculis eruens, meo capiti junget in periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desinullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edis
Abbreviated transcription (Latin):
mediator dei ⁊ hominum homo. xp̃c
iħs. electorum omĩum caput ẽ. Itẽq
omnes electi eiusdem capitis mẽbra
sunt. dicente apło. Et ip̃m dedit caput
supͣ omnẽ eccłiam. Et rursum. Uos e¬
nim estis corpus xp̃i. ⁊ menbra de mẽ-¬
bro. Nemo ergo ascendit in celum.
nisi qui descendit de celo filius homi¬
nis qui est in celo: qd̃ est aꝑte dicere.
Nemo ascendit in celum: nisi xp̃c in
corpore suo quod ẽ eccł̃ia. Qui in se ip̃o
quidem primum cernentib apłis e¬
minentiorib nimirum menbris su¬
is ascendit: ⁊ ex inde in mẽbris suis
cotdie ascendens se colligit in celum.
Hinc est en un quod ip̃m corpus eius
inter aduersa presentis scłi dep̃hensũ.
gloriatur ⁊ dicit. Nunc autem exalta¬
uit caput meum suꝑ inimicos meos.
Acsi patenter dicat. Qui occisum aiu¬
deis xp̃m caput uidelicet meum sus¬
citauit a mortuis. ac frustatis omĩb
inimicoꝵ insidiis subleuauit in ce¬
lum: spero etiam me de presentibus

Expanded text:
mediator Dei et hominum, homo Christus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus electorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem, primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa hujus saeculi deprehensum gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ante tempus ascensionis erat in celo.
Et qua ratione dicitur nisi qui descẽ¬
dit de celo filius hominis qui ẽ in ce¬
b existens naturis : atꝙ ideo filius
hominis recte dicitur ⁊descendisse de
celo. ⁊ ante passionem fuisse in celo:
quia quod in sua natura habere ñ
potuit: hoc in filio dei a quo assump¬
tus est habuit: sicut ꝓpter eandem
unius xp̃i ꝑsonam que ex duab ex¬
deus in sua substantia: sed in homi¬
ne assumpto sanguinem quem ꝓ
psalmista dicit. Ascendit d̾s in iubila¬
tione. Quomodo enun d̾s nisi in ho¬
mine ascenderet: qui in sue natura
maiestatis semꝑ ubiq presens adẽ :
sed ⁊ hoc querendum quomodo dẽm
sit ⁊ nemo ascendit in celum nisi qͥ
descendit de celo. cum omnes electi se.
ueraciter confidant ascensuros in ce¬
lum ꝓmitente sͥ domino. qua ubi
sum ego illic ⁊ minister meus erit.
Cuius tamen nodum questionis a¬
ꝑtissima ratio soluit: quia uidelicet

Expanded text:
ante tempus ascensionis erat in coelo. ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coein duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exDeus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui pro Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sidescendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: quid ubi sum ego illic et minister meus erit. Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
uenit foras: cum peccator nequitias
suas sponte confitet᷑. Lazaro ergo di¬
citur ueni foras: ac si aꝑte cuilibet mor
quem uidet sapient̾ ac diligenter.
his que audit intendere. Celestis
namq ẽ ascensio eius ad uitam sẽ¬
piternam: terrena uero exaltatio eiꝰ
ad mortem temporalem. Dicit ergo
de celestib. Et nemo ascendit in ce¬
lum. nisi qui descendit de celo filiꝰ
hominis qui ẽ in celo. Subiungit
uero de terrenis. Et sicut moyses
exaltauit serpentem in deserto. ita
exaltari oportet filium hominis. Me-¬
rito autem queritur quomodo dica¬
tur filius hominis uel descendisse
de celo: uel eo tempore quo hec in ter¬
ra loquebatur iam fuisse in celo.No¬
ta est namq confessio fidei catholice:
quia descendens de celo filius dei. fili¬
um hominis in utero uirginali sus¬
cepit: eumq completa dispensatio¬
ne passionis sue resuscitauit a mor¬
tuis. ⁊ assumpsit in celum. Non er-¬
go caro xp̃i descendit de celo: neq

Expanded text:
venit foras cum peccator nequitias venit foras cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur: Veni foras. Ac si aperte cuilibet morquem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est invero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: que uidelicet demonstrat quia
prius mortuum dominus uocauit
uiuificauit dicens. Lazare ueni fora
Et postmodum is qui uiuens egres¬
sus fuerat: a discipulis ẽ solutus. Si¬
cut scriptum ẽ. Cumq eg̾ssus eẽt qͥ
fuerat ligatus institis: tunc dixit di
scipulis. Soluite eum ⁊ sinite abire
Ecce illum discipłi iam uiuentem sol¬
uunt: quem magister resuscitauãt
mortuum. Si en im discipuli laza¬
rum mortuum soluerent:fetorem
magis ostend̾ent quam uirtutem.
Ex qua consideratione intuendum
est: quod illos nos debemus ꝑ pastora¬
lem auctoritatem soluere. quos aui¬
torem nr̃m cognoscimus ꝑ suscitan¬
dam gr̃am uiuificare. Que nimirũ
dinis: in ip̃a iam cognoscitur confes¬
sione peccati. Unde ⁊ huic ip̃o mortu¬
o lazaro nequaqͣm dicitur reuiuisce.
sed ueni foras. Omnis quippe peccato
dum culpam suam intra conscientiã
abscondit introrsus latet. in suis pe¬
netrabilib occultatur: sed mortuũs

Expanded text:
ficat, quae videlicet demonstrat quia ficat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset, qui fuerat ligatus scipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum dinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur: Revivisce, sed veni foras. Omnis quippe peccator, dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsus latet, in suis penetralibus occultatur; sed mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
tis motus: ñ autem causarum meri¬
ta sequitur. Unde fit. ut ip̃a acligan
di ⁊ soluendi potestate se priuet:qui
hanc ꝓ suis uoluntatib ⁊ ñ ꝓ sub¬
iectorum morib exercet. Sepe fit:¬
ut erga quemlibet proximum. oclio
uel grã moueatur pastor. Iudicare artẽ
digne de subiectis nequeunt: qͥ in soͣ¬
ditorum causis sua uel ocdia uel grãm
citur. Nortificabant animas q̃ non
moriuntur: ⁊ uiuificabant animaᷤ
que ñ uiuunt. Non morientẽ quippe
mortificat qui iustum dampnat.⁊
ñ uiuiturum uiuificare nititur:
qui reum supplicio absoluere conat᷑.
Cause ergo pensande sunt: ⁊ tunc
ligandi atq soluendi potestas exeren¬
da. Uidendum que culpa. aut que
sit penitentia secuta post culpam: ut
quos omp̃s d̾s ꝑ compunctionis gra¬
tiam uisitat. illos pastoris sententia
absoluat. Tunc enim uera ẽ absolur¬
tio p̃sidentis: cum interni arbitriũ
sequitur iudicis. Quod bene quat¬
duani mortui resuscitatio illa signi¬

Expanded text:
tis motus, non autem causarum meritis motus, non autem causarum merita seqdi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro sua voluntate, et non pro subjectorum moribus exercet. Sub ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt, qui in subditorum causis sua vel alia vel gratiam hetam: Mortificabant animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae sunligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa signi
Abbreviated transcription (Latin):
głe sint ꝑducti. Ecce ñ solum de se¬
metip̃is securi fiunt. sed etiam alie¬
ne obligationis potestatem relaxatiõis
accipiunt: principatum suꝑm iudi¬
cii sortiuntur. ut uice d̾i quibdam
peccata retineant: quibdam relaxẽt.
S sic eos adeo decebat erigi: qui
tantum ꝓdeo consenserant humili¬
ari. Ecce qui districtum d̾i iudicium
metuunt: animarum iudices fiunt.
Et alios dampnant uel liberant:
qui semetipos dampnari metuebãt.
Horum ꝓfecto nunc in eccłia ep̃i locũ
tenent. soluendi ac ligandi auctorita¬
tem suscipiunt: qui gradum regimi¬
nis sortiuntur. Gandis honor:sed
graue pondus istius est honoris. Du¬
rum quippe ẽ ut qui nescit tenere.
moderamina uite sue:udex uite fiat
aliene. Et plerumq contingit ut hẽ
iudiciᷤ locum teneat cui ad locum ui¬
ta minime concordat: ac sepe agitur
ut uel dampnet inmeritos: uel ali¬
os ipse ligatus soluat. Sepe in soluẽ¬
dis ac ligandis subditis sue uolunta¬

Expanded text:
gloriae sint perducti. Ecce non solum de segloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: sed firma petra oleum fudit.
quia post resurrectionem suam fc̃s
iam inpassibilis. ꝑ afflationem sp̃s
donum sc̃ẽ unctionis emanauit. De
hoc oleo. ꝑ ꝓpħ̾am dicitur. Compu¬
trescit iugum a facie olei. Sub iu¬
go quippe tenebamur demonice do¬
minationis. sed uncti sumus oleo
sp̃c scĩ. Et quia nos gr̃a libertatis un¬
xit. dominationis demonice iugum
putruit: paulo aitestante qui ait
Ubi sp̃c domini. ibi libertas. Scien¬
dum uero est. quod hii qui prius
sp̃m sc̃m habuerunt ut ⁊ ip̃i inno¬
centes uiuerent ⁊ in predicatione qͥ¬
busdam ꝓdessent: idcirco hunc post
resurrectionẽ domini patenter acce¬
ꝑunt. ut ꝓdesse ñ paucis sed pluri-¬
b possent. Unde ⁊ in hac ip̃a datione
sp̃e dicitur. Quorum remiseritis pec¬
cata remittuntur eis. ⁊ quorum re¬
tinueritis retenta sunt. Libet intue¬
ri illi discipuli ad tanta onera humi¬
litatis uocati. ad quantum culmen

Expanded text:
ostendit. Sed firma petra oleum fudit, ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen
Abbreviated transcription (Latin):
amore discitur.qualiter ꝑueniri de¬
beat ad amorem di. Unde islem iohes¬
dicit. Qui ñ diligit frẽm suum quẽ
uidet. deum quem ñ uidet quomodo
potest diligere: et ante quidem disci¬
ad fidem. sed tamen manifesta datione
ñ nisi post resurrectionem datus ẽ.
Unde ⁊ scriptum ẽ. Nondum erat
sp̃s datus. quia ih̾s nondum fu̾at
glificatus. Unde etiam ꝑ moysen
dicitur. Suxerunt mel de petra. ⁊
oleum de firma petra. Neq enim
quicquam tale iuxta historiam le¬
gitur.si tota testamenti ueteris se¬
ries recenseatur. Nusquam de petra
mel. nusquam oleum ille ppłs suxit.
S quia iuxta pauli uocem petra e¬
rat xp̃c. mel de petra suxerunt: qui eiꝰ¬
dem redemptoris nr̃i facta ⁊ miracula
uiderunt. Oleum uero de firma pe¬
tra suxerunt. quia effusione sc̃i sp̃s ptꝰ
resurrectionem eius ungui meruerunt.
Quasi ergo infirma petra mel dedit.
quando adhuc mortalis dominus mi¬
raculoꝵ suoꝵ dulcedinem discipulis

Expanded text:
amore discitur qualiter perveniri deamore discitur qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Item idem idicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem disciad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur muti. qui nequaquam in¬
carnatus ẽ: sed eius missio ip̃a pro¬
cessio ẽ. qua de pr̃e ꝓcedit ⁊ filio.
Sicut itaq sp̃s mitti dicitur quia
ꝓcedit. ita ⁊ filius ñ incongrue.
muti dicitur. quia generatur. Hoc
cum dixisset. insufflauit ⁊ dicit
eis. Accipite sp̃m sc̃m. Querendũ
nobis est. quid sit quod sc̃m sp̃m
dominus nr̃ ⁊ semel dedit in terra
consistens. ⁊semel celo presidens.
Neq enim alio in loco datus sc̃s sp̃s
insufflationem ꝑcipit᷑. ⁊ postmodũ
cum de celo ueniens in linguis uari¬
is demonstrat᷑. Cur ergo prius in ter¬
ra discipulis datus postmodum de ce¬
lo mutitur: nisi quod duo sunt pre¬
cepta caritatis. dilectio uidelicet dei ⁊
dilectio proximi: in terra dat᷑ sp̃s ut
diligat᷑ proximus. e celo datur sp̃s ut
diligatur deus. Sicut ergo una ẽ cari¬
tas ⁊ duo precepta. ita unus sp̃s ⁊ duo
data prius a consistente domino in t̾¬
ra postmodum e celo. quia inꝓximi

Expanded text:
ceretur mitti, qui nequaquam inceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est. Sed ejus missio ipsa processio est, qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur, quia procedit, ita et Filius non incongrue mitti dicitur, quia generatur. Hoc cum dixisset, et insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Quaerendum nobis est quid est quod SpiritumDominus noster, et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco datus Spiritus sinsufflationem percipitur, et postmodum, cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, ut diligatur proximus: e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data, prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo: quia in proximi
Abbreviated transcription (Latin):
redemptione generis humani incat¬
nari constituit: quem uidelicet in mi¬
dum uenire ad passionem uoluit:
sed tamen amauit filium quem ad
passionem misit. Electos uero apłos
dominus ñ ad mundi gaudia: sed
sicut ip̃e missus ẽ. ad passiones in
mundum mutit. Quia ergo ⁊ filiꝰ
amatur a patre. ⁊tamen ad passionẽ
mutitur: ita ⁊ discipuli amantur a
domino:qui tamen ad passionem
mittuntur in mundo. Itaq dicitur.
Sicut misit me pater ⁊ ego mitto
inter scandala ꝑsecutoꝵ muto: qua
me caritate pater diligit. quem ue¬
nire ad tolerandas passiones fecit.
quantius mitti etiam iuxta naturã
diuinitatis possit intelligi. Eo eniꝰ
ip̃o a pr̃e filius miiti dicitur: quo
a pr̃e generatur. Nam sc̃m quoq
sp̃m. qui cum sit eoequalis pr̃i ⁊ fi¬
lio. ñ tamen incarnatus ẽ:isdem se
filius mittere ꝑhibet dicens. Cum
uenerit paraclytus quem ego mit¬
to uobis a patre. Si enim mitti so¬
lum modo incarnari deberet intelli¬
gi. sc̃s ꝓculdubio sp̃e nullomodo di¬

Expanded text:
mptione generis humani incarnari constituit; quem videlicet in mundo venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est ad passiones in mundum mittit. Quia ergo Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, et ita discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre generatur. Nam sanctum quoque Spiritum qui, cum sit aequalis Patri et Filio, non tamen incarnatus est, iisdem se Filius mittere perhibet et dicens: Cum venerit Paracletus quem ego mit vobis a Patre . Si enim mitti solummodo incarnari deberet intelligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo di
Abbreviated transcription (Latin):
quia de ip̃o natus est: petrus fi¬
lis sp̃s scĩ. quia de ip̃o renatus est.
filius dei ante tempora. ip̃e est
m dei uirtus ⁊ dei sapientia que
liat dominꝰ possedit me initio ui¬
arum suarum anteqͣm quicqͣm fa¬
ceret a principio: petrus filius sp̃s
scĩ ex eo tempore quo ab ip̃o illumi¬
natus grãm diuine cognitionis acce-¬
pit. Et quia una uoluntas. eadem ẽ
operatio sc̃e trinitatis: recte cum di¬
xisset beatus es symonbariona idẽ
filii gr̃e spiritalis. ꝓtinus adiunxit.
quia caro ⁊ sanguis ñ reuelauit tͥ.
sed pater meus qui in celis ẽ. Pater
quoq ⁊ filii: quod facillimis sacre
scripture ꝓbabitur exemplis. Dicit
namq de patre apłs. Misit d̾s sp̃m¬

Expanded text:
quia de ipso natus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
animal. Et ip̃e prudenti ac pia simpli
citate dominum sequebatur: memor
ilius precepti quod cum suis condi¬
scipulis ab eodem magistro simplicita¬
tis ac ueritatis accepit. Estote prudẽ¬
tes sicut serpentes. ⁊ simplices sicut co¬
limbe. Uel certe quia sp̃s sc̃s super.
aminum in columbe specie descendit.
rete filius columbe nuncupat᷑: qui
spiritali gr̃a plenus extitisse mon-¬
stratur. Et iusta satis laude dilectorẽ
uonfessorem ꝙ: suum dominus remu¬
nerat. cum eum sc̃i sp̃s filium ẽẽ te-¬
satur: a quo ip̃e dei uiui filius asse¬
ueratur. quamius hoc ip̃m multũ
lissimiliter fieri nullus fidelium du-¬
bltat. Dominꝰ enim xp̃c filius dei
naturam. petrus sicut ⁊ ceteri elec

Expanded text:
animal, et ipse prudenti ac pia simplanimal, et ipse prudenti ac pia simplcitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spiritus sanctus super Dominum in columbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus sicut et caeteri elec
Abbreviated transcription (Latin):
nos necesse est tanto humilius diuini¬
tatis eiꝰ alta uenerari. quanto illũ me¬
minimus ꝓ nr̃a exaltatione ad hu¬
manitatis infima descendisse. Si eniꝰ
inter sacramenta incarnationis eius
quib redempti sumus. potentiam
diuinitatis q ua creati sunus. pia
semꝑ mente recolimus. fit ut ipsi
quoq cum petro suꝑne beatitudins
mercede donemur. Nlam conficense
illo xp̃m filium deiuiui. uideamuᷤᷤ
quid sequitur. Respondens autem
se. dixit ei. Beatus es symon bar
ona. Constat ergo quia post ueram xͥ
onfessionem. uera beatitudinis pre¬
ma restant. S intueamur attenti
quale quantum ue sit nomen illud.
quo ꝑfectum sui nominis confesso¬
rem glorificat: ut hu ius etiam nos
ueraciter eum confitendo ẽẽ meream
pnsortes. Beatus es inquit symon
liriona. Bariona sẏriace. latine di¬
ntur filius columbe. filius autẽ co-¬
lumbe recte uocatur apls petrus. qͥa
uidelicet columba multum simplex ẽ

Expanded text:
nos necesse est tanto humilius divininos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen illud, quo  Al., quod perfectum sui nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est
Abbreviated transcription (Latin):
appellat ad distinctionem fallorume¬
orum. quos uario delusa errore ge¬
litas uel de mortuis S hominib ind¬
tuit: uel de maiore dementia de in¬
sensibili materia quos adorant en¬
auit. De qualib canitur in psam
Simulachra gentium argentum
aurum. opera manuũ hominũ. o
habent ⁊ ñ loquentur: ⁊ cetera. Notet
autem dilectio ur̃a quam muranos
distinctione sit factum. ut cum dep
traq eiusdem domini ⁊ saluatoris i
natura ab ip̃o dño ⁊ a fideli eius dlis¬
pulo eẽt ꝓferenda sententia. domi
ip̃e humilitatẽ assumpte humani¬
tatis ꝓfiteatur: discipulus excellen¬
tiam diuine et̾nitatis ostendat. Do¬
minus de se quod minus ẽ: discipu¬
lus de domino intimat quod maiuꝰ
ẽ. Dñs de se quod fc̃s est ꝓpt̾ nos
discipulus declarat de domino. qͥa
ip̾e est qui fecit nos. Sic ⁊ in euanglio
dominus multo crebrius se filium
hominis quam filium dei appellare
consueuit: ut nos admoneat dispen¬
sationis quam pro nob̾ suscepit.S

Expanded text:
appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
illius marmor quo suꝑ positum
fuerat. mutari debuisset. Quod ui¬
delicet marmor corpori eius suꝑ posi¬
tum dum fuisset ablatum: tanta ex
eius corpore flagrantia odoris ema¬
nauit: ac si exputrescente carne illiꝰ:
pro u̾mib aromata ferbuissent.
Hec igitur cdixi: ut euicino exem¬
cularem animum ñ habere. Quo ᷤᷤ
enim tales in mundo necessitas li¬
gat ut ex omni parte exui a mundo
non possint: sic debent ea que mundi
sunt tenere:ut tamen eis nesciant
ex mentis fractione succumbere. Hec
ergo cogitate: ⁊ cum relinquere cunc¬
ta que mundi sunt ñ potestis: exte¬
riora bene exterius agite:sed ardenter
interius ad eterna festinate. Nichil sit
quod desiderium ur̃e mentis retardet:
nullius uos rei in hoc mundo delecta¬
tio implicet. Sibonum diligitur:
mens inbonis meliorib id est in ce¬
lestib delectetur. Si malum metuitur.
hec agenda habemus mediatorem d̾i
⁊ hominũ adiutorem nr̃m: ꝑ quem.

Expanded text:
illius marmor quod superpositum illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Haec igitur dixi ut e vicino exemcularem animum non habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumbere. Hoc ergo cogitate, et cum relinquere cuncta quae mundi sunt non potestis, exteriora bene exterius agite, sed ardenter interius ad aeterna festinate. Nihil sit quod desiderium vestrae mentis retardet, nullius vos rei in hoc mundo delectatio implicet. Si bonum diligitur, mens in bonis melioribus, id est in coelestibus delectetur. Si malum metuitur, haec agenda habemus mediatorem Dei et hominum adjutorem nostrum, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
namq in eadem ciuitate theofaniꝰ
comes fuit: uir miscłie actib dedi¬
tus. bonis oꝑib intentus. Hospi¬
talitati precipue studens. exercen¬
di comitatus actibus occupatus: a¬
gebat terrena ⁊ temporalia. sed ut
plus ex fine eius claruit magis
ex debito. quam ex intentione. Nam
cum ꝓpinquante mortis eius tem¬
pore grauissima aeris tempestas
obsisteret ne ad sepeliendum duci
potuisset: cumq coniunx sua cũ
fletu uehementissimo requireret
dicens quid faciam quomodo te ad
sepeliendum eiciam que ostium do¬
mus huius egredi p̃nimia tempesta¬
te ñ possum: tunc ille respondit. No¬
li mulier flere: quia mox ut ego de
tes ⁊ uersi in uulnerib fuerant: ⁊
ꝓfluenti sanie patebant: sed cum cor¬
pus illius ex more ad lauandum fu¬
isset detectum ita manus pedesq il¬
lius sani reꝑti sunt: ac si umquã
uuilneris nichil habuissent. Ductꝰ
itaq ac sepultus ẽ: eiusq coniugi
uisum ẽ ut quarto die in sepulcͦ

Expanded text:
namque in eadem civitate Theophanius namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam cum, appropinquante mortis ejus tempore, gravissima aeris teobsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego deftes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
hanc continuo pondere ꝓuidi timo-¬
ris premat. E mit autem sed quasi
ñ possidens. qui ⁊ ad usum t̾rena
sparat: ⁊ tamen cauta cogitatione
ꝓuidet. quod hec citius relinquat.
Mundo quoq utitur sed quasi non
utatur: qui ⁊ necessarta cuncta exte¬
rius ⁊ uite sue ministerio regit:⁊
tamen hec eadem ñ sinit sue m̃ti
dominari: ut subiecta foris s̾uiant:
⁊ numqͣm intentionẽ animi ad a¬
lia tendentis frangant. Quicumq¬
igitur tales sunt eis ꝓfecto t̾rena
omnia ñ ad desiderium sed ad usum
adsunt: quia reb quidem necessariis
utuntur: sed nichil habere cum pec¬
cato cupiunt: de ip̃is quoq rebus
habitis cotidie mercedes querunt.
⁊ płs gaudent bono oꝑe. quam bo¬
na possessione. Ac ne aliquibus
ista difficilia ẽẽ uideantur: rẽ de ꝑso¬
na refero quam multi ur̃m noue¬
runt: quam uidelicet rem ipsam
ante tͥennium in centum cellensi
urbe. a ꝑsonis fidelib didici. Nuꝑ

Expanded text:
hanc continuo pondere providi timohanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper
Abbreviated transcription (Latin):
quidem intellectus accipiunt: sede¬
undem intellectum oꝑib ñ secunt.
Uocantur ⁊ueniunt: qui acceptan
intellectus grãm oꝑando ꝑficiunt.
Quidam uero sic uocantur: ut etĩ
compellantur. Nam sunt ñnulli: qͥ
bona facienda intelligunt: sed hecł
cere desistunt. Uident que agere del¬
ant: sed hec ex desiderio ñ secuntur.
contingit ut eos in carnalib dell¬
deriis sius mundi huius adu̾su&
feriat: apprehendere temporalem E¬
riam conentur ⁊ nequeant: ⁊ duis
srorem cogitat que sunt huius
mdi. quomodo placeat uxori:
le iyeorem habens quasi ñ habet
qui sic studet placere coniugi: ut
tamen ñ displiceat conditori. Flet
quoq sed tamqͣm ñ flecit: qui sic tẽ¬
poralib dampnis affligitur: ut ta¬
men de eternis lucris semꝑ animũ
consolenir. Gaudet uero sed tamꝙͣ
ñ gaudeat: qui sic de temporalibus
honis hilarescit ut tamen semper
ppetua tormenta consideret: ⁊ in
roc quod mentem gaudio subleuat:

Expanded text:
quidem intellectus accipiunt, sed equidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur; vocantur et veniunt qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae agere debeant, sed haec ex desiderio non sequunturiximus, contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat; apprehendere temporalem gloriam conentur, et nequeant; et dum uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepes: ⁊ compelle intrare: ut implea¬
tur domus mea. Cum de uicis ⁊ pla¬
teis ad cenam quosdam dominus in¬
uitat. illum uidelicet ppłm designat
qui tenere legem sub urbana conuer¬
satione nouerat: cum uero conuiuꝰ
suos colligi ex uiis ⁊ sepibus precipit
nimirum agrestem ppłm colligere
id est gentilem querit: de cuius sig¬
nificatione. ꝑ psalmistam dicitur.
Tunc exultabunt omnia ligna sil¬
uarum ante faciem domini. qm̃ ue¬
nit. Ligna enim silue gentes uocati
sunt: quia infidelitate sua torte:
infructuose semꝑ fuerui.t. Quigͥ
ex illo agresti usu conu̾si sunt: ade¬
nã dominicam quasi ex sepibus ue¬
nerunt. Notandum uero ẽ: quod in
hac inuitatione tertia ñ dicitur i¬
uita: sed compelle intrare. Alii eñ
uocantur ⁊ uenire contempnunt.a¬
lii uocantur ⁊ueniunt: aliiᷤ autem
nequaqͣm dicitur quia uocant᷑: se
compelluntur ut intrent. Uocant᷑
⁊ uenire contempnunt. qui donũ

Expanded text:
t sepes, et compelle intrare, ut impleat sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam quosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum vero est quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt qui donum
Abbreviated transcription (Latin):
potumq porrigit: ⁊ qi duces sͥ ĩ uia
eligit: dum suos etiam predicatores
facit. Dum enim xp̃m peccatoꝵ cor¬
dibus inferunt: quasi dauid suꝑ ho¬
stes ducũt. Qui conuiuantes ama¬
lechitas uelut dauid gladio feriũt.
quia suꝑbos quosq qui se in mundo
despexerant domini uͥtute ꝓsternunt.
Puer ergo egyptius qͥ in uia reman-¬
serat amalechitas interficit: quia ple¬
rumq ip̃i mentes secularium predi¬
cando superant: qui prius cum secu¬
larib in hoc mundo currere ñ uale¬
bant. S ductis ad cenam pauꝑibuᷤ:
quid puer subiungat audiamus. Do¬
mine factum est ut imꝑasti: ⁊ ad huc
locus ẽ. Multi tales ad cenam cdñicã
ex iudea collecti sunt: sed multitudo
que ex israhelitico ppło credidit: lo¬
cum suꝑni conuiuii ñ impleuit. In¬
trauit iam frequentia iudeoꝵ: sed ad¬
huc locus uacat in regno ubi suscipi
debeat numerositas gentium. Unde
⁊ eidem seruo dicitur. Exi in uias

Expanded text:
potumque porrigit; et quasi duces sibi in via potumque porrigit; et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalecitas velut David gladio feriunt, quia 1623 superbos quosque qui se in mundo despexerant Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius qui in via remanserat Amalecitas interficit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias
Abbreviated transcription (Latin):
in uia: fame sitiq aruit. quem tamẽ
dauid inuenit. ei cibum potumq tri¬
buit. Qui ilico conualescens: dux
dauid factus ẽ: conuiuantes amale¬
chitas reꝑit. ⁊ eos qui se debilem reli¬
querant cum magna fortitudine ꝓ¬
strauit. Amalechita quippe. ppłs lã¬
bens uocatur. Et quid ꝑ lambentem
ppłm: nisi mentes secularium desig¬
nantur: que terrena cuncta ambien¬
do quasi lambunt: dum solis tempo¬
ralib delectantur. Quasi enim ppls
lambens predam facit: dum terrena
diligentes: lucra de alienis dampnis ex¬
aggerant. S puer egyptius eger in
uia relinquitur: quia peccator quisq
dum infirmari ab huius mundi statu
ceꝑit: mox secularib mentib indes¬
pectum uenir. Quem tamen dauid ĩ¬
uenit. eiq cibum ⁊ potum prebet: qr
manu fortis dominus abiecta manu
ñ despicit: ⁊ plerumq eos qui sequi
mundum minime ualentes quasi¬
in in uia remanent ad amoris sui
grãm conu̾tit: eisq u̾bi sui cibum

Expanded text:
in via, et fame sitique aruit. Quem tamen in via, et fame sitique aruit. Quem tamen David invenit, ei cibum potumque praebuit; qui illico convalescens dux David factus est. Convivantes Amalecitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalecita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem populum, nisi mentes saecularium designantur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit, et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum