comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om religionum principumi
quod pietas gratis et sine blla
probatoe concedit dmi .s. poten¬
tem sapientens honum uene¬
rabilem ict. ꝗmabilem ec. ¶ Nã
epicurcorim dnii ee nenancu
et casui subiciencium oninia
Iam pridem auctore deo homie
explosa sentencia est: obuiare
ergo puncipiis aut rebus pec
se notis suic de his ambigere
iunsensau est aut uecordis suie
quod deterius est criminosi. s
nec de his dubitare licet que
ex principiis consequntur du
tamen ea sequi planum sit
interim namqz questionibus¬
sunt agitanda dru illorum
ad principia uel consecutia
corum ioherencia pateat. na
de suigulis ystorum dubitare
non est uuitile. Et quidem in
talibus donec apprehenderent ue¬
ritatem achadencorum probi¬
biliui disceptacio uer tebatur
Quid enum resert aut quoru
interest si qui semper et onna
querebant distentes et numꝙ̃
ad icieniciam ueritatis perue¬
mentes quia nichil certum ha¬
bere nouerant. hauc ergolege

Expanded text:
omnium religionum principium, omnium religionum principium, quod pietas gratis et sine ulla probatione concedit, Deum scilicet potentem, sapientem, bonum, venerabilem et amabilem esse. Nam Epicureorum Deum esse negantium, et casui subjicientium omnia, jam pridem auctore Deo homine, explosa sententia est. Obviare ergo principiis, aut rebus per se notis, sive de his ambigere, insensati est, aut vecordis, sive quod deterius est, criminosi. Sed nec de his dubitare licet, quae ex principiis consequuntur, dum ea tamen sequi planum sit. Interim namque sunt quaestionibus agitanda, dum illorum ad principia vel consecutiva eorum, cohaerentia pateat. Nam de singulis istorum dubitare non est inutile. Et quidem in talibus, donec apprehenderent veritatem, Academicorum probabilium disceptatio vertebatur. Quid enim refert, aut quorum interest, si qui semper et omnia quaerebant, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes, quia nihil certum habere noverant? Hanc ergo legem
Abbreviated transcription (Latin):
antecẽdat si motus ouimis a
quiete procedit quis p̃t ei pro¬
bacionis ee processus qui nusꝙ
quiescit aut nlli adqrescit
Ei namqz cui omma eque ꝓ¬
babilici sunt uichil probariꝰ
pt. sed corum que perspiua
sunt alia sumt omnibus nota
alia doctioribus tantum um¬
cuiqz secundum ꝓp̾am facul¬
tatemt. ¶Nam numerum
omnem parem ee uel impa¬
rem Ita publice notum est
bi nec pueros lateat quibus
licenciai etatis indulgei ludere
par impar equitare in arun¬
diue songua edifficare casas
quoto loco distat ab uii ͭ ͤ tor
super particulares cedu. hi
ris operam impenderunt ¶ Ma¬
thematicus autem consulcior
nouit quia diuersa sunt Io qd̾
est et ee rei. Et sic in singu¬
tis discipulis qued̾ suis opisi¬
cibus inuotescunt que non
modo uulgo sed aliis phis oc¬
custantur ht et religio quelib
principia sua que autem ro
comunius aut pietas ꝑsuasit
quibus ꝓficu in culta dei et mo
Lexercicio ad beatitudinem op¬
tmendam. ¶ Est autem bnu

Expanded text:
antecedat, si motus omnis a antecedat, si motus omnis a quiete procedit, quis potest ei probationis esse processus, qui nusquam quiescit, aut nulli acquiescit? Ei namque, cui omnia probabilia sunt, nihil probari potest. Sed eorum quae perspicua sunt, alia sunt omnibus nota, alia doctioribus tantum, unicuique secundum propriam facultatem. Nam numerum omnem parem esse, vel imparem, ita publice notum est, ut nec pueros lateat, quibus licentia aetatis indulget Ludere par impar, equitare in arundine longa, Aedificare casas,quoto loco dista ab unitate, tot super particulares sui generris operam impenderunt. Mathematicus autem consultior novit, quia diversa sunt id quod est, et esse rei. Et sic in singulis disciplinis, quaedam suis opificibus innotescunt, quae non modo vulgo, sed aliis philosophis occultantur. Habet et religio quaelibet principia sua, quae aut ratio communis, aut pietas persuasit, quibus proficit in cultu Dei, et morum exercitio, ad beatitudinem obtinendam. Est autem unum
Abbreviated transcription (Latin):
ut preter iure uideatur quisq̃s
eas uel hosti non concedit.
hic tamen nequaꝙͣ agitur
de his que ad cultum religioĩs
pertinent. quoniam et ibi
non nulla quodam modo pe¬
tuntur que ut fides amplius
mereatur exꝑienciam racois
excẽdunt. sed ħ ip̃a et si raco
non urgeat debentur pieta¬
ti. ¶ Ut em sacramentis
ubi racio defficit adhibeatur
fides multis beneficiis mag¬
cui non credi impumi est
sicut a ꝓbabilibus dissentre
ꝑtinaciter est proteruum. Qs
enm iusi insanns aut ꝓteruue
negauerit quin ab omni puncto
ad omne punctum oppositum¬
fit possit linea recta protendi
uam sicut in edifficiis ueccessẽ
est aliquid sixum ee et stabile
cui erigenda scructura possit
umiti sic in omm doctrina ad
stabile iuicium procedendi qͣn
quicquid opifex adicit mitat
ac si in lubrio arene aut bitu¬
nnis quis edifficet aut scri¬
bat in fluminis lapsu ¶Nam
uncertis cerciora saciunt fidem
si ergo nichil sequitur nͥ aliũd

Expanded text:
ut protervire videatur, quisquis ut protervire videatur, quisquis eas vel hosti non concedit. Hic tamen nequaquam agitur de his, quae ad cultum religionis pertinent, quoniam et ibi nonnulla quodammodo petuntur, quae, ut fides amplius mereatur, experientiam rationis excedunt; sed haec ipsa, etsi ratio non urgeat, debentur pietati. Ut enim sacramentis, ubi ratio deficit, adhibeatur fides, multis beneficiis, magcui non credi impium est, sicut a probabilibus dissentire pertinaciter, protervum est. Quis enim, nisi insanus, aut protervus, negaverit, quin ab omni puncto ad omne nunctum oppositum possit linea recta protendi? Nam sicut in aedificiis necesse est aliquid fixum esse et stabile, cui erigenda structura possit inniti: sic in omni doctrina aliquod stabile initium procedendi, nquidquid opifex adjicit, nutat, ac si in lubrico arenae, aut bituminis quis aedificet aut scribat in fluminis lapsu. Nam incertis certiora faciunt fidem. Si ergo nihil sequitur, nisi aliud
Abbreviated transcription (Latin):
aut nain sieut qued̃ se corpo¬
reis sensibus iugerunt ut
apud sensatos latere non
possint qued̃ subtiliora sunt
ut nisi familiarius adhibita
et perspecta diligencius et
pertractata sint non senciam᷑
sic sunt aliqua tanta su
luce perspicua: ut latere non
possint racionis aspectum
sed comuniter uideautur
ab omnibus magis tamen
el muius et pro capacitate et
uiribus singulorum. ¶ Alia
quidem sunt que quasi quoda
scrutimo indigent. Et quia
istorum consecutina sunt dili¬
gencius perscrutantem latere
non pnt. Et his tamen et illis
quedam uidentur anteriora eẽ
que racio phie quasi in fidei
fundamento constituit petens
ut in spe proficiendi ea sibi
gratiito concẽdantur. Sic
et geometre pͥmo peticiones
quasd̃ quasi tocius artis iacuit
fundamenta. deuide coumines
amini concepcoes adiciunt. Et
sic quasi acie ordiuata adca
que sͥ sunt demonstranda pro¬
cedunt. ¶ Ned et peticiones
ipe cid eo consencumt racioni

Expanded text:
ant. Nam sicut quaedam se corpoant. Nam sicut quaedam se corporeis sensibus ingerunt, ut apud sensatos latere non possint: quaedam subtiliora sunt, ut nisi familiarius adhibita, et prospecta diligentius, et pertractata sint, non sentiantur: sic sunt aliqua tanta sui luce perspicua, ut latere non possint rationis aspectum, sed communiter videantur ab omnibus; magis tamen et minus, pro capacitate, et viribus singulorum. Alia quaedam sunt, quae quasi quodam scrutinio indigent, et quia istorum consecutiva sunt, diligentius perscrutantem latere non possunt. Et his tamen, et illis, quaedam videntur anteriora esse, quae ratio philosophiae quasi in fidei fundamento constituit, petens, ut in spe proficiendi ea sibi gratuitos concedantur. Sic et geometriae primo petitiones quasdam, quasi totius artis jaciunt fundamenta, deinde communes animi conceptiones adjiciunt: et sic quasi acie ordinata, ad ea quae sibi sunt demonstranda procedunt. Sed et petitiones ipsae adeo consentiunt rationi,
Abbreviated transcription (Latin):
sinire maxime cum occultam
crederent ueritatem corum de
quibus in utramqz partem ꝓ¬
babiliter disputatur. ¶ Unde
et achademicorum antiquissi¬
ma regula est ut quisqz quõd
sibi occurrit ꝓbabile suo iure def¬
fendu.
ritas horum dubitaco insir¬
mitatis erroris notam habet
aut criuus. ¶Querere enim
an sol splendeat, albeat nx.
igius caleat. hominis est sensu
indigentis. at uero an terna¬
rius binario maior sit. Ipm̃q
totum et medietatem eius
contineat querere. Et an qua¬
ternarius sn dupplex biuario
iundiscreti est. et cui est racio
ociosa aut deest omnino.¬
¶ Qui uero an deus sit dedu¬
cit in questionem. Et anIdem
potens sapiens sit an bonus
non modo religiosus sed per¬
fidus est. Et pena docente
dignus est iustrui. CSũt
euniii in omnibus pħiloso¬
phicis discipulis qued̾ pͥma
et ut Ita dicatur cratini uer¬
uo p̃mitiua principia de qui¬
bus cõdem auctore dubitare
inon licet iusi his quorum la¬
bor in eo uerfatur ne quĩd sci¬

Expanded text:
inire, maxime cum occultam inire, maxime cum occultam crederent veritatem eorum, de quibus in utramque partem probabiliter disputatur. Unde et Academicorum antiquissima regula est, ut quisque quod sibi occurrit probabile, suo jure defendat. ritas. Horum dubitatio infirmitatis, erroris notam habet, aut criminis. Quaerere enim an sol splendeat, albeat nix, ignis caleat, hominis est sensus indigentis. At vero an ternarius binario major sit, ipsumque totum et medietatem ejus contineat, quaerere: et an quaternarius sit duplus binario, indiscreti est, et cui est ratio otiosa, aut deest omnino. Qui vero an Deus sit deducit in quaestionem, et an idem potens, sapiens sit, an bonus, non modo irreligiosus, sed perfidus est, et poena docente dignus est instrui. Sunt enim in omnibus philosophicis disciplinis quaedam prima, et, ut ita dicatur, Cratini verbo, primitiva principia, de quibus, eodem auctore, dubitare non licet, nisi his quorum labor in eo versatur, ne quid sci
Abbreviated transcription (Latin):
neatur magis ronum ꝙͣ colli¬
sione uentorum. ¶Liet enim
paripatheticus non achademicus
c enseatur eo iamen sollicitante
de suigulis maxune ceperunt
platonici qui reluti erant fere
de onubus dubitare si quiden
post mortem plouis ensippus
sororis eius silius exenocrates
dileaus eus discipulus in sco¬
lam que achademia uocabatur
eidem succesẜum. Et ob ho lpi
et successores ipsorum achade¬
mici uocantur a loco sicut pla¬
tonici a magro. Ex quibus ual¬
de nobilitati sunt greci plo¬
tinus iamblicus et porphiruis
catholice ueritatis ut dicitur pes¬
sunus impugnator in utraqr
uero lingua greia s. et latina
nobilis extitit apuleiis asser
uir magius in primis. Et
qui uenustaie morum Et dissen¬
di copia socraticum sontem et
torrentem platonicum facile
redolcat. uel tenuiter sapienti¬
¶ Ab hiis sluxerunt et alii mul¬
ti qui dubitabilia discutere
sic ut nulli p̾udicaretur inai¬
luerunt ꝙ̃ anfrtemerario dis¬

Expanded text:
veatur magis rationum quam colliveatur magis rationum quam collisione ventorum. Licet enim Peripateticus non Academicus censeatur, eo tamen sollicitante, de singulis maxime coeperunt Platonici, qui relicti erant, fere de omnibus dubitare. Siquidem post mortem Platonis Chrysippus sororis ejus filius, et Xenocrates dilectus ejus discipulus, in scholam, quae Academia vocabatur, eidem successerunt, et ob hoc ipsi et successores eorum Academici vocabantur a loco, sicut Platonici a magistro. Ex quibus valde nobilitati sunt Graeci, Plotinus, Jamblichus et Porphyrius catholicae veritatis, ut dicitur, pessimus impugnator. In utraque vero lingua, Graeca scilicet et Latina, nobilis exstitit Apuleius Afer, vir magnus in primis, et qui venustate morum, et dicendi copia, Socraticum fontem, et torrentem Platonicum, facile redoleat, vel tenuiter sapienti. Ab his fluxerunt et alii multi, qui dubitabilia discutere sic ut nulli praejudicaretur, maluerunt, quam ausu temerario def
Abbreviated transcription (Latin):
qua restituta est aꝵ ͥ uotum
et uerboriui turbator habeatur
non modo subtilitate qua cun¬
itis celebris est sed nuira suaui¬
tate dicendi eualuit ad eo quĩde
ut platoin merito proximus
suisse uideatur eum laudis su¬
isse aidissimum uel ex eo con¬
stat ꝙ cum iheodocti discipulo
libros artis oratorie ui eos ede¬
ret concessisset moleste serens
postea tantum laudis et glie
titulum se alni cessisse ꝓprio
uolumine quibusdem rebus in¬
sistens planius sibi de hiis in
cheodati libris dictum adiecit
¶Unde balerius maximus
insi me tam late et tam pa¬
tentis sciencie uerecundia tenet
dicerem dignum phin cum
stabiliendi mores alcioris animi
pho traderentur Ceterum głia
ne abhis quidem qui contemp¬
tum eius introducere conantur
negligitur nam et uolumubus
nomiua sua diligenter adicunt
ui quod professione leuant usur¬
pacione memorie assequantur
hic est cuius disputacionibus
esfectum est ut achademia mo¬

Expanded text:
qua restituta est, Aristoteliqua restituta est, Aristoteliet verborum turbator habeatur, non modo subtilitate, qua cunctis celebris est, sed mira suavitate dicendi evaluit, adeo quidem, ut Platoni merito proximus fuisse videatur. Eum laudis fuisse avidissimum, vel ex eo constat, quod cum Theodocti discipulo libros artis oratoriae ut eos ederet concessisset, moleste ferens postea, tantum laudis et gloriae titulum se alii cessisse, proprio volumine quibusdam rebus insistens, planius sibi de his in Theodoctis libris dictum adjecit. Unde Valerius Maximus: Nisi me tam latae et tam patentis scientiae verecundia teneret, dicerem dignum philosophum, cujus stabiliendi mores altioris animi philosopho traderentur. Caeterum gloria ne ab his quidem, qui contemptum ejus introducere conantur, negligitur. Nam et voluminibus nomina sua diligenter adjiciunt, ut quod professione levant, usurpatione memoriae assequantur. Hic est cujus disputationibus effectum est, ut Academia mo
Abbreviated transcription (Latin):
maronem poeta expͥuit sic et
phi nomen circa ar utentiũ
placito contractum est fuit
autem facundus eloquio sed
pberior sensibus et doctus omn
sentencus obiuare, hic est qui
prinus studiorum genera in
agroaticum et exotheritum dr̃
distiuxisse nam samliares et
domestici admictebantur in
agroatica Exotherica uero nou
mõdo extraneis sed hospitibus
patebant et peregrinis ¶ Iueri
qui eum in cubi demoins si¬
lium crederent propter agili¬
tatem corporis perspicaciam
ingenii et glorie appetitum
quani multiplici iudustria
omnibus p̾ripere consueuerat¬
¶ Testatur de eo ualerius ma¬
xiius quia supp̾me uite re¬
liquias senilibus ac rugosis
membris in sunimo łrarun
ocio ix custodiens adeo ualent̾
pro salute patrie incubuit ut
eam ab hostilibus aris solo
equatam in lectulo athemensi
iacens quidem macẽdonum
manibus quibus abiecta erat
eriperet Ita urbe strata atqz
euersa alex̃qz samibaritate

Expanded text:
Maronem poeta exprimit, sic et Maronem poeta exprimit, sic et philosophi nomen circa Aristotelem utentium placito contractum est. Fuit autem facundus eloquio, sed uberior sensibus, et doctus omnium sententiis obviare. Hic est qui primus studiorum genera, in acroaticum et exotericum dicitur distinxisse. Nam et familiares et quasi domestici admittebantur in acroatica; exoterica vero non modo extraneis, sed hospitibus patebant, et peregrinis. Fuerunt qui eum Incubi daemonis filium crederent, propter agilitatem corporis, perspicaciam ingenii, et gloriae appetitum, quam multiplici industria omnibus praeripere consueverat. Testatur de eo Valerius Maximus, quia supremae vitae reliquias senilibus ac rugosis membris in summo litterarum otio vix custodiens, adeo valenter pro salute patriae incubuit, ut eam ab hostilibus armis solo aequatam, in lectulo Atheniensi jacens, Macedonum de manibus, quibus objecta erat, eriperet. Ita urbe strata atque eversa, Alexandrique familiaritate
Abbreviated transcription (Latin):
tur studia referenda ¶ Sed cũ
ei aristoules discipulus uir ex¬
cellent ingeun et platoui ĩpar
eloquio sed multos sacile su¬
perans in doceudi officuu suc¬
cessisset quasi matutuut
sydus essulsit hominibus et
quibusdam multiplicis pħie
preceptis uelud uarie sapie
radiis Illu strauit orbem/ et
tqm occulorum detersa caligie
ad contuendam ueritatis spem
mentes hominum reparauit¬
¶ Dectam hic paripateticam
condidit sic utiqz dictam ꝙ
deambulans disputare couine¬
uerat plurimosqz discipulos
precdara sama excellens et ar¬
te suadendi uio adhuc pre¬
cepture in suam heresun con¬
gregauit. tractauit quidem
ouines phie partes et p̾cepta
dedit in singulas sed p̾ceteris
sic racoalem redegit in iu
suum ut a possessione illus
bideatur omnes alios exclusis¬
se ita tamen in aliis uiguit
ut comune nomen omnumi¬
phorum anthonomasice sdest
excellenter sibi proprium ec me¬
ruerit sicut enim urbs romaii

Expanded text:
tur studia praeferenda. Sed cum tur studia praeferenda. Sed cum ei Aristoteles discipulus, vir excellentis ingenii, et Platoni impar eloquio, sed multos facile superans, in docendi officium successisset, quasi matutinum sidus effulsit hominibus, et quibusdam multiplicis philosophiae praeceptis, velut variis sapientiae radiis illustravit orbem, et tanquam oculorum detersa caligine, ad contuendam veritatis speciem, mentes hominum reparavit. Sectam hic Peripateticam condidit, sic utique dictam, quod deambulans disputare consueverat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens et arte suadendi, vivo adhuc praeceptore in suam haeresim congregavit. Tractavit quidem omnes philosophiae partes, et praecepta dedit in singulas, sed prae caeteris sic rationalem redegit in jus suum, ut a possessione illius videatur omnes alios exclusisse. Ita tamen in aliis viguit, ut commune nomen omnium philosophorum, antonomasice, id est excellenter sibi proprium esse meruerit. Sicut enim urbs Romam,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerecundia motus emi¬
sit spiritum eo ꝙ nautariun
ppositam nou potuit soluere
questioneur constat nomuns
errore compositunt ¶Quicqͣd
fabule: hoc de houiero non pla¬
tone ualerius maxinus refert
Ex eo tanieu et hoc uulgatum
est quia fuerunt qui homerun
equinocum platonis dicerent
ꝓpter excellenciam sapiencie ser¬
monis eleganciam et latitudiez
pectoris nam uires nobiles cer¬
tum est polinonnos extitisse.
decessit autem occoguita amius
et uno explectis in tanta reue¬
rencia on et integritate aucto¬
ritatis ut dui dubitatum fu̾it
diis an senudiis esset pocui
aggregandus sed et cum etate
illa deficiente merita uirtutu
eius tanꝙͣ incredibilia quodãmͦ
ad antiquitatis iabulas uerge¬
rent. Ipsum inter semideos ue¬
uerandum labeo scribit ut quid¬
dam maus homine iuimis
deo fuisse doceatur.
ceps plo rebus excessit huma
nis et quasi lucernam mundi
extinctam defleuerunt, qui ad
thronum sapiencie cui ille
diu presederat sua arbitrabã¬

Expanded text:
quia verecundia motus emiquia verecundia motus emisit spiritum, eo quod nautarum propositam non potuit solvere quaestionem, constat nominis errore compositum. Quidquid fabulae, hoc de Homero, non Platone Valerius Maximus refert. Ex eo tamen et hoc vulgatum est, quia fuerunt qui Homerum aequivocum Platonis dicerent, propter excellentiam sapientiae, sermonis elegantiam, et latitudinem pectoris. Nam viros nobiles certum est polyonymos exstitisse. Decessit autem octoginta annis et uno expietis, in tanta reverentia omnium, et integritate auctoritatis, ut diu dubitatum fuerit, diis an semideis esset potius aggregandus. Sed et cum aetate illa defeius tamquam incredibilia quodam modo ad antiquitatis fabulas vergerent, ipsum inter semideos <venerandum> Labeon scribit, ut quiddam homine maius et minus deo fuisse doceatur».ceps Plnis, et quasi lucernam mundi exstinctam defleverunt, qui ad thronum sapientiae, cui ille diu praesederat, sua arbitraban
Abbreviated transcription (Latin):
ait ab iuicio euuangelii. In p̾n¬
cipio erat uerbum ⁊c̃. usq ad
locum quo ait. Et lux in tene¬
bris lucet et tenebre cam non
compreheuderunt. Ego quide
nͥ in patrum scriptis legeretur
nequaꝙͣ alicui infidelium con¬
cessum crederem ut os in tante
lutis oraculum aperiret qua
occulus nundanus nou suffi¬
cit intueri apostolicum tamiẽ
et samiliaritatis intune pri¬
uilegium astruit quod uerbũ
fidei bou operis perseuerencia
Illustrauit. Cum ph̃i enanne¬
rint non modo in cogitaciom¬
bus suis sed operibus suis.
¶Scripsit libros pluriuios
et poli ͣ hominis merita con¬
templaco non repressit, et
contemplacionis acumen ac¬
cioius uccitas non extuxit si
liber qui de doginate euis est
contempnitur in laudem eius
origenes. Feronumus augustinꝰ¬
omi phorum accestacionibus
freti sufficiunt. ¶ De morte
eus diuersi diuersa scripserunt
sed ꝓbabilius est eum qui iuno¬
tam risui non cessisse nam
quod de eo nomuilli tradunt

Expanded text:
ait ab initio Evangelii: In prinait ab initio Evangelii: In principio erat Verbum etc. usque ad locum quo ait: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ego quidem, nisi in Patrum scriptis legeretur, nequaquam alicui infidelium concessum crederem, ut os in tantae lucis oraculum aperiret, quam oculus mundanus non sufficit intueri. Apostolorum tamen et familiaritatis intimae privilegium astruit, quod verbum fidei boni operis perseverantia illustravit, cum philosophi evanuerint, non modo in cogitationibus, sed operibus suis. Scripsit libros plurimos, et politici hominis merita contemplationum repressit, et contemplationis acumen actionis necessitas non exstinxit. Si liber, qui de dogmate ejus est, contemnitur, in laudem ejus Origenes, Hieronymus, Augustinuophorum attestationibus freti sufficiunt. De morte ejus diversi diversa scripserunt, sed probabilius est eum, qui innotam risui non cessisse. Nam quod de eo nonnulli tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dedignatus est uerbo que cũ
tempore festinant ad non ee
et singulis momentis per ua¬
rios mnotus sui ꝓficiscuntur
in mortem. ¶ Et de hommie
quidem planum est. quia
uita eius non status est. qui
uerbo substantino debeat ex¬
primi. sed transitus de utero
ad tumulum. et quasi fuga
aut umbra existendi. ¶ Pło
quideur Id quoq solum ꝓp̾e
dicit ee quod semper est Idem
uec motibus uariatur que u̾o
sunt obnoxia motui non
quidem sunt sed uidentur ee
Et nequaꝙͣ mauent sed iu¬
giter euanescunt et fuguint
uec spectant appellationem
Suiit p̾terea platonicis et
nris multa comuma ut suit
omiuino in excusabiles dum
ueritatem dei in mendacio deti¬
nent. ¶Naguus pater angu.¬
stinus auctor est si tamen que
sub nounue eius concepta lege
recolo fideliter/ ꝙ in libris pla¬
touicorum inuentum sit ꝙ
alcius celo intonuit et qmͣ hu
mana mnens percipere queat
licet auris utrumqz possit au¬
dire inuentum est inꝙͣ quod

Expanded text:
dedignatus est verbo, quae cum dedignatus est verbo, quae cum tempore festinant ad non esse, et singulis momentis per varios motus sui proficiscuntur in mortem. Et de homine quidem planum est, quia vita ejus non status est qui verbo substantivo debeat exprimi, sed transitus de utero ad tumulum, et quasi fuga aut umbra existendi. Plato quidem id quoque solum proprium dicit esse, quod semper est idem, nec motibus variatur. Quae vero sunt obnoxia motui, non quidem sunt, sed videntur esse, et nequaquam manent, sed jugiter evanescunt et fugiunt, nec exspectant appellationem. Sunt praeterea Platonicis et nostris multa communia, ut sint omnino inexcusabiles, dum veritatem Dei in mendacio detinent. Magnus Pater Augustinus auctor est, si tamen quae sub nomine ejus concepta legi, recolo fideliter, quod in libris Platonicorum inventum sit, quod altius coelo intonuit, et ultra quam humana mens percipere queat, licet auris utcunque possit audire; inventum est, inquam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicut constitute uinuer sitatis
causa est admirabilis Ita bi¬
bende selicitatis Ideui est fons
uidefficiens et singularis.
¶choyses augor est quia in
principio crecuuit deus telum
et terram. Et in medio eorum
aquan collocauut et aerem
qui solidus et uisibilis sutu¬
rus erat uideri posset et tan¬
gi deus iecit duo prima mun¬
daui corporis fundamenta.
iguem et terram et eis son¬
cordi ꝓporcione media sociata
in solubili uuculo iuteriecit
inisi tamen uoluntas condito¬
ris que sola tante firmitudinis
nerus fidelissimus est ut dis¬
solu antur admictat. oumne
si quidem quod iunctum est
natura dissolubile est. sed ut
bone conciliacionis fedus pe¬
reat non est uoluntas dei uo¬
lentis bona dum taxat. ¶Au
moyses qui est nusit me ad
uos et illum singulari uerbo
Et prerogatiua significacione
censuit ee qui semper Idem
est. ui ei nec p̾teritum trau¬
seat nec futurum inimineat
sitqz iuiiuius ouinium mo¬
tuum naui illa subsistendi

Expanded text:
sicut constitutae universitatis sicut constitutae universitatis causa est admirabilis, ita bibendae felicitatis idem est fons indeficiens et singularis. Moyses auctor est, quia in principio creavit Deus coelum et terram, et in medio earum aquam collocavit et aerem. mundus, qui solidus et visibilis futurus erat, videri posset et tangi, Deus jecit duo prima mundani corporis fundamenta, ignem et terram, et eis concordi proportione sociata insolubili vinculo interjecit, nisi tamen voluntas conditoris, quae sola tantae firmitudinis nexus fidelissimus est, ut dissolvantur, admittat. Omne siquidem quod vinctum est, natura dissolubile est, sed ut bonae conciliationis foedus pereat, non est voluntas Dei, volentis bona duntaxat. Ait Moyses: Qui est, misit me ad vos, et illum singulari verbo, et praerogativa significatione censuit esse, qui semper idem est, ut ei nec praeteritum transeat, nec futurum immineat, sitque immunis omnium motuum. Nam illa subsistendi
Abbreviated transcription (Latin):
egiptuni intrauerint Opino
tamen illa conualinit. quia
in libris platouis iuueniutur
multa dictis consona ꝓphaꝵ
¶Nam inthunco dum
causas mundi subtilius inue¬
stigat maifeste uidetur ex¬
primere trinitatem que deus
est efsici ͭ ͦ cam constituens
in potentia dei in sapiencia
formalem finalem, in bonita¬
te que sola induxit in eum
ui omnem creaturant bonita¬
tis sue participem faceret pro¬
ui natura cuuisq capax bea¬
ntuduis ee por. unam tame
hie uisus est iutellexisse et do¬
cuisse sbant. dum opificeur uin¬
uersitatis et formatore unum
deum asseruit quem ob insig¬
ne bouitatis et dulcis affectus
dixit omnnium gentorem que
ꝓpter infinitatem maiestatis
potencie sapiencie et bonitatis
sue tam est inuenire difficile
possibile. ¶ Eundem quoq re¬
mumeratorem sꝑancium in se
ee et colentum se uidetur
astruere dicens sapieutem ee
cultorem dei phm qui amio
et uoto accẽdit ad sapienciam
Et eui ee amatorem dei qui

Expanded text:
Aegyptum intraverint. Opinio tamen illa convaluit, quia in libris Platonis inveniuntur multa dictis consona prophetarum. Nam in Timaeo, dum causa mundi subtilius investigat, manifeste videtur exprimere trinitatem, quae Deus est, efficientem causam constituens in potentia Dei, in sapientia formalem, finalem in bonitate, quae sola induxit eum, ut omnem creaturam bonitatis suae participem faceret, prout natura cujusque capax beatitudinis esse potest. Unam tamen in his visus est intellexisse et docuisse substantiam, dum opificem universitatis et formatorem Deum unum esse asseruit, quem ob insigne bonitatis, et dulcis affectus, dixit omnium genitorem, quem propter infinitatem majestatis, potentiae, et sapientiae, et bonitatis suae, tam est invenire difficile, possibile. Eumdem quoque remuneratorem sperantium in se esse, et colentium se, videtur astruere, dicens sapientem esse cultorem Dei philosophum, qui animo et voto accedit ad sapientiam, et eum esse amatorem Dei; qui
Abbreviated transcription (Latin):
partim in contemplacione uer¬
setur. socrates actiiam exercuit
mores instituens quibus sidelu᷑
ad beatitudinem uita transigr¬
¶Dictagoras contemplatiue
iusticit. per queni ingenium
crercetur. et propagatur sciencia
idroiide plato utramqz fungen¬
do alteri phiaui per fecisse lau¬
datur quam in tres partes di¬
stribuit. Ethicam. phisicam.
et logicam. Idest moralem na¬
turalem. et racionalem. qua
uerum disteriinatur a falo
Et sine qua disseri nequeunt.
que uel u actione uel conten¬
placione uersantur. ¶ Putatur
a nounullis ꝙ in peregrina¬
tione sua iheremiam ꝓphetant
uiderit audiexitq in egipto.
Et legerit scripturas phicas
sed subpritato raco temporum
que in crouicis continentur
historus, docet eos uequa qnͣt
contemporaneos extitisse: Cum
ortus platoius uix etatem illã
app̾henderit et inter labentib

Expanded text:
partim in contemplatione verpartim in contemplatione versetur, Socrates activam exercuit, mores instituens, quibus fideliter ad beatitudinem vita transigitur: Pythagoras contemplativae institit, per quam ingenium exercetur, et propagatur scientia: proinde Plato utramque jungendo alteri, philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit, ethicam, physicam, et logicam, id est moralem, naturalem et rationalem, qua verum disterminatur a falso, et sine qua disseri nequeunt, quae vel in actione, vel in contemplatione versantur. Putatur a nonnullis, quod in peregrinatione sua Jeremiam prophetam viderit, audieritque in Aegypto, et legerit Scripturas propheticas. Sed supputata ratio temporum, quae in Chronicis continentur historiis, docet eos nequaquam contemporaneos exstitisse, cum ortus Platonis vix aetatem illam apprehenderit, et interlabentibus
Abbreviated transcription (Latin):
magnos phos adiuiracioni sue¬
rant suigula in libris suis col¬
iegit uniuer sa docens pͥmus
contraria sed inincem neccessa¬
ria sibi eoꝙ mitius auxiliis
unurersa consistunt ¶ Aul¬
ti auditoꝵ eus utriusqz sexus
in phya flornerunt. patrimo¬
iurimi in ortulo qui acha denns
iunctus erat ini duobus murstz
et patera qua diis supplicabat
reliquit auri tantum habuit
quantum puer auricula ge¬
stauerat innobilitatis infigne
¶Tres aduentus eus ad sici¬
liam mali diuersis opunomi¬
bus carpunt sed primo ut
historiam nature cerneret in
ethua et incendiorum intelli¬
geret racoei illue ꝓfectus est
secundo petitu diomisn ut sira¬
cusams assisteret et ut mum¬
cipales ꝓuncie illius disceret
leges. Cercio ut sugientem dio¬
nem restitueret patrie sue uema
a dẏouisio impetrata sed in
omnibus hiis a deo diligens
extitit ut astudiis aut osficus
spenderetur. ¶ Itaqz cum stu¬
dium phie partimi in actione

Expanded text:
magnos philosophos admirationi fuemagnos philosophos admirationi fuerant singula, in libris suis collegit universa, docens primus o non esse contraria, sed invicem necessaria sibi, eo quod mutuis auxiliis universa consistunt. Multi auditorum ejus utriusque sexus in philosophia floruerunt. Patrimonium in hortulo, qui academiae junctus erat, in duobus ministris, et patera qua diis supplicabat, reliquit. Auri tantum habuit, quantum puer auricula gestaverat in nobilitatis insigne. Tres adventus ejus ad Siciliam, mali diversis opinionibus carpunt; sed primo ut historiam naturae cerneret in Aetna, et incendiorum intelligeret rationem, illuc profectus est; secundo petitu Dionysii, ut Syracusanis assisteret, et ut municipales provinciae illius disceret leges; tertio ut fugientem Dionem restitueret patriae suae, venia a Dionysio impetrata. Sed in his omnibus adeo diligens exstitit, ut a studiis aut officiisspenderetur. Itaque cum studium philosophiae partim in actione,
Abbreviated transcription (Latin):
cupidinuis ab eius amuio ex¬
pulisset ei uere laudis gliam
ei curasset ingerere ¶Et an¬
tea quideui eraclidis secta sue¬
rat iuibutus u ͫ cum se socrati
dedisset non solum uigemo
atqz dactrina ceteros socraticos
uicit sed etiaui labore et elega¬
cia sapienciam elustrauit ei qz
recta assercione sensuum et ma¬
iestate uerborum plurinum
adhibiit dignitatis socrate
quidem excedente se ad puta¬
gore contulit disciplinam.¬
¶ Quain et si racõe diligenti
et magnisica uidebat instructa
reruini tamen continenciam
et castitatei magis cupiebat
iuntari deuide thedorum cire¬
uensemt adiit ut geometriaui
disceret inde egiptum peciit
ut astroloqie uaccaret. Ibiqz
a plerisqz creditus est didicisse
oracula ꝓpharum. ¶ Dnde
rursus iii ytaliam rediit et
pictagoreum tarentinun ar¬
chitam sequutus est atqz ad
uidos medos magos aninium
intendisset insi eum ꝓcedere
retuissent bella caletica qua
iuenta permemdis et zenoins
diligencius exequutus que ap̃d̃

Expanded text:
cupidinis ab animo ejus excupidinis ab animo ejus expulisset, et verae laudis gloriam ei curasset ingerere. Et antea quidem Heraclidis secta fuerat imbutus; verum cum se Socrati dedisset, non solum ingenio atque doctrina caeteros Sacraticos vicit, sed etiam labore et elegantia sapientiam illustravit, eique recta assertione sensuum et majestate verborum, plurimum adhibuit dignitatis. Socrate siquidem excedente, se ad Pythagorae contulit disciplinam, quam etsi ratione diligenti et magnifica videbat instructam, rerum tamen continentiam et castitatem magis cupiebat imitari. Deinde Theodorum Cyrenensem adiit, ut geometriam disceret. Inde Aegyptum petiit, ut astrologiae vacaret, ibique a plerisque creditus est didicisse oracula prophetarum. Unde rursus in Italiam rediit, et Pythagoreum Tarentinum Archytam secutus est; atque ad Indos, Medos, magos animum intendisset, nisi eum procedere vetuissent bella Caletica. Quapropter inventa Parmenidae et Zenonis diligentius exsecutus, quae apud
Abbreviated transcription (Latin):
gelion dicitur die qua apũd
delon latona peperisse creditur
appollinem et diauaui pridie
quidem socratem geuitum fe¬
runt. ¶ Talis igitur et de ta¬
libus oriundus nou solum he¬
rouui uirtutibus prestitit. s
equiꝑasse dictus est deorun
potestates naui pseusippus do¬
mesticus docuiuentis instructꝰ
Et pueri eius acre in ꝑcipien¬
do ingenum et ad iuirande
uerecundie indolem laudat et
pubescentes primicias labore
atqz auiore studendi ibutas
resert et ui uiro harum uire¬
menta uirtutum couuenisse
testatur ¶ Ex husdem gen¬
toribus glancus et adamantꝰ
ei sratres iuerunt dotores huit
in p̾ma lratura dyonsium in
palestra aristoneu argis orm¬
duui tantos progressus et exer¬
citacio contulit ut phicie luc¬
tando certainina uicerit ¶ Pic¬
ture nou aspuatus artem
tragedis quoq et ditiri iãbis
se utilem suixit iauiqz carmi¬
nuni considencia elatus crea¬
torem se ꝓsiteri cupiebat insi
socrates humilitatem hum

Expanded text:
gelion dicitur, die qua apud gelion dicitur, die qua apud Delon Latona peperisse creditur Apollinem et Dianam; pridie quidem Socratem genitum ferunt. Talis ergo, et de talibus oriundus, non solum Heroum virtutibus praestitit, sed aequiparasse dictus est deorum potestates. Nam Speusippus domesticis documentis instructus, et pueri ejus aere in percipiendo ingenium, et admirandae verecundiae indolem laudat, et pubescentes primitias labore atque amore studendi imbutas refert, et in viro harum incrementa virtutum convenisse testatur. Ex eisdem genitoribus Glaucus et Adamantus ei fratres fuerunt. Doctores habuit in prima litteratura Dionysium, in palaestra Aristonem Argis oriundum. Tantosque progressus ei exercitatio contulit, ut Pythiae luctando certamina vicerit. Picturae non aspernatus artem, tragoediis quoque et dithyrambis se utilem finxit. Jamque carminum confidentia elatus, certatorem se profiteri cupiebat, nisi Socrates humilitatem hujus
Abbreviated transcription (Latin):
primus quidem socrates uniuer¬
sam phiam ad corrigendos com¬
ponendosqz mores flexisse me¬
moratur. Cum ante illum
oumes pħicis idest naticralib¬
rebus perscrutandis maxinia
operam dederint. ¶ Irobe quĩd
et sapienter cum ad utilitate
suam oporteat ouimia retor¬
queri. paruinqz ꝓsit nouisse
opera dei que sunt omnia
ualde bona. Et creatori suo
ꝯnter suilia nisi quis io pre¬
ciꝑue agat ne ipẽ sit malus¬
¶ Preclara igitur uite mor¬
tisqz fauia socratis phĩe sue
reliquit plurimos sectatores
qui partiti sunt uer ba eius
in uarias sectas de quibus in
sequentibus pauca dicentur¬
¶ Porro tante multituditus
disfidenciam plato qua p̾mi¬
nebat auctoritate cohibuit. Et
ui se accencionem omnium
diucius ꝓuocauit et tenuit
stiore conceptu natum eoꝙ
appollimis siguracio matri
eius pictioni se mmiscuerit
quam constat a salomone
sapientissimo fundatore le¬
gum acticarum traxisse ori¬
guiem. natus est autem
meuse qui apud acticos tar¬

Expanded text:
primus quidem Socrates univerprimus quidem Socrates universam philosophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur, cum ante illum omnes physicis, id est rebus naturalibus perscrutandis, maximam operam dederint. Probe quidem et sapienter, cum ad utilitatem suam oporteat omnia retorqueri, parumque prosit novisse opera Dei, quae sunt omnia valde bona, et Creatori suo consequenter similia, nisi quis id praecipue agat, ne ipse sit malus. Praeclara igitur vitae mortisque fama Socratis, philosophiae suae reliquit plurimos sectatores, qui partiti sunt verba ejus in varias sectas, de quibus in sequentibus pauca dicentur. Porro tantae multitudinis dissidentiam Plato, qua praeeminebat auctoritate, cohibuit, et in se attentionem omnium diutius provocavit et tenuit.stiore conceptu natum, eo quod Apollinis figuratio, matri ejus Perictioni se miscuerit, quam constat a Solone sapientissimo, fundatore legum Atticarum, traxisse originem. Natus est autem mense qui apud Atticos Thar
Abbreviated transcription (Latin):
phorum genus est quod ioni¬
cum dicitur: et a grecis ulte¬
rioribus traxit originem. hor
princeps fuit tales milesius
uius illorum septem qui dicti
sunt sapientes: ¶Iste cum
rerum uaturam scrutatus iu¬
ter ceteros emicuisset maxime
admirabilis extitit ꝙ astrolane
nuineris comprehensis solis et
lune deffectus predicebat ¶ Huic
successit auaximander euis
auditor qui anaximenent di¬
scipulum reliquit et successore
diogenes quoqz eiuis dem auditoꝵ
extitit. anaxagoras qui omi
rerum quas uidemꝰ effectore
diuinum animuni docuit
et successit audito: eius arche¬
lans cuius discipulus socrates
suisse perhibetur. magister pla¬
tomis qui teste apuleio prineꝰ
aristotiles dictus est sed deide
a latitudine pectoris plato et
et uigore ingenii et studii exer¬
cicio. Et omini morum honesta¬
te eloqun quoqz suauitate et co¬
pra subuectus est ut quasi in
throno sapiencie residens pre¬
cepta quad̃ auctoritate uisus
su tani anteressoribus ꝙ sui¬

Expanded text:
phorum genus est, quod Ionicum dicitur, et a Graecis ulterioribus traxit originem. Horum princeps fuit Thales Milesius, unus illorum septem, qui dicti sunt sapientes. Iste cum rerum naturam scrutatus, inter caeteros emicuisset, maxime admirabilis exstitit, quod astrologiae numeris comprehensis, solis et lunae defectus praedicebat. Huic successit Anaximander ejus auditor, qui Anaximenem discipulum reliquit et successorem. Diogenes quoque ejusdem auditor exstitit, et Anaxagoras, qui omnium rerum quas videmus, effectorem divinum animum docuit. Ei successit auditor ejus Archelaüs, cujus discipulus Socrates fuisse perhibetur, magister Platonis, qui, teste Apuleio, prius Aristoteles dictus est, sed deinde a latitudine pectoris Plato, et osophiae, et vigore ingenii, et studii exercitio, et omnium morum venustate, eloquii quoque suavitate et copia subvectus est, ut quasi in throno sapientiae residens, praecepta quadam auctoritate visus est, tam antecessoribus quam suc
Abbreviated transcription (Latin):
mor uiginti annos egisset
crotone mnetapontum migͣuit
ioiq decessit. Cuius tanta
admiracio fuit ut ex domo
eius templum facerent. ĩp¬
sum q pro deo colerent nact
forte occasionem ex uerbis
eius dicentis domuui philo¬
sophantis eẽ sacrarium sa¬
piencie et uerissimum dei tem¬
pliur. ¶Traditur etiam
immortales. et post dissolu¬
cionem corporis uite p̾ceden¬
tis premia recepturas. Impie
tamen fabulcun mille auuor
primus dicitur induxisse

Expanded text:
morum, viginti annos egisset morum, viginti annos egisset Crotonae, Metapontum migravit, ibique decessit. Cujus tanta admiratio fuit, ut ex domo ejus templum facerent, ipsumque pro Deo colerent, nacti forte occasionem ex verbis ejus dicentis domum philosophantis esse sacrarium sapientiae, et verissimum Dei templum. Traditur etiam nimas immortales, et post dissolutionem corporis, vitae praecedentis praemia recepturas. Impie tamen fabulam mille annorum primus dicitur induxisse
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciaun non uestes ẽẽ in
Iuuentute quoqz quantum
ꝓfligatum sit uicti feuunaꝵ
contumaces amini manife¬
stant sed trecenti ex iunem¬
bus cũ sodalicii iuris sacra¬
mento separatam a ceteris
ciibus uitam a gerent qͣiͣ
cetum claudestrine conuira¬
cionis habentes aduer sus pi¬
ctagoram cinitatem in se
conuerterunt. ¶Que eos cu
in unam domun conueuis¬
sent cremare uoluit; in quo
tumultu sexaginta ferie
erortum est. ¶ Tautus aute
extitit in illa parte phye que
quari tantus in innocencia
ut ab omni amimancium tem¬
perasse credatur edulio tantꝰ
in cultu iusticie ut populos
inius partis ytalie q̃ antiqui¬
tus magua grecia dicta est
etiam post mortem nominis
eis auctoritas rexerit. Cum
uero antea sapientes dicerent
qui uidebantur aliis p̾stan¬
ciores eẽ interrogatus quid
spondit idest studiosum uel
sapiencie amatorem ꝙͣ sa
pientem profiteri arrogan¬
tissunum uidebatur. ¶ Deiq
cum ad ꝓpulsandam labem

Expanded text:
pudicitiam non vestes esse. In pudicitiam non vestes esse. In juventute quoque quantum profligatum sit, victi feminarum contumaces animi manifestant. Sed trecenti ex juvenibus, cum sodalitii juris sacramento separatam a caeteris civibus vitam agerent, quasi coetum clandestinae conjurationis habentes adversus Pythagoram, civitatem in se converterunt, quae eos, cum in unam domum convenissent, cremare voluit, in quo tumultu sexaginta ferme exortum est. Tantus autem exstitit in illa parte philosophquari. Tantus in innocentia, ut ab omnium animantium temperasse credatur edulio. Tantus in cultu justitiae, ut populos illius partis Italiae, quae antiquitus Magna Graecia dicta est, etiam post mortem nominis ejus auctoritas rexerit. Cum vero antea sapientes dicerentur, qui videbantur aliis praestantiores esse, interrogatus quid e esse respondit, id est studiosum, vel sapientiae amatorem, quoniam sapientem profiteri, arrogantissimum videbatur. Denique cum ad propulsandam labem
Abbreviated transcription (Latin):
uifeliciter sumpserant. mutas¬
sentqz uitaui luxuria insi eis
pitagoras phus obstitisset¬
¶ Ex quo patet quantum
houo prestet homini cum
uius per sone auctoritas Iamz
lapsum ad frugeni melioris
uite reuocauerit populitnt.
saudabat ergo uirtuteui con¬
die et bicia luxurie deuudabat
Et casum urbium perditaru
enuicicibat/ et causas tantum
quoq studii ad srugalitatem
multitudius ꝓuocabat ut ali¬
quos ex hiis luxuriatos ẽẽ iucre¬
dibile bideretur ¶Matronaꝵ
et puerorunt a parentibus fre¬
quenter habuit. docebat iuinc
has pudiciciam et obsequia in
biros nunc illos modestiam et
lrãrum studium inter hec ue¬
lud genitricent uirtutum fru¬
galitatem ouinibus ingerebat
Consecutusqz disputacionum
assiduitate erat ut matrone
auratas uestes ceteraqz digni¬
tatis sue ornamenta quasi
luxurie in strumenta depone¬
rent. eaqz ommia delaa in
iunonis edem ip̃i dee conse¬
trarent p̃ se preferentes uera
ornamenta i atrouarum

Expanded text:
infeliciter sumpserant, mutasinfeliciter sumpserant, mutassentque vitam luxuria, nisi eis Pythagoras philosophus obstitisset. Ex quo patet, quantum homo praestet homini, cum unius personae auctoritas, jam lapsum ad frugem melioris vitae revocaverit populum. Laudabat ergo virtutem quotidie, et vitia luxuriae denudabat, et casuum urbium perditarum enuntiabat causas. Tantum quoque studii ad frugalitatem multitudinis provocabat, ut aliquos ex his luxuriatos esse incredibile videretur. Matronaruet puerorum a parentibus, frequenter habuit. Docebat nunc has pudicitiam et obsequia in viros, nunc illos modestiam et litterarum studium. Inter haec, velut genitricem virtutum, frugalitatem omnibus ingerebat. Consecutusque disputationum assiduitate erat, ut matronae auratas vestes, caeteraque dignitatis suae ornamenta, quasi luxuriae instrumenta, deponerent, eaque omnia delata in Junonis aedem, ipsi deae consecrarent, prae se ferentes vera ornamenta matronarum
Abbreviated transcription (Latin):
phie nomen a pitagora yta¬
lico iuuentum est qui tante
fuit anctoritatis apud antiqͦs
ut p̾urdiciali oppimione sinas
omnium superaret. essetqz
satis ad quamilibet senten.ͣ
roborandam si hoc ipẽ dixisse
doceretur ¶ Ipa uaiiqz uor
proprii nouiuns explebat of¬
ficium fuit autemi hic nacõe
saunꝰ negocia  diuitis si¬
lui. cui nomen maratus erat
sed parente loughe dicior,/ coꝙ¬
negociacio patris tanta neqͥuitz
adquirere quanta silius con¬
tempnere maluit ꝙͣ habere.¬
¶ Aagnis Itaqz sapiencie
formatus inicrementis egiptu
primo mox babylomiam ad
ꝑdistendos syderum motu
origniemq mnundi spectandã
profectus summam sciencia
consecutus erat. ¶ Inde regres¬
sus cretam et lacedemoiia
ad cognos cendas iuiuois et li¬
gurgi inlitas ea tempestate
leges contenderat. ¶Quibus
ombus instructus ad croco¬
morum urbem applicuit ouimi¬
uo resolutam et soluis uirtu¬
tis opera indigentem fortune
si quideui indignantes oderant
arma que aduersus locrauses

Expanded text:
phiae nomen, a Pythagora Italico inventum est, qui tantae fuit auctoritatis apud antiquos, ut praejudiciali opinione, sententias omnium superaret, essetque satis ad quamlibet sententiam roborandam, si hoc ipse dixisse diceretur. Ipsa namque vox proprii nominis explebat officium. Fuit autem hic natione Samius, negotiatoris divitis filius, cui nomen Maratus erat; sed parente longe ditior enegotiatio patris tanta nequivit acquirere, quanta filius contemnere maluit, quam habere. Magnis itaque sapientiae formatus incrementis, Aegyptum primo, mox Babyloniam, ad perdiscendos siderum motus, originemque mundi spectandam, profectus, summam scientiam consecutus erat. Inde regressus Cretam et Lacedaemona, ad cognoscendas Minoïs et Lycurgi inclytas ea tempestate leges, contenderat. Quibus omnibus instructus, ad Crotonicorum urbem applicuit omnino resolutam, et solius virtutis opera indigentem. Fortunae siquidem indignantes oderant arma, quae adversus Locrenses
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ec cultorem dei. quis alius
habeudus est sapiens ꝙͣ ille qͥ
moratur in iusti fuauonibus
donuin. Et mulcente se con¬
sciencia bonorum operum
uere selicitatis saporem tota
mertis ainditate tau p̾eustat¬
et sentit. ¶ Proculdubio uequa¬
quam illius expers est, tui ag¬
nita beatitudo dulcessit. Et ei
expectibilium cumulus adest
qui in uita gustai et uidet ꝙͣ
suaius est dominus phũs
autem cuius intencio dirigr
Illuc ut sapiat. Eodem auctore
amator dei est. Et uicia subi¬
gens rebus agnoscendis appli¬
cat auimum, ut hiis agnitis
cid ueram beatitudinem possit
accedere. hec emin hominem
beatui faciunt si et uicioꝵ
soluantur uincula, et quasi
quibusd̃ gradibus contempla¬
cionis lucidum et indeficientẽ
fontem boni detut inuisere
nam felix qui potuit rerum
cognoscere causas. Et ut au¬

Expanded text:
dicat esse cultorem Dei, quis alius dicat esse cultorem Dei, quis alius habendus est sapiens, quam ille qui moratur in justificationibus Domini, et mulcente se conscientia bonorum, operum, verae felicitatis saporem, tota mentis aviditate jam praegustatet sentit? Procul dubio nequaquam illius expers est, cui agnita beatitudo dulcescit; et ei expetibilium cumulus adest, qui in vita gustat, et videt quam suavis est Dominus. Philosophus autem, cujus intentio dirigitur illuc, ut sapiat, eodem auctore amator Dei est et vitia subigens, rebus agnoscendis applicat animum, ut his agnitis ad veram beatitudinem possit accedere. Haec enim hominem beatum faciunt, si et vitiorum solvantur vincula, et quasi quibusdam gradibus contemplationis, lucidum et indeficientem fontem boni detur invisere. Nam Felix qui potuit rerum cognoscere causas. Felices a