comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolationes. Alia nãq intẽꝑaliũ bonoꝵ
pacifica fertilitate. alia incorpoꝵ sani¬
tate. alia in moꝵ ꝯcordia. alia inꝯtem¬
plationis leticia. pͥma ꝓpellit mundi
miserias scd̾a carnis angustias. t̾cia:
aĩ mĩlestias. Quarta ꝯtẽplationis exclu¬
dit tenebras. pͥma ẽ ꝯsolatio carnis. scd̾a
patisicat actũ .ii. tranqͥllat sensum. t̾cia
sedat animũ. quita illustrat intellec
plationis. Pma seruũ. scd̃a mercennari¬
umi. t̾cia filiũ. qͣrta spiritale facit con¬
p̃tatur aduocatꝰ. Incause ꝓsecitione.
opꝰ ẽ. aduocatione. Est eciã iureꝯcilia¬
tione facienda. aduocatio necessa¬
ria. Tres enĩ generales cause ꝓ secuti.¬
ones. tres nobis necessarie st̃ aduoca¬
tiones. Ter siquidẽ in causam ducim᷑
Terciode morib ⁊ uita ante iudicem
discutimui. pͥ mo enĩ stamus ante
hominem. scd̾o ante angłm. t̾cio:
ante dm̃. Ante hominẽ peccata con¬
fitendo. añ angłm ꝓpeccatis supplicã¬

Expanded text:
solationes. Alia enim est in temporalium bonorum pacifica fertilitate, alia in corporum sanitate, alia in morum concordia, alia in contemplationis laetitia. Prima propellit mundi miserias; secunda, carnis angustias; tertia, animi molestias; quarta contemplationis excludit tenebras. Prima consolatio est capacificat actum, secunda tranquillat sensum, tertia sedat animum, quarta illustrat intellectplationis. Prima, servum; secunda, mercenarium; tertia, filium; quarta, spiritale facit conrpretatur advocatus. In causae prosecutione opus est advocatione. Est etiam in reconciliatione facienda advocatio necessaria. Tres enim generales causae persecutionis; tres nobis sunt necessariae advocationes. Tres siquidem in causam ducimus. Tertio de moribus et vita ante judicem discutimus. Primo enim stamus ante hominem, secundo ante angelum, tertio ante Deum. Ante hominem, peccata confitendo; ante angelum, pro peccatis supplican
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o negocioꝵ genera suꝑuis dominus ap¬
ponit᷑. qr qui nec timore. nec p̃cio. nec ho¬
nore. nec affectu. ei obsequunt᷑. ultionis
dominũ sentire. cogunt᷑. Seqͥt᷑. Dominꝰ
patiens ⁊ magnꝰ fortitudine: ⁊ mundais

Expanded text:
vero negotiorum genera superius Dominus apvero negotiorum genera superius Dominus apponitur, quia qui nec timore, nec praemio, nec honore, nec affectu ei obsequuntur, ultionis Dominum sentire coguntur. Sequitur: 54. Dominus patiens, et magnus fortitudine, et mundans
Abbreviated transcription (Latin):
moth. quasi aui. aut ligabis eũ ancillis
tuis: Et in abdia dediabolo sub ꝑsõa
esau loqñte. Quomͦ inquit scrutati sũt
esau. inuestigauert abscondita eiꝰ. Om̃s
iuri fed̾is tui illuserunt tibi.⁊ inualue¬
rt̃ adũ̾sus te om̃s uiri pacis tue: qui co¬
medunt panẽ tuũ. ponent insidias sub¬
ter te. Et in abacuc. sub eodẽ typo. ue
ei diabolo. scilicet. qui multiplicat non
sua usq quo aggrauat contrase densum
lutum: Nunquid ñ reꝑente ꝯsurgent.
qui mordeant te.⁊ suscitabunt᷑ laceran¬
tes te.⁊ eris in rapinã: Et in sophonia.
Ultra flumina echiopie. inde supplices
mei. filii disꝑsoꝵ meoꝵ deferent mimꝰ mͥ
Salomon quoq ad eccłiam de hostiũ con¬
uersione. coronab̾is inquit de capite a¬
mana. deu̾tice sanir.⁊ hermon de cubi¬
lib leoniĩ. ⁊ demontib pardoꝵ Salua¬
tor ã loqñs adphariseos. hec asserit fi
eri. Am̃ dico uobis. quia publicani ⁊ me¬
retrices p̃cedent uos in regnũ dĩ. Ad sĩgła

Expanded text:
t, quasi avi, aut ligabis eum ancillis tuis ? Et in Abdia de diabolo sub persona Esau loquente: Quomodo, inquit, scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? Omnes viri foederis sui illuserunt tibi, invaluerunt adversus te: omnes viri pacis tuae, qui comedunt tecum panem, ponent insidias subter te . Et in Habacuc sub eodem typo: Vae ei diabolo scilicet qui multiplicat non sua! usquequo aggravat contra se densum lutum? Nunquid non repente consurgent, qui mordeant te, et suscitabuntur lacerantes te, et eris eis in rapinam ? Et in Sophtra flumina Aethiopiae, inde supplices mei, filii dispersorum meorum deferent munus mihi . Salomon quoad Ecclesiam de hostium conversione: Coronaberis, inquit, de capite Amana, de vertice Sanir, et Hermon, de cubilibus leonum, de montibus pardorum . Salvator autem loquens ad Phabis, publicani et meretrices praecedent vos in regnum Dei . Ad singula
Abbreviated transcription (Latin):
accensus est.⁊ indignatio: Emulatio
iuxta illud apłi. emulor uos dĩ emu¬
latione. despondi enim uos uni uiro
uirginẽ castam ex hib̾e̾ xp̃o. respicit ad
coniugiũ. ultio uero admimicors ex¬
cidiũ. furor ã ⁊ ira dĩ. ad et̾nũ supplici¬
um. hanc tͣtaꝵ sponsã. in habraham
subarrauit. s ꝑ legẽ copulauit. cuiꝰ ⁊e¬
lo egyptũ horrendis suppliciis afflixit.
egyptios submersit. innumeros hosti¬
um cuneos ꝓstrauit. pane celi ⁊ car¬
nib indeserto eam pauit. deinde ĩde
iut̾ram ꝓͣ missionis introduxit. hecẽ
emulatio: cũ tͥplex uideat᷑ uitio. Qd̃
si ultio referat᷑ ad eam. pͥma fuit ydo¬
latrie. scdã luxurie. t̾eia castrimargie.
pͥma qñ uitulũ in deserto fabricauit:
hely p̃cipitauit. furor qn̾ archam cap¬
tiuauit. ira. qñsaul reꝓbauit. In pͥma
ultione ceciderunt hominũ .xxu. milia.
milia. scd̾o qñ archa capta ẽ. peditũ.
xxx. milia. Siu̾o̾ de immicis intelligit᷑

Expanded text:
accensus est et indignatio? Aemulatio accensus est et indignatio? Aemulatio juxta illud Apostoli: Aemulor vos Dei aemulatione, despondi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo , respicit ad conjugium. Ultio vero ad inimicorum excidium. Furor autem et ira Dei ad aeternum supplicium. Hanc utique sponsam in Abraham subarrhavit, sed per legem copulavit: cujus zelo Aegyptum horrendis flagitiis afflixit, Aegyptios submersit, innumeros hostium cuneos prostravit, pane coeli, et carnibus in deserto eam pavit, deinde in terram repromissionis introduxit. Haec est aemulatio, cum triplex videatur. Quod si ultio referatur ad eum, prima fuit idololatriae, secunda luxuriae, tertia gastrimargiae. Prima, quando vitulum in deserto fabricavit ; Heli praecipitavit . Furor, quando arcam captivavit; ira, quando Saul reprobavit . In prima ultione ceciderunt viginti quinque millia; millia; secundo, quando arca capta est, peditum triginta millia. Si vero de inimicis intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ respicias. figura epanafora
ẽ. ubi inuno u̾su ꝑ principia sensu¬
ciscens totiens repetit. Siu̾o sĩgłas
attendas clausulas. alia q̃ dr̃. ypo¬
tey sis imminet figura. ubi insingłis
sensib ꝓpria unicuiq c lausula que
hic qͦ ostendit᷑. cum sensus quat̾ uł
men aliene si hñti ꝓpriũ attͥbuit. sũ
it deo inpassibili ĩ ꝯmitabili. furor. ira.¬
tio. freqͣntatio u̾o ẽ. c̃res intota causa
uł negocio disꝑse mnunũ coguntur
ratio. Uehemens ẽ ex ornatio ista ⁊ ꝯiec
oratione ñ nunqmͣ adhibenda. qͥ
color hic patet. ubi sũma totiꝰ nego¬
cii exfreqũtatione pendet. Hec qͥdẽ
domini emulationẽ deinde tͥfariam
ultionẽ. pꝰ ea iram eiꝰ ⁊ furorẽ. Ac si na-¬
um diceret ad assyriũ. Nunquid spõ¬
sam tͥ suã d̾elinquet assyrio cuiꝰ ca¬
stͣatis emulatio cripuit eam de e¬
gypto. mari rubro. ⁊ deserto. suꝑ cuꝰ
numicis multiplex. ⁊ grauissima irro¬
gata ẽ ultio. suꝑ cuiꝰ hostib. furor dei

Expanded text:
orationem respicias, figura epanaphora est, ubi in imo versu per principia sensciscens solies repetit. Si vero singulas attendas clausulas, alia, quae dicitur hypozeuxis, imminet figura, ubi in singulis sensibus propria unicuique est clausula; quae hic quoque ostenditur, cum sensus quater, smen alienae, non habenti proprium, attribuit. Cum enim Deo impassibili, incommutabili furor, ira, atio. Frequentatio vero est, cum res in tota causa vel negotio dispersae in unum coguntur ratio. Vehemens est exornatio ista, et conoratione nonnunquam adhibenda. Qui color hic patet, ubi summa totius negotii ex frequentatione pendet. Haec quidem Domini aemulationem, deinde trifariam ultionem, postea iram ejus et furorem. Acsi Nahum diceret ad Assyrium: Nunquid sponsam tibi derelinquet Assyrio, cujus castitatis aemulatio eripuit eam ex Aegypto, mari Rubro et deserto; super cujus inimicis multiplex et gravissima irrogata est ultio; super cujus hostibus furor Dei
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽrenouat. aꝗͣ ꝓficit ad lauachrũ. san¬
guis spectat ad p̾cium. Sp̃c nos ꝑ adop¬
tionẽ filios dĩ facit. sacri fontis unda
sangins. Alterũ gͥ inuisibile. alterũ
itur ⁊ lauat. lib̾at᷑. ⁊ lib̾at. renouat᷑ et
renouat. In aqͣ signat᷑ uicioꝵ ablictio. ꝑ
sanguinẽ. de manu pessimoꝵ fit redẽp

Expanded text:
mentem revocat, aqua perficit ad lavacrum, sanguis spectat ad pretium. Spiritus per adoptionem nos filios Dei facit, sacri fontis unda sanguis . Alterum igitur invisibile, alterum itur, et lavat; liberatur, et liberat; renovatur, et renovat. In aqua signatur vitiorum ablutio; per sanguinem de
Abbreviated transcription (Latin):
re deceat. Alit̾. Patiens ẽ dominus diĩ
peccõres expectat ad penitentiã. magnꝰ
fortitudine. dũ eoꝵ digne punit. im¬
penitentiã: mundans dũ ꝯn̾sis prestat
uenie gr̃am. innocentem faciens. dum
clementi bonitate sublimat eos ad ꝯtẽ¬
plationis eminentiã. Sequit᷑. Dñs in
tẽpestate ⁊ tͣbine uie eiꝰ.⁊ nebule pulurs
pedũ eiꝰ. P mũ gͦ lutẽ insistamꝰ. dehinc sen¬

Expanded text:
re deceat. Aliter: Patiens Dominus, dum peccatores exspectat ad poenitentiam; Magnus fortitudine, dum eorum digne punit impoenitentiam; mundans, dum conversis praestat veniae gratiam; innocentem faciens, dum clementi bonitate sublimat eos ad contemplationis eminentiam. Sequitur: 59. Dominus in tempestate, et turbine viae ejus, et nebulae pulvis pedum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigał. scd̃s uirginalis. t̾ciꝰ solitariꝰ
qͣrtꝰ sacerdotał. Inconuigatis gͦ tenet
patientiam. in uirginib magnificen¬
tiam. insolitariis ꝑseuerantiã. in sacer¬
dotali p̃ omnib fiduciam. Inꝯuigali in
undana sollititudo. inuirginali ange¬
lica pulchrido. insolitario sp̃ał fortitu
nocentie. Conuigalis nãq cogitat q̃¬
st̃ mundi. qͦ mͦ placeat uxori. uirgina¬
lis que d̾i st̃. qͦ mͦ placeat creatori: so

Expanded text:
undus virginalis, tertius solitarius, quartus sacerdotalis. In conjugalibus ergo tenet patientiam, in virginibus magnificentiam, in solitariis perseverantiam, in sacerdotali pro omnibus fiduciam. In conjugali est mundana sollicitudo; in virginali, angelica pulchritudo; in solitario, spiritalis fortitudnocentiae. Conjugalis namque cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat uxori ; virginalis, quae Dei sunt , quomodo pla
Abbreviated transcription (Latin):
tis. indõ ⁊ ꝑsonar̃ tͥnitatẽ. ⁊ substantie
unitatẽ cogimur asserere. Tres gͦ unĩ
sunt. quia intͥb ꝑ sonis una ẽ. substanti¬
a. s tres unꝰ ñ st̃. Quia sicut distinctio ꝑ¬
sonaꝵ dĩtatis unitatẽ ñ diuidit: ita
⁊ unitas. dĩtatis ꝑsonaꝵ distinctionẽ

Expanded text:
tis in Deo et personarum Trinitatem et substantiae tis in Deo et personarum Trinitatem et substantiae unitatem cogimur asserere. Tres ergo unum sunt, quia in tribus personis una est substantia; sed tres unus non sunt, quia sicut distinctio personarum Deitatis unitatem non dividit, ita et unitas Deitatis personarum distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
illo sapientia. quia sapientiã qmͣ ht̃
ipse genuit. Semꝑ cũ illo sapientia:
qr genita se a gingnente ñ diuidit. Sẽꝑ
genita ẽ. ⁊ sẽꝑ gignit᷑. nec c̃gignit᷑ incho¬
aus. nec c̃ genita ẽ cessans. sẽꝑ gignitur
quia et̾na. semꝑ genita ẽ quia ꝑfecta.
Quigenuit pat̾ ẽ. qui genitꝰ ẽ filiꝰ ẽ. Et
qr qui genuit semꝑ genuit et̾uꝰ pat̾ ẽ.
Et quiaqui genitꝰ ẽ. semꝑ genitꝰ ẽ. et̾no
patri filiꝰ coet̾nꝰ ẽ. Itẽ quia semꝑ sapienti¬
am habuit. semꝑ ꝑsapientiã dilexit. Qui
ũo sẽꝑdilexit. semꝑ amorẽ habuit. Ita et̃¬
S qr suꝑiꝰ creatorẽ oĩum sũme ⁊ uere u¬
num ẽẽ. asseruimꝰ. hec tͥa in dõ unũ. eẽ.
oportet ut confiteamur. Quia tñ ille
qui genitꝰ ẽ. ñ potest ille eẽ. a quo gemi¬
tꝰ ẽ. neq item ille. qui agignente. ⁊ ge¬
uito ꝓcedit. ille eẽ potest qui  gignens.
uł genitꝰ. in expugnabili ratione u̾ita¬

Expanded text:
illo sapieillo sapieipse genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper gignitur: nec cum gignitur, inchoans, nec cum genita est, cessans. Semper gignitur, quia aeterna: semper genita est, quia perfecta. Qui genuit, Pater est: qui genitus est, Filius est. Et quia qui genuit semper genuit, aeternus est Pater. Et quia qui genitus est semper genitus est, aeterno Patri Filius coaeternus est. Item qui semper sapientiam habuit, semper sapientiam dilexit. Qui vero semper dilexit, semper amorem habuit. Itaque aetesuperius creatorem omnium summe et vere unum esse asseruimus, haec tria in Deo unum esse oportet ut confiteamur. Quia iterum ille qui genitus est non potest ille esse a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit ille esse potest qui est gignens, vel genitus, inexpugnabili ratione verita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amce. Mens de se intellectũgignit:
mox eum diligit.⁊ sibi in ip̃o ꝯplacet.
Uidet parit̾ ⁊ stupet. ⁊ se tale quid inue¬
nire potuisse mirat᷑. ⁊ gaudet. libet illiĩ
semꝑ aspicẽ. semꝑ habere sẽꝑ illo frui.
ipsum ꝓpt̾ se placet. nec alĩquid extra
bilis. ad habendiĩ suauis. ad fruendum
dũlcis. Cũ illo secũ mens quiescit. nͨ un¬
qmͣ secreti sui tedio afficit᷑: q̃ hoc unico
ñ tam̃ solitario ꝯsorte letat᷑. Considera
gͦ hec tͥa. m̃tẽ. intellectũ. amorẽ. dem̃te
intellectus nascit᷑. de m̃te parit᷑ ⁊ intel¬
lectu amor orit᷑. De sola m̃te solus in¬
tellectꝰ qr sola solũ genuit. amor uero uec
desola m̃te. nec de solo intellectii. qr ab
utroq ꝓcedit. pus mens. deinde mens ⁊
intellectꝰ. postea mens. intellectus. ⁊ am¬
or. Et hoc quidẽ ita in nobis ẽ. uerũ in
d̾o longe alit̾ suadet ratio. Sẽꝑ enĩ in
illo sapientia.⁊ semꝑ sapientiã habu¬
it. qr semꝑ sapiens fuit Semꝑ it ab

Expanded text:
et amor. Mens quidem de se intellectum gignit, ucundus sit, mox eum diligit, et sibi in ipso complacet. Videt pariter et stupet, et se tale quid invenire potuisse miratur, et gaudet. Libet illum semper aspicere, semper habere, semper illo frui, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra bilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico non tamen solitario, consorte laetatur. 39. Considera ergo haec tria, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor nascitur: de sola mente solus intellectus, quia sola solum genuit. Amor vero non de sola mente, nec de solo intellectu, quia de utroque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens, intellectus, et amor. Et hoc quidem in nobis ita est: verum in Deo longe aliter suadet ratio. Semper enim in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit, quia semper sapiens fuit. Semper ab
Abbreviated transcription (Latin):
uero creat᷑as quẽ si mulachrũ sapiẽtie
speciẽ. ⁊ qͣlitatẽ. sedin hismotꝰ excellen¬
tiorẽ locũ ht̃. quia uiciniora uite. mo¬
bilia sunt. qmͣ ea q̃ moueri ñ possunt.
rationas. Locał ante ⁊ retro. dextrorsũ.⁊
sinistrorsũ. sursũ. deorsũ. ⁊ circiĩ. Nata

Expanded text:
 quem simulacrum sapientiae speciem et qualitatem. Sed in his motus excellentiorem locum habet, quia viciniora vitae mobiliora sunt, quam ea quae moveri non possunt. rationalis. Ante et retro, dextrorsum, sinistrors
Abbreviated transcription (Latin):
hctoꝵ ꝯpunctio: carm̃ ꝑfecta dilectio.
Det̾çio ũo libro multa possent dici subti¬
ua: si nos ꝓ lixitatis iutande gr̃a. festina¬
theca negocioꝵ. sed̾s canon uł regła mo¬
rũ t̾ciꝰ doct̾na ⁊ causa cunctoꝵ. Ut̾q gͦut

Expanded text:
lictorum compunctio; carmen, perfecta dilectio. lictorum compunctio; carmen, perfecta dilectio. 43. De tertio vero libro multa possent dici subtilia; sed nos, prolixitatis vitandae gratia, festinatheca negotiorum; secundus, canon vel regula morum; tertius, doctrina et causa cunctorum. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
cionis. scd̃s humane rõnis. t̾ciꝰ diuine
p̃destinationis. ꝑ quoꝵs singła noscũt᷑
dĩ inuisibilia.⁊ mundi desolatio ⁊ eiꝰdẽ
get. dũ mutat nultũ. oratio patitur
defectũ. lib̃ iste scͥptꝰ ẽ. int̾ ⁊ foris. foris aꝑ¬
tis negotiis. intꝰ occultꝰis causis. In eo
quoq scͥpte st̃. lam̃tationes: carm̃. ⁊
ue. ue ethnicoꝵ. lam̃tationes ħeticoꝵ.¬
carm̃ xp̃ianoꝵ In mundo nãq ⁊ mise¬
uors patent supplicia ⁊ lapsoꝵ pentcẽtia
⁊ scõꝵ innocenttia. De scdo quoq libro pos¬
sumiis dicere similia. huiꝰ nãq qͣiͣ qͣtĩões
st̃ ãi dispositiones. folia dispensationes. pa¬
gine asfectiones. orationes cor dis intenti¬
ones. littere color dĩ. ⁊ ꝓximi amor. ec lip¬
sis uł littura. ambitio secul ⁊ carnis cõ¬
cupiscentia. Scͥptꝰ quoq ẽ. intꝰ ⁊ foris. Intꝰ
desid̾iis. foris factis. foris oꝑando: intus
tio. Ue salutis desꝑatio. lam̃tationes de¬

Expanded text:
ionis; secundus, humanae rationis; tertius, divinae praedestinationis: per quorum singula noscuntur Dei invisibilia, et mundi desolatio, et ejusdget; dum mutat vultum, oratio patitur defectum. Liber iste scriptus est intus et foris. Foris, apertis negotiis; intus, occultis causis. In eo quoque scriptae sunt lamentationes, carmen, et vae. Vae ethnicorum, lamentationes haereticoIn mundo namque et miserorum supplicia, et lapsorum poenitentia, et sanctorum innocentia. 42. De secundo quoque libro possumus dicere similia. Hujus namque quasi quaterniones sunt animi dispositiones; folia, dispensationes; paginae, affectiones; orationes, cordis intentiones; litterae color, Dei et proximi amor; eclipsis vel litura, ambitio saeculi, et carnis concupiscentia. Scriptus quoque est intus et foris. Intus, desideriis; foris, factis: foris operando, intus tio. Vae, salutis desperatio; lamentationes, de
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens qmͣ distͥcte exigat iusticiam
qui ꝓmptꝰ ẽ. ulcisci õem iniuriã. ⁊ õem in¬
obedientiam. Et hoc facit qͥnq modis uł
scił a supplicio inimiq uł a ꝯtemptu ser¬
ii. uł a ꝑfidia mercennarii. uł ab ĩ obe¬
dientia filii. uł ab irreu̾entia ꝯiugii. Si¬
quidẽ. quatuor modis dño seruit᷑. ⁊.u.¬

Expanded text:
ncte  Fors., districte exigat justitiam, qui promptus est ulcisci omnem injuriam, et omnem inobedientiam . Et hoc facit quinque modis: vel scilicet a supplicio inimici, vel a contemptu servi, vel a perfidia mercenarii, vel ab inobedientia filii, vel ab irreverentia conjugii. Siquidem quatuor modis Domino servit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mouet᷑. Hoc simulachro nullũ pot̃
increaturis eẽ. euidentꝰ. qr id qd̃ sapit.
inuisibilẽ sapientiã ostendit cunctis ma-¬
nifestius. Pmũ gͦ ac pͥncipale increaturis
sapientie. simulachrũ ẽ. creata. sapien¬
tia. idẽ. rationalis creatura. q̃ qr scd̾m¬

Expanded text:
. Hoc simulacro nullum potest in creaturis esse evidentius, quia id quod sapit, invisibilem sapientiam ostendit cunctis manifestius. Primum ergo ac principale increatae sapientiae simulacrum est creata sapientia, id est rationalis creatura: quae,
Abbreviated transcription (Latin):
qñtissim a opp̃ssione. Et est sensus. Si
dilectus dõ ppłs tradit᷑ tͥ noli adu̾siis
dm̃ gloriari. Si enĩ ultꝰ ẽ. eũ intot ⁊ ĩ
tantis milib: nullatenus effugiesma¬
nus eiꝰ. Hec autẽ hystorialit̾ diximus
nc̃ ad eccłiam referamꝰ. Preuidens gͦ¬
pͣssures ꝓ iusticia passuram. alloquit᷑
eam ꝯsolando.⁊ ip̃iꝰ hostes det̾rendo di
te redemit. atq ex ꝓstibularta. gratui¬
tote uocauit. baptismatis unda lauit.
ponsauit. inreginam sublimauit. cuiꝰ¬
siuolueris sperne̾ ꝯuigiũ riualẽ desi¬
d̾ans uł adułt̾i iucestũ ꝯtub̾ntũ zelo ac¬
census uira seruat. ꝯiugii. iniurias
excludit lenocinii grauissime nefas
siqͥdẽ st̃ bona ꝯuigii. fides ꝓlis spes. unitaᷤ
sacͣm̃ti. Que sisponsa seruau̾it illibata:
audit uoce sponsi. incanticis ꝯm̃data.
sponsus. ut firma sit fides thori. legi¬
timꝰ partus ut̾. inuolata castitas sa¬
cram̃ti. Fides ne eunͣglio iudaicã misce¬

Expanded text:
ntissima oppressione. Et est sensus: si dilectus Deo populus traditur tibi, noli adversus Deum gloriari. Si enim ultus est eum in tot et tantis millibus, nullatenus effugies manus ejus. Haec autem historialiter diximus, nunc ea ad Ecclesiam referamus. 49. Praevidens pressuras, pro justitia passuram, alloquitur eam consolando, et ipsius hostes deterrendo, dite redemit, atque ex prostibularia gratuito te vocavit, baptismatis unda lavit, ponsavit, in reginam sublimavit: cunjugium, rivalem desiderans, vel adulteri incestum contubernium, zelo accensus, jura servat conjugii, injurias excludit lenocinii, gravissime nefas siquidem sunt bona conjugii: fides, prolis spes, unitas sacramenti. Quae, si sponso servaverit, illibata audit voce sponsi sui in Canticis commendata: a . Vult enim sponsus ut firma sit fides tori, legitimus sit partus uteri, inviolata castitas sacramenti. Fides, ne in Evangelio Judaicam misce
Abbreviated transcription (Latin):
olareat. si sic in regione dissimilitũ¬
dinis. in conuallei plorationis nitet.
geat. Sienim qd̃ euacuabit᷑ tanta
gla fulget. multo magis clarificatiĩ
qͦq ad decorẽ referri potest aĩe. Sedne
ꝓlixior curat oratio. ezechielis ꝓpħica
negocio comuncens. ⁊ ei ante rẽ. ⁊ c̃ re.
⁊ post rem. ad herentia p̃tendens ante
cũ re qmͣ sincera. qmͣ decora. qmͣ ama¬
bił. post rẽ. qmͣ fetida. uenefica. qnͣ¬
tũ abhoĩabilis. fũit intimat. Post ħ
spretꝰ. ⁊ abiectꝰ.⁊ confusus eã piꝰ inseqͥt᷑.
⁊ clem̃t̾ reuocat. ꝓmittendo rechrait.
rethrahendo ꝑficit. ꝯsũmando felicitat.
Rẽ. uero gr̃am electionis nuncrpo. Attͥ¬
buta ꝑsone. quib ꝯfundit᷑. ꝯfusa cõ¬
na. habitꝰ. affectio. studia consilia. facta.
tu. tꝑe. occalione. loco. facultate. modo.
at: lectionis seriẽ ꝓpħice diligent̃ dis

Expanded text:
clareat, si sic in regione dissimulatclareat, si sic in regione dissimulationis, in convalle plorationis nitet egeat? Si enim quod evacuabitur tanta fulget gloria, multo magis clarificatum quoque ad decorem referri potest animae. Sed ne prolixius currat oratio, Ezechielis prophetica negotio convincens, et ei ante rem, cum re, et post rem, adhaerentia praetendens, ante cum re, quam sincera, quam decora, quam amabilis; post rem, quam fetida, venefica, quantum abominabilis fuerit, intimat. Post haec spretus, et abjectus, et confusus, eam pius insequitur, et clementer revocat: promittendo retrahit, retrahendo perficit, consummando felicitat. Rem vero gratiam electionis nuncupo. Attributa personae, quibus confunditur, conna, habitus, affectio, studia, consilia, facta, tu, tempore, occasione, loco, facultate, modo, at, lectionis seriem propheticae diligenter dis
Abbreviated transcription (Latin):
pientiã qua regit diuina. ⁊ domũ eꝰ
incarnationis myst̾ia. Ipsa ẽ. enĩ sibi
edificauit sapientia. Uidit ⁊ cibos
salomonis diu̾sa pietatis genera. ⁊
uarios affectꝰ ordinate dilectionis.
uidit pueroꝵ sedem: eccłiasticũ in
ordines. inferioꝵ scił graduũ status
differentes. S ⁊ eiꝰ uestes. singłos credẽ¬
tium. uł ornam̃ta uirtutũ. Uini qͦꝙy
fusores electos ũbi dĩ dip̃dicatores. iu¬
dit eiꝰ holo causta. sine dubio oratio
supplicationũq myst̾i̾a. Ubi uidithec
omnia ãmirata ẽ. suꝑ eiꝰ responsis. et
prudentia. Si quis uero unctionum
genera sacramentoꝵq mistica officia
ꝓfessionũ deuota studia. gradꝰ ordinũ.
ordines dignitatũ. dignitates mini¬
stroꝵs. ministros sacram̃toꝵ. sacram̃¬
det in his potentiã regis mirabilem
sapientiã in cõphensibilẽ. benignita¬
tem in effabilem. lucem in accessibilẽ.
Hec de statu ⁊ decore. sc̃e paulo latꝰ dixi¬
mus eccłie. quatinꝰ euident̾ omnib

Expanded text:
 qua regit divina. Et domum ejus , incarnationis ejus mysteria. Ipsa est enim quam sibi aedificavit sapientia. Vidit et cibos Salomonis, diversa pietatis genera, et varios affectus ordinatae dilectionis. Vidit puerorum ejus sedem, ecclesiasticum in ordines, inferiorum scilicet graduum status differentes. Sed et ejus vestes, singulos credentium, vel ornamenta virtutum. Vini quoque fusores, electos verbi divini praedicatores. Vidit ejus holocausta, sine dubio orationum supplicationumque mysteria. Ubi vidit haec omnia, admirata est super ejus responsis atque prudentia. Si quis vero unctionum genera, sacramentorum mystica officia, professionum devota studia, gradus ordinum, ordines dignitatum, dignitates ministrorum, ministros sacramentorum, sacramedet in his potentiam regis mirabilem, sapientiam incomprehensibilem, benignitatem ineffabilem, lucem inaccessibilem. Haec de statu et decore sanctae paulo latius diximus Ecclesiae, quatenus evidenter omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtꝰ fit ꝑp̃dicationẽ u̾tatis. sacm̃tũ in
spũal copula unitatis. fĩdes ẽ. ut soli
xp̃o placeat. partꝰ ut ei soli pariat. sacͣ¬
m̃tũ ut una uni maneat. ad fidẽ respic̃
illud. apłi. Mulier ñ ht̃ potestatẽ sui:

Expanded text:
t per praedicationem veritatis; sacramentum, in spiritali copula unitatis. Fides est, ut soli Christo placeat; partus, ut ei soli pariat; sacramentum, ut una uni maneat. Ad fidem respicit illud Apostoli: Mulier non habet potestatem sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ minist̾io. atq potestate qͦtiens ĩ his
ab ea sit. tranig̃ssio. tͥplex eã sequit᷑ ultio.
Quia scił anticheti oppositio ⁊ uiciis sor¬
didat᷑. ⁊ ab hoste captuiat᷑. ⁊ carceri ułcri¬
mini inp̃senti. uł gehenne in futõ crucian.¬
da mancipat᷑. uł qm̃ hostiũ eccłie tͥa sunt
genera pͥ mũ sine sacͣm̃to eccłie. scd̾m extͣ

Expanded text:
is ab ea fit transgressio, triplex eam sequitur ultio. Quia videlicet antithesi oppositio, et vitiis sordidatur, et ab hoste captivatur, et carceri vel crimini in praesenti, gehennae in futuro crucianda mancipatur. Vel quoniam hostium Ecclesiae tria sunt genera: primum sine sacramento Ecclesiae; secundum extra
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝯstantiã oꝑm ⁊ ꝑfectionẽ obedientie. gͣ¬
tiã doctͥne. ⁊odorem bone fame. Confert
illi decorẽ sapientie. ⁊ nitorẽ eloquentie.
candorẽ innotentie. iocunditatẽ ꝯdẽpla¬
tiue uite. Cibat eã natubalis legis noti¬
cia. scͥpte legis intelligentia. eungelii
grã Uł resicit eã allegorica scientia mo¬
ral: ac mystica. Uł erudit eã rerum
mundanaꝵs scientia. causaꝵs occultaꝵ
intelligentia. diuinars reꝵ sapĩa. uel
reficit eã purirate actionis. dulced ine
dilectionis suauitate ꝯtẽplationis. Uł
docet eam tͥnitatis noticiã. patͥs scił
potentiã. filii sapientiã. sp̃s sc̃i benig¬
nissimam clementiam. Sic ẽ. decor aĩe:
sic ei ĩmortales ꝯferunt᷑. diuitie. Sic or¬
nat᷑ actꝰ. honestat᷑ sensus. purificatur
affectꝰ. clari̾ficatur intellectꝰ. Sic decora¬
tur uita mundat᷑ ꝯscientia. ꝯm̃dat᷑
doctͥna. celebrat᷑. fama. De huiꝰ modi in

Expanded text:
ei constantiam operum, et perfectionem obedientiae, grei constantiam operum, et perfectionem obedientiae, gratiam doctrinae, et odorem bonae famae. Confert illi decorem sapientiae, et nitorem eloquentiae, candorem innocentiae, jucunditatem contemplativae laetitiae. Cibat eam naturalis legis notitia, scriptae legis intelligentia, Evangelii gratia. Vel reficit eam allegorica scientia, morali, ac mystica. Vel erudit eam rerum mundanarum scientia, causarum occultarum intelligentia, divinarum rerum sapientia. Vel reficit eam puritate actioniemplationis. Vel docet eam Trinitatis notitiam, Patris scilicet potentiam, Filii sapientiam, Spiritus sancti benignissimam clementiam. Sic est decor animae, sic ei immortales conferuntur divitiae. Sic ornatur pectus, honoratur sensus, purificatur affectus, clarificatur intellectus Sic decoratur vita, mundatur conscientia, commendatur doctrina, celebratur fama. De hujusmodi in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ de monstrat᷑. Sed dũ post̾mo. ꝯgruis e¬
ciã grata adicit. quid aliud qmͣ suꝑha¬
bundantes diuitias bonitatis sue notas
facit: Intuere diligent̾ singula: ⁊ uide
qnͣta saluatoris nr̃i clem̃tia. qnͣta nr̃e
salutis ei. sit diligentia. Priꝰ it aqͥs ꝯpũ¬
ctionis eam abliut. deinde urtutũ ue¬
stim̃tis induit. postea sapientie delicus
reficit. demũ in honorẽ regie felicitatis
er igit. pͥmo aquis lauat᷑ penitentie. se¬
cundo idum̃tis ornat᷑. iusticie. t̾cio diui¬
ne scientie cibat᷑ fercło. qrͣto inregie dig
di suꝑte amictũ meĩ. Amictꝰ ẽ angłoꝵ
custodia. oꝑimentũ ignomine. uirilis.
penitentia. pactum. mandatoꝵ. obser¬
uantia. iuratio salutis. immobilis ratio
curitate ꝯscientie. Ornat eam uarietaie
uirtutũ: munit affectꝰ eiꝰ firma spe cele¬
stium. candore cingit uirginee purita¬
tis: int̾uis afficit spiritalib theopha¬
niis letificat eiꝰ m̃tẽ scientia ueritatis. dat

Expanded text:
. Sed dum postremo congruis etiam grata adjicit, quid aliud quam superabundantes divitias bonitatis suae notas facit? 29. Intuere diligenter singula, et vide quanta Salvatoris nostri clementia, quanta nostrae salutis ei sit diligentia. Prius enim aquis compunctionis abluit, deinde virtutum vestimentis induit, postea sapientiae deliciis reficit, domum in honore regiae felicitatis erigit. Primo aquis lavatur poenitentiae; secundo indumentis ornatur justitiae; tertio divinae scientiae cibatur fdi super te amictum meum. Amictus est angelorum custodia; operimentum ignominiae, virilis poenitentia; pactum, mandatorum observantia; juratio, salutis immobilis ratio;curitate conscientiae. Ornat eam varietate virtutum; munit affectus ejus firma spe coelestium; candore cingit virgineae puritatis; inferius afficit spiritualibus theophaniis. Laetificat ejus mentem scientia varietatis. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Simulachrũ gͦ. decoris inmñ sitatẽ. pa¬
rit̾ ⁊ utilitatẽ incognitione p̃cedit. Et
tiꝰ. pulchre autẽ inquerenda sapientia
abipso. sapientie simulacro inquisiti¬
onis exordiũ sumit᷑. qr ꝑsapĩam suã¬

Expanded text:
xit. Simulacrum ergo decoris immensitatem paxit. Simulacrum ergo decoris immensitatem pariter et utilitatem in cognitione praecedit. Et . Pulchre autem in inquirenda sapientia ab ipso sapientiae simulacro inquisitionis exordium sumitur, quia per sa
Abbreviated transcription (Latin):
tabar. Tria gͥ st̃ in iusibilia dĩ potentia.
sapientia. benignitas. Tria quoq uisibi¬
lia mundi. inm̃sitas. formositas. utilitas.
Potentia manifestat᷑ ꝑ in m̃sitatẽ. sapien¬
tia. ꝑ formositatẽ. benignitas ꝑ utilita¬
gͦ ẽ. quid hoꝵ priꝰ ꝯtẽplantib inagnitio¬
nem occurrat. Dũ ã creatura qͣnto uici-¬
niꝰ. similitudini creatoris appinquat. tã¬
to uiciniꝰ creatorẽ suũ declarat. Illud u̾o
uisibile simulachriĩ. inuisibile exem¬
plar priꝰ ostend̾e debet. qd̾ diuine simili¬
informitas est. Qd̾ ã informe ẽ. in hoc qͥdẽ
qd̾ ẽ. dõ simile ẽ: sed in hoc qd̾ forma caret
decor creataruim magis ꝑtinet adformã ꝙͣ
inm̃sitas ear̃ que ad solam spectat eẽn¬
tiã. Itẽ decor creaturaꝵ ꝓpt̾ formã nat᷑alẽ
ꝑtinet ad habitũ utilitas uero ad actiĩ.
qr ĩ hoc creature utiles sunt. qd̾ hoĩ sub¬
iecte seruiunt. ⁊ ob seqͥũ reddunt. qd̾ ã
ad habitũ ꝑtinet. magis ꝓpͥũ ẽ.⁊ magis

Expanded text:
. Tria igitur sunt visibilia Dei: potentia, sapientia, benignitas. Tria quoque visibilia mundi: immensitas, formositas, utilitas. Potentia manifestatur per immensitatem, sapientia per formositatem, benignitas per utilitago quid horum prius contemplantibus in agnitione occurrat. Omnis autem creatura, quanto vicinius similitudini creatoris appropinquat, tanto vicinius creatorem suum declarat. Illud vero visibile simulacrum invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similiinformitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est. Sed in hoc quod forma caret, decor creaturarum, quod pertinet ad formam; quam immensitas earum, quae ad solam spectat essentiam. 36. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum, quia in hoc creaturae utiles sunt, quod homini subjectae serviunt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis p
Abbreviated transcription (Latin):
xi te oleo: ⁊ uestiu te discolorib. Et cal¬
ciaui te iacincto. ⁊ cinxi te bysso. ⁊ ĩ¬
dui te subtilib: ⁊ ornaui te ornam̃to.
Et dedi armillas inmanib tius. ⁊ torquẽ
circa collũ tuũ. Et dedit in aurẽ suꝑ os tu¬
um. ⁊ circulos in narib tuis. ⁊ ornataes

Expanded text:
xi te oleo et vestivi te discoloribus et calceavi te iacinctino et cinxi te bysso et indui te subtilibus et ornavi te ornamento et dedi armillas in manibus tuis et torquem circa collum tuum et dedi inaurem super os tuum et circulos
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ colorẽ. seu formationẽ ꝯm̃det. alt̾
mirari. sed ei qui rer̃ corꝑaliũ pulchri¬
tudinẽ inusum nouit uert̾e spiritalẽ
Nã ideo scͥptura tanto oꝑe nos ad consi¬
deranda inuisibilia dei excitat: ut ꝑ
ea que foris cernimꝰ. intꝰ ad agnitionẽ
uerttatis ueniamꝰ. Unde psalmista qͣi
ꝓmagno se iam hoc fecisse ꝯmemorat.⁊ ad¬

Expanded text:
aliter colorem seu formationem commendet, alaliter colorem seu formationem commendet, alt admirari, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritalem. Nam et ideo Scriptura tanto opere nos ad consideranda visibilia Dei excitat, ut per ea quae foris cernimus, intus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista quasi pro magno se jam hoc fecisse commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia confiliũ tegendo. pietas seip̃m
ꝓ seruis tradendo. St̃ ctiã alii tres libri:
na. t̾ciꝰ p̃ destinatio diuina. unuiu̾sus enĩ
si fige quedã sunt. ñ humano placito ĩ¬
uente. s diumno arbitrio institute. ad ma¬
nifestãda ⁊ qͣi quodãmͦ significanda dei
inuisibilia. Quẽadmodũ ã si illiterarus
qͥs aꝑtũ libriũn uideat. figuras aspicit.
homo. qui ñ ꝑcipit ea que dĩ st̃. in uisibi¬
lib istis creaturis. foris uidet speciẽ s ñ
intelligit rationẽ. Qui ã spiritał ẽ ⁊ oĩa
diiudicare potest. int̾ conspicit qm mirã¬
da sit potentia creatoris sieneranda sa¬
pientia artificis. qmͣ diligenda benig¬
nitas p̃sidentis. Et id̾õ nemoẽ. ciui oꝑadĩ
mirabilia ñ sint. dũ ineis insipiens solã
mirat᷑ speciẽ. sapiens autẽ ꝑ id qd̾ foris
uidet ꝓfundã rimat᷑ diume sapientie
rationẽ: uelud in una eadẽq scͥptura.

Expanded text:
prudentia, consilium legendo; pietas, seipsum prudentia, consilium legendo; pietas, seipsum pro servis habendo. 34. Sunt etiam alii tres libri, na; tertius, praedestinatio divina. Universus enim si figurae quaedam sunt, non humanae placito inventae, sed divino arbitrio institutae ad manifestanda, et quasi quodammodo significanda Dei invisibilia. Quemadmodum autem si illitteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, homo, qui non percipit ea quae Dei sunt ; in visibilibus istis creaturis foris videt speciem, sed non intelligit rationem. Qui autem spiritalis est, et omnia dijudicare potest , intus conspicit quam miranda sit potentia creatoris, quam veneranda sapientia artificis, quam diligenda benignitas praesidentis. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sunt, dum in eis insipiens solam miratur speciem. Sapiens autem per id quod foris videt, profundam rimatur divinae sapientiae rationem: velut si in una eademque scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ture. scd̃i scita discipline. t̾eius mo¬
nita docuit gr̃e. pͥmi doctͥna honesta.
scd̃i utił: t̾cii necessaria. ꝑ pͥmũ ami¬
cus honestat᷑. ꝑ scd̾m seruus ligatur:
ꝑ t̾cium filius ad h̾editatẽ uocat᷑. Ami¬
cus ut referat grãm. seruus ne fugat
ad ydolatͥam. filiꝰ ut spreto exilio. festi¬
net ad patͥam. Pͥmꝰ humane societa¬
tis docet honorẽ. scd̾s humane fragilitatis
ꝓbat timorẽ. t̾cius diumitans ministrat
onis: t̾ciꝰ dilectionis. Pmꝰ ẽ ratio animi.
humanũ genus priꝰ accipiens naturalis
legis honorẽ. transgressor factꝰ incidit
intunorẽ: demũ ꝑ grãm. liquescens in
amorẽ. tandẽ. adp̾stinũ rediit honorẽ.
Hors ut̾q potest dici lib̾ uisionis. dũ ⁊¬
ꝑ pͥmum. ut cunq intelligi diuina feli¬
citas.⁊ ꝑ scd̃m deitatis unitas. ⁊ ꝑt̾ciũ:¬
et̾nitatis ualet identitas. ꝑ pͥmũ pacis
sinceritas. ꝑ scd̾m prudentia ꝑ t̾cium
pietas. Sinceritas naturã pacificando.

Expanded text:
reae scita disciplinae; tertius monita docuit gratiae. Primi, doctrina honesta; secundi, utilis; tertii, necessaria. Per primum amicus honestatur, per secundum servus ligatur, per tertium filius in haereditatem vocatur. Amicus, ut referat gratiam; servus, ne fugiat ad idololatriam; filius, ut spreto exsilio festinet ad patriam. Primus humanae societatis docet honorem, secundus humanae fragilitatis probat timorem; tertius divinitatis ministrat onis; tertius, dilectionis. Primus est ratio animi; humanum genus prius accipiens naturalis legis honorem, transgressor factus incidit in timorem, demum per gratiam liquescens in amorem, tandem ad pristinum rediit honorem. Horum uterque potest dici liber visionis, dum et per primum intelligi divina felicitas, et per secundum deitatis unitas, eternitatis valet identitas. Per primum pacis sinceritas, per secundum prudentia, per tertium pietas. Sinceritas, naturam pacificando;
Abbreviated transcription (Latin):
sta eiꝰ que offerebat indomo dñi ⁊ obstu¬
puit. ⁊ dixit. Uerꝰ ẽ sermo quẽ interra
mea de uerbo tuo ⁊ deprudentia tua
audiui: ⁊ ecte nec dimidia parsenum¬
tiata ẽ. mͥ. Et dedit salomoni centiĩ. ui¬
gint talenta auri. ⁊ odoram̃ta mul¬
ta: ⁊ lapidẽ ualde p̃ciosũ. Uenit gͦ regi¬
na saba. idẽ. eccłia exgentib diu sub
uiciis captiua. hoc enĩ int̾pret᷑ saba:
uenit audire sapientiã salomonis. ⁊
tẽprare eñ in ꝑabolis. Multa enĩ apud¬
eam ferebant᷑ inc̃ta. ut pote demunde
ꝯdicione. de in mortalitate aĩe. de sutõ
udicio. de scõꝵ głificatione. ⁊ alus
muitis. de quib oĩb accedens ad xp̃m:¬

Expanded text:
quae offerebat in domo Domini; et obstupuit, et dixit: Verus est sermo quem in terra mea de verbo tuo et de prudentia tua audivi; et ecce nec dimidia pars enuntiata est mihi. Et dedit Salomoni centum viginti talenta auri, et odoramenta multa, et lapidem valde pretiosum . Venit ergo regina Saba, id est, Ecclesia ex Gentibus diu sub vitiis capta. Hoc enim interpretatur Saba. Venit audire sapientiam Salomonis, et tentare eum in parabolis. Multa enim apudeam ferebantur incerta, ut pote de mundi conditione, de immortalitate animae, de futuro judicio, de sanctorum glorificatione, et aliis multis. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta sunt. Regina saba. audita sapien¬
tia. salomonis. uenit in ierłm tẽptare
eummꝑabolis. ⁊ cũ ca cameli portantẽ
aromata. Et attulit secĩ aurĩ mul¬
tum. ⁊ lapidẽ ualde p̾ciosũ. ingressa ẽ
ad salomonẽ ⁊ locuta ẽ e oĩa q̃cunq e¬
rant incorde suo. Et enunciauit salo¬
omiserit. ⁊ ei ñ indicauerit. Et uidit ie¬
gina saba. omnem sapientiã salomo¬
nis. ⁊ domumr qm edificauit. ⁊ cibos eiꝰ.
⁊ ed ẽ pueroꝵs eiꝰ. ⁊ ordinẽ ministroꝵ eiꝰ¬

Expanded text:
scripta sunt: Regina Saba, audita fama sapienscripta sunt: Regina Saba, audita fama sapientiae Salomonis, venit in Jerusalem tentare eum in parabolis. Et cum ea cameli portantes multum, et lapidem valde pretiosum. Ingressaque est ad Salomonem, et locuta est ei omnia, quaecunque erant in corde suo. Et enuntiavit ei Saloomiserat et ei non indicaverat. Et vidit regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificavit, et cibos ejus, et sedem puerorum ejus, et ordinem ministro
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cii turpit̾ ꝓstrati. qrͣci carceri inmi¬
dñica area triticũ simul ⁊ palea: qͣrta
apud inferos dolore torquet᷑ ⁊ miseria.
Inprima omĩa głe. s nichil miserie.
in scd̾a muitũ głe. s quiddã miserie.
in t̾cia multũ miserie. s uix aliqiud
gr̃e. In qrͣta nichil oĩo gle. sed omnia.
penitentiam ⁊ formosa ꝑ obedientiã.
higra ꝑhumilitẽ. formosa ꝑ taritatẽ.
higra temptationũ pugna: formosa
suitutũ ꝯstantia. Higra ministĩo:
formosa desid̾io. Nigra exerticio relligio¬
nis formosa ꝯ sinceritate ꝯtẽplations
Nigrae ttcl ia mcarnaub: formosai spa¬
lib Higra mactinuis formosa incontem¬
platiuis. hecẽ regina echiopie queueñ
ã finib terre. sapientiã salomonis au¬
dire. Nigra ẽ quia ethiopica: formosa
qr estuans sapientia. Nigra quia uen¬
it afinib ultimis. formosa qr afflu¬
ens deliciis. Hec autẽ de eo in libro regñ

Expanded text:
tertii turpiter prostrati, quarti carceri immitertii turpiter prostrati, quarti carceri immia, in Dominica area, triticum simul et palea; quarta apud inferos torquetur miseria. In prima omnia gloriae, sed nihil miseriae; in secunda multum gloriae, sed quiddam miseriae; in tertia, multum miseriae, sed vix aliquid gloriae; in quarta nihil omnino gloriae, sed omnia poenitentiam, et formosa per obedientiam; nigra per humilitatem, formosa per charitatem; nigra, tentationum pugna; formosa, virtutum constantia; nigra, ministerio; formosa, desiderio; nigra, exercitio religionis; formosa, sinceritate contemplationis; nigra est Ecclesia in carnalibus, formosa in splibus; nigra in activis, formosa in contemplativis. Haec est regina Aethiopiae, quae venit a finibus terrae sapientiam Salomonis audire. Nigra es ergo, quia Aethiopica; formosa, quia aestuans sapientia. Nigra, quia venit a finibus ultimis; formosa quia affluens deliciis. 25. Haec autem de ea in libro Regum
Abbreviated transcription (Latin):
data est occasio. Si quidẽ mulier alia
ẽ. ñ nigra sed formosa. alia nigra et
formosa. alia nec formosa. nec nigra
alia ñ formosa. s nigra. Pͥma ẽ regi¬
na celi. scd̃a int̾ris sponsa agni. tercia
uxor mundi. quarta ꝯuinx diaboli. Pri¬
ma ẽ. eoꝵ qui letantur cũ xp̃o in celis.
scdã fideliũ ꝑegrinantiũ interris. t̾¬
cia eoꝵ quos mundi ab sorbuit uani¬
tas. quarta coꝵ quos penis affligit inn¬
quitas. uł apud inferos cruciat cala¬
militas. Si quidẽ. iiͦiiͬ. sunt genera spõ¬
saliũ. quib desponsant᷑ p̃fataꝵs genã.
mulierĩ. Hec scił ꝯtemplationis di¬
uine. leticia. uenie gr̃a. mundi cõcu
piscentia. in ferni miseria. Pmo despon¬
satur. beatoꝵ angłoꝵ societas. scdõ iu¬
stoꝵ hoĩum głosa unanimitas. t̾cio
reꝓboꝵ ꝑ niciosa uanitas. quarto apd̃
inferos pessimoꝵ horrenda infelicitas.
Primi sunt in requie. std̃i stant macie.

Expanded text:
data est occasio. Siquidem mulier alia data est occasio. Siquidem mulier alia est non nigra, sed formosa; alia nigra et formosa; alia nec formosa, nec nigra; alia non formosa, sed nigra. Prima est regina coeli; secunda in terris sponsa agni; tertia uxor mundi; quarta conjux diaboli. Prima est eorum qui laetantur cum Christo in coelis; secunda fidelium peregrinantium in terris; tertia eorum quos mundi absorbuit vanitas; quarta eorum quos poenis affligit iniquitas, vel apud inferos cruciat calamitas. 24. Siquidem quatuor sunt genera sponsalium, quibus desponsantur praefatarum genera mulierum. Haec scilicet: contemplationis divinae laetitia, venpiscentia, inferni miseria. Primo desponsatur beatorum angelorum societas; secundo, justorum hominum gloriosa unanimitas, tertio reproborum perniciosa vanitas, quarto apud inferos pessimorum horrenda infelicitas. Primi sunt in requie, secundi stant in acie,
Abbreviated transcription (Latin):
dis ferre dominiũ.⁊ ñ pociꝰ ꝯuolare
ad asilũ. serenissime unitatis. ad gre¬
mium mat̾ne ciuitatis. ad gaudiũ
angelice felicitatis. decurio hꝰ regis.
ac minist᷑ hꝰ legis. atqͣ eꝰ hꝰ urbis fie¬
ri: De qua dr᷑ uoce psalma graphi.
Głosa dicta sunt de te ciuitas d̾i. Itẽ
idẽ de eadẽ alibi. Magnus dñs ⁊ lau¬
dabilis ninis: inciuitate dĩ nostri
Hec ẽ illa spetiosa. dequa sponsus in can¬
ticis multa ꝑfreit głos a dicens. Ecce
tu pulchra es amica mea. ecce tu
pulchra: oculi. tui colũbaꝵ. Itẽ idẽ
ineodẽ. pulchra es amica mea suauis
⁊ decora. t̾ribilis ut castroꝵ ordinata.
Iterum idẽ deaeadẽ. in eodem. Tota pul¬
cra es amica mea. ⁊ macula ñ ẽ inte. Itẽ
sponsa in eodem deͤ ipsa. Nigra sũ ĩ qͥt
s formosa filie ierłm. sicut taberna¬
cula cedar. sic̃ pelles salomonis. Hic
nobis suboriunt᷑ a latere ꝑutilis diui¬
sio. hic nobis quadrifarie diuisionis

Expanded text:
dis ferre dominium, et non potius convolare dis ferre dominium, et non potius convolare ad auxilium serenissimae civitatis, ad gremium maternae charitatis, ad gaudium angelicae felicitatis, decurio hujus regis, ac minister hujus legis, atque civis hujus urbis fieri? De qua dicitur voce Psalmographi: Gloriosa dicta sunt de te, civiidem de eadem: Magnus Dominus, et laudabilis nimis in civitate Dei nostri . Haec est illa speciosa, de qua sponsus in Canticis multa profert gloriosa dicens: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es. Oculi tui columbarum . Item idem in eodem: Pulchra es, amica mea, suavis et decora, terribilis ut castrorum acies ordinata . Item idem de eadem in eodem: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Item sponsa in eodem de seipsa: Nigra sum, inquit, sed formosa filia Jerusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis . 23. Hic nobis suboritur a latere perutilis divisio, hic nobis quadrifariae divisionis
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ad amplificationẽ clem̃tia. ad
sanitatẽ illiꝰ penitentes. ad firmita¬
tẽ p̃dicatores. ad decorẽ. mundi ꝯtẽp¬
tores. ad amplificationẽ ꝯiugati. mi
p̃ciosissima: que ⁊ ei sanitatẽ ꝯfer̃c.
⁊ ip̃am roborant: decent̾ exornant. et
amplissime dilatant. Euangłica gͣ¬
tia sanatur. doctrina apłica roborat᷑.
eloquiis scõꝵ doctoꝵs ornat᷑. decretis
patrũ orthodoxoꝵs. ⁊ canonib dila¬
tatur. Cũ gͥ hec ciuitas ⁊ a rege. ⁊
a lege. ⁊ a plebe.⁊ a sitii. a copia. ab
ornatu. felicit̾ sit dotata quia inde¬
licet eiꝰ rex. felicitas . ip̃iꝰ lex caritas.
plebs fideliũ ⁊ sub rege. ⁊ sub lege ꝯcors.
societas. situs. fidĩ ⁊ moꝵ sinceritas.
copia doctͥnaꝵ ⁊ uirtutiĩ affluentia.
bonis. ⁊ dalib hec ciuitas. largiter
suꝑ effluat. que miseros angat de¬
mentia utioꝵ sitire absithium.
huiꝰ mundi sequi naufragiũ uite
pati sẽꝑ infortuniũ. impie tyranni¬

Expanded text:
tia, ad amplitudinem clementia. Ad tia, ad amplitudinem clementia. Ad sanitatem illius poenitentes, ad firmitatem praedicatores, ad decorem mundi contemptores, ad amplificationem conjugati misepretiosissima, quae et ei sanitatem conferunt, et ipsam roborant, decenter exornant, et amplissime dilatant. Evangelica gratia sanatur, doctrina apostolica roboratur, eloquiis sanctorum doctorum ornatur, decretis patrum orthodoxorum et canonibus dilatatur. Cum igitur haec civitas et a rege, et a lege, et a plebe, et a situ, a copia, ab ornatu feliciter sit dotata; quia videlicet ejus rex felicitas, ipsius lex charitas, plebs fidelium et sub rege et lege consors societas, situs fidei et morum sinceritas, et copia doctrinarum, et virtutum affluentia; bonis, et talibus haec civitas largiter supereffluat, quae miseros angit dementia, vitiorum sitire absinthium, hujus mundi sequi naufragium, vitae semper pati infortunium, impiae tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
rose ꝓlis leticiã sponsus eiꝰ ꝑ ꝓph̾am¬
ꝓmiserat ysaiã. Ecce ego inquit ad¬
ducam ab oriente sem̃ tuũ: ⁊ filios
tuos ab extremis t̾re. Dicã aquiloni
da: ⁊ austro nol ꝓhibere. hanc eciã
ei ꝓmiserat. ore psalmographi Ma-¬
guꝰ in qͥt dñs ⁊ laudabił nimis: in
cuuitate dĩnr̃i. fundat᷑ exultatiõe
uniũse t̾re mons syon latera aqui¬
lonis euutas regis magni. Hec reuera
tiuitas ẽ refugii. qͣ uenia. lib̾tas. ⁊ fi¬
ducia donatur refugis morte sũmi
pontificis. In eagͥ sunt ad sanitatẽ
mandata. ad firmitatẽ ꝯsilia: ad
decorẽ carismata. ad ãplificõnẽ p̃di¬
damenta. Ad sanitatẽ obedientia. ad
firmitatẽ ꝯstantia. ad decorẽ pa¬
cientia ad amplificationẽ peniten¬
tie remedia. Apłi ad sanitatẽm
mr̃es ad firmitatẽ. uirgines ad deco¬
rẽ. confessores ad amplificanoĩs
odorẽ. Ad sanitatẽ caritas. ad fir¬
mitatẽ humilitas: ad decorẽ ꝯtinen¬

Expanded text:
rosae prolis laetitiam sponsus ejus prosae prolis laetitiam sponsus ejus pmiserat Isaiam. Ecce ego, inquit, adducam ab Oriente semen tuum, et filios tuos ab extremis terrae. Dicam Aquiloni: Da; et Austro: Noli prohibere . Hanc etiam ei promiserat ore Psalmographi. Mais nimis in civitate Dei nostri. Fundatur exsultatione universae terrae mons Sion, latera Aquilonis, civitas regis magni . Haec revera civitas est refugii, qua venia, libertas, et fiducia, donatur refugis morte summi pontificis . In ea mandata, ad infirmitatem consilia, ad decorem charismata, ad amplificationem praedicamenta; ad sanitatem obedientia, ad firmitatem constantia, ad decorem patientia, ad amplificationem poenitentiae remedia: apostoli ad sanitatem, martyres ad firmitatem, virgines ad decorem, confessores ad amplificationis odorem. Ad sanitatem charitas, ad firmitatem humilitas, ad decorem continen