comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Sp̃s sẽs digitus dĩ ẽẽ in libris euangłii aꝑ¬
tissime declaratur. Cum enim unus eugłista
digito dĩ scripta lex ẽ data die quinqua gesimo
ab occisione agni: et die quin quagesimo uenit
sp̃s sc̃s a passione domini nr̃i ibũ xp̃i. Idõ autẽ
digitus dĩ dicitur: ut eius operatoria uirtus.
cum patre et filio significetur. Unde et paulꝰ
ait. Hȩc autem omnia oꝑatur unus atq idẽ
sps̃: diuidens singulis pro ut uult. Sicut autẽ
ꝑ baptismum in xp̃o morimur et renascim᷑.
ita spu signamur qui ẽ digitus dĩ: et sp̃itale
signaculum. Sp̃s sc̃s iccireo in columbe spe¬
cie uenisse scribitur: ut natura eius ꝑ auẽ
simplicitatis et innocentiȩ declararetur. Un¬
de et dominus. Estote inquit simplices sicut
columbȩ. Hȩc enim auis corporalit᷑ ipso felle
caret. habens tantum innocentiã et amorem.
Sp̃s sẽs inde nomine ignis appellatur. pro eo

Expanded text:
tas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii aptas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus Evangelisdigito Dei scripta est lex, data die quinquagesimo ab occisione agni, et die quinquagesimo venit Spiritus sanctus a passione Domini nostri Iesu Christi. Ideo autem digitus Dei dicitur, ut eius cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, qui est digitus Dei et spiritale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
tur eis qui ꝑ eum diligunt dm̃ apud se autẽ
ds̃ ẽ. apud nos uero donum ẽ sed sempiteruȩ
salutis sp̃s sc̃s donum ẽ. distribuens singulis ꝓ¬
ut uult grãrum dona. Nam et ꝓpħias quibꝰ
uult imꝑtit: et peccata quibus uult dimituit.
Nam pecrata sine spũ scõ ñ donantur. Sp̃s sc̃s
inde proprie caritas noncupatur. uł quia natu-¬
ralit̃ eos a quibus ꝓcedit coniungit. et se unũ
cum eis eẽ ostendit. uel quia in nobis idagit. ut
in dõ maneamus et ipse in nobis. Unde et in
donis dĩ nichil mauis ẽ caritate: et nullum
maius ẽ donum dĩ. quam sp̃s sc̃s. Ipse ẽ et gr̃ã.
quȩ quia non meritis nr̃is sed uoluntate diui¬
na gratis datur. inde gr̃a nuncupatur. Sicut
autẽ unicum dĩ u̾bũ ꝓp̾e uocamꝰ nomine sapi¬
entie. cũ sit uniu̾ salit̃ ⁊ sp̃s sc̃s ⁊ pat̾ ipse sapientia :
cum sit et pater et filius uniuersaliter cari¬

Expanded text:
tur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem tur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus sanctus inde proprie caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit unicum sit et Pater et Filius universaliter cari
Abbreviated transcription (Latin):
ablatus fuerit sponsus. Item paraclitus. pro
eo quod consolationem prestet animabꝰ quȩ
gaudium tẽporale amittunt. Alii paraclitũ
latine oratorẽ uł aduocatum int̃p̃tantur.
Ipse enim sp̃s sc̃s dicit. ipse docet. ꝑ ipsum da¬
tur sermo sapientiȩ: ab ipso sancta scriptura
propter dona quȩ de unita eius plenitudine
particulatim quiq ut digni sunt consequi
ꝓmerentur. Ipse enim sp̃s sapientie et intellectꝰ.
sp̃s consilii et fortitudinis. sp̃s scientiȩ et pieta¬
tis. sp̃s timoris domini. Sp̃s autem principalis
in psalmo quinquagesimo legitur. ubi quia ter¬
non ẽ corpus et tamen ẽ.: uidetur restare ut sp̃s
sit. Intelligunt enim ibi ñ nulli trinitatem sig¬
nificari. in spũ principali patrem. in spu recto fi
dicitur. eo quod datur. Adando enim donum ẽ
pleti linguis omnium gentiũ loquebantur.
In tantum autẽ donumꝰ dĩ ẽ. in quantum da¬

Expanded text:
ablatus fuerit sponsus.' Item Paracletus, pro ablatus fuerit sponsus.' Item Paracletus, pro eo quod consolationem praestet animabus, qui gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura propter dona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spiritus scientiae et pietatis: Spiritus timoris Domini. Spiritus autem principalis in Psalmo quinquagesimo legitur, ubi quia ternon est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intellegunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem: in Spiritu recto Fildicitur, eo quod datur. A dando enim donum est pleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum da
Abbreviated transcription (Latin):
tate credantur. Procedens autem dicitur testi-¬
monio domini dicentis. Multa adhuc habeo
quȩ uobis loquar: sed non potestis illa modo
per ad ꝑagenda oꝑa trinitatis in desinenter pro.¬
cedit. Hoc autem inter ẽ. inter nascentem fi¬
lium et ꝓcedentem sp̃m sc̃m. quod filius ex uno
nascitur: sp̃s sc̃s ex utroq procedit. Et idõ dicit
gitur. Dictum ẽ enu de illo. et quȩ uentura
sunt adnuntiabit uobis. et utiq angelus
grece. latine niuitius interpretatur. Unde et
duo anglĩ apparuerunt loth in quibus dñs
singłariter appellatur. quos intelligimus
filium et sp̃m sc̃m. Nam pater nunquã legit᷑
latione dicitur. Paraclisis enim grece. latine
consolatio appellatur. Ae p̃c enim eum apłis lu¬
gentibus misit. postquam ab eorum oculis ipse
in celum ascendit. Consolator enim tristibus mit¬
titur: scd̾m illam eiusdem domini sententiam.
dixit. Iunc lugebunt filii sponsi. cum ab eis

Expanded text:
tate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo per ad peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. 8. Hoc autem interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascitur; Spiritus sanctus ex utroque procedit, et ideo dicit gitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filium et Spiritum sanctum; nam Pater nunquam legiturlatione dicitur; παράκλησις enim Graece, Latine consolatio appellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, poin caelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam eiusdem Domini sententiamMa dixitMatth. 9, 15: 'Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
piritus sẽs idõ predicatur ds̃ quia ex patre
filioq procedit: et substantiã eorũ habet.
Neq enim aliud de patre ꝓcedere potuit.
quam quod ipse ẽ pater. Sp̃s sc̃s autem dictꝰ.
scdm̃ id qͦd ad aliquid refertur spiratuᷤ. et spi¬
rans utiq spũ inspirans ẽ. et ex eo appellatus
sp̃s ẽ. P roprio autem modo quodam dicitur sps
eorum sp̃s sit. Nam et hoc nomen quod sp̃s dici¬
tur. ñ sedm id quod refertur ad aliquid: sed se¬
cundum id quod aliquam naturam significat.
Omnis enim incorporea natura. sp̃s in scripturis
sacris appellatur. Unde ñ tantum patri et fi.¬
lio et spũi scõ. sed omin rationali creaturȩ et ani¬
me hoo uocabulum congruit. Idõ igitur sp̃s
dĩ sanctus uocatur. quia patris et filii sc̃ĩtas
est. Nam cum sit et pater sp̃s. et filius sp̃s
et pat̃ sc̃s̃. ⁊ filiꝰ sc̃s: ꝓprie tam̃ ipse uocatur sp̃s¬
ne duo in trinitate filii suspicentur. Id̾o ñ pre¬
dicatur ingenitus ne duo patres in ipsa trimi¬

Expanded text:
piritus sanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spireorum spiritus sit. Nam et hoc nomen, quod Spiritus dicitur, non secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur, unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit. Ideo igitur Spiritus Dei sanctus vocatur, quia Patris et Filii sanctitas est. Nam cum set Pater sanctus et Filius sanctus, proprie tamen ipse uocatur Spne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trini
Abbreviated transcription (Latin):
bus mutis que ñ habent rationem. cũ mor¬
tale. discernitur ab angłis qui nesciunt mor¬
tem. Proprium. ut risibile. homo ẽ enim qui
ridet. et hoc preter bominem nulliꝰ animalis
est. Accidens ut color in corpore. doctrina in
animo. Hȩc enim temporum uarietate. et
accidunt et mutantur. Et ẽ ex omnibus
his quinq partibꝰ oratio plenȩ sententię. Ita
Homo ẽ animal rationale. mortale. risibile.
boni maliq capax. Sic etiam in omni orati¬
one substantiali. Iam diu interponere de¬
bemus species et differentias. quam diu sec lu¬
sis omnibus quȩ hoc idem eẽ possunt ad id ꝑ¬
ueniatur. ut ꝓprietas iam certa teneatur.
Isagogas autem ex greco in latinum transtu¬
lit uictorinus orator. Cominentũq eius
quinq libris boetius edidit.
e cathegoriis aristotilis

Expanded text:
bus mutis, quae non habent rationem. Cum dicitur morbus mutis, quae non habent rationem. Cum dicitur mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. De categoriis aristotelis
Abbreviated transcription (Latin):
Item rationale ꝓpter illa quȩ ratione ege¬
ant. mortale autem ꝓpter id quod non an
głs ẽ. Postea discretis atq sedusis. adiectũ
ẽ ꝓpͥum nomen in parte postrema. risu ca¬
pax est enim solum hominis. Sic ꝑfecta ẽ
randum. Cuius disciplinȩ diffinitionem
plenam ex istimauerunt aristotiles et tulliꝰ.
ex genere et differentiis consistere. Quidam
postea pleniores in docendo eius ꝑfectam sub¬
stantialem diffinitionem in quinq partibus
uelut in menbris suis diuiserunt. quarum
prima ẽ de genere. secunda de specie. tercia
de differentia. quaita de ꝓprio. quinta de
accidenti. Genus ut animal ẽ. enim uocabu¬
lum generale et cõmune omnium animã
habentium. Species ut homo ẽ. enim specia¬
litas qua separatur a ceteris animantibus.
Differentia. ut rationale mortale. His enĩ
duobus differt homo a ceteris. Cum enim
dicitur rationale. discernitur ab irrationali¬

Expanded text:
Item rationale, propter illa quae ratione egeItem rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte postrema risus capax: est enim solum hominis, quod ridet. Sirandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationali
Abbreviated transcription (Latin):
ost philosopbiȩ diffinitiones in quibus
generaliter omnia continentur: nunc
isagogas porfirii expediamus. Isagoga quip¬
pe grece. latine introductio dicitur: eorum
scilicet qui philosophiam incipiunt. conti¬
nens in se demonstrationem pͥmarum ratio¬
num de qualib& re quidsit. suaq certa ac sub¬
stantiali definitione declaretur. Nam posi¬
to pͥmo genere. deinde species. et alia quȩ ui¬
cina ee̾ possunt subiungimus. ac discretis
cõmunionibus seꝑamus Tam diu int̾ponen¬
tes differentias. quousq ad ꝓprium enis
de quo querimus signata eius expressione
ꝑueniamus. ut puta. homo ẽ. animalratio¬
nale. mortale. terrenũ. bipes risu capax. ge
nus animal cum dictũ est. substantia ho¬
minisus declarata ẽ. Est enimad hominẽ
genus animal. sed quia late patebat. adiecta
est species id ẽ. homo. Terrenum iam exclu¬
sum ẽ. id quod aut et hereum. aut humidũ.
Differentia uero ut bipes. quȩ ꝓpter anima¬
lia posita ẽ: quȩ multis pedibus innitunt᷑.

Expanded text:
ost Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes diffede quo quaerimus signata ejus expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. 3. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. 103 Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae lia posita est quae multis pedibus innituntur.
Abbreviated transcription (Latin):
rammatica ẽ scientia recte loquendi. et
origo et fundamentũ liberalium littera¬
rum. hȩc in disciplinis post litteras cõ¬
munes inuenta ẽ. ut iam qui didicerunt lit¬
teras ꝑ eam recte loquendi rationem sciant.
Grammnatica autem alitteris nomen accepit.
graminata enĩ greci litteras uocant. .Ul.

Expanded text:
rammatica est scientia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut jam qui didicerunt litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit: γράμματα enim Graeci litteras vocant. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
N fiteatrum locus ẽ spectaculi ubi pugnant
gladiatores. et inde ludum gladiatorium di¬
ctum quod in eo iuuenes usum armorum diuerso mo¬
tu condiscant. et modo inter se aut gladiis aut pug¬
nis certantes. modo contra bestias incedentes: ubi ñ odio
sed premio in lecti subeunt ferale certamen. Anfitea
Nam anfiteatrum rotundumẽ: teatrum uero ex
medio anfiteatro ẽ semicirculi figuram habens.

Expanded text:
itheatrum locus est spectaculi, ubi pugnant gladiatores. Et inde ludum gladiatorium dictum quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu condiscant, et modo inter se aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes; ubi sed premio illecti, subeunt ferale certamen. Amphithenam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheatro est, semicirculi figuram habens.
Abbreviated transcription (Latin):
componit uesꝑ olimpo. Tenebras autem dictas
omnes silent. Conticissere enim silere ẽ. Intẽpe¬
stum ẽ medium et inactuosum noctis tempis.
quando agi nichil potest. et omnia sopore quie¬
ta sunt. Nam tempus ꝑse ñ intelligiturꝰ. nisi
ꝑ actus humanos:. medium autem noctis actu ca¬
ret. Ergo intempestas. in actuosa. quasi sine tem¬
pore hoc ẽ sine actu ꝑ quem dinoscitur tempus.
unde ẽ. Intempestiue uenisti. Ergo intem pesta
dicitur: quia caret tempore idẽ actu. Gallicini¬
um ꝓpter gallos. lucis prenuntios dictum. Ma¬
tutinum. ẽ. interabscessum tenebrarum et auro¬
rȩ aduentum: et dictum matutinum quod hoc tẽ¬
pus inchoante mane sit. Diluculum. quasi iam
incipiens parua diei lux. Hec et aurora que solẽ
prȩcedit. Est autem aurora diei clarescentis ex¬
ordium. et pͥmus splendor aeris qui grece eoos
dicitur quam nos ꝑ diriuationem auroram uoca¬
eoos eurus equos eoasq acies.

Expanded text:
conponit vesper Olympo. Tenebras autem dictas, conponit vesper Olympo. Tenebras autem dictas, omnes silent. Conticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergo intempesta inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est: 'Intempestive venisti.' Ergo intempesta dicitur quia caret tempora, id est actum. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum; et dictum matutinum quod hoc tempus inchoante mane sit. Diluculum quasi iam incipiens parva diei lux. Haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium et primus splendor aeris, qui Graece ἡὼς dicitur; quam nos per derivationem auroram vocaEoos Eurus equis. et Virg.
Abbreviated transcription (Latin):
ox anocendo dicta eo quod oculis noceat. quȩ
iccirco lunȩ ac siderum lucem habet. ne inde¬
cora e̾ẽt. et ut conso laretur omnes nocte oꝑantes
et ut quibusdam animantibus quȩ lucem solis
ferre ñ possunt. ad sufficientiam temꝑaretur.
Noctis autem et diei alt̾natio ꝓpt̃ uicissitudinẽ
dormiendi uigilandiq effecta ẽ. et ut oꝑis diur¬
ni laborem noctis requies temꝑet. Noctem
autem fieri aut quia longo itinere lassatur sol
et cum ad ultimum cęli spatium ꝑuenit elan¬
guescit. ac tabefactus efflat suos ignes. aut qͥa
eadem ui sub terras cogitur. qua suꝑ terras ꝑtu¬
lit lumen. et sic umbra terrȩ noctem facit. Un
bra magna terramq polumq. Noctis partes
septem sunt. id ẽ uesꝑ. crepusculum. conticiniũ.
intẽpestum. gallicinium. matutinum. diluculũ¬
bium dicimus. hoc ẽ inrter lucem et tenebras.
Uesꝑum ab stella occidentali uocatum. quȩ
solem occiduum sequitur: et tenebras sequentes
precedit. De qua uirgilius. Ante diem clauso

Expanded text:
ox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat suos ignes; aut quia eadem vi sub terras cogitur qua super terras pertulit lumen, et sic umbra terrae noctem facit. Undbra magna terramque polumque. Noctis partes septem sunt, id est vesper, crepusculum, conticinium, intebium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. erum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur et tenebras sequentes praecedit. De qua Vergilius Aen. 1, 374: Ante diem clauso
Abbreviated transcription (Latin):
em aut̃ .ii. post diluuium
Q̃ arfaxat a quo caldei
Arfaxat auũ.cxxxu.
q̃ sala. a quo samarite et indi.
ala aun. cxxx. E eber
a quo hebrei
Eber anñ. cxxxiiii. & faleg.
dii primum adorantur
regnum inchoat scitarũ.
regnum egiptiorum nascitur.
lachor anñ. Lxxuiiii. E thara.
regnũ assiriorũ et sicinioꝵ exorit᷑.
⁊oroastres magicamn repꝑit.

Expanded text:
em anno II. post diluvium genuit Arfaxat, a quo Chaldei. Arfaxat anno XXXV. genuit Sela, a quo Samaritae et Indi. Sela anno XXX. genuit Heber, a quo Hebreieber, ann. CXXXXIV, genuit Phaleg. Dii primum adorantur,Regnum inchoat Scytharum,Regnum Aegyptiorum nascitur, Nachor ann. LXXIX genuit Thara. Regnum Assyriorum et Siciniorum exorituZoroastres magicam repperit.
Abbreviated transcription (Latin):
cluditur. semicireuli figuram habens. in quo
stantes omnes inspiciunt. cuiꝰ forma primum rotun¬
da erat sicut᷑ amphiteatri. postea ex medio anfitea¬
tro theatrum factum est. Theatrum autem ab specta
uero theatrum. idem et ꝓstibulum: eoquod post ludos¬
exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lu¬
panar uocatum ab eisdem meretricibꝰ q̃ ꝓpter uul¬
gati corporis leuitatem lupȩ noncupabantur. Nam
lupe meretrices sunt a rapacitate uocatȩ. quod ad se
rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim
apaganis constituta sunt. ut pudor mulierum infe-¬
licium ibi publicaretur. et ludibrio haberentur tam
hi qui facerent. quam quȩ paterentur. X Liii.¬
cena autem erat locus infra
theatrum in modum domus instructa cum
pulpito qui pulpitus orcistra uocabatur. ubi eanta¬
bant comici tragici. atq saltabant istriones et mimi.
Dicta autem scena greca appellatione eo quod in speciẽ
domus erat instructa. unde et apud hebreos taber-¬

Expanded text:
cluditur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cujus forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectacuvero theatrum, idem et exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur. Scena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orcistra vocabatur, ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena greca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa: unde et apud hebreos taber
Abbreviated transcription (Latin):
Rcistra autem pulpitũ erat scenȩ. ubi salta¬
tor agere posset. aut duo inter se disputare.
bi enim poete comedi & tragedi ad certameti
conscendebaq̃.¬
Fficia scenica tragedi. comedi. temelici. istri.¬
ones. muni. et saltatores. Tragedi sunt qui
antiqua gesta atq facinora sceleratorum regum
luetuoso carmine spectante popło concineba iit.
omedi sunt qui priuatoꝵ¬

Expanded text:
rcistra autem pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poete comedi et tragedi ad certamen conscendebaOfficia scenica, tragedi, comedi, themelici, histriones, mimi et saltatores. Tragedi sunt, qui antiqua gesta, atque facinora sceleratorum regum, luctuoso carmine, spectante populo, concinnebant. omedi sunt, qui privato
Abbreviated transcription (Latin):
oriacus autem circulus ẽ. qui ex linearum
quinq angulis ex una linea constat.
XxIIII. De candido circulo.

Expanded text:
Zodiacus autem circulus est qui ex linearum quinque angulis et ex una linea constat. CAPUT XLVI. De candido circulo.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et instructura infidus. nisi fuerit multa fuffre¬
natione deuinctus. Fluuiatilis silex. semꝑ ueluti
madens ẽ. hunc ȩstate exhiberi oportet: nec ante bi¬
ennium inserere in structuris domorũ. Fictilium
oꝑum ad parietes et fundam̃ta coctis laterculis ad
tecta inbriculis tegulisq aptantur. Tegulȩ uocate¬
qͦd tegant edes et imbrices: qd accipiant imbres. legula
autẽ pͥmȩ positionis nom̃ cuiꝰ diminutiuũ tigillũ. La¬
tabulis. Latẽs autẽ crudi sunt : qͥ⁊ ipsi inde noĩati. qͦd
latiligneis formis efficiunt᷑. qͣd̾ cratesdicunt᷑ in qͥbꝰ lutũ
ꝓ hisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enĩ
conexiones cannarum dicti apoton cratiti id est
quod se inuicem teneant. Lutum autẽ uocatũ
quidam ꝑ antifrasin putant: quod ñ sit mundũ.
Nam omne lotum mundum ẽ. Calcis iuua
dicta. quia dum sit tactu frigida: intus occultũ

Expanded text:
tis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffretis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegulisqquod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Latabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati quod lati ligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro isdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim conexiones cannarum, dicti ἀπὸ τοῦ κρατεῖν, id est quod se invicem teneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum
Abbreviated transcription (Latin):
atq fortissimus. Concleatius cocleis lapillisq
et arena coneretus: asꝑrimus et int̾dum fistulo sus.
Columbinus a colore auis noncupatus. natura uiemꝰ
gipso. et mollicie simillimus. Molaris in parietibus
utilis. quia ẽ quȩdã pinguior natura eiꝰ. duraq et
aspera: ex quo etiam et mole fiunt. unde et nom̃
traxit. Huiꝰ quatuor genera. albus niger. ꝑmixtꝰ.
ac fistulosus. Sfungia lapis creatus ex aqua leuis
ac fistulosus. et cameris aptus. Silex durus lapis:
ex euiꝰ genere nigri silices optimi quibusdã in locis et
rubentes. Albi silices contra uetustatẽ incorrupti: idem
et i monumentis scalpti et incorrupti ꝑmanent.:
quibus ne ignis quidem nocet. Nam ex his etiam
formȩ fiunt. in quibus ęra fundunt᷑. Uiridis silex
uehement᷑ et ipse igni resistens: sed nusquã copio¬
sus. et ubi inuenitur lapis non saxum. Pallidus
in cemento raro utilis. Elobus contra inuirias for¬

Expanded text:
atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias for
Abbreviated transcription (Latin):
bant. inde et instanrare dicebant. Constat autẽ
constructio fundamento. lapidibus. calce. arena.
et lignis. Fundamentũ dictum quod fundus sit
edificii. Idem et cementum a cedendo dictum quod
crasso lapide surgat. Lapides instructuris apti al¬
bus. tiburtinus. columbinus. fluuiatilis. sfungia. ru¬
beus. et reliqui. Albus lapis. alius durus. alius
mollis. Mollis dentata serra secatur: tractabilis in
oꝑe est. ita ut in eo quasi in ligno littere scribant᷑.
Tiburtinuis a loco italie dictus.: qui dum sit ad fa¬
bricam fortis. uapore tamen dissilit.. Tofus edificiis
inutilis est. fundamentis aptus. mortalitate et
mollicia. Ex estu enim et alitu maris format᷑: et
uerberatur imbribus. Arenacius lapis concretus
maris arenis: hic et bibulus dicitur. Seruat enĩ
humorem acceptum: idem et in betica gaditanꝰ
ab insula oceani: ubi plurimus exciditur. Pipe¬
rinus subalbidus cum punctis nigris: durus

Expanded text:
bant: inde et instaurare dicebant. Constat autem bant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus
Abbreviated transcription (Latin):
greci inuentorem dedalum ad serunt. Iste enim pri-¬
mus didicisse fabricam a minerua dicitur: fabros
autem siue artifices greci tectonos uocant: idest
instructores. Architecti autem cementarii sunt:
qui disponunt in fundamentis. Unde et apłs de
semet ipso. Quasi sapiens inquit architectus fun¬
damentum posui. Machiones dicti a machinis
in quibus insistunt: ꝓpt̃ altitudinem parietum.
ft̃ tres. Dispositio constructio. uenustas. Dispositio
Constructio autem uł instruc̾tio uocata. eo
quod instringat et coerere faciat: ut lapides luto.
et ligna et lapides inuicem sibi. Nam et intin¬
ctio ferri in aqua. instructura ẽ. nisienim candens
tinguatur: stringi et coherere ñ potest ferrum. Itẽ
constructio a multitudine lapidum et lignorum
dicta: unde et stiues. Aluid ẽ enim edificatio ali¬
ud instauratio. Nam edificatio noua constructio
est. iustauratio uero quod reparatur ad instar pri-¬
oris. Nam iustar ueteres ꝓsimilitudine pone¬

Expanded text:
Greci inventorem Dedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Greci tectonos vocant, id est instqui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. 2. Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum.  sunt tres: dispoConstructio autem vel instructio vocata, eo quod inset ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine pone
Abbreviated transcription (Latin):
uenustate edificiorum. Uenustas est quic¬
quid illud ornamenti et decoris causa edificiis addi¬
tur: ut tectorum auro distincta. Laquearia. et
preciosi marmoris crustȩ: et colorum picture.XII.
quod lacus quosdam quadratos uł rotundos ligno
uł gipso uł coloribus habeãt pictos: cum signis inter
micantibus principalit̾ autem lacus dicitur. Ut lu¬
cius. Resultant edesq lacusq. Cuiꝰ diminutio la¬
cunar facit. ut oratius. Neq aureum mea reui¬
tet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio lacuna¬
rium. et ꝑ amtisticoni laquearium facit. A¬
moris: unde et marmorati parietes crustati
dicutur. Quis autem marmora secandi in crustas
excogitauerit: non constat. Fiunt autem arena
et ferro serraq in pretenui linea. premente are¬
nas. tractuq ipso secante. Sed crassior arena plus
erodit marmoris: nam tenuis fabricis et politu¬
ris ad commodata ẽ.
XIIII. De li tostrotis.

Expanded text:
venustate aedificiorum. Venustas est quidvenustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae. CAPquod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signiicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. moris; unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabricis et polituris adcommodata est. § 14 De lithostrotis.
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Basis autem nomen petre ẽ fortissimȩ : siro ser¬
mone. Capitella dicta: quod sint columnarum capi-
ta. quasi suꝑ collum caput. Epistilia sunt quȩ suꝑ
capitella columnarum ponuntur: et ẽ grecum. Laui
autem pauimenta. eo quod paueantur idest cedan¬
tur: unde et pauor quia cedit cor. Ostracus est
pauimentũ testacium. eo quod fractis testis calce
adiixto feriatur. Testa enim greci ostradicunt. Ra¬
admixtos. quos in pauimentis faciendis suꝑfundunt.¬
uasit in modum canne. Sane canalem melius ge¬
nere feminino quam masculino ꝓferimꝰ. Histule¬
aquarum sunt dictȩ quod aquas fundant et mit.¬
tant. Namstola grece: mittere ẽ. Forme earũ
ꝑ magnitu dine aquȩ et capacitate fiunt.: ꝑ quas
aquȩ ꝑcertos modulos diuiduntur. e quibus ẽ uncia.
et quinaria. digitus quadratus. digitus rotundus.
et ceteri modi cuiꝰq causȩ xI. De uenustate:
ucusq partes constructionis. Sequitur: de

Expanded text:
dus. Basis autem nomen petrae est fortissimae Syro serdus. Basis autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Cta, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, iautem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum; eo quod fractis testis calce admixta feriatur; teste enim grece ostra dicunturadmixti quos in pavimentis faciendis superfundunt,a sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimuaquarum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacitatis modo fiunt. Possunt aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et caeteri modi quique. CAPUT XI. De venustate. 1. Hucusque partes constructionis, sequitur de
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam enim arserit aquis incenditur: quibus
solet ignis extingui. oleo extinguitur: quosolet
ignis accendi. Usus eius in structuris fabricȩ neces¬
sarius. nam lapis lapidi non potest ad herere fortiꝰ.
nisi calce conunctus. Gipsum cognatũ calci est
et est grecum nomen. Plura eiꝰ genera. Omnium
autẽ optimum lapide speculari. Est enim signis¬
na ab ariditate dicta. ñ ab adherendo in fabricis ut
det. aut si in uestem candidam sparsa. nichil sor¬
tunditate uocatȩ: in quibꝰ totiꝰ fabricȩ pondus
erigitur. Anti qua ratio erat columnarum alti-¬
tudinis. tercia pars latitudinum. Renera ro-¬
tundarum quatiior. Dorice. ionice. tuscanicȩ. corinteȩ.
mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes.
Quintum genus ẽ earum quȩ uocantur attice: qua-¬
terius angulis aut amplius paribus laterum inter-¬
uallis. Bases fulture sunt columnarũ. quȩ a fundam̃¬
to consurgunt: et suꝑpositȩ fabricȩ sustinent pon-¬

Expanded text:
ontinet ignem, aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Giet est Graecum nomen: plura ejus genera; omnium autem optimum de lapide speculari. Calx vina ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, utdat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sortunditate vocate, sunt in quibus totius fabrice pondus erigitur: antiqua ratio erat columnarum altitudinis tertia pars latitudinis. tundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum interallis. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pon
Abbreviated transcription (Latin):
sonus sicut et plena figura. potestatem autẽ
natura dedit. uoluntas ordinẽ. inter figuras
dictum ꝓpter quod longius sit apedibus et
in cacumine littere apponatur. ẽ enim linea
iacens suꝑ litterã equaliter ducta. De gͣmmati

Expanded text:
sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem et apicem. Inter figuras  dictum propter quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta. Figura
Abbreviated transcription (Latin):
&.z. ꝓpter nomina scilicet greca et hȩ apud
romanos usq ad augusti tempus ñ scribebant᷑:
sed ꝓ.⁊. duo. ss. ponebant. ut ylarissat ꝓ
ẏlarizat.Pro.u. uero .i. scribebant. Unicuiq aulit.¬
terȩ tͥa accidunt. Nomen quomodo uocetur. figu-¬
ra. quoca ractere signetur. Potestas. quȩ uo¬
calis. quȩ consonans habeatur. A quibusdã
et ordoadicitur: id est quȩ prȩcedit. quȩ sequi¬
tur. ut. a. prior sit. subsequens. B. A. litt̾a
autem in omnibꝰ gentibꝰ idõ prior est littera¬
rum: ꝓ eo quod ipsa prior nascentibus uocem
aperiat. Nomina autem litterarũ gentes
ex sono ꝓpriȩ linguȩ dederunt. notatis oris.
sonis. atq discretis. Nlam postquã eas am¬
maduerterunt. et nomina illis et figuras
imposuerunt. Figuras autem partim ex pla-¬
cito partim ex sono litterarum formauert̃.
ut puta .i. et .o. quarum uni sicut exilis
sonus: ita tenuis uirgula. Alterius pinguis

Expanded text:
et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
tione adiecta postea ẽ: unde et aplerisq aspi¬
ratio putatur eẽ ñ lictera. quȩ ꝓinde aspirati.¬
onis nota dicitur: quia uocem eleuat. Aspira¬
tio enim ẽ sonus uberius eleuatꝰ. Cuiꝰ contraria ẽ.
ꝑsodia. sonus equaliter flexus. R. litteram
saluius ludi magister. postea latinis adiecit.
ut in sono discrimen faceret duarum litterarũ.
c. &.q. quȩ ideo suꝑuacua dicitur: quia ex.¬
ceptis Kalendis suꝑflua iudicatur. ꝑ .c. enĩ
u niuersa exprimuntur. q. litteram nec
greci resonant. nec hebrei Exceptis enim
latinis. hanc nulla alia lingua habet. Hec
prius ñ erat. Unde et ipsa superuacua ẽ uo-¬
cata. quia ꝑ .c. cuncta ueteres scripserunt.
.X. littera usq ad augusti tempus ñdum apud
latinos erat. sed ꝓ ea .cͦ. et .s. scribebant. unde
duplex uocatur.: quia ꝓ .c. et .s. ponitur: un¬
de et ex eis dem litteris compositum nom̃ habet.
A grecis duas litteras mutuauit latinitas.y.

Expanded text:
tione adiecta postea est. Unde et a plerisque aspitione adiecta postea est. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K lSalvius ludimagister prius Latinis adjecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum c et q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis kalendis superflua judicatur: per c enim universa exprimimus. 13. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei; exceptis enim Latinis, hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata, quia per c cuncta veteres scripserunt. 11 14. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea c et s scribebant; unde et duplex vocatur, quia pro c et s ponitur; unde et ex eisdem litteris compositum nomen habet. 15. A Graecis duas l
Abbreviated transcription (Latin):
cumq int̃ duas uocales inuenitur. ꝓduabus
consonantibꝰ habetur. ut troia. geminatur
tur. Consonans non ẽ. quia.q. precedit. idõq
quando nec uocalis nec consonans. ẽ: sine dubio
nichil ẽ. Eadem et digamori a grecis uocatur.
litterȩ quȩ duplicem gaminam habet. ad cuiꝰ
similitudinem coniunctas uocales. Digamon
appellari grammatici uoluerunt: ut uotũ.
uirgo. Int̾ semiuocales autẽ quȩdam liquidȩ
dicuntur. ꝓpterea quia interdum in una
sillaba post̾ posite aliis consonantibꝰ deficiuñ.
et a metro excluduntur. Ex quibus duȩ apud
latinos liquescunt. Let .R. ut fragor. flatꝰ.
Relique.M. &.N. apud grecos liquescunt.
ut. M Nes theus. Decem et septemlatinis
litteris uetus seriptura constabat. unde et legi¬
time nominantur. illa ratione scilicet. uel
quod ab . e. uocali incipiunt et inmutum
sonum desinunt. ut sunt consonantes: uel qͦd
a suo sono incipiant. et in uocalem .e. desinat̃.

Expanded text:
cunque inter duas vocales invenitur, pro duabus cunque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut Troia. Geminatur itur; consonans non est, quia q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digamma a Graecis vocatur, litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt L et R, ut 'fragor', 'flatus'. Reliquae M et N apud Graecos liquescunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiunt et in vocalem E desinunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
uocales et in mutas. Semi uocales dictȩ eo quod
quiddam semis de uocalibus habeant. ab. e.
quippe uocali incipiunt. et desinunt in natu-¬
iectis sibi uocalibus nequaquam erumpunt.
si enim eis extremum uocalis detraxeris sonum.
tem et semiuocales et mutas a ueteribus et sonas
et semisonas. et insonas dictas. Int̾ uocales au-¬
tem .i. et .ii. apud graminaticos uarias habent
significationes. Nam modo uocales sunt. mo¬
dosemiuocales. modo mediȩ sunt. Uocales idõ
sunt. quia solȩ positȩ sillabas faciunt: et aliis
consonantibus coniunguntur. Consonantes
idõhabentur. quia int̾dum habent post se
uocales. in hisdem sillabis constitutas. ut ianꝰ
uates: et habentur ꝓ consonantibus. Mediç
autem ideirco dicuntur qm̃ naturaliterᷤ solȩ
medium sonum habent: ut. ilus. unus. Coniun¬
cte aliis pinguius sonant: Ut ianusaianus.
solȩ enim aliter sonant aliter iunctȩ .l. uero
ꝓpterea interdũ duplex dicitur. quia quotiens

Expanded text:
vocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod vocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in natuiectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, tem et semivocales et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', 'unius'. Coniunctae aliis pinguius sonant, ut 'Ianus', 'vanus'. Solae enim aliter sonant, aliter iunctae. I vero propterea interdum duplex dicit
Abbreviated transcription (Latin):
atinas litteras carmentis nimpha prima
italis tradidit. Carmentis autẽ dicta quia car¬
minibus futura canebat. cȩterũ ꝓprie uocata
nicostrata. Littere autẽ aut cõmunes sunt
aut lib rales: cõmunes dictę. quia multi eas
in cõmune utuntur: ut scribere. et legere. Li¬
brales. quia eas tantũ illi nouerunt qui li¬
bros conscribunt. recteq loquendi dictandi¬
q rationem nouerunt. Litterarum modus:
duplex ẽ. Diui duntur enim pͥncipaliter in
duas partes: in uocales et consonantes. Uocales
dum nichil ẽ. quia alicubi nec uocalis nec con
sunt quȩ directo hiatu faucium sine ulla conli¬
sione uarie emittuntur: et dicte uocales quod
per se uocem impleant. et ꝑse sillabam faciant.
nulla alia adherente consonante. Consonantes
sunt quȩ diuerso motu linguȩ uel impressione
labrorum efficiuntur. et uocatȩ consonantes.
quia ꝑ se ñ sonant. sed iunctis uocalibꝰ consonats.
Heȩ in duabus partibus diuiduntur: in semi¬

Expanded text:
atinas litteras Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales dum nihil est, quia alicubi nec vocalis, nec consunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex urbe soloq que nunc ponpeiopolis ap¬
pellatur ꝓfecti cum apud alios cõmorantes
suam et illorum linguã uitiose inconsequentq
confunderent. soloecismo nom̃ dederunt: un¬
de et similit̃ loquentes soloecismos facere di¬
cuntur. Soloecismus autẽ aputd poetas soema
dicitur: quotiens in uersu necessitate metri
factus inuenitur. Cũ autẽ ñ inuenitur ne¬
cessitas: ꝑmanet soloecisim culpa. Soloecis¬
mus fit duobꝰ modis. aut ꝑ partes orationis: aut
ꝑaccidentia. ꝑ partes orationis fit. si alterã
partem ꝓaltera ponamꝰ: ut puta si prepositi¬
ones aduerbiis applicemus. Per accidentia fit
id.ẽ. ꝑ ea quȩ accidunt partibus. ut puta ꝑ
qualitates. et genera. et numeros. figuras. et
casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi.
sicut donatus exposuit. Fiunt prȩterea et plu¬
rimis modis. Nam luciliꝰ: centum genera
solo ecismorũ dixit. Quos om̃s uitare potius
quam sequi debent: qui regulam recte loquen¬
di tenere student.

Expanded text:
qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessifactus invenitur; cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. 4. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis fit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta per qualitates, casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet.