comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾e: ut ab illo eterno altari.
nõ mereamur extludi. Qui
em̃ ad istud altare. casto cor¬
pore et mundo corde. cũ secu
illud altare quod ĩcelis est.
felici transinigratõne ꝑue¬
eite festa eccle colũt:
qui se ecclie filios eẽ
cognostunt. Hec enĩ om̃iũ
credentium mat̾ est: q̃ natos
ad mortem. regenerat ad sa-¬
lutem. Hec est post sinagogã
quidẽ uocata: s añ synago¬
gam promissa. Hec em̃ĩ iã
ĩ primo homine prefigura¬
ta est. Nã sicut ex ade latere.
fabricata est eua: ita ex xp̃i
corꝑe et nulnere redempta
creuit ecclã. Hec intra aquas¬
archa diluuio ex mdante
semata: crucis beneficium.
et baptismatis misteriũ. p̃¬
signauit. Danc sara steri¬
lis et desꝑpata: in senectute
unico pignore fecunda p̾¬
id est dilectissimũ deo ppłm:
sclõ iam senescente ꝓgemiit.
Hec est regina illa: dequa ad do¬
miũ dr̃. Astitit regina a dex¬
tris tuis iuestitu de aurato.
cirtũamita uarietate: id est

Expanded text:
cedere, ut ab illo aeterno altari cedere, ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde, cum mundaillud altare quod in coelis est, felici transmigratione perveRecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda prid est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
oc emm habet textus
euanglice lectionis.
quod quidã fecerit imptias
filio suo et intrauerit ut inde¬
ret simul recũbentes: et uidẽs
ibi hominẽ non habentẽ ues¬
tem niptialẽ. dix̃ ad eum.
Amice: quomodo huc intͣsti.
nõ habens nestẽ iptialem:
Et illo obmutescente: dix
muistris. Ligate illi mairꝰ
et pedes: et ꝓicite eñ intene¬
bras exfĩores. Ibi erit fle tus
⁊ stridor dentiũ. E cce qualẽ
sententiam merebitur audi¬
re: qui ad cõuiniũ nuptiale.
id est ad alrare dñi. aut ebri¬
osus. ant adulter. aut odñ
incorde retinens. p̾simiit ac¬
cedere. Auertat hoc a nobis
mala ista aut nunꝙͣ uelimꝰ
admittere. aut si admissa
fuerint. sine ulla mora pe
initentia uel pace studeamꝰ
sanare. et largioribz elemo¬
sinis. festinemus abluere.
Ne forte sicũ peccatorũ nul-¬
nerib ante tribunal et̾ni
indicis uenerimus: ab illa
et̾na ecclĩa. et ab illa celesti
ierłm̃ ꝓpetua excõmunica¬
tõne separemur. Hec ergo co¬

Expanded text:
c enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ecce qualem sententiam merebitur audire qui ad convivium nuptiale, id est ad altare Domini, 62 aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumet accedere. Avertat hoc a nobis mala ista aut nunquam velimus admittere, aut si admissa fuerint, sine ulla mora per poenitentiam vel pacem sanare studeamus, et largioribus eleemosynis festinemus abluere, ne forte si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur. C
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ⁊ cibos mense eius. et ho¬
locausta que offerebat in do¬
mo dñi. nõ hẽbat ultra sp̃m.
Quid erat rationis. ut p̾ro¬
tens regina. domũ expensas.
et cibos regios tantoye mita¬
retur: Ergo ħ loco: aliqua
maiora nos oportet inquire¬
re. Uidit ergo eccla ex gen¬
tibz congregata sapientiã
xp̃i: id est pꝰ camalia insti¬
tuta gentiliũ post humile
et aunualẽ doctrinai phy¬
losophoꝵ. accepit intellertũ
salutis et uite. inspex̃ spũa¬
lium mirabilia bonoꝵ. s ꝑ is¬
uit uenĩ fabricatorẽ celi ac
terre. et potentissimũ humani
gn̾is conditorem. decurꝰ sapi¬
encia dicitur. Om̃ia ĩ mẽsu¬
ra. et in pond̾e. et nnumero
constitiusti. Uidit et domũ
quã edificauerat. id est incar¬
natõnem hominis assumpti-
inquo hĩtat om̃is plenitudo
diuinitatis corꝑaliter. Ui¬
dit et cybos salomonis. id ẽ¬
illos de quibz dicebat. m̃s cib
ẽ ut faciam uoluntatem eiꝰ
qui misit me patris. cibz eñi¬

Expanded text:
rat, et cibos mensae ejus, et horat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum . Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo in hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Videt ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis assumpti, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cvelut is de quibus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Cibus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
spe resurrectionis et gloria.
Uenit ergo ĩ ierim cũ multo
comitati id est non iam cũ
una tantũ gente indeoꝵ. sic̃
prius sinagoga solos habuit
hebreos. s totius mundi gen-¬
tib dui̾sisq nationib. Ue¬
it ergo exhibens munera
digna xp̃o. aurũ et gẽmas
p̾ciosas: et hoc camelis portã¬
tib. id est exgentili populo
uemientibz qui prius fuerãt
ex uicioꝵ feditate distorti. et
maloꝵ onere curui. ac pecra¬
torũ prauitate deformes. Cũ
iis tanꝙͣ muerib regina
hec ingreditur ad pacificum
regem xp̃ur: exhibens fidei
aurum. puritatis incensa p̃¬
ciosa. splendoresq gẽmarũ.
mor scilicet isignia. et ora¬
menta iurtutũ. Et locuta ẽ
ei umuersa q̃ habebat in corde
suo: id ẽ aꝑuit ei cor suũ. mani¬
festaint ei occulta conscientie
sue i confessione et penitudi¬
ne precedentiũ delictorum.
quid agat hec regina.
Uidens in quã regina sabba
onmem sapientiam salomo-¬
nis: et domũ quã edificaue-¬

Expanded text:
iae. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos; sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas; et hoc camelis portantibus, id est, ex Gentili populo venientibus, qui prius fuerant ex vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia et ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo; id est, aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum.quae agat haec regina. Videns, inquam, regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificave
Abbreviated transcription (Latin):
audini. Et re uera. id quod par¬
rat deus diligentibz se: fide nõ
comprehenditur. spe nõ attĩgit᷑.
cantate nõ capitur. desiderio
non transgreditur. Ad quiri
potest: estimari non potest. Hẽ¬

Expanded text:
us. Et revera id, quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria, et vota transgreditur, acquiri potest, aestimari non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
alt rris iacramenta celestia.
de quibz dr̃. Panem celi de¬
dit eis: panem angłoꝵ mã¬
ncauit homo. Uidit et ho-¬
locausta eius. oratiomĩ sine¬
dubio supplicatõnum q mi¬
steria: et obstupuit ubi iudit
mestimabiles diuitias dñi
sui. Dixq ad regem. Uerus
est ẜmo quen audierã in ter¬
ra mea. suꝑẜmonibz tuis. et
suꝑsapientia tua: et nõ ccede¬
bam narrantibz donec ip̃a ue¬
niens uidi oculis meis. et ꝓ¬
baui quod media pars michi
dicta non fuisset. Maiora st̃
sapientia et oꝑa tua: ꝙͣ rumor
quẽ audiui. Cum ergo ꝑue-¬
pacis. et ingressa fuerit beatã
requiem. et gloriam celestiũ
ꝓmissoꝵ: multo plura ⁊ ma¬
gnificenciora ꝑspiciet. ꝙͣ sũt
in ei inhac t̾ra ꝑsacra eloquia.
ciata. Nunc enĩ tanqͣ ĩ specło
et menigniate: tunc antem ocu¬
lis suis uidebit. id est facie ad fa-¬
ciem. Tunc beata et illustris a¬
nima. inter stupendas remune¬
ratoris sui constituta diuitias.
ineffabilib regine huius u̾b̾

Expanded text:
alutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sinedubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini ixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua: et non credebam narrantibus, donec ipsa veni, et vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset. Majora sunt sapientia et opera tua, quam rumor quem audivi. Cum ergo pervevisionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, tiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit. Miles uero ꝙ̃¬
entiam. tamen quia uitri
uouens se puerum ad san¬
ctum thoniam ducturum.
si eun uite redonaret. Qͥo¬
tun reuuuscens ad plenuĩ:
per merita martiris est ui¬
te redditus et amicis. sc. ixͣ.¬
us perrexit: et dumi ĩ caute
staret. lapsus est. Quod cũ
uidisset pater: exclamauit
dicens. Sancte thoniecsi uiᷤ¬
autem uidisset nauen a
se recedentem: numio dolore
et desperatione iuite absortus.
ut dolorem cordis morte cor¬
poris terminaret. caput mer¬
sit in mare ut citius interi¬

Expanded text:
appellavit. Miles vero quentiam, tamen quia victuslicuit, vovens se puerum ad sanctum Thomam ducturum, si eum vita redonaret. Patim reviviscens ad plenum per merita martyris est vitae redditus et amicis. MIm navis perrexit; et dum incaute staret, in mare lapsus est. Quod cum vidisset pater, exclamavit dicens: « Sancte Thoma, miautem puer vidisset navem a se recedentem, nimio dolore et desperatione vitae absorptus, ut dolorem cordis morte corporis terminaret, caput mersit in mare, ut citius interi
Abbreviated transcription (Latin):
dam uir limina bĩ
thore in ip̃ius translatio¬
ne uolens uisitare: ad poli¬
tis obiuans carro: in aqua
proiectus est. Ille uero nõ
in menor sui. sanctum tho¬
mam iugiter ĩuocauit: pe¬
tens ne suum peregrinum
ꝑire ꝑmitteret. Quinqͥes
tamen ad aque fundum ĩ¬
na admuiratione contestatꝰ
est: nec more. nec in naribz

Expanded text:
causa limina beati Thomae in ipsius translatione volens visitare, ad pontis obvians carro, in aquam projectus est. Ille vero non immemor sui sanctum Thomam jugiter invocavit, petens ne suum peregrinum perire permitteret. Quinquies igitur ad aquae fundum imna admiratione contestatus est, se nec in ore, nec in naribus
Abbreviated transcription (Latin):
est: et corpus eius tiberino
gurgiti mancipatum est.¬
nichostratus et claudius.
una cum castorio uctori¬
no et simproniano: dũ cor¬
pora sanctoꝵ per ora tiberi¬
ua requirerent a persecuto¬
ribus tenti. ad urbis pre¬
bianus ad sacrifi
eis suggestionem diocde
cio. Cum uero nulla ia¬
tione tormentis cõpulsi
cederent: iussit eos in me¬
dio mari precipites dari.
Im mensis itaq arctati
ponderib pelagi fluctib
dati sunt: ut in loco nũdo
inter aquas coronam mrͣ¬
tyrii celebrarent. Tu autẽ.¬

Expanded text:
est, et corpus ejus Tiberino gurgiti mancipatum est.Nicostratus et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberina requirerent, a persecutoribus tenti sunt, et ad Urbis praebatur ad sacrieis suggestionem Diocleti. Cumque nulla ratione tormentis compulsi cederent, jussit eos in medio mari praecipites dari. Immensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et in loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tans ad passionis sue sectã¬
da uestigia: qui amat ĩ quit
anumain suai perdet eam.
Quod duobz modis ĩtelli¬
gi potest. Qui amat: perdet.
Id est si amas: perdes. Si cu¬
pis uitani tenere in xp̃o: noli
mortem tinere pro xp̃o. Item
alio modo. Qui amat aĩam
suaui: perdet eam. Noli ama¬
re ne perdas. Noli amare in
hac uita. ne perdas in eterna
uita. Hoc autem quod poste¬
rius dixi. magis habere uide¬
quitur enun. Et qui odit ani¬
mai suam in hoc nundo: in
uitam eteruam custodit eam.
Eiro quod supra ditum est.
Qui autem odit utiq in hoc
mundo: in uitam eteruam
ip̃e custodit eam. Magna et
nura sententia. quemadiuod̃
sit hominis in anmam sues
amor ut pereat: odium ne ꝑe¬
at. Si male amaueris: tũc
odisti. Si bene oderis: tunc
amasti. Ffelices qui oderunt
custodiendo: ne perdant amiã
do. Sed uide ne tibi subrepat
ut te ip̃m uelis ĩterimere: sic
intelligendo quod debes odisse
in hoc mundo ⁊ ĩam tuan.

Expanded text:
tans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videquitur enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitaErgo quod supra dictum est: Qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custdo. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
icut patrum nostroꝵ
relatione didicinus: cum bea¬
tus sirtus apostolice sedis sa¬
cerdotio fungeretur. et sanctis¬
simo laurentii archidiaconi
munisterio romana floreret
ecclesia: ĩuidia ardente diabo¬
li. aduersus nomen et fidem
ĩi. flamma durissime perse¬
eutionis incanduit. Atqr ut
peruiciosius donu. ucum gre¬
gem feralis lestie uabies ĩ sa¬
tiata lamaret: nocendi arti¬
fex mimicus peruigilem priꝰ
molitur custodiam pastoris
eripere. Et ideo sixtum ante
omnes sũ mum donun sac̾¬
dotem furor gentilis aggre¬
ditur. ut ecclesiastica m̃bra
tam ualido truncato capite.
uelut muninine presidii ce¬
lestis amoto. cruentus per¬
secutor ĩuaderet. Sed mag¬
nus ille sixtus qui cõmissis
stor in terris: aderat patronꝰ

Expanded text:
icut patrum nostrorurelatione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio fungeretur, et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui commissis stor in terris, aderat patronus
Abbreviated transcription (Latin):
interius illustrando con¬
uertere non desistit. Hic in
spiritu et uirtute helie pre¬
cessit ante illum. ut ꝑlebẽ
eius aqua laptizans ad
suscipiendum eum ubi
appareret doceret esse perfe¬
ctam: huic successit ille in
spiritu et uirtute dei patris.
ut plebeni suai spiritu scõ
et igni baptizans. ad uidẽ¬
dam facieni patris sui do¬
naret esse perfectani. le .ixͣ.

Expanded text:
interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ colere ñ cessabo. ll.
dit. Apud homines mar¬
gareta uocor. Qd̃ autem
illustrius est: ex fonte sa¬
cri baptismatis xp̃iana¬

Expanded text:
colere non cessabo». II dit: «Apud homines Margarita nuncupor; quod autem illustrius est, ex fonte sacri baptismatis chri
Abbreviated transcription (Latin):
nuit simmetriũ prb̃rm.
cũ aliis uiginti duobris.
Quos sine int̾rogatione
gladio puniri precepit. in
eodem ttuulo. Quoꝵ corpo¬
ra noctu beata praxedis
collegit: et sepelunt inci¬
miterio priscille. sub die
Tunc afflictioneu con¬
stricta praxedis: ingemi¬
it et orauit ad dominum.
ut transiret. ex hoc mũdo:
fuius orationes et la crime.
uenerunt. post dies trigĩ

Expanded text:
nuit Symmetrium presbyterum, cum aliis viginti duobus, quos sine interrogatione gladio puniri praecepit in eodem titulo, quorum corpora beata Praxedis collegit et sepelivit in coemeterio Priscillae sub die Tunc afflictione constricta beata Praxedis ingemuit, et oravit ad Dominum ut transiret ex hoc mundo, cujus orationes et lacrymae venerunt. Post martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
set uir dei nouatus. om̃s¬
scilicet congregatos ad se
uenisse. grãs cepit agere
deo.quia meruit a scõ pio
ep̃o et uirgine dñi. una
lium uisitari. et fuerunt
in domo eius dieb ac no

Expanded text:
set vir Dei Novatus, omnes congregatos ad se venisse gratias coepit agere Deo, quia meruit a sancto Pio episcopo et virgine Domini, una  visitari. Et fuimus in domo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ beatissimo pio ep̃o ad
altare domini cõmemo¬
rabat. Post annũ uero⁊
dies uginti octo: egritu¬
dine decentus est nouatꝰ
et absens erat a conspectu¬
beate uirginis praxedis.
dio autem ep̃o cogitante
de omnib xp̃ianis. una cũ
dum auditum fuisset qͥa
egritudine detinebatur:
contristati sunt omnes. Be¬
ata autem praxedis. dixit

Expanded text:
cum beatissimo Pio episcopo ad altare Domini commemorabat. Post annum vero et dies viginti octo, aegritudine detentus est idem Novatus, et absens erat a conspectu virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante de omnibus Christianis una cum dum auditum fuisset, quia aegritudine detinebatur, contristati sumus omnes: beati Praxedis dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tiochia autẽ in qua beatꝰ
petrus apłs primo ponti¬
ficalem instituit cathedr̃a.
in syrie finib ẽẽ iudetur.
Mortua uero genttrice b̾e

Expanded text:
tiochia autem, in qua beatus Petrus apostolus primus pontificalem instituit cathedram, in Syriae finibus esse videtur. II 16 Mortua vero genitrice beatae
Abbreviated transcription (Latin):
margareta quinto deci¬
mo etatis sue anno. au¬
diens huius cemodi atro¬
citatem contͣ xp̃ianos ebul¬
seris sperantes inte:con
conforta me paruulam in
te. ut si uenerit paru¬
tirãnica
potestas.et me cõprehende¬
tuam deficere. ut pretimo¬
re penarum tidem gr̃e tue
formidando relinqũã. Tu
tu nosti humanã fragilita¬
tem: memento queso quia
t̾ra et puluis sum. Ecce pa-
ter meus et mat̾ mea non

Expanded text:
Margarita quinto decimo etatis suae anno audiens huiuscemodi atrocitatem contra christianos ebulseris sperantes in conforta me parvulam in te ut, si venerit tyrannica potestas et me comprehendtuam deficere, ut prae timore penarum fidem gratiae tuae formidando relinquam. II 1tu nosti humanam fragilitatem; memento, queso, quia terra et pulvis sumus. II 11 Nam pater meus et genetrix mea,
Abbreviated transcription (Latin):
dei om̃ipotentis iudicio se¬
cundo anno ꝑsecutionis
dioclitianus in nicomedi¬
a: maximianus apud me
annũ constantini helene
filii. feruere non destitit.

Expanded text:
dei omnipotentis iudicio secundo anno persecutionis Dioclitianus Nicomediae, Maximianus apud Medannum Constantini, Helenae filii, fervere non defuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cib refectionis: est cibz sa
ctum est. Caro mea uere
est cibz. et sanguis meus
uere est potus. Cura hoc cor¬
pus aquile sunt: que alis
cirrũuolant sp̃ualib. Uñ¬
ĩspecie panis et uini quai
uidemus. res ĩuisibiles.
id est carnem et sanguinẽ
honoramus: nec similiter
comp̾hendimus has duas
species quemadinodũ añ
consecrationem comp̾hen-¬
debamus cuni fideliter fa¬
teamur ante consecratio¬
nem panem et uinum ẽẽ
quod natura formauit.
Post consecrationem u̾o¬

Expanded text:
cibus refectionis, est cibus sacibus refectionis, est cibus sactum est: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Circa hoc corpus aquilae sunt, quae alis circumvolitant spiritalibuin specie panis et vini quam videmus res invisibiles, id est Christi carnem et sanguinem honoramus, nec similiter has comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecrationem v
Abbreviated transcription (Latin):
est: et pura mente su m̃da
atq ab omnib ueneranda.
Et sicut potior est ceteris:
ita potius extolli et uene¬
rari debet. Triforme est cor¬
pus domun. Pars oblata
ĩ calice missa: corpus xp̃i
quod iam surrexit mõstrat.
Pars comesta: ambulans
adhuc super terram. Pars
ĩ altari usq ad fine misse
remanens: corpus ĩ sepul¬
chro. quia usq in finem
seculi corpora sanctoꝵ in se¬
pulchris erunt. Dum frã
de calice ĩ ora fidelium fun¬
ditur. quid aliud quan do¬
minici corporis ĩcruce ĩmo¬
latio. eiuisqz sanguinis de
latere effusio designatur:¬
Panis et calix non quali¬
bet sed certa consecratione
noscitur quidem quod ita
sit a nobis. Quãius sic
panis et calix alimentum
est resurreitionis. Ante be¬
nedictionem alia species
nominatur: post beuedi
uerit hoc corpus: fiet ei re¬
alimonie hoc ĩꝑtitur. hoc
sunutur: ut accipientes
uirtutem celestis cibi in
carnem ip̃ius qui caro nĩa
factus est transeamꝰ. Est

Expanded text:
est, et pura mente sumenda, est, et pura mente sumenda, atque ab omnibus veneranda, et sicut potior est ceteris, ita potius excoli et vene « triforme est corpus Christi; pars oblatae in calicem missa corpus Christi, quod jam resurrexit, demonstrat; pars comesta, corpus ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jacens in sepulcro, quia usque in finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris erunt. » Pax de calice in ora fidelium funditur, quid aliud, quam dominici corporis in cruce immolatio, ejusque sanguinis de latere effusio designaturPanis et calix non qualibet, sed certa consecratione nascitur. Proinde quod ita fit nobis, quamvis sit panis et calix, alimentum est resurrectionis, non nedictionem alia species nominatur; post benedicanducaverit hoc corpus, fiet ei realimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est
Abbreviated transcription (Latin):
uit manducatus:
quia surrexit occisus. Nec
quando manducamus: ꝑ
demi ĩ sacramento sic fit.
Et norunt fideles: quãdo¬
manducent carnem xp̃i.
Unusquisq accipit partẽ
suam. Per partes mandu
net niteger ĩ corde. Totus
enun erat apud patre qnͣdo
uenit ĩ uirginem: ĩpleuit
illam nec recessit ab illo.
Ueniebat ĩ carnem ut ho
mines enui manducarent:
et manebat ĩteger apud
patrem ut angelos pasc̾et.
Quis audeat dũm suum
ait. Qui manducat me:
mortuos inuificat. Qnͣdo
manducatur reficit: sed ñ
deficit. Non ergo timeamꝰ
manius illum. postea qͥd
manducemus non ĩueni¬
nis est: et calir quod etiã
oculi renunciant. Quod
autem fides postulat ĩstru¬
enda: panis est corpus xp̃i
ideo dicuntur sacraniẽtã:
quia ĩ eis aliud uidetur
aliud ĩtelligitur. Qd̃ u¬
detur speciem habet corpora¬
tur. fructum ht sp̃nalem.
sacrificiis maius
sanguis xp̃i. Nec ulla obło
hac potior est: sed hec omnes
precellit. Que pura con¬
scientia domino offerenda

Expanded text:
vivit manducatus, quia resurrexit occisus. Nec quando manducamus de dem in sacramento sic fit, et norunt fideles quemadmanducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam. Per partes manducer totus in corde tuo; totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quis audeat et manducaait: Qui manducat me, mortuos vivificat. Quando manducatur reficit, sed non deficit. Non ergo timeamus, iamus illum, et postea quid manducemus non inveninis est et calix, quod etiam oculi renuntiant. Quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus Chrisideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur speciem habet corporatur fructum habet spiritalem.sacrificiis maius sanguis Christi, nec ulla oblatio hoc potior est, sed hec omnes precellit; que pura conscientia Domino offer
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut ueritas non desit in
sacramento: et ridiculum
nullum fiat a paganis ꝙ
cruorem occisi honuinis bi¬
conficiantur. Cuius enĩ
potentia creantur prius:
eius utiq uerbo ad meliꝰ
ꝓcreantur. Reliqua omĩa
que sacerdos dicit aut clerꝰ
chori canit: nichil aliudꝙͣ
laudes et graciaꝵ actiones
sunt. aut certe obsecratio¬
nes et fidelium peticiones

Expanded text:
ita ut veritas non desit in ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis biconficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam ĩ myst̾io corpo¬
a malo minus ꝑficitur
sacerdote: quia non ĩ me¬
rito consecrantis. sed ĩuer¬
bo perficitur cieatoris: et ĩ
uirtute sp̃us sancti. Si eĩ
ĩ merito esset sacerdotis: ne¬
Nunc autem sicut euuan¬
baptizat: ita ip̃e est qui per
sp̃m sanitum hanc suam
efficit carnem: et transit
uinum ĩ sanguine. Unde¬
et sacerdos. Iube hec ĩquit
offerri per manus augeli
tui sancti ĩ subline altare
tuum: ĩ conspectu diuine
maiestatis tue. Ut quid¬
enuim hec deferenda ĩ lucem
de poscit. nisi ut ĩtelligat᷑
ꝙ ista fiant ĩ xp̃i sacerdoti¬
o: Hanc igitur oblationem
benedictani: per quam bene¬
dicimur. Ascriptani: ꝑ quͣ
homines ĩ celo ascribunt᷑.
Ratam: per quan ĩ iusc̃ib
xp̃i esse censeamur. Ratio¬
nabilem: per quam a besti¬
ali sensu exuaniur. Accep¬
tabilem: ut qui nobis ip̃is
displicemus. per hanc acce¬
ptabiles eius unico filio si¬
mus. Nichil eniurationa¬
bilius est ut quia nos iam
similitudinem mortis eiꝰ

Expanded text:
esiam in mysterio corpoa malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis, nenunc autem sicut ipbaptizat, ita ipse est qui per Spiritum sanctum hanc suam efficit carnem, et transfundit vinum in sanguinem. et sacerdos: Jube, inquit, haec perferri per manus angeli tui sancti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intelligatur, quod ista fiant in ejus sacerdotio? Hanc igitur oblationem benedictam, per quam nos benedicamur; adscriptam, per quam omnes in coelo adscribamur ; ratam, per quam in visceribus Christi esse censeamur; rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur; acceptabilem, ut qui nobis ipsis displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Nihil rationabilius, ut, quia nos jam similitudinem mortis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
speculationem nos ducere.
cum eum quem ĩ humani¬
tate ĩ iudicio ceruimꝰ. etiã
ĩ diuinitate post iudicium
uidemus. Ad iudiciũ quip
pe ueniens ĩ forma serui
omnibz apparet. quia scͥp¬
tum est. Di debunt ĩ queni
tranffixerunt. Sed cum
reprobi ĩsupplicium corru¬
unt. iusti ad claritatis eiꝰ
glam ꝑtrahuntur. sicut
scriptun est. Tollatur ni¬
pius. ne uideat gł̾am dei.
Sed quid si serui ĩ prima
iugilia negligentes exi¬
stunt: Prima quippe ui¬
gilia. primeue etatis custo¬
dia est. Sed neq sic despe¬
randum est. et a bono opere
cessandum. Nai longani¬
nutatis sue patientiam ĩ¬
sinuans domunus subdit.
Et si uenerit ĩ secunda ui¬
gilia. et si ĩ tercia uigilia
uenerit et ita ĩ uenerit: Lĩ
sunt serui illi. Prima
quippe uigilia. prinieuũ
tempus est id est puericia.
Secunda: adolescentia uł
inuentus. que auctorita¬
te sacri eloquii ununi st̃

Expanded text:
speculationem nos ducere, speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pertos tenet. Uigilat. qui
seruat operando qd̃ credit.
Uigilat qui a se torporis
et negligentie tenebras re¬
pellit. Hinc et enu paulus
dicit. Eiuigilate iusti. et
nolite pecrare. hinc rursus
ait. Hora est. iam nos de sõ¬
pno surgere. lcõ. ixͣ.
ed ueniens domunꝰ
quid serius iugi¬
lantib exhibeat audiamꝰ.
Amen dico uobis. quod p̃¬
cinget se et faciet illos dis¬
cumbere. et transiens mn¬
strabit illis. Precinget se
id est ad retributionem pre¬
parat. ffaciet illos discũb̾e
id est ĩeterna quiete refo¬
ueri. Discumbere quippe
nr̃m. eterno ĩ regno quiesc̾e
est. Unde rursum dominꝰ
dicit. Uenient et recũbent
cum abrahan et ysaac et
iacob. Transiens auten
dñs minnistrat: quia lucis
sue illustratione nos saciat.
Transire uero dictum est:¬
redit. Del certe nobis dñs
post iudicium transit: qr
ab humanitatis forma i
diuinitatis sue contẽpla¬
tionem nos eleuat. Et trĩ¬
sire eius est. ĩ claritatis sue

Expanded text:
pertos tenet, vigilat qui pertos tenet, vigilat qui servat operando quod credit, vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait; Hora est jam nos de somno surgere . 4. Sed veniens dominus quid servis vigilantibus exhibeat auico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens mstrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero dictum est,t. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
d nptias quippe
dominus abiit. qr
resurgens a mortuis ascẽ¬
dit ĩ delum. supernam sibi
angeloꝵ multitudinẽ no¬
uus homo copulauit. Qͥ
tunc reuertitur: cũ nobis
iam per iudicium mani¬
festatur. Bene autem de
serus expectantib sb̃dit᷑.
Ut cum uenerit et pulsa¬
uerit: confestun aꝑiant
ei. Uenit quippe dominus:
cum ad iudicium ꝓperat.
Pulsat uero: cum iam ꝑ
egrituduus molestias ẽẽ
mortem uicinam designat.
Cui confestim aperimus:
si hunc cum amore suscipi¬
mus. Aperire enum iudici
pulsanti non nult: qui
exire de corpore trepidat. et
uidere eun quem contem¬
psisse se menuunt indicem
formidat. Qui autem de
sua spe et operatione securꝰ
est: pulsanti confestin ape¬
rit. quia letus iudicem su¬
stinet. Et cum tempus
ꝓpinque mortis agnou̾it:
de glia retributionis hila¬
rescit. Unde et ꝓtinus sub¬
ditur. Beati sunt serui illi:
quos cum uenerit dominꝰ
ĩuenerit uigilantes. Digi¬
lat qui ad aspectum ueri
luminis. mentis oculos a¬

Expanded text:
d nuptias quippe Dominus abiit, qui resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit, quia tunc revertetur cum nobis jam per judicium manifestatur, beservis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus ropinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis mentis oculos a
Abbreviated transcription (Latin):
diat uel secundã. Ut qui
conuerti a prauitatibus
sus ĩ puericia neglex̾it:
ad uas uite saltem ĩ tẽ¬
pore iuuentutis euigilet.
Et qui uigilare in secũda
uigilia noluit: terrie ui¬
gilie remedia nõ amittat.
Ut qui ĩ iuuentute ad ui¬
as uite non ugilat:sal¬
tem in senectute resipiscat.

Expanded text:
qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae, saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat. Ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat.
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit. Qui idcirro
in hoc seculo superna dis¬
pensatione directus est:
ut non solum ipse ꝓphe¬
tali sullimaretur gloria.
sed et omnium per eun
prophetarum preconia
firmarentur. Nec ĩmeri¬
to illum precipuo nunc¬
honore ueneraiur: qui
speciali quadam gracia
ob hoc redemptorem nũ
Hic enim solus est pro¬
phetarum. qui dominum
nostrum ihesum xpistum

Expanded text:
avit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut et omnium etiam per eum prophetarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mund Hic enim solus est prophetarum qui Dominum nostrum Jesum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter seruabit ĩ constans:
Quomodo ĩ quam possumꝰ
ad martyrii gl̾am ꝑuenire.
cum dicat dominus. nolite
dere prohibet. non habentunu
cupiditatem qua pena con¬
demimnat: Et si qui propria¬
retinent dinuttere iubentur.
illi qui aliena diripiunt ꝙͣ
grauiter feruintur: Sunt
euim pleriq fr̃es qui cum
humili loco geniti fuerint.
et nullas a parentibz diuici¬
as consecuti sint: tanta aua¬
ricie cupiditate iactantur.
ut putent se si ne causa na¬
tos. nisi aurum quo quo pa¬
cto possederint. Existimãtes
enin sicut ait ꝓph̾a uitam
hominũ compositan ad lu¬
crum: non dubitant unde¬
cumq licet ex malo ad qui¬
rere. Atqz ita huius modi ho¬
mines dum lucrum auri
querunt: dampnum salu¬
tis ĩuenunt.

Expanded text:
qualiter servabit inconstans? qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite dere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propriaretinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
post me uenire: tollat crucẽ
suam et sequatur nie. Nuu¬
quid enim omnes martires
qui secuti sunt dominum.
crucifixi sunt: Nunquid
omnes uirgines qui iuxta
tur agnum dei. crucifixi st̃.
ut sequantur. Nunquid
paulus apłs crucifixꝰ erat
cum diceret. michi autem
absit głari nisi ĩ cruoe dñi
mundus crucifixus est et
ego mundo: Hoc aũt dicit.
ut intelligas crucem non
ligni esse patibulum s uite
uirtutis q ꝓpositum. Tota
igitur uita xp̃iani hominis
si scd̃m enuangeliũ uiuat:
crux est atqz martiriũ. Sed
hoc est quod ĩ nobis difficile
repperitur: ut omnes actus
nostri scd̾m euuangeliũ di¬
rigantur. Atq ideo quotiens¬
cumq uoluptatib uoliz ta¬
mur: crucem saluatoris a¬
pistus enun est cari¬
tas. pax. ueritas. mã¬
suetudo. Quomodo ergo po¬
test castitati testimonium
perhibere corruptus: Aut
quomodo potest pacem p̾dica¬
re. cuius animus semper ĩ
lite fuit. est: Quo pacto eti¬
tur: Aut mansuetudinem

Expanded text:
post me venire, tollat crucem post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . Numquid enim omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucomnes virgines, qui juxta tur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini mundus crucifixus est, et ego mundo ? Hoc autem dicit, ut intelligas crucem non ligni esse patibulum, sed vitae virtutisque propositum. Tota igitur vita Christiani hominis, si secundum Evangelium vivat, crux est atque martyrium. Sed hoc est, quod in nobis difficile reperitur, ut omnes actus nostri secundum Evangelium dirigantur; atque ideo, quotiescunque voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris astus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiaut mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
deberent ad ꝓfectum
salutis nostre martyrum
exempla sanctoꝵ. qui ꝓpter
adipiscendam celestem coro¬
nai omnibz se maudatis
dominicis subdiderunt. et
ita deuinxerunt se cunctis¬
legib saluatoris. ut ꝓpter
ante attain uitani mererẽ¬
tur ad hanc martyrii gloriã
peruenire. Non enin illo ĩ
tempore tantum perfecerũt
p̾ceptum dñi. quo confessio¬
iis supplicium ꝑtulerunt:
sed necesse est illos prius se¬
cunidum enuangelium urais¬
tur.z ecesse enun est in quͣ
ut mitia bona fuerint: quoꝵ
finis est optimus subsecutꝰ.
Et martyres eos non solum
fuisse cũ passi sunt: sed etiã
martyres ip̃i fuisse cum ui¬
testis dicitur. Quo
tienscumq bonis actibz mã¬
datum xp̃i facinius. tociens
ip̃o testimonium perhibemꝰ.
Unde et crux domin ñ illa
tantum dicitur que passioĩs
tempore ligui affixione con¬
struitur: sed illa que tocius
uite curriculo. cunctaꝵ dis¬
ciplinarum urtutib coap¬
tatur. De qua michi uidetur
saluator dicere. Qui uult

Expanded text:
debent ad profectum salutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendam coelestem coronam, omnibus se mandatis dominicis subdiderunt, et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter ante actam vitam mererentur ad hanc martyrii gloriam pervenire. Non enim illo in tempore tantum perfecerunt praeceptum Domini, quo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse fuit illos prius secundum Evangelium vixistur. Necesse est, inquam, ut initia bona fuerint, quorum finis est optimus subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passi sunt, sed etiam tunc martyres Christi esse cum viTestis dicitur. Igitur quotiescumque bonis affectibus mandatum Christi facimus, toties Christo testimonium perhibemus. Unde et crux Domini non tantum illa dicitur, quae passionis tempore ligni affixione construitur; sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus coaptatur. De qua mihi videtur Salvator dicere, Qui vult
Abbreviated transcription (Latin):
figura precessit: ꝙͣ¬
do manna pluit deus pa¬
trib in deserto. qui cotidi¬
ano celi pascebantur alim̃¬
to. Unde dictum est. Panẽ
angeloꝵ manducauit hõ.
Sed tunc paneni illũ qui
manducauerunt: omnes
in deserto mortui sũt. Ista
auten esca quai accipitis.
iste panis uinus qui de ce-¬
stanciam munstrat. Et qͥ¬
ducauerit: non morietur
ĩeternum. quia corpus xp̃i
prestantior sit pauis auge¬
lorum. an caro xpisti. que¬
utiq est corpus uite. Mã¬
na illud de celo: hoc super ce¬
lum. Illud celi: hoc dñi ce¬
lorum. Illud corruptioni
obnoxium. si in diem alte¬
rum seruaretur: hoc alie¬
nun ab omni corruptio¬
ne. Quicumqz enini reli¬
giose gustauerit: corrup¬
tionem sentire non pot̾it.
Illis aqua de petra fluxit:
tibi sanguis de xp̃o. Illos
ad horam saciauit aqua:
te ip̃i sangius diluit ĩeter¬
num. Iudeus bibit et sitit:
tu cum biberis sitire non
poteris. Et illud in umbra:
hoc in ueritate. Et si illud
quod nuraris uiubra est:

Expanded text:
figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur alimto; unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo . Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus qui destantiam subministrat, et quducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus est praestantior sit panis angelorum, an caro utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab omni 431 corruptione. Quod quicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud quod miraris umbra est
Abbreviated transcription (Latin):
qui dam ex mona¬
bat. Erat autem in eodem
monasterio oratorium qd̃¬
loco decomberet. ac medicꝰ¬
quidam coquendi ulceris
congrua prepararet: formi¬

Expanded text:
quidam ex monabat. Erat autem in eodem monasterio oratorium quoeger decumberet, et medicus coquendi ulceris opificium praepararet, formi
Abbreviated transcription (Latin):
habentib cor unũ. et ani¬
mã unam. In uidie eigo
fa cibus accensi sacerdo¬
tes iudeoꝵ: cũ phariseis
et scribis concitauerunt
ꝑsecuti onem in ec-¬
clesia. int̾ficiendo ꝓthomͣr¬
tirem stephanũ. et fere
cul pellendo. Hac igitur
ꝑsecutionis ꝓcella seuien¬
te. disꝑsi credentes. petie¬
runt diuersa regna t̾ra¬
rum. a lño sibi delegata
uerbum salutis gentib

Expanded text:
nibus cor unum et anima una. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere cul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum a Domino sibi delegata verbum salutis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
lene sociata illi. it̾ usq
ad mare direxerunt. Ascẽ¬
dentes q nauim: ꝓsꝑo cur¬
su uenerunt massiliam.
ibiq uectationẽ nauis re¬
linquentes. dño annuen¬
te aquensem agressi sũt

Expanded text:
ino sociata tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis gł̾am. ascensions¬
q triumphum ac sp̃c pa¬
racliti desuꝑinis missio-¬
nem. qui discipłorum
corda tẽporalis pene ad¬
huc formidine trepida
repleuit. scientiam lin¬
endo: erant omnes crede¬
tes simul cũ mulierib
et maria matre ih̾u. ut
lucas testatur eunglista.
et u̾bum dei dissemina¬
batur. crescebat numerꝰ.

Expanded text:
ctionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat evangelista, et verbum Dei disseminabatur, crescebatque numerus
Abbreviated transcription (Latin):
a domino nr̃o uiaticum ꝑ¬
egrinaturus acciꝑe. Et dũ
causam ꝑegrinationis in¬
quirerem: ne metuas in¬
quit ad patriam ñ ad ꝑe¬
grinationem te dirigo. post¬

Expanded text:
a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam profectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, u
Abbreviated transcription (Latin):
ma longius ab ur¬
be digressi sumus:
ne ad reuertendum nos tar¬
dior hora p̾pediat. necesse ẽ
ut expositionem sancti eu¬
uangelii breuior sermo trã¬
scuriat. Dominus a e redẽ¬
ptor noster perituri miindi
precurrentia mala denun¬
ciat. ut eo minus ꝑturbẽt
uenientia: quo fuerunt p̾¬
scita. Minius enim iacula
feruint. que p̾uidentur. Et
nos tolerabilius mũdi ma¬
la suscipuus: si contra hec
per prescientie clipeum mu¬
Cun audieritis prelia et
seditiones: nolite terreri.
Oportet primum hec fieri.
sed nundum statim finis.
Pensanda sunt uerba redẽ¬
ptoris nostri. per que nos
aliud interius. aliud exte¬
rius passuros denunciat.
Bella quippe ad hostes per¬
tinent. seditiones ad ciues.
Ut ergo nos indicet interiꝰ
exteriusq turbari: aliud
nos fatetur ab hostibz aliud
a fratribz perpeti. Sed hiis
malis p̾uenientibz quia
nou statin sequatur fius
adiungit. Siuget gens sr̃
gentem et regnum aduer

Expanded text:
a longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus eferiunt quae praevidentur, et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum muCum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum a
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentie et fames. terro¬
resq de celo. et signa mag¬
na erunt. Del sicut ĩ quib¬
dam codicib legitur. Ter¬
roresq de celo. et tempesta¬
tes. Atqz post subditur. Et
signa magna erunt. Uiti¬
na tribulatio multis tri¬
bulationibz p̾uenitur. et
per crebra mala que preue¬
munt indicantur mala ꝑ¬
petua que subsequũtur. Et
ideo post bella et seditiones
non statin finis: quia ml¬
ta debent mala precurrere.
ut malum ualeant sine
fine nunciarx.

Expanded text:
ilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuantes ingressa est.: ñ
iussa uenit. int̾ epulas
lacrimas obtulit. Biscite
quo dolore arclet. que fle¬
re et int̾ epulas ñ erubes¬
cit. Banc uero quam lu
illam ẽ mariam credimꝰ
de qua marcus septem de¬
monia eiecta fuisse testat᷑

Expanded text:
ivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucillam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testat
Abbreviated transcription (Latin):
utebatur. Et dixit deciꝰ ad¬
ypolitũ. Recole militiam
et esto nr amicus: et incõ¬
spectu nr̃o utere militia pͥs¬
tina quã semꝑ habiusti.
est: xp̃ianũ firmũ me mi¬
litare. unde cupio ce
lerem ad palmam cum
sar iracundia plenus:
fectũ. Accipe om̃s faculta¬
tes eius et int̾fice eũ cru-¬
deli examinatione. Eode¬
exquisita om̃i facultate
eius inuenit in dolno ypo¬
liti omnem familiam xp̃i

Expanded text:
utebatur, et dixit ei: Recole militiam, et esto noster amicus, et in conspectu nostro utere militia pristina quam semper habuisti. est, christianum firmum militare, unde cupio ad celerem palmam cum » iracundia plenus « Accipe omnes facultates ejus, et interfice eum crudeli examinatione. exquesita omne facultate ejus, invenit in domu Ipoliti omnem familiam chri