comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis obseruantia deducatur. quippe. ubi
nullus regularis ordo seruatur: Nam qui
ad eius regimen imꝓuisus uel p̃cipitatus
accedit. qua admonitione subiectos ȩdificet:
cuius exemplum ñ rationem docuit sed er¬
rorem: Pudet ꝓfecto. pudet aliis imꝑare: qd̾
ipse nescit custodire. Nec illud quidem quod
simili em̃datione radendum ẽ p̃terimus.
quod omnimodo execrabile. & esse grauissi¬
mum detestamur: eo quod sacri illic ordines
ꝑ simomacam heresim quȩ prima contra ȩccle
siam orta. & districta maledictione damnata
est conferant᷑. Hinc gͦ agitur. ut sacerdotis
dignitas in despectu: & sc̃s sit honor in crimi¬
ne. Perit utiq reuerentia. ad imitur discipli¬
na: quia qui culpas debuit emendare cõmitit:¬
& nefaria ambitione honorabilis sacerdotii
ducitur in deprauatione censura. Nam quis
denuo ueneretur quod uenditur: Aut quis
non uile putet ẽẽ quod emitur : Unde ualde
contristor & terre illi condoleo: quia dum

Expanded text:
onis observantia deducatur, quippe ubi onis observantia deducatur, quippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui ad ejus regimen improvidus et praecipitatus accedit, qua admonitione subjectos aedificet, cujus exemplum non rationem docuit, sed errorem? Pudet profecto, pudet aliis imperare quod ipse nescit custodire. Nec illud quidem quod similiter emendationi tradendum est praeterimus, sed omnino execrabile, et esse gravissimum deper symoniacam heresim, quae prima contra ecsiam orta, et districta maledictione damnata est, conferantur. Hinc ergo agitur ut sacerdotis dignitas in despectu, et sanctus sit honor in crimine. Perit utique reverentia, adimitur disciplina, quia qui culpas debuit emendare, committit, et nefaria ambitione honorabilis sacerdotii ducitur in depravationem censura. Nam quis denuo veneretur quod venditur? Aut quis non vile putet esse quod emitur? Unde valde contristor, et terrae illi condoleo, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
uit: donec collecta generali sy nodo. hanc sub
a nathemate damnandã penitus impetraret.
Nec ante siagrio episcopo augustudunensi.
regina & regib pallium multis precibus
flagitantib dedit: quam p̾sentem cyriaco
suo abbate ipsi quod de ꝓpellendis heresib
moniti fuerant ad implerent:.
am pro his brunchildi reginȩ. inter
alia scribit dicens. Sacerdotale officiũ
in tanta illic sicut didicimus ambitione ꝑdis
dm̃ pecuniȩ uenerant᷑:
tsm de eisdem theoderico & theo deberto re¬
gibus francorũ. post aliqua. fertur symo
ctum ẽ: ut sacerdotes subito quod graue n¬
mis ẽ ex laicis ordinent᷑. Sed quid isti accur
quid ꝓ popło prestaturi sunt. qui ñ adutili¬
tatem sed fieri ad honorem ep̃i concupis¬
cunt: His igitur qui necdum quod docere de¬
beant didicerunt: quid aliud agitur nisi
paucorũ prouectꝰ illicitus.fiat multis in¬
teritus: & in confusionẽ eccłiasticȩ moderati¬

Expanded text:
vit, 80 donec, collecta generali synodo, hanc sub vit, 80 donec, collecta generali synodo, hanc sub anathemate damnandam penitus impetraret. Nec ante, Syagrio episcopo Augustodunensi, regina et regibus, multis precibus flagitantibus, pallium dedit, quam, praesente Cyriaco suo abbate, ipsi quod de propellendis haeresibus moniti fuerant adimplerent. Nam pro his Brunichildi reginae inter caetera scribit, dicens: « Sacerdotale officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem m pecuniae venerantur. » Idem de eisdem Theoderico et Theodeberto regibus Francorum post aliqua: « Fertur simoctum est, ut sacerdotes subito, quod grave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestituri sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad honorem episcopi concupiscunt? Hi ergo qui necdum quod docere debeant didicerunt, quid aliud agunt, nisi ut paucorum provectus illicitus fiat multis interitus, et 1015 in confusionem ecclesiasticae moderati
Abbreviated transcription (Latin):
ALIBUS uenerabilis papa.
gregorius cõmissam sibi diuinitus ȩccłã
studiis efficaciter gubernabat. Ian ligu¬
res. uenetos. hiberos aliosq ascismate sub libello
confessos. calcedonensem synodum uenerari
compellens. ad unitatem sc̃ẽ eccłiȩ reuocarat.
lam barbaricinos. sardos. & campaniȩ rusticoᷤᷤ
tam predicationib quam uerberib em̃datos.
a paganizandi uanitate remouerat. Iam dona¬
tistarum heresim penes affricam. manicheoꝵ
penes siciliam. arrianoꝵ penes hispaniã. ag¬
noitarum uero penes alexandriã. scriptoꝵ su¬
orum ualidissimis auctoritatib importunis¬
simisq legationib domino suffragante. a cor¬
pore totius sc̃ȩ matris eccłiȩ sequestrarat. Sola
penes galliam. neophitoꝵ heresis. quot simo¬
niacis muneribus quasi tot radicibus pullu¬
lans. longe lateq prorsus excreuerat et ma¬
nebat. Contra quam uenerabilis pater apud
brumchildem reginã. theodericum quoq &
theo debertũ francoꝵ reges. fortiter expugna¬

Expanded text:
alibus venerabilis papa Gregorius commissam sibi divinitus Ecclesiam studiis efficaciter gubernabat. Jam Ligures, Venetos, Iberos, aliosque a schismate sub libello confessos, Chalcedonensem synodum venerari compellens, ad unitatem sanctae Ecclesiae revocarat. Jam Barbaricinos, Sardos, et Campaniae rusticos tam praedicationibus, quam verberibus emendatos, a paganizandi vanitate removerat. Jam Donatistarum haeresim penes Africam, Manichaeorum penes Siciliam, Arianorum penes Hispaniam, Agnoetarum vero penes Alexandriam, scriptorum suorum validissimis auctoritatibus importunissimisque legationibus, Domino suffragante, a corpore totius sanctae matris Ecclesiae sequestrarat. 2. Sola penes Galliam Neophytorum haeresis, quot simoniacis muneribus, quasi tot radicibus pullulans, longe lateque prorsus excreverat, et manabat. Contra quam venerabilis Pater apud Brunichildem reginam, Theodericum quoque, et Theodebertum Francorum reges, fortiter expugna
Abbreviated transcription (Latin):
quia aliud ẽ munus ab obsequio. aliud mu¬
nus a manu. aliud alingua. Munus quippe
ab obsequio ẽ. subiectio indebitȩ impensa: nu¬
nus a manu pecunia: munus alingua fauor
Qui ergo sacros ordines tribuit: tunc ab omni
munere manus excutit: quando in diuinis ir¬
bus ñ solum nullã pecuniam sed etiam huma¬
nam grãm non requirit:¬

Expanded text:
quia aliud est munus ab obsequio, aliud muquia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa; munus a manu, pecunia; munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit
Abbreviated transcription (Latin):
simis mimo ꝑiculosissimis angustari: com¬
mentũ satis artificiosum repperit: quo scili¬
cet illos sacerdotio sublimaret. qui sibi post
consec rationẽ tanto subiectiores ẽẽ debuissent.
quanto non diuino quin potius humano
udicio se fuisse ꝓmotos. ipsi ꝓculdubio re¬
putarent. Quaꝓpter om̃ĩpotentis dei preco
gregoruis. in euangłioꝵ tractatib ut scilicet
frequentius legi. uel audiri potuisset. dispu¬
tat inquiens. Sunt ñ nulli qui quidem nũ¬
morum premia ex ordinatione non accipist.
et tamen sacros ordines ꝓ humana gr̃a largui¬
tur: atq de largitate eadem. laudis solũmods
retributionẽ quęrunt. Hi nimirũ quod ga¬
tis acceꝑunt. gratis non tribuunt: quia de
impenso officio scĩtatis expetunt nũmum
fauoris. Unde bene cum iustũ uirum desen¬
beret ꝓpħ̃a. ait. Qui excutit manus suas ab
om̃i munere. Neq enim dixit qui excutr
manus suas amunere. sed adiunxit ab om̃i.

Expanded text:
simis, imo periculosissimis angustari, comsimis, imo periculosissimis angustari, commentum satis artificiosum reperit: quo scilicet illos sacerdotio sublimaret, qui sibi post consecrationem tanto subjectiores esse debuissent, quanto non divino, quin potius humano judicio se fuisse promotos ipsi proculdubio reputarent. Quapropter omnipotentis Dei praeco Gregorius in Evangeliorum tractatibus, ut scilicet frequentius legi vel audiri potuisset, disputat, inquiens: « Sunt nonnulli, qui quidem numorum praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur: atque de largitate eadem, laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceperunt, gratis non tribuunt: quia de impenso officio sanctitatis, expetunt nummum favoris. Unde bene cum justum virum describeret propheta, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Neque enim dixit: Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni:
Abbreviated transcription (Latin):
uendere. ita minister uel notarius ñ debet
in ordinatione eius uocem suam uel calamũ
uenundare.  ordinatione ergo uel usu pallii
seu cartis atq pastellis. eundem qͥ ordinanduᷤᷤ
est uel ordinatur. omino aliquid dare ꝓhibeo.
Ex quib predictis rebus siquis huic aliquid
commnodi appellatione exigere uel petere forte
p̃sumpserit: in districto dei om̃ipotentis exa¬
mine reatui subiacebit:
Nouit inquit fr̃nitas ur̃a: quia prius palli¬
um nisi dato cõmodo non dabatur. Quod qm̃
incongruum erat: facto concilio ante corpus
beati p̾etri apłorum principis. tam de hoc qua
de ordinationib aliquid acciꝑe sub districta
inter dictione uetuimꝰ. Oportet ergo. ut ut neq
ꝑ cõmodũ. neq ꝑ grãm. aut quorundã suppli¬
cationem. aliquos ad sacros ordines consentia¬
tis uel ꝑmittatis adduci:
ed astuta turpissime cupiditatis iniqͥtas.
non sufferens tantis se cõmodis licet turpis¬

Expanded text:
vendere; ita minister, vel notarius non debet vendere; ita minister, vel notarius non debet in ordinatione ejus vocem suam, vel calamum venundare. Pro ordinatione ergo, vel usu pallii, seu chartis, atque pastellis eumdem qui ordinandus est vel ordinatur, omnino aliquid dare prohibeo. Ex quibus praedictis rebus si quis hinc aliquid commodi appellatione exigere, vel petere forte praesumpserit, in districto Dei omnipotentis examine reatui subjacebit. « Novit, inquit, fraternitas vestra, quia prius pallium, nisi dato commodo, non dabatur. Quod quoniam incongruum erat, facto concilio ante corpus beati Petri, apostolorum principis, tam de hoc quam de ordinationibus aliquid accipere 86 sub districta interdictione vetuimus. Oportet ergo ut neque per commodum, neque per gratiam, aut quorumdam supplicationem, aliquos ad sacros ordines consentiatis vel permittatis adduci. » Sed astuta turpissimae cupiditatis iniquitas non sufferens tantis se commodis, licet turpis
Abbreviated transcription (Latin):
one uehement̃ non arserit: cum ipso se ha¬
bere ñ dubitet portionẽ. a quo prius hoc
ꝑiaculare flagitiũ sumpsit exordiũ.u
um uero quosdã cognosceret. ad eui¬
tanda simoniacȩ heresis crimina. pe¬
stifere negotiationis munera pastellaticũ
callide uocitare: ac huiusmodi mutato nomi¬
ne suȩ cupiditatis auaritiam uelle contegere:
prudentisimꝰ doctor gregoruis. sententiã qu̾ã
in primordio sui pontificatus coram sinodo
ꝓmulgauerat. iterato protulit dicens. Antiqͦ¬
rũ patrũ regulam sequens. nulli quicqũa de
ordinationib accipiendum ẽẽ constitui. neq
exordinatiõe palliineq ex traditione cartarũ.
neq ex ea quam noua ꝑ ambitionẽ simulatio
inuenit appellatione pastelli. Quia enĩ in or¬
dinando epo pontifex manũim ponit. ȩuã¬
głicam uero lectionẽ minister legit. confir¬
mationis aut̃ eius epłam notarius scribit:
sicut pontificẽ non decet manũ quã imponit

Expanded text:
one vehementer non arserit, cum ipso se haone vehementer non arserit, cum ipso se habere non dubitet portionem, a quo prius hoc piaculare flagitium sumpsit exordium. « 5. Cum vero quosdam cognosceret, ad evitanda simoniacae haeresis crimina, pestiferae negotiationis munera pastellaticum callide vocitare, ac hujusmodi mutato nomine, suae cupiditatis avaritiam velle contegere, prudentissimus doctor Gregorius sententiam, quam in primordio sui pontificatus coram synodo promulgaverat, iterato protulit, dicens: « Antiquam Patrum regulam sequens, nulli unquam quidquam de ordinationibus accipiendum esse constituo: neque ex datione Pallii, neque ex traditione chartarum, neque ex ea, quam nova per ambitionem simulatio invenit, appellatione pastelli. Quia enim in ordinando episcopo pontifex manum imponit, Evangelii vero lectionem minister legit, confirmationis autem ejus epistolam notarius scribit: sicut pontificem non decet manum, quam imponit,
Abbreviated transcription (Latin):
tib. om̃ia quȩ scĩs canonib sicut p̃diximuᷤ
sunt aduersa. districte sub anathematis inter¬
positione damnent᷑: id est ut nullus ꝓ ad ipis
cendis ȩcclesiasticis ordinib dare aliquod cõ¬
modum presumat. uel ꝓdatis accipere: neq
ex laico habitu quisquã repente audeat ad
locum sacri regiminis ꝑuenire: neq ut a¬
liȩ mulieres cum sacerdotib habitent. nisi
hȩ quȩ sacris canonib sunt ꝑmisse:.ui
as pestiferas hereses cernens prudentis¬
simus doctor gregoriꝰ. ꝑ sacerdotũ coni¬
uentiam siuie caciturnitatẽ magis magisq
diffusis munerib qͥsi pestifer cancer ñ solũ infir¬
ma posse corrodere: uerũ etiam fortia mem¬
bra mucrone pulcherrimarũ rerum corrũ¬
pere: diumo zelo cõmotus. uictori epõ gene¬
ralem sententiã ꝓtulit dicens. Quisquis ad hoc
facinus. uidelicet symoniacȩ ac neophitorũ
heresum emendandũ. officii sui considerati¬

Expanded text:
tibus, omnia quae sanctis canonibus, sicut praediximus, tibus, omnia quae sanctis canonibus, sicut praediximus, sunt adversa, districte sub anathematis interpositione damnentur, id est, ut nullus pro adipcendis ecclesiasticis ordinibus dare aliquod commodum praesumat, vel pro datis accipere, neque ex laico habitu quisquam repente audeat ad locum sacri regiminis pervenire, neque ut aliae mulieres cum sacerdotibus habitent nisi eae quae sacris canonibus sunt permissae. » 4. Has pestiferas haereses cernens prudentissimus doctor Gregorius, per sacerdotum conniventiam, sive taciturnitatem magis magisque diffusis muneribus, quasi pestifer cancer, non solum infirma posse corrodere, verum etiam fortia membra mucrone pulcherrimarum rerum corrumpere, divino zelo commotus, Victori episcopo generalem sententiam protulit, dicens: « Quisquis ad hoc facinus videlicet simoniae, ac neophytorum haeresim emendandum, officii sui considerati
Abbreviated transcription (Latin):
dei qui corporũ curam gerunt. quȩdã ad¬
iutoria recenti adhuc confectione formata in¬
digenti ñ offerunt: sed maceranda temporibꝰ
derelinquunt. Nam si immature quis dede¬
rit: dubiũ non ẽ. quia fit causa periculi. res
salutis. Discant itaq discant in officio suo sacer¬
dotes quib animarũ credita ẽ cura seruare.
quod diuersarũ artium homines docente
ratione custodiunt: & ap̃cipiti se ambitione.
& si ñ metu. saltẽ pudore contineant. Sed ne
forsan adhuc prauȩ consuetudinis quisquã
uelit obiectu defendere: frãtntatis tuȩ dis¬
cretio. rationis eos freno coerceat. & labi in
illicitis non ꝑmiitat: quia quicqͥd ultione
dignum ẽ. non ad imitationis. sed potius
ad exemplũ debet correptionis ad duci. Et
suꝑius dicta sunt. frat̃̾nitatẽ tuã aucto¬
re deo uolum synodũ congregare: atq in ea
reuerentissimo fr̃e nr̃o aregio episcopo. &
dilectissimo filio nr̃o cyriaco abbate median¬

Expanded text:
dici, qui corporum curam gerunt, quaedam addici, qui corporum curam gerunt, quaedam adjutoria recenti adhuc confectione formata indigenti non offerunt, sed maceranda temporibus derelinquunt. Nam si immature quis dederit, dubium non est quia fit causa periculi res salutis. Discant itaque, discant in officio suo sacerdotes, quibus animarum credita est cura, servare quod diversarum artium homines docente ratione custodiunt, et a praecipiti se ambitione, et si non metu, saltem pudore contineant. Sed ne forsvelit objectu defendere, fraternitatis vestrae discretio rationis eos freno coerceat, et labi in illicitis non permittat, quia quidquid ultioni dignum est, non ad imitationis, sed potius ad exemplum debet correptionis adduci. » Etperius dicta sunt, fraternitatem vestram auctore Deo volumus synodum congregare, atque in ea, reverentissime fratri nostro Aregio episcopo, et dilectissimo filio nostro Cyriaco abbate median
Abbreviated transcription (Latin):
stituta discipulum manũ non eẽ citius cui¬
quam imponendam: quid hoc scelestius.
quid ue precipitatiꝰ: quam ut exoriat᷑ a sum¬
mitate principiũ : & antequã eẽ. incipiat
discipłs sit magister: Quisquis igitur sacer¬
dotium ñ ad elationis pompã. sed ad utilita¬
tem adipisci desid̾at: prius uires suas cum
eo quod ẽ subiturꝰ honore metiat᷑. ut & im-¬
par abstineat: & ad id cum metu etiam qui
se sufficere existimat accedat. Ab re aut̃ non
facimus: si ad argum̃tũ racionabiliũ usum
rerum irrationabiliũ colligamus. Apta nãq
ȩdificationibꝰ de siluis ligna succidunt᷑: nec
tam̃ adhuc uiridib edificii pondus imponit᷑.
nisi eoꝵ uiriditatẽ multoꝵ dierum mora sic¬
cauerit: & apta ad necessariuim usum effece¬
ric. Quȩ si ob seruantia forte negligit᷑. citius
suꝑ imposita mole frangunt᷑: & gignit ru¬
inam ad auxiliũ res ꝓuisa. Hinc et enĩ me¬

Expanded text:
stituta discipulum, manum non esse cuiquam cistituta discipulum, manum non esse cuiquam citius imponendam, quid hoc celerius, quidve praecipitatius, quam ut exoriatur a summitate principium, et antequam esse incipiat discipulus, sit magister? Quisquis igitur sacerdotium non ad elationis pompam, sed ad utilitatem adipisci desiderat, prius vires suas cum eo quod est subiturus onere metiatur, ut et impar abstineat, et ad id cum metu etiam qui se sufficere existimat accedat. « Ab re autem non facimus, si ad argumentum rationabile, usum rerum irrationabilium colligamus. Apta namque aedificationibus de silvis ligna succiduntur, nec tamen adhuc viridibus aedificii pondus imponitur, nisi eorum viriditatem multorum dierum mora siccaverit, et apta ad necessarium usum effecerit. Quae si observantia forte negligitur, citius superimposita mole franguntur, et gignit ruinam ad auxilium res provisa. Hinc etenim me
Abbreviated transcription (Latin):
na suꝑ candelabrũ posita luceat: ut adu̾sa
uentorum uis irruens. conceptã eruditionis
flammã non extingat sed augeat. Nam
cum scriptũ sit ut pꝰrius quis ꝓbetur. et
sic ministret: multo amplius ante ꝓbandꝰ
Et. qui popłi int̾cessor assumit᷑: ne fiant cau¬
sa ruinȩ popłi sacerdotes mali:
ulla igitur contra hoc excusatio: nulla
potest ẽẽ defensio: quia cunctis liquido
notum ẽ. quȩ sit in huius rei diligentia scĩ
gregorii sollicitudo doctoris: quia neophitũ
ad ordines uetat sacros accedere. Sicut autẽ
tunc neophitus dicebatur. qͥ in initio in sc̃ȩ
fidei erat eruditione plantatus: sic modo
neophitus habendus ẽ. qui repente in reli¬
gionis habitu plantatus. ad ambiendos ho¬
nores sacros irrepserit. Ordinate ergo ad or¬
dines ascendendũ ẽ. Nam casum appecit:
qui ad summa loci fastigia postpositis
gradib ꝑ abruta quęrit ascensum. Et cũ
idem apłs doceat inter alia sacri ordinis in¬

Expanded text:
na super candelabrum posita luceat, ut adversa na super candelabrum posita luceat, ut adversa ventorum vis irruens, conceptam eruditionis flammam non exstinguat, sed augeat. Nam cum scriptum sit, ut prius, Quis probetur, et sic ministret , multo amplius ante probandus est, qui populi intercessor assumitur, ne fiant causa ruinae populis sacerdotes mali. Nulla igitur contra hoc excusatio, nulla potest esse defensio, quia cunctis liquido notum est quae sit in hujus rei diligentia sancti et egregii sollicitudo doctoris, qui neophytum ad ordines vetat sacros accedere. Sicut autem tunc neophytus dicebatur, qui initio in sanctae fidei erat eruditione plantatus, sic modo neophytus habendus est, qui repente in religionis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros irrepserit. Ordinate ergo ad ordines ascendendum est. Nam casum appetit qui ad summa loci fastigia, postpositis gradibus, per abrupta quaerit ascensum. Et cum idem Apostolus doceat inter alia sacri ordinis in
Abbreviated transcription (Latin):
sub optentu elemosinȩ. peccata symoniace
heresis ꝑpetͣre. Nã aliud.ẽ. ꝓpt̾ peccata elemosua
facere: aliud ꝓpt̾ elemosinas peccata cõmittere
oc quoq ad nos ꝑuenisse ñ dissimili
dignum decestatione cõplectimur.
quod quidam desiderio honoris inflamati
defunctis ep̃is tonsorantur: & fiunt re¬
pente ex laicis sacerdotes: atq inuerecunde
religiosi ꝓpositi ducatũ arripiunt. qui nec
esse adhuc milites didicerunt. Quid putan
quod isti subiectis prestaturi sunt. qui ante¬
quã discipulatus limen attĩgant: tenere
locum magisterii ñ formidant: Qua de re
necesse ẽ. ut si quamuis inculpati quisq sit
meriti: ante tamen ꝑ distincta ordinis ȩcde¬
siastici exerceat᷑ officia. Uideat quod imit̃
discat quod doceat: informetur quod tene¬
A ut postea ñ debeat errare. qui eligitur ui¬
am errantibus demonstrare. Dui gͦ religio sa
meditatione poliatur ut placeat᷑: & sic lucer

Expanded text:
sub optentu elemosinae peccata symoniacae sub optentu elemosinae peccata symoniacae hereseos perpetrare. Nam aliud est propter peccata elemosinas facere, aliud propter elemosinas peccata committereoc ad nos pervenisse non dissimili dignum detestatione complectimur, quod quidam desiderio honoris inflati defunctis episcopis tonsurantur, et fiunt repente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. Quid putamus quod isti subjectis praestaturi sunt, qui antequam discipulatus limen attingant, tenere locum magisterii non formidant? Qua de re necesse est ut si et quamvis inculpati quisquam sit meriti, ante tamen per distinctos ordines ecclesiasticis exerceatur officiis. Videat quod imitetur, discat quod doceat, informetur quod teneat; ut postea non debeat errare, qui eligitur viam errantibus demonstrare. Diu ergo religiosa medita
Abbreviated transcription (Latin):
nando destruit. quam ille potest ȩdificar
qui ab eo pecuniã ordinatioms accepit. sle
ergo sub optentu elemosinȩ cum peccato
aliquid studeamꝰ accipere: aꝑte sacra scͥptu¬
ra nos ꝓhibet dicens. Hostiȩ impioꝵ abo¬
minabiles domino: quȩ offerunt᷑ ex scele¬
re. Quicquid enim in dei sacrificio ex scele¬
re. offertur: omnipotentis dei iracundiã
non placat sed irritat. Hinc rursus scrip.¬
tum est. Honora dñm detuis uistis laboribꝰ
Qui ergo male tollit. ut quasi bene p̃beat:
constat sine dubio quia dñm ñ honorat. huit¬
hinc quoq ꝑ salomonẽ dicit᷑. Qui offert sa¬
crificiũ de substantia pauꝑis: ac si uictimt
filium in conspectu patris. Quantus aut̃
dolor patris sit ꝑpendamꝰ. si in eius consper¬
tu filius uictimetur: & hinc facile cognos¬
cimus quanto ds omp̃s dolore ex asꝑatur.
quando ei sacrificium ex rapina tribuitur.
Nimis ergo declinandũ est dilectissime fr̃:

Expanded text:
nando destruit, quam ille potest aedificare, nando destruit, quam ille potest aedificare, qui ab eo pecuniam ordinationis accepit. Ne ergo sub obtentu eleemosynae cum peccato aliquid studeamus accipere, aperte sacra Scriptura nos prohibet, dicens: Hostiae impiorum abominabiles Domino, quae offeruntur ex scelere . Quidquid enim in Dei sacrificio ex scelere offertur, omnipotentis Dei iracundiam non placat, sed irritat. Hinc rursus scriptum est: Honora Dominum de tuis justis laboribus . Qui ergo male tollit ut quasi bene praebeat, constat sine dubio quia Dominum non honorat. Hinc quoque per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, ac si victimet filium in conspectu patris'. Quantus autem dolor patris sit, perpendamus, si in eius conspectu filius victimetur, et hinc facile cognoscemus, quanto Deus omnipotens dolore exasperatur, quando ei sacrificium ex rapina tribuitur. Nimis ergo declinandum est, dilectissime frater,
Abbreviated transcription (Latin):
uenena mortifera elemosinȩ celata obum¬
bratio ne transfundat. Nam nec uenator
feram. nec auem auceps deciꝑet. uel piscẽ
piscator caperet: si aut ille laqueum in aꝑ¬
to ꝓponeret. aut ille hamũ esca abscon¬
ditum ñ haberet. Om̃ino gͦ metuenda &
cauenda ẽ hostis astutia: ne quos aꝑta
nequit temptatione subuertere. latenti
telo seuus ualeat trucidare. Neq eñ elemo¬
sina reputanda ẽ. si pauꝑib dispensetur
quod ex illicitis rebus accipitur: quia qui
hac intentione male accipit ut quasi be¬
ne dispenset. & grauat᷑ potius quã nuat᷑.¬
Elemosina redemptoris nr̃i oculis illa pla¬
cet: quȩ ñ de illicitis & iniquitate congenit᷑.
sed quȩ de rebus concessis et bene acquistis
impendit᷑. Unde etiam illud certum ẽ. qui
& si monasteria aut xenodochia. uel quio
dum ꝑuersus & emptor honoris in locum
transmittit᷑. & alios ad sui similitudine sul
cõmodi datione costituit: plura male ordi¬

Expanded text:
venena mortifera eleemosynae celata obumvenena mortifera eleemosynae celata obumbratione transfundat. Nam nec venator feram, nec avem auceps deciperet, vel piscem piscator caperet, si aut ille laqueum in aperto proponeret, aut ille hamum esca absconditum non haberet. Omnino ergo metuenda et cavenda est hostis astutia, ne quos aperta nequit tentatione subvertere, latente telo saevius valeat trucidare. Neque enim eleemosyna reputanda est, si pauperibus dispensetur quod ex illicitis rebus accipitur, quia qui hac intentione male accipit, ut quasi bene dispenset, gravatur potius quam juvateemosyna Redemptoris nostri oculis illa placet, quae de non illicitis rebus et iniquitate congeritur, sed quae de rebus concessis et bene acquisitis impenditur. Unde etiam illud certum est, quia et si monasteria, aut xenodochia, vel quid dum perversus et emptor honoris in locum transmittitur, et alios ad sui similitudinem sub commodi datione constituit, plura male ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dare: Quoꝵ sacerdotiũ ante dei oculos ca¬
dere. cathedrarum utiq patenter euersio¬
ne signatũ est: ectam̃ exerit adhuc nequi¬
ciȩ prauitas uires suas. Nlam cogit uendẽ:
quos decepit ut emerent. Et dum ñ atten¬
ditur quod diuina uoce p̃cipitur. gratis
accepistis gratis date. agitur ut crescat: &¬
geminata fiat in uno eodemq delicto con¬
ditio. ementis scilicet & uendentis. Ut cũ
liqueat hanc heresim ante om̃s radice pes¬
tifera surrepsisse. atq in ipsa sua origine
apłica eẽ detestatione damnatã: cur ñ caue¬
tur. cur ñ ꝑpenditur: quia benedictio il¬
li in maledictionẽ conu̾titur qui ad hoc
ut fiat hereticus ꝓ mouet᷑ : Pierunq igit᷑
aduersarius animarũ. dum ñ potest in
his quȩ ad faciem sunt praua surripere:
callide specie quasi pietatis iniecta. niti¬
tur supplantare. Suadetq forsitan debe
ab habentibus accipi. ut sit quod p
non habentib erogari : dum modo uel sic

Expanded text:
dare? Quorum sacerdotium ante Dei oculos cadare? Quorum sacerdotium ante Dei oculos cadere, cathedrarum utique patenter eversione signatum est; et tamen exerit adhuc nequitiae pravitas vires suas. Nam cogit vendere, quos decepit ut emerent. Et dum non attenditur quod divina voce praecipitur: Gratis accepistis, gratis date , agitur ut crescat, et geminata fiat in uno eodemque delicti contagio, ementis scilicet et vendentis. Et cum liqueat hanc haeresim ante omnes radice pestifera surrepsisse, atque in ipsa sua origine apostolica esse detestatione damnatam, cur non cavetur, cur non perpenditur quia benedictio illi in maledictionem convertitur, qui ad hoc ut fiat haereticus promovetur? « Plerumque igitur adversarius animarum, dum non potest in his quae ad faciem sunt prava subripere, callide specie quasi pietatis injecta, nititur supplantare; suadetque forsitan debere ab habentibus accipi, ut sit quod possit non habentibus erogari, dummodo vel sic
Abbreviated transcription (Latin):
minis examinatione pensetur: dum imꝓ¬
be ad inanem głam locum festinat utilita¬
tis arripere: eo ipso magis quod honorem
quęrit indignus ẽ. Sicut autem is qui in¬
uitatus renuit. quesitus refugit. sacris est
altarib ad mouendꝰ: sic qui ultro ambit uł
importunum se ingerit. ẽ ꝓculdubio repel¬
lendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscen¬
dere: quid aluid agit nsi ut crescendo decres-¬
cat: & ascendendo exterius. interiꝰ in ꝓfunda
nandis sinceritas iugeat. sit simplex sine
uenalitate consensus: Pura preferatur elec¬
tio: ut ad summa sacerdotii ñ suffragio
uenditorũ ꝓuectus. sed dei credatur esse
iudicio. Nam quia graue om̃ino sit faci¬
nus. dei donũ uel precio cõparare uel uen¬
dere: ȩuangłica est testis auctoritas. Tẽplũ
autem dñs & redẽptor nr̃ ingressus: ca¬
thedras uendentiũ colũbas euertit. Quid a¬
luid ẽ columbas uendere. nisi p̃cium de

Expanded text:
minis examinatione pensetur, dum improminis examinatione pensetur, dum improbe ad inanem gloriam locum festinat utilitatis arripere, eo ipso magis quod honorem quaerit, indignus est. Sicut autem is qui invitatus renuit, quaesitus refugit, sacris est altaribus admovendus; sic qui ultro ambit, vel importune se ingerit, est procul dubio repellendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscendere, quid aliud agit nisi ut crescendo decrescat, et, ascendendo exterius, interius ad profunnandis sinceritas vigeat, sit simplex sine venalitate consensus, pura praeferatur electio, ut ad summam sacerdotii non suffragio venditorum provectus, sed Dei credatur esse judicio. Nam quia grave omnino sit facinus, Dei donum vel pretio comparare, vel vendere, evangelica est testis auctoritas. Templum enim Dominus et Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit . Quid aliud est columbas vendere, nisi pretium de
Abbreviated transcription (Latin):
lii. ut tam detestabile malum de regni ur̃i
studeatis finib ꝓhibere: & nulla apud uos
excusatio: nulla contra animã ur̃am sug¬
gestio locum inueniat: quia facientis ꝓcul
dubio culpam habet. qui quod potest corri-¬
gere negligit em̃dare:
tem ꝓ eisdem heresib si agrio ep̃o augustu
dunensi. Nuncio apud nos olim discurren¬
te uulgatum ẽ. quod in galliarũ partib sacri
ordines ꝑ simoniacã heresim conferant᷑: et
uehem̃ti tedio meroris afficimur: si in eccłia¬
sticis officiis quenquã habet locum pecuma:
& fit seculare quod sacrũ ẽ. Quicunq ergo
hoc precii studet datione ꝑcipere: sacerdos
non ẽẽ. sed dici tantum modo inaniter concu¬
piscit. Quod scilicet quid ꝑ hoc aliud agitur.
nisi ut nulla de actu ꝓbatio. nulla sollicitu¬
do de moribus. nulla sit de uita discussio:
sed ille solũmodo dignus qui dare p̃cium
suffecerit ȩstimetur. Ex qua re si recti libra-¬

Expanded text:
lii, ut hoc tam detestabile malum de regni vestri lii, ut hoc tam detestabile malum de regni vestri studeatis finibus prohibere, et nulla apud vos excusatio, nulla contra animam vestram suggestio locum inveniat, quia facientis procul dubio culpam habet, qui quod potest corrigere negligit emendare. » Item pro eisdem haeresibus Syagrio, episcopo Augusdunensi : « Nuntio apud nos olim discurrente vulgatum est, quod in Galliarum partibus sacri ordines per Simoniacam haeresim conferantur Et vehementi toedio moeroris afficimur, si in ecclesiasticis officiis quemquam habet locum pecunia, et fit saeculare quod sacrum est. Quicunque ergo hoc pretii studeat datione percipere, sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupiscit. Quid scilicet? quid per hoc aliud aginisi ut nulla de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio, sed ille solummodo dignus qui dare pretium suffecerit aestimetur? Ex qua re si recti ibra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos populis placare debuerant. Nec hoc
quoq malũ sollicitudo nr̃a patitur negli¬
genter cõmittere: quod quidã in stinctu glo¬
riȩ manis illecti. ex laico repente habitu sa¬
cerdotii honorẽ arripiunt: &e quod dicere
pudet & tacere graue ẽ. regendi rectores. et
qui docendi sunt. doctores nec erubescunt
uideri nec metuunt. ducatũ animaꝵ im-¬
pudenter assumunt. quib uia omnis igno¬
ta ductoris ẽ: & quo uel ipsi gradiant᷑ igna¬
ri sunt. Nam dum dux exercitus ñ nisi
labore & in sollicitudine exꝑtus eligitur:
quales animarum eẽ debeant duces. qui
episcopatus culmen immatura cupiunt
festinatione conscendere: Huius saltem rei
se comꝑatione consident: & aggredi repente
in exꝑtos labores timeant: ne cȩca honoris
ambitio & ipsis in pęnam sit. & aliis pesti¬
fera erroris semina iaciant: quippe qui ñ
didicere quod doceant. Proinde paterno sa¬
lutantes affectu. petimus p̃cellentissimi fi¬

Expanded text:
ipsos populis placare debuerant. « Nec hoc ipsos populis placare debuerant. « Nec hoc quoque malum sollicitudo nostra patitur negligenter omittere, quod quidam, instinctu gloriae inanis electi, ex laico repente habitu sacerdotii honorem arripiunt, et, quod dicere pudet et tacere grave est, regendi, rectores, et qui docendi sunt, doctores, nec erubescunt videri, nec metuunt. Ducatum animarum impudenter assumunt, quibus via omnis ignota ductoris est, et quo vel ipsi gradiantur, ignari sunt. labore et sollicitudine expertus eligitur, quales animarum duces esse debeant qui episcopatus culmen immatura cupiunt festinatione conscendere? Hujus saltem rei se comparatione considerent, et aggredi repente inexpertos labores timeant, ne caeca honoris ambitio, et ipsis in poenam sit, et aliis pestifera erroris semina jaciant, quippe qui non didicere quod ipsi doceant. Proinde paterno salutantes affectu, petimus, praecellentissimi Fi
Abbreviated transcription (Latin):
licta cõmendet: quia ubi aurum placet. &
uicium. hinc igitur ñ solum in ordinato¬
ris & ordinati animã lȩtale uulnus infigit᷑:
culpa quorũ magis int̾cessionib iuuari de¬
buerat pregrauatur. Si enĩ is dignus sacer¬
dotio creditur cui ñ actionis merita. sed p̃mi¬
orum copia suffragat᷑: restat ut nichil sibi
in honores eccłiasticos grauitas. nichil defen¬
dat industria: sed totum auri ꝓfanus amor
optineat. Et dum uiciis honor remunerat᷑:
in locum ultoris. is qui fortasse fuerat ulcis¬
cendus adducitur: atq hinc sacerdotes non
ꝓficere sed perire potius indicant᷑. Uulne¬
rato nanq pastore: quis curandis ouibus
adhibeat medicinã : Aut quando popłm
orationis clypeo tueatur: qui iaculis se ho¬
stium feriendum exponit : aut qualẽ de
se fructum ꝓducturus ẽ. cuius graui peste
locum regiminis adducunt᷑. qui dei in se
magis iracundiã ꝓuocent. quã ꝑ semet¬

Expanded text:
licta commendet, quia ubi aurum placet, et licta commendet, quia ubi aurum placet, et vitium. Hinc igitur non solum in ordinatoris et ordinati animam lethale vulnus infligiturculpa, quorum magis intercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si enim is dignus sacerdotio creditur, cui non actionis merita, sed praemiorum copia suffragatur, restat ut nihil sibi in honores ecclesiasticos gravitas, nihil defendat industria, sed totum auri profanus amor obtineat; et dum vitia honore munerantur, in locum ultoris is qui fortasse fuerat ulciscendus adducitur, atque hinc sacerdotes non proficere, sed perire potius indicantur. Vulnerato namque pastore, quis curandis ovibus adhibeat medicinam? Aut quando populum orationis clypeo tueatur, qui jaculis se hostium feriendum exponit? Aut qualem de se fructum producturus est, cujus gravi poste locum regiminis adducuntur, qui 82 Dei in se magis iracundiam provocent, quam per semet
Abbreviated transcription (Latin):
despiciunt. sed p̃miis assecunt᷑: sacerdotiũ
illic subsistere diu ñ arbitror. Nam ubi dona
suꝑnȩ gr̃ȩ uenalia uidicantur: ad dei serui¬
tium non uita quęritur: sed magis contra
diabolica plantatione surrexit. & in ipso or¬
tu suo telo apłicȩ ultionis ꝑcussa atq danda¬
est. in regni ur̃i finib dominari: cũ in sacer¬
dotib sides eligenda sit cum uita. Si uita
adest fides meritũ ñ habet: beato iacobo at¬
cestante qui ait. fides sine oꝑib mortua ẽ.
Que enĩ oꝑa eẽ ualeant sacerdotis: qui ho¬
nores tanti sacramenti conuincitur opti¬
nere ꝑ premium : Ex qua re agitur. ut ip¬
si quoq qui sacros ordines appetunt. non
uitam corrigere. non mores cõponere stu¬
deant: sed diuitias quib honor sacer emit᷑
congregare. Hinc fit etiam ut insontes et
pauꝑes a sacris ordinib ꝓhibiti despectiq re¬
siliant. Et dum innocentia pauꝑis displi¬
ce: dubium non ẽ. quod p̃mium illic de¬

Expanded text:
despiciunt, sed praemiis assecuntur, sacerdotium illuc subsistere diu non arbitror. Nam ubi dona supernae gratiae venalia iudicantur, ad Dei servitium non vita quaeritur, sed magis contra diabolica plantatione surrepsit et in ipso ortu suo zelo apostolicae ultionis percussa atque damnaest, in regni vestri finibus dominari. Cum in sacerdotibus fides sit eligenda cum vita; si vita deest, fides meritum non habet, beato Iacobo attestante, qui ait: 'Fides sine operibus mortua est'. Quae enim opera esse valeant sacerdotis, qui honorem tanti sacramenti convincitur optinere per praemium? Ex qua re agitur, ut ipsi quoque, qui sacros ordines appetunt, non vitam corrigere, non mores componere studeant, sed divitias, quibus honor sacer emitur, congregare. Hinc fit etiam, ut insontes et pausiliant, et dum innocentia pauperis displicet, dubium non est quod praemium illic de
Abbreviated transcription (Latin):
tyr. apud syriã requiescit. Qui post mul¬
tas quas ꝓ nomine redep̃toris ẽ passus in¬
uirias. qualiter de antiquo illo serpente tri¬
umphau̾it: hodieq popłis declarat᷑. Den¬
q si in quẽpiam in his locis coluber morsũ
stringens uenena diffuderit: ex templo qͥ
ꝑcusus ẽ. ut ianuam atrii quo martyr re¬
quiescit attigerit: compresso tumore. eua¬
cuata uirtute ueneni. saluat᷑. Ex quib ñ¬
nulli ut celebre uulgatum ẽ iam tumidi
malȩ bestiȩ ictu iam toto corpori ingras¬
sante ueneno in hoc ꝑflati ut sp̃m exala¬
rent inter manus delati. & inatrio positi.
sunt sanati: nec unqu̾a ab hoc uirus obire
hominem fas ẽ. si sacrum limen fide plenus

Expanded text:
tus apud Syriam requiescit; qui, post multas quas pro nomine Redemptoris est passus iniurias, qualiter de antiquo illo serpente triumphaverit, hodieque populis declaratur. Denique si in quempiam in his locis coluber morsum stringens venena diffuderit, extemplo qui percussus est ut ianuam atrii, quo martyr quiescit, attigerit, conpraesso tumore, evacuata virtute veneni, salvatur. Ex quibus nonnulli, ut celebre vulgatum est, iam tumidi malae bestiae ictu, iam toto corpori, incrassante veneno in hoc, perflati, ut spiritum exalarent, inter manus delati et in atrio positi, sunt sanati; nec umquam ab hoc virus obire hominem fas est, si sacrum limen fide plenus
Abbreviated transcription (Latin):
xcuii. Qũa frequenter diuersis locis gregorius demonstretur.¬
De diuersione scriptoris qui ab emulo terreri potut

Expanded text:
--99. Quam frequenter in diversis locis Gregorius demonstretur.De divisione scriptoris, qui ab aemulo terreri potu
Abbreviated transcription (Latin):
eracta igitur missarum celebratione:
papa cum plebe recessit. Sed adhuc noc:¬
te eadem magnus in eiusdẽ eccłiȩ tectis stre¬
pitus factus ẽ: ac si in ea aliquis errando dis¬
curreret. Sequenti autem nocte grauior som¬
tus excreuit: cum subito tantus terror insonu¬
it. ac si om̃is illa eccłia a fundam̃tis fuisset e¬
uersa: & ꝓtinus recessit. ac nulla illic ulterius
in quietudo antiqui hostis apparuit: s ꝑter¬
roris sonitum quem fecit. in notuit a loco que
Factus exiebat:

Expanded text:
eracta igitur missarum celebratione, papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem actus exibat
Abbreviated transcription (Latin):
notuit. Quȩ res. nos uehem̃ter afflixit. Quia
si ita ẽ. nilte ostendis de cȩlestib cogitare: s
terrenã te conuersationẽ habere significas:
dum ꝓuindicta ꝓpriȩ inuriȩ quod sacris
regulis ꝓhibetur. maledictionẽ anathematiᷤᷤ
inuexisti. Unde de cȩtero om̃ino esto sollici-
fensione inuiriȩ tuȩ inferre denuo ñ presu¬
mas. Nam si tale aliquid feceris: inte scias

Expanded text:
notuit. Quae res nos vehementer afflixit, quia notuit. Quae res nos vehementer afflixit, quia si ita est, nil te ostendis de coelestibus cogitare, sed terrenam te conversationem habere significas: dum pro vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de caetero omnino esto circumspedefensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias
Abbreviated transcription (Latin):
ut pastoris inte meritũ nomen excelleret. non
culpa disꝑsoris incumberet. Hec aut̃ dum in
hoc animi tui incaute nimis motus exeque¬
ris. ita tuos scandalizasse filios ꝑhiberis: ut¬
maxima eoꝵ pars a tua cõmunione se suspen¬
deret. Quando ergo ad ouile dominicũ erran¬
tes oues adduces: qui quas habes retinere ñ
prȩuales: cłinde hortamur. ut uel nunc stu¬
deas ẽẽ sollicitus. atq ab hac te presumptione
compescas: & eoꝵ animos quos atua disuinc¬
tos unitate cognoscis. paterna ad te dulcedi¬
anuario quoq caralitano .xxxi. Ines:¬
epõ. post aliqua scribit dicens. Inter quęre¬
las multiplices. isidorus uir clarissimꝰ a frat̃¬
nitate tua frustra se excõmunicatũ. a nathe¬
matizatumq conquestus ẽ. Quod quã obrem
factum fuerit. dum a clero tuo qui presens
erat uoluissemus addiscere: ꝓ nulla alia cau¬
sa nisi ꝓ eo quod te inuiriauerat factum in¬

Expanded text:
ut pastoris in te merito nomen excelleret, non ut pastoris in te merito nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incaute nimis motus exsequeris, ita tuos scandalizasse filios maxima eorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile Dominicum errantes oves adduces, qui quas habes, retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te praesumptione compescas: et eorum animos, quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedines. » 31. Januario quoque Caralitano episcopo, post aliqua scribit, dicens: « Inter querelas multiplices, Isidorus vir clarissimus, a fraternitate tua frustra se excommunicatum anathematizatumque conquestus est. Quod quam ob rem factum fuerit, dum a clerico tuo, qui praesens erat, voluissemus addiscere, pro nulla alia causa, nisi pro eo quod te injuriaverat, factum in
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare. ut despectis aliis frĩb solum te
sc̃m & ẽẽ crederes & sapientem. Aliud ẽ enim
pieturam ad orare: aliud ꝑ pieture historiã
quid sit ad orandum addiscere. Nam quod
legentib scriptura. hoc idiotis prestat pic¬
tura cernentib: quia in ipsa ignorantes ui¬
dent quod sequi debeant: in ipsa legunt qͥ
luteras nesciuint. Unde & precipue gentib
pro lectione pictura ẽ. Quod magnoꝑe a te
qui inter gentes habitas attendi decuerat:
ledum recto ⁊ elo incaute succenderis. fero¬
ciorib animis scandalum generares. frangi
ergo ñ debuit. quod non ad adorandum in ȩc
eccłiis: sed ad instruendas solum modo m̃tes
fuit nescientium collocatũ. Et quia in locis
uenerabilib scõrum depingi historias ñ smne
ratione uetustas ad misit: si zelum discretione
condisses. sine dubio & ea quȩ intendebas sa-¬
lubriter optinere. & collectũ gregem ñ disꝑ¬
gere. sed disꝑsum potius poteras congregare:

Expanded text:
revocare, ut, despectis aliis fratribus, solum te et revocare, ut, despectis aliis fratribus, solum te et sanctum esse crederes et sapientem. Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam, quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt, qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere a te, qui inter gentes habitas, attendi decuerat: ne dum recto zelo incaute succenderis, 99 ferocioribus animis scandalum generales. Frangi ergo lesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras congregare,
Abbreviated transcription (Latin):
re omnib illi eccłiȩ semꝑ familiare fuit. Di¬
xerunt enim. Respondit nobis dicens. Non
habeo quod uobis dem. Et miror si is qui ues-¬
tes habet. argentum habet. cellaria habet:
quod pauꝑibus debeat dare ñ habet. Dic gͦ
illi: ut cum loco mutet mentem. Non sibi
eredat solam lectionem & orationẽ sufficere.
ut rems:n motus studeat sedere. & de manu
nichil fructificare: Sed largam manũ habeat.
necessitatẽ patientib occurrat. alienã in opiã
suam credat: quia si hec ñ habet uacuũ ep̃ĩ
nomen tenet:
ts m sereno episcopo massiliensi. post aliqua.
Platum ad nos fuerat: quod inconsiderato ⁊e-¬
lo succensus. scõrũ imagines sub hac quasi ex-¬
cusatione ne ad orari debuissent confregeris.
et quidem quia eas ad orari uetuisses omĩno
laudauimꝰ: fregisse uͦ rep̃hendimꝰ. Dic fr̃: a qͦ
factum sacerdote aliquando auditum est. qd̾
fecistie: Si non aliud: uel illud te ñ debuit

Expanded text:
re omnibus illi ecclesiae semper familiare fuit. Dire omnibus illi ecclesiae semper familiare fuit. Dixerunt enim: Respondit nobis dicens: Non habeo quod vobis dare possim. Et miror si is qui vestes habet, argentum habet, cellaria habet, quod pauperibus debeat dare non habet. Dic ergo illi ut cum loco mutet mentem. Non sibi credat solam lectionem et orationem sufficere, ut remotus studeat sedere et de manu nihil fructificare; sed largam manum habeat, necessitatem patientibus concurrat, alienam inopiam suam credat: quia si haec non habet, vacuum episcopi nomen tenet. » 30. Item Sereno, episcopo Massiliensi, post aliqua: « Perlatum ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus, sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione, ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem, quia eas adorari vetuisses, omnino laudavimus: fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando, vel auditum est, quod fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
ali patrono tunc illiꝰ temporis pontifi¬
ces ampliati: tam nouas eccłias afun.¬
damentis construentes ornare. qũa ueteres
quoq splendidissime renouare cȩperunt.
Nam gregoriꝰ nichil in suis coep̃is magis
quam scĩtatẽ. sapientiã. & liberalitatẽ cusi¬
osissime quęritabat. Quod ut significanĩ
eucescat: quasdam epłarum eius adhibeam:
quarum testimonio lector meus quorundam
epoꝵ uicia reprehensa cognoseat. Ait enim
mepła secundo seruo dei inter cȩtera: xxix.
ratrem nr̃m marinianũ ep̃m uerbis qͥb
uales excita: quia eum obdormisse suspi¬
cõ. slam uenerunt quidam ad me: in quibꝰ
erant quidam senes mendicantes. Qui a me
discussi sunt a quib quid acceꝑint: & ꝑ sin¬
gula retulerunt quanta eis & aquib in iti-¬
ne data sint. Quos dum sollicite de predicto
fr̃e requirerem quid eis dedisset: responder̃t
seeum rogasse. sed ab eo nichil accepisse. ita
ut neq panem in uia acceperint: quod da-¬

Expanded text:
ali patrono tunc illius temporis pontifices ampliati, tam novas ecclesias a fundamentis construentes ornare, quam veteres quoque splendidissime renovare coeperunt. Nam Gregorius nihil in suis episcopis magis, quam sanctitatem, sapientiam et liberalitatem curiosissime quaeritabat. Quod ut significantius elucescat, quasdam epistolarum ejus adhibebo, quarum testimonio lector meus quorumdam episcoporum vitia reprehensa cognoscat. Ait enim in epistola Secundo, servo Dei, inter caetera, sic: 29. « Fratrem nostrum Marinianum, episcopum, verbis quibus vales excita, quia eum obdormisse suspicor. Nam venerunt quidam ad me in quibus erant quidam senes mendicantes, qui a me discussi sunt a quibus et quid acceperint, et per singula retulerunt quanta eis et a quibus in itinere data sint. Quos, dum sollicite de praedicto fratre requirerem quid eis dedisset, responderunt se eum rogasse, sed ab eo se omnino nihil accepisse, ita ut neque panem in via acceperint, quod da
Abbreviated transcription (Latin):
quisq alium adiuuare studeat. Habemus prȩ¬
clara scĩssimi patris nr̃i abundanter exempla᷑
in om̃i caritatis officio: in fidei feruore: in spei
longanimitate. & ꝑseuerantia tocius bonitatis
illius quẽ tanta celebramus laude: & tanto di¬
uigimus amore. Tota mentis intentione. in om̃i
conuersatione sc̃a eius sequam᷑ uestigia: qua¬
tinus uiã uitȩ illiꝰ currentes. ȩternȩ beatitudi¬
nis cum illo głam acciꝑe mereamur: auxilian¬

Expanded text:
squisque alium adjuvare studeat. Habemus praesquisque alium adjuvare studeat. Habemus praeclara sanctissimi Patris nostri abundanter exempla in omni charitatis officio, in fidei fervore, in spei longanimitate, in perseverantia totius bonitatis illius. Quem tanta celebramus laude, et tanto diligimus amore, tota mentis intentione in omni conversatione sancta sequamur vestigia ejus, quatenus viam vitae illius currentes aeternae beatitudinis cum illo gloriam accipere mereamur, auxilian