comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo mortem paruuli mei: & sedit contra eum: & statim
uingit᷑ ex clamauit puer & fleuit. &audiuit d̃s uocem
pueri de loco ubi erat: & dixit angłs dĩ ad agar de cęlo. &
rełqͣ: nullum moueat. In hebreo enim post hoc qđ scriptũ :
non uidebo mortẽ pariuili inei. ita legit᷑ quod ipsa agar sede-¬
rit contra puerũ & leuauerit uocem suam & fleuerit: & erau¬
dierit deus uocem paruuli. Flente eium matre:⁊ & mortem filii
lacrunabiliter prestolante: ds̃ exaudiuit puerum de quo pol¬
licitus fuerat abrahȩ dicens: sed & filiũ ancillȩ tuȩ ingentẽ
magnam faciam. Alioquin. & ipsa mater uonsuã mortem.
sed filii deplorabat. Pepercit gͥ ei deus ꝓ quo fuerat & fletus.
Deniq in consequentib dr. Surge & tolle puerum: & teue ma¬
nus eiꝰ. Ex quo mainfestũ est: eum qui tenetur ñ oneri matri
uisse: sed comitem. Qd̾ autem in anu parentis tenetur. solli¬

Expanded text:
videbo mortem parvuli mei, et sedit contra eum; et statim videbo mortem parvuli mei, et sedit contra eum; et statim jungitur: Et clamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem pueri de loco ubi erat, et dixit angelus Dei Agar de coelo; et reliqua: nullum moveat; in Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli: flente enim matre et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam. Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuderat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge, et tolle puerum, et tene manum ejus; ex quo manifestum est, eum qui tenetur non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, solli
Abbreviated transcription (Latin):
sermone dicentis. Eice ancillam cuͣm filio suo. Non erit heres
filius ancillȩ: cum filio meo ysaac. Et sũpsit paues. & utrem
quȩ: & dedit agar pouent iuper humerum eiꝰ & parmilun
& post ab lactationem eiꝰ iste cum matre domo pellitur. In ter
hebreos autem uaria opinio:: asserentib aliis quinto anno
ablactationis tempus statutũ: & aliis xuͦ auno uendicantib.
nos ismahel supputauimꝰ eiectum esse cum matre: & non
ouenire ad olescenti matris sedisse ceruicib. Uerum : gͥ illu
hebreoꝵ linguȩ idiouia quod omnis filius ad comparationẽ paren¬
liuguam ꝓprietates suas: cum hodieq rome omnes filii pariui¬
li uocentur. Posint gͦ abraham panes & utrem aquȩ: super
humerum agar. Et hoc facto⁊ dedit matri puerum. Noc est
in manu eiꝰ tradidit eũ: cõmendauit. & ita emisit e domo.
Qđ̃ autem sequit᷑. & proiecit puerũ subter abietem: & abi¬
ens sedit decontra longe quasi iactu sagitȩ: dixit enim. non

Expanded text:
sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationinos Ismael supputabimus ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescentem matris sedisse cervicibus. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parenlinguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes, et utrem super humerum Agar, et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manus ejus tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit contra longe quasi jactu sagittae, dixit enim: Non
Abbreviated transcription (Latin):
enim interp̃tes qui hic lexu animas per tiioattal Uͣm cum ioseph
posteris suis egẏptum ingressas esse dixerunt: indeuterononi
lxx tantum introisse memorarunt. Qd̾ si econtrario nobis illud op¬
ponitur. quomͦ in actib apostoloꝵ in contione stephani dicat᷑ ad
Non enim debuit sc̃s lucas qui ipsuis scriptor hẏstorie est in geu¬
tes actuuin apłoꝵ uolumen enuitens. contrariũ aliquid scribe¬
& ad uersus eam scripturam. quȩ iam fuerat gentilib diuuls¬
ta: & utiq maioris opinionis illo dum taxat tempore lxx in
terp̾tum habebatur auctoritas: quam lucas qui ignotus & uilis
quntur ad popłos. his plerũq testimoniis abutuntur quȩ iam
fuerant ingentib diuulgata: licet pleriq lucam tradunt euan-
głistam ut ꝓselitum hebreas litteras ignorasse. Nudam uͦ n
sit ante se ad ioseph ut occurreret ei ad urbem herõum u terra

Expanded text:
enim LXX Interpretes, quia hic LXXV animas, per πρόληψιν, cum Joseph enim LXX Interpretes, quia hic LXXV animas, per πρόληψιν, cum Joseph et posteris ejus Aegyptum ingressas esse dixerunt: in Deuteronomio LXX tantum introisse memorantur. Quod si e contra illud nobis opponitur; quomodo in Actis apostolorum in contentione Stephani dicatur adNon enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius scriptor historiae, in gentes Actuum Apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversus eam Scripturam, quae jam fuerat gentibus divulgata. Et utique majoris opinionis illo dumtaxat tempore Septuaginta Interpretum habebatur auctoritas, quam Lucae, qui ignotus, et vilis, ici viri loquuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur, quae jam fuerant in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse. Judam vero misit ante se ad Joseph, ut occurreret ei ad urbem Heroum in terram
Abbreviated transcription (Latin):
morib iacob introierunt egyptum: nulla dubitatio:. Ita enun
esse duas. Ephraim quippe & mauasse antequã iacob intraret
egyptuui & fams tempus in grueret: uati sunt de asenec phu¬
ipharis filia in egẏpto. Sed & illud quod supleginꝰ. facti sui
autem filii manasse quos genuit ei concubina syra. machir: &
machir genuit galaad: filii autem ephraun frĩs manasse sub.¬
thalaam. & thaam: filii autẽ subthalaam eden: additum est
siquidem id quod postea legunꝰ. quasi per auticipationem fãc¬
tum esse describatur. Neq illo tempore quo ingressus ẽ. iacob
rare potuerint. Ex quo manifestũ est. om̃s animas quȩ ingres¬
sȩ sunt egyptum de femorib iacob fuissẽ septuagunta: dun
animas. ioseph scilicet cum duob filiis eiꝰ. Septu agesimꝰ autem
ipse fuerit iacob. Hanc rem ne uideam᷑ ad uersum scripture auc¬
toritatem loqui: etiam lxx interp̃tes in deuterononno traustu¬
sententiȩ refragat᷑: scripturam in ter se contrariã fãciet. Ipsi

Expanded text:
moribus Jacob, introierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enesse duas. Ephraim quippe et Manasse, antequam Jacob intraret Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth Putipharis filia in Aegypto. Sed et illud, quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse, quos Al. quem genuit ei concubina Syra, Machir, et Machir genuit Galaad; filii autem Ephraim fratris Manasse, Suthalaam, et Thaam: filii vero Suthalaam Edem, additum est: si quidem id quod postea legimus, quasi per anticipationem facterare potuerunt; ex quo manifestum est, omnes animas quae ingressae sunt Aegyptum, de femoribus Jaanimas, Joseph scilicet, cum duobus filiis ejus, septuagesimus autem ipse fuerit Jacob. Hanc rem, ne cui videamur adversum Scripturae auctoritatem loqui, etiam Septuaginta Interpretes in Deuteronomio sententiae suffragatur, Scripturam intra se contrariam faciet. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ror in crebuit: quod terra gesen in arabia sit. Porro si ut inuris
codicib est ꝑ extremum.m. scribitur gesem quod michi neqͣꝙͣ. pla¬
cet: terram significat complutã. Gesem enim in imbrem uertit᷑.
Dixit autem pharao ad ioseph. Dic fr̃ib tuis. Hoc facite. Oue¬
rate uehicula ur̃a. & ite interram chanaan. Pro uehiculis que
transtuleruut. Et dedit illis cibaria inuia. Uerbum seda qd̾
hic omues ore consono emciticmon. id est cibaria. uł sĩstarcia
in terp̃tati sunt: in psalterio quoq habetur. Ubi enim nr̃i
legunt uiduam eiꝰ benediceus benedicam: licet in plerisq̃ co
habet sela: id ÷ ciluria eiꝰ beuedicens benedicam. Porro ors. uatiouẽ
inagis potest souare quam fruges: tam & si moris sit egyptioꝵ e
pan etiam faruocare: quod nunc corrupte. athertin. nuncupant.¬
I Om̃s gͦ amine que iugressȩ sunt cum iacob in egyptum: & quȩ

Expanded text:
ror increbuit, quod terra Gesen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris ror increbuit, quod terra Gesen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur GESEM  , quod mihi nequaquam placet, terram signat complutam; GESEM enim in imbrem vertitur. Dixit autem Pharao ad Joseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehiculis, quatranstulerunt. Et dedit illis cibaria in via. Verbum SEDA  , quod hic omnes ore consono, ἐπισιτισμὸν, id est, cibaria, vel sitarcia interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur. Ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam , licet in plerisque codhabet SEDA  , id est, Cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare, quam fruges; tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheran Omnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob Aegyptum, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
& mellis. thimiama. & stacteu. & therebintũ. & nuces. siue ut aquila
& syininacꝰ transtulerunt amigd ala. Iociroo hoc capitulũ posumꝰ⁊
ut sciamus ubi in ur̃is codicib habetur thimiama. in hebreo esse
Nechota: quod aquila storacen traustulit. Ex quo domꝰ Nechota quȩ
ligitur: quod in illa aroinata diuersa sunt condita. IEt bibert᷑.
& in ebriatisunt cum eo. Idioma ÷ liuguȩ hebree. ut ebrietatẽ
pro satietate ponat: sicut ibi. instillicidiis suis in ebriabitur
germinans. hauth dubium quin terra pluuiis irrigata. ¶Et
pone argentum uniuscuiꝰq in ore sacculi & condi meum argeu¬
tum mitte in sacculum iunioris. Pro sacculo peronem ut fõllem
hebreo habet. Pro condi idest poculo. quod etiam in ysaia leg
de gͦ ad me ne steteris. & habitabis in terra gesen arabiȩ. hic
arabie additum ÷. In hebreis uoliuinib non habetur. Uude & er¬

Expanded text:
et mellis, thymiama et stacten, et terebinthum, et nuces. Sive, ut Aquila et mellis, thymiama et stacten, et terebinthum, et nuces. Sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse NECOTHA  , quod Aquila storacem transtulit. Ex quo domus nechota, qualigitur, quod in illa aromata diversa sint condita. Et biberunt, et inebriati sunt cum eo. Idioma linguae Hebraeae est, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut ibi: In stillicidiis ejus inebriabitur germinans , haud dubium, quin terra pluviis irrigata. Et pone argentum uniuscujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo, peronem, vel follem, in Hebraeo habet. Pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legide ergo ad me, ne steteris, et habitabis in terra Gesen Arabiae. Hic Arabiae additum est: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et er
Abbreviated transcription (Latin):
es. ut uera illa hebreoꝵ super eo quod aute diximꝰ suspicio con¬
probetur. Et ioseph nati sunt duo filii auteꝗͣ. uenirent amu
famis. quos peperit ei asenec filia phutipharis sacerdotis eliopo¬
leos. uocauit autem ioseph primo geuiti manasse: quia obliuis¬
ci me fecit deus omiumi laboꝵ meoꝵ: & omnis domꝰ patris
mei. Nomen autem scdi uocauit ephraun. quia crescere me
fecit ds̃ in terra humilitatis meȩ. Obserua propt̾ quęstionẽ
quȩ post paululum de ioseph filiis proponenda :: quod aute
famis tempꝰ quo iacob intrauit megyptũ duos tantum poseph
filios habuit. manasse & ephraun: inanasse uocans ab eo qd̾ sit
oblitus laboꝵ suoꝵ. ita enim hebraicȩ uocatur obliuo: epbrami uͦ
quod auxerit eum deus. & ex hoc enim uocabulo in linguam nrãn
trausfertur auginentum.Et deferte uiro iunera. aliquid resinȩ

Expanded text:
tes, ut vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus, suspicio comtes, ut vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus, suspicio comprobetur. Et Joseph nati sunt duo filii antequam venirent anni famis, quos peperit ei Aseneth filia Phutipharis sacerdotis Heliopoleos. 368 Vocavit autem Joseph nomen primogeniti Manasse: quia oblivisci me fecit Deus omnium laborum meorum, et omnis domus patris mei. Nomen autem secundi vocavit Ephraim, quia crescere me fecit Deus in terra humilitatis meae. Observa propter quaestionem, quae post paululum de Joseph filiis proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manasse et Ephraim. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum: ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus. Et ex hoc enim vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. Et deferte viro munera, aliquid resinae,
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmmacꝰ ipsum hebraicum sermouem in terp̃tans ait. Et cla¬
mauit ante eum abrac. Uude michi uidetur ñ tam preco
siue aggeni culatio quȩ in salutando uł ad orando ioseph acci¬
pi potest in telligenda: quã illud qđ hebrei tradunt dicen
tes. patrem tenerũ ex hoc sermone transferri. Ab. quippe
dr̃ pater. rechi delicatus. siue renerrimus. significante scriptura
quod iuxta prudentiam quidem pater om̃ium fuit. sed uixta¬
meu ioseph. taphanethphane: & dedit ei asenec filiam putipharis
sacerdotis eliopoleos in uxorem. Licet hebraice hoc nomen abscon¬
litoꝵ repertorem sonet: tamen quia ab egẏpto ponitur. ipsu
phane saluator mundi. eo quod orbem terrȩ ab imminente famis
excidio liberarit. Notandum autem quod dñi quondam & emp¬
toris sui filiani ipxorem acceperit: quia id locoꝵ pontifex elio¬
poleos erat. Neq enim fas absq eunuchis idoli illius esse antisti¬

Expanded text:
Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et claSymmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit ante eum ABRECH  . Unde mihi videtur non tam praeco, sive adgeniculatio, quae in salutando vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda: quam illud quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum ex hoc sermone transferri. Ab quippe dicitur pater, Rech, delicatus sive tenerrimus, significante Scriptura quod juxta prudentiam quidem pater omnium fuerit; sed juxta amen Joseph Zaphanath Phaanecha, et dedit ei Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen absconditorum repertorem sonet, tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius Phanech, Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberavit. Notandum autem, quod Domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, qui ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antisti
Abbreviated transcription (Latin):
dendum. & electȩ caruib. & pascebantur in achuriis. In gene
& ipse corruptus est. Dicitur enim in ua. hoc est in palude.
Sed quia uaulitera apud hebreos & hẽ. simules sunt. & tan¬
& scdñi suam consuetudinem ad exprimendam duplicem
debitur salutare pharaͦnis. In hebreo habet aliter. sine me
aꝑtius traustulit: uou ego sed deus respondebit pacẽ pha
terra egypti. Miror. quomͦ uerbum hebraicun sabee. q̾
uos supra habundantiam siue satietatem inputeo quem fode¬
tissime transferentes. ibi uiramentũ in terp̾tatisunt: cum
& iiram̃tum. & septeni. & satietas. & habundantia. ꝓ ut locus
e ordo flagitauerit possit intelligi. Sed & in consequen¬
tib ubicunq habundantia legitur: in hebreo idem uer¬
bum scriptũ habet.¶ Et clamauit ante eũ preco: &
constituit eum super omuem terram egrpti. Pro quo aquila
traustulit. & clainauit in conspectu eiꝰ aggen culationem:

Expanded text:
dendum, electae carnibus, et pascebantur in achi. Bis in Genesdendum, electae carnibus, et pascebantur in achi. Bis in Genes ipse corruptus est: dicitur enim in AHU  , hoc est, in palude. Sed quia VAU littera apud Hebraeos, et IOD similes sunt, et tanet secundum consuetudinem suam ad exprimendam duplicem debitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharterra Aegypti. Miror quomodo verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem fodeginta rectissime transferentes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locus et ordo flagitaverint, possit intelligi. Sed et in consequentibus 367 ubicumque abundantia legitur, in Hebraeo idem verbum scriptum est. Et clamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus adgeniculationem.
Abbreviated transcription (Latin):
eum uascendo sequit᷑. Nost hec exiit fr̃ eiꝰ in cuns ianu
erat coccinum: & uocauit uom̃ eiꝰ tara. Hoc nom̃ iun terp̃ta¬
tur oriens. Siue gͥ qr primus apparuit: siue qd̾ plurinu
ex eo iusti nati sunt: ut in libro parah menon continetur.
zara id÷ orieus appellatus est. Nost hȩc uerba peccauit
narioꝵ: in hebreo scriptum ÷ Masec: illud uerbum qd̾
in nomnine serui abraham dudũ legimꝰ: quẽ nos possumꝰ
more uulgi uocare piucernã. Hec ule putetur officium:¬
cum apud reges barbaros usq hodie maximȩ dignitatis sit regi
poculum porrexisse. Poetȩ quoq de catamito & ioue scriptitent:
quod amasium suum huic officio manciparit.Et ecce uitis
in conspectu meo: & inuite tres fundi: & ipse germinaus. Tres
undos tria flagella. & tres ramos uel ꝓpagines hebreo ser¬
mone significat. quȩ ab illis uocantur sariasim. Et
uidebar michi tria canistra conditoꝵ portare in capite
meo. Pro trib canistris conditoꝵ: tres cõphinos farine ube¬

Expanded text:
ellantur. Post hoc exiit frater ejus, in cujus manu erat coccinum, et vocavit nomen ejus Zara. Hoc nomen interpretatur oriens, sive igitur quia primus apparuit, sive quia plurimi justi ex eo nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur. Zara, id est oriens, appellatus est. Recapitnariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium,cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in He
Abbreviated transcription (Latin):
trumq nomem sc̃ribitur. uerum amicus Re. pastor .Ro. legi
Et sedit ad portam enan: que ẽ. intransitu tamna. Serino
hebraicus enan: transfertur in occłos. Hon:÷ gͥ nomen loci:
sed . ẽ. sensus. Sedit inbiuio. id÷ in compito: ubi diligentiu
debet uiator inspicere quod iter gradiendi capiat.  Cognouit
autem iudas. & dixit. Iustior ⁊ thamiar quã ego: eoqd̾ non
dedi eam selon filio meo. Inhebreo habet. iustificata: ex me¬
thamar. Non quod iusta fuerit: sed qđ comparatione illius
iminus mali fecerit: nequaquã uagam turpitudinẽ. sed
maceria diuisionem aquila & syminacꝰ traustulerunt: qu&e
quasi uistos a popło separauerunt: diuisi appellant᷑. Scdȩ¬

Expanded text:
trumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. trumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. Et sedit ad portam Enam, quae est in transitu Thamna. Sermo Hebraicus ENAIM  , transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sensus: Sedit in bivio, sive in compito, ubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illa, quam ego, eo quod non dedi eam Selom filio meo. In Hebraeo habet, justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit, nequaquam vagam turpitudinem, sed maceria, divisionem Aquila et Symmachus transtulerunt, quod quasi justos a populo separaverant, divisi appellabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
non petefre ut iulatino scriptum :: sed phutiphar eunucho.
Ubi queritur quomͦ postea uxorem habere dicat᷑. Tradunt
hebrei emptum ab hoc ioseph ob iiniam pulchritudinem
in turpe ministerium. & adño uirilib arefactis eiꝰ. postea elec-¬
tum esse iuxta morem ierofantarum inpontificatum eliopoleos
& huius filiam fuisse asenẽc. quam postea ioseph accepit urd̃
rem. Et ad iecit & peperit filiũ: & uocauit nom̃ eiꝰ selom.
hȩc autem erat in charbi quando peperit. Herbum hebraicũ
hic ꝓ loci uocabulo positũ.ẽ. Qd̃ aquila propriȩ traustulit
dicens. Et uocauit nom̃ eiꝰ selom.Et factum est ut m̾tire¬
criptum est. Mentietur opus oliuȩ. id est fructum non faci¬
oliua. Et consolatus iudas ascendit adeos qui tondebant
oues eiꝰ: ipse & thiras pastor eiꝰ odollamitis. Pro pastore amicꝰ
legitur: sed uerbum ambiguum est: quia isdem litteris u¬

Expanded text:
non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Putiphar eunucho. non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Putiphar eunucho. Ubi quaeritur quomodo postea uxorem habere dicatur, si eunuchus erat? Tradunt Hebraei emptum ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a domino virilibus ejus arefactis, postea electum esse juxta morem ἱεροφαντεῖν in pontificatum Heliopoleos; et hujus filiam esse Aseneth, quam posterit. Et adjecit, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Selom; haec autem erat in Chazbi, quando peperit eum. Verbum Hebraeum hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit, dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentirescriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet . Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris u
Abbreviated transcription (Latin):
rem.Et regnauit ꝓ eo iobab filius zare de bosra. Hunc suspi-¬
cant᷑ esse iob ut infiue huius uolumiuis additũ ÷. Sontra he¬
brei asserunt de nachor eum strype natum: ut iamsupra
dictun:. Et israel dilerit ioseph super om̃s filios suos: quia
erat filius senectutis. & fẽcit ei tuieã uariam. Pro tunica uaria
us tunicam manicatã:ꝰ sine quod ad talos usq descenderit.
manib artificis mira esset uarietate distincta: siue qd̾ habere.
manicas. Antiqui enim colobiis utebantur. Et uendiderunt
ioseph ismahelitis. uiguiti aureis. Ero aureis in hebreo argenteos
habet. Heq enum uiliore metallo dñs uenundari quã ioseph
debuit. Madianei autem uendiderunt ioseph in egypto pu¬
tiphar eunucho: pharaonis archimagistro. Inplerisq locis ar
chimagistros id÷ coquoꝵ prin cipes ꝓ magistris exercitus
semptura cõmemorat: Mat ipeycin quippe grece int̾preta¬
tur occidere. Uenditus gͥ ioseph principi exercitus &. bellatoꝵ

Expanded text:
us Zarae, de Bozra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est. Contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius senectutis: et fecit ei tunicam varius, tunicam manicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitis viginti 364 aureis. Pro aureis, in Hebraeo, argenteis habet. Neque enim viliore metallo Dominus venundari debuit, quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Egypto Phutiphar eunucho, Pchimagiros, id est cocorum principes, pro magistris exercitus, Scriptura commemorat: μαγειρεύειν quippe Graece interpretatur occidere. Venditus igitur Joseph principi exercitus et bellatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
on patris sur. Multa & uaria apud hebreos de hoc capło
disputaut᷑. Apud grecos quippe & nr̃os: suꝑ hoc silentiun
Alii putant iamim maria appellata. Isdem enĩ litteris scribun-
tur mãria: quib & nunc hic sermo descriptꝰ est: & uolunt
illum dũ pascit asinos indeserto patris sui aquarũ congre¬
gationes repperisse: quȩ uixta idioma liugue hebraicȩ nã¬
ria nuncupant᷑. Qđ scilicet staguum reppererit: cuius rei
inuentio inheremo difficilis :. Non nulli putant aquas
calidas uixta punice linguȩ uicimã quȩ hebraice conterm¬
na.ẽ: hoc uocabulo significari. Sunt qui arbitrent᷑ õna¬
gros ab hoc ad missos esse ad asinas: & per ipsum istius modi
repperisse concubitum: ut uelocissimi ex his asini uascerent᷑
qui uocautur iemnim. Pleriq putant qđ equarũ greges
ab asinis in deserto ipse fecerit primꝰ ascendi: ut muloꝵ ui

Expanded text:
on patris sui. Multa et varia apud Hebron patris sui. Multa et varia apud Hebrdisputantur. Apud Graecos quippe et nostros super hoc silentium est. Alii putant iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pasceret asinos in deserto patris sui, aquarum congregationes reperisse, quae, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupantur; quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas, juxta Punicae linguae viciniam, quae Hebraicae conterminata est hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissime ex his asinae nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum
Abbreviated transcription (Latin):
rum iam mysteriũ moustrabat᷑. Et uenit ia cob adysaac pa-¬
trem suũ in iaure ciuitatẽ arbee. hec. ẽ. chebron. Ro arbee.
iu her campũ habet: cum chebrou ui moute sita sit. E adem
Et peperit ades esau elifar. Iste est elifar: cuius scriptura in
iob uolumine recordatur. Isti filii esau: & isti principes eoꝵ. Iste:¬
nis: & quare uariȩ nincupet᷑ supͣdictum est. Qd̃ autem seqr.
& corrẽi habitantes terrã. & reliq̃. Postꝙͣ. euumerauit filios es au:
altius repent. & exponit qui ante esau in edom terra pͥncipes
uenerunt filii esau & in terfecerunt correos: & terram eoꝵ
hereditate possederunt.Et fuerunt filii lothan horiii& em
mon. & soror lothau themnã. Hȩc thẽna dequa supradictũ ::
e theinna erat concubina elifãe filii primogeniti esau:
Qd̾ autem dr̃ thenan. & cener. & amalech & rełqͣ: scianuis
postea regionib idumeoꝵ ex his uocabula imposita. Ipse:

Expanded text:
urum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac paurum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, haec est Chebron. PRO ARBEE in Septuaginta campum habet: cum Chebron in monte sita sit. Eadem aEt peperit Ada Esau Eliphaz. Iste est Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eoncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principesvenerint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii Lotham Chorri et Aeman et soror Lotan Tamna. Haec est Tamna de qua supra dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, Quod autem dicitur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
beuiauim. In hebrẽo similitudo resonat. Filius enim doloris in
quod nomen moriens mater imposuit. dr̃ benoui: filius uͦ dext̾e
errant. qui putant benianim filium dierũ int̾pretari. Cũ enun
dextera appellat᷑ ianun. & fuuatur in .N. utteram: dies quidem¬
appellautur & ipsi iamim: sed in.m. hitera ternunant᷑ ¶ Et pro¬
fectus : urael. & extendit tabernaculũ suum traus turrim ader.
unc esse locum hebrei uolunt ubi postea templũ ȩdificati
& turrim ader turrim gregis significari hoc. ẽ. congregatio¬
nis &e cȩtus: qd̾ & iichas ꝓpħa testatur dicens. Et tu turris
gregis nebulosa filia syon: & cȩtera: illoq tempore iacob trans
locum ubi postea templũ ȩdifĩcatũ est. habuisse tentoria. Sed
si sequam᷑ ordiuem uiȩ pastoꝵ: uixta letleem locus : ubi uel
angłoꝵ grex in ortu dni cecinit. uł iacob pecora sua pauit:
co nomen imponens. uł qd̾ uerius : quodam uaticituo fui¬

Expanded text:
Benjamin. In Hebraeo similitudo omnis resonat. Filius doloris mei, Benjamin. In Hebraeo similitudo omnis resonat. Filius doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur Ben oni: filius vero dexterae, errant qui putant Benjamin filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur iamin, et finiatur in n appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum Hebraei esse volunt, ubi postea templum aedificatum est: et turrim Ader, turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Michaeas Propheta testatur, dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion , et caetera: illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quodam vaticinio fut
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iacob loquitur ad ioseph. ego autem cum uenirẽ de meso¬
potainia syriȩ. mortua ÷ mater tua rachel iu terra chanaau. in
uia hippodromi. ut uenirem efratan. nescio quid uoleutes
efrata posuerunt hippodromũ: cum utiq si chabnatha
hupo droiꝰ est: efrata hippodromus esse ñ possit. Aquila aũ
tinere terrȩ introieus iu efratan. Sed melus : si trausferatur
in electo terrȩ tempore: cum introiret efrata. Porro uernũ
tempus significat. cũ infloxem cuncta rumpunt᷑: & anni
tempus electũ est: uel cũ transeuntes per uiam carpunt &
eligunt euicinis agris qđ cũq ad manũ uenerit: diuersis
sub in terp̾tatioue consimili. Siquidem infrugiferam. & indomũ
panis uertitur: ꝓpt eum pauem qui de cȩlo desceudisse dicitur.
Et factũ est cum dimitteret eam anima. siquidẽ moriebat᷑: uoca.¬
uit nomen eiꝰ filius doloris mei: pater uͦ eiꝰ uocauit nomen eius

Expanded text:
ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesoubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia Syriae, mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata : nescio quid volentes,nta pro Ephrata posuerunt Hippodromum: cum utique si CHABRATHA Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse itinere terrae introiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore, cum introierit Ephrata. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt et eligunt e vicinis agris, quodcunque ad manum venerit, diversis sub interpretatione consimili, siquidem in frugiferam et domum panis vertitur, propter eum panem qui de coelo descendisse se dicit. Et factum est cum dimitteret eam anima, siquidem moriebatur, vocavit nomen ejus filius doloris mei. Pater vero vocavit nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Pro eo quod in grecis legitur acꝓcracoc id ẽ. diligent̃: in hebreo
scriptũ: Sere: id est audacter & confident᷑.¶ Et uenit ia cob
in luram in terra chauaan. quȩ est bethel. Fcce manifeste com¬
probat᷑ bethel non ulamorars ut supͣdictũ ÷: sed lutam id:
amigdalum aute uocitatami.  Et mortua.ẽ. debbora nutrix
ebeccȩ ÷ & sepulta ÷ uirtabethel. Si inortua ÷ nutrix rebes
nomine debbora. ut lix quoq hic in t̾pretes transtulerunt:
& ipsum uerbũ est hebraicum. menecha: scire non possumꝰ
quare ibi substantiam posuerunt. hic nutricem. Et dir̃ ei ds̃.
Iam ñ uocabit᷑ nomen tuum iacob sed isrł erit nom̃ tuũ. Et uo¬
cauit nom̃ eiꝰ isrł. Dudum nequaꝗͣ ei ab angło nomen imponit᷑⁊
sed qd̾ imponendũ a deo sit predicit᷑. Quod gͥ ibi futurum
promittitur: hic docetur expletum. Et factum : dum appro
pinquaret chabrat ha. in terra chanaan. ut ueniret ephrata:
peperit rachel. Uerbuin hebraicum chabratha. in consequentib

Expanded text:
Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum est, BETE  , id est, audacter et confidenter. Et venit Jacob in Luzam in terram Chanaan, quae est Bethel. Ecce manifestissime comprobatur, Bethel non Ulammaus, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vocitatam. Et mortua est Debbora nutrix Rebeccae, et sepulta est juxta Bethel. Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut Septuaginta quoque hic Interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum   MENECETH: scire non possumus, quare ibi substantiam posuerunt, hic nutricem. Et dixit ei Deus, jam non vocabitur 360 nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum: et vocavit nomesed quod imponendum a Deo sit, praedicatur. Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Sequitur: Et factum est cum appropinquarent Cabratha in terra Chanaan, ut venirent Ephrata, peperit Rachel . Verbum H
Abbreviated transcription (Latin):
interp̾tat᷑ de electis: agarai aduena m̃s. banni filiꝰ nĩs. de gad¬
di. hoc: de tribu gad. Hira gethreus. filiꝰ gether. pater amasa.
Hurias hetheus. uir betsabee. a loco qui uocatur het: hetheus¬
dictus :. hi xxx fuerunt & uii. cum dd fugeret aute saul. Ma¬
cha nom̃: officii feminarum: de causis muliebribus. Macha
ingemosa. Selles ammonites. eoqd̾ in ammon misterio fun¬
geretur. Gidina moabites: eo qđ in moab ininsterio fungeret᷑.
Hactenus beniamite ab elchana & iesia ⁊ aterel. incipiunt. Sed
&e de gaddi trausfugerunt ad dd. De gaddi. id ÷ de tribu gad. ħsi
prebuerunt auxilium dd̃ ad uersum latrunculos id.ẽ. ama¬
lechitas: qui predati sunt uxores eoꝵ. & eoꝵ qui cũ ipsis
eraut: usq dum fieret exercitꝰ numerꝰ quasi exercitus dĩ.¬

Expanded text:
interpretatur, de electis: Agari, advena meus. Bani, filius meus: de Gaddi, hoc est, de tribu Gad. Hira Jethraeus, filius Jether patris Amasae. Uria Ethaeus vir Bethsabee, a loco qui vocatur Eth, Ethfuerunt  Al. fugerunt cum David cum fugeret ante Saul. Maacha nomen est officii feminarum de causis muliebribus. Maacha, ingeniosa. Selech Ammonites, eo quod in Ammon ministerio fungeretur. Githma Moabites, eo quod in Moab ministerio fungeretur. Hactenus Benjamitae, Elcana, et Jesia, et Azrael. Incipiunt Levitae. Sed et de Gaddi transfugerunt ad David: de Gaddi, id est, de tribu Gad. Hi praebuerunt auxilium David adversum latrunculos: id est, Amalecitas, qui praedati sunt uxores ejus, et eorum qui cum eo erant. Usque dum fieret grandis numerus quasi exercitus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
oriẽ. Ut sicut illo in trante cũ turibulo: ita etiam athalia
idola in domo dm̃i mittere enitente terrȩ motꝰ factus sit. Coqd̃
fecisset bonum in isrł. & cum dõ: & cum domo eiꝰ. Cum dõ.
quia idola quȩ ad asꝑuationem eiꝰ facta erant subuertit. Cum
domo eiꝰ: quia ruinas & scissuras misrł restaurauit. Et quia
reguũ domus dauit restaurauit: amouens inde idolatriam¬
illam quȩ peccatis illoꝵ dñata fuerat. Postꝙͣ obiit ioiada. in¬
gressi sunt principes iuda. & ad orauerunt regẽ. Ad orauert̃

Expanded text:
Oziae: ut sicut illo intrante cum thuribulo, ita etiam Athalia Oziae: ut sicut illo intrante cum thuribulo, ita etiam Athalia idola in domum Domini mittere nitente, terraemotus factus sit. Eo quod fecisset bonum in Israel, et cum Deo et cum domo ejus. Cum Deo, quia idola, quae ad aspernationem Dei facta erant, subvertit. Cum domo ejus, quia ruinas et scissuras instauravit in Israel, quia regnum domus David instauravit, amovens inde idololatriam, quae peccatis illorum dominata fuerat. Postquam obiit Joiada, ingressi sunt principes Juda
Abbreviated transcription (Latin):
doloꝵ cultib tempore athaliȩ inquinata erat. siue qr p̾¬
multum tempꝰ quo rex unctus ÷ athalia interfecta. singulis
ad domos suas ꝑgentib omĩs tumultuatio conquieuit. Et
nomen matris eiꝰ sehia de bersabee. Iccirco uomen patris ñ¬
scribitur sed matris: quia non fuit tam cȩlebre ut scribi
potuisset. Quoꝵ enim nomina scribunt᷑. celebritate ⁊ poten¬
tia aut generositate eoꝵs fit. Egredimini ad ciuitates iuda.
& colligite de uniuerso isrł pecuniã ad sartatecta templi cͥ
nr̃i ꝑ singulos annos. Hec ÷ peccunia quȩ inlege dari pre-¬
cepta est. quamq indinumeratione ipsuis ꝑ singulos annos
dare consueuerant: id: siunguli dunidios siclos: quod a dieb
ex quo athalia regnare cȩpit non dederant. Athalia enini
impiissima & filii eiꝰ destruxerunt domum dĩ. Filios eiꝰ sacer¬
dotes idoloꝵs dicit. Plerunq enim in sacro eloquio filii

Expanded text:
idolorum cultibus tempore Athaliae inquieta erat, sive quia poidolorum cultibus tempore Athaliae inquieta erat, sive quia post tumultum quo rex unctus est, Athalia interfecta, singulis ad domos suas pergentibus, omnis tumultuatio conquievit. Et nomen matris ejus Sebia, de Bersabee. Idcirco nomen patris illius non scribitur, quia non fuit tam celebre, ut scribi potuisset. Quorum enim nomina scribuntur, aut celebritate, aut potentia, aut generositate illorum fit. Egredimini ad civitates Juda, et colligite de universo Israel pecuniam ad sartatecta templi Dei vestri per singulos annos. Haec est pecunia, quam in lege dari praeceptum est, quam in dinumeratione ipsius per singulos annos dare consueverant, id est, singuli dimidios siclos, quod a diebus, ex quo Athalia regnare coepisset, non dederant. Athalia enim impiissima et filii ejus destruxerunt domum Domini. Filios ejus, sacerdotes idolorum dicit, plerumque enim in sacro eloquio filii
Abbreviated transcription (Latin):
idem ioas int̾fecit. ut ad magnum dãptiationis eiꝰ ꝑtine¬
ret detruũtum. qui ausus: eũ int̾ficere qui se in regẽ
mixerat. Uidit regem stantẽ suꝑ gradum suũ. suꝑ colũuã
uidelicet quam salomon p̃parauerat regib iubasilica.
Pepigit ioiada fedus. int̾se uinuersumq popłm ⁊ regem: se
a loco legis. & dĩ: quippe qui inister dĩ erat collo caus. &
cirius nom̃ int̾pretatur dum̃ cognoscens.⁊ popłm & regem.
ut &e popłs ⁊ rex obȩdirent dõ & legi eiꝰ. & popłs erga regẽ
fideliter ageret. & rex popłm cum iusticia regeret. Sub
manib sacerdotũ atq leuitarũ. ne de alia tribu facer¬
dotes fierent nisi de leui. Constituit qͦ iauitores inportis
domꝰ dñi: ut non ingrederetur uminundꝰ in om̃i re. id:
ut nullatenus nulla occasione ingrederet᷑ domũ dñ aliqͥs
de sacerdotib baal. Et urbs quieuit. siue quȩ eatenus

Expanded text:
idem Joas interfecit, ut ad magnum damnationis ejus pertineidem Joas interfecit, ut ad magnum damnationis ejus pertineret augmentum, eum interficere, qui se in regem unxerat. Vidit regem stantem super gradum suum: super columnam videlicet, quam Salomon praeparaverat regibus in Basilica. Pepigit Joiada foedus inter se universumque populum et regem. Se in loco legis et Dei, quippe qui minister Dei erat, collocans: et cujus nomen interpretatur, Dominum cognoscens. Et populum et regem: ut et populus et rex obedirent Deo et legi ejus, et populus erga regem fideliter ageret, et rex populum cum justitia regeret. Sub manibus sacerdotum et Levitarum. Ne de alia tribu Sacerdotes fierent nisi de Levi. Constituit quoque janitores in portis domus Domini, ut non ingrederetur immundus in omni re; id est, ut nullatenus ulla occasione ingrederetur in domum Domini aliquis de sacerdotibus Baal. Et urbs quievit; sive quia eatenus
Abbreviated transcription (Latin):
Achatias enim uixit annis uiguiti trib: uno tantum anno
regnauit. Collatio enim lectionis ex libro regnoꝵ: huic sol¬
uendȩ quȩstioni magnũ prebet auxilium. Igitur acarias
filiꝰ ioram rex uida. ħic atarias. paulo superius acharias no
Et filios frm̃ acharie. qui iminstrabant ei. fĩlios frm̃ di¬
cit consobrinos & consangiuneos. Et tertia pars in porta
quȩ appellatur. fundam̃ti. Portam fundam̃ti: portã sc̃ũarii.
Et omne reliquum uulgus obseruet custodias dĩi: id:
quanuis necessarii sint ad explendum opꝰ. id: ad confu¬
mandum regem: ob seruent tamen custodias dñi. ne quis
eoꝵ ingrediat᷑ locum quem ingredi u̾ debent. nisi sacer¬
dotes & leuitȩ. Imposuerunt suꝑ eum diadema ae testi¬
monium. Testimonium erant philacteria: eoqd̾ in alis
decẽ uerba legis essent. Nnxitq eum ioiada pontifer
& filii eiꝰ ⁊achariam dicit qui ꝓpħa erat: quẽ postea

Expanded text:
Achazias enim vixit viginti tribus annis, uno tantum anno Achazias enim vixit viginti tribus annis, uno tantum anno regnavit. Collatio enim lectionis libri Regum huic solvendae quaestioni magnum praebet auxilium. Igitur Azarias filius Joram rex Juda. Hic Azarias paulo superius Achazias nomEt filios fratrum Achaziae, qui ministrabant ei. Filios fratrum dicit consobrinos et consanguineos. Et tertia pars in porta, quae appellatur fundamenti. Porta fundamenti, porta sanctuarii. Et omne reliquum vulgus observet custodias Domini, id est, quamvis necessarii sint ad implendum opus, id est, ad confirmandum regem: observent tamen custodias Domini, ne quis exterorum ingrediatur locum, quem ingredi non debent, nisi sacerdotes et Levitae. Imposuerunt super eum diadema et testimonium. Testimonium erant Phylacteria, eo quod in illis decem verba legis essent. Unxitque eum Joiada pontifex et filii ejus. Zachariam dicit, qui propheta erat, quem postea
Abbreviated transcription (Latin):
ahab. In suꝑ excelsa fabricatꝰ ÷. Periq putant illum in domo
dĩ excelsa fabricatum fuisse. quȩ sĩta : in moute moria.
Qd̾ manifestius ingestis manasse regis ostendit᷑. Nec reman¬
sit ei filius nisi ioahar. Ioa hat ipse est aharias pater ioas.
filius ioram: cuiꝰ soror fuit iosabed. Iosabeil uͦ non fuit
filia athaliȩ. sed de alia uxore suscepit eam ioram. Quȩstio
ualde ꝑplexa oborit᷑. Dicit enĩ regnasse iorã octo anis. &¬
uixisse xl: & dicit filium eiꝰ achariam cum reguare cepis¬
quam sit ridiculum. simplex etiam lector aduertit. Ipse enĩ
ioram qui hic quadraginta annis uixisse dr̃ & octo regnas
& enim aum. qui ei in regno tribuunt᷑: ipsi sunt anteꝙͣ. fr̃s ocei¬
deret. cum adhuc innocent̃ iuueret. Nigniti uͦ anni quib reg.¬
nauit ideo a numero eiꝰ auferunt᷑: quia in languore & tribu¬
sumina decidentes errorem indagatione temporũ facerent.

Expanded text:
Ahab. Insuper excelsa fabricatus est. Plerique putant in domo Domini Ahab. Insuper excelsa fabricatus est. Plerique putant in domo Domini illum excelsa fabricatum fuisse, quae sita est in monte Moria, quod manifestius in gestis Manasse regis ostenditur. Nec remansit eis filius nisi Joachaz. Joachaz, ipse est Achazias, pater Joas, filius Joram, cujus soror fuit Josabeth. Josabeth vero non fuit filia Athaliae, sed de alia uxore suscepit eam Joram. Quaestio valde perplexa oboritur. Dicit enim regnasse Joram octo annis, nis: et dicit filium ejus Achaziam cum regnare coepisquam sit ridiculum, etiam simplex lector advertit. Ipse enim Joram, qui hic quadraginta annis vixisse describitur, et oc enim anni, qui ei in regno tribuuntur, ipsi sunt antequam fratres occideret, cum adhuc innocenter viveret. Viginti vero anni, quibus regnavit, ideo a numero ejus auferuntur, quia in languore et in tribusumma remanentes, errorem indagini temporum facerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sis. ieruhel uocatus: ab ea die. id: timor diũ. Egressi sunt
ꝑ desertũ techue. Inde & techuites femina. Confitemini dño
hac re non mausuetudinẽ suam qua om̃s tolerat. sed iudiciũ
exercuit. Nocauerunt locum illũ uallis benedictionis. Nallis
benedictionis. ipse ÷ ieruhel: de quo suꝑerius dictũ est. Nom̃
matris eiꝰ acuba: filia selachi. Selachi qui intp̃r missus. ip
iccirco missus uocatꝰ ÷: eoqđ ad asa patrem iosaphath gene¬
um suũ ad ꝓpħandum missus sit. Prophetauit autem elic¬
tes filiꝰ dodau. unde intelligit᷑ filius auinculi eiꝰ iosaphath
fuisse. Om̃s ii filii iosaphath regis iuda. quia imitabant᷑ ope¬
ra regis iosaphath: ideo duplicat᷑ cum dr̃. om̃s isti filii iosa¬
phath. Ambulauit ioram in uiis regũ isrł. sicut egerat abab.
Filia quippe ahab erat upor eiꝰ. Athalia erat uxor eius: quę
non filia ahab sed amri erat: sed unitatione illiꝰ filia eiꝰ uoca

Expanded text:
us Jeruel vocatus est ab ea die, id est, timor Dei. Egressi sunt us Jeruel vocatus est ab ea die, id est, timor Dei. Egressi sunt per desertum Thecue. Unde fuit Thecuites femina. Confitemini Dominhac re non mansuetudinem suam, qua omnes tolerat, sed judicium exercuit. Vocaverunt locum illum vallis Benedictiipse est Jeruel, de quo supra dictum est. Nomen matris ejus Azuba filia Silai. Silai interpretatur, missus, ipsidcirco missus vocatus est, eo quod ad patrem Josaphat generum suum, ad prophetandum missus sit. Prophetavit Eliezer filius Dodahu. Dodahu intelligitur filius avunculi ejus Josaphat fuisse. Omnes hi filii Josaphat regis Juda: quia imitabantur opera regis Josaphat: ideo duplicatur cum dicitur, Omnes isti filii Josaphat. Ambulavit Joram in viis regum Israel, sicut egerat domus Ahab. Filia quippe Ahab erat uxor ejus. Athalia erat uxor ejus, quae non Ahab, sed Amri filia erat, sed imitatione illius, filia vocat
Abbreviated transcription (Latin):
tribu isachar. ⁊ esset doctor. Porro rex isrł stabat in eurru
suo contia syios usq ad uesperam÷ & mortuus: occidente
sole. Accepto gͥ uulnere mortali iussit se teneri. ne dep̃hen¬
deret᷑ ab hostib quod uulueratꝰ esset: & eiꝰ ruina ⁊ hostib
uictoriam. & popło periculum fuge in cuteret. Occidente
sole mortuus :: nt noctem p̃sidio fugȩ suȩ popłs haberet:
Ieu filius annani. illiꝰ uidelicet ꝓpħȩ qui ab asa rege iuda in
carcere missus:. filii moab. ⁊ filii ammon. & cum eis de amani
nolebant iupristinũ arma mouere contra isit. sed transfigu¬
rabant se inhabitu ammanitarum. De his locis qui traus ma¬
re sunt. Mare salinarum : ubi iordanis influit. Ante atri
& penitendo ad pristinam nouitatem reduxerunt. Nomen
enim tuũ in domo ista. Qd̃ scriptũ erat infronte pontificis:
siue inuestim̃to ephod. & in sequentib moustrat᷑. Idem locꝰ¬

Expanded text:
tribu Issachar et esset doctor. Porro rex Israel stabat in curru tribu Issachar et esset doctor. Porro rex Israel stabat in curru suo contra Syros, usque ad vesperum, et mortuus est occidente sole. Accepto vulnere mortali, jussit se teneri, ne deprehenderetur ab hostibus, quod vulneratus esset, et illius ruina et hostibus victoriam, et populo periculum fugae incuteret. Occidente sole mortuus est, ut nocte praesidium fugae suae populus haberet. Jehu filius Anani: illius videlicet Prophetae, qui ab Asa rege Juda in carcerem missus est. Filii Moab, et filii Ammon, et cum eis de Ammoninolebant in pristino habitu arma movere contra Israel, sed transfigurabant se in habitum Ammonitarum. De his locis quae trans mare sunt: mare Salinarum est, ubi Jordanis influit. Ante atrius fecerant, et poenitendo ad pristinam novitatem reduxerant. Nomen enim tuum in domo ista. Quod scriptum erat in fronte Pontificis, sive in vestimento Ephod, quod in sequentibus monstratur. Idem loc
Abbreviated transcription (Latin):
i conturlatione. Et dedicauit altare diũ. qd̾ erat aute pori¬
cũ. Inlud scilicet qd̾ asolomone constructum fuerat renouauit.
In omui enĩ corde suo iurauert̃. in corde. ii ieninio. in afflicti¬
one. in uoluntate. in elemosina. Sed ⁊inaacha matrem regis¬
asa. Iccuxo ũ dixit matrẽ suã: qi non ambulabat uiã recłã.
sicut filius eiꝰ. Ex augusto deposuit imperio. hoc : de sacer¬
dotio. Cõminuit simula chrũ priapi.&. combussit in torrente
cedron. Aiunt cõminuisse illud. & dam uoluisse ꝓicere: quod
ut dñs patesceret. in torrente cedron ex aqua ignis ꝓcessit.
Iussit eum uineruo mitti: eo qd̾ publice se arguit. Doluit pes
asa. quia podagrȩ humore correptꝰ :. Notaudũ qd̾ regib cau¬
sa reuerentiȩ. cõbustiones uestim̃toꝵs & aromatũ fiebant.
Vude dicit. & uxta combustionẽ maioꝵ faciam tibi. Et
ambulauit in uiis dđ primis: id : auteꝙͣ. peccassẽt dđ. Post
istum qͦ amasias filiꝰ recri conseciatꝰ dño÷ eoqd̾ essẽt de

Expanded text:
urbatione. Et aedificavit altare Domini, quod erat ante porticum. Illud scilicet, quod a Salomone constructum fuerat, renovavit. In omne enim corde suo juraverunt. In corde, in jejunio, et in afflictione, in voluntate, in eleemosyna. Sed et Maacham matrem Asa regis. Idcirco non dixit matrem suam, quia non ambulabat viam rectam, sicut filius ejus. Ex augusto deposuit imperio: hoc est, de sacerdotio. Comminuit simulacrum Priapi, et combussit in torrente Cedron. Aiunt comminuisse istud, et clam voluisse projicere, quod Dominus ut patefaceret, in torrente Cedron ex aqua ignis processit. Jussit eum in nervum mitti: eo quod publice se arguit. Doluit pedes Asa: quia podagrico humore correptus est. Notandum quod regibus causa reverentiae combustiones vestimentorum et aromatum fiebant. Unde dicitur, et juxta combustiones majorum facient tibi. Et ambulavit in viis David primis: id est, antequam peccasset David. Post istum quoque Amasias filius Zacri consecratur Domino: eo quod esset de