comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se adherere menbris xp̃i. quando
pocuissent imitari parentes .xp̃i.
Nos ergo credimus etiam mariam
fuisse incognatione dauid: quia
scripcuris eis credimus quae utrũ¬
q dicunt. et xp̃m ex semine dauid
scđin carnem: et eius matrem
mariam non cum iuro concũben¬
do. sed uirginem. Quisquis itaq
dicit mariãm ad consanguinitatẽ
dauid non pertinuisse: manifestum
est qđ istarum scripturarum tam
excellenti auccoritati obluctetur:
Ipse ergo conuineat non eam ꝑtinius¬
se adsemen dauid: et hoc ostendat
non ex quibuscumq litteris. sed
ȩcclesiasticis canonicis. catholicis:
Auȩ quippe: apud nos non habent
adhasres ullum pondus auctoritatis:
Ipse sunt enim quas recipit et tenet
aeccła toto orbe diffusa. quae
per illa est etiam propheta  quem¬
acdmodum ꝓmissa sic reddita: ac
per hoc illud quod eneratione marie
faustus posuit. qđ patrem habuerit
ex tribu leui sacerdotem quendam
nomine ioachun: canonicum non

Expanded text:
se adhaerere membris Christi, quanto se adhaerere membris Christi, quanto potuissent 'imitari parentes Christi? Nos ergo credimus etiam Mariam fuisse in cognatione Dauid, quia scripturis eis credimus, quae utrumque dicunt, et Christum ex semine Dauid secundum carnem et eius matrem Mariam non cum uiro concumbendo, sed uirginem. quisquis itaque dicit Mariam ad consanguinitatem Dauid non pertinuisse, manifestum est, quod istarum scripturarum tam excellenti auctoritati obluctetur . ipse ergo conuincat non eam pertinuisse ad semen Dauid et hoc ostendat non ex quibuscumque litteris, sed ecclesiasticis, canonicis, catholicis. aliae quippe apud nos non habent ad has res ullum pondus auctoritatis; ipsae sunt enim, quas recipit et tenet ecclesia toto orbe diffusa, quae per illas est etiam prophetata et quemadmodum promissa, sic reddita. ac per hoc illud, quod de generatione Mariae Faustus posuit, quod patrem habuerit ex tribu Leui sacerdotem quendam nomine Ioachim, canonicum non
Abbreviated transcription (Latin):
sangiunis ducere. ut caro xp̃i
etiam exuirgine procreata. sine
dauid semine. ẽẽ. non posset: Cum
uero unus idemq narrator utrũq
dicat. utrumq commendet. & uirum
marię ioseph. et xp̃i uirginem matrẽ.
ce xp̃m ex semine dauid. et ioseph
in serie ꝓ generatorum xp̃i ex dauid:
quid restat ut credat qui myauult
diuino euangelio quã hereticorum
fabulis credere. Nisi et mariam non
fuisse extraneam acognatione dauid.
et eã ioseph coniugem non frustra
appellatam ꝓpter ordinem sexus
et animorum confederationem. quã¬
uis ei nonfuerit carne commiatus.
et ioseph potius propt̃ dignitatem
uirilem abordine generationũ illarũ
non fuisse separandum. Ne hoc ipso
uideretur abilla femina separatus.
cui eum coniungebat mentis affec¬
tus : Et ne homines fideles .xp̃i. id
quod sibi coniuges carne miscentur
cam magnũ in conuigio deputa¬
rent. ut sine hoc coniuges esse
non crederent. sed potius discerent
fidelia coniugia multo familiarius

Expanded text:
sanguinis ducere, ut caro Christi sanguinis ducere, ut caro Christi etiam ex uirgine procreata sine Dauid semine esse non posset. cum uero unus idemque narrator utrumque dicat, utrumque commendet, et uirum Mariae Ioseph et Christi uirginem matrem et Christum ex semine Dauid et Ioseph in serie progeneratorum Christi ex Dauid: quid restat, ut credat, qui mauult diuino euangelio quam haereticorum fabulis credere, nisi et Mariam non fuisse extraneam a cognatione Dauid et eam Ioseph coniugem non frustra appellatam propter ordinem sexus et animorum confoederationem, quamuis ei non fuerit carne. commixtus, et Ioseph potius propter dignitatem uirilem ab ordine generationum illarum non fuisse separandum. ne hoc ipso uideretur ab illa femina separatus, cui eum coniungebat mentis adfectus, et ne homines fideles Christi id, quod sibi coniuges carne miscentur, tam magnum in coniugio deputarent, ut sine hoc coniuges esse non crederent, sed potius dicerent fidelia coniugia multo familiarius
Abbreviated transcription (Latin):
deproximo contextis contraria
loqueretur. ut quem diceret dauid
filium de maria uirgine sine cuius¬
quam uiri concubitu natum. eiꝰdem
parentes gradatim enumerans.
usq ad eum sine aliqua ratione ꝑ¬
duceret. quem non commixtũ mariȩ
ipse dixisset:: sienim alius enume¬
rat progeneratores xp̃i adauid
usq adioseph: dicens eum filium
d.iuid: & alius eum sine ullius uiri
concubitu ex uirgine maxia natũ
diceret. nec eum filium  appellaret:
nec siͤcontinuo putare deberemus
eos sibi haec contraria locutos
fuisse. ut uel ambo. uel unus eorũ
falsitatis conuinceretur: Cogitare
enim deberemus fieri potuisse.
ut ambo uera dicerent: ut et ioseph
maritus mariae diceretur habens
eam coniugem continenter. non
concubitũ sed affectui: non com¬
mixtione corporum. sed copula¬
tione quod est carius animorum:
et ideo non debuisse uirum uirgi¬
nis matris xp̃i. separari aserie
parentum xp̃i: et ipsam mariam
iliquam destirpe dauid uenam

Expanded text:
de proximo contextis contraria de proximo contextis contraria loqueretur, ut quem diceret Dauid filium de Maria uirgine sine cuiusquam uiri concubitu natum, eiusdem parentes gradatim enumerans usque ad eum sine aliqua ratione perduceret, quem non commixtum Mariae ipse dixisset? si enim alius enumeraret progeneratores Christi a Dauid usque ad Ioseph dicens eum filium Dauid, et alius eum sine ullius uiri concubitu ex uirgine Maria natum diceret nec eum filium Dauid appellaret, nec sic continuo putare deberemus eos sibi haec contraria locutos fuisse, ut uel ambo uel unus eorum falsitatis conuinceretur. cogitare enim deberemus fieri potuisse, ut ambo uera dicerent, ut et Ioseph maritus Mariae diceretur habens eam coniugem continenter non concubitu, sed adfectu. non commixtione corporum, sed copulatione, quod est carius, animorum, et ideo non debuisse uirum uirginis matris Christi separari a serie parentum Christi, et ipsam Mariam aliquam de stirpe Dauid uenam
Abbreviated transcription (Latin):
scđni carnem: Quod si nobis credere
non prodesset : non hoc tam attente
idem apostolus timotbeo commen¬
daret dicens. memor esto xp̃m iħm
resurrexisse amortuis exsemine
dauid scđm euangelium meum
Contra quod euangelium. quisquis
aliud aununtianerit. ut anathema
sit: Magna cura fideles ammonuit:
Quid ergo iam moueat scĩ euangelii
sectatorem. qđ sine concubitu ioseph
xp̃s natus ex uirgine. filius tam̃
dauid appellatur cum generationis
seriem non usq ad mariam. sed
usq ad ioseph matheus euangelista
perducat : primo q̃a mariti eĩus
fuerat propter uirilem sexum:
potius honoranda persona: Neq
enim quia concubitu non permix¬
tus. ideo non maritus: cum ipse
matheus narret et ab angło mariã
coniugem ipsius appellatam.
qui narrat quod non ipsius con¬
cubitu: sed despũ scõ conceperat:
Quod s̃inon matheus apostolus
ista uera sed aliquis alius subeiꝰ
nomine. sicut manichei putant
ea falsa conscriberet. itine sibi etiã
ipse in rebus apertissimis. et tam

Expanded text:
secundum carnem. quod si nobis credere non prodesset. non hoc tam adtente idem apostolus Timotheo commendaret dicens: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum. contra quod euangelium quisquis aliud adnuntiauerit, ut anathema sit, magna cura fideles admonuit. Quid ergo iam moueat sancti euangelii sectatorem, quod sine concubitu Ioseph Christus natus ex uirgine filius tamen Dauid appellatur, cum generationum seriem non usque ad Mariam. sed usque ad Ioseph Matthaeus euangelista perducat? primo quia mariti eius fuerat propter uirilem sexum potius honoranda persona; neque enim quia concubitu non permixtus ideo non maritus, cum ipse Matthaeus narret ab angelo Mariam coniugem ipsius appellatam, qui narrat, quod non ipsius concubitu, sed de spiritu sancto conceperat. quodsi non Matthaeus apostolus ista uera, sed aliquis alius sub eius nomine, sicut Manichaei putant. ea falsa conscriberet, itane sibi etiam ipse in rebus apertissimis et tam
Abbreviated transcription (Latin):
incelligi: si ille propter salomonem
desererent dõs suos. et colerent dm̃ eiꝰ:
Cum uero ipse propter illas offendit
dm̃ fuum. et coluit deos earum: non
.ẽ. quid inde boni coniettart possimꝰ÷
Nec tamen nihil arbitror significare
sed malum: sicut deuxore filiab q
loth diximus: Apparet enim inper¬
sona huius salomonis mira excel¬
lentia: etmira subuersio. Quod igit᷑
in illo diuersis temporibus extitit
prius bonum et posterius malum.
hoc in aeccła in isto adhue scło simul

Expanded text:
intellegi, si illae propter Salomonem intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est, quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth diximus. adparet enim in persona huius Salomonis mira et excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul
Abbreviated transcription (Latin):
uit aeccłam super tectum se lauantẽ:
id .ẽ. mundantẽ se asordib scłi. &
domũ luteam sp̃itali contẽplatione
transcentem atq calcantem: Et incho¬
ata cuin illa primę conuentionis
potitua. post abca penitus separatũ
diabolum occidit: eamq sibi ꝑ petuo
copulauit conubio ⁊ Oderimus ergo
peccatũ : sed prophetiam non extingua¬
mus: Amemus illũ dauid quantũ
amandus est: qui nos adiabolo per
mi scđiam liberauit amemus et istum
dauid: qui tam graue in se uulnus
iniquitatis poenitentie humilitate
sanauit : ¶Lam desalonione quid dicã.
quem uehement̃ arguit scã scriptura
atq condẽpnat. nichilq depęnitentia
eius uf in ẽum indulgentia dĩ com¬
memorat: Nec michi prorsus occur¬
rit quid saltem in allegoriã bom
significet haec eius flenda submer¬
sio : nisi forte quis dicat mulieres
alienigenas quarum amore ex arse¬
rat. significare aeccłas electas degen¬
tibus: Posset fortas se non absurde

Expanded text:
uit ecclesiam super tectum se lauantem, uit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iam de Salomone quid dicam ? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
tem sp̃s in uinculo pacis ÷ Dono itaq
sp̃itali hoc. ẽ. septenario. facta est
aeccła puteus satietatis: quia fac¬
tus. ẽ. in ea fons aquae salientis in
uitam aeternam: Quẽ qui habuerit:
non sitiet in aet̾num: Iam uero qui
fuerit maritus eius. quid aliud quã
diabolum nominis huiꝰ interp̾tatio¬
ne significat. huius erant pessimo
coniugio delegati oms quos gr̃adĩ
lberat: ut aeccła sine macula & ruga.
saluatori proprio copuletur: Uria
Namq interptatur lux mea dĩ:
hectheus autem abscisusꝰ siue qđ
inueritate nonstetit. sed asualuce
superna quam dedo habebat super¬
biȩ merico abscisus . ẽ: siue qđ caden¬
do ueris uiribus perditis. transsigurat
se tamen in angelum lucis: audens
ad huc dicere. lux mea dĩ est: frgo
iste quidem dauid grauiter scelerateq
peccauit. qđ scelus cuis etiam ꝑpro¬
phetam ds̃ arguit increpando: et ipse
abluit penitendo: Uerumtam̃ ille
desiderabilis omnib gentib ad ama¬

Expanded text:
tem spiritus in uinculo pacis. dono itaque tem spiritus in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis eius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprie copuletur. Vria namque interpretatur "lux mea dei". Cettheus autem "abscissus", siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est" . ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit inabluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adama
Abbreviated transcription (Latin):
quid etiam hoc factum prefiguraue¬
rit: Dauid int̾̃pretatur manu fortis.
siue desiderabilis : Et quid fortius
leone illo decribu iuda. qui uicit
mundum. Et quid desiderabilius
illo dequo ꝓpheta dicit. ueniet desi¬
rleratus omnibus gentibus.: Bech¬
sabeae interpretatur puteus sacietatis.
siue puteus septimus: Quãlibet aut̃
harum Nominis huius incerp̃tatio¬
nũ. in id quod dicere intendunus as¬
sumamus: satis congruit : Nam et
incanticis canticorum sponsa illa
aecclesia est: quae uocatur puteus
aquae iuuȩ : Et huic puteo sepcena¬
rii numeri Nomen. inspũ scõ signi¬
ficatione coniungitur. ꝓpt̾ rationẽ
pentetostes. quodie decaelo missus
p̃s sc̃s uenit ÷ deseptimanis enu
constare eundem festum diem: cobiȩ
autem quod est septies septeni. unũ
additur : quo unitas commendatur :
In hac ratione uiuit illa apostolica
sententia. sufferentes inuicem
indilectione : studentes seruare unita¬

Expanded text:
quid etiam hoc factum praefigurauequid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae urii numeri nomen in spiritus sancti significatione coniungitur propter et rationem pentecostes, quo die de caelo missus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae qa nouem autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unita
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam increpantẽ et dicentem.
generatio praua uiperarum: Sed
non eam inuenit peccati ex probra¬
tio: quam mutauit confessionis
amaritudo: Post uero iam publicis
signis anuli. monilis et uirgae.
uicit tẽmere iudicantes iudȩos.
quorum iam personam iudas ipsȩ
gestabat: qui hodieq dicunt non
hunc esse populum xpĩ. nec habe¬
re nos semen abrahȩ: Sed prolatis
certissimis documentis nr̃ae uoca¬
tionis. iustificationis. glorificationis.
sine dubio confundentur: et nos
magis quã se iustificatos. ẽe. fatebun¬
tur : E nucleatius hȩc et menbratim
quodam modo articulatuq scruta¬
rer atq dissererem. quantum inten¬
cionem meã dñs ad iuuaret: pisi
me abhac laboriosiore diligentia.
finiendi huius operis qđ plusquam
uellem iã prolixum . ẽ. cura ꝓhiberet:
Nune peccatum dauid quid inpro¬
phecia significauerit: quanta possũ
breuitate perstringam : Nomina quip¬
pe ipsa interpretata satis ostendunt

Expanded text:
tamquam increpantem et dicentem: tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tertia die: et predicari in nomine eius
poenitentiam & remissionẽ pecca¬
torum per ons gentes. incipientib
abhierus alem: Nã ecipse habitus
meretricius: confessio peccatorum ẽ.:
Typum quippe iam aeccłae gerit
thamar exgentibus euocatȩ: Sedens
cum hoc habitu ad portã ęnan. uel
ęnaim. quod interpretatur fontes:
Cucurrit enim uelut ceruus ad fontes
aquarum : peruenire ad sem̃ abrahȩ
Iilic a non agnoscente fȩtatur. quia
ac ila predicum. e. populus quem
non cognoui seruiuit michi: Acce¬
pit in occulto anulbm: monile.
et urgam: uocatione signatur.
iustificatione decoratur. glorifica¬
tione ex altatur : Quos enim predes¬
tinauit: illos et uocauit: Quos aut̃
uocauit: illos et iustificauit ÷ Et quos
iustificauit. illos et glorificauit:
Sed haec ut dixi adhuc in occulto:
ubi fit et conceptio scãe ubertatis:
Mittitur autem promissus hȩdus:
tanquam meretrici hȩdus. expro¬
bratio. peccati : Per eundẽ odollamitẽ

Expanded text:
tertia die et praedicari in nomine eius tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam
Abbreviated transcription (Latin):
nationem mariȩ matris eius. et heli¬
sabeth matris suae : Eundemq dñm
et diñ suũ. quia sicut ipse ait. exple¬
nitudine eius accepit: Uidit omnino.
& ideo innatis mulierum maiorillo
Nemo surrexit: quia ex omnibus
prenuntiantibus xp̃m. ipse iudit
quod multi iusti et prophete cupier̃
uidere et non uider: salutauit
exucero. agnouit per fectius excolum
ba: Et ideo tanquam odollamites. uere
hoc est ex onerandas sarcinis labori.¬
osis: ex quibus aeccła laudatę
in canticis canticorum dentes. eẽnt.
uelut grex deconsarum : lam thamar
habitum mutat: Nam &e cominutans
interp̃tatur chamar: Sed in ea prorsꝰ
nomen a maritudinis maneat. non
illius inqua petrus amare fleuit:
Nam et iudas : latine confessio est ÷
Confessionr ergo amaritudo misceatur:
ut uera poenitentia presignetur:
Hac poenitentia fecundatur aeccła.
in omnib gentibus constituta: Opor¬
tebat enim xp̃m pati. et resurgere amortuid¬

Expanded text:
nationem Mariae matris eius et Helinationem Mariae matris eius et Helisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit peba: et ideo tanquam Odolamites vere tehoc est, exonerandas sarcinis peccatorum, ex quibus in Ecclesiae laude in Canticis canticorum, Dentes euelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
ciam etiam danielis: Iunc uenit
cui re posicum erat expectatio
gentium: et unctus.ẽ. sc̃s scõrum oleo
exultationis pre participibus suis
Natus. e enun maioris herodis tempore:
passus ẽ. autem minoris herodis
tetrarcha : huius itaq uenientis adoues
quae perierant domus isrł. figuram
gessit ipse uidas: cum iret ad conden¬
das oues suas inthamna. quod in¬
terpretatur deficiens : lam enun defe¬
cerat princeps exiuda. & omne magis¬
terium atq unctio udȩorum: ut ue-¬
niret cui repositum. erat: Uenit aut̃
cum suo pastore odollamite. cui nom̃
erat iras: Et inter pretatur odollami¬
ces testimonium inaqua: Cum hoc
plane testimonio dñs uenit. habens
quidem testimoniũ mauis iohanne:
sed tamen propt̾ oues in firmas. hoc
testimonio est usus in aqua: Nam
& ipse iras quod nomen illius pasto¬
ris fuit. interpretatur frĩs mei uisio
Uidit omnino frem suum iohannes.
frem scđm semeni abrahe: scđm cog¬

Expanded text:
tiam etiam Danihelis. tunc uenit tiam etiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exsultationis prae participibus suis. natus enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites „testimonium in aqua.". cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Hiras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris mei uisio". uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cog
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat ÷ Sic et eius filii techrachȩ.
quorum erat unus herodes. patris
Nomine appellatus. qui cum pilato
iN passione dñi concordauit : Isti ergo
alienigene usq ad eo non deputaban¬
tur in regno illo mystico iudȩorum.
ut ip̃si iudȩi publice clamarent. fren¬
dentes aduersus xp̃m: nos non ha¬
benius regem: Nisi cęsareni: Neq hoc
uerum. nisi illa uniuersali domina¬
tione: Romanorum quippe etiam
cesar rex erat non proprie iudȩorũ:
sed ut xp̃m negarent. et hunc adularent᷑:
idco se tali uoce dampnar̃ : Illo ergo
tempore quo iam detribu iudae
regnum defecerat. ueniendum erat
obesset: multumq prodesset: Sic eni
fuerat prophetatum : Non deficiet
princeps ex iuda. neq dux defemo¬
ribus eius: donec ueniat cui repo¬
sicum est. et ipse est expectatio
gentium ÷ lam isto cempore omne
quoq magisterium iudȩorum. ce
mistica unde xp̃i uocabantur.
unctio ipsa defecerat: scđm ꝓphe¬

Expanded text:
acceperat. sic et eius filii tetrarchae, acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repositum est. et ipse est exspectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum prophe
Abbreviated transcription (Latin):
meror corum: D̾s tamen ambos occi¬
disse dictus . ẽ: ubi figuratur regnũ
talibus hominibus abstulisse ⁊ Tertuis
uerd filius uide quod illi mulieri non
iungitur. significat tempus. ex quo
uida non fieri: It ideo erat quidem
filus iudae. sed eum maritũ thamar
non accȩpiebat. quia erat eadem
tribus iuida. sed iam popula inde
Nemo regnabat÷ unde et nomen eiꝰ
id ẽ. selã: interpretatur dimissio eius:
Non pertinent sane adhanc significa¬
tionem uiri scĩ & iusti. qui licet illo
tempore fuerint. ad nouum tamen
pertinent testamentum. cui ꝓphetan¬
do scienter utiles fuer̃: qualis dauid
fuit : Eo sane tempore quo iam iudȩa
coeperat reges extribu uida non ha¬
bere: Non est computandus herodes
maior in regibus eius. tinquãmaritus
thamar ⁊ frat enim alienigena. nec
ei sacramento illo nissticę̧ unctionis
tanquam coniugali fȩdere coherebat.
sed tanquam ex traneus dominabatur.
quam potestatem aromanis & acesare

Expanded text:
moeror eorum. Deus tamen ambos occimoeror eorum. Deus tamen ambos occidisse dictus est, ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. Tertius vero filius Judae quod illi mulieri non jungitur, significat tempus ex quo bu Juda non fieri. Et ideo erat quidem filius Judae, sed eum maritum Thamar non accipiebat: quia erat eadem tribus Juda, sed jam in populo inde nemo regnabat. Unde et nomen ejus, id est, Sela interpnon pertinent sane ad hanc signincationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere, non est computandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
alterum eorum qui nichil proderant
significantur in duobus filiis uidę.
quorum unus erat malignũs uel
seuus ante dnm: alter interram
fundebat. Ne sem̃ daret ad fecundan¬
dam thamar: Nec sunt amplius
quam duo genera hominũ inutilia
generi humano: Unum nocentiũ.
alterum prestare nolentium. et siqͥd
boni habent in hac terrana uita
perdentium: tanquam interram
fundentium: Et qm̃ in malo prior
.ẽ. qui nocet. quam ille qui non ꝑdest.
ideo maior dicitur ille malig¬
nus. et sequens qui fundebat inter¬
ram: Nomen quoq maioris qui
uocabutur er. iputer p̃tatur pelicus
qualibus tunicis induti sunt primi
homines. inpoena dampnationis suae
dimissi ex paradiso: Sequentis autem
Nomen qui uocabatur onam: inter¬
precatur meror eorum: Q uorum nisi
quibus nichil prod est cum habeat
unde prodesse possit. atq id perdat
interra : Mauis porro malum est
ablate uitaę quod significat pellicius:
quam one quod significat

Expanded text:
alterum eorum, qui nihil proderant, alterum eorum, qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium et, si quid boni habent in hac terrena ' uita, perdentium tamquam in terram fundentium. et quoniam in malo prior est, qui nocet, quam ille, qui non prodest, ideo maior dicitur malignus ille et sequens, qui fundebat in terram. nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius," qualibus tunicis induti sunt primi hodimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen qui vocabatur Onan, interpretatur Moeror eorum. Quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit: atque id perdat in terra? Porro majus malum est ablatae vitae, quod significat pellis, quam non habitae, quod significat
Abbreviated transcription (Latin):
ut iustus in iuste necaretur. utiq
mala erant: tamen bonum magnũ
illo nesciente sigraficabant. quando
ait. expedit ucunils moriatur. oe
Non tota gens pereat: Diccumq
deillo est. hoc auten ase nondixit.
sed cum esset pontifex prophetauit.
quia oportebat ihm̃ mori ꝓgente:
ita factum uidȩ: scđm illius libidi¬
nem malum fuit: sed illonesci¬
ente magnum bonum significa¬
uit: Ascipio quppe malum fecit.
sed non ascipso bonum significauit.
Hoc autem quod necessario preloquen¬
dum putaui. Non adhoc tantũ modo
iudȩ factum. sed etiam ad cętera
ualeat siqua occurrerint mala oꝑa
hominũ. quibus bonum aliquid
a narrante prophetatum est: Inthamar
ergo nuru uidȩ: intelligitur plebs
regni iudȩorum. cui de tribu iuda
reges tanquam mariti adhibeban¬
tur: Merito nomen eius a maritudo
interpretatur: Ipsa eium: dño fellis
poculum dedit: Duo autem genera
principum. qui non recte operaban¬
tur inplebe. unum  qͣui oberant.

Expanded text:
ut iustus iniuste necaretur, utique ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant._ quando ait: expedit, ut unus moriatur et non tota gens pereat, dictumque de illo est: hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant,
Abbreviated transcription (Latin):
narrator: quorum interpositio
non uacaret ad presignationem
rerum. quas intenderat ꝓphetare :
Ad significanda autẽ aliqua bona.
Nichil inter. ẽ facta illa quibus
ea significantur. seu bona seumala
sint: Quid enim mea inter est cum
uolo aliquid legendo cognoscere.
utrum exminio reperiaͣm scriptos
nigros ętiopes. & ex atramento can¬
didos gallos.: uerumtamer si non
scripturam sed picturam talẽ uiderẽ.
sine dubitatione reprehenderem:
Ita infactis hominum quae adimi¬
tandum uitandum ue proponun¬
tur: magni inter est. bona ne an
mala sint: Quae autem ad signifi¬
candum scribuntur siue dicuntur.
Nichil refert inmoribus facientium
quam laudem reprehensionẽ ue
mereantur : si modo habent aliqđ
rei dequa agitur necessariam
prefigurandĩ congruentiã. Sicut
enĩ caiphas in ęuangłio quantum
ad eius noxium. perniciosumq
animum ꝑtinebat. quantũ deniq
ad ipsa uerba si in eis uoluntatem
dicentis attendas. quibus agebat

Expanded text:
narrator, quorum interpositio narrator, quorum interpositio non uacaret a praesignatione rerum. quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos ? uerumtamen, si non scripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magis interest, bonane an mala sint. quae autem ad significandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habent aliquam rei, de qua agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis adtendas, quibus agebat,
Abbreviated transcription (Latin):
homo de honunũ opere malo:
bonum opus dĩ sicut inprecedenti
sermone iam diximus defecunditate
seminum. Nondeturpitudine uitiorui
Ita inscripturis propheticis non tantum
aliquid demalis oꝑibus hominũ.
etiam futurorum bonorum: non
peccantis opere sed scribentis:
Neq enim uidas cum ad thamar
concupiscentia uictus intraret. hanc
suae libidinis intentionem gerebat.
ut inde aliquid significaretur qđ
adsalutem hominum pertineret
Sicut nec uidas ille qui dñm tradidit
hoc intendit: ut aliquid inde gere¬
retur. quod ad eandem salutẽ homi¬
num per tineret: Porro sidetã
malo oꝑe iudȩ illius. tam bonum
opus dñs fecit ut eiusdem suae
passionis sanguine nos redimeret.
quid mirum si ꝓpheta eius de quo
ipse ait. deme enim ille scripsit.
ex malo facto uidȩ istuis. boni ali¬
quid significauit. ut suo ministe¬
rio nos doceret: Ea quippe homi¬
num facta. scõ spũ disponente
acq inspirante. collegit propheta

Expanded text:
homo, de hominum opere malo homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum aliquid de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret, sicut nec ludas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pertineret. porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum, si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malo facto Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta
Abbreviated transcription (Latin):
tem. sicut ꝑphilippum symon: Et
ꝑ carnales seruos riascuntur non¬
solum indampnabilẽ scruitutem
qui eos ututantur: uerum etiam
in laudabilem libertatẽ. quibus diti¬
tur: quae dicunt facite: quae autẽ
faciunt facere nolite: Hoc magnum
sacramentũ. quisquis indĩ populo
prudenter agnouerit: unitatẽ sp̃s
inuinculo pacis usq infinem quob¬
dam coherendo. quosdam coleran¬
do custodit: Fecimus hoc et de loth.
quid euis laudandum. quid culpan¬
dum scriptura narrauerit: quid
intelligendum de tota illa re gesta
si gnificauerit demonstrantes : Seqͥ¬
qđ cum sua puru concubuit. quid
significauerit futurorũ: Sed prius
p̃ loquendum. ẽ.: nequenquam prauę
considerationis offendat. quod de
quib dam malis hominũ oꝑibus.
inscripturis sct̃s quaedam ñ mala.
sed bona futura significantur:
Seruat. enim ubiq diuina prouiden¬
tia uirtutem bonitatis suae: ut
quem admodum ex adulterorum
concubitu formatur. et nascitur

Expanded text:
tem, sicut per Philippum Simon et tem, sicut per Philippum Simon et per carnales seruos nascuntur nonsolum in damnabilem seruitutem, qui eos imitantur, uerum etiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. fecimus hoc et de Loth, quid eius laudandum, quid culpandum scriptura narrauerit, quid intellegendum de tota illa re gesta significauerit, demonstrantes. Seququod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis operibus hominum in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat enim ubique diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
quod iam fecimus de abrabam & isaac
& iacob: quorum se ds̃ ita dici uoluit.
tanquam solorum esset ds̃. qui ds̃ . ẽ.
uniuersae creaturae. Non frustra
utiq tantum eis tribuens honorem.
nisi quia nouerat incis quod solus
eciam perfecte sumnęq nosse pote¬
rat. sinceram precipuãq caritatem:
& quia in eis tribus patribus quo¬
dammodo consummauit magnum
ac mirabile sacrauientum futuri
populi sui. quotl per liberas genu¬
er̃ non solum in libertatem sicut
per saram &e rebeccam &e liam ce
rachel: uerum etiam in seruitutem.
sicut per eandem rebetcam Natus
.c̃. esau cui dictum est. eris seruus
fratris tui. & per ancillas non solum
inseruitute sicut ꝑ agar . uerum
ctiam inlibertate ficut per balam
& relpham: Ita enim et inpopulodĩ.
etꝑ sp̃itales uberos nascuntur non solũ
in laudabilem libertatem quem¬
admodum illi quibus dicitur:
Imitatores mei estote sicut et ego xp̃i.
uerum etiam indãpnabilem seruitu¬

Expanded text:
quod iam fecimus de Abraham et Isaac quod iam fecimus de Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales liberos nascuntur non solum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
ruebat hoc ipso enim magis insinu¬
auer̃ scĩ libri religiosis lectorib
et electoribus  qͥuam caste habuerint
scĩ uri plures uxores. qđ salomon
qui eas Non illo modo. sed magis ad
libidinem quam adpropaginem ha¬
buit improbatus.ẽ. & reprehensus
his uerbis: ut appellaretur amator
mulierum. et inde adprofundum
idolatriae lapsus atq demersus. eadẽ
ueritate personam nullius acceptan¬
te proderetur: Nunc ergo iam
pertractatis per sonis omnibus per
quas faustus putauit scripturas
ueteris testamenti. eẽ. culpandas. red¬
dicoq suo cuiq sermone congruo.
quo uel defensi sunt homines dĩ
aduersus hereticorum carnaliumq
calũpnias. uel reprehensis homini¬
bus: tamen scriptura laudabilis.
uenerabilisq monstrata est: uidea¬
mus deinceps ex ordine quo eos
homines faustus accusando comine¬
morauit. quid etiam significent ipsa
facta hominum. quid ꝓpheciae ge¬
rant. quae futura prenuntiant.

Expanded text:
ruebat. hoc ipso enim magis insinuruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueritate personam nullius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta hominum, quid prophetiae gerant, quae futura praenuntient:
Abbreviated transcription (Latin):
quam si non crederet omiã pecca¬
ta impudice di missa . ee. ume¬
lius commutate. Itaq cum
meretricem propheta fecit uxorẽ
& ad uitam corrigendam mulieri
consultum. ẽ: etfigurae sacram̃tũ
dequo mox loqueniur expressum:
Sed quis non indeat in hoc facto.
quid potius manicheorum offen¬
dat errorem. scilicet quia solent
dare operam meretrices. negraui¬
de fiant: Proinde istis formcaria
magis per manens placebat. ut
dm̃ ipsorum non ligaret: quam
unius uiri facta ux̃or ut pareret :
De salomone autem quid dicam.
Nisi quia grauius ipsius fidelis
&e scaẽ scripturae testimonio
red arguitur. quan petulantibus &
Nugacibus fausti conuicus. Illa
enim de illo et quid boni prius habu¬
isset. & quid mali faciendo bonum
in quo primum fuerat reliquisset.
ueraciter fideliterq locuta est: iste
autem oculis clausis uel potius ex¬
tinctis. Non quo lumine manifestan-¬
te ducebatur ibat: sed quo mali.¬
uolentia precipitante ferebatur in¬

Expanded text:
quam si non crederet omnia peccaquam si non crederet omnia peccata inpudicae dimissa esse in melius commutatae ? itaque cum meretricem propheta fecit uxorem, et ad uitam corrigendam mulieri consultum est et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem ? scilicet. quia solent dare operam meretrices, ne grauidae fiant. proinde istis fornicaria magis permanens placebat, ut deum ipsorum non ligaret, quam unius uiri facta uxor ut pareret. De Salomone autem quid dicam, nisi quia grauius ipsius fidelis et sanctae scripturae testimonio redarguitur quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius habuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
egypti seruitute liberans. per
diuisum mare traiciens. fluctib
per sequentes inimicos operiens.
idolo sibi prelato derelictus atq
contẽptus: si autem penas ipsas
comparemus. quid simile ferro
interimi. & aferis trucidari atq¬
laniari. quandoquidem iudices
publicis legibus seruientes. maio¬
ris criminis reos bestiis subrigi
quam gladio percuti uibent:
Restat in maledicis et sacrilegis
reprehensionibus fausti. q̃uibus
peunc respondeo. qd locutus dias
ad oseae prophetam dixit: Accipe
tibi uxorem fornicariam. & fac
filios defornicaria: Inqua scriptu¬
ra sic excecatum ẽ. inmundum cor
eorum : ut nec apertissima uerba
euangelica intelligant dñi dicen¬
tis adiudeos. meretrices etpubli¬
cani. precedemt uos in regno cȩlors:
Quid enim aduersum clementiae
ueritatis. quid inimicum fidei
xp̃iane. si meretrix relietec for¬
nicatione in castum coniugium
commutetur Et quid tam in con¬
gruum et alienum a fide ꝓphece.

Expanded text:
Aegypti servitute liberans, per Aegypti servitute liberans, per divisum mare trajiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus? Si autem poenas ipsas comparemus, quid simile ferro interimi; et a feris trucidari atqlaniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam et fac filios de fornicaria. in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeos: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. quid enim aduersum clementiae ueritatis, quid inimicum fidei christianae, si meretrix relicta fornicatione in castum coniugium commutetur? et quid tam incongruum et alienum a fide prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
canon aeccłasticus respuit. tanquã
uerȩ atq sincere acceptantur. saltẽ
hinc coguntur fateri uirtutẽ illam
pacientiae quam docet dñs dicens.
siquis tẽ percusserit in maxillam
tuam dextram prebe illi etsinistrã
posse esse inprepatione cordis.
etiam sinon exhibeatur gestu cor¬
poris. et expressione uerborum:
quandoquidem apostolus palma
ꝑ cussus. potius dm̃ rogauit ut
in iurioso homini infuturo scło
parceretur. in presenti autem illa
in uria non inulta relinqueretur:
quam uel prebuit ferienti alte.¬
ram partem. aut ut iterum feri¬
ret ammonuit: tenebat certe in¬
terius dilectionis affectum:
Siue hoc uerum sit siue confictũ.
cur nolunt credere tali animo
famulum dĩ moysen idoli fabri¬
catores et adoratores gladio pro¬
strauisse. cum in euis uerbis satis
appareat lta huiusmodi peccato
eum ueniam deprecatum. ut nisi
impetraret. deleri se uellet deli¬
bro dĩ etquid simile ignotꝰ
homo percussus palma. et ds̃ ex

Expanded text:
canon ecclesiasticus respuit, tamquam canon ecclesiasticus respuit, tamquam uerae atque sincerae acceptantur, saltem hinc coguntur fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram, posse esse in praeparatione cordis, etiamsi non exhibeatur gestu corporis et expressione uerborum, quandoquidem apostolus palma percussus potius deum rogauit. ut iniurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa iniuria non inulta relinqueretur, quam uel praebuit ferienti alteram partem aut ut iterum feriret admonuit. tenebat certe interius dilectionis adfectum et siue hoc uerum sit siue confictum, cur nolunt crefamulum Dei Moysen idoli fabricatores et adoratores gladio prostravisse; cum et in ejus verbis satis appareat, ita hujusmodi peccato eum veniam deprecatum, ut nisi impetraret, deleri se vellet de libro Dei? Et quid simile, ignotus homo palma percussus; et Deus ex
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscerent : Ibi tamen legunt
apostolum thomã cum esset in
quodam nuptiarũ conuiuio pere¬
grinus & prorsus in cognitus.
aquodam ministro palma percus¬
sum: imprecatum fuisse homini
coptinua. seuaq uindictam:
Nam cum egressus fuisset ad fontẽ.
unde aquam conuiuantib ministra¬
ret: eum leo irruens interemit.
manũq eius qua caput apostoli
leni ictu percusserat: acorpore
auulsam. scdm uerbum eiusdem
apostoli id obtantis atq imp̃cantis
canis intulit mensis: in quibus ipse
discumbebat apostolus: quid iuderi
crudelius potest. Uerum quia ibi
nisi fallor hoc eti am scriptum.ẽ.
qđ ueniam in scło futuro petiuerit.
facta ẽ. compensatio beneficii maio¬
ris. ut et apostolus quam carus
dõ esset ꝑhunc timorem cõmenda¬
retur ignotis. et illi post hanc uitã
quandoq finiendam. in aet̾num
consuleretur : Utrum illa uera sit
aut conficta narratio: nichil mea
nunc inter est : Certe enim mani¬
chei aquibus illae scripturȩ quas

Expanded text:
esse cognoscerent. ibi tamen legunt esse cognoscerent. ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum conuiuio peregrinus et prorsus incognitus, a quodam ministro palma percussum inprecatum fuisse homini continuam saeuamque uindictam. nam cum egressus fuisset ad fontem, unde aquam conuiuantibus ministraret, eum leo inruens interemit manumque eius, qua caput apostoli leui ictu percusserat. a corpore auulsam secundum uerbum eiusdem apostoli id optantis atque inprecantis canis intulit mensis, in quibus ipse discumbebat apostolus. quid hoc uideri crudelius potest? uerum quia ibi, nisi tamen fallor, hoc etiam scriptum est, quod ei ueniam in saeculo futuro petiuerit, facta est conpensatio beneficii maioris, ut et apostolus, quam carus deo esset, per hunc timorem commendaretur ignotis et illi post hanc uitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa uera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas