comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miudia exiliũ passus ueꝵ dũ ĩ uilla agtũ
actinats & gneo plarictio susceptris amnũ
egisset sõno de reditu p̃monitue cõsensu oiũ
tenocatus et sĩma cũ alacritate patrir
susceptus est dem̃ in dessensione cesertis et
pompri pomꝑanas ꝑtes secutus scdo prĩq
liquens fractis pompeianoꝵ uiribus ĩ coĩ
fere totius senatus exilio factus est exuil.
a quo ĩ plorante nennẽ ab ip̃o cesete uictore

Expanded text:
idia exilium passus est. Verum dum in villa agri Atinatis a Gneo Plancio susceptus annum egisset, somnio de reditu premonitus, consensu omnium revocatus et summa cum alacritate patrum susceptus est. Demum in dissensione Cesaris et Pompei pompeianas partes secutus, secundo patriam linquens, fractis Pompeianorum viribus, in communi fere totius senatus exilio factus est exul. A quo implorante nemine, ab ipso Cesare victore
Abbreviated transcription (Latin):
abiit et agitantibus se ua̾tie tomains teboꝰ
¶Matcõ antomo tiuũ uiro ĩ cuiꝰ ĩeptias
licentius olim ĩuexerat prosctipt̾ est
QQuo lãnabili mimũ ĩ gratitudine tractꝰ
.S. popillius lenas quẽ ipe dudii e capi¬
tali susplicio int̾tessione ¶U Celii mira cũ
actũ fuerat truculentus abscidit.nec tam
CCaliq omistue onere tanq̃ maximũ et tei
tantũq ĩ eñ male copta ꝑfidia potuit
Ut illud una cũ manu proh tostris affi¬

Expanded text:
et agentibus se varie romanis rebus a Marco Antonio triumviro, in cuius ineptias licentiosius olim invexerat, proscriptus est. Quo damnabili nimium ingratitudine tractus Gaius Popilius Lenas, quem ipse dudum a capitali supplicio, intercessione Marci Celii, mira cumactum fuerat, truculentus abscidit, nec tam talique honustus onere, tanquam maximum et rei tantumque in eo male cepta perfidia potuit ut illud una cum manu pro rostris affi
Abbreviated transcription (Latin):
sue eloquentie athemenses Attraxit ne dũ
phisistratũ aut ꝑitlem ꝗ xbie mitam redo¬
lentibus attem lete colla iugo ẜuil ¶the¬
mensiũ libertatem coegere s ipõt platonis
bellie ab apibue nõ hybleo sed castalio melle
saturis ĩ pressam et hesculũ atq demostenẽ

Expanded text:
edum Pisistratum aut Periclem, qui verbis miram redolentibus artem dare colla iugo servili Atheniensium libertatem coegere, sed ipsam Platonis bellis ab apibus, non ybleo sed castalio melle saturis, impressam, et Eschilum atque Demosthenem
Abbreviated transcription (Latin):
et eĩ ad hoc arbitror adeo datꝰ mottalibus
et si celesti poleret ĩ gemo longo tñ et ꝑuigili
studio ĩtantũ mirande eloquentie euasit
facũdiam ut plociũ gallũ ꝗ primus utbi
retł oricã latine mõstratut et uulcatiliũ plotũ
et alteꝵ ex fnactis atq hortensiũ aliosq elegã¬
tissimos oratores grecosq ueteres aniret et
antiquã eoꝵ gloriam occupatet ¶Quo et si eẽt
spectabile titulo sacra pkie penetralia ĩtrate
cupiene postq̃ floridis orõibus sĩma totiꝰ
fori adiratione quitũ primo dem̃ Rosiũ

Expanded text:
etenim ad hoc arbittor a Deo datus mortalibus, etenim ad hoc arbittor a Deo datus mortalibus, etsi celesti polleret ingenio, longo tamen et pervigili studio in tantam mirande eloquentie evasit facundiam ut Plotium Gallum, qui primus Urbi rethoricam latine monstravit, et Vultacilium Plotum et alterum ex Graccis atque Hortensium aliosque elegantissimos oratores grecosque veteres anteiret et antiquam eorum gloriam occuparet. Quo etsi satis esset spectabilis titulo, sacra phylosophie penetralia intrare cupiens, postquam floridis orationibus summa totius fori admiratione Quintum primo, dein Roscium
Abbreviated transcription (Latin):
sime latgita est unde lucanꝰ ĩ 3ͦ Cunctoꝵ
uoces tomam maximꝰ autor Culius eloquii
cuiꝰ sub urte togaq pacificas semuelte¬
muit ¶Catelina secutes ꝑtrilit iq̃hic
Uitoꝵ illustrnĩ: Iubar splendidũ et in dies
crescens utbi patitꝰ atq otbi a uilscoꝵ¬
Uetustissimꝰ Regulis clatam originẽ cdiicene
apud Arpinũ opidu relatu oiũi natus est
¶Et cũ iã tenera ĩ etate uirilem gereret aiũ
quasi actam natał priẽ sedem sue future am¬
plitudini existimaret ut a sublimiori specula
tadios ĩ totũ orbem posset offimdete ea telicta
tate donati solũ sed maxiõs honores conseꝗ
metuit ¶Nam nouus ĩ colatꝰ ciuis emore
Uetristissimꝰ eorisq coscendit ut sũmum
collega contigit ut eiꝰ oꝑe ab incẽdio ruina
et suo decore merito urbie ¶Nõme paltonus
ĩ signis et potuerat hoc tm̃ suffecisse ad euis
głoio sed auexiis est ei fulgor alius tanto lon¬
oiuq duraturus q̃to propensius acꝗsitus hic

Expanded text:
ellinario. Unde Lucanus in VII: Cunctorum voces Romani maximus autor Tullius eloquii, cuius sub iure togaque Pacificas sevus tremuit Catellina secures, Pertulit, etc. ius Cicero, iubar splendidum et in dies crescens Urbi pariter atque orbi, a Vulscovetustissimis regulis claram originem ducens, apud Arpinum oppidum relatu omnium natus est. Et cum iam tenera in etate virilem gereret animum, quasi artam natalis patrie sedem sue future amplitudini extimaret, ut e sublimiori specula radios in totum effundere posset, ea relicta tate donari solum, sed maximos honores consequi meruit. Nam novus incolatu civis, amore vetustissimus, eo usque conscendit ut summum collega, contigit ut eius opere ab incendio ruina et suo merito urbis Rome patronus insignis; et potuerat hoc tantum suffecisse ad eius gloriam, sed annexus fulgor est alius, tanto longius duraturus quanto perpensius acquisitus est. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ciliauit ¶Quid tnltie aburido. Cantum
lingna potuit q ad flectendũ quo uelis mẽtẽ
cuis cũq etiam obstiati sufficete ¶Quod ꝗdẽ
nõ posst satis posteritati ꝑeũ relicta mõstrate
¶Nam ut aliems utat ybie ¶Sn Tullio mag¬
na ꝑe Cullirabest ꝙ legit᷑ potius qr audiat.¬

Expanded text:
ciliavit. Quid multis habundo? Tantum lingua potuit quantum ad flectendam quo velis mentem cuiuscunque etiam obstinati sufficeret. Quod quidem non satis posteritati possunt relicta monstrare. Nam, ut alienis utar verbis, in Tullio magna pars Tullii abest quod legitur potius quam audiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ fm̃am doctons auctoritatem et ur
exemplis tamẽ ut ip̃e ad mea utili¬
tatem sempet cũ grecis latina ꝯuixi.
faciendũ ut pat sis In ut̾usq orõis fa¬
cultate ¶ E uaquidem ad tem nos
ut uidemur magnũ attulimꝰ adiu¬
mẽtũ hontimbus nostris ut nõ mõ¬
greca lr̃aꝵ nides sed etiã docti ali¬
quantulũ se atbittent᷑ adeptos et ad
pindũ e Iudicandũ ¶Quã obre
ꝓficias nõ penitebit / ¶Ebettũ nra
legent/. nõ multũ a ꝑ ippateticis dissi¬
dẽtie¬

Expanded text:
t doctoris auctoritatem et urbexemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxfaciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumentum hominibus nostris, ut non molitterarum rudes, sed etiam docti aliquantum se arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. Quam ob rem proficias, non paenitebit; sed tamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidenti
Abbreviated transcription (Latin):
trĩ. debet emendatoriã
subire uindictã Qmͣ si ferre
re cusauerit ⁊̃ si pp̃e non
abcesserit. de nr̃a societa¬
te ꝓiciat᷑ nõ emĩ ⁊ hͦ fit cru¬
deliter s misericorditer:
ne contagione pestifera pli-¬
mos ꝑdat.

Expanded text:
tus debet emendatoriam sustinere vindictam; quam si ferre recusaverit, etiamsi ipse non abcesserit, de vestra societate projiciatur; non enim hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimos perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
bantur ẽẽ in scło. ñ ha¬
beant fastidio sr̃es suos
qui ad illam scam̃ societa¬
tem ex panꝑtate uene¬
rũt mag̃ aũt studeãt ñ
deꝑentũ dinitũ dignita¬
etate glari llec extollant᷑
si ꝯmini uite aliquid de
suns facultatib ꝯtulerĩt
nec desins diuicus mag̃
suꝑbiant qr eas mona¬
sterio ꝑciut᷑. ꝙͣ si eis in
seculo fru̾ent᷑ Alia qͥpe¬
q̃cũq miqͥtas in malis
opib exercet᷑ ut fiant¬
b insidiat᷑ ut ꝑeant. Et
ꝓ ꝓdest disꝑgendo dare
pauꝑib. ⁊ pauꝑẽ fieri
cũ ãã misera suꝑior effi¬
quam fueratꝰ possendo.¬

Expanded text:
bantur in saeculo, non habeant fastidio sorores suas, quae ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt: magis autem studeant non de parentum divitum dignitaetate liquid de suis facultatibus contulerunt nec de suis divitiis magis superbiant quia eis monasterio parciuntur quam si eis in seculo fruerentur Alia ecumque iniquitas in malis operibus excercetur ut fiant insidiatur ut pereant Et quid prodest dispergendo dare pauperibus et pauperem fieri cum anima misera superbior effiquam fuerat poss O
Abbreviated transcription (Latin):
leserit/ memimit sil¬
qd̾ fecit Et ile qulii
relaxare debebut̃
tntito sanatior esfe
habere debetis. De di

Expanded text:
laeserit, meminerit satisquod fecit, et illa quae laesa relaxare debebunt tanto sanctiores habere debetis. melior
Abbreviated transcription (Latin):
nillam fingant᷑ ¶eq eĩ
qñ ꝓceditis feminas ui¬
dere ꝓhibemini s appe¬
cere uel ab ipĩs appeti
uelle ter cͥminosũ est. Nec
tu qͦ ⁊ affcũ appetitur ⁊
appetu ꝯcupiscencia fem-¬

Expanded text:
nulla figantur Neque proceditis feminas videre prohibenciam set appetere vel ab ipsis appeti velle criminosum est Nec tu quoque appetitur Et appetat concupiscencia femi
Abbreviated transcription (Latin):
uasi inhemo mes¬
mcrs ita dentibub
culencias ca̾nis ꝑ¬
tribens a dephesi¬
as deũ ꝓposuisse ꝗd
capitulae oĩa et
est suꝑtelos et sũꝑ

Expanded text:
uasi in eremo murnices: ita dentibus rulentias carnis iscribens ad Ephesios , Deum proposuisse in recapitulare omnia: et st
Abbreviated transcription (Latin):
mo aliquid agat. nisi
nomẽ accepit. ut si forte
aliqui ⁊̃ p̃ter horas ꝯstitu¬
tas/ si eis uaccit orare uo¬
luerint: non eis sint in¬
pedimento. qui ibi aliqͥd
agendũ putauerĩt.

Expanded text:
mo aliquid agat nisi nomen accepit, ut si etiam forte aliqui praeter horas constitutas si eis vacat orare voluerint, non eis sint impedimento, qui ibi aliquid agendum putaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
estes ur̃ãs in unũ ha-¬
beatis sub ino custod̾ uel
duobs uł qd̃ sufficere possit
ad eas excuciendas nea
Et sic pascim̃i ex uno cella-¬
rio ftit sic in duamiini ex
uno uestiario. Cont᷑ mini

Expanded text:
estras in unum habeatis, sub uno custode vel duobus, vel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne a et sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens Ne tales ac¬
cipiams cibos auta
uos difficuster digere
aut ꝗmestos magno
ꝑatos et ꝑ ditos sa¬
minũ et facilior ap¬
ꝑatus est etarte un¬
diget et sine cura
sustẽtat hũãnũ gẽꝯ
modeate sũptud qr
nͨ auĩde deuorat᷑ co
irritam̃ta gule nõ
ht̃ et leuidri dige

Expanded text:
ib. II. Ne tales accipiamus cibos, quos aut difficulter digerere, aut comestos magno partos et perditos laminum et facilior apparatus est, et arte imdiget, et sine cura sustentat humanum corpus, moderateque sumtus qui nec avide devoratur quod irritamenta gulae non habet leviori dig
Abbreviated transcription (Latin):
Et putare deb qui in
feminã figit ocłm ⁊
illiꝯ in seip̃m diligit fixũ
ab aliis se non uideri cũ
hoc facit uidet᷑ om̃ino:
aquib se uideri nõ arbi¬
uideat᷑ qͥd faciet de illo
desuꝑ inspectore quem
latere nichil p̃t. Anid̾o
putandus ẽ nõ uideri
q tanto uidet pacienciq
qnͣto sapienciꝯ. Illi ergo
ne uelit femine male
placere. Illum cogitet oĩa
uidere ne uelit feminã

Expanded text:
ec putare debet, qui in feminam figit oculum et illius in se diligit fixum, ab aliis se non videri cum hoc facit, videtur omnino et a quibus se videri non arbiuideatur, quid faciet de illo superno inspectore, quem latere nihil potest? an ideo putandus est non uidere, quia tanto uidet patientius quanto sapientius? illi ergo ne uelit uiro male placere; illum cogitet omnia uidere, ne uelit uirum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo feliciorib ñdĩ
scenderũt qmͣ uis usqrai
alioꝵ qui sint core fi I¬
miores fragilitatẽ puei¬
re nõ potuerint Hic de

Expanded text:
et ideo felicioribus non dscenderint, quamvis usque ad aliorum qui sunt corpore firmiores frugalitatem pervenire non potue
Abbreviated transcription (Latin):
uictu nõ debet aliis mole¬
stũ ẽẽ: Llec in nustũ iuderi¬
eis eis quos fecit alia ꝯsue¬
tudo forçiores llec illos fe¬
liciores putent qr sumũt
qd̾ non sumũt ip̃i. s sibi po-¬
ciꝰ gratulent᷑. q ualet
qd̾ nõ ualent illi ⁊ de

Expanded text:
ictu, non debet aliis molestum esse, nec injustum videri eis quos fecit alia consuetudo fortiores. Nec illos feliciores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi: sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent illi. E
Abbreviated transcription (Latin):
Eqr eant ad balnea siue
quocũq ire necesse fuerit:
minꝰ ꝙͣ duo ueltres Et
ille qui h̃t aliquo eimdi ncͣci¬
tatem: cũ quib p̃positꝰ¬
nisserit ire debebit. Qr¬

Expanded text:
ec eant ad balnea, sive quocumque ire necesse fuerit, minus quam duo vel tres. Et ille qui habet aliquo eundi necessitatem, cum quibus praepositjusserit, ire debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
siue qdlibet aliud inter
necessaria deputandũ.
non occulte accipiat᷑ ẜ
sit in potestate p̃positi.
ut in rem ꝯmunẽ redac¬
tũ. cui necesse fuerit pre¬
beat᷑. Ꝙ si aliqͥs remsibi
collatam celauerit. furti
iudicio ꝯdempnetur.¬

Expanded text:
siue quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur et sit in potestate praepositae, ut in commune redactum, cui necessarium fuerit, praebeatur. quod si aliqua rem sibi conlatam celauerit, furti iudicio condemnetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis eẽ maliuolos:
qñ hoc indicatis. Magis
quippe innocentes non
escis. si frẽs ur̃os quos
idicando corrigere po¬
testis: tacendo ꝑrre ꝑ¬
mittitis. Si eĩ sr̃ tuus
uulnꝰ h̃t̃ hr̃et in corꝑe
qd̃ uellet occultari. cum
timeret secari. nõne cru-¬
deliter ate fileret᷑. ⁊ mi¬
sericorditer indicaret᷑
Qnto ergo pociq debes
manifestare. ne det̾ius
putrescat in corde.

Expanded text:
tis esse malevolos quando hoc indicatis. Magis quippe, innocentes non estis, si fratres vestros quos indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim, frater tuus vulnus haberet in corpore quod vellet occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter a te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde?
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ uires pͥstinas
recuꝑauerĩt: rede¬
ant ad feliciorẽ ꝯsuetu¬
dinẽ suã q̃ famłos dex
canto ampliq deçet. qnto
minq indigent. nec cibi
eos teneat uoluptas iam
uegetatos qͥs ncc̃itas le¬
uarat infirmos. Q di

Expanded text:
ed cum vires pristinas reparaverint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulos Dei tanto amplius decet, quanto minus indigent: nec ibi eos teneat voluptas jam vegetos, quo necessitas levarat infirmos. I
Abbreviated transcription (Latin):
estimenta etq uero ⁊
galciamẽta quando fu¬
erint indigentib nccia da¬
re non differant subqͦꝵ
custodia sunt que poscũt᷑.¬

Expanded text:
estimenta vero et calciamenta quando fuerint indigentibus necessaria dare non differant sub quorum custodia sunt que poscunt
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ babilõis sucta¬
di fo̾nacẽ iubet
et malleol mĩstras
Igeriem p̃copit
Q ti abstinẽtes pu¬
eros hoc igne minie
qsumit qr antiquo¬
ciboꝵ acupistẽtias
nr̃is obtunbus oppo
coplatio nõ eourat

Expanded text:
rex Babylonis succendi fornacem jubet et malleoli ministrari congeriem praecepit; sed tamen abstinentes pueros hoc igne minime consumit, quia antiquuciborum concupiscentias nostris obtutibus oppontentatio non exurat
Abbreviated transcription (Latin):
oleibus et pomisui
libꝰ cibis diͬ ᷤ esse ui¬
ãsite epuls mgenti
cua et missa p̃ptirate
maiorẽ ponã heãnt ĩ
tatẽ in abutendo sor
potu indige u aqna

Expanded text:
bus et pomis et vilibus cibis dicens esse viquisite epule ingenti cura et miseria preparate maiorem penam habent in tatem in abutendo. Corpotu indigere atque
Abbreviated transcription (Latin):
nosto filia agno sto uł et
tit mecũ agno scas ẜ pẽ¬
tinũ uirus fraudulen¬
rie dolũ usip ellis astu
bras neõ p penets p̃da
uis eẽ luxo. B audi me
filia fidele audi ꝯsiliũ
sis nõli te seꝑae̾ agre¬
ge bio neqã rapiat᷑ et
nõ sit q̃ eripiat ucã /es.

Expanded text:
nosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astubras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es?
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio rel mar cito ad
de teiora dilabit᷑ Noui
ego in utͦꝙ sexn ꝑ
bru sãitatẽ ĩ adusdã
fuisse uexatã pcipue

Expanded text:
arbitrio relinquatur, cito ad deteriora delabitur! noui ego in utroque sexu per bri sanitatem in quibusdam fuisse uexatam praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
grotanciũ cura sine
post egritudinẽ reficien¬
doꝵ sine aliqua inbellitate
seu ⁊̃ febrib laboranciñ
uni alicui deb ininugi ut
ip̃e de cellario petat᷑ qd̾
cuiq opꝰ esse ꝑspexerit.¬

Expanded text:
grotancium cura sive post egritudinem reficiendorum sive aliqua inbecillitate sive febribus laborancium uni alicui debet iniungi ut ipse de celario petat quod cuique opus esse prospexeri
Abbreviated transcription (Latin):
maledico ueli cu¬
nis obiectũ srẽm ap̃
Si aũt in incem ell¬
relaxare debebut̃
tntito sanatior esfe
habere debetis. De di

Expanded text:
maledicto uel etiam criminis obiectu alteram si autem inuicem se lrelaxare debebunt tanto sanctiores habere debetis. melior
Abbreviated transcription (Latin):
mo aliquid agat. nisi¬
id ad aqd̾ est fc̃m. unde ⁊
nomẽ accepit. ut si forte
aliqui ⁊̃ p̃ter horas ꝯstitu¬
tas/ si eis uaccit orare uo¬
luerint: non eis sint in¬
pedimento. qui ibi aliqͥd
agendũ putauerĩt.

Expanded text:
mo aliquid agat, nisi ad quod est factum, unde et nomen accepit: ut si forte aliqui etiam praeter horas constitutas, si eis vacat, orare voluerint, non eis sint impedimento, qui ibi aliquid agendum putaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
oclos impudicos qr ĩpu¬
dicus ocł̾s impudici cordĩs
sibimet ⁊̃ tacente lingua
ꝯsp̃tu mutuo corda mĩciãt
impudica. ⁊ scd̾m ꝯcupis¬
cençiã carnis alt̾utro de lec¬
tanctur ardore: ⁊̃ intactis
ab in mũda uiolacione cor¬
ꝑib. fugit castitas ip̃a de
morib¬

Expanded text:
dicos, quia inpudicus oculus inpudici cordis sibi etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant inpudica et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore, etiam intactis ab inmunda uiolatione corporibus fugit castitas ipsa de morib
Abbreviated transcription (Latin):
li qui aliquid uide¬
bantur ẽẽ in scło. ñ ha¬
beant fastidio sr̃es suos
qui ad illam scam̃ societa¬
tem ex panꝑtate uene¬
rũt mag̃ aũt studeãt ñ
deꝑentũ dinitũ dignita¬
te. s de pauꝑni fr̃m soci¬
etate glari llec extollant᷑
si ꝯmini uite aliquid de
suns facultatib ꝯtulerĩt
nec desins diuicus mag̃
suꝑbiant qr eas mona¬
sterio ꝑciut᷑. ꝙͣ si eis in
seculo fru̾ent᷑ Alia qͥpe¬
q̃cũq miqͥtas in malis
opib exercet᷑ ut fiant¬
b insidiat᷑ ut ꝑeant. Et
ꝓ ꝓdest disꝑgendo dare
pauꝑib. ⁊ pauꝑẽ fieri
cũ ãã misera suꝑior effi¬
quam fueratꝰ possendo.¬

Expanded text:
e, quae aliquid esse uidebantur in saeculo, non habeant fastidio sorores suas. quae ad illam sanctam societatem ex paupertate uenerunt; magis autem studeant non de parentum diuitum dignitate sed de pauperum sororum societate liquid de suis facultatibus contulerunt nec de suis divitiis magis superbiant quia eis monasterio parciuntur quam si eis in seculo fruerentur Alia ecumque iniquitas in malis operibus excercetur ut fiant insidiatur ut pereant Et quid prodest dispergendo dare pauperibus et pauperem fieri cum anima misera superbior effiquam fuerat poss O
Abbreviated transcription (Latin):
fiat sine murmur e de ꝯsi¬
lio medicine. ita ut ⁊̃ si no¬
lit infirmꝰ iubente pposito
faciat qd̵ faciend̾ ẽ ꝓsalute
Si aũt uelit ⁊ forte non
lectat. Denq si latẽs ẽ
dolor incorꝑe. famło dei
dicenti ꝙ sibi doleat.sine
dubitacione credat᷑ E
tamẽ utꝵ sanando illi do¬
lori qd̃ delectat expediat:
si non ẽ certũ medicꝰ ꝯsulat᷑.¬

Expanded text:
Fiat sine murmure de consilio medici, ita ut etiam si nolit, jubente praeposito faciat quod faciendum est pro salute. Si autem velit, et forte non lectat. Denique si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quid sibi doleat, sine dubitatione credatur: sed tamen utrum sanando illi dolori, quod delectat, expediat, si non est certum, medicus consulat
Abbreviated transcription (Latin):
pia inqͥetos. ꝯsolet᷑ pusil¬
lamines. suscipiat ĩfirmos.
paçiens sit ad os. discipli-¬
semꝑ cogitans do se ꝓuob
reddituꝵ esse racionẽ un¬
de magis obediendo non
remini. qͥ inter uos qnͣto
in loco suꝑiori. tãto inꝑi¬
culo maiori u̾sat᷑.

Expanded text:
piat inquietes consoletur pusillanimes suscipiat infirmos ens sit ad omnes Disciplisemper cogitans Deo se pro vobis reddituram esse rationem. Unde magis obediendo non remini; quia inter vos quanto in loco superiore, tanto in periculo majore versatur.
Abbreviated transcription (Latin):
finiatis ne iya allor¬
in odmi ⁊ trabem siue
de festuca. ⁊ aian fut
hõĩcidam Sic eñ les¬
tis Qui odit srẽm siã
homicida est. Endit

Expanded text:
finiatis, ne irin odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam. Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum homicida est . Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sit in illo intiori stõ hca
ligitat litigatis. sñ si
sit ur̃a tollerat᷑ in fin¬
tas. ut hoc recipiatis
qd posueratis. m uni

Expanded text:
sit in illo interiore habitu ris litigatis. Tamen si sic vestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis quod posueritis, in uno
Abbreviated transcription (Latin):
sepe temptet᷑. ñ impetre¬
festinat ut sibi dimictat
tin se fecisse agnoscit tiuii.¬
r iã ꝙͣ qui tardius irascit᷑¬
⁊ ad ueniam petendam
tardiiis inlinat᷑. Qui aut̃
nuĩꝙͣ uult pete̾ ueniam
aut nõ ex aĩo petit. sue

Expanded text:
sepe temptetur tamen impetrare  sibi dimittat cui se fecisse agnoscit iniuriam quam qui tardius irascitur ad veniam petendam tardius inclinatur Qui autem non wlt petere veniam aut non ex animo petit sine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpatorias legerẽt h. uos a p̾mordio
ingrediamm digni tante honore
tantaq reꝑti selicitate ut diciũ uob
et fuus legũ erudiliõis a uoce pñti
procedat ¶ Agitur ꝑꝰ librot quĩ qua¬
gĩta sfe  iseũ pandectarũ in quilꝰ
uirum excelsum tribumanũ uec nẽ¬
et ceteros beros ꝙ illustres et facũ¬
helemẽta in quibus urenter e pi¬
silũ est et quod auter oblinebat
et quod postea dissuetudĩe dũbora¬
sũ ist ab dpenali remedio illu¬
ñatum est Quat ex oĩbus
autrquorum institutio iubus et
precipue ex cõmẽtariis gai nr̃i
tam instriutionũ quam rerum
que tidianarum aliisq̃ multis
cõmentariis comp ositas cũ tres uiii¬

Expanded text:
atorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principali procedat. Igitur post libros quinquaginta digestoram seu pandectarum, in quos virum excelsum Tribonianum nec non ceteros viros illustres et facunelementa. Quibus breviter expositum est et quod antea optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas cum tres pr
Abbreviated transcription (Latin):
aut uestine oxũ aut axgenti aut mine¬
N maxcedam aut dedidaut promisit
ab eo custedienda calis desider ature
qualem diligentissimꝰ pater pamiliab
suis sphebꝰ d idhibet iuã si prestite¬
amiserit de restituẽda ea nõ tep¬
nebunt ¶ Mor mo cõ ductore
iuxe in cõductione̾. succe dit

Expanded text:
aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit aut promisit, ab eo custodia talis desideratur qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiteamiserit, de restituenda ea non tenebitur. Mortuo conductore iure in conductionem succedit.
Abbreviated transcription (Latin):
sour aut donauerit aut
doũs noĩ dedeut alione q¬
licear sed lalib cõ kaclus qr
uter ueteres dubitabatᵃ a qbusa
locauo et a quibus d uẽdiuo
estuuabuux lex renomana lara
et q̃ empsilesess cõ trartus ꝓ/¬

Expanded text:
derit aut donaverit aut dotis nomine dederit aliove qliceat. sed talis contractus quia inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana lata est, quae emphyteuseos contractu
Abbreviated transcription (Latin):
pretoriuissꝰ est eaud ꝑtẽ sernani
¶ulanet aũt so ci̾tas consꝙ donͥ
in erdem cõteusu ꝑsentraueruit at
cum aliquis rcuũ cauorit societati
soluit societast Sed plaui si quis
catłide in hoc reriũciauerit sbcietari
Ut oheditus aliquod lucol̃ plũs¬
habrat ueluti si totorũ bonorũsonus ã
ab aliq heres ess relictus in hoc remõ¬

Expanded text:
praetermissum est eandem partem servari Manet autem societas eo usque, donec in eodem consensu perseveraverint: at cum aliquis renuntiaverit societati, solvitur societas. sed plane si quis callide in hoc renuntiaverit societati ut obveniens aliquod lucrum shabeat, veluti si totorum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renun
Abbreviated transcription (Latin):
qt opera in societate ut cos gustid it
et ita coii posse socittatĩ nõ dabitat᷑
ut alter pecumã cõferat altrr no upo¬
ferar et tamẽ iucrũ intio cos qua¬
soe sit qr sere epa aliciũꝰ pro pri¬

Expanded text:
t opera in societate, ut eos iustum sit et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam conferat, alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, quia saepe opera alicuius pro p
Abbreviated transcription (Latin):
lrus ita demũ nouato fitsi
quã ÷ posteridii supulatĩor nom
sit fort si cõ Sino aut dns
aut fideiussor adiciat᷑ ant
& brahat᷑. Quod añt dis¬
iꝰ si cõdicio adicia. nona
si defecorit durat poros
inter uetoris cõtabat tuõ

Expanded text:
ris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur aut detrahatur. quod autem diximus, si condicio adiciatur novsi defecerit, durat prior inter veteres constabat, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
natos ¶ Et Equa uxor tua
post diuorciũ ꝙ alio filiam pꝰ¬
cieauerit hec non est quĩd pnigg¬
na tua sed iulianꝰ abhꝰtenio di
nptiss abstiuere debere ait¬
Main cõstat nec spousam silii
nuñ esse nec prĩs spõsamno¬
uerram ese rexus tame et
iure facturos  qui hꝰcemo de np¬
prater et soror mauunussi fue¬
unt ¶ Tunt et alie ꝑsone¬

Expanded text:
natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam procreaverit, haec non est quidem privigna tua, sed Iulianus huiusmodi nuptiis abstinere debere ait: nam nec sponsam filii nurum esse nec patris sponsam novercam esse, rectius tamen et iure facturos eos, qui huiusmodi nupfrater et soror manumissi fuerint. Sunt et aliae person
Abbreviated transcription (Latin):
sed soc distic̃tionẽ recipil Nlã
ne sui mris efficiũ INortuo
uero ano nõ odmo neꝑotẽt
nreꝑtesue suu mris fũit scẜ
ita si post mortẽ lani ⁊ꝑtã¬

Expanded text:
sed hoc distinctionem recipit; nam ue sui iuris efficiuntur; mortuo uero auo non omni modo nepotes neptesue sui iuris fiunt, sed ita si post mortem aui in pa
Abbreviated transcription (Latin):
autem beteris quidem nõ solũ
es annis sed eciaꝰ ex habitu
corporib in masculis eetuna¬
ri uolebãt Nostra autem ma¬
iestas dignuꝰ esse castitate nosꝰ¬
unt quod in feminis eciã ãtigs s
dpudirũ esse uisum est id est
inspectio nẽ habituduos corpo¬
masculos estendere Et idco
saucta cõstoe promulgata d¬
pusertatẽ in masculis post
taris noruiã d feminius ꝑso¬
ns bñ po ͭᵃ suo ordine reli¬
quẽ tes ut post sniͣ auot cõ¬

Expanded text:
eteres quidem non solum ex annis, sed etiam ex habitu corporis in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse castitate tempit, quod in feminis et antiquis impudicum esse visum est, id est inspectionem habitudinis corpomasculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post tatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duo
Abbreviated transcription (Latin):
mõ funtur lutela morte pu¬
capitis dimimutio ẽ iuroris
ꝑ quã lib̾tas uel ciuitas eiꝰ
amitti᷑ oĩs intela perit Mis¬
sutoꝵ uituti si se dadoption¬
nẽ dedenit legittiã añ lutela

Expanded text:
modo finitur tutela morte vecapitis deminutione tutoris, per quam libertas vel civitas eius amittitur, omnis tutela perit. mitutoris, veluti si se in adoptionem dederit, legitima tantum tutela
Abbreviated transcription (Latin):
solũ cutores uil matores
pupillis uel adultis ceterisq
teneri sed ec in eos h satsdatiõg
ecaput subsidiariã actrouẽ cõ
q̃ ult̾im erb p̃sidiũ possit aẜre
satisdari nõ curiauerit̾ aut nõ
ldonee passi st essẽt caueri Oues¬

Expanded text:
solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. qu
Abbreviated transcription (Latin):
bres mamunisait le gictunã
Sesiieto si liberiẜ uuilis seoꝰ
gistat fiduciarii tutores silioꝵ
suorũ ulel fus uel sororio uel
ceterorum efficĩtur Ait quin pa obue cłio¬
fiono legitoimo tutore mortuo liꝰ¬
beri quoh eiꝰ legittimi sunt tue-¬
tores qm̃ filius quidem defuc̾ti
si non esset a uino prẽ emãcipa¬
tus post obiũ eiꝰ sui iuris
efficeretur uec in fr̃m potestato
rescideret ideoq nec in tute lam
libertus autem si sexus mãsiss
utiq codem nure apud liberos
du̾ post mortem eii futurira
essẽt Ila tame hii ad tutelain
et curatiomibus obẜ uari gualie¬
co qui d lige uilia et ticia Da¬
Balul
d cui nullus ouiiino tus

Expanded text:
beres manumiserit, legitimam defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suorum vel fratris vel sororis et ceterorum efficiuntur. atqui patrono legitimo tutore mortuo, liberi quoque eius legitimi sunt tutores: quoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum eius sui iuris efficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vet curationibus observari praeceEO QUI EX LEGE IULIA ET TITIA DABATUR Si cui
Abbreviated transcription (Latin):
uel inguisitioẽ duo plurisue
daci fuerĩt potest unꝰ offerre
pilli uel adolescentis et cõr¬
tutori suo ꝑ cõcuratori pserri
ut solꝰ aduu̾stret et cõtutor sa
uelit satis accpe uel satisdare
Od si nemo corr̃ satis offe¬
rat si q̃d ascuptũ fucrit a tes¬
tatore quis gerat ille gerere
tum quẽ maior ꝑs elegerit
ipẽ gere d ut edicto ptoꝵ caue

Expanded text:
l inquisitione duo pluresve dati fuerint, potest unus offerre pilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus administret, vel ut contutor satvelit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis gerat, ille gerere tum, quem maior pars elegerit, ipse gerere debet, ut edicto prae
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem constitutionis normã
prestanda uc corũ periculo q̃
eam accipuit ¶ Impus ris aut̃
in intela esse naturali ure cõue¬
ic̃o est ut is qui ꝑscteꝰ etans
non alterius intela rega tur Cu
ergo pupilloruꝰ pupillamq
bertatem lutelo liudicis roem̃
lis est in quibusdam nb̃ est
ncc̃a ut ecce si quid dari sibisti¬
pulesur nõ est ucca tutoris

Expanded text:
eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eoram periculo qui eam accipiant. Impuberes autem in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque bertatem tutelae iudicio rationlis est, in quibusdam non est necessaria. ut ecce si quid dari sibi stipulentur, non est necessaria tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
sũ et le gutio adophonis mõ
cõkrictũ ut et in familia p
auo ganioĩs an houesta sit
expddiatq pupillo Et tum
quibusdam cddicioibꝰ arro ga ͤ
fit io a bl caueat arroglator
si intia pubertatẽ pupillus de¬
qui si ad optio fctã nõ ess a
Sucressionẽ ciꝰ uẽiuri essent I
suo alias emacipare cos pt
arrogator nisi cã coguita diglũ
emaiipatiõe fuerũ as⁊ tũe suia
boua eis reddet s et si dete¬
Seris pr eũ e here dauent

Expanded text:
um et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia etadrogationis, an honesta sit expediatque pupillo, et cum quibusdam condicionibus adrogatio fit, id est ut caveat adrogator si intra pubertatem pupillus dequi, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exhe
Abbreviated transcription (Latin):
puꝰ hostiui fiat iñ pẽdet ius li¬
beiorũ ꝓpter ius̃ postlimuinii
quia hni  qui ab ho scibub capl
sunt si reuersi fuert oiãp̃stã
iura recpũt Tcirro ieuarsꝰ
ibi decessent exdde e quo cap¬
tus est pr̃ filuis saui iuris fuisse
si ab hostibus captus fuerit

Expanded text:
us hostium fiat, tamen pendet ius liberorum propter ius postliminii, quo hi, qui ab hostibus capti sunt, si reuersi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. idcirco reversus ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, filius sui iuris fuisse si ab hostibus captus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
queue d currasiont funt
negocia a curatoribꝰ tutoribus¬
licuret ptor ut et cutores et
curatores eo nois satsdent
iutores cestõ datisatisdare
nõ rogũtus qr fudes eorũ et
diligaia ab ipo testatore ap¬

Expanded text:
ne sunt, negotia a tutoribus curatoribusur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore p
Abbreviated transcription (Latin):
uria coriũpere ꝑr̾ natur alit
EEst aut̃ capitis duur i¬
mitio prioris stalus cõnuitatio
Ba que tribas iuo dio accidit
plan aut map est capitis di¬
inimino aut minor Qquan quid
me diani uocanti aut ñma
Maxima capilio diniuuitio est
cũm aliquis suul et cuii ͭ ͤ et sibꝰ

Expanded text:
ura corrumpere potest, naturalia t autem capitis diminutio prioris status permutatio. eaque tribus modis accidit; nam aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
scatub hoĩs cõuutatur quod accidͭ
in hib qui n̾ suiirib fuerĩ cepe¬
ũt aliono uri subiecti esse¬
qro sus capite nõ aniuuit᷑ qr nllid
caput habuit ¶ Quioub aut̾
dignitas magio quã status quiu¬
talir capite nõ miui̾tur Et ideo¬
a senatu mo tos capile minui nõ
cõstat¶ Quod aut̾ dictũ est
mane cognatiois is ecra in post
rat ius quoq coquationis
porit ut puta serui tute
alicaurs coguata Et nec
quid ei si manumuissus fue¬
ut recipit coguationem S

Expanded text:
status hominis commutatur. quod accidit in his qui, cum sui iuris fuerunt, coeperunt alieno iuri subiecti esssus capite non minuitur, quia nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo senatu motos capite non minui constat. Quod autem dictum est manere cognationis ius et post rat, ius quoque cognationis perit, ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recip
Abbreviated transcription (Latin):
cesto nemo heret xistat tã¬
diu es eisdem legibus tutor
petcudus erat qut desuebat es̃
tutor si condicio esisteret aut
dies ueueret aut heres esi¬
teret Ab hostibus quoq tutore
capto es his legibus tutor
pitẽbatur qui desiurbat esse tu¬
ter se is qui captus erat in cis¬
ufate reuersus furrat nam
⁊euersus re cipiebat tucelam
urre poscluminii ¶ Sed e his
sierit dari poste aqͣquã Po
cõsules pupillis utriusq̃ seꝭꝰ
sutores ex inquisitoẽ dare cepe¬
rũt deinde pretores ex cõsu¬
iulioibus Nam ⁊̃ sup̃scriptis
legibus neq de caucioe a tu¬
toubus exigeda rẽ saluaꝰ pr¬
pillis fore neq de cõpellen¬
dis iutoribus ad iutele adiui¬
¶ Sed hoc mre utumt ut roiue¬

Expanded text:
o heres existebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. Sed ex his sierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tutelae admi. Sed hoc iure utimu
Abbreviated transcription (Latin):
eocusantur solẽ curatores
Sari ¶ Qd si intor aduersa
Galitudiẽ uel alia ncc̃te
ꝯpeditur qͦ. minꝰ ne gocia
pupilli adiũstiare possit
⁊ pupillas ł absit hofaris
sit q̃ni uelit actorẽ peris

Expanded text:
antur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem pericu
Abbreviated transcription (Latin):
tus nõ ãñ ciberu adopt̾anit
ꝙͣ is germancũ a doptauit ut
uncꝰ augusti nepos ec̃ ¶ Apͥ
cathonẽd bene scriptũ refert ãthi¬
quitas serui si a dno adoptati
suit ex u ipõ posse liberari

Expanded text:
s non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut nicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
poleũq qr si a femina d pubos:
manimnttalur ipa ad here dita¬
d tem uocatur cum alius ẽ sutor
¶ De legitoma parctũ intrla
pemplo patrouor recepla
est alia tutela que et ip¬
sa legiltia bocatur Nain si q̃s
salmi aut po̾liam nepot̾e aut nep

Expanded text:
e, quia, si a femina impubes manumittatur. ipsa ad hereditatem vocatur, cum alius est tutor. TIT. 18 DE LEGITIMA PARENTUM TUTELA Exemplo patronorum recepta est et alia tutela, quae et ipsa legitima vocatur. nam si quis filium aut filiam, nepotem aut
Abbreviated transcription (French):
pito res crearent uel magit¬
tus iussũ presidid se noͣ suit
magne pupilli facultatet ¶
resẽcantis uec exsectata iusn¬
sioue presidũ dispo sc̃uꝰ io se
facultatis pupilli bel adulti

Expanded text:
tores crearent, vel magistratus iussu praesidum, si non sint magnae pupilli facultates. Nresecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit uurub aut puigna tua
Raini si adhuc tua utirus est
i est si adhuc imptae filio lus
alia rõe uporem eam ducẽ nõ
esse nõ p̾t Iten si adhucp̾¬
ingna tua est idost si mp̃ aius
tib. iiipta est idco cã upore
ducere non poteris qr duãs ux¬
¶ ocrum quoq et nouercã
prohibitũ est uxorem ducere
quia matũs loco sũc̾ quod et ip̃
dissoluta deurũ affiniᵗͭ ͬ ꝓcedit
Alioquĩ si ad huc nouerca est .i. si
adhuc ꝑr̃ luo impta est cõi iure
impedilur tibi nubere qr eadem
duobis impta esse non pt̃ Iton
si adhuc socrus est .q. si ad huc fi¬
lia cii tibi nꝑta ẽ idco dpe¬

Expanded text:
it nurus aut privigna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non esse non potest: item si adhuc privigna tua est, id est si mater eius tibi nupta est, ideo eam uxorem ducere non poteris, quia duas uxSocrum quoque et novercam prohibitum est uxorem ducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius tibi nupta est, ideo impe
Abbreviated transcription (Latin):
tutela
S sadem lege Sii tabu¬
lam libelorum et li bat¬
tarum tutela ad patronos
libirosq corum ꝑtinet que et
ipsa Regitiua tutela uoa¬
casur non quia nominatim¬
in ea lege de hac tutela cauea
Sed quidi ꝑuide accepta est ꝑ
miter pretatio eñi ac si uarbis le¬
Tib introducta ess co enĩ ipo
Io hereditatis abertorud ab̾¬
taruq si intestati decessissent¬
 iusscrat lex ad prõuos liben¬
ters boluisse legemi eciam
tutelas ad scos ꝑliẽ Cum
et aguatos quos ad haeditẽ¬
lex uocat cosdem et lutores cõ

Expanded text:
TUTELA Ex eadem lege duodecim tabularum libertorum et libertarum tutela ad patronos liberosque eorum pertinet, quae et ipsa legitima tutela vocatur: non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia perinde accepta est per interpretationem atque si verbis legis introducta esset. eo enim ipso, quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patronos libeteres, voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, cum et adgnatos, quos ad hereditatem vocat, eosdem et tutores esse
Abbreviated transcription (Latin):
nõ licet It uec mater teram
Qua rõe uerm ẽ magnã
quoq auutam et matertcrã
magnani prohiberi uporem ducẽ
¶Afuntatis quoq ueneratrõt
a quarundam imptiso abstine
ucte est ut ecce prenguam
aut inerũ in uporem diuct̃ nõ an
licet qr utreqz filie loto funt

Expanded text:
non licet. Item nec materteram, qua ratione verum est magnam quoque amitam et materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Affinitatis quoque veneratione a quarumdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecce privignam, aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt
Abbreviated transcription (Latin):
si nepotes sũit an apploe siliorid s̃
ipsis cutores dati sũit Dicẽdũ est¬
Se et ipsis quoq dati uideant᷑
si mõ liberos dixerit ceterũ sif
eñ̃ silii aliter nepotos apellot᷑
Plane si poschumis cedent tã
Iañ ꝑosthumi qͣ ceteri liberi c̃õ
datus nõ sit hio ex ler¬
sDii ta agnati sunt tutores qui
pire coguati ueluti frater
Meodem pro natus pãs faiꝰ
neposue ox so Idem patiuꝰ
et patriu Filus neꝑqsuẽ t¬

Expanded text:
 an appellatione filiorum et ipsis tutores dati sunt? dicendam est, ut ipsis quoque dati videantur, si modo ‘ liberos ’ dixit. ceterum si enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si ‘ postumis ’ dederit, tam filii postumi quam ceteri liberi contidatus non sit his ex leXII tabularum agnati sunt tutores, quipatre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris filius neposue ex eo, item patruus et patrui filius
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ no n fuĩt᷑ Po stea aũt
redigant᷑ in ptãtem prĩs qualib
est dis qui dumi naͣlis fuerat
postea curie datusz pla te prĩt
subicitur nec nõ is qui a nuiꝰ¬
lliere libera procreatur cuiis
inrãnonĩ minine legibus dt¬
Dictuni fuerat sed had quã
pater cosuetudiis habuerat

Expanded text:
parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuerat postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
potis uel neptĩs bel deicops
adoptare ꝙiib silui quib nõ ha¬
beat Et tam filĩ alieuũ quib
in bocũ ne potis adoptare pt̾¬
ꝙͣ uepotẽ in loco filii ¶ S̾ed
si quis nepotib loco adoptet
bol quasi ex es filio quẽ It
iam adoptat̃ ucl qͣsi et illo

Expanded text:
potis vel proneptis vel deinceps adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis nepotis loco adoptet vel quasi ex eo filio, quem habet iam adoptatum, vel quasi ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est mepedimẽto imipliis
Et idco cõstat si quib geuerũ
adoptare uolit debere cũ aute
filia sũam enĩacipare Et si q̃t
uelit nurũ adoptare debcre
eũ aute filiũ suũ enãcipare¬
¶ Flis uero uel sororis filiã
Cnnis eñ filiam uporem du¬

Expanded text:
pedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emancipare. Fratris vel sororis filiam cuius enim filiam uxorem du
Abbreviated transcription (Latin):
adoptiorũ parẽtũ lib croridrir lo¬
co sibi esse cepuit nõ pũt
p ut eciã disso luta ad optio¬
ne ide mris manrat Itaq
nẽ poteris uporem ducore

Expanded text:
adoptionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperunt, non possint tum ut etiam dissoluta adoptione idem juris maneat. Itaque non poteris uxo
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ si cerderit alicui nõcos
quo can pena ⁊ auror
costituta est De coue¬
est dupli q̃uii dapnũ
Dacũ sit cõstituta eat

Expanded text:
t, si ceciderit, alicui nocere: quo casu poena decem aureorum constituta est. de eo veest, dupli quanti damnum datum sit, constituta est
Abbreviated transcription (Latin):
usillo eiꝰ quoq fuctũ admt¬
tias uil ostiũ iffregit ut
alius furtũ facerit quiur
aut scalas ut feuestus
supponrũtur cõme damrit

Expanded text:
nsilio eius quoque furtum admittras vel ostium effringit, ut alius furtum faceret, quive aut scalas, ut fenestris supponerentur, commodaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
operatoriam maresta¬
tem non solum armis
tꝑs et bellorum et pacis recte
possit guberuari et prĩteps roma
Uictor eistat non solum in hosti¬
libus preliis sad eciam ꝑer li¬
gi ttimos trauites calupinãtum
Inquitatet expellat et fiat tag¬

Expanded text:
mperatoriam maiestatem non solum armis s et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat, non solum in hostilibus preliis, sed eciam per ultimos tramites calumpniancium iniquitates expellat et fiat ta
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ queudinddũ qui ex
mates sibera et por̃e interto
gcepexit deinde Aucilla fita
paxiat placuit tũ qui uasci᷑
lamitas inxio ei enocere q̃
la preg̃nas emanumissa sit
deide ancilla fitã peperitꝰ libe¬
rũ aut sexnũ paxiat et mar¬
cellus probat liberũ casci
Bufficit eñi ci qui in uttioe̾
libexã mrem uel medio tꝑeha¬
buisse qͥͦd et ueiũ ost ¶ Tuii¬

Expanded text:
nascitur: quemadmodum qui ex matre libera et incerto conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur lamitas la praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea facta peperit, liberum an servum pariat? et Marcellus probat, liberum nasci: sufficit enim ei qui in ventre est liberam matrem vel medio tempore habuisse: quod et verum est. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
gtiperatoriam maresta¬
tem non solum ariuis¬
possit guberuari et prãteps rouai si soi luibu¬
uiltor e istat non solum in host p¬
lbus preliis sod etiam ꝑer lei glb p¬
gi ttimos trauites calupmãtum
Sunquitatẽs exꝓ ellat et fiat ta¬

Expanded text:
Imperatoriam maiestatem non solum arpossit gubernari et princeps Romanus victor existat, non solum in hostilibus preliis, sed eciam per ultimos tramites calumpniancium iniquitates expellat et fiat ta
Abbreviated transcription (Latin):
singula qlia sunt sũo locis pꝰ¬
ueluti achenesium Nam
si quib uelit solouis uel
dicionis leges appellire
nis cuule athemesiũ non er¬
rauerit sic enim et ius quo

Expanded text:
lia sunt, suis locis prveluti Atheniensium: nam si quis velit Solonis vel Draconis leges appellare ius civile Atheniensium, non erraverit. sic enim et ius quo
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩnisti sciẽtia ¶ Iib s.
geueraliter cognitis et incis¬
Ipientibus nõb d exponere ura
populi romuant ita maxͤ ui¬
Deuiur posse tradi cõmodis¬
sumne si ps leui ac su ꝑ lici bia
post deĩde diligẽ tissua atꝙ
exactissuma inter p̃tatrone siꝰ¬
gula txadantur Alioquẽ si
statun ab dino rudẽ ad huc
et infirum̃ am̃t scudio si
multitudine acsuarietate reꝵ
ouer auerimꝰ Duoꝵ alterũ
aut deẜtorem siudiorũ efficie¬
Suꝰ sant cũ magno labore
Nuuqz nueues auertityse¬
rius ad id ꝑducem q ad q̃d

Expanded text:
atque iniusti scientia. His generaliter cognitis et incipientibus nobis exponere iura populi Romani ita maxime videntur posse tradi commodissime, si primo levi ac simplici, post deinde diligentissima atque exactissima interpretatione singula tradantur. alioquin si statim ab initio rudem adhuc et infirmum animum studiosi multitudine ac varietate rerum oneraverimus, duorum alterum aut desertorem studiorum efficiemus aut cum magno labore rumque iuvenes avertit, serius ad id perducemus ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
alieuande rei ptãten hab eat pera
dotale predinnꝰ maxit i dita nui¬
liere ꝑ legen Iuliam ꝓhiue.
alienare quanis ipõis sit dotis
causa ei datiꝰ  Quod nõs le¬
geni Iuliam ebrgigentes i iuclio¬

Expanded text:
alienandae rei potestatem habeat. nam dotale praedium maritus invita muliere per legem Iuliam prohibetur alienare, quamvis ipsius sit, dotis causa ei datum. quod nos, legem Iuliam corrigentes, in melio