comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N terea gregoruis locis munitis episcopis cõ¬
stitutis. dissipatas eccłias adunabat. Qua ꝓpt̃
bagaudȩ formiensi ep̃o scribit dicens. Et tẽ¬
poris necessitas nos ꝑurget. & imminutio exi¬
git ꝑsonarum: ut destitutis eccłiis salubri
ac ꝓuida debeamus dispositione succurrere.
Et ideo qm̃ eccłiam minturnensem funditus
tam cleri quam plebis destitutã desolatione
cognouimꝰ : tuamq ꝓ ea petitionẽ quatinus
formianȩ ȩccłiȩ in qua corpus beati herasmi
martyris requiescit. cuiq frat̾nitas tua pre¬
sidet ad iungi debeat piam eẽ ac iustissimam
prȩuidentes: necessariũ duximus consulentes
tam desolationi loci illius quam tuȩ eccłiȩ pauꝑ¬
tatis. reditus supra dictȩ ȩccłiȩ minturnensis.
uel quicquid ei antiquo modernoq uire uel pͥ¬
priuilegiopotuit potest ue qualibet ratione
competere. ad tuȩ eccłiȩ ius potestatemq hac
precepti nr̃i auctoritate migrare ut apre¬
senti tempore sicuti de ꝓpria ȩccłia debeas co-¬

Expanded text:
nterea Gregorius locis munitis, episcopis constitutis, dissipatas Ecclesias adunabat. Quapropter Bacaudae, Formiensi episcopo, scribit, dicens: « Et temporis necessitas nos perurget, et imminutio personarum exigit ut destitutis Ecclesiis, salubri ac provida debeamus dispositione succurrere. Et ideo quoniam Ecclesiam Minturnensem funditus tam cleri, quam plebis destitutam desolatione cognovimus: tuamque pro ea petitionem, quatenus Formianae Ecclesiae, in qua beati Erasmi martyris corpus requiescit cuique fraternitas tua praesidet, adjungi debeat, piam esse ac justissimam providentes: necessarium duximus, consulentes tam desolationi loci illius, quam tuae Ecclesiae paupertati, reditus supradictae Ecclesiae Minturnensis vel quidquid ei antiquo modernoque jure vel privilegio potuit potestve qualibet ratione competere, ad tuae Ecclesiae jus potestatemque hac praecepti nostri auctoritate migrare, ut a praesenti tempore sicuti de propria Ecclesia debeas co
Abbreviated transcription (Latin):
Domitianus. Eunoichus. Sisinnius Era¬
clius. Alexander. Iohannes Claudius. Atha¬
nasius. Ualens. H elianus Melianus. Hec¬
dicus. Acatius. Uibianus. Elias. Theodolꝰ
Cyrillus. Elauius. Seuerianꝰ. Cyrion
Ualeruis. Chudion. Sacerdon. Priscus.
Euticuis. Smaragdus. Philoctimon. Ae

Expanded text:
Domitianus, Eunoicus, Sisinius, Eraclius, Alexander, Joannes, Claudius, Athanasius, Valens, Helianus, Melion, Beditas, Achacius, Jubianus, Helius, Theodolus, Cyrillus, Flavius, Severianus, Cirion, Valerius, Chudion, Sacerdon, Priscus, Euthicius, Smaragdus, Philocimon, Ae
Abbreviated transcription (Latin):
rius. a matre siliua tunc temporis iuxta por-¬
tam beati pauli apłi. loco qui dicitur cella
noua quo haccenus oratorium nomini eius de¬
dicatum. & famosum. sci sabȩ confessoris xp̃i
monasteriũ. cuius laus ẽ in sexta & septima
synodo constitutum uidet᷑ degente: crudis
leguminib pascebatur.

Expanded text:
rius, a matre Silvia, tunc temporis juxta porrius, a matre Silvia, tunc temporis juxta portam beati Pauli apostoli, loco qui dicitur Cella nova, quo hactenus oratorium nomini ejus dedicatum est, et famosum sancti Babae confessoris Christi monasterium, cujus laus in sexta et septima synodo, constitutum videtur, degente, crudis leguminibus pascebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
erat mortuũ suscitatũ. oratorium petiit. sese¬
q cũ lacrimis ut saltem die illo ad ieiunan¬
dum sibi uirtus daretur in orationẽ dedit.
Et post paululum cõpleta oratione digress¬
tantam uirtutem suum stomacum ꝑcepisse
cognouit: ut ei cibus & morb de memoria
funditiis tolleretur. Cȩpit secum mirariquis
eẽt: quis fuerit. Et cum ad animũ rediebat
infirmitas: nichil in se ex his quȩ meminerat.
cognoscere p̾ualebat. Cumq in dispositione
monasterii occupata mens eẽt: obliuiscebat᷑
funditus egritudinis suȩ. Si uero rediret egri¬
tudo ad memoriam. cum tam fortem se ẽẽ sen¬
tiret: mirabatur si non comedisset. Qui ueni¬
ens ad uesꝑm. cognouit sibi tantam fortitudi¬
nem ꝑmanere: ut ad diem alterum transferre
cotidiano langore tabesceret: nulla in tam̃
corpori suo cupiebat quietem. quo minus
aut oraret. aut legeret. aut scriberet. aut
penetralib idem uir om̃ipotentis di grego¬

Expanded text:
erat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseerat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digresstantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non 25 comedisset. Qui veniens ad vesperum, cognovit sibi tantam fortitudinem permanere, ut ad diem alterum jejunium transferre quotidiano languore tabesceret, nullam tamen corpori suo cupiebat commodare quietem, quo minus aut oraret, aut legeret, aut scriberet, aut penetralibus idem vir omnipotentis Dei Grego
Abbreviated transcription (Latin):
tiamite militauit. Post uero cum sub ẽẽ mal¬
let: fr̃m uotiua concordia imminente. p̃ ẽẽ
non renuit: sicut in consequentib appare¬
rat ei abstinentia tanta .UII. bit.¬
cibor. sedulitas orationum & ieiunio¬
rum studiositas tam desiderata sacrorũ
librorum: ut infirmato stomacho lacessitꝰ
uix subsistere ꝓcul dubio uideretur. Nam
cum quodam tempore incissionẽ uitalium
quã greci sincopin dicunt. pateret᷑. crebrisq
angustiis ꝑ horarum momenta deficeret.¬
& ad exitum ꝓpinquaret: ac nisi eũ fr̃s fre¬
quenti cibo reficerent. uitalis ei sp̃s funditꝰ
intercipi uideret᷑: paschalis suꝑuenit dies.
Et dum sacratissimo sabbato. in quo om̃s
etiam pueri pariuili ieiunant. ipse ieuina¬
re non posset: cȩpit plus merore quã infir
scĩssimo eleutherio. dudum penes spole¬
tum multis preposito. tunc uero eiusdem sui
motdasterii monacho. a quo uidelicet audi¬

Expanded text:
tramite militavit. Post vero cum subesse maltramite militavit. Post vero cum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequentibus apparebit. 7. Erat ei abstinentia tanta ciborum, sedulitas oratiorum et jejuniorum, studiositas tam desiderata sacrorum librorum, ut infirmato stomacho lacessitus vix subsistere procul dubio videretur. Nam cum quodam tempore incisionem vitalium, quam Graeci συγκοπὴν dicunt, pateretur, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquaret, ac nisi eum fratres frequenter cibo reficerent, vitalis ei spiritus funditus intercipi videretur, paschalis supervenit dies. Et dum sacratissimo Sabbato, in quo omnes, etiam parvuli pueri, jejunant, ipse jejunare non posset, coepit plus moerore quam infirtissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audi
Abbreviated transcription (Latin):
do spetietenus deseruiret: ceperunt mul¬
ta contra eũ exeiuisdẽ scłi cura succrescrs
aut non iam sicut ꝓposuerat specie sed
neo retineretur & mente
andem patre orbatus. ubi liberam dispo¬
Iaendarum rerum suarum nactus ẽ facul¬
atem: sex monasteria in sicilia fabricans
sufficientib fr̃ib cumulauit. Quib tantũ
prediorum contulit: quantũ posset ad uictũ
cotidianum. dõ illic militantiũ sine in digẽ¬
tia sufragrari.
eptimũ intra romanȩ urbis menia sub
honore scĩ andreȩ apłi. uixta bassilicam
sc̃oꝵ ioħis & pauli ad cliuum scauri monas¬
cerium in ꝓprio dogmate fabricauit: in qͦ
relictis sericis. auro gemmisq radiẽntib tõ¬
qis simulq suppellectilib reliquis in usum
pauꝑum prerogatis. ex huius mundi nau¬
fragio nudus euasit: dui desideratũ monachi¬
cum capiens in dumentũ. primo sub hyla¬
rionis. deinde submaximiani uen̾abiliũ patrũ
regimine. multis sibi sociatis fr̃ib regłari

Expanded text:
ecie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari . 6. Septimum, intra Romanae urbis moenia, sub honore sancti Andreae apostoli, juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque desideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari
Abbreviated transcription (Latin):
uam gregorius geminȩ nobilitatis li¬
neam piis morib extulit. ꝓbis actibus
decorauit: ad eo ut pre sagio quodã grece
gregorius. quod latine uigilans resonat
uocaretur N am recta quȩ docturus erat
dum uiuis oꝑib ad impleuit: sibimetipsi
utiq se uigilasse ꝑdocuit. Cum uero rec¬
ta quȩ faciebat docendo quoq disseruit.
uigis lasse dinoscitur non solũ sibi s etiã
futuri temporis xp̃ianis
i quidem in erant ei cum acerba etate
matura ĩa sadia÷ ce aucliturꝰ in cognita
religiosis senib indagator sollertissimul
ad herebat: sumptaqͦ doctrinȩ semina te¬
naci memoriȩ ruminanda. quȩ post in
ppłos mellito declamare gutture conge¬
rebat. Deniq docibilis ad olescens cum
transmisso cõmuniter stilo surgentis infĩ¬
tiȩ ad biuium pitagorioȩ litterȩ ꝑuenissete
in cunctanter sinistrii ramũ cũ scłi uolup¬
tate relinquere. & ad dextrum cepit cum
cȩlesti desidio totis uirib anhelare.iiii.
ed dum conuersionis suȩ gram long¬

Expanded text:
uam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Christianis. 3. Siquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare. 4. Sed, dum conversionis su
Abbreviated transcription (Latin):
erfredus fuit quidam puer anatiuitate
debilis: quem carnalis bauilans pat̾
obtentu eius salutis ad monasteriũ scĩ ermen¬
landi deuexit. At ubi eum ante sepulchrũ
eius posuit. gressum quem humana subtra¬
xerat conditio: confessoris opitulatio reddi¬
dit. Et sic gressus claudo restituitur: qͥui fue¬
rat ab ipsis cunabulis pedum officio priuatꝰ
Et qui alieno adiutorio euectus ad eius sepul¬
chrum fuerat: inccedente beato confessore ꝓ.¬
lius iterum claudus leubertus .xxuii.¬
nomine. ad sepulchrũ beati uiri ueniens:
sanitatum suffragia postulabat.: ibiq ꝓstratꝰ
tamdiu assiduus in oratione ꝑ mansit: usq
dum intercedente beato confessore. pristinã
a xp̃o mereret᷑ consequi sanitatẽ. Et sic sospi¬
tatis comitante affectui: qui debilis uenerat
in columis ad sua rediit: decollato sibi sani¬
tatis beneficio grãs agens:¬

Expanded text:
ertfredus fuit quidam puer a nativitate debilis, quem carnalis baiulans pater obtentu eius salutis ad monasterium sancti Aermenlaudi devexit. At ubi eum ante sepulchrum eius posuit, gressum, quem humana subtraxerat condicio, confessoris opitulatio reddidit, et sic gressus claudo restituitur, qui fuerat ab ipsis cunabulis pedum offitio privatus; et qui alieno adiutorio evectus ad eius sepulchrum fuerat, intercedente beato confessore, prolius iterum claudus Leutbertus nomine ad sepulchrum beati viri veniens sanitatum suffragia postulabat, ibique prostratus, tamdiu assiduus in oratione permansit, usque dum, intercedente beato confessore, pristinam a Christo mereretur consequi sanitatem. Et sic, sospitatis comitante effectu, qui debilis venerat, incolomis ad sua rediit, de conlato sibi sanitatis beneficio gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
puerum dicit. Dimitte eam: quia anima eiꝰ
in amaritudine ẽ: & dñs celauit me. & non
indicauit michi. Quod omĩpotens ds̃ ex mag¬
ne pietatis dispensatione disponit: quia dum
ꝓphetie sp̃m aliquando dat. & aliquando sub¬
trahit. ꝓphetantiũ mentes & eleuat in celsitu¬
dine. et custodit in humilitate: ut accipientes
sp̃m inueniant quid de deo sint. & rursum
ꝓpheciȩ sp̃m non habentes. cognoseant quid
sint de semet ipsis. Pet̃. Ita hoc ẽẽ ut asseris:
magna ratione claruit. Sed queso de uenerabi¬
li patre benedicto: quic quid adhuc animo oc¬
currit exequere.

Expanded text:
puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetie spiritum aliquando dat et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et ellevat in celsitudine et cuspiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere.
Abbreviated transcription (Latin):
sillanimitatẽ studuit modesta increpatio¬
ne corrigere. & rursum ꝓmissione suble¬
uare dicens. Quare de panis inopia ur̃ ani¬
mus contristat᷑: Hodie quidẽ minus ẽ:
seo die crastina abundant̃ habebitis. Seqͣnti
autem die ducenti farine modii ante fores
cellulȩ in saccis inuenti sunt: quos omp̃s ds̃
quib deferentib transmisisset. nunc usq
manet incognitum. Quod cum fr̃s cernerent:
dño gr̃ãs referentes. didicerunt iam de habun¬
dantia nec in necessitate dubitare. Pet̃ Oic que¬
so te nunquid nam credendũ est. huic dei famu-
mentes non semꝑ irradiat. Quia sicut de scõ
spũ scriptum ẽ. ubi uult spirat: ita sciendũ ẽ
quia & quando uul aspirat. Hinc ẽ enim quod
nathan a rege inquisitus. si construere tẽplum
posset: prius consensit. et postmodũ ꝓhibuit.
h inc ẽ. quod heliseus cum flentẽ mulierẽ cer¬
neret. causamq nesciret: ad prohibentẽ hanc

Expanded text:
sillanimitatem studuit modesta increpatiosillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est huic Dei famulo prophetarum mentes non semper irradiat: quia sicut de sancto Spiritu scriptum est: Ubi vult spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construere templum posset, prius coHinc est quod Heliseus propheta cum flentem mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
manducanti adsisto. lucernam teneo. seruitiũ
impendo: Quis sum ego ut isti seruiam : Ad
quem uir dei statim conuersus: uehementer
eum cepit increpare dicens. Signacortuum
frater. Quid ẽ quod loqueris: Signa cortuũ.
uocatisq statim fr̃ib precepit eiꝰlucernam
de manib tolli: ipsum uͦ iussit aministerio
recedere. & sibi hora eadem quietũ sedere.
Qui requisitus afr̃ib quid habuerit incorde:
pordinem narrauit. quanto suꝑbie sp̃u in¬
tumuerat. & quia contra uirum dei uerba
ꝑ cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido
om̃ib patuit. quod uenerabilẽ benedictum
lio igitur tempore in eadem cãpaniȩ
regione fames incubuerat: magnaq
om̃s alimentoꝵ indigentia coangustabat.
lamq inbenedicti monasterio triticum de¬
erat: panes uero pene om̃s consumpti erant.
ut non plusquã quinq ad refectionis horã
frĩb inuenire potuissent. Cumq eos uene¬
rabilis pater contristatos cerneret: eoꝵ pu¬

Expanded text:
manducanti assisto, lucernam teneo, servitium manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum lio quoque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pu
Abbreviated transcription (Latin):
tandis animab fr̃s suos mittere benedictus
dĩ famulus curabat. Quadam uero die mi¬
sit ex more: sed his qui missus fuerat mona¬
chus post ammonitionẽ factam a scĩmonia¬
lib feminis rogatus. mappulas accepit. sibiꝙ
eas abscondit insinu. Qui mox ut reuersus¬
est: eum uir dei uehem̃tissima a maritudi¬
he cepit increpare dicens. Quomodo ingres
sẽ iniquitas insinu tuo : At ille obstupuit:
& quid egisset oblitus. unde corripiebatur
ignorabat. Cui ait. Nunquid ego illic p̃sens
noneram. quando ab ancillis dei mappulas
accepisti. tibiq eas in sinu misisti: Qui mox
eius uestigiis ꝓuolutus. stulte se egisse peni¬
cuit: & eas quas in sinu absconderat mappu
dum uenerabilis pater uesꝑtina ĩa hora
corporis alimenta ꝑciꝑet: euis monachus cu¬
usdã defensoris filius fuerat: qui ei ante men¬
sam lucernam tenebat. Cumq uir dei ederet:
re. & ꝑ cogitationẽ dicere. Quis ẽ hic cui ego

Expanded text:
tandis animabus fratres suos mittere Benedictus tandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversuseum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappudum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, re, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego
Abbreviated transcription (Latin):
uodam quoq tempore exhilaratus ñr
quem ipse conuersũ nosti. transmissus
a domino suo fuerat ut dĩ uiro in monaste¬
rio uino plena duo lignea uascula que uul¬
go flascones uocantur: deferret. Qui unũ
detulit: alterum uero ꝑgens in itinere ab sẽ¬
dit. Uir aut̃ dñi quem facta absentia later
ñ poterant. unum cum grãrum actione
suscepit: & disced entem puerum monuit
dicens. Uide fili ut de illo flascone quẽ ab¬
scondisti iam non bibas: sed inclina illum
caute. et inuenies quid intus habet. Qui con¬
fusus ualde: a dĩ homine exiuit. Et reu̾sus
uolens adhuc ꝓbare quod audierat: cum
flasconem inclinasset: de eo ꝓtinus serpens
egressus ẽ. Tunc predictus exhilaratus puer
ꝑ hoc qd̃ in uino repperit: expauit malum
a monasterio uicus erat: in quo ñ mi-¬
nim̾a multitudo hominum ad fidem dei
ab idoloꝵ cultu. benedicti fuerat exhortati¬
one conuersa. Ibi quoq quedam scĩmonia¬
les femine in erant. & crebro illuc ꝓ exhor¬

Expanded text:
uodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit maluma monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhor
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum. concordiaq fid̾elium plausibilia re-¬
ferenti: gregorus ita rescripsit. Qm̃ in bo¬
nis quȩ agitis. scio quod & aliis congaude
gens angloꝵ inmundi angulo posita. in
cultu lignoꝵ ac lapidum ꝑfida nunc usq
remaneret: ex ur̃ȩ michi orationis ad uito¬
rio placuit. ut ad eandem monasterii mei
issem. Qui data a me licentia: agermamaiũ
episcopis. episcopus factus. cum eoꝵ quoq
solatiis. ad predictam gentem infinem mun¬
di ꝑductus ẽ. Et iam nc̃ de eiuis salute. & ope
ad nos scripta ꝑuenerunt: quia tantis nu¬
raculis uel ipse uel hi qui cum eo transmis¬
si sunt in gente eadem choruscant: ut apłoꝵ
uirtutes. insignis quȩ exhibent imitari ui¬
deantur. In sollempnitate autem dominicȩ
natuitatis. quȩ prima inditione transacta
est: plusquam decem milia angli. ab eodẽ
nunciati sunt frẽ & coepiscopo nr̃o baptra¬
ti. Quod iccirco narraui: ut cognoscatis qͥd

Expanded text:
ticorum, concordiaque fidelium plausibilia reticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio quod et aliis congaudetgens Anglorum, in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad eam monaissem. Qui data a me licentia, a Germaniarum episcopis episcopus factus, cum eorum quoque solatiis ad praedictam gentem in finem mundi perductus est, et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantis miraculis vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae nativitatis, quae hac prima indictione transacta est, plus quam decem millia Angli ab eodem nuntiati sunt fratre et coepiscopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis quid
Abbreviated transcription (Latin):
eius accederent:
De cuius gentis conuersione. simulq mi-¬
raculoꝵ ꝓdigiis quȩ ibidem fiebant:
ita gregorius in libris moralib ꝑhibet di-¬
cens. Ecce lingua brittanniȩ quȩ nichil aliud
nouerat quam barbarũ frendere: iam dudũ
in dei laudibus hebrea cepit uerba sonare.
Ecce quondam tumidus. iam substratꝰ scõꝵ
pedibus seruit occeanus: eiusq barbaros
motus quos terreni principes edomare fer¬
ro nequiuerant: hos ꝓ diuina formidine. sa¬
cerdotum ora simplicibus uerbis ligant. Et
qui cateruas pugnantiũ infidelis nequaqũa
metuerat: iam nunc fidelis. humilium linguaᷤᷤ
timet. Quia enim ꝑceptis cęlestibus uerbis.
clarescentib quoq miraculis. uirtus ei dim¬
ne cognitionis infundit᷑: euisdem diuinitatis
terrore refrenat᷑. ut prauȩ agere metuat. ac
totis desideriis ad et̾̃nitatis grãm uenire con¬
cupiscat:
ulogio quoq patriarche alexandrino.
de doctrina sue eccłiȩ. conuersione here-¬

Expanded text:
ejus accederent. 39. De cujus gentis conversione, simulque miraculorum prodigiis quae ibidem fiebant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coepit verba resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. » Eulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haere
Abbreviated transcription (Latin):
inc ẽ quod gregoruis ep̃orũ neminẽ ad
urbem fatigare delectans. maximiano
siracusano episcopo uices suas ꝑ siciliam totã
cõmisit: p̃cipiens ut om̃s episcopi semel in
quinquennio romam uenirent. Unde cypͥ¬
ano diacono scribens. nouit ait dilectio tua
hanc olim consuetudinẽ tenuisse. ut fr̃s et
coepiscopi nr̃i romam semel intriennio de
sicilia conuenirent: sed nos eorum labori cõ¬
sulentes. scias constituisse. ut suam hic semel
in quinquennio p̃sentiam exhiberent. Et cȩ¬
tera. Ubi notandũ quia sibeatus gregorius ex¬
enia quod credi nefas ẽ anhelaret: ñ epõrũ
aduentus atriennio in quinquenniũ ꝓtela¬
ret: immo atriennio inbienniũ ꝓculdubio
festinaret.

Expanded text:
inc est quod Gregorius episcoporum neminem ad urbem fatigare delectans, Maximiano Syracusano episcopo, vices suas per Siciliam totam commisit; praecipiens ut omnes episcopi semel in quinquennio Romam venirent. Unde Cypriano diacono scribens: « Novit, ait, dilectio tua hanc olim consuetudinem tenuisse, ut fratres et coepiscopi nostri Romam semel in triennio de Sicilia convenirent; sed nos eorum labori consulentes, scias constituisse ut suam hic semel in quinquennio praesentiam exhiberent, » et caetera. Ubi notandum quia si beatus Gregorius xenia, quod credi nefas est, anhelaret, non episcoporum adventus a triennio in quinquennium protelaret, immo a triennio in biennium proculdubio festinaret.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi in carne dnm cernentes. corporeis hunc
abiero paraclitꝰ ñ ueniet ad uos. Ac si aꝑte dicent᷑.
Si corpꝰ ñ subtraho: qͥ sit amor sp̃e ñ ostendo. Et nͥ
me desieritis corꝑalit̾̃ cern̾e: nũquã ine discetis
sp̃alit̃ amare. Pet̃ ẜ iacet qd̾ dicis. gg̃ Aliqn̾tulũ
iam a locutione cessandũ ẽ: ut si ad alioꝵ miracla
enarrãda tendimꝰ. loqͤndi uires interĩ ꝑ silentiũ re

Expanded text:
discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium re
Abbreviated transcription (Latin):
ostendant. atq illic maiora signa faciant. ubi minime
ꝑ semet ipsos iacent e gg. Ubi in suis corꝑib scĩ martyres
iacent. dubiũ petre ñ ẽ quod multa ualeant signa mon¬
strare sic̃ & faciũt: & pura m̃te querentibꝰ innumt¬
ra miracła ostendũt. S quia ab infirmis pot̃ m̃ai
dubitari. utrũ ne ad exaudiendũ ibi p̃sentes sint
c̃stat qͥa in suis corꝑ ib ñ siñt: ibi eos necesse ẽ.m
iora signa ostendẽ. ubi de eoꝵ p̃sentia pot̃ mensin¬
firma dubitare. Quoꝵ uͦ mens in dõ fixa ẽ: tantm
gis habet fidĩ meritũ. qͣnto illic eos nouit & ñ im
corpore: ettam̃ ñ deeẽ ab exauditiõe. Uñ ipsa qͦ uer¬
tas ut fidẽ discipłis augeret: dix̃. Si ñ abiero: para¬
clitꝰ ñ ueniet ad uos. Cũ enĩ constat qͥa paraclitꝰ sp̃i
ex patre semꝑ ꝓcedat & filio. cur se filius recessurĩ
dicit. ut ille ueniat qͥ a filio nunquã recedit: s ꝓͥ

Expanded text:
ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa strare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
agnouer̃. Sepultꝰ uͦ ẽ. in oratorio beati ioħis baptistȩ: qd̾ destruc¬
ta ara apolliniꝰᷤ ipse c̃strux̃. Q & in eo specu in qͦ priꝰ sublacus
habitauit: nuncusq si petentiũ fides exigat miracłiꝰ coruscat:¬
uper nãq ẽ res gesta quã narro: qͥa qͤdã mulier m̃te capta.
dũ sensũ fundit᷑ ꝑdidisset. ꝑ montes. & ualles. siluas & eã¬
pos. die noctuq uagabat᷑. Ibiq tantũmͦ qͥescebat: ubi hanc
qͥ escere lassitudo coegiss&. Quadã uͦ die dũ uaga nimiũ er¬
raret: ad beati uiri benedicti patͥs specũ deuenit. ibiq nesci¬
ens ingressa mansit. facto aut̃ mane. ita sanato sensui egͣs¬
sa ẽ: ac si eã nunquã insania capitis ulla tenuisset. Quȩ om¬
niuitȩ suȩ tẽꝑe ieadẽ qua acceꝑat salute ꝑmansit. Pe
Quidnã eẽ dicimꝰ qd̾ plerũq in ipsis qͦ patrociniis marcyrũ.
sic eẽ sentimꝰ. ut ñ tanta ꝑsua corpora qnͣta beneficia ꝑreliqͥaᷤᷤ

Expanded text:
Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscatnarro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Qd itaq mirũ simundũ ante se collectũ
uidit. qͥ subleuatꝰ in m̃tis lumine extͣ mundũ fuit:
ĩq Qd̾ aut̃ collectꝰ mundꝰ ante eiꝰ ocłos dr᷑. ñ celũ & t̾ra con¬
cipłi tracta ẽ. s uidentis animꝰ dilatatꝰ: qͥ in dõ raptꝰ uid̾e¬
ͥ escebaisine difficultate potuit. om̃e qd̾ infra dm̃ ẽ. Iila
g luce que ext̾iorib ocłis fulsit lux int̾ior in m̃te fuit:
quȩ uidentis animũ illuminauit. qͥa ad suꝑiora rapuit. eiq
tum creuit expositio tua. S qͥa hȩc liqͥde meis sensibꝰ infudi-¬
sti: qͦso ut ad narratiõis ordinẽ redeas¬
re: sed qͦdã eiꝰ studiose p̃tereo qͥa adalioꝵ gesta euoluẽda festi¬
no. Hoc aut̃ nolo te lateat. qd̾ uir dĩ int̾ tot miracła qͥbꝰ in
mundũ claruit: doctͥnȩ qͦ uerbo ñ medioerit fulsit. Nã sc̃psit
monachoꝵ regulã. discretioe p̃cipuã: sermone luculentã.

Expanded text:
poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, e videntis animum cum ad superiora rapuit, ei qutum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeasre: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luc
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ascensũ. Pet̃ Mira res ualde: & uehem̃t̃ stu¬
penda. S hoc qd̾ dictũ ẽ. qͥa ante ocłos eiꝰ qͥsi sub u¬
no solis radio collectus om̃is mundꝰ adductꝰ ẽ: sic̃
nunquã exꝑtussũ ita nec conicere scio. qͦ nam or¬
dine fieri potest. ut mundꝰ om̃is ab homine uno
uideat᷑. GG. Fixũ tene petre qd̾ loquor qui a
anime uidenti creatorẽ angusta ẽ omĩs craeat᷑a᷑. Qũa¬
libet & enĩ parũ deluce creatoris aspex̾it: breue
ei fit om̃e qd̾ creatũ ẽ. Qͥa ipsa luce uisioniꝰ intimȩ
m̃tis laxat᷑ sinꝰ. tantũq expãdit᷑ in dõ: ut suꝑior exi¬
stat mundo. fit uͦ ipsa uidentis aĩa etiã suꝑ semet¬
ipsã. Cũq in dei lumine rapit᷑: suꝑ se in interioribꝰ
breue sit. qd̾ cõp̃hendere humiliata ñ poterat. Uir
gͦ qͥ intueri globũ igneũ. angłos qͦq ad cȩlũ redeun¬
tes uidebat. hȩc ꝓculdubio cernere ñ nͥ indĩlumine

Expanded text:
novit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stunovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribreve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pat̾ dum intentã ocłoꝵ aciem in hoc splen-¬
dore coruscȩ lucis infigeret: uidit germani capua¬
ni ep̃i animã in spera ignea ab anglis incȩlũ ferri.
Tunc tanti sibi testẽ uolens adhib̾e miracłi: seruan¬
dum diaconẽ iterato. bis. terq eiꝰ nomine cũ clamo¬
ris magnitudine uocauit. Cũq ille fuisset insolito
tanti uiri clamore turbatꝰ: ascendit. respex̃. partẽq
ĩa lucis exiguã uidit. Cui tantũ hoc obstupescenti
miracłm: uir dĩ ꝑ ordinem qͦ fuerant gesta narra-¬
uit. Statĩq in cassinũ castrũ religioso uiro teoꝓbo
mandauit. ut ad capuanã urbẽ sub eadẽ nocte tͣns¬
mitteret: & qͥd de germano epõ ageretur.agnosc̾e̾t
& indicaret. Factũq ẽ & reuerentissimũ uirum
germanũ ep̃m is qui missus fuerat: iam defunc¬
tũ repperit. Et requirens subtilit̾ agnouit eodem
mom̃to fuisse illiꝰ obitum: quo uir dñi eius cog¬

Expanded text:
bilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splenbilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cog
Abbreviated transcription (Latin):
uite uerba tͣnsfunderent: & suauẽ cibũ celes¬
tis patriȩ quia adhuc ꝑfecte gaudendo ñ pote¬
rant. saltim suspirando gustarent. Cũ uͦ hora
iam qͥetis exigeret: in cuiꝰ eiꝰ tͦris suꝑiorib se ue¬
nerabilis benedictus incuiꝰ quoq inferiorib
se seruandus dia conꝰ collocauit. Quo uide¬
licet in loco inferiora suꝑiorib ꝑuiꝰ continua¬
bat ascens. Ante eandẽ uͦ tͣri largiꝰerat habitacłm¬
instans uigiliis noct᷑ne orationis tempora
p̃uenisset: ad fenestras stans. & omĩpotentẽ
dñm dep̃cans. subito in tẽpesta noctis hora respici¬
ens. uidit fusã lucẽ desuꝑ cunctas noctis tenebras
effugasse. Tantoq splendore claresc̾e: ut diẽ uince¬
ret lux ipsa quȩ int̃ tenebras radiasset. Mira autẽ
ualde res in hac speculatione ẽ secuta: qͥa sic̃ post
ipse narrauit: om̃is etiã mundus uelut sub uno
solis radio collectꝰ. ante ocłos eiꝰ adductꝰ ẽ. Qͥ uenera¬

Expanded text:
vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelesvitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitacinstans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venera
Abbreviated transcription (Latin):
uoq die altero eadem uenerabił femina
ad sellã ꝓpͥam recessisset: uir dĩ ad mo¬
nasteriũ rediit. Cum ecce post triduũ incella
consistens eleuatis in aere ocłis uidet eiꝰdem
sororis suȩ animã de eiꝰ corꝑe egressã: in co-¬
lũbȩ speciȩ cęli secreta penetrare. Qͥ tante eiꝰ
głe congaudens. omĩpotenti dõ in hymns
& laudib grãs reddidit: eiusq obitum fr̃ib
denuntiauit. Quos etiã ꝓtinus misit. ut eiꝰ
corpꝰ ad monasteriũ deferrent: atq in sepul¬
chro quod sibi ipse preparauerat ponerent.
Quo facto. contigit ut quoꝵ mens una semꝑ
in deo fuerat: eoꝵ quoq corꝑa nec sepultura
seruandꝰ diaconꝰ atq abbas eius monaste¬
rii qd̾ incãpanie partib aliberio quondã pa¬
tricio fuerat constructũ: ad eum uisitationis
grã ex more conuenerat. Eiꝰ qͥ ppe monast̾iũ
frequentabat: ut qͥa isdem quoq uir doctri¬
ne gr̃e cęlestis influebat. dulcia sibi inuicẽ

Expanded text:
ue die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie c omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepulturavandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem
Abbreviated transcription (Latin):
bec illia mẽbra sustentãs. erectis incęlũ manibꝰ stetit: & ulti¬
mũ spm int̃ u̾ba oratioĩs efflauit. Qͥ scilicet die: de eo duobꝰ
frĩbꝰ uni incella cõmoranti: alteri aut̃ longiꝰ posito posito re¬
uelatio uniꝰ atq indissimilis uisionis apparuit. Uider̃ nãq
qͥa strata palliis atq innumeriᷤᷤ corusca lãpadibꝰ uia recto ori¬
entis tramite ab eiꝰ cella in celũ usq tendebat᷑: cui uenerando
habitu uir desuꝑ clarꝰ asistens. cuiꝰ eẽt uia quã cernerẽt inqͥ¬

Expanded text:
embra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc silendum puto. quod illustri
uiro antonio narrante cognoui: quiaiebat
patris sui puerum morbo elefantino fuisse
correp tum. ita ut iam pilis cadentibꝰ cutis
intum esceret: atq increscentẽ saniem occulta¬
re ñ posset. Qui ad uirum dei ab eodem patre
eius missus ẽ: & saluti pristine sub om̃i celeri¬
tate restitiitus

Expanded text:
ed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta q̃ sumunt. ⁊eis
qͥppe alim̃tis sic̾ uni¬
ꝑhibent ẽẽ cõmixtã.
quã purgari putaił
in electis suis eo ge¬
nere uite qͦ uiuunt
electi manicheoꝵ ue
lud sanctiꝰ ⁊ excellen¬
tius auditorib suis.
Nã in his diab pro¬
fessionib fiis hoc ẽ¬

Expanded text:
enta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut uniperhibent esse commixtam: quam purgari putant in Electis suis eo genere vitae, quo vivunt Electi Manichaeorum, velut sanctius et excellentius Auditoribus suis. Nam his duabus professionibus, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ciã suꝑbissime atq odi¬
osissime nõiant: scd̾as
nuptias ñ admitunt.
penitentiã denegant.
nouatũ sectantes ħeticũ.
un ⁊̃ nouatian apeellã¬
ngłici: in an fur¬
ti. quos epiphanꝰ iam
mne arrogantis¬
sime uocauerunt. eo ꝙ
in fuã cõionẽ ñ accipe¬
rent utentes conrugi¬
b. ⁊ res pͥas possidentes
qͣles ħt chatholica eccłia.
S id̾o isti ħetici st̃: qm̃

Expanded text:
iam, superbissime atque odissime nominant, secundas nuptias non admittunt, poenitentiam denegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellaNGELICI, in angelti, quos Epiphanius jamine arrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et Sed ideo is
Abbreviated transcription (Latin):
adã. nec pͥusquã dimis¬
sus ee̾t de ꝑadyso: cogno¬
uit uxorẽ suã. Credunt
essent: si nemo peccasset.
Nudi itaq mares femi¬
neq conueniunt. nudi
lectiones audiunt. nu¬
di orant. nudi celebͣnt
sacramenta. ⁊ ex hoc
paradifum suam ar¬
bitrantur eccłram.
elchi. Ex cuius genere
duas mulieres tͣnqͣm
deas ab eis ꝑhibet ad
heodotiani a the¬
odotione institu
isse : qr inꝑsecut̾one lap¬
sus. istom᷑ se casus sin
deuitare putabat op
fuisse : s uirtutẽ dei
esse arbitrantur.
ardesaniste: a qͦd̾¬
bardesane.quim¬

Expanded text:
nec priusquam dimissus esset de paradiso, cognovit uxorem. Credunt fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantur EcclesiamElci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoIII. THEODOTIANI a Theodoto quodam institutisse, quia in persecutione lapsus isto modo se casus sui devitare putabat oppfuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. XXXV. BARDESANISTAE a qBardesane, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mis hõib obłones de fruc
tas. hos pepurrianis um¬
git epiphanius.
esserescedecadite. Hĩc
apellatist̾ : qd̾ ñ nisi
quarta decima luna pas¬
cha celebrant : qͥlibet uii.
dierũ occurrat dies. ⁊ si
dies dñicus occurrat. ip̃o
die ieiunant ⁊uigilant

Expanded text:
mis hominibus oblationes de fructmis hominibus oblationes de fructtas. Hos Pepuzianis jungit Epiphanius. XXIX. TESSARESCAEDECATITAE hinc appellati sunt quod non nisi quarta decima luna Pascha celebrant, quilibet septem dierum occurrat dies; et si dies dominicus occurrerit, ipso die jejunant et vigil
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. in se potiꝰ ꝗͣ. in apłis
fuisse asserunt redditum.
quia exꝑte sciebat. ⁊ expar¬
hoc aũ ꝑfectũ in montanũ.
fantis annicłi sanguine
ꝗ̃ de toto eiꝰ corpore mi¬
nutis punctionũ uuln̾¬
b extoiquent : qͣsi eu¬
caristiã suã confic̾e ꝑhi¬
bent᷑. mscentes eũ fari¬
ne panẽq m̃ facientes.
Qui puer si mortuꝰ fu¬
erit : hrͣ apud eos pro
nõiati st̃ quã ciui¬
tatẽ desertã dicit epiphamꝰ¬
Hanc aũ isti diuinũ ali¬
quid ẽẽ arbitͣntes: ierłm
uocant. tantũ dantes mu¬
lierib pͥncipatũ: ut sac̾¬
dotio qͦ apd̾ eos honorẽ¬
tur. Dñt enĩ qͥntille ⁊ pͥs¬
cille in eadẽ ciuitate pe¬
mine reuelatũ. ũi ab
hac q̃ qͥntilliani ñcu¬
pant᷑. faciunt ⁊ ip̃i de
sanguine infantis: qd̾
cathafriges sac̾e supra-
diximꝰ. Nã ⁊ ab eis ꝑhi-¬
bentur exorti. Demq a¬
lu hanc pepuzam n̾ꝰ e̾e̾
ciuitatẽ: s uillam dñt
dedit. Offerunt enĩ pa¬
nẽ ⁊ cascũ. dicentes a pri-¬

Expanded text:
sum, in se potius quam in Apostolis fuisse asserunt redditum. quia ex parte sciebat, et ex parHoc autem perfectum fantis anniculi sanguine, quem de toto ejus corpore minutis punctionum vulne extorquent, quasi eucharistiam suam conficere perhibentur, miscentes eum farinae, panemque inde facientes: qui puer si mortuus fuerit, habetur apud eos pro nominati sunt, quam civitatem desertam dicit EpiphaniHanc autem isti divinum aliquid esse arbitrantes, Jerusalem vocant: tantum dantes mulieribus principatum, ut sacerdotio quoque apud eos honorentur. Dicunt enim Quintillae et Priscillae in eadem civitate Peminae revelatum: unde ab hac Quintilliani etiam nuncupantur. Faciunt et ipsi de sanguine infantis, quod Cataphryges facere supra diximus: nam et ab eis perhibentur exorti. Denique alii hanc Pepuzam non esse civitatem, sed villam dicunt dedit: offerunt enim panem et caseum, dicentes a pri
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Pat̾ne cͦ filio irã ur̃i c̃sulite. pat̾ne succurrite. ut si qͥd ꝑ me
pando excõmunicando altaria ame redimere uolũt sub no¬
mine ꝑsone sic̃ a p̃decessorib meis sub pͣua c̃suetu dine rede¬
mer̃ In qͦ maxime indigeo cͣsilio ur̃o si id tolerabile uob iu
ordinẽ redigi cogeret᷑ De cȩt̾o notũ facio batitu dini ur̃ȩ. qd̾ se
eodẽ parisiensi ep̃õ ⁊ dͥuob aliis ñ dissimilis uecordiȩ melden¬
si i crecassino. me hoc anno stãpis de ordinatione quã a uob
acceꝑam inordinate satis accusaint. dicens me in maiestatẽ

Expanded text:
 uteri vestri consulite, paterne succurrite, ut si quid per me pando, excommunicando, altaria a me redimere volunt sub nomine personae, sicut a praedecessoribus meis ex prava consuetudine redemerunt. In quo maxime indigeo consilio vestro, si id tolerabile vobis ordinem redigi cogeretur. De caetero notum facio beatitudini vestrae quod Senoeodem Parisiensi episcopo, et duobus aliis non dissimilis vecordiae, Meldensi et Trecassino, hoc anno Stampis de ordinatione, quam a vobis acceperam, me inordinate satis accusavit, dicens me in majestatem