comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repellit᷑: quia defunctus semel
alio fuerit. accionẽ extesto hẽb¬
stam̃tostichus ab uno hr̃de lega ͤ¬
tus fuiͣt meuio. ⁊ eitemcodiculi ᷤ.
ioẽ stichꝰ ab omnib̾ hr̃dibꝰ.⁊ añͣ¬
qm codicilli apirent᷑. memiꝰ lit̾.
estimatiõẽ cõseciit̾ fuͣt. ipõ iuẽ
testator semel legatum ad eu

Expanded text:
repellitur, quia defunctus semel alio fuerit, actionem ex testamestamento Stichus ab uno herede legatus fuerit Maeuio et eidem codicillis idem Stichus ab omnibus heredibus et antequam codicilli aperirentur Maeuius litis aestimationem consecutus fuerit, ipso iure test
Abbreviated transcription (Latin):
lum testatorticio donauit stichꝰ
nõ concursuros. incundẽ ẜimm.
sicuti nõ cõcurrunt. cumita lega¬
tur. ticio ẜumido lego. meuio
alt̾um ẜuum do lego. ¶ Sus cͥ
legatum fu̾at anteꝙ̃ cõstituer⁊
qua accione utiuell. decessit. dy¬
ob hr̃dib relictis legatũ accipe
situl uenienteᷤ. nisi cõsenẜint.
nõ possurit. ¶ Qre q̃mdiualter
re᷑ uũdicareuult. alt̾ in ꝑ̾soã.
ag̾e nõ pot̃. ¶ S sicõsenẜint rẽ
comunit̾ habebt. ¶ ¶onsñtireãꝰ
ut sua sponte debẽt. uł iudice ĩmi

Expanded text:
lum testator Titio donauit, stichunon concursuros in eundem seruum, sicuti non concurrunt, cum ita legatur: 'Titio seruum do lego: maeuio alterum seruum do lego'.Si is cui legatum fuerat antequam constitueret, qua actione uti uellet, decessit duobus heredibus relictis, legatum accipere simul uenientes, nisi consenserint, non possunt: quare quamdiu alter rem uindicare uult, alter in personam agere non potest. sed si consenserint, rem communiter habebunt: consentire autem uel sua sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ss dolimali exceptione. hĩs tutusᷤ
ent. si ⁊ gen̾ ex ꝓmissione.⁊ pue¬
lla ex testõ agere institu̾it. sCoui¬
al t̾utra accios conͤtenti sint. ¶ S¬
ita cui legatũ ess. si tabulas cp̃o¬
i graphimerhĩdimeo reddicder̃t.¬

Expanded text:
 doli mali exceptione heres tutus erit, si et gener ex promissione et puella ex testamento agere instituerit: coalterutra actione contenti sint.Si ita cui legatum esset: 'Si tabulas chirographi mei heredi meo reddiderit
Abbreviated transcription (Latin):
fi̾et. si incestatiu decessisse patrẽ
pupillinomine d̃fendat᷑ Falsũ¬
uetestamĩtũ nomine pupilli di¬
cat᷑./ ⁊ si patruus excet legitim:
tutor futurꝰ ab intestato qui atr¬
torẽ hũti tutor diri nõ pot. Nam
cõmodiꝰ. ipẽ quiscͥptura continet᷑
ap̃tore dahr / ut sine ullolitis p̃¬
inditio. iustus tutor anctor. pu¬
pillo. ad camilitemfiat. Cũm aut̃
ipẽ patrius quẽ tutorẽ legitiñ¬
t sibi dicebat. pupillus eẽ filtum
subiectum criminaret᷑ ⁊ ad se le¬
gitimũ hẽditatẽ ꝓtine p̃conten¬
tẽt alium tutorẽ petend̃. iulian
excusationis iure suscipe noluit
abhis quoq legatis submõnẽdꝰ
cit. que filiis eius relicta sunt in¬
odio. si ĩ. legata filii nõ affectioẽ
Ubis fideicomissi manumissus ñ¬

Expanded text:
fiet, si intestatum decessisse patrem pupilli nomine defendatur falsumve testamentum nomine pupilli dicatur et si patruus exstet legitimus tutor futurus ab intestato, quia tutorem habenti tutor dari non potest. nam commodius ipse, qui scriptura continetur, a praetore dabitur, ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat. Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupillus esse, subiectum filium criminaretur et ad se legitimam hereditatem pertinere contenderet, alium tutorem petendum Iulianuexcusationis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summovendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione Verbis fideicommissi manumissus n
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ dab̃. s uoluntatẽ eiꝰ si fides ĩ.¬
quisitionis congruat. p̃tor ĩ seq̃
eit. qui setestam̃to pupilio tut.¬
orẽ sc̃usit. Cum aut̃ patris uol.¬
mitas hoc ĩpĩnmanusua decla¬
rantis ambiguum nõ eẽ eũ qmͣ

Expanded text:
rem dabit, sed voluntatem eius, si fides inquisitionis congruat, praetor sequeterit, qui se testamento pupillo tutorem scripsit: cum autem patris voluntas hoc ipsum manu sua declarantis ambigua n
Abbreviated transcription (Latin):
diminõcẽ. Quitam̃ ab eodẽ eo¬
ifitio. ita auferri possunt ut in
facie pristina .i. que fuit añ uẽ¬
ditõnẽ. edifitium eẽ possit. ẽꝑ¬
tori auferre ꝑmittioporte. ¶Iy¬
cius ticiꝰ cohẽs ⁊ curator sororis
sue cumeẽt ex ciuitate inqua
usitatumerat: ipõs dominos p̃¬
et ꝯtributionuĩ temporaliũ sus¬
tine. morẽ hunc et consuetudĩẽ
semꝑ obẜuatam secutus ⁊ ip̃e ꝓ
comuni i induudua hẽditate an¬
nonas p̃sticit. q̃ro aninratõib̾
dandis opponi curatoripossit:c
qr nõ recte ꝓ pãte sororis tales
ĩpẽsas fac̾et. Mod̾stinus R̾. inid
demuni curatorẽ adulte reput¬
are ex causa de qua q̃rit᷑ posse

Expanded text:
dum non esse: qui tamen ab eodem aedificio ita auferri possunt, ut in facie pristina, id est quae fuit ante uenditionem, aedificium esse possit, emptori auferre permitti oportere. Lucius Titius coheres et curator sororis suae, cum esset ex ciuitate, in qua usitatum erat ipsos dominos pret contributionum temporari‹ar›um sustinere, morem semper observatam secutus et ipse pro communi et individua hereditate annonas praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatori possit, quia non recte pro parte sororis tales impensas fecerat. Modestinus respondit in id demum curatorem adultae reputare ex causa de qua quaeritur posse
Abbreviated transcription (Latin):
institor dominice m̾cis uł p̃p̃o¬
situs debitus exigendi. si libẽ
factus incodẽ actu ꝑ seu̾et: qmͣ¬
ius tempore seruitutis obliga¬
riuõ potiuͣt p̃tĩtitemporis no¬
mine actione. negrcioꝵ gestoꝵ
nõ mutiłr conueniet᷑ eaꝵ sci¬
lici reꝵ. q̃ cõñeramrõnẽcũ his

Expanded text:
institor dominicae mercis vel praepositus debitis exigendis si liber factus in eodem actu perseveret, quamvis tempore servitutis obligari non potuerit, praeteriti temporis nomine actione negotiorum gestorum non inutiliter convenietur, earum scilic
Abbreviated transcription (Latin):
Alistratus.ł.iiii. de cognitionibi
Aatut᷑orib ⁊ curatorib pupilloꝵ
cadẽ diligentia exigenda ẽ cirea
na fide p̃bẽ debi. ¶ offm̾tutorũ
curatorib finẽ constitutis acci¬
pit. Idõq omĩa negocia que initaᷤ
st̃. ad finẽ curatoriũ ꝑtinet. io¬
q etiã diuus martus cum filio
sistẽ uelint cõpetit que ipĩs qͦꝵ
tutela administrata sit. ¶ pm¬
cipalib cõstitutioĩb declarat᷑.
suptuũ ꝗ boã fide intutelam nõ
quimipos tutores fiũt rõ habĩ
diligruciãurdicantis. et pupi¬
Uoꝵ utilitatẽ admittendã. fuõ
quoq eoꝵ int̾rogari posse.
nomina que iuste putat / ñ cẽ
ydonea apore tutore. ur curatõe
suscipe qd̾ cogat᷑. ñ tam̃ exactio̾ẽ¬

Expanded text:
listratus libro quarto de cognitionibus A tutoribus et curatoribus pupillorum eadem diligentia exigenda est circana fide praebere debet. Officium tutorum curatoribus constitutis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum pertinent: idque etiam divus Marcus cum filio onsistere velint, competit, quae ipsis quorum tutela administrata sit, principalibus constitutionibus declaratur. Sumptuum, qui bona fide in tutelam, non qui in ipsos tutores fiunt, ratio haberi diligentiam iudicantis et pupillorum utilitatem admittendam servos quoque eorum interrogari posse.nomina, quae iuste putat non esse idonea, a priore tutore uel curatore suscipere quidem cogitur, non tamen exactione
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ea que ꝓponent᷑ nõ debeĩ
filie quanimpotestite habebat¬
int̾ cetera legauit peculium. id̾
u̾tit. Qroanfilia eonomine c̃
heredib patris ag̾e possit. sR

Expanded text:
dum ea quae proponerentur non deberi. Filiae, quam in potestate habeber cetera legauit peculium: idemtit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
uidi S his cantumiebquas¬
reformãss. ¶Cum post aꝑtas
tabulas festĩ priscillianus inx̃¬
it/ de cuius legato portiõe que
herelitatis mat̾ epła ita caue¬
rat. qm̃ cognoniprisculianum
filium meumin extremis esse.
tut si qd el hu̾manitus ꝯtigent᷑
.dolegodariq eis uolo postea c¬
ex eateminfĩmitate prisciuia¬
cainfirmitate omnimõ ⁊ lega¬
tum ad eos de quib q̃ret̾ tum¬
pãte hr̃oi instituto: duos fũdos¬
cum mancipus ⁊ instr̃o omni¬
et scd̃m ẜuos stichuma dama
legauit. Secim diinaltõ ex fr̃¬

Expanded text:
uideri, sed his tantum rebusreformasset. Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus uixerit, de cuius legato portioneque hereditatis mater epistula ita cauerat: 'quoniam cognoui Priscillianum filium meum in extremis esse, ut si quid ei humanitus contigerit, do lego darique eis uolo': postea ex eadem infirmitate Priscilliaea infirmitate, omnimodo et legatum ad eos de quibus quparte heredi instituto duos fundoscum mancipiis et instrumet seruos Stichum et Damam legauit: sed cum in altero ex f
Abbreviated transcription (Latin):
utiłr adimat̾ tm̃ legatum ad
stitit enm ademptio: quia pos¬
sit redimisSic̃ ditio cumin eũ
confert᷑: quitestĩ facicudi temye
fu̾it testatoris. deinde alicnatoco¬
cdicilł lib̾tus datur quid gͦ sieũ
quẽ lib̾tumessequis uiss̾at ma¬
lib̾tatẽ ei adem̾it: uideamus.an
cua scripturanõnocet legato.
tur qd̾ ei legatumest. ualet ad¬
emitio. quia ⁊ legatum pot̃ ꝓc¬
de siredimat᷑. ¶ Seruo lẽgato. ⁊
int̾ uuos manmmisso. si lega¬
tum adimat᷑. nulliꝰ mom̃ti ad¬
emptio est. igͥ legatim qd ipsi
datũ est c̃ãpiet ilam⁊ si rsus¬
Legau̾o te. ut camtitiorestitue¬
te sit excũ fiteicõmissi elige̾. ut̾¬

Expanded text:
ter adimatur, tamen legatum ad stitit enim ademptio, quia possit redimi, sicut datio, cum in eum confertur, qui testamenti faciendi tempore fuit testatoris, deinde alienato codicillis libertas datur. Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, malibertatem ei ademerit? uidcua scriptura non nocet legato. tur quod ei legatum est, valet ademptio, quia et legatum potest procedere, si redimatur. Servo legato et inter vivos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi datum est, capiet. nam etsi rugauero te, ut eam Titio restituete sit ex causa fideicommissi eligere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
latis libis legau̾it. repetita cõ¬
ditio ñ uidebi que fuit. in ꝓscã
mułris neccͣia. ¶ ꝑat ortos in¬
structos filielegauit. postea q̃dã
ex mancipiis ortorumuxori do¬
nauit. siue donationes confim¬
auit. siue nõ confĩmauit. postĩ¬
orubͤunitas filie legato pocior

Expanded text:
legauerit, repetita conon uidebitur, quae fuit in persona mulieris necessaria. Pater hortos instructos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior
Abbreviated transcription (Latin):
tumex asse scͥpsit hĩdẽ. fideiq̃
eiꝰ commisit. ut qͥcqͥd ad eũ
ex hr̃ditate cĩ ꝑueniss. cũmo¬
reretur restitũet. filio testatri¬
cis. nepotisuo.⁊ hec u̾ba adiec̃
Satis aseio patrenco exigi
ueto. Qsitum c̃cum seius is¬

Expanded text:
sit hered‹e›m fideique eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditate eius peruenisset, cum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et ha‹e›c uerba adiecit: 'satis a Seio patre meo exigi ueto'. quaesitum est, cum is
Abbreviated transcription (Latin):
nisuomnib simul ꝑsoĩs ex pe¬
istẽ. ¶ Itẽ si simphoro ⁊ ianuaions¬
.c. ticius p̃stit̾ĩt. fundum ei lego ᷤ
simphoromortuoanlegatum
tand̾. ut sidumquisq eorumtͦis¬
u̾et p̾stitissi. s benigna int̾p̃t.t s¬
one dicend̾. sinõ post morãtici p
siphor᷑. d̾cessit. d̾bẽ ꝑetẽ dimidiã iarͦ pͥ

Expanded text:
in omnibus simul personis exsistere. Item: "si Symphoro et Ianuario centum Titius praestiterit, fundum ei lego". Symphoro mortuo an legatum retandum ut si, dum quisque eorum vivet, praestitisset. sed benigna interpretatione dicendum, si non post moram Titii Symphorus dec
Abbreviated transcription (Latin):
uleriminõutiq ibi ubi pat̃fam̃
decessit. aut ubiip̃e relictus sit.
aut ubipẽlli rationes redde̾ de¬
re̾ s int̾im ꝓficisci lid eum cui
redd̾e debeat. utiq sihis reipu.¬

Expanded text:
erum non utique ibi ubi pater familias decessit aut ubi ipse relictus sit aut ubi velit, rationes reddere debere, sed interim proficisci ad eum, cui reddere debeat, utique si is rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. utͣ eo ampͥllus elsdem
lib̃tis meis dariuolo funoum
sosiani. Qsitum ẽ ancõccõ
Sappositłi. ne de nomine exiret
ad seq̃ns quoq legatũ ꝑtin̾¬

Expanded text:
eniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari volo fundum Sosianum". quaesitum est, an condicio adposita, ne de nomine exiret, ad sequens quoque legatum pertin
Abbreviated transcription (Latin):
cõseq̃ns rei est. qd̃ diuus seu̾u
er. nepotes suos h̃rdes institui¬
ss. ⁊ ip̃mfilium cohẽdẽfiliis sy¬
is dediss leosq inuicẽ substi¬
tu̾iss. rogassetq filiumut filio
emanciparet. nõ autẽ rogasset
ut hroitatẽ eis restitu̾et. ex ar¬
ccoritate diui seuremancipare
eos ꝯpulsus ẽ. hisq restituẽ hẽ¬
ditatẽ.⁊ adiectum ẽut si tardi
id fac̾et. qĩ ex mora usuras pre¬

Expanded text:
consequens est, quod divus Severus er nepotes suos heredes instituisset et ipsum filium coheredem filiis suis dedisset eosque inuicem substituisset rogassetque filium, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem. et adiectum est, ut, si tardius id faceret, quasi ex mora usuras pr
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ fure p̃dium si elio phylippo
nupsiss ub̾ fideicommissi reli¬
quit sad̾ sinõ nũpsissdẽ pre¬
diumphilippo dariuoluit nõ¬
dũuiri potens. puelladiẽ siuĩ¬
obũt iꝑdicumincõditionib
considaroporteat elio philip¬
po. fidĩcommissũita datũ uidi
si ei ꝓcula d̾functi filia nubẽ ro¬
iuiss. qrͣ cum eo priusꝙͣ uin
potens fie̾t uita decẽsẜit. cõdcõe
extitisse nõ ilid̃i. ¶ Ita fideicomi

Expanded text:
idem filiae praedium, si Aelio Philippo nubsisset, verbis fideicommissi reliquit: quod si non nubsisset, idem praedium Philippo dari voluit: nondum viripotens puella diem suondi, cum in condicionibus considerari oporteat, Aelio Philippo fideicommissum ita datum videri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam viripotens fieret, vita decesserit, condicionem exstitisse non videri. It
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sufficiat. dicend̾ eiͣt inutilem
quimnpot̾ate ciꝰ fuit: tutores fue¬
runt ⁊ pat̾ sit stipulatus filio. a¬
uctore: nullius inom̃ti exit stip¬
ulatio idc̃co qui ainrempatris a

Expanded text:
inutilem estate eius fuit tutores fuerunt et pater sit stipulatus filio uctore, nullius momenti erit sulatio idcirco, quia in rem patri
Abbreviated transcription (Latin):
aũ fuiosum bonorum possõ ꝑtiẽ¬
at. expediendarumperum grã ⁊
maguoscẽda ⁊ repudianda bono
possõne uoluntatẽ tutoris curato¬
risq spectandebẽ. placuit qui scili

Expanded text:
aut furiosum bonorum possessio pertineat, expediendarum rerum gratia et in agnoscenda et in repudianda bonorum possessione uoluntatem tutoris curatorisque spectari debere placuit: qui scili
Abbreviated transcription (Latin):
huc corꝑe q̃stum faciat. Nec a¬
renarius manumissus tales
oꝑas qr iste siñ ꝑiculo uite p̃¬
stari nõ possunt. Sitam̃ ub̾t᷑
artificiũ ex̾ceat./ eiꝰ quoq opas
patrono p̃stare debeb̃ ⁊ suꝑsi
post manumissicẽ. id didic̾it

Expanded text:
huc corpore quaestum faciat: nec harenarius manumissus tales operas, quia istae sine periculo uitae praestari non possunt. Si tamen libertus artificium exerceat, eius quoque operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati rutrꝯiciiratũ gͣtis:
anicos ei Isseq enĩ oportet ir¬
tronumut opis ub̃ti suiutatur
stata ñ fui̾t tam̃ omĩmo cõpe¬
rit dare se quot oꝑas patron
arbĩtrarus sit nõ aut ratu
fore arbitrium putroni ꝙͣ si
equũ arbitratus sit rifere ea

Expanded text:
uoluntate patroni curaturum gratis amicos eius. neque enim oportet patronum, ut operis liberti sui utatur, esta‹ta› non fuerat, tamen omnimodo comperit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere
Abbreviated transcription (Latin):
Maut. Ouomm lib̾tus. pot̾ aliqͦ
eaũ insingulis diu̾sas opusu
uo tempore in solidũ ete. uelti
silibrarius sit. ⁊ alii patronus
librorũ sc̃bendoꝵ oꝑas edat/ alt̾
e uo pegre cũ sius ꝓficiscens opaiꝰ
custodie domus eiindirit. Ni¬
cħ̾ enimuet. it clumcustodit

Expanded text:
us. Duorum libertus potest aliquo casu singulis diuersas operas uno tempore in solidum edere, ueluti si librarius sit et alii patrono librorum scribendorum operas edat, alter uero peregre cum suis proficiscens operas custodiae domus ei indixerit: nihil enim uetat, dum custodit
Abbreviated transcription (Latin):
ut uił. ait. S si uno amissoob
iungiutilibet᷑. ¶Nich autẽ ĩt̾¬
est. u̾trumip̃i ꝓmittat patroñ.
an cis quim c̾ius potãte sunt.
S si creditori suolib̾tum put᷑nꝰ
delegauit. ñ pot̃ idem dici. Sõ¬
loĩs enĩince continz hec deleg
hac lege. Namu̾um c̃ patrono
eũ exꝓmisisse. qͣmuis pacrono
legante patronolib̾tus ꝓmisit:

Expanded text:
us ait. Sed et si uno amisso obliungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solutionis enim uicem continet haec delegahac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono legante patrono lib
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tus impetrare d̾beat neon¬
ioris sum̃e quam uigĩti cõdẽp¬
tanti opus estimasse. idõ ip̃e ñ
debeb̃ egredi taxatioẽ. rris in
incdulgͥe quia nõ deb ex pãte
obligatiõe ꝯplare. ex purte tãq̃¬

Expanded text:
s impetrare debeat, ne maioris summae quam uiginti condemtanti operas aestimasse ideoque non deberet egredi taxationem uiginti. indulgere, quia non debet ex parte obligationem comprobare, ex parte tamq
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tus. multũ clistant a fabrili
buł piccorus opis. demiq si
lib̾tus fab̾. aut pictor fu̾it. qͣ¬
diuio artifitiũ ex̃ceb̾ has õniꝰ
patrono p̃stare cogit᷑. Qr̃ sicut
fabril es opaᵈ  qs pot̃ sibi. aũ ti¬
cio stipulari. ita patronus aubẽ¬
to. oꝑas sibi. aut sempnio rectȩ
stipulet᷑ ⁊ lib̾tus obligõe soluit᷑.¬
tur sitales opas extraneo de
u̾sas regiones discesẜit. ⁊ lib̾to
simul oꝑas indux̾int. pot̃ di¬
obligan. quia nõ ꝑcum s ꝑ pa

Expanded text:
it, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo deduersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest diobligari, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
opaꝵ instipuldẽ declucit᷑. uelu¬
ti pictorie fabriles. peti quidẽ
nõ possunt. nisi p̃t̾ite/ Quia et¬
sio uerbt se ip̃a in est obliga¬
tionitractusͤ t̃p̃is sicuti cũ effre¬
si darstipularemur. clies ꝯtĩct᷑
Et idcomutił ẽ. hec stipło opa¬

Expanded text:
 in stipulationem deducitur, ueluti pictoriae fabriles, peti quidem non possunt nisi praeteritae, quia etsi non uerbis, at re ipsa inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi dari stipulemur, dies continetur. et ideo inutilis est haec stipula
Abbreviated transcription (Latin):
et ded̾ fundos duos in ducenta.
p̃t̾ea nomina debitorum in resi
nõ eos quos indotẽ acceꝑat. re¬
accepat ei leganit. fideiq erus
commisit. ut qcqd ad se exhr̃di¬
tate eiꝰ ꝑueniss. id restitueret
functa. dicebam uxorẽ hanc q̃
testum̃to restituẽ. inea eẽ cõdi¬
qd̃ declucta dotis q̃mitate ad eã¬
pueuit. dotẽcnim recepisse eã ma¬
gis qͣm .y. accepisse saluoco qd̾
ex comodo rep̃sũtationis ab ea¬
fideiconuti potrͣlit. ꝓinde id qd̃¬
qd̃ ꝓdote maritus ei reliqt. nõ
gntui restituẽ¬
eo q̃m inq̃ntitate dotis. Residu¬
fructib ccget᷑ restitue. habebit

Expanded text:
et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residnon eos, quos in dotem acceperat, reeliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex heredis peruenisset, id restitueret functa. dicebam uxorem hanc, quae testamento, restituere, in ea esse condiquod deducta dotis quantitate ad evenit: dotem enim recepisse eamgis quam accepisse, salvo eo, quod ex commodo repraesentationis ab eafideicommitti potuit. proinde id qui dote maritus ei reliquit, non cogetur restitueo quam in quantitate dotis: residufructibus cogetur restitue
Abbreviated transcription (Latin):
dotis sibi ascͥptum est restitus q eꝵ
cogetur. nisi eatenus. qͣten dixi ceb¬
mus restituere. ⁊ idco heres msti.¬
tuta regataq qͣntitatẽ hr̃ditati.
restitue̾. id demum restinet. ꝙ
qñtitatem dotis excedit. id qdͥ
ex rep̃sentationis cõmodo sen¬
sit lam⁊ siquis cumamiru do

Expanded text:
dotis ‹e›i adscriptum est restituere, non cogetur nisi eatenus, quatenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque quod ex repraesentationis commodo sensi quis, cum a nuru do
Abbreviated transcription (Latin):
anima die dos p̾staretur/ ẽfiur
qd̃ obres donatas. hoclie post
senatus cõsultumnulla sit ex¬
actio. simõ uoluntatẽ nõ mut¬
auit testator impense aut̃ ip̃o¬
ure dotem muniet ¶Sr ꝗd̃ dixi¬
mus ip̃o nire dotemmpensisim¬
nii. nõ adsingula corpora: s ad
dotis acͥtõe contin dotis p̃leg̃o
eut siuis eamuxori scilic qb̃
licet csib solu̾it. cess legatũ.
S simancipia fu̾int indote. ñ
estimato. ⁊ hec demortua sint.
s⁊egatimitotis in se uanescit¶ Si
ct si dotem ꝓmiẜit mułr neq
ded̾it. decedens mai̾tus uxorido¬
quamlibertõem habeb̾ Nlam ⁊
siꝗs ita legau̾it. centũ que ĩ ar¬
chahabeo. aut que ille apdme¬
deposuit. sinulla sint nicħ d̾bĩ
ꝯ̾stat. quia nulla corpora suit.
¶Siq̃s uixorifundũ titianũ his uͥ¬
bis legass. is enimfundus ꝓpt̾
illam ad me ꝑuenit. om̃ĩm̃o de¬
legare: nullius momĩtiẽe lega¬
trm quippe npt.i ẽ. s si uoluit
eam recipe dotalẽ pecuniã inqt

Expanded text:
annua die dos praestaretur: Est et d ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exctio, si modo uoluntatem non mutauit testator. Impensae autem ipsoure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dotem impensis mnui, non ad singula corpora, sed ad dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si uiuus eam uxori scilicet quibus licet casibus soluerit, cesset legatum. Sed et si mancipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his euanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori doquam liberationem habebit: nam et si quis ita legauerit 'centum quae in arca habeo' aut 'quae ille apeposuit', si nulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his uerbis legasset: 'is enim fundus propter illam ad me peruenit', omnimodo deelegare, nullius momenti esse legatum, quippe nupta est: sed si uoluit eam recipere dotalem pecuniam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
hale̾. at dotis actionich̾omin¬
ompetit.⁊ si dotemdesiei̾t habẽ.¬
I demuilianus q̃rit. si dotemm̃
rito p̃legau̾it soc̃. an dote soluta¬
mulieri legatum maiͣti extĩgua¬
tur. ⁊ dieit extingui. quia nich̾¬
ess iani qd̃ marito poss p̃stãri.
am que regatus sit mulieri res¬

Expanded text:
habere: at dotis actio nihit, etsi dotem desierit habeIulianus quaerit, si dotem legauerit socer, an dote solutmulieri legatum mariti extinguat dicit extingui, quia nihm, quod marito posset praestari. amque r
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntutitẽ posse fideicõmissũ ero¬
gare que ip̃o iure dotẽ minuit.
cẽ enim mulierẽ legat.ñam. ne¬
mo ẽ qui dubitet . s ⁊ si nõ dos
s ꝓ dote aliquid uxori fueiͣt le¬
gatũ. adhuc qĩdos p̃legara acci¬
pit᷑. hoc amplius ulianus scͥp¬
sit. Et si nõ fu̾it adiectum ꝓ do¬
te cẽ legatum hoc tam̃ ani̾ore¬
liccũ. adhuc eĩ eẽ cõsiditionis.
uxor ig siroget᷑. uł dotemuł qd̃
ꝓ dote legatum ẽ. uł qd̾ mincẽ¬

Expanded text:
 posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet. sed et si non dos, sed pro dote aliquid uxori fuerit legatum, adhuc quasi dos relegata accipitur. hoc amplius Iulianus scribsit, etsi non fuerit adiectum pro dote esse legatum, hoc tamen animo relictum, adhuc eius esse condicionis. uxor igitur si rogetur uel dotem uel quod pro dote legatum est uel quod in
Abbreviated transcription (Latin):
egatii. legatumdotis falcidi.a
passurim. iudelz quia ad huc o¬
stante mnͥ̾no indebita dos iudt̃᷑
p̃legata. U̾um qd̃ faltdia reci¬
dit. in familie herciscunde. iudi¬
tiomaĩtum pcept᷑um. quẽad̃m
totam dotem ꝑciꝑet. si nõ ess p̃¬
legata. ¶Mela scͥpsit si fund̃
in doteͤm sit. ⁊ speciaut sit legut
mox generalit̾ dos p̃legata ñb̃is
sct̃ semel deb̃i fundum sibid̾ me
. la comungit. si flindus indotẽ
fuit locatus amarito. ad c̾tum
tp̃s uxorem nõ ał fundum ex
p̃legatioe consequi. quansiea¬
uit se passurã colonũ fruidu¬
mõ ipã pensiones ꝑcipiat. sm¬

Expanded text:
egata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos uidetur relegata, uerum quod Falcidia reccidit, in familiae herciscundae iudicio maritum praecepturum, quemadmodum totam dotem praeciperet, si non esset relegata. Mela scripsit, si fundus in dote sit et specialiter sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si cauerit se passuram colonum frui, dummodo ipsa pensiones percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Natiali fiꝯ cuinich̾ relictũ ẽ.
tutor frustra tutur apatreinec
siñ inquisitioẽ ꝯfim.at᷑. Si q̃rat᷑
An ex inqsiticẽ rectedatus sit
adasunt/ auhic ded̾it ꝗdare potu
it ille accepit cuiforet dandus
et his dat᷑ cuius daridi facultas¬

Expanded text:
Naturali filio, cui nihil relictum est, tutor frustra datur a patre nec sine inquisitione confirmatur. Si quaeratur, an ex inquisitione recte datus sit a sunt: an hic dederit qui dare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et
Abbreviated transcription (Latin):
testo tutos iussit p̃cormagratus
cõfimiare hn caucionẽ quoq ac¬
cipe debueͣrunt. nec uoluntas cĩ
qui tutorẽ dare nõ potuit. negli¬
genciã magrãtuum excusat De¬
niq p̃cornõ ante d̾ cretumitẽ¬

Expanded text:
testamento datos iussit praetor magistratus confirmare: hi cautionem quoque accipere debuerunt nec uoluntas eius, qui tutorem dare non potuit, neglegentiam magistratuum excusat. denique praetor non ante d
Abbreviated transcription (Latin):
aius. ¶ Radus cog¬
nationis. auisupioris
orclinis sunt. aliunferioris. a¬
lii ex transuso. sine exlate. Si¬
ꝑioris ordinis sunt: parentes.
ĩnfioris libĩ. extransu̾so siue
ex late̾. frs ⁊ sorores. libiq eoꝵ
S supior qdem⁊ infeĩor cogt᷑
a .i. gradumcip̃. extransũsosi¬
ue ex late. nullus ẽ primus g̃¬

Expanded text:
ale Gradus cognationis alii superioris ordinis sunt, alii inferioris, alii ex transverso sive a latere. superioris ordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transverso sive a latere fratres et sorores liberique eorum. Sed superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit, ex transverso sive a latere nullus est pr
Abbreviated transcription (Latin):
notat si enismoĩ sit ꝯ̃dcõ subq̃ s
filius hr̃s institutus sit. ut ulti¬
mouiteenis tp̃e c̃tum sit eã exi¬
stẽ nõ posse.⁊ pendente ea decetuͭ
intestaco patrihr̃s eiͣt lpeluti si
alexandriam ꝑuen̾it. hr̃s esto. e
Qd si ĩ nouissimo tp̃e impli pot¬
dies sit adiectus. utputa si capi
clitiomisubstitutus possit admi¬
uelleia institutinõ rũpunt test
sub omĩcõccõe institui possũt.
si reduigant᷑ ad filii condconẽt
scͥptus inuo testatore fc̃s est peͣ¬
grinus. mox adciuitatẽ roãnã
Ipuenit. media tẽpora nõ nocet.
Sermis aliems sub ꝯdoõe hĩs
sc̃ptus t̾raditus est. ẜ uohr̃dita:¬
rio. M ox usucaptus ab exꝑẽo
nõ est intiatamstitutio. ¶Sisẽ¬
scͥpẜit ⁊ euin redcmit. nccessãi
efficiet᷑ u uit. scͥb̃ Sisb̾sttꝰ sit̾ ĩpu¬
tio codicilłꝰ adimipossit. apd̃ i

Expanded text:
notat. Si eiusmodi sit condicio, sub qua filius heres institutus sit, ut ultimo uitae eius tempore certum sit eam existere non posse et pendente ea decedat, intestato patri heres erit, ueluti 'si Alex‹and›riam peruenerit, heres esto': quod si etiam nouissimo tempore impleri potdies sit adiectus, ut puta: 'si Capdicioni, substitutus possit admiUellea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionemscriptus uiuo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio. Si serserit et eum redemerit, necessarius efficietur. sed si substitutus sit imputio codicillis adimi possit, apud I
Abbreviated transcription (Latin):
dicorneliani. alt̾ exbesse eius fũ¬
di. celsꝰ expelicissimã sabini sẽn¬
tẽciã sequiti ut detractafundi
m̃tione. qĩsine parrͣcib hrdes sc̃¬
pti hrdicate. potirentur: si modo
uolutas patͥsfam̃. in anifestis¬
sime nõ refraͣgatur᷑. ¶ Siq̃s ĩta
scͥpsit. stichus lib̾ esto. ⁊̃ postea ꝙ̃ꝰ
liber erit. hr̃s esto. labeo neracius
et aristo opinantur. detractoubo
medio. p̾ea simlei ⁊ lib̾tatẽ. i hxẽ.¬
clitatẽ competẽ. Que siũa michi
uera id̾t᷑. ¶ Siqs primũ ex trẽ¬
te. scd̃m ex triente hr̃deminstitu¬
eĩt.⁊ si scd̃s hr̃s nõ eĩt. t̾cium ex
besse hrdem scͥbat. hic secundo re¬
putiante. lessem babeb̾. nõ solu
iure substitutionis. s insticutoĩ.
id̾ tͥentemiure substitutõnis. et¬
tentem iurx institutõis. ¶ Sem
cum lib̾tate hr̃s institutus / cuisi
cui alienatus ẽ. S si redemptus¬
nõ ess. pot̾ dfendiinstitutionẽ
nałc. ut indie ueniente lib̾tatis

Expanded text:
di Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine partibus heredes scripti hereditate potirentur, si modo uoluntas patris familias manifestissime non refragatur. Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' simul ei et libertatem et hereditatem competere: quae sententia mihia uidetur. Si quis Primum ex triente, Secundum ex triente heredem instituerit et, si Secundus heres non erit, Tertium ex besse heredem scribat, hic Secundo repudiante bessem habebit non solum iure substitutionis, sed et institutionis, id est trientem iure substitutionis, trientem iure institutionis, Seruus cum libertate heres institutus si sit alienatusnon esset, potest defendi institutionem ualere, ut die ueniente libertatis,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾cias fit D̾niq siminus distri¬
buit/ pot̾as iuris in hoc reuolu¬
itur. utputa si ouos hr̃des ex qͣ¬
drante sc̃pẜitnamhũditas ci
residua accedit. ut ex semissib f̃
nideant᷑ scripti. ¶S si alt̾ exqͣd e¬
rante / alt̾ ex semisse hr̃des scͥpti
sunt qui i cceo quadrans ꝓ par

Expanded text:
uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas eius residua accedit, ut ex semissibus uideantur scripti. Sed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sit s duos semisses. ¶Qd siqͥs
diponͣdium distbuit. ⁊ c̃cium
sine parte instituit. hic nõ in a¬
lium assem si intrientẽ uenit.
buiss. ialiquẽ sine parte feciss

Expanded text:
sit, sed duos semisses. Quod si quis dupundium distribuit et tertium sine parte instituit, hic non in alium assem, sed in trientem venit, ibuisset et aliquem sine parte feciss
Abbreviated transcription (Latin):
corneliam his estomichi duoti¬
tũ illius insule hr̃de̾ sũꝑcto. hi
habebunt duoticii semissẽ. ac¬
ticius scmissem idq ꝓculo pla¬
pãt̾ib datis ita aditiat᷑. quos ex
disparib partib hr̃s instituieq̃
nr̃des sunto / existimand̃ ẽ cxeqͣ¬

Expanded text:
Corneliani heres esto mihi, duo Titii illius insulae heredes sunto.' habebunt duo Titii semissem, Attius semissem idque Proculo plapartibus datis ita adiciatur: 'quos ex disparibus partibus heredes institui, aeque heredes sunto', existimandum est exaeq
Abbreviated transcription (Latin):
tias eq̃ prata decresc̾et. utputa c¬
me ex duod̾cimuntus hrdentẽ
cx .ui. scͥpsit Ego hr̃ditatis hẽo
bessem. tutuentẽ. ¶S si duos
ex asse hr̃des sc̃ripẜit alios duos¬
ex.xii. untus/ aneque distributõ
fiat apud labeonẽ.uł . iiii. postioͬ
q̃ritur. ⁊ putat labeo. ⁊̃ illos ex se¬
misse ⁊ eos qui ex duodaimunci¬
is scͥptisunt. ex semisse hr̃des fo¬
re. cuius snĩe assũtienoumputͦ.
S si duos ex asse hĩdeminstitus¬
rit. t̾cium autẽ ex dimidia ⁊ sex

Expanded text:
 pro rata decrescet: ut puta me ex duodecim unciis heredem, te ex sex scripsit: ego hereditatis habeo bessem, tu trientem. Sed si duos ex asse heredes scripserit, alios ex duodecim unciis, an aeque distributio fiat, apritur. et putat Labeo et illos ex semisse et hos, qui ex duodecim unciis scripti sunt, ex semisse heredes fore, cui sententiae adsentiendum puto. sed si duos ex asse heredes instituerit, tertium autem ex dimidia et sex
Abbreviated transcription (Latin):
I. s. adicctis partib hides scriptiessĩ.¬
t̾ ¶Ñ ec emm facile ex diu̾sitatt p̃di¬
sitisorum portiones inueniuntur.¬
Ergo expeditius ẽ quod ad sab̾¬
scripsit. pinde hãtend̾. ac simeo
fundo. nec partes nominasset.

Expanded text:
i non adiectis partibus heredes scripti est: nec enim facile ex diuersitate pretium portiones inueniunturergo expeditius est quod Sabscribit, perinde habendum, ac si nec fundum nec partes nominasset.
Abbreviated transcription (Latin):
tioñ. dig̃: pouse defendi ait ex se e¬
msse h̾rdem fore. qĩplus iulmncri¬
patum sic minus scriptũ QueE
siũa rescͥptis adiuuat᷑ genalibꝰ¬
bit. cum plus uelli asc̾be̾ ¶ Si
si maiorẽ ascͥpẜ it te̾stãriꝰ. ui qd¬

Expanded text:
ndecimo posse defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptu‹m›: quae sententia rescriptis adiuuatur generalibubat, cum plus uellet adscribere. Sed si maiorem adscripserit testamentari
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s sine pãte utrũ primo/ anme.¬
diouł nouissimonissimo nich¬
ħ int̾est. ¶ Suammortuo q̃oras.
.auii dodranͥs dutus sit. ⁊ alius.
siũ parte hr̃s scͥptus sit. labeo¬
tus sit. alt̾imĩassẽ habitũ. ⁊ hã¬

Expanded text:
heres sine parte, utrum primo an medio uel nouissimo, nihil interest. Si iam mortuo quadrans, alii do‹d›rans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeotutus sit, alterum assem habiturum et ha
Abbreviated transcription (Latin):
tus nõ est. ¶ Et sunreliq̃s erra¬
u̾it. utputa dumult lancem
relinq̃re uestem leget. ne utrũ
deb hocͦ siue ip̃e scꝑẜit. siue scͣ¬
bend̾ dictaũit. ¶Q sinõ incõpe
errauit. s infuteputa sicũ dicͥ

Expanded text:
tus non est. Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta
Abbreviated transcription (Latin):
Si ex̃ fundo fu iss aliqs sonis in¬
stĩtu̾tus. ualet institutio detͣcca
fundim̃tione. ¶ Si. auͣtẽ sic scrĩ¬
but. Incĩns hr̃s. licet nõ adiec̃it
esto credimus plꝰ nuncupatu.
minus scͥptui. Et sut. aligius
estotĩndẽ dicimus. ¶ Eigo ⁊ si
ta ⁊ lucius solummõ martenꝰ
nõ insub̃tiłr. nõ putat hodie h
ꝓcec̾e̾ Diuus autẽ pi̾ cum qdã¬
porciones int̾ hr̃des distribuiss
ita ille ex parte cõta. ille ex tõta
auec adieciss hr̃s estõ rescͥpsit na.¬
sc institutõnẽ. qõ ⁊ iulianꝰ scͥp᷑¬
sit. ¶Itẽ diuus piꝰ rescͥpsit .uxͣ¬
la uxor mea esto. institutt̃ẽ uale
licideess hr̃s ¶ Itẽ uilianus illũ¬
est aliqd. S ĩpãualeb̃ suband

Expanded text:
Si ex fundo fuisset aliquis solus institutus, ualet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: 'Lucius heres', licet non adiecerit 'esto', credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: 'Lucius esto', tantundem dicimus: ergo et sta: "Lucius" solummodo. Marcellus non insuptiliter non putat hodie hoc procedere. divus autem Pius, cum qportiones inter heredes distribuisset ita: "ille ex parte tota, ille ex tota" nec adiecisset "heres esto", rescripsit valere institutionem: quod et Iulianus scripsit. Item diuus Pius rescripsila uxor mea esto' institutionem ualere, licet deesset 'heres'. Idem Iulianus 'illest aliquid: sed et ipsa ualebit sub
Abbreviated transcription (Latin):
.siqd̃ primus adieĩt. equales pã¬
tes habitũros Sirepudiau̾it qͥn¬
decĩ partes futuras/. ex qb norẽ
ꝗdẽ laturum. t̾̃cius sex sedĩn.¬
stituti ⁊ substituti. ꝓscãm susti¬
nẽ. intres partes institutumuid
sine parte fu̾unt repudiau̾ĩt.i
lurisie ꝑte scͥptum ꝑtineit. ⁊
uariat᷑. s seruius omnibꝰ accre¬
scc̃ ait. qm snĩamũiorẽ puto:
namqnͣtũ adins accrescendi. nõ
ẽ comunctĩ. quisine parte ĩsti
se duos sine partehr̃des sc̃pseit᷑
n ho̾s. neq illos coninnetos. s
si asse expleto. alumsiñ purte e¬
br̃dẽ sc̃ꝑẜit in alumassẽ ueiẽt.
Alit̾ atq sutascͥpsissi expleto
asse. ex reliqua partehr̃s esto.¬

Expanded text:
idem Primus adierit, aequales partes habituros, si repudiauerit, quindecim partes futuras, ex quibus nouem quidem laturum Tertium, sex Secunstituti et substituti personam sustinere, in tres partes institut‹um› usine parte fuerunt, repudiauerilum sine parte scriptum pertineat: et uariat. sed Seruius omnibus adcrescere ait, quam sententiam ueriorem puto: nam quantum ad ius adcrescendi non sunt coniuncti, qui sine parte institse duos sine parte heredes scripserit, neque hos neque illos coniunctos.Sed si asse expleto alium sine parte heredem scripserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte heres esto
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ raticẽ. Tanͣtũdẽ marcellus tcͣ¬
tat. ⁊ in eo qui condcõnẽ destinãs
insẽre nõ ad diõ. Nlam̾ ihunc ꝓ
¶nõ instituto putũt. S si cõdcõer.
addid̃. dumnoll detracta ea hr̃:¬
dẽ fu̾tumnec nuncupatũ iũden s̃¬
qd̾ ccͣ uoluntatẽ scͥptum ẽ. Quã
tat. ⁊ si cestãmtarius cẽ uolũta

Expanded text:
sine ratione. Tantundem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec nuncupatum uideri quod contra uoluntatem scriptum est: quam tat et si test
Abbreviated transcription (Latin):
sinõ aliud aꝑte ꝓbet᷑ cestatore
sensisse. ¶Siquis cumignoãr ⁊
iudeat᷑/ quos inpot̾ate sc̃it᷑ inci¬
at̾ur. lic nomĩ filiorũ admittit.
et ip̃m S quia de ip̃o nõ sensis¬
s dicend̾ ẽ cessare inꝑsoãm eius
dationẽ ꝓind̾ ⁊ si qiͣ certus fuit
filium decessisse qui superat. idẽ
eit̃ dicend̃ Ilec enĩuidet᷑ ei decli¬
sse quẽ obisse crecͤelut. ¶ Si po

Expanded text:
si non aliud aperte probetur testatorem sensisse. Si quis cum ignoraretuideatur, quos in potestate scit anatur, licet nomen filiorum admittit et ipsum: sed quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim uidetur ei dedisse, quem obisse credebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tutela se excusare pot/ cumres se¬
pate sint. attam̃ altius tutorma
testõ prĩs frustramiandat᷑ nccͣsi
ꝓuincie p̃ses. imꝑicia lapsu patͥes
uoluntatẽ seq̃ntum decren̾it. su

Expanded text:
tutela se excusare potest, cum res separatae sint, ‹a›ttamen alterius tutor matestamento patris frustra mandatur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse dãtucorẽ plac̃.⁊ sidtus
sit nullius eẽ momĩtitucionẽ et
quam p̃side̾s ꝓulntiarum faciũt
tutorẽ tosisatis decłit. nõ cõntc̃¬
nẽ in sehrẽ s ammonitõe ñ ali
eitutelã comuti. quamsi satis de¬
dit. hoc ẽ nõ ałr ei gͥere ꝓmittẽ¬
dũ. quã sirẽ saluam fore cau̾it.
pot̾it tudorduri. ¶ Ei cuius pat̾
inhostium potestate ẽ: tutorem
dariuno possepalam estIS si datꝰ
sit. mnimpẽclienti sit datio. q̃ripͭ¬

Expanded text:
n posse dari tutorem placet et, si datus sit, nullius esse momenti dationem: et quam praesides prouinciarum faciunt 'tutorem do, si satisdederit' non condicionem in se habere, sed admonitionem, non aliter ei tutelam committi, quam si satisdederit, hoc est non aliter ei gerere permittendum, quam si rem saluam fore cauerit. poterit tutor dari. Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si datus sit, an in pendenti sit datio
Abbreviated transcription (Latin):
deniq cassius lib̾ .ui. scͥpsit i¬
lẽ curatorẽ ncminẽ daĩ posse n
p̃sñtẽ. neq cuiq uisi p̃sñti et ro¬
sculanti Ita q infantinõ pot̃ dui¬
ri Idemcassius ait Si pupillus
curatorem poscere nõ uult: quo¬
minus cumeo agat᷑ cogi eum
p̃tore debuisse.: ¶ Quolib locos
et tp̃c hune curatorẽ duri possẽ¬

Expanded text:
sit talem curatorem neminem dari posse nisi praesentem neque cuique nisi praesenti et ulanti, itaque infanti non potest dari. idem Cassius ait, si pupillus curatorem poscere non uult, quominus cum eo agatur, cogi eum a praetore debuisse. Quolibet loco et tempore hunc curatorem dari posse
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pat̾ acetis tutorib quibo ne¬
acciꝑe uoluit. ¶ ꝓpt̾litẽ in offi¬
tiosi testam̃ti oronandã exheda¬
tofilio cu tutorẽ prded̾it cũ d̾creto
ap̃tore cõfimarioportet euñtꝰ
niudicate rei declarab̃/ utrum ee
testõ patris anex decreto p̃toris
auc̃tẽ accepit.

Expanded text:
quibus neaccipere uoluit. Propter litem inofficiosi testamenti ordinandam exheredato filio, cui tutorem pater dedit, eundem a praetore confirmari oportet: euentus iudicatae rei declarabit, utrum ex testamento patris an ex decreto praetoris auctoritatem acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
tł offert satistuatõe / ut sol aminis¬
tret. andiendꝰ ẽ ut edicto cauet᷑
aset recte p̃toꝵ etiapi ceti̾s detulit
atione s impletauideli ab om̃ibꝰ
satistritione omnes gerent. ut q
cõtentptus q̃ mag̃ sanis accipe qͣm
is qui satis det p̃ferend̾ ẽ quid
cnuĩ si suspecta ꝑsona sit uł tpise̾
tutela cõmutiꝰ/ neccum satisdatõe¬
⁊ deleat: uł qd siammultafliagi¬
tia intutelã admisit. nõne mag̃
repelli ⁊ feici atutela qm solꝰ ad¬
ministrare debeat. nco satis ñ dã¬
tes tem̾e repellunt᷑ / quia plerũq.
bene ꝓbati et ydoneis atq honesti
⁊tutores. ĩ sisatis nõ dent nõ debẽt
reici. Quninimo neo iubendist̃
satisdure. Duplex ig̾ cognitio ẽ.¬

Expanded text:
is offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit atione, sed impleta uidelicet ab omnibus satisdatione omnes gerent, ut qui contentus est magis satis accipere quam is qui satisdet praeferendus est: quid enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere repelluntur, quia plerumque bene probati et idonei atqu‹e› honesti tutores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare. Duplex igitur
Abbreviated transcription (Latin):
bitutoremretat. aut adtutorẽ
lus uł pupũla. furere cepint.
pbut᷑ eoq mre utimur. ut cess
cura situtelectas indigeat. qr
situtores hũt ꝑ furoremincur. ĩ¬
ñ recligunt᷑. siue nõ hãnt ⁊ furor
eis accessei̾t iuch̾ominus nut̾õe ᷤ
accipe pot̾unt: quialex.xii. tͣab̾¬
ita accepta ẽ ^ ut adpupillos ił¬
adpupillas nõ ꝑtincat. Ꝙi at̃
inpupillorum̃ ꝑsona lagnatos
curatores nõ admictimus. idcͦ
annis furiosus sit cũratiirẽ ci
nõ ut fuĩoso si ut adolescentida¬
ri. qiͣetatis eẽt impedim̃tum ⁊
ita diffinemus ei que etas cuẽ
ut tutele subic̃ nõtẽ necec̃ qͣsi
dem̃tĩ q̃ri curatorẽ. ⁊ ita impator d

Expanded text:
bi tutorem petat aut ut ad tutorem lus uel pupilla si furere coeperint, probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, si tutelae aestas indigeat. quare si tutores habent, per furorem in curam non rediguntur, siue non habent et furor eis accesserit, nihilo minus tutores accipere poterunt: quia lex ita accepta est, ut ad pupillos uel pupillas non pertineat. Quia autem in pupillorum persona adgnatos curatores non admittimus, idciri quinque annis furiosus sit, curatorem ei non ut furioso, sed ut adulescenti dari, quasi aetatis esset impedimentum. et ita definiemus ei, quem aetas curae uel tutelae subicit, non esse necesse quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
petitus sit. tał curator qmuihi
curator maneat. aliꝰ ieadẽ lite¬
curator petinõ poͥt᷑ ⁊ si ticius u̾bi
sit. id̾ticiꝰ adũso aliumitutore
eẽ diũpot̾it. ut ex iu̾sis cansis u¬
nus duorũ curatoꝵ locumoptine¬
at. qd̾ qd̾ ⁊ adũsꝯ eundẽ accid.
sundiũsas lites. in diu̾sis t̃p̃rib¬

Expanded text:
petitus sit talis curator, curator maneat, alius in eandem litecurator peti non potest. Etsi Titius uerbi  aduersus alium tutorem dari poterit, ut ex diuersis causis nus duorum curatorum locum optineat. quod quidem et aduersus eundem accidet, si in diuersas lites in diuersis temporib
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ cummoriet᷑. sinõ ĩ fami¬
lia cum effectu reluq̃ret restityͣ.¬
Rogo fundũ cum morieĩs resti¬
tuas ex lib̾tis cuiuoles. qd̃ ad
eligat. pet̾et omnes. Itaqz eue¬
nie̾t᷑ ut qd̾ imidatumẽ. iius
pliũb unus pet̾e nõ possit sed
om̃s pẽtant. qd̾ nõ omĩb̾ dutũ ẽ
et ita demum pet̾e possit unus
si solus moriente eo suꝑfuit ¶I
rẽ tuam qm existimabam meã
ate hrde instituto ticio legr̾. nõ ẽ
neratu priscism̃c. nec coristituti¬
oĩloc⁊ qua cauet᷑ nõ cẽgend pr̃a¬
relegatumhrdẽ Nam succ̾sum ẽ
hr̃dibo ne cog̾entur recdime qd̃.
testator suum existimans reliqͦ
Si enimmag̃ in legandis suis
reb qmin alienis comꝑandis.
et bonerandis hr̃dibo faciliore ᷤ.
uoluntates. qd in hac spẽ nõ e¬
uenit. cum dominiũ rei sit ap
hrdẽ ¶Sĩ õmissa fideicõmissi y̾¬
que sc̾bi debuerunt. ꝯgruat re¬
cte datum. ⁊ minus scͥptum ex¬
emploinstitutoĩs legatoꝵq ĩ

Expanded text:
fundum, cum morietur, si non in familia cum effectu relinqueretur, restitRogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui uoles.' quod ad eligat petent omnes. itaque eueniet, ut quod uni datum est uiuis pluribus unus pe tere non possit, sed omnes petant quod non omnibus datum est, et ita demum petere possit unus, si solus moriente eo superfuit. Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praestare legatum heredem: nam succursum est heredibus, ne cogerentur redimere, quod testator suum existimans reliquit: sunt enim magis in legandis suis rebus quam in alienis comparandis et onerandis heredibus faciliores uoluntates: quod in hac specie non euenit, cum dominium rei sit apud heredem. Si omissa fideicommissi uequae scribi debuerunt, congrcte datum et minus scriptum exemplo institutionis l
Abbreviated transcription (Latin):
rescͥpsit. legataͬium. sinich̾ ex le¬
gatoaccepit. ei cuideb fideiogm¬
missũ. accionib suis posse ced̾e̾.
sinõ totum. s pãtem legatirelie¬
ta. restitue rogatus. abstin̾t. utĩ
actionib suis intotum cogetu᷑.

Expanded text:
escripsit legatarium, si nihil ex lgato accepit, ei cui debet fideicommissum actionibus suis posse cedere non totum, sed partem legati relicti restituere rogatus abstineat eo? utrum actionibus suis in totum cogetur
Abbreviated transcription (Latin):
taium ꝑtineb̾. ¶Citło stichus
leganis/ post mortemticu liber¬
tatẽ accep̃. et legãtum. addita
hr̃dit᷑ate et lib̾tas post mortẽ.
ticii competit. idẽmq ẽ ⁊simo¬
riente ticio. lib̾ eẽ iussus ẽ. sitm
ticio. ex parte hr̃te instituto ser¬
uus legatus sit ⁊ post mqrtẽ eiꝰ
lib̾ esse iussus sit siue adierit
hr̃ditatqnticius siue nõ adie¬
rit post cũius mortẽ lib̾tas eiꝰ
data ẽ. d̾ functo eo lib̾tas ꝯpet̃.¬

Expanded text:
tarium pertinebit. Titio Stichus legatus post mortem Titii libertatem accepit: et legatum adita hereditate et libertas post mortem Titii competit. idemque est et si moriente Titio liber esse iussus est. Si tamen Titio ex parte herede instituto seruus legatus sit et post mortem eius liber esse iussus sit, siue adierit hereditatem Titius siue non adierit post cuius mortem libertas ei data est, defuncto eo libertas compet
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã intestõ ita scͥpsit. reiput ͣ. auae
gualli canoꝵ. lego intutelam s¬
uie reficiende q̃ est incolonia e¬
Loꝵ usq ad uiam aureliam q̃si¬
tum ẽ an hoc legatumualeat ui
aurelu uiequia sumina ad scp¬
tano ẽ põt tĩnuidi tanta sũmͣ
legata. qͣnta eirei suffic̾et sim̃c
ne eiꝰ pecunie./aut ex mediocͥtat᷑¬

Expanded text:
Quidam in testamento ita scripsit: 'rei publicae Grauiscanorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. IAureliae uiae, quia summa adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si mne eius pecuniae aut ex mediocritat