comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ere: Dicatur itaq iohanni. ⁊ in illo
omini choro doctorum. ascende huc. ñ
puis sunt ꝑ ꝓph̾as prenuntiata:
Et ostenclam tibi que oportet fieri
cito: in presenti tempore. qd̃ eternita¬
ti comparatum. breuissimum hore
momentum est: Stiendum uero. qͥ a
in eo qd̃ dicitur ostendam tibi que
oportet fieri. non quo iam non eẽnt.
denegatur. sed qm̃ deinceps mansu¬
ra essent declaratur. dignitas enim
eccłia iam exaltata erat. quando ista¬
iohannes cernebat: queusq infinẽ
secrili quo cum dño adiudicandũ
uentura est hac sententia ꝑduran.¬
da monstratur: Post hec statim fui
insp̃u Non est ita incelligendum.
qd̾ sp̃c eius a corpore fuerit ablatus.
⁊ sic uiderit istam uisionem: sed sicut
iam superius dictum est. mente totũ
hoc uidit: uis enim sp̃c sc̃i subleua¬
uit mentem illuis ad contemplanda
mysteria celestia: nichil ꝙ ꝑ corpisuł¬
tasi raptus eductus est. ut ⁊ iuderet

Expanded text:
ere. Dicatur itaque Joanni, et in illo ere. Dicatur itaque Joanni, et in illo omnium choro doctorum: Ascende huc, nonprius sunt per prophetas praenuntiata. Et ostendam tibi quae oportet fieri cito. Id est, in praesenti tempore, quod aeternitati comparatum, brevissimum horae momentum est. Sciendum vero, quia in eo quod dicitur: Ostendam tibi quae oportet fieri cito, non quod jam non essent denegatur, sed quoniam deinceps mansura essent declaratur. Dignitas enim Ecclesiae jam exaltata erat, quando Joannes ista cernebat, quae usque in finem saeculi, quo cum Domino ad judicandum ventura est, hac sententia perduranda monstratur. Post haec statim fui in spiritu. Non est ita intelligendum, quod spiritus ejus a corpore fuerit ablatus, et sic viderit istam visionem, sed sicut jam superius dictum est, mente totum hoc vidit. Vis enim Spiritus sancti sublevavit mentem illius, ad contemplanda mysteria coelestia, nihilque per corpus vta
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit iohannes. uetus taestamen¬
tum intelligitur: ubi misteria xp̃i et
que m hac ꝓphetia uel iam impleta uł
inꝓximo inplenda cognouie. ante in
lge ⁊ ꝓpħeus ceterisq scripturis uete¬
eis testamenti sunt prenuntiata Q
uox bene tanquam uox tube fuisse
iicitur: quia ꝑ ore predicatorum so¬
nuit: quib dicitur. clama necesses:
quasi tuba exalta uocem tuam: Tu¬
bis quoq uidei utebantur inprelio:
Et nos sacra scriptura admonet. in
bello clum pugnamus contra cliabo¬
li temptamenta. ⁊ contra incentiua
arnis nr̃e: S uideamus. qd̃ ipsa uox
dicerit. ascende huc .i. ad ostium: Om¬
nis enim scriptura testamenti uete¬
ris. ad mysteria xp̃i contuenda nos
in uritat: unde est illud michee. inno¬
uissimis dieb erit mons domus dm̃
paratus inuertice montiũ: ⁊ fuent
ad eum omnes gentes: Mons iste
xp̃e est: quem uidit danihel precisũ
sine manib: qui creuit ⁊ impleuit
uniuersam terram: domus iacob:
eccłia est fidelium: Hoc est itaq iohã

Expanded text:
audivit Joannes, Vetus Testamentum intelligitur, ubi mysteria Christi quae in hac prophetia vel jam impleta, vel in proximo complenda cognovit, ante in lege et prophetis caeterisque Scripturis Veteris Testamenti sunt praenuntiata. Quae vox bene tanquam vox tubae fuisse dicitur, quia per ora praedicatorum sonuit, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Tubis quoque Judaei utebantur in praelio, et nos sacra Scriptura admonet in bello, dum pugnamus contra diaboli tentamenta et contra incentiva carnis nostrae. Sed videamus quid ipsa vox dixerit. Ascende huc, id est, ad ostium. Omnis enim Scriptura Veteris Testamenti ad mysteria Christi contuenda nos invitat. Unde est illud Micheae: In novissimis diebus erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium, et fluent ad eum omnes gentes . Mons iste Christus est, quem vidit Daniel praecisum sine manibus, qui crevit et implevit universam terram . Domus autem Jacob Ecclesia est fidelium. Hoc est itaque Joan
Abbreviated transcription (Latin):
drpse post resurrectionẽ uerum corpiis
ip alpabile habens clausis ianuis intͣ
soudos parietes ad discipłos intrauit:
Nullus utiq qualit̾ a dĩ filio comple¬
atur. ratione mentis poterat comp̃hen¬
die sicut est illud. generationem euis
quis enarrabit: Et ego flebam multiũ
quia nemo lignus inuentus est inter¬
⁊ cetera: Quare cum iam quando
batus iohannes ista uidebat ille liber
de quo supra dictum est ꝑ mysterium
natiuitatis. passionis ⁊ resurrect̾ionis.
ascensionis. ⁊ aduentum sp̃c sc̃i fuerit
reuelatus: curse flesse dicat. eo qd̾ nuliꝰ
sit inuentus qui librum possit aperiree
S sciendum quia non ex sua ꝑsona
beatus iohannes. s ex ꝑsona patrum
ueteris testamenti flet. qui flebant. desi¬
derantes ad uentũ filii dĩ inmundũ.
quorũ unus dicebat. utinam disrũ¬
peres celos ⁊ uenires: afacie tua mon¬
ses turbarentur: unde ⁊ dñs in euan¬
gelio discipłis. beati inquit ocłi qui
uident que uos uidetis: dico enim

Expanded text:
do ille post resurrectionem verum corpus et palpabile habens, clausis januis, intra solidos parietes ad discipulos intravit? Nullus itaque qualiter a Dei Filio compleretur ratione mentis poterat comprehendere, sicut et illud: Generationem ejus quis enarrabit? . Et ego flebam multam qui a nemo inventus est  Quaeritur cum jam quando beatus Joannes ista videbat, iste liber de quo supra dictum est, per mysterium nativitatis, passionis, resurrectionis, ascensionis, et adventus Spiritus sancti fuerit revelatus, cur se flevisse dicat? eo quod nullus sit inventus qui librum posset aperire. Sed sciendum est quia non ex sua persona beatus Joannes, sed ex persona Patrum Veteris Testamenti flet, qui flebant desiderantes adventum Filii Dei in mundum, quorum unus dicebat: Utinam disrumperes coelos, et venires, a facie tua montes turbarentur . Unde et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: dico enim
Abbreviated transcription (Latin):
hunc seniorem. quemlibet patrem ue¬
teris testamenti debemꝰ accipere. qui ad¬
uentum filii dĩ prenuntians ceteris
consolationẽ prebebat: quorum unꝰ
dicebat. non auferetur sceptrum de iu
cla ⁊ cet̾a: ⁊ itexum. salutare tuum ex¬
pectabo dñe: Dum enim ista diceret.
ostendebat utiq librum illum ꝑaduẽ¬
tum filii lĩ reserandum: unde ⁊ sub¬
iungitur. ecce uicit leo detribu uida.¬
⁊ cetera: Leo appellatur xp̃c ꝑ significati¬
onem: quia tuctor a mortius resurreete.
agrus. ꝓpt̾ uicli mationem. quia obla¬
tus est patri ꝓ nobis incruce: de tribu
iuda: quia uidelicet ex semine uide de¬
scendit dauid. de cuius stupe fuit bea
ta maria: ideoq radix clauid appellat᷑.
uixta quod ysaias clicit. egredietur uir¬
ga deradice iesse. ⁊ flos de radice eiꝰ ascen¬
det. Ecce inquit uieit leo: Quid uicit
leo iste il est xp̃c: Diabolum: mundũ.
mortem. ⁊ infernum: ideoq librum
aperuit. ⁊ sigilla eius soluit: quia om¬

Expanded text:
hunc seniorem quemlibet patrem Veteris Testamenti debemus accipere, qui adventum Filii Dei praenuntians, caeteris consolationem praebebat. Quorum unus dicebat: Non auferetur sceptrum de tribu Juda, etc. Et iterum: Salutare tuum exspectabo, Domine . Dum enim ista diceret, ostendebat utique librum illum per adventum Filii Dei reserandum, unde et subjungitur: Ecce vicit leo de tribu Juda, eius. Leo appellatur Christus per significationem, quia victor a mortuis resurrexit, Agnus propter victimationem, quia oblatus est pro nobis Juda, quia videlicet ex semine Judae descendit David, de cujus stirpe fuit beata virgo Maria, ideoque radix David appellatur, juxta quod Isaias dicit : Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet. Ecce inquit vicit leo. Quid vicit leo iste, id est Christus? Diabolum, mundum, mortem et infernum. Ideoque librum aperuit, et sigilla ejus solvit, quia om
Abbreviated transcription (Latin):
r ipsa inuisibilis trinitatis natuira. ꝑ
isumptam filii humanitatem uidi¬
ubit reprobos: Et cum darent illa ani¬
malia głam ⁊ honorem ⁊ cetera. In hoc
loto animalia non generalit̾ uniuersa¬
lem eccliam significant sicut supra:
ẜ tantum modo quatuor euangelistas.
qui clant głam ⁊ honorem ⁊ benedictio¬
nem omnipotenti dõ. quando omnia q̃
a deo ꝑceperunt ad ipsum referunt: Da¬
bant głam ⁊ honorem. cum dicebant.¬
i laudabant in his uerbis deitatem. mag¬
nficentiam eternitatem. ⁊ dominatione:
S quod illi faciebant. admonent utiq
ut ⁊ nos faciamus. laudantes dm pro
omnib que ab ipso ꝑcepimus: ut qͥcqͥd
uidelicet habemus in gła fidei ⁊ honoris
opationis. ⁊ spei. ⁊ in benedictione suꝑne
remunerationis. ad ipsum referamus:
non quod a iudeo ⁊ greto. id est gentili
sit bonum. uel illa gła. s adõ quia ip̃e
dicit. si ne me nichil potestis facere: et
apłs. omne datum optimum ⁊ omne

Expanded text:
et ipsa invisibilis Trinitatis natura, per assumptam Filii humanitatem judicabit reprobos. Et cum darent illa animalia gloriam et honorem et benedicloco animalia non generaliter universalem Ecclesiam significant, sicut supra, sed tantummodo quatuor evangelistas, qui dant gloriam et honorem et benedictionem omnipotenti Deo, quando omnia quae a Deo perceperunt, ad ipsum referunt. Dabant gloriam et honorem Deo, cum dicebantet laudabant in his verbis deitatem, magnificentiam, aeternitatem et dominationem. Sed quod illi faciebant, admonent utique ut et nos faciamus, laudantes Dominum pro omnibus, quae ab ipso percepimus, ut quidquid videlicet habemus in gloria fidei et honoris, operationis et spei et benedictione supernae remuneratiNon quod a Judaeo et Graeco et gentili sit illud bonum, vel illa gloria, sed a Deo, quia ipse dicit: Sine me nihil potestis facere . Et Apostolus: Omne datum
Abbreviated transcription (Latin):
quaitior partes terre. id est t̾renorum
houninum ⁊ ꝑdesideriũ terram inha¬
hitantiũ habet potestatem diabolus.
acu his intra unam pugnat eccl̃iam:
qm ideo scindere non potest. quia fide
epi est unitã. uucta illud. una ẽ colũ¬
bã mea: ⁊ illi quidem diuist: isti uero
inueniunt᷑ uniti: Int̾ficit uero has
partes terre. glaclio sue male suggessi¬
ouis. ut supra cdlictum est. ⁊ fame aiucli¬
andi ubum dei: de qua fame dñs dicit
ꝑamos ꝓpħam. mittam in eis famem
non panis nec sitim aque. s famem
audiendi uerbum di Quo in loco
questio orit᷑ si dłs hanc famem inmit¬
tir: quid peccat diabolus: Que qͣstio
facile soluitur: quia qd̃ ds̃ facit iusto
uidicio. diabolus facit inuasione ⁊
mala uoluntate Et morte. sub audit᷑
dlatum est illi int̾ficere homines. sp̃ua¬
li scilicet atq interiori: Et bestiis terri.
bestie. efferatos homines ⁊bestiales sig¬
nificant: ꝑ quos diabolus int̾fecit¬
multos. sicut fuit nero. domicianus.

Expanded text:
renorum hominum, et per desiderium terram inhabitantium habet potestatem diabolus, et cum his contra unam Christi pugnat Ecclesiam, quam ideo scindere non potest, quia fide Christi est unita, juxta illud, Una est columba mea : Et illi divisi, isti vero inveniuntur uniti. Interfecit vero has partes terrae gladio malae suggestionis, ut supradictum est, et fame audiendi verbum Dei, de qua fame Dominus dicit per Amos prophetam , Mittam in eis famem, non panis, non sitim aquae, sed audiendi verbum Dei. Quo in loco quaestio oritur: Si Deus hanc famem immittit, quid peccat diabolus? Quae quaestio facile solvitur, quia quod Deus facit justo judicio, diabolus facit in suasione et mala voluntate. Et morte, subaudis, datum est illi interficere homines, spirituali scilicet atque interiori. Et bestiis terrae. Bestiae efferatos homines et bestiales significant, per quos diabolus multos interfecit, sicut fuit Nero, Domitianus
Abbreviated transcription (Latin):
non habentem speciem neq decorem.⁊
quasi absconditus uultus eiꝰ ⁊ ddespectꝰ
unde nec reputauimꝰ eum. Dimisit
eum abimelech ⁊ abiit quia uidelicet
xp̃c auideis ini miine receptus. ad ger¬
tes cum apłis transiuit: unde ipuis ꝑd¬
lus dicit. uobis quidem oportebat a¬

Expanded text:
bentem speciem neque decorem, et quasi absconditus vultus ejus et despectus, unde nec reputavimus eum . Dimisit eum Abimelech et abiit, quia videlicet Christus a Judaeis minime receptus, ad gentes cum apostolis transivit. Unde ipsis Paulus dicit: Vobis quidem oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
filios di fieri. Et psalmista. ego dixi alĩ
estis. idem quoq in euangłio dñs ait.
uos autem qui clii estis. quem meesse dli¬
citis: Si ergo scĩ filii dĩ uocantur. net
solum filii dĩ. s etiam dii: quid mirum
si appellantur angli : De his quippe an¬
głis. ysaias dicit: angłi pa cis amarefle¬
bunt: ⁊ zacharias. labia sacerdotis cu¬
stoduint scientiam. ⁊ legem requirũt
ex ore eus: quia angłs dñi exercinui es
Isti in circuitu throni ⁊ animaliũ sunt.
quia ipsi sunt throni ⁊ animalia: ipsi
quoq angłi ⁊ seniores: Possumus ⁊ hol
angłos intelligere suꝑnos sp̃c. qui intu¬
tuitu eccłie consistunt. ipsamq custo¬
diunt: uyxta illud apłi. non ne om̃s
sp̃c ministratorii sunt. missi in mint¬
sterium ꝓpt̾ eos qui hereditatem capi¬
unt salutis: Non est enim dubium¬
qd̾ de reparatione humani generss
si quoꝙ angłi sunt letan: qui prius
omnes a siio consortio deputabant

Expanded text:
filios Dei fieri , et Psalmista, Ego dixi, dii filios Dei fieri , et Psalmista, Ego dixi, dii estis . Idem quoque in Evangelio Dominus ait, Vos autem qui dii estis, quem me esse dicitis ? Si ergo sancti, filii Dei vocantur, nec solum filii Dei, sed etiam dii, quid mirum si appellantur angeli? De his quippe angelis Isaias dicit: Angeli pacis amare fiebunt; et Zacharias: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Isti in circuitu throni et animalium sunt, quia ipsi sunt throni et animalia, ipsi quoque angeli et seniores. Possumus et hos angelos intelligere supernos spiritus, qui in circuitu Ecclesiae consistunt, ipsamque custodiunt, juxta illud Apostoli: Nonne omnes spiritus ministratorii sunt, missi in ministerium, propter eos qui haereditatem capiunt salutis . Non dubium est enim quod de reparatione humani generis ipsi quoque angeli sunt laetati, qui prius homines a suo consortio deputabant
Abbreviated transcription (Latin):
ram lege uirtutis regnant:. Que
utiq electorũ eccł̃ia sicut reclempta ẽ
acp̃o. ita in illo qui eum redemit po¬
testatem ut librum aperiret accepit
Et uidi ⁊ audui uocem angłorum
sp̃ualis fuerit. hic manifestis simi
iohannes ostendit cum dicit. uidi ⁊au¬
diui uocem angłorum multoꝵ. Neq
enim uox uideri potest: s uidere positũ
est ꝓ intelligere. sicut in exodo dicitiri
uidebat ppłs uoces dĩ id est intelligebat:
Sic enim solemus ⁊ nos dicere cuiquam
aliquid ostendere cupientes. utrum in¬
deat. id est utrum intelligit ea que clr¬
cimus: Totus quippe iuisus uel auadreus
iohannis in sp̃u fuit: atq iło sp̃nalisꝰ
In hoc autem loco quod significant am¬
malia throni ⁊ seniores. hoc significant
⁊ anglĩ: id est omnes scõs: nec solum mo¬
sti qui bonum quod intelligunt aliis
manifestare student: Nam ilem iohan¬
nes dicit in scõ euangłio. quia quotie
crediderunt in eum. dedit eis potestatam

Expanded text:
ram lege virtutis regnant. Quae ram lege virtutis regnant. Quae utique electorum Ecclesia, sicut redempta est a Christo, ita in illo qui eam redemit potestatem ut librum aperiret accepit. Et vidi et audivi vocem angelorum spiritalis fuerit, hic manifestissime Joannes ostendit, cum dicit: Et audivi vocem angelorum multorum; neque enim vox videri potest, sed videre positum est pro intelligere, sicut in Exodo legitur, Videbat populus voces, id est intelligebat . Sic enim solemus et nos dicere cui quam aliquid ostendere cupientes, utrum videat, id est utrum intelligat ea quae dicimus. Totus quippe visus vel auditus Joannis in spiritu fuit, atque ideo spiritualis. In hoc autem loco quod significant animalia, throni, et seniores, hoc significant et angeli, id est omnes sanctos. Nec solummosti, qui bonum quod intelligunt, aliis manifestare student: nam et idem Joannes dicit in suo Evangelio, quia quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendant᷑: non enim est apud illũ
ꝑsonarum distinctio: s in omnigen¬
te qui timet eum ⁊oꝑatur iusticiam
acceptus est illi. ⁊ hos non uilip̃tio. s
suo redemit sanguine: unde apłs. emp¬
nos deo nr̃o regnum ⁊ sacerdotes: ⁊ reg¬
nabimus suꝑ terram: Omnes electi.
reges appellantur: quia tyrannidem
utiorum in se consurgere non sinũt:
lucurie appetitum frenant: ignem fu¬
roris extinguunt:⁊ cetera huius modi
temptamenta in se consurgere uolun¬
tia obruunt:. Sacerdotes quoq dicũ¬
tur: quia seipsos cotidie inara cordis
sacrificiũ contͥbilatum offerunt: ut
hostia uiua fiant se cum iutiis ⁊ con¬
cupiscentus mortificantes: Hinc pau¬
lus dicit. obsecro uos ꝑmiscłiam dei.
ut exhibeatis corpora ur̃a hostiam ittc¬
uentem. scãm deo placentem Dumq
hec faciunt. suꝑ tr̃am reges existunt:
quia carnalia ⁊ terrena desideria com¬
primunt:⁊ uelut suꝑ subiectam ter¬

Expanded text:
comprehendatur. Non enim est apud illum comprehendatur. Non enim est apud illum personarum distinctio, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Et hos non vili pretio, sed suo redemit sanguine. Unde Apostolus: Empnos Deo nostro regnum et sacerdotes, et regnabimus super terram. Omnes electi reges appellantur, quia tyrannidem vitiorum in se consurgere non sinunt. Luxuriae appetitum frenant, ignem furoris exstinguunt, et caetera hujusmodi tentamenta in se consurgere volentia obruunt. Sacerdotes quoque dicuntur, quia seipsos quotidie in ara cordis sacrificium contribulatum offerunt, ut hostia viva fiant, se cum vitiis et concupiscentiis mortificantes. Hinc Paulus dicit: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Dumque hoc faciunt, super terram reges existunt, quia carnaliter et desideria terrena comprimunt, et veluti super subjectam ter
Abbreviated transcription (Latin):
inme oportebat fieri. usq ad mortem:
ac si clicerent. ad comparationẽ uictoria¬
rum. tua sola iudicatur digna uicto¬
ria: cuius singłari passione demortis
principe a maledictis legis sumꝰ redẽpti:
Si quis autem dubitauerit in quaiuor
pra dictum ẽ: a tendat istoꝵ siba qui¬
bus clicunt. redemisti nos dõ. qui capui¬
ui tenebamur adiabolo. ex omni tribu.
id est ex omni orcline: quia sicut supra¬
dictum est. tribus. a trib dicunt᷑ ordi¬
nib. Et lingua: quia cum sint septua¬
ginta due lengue. ex omnib his ad fi¬
dem sunt collecti. qui fuerant p̃desti¬
nati: ⁊ ppło: quia plures sunt ppli
quam lingue: ut pote tum una lin¬
gua multe gentes loquuntur. sicut ro¬
mani. itali. franci. burgundiones. aqͥ¬
tani. gothi: licet quasdam unaqueq
gens habeat ꝓprietates: Quod autem sub¬
uingunt ⁊ natione: id ipsum est qd̾ pre¬
miserat ⁊ ppło: quia uidelicet nullum
est genus hominũ. ex quo in eccł̃ia nõ

Expanded text:
in me oportebat fieri usque ad mortem in me oportebat fieri usque ad mortem ac si dicerent, Ad comparationem victoriarum nostrarum tua sola digna judicatur victoria, cujus singulari passione, de mortis principe a maledicto legis redempti sumus. Si quis autem dubitaverit in quatuor pradictum est, attendat istorum verba, quibus dicunt, Redemisti nos Deo, quia captivi tenebamur a diabolo. Ex omni tribu, id est ex omni ordine. Quia sicut supradictum est, tribus a tribus dicuntur ordinibus: et lingua, quia cum sint septuaginta duae linguae, ex omnibus his ad fidem sunt collecti, qui fuerant praedestinati. Et populo, quia plures sunt populi quam linguae, utpote cum una lingua multae gentes loquuntur, sicut Romani, Itali, Franci, Burgundiones, Aquitani, Gotthi, licet quasdam unaquaeque gens habeat proprietates. Quod autem subjungit, et natione, id ipsum est quod praemiserat: Et populo, quia videlicet nullum est genus hominum, ex quo in ecclesia non
Abbreviated transcription (Latin):
Canticum nouũ. nouum ẽ testamtũ:
inquo noua res continetur: in carna¬
do scilicet eiꝰ passio. mors. resurrect̾io. as¬
unsio ad celos. missio sp̃t̃ sc̃: in qͦ etiam
sub gemino precepto tota lex comp̃hen¬
ditur ⁊ ꝓphete. ipso dicente. mandatũ
nouum do uobis: Dehoc cantito psal¬
mista dicit. cantate dño canticum no¬
uum: cantate dño omnis terra: Hoc
canticum sc̃a eccłia cantat: quia hoc
uigiter recolit: ⁊ talia eum ꝓse ꝑegisse
cognoscit: Ipsis quoq operib. hoc con¬
fitetur: dum in nomine eiꝰ fonte bap¬
tismatis regenerat᷑. se cum uitiis ⁊ cõ¬
cupiscentiis mortificat: spe ⁊ fide cum
illo resurgit.⁊ ad celestia subleuatur: do¬
no sp̃c̃ scĩ locupletatur: ad iudiciũ pari¬
ter se cum suo capite uenturam ꝓfitetur:
Quid auit̃ ipsa animalia ⁊ seniores di¬
quando factus homo. ea que de se fuerãt
predicta opere impleuit: unde in euan¬
głio legimus. quia cum gustass acetũ
dyxit. consummatũ est: omne scilicet qd̾

Expanded text:
Canticum novum Novum est Testamentum, in quo nova res continetur, incarnatio scilicet ejus, passio, mors, resurrectio, ascensio ad coelos, missio Spiritus sancti, in quo etiam sub gemino praecepto tota lex comprehenditur et prophetae, ipso dicente: Mandatum novum do vobis . De hoc cantico Psalmista dicit: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino, omnis terra . Hoc canticum sancta Ecclesia cantat quia hoc jugiter recolit, et talia eum pro se peregisse cognoscit. Ipsis quoque operibus hoc confitetur, dum in nomine ejus fonte baptismatis regeneratur, seque cum vitiis et concupiscentiis mortificat, spe et fide cum illo resurgit, et ad coelestia sublevatur, dono Spiritus sancti locupletatur, ad judicium pariter se cum capite suo venturam profitetur. Quid autem ipsa animalia et seniores di solvit, quando factus homo, ea quae de se fuerant praedicta, opere implevit. Unde in Evangelio legimus, quia cum gustasset acetum, dixit: Consummatum est , omne scilicet quod
Abbreviated transcription (Latin):
giuis redemptionis. uel gratia sp̃c sc̃iz
lores. possumus intelligere duo iu¬
ꝑaquam. atꝙ aliud qd̃ faciendũ
est ꝑignem: sine ꝑnubem imbri fe¬
ram possumiis intelligere sc̃os qui
pluunt uerbis coruscant miracrilis.
⁊ claritate suꝑm luminis irradiati.
⁊ illustrati. pus supplicationib pro
nobis iusticiam conditoris ad pieta¬
tem inflectunt ut sicut moyses qui
intertedens ꝓ ppłõ isił. dicebat. aut
clmmitte eis hanc noxam aut dele me
delibro tuo: Qued autem sequitur

Expanded text:
guis redemptionis, vel gratia Spiritus saguis redemptionis, vel gratia Spiritus salores possumus intelligere duo juaquam: atque aliud quod faciendum est per ignem. Sive per nubem imbriferam possumus intelligere sanctos, qui pluunt verbis, coruscant miraculis, et claritate superni luminis irradiati et illustrati piissimis supplicationibus pro nobis justitiam conditoris ad pietatem inflectunt, sicut Moyses, qui intercedens pro populo Israel, dicebat: Aut dimitte eis hoc peccatum, aut dele me de libro tuo . Quod autem seq
Abbreviated transcription (Latin):
later inspicitur. effectus ipsius hyrin
indicare uidetur: Nam ingreditur
iadlius solis nubem imbri feram: ⁊ sic
tongruit. Ipse est enim sol ꝑliuin¬
catem: de quo scriptum est. uobis tim̃¬
bus nomen meum orietur sol uistite:
Radius istius solis id est claritas lu¬
tis eterne ingressa est nubem: quando
mutero uirginis accepit carnem: De
tendet suꝑ nubem leuem. ⁊ ingrediet᷑
gyptum: que nubes. id est caro dñi rec¬
se imbri fera licitur ꝓpt̾ multitudinẽ
sellicet doctrinarum: Est autem arcus
unde angłi ineiis natiuitate pacem
anmuntiauertint clicentes. gła inexcal¬
sis deo ⁊ in terra pax hominib bone
noluntatis: ⁊ ipse ascendens ad patie
dicit discipulis suis. pacem meam
do uobis: pacem relinquo uobis: un¬
de hyrin si acdlatur una littera. ingre¬
co. id est .i. ut hirini dicatur. hoc ipsũ
sonat. quia hẏrim pax dicitur: Hy¬
ris itaq erat incircuitu sedis: quia
⁊ rubeus: inquib nimirum designa¬
tur aperte aqua baptismanis. ⁊ san¬

Expanded text:
erter inspicitur, effectus ipsius iris indicare videtur. Nam ingreditur radius solis in nubem imbriferam, et sic congruit. Ipse est enim sol per divinitatem, de quo scriptum est: Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae. Radius istius solis, id est claritas lucis aeternae ingressa est nubem, quando in utero virginis accepit carnem. De cendit super nubem levem et ingredietur Aegyptum . Quae nubes, id est, caro Domini, recte imbrifera dicitur, propter multitudinem scilicet doctrinarum. Est autem arcus Unde angeli in ejus nativitate pacem annuntiaverunt, dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Et ipse ascendens ad Patrem, dicit discipulis suis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Unde irin si additur una littera in Graeco, id est, i, ut irini dicatur, hoc ipsum sonat, quia εἰρήνη pax dicitur. Iris itaque erat in circuitu sedis, quia et rubeus. In quibus nimirum designatur aperte aqua baptismatis et san
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. ⁊ sicut mandatum declit mi
chi. sic faciam: surgite eamus: uolũ¬
tatem itaq patris impleuit: quan¬
do ꝓ nobis ad mortis passionem ꝑue
tuus est ꝓelectis. ⁊ electi moriuntur
cum illo: ut ⁊ ipsi ꝑficiant uolun¬
tatem patris: Pascit nos xp̃c. quia
illuminat nos fide sua: pascimus u¬

Expanded text:
Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic faciam, surgite, eamus . Voluntatem itaque Patris implevit, quando pro nobis ad mortis passionem pervtuus est pro electis, et electi moriuntur cum illo, ut et ipsi perficiant voluntatem Patris. Pascit nos Christus, quia illuminat nos fide sua. Pascimus
Abbreviated transcription (Latin):
do corhominis siue ꝑ internam inspi¬
rationem siue ꝑ prelicatorũ doctrinã
illuminat: pulsantem illum audit.
quisquis illius monita oꝑe custodit
Si quis ergo inquit audierit uocem
meam. uel ipse diuina elequia legẽ
do. uł aliis exponendo. ⁊ aperuerit mi¬
chi ianuam cordis sui. ut ea que in¬
telligit opere ꝑficiat: intrabo ad illũ.
id est illuminabo secreta cordis illuis:
⁊ cenabo cum illo. ⁊ ip̃e mecum: De
hoc in euangło loquitur dicens. siq̃s
diligit me sermonem meum seruabit:
⁊ pater meus diliget eum: ⁊ ad eum
ueniemus. ⁊ mansionem apud eum
faciemus: Si autem querimus que
sit cib xp̃i quo eum reficimus. ipse
utiq manifestat qui dicit. mens cib
in euangło. quia appropinquans pa¬
siom dixit discipłis suis: uenit prin¬
ceps mundi huius: ⁊ in me non habet
quicquam: Et quasi diceret aliquis.
cur ergo moreris: Statim subumiir.
s ut cognoscat mundus quia diligo

Expanded text:
do cor hominis, sive per internam inspido cor hominis, sive per internam inspirationem, sive per praedicatorum doctrinam illuminat. Pulsantem autem illum audit, quisquis illius monita opere custodit. Si quis ergo, inquit, audierit vocem meam, vel ipse divina eloquia legendo, vel ab aliis exponendo, et aperuerit mihi januam cordis sui, ut ea quae intelligit opere perficiat, intrabo ad illum, id est illuminabo secreta illius, et coenabo cum illo, et ipse mecum. De hoc in Evangelio loquitur, dicens: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Si autem quaerimus quid sit cibus Christi, quo eum reficimus, ipse utique manifestat qui dicit: Cibus meus quia appropinquans passioni, dixit discipulis suis: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam , et quasi diceret aliquis: Cur ergo morieris, statim subjungit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo
Abbreviated transcription (Latin):
tarus ⁊ cecus natus Sed̃ electi quoct̃¬
ꝙ modo flagellentur meliores effici¬
untur exflagello: unde ⁊ exhortatio
sub infertur cum dicitur. emulare
ergo ⁊ age penitentiam: Emulus.
studiosus: ⁊ emulus in uidus: ⁊emy¬
lus imitator dicitur: hic autem. ꝓpͥe
ꝓunitatione ponitur: Erant enim
in eadem laodicensium eccl̃ia. quoᷤᷤ
xp̃c flagellauerat: ideoq ut eos cete¬
ri imitarentur hortatur: ac si eis di¬
ceretur. dum quos libet ex uobis
flagellari conspicuis: eorum penitẽ¬
tiam imitamini. sustinentes pati¬
enter flagella inpresenti. ut post ea¬
eorũ consortium mereamini: Et age
penitentiam: ꝓpt̾̃ hoc qd̾̃ dixisti diueᷤ
sum ⁊ nullius egeo: ⁊ cetera Rece sto
ad ostium ⁊ pulso Cum cł̃s omp̃s
ubiq sit ꝑ presentiam sue diuinita¬
tis ⁊ celum ⁊ terram impleat: quid hoc
intelligentiam cordis: Stat ergo do¬
minus ad hostium ⁊ pulsat: quan¬

Expanded text:
zarus et caecus natus. Sed electi quocunzarus et caecus natus. Sed electi quocunque modo flagellantur, meliores efficiuntur ex flagello, unde et exhortatio subinfertur, cum dicitur: Aemulare ergo et poenitentiam age. Aemulus studiosus, et aemulus invidus, et aemulus imitator dicitur, hic autem pro imitatione ponitur. Erant enim in eadem Laodicensium Ecclesia quos Christus flagellaverat: ideoque ut eos caeteri imitarentur hortatur, acsi eis diceretur: Dum quoslibet ex vobis flagellari conspicitis, eorum imitamini patientiam, sustinentes patienter flagella in praesenti, ut postea consortium mereamini. Et age poenitentiam propter hoc quod dixisti: dives sum et nullius egeo, etc. Ecce sto ad ostium et pulso. Cum Deus omnipotens ubique per praesentiam suae divinitatis et coelum et terram impleat, quid hoc intelligentiam cordis? Stat ergo Dominus ad ostium et pulsat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
us pascuis sagmari ꝑmittit᷑. qui ue¬
ro adusus necessarios reseruatur. iugo
⁊ loris domatur: stimulis pungitur:
uerberib ceditur: ⁊ ergo cuiꝰ uita despe¬
ratur. quicquid amino concupierit.
etiam saluti eius contrarium amedi¬
co non negatur. immo concedit᷑: cuiꝰ
uero salus retuperanda estrmatur. que¬
ꝙ sunt animo eiꝰ desiderabilia saluti¬
ꝙ contraria omnino negantur: Licet¬
quinq sunt modi spetialiter. quib
a dũo flagellantur homines: aliquã¬
do ad augmentanda meritti sicut iob
⁊ tobias: aliquando ad custocliam iur¬
tutum ut paulus: aliquando ut pec¬
cama preterita corrigantur. sicut para¬
chtus. cui dictum est. ecce iam sanus
aliquid contingat: aliquando non
ut emendentur. s ut duplici ꝑditio¬
ne pereant. ut antiochus ⁊ herodes. de
quib dicitur. ⁊ duplici contricione
contere eos: aliquando ut cli gloria ꝑ
hoc ostendatur manifesta: sicut la¬

Expanded text:
us pascuis saginari permittituus pascuis saginari permittituro ad usus necessarios reservatur, jugo et loris domatur, stimulis pungitur, verberibus caeditur, et aegro cujus vita desperatur, quidquid animo concupierit, etiam saluti ejus contrarium a medico non negatur, imo conceditur. Cujus vero recuperanda salus aestimatur, quaeque sunt animo ejus desiderabilia salutique contraria omnino negantur. Equinque sunt modi specialiter, quibus a Domino flagellantur homines. Aliquando ad augmentanda merita, sicut Job et Tobias; aliquando ad custodiam virtutum, ut Paulus; aliquando ut peccata praeterita corrigantur, sicut paralyticus, cui dictum est: Ecce sanus aliquid contingat ; aliquando non ut emendentur, sed ut duplici pereant perditione, ut Antiochus et Herodes, de quibus dicitur: Duplici contritione contere eos, Domine ; aliquando ut Dei gloria per hoc ostendatur manifesta, sicut La
Abbreviated transcription (Latin):
more pussimi patris. duos filios haben¬
iͥs: quorum unum quẽ uult sibi sb̃¬
sttriere heredem. diuersis modis flagel¬
lat: a cibo ⁊ potu excõmunicat: aliquã¬
do etiam iunctis pelib tota nocte ĩ mo¬
bilem stare facit: incessantib contu¬
meliis afficit: ⁊ aliquando ueluti ex¬
laneum alieno obsequio subdit: alte¬
rum uero quẽ sibi futurũ non desti¬
nat beredem. sue uoluntatis esse ꝑunt¬
uit. comedendi ⁊ bibendi licentiã triby¬
nipotens facit: Iustos ꝑinnumera
tormenta ⁊ uarias tribulationes affli¬
git. ut post modum incelo requiescãt.
⁊ hereditatẽ eterne beatitudinis conse¬
quantur: econtra reꝓbos in sins uo¬
luptatib ꝑmanere ꝑmittit: uixta
illucd. dimisi eos sccłm desideria cordis
sui: Reꝓbos itaq qui nunc mundi
desideriis ⁊ uoluptatib sunt dediti. et̃
na expectant supplicia: uixta uero qͥ
nunc flagellis temporalib atterunt᷑.
abeterno uerbere sunt liberandi: quia
uitulus qui occisioni p̃paratur liberi¬

Expanded text:
more piissimi patris duos filios habentis, quorum unum quem vult sibi substituere haeredem, diversis modis flagellat, aut cibo aut potu excommunicat, aliquando eiam vinctis pedibus tota nocte immobilem stare facit, incessantibus contumeliis afficit, et aliquando veluti extraneum alieno obsequio subdit. Alterum vero quem sibi haeredem non destinat futurum, suae voluntatis esse permittit, comedendi et bibendi licentiam tribunipotens Deus facit, justos per innumera tormenta et varias tribulationes affligit, ut postmodum in coelo requiescant, et haereditatem aeternae beatitudinis consequantur. Econtra, reprobos in suis voluptatibus remanere permittit, juxta illud: Dimisit eos secundum desideria cordis eorum . Reprobos itaque qui nunc mundi desideriis et voluptatibus dediti sunt, aeterna exspectant supplicia: justi vero qui nunc flagellis temporalibus atteruntur, ab aeterno sunt verbere liberandi, quia et vitulus qui occisioni praeparatur, liberi
Abbreviated transcription (Latin):
b decorabitur: Alba dicitur caritas.
quia peccatorum maculas aut aliꝙͣ
duplicitatem habere non nouit: Et cõs¬
lirio inunge ocłos tuos. ut uideas P
collirium qd̃ exterra nascitur. ⁊ pulue¬
rem terre ab ccł̃is aufert. debemus inteal
terra. hoc est de maria uirgine: uixta
illud. ds nr̃ operatus est salutem in
medio terre: Collirio inunge cculos
tuos: idẽ imitere pauiptatem filii d̃i
qui cum diues esset.pauꝑ pro nobis
factus est. intantum ut non habert
sicut uulpes ubi caput redimꝰ ret. un¬
de ĩ ospicio natus est: uilissimis pan¬
nis obuolutus. ⁊ in presepe positus:
quia non erat ei locus indiuersoro
Collirio inunge ccłos tuos ut uideai
.i. quando cculos cue mentis terreneld¬
serint ⁊ ex cecauerint delectationes: re¬
demptoris tui egestatem considera ⁊ lt
eiigila ad scõrum futura p̃mia. Hic
ipse meungłio dicit: qui sequitur
me non ambulat intenebris. s halr¬
bit lumen uite: uel certe ꝑcolliruis

Expanded text:
ibus decorabitur. Alba dicitur charitas, ibus decorabitur. Alba dicitur charitas, quia peccatorum maculam aut aliquam duplicitatem habere non novit. Et collyrio inunge oculos tuos, ut videas. Per collyrium, quod ex terra nascitur et pulverem terrae ab oculis aufert, debemus intelliterra, hoc est de Maria virgine, juxta illud: Deus noster operatus est salutem in medio terrae . Collyrio inunge oculos tuos, id est imitare paupertatem Filii Dei, qui, cum dives esset, pauper pro nobis factus est, in tantum ut non haberet sicut vulpes ubi caput reclinaret. Unde in hospitio natus est, vilissimis pannis obvolutus et in praesepio positus, quia non erat ei locus in diversorio. Collyrio unge oculos tuos ut videas, id est quia oculos tuae mentis terrenae clauserant, et excaecaverant delectationes, Redemptoris tui egestatem considera, et sic evigila ad sanctorum futura praemia. Hinc ipse in Evangelio dicit: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Vel certe per collyrium
Abbreviated transcription (Latin):
ne statuas illis hec peccatum Dicit᷑
ergo cuilibet. suadeo tibi enere ame
aurum ⁊ cet̾a: id est sinis irtutib
abundare. stude imitari xp̃m. siue
cum adeo flagellaris. siue cum apro¬
ximis in lata mala sustines: ⁊ ut ip̃e
tutib habundes: ⁊ uestimentis in
duaris: ut non appareat confusio ny¬
ditatis tuez Uestimenta in hoc lo¬
co. intelliguntur innocentia baptis¬
matis. ⁊ ornamenta uirtutum. fidei
scilicet. caritatis. ceterorumq bonorũ
operum. quib cooperit᷑ confusio nu¬
ditatis. id est tepor pristine conuersa¬
tionis: Dossumus quoq ꝑ aurum¬
igne ꝓbatum intelligere taritatem
quam qͦ habuerit locupletabitur.
quia om̃ib uirtutib abundabit:
Ipsa est enim radix omniũ bonoum
que igne ꝓbatur. quia ꝑ amorem sp̃
ueraciter accenditur: quam qui habu¬
erit uestimentis albis induetur.: qͥa
apeccatorum nigredine mundatus.
ꝑeandem caritatem que operit mulu¬
tudinem peccatorum multis uirtun¬

Expanded text:
ne statuas illis hoc peccatum . Dicitur ne statuas illis hoc peccatum . Dicitur ergo cuilibet: Suadeo tibi emere. Eme aurum, id est, si vis virtutibus abundare, studeto imitari Christum, sive cum a Deo flagellaris, sive cum a proximis illata mala sustines, ut et ipse tutibus abundes. Et vestimentis albis induaris, et non appareat confusio nuditatis tuae. Vestimenta in hoc loco intelliguntur innocentia baptismatis et ornamenta virtutum, fidei scilicet et charitatis, caeterorumque bonorum operum, quibus operitur confusio nuditatis, id est tepor pristinae conversationis. Possumus quoque perigne probatum intelligere charitatem, quam qui habuerit, locupletabitur, quia omnibus virtutibus abundabit. Ipsa est enim radix omnium bonorum quae igne probatur, quia per amorem spiritus veraciter accenditur, quam qui habuerit, vestimentis albis induetur, quia peccatorum nigredine purgatus, per eamdem charitatem quae operit multitudinem peccatorum, multis virtut
Abbreviated transcription (Latin):
uus erit: ⁊ locupletatus sum: quia
⁊ recte doceo.⁊ malis oꝑib non seruio:
Alius dicit. nulluis egeo: quia recte
credens. non solum mala non ꝑ petrat .
s etiam bona quelibet licet non ꝓpt̃
dm̃ facit: unde ad huc subditur. ues¬
cis quia tues miser. dum temet ip̃m
decipis: quia puras te saluari ꝑfidem.
solum medo. eũ scrptum sit. fides siũ
habent oꝑa. mortua est insemet ip
sa Miserabilis. quia nec illud in¬
telligis. qd̃ temet ip̃m deludis. pau¬
per. quia non habeᷤᷤ opera quib dice¬
ris incelo: neq etiam rectam scienti¬
am: nudus. quia spoliatus uirtuti¬
b: cecus. quia ñ habes lumen scien¬
tiez uerum quia dñs misericors est:
etiam tales ut ad feruorem redeant hor¬
tatur cum subuingit: sua deotibi
batum. debemus intelligere dñm iħm
sputus est: flagellatus est: derisus:
adultimum crucifixꝰ ⁊ mortuus est:
tamen hec omnia ferens patienter. ora¬
bat ꝓsuis ꝑsecutorib. dicens. pater.

Expanded text:
us erit . Et locuplelatus sum. Quia et recte doceo, et malis operibus non servio. Alius dicit: Nullius egeo, quia recte credens non solum mala non perpetrat, sed etiam bona quaelibet, licet non propter Deum, facit; unde et adhuc subditur: nescis quia tu es miser, dum temetipsum decipis, quia putas te salvari per fidem solummodo cum scriptum sit: Fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Et miserabilis. Quia nec illud intelligis quod semetipsum deludis; Pauper quia non habes opera quibus diteris in coelo, neque etiam rectam scientiam; Nudus, quia spoliatus es virtutibus; Caecus, quia non habes lumen scientiae. Verum quia Dominus misericors est, etiam tales ut ad fervorem redeant hortatur, cum subjungit: Suadeo tibi batum, debemus intelligere Dominum Jsputus, flagellatus, derisus, ad ultimum crucifixus et mortuus, tamen haec omnia patienter ferens orabat pro persecutoribus suis dicens: Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
us nuditatem uideas. ⁊ uidens. ꝑ bona
aperire festines. ut post mocdum deum
uideas: beati enim mundo corde. qm̃
ppsi dm̃ uidebunt: Cum enim qui¬
libet suꝑna aspiratione ꝑ singłas scͥp¬
turarum paginas quid dñs uisserit
iiendo. audiendo. admentem uidet:
iutib minus habet. uł certe si ex toto
nichil habet: sic ꝙ quasi ex unctione
ooslirii reparatur ad uidendum clari¬
us. dum ꝑdĩ uerbum illuminantur
ritors ⁊ miserator arguit ⁊ castigat quos
amat: ideoꝙ libenter toleranda sunt eiꝰ¬
gella: aliquando ꝑ cccultam ⁊ duimã
nspirationem. seu quibrtumq et ua¬
tis tribulationum ⁊ angustiarum ał¬
fectib. Hunc ꝑsalomonem dicit᷑. quẽ
diligit dñs corripit: flagellat omnem¬

Expanded text:
ris nuditatem videas, et videns per bona opera operire festines, ut postmodum Deum videas. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cum enim quilibet superna aspiratione per singulas Scripturarum paginas, quod Dominus jusserit legendo, audiendo, ad mentem revocat, tutibus minus habet, vel certe si ex toto nihil habet: sicque quasi ex unctione collyrii reparatur ad videndum clarius, dum per Dei verbum illuminatur ricors et miserator arguit et castigat quos amat, ideoque libenter ejus toleranda sunt gella, aliquando per occultam et divinam inspirationem, seu quibuscunque et variis tribulationum et angustiarum effectibus, hinc per Salomonem dicitur: Quem enim diligit D
Abbreviated transcription (Latin):
Qui teihendunt carnẽ xp̃i: rep̃hen¬
unit factũ abrahe. Nos aũ fr̃s. si ag
ulluꝰ carnem xp̃i uenerandã: illud
mur ñ contempnamꝰ: s in ꝓphetia
llũ accipiamꝰ. Et enim ꝓpha erat ã¬
iallam. Ciuꝰ ꝓpheta: Seminis sui. ⁊
dñi sui Sem̃ suũ significauit. dicendo.
mitte manũ tuam sub femore meo:
dñm suũ significauit. addendo ⁊ iu¬
ra ꝑ dm celi. Irati iudei responder̃t.
Quinqͣginta annos ñ dũ habes ⁊ abra

Expanded text:
Qui reprehendunt carnem Christi, reprehenQui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annos nond
Abbreviated transcription (Latin):
Ersi nos ñ inuenimꝰ. numqͥd m̃tiri ue¬
ritas posset: Credamꝰ ueritati. ⁊ de abra¬
he meritis minime dubitemꝰ. tam̃ au¬
dite unũ locum. qui m̃ interim occͣrit.
paĩ abraham qͣndo misit seruũ suum
ut peteret uxorem filio suo ysaac: hoc
eũ sacram̃to obstrinxit. ut fidelit̾ qd̾ iu¬
bebat᷑ ĩpleret:⁊ sciret eriam ip̃e qͥd face¬
nit. Magna enim res agebat᷑: qͣndo abra¬
he semini coniugiũ querebat᷑. S ut hoc
iignosceret seruus qd̃ nouerat abrahã.
qͥa nepõtes dũ carnalit desiderabat. nec
de genere suo aliqͥd carnale sapiebat:
an seruo suo quem mittebat. Pone ma¬
nũ sub femore meo:⁊ iura ꝑd̾m celi.
Qdl uult ds celi ad femur abrahe. Iã ĩ¬
ailigits saeram̃tũ. ꝑ femur. genꝰ. Ergo.
que fuit illa iuratio. nisi quia signi¬
llalai de genere abrahe uenturũ in car¬
ne d̃m celi: Stulti rep̃hendunt abrahã.
Ca dirit. mute manũ sub femore meo.

Expanded text:
Et si nos non invenimus, numquid mentiri veEt si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo.
Abbreviated transcription (Latin):
ultauit inquit ut uideret diẽ meli
ñ timuit. s exultauit ut uiderit.
Erat enim in eo caritas. q̃ foras miu¬
tit timorem. Non ait. exultauit qͥl
uidit: s exulta uit ut uideret. sis.¬
dens utiq exultauit sperando: ur ul¬
deret intelligendo. Et uidit. ⁊ qͥd p¬
fr̃s mei: Si gauisi sunt illi. quibꝰ ded
oculos carnis aperuit. qͣle gaudiũ
fuit uidentis corcdis lucem in effal¬
lem: ũbum manens.splendorẽ piis
m̃tib refulgentẽ: sapientiã indeli¬
cientem: apd̾ patrem manentẽ dil
⁊ aliqͣndo in catne uenturũ. net de
patris gremio recessurũ: Cotũ hoc ui¬
dit abraham.Nam qd̾ ait diem meũ:
incertũ potest ẽẽ unde dixerit. utrum
diem dñi temporalem. qua erat uentu¬
eus in carne. an diem dñi. qui nescit
ortum: nescit occasum. S ego ñ dubito
patrem abraham. totum scisse. Et ubi
imueniam: An sufficere nob̃ debet tes
manifestũ sit. qd̾ abraham exultauit
ut uideret diem xp̃i. ⁊ uidit. ⁊ gauisꝰ ẽ.

Expanded text:
ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid pofratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet tesmanifestum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
moriturꝰ. tanqͣm nos suo sãguine re¬
dempturꝰ. ñ tanqͣm ille qui ẽ. ñ tã qͣm
in pͥncipio u̾bum. ⁊ ubũ apd d̾m: ab¬
scondit se. Nam cũ illi lapides tule¬
runt ut mitterent in eũ: qͥd magnũ
erat. ut eos continuo dehiscens t̾ra sor¬
beret.⁊ ꝓ lapidib. inferos inuenirẽt:
Non erat magnũ d̾o: s magis erat
cõmendanda pacientia. qͣm exercenda
potentia. Abscondit se gͦab eis. ne la¬
pidaret᷑. Tanqͣm homo a lapidibꝰ fu¬
git: s ue illis. a quoꝵ lapideis cordi¬
b ds fugio.¬

Expanded text:
mori turus, tanquam nos suo sanguine remori turus, tanquam nos suo sanguine redempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis cordibus Deus fugi
Abbreviated transcription (Latin):
bis: anteqͣm abraham fieret ego sũ.
Attende u̾ba: ⁊ cognosce mysterium.
Anteqͣm abraham fieret. ad intellige
fieret adhumanam facturam: sin ue.¬
ro ad diuinam ꝑtinere substantiam.
fieret. quia creatura ẽ abraham. Non
dixit anteqͣm abraham eẽt ego sum: s
anteqͣm abraham fieret. qͥ nisi ꝑ me ñ
fieret. ego sũ. neq hoc dixit anteqͣm a¬
braham fieret. ego factus sũ. In pͥncipi¬
o enim fecit d̃s celum ⁊ t̾ram: nam in
pͥncipio erat ũbũ. Anteqͣm abraham¬
fieret. ego sum. Agnoscite creatorẽ: dis¬
cernite creaturã. Qui loquebat᷑ semen
abrahe factus erat. ⁊ ut abrabam fie¬
ret. ante abraham ip̃e erat. Hinc iam
uelut abrahe aptissimo conuitio com¬
moti st̃ acrius: blasphemasse q̃ppe il¬
qͣm abraham fieret. ego sum. Tulert̃
gͦ lapides. ut iacerent in eũ. Tanta du¬
ricia quo c̃reret. nisi ad similes: Ihe aũ
tanqͣm homo. tanqͣm  forma serui. tã¬
qͣm humilis. tanqͣm passurus. tã qͣm

Expanded text:
s; antequam Abraham fieret, ego sum. Appende verba, et cognosce mysterium. Antequam Abraham fieret. Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ad divinam pertinere substantiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio erat Verbum . Antequam fieret Abraham, ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe ilquam Abraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
bant dm suũ ⁊ ñ cognouer̃t. Si en im
ip̃m cognouissent: eiꝰ filiũ recepissẽ
Ego aũ inquit noui eũ Sed̾m carnĩ
iudicantib. potuit ⁊ hinc arrogans
uideri. quia egonoui eum. dixit. d i¬
dete qͥd sequatur.Si dixero quia ñ n¬
ui eũ: ero similis uob̃ mendax. Ergo ar¬
rogantia ñ ita caueat᷑. ut ueritas i¬
linquat᷑ s scio eum: ⁊ sermonẽ eiꝰ set¬
uo. Sermonẽ patris. tanqͣm filiꝰ loque¬
bat᷑: ⁊ ip̃e erat u̾bũ patris qd̃ homins

Expanded text:
im ipsum cognovissent, ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus, potuit et hinc arrogans videri, quia dixit: Ego novi eum. Sed vide quid sequitur: Si dixero, non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita vitatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur, et ipse erat Verbum Patris quod hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Opt̾ea dico. quia rursus qͥdam here¬
tici dicunt d̾m annuntiatũ in uete¬
ri testam̃to ñ ẽẽ patrem xp̃i: s nescio
quẽ pͥncipem maloꝵ angeloꝵ. Mani¬
chei st̃ qui ista dicunt: marcioniste
sunt qͥ ista dicunt. St̃ ⁊ alii fortasse
heretici. qͦs cõmemorare uł ñ opꝰ ẽ u̾
a me omĩs recoli in p̃sentia ñ possum
ñ defuert̃ tam̃ qui hoc dicerent. Ita

Expanded text:
opterea dico, quia rursus quidam haeretici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque