comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brae erant. quia lux ibi non erat.
antequam ds̃ uerbo faceret lucem:
S ed qui a nondistingunt inter lucem
quod est ipse ds̃. et lucem quam fecit
ds̃: ideo putant. eẽ. consequens ut
intenebris ipse fuerit antequam
faceret lucem. cum tenebrae essent
super abyssum: antequam diceret
mento utrumq de illo dicitur: Nam
et ds̃ lux est & tenebrae in eo non
sunt ullae ibi legimus. et ds̃ qui
dixit detenebris lucem clarescere :
claruit in cordibus nr̃is: itidem ibi
legimus. sic et in illis ueteribus
libris: et candor est lucis a eternę :¬
dictum est desapientia dĩ. qu& utiq
faccanone. quia per illam facta
sunt omnia: & deluce quadam quę
non nisi per illam ficri pocest: hoc
modo ibi dicitur: ta illuminabis lucer¬
nam meam dñe : ds̃ meus illumi nabis
tenebras meas sicut & abinitio cum
tenebrae essent super abyssum.
dixit ds̃. fiat lux & facta . ẽ. lux
quam nonfecisset. nisi lucifica lux

Expanded text:
brae erant, quia lux ibi non erat, brae erant, quia lux ibi non erat, antequam deus uerbo faceret lucem ? sed quia non distingunt inter lucem, quod est ipse deus, et lucem, quam fecit deus, ideo putant esse consequens, ut in tenebris ipse fuerit. antequam faceret lucem, cum tenebrae essent super abyssum, antequam diceret:mento utrumque de illo dicitur - nam et: deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae ibi legimus et: deus, qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris itidem ibi legimus — sic et in illis ueteribus libris et: candor est lucis aeternae dictum est de sapientia dei, quae utique facta non est, quia per illam facta sunt omnia, et de luce quadam, quae non nisi per illam fieri potest, hoc modo ibi dicitur: tu inluminabis lucernam meam, domine; deus meus inluminabis tenebras meas. sicut et ab initio, cum tenebrae essent super abyssum, dixit deus: fiat lux, et facta est lux; quam non fecisset nisi lucifica lux,
Abbreviated transcription (Latin):
umbrarum. quod ꝓmissum erat ex
dĩ fide presentaretur: Proinde isti
quia ea quae non intelligunt repre¬
hendentes: lepram uel scabiem seu
uerrucas. legis. ẽẽ. dicunt promissiual
figuras sacramentorum. similes
hominib quibus displicent ea quorum
noncapiunt utilitatem : uelut si surd
uidens moueri labia loquentium.
canquam suꝑ fluos oris motus. de¬
formesq reprehenderet: uel siquis¬
quam cęcus laudata sibi aliqua
domo uellet palpando ꝓbare quod
dicitur. et parietum lenitatem manu
per trecttins infenestras irrueret.
easq uelut inconuenientes illi ȩqua¬
litati redargueret: cauernasq runo¬
sas putaret: Ilam uero facta prophe¬
tarum etiam ipsa prophetica & misti¬
ca fuisse quid agam ut intelligant.
quorum mences uantas occipauit.
ita ut putent credi anobis etiamipsũ
dmñ aliquando intenebris. eẽ. uersa¬
tum. quia scriptum est. cenebrae
eraut super abyssum. tan quam
nos abissum dicamus dm̃ ubi tene.¬

Expanded text:
umbrarum, quod promissum erat, ex umbrarum, quod promissum erat, ex dei fide praesentaretur. Proinde isti, qui ea, quae non intellegunt, reprehendentes lepram uel scabiem seu uerrucas legis esse dicunt promissiuas figuras sacramentorum, similes sunt hominibus, quibus displicent ea, quorum non capiunt utilitatem; uelut si surdus uidens moueri labia loquentium, tamquam superfluos oris motus deformesque reprehenderet; uel si quisquam caecus laudata sibi aliqua domo uellet palpando probare, quod dicitur, et parietum leuitatem manu pertractans in fenestras inrueret easque uelut inconuenientes illi aequalitati redargueret cauernasque ruinosas putaret. Iam uero facta prophetarum etiam ipsa prophetica et mystica fuisse, quid agam, ut intellegant, quorum mentes uanitas occupauit, ita ut putent credi a nobis etiam ipsum deum aliquando in tenebris esse uersatum, quia scriptum est: tenebrae erant super abyssum, tamquam nos abyssum dicamus deum, ubi tene
Abbreviated transcription (Latin):
gitis. nec facta ꝓ̃phaetarũ.
quia neq scĩtatẽ neq iusti¬
tiam cogitare nostis:
Ted de preceptis et sacramentis ueteris
testamenti. sepe ac multa iam dirimus:
ut intelligere tur aliud ibi fuisse
quod ꝑ grãm noui testamenti faciendo
doniretur implendum: aliud quod
perueritatem pacte factam remouendo
demonstraretur impletum. cũ dĩ et
prorimi dilectione susciperetur legis
ꝑficienda preceptio: circumcisionis aut̃
atq aliorum illius temporis sacram̃¬
torum cessatione. ostenderetur legis
psoluta ꝓ misio Preceptũ quipp̃t
reos fatiebat addesiderandam salutẽ.
ꝓmissum autem figuras celebrabat
ad expectandum saluatorem. ut per
aduentum noui testamenti illos libe¬
raret grã donata: illas auferret ueritas
retddita: Ipsa enim lex quae ꝑmorsen
data est: grã et ueritas per iħm xp̃m
facta est: Grã scilicet. ut data indul¬
gentia peccatorum. quod preceptum
erat exdĩ dono custodiretur : Ueritas
autem : ut ablata obseruatione

Expanded text:
gitis nec facta prophetarum, quia neque sanctitatem neque iustitiam cogitare nostis. sed de praeceptis et sacramentis ueteris testamenti saepe ac multa iam diximus, ut intellegeretur aliud ibi fuisse, quod per gratiam noui testamenti faciendo donaretur inplendum, aliud, quod per ueritatem patefactam remouendo demonstraretur inpletum: cum dei et proximi dilectione susciperetur legis perficienda praeceptio, circumcisionis autem atque aliorum illius temporis sacramentorum cessatione ostenderetur legis persoluta promissio. praeceptum quippe reos faciebat ad desiderandam salutem, promissum autem figuras celebrabat ad expectandum saluatorem, ut per aduentum noui testamenti illos liberaret gratia donata, illas auferret ueritas reddita. ipsa enim lex, quae per Moysen data est, gratia et ueritas per Iesum Christum facta est: gratia scilicet, ut data indulgentia peccatorum, quod praeceptum erat, ex dei dono custodiretur, ueritas autem, ut ablata obseruatione
Abbreviated transcription (Latin):
alia quidem multa fecit iħs quae
si scriberentur singula: nec ipsũ
existimo capere mundum qui scri¬
bentur libros: hic utiq ostendit:
se scientem multa precer misisse:
Sed si delege et propheas uos delectat
iohannis auctoritas: iohanni cre
dite attestanti legi et propbetis:

Expanded text:
alia quidem multa fecit Iesus; quae alia quidem multa fecit Iesus; quae si scriberentur singula, nec ipsum existimo capere mundum qui scribuntur libros? hic utique ostendit se scientem multa praetermisisse. sed si de lege et prophetis uos delectat Iohannis auctoritas, Iohanni creddite adtestanti legi et prophetis.
Abbreviated transcription (Latin):
terea de illo a fidelibus eius uera dicun¬
tur. quia illi qui uiderunt & audi¬
erunt. uel predicando uel scribendo
ea disseminauerunt. cur ex ore
iohannis eom discipuli sui non
posset uera matheus audire dexp̃o
ubulle affuit & ipse non affuit.
si exlibro iohanius possumus
uera loqui dexp̃o non solum nos
tanto post nati. sed etiam post nos
alii nascituri. hinc enim non
solum mathei. uerum etiam lucę
ac marci euangelium qui eosdem
discipulos secuti sunt: innon impa.¬
rem auccoritatem receptum est:
Huc accedit quia & ipse dñs potuit
narrare matheo: qđ antequam eum
uocasset. cum his egerat quos prius
uocauerat : At enim hoc ipse iohan¬
nes ineuangelio suo pone re debuit
si hoc dictum adnõ audierat. qui
cum diceretur presens erat: quasi
fieri non potuit ut cum omnia
quae adño auderat scribere non
cum in alia scribenda esset
intentus. Nam euangelium
suum ita ipse conclusit dicens: &

Expanded text:
terea de illo fidelibus eius uera dicunterea de illo fidelibus eius uera dicuntur, quia illi. qui uiderunt et audierunt. uel praedicando uel scribendo ea disseminauerunt: . cur ex ore Iohannis condiscipuli sui non posset uera Matthaeus audire de Christo, ubi ille adfuit et ipse non adfuit. si ex libro Iohannis possumus uera loqui de Christo non solum nos tanto post nati, sed etiam post nos alii nascituri? hinc enim non solum Matthaei uerum etiam Lucae ac Marci euangelium, qui eosdem discipulos secuti sunt. in non inparem auctoritatem receptum est. huc accedit. quia et ipse dominus potuit narrare Matthaeo, quod antequam eum uocasset. cum iis egerat, quos prius uocauerat. at enim hoc ipse Iohannes in euangelio suo ponere debuit. si hoc dictum a domino audierat. qui cum diceretur. praesens erat. quasi fieri non potuit. ut cum omnia, quae a domino audierat. scribere non cum in alia scribenda esset intentus. nonne euangelium suum ita ipse conclusit dicens: et
Abbreviated transcription (Latin):
AGUSTIUS AISEOUBIT
miserabilem insaniam.
dexp̃o aliquid narranti nol.¬
le credi matheo: et uelle credi mani¬
cheo: Si matheus non interfuit cũ
xp̃s dixisset. nonueni soluere legẽ
aut prophetas sed adimplere. &
propterea non est ei credendum:
Numquid manicheus inter fuit. aut
iam uel natus fuit cum xp̃s in ter
homines appareret: scđ̾m hanc
ergo fidei urãe legem: nihil ci de
xp̃o testificante credere deb̾nistis.
N os autem non propterea dicimus
non credendum. eẽ. manicheo. quia
dictis factisq xp̃i non interfuit.
& longe post natus est: Sed quia
dexp̃o contra xp̃i discipulos loqui¬
tur. & contra euangelid̃ qđ illorum
auctoritate firmatum est: Habemꝰ
enim apostoli uocem qui inspũscõ
tales uenturos esse cernebat: unde
fidelibus dicebat: Siquis uobis euan¬
gelirauerit preter quam quod acce¬
pistis : anathema. sit: Nam si nemo
dexp̃o uera dicit nisi qui eum pre¬
sens uidit &e audiuit: hodie de illo
nemo ueradicit : Porro si hodie prop¬

Expanded text:
GUSTINUS respondit:s o mirabilem insaniam de Christo aliquid narranti nolle credi Matthaeo et uelle credi Manichaeo! si Matthaeus non interfuit, cum Christus dixisset: non ueni soluere legem aut prophetas sed adinplere. et propterea non est ei credendum. numquid Manichaeus interfuit aut iam uel natus fuit, cum Christus inter homines adpareret? secundum hanc ergo fidei uestrae legem nihil ei de Christo testihcanti credere debuistis. nos autem non propterea dicimus non credendum esse Manichaeo, quia dictis factisque Christi non interfuit et longe post natus est. sed quia de Christo contra Christi discipulos loquitur et contra euangelium. quod illorum auctoritate firmatum est. habemus enim apostoli uocem. qui m spiritu sancto tales uenturos esse cernebat. unde fidelibus dicebat: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. nam si nemo de Christo uera dicit. nisi qui eum praesens uidit et audiuit. hodie de illo nemo uera dicit. porro si hodie prop
Abbreviated transcription (Latin):
uideri nec loqui potuisse: Potuit.
sed noluit: & hoc melius est quod
uoluit: Hoc autem eum uoluis se ideo
certum est. quia hoc fecit. quiꝰ nichil
necessitate sicut deus ur̃ faceret :
sed omĩa uoluntate: hoc uero eum
fecisse nondubitamus ĩdeo: quia non
cuiqliam heretico: sed eius euangelio
credimus:¬

Expanded text:
uideri nec loqui potuisse. potuit, uideri nec loqui potuisse. potuit, sed noluit; et hoc melius est, quod uoluit. hoc autem eum uoluisse ideo certum est, quia hoc fecit, qui nihil necessitate sicut deus uester faceret, sed omnia uoluntate. hoc uero eum fecisse ideo non dubitamus, quia non cuiquam haeretico, sed eius euangelio credimus
Abbreviated transcription (Latin):
generationi tantum inodo consulen¬
tes utebantur ut ille naturalis
motus nullomodo turpis. ẽẽt: qui
non libidini sed rationi seruiret :
Quantomagis ergo in scã uirgine
maria quae xp̃i carnem fide con¬
cepit. nichil habuer turpitudinis
menbra. quae nec humano licitoq
conceptui. sed diuino tantum partui
seruierunt. merito plane sic hones¬
tata. ut nobis xp̃m quẽ cordibus
integris credendo conciperemus.
& confitendo quodaimmodo pare¬
remus: & iam corporaliter seruata
integritate trans funderet: Nullo
modo enim xp̃s matrẽ nascendo
faceret de teriorem: ut cui munꝰ
fecunditatis attulerat. dexus uirgi¬
nititis iuferret: haec ueraciter
non fallaciter facta sunt: sed noua
sunt: sed insolita sunt. sed contra
naturae cursum notissimũ sunt.
quia magna. quia mira. quia diuina.
et eomagis uera. certa. firmata: It angłi
inquit uisi et locuti sunt. quam uis
nati non fuerint: quasi nos dicamus
xp̃m nisi nasceretur exfemina. nec

Expanded text:
generationi tantummodo consulengenerationi tantummodo consulentes utebanmotus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec humano licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane sic honestata, ut nobis Christum, quem cordibus integris credendo conciperemus et confitendo quodammodo pareremus, etiam corporaliter seruata integritate transfunderet. nullo modo enim Christus matrem nascendo faceret deteriorem, ut cui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira, quia diuina et eo magis uera, certa, firmata. Et angeli, inquit, uisi et locuti sunt, quamuis nati non fuerint. quasi nos dicamus Christum, nisi nasceretur ex femina, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti sermone apparebit. ubi alte¬
ri respondebimus quęstioni: absit
autem. ut sit in menbris scorum etiã
genitalibus aliqua turpitudo Dicun¬
tur quidem in honesta. quia non
habent etiam speciem decoris: quã
menbra quae impromtu locata sunt:
Sed uidete quid dicat apostolus. cum
ex ipsa menbrorum corporis uri
unitate atq compage. caritatem
ꝑsuadet aeccłae: Multõmagis inquit
quae uidentur menbra corporis
infirmiora esse: necessaria sunt
ris: his abundantiorem honorẽ
circumponimus ÷ Et quae in honesta
sunt nr̃a : abundantiorẽ honestatẽ
nr̃a: non opus habent: Sed ds̃ tem¬
perauit corpus ei cui deerat. maiorẽ
honorem dans: ut non essent scissu¬
rae. incorpore: Illicitus itaq et
temperantia legibus non subiectus
menbrorum illorum ususest tur¬
pis. non ipsa menbra: quae non solũ
in excellenti integritate caelibes
et uirgines seriant. sed ipsi con¬
iugati scĩ patres ac matres. sic eis

Expanded text:
sequenti sermone adparebit, ubi altesequenti sermone adparebit, ubi alteri respondebimus quaestioni. Absit autem, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra, quae in promptu locata sunt. sed uidete, quid dicat apostolus, cum ex ipsa membrorum corporis nostri unitate atque conpage caritatem persuadet ecclesiae. multo magis, inquit, quae uidentur membra corporis inris, his abundantiorem honorem circumdamus; et quae inhonesta nostra sunt, abundantiorem honestatem nostra, non opus habent: sed Deus temperavit corpus, ei, cui deerat, majorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore . Illicitus itaque, et temperantiae legibus non subjectus membrorum illorum usus est turpis; non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et virgines servant, sed ipsi conjugati sancti patres ac matres, sic eis
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus nullam dicere delegerunt:
Si auctoritatis a euangelicae respon¬
dere erubuer̃. & ideo non ausi sunt
xp̃m non saltem imaginarie passum
dicere: natiuitatem quoq eius eadem
euangelica testatur auctoritas: Et si
enim duo euangelistae ipsum partum
mariae narrauerunt: nullus tamen
euangelistarum tacuit qđ habuerit
matrem iħs An ideo piguit etiam
hoc predicare simulatum. quia gene¬
rationes alias matheus. alias lucas
exequitur. unde uidentur non sibi con¬
uenire sed dã hominẽ qui non intel¬
ligat. putabit etiam in multis quae
ad xp̃i passionem pertinent: euange¬
listres sibi non conuenire : Da uero qui
incelligat: et ubiq conueniunt: An
quia mortem suulare honestum . ẽ..
natiuitatem autem etiam simulare
turpe est. Cur ergo nos hortatur
hoc confiteri. quo possit nr̃a conten¬
tio ꝓfugari.: Unde ergo michi uide¬
tur natiuitatem xp̃i nec saltẽ sicut
mortem simulatam. sed prorsus
nullam predicare uoluisse: in conse¬

Expanded text:
prorsus nullam dicere delegerunt? prorsus nullam dicere delegerunt? si auctoritatis euangelicae pondere erubuerunt et ideo non ausi sunt Christum non saltem imaginarie passum dicere, natiuitatem quoque eius eadem euangelica testatur auctoritas. etsi enim duo euangelistae ipsum partum Mariae narrauerunt, nullus tamen euangelistarum tacuit, quod habuerit matrem Iesus. an ideo piguit etiam hoc praedicare -simulatum. quia generationes alias Matthaeus. alias Lucas exequitur, unde uidentur non sibi conuenire P sed da hominem. qui non intellegat, putabit etiam in multis, quae ad Christi passionem pertinent, euangelistas sibi non conuenire; da uero, qui intellegat, et ubique conueniunt. an quia mortem simulare honestum est, natiuitatem autem etiam simulare turpe est ? cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari ? unde ergo mihi uidetur natiuitatem Christi nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare uoluisse in con
Abbreviated transcription (Latin):
ideo magia uideri potest nata exuir¬
gine hominis caro. quia caro xp̃i
sola ita nata est. sicut nec illa magia
est: quia sola xp̃icaro die tertio resur¬
rexit. nunquam ulterius moritura:
A lioquui omĩa miracula di mãgicaer.
quia singulariter facta sunt: Seduere
facta sunt uerumq ostender̃: non ocu¬
los hominum pręstigiis fallacibus
illuserunt: quac quidem contra natu¬
ram plerumq appellantur: non qđ
naturae aduersentur. sed qđ naturae
modum qui nobis est uisitatus excedant÷
repellat Ergo dñs aparuulorum suorũ
mentibus. quod quasi aminonendo
faustus persuadere conatus. ẽ: ut etiam
nos imaginariam non ueram natiuitatẽ
nobis aduersus illos potius ꝓueritate
certamen. quam cum illis infalsitate
concordia ÷ Uerum tamen quaero ab eis.
si nia concentio terminatur cum hoc
di xerimus: cur hoc ipsi non dicunt.
cur hoc ipsi mortem non ueram. sed
imaginariam xp̃i affirmant: Nati¬
uitatem autem non saltem talem: sed

Expanded text:
ideo magia uideri potest nata ex uirideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, numquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulariter facta sunt; sed uere facta sunt uerumque ostenderunt, non oculos hominum praestigiis fallacibus inluserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a paruulorum suorum mentibus, quod quasi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem nobis. aduersus illos potius pro ueritate certamen quam cum illis in falsitate concordia. Uerumtamen quaero ab eis, si nostra contentio terminatur, cum hoc dixerimus, cur hoc ipsi non dicunt? cur hoc ipsi mortem non ueram, sed imaginariam Christi adfirmant,. natiuitatem autem non saltem talem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mendare nascendo: masculino suo
corpore exfemina ꝓcreatoꝰ Contra
uos ipsos marune feccto ipso loquens.
uosq subuertens : qui masculum et
feminã nondĩ sed diaboli opus. ẽc.
predicatis : Sed illud est qđ magiae
simile dicimini asserere: quod pas¬
sionem mortẽq eius speciẽtenus fac̾¬
tam. et fallaciter dicitis ad umbratã.
ut mori uideretur. qui non moriebat᷑:
Ix quo fic ut eius quoq resurrectionẽ
umbraticani. imaginariam. fallacemq
dicatis : N eque enim eus qui non
uere mortuus est: uera resurrectio¬
.ẽe. potest : lta fit ut et cicatrices disci¬
pulis dubitantib falsas ostenderet.
Nec thomas ueritate confirmatus.
sed fallacia deceptus clamaret: dñs
meus &e dĩ meus : Ettamen ꝑsuadere
conamini lingua uos loqui uerum:
cum xp̃m dicatis totocorpore fuisse
mentitum: haec sunt quae uobis obici¬
untur: qui talem xp̃m uobis finxstis.
cuius discipuli ueri non sitis: nisi
mendaces uos quoq fueritis : Non aut̃

Expanded text:
mendare nascendo, masculino suo mendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud est, quod magiae simile dicimini adserere, quod passionem mortemque eius specie tenus factam et fallaciter dicitis adumbratam, ut mori uideretur, qui non moriebatur. ex quo fit, ut eius quoque resurrectionem umbraticam, imaginariam fallacemque dicatis; neque enim eius, qui non uere mortuus est, uera esse resurrectio potest. ita fit, ut et cicatrices discipulis dubitantibus falsas ostenderet nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uobis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem
Abbreviated transcription (Latin):
nullam pręstatis aut falsam: Deniq
nos specietenus passum confitemur.
nec uere mortuum: Uos procerco
puerperium fuisse creditis. et utero
mulieris portatum. lut si non ita
.ẽ. fatemini et uos quia hoc etiam
imaginariesit factum ut uide¬
retur natus : ec omis nobis erit pro¬
fligata contentio: Nam illud quidem
quod sepe affirmare soletis.
necessario eum .n. ẽe natum. quia
alias hominib irideri aut loqui
non posset. ridiculum est: cũ multi¬
angeli et uisi hominibus. et locuti
.ee. monstrentur:
onuobis dicitur magiam ce
ut qui natus non fuerit moria¬
tur: Nam hoc in adam factũ. ẽẽ: iam
supra cominemorauimꝰ : Sed& si nun¬
ita uenire uoluisset ut non exiurgi¬
ne assumpta sed tamen inuera carne
apparens nos uera morte redimerit.
quis eum non potuisse dicere auderet:
sed illud melius erat quod fecit.
ut etiam de uirgine nasceretur: &
utrumq sexum ꝓquo liberando
mortiuis erit. dignaretur etiam com¬

Expanded text:
nullam praestatis aut falsam; denique nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnis nobis erit profligata contentio. nam illud quidem, quod saepe adfirmare soletis necessario eum esse natum, quia alias hominibus uideri aut loqui non posset, ridiculum est, cum mulangeli et uisi hominibus et locuti esse monstrentur. Non uobis dicitur magiam esse, ut qui natus non fuerit, moriatur; nam hoc in Adam factum esse iam supra commemorauimus; sed et si numita uenire uoluisset, ut non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non potuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur . et utrumque sexum, pro quo liberando mortuus erat, dignaretur etiam com
Abbreviated transcription (Latin):
tur : quia non intelligis: Nam et
quis quid ꝓculisti quod tale uidere¬
tur: demonstratũ est quat intelligas:
Et quicquid protuleris. demonstrabi¬
tur : Nulla ergo causa est. quare
illis litteris tanta auctoritate predi¬
tis non credamus: It plane ista maxi.¬
ma causa est. cur eos qui aliud
annuntiant anathememius:
ac passus est. si natus ñ est:
ladem inte uicissim argum̃tatio
recorquetur : ut magia et illud fue¬
rit. quod utero portatus aut ꝗd
editus sit: si seminatus non fuit:
Ex tra legem naturie. ec̃ constat uirgi¬
nem. peperisse: multoq magis inuen¬
ttͣm. etiam p ost partum uirginem:
Quare ergo ethoc pręter naturã. non
uis ut contigerit pati eum potusse
uolentẽ. sine sorte natiuitatis.
michi crede. quantum ad rem attin&e
utriq in hoc naturae contraria ꝓfite¬
mur: Sed hoc inter est: q̃uod nos
honeste. uos turpiter:⁊ los passionis
eius rationem aliquam reddimus
etprobabilem: uos natiuitatis aut

Expanded text:
tur, quia non intellegis; nam et tur, quia non intellegis; nam et quicquid protulisti,. quod tale uideretur, demonstratum est, quam non intellegas, et quicquid protuleris, demonstrabitur. nulla ergo causa est, quare illis litteris tanta auctoritate praeditis non credamus; ma causa est cur eos qui aliud annuntiant anathememus. Lac passus est, si natus non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergo et hoc praeter naturam non uis, ut contigerit, pati eum potuisse uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo esse mutabilem. corruptibilem.
uolabilem. coinquinabilem: ut pars
euis quaetlam nec mundari ualeat.
et abipso qui eam sciens in nocentem
de suis uisceribus. nichilq apud se
peccantem. tantę contaminationi per¬
miscuit: aeterno globi suppli tio
puniatur : Iste finis. ẽ. omĩum argum̃¬
tationum fabularumq ur̃arum.
quarum utinam sit finis: sed incor¬
de et in ore ur̃o. ut aliquando tam
exetrandas blas phemias credere
acdicere. desinatis : Sed ex ipsis in¬
quit litteris probo. quam eis non
ubiq credendum sit q̃m̃ contraria
sibi locuntur: Cur ergo nondicis potius
nusquam eis credendum esse. tinquã
in constantib seseq impugnantib
testibus: sed hoc inquit eligo: qđ
consentineum uideo ueritati :
Cui ueritati: fabulae scilicet tuae:
habenti in capite bellum dei. inmedio
contaminationẽ dei. infine dãpna¬
tionem dei: et nusquam inquic
creditur licteris: sibimet aduersis
atq contrariis : Sed ideo tibi hoc uide¬

Expanded text:
adeo esse mutabilem, corruptibilem, adeo esse mutabilem, corruptibilem, uiolabilem. coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec mundari ualeat et ab ipso, qui eam sciens innocentem de suis uisceribus nihilque apud se peccantem tantae contaminationi permiscuit, aeterno globi subplicio puniatur. iste finis est omnium argumentationum fabularumque uestrarum: quarum utinam sit finis, sed in corde et in ore uestro, ut aliquando tam execrandas blasphemias credere ac dicere desinatis. sed ex ipsis, inquit, litteris probo, quam eis non ubique credendum sit, quoniam contraria sibi loquuntur. cur non ergo dicis potius nusquam eis esse credendum tamquam inconstantibus seseque inpugnantibus testibus? sed hoc, inquit, eligo. quod consen- . taneum uideo ueritati. cui ueritati? fabulae scilicet tuae habenti in capite bellum dei, in medio contaminationem dei, in fine damnationem dei, et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet aduersis atque contrariis. sed ideo tibi hoc uide
Abbreviated transcription (Latin):
uissent cum hoc annuntiantẽ quod
ctiam illi annuntiabant. et in eorum
communione atq unitate uiuentẽ.
accedentibus etiam per eum talibus
signis qualia et illi operabantur.
ita cum dño cõmendante meruit
auctoritatem. ut uerba illius hodie
sic audiantur in aeccła: tanquam
in illo xp̃s sicut uerissime ipse dix̃.
locutus audiatur. Etputat maniche¬
us credi sibi debere abaeccła xp̃i.
loquenti contra scripturas tanta
& tam ordinata auetoritate firmitas.
ꝑquas ei precipue cõmenditum est.
ut quis quis illi annuntiauerit p̃ter¬
quam quod acceꝑit anathenia sit.
sed rationem. Pofero: qua demonstrẽ
scripturis illis non ẽẽ. credendum:
Certe non argumentaris: et tam̃ in ipsa
quoq argumentatione superaris ÷
Ad hoc enim redigitur omĩs argumen¬
tatio tua: ut ad extremum credat
anima ideo se in hoc mundo esse
miseram. quia miseria sua do suo
subuenit: Ne ille regno priuaretur.
eiusq naturam atq substantiam usq

Expanded text:
uisset eum hoc adnuntiantem, quod uisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius hodie sic audiantur in ecclesia, tamquam in illo Christus, sicut uerissime ipse dixit, locutus audiatur. et putat Manichaeus credi sibi debere ab ecclesia Christi loquenti contra scripturas tanta et tam ordinata auctoritate firmatas, per quas ei praecipue commendatum est, ut quisquis illi adnuntiauerit praeterquam quod accepit, anathema sit. Sed rationem, inquit, profero, qua demonstrem scripturis illis non esse credendum. certe non argumentaris ? et tamen in ipsa quoque argumentatione superaris. ad hoc enim redigitur omnis argumentatio tua, ut ad extremum credat anima ideo se in hoc mundo esse miseram, quia miseria sua deo suo subuenit, ne ille regno priuaretur, eiusque naturam atque substantiam usque
Abbreviated transcription (Latin):
ad alios per uenire: Quod si factũ
ẽet: per illas quas commemora ui
prepositorum etpopulorum suc¬
cessiones. confirmatissima aucto¬
ritate clarescerent: Quis est ergo
tam de mens. qui hodie credat
ẽẽ. epistolam xp̃i quam protule¬
rit manicheus. et non credat facta
uel dicta.ec xp̃i. quae scripsit mathe¬
us. e aut sietiam de matheo utrum
iste ipsa scripserit dubicat. deipso
quoq matheo non potius id credat
quod inuenit in aeccła. quae abipsi¬
us mathei temporibus usq ad hoc
tempus certa successionum scrie
declaratur. et credat nescio cui extrans¬
uerso deꝑside post ducentos uel am¬
plius annos uenienti. et suadenti ut
illi potius quid xp̃s dixerit fẽce¬
ritq credatur : cum ipse paulus apłs
post ascensionem: dñi decaelo uocatꝰ.
si non inueniret incarne apostolos
quibus communicando et cum quib
conferendo euangelium eiusdem
societatis esse appareret. aeccła illi
omnino non crederet: sed cum cogno¬

Expanded text:
ad alios peruenire. quod si factum ad alios peruenire. quod si factum esset, per illas, quas commemoraui, praepositorum et populorum successiones confirmatissima auctoritate clarescerent. quis est ergo tam demens. qui hodie credat esse epistulam Christi, quam protulerit Manichaeus, et non credat facta uel dicta esse Christi, quae scripsit Matthaeus? aut si etiam de Matthaeo, utrum iste ipsa scripserit, dubitat, de . ipso quoque Matthaeo non potius id credat, quod inuenit in ecclesia, quae ab ipsius Matthaei temporibus usque ad hoc tempus certa successionum serie declaratur, et credat nescio oui ex transuerso de Perside post ducentos uel amplius annos uenienti et suadenti, ut illi potius, quid Christus dixerit feceritque credatur, cum ipse apostolus Paulus post ascensionem domini de caelo uocatus, si non inueniret in carne apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo euangelium eiusdem societatis esse adpareret, ecclesia illi omnino non crederet? sed cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
quid dese iħs ipse predicauerit. cui
non iustum uideatur: sed numquid
hoc sciri potest. nisi discipulis eius
Narrantibus.: quibus si noncreditur
annuntiantibus qđ deuirgine natus
sit. quomodo eis fides habebitur
annuntiantibus. quid dese ipse pre¬
dicauerit.: si enun prolate fuerint
aliquae literae quae nullo alio nar¬
rante. ipsus ꝓprie xp̃i. eẽ dicantur.
unde fieri poterat. ut siuere ipsius
essent non legerentur: non acciperen¬
tur. Non precipuo culmine auccori¬
tatis eminerent in eius aeccła. quae
abipso per apostolos succedentib
sibimet episcopis. usq adhȩc tẽpora
propagata dilatatur. multis inca iã
completis quac ante predicta sunt.
et usq infinem quae restant sine
dubio futuris atq uenturis: quia
et illae literae si proferrentur. utiq
considerandum erat aquibus ꝓfer¬
rentur si abipso. illis primitus
sine dubio proferri potuer̃: qui tunc
cidem coherebant. etper illos etiam

Expanded text:
quid de se Iesus ipse praedicauerit, cui quid de se Iesus ipse praedicauerit, cui non iustum uideatur? sed numquid hoc sciri potest nisi discipulis eius narrantibus? quibus si non creditur adnuntiantibus, quod de uirgine natus sit, quomodo eis fides habebitur adnuntiantibus , quid de se ipse praedicauerit ? si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie Christi esse dicantur, unde fieri poterat, ut si uere ipsius essent, non legerentur, non acciperentur, non praecipuo culmine auctoritatis eminerent in eius ecclesia. quae ab ipso per apostolos succedentibus sibimet episcopis usque ad haec tempora propagata dilatatur multis in ea iam conpletis, quae ante praedicta sunt et usque in finem quae restant, sine dubio futuris atque uenturis? quia et illae litterae si proferrentur, utique considerandum erat, a quibus proferrentur: si ab ipso, illis primitus sine dubio proferri potuerunt, qui tunc eidem cohaerebant, et per illos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
so xp̃o inchoata. per apostolos pro¬
uecta. certa successionum serie usq
ad hȩc tempora toto terrarum orbe
dilatata. ab initio traditum et con¬
seruatum agnoscit atq approbat:
an ei quem eadem aeccła incogni¬
tum reprobat. cum etiam profera¬
tur ab hominibus ita ueracibus ut
xp̃m laudent esse mentitum: hic
dicturus es: genealogia ipsa con¬
sideretur duorum euangelii libro¬
rum : utrum sibi conueniat: lam
hinc alibi in hoc opere diximus:
quod dicendum fuit: Neq enim
uos mouet. nisi quem ad modum
duos patres potuerit habere ioseph
Quod si cogitantibus non occurrisset
unus qui genuit. alius qui ad optauit:
nec sic facile debiustis aduersus tan¬
tam auctoritatem preproperã pro¬
ferre sententiam: Nunc uero si uel
ammoniti cogitatis qu̾a hoc fieri
potuerit. euangelio simpliciter credi¬
te : et uos potius tam male ac per¬
uerse argumentari desistite: Qđ
autem putat querendum. eẽ fiustus.

Expanded text:
so Christo inchoata per apostolos proso Christo inchoata per apostolos prouecta certa successionum serie usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem eadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam proferatur ab hominibus ita ueracibus, ut Christum laudent esse mentitum? Hic dicturus es: genealogia ipsa consideretur duorum euangelii librorum, utrum sibi conueniat. iam hinc alibi in hoc opere diximus, quod dicendum fuit. neque enim uos mouet, nisi quemadmodum duos patres potuerit habere Ioseph. quodsi cogitantibus non occurrisset unus, qui genuit, alius, qui adoptauit, nec sic facile debuistis aduersus tantam auctoritatem praeproperam proferre sententiam; nunc uero si uel admoniti cogitatis, quam hoc fieri potuerit, euangelio simpliciter credite et uos potius tam male ac peruerse argumentari desistite. Quod autem putat quaerendum esse Faustus,
Abbreviated transcription (Latin):
manichei: ubi iħs negatur. ẽẽ. natus
ex uirgine: Sicut ergo ego credo illum
librum esse manichei. qm̃ exipso tem¬
pore quo manicheus uiuebat incar¬
ne per discipulos certa successione
prepositorum ur̃orum. ad ura usq
tempora custoditus atq ꝑductus. ẽ.
sic et istum librum credite . eẽ. mathei:
quem exillo tempore quo matheus
ipse incarne uixit. non in terrupta
serie temporum aeccła ex certta
conexiones successione. usq ad tem¬
porã perdu rit : Et dic michi cui libro
potius credere debeamus. eius ne
apostoli qui xp̃o cum adhuc int̾ra
esset adhȩserat. an nescio cui ꝑsȩ:
qui tanto post natus est. sed aliũ
forte ꝓferes librum. qui nomen
habeat alicuius apostoli. quem
arpo constat electum. et ibi xp̃m
natum ex maria. secturus es ÷ cum
ergo necesse sit alterum horum
librorum ẽẽ. mendicem. cui nos
potius censes fidem acom modare
debere : ei ne quem illa aeccła ab ip¬

Expanded text:
Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus ex uirgine. sicut ergo ego credo illum librum esse Manichaei, quoniam ex ipso tempore, quo Manichaeus uiuebat in carne, per discipulos eius certa successione praepositorum uestrorum ad uestra usque tempora custoditus atque perductus est: sic et istum librum credite esse Matthaei, quem ex illo tempore, quo Matthaeus ipse in carne uixit, non interrupta serie temporum ecclesia certa conexionis successione usque ad tempora ista perduxit. et dic mihi, cui libro potius credere debeamus: eiusne apostoli, qui Christo, cum adhuc in terra esset, adhaeserat, an nescio cuius Persae, qui tanto post natus est? sed alium forte proferes librum, qui nomen habeat alicuius apostoli, quem a Christo constat electum, et ibi Christum natum ex Maria non esse lecturus es. cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem adcommodare debere? eine, quem illa ecclesia ab ip
Abbreviated transcription (Latin):
Quod erit et ipsum falsum: si hoc con¬
stiterit non potuisse mori non natum⁊
AUGUSTINUS RESPONDIT
tiRum ac sepe tibi proponis: quod
non audis abeis aquibus confutaris ÷
Nemo tibi dicit. non poterat mori
nisi natus esset. quia mortuus .ẽ. ada:
quam uis natus non fuisset: Sed dicitur
tibi: natus est. quia hoc scm̃ euange¬
lium. non nescio quis hereticiis loqui¬
tur : Mortuus est. quia hoc inscõ
euangłio. non in libro alicuius here¬
cici legitur ⁊ Sedtu qui ꝓlibes argu¬
menteri cum derebus agitur quae
percinent ad iħm: & querendum censes
quid ipse dese. quidue apłi sui decodẽ
predicarint. cum coepero mathei euan¬
gelium recitare apostoli eius. ubi
narratio natiuitatis eius tota contexitur.
continuo dices illam narrationem
non ee. mathei: quam mathei. ẽẽ. dicit
uniuersa eccła. ab apłicis sedibus
usq id presentes episcopos certa suc¬
cessione perducta: lu michi quid con¬
tra lecturtis es: aliquem forte librũ

Expanded text:
quod erit et ipsum falsum, si hoc conquod erit et ipsum falsum, si hoc constiterit non po- . tuisse mori non natum. AUGUSTINUS respondit: Iterum ac saepe tibi proponis, quod non audis ab eis, a quibus confutaris. nemo tibi dicit: non poterat mori, nisi natus esset, quia mortuus est Adam, quamuis natus non fuisset; sed dicitur tibi: natus est, quia hoc sanctum euangelium, non nescio quis haereticus loquitur; mortuus est, quia hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici legitur. sed tu, qui prohibes argumentari, cum de rebus agitur, quae pertinent ad legum, et quaerendum censes, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint, cum coepero Matthaei euangelium recitare apostoli eius, ubi narratio natiuitatiJ eius tota contexitur, continuo dices illam narrationem non esse Matthaei, quam Matthaei esse dicit uniuersa ecclesia ab apostolicis sedibus usque ad praesentes episcopos certa successione perducta. tu mihi quid contra lecturus es ? aliquem forte librum
Abbreviated transcription (Latin):
unde scis ista quae dicis: manichei
michi opponis auctoritatẽ: dicis
.eẽ in euangelio falsitatem: Ego aut̃
manicheo ista dicenti non crederem
nec si non michi xpm̃ mentitum
.ẽẽ. laudaret. quod quidem in xp̃o
non inuenit. sed quid ipse diligat
prodit
TAUSTUS DIXIT̃
ed non potuerat mori: nisi
natus esset: Et ego respondeo:
nec nasci poterat nisi ds̃ ñ. eet.
Aut si potuit et ds̃ esse & nasci. quare
et non nasci potuerit et mori.: Uides
ergo utile satis non esse in his consequen¬
tiam querere. aut argumentis agniti.
cum derebus agitur quae pertineͣnt
adiħm: sed quęrendum potius. ẽ quid
ipse dese. quid ue apostoli sui deeodem
predicareent: Ipsa quoq ad eo ꝑtractan¬
da genealogia est: et uidendum̃s sibi
conueniat non ex coniectura passionis.
natiuitatis eius exquirere ueritatem
Quia etpati nonnatus potuit. et natus
minime pati: presertu ipsis uobis
fatentibus dõ. ẽe. impossibile nichil

Expanded text:
Unde scis ista quae dicis? Manichaei Unde scis ista quae dicis? Manichaei mihi opponis auctoritatem, et dicis esse in Evangelio falsitatem. Ego autem Manichaeo ista dicenti non crederem, nec si non mihi Christum mentitum esse laudaret. Quod quidem in Christo non invenit, sed quid ipse diligat proditFAUSTUS dixit: Sed non poterat mori, nisi natus esset. et ego respondeo: nec nasci poterat, nisi deus non esset; aut si potuit et deus esse et nasci, quare non et non nasci potuerit et mori ? uides ergo utile satis non esse in his consequentiam quaerere aut argumentis adniti, cum de rebus agitur, quae pertineant ad Iesum; sed quaerendum potius est, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint. ipsaque adeo pertractanda genealogia est et uidendum, si sibi conueniat, non ex coniectura passionis natiuitatis eius exquirere ueritatem, quia et pati non natus potuit et natus minime pati praesertim ipsis uobis fatentibus deo esse inpossibile nihil:
Abbreviated transcription (Latin):
i natus non .ẽ. iħs:
nec passus est Si aut̃
passus ẽ gͦ et natus
est: Non nobis expedit michicre¬
dite : in his rebus consequentiam
querere natutae: alioquin: in¬
firmabitur omnis ura fides:
N am et uos iłm ex uir gine natũ
sine uiri coitu creditis: It si ex conse¬
quentibus priora ꝓbanda suit: erit
hoc falsum ⁊ Pocerit enim et uobis
responderi: in hunc modum: quia si
natus .c̃. exfemina iħs. ergo etseminat᷑¬
est ex uiro: Si uero seminatus ex uiro
non .ẽ.: ergo nec natus ex femina est:
Potuit autẽm ut uos creditis nasci
non satus: quare ergo non potuerit
& pati non partus.
A UGUSTINUS RESEONDIT
emo tibi ꝓponit quod tibi
ꝓponis: nisi imperitus quẽ
decipis. non instructus a quo
coniunce̾ris : Nam iħe et nasci potuit
non satus. et pati non partus. Sed
unum horum uoluit: alterum
noluit: Nasci enim non satus
uoluit. pati autem non partus noluit
Quia partus est passusi dicis michi:
unde scis: quia hoc euangelio
ueritatis lego: Si autem tibi dicam

Expanded text:
i natus non est Jesus, nec passus est: si autem passus est, ergo et natus est. Non vobis expedit, mihi credite, in his rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis vestra fides. Nam et vos Jesum ex virgine natum sine viri coitu creditis, et si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. Poterit enim et vobis responderi in hunc modum, quia si natus est ex femina Jesus, ergo et seminatus ex viro est: si vero seminatus ex viro non est, ergo nec natus ex femina est. Potuit autem, ut vos creditis, nasci non satus: quare ergo non potuerit et pati non partus? CAPUT II. AUGUSTINUS respondit: Nemo tibi proponit quod tibi proponis, nisi imperitus quem decipis, non instructus a quo convinceris. Nam Jesus et nasci potuit non satus, et pati non partus: sed unum horum voluit, alterum noluit. Nasci enim non satus voluit, pati autem non partus noluit: quia partus est passus. Dicis mihi: Unde scis? Quia hoc in Evangelio veritatis lego. Si autem tibi dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽq ueracẽ: manicheus autẽ iactic
se inducere in omnẽ ueritatẽ. et uult
inducere intalẽ xp̃m: in quo ipsius
passionis predicat falsitatẽ : Isti xp̃m
incarne quã de abrahe suscepit semine
circũcisũ: illedeum in sua ipsa natura
atenebrarum gente concisu: Istt pro
carne xp̃i infante sacrifitiũ quod
tunc pie fiebat oblatum: ille ñ carnis.
sed ipsius diuinę substantia menbrũ:
omĩb demonib immolandũ. nature
aduers gentis illatu lsi ip̃m exem¬
pli p̾bendi causa baptiratũ in iordmne.
ille deum ipsũ ꝑseipsũ intenebrarum
contaminatione sub¬
mersũ: Nec totũ emersurũ: sed quod
cius mundari non potuerit. aeterna
dãpnatione puniendum: Isti carnem
xp̃i ademonũ duce tẽptatã: ille par¬
tem dei ademonũ gente possessã:
It isti gesser quidẽ illam temptatam.
ut doceret resistere tẽptitori: ille
illã possessã. ut patri nonpossit res¬
titui nec uictori :Demiq manicheus

Expanded text:
sionemque ueracem, Manichaeus autem iactat sionemque ueracem, Manichaeus autem iactat se inducere in omnem ueritatem et uult inducere in talem Christum, in quo ipsius passionis praedicat falsitatem; isti Christum in carne, quam de Abrahae suscepit semine, circumcisum, ille deum in ipsa tenebrarum gente concisum. Isti pro carne Christi infante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum: ille non carnis, sed ipsius divinae substantiae membrum, omnibus daemonibus immolandum, naturae adversae gentis illatum. Isti Christum exempli praebendi causa baptizatum in Jordane: ille Deum ipsum per seipsum in tenebrarum contaminatione submersum, nec totum emersurum, sed quod ejus mundari non damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessam; et isti quidem illam temptatam, ut doceret resistere temptatori, ille illam possessam, ut patri non possit restitui nec uictori; denique Manichaeus
Abbreviated transcription (Latin):
ri estis: nonne potius eidem delira¬
menta ridebitis. qui contra rem tan¬
ta conexionis & successionis serie
confirmatã unpudentia huiꝰ uocis
emittat.: Sicut ergo certũ est illos libros
.ẽẽ. manichei. a omino ridendus.ẽ. qui
ex traiuerso ueniens cancopost natus.
litẽ uobis huiꝰ contradictionis intenderit
ita certum ẽ. manicheii uł manicheos
esse ridendos. aut etiã dolendos. qui
tã fundatę auctoritati atẽporib apło¬
rum usq adhaec tẽpora. certis succes¬
sionib custoditȩ acq ꝑductę̧. audeant
tale aliquid dicere: lã ergo auctoritas
manichei conferenda. ẽ. auctoritati
apłorum: nã litteras istorum. istas. ee.
tam certũ ẽ: quã illas illius : Quis aut̃
manicheũ apłis cõparat. nisi quisquis
se axp̃o qui misit apłos separat: aut
duas naturas sibimet exꝓpriis prin¬
cipiis aduersas. quis uinquã sapuit
inuerbis xp̃i. nisi qui non sapit uer

Expanded text:
ri estis ? nonne potius eiusdem delirari estis ? nonne potius eiusdem deliramenta ridebitis, qui contra rem tanta conexionis et successionis serie confirmatam inpudentiam huius uocis emittat? sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei et omnino ridendus est, qui ex trauerso ueniens tanto post natus litem uobis huius contradictionis intenderit: ita certum est Manichaeum uel Manichaeos esse ridendos aut etiam dolendos, qui tam fundatae auctoritati a temporibus apostolorum usque ad haec tempora certis successionibus custoditae atque perductae audeant tale aliquid- dicere. lam ergo auctoritas Manichaei conferenda est auctoritati apostolorum. nam litteras istorum istas esse tam certum est quam illas illius. quis autem Manichaeum apostolis conparat, nisi quisquis se a Christo, qui misit apostolos, separat? aut duas naturas sibimet et ex propriis principiis aduersas quis umquam sapuit in uerbis Christi, nisi qui non sapit uerb
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditas. et odorum suauitas. & lu¬
cis huiꝰ aspectus. & siquid aliud uel
auribus uł oculis tius. uł narib uł
palato. similit̾̃ forte blanditũ est ÷
At si uniuersã creaturã ita prius aspice¬
res. ut aut cori dõ tribueres. quasi
legens magnũ quendã librũ nature
rerũ. atq ita siquid ibi tẽ offenderet.
causam te tanquã hominẽ latere
posse tutius crederes: quã inoꝑib
dĩ quicquã rep̃hendere auderes:
nunquam incidisses insacrilegas
nugas. & blaphema figm̃ta: quib
non intelligens unde sit malum.
dm implere conaris omĩb malis:
sciamꝰ apłorum. ẽẽ. istas litteras: bre¬
uit̃ uobis respondemnꝰ inde nos scire.
unde & uos scitis illas luteras esse¬
manichei: quas miserabilit̃ huic
auctoritati p̃ponitis : Si enĩ & hinc
uobis aliquis moueat quęstionem.
et scrupulum contradictiones impin¬
gat. dicens. libros quos ꝓfertis ma-¬
nichei nonẽe. manichei. quid factu¬

Expanded text:
iucunditas et odorum suauitas et luiucunditas et odorum suauitas et lucis huius aspectus et si quid aliud uel auribus uel oculis tuis uel naribus uel palato similiter forte blanditum At si universam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori Deo tribueres, quasi legens magnum quemdam librum naturae rerum; atque ita si quid ibi te offenderet, causam te tanquam hominem latere posse potius crederes, quam in operibus Dei quidquam reprehendere auderes; nunquam incidisses in sacrilegas nugas et blasphema figmenta, quibus, non intelligens unde sit malum, Deum implere conaris omnibus malis.sciamus Apostolorum esse istas Litteras; breviter vobis respondemus, inde nos scire, unde et vos scitis illas lManichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. si enim et hinc uobis aliquis moueat quaestionem et scrupulum contradictionis. inpingat, dicens libros, quos profertis Manichaei, non esse Manichaei, quid factu