comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li humana sapientia inflati.
dũ desidiis sius diuna uditia
contra ire conspiciunt. astutis
eis reluctari machinationib
conant᷑. & qͦ ad uotũ suuͣ uim
suꝑne dispositionis intorque ats.
callidis cogitatioib insistunt
subtiliora consilia mn quiruut.
s inde uolutatẽ dĩ ꝑ agt̃. unde
hanc in mutare contendunt.
atq omĩpotentis consilio duͣ
resistere nitunt᷑. obsecunt᷑. qr
sȩpe & hoc eiꝰ dispositioni apte
militat: qͦd ei ꝑ humanũ studi¬
ũ friuole resultat. Sapientes
gͦ dñs in ipsa eoꝵ astutia cõp̃hen¬
dit: quando eiꝰ consiliis huma.¬
na facta &iã tunc congrue
seruiunt cũ resiftunt: Qͦd me¬
liꝰ ostendimꝰ : si pauca ad medi¬
suo manipło frm eiꝰ se manipli
ꝓsternebant: somniũ uidat.
quod sol & luna secũ reliqͥs stellis ad¬
orabant: quȩ qr pure fr̃ib retulit
eoꝵ corda ꝓtinꝰ future dnãtionis
inuidia pauorq ꝑcussit: Cumq
ad se hunc uenire conspicerent.
malitia seuiente dixer̃t. Ecce

Expanded text:
li humana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur; et quo ad votum suum vim supernae dispensationis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt; sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque omnipotentis Dei consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur, quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat. Sapientes ergo Dominus in ipsa eorum astutia comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Quod melius ostendimus, si pauca suum manipulum fratrum ejus se manipuli prosternebant. Somnium viderat, quod sol ac luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pie fratribus retulit, eorum corda protinus futurae dominationis invidia pavorque percussit. Cumque ad se hunc venire conspicerent, malitia se vertentes dixerunt: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa rationis sensũ ñ habent. flent
& rident: &tanto in magna exul¬
tatione se dilatant: quanto &
insensibiles malũ qđ patiunt᷑ ig¬
norant. Sospitate gͦ dñs meren¬
tes erigit: qr electoꝵ mens ñ de
p̃sentis uite in sania. s de certitu¬
dine ȩterne salutis hylarescit
Unde apte mox subdit᷑ de hac ip¬
sa pͣuoꝵ destructione subiungit᷑.¬

Expanded text:
quia rationis sensum non habent, flentur, quia rationis sensum non habent, flentur, et rident; et tanto in magna exsultatione se dilatant, quanto et insensibiles malum quod patiuntur ignorant. Sospitate ergo Dominus moerentes erigit, quia electorum mens non de praesentis vitae insania, sed de certitudine aeternae salutis hilarescit. Unde apte mox de hac ipsa pravorum destructione subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
mundo &iã electi qͥlib& erecti stͣ.
dũ de ipsa gła suȩ ꝓsꝑitatis intu¬
mescunt. s merentes dñs sospita¬
te erigit. qr afflictos suos ad głam
uere lȩtitiȩ soliditate sustollit
Sospitate qͥppe ñ insania erectist᷑
qͥ in bonis actib positi. spe indm̃
firma gratulant᷑. Non nulli enĩ
sic̃ diximus. & iniqͥtates ꝑpetranł.
& gaucłe ñ cessant De qͥb ꝑ salo¬
monẽ drͣ. qui letant᷑ cũ male fe¬
cerint: & exultant in reb pessi¬
mis. & rursũ. sunt impii qui ita
securi stͣ. ac si uistoꝵ facta habeant.
Hi nimirũ ñ sospitate erigiuit᷑. s in¬
sania: qui suꝑbiunt cũ affligi debu.¬
erunt : & in de miseri in exultatiõe
defluunt. unde abonis flectunt᷑.
freneticoꝵ uidelic& sensib simi¬
les. in saniam qua pͣ ualent uirtu¬
tẽ putant: qui ex morbo esse ne-¬
sciunt hoc qͦd ampliꝰ sanis posst̃.
& quasi creuisse se uirib estunan.
dũ ad uite terminũ ꝑ augmen¬
ta languoris appropinquant. qͥ

Expanded text:
 erecti sunt, dum de ipsa gloria suae prosperitatis intumescunt. Sed moerentes Dominus sospitate erigit, quia afflictos suos ad gloriam verae laetitiae soliditate sustollit. Sospitate quippe, non insania erecti sunt, qui in bonis actibus positi, spe in Deum firma gratulantur. Nonnulli enim, sicut diximus, et iniquitates perpetrant, et gaudere non cessant; de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Et rursum: Sunt impii, qui ita securi sunt, ac si justorum facta habeant . Hi nimirum non sospitate eriguntur, sed insania, qui superbiunt cum affligi debuerant; et inde miseri in exsultatione defluunt, unde a bonis flentur. Phreneticorum videlicet sensibus similes, insaniam qua praevalent, virtutem putant; qui ex morbo esse nesciunt hoc, quod amplius sanis possunt; et quasi crevisse se viribus aestimant, dum ad vitae terminum per augmenta languoris appropinquant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eiꝰ głam inde cumulauit
&iã electi moliunt᷑. lib& ad mediũ
aliũ sapientẽ deducere. & qͦd int̾¬
ni consilii uiditio astutia mor¬
taliũ cõp̃hendat᷑ de monstrare
Prudent̃ qͥppe ionas saꝑe uoluit
cũ ad p̃dicandã nynyuitarũ
pęnitentiã missꝰ qr electis gen¬
tib uideam deseri timuit. p̃di¬
cationis offitiũ implere recusa¬
uit: nauim petiir. fugere thar-¬
sis elegit. s ꝓtinꝰ tẽpestas ex o¬
rit᷑. sors mittit᷑. ut uidelicet
cognoscat᷑ ciuꝰ mare culpa turbet᷑.
onas in culpa depͣhendit᷑: in ꝓfun¬
dũ mergit᷑. ceto sorbente deuo¬
rat᷑. atq illic gestante belua ꝑue¬
nit. quo ire sponte contẽpuit.
sors ligat: mare suscipit belua in¬
cludit. &qr auctori suo citiꝰ obe¬
dire renitit᷑: ad locũ quo missꝰ
fuerat. suo reus carcere portat᷑
ubente dõ ministrare hõ ꝓphe¬
tiã noluit: aspirante dõ belua

Expanded text:
virtutis ejus gloriam inde cumulavit. virtutis ejus gloriam inde cumulavit. etiam electi moliuntur, libet ad medium alium sapientem deducere, et quo sinu interni consilii astutia mortalium comprehenditur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitatem poenitentiam missus, quia electis gentibus Judaeam deseri timuit, praedicationis officium implere recusavit, navem petiit, fugere Tharsis elegit; sed protinus tempestas exoritur, sors mittitur, ut videlicet cognoscatur, cujus culpa mare turbetur. Jonas in culpa deprehenditur, in profundum mergitur, ceto sorbente devoratur, atque illuc gestante bellua pervenit, quo ire sponte contempsit sors ligat, mare suscipit, bellua includit, et quia auctoris voci obedire renititur, ad locum quo missus fuerat, suo reus carcere portatur. Jubente Deo ministrare homo prophetiam noluit, aspirante Deo bellua
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te tam̾ positꝰ in sublimib fue¬
rat: qͥ iã ꝑ spei suȩ certitudine̾ in
celestib sedebat Scĩ itaq uiri
foris despecti sunt. & uelut indig¬
ni omã tolerant: s clignos se su¬
ꝑnus sedib confidentes etͣnitatiᷤ
głam cũ certitudine expectant.
eũq laborant foris adu̾sitate ꝑ¬
secutionis: ammoniti recurrunt¬
intrinseciis ad arcẽ m̃tis. & inde
cuncta sub se ire despiciunt: inter
quȩ & transire corpalit̾ & iã sema¬
ipsos cernunt. Minas ñ metuua:
qͥa & torm̾̃ta patiendo contẽpnuns.
Hinc enĩ ꝑsalomonẽ dr̃ lustꝰ quasi
leo confidens absq t̾rore erit. Hinc
ab eo iterũ scriptũ est. Non contͥs¬
tabit iustũ: qͥcqͥd ei accidit. Qta
enĩ recti quique in alto untentio¬
nis sue uertice siti sunt: dũ mor¬
tẽ moriendo ñ sentiunt. miro mͦ
cos reꝓboꝵ iacula & feriunt. & ñ
contingunt. Insublimi gͦ sunt hu¬
miles positi: qr unde se in om̃ib
despiciunt. inde contra omã se.¬

Expanded text:
tamen positus in sublimibus fuerat, quia per spei suae certitudinem jam in coelestibus sedebat. Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indigni omnia tolerant, sed dignos se supernis sedibus confidentes, aeternitatis gloriam cum certitudine exspectant. Cum laborant foris adversitate persecutionis, admoniti recurruintrinsecus arcem mentis; et inde cuncta sub se ire despiciunt, inter quae et transi e corporaliter etiam semetipsos cernunt; minas non metuunt, quia et tormenta patiendo contemnunt. Hinc enim per Salomonem dicitur: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Hinc ab eo iterum scriptum est: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Quia enim recti quique in alto intentionis suae vertice siti sunt, dum mortem moriendo non sentiunt, miro modo eos reproborum jacula et feriunt, et non contingunt. In sublimi ergo humiles sunt positi, quia unde se in omnibus despiciunt, inde contra omnia se
Abbreviated transcription (Latin):
alias asseqͥt᷑ quasi semꝑ de flu¬
mine adflum̃ tendit: Hȩc
paucis ꝑ excessũ diximꝰ. ut meni
a solio sc̃ȩ̨ intentionis excussa. qͦ
iaceat monstraremꝰ : qr si ad ea
quȩ suꝑ ipsã st̃ inhiare cessaue¬
rit: subsem& ipsa & iã in desinen¬
t̃ ruit In alto autẽ figit᷑. si amorẽ
tẽporaliũ deserens. ad spem in cõ¬
mutabilis eternitatis ligat᷑. Bene¬

Expanded text:
alias assequitur, quasi semper de flualias assequitur, quasi semper de flumine ad flumen tendit. Haec paucis per excessum diximus, ut mens a solio sanctae intentionis excussa quo jaceat monstraremus, quia si ad ea quae super ipsam sunt inhiare cessaverit, sub semetipsam etiam indesinenter ruit. In alto autem figitur, si amorem temporalium deserens, ad spem incommutabilis aeternitatis ligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re iubet᷑. Mola ingiro ducit᷑.
& farina ꝓfert᷑ Una queq au-¬
tẽ mundi huiꝰ actio mola ẽ: qͦ
dũ multas curas congerit. hu-
manas m̃tes quasi ꝑgirũ uer¬
tit : atq erea uelud farinas ꝓi¬
cit. qr seducto corde semꝑ minu¬
tissimas cogitationes gignit
credit᷑. positꝰ in qͣlib& actione
de nudat᷑: unde illic ꝓtinꝰ sub¬
infert᷑ Deniida turpitudine̾
tuã: discooꝑi humeruͣ: reue¬
la crura transi flumina In
amministratione quippe oꝑis
turpitudo denudat᷑.: dũ uilis
mens ab iectaq in actionis os¬
tentatione cognoscit᷑ : quȩ qͥeta
pͥꝰ magna putabat᷑ Humerĩs
mens discooꝑit: quando opꝰ suũ
qͦd igno rabat᷑ ostendit. Crus re-¬
uelat: quia qͥb desidioꝵ passib
lucris mundi in hiet manifes¬
tat. Flumina & iã transit: qr
actiones huiꝰ scłi quę cotidiȩ ad
tͣminũ defluunt in desinenter
appetit: dũq alias relinquit.¬

Expanded text:
re jubetur. Mola in gyrum ducitur, re jubetur. Mola in gyrum ducitur, et farina profertur. Unaquaeque autem mundi hujus actio mola est, quae dum mumanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinam projicit, quia seducto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. creditur, positus in qualibet actione denudatur. Unde protinus subinfertur: « Denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina. » « In administratione quippe operis turpitudo denudatur, dum vilis mens abjectaque in operis ostentatione cognoscitur, quae quieta prius magna putabatur. Humerum mens discooperit quando opus suum, quod ignorabatur, ostendit. Crus revelat, quia, quibus desideriorum passibus lucris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam transit, quia actiones hujus saeculi, quae quotidie ad terminum defluunt, indesinenter appetit. Dumq
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑. liquet enĩ qđ mens quȩ
intꝰ consilii sedẽ ꝑdid̾it. foras se
ꝑdesidia innumerabilit᷑ spargit.
& qr agere in tellecta dissimu¬
lat: cecat᷑ recte &iã ut nesciat
qđ agat: & sepe iusto iuditio in
sua ipsa uoluntate relinquit᷑.
& sub ea quȩ anxie appetit. labo¬
riosa mundi ministeria relaxat᷑:
Unde apte illic suddit᷑: qr ultra
ñ uocab̾is mollis & tenera. Tolle
molẽ: & mole farina̾: Constat
nimirũ quod tenere suȩ filiȩ̨
parentes parcunt. nec tã duris
cat: quando dilectã uniꝰ cuiꝰq
animã a laboriosis huiꝰ mundi
seruitiis reuocat: nedũ exteri¬
orib actib afficit᷑. ab in t̾nis de¬
sicłiis obduret᷑. s chaldeoꝵ fili a
mollis & tenera ñ uocat᷑: qr mens
prauis desidiis dedita in eo quẽ
anxie appetit huiꝰ scłi labore re¬
linqͥt᷑. ut foras mundo uelud
ancilla seruiat : quȩ intꝰ dĩ
ut filia nequa ꝗͣ amat. Unde
& molã tollere. ac farinã mole¬

Expanded text:
gatur. Liquet enim, quod mens, quae gatur. Liquet enim, quod mens, quae intus consilii sedem perdiderit, foras se per desideria innumerabiliter spargit. Et quia agere intellecta dissimulat, caecatur recte, ut etiam nesciat quod agat; et saepe justo judicio in sua ipsa voluntate relinquitur, et sub ea quae anxie appetit laboriosa mundi ministeria relaxatur.  Vet. X.  Unde apte illic subditur: Quia ultra non vocaberis mollis et tenera; tolle molam, et mole farinam . Constat nimirum quod tenerae suae filiae parentes parcunt, nec duris atqucat, 193 quando dilectam uniuscujusque animam a laboriosis hujus mundi servitiis revocat; ne dum exterioribus actibus afficitur, ab internis desideriis obduretur. Sed Chaldaeorum filia mollis et tenera non vocatur; quia mens pravis desideriis dedita, in eo quod anxie appetit hujus saeculi labore relinquitur, ut foras mundo velut ancilla serviat, quae intus Deum ut filia nequaquam amat. Unde et molam tollere, ac farinam mole
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ingeminando subiungit᷑.
sede in t̾ra: acsi aperte ex ꝓbrars
dicat. Quia celesti conu̾satione
noliusti de erigere: sub temet ip.¬
so ꝓstratꝰ in t̾renis actib humi¬
liare. Unde & necessario ꝓtinus
addit᷑ Non ẽ soliũ filiȩ caldeoꝵ
Chaldei nãq feroces interp̃tant᷑.
Ualde autẽ feroces st̃: qr uolunta¬
tes ꝓpͥas sequentes nec suis par-¬
cere motib sciunt. Ferocia sunt
terrena desid̾ia: que ñ solũ contͣ
p̃cepta conditoris: s sepe etiam
contra ꝑcussionis uerb̾a. durã
atq insensibilẽ m̃tẽ redat̃: s fili¬
a ferociũ soliũ ñ ht̃: qr mens qͤ
ad amorẽ mundi ex pͣuis desidis
nascit᷑ atq eisdẽ desidiis obdura¬
t᷑. in eo qͦd se terrenis concupiscen.¬
tiis subicit. sedem iudicii amittit:
nulliq apud se solio p̃sida: qr ex¬
amine discretionis caret: & qͣsi
a uiditii sui sessione repellit᷑: qͥa
ꝑ exteriores concupiscentiaꝰ ua¬

Expanded text:
adhuc ingeminando subjungitur: adhuc ingeminando subjungitur: Sede in terra. Ac si aperte exprobrans dicat: Quia coelesti conversatione noluisti te regere, sub temetipso prostratus in terrenis actibus humiliare. Unde et necessario protinus additur: Non est solium filiae Chaldaeorum. Chaldaei namque feroces interpretantur. Valde autem feroces sunt, quia voluntates proprias sequentes, nec suis parcere moribus sciunt. Ferocia sunt terrena desideria, quae non solum contra praecepta Conditoris, sed saepe etiam contra percussionum verbera duram et insensibilem mentem reddunt. Sed filia ferocium solium non habet, quia mens quae ad amorem mundi ex pravis desideriis nascitur, et eisdem desideriis obduratur, in eo quod se terrenis concupiscentiis subjicit, sedem judicii amittit, nulliqamine discretionis caret, et quasi a judicii sui sessione repellitur, quia per exteriores concupiscentias va
Abbreviated transcription (Latin):
repbe dr̃ Descende: sede inpulue-¬
re uirgo filia babylon: sede int̾ra.
ñ ẽ soliũ filie chaldeoꝵ. Hoc enim
loco humana mens uirgo ñ incor¬
rupta ut arbitror dr̃. s infecun¬
da: & qr babylon confusio int̾p̃ta¬
e recte infecunda mens babylo-¬
nis filia uocat᷑. que in eo qͦd neqͦ¬
ꝙͣ bona opera germinat. dũ nul¬
lo ordine rectȩ uitȩ cõponit᷑. qͣ¬
si confusione matre generat᷑. Sin
autẽ uirgo ñ infecunda drͣ s in¬
corrupta: post quã statũ salutis
ꝑdidit. ad confusionis suȩ cumulũ
appellat᷑ qͦd fuit : cui apte ꝑ inere¬
pationẽ dr̃ diuina uoce. descende:
n alto qͥppe humanꝰ animꝰ stat:
quando suꝑnis retributionibus
in hiat: s ab hoc statu descendit
eũ turpit̾ uictꝰ. sese defluentib
mundi desidiis subicit. Cui bene
mox addit᷑: sede in puluere Des¬
cendens enĩ inpuluere resid&: qͥa
celestia deserens t̾renis cogitatio¬
nib asꝑsus in infimis uilescit Ubi

Expanded text:
r: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra; non est solium filiae Chaldaeorum . Hoc enim loco humana mens virgo non incorrupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo quod nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine rectae vitae componitur, quasi confusione matre generatur. Sin autem virgo non infecunda dicitur, sed incorrupta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur quod fuit. Cui apte per increpationem dicitur divina voce: Descende. In alto quippe humanus animus stat, quando supernis retriinhiat. Sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit. Cui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, quia coelestia deserens, terrenis cogitationibus aspersus in infimis vilescit. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sis cogitationib semꝑ in uigilañ.
s plerũq eis suꝑna dispensatio
obuiat. & quã uis pͣuitate̾ con¬
silii nec fracti adu̾sitatib cor¬
r̾gant: ne tam̃ contra bonos p̃¬
ualeant. eoꝵ uires refrenat:
qͦs contra miro iudicio agit᷑.
ut effectu quidẽ pͥui oꝑis carears.
& tamen iustȩ sententię uidicis
reos conscientia addicat Qͦd gͦ

Expanded text:
sis cogitationibus semper invigilant, sed plerumque eis superna dispensatio obviat; et quamvis pravitatem consilii nec fracti adversitatibus corrigant, ne tamen contra bonos praevaleant, eorum vires refrenat. Quos contra miro judicio agitur, ut effectu quidem pravi operis careant, et tamen justae sententiae judicis reos consc
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ autẽ uidebo uos & gaude¬
bit cor nrͣm: & gaudiũ ur̃m
nemo auferet auobis Sospira¬
te gͦ dñs merentes erigere drͣ.
ra salute consolat᷑. Ed tam̃ de
electis dĩ &iam in hac uita nil
humiles ponunt᷑. qr cũ se ex hu-¬
militate substernunt. altę m̃tis
iuditio cuncta tẽporalia tran¬
seunt: cũq se indignos in om̃ib
ęstimant recte cogitationis ex¬
amine huiꝰ mundi głam trans-¬
cendentes calcant. Uideamꝰ hu¬
milẽ paulũ. Ecce discipłis dicit:
N on enĩ nos met ipsos p̃dicamꝰ.¬

Expanded text:
autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Sospitate ergo Dominus moerentes erigere dicitra salute consolatur. Quod tamen de electis Dei etiam in hac vita nil humiles ponuntur, quia cum se ex humilitate substernunt, altae mentis judicio cuncta temporalia transeunt; cumque se indignos in omnibus aestimant, rectae cogitationis examine hujus mundi gloriam transcendentes calcant. Videamus humilem Paulum. Ecce discipulis dicit: Non enim nosmetipsos praedicam
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽꝙ temꝑe ysaiam. osee iohel ⁊ amos ꝑ¬
phetasse ex regib qui in tytulo pomintur
uerbi domini fuit in osee. ⁊ pͥuiꝰ ꝓphetauit¬
nitũtiam transit ad lucem ⁊ et̃¬
seunt. ⁊ ꝑfect̾ione ⁊ robore. ⁊ cũ
om̃ia fecerit dicit seruis ini.¬

Expanded text:
eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur verbi Domini fuit in Osee filio Beerinitentiam transit ad lucem, et aeteet perfectione ejus ac robore. 10 Cumque omnia fecerit, dicet illud Evange
Abbreviated transcription (Latin):
bi. uñ alibi .q. omis graue gra¬
uate sunt suꝑ me.
Niqͣm. Alii pessimoꝵ ut nõ
seminis sit iutiũ s malitie e¬
oꝵ qui uoluntate ꝓpria dm̃
dereliq̃riat. non .ii. boni ⁊
mali diusa putanda ẽ nat᷑a.
blasphem̃. bicñtes d eͤmoͣiũ

Expanded text:
bi ; unde alibi: Quasi onus grave, gravatae sunt super me . Nequam. Alii, pessimorum, ut non seminis sit vitium, sed malitiae eorum, qui voluntate propria Deum dereliquerunt. Non enim boni et mali diversa putanda est natura. Blasphemaverunt. Dicentes: Daemoniu
Abbreviated transcription (Latin):
fertur ẽẽ uͥtutis. ꝓ urtica gͦ crescet
mirthus cũ iustoꝵ m̃tes a prurigi¬
ne ⁊ ardore uicioꝵ ad cognitionis
tẽperiem tranquillitatẽ ꝙ ꝑue¬
niunt. dñ iam t̾rena ñ appe¬
tunt. dñ flamnias carnis deside¬
riis celestib extingunt.
naticinio que in aduentu xp̃i de
saliunca ⁊ urtica in abietẽ mir¬
thũꝙ mutuit᷑ loqͥtur ad audi¬
tores illiꝰ temꝑis ut se parent
ad aduentũ saluatoris qͥ ẽ m̃ĩa¬

Expanded text:
fertur esse virtutis. Pro urtica igitur crescit myrtus, cum justorum mentes a prurigine et ardore vitiorum ad cogitationum temperiem tranquilitatemque perveniunt, dum jam terrena non appetunt, dum flammas carnis desideriis coelestibus exstinguunt. vaticinio, quae in adventu Christi de saliuncula et urtica in abietem myrtumque mutantur: loquitur ad auditores illius temporis, ut se parent ad adventum Salvatoris, qui est mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑio regi ysaie inbetur occurr̃e
exurgens de loco suo ñ inpͥnci¬
mo aque ductus s in ext̃ims
finib ꝑiscine suꝑioris q̃ erat
in agro fullonis ubi sordes ⁊
macule purgabantur. Qmͣnis
.n. achab regnaret suꝑ iudã¬

Expanded text:
r occurrere, exiens de loco suo, non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur. Quamvis enim Achaz regnaret super Juda
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe uidemꝰ quosdam a ꝓposito
suo transire ad alind. a mali¬
cia ad negotiationẽ a causis
ad arma rautant industriã
ut nuitent infelicitatẽ. s d̾o
dispensance õĩa eueniunt ꝯtra¬
ria. ut ꝑ miserias coacti ñ in
tem. nabuch̾. fortissimi suꝑ ões
chaldei ⁊ assyrii. postea ppłs
grecor ⁊ romanoꝵ fortior fuit.
naiigio: ñ solum murũ s ⁊
domos subuertit. ⁊ q̃ erat ne¬
gotiatio ciuitatũ fc̃a ẽ ꝑ.lxx.

Expanded text:
epe videmus quosdam a proposito suo transire ad aliud, a militia ad negotiationem: a causis ad arma mutant industriam, ut mutent infelicitatem. Sed, Deo dispensante, omnia eveniunt contraria, ut per miserias coacti non intem Nabuchodonosor fortissimi super omnes Chaldaei et Assyrii; postea populus Graecorum et Romanorum fortior fuit.navigio, non solum murum, sed et domos subvertit; et quae erat negotiatio civitatum, facta e
Abbreviated transcription (Latin):
Ybis est auis aqͣtica ser¬
pentib inimica. has a¬
nes dicie iosephus a moy¬
se delatas in bellũ ꝯtra¬
echyopes. qr serpentes

Expanded text:
bis. Avis aquatica sepentibus inimica: has adicit Josephus a Moyse delatas in bellum ethiopes; quia serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑit. Maliciose .ii. m̃tis dupli¬
citas sese int᷑ se colligens abscõ¬
dit in tenebris defensionis.
Apłi. Iam eñ transierant ad
gendes. alii fideles admonitio¬
ne sp̃c sc̃i ĩminente capciuuta¬
te transierũt iordanem in reg¬
nũ agrippe qui pacẽ habebat

Expanded text:
ia malitiosae mentis duplicitas sese inter se colligens abscondit in tenebris defensionis. enim jam transierant ad gentes: alii fideles admonitione Spiritus sancti, imminente captivitate, transierunt Jordanem in regnum Agrippae qui pacem habebat
Abbreviated transcription (Latin):
Tromedariꝰ. uł dromas. Utrũꝙ .N.
d̾i. est enĩ aĩal camelo minus. s
uelocius. in quo figurant᷑ gñtes

Expanded text:
romedarius vel dromas, utrumque enim dicitur: est enim animal camelo minus, sed velocius, in quo figurantur gentes
Abbreviated transcription (Latin):
namens nͥgo ñ incorrupta ut ar¬
bitror d̾r. s infecunda. ⁊ q baby¬
lon ꝯfusio interp̃tatur: recte ĩ¬
fecunda mens filia babylonis
uocatur. q̃ in eo qd̃ nequaquã
bona oꝑa g̾minat. dũ nlło or-¬
dine recte uite ꝯponitur. qͣi. ma-¬
tre ꝯfusione generatur. Sin aũ
ta. postquã statũ salutis ꝑdid̾
ad ꝯfusionis sue cumulũ appel¬
latur. qd̾ fuit descende. In alto¬
quippe hũamis animus stat.
cñ suꝑnis retͥbutionib in hrat.
s ab hoc statu descendit cũ tur-¬
piter uic̾tus sese defluentib
mũdi desideruis subicit. cui mox
bñ additur. sede in pul. descendẽs
eñ in puluere residet. qr celestia
deserens t̾renis cogitationib asꝑsꝰ
ininfimis uilescit. Sede uit̃. qr de¬

Expanded text:
na mens virgo non incorrupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo quod nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine rectae vitae componitur, quasi confusione matre generatur. Sin auteta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur quod fuitquippe humanus animus stat, quando supernis retributionibus inhiat; sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit. Cui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, quia coelestia deserens, terrenis cogitationibus aspersus in infirmis vilescit. Ubi ad
Abbreviated transcription (Latin):
babo. aliis ũbrs eundẽ sensũ. ue
gͣnde traracłm fecit deus in ppło
ut eodẽ temꝑe ciuitas arderet.
templũ corrueret.⁊ oĩs magi¬
strorũ scientia deperiret.
⁊ eua absconder̃t se. caym qͦ dic̃
a facie tua abscondar.

Expanded text:
babo: aliis verbis eumdem sensum: Vere grande miraculum fecit Deus in populo ut eodem tempore civitas arderet, et templum corrueret, et omnis magistrorum scientia deperiret. et Eva absconderunt se: Cain quoque dixit: A facie tua abscondar.
Abbreviated transcription (Latin):
Qi. carbones nimio dolore
ułinre. Młti .i. fuere ꝯbusti.
Eombuste igne quẽ sibi suc¬
cenderunt. qr dr̃e non posst̃
Signatũ ẽ suꝑ nos lu .ii.t.¬

Expanded text:
i carbones nimio dolore, vel in re. Multi enim fuere combusti. Combustae igne. Igne quem sibi succenderunt, quia dicere non possunt: Signatum est super nos lu
Abbreviated transcription (Latin):
uocati sunt. ⁊ suꝑ deum israel cõ¬
stabiliti sunt. Dñs epercituum nom̃¬
enis. priora extune anmuntiam. ⁊¬
ex ore meo exierunt ⁊ audita feci
ea repente oꝑacus sum ⁊ uenerũt.¬

Expanded text:
ocati sunt et super Deum Israhel costabiliti sunt Dominus exercituum nomeius priora ex tunc adnuntiaex ore meo exierunt et audita feci ea repente operatus sum et veneru
Abbreviated transcription (Latin):
eauernam laci. de qua precisi estis.
attendite ad abraham prẽm ue¬
strũ ⁊ ad saram que peperit uos.qr
unura uocau eum ⁊ benedixi er⁊¬
multiplicatui eum onsolabitur

Expanded text:
avernam laci de qua precisi estis. Attendite ad Abraham paet ad Sarram que peperit vos: unum vocavi eum: et benedixi emultipl
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵad effun .s. qd̾ młti ignorantes
de t̃ciodecimo psalmo sumptum
putant. qui uersus in editione
uulgata additi st̃ ⁊ in hebreo nõ
habent᷑.¬

Expanded text:
ad Romanos : quod multi ignorantes, de tertio decimo psalmo sumptum putant, qui versus in editione Vulgata additi sunt, et in Hebraico non habent
Abbreviated transcription (Latin):
fectio dñi. achar tenens ł ro
⁊ est filius amos .i. fortis atq
robusti ceruit sp̃ualit̾ uisionẽ
ꝯfessionis dum antiqua pcc̃a¬
plangit ⁊ pacis dum post pe¬

Expanded text:
fectio: Achaz, tenens sive r, et est filius Amos, id est, fortis atque robusti, cernit spiritualiter visionem nfessionis, dum antiqua pecplangit: et pacis, dum post p
Abbreviated transcription (Latin):
Ierommni sensus ad hoc ĩclinatim.
riferũ. hii sunt diuites onus di¬
uitiax ⁊ pcc̃oꝵ gibbũ portantes.

Expanded text:
ieronymi sensus ad hoc inclinatur. riferum. Hi sunt divites onus divitiarum et peccatorum gibbum portantes.
Abbreviated transcription (Latin):
tib iudeos in iudea habitane¬
runt alienigene. Undeoq ad¬
ducti a tyto ⁊ nespasiano ul ce¬
teris principib. uł priꝰquam
a babẏloniis nastarentur ħ
ꝯmiserunt sub impiis regib.
pro ea phili. greco utitur.¬

Expanded text:
udaea habitaverunt alienigenae, undecunque adducti a Tito et Vespasiano, vel caeteris principibus. Vel priusquam a Babyloniis vastarentur, haec commiserunt sub impiis regibus.pro ea φ Graeco utitur.
Abbreviated transcription (Latin):
corruet auriliator. ⁊cadet cui pre¬
statur aurilium. simulq omnes
consumentur. Quia hec dieie do¬
mimuis ad me. quomͦ si rugiat leo¬
⁊ eatulus leonis fuꝑ predam siram
cum occurrerit ei raulcitudo pa¬
stoꝵ a uoce eoꝵ nõ formidabie. ⁊
il multitudine eoꝵ ñ pariebit. sic

Expanded text:
corruet auxiliator, et cadet cui praestatur auxilium, simulque omnes consumentur. Quia haec dicit Dominus ad me: Quomodo si rugiat leo catulus leonis super praedam suam, cum occurrerit ei multitudo pastorum, a voce eorum non formidabit, et a multitudine eorum non pavebit: sic
Abbreviated transcription (Latin):
łcce ego sus. ⁊ c̃. Legimꝰ in ge¬
nesi qd̾ maday filius noe auc¬
tor medoꝵ fuit qui int̃preta¬
tur mensura. sine a potñte
uł forti. Igit᷑ ꝯtra babyloni¬
os qui mente ꝯfusi sunt sus¬
citant᷑ a potente ⁊ forti deo
forcitudines ad puniendũ
que reddebant unicinq ẜ¬

Expanded text:
cce ego suscitabo, etc. Legimus in Genesi X, quod et Madai filius Noe auctor Medorum fuit: qui interpretatur mensura, sive a potente vel forti. Igitur contra Babylonios qui mente confusi sunt, suscitantur a potente et forti Deo fortitudines ad puniendum, quae reddant unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
dracho. quid ꝑ drachones nͥ mali¬
cia. qͥd uero structionis nõie nͥ
ẏpocrisis designatur: struct̾io
cunctis intuentib ymaginem
qr ⁊ latens malitia callide tegi¬
tur. ⁊ intuentiñ ocłis simulatio
bonitatis aufert᷑. Quid uĩo ono¬
centauri noĩe nͥ ⁊ lubriea nita¬
signatur ⁊ elati: greco qͥppe e
tione asini luxuria designat᷑.¬

Expanded text:
rum . Quid per dracones, nisi malitia? quid vero struthionum nomine, nisi hypocrisis designatur? Struthio qcunctis intuentibus imaginem quia et latens malitia callide tegitur, et intuentium oculis simulatio bonitatis antefertur. Quid vero onocentauri nomine, nisi et lubrici figurantur et elati? Graeco quippe elpellatione asini luxuria designa
Abbreviated transcription (Latin):
Dybon fluxus eoꝵ mendatiũ
transit ⁊ fluit ⁊ nũꝙͣ in eodẽ
statu ꝑmanet. Sermo aũ dñi
est ꝯpact̾us ⁊ stabilis. uñ man

Expanded text:
Dibon. Fluxus eorum: Mendacium transit et fluit, et nunquam in eodem statu permanet; sermo autem Domini est compactus et stabilis. Unde man
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e .s. qui dicit. Ego sũ¬
lix mundi. a quo illu¬
minaberis si fidẽ xͥ susce
nat mundũ. in cuiꝰ figura
toysi ⁊ salomoni alt̾i tab̾na¬
culũ alt̾i tẽplum edificãti

Expanded text:
 scilicet qui dicit: Ego sulux mundi , a quo minaberis si fidem Christi sundum, in cujus figura t Salomoni, alteri tabernari templum aedificanti
Abbreviated transcription (Latin):
dirigunt᷑ ⁊ audiũt. Ite do
tete õs ꝙ̃. s uidicu dies p̃¬
dicatur. ut metu futute¬
pene ꝑt̾riti accipiant ad¬
uentũ saluatoris ⁊ apłoꝵ¬

Expanded text:
diriguntur et audiunt: Ite, gentes . Sed judicii dies praedicitur, ut metu futuperterriti, accipiant adntum Salvatoris: et apo
Abbreviated transcription (Latin):
mn ilitudtuẽ ppłi isrł uoce¬
tur gentiũ młticudo. ⁊
ubi prius fu̾at silentiũ
te ꝯsurgens uersaris in te¬
ꝙ carnis pec̃co qua caula
uoluisti humanũ corpꝰ
assum̃e: dixit custos. sa¬

Expanded text:
militudinem populi Israel provocetur gentium multitudo, et ubi prius silentium te consurgens versaris in tein carne es peccatrice? qua causa voluisti humanum corpus assumere? Respondit custos,
Abbreviated transcription (Latin):
noctis qui peccare incipit
in nesꝑa est. qui ad sum-¬
mũ uenit in media noc¬
t̾e. uñ in media nocte pͥ¬
mogenita egypti occi¬
dunt᷑. petrꝰ negat. luceiã
uicina peni̾cet.
frĩb ardore solis ⁊ sitis
ferte a quã ne in solitudine pereant:: ueniot.

Expanded text:
noctis. Qui peccare incipit, in vespera est; qui ad summum venit, in media nocte. Media nocte primogenita Aegypti occiduntur. Petrus negat, luce jam vicina poenitet. fratribus ardore solis et sitis ferte aquam, ne in solitudine pereant. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
creant᷑ a dño. s creare se mala dñs
indicat. cũ res bñ creatas nob̾ ma¬
le agñtib in flagellũ format.
ut ea ip̃a ⁊ ꝑ dolorẽ quo fu̾int
delinquentib mala sine. ⁊ ꝑna
turã qua existunt bona. uñ. ⁊

Expanded text:
creantur; sed creare se mala Dominus indicat, cum res bene conditas nobis male agentibus in flagellum format, ut ea ipsa et per dolorem, quo feriunt, delinquentibus mala sint; et per naturam, qua existunt, bona. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
laxati st̃ fu .t. Redit ad t̾renam
ierłm. ⁊ loqͥtur de ea sub sp̃e na¬
uis. suꝑiora dc̃a st̃ deurbe sollẽp¬
nitatis nr̃e quã dñis fluuiis fuis

Expanded text:
li tui, etc. Redit ad terrenam Jerusalem, et loquitur de ea sub specie navis: superiora dicta sunt de urbe solemnitatis nostrae quam Dominus fluviis suis
Abbreviated transcription (Latin):
belli ⁊ ydolatria sordenti. legi¬
mus ab egyptiis iosiam occi¬
sum ⁊ ppłm isrł subingatũ.
nec mlłco post temꝑe nabucħ¬
templum succendit ⁊ habita

Expanded text:
belli et idololatria sordenti. Legimus ab Aegyptiis Josiam occisum et populum Israel subjugatum, nec multo post tempore Nabuctemplum succendit, et habit
Abbreviated transcription (Latin):
calculus .i. caritas. quẽ forcipe
.i. doctrina duoꝵ testam̃toꝵ de
altari tulit ⁊ ysaie in exemplũ
posuerat.
Nonũ.t. hñs utraq mandata⁊
uetis .t. dei sermon̾e duplici a

Expanded text:
Calculus, id est, charitas, quem forcipe, id est doctrina duorum Testamentorum, de altari tulerat, et Isaiae in exemplum posueroctrina duorum Testamentorum, de altari tulerat, et Isaiae in exemplum posuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
sum: Ab oria quippe sub qͦ ꝓph̾a
orsum est us ad sedechiam qui
extremꝰ regnauit ⁊ qui cecus in
babylone dnctus est fuisse regeᷤᷤ
.xi. ⁊ duodecimũ godoliam quem
ꝯstituit rex babylonis suꝑ t̾ram
quẽ int̾fecit ysmael tilius na¬
thanael int̾ medias epulas re
zechiam ⁊ iosiam. qui sublieᷤᷤ
uelare faciem ⁊ alios qui incapti¬
uitatẽ ducti sunt pedum uela¬
re uestigia. Suꝑliminare ũo
sublatũ ⁊ domũ impletã fu¬
mo sicut supra diximus eñsio¬
nem ierłm ⁊ incendiũ tẽpli ex¬
carbo ꝯprehensus ẽ ⁊ labia pur¬
posinit passionẽ qr sub manas
ce ego mircco me.¬

Expanded text:
sum. ab Ozia quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit et qui caecus in Babylonem ductus est. fuisse reges undecim et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babyloniae super terram. quem interfecit Ismahel filius Nathaniae inter medias epulas, rezechiam et Iosiam, qui sublimes uelare faciem et alios, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incendium templi excarbo comprehensus est, et labia purasseruit passionem, et qua sub Manassce ego, mitte me
Abbreviated transcription (Latin):
Aput romanos diadema. aput in¬
deos unctio ⁊ regel facit ⁊ sacer¬
dotes. a qua ⁊ xp̃i dicuntur. cyrus
xp̃c non uuctione s dignitate.

Expanded text:
Apud Romanos diadema, apud Judaeos unctio, et reges facit et sacerdotes, a qua et christi dicuntur. Cyrus christus, non unctione, sed dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
leuam uero dilatatur. dũad se qͦs¬
dam ⁊̃ ininiqͥtatib ꝑmansuros
noe ⁊ filiis eiꝰ.q. in adolescentia¬
sua fornicans a dño derelicta est¬
isꝙ ad tempꝰ icarnationis. iudai¬
ca plebs electa. ⁊ sd̾o illa indua ista

Expanded text:
uoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros Noe et filiis ejus, quasi in adolescentia fornicans a Domino relicta usque ad tempus incarnationis: Judaica plebs electa; et ideo illa vidua, ista
Abbreviated transcription (Latin):
Delubra a delendo dc̃a. eo
qd̾ ibi putabatur ablui
aĩa. uł qr ꝓpe erant pisci¬
ne ubi sacerdos lanabat᷑
⁊ hostia.

Expanded text:
Delubra a delendo dicta, eo d ibi putabatur ablui uia prope erant piscet sacerdos lavabatur et hostia.
Abbreviated transcription (Latin):
abł. Cadẽ ⁊ de ecclia possumꝰ dr̃e
q̃ rusio ꝑacis ⁊ specła si in ħesim
corruerit iubetur gxire. ⁊ pͥstiie
fidei ornam̃ta susciꝑe. ⁊ si fũit
suscitata scitatis eiꝰ ⁊ ꝯrinentie p̃¬

Expanded text:
. Eadem et de Ecclesia possumus dicere, quae visio pacis et specula, si in haeresim corruerit, jubetur exire et pristinae fidei ornamenta suscipere. Et si fuerit suscitata, sanctitatis ei et continentiae pr
Abbreviated transcription (Latin):
que seꝯtur sub achab rege un¬
piissimo qui a deo delictus ab
inimicis expugnatur.
Achab qui clausit ianuas tẽpli
⁊ baalim adorauit. filiũ suum

Expanded text:
quuntur sub Achaz rege impiissimo, qui a Deo derelictus ab inimicis expugnatur. Achaz. Qui clausit januas templi et Baalim adoravit, filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
qr om̃s ydolatre erant trib ã¬
nis ⁊ .ui. mensib ñ pluerat. ne
ꝓ uuns afferrent spiuas s pro
ariditate rogarent eum qͥ dat
ereũ ⁊ terra subt̃ te ferrea.¬

Expanded text:
idololatrae erant, tribus annis, et sex mensibus non pluerunt , ne pro uvis afferrent spinas, sed pro ariditate rogarent eum, qui daaereum, et terra subter te ferrea
Abbreviated transcription (Latin):
Et ponam in eis sig. Erucis xp̃iani¬
tatis salutis. quo signati in ezechie¬
le ñ int̾ficiuntur. quo in egypto

Expanded text:
Et ponam in eis signum. Crucis, Christianitatis, salutis, quo signati in Ezechiele non interficiuntur; quo in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
Stuln. Adueniente captiuita¬
te babylonia uł romana oĩa
magor defecerunt ꝯsiba.
Principes thaneos hũilis mã¬
dati. om̃s .n. h̾etici ꝯtrariã alti¬
indini hũilitatẽ docent. ⁊ ad
inferos detrahunt ⁊ hũił man¬
dati ⁊ deiecti sunt principes.

Expanded text:
Stulti. Adveniente captivitate Babylonica vel Romana, omnia magorum defecerunt consilia. Principes Thaneos. Humilis mandati; omnes enim haeretici contrariam altitudini humilitatem docent, et ad inferos detrahunt, et humilis mandati et dejecti sunt principes.
Abbreviated transcription (Latin):
młto temꝑe preꝑata. ad quẽ
ꝯfugient cum fictum hant de¬
um cui tradent głiani suam
cũ simłacra sint omĩa nec po¬
lum quo płimos ligauerunt.

Expanded text:
mpore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec polum, quo plurimos ligaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Eoronabit tetͥ. qui.s. qͦndam ha¬
bebas coronã pontificis ⁊ scĩfi¬
cationẽ in lamina auri. in qua

Expanded text:
oronabit te. Qui scilicet quondam habebas coronam pontificis, et sanctificationem in lamina auri in qua
Abbreviated transcription (Latin):
mundi p̃teritaꝵ deliciaꝵ recor¬
datio erit mat̾ia cruciantũ. Uñ
purpuratꝰ diues qui receꝑat bo¬
na in uita sua eleuans ocłos de
inferno ceruit lazarũ in reqͥe¬
rem. ebrii enĩ errant ꝑ plateas.
que grece a latitudine diꝯdur.
spaciosam ⁊ latã niã que ducit
ad mortẽ accipumꝰ. Suꝑ hiis
gͦ que errauerunt in lata ⁊
spaciosa uia huiꝰ scłi in die in¬
dicii clamor doloris erit.
aiunt umbilicus terre. ⁊ autu¬
mant młti. qr dñs iudieaturꝰ
suꝑ montẽ syon ex quo ascen¬
dit in aere sedebit. In uube as¬

Expanded text:
mundi praeteritarum deliciarum recordatio erit materia cruciatuum; unde, purpuratus dives qui receperat bona in vita sua, elevans oculos de inferno, cernit Lazarum in reqrem; ebrii enim errant. Per plateas quae Graece a latitudine dicuntur spatiosam et latam viam, quae ducit ad mortem, accipimus. Super his ergo qui erraverunt in lata et spatiosa via hujus saeculi, in die judicii clamor doloris erit. aiunt umbilicus terrae. Et, autumant multi, quia Dominus judicaturus super montem Sion, ex quo ascendit, in aere sedebit, in nube
Abbreviated transcription (Latin):
Residuũ. Reliquie salue fiẽt
Tradunt .n. historie qd̾ apłi to¬
to orbe diffusi p̃dicauerunt e¬
uangłm. ⁊ quidam ꝑsas indos¬
ꝙ penetrauerunt. ut ethyopia
manum daret deo.

Expanded text:
stolus: Reliquiae salvae fient. Tradunt enim historiae quod apostoli toto orbe diffusi praedicaverunt Evangelium: et quidem Persas, Indosque penetraverunt, ut Aethiopia manum daret Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c eiꝰ. ⁊ c̃. sicut torrens inundãs
cũ ꝑuen̾it usꝙ ad collũ aĩantẽ
suffocat. sic sp̃c ire dei in iuditio
impios suffocabit
finẽ om̃ium uenisse sig̾eat sic̃
torrens suffocat eum ad cuius
collũ ꝑuenit. sic dei iuditiũ ne¬
minẽ transibit ĩpimitum.
tate diaboli circũ ferrent᷑. hec
ꝑdet dñs in die udrcii. uł in
predicatione apłoꝵ cũ gentes
ad fidem uen̾int ⁊ ydola relin
Sic̃ filii isrł transito mari ru¬
bro cũ uidissent pharaonẽ ⁊ egyp
drabolo ⁊ mẽbris

Expanded text:
s inundans. Sicut torrens inundans cum pervenerit usque ad collum, animantem suffocat, sic spiritus irae Dei in judicio impios suffocabit. Finem omnium venisse significans, sicut torrens suffocat eum ad cujus collum pervenit; sic Dei judicium neminem transibit impunitum. tate diaboli circumferrentur, haec perdet Dominus in die judicii, vel in praedicatione apostolorum cum gentes ad fidem venerint, et idoSicut filii Israel, transito mari Rbro, cum vidissent Pharaonem et Aegyptdiabolo et membris
Abbreviated transcription (Latin):
templo ꝙ t̾reno qd̃ humana manꝰ
ꝯstrurit recte auferunt᷑ iuctime iu¬
deoꝵ. ne forte dicerent. Nontam simmꝰ
stulti. ut dm̃i putemus hoc loco pos¬
se ꝯcludi. s inseꝑato adsacrificandũ
deo loco uictimas ĩmolamus sicire¬
ĩmolationẽ ueri saerificii. in cuins
umbra illa sacrificia ꝯcessi uobis.
⁊ ne ĩmolaretis ydolis.
Eanem. de quo ꝑ moysen. Non offe¬
res in domo dei tui m̃cedem m̃etͥ¬
cis neq p̃cium canis. ⁊ bene canis
⁊ m̃etrir copłantur qr simłr libidi¬

Expanded text:
temploque terreno quod humana manus construxit, recte auferentur victimae Judaeorum, ne forte dicerent: Non tam sumus stulti, ut Deum putemus hoc loco posse concludi, sed in separato ad glorificandum Deum loco victimas immolamus sicimmolationem veri sacrificii: in cujus umbra illa sacrificia concessi vobis, et ne immolaretis idolis. Canem. De quo per Moysen: Non offeres in domo Dei tui mercedem meretricis, neque pretium canis . Et bene canis et meretrix copulantur, quia similiter libidi
Abbreviated transcription (Latin):
specula uirtutũ ⁊ uisio pacis. S pꝰt¬
quã ppłs iudeoꝵ negauit xp̃m regẽ
suũ. ⁊ addidit ñ habemꝰ regẽ nͥ cesa¬
rem. ⁊ ierłm deserta est ado. unde
relinq̃tur uob̃ domꝰ nr̃a deserta. ⁊
illd̃. surgite eamꝰ huic. ⁊ in tẽplo
audite sunt uoces. sicut dicit eccłia¬
stica historia. tnseamꝰ ab his sedib.¬

Expanded text:
specula virtutum et visio pacis. Sed postquam populus Judaeorum negavit regem suum, et addidit illud: Non habemus regem nisi Caesarem , Jerusalem deserta est a Deo: unde, Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illud, Surgite eamus hinc . Et in templo, auditae sunt voces sicut dicit ecclesiastica historia: Transeamus ab his sedib
Abbreviated transcription (Latin):
in angustia requisierunt te. In tͥ¬
bulatione murmuris doctrina
tua eis. sicut q̃ ꝯceþit cũ appropĩ¬
qͣuerit ad partum dolens clamat
in dolorib siris sic fc̃i sumꝰ. ai facie tua¬

Expanded text:
in angustia requisierunt te: in tribulatione murmuris doctrina tua eis. Sicut quae concipit, cum appropinquaverit ad partum dolens clamat in doloribus suis, sic facti sumus a facie tua
Abbreviated transcription (Latin):
statum aĩe referuntur q̃ a deo
plantata ñ attulit uuas s labruᷤ¬
cas. tradita ẽ bestus ꝯculcanda.
nec ymbrẽ doctrine suscipit qͥ
bona pret̾ita ꝯtempsit.

Expanded text:
statum animae referuntur, quae a Deo plantata non attulit uvas, sed labruscas: et tradita est bestiis conculcanda, nec imbrem doctrinae suscepit, quia dona praeterita contempsit.
Abbreviated transcription (Latin):
In anno qͦ mor. Aprincipio libͥ
huc usq sub oria ioachan achab
uaticinatus est ysaias uisq ad fi¬
ciletantur.q. aliqd lucrifacturi
nouis reb hinc philistei quos a¬
chab afflixit demorte eius le¬
tantur. ⁊ iudeis insultant. qr
maturo rege ꝑdito subiaceant
eius filio quo regnante sepu

Expanded text:
In anno quo mortuus. A principio libri hucusque sub Ozia, Joatham, Achaz, vaticinatus est Isaias, usque ad fietantur, quasi aliquid lucri facturi novis rebus: hinc Philisthaei, quos Achaz afflixit, de morte ejus laetantur et Judaeis insultant, quia maturo rege perdito, subjaceant ejus filio, quo regnante, se pu
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. ⁊ hec est manus eius extenta¬
suꝑ om̃s gentes. pñs enĩ exercituum
decreuit ⁊quis poterit infirmare.⁊
manus eius extenta. ⁊ quis anerret¬
eam. In anno quo morcuus est

Expanded text:
terram, et haec est manus extentasas gentes. Dominus enim exercituum decrevit: et quis poterit infirmare? et manus ejus extenta: et quis aveream? In anno, quo mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
In saltu adnes. ⁊ c̃. Ouidei qͥ obsi¬
dionẽ babyloniã fugietis in sal
ti .i. in siliris sarracenoꝵ dormi¬
ens fugientes chaldeos ui semi¬
tis dodam̃. qd̾ int̾pretat᷑ in ꝓpĩ¬
quos uł cognatos .i. in uia que
ducit ad ꝓpinquos ur̃os sarrace

Expanded text:
In saltu ad vesperam. O Judaei, qui obsidionem Babyloniam fugietis in saltu, id est in silvis Saracenorum dormietis, fugientes Chaldaeos in semitis Dodanim, quod interpretatur in propinquos vel cognatos, id est, in via quae ducit propinquos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uanũ ascensũ suꝑbie. ꝙ eleale
sonat. ⁊ nox eoꝵ audiat᷑ usꝙ ad
mala oꝑa q̃ fecerunt. ⁊ manda¬
tum qd̾ putabant dei ꝓͥa ꝯfes
rore sum̃ intellererunt ulula b̾t

Expanded text:
 cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria rorem suum intellexerint, ululabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Audite hoc. Gonsuecudo ẽ ut qñ
tur qui noĩetenus iacob uł isrł¬
captiuatis iuda ⁊ beniamin ⁊ le¬
uite in t̾ra ꝓmuissionis manebant
⁊ regem de iuda habebant.

Expanded text:
Audite haec. Consuetudo est ut quando itur, qui nomine tenus Jacob vel Isrcaptivatis, Juda et Benjamin et Levitae in terra promissionis manebant, et regem de Juda habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
sis .i. exploratio gandii. ł¬
ꝯtemplatio. qr gaudri¬
ꝯtemplatio ⁊ leticie uer¬
tetur in lacrimas.
Nlegotiatio. Negociatores

Expanded text:
id est exploratio gaudii ntemplatio, quia gauditemplatio et laetitiae vertetur in lacrymas. Negotiatio. Negotiatores
Abbreviated transcription (Latin):
¶bat.
mauit ad illudendũ ei. uidens
a uenatorib tp̃i capi qui a de¬
monib ferunt capti dicit ꝯtra¬
rie fortitudini uenatoꝵ quam

Expanded text:
abat. mavit ad illudendum ei videns eos a venatoribus Christi capi, qui a daemonibus fuerunt capti, dicit contrariae fortitudini venatorum
Abbreviated transcription (Latin):
Duiti lucẽ habetis c̃ dite
eum ⁊ illuminarini.
lucem. s uente mecũ
ambulemꝰ in lumine
dñi qui dicit. Ego sum

Expanded text:
Dum lucem habetis, credite m, et illuminamini, lucem: sed venite mecum, ambulemus in luce Domini, qui dicit: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
cui simił achab qui uineã naboch
mortũ ũtere cupiebat. qd̾ ille
cropologice intlłigens maluit
mori quã fac̃e. ne pr̃na ħeditas
⁊ possessio antiqua in regis ini¬
qui mutaretur delicias.

Expanded text:
is est Achab: Qui vineam Naboth in hortum vertere cupiebat; quod ille tropologice intelligens, maluit mori quam facere, ne paterna haereditas et possessio antiqua in regis impii mutaretur delicias.
Abbreviated transcription (Latin):
Solent medici amarissimũ anti¬
docũ qd̾ ex gustu nom̃ accepit. da¬
re stomacho nauseanti. ut noxi¬
os hrmores euoinat. ⁊ possit coc¬
tos cibos atq digestos in aluum
transmitt̾e. quos flenuatis mag¬
que bibit de calice furoris dñi iu¬

Expanded text:
Solent medici amarissimam antidotum, quae ex gustu nomen accepit, dare stomacho nauseanti, ut noxios humores evomat, et possit coctos cibos atque digestos in alvum transmittere, quos flegmatum mag Jerusalem, quae bibit de calice furoris Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Q m ydola ñ coluerunt. uł in
captiuitatẽ duc̾ti penituerunt
sub zorobabel ⁊ aliis ducib re¬
nersi dm̃ sim̃ in loco suo ado¬
rauerunt scd̃m hebreos.

Expanded text:
Qui idola non coluerunt, vel in captivitatem ducti poenituerunt, sub Zorobabel et aliis ducibus reversi, Deum suum in loco suo adoraverunt secundum Hebraeum.
Abbreviated transcription (Latin):
In caulas gregũ. alia translatio ht
saronas qui est regio incer ioppen
⁊ liddam atꝙ iammã fecunda ⁊
pubulosa s latronib infesta. unde
int̾pr᷑ uallis effundens sangͥnem.
Et uallis achor. ubi athar filius
harim. de spoliis iericho furatus
cũ om̃i domo ꝑiit. ⁊ qr ppłm cur¬
bauit. ⁊ ibi ꝑut nocatur locus a¬
uallis achor .i. turbationis uł cu¬

Expanded text:
In caulas gregum. Alia translatio habet Saronas, quae est regio inter Joppem, et Lyddam atque Jamniam fecunda et pabulosa, sed latronibus infesta: unde interpretatur vallis effundens sanguinem. Et vallis Achor. Ubi Achor filius Charmi de spoliis Jericho furatus cum omni domo periit. Et quia populum turbavit et ibi periit, vocatur locus vallis Achor, id est, turbationis
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s cogitationes eoꝵ quas sig̃cat
esebon non ꝑtinent ad ciuitatẽ
dei. de qua. fluminis impetus le
ut ad urbem dñi ꝑtiñe iunde

Expanded text:
Omnes cogitationes eorum quod significat Hesebon non pertinent ad civitatem Dei; de qua: Fluminis impetus laeut ad urbem Domini pertine
Abbreviated transcription (Latin):
portantes superhumeros iumen¬
toꝵ diuicias suas suꝑ gibbum ca-¬
meloꝵ thesauros suos ad ppłm qui

Expanded text:
portantes super humeros jumentorum divitias suas, et super gibbum camelorum thesauros suos, ad populum qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad alias quoꝙ potest re¬
ferri. ob quaꝵ delitias ⁊
luxurias uiri eax pan¬
ꝑes expobabant. sle se
gͦ inmunes existima¬
rent a ꝓcc̃o dicit dns.¬

Expanded text:
et ad alias quoque potest referri: ob quarum delicias et luxum viri earum pauperes exspoliabant. Ne se ergo immunes existimarent a peccato, dicit D