comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu adu̾sus frem tiuĩ. noli offerre munꝰ tuiĩ
tunc. neq tñ orõnem pꝰͦpon̾e. qr dauid dicit.
Redde altissimo uota tua. S relinq̃ .i. differ
offerre. ibi .i. pꝰqͣm recordatꝰ fiũis ante alta
re .i. ante qͣm offeras ad altare. ⁊ uade priꝰ
reconciliari fr̃i tuo sip̃sens ẽ. ⁊ humilia te
ei. ⁊ fac qd̾ ad te ꝑtinet. Si ã absens est pro¬
mirte. ⁊ habeas bonã uoluntatẽ ut qͣm ci¬
ciꝰ inuenies humiliabis te illi. ⁊ bñ penite¬
as ĩ corde tuo: ⁊ tẽ reuert̾e ad oblationẽ tuã.
et sis ei amicꝰ. ⁊ ora ꝓco. S hoc ñ ẽ diffe̾ndum.
s cito debes ei reconciliari.⁊ eum diligere ⁊
penit̾e delesione. dũ ẽꝰ. inuia .i. in hoc scłõ
cũ eo. Sii. mortuꝰ fũit. añ qmͣ reconcilieris¬
pot̾is saluari. licet cũ maiore pñia. Ne for¬
te. Ideo dũ es inuia debes ei reconciliari. nefor.¬
te tradat te adu̾sariꝰ .i. sit cã quare tradaris.
iudici .i. deo. ⁊ uidex ministro .i. angelo messo

Expanded text:
tu adversus fratrem tuum, noli offerre munus tuum tunc, neque tamen orationem postponere, quia David dicit: Redde Altissimo vota tua , sed relinque, id est differ offerre: ibi, id est postquam recordatus fueris, ante, id est antequam offeras ad altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, si praesens est, et humiliare ei, et fac quod ad te attinet. Si autem absens est, promitte et habeas bonam voluntatem, ut quam citius invenies, humiliabis te illi, et bene poeniteas in corde tuo, et tunc revertere ad oblationem tuam. et sis ei amicus, et ora pro eo, sed non differendum est, sed cito debes ei reconciliari, et eum diligere et poenitere de laesione. Dum es in via, id est in hoc saeculo cum eo. Si autem mortuus fuerit antequam concilierispoteris salvari, licet cum majori poenitentia. Ne forte. Ideo dum es in via debes reconciliari. Ne forte tradat te adversarius, id est sit causa quare tradaris Judici, id est Deo. Et judex ministro, id est angelo messori,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qñ scił cũ co agntur. ⁊ locũ defensiomis
iudices cong̾gati sunt. ñ ad causam audi¬
maior pena erit scd̃m maioritatẽ pecci.
⁊ gradus tm̃ pene ꝑ illa noĩa sig̃cantur.
Gehenna primũ inuentũ ẽ. in euangelio.
et sũptum ẽ ab hystoria. Uallis .ii. ennon
erat ualde amena. ⁊ delectabilis. inqua re¬
licto templo domini. iudei solebãt ydolis
sacrificare. S ieremias uidens destructionẽ
illum in quo ydoł sacrificabant eo tẽpore
mortuoꝵ cadauerib implend̾. Qd̃ ĩ tẽpore
captiuitatis inpletũ est. Tanta enĩ iud̾oꝵ
tius.⁊ u̾sus est in maximũ fetorem. cui fetoei
non dr̃. Sic gͦ. Precep̃ dñs ñ irasci. ñ led̾e u̾bo.
Si autẽ leserit. aliquo mͦ fr̃ fr̃em suũ. dñs
uideł d̾s ñ respiciet ad eũ. neq ad munã eꝰ.
sicut chayn. qui fr̃i inuidebat.⁊ eũ odio
habebat. Hanc ãmedicinã donat ei. ut fr̃ĩ
suo reconciliet᷑. ⁊ tẽ dño mun̾a eiꝰ placebũt.

Expanded text:
 scilicet cum reo agitur, et locum defensionis judices congregati sunt non ad causam audimajor poena erit, secundum majoritatem peccati, et gradus tantum poenae per illa nomina significantur. Gehenna est primum inventum in Evangelio, et sumptum est ab historia. Vallis enim est, non erat valde amoena et delectabilis, in qua, relicto templo Domini, Judaei solebant idolis sacrificare. Sed Jeremias videns destructionem quo sacrificaverunt eo tempore, mortuorum cadaveribus implendum, quod tempore captivitatis completum est. Tanta enim interfes mortuis, versus est in maximum fetorem. Cui fetori non dicitur. Sic enim praecipit Deus non irasci, non laedere verbo. Si autem laeserit aus non respiciet ad eum, neque ad munera ejus, sicut nec Cain, qui fratri invidebat et eum odio habebat. Hanc autem medicinam donat ei ut fratri suo reconcilietur, et tunc Domino munera ejus placebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
indignationis ꝓ rũpit. maiorẽ penã pro¬
mẽtur¶ Qui ã dix̾it fatue .i. coniuitio
frẽm detupatierit qd̾ plus est det̾iorem
penã recipiet. Nota qr ⁊ iudiciũ. ⁊ ꝯciliũ
⁊ gehenna. pen am sig̾cant inferna¬
lẽ. s qr scd̾m qͣlitatẽ culpe. qͣlitas pene

Expanded text:
gnationis proruperit, majorem poenam promeretur. Qui autem dixerit fatue, id est convitio fratrem deturpaverit, quod plus est, deteriorem poenam recipiet. Nota quia et judicium et concilium, et gehenna poenam significant infernalem. Sed quia secundum qualitatem culpae, qualitas poenae
Abbreviated transcription (Latin):
eũ pociꝰ aufugẽ. ¶ Dictũ ẽ. It̾m ostendit
habundantiorẽ iusticiam. ¶ MNoyses ꝓpter
duriciã cordis uideoꝵ ꝑmisit ñ precepit
dimitt̾e eas qͣm int̾fic̾e. ⁊ tũe qr eas di¬
mittebant peccabant nec saluabantur.
Multa ii ꝑmittunt᷑ ꝓpt̃ gͣuiora peccata ui¬
tanda. ⁊ qͣi ꝯsulit᷑ cũ alter̃ sit necesse. uł

Expanded text:
ostendit abundantiorem justitiam. Moyses propter duritiam cordis Judaeorum permisit, non praecepit, dimittere quam interficere, et tunc qui eas dimittebant peccabant, nec salvabant. Multa enim permittuntur propter graviora vitanda, et quasi consulitur, cum alterum sit n
Abbreviated transcription (Latin):
mystii qͣi dicat. ñ p̃t̾ibit unauł s aliqͣ fig᷑a
litterar̃. nec pars fige qͥn habeat aliqͥd oꝑa¬
riinlege. Donec transeat celũ ⁊ t̾ra. Non enĩ
in aduentu xp̃i oĩa ꝯpleta sunt. s paulatim
ꝯpłent᷑ ad huc quedam. s inconsumatiõe¬

Expanded text:
mysterii, quasi diceret: Non praeteribit aliqua figura litterarum, nec pars figurae, quin habeat aliquid operari in lege. Donec transeat coelum et terra. Non enim omnia in adventu Christi completa sunt, sed paulatim complentur adhuc quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ad myst̾i̾ũ. Uenite post me ñ tam pedib
qmͣ affectu imitationis.⁊ faciã uos. Q priꝰ
eratis piscatores pisciũ. fieri piscatores hõiiĩ.
b̾ũdic̃ faciã uos fieri. Alit̃ ii. hõ frustͣ laborat
nͥ d̾s facit ut ꝑficiat.⁊ tam̃ ita ut liberum
arbitũ ñ ꝑeat. Quando fit hꝰ mͦi ingemina.¬
tio. faciã uos fieri. certans certaui. assidui¬
tatẽ sig̃cat. qͣi dicat. ita faciam qd in hoc
facto ꝑseu̾abitis. At illi ꝯtinuo. Parũ ha¬
bebant. sed illd̃ par̃ reliq̃runt. Qͥa in re
innuit᷑ qd̾ plus affectꝰ. qmͣ cens q̃rit᷑. d̾eli¬

Expanded text:
 illis: Venite post me, etc. Non tam pedibus, quam affectu mutationis. Et faciam vos, etc. Qui prius eratis piscatores piscium, fieri piscatores hominum. Bene dicit, faciam vos fieri: aliter enim homo frustra laborat, nisi Deus faciat, ut perficiat, et tamen ita ut liberum arbitrium non pereat. Quando fit hujusmodi ingeminatio, faciam vos fieri, certans certavi, assiduitatem significat, quasi diceret: Ita faciam, quod in hoc facto perseverabitis. At illi continuo, etc. Parum habebant, sed illud parum reliquerunt. Qua in re innuitur, quod plus affectus quam sensus quaeritur dereli
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ialit̾ s scd̾m formam. Corruptibilia
ora ut sol. luna. celũ nec ampliꝰ uolubi¬
liaer̃t. Iuditiũ fiet añ qmͣ illa mutent᷑.
Quo fcõ: erit finis oĩum scłariũ. ⁊ tẽ mu¬
tabunt᷑. ⁊ iõ bñdix̃. donec illa mutent᷑.¬
oĩa es̃ ad ĩplenda dat sñam suꝑ solutores.
⁊ ad ĩpletores. Solutores dñr. qui nolũt
facere qd̃ iubent moralia p̃cepta ⁊ qui¬

Expanded text:
materialiter, sed secundum formam. Corruptibilia ariora erunt, ut sol, luna, coelum, nec amplius volubilia. Judicium fiet, antequam illa mutentur. Quo facto, erit finis omnium saeculorum, et tunc mutabuntur, et ideo bene dixit, Donec illa mutentomnia esse complenda, dat sententiam supra solutores et adimpletores. Solutores dicuntur, qui non volunt facere, quod moralia praecepta ju
Abbreviated transcription (Latin):
um p̃ceptũ. nec pars p̃cepti euacuabitur
qͥn ꝯpleatur. uel incapite. uł in m̃bris. qr
q̃ miia putantur inlege. sicut ñ arabis
inboue.⁊ asino. plena st̃ magnis sacram̃¬
tis. que tamen euacuabant. et faciebant
irrita pharisei ꝓpt̾ traditiones suas. Ideo
liguntur. neq unꝰ apex .i. unũ signifi¬
catũ figuraꝵ uł ꝓmissionũ legis. ad io¬
tha referemꝰ moralia p̃cepta. ad apicem¬
ad fig᷑as ⁊ ꝓmissiones. ꝑ apicẽ idõ sig̃ra¬
tũ accipitur qr ostendit litt̾e sig̃catum
picẽ. ñ inferiores distinctiones. litterarĩ

Expanded text:
um praeceptum, nec pars praecepti evacuabitur, quin compleantur vel in capite, vel in membris, quia quae minima putantur in lege, sicut: Non arabis in bove et in asino , plena sunt magnis sacramentis. Quae tamen evacuabant, et faciebant irrita Pharisaei propter traditiones suas. Ideo liguntur. Neque unus apex, id est unum significatum figurarum vel promissionum legis. Ad Iota referimus moralia praecepta, ad apicem figuras et promissiones. Per apicem ideo significatum accepimus, quia ostendit significatum pices non inferiores distinctiones litterarum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊minum .i. peiores qmͣ illi qui soluunt
tm̃ ⁊ s̃ docent. Qd̾ in celo nłłi sint nisima¬
gni. sig̾cauit piscatio petͥ. pꝰ resurrectio¬
tb magnis piscib. I õs magni dicunt᷑. qr ĩ
resurrectione ñ colligunt᷑. nͥ magni ĩ eccłia
docet qͦ mͦ debeant ad ĩpłe mandata legis. sci¬
licet ut qd̾ minꝰ ẽ. ĩ lege. suppleamꝰ ⁊̃ illd̾.
Uetꝰ lex ñ punit. nͥ actualia peccã. ñ cor¬
dialia. Nullus ii. int̃ficiebat᷑ ꝓ adult̾io
m̃tis ł homicidio. In nouo autẽ testam̃¬
to ꝓmittit penã. ñ tm̃ ꝓ actualib. s ꝓuo

Expanded text:
mi, id est pejores quam illi, qui solvunt et non docent. Quod in coelo non sunt nisi magni, significavit piscatio Petri post resurrectiotribus magnis piscibus: et omnes magni dicuntur, quia in resurrectione non colliguntur nisi magni in Ecclesia docet quomodo debent adimpleri mandata legis, scilicet, ut quod minus est, in lege suppleamus. Vetus lex non punit nisi actualia peccata, non cordialia. Nullus enim interficiebatur pro adulterio mentis, vel homicidio. In Novo Testamento promittit poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
duo milia. Ter ponit mille. qr tͥb modis
iubet seruire. corꝑe. anima ⁊ sp̃u. ut ⁊ to¬
tate. sed qͥa dm̃ remun̾atorẽ expectat. My¬
stice ã q̃dam intelliguntur. ut ⁊ si h̾eticus.
dextrũ dognia uuilnãre uoluerit. oppone
⁊ qui petit a te da ei. Non dic̃ da qd̾ petit. sed
da. Sipetit rem honestã. da uł totũ uł ꝑtẽ.
si ñ potes totũ. ⁊ situ neutrũ potes. dauo¬
lutatẽ. si pecit inhonestam. da correptio¬
nẽ. Et uolenti ãte mutuare. ne au̾tas ab.
eo. s libent̃ accomoda. Est .it. qd̾dã genus
mĩe accomodare. s ñ ut plus recipiat. Et

Expanded text:
duo millia. Ter ponit mille, quia tribus modis jubet servire, corpore, animo, spiritu: ut et totate, sed quia Deum remuneratorem exspectat. Mystice etiam quaedam intelliguntur, ut: Si haereticus dextrum dogma violare voluerit, oppone Et qui petit a te, da ei. Non dicit quidquid petit, sed da. Si petit rem honestam, da vel totum, vel partem si non potes totum; et si neutrum potes, da voluntatem; si petit rem inhonestam, da correctionem. Et volenti mutuari a te, ne avertaris ab eo, sed libenter accommoda. Est enim quoddam genus m
Abbreviated transcription (Latin):
nis fragilitate. q̃ utraq ñ ẽ peccm. sed
mat̾ia pugnandi. ⁊ uictorie. Post sugge
culpa. s ueniał. sine aliqͣ deliberatione bo¬
ni ⁊ mali. Deinde sequitur passio. qñ nõ
solũ habet motsĩ. s eciam deliberat qͦ mͦ
fatiat.: ⁊ ⁊sta ẽ. mors in domo. ħ passio du

Expanded text:
nis fragilitate, quae utraque non est peccatum, sed materia pugnandi et victoriae. Post suggesculpa, sed venialis sine aliqua deliberatione boni et mali. Deinde sequitur passio, quando non solum habet motum, sed etiam deliberat quomodo faciat, et ista est mors in d
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. ⁊ isti tñ magni st̃. alii ⁊ qͥ ⁊ facũt
⁊ docent. ⁊ ita sibi ⁊ aliis ꝓ fitiũt. ⁊ isti maxĩ
st̃. Est qd̾ d̾a t̾ciũ genꝰ qͥ nec ad ĩpletores debẽt
dici qͥ docent ⁊ ñ fatiunt. qͥ aliis s ñ sibi ꝓ¬
ficiunt. qui minimi st̃. hic ã dat sñam
suꝑ solutores peiores. qui soluunt ⁊ docent
⁊ suꝑ maximos ad ĩpletores qͥ faciũt ⁊ docẽt.

Expanded text:
aciunt et docent, qui sibi et aliis proficiunt, et isti maximi sunt. Est quoddam tertium genus, qui nec adimpletores debent dici, qui docent et non faciunt, qui aliis et non sibi proficiunt, qui minimi sunt. Hic autem dat sententiam super pejores solutores, qui solvunt et docent, et super maximos adimpletores, qui faciunt et docent.
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣdiu ioł̾s p̃clicabat noluit dñs publicã
p̃dicationẽ suam face.s c̃ audiss qd̾ tͣdit᷑
eẽt secessit ingalyleam ãuidea. ⁊ ut refert
lucas uenit nazareth ubi erat nutritus.
⁊ intrauit insynagogam. ⁊ surrexit lege.
⁊ accepto libro muenit locũ ubi scͥptũ ẽ in

Expanded text:
noluit Dominus publicam praedicationem facere. Sed cum audisset quia traditus esset, secessit in Galilaeam de Judaea, ut refert Lucas, venit Nazareth, ubi erat nutritus; et intravit in synagogam, et surrexit legere, et accepto libro, invenit locum ubi scriptum est in
Abbreviated transcription (Latin):
riores. ⁊ tam̃ libera nos amalo. ẽ pͥor nat᷑alit̾
sic̃timor in .uii. donis dicente scͥpt᷑a. Initi¬
um sapientie ẽ timor domini. ⁊ illa duo
ꝯueniunt cum hat pauꝑtate. de qua ĩ¬
cipit. Aganiꝰ priꝰ depauꝑtate. ⁊ pꝰea de aliis
duob coh̾entib. Pauꝑtas ista ẽ abdicare
se ⁊ sua. duo st̃ abdicanda exteriora ⁊ uite¬
nora Ext̾iora st̃ nobilitas. diuitie. ⁊ posse̾¬
sione alie. Intĩora sunt ingeniũ. fortitudo.
pulchrctudo. uelocitas. ⁊ similia. Abdicaie gͥ
debomꝰ ista. ne ꝯfidamꝰ indiuiciis in nobili¬
tate. in ingenio nr̃o ⁊ ĩcet̾is. S Insolo dõ po¬
eẽ potest. Uñ dd. Si Diuitie si affluant noli¬
te cor apponẽ. S securꝰ ẽ. eas ñ possid̾e̾. Unde
dũs Uende oĩa q̃ habes ⁊ c̃. qr uix sine amo
huꝰ mundi. Qͥ p̃sentia bona ostendens in¬
gehennã minantẽ. ⁊ ꝑ hoc ext̾iti mundo
auferant. ⁊ ideo peccamꝰ. uł qͦcienscunq ꝓp̃t

Expanded text:
riores, et tamen Libera nos a malo , est prima naturaliter, sicut timor in septem donis, dicente Scriptura: Initium sapientiae timor Domini , et illa duo conveniunt cum paupertate, a qua incoepit. Agamus prius de paupertate, et postea de aliis duobus cohaerentibus. Paupertas ista est abdicare se et sua. Duo enim sunt abdicanda, exteriora et interiora. Exteriora sunt nobilitas, divitiae et aliae possessiones. Interiora, ingenium, fortitudo, pulchritudo, velocitas et similia. Abdicare igitur debemus ista, ne confidamus in divitiis, in nobilitate, in ingenio nostro, et caeteris, sed in solo Deo pofluant, nolite cor apponere . Sed securius est eas non possidere unde Dominus: Vende omnia quae habes , etc. quia vix sine amorhujus mundi, qui praesentia bona ostendens, ingehennam minantem, et per hoc exterriti, mundoauferant, et ideo peccamus; vel quotiescunque propter
Abbreviated transcription (Latin):
tos. s tm̃ petro fuisse p̃dc̃m qd̾ hoĩes eẽt
eẽt capturꝰ. Nam post resurrectionẽ legi¬
inꝰ eos fuisse piscatores. sed ad cibũ sĩ ad
relictis oĩb. Non it. reliquer̃t tc. nͥ ad ho¬
ram s ħ uocatio fuit ultima. qm refert
matħs.⁊ t̾e reliq̃ runt ⁊ res. ⁊ uxores. et
pr̃es. ⁊ itaq uunqm ampliꝰ ad ꝓpͥa rediert̃.¬

Expanded text:
t esset capturus. Nam post resurectionem legimus eos fuisse piscatores, sed ad cibum, non ad relictis omnibus: non enim reliquerunt tunc nisi ad horam. Sed haec vocatio fuit ultima, quam refert Matthaeus, et tunc reliquerunt et res et uxores, et patres. Itaque nunquam amplius redier
Abbreviated transcription (Latin):
dea .i. confessio. ip̃a ẽ. transiordanẽ. qr om̃s
dissentire lucas ⁊ marb̾s. Lucas it refert
⁊ descendens c̃ illis stetit in loco campestri.
⁊ turba discipłoꝵ ⁊ multitudo plebis.
Multa eciã p̾t̾mirtit. multa quoq alia
int̾serit. Matħ̾s uero narrat iesũ turbas
uitasse. ⁊ iõ in montẽ ascendisse. c̃ discipłis
⁊ ib⁊ ad eos sermonẽ fecisse. sedendo. ñ stan¬

Expanded text:
d est confessio. Ipsa est de trans Jordanem, quia omnes dissentire Lucas et Matthaeus. Lucas enim refert, et descendens cum eis, stetit in campestri loco, et turba discipulorum et multitudo plebis: multa etiam praetermittit, multa quoque alia interserit. Matthaeus vero narrat Jesum turbas vitasse, et ideo in montem ascendisse cum discipulis, et ibi ad eos sermonem habuisse sedendo, non stan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfident᷑. Cñtẽptatione ꝑetebant filii isrs qͥ dicbãt.
Nũqͥd pot̾it d̾s parare ñĩsam indeserto. ⁊ si fũt mor¬
te dep̃hensus: ponat totũmuoluntate dĩ. nisi
creptionẽ suam inimicis suis uiderit utilẽ.
sicut tres pueri incamino. Teptare dm̃ eẽt si

Expanded text:
ne petebant filii Israel, cum dicerent: Nunquid poterit Deus parare mensam nobis in deserto? et si fuerit morte deprehensus, ponat totum in voluntate Dei, nisi ereptionem suam inimicis viderit utilem, sicut tres pueri in camino ignis. Tentare Deum esset, si
Abbreviated transcription (Latin):
me putare. legẽ solu̾e. sed ad impłe. Tria st̃
in uet̾i lege. Moralia p̃cepta. figẽ. ut de sabfi¬
ciis ꝓmissiones. ut ecce uirgo concipiet. p̃¬
cepta erant inutilia ⁊ inꝑfecta.⁊ quedã¬
ꝓpt̾ fragilitatẽ hominũ ꝑmittentia. Illa
bat᷑. destruitur. ⁊ oĩs ꝓximꝰ diligi p̃cipitur.
Ocł̾m. ꝓ oculo. dentẽ. ꝓ dente. lex au ferri
ꝑmittit. dũ iram hominũ parũ saltem
Ecce oĩo destruit iram cũ dicit. Oũs qͥ irascit᷑¬

Expanded text:
me putare legem solvere, sed adimplere. Tria sunt in veteri lege: Moralia praecepta, figurae in sacrificiis, promissiones, ut: Ecce virgo concipiet , praecepta erant initialia et imperfecta, et quaedapter fragilitatem hominum permittentia. Illa batur, destruitur, et omnis proximus diligi praecipitur. Oculum pro oculo, dentem pro dente lex auferri permittit, dum iram hominum saltem parum Ecce omnino destruit iram, cum dicit: Omnis enim qui irascit
Abbreviated transcription (Latin):
tes. q̃ facuuit beatos. Octaua ũo q̃ agit de
ꝑsecutione ꝯmunis ẽ. Nil it. ẽ. nisi ꝓbatio
supͣdc̃ars. Uerusã pauꝑ in hac fornace
ꝓbatur. ⁊ uerus mitis. ⁊ uerus iustꝰ. ⁊ uerꝰ
misericores.⁊ alii si sunt ueri. forciores et
puriores inigne fiunt. Sifaisi st̃ deficiunt¬
⁊ resiliunt. Et de singłis potest dici. alii qͥ
patiuntur alii qui non patiuntur.⁊
insingłis gradib qui patiuntur melio¬

Expanded text:
tes, quae faciunt beatos. Octava vero quae agit de tes, quae faciunt beatos. Octava vero quae agit de persecutione, communis est. Nihil est enim nisi probatio supradictarum. Verus enim pauper in hac fornace probatur, et verus mitis et verus justus, et verus misericors, et alii si sint veri, fortiores et puriores fient in igne. Si falsi, deficiunt et resiliunt, et de singulis potest dici. Alii qui patiuntur, alii qui non patiuntur, et in singulis gradibus, qui patiuntur, melio
Abbreviated transcription (Latin):
tanta pace. qd̾ neq in ꝑsonis sit dissensio a¬
liqͣ. s ꝑfecta concordia. neq ĩ se ip̃o uariat᷑
qmͣus res inqͥb ẽ uariantur. Suos uero sͥ
uere requiei. dabittr pax illa transactis.
.uii. etatib qmͣ ⁊ adã ñ dũ habebat. s quã
transferendꝰ incelũ. ꝯpleta obedientia. ac¬
illa de qua dominus ait. Pacem meã do.
pacem relinquo uobis. Illic do. Hic relin¬
quo. qr illa pax. ñ potest haberi nͥ infuto᷑.
s tñ relique reliquie dantur inpresenti.
ad̾ potest inid̾eri iiluis qui ita habent se¬
datos illicitos. motꝰ. corporis. qd̾ nlłm bel¬
suam in hac uita nec eciã conturbari posst̃.
cutitur. Sapĩa ẽ. qn̾ ñ ĩuestigamꝰ. s iam
sapientes sumꝰ. ⁊ in ip̃o bono sapĩe delectam̃.
ħ quidẽ ẽ illa pax qñ dm̃ scrutari ñ labora¬
biinus. s ineo tantum cognito delectabim̃.
⁊ tẽ erimꝰ filii dĩ qr siłes ei efficiem᷑. qd̃ orat᷑¬
scm̃. qd̾ filĩ tui. ⁊ dii. appellem᷑. uii. st̃ uirtu¬

Expanded text:
tanta pace, quod neque in personis est dissensio aliqua, sed perfecta concordia, neque in seipso variatur, quamvis res, in quibus est, variantur. Suos vero simvero, requiei dabitur illa pax transactis septem aetatibus, quam Adam nondum habebat, sed quam transferendus in coelum illa, de qua Christus dicit: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis. . Illic do, hic relinquo, quia illa pax non potest haberi, nisi in futuro, sed tamen aliquae reliquiae dantur in praesenti, quod potest videri in illis, qui ita habent sedatos illicitos motus corporis, quod nullum civsuam in hac vita, nec etiam conturbari posset qcutitur. Sapientia est quando non investigamus, sed jam sapientes sumus, et in ipso bono sapientiae delectamur. Haec eadem est illa pax, quando Deum scrutari non laborabimus, sed in eo tamen cognito delectabimur, et tunc erimus filii Dei, quia similes ei efficiemur. Quod orats, quod filii tui et dii appellemur. Septem sunt virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginẽ dei. ħ ii. munditia ẽ ymago dei.
mundicordes qui exutis oĩb nebłis scła¬
riũ rerũ. intuitum m̃tis. ĩ solo d̾õ ꝯtem¬
plando figunt. ħ ymago obtenebrata
erat. in hoĩe ꝑculpam. s mͦ reformata ẽ.
ite factꝰ ẽ hõ ad ymaginẽ dĩ. ħ ꝯtẽplatio ẽ

Expanded text:
imaginem Dei. Haec enim munditia est imago Dei, mundi corde, qui, exutis omnibus nebulis saecularium rerum, intuitum mentis in solo Deo contemplando figunt. Haec imago obtenebrata erat in homine per culpam, sed modo reformata est iterum factus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ãuanitate scłi ieuinarent. cũ ĩ eis eẽt. ⁊ ĩ eis
cõmed̾ẽt .i. delectaretur p̃monst̾uit. Qdrage¬
due abstinentie st̃. alia dũ carnẽ domamꝰ
Itaq abstinentia. alia meroris. alia gaudii.
moyses ñ esuriert ut diui ne potenrie eẽc ex¬

Expanded text:
et a vanitate saeculi jejunarent, cum eis esset, et in eis comederet, id est delectaretur, praemonstravit. Quadrageduae abstinentiae sunt, alia dum carnem domamus, Itaque abstinentia alia moeroris, alia gaudii. Moyses non esuriunt, ut divinae potentiae essent ex
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ seriuł. qñ penam timemꝰ ⁊ id̾o nõ
peccamꝰ. ⁊ tñ uoluntatẽ peccandi ñ amit¬
timꝰ. sic̃ udei qui ꝓ sola formidine. a ma¬
lo abstinchant. nec aliqͣm dilectionẽ in
bono faciendo habebant. nec dm̃ diligebãt.
hii duotimores nil faciunt. ad salutẽ. sed
t̃ dilectione boni. ⁊ sine uoluntate peccan¬
di⁊ itadm̃ dilig̾e ĩcipimꝰ. hẽ timorẽ iubetdĩs

Expanded text:
uando poenam timemus, et ideo non peccamus, et tamem voluntatem peccandi non amittimus. Sic Judaei pro sola formidine a malo abstinebant, nec aliquam dilectionem in bono faciendo habebant, nec Deum diligebant. Hi duo timores nihil faciunt ad salutem, sed cum dilectione boni est, et sine voluntate peccandi, et ita Deum diligere incipimus. Hunc timo
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑfecta caritate in conscĩa habebat. qd̾ si
õs pene de ẽtnt dm̃ tñ ñ offend̾et. Notandũ ẽ.¬
qd̾ de singłis iurtutib ꝓuenit beatitudo Ait
beati mites. De pauꝑtate nascit᷑ mansuetu¬
do. Mitis ẽ qui ꝓpt̾ nullã in iuriam ł dãp.¬
nũ ꝯmou̾i potest. Qui .i. amat t̾rena non¬
.i. tẽptationi succũbẽ timet fideł. ⁊ illd̾̃ orat.
ne contingat. Temptat᷑ fideł dũ iniuriat᷑.
dũ sua sibi auferuntur. ⁊ intẽptationẽ in¬
ducitur. si dolet. ⁊ dolore afficit᷑. Istam mans¬
uetudinẽ dat spc̃ pietatis Si it piꝰ ẽ. ⁊ iitẽ eẽ.

Expanded text:
ia habebat, quod si omnes poenae deessent, Deum tamen non offenderet. Notandum quod de singulis virtutibus provenit beatitudo. AitBeati mites. De paupertate nascitur mansuetudo. Mitis est qui propter nullam injuriam vel damnum commoveri potest. Qui enim amat terrena, tentationi succumbere, timet fidelis; et illud orat ne contingat. Tentatur fidelis, dum injuriatur, dum sibi sua auferuntur. In tentationem inducitur, si doleat, et dolore afficiatur. Istam mansuetudinem dat spiritus pietatis. Si enim pius est, et mitem esse
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑. ⁊ a tenebris ignorantie purgant᷑.
⁊ dñr sal qͣi salus. qͣnia ip̃i seruent᷑ a corru¬
ptione m̃tis ⁊ corporis. Sic̃ it. sal carnem
⁊ fluidos humores siccat. sic apłi aliqͦs
bent seruare. ⁊ ũmes uicioꝵ extinguere.¬

Expanded text:
antiae purgantur, et dicuntur sal quasi salus, qua iidem servantur a corruptione mentis et corporis. Sicut enim sal carnem  fluidos humores siccat, sic et apostoli,bent servare, et vermes vitiorum exstinguere,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dr̃ ꝯting̾ẽt. Qui offendit inuno reus ẽ im¬
õiũ. Beati quilugent. Qmͣuis fidelis res
mundi abdicauit. qͣmuis de ĩiuriis ñ do¬
luit. tñ multa potuit aliqñ incid̾e̾. ⁊ ideo
uecessarie sunt lacͥme q̃ semꝑ abluant

Expanded text:
d dicitur. Qui offendit in uno, reus est omnium . Beati qui lugent. Quamvis fidelis res mundi abdicavit, quamvis de injuriis non doluit, tamen in multa incidit aliquando, et ideo necessariae sunt l
Abbreviated transcription (Latin):
culo ueqͣm potest uocari. his .ii. modis mũ¬
dꝰ ꝯtẽpnit᷑. abdicando t̾rena. si dolendo de ĩ¬
iuria. lacͥmis t̾egendo peccã. ⁊ cogitando de
miseria mundi. Modo ĩcipiunt uututes
ex toto corde nob̾ debensꝰ creationẽ dĩ ĩ nobis
seruare. ꝑ uictũ. ⁊ uestitũ. carnẽ aĩe subiugae.
ꝓximo ut ei faciamꝰ. qd̾ nob̾ fieri uolumus.

Expanded text:
quam saeculo potest vocari. His enim modis mundus contemnitur. Abdicando terrena, non dolendo, ex injuria, lacrymis tergendo peccata, et cogitando de miseria mundi. Modo incipiunt virtutesex toto corde. Nobis debemus creationem Dei in nobis servare per victum et vestitum, carnem animae subjugare. Proximo, ut ei faciamus quod nobis fieri volumus,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo exuenti celũ data sunt ima. lugen¬
tib conuenient̃ ꝓmutit᷑ consolatio. ut qͥ
tͥstatꝰ ẽ inpsenti gaudeat infuto. Et si c̃ plꝰ
ẽ gaudẽ in regno habito. qm habe̾ adhorã.
uel possid̾e regnũ. multa .n. c̃ dolore posside

Expanded text:
diabolo exuenti coelum, data sunt ima. Lugendiabolo exuenti coelum, data sunt ima. Lugentibus convenienter promittitur consolatio, ut qui tristatus est in praesenti, gaudeat in futuro; et sicut plus est gaudere in regno habito, quam habere ad horam vel possidere regnum, multa enim posside
Abbreviated transcription (Latin):
spe. ⁊ simpurgatorio igne quidã coꝵ ad horã
purgantur. tñ si ambigunt se recepturos¬
se regnũ dĩ. Qui autem patiuntur ꝑsecu¬
tionem habent regnum celoꝵ. ñ tm̃ ĩ spe.
s eciam in re. Qui enim moriuntur ꝓ xp̃o
statim ascendunt in celum. hoc iõ ita le¬
gitur. ñ qd utriq non recipiant in re reg¬
num celotũ. sed ut designet᷑. qnͣta diffe¬
rentia est int̾ illũ qui habet in spe. ⁊ illũ
qui habet in re. tanta differentia ẽ. retri¬
butionis illiꝰ qui non patitur. ⁊ illiꝰ qui pa¬
titur. Mitib congruit possid̾e t̾ram. qd̾
potest iuderi ꝑ coutrarium. Inmites ñ pos¬
sident semetipos p̃sertĩ res suas. s sẽꝑ liti¬
gant. ⁊ semꝑ dissident. S mites qui seip̃os
possedert̃. ⁊ tempauert̃ bereditatẽ patris.
in futo possidebunt. plus ẽ possidẽ qm hr̃e.
Multa hm̃is q̃ incrastino amittimꝰ. S maior
ẽ. recributio mitis. qmͣ pauꝑis tantũ. slota
eciam qr m̃ito ꝓmirtitur pauꝑi regnũ

Expanded text:
spe, et si in purgatorio igne quidam horum ad horam purgantur, tamen non ambigunt se recepturos regnum coelorum. Qui autem patiuntur persecutionem, habent regnum coelorum, non tantum in spe, sed etiam in re. Qui enim moriuntur pro Christo, statim ascendunt in coelum. Hoc ideo ita legitur, non quod utrique non recipiant in re regnum coelorum, sed ut designetur quanta differentia est inter illum, quia habet in spe, et illum qui habet in re, tanta differentia est retributionis illius qui non patitur, et illius qui patitur. Mitibus congruit possidere terram, quod potest videri per contrarium. Immites non possident seipsos, praesertim nec res suas, sed semper litigant, et semper dissident. Sed mites qui seipsos possederunt et tentarunt, haereditatem Patris in futuro possidebunt. Plus est possidere, quam habere. Multa habemus, quae in crastino amittimus. Sed major est retributio mitis, quam pauperis tantum. Nota etiam, quod promittitur pauperi regnum
Abbreviated transcription (Latin):
significant᷑. ⁊ pꝰqm sc̃itas eiꝰ ꝯgnoscet᷑ offe¬
rent.⁊ detegent ei se male hñtos.⁊ alios ua¬
riis uiciis occupatos. Languor ẽ diut᷑nꝰ torm̃
niacos. lunaticos. lunatici sunt qui uexã¬
tur a demonib. circa lunationes ut hoĩes
blasphement creatam dĩ. credentes ex luna
se hoc hĩe. Allegoria. Demoniaci st ydolatre
liuatiq iustabłes. qͥ mͦ credt̃. mͦ a demone¬

Expanded text:
significatur. Et postquam sanctitas ejus cognoscetur, offerent et detegent ei se male habentes, et alios variis vitiis occupatos. Languor est diuturnus morniacos, lunaticos. Lunatici sunt qui vexantur a daemonibus circa lunationes, ut homines blasphement creaturam Dei, credentes se hoc ex luna habere. ALLEGORIA est. Daemoniaci sunt idololatrae. Lunatici instabiles, q
Abbreviated transcription (Latin):
alios doctores. Sigͦ de fet̾int quis salliet cos.
i qͥs instruet c̃os: Siłr depapa dicendũ ẽ.
Ad nichilũ ualet uitra pꝰqͣm p̃dicatio eiꝰ¬
quilibet p̃latꝰ si exorbitauerit a fide. ei¬
ciendus est. ⁊ accusandꝰ ab ouib suis.
Si uero inuita sua mala euanuerit. ⁊ p̃¬
uixta illud qd̾ dr̃. Qd̾ dñt facite. qd̾ autẽ
faciunt face nolite. S si uita pastoris
⁊ alii sancti eum expellendũ. ¶ Ios
estis. similit̾ lux mundi. ⁊ si ñ illuminet᷑¬
gnans cont᷑ mundũ posita supra mõtẽ¬
lucerna .i. lux inuase humanitatis. Nõ
latuit ꝓtimore p̃sentiũ. uł amore uł ñ
latuit infiguris uet̾is legis. ut rit᷑ illos

Expanded text:
alios doctores; si ergo defecerint, quis saliet eos? id est quis instruet eos? Similiter de papa dicendum est: ad nihilum valet ultra, postquam praedicatio haquilibet praelatus, si exorbitaverit a fide, ejiciendus est, et accusandus ab hominibus. Si in vita sua mala evanuerint, et prjuxta illud: Quod dicunt facite; quod autem faciunt, nolite facere. Sed si vita pastoris us et alii sancti, eum expellendum. Vos estis similiter lux mundi. Etsi non illuminetgnans contra mundum. Posita supra montelucerna, id est lux in vase humanitatis. Non latuit pro timore praesentium vel amore, vel non latuit in figuris veteris legis, ut ritus illos
Abbreviated transcription (Latin):
ultra saturitatẽ. qm ille qui tantũ. q ad
ut qͥ hñt c larũ ocłm m̃tis clare dm̃ uideãt.
⁊ intelligant. Maiorẽ istis hñt reͥbutionem.
qͣm pͥmi. sic̃ ille qͥ incuria regis ñ solũ pran
qui filiꝰ regis dr̃. Qͣm dignitatẽ hñt pacifici
⁊ tam̃ om̃s beat Beatꝰ ẽ it qui nil mali de¬
siderat. ⁊ ht̃ qͥcqͥd optat. Nlollet ã in celo
inferior suꝑioris głam hr̃e. qr inustũ opra¬
ret. s ꝑ caritatẽ oĩa habebit. dũ insuꝑiori qͣn¬
tũ in se illam altitudinẽ diliget. Beati e¬
stis. Breuit᷑ .uii. gen̾alib p̃ceptis p̃missis a
quib oĩa pendent. latiꝰ exequit᷑. Et c̃ gñałr.
dixerat. beati ecce conu̾tit. se ad discipłos.
d̾ent exemplo.Et qr multa passuri erant.
⁊ qͣi oues int̾ iupos mittendi. inpatientia
erant priꝰ ꝯfirmandi.⁊ humilitate que ẽ.
custodia uirtutũ.⁊ p̾ea auditis tͥstib leta
nunciantur ad ꝯsolationẽ. Incip̃ itaq ab
octaua. latiꝰ eam ꝑ partes exeq̃ndo. Contõ¬

Expanded text:
ultra saturitatem, quam ille, qui ad ut qui habent clarum oculum mentis, claré Deum videant et intelligant. Majorem habent isti retributionem, quam pqui filius regis dicitur: quam dignitatem, habent pacifici, et tamen omnes beati. Beatus enim est, qui nihil mali desiderat, et habet quidquid optat. Nollet autem in coelo inferior superioris gloriam habere, quia injustum optaret, sed per charitatem omnia habebit, dum in superiori, quantum in se illam altitudinem diliget. Beati estis. Breviter septem generalibus praeceptis praemissis, a quibus omnia pendent, latius exsequitur, et cum generaliter dixisset: Beati, ecce convertit se ad discipulos, erent exemplo. Et quia mala passuri erant, et quasi oves inter lupos mittendi, in patientia erant prius confirmandi, et in humilitate, quae est custodia virtutum, et postea auditis tristibus, laeta nuntiantur ad consolationem. Incipit itaque ab octava, latius eam per partes exsequendo. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dico in mente. s in ex̃citio seqñtes. Iure
spondet᷑ esurientib iusticiam. iusticie
satuatio. Et sic̃ plꝰ ẽ saturari in palatio.
qmͣ consolari a luctu. sic maior ẽ merces
iusti. qmͣ ã malo separari. Que seꝑatio ut
diximꝰ. inrtͥb p̃cedentib notatur. Merrto

Expanded text:
to, sed in exercitio sequentes. Jure respondetur esurientibus justitiam, justitiae saturatio, quia sicut plus est saturari in palatio, quam consolari a luctu, sic major est merces justi, quam a malo separari, quae separatio, ut diximus, in tribus praecedentibus notatur. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
beati. iõ addit m̃tientes. Et qr ꝓpt̾ dominũ
t̾renũ pati olpbria possent. uł ꝓpt̾ aliud ut
h̾etici. martyres. addit ꝓpt̾ me. Non enĩ
pena fac̃ martyrẽ. s causa. Et qr hoc nũ¬
tiũ posset cõfristare eos dic̃. Gaudete. ĩnte.¬

Expanded text:
beati, addidit mentientes. Et quia propter dominum terrenum pati opprobria possent, vel propter aliud, ut haeretici martyres, addidit Propter me. Non enim poena facit martyrem, sed causa. Et quia hoc in initio posset eos contristar
Abbreviated transcription (Latin):
galyleam .i. in eccłiam. ubi fit transmigͣcio
de uiciis ad uirtutes. Uere facta ẽ transmi¬
gratio. qr relicta nazarech uenit incaphar¬
naũ. Nazareth int̾pretatur flos. Caphar¬
naum. uilla pulcherrima. Reliquit ergo
florem fig᷑ars que designabant euangelii¬

Expanded text:
est, in Ecclesiam, ubi est transmigratio de vitiis ad virtutes. Vere facta est transmigratio, quia relicta Nazareth, venit in Capharnaum. Nazareth interpretatur flos. Capharnaum villa pulcherrima. Reliquit ergo florem figurarum quae designabant
Abbreviated transcription (Latin):
inq̃ndam loc̃ campestrem. ⁊ planĩ qͥ erat
terat. s pꝰea ascendit in cacum̃ montis cũ
solis discipłis. ⁊ ibi elegit apłos. qͥb elec¬
tis: descendit. ĩ loc̃ cãpestrẽ. ⁊ ibi dsterit do¬
nec ad eũ ꝯg̾gate st̃ turbe. ⁊ pͦca sedit qd̾
tacet lucas. ⁊ c̃ sedisset accesser̃t ad eum¬
ꝓpinquiꝰ discipłi eiꝰ ⁊ familiares.⁊ ita ha¬
buerit sermonẽ principalr̾.⁊ ad discipłos et

Expanded text:
dam locum campestrem et planum, qui erat terat; sed postea ascendit in cacumen montis cum solis discipulis, et ibi eligit apostolos, quibus electis, descendit ad locum campestrem, et ibi stetit, donec ad eum congregatae sunt turbae, et postea sedit, quod tacet Lucas, et cum sedisset, accesserunt propinquius discipuli ejus ut familiares, et ita habuit sermonem princ
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ aliqm occasionẽ. Ip̃e u. dix̃ ñ sũ missus
ne abieritis. Conueniens p̾t̾ea fuit ut ibi
pͥmũ cognoscẽt᷑ p̃ coniũ redẽptoris. ubi isił
pͥma captiuitas fcã ẽ abassyriis Mariti¬
ma erat cap harnaũ. qr sita crat mare iut¬
qd̾ uocat᷑ inuno loco mare galylee ĩ alio ty¬
beriadis. ĩ alio stagnũ genasareth. nec t̾n
mare ẽ s collectio maxima dulciũ aqͣrs¬

Expanded text:
 dixit: Non sum missus ne abieritis. Conveniens praeterea fuit, ut ibi primum nosceretur praeconium redemptoris, ubi Israelis prima captivitas facta est ab Assyriis. Maritima erat Capharnaum, quia sita erat juxta mare, quod vocatur in uno loco mare Galilaeae, in alio Tiberiadis, in alio stagnum Genezareth: nec tamen mare est, sed collectio maxima aquar
Abbreviated transcription (Latin):
inseqñt. Et lux orta ẽ .i. agnitio ueruatis
sedentib ĩ regione umbre mortis. Mortem
uocat et̾nalẽ. umbm peccata q̃ st̃ obscuri¬
tas ducens admortẽ. Ieronimꝰ u̾o ait. Inter
peccau̾it ip̃a moriet᷑. Umbra mornis ẽ eoꝵ
qui cũ peccent ñ dũ de ista uita eg̾ssi st̃. Posst̃
i si uoluerint agere pñiam. Sedent itaq in
eciã illud galylee. Alio mͦ distingiũ. Ut di¬
camꝰ transiordanẽ galylee .i. transiordanẽ in

Expanded text:
 agnitio veritatis sedentibus in regione umbrae mortis. Mortem vocat aeternalem, umbram, peccata, quae sunt obscuritas ducens ad mortem. Hieronymus vero dicit, inter peccaverit, ipsa morietur . Umbra mortis est eorum qui, cum peccent, nondum de vita ista egressi sunt. Possunt enim, si voluerint, agere poenitentiam. Sedent itaque inetiam illud Galilaeae alio modo distingui, ut dicamus trans Jordanem Galil
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ appellat. genesareh qͥ iordane fluente
efficit᷑. In huiꝰ litore capharnaũ.⁊ tyberias.¬
⁊ corrozain site erant. Inqͣ regione maxime
tai pͥmis qd̾ eungłista mystic̃ poci sensũ q̃¬
rens qmͣ hystoricũ. multa de u̾bis ꝓphete p̃ter¬
mittit. qr tm̃ tendit ad eau̾ba q̃ ꝑtinẽt ad

Expanded text:
lacum appellat Genesareth, qui Jordane influente efficitur; in cujus littore Capharnaum, et Tiberiassitae erant, in qua maxime ta imprimis, quod Evangelista mysticum potius sensum quaerens quam historicum, multa de verbis prophetiae praetermittit: quia tantum tendit ad ea verba quae pertinent ad
Abbreviated transcription (Latin):
legendũ ẽ t̃c i ꝑastisoĩb tẽptationib reliqͥt.
eũ diabłs. ñ habens qͥd ag̾et. s ꝑoĩa uictus.
Que relictio suꝑ punacłm tẽpl urtelligẽ¬
daest. scd̃m lucam. Si ãdicamus matħm
ordinem hystorie scqui diabolus reliquit
eũ in moute. Et ecte angłi accessert̃. qiͣ a lõge
agonẽ dñi angli aspiciebãt. ne uide̾t᷑ eors
p̃sidio eguisse. uł iicisse. Ut uero ille uictus
discessit. ꝑati ad ob seqͥum uenert̃. Qͣm re ostũ¬
dctur ut iagone ño uit̾to diablõ nobis con

Expanded text:
d est peractis omnibus tentationibus reliquit eum diabolus, non habens quid ageret, sed per omnia victus: quae relictio supra pinnaculum templi intelligenda est, secundum Lucam. Si autem dicamus Matthaeum ordinem historiae sequi: diabolus reliquit eum in monte. Et ecce angeli, etc. Quasi a longe agonem Domini angeli aspiciebant, ne videretur eorum praesidio eguisse vel vicisse. Ut vero ille victus discessit, parati ad obsequium venerunt; qua in re ostenditur in agone nostro victo diabolo, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
altera que dr̃ gñtiũ. diuisa ẽ galylea atp̃r
salomonis. Habuit u maximã familiari¬
tatẽ c̃ yrã rege syrie. qͥ ad iuuit eũ delignis
ad faciendũ tẽplũ dñi. ꝓpt̾ea salomon de¬
dit ei uigurti cutates ingalylea remanẽ¬
tib ibi t̾n iudeis. subditione illiꝰ regis. que

Expanded text:
altera quae dicitur gentium. Divisa est Galilaea a tempore Salomonis. Habuit enim maximam familiaritatem cum Hiram rege Syriae, quia adjuvit eum de lignis, ad faciendum templum Domini. Propterea Salomon dedit ei viginti civitates in Galilaea, remanentibus tamen ibi Judaeis sub ditione illius regis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
to eo inuinculis incepit p̃dicatio nẽ publicã
Reliqm ã fec̃at pͥuatĩ ⁊ si locutꝰ fuerat ñ tñ
adturbas. s qͣi ̃occulto. Tres enĩ euangliste
serto erat xp̃c uxta iordanẽ. ⁊ uenert̃ ad eũ
uut incana galylee. ⁊ fẽt miratulũ de uino.
pꝰea secessit ĩ capharnaũ. ubi habitauit cum
matie ⁊ c̃ disciplĩs. Quos discipłos uocat euan¬

Expanded text:
autem eo in vinculis, incepit praedicationem publicam; reliqua autem fecerat privatim, et si locutus fuerat, non tamen ad turbas, sed quasi in occulto. Tres evangelistae serto, erat Christus juxta Jordanem, et venerunt ad eum ivit in Cana Galilaeae, et fecit miraculum de vino. Postea secessit in Capharnaum, ubi habitavit cum matre et discipulis. Quos discipulos vocat Evan
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ petrꝰ eadẽ sña qͣ sathanas. Petro it. dr̃. uade re¬
tro me sathanas .i. seq̃re me qͥ es contrariꝰ mec
uoluntati. hic uero audit. uade sathanas.⁊ ñ
qr moy ses ꝓhibuit ydolatriam. Querit᷑ cũ
ꝓhibeat᷑. Neqͣqmͣ qr ap̃ hebreos. ⁊ g̃cos distĩ

Expanded text:
 eadem sententia, qua Satanas. Petro enim dicitur: Vade retro me Satana , id est sequere me, qui es contrarius meae voluntati. Hic vero audit: Vade, Satana, et non qui Moyses prohibuit idololatriam. Quaeritur, quare hib
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat᷑. ⁊ ideo uidit duos frẽs. Noĩa e¬
ciam minist̾i̾o congruũt. Symon enĩ
obecliens int̾pretat᷑. Qui it p̃dicat p̃cep¬
tis dominicis obedire debet. ⁊ pꝰea eẽ petꝰ.
as .i. uirilis. ut iurilit̾ aliis p̃licet. ne for¬
midine. ne amore aliquo conturbet᷑ ⁊ ẜ̾
p̾dicando aliis fiat iacob .i supplantator
ẽ hũilitas. ne sibi. s soli gr̃ẽ dĩ asscͥbat. ⁊ sõ
bant. qr t̾rena curabant. ⁊ dãpna scłariũ
istaurare tractabant. ⁊ erant cũ patre zebe

Expanded text:
es. Nomina etiam mysterio congruunt. Simon enim obediens interpretatur; qui enim praedicat, praeceptis dominicis obedire debet. Postea debet esseid est virilis, ut viriliter aliis praedicet, ne formidine, ne aliquo amore turbetur, et praedicando aliis fiat Jacobus, id est supplantator erit humilitas, ne sibi, ia terrena curabant, et damna saecularium reparare volebant, et erant cum patre Zebe
Abbreviated transcription (Latin):
s exposuit dicens talia ⁊ talia st̃ regna. Nec ẽ
pecc̃m ꝯcupiscibilia. dm̃ habẽ inm̃te sine cu¬
sine lesione. Que oĩa ꝓmittit m̃tiendo. cũ ea
potiꝰ d̾s donet. sic̃ saul. ⁊ dauid. ⁊ multis aliis.
serit. Sicadens. U̾e cadit qui eũ adorat. Ecce sir¬
ꝑbia diaboli antiqͣ. Sicut .i. ĩpͥncipio uoluit
sedeo siłem facẽ. ita nõ uolebat diuinũ cultĩ

Expanded text:
sibi exposuit, dicens: Talia et talia sunt regna mundi. Nec est peccatum concupiscibilia habere in mente sine cuvel laesione, quae omnia promittit mentiendo, cum ea potius Deus donet, sicut Sauli et David, et multis aliis. serit. Si cadens. Vere cadit, qui eum adorat. Ecce superbia diaboli antiqua: sicut enim in principio voluit se Deo similem facere, ita nunc volebat divinum cultum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m. Iterũ querit᷑. Quo mͦ assũpsit. Alii di
ꝑmisit. qui ꝑmisit se leuari in cruce am̃bris
ciuitatẽ. ⁊ ascendert̃ suꝑ pinnã. sic̃ ⁊ alii hoĩes
q̃ fuit ultima tẽptano. pꝰqm reg̾ssus ẽ a deseito ⁊
uenit ⁊ inciuitatem. Iste credit᷑ magister. cẽ. de¬
monũ qui dm̃ tẽptauit. Mos architecture ẽ.
in palestina. ut tecta de suꝑ plana ñ eatumina¬
ta habeant᷑. Similit̾ templũ salomonis fa¬
ctum erat planũ desuꝑ.⁊ ingiro cancelli deam¬
bulatorii. nequid intautꝰ inde labet᷑. Et erat
ibi sedes doctoꝵ. ut uide loq̃rent᷑ ppło infra
posito. Cancelli dñr illa ingiro muralia uñ
ꝓspiciunt hoĩes. Unde cancellaui dñr. qͥ
slicare. Cancelli dñr. similit̾ fenestre de¬

Expanded text:
. Iterum quaeritur quomodo assumpsit? Alii dic, qui permisit se levari in cruce a membris civitatem, et ascenderunt supra pinnam, sicut et alii homines. Quae fuit ultima tentatio, postquam regressus est a deserto; et venit in civitatem. Iste creditur esse magister daemoniorum, qui Dominum tentavit. Mos architecturae est in Palaestina, ut tecta desuper plana, non cacuminata habeantur. Similiter templum Salomonis factum erat planum desuper, et in gyro cancelli deambulatorii, ne quis incautus inde laberetur; et erat ibi sedes doctorum, ut inde loquerentur populo infra posito. Cancelli dicuntur illa in gyro muralia, unde prospiciunt homines. Inde cancellarii dicunturpraedicare. Cancelli similiter d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ d̾d̾. Ego ã ꝯstitutꝰ sũ rex ab eo super
mons iste Sedẽ ẽ humiliari. ꝑ humanitatẽ
assũmptam. Alit̾ i ñ docet nos nͥ formam
nr̃am. assum̃do sederet .i. se ĩ nob̃ ĩclinaret.
⁊ ursa sessione eiꝰ humilitatis potuert̃ ei
cliscipłi acced̾e̾. qr qm dui erat ĩthrono sue¬

Expanded text:
er David: Ego autem constitutus sum rex ab eo super mons iste. Sedere, est humiliari per humanitatem assumptam. Aliter non doceret nos, nisi formam nostram assumendo sederet, id est se nobis inclinaret, et visa sessione ejus humilitatis, potuerunt ei discipuli accedere, quia quandiu erat in throno maj
Abbreviated transcription (Latin):
pli cũ uellet eũ deuana gła tẽptare. qr
ibi incarhedra doctors multos deceꝑat in
anigła. ⁊ ideo putauit. ⁊ istum posirũ ĩ sede
magisterii inuana gła posse extollẽ. Si filiꝰ
uer̃ filiũ dĩ se cõꝓbaret. s diabolo ꝯuenit. ut
ture xp̃c se defendit.⁊ auctoritate scͥpture
diabolꝰ ꝑsuadet peccare. S notandũ ẽ. qd̾
scͥpt᷑am ꝑũtit. Agit enĩ scͥptã dequolibet
bono homine. ⁊ dicit. qd dñs angłis suis
⁊ rracustodiant. ne offendat. lapidẽ .i. affec¬
rũ m̃tis. ad lapidem .i. ad uetẽm legẽ scrip¬
tam inlapideis tabłis. Non tẽptabis Nlotan¬
sic emĩ dictasua temꝑanit. qd̾ se dm̃ eẽ ñ ma¬
ni festauit. s a moy se sumpta sunt. qͥ dicit
indentero nonuio cuilibet homini. Non tẽp¬
tabis dñm dm̃tuĩ. Non enĩ debemꝰ dm̃ tẽp¬
tare qͣmdiu habemus. qͥd rationabilit̾ facia¬
mꝰ. sicut abraham deuxore. qmͣ sororẽ uoca¬
uit. s pꝰqm necessitas ingruit. tc̃ m̃ocare de

Expanded text:
um vellet eum de vana gloria tentare, quia ibi in cathedra doctorum multos deceperat in gloria; ideo putavit et istum positum in cathedra magisterii, in vanam gloriam extollere posse. Si Filius t turae Christus se defendit, et auctoritate Scripturae diabolus persuadet peccare. Sed notandum quod Scripturam pervertit; ait enim Scriptura de quolibet bono homine, et dicit: Quod Dominus angelis suis, et ita custodiant, ne offendat pedem, id est affectum mentis, ad lapidem, id est veterem legem scriptam in lapideis tabulis. Ait ilSi enim dicta sua temperavit, quod se Deum esse non manifestavit, sed a Moyse sumpta sunt, qui dicit in Deuteronomio, cuilibet homini: Non tentabis Dominum Deum tuum . Non enim debemus Deum tentare, quandiu habemus quod rationabiliter faciamus, sicut Abraham de uxore, quam sororem vocavit. Sed postquam necessitas ingruit, tunc de
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdicte repugnet. Solutio. Hoc sonat qͣi di¬
cat. ꝑ suasio tua patet. qr tẽptatꝰ ẽ. Decibo it. cor¬
geres. de melior cibo priꝰ me ad mon̾es. sine
qͦ nemo uiu̾e u̾e potest. Ñ enĩ ĩ solo pane. ⁊ c̃.
Tũc assũpsit eñ. Nota qd̾ lucas ponit istam¬

Expanded text:
tioni supradictae repugnet? Solutio: Hoc sonat quasi diceret, persuasio tua patet, quia tentantis est. De cibo enim corgeres, de meliori cibo prius me admoneres, sine quo nemo vere vivere potest: Non enim in solo pane, etc. Tunc assu
Abbreviated transcription (Latin):
eb ⁊ xł. noctib ut ĩdicaret nos ab illicitis de¬
bere ieninare. siue ĩ tẽꝑe ꝓsꝑitatis. qd̾ ꝑ dies
designat᷑. siue ĩ tẽꝑe adu̾sitatis qd̾ ꝑ noctes no¬
tat᷑. ¶ Et accedens tẽptator. uisa esurie acces¬
sit tẽprator qr dm̃ ñ putabat. quẽ fragilẽ
itauidebat. Uid̾at stellã. uid̾at magos. audie¬
rat ioh̾m clamãtẽ. hic ẽ agnꝰ dĩ. Audierat for¬

Expanded text:
is debere jejunare, sive in tempore prosperitatis, quod per dies designatur, sive in tempore adversitatis, quod per noctes notatur. Et accedens tentator. Visa esurie, accessit tentator, quia non putabat Deum, quem fragilem videbat. Viderat stellas, viderat magos, audierat Joannem clamantem: Hic est Agnus Dei. Audierat for
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a st̃. qͣi ꝑ porentiã blandit᷑ dicens. Dic solũ¬
mͦ ⁊ fiet. si filiꝰ dĩ es. Qͥ respondens docet nos cõ¬
tratẽptationẽ clipeũ scͥpturarũ opponere.
dẽ ut qui in c̾tꝰ uenerat. inc̾tus rediret. Hon
in solo pane. Ista auctoritas sũpta ẽ ad eutero¬
nomio. Moyses u̾ouidens qd̾ hõ degemina
sustentatione posse subsist̾e.Corpꝰ it petit t̾re¬

Expanded text:
asi per potentiam blanditur, dicens: Dic solummodo et fiet, si Filius Dei es.--Qui respondens dixit. Docet nos contra tentationem clypeum Scripturarum opponere. dere, ut qui incertus venerat, incertus rediret. Non in solo pane. Ista auctoritas sumpta est de Deuteronomio; Moyses enim videns quod homo de geminasustentamento posse subsistere; corpus enim petit terre
Abbreviated transcription (Latin):
fruitionẽ angłi. neq cibũ. s uitꝰ habet
qui sustñtet nedeficiat ꝑhumanã fra¬
gilitatẽ. Illi ñ leguntur esuriisse. iste uͦ
post uoluit esurire. ut diabłm potẽtiã
suã celaret. ⁊ occasionẽ tẽptandi diabolo
ꝯferret. Mystice eciã esuriit. qr salutem¬
sig̃cat. p̃sentis uite in quo õs hoĩos collecti
.i. ex qͣtuor elem̃tis de quib caro constat. cõ¬
tra qͦs motꝰ .x. p̃cepta opponi debent. Decem
De noctib iõ facit m̃tionẽ ne ꝑ dies ieuinas.
se. ꝑ noctes cõmedisse. ut heretici dicunt
credatur. Quadͣgĩta dieb dũ in digenᷤ cibo
discipłis cõmedit. In pͥmis enĩ xł dicb hõ¬

Expanded text:
rvitium angeli, neque cibum; sed intus habebat quod sustentabat, ne deficeret per humanam fragilitatem. Illi non leguntur esuriisse, iste vero post voluit esurire, ut diabolo potentiam suam celaret, et occasionem tentandi diabolo conferret. Mystice etiam esuriit Christpraesentis vitae, in quo omnes homines collecti id est quatuor elementis de quibus caro constat, contra quos motus decem praecepta opponi debent. Decem De noctibus ideo facit mentionem, ne per dies jejunasse, et per noctes comedisse, ut haeretici dicunt, credatur. Quadraginta diebus, indigens cibo,discipulis comedit. In primis enim quad
Abbreviated transcription (Latin):
la. luxuria. dormitionis delectatio. uo
luptates. alie de concupiscentia carnis
sunt. Diuitie. honores. ⁊ similia. ꝯcupis¬
centia sunt exũoꝵ. Suꝑbia inte ẽ. uana
gła. debonis oꝑib. Naturalit̾ ã priꝰ tẽp¬
tat diabolus uconcupiscentia carnis.
que hõi uicinior ⁊ qͣi natiralis ẽ. Postea
in ext̃iorib. Concupiscentia riero carnis
solet incipere agula. qr satur uent᷑ na¬
turalit̃ luxuriam appetit. ⁊ cet̾as uolup¬

Expanded text:
la, luxuria, dormitionis delectatio, et voluptates aliae. De concupiscentia carnis sunt divitiae, honores, et similia. Concupiscentia est exteriorum. Superbia vitae, est vana gloria de bonis otat diabolus in concupiscentia carnis, quae est homini vicinior et quasi naturalis. Postea in exterioribus. Concupiscentia vero carnis solet incipere a gula, quia satur venter luxuriam appetit, et caeteras volup