comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ille puer doceri interrogando uoluit qui perdiuinitatis potentiam uerbũ
scientiae ipsis suis doctoribus ministrauit :¬
Etupebant autem omnes quieum audiebant super prudentia Grespon¬
sis eius & uidentes ad mirati sunt: Nota distinctionem uerborum & tuae
saluationis ac fidei mysteria sedulus intuere: stupebant qui eum audie¬
bant &uidentes admirati sunt : & eo amplius stupebant super prudentia
responsionum quo paucitatem uidentes contemnebant annorum : diuina
lingua sapientiam prodebat: sed infirmitatem : a&as pra&endebat humañ
uerum haecdoctores iudeorum quasi noua stupeant : interque: alta quae
audiunt & infirma quae uident dubra admiratione turbentur: Nos autẽ
scientes hunc esse dequo olim proph&a gratulabundus exultabatil
paruulus ẽ  natus nobis filius ditus est nobis. & uocabitur nomen eius
admirabilis consiliarius dr̃ fortis : nequaquam ineemur eum qui sicparuu¬
lus factus esthomo ut nihilominus quoderat semperdr̃ acfortis permaner&.

Expanded text:
 ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravitStupebant autem omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ejus, et videntes admirati sunt. Nota distinctionem verborum, et tuae salvationis ac fidei mysteria sedulus intuere. Stupebant qui eum audiebant, et videntes admirati sunt. Et eo amplius stupebant super prudentia responsionum, quo paucitatem videntes contemnebant annorum. Divinam lingua sapientiam prodebat, sed infirmitatem aetas praetendebat humanam. Verum haec doctores Judaeorum quasi nova stupeant, interque alta quae audiunt, et infirma quae vident, dubia admiratione turbentur: nos autem scientes hunc esse de quo olim Propheta gratulabundus exsultabat: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus, admirabilis, consiliarius, Deus fortis ; nequaquam miremur eum qui sic parvulus factus est homo, ut nihilominus quod erat semper Deus ac fortis permaneret,
Abbreviated transcription (Latin):
interrenoꝵ contemptu iam fuere fideles: in suo sibi acmaiore fidem postulant
augeri: nemo enim repente fit sũmus sed ibona conuersatione aminimis quis¬
q hnchoat. utad magna ꝑueniat: alia nãq sunt uirtutis exordia aliud pro¬
fectus. aliud ꝑ fectio : quam magnopere quaerentes aiunt dño ad auge nobis
fidem : Dixit autem dñs si habueritis fidem sicut granum sinapis dicer&is
huic arbori moro eradicare & trans plantare minare. & oboedir&
uobis : Fidem ꝑfectam grano sinapis comparat. quaesit indelic &
& adfaciem humilis &ipectore feruens: uilis quidem passim contuentib nul¬
larumq uiriũ a pparens. sed pressuris attrita quid ꝑfectionis intus ger& ostei¬
dens : sed & hoc notandum quia granum sinapis adpurgationem capitis
saluberrimȩ prodest . Namsi optime tritum & cribellatum tepide pingui¬
musto mulso ad misceas : & hocieiunus contrasolem calidum uel mbal

Expanded text:
in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant augeri. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis quisque incohat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud prospectus, aliud perfectio. Quam magnopere quaerentes aiunt Domino: Adauge nobis fidem. Dixit autem Dominus: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic vobis. Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae sit videlicet t ad faciem humilis et in pectore fervens, vilis quidem passim contuentiblarumque virium apparens, sed pressuris attrita, quid perfectionis intus gerat ostendens. Sed et hoc notandum, quia granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribellatum tepidae pingui mulsae admisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in bal
Abbreviated transcription (Latin):
pe eum &c&era usq quo ait: si autem ecclesiam non audierit sit tibi sicut
a& hnicus & publicanus: & merito quia sub nomine fidelis egit operamfideliũ :
Aliter saneueniam fratri poenitenti. aliter immico persequenti darep̃cipi¬
mur: huicuidelic& utacceptac remissione peccati. quod nos insontes nocuit
socia uobis caritate communic&. illi uero ut cum nobis malum uult. & sipo¬
test facitnos semper bonum uelimus. faciamusq quod possimus: neq enĩ
dauid eundem ueniae modum ꝑsecutorib: suis poenitentiae remedio priuatis
quam uis miseri corditer eos lugens p̃stare potuit: quem fratrib: salubri con¬
punctione castigatis ioseph beniuole cognoscendus exhibuit:. IXUII.
Etdixerunt apostoli dño adauge nobis fidem. Dixerat supra dñs
qui fidelis ẽ inminimo &mn maiore fidelis ẽ : & simalieno fidelis non fuistis.
quod uestrum ẽ. quis dabit uobis : & ideo apł̃i qui inalieno acminimo hoc est

Expanded text:
pe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut pe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et merito, quia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane veniam fratri petenti, aliter inimico persequenti dare praecipimur. Hunc videlicet, ut, accepta remissione peccati, quo nos insontes nocuit, socia nobis charitate communicet, illi vero, ut cum nobis malum vult, et, si potest, facit, nos semper bonum velimus, faciamusque quod possimus; neque enim David eumdem veniae modum persecutoribus suis poenitentiae remedio privatis, quamvis misericorditer eos lugens praestare potuit, quem fratribus salubri compunctione castigatis Joseph benevole cognoscendus exhibuit. Ex dixerunt apostoli Domino: Adauge nobis fidem. Dixerat supra Dominus: Qui fidelisquod vestrum est quis dabit vobis? Et ideo apostoli, qui in alieno ac minimo, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendum praecipit: sol& enim saepe ꝑseptem cuiuscun sep nei ancttem¬
poris uniuersitas hicicars Unde quod m̃psalmo canitur septies indie
laudem drxitib Aihilest aliud quam semꝑ lius eus more meo an
duullin &dro interrogant quouens peccanti msefraet ii dimitat ganuso
sepltii p q po mait das oN oncdito tibi us q septie. sed usq septuagies
septies Idest quachringentis non agintauicibus ut totiens peccti fratri dimit¬
te& indiequotiens ille peocare non posset peccats igitur inte fratri sipoe¬
nitentiam egerit dimittendi habes potestatem immo neces sitatem: ut &ltibi
poenitenti acuenam flagitanti pater quiest in caelis ignoscat: At si m¬
gepatus conuerti. & poenitentiam agere neglexerit. quid super hocueri¬
tatis sententia decernat intuere: si peccauerit intefratertuus uade & corri¬

Expanded text:
dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temdimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nihil est aliud quam: Semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicibus. Ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti ac veniam flagitanti Pater qui est in coelis ignoscat. At si increpatus converti et poenitentiam agere neglexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere. Si peccaverit in te frater tuus, vade et corri
Abbreviated transcription (Latin):
Quae ꝑp&uum uitare possimus insinuat : si nos uidelic& ipsos nequem laedam
Attendimus si peccantem zelo iustitiae corripimus. siex corde poenitenti
misericordiae pi&atisq uiscera pandimus: ubi caute intuendum ẽ. quia
& primo quidem peccantem miserrorditer increpare : ut sit cui postmodum
habeamꝰ iustedimittere: quiergo fratrem uidens peccare tacuerit Nonminusdo¬
minid p̃ceptitrans gressorest: quam is quiaden poenitent uenamdare no¬
luerit : quia quidixit si poenituerit dimitte praemisit si peccauerit increpa
itaq uenia fratri. post mereationem largienda ẽ sedilliutiq quise poeni
tendo aberrore conueriit: Neue difficilis uenia: uelremis sasit indulgentia
Et si septies indie peccauerit inte. & septies indieconuer sus fuerit adte
dicens poenit& me dimitte illi : Septenarionumero non uenia edanlae
terminus ponitur : Seduelom̃a peccata dimittenda. uelsemꝑ poentertor

Expanded text:
et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi Et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus Dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: Si poenituerit, dimitte, praemisit: Si peccaverit, increpa. Itaqutendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Etsi septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
enm magnus est. quod cumq uiderit. quod cumq passus fuerit non
declinat afide : qui autem pusillus ẽ animo & paruus occasiones quaerit
quomodo scandalit&ur. Proptereacdeniq oport& nos maxime biscon¬
suloe qu paruisunt infide neo ccasione nr̃i offendantur. & eteclant
afide acderidant a salute: xotandum sane qui ahinostro bono opere¬
aliquando cauendum ẽ scandalum proximoꝵ : Aliquando uero pronihilo contem¬
nendum in quantum enim sinepeccato possimus uitare proximoꝵ scandalũ
debemus. siautem deueritate scandalum sumitur . utilius permitatur scandalũ nasc
quam ueritas relinquatur ::
Attendite uobis. si peccauerit frater tuus in¬
crepa illum & si poenitentiã
egerit dimitte illi: Talequid & inde
utero nomio legimus: Neo derisfratrẽ tuum incorde tuo. sed publice
argue eum nehabeas super illo peccatũ : quo igitur ordine scandala declinare

Expanded text:
enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui parvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono operealiquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Attendite vobis, si peccaverit frater tuus, increpa illum, et si poenitentiam egerit, dimitte illi. Tale quid et in Levitico legimus: Ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum . Quo igitur ordine scandala declinare,
Abbreviated transcription (Latin):
generali sententia uel aliquis falsus frater uel ipseiudas qui proditioni
animum p̃parabat intellegi quaeat : tamen iuxta consequentiam sermonis
hiclocus adsuperiorarespicit. ubi dñs declimosina dandulocutus apharisa eis
inrid&ur : quienim rectuloquentem uituperat scandalum profecto. id est
offendiculum &ruinam auditorib: praeb& infirmis. maxime si &ipse cum
pharisacis legis uideatur habere scientiam : quem increpans apostolus ait.
& peribit infirmus intuascientia frater propterquem xp̃s mortuus est
Utilius ẽ illi silupis molaris inponatur circa collum eius & pro iciatur
inmare. quam ut scandacliz& unum depusillis istis.: Secundum morem
prouinciaeloquitur : quomaiorum criminum ista apud u&eres iuda eos
poena fuerit. ut in profundum ligato saxo demergerentur : & reuera
utilius ẽ innoxium poena quamuis a trocissima temporariatamen uitam
finire corpoream : quam fratri nocenten morte animae mereri per¬
p&uam : pecte autem quis canda litari potest pus illus appellatur. qui

Expanded text:
generali sententia vel aliquis falsus frater, vel ipse Judas qui proditioni animum praeparabat intelligi queat, tamen juxta consequentiam sermonis hic locus ad superiora respicit, ubi Dominus de eleemosyna danda locutus a Pharisaeis irridetur. Qui enim recta loquentem vituperat, scandalum profecto, id est, offendiculum et ruinam auditoribus praebet infirmis, maxime si et ipse cum Pharisaeis legis videatur habere scieEt peribit infirmus in tua scientia frater, propter quem Christus mortuus est . Utilius est illi si lapis molaris imponatur circa collum ejus et projiciatur in mare, quam ut scandalizet unum de pusillis istis. Secundum morem provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera utilius est innoxium poena quamvis atrocissima, temporariam tamen vitam finire corpoream, quam fratri nocentem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ non solum tangi adiscipulis. sed &iam conuesci cũ illis dignat᷑: non
quidem quasi post resurrectionẽ cibo indigens necquasi nor in resurrectione quã
expectamus cibis egere significans sed ut eo modo naturã corporis resurgen
tis astruer& ne illud non corpus. sed sp̃m esse arbitrarent᷑ : & non solide sibi
sed imaginalit̃ apparere : manducauit potestate non necessitate : Alit̃ enim
ab sorb& aquã terra sitiens: aliter solis radius cadens: illa in digentia iste
potentia : At illi obtulerunt ei partempiscis assi. & fauum mellis : & cum
manducass& coram eis : semens reliquias dedit eis : Quid signare credimus piscẽ
as sum : nisi ipsum mediatorem dĩ & hominũ passum: ipse enĩ lathe dignatus
inaquis generis humani capiuoluit laqueo mortis nostrȩ : & quasi tribulatione

Expanded text:
veritatem, non solum tangi a discipulis, sed etiam convesci cum illis dignatur. Non veritatem, non solum tangi a discipulis, sed etiam convesci cum illis dignatur. Non quidem quasi post resurrectionem cibo indigens, nec quasi nos in resurrectione quam exspectamus cibis egere signitis astrueret, ne illud non corpus, sed spiritum esse arbitrarentur, et sibi non solide, sed imaginaliter apparere. Manducavit potestate, non necessitate. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter solis radius candens: ille indigentia, iste potentia. At illi obtulerunt ei partem piscis assi et favum mellis, et cum manducasset coram eis, sumens reliquias dedit eis. Quid signare credimus piscem assum, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum hominem passum? Ipse enim latere dignatus in aquis generis humani, capi voluit laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
tis quidem uulnerib: exceptis hostem tamen interficiat. spoliaeus deͥripi &
uictoriã suegenti report& & interrogatus amedico cui curandus cõmittit᷑.
ita ne uelit curari ut nec uestigia uulnerũ ulla resideant. aut magis ita ut
cicatrices quidem remaneant: de formitas uero prorsus omnis & feditas absit:
respondeat sepotius itauellesanari ut toro salutis decorisq pristini statu¬
recuperato ꝑp&ua secum tanti circumferat signa triumphi: sicprofecto dñs
ꝑ p&os obsignum uictoriae non excepta pronobis uulnera passionis sed ipsorũ
cicatrices cado inferre quã ab olere maluit . nec tamen ex his quippiã fidei nr̃ȩ
resurrectionis p̃iudicat dequa ueraci promissionẽp̃dicit᷑ & capillus de capite
ur̃o non peribit. Adhuc autem illis non credentib: & mirantib: p̃gaudio
dixit : hab&is hic aliquid quod manduc&ur : Ad insinuandã resurrectionis suae

Expanded text:
tis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, tis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statrecuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedicitur: Et capillus de capite vestro non peribit . Adhuc autem illis non credentibus et mirantibus prae gaudio, dixit: Habetis hic aliquid quod manducetur? Ad insinuandam resurrectionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit & quomodo uoluit. potuit &iã qualem uoluit suscitauit. neq enim
consequens ẽ ut quimaiora fecisse probat᷑ minora facere nequiuerit: sed
certȩ dispensationis gratiaquimaius fecit minus facere suꝑsedit. hoc est
qui mortis regna distruxit. signa mortis oblitterare noluit: primo
uidelic& ut ꝑ haec discipulis fidem suae resurrectionis astruer&: demde.
ut patri pronobis supplicans qualegenus mortis promortaliũ uita per¬
tulerit semꝑ ostendit: tertio ut sua morte redemptis quã misericordit̃
sint adiuti p̃positis semꝑ eiuidem mortis in nou& indicuis. Ideoq: mistricor¬
dias dñi ma&ernum cantare noncessent . sed dicant qui redemptisunt am̃o.
in iudicio quam iustedamnent᷑ ostens a inter alia flagitia &iam uulnerum
qua eabeis suscepit cicatrice denunti&: uelutisi milis aliquis fortissimus
iubente suo rege prototius gentis salute singulari certamine desudans. mul¬

Expanded text:
voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim consequens est ut qui majora fecisse probatur minora facere nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Primo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat. Tertio ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant qui redempti sunt a Domin judicio quam juste damnentur, ostensa inter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, mul
Abbreviated transcription (Latin):
exoculis corum &dixerunt ad inuicem : Nonne cor nr̃m ardens erat i
nobis dũ loquer&ur inuia & aperir& nobis scripturas: Ignem inquit
uenimittere interram : & quiduolonisi ut ardeat: Ignẽ quippe dñs interrã
misit cum a flatu sp̃s sc̃icor carnalium incendit : & terra ard& cum cor
carnalium insuis prius uoluptatib: frigidum reliquit concupiscentias
pixientis saeculi. &incendit᷑ adamorem dĩ : Non ne cornr̃m in quiunt
pupunxerunt & plangant sesuper cum om̃s trib: terrȩ: Sane notandum q̃d
solent in hoclo cogentiles calumniam struere & fidem speratȩ anobis resurrec¬
tionis stulta garrulitate deridere: si enim ipsed s̃ uesteri quiunt nec sibi in¬
flicta iudcis uulnera curare p̃ualuit. sed ci catricũ uestigia caelo secum ut
dicitis muexit : quatemeritate putatis eũ uestra depuluere membra ad inte.¬
grũ es serestaunaturũ : Quib respondendum quia dr̃ noster qui suam ꝑpe¬
tua iam inmortalitate glorificatam desepulchro carnẽ resuscitare quando

Expanded text:
 dixerunt ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat . Ignem quippe Dominus in terram misit, cum afflatu Spiritus sancti cor carnalium incendit; et terra ardet, cum cor carnalium in suis prius voluptatibus frigidum relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Nonne cor nostrum, inquiuntpupugerunt, et plangant se super eum omnes tribus terrae . Sane notandum quod solent in hoc loco gentiles calumniam struere, et fidem speratae a nobis resurrectionis stulta garrulitate deridere. Si enim ipse Deus vester inquiunt nec sibi inflicta a Judaeis vulnera curare praevaluit, sed cicatricum vestigia coelo secum ut dicitis invexit, qua temeritate putatis eum vestra de pulvere membra ad integrum esse restauraturum? Quibus respondendum quia Deus noster qui suam, perpetua jam immortalitate glorificatam, de sepulcro carnem resuscitare quando
Abbreviated transcription (Latin):
ire : & coegerunt illum dicenter. mane nobiscum ꝗm̃ aduesperascit &mclinata
est iam dies. & intrauit cum illis: Nihil simplex ueritas per duplicitatem
fecit : sed qd dicitꝰ finxit selongius ire talem se exhibuit discipulis incor¬
pore. qualis apud illos inmente erat: probandi autem ertent sihi qui eum
&sinecdum ut dm̃ diligerent : saltim ut peregrinũ amare potuissent: sed
quia esse extranei a caritate non poterant hi cumquib ueritas gradiebat᷑.
eum adhospicium quasi peregrinum uocant : Cur autem dicimus uocant.
cum illic scriptum sit. &coegerunt illum: ex quonimirũ exemplo
collegit᷑ quia peregrini ñ solũ adhospitium in uitandi sunt sed &iam trahendi
Et factum est dum recumber& cum illis accepit panem & benedixit ac
fregit & porrigebat illis: &aꝑtisunt oculi eorum. & cognouerunt
cum: Quem inscripturȩ sacrae expositione non cognouerunt: inpanis
fractione cognoscunt : Audiendo p̃ceptadĩ inluminati non sunt . faciendo

Expanded text:
re, et coegerunt illum dicentes: Mane nobiscum, quoniam advesperascit, et inclinata est jam dies. Et intravit cum illis. Nihil simplex veritas per duplicitatem fecit, sed quod dicitur: Finxit se longius ire, talem se exhibuit discipulis in corpore, qualis apud illos in mente erat. Probandi autem erant si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus vocant, cum illic scriptum sit: Et coegerunt illum? Ex quo nimirum exemplo colligitur, quia peregrini non solum ad hospitium invitandi sunt, sed etiam trahendi. Et fafregit, et porrigebat illis, et aperti sunt oculi eorum, et cognoverunt eum. Quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt, audiendo praecepta Dei illuminati non sunt, faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
tamei nos nescire quaescrenonlic&. tantum iexemplum boni serui. siue
prope seu proculsit paratus expectare. & diligere aduentum eius: Ueni&
dñs serui illius indiequanon sperat .  & hora quanescit. & diuid& eum par¬
temq eius cum in fidelib: pon& : ðiuid &eum nongladio desecando:. Sed
afidelium consortio segregando : &eisqui num quam ueladfidem ꝑtinuesteã
sotiando : quia qui suorum & naoxime domesticoriuam: curam non hab&:
fidem negauit. & est infideli d&erior. ut a postolus ait.
Illeautem seruus qui cognouit uoluntem dñi sui. & non p̃parauit.

Expanded text:
tamen nos scire quae scire non liceat, tantum in exemplum boni servi sive tamen nos scire quae scire non liceat, tantum in exemplum boni servi sive prope seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividet eum, partemque ejus cum infidelibus ponet. Dividet eum non gladio desecando, sed a fidelium consortio segregando; et eis qui nunquam vel ad fidem pertinuerant sociando, quia qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior, ut Apostolus ait . Ille autem servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeute tẽorda infirmorum. necadhuc fide spe. & caritate solidatorum :
ostenso prauae operationis autlocutionis exemplo uitiare : edee autem¬
bibee & mnebriar pcunctis facnorib: & saeculi in lecebris. quaementem dementeit¬
& errare faciant occupari: Nota sane interuitia serui mali ad scriptum : quod
tardum domini sui reditum putauerit : non autem in terboni uirtutes ad nume¬
ractum quod hunc citum sperauerit: Sedtantum quod adiussionem dñi
quando cumq uenturi conseruis in tempore tritiqmensuram dederit
hoc est uel sermones diuini uel exempli sui regulam monstrauerit: Quin¬
&am quos dam bonos seruos. legimus abapostolo castigatos: quod trementes
atq anxii crederent instarediem dñi : quem ipsemopinatum promiserit
es se uenturum: unde optimum esse probatur : quanquam magnopere sili¬
ceat cupiamus scre quando ueniat desideratus cunctis gentib: sȩquanimiter

Expanded text:
percutere corda infirmorum, nec adhuc fide, spe et charitate solidatorum, percutere corda infirmorum, nec adhuc fide, spe et charitate solidatorum, ostenso pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autembibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum, quod tardum sui Domini reditum putaverit; non autem inter boni virtutes adnumeratum, quod hunc citum speraverit, sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque venturi, conservis in tempore tritici mensuram dederit, hoc est, vel sermonis divi, vel exempli sui regulam monstraverit. Quinetiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere, si liceat, cupiamus scire quando veniat desideratus cunctis gentibus Aggaei II, aequanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
Seduteorum abundatius c&eris scĩs. a&erna possessione fruantur : Quienim
docti fuerint fulgebunt quasi splendor firmamenti : & qui ad iustitiam erudi¬
unt multos quasi stellȩ inper p&uas a&ernitates: & apostolus ait. Qui bene
praesunt presbiteri duplicihenore digni habeantur . maxime quilaborant inuer¬
bo &indoctrina : Quod sidixerit seruus ille incorde suomoram facit dñs meus
ueure: & coeperit percutere pueros & ancillas. & edere &bibere & inebriari:
Si cut inuno fideli dispensatore. totus bonorum rectorum. quomodo uel ui¬
uit uel remuner&ur ordodo c&ur : sic & i hoc nequissimo seruocunctorum
presulum malorum : damnandum pariter opus & damnatio narratur a &erna
qui negleto dñitimore non modo ipsi lixoriae uacant : Sed & subdiros
muriss stimulant : Quamiuis &trpie possit intellegi pueros & ancillas

Expanded text:
sed ut eorum abundantius caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim sed ut eorum abundantius caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim docti fuerint fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Et Apostolus ait: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et doctrina . Quod si dixerit servus ille in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere pueros et ancillas, et edere et bibere, et inebriari. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum quomodo vel vivat, vel remuneretur ordo docetur; sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandum pariter opus, et damnatio narratur aeterna; qui, neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
solus altis simus suꝑ omnenterram. Utd&ills intempore tritici mensu¬
ram: ꝑmensutimoritia ex primit modus uerbi: alta &tenim quaeque
debent multis audientib: contegi : & urxpaucis aperire: necum angusto corde
incipabile aliquid tribuitur extrafundatur : hinc moyses a secr&odĩ exiens
coruscantem faciem corampopulo uelat: quianimirum turbis claritatis intimȩ
arcana non indicat: proqualitate igitur audientium formari deb& sermo
doctorum : ut &adsua singulis congruat. & tamen a communis aedificationis
Quanta in terbonos auditores &bonos doctores meritorum distantia : tanta est
& praemiorum. hos enim adueniens cum uigilantes inuenerit faci& discumbere. &
transiens ministrabit illis. Illos autem cum uerbi annonam familia esibi creditȩ
fideliter prudenterq dispensantes inuenerit supra omnia quae possid& constitu&:
idest supraomni calestis regni gaudia. nonutiq uthorum soli dominium teneant:

Expanded text:
solus altissimus super omnem terram . Quis solus altissimus super omnem terram . Quis ram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat . Pro qualitate igitur audoctorum, ut et sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis Quanta inter bonos auditores et bonos doctores meritorum distanet praemiorum. Hos enim adveniens cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit illis. Illos autem cum verbi annonam familiae sibi creditae fideliter prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est supra omnia coelestis regni gaudia. Non utique ut horum soli dominium teneant,
Abbreviated transcription (Latin):
tulos solum similesq illorum : an &omnes qui saluandisint pertineant: qui
sensus esse quaerents exipsa. nifallor dñi responsione declaratur: Orxcit
autem dñs quis putas est fidelis dispensator & prudens quemn constitu& dñs
super familiam suam Respondens ad interro gata siluator: primo doe&
iudicium cunctis ad futurum : singulosq uxtam eritũ operis ac sensus suicapa¬
citaten p̃mia ueltormenta nacturos: Deide quod maxime quaesierat gra¬
tiam uirtutum : quam mundo attulerit Asingulis quantum pos sint oftendi
es sescetadam : Igne inquit ueni mitere interram: & quid uolo nisi afcen¬
datur. sanequod at. quisputas est: difficultitem non mpos sibilitater ꝑfici¬
endȩ uirtutis insinut : quomodo psalmista : quis sapiens & custo di& hacdu
non neninen sed rarum significat : Num &alibi idem uerbum non prodif¬
ficili sed pro impos sibili posurt : d̃s̃ quis similis erit tibi id est mnullus tueũ

Expanded text:
tolos solum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint, pertineant. Qui tolos solum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint, pertineant. Qui sensus esse quaerentis, ex ipsa ni fallor Domini responsione declaratur. Dixit autem Dominus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, Quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit: Deus, quis similis erit tibi? id est, nullus: Tu enim
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dequo horum andeutroq p&rus interrogauerit: quosue sibi socusq
suis comparuerit cumait ad nos dicis. an &adomnes non facilepat&: &
cotidie sui iudicis aduentum uolentes nolentesq suscipiunt:. & eos quiueniente
uniuersali iudicio uiui sunt incarnereperiendi significare putandus est. Sed
mirum sibeatus p&rus dubitauit uel omnib exspectantis obrie &iuste & pie
uult omnes homines saluos fieri: uel inopinatum. & singulorum : omnium¬
& magnorum & pus illorum & fidelium & infidelium futurum esseiudiciũ.
underestat intellegi his um benecognitis. eamagis quaenescare forte poterat.
quaesitu digna duxisse: uidelic& si sublimia illa uita ecccelestis instituta quibus
posses sauendere : sacculos qui nonu& erescerent facere thesaurum cȩlo condere:
lumbis p̃cinctis lucernisq ardentib uigilare &dnm expectare p̃ciper& ad a pos¬

Expanded text:
sed de quo horum, an de utroque, Petrus interrogaverit, quosve sibi sociisque sed de quo horum, an de utroque, Petrus interrogaverit, quosve sibi sociisque suis comparaverit, cum ait, Ad nos dicis, an et ad omnes? non facile patet.e sui judicis adventu volentes nolentesque suscipiunt, et eos qui veniente universali judicio vivi sunt in carne reperiendi, significare putandus est. Sed mirum si beatus Petrus dubitavit, vel omnibus quae velint sobrie et juste, et pie vult omnes homines salvos fieri, vel inopinatum et singulorum, et omnium, magnorum et pusillorum, et fidelium, et infidelium, futurum esse judicium. Unde restat intelligi, his jam bene cognitis, ea magis quae nescire forte poterat, quaesitu digna duxisse, videlicet si sublimia illa vitae coelestis instituta, quibus possessa vendere, sacculos qui non veterascerent facere, thesaurum coelo condere, lumbis praecinctis lucernisque ardentibus vigilare, et Dominum exspectare praeceperat, ad apos
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatio sub infertur cumdicitur  Et uos estote parati quia quahora
nomputatis filius hominis ueni&: Nesciente enim patre familias fur domum
ꝑfõdit quiadum a suicustodia sp̃s dormit : in prouisa mors uonens carnis prȩ
habitaculum inrumpit. &umquen dominum domus inuenerit dormientem
nect : quiacum uentura damna sp̃s minime p̃uid& huncmors ad supliciũ
nescientem rapit furi resister & siuigilar& : Quia duentum iudicis qui occul¬
te animnam rapit p̃cauens ei poenitendo occurrer& nempoenitens perir&:
horam uero ultimam dñs noster. id circo nobis uoluit esse incognitam :
ut semꝑ possit esse suspecta : ut dumillam praeuidee nom poss mus adillam
sinemtermissione p̃paremur. At autem esp&rus : dñ ead nos dicis
hanc parabolam an adomnes : Duo quiden dñs praemissa parabola monue¬
ria. &scuidelic& subito uenturum : &illos eum paratos expectare lebere:

Expanded text:
rtatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Ait autem ei Petrus: Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Duo quidem Dominus praemissa parabola monuerat, et se videlicet subito venturum, et illos eum paratos exspectare debere;
Abbreviated transcription (Latin):
aduliscentia ueliuuentus qua e auctoritate sacm eloquii unum sunt dicentis : La&are
iuuenis in adulis centiatua .i Ter tac autem senectus accipitur : Quiergo uigilare in pri¬
mauigilia noluit: custodiat uel secundam : ut conuerti a prauitatib: suis inpue¬
ratia neglexit : aduias uitȩ saltm intempore iuuentutis euigil &: & quiuigilare
in secundauigilia noluit : tertiae uigiliae remedia non amittat : utqui & imiuuen¬
tute aduias uitae non euigilat. saltem insenectute resepiscat : ad excutiendam uero
mentis nr̃ae desidiam &iam exteriora damna per similitudinem deducuntur :
ut perhaec animus. adsuam custodiam suscit &ur . Namdicitur:
ocautem scitote qm̃ si scir& pater familias quahora fur uenir& : uigilar&

Expanded text:
adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat. Ad excutiendam vero mentis nut per haec animus ad suam custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote. Quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigi
Abbreviated transcription (Latin):
iusti & nolite peccare: hinc rursus ait. hora est iam nos desomno surgere
Amendico uobis quod p̃emg& se. & faciat illos discumbere : & transiens
ministrabit illis: p̃aing& se. id est adr&ributionem praeparat: faci& illos
discumbere idest in a&erna qui&e refoueri . discũbere quippe nostrum
in regno quiescere est. Underursum dñs dicit: uenient & recumbent cum
a braham isaac & iacob: transiens autem dñs ministrat: quialucis sua e
in lustratione nos satiat. transireuero dictum est: Aciudicio ad regnum re¬
dit uel certe dñs nobis postiudicium tsunsit : quia ab humanitatis forma mn
diumitatis suae contemplatione nos eleuat: &transire eius est. iclaritatis suȩ
speculationon nos ducee cumeum quen in humanitate in iudicio cernimus
&am indiumitate postiudicium uidemus: Et si uenerit insecunda
uigilia & si intertia uigiliauenerit. & itamueneit beati sunt serui
ili prima uigila prmituum tẽpus est. Ilest pueritia:. Secunda

Expanded text:
usti, et nolite peccare . Hinc rursus ait; Hora est jam nos de somno surgereAmen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiAbraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero, dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire ejus, est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
autem genuit ia cob. ia cob autem ioseph uirum mariae : sed huius nodum
questionis a fricanus deconsonantia cuangeliorum scribens a pertis si me
soluit. mathan inquit & mathat diuersis temporibus deuna eademq: uxore
es canomine singulos filios procrearunt : quia mathan persalomonem descendit
uxorem eam primus acceperat & relicto uno filio ia cob nomine defunctus est
postcuius obitum qm̃ lex uiduam alii uiro nonu& at nubere. mathat qui
pernathangenus ducit cumess& exeadem tribu : sed non exeodem genere
relitam mathae accepit uxorem : ex qua & ipse accepit filium nomineheli:
per quod ex diuerso patrum genere efficiuntur ia cob & heli uterini fratres
quorum alter id est ia cobfratris heli sineliberis defuncti uxorem ex mandato
legis accipiens genuit ioseph: Natura quidem germinis suum filium propt̃
quod & scribitur. iacob aute genuit᷑ secundum uero legis praeceptum

Expanded text:
autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de consonantia Evangeliorum scribens, apertissime solvit. Mathan, inquit, et Mathat diversis temporibus de una eademque uxore Estha nomine singulos filios procreaverunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
&iam seruus id est dulos grecenomen accepit: Latria autem uocatur
seruitus illa quae soli diuinitati scultui debita neq ulli est participanda
creaturȩ . Vnde &ido latrȩ nuncupantur hi qui uota. preces. & sacrificia
qua euni dõ debuerant idolis impendant: Iubemur ergo percaritatẽ
seruire inuicem. quod est grece duleum. Iubemur unidõ seruire quad
est grece lãtreum. Vnde dicitur &illi soli seruies. quod est grece

Expanded text:
etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant, idolis impendunt. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod est Graece δουλεύειν, jubemur uni Deo servire, quod est Graece λατρεύειν. Unde dicitur: Et illi soli servies, quod est Graece
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus cumsciamus plerosq scõs uiros adõ reges factos : si inquit proci¬
dens ad oraueris coramme : ergoquiadoraturus ẽdiabolũ ante corruit
Etrespondensihs̃ dixit illi : scriptum est dñm dm̃ tuum adorabis. & illi
soli seruies : Dicens diabolus saluatori si procidens adoraueris me : econ¬
tnario audit quod ipsemagis adorare eum debeatdñm & dm̃ suum:
Quaerit forte aliquis quomodo conueniat quod hicp̃cipitur dñosoli serui¬
endum a postoli uerbo quidicit : sed percaritatem seruite in in uioem : sed huic
facile grecae linguȩ ex qua scriptura trans lata est origo satis facit : Inqua
seruitus duobus modis ac diuersa significatione sol& appellari: dicitur
enim latria : dicitur &dulia: sed duliamtellegitur seruitus communis:
hocest siuedõ siue homini siuecui lib& rerum naturae exhibita : aqua

Expanded text:
diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si, inquit, procidiabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si, inquit, procidens adoraveris coram me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Et respondens Jesus dixit illi: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Dicens diabolus Salvatori: Si procidens adoraveris me, e contrario audit quod ipse magis adorare eum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur Domino soli serviendum, Apostoli verbo, qui dicit: Sed per charitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. Dicitur enim λατρεία, dicitur et δουλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua
Abbreviated transcription (Latin):
si sepemisit ab illom montem duci. qui sepertulit &am amembris illius
crucifigi : Non est in dignum redemptori nostro quod temtari uolitt
quiuengat occidi: Iustum quippeerat ut sic temptatianes nostrues suis
teptationibus uincer& sicut mortem nostram uenelat. sucenoralo
superare : Beneautem inmomento temporis saecularia & tẽporalioe
monstrantur : Nonenim tam conspectus celeritatis indicatur quam caducae
fragilitas potestatis exprimitur : In momento enim cunctailla ptorxunt eo
sȩpehonor saeculi abiit antequam uenir& : quidenim saeculi potest esse
diuturnum cum ipsa diuturna non sint saecula.
Et ait ei tibi dabo potestatem hanc uniuersam & gloriam illorum qui a mibi
tradita sunt & cui uolo do illa: Tuergo procidens si ador aueris coram me
erunt tua omnia : Adrogans & superbus &am hoc deiactantia loquitur:
Non quod in toto mundo habeat potestatem ut possit omnia regnadaye

Expanded text:
si se permisit ab illo in montem duci qui se pertulit etiam a membris illius si se permisit ab illo in montem duci qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Bene autem in momento temporis saecularia et temporalia monstrantur. Non enim tam conspectus celeritas indifragilitas potestatis exprimitur. In momento enim cuncta illa praetereunt, et saepe honor saeculi abiit antequam venerit. Quid enim saeculi potest esse diuturnum, cum ipsa diuturna non sint saecula? Et ait ei: Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa: tu ergo procidens si adoraveris coram me, erunt tua omnia. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna dare
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis nos sibi rebellare conspicit. tanto amplius expugnare
contendit. eos enimpulsare neglegit quos qui&o iure pos sedere sosentit
contiit nos uero eouehementius incitatur quo ex corde nostro quasi ex
iure propriaehabitationis expellitur : hocenĩ inseipso dñs subquadam
dispensatione figurauit : quidiabolum non nisi postbaptis masȩ temptare
permisit ut signum nobis quod dam futurȩ conuersationis innuer& : quod
membracius postquam ad dm̃ proficerent : tunc acriores temptationum
insidias tolerarent.
Et duxit illum dabolus & ostendit illi omnia regna orbis terrȩmn mo¬
mento temporis : Cumductus adiabulo ds̃ homo narratur. mens refugit
humanae hoc audire aures ex pauescunt : Cui tamen non essemcredibilia
ista cognoscimus si mn illo & alia facta pensamus: Certe mniquorum omnũ
diabolus caput. & huius capitis menbra sunt omnes miqui: Quidergomnrũ

Expanded text:
quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispenpermisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis. Cum ductus a diabolo Deus homo narratur, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mirum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen mediatoris dĩ & hominum temptatione quassare nonualuit : sic
enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere : ut tamen eius mens
interius diuinitati suaemhaerens in concus sapermaner & qui & si quando
turbatus spu infremuis sedicitur : Ipsediuinitus disponebat. quantũ
ipsehumanitus turbar &ur.:
Et respondit ad illum ihs: scriptum est qui a non in pane solo uiuit homo¬
sed inomni uerbo dĩ . Id eosicrespondit dñs quia propositum ei erat humilitate
diabolum uincere nom potentia. simulq animaduertendum quod nisi ieiun are
coepiss& dñs temptandi occasio non fuiss& diabulo. secundum illud: fili
accedens ad seruitutem dĩ p̃para animam tuam ad temptationem : sed & ipsa
responsio saluatoris hominem fuis se indicat qui temptatus est : Non in pane
solo uiuit homo sed momni uerbo dĩ : siquis ergo non uescitur uerbo dĩ.
istenonuiuit Aliter hostis noster adhuc in hac uita nos positos

Expanded text:
tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens inconcussa permaneret. Qui et si quando turbatus spiritu infremuisse dicitur , ipse divinitus disponebat quantum ipse humanitus turbaretur. Et respondit ad illum Jesus: Scriptum est quia non in pane solo vivit homosed in omni verbo Dei. Ideo sic respondit Dominus, quia propositum ei erat humilitate diabolum vincere, non potentia. Simulque animadvertendum quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset diabolo, secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos,