comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo
fr̃i consentio.
augustinus:
Quantũ ad
oculos ata-¬
net corꝑales.
quosdã ui¬
demus nec
nouimus. quorũ a nob̾ uita studiaq ne-¬
sciuntur: quosdam nouimꝰ nec uidemus:
quorum nob̾ caritas et affectus innotuit.
in quib er te annumeramus. et ido te ma¬
gis uid̾e desideramus: ut in his sis quos et
uidemus et nouimus: Nam illx̧ qui ignoti
nr̃is oculis ingeruntur non solũ desiderabi-¬
les non sunt s uix tolerabiles sunt: nisi aliqͥb
signis pulcritudo in his hominis interioris
appareat: Quorum autem sicut tuus nob̾ priꝰ
animus intelligendo quam uidendo corpus ap-¬
paruit. iam quidẽ nouimus eos: s ido etiã ui¬
dere desideramus. ut ꝑillud quod conspicit᷑
oculis. multo iocundius et familiarius eo quẽ
iam nouimus amico int̾iore ꝑfruamur: uerũ
et ħ de te nob̾ d̃s fortasse donabit quietiorib
et tranquilliorib sicut optamus reb humaniᷤ:
ut io honestȩ caritatis sit: potius quã molestȩ

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et famjam novimus, amico interiore perfruamur. Verum et hoc de te nobis Deus fortasse donabit, quietioribus et tranquillioribus, sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae charitatis sit potius quam molestae
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ mortalitatis intelligi uoluit. Deniq
tanquã ei diceretur quomͦ caro erit. & caro ñ
ossa non abet sicut me udetis hab̾e: c̃aroaũ
non erit quia caro et sangius regnũ di non
possidebunt: exponit quid direrit adicienᷤ:
Ecce misteriũ uob̃ dico. omnes quidẽ resurge¬
mus. uel sicut greci codices habent. omnes qͥ¬
dẽ dormiemus non omnes autẽ immutabi¬
mur. Hanc immutationẽ utrũ in deterius
an in melius intelligi uoluerit: inferiora de
monstrant. In athomo inquit ħ ẽ in puncto
temꝑis. quod diuidi non potest: In ietu oculi:
ħ est in summa celeritate: In nouissima tuba.
h est in nouissimo signo: quod dabitur ut ista
compleantur: Canet enĩ tuba inquit & mor¬
tui resurgent incorrupti: et nos immuta¬
bimur. Ergo istam commutationẽ in meliꝰ
sine dubitatione oportet intelligi: quia om¬
nes iusti et iniuisti resurrecturi sunt: s sicut
dñs in euuangłio loquitur. qui bona fecer̃t

Expanded text:
ruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, ruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non non habet, sicut me uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius intellegi uoluerit, 22 tamen om. C inferioa demonstrant. in atomo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stis: qualis t̾renus tales et t̾reni: qualis celestĩ
tales ꝯcȩlestes Sicut portauimus imaginẽ ter¬
reni: portemus et imaginem euis qui decȩ¬
lo est: Quid ẽ qualis t̾renus tales ⁊ t̾reni nͥ
mortales ex mortali Et quid est qualis cȩ-¬
lestis tales & celestes: nisi inmortales ꝑ inmor.¬
erant facet cęlestes: hest idõ ex inmortali mor¬
talis factus est assum̃do serui formã ñ dr̃mu¬
tando naturã. ut eos qui mortales erant facet
inmortales: imꝑtiendo dñicã gr̃am: ñ seruillẽ
inuiriã retinendo. Eũ gͥ de resurrectione cor¬
tibilib głosa ex infirmis fortia. ex animalib
sp̃ualia. ħ ẽ ex mortalib inmortalia: subiecit
unde agitur atq ait. Hoc enĩdico fr̃s qr caro
et sanguis regnũ dĩ possidere ñ possunt. Et
ne quisquã putaret scd̃m substantiã carnis
apłm haec definisse: aꝑuit quid dicẽt subiun¬
gendo: neq corruptio incorruptionẽ posside
bit᷑ Hoc gͦ loco nomine carnis et sanguinis cor¬

Expanded text:
s caelestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. quid est: Qualis terrenus, tales et terreni nisi mortales ex mortali? et quid est: Qualis caelestis, tales et caelestes nisi inmortales per inmorerant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmortali mortalis factus est adsumendo serui formam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione cormptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. et ne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis cor
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: & nostis & gemitis. Et tam̃ uidet & õs
quod. iuos intam pestifera & sacrilega p̾cisiõe
nulla res cogit remanere: si ꝓ adipiscendo spi¬
ritali regno carnalẽ suꝑetis affectũ. & amiciti¬
ashominũ que in iudicio nichil ꝓderunt ꝓ
deuitandis sempit̾nis penis non tumeatis of-¬
fendere. Eece ite consulite: quid contra haec
nr̃a possint respondere cognoscite. Si ꝓfer̃t
cartas: ꝓferimus cartas. Si falsasnras ẽẽ di¬
cunt h nos de suis dic̃e non indignentur. Ne¬
mo delet de cęlo constitutionẽ di: nemo de¬
let de t̾ra ecclam d̃i. Ille totũ orbẽ ꝓmisit. ista
totũ orbẽ repleuit: & bonoshabet & malos.S
nec in t̾ris amittit nisi malos: nec in celũ ad¬
mutit nisi bonos. Erit autẽ uob̃ h sermo qͥ
de mun̾e di nouit ipse quanta ꝙ pacis. et
ur̃a dilectione deprompsimꝰ: correctio si ueli¬
tis: testis uͦ ꝙ si nolitis:¬

Expanded text:
omnia, et nostis, et gemitis; et tamen videt et Deus omnia, et nostis, et gemitis; et tamen videt et Deus quod vos in tam pestifera et sacrilega praecisione nulla res cogit remanere, si pro adipiscendo spirituali regno carnalem superetis affectum, et amicitias hominum quae in judicio Dei nihil proderunt, pro devitandis sempiternis poenis non timeatis offendere. Ecce ite, consulite; quid contra haec nostra possint respondere cognoscite: si proferunt chartas, proferimus chartas; si falsas nostras esse dicunt, hoc nos de suis dicere non indignentur. Nemo delet de coelo constitutionem Dei, nemo delet de terra Ecclesiam Dei: ille totum orbem promisit, ista totum orbem replevit; et malos habet et bonos, sed nec in terris amittit nisi malos, nec in coelum admittit nisi bonos. Erit autem vobis hic sermo, quem de munere Dei novit ipse, quanta et pacis et vestra dilectione deprompsimus, correctio si velitis, testis vero etsi nolitis
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ maiorini cecilianus purgatus ẽ ualere non
uultis: Rogo fãs mei quid magnũ peto. quid
difficile a uob̾ intelligi cupio: Multũ quidẽ in¬
t̃ est ꝙ incõ ꝑabilit̾ distat. uel auctoritate uel
numero affricana eccl̃a. sicũ cet̾is orbis parti¬
b conferatur: & longe minor ẽ etiã si unitas
hic ẽẽt longe omnino minor est comꝑata ce
cet̾is xp̃ianis omnib gentib quã pars mari¬
miani. comꝑata parti paimiani. Peto tam̃
i iustũ eẽ arbitror ut tantũ ualeat conciliũ
secuidi tigisitani quod lucilla conflauit ad¬
uersus absentẽ cecilianũ & apłicã sedẽ. totũꝙ
orbem cecilianti communicantẽ: quantũ
ualet conciliũ maximranensiũ. quod simi¬
lit̾ femina nescio quȩ conflauit adu̾sus ab¬
seꝑtẽ pilmianũ: ⁊ cet̾am ꝑ affricã multitu¬
dinẽ pͥmiano communicantẽ. Quid aꝑtiꝰ
cernitur: Quid equiꝰ postulatur: Uidetis haec

Expanded text:
onem Maiorini Caecilianus purgatus est, ualere non onem Maiorini Caecilianus purgatus est, ualere non uultis? rogo, fratres mei, quid magnum peto? quid difficile a uobis intellegi cupio? multum quidem interest et incomparabiliter distat uel auctoritate uel numero Africana ecclesia, si cum ceteris orbis partibus conferatur, et longe minor est, etiam si unitas hic esset, longe omnino minor est comparata ceteris Christianis omnibus gentibus quam pars Maximiani comparata parti Primiani. peto tamen et iustum esse arbitror, ut tantum ualeat concilium Secundi Tigisitani, quod Lucilla conflauit aduersus absentem Caecilianum et apostolicas sedes totumque orbem Caeciliano communicantem, quantum ualet concilium Maximianensium, quod similiter femina nescio quae conflauit aduersus absentem Primianum et ceteram per Africam multitudinem Primiano communicantecernitur? quid aequius postulatur? 27. Videtis haec
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ de ista dico. de omnib talib etiã longe
positis intelligi uolo. Quid uob̾ fecerunt. quȩ
nec omnino quid fec̾itis: nec quos infamaue¬
ritis nosse potuerunt: An quia lucillã cecili¬
anus in affrica lesit: lucẽ xp̃i orbis amisit:
Tandẽ sentiant quod fecerunt. Merito certo
annorĩ int̾uallo. in oculos eorũ reuolutũ ẽ opꝰ
ipsorũ. Querite ꝑ quã femina marimianus
qui dr ẽẽ donati ꝓpinquus: sese a primiani
communione p̃cidit: & quemadinodũ congre¬
gata ep̃orũ factione primianũ dampnarit
absentẽ. & adũsus eũ ep̃c ordinatus sit. quẽ ad
modũ maiorinus ꝑ lucillã congregata ep̃orũ
factione cecilianũ dãpnainit absentẽ: ꝙ contra
eũ ep̃c ordinatus ẽ. An forte qͥ a cet̾is affris sue
communionis epis contra factionẽ marimi-¬
ani primianus purgatus ẽ. ualere uultis. &
quod a transmarinȩ unitatis ep̃is adu̾sus facti-¬

Expanded text:
autem de ista dico, de omnibus talibus et tam longe autem de ista dico, de omnibus talibus et tam longe positis intellegi uolo. quid uobis fecerunt, quae nec omnino, quid feceritis, nec, quos infamaueritis, nosse potuerunt? an quia Lucillam Caecilianus in Africa laesit, lucem Christi orbis amisit? ITandem sentiant, quod fecerunt; merito certo annorum interuallo in oculos eorum reuolutum est opus ipsorum. quaerite, per quam feminam Maximianus, qui dicitur esse Donati propinquus, sese a Primiani communione praeciderit et quem ad modum congregata episcoporum factione Primianum damnarit absentem et aduersus eum episcopus ordinatus sit, quem ad modum Maiorinus per Lucillam congrega damnauit absentem et contra eum episcopus ordinatus est. an forte, quod a ceteris Afris suae communionis episcopis contra factionem Maximiani Primianus purgatus est, ualere uultis et, quod a transmarinis unitatis episcopis aduersus facti
Abbreviated transcription (Latin):
tunc acta sint legitis. quȩ nunc agantur ui¬
detis. Si de illis in aliquo dubitatis: ista iam
cernite. Certe non cartis uet̾ib non archiuis
publicis. non gestis forensib non eccłasticis
agamꝰ. Maior liber nr̃ orbis t̾rarũ ẽ. In eo lego
completũ: quod in libro dĩ lego ꝓmissũ. Dñs
inquit dixit ad me filius meus estu. ego ho-¬
die genuite: postula ame ⁊ dabo tibi gentes
hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã t̾minos t̾rȩ:
Huic hereditati qui non communicat. qͦsli¬
bet libros teneat: exeredatũ se eẽ cognoscat.
Hanc hereditatẽ quisquis expugnat: alienũ
se ẽẽ afamilia di satis indicat: Certe de tra-¬
ditione diuinorũ librorũ uertitur questio uͥ
hereditas ista ꝓmissa ẽ. Iue gͦ credatur testa-¬
mentũ tradidisse flammis: qui contra uo-¬
luntatẽ litigat testatoris. Quid tibi fecit oparᷤ
donati. quid tibi fecit eccła corinthiorũ Quod

Expanded text:
tunc acta sint, legistis; quae nunc agantur, uitunc acta sint, legistis; quae nunc agantur, uidetis. si de illis in alique dubitatis, ista iam cernite. certe non chartis ueteribus, non archiuis publicis, non gestis forensibus aut ecclesiasticis agamus. maior liber noster orbis terrarum est;in eo lego completum, quod in libro dei lego promissum: Dominus. inquit, dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. huic hereditati qui non communicat, quoslibet libros teneat, exheredatum se esse cognoscat; hanc hereditatem quisquis expugnat, alienum se esse a familia dei satis indicat. certe de traditione diuinorum librorum uertitur quaestio, ubi hereditas ista promissa est. ille ergo credatur testamentum tradidisse flammis, qui contra uoluntatem litigat testatoris. quid tibi fecit, o pars Donati, quid tibi fecit ecclesia Corinthiorum? quod
Abbreviated transcription (Latin):
to orbe diffusa. sicut tanto ante ꝓmissa ẽ. uio¬
latam pacẽ. conscissam unitatẽ. it̾ata bapti¬
mata. exufflata sacramenta. quȩ in sceleratis
quoq hominib sc̃a sunt: plangunꝰ ⁊ lugemus:
Quȩ si pariupendũt. intueantur exemplaqͥ¬
bus demonstratũ ẽ. quanti hec penderit õs. Qui
fecerunt idołu: usitata morte per hempti st̃:
Qui uͦ scisma fac̾e uoluerunt hiatu t̾re pͥn¬
cipes deuorati: ⁊ turba consentiens igne consũ¬
ꝑta ẽ. Diuersitate penarũ: diu̾sitas agnoscit᷑
ñtorũ: T̃raduntur in ꝑsecutione scĩ codices.
conficentur traditores. ꝙ dõ dimittuntur: ñ
interrogantur innocentes:⁊ ab hominib te¬
merariis dampnantur. Probatur integer cer¬
tis in diciis: qui int̾ dãpnatos absentes multo
uehementĩ cet̾is criminatus ẽ iudiciũ ep̃orũ
ad imꝑatorẽ appellatur. Iudex eligitur imꝑa¬
tor iudicans contempnitur imꝑator. Quȩ

Expanded text:
to orbe diffusa, sicut tanto ante promissa est. uioto orbe diffusa, sicut tanto ante promissa est. uiolatam pacem, conscissam unitatem, iterata baptismata, exsufflata sacramenta, quae in sceleratis quoque hominibus sancta sunt, plangimus et lugemus. quae si parui pendunt, intueantur exempla, quibus demonstratum est, quanti haec penderit deus. qui fecerunt idolum, usitata gladii morte perempti sunt; qui uero schisma facere uoluerunt, hiatu terrae principes deuorati et turba consentiens igne consumpta est. diuersitate poenarum diuersitas agnoscitur meritorum. Traduntur in persecutione sancti codices, confitentur traditores et deo dimittuntur; non interrogantur innocentes et ab hominibus temerariis damnantur; probatur integer certis iudiciis, qui inter damnatos absentes multo uehementius ceteris criminatus est; iudicium episcoporum; ad imperatorem appellatur; iudex eligitur imperator; iudicans contemnitur imperator. quae
Abbreviated transcription (Latin):
datur sub angłi nomine p̃positus ecclae: qͦd
cum odisset malos: eos tam̃ temptatos et inuen¬
tos ꝓ nomine dñi tolerauit. Ad summã se ip¬
sos interrͤgent: ñne tolerantur ab eis redles &
incendia. circellionũ qui sunt uer̾atoris preci¬
pitatorũ ultro cadauerũ: ꝙ sub incredibilibus
malis. unius optati. pertot annos totuis affricȩ
gemitus: Parco iã dic̾e singłarũ ꝑ affricã regi¬
onũ & ciuitatũ ꝙ fundorũ. tirannicas potesta¬
tes: & publica latrocinia. Meluis enĩ uob̾ hec
uos ipsi dicitis: suie in aurẽ. suie palã: sicut li¬
bitum fuerit. Quocũq enĩ oculos uert̾iais: oc¬
curret quod dico: uel potius quod taceo. Neq
hinc istos quos ibi diligitis accusamꝰ. Non enĩ
uob̾ displicent quia tolerant malos. s. intolera¬
bilit̾ malisunt. Propter scisma. ꝓpter altare con¬
tra altare. ꝓpter seꝑationẽ ab hereditate. rp̃i to¬

Expanded text:
datur sub angeli nomine praepositus ecclesiae, quod, datur sub angeli nomine praepositus ecclesiae, quod, cum odisset malos, eos tamen temptatos et inuentos pro nomine domini tolerauit. Ad summam se ipsos interrogent. nonne tolerantur ab eis caedes et incendia Circumcellionum, ueneratores praecipitatorum ultro cadauerum et sub incredibilibus malis unius Optati per tot annos totius Africae gemitus? parco iam dicere singularum per Africam regionum et ciuitatum et fundorum tyrannicas potestates et publica latrocinia. melius enim uobis haec uos ipsi dicitis siue in aurem siue palam, sicut libitum fuerit. quocumque enim oculos uerteritis, occurret, quod dico uel potius quod taceo. neque hinc istos, quos ibi diligitis, accusamus. non enim nobis displicent, quia tolerant malos, sed quia intolerabiliter mali sunt propter schisma. propter altare contra altare, propter separationem ab hereditate Christi to
Abbreviated transcription (Latin):
qui possunt eloquia cȩlestia. Inuenient õs
scõs. cdĩ seruos & amicos. semꝑ habuisse quos
in suo populo tolerarent: cũ quib tam̃ illiꝰ
temꝑis sacramenta communicantes. ñ soluo
non inquinabantur. s etiã laudabilit̾ sustine.¬
bant: studentes sicut ait apł̃s seruare unita¬
tem sp̃s in iunculo pacis. Adtendant etiã post
dñi aduentũ ubi multo plura huiꝰ toleran¬
dȩ ꝑ totũ orbem inueniremꝰ exempla: si omĩa
sebi.⁊i in auctoritatẽ redigi potuissent. Tam̃
hȩc ipsa quȩ habemus aduertite: Tolerat ip¬
se dñs uidam diabolũ. furẽ et uenditorẽ suũ¬
suũ sinit acciꝑe int̾ innocentes discipulos. qͣđ
fideles nouerunt p̃tiũ nr̃m. Tolerant apl̃i pse¬
udo apłos: & int̾im sua querentes: ñ quȩ iħu
xp̃i. Paulus non sua querens s quȩ ih̾u xỹi cũ
gloriosisia tolerantia conu̾satur. ẜ ostremo qd̃
paulo ante commemoraui. diuina uoce lau¬

Expanded text:
qui possunt, eloquia caelestia, inuenient omnes qui possunt, eloquia caelestia, inuenient omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes non solum non inquinabantur, sed etiam laudabiliter sustinebant studentes, sicut ait apostolus, seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. adtendant etiam post domini aduentum, ubi multo plura huius tolerantiae per totum orbem inueniremus exempla, si omnia scribi et in auctoritatem redigi potuissent, — tamen haec ipsa, quae habemus, aduertite. tolerat ipse dominus Iudam diabolum, furem et uenditorem suum, sinit accipere inter innocentes discipulos, quod fideles nouerunt pretium nostrum; tolerant apostoli pseudoapostolos et inter sua quaerentes, non quae Iesu Christi, Paulus non sua quaerens, sed quae Iesu Christi, cum gloriosissima tolerantia conuersatur; postremo, quod paulo ante commemoraui, diuina uoce lau
Abbreviated transcription (Latin):
dicet: quicũq scͥpturas sc̃as non corde surdus
audiret. Tolerat aaron multitudinẽ idolũ
exigentem. & fabricantem: & adorantẽ. Tole¬
rat moyses aduersus d̾m tot milia murmu¬
rantia: & totiens offendentia scm̃ nomen eiꝰ:
Tolerat clauid saulem ꝑsecutorẽ suũ: scelera¬
tis morib celestia deserentẽ: magicis artib
inferna querentẽ. Occisũ uindicat:. xp̃m etiã
dñi ꝓpter sacram̃tum uenerandȩ unctionis
appellat. ẽ olerat samuhel nefandos filiosheli.
ꝑuer sosq filios suos: quos populus quia tole¬
rare noluit: diuina ueritate accusatus: diui¬
na seueritate correptus ẽ: Tolerat deniq ipsũ
populũ suꝑbum contemptorẽ di. Tolerat isa¬
yas: in quos tam multa uera cͥrimina iacula.¬
tur. Tolerat ieremias aquib tanta ꝑpetitur:
Tolerat zacharias. phariseos ꝙ scͥbas. quales
illo temꝑe fuisse scͥptura testatur. Scio me
multos p̃termisisse. legant qui uolunt. legãt

Expanded text:
diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus audiret. Tolerat Aaron multitudinem idolum exigentem et fablicantem et adorantem; tolerat Moyses aduersus deum tot milia murmurantia et totiens offendentia sanctum nomen eius; tolerat Dauid Saulem persecutorem suum sceleratis moribus caelestia deserentem, magicis artibus inferna quaerentem, occisum uindicat, christum etiam domini propter sacramentum uenerandae unctionis appellat; tolerat Samuhel nefandos filios Heli, peruersos filios suos, quos populus quia tolerare noluit, diuina ueritate accusatus, diuina seueritate correptus est; tolerat denique ipsum populum superbum contemptorem dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina iaculatur; tolerat Hieremias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo tempore fuisse scriptura testatur. scio me multos praetermisisse; legant, qui uolunt, legant,
Abbreviated transcription (Latin):
gritas mansuetudini repugnauit. Ibi autẽ s
furore timor tegebatur: & timore furor incita¬
batur. Isti enĩ conuenerant in cognitione ue¬
rorũ criminũ falsa respuere: illi falsorũ dã¬
ynatione uera celare. Illis ne se tandẽ cecili¬
anus audiendũ iudicandũq committers.
cũ hab̾et tales apud quos siei causa moue¬
S̾in autẽ uenio tibi & mouebo candelabrũ
suũ de loco suo. nisi penutentiã eg̾is. Hoc
suꝑiorib angłis dici non potest. qui perpe¬
tuam retinent caritatẽ. unde qui defecunt
et lapsi sunt: diabolus ẽ s angeli eius. Ergo
primã caritatẽ dicit. quia sustinuit p̃seudo¬
apłos ꝓpter nomen xp̃i quã uibet ut repetat.
na malorũ hominũ. ñ nr̃a s aliena: ꝙ ipsa
partim incognita: Que si &̃ uera. ⁊ p̾sentia
uideremus. ⁊ zrraniis ꝓpter frumenta par¬
centes ꝓ unitate toleraremus: non solũ nulla
rephensione. s etiã ñ parua laude nos dignoᷤ

Expanded text:
gritas mansuetudini repugnauit, ibi autem et gritas mansuetudini repugnauit, ibi autem et furore timor tegebatur et timore furor incitabatur; isti enim conuenerant cognitione uerorum criminum falsa respuere, illi falsorum damnatione uera celare. Illisne se tandem Caecilianus audiendum iudicandumque committeret, cum haberet tales, apud quos, si ei causa moutibi et mouebo candelabrum tuum de loco suo, nisi paenitentiam egeris. hoc superioribus angelis dici non potest, qui perpetuam retinent caritatem, unde qui defecerunt et lapsi sunt, diabolus est et angeli eius. ergo primam caritatem dicit, quia sustinuit pseudoapostolos propter nomen Christi, quam iubet ut repetat ena malorum hominum, non nostra sed aliena et ipsa partim incognita. quae si etiam uera et praesentia uideremus et zizaniis propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ipsiusbeati melchiadis ultima ꝓlata¬
ẽ sententia: Quã innocens quã integra. quã
ꝓuida atq pacifica quã neq collegas ĩ qͥb
nichil constit̾at de collegio suo ausus ẽ remo¬
uere. & donato solo quem totius mali prin¬
cipem inuen̾at maxime culpato. sanitatis
recuꝑandȩ optionẽ cet̾islib̾am fecit paratꝰ
communicatorias litt̾as mitt̾e. etiã his quos
a maiorino ordinatos eẽ constar&: itaut qͥ¬
buscũq locistecis duo ẽẽnt ep̃i quos dissen¬
sio geminasset: eũ confirmari uellet qui
fuisset orddinatus pͥor alt̾i autẽ eorũ plebᷤ alia
regenda ꝓuideretur. Ouirũ optimũ. o filiũ
xp̾ane pacis: & patrem xp̃iane plebis: Confer¬
te nunc istã paucitatẽ. cũ illa multitudine
ep̃orũ: neq numerũ numero: s pondus pon¬
deri comꝑate. Hinc modestiã: inde temeri¬
tatẽ. Hinc uigilantiã: inde cecitatẽ. Hic nec
mansuetudo integritatẽ corrupit: nec inte¬

Expanded text:
qualis ipsius beati Melchiadis ultima est prolataqualis ipsius beati Melchiadis ultima est prolata sententia! quam innocens. quam integra, quam prouida atque pacifica! qua neque collegas, in quibus nihil constiterat, de collegio suo ausus est remouere et Donato solo, quem totius mali principem inuenerat, maxime culpato sanitatis recuperandae optionem ceteris liberam fecit paratus communicatorias litteras mittere etiam his, quos a Maiorino ordinatos esse constaret, ita ut, quibuscumque locis duo essent episcopi, quos dissensio geminasset, eum confirmari uellet, qui fuisset ordinatus prior, alteri autem eorum plebs alia regenda prouideretur. o uirum optimum! o filium Christianae pacis et patrem Christianae plebis! conferte nunc istam paucitatem cum illa multitudine episcoporum neque numerum numero sed pondus ponderi comparate: hinc modestiam, inde temeritatem; hinc uigilantiam, inde caecitatem; hic nec mansuetudo integritatem corrupit nec inte
Abbreviated transcription (Latin):
dampnari noluisse iuderetur. cũ tam̃ ea q̃
dampnanda eẽnt. eo p̾sente atq interroga¬
to. manifestata fuerint. Accessit et aluid: ut
a quib dã adũsus cecilianũ denuntiationis
libellus daretur. Post quod factũ quẽ admo¬
dum sit rursus agitata cognitio ꝙ quȩ ꝑso¬
nȩ illũ libellũ dederint. quoq mͦ nichil in ce¬
cilianũ ꝓbari potuerit. quid dicã: cũ ꝙ audi¬
eritis omnia ⁊ quociens uolueritis leg̾e possi¬
tis. Se numero autẽ septuaginta ep̃orũ cum
quasi grauissima opponetur auctoritas. quȩ
fuerint dicta meministis. Et tam̃ uiri grauis¬
simi grauissimi ab infinicis questionib cate¬
na quacdã mexplicabili se se nectentib suũ
temperare arbitriũ maluerunt: nequaquã
curantes quã multi eẽnt illi ep̃i. aut unde colle¬
cti. quos uidebant tanta tem̾itate cecatos. ut
in absentes ⁊ non interrogatos collegas. tã p̃¬
cipites auderent ꝓferre sententias. Et tam̃

Expanded text:
damnari noluisse uideretur, cum tamen ea, quae damnari noluisse uideretur, cum tamen ea, quae damnanda essent, eo praesente atque interrogato manifestata fuerint. accessit aliud, ut a quibusdam aduersus Caecilianum denuntiationis libellus daretur. post quod factum quem ad modum sit rursus agitata cognitio et quae personae illum libellum dederint quoque modo nihil in Caecilianum probari potuerit, quid dicam, cum et audieritis omnia et, quotiens uolueritis, legere possitis? De numero autem septuaginta episcoporum cum quasi grauissima opponeretur auctoritas, quae fuerint dicta, meministis. et tamen uiri grauissimi ab infinitis quaestionibus M catena quadam inexplicabili sese nectentibus suum temperare arbitrium maluerunt nequaquam curantes. quam multi essent illi episcopi aut unde collecti, quos uidebant tanta temeritate caecatos, ut in absentes et non interrogatos collegas tam praecipites auderent proferre sententias. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
serant. ut adũsus innocentes ñ int̾rogatos pro¬
ferrent sententias: atali turba etiã rursus ce¬
cilianũ accusari uolebant. S plane non ta¬
les inuenerant udices: quib illã dementiã
ꝑsuaderent. Potestis enĩ ꝓ ur̃a prudentia et
illorũ ꝑũsitatẽ illic attendere. ⁊ uidicũ graui¬
tatẽ quẽ admodũ ad extremũ ꝑsuadẽ ñ possẽt.
ut a plebe partis maiorini quȩ certã ꝑsonã ñ
habebat argueretur cecilianus. & requisiti ab
eis eent uel accusatores. uel testes. uel quo qͦmͦ
causȩ necessariĩ. qui simul cũ eis ex affrica ue¬
nerant. &̾ eos p̃sentes fuisse: atq a donato sub¬
tractos ẽẽ diceretur Promisit autẽ idẽ donatꝰ:
quod eos eẽt exibiturus. Quod cũ non semel s
sepus ꝓmisisset. amplius ad illud uidiciũ ac¬
cedere noluit. ubi iã erat tanta confessus ut
nichil aliud deinceps non accedendo. nͥ p̃sẽs

Expanded text:
serant, ut adversus innocentes non interrogatos proserant, ut adversus innocentes non interrogatos proferrent sententias; a tali turba etiam rursus accusari Caecilianum volebant. Sed plane non tales invenerant judices, quibus illam dementiam persuaderent. 15. Potestis enim pro vestra prudentia, et illorum perversitatem illic attendere, et judicum gravitatem, quemadmodum ad extremum persuaderi non possent, ut a plebe partis Majorini, quae certam personam non habebat, argueretur Caecilianus; et requisiti ab eis ecausae necessarii, qui simul cum eis ex Africa uenerant, et eos praesentes fuisse atque a Donato subtractos esse diceretur. promisit idem Donatus, quod eos esset exhi-biturus. quod cum non semel sed saepius promisisset, amplius ad illud iudicium accedere noluit, ubi iam erat tanta confessus, ut nihil aliud deinceps non accedendo nisi praesens
Abbreviated transcription (Latin):
gite: & considerate omnia. Uidete quanta cu¬
ra pacis atq unitatis conseruandȩ uel restitu¬
endȩ cuncta discussa sant: quẽ admodũ accu¬
satorum ꝑsona tractata: & quorudã eorũ qͥb
maculis imꝑbata sit p̾sentiũq uocib liquido
constit̾it nichil eoshabuisse quod in cecilianũ
dicent. s totam causam in plebẽ departema¬
iorini. hẽ sediciosã & ab ȩcclȩ pace alienatam.
multitudinẽ transferre uoluisse. ut ab ea ui¬
delicet turba cecilianus accusaretur. quã soliᷤ
tumultuosis clamorib nulla documentorũ
attestatione. nullo ueritatis examine ad suam
uoluntatẽ animos uidicũ detorquere posse
arbitrabantur. nͥ forte furiosa & poculo erro¬
ris atq corruptionis ebria multitudo. uera
in cecilianũ crimina dicet. ubi seytuaginta
ep̃i. sicut de felice autumnitano constitit. ab¬
sentes ⁊ innocentes collegas. tam insana teme¬
ritate campnarunt. Quali eñ turbȩ illi consen¬

Expanded text:
gite et considerate omnia. uidete, quanta cugite et considerate omnia. uidete, quanta cura pacis atque unitatis conseruandae uel restituendae cuncta discussa sint, quem ad modum accusatorum persona tractata et quorundam eorum quibus maculis inprobata sit praesentiumque uocibus liquido constiterit nihil eos habuisse, quod in Caecilianum dicerent, sed totam causam in plebem de parte Maiorini, hoc est seditiosam et ab ecclesiae pace alienatam multitudinem transferre uoluisse, ut ab ea uidelicet turba Caecilianus accusaretur, quam solis tumultuosis clamoribus nulla documentorum adtestatione, nullo ueritatis examine ad suam uoluntatem animos iudicum detorquere posse arbitrabantur, nisi forte furiosa et poculo erroris atque corruptionis ebria multitudo uera in Caecilianum crimina diceret ubi septuaginta episcopi, sicut de Felice Aptungitano constitit, absentes et innocentes collegas tam insana temeritate dam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conũ t̾ribiles uoces. ⁊ cruentas carnificũ ma¬
nus nũquã collegam dampnaret absentem.
qui uidicio eiꝰ se p̾sentare noluisset. cũ hab̾er
alua. quod posset audiri. Aut si dãpnaret.
certe ipsis etiã secularib legib penas iustas et
debitasluerꝙ. Quod si gesta ꝓconsularia dis¬
plicent: eccłasticis cedite. Omnia uob̾ ordine
recitata sunt. An forte non debuit romanȩ ec¬
cłȩ melchiades ep̃c. cũ collegis transmarinis
ep̃is uluo sibi usurpare iudiciũ. quod ab affri
septuaginta. ubi primas tigisitanus p̃sedit
fuerat t̾minatum: Quid. quod nec ipse usur-¬
pauit: Rogatus quippe imꝑator uidices misit
ep̃os. qui cũ eo sederent & de tota ila causa qđ
iustũ uideretur statuerent. Hoc ꝓbamus ẽt do¬
natistarum precib & uerbis ipsius imperato¬
ris. Utraq enĩ uob̾lecta meministis. ꝙ inspi¬
ciendi ac describendi licentiã nun habetis le-¬

Expanded text:
praeconum terribiles uoces et cruentas carnificum mapraeconum terribiles uoces et cruentas carnificum manus numquam collegam damnaret absentem, qui iudicio eius se praesentare noluisset, cum haberet aliud, quod posset audiri, aut si damnaret, certe etiam ipsis saecularibus legibus poenas iustas et debitas lueret. Quod si gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. omnia uobis ordine recitata sunt. an forte non debuit Romanae ecclesiae Melchiades episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare iudicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praesedit, fuerat terminatum? quid, quod nec ipse usurpauit? rogatus quippe imperator iudices misit episcopos, qui cum eo sederent et de tota illa causa, quod iustum uideretur, statuerent. hoc probamus et Donatistarum precibus et uerbis ipsius imperatoris; utraque enim uobis lecta meministis et inspiciendi ac describendi licentiam nunc habetis. le
Abbreviated transcription (Latin):
la marime ꝑtinebat. Arbitrũ enĩ et iudicẽ cau¬
sa traditionis ⁊ scismatis illi eũ fec̾ant qui ad
eũ ꝙiã p̃ces miserant. ad quẽ postea ꝓuocaue¬
runt. & tamen uidicio eiꝰ ad quiesce noluerũt
Itaq si culpandus ẽ quẽ uidex t̾renus absoluit.
cũ ipse sibi ħ non poposcissꝙ quantomagis
culpandi sunt qui t̾renũ regem suȩ causȩ iu¬
dicẽ ẽẽ uoluerunt: Si autẽ criminis ñ ẽ ꝓuoca¬
re ad imꝑatorẽ: non ẽ criminis audiri ab imꝑa¬
tore. Ergo nec ab illo cui causam delegauerit ĩ¬
perator. Quendã &̃ suspensũ eculeo. in causa fe¬
licis ep̃i amicꝰ ille uoluit cͥminari: utqͥs etiam
ungulis uexaretur. Nũqͥd pot̾at felix contradice
ne tanta diligentia uel seueritate quereretur
cũ eius causam inueniendã cognitor agitaret:
Quid enĩ erat aliud nolle sic queri: quã decri¬
mine confiteri: Et tamen ille ipse ꝓconsul int̾

Expanded text:
s illa maxime pertinebat. arbitrum enim et iudicem caus illa maxime pertinebat. arbitrum enim et iudicem causae traditionis et schismatis illi eum. fecerant, qui ad eum etiam preces miserant, ad quem postea prouocarunt et tamen iudicio eius adquiescere noluerunt. itaque si culpandus est, quem iudex terrenus absoluit, cum ipse sibi hoc non poposcisset, quanto magis culpandi sunt, qui terrenum regem suae causae iudicem esse uoluerunt! si autem criminis non est prouocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore, ergo nec ab illo, cui causam delegauerit imperator. quendam etiam suspensum eculeo in causa Felicis episcopi amicus ille uoluit criminari, ut quis etiam ungulis uexaretur. numquid poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia uel seueritate quaereretur, cum eius causam inueniendam cognitor agitaret? quid enim erat aliud nolle sic quaeri quam de crimine confiteri? et tamen ille ipse pro consule inter
Abbreviated transcription (Latin):
declararauerunt tamen cognuta crimina se¬
dampnasse dicunt: queso uos fr̃s mei quomͦ
cognouerunt: Respondetis. Nescimus: quan¬
doquidẽ ipsa cognitio in illis gestis explicata
non ẽ. S ego uob̃ ostendã: quomͦ cognouert̃
Attendite causã felicis autum nitani: & pͥmo
legite quam uehementiores in eũ fuerunt:
Sic g & cet̾orum causam nouerant sicut huiꝰ:
qui postea innocentissimus diligenti & terribili
inquisitione ꝓbatus ẽ. Quanto itaq uistiꝰ & tu-¬
tius. ⁊ citus innocentes eos existimare debemus
quorũ crimina ab istis leuius accusata sunt et
parciore reyhensione dampnata: quando ille
inuentus ẽ innocens: inquẽ multo immanius
seiuerunt: An forte sicut quidã dixit. quod qͥ¬
dẽ cũ uob̾ dicetur disylicuit s tam̃ p̃termitten¬
dũ non ẽ. Ait enĩ quidã. Non debuit ep̃e ꝓcon¬
sulari udicͥo purgari. Quasi uͦ ipse sibi hoc cõ¬
ꝑauerit. ac non imꝑator ita queri iusserit ad

Expanded text:
declarauerunt, tamen cognita crimina declarauerunt, tamen cognita crimina damnasse dicunt, quaeso uos, fratres mei, quo modo cognouerunt? respondetis: Nescimus, quando quidem ipsa cognitio in illis gestis explicata non est.\' sed ego uobis ostendam, quo modo cognouerunt. adtendite causam Felicis Aptungitani et primo legite, quam uehementiores in eum fuerunt. sic ergo et ceterorum causam nouerant, sicut huius, qui postea innocentissimus diligenti et terribili inquisitione probatus est. quanto itaque iustius et tutius et citius innocentes eos existimare debemus, quorum crimina ab istis leuius accusata sunt et parciore reprehensione damnata, quando ille inuentus est innocens, in quem multo immanius saeuiemnt! An forte, sicut quidam dixit, quod quidem cum uobis diceretur, displicuit, sed tamen praetermittendum non est, — ait enim quidam: \'Non debuit episcopus proconsulari iudicio purgari.\' quasi uero ipse sibi hoc comparauerit ac non imperator ita quaeri iusserit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. ut illa teg̾entur. S dico aliquis. Co¬
gnouerunt. Quod & si concedã: etiã sic absen¬
tib utiq parci oportebat: Neq enĩ uidiciũ
deseruerãt ubi nũquã omnino constiterant.
nec in illis solis ep̃is affris erat eccła. ut omne
uidiciũ eccłasticũ uitasse uiderentur: qui se
udicio eorũ p̃sentare noluissent. Milia quippe
collegarũ transmarina restabant. ubi appare¬
bat eos iudicari posse: qui uidebantur affros.
uel numidas collegas hab̾e suspectos. Ubi ẽ enĩ
quod scͥptura clamat anteꝗͣ interroges ne uitu¬
ꝑes quequã: ⁊ cũ int̾rogaueris. corripe iuste:
sp̃s sc̃s uoluit: quanto sceleratius non uituꝑa¬
ti aut correpti. s omnino dampnatisunt. qͥ
de sius criminib nichil ab sentes interrogari
potuerunt: S: tñ isti qui licet absentiũ. et ne¬
quaquã udiciũ deserentiũ. quia nũquã ad¬
fuerunt. & semꝑ sibi cuneũ illũ suspectũ esse

Expanded text:
ta sunt, ut illa tegerentur. sed dicet aliquis: Cota sunt, ut illa tegerentur. sed dicet aliquis: Cognouerunt. quod etsi concedam, etiam sic absentibus utique parci oportebat. neque enim iudicium deseruerant, ubi numquam omnino constiterant, nec in illis solis episcopis Afris erat ecclesia, ut omne iudicium ecclesiasticum uitasse uiderentur, qui se iudicio eorum praesentare noluissent. milia quippe collegarum transmarina restabant, ubi apparebat eos iudicari posse, qui uidebantur Afros uel Numidas collegas habere suspectos. ubi est enim, quod scriptura clamat: Antequam interroges, ne uituperes quemquam et, cum interrogaueris, corripe iuste? spiritus sanctus uoluit, quanto sceleratius non uituperati aut correpti, sed omnino damnati sunt, qui de suis criminibus nihil absentes interrogari potuerunt! Sed tamen isti, qui licet absentium et nequaquam iudicium deserentium, quia numquam adfuerunt et semper sibi cuneum illum suspectum esse
Abbreviated transcription (Latin):
terea in excusabilis es õ homo qui uidicas:
Inquo enĩ aliũ uidicas temet ipsũ comlẽ¬
pnasi
Eadẽ enĩ iagis quȩ iudicas. Quod illi om.¬
nino fecerunt. ut hec u̾ba aplica integre ĩ
eos apteq conueniant. Non gͦ tunc secun¬
dus quando eorũ crimina dõ dimisit. pa¬
ci unitatiq consuluit. Alioquin magisħ
apud carthaginẽ ꝓuideret ne scisia fieret.
ubi nullus aderat cui confesso crimen dona-¬
re cog̾etur s quod erat facillimũ tota con-¬
seruatio pacis ẽẽt: absentes nolle dampnare:
Itaq iniuriã face̾t innocentib retiã si eis ñ
conuictis neq confessis. neq omnino p̾sentib ig¬
nosc̾e uoluissent. Ille quippe accipit ueniã: cuiꝰ
culpa certissima est. Quanto gͦ immaniores
et ceciores fuerunt. qui se ea putauerunt posse
dampnare. quȩ incognita nec donare potu¬
issent: S. illic cognita dimissa sunt. dõ ne
alia quererentur. hic incognita dampna¬

Expanded text:
Propterea inexcusabilis es, o homo, qui iudicas. Propterea inexcusabilis es, o homo, qui iudicas. in quo enim alium iudicas, temet ipsum condemnas; eadem enim agis, quae iudicas. quod illi omnino fecerunt, ut haec uerba apostolica integre in eos apteque conueniant. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimina deo dimisit, paci unitatique consuluit; alioquin magis hoc apud Carthaginem prouideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat, cui confesso crimen donare cogeretur, sed, quod erat facillimum, tota conseruatio pacis esset absentes nolle damnare. itaque iniuriam facerent innocentibus, etiam si eis non conuictis neque confessis neque omnino praesentibus ignoscere uoluissent. ille quippe accipit ueniam, cuius culpa certissima est. quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui ea se putauerunt posse damnare, quae incognita nec donare potuissent! sed illic cognita dimissa sunt deo, ne alia quaererentur; hic incognita damna
Abbreviated transcription (Latin):
fariũ. maxime ut creditur traditorũ fuit: qͥb
confessus secundus tigisitanus ignouerat. ut
qm̃ de traditione fama creb̾uerat. infama¬
tis aliis ase aũterent suspicionẽ: et cũ hõĩes
ꝑ affricã totã credentes epĩs falsa de inno¬
centib loquerentur. quod damynati essent
cissimi rumoris ipsi qui uere tradiderant la¬
titarent. Unde uidetis km̃i fieri potuisse
quod uerisimile ñ eẽ quidã ur̃m dicebant
ut qui ee̾nt de sua traditione confessi. causãq
suã impetrauissent do dimitu oportereide
uidices dampnatoresq tanquã traditorũ
absentiũ postea consedissent. Magis enĩ am¬
pleri sunt occasionẽ. qua possent alios falsa
criminatione perfundere. ⁊ conu̾sas in eos
linguashominũ inquisitione criminũ su¬
orũ ħmͦ declinare. Auoquin si fieri ñ posser
ut quisq mala quȩ ipse committeret ĩ alio
uidicar&. ñ dic̾et quibusdã paulus apłs ꝓp

Expanded text:
farium maxime, ut creditur, traditorum fuit, quibus farium maxime, ut creditur, traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignouerat, ut, quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se auerterent suspicionem et, cum homines per Africam totam credentes episcopis falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent cissimi rumoris ipsi, qui uere tradiderant, latitarent. unde uidetis, carissimi, fieri potuisse, quod uerisimile non esse quidam uestrum dicebant, ut, qui essent de sua traditione confessi causamque suam impetrauissent deo dimitti oportere, idem iudices damnatoresque tamquam traditorum absentium postea consedissent. magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere et conuersas in eos linguas hominum inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. alioquin, si fieri non posset, ut quisque mala, quae ipse committeret, in alio iudicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
testate acta concilii non hab̾et contradicen¬
te pͥmate: Quod si tanta ⁊ adũsus pͥmã sedẽ
sedicio nasc̾e̾tur ut ñ nulli dampnare iam
uellent. quos uolebat ille differri: quanto
meliꝰ a talib inquieta et inpacata molien-¬
tib quã a totiꝰ orbis cominunione disseni¬
retur: S quia ñ erant quȩ incetilianũ et
ordinatores eius transmarino iudicio ꝓba¬
rentur: ꝓpt̾ea nec priꝰquã in eũ sententiaᷤᷤ
dic̾ent ddifferre noluerunt. nec postea quam
dixerunt ꝑseuerant᷑ id ag̾e. ut eccłe transma¬
rinȩ in nottiã ꝑferretur. quorũ traditorũ
in affrica cdampnatorũ communionẽ uita¬
re deberent. qr si id face temptauissent ad¬
ẽẽnt sibi cecilianus ⁊ cet̾i & suã causã adu̾sus
fallaces criminatores. apud transmarinos
ȩccłasticos iudices diligentissima discussiõe
purgarent. Itaq consiliũ illud ꝑu̾sũ atq ne¬

Expanded text:
testate acta concilii non haberet contradicentestate acta concilii non haberet contradicente primate? quod si tanta et aduersus primam sedem seditio nasceretur, ut nonnulli damnare iam uellent, quos uolebat ille differri, quanto melius a talibus inquieta et inpacata molientibus quam a totius orbis communione dissentiretur! sed quia non erant. quae in Caecilianum et ordinatores eius transmarino iudicio probarentur, propterea nec, priusquam in eum sententias dicerent, differre noluerunt nec, postea quam dixerunt. perseueranter id agere, ut ecclesiae transmarinae in notitiam perferretur, quorum traditorum in Africa damnatorum communionem uitare deberent, quia, si id facere temptauissent, adessent sibi Caecilianus et ceteri et suam causam aduersus fallaces criminatores apud transmarinos ecclesiasticos iudices diligentissima discussione purgarent. Itaque consilium illud peruersum atque ne
Abbreviated transcription (Latin):
male sibi conscii uenire noluerunt: aut in¬
de illis denuntietur ut ueniant: ibiq ob¬
iectis respondeant. Quod si non fecerĩt ibi
etiã eorũ prauitas & ꝑuersitas innotescet:
missaq tractatoria suꝑ eorũ nomine ꝑ to¬
tum orbem terrarũ quacumq iã. rp̃i ȩccła
dilatata ẽ. ab omnib eccłis eorũ communio
p̃cidetur ne aliquis error in cathedra ȩcclesiȩ
carthaginis oriatur. Tũ demũ securi ep̃m¬
rit ordinatus non ei communicetur ab ȩccła
transmarina. qr iste ab honore depositus ñ
uidebitur. quẽ iã ordinatũ fama celebrauit.
et ad eũ commeare communicatoriaslitteraᷤ
fecit: atq: ita magnũ scandalũ scismatis in
unitate. xp̃i iam pacatis temꝑib oriatur. dũ¬
non contra cecilianũ. s contra orbem t̾rarũ
qui ei ꝑ ignorantiã commnunicat altare al¬
terũ erigere audeamus. Huic tam consono
absentiũ collegarũ eẽt dampnaturꝰ cũ ĩ po¬

Expanded text:
male sibi conscii venire noluerunt, autmale sibi conscii venire noluerunt, aut illis denuncietur, ut veniant ibique obiectis respondeant. Quod si non fecerint, ibi eorum etiam pravitas et perversitas innotescet, missaque tractatoria super eorum nominibus per totum orbem terrarum, quacumque iam Christi ecclesia dilatata est, ab omnibus ecclesiis eorum communio praecidetur, ne aliquis error in cathedra ecclesiae Carthaginis oriatur. tum demum securi eprit ordinatus, non ei communicetur ab ecclesia transmarina, quia iste ab honore depositus non uidebitur, quem iam ordinatum fama celebrauit et ad eum commeare communicatorias litteras fecit, atque ita magnum scandalum schismatis in unitate pitare et non contra Cecilianum, sed contra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam communicat, altare alterum erigere audeamus.\' Huic tam sano absentium collegarum esset damnaturus, cum in po
Abbreviated transcription (Latin):
causã suã integrã reseruare: ubi contra eos
sententiȩ dicte in absentes nullomͦ aliquid
ualerent quando eorũ iudiciũ non pͥmo adi
tum deseruerunt. postea s suspectũ semꝑ
habitũ: nũquã adire uoluerunt: Hec res
marime sollicitare debuit secundũ qͥ tunc
erat primas: si ꝓpt̾ea conciliũ regebat ut
paci consuleret. Facile enĩ fortassis rabida ĩ
absentes ora placata uel frenata compͥme¬
ret si dic̾et. Uidetis fr̃s post tantã stragẽ
ꝑsecutionis. miscdia dĩ a principib seculi.
pacem ẽ concessam. Non debemꝰ nos xp̃i
istas omnes causas quas clades turbulentiᷤ¬
simi temꝑis. inflixit ȩccłȩ d̾o iudici dimitta¬
mus: aut si aliqui in uob̾ sunt. qui certa is
storũ crimina ita nouerint. ut ea facile uale¬
ant edoce. negantesq conuinc̾e.⁊ talib com¬
ibi prius de istorũ factis & contumatia con¬
querantur. quod ad iudiciũ collegarũ affror

Expanded text:
causam suam integram reservare; ubi contra eos causam suam integram reservare; ubi contra eos sententiae dictae in absentes, nullo modo aliquid valerent, quando eorum judicium non primo aditum tea deseruerunt, sed suspectum semper habitum numquam adire uoluerunt. Haec res maxime sollicitare debuit Secundum, qui tunc erat primas, si propterea concilium regebat, ut paci consuleret; facile enim fortassis rabida in absentem ora placata uel frenata comprimeret, si diceret: Videtis, fratres, post tantam stragem persecutionis misericordia dei a principibus saeculi pacem esse concessam; non debemus nos Chriistas omnes causas, quas clades turbulentissimi temporis inflixit ecclesiae, deo iudici dimittamus aut, si aliqui in uobis sustorum crimina ita noverunt, ut ea facile valeant edocere negantesque convincere, et talibus comibi prius de istorum factis et contumacia conquerantur, quod ad iudicium collegarum Afrorum
Abbreviated transcription (Latin):
effunderet. Erat etiã transmarinis uicina
regionib & fama celeberrima nobilis. un¬
de non mediocris utiq auctoritatis habebat
ep̃m. qui posset non curare conspirantẽ ini¬
principatus: ⁊ cet̾is t̾ris. unde euangłiũ ad ipsã
affricã uenit. ꝑ communicatorias litteras esse
coniũctũ. ubi paratus eẽt causã suã dic̾e si ad¬
uersarii eius ab eo illas eccłas alienare conareit̃.
Quia gͦ uenire noluit ad hospiciũ collegarũ
quos a siuis inimicis contra ueritatẽ suȩ causȩ
ꝑuersos ẽẽ sentiebat. uel suspicabatur. uel ut
ipsi asserunt. simulabat: tantomagis. secundꝰ
si uerȩ pacis custos ẽẽ uoluisset. cauere debu¬
it ne dampnarentur absentes: qui uidicio
eorũ omnino int̾eẽ noluerunt. Neq enĩ de
pb̾ris aut diaconis aut inferioris ordinis cleri¬
ris. s de collegis agebatur. qui possent aliorũ
collegarũ uidicio. p̃serti apłicarũ eccłarum

Expanded text:
effunderet. erat etiam transmarinis uicina effunderet. erat etiam transmarinis uicina regionibus et fama celeberrima nobilis. unde non mediocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui posset non curare conspiranteprincipatus, et caeteris terris, unde Evangelium ad ipsam Africam venit, per communicatorias litteras esse conjunctum, ubi paratus esset causam suam dicere, si adversarii ejus ab eo illas Ecclesias alienare conarentur. Quia ergo venire noluit ad hospitium collegarum, quos a suis inimicis contra veritatem suae causae perversos esse sentiebat vel suspicabatur, vel, ut ipsi asserunt, simulabat, tanto magis Secundus, si verae pacis custos esse voluisset, cavere debuit ne damnarentur absentes, qui judicio eorum omnino interesse noluerunt. Neque enim de presbyteris aut diaconis aut inferioris ordinis clericis, sed de collegis agebatur, qui possent aliorum collegarum judicio, praesertim apostolicarum Ecclesiarum,