comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim sordib comꝑantur. Iccurro
sciens differentias peccatoꝵ pysa
sp̃u iudicii. & spu conbustionis.
Sordes & sanguinẽ. Sordes sp̃u
iudicii. sanguinẽ sp̃u cõbustiõs
Si peccasti: & peccatoꝵ sorde
pollutus es. lauabit dñs sordes
filioꝵ & filiarũ sẏon: & sanguinẽ
emundabit demedio eoꝵ. Si autꝰ
mortale percatũ ẽ. non possumus¬

Expanded text:
enim sordibus comparantur. Idcirco enim sordibus comparantur. Idcirco sciens differentias peccatorum, pespiritu judicii, et spiritu combustionis sordes et sanguinem . Sordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filiorum, et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum. Si autem mortale pe
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad candorẽ pͥstinũ reuocare
Uiuens quippe di sermo est &
efficax & açcutus suꝑ omne̾ gla¬
diũ utrimq aecutũ & reliqua.
Exquib docemur ꝓ passionib
animȩ remedia habere sermonẽ:
eẽ nitrũ. eẽ poamã quib sordes
abluant᷑. Neq uero omẽ peccatũ
nitro sermonis & poama potest
emundari: s sunt aliqua delicta
etũ abluta discedunt. sicut ncͣ
drͣ. si abluta fueris nitro. & mul¬
plicaueris tibi poamã macłata es
ĩ cospectu mer ĩiniqtatib tuisdic̃
dñs. & quo modo sunt quȩdam
uul nera quȩ malagmatib & oleo
& alligaturis reddunt᷑ pͥstinȩ
sanitati. alia uero sunt sunt¬
istiusmodi dequib dicatur ñ
ẽ malagna inponere.neq oleũ.
neq alligaturas. s tra ur̃a deserta.
ciuitates ur̃e igni exuste. sic st̃
quȩdã peccata que animam
sordidant. & indigent homine
qui habeat poamã nitriq sermo¬
nem: alia uero talia sunt.
ut non possint supra dicta
sermonis uirtute curari. neq

Expanded text:
tinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emundari, sed sunt aliqua delicta,tantum abluta discedant. Sic nunc dicitur: Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Et quomodo sunt quaedam vulnera quae malagmatibus, et oleo, et alligaturis redduntur pristinae sanitati: alia vero sunt istiusmodi, de quibus dicatur: Non est malagma imponere, neque oleum, nec alligaturas, sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermonis virtute curari, neque
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓfui inquit. Rursumq qr
illo sp̃uales pecunias commodan¬
te auditores acciꝑe noluerunt.
ut utilitatem consequerentur:
& fructum ex his quȩ acceꝑant
redderent: ait neq ꝓfuit michi
quisquam. Uerum hec anticipais
locutus sum priusquã exponerẽ:
non ꝓfui. neq ꝓfuit mͥ quisquã
Du plex quippe scriptura ẽ. Nam
in multis exemplarib continet᷑.
legitur exponere: & hoc quodinhe¬
breis codicib inuenitur intotum
non p̃t̾ire. Predicauit iheremias
mandata diuina: nemo his que
p̾dicabat attendit. Quam obrem
quasi medicus libens ac ꝓmptus
medicamina languentib tͥbuit:
& illis non sedm artificiũ curantis.
s iuxta uoluntatẽ suã agentib
dicit. non ꝓfui. neq ꝓfuit michi
quisquã. Quodãmodo enĩbenefi¬
cium consequit᷑ ipse qui curat: si
fructũ laboris sui in egrotante
conspiciat & ꝑleticiam mentis
etiã ipse consequitur utilitatem.
seđmn illud quod alibi dicitur.

Expanded text:
Non profui, inquit. Rursusque quia Non profui, inquit. Rursusque quia illo spiritales pecunias commodante, auditores accipere noluerunt, ut utilitatem consequerentur, et fructum ex his quae acceperant, redderent, ait: Neque profuit mihi quisquam. Verum haec anticipans locutus sum, priusquam exponerem: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Duplex quippe scriptura est: nam in multis exemplaribus contineturlegitur, exponere; et hoc quod in Hebraeis codicibus invenitur, intactum non praeterire. Praedicavit Jeremias mandata divina; nemo his quae praedicabantur attendit. Quamobrem quasi medicus libens ac promptus medicamina languentibus tribuit, et illis non secundum artificium curantis, sed juxta voluntatem suam agentibus dicit: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quodammodo enim beneficium consequitur ipse qui curat, si fructum sui laboris in aegrotante conspiciat, et per laetitiam mentis etiam ipse consequitur utilitatem, secundum illud, quod alibi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
minos. ut cathecuminos: si om̃ib
om̃ia reddat. nulli debet officiũ.
Si uero reddere debet & non reddit.
non pot̾ dicere non debui. Cum
enĩ debuerit. non ex soluit. Quod
aut̾ sequit᷑ non debuit mͥ quisquã
sic intelligendũ ẽ. Ego quidem
fenerari uolui & sp̃uales pecunias
cõmodare. s illi auerterunt aures
suas abhis quȩ dicebant᷑: neq uo¬
luerunt prebere se docibiles. ut
mͥ p̃berent quȩ audierant. Iecir¬
co non debuit mͥ quisquã Siquis
enĩ uoluerit sermones qui dicunt᷑
audire. debitor fit eorum: & quasi

Expanded text:
menos, ut catechumenos; si omnia menos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli debet officium. Si vero reddere debet, et non reddit, non potest dicere: Non debui; cum enim debuerit, non exsolvit. Quod autem sequitur: Non debuit mihi quisquam, sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
auditores uero que dicunt᷑ abiti¬
unt & ego dico non ꝓfui. neq ꝓfuit
michi quisquam: qui hanc utilita¬
tẽ non sum consecutus quã conseqͥ¬
tur is qui beatus efficit᷑ dum in
aurẽ loquit᷑ audientiũ. Pot̾ aut̾
& alit̾ intelligi. Quicumq disci¬
płis precipit. si ingeniosos & arden¬
tis nature habeat auditores. qnͣto
plus pͣceꝑit canto plus ꝓficit illis
introgantib: & de eo quod dicit se¬
pe querentib quid sit sensus in
dicto: qui ordo scripti & uoluntas.
Unde ȩcontrario ait. non ꝓfui.
neq ꝓfuit micbi quisquã. Quia
aut̾ & alia nobis expositio residua
ẽ ꝓpt̾ exemplaria certiora. inquib
continetur non debui neq debuit
michi quisquã: & hunc locum
consideremus. Qui om̃ib om̃ia
restituit. eui uectigal uectigal.
cui timorẽ. timorẽ. cui tͥbutũ tͥbutũ.
ciu honorẽ. honorẽ. & uniuersis
om̃ia representat. nulli debens
aliquod officiũ uerbi gra honorais
aconos. fideles. ut sideles. cathecu¬

Expanded text:
res vero quae dicuntur, abjiciunt: et ego dico: Non profui, neque profuit mihi quisquam; quia hanc utilitatem non sum consecutus, quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi. Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia nobis expositio residua est, propter exemplaria certiora, in quibus continetur: Non debui, neque debuit mihi quisquam, et hunc locum consideremus. Qui omnibus omnia restituit, cui vectigal vectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans aconos, fideles ut fideles, catechu
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. ut faciant oꝑa artis
ungentariȩ. & ungentarios docet
nonne fabulȩ sunt: Nisi aliquid
habeant secreti: nonne indigna st̃
deo: Necesse ẽ igitur eũ qui audire
certe non nouit & desiderat nosse.
om̃i labore contendere: ut non uix
dicam spũali cupidine uelamore.
Si quidẽ ẽ. & spũalis amor. E quo

Expanded text:
intellectus, ut faciam opera artis intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire certe non novit, et desiderat nosse, omni labore contendere, ut non juxtdicam, spirituali cupidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur adhuc te loquente dicam
eece adsam. sponsam sponsi pater
exaudit: mutit filium suũ. Uidens
illa eum cuiꝰ deprecabatur aduentũ.
orare desistit: & adipsũ cõminus lo¬
quit᷑. Qm̃ bona ubera tua suꝑ ui¬
nũ: & odor ungentorum tuorum
suꝑ om̃ia aromata. Sponsus gͥ
ad sponsam: & dicit᷑ adeum. Dile¬
xisti iusticiam. & odisti iniquitatẽ.
ꝓpt̾ea unxit te d̾s d̃s tuus oleo ex¬
ultationis p̃participib suis. Si me
tecigerit sponsus. & ego boni odoris
possim cum apło dicere. xp̃i bo¬
nus odor sumis in om̃i loco. Nos
aut̃ cumꝰ hȩc audimus. adhuc pec¬
catis uitiisq fedemus: dequibus
ꝓpħa penitens loquitur. Putrue¬
runt & corruptȩ sunt cicatrices
meȩ. a faciȩ in prudentiȩ meȩ. Pec¬
liqua. hec quidẽ adincensum. De¬
inde adopus ungentarii uaria su¬
muntur ungenta: inquib ẽ nar¬
dus. & stacten. & ds qui fecit cȩlũ
& t̾ram. loquit᷑ admos sen dicens.
Ego impleui eos spũ sapientie. &

Expanded text:
dicitur: Adhuc te loquente dicam, dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et ad eum cominus loquitur: Quoniam bona ubera tua super vinum: et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Sponsus igiad sponsam, et dicitur ad eum: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego boni odoris possim cum Apostolis dicere: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus, de quibus propheta poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae 505 meae . Pecliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone: ex quo & gentiles sibi epitha¬
lamion uendicarunt: & istius gei̾us
carmen assumptũ ẽ. Epichalamion
siquidẽ canticũ canticoꝵ. Primũ
sponsa orat. & statim inmediis p̃cib
auditur. Uidet p̃sentẽ sponsum: iii¬
det adolescentulas suo comitatui
copulatas. Neinde respondet eis spon¬
sus: & post sponsi eloquia dũ ille
ꝓ eius patitur salute. respondent
sodales. donec sponsus sit in recubi¬
tu. & a passione consurgat: se quȩdam
sponse ornamenta ẽẽ faeturos. Ue¬
rum iam ipsa uerba põnenda sunt.
inquib pͥus uox sponsȩ deprecantis
auditur. Osculetur me abosculo oris
sui. Quorũ iste ẽ sensus. Quousq
mͥ sponsus m̃s mitcit oscula ꝑmoysen.
mittit oscula ꝑ ꝓpħas: Iam ipsius cu¬
pio ora contingere: ipse ueniat ipse
descendat. Orat igitur sponsi patrẽ.
& dicit adeum. Osculetur me ab os¬
culis oris sui. & quia talis ẽ ut cõ¬
pleatur suꝑ eam ꝓpħcũ illud in qͦ

Expanded text:
personae, ex quo et gentiles sibi epithapersonae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
neq rugam. aut aliquid eoꝵ: s ut
sit scã & umaculata. Eos uero
qui cum sint fideles non sunt tam̃
huius modi quales sermo nr̃ p̃fatus ẽ:
s iuxta modũ quendam adepti iudent
salutẽ. ansinaduerte credentiũ ani¬
mas & adolescentulas ẽẽ cũ sponsa.
Angłos uͦ & eos qui ꝑuenerunt inui¬
rũ ꝑfectũ: intellige uiros eẽ cũ sponso.
Unde igit᷑ michi uidet᷑ quatuor ordi¬
nes unũ & unã. duos choros continen
tes int̾ se: sponsam canere cũ iuuen¬
culis. sponsum canere cum sociis. E
cũ hoc intellexeris. audi canticũ can
cum sponsa dicere ea que dicit sponsa
ut audias quȩ audiuit & sponsa. Si
aut̾ non potueris dicere cum sponsa
que dixit. ut audias ea quȩ dicta st̃
sponse festina uel cũ sponsi sodalib
fieri. Porro si &̾ illis inferior es: esto
cũ adolescentulis quȩ insponsȩ delitiis
cõmorant᷑. Hec quippe in hoc libro
fabula parit̾ & epithalamion sunt

Expanded text:
neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et adolescentulas esse cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intellige viros esse cum sponso. Inde igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Cant cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Dñs firmam̃tũ meũ forditudo
mea ⁊ refugiũ meũ ilib̃ator m̃s. ꝑueni¬
endũ tibi ẽ ad ysasam: ut cũ illo
dicas. Cantabo eanticũ dilecto ui¬
neȩ meȩ. & cum uniuersa transieris
ad altiora conscende: ut possis ani¬
ma decora cum sponso & hoc aanere
canticũ canticoꝵ. S quot exꝑsonis
constet incertus sum. Orantib aut̃
uobis & reuelante dño. quatuor in¬
his michi uideor inuenisse ꝑsonas:
uirũ & sponsam. cũ sponsa adoles¬
etntubas. cũ sponso sodaliũ greges.
Alia dicunt᷑ ab sponsa. alia ab spon¬
so. non nulla a iuuenculis. quedã
a sodalib sponsi. Congruũ quippe
T̃ut innuptiis a dolescentularum
sit multitudo cũ sponsa: iuuenũ
turba cũ sponso. Hȩc om̃ia noli fo¬
ris querere: noli extra eos qui in¬
predicatione euangelii saluati st̃.
Xp̃m sponsũ intellige. eccłiam spon¬
sam sine macula & ruga. dequa
scriptum ẽ. ut exhiberet sibi głosã
ȩccliam non habentẽ maculam

Expanded text:
firmamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot personis constet, incertus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga, de qua scriptum est: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam,
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiale carmen inducit᷑. non pec¬
tusculũ ut insacrificio. non pectus
ut in iol̃ne discipło s ubera nomi¬
nat dicens: quia bona ubera tua
suꝑ uinũ. Communicaut sponsa
cũ sensib sponsi: & scies quia in¬
ebriant atq lȩtificantꝰ istius modi
cogitatus. Quomodo aut̃ calix
diũ inebrians ꝑ quã optimus est.
sic ubera sponsi om̃i meliora sunt
titur adiuuenculas. & nuntiat eis
que sola conspexerat: dicitq In¬
croduxit me rex incubiculũ suum.
N on ait introduxit nos plures in
cubiculũ suũ. Plures foris remaneit.
incubiculũ sola ingredit᷑ sponsa.
ut uideat thesauros tenebrosos &.
absconditos: renuntietq uiuenculis.
introduxit me rex incubiculũ suũ.
Rursũ adolescentulȩ. idẽ sponsarũ
incipientiũ cũ tͥba plurima. ingressa
sponsa cubiculũ sponsi. & uidente
duitias uiri sui. dũ illius p̃stolatur
aduentũ. letȩ concinunt: exultabi¬
mus & letabimur inte. Pro sponse

Expanded text:
nuptiale carmen inducitur, non pecnuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunttitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, introduxit nos plures in cubiculum suum. Plures foris remanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cubiculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba quamplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et vidente divitias viri sui, dum illius praestolantur adventum, laete concinunt: Exsultabimus et laetabimur in te: Pro sponsae
Abbreviated transcription (Latin):
xabitur me. Osculet᷑ me gͦ ab os¬
culo oris sui. Moris ẽ scripturarũ
imꝑatiiũi modũ ꝓ optatiuo pone¬
re ut ibi. Pat̾ nrͣ quies incelie
sc̃ificetur nomen tuum ꝓutinam
scĩficetur. & nunc inp̃senti. Os¬
culet᷑ me ab osculo oris sui. ꝓ eo qd ẽ.
utinã osculet᷑ Deinde conspicit
sponsũ. Trenit delibutus ungentis.
nec alit̾ adsponsam poterat uenire:
nec dscebat alit̾ patrẽ ad nuptias
filiũ destinare. Uariis enĩ eũ unxit
ungentis: fecit illum xp̃m. Uenit
diuersis odorib inspirans: & au¬
dit quia bona ubera tua suꝑ uinũ.
Congrue sermo diuinus unam
eandemq rem ꝓlocoꝵ qualitate di¬
uersis uocabulis nuncupat. Qñ
hostia offert᷑ in lege & uult intellec¬
tũ ostendere : pectusculũ seꝑationis
effatur. Quando uero recambit
aliquis cũ ihu. & sensuũ eius com¬
munione ꝑfiuit᷑: non pectusculum
ut supra. s pectus adloquit᷑ Pormo
cũ sponsa loquit᷑ adsponsũ quia

Expanded text:
xabitur me . Ergo: Osculetur me ab osxabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdemque rem, pro locorum qualitate, diversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia
Abbreviated transcription (Latin):
modo est alius quidam carnalis cib
& alia sp̃c: sic ẽ quidam amor. carnał
a sathana ueniens. alius amor sp̃ẽ
ado exordiũ habens. &. nemo pot̾
duob amorib possideri. Si carnis a¬
mator es: amorẽ sp̃s ñ capis. Si oĩa
corꝑalia despexisti. non dico car¬
nem & sanguinẽ. s argentum.
& possessiones. ipsam t̾ram. ipsumq
celũ. hȩc quippe ꝑtransibunt. si ista
om̃ia contempsisti. & ad nulbã hoꝵ
anima tua obligata ẽ. neq quoꝙͣ
uitioꝵ amore retineris. potesamorẽ
caꝑe spũalem. Itaq uenit occasio:
ut de amore spũali aliqua dicere¬
mus. Expedit aut̃ nob̾ salomoniᷤ
custo dire p̾̃ceptũ & magis illius qͥ
ꝑsalomonẽ loquebat᷑ desapientia.
ita dicens. Ama illam & seruabit
te. circunda illam & exaltabit te:
honora illam ut te amplectatur.
utinã contingat ut meã sponsam
altior sponsi amplexus includat.
ut ego quoq possim dicere quod
in eodẽ libro scriptum ẽ. Sinistra
eiꝰ sub capite meo. & dextera eiꝰ ãple¬

Expanded text:
modo est quidam carnalis cibus alia spiritus: sic est quidam amor carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te amplectatur utinam contingat, ut meam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius ample
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris canticũ: adhuc longe es a
cantico canticorum. E ambula tr᷑am
deserti spũalit̾ donec uenias ad
puttũ quẽ foderunt reges: ut ibi
scđm canticum canas. Post hȩc.
danis ripam contitutus. cantes
canticũ moysi dicẽs. Adtende cęlũ
& loquar: & audiat t̾ra uerba
oris mei. Rursũ habes necessariũ

Expanded text:
dixeris canticum, adhuc longe es a dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec danis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium,
Abbreviated transcription (Latin):
non tantũ sabbata. s: ⁊ sabbata sab¬
batoꝵ: sic nunc docem᷑ scribente
salomone eẽ quȩdã non solũ can¬
tica. s & cantica canticorũ. Beatꝰ
quidẽ & is qui ingredit᷑ scã: sed
beatior qui ingreditur scã scõrum.
Deatus qui sabbata sabbaticat.
s beatior qui sabbatitat sabbata
sabbatoꝵ. Beatus similit̾ & is qui
intelligit cantica & canit ea. nemo
quippe nisi insollempnitatib canit.
s multo heatior ille qui canit
cantica canticoꝵ. E sicut is qui in¬
greditur inscã plurib adhuc indi-¬
get ut ualeat introire insca scõꝵ.
ppło constitutum ẽ. multa adhuc
necessaria habet ut agat sabbata
sabbatoꝵ: codem modo difficile re¬
perit᷑ qui omĩa quȩ inscripturis
continent᷑ cantica ꝑagrans. ualeat
ascendere ad cantica canticoꝵ. Egre¬
dite oportet ex egypto. & egressum¬
O de t̾ra egypti ꝑtransire mare rubrũ
ut possis primũ canticum canere
dicens. Cantemus dño głose enim
magnificatus ẽ. Licet aũt̃ primũ

Expanded text:
non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. Beatus quidem is, qui ingreditur sancta, sed beatior qui ingreditur sancta sanctorum. Beatus qui sabbata sabbatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanpopulo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum
Abbreviated transcription (Latin):
enecent᷑. Iecirco pinguescit cor:
& non pot̾ tenuioris sp̃c susciꝑe¬
motiones. fugiamus ergo atalib
curis: ut attenuatũ cor nr̃m deo
acceptabile fiat. fu̾giamus terrena
negotia. Ista sunt enim quib cor
inerassatur. Propt̾ hoc sermo sub¬
tilis erat ut in exodo scriptũ ẽ. De
ocłis ds̃ uidet᷑. Tria sunt que dicunt᷑.
Incrassatũ ẽ cor ppłi huiꝰ. & aurib
suis grauit̾ audierunt. & oculos
suos elauserunt. Possunt aut̃
& alit̾ manifestius intelligi quȩ di¬
cuntur in loco. Multi enĩ hominũ
putant insipientes. creaturas &
mundũ istum contemplandes ui¬
dere ea. & quid dico hominum:
Ecce uolueres. & quadrupedia ui¬
dent solem & lunã & unuiersũ
simul cęlũ cũ stellarũ choro. s ra¬
tiones eoꝵ non intelligunt: soliuͦ

Expanded text:
enecentur. Idcirco pinguescit cor, enecentur. Idcirco pinguescit cor, et non potest tenuioris spotiones. Fugiamus ergo a talibus curis, ut attenuatum cor nostrum Deo acceptabile fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, quibus cor incrassatur. Propter hoc sermo subtilis erat, ut in Exodo scribitur de oculis Deus videtur. Tria sunt quae dicuntur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt. Possunt autem et aliter manifestius intelligi, quae hoc dicuntur in loco. Multi enim hominum putant inspicientes creaturas, et mundum istum contemplantes, videre se ea. Et quid dico hominum? Ecce volucres et quadrupedia vident solem et lunam, et universum simul coelum cum stellarum choro; sed rationes eorum non intelligunt. Soli ve
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit᷑. si consulamꝰ paululũ
locũ. Locũ enĩ cernentes aspicietis
& non uidebitis istiusmodi ẽ. Ui¬
debant quidẽ tunc uidei cecos
respicientes. rationẽ aut̃ uisionis
ignorabant. Audiebant parabo¬
las quas dissoluit secreto discipłis
saluator: ipsi ueronͣ audiebant. nes¬
cientes quȩ dicebant᷑. Propt̾ hoc
testificans eos dixit. Qui habet
aures audiaendi audiat. Nec enĩ
priuati erant his auribꝰ ut non
audirent. s interiores eoꝵ aures
aggrauatȩ erant aclaudiendum.
Propt̾ hoc predicat eis & ꝑ ppħam
futura p̃fatur dicens. Aure audi¬
etis & non intelligetis: & cernentes
aspicietis. &. non uidebitis. Incras¬
satũ ẽ enĩ cor ppłi huius. Quid sit
hoc quod dicit᷑ inerassatũ ẽ enĩ
cor ppłi huiꝰ inspiciamus. Om̃is
qui inpresentis uitȩ curis uersa¬
tur cor incrassatũ ẽ. Haut alider
eis qui inscłarib morantur in¬
crassatũ ẽ cor: quã si a spinis

Expanded text:
quod dicitur, si consideremus paululum quod dicitur, si consideremus paululum locum istum: cernentes aspicietis, et non videbitis, istiusmodi est. Videbant quidem videre tunc caecos respicientes, rationem autem visionis ignorabant. Audiebant parabolas, quas dissolvebat secreto discipulis Salvator. Ipsi vero non audiebant, nescientes quae dicebantur, propter hoc testificans eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad audiendum. Propter hoc praedicat eis, et per Prophetam futura praefatur dicens: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Incrassatum est enim cor populi hujus. Quid sit hoc quod dicitur: Incrassatum est enim cor populi hujus, inspiciamus. Omnibus, qui in praesentis vitae curis versantur, cor incrassatum est: haud aliter eis, qui in saecularibus morantur incrassatum est cor, quam si a spinis
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Quem mittam
Et ait. Uade & dic ppło huic. Au¬
re audietis & non intelligetis &
reliqua. De eo qui nune lectus ẽ
ysaiȩ ꝓpħe sermone. oremus dm̃
ut nobis grãm largiatur. & digna
ꝓpħico sp̃u ualeamus exponere.
nisterium dĩ. & dicit. Ecce ego
sum mitte me. S ut paratior eẽt
ad hoc msminerat uocis moysi.
Nam & ille eadem utens uoce mit¬
te me. princeps ppłi iudexq factꝰ.
& fa mulus dĩ nuncupatus ẽ. Au¬
diui aut̃ ego quendam hebreum
exponentẽ hunc locum atq dicen¬
tem: quia libent̾ quidem ꝓpħes
& paratus ꝓpħiam suscepit adpo¬
płm. ignorans quȩ ei essent nunti¬
anda. Porio audiens cristia quȩ
eẽnt ppło nuntianda. hoc ẽ aure
audietis & non intelligetis & cet̾a.
insequentib pigrior fit dicente
ei uoce di. Clama. Respondit
ei & dieit. Quid clamabo.
Arbitror aut̃ hȩc ꝓpħari de salua¬
tore: quia futurum erat ut audi¬
entes non audirent. & uidentes ñ
uderent. Manifestius porro fiet

Expanded text:
xit, Quem mittam,Et ait, Vade, et dicre audietis, et non intelligetis, et reliqua. De eo qui nunc lectus est Isaiae Prophetae sermone, oremus Deum, ut nobis gratiam largiatur, ut digna prophetico spiritu valeamus exponere. nisterium Domini, et dicit: Ego sum, mitte me. Sed ut paratior esset ad hoc, meminerat vocis Mosei. Nam et ille eadem utens voce, mitte me, princeps populi, judexque factus, et famulus Dei nuncupatus est. Audivi autem quemdam Hebraeum exponentem hunc locum, atque dicentem, quia libenter quidem Prophetes, et paratus prophetiam suscepit ad populum, ignorans quae essent ei dicenda. Porro audiens tristia, quae essent populo nuntianda, hoc est, aure audietis, et non intelligetis, etc. , in sequentibus pigrior fit: dicente ei voce Dei; Clama, respondit ei, et dicit: Quid clamabo? Arbitror autem haec prophetari de Salvatore; quia futurum erat, ut audientes non audirent, et videntes non viderent. Manifestius porro fiet 1142
Abbreviated transcription (Latin):
pit hoc donũ. ut in ea sp̃u sc̃o
fiat remissio peccatorũ. Quã re¬
missionẽ cũ trinitas faciat: pro¬
pͥe tam̃ ad sp̃m sc̃m intelligit᷑ ꝑ¬
tinere. Ipse ẽ enĩ sp̃c adoptionis
filiorũ in quo damamꝰ abba pater.
ut eis possimꝰ dicere dimitte nobis
debita nr̃a. Et in hoc cognoscimꝰ si
bis manet. de sp̃u quẽ dedit nobis.
Ipse sp̃c testimoniũ reddit sp̃ui
sc̃o: quia sumꝰ filii dĩ. Ad ipsũ enĩ
ꝑtinet societas qua efficim᷑ unũ cor¬
pus unici filii dei: unde scͥptũ ẽ.
Si qua gͥ exhortatio in xꝑo. si qͦd
solaciũ caritatis. si qua societas sꝑc.¬
Propt̾ hanc societatẽ illi in quos pͥ¬
mitus uenit linguis. om̃iũ genti¬
um sunt locuti. quia ꝑ linguas
consociator. ẽ. societas generis hu¬
mani: & sic oportebat᷑ ꝑ linguas
gentiũ significari istã societatẽ fi¬
liorũ dei & menbrorũ xp̃i futurã¬
in om̃ibꝰ gentibꝰ: ut quẽad modũ t̾e
illũ apparebat accepisse sꝑm sc̃m qui

Expanded text:
pit hoc donum, ut in ea in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum. Quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Spiritum sanctum intellegitur pertinere; ipse est enim spiritus 'adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater', ut ei possimus dicere: 'Dimitte nobis debita nbis manet, de Spiritu quem deIpse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei . Ad ipsum enim pertinet societas, qua efficimur unum corpus unici Filii Dei. Unde scriptum est: Si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas Spropter hanc societatem, illi in quos primitus venit linguis omnium gentium sunt locuti, quia sicut per linguas constat consociatior est societas generis humani, sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societatem filiorum Dei et membrorum in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui
Abbreviated transcription (Latin):
xerat non ꝓ mundo rogo ꝓ mundo ro¬
gat ut credat qm̃ ẽ de mundus de quo
scriptũ ẽ ne cũ mundo dãpnemur. Pro
isto mundo nͨ rogat. neq enĩ quo sit pre¬
destinatus ignorat. Et ẽ mundus de quo
scriptũ ẽ. Non uenit filiꝰ hominis ut
xp̃o mundũ reconcilians sibi. Pro isto
mundo rogat dicens. ut mundus credat
quia tu me nusisti. Per hanc enĩ fidem
mundus reconciliat᷑ deo cũ credit in
xp̃m qui ẽ missus a deo. Si autẽ diceret¬
ut cognoscant quia tu me misisti. tantũ¬
dẽ ualeret quantũ hoc ait ut cognoscat
mundus. Ipsi sunt enĩ mundus non
ꝑmanens inimicus. qualis ẽ mundus
damptioni p̾destinatus s ex inimieo a
eis & tumme. Tanquã diceret. Ego in eis
ad quos misisti me. & tu in me mundũ
reconcilians tibi ꝑ me

Expanded text:
xerat Non pro mundo rogo, pro mundo rogat, ut credat, quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat; neque enim quo sit praedestinatus ignorat. Est et mundus de quo scriptum est: Non venit Filius hominis ut sto, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico ameis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi pe
Abbreviated transcription (Latin):
ox leticiȩ. & salutis. in taberna¬
culis iustoꝵ. Ubi uocẽ meroris.
exitii pu tabant eẽ: qui in eoꝵ corpora
seuie bant. Non enĩ seuiebant in inte¬
ri ora gaudia sc̃oꝵ: de spe futura. Un
gaudentes. Et iterũ. Non solũ alitẽ.s
etiã gloriamur inquit in tribulatio¬
nibus.¬

Expanded text:
ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Undgaudentes» ; et iterum, «Non solum autem, sed etiam gloriamur,» inquit, «in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
re usq ad quã xp̃m hic ꝑuenisse cog
nouimꝰ. Circa .xxx. quippe annos de¬
finerunt etiã eẽ scłi huiꝰ dectissimi
homines iuuentutẽ. quȩ cũ fuerit
spacio propͥo t̾minata: inde iam ho¬
minẽ moetrim̃ta uergere grauoris
ac senilis ȩcatis. Et ideo non ẽẽ dic¬
tũ in mensurã corporis uel in m̃¬
surã staturȩ. s in mensurã ȩtatis

Expanded text:
re, usque ad quam Christum hic peruenisse re, usque ad quam Christum hic peruenisse nouimus — circa XXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
ra corporis inqua mortuus ẽ resur¬
rexit: nec fas ẽ dicere cũ resurrecti¬
onis om̃iũ tempꝰ uenerit. accessu¬
tã corpori eius cam magnitudinẽ quã
ñ habuit. Si autẽ dixerimꝰ ad dm̃¬
ei corporis modũ etiã quorũꝙ ma¬
iora corpora redigenda: peribit de
multorũ corporibꝰ plurimũ. cũ ip¬
se nec capillũ ꝑtturũ eẽ ꝓmiserit.¬
Restat gͦ ut suã recipiat quisq m̃¬
surã quã uel habuit in iuuentute
etuã sisenex ẽ mortuus. uel fuerat ha¬
bituriis siẽ ante defunctus. atꝙ il¬
lid quod cõmemorauit apłs de men¬
sura ȩtatis plenitudinis xpi. aut
ꝓ pt̃ aliud intelligamꝰ dictũ eẽ idẽ
ut illi capiti in ppłis xp̃ianis acce¬
dente om̃iũ ꝑfectione menbiorũ ȩ¬
tatis eiꝰ mensura cõpleat᷑. aut si hoc
de resurrectione corporũ dictũ ẽ.
syaccipiamꝰ dictũ: ut nec infra nec
ultra iuuenilẽ formã tesurgant cor¬
pora mortuorũ: s in eiꝰ ȩtatis robo¬

Expanded text:
ra corporis in qua mortuus est resurrexit, nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus venerit, accessuram corpori ejus eam magnitudinem quam non habuit. Si autem dixerimus ad Dominici corporis modum etiam quoramcunque majora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum erestat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robo
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua iustus uiuit. Hec ẽ fides
abscedat qua in nobis inflamͣ. siue
ut emineat qua in dño głam᷑. Hec
ẽ fides qua impetratur largitas sp̃c.
queri adhuc potest. utrũ sp̃e iusti¬
tiȩ dixerit quã sꝑat iustitia. an qͦ
sꝑatur ipsa iustitia. qm̃ iustus ex
des esuriens sitiensq iustitiã. reno¬
uatione de die in diem interioris
hominis ꝓficit in eam. & sꝑat in ea
saciari in uita ȩt̃na. ubi fiet quod
in psalmo de deo dr̃. qui saciat
in bonis desiderium tuũ. Nam¬

Expanded text:
ex qua iustus uiuit; haec est fideabscedat qua in nobis inflamur siue ut emineat qua in domino gloriamur; haec est fides, qua inpetratur largitas spiritquaeri adhuc potest, utrum spem iustitiae dixerit, quam sperat iustitia an qua speratur ipsa iustitia, quoniam iustus ex des esuriens sitiensque iustitiam renouatione de die in diem interioris hominis proficit in ea et sperat in ea satiari in uita aeterna, ubi fiet quod in psalmo de deo dicitur: qui satiat in bonis desiderium tuum. ha
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. qͥ aliis dicebat. uos qͥ spiritales estis
instruite huiꝰmodi in sꝑu lenitatis : Alios
tanquã spiritales alloqͥt᷑. ꝙ ipse carnalis ẽ :
Sed qͥd dixit ipsis spiritalib qr ñdũ erant
in ꝑfectione celesti & angelica. ñdũ erant
in illius patriȩ securitate. sed in huiꝰ ꝑegri¬
nationis sollicitudine uersabant᷑: Quid
eis dixit: Certe spiritales eos uocat. Uos in¬
qͥt qͥ spiritales estis instruite huiusmodi in
sꝑu lenitatis. intendens te ipsũ ne & tu tẽp¬
teris. Ecce quã spiritalẽ iã appellauit eta¬
tẽ. timuit illi tẽptationis fragilitatẽ. Unde
posset tẽptari spiritalis: S si ñ ex m̃te:
nalis. Idẽ spiritalis adeq carnalis. Ecce spi¬
ritalis. m̃te seruio legi dei. Ecce carnalis:
carne autẽ legi peccati. Idẽ gͦ ipse & spi¬
ritalis. ꝙ carnalis : Idẽ plane. Quandiu

Expanded text:
s, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum erant in perfectione coelesti et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, nalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
t si tale aliquid ipse paulus fe¬
cerat. correptũ potius etiã ipsũ
eredã coapłi sui correctionẽ ñ potuisse
magis illa in qua p̃locutus ait. quȩ
autẽ scribo uobis. ecce corã deo qr ñ men¬
tior.¬

Expanded text:
t si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse magis in illa, in qua praelocutus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior
Abbreviated transcription (Latin):
um. pater fideliũ ꝑ eugłm. accepit
stimulũ carnis a quo colaphidaretur.
Quis nr̃m hoc dicere auderet. nisi ille
confiterinon erubesceret: Si enĩ dixe¬
rimus hoc ñ passũ fuisse paulũ. cũ
ei quasi deferimus. mendacẽ facimus.
S quia ueraxẽ & uerũ dixit: oporcet
ut credamus datũ illi eẽ angłm satha¬
nȩ. ne magnitudine reuelationũ ex¬
tolleret᷑. Cece quã timendus ẽ serpens

Expanded text:
um, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens
Abbreviated transcription (Latin):
llud ẽ uiciũ capitale. quod cũ quisq
bene ꝓfecerit suꝑbia temptat᷑. ut ꝑ¬
dat totũ quod ꝓfecit. Deniq om̃ia ui¬
cia in malefactis timenda sunt: suꝑ¬
bia inbenefactis plus metuenda est.
ut dicat. quando infirmor tunc po¬
tens sũ. Nam hoc uicio ne & ipse tẽp¬
taret᷑ quale sibi medicamentũ dicit
appositũ contra tumorẽ a medico.
qui sciret quid curaret: Ne magni¬
tudine inquit reuelatationũ extollar
datus ẽ michi stimulus carnis meȩ
angłs sathanȩ qui me colaphitet ꝓp

Expanded text:
llud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. stolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ nobis caput nr̃m interrogantibꝰ.
exipsiꝰ ȩuangelii sui ueritate respon¬
det. Cũ dixerimꝰ dñe quid ignorabas:
quid tu potuisti interrogari. quod
nesciebas: Respondet. Iniquitates
ignorabam: de iniquitatibꝰ interroga¬
bar. habes in ȩuangelio. siñ me cre¬
dis ignorare iniquitates: quia & ip¬
sos iniquos ignoro quiliꝰ in fine dic¬
turus sũ. Non noui uos: recedite a
me qui oꝑamini iniquitatẽ. Nunqͥd
non nouerat quos dãpnabat: Aut
potest iuste dampnare: nisibonus
cognitor: Et tam̾ bonus cognitor
nõnẽ mentitus dicendo. ñ ñoui uos:
idẽ ñ coaptamini corporimeo. Non
heretis regulis meis: uiciati estis. Ego
autẽ arsipsa sũ: quȩ ñ habet uiciũ.
Et in qua quisq ñ discit. nisi ñ facere
uicium
uis dubitet. malũ ẽẽ pecca¬
tũ: Et tam̃ cũ laude dic
lũ. Hic si querat᷑. quomͦ quod ñ no¬
uerat arguebat. neq enĩ peccata ñ
arguebat. om̃ia autẽ quȩ arguunt᷑
sicut dicit apłs.a lumine manife¬

Expanded text:
nobis caput nostrum interrogantibus ex ipsius Evangelii sui veritate respondet, cum dixerimus, Domine, quid ignorabas? quid tu potuisti interrogari quod nesciebas? Respondet: Iniquitates ignorabam, de iniquitatibus interrogabar. Habes in Evangelio, si non me credis ignorare iniquitates, quia et ipsos iniquos ignoro, quibus in fine dicturus sum: Non novi vos, recedite a me qui operamini iniquitatem . Numquid non noverat quos damnabat? aut potest juste damnare, nisi bonus cognitor? Et tamen bonus cognitor non est mentitus, dicendo, Non novi vos: id est, non coaptamini corpori meo, non haeretis regulis meis: vitia estis; ego autem ars ipsa sum quae non habet vitium, et in qua quisque non discit nisi non facere vitiumuis dubitet malum esse peccatum? Et tamen cum laude dict. Hic si quaeratur, Quomodo quod non noverat, arguebat? neque enim peccata non arguebat: Omnia autem quae arguuntur, sicut dicit Apostolus, a lumine manife
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ignorabat peccatũ. & hoc
etiã cotidianȩ. Cũ dicis de aliquo ñ
nouit stare. hocẽ. quia non stat. Et
non nouit benefacere: quia ñ bene¬
facit. Non nouit malefacere: quia
ñ malefacit. Quod alienũ ẽ a consci¬

Expanded text:
s? Ignorabat peccatum: et hocetiam quotidianae, cum dicis de aliquo, Non novit stare, hoc est, quia non stat: et, Non novit benefacere, quia non benefacit. Non novit malefacere, quia non malefacit. Quod alienum est ab op
Abbreviated transcription (Latin):
locaustomata. ut ipsũ pecus ẽẽt peccatũ.
idẽ sacrificiũ fieret pro peccato. Sicut de
ariete quod sequit᷑ in salutare dicit.
Tanꝗͣ ipsũ sit salutare. cũ sit sacrificiũ
salutaris. Qͦd post ea repetendo manifestat.
in salute.¬

Expanded text:
eccatum, ut ipsum pecus esset peccatum, id est sacrificium fieret pro peccato, sicut de ariete, quod sequitur, in salutare dicit, tanquam ipsum sit salutare, cum sit sacrificium salutaris. Quod postea repetendo manifestat: in salut
Abbreviated transcription (Latin):
ne uicio unũ. in peccatũ. Hoc quidam
nr̃i interp̃tes transferre noluerunt: uelu¬
ti locutionẽ in usitatã uitantes .&. dixert̃.
pro peccato ñ in peccatũ. cũ sit sensus in ea
locutione qui ñ fuerat ꝑturbandus. In
peccato quippe dictũ ẽ. quia hoc ipsum.
quod ꝓ peccato offerebat᷑. p̾eccatũ uocabat᷑
Unde illud ẽ apud apłm. de dño xp̃o.¬

Expanded text:
ne vitio unam in peccatum. Hoc quidam nostri interpretes transferre noluerunt, veluti locutionem inusitatam vitantes, et dixerunt, "pro peccato", non "in peccatum", cum sit sensus in ea locutione, qui non fuerat perturbandus. "in peccatum" quippe dictum est, quia hoc ipsum, quod pro peccato offerebatur, peccatum uocabatur. unde illud e
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc enĩ iniqͥssimã & malignissimã obfti-¬
nationẽ d̃s cũ facere dr̃. ñ instigando & in-¬
spirando sal deserendo facit. ut illi oꝑent᷑
in filiis diffidentie. ds qđ debite iusteq
ꝑmittit. Nam & illud qd̃ ysaias ꝓpħa dicit.
dñe ecce tu iratus es & nos peccauimꝰ. ꝓpt̃ra
errauimꝰ & facti sumꝰ sicut immundi om̃s.
ea ratione intelligitur. Preces sit enĩ aliqͥd
unde ds̃ iustissime iratus ab eis suũ lum̃
auferret. ut in peccata que nulla t̃giuer¬
satione defendi possent ñ ẽẽ peccata. cecitas
humane m̃tis offenderet ab itinere iusticie
deuiando & errando. Et qd̃ in alio psalmo
scriptũ ẽ. de ipsis egiptiis qd̵̃ ds̃ conuerterit
cor eoꝵ ut odissent popłm eiꝰ & dolũ facent
in seruos eius. bene credit᷑ ds fecisse ꝑ illos
angelos malos. ut ĩã uiciose m̃tes filioꝵ infi¬
delitatis ꝑ eos angelos qͥb eadẽ amica st

Expanded text:
Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstiHanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ũ peccatorẽ. ñ opus legis ostendentis pecca¬
tũ. nec a peccato uiuficantis. Ex tͣctatu pꝰ¬
n filiis diffidentiȩ tanquã laxx¬
in suis mancipiis oꝑatur. quẽ ad modũ ho¬
mines in peccorib suis. & illic tantũ quati¬
tũ ds̃ iusto iudicio sinit. Sed aliud ẽ quan¬
do potestas eius etiã a suis sicut ei placet
tractandis maiore potestate ꝓhibet᷑. aliud
quando ei potestas etiã in eos q ui ab illo ali¬
eni sunt datur. sicut homo de pecore suo¬
ꝓ captu humano facit qd̃ uult. nec sane
facit si ꝓhibetur a potestate maiore. De
alieno pecore autẽ ut faciat. expectat sibi
potestatẽ dari ab illo cuiꝰ ẽ. Ibi gͦ potestaᷤᷤ
quȩ fuerat ꝓhibetur. hic autẽ quȩ ñ fue¬
rat tribuitur. Que cũ ita sinti malis an
mortes pecoꝵ. mortes pͥmitiuoꝵ. & illud maxi¬
me unde religata sunt om̃ia. obdurationem
tordis illoꝵ ut popłm dei nollent dimittere.

Expanded text:
um peccatorem; non opus legis ostendentis peccaum peccatorem; non opus legis ostendentis peccatum, nec a peccato vivificantis. Nam n filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, simortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere.