comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nea quȩ uidentur. s. quȩ non uident᷑. Quȩ
eñ uidentur temporalia sunt: quȩ autem non ui¬
dus pertransit & desiderium eiꝰ. & inhebraico.
dieitur. Celi sicut fumus liquescent. siue iuxta
aquilam o syminacum cõminuentur inichi¬
li & insalis modum conterentur & euanescent.
a cominutione & deliquio salis ethimologiam
trahere manifestũ ẽ. Pro quo miror quid dicere
Sientm firmitas pro robore accipitur. quomͦ fu¬
ino quod firmum ẽ cõparatur. nisi forsitan pos
auras soluitur coequetur. uixta ecclesasten.
Uanitas uanitatum. om̃ia uanitas. Illudq dicen¬
au quod sicȩlũ &e t̾ra peribunt. atq ueterascent.
qua consequentia habitatores eiꝰ sicut ista mori¬
entur. atq dispereant: cum animas esse perpe¬
pias & resurrectura corpora nouerimꝰ. Ex quo
perspicuũ est çlũ & t̾ram non perire. os in
nichilum redigi: sed in melius cõmutari. Audite me

Expanded text:
a quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non vidus pertransit, et desiderium ejus . Et in Hebraico dicitur: Coeli sicut fumus liquescent. Sive juxta Aquilam et Symli, et in salis modum conterentur et evanescent, a comminutione et deliquio salis ἐτυμολογίαν trahere manifestum est. Pro quo miror quid dicere matum est: si enim firmitas pro robore accipitur, quomodo fumo quod firmum est, comparatur? Nisi forsitan possauras solvitur, coaequetur juxta Ecclesiasten: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Illudque dicendum, quod si coelum et terra peribunt atque veterascent, qua consequentia habitatores ejus sicut ista moriantur atque dispereant; cum animas esse perpetuas, et resurrectura corpora noverimus? Ex quo perspicuum est, coelum et terram non perire, et in nihili redigi; sed in melius commutari. Audite me
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ñ potuisse liberare popłm suũ decaptiuitat
nit rationẽ & exempla plenassima: qđ qui mare p¬
brũ fecit ꝑuiũ popło suo: iordanis fluenta sicu
& arescentib in egẏpto fluuus pisces uerat inpi¬
tredinẽ. o qui trib dieb inegypto tenebras qi
palpabiles ita ut cęlũ quasi saceo oꝑtũ uideper
tenebris. utiq potuerit & popłm suũ de ꝑieibl

Expanded text:
m non potuisse liberare populum suum de captivitate, ponit rationem et exempla plenissima. Quod qui mare Rubrum fecit pervium populo suo , Jordanis fluenta siccavit, et arescentibus in Aegypto fluviis, pisces vertit in putredinem . Et qui tribus diebus in Aegypto tenebras fecit esse palpabiles, ita ut coelum quasi sacco opertum videretur et tenebris: utique potuerit et populum suum de periculo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ dubiũẽ: quomͦ ꝓuocat᷑ adpenitentiã & dicit᷑ ei sede
conpuncta. intra intenebras filia chaldeoꝵ: ac deinceps
post enumerationẽ peccatoꝵ & criminũ. habes carbones
ignis: sedebis suꝑ eos. hiertꝰ tͥ in adiutoriũ: & quid sibi
ne abadolescentia : Quȩ fit ista cõmutatio. Utiq de bo¬
no in malũ. Exqͦ ꝑspicuũ ẽ natura bonos. uoluntate
malos fieri. Peniq infert᷑. homo insem& ipsũ errauit:

Expanded text:
esse non dubium est, quomodo provocatur ad poenitentiam, et dicitur ei: Sede esse non dubium est, quomodo provocatur ad poenitentiam, et dicitur ei: Sede compuncta, intra in tenebras, filia Chaldaeorum. Ac deinceps post enumerationem peccatorum et criminum, Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium? Et qune ab adolescentia? Quae est ista commutatio? Utique de bono in malum. Ex quo perspicuum est, natura bonos, voluntate malos fieri. Denique infertur: Homo in semetipso erravit,
Abbreviated transcription (Latin):
sserit. Qđq sequit᷑ ñ st̃ prunȩ qͥb calefiant. nec focꝰ¬
ut sedeant adeũ sic hebrei edissert̃. Nullã habent ca¬
boris scientiã nec inluminantẽ sensũ qͥ eoꝵ tenebras
posit discutere. & frigus erroris expellere. Pro qͦ
iscio quid uolentes lixx transtulert᷑. habes carbo¬
nes ignis. sedebis super eos hiert̃ tͥ maduitoriũ: nͥ forte
possumꝰ hoc dicere qđ multo utilior sit ignis u incendiu̾ba¬
bylonis qua fuert᷑ magi & garareni astrologi & incantato¬
res. hic enĩ eos ꝑpenas atq supplicia ad penitentiã ꝓuocat.
illi ꝑerrorẽ ducunt adsuꝑbiam. Om̃is labor eiꝰ & negotia¬
tores illiꝰ quos magos intellegimꝰ huc ꝓuoc&s: ut unusqͥsq
sua erret uia. & ipse ꝑditꝰ salutẽ alt̾i ñ p̃ber&. Int̾rogemꝰ
eos qͥ diuersas assert̾ eẽ naturas utrũ babylon male na¬
ture sit anbone. Si male dixeriñ quod eos responsuros

Expanded text:
pserit. Quodque sequitur: Non sunt prunae qpserit. Quodque sequitur: Non sunt prunae q sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui eorum tenebras possit discutere, et frigus erroris expellere. Pro quo nescio quid volentes Septuaginta transtulerunt: Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium; nisi forte possumus hoc dicere, quod multo utilior sit ignis et incendium Babyloni, quam fuerunt magi et Gazareni, astrologi et incantatores. Hic enim eos per poenas atque supplicia ad poenitentiam provocat; illi per errorem ducunt ad superbiam. Omnis labor ejus et negotiatores illius, quos magos intelligimus, hoc profecit, ut unusquisque sua erraret via; et ipse perditus salutem alteri non praeberet. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, utrum Babylon malae naturae sit, an bonae? Si malae dixerint, quod eos responsuros
Abbreviated transcription (Latin):
nios fecisse cõmemorat:. Peo qͦq qͦd nos uxta sẏmina¬
ui & theodotionẽ int̾p̃tati sumnꝰ stent & saluent te au
gures tui Lex manifeftiꝰ tͣnstulert᷑. stent & saluã te fa¬
uant aftrologi çęli qͥuulgo appellant᷑ mathematici.
terastroꝵ cursu lapsuq siderũ res humanas regi ar.¬
btrant᷑. unde & magi deoriente uenert᷑. dñi ftellã
seuidisse dicentes ex artis scientia. uł ex uaticinio bala¬
in ꝓphete sui. qui in numeris dixerat. Orie̾t᷑ stella
enacob: & homo ex isrł. Isti gͥ qͥsupputant m̾ses annoᷤᷤ
diumerant. & horarũ mom̾ta librantes futuroꝵ
bientiã pollicent᷑ dicant tͥ qͥd superte dñs cogitarit.
lisi tacentib qͥuenturũ sit ꝓpheta respondit. ecce
Aeti st̃ qsi stipula. ignis deuorauit eos. ut qͥ salutẽ aliiͦ
pnittebant sua ignorarent supplitia: Nec dubiũ qͥn
ardente eiuitate habitatores eiꝰ uorax flãma consũ¬

Expanded text:
nios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachnios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachum et Theodotionem interpretati sumus: Stent et salvent te  transtulerunt, Stent et salvam te faciant astrologi coeli; qui vulgo appellantur mathematici, et ex astrorum cursu lapsuque siderum, res humanas regi arbitrantur. Unde et Magi de Oriente venerunt, Domini stellam se vidisse dicentes, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam Prophetae sui, qui in Numeris dixerat: Orietur stella ex Jacob, et homo de Israel . Isti igitur qui supputant menses, annosque dinumerant, et horarum md super te Dominus cogitaverit, illisque tacentibus, quid venturum sit, Propheta respondit: Ecce facti sunt quasi stipula, ignis devoravit eos; ut qui salutem aliis promittebant, sua ignorarent supplicia: nec dubium quin, ardente urbe, habitatores ejus vorax flamma consum
Abbreviated transcription (Latin):
s fece facti st̃ quasi stipula: ignis cõbussit eos. neclibera¬
bint animã suã: de manu flamȩ. Non st̃ prunȩ quib
eiq laboraueras negotiatores tui ab adolescentia tua
unsꝰqsq inuia sua errauert: nẽ qui salu&s te .Lxx. Sta
nc̃ inincantationib tuis. & in multis maleficiis tuis
e discebas ab adolescentia tua si ꝓclesse tͥ possint. & la¬
brasti inc̃silus tuis. stent & saluã te fatiant. Astrologi
ii qui contẽplant᷑ stellas. annuntient tͥ quid uenturũ
st super te. Eece om̃s quasi ligna in igne cõburenti: &
iquent animã suã deflãma. Quia habes carbones ignis.
idebis super eos. hiert̃ tͥ in adiutoriũ. baborasti in com¬
nutatione tua ab adolescentia tua. Homo insem& ipso
trabit. tͥ autẽ nerit salus. Habuisse babylonẽ omẽmq
duldeam incantatoꝵ & augurũ hariolorũq & agaza¬
moꝵ studiũ quos nos aruspices appellamꝰ: danielis ꝓ.¬
pete lecto ꝓbat. qui adeoꝵ c̃siliũ cuncta reges baby¬

Expanded text:
stipula, ignis combussit eos: Non liberabunt animam suam de manu flammae: non sunt prunae, quibus uibuscumque laboraveras: negotiatores tui ab adolescentia tua, unusquisque in via sua erraverunt: non est qui salvet te. LXX: Sta nunc in incantationibus tuis et in multis maleficiis tuis, quae discebas ab adolescentia tua, si prodesse tibi possunt: et laborasti in consiliis tuis: stent et salvam te faciant astrologi coeli, qui contemplantur stellas: annuntient tibi quid venturum sit super te. Ecce omnes quasi phrygana in igne comburentur: et non eruent animam suam de flamma; quia habes carbones ignis, sedebis super eos. Hi erunt tibi in adjutorium. Laborasti in commutatione tua ab adolescentia: homo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habuisse Babylonem omnemque Chaldaeam, incantatorum et angurum, et hariolorum et Gazarenorum studium, quos nos aruspices appellamus, Danielis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilium, cuncta reges Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possim rogare patrẽ meũ ut exibeat mͥ mͦ plisuꝰ
duodecĩ legiones angłoꝵ: Iuxta anagogen ad mere¬
pationẽ dñi desertũ fit mare : quando om̃is h
scłi amaritudo ficcat᷑. & flumina desolam. Deqb
sꝑualis draco dicebat in egẏpto. Illea st̃ fluminis
& ego feci ea. Deqͥb in alio loco legimꝰ. Quid re s¬
piscib fuerint separati. Qđq sequit᷑ indua głi
tenebris. & quasi cilitiũ erit oꝑim̃tũ eiꝰ : ulone
qđ supͣ nos ẽ intelligamꝰ celũ: sicut uolatilia qũ¬

Expanded text:
non possum rogare Patrem meum, ut exhiberet mihi modo plusquam duodecim legiones Angelorum ? Juxta anagogen, ad increpationem Domini desertum fit mare, quando omnis hujus saeculi amaritudo siccatur, et flumina desolantur, de quibus spiritualis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt flumina, et ego feci ea . Et de quibus in alio loco legimus: Quid piscibus fuerint separati. Quodque sequitur: Induam coelum tenebris, et quasi cilicium erit operimentum ejus, vel omne quod supra nos est, intell
Abbreviated transcription (Latin):
nusto sanguine suo inebriabunt᷑: & sciet om̃is caro
iua ego chñs saluans te : & redẽptor tuus fortis iacob
lne. Nuqͥd accipi& quis a gẏgante spolia. & si cap¬
mos duxerit quis inique saluabit᷑ͦ Sicdicit dñs.
diquis ceperit gygante accipi& spolia: & accipi¬
eis a forte saluabit. Ego autẽ iudiciũ ĩudicabo¬
neũ. & ego filios meos eruam: & comedent qͥ tri¬
bila uert᷑ te carnes suas. & bibent quasi uinum
inu sanguine suũ & inebriabunt᷑: & scio om̃is
cro quia ego dñs qui erui te. & adiutor sũ forti
Quomꝰ potest aliquis intrare indomũ fortis &s ua¬
saeiꝰ diripere : nͥ primnũ ligauerit fortẽ. &s tc̃ do¬
mũ eiꝰ diripios: fortis & gẏgas diabolus ẽ. qͥ om̃s
gentes suo sub iugarat ĩperio. audens dicere sal¬
uatori. Hȩc om̃ia m̃ tradita st̃: & dabo tͥ ea: si
padens ad oraueris me. Mundus enĩ in maligno
postiꝰ ẽ : quẽ nullus iustoꝵ uincere potuit: nec iux¬
ta amos ꝓphetã de ore leonis auferre. Proposita

Expanded text:
t omnis caro, quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Numquid accipiet quis a gigante spolia? Et si captivum duxerit quis inique, salvabitur. Sic dicit Dominus: Si quis ceperit gigantem, accipiet spolia, et accipiens a forti salvabitur. Ego autem judicium meum judicabo. Et ego filios meos eruam, et comedent qui tribulaverunt te, carnes suas, et bibent quasi vinum novum sanguinem suum, et inebriabuntur: et sciet omnis caro quia ego Dominus qui erui te, et adjutorium fortitquomodo potest aliquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi primum ligaverit fortem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes suo subjugarat imperio, audens dicere Salvatori: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me . Mundus enim in maligno positus est , quem nullus justorum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leonis auferre . Proposita
Abbreviated transcription (Latin):
opus. te orante & xp̃omiserante ꝑfitiam. Iam enim t̃tius
decimus explanationũ lib̾ cudit᷑. qui necdum ꝑuenit ad
calcem. & interim donec misericors & miserator dñs pa¬
ciens & multarũ miserationum reddat pͥstmam sanitatẽ.
hanc p̃fatiunculam tumultuario sermone dictaui. ut
que habent᷑ in scedolis describant᷑. & plena em̃datio lecto¬
ris uidicio reseruet᷑. Rorate cęli desuꝑ. & nubes pluant
de suꝑ. & nubes sp̃argant iustitiam. germinet t̾raꝙ oraat᷑

Expanded text:
opus, te orante, et Christo miserante perficiam. Jam enim tertius opus, te orante, et Christo miserante perficiam. Jam enim tertius decimus Explanationum liber cuditur, qui necdum pervenit ad calcem. Et interim donec misericors et miserator Dominus, patiens et multarum miserationum , reddat pristinam sanitatem, hanc Praefatiunculam tumultuario sermone dictavi; ut quae habentur, in schedulis describantur; et plena emendatio lectoris judicio reservetur. desuper, et nubes spargant justitiam: germinet terra, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
UITTCASUS OPPRIMUNTNAUT¬
GANTES. SIUEHEMTIOREIAUENT
uentꝰ. tempestas formidini ẽ. Si aura
moderatior. summa iacentis elem̃ti terra
crispauerit. piratarũ insidias ꝑ tremesct̾.
atq itasit. ut fragili animȩ ligno ereditȩ. aut metuant
ꝑiculum. aut sustineant. Quorũ utrumq altero grauius
est. uel mortem timere ꝑpetuo. uel quã timueris sustine¬
re. Hoc mihi inisaiȩ pelago nauiganti. accidere uideo.
Dum enĩ in offenso cursu uela tendunt᷑. & securis nautarũ
manib sulcans. ęquoris campos carma delabit᷑. subito
languoris turbo consurgens. tantis undarũ molib & c̃¬
lisorum int̾se fluctuum. fragore resonante paiudaami¬
corum corda ꝑ t̾ruit. ut dicere cogerent᷑. magister saluoᷤᷤ
nos facꝑimꝰ. Quamobrem euttocħium in toto orbe t̾rarũ
unicum nobilitatis & uirginitatis exemplum. non fileat
pupilla oculitui. clamaq icorde abbapat̾. & cũ psalmista
loquere. Exurge ut qͥd dormis dne. ut iniunctum misaiã

Expanded text:
ti casus opprimunt navigantes. Si vehementior flaverit ventus, tempestas formidini est. Si aura moderatior summa jacentis elementi terga crispaverit, piratarum insidias pertimescunt. Atque ita fit, ut fragili animae ligno creditae, aut metuant periculum, aut sustineant: quorum utrumque altero gravius est, vel mortem timere perpetuo, vel quam timueris sustinere. Hoc mihi in Isaiae pelago naviganti accidere video; dum enim inoffenso cursu vela tenduntur, et securis naturarum manibus, sulcans aequoris campos carina delabitur, subitus languoris turbo consurgens, tantis undarum molibus et collisorum inter se fluctuum fragore resonante, pavida amicorum corda perterruit, ut dicere cogerentur: Magister, salvos nos fac, perimus . Quamobrem, Eustochium, in toto orbe terrarum unicum nobilitatis et virginitatis exemplum, non sileat pupilla oculi tui; clamaque in corde: Abba pater . Et cum Psalmista loquere: Exsurge, ut quid dormis, Domine ? ut injunctum in Isaiam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ : qm̃ nequaquã ultͣ uocaberis mollis & tenera: Tolle mo¬
lã & mole farmã: reuela oꝑim̃tũ tuũ : denuda canos. dis¬
cohoꝑi tibias. transi flumina. reuelabit̾ ignominia tua: ap¬
parebunt opꝓbria tua. Qd iuistũ ẽ de te auferã: neqͥquã ul¬
tra tradã hominib. Quomͦ in hier echiele sub figura nauis
& om̃is instrun̾iti eiꝰ tiri ornatꝰ expͥmit᷑: quȩ negotiatio¬
nib dedita ẽ: & ꝓptꝰ aquarũ habundantiã rex egypti dra¬
co appellat᷑: & squamis illi iuncisq ac papiris & pisciculi
describunt᷑: & hierłm cũ idolis fornicationẽ. scortorũ ac
lupanaris similitudo testat᷑. sic in p̾senti loco sub ꝑsona
captiuȩ mulieris quȩ quondã regina fuerit babylonis
seruitꝰ indicat᷑. Diciturq ei ut descendat de regni suꝑbia.
& in puluere sedeat: Yirgo autẽ appellat᷑ quia filia: uł quia
om̃s homines̃ dĩ creatura sumꝰ: nec ẽbabẏlonis uixta hereti¬

Expanded text:
m nequaquam ultra vocaberis mollis et tenera. Tolle molam, mole farinam. Revela operimentum tuum, denuda canos, discooperi tibias, transi flumina: revelabitur ignominia tua, apparebunt opprobria tua. Quod justum est de te auferam, nequaquam ultra tradam hominibus. Quomodo in Ezechiele sub figura navis et omnis instrumenti ejus, Tyri ornatus exponitur, quae negotiationibus dedita est , et propter aquarum abundantiam rex Aegypti draco appellatur, et squamae illius juncusque ac papyrus et pisciculi describuntur, et Jerusalem cum idolis fornicationem scortorum ac lupanaris similitudo testatur: sic in praesenti loco sub persona captivae mulieris, quae quondam regina fuerit, Babylonis servitus indicatur: diciturque ei ut descendat de regni superbia, et in pulvere sedeat. Virgo autem appellatur et filia: vel quia omnes homines creatura
Abbreviated transcription (Latin):
nera & deliciis affluens. quȩ conctarũ gentiũ manib
portabat᷑ : ita ut t̾rȩ plantas uix in pͥmer&. Precipit᷑q ei
ut tollã molã & molat farinã qđ ẽ dure captiuitatis
& extreme seruitutis indiciũ: ut quȩ quondã regina fuerat
postea molendȩ farinȩ oꝑi seruiat. Sed quia seqͥt᷑ denuda
turpitudinẽ tua : &iã mola abhebreis figuralit̾ intellegit᷑.
qͣd scilic&s in morẽ scorti uictoꝵ libidin pateat. Illudq qͦd
in uidicũ libro de samson scribit᷑ admolã eũ aphilistiim
eẽ dãpnatũ: hoc significare uolunt qͦd ꝓsobole robustissi¬
moꝵ uiroꝵ hoc in allophilas mulieres facere sit cõpulsus. In
eo ubi nos int̾p̾tati sumꝰ denuda turpitudinẽ tuã. ꝓ quo
Lxx transtulert̃ reuela oꝑim̃tũ tuiĩ: Theodotio ipsũ ũbũ

Expanded text:
rum gentium manibus portabatur; ita ut terrae plantas vix imprimeret: praecipiturque ei ut tollat molam, et molat farinam, quod est durae captivitatis, et extremae servitutis indicium; ut quae quondam regina fuerat, postea molendae farinae operi serviat. Sed quia sequitur: Denuda turpitudinem tuam, etiam mola ab Hebraeis figuraliter intelligitur, quod scilicet in morem scorti, victorum libidini pateat. Illudque quod in Judicum libro de Samson scribitur , ad molam eum a Philisthiim esse damnatum, hoc significare volunt, quod pro sobole robustissimus virorum, hoc in allophylas mulieres facere sit compulsus. In eo ubi nos interpretati sumus, denuda turpitudinem tuam, pro quo LXX transtulerunt, revela operimentum; Th
Abbreviated transcription (Latin):
gelizantiũ pace Et ad ipsũquasi ad apłm. loquitur
ds Quẽ mittã et quisibit adpopłm istũ: & ille
respondit. Ecce ego. mite me Nullusq pu¬
tet me uoluminis istius argumentũ breui cuꝑe
sermone comphendere. cum uniuersa dñi sacra¬
menta p̾sens scriptura contineat: & tã natus de uir¬
gine emmanhel quã illustriũ patrator operum
atq signorũ. mortuus ut sepultꝰ & resurgens ab inse¬
ris & saluator uniuersarũ gentiũ predicãtur:
Quid loquar de phisica. ethicã theologica: Quicqͥd s¬
scãrũ scripturarũ. quicquid potest humana lingua
ꝓferre . & mortalium sensus accipere: isto uolũ¬
mine continetur de cuiꝰ mysterus testatur ipseqͥ
scripsit. Cit uobis uisio om̃ium. sicut uerha
libi signati. Quẽ cũ dederint scientilit teras.

Expanded text:
psum quasi ad Apostolum loquitur Deus: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et ille respondit: Ecce ego, mitte me . Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere: cum universa Domini sacramenta praesens Scriptura contineat; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum: mortuus ac sepultus, et resurgens ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et logica? Quidquid sanctarum est Scripturarum: quidquid potest humana lingua proferre, et mortalium sensus accipere, isto volumine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit: Et erit vobis visio omnium, sicut verba libri signati: quem cum dederint scienti litteras,
Abbreviated transcription (Latin):
nationũ libris & indanihele cõmentariis. cogis me
uirge xp̃i eusthochiũ transirt adisaiam & quo d scę ma¬
amtuȩ paudȩ dũuiuere t pollicitꝰ sum tibi reddere. quod
quide trudiussimo urr fr̃ituo pãmachio ꝓmisisse
rae mnemini Cumq in affectu parsis uincis p̾sen¬
tia Itaq & tibi & illi ꝑte reddo qͥd debeo: obedieis
xpĩ pceptis. qͥait. scrutamimi scripturas. & querite ĩ¬
& inuenietis ne illud audia cũ iudeis. Erratis.
iimatio serpturarũ ignorauo xp̃i ẽ. Unde orati¬
onũ tuarũ fultus trilio. quȩ d eb ac noctib indi
legemecditaris xem plui es sp̃c scĩ ĩmitabor patrẽ

Expanded text:
gis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus auxilio, quae diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor
Abbreviated transcription (Latin):
tam ipsa quã illȩ qui eã colat. ab hominatione condignꝰsit. Illa¬
eñ gentiũ argentũ & aurũ oꝑa manuũ hominũ os habent & non
loquent᷑. & ceta. quomodo gͦ possint scire & nuntiare uent̾a. aut
narrare p̃t̃ita & bene facere uel male. que nec hominũ sensum
habent nec brutoꝵ animantiũ. nec int̾ẽ deqͣ mat̾ia facta uide¬
antur. cũ imiu̾sa t̾rena sint. Suscitauit ab aquilone & uenit.

Expanded text:
tam ipsa, quam ille qui ea colat, abominatione condignustam ipsa, quam ille qui ea colat, abominatione condignusaurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur . Quomodo ergo possunt scire et nuntiare ventura, aut narrare praeterita, et bene facere, vel male, quae nec hominum sensum habent, nec brutorum animantium? Nec interest, de qua materia facta videantur, cum universa terrena sint. Suscitavit ab Aquilone, et veniet
Abbreviated transcription (Latin):
urãm potentiã demonstrate. Hoc autẽ significat qđ postad¬
uentũ.xp̃i om̃a idola conticuerint. Ibi apollo delficꝰ & loxi¬
as delliusq & clarius. & cet̾a idola futuroꝵ scientiã pollicentia
que reges potentissimos deceꝑunt. cur de xp̃o nihil potuere
p̃dicere. nihil de apłis eiꝰ. nihil de runis & ab olitione tẽploꝵ.
Si gͦ suũ int̾tũ non potuere p̃dicere. quomͦ aliena uel mala uel
dixerit eẽ p̃dicta. hoc sciendũ qđ semꝑ m̃datiũ uinxerit ueritati & sic
sententiastemꝑarent: ut seuboni seumalialiqͥd accidisset. utrũq possit
demones assidentes idolis mala sepe ñ fecerint. s quod nisi concessa
eis fuerit potestas adño. hoc facere ñ possint. Deniq ineugło dep̃
dam satanȩ. ut discant non blasphemare. Siue hoc dicendum
nec p̃tita nosse nec futura. quia ex nihili sint. & ex eo quod ñ ẽ. & ñ

Expanded text:
vestram potentiam demonstrate. Hoc autem significat, quod post advestram potentiam demonstrate. Hoc autem significat, quod post adventum Christi omnia idola conticuerint: ubi Apollo Delphicus, et Loxias, Deliusque, et Clarius, et caetera idola, futurorum scientiam pollicentia, quae reges potentissimos deceperunt? Cur de Christo nihil potuere praedicere; nihil de Apostolis ejus; nihil de ruinis et abolitione templorum? Si ergo suum interitum non potuere praedicere, quomodo 504 aliena, vel mala, vel esse praedicta, hoc sciendum quod semper mendacium junxerint veritati, et sic sententias temperarint, ut seu boni seu mali quid accidisset, utrumque posset  vel daemones assidentes idolis, mala saepe non fecerint; sed quo nisi concessa eis fuerit potestas a Domino, hoc facere non possint. Denique in Evangeliodam Satanae, ut discant non blasphemare . Sive hoc dicendumnec praeterita nosse, nec futura, quia ex nihilo sint, et ex eo quod non est, et non
Abbreviated transcription (Latin):
sint nouissima. Uentura qͦq dicite nobis. & annuntiate quȩ
uentura sunt in nouissimo. & sciemꝰ qm̃ dii estis. Bene facite
& male & ammirabim̃. & uidebimꝰ simul unde estis uos. & un¬
de sit opꝰ ur̃m. de t̾ra ab ominationẽ eleger̃ uos.¶ Quomͦ supͣ
diximꝰ duplicẽ & iacob & isrł. non eredentiũ atq credentiũ
in dmñ saluatorẽ. ita uocatis gentib & in deserto quondã eccłȩ
erupentib fluuiis fontibq. & mirũ ĩmodũ cũ ante uarieta¬
te arboꝵ cunctis ub̃tate plenissimis. Qui in xp̃o credere no
scire & recogitare & in telligere noluerint. quia manꝰ dñi ista
fecerit. & sc̃s isrł creauerit uniũsa. Accedant inquit idola
ura aꝑite consilia. qua ratione nao sensu nolueritis aꝑtã susci¬
pere ueritatẽ: simulq fit apostrasti ad ipsa idola quȩ insensi¬
bilia sunt. & nec audiendi nec respondendi possident faculta¬
tem. Dicite in qͥt nobis uł p̃t̃ita uelfutura. & ex rerũ euentib

Expanded text:
sunt novissima. Ventura quoque dicite nobis, et annuntiate quae ventura sunt in novissimo: et sciemus quoniam dii estis. Bene facite et male, et admirabimur: et videbimus simul unde sitis vos, et unde sit opus vestrum: de terra abominationum elegerunt vos. Quomodo supra diximus, duplicem esse Jacob et Israel, non credentium atque credentium in Derumpentibus fluviis fontibusque, et mirum in modum comante varietate arborum, cunctis ubertate plenissimis, qui in Christum ex gentscire et recogitare, et intelligere noluerint, quia manus Domini ista fecerit, et Sanctus Israel creaverit universa. Accedant, inquit, idolavestra aperite consilia, qua ratione, quo sensu nolueritis apertam suscipere veritatem. Simulque fit apostropha ad ipsa idola, quae insensibilia sunt, et nec audiendi, nec respondendi possident facultatem. Dicite, inquit, nobis vel praeterita, vel futura, et ex rerum eventibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo dñi cȩli firmati sunt: & spũ oris eiꝰ om̃is uni
eorum. Hec frequent᷑ ingerimus. ne ulla blastemꝗ
xp̃m hereticis occasio relinquat᷑. Instabilitati q
trȩ quando illius fundam̃ta solidabat. nullisq
destruant᷑. & cłi solius notitia p̃dicet᷑ in mundo n
uaticinia diumorum. & phytonũ. & ariolorum sigu
atq portenta quib humanũ deceperunt genus ds¬
tuit atq subũtit & sapientia phylosophoꝵ quȩen
diximus. & consilium nuntiorũ eiꝰ reb explebit an¬
stolorum scilicet om̃iumq doctorum. qui uoluntaĩ

Expanded text:
Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus virtus eorum . Haec frequenter ingerimus, ne ulla blasphemandi Christum haereticis occasio relinquatur. In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erdestruantur, et Dei solius notitia praedicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et diximus, et consilium nuntiorum ejus, rebus explebit: Apostolorum scilicet omniumque doctorum, qui vol
Abbreviated transcription (Latin):
aurant sermonis rethorici uenustate. quorũ ds̃ uent̃ ẽ.
ne obliuiscaris mei. Deleui ut nubem iniquitates tuas. &
quasi nebulam peccata tua. Reũtere adme. qm̃ redemi
te. Laudate celi qm̃ fecit dñs. iubilate extrema t̾rȩ. re.

Expanded text:
aurant sermonis rhetorici venustate: quorum Deus venter est, aurant sermonis rhetorici venustate: quorum Deus venter est, ne obliviscaris mei. Delevi ut nubem iniquitates tuas, et quasi nebulam peccata tua. Revertere ad me: quoniam redemi te. Laudate
Abbreviated transcription (Latin):
recogitat. inmio nec carnis nec m̃tis aspicit oculis qđ
non possit eͥẽ ds̃. cuius pars igne combusta ẽ. nec homi¬
nis maniifieri. diuma maiestas. Pleniusq suꝑ irrisione
idolorum ꝓpħicus sermo contexit᷑. quȩ faciles intelli¬
gentiȩ sunt. nec lacmosam immo suꝑfluã expositionẽ
desiderant. suꝑquo & flaccus seribit in satyra. deridens
simulachra gentilium. Olim truncꝰ earũ siculneus. in¬
utile lignũ: cũ fab̾ incertꝰ scannũ faceret. ne priapuni
ferre adhereseon pͥncipes qui simulachra dogmatũ suoꝵ
atq m̃datii. artifici corde componunt. & uenerant᷑ ea que
a se seuuint ẽẽ simulata. nec sufficit eis error ꝓpriꝰ. nisi simplices
quosq corũ ad orationẽ deceꝑint. qui questũ putant ẽe pre¬
tatem. & deuorant domos uiduarum. ab utentesq uulgi
imperitiã ita arte dialectica quasi ascia. taratro. & lnna.
& rncina. formant drũsuũ. & cudunt malleo atq in¬

Expanded text:
recogitat, immo nec carnis, nec mentis aspicit oculis, quod recogitat, immo nec carnis, nec mentis aspicit oculis, quod non possit esse Deus, cujus pars igne combusta est: nec hominis manu fieri divina majestas. Pleniusque super irrisione idolorum propheticus sermo contexitur, quae facilis intelligentiae sunt, nec laciniosam, immo superfluam expositionem desiderant. Super quo et Flaccus scribit in Satira, deridens simulacra gentium . Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum: Cum faber incertus scamnum faceretne Priapum. ferri, et ad herese ωn principes, qui simulacra dogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error proprius, nisi simplices quosque eorum adoratione deceperint. Qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domos viduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia et terebro, lima et runcina formant Deum suum, et cudunt malleo, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt eos manuũ suarũ oꝑa liberare. que ceca
& insensibilia confundant artifices suos. Quis enĩ
possit hoc creclere. quod ascia lima & taratro malleo
ꝙsormet᷑ ds̃. uel in primis simu lachra fundantur.
ud norma runc ina. & angularib circinnoq in
deos repente consurgant. p̃sertĩq cũ fame. &
siti artificis artis uilitas demostret᷑. Fit enĩ lig¬
sea statua. humanã ex pͥmens speciẽ: & quanto
pulchrior. fuerit. tanto d̃s putat᷑ augustior. po¬
nt᷑ q infano. & ȩt̃no claudit᷑ carcereꝰ quȩ longo
tempore creuit insaltibus. & ꝓ uarietate arborum
cecdrus & ilex & quercus uelpinis fuit. Mirumq mmodũ
signta eius atq rasure nutunt᷑ infocum. ut calefaciant
artificen dei. & coquant diuersa pulm̃ta. Pars autẽ alte¬
raformat᷑ indm̃i. ut oꝑe completo ad oret illã factor
suus. & oꝑissu imp̃cetur audxilium. nec intellegit uel

Expanded text:
poterunt eos manuum suarum opera liberare, quae caeca poterunt eos manuum suarum opera liberare, quae caeca et insensibilia confundunt artifices suos. Quis enim possit hoc credere quod ascia, lima, et terebro malleoque formetur Deus? Et vel in prunis simulacra fundantur; vel norma, runcina, et angularibus, circinoque in deos repente consurgant? Praesertim cum fame et siti artificis, artis vilitas demonstretur. Fit enim lignea statua, humanam exprimens speciem, et quanto pulchrior fuerit, tanto Deus putatur angustior. Ponitur in fano, et aeterno clauditur carcere, quae longo tempore crevit in saltibus, et pro varietate arborum, cedrus et ilex 528 et quercus vel pinus fuit. Mirumque in modum segmenta ejus atque rasurae mittuntur in focum, ut calefaciant artificem Dei, et coquant diversa pulmenta: pars autem altera formatur in Deum, ut opere completo, adoret illam factor suus, et operis sui imprecetur auxilium; nec intelligit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
bat sabaoth. Ego sum pͥmus& ego nouissimꝰ ego
ĩertu & absq me non ẽ. dr̃. quia p̾uer quemelegiꝰ.
nimeds̃ẽ . dequo supra dixi. Ecce puer meus quem
ieqi electus quẽ suscepit animamea. iudiciũ gen¬
ibus ꝓferet. & in nomine eius gentes sperabunt.
e dicit esse solum. s p̃t̃ uirtutem suam atq sapien¬
um. nullum e̾e ext̃num dm̃. deorũq multorũ opi¬
uonem. & simulachra condemnans. Quis inquit
snilis meiẽ. quocet ea que non st̃ quasi sint. & exponat
nidnem creaturȩ meȩ. qui cuncta ratione librauerĩ.
rxquo feci hominem suꝑ t̾ram. Nec hoc solum uolo. s
uro etiã scientiam futuroꝵ. Vnde tu isrł cuiꝰ ego
ec&e redemptor sum. noli timere simulachra que
isse nihili in syna monte didicisti. Anforsitan creator
eł alius quem ego non nouerim. aut p̃t̃ hunc alter ẽ.
nundus qui ignoti dĩ monstret potentiã. Neq uͦ ea
solum que fuint. s & illi qui faciunt habebunt᷑ pro
nihili. Cũq uindicte tempꝰ aduenerit. nequaquam

Expanded text:
m primus, et ego novissimus, ego Α et Ω; et absque me non est Deus, quia puer quem elegi, in me Deus est. De quo supra dixi: Ecce puer meus, quem elegi: electus meus, quem suscepit anima mea: judicium gentibus proferet: et in nomine ejus gentes sperabunt. Nec dicit se esse solum, sed praeter virtutem suam atque sapientiam nullum esse externum Deum, deorumque multorum opinionem, et simulacra condemnans: Quis, inquit, similis mei est? Vocet ea quae non sunt quasi sint, et exponat ordinem creaturae meae, qui cuncta ratione libraverim, ex quo feci hominem super terram. Nec hoc solum volo, sed quaero etiam scientiam futurorum. Unde tu, Israel, cujus et rex et redemptor sum, noli timere simulacra, quae esse nihil, in Sina monte didicisti. An forsitan Creator est alius, quem ego non noverim? Aut praeter hunc alter est mundus, qui ignoti Dei monstret potentiam? Neque vero ea solum quae fiunt, sed et illi qui faciunt, habebuntur pro nihili. Cumque vindictae tempus advenerit, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
qagentilium in nomine assimilabitur isrł. ut dere¬
sidolis unius cli cultorsit. Incipit altera ĩt epnicotin¬
pineditionem contenti sumꝰ. quam tellecta noscen¬
qr & ceterȩ. Est autem sermo contra illius tẽpo¬
sidolatrias quo isaias ꝓpħa uentura popłis nunti.¬
Uat. & arguit eos qui de om̃i potentis religione
antempta simulachris ligneis inelinent᷑. & ad oreñ
qamamium siarum. Curramiꝰ gͦ ꝑsingula. Hec
det dĩs rex isrł. quim me crediturus ẽ. & redẽptor
uis. Quis filii mei. fuscipiet aduentũ. Dñs exercitu

Expanded text:
ba gentilium, in nomine assimilabitur Israel, ut relictis idolis, unius Dei cultor sit: incipit altera περικοπὴ, qunostra editione contenti sumus, qua intellecta, noscentur et caeterae. Est autem sermo contra illius temporis idololatras, quo Isaias propheta ventura populis nuntiabat, et arguit eos, qui Dei omnipotentis religione contempta, simulacris ligneis inclinentur, et adorent opera manuum suarum. Curramus ergo per singula. Haec dicit Dominus rex Israel, qui in me crediturus est, et redemptor ejus, qui Filii mei sus
Abbreviated transcription (Latin):
ei grande sit recdimere iacob & isrł. & instaurare correc¬
tum quẽ formauit exutero. Et si hoc alicui parũ uide¬
atur. nonsit illi clifficile qui ex tendit cȩlos solus. iuxta
qd̾ alibi legit᷑. qui ex tendit cȩlum sicut pellem. ñ qͦfiliꝰ
exx cludatur abextensione cęloꝵ. om̃a enĩ ꝑ ipsi facta

Expanded text:
ei grande sit redimere Jacob, et Israel instaurare cor recei grande sit redimere Jacob, et Israel instaurare cor rectum, quem formavit ex utero. Et si hoc alicui non parvum videatur, non sit illi difficile qui extenderit coelos solus. Juxta quod alibi legitur: Qui extendit coelum quasi pellem . Non quo Filius exclud
Abbreviated transcription (Latin):
los infurore. conũtens sapientes retrorsum. & scientiã
Itatib uidȩ ȩdificabimini. & deserta eius suscitabo. Qui
dico ꝓfundo desolare. & flumina tua a refaciam Quidi¬
co cỹro pat̃m̃s es. & omnẽ uoluntatẽ meã conplebis. Qui
dico hierłm ȩdificab̃is. & templo fundab̾is. Lxx. Sic dic̃
dñs qui redemitte. & forma ex utero. Ego dñs qui cõpleo
omnia. extenditȩlum solus. & firmaui t̾ram Quis dissi
pauit alius signa phitonũ & diuunationes decorde. qͥr
aũto potentes req orsum. & consiliũ eorũ stultũ facio.
& statuo ũbum Puerimei & consilium angłorum eiꝰ
dȩ edificabimini. & deserta illius oriunt᷑ Quidico abys¬
so desolab̾is. & flumina tua arefaciam: Quidico cyro ut
fundabo. Destructis idolis & iniqͥtatib isrł peccatisq de¬
letis. quando om̃is simul creatura gaudebat. & utxta
euangłu fidem suꝑpęnitentiã peccatoꝵ. angłi lȩtabun¬
tur incęlis. describitur penitentia dĩ quod nequaquam

Expanded text:
 vertens convertens sapientes retrorsum et scientiam tatibus Iuda aedificabimini et deserta eius suscitabo qui dico profundo desolare et flumina tua arefaciam qui dico Cyro pastor meus es et omnem voludico Jerusalem: aedificaberis; et templo: fundaberis. LXX: Sic dicit Dominus qui redemit te, et formans te ex utero. Ego Dominus, qui compleo omnia: extendi coelum solus, et firmavi terram. Quis alius dissipavit signa pythonum, et divinationes de corde? qui averto prudentes retrorsum, et consilium eorum stultum facio. Et statuo verbum pueri mei, et consilium Angelorum ejus dae: aedificabimini, et deserta illius orientur. Qui dico abysso, desolaberis, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro, utfundabo. Destructis idolis et iniquitatibus Israel, peccatisque deletis, quando omnis simul creatura gaudebit; et juxta Evangelii fidem , super poenitentia peccatorum Angeli laetabuntur in coelis, describitur potentia Dei, quod nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
turus cuius potentiã breui sermone descripsi. etin
ad hierłm que destruenda erat ab abylonus. nin
dicit antequam destruat᷑ qđ rursum habitet᷑ apqł
ficetur & suscitet᷑ hic dicit ꝓfundo siue abysso idt̃
translationem & flumina posuit. dequib & psalmbi
decantat. Suꝑflumina babylonis ibi secdimꝰ & flatꝰ
Et qui hierłm instaurat & babylonem destruit. dicq
litudo paruo apice cdiftingint᷑. ac ꝑ hoc sepe consindĩ
Scriptũ est inestrȩ pͥncipio quod adedictũ cyriregso
ꝑsarum atq medorum populiiss ł sit laxata captas¬
tas. &x remissio inhierłm. qui redire uoluert̃ subrorh¬
bel filio salatihel. & ihesiifilio i osedech. sacerdotins
no. Hunc enin inspirauit dñs ut suam facere els

Expanded text:
ujus potentiam brevi sermone descripsi, etiam ad Jerusalem, quae destruenda erit a Babyloniis, nunc dicit antequam destruatur, quod rursum habitetur a poaedificetur et suscitetur, hic dicit profundo sive abysso, id est, translationem, et flumina posuit, de quibus et Psalmista decantat: Super flumina Babylonis ibi sEt qui Jerusalem instaurat, et Babylonem destruit. Dicit ilitudo parvo apice distinguitur, ac per hoc saepe confunditur. Scriptum est in Esdrae principio, quod ad edictum Cyri regis Persarum atque Medorum, populi Israel sit laxata captivitas, et remissi in Jerusalem, qui redire voluerunt sub Zorobabel filio Slathiel, et Jesu filio Josno. Huic enim Dominus inspiravit ut suam faceret vol
Abbreviated transcription (Latin):
miquitates tuas. & sic̃ caligiẽ peccata tua: Reũtere ad me
redimã te. Lȩt animi cȩli. qm̃ misertꝰ ẽ. dns isrłis. Canite
tuba fidamĩta t̾re. clamate montes lȩcitiã. colles &e onĩa
ligna que in eis st̃.: qm̃ redemit chñs iacob. & isrł inclitꝰ
erit:Cũ hec seita habeant. & idola hominũ scias ẽẽ
figm̃ta. Oi acob& puer meus isrł. ne obliuis catoris creato¬
ris tui. tibiq ipsimuiriã facias. ut incurueris oꝑum tua¬
rum. Quequia maduentũ puerimei quẽ elegi penitꝰ des¬
truenda sunt ꝓpterea totam̃tis auiditate cognosce quod
sicut nubes caligo. & nebulla uelsolis calore dissoluit᷑.
uel uento raptante tenuat᷑ ita iniqͥtates tuas& uniũ.¬
sa peccata quib pͥus me offenderas dissolui faciam.
tu tantũ reũtere adme. & agepenitentiã. quia redi¬
mendus esp̃tioso sanguine. Quod sifeceris. scias insa¬
lute tua celos tͣramq letari. & om̃aelem̃ta concinere. siue

Expanded text:
 sicut caliginem peccata tua. Revertere ad me, et redimam te. Laetamini, coeli, quoniam misertus est Deus Israelis. Canite tuba, fundamenta terrae, clamate, montes, laetitiam: colles et omnia ligna quae in eis sunt, quoniam redemit 529 Deus Jacob: et Israel inclytus erit. Cum haec se ita habeant, et idola hominum scias esse figmenta, o Jacob, et puer meus Israel, ne obliviscaris Creatoris tui, tibique ipsi injuriam facias, ut incurveris operi manuum tuarum. Quae quia in adventu pueri mei, quem elegi, penitus destruenda sunt; propterea tota mentis aviditate cognosce, quod sicut nubes et caligo, et nebula, vel solis calore dissolvitur, vel vento raptante tenuatur: ita iniquitates tuas, et universa peccata, quibus prius me offenderas, dissolvi faciam. Tu tantum revertere ad me, et age poenitentiam, quia redimendus es pretioso sanguine. Quod si feceris, scias in salute tua coelos terramque laetari, et omnia elementa concinere. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
tute in urtutẽ. & assumant pennas ut aquilȩ & aia
ne pennarũ. & solas eẽ quȩ iubar solis aspitiant ap
dorẽ radioꝵ eiꝰ possint mitigantib oculis in tuen gl¬
q suos an degeneres sint hoc experim̃to ꝓbent ln
et sc̃s repuerascere & assumpto immortali corpore lai¬
rem ñ sentire mortaliũ. s rapi in nubib obua xp̃e

Expanded text:
tute in virtutem: et assumant pennas sicut aquilae, et audiant: ne pennarum, et solas esse quae jubar solis aspiciant et splendorem radiorum ejus possint micantibus oculis intueri: pullosque suos an generosi sint, hoc experimento probent. Itaque et sanctos repuerascere, et assumpto immortali corpore, laborem non sentire mortalium, sed rapi in nubibus obviam Ch
Abbreviated transcription (Latin):
impetũ furorẽq describit. qͥ sa luti gentiũ in uidels.
& nollent sermonẽ euangłicũ p̃dicare. quãqua iida
inaquis egyptios influminib babylonios. mn igne m di¬
donas. in flamina romanos. in telligi uelint: idero
autẽ p̃cepit eis ne timeant. quia dñs ds̃ saluatoroo ẽ¬

Expanded text:
cribit, qui saluti gentium invideant, et nolint sermonem evangelicum praedicari. Quamquam Judaei, in aquis Aegyptios, in fluminibus Babylonios, in igne Macedonas, in flamma Romanos intelligi velint. Idcirco autem praecipit eis ne timeant, quia Dominus Deus Salvator e
Abbreviated transcription (Latin):
meã creaui eũ. formaui eũ. & feci eũ. Educ foras popłm
eecũ & oculos habentẽ. surdũ & auresei sunt. Oñs gentes con¬
gregate sunt simul. & collectȩ sunt tribus. Quis in uobis annũ¬
tiauit istud. & quȩ pͥma sunt audire nos faciat. Et dent tes¬
tes eoꝵ & iustificent᷑. & audiant & dicant. Uere uos testes mei
dicit dñs. & seruus meus quẽ elegi. ut sciatis & eredatis mihi

Expanded text:
m caecum, et oculos habentem: surdum, et aures ei sunt. Omnes gentes congregatae sunt simul, et collectae sunt tribus. Quis in vobis annuntiabit istud, et quae prima sunt, audire nos faciet? dent testes eorum, et justificentur: et audiant, et dicant: Vere vos testes mei, dicit Dominus, et servus meus quem ele
Abbreviated transcription (Latin):
ret laudẽ. & indi& erat popłs uastatꝰ atq direptꝰ. Laque¬
us enĩ incubiculis ubiq & in domib simul. & in qͥb abscon¬
der̃ eos. Facti sunt in direpnonẽ. & ñ erat qui eruero.
inp̃dã. & ñ erat qui dicer& rȩdde. Quis ẽ in uobis qui au
diat hȩc & futura cognoscat:. Quis dedit in dep̃lationẽ : acob.
et isrł uastantibus. Nonne ds̃ ci peccauer̃ : Et noluis tis
inuiis illiꝰ ambulare neq audire legẽ eiꝰ. & in duxit suꝑ

Expanded text:
atus atque direptus. Laqueus enim in cubilibus ubique, et in domibus simul, in quibus absconderunt eos. Facti sunt in direptionem: et non erat qui erueret praedam: et non erat qui diceret: Redde. Quis est in vobis qui haec audiat, et futura cognoscat? Quis dedit in direptionem Jacob, et Israel 514 vastantibus? Nonne Deus, cui peccaverunt? et noluistis in viis ill
Abbreviated transcription (Latin):
noluer̃ quȩ in lege p̃cepta sunt. id̾o effudit dñs suꝑ eos totã
irã suã. & indignationẽ furoris sui plenã tit qui priꝰ tacuerat
nequaquã ultra reticer&. nec sermonib eos. s penis torm̃tisq cor¬
riper&. & conp̃hender& eos bellũ fortissimũ quod nequaquã
possint euadere. ostendens ferotiã romanoꝵ. Cũq ex omĩ
parte combustꝰ sit. & nihil inse habeat sanitatis. tam̃ ñ in¬
telligit causã pene suȩ quo idcirco punitꝰ sit quia dĩ filiũ
mans te isrł. Nolitimere quia redemi te. & uocaui nomine
tuo meus estu. Cũ transieris ꝑaquas tecũ ero. & flumina
ñ oꝑient te. Cũ ambulaueris in igne non combureris. et
flama ñ ardebit inte. quia ego dñs ds tuus sesisrł saluator¬

Expanded text:
voluerunt quae Lege praecepta sunt. Ideo effudit Dominus super eos totam voluerunt quae Lege praecepta sunt. Ideo effudit Dominus super eos totam iram suam et indignationem furoris plenam, ut 515 qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, sed poenis tormentisque corriperet, et comprehenderet eos bellum fortissimum, quod nequaquam possint evadere, ostendens ferociam Romanorum. Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus sit, quia Dei Filium ati: « Noli timere quia redemi te, vocavi te nomine tuo, meus es tu. Cum pertransieris per aquas tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te, quia ego Dominus Deus tuus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exur& te. quia ego dñs ds̃ tuus sc̃s isrł saluator tuus. feci
cõmutationẽ tuã egẏptũ. & ethiopiã. & soenẽ ꝓte. Ex quo
honorabilis factꝰ es. & in conspectu meo glorisicatꝰ. Ego di¬
lexi te. & dabo homines ꝓte. & pͥncipes ꝓ capite tuo.
Noli timere qm̃ tecũ sũ. ab oriente adducã sem̃ tiũ. & ad
occidentẽ congregabo. Dicã aquiloni adduc. affrico nly
inbere. Filios meos de t̾ra longinqua & filias meas atmins
t̾re. oñis qui uocant᷑ nomine meo. Ingła enĩ mea creau
illũ. & plasmaui eũ & feci illũ. & editxi popłm cecũquhi
bet occulos & sunt ceci et surdȩ sunt aures eiꝰ. Oñis gentis
congregate sunt simul. & conuener̃ pͥncipes earũ: Uis
annuntiabit hȩc. Aut quȩ apͥncipio sunt quis antuniu
uobis. Adducant testes suos & iustificent᷑. & audiant a
loquant᷑. Uere estote mibi testes. & ego testis dicit disdi

Expanded text:
. Feci commutationem tuam 516 Aegyptum, et Aethiopiam, et Syenen pro te. Ex quo honorabilis factus es, et in conspectu meo glorificatus es: et ego dilexi te, et dabo homines pro te, et principes pro sapite tuo. Noli timere, quoniam tecum sum: ab Oriente adducam semen tuum, et ccidente congregabo te. Dicam Aquiloni filios meos de terra longinqua, et filias meas a terminis terrae, omnes qui vocantur nomine meo: in gloria enim mea creavi illum, et plasmavi eum, et feci illum: et eduxi populum caecum, qui habent oculos, et sunt caeci, et surdae sunt aures ejus. Omnes gentes congregatae sunt simul, et convenerunt principes earum. Quis annuntiabit haec? aut quae a principio sunt, quis annuntiabit vobis? adducant testes suos, et justificentur, et audiant et loquantur vera. Estote mihi testes, et ego testis, dicit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
& assimilat sermoni suo. qui cauere debet nesuum putet
ẽẽ quod loquit᷑. s omẽ addatoris referat głam. ne& ipse me¬
redtur dudire. accinxite. & non cognoiustime. Cũ enim
instructos armatura apł̃i om̃s docuert̃ non e̾e̾ aliũ dm̃.
nisiunum : qͥ sit iacob & isrł ds̃. confundet᷑ marcion duos
deos intelligens. unum bonũ. & alium iustum. Alterũ inui¬
sibilium. alterum uisibilium conditorem. E quib pͥor
lucem faciat. scds tenebras. Illȩ pacem. hic malũ. cum
utrumq ꝓdiũsitate meritoꝵ imꝰ dr̃ idẽq condiderit.
LI BER

Expanded text:
et assimilat sermoni suo, qui cavere debet ne suum putet et assimilat sermoni suo, qui cavere debet ne suum putet esse quod loquitur, sed omnia ad datoris referat gloriam; ne et ipse mereatur audire: Accinxi te, et non cognovisti me. Cum enim instructus armatura Apostoli, omnes docuerit non esse alium Deum nisi unum, qui sit Jacob et Israel Deus: confundetur Marcion, duos deos intelligens, unum bonum, et alium justum; alterum invisibilium, alterum visibilium conditorem. E quibus prior lucem faciat, secundus tenebras; ille pacem, hic malum: cum utrumque pro diversitate meritorum unus Deus idemque condiderit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
datur heresis que malorum arbitrat᷑ conditorẽ dm̃. cũ
hicmalum ñ contrarium bono.s ꝓ afflictione ponat᷑ &e
bello. scdłm illud quodineuangło scriptũ ẽ sufficit diei
malitia sua. Possumꝰ uixta tropologiam hec & deeccłastico
uiro dicere. cui dedit ds sermonẽ atq sapientiã. ut om̃s
sectas contrarias ueritati sua desputatione subũtat. sic̃
& de stephano scã scriptura commemorat. quod nullus
potuerit respondere sapientiȩ eiꝰ. & ut reges idẽ. patri¬
archas. singularũ hereseon suȩ subitiat potestati & a¬
periat atq confringat quod pͥus uidebat᷑ dialectica
arte conclusum. & inmediũ ꝓferat archana hereticoꝵ
suꝑans eos atq conuincens. uel xp̃i secreta cognoscant¬
in quo sunt onĩs thesduri sapientiȩ & scientiȩ absconditi is¬
tius modi uocat uirum uocat ds̃ ex nomine suo. quia de¬
fensor est pueri eius iacob & electi illius isrł. Hune fuscepit

Expanded text:
datur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum datur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud 534 quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua . Possumus juxta tropologiam haec et de ecclesiastico viro dicere, cui Deus dedit sermonem atque sapientiam, ut omnes sectas contrarias veritati sua disputatione subvertat. Sicut et de Stephano sancta Scriptura commemorat , quod nullus potuerit resistere sapientiae ejus, et ut reges, id est, patriarchas singularum haerese ωn, suae subjiciat potestati: et aperiat atque confringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: et in medium proferat arcana haereticorum, superans eos atque convincens, ut Christi secreta cognoscantin quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Istiusmodi virum vocat Deus ex nomine suo, quia defensor est pueri ejus Jacob, et electi illius Israel. Hunc suscipit,