comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eus inquit epicurus nihil curat nullam igitur
habet potestatem.Curare enim necesse est eũ qui
habet potestatem. uel si habet et non utitur que tatita
est caula ut ei non dicam nostrum genus sed etiam
mundus ipse sit leuis: Ideo inquit incorruptus est ac he¬
atus. qui semꝑ quietũs. Cui ergo administratio tanta¬
tum rerum cessit si hec adeo negligantur que uidemꝰ
ratione summa gubernari: Aut quietus esse quõ põt
res est aut mortis. Sed nec somnus habet quietem. Nã
cum soporan sumus corpus quidem quiescit. aĩus auitẽ¬
ir requietus agitatut ymagines sibi quas cernit effingit. ut na
turalem suum motum exerceat uarietate uisorum. auocatq
se falsis dum membra saturentut: ac uigrem capiãt de
quiete. Quies igitur sempiterna. solius mortis est.Si aũt
mors deum non attingit deus igitur nunq quietus ẽ.
dei uero actio que põt esse nisi mundi ad ministranio:
Si uero mundi curam gerit curat igitur hominũ uitã

Expanded text:
eus, inquit Epicurus, nihil curat; nullam igitur habet potestatem. Curare enim necesse est eum, qui habet potestatem; vel si habet, et non utitur, quae tanta causa est, ut ei, non dicam nostrum genus, sed etiam mundus ipse sit vilis? Ideo, inquit, incorruptus est ac beatus, quia semper quietus. Cui ergo administratio tantarum rerum cessit, si haec a Deo negligantur, quae videmus ratione summa gubernari? aut quietus esse quomodo potest, res est, aut mortis. Sed nec somnus habet quietem. Nam cum soporati sumus, corpus quidem quiescit, animus tirrequietus agitatur: imagines sibi, quas cernat effingit, ut naturalem suum motum exerceat uarietate uisorum, auocatque se falsis, dum membra saturentur ac uigorem capiant de quiete. quies igitur sempiterna solius mortis est. si autem mors deum non attingit, deus igitur numquam quietus est. dei uero actio quae potest esse nisi mundi administratio ? si uero mundi curam gerit, curat igitur hominum uitam
Abbreviated transcription (Latin):
ie.quia de terra ficta sunt.Item diuitias nõ concupiscere uolu¬
prates corporis spnete. quia opes. et corpus ip̃iti cuius hospitio
utimur terro est uiuum colite ut uiuatis. Moriatur enim

Expanded text:
re, quia de terra ficta sunt, item diuitias non concupiscere, uolure, quia de terra ficta sunt, item diuitias non concupiscere, uoluptates corporis spernere, quia opes et corpus ipsum cuius hospitio utimur terra est. uiuum colite, ut uiuatis: moriatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
celeste animal cum terrenis. nterrõq uergentib adequari.
Quid bñ ficiis celestibus orbati proniq inhumũ uestra sponte
procunbitis: Humi enim miseri uolutamini cum deor suni
queritis. quod insublimi querere debuistis. Nam ista mortaliũ
digitorum ludicra et fragilia figmenta exquolibet materie
ꝗtie formota quid aliud sunt. nisi terra ex qua nata sunit:
Quid ergo rebus inferioribus subi acetis: quid capitib uestris
terrã super gonuitis. Cum ergo uos terre submititis humelio¬
res facitis ipsi uos ultro ad feros mergitis. ad mortẽq dãnatis
quinihil inferius est terra. et humilius nisi mors et inferi.Ø
Que si effugȩre uelletis subiectam pedibus uesttis terrã contem¬
tieritis corporis statusaluo quod id cirto rectum accepistis. quo
oculos atq mentẽ: cum eo qui fecit conferre possetis. Cõtemnẽ
autem et calcare terrã nibil aliud est qͣ simulacra nõ adora¬

Expanded text:
caeleste animal cum terrenis in terramque uergentibus coaequari. caeleste animal cum terrenis in terramque uergentibus coaequari. quid uos beneficiis caelestibus orbatis pronique in humum uestra sponte procumbitis? humi enim miseri uolutamini, cum deorsum quaeritis quod in sublimi quaerere debuistis. nam ista mortalium digitorum ludicra et fragilia figmenta ex quolibet materiae genere formata quid aliut sunt nisi terra ex qua nata sunt? quid ergo rebus inferioribus subiacetis? quid capitibus uestris terram superponitis? cum enim uos terrae submittitis humilioresque facitis, ipsi uos ultro ad inferos mergitis ad mortemque damnatis, quia nihil est inferius et humilius terra nisi mors et inferi. quae si effugere uelletis, subiectam pedibus uestris terram contemneretis corporis statu saluo, quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem cum eo qui fecit conferre possetis. contemnere autem et calcare terram nihil aliut est quam simulacra non adora
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ne hec quidem lare his potuit que habehat uidere au¬¬
dnt loqui mouen.Qiusq ne igitur tam ineptus ut putet
aliquid esse insimulacro dei in quo te hominis quidẽ quicquã
est preter umbrũ: Sed hec nemo considerat. Infectisunt eru
psuasione ac merites eorum penitus succum stulticie ꝑbibert̃.
Adorant ergo insensibili a qui sentiunt irrationabilia ꝗ sapiũt
exanima qui uiuunt terrena. qui oniuntur e celo.Iuuat igit᷑
uelut inaliqua sublimi speculo constitutũ unde unuuersi ex¬
audire possint ꝑsianũ illud proclamare. Ocurue interras &¬
anime et celestiũ manes celum pocius intuemini. sdcuius
spectaculũ uos excitauit ille artifex uester deus. Ille uobis sub¬
li men uultũ dedit. uos interrã curuamini uos altos mẽtes: et
ad patenit̃ suũ cum corporibus suis erectas ad inferiota depri¬
mitis tanq uos peniteat nõ quadrupedes esse natos. Fas nõ est

Expanded text:
sed ne haec quidem dare iis potuit quae habebat, uidere audsed ne haec quidem dare iis potuit quae habebat, uidere audire loqui moueri. quisquamne igitur tam ineptus est, ut putet aliquid esse in simulacro dei, in quo ne hominis quidem quicquam est praeter umbram ? sed haec nemo considerat: infecti sunt enim persuasione uana ac mentes eorum penitus sucum stultitiae perbiberunt. adorant ergo insensibilia qui sentiunt, inrationabilia qui sapiunt, exanima qui uiuunt, terrena qui oriuntur a caelo. iuuat igitur uelut in aliqua sublimi specula constitutum, unde uniuersi exaudire possint, Persianum illud proclamare : o curuae in terris animae et caelestium inanes! caelum potius intuemini, ad cuius spectaculum uos excitauit ille artifex uester deus. ille uobis sublimem uultum dedit, uos in terram curuamini, uos altas mentes et ad parentem suum cum corporibus suis erectas ad inferiora deprimitis tamquam uos paeniteat non quadrupedes esse natos. tas non est
Abbreviated transcription (Latin):
tus et horridus lapis. aut mareria informis. ac rudis nisi fuissẽt
ab homitie formata. homo igitur illorum qͣi parens putatidus¬
est. ꝓ cuius manius nata sunt ꝯquẽ figuram speciem pulcbrita¬
dinem hr̃e cepunt: et ideo melior qui fecit quã que facta suti:
et tamen factorẽ ip̃m nemo suspicit sut uercrur. que fecit timẽt
tanq possit plus esse in oꝑe q inopifice recte igitur seneca ĩlibris
moralibu s. Simulacra inquit deorim uenerõtut illis supplicãt
genu posito illa adorant: illis ꝑ totum aslidunt diem aut astãt
illis stipẽ isciunt uictimas cẽdunt et cum hec tantoꝑe suspitiãt
fabtos qui illa fecere contemnũt. Quid inter se tam cõtrariũ
q̃ statuarum despicere factorẽ statuam adorare : et eum ne in
cõuittu ꝗdem ad mutere. qui tibi deos faciat. Quã ergo uim
quã potestatẽ hẽre possunt. cum ip̃e qui fecit illa nõ habeat.

Expanded text:
tus et horridus lapis, aut materia informis ac rudis, nisi fuissent tus et horridus lapis, aut materia informis ac rudis, nisi fuissent ab homine formata. Homo igitur illorum qest, per cuius manus nata sunt, per quem figuram speciem pulchritudinem habere coeperunt, et ideo melior qui fecit quam illa quae facta sunt. et tamen factorem ipsum nemo suspicit aut ueretur: quae fecit timent, tamquam possit plus esse in opere quam in opifice. recte igitur Seneca in libris moralibus simulacra inquit deorum uenerantur, illis supplicant genu posito, illa adorant, illis per totum adsident diem aut adstant, illis stipem iaciunt, uictimas caedunt: et cum haec tanto opere suspiciant, fabros qui illa fecere contemnunt. quid inter se tam contrarium quam statuarium despicere, statuam adorare et eum ne in conuictum quidem admittere qui tibi deos faciat? quam ergo uim, quam potestatem habere possunt, cum ipse qui fecit illa non habeat?
Abbreviated transcription (Latin):
ac spiritus ubiq diffusus abesse nunqͣ põt semp utiq suꝑuacua¬
imago est. sed uerentur ne om̃is illorum religio. inanis sit: et uacua
si nihil inpñti uideatit quod adorent. et ideo simulaera constituũt
que quia mortuorũ sunt imagines similia sunt mortuis. omuĩ enis
sensu carent dei autẽ ineternũ uiuentis. uiuum et serisibile debet
esse simulacrum.osi asimilitudine id nomen accepit: qui possũt¬
ista simulacra deo similia iudicari. que nec sentiunt tiec mouentur.
Iraq simulactũ dei nõ illud est q iod digitis hominis exlapide aut
ere alia ue materia fabricatur sed p̃e homo quoniã. et setitit et e¬
mouetur et multas magnasq actiones habet. Nec intelligũt hoĩes
ineptissimi. ꝙ si sentire simulacta et moueri possent ultro adora¬
tuta hominẽ fuissent aquosunt expoliata.que essent aut ĩcul¬

Expanded text:
ac spiritus ubique diffusus abesse numquam potest, semper utique superuaac spiritus ubique diffusus abesse numquam potest, semper utique superuacua est. sed uerentur ne omnis illorum religio inanis sit et uana, si nihil in praesenti uideant quod adorent, et ideo simulacra constituunt, quae quia mortuorum sunt imagines, similia sunt mortuis: omni enim sensu carent. dei autem m aeternum umentis uiuum et sensibile debet esse simulacrum. quod si a similitudine id nomen accepit, qui possuista simulacra Deo similia judicari, quae nec sentiunt, nec moventur? Itaque simulacrum Dei non illud est, quod digitis hominis ex lapide, aut aere, aliave materia fabricatur; sed ipse homo, quoniam et sentit, et movetur, et multas magnasque actiones habet. Nec intelligunt homines ineptissimi, quod, si sentire simulacra et moveri possent, ultro adoratura hominem fuissent, a quo sunt expolita, quae essent aut incul
Abbreviated transcription (Latin):
nec oudiunt que precamur. Si autem dii absentes esse nõ possunt.
qui qñ diuini sunt in quacũq mundi ꝑte fuerint uident et au¬
diunt utiuersa supuacua ergo sunt simulacra illis ubi pñtibus.
cum satis sit audientiũ noĩa: precibus ad uocare. At enim pntes. nõ
nisi adimaginessiias ad sunt. Ita plane quẽ ed modũ uulgus existi¬
mat mortuorũ animas circha tumulos et corporũ suorum reliꝗas
oberrare. Sed tam̃ postqͣ ille deus presto esse cepit. lom simulacro
eius opus nõ est. Quero enim siquis imaginẽ homins pegre cotisti¬
tuti contempletur sepius: et exea solatium capiat absentis. num
idem sanus esse uideatur: si eo reuerso. atq pñte incontẽ planda x¬
imaginie ꝑseueret, eaq pocius. ꝙ ip̃ius horĩs aspectu ftui uelit. Mi¬
nime profecto et tam̃ hominis imago necessaria. tum uidetur: cũ
procul abest supuacua futura cum presto est dei autẽ cuius numen

Expanded text:
nec audiunt quae precamur. si autem dii absentes esse non possunt, nec audiunt quae precamur. si autem dii absentes esse non possunt, qui quoniam diuini sunt, in quacumque parte mundi fuerint, uident et audiunt uniuersa, superuacua sunt ergo simulacra illis ubique praesentibus, cum satis sit audientium nomina precibus aduocare. at enim praesentes non nisi ad imagines suas adsunt. ita plane: quemadmodum uulgus existimat mortuorum animas circa tumulos et corporum suorum reliquias oberrare. set tamen postquam deus ille praesto esse coepit, iam simulacro eius opus non est. quaero enim, si quis imaginem hominis peregre constituti contempletur saepius, ut ex ea solacium capiat absentis, num idem sanus esse uideatur, si eo reuerso atque praesente in contemplanda imagine perseueret eaque potius quam ipsius hominis aspectu frui uelit? minime profecto. et tamen hominis imago necessaria tum uidetur, cum procul abest, superuacua futura, cum praesto est, dei autem, cuius numen
Abbreviated transcription (Latin):
Ne igitur arnentia est aur ea fingere que ipsi post modũ rimeãt
aut titere que finxerint: Non ip̃a inquiunt timemus sed eos
Ad quorum imaginẽ ficta et quorum nominibus consacrata sunt.
Nempe ideo timetis: ꝙ eos ircelo esse arbitramini.Neq enim si dii
sunt aliter fieri põt. Cur igitur oculos nõ incelum tollitis. et ad uoca¬
nis eorum nom̃ibus in apto sacrificia celebratis: Cur ad parietes et li¬
ona et lapides potissimũq̃ illi spectetis ubi eos esse credatis: Quid sibi
templa quid are uolunt: quid deniq ip̃a simulacra. que aut mortuoꝵ
aut ab sentium moriumẽta sunt: Nlamominino fengendarũ simili¬
tudinũ ratio id cirto ab hom̃ibus inuenta est.ut posset eotũ memoria
retinieri qui uel morte subtracti uel absentia fuerũt seꝑati. deos ig
in quorũ numero reponemus: si ĩ mortuorũ quis tam stultus ut co¬
lat: si in absentiũ. colendi ergo nõ sutit si nec uident que facimus.

Expanded text:
e igitur amentia est aut ea fingere quae ipsi postmodum timeant aut timere quae finxerint? \'non ipsa\' inquiunt \'timemus, sed eos ad quorum imaginem ficta et quorum nominibus consecrata sunt.\' nempe ideo timetis, quod eos in caelo esse arbitramini: neque enim, si dii sunt, aliter fieri potest. cur igitur oculos non in caelum tollitis et aduocatis eorum nominibus in aperto sacrificia celebratis? cur ad parietes et ligna et lapides potissimum quam illo spectetis, ubi eos esse credatis? quid sibi templa, quid arae uolunt, quid denique ipsa simulacra, quae aut mortuorum aut absentium monumenta sunt? nam omnino fingendarum similitudinum ratio idcirco ab hominibus inuenta est, ut posset eorum memoria retineri qui uel morte subtracti uel absentia fuerant separati. deos igitur in quorum numero reponemus? si in mortuorum, quis tam stultus ut colat? si in absentium, colendi ergo non sunt, si nec uident quae facimus
Abbreviated transcription (Latin):
su omniiũ gentiũ premebamur. ita hic autoritate prestantiũ ꝯmi
laudis ge tiere uirorũ. Quis autẽ nesciat plus esse momẽti ĩpaucio¬
ribus dotis ꝙ implurimis impitis: Sed nõ est despandũ illos quoq
de sñia deo et ueritate ducibus posse depelli. Nec tam prinaces fore
arbic tor: ut larissimũ soleat. sanis ac patentib oculis uidere se neget
modo illud uerum sit: quod ipsi solent profiteri studio ĩ uestigatide
ueritatis se ierieri. Efficiam profecto ut quesitã ueritatem du et
aliqñ inuentũ esse credant: et humanis ingenus inueniri nõ po¬
tuisse fateatitur.

Expanded text:
su omnium gentium premebamur; ita hic auctoritate praestantium omni su omnium gentium premebamur; ita hic auctoritate praestantium omni genere laudis virorum. Quis autem nesciat, plus esse momenti in paucioribus doctis, quam in pluribus imperitis? Sed non est desperandum, istos quoque de sententia, Deo ac veritate ducibus, posse depelli: nec tam pertinaces fore arbitror, ut clarissimum solem sanis ac patentibus oculis videre se negent. Modo illud verum sit, quod ipsi solent profiteri, studio investigandae veritatis se teneri, efficiam profecto, ut quaesitam veritatem diu, et aliquando inventam esse credant, et humanis ingeniis inveniri non potuisse fateantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed qi ludus ac iorus est nõ religio insimulatris sed minus religiois
est preferendũ est igitur falsis omibus uerum calcatida terrena ut
celestia consequamur. Ita enim se res hẽt: ut quisquis animiã suam
cuius origo de celo est adinferna et ima prostrauerit: eo cadet quo
se ip̃e deiecerit. Ideoq oportet rationis ac status sui memorẽ. nõ nisi
ad supnaniti semꝑ ac tendere. Quod qui secerit. hic plone sapies
hic iustus. hic hortio. dic deniq celo dignus iudicabitur quẽ suus
patens nõ humilẽ nec ad terrã more quadrupedis adiectũ. sed stã¬
tem pocius ac rectum sicut eum fecit agnouerit.
Eracta est rusi fallor magna et difficilis suscepti opis portio
et inaiestato celesti suogerente. nobis dicendi facultatẽ inue¬
teratos depuliinus errores. Hunc uero maior nobis ac difficilior cũ
phis proposita luctatio est. quorũ sũma doctrina et eloquẽtia quas

Expanded text:
sed quasi ludus ac jocus est, non religio in simulacris, sed mimus religionis sed quasi ludus ac jocus est, non religio in simulacris, sed mimus religionis est. Praeferendum est igitur verum omnibus falsis: calcanda terrena, ut coelestia consequamur. Ita enim res se habet, ut quisquis animam suam, cujus origo de coelo est, ad inferna et ima prostraverit, eo cadat quo se ipse dejecerit. Ideoque oportet rationis, ac status sui memorem, non nisi ad superna niti semper, ac tendere. Quod qui fecerit, hic plane sapiens, hic justus, hic homo, hic denique coelo dignus judicabitur; quem suns parens non humilem, nec ad terram more quadrupedum abjectum, sed stantem potius, ac rectum, sicut eum fecit, agnoverit. eracta est igitur ni fallor magna et difficilis suscepti operis portio; et majestate coelesti suggerente nobis dicendi facultatem, inveteratos depulimus errores. Nunc vero major nobis, ac difficilior cum philosophis proposita luctatio est: quorum summa doctrina et eloquentia, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
icunq ioitur sacramnentũ homũs ueri tõnemq nature¬
sue nutitur obnnere ipse se ab humo suscitet er erecta irienie oculos Ø¬
suos tendat incelum nõ sub pedibus querat deum nec auestigiis suis
eruat quod ad oret quia quicꝗd homini subiacet infra hominẽ sic̃
necesse est. Sed querat insublitni querat insũmo qr nihil põt essẽ
homine maius nisi quod fuerit supra hominẽ deus auiẽ maius ẽ
homine supra ergo nõ infra est: nec ĩ ima pocius. sed insũma regione
querendus est. Quare nõ est dubiũ quin religio nulla sit ubicũq
simulacrũ est. Nam si religio ex diuinis rebus est diuini autẽ nihil
est nisi incelestibus reb carent ergo religione simulacra quia ni¬
hil põt esse celeste inere. quod fit exterra. quod ꝗdem de nomĩe ip̃o
apparere sapienti põt. Quicquid enim simulatur. id falsum est
riecesse sit nec põt unq ueri nomen accipe quod ueritatẽ fuco et
imitatione mẽtitur. Si autẽ omnis imitatio nõ res potissimũ seria

Expanded text:
icumque igitur sacramentum hominis tueri, rationemque natursuae nititur obtinere, ipse se ab humo suscitet, et erecta mente oculos suos tendat in coelum: non sub pedibus quaerat Deum, nec a vestigiis suis eruat quod adoret quia quidquid homini subjacet, infra hominem sit necesse est; sed quaerat in sublimi, quaerat in summo; quia nihil potest homine majus esse, nisi quod fuerit supra hominem; Deus autem major est homine; supra ergo, non infra est, nec in ima potius, sed in summa regione quaerendus est. Quare non est dubium quin religio nulla sit, ubicumque simulacrum est. Nam si religio ex divinis rebus est, divini autem nihil est, nisi in coelestibus rebus; carent ergo religione simulacra, quia nihil potest esse coeleste in ea re, quae fit ex terra. Quod quidem de nomine ipso apparere sapienti potest. Quidquid enim simulatur, id falsum sit necesse est; nec potest unquam veri nomen accipere, quod veritatem fuco et imitatione mentitur. Si autem omnis imitatio, non res potissimum seria,
Abbreviated transcription (Latin):
profecto nõ putabit qui Ciccrotiẽ uarronẽq legerit. aliosq
uetrres qui erithrea sybillam et ceteras cõmetiorãt quarũ ex
libris ista exempla proferimus. qui auciores ante obierunt
quã christus secundũ carnẽ nasceretur. Uerum nõ dubito qn
illa carmina prioribus temporib pro deliramẽtis habita sint
cum ea nemo iteligeret.denũtiabant etum mõstruosa que¬
dam miracula quorũ nec rõ nec tempus nec auctor designa¬
batut deniq erithrea fore ait. ut dicẽtur itsatia et metidax
laruerunt igitur mulris seculis postea uõ animaduersa sunt q natiuitas
christi et passio patefecit archana sicut etiã uoces prophetarũ que cũ
ꝑ annos mille ꝗngentos et eo amplius lecte fuissẽt̃ apopulo iudeorũ
nec tamen intellecte sunt nisi postqͣ illas christus et uerbo et oꝑibus
ĩterpretatus est: Mlum enis prophete ãnuntiauerant nec ullo mõ

Expanded text:
profecto non putabit qui Ciceronem Varronemque legerit aliosque profecto non putabit qui Ciceronem Varronemque legerit aliosque ueteres, qui Erythraeam Sibyllam ceterasque commemorant, quarum ex libris ista exempla proferimus: qui auctores ante obierunt quam Christus secundum carnem nasceretur. uerum non dubito quin illa carmina prioribus temporibus pro deliramentis habita sint, cum ea nemo intellegeret, denuntiabant enim monstruosa quaedam miracula, quorum nec ratio nec tempus nec auctor designabatur. denique Erythraea fore ait ut diceretur insana et mendaxacuerunt igitur multis saeculis, postea uero animaduersa sunt quam natiuitas Christi et passio patefecit arcana, sicut etiam uoces prophetarum. quae cum per annos mille quingentos et eo amplius lectae fuissent a populo Iudaeorum, nec tamen intellectae sunt nisi postquam illas Christus et uerbo et operibus interpretatus est — illum enim prophetae adnuntiauerant — nec ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ut nauiculã sumerent seq precepenit aottꝑ illi utgente iam¬
uesge profecti contrario uento laborare cepunt.Cumq iã me¬
dium fretum tenerẽt cum pedibus mate ingressus consecutus
ẽ eos tariqͣ insolido gradiens nõ ut pocte orionẽ mentiũtur
itpellago incedentẽ qui demersa orporis patte humero
supeminet undas et rursus cum obdormisser in naui ac uẽ¬
tus usq ad extremũ ꝑiculum seuire cepisset excitatus a somno
silete uentũ protinus uissit et fluctus qui maximi ferebãtur
conquiescere statmq sub uerbo eius tranquilitas insecuta est
Monitiũtur fortasse littere sancte docentes tantã fuisse in eo po¬
testatem ut imꝑio suo cogeret uetitos obsequi maria seruire
morbos cedere inferos obedire. Quid ꝙ eadem. Sybille car¬
minibus suis ante docuetunt quarũ uns cuius supra fecimꝰ
mentionẽ sic ait
Hic testimonus quidã reuicti solent eo cotifugete ut aiant noti
esse illa carmina sybillina sed anris ficta. at composita quoł

Expanded text:
nauiculam sumerent seque praecederent. atque illi urguente iamprofecti contrario uento laborare coeperunt. cumque iam medium fretum tenerent, tum pedibus mare ingressus consecutus est eos tamquam in solido gradiens, non ut poetae Orionem mentiuntur in pelago incedentem, qui demersa corporis parte umero supereminet undas. et rursus cum obdormisset in naui ac uentus usque ad extremum periculum saeuire coepisset, excitatus e somno silere uentum protinus iussit et fluctus qui maximi ferebantur conquiescere: statimque sub uerbo eius tranquillitas insecuta est. mentiuntur fortasse litterae sanctae docentes tantam fuisse in eo potestatem, ut imperio suo cogeret uentos obsequi, maria seruire, morbos cedere, inferos oboedire. quid quod eadem Sibyllae carminibus suis ante docuerunt? quarum una, cuius supra fecimus mentionem, sic aithis testimoniis quidam relicti solent eo confugere, ut aiant non esse illa carmina Sibyllina, sed a nostris ficta atque conposita. quod
Abbreviated transcription (Latin):
curcandos suososferre cupiebatit ascetidit i ingics quenqas
desertin ubi adotaret ubi cumtriduo in orauis espiendla
otie populu sl aboratet uec auit discipulos suos quetens q ros
securr. uibos pestarent. At illi quinq paties et duos pisit s unpe¬
rerse hĩe liennit affetri ea iussit ac multi tuct e enqpa¬

Expanded text:
curandos suos offerre cupiebant, ascendit in montem quendam curandos suos offerre cupiebant, ascendit in montem quendam desertum, ut ibi adoraret. ubi cum triduo moratus esset. ac fame populus laboraret, uocauit discipulos suos quaerens quantos secum cibos gestarent. at illi quinque panes et duos pisces in para se habere dixerunt. adferri ea iussit ac multitudinem p
Abbreviated transcription (Latin):
xum. Hec satis fuit ꝙ uiros imbecilis redderetq debilibus integritaitẽ
q egris et languentibus sanitatẽ nisi etiã mortuos suscitaret. et uelut
esomno solutos ad uitam reuoc aret. Que uidentes tum iudei demo¬
niaca potentia fieri arguebant. Cum omĩa sic futura facta sunt
arcane illorum lutere continierẽt. legebant quippe ẽt cum aliorum
prot exbarumo eota Puie uerba dicentis Cotiforto ñi motius resõ¬
lure et egtaua debiliõ consolatĩ qui estis pusili atitao nolese
er rete ł.olite rietuere deus tit̃ iudiciũ tetribuet ip̃o ueniet
ol sabuos faciet uos: Tum opientut uli cecorutise ucmet
surd orur audient. tum saluet elaudus uebit te tuus et pla¬
na et i lreiua ttuiorũ quia tupta est in deserto aqua et
i puus interra sicienti. Sed et Sybilla eadem cectait ł is uer¬
sibus.¬
Oblas euis inrtutos er oꝑa diuina cum magna illum mul¬
tiudo soquerctut uel debiliũ uel egrorum ueleont qui

Expanded text:
. . . ; Nec satis fuit quod vires imbecillis redderet, debilibus integritatem, . . . ; Nec satis fuit quod vires imbecillis redderet, debilibus integritatem, quod aegris et languentibus sanitatem, nisi etiam mortuos suscitaret , velut e somno solutos, ad vitamque revocaret. Quae videntes tunc Judaei, daemoniaca fieri potentia arguebant, cum omarcanae illorum litterae continerent. legebant quippe cum aliorum prophetarum tum Esaiae uerba dicentis: confortamini, manus resolutae, et genua debilia, consolamini. qui estis pusilli animi, nolite timere, nolite metuere. deus noster iudicium retribuet, ipse ueniet et saluos faciet nos. tunc aperientur oculi caecorum et aures surdorum audient: tunc saliet clna erit lingua mutorum, quia rupta est in deserto aqua, et rivus in terra sitienti. Sed et Sibylla eadem cecinit his versibusob has eius uirtutes et opera diuina cum magna illum multitudo sequeretur uel debilium uel aegrorum uel eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudum festinat oratio. Uirtutes eius fuerunt quas apollo por¬
tentificas appellauit ꝙ quacunq: iter fatiebat egtos ac debiles et om̃i
morborum genere laborantes uno uerbo unoq momẽto reddebat
in columes: adeo ut mẽbris om̃ibus capti receptis repente uiribus
roborati ip̃i lectulos suos reportarẽt inquib fuerant paulo ante de¬
lati. Claudis uero ac pedum uicio afflictis nõ modo gradiendi sedẽt
currendi dabat facultatẽ.Tum quorum ceca lumĩa in altissimis te¬
nebris erant: eorum oculos inpristinũ restituebat aspectũ. mutorũ
quoq linguas in eloquiũ sermoriẽq soluebat. Item surdorũ patefactis
auribus insinuabat auditum polutos et aspersos maculis repurgabat
et hec omnia nõ manib. aut aliqua medela sed uerbo ac iussione
faciebat. sicut etiã sybilla predixerat.¬
Hec mirum utiq ꝙ uerbo facẽt
mirabilia cum ip̃e esser dei uerbũ celesti uirtute ac potestate subnii

Expanded text:
, quo iam dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo por, quo iam dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo portentificas appellauit, quod quacumque iter faciebat, aegros ac debiles et omni morborum genere laborantes uno uerbo unoque momento reddebat incolumes, adeo ut membris omnibus capti receptis repente uiribus roborati ipsi lectulos suos reportarent, in quibus fuerant paulo ante delati. claudis uero ac pedum uitio adflictis non modo gradiendi, sed etiam currendi dabat facultatem. tum quorum caeca lumina in altissimis tenebris erant, eorum oculos in pristinum restituebat aspectum. mutorum quoque linguas in eloquium sermonemque soluebat item surdorum patefactis auribus insinuabat auditum, pollutos et aspersos maculis repurgabat. et haec omnia non manibus aut aliqua medella, sed uerbo ac iussione faciebat, sicut etiam Sibylla praedixerate mirum, quod verbo faciebat mirabilia, cum ipse esset Dei Verbum, coelesti virtute ac potestate subnixum
Abbreviated transcription (Latin):
testatem et dei nomen accepit.
NUoniam de secũda natiuitate dixutius qua si homib i carne
monstrauit ueniã ad oꝑa illa miranda ꝑ que cum eẽnt ea celestis uidi¬
tia uirtutis magũ iudei putauerũt. Cum primũ cepit adolescere tin¬
ctus est ab sohanne propheta in iordane flumiẽ ut lauacro spirita¬
li peccata nõ sua que utiq non habebat: sedcarnis quã gȩrebat abolẽt
ut quẽ ad modũ iudeos suscepta circũcisione sic etiã gentes haptismo
idest purifici roris ꝑfusione saluaret.Tum uox de celo audita est filiꝰ
meus es tu. ego hodie genuite que uox apud Bauid predicta ĩuenit
et descendit suꝑ eum spiritus dei formatus inspecie columbe candide
ueri ac solidi ostentant: sed ui ac potestate celesti que iam pridẽ pro¬
phetis nũtiantibus canebãtur.Que oꝑa tam multa sunt ut unus
liber ad complenda omĩa satis nõ sit.Enumerabo illa igitur bre¬
uiter atq gȩneratim sine ulla ꝑsonarũ ac locorum designatione

Expanded text:
testatem, et Dei nomen accepit. testatem, et Dei nomen accepit. uoniam de secunda nativitate diximus, qua se hominibus in carne monstravit, veniamus ad opera illa miranda, quae cum essent coelestis indicia virtutis, magum Judctus est ab Iohanne propheta in Iordane flumine, ut lauacro spiritali peccata non sua, quae utique non habebat, sed carnis quam gerebat aboleret, ut quemadmodum Iudaeos suscepta circumcisione, sic etiam gentes baptismo id est purifici roris perfusione saluaret. tum uox audita de caelo est: filius meus es tu, ego hodie genui te. quae uox aput Dauid praedicta inuenitur. et descendit super eum spiritus dei formatus in specie columbae candidueri ac solidi ostentant, sed ui ac potestate caelesti: quae iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur. quae opera tam multa sunt, ut unus liber ad conplectenda omnia satis non sit. enumerabo igitur illa breuiter atque generatim sine ulla personarum ac locorum designatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ssent nec increpiti per prophetas reuerti ad dominũ uellent filiũ suũ
principem angelorum legauit ad homĩes ut eos cõuerteret ab impiis et
uanis cultibis ad cognoscendum et colendũ deum uerum Item ut eor
mentes astulticia ad sapĩam abiniquitate adiustitie opa traducẽt.
He sunt uic dei inquibus eum ambulare piecepit hec precepta que
seruanda mandauit. Ille uõ exhibuit deo fidem. docuit etus ꝙ deus
unus sit eũq solum coli oportere. ne unq se ip̃e deum dixit quiq
nõ seruasser fidem si missus ut deos tolleret: et unuri asserererum
duceret alium preter unum hoc erat nõ de uno deo fuceie preconiũ
nec eius qui miserat sed suum propriũ negxiũ gerere ac selab eor
quẽ illustraturus uenerat se paroret propteres qr tam fidelis exntit
qr sibi nihil prorsus sssumpsit ut mandata mittentis impleres et
sacerdonis perpetui dignitatẽ ac regis summi honorẽ et iudicis po¬

Expanded text:
ssent nec increpiti per prophetas reuerti ad deum uellent —, filium suum ssent nec increpiti per prophetas reuerti ad deum uellent —, filium suum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conuerteret ab inpiis et uanis cultibus ad cognoscendum et colendum deum uerum, item ut eorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad iustitiae opera traduceret. hae sunt uiae dei in quibus eum ambulare praecepit, haec praecepta quae seruanda mandauit. ille uunus sit, eumque solum coli oportere; nec umquam se ipse Deum dixit, quia non servasset fidem, si missus ut deos tolleret, et unum assereret, induceret alium, praeter unum. Hoc erat, non de uno Deo facere praeconium, nec ejus qui miserat, sed suum proprium negotium gerere, ac se ab eo quem illustraturus venerat, separare. Propterea quia tam fidelis extitit, quia sibi nihil prorsus assumpsit, ut mandata mittentis impleret, et sacerdotis perpetui dignitatem, et regis summi honorem, et judicis po
Abbreviated transcription (Latin):
uestis sordida ut pararet templum deo: et sicut ticio igni ambureret
idest ab hominib cruciamẽta ꝑferret et adulteriũ extitiqueretur: Ti¬
cionem enim uulgus appellat extractum fod torrẽ semiustum extin¬
ctum. Q uõ autẽ et cum quib mandatis adeo muteretur interrã
declarauit spiritus dei ꝑ prophxtã dicetis futurũ. ut cum uoluntatẽ
sũmi patris fideliter et constanter implesset acciꝑpet iudicium at
imꝑium sempiternũ. Si inuiis meis arribulaueris inquit. et prece¬
pramea seruaueris tu iudicabis domũ meam que fuerint uie do¬
mini: et que precepta eius nec ambiguũ nec obscurum est. deus eĩs
cum uideret malittã er falsorum deorum cultus ꝑ orberii terre ita
inualuisse ut iam nomen eius ex hominũ menorio fuisset pete sub¬
latum ut siquidẽ iudei quoq quibus solis arcatiũ dei ereditũ fuerat
relicto deo uiuo ad colenda figmenta irrenti demotiũ fraudibus aberra¬

Expanded text:
uestis sordida, ut pararet templum deo et sicut titio igni ambureretur uestis sordida, ut pararet templum deo et sicut titio igni ambureretur id est ab hominibus cruciamenta perferret et ad ultimum extingueretur. titionem enim uulgus appellat extractum foco torrem semiustum et extinctum. quomodo autem et cum quibus mandatis a deo mitteretur in terram, declarauit spiritus dei per prophetam docens futurum ut cum uoluntatem summi patris fideliter et constanter inplesset, acciperet iudicium atque imperium sempiternum. si in uiis meis inquit ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam. quae fuerint uiae dei et quae praecepta eius, nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uideret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset paene sublatum — siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum fuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus aberra
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum hec et legęrent et audirent nepharias manus deo suo
initulerunt: At qui ab eo tempore quo çacharias fuit usq ad
ꝗnoenti atni numerãtur. Si quidẽ darii. et Mlexandri adole¬
uit erate qui fuerutit nõ multo post q Tarquinius superbus
exactus est. Sed illi rursus eodẽ modo falsi deceptiq sũt putãtes
hec de iesu est dicta filio naue qui successor fuit moysi aut de
sacerdore iesu filio iosedech inquos nihil congruit eorum que
propheta narrauit. Hon enim sordidani unq illi fuerũt: cum
alter eorum potentissimus princeps fuerit alter sacerdos aut ꝑ¬
pessi sunt aliquid aduersi. ut tanꝙ̃ ticio exigne eiectis putarentur aut
aliquando inconspectu dei et angelorum stererunt aut propheta de pͥ¬
reritis loquebatir: pociusq defuturis. Iocurus est igitur de iesu filio dei
ut ostenderet eum primo in humilitare et carne uenturũ. hec ẽeni

Expanded text:
qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo intulerunt? atquin ab eo tempore quo Zacharias fuit usque adquingenti anni numerantur, siquidem Darii et Alexandri adoleuit aetate, qui fuerunt non multo post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae propheta narrauit. non enim sorditati umquam illi fuerunt, cum alter eorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut pessi sunt aliquid aduersi, ut tamquam titio eiectus ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum steterunt aut propheta de praeteritis loquebatur potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilitate et carne uenturum. haec est enim
Abbreviated transcription (Latin):
deus eternũ sacerdotiũ pollicebatur Eacharias etiã noĩe posito
aptissime docuit. sic erum dixit et ostendit mihi dominus deꝰ
iesum sacerdotẽ magnũ stantẽ ante fatiem angeli domini. et
diabolus stabat ad dextrã ip̃ius ut contradiceret ei. et dixit do¬
minus ad diabolum. Imꝑet tibi dominus inte qui elegit hie¬
rusalem et ecce ticio eiectus ab igne et iesus indutus erat uesti¬
stimenta sordida abeo: et induite eum tunica talari et im¬¬
ponite cydarim mundã suꝑ caput eius et cooꝑauerunt eum
uestimẽto et imposuerũt cydarim mundã suꝑ capit eius: et
angelus domini stabat et testificabatur ad iesum dicetis: hoc di-¬
cit dominus om̃ĩpotens: Si inuiis meᷤᷤ ambulaueris: et precep¬
ta mea seruaueris tu iudicabis domũ meam: et dabo tibi qui
cõuersentur ĩ medio horum cirtũstantium Audi itaq sacerdos
magne. Quis nõ igitur captos mentib tũ uideos arbitretur

Expanded text:
Deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posito Deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posito apertissime docuit; sic enim dixit: Et ostendit mihi Dominus Deus Jesum sacerdotem magnum stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat ad dextram ipsius, ut contradiceret ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Imperet Dominus in te, qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestistimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponite cidarim mundam super caput ipsius; et cooperuerunt eum uestimenta et imposuerunt cidarim super caput eius. et angelus domini stabat et testificabatur ad Iesum dicens: haec dicit dominus omnipotens: si in uiis meis ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam, et dabo tibi qui conuersentur in medio horum circumstantium. audi itaque, Iesu sacerdos magne. quis non igitur captos mentibus tum fuisse Iudaeos arbitretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uibus ex rebus apparet omnes prophxtas denũtiasse de
christo fore aliqñ ut exgenere Dauid corporaliter natus cõ¬
stitueret eternũ templũ deo quod appellatur eccłia et uniuer¬
sas genites ad religionẽ dei ueram conuoc aret. hec est domus fi¬
delis hoc ĩmortale templũ inquo siquis nõ sacrificauerit ĩ mor¬
talitatis pretniũ nõ hẽbit. Cuius teripli et magni et eterni qm̃
christus fabricator fuit idem necesse est hẽat in eo sacerdotiũ sempi¬
ternũ. niec põt nisi ꝑeum qui constituit templũ et ad aditũ templi
et ad conspectũ dei pueniri. Dauid inpsalmo. cviiii. id ip̃m docet di¬
cens Ante luciferum gȩnui te. Iurauit dominus et nõ penutebit
eum tues sacerdos meterniũ secundũ orditiẽ melchisedech. Item
basilion in libro primo. Et suscitabo mihi sacerdorẽ fidelem qr oĩa
que sutt iticorde meo fatiet: et edifficabo ei domũ fidelent et trã¬
sibit in cõspectu meo om̃ibus diehus. Quis autẽ futurus eẽt cui

Expanded text:
uibus ex rebus apparet, prophetas omnes denuntiasse de Christo, fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad religionem Dei veram convocaret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, immortalitatis praemium non habebit. Cujus templi, et magni, et aeterni quoniam Christus fabricator fuit, idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspectum Dei perveniri. David, in psalmo CIX, id ipsum docet, dicens: Ante luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Item in Βασιλειῶν libro primo : Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia, quae sunt in corde meo, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. Quis autem futurus esset, cui
Abbreviated transcription (Latin):
est ut nũciaret plebi udisse se regem humano habiti angustiorẽ
cũq mandasse ad populũ ut sibi delubrum fieret. se deum esse
et quirinũ uocati. quo facto et ip̃i populo ꝓsuasit Romulũ ad deo¬

Expanded text:
est, ut nuntiaret plebi vidisse se regem humano habitu augustiorem, est, ut nuntiaret plebi vidisse se regem humano habitu augustiorem, eumque mandasse ad populum, ut sibi delubrum fieret, se deum esse, et Quirinum vocari. Quo facto, et ipsi populo persuasit Romulum ad deo
Abbreviated transcription (Latin):
qui consensi et placito ĩnumerabiliũ stultorum apiri celũ mor¬
iuis arbitretur. aut aliquẽ quod ip̃e nõ hẽat dare alteri posse: Apud
iomanos deus Iulliuis quia hoc scelerato homini placuit Antonio de¬
Quirinus quia hoc pastorib insum est cum alter gemini fratris ex¬
titerit. alter patrie paricida. o si consul nõ fuisset Antonius .C. Ce¬
sar prosuis in rem.p. meritis et̃ defuncti hominis honore caruisset.
et quidẽ consilio pisonis soceri. et.l.Cesaris propinqui qui uoca¬
bant futius fieri: et Dolobelle consulis qui columnã inforo .i. titu¬
lum eius euertit ac forum expiauit. Nam Romulũ desiderio
fuisse suis declarat: Ennius apud quẽ populus amissum regeni¬
hec dolenis loquitur: o. Romule Romule dic qualẽ te patrie cu¬
stodem dii gęnue rũt. Tu produxisti nos intra liminis oras Opater
creditum est. Iullio proculo mentiẽti qui sub ornatus apatrib

Expanded text:
qui consensu et plaCitO innumerabilium stultorum aperiri caelum morqui consensu et plaCitO innumerabilium stultorum aperiri caelum mortuis arbitretur aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posse? apud Romanos deus Iulius, quia hoc scele- rato homini placuit Antonio, deQuirinus, quia hoc pastoribus uisum est, cum alter gemini fratris extiterit, alter patriae parricida. quodsi non consul fuisset Antonius, Gaius Caesar pro suis in rem publicam meritis etiam defuncti hominis honore caruisset, et quidem consilio Pisonis soceri et Lucii Caesaris propinqui, qui uetabant funus ei fieri, et Dolabellae consulis, qui columnam in foro id est tumulum eius euertit ac forum expiauit. nam Romulum desiderio suis fuisse declarat Ennius, apud quem populus amissum regem dolens haec loquitur: o Romule, Romule die, qualem te patriae custodem di genuerunt! tu produxisti nos intra luminis oras, o pater, creditum est Julio Proculo mentienti, qui subornatus a patribus
Abbreviated transcription (Latin):
dii qui hñtut: hinc a nobis profecti incelum repientur. Quare qͦꝵ
quando demõstrantur sepulera ingreciã reminiscere quando es
initiatus que tradãtur misteriis: tum deniq q hoc late pateat
ĩtelliges. Testatus est uidelicet attici conscientiã exip̃is misteriis intel¬
ligi posse. ꝙ omnes illi homies fuerint qui coluntur: et cũ de hercule
libero esculapio. Castore polluce. incuctanter fateretur. de Apolli
ne. ac loue patrib eorum. Item de Heptũno. Uulcano marte. mer¬
curio. quorũ maiorũ geritium deos appellauit: timuit aꝑte corfi
teri. Id circo ait late hoc patere ut idem de ioue ceterisq antiquio¬
ribus diis intelligamus. quorũ memoriã si eadem ratione uetereco
consacrauerũt qua se imaginẽ nomenq filie cõsecraturĩ ẽẽ dicit
Iꝯnosci merẽtibus põt credentib nõ põt. Quis enim tam demẽs

Expanded text:
dii qui habentur, hinc a nobis profecti in coelum reperientur. Quaere, dii qui habentur, hinc a nobis profecti in coelum reperientur. Quaere, quorum demonstrantur sepulcra in Graecia; reminiscere, quoniam es initiatus, quae traduntur mysteriis: tum denique quam hoc late pateat intelliges. » Testatus est videlicet Attici conscientiam, ex ipsis mysteriis intelligi posse, quod omnes illi homines fuerunt, qui coluntur: et cum de Hercule, Libero, Aesculapio, Castore, Polluce incune ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, quos maiorum gentium deos appellauit, timuit aperte coner. et idcirco ait late hocpatere, ut idem de Ioue ceterisque antiquioribus diis intellegamus, quorum memoriam si eadem ratione ueteres consecrauerunt, qua se imaginem nomenque filiae consecraturum esse dicit, ignosci maerentibus potest, credentibus non potest. quis enim tam demens,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis et ip̃o loquendi genere ꝑfecta nõ egri sed cõstantis animi
ac iudicii fint: et hec ip̃a sñia nullũ prefert iudiciũ doloris. Neq
enim puto illum tam uarie tam copiose. tamornate scribere potuisse
nisi luctum eius et ratio ip̃a et consolatio amicorũ et longitudo tp̃ris
mitigasset.ouid q idem dicit in libris de re.p. idem de glorra.Nlam
de legibus quo inoꝑe platonẽ secutus est leges uoluit potiere quib
putaret usurã esse iustam. et sapientẽ ciuitarẽ de religione ita san¬
xit diuos et eos qui celestes semꝑ hiti sunt colunto. et illos quos in
celo merita locauerunt herculẽ liberum. Esculapui. Castorẽ pollu¬
cem. Quirinum. Item in tusculanis. cũ diceret totum pene celum
humano gñe completũ. Si uõ inquit scrutari uerera et exillis ea
que scriptores grecie prodiderũt eruere cenet ip̃i illi maiorũ gentiuĩ

Expanded text:
exemplis, et ipso loquendi genere perfecta, non aegri, sed constantis animi exemplis, et ipso loquendi genere perfecta, non aegri, sed constantis animi ac judicii fuit; et haec ipsa sententia nullum praefert indicium doloris. Neque enim puto illum tam varie, tam copiose, tam ornate scribere potuisse, nisi luctum ejus et ratio ipsa, et consolatio amicorum, et temporis longitudo mitigasset. Quid, quod idem dicit in libris de Republica? idem de Gloria? Nam de Legibus, quo in opere Platonem secutus, leges voluit ponere, quibus putaret usuram esse justam et sapienetm civitatem, de Religione ita sanxit: « Divos, et eos qui coelestes semper habiti sunt, colunto; et illos, quos in coelo merita locaverunt, Herculem, Liberum, Aesculapium, Pollucem, Castorem, Quirinum. » Item in Tusculanis, cum diceret totum pene coelum humano genere completum: « Si vero, inquit, scrutari vetera, et ex illis ea quae scriptores Graeciae prodiderunt, eruere coner, ipsi illi majorum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ profiteretur quo illi aueterib sitit cõsacrati et illos mortuos
ẽẽ docuit et originẽ uane suꝑstitionis oñdit. Cum uoͬ inquit et
mares et femĩas cõplures et hom̃ib indeorũ niũo esse uideaus
et eorũ in urbib atq agris augustissima delubra ueneremur.
assentiamur eorum sapiẽtie quorũ ingeniis et ĩuentis omnẽ
uitã legibus et ĩstitutis excultã constitutaq hẽmus. & si ullũ
unq animal consacraridũ fuit. Illud prosecto fuit sic admi progenies
aui amphitrionis aut tytdari in celum tollenda fama fuit. huicx
ider honoscerte dicandus est quod ꝗdem fatiam: teq oĩum optimã
doctissimãq approhãtibiis diis ĩ mortalibus ip̃is in eorum cetu locatã
ad opinionẽ oĩum mortaliũ consacrabo. Fortasse dicat aliquis pre
nimio luctu delirasse Ciceronẽ. At qui illa coĩs orõ et doctrina et

Expanded text:
esse profitetur quo illi a ueteribus sint consecrati, et illos mortuos esse profitetur quo illi a ueteribus sint consecrati, et illos mortuos esse docuit et originem uanae superstitionis ostendit. cum uero inquit et mares et feminas complures ex hominibus in deorum numero esse uideamus et eorum in urbibus atque agris augustassentiamur eorum sapientiae, quorum ingeniis et inventis omnem vitam legibus et institutis excultam constitutamque habemus. Quod si ullum uam animal consecrandum fuit, illud profecto fuit. Si Cadmi progenies, aut Amphytrionis, aut Tyndari in coelum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est. Quod quidem faciam, teque omnium optimam doctissimamque, approbantibus diis immortalibus ipsis, in eorum coetu locatam, ad opinionem omnium mortalium consecrabo. » Fortasse dicat aliquis, prae nimio luctu delirasse Ciceronem. Atqui omnis illa oratio, et doctrina, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt ac postea de his ip̃is successores eorũ. accesserũt ẽt̃ poete
et compositis ad uoluptatẽ carm̃bus incelũ eos sustulerient:
sicut faciũt qui apud reges ẽt malos paneyricis mẽdacibus
adulãtur. Quod malũ agrecis ortum est. quorũ leuitas ĩstru¬
cta dicondi facultate. et copis iticre dibile est quãtas menda¬
ciotũ nobulas excitauerit. Itaq ad mirat eos ei susceperimt
primi sacra illorum et uniuersis gentibus tradiderunt. Ob
hanc uanitatem subilla sic eos inctepat
morte filio cõsolatiis est. nõ dubitauit dicere. deos qui publice
Dlerẽtit homies fuisse quod ip̃ius testimoniuĩ eodebet gru¬¬
uissimũ iud.cati. ꝙ et auguriale huit sacerdotiuĩ et eosd̾em se
colere ueneratiq testatin. Itoq intra paucos uerliculos. duas
res nobis dedu.Nam dum in. aginẽ filie eatẽ semnõ cõsecratuꝵ

Expanded text:
runt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae runt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos sustulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos panegyricis mendacibus adulantur. quod malum a Graecis ortum est, quorum leuitas instructa dicendi facultate et copia incredibile est quantas mendaciorum nebulas excitauerit. itaque admirati eos et susceperunt primi sacra illorum et uniuersis gentibus tradiderunt. ob hanc uanitatem Sibylla sic eos increpatmorte filiae consolatus est, non dubitavit dicere, deos, qui publice colerentur, homines fuisse. Quod ipsius testimonium eo debet grauissimum iudicari, quod et augurale habuit sacerdotium et eosdem se colere uenerarique testatur. itaque intra paucos uersiculos duas res nobis dedit. nam dum imaginem filiae eodem se modo consecraturum