comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cinse uerbum dñi prȩdicaret: ꝑuenit ad qͣn¬
dam locum cui uocabulum ẽ. rossonto secus
oronnam fluuiũ. Eratq ibi mulier quȩdã
cȩca: quȩ longo iam tempore amisso lumine
nichil prȩter tenebras agnouerat. Ingres¬
sus aũt uir dei domũ illuis: cȩpit ꝑcuncta¬
ri abea qualiter ei hȩc cȩcitas euenisset. Re¬
ponditq illa quod non ob causam aliam ei
ipsa cȩcitas euenisset: nisi quod auguria
uel idola semꝑ coluerat: insuꝑ ostendit ei
locum in quo prȩdictum idolum adorare con¬
sueuerat. scilicet arborem quȩ erat dȩmoni
dedicata. Adquã uir dñi ait. Non miror si ꝓ
hac stultitia cęca facta sis. sed admiror clȩm̃
factorẽ & redemptorẽ tuum ad orare debeas.
adores demones & idola muta: quȩ nec tibi
nec sibi possunt ꝓdesse. Nunc igitur accipe
securim. & hanc nefandam arborem quan¬
tocius succidere festina: ꝑ quã lumen ami¬
sisti corporis: & animȩ ꝑdidisti salutem. Con¬

Expanded text:
cinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quencinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quendam locum, cui vocabulum est Rosonto, secus Oronnam fluvium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae longo iam tempore, amisso lumine, nihil praeter tenebras agnoverat. Ingressus autem vir Dei domum illius, coepit percunctari ab ea, qualiter ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementfactorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti corporis et animae perdidisti salutem; con
Abbreviated transcription (Latin):
eum ibi capite truncarent. Uir tamen dñi
suis hoc ante indicare noluit: quia ad marti-¬
rium libentissime ꝓperabat. Sed subito orta
tempestas pluuiȩ grandinisq omnem illius
ita ut apparitores qui ad interficiendum eum
fuerant missi. amisso lumine nichil penitus
uiderent. Spemq uitȩ iam nullã habentes:
ꝓstrati pedib sc̃i uiri ueniam postulabant: &
ut eos uuos abire sineret humilit dep̃cabant᷑
Tunc uir diñ ad consueta recurrit prȩsidia:
scilicet ad orationum auxilia: ꝓfusisq uber¬
rime lacrimis: tam diu orationi incubuit:
donec reddita serenitate. lumine etiam appa¬
ritores recepto. ñ absq metu uel stupore ad
ꝓpria reuerterentur. Taliq ꝑculsis timore
ministris: uir dñi mortem in columis euasit:
ec illud quoq prȩtereundum putaui: qd̾
prb̾o quodam nomine erchengisilo uene¬
rabili atq fideli uiro narrante didici. Qua¬
dam die dũ uir dñi amandus in pago belua¬

Expanded text:
eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini suis hoc ante indicare noluit, quia ad martyrium libentissime properabat. Sed subito, orta tempestate, pluvia grandineque, omnem illius ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum fuerant missi, amisso lumine, nihil penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, prostrati pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos vivos abire sineret, humiliter depraecabantur. Tunc vir Domini ad consueta recurrit praesidia, scilicet ad orationum auxilia: profusis in oratione lacrimis, tamdiu orationi incubuit, donec, reddita serenitate, lumine etiam apparitores recepto non absque metu vel stupore ad propria reverterentur; talique perculsi timore ministri, vir Domini mortem incolomis evasit. 24. Nec illud quoque praetereundum putavi, quod, presbitero quodam nomen Erchengisilo venerabili atque fideli viro narrante, didici. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloa
Abbreviated transcription (Latin):
ambitionis grã sed ob animarũ salutẽ largi¬
ri dignaretur. Deditq prȩfatus rex ei locũ
nuncupante nanto in qͦ uir dñi sagaci inten-¬
tione cepit edificare cȩnobium. Mũmolus
autẽ quidam ozidinsis urbis antistes ualde
ferebat moleste: quod isdẽ uir dñi eundẽ locũ
impetrauerat arege. Inuidiȩq facibus accen¬
sus: eundem uirũ dñi extinguere conabatin:
Missisq agilibus uiris: ussit ut eundem ui-¬
rum dei aloco ipso contemptibilit̾ in iuriis af¬
fectum eicerent: aut certe in eodem pumrent
loco. Uenientesq ad eum minstri simulato
dolo. dixerunt quod ei locum aptum ad con¬
struendum monasteriũ ostendere deberent:
tantũmodo cum illis illuc properare deberet:
Sed eorꝰ fallacia reuelante deo latere non po¬
tuit. Cumq eum ad predictum locum duce¬
re simularent: non in scius uir dñi amandus
quo in loco eum interimere disponerent:
tandem ꝑuenerunt ad suꝑciliũ montis ut

Expanded text:
ambitionis gratia, sed ob animarum salutem largiambitionis gratia, sed ob animarum salutem largire dignaretur. Deditque praefatus rex ei locum noncupante Nanto, in quo vir Domini sagaci intentione coepit aedificare coenobium. Mommolus autem quidam Ozidinsis urbis antestis valde ferebatur moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat a rege, invidiae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguere conabatur, missisque agilibus viris, ut eundem virum Dei a loco ipso contemptibiliter iniurias adfectum eicerent aut certe in eodem punirent loco. Venientesque ad eum ministri, simulato dolo, dixerunt, quod ei locum aptum ad construendum monasterium ostendere deberent; tantummodo cum illis illuc properare deberet. Sed eorum fallacia, revelante Deo, latere non potuit. Cumque eum ad praedictum locum deducere simularent, non inscius vir Domini Amandus, quo in loco eum interimere disponerent, tandem pervenerunt ad supercilium montis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mo quidam cȩcus sedebat ante fores templi
mendicans: qui multo iam tẽpore corpora¬
lem amiserat uisum. adquẽ ciuitatis ipsiꝰ
ep̃s ait. O homo si habes fidẽ: ablue ocłos
tuos exaqua in qua uir dei amandꝰ abluit
manus. Confido enim: quod ꝑipsius sc̃itatẽ pri¬
stinam consequaris salutem. Cumq isdem cȩxꝰ
occłos ex eadẽ aqua abluisset: statim iubente
deo pristinum recȩpit uisum: ita ut om̃ia dare
is ita ꝑactis: idem uir dm̃ixrus uideret
amandus infines remeauit francoꝵ. Cie¬
gitq sibi locum predicationis aptum: in quo
cum fr̃ibus qui cum eo ꝑ diuersas prouintias
multas pro nomine. xp̃i ꝑpessi fuerant passio¬
nes: edificauit cȩnobium. atq ex eisdem fr̃ib
plures postea abbates seu honorificos uidimꝰ¬
odem fere tempore uir sc̃s dñx us uiros
amandꝰ hildericum adiit regem: eumq
humilit̃ postulauit. quatenus ei aliquod mu¬
nicipium ad construendum monasteriũ non

Expanded text:
mo quidam caecus sedebat ante fores templi mo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clareis ita peractis, isdem vir Domini Amandus in finibus remeavit Francorum elegitque sibi locum praedicationis aptum, in quo cum fratribus, qui cum eo per diversis provinciis multas pro nomine Christi perpessi fuerant passiones, aedificabat coenubium, atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificos vidimodem fere tempore vir sanctus Domini Amandus ad Hildericum adiit regem eique humiliter postolavit, quatenus ei aliquod municipium ad construendum monasterium non
Abbreviated transcription (Latin):
gelium annuntiaret salutis: unus eministriᷤ
atq etiam apta cachinnans risui uerba
quẽ uulgus mimilogũ uocat: seruum xp̃i
detrahere cȩpit ȩu̾angłiũq qdo prȩdicabat
ꝓ inchilo ducere. Sed eadem mox hora ar¬
reptus a demone miser: ꝓp̾riis se cȩꝑit ma¬
nibus laniare: atq coactus publice confite¬
ri quod ob iniuriam quã dei irrogauerat
seruo hȩc ꝑpeti mereretu. Sicq in ipso con¬
stitutus torm̃to: sp̃m exalauit extremum: xxi.
llis autem ad huc in eorum cecitate ꝑmanen¬
tibus dum uir sc̃s ad alia demigraret loca:
ꝑuenit adciuitatẽ quandam. Ubicum ab
& ei hospitalitatis more ep̃s aquã in mani-¬
bus funderet: secretius prȩcepit ministro.
ut eandẽ aquam in qua uir dei ablueret
diligenter in sacrario eccłȩ custodiendã de¬
portaret. Qd̾ ita factum est. Prȩfatus nanq¬
eadem uiri dei benedictio salutem fidelib¬
restituere posset. Eodem quoq tẽpore ho-¬

Expanded text:
gelium adnuntiaret salutis, unus e ministris gelium adnuntiaret salutis, unus e ministris  superbus atque etiam apta cachinnans risui verba, quem vulgo mimilogum vocant, servum Christi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum abdum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. Quod ita factum est, satisqeadem viri Dei benedictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore ho
Abbreviated transcription (Latin):
gitur tandem paruam reperiens in sulã
cui uocabulum ẽ. chanelaus. iuxta scaldũ
fluuium: aliquantis diebus cum fr̃ibus spi¬
uerbi dei contemptores ꝑ bienniũ fere ingeis
attriuit plaga: ita ut euerse domus & agri
in solitudinem essent redacti: nec non etiã
uici uel castra destruerentur. Nullusq pe¬
ne in his regionib remaneret: qui uirum
dei contempserat prȩdicantem:
ec multo post cum afribus quos obani¬
marum curam ꝑ diuersa reliquerat
retur: tandem prece accepta ꝑuenit ad eos:
Audiuitq ab eis gentem quandam quã ua¬
cceiam appellauit antiquitas. que nunc
uulgo nuncupatur uuasconia nimio erro¬
re deceptam: ita ut auguriis uel omni erro¬
ri dedita: idola etiam ꝓdeo coleret. Quȩ
cessibilia diffusa erat loca: fretaq agilita¬
te pugnandi frequenter fines occupabat
francorum. Uir autẽ dñi amandus eorum
miseratus errorem: enixe elaborare cȩpit
ut eos adiaboli reuocaret seruitio. Dum aũt
eis uerbum predicaret diuinum atq ȩuan¬

Expanded text:
gitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiverbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat retur, tandem, praece accepta, pervenit ad eos audivitque ab eis gentem quendam, quem Vaceiam appellavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore dedita, idola etiam pro Deo coleret. Quae inaccessibilia diffusa est loca, fretaque agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euan
Abbreviated transcription (Latin):
ancta itaq Brigida quam ds̃ p̃¬
sciuit ad suam imaginem. ce pre¬
destinauit de xp̃ianis nobilibus¬
q parentibus. de bona ac prudei¬
tissima ectech ꝓsapia inscotia orta. patreq
duptocho & matre broccha genita: asua
pueritia bonarum rerum studiis inoleutt
Electa enim exdeo puella. morib sobrie¬
tatis ac pudicitiȩ plena: in meliora semꝑ
crescebat. Et quis eius oꝑa ac uirtutes¬
quȩ etiam in hac ȩtate gessit plene enar
rare ualet : Sed hȩc pauca. & de innume¬
rabilib exempli causa posita demonstra
nit. in opus coaguli ut deturbato uaccarũ
lacte butyrum congregaret: amatre tran¬
missa est. ut sicut aliȩ puellȩ hoc opꝰ exer¬
cere solebant ipsa quoq ȩquali modo ꝑage

Expanded text:
ancta itaque Brigida, quam Deus praescivit, ad suam imaginem et praedestinavit, a christianis nobilioribusque parentibus, de bona ac prudentissima Etech prosapia in Scotia orta, patre Dubtocho, et matre Brocca genita, a sua pueritia bonarum rerum studiis inolevit. Electa enim ex Deo puella moribus sobria, aetatis ac pudicitiae plena, in meliora semper crescebat. Et quis sua opera, quae etiam in hac aetate gessit, plene potest enarrare? sed haec pauca de innumerabilibus exempli causa posita demonstrabnit, in opus coaguli, ut de turbato vaccarum lacte butyrum aggregaret, a matre transmissa est; ut sicut aliae feminae hoc opus exercere solebant, ipsa quoque aequali munere
Abbreviated transcription (Latin):
mat. quia si suꝑbe. si crudelit̃ agimꝰ despecto dõ.
nobis hominẽ placamꝰ. nullo modo. Nam ip¬
se qui despicit᷑: eum contra nos qũe despecto
deo placare uolumus irritat. Curemus ergo
ꝑ omĩa placare dm̃: qui potens ẽ etiam iratos
homines. ad mansuetudinẽ reducere. Namsi¬
cut dixi: etiam mansueti homines indignan¬
te deo ad iracundiam ꝓuocantur. Si autem
dicitur. quia sine uerberib atq terroribus
fraudes publice inueniri ñ possunt. hoc adra¬
mittere poteram. si in ratiocinationũ causa
domnus leontius ñ uenisset. Nam uerũ est:
quia illisolent manib excedere. qui insensu.
& lingua deficiunt:¬

Expanded text:
mat quia si superbe, si crudeliter agimus, despecto Deo mat quia si superbe, si crudeliter agimus, despecto Deo nobis hominem placamus? Nullo modo. Nam ipse qui despicitur eum contra nos quem despecto Deo placare volumus irritat. Curemus ergo per omnia placere Deo qui potens est etiam iratos homines ad mansuetudinem reducere. Nam, sicut dixi, etiam mansueti homines indignante Deo ad iracundiam provocantur. Si autem dicitur quia sine verberibus atque terroribus fraudes publicae inveniri non possunt, hoc admittere poteram, si in ratiociniorum causa domnus Leontius non venisset. Nam verum est quia illi solent manibus excedere, qui in sensu et lingua deficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
taceam qd̃ omp̃s ds̃ offendit᷑. ut taceã quod
ur̃a opinio uehement̃ grauatur: piissimi tam̃¬
& imꝑatoris nr̃i om̃ino tempora fuscant᷑. Hoc
enim inter reges gentium & rei publicȩ im¬
ꝑatores distat: quod reges gentiũ dm̃ seruoꝵ
Unde & uos quicqͥd agitis: prius quidẽ ser¬
uata iusticia. deinde custodita ꝑ omĩa liberta¬
teragere debetis. Scriptum ẽ enim. Quod tͥ
ñ uis fieri: uidene alteri facias. Et ꝑsemet ip¬
sam ueritas dicit. Quȩ uultis ut faciant uobis
homines: & uos eadem facite illis. In liber¬
tatem gͦ eoꝵ qui uobis in discussione cõmissi
sunt: ur̃am specialiter attendere debetis. Et
si ipsi amaiorib ur̃is inuiriari libertatem
Celum & terra transibunt: uerba aut̃ mea
non transibunt. Cuius quia uerba ñ transe¬
unt. sed ꝑ omĩa implent᷑ : metuamꝰ quod
iterum dicit᷑. In qua mensura mensi fueritis:
in ea remetiet᷑ uobis. Quod aut̃ gła ur̃a existi¬

Expanded text:
taceam quod omnipotens Deus offenditur, ut taceam quod taceam quod omnipotens Deus offenditur, ut taceam quod vestra opinio vehementer gravatur, piissimi tamen imperatoris nostri omnino tempora fuscantur. Hoc namque inter reges gentium et reipublicae imperatores distat, quod reges gentium domini servorum Unde et vos quidquid agitis, prius quidem servata justitia, deinde custodita per omnia libertate, agere debetis. Scriptum est enim: Quod tibi non vis fieri, vide ne alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis. Libertatem ergo eorum qui vobis in discussionem commissi sunt ut vestram specialiter attendere debetis; et si ipsi a majoribus vestris injuriari libertatem Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Cujus quia verba non transeunt, sed per omnia implentur, metuamus quod iterum dicit: In qua mensura mensi fueritis, in ea metietur vobis. Quid autem gloria vestra existi
Abbreviated transcription (Latin):
pe se hostib tradiderunt. Ergo si hoc creditur:
seruoꝵ utiq dñi. clericoꝵ epĩ. monachorum
abbates. diuersorum fugatiũ uidices. om̃s
sub culpa sunt: & crimine constituti. Nunqͥd
& dieb magnitudinis tuȩ. multi de cuitate
in qua consistis. ad longobardoꝵ milites ñ¬
fuga lapsi sunt: Et quis tantȩ indiscretionis.
tantȩq possit stulticiȩ repperiri: ut eoꝵ ini¬
quitatem tibi estimet applicandã:. xluii.
ibertatẽ uniuscuiꝰq hominis. gregoriꝰ
contra iuidicum in solentias. liberis nichilomi¬
nus uocib defendebat. Unde leontio excon¬
suli. post aliqua scribensait. Si libertinus in
ista causa cautionis culpabilis inuenitur:
de aliis causis quid ꝓse alliget nescio. Unum
tam̃ hoc bene atq constanter noui: quia & si
quam rebus publicis fraudem fecit. substantia
eius cedi debuit ñ libertas. Nam in hoc quod
liberi homines ceduntur uel includunt᷑: ut

Expanded text:
pe se hostibus tradiderunt. Ergo si hoc creditur, pe se hostibus tradiderunt. Ergo si hoc creditur, servorum utique domini, clericorum episcopi, monachorum abbates, diversorum fugitivorum judices, omnes sub culpa sunt et crimine conet diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis ad Langobardorum milites fuga non lapsi sunt? Et quis tantae indiscretionis tantaeque possit stultitiae reperiri, ut eorum iniquitatem tibi aestimet applicandam? » 47. Libertatem uniuscujusque hominis Gregorius contra judicum insolentias liberis nihilominus vocibus defendebat. Unde Leontio, exconsuli, post aliqua, scribens, ait: « Si Libertinus in ista causa cautionis culpabilis invenitur, de aliis causis quid pro se alleget, nescio: unum tamen hoc bene atque constanter novi, quia, et si quam rebus publicis fraudem fecit, substantia ejus caedi debuit, non libertas. Nam in hoc quod liberi homines caeduntur vel includuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hoc eẽ impetu furoris impulsã: ut non
solum frangi ianuas monasterii scĩ arcangłi.
uerum etiam diripi ex inde quod ibi inuen¬
tum ẽ feceris. Insuꝑ autem sic contra abbatẽ¬
eiusdem monasterii diceris ex arsisse: ut nisi
occultans se tempore iracundiȩ tuȩ latuisset.
non leue discrimen incurreret: deniq ut me¬
tu tuo ꝑterritus. de domo in qua se olim rece¬
perat. exire huc usq non audeat. Quod ne fru-¬
stra fecisse forsitan uidereris. fugam monachi
ipsuis. qui ad hostes abiit. ad eius quantum
ad nos ꝑlatum ẽ crimen impingis: asserens
quod cum illius uoluntate fugerit. Quod si
ita ẽ: contristam᷑. & ualde urãm sapientiam.
miramur. Nam si licitum putatis. ut aliorũ
culpa. alii sit nociua: multi huic possunt cri¬
mini subiacere. Diu̾soꝵ enim nobiliũ serui.
multarũ ȩccłiarũ clerici. diuersoꝵ monaste-¬
riorũ monachi. multorũ uidicũ homines. se-¬

Expanded text:
usque ad hoc esse impetu furoris impulsam, ut non usque ad hoc esse impetu furoris impulsam, ut non solum frangi januas monasterii sancti Archangeli, verum etiam diripi exinde quod ibi inventum est feceris. Insuejusdem monasterii diceris exarsisse, ut, nisi occultans se iracundiae tuae tempore latuisset, non leve discrimen incurrisset, denique ut metu tuo perterritus de domo in qua se olim receperat exire nuncusque non audeat. Quod ne frustra fecisse forsitan videreris, fugam monachi ipsius qui ad hostes abiit ad ejus, quantum ad nos perlatum est, crimen impingis, asserens quod cum ipsius voluntate fugerit. Quod si ita est, contristamur, et valde vestram sapientiam miramur. Nam si licitum putatis ut aliorum culpa aliis sit nociva, 1049 multi huic possunt crimini subjacere. Diversorum enim nobilium servi, multarum Ecclesiarum clerici, diversorum monasteriorum monachi, multorum judicum homines, sae
Abbreviated transcription (Latin):
re minime uideant᷑: Et ñ solum ipsi in emen¬
dati remaneant. sed etiam eorũ receptione
alii corrũpantur. Et considera. quã & homi¬
nib execrabile. & ꝑiculosum ante dĩ sit ocłos:
si ꝑ eum a quo plectanda sunt crimina. nutͥri
uicia uideant᷑. Hȩc igitur dilectissime fr̃ dili-¬
genter attende: & ita agere stude: ut prauos
salubriter corrigas: & scandalũ de maloꝵ so-¬
cietate. filioꝵ tuoꝵ animis ñ inducas:.Xlui
ro unius culpa iudicari alium rectissimꝰ
iud ex gregorus minime ꝑmittebat.
deoq godiscalco duci campaniȩ scribens ait.
Illa pͣpositorũ sollicitudo utilis. illa ẽ cautela
laudabilis: inqua totum ratio agit. & furor
sibi nil uendicat. Restringenda ergo sub ratio¬
ne potestas ẽ: nec quicquã agendum priꝰquã
concitata ad tranquillitatẽ mens redeat. Nã
cõmotionis tempore. iustum putat ira qd̃
fecerit. Puenit itaq ad nos. magnitudinẽ tuã

Expanded text:
re minime videantur, et non solum ipsi inemenre minime videantur, et non solum ipsi inemendati remaneant, sed etiam eorum receptione alii corrumpantur. Et considera quam et hominibus execrabile et periculosum ante Dei sit oculos, si per eum a quo plectenda sunt crimina, nutriri vitia videantur. Haec igitur, dilectissime frater, diligenter attende, et ita agere stude, ut pravos salubriter corrigas, et scandalum de malorum societate, filiorum tuorum animis non inducas. » 46. Pro unius culpa vindicari alium rectissimus judex Gregorius minime permittebat. Ideoque Gudiscalco, duci Campaniae, scribens, ait: « Illa praepositorum sollicitudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum prius quam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore, justum omne putat ira quod fecerit. Pervenit itaque ad nos magnitudinem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
t em sereno massilitano epo post multa.
ꝑ uenit ad me quod dilectio tua libenter
malos homines in societate uel consilio sus¬
recipiat: adeo ut prb̃m quendã qui post¬
quam lapsus ẽ. & in suȩ adhuc dicit᷑ imqͥ¬
tatis pollutione uersari. familiarẽ habes.¬
Quod quidem nos ex toto non credimus:
quia qui talem recepit scelera ñ corrigit: sed
magis aliis talia ꝑpetrare uidetur dare
licentiã. Sed ne forte aliquid tibi sub repti¬
one uel dissimulatione ut ate reciperetur.
atq ad huc habeatur gratis suaserit: ñ solũ
hunc ate longius expellere: uerũ etiam ex¬
cessus ipsus. sacerdotali zelo modis om̃ib
conuenit resecare. Alos uero qui praui
esse memorant᷑: pat̾na adhortatione a sua
prauitate compescere. & ad uiam stude rec¬
ciidinis reuocare. Quod si quod absit salu¬
bri monitu eos uideris in nullo ꝓficere: et
hos quoq curabis ate procul abicere: ne pͣ¬
prauitates eoꝵ ex eo quod recipiunt᷑ displice¬

Expanded text:
tem Sereno, Massilitano episcopo, post multa: « Pervenit ad me, quod dilectio tua libenter malos homines in societate sua vel consilio recipiat, adeo ut presbyterum quemdam, qui, postquam lapsus est, et in suae adhuc dicitur iniquitatis pollutione versari, familiarem habeQuod quidem nos ex toto non credimus, quia qui talem recipit, scelera non corrigit, sed magis aliis talia perpetrandi videtur dare licentiam. Sed, ne forte aliqua tibi surreptione vel dissimulatione, ut a te reciperetur atque adhuc haberetur gratus suaserit, non solum hunc a te longius expellere, verum etiam excessus ipsius sacerdotali te zelo modis omnibus convenit resecare; alios vero, qui pravi esse memorantur, paterna adhortatione a sua pravitate compesce, et ad viam stude rectitudinis revocare. Quod si, quod absit, salubri monitu eos videris in nullo proficere, et hos quoque curabis a te procul abjicere, ne pravitates eorum ex eo quod recipiuntur displice
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ uitȩ liber afortunato conseͥ¬
tus est. pres bitero: optinet & ipse
imꝑtiente merito suum ostendi mira ad se¬
pulchrum. Aderat igitur dies sollemnitats
in quo paralyticus membris om̃ibꝰ debilis
euectus plaustro. ante uitream abside qua
scĩ concluduntur mẽbra sedebat. Datusq
sopori: uidit uirum ad se uenientẽ & dicen¬
tem sibi. Quo usq dormitas. & sanus fieri ñ
desideras: Qui ait. Utinam merear sanus fie¬
ri. Dixitq ei uir. Cum signum adcursum
hore terciȩ audieris insonare: surge conti¬
nuo & ingredere basilicam ad quam uenisti
futurum ẽ enim. ut ipsa hora beatus mar¬
tinus cum albino contribule ingrediatur
basilicam: & oratione facta ad euis sollẽnita¬
tem turonis accedere debeat. Sienim eo mo¬
mento ad presens fueris: sanus efficieris. Nt
moratus ille: commnoto signo accedit ad tu¬
mulum sc̃i. Cumq dauitici carminis lauda¬
tionem clerici canere cepissent: odor suauita¬
tis in basilicã scĩ aduenit: & hic directis pe¬

Expanded text:
nuper Vitae liber a Fortunato est conscriptus presbytero, obtinet et ipse impertiente merito suum ostendi miracula ad sepulcrum. Aderat igitur dies solemnitatis, in quo paralyticus membris omnibus debilis, evectus plaustro, ante vitream absidae qua sancta concluduntur membra sedebat, datusque sopori vidit virum ad se venientem, et dicentem sibi: Quousque dormitas, et sanus fieri non desideras? Qui 978 ait. Utinam merear sanus fieri. Dixitque ei vir: Cum signum ad cursum horae tertiae audieris insonare, surge continuo, et ingredere basilicam ad quam venisti. Futurum est enim ut ipsa hora beatus Martinus cum Albino contribule ingrediatur basilicam, ut, oratione facta, ad ejus solemnitatem Turonis accedere debeat. Si enim eo momento adpraesens fueris, sanus efficieris. Nec moratus ille, commoto signo, accedit ad tumulum Sancti. Cumque Davidici carminis laudationem clerici canere coepissent, odor suavitatis in basilica Sancti advenit, et hic directis pe
Abbreviated transcription (Latin):
rib diligenter si est ueritas ꝑscrutandum:
& tunc si qualitas rei poposcerit. canonica
districtio culpam feriat delinquentis. Hȩc
itaq omĩa sic sollicite ac mansuete studii cui
sit custodire: quatinus nec tu ꝓmissionis
tuȩ uidearis immemor extitisse. nec illi uis¬
tam contrate occasionem inuenire ualeant

Expanded text:
ribus, diligenter est veritas perscrutanda, ribus, diligenter est veritas perscrutanda, et tunc si qualitas rei poposcerit, canonica districtio culpas feriat delinquentis. Haec itaque omnia sic sollicite ac mansuete studii tui sit custodire, quatenus nec tu promissionis tuae videaris immemor exstitisse, nec illi justam contra te occasionem invenire valeant
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiasticis reditib aggregentur: ut multi¬
una cum consensu senioꝵ & cleri memine¬
ris ordinandũ:. qui annis singulis ad ampu¬
tandam fraudis suspic̃tionẽ. sollemnit̃ debe
at suas rationes exponere. Uindemiarũ ue¬
ro tempore. isdem clerus emendi uinum de
possessionib eccłiȩ tuȩ. ad iusta precia in qͣn¬
tum uendendum ẽ. remedium consequat᷑.
Nam satis extra rationẽ est: ut quod potest
extraneis uenundari. clericis dato precio de-¬
negetur. Possessiones igitur uel siqua sunt
alia eccłiastico uiri competentia. & ab extra¬
neis in debite detinentur. cum om̃i studio ser¬
uata ciuilitate. iniure ȩccłie tuȩ reparare
festina: ut negligens in aliquo uideri non ua-¬
leas. Si quid uero dequocunq clerico ad aures
tuas ꝑuenerit. quod te iuste possit offendere.
facile non credas: nec aduindictam te res accen¬
dat in cognita: sed prȩsentib eccłie tuȩ seno¬

Expanded text:
ecclesiasticis reditibus aggregentur, ut multiecclesiasticis reditibus aggregentur, ut multiuna cum consensu seniorum et cleri, memineris ordinandum qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum vero tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum vendendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, ut, quod potest extraneis venundari, clericis, dato pretio, denegetur. Possessiones igitur, vel si qua sunt alia ecclesiastico juri competentia, et ab extraneis indebite detinentur, cum omni studio servata civilitate, in jus ecclesiae tuae reparare festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid vero de quocumque clerico ad aures tuas pervenerit, quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed, praesentibus ecclesiae tuae senio
Abbreviated transcription (Latin):
lium factas ꝓpriis clericis sponsiones.
gregorius apłice sedis auctoritatib robora¬
bat. Unde ioħi parnormitano episcopo scri¬
bit dicens. Implenda semꝑ sunt postulan¬
tium desideria: quociens illa poscuntur.
quȩ aratione non deuiant. Et ideo quia
quedam capitula quȩ seruaturum te cleri¬
cis tuis petentib ꝓmisisti. nr̃a ab eis postu¬
lamur auctoritate firmare: frat̃nitatem
cuam his hortam᷑ affatib. ut ea quȩ p̃sentia
scripta continent. sine aliqua debeat refra¬
gatione seruare. Primum: ut de reditibꝰ
ccłie. quartam in integro portionẽ ȩccłiȩ
tuȩ clericis. scd̾m meritũ uel officiũ siue la¬
borem suũ: ut ipse unicuiq dare ꝓspexeris.
sine aliqua debeas p̃bere tarditate. De hoc
uero quod ex fidelium oblatione accesserit.
id est quartam partẽ in solidis: eis. uel cella¬
rio. iuxta pristinam consuetudinem dare
non differas. Reliqua autem omĩa mobilia
in tua retinens potestate. immobilia cuncta

Expanded text:
lium factas propriis clericis sponsiones Gregorius apostolicae sedis auctoritatibus roborabat. Unde Joanni, Panormitano episcopo, scribit, dicens: « Implenda semper sunt postulantium desideria, quoties illa poscuntur quae a ratione non deviant. Et ideo, quia quaedam capitula quae servaturum te clericis tuis petentibus promisisti, nostra ab eis postulatur auctoritate firmari, fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut ea quae praesentia scripta continent sine aliqua debeat refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem ecclesiae tuae clericis, secundum meritum vel officium sive laborem suum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua debeas praebere tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, id est quartam partem in solidis vel cellario, eis juxta pristinam consuetudinem dare non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tua retineas potestate; immobilia cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
onsueta clericoꝵ stipendia. nullis qua¬
rumlibet egritudinũ occasionib mise¬
ricordissimus pater gregorius retrahebat.
Unde candido episcopo urbis ueteris. scribes
ait. Cum ꝑcussio corporalis utrum ꝓ purga¬
tione. an ꝓ uindicta contingat. dei in hoc
iudicium ignoratur: non debet a nobis addi
flagellatis afflictio: ne nos culpȩ quod absit
offensa respiciat. Et quia p̃sentium lator ca¬
lumniosus ꝓ hac ꝑcussione quam sustinet
consueta sibi cõmoda ab ȩccłia ur̃a asserit de¬
negari: iccirco frat̾nitatẽ tuam p̃sentibus
hortamur epłis. quatinus nichil eum ad
ꝑcipienda quȩ consueta sunt. hec egritudo
debeat impedire : quia diuersis in ȩccłia mi¬
litantib uaria sicut nosti sepe contĩgit in fir¬
mitas: & si hoc fuerint exemplo deterriti mil¬
lus de cętero qui ȩccłiȩ militet poterit inueni¬
ri: sed scđ̾m loci ipsius ordinem queq ei sisanꝰ
eẽt poterant ministrari. de ipsa exiguitate

Expanded text:
onsueta clericorum stipendia nullis quarumlibet aegritudinem occasionibus misericordissimus pater Gregorius retrahebat. Unde Candido, episcopo urbis veteris, scribens, ait: « Cum percussio corporalis, utrum pro purgatione an pro vindicta contingat, Dei in hoc judicium ignoratur, non debet a nobis addi flagellatis afflictio, ne nos culpae, quod absit, offensa respiciat. Et quia praesentium lator Calumniosus, pro hac percussione quam sustinet, consueta sibi commoda ab Ecclesia vestra asserit denegari, idcirco fraternitatem tuam 146 praesentibus hortamur epistolis, quatenus nihil eum ad percipienda quae consueta sunt haec aegritudo debeat impedire, quia diversis in Ecclesia militantibus varia, sicut nosti, saepe contingit infirmitas. Et si hoc fuerint exemplo deterriti, nullus de caetero qui Ecclesiae militet, poterit inveniri; sed secundum loci ejus ordinem, quaeque ei, si sanus esset, poterant ministrari, de ipsa exiguitate
Abbreviated transcription (Latin):
antistes apparuit: eiq mansionẽ ꝑpetuȩ clari¬
tatis ostendit dicens. Ueni: quia in hacte lucis
mansione suscipio. Quȩ sub sequenti mox febre
correpta: ad diem ꝑuenit extremum. Et sicut
nobilib feminis uirisq morientib multi con-¬
uenunt. qui eoꝵ ꝓximos consolent᷑: eadem
hora eiꝰ exitum prȩstolantes uiri ac feminȩ
illa respiciens. iħm uenientem uidit: & oam
magna animaduersiõ e cepit astantib clam¬

Expanded text:
antistes apparuit, eique mansionem perpetuae clariantistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus multi conveniunt, qui eorum proximos consolentur, eadem hora ejus exitus multi viri ac feminae ejus lla respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantib
Abbreviated transcription (Latin):
intimi ꝑ cotidiana detrimenta tepescere: & pau-¬
lisper ad huiꝰ scłi amorẽ redire. Crebro autem
tharsilla dicere emiliane sorori suȩ. cũ magno
gemitu solebat. Uideo gordianã sororem nram
de nr̃a sorte ñ esse. ꝑ pendo enim quia foris de¬
fluit: & cor ad quod ꝓposuit ñ custodit. Qũã
curabant blanda qudtidie redargutione cor¬
ripere: atq aleuitate moꝵ ad grauitatẽ sui
habitus reformare. Que quidem resumebat
uultum subito grauitatis inter uerba correp¬
tionis: sed cum eiusdẽ correptionis hora trans¬
sisset. transibat ꝓtinus & suꝑ ducta grauitas
honestatis: moxq ad leuia uerba rediebat. Pu¬
ellarum gaudebat societate laicarũ: eiq ꝑsona
ualde onerosa erat quȩcunq huic mundo
dedita ñ erat. Quadã uero nocte huic tharsillȩ
amite meȩ quȩ inter sorores suas. uirtute ora¬
tionis continuȩ. afflictionis studiosȩ. absti¬
nentiȩ singularis. grauitate uitȩ uenerabilis.¬

Expanded text:
intimi per quotidiana decrementa tepescere, et pauintimi per quotidiana decrementa tepescere, et paulisper ad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gemitu solebat: Video Gordianam sororem nostram de nostra sorte non esse. Perpendo enim quia foras defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie redargutione corripere, atque a levitate morum ad gravitatem sui habitus reformare. Quae quidem resumebat vultum subito gravitatis inter verba correptionis; sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laïcarum, eique persona valde onerosa erat, quaecumque huic mundo dedita non erat. Quadam vero nocte huic. Tharsillae amitae meae, quae inter sorores suas virtute orationis continuae, afflictionis studiosae, abstinentiae singularis, gravitate vit
Abbreviated transcription (Latin):
on mirũ si gregorius ex ministerio sibi
credito curabat uicia quoꝵlibet p̃posi¬
torum uerbis salubribꝰ increpare: qui lap¬
sum ꝓpriȩ amitȩ ñ dubitauerte ad instrue¬
tionem popłi. posteroꝵ memoriȩ cõmendare.
Siquidem in ęuangłica sententia qua dicit᷑.
multi sunt uocati pauci uero electi. uolens
multoꝵ uocationem a paucoꝵ electione formiᷤᷤ
exemploꝵ discernere: ꝑhibet dicens. Pater
meus tres sorores habuit: quȩ cunctȩ sacre uir¬
gines fuerunt. Quarũ una tharsilla. alia gor¬
diana. alia emeliana dicebant᷑. Uno om̃s amo¬
re conuersȩ. uno eodemq tempore sacratȩ:
sub districtione regulari degentes. indomo ꝓ¬
pria socialem uitam ducebant. Cumq eẽnt
duitius in eadem conu̾satione: cȩperunt quo¬
tidianis incrementis in amorẽ conditoris sui thar-¬
silla & emiliana succrescere. Et cum solo hic eẽnt
corpore: quotidie animo ad ȩterna transire.
At contra gordiane animꝰ. cepit ab amore caloriᷤᷤ

Expanded text:
on mirum si Gregorius ex ministerio sibi credito curabat vitia quorumlibet praepositorum verbis salubribus increpare, qui lapsum propriae amitae non dubitaverit ad instructionem populi posterorum memoriae commendare. Siquidem Evangelica sententia qua dicitur: Multi sunt vocati, pauci vero electi , volens multorum vocationem a paucorum electione formis exemplorum discernere, perhibet, dicens: « Pater meus tres sorores habuit, quae cunctae sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes amore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes in domo propria, socialem vitam ducebant. Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem Conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit ab amore caloris
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiores & grauiores inueneris require:
ut neq quod usus fuit antiquitus eiusdẽ ȩclȩ
denegemus. neq quod nouo ausu appetitum
est concedamus. Sed omĩa age blande & dũ¬
citer: ut & actio tua districta sit. & lingua mi
separabilis diuinȩ potentiȩ trinitatẽ. & hoc
corpus beati apollinaris martyris. me ꝓ nul¬
lius fauore ꝑsone neq cõmodo aliquo interue¬
niente testari: sed hoc scio. & ꝑ memet ipsum
cognoui: quia ante tempora ioħis quondã
episcopi. rauennas ep̃s presente apocrisiaris
sedis apłice illo atq illo. illis & illis diebꝰ con¬
suetudinẽ utendi pallio habuit: & ñ cogno¬
ui quia hoc lacenter uł absente a pocrilati

Expanded text:
antiquiores et graviores inveneris, require: antiquiores et graviores inveneris, require: ut neque quod usus fuit antiquior ejusdem ecclesiae denegemus, neque quod novo ausu appetitum est, concedamus. Sed omnia age blande et dulciter, ut et actio tua districta sit, et lingua miseparabilem divinae potentiae Trinitatem, et hoc corpus beati Apollinaris martyris, me pro nullius favore personae, neque commodo aliquo interveniente testari. Sed hoc scio, et per memetipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam episcopi Ravennas episcopus, praesente apocrisiario sedis apostolicae illo atque illo, illis atque illis diebus, consuetudinem utendi pallio habuit, et non cognovi quia hoc latenter, vel absente apocrisi
Abbreviated transcription (Latin):
et eiusdem eccłiȩ archidiaconẽ quem ñ suspi¬
cor pro alterius honore peierare. & alios anti¬
quiores qui in sacris ordinib ante ioħis ep̃i
tempora fuerant requirat. uel siqͥ maturioress̃
extra sacros ordines: & ueniant ante corpus
scĩ apollinaris: & tacto eus sepulchro iures.
quȩ consuetudo ante ioħis epĩ tempora fuerit.
Quia sicut scis i̾dem uir multum presumptor.
extitit. & multa sibi ꝑ suꝑbiã conabat᷑ arro¬
gare. & quicquid a fideliorib uiris & graui¬
b uiratum fuerit: scđ̾m indiculum qui subt̃
ad nexus ẽ. hoc uolumus in eadem ȩccłia con-¬
seruari. Sed uide ne negligenter agas: ne qͥs
fidem aut deuotionem tuam in hac causa cor¬
rumpat: Telum enim tuũ scio. Age sollicite:
ita tamen. ut predicta eccłia contra iusticiam
non grauetur: sed usus qui ante ioħis epi tem¬
pora extitit. ei conseruet᷑. ꝑsonas aut̃ ñ dius
uel tres ad satisfaciendum tibi. sed quantas

Expanded text:
et ejusdem ecclesiae archidiaconum, quem non suspiet ejusdem ecclesiae archidiaconum, quem non suspicor pro alterius honore pejerare, et alios antiquiores, qui in sacris ordinibus ante Joannis episcopi tempora fuerant, requirat, vel si qui maturiores sunt extra sacros ordines, 127 et veniant ante corpus sancti Apollinaris, et tacto ejus sepulcro jurent, quae consuetudo ante Joannis episcopi tempora fuerit: quia, sicut scis, idem vir multum praesumptor exstitit, et multa sibi per superbiam conabatur arrogare; et quidquid a fidelioribus viris et gravioribus juratum fuerit, secundum indiculum qui subter annexus est, hoc volumus in eadem ecclesia conservari. Sed vide ne negligenter agas, ne quis fidem aut devotionem tuam in hac causa corrumpat. Zelum enim tuum scio. Age sollicite, ita tamen ut praedicta ecclesia contra justitiam non gravetur; sed usus, qui ante Joannis episcopi tempora exstitit, ei conservetur. Personas autem non duas, vel tres ad satisfaciendum tibi, sed quantas
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit: Cui & palliũ dirigit. scribens:
nitati tue quam in rauennati ȩccłia gub̃ nati¬
onis constat suscepisse officium. pallii usum
preuidimꝰ concedendũ. Quo ñ alit̾uti te memi¬
neris. nisi in ꝓpria tuȩ ciuitatis dimissis iam¬
filiis ȩccłiȩ. ꝓcedens a salutario ad sacra missa¬
rum sollemnia celebranda. Pactis uero mis¬
sis. id in salutatorio rursum curabis depon̾e
Extra eccłiam uero non aliter illo tibi nisi
quater in anno. in letaniis quas ad decessorẽ
tuum ioħem ex pressimus uti ꝑmittimus¬
ed marinianus clericoꝵ suoꝵ sug¬
gestionib delinitus: tam ꝑ andream uirũ
magnificum quam ꝑ quoscunq poterat. res¬
titui sue eccłiȩ usum pallii flagitabat. Qua ppt
gregorius castorio cartulario inter cȩtera scri¬
bit dicens. Tua experientia nullius ꝑsonam.
nullius uerba consideret: solum dei timorẽ
& rectitudinẽ ante ocłos habeat. & senioreᷤᷤ ꝑsond.

Expanded text:
consecravit; cui et Pallium dirigit, scribens: consecravit; cui et Pallium dirigit, scribens: nitati tuae, quam in Ravennati ecclesia gubernationis constat suscepisse officium, pallii usum praevidimus concedendum; quo non aliter uti te memineris, nisi in propria tuae civitatis ecclesia, dimissis jam filiis procedens a salutatorio ad sacra missarum solemnia celebranda. Peractis vero missis, id in salutatorio rursum curabis deponere. Extra ecclesiam vero non amplius illo tibi, nisi quater in anno in litaniis, quas ad decessorem tuum Joannem expressimus, uti permittimus. 6. Sed Marinianus, clericorum suorum suggestionibus delinitus, tam per Andream virum magnificum, quam per quoscumque potuerat, restitui suae ecclesiae usum pallii flagitabat. Quapropter Gregorius Castorio chartulario inter caetera scribit, dicens: « Tua experientia nullius personam, nullius verba consideret: solum Dei timorem et rectitudinem ante oculos habeat; et seniores personas,
Abbreviated transcription (Latin):
arripiat: hoc ego tolerare non possũ. Tamen
hac de re iam diacono constantinopolim scrip¬
si. ut ꝑ om̃s qui sub se etiam tricenos & quadra¬
genos epõs habent. requirere debeant. sicubi
iste usus ẽ ut inlȩtaniis cum palliis ambu¬
lent. Absit ut ꝑ me honor rauennatis eccłiȩ
in aliquo minuatur. hȩc ergo omĩa quȩ su¬
perius dixi frater lem̃e recogita: diem tuȩ uo¬
cationis attende: quas rationes de sarcina ẽpis¬
copatus redditurꝰ es considera. Emenda illos
mores notarii: uide quid in lingua. quid in
actu episcopum deceat. Esto totus purus fr̃ib
tuis. Non aliud loquaris. aliud incorde habe¬
as: nec appetas ultra uideri quã es: ut possis
pexerat: eodem anno iuxta quod gre¬
gorius ei predixerat. diem suȩ uocationis
dum non attendit incurrit: & ante tumidus
crepuit. quã meruisset amictu pallii satu-
ecudinẽ priscam cõmittens: marinianũ mo¬
nachum familiarẽ suũ rauennatib ep iscopũ

Expanded text:
arripiat, hoc ego tolerare non possum: tamen arripiat, hoc ego tolerare non possum: tamen hac de re jam diacono nostro Constantinopolim scripsi, ut per omnes qui sub se etiam tricenos et quadragenos episcopos habent, requirere debeat. Et sicubi iste usus est, ut in litaniis cum palliis ambulent, absit ut per me honor Ravennatis ecclesiae in aliquo imminui videatur. Haec ergo omnia, quae superius dixi, frater charissime, recogita; diem tuae vocationis attende; quas rationes de sarcina episcopatus redditurus es, considera. Emenda illos mores notarii; vide quid in lingua, quid in actu episcopum deceat. Esto totus purus fratribus tuis. Non aliud loquaris, aliud in corde habeas; nec appetas ultra videri, quam es, ut possis pexit, eodem anno, juxta quod Gregorius ei praedixerat, diem suae vocationis, dum non attendit, incurrit; et ante tumidus crepuit, quam meruisset amictu pallii saturaum consuetudinem priscam committens, Marinianum, monachum, familiarem suum Ravennatibus episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
a decessorib eius presumptum ẽ. sicut responsa¬
les nr̃i testantur excepto siñ reliqͥe conderentur:
quod tamen de reliquiis unus tantũmodo po¬
tuit inueniri qui diceret. meis dieb in despec¬
tu meo cum summa audacia ñ solum faciebat.
sed etiam frequentabat. Ex quib om̃ib inue
nio: quia honor episcopatꝰ totus foras in osten¬
sione ẽ non in mente. Et quidem ago om̃ipo-¬
tenti deo gr̃ãs: quia eo tempore quo ad me
hoc ꝑuenit. quod ad aures decessorũ meorum
nunquam ꝑuenerat. langobardi inter me &
rauennatẽ ciuitatẽ positi fuer. Nam ostendere
forsitan hominib habui: quantum scio esse
districtus. Ne autem credas. quia ego ȩccłiam
tuam in aliquo grauari. aut minui uolo: Re.¬
cordare in missarũ romanaꝵ sollẽnia uͥ rauennaᷤᷤ
diaconus stabat. & require ubi hodie stat: &
cognosces quia rauennatem ȩccłiam honorare
desidero. Sed ut quicunq quodlibet ex suꝑbia

Expanded text:
a decessoribus ejus praesumptum est, sicut responsaa decessoribus ejus praesumptum est, sicut responsales nostri testantur excepto si reliquiae conderentur, quod tamen de reliquiis unus tantummodo potuit inveniri qui diceret, meis diebus in despectum meum cum summa audacia non solum faciebat, sed etiam freqnio quia honor episcopatus vestri totus foras in ostensione est, non in mente. Et quidem ago omnipotenti Deo gratias, quia eo tempore, quo ad me hoc pervenit, quod ad aures decessorum meorum nunquam pervenerat, Langobardi inter me et Ravennatem civitatem positi fuerant. Nam ostendere forsitan hominibus habui, quantum scio esse districtus. Ne autem credas, quia ego ecclesiam tuam in aliquo gravari aut minui volo, recordare in missarum Romanarum solemnibus, ubi Ravennas diaconus stabat, et require ubi hodie stat: et cognosces quia Ravennatem ecclesiam honorare desidero. Sed ut quicumque quodlibet ex superbia
Abbreviated transcription (Latin):
freno apłice moderationis coercitus: ad de¬
tractionem pontificis cotus conuertit᷑. Unde
prudentissimus pontifex. sic eum admonet
dicens. Primũ me hoc constristat: quia michi
frat̃nitas tua duplici corde scribit: & alia blan¬
dimenta inepistolis suis exhibet. alia in lin-¬
gua sua scłariter ostendit. Deinde graue mͥ ẽ.
quia irrisiones illas quas hab̾e notarii adhuc pue¬
ri solent. usq hodie frater meus iohes in lingua
sua retinet. Mordenter loquit᷑: & quasi de
tali astutia lȩtatur. Amicis presentib blandit᷑:
de absentib obloquitur. Tercio graue mͥ & om¬
nino execrabile est: quia seruis sius quahora fu
erit cõmotus. turpia crimina imponit: ut ef¬
feminati. & adhuc grauiter hoc aꝑtius uocent᷑.
Post hoc accessit qͦd disciplina ad uitam clericoꝵ
suis dominium exhibet. Ultimũ uero ẽ. quod
tamen pondere elationis primum: quia de usu
meoꝵ facere nunquã p̃sumpsit. nunquam

Expanded text:
freno apostolicae moderationis coercitus, ad defreno apostolicae moderationis coercitus, ad detractionem pontificis totus convertitur. Unde prudentissimus pontifex sic eum admonet, dicens: « Primum me hoc contristat quia mihi fraternitas tua duplici corde scribit, et alia blandimenta in epistolis suis exhibet, alia in lingua sua saeculariter ostendit. Deinde grave mihi est, quia irrisiones illas, quas habere notarii adhuc pueri solent, usque hodie frater meus Joannes in lingua sua retinet, mordaciter loquitur, et quasi de tali astutia laetatur. Amicis praesentibus blanditur, de absentibus obloquitur. Tertio grave mihi et omnino exerit, turpia crimina imponit, ut effeminati, et adhuc graviter hoc apertius vocentur. Post hoc accessit quod disciplina ad vitam 739 clericorum suis dominum exhibet. Ultimum vero est, quod tamen pondere elationis primum, quia de usu emporibus facere nunquam praesumpsit, nunquam