comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abscondi supͣ montem positu. neq accen¬
dunt lucernã & ponunt eam sub modio
qui indomo sunt. Siquis gͦ his obedierit:
dõ ut dictum ẽ. magnum munus offert
Qui autem his restiterit. aut in oboediens
extiterit: non his sed dño saluatori nr̃o
cuiꝰ legutione funguntur resistit. Propt
inquirere: &sis iussionib obtemperare
Iusticiã quidẽ ut recte agere doceamur
Regnũ uͦ: ut quae sit merces positu labo¬
ris & pacientiae nouerimꝰ. in quo ẽ. bonis
quidẽ aeternorũ bonorũ remuneratio:
his autẽ qui contra uoluntutẽ eiꝰ egerunt.
ꝓuniuscuiꝰq gestis penarũ digna restitu¬
tio. Hic gͦ hoc est in p̃senti uita pͥositos
oport& uos agnoscere uoluntatem di
ubi &agendi & sacrificandi est locus:
q̃m in alus locis sacrificare & missas cęle
ordinato tenentẽ uidelic& ciuitutem.
consecratus fuerit. Aliter enĩ hȩc agen
da non sunt nec ricȩcȩlebranda: docente
nos nouo & ueteri testamento. Haec apli
adño acceperunt & nobis tradider: hace nos

Expanded text:
sita, neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, qui in domo sunt . » Si quis ergo his obedierit, Deo, ut dictum est, magnum munus offert. Qui autem his restiterit, aut inobediens exstiterit, non his, sed Domino Salvatori nostro, cujus legatione funguntur, resistit, propter inquirere, et suis jussionibus obtemperare. Justitiam quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi et agendi et sacrificandi est locus. Quoniam in aliis locis sacrificare et missas celordinato tenente videlicet civitatem ubi consecratus fuerit. Aliter enim non sunt haec agenda, nec rite celebranda, docente nos Novo et Veteri Testamento. Haec apostoli a Domino acceperunt, et nobis tradiderunt, haec nos
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli qua xp̃i menbraim ẽẽ ostenditur
& potius infidelis quã fidelis monstratur
Quomͦ gͦ non om̃ib hoc amabile ẽ. cuncꝰ¬
tisq exobtatum ut quae ignorat discat.¬
& quae didicerit doceat: Testissimũnaq
est qđ neq amicitia: neq ꝓpinqͥtas genens
neq regni sublimitas. homini deb& eẽ
preciosior ueritate : quia nihil ẽ. p̃ciosius
anima: Dñs autẽ creator om̃iũ ex initio.
ad imaginẽ suã hominẽ fecit: eiq domi¬
nationem terrae marisq & aeris ipsius
dedit. ueritatẽq inquirere p̃cepit: sicut
& uerus nob̾ ꝓpħa en arrauit & ipsa rerũ
ratio doc&. Solus enim ẽ homorationa¬
bilis: & consequens est ut ratio in rationa¬
bilib dominetur. Hic enim abinitio
cum adhuc iustus ẽẽt. cunctis uiris & omi
fragilitute suꝑior erat. Ubi autẽ peccauis
& factus ẽ seruus peccati: simul & fragili¬
tuti efficitur obnoxius. Quod idcirco
scriptum ẽ: ut sciant homines quia sicut

Expanded text:
diaboli quam Christi membrum esse ostenditur, diaboli quam Christi membrum esse ostenditur, et potius infidelis quam fidelis monstratur. Quomodo ergo non omnibus hoc amabile est cunctisque exoptatum, aut quae ignorat discat, et quae didicerit doceat? Certissimum namque est quod neque amicitia, neque propinquitas generis, neque regni sublimitas, homini debet esse pretiosior veritate, quia nihil est pretiosius anima. Dominus autem creator omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et aeris ipsius dedit, veritatemque inquirere praecepit, sicut et verus nobis Propheta enarravit et ipsa rerum ratio docet. Solus enim homo rationalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem peccavit et factus est servus peccati, simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
apatre caelesti donatum ẽ: sed salus in eo
ẽ ut uoluntutẽ eiꝰ cuiꝰ amorẽ & desideriũ
dõ largiente c̃ceꝑint faciant. Siquis gͦ
fidelis uoluerit existere & desiderat bap¬
tizari: exutus pͥorib: malis. de reliquo
ꝓbonis actib heres bonorũ caelestium
ex gestis ꝓpͥis fiat Accedat qui uult ad
sacdotẽ suũ. & ipsi d& nom suũ: atq
ab eo audiat mrsteria regni caelorum:
Ieuinus frequentib op̃am impendat.
ac sem& ipsum in om̃ib ꝓb&: ut crib iñsib
iam c̃sum mando indie festo possit bapti¬
zari. Baptiaetur autẽ unusqͥsq in aquis
ꝑhennib nomine trinȩ beatitudinis in uoꝰ¬
cato super se. perunctus pͥmo oleo ꝑoratio¬
nẽ scificato: ut ita demum ꝑ haec c̃secratus
possit ꝑcipere locum cũ scĩs. Nullus enĩ
ꝓpter obꝓbrium senectutis uł nobilitutẽ
eruditis siquid forte ẽ utilitatis autsalutis
inquirere neglegat. Qui cnĩ rebelliter
uiuit. & discere atq ageres decusat: magis

Expanded text:
o est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperint, faciant. Si quis ergo fidelis voluerit existere et desiderat baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiet. Accedat autem qui vult ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum atque ab eo audiat mysteria regni coelorum, jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet ut tribus mensibus jam consummando in die festo possit baptizari. Baptizetur autem unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus primo oleo per orationem sanctificato, ut ita demum per hoc consecratus possit percipere locum cum sanctis. Nullus enim propter opprobrium senectutis aut juventutis eruditis, si quid forte enim utilitatis aut salutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, magis
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is enĩ igne salietur: & om̃ĩs uictima
sallietur. Bonum ẽ. sal. Qđsi sal insulsũ
fuerit. in quo illud sallietis: habece iN
uobis sal: & pacem habete inter uos. Quia
quisqͥs ur̃m recte docuerit & iuste uixerit.
habebit głam. Qui autẽ secus egerit: in¬
dubitunter penam sustinebit: Idõ bona
agere uos semꝑ oport&: ut brauiũ aet̃ne
uitae ꝑcipiatis. His gͦ bene parete senter¬
cus. nequis haec p̃cepta minime credat
implenda: & iudicio dĩ ignis ȩcerni corm̃ta
sustineat: qui aecclastici operis sacra
neglexerit. Haec igitur frater iacobe:
de ore sc̃i petri iubentis audiui. Siqͥs hȩc¬
p̃cepta non integra custodierit: sit ana¬
thema usq ad aduentũ dñi nr̃i iħu xp̃i
lem̃e fr̃ insinuare curaui. ut seruare om̃a
erit te immo loquentẽ dñm ꝑte : ipse sibi

Expanded text:
Omnis enim igne salietur et omnis victima salietur, bonum est sal, quod si sal insulsum fuerit, in quo illud salietis? habete sal in vobis et pacem habete inter vos , » quia quisquis vestrum recte docuerit et juste vixerit, habebit gloriam. Qui autem secus egerit indubitanter poenam sustinebit, ideo bona agere vos semper oportet, ut 9 bravium aeternae vitae percipiatis, his ergo bene parete sententiis, ne quis haec praecepta minime credat implenda, et judicio Domini aeterni ignis tormenta sustineat, qui ecclesiastici operis sacra neglexerit. Haec igitur, frater Jacobe, de ore sancti Petri jubentis audivi. Si quis praecepta haec non integra custodierit, sit anathema usque ad adventum Domini nostri e, insinuare curavi, ut servari omnia erit te, immo loquentem Dominum per te, ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tentia uenit. eo magis gras agere deb& do
ei immin& pugna certaminis: ꝑ quã insur¬
gentes aduersus aNimã repͥmat corporis
uoluptates. Super est ergo ei inagnitione
rat fructus dignos penitentiae: nec put&
quia intẽporis longitudine documentũ
c̃uersionis ostenditur. & non indeuotionis
ac ꝓpositi firmitute. Dõ enĩ manifeste s̃
mentes qui non tẽporũ rationẽ colligit.
sed animorũ. Ipse enim ꝓbat siquȩ agnitu
ueritutis p̃dicatione non distulit. neq
tempus neglegendi c̃sumpsit: sed statim
& si dici potest eodem momento preceritu
ꝑhorrescens futurorũ desiderium cepit¬
& in amorem regni caelestis exarsit. Fropt̾
qđ nemo urm ultra dissimul&. nec recro
respiciat: sed ad euangłm regnidĩ libent̃
accedat. Non dicat pauper. quia cũ diues
factus fuero tunc cuertar. Non requirit
ipsũ. quid faciã ubi recondã fructus meos
neq dicat animȩ suae. habes multa bona

Expanded text:
tentiam venit, eo magis gratias agere debettentiam venit, eo magis gratias agere debetei imminet pugna certaminis, per quam insurgentes adversus animam reprimat corporis voluntates. Superest ergo ei in agnitionerat fructus dignos poenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat pauper quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requirit tipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona
Abbreviated transcription (Latin):
nemo clericorũ ultra haec dissimul&. aut
nequaqua neglegent᷑ tract&. Idoq ta iuue¬
nes quam senes de his & de om̃i c̃uersatione
ac conuersione & penitentia ualde eẽ solli¬
& dereliquo ornent tam clerici quaseculares
animas suas ornamtis dignissimis. dogmã¬
tib scilic& ueritutis. decore pudicitiae.
splendore iusticiae: candore pietutis alusq
om̃ib quib comptã dec& ẽẽ rationabilem
mentẽ: Ium p̾terea dclinare a consortus in ho¬
nestis & infidlibus & societates hab̾e fideliu
atq illos frequenturc̃ conuentus in quibus
de pudicitia de iusticia. depietate tractatur
Orare semꝑ dnm ex toto corde. & abipso pete¬
re quac dec& ipsi gras agere: uerã penitudi¬
nẽ gerere p̃teritoru gestorũ: aliquantulũ
&iam si possibile est ꝑmiscdias pauperum
iuuare penitentia. Per haec enĩ facilior uenia
dabitur: & indulgenti citius indulgebitur
Iuodsi ꝓuectioris actatis sit is qui ad peni¬

Expanded text:
Nemo clericorum ultra haec quae jussa suntNemo clericorum ultra haec quae jussa suntnequaquam negligenter contrectet. Ideo tam juvenes quam senes de his, et de omni conversione sua, ac conversatione et poenitentia valde esse solliet de reliquo ornent tam clerici quam saeculares, animas suas ornamentis dignissimis, dogmatibus scilicet veritatis, decore pudicitiae, splendore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis et infidelibus, et societates habere fidelium, atque illos frequentare conventus in quibus de pudicitia, de justitia, de pietate tractatur. Orare spe Deum ex toto corde, et ab ipso petere quae decet, ipsi gratias agere, veram poenitudinem gerere praeteritorum gestorum, aliquantulum etiam, si possibile est, per misericordias pauperum juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mansuetudine aeccłastica cõplenda s
ministeria. Negotiũ enĩdi: non dec& negle¬
gent̃ expleri. Iterũ iterũq defragmeritis
dnici corporis demandamꝰ Calicem uero
offerenti. ita cũ om̃i honestate uncta quae
supͣ exposumꝰ oport& impleri. Tales ad mi¬
nisterium eligantur clerici: qui digne pos¬
sint dominica sacramentu tractart᷑. Melius
est enĩ dñi sac̃doti paucos habere ministros
qui possint digne opus di exercere: quam
multos inutiles. qui onus graue ordinaturi
adducant: Apͥncipio epłae usq hunc locũ
desacramtis delegauit bene intuendi ubi
Non muriũ stercora inter fraginentu dnicȩ
portionis appareant. neq putrida ꝑ negle¬
gentiã remaneant clericorũ. & c̃uenientes
qui acciꝑe sibi medicina desiderant. putri¬
da cũ uiderint magis cũ ridiculo & fastidio
uideantur acciꝑe: & in peccatũ magis deci¬
dant per neglegentia cdericorũ. Qua ꝓpt̃¬

Expanded text:
cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt ministeria. Negotium enim Dei non decet negligenter expleri. Iterum atque iterum de fragmentis Dominici corporis demandamus, calicem vero offerenti, ita cum omni honestate cuncta, quam supra exposuimus, oportet impleri. Tales ad ministerium eligantur clerici, qui digne possint Dominica sacrata tractare. Melius est enim sacerdoti paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles qui onus grave ordinatori adducant. A principio epistolae usque ad locum hunc de sacramentis delegavi bene intuendis, ubi non murium stercora inter fragmenta Dominicae portionis appareant, neque putrida per negligentiam remaneant clericorum, et convenientes qui accipere sibi medicinam desiderant, putrida cum viderint, magis cum ridiculo et fastidio videantur accipere, et in peccatum magis decidant per negligentiam clericorum. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
ostia forinsecꝰ claudat: minora gerat officia
donẽ uel uelum subtractum uendiderit.
iudae similis estimabitur scariothis: qui
ditatẽ fecerit hoc opus nouerit se supͣdicti
iudae suscepturum pena. Clericꝰ uͦ solus
ad femine tab̾naculum non accedat nec ꝓpe
nec archidiaconꝰ aut diaconus sub pretextu
humilitatis officu frequentet domicilia
matronarũ. autforte per clericos aut do¬
mesticos eis matronȩ mandent secretialiqͥd¬
Sed si cognitũ fuerit. & ille deponat᷑. & illa
a liminib arceatur aeccłae. Sed si forte alqͣ
int̾cessio fuerit: cp̃o suggeratur. Etsitalis
est adquam debeat ire: ꝓ interuentu ipse
ꝑgat. Sin autẽ. de latere suo dirigat cum
duob: aut trib qui hoc debeat sanare.
Sanc ad uisitandã mulierem infirmã
nullus clericus in grediatur.: nisi cũ duobus
aut tribus. Nemo tamen cum extraneu ha¬
& hoc cum magna sollicitudine fiat. Non
ignoramus milicias sathanȩ Uniuersa hȩc

Expanded text:
ostia forinsecus claudat, minora gerat officia,ostia forinsecus claudat, minora gerat officia,donem vel velum subtracta vendiderit, Judae similis aestimabitur Iscariothis; qui ditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae suscepturum poenam. Clericus vero solus ad feminae tabernaculum non accedat, nec pronec archidiaconus aut diaconus sub praetextu humilitatis officii frequentet domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronae mandent secreti aliquid. Si cognitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, episcopo suggeratur. Et si talis est ad quam debeat ire pio interventu ipse pergat. Sin autem de latere suo dirigat, cum duobus aut tribus qui hoc scire debeant. Sane ad visitandam mulierem infirmam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus aut tribus. Nemo tamen cum extranea ha hoc cum magna sollicitudine fiat. Non ignoramus malitias Satanae. Universa haec
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sane peluis noua cõparetur: & preter
hoc nihil aliud tangat. Sed non ipsa pel¬
uis uelis apponatur lauandis: quȩ ad dñici
altaris cultum ꝑtinent. Pallę in alia pelue
lauentur: & in aliauela ianuarum. Etiam
curȩ sit hostiariis ex ammonitione maioꝵ.
nequis neglegens aut ignarus ad uelum
ianue domus dñi manus incognitȩ tergat:
sed statim cohercitus discat om̃is homo.
de fragmentis oblationum dñi ponatur
ad mensam. Unde scis tu qui passim sactaru
panes impendis indignis. unde nostiꝰ amu¬
lech sac̃dote interrogitus cum panes sibi
ad comedendũ poscer& si mundus esset
amuliere. cum se mundũ ante triduum
ꝓfiteretur: panes ꝓpositionis manducauit.¬
dominica ministeria tales eligant᷑: qui
ante ordinationẽ coniuges suas nouerint:
nec altare contingat. nec ab offerentibus
holocausti oblationem suscipiat. nec ad
dominici corporis portionem accedat:
sed aquam tantum sac̃dotũ porrigat manib.

Expanded text:
re. Sane pelvis nova comparetur, et praeter re. Sane pelvis nova comparetur, et praeter hoc nihil aliud tangat. Sed nec ipsa pelvis velis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici altaris cultum pertinent. Pallae in alia pelve laventur, et in alia vela januarum. Etiam cura sit ostiariis ex admonitione majorum, ne quis negligens, aut ignarus ad velum januae domus Domini manus incondite tergat; sed statim coercitus discat omnis homo de fragmentis oblationum Domini ponatur ad mensam. Unde scis tu, qui passim sacrarii panes indignis impendis, unde nosti, si a mulech sacerdote interrogatus, cum panes sibi ad comedendum posceret, si mundus esset a muliere, cum se mundum ante triduum profiteretur, panes propositionis manducavit.tem mysteria tales eligantur, qui ante ordinationem conjuges suas noverint. nec altare conholocausti oblationem suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat, sed aquam sacerdotibus porrigat ad manus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sextam ieuinent ministri qui eã consump¬
serint. Ecsi tercia uel quarta hora acce¬
perint: ieuinent usq ad uesperũ. Sic
consnota incendio dentur qmulice
cansitum habeat: aut in pariece aut ia
fossis pauimtorũ iactentur. ne introeuntiũ
pedib inquinentur. Nemo pignorantiã
esericus palla mortuũ credat obuoluendũ
aut diaconꝰ scapulas operire uelit quȩ fuit
maltare. auc certe quae data est inmensa
dñi. Qui haec fecerit. uelleuit̃ quasi nihil
a neglegent̃ habuerit ministerio: diaconꝰ
trienniõ sexq mensibus adominico erit
altari graui ꝑcussus anathemate. Iuodsi
clericum prb̃r non ammonuerit. decem
sibi non ammonuerit ministeria: & postea
cũ grandi humilitute matri rec̃ciliet᷑ ȩccłȩ
fallas uͦ & uela quae inscuarii sordidata
fuerint ministerio. diaconi cũ humilib
ministris intra sacrarium dnicȩ merisȩ
decidat sindonẽ foris abluant. & erit
haec oꝑanti peccatũ: idcirco intra sacrariũ

Expanded text:
sextam jejunent ministri qui eam consumpsextam jejunent ministri qui eam consumpserint; et si tertia, vel quarta hora acceperint, usque ad vesperam. Sic consumpta, incendio dentur: quoniamtransitum habeat, aut in pariete, aut in fossis pavimentorum jactentur, ne introeuntium pedibus inquinentur. Nemo per ignorantiam clericus palla mortuum credat obvolvendum, aut diaconus scapulas operire velit, quae fuit in altari, aut certe quae data est in mensam Domini. Qui haec fecerit, vel leviter quasi nihil et negligenter habuerit ministeria, diaconus triennio sexque mensibus a Dominico alienus erit altari, gravi percussus anathemate. Quod si clericum presbyter non admonuerit, decem sibi non admonuerit ministeria; et postea cum gravi humilitate matri reconcilietur Ecclesiae. Pallas vero et vela quae in sanctuarii sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris intra sacrarium lavent, non ejidecidat a sindone foris abluta, et erit haec operanti peccatum. Idcirco intra sacrarium
Abbreviated transcription (Latin):
IHEROSOLIMORUM EPISCOGO
Qm sicut ab eato petro apło accepimus
tis accepit. aequaliter tenere debemus:
desacramentis quae geruntur inscĩs te
ex ordine dec& instruere. Tribus enim¬
orcunibus commissa sunt sacramenta
diuinorum secretorum: id est prb̃r. dia¬
conꝰ & minister cũ timore & tremore relie¬
torũ reliquias corporis dñici debent cus¬
todire fragmentu. nequa putredo insacra¬
minora non curat ammonere officia graui
anathemate ꝑcussus. digna humiliatio¬
nis plaga feriatur. Certe tanta in altario
holocausta offerantur: quanta popło
sufficere debeant. Quodsi remanserint
in crastina non reseruentur: sed cũtimore
& tremore clericorũ. & diligentia consu¬
mantur. Qui autem residuã corporis dr̃i
qucce insacrario relictu sunt consumuNt
non statim ad communes accipiendos
crbos conueniit. neputent scẽ portio¬
ni commiscere cybum. qui ꝑ aqualiculos
digestus in secessum funditur. Sugit᷑
mane dominica portio editur: usq ad

Expanded text:
ierusolimarum episcopo . Quoniam, sicut a beato Petro apostolo accepimus,tis accepit, aequaliter tenere debemus de sacramentis quae geruntur in sanctis, te ex ordine nos decet instituere. Tribus enimibus commissa sunt sacramenta divinorum secretorum, id est prespetero, diacono et subministro; hi cum timore et tremore reliquias corporis Dominici debent custodire fragmentorum, neque putredo in sacraminora non curet admonere officia, gravi anathemate et digna humiliationis plaga feriatur.minora non curet admonere officia, gravi holocausta offerantur, quanta populo sufficere debeant; quod si remanserint, in crastinum non reserventur, sed cum timore et tremore, clericorum diligentia consummentur. Qui autem residua corporis Domini, quae in sacrario relicta sunt, consumunt, non statim ad communes accipiendos cibos conveniant, nec putent sanctae portioni commiscere cibum qui per aqualiculos digestus in secessum funditur. Si igitur mane Dominica porrigitur, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
inoms. Non uerbo solo: sedoꝑe & rebus
replete c̾aritatẽ. Agite ꝓuiribus c̃serui
ad fidem religionis nr̃ȩ: & idõ ñ uos pigeat
scđm sapientiã quae uob̃ ꝑdĩ ꝓuidentiã
collata ẽ instruere ignaros & docer e

Expanded text:
in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus replete charitatem. Agite pro viribus, conservi ad fidem religionis nostrae. Et ideo non vos pigeat secundum sapientiam quae nobis per Dei providentiam collata est instruere
Abbreviated transcription (Latin):
Omis enim pontifex sacro chrismat e
perunctus. & in ciuitute constitutꝰ scrip¬
turis sacris eruditus. carus & p̃cios homi¬
nibus oppido eẽ deb&: quem quasi xp̃i
locum tenentem honorare om̃s habent
eiq seruire. & oboedientes ad salutẽ suã
tius oport&. & abipso susciꝑe doctrinam
fidi. Monita autem uitae prb̃ris inquire¬
re : adiaconibus uͦ ordinem disciplinae
Propter quod dep̃cor uos conseruos & ad¬
iutores meos. ut discatis attentius animarũ
curam gerere & ꝓ om̃ib stare: maxime tam̃
ꝓhis qui in cultu diuino laborant aeccłarũ
om̃iũ curam habetõte. seruisq earũ adiu¬
torium p̃bete. Uiduarũ religiosã cura
gerite. pupillos enixius lib̾ate. pauꝑib
miscdiã facite. uiuenes pudiciam docete
& ut breuit̃ totũ dicã alterutrũ uos in qͥb
res poposcerit sustentute. Dm colite qui
creauit caelum & terram. & xp̃o credite.
inuicẽ uos diligite. & misericordes estote

Expanded text:
Omnis enim pontifex sacro chrismate Omnis enim pontifex sacro chrismate perunctus, et in civitate constitutus, Scripturis sacris conditus, charus et pretiosus hominibus oppido esse debet. Quem quasi Christi locum tenentem honorare omnes debent, eique servire, et obedientes ad salutem suam tius oportet, et ab ipso suscipere doctrinam fidei, monita autem vitae a Patribus inquirere. A diaconibus vero ordinem disciplinae, propter quod deprecor vos conservos et adjutores meos, ut discatis attentius animarum curam gerere, et pro omnibus stare, maxime tamen pro his qui in cultu divino laborant. Ecclesiarum omnium curam habetote, servisque eorum adjutorium praebete, viduarum religiosam curam gerite, pupillos enixius liberate, pauperibus misericordiam facite, juvenes pudicitiam docete. Et ut breviter totum dicam alterutrum vos, in quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum et terram, et Christo credite; invicem vos diligite et misericordes estote
Abbreviated transcription (Latin):
rit. doctoribusq & ep̃is suis ñbeniuolus
sed rebellis atq in oboediens extiterit.
fructum non germinabit nec pari&: sed
similis est arbori illi dequa dñs ait
Omis arbor quae Non facit fruc tum
bonum: excidetur & in ignem mittetur:
Primus enimpontifex aaron chrismate
cõpositionis ꝑunctus. pͥnceps popłi fuit:
&tamquam rex pͥmitias & tributũ ꝑcapita
accepit apopło. & iudicandi plebem sorte
suscepta: de mundis immundisq iudicabat:
Sed &si alius exipso ungento perunctꝰ ẽ.
uirtute inde conceptã. &iam ipse rex
aut propheta aut pontifex fiebat
Quodsi tẽporalis haec gr̃ã ab hominib
cõposita tantum potuit᷑. intelligite iam
quantum sit illud ungentũ quod a dõ
de uirgulto uitae ꝓlatum ẽ: cum hoc qđ
ab hominibus factum est tam eximias
inter homines conferat dignitutes
Quid enim in presenti scło ꝓpħa glorio¬
sius. pontifice clarius. regẽ sublimius:

Expanded text:
rit doctoribus et episcopis suis, non benevolus rit doctoribus et episcopis suis, non benevolus sed rebellis atque inobediens exstiterit, fructum non germinabit, nec pariet, sed similis est arbori illi de qua Dominus ait: « Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . » Primus enim pontifex, Aaron, chrismate compositionis perunctus, princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, etiam ipse rex, aut propheta aut pontifex fiebat. Quod si temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intelligite jam quantum sit illud unguentum quod a Domino de virgulto vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus factum est tam eximias inter homines conferat dignitates. Quid enim in praesenti saeculo propheta gloriosius, pontifice clarius, rege sublimius?
Abbreviated transcription (Latin):
alieni erunt. Nam ur̃m ẽeos instruere:
eorum uero ẽ uobis obȩdire utdõ. cuius
legatione fungimini dicente dño. Qui
uos audit meaudit: & qui uos spernit me
spernit. Et qͥuos recipit merecipit: & qͥ
me recipit. recipit cum qui me misit
Nihil enim iniustius uel inhonestius ẽ.
quã filios patri rebelles. aut clericos uel
laicos doctoribus. seu discipłos magistris
in obedientes uel proteruos existere
Nouimꝰ enim primum hominem ꝑinobe¬
dientiam cecidisse: id curco om̃s hocuitiũ
sum mopere cauere monemus: & quia ds
suꝑbis resistit: humilibus autẽ dat grãm
Dñs nr̃ mitens nos uice sua in loco apłor
ad p̃dicandũ. p̃cepit nobis docere om̃s.
Qm̃ nec aliter terra pariat fructus suos.
nisi culta receꝑit semen. & irrigata germi¬
nauerit: & pariat quae est paritura.
Sic & om̃is homo qui libenter non rece¬
perit uerbum dĩ. illudq incorde suo ger¬
minare non si uerit: ac minime credide¬

Expanded text:
alieni erunt. Nam vestrum est eos instruere; alieni erunt. Nam vestrum est eos instruere; eorum vero est, vobis obedire ut Deo, cujus legatione fungimini, dicente Domino: « Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit; et: Qui vos recipit me recipit, et qui me recipit, recipit eum qui me misit nihil enim injustius vel inhonestius est quam filios patribus rebelles, aut clericos vel laicos doctoribus seu discipulos magistris inobedientes vel protervos existere. Novimus enim primum hominem per inobedientiam cecidisse, idcirco omnes hoc vitium summopere cavere monemus. Et quia Dominus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam Dominus , mittens vos vice sua in loco apostolorum ad praedicandum, praecepit vobis docere, omnesnec aliter terra pariet fructus suos, nisi culta receperit semen et irrigata germinaverit et pariat quae est paritura. Sic omnis homo qui libenter non recipit verbum Dei, illudque in corde suo germinare non sinit, ac minime credide
Abbreviated transcription (Latin):
ns Qrgee nos fr̃s multus amor ur. & reli¬
giosa inuitat deuotio: quia debitores sumꝰ
utquaedam uobis scribamꝰ Uobis gͦ qui
saedotio dni frumini. & inspeculo estis
positiplus scire oport&. utsubditos uobis
popłos plenit̾ docere possitis: eisq ad reg¬
na caelorum ducatũ p̃bere dno annuen¬
te ualeatis. Unde & ipsa ꝑseueritas ait
Uob̾ datum est nosse mysteriũ regni di:
ceteris autem in parabolis. Propter quod:
consiliũ dounicuiq ur̃m constant̃ docere
uerba diuina. & disce ntib libent̃ accom¬
modare aurem uerbo dĩ. Urm enim qui
legatione xp̃i fungimini est docere popłos.
corum uͦ est uob̾ oboedire ut dõ. Si autem
uobis ep̃is non oboedierint om̃s prb̃ri.¬
&diaconi. ac subdiaconi. & reliqui clerici
cuncti. om̃sq pͥncipes tam minoris ordinis
qua & inferioris. atq reliqui popłi tribus
& linguae non obseruauerint: n solum
in fames. sed & extorres a regnodĩ. & c̃sor¬
tio fideliũ ac liminib scãe di aecclãe

Expanded text:
 Urget nos, fratres, multus amor vester, et religiosa vestra devotio, quia debitores sumus ut quaedam vobis scribamus; vobis ergo, qui sacerdotio Domini fungimini et in speculo estis positi, plus scire oportet, ut subditos vobis populos pleniter docere possitis, eisque ad regna coelorum ducatum praebere Domino annuente valeatis: unde et ipsa per se Veritas ait: Vobis datum . Propter quod consilium do unicuique vestrum constanter docere verba divina, et discentibus libenter accommodare aurem verbo Dei. Vestrum enim, quia legatione Domini fungimini, est docere populos, eorum vero est vobis obedire ut Deo. Si autem vobis episcopis non obedierint omnes prdiaconi, aut subdiaconi, et reliqui clerici cuncti, omnesque principes, tam majoris ordinis quam inferioris, atque reliqui populi, tribus, et linguae non obtemperaverint, non solum infames, sed extorres a regno Dei, et consortio fidelium, ac a liminibus sanctae Dei Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Pouintia lugiunensis prima hab& ciuitutes nume¬
ro quatuor. Aletropolis ciuitas iugdunensium
ciuitas eduorum. ciuitas linguonum. Castrũ cabil¬
lonense. castrum matisconense
PROUINTIA
LOS SONENSIG̃ SECONDA HABET̃ CIUITATES .UII.

Expanded text:
ouincia Lugdunensis prima, ciuitates n. iii: metropolis ciuitas Lugdunensium ciuitas Aeduorum ciuitas Lingonum castrum Cabillonense castrum Matisconense. Prouincia Lugdunensis secunda, ciuitates n. uii
Abbreviated transcription (Latin):
ououe dtmoenia muor cappudoca
LSOMIOSONE PROUINCIAE NOMERO UI
Aegr ptus ipsa inquu est alexandria augustanus
Mhebuids libia sicca libia pentapolis a rchadia
MOUISANIA SUNT PROUINCIAE NORERO O
mia dalentiana FIONI SIMOL PAOOINTIAE
CxXII REGIONO XI
Ialu sallia affaica hispania hilliricꝰ. łracia
Asa oriens fontus Aegrptus. brictannia

Expanded text:
inor. Armoenia major. Cappadocia. IN EGIPTO SUNT PROVINCIE NUMERO VI. Egiptus ipsa, in qua est Alexandria. Angustamnis. Thebaida libia. Steca. Libia pentapolis. Archadia . IN BRITTANNIA SUNT PROVINCIE NUMERO V. ma. Valentiana . Fiunt simul provincie CXIII. Regiones XI: Italia. Gallia. Affrica. Yspania. Hilliricus. Tracia. Asia. Oriens. Pontus. Egiptus. Brittannia
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ quia dicerent qđ baptisma peccata penitꝰ
non auferret. & si deiniqͥtatib suis quis
penitentiam intriennium ageret. p̾modũ
ꝑuersȩ uiuere liceret: & qͥa si cõpulsi aliqͥ
dequib reprehendebantur anathematizare
se dicerent. anathematis uinculo nullomodo
teneri. Etsiqui sunt qui certissime talia sen¬
tiunt uel tenent. quia xp̃iani non sunt dubiũ
non est. Eosq & ego & om̃s catholici ep̃i atq
uniuersa aeccła anathematrzamus: qͥa ueri¬
tati c̃traria sentiunt & contraria loquuntur.
Si enĩ dicunt religionis causa c̃iugia debere
dissolui. sciendum ẽ. qͥa & si hoc lex humana
ccessit. lex tam̃ diuina ꝓhibuit. Perse enĩ
ueritas dicit. Quod ds̃ iunxit: homo non

Expanded text:
 quia dicerent quod baptisma peccata penitus  quia dicerent quod baptisma peccata penitus non auferret; et si de iniquitatibus suis quis poenitentiam in triennium ageret, postmodum ei perverse vivere liceret; et quia si compulsi aliquid de quibus reprehendebantur, anathematizare se dicerent anathematis vinculo nullo modo teneri. Et si qui sunt, qui certissime talia sentiunt, vel tenent, quia Christiani non sunt, dubium non est, eosque et ego et omnes catholici episcopi, atque universa Ecclesia anathematizamus, quia veritati contraria sentiunt et contraria loquuntur. Si enim dicunt religionis causa conjugia debere dissolvi, sciendum est quia etsi hoc lex humana concessit, lex divina prohibuit. Per se enim Veritas dicit: « Quod Deus conjunxit, homo non
Abbreviated transcription (Latin):
quae ei cõmissȩ fuerant rep̃hendere ñ aude¬
rent. Sedsi inquerela fideliũ aliqͥd desua
pocestate diceret: ꝓfecto doctor mansuetudi¬
nis non fuisset. Humili gͦ ratione eos placa¬
uit: atq: in causa rep̃hensionis suȩ &ia testes
adhibuit dicers. Uener̃ autẽ mecũ & sea
pͥnceps signa & miracula singulariter faciers
non dedignatus est in causa reprehensionis
suȩ rationem reddere. quanto magis nos
peccatores cum dere aliqua reprehendim᷑.
rephensores nros ratione humili placare
debemus: Ad me &c̃nim sicut nostis cum
apud uestigia dominorum in regia urbe
demorarer. multi exeis uenire c̃sueueran
qui p̃dictis capłis accusabantur. sed teste
conscientia fateor numquã in eis aliquid¬
quae contra eos dicebantur inueni. Unde
&eos opinione contẽpta familiariter susci¬
pere. & magis ab insequentib defendere
curabam. Dicebatur nãq contra eos. qr
sub obtentu religionis c̃iugia soluerent.¬

Expanded text:
quae ei commissae fuerant reprehendere non audequae ei commissae fuerant reprehendere non auderent. Sed si in querela fidelium aliquid de sua potestate diceret, profecto doctor mansuetudinis non fuisset. Humili ergo eos ratione placavit, atque in causa reprehensionis suae etiam testes exhibuit, dicens: Vener et apostolorum princeps, signa et miracula singulariter faciens, non dedignatus est in causa reprehensionis suae rationem humiliter reddere, quanto magis nos peccatores, cum in re aliqua reprehendimur, reprehensores nostros ratione humili placare debemus? Ad me etenim, sicut nostis, cum apud vestigia dominorum in regia urbe demorarer, multi ex eis venire consueverant qui de praedictis capitulis accusabantur. Sed teste conscientia fateor, nunquam in eis quae conet eos opinione contempta familiariter suscipere et magis ab insequentibus defendere curabam; dicebatur namque contra eos quod sub obtentu religionis conjugia solverent, et
Abbreviated transcription (Latin):
ligaret incaelo ligatum uel solutum sub
mare ambulabat. egrotantes umbra cusa¬
bat. peccantes autẽ occidebat. mortuos
oratione suscitabat: & quia ex ammonitio¬
ne sp̃s ad cornelium gentilem fuerat ingressi
contra eum a fidelib questio factaesi. cur
adgentiles fuisset ingressꝰ. & comedisset
cum eis. cur eos inbaptismate recepisset
& tamen isdem apłorum primus tanta
donorum gr̃a repletus. tanta miraculorũ
potestate susfultus querele fidelium non ea
potestate sed exratione respondit. causam
pordinem exposuit. qͦmꝰ uas quoddã uelut
lniteũ in quo quadrupedia terrȩ & bestiae.
reptilia atq uolatilia merant decaelo sum¬
miti uiderit. uocẽq audierit. surge petre
accide & manduca.: qualiter tres uiri uene¬
rint eum ad cornelium uocantes. qualiter
baptismũ c̃sueuerat. ingentib ante baptismũ
uenit. Si enim cũ afidelib culparetur auc¬
toritatẽ qua in sc̃a aeccłã acceperat attendis¬
sit: respondere poterat. ut pastorem suũ oues

Expanded text:
t in coelo ligata vel soluta: super mare ambulavit, aegrotantes umbra curabat, peccantes verbo occidebat, mortuos oratione suscitabat. Et quia ex admonitione Spiritus ad Cornelium gentilem fuerat ingressus, contra eum quaestio a fidelibus facta est cur ad gentiles intrasset, et comedisset cum eis, cur eos in baptismate recepisset. Et tamen idem apostolorum primus, tanta donorum gratia repletus, tanta miraculorum potestate suffultus, querelae fidelium non ex potestate, sed ex ratione respondit, causam per ordinem exposuit, quomodo vas quoddam, velut linteum, in quo quadrupedia terrae, et bestiae, et reptilia atque volatilia inerant, de coelo submitti viderit, vocemque audierit: Surge, Petre, occide et manduca ; qualiter tres viri venerint, eum ad Cornelium vocantes; qualiter baptismum consueverat, in gentilibus ante baptismum venit. Si enim cum a fidelibus culparetur, auctoritatem quam in sancta Ecclesia acceperat attendisset, respondere poterat ut pastorem suum oves
Abbreviated transcription (Latin):
ministris: quac ep̃is atq prb̃is. Qui cũ cẽt
laici siue lectores. licite & uxores ducere.
& filios ꝓcreare potuerunt. Sedcũ ad pre¬
dictos ꝑuenerint gradus: cepit eis p̃licere
quod licuit. Unde & decarnali faciat spi¬
ritale coniugium: O port& eos nec dimit
tere uxores. & quasi non habeant sic hab̾e:
quo & salua sit caritas conubiorũ. & cessent
opera nuptiarum.

Expanded text:
t laici, sive lectores, licite et uxores ducere, et filios procreare potuerunt, sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde, ut de carnali fiat spiritale conjugium, oportere uxores, et quasi non habeant sic habere: quo et salva sit charitas connubiorum, et cessent opera nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
oportunius quereretur: Si nobis conspec¬
tus tui copiam p̃buisses. Nã cũ quedam
interrogationis modũ uideant᷑ excedere.
intelligo eas aptiores ẽẽ colloquiis quam
scriptis: quia sicut quedã sunt quae nulla
possunt racione conuelli. ita multa sunt
quae aut ꝓconsideratione etatum. autꝓ
necessitate rerũ oporteat tẽperari: illa
semper c̃sideratione seruata. ut in his
quac uel dubia fuerint aut obscura. id
nouerimꝰ sequendu. quod nec preceptis

Expanded text:
opportunius quaereretur, si nobis conspecopportunius quaereretur, si nobis conspectus tui copiam praebuisses. Nam cum quaedam interrogationis modum videantur excedere, intelligo eas altiores esse colloquiis, quam scriptis: quia sicut quaedam sunt quae nulla possunt ratione convelli, ita multa sunt, quae aut pro consideratione aetatum, aut pro necessitate rerum oporteat temperari: illa semper conditione servata, ut in his, quae vel dubia fuerint aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
tenenda est iusticiu: & benigne prȩstanda
clementia. Hodio habeantur peccuta
non homines. corripiantur tumidi tolem¬
tur infirmi: & quod seuerius castigari
necesse est. non seuientis plectatur anino:
sed medentis. Acsi uehementior tribula¬
tio incubuerit: non ita expauescamus
sine quo nihil possumus. ꝑ ipsumcunca
possumus: qui confirmans predicatons
euangłi & sacramentorum ministros
Ecc eigo inquit uobiscum sum omil
dicb usq ad consummationem sełi
Et iterum. Hacc inquit locutus sum
uobis ut in me pacem habratis. In haucẽ
muuido tribulationem habebicis. sed confi¬
atqiua ego uici mundum. Quac polli¬
atationes quia sinedubio manifeste sunt.
nullis debemus scandalis infirmari: ne
dectioni di uideamur ingraci. Cuiꝰ tam
potentia sunt adiucoria: qua uera pmissa
Pe consultationib autẽ dilectionis tuae
quas se paratim conscriptas archidiaconus
cuius deculit. qͥd sentiendii sic int̾p̃sentes

Expanded text:
tenenda est justitia, et benigne praestanda tenenda est justitia, et benigne praestanda clementia. Odio habeantur peccata, non homines. Corripiantur tumidi, tolerentur infirmi, et quod severius castigari necesse est, non saevientis plectatur animo, sed medentis. At si vehementior tribulatio incubuerit, non ita expavescamus, sine quo nihil possumus, per ipsum cuncta possumus, qui confirmans praedicatores Evangelii, et sacramentorum ministros: Ecce ego inquit vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Et iterum: Haec inquit lovobis ut in me pacem habeatis; in hoc autem mundo tribulationem habebitis; sed confidite, quia ego vici mundum. Quas pollicitationes, quia sine dubio manifestae sunt, nullis debemus scandalis infirmare, ne electioni Dei videamur ingrati, cujus tam potentia sunt adjutoria quam vera promissa. De consultationibus autem dilectionis tuae, quas separatim conscriptas archidiaconus tuus detulit, quid sentiendum sit inter praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
ut uacatronem epatus laborib: pobtaredd̃
dicas & malle insilentio atq otio ultam
decien quam uibnis quae cibi cõmisiu
permanere. Dicente uero dño. beatiu a
per seuerauerit usq infinem. Unde elm¬
erit beata perseuerantia: nisi de uirtute
nã pietatem aut ferro aut ignib agitur
aut quibuscumq supplicus. cũ ꝑsecudio¬
nũ seuitiam suppleant. & dissimilitudine
morũ & contumatiȩ in oboedientium. &
malignarum tela linguarum: quibus
conflictationib cum om̃a semꝑ menibra
pulsentur. & nulla piorum portio ãcon¬
flictatione sit libera. ita ut periculis
nec ocia careant nec labores. quis inter fluctꝰ
maris nauem diriget. si gubernator absce¬
dat: Quis ab insidus luporum custodiat
oues. si pastoris cura non uigiletꝰ luangelus
latronibus obsistet et furibus. si speculato¬
rem in ꝓspectu explorationis locutum ab
intentione sollicitudinis amor quietis ab¬
ducat: Permanendum ergo est in opere
credico. et in labore suscepto. constunter

Expanded text:
ut vacationem episcopatus laboribus praeoptare te dicas, et malle in silentio atque otio vitam degere, quam in his, quae tibi commissa sunt, permanere, dicente vere Domino, Beatus: qui perseveravit usque in finem , unde erit beata perseverantia, nisi de virtute ristianam pietatem aut ferro, aut ignibus agitur, aut quibuscunque suppliciis: cum persecutionum saevitiam suppleant et dissimilitudines morum, et contumaciae inobedientium, et malignarum tela linguarum. Quibus conflictationibus cum omnia semper membra pulsentur, et nulla piorum portio a conflictatione sit libera, ita ut periculis nec otia careant, nec labores. Quis inter fluctus maris navem diriget, si gubernator abscedat? Quis ab insidiis luporum custodiet oves, si pastorum cura non vigilet ? Quis denique latronibus obsistet et furibus, si speculatorem in prospectu explorationis locatum ab intentione sollicitudinis amor quietis abducat ? Permanendum ergo est in opere credito et in labore suscepto. Constanter
Abbreviated transcription (Latin):
Metropolis ciuitas Remorum: Cuutas suessionũ
cunitas cataulanorũ. ciuitas ueromandorũ. Ciuitas
atrauatũ. Ciuitas camaracensiũ. ciuitas turmacensiũ.
ciuitas siluanectiũ. Ciuitas bellouagorũ Ciuitas ariba

Expanded text:
metropolis ciuitas Remorum ciuitas Suessionum ciuitas Catalaunorum ciuitas Veromandorum ciuitas Atrabatum ciuitas Camaracensium ciuitas Turnacensium ciuitas Siluanectum ciuitas Bellouacorum ciu
Abbreviated transcription (Latin):
SIERONIMUS AT Additur namq
aliud quartum legitimũ ciugiũ dum.
mortua fuerit uxor eiꝰ. licet illi accipere
aliam. sed non repudiatam. nec desponsa¬
tam uiro. sed filiam. Similit̃ debet & mu¬
lier. Vnde & paulus apłs ait. Mulier
quae sub uiro ẽ. ligata sublege uiri est.
quadiu uiuit uir eiꝰ. Igitũr uiuente uiro
uocabitur adultera. si uncta fuerit alteri
uiro. Si autẽ mortuus fuerit uir eiꝰ. lib̾ata
est alege uiri. ita ut nonsit adultera
sifuerit cum alio uiro

Expanded text:
ieronymus. Additur itaque aliud quartum legitimum conjugium. Dum mortua fuerit uxor ejus, licet illi accipere aliam, sed non repudiatam, nec desponsatam viro, sed filiam. Similiter debet et mulier. Unde Paulus ait: Muquae sub viro est, ligata sub lege viri est, quandiu vivit vir ejus. Igitur vivente viro ejus, vocabitur adultera, si juncta fuerit alteri viro. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ita ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro
Abbreviated transcription (Latin):
LAUIM uero paruulam asacratissimibeati
petri apł̃i corpore ꝓcius benedictionr trans¬
misimus: inqua in est ferrum decatenis eiꝰ¬
inclusum. ut quod collum illius ad martyriũ
ligauerat: uos ab om̃ib peccatis absoluat.
Crucem qͦq latori presenti dedimꝰ uob̾feren¬
dam. in qua lignum dominicȩ crucis inest.¬
& capilli beati ioħis baptistę: ex qua smp
solatium nostri saluatoris ꝑ intercessionem
precursoris eiꝰ habeatis. Reuerentissimo
autẽ uiro patri & coep̾o nr̃o leandro palleũ
abeati petri apłi sede transmisimus. quod ex
antiqua consuetudine & ur̃is morib & eius
bonitati atq dignitati debehamus¬

Expanded text:
lavem vero parvulam a sacratissimo beati Petri apostoli corpore pro ejus benedictione transmisimus, in qua inest ferrum de catenis inclusum, ut quod collum illius ad martyrium ligaverat, vos ab omnibus absolvat. Crucem quoque latori praesenti dedimus vobis ferendam, in qua lignum Dominicae crucis inest, et capilli beati Joannis Baptistae, ex qua semper solatium nostri Salvatoris, per intercessionem praecursoris ejus habeatis. Reverendissimo autem viro Patri, et coepiscopo nostro Leandro pallium a beati Petri apostoli sede transmisimus, quod ex antiqua consuetudine, et vestris moribus, et ejus bonitati atque dignitati debebamus
Abbreviated transcription (Latin):
controuersiam in aeccła remanere nolumꝰ.
cũ magis uitanda c̃tentiosit: sicut dr̃ in ꝓ¬
uerbiis. Odium suscitat c̾centio. Omis autẽ
qͥnon c̃tendit: ꝓcegit amicitia: Nã & apłs
ad corinthios Cum enĩ sint inter uos emu¬
lationes & ctentiones. nonne carnales estis.
& scđm hominẽ ambulatis : Itẽ ad philip¬
penses. Siqua gͦ consolatio inxp̃o. siqua
allocutio caritatis. siqua societas sp̃s. siqua
uiscera & miserationes. implete gaudium
meũ: ut idipsum dicatis om̃s eandẽ carita¬
tẽ habentes. nihil per c̃tentionẽ neq per
in anẽ głam: sed inhumilitate m̃tis inuicẽ
existimantes sem&ipsos superiores. ñ sua
singuli respicientes: sed aliorum
XANDMINOS IMEERATÕR AMMONEA
ADFIDEM SINCIRA & PACEM REDIRE

Expanded text:
controversiam in Ecclesia remanere nolumus, cum magis vitanda contentio sit, sicut dicitur in Proverbiis : Odium suscitat contentio. Omnes enim qui non contendunt, protegit amicitia. Nam et Apostolus ad Corinthios ait : Cum enim sint inter vos aemulationes et contentiones, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Item ad Philippenses : Si qua ergo consolatio in Christo, si qua allocutio charitatis, si qua societas spiritus, si qua viscera, et miserationes, implete gaudium meum, ut id ipsum dicatis omnes, eamdem charitatem habentes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis invicem aestimantes sibimetipsos superiores, non sua singuli respicientes, sed aliorum. xandrinos imperator admoneat ad fidem sinceram et pacem redire
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo supplicu.¬
Siuis clericꝰ suꝑ quibuslibet criminib:
pulsatus fuerit in ꝓuincia in qua c̃sistit
ille qui pulsatur suas exerat actiones: nec
estimet accusator suus alibi autlongius
fuerit. si iutlicem suspectũ habuerit liceat
appellarr. saluo romanȩ aeccłȩ in om̃ib
pͥmatũ manifestum ẽ. qđ illa quae sunt
ꝑunamquaq: ꝓuinciã ipsius ꝓuintie sy nodꝰ
dispenset. sicut niceno constat decretum

Expanded text:
similitudo supplicsimilitudo supplicuis clericus super quibuslibet criminibus accusatus fuerit, in provincia, in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerceat actiones: nec existimet eum accusator suus alibi, aut longius fuerit, si iudicem suspectum habuerit, liceat penset. Salvo Romanae Ecclesiae in omnibus primatu, manifestum est quod illa quae sunt per unamquamque provinciam, ipsis provinciae synodus dispenset, sicut in Nicaeno constat decretum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitor. Absente uͦ aduersario ñ audiat᷑
accusator. nec sententia absente parte alia
aiudice dicta ullam obtinebt firmitatem.
neq absens ꝑaliũ accusare aut accusar
potest nec affinis testis admita t᷑ Nemi¬
nẽ gͦ exhiberi deꝓuintia ad ꝓuintiã ł ad co¬
mitatũ oportet nisi ad relationem iudicis
adquẽ fuerit appellatũ. idest ut auctor semꝑ
rei forum sequatur. Siqͥs autẽ iudicẽ aduer¬
sum sibi senserit: uocem appellationis exhi¬
beat: quam nulli oportet negari¬
grauari. apud pͥmatẽ dioceseos aut apud
constantinopolitanȩ ciuitatis sedem agitt
institutũ decretis seruare iubemꝰ: ut siquis
clericorũ in accusatione pulsatus fuerit.
non statim reus estimet᷑ qui accusari potuit.
ne subiectã innocentiã faciamꝰ. Sed quisqͥs
ille est qui crimen intendit. in iudicium
ueniat: nomen rei indicet. uinculũ inscrip
nec sibi fore nouerit licentiam mentiendi.
cum calumpniantes ad uindictam pascat

Expanded text:
cognitor. Absente vero adversario non audiatur cognitor. Absente vero adversario non audiatur accusator, nec sententia absente parte alia a judice dicta ullam obtinebit firmitatem. Neque absens per alium accusare aut accusari potest. Nec affinis testis admittatur. Neminem ergo exhiberi de provincia ad provinciam vel ad comitatum oportet, nisi ad relationem judicis, ad quem fuerit appellatum, id est ut actor semper rei forum sequatur. Si quis autem judicem adversum sibi senserit, vocem appellationis exhibeat, quam nulli oportet negarigravari, apud primatem dioeceseos, aut apud Constantinopolitanae civitatis sedem, agat institutum decretis servari jubemus. Ut si quis clericorum in accusatione pulsatus fuerit, non statim reus aestimetur qui accusati potuit, ne subjectam innocentiam faciamus. Sed quisque quisquis ille est qui crimen intendit, in judicium veniat, nomen rei indicet, vinculum inscriptur potiatur; nec sibi fore noverit licentiam mentiendi, cum calumniantes ad vindictam poscat