comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nebam qm̃ quicꝙͣ pͥuabam
spaciis talib nicħ michi esse
uidebatur. s ꝓrsus nicħ ne ma¬
ne quidam tanꝙͣ si corpus au¬
feratur loco et maneat locus
om̃i tp̃r uacuatꝰ et t̾reno. ⁊
humido et aereo et celesti. et
tam̃ sic locus in anis tanqͣm
spatiosum nicħ ego itaq in¬
crassatus corde nͨ mͥm ip̃i uł
ip̃e ꝯspicuis quict̾̃d non per
aliqnͣta spacia tend̾etur uł
diffund̾etur uł ꝯglobaretur
uł tmeret uł talealituid ca¬
ꝑet aut caꝑe poss nich il ꝓr¬
sus ẽe arbitrabar ꝑ quales el
formas ire solent oculi mei
ꝑtales ymagines ibat corme¬
um nͨ uidebam hanc eand̾ in¬
tencõm qua illas ip̃as ymagi¬
gnũ aliquid. ita ⁊̃ te iuta uite
mee grandem ꝑ infinita spa¬
cia. undiq cogitabam penetͣre
cotam mũdi molem et extra
t̾mino ut hab̾et te t̾ra hẽret
celum. hẽrent oĩa et illa fini¬
rent᷑ inte. ẽuaũt nusqm sic̃
aũt luci solis non obsist̾et corͣ
quominꝰ ꝑ eũ crait̾et᷑ penetͣns

Expanded text:
am quidquid priuabam spatiis talibus, nihil mihi esse uidebatur, sed prorsus nihil, ne inane quidem, tamquam si corpus auferatur loco et maneat locus omni corpore uacuatus et terreno et humido et aerio et caelesti, sed tamen sit locus inanis tamquam spatiosum nihil. Ego itaque incrassatus corde nec mihimet ipsi uel ipse conspicuus, quidquid non per aliquanta spatia tenderetur uel diffunderetur uel conglobaretur uel tumeret uel tale aliquid caperet aut capere posset, nihil prorsus esse arbitrabar. per quales enim formas ire solent oculi mei, per tales imagines ibat cor meum, nec uidebam hanc eandem intentionem, quaillas ipsas imagignum aliquid.. ita etiam te, uita uitae meae, grandem per infinita spatia undique cogitabam penetrare totam mundi molem et extra termino, ut haberet te terra, haberet caelum, haberent omnia et illa finirentur in te, tu autem nusquam. sicut autem luci solis non obsisteret aeriquominus per eum traiceretur penetrans
Abbreviated transcription (Latin):
nã basilitã. non solum quos
in m̃di uexabant sp̃c ꝯfessis e¬
nsd̾ demoĩb sanabantur.U̾m
⁊̃ quidã płes annos cetꝰ ciĩ tiui¬
tati notissimꝰ cũ ppłi tumłtuã¬
disset atq audisset exiliuit
eoq se ut duc̾et suũ ducẽ roga¬
uit. Quo ꝑductus impͤuit ad¬
mitti ut sudario tangeret fe¬
retrum p̃ciose in ꝯspecta tuo
atq ad mouit oc̾ulis ꝯfestim
aꝑti st̃ Inde fama discurrẽs.
Inde laudestue fu̾ẽtes ducẽtes
inde illius inimice aĩmꝰ. et si
ad credendi sanitatẽ. nõ ampli

Expanded text:
nam basilicam, non solum quos nam basilicam, non solum quos inmundi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ciuitatique notissimus, cum populi tumultuansisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo atque admouit oculis, confestim aperti sunt. inde fama discurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non appli
Abbreviated transcription (Latin):
na ualentiani regis pu̾i mat̾
hõiẽ tuũ ambrosiũ ꝑsequere¬
tur. ħesis sue causa qua fue¬
rat seducta ab arrianis. excube̾¬
bat pia ꝑlebs in ec̃ca mori ꝑa¬
ta cum ep̃o suo seruo tuo. Ibi
mea mat̾ ancilla tua sollicitu¬
uẽs orationib iuuebat᷑. Nos
ad huc frigidi acalore sp̃e tui
extitabamur cũ ciuitate atoni¬
ta at ꝯturbata. Tunc hymut ⁊¬
psalmi ut cau̾entur scd̾ morẽ
oriẽtaliũ ꝑciũ ne ppłs meroris
cedio ꝯtabesceret institutũ est¬
et exillo in hodiernũ recẽtũ mł¬
tĩs iam ac pene oĩb g̾gib tuis
et ꝑcet̾a orbis imitantib. Eñt
memorato antistiti tuo ꝑ usũ
aꝑiusti quo loco lacerent mar¬
tiriũ coͣr ꝓthasii et g̾uasii que
ꝑ tot annos incorrupta thesan¬
ro secreti tui retõderas ũde oꝑ¬
tune ꝓmeres ad coħ̾tendã rã¬
biem femineã s regiã. Cum
enim ꝓlata et effossi digno cũ
honore tnͣsserrẽt᷑ ad ambrosia¬

Expanded text:
na, Valentiniani regis pueri mater, na, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitunens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio contabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum aperuisti, quo loco laterent martyrum corpora Protasi et Geruasi, quae per tot annos incorrupta in thesauro secreti tui reconderas, unde opportune promeres ad cohercendam rabiem femineam, sed regiam. cum enim prolata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosia
Abbreviated transcription (Latin):
multa eius alia mi rabiliora
ex ꝑtus sum. horrori merat
illud ingeniũ et quis p̃tͥ te ta¬
liũ miratuloꝵ opifex cito de
t̾ra abstulisti uitã eius et secu¬
rior eum recordor sĩ timẽs qͥcꝙͣ
puericie. nec adolescencie. nͤ
uũ nob̃ in graciatua educãd̾
in discipłia tua et baptizati su¬
mꝰ et fugit a nob̾ sollicitudo
uite p̾c̾ite. Nec saciabar illis̾
diehe dulcedine mirabili ꝯsi¬
derare altitudinẽ ꝯsiliitui suꝑ
salutem gñis hũani ꝙͣ fleui in
hympnis et canticis tuis suaue
sonantis ecc̃e tue uocib ꝯmotꝰ
acrit̾ uoces ille influebant auri¬
b meis et eliquabatur u̾itas¬
tua in cormeum et exea estri¬
abat affcũs pietatis. et cͣrebant
lacͥme. et bñ mͥ erat cũ eis/nõ
longe ceperat mediolanesis
ecc̃a genus ħ ꝯsolationis et ex¬
hortatõnis celebrare magno
studio frm̃ ꝯtinenciũ uocib
et cordib. Nimirũ aĩmꝰ erat
aut ñ multo amplius cũ insti¬

Expanded text:
Multa ejus alia mirabiliora Multa ejus alia mirabiliora expertus sum. Horrori mihi erat illud ingenium; et quis praeter te talium miraculorum opifex? Cito de terra abstulisti vitam ejus; et securior eum recordor, non timens quidquam pueritiae, nec adolescentiae, nec vum nobis in gratia tua, educandum in disciplina tua; et baptizati sumus, et fugit a nobis sollicitudo vitae praeteritae. Nec satiabar illis diebus dulcedine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salutem generis humani. Quantum flevi in hymnis et canticis tuis, suave sonantis Ecclesiae tuae vocibus commotus acriter! Voces illae influebant auribus meis, et eliquabatur veritas in cor meum; et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene mihi erat cum eis. Non longe coeperat Mediolanensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare magno studio fratrum concinentium uocibus et cordibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iusti
Abbreviated transcription (Latin):
distuli repetẽd̃ ex̾citatior in
dm̃ico eloquiosinde ubi tp̃c ad¬
uenit quo me nomẽ dare o¬
ꝑteret relicto rure mediola¬
nũ remeauimꝰ. placuit et a¬
lypio renasci inte mecũiam
induco humilitate satram̃¬
tis cuis ꝯgrua et fortissimo
domitorii cors usq ad italiciũ
solum glaciale nudo pede ob¬
terend̾ insolito ausu adiũxi¬
mus eciã nobis puerũ adeoda¬
tum ex me natũ carnałr de
pcc̃o mneo tu bñ fec̾as eũ an¬
noꝵ ferme erat qͥndecĩ. et in¬
genio preuemebat multos
graues et doctos iuros mima
tua cibi ꝯfiteor dñe deus rñs
creator onn et młtũ potens re¬
formare nr̃a de formia. nam
ego in illo pu̾o p̃tͥ delictũ nicħ
habebam. Qd̾ enĩ et nit̾ebat᷑
a nob̾ ĩ disciplinatua tu inspi¬
raueras nobis nullus alius.
Mun̾a tua tibi ꝯfiteor est
ip̃e ibi mecũ loquitur. ẽ n scis
illiꝰ ẽẽ sensa oĩa q̃ inserũtur
ibi ex ꝑsona collocutoris mei¬
cum ess in annis sexdecim

Expanded text:
distuli repetendum exercitatior in distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacramentis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. adiunximus etiam nobis puerum Adeodatum ex me natum carnaliter de peccato meo. tu bene feceras eum. annorum erat ferme quindecim et ingenio praeueniebat multos graues et doctos uiros. munera tua tibi confiteor, domine deus meus, creator omnium et multum potens formare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum non habebam. quod enim et nutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraueras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. est ipse ibi mecum loquitur. tu scis illius esse sensa omnia, quae inseruntur ibi ex cum esset in annis sexdecim.
Abbreviated transcription (Latin):
deũ salutis oĩmode et scͥpsi hoc
in cera et dedi eis ut legeret᷑.
mox ut genua supplicia strae¬
tui fiximus fugit dolor ille. S
quis dolor aut quõ fugit expani
et insinuati st̃ mͥ in ꝓfundo
nutus tui. et gaudemsꝰ in fide
laudaui nom̃ tuũ et ea fides me
securum ẽẽ non sinebat de p̃¬
teritis pcc̃is meis. que mͥ per
bap̃m tuũ remissa nũdũ erãt.
¶Renũciaui ꝑ actis uindemiali¬
b feriis et scolaticis suis medi¬
olanenses monui uẽditorẽ
ego seruire delegisseni et illi
ꝓfessioni pdifficultate suspi¬
randi ac dolore ptoris nõ suf¬
ficerem. et in sinuaui ꝑ lit¬
t̾as antistiti tuo iurosc̃o am¬
brosio pristinos errores meos
et presens uotum meũ ut
moueret quid mͥ potissimũ
de libris tiis legend̾ ess ꝙ ꝑci¬
piende tante gr̃e ꝑacior. apcior¬
q fierem. at illeiussit ỹsaiã
lii uocaciõis q genciũ sic pre¬
nũciator aꝑtior. Ymptñ ego
gẽs totũq talem arbitrans.

Expanded text:
deum salutis omnimodae. et scripsi hoc deum salutis omnimodae. et scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. mox ut genua simplici affectu fiximus, fugit dolor ille. sed quis dolor? aut quet insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea fides me securum esse non sinebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam lii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego gens totumque talem arbitrans
Abbreviated transcription (Latin):
intus non uolebam młtipli¬
cari t̾renis bonis deuorãs tp̃a
et deuorat᷑ iprib. cũ hẽrem in
eterna simplicitate aᵈ frimiẽ¬
tũ. et uinũ ⁊ ołm. et clamabã
in ꝯsegñti u̾su clamore alto cor¬
pace. o in idipm̃ o truid dixit.
obdormiam et sõpnũ capiã.
qm̃ quis resistet. nob̾ꝰ fiet ser¬
mo quiscriptus est absorta est
mors in uictoria et tues in id¬
ip̃m ualde qui nõ mutaris
et inte requies obliuiscẽs la
nec ad alia multa adipiscẽda
bam et ardebam. nec inueni¬
ebam quid facerẽ surdis mor¬
tuis ex quib fueram pestĩs la¬
trator amarus et cecus ad u̾sus
lut̾as demelle celi melleas et
de lumine tuo lurminosas ⁊
suꝑ inimicis scripture huiꝰ
tabescebam qñ recordabar
oblitus sum nec silebo flagel
rabilem celeritatẽ. Dolore dẽ¬
ciũ tunc excruciabas me. et cũ
intantũ ingrauesceret ut ñ
ualerẽ loqui ascendit ĩcor me¬
um admon̾e om̃s meos qͥ ad¬
erant ut deprecarẽt᷑ te ꝓne me

Expanded text:
intus nec uolebam multipliintus nec uolebam multiplicari terrenis bonis et deuorans tempora et deuoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum et uinum et oleum. Et clamabam in consequenti uersu clamore alto corpace! o in idipsum! o quid dixit: Obdormiam et somnum capiam! Quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo qui scriptus est: Absorta est mors in victoriam? Et tu es idipsum valde qui non mutaris; et in te requies obliviscens labs tecum, nec ad alia multa adipiscenda,bam, et ardebam; nec inveniebam quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram pestis, latrator amarus et caecus adversus Litteras de melle cde lumine tuo luminosas, et super inimicis scripturae huius tabescebam. Quando recordabor oblitus sum nec silebo flagellrabilem celeritatem. dolore dentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me,
Abbreviated transcription (Latin):
foris erant nec oculis carne¬
is in isto sole que rebantur. uo¬
lentes enim gaudere forusecͦ
facile euanescunt et effun¬
duntur in ea que uidñtur. et
tp̃alia st̃. et ymagines eoꝵ fa¬
melica cogitatione lambũt.
et o si fatigentur iuedia. et
dicant quis ostendit nobis
bona. et dicamus et audiãt
signantũ ẽ in nob̾ suꝑnos lu¬
men uultus tui dñe. Non enĩ
lumen nos sums ꝙ illiũat
oem̃ hominẽ. s illuminam᷑
ate. ut qui fuimꝰ aliqñ te ne bre
sumus lux inte osi uiderent
int̾nũ et̾nũ ꝙ ego qr gusta¬
ueram frendebam. qm̃ nõ eis
pot̾am ostendere si ad ferrẽt
ad me cor in oculis suis foris
ate et dit̾ent. Quis ostendit
nob̾bona. Ibi enim uͥ mͥ iratꝰ
eram intus in cubili ubi ꝯpũc¬
cus eram nͥ sacrificau̾am mac¬
tans uetustatẽ meã. et ĩcchoa¬
ta meditatione nouatõnis
mee sꝑans inte ibi mͥ dulces¬
sere ceperas et dederas letici¬
am in corde meo et exclama¬
ban legens ħ foris agnoscẽs

Expanded text:
foris erant nec oculis carneforis erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatione lambiunt. et o si fatigentur inedia et dicant: quis ostendet nobis bona? et dicamus, et audiant: signatum est in nobis lumen uultus tui, domine. non enim lumen nos sumus, quod inluminat omnem hominem, sed inluminamur a te, ut, qui fuimus aliquando tenebrae, simus lux in te. o si uiderent internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te et dicerent: quis ostendit nobis bona? ibi enim, ubi mihi iratus eram, intus in cubili, ubi conpunctus eram, ubi sacrificaueram mactans uetustatem meam et inchoata meditatione renouationis meae sperans in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens
Abbreviated transcription (Latin):
exalto ꝓmissionẽ tuã. ꝑacli¬
tum spͣm u̾itatis. et miserat
eum iam s ego nesciebã. mi¬
serat eũ qr iam magͥficatus
erat resurgens amortuis et
tote et ego iam diu nesciẽs
uanitatem dilexi. et m̃daciũ
enim quas ꝓu̾itate cenuerã
uanitas erant. et m̃dacium
et ĩsociui multa grarit̾ ac
fortiter indolore recordacõis
mee q̃ utinã audissent qͥ ad¬
huc usq diligũt uanitatẽ et
q̃runt mͣdaciũt. forte ꝯtur¬
barentur. et euomussent
illd̾ et exaudis eos cũ clarna¬
rent adte qm̃ uera morte car¬
nis mortuꝰ ẽ ꝓ nob̾ qͥte int̾¬
plłar ꝓ nob̾ segebã. irascimi¬
ni ⁊ nolite peccare. et qũo
mouebar deus meus qui iã
didic̾am irascimini dep̾t̾itis.
ut decet̾o non peccarem. et
m̾ito irasci qr non alia nat᷑a
gentis tenebraꝵ. deme pecca¬
bat sic̃ dicunt qui sͥ nõ iras¬
ꝯtur. et thesaurizant sibi irã
indieire et reuelationis iͦsti
iudicii tui. Nec iam bona inea

Expanded text:
ex alto promissionem suam, paracleex alto promissionem suam, paracletum, spiritum ueritatis. et miserat eum iam, sed ego nesciebam. miserat eum, quia iam magnificatus erat resurgens a mortuis et tote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te interpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea
Abbreviated transcription (Latin):
testariise sanciũ uotẽq clari¬
orem ꝓductorem ue recusa¬
re. pͥmo ꝑturbau̾at me qr ma¬
gistͥii illius sarcinam pene
iam ncc̃itate depon̾e coge¬
bat aut si curari et ꝯualesc̾e
potuistem. c̾te int̾mitterem.
S tibi plena uoluntas uacãdi
et uidendi. et qm̃ tu es dñs ob¬
orta mͥ est atq firmata nosti
excusatio q̃ offensionem ho¬
minũ temꝑaret. qui p̃p lib̾os
suos me lib̾m ẽẽ ñ qm uole¬
bant. plenus gͥ tali gaudio
cołabam illud int̾ uallũ tpis
donec decurreret nescio utrũ
uł .xx. dies erant. s tam̃ forti¬
ter cosabantur qr recesserat
cupiditas q̃ mecum solebat
serre negociũ graue et ego
p̾mendus remanserã nͥ pacĩa
suscederet p̾casse me inħ qͥsꝙͣ¬

Expanded text:
testari se saucium uocemque claritestari se saucium uocemque clariorem productioremue recusare, primo perturbauerat me, quia magisterii illius sarcinam paene iam necessitate ponere cogebat aut, si curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plena uoluntas uacandi et uidendi, quoniam tu es dominus, oborta mihi est atque firmata — nosti, excusatio, quae offensionem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum esse numquam uolebant. plenus igitur tali gaudio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen fortiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯualle plorationis ascenden¬
tib et cantantib canticum
grandiũ dederas sagittas acu¬
tas et carbones uastatores ad¬
u̾sus linguam sb̃dolam. ueld̾
ꝯsulendo ꝯtradicentẽ. et sic̃
cibũ assolet amando ꝯsumẽ¬
tem. sagitau̾as tu cor nrm
caritate tua et gestabamus
u̾ba tua transfixa iusc̾ib et
exempla seruoꝵ tuoꝵ quos
de ingris lucidos ⁊ de mortuis
inuõs fec̾as ꝯgesta insignũ
cogitationis nr̃e urebãt et
assumebant grauẽ corꝑem
ne in una u̾geremꝰ et accen¬
debant nos ualide ut oĩs ex lĩ¬
gua subdola ꝯtradcõnis flatꝰ
inflanmare nos acrius poss
terras ⁊̃ laudatores utiq hẽ¬
cie simile uidebatur nõ oꝑa
in fcm̃ meũ ora cũctoꝵ in tu¬
encium qmͣ uicinũ uidemia¬
lium die p̃uenire uolu̾im.
młti dicerent qͣi appetissem
magnus ind̾i et quo michi
erat istud ut putaretur et
disputaretur de aĩo meo.et
dere ceꝑat. et difficult̾ traħe
suspiria dolorib q pectoris

Expanded text:
ualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius possetterras, etiam laudatores utique habtiae simile uidebatur non oppein factum meum ora cunctorum intuentium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire noluerim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et dere coeperat et difficulter trahere suspiria doloribusque pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾limior. s non sb̾limib ĩse.
Iam lib̾erat aĩmus meus
acuris mordacib ambiẽdi.
et ad quirendi uolutãdi at
scalpendi scabien lidibinũ
et garriebam tͥ claritati mee
deo meosẽt placuit michi ĩ Hca¬
ꝯspectutuo non tumultuo¬
se arriꝑe s lenit̾ subtraħe
mĩst̾im lingne mee nũ¬
dinis loquacitatis ne ult̾ius
pm̾i meditantes. non legem
tuam non pacera tuam et
insanias mendaces. et bella
forensia m̾carentur ex ore¬
meo arma furori suo. et o¬
ꝑtime iam pancissimi dies
suꝑerant ad iũdemiales feri¬
as. et staturcołare illos ut sol¬
lempniter abscederem et re¬
demptus ate iam non redirẽ
uenalis. Gonsilium gͦ nr̃m e¬
rat coram te dñe coram hoĩb
aũt nisi nr̃is nõ erat et ꝯue

Expanded text:
sublimior, sed non sublimibus in se. sublimior, sed non sublimibus in se. Jam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et acquirendi, et volutandi atque scalpendi scabiem libidinum; et garriebam tibi claritati meae, deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mmeo arma furori suo. Et opportune jam paucissimi dies supererant ad vindemiales ferias, et statui tolerare illos ut solemniter abscederem, et redemptus a te jam non redirem venalis. Consilium ergo nostrum erat coram te; coram hominibus autem, nisi nostris, non er
Abbreviated transcription (Latin):
sersiuis cius e suꝰ tuus
et filus ancille
tue. Dirupisti uincula
mea cibi sacrificabo hostiã
laudis. laudet te cor meũ et
lingna mea ⁊ oĩa ossa meadi¬
cant. dñe quis siłis tibi. Dicãt
et R̾nde michi et dic anime
mee salus tua egosum. Qͥs
ego et quał ego. Quid ñ mali.
aut fcã miea aut si non fcã dc̃a
mea. aut si non dc̃a uoluntas
mea fuit. tu aũt dñe bonus
et misericors et dext̾a tua res¬
piciens ꝓfuditate i mortis
mee. et afundo cordis mei ex¬
hauriens abyssum corrupti¬
uolebam et uelle ꝙ uolebas
S ubi erat tam anuoso tp̃r
et dequo uno altoq sec̾to e¬
uocatum ẽ in mom̃to lib̾ũ
arbitriũ meum quo sb̾derẽ
c̾uicem leni iugo tuo et hu
ungaꝵ et quas amitt̾e metꝰ
fuerat iam dimittere gaudi¬
um erat. Eiciebas enĩ eãs ame
uera tri ⁊ sũma suauitas eici¬
ebas et intrabas ꝓ eis omñi uo suauitꝰ¬
luptate dulcior. s nõ carni et
sangnini om̃i luce clarior. s
om̃i secreto int̾ior oĩ honore

Expanded text:
seruus tuus, ego seruus tuus et filius ancillae tuae. disrupisti uincula mea; tibi sacrificabo hostiam laudis. laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicent: domine, quis similis tibi? dicant, et responde mihi et dic animae meae: salus tua ego sum. quis ego et qualis ego? quid non mali aut facta mea aut, si non facta, dicta mea aut, si non dicta, uoluntas mea fuit? tu autem, domine, bonus et misericors et dextera tua respiciens profunditatem mortis meae et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptiuolebam, et uelle quod uolebas. sed ubi erat tam annoso tempore et de quo imo altoque secreto euocatum est in momento liberum arbitrium meum, quo subderem ceruicem leni inugarum! et quas amittere metus fuerat, jam dimittere gaudium erat. Ejiciebas enim eas a me, vera tu et summa suavitas: ejiciebas, et intrabas pro eis omni voluptate dulcior, sed non carni et sanguini; omni luce clarior, sed omni secreto interior; omni honore
Abbreviated transcription (Latin):
resistis et tñ laudare te uult
hõ alitͣ porcõ c̾at᷑e tue. tu exti¬
tas ut laudare te delectet qr fe¬
cisti nos ad te. et inquietũ ẽ
tor nr̃m donͨ reqͥ ͣ ͭ in te. Da
ĩuocare te laudare te. et si scire¬
te sit priꝰ. an ĩuocare te. S quis
te inuocat nesciens tealiud
inuocaris ut sciaris. Quõ aũt
ĩuocabũt in ꝙ̃ nõ credid̾ũt: aut
quo credent sñ p̃dicãte: et lau¬
dabũt dñm qui requirũt eũ:
querẽtes enĩ inueniũt eũ. et
ĩueniẽtes laudabũt eũ. Qrã gͦ
te dñe inuocãs te. et ĩuotẽ retͥ¬
dens in telpreditatꝰ enĩ es nob̾.
Inuocat te dñe fides mea ꝙͣ de¬
disti mͥ: ꝙͣ inspirasti mͥ ꝑ huãi¬
tatẽ filii tui. et ꝑ nũst̾iũ p̃di¬
catoris tuiz¬
¶ Et quõ inuocabo dñm meũ.

Expanded text:
resistis: et tamen laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae. tu excitas, ut laudare te delectet, quia fecisti nos ad te et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te. da inuocare tete prius sit an inuocare te. sed quia te inuocat nesciens te? aliuinuocaris ut sciaris? quomodo autem inuocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt eum. quaerentes enim inuenient eum et inuenientes laudabunt eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te credens in te; praedicatus enim es nobis. inuocat te, domine, fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem filii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo inuocabo deum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
mutau̾unt u̾itatem dei ĩ m̃¬
dacium et coluerũt ⁊ suier̃t
creature pocius qm̃ creatori
⁊ inde anmonitus redire ad
ce te et potui qm̃ fcũs es adiu¬
tor meus. Intraui ⁊ iuidi qͣliꝯ
ochõ aĩe mnee supra entdẽ ocu¬
lum aĩe mee. supra mẽtem
meam lucẽ dĩ ĩ ꝯmutablẽ.
non hanc uulgarem ⁊ ꝯspicu¬
am om̃i carni. si qͣi ex eod̾ ge¬
n̾e grandior erat tamqm sĩ is¬
ta multo inltib tyclaris cla¬
resc̾et totumq occuparet mag¬
uitudine. Non ħ illa erat s a¬

Expanded text:
mutauerunt ueritatem dei in memutauerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Et inde admonitus redire ad ce te et potui, quoniam factus es adiutor meus. intraui et uidi qualicumque oculo animae meae supra eundem oculum animae meae, supra mentem meam lucem inconmutabilem, non hanc uulgarem et conspicuam omni carni nec quasi ex eodem genere grandior erat, tamquam si ista multo multoque clarius claresceret totumque occuparet magnitudine. non hoc illa erat, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
trine elati nõ audiunt ditẽ¬
tem. discite ame q mitis sũ
⁊ humilis corde ⁊ ĩueĩentis re¬
quiem animab urĩs et si cogi¬
noscunt deum non sicut dñi
głificant aut grãs agunt. s
eua nescunit incogitationib
suis et obscuratur insipiẽs
cor eoꝵ dicentes se ẽẽ sapiẽtes
stulci fc̃ẽ fũt et ideo legebã
ibi ⁊̃ inmutatam głiam ĩ cor¬
rupcionis tue in ydola ⁊ uaria
sisacra. ĩ sisitudinẽ ymaginis
corruptibił hoĩs ⁊ uolucrũ et
quadrupedũ ⁊ serpentũ indel
egyptium cibum ꝙ esau ꝑ¬
quadrupedis ꝓte ñ orauit po
uituli manducantis fenũ. In¬
ueni ħ ĩ ⁊ ñ manducam placu¬
it enim tibi dñe aufferre ep¬
probriũ diminutionis ad ia¬
tob ut maior s̾uiret minori
⁊ nocasti gñtes in ħeditatẽ tuã
et ego ad te uen̾am ex gentib
et intendi in aurum ꝙ ab e
et mouemur et sumꝰ. sicut ⁊
inde erant illi libri et ñ acten¬
di inydola egyptioꝵ quib de
auro tuo mĩstrabant qui trãs¬

Expanded text:
lati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cognoscunt deum, non sicut deum glorificant aut gratias agunt, sed euanescunt in cogitationibus suis et obscuratur insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes stulti fiunt. Et ideo legebam ibi etiam inmutatam gloriam incorruptionis tuae in idola et uaria simulacra, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, uidelicet Aegyptium cibum, quo Esau pquadrupedis pro te honorauit popuituli manducantis foenum. inueni haec ibi et non manducaui. placuit enim tibi, domine, auferre opprobrium diminutionis ab lacob, ut maior seruiret minori, et uocasti gentes in hereditatem tuam. et ego ad te ueneram ex gentibus et intendi in aurum, quod aet mouemur et sumus, sicut eunt, et utique inde erant illi libri. et non adtendi in idola Aegyptiorum, quibus de auro tuo ministrabant, qui trans
Abbreviated transcription (Latin):
uolens om̃s hoĩes sic ẽẽ ut ip̃e
erat. s ego infirmior elige¬
cum et pp̃ħ unũ uoluebar
in cet̾is languidus et tabes¬
cens curis marcidis ꝙ et ĩ alis
reb quas nolebam pati ꝯgͥ¬
ere cogebar uite ꝯigali cui
deditus obstringebar. Audie¬
ram uxore u̾itatis ẽẽ spadoneᷤ
qui se ip̃os abscid̾unt pp̃ reg¬
num celoꝵ. s qui põt inqͥt
capere capiat. Uani st̃ c̾te õs
nec de huis q̃ uidentur bona
potuerunt inuenire eñ qͥẽ.
at ego iam ñ eramĩ illa ua¬
nitate. Transcend̾am eam ⁊

Expanded text:
uolens omnes homines sic esse, ut ipse uolens omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior eligecum et propter hoc unum uoluebar in ceteris languidus et tabescens curis marcidis, quod et in aliis rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et
Abbreviated transcription (Latin):
uator et ire ꝑeius angustias.
adhuc pigebat. et in misisti
in mentem meam usũ ꝙ ẽ
bonũ inꝯspectu meo ꝑg̾e ad
simplicianũ qui michi bonꝰ
apꝑebat seruus tiuis ⁊ luce¬
bat in eo gracia tua. audierã
et iam ꝙ ainuẽtute sua de¬
uotissime tͥ iuueret. Iã u̾o
tunc senuerat et longa eta¬
te su tam botio studio sectãde
uie tue multa exꝑtꝰ młta e¬
doctus mͥ uidebatur et uere
sic erat. uñ mͥ ut ꝓferret uo¬
lebam conferentis secũ estus
meos qui ess aptꝰ modꝰ sic as¬
fecto ut ego eram adambłãd̾
inuia tua uidebam enim ple¬
nam eccãm. et alius sic ibat.
alius aũt sic. maũt displice¬
bat ꝙ agebam in scło et honi
mͥ er̾at ualde nõ iam in flan¬
mantib cupiditatib ut sole¬
bant spe honioris et peciñe ad
collerandam illam seruitutẽ
tam grauem. Iam enim me
illa non delectabant p̃dulce¬
dine tua et decore domꝰ tue
qm̃ dilexi. S adhuc tenatit̾
colligebã. exfemina nͨ me ꝙ¬

Expanded text:
uator et ire per eius angustias uator et ire per eius angustias adhuc pigebat. et inmisisti in mentem meam uisumque est bonum in conspectu meo pergere ad Simplicianum, qui mihi bonus apparebat seruus tuus et lucebat in eo gratia tua. audieram etiam, quod a iuuentute sua deuotissime tibi uiueret; iam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic. mihi autem displicebat, quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat ualde non iam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilexi, sed adhuc tenaciter alligabar ex femina, nec me p
Abbreviated transcription (Latin):
obsidentibr et insidiantib fu¬
gitiuis desertorib cum pͥuci¬
pe suo leone et dracone. et a¬
liud ten̾e uiam illuc ducẽtẽ
cura celestis imꝑatoris mnuni¬
tam. ubi non latrotinantur
qui celestem miliciam deser¬
uer̃t. uitant enim eam sit̃
suppliciũ. ħ mͥ iniuscerabãt᷑
miris modis cũ mĩmũ apło¬
oꝑa tua et expaueram .co.
tiaꝵ actione tibi et
tione tua et ditant dñe quis
Limilis tibi diripuisti uincła
mea sacrificẽtibi sacͥficium
laudis. Qũo dirripiusti iũcła¬
mea ea narrabo et dicent õs
qui ad orant te cum auduũt ħ.
bñdictus dñs in celo ⁊ in t̾ra
magnum ⁊ mirabile notm̃
eius in heserant p̃cordiis me¬
is uerbatua et undiq circũ¬
uallabar abste. Deuĩta tua¬
eterna certus eram ꝙͣuis eã
in eniginate et q̃ĩ ꝑ specłm
uideram. Dubitatio tam̃ oĩs
ꝑali uita mutabant oĩa et
mũdand̾ erat cor aferinento
uet̾i. et placebat uita ip̃e sal¬

Expanded text:
obsidentibus et insidiantibus fuobsidentibus et insidiantibus fugitiuis desertoribus cum principe suo leone et dracone, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam, ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam sicut supplicium. haec mihi inuiscerabantur miris modis, cum minimum apostoopera tua et expaueram. LIBEtiarum actione tibi et tione tua et dicant: domine, quis similis tibi? dirrupisti uincula mea: sacrificem tibi sacrificium laudis. quomodo dirrupisti ea, narrabo, et dicent omnes, qui adorant te, cum audient haec: "benedictus dominus in caelo et in terra; magnum et mirabile nomen eius." inhaeserant praecordiis meis uerba tua, et undique circumuailabar abs te. de uita tua aeterna certus eram, quamuis eam in aenigmate et quasi per speculum uideram; dubitatio tamen omnis dporali uita nutabant omnia et mundandum erat cor a fermento ueteri; et placebat uia ipse sal
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃i que est in m̃bris eius. qm̃
uistus es dñe. nos aũt petcaui¬
mus ũq̃ fecimꝰ impie gessimꝰ
et grauata est suꝑ nos manꝰ
tua et iuste traditi sumꝰ ãtiqͦ
p̾catori p̃poĩto mortis q ꝑ sua¬
sit uoluntati nr̃e siłi tudinẽ
uoluntatis sue qr in u̾itate
tua ñ stetit quis faciet miser
et creasti in principio iuaꝵ
pietatis huius lacrimas ꝯfes¬
sionis sacrificium tuũ spĩri¬
tum ꝯtribulatũ cor ꝯtͥtũ et
humiliatũ ppłi salutem spõ
nonne d̾eo subi̾ta er̃ aĩa mea
ab ip̃o enim salutare meum.
et enim ip̃e d̾s meuis et sa¬
lutaris meus susceptor meꝰ
non mouebor amplius. Ne¬
mo ibi audit uocautem ue¬
nite ad me om̃s qui laboratis.
Dedignantur abeo discere.
qm̃ mitis et humilis est corde
Abscondisti enim ħ a sapiẽtib
et prudũtib reuelasti ea par¬
uulis et aliud est de siluestri
cacumine uid̃e patͥam pacis
et it̾ ad eam ñ inuenire. et
frustra conari ꝑ inuia cirtũ

Expanded text:
peccati, quae est in membris eius? quoniam peccati, quae est in membris eius? quoniam iustus es, domine; nos autem peccauimus, inique fecimus, inpie gessimus, et granata est super nos manus tua, et iuste traditi sumus antiquo peccatori, praeposito mortis, quia persuasit uoluntati nostrae similitudinem uoluntatis suae, qua in ueritate tua non stetit. quid faciet miser et creasti in principio uiarupietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponnonne deo subdita erit anima mea? ab ipso enim salutare meum: etenim ipse deus meus et salutaris meus, susceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocantem: uenite ad me, qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis corde. abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. et aliud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis aut si in affectu / salu ꝙ¬
brem in biberẽ ꝑstitissem ꝑ¬
iturem ⁊ ex illis libris emĩn
posse ꝯcipi si eos solos quisq
didiss Gtaq auidissime arri¬
pui uen̾abilem stilũ sp̃c tui¬
runt ille q̃stiones inquib mͥ
aliqñ iusus est adu̾sari sibi et
nõ ꝯgire testimoniis legis et
ppħaꝵ textus sermonis eius
⁊ apparit michiuna facies
eloquioꝵ castroꝵ et exultare
cum trẽmore. didĩci ⁊ cepi ⁊
ut qui uidet ñ sit głietur qͣr
non acceꝑit nõ solum id ꝙ
uidet s ⁊̃ ut uideat. Quid eĩ
habet ꝙ ñ accep̃ et ut te qui
essꝑ id̾ non solum anmouea¬
tur ut uideat. s ⁊̃ sanet᷑ ut te¬
neat et qui delonginqu̾s ui¬
d̾e non pot̃ mam tam̃ ambu¬
let qua ueniat et iudeat et te¬
neat. Qua ⁊ si ñ ꝯ delectetur hõ
legi d̃i. ẜ int̾iorem hominem
quid faciat dealia lege in m̃bͥs
sius repugnante legim̃tis sue
et se captinũ ducente in legẽ

Expanded text:
pietatis, aut si in affectu quem salupietatis, aut si in affectu quem salubrem inbiberam perstitissem, putarem etiam ex illis libris eum posse concipi, si eos solos quisque didicisset. Itaque auidissime arripui uenerabilem stilum spiriturunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sibi et non congruere testimoniis legis et prophetarum textus sermonis eius, et apparuit mihi una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didici. et coepi et ut qui uidet non sic glorietur, quasi non acceperit, non solum quod uidet, sed etiam ut uideat — quid enim habet quod non accepit? — et ut te, qui es semper idem, non solum admoneatur ut uideat, sed etiam sanetur ut teneat, et qui de longinquo uidere non potest, uiam tamen ambulet, qua ueniat et uideat et teneat, quia, etsi condelectetur homo legi dei secundum interiorem hominem, quid faciet de alia lege in membris suis repugnante legi mentis suae et se captiuum ducente in lege
Abbreviated transcription (Latin):
Garriebam plane qͣiͣ ꝑitus et nͥ
rerem. non ꝑitꝰ s ꝑiturus es¬
sem. Iam enĩceꝑamn uelle iu¬
d̾i sapiens plenus pena mea
et non flebam in suꝑ et in fla¬
bar scĩa. ubi enim erat illa e¬
dificans caritas afundam̃to
libri medoc̾ant eam inquos
me pp̃ ea pͥusqmͣ scͥpturas tuas
ꝯsiderarem cͥdo uoluisti incur¬
rere ut in pͥm̾etur memorie
mee quõ ex eis affcũs essem. et
cum p̾ ea inlibris tuis usam¬
suefactus essem et curãtib di¬
gitis tuis ꝯtractarentur uuil¬
nera mea disc̾nerem atq distĩ¬
guerem quid intͥeẽt int̾ p̃sũp¬
tionem et ꝯfessionem inter
uidentes quo eñd̾ sit nͨ uidẽ¬
tes qua ⁊ mam dicentem ad
bĩficam patriam. nõ tantum
t̾nendam. s ⁊ hĩtandam. Nã
sipͥmo sc̃is pͥmis lict̾is ĩ forͣtus
eẽm et in eaꝵ familiaritate
obdulcuisses mͥ. et p᷑ in illa uo¬
lumina incidissẽ. fortasse aut
arripuissẽt me a solidam̃to

Expanded text:
garriebam plane quasi peritus et, nisi garriebam plane quasi peritus et, nisi aererem, non peritus, sed periturus essem. iam enim coeperam uelle uideri sapiens plenus poena mea et non flebam, insuper autem inflabar scientia. ubi enim erat illa aedificans caritas a fundamentlibri me docerent eam? in quos me propterea, priusquam scripturas tuas considerarem, credo uoluisti incurrere, ut inprimeretur memoriae meae, quomodo ex eis affectus essem et, cum postea in libris. tuis mansuefactus essem et curantibus digitis tuis contrectarentur uulnera mea, discernerem atque distinguerem, quid interesset inter praesumptionem et confessionem, inter uidentes, quo eundum sit, nec uidentes qua, et uiam ducentem ad beatificam patriam non tantum cernendam sed et habitandam. nam si primo sanctis tuis litteris informatus essem et in earum familiaritate obdulcuisses mihi et post in illa uolumina incidissem, fortasse aut abripuissent me a solidamento
Abbreviated transcription (Latin):
ristaꝵ hunc errorem ẽẽ cog¬
noscens tatholice fid̾i colleta¬
tus et ꝯtemꝑatus ẽ ego aũt
aliqñ post̾uis didiscisse fateor
in eo ꝙ u̾bum caro fcm̃ est.
Qũo tatholica u̾itas a fotini fal¬
sitate dirimat᷑. Imꝓbatio qͥppe
ħeticoꝵ fatit emin̾e quid ecca
tua senciat et quid hẽat sana
doctrina. Oꝑtuit enim heses
ẽẽ ut ꝓbati manifesti fierẽt
inter infirmos ¶S tunc lectis
platonitoꝵ illis libris p᷑ea qmͣ
inde ammonitus q̃rerẽ ĩ corpe¬
am u̾itatem in uisibłia tua ꝑ
ea que facta sunt intlłcta ꝯ¬
spexi et repulsus sensi quid ꝑ
tenebras anime mee ꝯtẽplari
ñ sinerer c̾cus ẽẽ te. ⁊ infinitũ
ẽẽ. nec tamen ꝑ locos finitos
infinitos ue diffundi et uere
te ẽẽ qui sꝑ idẽ ip̃eẽs ex ulła ꝑ¬
te nlłoq motu aliter aut alit᷑.
Cet̾a u̾o exte ẽẽ om̃ia ħ solo fir¬
missimo docum̃to qr st̃. Certus
quidem ĩn istis eram nĩmis
tam̃ infirmus ad fruend̾ te.

Expanded text:
ristarum hunc errorem esse cogristarum hunc errorem esse cognoscens catholicae fidei conlaetatus et contemperatus est. ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod uerbum caro factum est quomodo catholica ueritas a Fotini falsitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quid habeat sana doctrina. oportuit enim et haereses esse, ut probati manifesti fierent inter infirmos. Sed tunc lectis Platonicorum illis libris posteaquam inde admonitus quaerere incorpoream ueritatem inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi et repulsus sensi, quid per tenebras animae meae contemplari non sinerer, certus esse te et infinitum esse nec tamen per locos finitos infinitosue diffundi et uere te esse, qui semper idem ipse esses, ex nulla parte nulloque motu alter aut aliter, cetera uero ex te esse omnia, hoc solo firmissimo documento, quia sunt, certus quidem in istis eram, nimis tamen infirmus ad fruendum te.
Abbreviated transcription (Latin):
carnem illã u̾bo tuo nͥ cũ aĩa
et m̃te humana. Nouit ħ oĩs
qui nouit in ꝯmutabłitẽ
inde dubitabam. et enim nõ
mouere menbra cors ꝑuolũ¬
tatem ñc non mou̾e nũc aliqͦ
affectu affici ũc nõ affici. nc̃
ꝓferre ꝑsigna sapientes sm̃ias.
nũc ẽẽ insilencio ꝓpͥa st̃ mu¬
tabilitatis anime̾ et m̃tis. Q̾
si falsa de illoscripta eeñt et
oĩa ꝑ iclitarentur in mẽdatio
ta sunt totum hoĩem in xp̃o
agnoscebam nõ corpus tantũ
hominis aut cũ cor ͤ sũ m̃te aĩ¬
u̾itatis. s magna quedam na¬
ture humane excellentia et
ꝑfcĩore participatione sapĩe
p̾ferri cetis arbitrabar alypiꝰ
aũt dm̃ incarne indutũ ita
putabat credi acatholicis ut
p̃t deum et carnem nõ ẽẽ in
qm̃ bñ ꝑ sua sunt tenebat ea
que de illo memorie mandata
sunt sine utali et rationali
creatura ñ fieri ad ip̃am xp̃i¬
anam fidem pigͥus moueba¬
tur. S pꝰ ea ħetitoꝵ apolloͥna¬

Expanded text:
carnem illam uerbo tuo nisi cum anima carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem inde dubitabam. etenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt mutabilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio ta sunt, totum hominem in Christo agnoscebam, non corpus tantum hominis aut cum corpore sine mente aniueritatis, sed magna quadam naturae humanae exceperfectiore participatione sapientiae praeferri caeteris arbitrabar. Alypius autem Deum carne indutum ita putabat credi a Catholicis, ut praeter Deum et carnem, non esset in am bene persuasum tenebat ea, quae de illo memoriae mandata sunt, sine uitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam Christianam fidem pigrius mouebatur. sed postea haereticorum Apollina
Abbreviated transcription (Latin):
latebat ꝙ ille ubi ꝯperit im¬
moratus ẽ ineo sermone insi¬
nuãs tm̃ uirũ ignorantib et
ammirãs eand̾ nr̃am ignorãciã.
S̾stupebamꝰ aũt audientes tã
recenti memoria et ꝓpe nr̃is
temꝑib testantissima mira¬
bilia tua in fide recta et cacho¬
lica ecc̃a om̃s mirabam᷑. et nos
qr tam magna erant et ille
qr in audita nob̾ erant. in de
sermo eius deuolutꝰ est ad mo¬
nast̾ioꝵ gͥges. et mores suaue¬
olencie tue et ub̾a deserta h̾e¬
ii quoꝵ nos nicħ sciebamus.
et erat monast̾rũ mediolani
plenũ bonis fr̃ĩb extra urbis
menia sb̃ ambrosio nutͥtore.
et nõ noueramus. ꝑtendebat
ille et loquebatur ad huc et
nos intentitacebamꝰ. Uñ ĩcidit
ut dic̾et nescio qñse et tres ali¬
os ꝯtubernales suos nimirũ
ano tirtensium spͨtacło ten̾et᷑
exisse de ambulatũ mortos muri

Expanded text:
latebat. Quod ille ubi comperit, imlatebat. Quod ille ubi comperit, immoratus est in eo sermone, insinuans tantum virum ignorantibus, et admirans eamdem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum ano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muri
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit amicus dulcissimꝰ et
mitissimꝰ agebat aũt iᵈ prudẽ¬
et qm̃ multis poss horis feri¬
atum ad querend̾ ad uł legẽ¬
d̾ uł audiend̾ de sapĩa. Quodã
gͥ die non recolo cãm qua erat
absens nebridius cũ ecce ad
nos domũ uenit adme et ali¬
piũ põcianus quidam ciuis
inpalacio militãs uescio quid
a nob̾ uolebat et ꝯsedimꝰ ut
colloquerem᷑. et forte supra
mensam lusoriam q̃ añ nos
erat accendit codicẽ trilit a¬
mopinate sane putau̾at eñi
ad delibris quoꝵ ꝓfessio me
ꝯt̾ebat. Cum uͦ arridens me¬
que intuens gratulatorie
miratꝰ ẽ ꝙ eas et solas pre ocu¬
x̾anꝰ quippe et fidelis erat et
seꝑe tibi deo nr̃o ꝓst̾nebatur
in ecc̃a crebris et diuturnis
orõnib. cui ego cum iudicas¬
sem illis me scripturis curam
maxime impẽdere ortus est
sermo ip̃o narrante de antonio
egipcio monacho cuiꝰ nomẽ
excellent̾ clarebat ap̃ seruos
tuos. Nos aũt usq in illã horã

Expanded text:
noluit amicus dulcissimus et noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudenet quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — nos domum venit ad me et Alypium Pontitianus quidam civis in palatio militans: nescio quid a nobis volebat. Et consedimus ut colloqueremur; et forte supra mensam lusoriam quae ante nos erat, attendit codicem, tulit, ainopinate sane: putaverat enim aliquid de libris quorum professio me conterebat. Tum vero arridens, meque intuens, gratulatorie miratus est quod eas et solas prae ocut. Christianus quippe et fidelis erat, et saepe tibi Deo nostro prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. Cui ego cum indicassem illis me Scripturis curam maximam impendere, ortus est sermo, ipso narrante, de Antonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam horam
Abbreviated transcription (Latin):
culo quid̃ desid̾ii ꝯcubitus
quo arcissimo tenebar et se¬
culariũ negocioꝵ seruitute
ꝙ̃ ad mod̾ me exemeris nar¬
rabo et ꝯfitebor nomini tuo
dñe. aduitor meus et redẽp¬
tor meus. agebam soluta cͥs¬
cente auxietudine. et cotidie
suspirabam tibi. freꝙ̃tabã
ecc̃am tuam qͣtũ uaca̾bat ab
eis negotiis sub quoꝵ põdere
gemnebam mecũ erat alrpiꝰ
ociosus ab oꝑe iuris ꝑitoꝵ pꝰ
accessionẽ tͤciam ex p̾tans
quib it̾um ꝯsilia uend̾et sic̃
ego uendebam didici dicẽdi
facultatẽ sĩ qua docerido p̃sta¬
ripot̃. Nebridius aũt̃ amicicie¬
nr̃e causare cesserat. ut om¬
niũ nr̃m familiarissimo
uereꝯdo mediolanensi et ci¬
ui et gramatico subdoceret
uehementer desiderãti. et fa¬
miliaritatis iure flagitãti de
num̾o nr̃o fidele aduitoriũ qͦ
indigebat nimis. Nõ itaq ne¬
bridiũ cupiditas ꝯmodoꝵ eo
traxit maiora enĩ poss si uellz
de lit̾is ag̾e s officio beniuolẽ¬
tie peticionẽ nr̃am ꝯtempu̾e

Expanded text:
culo quidem desiderii concubitus quo arctissimo tenebar, et saecularium negotiorum servitute, quemadmodum me exemeris narrabo, et confitebor nomini tuo, Domine, adjutor meus et redemptor meus. Agebam solita, crescente anxietudine, et quotidie suspirabam tibi; frequentabam ecclesiam tuam, quantum vacabat ab eis negotiis sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uis surgendi tempus ad¬
uenerit ita c̾cum habebã
ẽẽ meluis tue caritati me
dedere qmͣ mee cupiditati
cedere. S illd̾ placebat et iũ¬
cebat l libebat et iutͥebat.
Non enim erat ꝙ tibi respõ¬
derem dicenti michi surge
qui dormis ⁊exurge amor¬
tuis et illuminabit te xp̃c
et undiq ostendendi u̾ate
dic̾e̾ non eiat oĩo quo respõ

Expanded text:
quamvis surgendi tempus adquamvis surgendi tempus advenerit: ita certum habebam esse melius tuae charitati me dedere, quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et vincebat; hoc libebat et vinciebat. Non enim erat quod tibi responderem dicenti mihi, Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus : et undique ostendenti vera te dicere, non erat omnino q