comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in munis custodienda: ut ueri hu¬
ius luminis aspectu digna reddatur.
Qui sequitur me non ambulat inte¬
nebris: sed habebit lum̃ uite. Aesi uer¬
bis aliis manifestius diceret. Qui ĩ
presenti meis iussis obsequitur: mea
inquantũ sufficit exempla imitat᷑:¬
et in futuro nontimebit denebras et̃-¬
ne dãpnationis. sed lumine uite eter¬
ne ꝑfruetur ubi sublato metui mor¬
tis desolabitur ꝑhemitate gaudere.
He sunt metuende tenebre. om̃i nocte
sed ipsam ueritatẽ intelligibiliter cõ¬
templamur. Responderũt ei indei. Gu
de te ipso testimonium ꝑhibes: testimo¬
niũ tuũ nonẽ uerũ. Sic ista respondẽt
tamqm solus ipse sibi testimonium
ꝑhiberet. atq non ẽẽt uerũ eius testi¬
moniũ: cum constet quia antequã
ueniret dñs ⁊ ꝑ carnẽ uisibilis appa¬
reret. multos testes p̾misit: ⁊ quasi
lucernas sp̃u ꝓphetie accendit qui eiꝰ
natiuitatẽ. passionẽ. resurrectionẽ. nͨ¬

Expanded text:
immunis custodienda, ut veri huimmunis custodienda, ut veri hujus luminis aspectu digna reddatur. Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. Ac si verbis aliis manifestius diceret: Qui in praesenti meis jussis obsequitur, et mea in quantum sufficit exempla imitatur, in futuro non timebit tenebras aeternae damnationis, sed lumine vitae aeternae perfruetur, ubi sublato metu mortis, de sola dabitur perennitate gaudere. Hae sunt metuendae tenebrae omni nocte s, sed veritatem intelligibiliter contemplamur. Responderunt ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes: testimonium tuum non est verum. Sic ista respondent, tanquam solus ipse testimonium perhiberet, atque verum non esset ejus testimonium, cum constet quia antequam veniret Dominus, et per carnem visibilis appareret, multos testes praemisit, et quasi lucernas spiritu prophetiae accendit, qui ejus nativitatem, passionem, resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
rem in adult̾io deprehensã. et
aseuitia udeoꝵ eam lapidare uolẽ¬
tiũ eripuit. ⁊ airatu ad ult̾ii mise¬
ricordissime absoluit. Ne alicui for¬
tassis in dubiũ ueniret utrũ nã is
qu̾e uerũ homine indebant posset.
peccata cdimittere. cdignatur apertis
strare. Ait eñ. Ego sum lux mundi.
Lux quippe erat incõprehensibilis et
incircĩt scripta diuinitas. que sub
uelamine assũpte carnis latebat.
Cuius auctoritate ⁊ huic mulieri.
⁊ cuicũq uolebat peccata dimitte¬
bat. Hec est illa uera lux. que illumi¬
nat omñe homiñe nemente in mũ
dum: dei uidelicet sapientia que de
illo lumine et̾no ⁊ indeficienti pro¬
cessit. Cuius splendorem humana
fragilitas alit̾ sufferre non potuiss:
nisi illa maiestas nube carnis cir¬
cumdedisset. ꝑ qu̾a ueluti lucidis¬
simũ speculum diuini huius lu-¬
minis claritas humanis mentib
innotesceret. Ergo purganda est
int̾ioris hominis acies. et ab om̃i
uitioꝵ labe quasi humore noxio

Expanded text:
adulterio deprehensam, a saevitia Judaeorum se lapidare volentium eripuit, et a reatu adulterii misericordissime absolvit, ne alicui fortassis in dubium veniret, utrumnam is quem verum hominem putabant, posset peccata dimittere, dignatur apertissstrare. Ait enim: Ego sum lux mundi. Lux quippe erat incomprehensibilis, et incircumscripta divinitas, quae sub velamine assumptae carnis latebat, cujus autoritate huic mulieri et cuicunque volebat, peccata dimittebat. Haec est illa vera lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , Dei videlicet sapientia, quae de illo lumine aeterno et indesinenti processit. Cujus splendorem humana fragilitas aliter sufferre non potuisset, nisi se illa sicuti nube carnis circumdedisset, per quam veluti per Incidissimum speculum divini hujus luminis claritatem humanis mentibus innotesceret. Ergo purganda est in interioris hominis acies, et ab omni vitiorum labe quasi humore noxio
Abbreviated transcription (Latin):
me est: cuins non sũ dignus corrigiã
calciamenti soluere. Sedindei ista ñ
adtendentes. ⁊ hoꝵ facti in memores:
quasi solus sibi ille testimonium daret
dicebant. Tu de te ipso testimonium
ꝑhibes: testimoniũ tuũ non ẽ uerũ. U
audiamus quid eis dñs responderit.
Et si ego testimonium phibeo demeip¬
so. testimoniũ meũ uerũ est: quia scio
unde ueni ⁊ quo nado. Quib uerbis

Expanded text:
us non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Sed Judaei ista non attendentes, et horum facti immemores, quasi solus sibi testimonium daret, dicebant: Tu de teipso testimonium perhibes, testimonium tuum non est verum. Sed audiamus quid eis Dominus responderit: Et si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum est verum, quia scio unde veni, et quo vado. Quibu
Abbreviated transcription (Latin):
plo adherebant. Xp̃c namq templũ
cui omĩa legis ⁊ ꝓphetarũ adherent
mystĩa. ⁊ ad eũ ꝑtinent atq non nͥ
in eo implenda erant. Hec gazophi¬
laua sp̃italia. post enis resurrectio¬
nẽ aperienda erant ipso apłis intel¬
ligentiam tribuente. ⁊ cuncta in se
impleta monstrante. Unde euangeli¬
sta dicit. quia resurgens a mortius¬
aꝑuit discipulis sensum ut intelli¬
gerent omnia que de eo scripta erant.

Expanded text:
bant. Christus namque templum, cui omnia legis et prophetarum adhaerebant mysteria, et ad eum pertinent, atque non nisi in eo implenda erant. Haec gazophylacia spiritualia, post ejus resurrectionem aperienda erant, ipso apostolis intelligenda tribuente, et cuncta in se impleta monstrante. Unde evangelista dicit, quia resurgens a mortuis, illis aperuit sensum, ut intelligerent omnia quae d
Abbreviated transcription (Latin):
tista. Cuius magnitudini ipse salua¬
tor adcestatur dicens. Int̾ natos mu¬
licrũ: non surrexit maior iohe bapti¬
cat dicens. Ille erat lucerna ardens: et
luc̃es. Hic ergo testimoniũ dño nr̃o

Expanded text:
dinem ipse Salvator attestatur, dicens: Inter natos mulierum non surrexit major, eternam vocat, dicens: Ille erat lucerna ardens et lucens . Hic ergo testimonium Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Agamꝰ dño nr̃o gr̃as. qui scriptura¬
rum scientiam in qua quondam iu¬
dei florebant pro inreuocabili mali¬
cia abstulit. ⁊ nob̾ pro sola miseri¬
cordia largitus est. Ueneremur eñ
non sicut simplices turbe ut ꝓphe¬
tam: sed ut dm ⁊ dñm prophetaꝵ¬

Expanded text:
Agamus Domino gratias, qui scriptuAgamus Domino gratias, qui scripturam, in qua quondam Judaei florebant, illis pro irrevocabili malitia abstulit, et nobis pro sola misericordia largitus est. Veneremur eum, non sicut simplices turbae ut prophetam, sed ut Deum et Dominum propheta
Abbreviated transcription (Latin):
grauius est blasphematur Insuꝑ ⁊
heredem quantum in se est octidit.
ritui scõ quo regeneratꝰ est contume¬
liam facit. Propter qd̾ malis agricolis
male ꝑlitis. datur alt̾i uinea: quia
dono gr̃e qd̾ ingratus spreuit humilis
quisq di catur. Sed ⁊ hoc qd̾ de illis
infine euangłii dictum est. quia q̃¬
rentes tenere xp̃m: timore turberum
p̃pediuntur condie uidemus agi in
ccclesia. Multi eñi sunt in ecclesia so¬
lo nomine frẽs qui ecclesiastice fidei
pacis unttatem qũa non diligunt.
ꝓpter cohabitantium bonoꝵ frm mul¬
titudiñe aut erubescunt aut timẽt
impugnare. Sed hii sicut dñs adiob
destructione loquitur. cum tempus
fuerit in altum alas erigent quia
cum phariseis cruci addicere. ⁊ osten¬
tui conabͣ ntur habere. Ptimescere
debemꝰ ipsi qui loquimur ⁊ cauere:
ne exemplum phariseoꝵ sequamur.
Curemus sollicite solo nomine tã¬
tum simus xp̃iani. ne sũbspetie pie¬
tans: impietatis titulũ subcelemus.

Expanded text:
gravius est blasphematur. Insuper et gravius est blasphematur. Insuper et haeredem quantum in se est occidit, itui sancto quo regeneratus est, contumeliam facit. Propter quod malis agricolis male perditis, datur alteri vinea, quia dono gratiae quod ingratus sprevit, humilis quisque ditatur. Sed et hoc quod de illis in fine evangelii dictum est, quia quaerentes tenere Christum, timore turbarum praepediuntur, quotidie videmus agi in Ecclesia. Multi enim sunt in Ecclesia solo nomine fratres, qui in ecclesiasticae fidei et pacis unitatem, quam non diligunt, propter cohabitantium bonorum fratrum multitudinem, aut erubescunt, aut timent impugnare. Sed his, sicut Dominus ad Job loquitur, cum tempus fuerit, in altum alae erigentur , quia cum Pharisaeis cruci addicere, et ostentui conantur habere. Pertimescere debemus ipsi qui loquimur, et cavere, ne exempla Pharisaeorum sequamur. Curemus sollicite, ne solo nomine tantum simus Christiani, ne sub specie pietatis titulum subcelemus.
Abbreviated transcription (Latin):
q halebant. Principes sacerdotum
et scribe. propria redargiti conscien¬
cia: querebant int̾ficere dnm. qua¬
si mentientem contra se. Sed hoc
agentes: probant ẽẽ uera que clixe¬
rat. Ipse enĩ erat heres. cuius mors
iniusta: uindicanda erat apatre.
Ipsi uero erant neqũa coloni. qui
ab occidendo filio dei ad modicum
quidem humano timore retardari
poterant. doneihora einis ueniret.
nũqũa nero diuino timore aut a¬
more cohiberi uoluerunt. hec uero
que de hac parabola suꝑ malicia in¬
deoꝵ exposuimus: morali intellectu
adunum queq nr̃m referre possu¬
nus. Cum enĩ alicui fidelium inỹ¬
st̾ium baptisini qd oꝑando exerrere
debeat committitur: quasi ei uinea
qũa excolat locatur. fntitur unus
et alter seriis. ⁊ t̾cius. qui fructus acci¬
piant cum legitur lex prophetia psal¬
mi. Q uoꝵ monits infructus. bonoꝵ
fructus oꝑum reddere debant. Sed ser¬
uus contumeliis affectus eicitur: cñ
sermo d̾i uł contẽpnitur uł ⁊̃ iam q̃s

Expanded text:
 habebant. Principes Sacerdotum et Scribae propria redarguti conscientia, quaerebant interficere Dominum, quasi mentientem contra se. Sed haec agentes, probant vera esse quae dixerat. Ipse enim erat haeres, cujus mors injusta vindicanda erat a Patre. Ipsi vero erant nequam coloni, qui ab occidendo Filio Dei ad modicum quidem humano timore retardari poterant, donec hora ejus veniret, nunquam vero divino timore aut amore cohiberi voluerunt. Haec vero quae de hac parabola super malitia Judaeorum exposuimus, morali intellectu ad unumquemque nostrum referre possumus. Cum enim alicui fidelium mysterium baptismi, quod operando exercere debeat, committitur, quasi ei vinea quam excolat locatur. Mittitur unus et alter servus, et tertius, qui fructus accipiant, cum legitur lex, prophetia et Psalmi, quorum monitis instructus, bonorum fructus operum reddere debeat. Sed servus contumeliis affectus ejicitur, cum sermo Dei vel contemnitur, vel etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
se in om̃ib exibere studeant. quati-¬
nus ab illo qui non uenit ministra-¬
ri: sed ministrare: celestem merean-¬
tur consequi magistratũ. Ministra¬
uit autem dñs quando incena linteo
altari seipsum pro nr̃a redẽptione dõ
patri hostiam obtulit. Unde sequit.
Et dare animanisuã redẽptonem pro
multis. Cõmendandum memorie
qd̃ non pro om̃ib sed pro multis se
dicit animam dare: pro his uidelicet
qui credere uoluerint. prohis qui st̃
de numero saluandorũ. ⁊ aduitam

Expanded text:
s in omnibus exhibere studeant, quates in omnibus exhibere studeant, quatenus ab illo qui non venit ministrari, sed ministrare, coelestem mereantur consequi magistratum. Ministravit autem Dominus, quando in coena linteo altari se ipsum pro nostra redemptione Deo Patri hostiam obtulit. Unde sequitur: Et dare animam suam redemptionem pro multis. Commendandum memoriae, quod non pro omnibus, sed pro multis se dicit animam ponere, pro his videlicet qui credere voluerint, pro his qui sunt de numero salvandorum, et ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
promultis. Proponit illis exseipso
docentis uerba parmpenderent: mu¬
tarentur exemplo. Nonuenit inquit
filius hominis ministrari. idest ut
ministraretur ei: s ministrare. Si
ego inquit qui cũ sim filius d̾i ⁊ deus
ꝓpter uos homo factus non ad hoc in
mundum ueni ut hominũ obsequia
uel minist̾ia michi requirerem. sedut
ipse potius uob̃ obsequerer nobisq
ministrarem: quare uos homines
ab hominib mortales a mortalib.
suꝑba seruitia requiritis. non ut na¬
ture cui satis parua sufficiũt necessi-¬
tatib subueniatis. s ut maiores ⁊
celsiores cet̾is appareatis: Adtendant
hoc eccłiarũ p̃positi ⁊ caueant: auli¬
ant a dño quia gentillis ⁊ non eccle-¬
siastice consuetudinis est: subiectis
dominari. ⁊ suꝑ eos quib prelati st̃
potestatis dnñ exercere. Discant gͥ
boni magistri exemplo nonse fastu
suꝑbie suꝑ minores extollere. sed po-¬
tius illi se contẽperare. atq equales¬

Expanded text:
pro multis. Proponit illis ex seipso pro multis. Proponit illis ex seipso docentis verba parvipenderent, imitarentur exempla. Non venit, inquit, Filius hominis ministrari, id est, ut ministraretur ei, sed ministrare. Si ego, inquit, qui cum sim Dei Filius et Deus, propter vos homo factus, non ad hoc in mundum veni, ut hominum obsequia vel ministeria mihi inquirerem, sed ut ipse potius vobis obsequerer, vobis ministrarem, quare vos homines ab hominibus, mortales a mortalibus, servitia superbia requiritis, non ut naturae cui satis parva sufficiunt necessitatibus subveniatis, sed ut majores et celsiores caeteris appareatis? Attendant hoc ecclesiarum praepositi, et caveant; audiant a Domino, quia gentilis, non ecclesiasticae consuetudinis est, subjectis dominari, et super eos quibus praelati sunt, potestatis dominium exercere. Discant igitur boni magistri exemplo, non se fastu superbiae super minores extollere, sed potius illis se obtemperare, atque aequale
Abbreviated transcription (Latin):
dum regnum exarserint. iuxta qd̃
tacentib filiis respondit. Nescitis
quid petatis. Ex qua dñi responsio¬
ne suul ⁊ decem apostoloꝵ inlig¬
natione datur intelligi. qd̾ filii
matr̃e instigauerint ad grandia
petenda. Ih̾s aut̃e conuocauit eos
ad se ⁊ ait. Scrtis quia reges gen¬
tium dominantur eoꝵ ⁊ qui po¬
uus. humilis ac benignus magi¬
ster formaq om̃ium magistroꝵ:
sec illos duos dein moclica ⁊ mra-¬
tionabili peticione. nec hos dece
de inlignatione ⁊ liuore quem
contra illos habebant redarguit:
sed tale ponit exemplum. quoma¬
nifeste doceat illũ tiere ẽẽ maio¬
rem. qui minorẽ se exibuerit. Illũ¬
quoq existere primũ: qui fuerit
nitate. frustra gͥ illi grandia que¬
rebant: frustra ⁊ isti de eoꝵ iniso¬
lenti desiderio indignantur cũ
tatis culmen non potentia secl humi¬
litate conscendere. Sicut filius homi-¬
nis nonuenrt ministrari. s ministra¬
re: ⁊ dare anumam suam redep̃tioñe

Expanded text:
dum regnum exarserint. Juxta quoddum regnum exarserint. Juxta quodlacentibus filiis respondit: Nescitis quid petatis. Ex qua Domini responsione, simul et decem apostolorum indignatione, datur intelligi, quod filii matrem instigaverint ad grandia petenda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui vus. Humilis et benignus magister, forma quoque omnium magistrorum, nec illos duos de immodica et irrationabili petitione, nec hos decem de indignatione et livore quem contra illos habebant, redarguit, sed tale ponit exemplum, quo manifeste doceat illum vere esse majorem, qui minorem se exhibuerit, illumque existere primum, qui fuerit nitate. Frustra igitur illi grandia quaerebant, frustra et isti de illorum insolenti desiderio indignantur, cum tatis culmen, non potentia, sed humilitate conscendere. Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ratum ẽ a patre meo. Qd̾ dicit non
ẽ meñ dare: ita sentiri potest. nonẽ
meñ sed ur̃m. Non est meũ dare. qͥa
regnum celoꝵ: inaccipientis ẽ po¬
testate. Quicumq enim talemse
exibuerit ut dignus sit regno ce¬
loꝵ: hic talis illud accipiet. quia
regnum celoꝵ non ꝑsona. sed uita
consequitur. Siitaq ⁊ uos tales
fueritis. ut digni sitis accipere illud
regnum qd̾ deus pater solis uicto¬
rib ⁊ usq in fin̾e in bono ꝑseuerã¬
tib preparauit: uos quoq illud
absq dubio accipietis. Sine alio
⁊ elatis: qd̾ ad huc erant. Si gͣ illud
lite ẽẽ elati. quia tales indigni
sunt acciꝑe regnũ d̾i. Ergo prius
humiliamini ⁊ uinc uob̾ quoq
preparabitur regnum celoꝵ. Et au¬
dientes decem: indignati sunt de clu¬
ob fr̃ib. Non contra matrem inlig¬
nantur. sed ad filios referunt p̃sũp¬
tionem huiuscemodi postulationis.
qd̃ quasi ignorantes mensuram
sui. inmodica cupiditate ad peten¬

Expanded text:
ratum est a Patre meo. Quod dicit, non ratum est a Patre meo. Quod dicit, non est meum dare vobis, ita sentiri potest, non est meum, sed vestrum. Non est meum dare, quia regnum coelorum in accipientis est potestate. Quicunque enim talem se exhibuerit, ut dignus sit regno coelorum, hic talis illud accipiet, quia regnum coelorum non persona, sed vita consequitur. Si itaque et vos tales fueritis, ut sitis digni accipere illud regnum, quod Deus Pater solis victoribus, et usque in finem in bono perseverantibus praeparavit, vos quoque illud absque dubio accipietis. Sive etiam alio et elatis, quod adhuc erant. Si ergo illu, id est, nolite esse elati, quia tales indigni sunt accipere regnum coelorum. Ergo prius humiliamini, et tunc vobis quoque praeparabitur regnum coelorum. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Non contra matrem indignantur, sed ad filios referunt praesumptionem hujusmodi postulationis, quod quasi ignorantes mensuram sui, immodica cupiditate ad peten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc se et illos per passionem insinu¬
ans consũmandos. Qd̃ illi non intel¬
ligentes: responderunt. Possumus.
Et dñs. Calicem inquit meũ bibe¬
ns. Queri solet quomodo. am̃bo fra¬
tres. iohãnes nidelicet ⁊ iacob calicẽ
dĩi biberint: cum solum iacobum
leganius pro xp̃o ab herode capite
cesum. Iohannem uͦ in pace quieui¬
sse: ⁊ propria morte uitam finisse.
Sed legimus in historiis. ipsum qͦq
cansa nominis xp̃i: mũlta sustinu¬
isse. Nam ⁊ cũ ceteris apostolis cesus
in actib apostoloꝵ inuenitur: ⁊ deĩ¬
ceps adomitiano cesare inferuentis
olei dolium missus. Itemq ab eodem
principe ꝓpt in uictam euangłitan¬
di constantiam: in pathinos in su
gͦ non defuisse animum margrio:
⁊ ipsum quoq bibisse calicem pas¬
sionis. quam uis ꝑsecitor non fude¬
rit eius sanguinem. Sedere autem
ad dexteram meam uł ad sinistram:
non est meũ dare uob̾. sed quib pa¬

Expanded text:
per hoc se et illos per passionem insinuper hoc se et illos per passionem insinuans consummandos. Quod illi intelligentes responderunt: Possumus. Et Dominus: Calicem quidem bibetis. Quaeri solet, quomodo ambo hi fratres, Joannes videlicet et Jacobus, calicem Domini biberint, cum solum Jacobum legamus pro Christo ab Herode capite caesum, Joannem vero in pace quievisse, et propitia morte vitam finisse. Sed legimus in historiis, ipsum quoque causa nominis Christi multa sustinuisse. Nam et cum caeteris apostolis caesus in Actibus apostolorum invenitur, et deinceps a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus. Idemque ab eodem principe propter invictam evangelizandi constantiam, in Patmos insulam ergo non defuisse Joanni martyrium, et ipsum quoque bibisse calicem passionis, quamvis persecutor sanguinem ejus non fuderit. Sedere autem ad dexteram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
opinione correpta fuerat hec mu-¬
lier: id̾oq errore mulieribꝰ ⁊ affectu
illa uellet. non de ignorantia facit:
sed ex dispensacione. ut uidelicet ip
dens dñs dicit. Nescitis quid petatis.
Matre postulãte. non matri dommꝰ
sed filiis respondee: quia nouerat
conregnare. ⁊ consedere xp̃o uolebant.
qd nec dum merebantur. Nee clum
Delectat gͦ eos culmen honoris: sed pͥ¬
us ddebet eos nia exercere laboris. Iam
sed prius debent pati proxp̃o. Bonum
certe erat eoꝵ desiderium. sed in con¬
siderata petitio: atq id̾o dñs non uo¬
luntate. aut ꝓpositum illoꝵ culpauit
qui de eius amore nascebatur: sed
solam ignorantiam reprehenddit di¬
cens. Nescitis quid petatis. Potestis bi¬
bere calicem. qũe ego bibiturus sumꝰ
labor martyrii solet designari. Unde
ciatur. In passione quoq patr̃e orat:
Siuis transfer calicem istum a me.
Int̾rogat gͦ illos si possent bibere
calicem quem ipse erat bibiturus:

Expanded text:
opinione corrupta fuit haec muopinione corrupta fuit haec mulier, ideoque errore muliebri et affectu at quid illa vellet, non de ignorantia fecit, sed ex dispensatione, ut videlicet illdens Jesus dixit: Nescitis quid petatis. Matre postulante, non matri Dominus, sed filiis respondit, quia noverat conregnare et consedere Christo volebant, qui necdum merebantur. Necdum Delectat ergo eos culmen honoris, sed prius debet eos via exercere laboris. Jam , sed prius debent pati pro Christo. Bonum certe erat eorum desiderium, sed inconsiderata petitio, atque ideo Dominus non voluntatem aut propositum eorum culpavit, quod de ejus amore nascebatur, sed solam ignorantiam reprehendit, dicens: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? labor martyrii solet designari. Unde ciatur . In passione quoque patrem orat: Si vis, transfer calicem istum a me . Interrogat ergo illos, si possint bibere calicem quem ipse erat bibiturus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ebedei: ipsa ẽ maria mater iacobi
⁊ iohannis. cuiꝰ ⁊ in resurrectione
dñi mentio agitur. Sed cum do-¬
minus suꝑius suam legatur predi-¬
xisse passionẽ. quia idelicet traden-¬
dus ⁊ illudendus ⁊ flagellandus esset:
querendum unde mater filioꝵ zebe-¬
dei ad hanc regni oppinion̾e
inducta sit: ut filiis a dño regnan¬
nuim q̃ dominus in se impencla p̃¬
dixerat: contraria uidebantur gle
regni. Sed quia dominus subum¬
xerat se die t̾cia resurrecturũ: pu¬
tauit hec mulier post resurrectio¬
nem ilico eũ in muido regnaturũ.
arbitrans in primo cdñi aduentu
implendũ: quod in sccło promitcit᷑.
Id̾oq in memor futuroꝵ: a uidita¬
te feminea p̃sentem głoria concu¬
piscit. Sed ⁊ usq hodie iudeorum
opinio ẽ: xp̃m suũ tum uenerit ꝑ
mille annos feliciter in mundo reg¬
naturum: omnib q gertib impe-¬
raturum. ipsosq uideos om̃i ꝓspe-
ritate ⁊ pace gauisuros: atq ab om¬
nib populis ẽẽ uenerandum. Hac

Expanded text:
Zebedaei, ipsa est Maria mater Jacobi et Joannis, cujus et in resurrectione Domini mentio agitur. Sed cum Dominus suam superius legatur praedixisse passionem, quod videlicet tradendus, illudendus et flagellandus esset, quaerendum unde mater filiorum Zebedaei ad hanc regni opinionem inducta sit, ut filiis quaereret a Domino regnannim quae Dominus in se implenda praedixerat, contraria videbantur gloriae regni. Sed quia Dominus subjunxerat se die tertio resurrecturum, putavit haec mulier post resurrectionem illico eum in mundo regnaturum, arbitrans in primo adventu Domini implendum, quod in secundo promittitur. Ideoque immemor futurorum, aviditate feminea praesentem gloriam concupiscit. Sed et usque hodie Judaeorum opinio est, Christum suum cum venerit, per annos plures feliciter in mundo regnaturum, omnibusque gentibus imperaturum, ipsosque Judaeos omni pace et prosperitate gavisuros, atque ab omnibus fore populis venerandos. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Nam quis maior ẽ qui recũ¬
bit anqui ministrat: Nonne qui
recũbit: Ego autem in medio ue-¬
strũ sum: tanquam qui ministrat.
Sicut alibi eis dixisse legitur. Uos
uocatis me magister ⁊ dñe: ⁊ bene
dicitis. Sum et enĩ. Si ego dñs et¬
ter alt̾ius debetis lauare pedes. Qd̾
proprie illoꝵ ẽ facere: qui magis et̾¬
nam głam. qũa tẽporalem diligunt
uita. Unde ⁊ subditur. Qui autem
se exaltauerit: humiliabitur. Et qͥ
se humiliauerit: exaltabitur. Que-¬
ritur quare dicat quise exaltauerit
humiliabitur. ⁊ cetera: cum mul¬
tos uideamus inp̾senti scło exalta-¬
tos. ⁊ usq infinem ipsoꝵ in ipsa
exaltatione permanere. Ruͣsum
uideamus alios inpauꝑtate ⁊ ege¬
state. ⁊ in ipsa pauꝑtate usq ad
exitum uite consistere. Ad quod
dicendum quia qui se inpresenti
scło suꝑbe exaltauerit: ⁊ infuturo
sic int̾ humiles pax ⁊ concordia in¬
molata consernatur. Quia qui se hui¬

Expanded text:
dicens: « Nam quis major est, qui recumdicens: « Nam quis major est, qui recumbit, an qui ministrat? nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum tanquam qui ministrat . » Sicut alibi dixisse legitur: « Vos vocatis me, magister et Domine, et bene dicitis: sum etenim. Si ergo Dter alterius lavare pedes . » Quod proprie illorum est facere, qui magis aeternam gloriam, quam temporalem diligunt vitam. Unde et subditur: « Qui autem se exaltaverit, humiliabitur: et qui se humiliaverit, exaltabitur: » Quaeritur quare dicat: Qui se exaltaverit, humiliabitur, cum multos videamus in praesenti saeculo exaltatos, et usque in finem ipsorum in ipsa exaltatione permanere: rursum videmus alios in paupertate et egestate, et in ipsa paupertate usque ad exitum animae consistere. Ad quod dicendum, quia qui se in praesenti saeculo superbe exaltaverit, in futuro sic inter humiles pax et concordia inviolata conservatur. Quoniam qui se hu
Abbreviated transcription (Latin):
in istis humilitas eligitur. Et quan¬
to quisq in illis fuerit potentior: eo
et reuerentior. In istis autem quan¬
tum humilior: tantum itiq melior.
Cum gͦ ait qui maior est ur̃m erit
Sifilius hominis non uenit mini¬
strari sed ministrare. ⁊ factus ẽ int̾
uos nonquasi recũbens sẽd sic̃ qui
ministrat: quantomagis magistri
discipulis uiam humilitatis debẽt
demonstrare: Seilicet ut quo altio¬
res sunt gradui: eo ⁊ humiliores sĩt
exemplo. Qd̃ dñs alibi ostendere
uoluit cum discipulis int̾ se cõque¬
rentib quis eoꝵ maior esset in regno
celoꝵ: ait. Reges gentiũ dominan¬
tur eoꝵ. ⁊ qui potestatẽ habent suꝑ
eos benefici uocantur. In nob̾ au¬
t̾e: non erit ita. Sed qui noluerre
ẽẽ maior: sit om̃ium minimus.
Et qui precessor tanquam qui mi-¬
nistrat. Et it̾um. amen dico uobis
nisi couersi fueritis ⁊ efficiamini
sicut pariuuli non intrabitis in reg¬
num celoꝵ. Qu̾a uirtutem p̾buit

Expanded text:
in istis humilitas eligitur. Et quanin istis humilitas eligitur. Et quanto quisque in illis fuerit potentior, eo et reverentior: in istis autem quanto humilior, tanto utique melior. Cum ergo ait: « Qui major est vestrum, erit Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare: et factus est inter vos, non quasi recumbens, sed sicut qui ministrat: quanto magis magistri discipulis viam humilitatis debent demonstrare? scilicet ut quo altiores sunt gradu, eo et humiliores sint exemplo. Quod Dominus alibi ostendere voluit, cum discipulis inter se conquirentibus, quis eorum major esset in regno coelorum, ait: « Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem hab ut super eos, benefici vocantur. In vobis autem non sic. Sed qui voluerit esse major, sit omnium minimus: et qui praecessor, tanquam qui ministrat . » Et iterum: « Amen dico vobis, nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . » Quam virtutem praebuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia cuncta regit ⁊ ordinat. Ce¬
terum sine culpa eos qui nob̃ p̃sunt
magistros uł patres appellamus. qͥa
in hac appellatione reuerentiam eoꝵ
scĩtati ⁊ etati atq sapientie deferimꝰ.
Non tam̃ auctores nostre confitem᷑
nature. Sicut eñ nemo bonus nisi
solus d̾s. et tam̃ ab eus bonitate
multi bomi uocantur: ita unus ẽ
pater qui om̃a creauit. ⁊ imus
magister qui om̃a docuit. Gamen
ab eius magist̾io uł imitatione mł¬
timagistri ⁊ patres appellantur. s
iste ut diximus essentialit̃: illi ue¬
ro abusiue. Sed quia ad hanc dig¬
nitatẽ ut magistr uł patres nocen
ascenditur: recte subditur. Quima¬
ior ẽ ur̃m: erit minister u̾r. In quib
uerbis illorũ suꝑciliũ retunditur.
qui non ꝑuite meritu. sed ꝓpt̾ tem¬
poralem honorem alciore gradum
ascendere cupiunt. hoc quippe int̾
singũlarem potentiã ⁊ eccłie humi¬
litatem cdistat: quia m illis potentia.

Expanded text:
sapientia cuncta regit et ordinat. Caesapientia cuncta regit et ordinat. Caeterum sine culpa eos, qui nobis praesunt, magistros vel patres appellamus, quia in hac appellatione reverentiam eorum sanctitati et aetati atque sapientiae deferimus, non tamen auctores nostrae confitemur naturae. Sicut enim « nemo bonus nisi solus Deus , » et tamen ab ejus bonitate multi boni vocantur: ita unus est Pater qui omnia creavit, et unus Magister qui omnia docuit, tamen ab ejus magisterio vel imitatione multi magistri et patres appellantur. Sed iste, ut diximus, essentialiter, illi vero abusive. Sed quia ad hanc dignitatem, ut magistri vel patres vocentmilitatem ascenditur, recte subditur. « Qui major est vestrum, erit minister vester. » In quibus verbis illorum superbia retunditur, qui non per vitae meritum, sed propter temporalem honorem altiorem gradum ascendere cupiunt. Hoc quippe inter saecularem potentiam et Ecclesiae humilitatem distat, quia in illis potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ deus ⁊ mat̾ eccł̃ia. ⁊ ina est fi¬
tes catholicoꝵ consequenter frẽs ẽẽ
debent. non carne sed spu ut unũ
credant unũ sapiant. uinu̾ desiderẽt.
et impleatur in illis qd scriptũ est.
Ecce qua inbonũ ⁊ qua iocundum:
habitare frẽs inunũ. Quales erãt
dequib alibi dicitur. Multitudinis¬
credentiũ erat cor unũ ⁊ anima una.
Nec quisqu̾a eoꝵ que possidebat ali¬
quid suũ ẽẽ dicebat: sed erant illis
omia cõmunia. Unde apostolus om̃s
aliqui eos qui sibi presunt indoctͥ¬
na uel regimine patres uel magistros
audeant appellare. ⁊ maxime inmo¬
nasteriis. cum dñs dicat. Uos aut̃e
uolite nocari rabbi. Et patr̃e nolite no¬
care nob̾ suꝑt̾ram. Et paulus apostolꝰ
magister gentiũ se nuncupet dicens.
Quam du sum magist̾ gentiũ mini¬
sterium meũ honorabo. Ad quod dicen¬
dum quia aluid est essentialit ẽẽ pa¬
trem ⁊ magistrũ ⁊ aliud nuncupati¬
qui om̃ia scit anteqũa fiant. et cuiꝰ

Expanded text:
Pater Deus, et una Mater Ecclesia, et una est fides catholicorum, consequenter fratres esse debent, non carne, sed Spiritu, ut unum credant, unum sapiant, unum desiderent, et impleatur in illis quod scriptum est: « Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . » Quales erant, de quibum et anima una. Nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid esse suum dicebat, sed erant illis omnia communia . » Unde Apostolus omnes aliqui eos qui sibi praesunt in doctrina vel regimine, patres vel magistros audeant appellare, et maxime in monasteriis, cum Dominus dicat: « Vos autem nolite vocari Rabbi, et patrem nolite vocare vobis super terram; » et Paulus apostolus magistrum gentium se nuncupet, dicens: « Quandiu sum magister gentium, ministerium meum honorificabo . » Ad quod dicendum, quia aliud est essentialiter esse patrem et magistrum, et aliud nuncupatiqui omnia scit antequam fiant, et cujus
Abbreviated transcription (Latin):
credens in xp̃m peccat: suꝑlapidẽ
cadit ⁊ confringitur sed non om¬
nino conteritur quia reseruatur
ad penitertiam. Siuero quis nega¬
nerit xp̃m cadet id est irruet suꝑ
eum lapis iste ⁊ ita conteret eum
eterno interitu: ut ne testa quidẽ
remaneat Inqua parũ aque defo¬
uea auriatur. Potest ⁊ hoc dici. qd
illi suꝑ lapidem cadebant: qui tunc
eum ꝑͥ simplicitatem ⁊ ignorantiã
contempnebant ⁊ miurus afficie¬
bant Ido conquassent᷑: nontamen
penitus conterutur. Qui uero illũ
scientes filium d̾i ꝑ in uidiã nega¬
bant: ⁊ contrasuam conscientiam
euis oꝑa beerebub assignabant: su¬
per hos irruet lapis. ⁊ conteret eos
sempit̾na ꝑditione. atq cõminu¬
et. ut sint impii sieut puluis ante
faciem uenti. Et cum audissent pri¬
cipes sacerdotũ ⁊ pharisei: cogno¬

Expanded text:
credens in Christum peccat, super lapidem credens in Christum peccat, super lapidem cadit et confringitur, sed non omnino conteritur, quia reservatur ad poenitentiam. Si vero quis negaverit Christum, cadet, id est, irruet super eum lapis iste, et ita conteret eum aeterno interitu, ut ne testa quidem remaneat, in qua parum aquae de fovea hauriatur. Potest et hoc dici, quod illi super lapidem cadebant, qui tunc eum per simplicitatem et ignorantiam contemnebant, et injuriis afficiebant, ideo conquassantur, non tamen penitus conteruntur. Qui vero illum scientes Dei Filium, per invidiam negabant, et contra suam conscientiam ejus opera Beelzebub assignabant, super hos irruet lapis, et conteret eos sempiterna perditione, atque comminuet, ut sint impii sicut pulvis ante faciem venti. Et cum audissent principes Sacerdotum, et Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
modo implebitur hec prophetia. que
lapidem ab edificantib reprobatũ
incapit augul factum dicit. nisi
xp̃c auobis reprobatus ⁊ occisus. cre¬
dituris gentib predicetur: Ipse eñi
quasi lapis preciosus. uixtã qd̾ apłs¬
factus est: quia duos parietes circũ¬
cisionis ⁊ preputii in sua fide copu¬
lauit. ⁊ unam ecclesiã eduob popu¬
lis constituit. Id̾o dico nob̾ atiferetur
a nobis regnum d̾i. et clabitur gen
ti facienti fructus eius. Regnum d̾i
hoc loco sc̃e scripture intelligende ft̃
quas dñs infidelib iudeis abstũlit
⁊ nobis tradidit. ut earũ fructum
faciamus Ista est illa uinea. que qͥn¬
dam locata est agricolis. sed illi nom̃
tantũ scripturarum habuerunt
fructũ uero earĩ nullum consequi
meruerunt. Et qui ceciderie super
lapidem istum: confringetur. Su¬
per quem uero ceciderit: conteret eũ
ꝑ fragilitatem aut ignorantiam
peccando offendit xp̃m. ⁊ eum qui
ꝑ suꝑbiam negat xp̃m. Qͥ ergo

Expanded text:
modo implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, et in caput anguli factum dicit, nisi Christus a vobis reprobatus et occisus credituris gentibus praedicetur? Ipse enim quasi lapis pretiosus in capfactus est, quia Deus duos parietes, circumcisionis et praeputii, in sua fide copulavit, et unam Ecclesiam e duobus populis constituit. Ideo dico vobis, auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genRegnum Dei hoc loco sanctae Scripturae intelligendae sunt; quas Dominus infidelibus Judaeis abstulit, et nobis tradidit, ut earum fructum faciamus. Ista est illa vinea quae quondam locata est agricolis, sed illi nomen tantum Scripturarum habuerunt, fructum vero illarum nullum consequi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. per fragilitatem aut ignorantiam peccando offendit Christum, et eum qui per superbiam negat Christum. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quam ad quisiuit sangnine suo:
Hanc hereditatem neqũa coloni
occiso herede preripe cupiebant. Gi¬
a ad hoc ꝑsequebantur xp̃m. ut fi¬
dem que ꝑ eum est extinguerent.
rent. atq omnib gentib imbuen-¬
dis insererent. Et apprehensum in¬
quit eum: eiecerunt extra uineam
⁊ occiderunt. Extra uineã uinee he¬
res occiditur: quia xp̃c extra ciui¬
id est calnarie crucifixus est dunde

Expanded text:
quam acquisivit sanguine suo . quam acquisivit sanguine suo . Hanc haereditatem nequam coloni occiso haerede percipere cupiebant, quia ad hoc persequebantur Christum, ut fidem, quae per eum est, exstinguerent, rent, atque omnibus gentibus imbuendis insererent. Et apprehensum, inquit, eum ejecerunt extra vineam, et occiderunt. Extra vineam vineae haeres occiditur, quia Christus extra civiid est Calvariae, crucifixus est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bitare dicitur. ut in homine pote¬
stas liberi arbitrii demonstraret᷑.
Agricole aut̾e uidentes filium eiꝰ
dixerunt. Hic est heres. uenite oe¬
cidamus eum. ⁊ habebimus here¬
stissime comprobantur principes
am crucifixisse redẽptore. Nouerant
eñ eum ẽẽ filium intelligẽbant
hunc ẽẽ eum: cui loquitur ds̃ pat̃.
Postula ame ⁊dabo tibi gentes he-¬
reditatem tuam. ⁊ possionem tuã
terminos t̾re. Agnoscebant eum ad
hoc uenisse in mundum: ut om̃s
gentes ad suam fidem conuerteret.
Icleoq quasi constilentes sibi dice¬
bant. Ecce mundus totus post eum
abiit. ⁊ si dimittimus eum sie:
om̃s credent uneum. Hereditas au¬
tem filii est eccłia incunctis ei data
nationib. qũa non moriens pater
ei reliqui. sed ipse morte sua illã
misericorditer ad quisiuit. atq a
mortuis resurgendo illam sũb testa¬
mento uite eterne possedit. De qua
apostolus. Adtendite inquit gregi
inquo uos posuit xp̃e regere eccłiã.

Expanded text:
bitare dicitur, ut in nomine Filii potebitare dicitur, ut in nomine Filii potestas liberi arbitrii demonstretur. Agricolae autem videntes filium, dixerunt: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et habebimus haerestissime comprobatur, principes am crucifixisse redemptorem. Noverunt enim eum esse Filium Dei, intelligebant hunc esse illum cui loquebatur Deus Pater, Postula a me, et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuabant eum ad hoc venisse in mundum, ut omnes gentes ad fidem suam converteret, ideoque quasi consulentes sibi, dicebant: Ecce totus mundus post ipsum abiit: et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas autem Filii, Ecclesia est, in cunctis ei data nationibus, quam non moriens Pater ei reliquit, sed ipse morte sua illam misericorditer acquisivit, atque a mortuis resurgendo, illam sub testamento vitae aeternae possedit. De qua Apostolus: Attendite, inquit, gregi, in quo vos posuit Christus regere Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dis aliene : fecerunt inqutt illis simi¬
liter. Quodam eñ lapidauerunt
ut ez echiel incaldea ieremiam in
egypto. Alios octiderunt ut nãbor.
Alios secuerunt ut esaiam. Non nul¬
mos. Et ostenditur hic patientia
⁊ sustentatio dñi. qui crebro seruos¬
suos ad malos colonos direxit. qua¬
tinus ab illis conuenti penitentiã
agerent. Sed illi cont̾epnentes.
iram sibi in die ire tesaurizaue¬
runt. Nouissime misit ad eos fi¬
lium suum dicens. Uerebuntur
filium meum. Nouissime in qͥt
stolus dicit. quando uenit p̃leni¬
tudo temporis misit d̃s filium su¬
um natum ex muliere. Non aũt
misit ut de malis ⁊ pene obnoxin
colonis sententiam iulicialem fer¬
tet. sed adhuc post tlita scelera. post
seruoꝵ suoꝵ impias mortes: Locũ
uenie misericordit̾ reseruat. Uere.¬
buntur filiũ meum. Qrd̾ quasi
ambiens dicit uerebuntur filiũ
meũ. non ita accipiendum quod
ignorans hoc dixerit. Numquid
deus qui cuncta singulariter ⁊ sũ¬
me nouit: ignorare possit: Sed du¬

Expanded text:
Isaiae V. Fecerunt, inquit, illis similiter . Nam quosdam lapidaverunt, ut Ezechielem in Chaldaea, Jeremiam in Aegypto. Alios occiderunt, ut Naboth. Alios secuerunt; ut Isaiam. Nonnulmos. Et ostenditur hic patientia et sustentatio Domini, qui crebro servos ad malos colonos direxit, quatenus ab illis conventi conversi poenitentiam agerent. Sed illi contemnentes, iram sibi in die irae thesaurizaverunt. Novissime autem misit ad eos filium suum, dicens: Verebuntur forsitan filium meum. Novissimestolus quando venit plenitudo temporum, misit Deus filium suum factum ex muliere . Non autem misit, ut de malis et poenae obnoxiis colonis sententiam judicialem ferret, sed adhuc post tanta scelera, post servorum suorum impias mortes, locum veniae misericorditer reservaret. Verebuntur filium meum. Quod quasi ambigens dicit, verebuntur forsitan filium meum, non ita est accipiendum, quod ignorans dixerit. Nam Deus qui cuncta singulariter et summe novit, ignorare non potest. Sed du
Abbreviated transcription (Latin):
ego accusaturui sim uos apd̃ patrẽ.
Est qui accusat uos: moyses in quo
uos speratis. Non inquit uos accuso.
om̃s saluare. Moises uos accusat
quia increduli estis uocib illius.¬

Expanded text:
go accusaturus sim vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, de quo vos maxime speratis. Ideo non accuso,  salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius.
Abbreviated transcription (Latin):
solimam. ⁊ filius hominis tradet᷑
principib sac̾idotum ⁊ scribis: et
condepnabunt eũ morte. Attendẽ¬
clum qd̾ dñs filium hominis tra¬
cdendũ: ⁊ morte condẽpnandũ di¬
cit. qui cum sit idem filius di ⁊ fili
men filius hominis. id est huma¬
nitas assumpta. tradi ⁊ comprehẽ¬
ddi. ac passioni ⁊ morti subiacere po¬
tiuit. Si mul ⁊ illud considerandũ.
quia pene in om̃ib sc̃i euangłu lo¬
cis potius se dñs filiũ hominis qũa
filium d̾̃i appellat: ut nidelicet nob̾
ad memoriam reducat. quid prono¬
bis factus sit. Namqui erat dñs ex¬
celsus suꝑ om̃a: factus est homo hu¬
milis inter om̃a. Sed quantomagis
ille humanitatis sue infima cõmen¬
dat: tantomagis nos sublimia di¬
uinitatis enis uenerari ac glorifi¬
care oportet. Tradetur ait principi¬
b sacerdotũ. Primũ enĩ ad annam
sacerdot᷑e. Deinde ad caiphe domum
acdductus est: qui erat pontifex an¬

Expanded text:
solymam, et filius hominis tradetur solymam, et filius hominis tradetur principibus Sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte. Attendendum quod Dominus Filium hominis tradendum et morte condemnandum dicit, qui cum sit idem Filius Dei, et Fimen Filius hominis, id est, humanitas, assumi, tradi, comprehendi, ac passioni mortique subjacere potuit. Simul et illud considerandum, quia pene in omnibus sancti Evangelii locis potius se Dominus Filium hominis quam Filium Dei appellat, ut videlicet nobis ad memoriam reducat, quid pro nobis factus sit. Nam qui erat Deus excelsus super omnia, factus est homo humilis inter omnia. Sed quanto magis ille humanitatis suae infima commendat, tanto magis nos sublimia divinitatis ejus venerari ac glorificare oportet. Tradetur, ait, principibus sacerdotum. Primum enim ad Annam sacerdotem, deinde ad Caiphae domum adductus est, qui erat pontifex ann
Abbreviated transcription (Latin):
sue resurrectionis predicere nolu¬
it. ut cũ eum morient̾e cernerent:
resurrecturum quoq sic̃ eis predi¬
xerat non dubitarent. Et crebro qͥ¬
dem hoc ipsum eis premintiaue¬
rat: Sed quia temporis accessu
qd̾ aulierant labia memoria po¬
terat. id circo iturus ad passionẽ
⁊ secum eos ducturus. iterato eis
futura predixit. quatinus eos cõ¬
tra uenientem temptatione pre¬
pararet: uemiente crucis ꝑsecutõ¬
ne ⁊ passionis ignominia terre-¬
rentur. Minis eni afficiũt ma-¬
la: que presciuntur. Nam subiti
casus: ⁊ iam fortissunds quosq o-¬
bruere solent. Assũpsit inquit du-¬
odecim discipulos suos Ininitio
sue predicationis plures dominus
uoluit habere discipulos: equib
auodecim elegit quos et apostolos
nominanit: quib euangelii sacra¬
menta cõmuteret. ⁊ ꝑ quos totum
munclum ad suam tidem conuoca¬
ret. Quib ⁊ alibi dicit. uos
estis: qui ꝑmansistis mecum int̾ep¬
tationib meis. His gͦ assũptis secre¬

Expanded text:
praedicere voluit, ut cum eum morientem cernerent, resurrecturum quoque sicut eis praedixerat, minime dubitarent. Et crebro quippe hoc ipsum eis pronuntiaverat, sed quia temporis accessu quod audierant, labi a memoria poterat, idcirco iturus ad passionem, et secum eos ducturus, iterato eis futura praedixit, quatenus eos contra venientem tentationem praepararet, ne veniente crucis persecutione et passionis ignominia, terrerentur. Mala enim minus officiunt quae praesciuntur. Nam subiti casus, etiam fortissimos quosque obruere solent. Assumpsit, inquam, duodecim discipulos suos. Initio suae praedicationis plures Dominus voluit habere discipulos, e quibus duodecim elegit, quos et apostolos nominavit, quibus evangelii sacramenta committeret, et per quos totum mundum ad suam fidem convocaret. Quibus et alibi dicit: Vos estis qui permansistis mecum in tentationibus meis . His ergo assumptis, ai
Abbreviated transcription (Latin):
obseruabant: uerũ ⁊ iam minorem
ligito oꝑationis tangere nolebant.
De qualib alibi ait. Ue uob̾ scribe et
pharisei hẏpocrite: qui tulistis clauim
scientie. Sed quia hec non amore d̃i.
s cupiditate laudis humane faci¬
ebant: recte subiungitur. Om̃ia uͦ

Expanded text:
observabant, verum etiam minora observabant, verum etiam minora digito operationis tangere nolebant. De quibus alibi ait: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui tulistis clavem scientiae . » Sed quia haec non amore Dei, sed cupiditate laudis humanae faciebant, recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
uia ⁊ in portabilia. et imponunt in
humeros hominum: digito autem
suo nolunt ea mouere. Honera gra-¬
uia ⁊ in portabilia. precepta legis fue¬
runt: que ꝓpt̾ duriciã israelitici
populi dura ⁊ asꝑa sunt data. in¬
tantum ut nullus ea iuxta litt̾am
implere potuisset: sicut petrus apo-¬
stolus testatur. Quid uultis impo-¬
nere iugum suꝑ ceruices discipulo¬
rum qd neq nos neq patres nostri
portare potuimus. Sed ꝑ grãm dm̃
iħu credimus saluari quemadmo¬
dum ⁊ illi. Sed onera grauia ⁊ im¬
portabilia scribe ⁊ pharisei grauio¬
uenerationem inclinarent: sicut eis
ddñs alibi exprobrat dicens. Hypocrite.
quare transgredimini mandatum
dei ꝓpt̾ traditiones ur̃as: Nam deus
dixit. honora patrem tuum: ⁊ ma¬
trem tuam. Uos autẽ dicius munꝰ
qd̾cumq ẽ ex me tͥ proderit: ⁊ non ho¬
norificatis patrem. ⁊ irritũ fecistis
mandatũ dei: ꝓpt̾ traditiones ur̃as
Digito autẽ suo nolunt ea mouere. qͥa
non solum maiora legis precepta non

Expanded text:
ortabilia, et imponunt in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. » Onera gravia et importabilia, praecepta legis fuerunt, quae propter duritiam Israelitici populi, dura et aspera sunt data, intantum ut nullus ea juxta litteram implere potuisset, sicut Petrus apostolus testatur: « Quid vultis imponere jugum super cervices discipulorportare potuimus? Sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . » Sed onera gravia et importabilia Scribae et Pharisaeivenerationem inclinarent, sicut eis Dominus alibi exprobrat, dicens: « Hypocritae, quare transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Nam Deus dixit: Honora patrem tuum et matrem. Vos autem dicitis: Munus quodcunque est ex me, tibi proderit, et non honorificatis patrem, et irritum fecistis mandatum Dei propter traditiones vestras . » Digito autem suo nolunt ea movere, quia non solum majora legis praecepta non
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. qui suis oraculis popuilum
conueniebant. ⁊ que huic uinee
inminerẽt predicabant. Sed ⁊ hos
similit̾ ꝑsecriti sunt. ⁊ occiderunt
cos qui prenuntiabant de aduen¬
tu uisti. Auliamus quid esaias
de hunis uinee sterilitate querat.¬

Expanded text:
accipere, qui suis oraculis populo accipere, qui suis oraculis populo subveniebant, et quae huic vineae imminerent praedicebant. Sed et hos similiter persecuti sunt, et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Christi. Audiamus quid Isaias de hu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃. Et itũm. Uexatus est moyses
ꝓpter eos. quia exacerbauerũt sp̃m
eis. De qua uinea qͥd ipse moyses
sentiat incantico de uteronomii:
declarat dicens. De uiuea sodomoꝵ
uinea eoꝵ: ⁊ desuburbanis gomoi¬
re. Uua eoꝵ: uia fellis. ⁊ botrus
amarissimus. Notandum quod
alius euangłista ait. Alium inca¬
pite ꝑ cusserunt. Perhunc namq
seruum intelligitur dauid: qui ⁊
ipse seruis patris familias erat.
qui eũdem populum adsuꝑna de
diam contc̾inando muitabat. Sed
hunc in capite ꝑcusserunt: quia ip¬
sum spiritalis musise reꝑtorem abͥ¬
iecerunt dicentes. Nonẽ nobis poas
indaud neq hereditas infilio ysar
Nobile quoq regnũ eiusꝰ ignobili
tradiderunt. ⁊ religioñe. impietate
mittauerunt. Sed ille huius in¬
uirie inmenior: pro hac uinea hũc
patrem familias precabatur dicẽs.
Domine d̾s uirtutum comuertere.
respice de celo ⁊ uide: ⁊ iusica uincã
sunt loco: choros ꝓphetarũ debemꝰ

Expanded text:
. Et iterum: Vexatus est Moyses . Et iterum: Vexatus est Moyses propter eos, quia exacerbaverunt spiritum ejus . De qua vinea quid ipse Moyses sentiat, in cantico Deuteronomii declarat, dicens: De vinea Sodomorum vinea eorum, et de suburbanis Gomorrhae. Uva eorum uva fellis, et botrus amarissimus . Notandum quod alius evangelista dicit, alium in capite percusserunt. Per hunc namque servum intelligitur David, quia et ipse servus patrisfamilias erat, qui eumdem populum ad superna diam concinendo. Sed hunc in capite percusserunt, quia ipsum spiritualis musicae repertorem abjecerunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Isai . Nobile quoque regnum ejus ignobili tradiderunt, et religionem impietate mutaverunt. Sed ille hujus injuriae immemor, pro hac vinea hunc patremfamilias precabatur, dicens: Domine Deus virtutum convertere, respice de coelo et vide, et visita vineam sunt, choros prophetarum debemus