comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ducere. ñ nasci reũ de adulteriis. nec innoceutẽ de nup¬
tiis. s exutroq reũ generatione fc̃m ꝓpter originale delic¬
tum. & utrũq regeneratione absoluendũ. ꝓpter nature
bonũ. Unũ ex his inquit uerũ est. alterũ falsum. Hruc
eãdem breuitate respondeo. Immo utrũq uerũ est. neu¬
trũ falsũ. Uerũ est inquit qd̵ adułteroꝵ culpã. homo qui
inde nascit᷑ non potẽ. excusare. quia quad adulteri fecert̃
ad uitiũ ꝑtinet uoluntatis. qd autẽ genuert̃ ad laudem
spectat fecunditatis. qͥa siquis furcuiũ triticũ ferat. ñ uasci¬
tur messis obugtia. Uitupero itaq inquit furẽ. s laudose¬
getẽ. Innocentẽ ꝓnuntio qͥ nascitur exgenerositate seminũ.
dicente apło. d̾s illi dat corpus ꝓ ut uult. & uicuiq semi¬
num ꝓpriũ corpus. condempno uͦ flagitiosũ. qui ex ꝓposici
ꝑuersitate peccauit. Ad hec adiungit & dicit. Prorsus autẽ

Expanded text:
adducere, non nasci reum de adulteriis nec innocentem de nupadducere, non nasci reum de adulteriis nec innocentem de nuptiis, sed ex utroque reum generatione factum propter originale delictum et utrumque regeneratione absoluendum propter naturae bonum. \'Vnum ex his\\ inquit, \'uerum est, alterum falsum\'. huic eadem breuitate respondeo: immo utrumque uerum est, neutrum falsum. \'uerum est\', inquit, \'quod adulteriorum culpam homo, qui inde nascitur, non potest excusare, quia quod adulteri fecerunt, ad uitium pertinet uoluntatis, quod autem genuerunt, ad laudem spectat fecunditatis, quia, si quis furtiuum triticum serat, non nascitur messis obnoxia. uitupero itaque\', inquit, \'furem, sed laudo segetem. innocentem pronuntio qui nascitur ex generositate seminum dicente apostolo: deus illi dat corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus, condemno uero flagitiosum, qui ex propositi peruersitate peccauit\'. Ad haec adiungit et dicit: \'prorsus autem
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiani dũ manicheoꝵ pestẽ in ꝑuersũ uitare conant᷑.
de nuptiarũ fructu ipsis manicheis comuncunt᷑ ꝑuitiosio¬
ra sentire credendo paruulos xp̃o medico ñ egere. De finuis
inquit hominẽ si defornicatione nascat᷑ reum ñ esse si de
coningio innocentẽ ñ esse. Huc enĩ ꝑuenit qd̾ dixisti bo¬
nũ naturale de adult̾iis posse subsistere. malũ originale
etiam deconiugio tiahi. Frustra omnino conat᷑ apud in¬
telligentẽ lectorẽ que st̃ recta ꝑuertere. Absit enĩ ut di¬
camꝰ hominẽ si de fornicatione nascat᷑ reũ non ẽẽ. S dici¬
mus hominẽ siue de conuigio siue defornicatione nascat᷑¬
bonũ aliquid ẽẽ. ꝓꝑter auctorẽ nature dm. malũ aliqͥd
trahere ꝓpter originale pecc̾m̃. Qd ergo dicimꝰ bonũ nacu¬
rale etiam de adulteriis posse subsistere. malũ autẽ origi¬
nale etiã de coniigio trahi. ñ huc ꝑuenit quo ille conat᷑

Expanded text:
Pelagiani dum Manicheorum pestem in peruersum uitare conantur, Pelagiani dum Manicheorum pestem in peruersum uitare conantur, de nuptiarum fructu ipsis Manicheis conuincuntur perniciosiora sentire credendo paruulos Christo medico non egere. \'Definis\', inquit, \'hominem, si de fornicatione nascatur, reum non esse, si de coniugio, innocentem non esse. huc enim peruenit quod dixisti bonum naturale de adulteriis posse subsistere, malum originale etiam de coniugio trahi\\ frustra omnino conatur apud intellegentem lectorem quae sunt recta peruertere. absit enim, ut dicamus hominem, si de fornicatione nascatur, reum non esse, sed dicimus hominem, siue de conie propter auctorem naturae deum, malum aliquid trahere propter originale peccatum. quod ergo dicimus bonum naturale etiam de adulteriis posse subsistere, malum autem originale etiam de coniugio trahi non huc peruenit, quo ille conatur
Abbreviated transcription (Latin):
iouimanꝰ de indifferentia nuptiarũ uirginũq sentire. Nec
ego id dico qd̾ isti hoc seutiant. uerũptamen ꝑioiumanũ cat¬
holicis manicheos obicientẽ. non esse hoc nouũ. noui heretici
recognoscant. Nos itaq nuptias bonũ dicimꝰ eẽ. ñ malum.
S sieuti arriani sabellianos nos ẽẽ criminant᷑. qͣmuis ñ
dicamꝰ unũ eundemq esse patrẽ & filiũ & sp̃m scmn. qd̾ sabelli¬
am dicunt. s dicamꝰ uuã eandemq ẽẽ. naturã patris ⁊ filii
& sp̃s sc̃ĩ. qd̃ catholici dicunt. ita pelagiani nob̾ manicheos
obitiunt. qͣnnus ñ dicamꝰ malũ eẽ. nuptias qd dicunt undrui¬
Ichei.
si dicamus malũ primũ hominũ pͥmis comugib accidisse.
& inde in om̃s homines ꝑtransisse. qd̃ dicunt catholici. S
sieut arriani dũ sabellianos fugunt inpeiꝰ aliqͥd incidert̃.
quia tͥuitatis ausi st̃ non ꝑsonas discerũe s naturas. ita

Expanded text:
Iouinianus de indifferentia nuptiarum uirginumque sentire. nec Iouinianus de indifferentia nuptiarum uirginumque sentire. nec ego id dico, quod isti hoc sentiant; uerumtamen per Iouinianum catholicis Manicheos obicientem non esse hoc nouum noui haeretici recognoscant. nos itaque nuptias bonum dicimus esse, non malum. sed sicuti Arriani Sabellianos nos esse criminantur, quamuis non dicamus unum eundemque esse patrem et filium et spiritum saani dicunt, sed dicamus unam eandemque esse naturam patris et filii et spiritus sancti, quod catholici dicunt: ita Pelagiani nobis Manicheos obiciunt, quamuis non dicamus esse malum nuptias, quod dicunt Manichei, sed dicamus malum primum hominum primis coniugibus accidisse et inde in omnes homines pertransisse, quod dicunt catholici. sed sicut Arriani, dum Sabellianos fugiunt, in peius aliquid inciderunt, quia trinitatis ausi sunt non personas discernere, sed naturas, ita
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est unde ordinate seminatus nascit᷑ homo. & fructus con¬
qñ bonus ẽ. qd ÷ ipse qui ita nascit᷑ homo. s pec̾em malũ ẽ.
cum qͦ nascit᷑ oĩs homo. Ds̃ quippe fecit & facit hominem.
s ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit in mundũ & ꝑ peccatum
mors. & ita in om̃s homines ꝑtransit in qͦ om̃s pectauert̃. Nlo¬
manicheo. dicendo nuptias & maguũ bonũ & magnũ malũ.
Prorsus qͥd loquat᷑ ignorat. siue ignorare se simulat. Dut enĩ
ñ intelligit aut ñ uult intelligi quid dicamꝰ. D si ũ intelligit:
p̃occupatione impedit᷑ erroris. si aut ñ uult qͥd dicamꝰ intel¬
ligi: ꝑuicatie uitiũ ẽ. quo suũ defendit errorẽ. Et iouinianꝰ
qͥ paucos ante annos nouellã conatꝰ est heresim cond̾e ma¬
nicheis patrotiniari dicebat catholicos. qd̵ aduersus eũ sc̃am
urginitatẽ. nuptiis preferebant. S responsurꝰ est iste ñ se qd̾

Expanded text:
bonum est, unde ordinate seminatus nascitur homo; et fructus conbonum est, unde ordinate seminatus nascitur homo; et fructus conjugii bonus, quod est ipse qui ita nascitur homo: sed peccatum malum est, cum quo nascitur omnis homo. Deus quippe fecit et facit hominem: sed per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines per, dicendo nuptias et magnum bonum et magnum malum\'. prorsus quid loquatur, ignorat siue ignorare se simulat. aut enim non intellegit aut non uult intellegi quid dicamus. sed si non intellegit, praeoccupatione inpeditur erroris; si autem non uult quid dicamus intellegi, peruicaciae uitium est, quo suum defendit errorem. etlouinianus, qui paucos ante annos nouellam conatus est haeresim condere, Manicheis patrocinari dicebat catholicos, quod aduersus eum sanctam uirginitatem nuptiis praeferebant. sed responsurus est iste non se quod
Abbreviated transcription (Latin):
turali qd̃ inde nascit᷑ non potẽ. extusari. q̃m natura humana
que nascit᷑ de conuigio uł de adulterio: dei opus ẽ. Que si ma¬
lum esset ñ esset gñanda. si malũ non haberet: non esset rege¬
neranda. Atq ut ad unũ uerbũ utrũq concludã. nat᷑a hu¬
mana si mala esset saluanda ñ ẽẽt. si ei mali nich messet.
saluanda ñ esset. Qui gͦ dicit eam bonũ non ẽẽ. bonũ negat
condite creatorem. qui uͦ negat ei malũ in esse misericordẽ
uitiate inuidet saluatorẽ. Qua ꝓpter in hominib nascentib
neq excusanda st̃ adulteria ꝑ bonũ qd̵ inde a conditore bono
creatum est uec actusanda conuigia ꝑmalũ qd ibi a miscil̃e
ñ esset quidẽ sine utriusq cõmixtione gn̾atio. s esset confusi¬
one comnixtio. Esset quippe in coeundo tiauqͥlla m̃broꝵ obe¬
dientia. ñ pudenda carnis concupiscentia. Proinde comugiũ

Expanded text:
turali, quod inde nascitur, non potest excusari: » quoniam natura humana turali, quod inde nascitur, non potest excusari: » quoniam natura humana quae nascitur vel de conjugio, vel de adulterio, Dei opus est. Quae si malum esset, non esset generanda; si malum non haberet, non esset regeneranda: atque ut ad unum verbum utrumque concludam, natura humana si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset, salvanda non esset. Qui ergo dicit eam bonum non esse, bonum negat conditae creatorem: qui vero negat ei malum inesse, misericordem vitiatae invidet salvatorem. Quapropter in hominibus nascentibus neque excusanda sunt adulteria per bonum quod inde a conditore bonocreatum est, nec accusanda coniugia per malum, quod ibi a misericorde n esset quidem sine utriusque sexus commixtione generatio, sed esset sine confusione commixtio. Esset quippe in coeundo tranquilla membrorum obedientia, non pudenda carnis concupiscentia. Proinde conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
peccm. qͣm coacti sunt uelarẽ confusi. Unde remansit posterio¬
rib conuigatis qͣmuis hoc malo bene & licite utentib in euis
modi oꝑe humanũ uitare conspectũ. atq ita confiteri quod
pudendũ ẽ. cũ debeat neminẽ pudere qd bonũ est. Sic insi¬
nuant᷑ hec duo. & bonũ laudande comnctionis unde filii ge¬
nerent᷑. & malũ pudende libidinis unde qͥ generant᷑ rege¬
uerandi st̃ ne dampnent᷑. Proide pudenda libidine qͥ licite
concũbit malo bene utitur. qͥ autẽ illicite: malo male utit᷑
Rectiꝰ enim accepit nom̃ mali qͣm boni. qd erubescunt & ma¬
li & boni. Meluisq credimꝰ ei qui dixit. Scio quia ñ habitat
tet᷑ malũ. si autẽ non confundit᷑. addit impudentiã peiꝰ ma¬
lum. Recte igit᷑ diximꝰ ita nuptiarũ bonũ malo oriquiali
qd̵ inde trahit᷑ ñ potest accusari. sit̃ adult̾ioꝵ malũ bono na

Expanded text:
peccatum, quam coacti sunt velare confusi. Unde remansit posteriopeccatum, quam coacti sunt velare confusi. Unde remansit posterioribus coniugatis quamuis hoc malo bene et licite utentibus in eius modi opere humanum uitare conspectum atque ita confiteri quod pudendum est, cum debeat neminem pudere quod bonum est. sic insinuantur haec duo, et bonum laudandae coniunctionis, unde filii generentur, et malum pudendae libidinis, unde qui generantur regenerandi sunt, ne damnentur. proinde pudenda libidine qui licite concumbit. malo bene utitur, qui autem inlicite, malo male utitur. rectius enim accipit nomen mali quam boni, quod erubescunt et mali et boni, meliusque credimus ei qui dicit: scio quia non habitattetur malum; si autem non confunditur, addit inpudentiam, peius malum. recte igitur diximus: \'ita nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari, sicut adulteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ralem eũ uolens intelligi qui fit inmembris Ad hoc creatis. ut
ꝑea possit ad g̾nandum sexus ut̾q misceri. Ae ꝑ hoc cũ eisdẽ
laudabilis s culpabilis. Ab ea uͦ parte corꝑis que ñ ad gn̾andũ
est instituta. si & conuige quisq utat᷑. contra naturã ÷ & flagi¬
tiosum. Deniq priꝰ idem apłs de feminis dixit. Nam femine
eoꝵ unmutauert᷑ naturalẽ usum. in eũ usũ qui ẽ. contͣ naturã.
Deinde mascłis in mascłos turpitudinẽ oꝑantib. relicto usu fe¬
mineo naturali. Non ergo isto nomrane. id⁊ usu natͣali quigalł¬
est laudata cõmixtio. s inimundiora & sceͥntiora flagitia denota¬
ta sunt. qͣm si illicite & feminis. s tam̾ uaturalit̾ uterent᷑. Panẽ
uero & uinũ sic non reprehendimꝰ propt̾ luxuriosos & hriosos.
quomͦ nec aurũ ꝓpter cupidos & auaros. Quo circa cõmixtionẽ¬
quoq honestam coniug̃ non reprehendimꝰ. ꝓpter pudendã cor
cati. dequa ñ erubescerent conugati. Hec autẽ exorta ẽ. post

Expanded text:
ralem, eum volens intelligi qui fit in membris ad hoc creatis, ut per ea possit ad generandum sexus uterque misceri. Ac per hoc cum eisdem a uero parte corporis, quae non ad generandum est instituta, si et coniuge quisque utatur, contra naturam est et flagitiosum. denique prius idem apostolus de feminis dixit: nam feminae eorum inmutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam, dein de masculis in masculos turpitudinem operantibus relicto usu femineo naturali. non ergo isto nomine, id est usu naturali coniugalest laudata commixtio, sed inmundiora et sceleratiora flagitia denotata sunt, quam si inlicite et feminis, sed tamen naturaliter uterentur. Panem uero et uinum sic non reprehendimus propte. luxuriosos et ebriosos quomodo nec aurum quoque honestam conjugum non reprehendimus propter pudendam libicati, de qua non erubescerent conjugati. Haec autem extorta est post
Abbreviated transcription (Latin):
ad malũ qd accidit hominib. quoꝵ conunctione st̃ nup¬
tie. Nam malũ pudende libidinis & potest ẽẽ. sine nup¬
tiis. & potuert̃ ẽẽ. nuptie sine illo. Ad conditionẽ autẽ
ꝑtinet corꝑis ñ uite illiꝰ s mortis huiꝰ. ut nc̃ non possint ẽẽ.
nuptie sine illo. qͣmius ipsũ possit esse sine illis. Nam utiq
sine nuptiis ⁊ pudenda carnus concupiscentia. quando adul¬
teria & queq stupra atq inmunda cõmitit. longe contra¬
ria pudicitie nuptiarũ. aut quando nulla ista cõmittit.
qͥa homo nulla consensione ꝑmittit & tam̃ surgit. & moue¬
tur.⁊ mouet. & plerũq in somꝰpuis ad ipsius oꝑis similitudi¬
nẽ. & sue motionis ꝑuenit fin̾ẽ. Hoc ergo malũ nͦ in ipsis
nuptis ialũ est nuptiarũ. sed bñt illud incorpe mortis
haiꝰ pargcum eciam si uount. sine quo ũ possunt inplere qd
uoluiit. Nlon gͥ abearũ institutione q̃ benedicta : ad eas uenit.

Expanded text:
ad malum quod accidit hominibus, quorum conjunctione sunt nupad malum quod accidit hominibus, quorum conjunctione sunt nuptiae. nam malum pudendae libidinis et potest esse sine nuptiis et potuerunt esse nuptiae sine illo; ad conditionem autem pertinet corporis non uitae illius, sed mortis huius, ut nunc non possint esse nuptiae sine illo, quamuis ipsum possit esse sine illis. nam utique sine nuptiis est pudenda carnis concupiscentia, quando adulteria et quaeque stupra atque inmunda committit, longe contraria pudicitiae nuptiarum, aut quando nulla ista committit, quia homo nulla consensione permittit, et tamen surgit et mouetur et mouet et plerumque in somnis ad ipsius operis similitudinem et suae motionis peruenit finem. hoc ergo malum nec in ipsis nuptiis malum est nuptiarum, sed habent illud in corpore mortis huius paratum, etiamsi nolunt, sine quo non possunt inplere quod uolunt. non igitur ab earum institutione, quae benedicta est, ad eas uenit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ñ potest accusari. ñ uult consentire qd̃ uerũ sit. qͥa con¬
senserit. ñ pelagianꝰ heretitus. s xp̃ianus catholicus erit.
Prorsus inquit si malũ demiptiis trahit᷑ accusari posst̃. excu-¬
sari ñ possunt. & indiaboli iuire opus earũ fructumq consti¬
tius. quia oĩs causa mali expers boni ẽ. & ad hoc cet̃a. accexit.
ut ꝓbet causã mali bonã esse non posse. & ideo nuptias qr
bonũ st̃ causã mali ñ esse. ac ꝑ hoc de illis peccatorẽ qͥ ne¬
cessariũ habeat saluatorem nasci omuino ñ posse qͣsi nos
nuptias causam dicamꝰ esse peccati. qͣmuis homo qͥ exillis
nascit᷑ non nascat᷑ sine peccato. Auptie institute st̃ causa
gñandi ñ peccandi. ꝓpter qd̃ illa est a dno benedictio nup¬
tiarũ. crescite & multiplicamimi & replete t̾ram. pecc̾m au¬
tem qd̃ inde a nascentib trahit᷑. non ad nuptias ꝑtinet s

Expanded text:
tur, non potest accusari\', non uult consentire quod uerum sit, quia si contur, non potest accusari\', non uult consentire quod uerum sit, quia si consenserit, non Pelagianus haereticus, sed catholicus catholicus erit. prorsus'>, inquit, \'si malum de nuptiis trahitur, accusari possunt, excusari non possunt, et in diaboli iure opus earum fructumqis causa mali expers boni est\\ et ad hoc cetera adtexit, ut probet causam mali bonum esse non posse et ideo nuptias, quia bonum sunt, causam mali non esse ac per hoc de illis peccatorem, qui necessarium habeat saluatorem, nasci omnino non posse, quasi nos nuptias causam dicamus esse peccati. quamuis homo, qui ex illis nascitur, non nascatur sine peccato, nuptiae institutae sunt causagenerandi, non peccandi: propter quod illa est a Domino benedictio nuptiarum, Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Peccatum autem quod inde a nascentibus trahitur, non ad nuptias pertinet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uenit querere & saluare qd ꝑierat. insinuare se nitit᷑ cor¬
dib parũ intelligentiũ. laude oꝑum diumoꝵ. hoc ẽ. laude
nature humane. laude seminis. laude nuptiarũ. laude utͥ¬
usq sexiis cõmixtionis. laude fecunditatis. que oĩa bona st̃.
Nolo enĩ dicere laude libidituis. quia eã & ipse noĩare con¬
fundit᷑. ut aliud aliqͥd ñ ipsam laudare uideat᷑. Ac ꝑ hoc
mala que atridert̾ nature ñ discernendo abipstus bonita¬
te nature ñ eam qͥa falsum ẽ. oftendit sanã. s sanari ñ ꝑ¬
nittit egrotam. Et ideo illud qd̾ diximꝰ qd̵̾ adulteroꝵ culpã¬
bonum qd̃ inde nascit᷑ id est homo ñ potest excusare uerũ
esse concedit. & hoc unde nulla inter nos questio ẽ. etiã simi¬
litudine furis furtiuũ triticũ seminantis. de quo bona utiq
messis nascit᷑. astruit & confirmat ut potest. Illud autẽ alte¬
rũ qd̃ diximꝰ nuptiarũ bonũ ialo originali qd in de trahi¬

Expanded text:
 uenit quaerere et saluare quod perierat, insinuare se nititur cordibus parum intellegentium laude operum diuinorum, hoc est laude naturae humanae, laude seminis, laude nuptiarum, laude utriusque sexus commixtionis, laude fecunditatis, quae omnia bona sunt. nolo enim dicere: laude libidinis, quia eam et ipse nominare confunditur, ut aliud aliquid, non ipsam laudare uideatur. ac per hoc mala, quae acciderunt naturae, non discernendo ab ipsius bonitate naturae non eam, quia falsum est, ostendit sanam, sed sanari non permittit aegrotam. et ideo illud quod diximus, \'quod adulteriorum culpabonum quod inde nascitur, id est homo non potest excusare\', uerum esse concedit et hoc, unde nulla inter nos quaestio est, etiam similitudine furis furtiuum triticum seminantis, de quo bona utique messis nascitur, adstruit et confirmat, ut potest. illud autem alterum quod diximus: \'nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahi
Abbreviated transcription (Latin):
nib loqueret᷑. Ait enĩ apłs. Et quod seminas ñ corpus qd̾
futurũ est seminas. s nudũ granũ fere tritici. Aut alicuiꝰ ce¬
teroꝵ. His pret̾missis iste contexuit. qd̵ de inde ditit apl̃s.
Ds autẽ illi dat corpus ꝓut uult. & unicuiq seminũ ꝓpriũ
corpꝰ. tanqͣm deconcumbente homine dix̃it apłe. insipiens
geremꝰ ñ ab homine concubitu filios seminante. s a deo ui¬
uificari sem̃ humanũ. sic enĩ fuerat prelotutꝰ. qͥa uolup¬
tas ula ñ explec oꝑationis uicẽ. s dechesauris nature offert
deo unde ille hominẽ dignet᷑ operari. Et subuuxit testi¬
moniũ quasi hoc dixerit apłs. insipiens tu qd̵ seminas ñ
uiuiticat᷑. hoc ÷ a te ñ uiuficat᷑. s hominẽ de tuo semine
ałs oꝑatur. tanqͣm abapło media illa q̃ pret̾misit iste non
dicta sint. atq ita se habeat eus sententia uelut de hunia¬

Expanded text:
nibus loqueretur. Ait enim Apostolus: Et quod seminas, non corpus quod nibus loqueretur. Ait enim Apostolus: Et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, fere tritici, aut alicujus caeterorum. His praetermissis, iste contexuit quod deinde dicit Apostolus, Deus autem illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus ; tangeremus non ab homine concubitu filios seminante, sed a deo uiuificari semen humanum. sic enim fuerat praelocutus, quia \'uoluptas illa non explet operationis uicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari\', et subiunxit testimonium, quasi hoc dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, hoc est non a te uiuificatur, sed hominem de tuo semine deus operatur, tamquam ab apostolo media illa, quae praetermisit iste, non dicta sint atque ita se habeat eius sententia. uelut de huma
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatẽ que unicuiq de lib̾a uoluntate. contingit. His oĩb
que tam multa dixit respondemꝰ nich diuinis testimoniis que
int̾posuit eẽ. dictũ de pudenda libidine. qͣm dicimꝰ non fuis¬
se incorꝑe beatoꝵ quando nudi erant. & ñ corfundebant᷑.
Nam primũ illud apłi de seminib dictũ ⁊ frum̃toꝵ. qͣ ꝑriꝰ
moruint᷑ ut uiuificent᷑. Qͣm sententiã scilicet apłicam qͦ consi¬
lio nescio noluit iste complere. Nam eã hucusq cõmemorauit.
Insipiens tu quõ seminas ñ uiuificat᷑. Apłs autem addit nisi pͦ¬
moriat᷑. S iste quantũ existimo qd̵ de frum̃tis dictũ est. de
humano semine atipi uoluit ab eis qui hec legunt. & scͥp¬
turas sc̃as uł nesciunt uł non recordant᷑. Demq ñ solum
istã sententiã decurtauit. ut ñ adderet nisi pͥuis moriat᷑. ue
rum eciã sequentia pret̾misit. ubi aꝑuit apłs de quib senu¬

Expanded text:
prauitatem, quae unicuique de libera uoluntate contingit. His omnibus, prauitatem, quae unicuique de libera uoluntate contingit. His omnibus, quae tam multa dixit, respondemus nihil diuinis testimoniis, quae interposuit, esse dictum de pudenda libidine, quam dicimus non fuisse in corpore beatorum, quando nudi erant et non confundebantur. nam primum illud apostoli de seminibus dictum est frumentorum, quae prius moriuntur, ut uiuificentur. quam sententiam scilicet apostolicam quo consilio nescio noluit iste conplere; nam eam huc usque commemorauit: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur. apostolus autem addit: nisi moriatur. sed iste, quantum existimo, quod de frumentis dictum est, de humano semine accipi uoluit ab eis, qui haec legunt et scripturas sanctas uel nesciunt uel non recordantur. denique non solum istam sententiam rum etiam sequentia praetermisit, ubi aperuit Apostolus de quibus semi
Abbreviated transcription (Latin):
cõminatiis int̾itum si ꝑgeret uiolare coniugiũ. Iunc abime¬
lech ait. Numqͥd dñe gentẽ ignorantẽ & iustã ꝑdes: Nlon¬
ne ipsi dixert̾ se germanitate coniunttos: Surrexit gͦ ma¬
ne abimelech & accepit mille didragmata argenti. & oues &
uitulos. & pueros & ancillas. & dedit abrahe. Atq ase nuilie¬
rem remisit intactã. Orauit uͦ dñm abraham ꝓ abimelech.
& sanauit d̾s abumelech & uxorẽ & ancillas eiꝰ. Cur autem
hec tanta ꝓlicitate narrauerit breuit̃ accipe. In his enĩ que
secutus adiunxit. d̾s inquit abraham orante curauit poten¬
tia dispensationis secreta. que nota ẽ. uerecundis uiliũ femi¬
narũ. qͥa clanserat ds a foris omnẽ uuluã in domo abimelech.
Uide ergo inquit utrũ naturalit̃ malũ dici debeat qd̃ int̾dũ
aufert exasperatus d̾s. redditq placatus. Ipse inquit facit
ꝑtinet. que deo gaudet auctore. qd̃ autẽ impii st̃ ad studioꝵ

Expanded text:
comminatus interitum, si pergeret uiolare coniugium. tunc Abimecomminatus interitum, si pergeret uiolare coniugium. tunc Abimelech ait: numquid, domine, gentem ignorantem et iustam perdes? nonne ipsi dixerunt se germanitate coniunctos? surrexit ergo mane Abimelech et accepit mille didragma argenti et oues et uitulos et pueros et ancillas et dedit Abrahae atque a se mulierem remisit intactam. orauit uero deum Abraham pro Abimelech; et sanauit deus Abimelech et uxorem et ancillas eius\'. cur autem haec tanta prolixitate narrauerit, accipe breuiter. in his enim quae secutus adiunxit \'deus\', inquit, \'orante Abraham curauit potentia dispensationis secretae, quae nota est uerecundis uilium feminarum, quia clauserat deus aforis omnem uuluamin domo Abimelech. uide ergo\', inquit, \'utrum naturaliter malum dici debet, quod interdum aufert exasperatus deus redditque placatus. ipse\', inquit, fapertinet, quae deo gaudet auctore, quod autem inpii sunt, ad studiorum
Abbreviated transcription (Latin):
dem oro respicias. quib laqueis peccati naturał suffocet᷑ as¬
sertio. Uerũ age inquit pͣrecor mitiꝰ. Michi crede etiam te d̃s
fecit. s quod fatendũ ÷ grauis error infecit. Quid enĩ potẽ.
ꝓfamꝰ dici. qͣm qd̃ ds hominẽ aut ñ fecerit aut ut dicis dia¬
bolo fecerit. aut certe diabolus dei sit ymaginẽ hoc ⁊ homi¬
nem fabricatꝰ : Qd̃ non minus stultũ dinoscit᷑ ẽẽ. qͣm impiũ.
Eigo tam inops inquit tam inuerecundꝰ d̾s est. ut ñ habue¬
rit qđ inpremiũ scĩs hominib daret. nisi qd̵ deceptis diabolͦ
infudit iuitio: Uis autẽ scire qd̃ etiam in his qui scĩ ñ sunt
hanc gn̾ationum potentiam ds tribuisse ꝓbetur e Eoigitur
temꝑe cũ abraham metu ꝑcussus gentis barbare saram que
uxor erat sororẽ suam dixit. refert᷑ ab imesch rex illiꝰ ꝓuintie
ad duxisse eam in nostis usũ. s d̾s tui cura erat honor sc̃e mu¬
lieris. in sompnis abimelech ueniens regiã frendit audatiã.

Expanded text:
dem oro respicias, quibus laqueis peccati naturalis suffocetur adsertio. uerum age\', inquit, \'tecum, precor, mitius. mihi crede, etiam te deus fecit, sed, quod fatendum est. grauis error infecit. quid enim potest profanius dici. quam quod deus hominem aut non fecerit aut, ut dicis, diabolo fecerit aut certe diabolus dei sit imaginem, hoc est hominem fabricatus, quod non minus stultum dinoscitur esse quam inpium? ergo tam inops\', inquit, \'tam inuerecundus deus est, ut non habuerit quod in praemium sanctis hominibus daret, nisi quod deceptis diabolus infudit in uitio? uis autem scire, quod etiam in his, qui sancti non sunt, hanc generationum potentiam deus tribuisse probetur? eo igitur tempore, cum Abraham metu percussus gentis barbarae Sarram, quae uxor erat, sororem suam dixit, refertur Abimelech rex illius prouinciae adduxisse eam in noctis usum. sed deus, cui curae erat honor sanctae mulieris, in somnis Abimelech ueniens regiam frenauit audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio cirisse dñm legimꝰ. Numqͥd inde dñs loquebat᷑.
& non potiꝰ de cluab uoluntatib hominũ bona scilicet. &¬
mala. istã bonã illã malã. arborẽ dicens. quia de bona uo¬
luntate oꝑa bona uascunt᷑. & mala de mala nes posst̾ boe¬
na de maia. & mala debona: Qd̃ si nuptias tanqͣm arborẽ
bonã secm istam qͣm cõmemorauit euanglicam similitudi¬
nẽ posuerimꝰ. ꝓfecto ẽ contrario fornitationẽ posituri sumꝰ
arbore mala. Quamobrẽ si homo ita dicit᷑ fructus nupti¬
arũ tanqͣm bonus ex arbore bona: ꝓculdubio nasci homo
de forncatione ñ debuit. Mala qiuippe arbor bonos fruetꝰ
ñ facto. Porro si dixerit ũ illic arboris loco ponendũ. ẽt̃. ad¬
ulteriũ. s naturã potiꝰ humanã dequa nascit᷑ homo it
etiã hic ñ erit axbor comibiũ. s natura humana. de qua

Expanded text:
isse Dominum legimus? Numquid inde Dominus loquebatur, et non potius de duabus voluntatibus hominum, bona scilicet et mala, istam bonam, illam malam arborem dicens; quia de bona voluntate opera bona nascuntur, et mala de mala, nec possunt bona de mala, et mala de bona? Quod si nuptias tanquam arborem bonam, secundum istam quam commemoravit evangelicam similitudinem posuerimus; profecto e contrario fornicationem posituri sumus arborem malam. Quamobrem si homo ita dicitur fructus nuptiarum, tanquam bonus ex arbore bona, procul dubio nasci homo de fornicatione non debuit. Mala quippe arbor bonos fructus non facit . Porro si dixerit, non illic arboris loco ponendum esse adulterium, sed naturam potius humanam, de qua nascitur homo: ita etiam hic non erit arbor connubi
Abbreviated transcription (Latin):
citur. ubi gͥ originale malũ qd̵ tot p̃uiditiis int̾emptti ẽ⁊ Ad
hec respondeo ñ solum filios ex coniugio. uerũ etiam exadulte¬
rio bonũ aliqd̃ esse scdm opus dei quo creati st̃. scdm autẽ ori¬
ginale pectm in dampnatione nasti exadam. pͥmo ñ solũ si
de adulterio. uerũ eciam si de coniugio gn̾ent᷑. nisi in adam

Expanded text:
citur, ubi igitur originale malum, quod tot praeiudiciis interemptum est?\' Ad citur, ubi igitur originale malum, quod tot praeiudiciis interemptum est?\' Ad haec respondeo non solum filios ex coniugio uerum etiam ex adulterio bonum aliquod esse secundum opus dei quo creati sunt, secundum autem originale peccatum in damnatione nasci ex Adam primo non solum si de adulterio uerum etiam si de coniugio generentur, nisi in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
aut reputa diuino oꝑi cõmixtionẽ corꝑũ. Aut creaturã panis
& uini similit̾ malã eẽ. defini. Qd̃ si feteris. aꝑte manicheus eẽ.
conuinceris. Concupiscentie autẽ naturalis qui modũ tenet bo¬
no bñ utit᷑. qui modũ non tenet bono male utit᷑. Qd dicis gͦ
inquit. ita nuptiarũ bonũ malo originali. qd̵ inde trabit᷑ ñ
potest accusari. sit̃ adult̾ioꝵ malũ bono naturali qd̵ inde nas¬
cit᷑ non potẽ. extusari: His sermonib inquit. qd̃ negaueras
concessisti. qd̾ concesseras sustulisti. & nicħ magis laboras quã
ut parũ intelligaris. Ostende sine cõmixtione nuptias corꝑales.
aut unũ aliquid huic oꝑi nom̃ imponito. & uł bonũ uł ma¬
lũ nuncupato coniugiũ. Spopondisti utiq te bona definire
conuigia. Si conuigiũ bonũ. si homo fructus coniugii bonus.
si hic fructus opꝰ dei malus esse ñ potest. qͥ ꝓ bonũ ex bono nas¬

Expanded text:
aut reputa diuino operi commixtionem corporum aut creaturam panis aut reputa diuino operi commixtionem corporum aut creaturam panis et uini similiter malam esse defini. quod si feceris, aperte Manicheus esse conuinceris. concupiscentiae autem naturalis qui modum tenet, bono bene utitur; qui modum non tenet, bono male utitur. quid dicis ergo\', inquit, \'ita nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari, sicut adulteriorum malum bono naturali, quod inde nascitur, non potest excusari?\' his sermonibus\', inquit, \'quod negaueras concessisti, quod concesseras sustulisti et nihil magis laboras, quam ut parum intellegaris. ostende sine commixtione nuptias corporales; aut unum aliquod huic operi nomen inponito et uel bonum uel malum coniugium nuncupato. spopondisti utique bona te definire coniugia: si coniugium bonum, si homo fructus coniugii bonus, si hic fructus opus dei malus esse non potest, qui per bonum ex bono nas
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbis. Relicto usu naturali femine exarsert̃ in desideria
sua inuicẽ mascłi in mascłos turpidinẽ oꝑantes. Ostendit
gͦ inquit usum femine & naturalẽ esse. & ꝓ suo mͦ laudabi¬
lem. flagitiũ autẽ ex uoluntate ꝓpͥa exerceri contra insti¬
tutionis pudorẽ. Merito itaq & in bene utentib genꝰ concu¬
piscentie modusq laudat᷑. & inturpib excessus eiꝰ punit᷑.
Deniq eodem temꝑe ds abrahe & sare marcentia euo m̃¬
bra uegetauit. qͦ insodomis ipsa igneo ẏmbre puniuit. Si
sodomite flagitiis obligati st̃. accusabis etiam creaturã pa¬
nis & uini. qm̃ hinc quoq eos peccasse scriptura diuina
significauit. Dicit enũ dñs ꝑ erechielẽ ꝓpħam. Uerũptamñ
he iniquitates sodome sororis tue. suꝑbia insaturitate pa¬
nũ & abundantia uini fluebant ipsa & filie eiꝰ. & manũ pau¬
peris. & egentis ñ adruabant. Elige iam inquit utrũ mauis

Expanded text:
inprobis: relicto naturali usu feminae exarserunt in desideria inprobis: relicto naturali usu feminae exarserunt in desideria sua inuicem masculi in masculos turpitudinem operantes. ostendit ergo\'. inquit, \'usum feminae et naturalem esse et pro suo modo laudabilem, flagitium autem ex uoluntate propria exerceri contra institutionis pudorem. merito itaque\', inquit, \'et in bene utentibus genus concupiscentiae modusque laudatur et in turpibus excessus eius punitur. denique eodem tempore deus Abrahae et Sarrae marcentia aeuo membra uegetauit, quo in Sodomis ipsa igneo imbre puniuit. si am per ipsum Sodomitae flagitiis obliti sunt, accusabis etiam creaturam panis et uini, quoniam hinc quoque eos peccasse scriptura diuina significauit; dicit enim dominus per Ezechiel prophetam: uerumtamen hae iniquitates Sodomae sororis tuae superbia; in saturitate panum et abundantia uini fluebant ipsa et filiae eius; et manum pauperis et egentis non adiuuabant. elige iam\', inquit, \'utrum mauis:
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. uasa ire possideant᷑. cũ exadam nastunt᷑. si in xp̃o ñ re¬
nascant᷑. & in euis regnũ ꝑ gr̃am fasta uasa miscłie tnsferant᷑.
Contra istã fundatissimã ueniens ueritatẽ. ne uniu̾sam xp̃i
eccłiam oppugnare uideat᷑. quasi me unũ alloquit᷑. & uelut
corripiens atq admonens dicit. Etiam te d̾s fecit. s qd̃ ẽ fa¬
tendũ grauis error infecit. Sane qd̃ d̾s fecerit me agnosco
& gr̃as ago. qui tam̃ cũ ire uasis ꝑissem. si tm̾ exadam me
fecisset. ⁊ in xp̃o ñ refeciss. Qd̃ cũ possessus pelagiana impi¬
etate ñ credit si in tanto malo infinẽ usq ꝑdurat. ñ ipse s
catholici uideant qualis ⁊ qͣntus eũ error ñ infec̃it. s plaue
int̾fecerit. Attende sequentia. Qd̃ autẽ inqͥd filii ex coniugio
suscepti naturalit̾. boni st̃. apło dicente discamꝰ qͥ ait. de

Expanded text:
cesse est uasa irae possideantur, cum ex Adam nascuntur, si in Christo non recesse est uasa irae possideantur, cum ex Adam nascuntur, si in Christo non renascantur et in eius regnum per gratiam facta uasa misericordiae transferantur. contra istam fundatissimam ueniens ueritatem, ne uniuersam Christi ecclesiam obpugnare uideatur, quasi me unum alloquitur et uelut corripiens atque admonens dicit: \'etiam te deus fecit, sed, quod est fatendum, grauis error infecit\'. sane quod me deus fecerit agnosco et gratias ago, qui tamen cum irae uasis perissem, si tantum ex Adam me fecisset et in Christo non refecisset. quod cum possessus Pelagiana inpietate non credit, si in tanto malo in finem usque perdurat, non ipse, sed catholici uideant, qualis et quantus eum error non infecerit, sed plaue interfecerit. Adtende sequentia: \'quod autem\', inquit, <filii ex coniugio suscepti naturaliter boni sunt, apostolo dicente discamus, qui ait de
Abbreviated transcription (Latin):
creauit bonus bonũ tribuit adium̃tum. Inquantũ enĩ hoĩes
st̃. bonũ est nature cuiꝰ ÷ auctor ds. Inquantũ autẽ cũ pecca¬
to nascunt᷑ ꝑituri. qui si ñ renascunt᷑. ad semen ꝑtinent ma¬
ledictũ abinitio illiꝰ antique inobedientie uitio. Quo tam̃ bene
utit᷑ factor etiam nasoꝵ ire ut notas faciat diuitias głe sue
in uasa misccłie sue ne meritis suis tribuat. si ad eandẽ massã
quisq ꝑtinens gra liberet᷑. s qui głatur in dño głetur. Abbac
fide apłica atqi catholica ueracissima & fundatissima cũ pe¬
lagianis iste discedens. ñ uult nascentes ẽẽ. sub diabolo ne par¬
iuili portent᷑ ad xp̃m ut eruant᷑ a potestate cenebrarũ. & in
regnum ipsuis tranfferant᷑. Ac si accusat eccłiam toto orbe
disfusam. in qua ubiq om̃s baptirandi infantuli ñ ob aliud
ex susflant᷑. nisi ut ab eis pͥnceps mundi mittat᷑ foras a quo ne¬

Expanded text:
creauit bonus bonum tribuit adiumentum. in quantum enim homines creauit bonus bonum tribuit adiumentum. in quantum enim homines sunt, bonum est naturae, cuius auctor est deus; in quantum autem cum peccato nascuntur, perituri, si non renascuntur, ad semen pertinent male dictum ab initio illius antiquae inoboedientiae uitio. quo tamen bene utitur factor etiam uasorum irae, ut notas faciat diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, ne meritis suis tribuat, si ad eandem massam quisque pertinens gratia liberetur, sed qui gloriatur, in domino glorietur. Ab hac fide apostolica atque catholica ueracissima et fundatissima cum Pelagianis iste discedens non uult nascentes esse sub diabolo, ne paruuli portentur ad Christum, ut eruantur a potestate tenebrarum et in regnum ipsius transferantur. ac sic accusat ecclesiam toto orbe diffusam, in qua ubique omnes baptizandi infantuli non ob aliud exsufflantur, nisi ut ab eis princeps mundi mittatur foras, a quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicit figmientũ ei qͥ se fuixit. quare sic me fecisti: An non
ht̃ potestatẽ figulus luti exeadem massa fatere aliud uas in
honorẽ. aliud in contuineliã : Numquid ergo uasa ire ne¬
gat iste esse sub diabolo. aut quĩa sub diabolo st̃. alius ea qͣm
ule facit qui uasa misccłie facit. aut aliunde & ñ exeadem
massa facit: Hic itaq dicat. Ergo ds uasa diabolo facit:
Quasi nesciat dͥs sic eis uti ad oꝑa iusta & bona sic̃ ipse utit᷑ di¬
abolo. An uero filios ꝑdicionis hedos sinistre partis diabolo
pascit. diabolo nutrit & uestit. quia facit solẽ suũ oriti suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & inuistos: Sic itaq creat
malos. quomͦ pascit & nutrit malos. quia qd eis creando tribu¬
it ad nature ꝑtinet bonitatẽ. & qd̵ eis pascendo & nutriendo
dat incrementũ ñ utiq malicie eorũ. s eidem bone nat᷑e. Qͣm

Expanded text:
quid dicit figmentum ei qui se finxit: quare me sic fecisti? annon quid dicit figmentum ei qui se finxit: quare me sic fecisti? annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem, aliud in contumeliam? numquid ergo uasa irae negat esse iste sub diabolo? aut quia sub diabolo sunt, alius ea quam ille facit, qui uasa misericordiae facit? aut aliunde et non ex eadem massa facit? hic itaque dicat: ergo deus uasa diabolo facit, quasi nesciat deus sic eis uti ad opera sua msta et bona, sicut ipso utitur diabolo. An uero filios perditionis haedos sinistrae partis diabolo pascit et diabolo nutrit et uestit, quia facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? sic itaque creat malos, quomodo pascit et nutrit malos, quia quod eis creando tribuit ad naturae pertinet bonitatem et quod eis pascendo et nutriendo dat incrementum non utique malitiae illorum, sed eidem bonae naturae quam
Abbreviated transcription (Latin):
met dici. qdͣ diabolo d̾s hominẽ fecerit. tanqͣm in hominib
qd̃ ds ex hominib parentib creat. hoc uitendat. hoc curet.
hoc sui oꝑis ratione ꝓuideat. ut habeat diabolus seruos. qͥs
ipse sibi facere ũ potest. Absit ut hoc qualiscũq uł puerilis
pietas suspicet᷑. Bonitate sua ds fecit homines. & pͥmos sũ
peccato. & ceteros sub peccato. in usus ꝓfundarũ cogitationũ
suarũ. Sic̃ enĩ de ipsius diaboli malicia nouit ille quid agat.
& qd̵ agit iustum ẽ. & bonũ. qͣmuis sit dequo agit iniustus
⁊ malus. nec eũ ꝓpt̾ea creare non noluit quia malũ futurũ
esse presciit. ita deuniuerso gñe humano qͣuis nullus ho¬
minũ sine peccati sorde nascatur. bonũ ille qͥ sũme bonus:
ꝯłe sue. in uasa miscdie. Cat iste ñc̃ & aduersus apłm cuiꝰ ista
sententia ẽ. Argumentet᷑. immo aduersus ipsum figulũ cui res

Expanded text:
met dici, quod diabolo Deus hominem fecerit, tanquam in hominibus met dici, quod diabolo Deus hominem fecerit, tanquam in hominibus quos Deus ex hominibus parentibus creat, hoc intendat, hoc curet, hoc sui operis ratione provideat, ut habeat diabolus servos, quos ipse sibi facere non potest. Absit ut hoc qualiscumque vel puerilis pietas suspicetur. Bonitate sua Deus facit homines, et primos sine peccato, et caeteros sub peccato, in usus profundarum cogitationum suarum. Sicut enim de ipsius diaboli malitia novit ille quid agat, et quod agit justum est et bonum, quamvis sit de quo agit injustus et malus, nec eum propterea creare noluit, quia malum futurum esse praescivit: ita de universo genere humano, quamvis nullus hominum sine peccati sorde nascatur, bonum ille qui summe bonus est gloriae suae in uasa misericordiae. eat iste nunc et aduersus apostolum, cuius ista sententia est, argumentetur, immo aduersus ipsum figulum, cui res
Abbreviated transcription (Latin):
issec inflictus. miserante detractꝰ: Nam si adimpeduñtũ seren¬
de ꝓlis esset libido detrahenda. uiris esset detrahenda ñ femi¬
nis. Femina enĩ posset uoluntate concũb̾e. etiam desistente
libidine qua stimularet᷑. si uiro ñ de essec qua excitaret᷑. nisi
forte quia scriptum ẽ. & ipsũ abunelech fuisse sanatũ uirilẽ
dicturꝰ est ei libidinẽ redditam. Quam ꝓfecto si amiserat. qͥd
opts fuit eũ diuinitꝰ admoneri. ut abrahe ñ misceret᷑ uxorie
S sanatũ dicit. quia domus eiꝰ abilla peste sanata ẽ. Iam
nc̃ illatria uideamꝰ. quoꝵ triũ quod libet dixerimꝰ. nich ait
aut certe diabolus dei sit unaguiẽ hoc est hominẽ fabricatꝰ.
Horum triũ pͥmũ & nouissimũ non dici a nob̾ etiã ipse si ñ
sit excors. aut nuiũ pͥsicax conficet᷑. De illo questio ⁊ qd̃
scdo medioq loco posuit. ubi sic fallit᷑ ut a nob̾ hoc existi¬

Expanded text:
isset inflictus, miserante detractus? nam si ad inpedimentum serenisset inflictus, miserante detractus? nam si ad inpedimentum serendae prolis esset libido detrahenda, uiris esset detrahenda, non feminis. femina enim posset uoluntate concumbere etiam desistente libidine, qua stimularetur, si uiro non deesset, qua excitaretur. nisi forte, quia scriptum est, et ipsum Abimelech fuisse sanatum, uirilem dicturus est ei libidinem redditam. quam profecto si amiseiat, quid opus fuit eum diuinitus admoneri, ut Abrahae non misceretur uxori? sed -sanatum dicit, quia domus eius ab illa peste sanata est. Iam nunc illa tria uideamus, quorum trium quodlibet dixerimus, nihil aiaut certe diabolus dei sit imaginem, hoc est hominem fabricatus. horum trium primum et nouissimusit excors aut nimium pervicax, confitetur. De illo quaestio est, quod secundo medioque loco posuit, ubi sic fallitur, ut a nobis hoc existi
Abbreviated transcription (Latin):
de fecunditatis laudator. s pudende uoluptatis amator
est. Item aliud ex libro diuino testimoniũ qd̵ posuit de
abimelech. & deo uolente clausa omni uulua in domo eiꝰ.
ne mulieres eiꝰ parerent. atq aꝑta rursus ut parerent. qͥd
ad rẽ ꝑtineo: Quid habet deilla pudenda libidine. de
qua nc̃ questio ẽ e Numqͥd ipsã detraxit illis feminis. red¬
diditq cũ uoluit ⁊ S pena fuit ut parere ñ possent. bufi¬
cuim sͦi ut parere possent. more. huiꝰ corruptibilis carnis. Non
enĩ tale beneficiũ d̃s conferret corpori mortis huiꝰ quale non
haberet nsi corpus uite illiꝰ in paradiso ante peccatum. ut &
conceptus ꝓueniret fine libidine pruriente. & partus sine do¬
lore cruciante. Cur autẽ ñ intelligamꝰ. qm̃quidẽ dit̃ script᷑a
a foris omnẽ uuluã fuisse conclusam aliquo dolore fc̃m esse ut
ũ possent femine concubitũ ꝑpeti qui dolor deo suscitante fu¬

Expanded text:
dae fecunditatis laudator, sed pudendae uoluptatis. amator dae fecunditatis laudator, sed pudendae uoluptatis. amator est. Item aliud ex libro diuino testimonium, quod posuit de Abimelech et deo uolente clausa omni uulua in domo M eius, ne mulieres eius parerent atque aperta rursus ut parerent. quid ad rem pertinet? quid habet de illa pudenda libidine, de . qua nunc quaestio est? numquid ipsam deus detraxit illis feminis reddiditque cum uoluit? sed poena fuit, ut parere non possent, bencium uero, ut parere possent more huius corruptibilis carnis. non enim tale beneficium deus conferret corpori mortis huius, quale non haberet nisi corpus uitae illius in paradiso ante peccatum, ut et conceptus proueniret sine libidine pruriente et partus sine dolore cruciante. cur autem non intellegamus, quoniam quidem dicit scriptura aforis omnem uuluam fuisse conclusam, aliquo dolore factum esse, ut non possent feminae concubitum perpeti, qui dolor deo suscitante fu
Abbreviated transcription (Latin):
tib genitalib. sicut hoc serit᷑ sine ulla pudenda libidine
ad uoluntatis nutũ agricolarũ obsequentib manib hone¬
stiore in parentib gignendoꝵ desidio filioꝵ qͣm ÷ implen¬
dorũ inarantib horreoꝵ. Ac deinde treator omp̃s in cõ¬
muittabili ubiq presentia. & creatrice potentia de seminib
hominũ ꝓ ut uellec qd̾ & nc̃ facit oꝑaret᷑ infemina. sicrit
de feminib frum̃toꝵ ꝓ ut uult oꝑat᷑ interra beatis. matͥb
sine libidinosa uoluptate. concipientib. sine triminoso
gemitu parientib. quando qͥdem illa felicitate. & incorꝑe
non dũ mortis hutꝰ s uite illiꝰ non esset feminis in excipien¬
dis seminib qd̃ puderet sicut ñ esseo inedendis fetib qd̾
doleret e Quisqͥs non credit uł credi non uult hominib¬
Ante omne pecẽm in illa paradisi felicitate uersantibus.
hoc potuis se dei uoluntate & benignitate concedi. ñ optan¬

Expanded text:
tibus genitalibus; sicut hoc seritur sine ulla pudenda libidine, tibus genitalibus; sicut hoc seritur sine ulla pudenda libidine, ad voluntatis nutum agricolarum obsequentibus manibus; honestiore in parentibus gignendorum desiderio filiorum, quam est implendorum in arantibus horreorum: ac deinde Creator omnipotens incontaminabili ubique praesentia et creatrice potentia de seminibus hominum prout vellet, quod et nunc facit, operaretur in femina, sicut de seminibus frumentorum prout vult operatur in terra, beatis matribus sine libidinosa voluptate concipientibus, sine aerumnoso gemitu parientibus; quandoquidem in illa felicitate et in corpore nondum mortis hujus, sed vitae illius, non esset feminis in excipiendis seminibus quod puderet, sicut non esset in edendis fetibus quod doleret? Quisquis non credit, vel credi non vult, hominibante omne peccatum in illa paradisi felicitate uersantibus hoc potuisse dei uoluntate et benignitate concedi, non optan
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s inquit humano semani qd̃ nemo negat uł prudentiũ
uł pioꝵ ꝓpriũ sicut omnib reb corpus attribuit. quasi apłs
de humano semine in illo testimonio sit locutus. De qͣ frau¬
de quid aduiiaret᷑ eus intencio cũ aliquanto attentiꝰ cogi¬
tarẽ. nicħ potui reꝑire nisi quia testem uoluit adhibere
bus homine oꝑari. Et cũ testimoniũ. nuilũ oceurreret. isto
abusus est fraudulenter. timens utiq ne forte si appareret
apłm ñ de humanis seminib. s de frumentis ila dixisse.
Hunie ad moneremꝰ unde refutaret᷑ non religiose uoluntatis.
s libidmnose uoluptatis pudens nominator. & impudens pre¬
duator. De ipsis quippe seminib qͣ inagris agricole semiuat
potẽ. iste redargui. Cur eñ ñ credamꝰ dm̃ potuisse in para¬
diso concedere honm beato de suo semine. qd concessũ ui¬
demꝰ agricolis de tritiei semine. ut eo mͦ illud sereref᷑ sine il¬
la pudenda libidine. aduoluntatis nucͣti membris obseq̃n¬

Expanded text:
 inquit, \'humano semini, quod nemo negat uel prudentium uel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpus adtribuit\', quasi apostolus de humano semine in illo testimonio sit locutus. De qua fraude quid adiuuaretur eius intentio, cum aliquanto adtentius cogitarem, nihil potui reperire, nisi quia testem uoluit adhibere bus hominem operari. Et cum ei testimonium nullum occurreret, isto abusus est fraudulenter, timens utique, ne forte si appareret Apostolum non de humanis seminibus, sed de frumentis illa dixisse, hinc admoneremur, unde refutaretur, non religiosae voluntatis, sed libidinosae voluptatis pudens nominator, et impudens praedicator. De ipsis quippe seminibus, quae in agris agricolae seminant, potest ipse redargui. Cur enim non credamus, Deum potuisse in paradiso concedere homini beato de suo semine, quod concessum videmus agricolis de tritici semine; ut eo modo illud sereretur sine ulla pudenda libidine, ad voluntatis nutum membris obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
hiliter ignaros. quib ꝑsuaderet uecus potiꝰ testamentũ quã
nouũ ẽẽ. retinendũ. Qd cum isti ex alia parce faciunt. id ÷
uetus rep̃hendentes quasi contrariũ nouo: miror qđ̵ non
togitant posse aliquẽ aliquando utrũq legere. & dunna
ope intellectũ utrũq laudare. fraudemq istoꝵ atq ma¬
litiã uel dolere tanquã hominũ. uł cauere tanqͣm hereti¬
Auime tue occide. & manduca omnẽ carnẽ. uixta uo¬
luptatem quã dedit tͥ dns. Caue autem ne sangitinẽ man¬
duces. s effunde tanquã aquam suꝑ t̾ram. His uerbis legis
adimantus contrariũ ẽẽ. arbitrat᷑ quod in euangłio dñs aid.
Non grauent᷑ corda ur̃a cruditate & uinolentia. & curis scła.

Expanded text:
biliter ignaros, quibus persuaderet Vetus potius Testamentum, quam biliter ignaros, quibus persuaderet Vetus potius Testamentum, quam Novum esse retinendum. Quod cum isti ex alia parte faciunt, id est, Vetus reprehendentes, quasi contrarium Novo, miror quod non cogitant posse aliquem aliquando utrumque legere, et divina ope intellectum utrumque laudare; fraudemque istorum atque malitiam vel dolere tanquam hominum, vel cavere tanquam haeretianimae tuae occide et manduca omnem carnem iuxta uoluptatem. quam dedit tibi dominus. caue autem. ne sanguinem manduces. sed effunde tamquam aquam super terram. his uerbis legis Adimantus contrarium esse arbitratur. quod in euangelio dominus ait: non grauentur corda uestra cruditate et uinolentia