comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ. Ante cñi qm incarne appa¬
ruiss incertum erat qͥ nan exiuideis in
illum cẽnt credliti. et qui inincreduli¬
tate ꝑmansuri. S illo nato multoꝵ
cordiũ cogitationes reuelate st̃: qr pa¬
stores ab angłis cõmoniti ad eũ adoran¬
dum festinauerunt. At uͦ herodes au¬
dita eius natiuitate turbatꝰ est. et oĩs
iherosolima cũ illo. Ptꝰ ea uͦ illo p̃dicã¬
te iuꝑfecta etate et miracła faciente.
multoꝵ cordium cogitationes reuela¬
te st̃. quia alii adillum qͣsi ad magistiũ
u̾itatis conflnebant. alii qͣsi a seducto¬
re recedebant. Alii dicebant qͥa bonus
est. alii uͦ ñ: s seducit tͤbas. Auii dicebãt
si ñ eẽt hic a deo ñ pot̾at fac̾e qͥcqmͣ: alii
dicebant hic hõ ñ est a dõ. qͥ sabbatum
ñ custodit. S illo incruce pẽ dente
multor cordium cogitationes reue¬
late sunt. qͥa alii dicebant cũ sine cul¬
pa eum morti tradi uid̾ent. uere cłi¬
n filius erat iste: alii uridentes dicebãt.

Expanded text:
surrectionem. Ante enim quam in carne apparuisset, incertum erat quinam ex Judaeis in illum essent credituri, et qui in incredulitate permansuri: sed illo nato, multorum cordium cogitationes revelatae sunt, quia pastores ab angelis commoniti, ad eum adorandum festinaverunt: at vero Herodes, audita ejus nativitate, turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Postea vero illo praedicante in perfecta aetate, et miracula faciente, multorum cordium cogitationes revelatae sunt, quia alii ad illum quasi ad magistrum veritatis confluebant, alii quasi a seductore recedebant. Alii « dicebant quia bonus est, alii vero, Non; sed seducit turbas . » Alii dicebant: Si non esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Alii dicebant: « Hic homo non est a Deo, qui sabbatum non custodit . » Sed illo in cruce pendente, multorum cordium cogitationes revelatae sunt, quia alii dicebant, cum sine culpa eum morti tradi viderent: « Vere Dei Filiuserat iste . » « Alii irridentes dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
sexu fragilior s m̃te deuotior. ñ diste¬
debat de templo ieiuniis et oratiõib
seruiens nocte ac die: ante apłm un
plens illud apłicũ. sine int̾missione
orate in om̃ib grãs agite. Ubi cõsi de¬
ranclũ qͥa et si ad tempus recedebat
ꝓpt̾ corporalem necessitatẽ: tam̃ deuo¬
tione nĩtis semꝑ in oratione ꝑseuera

Expanded text:
sexu fragilior, sed mente devotior, « non discedebat de templo, jejuniis et orationibus serviens nocte ac die, » ante Apostolum implens illud apostolicum: « Sine intermissione orate, in omnibus gratias agite . » Ubi considerandum est, quia, etsi ad tempus recedebat propter corporalem necessitatem, tamen devotione mentis semper in oratione persevera
Abbreviated transcription (Latin):
one dicit᷑. Et tuam ip̃ius aĩam ꝑtransi¬
bit gladius ut reuelent᷑ ex misitis cor¬
dib cogitationes. id ẽ ex iridentium
⁊ dolentium sciłr maloꝵ et bonoꝵ. Et
erat anna ꝓphetissa. Et̃ rt̃. Pt̾ simeonis
ꝓphetiam anna udua intͦducit᷑. qr ordo
irationis poscebat ut pͥmũ auiris deinde
afeminis dñi natiurtas testimonium
acciꝑet. Qma em̃ omnẽ sexũ et omnem
etatẽ dñs redim̾e uenerat. dignũ erat

Expanded text:
ius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes, » id est, ex irridentium et dolentium, scilicet malorum et bonorum. « Et erat Anna prophetissa, » etc. Post Simeonis prophetiam Anna vidua introducitur, quia ordo rationis poscebat ut primum a viris, deinde a feminis Domini nativitas testimonium acciperet. Quia enim omnem sexum et omnem aetatem Dominus redimere venerat, dignu
Abbreviated transcription (Latin):
go. ꝓpħauerat senex. etiam intͦducitur
anna uitdua ut nullus sexus nulla etas
qr euangłista anne officiũ genealogiã.
netatẽ et mores uno u̾sicło comp̾hendit.
ut hanc ex om̃i ꝑte dignam eẽ oftend̾et.
que dño testimoniũ ꝑhib̃et. Ad offici¬
um quippe ꝑtinet qd̃ ait. et erat ãna¬

Expanded text:
rophetaverat senex, etiam introducitur Anna vidua, ut nullus sexus, nulla aetas quia evangelista Annae officium, genealogiam, aetatem et mores, uno versiculo comprehendit, ut hanc ex omni parte dignam esse ostenderet, quae Domino testimonium perhiberet. Ad officium quippe pertinet, quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
lorẽ ip̃m cruciatũ qũe de eius morte
sustinuit: glacdii appellatione symcon
signare uoluit cum dix̃. Et tuã ip̃ius
aĩam ꝑtransibit gladius. Quia usus
scͥpt᷑e est durã tͥbulationẽ gladii noĩe
appellare uel signare sic̃ de ioseph tri¬
bulationes egiptias foitit̾ colerante
dictum est. Ferrũ ꝑtransiit aĩam eius.
Possumꝰ quoq et gladium qui aĩam
marie ꝑtransire dr illũ acciꝑe de quo¬

Expanded text:
e sustinuit, gladii appellatione Simeon signare voluit cum dicit: « Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, » quia usus Scripturae est duram tribulationem gladii nomine appellare vel signare, sicut de Joseph tribulationes Aegypti fortiter tolerante dictum est: « Ferrum pertransiit animam ejus. » Possumus quoque et gladium, qui animam Mariae pertransire dicitur, illum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
insistere. et fut᷑am resurrectionẽ sꝑare
didicimꝰ: qͣsi duodenos septies multi¬
plicatos octoginta uiͦi implemꝰ. Et
ut ꝑfecert̃ omĩa scd̾m legem dñi re¬
u̾si sunt ingalileam ciuitatẽ suã na

Expanded text:
insistere, et futuram resurrectionem sperare didicimus, quasi duodenis septies multiplicatis, octoginta quatuor implemus. « Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cui contͣlicendũ p̾dicit. uexillum
crucis accipit᷑. cui contͣdixerunt iudei blaᷤ¬
phemantes sic̾ apło paulo dixer̃t. De sec¬
ta aũ hac notũ est nob̃: qd̾ ubiq ei contͣ¬
dicit᷑. Nec solum dm̃ passio signũ fuit
cui contͣdixerunt iudei s etiam alia eiꝰ
oꝑa que fecit signa fuerunt: qͥb contͣli¬
xerunt h̾etici. Qd̃ eñ uirgo concepit et

Expanded text:
num cui contradicendum praedicit, vexillum num cui contradicendum praedicit, vexillum crucis accipitur, cui contradixerunt Judaei blasphemantes, sicut apostolo Paulo dixerunt: « De secta autem hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur . » Non solum Domini passio signum fuit cui contradixerunt Judaei, sed etiam alia ejus opera quae fecit, signa fuerunt quibus contradixerunt haeretici. Quod en
Abbreviated transcription (Latin):
duerit hab̾e: inruinã ꝑit̾ uenit et re¬
surrectionẽ illiuenit: qi cecidit uitiũ
qd̃ male uiuebat. et resurrex uirtus:
que male iacebat. Et bene pͥmũ in rui¬
nam et resurrectionẽ uenisse dr̃ qͥa
nisi corruerint uitia: uirtutes in hoĩe
surg̾e ñ possunt. Ip̃o dño dicente. Ne¬
mo potest duob dm̃s serurre. Unde
psalmographus ãmonet dicens. De¬
clina a malo et fac bonũ: cũ qͣli gͦ gau¬
dio audit᷑ qd̃ in resurrectionẽ multoꝵ
uenit. intali leticia audiendũ est qd̃
in ruinam uenisse dicit᷑. Non aũ in
ruinani et resurrectionẽ omĩum s
multoꝵ uenisse dicit᷑ intelligamnus
hoc ñ de corporali s de sꝑitali resurrer¬
tione eẽ dictũ. Due enĩ sunt resurrec¬
tiones: una animaꝵ et alt̾a corpoꝵ. Et
illi quandoq resurgent in corꝑe feli¬
citer. qͥ mͦ resurgunt in aĩa ueraciter.
Et insignũ cui contͣdicet᷑. Hic mani¬
feste dñi passio asimeone ꝓphat᷑. Sig¬

Expanded text:
duerit habere, in ruinam pariter et reduerit habere, in ruinam pariter et resurrectionem illi venit, quia cecidit vitium, quod male vivebat, et resurrexit virtus, quae male jacebat. Et bene primum in ruinam, et post in resurrectionem venisse dicitur: quia, nisi corruant vitia, virtutes in homine resurgere non possunt, ipso Domino dicente: « Nemo potest duobus dominis servire . » Unde Psalmographus nos admonet, dicens: « Declina a malo et fac bonum . » Cum quali ergo gaudio auditur, quod in resurrectionem multorum venit, cum tali laetitia audiendum est, quod in ruinam venisse dicitur. Non autem in ruinam et resurrectionem omnium, sed multorum venisse dhoc non de corporali, sed de spirituali resurrectione esse dictum. Duae enim sunt resurrectiones, una animarum, altera corporum. Et illi quandoque resurgent in corpore feliciter, qui modo resurgunt in anima veraciter. « Et in signum cui contradicetur. » Hic manifeste Domini passio a Simeone prophetatur. Sig
Abbreviated transcription (Latin):
nruinam et resurrectionẽ ꝑit̾ illi salua¬
tor uenit. Similr ad ult̾ sine formca-¬
tor. si adp̾dicationẽ dñi ubi ait. qͥ ui
derit mulierẽ ad concupiscendũ eam
iam mechatꝰ est eam incorde suo. et illd̃
bunt. carnis sue desideria calcare. et
castitatẽ didicerit amare: in ruinã
⁊ resurrectionẽ ꝑit̾ ei dñs uenit. Sine
alius iracundia plems fortasse mauꝰ
effusione sangninis polluit. si aucdient
ip̃m dñm dicentẽ. Om̃is qͥ urascit᷑ fri
suo reus erit indicio. tracundiam a cor¬
de expellens caritatẽ diligit: ei dñs in
rumam et resurrectionẽ ꝑit̾ uenit. Euri¬
osus qͦq aliqͥs uel crapulator audienᷤ
eiꝰ u̾ba in qͥb ait. uidete ne grauentur
corda ur̃a in crapula et ebrietate si uiti¬
um ebrietatis et crapulans deserens. so¬
brietatẽ diligit: ei dñs inrumã et re¬
surrectionẽ ꝑit̾ uenit. Baptor uͦ et ce¬
teroꝵ cͥminũ sectator. si ad p̾dicatio¬
nẽ dñi uitia cõtẽpnere et uirtutes stu¬

Expanded text:
ariter et resurrectionem illi Salvator venit. Similiter adulter sive fornicator, si ad praedicationem Domini ubi ait: « Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo , » et illei possidebunt , » carnis suae desideria calcare et castitatem didicerit amare, in ruinam et resurrectionem pariter ei Dominus venit. Sive alius iracundia plenus, fortasse manus effusione sanguinis polluit, si audierit ipsum dicentem: « Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio : » iracundiam a corde expellens, charitatem diligit, ei Dominus in ruinam et resurrectionem pariter venit. Ebriosus quoque aliquis vel crapulator audiens ejus verba, in quibus ait: « Ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate , » vitium ebrietatis et crapulae deserens, sobrietatem diligit, ei Dominus in ruinam et resurrectionem pariter venit. Raptor et caeterorum criminum sectator, si ad praedicationem Domini vitia contemnere, et virtutes stu
Abbreviated transcription (Latin):
repellitis illd̾̃ et indignos uos iudi¬
catis et̾ne uite. ecce cõu̾timur ad
gentes. In resurrectionẽ ilł. qui
audire merent᷑ ab apło. Si consur¬
rexistis cũ xp̾o que sursũ sunt q̃rite
ubi xp̃c est. ⁊ cet̾a. Nam p̾dicatio u̾itatis
ilł est inruinã: qͥ audita neglegunt.
Iuis in resurrectionẽ qͥlibenti ammo
audiunt: et libentius faciendo cõplent.
S si subtilius consid̾emus. inueniemꝰ
quia ñ solũ aliis in rumã. et aliis in re

Expanded text:
repellitis illud, et indignos vos judicatis aeterna vita, ecce convertimur ad gentes . » In resurrectionem illis, qui audire merentur ab Apostolo: « Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus , » etc. Nam praedicatio veritatis illis est in ruinam, qui audita negligunt: illis in resurrectionem, qui libenti animo audiunt, et libentius faciendo complent. Sed si subtilius consideremus, inveniemus, quia non solum aliis in ruinam, et a
Abbreviated transcription (Latin):
eret ñ aĩa inuisibit s caro corꝑali gla¬
dio poss transu̾beran. Unde in hoc lo¬
co gladii noĩe durã tͥbulationẽ et
inimanissimũ dolorẽ quẽ de dñi pas¬
sione tolerauit debemꝰ intelligere.
Licet enĩ filium di ñ dubitaret. licet
resurrect᷑m sine dubio cred̾e̾t: neqͣ¬
quam tanĩ putandũ est qd̃ sine
magno dolore potuerit uid̾e cruci¬
fixũ qũe desua carne in macłata uo u̾at
natũ. Incuiꝰ doloris magnitudĩe o lun

Expanded text:
eret, non anima invisibilis, sed caro corporali glaeret, non anima invisibilis, sed caro corporali gladio posset transverberari. Unde in hoc loco, gladii nomine, duram tribulationem et immanissimum dolorem, quem de Domini passione toleravit, debemus intelligere. Licet enim Filium Dei non dubitaret, licet resurrecturum sine dubio crederet, nequaquam tamen putandum est, quod sine magno dolore potuerit videre crucifixum, quem de sua carne immaculata noverat natum. In cujus doloris magnitudine olim
Abbreviated transcription (Latin):
signo contradixerunt donatiste h̾etici.
Sed hoꝵ om̃ium contͣditiones: diuine
scͥpture conculcat auctoritas. His cñi
qui dixer̃t uirginẽ inpossibile cẽ cõci¬
ꝑe et parere et post uirginẽ ꝑman̾e
contradicit sermo ꝓpheticus qui ate.
Ecce uirgo concipiet et pariet filium:
et uocabit᷑ nom̃ eius emmanuel. qd̃
carnẽ suscepisse negauerunt: fide ar¬
matus occurrit apłs dicens. Qui fc̃s
est ei ex semine danid: scclm carnem.
Et it̾m. Cum plenitudo tẽꝑis uenit:
posse susciꝑe: destrint ip̃e dñs cum ait.
Tristis est aĩa mea usq ad mortẽ. Et
it̾m. Potestatẽ haleo pouendi aĩam
meam et it̾m sum̃di eam. Et quia lõ¬
gum est ut ꝑ singła omĩa oꝑa que fe¬
cit signa fuert. s his signis contͣclice¬
it̾ reꝓbi hoĩes. Et̃ tuam ip̃ius aĩam ꝑ¬
transibit gladnus. Nulla docet litt̾a.
nulla cõmemorat historia beatã mariã
uirginẽ mat̾ialis gladii ꝑcussione ab
hac uita inigrasse: Qmͣus et si hoc fi¬

Expanded text:
signo contradixerunt Donatistae haeretici; sed horum omnium contradictiones, divinae Scripturae conculcat auctoritas. His enim qui dixerunt virginem impossibile esse concipere et parere, et post virginem permanere, contradicit sermo propheticus, qui ait: « Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod carnem suscepisse negaverunt, fide armatus occurrit Apostolus, dicens: « Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . » Et iterum: « Cum plenitudo temporis venit, posse suscipere, destruxit ipse Dominus cum ait: « Tristis est anima mea usque ad mortem . » Et iterum: « Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam gum est ire per singula, omnia opera quae fecit signa fuerunt, sed his signis contradixerunt reprobi homines. « Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. » Nulla docet littera, nulla commemorat historia, beatam Mariam virginem materialis gladii percussione ab hac vita migrasse, quamvis et si hoc fi
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiora huĩ euangłi considem̃.
inueniemus sine causa nec frustra ma¬
riam et ioseph miratos suꝑ que de pue¬
ro iħu dicebant᷑. Secolebant enim qd̃
natiuitate apparuisse. et gaudiũ om̃i
ppło nuntiasse atq uuginẽ concepisse
et peꝑisse. Secolebant eum a magis ñ
solum adoratum. s etiam qd̃ mistica
munera ei oblata uiderant. Secolebãt
qͦmͦ a symeone inmanib acceptũ et le¬
nedictum uiderant etiã et annã uiduã
de eo ꝓpħ̾asse et suꝑ his et huiꝰcemocd
in sius uiitutib: sic̃idem euangłista ałib
ait. Stupebant aũ om̃s et mirabant᷑ suꝑ
prudencia et responsis eius. Et iidentes
ãmirati sunt: ut scił dm̃ qͥ in hoĩe la¬

Expanded text:
iora hujus Evangelii consideremus, inveniemus non sine causa nec frustra Mariam et Joseph miratos super his quae de puero Jesu dicebantur; recolebant enim quod apparuisse, et gaudium omni populo nuntiasse, atque virginem concepisse et peperisse. Recolebant eum a magis non solum adoratum, sed etiam quod mystica munera ei oblata viderant. Recolebant quomodo a Simeone in manibus acceptum et benedictum viderant, etiam et Annam viduam de eo prophetasse, et super his et hujusmodi in suis virtutibus, sicut idem Evangelista alibi ait: « Stupebant autem omnes et mirabantur super prudentia et responsis ejus, et videntes admirati sunt : » ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ties qͥppe duodem: octoginta mi fa¬
ciunt. Et septẽ qͥdẽ ad p̾sentis uite
cursum ꝑtinent qui ꝑseptẽ dies uoluit᷑.
Duo decim qͦq ad sac̃tum numerũ duo
decim apłoꝵ eccł̾ia in p̾senti uita bonis
oꝑib insistendum discit hoc est bona
oꝑa face̾ cognoscit Octoginta uͦ ad cor¬
poꝵ resurrectionẽ ꝑtinent. Porro qͣtu¬
or: ad doct᷑nam ui euangłioꝵ. Octauus
qͥppenumerꝰ ad mist̾ium noui testam̃¬
ti ꝑtinet:. qui octaua die so est dm̃ica cõ¬
seͥbitur. in qͦ dñs resurrex̾: cuiꝰ gr̃a lib̾a¬
ti sumus. Nam in reuolutione ebdoma

Expanded text:
ties quippe duodecim, octoginta quatuor faciunt, et septem quippe ad praesentis vitae cursum pertinent, qui per septem dies volvitur. Duodecim quoque ad sacratum numeEcclesia in praesenti vita bonis operibus insistendum didicit, hoc est, bona opera facere cognoscit. Octoginta vero ad corporum resurrectionem pertinent: porro quatuor, ad doctrinam quatuor evangeliorum. Octavus quippe numerus ad mysterium Novi Testamenti pertinet, qui octava die, id est dominica, conscribitur, in quo Dominus resurrexit, cujus gratia liberati sumus. Nam in revolutione hebdomad
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑmansuros: iuxta illud qd̃ ip̃e
ait ieuangłio In iudiciũ ego in mũ¬
dum hunc uer ut qͥ ñ uident usdeat᷑.
latur: in quẽ qui ñ credid̾it. cadet suꝑ
eum: suꝑ quẽ uͦ cecid̾it cont̾et eñ. quia
illi qui in hoĩe quẽ assumpsit scanda

Expanded text:
 ipse ait in Evangelio: « In judicium enim ego in mundum hunc veni, ut qui non vident videant: latur, in quo qui non crediderit, cadet super eum: super quem vero ceciderit, conteret eum. Quia illi qu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dic̾. Uenit hora et nunc est qũdo
mortui audient uocẽ filii dr et resur¬
gent. In ruinam uenit ilł. quib ip̃e
dic̃. Ego ueniam in noĩe patͥs mei: et
ñ suscepistis me. In resurrectionẽ iłł.
de qͥb alibi dicit. Ego sũ resurrectio
et uita qͥ credit inme: etiam si mortu

Expanded text:
ipse dicit: « Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et resurgent . » In ruinam venit illis, quibus ipse dicit: « Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me . » In resurrectionem illis, de quibus alibi dicit: « Ego sum resurrectio et vita; qui credit in me, etiam si mortu
Abbreviated transcription (Latin):
nos in om̃i benedictione sꝑitali incelesti¬
bus in xp̃o. s ad mariam et ioseph refertͤ
cit diximꝰ. Intellex̾ enm illam om̃i bene¬
dictione eẽ dignissimam que illũ qͥ ẽ
suꝑ omĩa d̃s benedictus inscl̃a exse
mneruit generare. Unde et angłs ait ad
eam. Benedicta tu inmulierib et be¬
nedictus fructꝰ uentͥs tui. Et helisabech.
Beata es que credidisti. Et ip̃a uirgo
de se. Exhoc beatam me dicent: om̃s ge¬
nerationes. Neq ab hac benedictiõe
ioseph extͣneum putauit. qͥ ꝓ mag¬
na scĩtate et sponsus marie uocari et
pat̾ saluatoris meruit appellari: ut
et curam exhib̾et uirgini. et baustus
ẽẽt infantis. Pt̾ hec ꝓph̾at inruinam
et resurrectionẽ multoꝵ uenisse dñm
saluatorẽ. Ut intelliganiꝰ quia xͥ nati¬
uitas ñ credentib ruina. et credentib¬

Expanded text:
nos in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo , » sed ad Mariam et Joseph refertur, ut diximus. Intellexit enim illam omni benedictione esse dignissimam, quae illum, qui est super omnia Deus benedictus in saecula, ex se meruit generare. Unde angelus ait ad eam: « Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . » Et Elizabeth: « Beata es quae credidisti . » Et ipsa virgo de se: « Ex hoc beatam me dicent omnes generationes . » Neque ab hac benedictione Joseph extraneum putavit, qui pro magna sanctitate, et sponsus Mariae vocari, et Pater Salvatoris meruit appellari, ut et curam exhiberet virgini, et bajulus esset infantis. Post haec prophetat in ruinam et resurrectionem multorum venisse Dominum Salvatorem, ut intelligamus quia Christi nativitas, non credentib
Abbreviated transcription (Latin):
nem assumpsit signum fuit: s huic sig¬
no contͣdixerunt manichei negantes
xp̃m uerũ corpꝰ assumpsisse. s ꝑ uirgi¬
nẽ mariam uelut aqͣm ꝑfistulam tran¬
sisse. Qd̾ ueram anmam ꝓ nr̃a redẽpu¬
one suscepit signum fuit: s huic sig¬
no contradixert̃ apposlinariste negan¬

Expanded text:
erit, signum fuit, sed huic signo contradixerunt Manichaei, negantes Christum verum corpus assumpsisse, sed per virginem Mariam velut aquam per fistulam transisse. Quod vero animam pro nostra redemptione suscepit, signum fuit, sed huic signo contradixerunt Donatistae ha
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾mus socii passionũ eriimis et cõsolati¬
oms: et si compatim᷑ et conregnabims.
Qd̾ gaudium nemo tollet a nob̃: quia nł¬
la uarietas. nulla tͥsticia nullus met̾ mor¬
tis inet̾na leticia inuenire pot̾ant. Sicut

Expanded text:
mus socii passionum, erimus et consolationis: et si compatimur, et conregnabimus . » Quod gaudium nemo tollet a vobis, quia nulla varietas, nulla tristitia, nullus metus mortis in aeterna laetitia inveniri poterit; sed,
Abbreviated transcription (Latin):
er abscondit infarine sata tͥa donͨ fer¬
mentaiet᷑ totum: qr ecclia doctͥnam
sci euangelii in tͥb ꝑtib mundi sem¬
nauit. asia. affrica. europa donec fer¬
mentaret᷑ totum: so est donͨ totũ genꝰ
humanũ p̾dicationẽ xp̃i audiret. De
qua etiam ꝑ salomonẽ dr᷑. Mulierẽ for¬
tẽ qͥs inuemiet : ꝓcul et deultimis fini¬
bus p̾cium eiꝰ. Confidit in ea cor uir
sui: et spoliis ñ indigebit. In cuiꝰ typo
⁊ figura regina salba afinib t̾re ue¬
uit inierłm: audire sapĩam salomo¬
nis. S hec mulier cum parturit tͥsti¬
ciam habet quia uenit hora eiꝰ: quia

Expanded text:
donec fermentaretur totum , » quia Ecclesia doctrinam sancti Evangelii in tribus partibus mundi seminavit, Asia, Africa, Europa, donec fermentaretur totum, id est donec totum genus humanum praedicationem Christi audiret. De qua etiam per Salomonem dicitur: « Mulierem fortem quis inveniet? procul et de ultimis finibus pretium ejus: confidit in ea cor viri sui, et spoliis non indigebit . » In cujus typo vel figura regina Saba a finibus terrae venit in Jerusalem audire sapientiam Salomonis. Sed haec mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
cia: etiã ꝑ psalmstam dr̃. Exultabũt
sc̃ĩ ingła: letabunt᷑ incubilib suis. Ex¬
ibi erit seciitas: ut etram morti insultẽt
dicentes. Nbi est mors aculeus tuus. Ubi
est contencio tua. Ubi est sumina uita.
imago mortis ñ erit ulla: quiaqͥ minc
pugnant incertamine. tunc coronabũ¬
tur iniemun̾atione. Recte añ homo natꝰ
immundum dicit᷑. cum aĩa fideł ad fut᷑am
utitã transit: qi sic̃ consulta narratio¬
quando de erampna p̃sentis ite ad bea¬
tam uitã transire m̾etur. Unde mos ec¬
clesiasticꝰ obtinurt: ut dies beatoꝵ mͣr¬
tirum sine confessoꝵ qͥb de hac inta mi¬
grauerunt: ñ funebria s natalitia uo¬
cemus: qr tunc felicius iu̾e ceꝑunt:
cũ ꝑ mortis unibram ad uitam et̾nam
lib ꝓmittit dicens. Qui credit in me
Itia aũ natiuitas multo felicior est ista.
qͥa pͥma natiuitate t̾ris nascim᷑ moritiͦ:
scd̾a uͦ celo renascimꝰ sine fine incturi. ca¬
nentes cũ psalmista. Melior est dies una

Expanded text:
Psalmistam dicitur: « Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus sibi erit securitas, ut etiam morti insultent, dicentes: Ubi est mors aculeus tuus? Ubi est contentio tua? Ubi est summa vita, imago mortis erit nulla: quia qui nunc pugnant in certamine, tunc coronabuntur in remuneratione. Recte autem homo natus in mundo dicitur, cum anima fidelis ad futuram vitam transit: quia sicut consueta narratioquando de aerumna praesentis vitae ad beatam vitam transire meretur. Unde mos ecclesiasticus obtinuit ut dies beatorum martyrum sive confessorum, quibus de hac vita migraverunt, non funebria, sed natalitia vocemus: quia tunc felicius vivere coeperunt, cum per mortis umbram ad vitam aeternam libus promittit, dicens: « Qui credit in me, Illa autem nativitas multo felicior est ista, quia prima nativitate terris nascimur morituri, secunda vero coelo nascimur sine fine victuri, canentes cum Psalmista: « Melior est dies una
Abbreviated transcription (Latin):
Et ip̃i adorantes regressi sunt inierłm
cũ gaudio magno: et erant semꝑ intẽplo
laudantes et benedicentes dm̃. Querit
aũ quare dicat et gaudium nr̃m nemo
qr gandium qd̃ de enus resurrectione
⁊ ascensione ꝑceꝑunt. nulla tͥsticia. nul¬
la ꝑsecutio. nulla angustia ab eis aufer¬
re potiit. qͥn potius ut scͥpt᷑a refert. ibãt
gaudentes a conspectu concilii dicenteᷤ
cdignos se eẽ ꝓ noĩe ihu contumelias pa¬
ti. Unde et unus eoꝵ gratulabundus aie¬
bat. Om̃e gaudium existimate fr̃s cũ
in uarias tẽptationes incid̾itis: scienteᷤ
qi tͥbulatio pacienciã oꝑat᷑. paciencia

Expanded text:
i sunt in Jerusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . » Quaeritur autem quare dicat: « Et gaudium vestrum nemo quia gaudium quod de ejus resurrectione et ascensione perceperunt, nulla tristitia, nulla persecutio, nulla angustia ab eis auferre potuit, quin potius ut Scriptura refert ibant gaudentes a conspectu concilii, dicentes « dignos se esse pro nomine Jesu contumelias pati . » Unde et unus eorum gratulabundus aiebat: « Omne gaudium existimate, fratres, cum in varias tribulationes incideritis, scientes quia tribulatio patienti
Abbreviated transcription (Latin):
plebit᷑ iisu. Tunc gͦ reproboꝵ leticia in
tͥsticiam u̾tetur: quando cũ post uniu̾¬
sale iuditiũ uiderint scõs ingła corona¬
ri. et se intartarũ p̾cipitari: et incipiẽt
lugere dicentes Isti sunt qͦs aliqͣndo ha¬
buimꝰ indensum et in similitudinem
imꝓꝑii. Nos insensati uita illoꝵ esti¬
mabamꝰ insaniam: et finẽ illoꝵ sine ho¬
nore. Qnomiͦ nc̃ int̾ filios dli reputati st̾:
et int̾ sc̃os sors illoꝵ est. S qͥa discipulz
ñdum erant capaces ad supͣdicta intel¬
ligenda uoluit dñs ex reb t̾renis dare
similitudinẽ ad eoꝵ tͥsticiam consolan¬
cens. Mulier cum ꝑturit tͥsticiã habet:¬

Expanded text:
nim reproborum laetitia in tristitiam vertitur, quando cum post universale judicium viderint sanctos in gloria coronari, et se in Tartarum praecipitari. Et incipient lugere, dicentes: « Isti sunt quos aliquando habuimus in derisum et in similitudinem improperii: nos insensati, vitam illone honore. Quomodo nunc inter filios Dei sunt computati, et inter sanctos fors illorum est? » Sed quia discipuli nondum erant capaces ad supradicta intelligenda, volens Dominus ex rebus terrenis dare similitudinem, et ad eorum tristitiam consolancens: « Mulier cum parit, t
Abbreviated transcription (Latin):
tis uos. In cõualle namq lacͥmaꝵ. positi
sarcina pcc̃oꝵ grauati ñ solũ ꝓ remittẽ¬
dis pcc̃̾is deflent. s etiam ꝓ expectatioe
et̾ne inte cotidie gemunt dicentes cũ
psalmista. Lauabo ꝑsingł̃as noctes loc
rigabo. Et it̾m. Cibabis nos pane lacͥ¬

Expanded text:
 » In convalle namque lacrymarum positi, sarcina peccatorum gravati, non solum pro remittendis peccatis deflent, sed etiam pro exspectatione aeternae vitae quotidie gemunt, dicentes cum Psalmista: « Lavabo per singulas noctes , iterum: « Cibabis nos pane lacr
Abbreviated transcription (Latin):
enim unde ceciderunt. et consid̾ant ubi
głam iustoꝵ ante m̃tis ocłos recolunt¬
in conspectu piissimi iudicis macłas pcc̃oꝵ
fonte abluunt lacͥmarũ: dicentes cũ psal¬
mista. Dñe ante te ẽ omne defid̾ium me¬
um: ⁊ gennitꝰ meus ate ñ est absconditꝰ.

Expanded text:
nsiderant ubi gloriam justorum ante mentis oculos reducunin conspectu piissimi judicis maculas peccatorum fonte abluunt lacrymarum, dicentes cum Psalmista: « Domine, ante te omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ mundi amorẽ recte muncłus no¬
cat᷑. cum cern̾ent eũ crucifigi qͥ gͣnis
erat etiam eis adudendũ existimã¬
tes nom̃ eiꝰ eẽ deletum. S mĩqͥd sẽꝑ
reꝑbi letabunt᷑ et electi contͥstabunt᷑:

Expanded text:
propter mundi amorem recte mundus vocatur, cum cerneret eum crucifigi, qui gravis erat etiam eis ad videndum, existimantes nomen ejus esse deletum. Sed nunquid semper reprobi laetabuntur, et electi contristabuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
est: qm̃ mulier cum parturit cũ mero¬
re et tͥsticia parit. qi ex eo temꝑe qͦ pri¬
me matͥ nr̃e dictum est in dolore pari¬
es filios muliens nat᷑a est cũ merore ⁊
dolore parere. Sꝑitalit mulier hec
mulier scãm significat ecdiam: que nõ
de quo uire canit᷑. Nobit in portis iur
euis: quando sederit cum seniorib t̾re.
⁊ fecunditate ꝓlis: mulieri cõꝑatur.
Hec mulier tot cotidie filios dn parit:
quot fideles ꝑ undam baptismatis et

Expanded text:
est: quoniam mulier cum parit, cum moerore et tristitia parit: quia ex eo tempore, quo primae matri nostrae dictum est: « In dolore paries filios , » mulieris natura est cum moerore et dolore parere. Spiritualiter haec mulier sanctam significat Ecclesiam, quae non de quo jure canitur. « Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . » Ex fecunditate prolis mulieri comparatur, quia haec mulier tot quotidie filios parit, quot per fideles per undam baptismatis et
Abbreviated transcription (Latin):
debo uos et gaudebit cor ur̃m. et gancdrũ
nr̃m nemo tollet auob̃. Acsi dic̾et. Sic̃
mulier cũ ꝑturit tͥsticiam habet: sic uoᷤᷤ
de mea passione contͥstabimini. Etsicut
mulier nato puero gaudet. sic uos mea
resurrectio lecificabit. E qͥd est qd̾ ait.
Iterum autẽ indebo uos: Numqͥd alicͦ
int̾uallo temporis ab enis insione abscõ¬
dent se cuiꝰ ocłis nuda et ⁊ aꝑta sunt oĩa:
Non. S qd̾ att uidebo uos tale est ac si

Expanded text:
et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. » Ac si diceret: Sicut mulier, cum parit, tristitiam habet, sic et vos de mea passione contristabimini: et sicut mulier nato puero gaudet, sic vos mea resurrectio laetificabit. Sed quid est quod ait: « Iterum autem videbo vos? » Nunquid aliquo intervallo temporis ab ejus visione abscondimur, cujus oculis nuda et aperta sunt omnia? non; sed quod ait: « Videbo vos, » tale est ac si
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a u̾tet᷑ in gaudium. sic apłs specialit̾
nocte hoc discipłis lognebat᷑ modicum
erat quo eñ insim ñ erant. qm̃ in ip̃a
nocte comp̾hensus et incrastino crici¬
fixiis insepulcro est collocatꝰ. et tunc
ceperunt eum ñ indere. Nocte ũ acdie
sequenti in sepulcro qmescen̾s mane
pͥma salb̾i refurtexit: et discipłiliami
modo dies inmuttis argum̃tis eis appa¬
rens: quadragesimo die illis indentib
incelum ascendit. unde et subdit᷑. qr
uado ad pĩem: qd̾ ñ de diuinitate led
de humanitate loqͥt᷑. Iterũ sedicit ire

Expanded text:
rtetur in gaudium, » sic apostolis specialiter nocte, haec discipulis loquebatur, modicum erat quo eum visuri non erant, quoniam ipsa nocte comprehensus, et in crastino crucifixus, in sepulcro est colcollocatus, et tunc coeperunt eum non videre. Nocte vero ac die sequenti sepulcro quiescens, mane prima sabbati resurrexit, et discipulis janmodo dies in multis argumentis eis apparens, quadragesimo die illis videntibus in coelum ascendit. Unde et subditur: « Quia vado ad Patrem. » Quod non de divinitate, sed de hum
Abbreviated transcription (Latin):
solum ꝓ suns s etiam aliqͦciens ꝓ alienis
scĩ defsent peccatis cũ eos inreuocabiliter
ineisdẽ ꝑsist̾e undent: sic̃ faciebat paulꝰ
apłs qui dicebat. Lugeo multos ex his
qui ante peccauert̃: et ñ egerunt pemi¬
tẽciam. suꝑ impudiciciis quas gesser̃t.¬
At uͦ mundus gaudet. soẽ mundi ama

Expanded text:
solum pro suis, sed etiam aliquoties pro alienis sancti deflent peccatis, cum eos irrevocabiliter in eis persistere vident, sicut faciebat Paulus apostolus, qui dicebat: « Lugeo multos ex his qui antea peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super impudicitiis quas gesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
eos de angustia qmͣ de eis passione su¬
stinuerant lib̾anit. Siune c̾te qd̃ a¬
it: uidebo uos: taleẽ acsi dic̾et per
Sͦpicam locutionẽ uid̾e uos faciam. ui¬
dere em̃ ads dr̃ quando ut nos udeamꝰ
illuminat: sic̾ et cognosc̾e
dr̃ qnͣdo ut cognoscanius facit. uelut
ip̃e ait abrahe. Nunc cognoui qd̾ time¬
as añm: id est cognosc̾e te feci. Qd̃ autẽ
ait et gaudebit cor ur̃m: dat intelligi qi
gauisũ est cor discipłoꝵ qd̃ de eĩ passione
fu̾at contͥstatum qñdo eum amortuis re¬
surrexisse uiderunt. Et ad hucub̾ior gan¬
dio sunt iocundati: qnͣdo hoĩem dõ cõiunc¬

Expanded text:
eos de angustiis quas de ejus passione sustinuerant, liberavit. Sive certe quod ait: « Videbo vos » tale est ac si diceret per tropicam locutionem: Videre vos faciam. Videre enim Deus dicitur, quando ut nos videamus illuminat, sicut et cognoscere dicitur, quando ut cognoscamus facit, velut ipse ait Abrahae. « Nunc cognovi quod timeas Deum , » id est, cognoscere te feci. Quod autem ait: « Et gaudebit cor vestrum » datur intelligi, quia gavisum est cor discipulorum, quod de ejus passione fuerat contristatum, quando eum a mortuis resurrexisse viderunt. Et adhuc uberiori gaudio sunt jucundati, quando hominem Deo conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ ꝑ humanitatẽ mansit cũ cdisci¬
put᷑ ꝑ dnimitatẽ: sic̃ ip̃e alibi dicit.
uenire quippe et redire humanitatis est:
man̾e et ẽẽ diuinitatis. Qd̃ facile illoꝵ
intellectin patet: qui inuno mediatore
di et hominũ utramq nat᷑am diuinã
scilicet et humanã confitent᷑. Et̃bene ad
patrẽ ire dicit᷑: quia qmͣ dii cũ discipł̃is
cõu̾satꝰ simili caine indutꝰ qua et isl
potuit. simul cum illis. comprehencl
ligari. flagellari. somno grauari. fati¬
gari. cnicifigi ⁊ mori: et his similia ad
humanitatẽ ꝑtinencia pati. S post
resurrectionẽ abiecta carnis mortali¬
tate. ita apatre clarificatꝰ et impassibił
atq inmortał factus est. ut nullũ iã
hoꝵ paciat᷑. De qͦ ꝑ paulum dr᷑. Et si

Expanded text:
t cum discipulis per divinitatem, sicut alibi dicit: « Venire quippe et redire humanitatis est: manere et esse divinitatis. Quod facile illorum intellectui patet, qui in uno Mediatore Dei et hominum utramque naturam, divinam scilicet et humanam, confitentur. Et bene ad Patrem ire dicitur, quia quandiu cum discipulis conversatus est, simili carne indutus, qua et illi, potuit simul cum illis comprehendi, ligari, flagellari, somno gravari, fatigari, crucifigi et mori, et his similia ad humanitatem pertinentia pati; sed post resurrectionem, abjecta carnis mortalitate, ita a Patre clarificatus est, et impassibilis atque immortalis factus, ut nullum jam horum patiatur. De quo per Paulum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
intͥsticiam u̾titur: quando sic̃ ait beatꝰ
iob. ducunt in bonis dies suos. et inpũc¬
to ad inferna descencdunt. Qub cdñs ait
in euangelio. ue qui ridetis mine: qma
plorabitis. Quib etiã ꝑ ꝓph̾am imꝓpe¬
rat dicens. Ecce serui mei letabuntur:
uos autẽ confundemini. Ec̃ce serm mei
exultabunt in lericia: uos aũ clamabi¬
tis predolore cordis. ⁊ p̾ contͥcione sp̃s uñ¬

Expanded text:
in tristitiam vertitur, quia sicut ait beatus Job: « Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt , » quibus Dominus ait in Evangelio: « Vae qui ridetis, quia plorabitis , » quibus etiam per prophetam improperat, dicens: « Ecce servi mei laetabuntur, vos autem confundemini. Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos clamabitis prae dolore cordis, et prae contritione sp
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum istud absconditum ab eis: et
ñ intelligebant que dicebant᷑. Qre:
quia quẽ pati ñ obtabant: ut pati
s pium magistrum humilit̾ int̾ro¬
gare disposuert̃: ille qui cordis scru¬
tator eoꝵ cogitationes p̾uemens an¬
teqmͣ int̾rogaret᷑ responclit: ut qui
inmultis se dm̃ eẽ ostenderat. etiam¬
et incordium inspectione se dm̃ ẽẽ
ti cogitationes meas delonge. Et it̾m.
Cogitatio hoĩs: confitebit᷑. et salomõ.¬

Expanded text:
bum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur. » Quare? quia quem pati non optabant ut pati pterunt, sed pium magistrum humiliter interrogare disposuerunt, ille, qui cordis est scrutator, eorum cogitationes praeveniens, antequam interrogaretur, respondit, ut qui in multis se Deum esse ostendit, etiam in cordium inspectione se eum esse ti cogitationes meas de longe ; » et iterum: « Cogitatio hominis confitebitur t
Abbreviated transcription (Latin):
tui uident dñe. Et rursus. Hõ uidet in
facie: ds aũ in corde. Siue dogitatiões
eor p̾uenire uoluit. ut oftende̾t eis ñ
debere dubitare ex eius ꝓmissiomibus:
qne tam facile oculta suaꝵ cogitatio¬
nii indebant dinosce̾. Unde et sub ditur.
Cognouit aũ ih̾c quia uolebant eũ
int̾rogare: et doxit eis. De hoc qͣritis
int̾ uos qr dixi modicũ et ñ indebitis
me. et it̾m modicũ et uidebitis me: Ac
si dic̾e̾t. Si hoc uos contͣbat. et ur̃as
mentes sollicitat. qi dixi modicũ etñ¬
me: ad huc audite. Am̃ am̃ dico uob̃
qi plorabitis et flebitis uos mundus
autẽ gaudebit uos añ contͥstabun¬
ni s tͥsticia ur̃a u̾tet᷑ ingaudium. fle¬
bant et enim amatores xp̃i cũ eum
quẽ sineculpa in mundo conu̾sari cons¬
pexerant quasi reum comp̾hendi. liga¬
ri. flagellar. atq crucifigi usderunt:
neq enĩ sine gram dolore uel fletu eiꝰ
mortẽ usdere pot̾ant. cuiꝰ uitã minio

Expanded text:
ursus: « Homo videt in facie, Deus autem in corde. » Sive cogitationes eorum praevenire voluit, ut ostenderet eos non debere dubitare ex ejus promissionibus, quem tam facile occulta suarum cogitationum videbant dignoscere. Unde et subditur: « Cognovit autem Jesus quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos quia dixi: Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. » Ac si diceret: Si hoc vos conturbat, et vestras mentes sollicitat quia dixi: Modicum me, adhuc audite: « Amen, amen dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. » Flebant enim amatores Christi, cum eum quem sine culpa in mundo conversari conspexerant, quasi reum comprehendi, ligari, flagellari, atque crucifigi viderunt. Neque enim sine gravi dolore vel fletu ejus mor
Abbreviated transcription (Latin):
nommꝰ. Et it̾m petrꝰ. Xp̾c resurgens a
ñ dñabit᷑. Et̃ quia pie m̃tes discipłoꝵ
gͣm teclio et dolore ferre ñ pot̾ant: ma¬
infestat᷑ cum subnngit᷑. Dixerunt gͦ
discipłi ens ad iuicẽ. Quid est hoc qd̾
dicit nobis mocdicũ ⁊ ñ indebitis me. ⁊

Expanded text:
 resurgens ex , » etc. Et quia piae mentes discipulorum, gravi taedio et dolore ferre non poterant, manifestatur cum subjungitur: « Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem: Quid est hoc quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ solũ alii ex maria post eũ nati ñ st̃:
s qr ante eum nuslus. Qd̃ aũsubum¬
cdi filio in hoĩe que assumpsit datũ est
grãm ad mensurã accepit. ut puri ho¬
mines: s factus hõ plenus gr̾e fuit sit

Expanded text:
um nati non sunt, sed quia ante eum nullus. Quod autem subjunDei Filio in homine quem assumpsit datum est gratiam ad mensuram accepit ut puri homines, sed factus homo plenus gratia fuit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
S alibi ut diximꝰ ꝑ solam ammã.
alibi ꝑ solam carnem: totꝰ hõ signi¬
ficat᷑. Ita ergo et in hoc loco cũ dicit.
qmͣ d̾s hõ fc̃̾s est ex aĩa rationali ut
diximꝰ et carne. fuerunt enĩ ñ nulli
h̾etici: qͥ dixerunt dñm carnẽ absq
amua suscepisse. Si eni qd̾ minꝰ ẽ
fecit: utiq et qd̃ maius est suscepit.
Qui eñi ꝓ lib̾andis aĩab carnẽ susce¬
pit: sine dubio humanã aiãm habu¬
it. de qͣ ipse loqͥt᷑. Potestatẽ habeo po¬
nendi aiãm meã: et it̾m sum̃di eam.
Et it̾m. Tristis est anima mea usq

Expanded text:
sed alibi, ut diximus, per solam animam, sed alibi, ut diximus, per solam animam, alibi per solam carnem totus homo significatur. Ita ergo et hoc in loco, cum dicit: « quam Deus homo factus est ex anima rationali, ut diximus, et carne. Fuerunt enim nonnulli haeretici qui dixerunt Dominum carnem absque anima suscepisse. Si enim quod minus est fecit, utique et quod majus est suscepit. Qui enim pro liberandis animabus carnem suscepit, sine dubio humanam animam suscepit. De qua ipse loquitur: « Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . » Et it
Abbreviated transcription (Latin):
optionẽ filii di fieri possent illud uer¬
bũ qd erat inpͥncipio ds apd̃ deũ
illud in qmͣ u̾bũ fcm̃ est caro. id est
d̾s fẽs est hõ. ñ tam̃ in carnẽ conu̾sus.
assumens qd̃ ñ erat. nec desinens ẽẽ
qd̾ erat. ꝑ manens ds: fĩs est homo.
Qui cuncta fec̾ informa di id ẽ cũ
eẽt ds fc̃s est informa serui. fact ẽ qui
fec̾at: ut inueniret᷑ qui ꝑierat. S cũ
dicit. u̾bum caro fcm est: carnis noĩe
ꝑfectũ hoĩem significat. qui constat ex
anima rationali et carne. Usus nã cͥs
sacre scͥpture est aliqͣndo ꝑ solam aĩam.
aliqñdo ꝑsolam carnẽ totũ hoĩem sig¬
nficare. Anime noĩe. totꝰ hõ signifi¬
catur: sic̃ scͥptũ est. Descendit iacob ĩ
egiptũ: inaĩab septuagintã. Iterũ
carnis noĩe totꝰ hõ significat᷑. sic̃ scͥptũ
est in ꝓpħa. Et uidebit om̃is caro: sa¬
lutare di. Non em̃ anime sine corꝑib
in egiptum descenderunt: nec caro
sine auima salutare di uid̾e pot̾it.

Expanded text:
optionem filii Dei fieri possent, illud Verbum quod erat in principio, Deus apud Deum, illud, inquam, Verbum factum est caro, id est Deus factus est homo, non tamen in carne conversus, assumens quod non erat, nec desinens esse quod erat, permanens Deus, factus est homo. Qui cuncta fecit in forma Dei, id est, cum esset Deus, factus est in forma servi, factus est qui fecerat, ut inveniretur qui perierat. Sed cum dicit: « Verbum caro factum est, » carnis nomine perfectum hominem significat, qui constat ex anima rationali et carne. Usus namque Scripturae est aliquando per solam animam, aliquando per solam carnem totum hominem significare. Animae nomine totus homo significatur, sicut scriptum est: « Descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuagintptum est in Propheta: « Et videbit omnis caro salutare Dei . » Non enim animae sine corporibus in Aegyptum descenderunt, nec caro sine anima salutare Dei videre poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dñ appellant᷑. Non considerantes
quia fis inscͥptis uariis in ocdis uocant᷑
Auquando enĩ natura fr̃s dicunt᷑. ali¬
quando cognatione aliqnͣdo gente.
anquando etiam dilectione. Natura
sic̃ cain ⁊ abel. esan et iacob. petrꝰ et an¬
dreas. Cograͣtione ut abraham et
loth. iuxta qd ip̃e abraham ait. Ne
qͤso sit iurgiũ int̾ me et te et inter
pastores meos et pastores tuos: fr̃s
meus es gratis seruies mͥ: Gentesic̾¬
om̃s uidei fr̃s dicti sunt: dicente ip̃o
latore legis moy se. Si constituendo cd̃¬
stitueris suꝑ te regẽ: non habebis potes¬
tatẽ alieue gentis constituere s eum
qui misit frat̾ tuus so est de gente t̾ua.

Expanded text:
fratres Domini appellantur, non considerantes fratres Domini appellantur, non considerantes quia fratres in Scripturis variis modis vocantur. Aliquando enim natura fratres dicuntur, aliquando cognatione, aliquando gente, aliquando etiam dilectione. Natura, sicut Cain et Abel, Esau et Jacob, Petrus et Andreas. Cognatione, ut Abraham et Lot, juxta quod ipse Abraham ait: « Ne, so, sit jurgium inter me et te, et pastores meos, et pastores tuos, fratres meus es, gratis servies miomnes Judaei fratres dicti sunt, dicente ipso latore legis Moyse: Si constituendo constitueris super te regem, non habebis potestatem aliae gentis hominem constituere, sed eum qui sit frater tuus, id est de gente tua. D
Abbreviated transcription (Latin):
dientes desuꝑ uocem patͥs intonantẽ.
hic ẽ filius m̃s dilectus in qͦ michi be¬
ne cõplacuit. De qͥb unus fuit iste io¬
hannes cui talia reuelata sunt. et per
quẽ talia signa monstrata sunt: que
nullus poss fac̾e. nͥ qui imigenitus pa¬
tris eẽt. Nam et post resurrectionẽ sp̾̃c
sc̾s eosdẽ discipulos obumbrare atq
replere dignatus est. ut ꝑ hec et uige¬
nitũ cli cognoscerent filiũ. et ex matre pu¬
mogenitum. S hec est differentia inter
unigenitũ et pͥmogenitũ: qr ñ om̃s pu¬
mogeniti unigeniti. s om̃s unigenti
pͥmogeniti uocant᷑. primogenitũ eñi
dicimus ñ solũ qũe alii secunt᷑. s etiã
qũe nullus p̾cedit. Ex eo aũ qd̃ enan¬
gelista lucas ait. donec peꝑit filiũ fuũ
pͥmogenitũ: occasionẽ trahete uolu¬
erunt ħetici beate marie uirginitatẽ
infamare cupientes. dixerunt q cã
alios filios post dñm ex ioseph habu¬
isse. ⁊ ip̃os eẽ uoluert̃ qͥ in euanglio

Expanded text:
ntes desuper vocem Patris intonantem: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . » De quibus unus fuit iste Joannes, de quo talia revelata sunt, et per quem talia signa sunt monstrata, quae nullus facere posset, nisi qui Unigenitus Patris esset. Nam et post resurrectionem Spiritus sanctus eosdem discipulos obumbrare atque replere dignatus est, ut per haec et unigenitum Dei cognoscerent Filium, et ex matre primogenitum. Sed est differentia inter unigenitum et primogenitum, quia non omnes primogeniti unigeniti, sed omnes unigeniti primogeniti vocantur. Primogenitum enim dicimus, non solum quem alii sequuntur, sed etiam quem nullus praecedit. Ex eo autem quod evangelista Matthaeus ait: « Donec peperit filium suum primogenitum , » occasionem trahere voluerunt haeretici, beatae Mariae virginitatem infamare cupientes. Dixerunt enim eam alios filios post Dominum ex Joseph habuisse, et ipsos esse voluerunt qui in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. Quia quẽ ante incarnationẽ
uidere ñ pot̾ant. uidert̃ post qmͣ u̾bũ
caro fc̃m est. Głam igitur d̃i latentis
in hoĩe illi specialit̾ uider̃t. qui eum
miracłis choruscantẽ conspic̾e meru¬

Expanded text:
quia quam ante incarnationem videre non poterant, videre postquam Verbum caro factum est. Gloriam igitur Dei latentis in homine, illi specialiter viderunt, qui eum miraculis coruscantem conspicere meru
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satꝰ est̃. uel alit̾ habitauit in nob̃̾:
ut habitaremꝰ in ip̃o. Habitat in nobis
ꝓtegendo: habitamꝰ et nos in ip̃o. ut ꝓ¬
tegam᷑ ab illo. Ut aũ int̾ nos habitare
poss cum eẽt informa di ũ rapinã ar¬
bitratꝰ est ẽẽ se eqͣlem deo s semet ip̃m

Expanded text:
conversatus est. Vel aliter, « habitavit in nobis, » ut habitaremus in ipso, habitat in nobis protegendo, habitamus et nos in ipso ut protegamur ab illo. Ut autem inter nos habitare posset, « cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, se
Abbreviated transcription (Latin):
do erat: ostendit ꝑ diuinitatẽ eũ
ubiq ẽẽ p̾sentẽ quia nullo concludit᷑
loco uel exludit᷑. s ip̃e est suꝑior et
ip̃e inferior: ip̃e interior. et ip̃e exte¬
rior Igit᷑ in mundo erat: so est in orbe
t̾raꝵ. Quidam tam̃: in mundo. so est¬
in sc̃is hõib exponunt. Mundus ꝑ
ip̃m fc̾s est: qi om̃is creatura ꝑ ip̃m
⁊ ab ip̃o fcã est ex nichilo. Et mundus
eum ñ cognouit: id ẽ mundi amatoreᷤ.
Recte enim muncdi amatores mundꝰ¬

Expanded text:
do erat, » ostendit per divinitatem eum do erat, » ostendit per divinitatem eum ubique esse praesentem: quia nullo concluditur loco, vel excluditur, sed ipse est superior et ipse inferior, ipse interior et ipse exterior. Legitur « in mundo erat, » id est in orbe terrarum. Quidam tamen « in mundo, » in sanctis hominibus exponunt. « Mundus per ipsum factus est, » quia omnis creatura per ipsum et ab ipso facta est ex nihilo. « Et mundus eum non cognovit, » id est, mundi amatores. Recte enim mundi amatores mund
Abbreviated transcription (Latin):
ue sꝑitali grã sine nat᷑ali ingenio illu¬
minent᷑. om̃s tam̃ ab illo possunt illu¬
minari a qͦ procedit om̃is sapĩa. et cũ
quo fuit semꝑ et est ante euũ. In mũ¬
doerat et mundus ꝑ ip̃m fc̃s est. et mũ¬
dus eum ñ cognouit. Hic manifeste
enangłista in mundi uocabulo: tres
differencias ostendit. Auqnͣdo enĩ
mundi noĩe sc̃ĩ significantur. aliqͣn¬
do situs orb̾ t̾raꝵ. aliqͣndo mundi a¬
matores. Qd̃ gͦ ait. in mundo erat.
ad scõs ꝑtinet: de quib alibi ddicit.
Non uenit filius hõĩs ut ꝑdat mun¬
dũ: s ut saluetur mundus ꝑ ip̃m.
reconcilians sibi. Qd̃ uͦ subiungit. et
mundus ꝑ ip̃m fc̃s est: ad sitũ ꝑtinet
orb̾ t̾rarũ: iuxta illud qd̾ dñs ait meuͣngłie
discipulis Eũntes in mundũ uniu̾sũ.
Qd̃ aũ infert. et mund̃ eum ñ cogno¬
uit: ad mundi ꝑtinet amatores. de
qͥb alibi dñs ait. Pat̾ iuste: mundꝰ
te ñ cognouit. In eo uͦ qd̾ ait. In mũ¬

Expanded text:
ne spirituali gratia, sive naturali ingenio illuminentur homines, tantum ab illo possunt illuminari a quo procedit omnis sapientia, cum quo fuit semper et est ante aevum. « In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. » Hic manifeste evangelista in mundi vocabulo tres differentias ostendit. Aliquando enim mundi nomine sancti significantur, aliquando situs orbis terrarum, aliquando mundi amatores. Quod ergo ait: « In mundo erat » ad sanctos pertinet, de quibus alibi Dominus dicit: « Non venit Filius hominis ut perderet mundum, sed ut salvetur mundreconcilians sibi . » Quod vero subjungit: « Et mundus per ipsum factus est, » ad situm pertinet orbis terrarum, juxta illud quod Dominus ait in Evangelio discipulis: « Euntes in mundum universum. » Quod autem infert: « et mundus eum non cognovit, » ad mundi pertinet amatores. De quibus alibi Dominus ait: Pater juste, mundus te non cognovit. In eo vero quod ait: « In mun