comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit non ut uiro. sed ut mulieri serpen¬
tinũ uirus infliger&: Accessit inquã.
ut unius consensu: utrisq nocere potuiss&:
soli ꝑsuad&. quod ambob obeẽt: Utrisq¬
usq obfuit: quod unius animũ ma¬
licia serpentis infecit: Deniq consen¬
tiens mulier: talis circa uirũ extitit.
qualẽ circa se malitiã serpentis inuenit:
Ad eo persuasi est & persuasit. in¬
fecta est & infecit. decepta est & de¬
cepit: Quae quidẽ mulier: feritur
sententia duplici. altera ꝓpriao cõ
parere in dolore prȩcepta est Com¬
muni: qua uiro morti addicta est:
Altera qua serpenti adsensit: alt̾ra
qua marito ꝑsuasit: De consensu
enim mortis sententiam incidit.
deꝑsuasu indolore filios parere meruit.
Hanc igitur sententiam. & qui non
nouit dum patitur discit. & qui nescit
dũ expungitur sentit. & qui ignorat.
dũ expetitur agnoscit Proneft̃s. pre¬
ceptum dĩ contempnitur : & ꝑ sua¬
sio serpentis auditur: Despicitur

Expanded text:
sit, non ut viro, sed ut mulieri serpensit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia duplici, altera propria, alparere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quicum dicibolo fuerat pugnaturus
uelut quibusdã armis: hoc est pruden¬
tia. consilio. ratione fuerat instruen¬
dus: Addidit precerea legem. qua
ꝑsucidenti quam dño iubenti consensit.
sic & uitã quã habuit ꝑdidit. & mortẽ
quã ignorabat accepit: Stabat adã.
inter uxorem & diabolũ : int̾ euam
& hostem. inter mulierẽ & serpentẽ:
Diaboliis ꝑsutid& ut nocetit: eua con¬
sensit ut pereat: Diabolus mulierẽ
astutia fallenti circumuenit: Mulier
incauta serpentinum uirus excoepit:
Diabolus quod perse non pocuit. per
uxorem adam proco plastum circũ¬
uenit : adam uero ꝑ uxorem inue¬
nit interitum: quã adõ acceperat
inauxilium: Prodolor. prospera
in contrarium cędunt: utilia ꝑni¬
ciem operantur: Deniq plus adã
domesticis quã in imici iaculis
ledicur : plus proprio quam hostiliense
perimitur. plus mulieris quam ex¬
terno gladio uulneratur:. Accessit
eni serpeas subtilis ut ftiller&. & acces¬

Expanded text:
qui cum diabolo fuerat pugnaturus, qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeterea legem qua Dsuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis aeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et acces
Abbreviated transcription (Latin):
benefitiis caelestib coaequare: nitatur
et peccator uitia: quae exercebat hor¬
rere Ille augmentis scãe uitae in¬
crescat: hic p̃eccata dampnando.
iusticiã quam non amabat exer¬
ceat. Iustus meliorata uita profi¬
tiat : peccator corrigatur utuiuat.
Ille bonis tribuat salutare exemplũ:
hic malis ostendat correctionis reme¬
dium. Ille praemia meriti sanctiex¬
pectet: hic supplitia semet corri¬
gendo declinet. Sic fit ut & iustus
gloriam bene uiuendi ad quirat.
ẽt peccator correctus indulgentiã
duuna pietate ꝑcipiat.
DEL APSUPRIOI HOMINIS¬
NESCIATPRINCI¬
PIO hominẽ sic adõ
plasmatũ. ut instru¬
eretur prudentia: con¬
silio formaretur. rationis capax.
diuina prouidentia redderetur:
Instrueret᷑ in quã prudentia
qua hostis calliditatem uitaret. consilio.
quo sclutaria acrecta per quirer&:
ratione : quando genitori parendum. eẽ.
cognosceret Et enim dñs ds̃ uidens
instruxit. monuit & armauit. quippe

Expanded text:
beneficiis coelestibus coaequare, nitatur beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat. De lapsu primi hominisnesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. Etenim Dominus Deus videns nnocentem, instruxit, monuit et armavit, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
in telligas quod mereris Igitur
debenẽfitiis innumeris dũuna in
te pietate conlatis elige quod libue¬
rit unum huic tuum conpensatori
totum non poterit meritũ. Cete¬
rũ obtunditur sensus. confunditur
animus. sp̃s ꝑturbatur. ab homine
dinoscatur. Nec humana poterunt
pensari obsequia: sidiuina com pares
benefitia. Et tamen deillo loquimur
qui semet peccare nonpatitur: qui ui¬
ditium suac mentis ex aminans. conten¬
dit ut placeat: ut promereatur ins¬
tat. ut seruiat ȩlaborat. Caeterum
quam aut peccare delectat. aut pro¬
priae mentis segnitia: aut in consi¬
derat actus. aut uanitas uitae sic man¬
cipat uitiis. ut sit materia delictorũ:
minister cul parũ. seminariũ pec¬
catorũ. ita ut inse duplex scelus. et
geminũ erimen admitat: & quod
debita dñõ seruitutis non reddet obse¬
quia et quod innumera benefitia pec¬
cando eius pensare nititur contumelia.
Quare nitatur iustus merita propria

Expanded text:
intelligas quod mereris. Igitur intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod libuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur animus, spiritus perturbatur, ut ab homine Deus noscatur, nec humana poterunt pensari obsequia, si divina beneficia compares, et tamen de illo loquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem rerum idipsum quod cupimꝰ
explicare nondatur: Quid retri¬
buam in quid dño. de omnib quae re
tribuit mihiͦ. Quaerit propheta
sanctissimus. quib meritis beneficia
diuina compenset: quo famulatus gene¬
re munera p̃cepta coȩquet: Quĩbus
obsequus tantis possit munenb res¬
pondere:quo seruitutis genere innu¬
mera debeat dona. et infinita benefi¬
tiorum genera comparare: Sit licet
ex celleñs hominum meritũ. sit na¬
turae iura conseruans. sit legum iussis
obtemperans. Impleat fidẽ. iusticiã
teneat. uirtutes exerceat : damꝑnet
uitia. peccata repell&. exemplũ sem&
imitantib prebeat. Si quid gesserit
parumẽ : quicquid fecerit minus:
omne enim meritũ breue ẽ c̃ompa¬
ratione donorum Numera bene¬
fitia si poteris. et tunc considera quod
mereris Cum benefitiis caelestib
tua facta ꝑpendȩ cum diuinis mu¬
nerib actus proprios meditare: hec
dignũ te uidicabis. eo quod fueris si

Expanded text:
sitatem rerum idipsum quod cupimus sitatem rerum idipsum quod cupimus explicare non datur. Quid retribuam, inquit, Domino pro omnibus quae mihi retribuit ? Quaerit Propheta sanctissimus quibus meritis beneficia divina compenset, quo famulatus genere munera percepta coaequet, quibus obsequiis tantis possit muneribus respondere, quo servitutis genere innumera debeat dona et infinita beneficiorum genera comparare. Sit licet excellens hominum meritum, sit naturae jura conservans, sit legum jussis obtemperans, impleat fidem, justitiam teneat, virtutes exerceat, damnet vitia, peccata repellat, semet exemplum imitantibus praebeat, quidquid gesserit parum est, quidquid fecerit, minus. Omne enim meritum breve est comparatione donorum. Numera beneficia, si potes, et tunc considera quod mereris. Cum beneficiis coelestibus tua facta perpende, cum divinis muneribus actus proprios meditare, nec dignum te judicabis eo quod fueris, si
Abbreviated transcription (Latin):
atq conlata uel modũ poterunt hã¬
bere uel numerĩ:certe nec terminũ.
quippescum nec census ad inuestigan¬
dum suffitiat. nec scientia suppetat ad
laudandum Immensitas enimbene¬
fitiorum. superat cogitationes sen¬¬
suum : et innumerã multitudo do¬
norum. uincit uolubilitatẽ uerbo¬
rũ: nec si totum uitae tempus oris
obsequia occupent. laudes teneant.
gratiarũ acciones insistant: põteris¬
pensare quod debes: Quare danda
nobis ẽ opera: ut totis uirib deuotio
mentis indiuina obsequia exfecratur.
eclaudum glorias os nr̃m ꝑ omne
tempus frequentare cogatur: Non
quo mistis debita conpensentur.
sed ut nrãe deuotionis uoluntas his
conatib dinoscatur. ut quicquid fra¬
gilitas detrahit ad complendum: hoc
deuotio conferat ad promerendum. ut
iam quiauis non quia perficis expun¬
garis: nec quia debita conpensas. sed
quia parere desideras Uelle enimip¬
sum ex pungitur: quia per inmen¬

Expanded text:
atque collata, vel modum poterunt haatque collata, vel modum poterunt habere, vel numerum, certe nec terminum, quippe cum nec sensus ad investigandum sufficiat, nec scientia suppetat ad laudandum: immensitas enim beneficiorum superat cogitationes sensuum, et innumera multitudo donorum vincit volubilitatem verborum. Nec si totum vitae tempus oris obsequia occupent, laudes teneant, gratiarum actiones insistant, poterispensare quod debes. Qua in re danda nobis est opera, ut totis viribus devotio mentis in divina obsequia exeratur, et laudum glorias os nostrum per omne tempus frequentare cogatur, non quo in istis debita compensentur, sed ut nostrae devotionis voluntas his conatibus dignoscatur, ut quidquid fragilitas detrahit ad complendum, hoc devotio conferat ad promerendum, ut jam quia vis, non quia perficis expungaris, nec quia debita compensas, sed quia parere desideras. Velle enim ipsum expungitur, quia per immen
Abbreviated transcription (Latin):
cuñcta uiduata homine remaneres.
nec qui contempner& ulterius eẽt.
quia contemptor homo digne ac
merto interiret Deniq quisq
talis es qui in hoc contemptu con¬
sistis. qui creaturae imperas. et ere¬
atori non seruis. qui dominatum exer¬
ces et dnm non agnoscis. Ti me dñm pa¬
cientẽ. neseuerum sentias iudicem Cor¬
rigat te dilatio differentis necessura pu¬
niãt uindicantis facile enim obsequio
tuo faties dm̃ propitium: si conuersus
mutaueris uitium Usuratum enim
redditur quic quid dilatione tempõ¬
ris foeneratur: necesse iam poterit
impunitum cui mora temp̾oris non
potuit dare remedium Quid re¬
tribuam dñõsi humana conditio
genitori quid debeat noscat: atq
ut eiꝰ benefitiorũ innumerã multi¬
tudinẽ mentis omnib retractando
intelligat inueniet suae seruitutis
obsequia. continuis laudib iugi
gratulatione aequare non posse:
Neq enĩ benefitia abeo prẽstita

Expanded text:
cuncta viduata homine remaneret, cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemneret ulterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in hoc contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time Dominum patientem, ne severum sentias judicem. Corrigat te dilatio differentis, ne censura puniat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies Deum propitium, si conversus jam mutaveris vitium. Usurarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non potuit dare remedium. Quid retribuam Domino? Si humana conditio genitori quid debeat, noscat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis laudibus jugi gratulatione aequare non posse. Neque enim beneficia ab eo praestita
Abbreviated transcription (Latin):
Tempora alternis uicib inmutan¬
tur. Frondescunt siluae. a moenant᷑
campi: prata uirescunt. animantia
cuncta diuersis usib procreata ae¬
dunt foctus: parent imperio. obse¬
quia seruant scatent fontes. am¬
nes fluunt: institutis terminis
maria coercentur: Gaude it post
hiemem uerna temperies aesta¬
tis flagrantia de quoquit messes.
autum̃ itas tumulenta suis ex hi¬
b& hubertates hieme maritantur
imbrib terrae siuis institutis cunc¬
ta deseruiunt. solus homo dõ non
seruit: Quid sit ibi uniuersa natu¬
ra constanter aediceret. Ego tibi
ad ño rerum parere praecepta sum.
Ego circate implere. instituta ser¬
uare. nascenti acuncta tribuere ge¬
nitoris imperio iussa sum: Deniq̃.
pareo obtempero. seruio. & te muta¬
to non mutor: Pareo in quã rebelli.:
obtempero procaci. deseriuo contẽp¬
tori Cȩgerum si mihi instituta mu¬
tare. iussa peruertere. necessaria de¬
negare. rerũ dñs p̃cepiss& creatura

Expanded text:
Tempora alternis vicibus immutanTempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulenta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo non servit. Quid si tibi universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura
Abbreviated transcription (Latin):
sec Unde potestatẽ concessam dũ
in contemptum ꝓtulit. et uitae pri¬
uilegium ꝑdit. et mortis sibi sen¬
tentiam ad quisiuit: et tamen crea¬
tura adhuius seruit imperid̾. licet
ipse creatori suum denegaret obseqͥũ.
Unde apparet quid sũ ae felicitati
detraxerit cum peccatorũ merita ei ͤ
statũ ad huc mutare non possint: Cra¬
uaris homo inisto grauaris et in excu¬
sabili poena adstringeris: contemp¬
nis creatorẽ et eius im̃peras creaturę.
et eius potentiã non extimescis:
et cum tibi ꝑ eum cuncta deseruiant.
solus illi ipse non seriuis Bis delinqͥs.
ris : nec ꝓpotestate data dño famula¬
ris Iibi caelum indie lucis splendo¬
re uestitur. et solis fulgorib decorat᷑
innocte cdarissimo lunãe speculo et
astrorum fulgore uario. polus ip¬
se lustrator. ut die noctisq uicissitu¬
dine. et numerositas temporũ di¬
noscatur: et post diurnũ laborem
requies miseris mortalib prebeat᷑.

Expanded text:
set. Unde potestatem concessam dum set. Unde potestatem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Det ejus potentiam non extimescis. Et cum tibi per eum cuncta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis delinquis,ris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
PRICUS HOMO TOTI
PUEL AT USESI CREAIURE
ENITAS HUMANE
ORIEI NIS FACILE ACI¬
noscitur: considerata sublimi¬
tate auctoris nec enim facile pote¬
rat eẽ uelleue quod manus sacra
confinxit: et caclestis flatus in ui¬
talem substantiã animauit. Maxi¬
mecumidem artifex ds̃ potestatẽ
suã momnẽ fabricam idest homi¬
ni fuetat traditurus. ut quem secdm
presidem post se facere disponebat.
cundem faceret plenũ atq ꝑfec¬
tum. habentem insese & dignitatẽ
quae praecelleret: et potestatem
quae cunctis animantib imperara.
soli seruiens illi a quoei cuncta fue¬
tant subiugata: ut imperaret mun¬
do. seruiret̃ do creatorẽ susci pertt.
creatura sibi parere conpeller&. Ian¬
tũq ditionis sese dño debere com pice¬
ret: quantum ipse acreatura exige¬
ret.habens in ꝓpria potestite & oboe¬
dientiam & contemꝑtũ: quodigne
ꝓmeritis interiret Unde effectũ
est: ut contempnendo mortẽ incide¬
ret. qui oboediende uiuere potuis¬

Expanded text:
primus homo toti praelatus sit creaturae. Dignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obediepro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere pos
Abbreviated transcription (Latin):
finita filiorũ multitudinẽ: exeo tibi
ꝓuenire confirmem: Statim procurat᷑
aries qui ꝓisaac sc̃ĩssimo meretur occidi:
Nec enim fas erat ut isaac quitipum
xp̃i portabat. apatre hoc intempore
mactaretur: quia ꝑfecta sacrificii
hostia xpõ dño seruabatur: Procura¬
tur in quã aries qui ꝓisaac mereretur
occidi : ut & ꝓmissum patris de hostia
cõpleretur. & ꝑfecto sacrificio patri
isa ac in colomqͥs redderetur: Tunc
ut̃q lȩtus: demonte descendit: pat
quod sacrificii uotũ filio saluo per¬
ficerit filius qđ uissa patris libent᷑
obtass&. Gaud& depatre filius. defilio pat᷑:
gaudent ꝓpinqui. faoilia cuncta lȩtat᷑ :
Gaudent in quã qđ & opus tancũ ꝑfectũ
sit: & qđ patrem cũ filio in colbmes illis

Expanded text:
finitam filiorum multitudinem ex eo tibi finitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et opus tantum perfectum sit, et quod patrem cum filio incolumes illis
Abbreviated transcription (Latin):
nec tibi filis a genitore mors miseranda
infertur : sed utrisq nobis salubriter ꝓ¬
uidetur tanto eris acceptabilis hostia:
quanto libenter gloriosȩ mortis excepe¬
ris beneficia Quod iussus es pater
adimple Ego enim necrennuo nec
recuso : quod uolueris uolo. quod optas
exobto : qđ desideras & ipse desidero:
eniq eo uoto istam mortẽ excipio: quo
te eam mͥ inferre uelle cognosco. Haec
& si aterq nondixit tam̃ cuncta ista in
actu ostendit Mox pater extensa ma¬
nu gladium sumit. dextera erigit:
iugulcre filium. sacrificium ꝑficere:
iussa dñi uoluit deuorus implere: &
pendenti iam atq inminenti mucro¬
ne Parce inquit dñs parce. fidem
tuam quesiui: Nonfiliũ ut uigulares
obtaui: Nec amabile pignus tibi sub¬
trahere : sed deuocionẽ tuã uolui per¬
temptare: Nunc cognoui quia a mas
dñm magis quã filium. Immo magis
amasfilium quia diligis dñm. quia
Quare tebenedictionib cumulem. & in¬

Expanded text:
Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia. Quod jussus pater adimple. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quQuare te benedictionibus cumulabo, et in
Abbreviated transcription (Latin):
inquid. ego & puer iste ibimꝰ soli &
cũ adorauerim dñm. reuertam ad
uos: Statim pat̾ cum filio ꝓficiscit᷑
solus : ad quem idem filius pat̾ in¬
quit ligna uideo. cultrum &ignẽ
conspicio. hostia quam inmolaturus es
quero Desine inquid desine istuo quȩ¬
Desine quȩrere: qđ sibi dñs iam ꝓuĩdit:
Magnũ prȩscigium ꝑmittentes magnã
in nocentiã inquirentes Isa ac hostia
dehostia patrem in terrogat sacrificii
effectus desiderat. ouis abeo quae de¬
erat queritur: Neipse quiloquitur im¬
moletur: Astubi ad locum uentum ÷.
uterq montem ascendit aram pater
instruxit: ligna conposuit. filium cõ¬
ligauit ł atere me inquit fili. patere
uotũ ꝑficere: patere in quc̃ ꝑte iussi¬
onem dñi ad implere: Ds̃ enĩ qui te
condidit expetit: qui dedit quȩrit. qͥ
creauit tẽ sibi desiderat immolari:
Non est enĩ hoc parricidium. non est cru¬
delitatis admissum: quia uotum est.

Expanded text:
inquit, ego et puer iste ibimus soli: et inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaedesine quaerere quod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est.
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit indm̃: cui se iã nouerat man¬
cipatum: Deniq illam fidem seruabat
insese cũ filium iuberetur offerri: qua
dñm ꝓmeruerat. cũ eũ mereretur acci¬
pere: Adẽ. isaac patris quidem aetati
dissimilis: sed fide acdeciotione aeqͣlis.:
Ad .ẽ. in quã isa ac: qui siquid pater
disponer&. ipse fieri libenter obtar& :
Ita enĩ filius paruit patri : ut pater
diuinȩ obtemper& iussioni. ut decon¬
sensu filii pat̾ securus exister& : & uo¬
luntati patri sese filius mancipar&.:
Erat enĩ inutrisq unus animus. par
sensus. & similis circa dm̃ affectus: ut
generositatẽ patris infiliũ trans fusam
conspiceres. & innocentiam filu patri
non de.cẽ. ui deres ut & paternȩ fidei
particeps filius extitiss&. & simplici¬
tate filii patris sublimitas redundar&:
Qua seruritate abraham fretus: ster¬
nit asina. sibi ad scicrificium. ligna
concidit. pueros secũ adducit: Cũq
ad cuuitatem uenissent: estote istic

Expanded text:
convertit in Deum, cui jam se noverat manconvertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic,
Abbreviated transcription (Latin):
reparatur in iuuenẽ. & manente se¬
nectutis aetate: iuuenilia geruntur
amatre: deniq blanditur. nutrit
& lactat. & consequentia conpl& offi¬
cia: quȩ iam forsitan obliuisceretur.
si suo tempore sarę parere concȩderet᷑:
T unc locutus est dñs ad abraha dicens:
Accipe filium tuũ quẽ diligis isciac.
& uade in unũ montiũ. & offermichi
illũ sacrificium: Mox abraha tam
celerit decernit uissis cęlestib esse
parendũ: quã fuerat diuinitus im¬
peratum: Uerebatur eni neuotum
mora offender& : Aut iussionẽ tardi¬
tas impedir&: Deniq ꝓperat quod
iussum ÷ ꝑficere: festincit qđ precep¬
tũ est adimplere: Fuit eni letus
cũ eũ acciper&: lȩtior cũ eũ immo¬
landũ dñs postular&: Ostendit
abrahã carissimũ quidem sibi. ẽẽ.
filiũ: sed multo cari ore filio ex¬
istere dñm Nec dulcedinẽ aut
effeccus pignoris tespiciebat qui usione
ut ꝑficer& cogitabat: totos enĩ affectus

Expanded text:
reparatur in juvenem, et manente sereparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus
Abbreviated transcription (Latin):
pbib&: sed tua potestas ostendit:
In posibile quidem istuo uidetur nob.
non tibi: homini: Non tuȩ dñe incuesta¬
te. Natura nãpdõ seruit non nobis.
Unde credo pat̾. credo dñe istut fac¬
turũ : ẽẽ. quod dicis: quia his ur¬
tutib cunctis gentib in notescis:
Tunc scira coñcepit inuterũ & pepe¬
ric filium: patrẽnultarũ gentium
destincitum: Nascitur isc̃ac orna¬
mentum generis. parentũ gła. pro¬
pinquorũ lȩticia. familiȩ decus.
hereditatis spes. fidei prȩcium. ꝓ¬
misse sobolis testimonium In cui
natiuitate & dñs ꝓmissũ reddi¬
dit: & cibrahã uotũ qđ obtauit
accepit : Uaudent om̃s ÷ uncti lȩcent :
fit enĩ isaac dulcis cũ nascitur. dulcior
cũ nutritur: nec enĩ poterat. eẽ. non
dulcis: quẽ & patris fides condierat.
& ꝓpria in nocentia cõmendabat:
Fit & saira exsterili mater fecunda.
infilio foecundior futura exipsore¬
dit iuuentus insenem. mertens aetas

Expanded text:
prohibet, sed tua potestas ostendit. prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas
Abbreviated transcription (Latin):
soboles destinatur: Nescis inquit dñs
nescis abrahã: quid destinatũ sit tibi .
sed id urco nescis: quia quio merearis
non respicis Tantũ enĩ deme tua me¬
ruit fides. tantũ tua obsequia ualu¬
erunc: ut & quid desideres norim.
& facere quod mereris decreuerim.
Namq tibi nascetur filius. cui semen
deffundetur inmilia: ut similitu¬
dini siderũ coiequetur. & arene in¬
mensitatib conparetur: Credo inquit
abraham dñe tredo quia potes fac curũ
ce confido quod spondes: Nec enĩ confec¬
tam senectutẽ marcentis meae aetatis
considero. aut serȩ conugis sterilẽ
effetamq conditionem adtendo seo
tuȩ maiestatis potentic̃ tracto: Pec
cui talia ꝓmittantur: sed aquo ꝓmit¬
tantur agnosco: generare enĩ filios
senilis aetas non p̃atitur: sed tua
adñẽ iussione conpletur :Steriles fi¬
lios habere non possunt: sed hoc posse:
tuȩ uirtutes efficiunt: Natura quidẽ
negat: sed potentia imperat: aetas

Expanded text:
soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas
Abbreviated transcription (Latin):
IDIS EDT̃ RELIGIONISISAAC¬
scĩssimȩ fundam̃tum. carita¬
tis uinculum. amoris subsi¬
dium: Haec sc̃itatẽ fl̾mat.
castitatem roborat : dignitates exornat
inpueris splend&. in uiuenib flor&.
in ꝓuectis appar&. gubernat sexus.
gradus ꝓuehit: officia cuncta cus¬
todit: In paupere grata est: in me:¬
diotre leta inlociplet honesta.: Fiaes.
eficit dõ. amicos constitu& xp̃o:
N eq enũ quisquã fidei ꝓmissa ꝑspici&.
nisi professionẽ actib seru&. aut prę¬
miorũ potest compos existere: qui ꝓ¬
ut iam aut impleta fidei merces ho¬
mini repensetur: aut iuolatȩ pęna
conpetens tribuatur: Huius fidei a
abraham ducamꝰ exordium. qui cũ
inoccidua constitutus aetate filiũ a dõ.¬
ꝓmissũ se creder& accepturum. & fidi
p̃cium infilio conspexit: & instellarũ¬
numerũ suã sobolẽ redundantẽ. fide¬
eadem comparauit: Deniq unus
multitudo ꝓmittit᷑ solatiũ unius
heredis conquirit᷑ : & innumerabilis

Expanded text:
ides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fideefficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui put jam aut impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stellarum suam sobolem numerum redundantem fide comparavit eadem. Denique unus multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc magis scilutiferis dispensationib
congruebat. ut nequissimi hostis astutia.
Accessert̃ a diħm angeli & minis trabant¬
ei : Confundanturꝰ igitur filii diaboli
atq discipuli. qui rẽpleti inspiratione
uipera. simplices quosq decipiunt: ne¬
gantes in xp̃o utramq uerã. eẽ. naturã.
dũ aut dĩtatẽ homine. aut hominẽ

Expanded text:
sed hoc magis salutiferis dispositionibus sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, accesserunt ad Dominum angeli, et miniss. Confundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut homine
Abbreviated transcription (Latin):
lia p̃parantur: Et etpꝓpinquante nouȩ
creatuit atu: spĩtalis nequitia & abhis qͦs
possidebat ex truditur: Fremit ergo expo¬
liati hostis impius furor. & nouũ quęrit
lucrũ: quia iuis ꝑdit antiquum: Captat
indefessus & ꝑuigil. siquas repperit oues
a sacris gregib neglegentius euagantes:
quas ꝑ procliuia uoluptatũ. & de uexa
luxurice indiuersoria mortis induicat:
Inflammat itaq iras. nutrit odia. cu
piditates. in rid& continentiã: incitat
uangłica pate fecit historia. cũ salua¬
piss& esuriem. gauisus diabolus: signũ
se in eo passibilis atq mortalis inuenis¬
se nature. ut explorar& potentiã quã
timebat. Sifilius inquit dĩ es. dic
ut lapides isti panes fiant Poterat
utiq istud om̃ps. & facile erat ut ad
creatoris imperium. in quã iuberetur
speciem ciuius lib& generis natura tran¬
sir&. sicut cũ uoluĩt in conuiuio nup¬
ticrũ. a quã mutauit in uinum.

Expanded text:
llia praeparantur; et appropinquante novae llia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat evangelica patefecit historia, cum Salvapisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum :
Abbreviated transcription (Latin):
& ad mensuram consuȩtudinis nrae.
necessariis aliquid addamꝰ augmentis:
Parum enim religiosus alio tempore
demonstratur: qui in his diebus non re¬
nis in sonuit dicens Ecce nunc tempus
acceptabile: ecce cunc dies salutis Quio
enĩ acceptius hoc tempore. quid salubri¬
citur. & om̃ium uirtutũ ꝓfectꝰ augetur.
Semꝑ quidem tibi oanima cristiana
uigilandũ contrasalutis tuae aduer¬
sarium fuit. nei ullus patͣ&e locus temp¬
tatoris insidiis. sed modo tibi maior a curd¬
tior& sollicitior : assumenda prudẽtia.
quando idem hostis tuus. acriore seuit
inuidia Nunc enĩ in toto mundo po¬
testas ei antique dominaitionis aufert᷑.¬
& innumera illi captiuitatis uaisa rapi¬
untur. Renuntiatur atrocissimo prȩdoni
apopulis om̃ium nationũ. om̃iumq lin¬
guarum: & nullũ iam genus hominũ
repperitur: qđ noniã tirannicis legil
reluctetur. dũ ꝑ om̃s fines terrarũ.
regenorando inxp̃o multorũ milium mi¬

Expanded text:
et ad mensuram consuetudinis nostrae et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non renis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubricitur, et omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium mi
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinium. quadragesimȩ ipse legiti¬
mi temporis cursus indic&: quo or¬
tacio tam̃ &itt̃ nr̃i sermonis adhiben¬
da.ẽ: quae auxiliante dño. nec inua¬
lis sit pigris: nec honerosa deuotis:
N amcum omẽm obseruantict̃ nrãm
ratio istorum dierum poscat augeri.
nemo est. ut confido de uobis. qui se
adopus horum: non gaudeat inci¬
tari. Natura enĩ nr̃a adhuc manente
mortalitate mutabilis. aetiã si ad
summa quęq uirtutũ studio ꝓmo¬
ueatur : semꝑtam̃ sicut potest hab̾e
quo retedat. ita potest habere quo
crescat Et haec ẽ. ꝑfectorũ uera
iusticia: ut num quã se pręsumant
ẽẽ ꝑfectos. Ne abitineris non dum
finiti intentione cessantes. ibi inN¬
cędant deficiendi periculum. ubi
ꝓficiendi deposuerint ad petitum
fectus & sc̃s est. ut ꝑfectior sanctiorq.
ẽe. non possit: Dm̃s simul sine differen¬
tia graduum. sine discretione meritoꝵ.
abbis iret quȩ ꝑuenimꝰ in ea quȩ nondũ.
ad p̃dimus. pia auiditate curramus.

Expanded text:
jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. fectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus,
Abbreviated transcription (Latin):
deles hoc die tamꝑnitiosus error in cre¬
uerit. ut suꝑ tumulos defunctorũ cibos
et uina conferant: quasi uerȩ egressȩ
ecor poribus animae carniles cibos requi¬
rant. Epulas enim & refectiones. caro
tantum requirit. Sp̃s autem et anima
his non indiget. Preparare aliquis
caris siis dic̃it quod ipse deuorat. qđ
prestat uentri. imputat pietati.
essate gͦ. fr̃s ab hoc infidelitatis er¬
sȩculo purgantur. a saluatore nr̃o reti¬
piuntur : et cumeo eẽ credendȩ sunt.
scđm apłi dictum: Cupiodis solui et
eẽ cum xp̃o. Animae gͦ frm paren¬
tumq nr̃orũ: minime cibis carnalib
delectentur. Offendi his magispos¬
sunt quam delectari: sicũ illȩ insacris
sedib maneant. uos eas in terrã eẽ cre¬
fidei nrãe contrarias repudiantes. dũ
ea quae dõ placita sunt facitis & lam uos
hucum dep̃odño inaeternum ẽẽ possitis Qđ
ipse prestare dignetur quiuiuit et regi¬

Expanded text:
deles hodie tam perniciosus error incredeles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessate ergo, fratres, ab hoc gentili ne purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo esse credendae sunt, secundum Apostoli dictum, Cupio dissolvi et esse cum Christo . Animae ergo fratrum parentumque nostrorum minime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse crefidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, etiam vos cum Christo in aeternum esse possitis. Quod ipse pr
Abbreviated transcription (Latin):
ASTTEUNS SOLLEMEMITATIS
hodiernae aseniorib nr̃is cathedre nom̃
accepit. Idõ quod prius apłorũ petrus
hodie episcopatꝰ cathedrant suscepisse
referatur. Recte gͦ aecclesiȩ natalẽ
sedis illius colunt:. quam apłs proaec¬
desiarum salute suscepit. Dicente dño.
Tues petrus et superhanc petrã aedifi¬
cabo aecclesiã meã.
Petrum itaq fundamentũ aecclesiae
dominus nominauit: et idõ digne hoc¬
fundamentũ aecclesia colit. supra qđ
aecclesiastici aedifitii altitudo consur¬
git. Vnde conuenienter psalmus quilec¬
tus ÷ dicit. Exaltent eum in ȩclesia ple¬
bis. et incathedra seniorũ laudent eum.
dignũ ẽ ut fundamentũ hoc in ȩccła ho¬
noretur. per quod ad caelũ ascendit᷑.
Quo natalis gͦ cathedrȩ hodic colitur
sacerdotale hõnoratur officium sibi hoc
aecclesiae prestant. qui tantũ necesse plus
Dum sollempnitatẽ hanc accclesus
merito religiosa obseruatio intro¬
duxerit miror curapud quosdamin fi¬

Expanded text:
nstitutio solemnitatis hodiernae a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus Apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo Ecclesiae Natalem sedis illius colunt, quam Apostolus pro Ecclesiarum salute suscepit, dicente Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petrum itaque fundamentum Ecclesiae Dominus nominavit: et ideo digne fundamentum hoc Ecclesia colit, supra quod ecclesiastici aedificii altitudo consurgit. Unde convenienter Psalmus qui lectus est, dicit, Exaltent eum in Ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum .dignum est ut fundamentum hoc in Ecclesia honoretur, per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo cathedrae hodie colitur, sacerdotale honoratur officium. Sibi hoc Ecclesiae praestant quibus necesse esCum solemnitatem hanc Ecclesiis merito religiosa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt̃ quae caros ur̃os iuiuare possint
haec sunt refrigeria qui escentium
haec remedia de functorũ
Huic aliquis uinumoffert: quem scit
prouind et gulae nimietate corqueri:
Contumelia hoc magis est: quam
humanitas: E xprobratio criminis: nõ
officium caritatis: Ita fic: ut uideant᷑
defunctis peccatorib a caris suis nõ tam
amoris solatia tribui: quam conscientiȩ
tormenta cumulari: Haec de peccatorib
diximus.
Si autem sc̃s est cui hacc parantur.
Nichil quidem adeum pertinet: Illud
unusquisq ur̃m agat quod superius
diximus: ut per orationes. per demosinas.
per sacrificia. per oblationes. et definctis
suis prosit: et sibi ipsi Idest ut si peccitor
est et mortuus proquo haec agit
alleuentur peccata eiꝰ Si autẽ sc̃i est
proquo sacrificia dõ offert: in ȩternũ
cum scis esse mereatur: prestante ipso

Expanded text:
sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia defunctorum. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, per eleemosynas, per sacrificia, per oblationes et defunctis suis prosit, et ipse sibi: id est, ut si peccator est pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo offert, in aeternum cum Sanctis esse mereatur: praestante ipso
Abbreviated transcription (Latin):
na estimabis proquib illud accipi¬
as Miraberis tantum dari: ꝓtan
adtendite Pati uenit: sed glorifi¬
cari Contempni: sed exaltari:Mo
et si peccatores sumus: magnum me¬
dicum habemus Ipsum medicum
tem rei gestȩ huius haec est: Apłs
ipse commemorat inepłis suis: Di¬
cit enim ad hoc sibi ueniam datam
omiũ peccatorũ suorũ. ut nemo dese
desperet: qui fuent magnis peccatis inuo¬
lutus: et in magnis scelenbus inrecitus.
quasi ueniam nonsit accepturus sicon¬
uersus fuerit ad eum qui pendens incru¬
ce. et pro persecutorib orauit dicens.
pater ignosce illis quia nesciunt quid
faciunt᷑: Factus ẽ ille ex persecutore
p̃dicator & doctor gentium: qui pri¬
us in quit fur blas phemus et per¬
secutor: et inturiosus. Uides quod¬
meritum propena debetur.e Er¬
go pena non redditur. sed misericor¬
diã propena con sequitus: Gr̃a
enim salui efficimur depeccatis nr̃is.:

Expanded text:
na aestimabis pro quibus illud accipina aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantum dari pro ta Christum attendite. Pati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; moetsi peccatores sumus, magnum medicum habemus. Ipsum Medicum tem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in Epistolis suis. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus: quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum qui pendens in cruce et pro persecutoribus oravit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Factus est ille ex persecutore praedicator et doctor Gentium. Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor et injuriosus . Vides meritum cui poena debebatur? Ergo poena non redditur, sed misericordiam pro poena consequitur. Gratia enim salvi efficimur de peccatis nostris;