comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ExBUoꝯ domini quod factũ
est ad osee filium beeri. indie¬
bus ozie. ioatham. achaz
et ezechie regum iuda: et
in dieb ieroboam filii ioasrgis

Expanded text:
erbum domini quod factum est ad Osee filium Deeri in diebus Ozię, Ioathan, Achaz et Ezechię regum Iuda et in diebus Iheroboam filii Ioas regis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs. Et dixistis. In quo di¬
lexisti nose Nonne frat̾ erat esau iacobdicit dñs:
et dilexi iacob esau autem odio habui: Et
posui seir montes eius in solitudinẽ: et here¬
ditatem eius in dracones deserti. Quod si
dixent idumea. destructi sumꝰ: sed reu̾ten¬
tes edificabimus que destructa sunt: Hec
dicit dñs exercituũ. Isti edificabunt: et ego
destruam. Et uocabuntur termini impie¬
tatis: & popłs cui iratus est dñs usq inet̾¬
num. Et oculi ur̃i uidebunt: & uos di¬
cetis magnificetur dñs suꝑ t̾minum isrł.
filius honorat patrem: & seruus dñm

Expanded text:
icit Dominus, et dixistis: In quo dilexisti nos? Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus, et dilexi Jacob, Esau autem odio habui? Et posui Seir montes ejus in solitudinem, et haereditatem ejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: Destructi sumus, sed revertentes aedificabimus, quae destructa sunt: Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam: et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum. Et oculi vestri videbunt: et vos dicetis: Magnificetur Dominus super terminum Israel. Filius honorat patrem, et servu
Abbreviated transcription (Latin):
labiis eius. Inpace et in equitate ambula¬
uit mecum: & multos auercit ab iniqui¬
tate. Labia enim sacerdotis custo diunt
scientiam: et legem requirent exore eiuis:
quia angłs dñi exercituum est. Uos autẽ
recessistis deuia: et scandalizastis plu-¬
nmos in lege: irritum fecistis pactum
leui dicit dñs exercituũ ꝓpter quod et ego
dedi uos contemptibiles & humiles omnib
popłis sicut non seruastis uias meas: & acce¬
pistis faciem in lege. Dum quid ñ pat̾ unꝰ

Expanded text:
labiis ejus: In pace et in aequitate ambulalabiis ejus: In pace et in aequitate ambulavit mecum, et multos avertit ab iniquitate. Labia enim sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus: quia angelus Domini exercituum estrecessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege. Irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Propter quod et ego dedi vos contemptibiles et humiles omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. » Ac si aperte
Abbreviated transcription (Latin):
contaminata ẽ : et quod suꝑ ponit᷑ contep¬
tibile ẽ. cum igni qui illud deuorat.
Et dixistis. Eoce de labore. Et ex sufflaui
illud dicit dñs exercituũ. Etintulistis de
rapinis claudum et languidũ: et intulistis
munus. Numquid suscipiam illud de manci
ur̃a dicit dñs: Maledictus dolosus qui ħt
ingrege suo masculum et uotum faciens
immolat dño debile: quia rex magnus ego
dicit dñs exercituum : et nom̃ meum horri¬
maledicam benedictionib ur̃is: & male¬
dicam illis qm̃ ñ posuistis suꝑ cor. Ecce
ego ꝓiciam uobis brachium: et disꝑgam
suꝑ uultum ur̃m stercus sollempnitatũ
uraꝵ. et assumet uos secum: et scietis qͥ a
misi ad uos mandatum istud. ut ẽẽt pac¬
tum meum cum leui. dicit dñs exercituũ
Paccum meum fuit cum eo uite et pacis:
⁊dedi ei timorem ÷ et timuit me et afacie
nominis mei pauebat. Lux ueritatis fuit
more eius : & iniquitas ñ est inuenta in

Expanded text:
contaminata est et quod superponitur contempcontaminata est et quod superponitur contemptibile est cum igni qui illud devorat et dixistis ecce de labore et exsuflastis illud dicit Dominus exercituum et intulistis de rapinis claudum et languidum et intulistis munus numquid suscipiam illud de manu vestra dicit Dominus maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum et votuimmolat debile Domino, quia Rex magnus ego, dicit Dominus exercituum, et nomen meum horrimaledicam benedictionibus vestris, et maledicam illis: quoniam non posuistis super cor. Ecce ego projiciam vobis brachium, et dispergam super vultum vestrum stercus solemnitatum vestrarum, et assumet vos secum. Et scietis quia misi ad vos mandatum istud, ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exercituum. Pactum meum fuit cum eo vitae et pacis: et dedi ei timorem, et timuit me, et a facie nominis mei pavebat. Lex veritatis fuit in ore ejus, et iniquitas non est inventa in
Abbreviated transcription (Latin):
Creator et pastor dñs ds̃ duas sibi
assumpsit uirgas: id ẽ. duos populos. Primã
ungam habuit omne scilicet hominum
genus sub noe. quam uocauit decorem:
qͥa niꝑ instaurato post diluuum mun-¬
do: nec dum homines scelerib sorduerant
et nchil iustius quam umu̾sitatis creatorẽ
omnes equaliter uocare: quos generauit
equali conditione. Alteram uocauit funicu¬
lum. eligendo plebem israheliticam sub abra¬
ham : quando enim diuidebat altissimus

Expanded text:
Creator et pastor Dominus Deus duas sibi assumpsit virgas, id est duos populos. Primam virgam habuit, omne simul hominum genus sub Noe, quam vocavit decorem, quia nuper instaurato post diluvium mundo, necdum homines sceleribus sorduerant, et nihil justius quam universitatis creatorem omnes aequaliter vocare, quos generavit aequali conditione; alteram vocavit funiculum, eligendo plebem Israeliticam sub Abraham. « Quando enim dividebat Altissimus
Abbreviated transcription (Latin):
Tres pastores. moysen et aaron mariamq
sororem eoꝵ: debemꝰ acciꝑe. Quoꝵ maria
pͥmo mense qui apud illos uocatur nisan
apud romanos aprilis: mortua est indeser¬
do sin. In eodem mense atq in eodem loco
moy ses et aaron condempnati sunt ne in¬
trarent terram reꝓmissionis: quia non sci¬
ficauerunt dñm ad aquas contradictionis.
Sic quidem succisi sunt tres pastores uno
mense: mana p̾senti morte: moyses & aaron
sententia future mortis. Et contracta est
anima mea in eis id est in dignatione qua¬
dam tediata suꝑ tres illos pastores: quos
p̃posueram gregi meo. Siqi
glorificauerunt me coram filiis isrł: ad
aquas contradictionis. Siuͦ adpopłm hoc
referre uoluermus: erit sensus. Iccnro in¬
dignatus sum quia anima eorum id est ppłi
uariauit in me fluctuando int̾ me et idola:
obcausam in dignatus: dixi. Non pascam
uos. Et ad moysen dixit. Dimitte me: ut de¬
leam eos. Iratus quidem erat: sed ad huc ex¬

Expanded text:
Tres pastores, Moysen, et Aaron, Mariamque sororem eorum debemus accipere, quorum Maria primo mense, qui apud illos vocatur Nisan, apud Romanos Aprilis, mortua est in deserto Sin. In eodem mense, atque in eodem loco, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne intrarent in terram repromissionis, quia non sanctificaverunt Dominum ad Aquas contradictionis. Sicque succisi sunt tres pastores uno mense, Maria praesenti morte, Moyses et Aaron sententia futurae mortis. « Et contracta est anima mea in eis, » id est indignatione quadam taediata est super tres illos pastores, quos praeposueram gregi meo. Siquiglorificaverunt me coram filiis Israel ad aquas contradictionis. Si vero ad populum hoc referre voluerimus, erit sensus: Idcirco indignatus sum, quia anima eorum, id est populi, variavit in me, fluctuando inter me et idola, mobrem indignatus dixi: « Non pascam vos; » et ad Moysen dixit: « Dimitte me ut deleam eos. » Iratus quidem erat, sed adhuc ex
Abbreviated transcription (Latin):
& quadrigas: id est scelera in quib quasi
triumpbans gloriabaris. & dispdam ciuitates
ture tue : id est confidentiam quam int̾re¬
nis oꝑib habebas. et cum cam qui pͥmus
edi ficauit ciuitatem interra spẽtuã poneba
Et auferam omnes munitiones tt̃as: diui¬
tias scilicet et pompas scłi: rethorum ta¬
cundiam: dialeticoꝵ sophismata. Et aufe¬
ram maleficia demanti tua: et diuina
decipiebas: non erunt inte. Siue diuinati¬
ones uocat imꝑitorum doctrinas: qui
uolunt docere que nesciunt: et quasi ea
que sunt incerta diuinant:⁊ docẽt ꝓcertis
Et pire faciam sculptilia tua: idẽ om̃s
falsas psumptiones et ꝑu̾sa dognrata. et
euellam lucos tuos demedio tui: id est
false religionis et obseruationis supsticio¬
nem. Unle et in lege ꝓhibetur plantan
lucuᷤ in domo dm̃. et ciuitates male con¬
structas: quas paulo ante ciuitates dire¬
rat terre: minatur quod conterat atq
recipe toluerunt. faciam ultionem¬

Expanded text:
et quadrigas, id est, scelera, in quibus quasi triumphans gloriabaris. Et disperdam civitates terrae tuae, id est, confidentiam, quam in terrenis opibus habebas, et cum Cain qui primus aedificavit civitatem in terra, spem tuam ponebas. Et auferam omnes munitiones tuas, devia scilicet et pompas saeculi, rhetorum facundiam, dialecticorum sophismata; « et auferam maleficia de manu tua, et divinatdecipiebas. « Non erunt in te; » sive divinationem vocat imperitorum doctrinas, qui volunt docere quae nesciunt, et quasi ea quae sunt incerta divinant et docent pro certis. « Et perire faciam sculptilia tua, » id est, omnes falsas praesumptiones et perversa dogmata. « Et statuas tuas de medio tui, etfalsae religionis et observationis superstitionem. Unde et in lege prohibetur plantari lucus in templo Domini. Et civitates male constructas, quas paulo ante civitates terrae dixerat, minatur quod conterat atque recipere noluerunt, faciam
Abbreviated transcription (Latin):
Maledixit deus sceptris eius. id est impii: regno
et potestati eius. Impium autẽ scdm̃ suꝑioris
ram nabuchodonosor uel generalit̾ omnem
populi dei adu̾sarium seu ipsum diabolum
possumus acciꝑe. Dequo ad huc sequit᷑. Ca¬
piti bellatorum eius subaudis maledixisti
Non solum inquit sceptris eius. sed etiam
ipsi capiti quod ꝑcusseras maledixisti. Cap̃
autem bellatoꝵ est diabolus & ꝑsecutores
eccł̃ie: quales fuerunt nero domicianus
cet̾iq qui publicam ꝑ secutionem eccłie in¬
dixerunt. Uenientib id est qui uemebant ut
turbo sicut tempestas cum terrore nuinio¬
ad disꝑgendum me: idẽ. unitatẽ eccł̃ie sc̃ẽ¬

Expanded text:
Maledixit Deus sceptris ejus, id est impii, id est regno Maledixit Deus sceptris ejus, id est impii, id est regno et potestati ejus. Impium autem, secundum superram, Nabuchodonosor, vel generaliter omnem populi Dei adversarium, seu ipsum diabolum possumus accipere. De quo adhuc sequitur: « Capiti bellatorum ejus, » subaudis maledixisti. Non solum inquit sceptris ejus, sed etiam ipsi capiti quod percusseras, maledixisti. Caput autem bellatorum diabolus, persecutorum Ecclesiae, quales fuerunt Nero, Domitianus, caeterique qui publicam persecutionem Ecclesiae indixerunt. « Venientibus, » id est qui veniebant, « ut turbo, » sicut tempestas cum terrore nimioad dispergendum me, » id est unitatem sanctae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
corda t̾renoꝵ hoĩũ ⁊ ĩ furore id ẽ. iudicii cõminatiõe
obstupe facies gs̃. Regna terrena. & omnem mun¬
di potestatem ammirari facies quia egressus
Caput pͥncipem huius mundi domum ipsiꝰ
mundũ siue animam peccatoris: inqua ue¬
lut insuo requiescit hospicio. Pcutitur gͦ
caput de domo impii: ut illo ꝑcusso fiat do¬
mus dei. et habitatio iusticie. Denudasti
fundamentũ usq ad collum. Om̃s astutias
et secreta illius consilia impia. manifestasti
fidelib usq ad collum. id est usq ad ipsum
qui est caput et pͥnceps nequitie sp̃alis. anti¬
xp̃i uidelicet: quia uelut collum capiti sub
iungitur. ita ille supar ẽ. malicie diaboli¬
& quasi officina deceptionis. Hinc apl̃s: tit non
circumueniamur a sathana. Non enim igno¬
ramus cogitationem eius. Maledixisti scep¬
tris eius. Sceptrum gestamen est regium:
& ideo ꝑsceptrum regia potestas innuitur.

Expanded text:
corda terrenorum hominum. « Et in furore, » id est judicii comminatione. corda terrenorum hominum. « Et in furore, » id est judicii comminatione. « Obstupefacies gentes » regna terrena et omnem mundi potestatem mirari facies. Quia « egressus Caput, principem hujus mundi: domum ipsius, mundum sive animam peccatoris, in qua velut in suo requiescit hospitio. Percutitur ergo caput de domo impii, ut illo percusso, fiat domus Dei et habitatio justitiae. « Denudasti fundamentum usque ad collum. » Omnes astutias et secreta consilia illius impii manifestasti fidelibus usque ad collum, id est usque ad ipsum qui est caput et princeps nequitiae spiritualis, Antichristi videlicet; quia velut collum subjungitur capiti, ita ille suppar est malitiae diabolit quasi administrator deceptionis. Hinc Apostolus: Ut non circumveniamur a Satana, non enim ignoramus cogitationes ejus. « Maledixisti sceptris ejus. » Sceptrum gestamen est regium, et ideo per sceptrum regia potestas innuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo uerborum est. Sagitte tue & haste tue:
in luce & insplendore fulgurantis ibunt.
Sagite et haste dei apl̃i sunt: quia sicut sa¬
gitte et haste refulgent et uulnerant. sic apli
refulgebant miraculis. uulnerabant p̃dica¬
mentis denuntiantes peccatorib et̾na suppli¬
cia. Aliter sol et luna. steterunt in habitacłõ
suo. Od̾s sol & luna & omnis splendor signo¬
rum. quo prius illustrabas populũ tuum:
iam maloꝵ pondẽ. et quodam tenebrartum
horrore cooꝑta erat. Te autem apparente
steterunt in habitaculo suo: hoc ẽ. recepunt
splendorem et uirtutem suam. Ibunt itaq
haut dubium populi fideles. in luce sagit¬
tarum tuarũ ⁊ ĩsplendore fulgurãtiᷤᷤ hastȩ tuiȩ.
hoc est ambulabunt ꝑit̾ huius uite in luce
p̃ceptorum tuorum. que uelut sagitte aut
haste. uulnerant adsalutem et adhoc t̾rent
ut emendent. Infremitu conculcabis terram.
Int̾ribili p̃dicatione aploꝵ ꝯculcab̃ t̾rã: id ẽ. conteres

Expanded text:
Ordo verborum est: Sagittae tuae et hastae tuae in luce et in splendore fulgurantis ibunt. Sagittae et hastae Dei, apostoli sunt, quia sicut sagittae et hastae refulgent et vulnerant, sic apostoli refulgebant miraculis, vulnerabant praedicamentis, denuntiantes peccatoribus aeterna supplicia. Aliter: « Sol et luna steterunt in habitaculo suo. » O Deus! sol et luna, et omnis splendor signorum, quo prius illustrabas populum tuum, jam malorum pondere et quodam tenebrarum horrore cooperta erant; te autem apparente, steterunt in habitaculo suo, hoc est, receperunt splendorem et virtutem suam. Ibunt itaque haud dubium populi fideles in luce sagittarum tuarum, et in splendore fulgurantis hastae tuae; hoc est, ambulabunt per iter hujus vitae in luce praeceptorum tuorum, quae velut sagittae aut hastae vulnerant ad salutem, ad hoc terrent, ut emendent. « In fremitu conculcabis terram. » In terribili praedicatione apostolorum conculcabis terram, id est, conteres
Abbreviated transcription (Latin):
uitium frugum: abaureo colore dicta. Hec
inquit feci. ut saltem afflicti ad me redire¬
tis: sed nec sic fuit ex uobis qui adme reu̾te¬
retur. Eigo quamdiu templum dñi de¬
structum fuit: et eius edificatio differebatur.
omnia eis euenere contraria. At postqͣm
omnia. Ex quo datur intelligi frustra quem¬
libet deo offerre munera et helemosinas. ut
oblationib uelle dm̃ placare: quamdui non
extruit inse templum dño. Prius enim semet¬
ipsum debet aliquis facere templum dei pro¬
cepta deo dona ualebit offerre.
Pomte corda
ur̃a adie ista infut᷑um adie uicesima ⁊ quar

Expanded text:
itium frugum ab aureo colore dictum. Haec, inquit, feci, ut saltem afflicti ad me rediretis, sed nec sit fuit ex vobis qui ad me reverteretur. Ergo quandiu templum Domini destructum fuit, et ejus aedificatio differebatur, omnia eis evenere contraria. At postquamomnia. Ex quo datur intelligi, frustra quemlibet Domino offerre munera, et eleemosynis vel oblationibus velle Deum placare, quandiu non exstruit in se templum Domino. Prius enim semetipsum debet aliquis facere templum Dei procepta Deo dona valebit offerre. « Ponite corda vestra ex die ista et in futurum a die vicesima et quar
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dñm timetis: Hec ad illos dicit qͥ
de captiui tate nuꝑ reu̾si nec dum edifi¬
cato templo uel ciuitate inpeccatis tam̃
pͥstinis ꝑmanebant: dm̃ nec timore nec
amore uenerantes. Sp̃alit̾ uult ds̃ pͥmo
ut simus filii eiꝰ: uoluntarie illi obsecun¬
dantes : & non timore sed amore illi ser¬
uientes. Quod si hoc ẽẽ nolumus: uult ut
saltem simus senu timore supplicioꝵ rece¬
dentes amalo: & bona facientes. Eigo afi¬
petit timorem. Principiũ enim sapientie
timor dñi: ut at̾imore incipientes ad filioꝵ
transeamꝰ amorẽ¬

Expanded text:
cut Dominum timetis? Hoc ad illos dicit qui, de captivitate nuper reversi, necdum aedificato templo vel civitate, in peccatis tamen pristinis permanebant, Deum nec timore, nec amore venerantes. Spiritualiter, vult Deus primo ut simus filii ejus, voluntarie illi obsecundantes, et non timore, sed amore illi servientes. Quod si hoc esse nolumus, vult ut saltem simus servi, timore suppliciorum recedentes a malo, et bona facientes. Ergo a fipetit timorem. « Principium enim sapientiae timor Domini, ut timore incipientes, ad filiorum transeamus amor
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ enim pater et filius idem sunt in sub¬
stantia : et tamen alter est pater alter ẽ¬
filius in ꝑsona: ipse eligit ierłm id est eccłiam
Torris autem erutus de igne ipse xp̃c est
ꝑ humanitatem: qui in babilone id ẽ. in
mundi confusione non est adustus flam¬
ma alicuius peccati: qm̃ peccatum non
fecit: nec dolus inuentus ẽ. inore eius:
sicut quondam rtib in mediis igni btis ñ
combure bat᷑. Erat autem iħc indutus
uestib sordidis: quia qui peccatũ non fecit.
ꝓ nobis peccatum factus est. id est sacrificiũ
ꝓ peccato: & ipse infirmitates nr̃as tulit.
Hec sordida uestimenta ablata sunt ab eo
cum nr̃a peccata deleuit. Iccuro enim sordidis
in dutus est uestib. ut nos olosericam mundã
inbaptismo reciꝑemus: et dicatur nobis iam
mundatis. Omni tempore sint uestim enta
tua candida. Cidans munda suꝑ caput eius.
splendorem designat diuine maiestatis eius.
Caput enim xp̃i: deus. Ipse enim ds̃: ipse

Expanded text:
Deus enim Pater et Filius idem sunt in subDeus enim Pater et Filius idem sunt in substantia, et tamen alter est Pater, et alter Filius in persona. Ipse elegit Hierusalem, id est Ecclesiam. Torris autem erutus de igne, ipse Christus est per humanitatem, qui in Babylone, id est in mundi confusione non est adustus flamma alicujus peccati, quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus, sicut quondam rubus in mediis ignibus non comburebatur. Erat autem Jesus indutus vestibus sordidis, quia qui peccatum non fecit, pro nobis peccatum factus est, id est sacrificium pro peccato, et ipse infirmitates nostras tulit. Haec sordida vestimenta ablata sunt ab eo, cum nostra peccata delevit. Idcirco enim sordidis indutus est vestibus, ut nos holosericam mundam in baptismo reciperemus, et dicatur nobis jam mundatis: Omni tempore sint vestimenta tua candida. Cidaris munda super caput ejus, splendorem designat divinae majestatis ejus. « Caput enim Christi Deus. » Ipse enim Deus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eum. angelus. Eece abstuli ate iniquitatẽ
tuam. Hic ostendit: que fuerint uestim̃ta
sordida. Et indui te mutatoriis. id est isra¬
helitem uxorem tibi coniunxi. Septuagin¬
ta ꝓmutatoriis: poderem id est talarem
Ponite cidarim. siue mitram mundam suꝑ
dotale. dignitas intelligit᷑ sacerdotii: ut ab¬
latis sordib peccatoꝵ mundum haberet
sacerdotium. Mistice iħc sacerdos magnus
ipse dĩ & hominum mediator d̾s et homo
xp̃c. ipse stat ante angłm : & ipse stabat
et hominis. in una ꝑsona. Indutus erat
uestib sordidis: quia peccata nr̃a portauit
Stabat sathan adextris eius: quia uolens
temptatus ẽ. adiabolo. Loqui uolebat:
ꝓbare utrum eẽt dei filius: quem uidebat
post ieiunium esurire. Quod uero sequitur.
increpet dñs ante sathan: filius dñs dicit
de dño patre: non quo ipse non posset eũ
in crepare qui omnia oꝑatur sicut et pat̾:
sed ꝓpter nature unitatem. ut cum unꝰ
in crepat: intelligatur alius increpare

Expanded text:
 ad eum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam. » Hic ostendit quae fuerunt vestimenta sordida, « et indui te mutatoriis, » id est Israelitam tibi uxorem conjunxi. Septuaginta pro mutatoriis, « poderem, » id est talarem « Ponite cidarim sive mitram mundam supedotalem, dignitas intelligitur sacerdotii, ut, ablatis sordibus peccatorum, mundum haberet sacerdotium. Mystice Jesus sacerdos magnus ipse Dei et hominum mediator, Deus et homo Christus. Ipse astat ante angelum, et ipse stabat tiae Dei et hominis in una persona. Indutus erat vestibus sordidis, quoniam peccata nostra portavit. Stabat Satanas a dextris ejus, quia volens tentatus est a diabolo, qui volebat probare utrum esset Dei Filius, quem videbat post jejunium esurire. Quod vero sequitur: « Increpet Dominus in te, Satan, » Filius Dominus dicit de Domino Patre, non quod ipse non posset eum increpare, qui omnia operatur sicut et Pater, sed propter naturae unitatem, ut cum unus increpat, intelligatur alius increpare.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei. In malam uͦ: ut apud exechielem
pharao loquitur. Mea sunt flumina: et ego
feci illa. Mare quoq inbonam partem ponitur:
ubi inpsalmo dicitur. Oni est terra. et plenitu
do eius. Ipse suꝑ maria fundauit eam. Mala gͦ
flumina sunt dogmata hereticoꝵ que uelut
flumina currunt spumanti eloquentia: et
fluunt contra ueritatem. His urascitur dñs: &
est in illis furor eius. Mare uͦ sunt anime eoꝵ:
qui circumferuntur omni uento doctrine
& semꝑ inimo sunt. Intalib est in dignatio
dñi: quod faueant ꝑu̾sis doctorib. Nondum
tamen exardescit in illis furor. sed expectantur
ut resipiscant aberibrib suis
.Quia ascendes
suꝑ equos tuos: et quadrige tue saluatio.

Expanded text:
tem Dei; » in mala vero, ut apud Ezechielem tem Dei; » in mala vero, ut apud Ezechielem Pharao loquitur: « Mea sunt flumina, et ego feci illa. » Mare quoque in bonam partem ponitur, ubi in psalmo dicitur: « Domini est terra et orbis terrarum. Ipse super maria fundavit eum. » Mala ergo flumina sunt dogmata haereticorum, quae velut flumina currunt spumanti eloquentia, et fluunt contra veritatem. His irascitur Dominus, et est in illis furor ejus. Mare vero sunt animae eorum qui circumferuntur omni vento doctrinae, et semper in imo sunt. In talibus est indignatio Domini, quod faveant perversis doctoribus, nondum tamen exardescit in illis furor, sed exspectantur ut resipiscant ab erroribus suis. « Qui ascendens super equos tuos, et quadrigae tuae salvatio.
Abbreviated transcription (Latin):
cula demonum: ꝑ inusticiam et iniquitatẽ
diuitias scłi et dignitates ad quirendo. Tur¬
babuntur enim: quia conscientia peccatoꝵ
territi. et metu et̾narum penarũ exagitati.
semꝑ erunt informidine : et secuturos post
mortem cruciatus cotidiano pauore suꝑstites
sustinebunt. Numquid influminib iratus
dubitans loquitur. O dne quando iordanẽ
fluuiũ retro conu̾ti fecisti. et quando mare
diuisisti ut uiam faceres popło tuo: numqͥd
influminib iratus es. aut in mari fuit in¬
dignatio tua : non enim insensibilia elem̃ta
quicquam offenderant : ut tuam m̾erent᷑
indignationem. Sicut gͦ tunc fecisti dimi-¬
cans populo tuo: ita nunc ascendens equos
tuos. et corripiens arcum. salutem dabis
popło tuo. Sciendum autẽ eẽ bona flumi¬
na. eẽ et mala: mare quoq eẽ bonum et
dulce: eẽ pessimum et amarum. In bona
significatione ponitur fluuius: cum dicit
psalmista fluminis impetus letificat ciuita¬

Expanded text:
cula daemonum, per injustitiam et iniquitatem cula daemonum, per injustitiam et iniquitatem divitias et saeculi dignitates acquirendo. Turbabuntur enim, quia conscientia peccatorum territi, et metu aeternarum poenarum exagitati, semper erunt in formidine, et severos post mortem cruciatus quotidiano pavore superstites sustinebunt. « Nunquid in fluminibus iratusdubitans loquitur: O Domine, quando Jordanem fluvium retro converti fecisti, et quando mare divisisti, ut viam faceres populo tuo, nunquid in fluminibus iratus es, aut in mari fuit indignatio tua? Non enim insensibilia elementa quidquam offenderant ut tuam mererentur indignationem. Sicut ergo tunc fecisti dimicans pro populo tuo, ita nunc ascendens equos tuos, et corripiens arcum, salutem dabis populo tuo. Sciendum autem bona flumina esse et mala, mare quoque esse bonum et dulce, esse et pessimum et amarum. In bona significatione ponitur fluvius, cum dicit Psalmista: « Fluminis impetus laetificat civita
Abbreviated transcription (Latin):
qui feruntur draconum uesci carnib. Ideoq
significat demones. tretros malitia:. quoꝵ sunt
pastus dulcissimus homines serpentinum
amimum habentes: & ad nocendum semꝑ pa-¬
rati. Ethiopum tab̾nacula st̃ ipsi homines. qui
laborando ꝓ ad quirendis diuitiis efficiuntur
tab̾nacula eoꝵ: quod ꝓpħa uno u̾bo iniquita¬
tis exp̃ssit. Omnis enim duces: aut ipse iniquus
est aut heres imqui. Ait gͦ ꝓpħa. Uidi sub au¬
dis homines. factos tentorra ethiopie ꝓiniquita¬
te. id ẽ. cupiditate. quia numquam cessant
congregare diuitias quas cum ad epti fuerint:
tradunt se luxurie. et uoluptatib atq omni
iniquitati sicq efficiuntur hospicium demo¬
num. qui debuerant ẽẽ templum dĩ. Pelles t̾re
toria. nunc dicit pelles: & quod ethiopes hoc¬
et terram madian. Madian enim regio ẽ uicina
t̾re ethiopie. Int̾pretatur madian ex iudicio:
s in condempnationẽ: turbantur ergo pelles t̾re
madian. id est homines qui se fecerunt habita¬

Expanded text:
qui feruntur draconum vesci carnibus, ideoque significant daemones tetros malitia, quorum sunt potus dulcissimus, homines serpentium animum habentes, et ad nocendum semper parati. Aethiopum tabernacula sunt ipsi homines, qui laborando pro acquirendis divitiis, efficiuntur tabernacula eorum; quod propheta uno verbo iniquitatis expressit sic: Omnis enim dives aut ipse iniquus est, aut haeres iniqui. Ait ergo propheta, Vidi, subaudis homines factos tentoria Aethiopiae pro iniquitate, id est cupiditate, qua nunquam cessant congregare divitias; quas cum adepti fuerint, tradunt se luxuriae et voluptatibus, atque omni iniquitati, sicque efficiuntur hospitium daemonum, qui debuerant esse templum Dei. « Turbabuntutoria, nunc dicit pelles; et quod Aethiopes, hoc terram Madian. Madian enim regio est vicina Aethiopiae. Interpretatur Madian ex judicio, subaudis in condemnationem. Turbabuntur ergo pelles terrae Madian, id est homines qui se fecerunt habita
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Honnulli duo animalia dicunt eẽ duo
testamenta uetus et nouum que ammata et
uiua sunt: et in quoꝵ medio xp̃c agnoscitur.
Plures moysen et heliam intelligunt: int̾ qͦs
dñs in monte transfiguratus apparuit. Deus
ab austro ueniet. Sunt qui hoc quod dicitur
ds̃ ab austro ueniet. bebleem uolunt intelli¬
gi: que inaustrali parte sita est et in qua xp̃c
montis  sinai: in quo lex data ẽ. Incdre
dicitur  uenire scͣs quia ꝑlegem est
cognitio dei. hoc iuxta litteram: uel ds̃ ab au¬
stro ueniet. id est ameridie: ab illis uidelicet.
qui sunt filii lucis et diei. Ameridie ergo ue¬
dus est: qui sunt inferuore dilectionis et fi¬
dei. Unde et incanticis canticorum: sponsa
interrogat. Indica mͥ quem diligit anima mea:
ubi pascas. ubi cubes in meridie
Et sanccus
de monte faran.

Expanded text:
Dominus. Nonnulli duo animalia dicunt esse duo Dominus. Nonnulli duo animalia dicunt esse duo Testamenta, Vetus et Novum, quae animata et visa sunt, et in quorum medio Christus agnoscitur. Plures Moysen et Eliam intelligunt, inter quos Dominus in monte transfiguratus apparuit. « Deus ab austro veniet. » Sunt qui hoc quod dicitur, « Deus ab austro veniet, » Bethlehem velint intelligi, quae in australi parte sita est, et in qua civimonti Sinai, in quo lex data est. Inde dicitur venire Sanctus, quia per legem est cognitio Dei. Hoc juxta litteram. Vel « Deus ab austro veniet, » id est a meridie, ab illis videlicet qui sunt filii lucis et diei. A meridie ergo vedus est iis qui sunt in fervore dilectionis et fidei. Unde et in Canticis canticorum sponsa interrogat: Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. « Et sanctus de monte Pharan.
Abbreviated transcription (Latin):
miscdĩe recordet᷑ ÷ sed quod in afflictione posi-¬
tis uidetur obliuisci. cum non cito laboran¬
tib succurit: sicut psalmista int̾bulatione
dicebat. Usquequo dñe oblitusceris me infi¬
nem e simulq consideranda est dei clementia.
Hon dicit postqͣm penas irrogaueris sed cum
iratus fueris: miscdie recordãberis. Non enim
semꝑ ꝑcutit qui irascitur: sed tantum mͦ cõ¬
minat᷑. Tale ẽ. et illud apłi. Reuelatur ira
dei suꝑ omnẽ impietatẽ hominum. Reuelat᷑
dixit. non infertur: sed reuelatur ut terreat
et correctis parrat. Alia translatio dicit. in
medio duoꝵ anmalium cognosceris: que
duo animalia filium dei. & sp̃m scm̃ in telli¬
noscitur. Que etiam animalia putant ẽẽ duo
cherubin que mutuo se respiciunt. et in me¬
dio sui habent oraculum. siue ꝓpitiatorium
Quidam duo anmalia putant eẽ duos latro¬
nes: in quoꝵ medio crucifixus et cognitus ẽ.

Expanded text:
misericordiae recordetur, sed quod nobis in afflictione posimisericordiae recordetur, sed quod nobis in afflictione positis, videtur oblivisci, cum non cito laborantibus succurrit, sicut Psalmista in tribulatione dicit: « Usquequo, Domine, oblivisceris in finem? » Simulque consideranda est Dei clementia. Non dicit, Postquam poenas irrogaveris, sed « Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. » Non enim semper percutit, qui irascitur, sed tantummodo comminatur. Tale est et illud Apostoli: « Revelatur ira Dei super omnem impietatem hominum. » Revelatur dixit, non infertur: sed revelatur ut terreat, et correctis parcat. Alia translatio dicit: In medio duorum animalium cognosceris. Quae duo animalia, Filium Dei et Spiritnoscimus. Quae etiam animalia putant esse duo cherubin, qui mutuo se respiciunt, et in medio sui habent oraculum sive propitiatorium. Quidam duo animalia putant esse duos latrones, in quorum medio crucifixus et agnitus est
Abbreviated transcription (Latin):
Auditionem dicit uocem quam intͥnsecus
inmente audiebat. Tale est illud isaie. Dñe
quas nabuchodonosor uel diabolo eiusq
membris p̃parasti: et quinquies ue illis et̾nũ
comminatus es et timui secretissima iuditia
tua. Domine opus tuum. subaudis audiui:
id est misterium in carnationis tue. Opus enĩ
dei est ut beatus augustinus dicit: u̾bum
caro faccum. Quod etiam de resurrectione eiꝰ
potest accipi. Audiui inquit opus tuum. ut
mori dignatus es ꝓ nobis: & resurgas amor¬
tuis. inmedio annoꝵ uiuificabis illud hoc
est inplenitudine tempous imple quod
pollicitus ef. Tu enim dixisti: adhuc uisus
procul. et apparebit infinem. Ergo cum
tempus illud quod constitutum est ate ue¬
nert uiuifica illud opus tuum: non moria¬
tur sermo tuus sed ope impleatur. In medio
annoꝵ notum facies. Cum uenerit tempus.
et oꝑa ꝓmissa compleueris: tunc monstrabis
humano in ira obliuiscatur: & post iram

Expanded text:
Auditionem dicit vocem quam intrinsecus in mente audiebat. Tale est illud Isaiae: « Domine, quas Nabuchodonosor vel diabolo, ejusque membris praeparasti, et quinquies vae illis aeternum comminatus es. « Et timui, » secretissima judicia tua. « Domine, opus tuum, » subaudis audivi; id est mysterium incarnationis tuae. Opus enim Dei est, ut beatus Augustinus dicit: Verbum caro factum. Quod etiam de resurrectione ejus potest accipi. Audivi inquit opus tuum, ut qui mori dignatus es pro nobis, resurgas a mortuis. « In medio annorum vivifica illud, » hoc est, in plenitudine temporis imple quod pollicitus es. Tu enim dixisti: Adhuc visus procul, et apparebit in finem. Ergo cum tempus illud quod constitutum est a te, venerit, vivifica illud opus tuum, ut non moriatur sermo tuus, sed opere impleatur. « In medio annorum notum facies » Cum venerit tempus, et opera promissa compleveris, tunc monstrabis humano in ira obliviscatur, et post iram
Abbreviated transcription (Latin):
catis: qui saluare non possunt.
mare in quo fugio. & aridam de qua fugio:
id est eum timeo qui est factor uniu̾sitatis.
Timebat autem dm̃ timore seruili: a quo fu¬
gere uolebat. Potest etiam timor hic: procul¬
tu accipi. Dm̃ inquit celi timeo: id est colo.
Et timuerunt uiri timore magno. Et dixe¬

Expanded text:
catis, qui salvare non possunt. « Qui fecit mare, » in quo fugio; « et aridam, » de qua fugio, id est eum timeo qui est factor universitatis. Timebat autem Deum timore servili, a quo fugere volebat. Potest etiam timor hic pro cultu accipi. Deum inquit coeli timeo, id est colo. « Et timuerunt viri timore magno, et dixe
Abbreviated transcription (Latin):
Quia supra dixerat lapidem seruat meta¬
phoram: & dicit. Ecce ego dabo sculpturã
etus: id est lapidis. Manifestum est: hoc
de dm̃i passione ꝓpħari. Sculpturam lapi¬
dis uulnera dicit: que accepit in cruce.
Dabo inquit sculpturam eus: id est faciã
illum uulnerari clauis. Hoc enim deus
pater fecit: qui ꝓnobis omnib tradidit
illum admortem. Tunc dimittetur iniqui¬
tas terre illius. In passione enim dimissa
est iniquitas: et redonata iusticia in die
una. De qua psalmista. Hec est dies quam
fecit dñs.
Indie illa uocabit uir amicum¬

Expanded text:
Quia supra dixerat lapidem, servat metaphoram et dicit: « Ecce ego caelabo sculpturam ejus, » id est lapidis. Manifestum est enim de Domini passione prophetari. Sculpturam lapidis vulnera dicit, quae accepit in cruce. « Caelabo, inquit, sculpturam ejus, » id est faciam illum vulnerari clavis et lancea. Hoc enim Deus Pater fecit, qui pro nobis omnibus tradidit illum ad mortem. Tunc dimittetur iniquitas terrae illius. In passione enim dimissa est iniquitas, et redonata justitia in die una, de qua Psalmista: « Haec est dies quam fecit Dominus. » « In die illa, dicit Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
et absq ulla uindicta suo sceleri relinqu¬
unt᷑: ut exppͥo dolore ĩtelligãt dolorẽ dĩ: q ĩtantũ
iratꝰ est ut nequaqͣm ꝑcutiat delinquen-¬
tes. Non inquit uisitabo suꝑ filias ur̃as cũ
fuerint formcate: & suꝑ sponsas ur̃as cum
adulterauerint. Hoc est non puniam illas
pro fua fornicatione & adult̾io : sed libere
uoluptatib suis seruire ꝑmittam: ut uideli¬
cet exur̃a in iuria meam cognoscatis. Hec ma¬
lum illaꝵ uindicabo: insi iam ꝑultimam
captiuitatẽ
Qm̃ ipsi cum meretricib conuer¬
sabantur: & eum effeminatis sacrificabãt

Expanded text:
et absque ulla untur, ut ex proprio dolore intelligant dolorem Dei, qui intantum iratus est, ut nequaquam percutiat delinquentes. « Non inquit visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint, » hoc est, non puniam eas pro sua fornicatione et adulterio, sed libere voluptatibus suis servire permittam, ut vestra injuria meam cognoscatis, nec mala illarum vindicabo, nisi per ultimam captivitatem. « Quoniam ipsi cum meretricibus conversabantur, et cum effeminatis sacrificabant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcaptiuitatem: plagis
uerberibq ad tritus. Si suꝑ hereticis ista
uoluerimus intelligere: filie uel sponse
illorum intelliguntur anme quas in errore
genuerunt: et suis doginatib desponsaue.¬
runt. Istius modi in digni sunt correptione
dei: qm̃ omnis eorum cultus fornicatio est:¬
& turpes turpib commiscentur: & propt̾ea
uapulabunt: ut aliquando ꝑ plagas intel¬
ligant quem reliquerunt dm̃¬

Expanded text:
captivitatem plagis verberibusque attritus. Si super haereticis ista voluerimus intelligere, filiae vel sponsae illorum intelliguntur animae, quas in errore genuerunt, et suis dogmatibus desponsarunt. IstiuDei: quoniam omnis eorum cultus fornicatio est, et turpes turpibus commiscentur, et propterea vapulabunt, ut aliquando per plagas intelligant quem requirant Deu
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigendo. Quia tunc auferam de medio
tui magnilocos suꝑbie tue: id est phariseos
et scribas siue sacenlotes. magna contra dm̃
loquentes & non adicies exaltari amplius in
monte scõ meo. id est in eccłia fidelium : iactan¬
do te de generis nobilitate. et electione patrũ
Hoc autem factum est quando post resurrec¬
tionem dñi p̃dicantib apłis. una die credide¬
runt tria milia : alia die quinq milia et
deinceps multa milia: multa etiam turba
sacerdotum obediebat fidei
Et derelinquã
inmedio tui popłm pauꝑem et egenum:
et sꝑabunt in nomine domini reliquie isrł.

Expanded text:
crucifigendo: « Quia tunc auferam de medio tui magniloquos superbiae tuae, » id est Pharisaeos et scribas, sive sacerdotes, magna contra Dominum loquentes. « Et non adjicies exaltari amplius in monte sancto meo, » id est in Ecclesia fidelium, jactando te de generis nobilitate et electione patrum. Hoc autem factum est quando post resurrectionem Domini praedicantibus apostolis una die crediderunt tria millia, alia die quinque millia, et deinceps multa millia, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei. « Et derelinquam in medio tui populum pauperem et egenum, et sperabunt in nomine Domini reliquiae Isr
Abbreviated transcription (Latin):
cipit agere. Ad huc ignis. id est iniquitas in
domo impii est: & thesauri impietatis sunt in
domo regia. Deinde exequitur ꝑsingula:
quib malis illa uastaretur. Mensura minor
id est in iusta: ire plena. id est iram dei ꝓuocais.
statera iniqua. et diu̾sa pondera: ut in alio
pondẽ uendant mercimonia: in alio emant.
Quodq ẽ. grauius: hoc non pauꝑes necessita¬
te. sed diuites agunt: plus pleni iniquitate
quam reb Unde sequitur.
Numquid iusti¬
ficabo stateram impiam & saccelli pondera
dolosa: in quib diuites repleti sunt iniqͥta¬

Expanded text:
it agere. Adhuc ignis, id est iniquitas in domo impii est, et thesauri impietatis sunt in domo regia. Deinde exsequitur per singula, quibus malis illa vastaretur. Mensura minor, id est, injustitia, irae plena, id est iram Dei provocans. Statera iniqua et diversa pondera, ut in alio pondere vendant mercimonia, in alio emant, quodque est gravius, hoc non pauperes necessitate, sed divites agunt, plus pleni iniquitate quam rebus. Unde sequitur: « Nunquid justificabo stateram impiam et sacelli pondera dolosa? in quibus divites
Abbreviated transcription (Latin):
erat: nec erat nebulosa: sed ciuitas dei:
que in monte. hoc est incelsitudine uirtutum
nebulosa ac squalida appellatur. Ad hanc
uenit potestas pͥma: dĩ udelicet filius qui
filie ierłm: uenit ergo inhunc mundum po¬
testas pͥma: ut scd̃am faceret potestatem : ñ
enim potest dici pͥma: nisi sit scdã. fecit gͦ
scdãm potestatem in apłis: ut sicut appellant᷑
panis paulo dicente. unus panis multi sumꝰ
in xp̃o: ita apͥma potestate. potestas et reg¬
num ierłm uocentur. Et nunc quare me¬
rore contraheris: cum adte in quit uentu¬
ra sit pͥma potestas: quare merore contra¬
eris et humiliaris e Numquid rex non ẽ.

Expanded text:
erat, nec nebulosa, sed civitas Dei, erat, nec nebulosa, sed civitas Dei, e in monte hoc est in celsitudine virtutumnebulosa ac squalida appellatur. Ad hanc pervenit potestas prima, id est, videlicet Filius, qui filiae Hierusalem. Venit ergo in hunc mundum potestas prima, ut faceret secundam potestatem. Non enim potest dici prima, nisi sit secunda. Fecit ergo secundam potestatem in apostolos, ut sicut appellantur panis, Paulo dicente: « Unus panis multi sumus in Christo, » ita a prima potestate potestas et regnum vocentur. « Nunc quare moerore contraheris? » Cum inquit ad te ventura sit prima potestas, quare moerore contraheris et humiliaris? « Nunquid rex non e
Abbreviated transcription (Latin):
te ueniet potestas pͥma regnum filie ie¬
rusalem. Turrem gregis nebulosam locũ
dicit qui ob conuentum pastoꝵ ader:. id est
turris gregis dicitur. Distat autem uno milia¬
rio abechleem: adorientem. In hoc locotrib
pastorib angelus apparuit: et natum dñm
nuntiauit. Quiq ibidem uenerabilit̾ condi¬
ti: requiescunt. Turrem autem nebulosam
dicit ꝓpter obscuritatem misterioꝵ celesti¬
um : que ibi reuelata sunt. Potestas autem
pͥma uirtutes sunt angłice: que gloria mex¬
celsis deo exultando concinebant: & ipsa ẽ
regnum filie ierłm id est suꝑ ne ciuitatis:
ubi angłice uirtutes dm̃ sabaoth speculant᷑.
Allegorice. turris nebulosa plebs est israheli¬
tica: siue templum dĩ a salomone construc¬
tum inierłm. De hac turre: dicit ysaras.
Et edificauit turrim inmedio etus: id est ui¬
nee. Hec turris. id est plebs iudaica quandiu
habuit maceriam idest angłoꝵ p̾sidia: &
torcular. id est altare: nec diabolo ꝑuia

Expanded text:
t veniet potestas prima, regnum filiae Hierusalem. » Turrem gregis nebulosam, locum dicit, qui ob conventum pastorum, adher id est, turris gregis dicitur. Distat autem uno milliario a Bethlehem ad orientem. In hoc loco tribus pastoribus angelus apparuit, et natum Deum nuntiavit, quique ibidem venerabiliter conditi requiescunt. Turrim autem nebulosam dicit, propter obscuritatem mysteriorum coelestium, quae ibi revelata sunt. Potestas autem prima, virtutes sunt angelicae, quae « Gloria in excelsis Deo, » exsultando concinebant, et ipsa est regnum filiae Hierusalem, id est, supernae civitatis, ubi angelicae virtutes Deum sabaoth speculantur. Allegorice turris nebusola, plebs est Israelitica, sive templum Dei a Salomone constructum in Hierusalem. De hac turre dicit Isaias: Et aedificavit turrim in medio ejus, id est, vineae. Haec turris, id est plebs Judaica, quandiu habuit maceriam, id est angelorum praesidia, et torcular, id est altare, nec diabolo pervia
Abbreviated transcription (Latin):
Derelicte uxores auiris israhelitice. et in ui¬
roꝵ suoꝵ thoris alienas comuges contem¬
plantes confugiebant ad dĩ solius auxiliũ
ꝓstrate cum lacrimis et gemitu ante eiꝰ
altare: tanquam causantes quod ds̃ talia
fieri ꝑmitteret ÷ cum eiꝰ omnia regant᷑ pro¬
uidentia. Dicit gͦ quod sacrificium sac̾dotũ
qui ista commiserunt non possit respicere:
nec aliquid demanu eoꝵ acciꝑe: impeditꝰ
et uelut obrutus fletib miseroꝵ. Sed illi
suꝑbe. et tanqͣm nichil mali se scirent fecis¬
se: int̾rogant quam ob causam sacrificium
de eoꝵ manib non posset acciꝑe. Quib res¬
pondetur: Quia dominus testiłicatus est int̾¬

Expanded text:
Derelictae uxores a viris Israeliticae, et in virorum suorum toris alienas conjuges contemplantes, confugiebant ad Dei solius auxilium, prostratae cum lacrymis et gemitu ante ejus altare, tanquam causantes, quod talia Deus fieri permitteret, cum ejus omnia regantur providentia. Dicit ergo quod sacrificium sacerdotum, qui ista commiserunt, non possit respicere, nec aliquid de manu eorum accipere, impeditus et velut obrutus fletibus miserorum. Sed illi superbe et tanquam nihil mali se scirent fecisse, interrogant, « quam ob causam » sacrificium de eorum manibus non posset accipere; quibus respondetur: « Quia Dominus testificatus est int
Abbreviated transcription (Latin):
uiri: quod tanta sit int̾ uirum et uxorẽ
coniunctio: ut una anima uideat᷑ ẽẽ induo
situdine comiunxit semen dĩ querit: id ẽ.¬
ut filii israhelitice stirpis ex illis generent᷑
Cum gͦ ꝓpt̾ procreationẽ filioꝵ nuptie sint in¬
stitute. et habeatis fecundas comuges. et posi¬
tis ex eis susciꝑe gaudium filiorũ cur uxores
pulchras quentis. et legitimas uxores abicitis:

Expanded text:
viri, quod tanta inter virum et uxorem conjunctio, ut una anima videatur esse in dusitudine conjunxit, semen Dei quaerit, ut filii Israeliticae stirpis ex illis generentur. Cum ergo propter creationem filiorum nuptiae sunt institutae, et habeatis fecundas conjuges, et possitis ex illis suscipere gaudium filiorum, cur uxores pulchras quaeritis, et legitimas uxores abjicitis?
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur fuisse conducti. Quod autẽ seqͥt᷑.
dies multos expectabis me. ad presens tempꝰ
eiusdem uidelicet sponsi. aduentum ui¬
ri sui expectat: donec ut apłs dicit. ple-¬
nitudo gentium introeat. et sic omnis
non sertuat. nec tam̃ habeat dm̃: & ama¬
torib & uiro spoliata sit: & quia uirum
non habet. non uescitur cibo hominũ.
id est frumento. sed ordeo irrationabiliũ
iumentoꝵ: quia uidelicet sp̃alem sensũ
uuificantẽ non accipit: sed occidentem
et ego expectabo te. ad eos ꝑtinet qui ex¬
pettantur adhoc: ut infine scłi creden¬
des recipiantur ad amplexum xp̃i: quan¬
do exiudeis & gentib fiet unus grex:
unum habens pastorem qui de se dicit
Ego sum pastor. bonus
Quia dies multos
sed ebunt filii isrł sine rege & sine pͥn-¬
cipe. et sine sacrificio. & sine altari:
& sine ephot & sine teraphim. Iudei hec

Expanded text:
referuntur conducti. Quod autem sequitur: « referuntur conducti. Quod autem sequitur: « Dies multos exspectabis me, » ad praesens perejusdem videlicet sponsi adventum viri sui exspectat, donec ut Apostolus dicit « plenitudo gentium introeat, et sic omnis non servit, nec tamen habet Deum, sed et amatoribus et viro spoliata est; et quia virum non habet, nec vescitur modo cibo hominum, id est, frumento, sed hordeo irrationabilium jumentorum, quia videlicet spiritualem sensum vivificantem non capit, sed occidentem et ego exspectabo te, » ad eos pertinet qui exspectant ad hoc ut in fine saeculi credentes recipiantur ad amplexum Christi, quando ex Judaeis et gentibus fiet unus grex, unum habens pastorem, qui de se dicit: « Ego sum pastor bonus. » « Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sacrificio, et sine altari, et sine ephod, et sine theraphim. » Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
bo te. Mistice quindecim argentei ad qͥn-¬
tum decimum diem pͥmi mensis .i. nisan
quo iudei egressi sunt de egypto ꝑcussis
pͥmogenitis egyptiorum: ꝑtinent. Ipsa enĩ
die. ud est quinta decima luna eduxit eos
dñs de egypto & insuam conduxit seruitu-¬
tem: liberans illos post occisionẽ agni. ab-
lata egyptiis plaga: cepit que eos erudire.
constituens pͥmogenitis filioꝵ suoꝵ qui pla-¬
gam non sensere communem. qui nos ar¬
genti siclos conferri indonariis domus dm̃i.
Deinde quadragesimo quinto die. qui in¬
telligitur in qua dragnita quinq modiis
ordei: ꝑ uenerunt ad montem synai. Alte¬
ra autem die p̃ceptum ẽ. moysi ut se sc̃ifi¬
carent ꝑtriduum & amulierib abstinerẽt:
et sic prepararent ad accipiendam legem
Transaccisq trib dieb: quinquagesimo
die moyses decalogum legis accepit. Qui gͦ
quadragesimo quinto die ad etim ꝑue-¬
neruntꝰ locum in quo legem acceꝑunt:
bene quadraginta quinq modiis ordei re

Expanded text:
bo te. » Mystice, quindecim denarii ad quintum decimum diem primi mensis, id est Nisan, quo Judaei egressi sunt de Aegypto, percussis primogenitis Aegyptiorum, pertinent. Ipsa enim die, id est quinta decima luna, eduxit eos Dominus de Aegypto, et in suam conduxit servitutem, liberans per occisionem agni ab illata plaga Aegyptiis. Coepitque eos erudire, constituens pro primogenitis filiorum suorum, qui plagam non sensere communem, quinos argenteos siclos conferri in donariis domus Dei. Deinde quadragesimo quinto die, qui intelligitur in quadraginta quinque modiis hordei, pervenerunt ad montem Sinai; altera autem die, praeceptum est Moysi ut se sanctificarent per triduum, et a mulieribus abstinerent, et se praeparent ad accipiendam legem; transactisque tribus diebus, quinquagesimo die Moyses Decalogum legis accepit. Qui ergo quadragesimo quinto die ad eum pervenerunt locum in quo legem acceperunt, bene quadraginta quinque modiis hordei fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
postquã se incolumen sensit. de dei misccłia
non desꝑans totum se ad obsecrandum conuer¬
tit: sciens dñm maxime intͥbulationib affu.¬
turum: sicut ipse uiro iusto ꝓmittit: cum
ipso sum int̾bulatione. eripiam eum. Clam¬

Expanded text:
postquam se incolumem sensit, de Dei misericordia non desperans, totum se ad obsecrandum convertit, sciens Dominum maxime in tribulationibus adfuturum, sicut ipse viro justo promittit, « Cum ipso sum in tribulatione, eripiam eum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus erit in excelsa silue. Docet quod templũ
dei quod pͥus auro et p̾ciosis lapidib fulge¬
bat: in ruinas extremas deducendum sit.
Hec omnia contingerunt iudeis ꝓpterea que
supra dicta sunt: & maxime ꝓpter effusionẽ
dnĩci sanguins. Possunt hec moraliter refer¬
ri ad eccł̃iam: ipsa enim est domus iacob et
isrł. Dicit gͦ de pu̾sis pastorib et pͥncipib seu
iudicib ȩccłiȩ: quod cum ips ⁊ mala que possũt
faciant requiescunt suꝑ dñm: et uana spe ꝓs¬
pera sibi de eius clementia pollicentur dicen¬
tes. Hon uemient suꝑ nos mala

Expanded text:
mpli in excelsa silvarum. » Docet quia templum Dei, quod prius auro et lapidibus pretiosis fulgebat, in ruinas extremas deducendum sit. Haec omnia contigerunt Judaeis, propter ea quae supra dicta sunt, et maxime propter effusionem Dominici sanguinis. Possunt haec moraliter referri ad Ecclesiam. Ipsa est enim domus Jacob et. Dicit ergo de perversis doctoribus et principibus seu judicibus Ecclesiae, qui cum ipsi mala quae possint faciant, requiescunt super Dominum, et vana spe prospera sibi de ejus clementia pollicentur, dicentes: « Non venient super nos mala