comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nita uindemia. Hii eleuabunt uocem suam atq lau¬
dabunt. cum gloristaatus fuerto dñs hinnient de ma¬
ri Spt hoe in doctrinis glorificate dñm. ininsulis maris
nomen dñi dei isrł. Afinib terre laudes audiuimꝰ.
głam iusti: Et dixi Secretum meum mͥ: secretum me¬
ummͥ. ue m̾ preuaricantes preuaricati surt: et p̃¬
uaricatõne transgressoꝵ preuaricati sunt. Formi¬
do et fouea. et laquens super te ÷ qui habitator es
tecre. Eo erit. qui fugerit a uoce formidinis. cadet
in foueam et qui se expłicuerit de fouea tenebit᷑
laques. quia cacharacte de excelsis aperte sunt: et
conctientur fundam̃ta t̾re. Confractione confrin¬
getur t̾ra: contritione conteretur t̾ra. Commnotio¬
ne commorcebrt᷑ terra: agitatione agituabit᷑ t̾ra
situt ebrius : et auferet᷑ sicut tabernacłm unicis noc¬
tis. Et grauabit eam iniquitas sua: et corruet et ñ
aditieo ut resurgat. Et exit indie illa uisitabit do¬

Expanded text:
nita vindemia hii levabunt vocem suam atque launita vindemia hii levabunt vocem suam atque laudabunt cum glorificatus fuerit Dominus hinnient de mari propter hoc in doctrinis glorificate Dominum in insulis maris nomen Domini Dei Israhel a finibus terrae laudes audivimus gloriam iusti et dixi secretum meum mihi secretum meum mihi vae mihi praevaricantes praevaricati sunt et praevaricatione transgressorum praevaricati sunt formido et fovea et laqueus super te qui habitator es terrae et erit qui fugerit a voce formidinis cadet in foveam et qui se explicuerit de fovea tenebitur laqueo quia cataractae de excelsis apertae sunt et concutientur fundamenta terrae confractione confringetur terra contritione conteretur terra commotione commovebitsicut ebrius: et auferetur quasi tabernaculum unius noctis. Et gravabit eam iniquitas sua et corruet: et non adjiciet ut resurgat. Et erit in die illa: visitabit Do
Abbreviated transcription (Latin):
ale qui debo dulipatione dissmabtar terra. drdr¬
me cone depredabiur. Dñs enimi locutus est uerbum
cer lore. et deflit terra. et infirmata est. Deflux̃
dis infirmiata est alcitudo terrepopuli. Et terra
ortret fecm est ab habitatorib suis. quia transgres¬
isuto leges. mutauerunt ius. dissipauerunt se¬
dilsempit̾ium. ꝓpter hoc maledictio uorabro t¬
pai een pecobuitt habitatores eius. Ideoq insant¬
carttultores enis. et relinquent᷑ homines pauti. Luxto
uintemia infirmata est uitis. ingemuerunt om̃s qui
lecnbant᷑ corde. Cess auit gaudium tẏmpanoꝵ quie¬
uit sontais lecantium. conticuit dulcedo ꝙͣ chare.
sum aintico non bibent uinum. amara erto potio br¬
bentib illam. Attrita est auitas uanitetis: clausa
umo in platers. deserta est omius leticia: translatum
est gaudium terre. Relista est in urbe solrturdo. eo ci¬
lamttas oppumet portas : quia hec erunt m̃medro tͥ
serint excutiantur ex olea. et racemi tum fuerit fi¬

Expanded text:
ione dissipabitur terra et direptione praedabitur Dominus enim locutus est verbum hoc luxit et defluxit terra et infirmata est defluxit orbis infirmata est altitudo populi terrae et terra interfecta est ab habitatoribus suis quia transgressi sunt leges mutaverunt ius dissipaverunt foedus sempiternum propter hoc maledictio vorabit terram et peccabunt habitatores eius ideoque insanient cultores eius et relinquentur homines pauci luxit vindemia infirmata est vitis inglaetantur corde, cessabit gaudium tympanorum, quiescet sonitus laetantium, conticescet dulcedo citharae, cum cantico non bibent vinum, amara erit potio bibentibus illam. Attrita est civitas vanitatis, clausao in plateis, deserta est omnis laetitia, translatum est gaudium terrae. Et relicta est in urbe solitudo, et calamitas opprimet portas: quia haec erunt in medio terrae, serunt excutiantur ex olea et racemi cum fuerit fi
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniã sustinens uirgaͦ filia sydonis. In cechĩ
consurgens transfreta: ĩbi quoq nonerit req̃iues tͥ.¬
dauit eam. In captiuitatẽ conduxerunt robustos eiꝰ.
suffõderunt domos enis. posuerunt eam in ruind̃
lulate naues maris: quia deuastata est fortitu¬
do ur̃a. Et erit uidre illa in obliuione erts otỹre.
septuaginta annis. sicut dies regis unius. Post sep¬
tuagnita autem annos erit tyro quasi canticũ me¬
retricis. Sume cytharam circui ciuitatẽ: meretho
olinoni dradita. Bene oeme. frequenta cantici.
q mono i a d set. E erit post septu a gentei annos
ui tnen dt̃i tyre. et reducet eam ad mereedes suas
esmot in fornicabitu cum nnuises regnis t̃re. suꝑ
qus qeria hñs qͣi habitmuerint eoram dño ecio negi¬

Expanded text:
calumniam sustinens virgo filia Sidonis: in Cethim calumniam sustinens virgo filia Sidonis: in Cethim consurgens transfreta, ibi quoque non erit requies tdavit eam, in captivitatem traduxerunt robustos ejus, suffoderunt domos ejus, posuerunt eam in ruinam. Ululate, naves maris, quia devastata est fortitudo vestra. Et erit in die illa: In oblivione eris, o Tyre, septuaginta annis, sicut dies regis unius: Post septuaginta autem annos erit Tyro quasi canticum meretricis. Sume citharam, circui civitatem, meretrix oblivioni tradita: bene cane, frequenta canticum, ut memoria tui sit. Et erit post septuaginta annos: Visitabit Dominus Tyrum, et reducet eam ad mercedes suas: Et rursum fornicabitur cum universis regnis terrae, super tur: Quia his, qui habitaverint coram Domino, erit neg
Abbreviated transcription (Latin):
cete qui habitatis in in sula: negociatio sẏdonis. Trãᷤᷤ¬
fretantes mare repleuerunt te ini aquis multis: sem̃
nili messis fluminis fruges eius : et fc̃a est negoci¬
atio gentium. Eoubesce sỹon art mare. fortitudo
maris dicens. Non parturiui et non peperi. et nõ
cum audierint de tyro. Transite maria: ululate qu
habitatis in insula. Nuquid non hec ur̃a est que
glortabatur a dieb pristinis. in antiquitate sua.
Sucent eam pedes siu longe ad peregrinandũ. Qͥs
cogitauit hoc super tyre quondam coronatũ. cuiꝰ¬
Dñs excercitiuum cogitauit hoc. ut detraheret su¬
perbiam omnis glorie. et ad ignominiã deduteret
unuersos inclitos terre. Transi terram tuam quasi
flumen filia matoes: non est cingulũ ułtra tibi. Ma¬
num siam extendit supra mare: conturbauit reg¬
na. Dñs mandauit aduersum chanaan: nt contererer
fortes eius et dixit. Non adities ułtra ut glorieris:

Expanded text:
otiatio Sidonis transotiatio Sidonis transfretantes mare repleverunt te in aquis multis semen Nili messis fluminis fruges eius et facta est negotiatio gentium erubesce Sidon ait enim mare fortitudo maris dicens non parturivi et non peperi et non ecum audierint de Tyro transite maria ululate qui habitatis in insula numquid non haec vestra est quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam cuinus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae, et ad ignominiam deduceret universos inclytos terrae. Transi terram tuam quasi flumen, filia maris, non est cingulum ultra tibi. Manum suam extendit supra mare, conturbavit regna: Dominus mandavit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus, et dixit: Non adjicies ultra, ut glorieris,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicit dñs deus excercituũ Uade ingredere ad
eum qui habrtao in tabernaculs ad somnam p̃posi¬
tum templi: et dices adeum. Quid tu hie: aut qua¬
si quis hic. quia excidisti tibi hic sepulchix. excidisti
in excelso memoriam diligenter in petra tabernacłm
tibi. Erce dñis asportari te faciet sicut asportat᷑ ganꝰ
gallinatus. et quasi amictum sic subleuabro te. Co¬
ronans coronabit te tribulatione quasi pilam mit
mni tui. Et expellam te de statione tua: et de mi¬
nisterio tuo deponamte. Et erit in die illa nocabo ser
potestatem tuam daħo in manu eius. et erit quasi p¬
ter habitantib iersm: et domiuuida. Et dabo clauẽ
domus dauid super humeiꝵ euis. et aperiet et non
erit qui olaudat. et olaudet et non erit qui aperiat
Et figam illum paxillum in loco fideli: et erit in sõ
sa genera. Omne uas paruulũ a uasis craterax
fideli. et franget᷑ et cadet. et pertbit quod pepende¬
rat in eo: quia dñs loqutus est. Onus tyri Ululate

Expanded text:
dicit Dominus Deus exercituum: Vade, ingredere ad eum, qui habitat in tabernaculo, ad Sobnam praepositum templi, et dices ad eum: Quid tu hic: aut quasi quis hic? quia excidisti tibi hic sepulcrum, excidisti in excelso memoriam dilitibi ecce Dominus asportari te faciet sicut asportatur gallus gallinacius et quasi amictum sic sublevabit te coronans coronabit te tribulatione quasi pilam mittmini tui et expellam te de statione tua et de ministerio tuo deponam te et erit in die illa vocabo servpotestatem tuam dabo in manu eius et erit quasi pater habitantibus Hierusalem et domui Iuda et dabo clavem domus David super umerum eius et aperiet et non erit qui claudat et claudet et non erit qui aperiat et figam illum paxillum in loco fideli et erit in solisa genera omne uas paruulum a uasis craterarum fideli: et frangetur, et cadet, et peribit quod pependerat in eo, quia Dominus locutus est. ONUS TYRI. Cap. X
Abbreviated transcription (Latin):
gupto sp assao. benedictioin medio terre ciuibe¬
meus egypti et opus maninum meare assyrio. here¬
thm in atotum. cum misisset eum sargon rex assy¬
rioꝵ et pugnasset contra arotum et cepisset eant
in te ipre sfllo lcutus est dñs in manu ysaie tali
amostuceris. Uade et folue saccum de Lumbis tuis

Expanded text:
 et Assyrio: benedictio in medio terrae, cui bemeus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrio: haerethan in Azotum, cum misisset eum Sargon rex Assyriorum, et pugnasset contra Azotum, et cepisset eam: in tempore illo locutus est Dominus in manu Isaiae filii Amos, dicens: Vade, et solve saccum de lumbi
Abbreviated transcription (Latin):
trulan aunoꝵ signum es portentũ erco super egye¬
tum ed sider ethyopiam: sc minabit repassyrioꝵ
captuttuttem eg̃ypti. et transiigrationem echyo¬
pre eiuenem et senem. nudam et discalciatam disco¬
opertis natib in ignominiã egypti Et timebunt
epconfundert ab ethxpia sꝑe iua et ab egyꝑto gła
sua. et dicet babitator insuło huius indie illa. Etre
hea erat spg ha ad quos confugimus in auxiliũ it
liberarẽonos afacie regis assyrioꝵ. Et quom̃nodo ef¬
fugere poterimus noDins deserti maris. Sicut
tuobines ab affrico ueniunt. de deserto uenit de t̾ra
horeibili. tusio dura nunciata mͥ. Qui incredulus
est infideliter agit: et qui depopulatꝰ est uastat. Al¬

Expanded text:
 signum et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam sic minabit rex Assyriorum captivitatem Aegypti et transmigrationem Aethiopiae iuvenum et senum nudam et disculciatam discopertis natibus ignominiam Aegypti et timebunt et confundentur ab Aethiopia spe sua et ab Aegypto gloria sua et dicet habitator insulae huius in die illa ecce haec erat spes nostra ad quos confugimus in auxilium ut liberaret nos a facie regis Assyriorum et quomodo effugere poterimus nos onus deserti maris sicut turbines ab africo veniunt de deserto venit de terra horriest, infideliter agit; et qui depopulator est, vastat.
Abbreviated transcription (Latin):
mini et uenite. Onus in arabia. In saltu ad uespe¬
ram dormietis. et in semitis dodanim. Occurrentes
cus extenti. a facie grauis prelu. Qm̃ hec dicit dñs
ad me Ad huc in uno anno quasi in anno mercenna¬
rii. et auferetur omnis gloria cedar: et reliquie mi¬
meri sagitarioꝵ forium. de filiis cedapimminu¬
entur. Dñs enim deu ispł locutus est.¶ ODnus uallis
tit et omnis intecta clamoris płena. urbs freq̾ns.
cuutas exultans. Inteifecti tui non interfedi gla¬
dio. nec mortui tui in bello. Euncti principes tui fuge¬
runt simũl: direq ligati sunt. Omnes qui inuen¬
n sunt uincti sunt pariter: procul fugerunt. Op¬
terea dixi. Recedite a me: amare fiebo. Nolite in
nis et fletuum dño deo excerettuũ in ualle uisionis
scrutans murum et magnifitus super montem. Et
helam sumpsit pharetram currum hominis equi¬
tis. et parietem nudauit clipeus. Et erunt electe
ualles tue plene quadrigaix. et equites ponent se¬

Expanded text:
mini, venite. ONUS IN ARABIA. In saltu ad vespemini, venite. ONUS IN ARABIA. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. Occurrentes cus extenti, a facie gravis praelii: Quoniam haec dicit Dominus ad me: Adhuc in uno anno, quasi in anno mercenarii, et auferetur omnis gloria Cedar. Et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar imminuentur: Dominus enim Deus Israel locutus est. ONUS VALLISt tu omnis in tecta? Clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans: Interfecti tui, non interfecti gladio, nec mortui in bello. Cuncti principes tui fugerunt simul, dureque ligati sunt: Omnes qui inventi sunt, vincti sunt pariter, procul fugerunt. Propterea dixi: Recedite a me, amare flebo: nolite incnis, et fletuum, Domino Deo exercituum in valle visionis, scrutans murum, et magnificus super montem. Et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Et erunt electae valles tuae plenae quadrigarum, et equites ponent se
Abbreviated transcription (Latin):
ems cessare fecs Pptea repleti sunt lumbimei dolo¬
ue angustia possẽd it me sicitt angustia prrturientis
Corrut cum audirem: conturbatus sum cum uide¬
tem. Emarcurt cormeum: tenebre stupefecerĩto
me babylondilecta mea: posita est m iuimiraote¬
lum. Sonemensam: contem plare in specula. Co¬
inedentes et bibentes surgite principes: arripite
clipeum. Hec enim dixit mͥ dñs. Uade et pone spe¬
culatorem. eo quodcilq uiderit annuntiet. Et ui¬
dit curcum duoꝵ equitum. ascensorem asini . eo as¬
censorem cameli. Et contemplatus est diligent̾ mul¬
to uirtutu. et clamauit ut leo. Super speculam dñi
ego sum stans iugiter per diem. Et super custodiam
Cecidet. cecidit babylon: et omnia sculptilia deoꝵ
eius contrita sunt in terrama. tritura mea et filia ar¬
ce meẽ. Que andiu adnõ excerettuũ deo isoł: an¬
nuntiaui uobis. Onis duma. ad me clamat ex seir.
Custos qui de nocte custos qui de nocte. Dixit custos.
Uenit mane et nox. Si querttis querite: conuerti¬

Expanded text:
eci propterea repleti sunt lumbi mei dolore angustia possedit me sicut angustia parientis corrui cum audirem conturbatus sum cum viderem emarcuit cor meum tenebrae stupefecerunt me Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum pone mensam contemplare in specula comedentes bibentes surgite principes arripite clypeum haec enim dixit mihi Dominus vade et pone speculatorem et quodcumque viderit adnuntiet et vidit currum duorum equitum ascensorem asini et ascensorem cameli et contemplatus est diligenter multo intuitu et clamavit leo super specula Domini ego sum stans iugiter per diem et super custodiam cecidit cecidit Babylon et omnia sculptilia deorum eius contrita sunt in terram tritura mea et fili areae meae quae audivi a Domino exercituum Deo Israhel adnuntiavi vobis onus Duma ad me clamaCustos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Dixit custos: Venit mane, et nox: si quaeritis, quaerite: converti
Abbreviated transcription (Latin):
neos. emarcuerunt principes mempheos. Decepert̃
egyptum. angulum populoꝵ eius. Dñs miscuit in
medio eiul sp̃m uertiginis : et errare fecerunt e¬
gyptum in om̃i oꝑere suo: sicut errat ebetus et uo¬
mens. Et non erit egypto opus quod faciat. capud
et caudam incuruantẽ et refrenantẽ. Indie alae
ut ogyptus quasi mulieres. et stupebunt et tine¬
bunt᷑ a facie commotõnis manus dñi excerrituũ
quami ip̃e mouebit super eam. Et erto tecra irdr
eg hpto in festiuitatẽ: omns qui illius fuerit re¬
corbntus. paiebit a facie consili dni excercituũ ad̾
ip̃e cegitauit super eam. Indie illa exunt quinq
crutates in terra egypti. loquentes Tingna chaua¬
an ce iurantes per dnm excerctiuũ. Citas solis
uoabrtr una Indie illa ert altare dñi inmedio
tiorregypin e titulus ixta terminum euis dĩr
et erts mn signum et testimoniũ dño excercitiũ m¬

Expanded text:
neos emaneos emaAegyptum, angulum populorum ejus. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens. Et non erit Aegypto opus, quod faciat caput et caudam, incurvantem et refrenantem. In die illa erit Aegyptus quasi mulieres, et stupebunt, et timebunt a facie commotionis manus Domini exercituum, quam ipse movebit super eam. Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem: Omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii Domini exercituum quod ipse cogitavit super eam in die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan et iurantes per Dominum exercituum civitas Solis vocabitur una in die illa erit altare Domini in medio terrae Aegypti et titulus iuxta terminum eius Domini et erit in signum et
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus regnum. et dirumpent᷑ sp̃s egypti in
uiscerib eius: et consilium etus precipitabo. Et in¬
terrogabunt simisla chia sua. et diuinos suos et
phytones et ariolos. Et tradam egyptium in ma¬
nu dñoꝵ coudelium. et rex fortis dominabit᷑ eore.
ait dñs deus excercituũ. Et arescet aqua de mari. et
aius desolabrt᷑ atq siccabitur. et deficient flumi
ui afonte suo. & omnis sementis irrigua siccabit᷑.
arescet etnon erit. Et merebunt piscatores. ed lu¬
gebunt omnes mittentes in flumen hamũ. et expã¬
dentes rete super faciem aque. et marcescent. Confũ¬
qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti
principes taneos. sapientes consilia pharao consili¬
arii pharao. dederunt consilium insipiens. Quomodo
ditris pharaoni filuis sapientiũ ego. filius regum
antiquoꝵ. Ubi sunt nunc sapientes tui. Anminti¬
ent tibi et idiceno. quid cogitau̾to dñs excercitu¬
um super egyptum. Stulti fcĩ sunt principes ta¬

Expanded text:
adversus regnum. Et dirumpetur spiritus Aegypti in adversus regnum. Et dirumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus: et consilium ejus praecipitabo: et interrogabunt simulacra sua, et divinos suos, et pythones, et ariolos. Et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Deus exercituum: Et arescet aqua de mari, et fluvius desolabitur, atque siccabitur. Et deficient fluminvi a fonte suo, Et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum, et expandentes rete super faciem aquarum  Al. aququi faciebant lacunas ad capiendos pisces stulti principes Taneos sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens quomodo dicetis Pharaoni filius sapientium ego filius regum antiquorum ubi sunt nunc sapientes tui adnuntient tibi et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum stulti facti sunt principes Ta
Abbreviated transcription (Latin):
et considerabo m łoco mtĩo. Sicut metidiana lux elama
est. eisicut nuibes roris in die messis. Ante messem
enim totiis effloriit. & inmatura perfectio germi¬
eauit. Et precidenturr ramusculi eius falcib. et ã
detelista fuerint abscidentur. Excutient᷑ et relinquen¬
der aimuł anib montium et bestus teroe: et estate
perpetua erunt super eum uoluchres: & omnes le¬
Rri terre super illum hẏemabunt. In tempore illo de¬
feretur munis dño exceretiuũ. a populo diuuleo et
daacerato. a populo terribili post quem non fu̾tt aliꝰ
agente expectante. expectante et conculcata cuiꝰ
dsipuedunt aumina terra euis: ad locum nominis
d orcertitiuum montem sẏor¶ Onus egypti. Et
de dñs ascendet super nubem leuem: et ingrediet᷑
egyptum. Et moniebuntur simulachia egypti. a fa¬
cioenis et cor egypti tabescet in medro eius. et con¬
curiere faciam egypcios. aduersum egyptios. et
pugnabit uir contra frẽm siuim. et uir contra a¬
mitum suum. crurtas aduersus ciuttatem. regnũ

Expanded text:
t considerabo in loco meo sicut meridiana lux clara est et sicut nubes roris in die messis ante messem enim totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidentur excutientur et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sion onus Aegypti ecce Dominus ascendet super nubem levem et ingredietur Aegyptum et movebuntur simulacra Aegypti a facie eius et cor Aegypti tabescet in medio eius et concurrere fapugnabit uir contra fratrem suum, et uir contra amicum suum, civitas adversus civitatem, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
prm mate legatos. et in uasis papyri super aqrias.
temgeliũ es ad gentem coniuilsam et dclacera¬
ann qd popłm terribilem post quemnonest alius
qt es opetantem expectantem & concalortem
cunisd cnuerunt flimina terram suã. Ounes ha¬
bratores orbis qui moramii in t̾ra. cum eleuanẽ

Expanded text:
in mari legatos et in vasis papyri super aquas ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem et conculcatam cuius diripuerunt flumina terram eius omnes habitatores orbis qui moramini in t
Abbreviated transcription (Latin):
clinabitur homo ad factorem suũ. et oculi eius ad sc̃m
isrł respicient. et non inelinabit᷑ ad altaria que fe¬
cerunt manus eius. et que operati sunt digiti eiꝰ.
non respiciet lucos et delubra. In die illa erunt ci¬
uitates fortitudins eius derelute: sicut aratra
et segetes que derelicte siuno a facie filioꝵ isrł. Et
eris deserta. quia oblita es dei saluatoris tui. et
fortis aditoris tui non es recordata. Ppterea plan
die hereditatis: et dolebis grauit̾. Ue multituduu
et tumultus curbaꝵ: sicut sonitus aquare ml̃¬
taꝵ. Sonabunt populi sicut sonitus aquarꝵ in¬
undantiũ. et increpabit eum et fugiet procuł: &
rapiet᷑ sicut pulus montiũ a faciẽ uenti: et sic̃
arło oram tempestate. In temporo uesperi et ede t

Expanded text:
clinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad sanctum Israel respicient: Et non inclinabitur ad altaria, quae fecerunt manus ejus; et quae operati sunt digiti ejus non respiciet, lucos et delubra. In die illa, erunt civitates fortitudinis ejus derelictae sicut aratra, et segetes quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta. Quia oblita es Dei salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata: Propterea plantdie haereditatis, et dolebit graviter. Vae multitudoet tumultus turbarum, sicut sonitus aquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pulvis montium a facie venti, et sicut turbo coram tempestate. In tempore vesperi, e
Abbreviated transcription (Latin):
requiescent ibi. et non erit qui exterreat. Et cessa¬
bit adiutorium ab ephraun: et r̾egnum adagiasco.
Et reliquie syrie sicut gloria filioꝵ isrł ertnt. dicit
cong̾gans in messe quod restiterit. et brachium eis
spieas leget. et erit suut querens spioas in ualleia¬
phaym. Et relinquet᷑ in eo sicut racenus: et sicut

Expanded text:
requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessarequiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit adjutorium ab Ephraim, et regnum a Damasco: Et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt: dicongregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget: Et erit sicut quaerens spicas in valle Raphaim. Et relinquetur in eo sicut rac
Abbreviated transcription (Latin):
Hiis qui letantur super muros cocti lateris. loqui¬
nuni plagas suas q̃m suburbana esebon deserta st̾.
et uineam sabama dñi gentium exciderunt. flaga¬
la eius usq ad iazer peruenerunt: errauerunt u
deserto. Opagines eius relicte sund: transierunt
bama. In ebriabo te lacrima mea esẽbon. et eleale:
qm̃ super iundemiam tuam. et super messem tuã
uox oaloantium irruit. Eo auferetur leticia et e¬
ultatio de carmelo: et inuineis non exultabro. noq
iubilabit. uinum in torculari non oalcabit: qui all¬
care consueuerat. Uocem calcantium abstuli. Supet
erit quod laborauit moab super excelsis suis: ingre¬
dictur ad sõa tua ut obsecret. et non ualebit. Hoc uer¬
bum quod locutus est dñs ad moab ex tunc: et nõ lo¬
cittus est dñs dicens. In trib annis quasi annuimerren¬
narii auferetur gloria moab super omui popło mul-¬
cus desintt esse ciuitas: etͣ erit sicut aceriuis lapidũ
in ruina. Derelicte ciuitates aroit gregib etunt et

Expanded text:
ro cocti lateris loquimini plagas suas quoniam suburbana Esebon deserta sunt et vinea Sabama domini gentium exciderunt flagella eius usque ad Iazer pervenerunt erraverunt in deserto propagines eius relictae sunt transieruntbama inebriabo te lacrima mea Esebon et Eleale quoniam super vindemiam tuam et super messem tuam vox calcantium inruit et auferetur laetitia et exultatio de Carmelo et in vineis non exultabit neque iubilabit vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat vocem calcantium abstuli super herit quod laboravit Moab super excelsis suis ingredietur ad sancta sua ut obsecret et non valebit hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc et nunc locutus est Dominus dicens in tribus annis quasi anni mercennarii auferetur gloria Moab super omni populo mulcus desinet esse civitas; et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uinum bonũ usq ad huc. Ho fecit uutium signoꝵ
ilx. in china galylee: et manifestauit głam suam.
Et crediderent in eum discipli eius. Post hoc descend̾
caphaonaum. ipẽ et mater eius et trẽs eiuis. et disci¬
ptili eius: et ibi manserunt non multis dieb. Et ꝓpe
erat pascha utdeoꝵ: et ascendit therosolymami th̾c. Etm
uenit in tem plo uendentes horres. et oues. et columba.

Expanded text:
 fecit initium signorum Iesus in Cana Galilaeae et manifestavit gloriam suam et crediderunt in eum discipuli eius post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus et prope erat pascha Iudaeorum et ascendit Hierosolyma Iesus et invenit in
Abbreviated transcription (Latin):
dissent nauim. uenetunt transmare in capharnaum.
et tenebre iam fc̃ẽ erarit. et non it en erat ad eos iłx. slla¬
re aut̃ uento magno flante: ex surgebaat. Cum remigas¬
sent gͦ quasi stadia iuginti quinq. aut tͥginta. uidẽt
c̃ħin ambulantem suꝑ mare. et proximũ naui fieri.
et tuuerunt. Ille autem dicit eis̃. Ego sum: noltte
timere uoluerĩ g eũ accipere in nauem: et stutim finit
nauis ad t̾ram quam ibant. Altera dee turba questa¬
bad trans mare. iudit quia nauicła alia non erato ibi
misi una. et quia non introisset iħc cumi discipłis suis
in nauem: set soli discipłi euis abissent. Alie uͦ suꝑ¬
uenerunt naues ab tyueriade. iuxta locum ubi man¬
duuerant᷑ panem: grãs agentes dño. Cum gͦ udisse
turrbu. quia iħe non esset ibi. n discipłi euis: ascenderł
in nauiculas et uenerunt capharnaum querentesih
Et cum inuenissent eum transmare: dixerunt ei. Rab̃

Expanded text:
dissent navim, venerunt trans mare in Capharnaum: et tenebrae jam factae erant et non venerat ad eos Jesus. Mare autem, vento magno flante, exsurgebat. Cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta, vident Jesum ambulantem supra mare, et proximum navi fieri, et timuerunt. Ille autem dicit eis: Ego sum, nolite timere voluerunt ergo accipere eum in navi et statim fuit navis ad terram quam ibant altera die turba quae stabat trans mare vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una et quia non introisset cum discipulis suis Iesus in navem sed soli discipuli eius abissent aliae vero suervenerunt naves a Tiberiade, juxta locum ubi manducaverant panem, gratias agente Domino. Cum ergo vidisset turba quia Jesus non esset ibi, neque discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt Capharnaum quaerentes Jesum. Et cum invenissent eu
Abbreviated transcription (Latin):
audit eum gaudio gaudet ꝓpt̾ uocem sponsi Hce d̾.
gaudium meum: impletum᷑ est. Illum oportet trescẽ
me aut̾ minm. Qnt de sursum uento: super omnes
est. Qui est de terra. de terra est: et de terra laurt
Qui de celo uenit: supra omnes est. Et quod uidis
es audiuit hoc testatu: et testimonium eiuis neno
accipio. Qui accipit eius testimoniũ: signautt que¬

Expanded text:
audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc ergo gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui. Qui desursum venit, super omnes est. Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de coelo venit, super omnes est. Et quod vidit, et audivit, hoc testatur, et testimonium ejus nemo accipit. Qui accepit ejus testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
que testimoniũ perhibent de me: et non uultis uenire
ad me io uitam habeatis Claritatem ab hominib non
accipro: set cognoui uos quia dilectionemdei non habetis
in nob̾. Ego uemi in noĩe patris mĩ: et non accipitis me.
Si alius uenerto in noĩe suo: illum accipietis. Quomͦ po¬
testis uos cred̾e qui głam ab inuicem accipitis. et glo¬
riam que a solo est dõ non q̃ritis. Nolite ꝑutare: quia
ego accusaturꝰ sim uos apd prẽm. Est qui accuset uos:¬

Expanded text:
tis venire ad me ut vitam habeatis. Gloriam ab hominibus non accipio. Sed cognovivos. quia dilectionem Dei. non habetis in vobis ipsis. Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me. si alius venerit in nomine suo. illum accipietis. Quomodo potestis vos credere qui gloriam ab invicem accipitis et gloriam quae a solo est Deo non quaeritis nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem est qui accuset vos
Abbreviated transcription (Latin):
Onfitebimur
tibi deus: confitebimur et inuocabimus no¬
en tum ¶arrabimus mirabilia tua: cum acce¬
pro tempus ego iusticias iudicabo. Lique facta est
terra et i ei qui habitantin ea. ego confirmaau
couumpnabeenl ixi iniquis. nolite inique agere

Expanded text:
onfitebimur tibi, Deus, confitebimur et invocabimus nomen tuum. Narrabimus mirabilia tua, cum accepero tempus, ego justitias judicabo. Liquefacta est terra, et omnes qui habitant in ea, ego confirmavi columnas ejus. Dixi iniquis, Nolite inique
Abbreviated transcription (Latin):
nomensoł ultra. Qiñ cogitauerunt umanimiter:
somel aduersum te testamentũ disposuerund de¬
bornacala y dnm eoꝵ et ismahelite. ¶Horb et aga¬
rem gelisi ed amon et amalech: alienigene cura
habidertib trim. Etenim assur uenede cunidl̃

Expanded text:
ra quoniam cogitaverunt unianimiter simul adversum te testamentum disposuerunt tabernacula Idumeorum et Ismahelitae Moab et Aggareni Gebal et Ammon et Amalech alienigenae cum habitantibus Tyrum etenim Assur venit cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
qui. et eodẽ tempore licet postextor hic in chaldea ihe¬
remias in uidea ꝓphauerunt. Sermo eius nec satis
disertus. nec ad modum rusticus est. set ex utreq me¬
die temperatus. Sacerdos et ip̃e sicut hieremias
int̾pretes̃. in aliis eadem. in aliis diuersa transtu¬
lerunt. Legite igitur et hunc uxta translatoẽm
nram. quia per cola scriptus et cõmmata: manife¬
stiorem sensum legentĩb tribiit. Si autem amici
mei ed hunc subsannauerint: dicite alis: quod ne¬
mo eiꝰs compellit ut scribant. Set uereor ne illud
eis eueniat quod grece significantiuis dixerit dicitͦ¬

Expanded text:
pore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola scriptus et commata, manifestiorem legentibus sensum tribuit. Si autem amici mei et hunc subsannaverint, dicite eis quod nemo eos compellat ut scribant. Sed vereor, ne illud eis eveniat quod Graece significantius dicit
Abbreviated transcription (Latin):
post exemplaria scripturaꝵ toro
prbe dispersa quasi quidam arbi¬
ter sedeam. et quia int̾ le uari¬
ant. que sint illa que cum gre¬
q consentiant uerttate decernã.

Expanded text:
post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam.
Abbreviated transcription (Latin):
theus. lucas. iohannes. In quarto tres: matheus. marens
iohannes. In quinto dio: matheus. luoas. In sexto duo.
matheres. marchus. In septimo duo: matheus iohaunes.
In octauo drio: luoas marchus. In nono dito: lucas ioħ̃e.
In decimo propria iusqͥsq que non habentur in aliis e
nigro colore perscriptus sub se habet alium ex nimio
numerum discolorem. qui ad decem usq procedens. in¬
dicat prior mimerus in quo sit canone requirendus.
Cum igrt᷑ aperto codice uerbi grã illud. siue illud orpi¬
tulum scire uolueris cuiis oanonis sit: statim ex subieo
ne ex titulo froitts inuento. illum quem querebas nu¬
merum eiusdem ei mangeliste. qui et ip̃e ex inscriptio¬
ne signat᷑. inuenies. atq euicino ceteroꝵ tramitib
inspectis. quos numeruͦs eregione habeant adnot ab̃.
Et cum scteris. recurres ad uolumina singłoꝵ. et si

Expanded text:
tthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, tthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, enigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjectne ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et si
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant. Canones quoq quos eusebius cesariensis
ep̃c. alexandrinũ sequutus ammoniũ. indecem nume¬
ros ordinanit. sicut in greco habentͦ. expressimus. Q d̾
siquis de curiosis uoluerit nosse que in enuangeliis
uel eadem. uel̃ uicina. uel sola. sint: eoꝵ distinctione
cognoscat. Magnus siquidem hic in nrĩs codicib error
uel dum euuindem sensum alius aliter expressit. ille
qui unum eq̃natũor primũ legerat. ad eius exemplũ
ceteros quoq estimauerit emendandos. Undo accidit.
ut apud nos mixta sint omnia. et in marco plura lu¬
ce atq mathei. rursum in matheo iohannis et martr.
et inceteris reliquoꝵ que in aliis ꝓpria sunt inueni¬
antur. Cum traq caones legerts qui subiecti st̃:
confiesionis ertore sublato. et similia ouium seio.
et singulis snaqueq restitues. In canone primo concor¬
dant quatuor. matheus. marchus. lucas. iohannes. In se¬
cundo tres: matheus. marchus. lucas. In tercio tres: ma¬

Expanded text:
fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus errVel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
prant: quare theodotion inter nouos ac ueteres mediꝰ
incedat. Sit illa uera interpretatto: quam apłi probaue¬
runt. De nouo nunc loquor testamento. qd̵ grecum ẽẽ
non dubium est: excepto apło math̃o. qui primus in ut¬
cum in ur̃o sermõne discordat. et diuersos riuuloꝵ tra¬
inttes ducit: uno de fonte querendũ est. Pret̾muto eos
codices. quos aluciano et esytio nuntuꝑãtos. paucoꝵ ho¬
minum asserit peruersa contentio. Quib utiq nec ĩ
neteri instrumento post septuaginta interpretes emen¬
dare quid licuit. nec in nouo profuit emeudasse. cum inł
cula pollicetir. quatuor tantum enuangłia. quoꝵ or¬
do iste est. matheus marcul lucas ioh̾es. codicum gre¬
coꝵ emendata.collatione set ueterum.que ne mul¬
tum alectionis latine consicetudine discreparent: ita
ꝯalamo imperauimus. ut hiis dantũ que sensum nide¬
bant᷑ mutare correctis reliqua manere pateremur ut

Expanded text:
piant, quare Theodotion inter novos et veteres medius piant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multcula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quit labor. set periciilosa presumptio: indicare de cet̾is
ip̃m ab omnib iudicandũ. senis mutare linguam. et ca¬
nescentem mundum: ad inrcia retrahere ꝑuuloꝵ. Quis
me falsarum me clamans esse saccilegum. qui audeam
aliquid in ueterib libris. addere. mutare. corrigere. Ad¬
uersum quam iniudiam duplex causa me consolatur.
quod et tu qui summus sacerdos es. fiext inbes: et uerx
non esse quod uariat. ettam maledicoꝵ testimonio com¬
probatur. Si enim latiuis exemplarib fides est adhrbẽ¬
da: respondeant quib tot sunt exemplaria pene quot
codices. Sin aut̃ ueritas est querenda de plurib. cur ñ
ad grecam originem reuertentes. ea que uel a uitrosis
iuter pretib male edita. uel a presumptorib imperitis
emendata peruersius. uel a libraris dormitantib.aut
addita sunt aut mutata corrigimus. Neq uero ego de
b in grecam linguam uersum. tercto gradu ad nos usq
peruenit. Non quero quid aquila quis syminachus sa¬

Expanded text:
quit, labor sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris ipsum ab omnibus judicandum, senis mutare linguam et canescentem mundum ad initia retrahere parvulorum. Quo me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sa
Abbreviated transcription (Latin):
tues neai enfua confumatus sum ex itero:. deuẽ¬
trrrinatois met tu es protector meus. Bate anta¬
tio mea semper tanquam prodigium factus sum
mutts: et dt aditor forts. Nepleatur os meũ
puddes ut cantem gloriam̃tuam: tota dre mag¬
iatudinem tuam. De proitias me iui temporẽ
senestrues. cuumm defecerto iuitus mea ne dereln

Expanded text:
te mea. In te confirmatus sum ex utero: de ventre matris meae tu es protector meus. In te cantatio mea semper: tanquam prodigium factus sum multis, et tu adjutor fortis. Repleatur os meum laude, ut cantem gloriam tuam: tota die magnitudinem tuam. Ne projicias me in tempore senectutis: cum defecerit virtus mea, ne
Abbreviated transcription (Latin):
se ate peribunt: perdidisti omnes qui forniunt᷑
abste. Michi autem adherere deo bonum est: po¬
nere in domino deo spemmeam. U tannuntiem
finem: iratus est furor tuns super oues pas¬
cue ddie. Memor esto congregatõnis tue: quam

Expanded text:
nt perdidisti omnem qui fornicatur abs te mihi autem adherere Deo bonum est ponere in Domino Deo spem meam ut adnuntiem tus est furor tuus super oves pascuae tuae memor esto congr
Abbreviated transcription (Latin):
munera offerent: reges arabum et saba dona
adducent. Et adorabunt eum omnes reges: on¬
nes gentes seriient ei Quia liberabit panperẽ
a potente: et pauperem cui non erat adiutor
arcet pauperi et in opi et animias pauperum
saluas faciet. Ex usuris et iniquitate redimet
aimas eoꝵ: et honorabile nomen eoꝵ coram illo
Et uiuet et dabitur et de auro amibie et adora¬
bunt de ip̃o semper: tota die benedicent ei Erit
firmam̃tum in terra in summis montum.
superextolletur super libanum fructus eus
et florebunt de ciuitute sicut fenum terre Sit
nomen enis benedictum in secitla: ante solem ꝑ

Expanded text:
dona adducent. Et adorabunt eum omnes reges, omnes gentes servient ei. Quia liberavit pauperem a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet. Ex usuris et iniquitate redimet animas eorum, et honorabile nomen eorum coet vivet et dabitur ei de auro Arabiae et orabunt de ipso semper tota die benedicent ei erit firmamentum in terra in summis montium superextolletur super Libanum fructus eius et florebunt de civitate sicut faenum terrae sit nomen eius benedictum in saecula ante
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in desolationem: subito defecerunt perieit
ꝓpter intquuitatem suam.  elud sompnium sut¬
gentium: domine in cuirtate tua. imaginem ip¬
rum ad nichilum rediges. Quia in flammatũ
est cormeum et renes mei commitati sunt. e ege
ad nichilum redactiis sum et nescuu Et iuimen¬
tum factus sum apud te: et ego semper teci

Expanded text:
sunt in desolationem subito defecerunt perierunt propter iniquitatem suam velut somnium surgentium Domine in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt et ego ad nihilum redactus sum et nescivi ut iumentum factus sum apud te et
Abbreviated transcription (Latin):
tuam filio regis. Iudicare populũ tuum
in iustia: et pauperes tuos iniuditio Suscipi¬
aut montes pacem populo: et colles uisticiam:
Iudioabit pauperes populi et saluos faciet qłios
paupere: et humiliabit aalum pnratorem Et
maneb̾it cum sole et ante lunam: in generationt̃
in dieb eius iusticia et habundantia pacis. donec
auferatur luna Et dominabit᷑ a mari usq ad
mare: et a flumine usq ad terminos orbis ter¬
raix. Coram illo procident echiopes: &e inimici¬

Expanded text:
tuam filio regis iudicare populum tuum in iustitia et pauperes tuos in iudicio suscipiant montes pacem populo et colles iustitiam iudicabit pauperes populi et salvos faciet filios pauperum et humiliabit calumniatorem et permanebit cum sole et ante lunam generationes genein diebus eius iustitia et abundantia pacis donec auferatur luna et dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrarum coram illo procident
Abbreviated transcription (Latin):
remur. si ante cognouissemus. Sic aut̃ uos de generis
quam carnalis natiitas filios nos faciat ẽe. scõiꝵ
Deniq esau et hismahel. cum de stirpe sint abrah̃e :
minime tamen in filiis reputant᷑. Hiis ꝯͦ taliter alter¬
cantib. apłs se medium interponens. ita parcum di¬
runt qõnes. ut ne utrum eoꝵ saua iusticia salutem
meriusse ostendat. ambos uero popło. et scient̃. et gͣ¬

Expanded text:
remur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generisremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generisquam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et g
Abbreviated transcription (Latin):
olementia. uoluit uos ad urãm unmitationẽ admit̾te.
Gentes etiam econtrario respondebant. Quanto enim¬
maiora erga uos dei beneficia narrauerttis: tanto ma¬
ioris uos criminis reos ẽẽ monstrabitis. Semper enun
Et ip̃o ore quo paulo ante ob necemadu̾sarioꝵ dño canta
ueratis: sumulachra uobis fieri poposcistis. Illis oculis¬
ueneraudis. quib deum in nube uel ignͥe conspicere so
fastidio fuit. Et semper in deserto contra dnm̃ murmu
tione dñm uoritaueruno. ut omnes inheremo moreren¬
tur:nec plus ex seniorib eoꝵ.quam duo homines t̾ram
cum etiam si illa minime fecissetis. de hoc solonemo uos
set etiam morte pessima peremistis: Quem nos ut cog¬
nonimus. statim credidimus. cum nob̾ de eo ante non
fu̾̃it predioatum. Unde probatur. qd̾ ydolis seriuuimꝰ
non obstinationimentis: set ignorantie deputundũ.
Qui en im agnitum ilico sequimur: olim utiq seque¬

Expanded text:
clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis esse reos monstrabitis, semper enim et ipso ore quo paveratis, simulacra vobis fieri poposcitis: illis oculis. quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solfastidio fuit Ibid., et semper in deserto contra Dominum murtione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terramcum etiam si illa minime fecissetis, de hoc solo nemo vos sed etiam morte pessima peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique seque
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. hũ superba contentione no
ab inicio delexit et fouit. Nos cirrum¬
Abraham genere abrabam. scã descendi¬
mus exstirpe: et notus retro aꝑudindeam añd̾. Nos
de es upto signis dei et iurtutib liberati. mare sicco
pertran siummis pede: cum inimicos nr̃os graiussimi
fucturs inuolient. Nobis manna pluit dño indese¬
to: et quasi filuis suis celeste pabulum ministrautto
Nos die noctuq in columpna nuibis ignisq precedit
ut nobi hosinuo rter ostendereo. atq ut eetera eme
ciroa nos immensa beneficta taceamus: nos soli digli
suuitus dei legem acipere. et uocem di lenuentis
aidirs enusq cugnoscere uoluntatẽ. in qua lege promꝰ¬
sus est nobis xp̃c. Ad quos etiam ip̃e se uenisse testatus¬
est dicens. non ueni nisi ad oues que perierant domus
isrł. cum uos oaues potius quam homines appellauit.
Equum ne gͦ est. ut hodie idola deserentes. quib ab iitio
Et hoc ip̃m non merebamini: nisi quia larga dei semꝑ

Expanded text:
diderunt. Hi superba contentione volab initio dilexit et fovit. Nos circumcisi ex genere Abraham, sancta descendimus ex stirpe, et notus retro apud Judaeam tantum Deus . Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent . Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet . Atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, vocem Dei loquentis audire , ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis promissus est Chrisni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initet hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper
Abbreviated transcription (Latin):
¶Losenses et hii sicut laodicenses.
sunt asyani. et ip̃i preuenti erant a
psendo apostolis: nec ad hos accessto rp̃e
chippo: qui et minist̾ium in eos accepit. Ergo apostolꝰ
iam ligatus: scribit eis ab epheso per tyticum diaconũ¬

Expanded text:
senses, et hi sicut Laodicenses, sunt Asiani, et ipsi praeventi erant a pseudoapostolis. Nec ad hos accessit ipse chippo, qui et ministerium in eos accepit. Ergo Apostolus jam ligatus, scribit eis ab Epheso per Tychicum diaconu