comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia quicqͥd potentia gerit᷑. idem sa¬
pientia moderatur. & bonitate condit᷑.
Unde bene in hiis quȩ facimus uł dm̃
facere exoramus. cõmemorationẽ tri¬
nitatis facimus. dicentes. In nomine
trium ꝑsonarum indiuisa ẽ oꝑatio.
sic & earum inseꝑarabilis sit inuocatio.
Hinc ẽ qͦd moyses cum prius dixisset.
in principio creauit ds glũ & t̾ram
adiecit. & sp̃c domini ferebatur suꝑ aqͣs.
In d̾o quidem creatore. patrem insinuans
diuinam potentiam. ꝑ quam creare de
nichilo omnia potuit congrue cõmemo¬
rat: quia hoc nomen d̾s int̾pretat᷑ timor.
& potestati reuerentia timoris maxime
ex hibetur. Nomine uͦ principii filium
designat. idest diuinam rationẽ seu sapi¬
entiam. in qua ꝑ ꝓuidentiam cuncta pͥ¬
us consistere quodãmodo habuerunt. ꝗͣ
gr̃ȩ bonitatem. In creatione qͦq hominis
ymr autem totus trinitatis. una ste
potentia. una sapientia. una bonitas.
una eademq oꝑatio. quȩ tamen ad po¬

Expanded text:
quia quidquid potentia geritur, idem saquia quidquid potentia geritur, idem sapientia moderatur et bonitate conditur. Unde bene in his quae facimus, vel Deum facere exoramus, commemorationem Trinitatis facimus, dicentes: In nomine trium personarum indivisa est operatio, sic et earum inseparabilis sit invocatio. Hinc est quod Moyses, cum prius dixisset: In principio creavit Deus coelum et terram , adjecit: Et Spiritus Domini ferebatur super aquas . In Deo quidem creatore Patrem insinuans, divinam potentiam, per quam creare de nihilo omnia potuit, congrue commemorat, quia hoc nomen Deus interpretatur timor, et potestati reverentia timoris maxime exhibetur. Nomine vero principii Filium designat, id est, divinam rationem seu sapientiam, in qua per providentiam cuncta prius consistere quodammodo habuerunt, quagratiae bonitatem. In creatione quoque hominis Cum autem totius Trinitatis una sit potentia, una sapientia, una bonitas, una eademque operatio: quae tamen ad po
Abbreviated transcription (Latin):
ni cisitus religionem plurimum ꝓficit
nobis: & ob hoc p̾cipue ipsa dei sãpientia
incarnata in p̾dicatione sua eam decreuit
assumere. Duo quippe sunt quȩ nos om¬
nino d̾o subiectos efficiunt. tunor scilicet
atq amor. Potentia siquid̾ẽ & sapientia
maxime timorẽ incutiunt. cum dm̃ iudi¬
cem ẽẽ sentimus. & quȩ uoluerit omĩa
posse punire scimꝰ. & nichil eum latere
cognoscimꝰ. Benignitas uͦ ad amor̾ẽ ꝑti¬
net. ut quem benignissimum habemus.
potissimum diligamꝰ. Ex qͦ etiã ani¬
madu̾ti potest eum ulcisci impietatem
uelle. quia quo plus placet ei equitas.
eo magis displicet unquitas iuxta illud.
Dilexisti iustitiam. & odisti iniquitatẽ.
ursum hȩc trinitatis distinctio ad
uiuersoꝵ dei oꝑum com̃dationem¬
possit: cũ q̃cũq agit eg̃gie fieri credant᷑.
re sciat: & optime cuncta fieri uł pro¬
cedere uelit. Hinc cotus trinitatis
oꝑa indiuisa. idest cõmunia ẽẽ dicunt᷑

Expanded text:
ni cultus religionem plurimum proficit ni cultus religionem plurimum proficit nobis, et ob hoc praecipue ipsa Dei sapientia incarnata, in praedicatione sua eam decrevit assumere. Duo quippe sunt, quae nos omnino Deo subjectos efficiunt, timor scilicet atque amor. Potentia siquidem et sapientia maxime timorem incutiunt, cum Deum judicem esse sentimus, et quae voluerit omnia posse punire scimus, et nihil eum latere cognoscimus. Benignitas vero ad amorem pertinet, ut quem benignissimum habemus, potissimum diligamus. Ex quo etiam animadverti potest, eum ulcisci impietatem velle; quia quo plus placet ei aequitas, eo magis displicet iniquitas, juxta illud: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem Rursum, haec Trinitatis distinctio ad universorum Dei operum commendationemt, quaecunque agit, egregie fieri credantur,re sciat, et optime cuncta fieri vel procedere velit. Hinc totius Trinitatis opera indivisa, id est, communia esse dicuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
cari sapientiam dĩ. qua sic cuncta discer¬
nere ualet. ut in nullo penitus decipi
queat. Appellatione autem sp̃c sc̃ ipsa
dĩ caritas uł benignitas intelligitirr.
qua scilicet omnia uult optime fieri ac
disponi. Est itaq descriptio summi bo¬
ni. cuius plenitudin nichil deest: om̃i¬
potentiȩ. summȩ sapientiȩ. summeq bo¬
nitatis discretio. Nam in his trib: con¬
tinentur omnia quȩ de dõ dicunt᷑. Qͦd
enim dicitur inuariabilis. inimutabi¬
lis. indeficiens. ȩternus: potentiȩ ẽ. Pos¬
se siquidem uariari. posse deficere. im¬
potentiȩ ẽ. Qd rursus ꝓuidus ẽ. pre¬
scius modestus. sapientiȩ ẽ: nam non
cognoscere res ipsas nͥ ex earum euentib.
seu effectib insipientiȩ ẽ humanȩ. Be¬
nignus uͦ misericors & miserator cum
dicatur. ad bonitatem spectat. quã iuis
miserator magis exhibitione nuscłiȩ ꝗͣ
ec utiq trinitatis distinctio ad diui¬

Expanded text:
cari sapientiam Dei, qua sic cuncta discercari sapientiam Dei, qua sic cuncta discernere valet, ut in nullo penitus decipi queat. Appellatione autem Spiritus sancti ipsa Dei charitas vel benignitas intelligitur, qua scilicet omnia vult optime fieri ac disponi. Est itaque descriptio summi boni, cujus plenitudini nihil deest; omnipotentiae, summae sapientiae, summaeque bonitatis discretio. Nam in his tribus continentur omnia quae de Deo dicuntur. Quod enim dicitur inenarrabilis, immutabilis, indeficiens, aeternus, potentiae est. Posse siquidem variari, posse deficere, impotentiae est. Quod rursus providus est, praescius, modestus, sapientiae est: nam non cognoscere res ipsas, nisi ex earum eventibus seu effectibus, insipientiae est humanae. Benignus vero misericors et miserator cum dicatur, ad bonitatem spectat, quamvis miserator magis exhibitione misericordiaHaec utique Trinitatis distinctio ad divi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ separari ominino non possuite.
sol splendor. calor. t̃ria etã habet ign
indiuisibilia. motum. lucem. & feruore
Si gͦ creaturam heretice diuidere ñ po.¬
tes: quomodo poteris diuidere creato¬
rem. In psalmo habes. Uerbo dñi cȩli
firmati sunt. & sp̃u oris eius om̃is uir¬
tus eoꝵ.¬
us eoꝵ. Item contra am
itelligamus dm̃ quantum possumꝰ
sine qualitate bonum. sine quantitate
magnum: sine indigentia creatorem
sine tempore sempiternum: sine com¬
mutatione sui mutabilia facientem.
nichilꝰ patientem. Qͦd siquis ita dm̃ co¬
gitat. & ñdum pocest inuenire qͥd sit:
tamen pie caueat quantum potest ali¬
quid sentire de illo. qͦd non sit
x p̾dictis & quamplurib ali¬
is sc̃oꝵ patrum sancettis. st̃
qui dicunt patris nomine
designari. diuinȩ maiestatis potentiã.
qua quȩcumq uelit efficere possit. Non
enim potest iniusta facere ds̃. quia ip¬
se sumina & uistitia & bonitas ẽ. Filii
uͦ seu uerbi uocabulo. sentiunt signifi¬

Expanded text:
e separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem? in Psalmo habes: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Idem contra Arium: « Intelligamus Deum quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia Creatorem,sine tempore sempiternum, sine commutatione sui mutabilia facientem, nihil patientem. Quod si quis ita Deum cogitat, et nondum potest invenire quid sit, tamen pie caveat, quantum potest, aliquid sentire de illo quod non sit. Ex praedictis et quampluribus aliis sanctorum Patrum sancitis, sunt qui dicunt Patris nomine designari divinae majestatis potentiam, qua quaecunque velit efficere, possit. Non enim potest injusta facere Deus, quia ipse summa justitia et bonitas est. Filii vero seu verbi vocabulo sentiunt signifi
Abbreviated transcription (Latin):
damnat᷑ ꝓpositi fraus. damnatur
fracti uoti fides. damnat᷑ ñ susceptio a
Postremo damnant᷑ tales. non quia
conuigalem fidem posteriꝰ inierunt.
nuptias. non eẽ nuptias. s potiꝰ adul¬
teria. ñ mͥ uidentur satis diligenter
considerare quid dicant. Fallit qͥppe¬
eos similitudo ueritatis. Mag¬

Expanded text:
damnatur propositi fraus; damnatur damnatur propositi fraus; damnatur fracta voti fides, damnatur non susceptio a Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunt,nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
legitimarũ ꝑsonaꝵ. Multa quippe st̃
quȩ coniugiũ impediunt. ut cognatiõ.
uͦ ꝓuenit infirmitate siue defectu
membroꝵ. seu frigiditate naturȩ. Con¬
iugii bona sunt: fides. spes ꝓlis. sacram̃¬
tum. fides thori est uinculum pudicitiȩ.
idest pactio coniugalis. qua neutri licet
ante mortem alteriꝰ alii commisceri.
In spe prolis est. ut susceptus filiꝰ reli¬
giose educetur. Sacramentum ẽ xp̃i &
unius uxoris est. sic xp̃e uniꝰ sponsȩ.¬
idest eccliȩ sponsus est. & eccłia unius
N coniugali inquit uinculo si pudici¬
tia conseruetur. damnatio ñ timet᷑.
S in uirginali & uiduali continentia.
excellentia muneris amplioris expetit᷑.
qua expetita & electa & uoti debito ob¬
lata. iam ñ solũ nuptias capessere s
etiam si ñ nubant. nubere uelle. dam¬
nabile est. Nam ut hoc demonstret apo¬
stolꝰ ñ ait cũ in delitiis degerint. in
talium damnandȩ iudicantur. sed

Expanded text:
legitimarum personarum. Multa quippe sunt legitimarum personarum. Multa quippe sunt quae conjugium impediunt, ut cognatio, pvero provenit infirmitate, vel defectu membrorum, seu frigiditate naturae. Conjugii bona sunt, fides, spes prolis, sacramentum, fides thori est vinculum pudicitiae, id est, pactio conjugalis, qua neutri licet ante mortem alterius alii commisceri. In spe prolis est, ut susceptus filius religiose educetur. Sacramentum est Christunius uxoris est, sic Christus unius sponsae id est Ecclesiae sponsus est, et Ecclesia unius n conjugali quippe vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur; sed in viduali et virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur; qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum nuptias capessere, sed etiam si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus, non ait, cum in deliciis egerint in talium damnandae judicentur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gium uiri & feminȩ federatio legiti¬
ma. ꝑ quam licet eis ad usum carns
ꝑmisceri. scłm diuinas & humanas
leges. Nota in coniugio sc̃e trinita¬
tis uestigium. Est enim uir principi¬
um unde mulier. utrumq principi¬
um. unde procedit tercium. Coniu¬
gium institutum est in paradyso an¬
te peccatum. ad officium ꝓcreandi.
post peccatũ uero etiam remedium est
ad euitandam fornicationem. Qͦd au¬
tem legis tempore licebat uni multas
habere uxores. ut populus dei augeret᷑
contigit: s nunc minime licet. quias
populus dei iam auctꝰ ẽ. Tunc etiam
p̃ceptum erat ut unusquisq de tribu
sua uxorem duceret. ne trib ꝑmisceren¬
tur. & ne transiret possessio unius in
possessione alterus. quia t̾ra ꝑ trib
diuisa erat. Nunc aute̾ institutum ẽ
uxorem quis ducat. ut augeatur ca¬
ritas. quia ꝑ uxorem quam qͥs ducit.
totã illiꝰ ꝓgenem magis diligit. Con-¬
iugium uero facit. manifestꝰ consensꝰ

Expanded text:
gium viri et feminae foederatio legitigium viri et feminae foederatio legitima, per quam licet eis ad usum carnis permisceri, secundum divinas et humanas leges. Nota in conjugio sanctae Trinitatis vestigium. Est enim vir principium, unde mulier, utrumque principium, unde procedit et tertium. Conjugium institutum est in paradiso ante peccatum ad officium procreandi, post peccatum vero, etiam remedium est ad evitandam fornicationem. Quod autem legis tempore licebat uni multas habere uxores, ut populus Dei augeretur contigit; sed nunc minime licet, quia populus Dei jam auctus est. Tunc etiam praeceptum erat, ut unusquisque de tribu sua uxorem duceret, ne tribus permiscerentur, et ne transiret possessio unius in possessionem alterius, quia terra per tribus divisa erat . Nunc autem institutum est uxorem quis ducat, ut augeatur charitas; quia per uxorem quam quis ducit, totam illius progeniem magis diligit. Conjugium vero facit manifestus consensus
Abbreviated transcription (Latin):
t cum scͥptum sit ꝑdidisti om¬
nem qui fornicatur abs te. ñ ẽ
fornicatio tantum stupri. s generalit
quȩ a lege dei ab errare facit. Igit᷑ si
uł aliis scelerib communicare. causa
huiusmodi fornicationis utiq dimit¬
tenda est iuxta illud. Si oculus tuus
scandalizat te. erue eum & ꝓice abs te.
i uͦ uxor non conatur uirũ crum¬
nib applicare. non ẽ abicienda Ma¬
nfimoch fornicationis causa. Conus̾¬
gim enim bonum naturale est: qͦd
ciffunditur int̾ om̃s eciam int̾ infi¬
deles. Inde est illud iohannis ad hero¬
dem. Non licet tͥ habere uxor̾e frĩs
tui. Adulterium enim erat ut ait
iohannes crisostomus suꝑ illũ locũ.
Philippꝰ nãq fr̃ herodis maritus
herodiadis erat. & gener patris esꝰ
arethe regis. ut ieronimus ibidẽ
asserit. Qͦd etiam int̾ fidelem & in¬
fidelem coniugium sit. docet apł̃s
dicens. Siquis fr̃ habet uxorẽ infide¬
lem. & hȩc consentit habitare cũ illo.
ñ dimittat illam. Est autem conu¬

Expanded text:
t cum scriptum sit: Perdidisti omnem qui fornicatur abs te ; non est fornicatio tantum stupri, sed generaliter quae a lege Dei aberrare facit. Igitur si, vel aliis sceleribus communicare, causa hujusmodi fornicationis utique dimittenda est, juxta illud: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Si vero uxor non conatur virum criminibus applicare, non est abjicienda istiusmodi fornicationis causa. Conjugium enim bonum naturale est, quod diffunditur inter omnes, etiam inter infideles. Inde est illud Joannis ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Adulterium enim erat, ut ait Joannes Chrysostomus super illum locum. Philippus namque frater Herodis, maritus Herodiadis erat, et gener patris ejus Aretae regis, ut Hieronymus ibidem asserit. Quod etiam inter fidelem et infidelem conjugium sit, docet Apostolus, dicens: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam . Est autem conju
Abbreviated transcription (Latin):
ydistis quia dictum ẽ antiquis. ñ
peierabis. Reddes autem dño iu-¬
ramenta tuã. Ego aute dico uo¬
bis non iurare omnino. neq ꝑ
çlum quia thronus dei ẽ. neq ꝑ ter¬
ram. quia scabellum est pedum eius.
neq ꝑ ierosolimam. quia ciuitas est
magn̾i regis. Neq ꝑ caput tuũ iurabis.
quia non potes unum capillũ albũ

Expanded text:
distis quia dictum est antiquis non peierabis reddes autem Domino iuramenta tua ego autem dico vobis non iurare omnino neque per caelum quia thronus Dei est neque per terram quia scabillum est pedum eius neque per Hierosolymam quia civitas est magni Regis neque per caput tuum iuraveris quia non potes unum ca
Abbreviated transcription (Latin):
peratur prius uerbum in ioħe.
declarans ei quid uelit ab ipso
ꝓferri: deinde ꝑ iohem fit uerbũ dñi
in deserto derelictȩ & destitutȩ iuidee
solatium redemptionis annuntians.
Congregaturus itaq dĩ filiꝰ ȩccłiam.
pͥmum oꝑatur in seruulo. ut eccłia
non ab homine ceperit. s a uerbo.
Ipsa quidem pruis deserta. modo plu

Expanded text:
peratur verbum prius in Joanne, declarans ei quid velit ab ipso proferri; deinde per Joannem fit verbum Domini in deserto, derelictae et destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntians. Congregaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum operatur in servulo, ut Ecclesia non ab homine coeperit, sed a verbo. Ipsa quidem prius deserta, modo plu
Abbreviated transcription (Latin):
enitentiam agite. appropinquabit
enim regnum cȩloꝵ. Pohannes peni¬
tentiam p̾dicauit & baptismũ peni¬
tentiȩ in quo peccatoꝵ remissio fit.
idest baptismum xp̃i. s peccatorũ re-¬
missionem iohannes dare ñ potuit.
Unde figura legis ẽ: quȩ peccatum
nuntiat. non condonat. Iohannes ap̃i
p̃nuntius est: ita lex prenuntiat g¬
clesiȩ gratiam.

Expanded text:
avit enim regnum coelorum. Joannes poenitentiam praedicavit et baptismum poenitentiae, in quo peccatorum remissio fit, id est baptismum Christi; sed peccatorum remissionem Joannes dare non potuit. Unde figura legis est, quae peccatum nuntiat, non condonat, Joannes Christi praenuntius est, ita lex praenuntiat Ecclesiae gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
faciat.
ermentum namq phariseoꝵ ẽ:
decreta legis tliuinȩ traditionib
hominũ postponere uel p̾dicare le-¬
gem uerbis. & impugnare factis. Fer
nec doctrinȩ aut oꝑib eius credere.
fermentum etianherodis ẽ. adulteriũ.
homicicuum. temeritas uirandi. simila

Expanded text:
faciat. Fermentum namque Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel praedicare legem verbis, et impugnare factis. BEDA. nec doctrinae aut operibus ejus credere. Fermentum Herodis est, adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simula
Abbreviated transcription (Latin):
mortius die tertia. & p̾dicari in noĩe
eiꝰ penitentiam & remissionẽ pecca¬
toꝵ in om̃s gentes. incipientib a ie¬
rosoluna. Cõmendata sui corꝑis
ueritate. cõmendat unitatẽ eccłię:
uult pͣdicari penitentiã & remissio¬
nẽ peccatoꝵ in om̃s gentes: ita ut
p̃cticaturi incipent ab ierosolimis. non
solum p̃dicantes uideis: s etiã p̾dica¬
tio extenderetur ad gentium errores.
os autẽ testes estis hoꝵ: & ego inie¬
to ꝓmissum pat̾s mei in uos. Uos
qͥ uidistis & audistis. hoꝵ quȩ predi¬
canda sunt testes estis: & ut sufficiatis
ad testandum. mittã uobis ꝓmissum
offert: qͥ ꝓpt̃ pacẽ uenerat. Iteratio:
confirmatio ẽ. Dat enim pacem suꝑ¬
id̾o iterat: ut monstret pacificata
ꝑ suum sanguinẽ quȩ in cęlo & quȩ
in t̾ra. Sicut misit me pat̃: & ego
ore nes. Pat̾ amando filiũ. misit eum

Expanded text:
ari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipiens ab Hierusalem. » Commendata sui corporis veritate commendat unitatem Ecclesiae, vult praedicari poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, ita ut praedicaturi inciperent ab Hierosolymis: non solummodo praedicantes Judaeis, sed etiam praedicatio extenderetur ad gentium errores. « Vos autem testes estis horum, et ego mitto promissum Patris mei in vos. » Vos qui vidistis et audistis, horum quae praedicanda sunt testes estis, ut sufficiatis ad testandum, mittam vobis promissum offert, qui propter pacem venerat. Iteratio confirmatio est. Dat enim pacem supideo iterat, ut monstret pacificata per suum sanguinem, quae in coelo et quae in terra. Sicut misit me Pater, et egnes. Pater amando Filium, misit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ducasset coram eis: sumens reliqͥas
deddit eis. Pie sentiendum ẽ qr pꝰ
resurrectionem dñi eybi qͦs sũpsit
nullum sagine adiuinentũ ei p̾bue¬
runt: s qͦmodo in ignẽ missa aqua
absumitur. ita mox comesti sp̃uali
eis uirtute sunt absumpti. Profecto
non indiguit esbo post resurrectionẽ
sicut nec nos indigebimus: s ueram
uitam uoluit ostendere nͣ imaginari¬
am. Alit̃ enim absorbet aquã terra
sitiens: alit̃ exsiccat solis radius can¬
dens. Illa absorbet indigentia: iste ex¬
siecat potentia. Piscis assus signifi
cat mediatorẽ nr̃m: qui latere digna¬
tus est in aquis humani generis. & ca¬
ꝑi uoluit laqueo mortis. & assari tri¬
bulatione passionis. S qui pisfis assꝰ
fuit in passione: faius mellis extitit
in resurrectione. fais ẽ mel in cera:
idest adulcedo diuinitatis in humani¬
tate. In cẏbo suo. pisci asso coniunge¬
re fauum uoluit: quia illos in suo
corꝑe ad et̃nam requiem suscipit.
qui cum hic tribulationes sentiunt.

Expanded text:
sset coram eis, sumens reliquias dedit illis. » Pie sciendum est: Post resurrectionem Domini cibi quos sumpsit nullum saginae adjumentum ei praebuerunt, sed quomodo in ignem missa aqua absumitur, ita mox comesti spiritali ejus virtute sunt assumpti. Profecto sicut non indiguit cibo post resurrectionem, sic nec nos indigebimus; sed veram vitam voluit ostendere, non imaginariam. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter exsiccat solis radius candens. Illa absorbet indigentia; iste exsiccat potentia. Piscis assus signicat mediatorem nostrum, qui latere dignatus est in aquis humani generis, et capi voluit laqueo mortis, et assari tribulatione passionis. Sed qui piscis assus fuit in passione, favus mellis exstitit in resurrectione. Favus est mel in cera, id est, dulcedo divinitatis in humanitate. In cibo suo pisci asso conjungere favum noluit; quia illos in suo corpore ad aeternam requiem suscipit, qui cum hic tribulationes sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& furati sunt eũ nobis dormientib
& si hoc auditum fuerit a p̃side. nos
suadebimus ei. & securos uos facie¬
mus. Si audierit p̃ses qͦd fur¬
tim sublatum sit corpꝰ: suadebimꝰ
dormientes testes adhibes. Si dor¬
mierunt. qͦmͦ uiderunt: Si ñ ui¬
derunt: qͣm testes st̃: Custodes
miraculum confitentur. qui autem
debuerunt conuerti ꝑfistuno in mali¬
tia. & pecuniam quȩ ad usus templi
data fuerat. uertunt in redemptione
mendacii. Oñis gͥ qui stipe templiꝙ
his quȩ conferuntur ad usus ȩccłiȩ abu¬
tuntur in aliis reb quib suã expleant
uoluntatẽ: similes sunt scribarum &
sac̾dotum redim̃tiũ men¬
daciũ. At illi ac¬
cepta
pecuma fecert̃ sic̃
ecunia emitur a custodib qͥ miracu¬
la uiderant. resurrectionis filentiũ ꝙ
furti mendacium: quȩ apud iudeos
seuerant ne in xp̃m credant. Quia ͦ
in pecunia scħ honor ẽ.: xp̃i gła dene¬

Expanded text:
rati sunt eum vobis dormientibus, et si hoc auditum fuerit a praeside, nos suadebimus ei, et securos vos faciemus. Si audierit praeses quod furtim sublatum sit corpus, suadebimudormientes testes adhibes. Si dormierunt, quomodo viderunt? Si non viderunt, quomodo testes sunt? Custodes miraculum confitentur. Qui autem debuerunt converti, persistunt in malitia, et pecuniam quae ad usus templi data fuerat, vertunt in redemptionem mendacii. Omnes ergo qui stipe templi et his quae conferuntur ad usus Ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluntatem, similes sunt Scribarum et sacerdotum redimentium mendacium. At illi, accepta pecunia, fecerunt sicut  HILARIUS. Pecunia emitur a custodibus qui miracula viderant, resurrectionis silentium et furti mendacium, quae apud Judaeos perseverant, ne in Christum credant. Quia ergo in pecunia saeculi honor est, Christi
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ ur̃m. Non ait patrẽ nr̃m.
Ergo alit̾ meum: alit̾ ur̃m. Natura
meum: gr̃a ur̃m. Dm̃ meum: sub
quo & ego homo sum. Dm̃ ur̃m:
int̾ quos & ipsum. ego mediator

Expanded text:
m vestrum. Non ait: patrem nostrum. Ergo aliter meum, aliter vestrum. Natura meum, gratia vestrum. Deum meum, sub quo et ego homo sum. Deum vestrum, inter quos et ipsum ego mediator
Abbreviated transcription (Latin):
goga prior uenit ad monum̃tũ. ꝓpħi¬
as de dñi passione audiendo. s mini-¬
me intrauit: qr credere noluit. Linte¬
amina sunt: sacramenta scͥpture. Su-¬
dariũ capitis dñi cũ linteaminib ñ
inuenitur: quia attestante paulo ca¬
put xp̃i d̾s: & diuinitatis in comp̃¬
hensibilia sacram̃ta ab infirmitatis
nr̃ȩ cognitione distincta sunt. Inuolu

Expanded text:
goga prior venit ad monumentum, prophetigoga prior venit ad monumentum, prophetias de passione Domini audiendo, sed minime intravit, quia credere noluit. Linteamina sunt sacramenta Scripturae. Sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur; quia attestante Paulo, caput Christi Deus, et divinitatis incomprehensibilia sacramenta, ab infirmitatis nostrae cognitione distincta
Abbreviated transcription (Latin):
& ille discipulꝰ qui uenerat pͥmꝰ ad
monumentũ: & uidit & credidit. Non¬
dũ enĩ sciebant scͥpturã. quia oporte¬
bat eum a mortuis resurgere. Uidit
uacuum sepulchrũ: & credidit qd mu¬
lier dixerat. scilicet de monum̃to subla¬
tum. Erant enim adhuc in mentibus
eoꝵ tenebrȩ usq adeo. ut cũ ab ipso
dño aꝑte diceretur scͥptura. ꝓpt̾ consue-¬
tudinem audiendi ab eo parabolas
iohes ingressi sunt.: Quia magno
terre motu facto: ꝑt̾riti custodes auc
fugerunt. aut animo torpuerunt.
sẏnagaoga. ꝑ petrum ȩccłia. Iohannes
fuit iunior petro. quia & si prior est
sẏnagoga ad dĩ culturam. quã ȩccłia
gentium: ad usum tam̃ scħ prior ẽ
multitudo gentiũ ꝗͣ synagoga. paulo
attestante qui ait. Non prius qͦd spũale
quia ab ortu sui temꝑe usq ad occasũ
pari uia & si non parĩ sensu gentilitas
cũ synagoga cucurrit. Currebant ꝑ
decursũ huiꝰ mundi udei ꝑ legis lit¬
teram. gentiles ꝑ legẽ naturȩ. Sy na-¬

Expanded text:
cipulus, qui venerat primus ad monumentum, et vidit, et credidit. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. ALBINUS. Vidit vacuum sepulcrum, et credidit quod mulier dixerat, scilicet de monumento sublatum. Erant enim adhuc in mentibus eorum tenebrae usque adeo ut cum ab ipso Domino aperte disceretur Scriptura propter consuetudinem audiendi ab eo parabolas,Joannes ingressi sunt? Quia, magno terraemotu facto, perterriti custodes aut fugerunt, aut animo torpuerunt. Synagoga, per Petrum Ecclesia. Joannes fuit junior Petro. Quia et si prior et Synagoga ad Dei culturam quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga. Paulo attestante, qui ait: Non prius quod spirituquia ab ortus sui tempore usque ad occasum pari via, et si non pari sensu gentilitas cum Synagoga cucurrit. Currebant per decursum hujus mundi Judaei per regis litteram, gentiles per legem naturae. Syna
Abbreviated transcription (Latin):
onem quib dam utrinsq sexus homi¬
nib & agnitus non sit. & agnitus sit
Ubi pͥmum queri solet: utrum in exꝰ
corꝑe an potiꝰ in illoꝵ oculis aliquid
factum sit. qͦ ñ possit agnosci. legit᷑
enim. tenebantur oculi eoꝵ ne agnoscr¬
rent eum: & alibi aꝑte dicitur. appa¬
ruro eis in alia effigiẽ. S cur ñ mouet
qͦd in transfiguratione ante passionẽ
resurrectionem mouet aliquatenꝰ lini
colorem tta ꝙ post resurrectionẽ pͥsti¬
na liniam̃ita reuocasse. Illi tres disci
puli ante quoꝵ oculos transsiguratꝰ
est in monte non eum agnoscerent: si
talis ad eos aliande uenisset. Siquis
unuenem repente uideret. quĩ ñ nisi
infantulum nosset: ñ utiq agnosceret.
An ad liniamenta mutanda non po-¬
test celerit dĩ potestas : qͦd potest ꝑ an¬
noꝵ moras hominis etas: Et art
ad illos. Qui sunt hii sermones quos
confertis ad anuicem ambulantes &
estis tristes: Et resondens unus cui no¬

Expanded text:
onem quibusdam utriusque sexus homionem quibusdam utriusque sexus hominibus et agnitus non sit, et agnitus sit. Ubi primum quaeri solet, utrum in eis corpore, an potius in illorum oculis aliquid factum sit quo non possit agnosci. Legitur enim: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum; et alibi aperte dicitur: Apparuit eis in alia effigie. Sed cur non movet, quod in transfiguratione ante passionem, resurrectionem mouet aliquatenus linicolorem sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discpuli, ante quorum oculos transfiguratus est in monte, non eum agnoscerent, si talis ad eos aliunde venisset. Si quis juvenem repente videret, quem nonnisi infantulum novisset, non utique agnosceret. An ad lineamenta mutanda non potest celeriter Dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas? Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis adinvicem ambulantes, et estis tristes
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. Compleuerunt & septimum:
quia hunc in sepulchro quieuisse non
dubitabant. Uerum octauum iniu
me ꝑegerunt.: quia resurrectionis
głam non ꝑfecte credebant. Emmaus
est nicopolis. cuitas insignis palesti¬
ne : quȩ post expugnationẽ iudiȩ sub
marco aurelio antonino principe re¬
staurata. cum statu mutauit & nomͣ.
t factũ ẽ dum fabularent᷑ & secum
quererent: & ipse appropinquans ibat
cum illis. O culi autem eoꝵ tenebant᷑:
ne eum agnoscereno. Pabularen¬
tur accipe ꝓ loquerentur: quererent
comitatur: ut & fidem resurrectionis
mentib eoꝵ incendat. & qͦd se ꝓmise¬
rat facturum. impleat. Ubi sunt
duo uł tres congregati in nomine
amabant. & tam̃ dubitabant: sic &
ipse foris & pͣsens ad est. & quis sit
non ostendit. De se gͦ loquentib pre¬
sentiam exhibet: s de se dubitantib
speciem cognitionis aufert. Hinc an¬
gustinus paulino ep̃o in epła illa.
tos mouere: quom dñs post resurrecti¬

Expanded text:
lebant. Compleverunt et septimum, lebant. Compleverunt et septimum, quia hunc in sepulcro quievisse non dubitabant. Verum octavum minime peregerunt, quia resurrectionis gloriam non perfecte credebant. Emmaus est Nicopolis, civitas insignis Palaestinae, quae post expugnationem Judaeae, sub Marco Aurelio Antonio principe restaurata, cum statu mutavit et nomen. Et factum est dum fabularentur et secum quaererent, et ipse appropinquans, ibat cum illis. Oculi autem eorum tenebantur, ne eum agnoscerent. Fabularentur accipe pro loquerentur. Quaererent comitatur, ut et fidem resurrectionis mentibus eorum incendat, et quod se promiserat facturum impleat: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine amabant, et tamen dubitabant; sic et ipse foris et praesens adest, et quis sit non ostendit. De se ergo loquentibus praesentiam exhibet; sed de se dubitantibus, speciem cognitionis aufert. Hinc Augustinus Paulino episcopo in epistola illa: tos movere, quomodo Dominus post resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
quebantur ad inuicem: de hiis om¬
nib quȩ acciderant. Harrant
greci scriptores: gygantem herculẽ
uno anelitu centum iuginti quinq
passus cucurrisse. Quib expletis con-¬
stitit: & a stando huiꝰ modi spacium
stadium uocauit. Est autẽ stadium
octaua pars miliarii: & sex aginta sta¬
dia septem conficiunt miliaria. & me¬
dietatẽ octaui. Quȩ in summã re¬
dacta leugas tres conficiunt: & do¬
drantem quartȩ. Etaq sexaginta
stadia: septem milia passuum & quin¬
gentos significant. Qd spacium iti¬
neris bene congruit eis: qui de mor-¬
te ac sepultura saluatoris certi. dubii
de resurrectione gradiebant᷑. Nã re-¬
surrectionẽ quȩ pꝰ septimã sabbati
facta ẽ: octauo numero contineri qͥs
ambigit: Discipħ gͦ qui de dño lo¬
quentes incedebant. sextum cepti itine¬
ris miliarium compleuerunt: qr illũ
sine querela uiuentem usq ad mort̾e
quã sexta sabbati subito ꝑuenisse do¬

Expanded text:
quebantur ad invicem de his omquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant. Narrant Graeci scriptores, gigantem Herculem uno anhelitu centum viginti quinque passus cucurrisse. Quibus expletis, constitit, et a stando, hujusmodi spatium stadium vocavit. Est autem stadium octava pars milliarii, et sexaginta stadia septem conficiunt milliaria et medietatem octavi. Quae in summam redacta, leucas tres conficiunt, et dodrantem quartae. Itaque sexaginta stadia, septem millia passuum et quingentos significant. Quod spatium itineris bene congruit eis, qui de morte ac sepultura Salvatoris certi, dubii de resurrectione gradiebantur. Nam resurrectionem quae post septimam Sabbati facta est, octavo numero contineri quis ambigit? Discipuli ergo qui de Domino loquentes incedebant, sextum coepti itineris milliarium compleverunt; quia illum sine querela viventem usque ad mortem, quam sexta Sabbati subiit pervenisse do
Abbreviated transcription (Latin):
postea firmit̾ crederet resuscitatũ: s
illi potiꝰ increpantur. qui tarde credi¬
derunt ut thomas. Et notandũ quia
netur palpare & uidere. Petrus singła¬
rit̾ negauit: & singłartt̃ ei dñs appa¬
ruit. Ita maria uͥ nec ꝑ angłos credi¬
dit. uehement̾ incredula resurrectiõĩs
extitit: & ei dñs singłarit̃ se manifesta¬
uit. Grauiora si quidem uulnera maio¬
ri indigent medicina: ut uͥ abunda¬
uit delictum. suꝑabundet gr̃a. Cum¬
autẽ maria ad pͥetrum & ioħem cur-¬
reret. utrum aliȩ mulieres ad alios
discipulos cucurrerint & statim reu̾¬
se fuerint. aut alicubi mariã cito
reuersuram expectauerint: incertũ
ẽ. Hoc autem certo certiꝰ ẽ quia petͦ
& iohe cliscecientib a monumento. dũ
maria ibi flens remaneret: uidit an¬
głos duos ut iohes cõmemorat. & con¬
uersa retrorsum uidit dnm̃. CLXX
ost hec autem duob ex eis am¬
bulantib ostensus ẽ euntibus

Expanded text:
postea firmiter crederet resuscitatum, sed postea firmiter crederet resuscitatum, sed illi potius increpantur, qui tarde crediderunt ut Thomas. Et notandum quia netur palpare et videre. Petrus singulariter negavit, et singulariter ei Dominus apparuit. Ita Maria ubi nec per angelos credidit, vehementer incredula resurrectionis exstitit, et ei Dominus singulariter se manifestavit. Graviora siquidem vulnera majori indigent medicina, ut ubi abundavit delictum, superabundet gratia. Cum Maria ad Petrum et Joannem curreret, utrum aliae mulieres ad alios discipulos currerint, et statim reversae fuerint, an alicubi cito Mariam reversuram exspectaverint, incertum est. Hoc autem certo certius est, quia Petro et Joanne discedentibus a monumento, dum Maria ibi flens remaneret, vidit duos angelos ut Joannes commemorat: et conversa retrorsum, vidit Dominum. ost haec autem duobus ex eis ambulantibus ostensus est, euntibus
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽẽ: qͦd maths & marcus de
uisione & allocutione unius angłi refe¬
runt. & qͦd lucas de duob narrat. Ubi
autẽ mulieres recordatȩ u̾boꝵ dñi re¬
cedunt ab angłis currentes nuntiare
discipulis: si dixerimus qͦd eum aliqͤ
earum credebant resurrexisse. s maria
non: facile soluitur questio. quȩ com¬
pulit nonnullos fingere duas in engłio¬
commemorari marias magdalenas. Est
autem similis & illa questionis solutio.
Quo ego uado scitis & uiam scitie il¬
lis dixisse dñs intelligitur qui sciebant.
non. nescientib. int̾ quos erat philip¬
pus. cui dictum ẽ. Tanto tempore
uobiscum sum: & ñ cognouisti me
philippe : Item postꝗͣ discipulis ap¬
paruit in multis argumentis. uͥ ex¬
ꝓbrauit increaulitatem illoꝵ & duritiã
cordis: similimodo distinguendum ẽ.
Nullatenus enim uidetur increpatio re¬
ferri ad petrum qui ipso die resurrecti¬
onis dñm uidit: & nusꝗͣ legitur quin

Expanded text:
factum esse quod Matthaeus et Marcus de factum esse quod Matthaeus et Marcus de visione et allocutione unius angeli referunt, et quod Lucas de duobus narrat. Ubi autem mulieres recordatae verborum Domini, recedunt ab angelis, currentes nuntiare discipulis. Si dicamus quod cum aliqua earum credebant resurrexisse, sed Maria non, facile solvitur quaestio, quae compulit nonnullos fingere, duas commemorari Marias Magdalenas. Est autem similis et illa quaestionis solutio: Quo ego vado scitis, et viam scitis. Illis dixisse Dominus intelligitur qui sciebant, et non nescientibus, inter quos erat Philippus cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Item postquam discipulis apparuit in multis argumentis, ubi exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, simili modo distinguendum est. Nullatenus enim videtur increpatio referri ad Petrum, qui ipso die resurrectionis Dominum vidit, et nusquam legitur quin
Abbreviated transcription (Latin):
currit illis dicens. Auete. Sic colligimꝰ
& angioꝵ allocutionem bis numero
eas habuisse. & bis ipsꝰ dñi: semel sci¬
licet quando maria ortolanum puta¬
uit: & nunc iterum cum eis occurrit
in uia: ut eas ipsa repetitione firma¬
ret. atq a timore recrearet. Tunc ait
illis scełm matħm: nolite timere. Ite
nuntiate fr̃ib meis: ut eant in gali¬
leam. Uenit gͦ maria magdalene secłm
iohem annuntians discipulis quia ui¬
di dñm: & aliȩ quȩ cum ea eratto. qͣs
lucas cominemorat. Huc usq augusti¬
nus. Cui g̃ uisum fuerit qͦd hystoriã
congrue ordinauerit: p̃occup andi & re¬
colendi regulas in lectione huiꝰ oꝑis ap¬
tissime assignabit. Uerumtam̃ cũ au¬
gustinꝰ plurima retractauerit. & nusꝗͣ
in dictis suis ut iꝑse met sepe testatur
potiorib sententiis p̃iudicauerit: non
irrationabilit᷑ dici potest seriem hysto¬
riȩ in hoc oꝑe diligentiꝰ eẽ relatã. Uide¬
tur itaq ipso diluculo cum primum
mulieres ad monumentum uenerunt

Expanded text:
currit illis, dicens: Avete. Sic colligimus et angelorum locutionem bis numero eas habuisse, et bis ipsius Domini. Semel scilicet quando Maria hortulanum putavit, et nunc iterum, cum eis occurrit in via, ut eas ipsa repetitione firmaret, atque, a timore recrearet. Tunc ait illis secundum Matthaeum: Nolite timere. Ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam. Venit ergo Maria Magdalene secundum Joannem annuntians discipulis, quia vidit Dominum, et aliae quae cum ea erant, quas Lucas commemorat. » Hucusque Augustinus. Cui ergo visum fuerit quod historiam congrue ordinaverit, praeoccupandi et recolendi regulas in lectione hujus operis aptissime assignabit. Verumtamen cum Augustinus plurima retractaverit, et nusquam in dictis suis, ut ipsemet saepe testatur, potioribus sententiis praejudicaverit, non irrationabiliter dici potest seriem historiae in hoc opere diligentius esse relatam. Videtur itaque, ipso diluculo, cum primum mulieres ad monumentum venerint,
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsalmis de me. Cum ad huc eem̃
uob̾cũ subaudis in carne mortali: lo¬
cutꝰ sum u̾ba hȩc scilieit. qm̃ necesse
ẽ impleri quȩ scripta st̃ de mȩ Uide:
qͦmͦ culit dñs om̃s ambages. Uisus ẽ:

Expanded text:
 psalmis de me. » Cum adhuc essem vobiscum, subaudis in carne mortali, locutus sum verba haec, scilicet quoniam necesse est impleri quae scripta sunt de me. Vide quomodo tulit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mͥ. Eece humani generis eul¬
pa ibi absciditur: unde ꝓcessit. In
paradyso mulier uiro ꝓpinauit mortẽ:
a sepulchro mulier uiris annuntiat
uitam. Magnam misccłiam condito¬
ris nr̃i fr̃s aspicere debemꝰ. Alꝰ cont᷑
ꝓximum suũ in malicia crudelitatis
exarsit: aspiciat latronẽ. qui in ipso
mortis articulo ad uitȩ p̾mia peni¬
tendo ꝑuenit. Aliꝰ auaritiȩ estibus
anelans aliena diripuit: aspiciat za¬
cheum. qui siquid alicui abstulte.
quadruplum redaidit. Alꝰ libidinis
igne succensus carnis mundieiã ꝑdi¬
dit: aspiciat mariã. quȩ in se amo¬
rem carnis igne diuini amoris

Expanded text:
 Ecce humani generis culpa ibi absciditur, unde processit. In paradiso mulier viro propinavit mortem, a sepulcro mulier viris annuntiat vitam. Magnam misericordiam Conditoris nostri, fratres, aspicere debemus. Alius contra proximum suum in malitia crudelitatis exarsit? aspiciat latronem , qui in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit. Alius avaritiae aestibus anhelans, aliena diripuit? aspiciat Zachaeum , qui si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit. Alius libidinis igne succensus, carnis munditiam perdidit? aspiciat Mariam , quae in se amorem carnis, igne divini amoris
Abbreviated transcription (Latin):
animo. ut quem ipse semꝑ cogitat.
nullum alium ignorare credat. Di
gnosce eum: a qͦ cognosceris. Con¬
uersa illa: dicit ei. Rabboni: qͦd dã
magister. Prius corꝑe conuersa pu¬
tauit qͦd non erat: minc conu̾sa cor¬
de quod erat agnouit. Nemo calum¬
rogabat: hic agnoscebat. Ibi honora¬
bat hominem a qͦ beneficium postu¬
labat: hic recolebat doctorẽ a qͦ discer¬
nere humana & diuina discebat.
Diet ei ihe. Noli me tangere. Nondum
enim ascendi ad patrẽ meũ. Sensꝰ
tangere non mereris. Si necdũ pu¬
tas me ascendisse ad patrem. s homi¬
num fraude sublatũ: meo tactu in
crederet eum regnare cum patre.
lle enim ib̃m ueracit̾ tangio: qͥ patͥ
filium coeternũ. credit. In corde ꝙeñi
pauli iam ad patrẽ ih̃c ascenderat.
dum idem paulus dicebat. Q cum
in forma dĩ eẽt: non rapinã arbi¬
tratus ẽ eẽ se equalem dõ. P ysti¬

Expanded text:
animo, ut quem ipse semper cogitat, animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Dicgnosce eum a quo recognosceris. Conversa illa, dicit ei: Rabboni, quod dicitur magister. Prius conversa corpore, putavit quod non erat: nunc conversa corde, quod erat agnovit. AUGUST. Nemo calumrogabat, hic agnoscebat. Ibi honorabat hominem, a quo beneficium postulabat, hic recolebat doctorem, a quo discernere humana et divina discebat. Dicit ei Jesus: Noli me tangere. Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Sensus tangere non mereris. Si necdum putas me ascendisse ad Patrem, sed hominum fraude sublatum, meo tactu indcrederet eum regnare cum Patre. Ille enim Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, esse se aequalem Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
retrorsum. & uidit ihm stante & non
sciebat quia iħ̾c ẽ. Netrorsum con¬
uersa ẽ ut uideret ĩm: quia ꝑ dubi¬
tationem suam quasi tergum in dei
faciem miserat. quem resurrexisse mi¬
nime credebat. Et id̾o quẽ amabat:
indendo non cognosçebat. Non qͦ iuxta.
hereticos formam dñs uultumq mu¬
tasset: ut ꝓ uoluntate diu̾sus ac uariꝰ
uideretur: s quo maria obstupefacta
erat iniraculo. Dicit ei ih̃e. Mulier
quid ploras: Quem queris: Iiter¬
rogatur ab ea causa doloris. ut angea¬
tur desiderium amoris: quatinus cũ
nominaret quem quereret: in amore
ardentiꝰ estuaret. Ella existimans qr
hortolanus eẽt: dicit ei. Dñe si tu sustu¬
listi eum. ddicito mͥ uͥ posusti eum: &
ego eum tollam. Forsitan hȩc muli¬
ex quȩ ihm hortolanum credidit: ex ran¬
do non errauit. Nonne enun sp̃ualiter
hortolanus erat: qui in eius pectore ꝑ
amoris sui semina. uirtutum uirentia
quererec. dixit. dñe si tu sustulisti eũ:
quia uis amoris hoc agere solet in

Expanded text:
m stantem, et non sciebat quia Jesus est. Retrorsum conversa est, ut videret Jesum, quia per dubitationem suam quasi tergum in Dei faciem miserat, quem resurrexisse minime credebat, et ideo quem amabat, videndo non cognoscebat. Non quo juxta haereticos formam Dominus vultumque mutasset, ut pro voluntate diversus ac varius videretur, sed quo Maria obstupefacta erat miraculo. Dicit ei Jesus: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur ab ea causa doloris, ut augeatur desiderium amoris; quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, ut ego eum tollam. Forsitan haec mulier quae Jesum hortulanum credidit errando, non erravit. Nonne enim spiritualiter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia quaerebat, dixit: Domine, si tu substulisti eum, quia vis amoris hoc agere solet in
Abbreviated transcription (Latin):
secientes. unus ad caput. & unus ad
pedes uͥ positum fuerat
bi quid aliud qũa
gaudrum nuntiant lacrimas ꝓhiben
tes: At illa ui amoris intentionem
tulerunt dñm meum: & nescio ubi
posuerunt eum. Dnm uocat corpus
dñi: a toto partem significans. Ssesioriꝰ
Iuo angłi secdentes ad caput s pedes:
significant eugłm annuntiandum
ab initio resurrectionis dñi usq in
fiñe munch. Significant illum an¬
nuntiandum: qui d̃s ẽ ante scła. &
homo in fine scłoꝵ. Quasi ad caput
sedeit angłs: cum ꝑ iohem dicttur.
In principio erat u̾erbum. & u̾bum
erat apud dm̃. & d̾s erat uerbũ. Qua¬

Expanded text:
sedentes, unus ad caput, et unus ad sedentes, unus ad caput, et unus ad pedes, ubi positum fuerat bi quid aliud quam futurum gaudium nuntiant, lacrymas prohibentes? At illa, vi amoris intentionem tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Dominum vocat corpus Domini, a toto partem significans. GREGOR. Duo angeli sedentes ad caput et ad pedes, significant Evangelium annuntiandum ab initio resurrectionis Domini, usque in finem mundi. Significant illum annuntiandum, qui Deus est ante saecula, et homo, in fine saeculorum. Quasi ad caput sedet angelus, cum per Joannem dicitur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
aria autẽ magdalene de qua ercce¬
rat dñs septem demonia: stabat ad
H ad semet ipsos. idest illuc uͥ habitabant.
nuis. & unde ad monum̃tũ cucurrerant.
Maria autem plus dolebat qͦd fuerat
dñs ablatus de monumento. quã qd̵
fuerat occisus: qm̃ magistri cuiꝰ uitã
ꝑdiderat. nec memoria remanebat. &
ĩste dolor ante monum̃tũ eã tenebat.
ec memoratur in marco ducentesimo
b. idest ab uniu̾sis uitiis curata ẽẽ:¬
ut uͥ abundauit peccatũ suꝑ abun¬
daret & gr̃a. Septenariꝰ nãq numerꝰ.
ꝓ uniu̾sitate solet pom. Ardenti
desiderio querebat dnm̃: ⁊uxta illud.
Q Qͥ ꝑseuerau̾it usq in fmne: hie saluus
erit. Et lex iubet offerri caudã hostiȩ :¬
qͦd significat ad finem debere ꝑduci¬
bonã actionẽ. Hinc ioseph scribit᷑
habuisse talare tumcã: nã tumca
usq ad talum. bonũ opꝰ ẽ usq ad
consummationẽ. Acc .xii.
um g̃ fleret: dicunt illi. Mulier
delliguntur apud iob̾em loqͥ marie.

Expanded text:
aria autem Magdalene de qua ejecerat septem daemonia, stabat ad t ad semetipsos, hoc est, illuc ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem plus dolebat, quod fuerat Dominus ablatus de monumento, quam quod fuerat occisus; quoniam magistri cujus vitam perdiderat nec memoria remanebat, et iste dolor ante monumentum eam tenebat.ec memoratur in Marco, 233 bus, id est, ab universis vitiis curata eut ubi abundavit peccatum, superabundaret et gratia. Septenarius namque numerus pro universitate solet ponidesiderio quaerebat Dominum, juxta illud: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et lex jubet offerri caudam hostiae, quod significat ad finem debere bonam actionem perduci. Hinc Joseph scribitur habuisse talarem tunicam : nam tunica usque ad talum, bonum opus est usque ad consummationem. A. 212X Dum ergo fleret, dicunt illi: Mulier,telliguntur apud Joannem loqui Mariae,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis nec cepit eẽ nec desuit. In
unũ locũ addit᷑: qr in scissura m̃tiũ
d̾s̃ non ẽ. Et quia ꝑ sudariũ solet qͣi
sudor laborantiũ: potest etiã sudari
nomine ex pͥmi labor dei. qui in se sey
ẽ quietus & i ncõmutabilis: s tam̃ la¬
borare se denuntiat. cũ duras homuni
prauitates portat. U̾nde ꝑ ꝓpħam diete.
Laboraui sintinens. In carne laborauri
ex nr̃a infirmitate. Bene gͦ seorsum
inuenit᷑: quia redemptoris passio lon¬
ge a nr̃a disiuncta ẽ. Ipse enim sine
culpa ꝑtulit: nos cũ culpa. Ipse spon¬
te mortem subiit: nos inuiti. Post pe¬
trũ ingressꝰ ẽ ioħes: qr in fine mundi
iudea conu̾tet᷑ paulo dicente. Donec ple¬
nitudo gentiũ intraret: & sic om̃is srł
saluus fieret. Abierunt iterũ ad
semetipsos discipuli. Acc xi. Ueccln.¬

Expanded text:
e, nec desinit. In unum locum additur, quia in scissura mentium Deus non est. Et quia per sudarium solet tergi sudor laborantium, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se semper est quietus et incommutabilis, sed tamen laborare se denuntiat, cum duras hominum pravitates portat. Unde per prophetam dicit: Laboravi sustinens . In carne laboravit ex nostra infirmitate. Bene ergo seorsum invenitur, quia Redemptoris passio longe a nostra disjuncta est. Ipse enim sine culpa pertulit, nos cum culpa. Ipse sponte mortem subiit, nos inviti. Post Petrum ingressus est Joannes, quia in fine mundi Judaea convertetur, Paulo dicente: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli . A.
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli codices habent dñm meu̾.
qͦd uderi dictum potest ꝓpensiore ca¬
ritatis & famulatus affectu. Erat
eñi maria magdalene cȩt̾is mulierib
feruentior. unde & solam eam cõmemo¬
rat ioħs uenisse tacitis aliis quȩ cum
illa fuerunt. & putauit ablatum corpꝰ
ihũ quia non inuenit. Cueurrit gͦ ꝙͥ
nuntiauit petro & iohanm: ut aut se¬
cum quererent. aut secum dolerent.
xiit gͦ petrꝰ ꝙ ille alꝰ discipulꝰ: & ne¬
nerunt ad monumentũ. Currebant
auttem cluo simul: & ille ahꝰ discipłs

Expanded text:
onnulli codices habent, Dominum meum: quod videri dictum potest propensiore charitatis et famulatus affectu. Erat enim Maria Magdalene caeteris mulieribus ferventior, unde et solam eam commemorat Joannes venisse, tacitis aliis quae cum illa fuerunt, et putavit ablatum corpus Jesu, quia non invenit. Cucurrit ergo et nuntiavit Petro et Joanni, ut aut secum quaererent, aut secum dolerent. Exiit ergo Petrus et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul et ill
Abbreviated transcription (Latin):
debant latronib : blasphemabat eũ
dicens. Si tu es xp̃c: saluum fac te¬
metipsum & nos. Matheus ꝙ mar
cus introducunt latrones conuician¬
tes. lucas autem ñ nͥ unum de illis:
quia pͥmum uterq blasphemauit.
de hinc terra adumbrata unꝰ cre¬
aidit. Uel ita. Pluralis numerꝰ
est apud illos pro singulari. Quod
genus locutionis inuenimus in epła
ad hebreos. clauserunt ora leonis.
cum solus damel significetur. Et
secti sunt: cum de solo ysaia dicat᷑
Et in psalmo astiterunt reges t̾rȩ
& principes conuenerunt in unum.
reges dicitur. propt̃ herod̃e. princi¬
pes propt̃ pilatum. Quid enim

Expanded text:
debant latronibus, blasphemabat eum, debant latronibus, blasphemabat eum, dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsumcus introducunt latrones conviciantes, Lucas autem nonnisi unum de illis; quia primum uterque blasphemavit, de hinc terra adumbrata, unus credidit. Vel ita: Pluralis numerus est apud illos pro singulari. Quod genus locutionis invenimus in Epistola ad Hebraeos: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significetur. Et: Secti sunt , cum de solo Isaia dicatur. Et in psalmo: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Reges dicit, propter Herodem; principes, propter Pilatum. Quid enim