comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canentes. Angli qr nuntii. Tuba canentes .i. alta mist̾ĩa de interna
aspiroẽ foris resonantes. Hii st̃ .uii. candelabra aurea .i. lucẽ euan¬
minationẽ ꝓbata. Hii qͦ st̃ .uii. tonitrua bestiales mentes t̾ribi
emittebat ioh̃s baptista qñ dicebat. Genimina iuꝑarũ qͥs dabit
uob̾ fug̾e a uent᷑a ira. S ẜ dñs in euangło. Omĩs arbor q̃ ñ fecerit
frtictũ bonũ. excidct᷑. ⁊ in ignẽ mittetur. Et in hc̃ modũ płima.
Isti in modũ p̃conis manifeste aminonent cunctos ad orandũ.
ad genuflectentdũ Iti euangelizant. isti sacͣm̃ta dispensant. Sa¬
cono. Leuite hostias suꝑ altare ponunt. ipsi m̃sã dni appont̃.
Qua in re sig̾catur. qr mundi ciã cordis qͣm p̃fert̃ in corꝑe. debẽt
hrẽ in iñte. Tales enĩ dm̃ decet hre ministros. qui nulło carnis
contam inentur contagio. s plena m̃tis ⁊ corꝑis castitate p̃fulge¬
ant. Quales enĩ diacones ordinandi sint. apłs plenissime docet

Expanded text:
canentes : angeli, quia nuntii: tuba canentes, id est alta mysteria de interna aspiratione foris resonantes. Hi sunt septem candelabra aurea, id est lucem Evanminationem probata, hi quoque sunt tonitrua septem, bestiales mentes terribiemittebat Joannes Baptista, quando dicebat: « Genimina viperarum, quis dabit vobis fugere a ventura ira? » Et Dominus in Evangelio: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . » Et in hunc modum plurima. Isti in modum praeconis, manifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, isti sacramenta dispensant. Sacono. Levitae hostias super altare ponunt: ipsi mensam Domini componunt, iQua in re significatur quam munditiam candoris, quam praeferunt in corpore, debeant habere in mente. Tales enim Deum decet habere ministros, qui nullo carnis contaminentur contagio, sed plena mentis et corporis castitate praefulgeant. Quales enim diaconi ordinandi sunt, Apostolus plenissime docet
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiantiñ pacẽ. euangli zaneriũ bona. Añ quã mauant᷑ sandaliis.
uestiunt᷑ caligis. bissinis ł lineis: usq ad genua ꝓtensis. ⁊ ibi bene
debilia .i. neggligentiis resoluta roberare. ⁊ sic ad p̃dicandũ euãglin
d̾e quo ar ĩ psalmo. Unx̃ te d̾s d̾s tuis .o .ł.p.c .t. Accipiunt hac uncti¬
one elaues regi cełoꝵ. ut q̃cq ligauerit suꝑ terrã sint ligata uĩ elo¬

Expanded text:
bona! » Antequam induantur sandaliis, vestiuntur caligis byssinis vel lineis, usque ad genua protensis, et ibi bene debilia, id est negligentiis resoluta, roborare, et sic ad praedicandum Evangelium de quo dicitur in psalmo: « Unxit te Deus Deus tuus oleo laone claves regni coelorum ut quaecunque ligaverint super terram, sint ligata e
Abbreviated transcription (Latin):
apłs demoniis ĩmolant. ⁊ ñd̾o. antiqͣ enĩ res est ⁊ p̃nũtiata ĩmolati¬
cio sanguine futurã passionẽ mediatoris ab ũtio humani gn̾is testisi-¬
cans. hanc eui pͥmꝰ abel obtulisse ĩ sacͥs litt̾is ĩuenitur. In exordio aũ
ieuitici .iiii. gn̾a pͥncipaliũ oblationũ oesc̾bunt᷑. q̃ĩ odorẽ suauita¬
tis dũo offerri iubent᷑ .i. pͥmũ uitulũ de arm̃to sñ macła. Scõ̾m
agnũ de ouib. Terciũ. tuirturẽ & colũbã. Quartũ: similaginem
consꝑsã arima. oleo uncta. elibano cocta. Reliqͣ aũ sacͥficia ꝓ qͣlita.¬
mostrat. ex pat̾archar̃ ꝓ genie oescendentẽ. hic aratro crucis suȩ

Expanded text:
oniis immolant, et non Deo . » Antiqua enim res est, et praenuntiativa, immolatio sanguinis, futuram passionem mediatoris ab initio humani generis testificans. Hanc enim primus Abel obtulisse in sacris Litteris invenitur . In exordio autem Levitici, quatuor genera principalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis Domino offerri jubagnum de ovibus; tertium, turturem et columbam; quartum, similaginem conspersam, azyma oleo uncta, clibano cocta. Reliqua vero sacrificia pro qualitamonstrat, ex patriarcharum progenie descendentem; hic aratro crucis suae
Abbreviated transcription (Latin):
dicit si fuerit mortuus añ purificationẽ mane̾ inminũ¬
amnȩ.⁊ ꝑ mortẽ sidum uiuit: non fuerit iudata
isto sac̾mento quo significatur baptisimis.xpĩ. Aiiro
aut̃ mundo dicitur hanc purificationem fieri. ubi
significantur ministri portantes ꝑsonam denim sui
quiẽ uir mundus. Unde ⁊ insequentib de dõ qui cur¬
cum spargit aquam: asꝑsionis ut lauet uestimenta
sua .i. ut sit minndus m̃te ⁊ corꝑe. Completis iam̃ bap¬
tismi sacͣmentis cum baptiratus de fonte ascenderit.
sacro crismate ungitur inu̾tice ut sodoiso lopror¬

Expanded text:
dicit, si fuerit mortuus ante purificationem, manere in immun mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto sacramento, quo figuratur Christi baptismus? A viro autem mundo dicit hanc purificationem fieri: ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui est vir mundus. Unde in sequentibus de eo qui conspergit aquam aspersionis, ut lavet vestimenta sua, id est, ut sit mundus mente et corpore. Completis jam baptismi sacramentis, cum baptizatus de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se pro
Abbreviated transcription (Latin):
ni cultus minist̾ia ordinaretur. ꝙ conseeraretur dño. &
seruirent ꝑ isrł corã aaron & filiis eiꝰ ĩ tab̾nacło li. ipsiq
gestarent arcã ⁊ tab̾nacłm. ⁊ omiã uasa eiꝰ. ⁊ inoͥcnitu
fab̾nacłi ipsi castra constituerent. ⁊ ĩ transportando tab̾na¬
culo ipsi deponerent g̾ssus. ipsi cõponerent. Aiuiginti autẽ
annis & supͣ. iuissi st̃ seruire in tab̾naculo. Quã regłam
robista est. qd̾ illi ordini a moyse institutũ est. Qđ etiã
stola ponitur. & casula in dieb ieiunii suꝑ eũdẽ huierũ cõ¬
plicatur. qr qͥcqͥd laboris ⁊ sustmentiȩ ĩ hac uita toleramus.
Exinde apłi ⁊ eoꝵ successores decreuert̃. ut in omi mat̾ce
eccłã .uii. diacones circa arã xͥ sublimori gͣdii tanquã
colũpne altaris assisterent. ñ sine aliqͦ septenarii miste¬

Expanded text:
retur, et consecraretur Domino, et servirent pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo Dei; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursusque ipsi componerent. A viginti autem annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo. robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiastola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, Exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omni matriceesia septem diaconos circa aram Christi sublimiori gradu tanquam columnae altaris assisterent, non sine aliquo septenarii myste
Abbreviated transcription (Latin):
mundationem. quã intus ⁊ ext̾ius ꝯtulit sanguis xpi.¬
Amma enim̾ triplici ꝯstat uirtutem. corpus uero quat̾na
elem̾torum conplerione. quȩ utꝙ mundata sunt. xp̃i
sanguiis asꝑsione. Quod uero carnes eiusdẽ uitule ⁊co-¬
riini ⁊ sstora comburuntur. hoc significatumn ẽ. quia tota
humulitas ⁊ ignorinua passionis ꝯu̾sa ẽ. ingłam restor¬
rectionis. ꝙ bñ ignis significat. qui semꝑ ad suꝑiora ꝯtend.
quod ad suminum. in se conuiertit: Quod aut̃ y sopuus.
huc aspsiont adiniscetur. hoc significetur quia infide moras
ap̃i peccata iundantur. Uũ ait apłs. side munddei tuori¬
da corum. Psopus quiipe ideo sidem signisi eat: quia cuin
sine qua mortuum ẽ. quioquid fides oꝑatur. Cedrus ꝙͣ.
⁊ mexcessis montibus radicat. ⁊ io spem incorrupcionis. suꝑ¬
nȩ ⁊ głiȩ signicat. horum om̃ium ꝯuinctio aͥqua asꝑsionis
consecratur. quia qui mortuum tetigerat ut dictum est

Expanded text:
mundationem, quam intus et extra foris contulimundationem, quam intus et extra foris contuli corpus vero quaterna elementorum complexione, quia uterque mundata est Christi sanguinis effusione. Quod vero carnes ejusdem vitulae et corium et stercora comburebantur hoc significatum est quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundantur. Unde ait Apostolus: « Fide mundans corda eorum . » Hyssopus quippe ideo fidem significat, quod cum sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus etiaet in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et supernae gloriae significat. Horum omnium conjunctione aqua aspersionis consecratur, et qui mortuum tetigerat, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis. ita ⁊ nos.i.ni.u. a. Si enim ꝯplantati facti sumus.
similitudim mortis eius: simul ⁊ resurrectionis erimus. Hĩc
y beatꝰ ambr sius dic̃. in libro de sacͣmentis. Int̾rogatutͦ cred̾
nndm pat᷑m om̃ĩpotẽtem: Dixisti credo ⁊ m̾sus es .i. sepultus
xͦ ꝯsepelitur: cum xͦ resurget. Tercio interrogatus es. c̾red̾
cogitationis. locutionis. abołet trina confessio. Hanc sacri bap
pͣfigurabat aqua asꝑsionis inueti lege qua emundabatur
qui mortuum tetigerat. ut in castͣ reuerteteretur. cui mnux
tus erat cinis uituleꝰ r̾efe. extͣ costra combustȩ. ỹsopis quoq¬
⁊ cocus cedrus. Uitula quippe illa quia sexis femineusẽ.
fragilitatem .i. passibilitatem. carnis xp̃i significat. Rufa
propt̾ sanguinis effusionẽ. quȩ etiam extͣ castra eiecta eͣ.
quo p̃figurabat᷑. quia ⁊ dominus passurus extͣ cuitatẽ duc¬
tus est. Quod uͦ sanguine eiusdem uitulȩ septies asꝑgebat᷑.
tabnaculum. ⁊ omĩa uasa tab̾naculi. plenam significat e¬

Expanded text:
itae ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul resurrectionis erimus . Hinc etiam B. Ambrosius in lib. De sacramentis: Interrogatus es, Credis in Deum Patrem omnipotentem? dixisti, Credo, et mersus es, id est, sepultus Christo consepelitur, cum Christo resurget. Tertio interrogatus es, Credis cogitationis, locutionis, operationis, aboleret tertia confessio. Hanc sacri bapttam, praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege , qua emundabatur qui morticinum tetus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus est sexus fragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi significat, rufa propter sanguinis effusionem. Quae etiam extra castra ejecta est. In quo figurabatur quod et Dominus passurus extra civitatem ductus est. Quod etiam sanguine ejusdem vitultabernaculum et omnia vasa tabernaculi, plenam significat e
Abbreviated transcription (Latin):
nec int̾ fideles reꝑtus ẽ aliquis adultȩ fidei ñ fidelis nec
paruuli eorum de hac uita ant̃ rationabiles annos ereun¬
reconciliarent᷑ dõ. sic̃ ꝑ alt̾ius peccatũ alienati erant adeo.
Institut᷑ ĩtaq adhoc nouum sacm̃torum genus adcateciran¬
dos paruulos exorcirandos initiandos. ⁊ demun baptirandos.
in quib proparuulo aud eccła. ⁊ ad interrogata respondet.
donec paruulus adintelligibiles annos ꝑueniat. ⁊ sac̾menta
fidi caritatis ⁊ spei sibi imposita ꝑ se intelligat. De quibus

Expanded text:
nec inter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeunreconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentorum genus ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat et sacramenta fidei, charitatis et spei, sibi imposita, per se intelligat. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
siͥ his habũdantiorẽ honorẽ cͥeũdamꝰ. feminalib ñ utunt᷑ noui sac̾¬
dotii
pontifices. quib est ĩiuncta seruandȩ castitatis co¬
tidiana
neceffitas. sic̃ est cotidie offerendi cõcessa potestaᷤᷤ
cũ põtisi¬
ces ũbrȩ seruientes expleta inice sua feminalia
soluerent. tpt uicis sus tiñ ea induerent. Reliqͣ duo. podis n rona uetib & no

Expanded text:
us . » Feminalibus non utuntur novi sacerdotii pontifices, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut est quotidie offerendi concessa potestas: cum pontifices umbrae servientes, expleta vice sua, feminalia sua solverent, tempore vicis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, poderis et zona, veteribus et no
Abbreviated transcription (Latin):
uos ĩuitau̾it dicat alicui urm̃. Amice ascende sutꝑsꝰ. ut sit ei ho¬
nor corã simul dis cũbentib. Nemo enĩ debi aãħ fieri clerieꝰ
ut seruiat uoluptati. studeat curiositati. ũshet ambitioni.
nec aliud querat nͥ ut dm̃ hereditate possideat. quẽ elegit. n
a quo electus est. qñ in clericũ assũptꝰ est. Hoc enĩ in g̾oo nom̃
clerici sonat. qđ de sorte sit dñ. qr ⁊ d̾s sortitꝰ sit eũ. ⁊⁊ ipse sortitꝰ

Expanded text:
os invitavit, dicat alicui vestrum: « Amice, ascende superius : » ut sit ei honor coram simul discumbentibus. Nemo enim ad hoc debet fieri clericus, ut serviat voluptati, studeat curiositati, inhiet ambitioni; nec aliud quaerat, nisi ut Deum haereditate possideat, quem elegit, et a quo electus est, quando in clericum assumptus est. Hoc enim in Graeco nomen clerici sonat, quod de sorte sit Domini, quia et Deus sortitus sit eum, et ipse sortitus
Abbreviated transcription (Latin):
se fieri aliqdᷤ legale coniugiũ. hec ⁊ alia similia necessaria &
honesta. aebent uosse diũ sac̃dotes. ⁊ docẽ suos auditores. qͣtinꝰ¬
u qui audiunt eoꝵ ductu recte uiuant. ⁊ ipsi de bona am-¬
ministratione m̾cede̾ accipiant. ⁊ ũ gem̃tes s cũ gaudio rõ¬
nem reddant. SOE Excelle nͦtia sa croꝵ oR¬
uia sacͣm nuilitiã ĩ baptismate ꝓfessi estis. ⁊ arma
spũalia contͣ hostes ĩuisibiles ꝑ manꝰ ĩpositionẽ acce¬
instis: in casts dnĩ tamꝗͣ gregarii milites aliquãhiu

Expanded text:
se fieri aliquod legale conjugium. Haec et alia similia necessaria et honesta debent nosse Domini sacerdotes, et docere suos auditores, quatenus qui audiunt, eorum ductu recte vivant, et ipsi de bona administratione mercedem accipiant, et non gementes, sed cum gaudio rationem reddant. SERMO II De excellentia sacrorum oriam in baptismate professi estis, et arma spiritualia contra hostes invisibiles per manus impositionem accepistis, in castris Domini tanquam gregarii milites aliquandiu
Abbreviated transcription (Latin):
poralia. Ad h capillos in modũ corone ĩ sũmitate capitis radi¬
tis. ut regnũ spũale quo cet̾is p̃minetis. tali figura ostñdatis.
⁊⁊ cure mortalis illecebras freq̃nt̾ redeuntes sic amputetis de cor-¬
de. sic̃ cͥnes freqũter resurgentes abraditis de capite. Residuos
aũ capillos ordine p̃cid̾e debi. ut aures ⁊ ocłos. ⁊ alios sensirs capitͤ¬
corꝑis lib̾os reddant. ⁊ curã ext̾ioꝵ ñ suꝑfluis desid̾us carnis.

Expanded text:
poralia. Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis radiporalia. Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis raditis, ut et regnum spirituale, quo caeteris praeeminetis, tali figura ostendatis, et curae mortalis illecebras frequenter redeuntes, sic amputetis de corde, sicut crines frequenter resurgentes, abraditis de capite. Residuos autem capillos eo ordine praecidere debetis, ut aures, oculos, et alios sensus capitis liberos reddant: et c
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria. s de oblationib ł de oꝑe manuiũ. ł de aliis in nocentib
artib conquisita. ñ de usuris. ñ de turpib lucͥs. ñ de negotiatiõib
ł aliis illicitis artib cõpilata. Sic enĩ trib leui q̃ in figa᷑ clerieal
ordinis p̃cessit. partẽ ñ hũt int̾ reliqͦs trib. s uiuebat de pͥ¬
mis decimis. ⁊ oblationib qͣs offerebant aliȩ trib. Si gͦ ⁊ uos de
stipe tempłi uiu̾e disponitis. si extra dm̃ nicħ q̃riti s. qui si eo
contenti fueritis. erit uob̾ amplissimũ ⁊ ub̾rimũ p̃diũ. isalu¬
brit̾ ad cłicatũ accessistis. qr ⁊ uita ura cõcordat cũ nomine. &.
ꝓfessio apparet ĩ oꝑe. Alioqͥn si pauꝑtatẽ & humilitatẽ ꝗͣ p̃fert
habitus corꝑis. ⁊ figura capitis. in corde ñ habetis: timeo ne cum
hẏpoctis sit pars urã. ⁊ spes ura ab et̾na m̾cede sit uacua. qui ñ
ut derici. s ut acephali ĩ clericali militia sola q̃ritis lucra tem¬

Expanded text:
necessaria, sed de oblationibus, vel de opere manuum, vel de aliis innocentibus artibus conquisita, non de usuris, non de turpibus lucris, non de negotiationibus 263, vel aliis illicitis artibus compilata. Sic enim tribus Levi, quae in figuram clericalis ordinis praecessit, partem non habuit inter reliquas tribus, sed vivebat de primitiis, decimis et oblationibus, quas offerebant aliae tribus. Si ergo et vos de stipe templi vivere disponitis, si extra Deum nihil quaeritis, qui, si eo contenti fueritis, erit vobis amplissimum et uberrimum praedium, et salubriter ad clericatum accessistis, quia et vita vestra concordat cum nomine, et professio apparet in opere. Alioquin, si paupertatem et humilitatem, quam praefert habitus corporis, et figura capitis, in corde non habetis, timeo ne cum hypocritis sit pars vestra, et spes vestra ab aeterna mercede sit vacua: qui non ut clerici, sed ut accephali in clericali militia sola quaeritis lucra tem
Abbreviated transcription (Latin):
ut .i ai engno scaus fideiunscores exnitisse ap̃ am ꝓilas os de sacro
tante suscrpostis. iõ uos semꝑ amonete ut cosfitatẽ enstodianor
fustie q diligant. caritatẽ teneant. hoc om̃ib faciant as sib fieri
pantatores aut caragios ⁊ saerilegia. aut philacterra ueluo dlabo
panrae noa fuguntanes sur tu frciant. uec fassũ testimoniũ dicĩe
ante ommai hmibolne orone auĩca ⁊ uos ipsi tenete. ⁊ ilis qͦ te ce

Expanded text:
acro fonte suscepistis. Ideo semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri on reddant: praecantatores aut caragios et sacrilegia aut phylacteria, veluti diaboli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante om
Abbreviated transcription (Latin):
uib reduclinnt᷑. Hoc officiũ dñs nr̃ nob iitiane. qñ flagello
di funicłis facto. uendentes ⁊ enĩtes in templo eiecit. ⁊ cathe¬
aras nũmularioꝵ eu̾tit. hoc facto sig̾eans qd̾ orñis negociatio
rerũ eccłasticarũ ab eccła pellenda sit. Uñ ⁊ ipse hosliarius
instrcictus. ut sensũ u̾boꝵ intelligat. u̃ accẽtitũ sciat. distĩcte
legat. ne conftisione ꝓnũtiatiõis intellectũ auditorib auferat.
Attendat qͥd sit indicat̾e legendũ. aͥd sub int̾rogõe. ubisit ĩ orõe¬
distinctio. media distinctio. qr ⁊ ħ male seruata. intellectũ ꝑtur-¬
bant. ⁊ gͣmaticoꝵ tẏpũ ad risũ ꝓuocant. aurib enĩ ⁊ cordi consu¬

Expanded text:
 flagello de funiculis facto, « vendentes et ementes de templo ejecit, et cathedras nummulariorum evertit : » hoc facto significans, quod omnis negotiatio rerum Ecclesiasticarum, ab Ecclesia pellenda sit. Unde et ipse ostiarius instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat qsubdistinctio, media distinctio: quia et haec male servata, intellectum perturbant, et grammaticorum typum ad risum provocant. Auribus enim et cordi consu
Abbreviated transcription (Latin):
ut forcitudinem accipiat. ad portandum p̾ondus diei ⁊ estus.
sic̾ bomis adleta. Et inde exquirit᷑ abeo si credat. ind̾m patrem
et̾uam. ħec omnia gͦ si profiteatur se credere. iam incipit meo
mori uecus homo. ⁊ ꝑfidem iuuere nouus homo qui scd̃m
đ̃m ereatus ẽ. in uisticia.⁊ scĩtate uitatis. In abrenuutiauone ͥo¬
ris possesoris suadente caritate. iam uult in legitimi possessoris
int̾rogationis trina m̃sione. cathecuminꝰ a sordib uetistatis
abluittir ⁊ nouũ hominẽ indutꝰ triduane d̾ni sepulturȩ con¬

Expanded text:
ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo, si credat in Deum Patremaeternam. Haec omnia si profiteatur se credere, jam incipit in eo mori vetus homo, et per fidem vivere novus homo, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus, triduanae Domini sepulturae con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbensuni. Poftremo offertur paruuluo aq̃ baptisnim inter cõ¬
gorr a saẽdote abrenuintias sathanȩ ⁊ om̃ibꝰ oꝑib eii iomibꝰ
pompio eius. ut pͥmum respuat errorem. ⁊ sic appiorimetao
iu̾tatem. ut possit iuita apłm depone uetẽm homine cum
actibus suis. scd̾m pͥstinam conu̾sationẽ. abuegans impietate
⁊secularia desideria. R espondet paruulus pora gestantiumt.
ꝑ ora gestantium paruulos abremntiare ⁊ crede̾. neget ⁊ eos
acciꝑe baptismum. quia inmanib gestantium reluctantur.
Idem in libro de penit̾a paruuilis a consecratione remissionẽq
originalis peccati. ꝓde eorum fide̾m aquib offeruntur. ut qͣ¬
cumq maculas delictorum ꝑ alios ex quib ora sunt cõtrarert᷑
aliorum etiam interrogatione purgentur. post abrenuntiatio¬
nem ungitur catecumimis oleo sco in pectore. tamꝗͣ muniat᷑.
adu̾sus hostem inuisibilem. ne ei inmunda ⁊ noxia ꝑsuadeat
desiłia. Ungitur ⁊int̾ scapulas. ubi ẽ. uigor portandi honeris

Expanded text:
ensum. Postremo parvulus ad baptismum interrogatur a sacerdote: Abrenuntias Satanae et omnibus operibus ejus et pompis ejus? ut primum respuat errorem, et sic adproximet ad veritatem, ut possit, juxta Apostolum, deponere veterem hominem cum actibus suis , secundum pristinam conversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus per ora gestantiumper ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, negetur eos accipere baptismum, qui in manibus gestantium reluctantur. Idem in libro De poenitentia: Parvulis ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur, ut quascunque maculas delictorum per alios, a quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione purgentur. Post abrenuntiationem ungitur catechumenus olco sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris,
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ĩpositionẽ pło di̾ ministrãt. Epĩ uͦ successores st̃ apłoꝵ. qui ex
necessitate ad aduitoriũ ⁊supplem̃tũ sui officii. quo faciliꝰ plebes
ĩnũas regere possint: minstiũ sibi expetunt sac̾dotũ. Sic moyses
sam multituamẽ płi ifrł facile gub̾nauit. Siue aũ sint minoris
ordinis. siue sũmi ordinis sac̾dotes: uicẽ xꝑi sũmi pontificis ger̃t.
dũ płos delinq̃ntes ad penitentiã uocant. ⁊ orõnũ suarũ medica

Expanded text:
o Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate adjutorium et supplementum sui officii, quo facilius plebes innumeras regere possint, ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyssam multitudinem populi Israel facile gubernaret: sive autem sint minoris ordinis, sive summi ordinis sacerdotes, vicem Christi summi pontificis gerunt, dum populos deliquentes ad poen
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła u̾bũ faciendi ad płm cõminis
utrisq
sit dispensatio. S sũmis sac̾dotibus
ca que
p̃taxauimꝰ idcͥco reseruata st̃. ne eadem
potestatis
auctoritas ab om̃ib uendicata: insolentes
& soluto obedientiȩ iunculo scandalũ generaret. Qui autẽ grece
maturitate. Uñ dr̃ in libro sapĩe. Cani sunt sensus hoĩs. ꝙ senectꝰ
hominis uita ĩmacłata. Prb̾ri qppe successores ⁊ lucarii st̃ lxx.¬

Expanded text:
ad populum, communis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes  soluto obedientiae vinculo, scandalum generaret. Qui autem Graecematuritate. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani sunt sensus hominum, et senectus hominis, vita immaculata . » Presbyteri quippe successores et vicarii s
Abbreviated transcription (Latin):
creatura lib̾abitur a seruitute corruptionis huius. in lib̾tatẽ
głȩ filiorum dĩ. ꝑ hec omĩa tpr̃a ñ defuerunt iusti uiri fu-¬
ture eccle m̃bra. ñ defuerunt cuiq tpr ꝯgrua sac̾menta.
taiu q̃ populi di midũta. de quib multa possent narrari.
peiporis sc̃ dictum ẽ: natus ẽ rp̃c. creuit aduł et erabr̃e
ꝑuenin. teesimo etatis suȩ anno sic̃ tradunt euriglestea
iobanne baptisatus. non quia indiguit: s quia iutaeiꝰ
xpianis disciplina mox fuit. De hinc elegit᷑ apłos ipdiei¬

Expanded text:
libertatem gloriae filiorum Dei . Per haec omnia tempora non defuerunt viri justi futurae Ecclesiae membra: non defuerunt cuique tempori congrua sacramenta, tanquam populi nutrimenta. De quibus multa possent recitari, temporis, sicut dictum est, natus Christus, crevit, ad virileenit, tricesimo vitae suae anno sicut tradunt evangelistae a Joanne baptizatus est, non quia indiguit, sed quia ejus vita Christianis disciplina morum fuit. Dehinc elegit apos
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ populus ad fidem uocatus uisibilib sac̾mͣtis instru-¬
endus ẽ. ut ꝑ exibitionẽ uisibilium ꝑtingere possit
adintellectum inuisibilium. nosse opportet domini sac̾dotes
qui ħ sacͣm̃ta contrectant ncodum ⁊ ordinem sac̾m̃torum. et
lic diuina grã non deserat sacͣmͣtum. quod ꝑ eos salutem
opatur popłorum. ditendant gͦ dim̃corum sac̃m̃torum dis¬
pensatores quia eccła ap̾i cotidie ex gentib oꝑantibꝰ eisd sac̾

Expanded text:
pulus ad fidem vocatus, visibilibus sacramentis instruendus est, ut per exhibitionem visibilium, pertingere possit ad intellectum invisibilium, nosse oportet, Domini, sacerdotes, qui haec sacramenta contrectant, modum et ordinem sacramentorum, et licet divina gratia non deserat sacramentum, quod per eos operatur salutem populorum. Attendant ergo Dominicorum sacramentorum dispensatores, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in sabbatum paschale baptismus eorum differtur. hoc atten¬
dẽte eccła quia qui ad agonem in p̾senti uita uocantur in
spẽ future quietis baptisantur. Sic enim contͣ uisibiles hos¬
tes p̾ugnaturi. ñ ati qͣm in quarta .i. in iuuenili etate ad
militiam eliguntur ut sic̃ in hac etate pugnaturi ualidi¬
ores aduisibiles hostes repellendos. sic ad xp̃ianam militiã
sub typo huius niu electi xp̃ianum agonem uirilit̾ exerce¬
ant ⁊ ut coronari me̾antur. abatie non recedant. pꝰ tpra uͦ
regum isrł quinta etate inchoante propt̾ ꝑu̾sitatẽ p̃tarãti
annos faciente. rp̃o eyro reuersus. ẽ. idem populus in ihrłm.¬
sic̃ p̃dixerant pͥmo ysaias. dem̃ ieremias. Quod bene ad sta-
sub regib huius spuał babiloniȩ incelestem ihrłm reu̾sura
ẽ. ubi uisione pacis fruitura ẽ: nulli ult̾iꝰ confusiom serui¬
tura. Unde dicit apostolus. Uanitati subiecta ẽ. creatura ñ¬

Expanded text:
in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attenin sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, juvenili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repsub typo hujus numeri electi Christianum nomen viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie non recedant. Post tempora vero regni Israel quinta aetate in choante propter perversitatem praetaxati annos faciente Christo Cyro reversus est idem populus, sicut praedixerat primo Isaac, deinde Jeremias. Quod bene ad statusub regibus hujus spiritualis Babyloniae, in coelestem Hierusalem reversura est, ubi visione, pacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Apostolus: Vanitati creatura
Abbreviated transcription (Latin):
tͣreno patre homo adeandem di imaginem dei reforma¬
tus ẽ. Ad eiusdem rei consonantiam eadem etate de latẽ
m̾sione diluiui ꝑ archam lib̾atas eadem eccła sigurata
non sine auxilio ligni salutaris a subm̾sione exub̾an¬
tium temptõnum lib̃ata ẽ. Tercia demq ȩtate populꝰ
dei ab egyptia seruitute lib̾atus transit mare rubrũ.
cedit mare uirga moysi ꝑcussum. p̃bet uiam populo dei.
Hostes atergo sequuntur ⁊ submerguntur.⁊ hic repetita
Nam rubet mare rubrum rubet⁊ baptismus xp̃i sangͥ¬
ne consecratus. Hostes at̾go sequentes: moruuitur. quiꝰ pec¬
nans. Iñ ẽ. quod qui insabbato scõ sunt baptizandi quarta
ebdomada quadragesimalis obseruantiȩ. quȩ continentiȩ no¬
bis arma ministrat.⁊ qͣtã eiusdem ebdomade feria catetiran¬
di ⁊ exhorcirandi deferunt᷑ ad eccłam ibi audituri ⁊ iustrue̾¬
di. qualit̾ contͣ spũales nequitias sunt pugnaturi. s tnͣusq

Expanded text:
terreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformaterreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformatus est. Ad ejus rei consonantiam, eadem aetate de latere ersione diluvii per arcam liberatas, eadem Ecclesia figurata non sine auxilio ligni salutaris, a submersione exuberantium tantationum liberata est. Tertia denique aetate populus Dei ab Aegyptiaca servitute liberatus, transit mare Rubrum: cedit mare, virga Moysis percussum: praebet viam populo Dei, hostes a tergo sequuntur, et submerguntur: et hic repetita Nam rubet mare Rubrum, rubet et baptismus, Christi sanguine consecratus. Hostes anans. Inde est quod qui in Sabbato sancto sunt baphebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta ejusdem hebdomadae feria, catechizandi et exorcizandi, deferuntur ad Ecclesiam, ibi audituri et instruendi, qualiter contra spirituales nequitias sint pugnaturi: sed tamen usque
Abbreviated transcription (Latin):
ntatis in eadem fide ⁊ caritate solidatur. ⁊ onĩiũ sacmtoꝵ
ad munistt̃ionem adhunc sinem teferant ut intelligat
eccłam dĩ tamꝗͣ domũ dĩ in side sundari. dilectionendĩ
eiusdem altitudinem spe et̾uitatis gloriossissime cumulari.
hoc corpus xp̃i licet natiuitatẽ̾ capitis sui consuetudo nas¬
cendi ordine subsecutum sit : tñ huius capitis natiuitatẽ
in unitate subsecuti corꝑis quedam m̃bra precesserunt
patriarchȩ ⁊ propħȩ ⁊ multi iusti qui ꝓdigus. ⁊ pͣconiis mul¬
tis natiuitatem capitis ⁊ fubsecut᷑i corꝑis p̾monstrauerũt.
Quod bene ostensum ẽ. in iacob minoris populi tẏpum
gerente. qui ad ortum festinans manum p̾misit plantam¬
frĩs minoris natu manu tenens. hoc facto significans. Quia
reꝓbato pͥore populo cuius typum gerebat esau nasciturꝰ
sacͣm̃ta nrͣa sunt docum̃ta quib ille populus tamquam
Nam pͥma etate adam de terra mat᷑ sine t̾reno patre
homo ad eadem inaginẽ di. adeo sexto die plasmatus est

Expanded text:
tatis in eadem fide et charitate solidatur: et omnium sacramentorum administrationem ad hunc finem referant, ut intelligant Ecclesiam Dei tanquam domum Dei in fide fundari. Dilectionem Deiejusdem altitudinem, spe aeternitatis gloriosissimae cumulari. Hoc corpus Christi, licet nativitatem capitis sui consueto nascendi ordine subsecutum est, tamen hujus capitis nativitatem in unitate subsecuturi corporis, quaedem membra praecesserunticet et prophetae, et multi justi qui prodigiis et praeconiis multis nativitatem capitis et secuturi corporis praemonstraverunt. Quod bene ostensum est in Jacob interioris populi typum habentem: qui ad ortum festinans manum pfratris majoris natu manu tenens : hoc facto significans quia, reprobato priori populo, cujus typum gerebat Esau, nasciturus sacramenta sunt nostra documenta, quibus ille populus tanquam Nam prima aetate Adam de terra matre, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem a Deo sexto die plasmatus 260
Abbreviated transcription (Latin):
quod consecrato altari cͥsmantur in parietib ille.xii. cruces ꝗͣ
ẏpum gerunt apłicum qui ⁊ pͥmitias sp̃c acceperunt ⁊ crucis
mistiumꝰ populis ⁊ gentib manifestare studuerunt. ꝑ acta
demq consecratioẽ albis uelaminib cooꝑitur altare. quib
⁊ sacͣmͣtum intelligitur nouitatis. ⁊ pͣmutiat᷑ sicut cum de
baptiratis loqueremur dictum ẽ gła futurȩ incorruptionis.
aure audistis corde credatis. ⁊ oꝑe implere studeatis. p̾stante

Expanded text:
quod de consecrato altari chrismantur in parietibus illae duodecim cruces, quae typum gerunt apostolicum, qui et primitias spiritus acceperunt, et crucis mysterium populis et gentibus manifestare studuerunt. Peracta denique consecratione, albis velaminibus cooperitur altare, quibus et sacramentum intelligitur novitatis, et praenuntiatur, sicut, cum de baptizatis loqueremur dictum est, gloria futurae incorruptionis. aure audistis, corde credatis, et opere implere studeatis, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
significans quia populꝰ quondam dert̃ insimist᷑ uerteretur.
sunstq: inderĩm. Quod uero eadem scripiura uirga pastorali ꝑ
Q ini fuie seculi consumanda est. ꝓ oficiũ sacaotum ꝑficietio
Debune pontifer ad altiora condescent com fans au al etieietrum¬

Expanded text:
, » significans quia populus quondam dexter, in sinistrum vertetur, , » significans quia populus quondam dexter, in sinistrum vertetur, sinisterque in dextrum. Quod vero eadem scriptura virga pastorali pequae in finem mundi consummanda est, per officium sacerdotum perficietur. Dehinc pontifex ad altiora con
Abbreviated transcription (Latin):
duplici sigure ad gaudet. Quoꝵ pͥma ẽ quia tali scemate. crux fi-¬
guratur. ut doctrinȩ euuglĩce qua simplices imbuendi sunt. morꝰᷤ
xxp̃i pͥncipalitꝰ uiseratur. Uñ paulus corurhiis adhuc rudib ita
cifixum. Sinist̾ angulus aut̃ orientał aquo pͥmus uersus ĩcipit
populus intelligr̃ iudaicus aquo ortus est dominus. ꝑ uenit aut
usq in angulum occidentalem. quia cum domiinꝰ nt̃ et iudeis
ortus sit fides incarnationis eius ⁊ mortis agentib suscepta est.
S cum idem uersus ab angulo orientali dextro reuerttair in angłm
occidentalem sinistrum. hoc significari uidrͣ. quia cum plenitu¬
do gentium introierit: tunc om̃is isrł saluus erit. Utriusq
compagem. hinc ẽ ꝗ iacob cum filuis ioseph benedicẽt cancella¬
tis manib effigiem crucis face sens. dexteram manũ supra
esfraim minons. sinistm suꝑ caput manasse maiorio posuit¬

Expanded text:
duplici figurae adgaudet. Quarum prima est, quia in tali schemate crux fiduplici figurae adgaudet. Quarum prima est, quia in tali schemate crux figuratur, ut doctrinae evangelicae, qua simplices imbuendi sunt, mors Christi principaliter inferatur. Unde Paulus Corinthiis adhuc rudibus ita et hunc crucifixum . » Sinister autem angulus orientalis, a quo primus versus incipit populus intelligitur Judaicus, ex quo ortus est Dominus. Pervenit autem usque in angulum occidentalem, quia cum Dominus noster ex Judaeis sit ortus, fides incarnationis ejus et mortis, a gentibus est suscepta. Sed cum versus isdem ab angulo orientali dextro revertitur ad angulum occidentalem sinistrum, hoc indicare videtur quia cum plenitudo gentium introierit tunc omnis Israel salvus fiet. Utriusque compagem. Hinc est quod Jacob, cum filiis Joseph benediceret, cancellatis manibus effigiem crucis faciens, dextram manum super caput Ephraim minoris, sinistram au
Abbreviated transcription (Latin):
Pontifex gͦ dũ in nouã ecd̃am eani sc̃ificaturꝰ ing̾ditur:
tẏpũ tenet qui rude̾ ppłm doc̾e̾ inorpiunt. Inde e̾ qdͤ
surgens ab orõe: nimdũ salutat ppłm dicendo. dñs uo-¬
biseũ. s tm̃ ad orõnẽ cuctos hortatur. qr nouellus
talib qui nũdũ ĩtiati st̃. ñ tam̃ salutandi st̃. qr ñ est cõ-
sentiendũ. ł applaudendũ unde ipsis p̃dicatorib
tͣusitoria appetentẽ uana spe demulceant.
io completis incipit pontifex de finistro angło aboriente scri¬
bere ꝑpauim̃tum alfabetꝰ usq ad dextrum angłm occidentis:
cum deberetis e̾ẽ magistri. ꝓpt̾ tp̃s rursus indigetis ut instrua
quasi alphẽbeti ordinem. cum docet fidei simplicitatem. Ham sicut
deuide ad silłas ac post uerba paulatim ad sententiarum ꝯgni¬
tionem ꝑuenire. sic sunt ꝗdam gͣdus intellectus ineruditiõe sce̾ eccłȩ.
Quod uero ab angulo orientali simstro in occidentalem dextrum

Expanded text:
Pontifex ergo dum in novam ecclesiam, eam sanctificaturus, ingreditur, typum tenet, qui rudem populum docere incipiunt. Inde est quod surgens ab oratione, nondum salutat populum, dicendo: Dominus vobiscum; sed tantum ad orationem cunctos hortatur, quia novellus talibus, qui nondum initiati sunt, non tamen salutandi sunt, qui non est eis consentiendum, vel applaudendum. Unde ipsis praedicatoribneminem transitoria appetentem vana spe demulceant. His completis, incipit pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere per pavimentum alphabetum, usque in dextrum angulum occidentis; « Cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum indigetis ut inquasi alphabeti ordinem, cum docet fidei simplicitatem. Nam sicut deinde ad syllabas, ac per verba paulatim ad sententiarum cognitionem pervenire, sic sunt quidam gradus intellectus in eruditione sanctae Ecclesiae. Quod vero ab angulo orientali sinistro in occidentalem dextrum
Abbreviated transcription (Latin):
terre ⁊ inferno pͥncipatur. Cum
gͦ pontifex
supliminare futȩ eccłe uirga
pastorali ter ꝓcutit: ostũdit qr sibi ⁊ celi. ⁊ terrs ⁊ uifern
potestas cedit. Uñ ⁊ pꝰtrinã ꝑcissionẽ hostiũ ꝓ ꝑit᷑ qe sacer¬
don potestatem suã digne conũsanti. pars aduersa resiset
non potest. ila ipsa eccła añ ꝗͣ pontifex eã ing̾diatur. pli
ignorantis ⁊ ꝑfidiȩ teneb̾s inclusi figurã tenet. Huiꝰ ꝓẜi
ignorantis typũ gerit. qui nntꝰ ad monitionẽ pontificis
quasi admirans int̾rogat. Qͥs est iste rex głe .ᷤ lmperat
qũ pontifex demonib seu uiciis dicendo᷑. Tollite portas
pͥncipes uras. ut tollant portas suas. quatinꝰ portȩ cele¬
stes .i. uirtutes eleuentur. ꝑ qͣs introeat rex glłe. Econtͣrio
exaltas me de portis mortis. St aũ porte quȩ eleuantur

Expanded text:
terrae et inferno principetur. Cum ergo pontifex super liminare futurae ecclesiae virga pastorali ter percutit, ostendit quia sibi coeli et terrae et inferi potestas cedit. Unde et post trinam percussionem ostium aperitur, quia sacerdoti potestatem suam indigne conservanti, pars adversa resistere non potest. Nam ipsa ecclesia, antequam pontifex eam ingrediatur, populi ignorantis, et perfidiae tenebris inclusi figuram tenet. Hujus populi ignorantis typum gerit, qui intus admonitionem pontificis quasi admirans, interrogat: « Quis est iste rex gloriae? » Imperat autem pontifex daemonibus seu vitiis, dicendo: « Tollite portas, principes, vestras , » ut tollant portas suas, quatenus portae coelestes, id est virtutes elevantur, per quas introeat rex gloriae. E contrario exaltas me de portis mortis . » Sunt autem portae, quae elevantur
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd cogitõe. locutioẽ. łactioẽ cõmittitur: totũ salutari
fonte diluitur. Interĩ aũ in eircuitu dedicande eccłe xii. st̃
accensa luminaria. quib sig̾cat᷑ qd̾ in ea com̃d̾anda sit lu¬
cens ⁊ ardeis apłica doctͥna. Sic cũ tempłi a falomone con¬
structũ año iubente fuiss dedicatũ .xii. duces ead̾e̾ munera
detulert̃. s ea singłi singłis dieb optulert̃. Hoc significante
spũ sc̃õ qd̃ in eccłȩ edificationẽ doctrina apłica imanins. ⁊ con

Expanded text:
quid cogitatione, locutione et actione committitur, totum salutari fonte diluitur. Interim autem in circuitu dedicandae ecclesiae duodecim sunt accensa luminaria, quibus significatur, quod commendanda sit lucens et ardens apostolica doctrina. Sic cum templum a Salomone constructum, Domino jubente fuisset dedicatum, duodecim duces eadem munera detulerunt, sed ea singuli singulis diebus obtulerunt: hoc significante Spiritu sancto, quod in Ecclesiae aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
carnis urẽ. parietem inimiciciarũ peccatis nris erectum
destruxit. ⁊ pacẽ uit̾ dm̃ ⁊ homiuẽ. int̾ t̾restͥa ⁊ celestia.
sui aduentꝰ medi.atioẽ reformauit. Pontisex gͦ eccłam ĩ¬
gͥdiens : pax hinic domui clamat. qr scĩ doctores hoc in¬
tendunt. ut ppłs qui a d̾o aisandan̾at ꝑ pęecatu. ei iram¬
cilietur. ꝑ bonoꝵ oꝑũ exer cicia. Qd̾ uͦ intnͣte pontifice eccle¬

Expanded text:
carnis nostrae parietem inimicitiarum peccatis nostris erectum, destruxit, et pacem inter Deum et hominem, inter terrestria et coelestia sui adventus mediatione reformavit. Pontifex ergo ecclesiam ingrediens, pax huic domui, clamat, quia sancti doctores hoc intendunt, ut populus qui a Deo discordaverat per peccata, ei reconciliaretur per bonorum operum exercitia. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
suo exemplo imformare. om̃ib sacmenta crucis. ac mor¬
tis domini intimare. ⁊ cantare domus mea domus oratioi̾s
uocabit᷑. uidelic ut talem eccłam p̃paret. ꝗͣ ñsit spelumca
latronum. s domus oratioĩs .i. non fures ⁊ latrones. s quia
bñdicant dum inomni tempore. qualit̾ u̾sum sub seque̾-

Expanded text:
suo exemplo informare, omnibus sacramenta crucis ac morsuo exemplo informare, omnibus sacramenta crucis ac mortis Domini intimare, et cantare, « Domus mea domus orationis vocabitur , » videlicet, ut talem Ecclesiam praeparet, quae non sit spelunca latronum, sed domus orationis; id est, non fures et latrones, sed qui benedicant Dominum omni tempore; qualiter versum s
Abbreviated transcription (Latin):
gans. ⁊ duritiam sarorum radicib penetrans. cꝰ aꝑgine
munditiȩ fiebant in lege. Sigcͣ aut̃ humilitatẽ xp̃i qui su-¬
ꝑbiȩ nr̃e tumores sui sanguinis asꝑsione sanauit. Aqua
dem aquam. ut ostendat doctorem ocio non debere uacare.
S edrum quos int̾imauerit mundatiom oꝑam dare. ⁊ ut
dominus mitat angłm in circuitu eorum qui eos eripiat
semꝑ orare. Circuit de hinc totam eccłam ⁊ aꝑgit pa¬
rietes illius. ut demonstret se omnem curam impendere
omni sexui. omni etati. Facit ħ idem scdo ⁊ tercio ut osten-¬
datur eos qui baptirantur non solum mundandos. ẽẽ
intĩm p̾s. exurgat ds. ⁊c̃. cum antipha. ut uirib destituãt᷑
qui sacͣmentis di aduersantur. Cant᷑ etiam antiphonam.
qui habitat in adiutorio altissimi. asserentes nullum a
deo protegi. nisi eum qui de uiribus suis nil p̾sumens. dĩ
adiutorium semꝑ implorauit. Ipse tam̃ pontifer non debr
quiescẽ. s quasi ꝯspicuus ꝑ mediam eccłam incedere om̃s

Expanded text:
gans, et duritiam saxorum radicibus penetrans, cujus aspergine munditiae fiebant in lege. Significabat autem humilitatem Christi, qui superbiae nostrae tumores sui sanguinis aspersione sanavit. Aqua dem aquam, ut ostendat doctorem non debere otio vacare, sed eorum quos initiaverit mundationi operam dare, et ut Dominus mittat angelum in circuitu eorum, qui eos erudiat eripiat, semper orare. Circuit dehinc totam ecclesiam et aspergit parietes illius, ut demonstret se omnem curam impendere omni aetati, omni sexui. Facit autem secundo et tertio, ut ostendat eos, qui baptizantur, non spsalmus: « Exsurgat Deus , » cum antiphona, ut viribus destituantur qui sacramentis fidei adversantur. Cantant etiam antiphonam: « Qui habitat in adjutorio Altissimi , » asserentes nullum a Deo protegi nisi eum, qui de viribus suis nihil praesumens, Dei adjutorium semper imploraverit. Ipse tamen pontifex non debet quiescere, sed quasi conspicuus per mediam Ecclesiam incedere, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uinum additur cum aqua. quȩ duo geminã siglłtamn. signi-¬
ficant inuna ꝑsona. diuinitatem. s. ⁊ humanitatem. Et ẽ ordo
orat. pꝰħ alphabetum scribit. inde aquam cum sale ⁊ cinere be-¬
nedicit. cui uinum admiscet. Quia unusquisq pͥmũ sibi
ꝑ confessionẽ portam salu tis aꝑit. deinde ẽ sacerdotis.
ꝓ eo orare. pꝰ hȩc pͥmordia fidei ei tradere. ⁊ quasi cathecuminũ
facere. deinde instruit qualit̾ uniri possit corꝑi sui saluatoris.
sacro fonte purificari. Hoc idem sigͣcat᷑ ẽ. inext̾iori parietũ
tiosum eꝰ. nisi inint̾iori homine ꝯpleatur.  Post hȩc ting̃ sac̾dos
digitum in aqua. ⁊ fac̃ crucem ꝑ quatuor cornua altaris. Altare
enim eccłẽ figuram p̃fert. quia ꝑ quatuor cornua distendit᷑.
abrahȩ dictum est. Dilatab̾is usq adorientem. ⁊ occidentem.
septentrionem. ⁊ meridiem. Bene ergo crux deꝰ qua fit ꝑ

Expanded text:
et vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam signiet vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam significant in una persona, divinitatem scilicet et humanitatem. Et est ordo orat, post hoc, alphabetum scribit; inde aquam cum sale et cinere benedicit, cui vinum admiscet, quia unusquisque primum sibi per confessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere, deinde instrui, qualiter jungi possit corpori sui Salvatoris sacro fonte purificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum tiosum est, nisi interiori homine compleatur. Post haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Altare enim Ecclesiae figuram praefert, quod per quatuor cornua distenditur,Abrahae dictum est: « Dilataberis usque ad orientem et occidentem, septentrionem et meridiem . » Bene ergo crux de aqua fit per
Abbreviated transcription (Latin):
sibiles coluctantium. ⁊ iõ d̾m insuum adiutorium inuo¬
cantum. Hec dumtñ laudib di alł adiungt̃. quia ad¬
alł non cantetur. quia sunt dies luctus ⁊ penitentiȩ.
Pontifex ergo qui cum subditorum imꝑitia ⁊ cont̾dictiõe
ad huc certat. adiucorium ꝗͥ dĩ postulat. alł muñdũ cũ eis
plemit̾ cantat. de quorum salute nũdum plenit̾ sperat.
Post hec uero benedicit᷑ aqͣ cum mixto sale. ⁊cinẽ. ⁊ aqͣ ꝗ popłin
significare testatur apocalipsis dicens. aquȩ multȩ populi
multi. Sal aut̃ doctrinam signat uerbi diuini. Qñ in lege
pͣcipitur. in omni sacrificio offeres sal nec auferes sal So¬
federis domini dĩ tui. de sacͥficio eius. Quod eͣ dicere non
placent deo illa oꝑa quȩ non condiunt᷑ diuina sapientia. Ci
significabat cinis uitulȩ asꝑsus ad expiatianẽ populi. Aqua
gͦ benedicitur ut scĩficetur. Sal cum cinere miscet᷑. cum
diuinitatis ⁊ passionis fides aditur trimeatis. Huic gͦ mixt̾e.

Expanded text:
ibiles colluctantium, et ideo Deum in suum adjutorium invocantium. Nedum tamen laudibus Dei Alleluia adjungunt, quia adte Pascha Alleluia non cantetur, quia sunt dies luctus, et poenitentiae. Pontifex ergo qui cum subditorum imperitia et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Dei postulat, Alleluia nondum cum eis pleniter cantat, de quorum salute nondum pleniter sperat. Postea vero benedicitur aqua commisto sale et cinere. Et aqua quidem significari populum testatur Apocalypsis, dicens: « Aquae multae, populi multi . » Sal autem doctrinam verbi divini signat. Unde in lege praecipitur: « In omni sacrificio sal offeres ; » nec auferes sal foederis Domini Dei tui de sacrificio ejus. Quod est dicere: Non placent Deo illa opera, quae non condiuntur divina sapientia. Cinsignificabat cinis vitulae aspersus, ad expiationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal cum cinere miscetur, cum divinitatis et passionis, fides additur Trinitatis Huic ergo misturae
Abbreviated transcription (Latin):
iores minorib ĩ pariete coaptari possent. artis suȩ dis¬
ciplina ꝓducet. Uideniꝰ hęc in sc̃o dĩ tẽplo spũalit̾ ĩpleta.
cũ uos de onĩ gn̾e hominũ sublimiũ. humiliũ. mediocrũ.
ad audiendũ u̾bũ uite conuenistis. & celestis disciplinȩ
dolabro tortitudinem uet̾is inte depone uoliuslis ut ĩ
di ectifitio tanꝗͣ ꝓpoliti lapides ordinari possetis. ubi iam
planatis lapidib cũ ĩparietib ad ordinẽ uniꝰ linee col¬
Iocarentur. sicut nostis oem̃ti glutinosa tenacitas que
lapides inuicem constringet. ⁊ ab impolito sibi ordi¬
ne seꝑari ñ ꝓmittet. qͣmuuis alicubi maior minori sub¬
positus uaetur. alicubi uͦ minor maiort p̃mereti.
ħ in templo ñ mami facto fieri udemꝰ. eũ eos quos
congregat fid̾ei unitas. ligat in dissolubilis caritas ne
maignetur maior de p̃latione ninoris. ne conquatm

Expanded text:
jores minoribus in paritate comparari possent, artis suae disjores minoribus in paritate comparari possent, artis suae disciplina perduceret. Videmus haec in sancto Dei templo spiritaliter impleta, cum vos de omni geelestis disciplinae dolabro fortitudinem veteris vitae deponere voluistis, ut in Dei aedificio tanquam perpoliti lapides ordinari possetis, ubi jam planatis lapidibus, cum in parietibus ad ordinem unius lineae collocarentur, sicut nostris, caementi glutinosa tenacitas, quae lapides invicem constringeret, et ab imposito sibi ordine separari non permitteret, quamvis alicubi major minori suppositus videretur, alicubi vero minor majore premeretur, et hoc in templo non manufacto fieri videmus, cum eos quos congregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatione minoris; ne conqueratur