comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mantur: & cum p̃dicantiũ di¬
uersa sint tempora. non tam̃¬
diuersa narratio:lam partũ
uirginis quem ille p̃dixerat:
iste testatur: Quis igitur de
natiuitate xp̃iꝰ: quis de redẽp¬
tione cunctetur: quẽ &ysaias
ꝓfitetur dm̃. & gabrihel annun¬
tiat saluatorem:. Quis intacte
puerpe aluũ dubitet floruisse:
quod uno pene ore atq: eode
sp̃u ꝓlocuntur: euuangłista.
angelus. & ꝓpha: lloi tanti
talesq sunt testes. non erubescri
ueritas: sed auditor incredulus
confutatur: Sed iam uideamui
rias. quib ue rursus iniuriȩ illi
uirtutib decorentur: & anite
omnia femineo sexu concipi pẽ¬
titur: qui in exordio mundi
om̃ipotenti manu de masculo
oꝑatus ẽ feminã: Sed hanc hu¬
militatem nascendi:uirginalis
matris sublimat integritas: Et
lacte pascatur: tam̃ in rerum po¬
tens uirgineis nutritur uberibꝰ:
Atq ut primũ illum in has scłi
ꝓcellas & fluctuantis sentinam
mundi. uterus maternus effudit

Expanded text:
mantur, et cum praedicantum dimantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus rias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit,
Abbreviated transcription (Latin):
est hoc miraculi fratres: Nascit᷑
caro de carne: non tam̃ genera¬
ta ꝑcarnem: & secreto quodam
incomp̃hensoq conceptu ꝓce¬
dit de mortali femina diuina
ꝓgemies: Nec mirum sane si ex¬
titit diuina natiuitas: ubi hu
fi illam matrem non uiolauit
partus: quam coitus non uiola¬
uit: Ait ille quondam futuro¬
rum conscius ysaias:populis
& gentib signum nouȩ salutis
piet: & pariet filium: & uoca¬
bunt nom̃ eius emmanuhel
quod est interp̃tatum nob̃cũ
ds: Atq ut aduertam noui ac
ueteris testamenti unum esse
consensum. unũq consilium:
ait ȩtiam beatissimꝰ lucas domi¬
nicȩ generationis relator egre¬
gius dicens: missus est angłs
gabrihel adõ aduirginem des¬
ponsatam uiro cui nom̃ erat
ioseph: & ait adillam: Ecce con¬
cipies in utero: & paries filium.
autẽ kiñi latino sermone sal¬
uator dĩcitur: Eece qualiter se
inuicem concordantib senten¬
ciis. testimonia  diuina confir¬

Expanded text:
hoc est miraculi, fratres? Nascitur hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu prdit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si extitit divina nativitas, ubi non si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis cabunt nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in utero, et paries filium, arissimi, Latino sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confir
Abbreviated transcription (Latin):
ustissime fratres festiuitate pre¬
sentis diei inom̃e se gaudium
totus ubiq suscitat mundus:
quia hodie ꝓmissus ascłis
redemptor: Et necesse ẽ. ut incom¬
mune nos om̃s qui futuri exami¬
nis resurrectionisq ꝓmisse salu¬
tarem suscepimꝰ fidem: habeamꝰ
metũ quide de iudice: sed de re¬
demptore letitiam: Om̃is namq
fidelis anima timore corrigitur:
correptione letatur: Et in hoc ĩi¬
km̃i quanta erga humanũ ge¬
nus om̃ ipotentis patris dispen¬
satio ẽ. quanta ue benignitas.
ut quem iudicem p̃parabat in¬¬
credulis. hunc credituris pre¬
mitteret redemptorẽ: quatinꝰ
p̃currens miscđia seueritatẽ
aduentantis iudicis p̃ueniret
Hodie itaq: natus ẽ xp̃c: sed in
natiuitate eius nr̃a omniũ ha¬
bet uita natalem:quia qui pri¬
uilegia primȩ natiuitatis ami¬
simus: uisitante nos xp̃o. sanc¬
tiori partu redimus aduitam:
hodie peꝑit maria: sed ipsa fu¬
um parturiuit actorem: Hodie
edidit mundo hominẽ: quem
non suscepit abhomine: Quid

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
& ad regionem scorum tota
cordis deuotione tendamꝰ: nec
teneamus uiam ueteris uitȩ
sed diuinis mandatis humilit̃
obsequentes uiam mutemus:
& qua precepit dñs ambule¬
mus: ut ad patriam uenire ua¬
leamus: ubi sine fine cum ip¬
so dño gaudcamus. Uia enim
hominis: est uita eius: Qui
male uiuit. uiam tenet erro-¬
ris: qui bene uiuit. ꝑuiam gra¬
ditur ueritatis: Quapropter
qui ambulabat uiam fornica¬
tionis: uiam teneat castitatis:
Qui uiam tenebat auariciȩ:
teneat uiam miscđiȩ: Qui am¬
bulabat ꝑuiam fictionis: uiã
nunc teneat puritatis: Am¬
bulemus bene ꝑfidem: ut ꝑue¬
namus ad speciem: ubi plenũ
erit gaudium nr̃m: quia im¬
plebitur in bomis desiderium
xp̃o: qui uiuit & regnat: in se¬
cula scłorum amen:

Expanded text:
et ad regionem sanctorum tota et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae, sed divinis mandatis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat per viam fictionis, viam teneat nunc puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium m qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
etur regem a quo ꝑfidem rega-¬
tur: sed aquo ꝓ infidelitatis
crimine punatur:quia ab uno
diuinitatis. ab altero carnis
ueritas denegatur: In hisdem
munerib: confunditur ȩtiam
nestorius: qui nitit᷑ xp̃m in du¬
as ꝑsonas diuidere: cũ uideat
magos non alia do. & alia ho
lisse simpliciter: Non ergo di¬
uidatur in ꝑsonis. qui non
inuenitur diuisus indonis:
ꝓpterea quippe unus idemq
istis munerib honoratur: ut
unus idemq ds & homo cog¬
noscatur: Ista magorũ oblatio
confundit etiam euticis insa¬
niam: qui non uult inxp̃o
utramq: ueram p̃dicare natu¬
ram: Ueritatẽ quippe istorum
munerũ tollit dum inxp̃o unã
naturam p̃dicare contendit:
Nos itaq dilectissimi fratres of¬
feramus xp̃o indubitant̃ infi¬
de:. quod magi obtulisse cognos¬
cuntur inmunere:ut uere di¬
uinitatis humanitatisq con¬
fessio. ipsa sit apud xp̃m nr̃a fi¬
delis oblatio: hec munera cũ
magis unanimit̃ offeramusꝰ

Expanded text:
etur regem, a quo per fidem regaetur regem, a quo per fidem regatur , sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur: quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In iisdem muneribus confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas dividere: cum videat Magos non alia Deo et alia homulisse suppliciter. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemque istis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista Magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult in Christo utramque veram praedicare naturam. Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in Christo unam naturam praedicare contendit. 11. Nos itaque, dilectissimi fratres, offeramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus,
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ cum maria matre eius:
& ꝓcidentes adorauerunt cum:
&. aꝑtis thesauris suis obtuler̃t
ei munera:aurũ. thus. & myrrã:
Pista tria munerũ genera. in
uno eodemq xp̃o. & diuina
maiestas. & regia potestas. & hu¬
mana mortalitas: intimatur:
Thus enim ad sacrificium: aurũ
ꝑtinet adtributũ: myrra ad se¬
pulturam ꝑtinet mortuorum:
Om̃ia hȩc sc̃a fides xp̃o ueracit̃
offerre non desinit:dum unũ
eũdemq uerum dm̃. uerũ regẽ
uerumq hominẽ credit: ut eũ
ꝓ nob mortuũ ueracit̃ recognos
cat. In oblatione churis con¬
funditur arrianus:qui soli pa¬
tri sacrificiũ offerri debere con
tendit: In oblatione myrrȩ con¬
funditur manicheus: qui xp̃m
uere mortuũ ꝓ nr̃a salute non
credit: In auro uero simul ut̃q:
confunditur: quia & maniche¬
us de semine dauid scdm car¬
nem natum non credit regem:
& arrianus do unigenito natu-¬
ralem assignare nititur seruitu-¬
tem: Proinde uterq: non experi¬

Expanded text:
puerum cum Maria matre ejus: puerum cum Maria matre ejus: et procidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . Per ista tria munerum genera, in uno eodemque Christo et divina majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem credit, et vere pro nobis mortuum veraciter recocat. In oblatione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere cotendit: in oblatione myrrhae confunditur Manichaeus, qui Christum vere mortuum pro nostra salute non credit: in auro vero simul uterque confunditur, quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum non credit regem, et Arianus Deo Unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experi
Abbreviated transcription (Latin):
quam atte apparuit: quia nẽ
cam puer iste ereauit: & magis
ad se uenientib p̃uiam depu-¬
tauit: Iste puer in presepe qui¬
dem paruulus collocatur: sed
magnus incęlo mirabilit̃ oꝑatur:
ꝑmittit se manib in terra porta¬
ri. sed p̃cipit sibi cȩlestia famula¬
ri:Quid est ergo quod infantilẽ
attendis etatem: ꝙ eius diumã
non intelligis potestatemꝰ Sic
funt ueracit̃ intimanda pueri
huius naturalis diuinitas. et
naturalis humanitas:utraq:
naturalit uera: utraq: unitas:
nec in se inuicem confusa: nec
ase inuicem separata: Ipsum
enim habuit maria filiũ de se
natũ: cui stella debitȩ seruitu¬
tis exhibuit famulatum: Ipsũ
cumdeq: maria in bethleem do
minum peperit: quem stella
magis inoriente posius annun¬
tiauit: Magi ergo uenerunt: &
filium uirginis unum eũdeq
dm̃n & hominẽ cognouerunt.
Demiq attende quid obtuler̃t:
& agnosce quid crediderunt:
Refert enim cuuangłista quia
intrantes domũ inuenerunt

Expanded text:
quam ante apparuit, quia nunc quam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit veraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, et filium Virginis unum eumdemque Deum hominem cognoverunt. 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista quia intrantes domum, invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑficiat mansuetudinẽ suã
faciet enim cum mori benis¬
nitas ꝓpria: non malignitas ali¬
ena Morieturꝰ: non ut tu infi¬
delis regnes in hoc seculo: sed
ut secum regnare faciat fide¬
les incęlo: Morictur: non ut
regnum amittat: sed ut regna¬
turos acquirat: Morieturꝰ ñ
ut ꝑdat breuẽ uitam: sed ut
conferat sempit̃nam: Morie¬
tur: non ut seruus iniquita¬
tis. sed ut dñs maiestatis: Alo¬
rictur non uinculo necessita
tis: sed ꝓposito uoluntatis:
Morict᷑ mirabilit̃: moriet᷑ mise¬
ricordĩt: morietur singularit̃:
Morietur ꝑ ꝓpriam potestatẽ.
ut suam mom̃ib implat uo¬
luntatẽ: Ad hoc enim miscdĩt
moriet᷑: ut resurgens cunctis
gentib dominetur: Morietur
ergo sicut unus. ut quem dm̃
nis &. dm̃ hominẽ peꝑit fecun¬
ditas uirginalis: Si nescis huiꝰ
pueri ueram ditatem: attende
stellam in cȩlo fulgentem: ma¬
gos p̃cedentem: ꝙ iter ignoran¬
tib ostendentẽ: Hȩc stella num¬

Expanded text:
ut perficiat mansuetudinem suam: ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat voluntatem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, qnis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nun
Abbreviated transcription (Latin):
natus est fugere: cuius maiesta-¬
tem non potes effugere: fugit
enim non formidine humana
sed dispensatione diuina: fu¬
git non necessitate: sed potesta¬
te: Iddo autẽ dignatus est in
egyptum fugere: ut postea cru¬
cem dignaret᷑ ascendere: Et il¬
la potestate puer latuit in ȩgyo¬
to: qua potestate iuuenis pe¬
pendit in ligno: Unus idemq
est mortis susceptor uitȩq lar¬
gitor unus idemq ĩmortalis
ex patre. mortalis ex matre:pro¬
pria potestate moriens: ꝓpria
potestate refurgens: Iste itaq
puer qui natus ẽ. iđd̃o non inue¬
nitur in numero paruulorum
morientiũ: quia ipse ẽ expecta¬
tio gentiũ: Sanguis huiꝰ pueri
ꝓpterea non cum istorũ fundi¬
lus in remissionẽ fundendus ẽ
peccatorũ: Et illi om̃s pueri
maniter morerent᷑: nisi huius
sanguine saluarent᷑. Et iste qͥ¬
dem puer certissime morietur.
quia si mori nollet. nullatenꝰ
nasceretur: Moriet᷑ autẽ. non
ut impleat seuitiam tuã: sed

Expanded text:
natus est fugere, cujus majestanatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia ipse est exspectatio gentium. Sanguis 561 hujus pueri propterea non cum istorum sangulus in remissionem fundendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hoc puero uoluisti: E. tamen
non solum istũ puerum non
inuenistiꝰ sed nec illis pueris
aliquid nocuisti: immo insciꝰ
quod illis ꝓderat hoc egisti:
ꝑscuiciam quippe tuam facti
sunt martyres. qui ꝑ infanti¬
am suam fuerant innocentes.
quando ꝑgr̃am huius pueri
ꝓ eo meruerunt mori: priꝰquã
eum possent coram hominib
confiteri: Iste itaq puer qui
mundũ creauit: qui mundũ
regit: qui om̃ia quȩcũq sunt
facit: qui cuncta mirabili atq
insuꝑabili diuinitate dispo¬
nit: hoc ordinauit hoc egit
ut ꝑtuam inuidiam furiosam
illi pueri mortem susceperint.
p̃ciosam: et quod eis ad salutẽ
tuam prestare non posses ami¬
cus: hoc ad dampnationẽ tuã
faceres inimicus: Adhoc ergo
te ꝑmisit infantes occidere:
ut illos de te faceret triumpha¬
re: Te ergo ꝑmisit adnequitiã
illos ꝑduxit ad palmã. Unus
idemq est dñs om̃ipotens: qui
paruulus uagiens. unus ideq
est qui tuam crudelitatẽ dig¬

Expanded text:
hoc puero voluisti. Et tamen hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemque est Dominus omnipotens, qui parvulus vagiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dig
Abbreviated transcription (Latin):
uerbus: ꝑme reges regnant.
Puer iste uerbum diẽ: puer
iste uirtus & sapientia di ẽ: Si
potes: contra di sapientiã cogi¬
ta: In tuam ꝑniciem uersaris:
& nescis: Tu enim regnũ nulla¬
tenus habuisses: nisi abisto pu-¬
ero qui nunc natus ẽ. accepis¬
ses: Puer iste qui nunc amagis
dicitur rex iudeoꝵ: idem crea¬
ꝓpter cuius times infantiam:
magis timere debes om̃ipoten¬
tiam iudicantis: Noli ergo eũ
timere regni tui successorem:
sed time infidelitatis tuȩ iustis¬
simum dampnatorẽ: Ttinam
cum magis adorantibꝰ etiã tu pa¬
rit̃ adorares: & non ad eũ ma¬
gos fraudulenta calliditate
mandares: Ite inquit. interro¬
gate diligent̃ de pucro: & cum
inueneritis renuntiate michi
ut & ego ueniens adorem eum:
Ocalliditas ficta: o increduli¬
tas impia:. onequitia fraudu¬
lenta: si adorare istum pucrũ
certissime disponebas: quare
ꝓillo multos pueros occide¬
bas: Sanguis innocentũ quẽ
effudisti. attestatur quid de

Expanded text:
verbiis: Per me reges regnant . verbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de
Abbreviated transcription (Latin):
est & om̃is hierosolima cum
illo: Quid est quod sic turba¬
ris herodes: Qm̃ natum regem
iudȩoꝵ audisti. turbaris:. sus¬
picationib agitaris: inuidiȩ
stimulis inflammnaris: & obhoc
natum regem occidere conaris:
Inanis ẽ ista turbatio tua & ua¬¬
na prorsus ẽ cogitatio tua. Rex
iste qui natus ẽ. non uenit re¬
ges pugnando suꝑare: sed mo¬
riendo mirabilit subiugare.
nec id̃o natus ut tibi succedat.
sed ut in eum mundus fidelit̃
credat. Uenit enim non ut
pugnet uiuus: sed ut trium¬
phet occisus: nec ut sibi de alus
gentib auro exercitũ querat:
sedut ꝓsaluandis gentibꝰ: preci¬
osum sanguinẽ fundat: Inani¬
ter inuidendo timuisti succes¬
sorem: quem credendo debuisti
credere saluatorẽ. quia si in cũ
crederes cum eo regnares: & siẽ
ab illo accepisti temporale reg¬
num: accipes sempiternũ: hu¬
ius enim pueri regnum: non ẽ
de hoc mundo: lyse est enim¬
sapientia di: quȩ dicit in proꝰ¬

Expanded text:
est, et omnis Hierosolyma cum est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per iSapientia Dei, quae dicit in Pro
Abbreviated transcription (Latin):
re regem nuꝑ natum: nec ad¬
orant regem ante annos aliqͦt
ordinatum: Adorare cupiunt
laetentẽ infantẽ: nec adorant
regem popłis imꝑantem: Nam
& de herode rege iudȩorũ filii
iam fuerant nati: qui erant
patre mortuo regnaturi. Mor¬
tuo enim isto herode. archela¬
us in iudȩa regnauit: & galy¬
leȩ principatum iunior hero¬
des obtinuit: Archelaus natus
est in palatio: xp̃c in diuerso¬
rio: Archelaus natus. in lecto
est argenteo positus: xp̃c autẽ
nat᷑ in presepio est breuissimo
collocatus: Ille autẽ forsitan
preciosis inuolutus est sericis:
iste uilissimis inuolutus est
pannis: Et tamen ille natus in
palatio contempnit᷑: iste natꝰ
in duersorio queritur. Ille
no spnitur primogenit̃ regis.
& munerib honoratur pͥmo¬
est iste rex iudȩor qui portat᷑
ut paruulus: adoratur ut ds
Paruulus in presepio:. immen¬
sus incȩlo: Hilis in pannis:. pre¬
ciosus instellis: Cuius natiuri¬
tate comꝑta herodes turbat᷑

Expanded text:
re regem nuper natum, nec adre regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille no spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primoest iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis xp̃m natũ angłs nun¬
tiauit: Alter paries adductus
c̃: quando gentilib magis no¬
uum sydus apparuit: Illi fu¬
erunt primitiȩ iudeorũ: isti
facti sunt primitiȩ gentium:
Illi de ꝓximo adducti. isti de
longe reducti: Prope enim erats
iudei qui dm̃ colebant. longe
crant gentes quȩ idolis seruie¬
bant: hoc utiq significabant
pastores. qui nascente xp̃o ꝓpe
sunt inuenti: & magi qui sunt
de longinquis partib: orientis
adducti: Qui tamen uenientes
cum ipsi iudei non eẽnt. regẽ
iudeorũ se querere ꝓfessi sunt¬
& ad ipsum adorandũ se uenis¬
se dixerunt: Ait enim euuan¬
gelista. quia magi aboriente
uenerunt hierosolimã dicen¬
tes: ubi est qui natus est rex
iudȩorum: Uidimus stellam
cius in oriente & uenimꝰ adora¬
re cum. Quid est hoc dilectissi¬
mi fratres. ut isti magi regem
iudeorum adorandũ quere-¬
rent: cum ipsi iudȩi non c̃ẽnt.¬
& quem regem: Utiq non he¬
rodem: se xp̃m: Uolunt adora¬

Expanded text:
Judaeis Christum natum angelus nunJudaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adora
Abbreviated transcription (Latin):
natus gentium pͥmitias suo
cultui dedicauit: Apostolica
uero testatur auctoritas. quia
unus est ds qui iustificat circũ¬
cisionem ex fide: & preputium
ꝑfidem: circumcisionis nomine
iudȩos. p̃putu nomine gentes
indubitant̃ ostendens. Isti s̃
duo parietes qui exdiuerso ue¬
nerunt: & in lapidem qui factꝰ
est incaput anguli unitate fi¬
dei conuenerunt: Unus paries
uenit ex iudeis. alter ex gentib
Longe ase diuersi erant quan¬
do diuersa credebant: Positus
qui ad se utrumq parietem du¬
ceret: & utrumq nomine uno
nuncuparet: eẽntq unũ com¬
munione uocabuli. qͥ fierent
in una gratia sacramenti: Per
xp̃m enim qui est pax nostra
faciens utrumq unum: udei
& gentiles facti sunt unum
quib fidei unitas unum indi¬
dit nominis xp̃iam uocabulũ
Ad lapidem ergo angularem
uterq paries uenit & unum
angulum fidei unitas fecit.
horum duorũ parietũ unus
adductus ẽ: quando pastorib

Expanded text:
natus gentium primitias suo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus
Abbreviated transcription (Latin):
quia dies iste qui nobis
in honorem dñi ꝑannos
singulos cȩlebratur: ore cuncto¬
rum fidelium epyphania uene¬
rabiliter nuncupatur: Et quia
grecum probatur eẽ uocabulũ.
multis est latinis incognitum:
inde est quod nomen istud om̃s
quide latini dicunt: sed ñ om̃s
inueniunt᷑ nosse quod dicunt:
Proinde bonum ẽ. ut cuncti qͥ
diem hodiernum epyphaniam
iuneupant: & cur hoc dicatur
ignorant: sacramentũ dici huiꝰ
nominis interp̃tatione cognos¬
cant. Debet enĩ dici huiꝰ sollẽpnitas
afidelibꝰ celebrari: & ido sollempni¬
tatis causa non debet ignorari:
Hunc ergo diem sicut diximꝰ
cpyphaniam uocat xp̃iana re¬
ligio: Epyphania uero. int̃pre¬
tatur manifestatio: Traditum
autẽ tenemus a patrib quod
unigenitus ds postquam est
scđm carnem temporalit̃ natus:
inisto die magis est uenientib
manifestat᷑: aquib est oblatis
munerib simpliciter adoratꝰ.
Nam quia ipse est ds qui sibi
in ueteri testam̃to primitias of¬
ferre mandauit:idem ds homo

Expanded text:
quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orum: diũsis cruciatib pu-¬
niri disponemꝰ: Eleosippꝰ dixit:
quantũ nob maiora torm̃ta
parabitis: tantũ amplius nos
de di miscia confortabitis:
Palmatus dixit: Nisi linguas
eorũ radicitus amputemus: ñ
cessabunt loqui de iniuria nr̃a
uel dorum nr̃orum: Speosipp̃¬
respondit. Si linguas nr̃as
crudelitas ur̃ã carnales abs¬
ciderit: in interiorib nr̃is mag¬
nalia di narrabimꝰ & de sancta
credulitate xp̃i numquã nos
ur̃a malitia scparabit: Iterum
palmatus & hermogenes. dixe¬
runt: Infelices: unanimit̃ ad
mortis ur̃ȩ interitum festinatis.
pore fimuntur: Uidentesq eos
palmat᷑ quadratus & hermoge
nes inxp̃i confessionis constan¬
tia ꝑdurare: cogitabant attentiꝰ
metũ eorum qui aduenerant
crudclissime dampnarent᷑ Dũ
hȩc diligentius ptractarent. be¬
atam leonillam ad se seorsum
accersiri p̃cipiunt: ut forsitan
a suis suasionib parentib rcuo

Expanded text:
nostrorum diversis cruciatibus punostrorum diversis cruciatibus puniri disponimus. Eleusippus dixit: Quantum nobis majora tormenta parabitis, tanto amplius nos de Dei gratia confortatis. Palmatius dixit: Nisi linguas eorum radicitus amputemus, non cessabunt loqui injuriam nostram, vel deorum nostrorum. Speusippus dixit: Si linguas ncrudelitas uestra carnalibus absciderit . in interio| ribus nostris magnalia dei narrabimus et de sancta credulitate| christi . numquam nos uestra malicia separauit. Iterum pal| matus et ermogenis dixerunt. Infelicis unianimiter ad| mortes uestrae interitum festinatis. pore finiuntur. Videntesque eos palmatus| et quadratus enes in Christi confessione constanter perdurare, cogitabant attentiusmeritum eorum qui advenerant crudelissimo damnarentur. Dum haec diligentius pertractarent, beatam Leonillam seorsum ad se accersiri praecipiunt, si forsitan  et suasioni
Abbreviated transcription (Latin):
sara & cetera metalla in hominũ
effigies ab hominib figurata
adorare compellitis: quȩ nul¬
lum uitȩ spiraculum habere
uidentur: quȩ nichil sunt. ni¬
chil sentiunt ꝓnichilo & stul¬
tis om̃ino coluntur Dñs nr̃
trinitate ditatis.ꝙ. trinus in
maiestatis unitate credendus:
splendor absplendore ꝓcedens:
ipse sine fine manebit: Ipse fe¬
cit om̃ia. quȩ in hoc mundo
sunt: Permoti sunt popłi pri¬
mates. iudices &. sacerdotes qui
ad spectaculum uenerant. in
nimia iracundia:contra sc̃os
dratus. ira repletus: spcosippũ
&. cleosippum pugno ꝑcussit in
facie: Ipsi duo tantũ locuti fue¬
rant: Condolens autẽ meleo¬
sippus: exclamauit dicens: Cur
me de isto ꝑcussiomis dono cũ
frĩb meis non fecisti participẽ:
In illos ostendisti optabile prin¬
cipium passionis: me autẽ qua¬
si ꝓtuis incredulis actibus ho¬
norans a scõ consortio seqͥstrasti¬
tulemur: Quadratus respondit:
hodie uos ꝓcontentu dorum

Expanded text:
saxa et cetara metalla in hominum saxa et cetara metalla in hominum effigies ab hominibus figurata, adorare compellitis, quae nullum vitae spiraculum habere videntur? quae nihil sunt, nihil sentiunt, pro nihilo ab stultis omnino coluntur. Deus vertrinitate Deitatis et trinus in majestatis unitate credendus. Splendor ab splendore procidens.|it . semper ipse sine fine .| manebit. Ipse fecit omnia quae in hoc mundo sunt. Permo| ti sunt populus . primatis . iudicis . et sacerdotes . qui ad spec| taculum uenerant . in nimia iracundia contra sancdratus. Ira repletus speusypphum| et eleusypphum pugno percussit in facies . ipse duo tantum| locuti fuerant Condolens Melsippus exclamavit, dicens: Cur me de isto percussionis dono cum fratribus meis non fecisti participem? In illis ostendisti optabile principium passionis, me autem quasi pro tuis incredulis actibus honorans a sancto consortio sequestrasttulamur. Quadratus dixit: Hodie vos pro contemptu deorum
Abbreviated transcription (Latin):
siparent: feceruntq serui om¬
nia que sibi adominis suis¬
cito ꝑcurrens cunctos t̃minos¬
ciuitatis lingonice pagrauit.
nuntians tres geminos fratres
ons studio manifestissime de
simulachra ꝓnichilo habentes
ꝙ. om̃i abusione despicientes:
a fundam̃tiscum ipsis idolis
cuerti iussisse: Crescit rumor
immensus in popło. excitant᷑
in iracundiã primates: iudices:
& sacerdotes idolorũ: Et nimio
furore succensi: ad di pueros
undiq concurrunt: Congre¬
runt adcos: Quȩ uos tam re¬
pentina inuasit temeritas:
Quis uobis psuasit dorum nr̃o¬
rum culturam relinquere: quã
nr̃i ur̃iq ueteres ab antiquis
temporib coluisse noscuntur.
decreta principũ conuellentes:
ipsum in mortis condẽpnatio¬
nem cruci affixerunt: Tunc
runt ad eos: Obcecati corde. in
ꝓfunda demersi caligine: ꝑpe¬
tis tenebris obumbrati: nimio
narum indeficientiũ morte per¬
petua condempnati: antiqui
hostis errore decepti: quid nos

Expanded text:
siparent: feceruntque servi omsiparent: feceruntque servi omnia quae fuerant a dominis imcitata percurrens cunctos tciuitates lingonace peragrauit nuncians . tres| geminus fratres onis studio manifestesseme decsimulacra| pro nihilo habentis et in omni abusione dispicientis . a funda| mentis cum ipsis idolis euerti iussissent criscit rumur inmen| sus in populo . excantur in iracundia. Primates . iudeces| et sacerdotes idolorum . et nimio forore succensi ad dundique conveniunt; congreates ad eos: Quae vos tam repentina invasit temeritas? Quis vos persuasit culturam deorum nostrorum relinquere, quam nostri vestrique veteres ab antiquis temporibus coluisse nosDecreta principum conuellentes .ipsum in mortis condem| natione cruci adfixerunt. Tunc ritu .| dixerunt ad eos. O obcecate corde in profunda demersi| caligeni perpetuis tenebris obumbrati . nimium narum indeficiencium in morte| perpetua condemnati. Antique hostis errore decepti . quid| nos
Abbreviated transcription (Latin):
tans de sc̃a confessione nepo¬¬
tum suorũ: &. do gratias agens.
dixit ad cos una cũ sc̃õ benĩgno
Custodite ergo om̃ia manda¬
ta diuina & regem regũ xp̃m
dm̃ ẽȩ̃ sinc dubio credite. Scpa¬
rati anefandis idolis. uosmet¬
ipsos creator ur̃o do offerte.
docuit autẽ eos sc̃s benignus
omnem scãm doctrinam. et
pfectam in fide xr̃i confessio¬
nem credulitatis: uerũ & ma¬
nifestam ꝑ infusionem sc̃i sp̃s¬
dem ad integrum recepisse. bap¬
tismatis ipsos pariter  gratia con
plures laboris sini fructꝰ congrs¬
gauit: Et non post multã tem¬
pus ꝓmultis meritis condignã
martyrii coronam ꝓmerutt.
Sc̃i uero gemini fratres confix¬
mati mom̃i credulitate xp̃i. ser¬
uis suis p̃ceperunt ut simula¬
chrum nemesis confringerent
duodecim uero templaquȩ in
domo eorum constituta erant
funditus eu̾terent: ipsas ȩtiã
idolorum statuas simul in con¬
fractionẽ redactas ꝓtinus dis¬

Expanded text:
tans de sancta confessione nepotans de sancta confessione nepotum suorum, et Deo gratias agens, dixit ad eos una cum sancto Benigno: Custodite ergo omnia praecepta divina, et Regem regum Christum Deum esse sine dubio credite, separati a nefandis idolis, vosmetipsos Creatori vestro Deo offerte. Docuit autem eos sanctus Benignus omnem sanctam doctrinam, et perfectos in fide Christi confessionem credulitatis veram et manifestam, per infusionem sancti Spdem ad integrum recepisse, baptismatis ipsius pariter gratia conseplures laboris sui fructus congregans, non post multum tempus pro multis meritis condignam martyrii coronam promeruit. 11. Sancti vero gemini fratres, confirmati in omni credulitate Christi, servis suis praeceperunt ut simulacrum Nemesis confringerent, et duodecim templa, quae in domo eorum erant constituta, funditus everterent; ipsas etiam idolorum statuas simul in confractionem redactas, protinus dis
Abbreviated transcription (Latin):
michi rex quẽ dixi narrauit in
uisu:Oquã ammirandas. quã
concordantes & uniꝰ rei inditi¬
one designatas. uel inꝑpetua
memoria retinendas: in noctis
tenebris adhuc positi illumina¬
tiiam p̃destinationis ex parte
crunt uisiones. His trib pue¬
ris obtentu auię. antea est tri
nam: Viderunt obumbrati.
illuminatis ex parte oculis.
oris confessionẽ plenius cog¬
noscerent saluatorẽ: Perpen¬
santes deniq intra se scĩ gemi¬
ni de concordationib uisio¬
num: predicationib scĩ be¬
nigni ac beatȩ leonillȩ orati¬
onb incessanter instructi:
cogitabant attentĩ quid ag̃e
ꝓcurarent: desiderantes ut de
tersa nube caliginis. purum
claritatis lumen in uisu lucis
uifibilit̃ contemplarent᷑: & dm̃
uiuũ & uerum sine ulla ambi¬
guitate cognoscerent: Cunc
dixerunt ad auiam fuam: In¬
dica nob̃ quid faciamus. ut
effugatis. nr̃am possit ꝓficere
ad salutem: His dictis. cũ scõ¬
benigno beata leonilla exul¬

Expanded text:
mihi rex| quem dixi narrauit in mihi rex| quem dixi narrauit in uisu. O quam admirandas .| quam concordantes et unius rei indicia designatas .| uel in perpetua memoria retenendas in noctis tenebris| adhuc poseti . inluminati. Iam praedistinationes| ex parte erunt| uisionis. His tribus pueris obtentii auiae . antea est| trinnam. Viderunt obumbrati| inluminati ex parte oculis poris confessionem plenius cognuscerint saluatorem| Perpensantes denique infra se sancti gemmini de concor| dationibus uisionum . praedicationibus sancti benigni| hac beatae leonillae orationibus incessanter ins| tructi. Cogitabant adtencius quid agere procura| rent. Desiderantes ut de terra nube caliginis . purum| claretatis lumen in uisu lucis . uisibiliter contempla| rent . et deum uiuum et uirum . sine ulla ambiguetate| cognuscerint. Tunc dixerunt ad auiam suam.| Indica nobis quid faciamus . ut effugatis . nostram possit profecere ad salutem.| His dictis . is beata Leonilla exsul
Abbreviated transcription (Latin):
Uidi incęlo suꝑ sedem magnã
sedentem: quasi electro ꝙ gem¬
mis maiestatis potentia radian¬
tem: cuiꝰ splendor immensus
meũ obumbrauit aspectum:
& obstuporem nimiũ: pauor
cordis mei terruit intellectum:
Tunc uultu sereno me uocans
ad se: ait. Noli timere. coronam
uictoriȩ ꝓmereberis: Tercio lo¬
co: meleosippus uisionẽ suam
exposuit: Udi & ego nescio quẽ
regem magnũ satis singulare
sceptrũ tenentem: qui nos tres
parit̃ ad suam militiã ꝓuoca¬
bat: Preclaris balteis accinge¬
mia litteris aurcis scribebat
donis indeficientib simul re¬
munerabat: Suꝑ his ad me
exhortandũ: addidit dicens
Meleosippe. uos tres fratres in
meo palatio collocare decreui
&. eternis premus parit̃ corona¬
preces effundit: ut recto trami¬
te gradientes. liberati de tene¬
brosa caligine uerum lumen
contemplari possitis: ꝙ de con¬
dempnatione mortis: aduitam
ueniatis ꝑpetuam: Hec & alia
multa adhortationũ uerba.

Expanded text:
Vidi in caelum super sidem magnam Vidi in caelum super sidem magnam sedentem quasi| exletro et gemmis . magestatis potenciam radiantem .| cuius splendor inmensus . meum obumbrauit aspectum .| et ob stupore nimio . pauor cordis mei terruit intellectum| Tunc uultu sereno . me uocans ad se dixit . noli victoriae promereberis. Tertio loco Meleusippus visionem suam exposuit: Vidi et ego nescio quem regem magnum satis, singularia sceptra tenentem. Hic nos tres pariter ad suam militiam provocabat, praeclaris balteis accingemia . litteris aureis| scribebat. Donis nos indeficientibus simul remu| nerabat . super his ad me ortandum addedit di| cens Meleusyppe . uos tres fratres in meo palatio| conlocare decreui et aeternis praemiis pariter| coronapraeces effundit .| ut recto tramite gradientes . liberate de tenebrosa| caligine . uerum lumen contemplare possetis . et de| condennatione mortis . ad uitam ueniatis perpetuam| Haec et alia plurima adortacionum uerba .
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃ia impedim̃ta sublata
sunt: Ecce nunc tempꝰ accepta¬
bile. apite oculos cordis & cor¬
pons: cclum potius intuentes:
lDolorum cultutam saluti urȩ
repleti gratia ab animis ur̃is
radicitus obstirpate. ut possi¬
tis ad ct̃na gaudia puenire: Cũ
hec & alia multa beata leon il¬
la cum sc̃o benigno nepotib¬
suis narrasset: ut credulitatis
inditia. diuina pietas in eisdde
patefaceret: uisiones qͦs nocte
p̃terita uiderant in memoriã
reuocarunt: Primꝰ speosippus
uisionem suam narrauit. di¬
cens. Uidebam me insinui auiȩ
mee receptũ. mammillȩ sue ple¬
nitudine lactis habundantia
saciari: compellebat me ȩtiam
suis monitis: dicens: Spcosip¬
pe. bibe lac salutiferũ magis:
ut plus bibendo meli possis sũp¬
ta uirtutis constantia incerta¬
minc positus. contra adu̾sarios
glosam ꝓmereri uictoriam: Fi¬
nita primȩ uisionis sententia:
eleosippus ait: Credite & me
huiuscemodi uidisse uisionem:

Expanded text:
te omnia impedimenta sublata te omnia impedimenta sublata sunt. Ecce nunc tempus acceptabile. Aperite ergo oculos cordis et corporis, coelum potius intuentes, idolorum inimicam saluti vestrae repleti gratia, ab animis vestris radicitus exstirpate, ut possitis ad aeterna gaudia pervenire. 9. Dum haec et alia plura beata Leonilla cum sancto Benigno nepotibsuis narrassit . ut creduli| tatis indicia diuina pietas in eisdem patefacerit| Visionis quas nocte praeterita uiderant . in me| moria reuocauerunt. Primus. Speusypphus . uisionem| suam narrauit dicens. Videbam me in sinu| auiae meae receptum . mamillae suae plenitudi| nem lactis abundancia saciari. Conpleuit me| etiam suis monetis dicens Speusypphe . bibe lac| salutiferum magis . ut plus bibendum . melius pos| sis sumpta uirtutis constancia. In certamine posi| tus contra aduersarius . gloriosam promerire uictu| riam . finita primi uisionis sentencia. Eulesypphus| ait . credete et me huiuscemodi uidisse uisionem|
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ eis dicta fuerant: conũsi
ad auiam suam unanimi uo¬
ce dixerunt: Quare tantam
rem & tam p̃cipuam tamdiu
tectam silentio tenuistiꝰ Cur
nob ueritatis uiam. & lumen
p̃clarum tantis temporibus
occultasti: Quib illa blando
sermone  respondens elcuans
oculos & manus ad celos ex¬
pandens: do gr̃ãs agens. dixit:
filius m̃s pater ũr in tanta
cordis ꝑseuerauit duritia. in
tartarea sede demersus. delic¬
torum obumbratꝰ caligne
desolatus om̃i sapientia et in¬
tellectui: cecatus ꝑuersitatis
consilio:. xp̃m dñm nec credi¬
dit nec unquã uoluit confi¬
teri: Quid ꝓdesse poterat ser¬
mo diumus. cuiꝰ interiora cor¬
dis incredulitas. malitia ad
in tegrum possidebatꝰ. & lum̃
uerum circumseptꝰ idolorum
caligine adere non poterat:
Ipse michi fecit hȩc hactenus
taciturnitatis silentio custo¬
dire. dum timui. ne sua inimi¬
ca suasio uos faceret arecto
tramite ꝑpetualit̃ deuiare.
Holuntate enim di eo deficien¬

Expanded text:
quę eis dicta fuerant. Conuersis quę eis dicta fuerant. Conuersis ad auiam| suam unianime uoce dixerunt . quare tantam| et tam praecipuam rem . tam diu tectam silentio tenuisti .| qur nobis ueritatis uiam . et lumen preclarum tantis| teoccultasti? Quibus illa blando sermone respondens, elevans oculos et manus ad coelos expandens, Deo gratias agens, infit: Filius meus, pater vester in tanta cordis perseveravit duritia, ut in tartarea sede demersus, delictorum obumbratus caligine, desolatus omni sapientia et intellectu, caecatus perversitatis consilio, Christum Dominum nec credidit nec unquam voluit confiteri. Quid ei prodesse poterat sermo divinus, cujus interiora cordis incredulitatis malitia ad integrum possidebat, et lumen verum circumseptus idolorum caligine videre non poterat? Ipse fecit mihi hactenus taciturnitatis silentium custodire, dum timui ne sua inimica suasione vos faceret a recto tramite perpetualiter deviare. Voluntate enim Dei eo deficien
Abbreviated transcription (Latin):
& simulachra hominũ manu
facta ex diu̾sis metallis sensu ca¬
reutia & om̃i uitali spiramine
desolata. adhumanam decep
tionem diabolica adinuentio¬
ne figurata: non solum quod
culturam uenerationis exhibe¬
re non debeat uerum etiam im¬
munda & om̃i abusione des¬
pecta diffugiat: Ipsius puersa¬
adinuentio in hoc mundo  ido¬
la figurauit: qui adam bͥmum
hominẽ in paradiso constitu¬
tum ꝑp̃uaricationem decepti:
Berelinquite ergo dulcissimi
mini: Hunc uirum sc̃m benig¬
num quem stantem coram uo¬
biscernitis:. de longinqua regio¬
ne aduos pietate diuina credi¬
te fuisse transmissum: Attendi
te ad uerba oris eius: di enim
sunt p̃cepta quȩ de ipsius ore
ꝓcedunt: discite ab codem scãm
ma alloquia cum scõ benigno
beata leonilla suis nepotib pre¬
dicaret & in corde eorum iam
insgirata grã diuinit̾ conuales¬
ceret: miro pariter adstiterunt
stupore defixi: & se inuicem in¬
tuentes considerantesq om̃ia

Expanded text:
ut simulacra hominum| manu ut simulacra hominum| manu facta ex diuersis metallis . sensu carentia . et| omni uitali spiramini desolata . ad humana decep| cionem diabolica adinuentione figurata . non solum| quod cultura uenerationes exhibere non dibeat .| uerum etiam+ inmunda in omni abusione dispecta adinventio in hoc mundo idola figuravit, qui Adam primum hominem in paradiso constitutum, per praevaricationem decepit. Derelinquite ergo, dulcissimi mini. Hunc virum sanctum Benignum, quem stantem coram vobis cernitis, de longinqua regione ad vos pietate divina credite fuisse trte| ad uerba oris eius . dei enim sunt praecepta que de| ipsius ore . procedunt. Discite ab eodem sanctam ma| alloquia cum sanctum benigno beata leonilla suis| nipotibus praedicaret . et in corda eorum iam inspirat| gratia deuinitus conualiscerit. Miro pariter adstete| runt stupore defixi . et se inuicem intuentes . considerantes| que omnia