comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lotiꝰ morte ꝓꝑare: Item in ipsa beatꝰ inqͥt apłs paulꝰ inepłasua¬
ponit & dicit. mͥ uiu̾e xp̃c ẽ. & mori lucrũ. maximũ c̃putans
iã scłarib laq̃is ñ teneri. iam nullis peccatis & uitiis carnis
obnoxium fieri. Itẽ d orõne dnĩca exponens qd petimꝰ dicen¬
tes. sanctificet᷑ nomentuum: ait int̾cet̾a. Opͦ ẽ. enĩ nobisco¬
tidiana sandtificatone ut qui cotidie delinqͥmꝰ. de licta nrã scĩ¬
ficatone assidua repurgemꝰ. Rursus ĩ eadẽ c̃ expon̾et qd̾ dm̃s
rogare c̃pellimͣ. ut dũ indulgentia de dõ petit᷑ conscientiȩ
suȩ animꝰ recordet᷑. Neqͥs sibi quasi ignocens placeat. & se excol¬
lendo piꝰ pereat. instruit᷑ &e docet᷑ peccare se cotidie. dũ cotidie ꝓ
peccatis iubet᷑ orare. Sic deniq & ioħes ĩepła sua monet dicens
Si dix̾imꝰ quia peccatũ ñ habemꝰ. nosipsos decipimꝰ. & ueritas

Expanded text:
locius morte properare? item in ipsa: beatus, inquit, apostolus Paulocius morte properare? item in ipsa: beatus, inquit, apostolus Pau lucrum maximum computans jam saecularibus laqueis non teneri, jam nullis peccatis et vitiis carnis obnoxium fieri. » Item de oratione dominica, exponens quod petimus dicentes, Sanctificetur nomen tuum; ait inter caetera: « Opus est enim nobis quotidiana sanctificatione, ut qui quotidie delinquimus, delicta nostra sanctificatione assidua repurgemus. » Rursus in eadem, cum exponeret quod dicimus, rogare compellimur; ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur! ne quis sibi quasi innocens placeat et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur peccare se cotidie, dum cotidie pro peccatis iubetur orare. sic denique et Iohannes in epistula sua monet dicens: \'si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾it. aut suꝑb aut stultꝰ ẽ. qmͣ necessaria qmͣ benigna ẽ. di¬
uina clementia. qͥ cũ sciat ñ deẽe sanatis. q̃dã pꝰmo dũ uuln̾a
dedit curandis. denuo sanandisq uuln̾ib remedia salutaria.
geri.Itẽ in epła de mortalitate. Cũ auaricia in quit nob̾. cũin¬
pudicicia. c̃ira. c̾ ambitiõe congressio ẽ: cũ carnalib uiciis
c̃ illecebris scłarib assidua & molesta luctatio ẽ. obsessamens
ritia ꝓstrata ẽ: exurgit libido. Silibido c̃pressa ẽ. Succedit
ãbitio. Si ambitio contempta ẽ: ira exasꝑat. inflat suꝑbia.
umolẽtia inuitat. ĩuidia concordiã rũpit. Amiciciã zel abs¬
cidit. Cogeris maledice̾ qd̾ diuina lex ꝓhibet. Cpelleris iurare
qd̵ ñ licet. Tot ꝑ secutiões cotidie animꝰ patit᷑. Tot ꝑiculis & ꝑee¬
catis urgetur. & delectat hic int̃ diaboli gladios diustare. c̃
magis c̃cupiscendũ sit. & optanclũ ad xp̃m. subueniente ue¬

Expanded text:
m necessaria, quam benigna est diuina clementia, quae cum sciat non deesse sanatis quaedam postmodum uulnera, dedit curandis denuo sanandispue uulneribus remedia salutaria !gi. item in epistula De mortalitate: cum auaritia, inquit, nobis, cum inpudicitia, cum i ra, cum ambitione congressio est, cum carnalibus uitiis, cum inlecebris saecularibus assidua et molesta luctatio est ; obsessa mens ritia prostrata est, exsurgit libido ; si libido conpressa est, succedit ambitio; si ambitio contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit ; cogeris maledicere, quod diuina lex prohibet, conpelleris iurare. quod non licet. tot persecutiones cotidie animus patitur, tot periculis pectus urgetur : et delectat hic inter diaboli gladios diu stare, cum magis concupiscendum sit et optandum ad Christum subueniente ue
Abbreviated transcription (Latin):
ds scĩficat᷑ qui ipse sanctificat: S quia ipse dixit scĩ esto¬
te. qm̃ & ego sanctꝰ sũ. Idpetimꝰ & rogamꝰ. ut qui in bap¬
tismo scĩficati sumꝰ ĩ eo qd̾ ẽẽ cepimꝰ ꝑseueremꝰ. & alio lo

Expanded text:
deus sanctificatur, qui ipse sanctificat? sed quia ipse dixit: \'sancti estodeus sanctificatur, qui ipse sanctificat? sed quia ipse dixit: \'sancti estote, quoniam et ego sanctus sum\', id petimus et rogamus, ut qui in baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
licis qui ista defendunt ut obtegat ꝓpͥũ putã obiciẽdũ cͥ¬
m̃ alieñ: Ecce p̃dicatissimꝰ tractator diuinoꝵ eloqͥoꝵ. anteꝗͣ
tras nras. ł tenuissimꝰ odor manicheȩ pestilenciȩ tetigisset.
sine ulla uituꝑatõe diumi oꝑis atq nuptiarũ confitetur
originale pecc̃m. ñdicens xp̃m ulla peccati macula asꝑsũ
nec tm̃ ei c̃ꝑans carnem peccati in nascentib cet̾is qͥb ꝑ si¬
militudinẽ carnis peccati mũdatõis p̃stat auxiliũ. nec ori¬
dit̾õnẽ sine peccati c̃tagione trãsisse: Nenĩ ꝓpt̃̾ corꝑis mortẽ
uitandam. s ꝓpt̾ peccatũ. qd ꝑ uñ ĩtrauit ĩmũdũ. dic̃ per
baptismũ paruulis qmͣ libet ab uto recentissimis subueniri.
Iã uͦ grãm dĩ quẽadmodũ aduersus istos p̃dicet cypͥanus.
nͥ d̾ orõne dnĩca disputat eudentes apparet. Ait enĩ. Dicimꝰ¬

Expanded text:
licis qui ista defendunt, ut obtegat proprium, putat obiciendum crlicis qui ista defendunt, ut obtegat proprium, putat obiciendum crimen alienum? ecce pracdicatissimus tractator diuinorum eloquiorum, antequam terras nostras uel tenuissimus odor Manicheae pestilentiae tetigisset, sine ulla uituperatione diuini operis atque nuptiarum confitetur originale peccatum non dicens Christum ulla peccati macula aspersum nec tamen ei conparans carnem peccati in nascentibus ceteris, quibus per similitudinem camis peccati mundationis praestat auxilium, nec orindicionem sine peccati contagione transisse ? non enim propter corporis mortem uitandam, sed propter peccatum, quod per unum intrauit in mundum, dicit per baptismum paruulis quamlibet ab utero recentissimis subueniri. Iam uero gratiam dei quemadmodum aduersus istos praedicet Cyprianus, ubi de oratione dominica disputat, euidenter apparet. ait enim: dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ declignant᷑ homines recentes ab uto paruulos osculari. cre¬
atoris ĩpsiꝰ int̃̾posita ueneratione c̃pescat & corrigat. dicẽs
inilliꝰ etatis osculo recentes dĩ manus eẽ cogitãdas. Nũqͥd
qͦ confitens originale peccatum. aut nat᷑ã dãpnauit. aut
nis purgationẽ idõ dm̃ negauit nascenciũ conditorẽ. Nqͥd
qͥr metuens a ĩas cuiꝰ libet etatis perire. &̃ ante octauũ diẽ
libandas eẽ sacramento baptismi c̃ collegarũ c̃cilio udica-¬
uit. idõ nuptias accusauit. qñqͥdẽ ũinfanciȩ. siue de con¬
iugio siue de adult̾io. tm̃qͥr hõ natꝰ ẽ. recentes dĩ manꝰ dig¬
nascẽ oscło pacis ostendit Sigͦ potuit sanctꝰ ep̃c & martyr gło¬
sissimꝰ cipͥanꝰ pecc̃m originale ũnfantib medicinaxͥ censere
sanandum salua laude creature. salua laud̃ nuptiarũ cur
nouicia pestilentia c̃ istũ ñ audeat dicere manicheũ catho¬

Expanded text:
quo dedignantur homines recentes ab utero paruulos osculari, crequo dedignantur homines recentes ab utero paruulos osculari, creatoris ipsius interposita ueneratione conpescat et corrigat dicens in illius aetatis osculo recentes dei manus esse cogitandas. numquid ergo confitens originale peccatum aut naturam damnauit aut nis purgationem, ideo deum negauit nascentium conditorem ? numquid, quia metuens animas cuiuslibet aetatis perire etiam ante octauum diem liberandas esse sacramento baptismi cum collegarum concilio iudicauit, ideo nuptias accusauit, quando quidem in infante, siue de coniugio siue de adulterio, tamen quia homo natus est, recentes dei manus dignas etiam osculo pacis ostendit? si ergo potuit sanctus episcopus et martyr gloriosissimus Cyprianus peccatum originale in infantibus medicina Christi censere sanandum salua laude creaturae, salua laude nuptiarum, cur nouicia pestilentia, cum istum non audeat dicere Manicheum, catho
Abbreviated transcription (Latin):
& a baptismo atq grã nemo ꝓhibet᷑. ꝙͣ tomag̃ ꝓhib̾i ñdebec ĩ¬
fans. qͥ recens natꝰ: nichil peccauit. nͥ qd̾ sccłm adã carnalit̃ na¬
tꝰ ctagiũ mortis ãtiq pͥma natiuitate contrax̃. qͥ ad remissã
peccãtoꝵ accipiendam hoc ipso faciliꝰ accedit qd̃ illi remit
ñ solũ desertores s &̃ ꝑsecutores: qͥd ad ista dicturi sunt̃: Quo
pacto paradisi nob̾ posessio reddit᷑. Qͦmͦ paradiso restitum
si ñꝙͣ ibi fuimꝰ. Ant qͦmͦ ibi fuimꝰ. nͥ qr ĩ adã fuimꝰ: Et qͦmͦ ad sen¬
tẽciã quȩ intransgressore data ÷ ꝑtiuemꝰ. si noxã de trans¬
gressore ñ tͣhimꝰ: Põstremo baptirandos &ẽ añ diẽ censet octauu
tenebrarum. in regnũ illiꝰ tͣrasferant᷑. & qͥs dic̃ nascentiũ
nͥ renascant᷑ aĩas ꝑituras : Nempe ille qͥsic laudat creatorẽ
atq creaturam opificem atq opꝰ. ut humani sensus horrorẽ

Expanded text:
et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet inet a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit, qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittnon solum desertores, sed etiam persecutores ? quid ad ista dicturi sunt ? quo pacto nobis paradisi possessio redditur ? quomodo paradiso restituimur, si nunquam ibi fuimus? aut quomodo ibi fuimus, nisi quia in Adam fuimus? et quomodo ad sententiam quae in transgressorem dicta est pertinemus, si noxam de transgressore non trahimus ? postremo baptizandos etiam ante diem censet octauumtenebrarum in regnum illius transferantur? et quis dicit nascentium, nisi renascantur, animas perituras? nempe ille, qui sic laudat creatorem atque creaturam, opificem atque opus, ut humani sensus horrorem
Abbreviated transcription (Latin):
constitutos baptizari ñ oꝑort̾e. & ꝯ sid̾andã eẽ legem circ̃cisiois au¬
tiq ut intͣ octauũ diẽ eũ quinatꝰ ẽ baptirandũ & sanctificã dũ ñ
putares. lõge aliuid concilionrõ omĩ irisum ẽ. In hoc enim qd̾
putabas ẽẽ faciẽdũ nemo confensit. s uniu̾si potiꝰ iudicaui
mꝰ. nulli hoĩum nato misericordisdĩ grãm denegandã. Nã c̃
ꝙͣtũ in nob̾. ẽ. si fieri pͭ. nullaanima ꝑdẽdat. & paulo post
lo infantis unꝰquisq nr̃m ꝓ suareligiõe ipsas adhuc recen¬
tes dĩ manꝰ o̾beat cogitare. Quas in hoĩe mͦ formato. qͣdãmͦ¬
hoiẽs inquid impeclire aliqͥd ad consequentionem grẽ pos¬
set magis adultos. & ꝓuestos & maiores natu possent ĩpe¬
dire pecc̃ata gͣuiora. Forro aũ si ẽ gͣuissimis delictorib et in
dm̃ multoañ peccãtib c̃ pꝰea credid̾int remissa peccatoꝵ dat᷑.

Expanded text:
constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis anconstitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud concilio nostro omni uisum est. in hoc enim quod putabas esse faciendum, nemo consensit, sed uniuer si potius iudicaumus, nulli hominum nato misericodiam Dei et gratiam denegandam. Nam cum : quantum in nobis est, si fieri potest, nulla anima perdenda est. » Et paulo post: lo infantis unusquisque nostrum pro sua religione ipsas adhuc recentes Dei manus debeat cogitare, quas in homine modo formato hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ luctatio & c̃gressio ñ nisi pacienciȩ potest uirib sus¬
tineri. In epła autẽ quã scripsit ad ep̃m fidũ c̃ sex aguta
sex ep̃is suis. a qͦ fuerat consult᷑ ꝓpt̾ circ̃ cisionis legẽ. utrũ
añ octauũ diẽ baptizari diceret baptizari infantẽ. hec
causa inqͥt sic agit᷑ tamqmͣ ꝓuisione diuina tã longe
fitt᷑os hereticos pelagianos. iam catholica c̃futaret eccłia
Neq enĩ qͥ c̃suluerat ude dubitabat. utrũ nascentes tra¬
herent originale peccatũ. qd̃ renascendo diluerent. Ab sit enĩ.
ut hiic aliqñ fides xͥana dubitau̾it. s ille dubitat᷑ utrũ
regeneratonis lauacrũ qͦ ñ dubitabat soluendũ origina¬
lẽ peccat um ante diem tradi deb̾et octauũ. ad ꝙͣ cõnsui¬
tatõnẽ respondens beatissimꝰ cipͥanꝰ. quãtũ uͦ inquit ad
causam ĩ fanciũ ꝑtinet qd dixisti intͣ scdm uel t̃tiũ diẽ ꝙͣ natis

Expanded text:
quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus susquae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. In epistula autem quam scripsit ad episcopum Fidum cum sexaginta sex coepiscopis suis, a quo fuerat consultus propter circumcisionis legem, utrum ante occausa sic agitur, tamquam prouisione diuina tam longe futuros hereticos Pelagianos iam catholica confutaret ecclesia. neque enim qui consuluerat inde dubitabat, utrum nascentes traherent originale peccatum, quod renascendo diluerent — absit enim ut hinc aliquando fides christiana dubitauerit I —, sed ille dubitabat, utrum regenerationis lauacrum, quo non dubitabat soluendum originale peccatum, ante diem tradi deberet octauum. ad quam consultationem respondens beatissimus Cyprianus: quantum uero, inquit, a d causam infantum pertinet, quos dixisti intra secundum uel tertium diem quam nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic nascimur. ut pressuris istic & conflictatioĩb laboremꝰ
Quia audisti ĩqͥt uocẽ mulieris tuȩ & manducasti exisla
arbore. de qua sola p̃ceꝑam tͥ ne manducares maledicta
t̾ra erit in omĩb oꝑib tuis. in tristicia & gemitu edes ex
ea oĩb dieb uite tuȩ. Spinas & tͥbulos eiciet tͥ. & edesꝑa¬
bulũ agri. In sudore uultꝰ tui edes panẽ tuũ. donec reu̾¬
taris in t̾ram d qͣ suptꝰ eĩ. qm̃ tra es & in t̾rã ibis. hꝰ sentẽciȩ
uinculo c̃ligati om̃s & constricti sumꝰ. donec morte expuc¬
ta de isto scło recedamꝰ. Itẽq ĩ ead̾. Nã c̃ in illa in qͥt pͥma
transgressione p̃cepti firmitas corꝑis c̃ inmortalitalitate
discesserit. & c̃ morte ĩfirmitaᷤᷤ uen̾it. nec possit firm itasre¬
cipi. nͥ c̃ recepta & inmortalitas fuerit: oportet ĩ hac fra¬
gilitate. atq infirmitate corꝑis lustarisemꝑ & congredi.

Expanded text:
sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laborem u s. sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laborem u s. \'quia audisti\', inquit, \'uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis. in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae; spinas et tribulos eiciet tibi et edes pabulum agri. in sudore uultus tui edes panem tuum, donec reuertaris in terram de qua sumptus e s. quoniam terra es et in terram ibis\'. huius sententiae uinculo conligati omncs et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. itemque in eadem: nam cum in illa, inquit, prima transgressione praecepti firmitas corporis cum inmortalitate discesserit cum morte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi, nisi cum recepta et inmortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate atque infirmitate corporis luctari semper et congredi.
Abbreviated transcription (Latin):
Quãdo fuerimꝰ in in mortalitate paradisi. & quomͦ inde
fuerimꝰ expulsi. ut eo xp̃i grã reuocem᷑. Et cũ inuenire¬
nequiueruit. qͥd hic ꝓ sua ꝑu̾sitate respondeant. attẽ¬
dant quemad modũ intellex̾it cipͥanꝰ. qd̾ ait apłs.
in quo om̃s peccauerunt. & pelagiani heretici noui
d̾ manicheis uet̾ib hereticis nulli catholico audeat
irrogare calũpniam. ne tam sceleratam &ẽ martiri
antĩquo cipͥano face̾ coniuncant᷑ iniuriam. hoc enĩ
seunte iam ueniunt. hoc rursum ĩ eadẽ ampletam᷑.
inquit diem qͥ assignat singłos domitilio suo qͥnos istinc
ereptos. & laqueis scłarib exsolutos. paradiso restituat & reg¬
no. Item in epła de paciencia. Dei sentencia cogitet᷑ in qt
quã in origine statĩ mundi & generis humani
ad am p̃cepti in memior ce date legis transgressor. accepit.
Tunc sciemus quam pacientes eẽ in isto scło debeamꝰ. qui

Expanded text:
quando fuerimus in inmortalitate paradisi et quomodo inde quando fuerimus in inmortalitate paradisi et quomodo inde fuerimnequiverint quid hic pro sua perversitate respondeant, attedant quemadmodum intellexerit Cyprianus quod ait apostolus: in quo omnes peccauerunt et Pelagiani heretici noui de Manicheis ueteribus hereticis nulli catholico audeant inrogare calumniam, ne tam sceleratam etiam martyri antiquo Cypriano facere conuincantur iniuriam. Hoc enim seunte iam ueniunt. hoc rursus in eadem: amplectamur, inquit, diem qui adsignat singulos domicilio suo, qui nos istinc ereptos et laqueis saecularibus exsolutos paradiso restituat et regno. item in epistula De patientia: dei sententia cogitetur, inquit, quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit. tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ultra iã peccaret. ne quid peccanti grauiꝰ eueniret.¬
Co artati eramꝰ. et in angustũ innocencie p̃ scriptio¬
ne conclusi. nec haberet quid fragilitatis humanȩ
infirmitas atq in becillitas faceret: nisi it̾um pietas
uiam quanidã tuende salutis aꝑiret. ut sordes pꝰmodũ
lum post baptismũ scõs hab̾e peccatũ. Rursꝰ in eadẽ
epła. ponat inqͥt unusquisq ante oculos suos diabo¬
lũ cum seruis suis. idẽ. cum popło ꝑditionis. acmor.¬
tis in medium ꝓsilire. plebe xp̃i p̃sente ac iudicante
ipso cõꝑationis examine ꝓuocare dicentẽ. Esrgo pro
istis quos mecum uides. nec alapas accepi: nec fla¬
gella sustinui. nec crucẽ ꝑtuli. nec sanguinẽ fudi. nec
familiã meã p̃cio passionis & cruoris redemi. S nec ilł¬
regnũ cȩleste ꝓmitto. nec ad paradisum restituta in¬
mortalitate denuo reuoco. Respondeant pelagiani.

Expanded text:
ultra iam peccaret, ne quid peccanti grauiultra iam peccaret, ne quid peccanti grauicoartati eramus et in angustum innocentiae praescriptione conclusi. nec haberet quid fragilitatis humanae infirmitas atque inbecillitas faceret, nisi iterum pietas uiam quandam tuendae salutis aperiret, ut s o r d e s p olum post baptismum sanctos habere peccatum. rursus in eadem epistula: ponat, inquit, unusquis que ante oculos suos diabolum cum suis seruis, id est cum populo perditionis ae mortis, in medium prosilire plebem Christi praesente ac iudicante ipso conparationis examine prouocare dicentem: ego pro istis quos mecum uides nec alapas accepi nec flagella sustinui nec crucem pertuli nec sanguinem fudi nec familiam meam pretio passionis et cruoris redemi, sed nec regnum illi caeleste promitto nec ad paradisum restituta inmortalitate denuo reuoco. respondeant Pelagiani,
Abbreviated transcription (Latin):
tes eloquia diuina secuti sunt. & sciant anobis restã
& antiquitꝰ fundatã catholicã fidem ad u̾sꝰ recentẽ
pelagianoꝵ hereticoꝵ p̃sumptionẽ ꝑniciẽn defen¬
di. Beatissimum cororla etiam martizii. glosis¬
simũ cipͥanũ. nec africanis atq occidentalib tantũ
uerũ & oriẽtalib eccłiis fama predicante. & scripta esꝰ
longe lateq disfundente notissimũ &̃ ipse heresi¬
archa istoꝵ pelagiꝰ. Cũ debito certe honore cõmemo¬
rat. uͥ cestimonioꝵ librũ scribens eũ se asserit uni¬
tari hoc sedicens facere ad romanũ. qd̾ ille fẽcerat ad
quiriñ. Uideamꝰ gͦ quid de originali peccato. qd per
unũ hominẽ intͣuit ĩ mũdũ senserit cipͥanꝰ ĩ epła
d e oꝑe & de elemosinis ita loqͥt᷑. cũ dñs aduenienssa
nass: illa. quȩ adã portau̾at uuln̾a. & uenena ser¬
pentis antiqua curass. legẽ dedit sano. & p̃cepit ne

Expanded text:
tes eloquia diuina secuti sint, et sciant a nobis rectam tes eloquia diuina secuti sint, et sciant a nobis rectam et antiquitus fundatam catholicam fidem aduersus recentem Pelagianorum hereticorum praesumptionem perniciemque defendi. Beatissimum, corona etiam martyrii gloriosissimum Cyprianum nec africanis atque occidentalibus tantum, uerum et orientalibus ecclesiis fama praedicante et scripta eius longe lateque diffundente notissimum etiam ipse heresiarcha istorum Pelagius cum debito certe honore commemorat, ubi Testimoniorum librum scribens eum sc asserit imitari \'hoc se\' dicens \'facere ad Romanum, quod ille fecerit ad Quirinum\'. uideamus ergo quid de originali peccato, quod per unum hominem intrauit in mundum, senserit Cyprianus. in epistula De opere et elemosynisnasset illa quae Adam portauerat uulnera et uenena serpentis antiqua curasset, legem dedit sano et praecepit ne
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ crudelissime. & impiissime. & suꝑbissime: uani¬
tati.S qm̃ dicunt inimicos suos dicta nrã uiueri¬
tatis odium suscepisse. & ꝑ totũ penitꝰ occidentem
ñ minꝰ stultũ qmͣ impiũ dognia ẽẽ susceptũ. & sun-
plicib epõꝵ congregatiõe sinodi in locis suis seden¬
tib ad hocconfirmandũ subscͥptionẽ querunt᷑ ex
timo ꝑtinere. ñ solũ scripturas scãs canonicas adu̾¬
sus eos testes adhibere. qd̾ iam satis fecimꝰ. u̾um etiã
d scõꝵ litteris qui eas ante nos fama celeberrima
& ingenti gła. tractauerunt: aliqͣ docum̃ta ꝓferre
N qͥ canonicis libris a nob ulliꝰ disputatoris equͣet᷑ aue¬
toritas. tãqm omĩno ñ sit. qͥd meliꝰ seuueriꝰ ab alio ca¬
tolico quã ab alio itidẽ catholicosenciat᷑. s ut admone¬
aut᷑ qui putant istos aliquid dicere. quẽ admodũ de
his reb ante naua istoꝵ uaniloquia catholici antisti¬

Expanded text:
eorum crudelissimae et impiissimae et superbissimae uanieorum crudelissimae et impiissimae et superbissimae uanitati. Sed quoniam dicunt \'inimicos suos dicta nostra in ueritatis odium suscepisse et toto penitus occidente non minus stultum quam impium dogma eine congregatione synodi in locis suis sedentibus ad hoc confirmandum subscriptionem queruntur exttimo pertinere non solum scripturas sanctas canonicas aduersus eos testes adhibere, quod iam satis fecimus, uerum etiam de sanctorum litteris, qui eas ante nos fama celeberrima et ingenti gloria tractauerunt, aliqua documenta proferre, non quo canonicis libris a nobis ullius disputatoris aequetur auctoritas, tamquam omnino non sit quod melius seu uerius ab aliquo catholico quam ab alio itidem catholico sentiatur, sed ut admoneantur qui putant istos aliquid dicere, quemadmodum de his rebus ante noua istorum uaniloquia catholici antisti
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃mio. elemosinis & orõnib inpetrantib. ut qd̾
hic minꝰ inpletũ fuerit mandatoꝵ: faciat ĩpunitũ
ꝑ indulgentiã peccatoꝵ. Quȩ cũ ita sint. desinant
pelagiani quinq iftarũ rerũ insidiosissimis laudi¬
b. Id. ẽ. laude creature. laude nuptiarum. Laude
legis. laude liben arbitrii. Laude scõꝵ qͣsi amani¬
chẽoꝵ tendiculis fingere se homines uelle eruere. ut
possint eos suis retib implicare. id. ẽ. ut negent orri¬
ginale peccatũ. et paruuł inuideãt xͥmedici auxiliũ
& ut dicant grãm dĩ sccłm m̾ita nra dari. Ac sic grã: iã
ñ sit grã. & ut dicant sanctos in hacuita ñ habuisse
peccatũ. nec sit necessaria orõ quam scĩs tradidit. qui
ñ habebat peccatũ. & ꝑ quẽ scĩs orationib dimittitur
omẽ peccatũ. Ad ħ tͥamala homines in cautos. & in¬
eruditos quinq illoꝵ bonoꝵ fraudulenta laude sedu¬
cunt. de quib omĩb satis me existimo respondisse

Expanded text:
ntibus, ut quod hic minus inpletum fuerit mandatorum fiat inpunitum per indulgentiam peccatorum. Quae cum ita sint, desinant Pelagiani quinque istarum rerum insidiosissimis laudibus, id est \'laude creaturae, laude nuptiarum, laude legis, laude liberi arbitrii, laude sanctorum\', quasi a Manicheorum tendiculis fingere se homines uelle eruere, ut possint eos suis retibus implicare, id est ut negent originale peccatum et paruulis inuideant Christi medici auxilium et ut dicant gratiam dei secundum merita nostra dari ac sic gratia iam non sit gratia et ut dicant sanctos in hac uita non habuisse peccatum ac sic euacuetur oratio quam sanctis tradidit qui non habebat peccatum et per quem sanctis orantibus dimittitur omne peccatum. ad haec tria mala homines incautos et ineruditos quinque illorum bonorum fraudulenta laude seducunt. de quibus omnibus satis me existimo respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unum hominem ꝑeccatum in hunc mundũ intra¬
uit. & ꝑ peccatum mors. & ita in omĩs homines ꝑtran-¬
siit. in qͥuo om̃s peccauerunt. Quid gͦ uersantur
ꝑ om̃s transiit peccatũ. quo inmici fuimꝰ. uit reconcilia¬
ri opꝰ haberemꝰ : Hec reconciliatio ẽ in lauacro regene¬
rationis. &xͥ carne & sanguine. sine quo nec paruuli
possunt hr̃e uitã in semet ipsis. Sicit enĩ fuit unꝰ ad
mortẽ ꝓpt̃ peccatum. sic ẽ unꝰ ad uitam ꝓpt̾ iusticiã
quia sicuit in adam om̃s moriunt᷑ sic in xꝑõ om̃s ui

Expanded text:
ntrauit et per peceatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes p e peccauerunt. quid tergiuersantur hristum, per omnes transiit peccatum, quo inimici fuimus, ut reconciliari opus haberemus. haec reconciliatio est in lauacro regenerationis et Christi carne et sanguine, sine quo nec paruuli possunt habere uitam in semet ipsis. sicut enim fuit unus ad mortem propter peccatum, sic est unus ad uitam propter iustitiam, quia, sicut in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut in illo pͥmo hoĩe peccasse om̃s intelligant᷑. qͥa ĩ
illo fuer̃ om̃s quando ille peccauit. unde peccatũ nascẽ¬
do trabit᷑. qd̾̃ nisi renascendo ñ soluit᷑. Nam sic& sc̃s hilanꝰ
intellexit qd̃ scriptũ ẽ. in quo om̃s peccauer̾. dit enĩ in qͦ
id .ẽ. adã om̃s peccauerunt. Deinde addidit manifestũ ĩ
adam om̃s peccasse. qͣsi ĩ massa. Ipse enĩ ꝑ peccatum cor¬
ruptꝰ ÷: om̃s quos genuit natisunt sub peccato. ħ scribẽs
hilariꝰ sine ambiguitate c̃monuit qͦmͦ in telligendũeẽt
ĩ qͥ om̃s peccauer̃. Propt̃ quid aũt id ẽ apłs dicit nos per
xp̃m reconciliari dõ nisi ꝑꝓt quod facti fuimꝰ inimici :
et reconciliati ex in imicis: effice̾mur filii. Hincutiq
apł̃s loquebat᷑. hinc factum ẽ ut int̃ poneret qd̾ait per
unum hominẽ intrasse peccatũ. ħenun sunt eiꝰ u̾ba¬

Expanded text:
restat, ut in illo primo homine peccasse omnes intellegantur, quia in restat, ut in illo primo homine peccasse omnes intellegantur, quia in illo fuerunt omnes quando ille peccauit, unde peccatum nascendo trahitur, quod nisi renascendo non soluitur. nam sic et sanctus Hilarius intellexit quod scriptum est: i n. quo omnes peccauerunt; ait enim: in quo, id est Adam omnes peccauerunt. deinde addidit: manifestum in Adam omnes peccasse quasi in massa; ipse enim per peccatum corruptus, omnes quos genuit nati sunt sub peccato. haec scribens Hilarius sine ambiguitate commonuit, quomodo intellegendum esset \'in quo omnes peccauerunt". Propter quid autem idem apostolus dicit nos per Christum reconciliari deo, nisi propter quod facti fuimus inimici? eet reconciliati ex inimicis efficeremur filii. hinc utique apostolus loquebatur, hinc factum est, ut interponeret quod ait per unum hominem intrasse peccatum. haec enim sunt su
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ peccatum intrauit in mundũ. aut in illo pecca¬
peccauerunt. Mors quippe in greca lingua gn̾s mas¬
culini ẽ. Quod libet gͦ eligant: Aut enĩ in illo hoĩe
in illo erant om̃s. aut in illo peccato peccauer om̃s. qͥa
gn̾alit omĩum factũ ẽ qd̾ nascentes tracturi erant õs
aut restat ut dicant. qd in illa morte peccauer om̃s
S hoc quẽadmodũ possit in telligi: ñ plane uideo. In pec¬
cato enĩ moriunt᷑ homines. non in morte peccati. Nam
peccato p̃cedente : mors sequit᷑. ñ morte p̃cedente pecca¬
tum. aculeus quippe mortis ẽ. peccatũ. id ẽ. aculeus
cuiꝰ punctione fit mors. ñ aculeus quopongit mors.
Sic̃ cũ uenenũ bibit᷑. appellat᷑ poculũ mortis. qd̾ eo po¬
culo facta sit mors. ñ qd̾ morte sit poculũ factum.
aut amorte sit datum. Qd si ꝓpterea non pot̃ illis u̾bis
aplĩ peccatũ intelligi in qͦ om̃s peccauerunt. quia ĩ g̾co
unde translata ẽ epła. peccatum feminino gn̾e positũ ÷

Expanded text:
minem peceatum in trauit in mundum, aut in illo peccapeccauerunt; mors quippe in graeca lingua generis masculini est. quodlibet ergo eligant. aut enim \'in illo homiin illo erant onmes; aut in illo peccato peccauerunt omnes, quia generaliter omnium factum est, quod nascentes tracturi erant omnes; aut restat, ut dicant, quod in illa morte peccaucrumt omnes. sed hoc quemadmodum possit intellegi non plane uideo. in peccato enim moriuntur homim\'s, non in morte peccant; nam peccato praecedente mors sequitur, non morte praecedente peccatum. aculeus quippe mortis est peccatu m, id est aculeus, cuius punctione fit mors, non aculeus, quo pungit mors, sicut uenenum, si bibitur, appellatur poculum mortis, quod eo poculo facta sit mors, non quod morte sit poculum factum aut a morte sit datum. quodsi propterea non potest illis uerbis apostoli peccatum intellegi, in quo omnes peccauerunt, quia in graeco, unde translata est epistula, peccatum feminino genere positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ consciẽciȩuulne ẽẽ ñ possumꝰ. medeł spiritalib uuln̾a nrã
curemꝰ. nec qͥsdmͣ sic sibi d̾ puro atq ĩmaculato pestore blan¬
diat᷑. ut ĩnocencia sua fretꝰ medicinã ñ putet adhibẽdã ẽẽ uul¬
nerib c̃ scriptũ sit. Quisgłabit᷑ castũ se hr̃e cor: Aut qͥs gła-¬
bit᷑ mrundũ seeẽ ã peccatis: & it̾um ĩ epła ioh̃es ponat & dicat.¬

Expanded text:
e non possumus medellis spiritalibus uulnera nostra curemus. nec quisquam sic sibi de puro adque immaculato pectore blandiatur, ut innocentia sua fretus medicinam non putet adhibendam esse uulneribus, cum scriptum sit: quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se
Abbreviated transcription (Latin):
ħ quia carnalit̃ uiunt t̃ra intellegunt᷑ oremꝰ. Oramꝰ gͦ ñ solũ
ꝓ nolentib: uerũ &ẽ ꝓ repugnantib & obpugnantib. Quid
gͥ petimꝰ nisi ut fiãt ex nolentib uolentes. ex repugnãtib c̃sen¬
tientes. ex obpugnantib amãtes. aqͦ nͥ ab illo d̃ qͦ scriptũ ẽ. p̃¬
ꝑat᷑ uoluntas ad nõ: Discant ẽẽ catholici qui delignant᷑ si qͥd
mali faciunt ñ inse. si qͥdboni faciũt ñ inseipsis. s ĩ dño gła¬

Expanded text:
oramus ergo non solum pro nolentibus, uerum etiam pro repugnantibus et obpugnantibus. quid ergo petimus, nisi ut fiant ex nolentibus uolentes, ex repugnantibus consentientes, ex obpugnantibus amantes ? a quo nisi ab illo, de quo scriptum est: praeparatur uoluntas a domino ? discant esse catholici qui dedignantur, si quid mali non faciunt et si quid boni faciunt, non in se ipsis, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
quãto pꝰ in eadẽ. qñ aũt rogamꝰ ĩqͥt ne intẽptat̾onẽ ueniamꝰ
ad monem ĩfirmitatis & in becillitatis nr̃e dũ sic rogamꝰ ne
qͥs se insolent̃ extollat. neqͥs sibi suꝑbe atq arrogant̃ ali¬
humilitatẽ cdocens dixit. Higilate & orate. ne ueniatis in
dit humilis & sũmissa confessio & dõ totũ dat᷑ qͥc qͥd sup¬
plicit̃ cũ timore & honore dĩ petit᷑. ipsiꝰ pietate prestet᷑
Itẽ ad qͥrin ĩ qͦ oꝑe se pelagiꝰ uult eiꝰ imitator ẽ uideri: ait ĩ
timonia diina subiungens. int̾ cet̾a posuit apłicũ illud

Expanded text:
mus ne in tentationem veniamus, admonemur infirmitatis et imbellicitatis nostrae dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe atque arroganter alihumilitatem docens dixerit: \'uigilate et orate, ne ueniatis in dit humilis et summissa confessio et datur totum deo, quidquid suppliciter cum timore et honore dei petitur ipsius pietate praestetur. item Ad Quirinum, in quo opere se Pelagius uult eius imitatorem uideri, ait in timonia diuina subiungens inter cetera posuit apostolicum illud,
Abbreviated transcription (Latin):
possideamꝰ e celo. ipsi tra & celũ sumꝰ. & inutͦq idẽ incorpe
& spũ. ut dĩ uoluntas fiat oramꝰ. Est enim ĩter carnẽ & sp̃m col¬
lustatio. & discordantib aduersum se inuicem cotidiana c̃¬
gressio. ũt ñ que uolumꝰ ipsafaciamꝰ. dum sp̃s celestia
& diuina querit. caro tͣrena & scłaria concupiscit. & idõ
petimꝰ int̾ duo ista ope & auxilio dĩ concordiã fieri. ut dũ ĩ
spũ &e incarne uoluntas dĩ geritur. ꝙ̃ ꝑ eũ renata ẽ aĩa ser¬
uet᷑. qd̾ aꝑte atq manifeste apłs paulus sua uoce declarat.

Expanded text:
possideamus e caelo, ipsi terra et caelum sumus in utroque, id est in corpore et spiritu, ut dei uoluntas fiat oramus. est enim inter carnem et spiritum conluctatio et discordantibus aduersum se inuicem cotidiana congressio, ut non quae uolumus ipsa faciamus, dum spiritus caelestia et diuina quaerit, caro terrena et saecularia concupiscit. et ideo petimus inter duo ista opeet auxilio dei concordiam fieri, ut, dum et in spiritu et in carne uoluntas dei geritur, quae per eum renata est anima scruetur. quod aperte atque manifeste apostolus Paulus sua uocedeclarat:
Abbreviated transcription (Latin):
cia incipit. indclaritas eiꝰ & dignitas cap̃sumit. Origo et
magnitudo paciencie dõ austore ꝓcedit A qͥd iste sc̃s tãme¬
morabił eccłarũ. in u̾bo u̾itatis instructor. lib̾um arbitͥ¬
ũ negat ẽẽ ĩ hõib. quia totum dõ tribuit qd̾ reste uiuimꝰ :
Nqͥd legẽ dĩ culpat quiañ exipsa iustificari hoĩem signifi¬
cat quãdoquidẽ. qͦd illa iubet adnõ dõ p̃cib impetrãdũeẽ
declarat: slũqͥd sub noĩe grẽ fatum asserit ꝙͣ uisdicat ĩ
nullo głandũ. quãdo nrm nichil sit: Nũqͥd sic̃ isti spm̃

Expanded text:
et magnitudo patientiae deo auctore procedit. Numquid iste sanctus tam memorabilis ecclesiarum in uerbo ueritatis instructor liberum arbitrium negat esse in hominibus, quia totum deo tribuit quod recte uiuimus? numquid legem dei culpat, quia non ex ipsa iustificari hominem significat, quando quidem quod illa iubet, a domino deo precibus impetrandum esse declarat ? numquid sub nomine gratiae fatum asserit, quamuis dicat \'in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ e isti uolunt. uerum &̃ bonas eas fecisse qd nolũt.
antiquos uiros. quib d̃s̃ testimoniũ ꝑhibet. ñ ĩ con¬
ꝑatione sceleratoꝵ. s regła uͥtutũ. iust̾os fuisse non
dubium ẽ. Qd̃ adu̾sũ ẽ. manicheis. qui patͥarchas ꝓpħ̃asq
blasphemant. S qd̾ adu̾sum ẽ. & pelagianis: int̾rogati
om̃s de seipsis cũ in hoccorꝑe deg̾ent. una uoce concor¬
dissima respond̾ent. Si dixerimus quia peccatũ ñ habe¬
mͦ. nos ipsos seducimꝰ : & uitas in nob̾ñ ẽ. In fut᷑o aũ tẽ¬

Expanded text:
quod et isti nolunt, uerum etiam bonas eas fecisse, quod nolunquod et isti nolunt, uerum etiam bonas eas fecisse, quod nolunantiquos, quibus deus testimonium perhibet, non in conparatione sceleratorum, sed regula uirtutum iustos fuisse non dubium est. quod aduersum est Manicheis, qui patriarchas prophetasque blasphemant ; sed quod aduersum est et Pelagianis interrogati omnes de se ipsis, cum in hoc corpore degerent, una uoce concordissima responderent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. \'in futuro aute
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sus eos illa asolis ortu usq ad occasum omĩb suis
menbris clamet ad dm̃. Dimitte nobis debita nra. Qd
qd̾ etiam de seipsis in hac causa si int̾rogent᷑. quio
respondeant: non inueniunt: Si enĩ dix̾int se ñ
hr̃e peccatum. respondet ei iohannes. qd̾ se ipsos de¬
cipiunt. & u̾itas in eis ñ sit. Si aaũt confitentur pecra¬
ta sua. cũ se uelint eẽ xͥ corꝑis menbra: quomͦ erit il
lud corpꝰ id ẽ. eccłia. inisto adhuc temꝑe ꝑfeste sicut is¬
ti sapiunt sine macula & ruga. cuiꝰ menbra ñ m̃daci-¬
t̃ confitent᷑. sꝑhrẽ peccata. qua ꝓpt̾ & in baptismate
dimitunt᷑ cuncta peccata. & ꝑ ipsum lauacrũ aque in
u̾bo exhibet᷑ xp̃o ęccłia. sine macula & ruga. qͥa nisi
eẽt baptizata. infructuose diceret. dimitte nobis de¬
bita nrã donec ꝑducat᷑ ad głam. uͥ ei ꝑfectius nulla in¬
antiquis temꝑib ñ solũ mentes bonas ad uuisse:

Expanded text:
aduersus cos illa a solis ortu usque ad occasum omnibus suis aduersus cos illa a solis ortu usque ad occasum omnibus suis membris clamet ad deum: dimitte nobis debita nostra. quid quod etiam de se ipsis in hac causa si interrogentur, quid respondeant non inueniunt ? si enim dixerint se non habere peccatum, respondet eis Iohannes, quod se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit; si autem confitentur peccata slud corpus, id est ecclesia, in isto adhuc tempore perfecte, sicut isti sapiunt, sine macula et ruga, cuius membra non mendaciter confitentur se habere peccata? quapropter et in baptismate dimittuntur cuncta peccata et per ipsum lauacrum aquae in uerbo exhibetur Christo ecclesia sine macula et ruga, quia, nisi esset baptizata, infructuose diceret: dimitte nobis debita nostra, donec perducatur ad gloriam, ubi ei perfectius nulla inantiquis temporibus\' non solum \'mentes bonas adiuuisse\',
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiȩ quȩ p̃ꝑauit. in głam. Ira quippe non redꝰ¬
ligunt uasa miscdiȩ. qmͣ grat uita ilł misccłia p̃bea¬
t᷑. qd̾ ire uasis cũ quib eis ẽ ꝑditionis causa & massa
ꝯ munis. Ira debita & iusta rependit᷑. Et iã ħ satis sint
adu̾sus eos qui ꝑ arbitrii lib̾tatem. destruere uolut¬
¶sͣ langitate. qd̾ ũ laude scoꝵ uolunt nos asfelu
illiꝰ publicani esurire & fitire iusticiã. s uanitate illiꝰ
farisei. tamqmͣ saturatos plenosq ructare quid eis ꝓd. eͣ.
qd̾ adu̾sus manicheos qui baptisma destruunt. istidi¬
cunt baptismo ꝑfeste homines innouari. Atq ad ħ
apłi adhibent cestimonium. qui ꝑ lauacrũ aque.
eccłiam degentib scam fieri inmaculatamq testat᷑
cũ suꝑbo sensu atq ꝑu̾so contͣ orõ es ipsiꝰ eccłiȩ suas
erexerant disputationes : hoc enĩ propt̾ea dicunt
ut credat᷑ eccłia post scm̃ baptismũ. in quo fit omĩũ
remissio peccatorum. ulterius non hre peccatum. cũ

Expanded text:
e praeparavit in gloriam . Ira quippe non redligunt vasa misericordiae, quam gratuita illis misericordia praebeatur, quod irae vasis cum quibus est eis perditionis causa et massa communis, ira debita et justa rependitur. Haec jam satis sint adversus eos, qui per arbitrii libertatem destruere volugratiae largitatem. Quod uero laude sanctorum nolunt nos affectu illius publicani esurire et sitire iustitiam, sed uanitate illius pharisaei tamquam saturatos plenosque ructare, quid eis prodest quod aduersus Manicheos, qui baptisma destruunt, isti dicunt \'baptismo perfecte homines innouari\' atque ad hoc apostoli adhibent testimonium, qui per lauacrum aquae ecclesiam Ae gentibus sanctam fieri inmaculatamque testatur, cum superbo sensu atque peruerso contra orationes ipsius ecclesiae suas exerant disputationes? hoc enim propterea dicunt, ut credatur ecclesia post sanctum baptismum, in quo fit omnium remissio peccatorum, ulterius non habere peccatum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
facummꝰ ut m̾eam᷑ cũ qͥb faciat dñs. Respondet uob̃¬
ñ pelagiꝰ s ipsedñs. ego facio. & non ppt̃ uos. s ꝓpt̃
nom̃ meũ scm̃. Quid enĩ potestis facere. bo
de corde non bono: Ut aũt habeatis cor bon
dabo inquit uob cor nouũ. & spm̃ noũu dabo uob̃.
Nũqͥd potestis dicẽ pͥꝰ ambulauimꝰ in iustificationib eiꝰ.¬

Expanded text:
facimus, ut mereamur cum quibus faciat dfacimus, ut mereamur cum quibus faciat dnon Pelagius, sed ipse dominus: ego facio et non propter uos, sed propter nomen meum sanctum. quid enim potestis facere boni de corde non bono? ut autem habeatis cor bonum: dabo, inquit, uobis cor nouum et spiritum nouum dabo uobis. numquid potestis dicere: prius ambulauimus in iustificationibus ei
Abbreviated transcription (Latin):
scient q̃s quęcũq relicte fuerint in circuitu uro. qͥa ego
dñs edificaui destructas. plantaui ext̾iunatas : egodũs
locutꝰ sum & feci hȩc dicit dñs. Adhuc hoc inquirar do¬
mui isrł ut faciam eis. multiplicabo eos sicut oues ho-¬
mines. Sicut oues sanctas. sicut oues ierłm in dieb
festiseiꝰ. sicerunt ciuitates illȩ desolatȩ. plene ouium
hominũ. & scient quia egodñs. Quid remansit pelli
morticine un de possit inflari. & dedignet᷑ quando głat᷑
ut eo p̃cedente hoist̾uto ab homine ex orto ds̃ sub sequẽ¬
t̃ faciat qd̃ dignꝰ ẽ hõ : Respondebit᷑. Reclamabit᷑. contͣ¬
dicet᷑. ego facio. s ꝓpt̾ nom̃ meũ scm̃. ñ propt̾ uos ego¬
facio dicit dñs ds̃. Nichil sic eu̾tit pelagianos dicentes
grãm dĩ scdm m̾ita nrã dari. qd̾ qͥdẽ ipse pelagiꝰ et si
ñ se corrigendo. tam̃ orientales udices timendo dãna¬
uit. Nichil sic eu̾tit hanc p̃sumptionẽ dicentiũ nos

Expanded text:
 quia ego dominus aedificaui destructas, plantaui exterminatas; ego locutus sum et feci. haec dicit dominus: adhuc hoc inquirar domui Israhel ut faciam eis, multiplicabo eos sicut oues homines, sicut oues sanctas, sicut oues Hierusalem in diebus festis eius; sic erunt ciuitates illae desolatae plenae ouium hominum, et scient quia ego dominus. Quid remansit pelli morticinae, unde possit inflari et dedignetur, quando glorut eo praecedente hominis merito ab homine exorto deus subsequenter faciat quo dignus est homo, respondebitur, reclamabitur, contradicetur: ego facio, sed propter nomen meum sanctum, non propter uos egofacio, dicit dominus deus? nihil siceuertit Pelagianos dicentes \'gratiam dei secundum merita nostra dari\' — quod quidem ipse Pelagius etsi non se corrigendo, tamen orientales iudices timendo damnauit—, nihil sic euertit hanc praesumptionem dicentium : \'nos
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ cuiꝰ menbra sunt. om̃s oues hoies. qm̃ ego sc̃i dñs¬
qͥ facio te: Quid mͥ obtendis lib̾um arbitrium. qd̾
ad faciendã iꝰticiã lib̾um ñerit. nͥ ouis fuerit: Qui fac̃
gͥ oues homines. ipse ad obedientiã pietatis. humanas
lib̾at uoluntates. S qͣre istos hoĩes oues fac̃. & istos
ñ facit. ap̃ quẽ ñ ẽ. acceptio ꝑsonar : Ipsa ẽ. questio.
quam beat᷑ apłs curiosiꝰ. quã capatius ꝓponentib
ait. O hõ tu qui es qui respondeas dõ : Nũquid dicit
figmentum ei qui se finxit. quare sic me fecisti: Ipsa ẽ.
questio q̃ ad illã ꝑtinet altitudinẽ. qnͣi ꝑspicere uo
tudo diuiciarum sapiencie & scienciȩdĩ. qmͣ inscru¬
tabilia sunt iuditia eiꝰ & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis¬

Expanded text:
ecclesiae, cuius membra sunt omnes oues homines: quoniam ego sum ecclesiae, cuius membra sunt omnes oues homines: quoniam ego sum endis liberum arbitrium, quod ad faciendam iustitiam liberum non erit, nisi ouis fueris? qui facit igitur oues homines, ipse ad oboedientiam pietatis humanas liberat uoluntates. Sed quare istos homines oues facit et istos non facit, apud quem non est acceptio personarum ? ipsa est quaestio, quam beatus apostolus curiosius ait: o homo t u quis es qui respondeas deo? num quid dicit figmentum ei qui se finxit: quare sic me fecisti? ipsa est quaestio, quae ad illam pertinet altitudinem, quam perspicere uoltudu diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles ui
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid hec ꝓm̾itis desertionis. ext̃m matiõis. effo-¬
sionis sue: Absit. Ista enĩ m̾ita mala suit. ħ iune-
ad nõ edificari atq plaritari : Nũne audis. ñ ꝓpt̃ uos
ego facio : Esgo dñs edificaui destructas. plantaui ext̃¬
minatas. Ego dñs locutꝰ sum &e feci. ñ tam̃ ꝓpt̾ uos. s
ꝓpt̾ nom̃ meum scm̃. Q si multiplicat sic̃ oues hoĩes.
sic̃ oues scãs. sic̃ oues ierłm. quis facit ut cuutates ille
desolate plene sint ouium hõiũ. nͥ ille qͥ seqͥt᷑ et dic̃. Et
scient quia ego dñs: S qͥb ouib hominib implet sic̃
ẽ pollicitꝰ ciuitates. utrũ quas inuenit. an qͣs facit:
ł salmũ int̾rogemꝰ. ecce respondet audiam᷑. Nenite ad¬
oremꝰ & ꝓcidamꝰ ei. & ploremus ante dnm̃ qui fecit¬
nos quia ipse ẽ ds̃ nr̃. & nos populus pascue eiꝰ & oues
manꝰ eiꝰ. Ipse igit᷑ facit oues. quib desolatas impleat
cruitates. Quĩd mirũ qñqͥdẽ illi unice oui dr̃ hoc ẽ.

Expanded text:
numquid haec pro meritis desertionis, exterminationis, effossionis suae ? absit. ista enim merita mala sunt, haec muneraa domino aedificari atque plantari\' ? nonne audis non propter uos ego facio; ego dominus aedificaui destructas, plantaui extermipter nomen meum sane tum ? quis multiplicat sicut oues homines, sicut oues sanctas, sicut oues Hierusalem? quis facit, ut ciuitates illae desolatae plenae sint ouium hominum, nisi ille qui sequitur et dicit: et scient quia ego dominus? sed quibus ouibus hominibus inplet, sicuti est pollicitus, ciuitates, utrum quas inuenit an quas facit ? psalmum interrogemus. ecce respondet, audiamus: uenite, adoremus et procidamus ei, et ploremus ante dominum qui fecitnos, quia ipse est deus noster et nos populus pascuae eius et oues manus eius. ipse igitur facit oues, quibus desolatas inpleat ciuitates. quid mirum ? quando quidem illi unicae oui dicitur, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ. debitam. ut paruuli ex illo nullam trahen¬
tes culpam mortem paciant᷑ indebitã. Quãuis enĩ bo¬
nis cõferat᷑ ꝑ mortem. pli̾mũ boni. unde ñ nulli con¬
p ena peccati:. S ħ idõ dicunt isti dum uolunt ex u̾bis
apłi insuum sensum homines detorquere. uͥ enĩ ait a¬
postolꝰ. F unũ hoĩem: peccat ũ intrauit in mũdũ. et ꝑ
peccatũ. mors. & ita in om̃s hoiẽs mors ꝑtrausiit. ibi

Expanded text:
passus est debitam, ut paruuli ex illo nullam trahenpassus est debitam, ut paruuli ex illo nullam trahentes culpam mortem patiantur indebitam. quamuis enim bonis conferatur per mortem plurimum boni, unde nonnulli conpoena peccati? Sed haec ideo dicunt isti, dum uolunt ex uerbis apostoli in suum sensum homines detorquere. ubi enim ait apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita i
Abbreviated transcription (Latin):
ea morim᷑ quia illȩ mortuus ẽ. ille aũt mortuus est
quia peccauit. Penam dicunt transire sine culpa. et
innocentes paruulos iniꝰto supplicio puniri trahen¬
do mortem. sine m̾itis mortis. qd̾ de uno solo mediato¬
re dĩ & hominũ hoĩe xp̃o ihũ catholica fides nouit
qui ꝓ nobis mortẽ hoc ẽ. peccati penã. sine peccato su¬
bire dignatꝰ ẽ. Si cut enim potent᷑ soł idõ factꝰ ẽ hoĩs
filiꝰ. ut̃ nos ꝑ illũ dĩ filii fieremꝰ. Ita sol ꝓnobis suscep̃
sine malis meritis penam. ut nos ꝑillũ sineullis m̾i¬
tis grãm susciꝑemꝰ. quia sic̃ nob̃ ñ debebat᷑ aliquidbo¬
nic̾ ita nec illi aliquid mali. Cõmendans gͦ dilectionẽ
suam in eos quib erat daturꝰ indebitam uttã. patiꝑ
eis uoluit: indebitam mortem. hanc singłarẽ media-¬
toris p̃rogatiuam pelagiani enacuare conant᷑. ut hoc
ñ iamsit in dnõ singłare. si adam ita ꝓpt̾ culpã mortem

Expanded text:
rea morimur, quia ille mortuus est; ille autem mortuus est, rea morimur, quia ille mortuus est; ille autem mortuus est, quia peccavit: poenam dicunt transire sine culpa, et innocentes parvuvulos injusto supplicio puniri, trahendo mortem sine meritis mortis. Quod de uno solo mediatore Dei et hominum homine Christo Jesu catholica fides novit, qui pro nobis mortem, hoc est, peccati poenam sine peccato subire dignatus est. Sicut enim solus ideo factus est hominis filius, ut nos per illum Dei filii fieremus: ita solus pro nobis suscepit sine malis meritis poenam, ut nos per illum sine bonis m gratiam, quia, sieut nobis non debebatur aliquid boni ita nec illi aliquid mali. commendans ergo dilectionem suam in eos quibus erat daturus indebitam uitam pati pro eis uoluit indebitam mortem. hanc singularem mediatoris praerogatiuam Pelagiani euacuare conantur, ut hoc iam non sit in domino singulare, si Adam ita propter culpam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cheos. quia nec ipsi astrliunt originale peccatũ ex ho¬
mine pͥmo. pͥiis puro & recto corꝑe acspũ. & post ea per
arbitritim lib̾um depͣuato. deinceps in om̃s cũ morte
transisse et transire peccatum. s carnem dicunt ab ini¬
tio malũ corpꝰ de malo corꝑe. et malo spũ. & cũ malo spũ
creatam. animã uͦ bonã partem. scilicet dĩ ꝓm̾itis in¬
quinationis suȩ ꝑcibos & potũ in quib antea colli¬
gata ẽ. uenire in hominẽ. & ꝑ hominis concubitum
carnis unculo colligari. ac ꝑ hoc manichei consen¬
trunt pelagianis. non cͥmen pͥmihisminis transis¬
se ingenus humanũ. neq ꝑ carnem quan nũqͣm fu¬
isse diciuit bonã. neq ꝑ animã quam ꝑhibent cum
m̾itis. ĩ quinam̃torum suoꝵ. quib polluta ẽ ante
carnẽ uenire ĩ hoĩs carnem. S pelagiani quomͦ dict̃
solam mortem ad nos transisse ꝑadam: Si enim ꝓpt̃¬

Expanded text:
chaeos: quia nec ipsi astruunt originale peccatum ex hochaeos: quia nec ipsi astruunt originale peccatum ex homine primo prius puro et recto corpore ac spiritu, et postea per arbitrium liberum depravato, deinceps in omnes cum morte transisse et transire peccatum: sed carnem dicunt ab initio malam de malo corpore, et a malo spiritu et cum malo spiritu creatam; animam vero bonam, partem scilicet Dei, pro meritis inquinationis suae per cibos et potum, in quibus antea colligata est, venire in hominem, atque ita per concubitum carnis vinculo colligari. Ac per hoc Manichaei consentiunt Pelagianis, non crimen primi hominis transisse in genus humanum, neque per carnem, quam nunquam fuisse dicunt bonam, neque per animam, quam perhibent cum meritis inquinamentorum suorum, quibus polluta est ante carnem, venire in hominis carnem. Sed Pelagiani quomodo dicunt, « solam mortem ad nos transisse per Adam? » Si enim propte