comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis inprophetieis literis:⁊
initium presignatum iue¬
nitur ⁊ finis. om̃is apłorũ
ab initio fidei usq ad termi¬
edẽ bases argentee sunt fae¬
te: propter nitorem uideli¬
cet uerbi celestis. E loquia
inquit dñi eloqͥa easta: ar¬
gentum igne examinatum
terre In latere qͦ secundo
tabernacłi quod uergit ad
aquilonẽ uiginti tabule e¬
runt: quadraguita haben¬
tes bases argenteas. Bine
bases singłis tabuł supponẽt᷑.
atus meridianum taber¬
nacłi quod uergebat ad au¬
strum antiquã illam deiple¬
bem designat: que lucem sei¬
entie legalis iam dudum ae¬
ei piens amore sui conditoris
feruere solebat. Porro latꝰ
sed̃m quod uergebat ad aqͥlo¬
nem. eam que tenebris ae
frigore infidelitatis usq ad
tempus dĩnee in carnationiᷤ
torpere non destiterat: gen¬
trum multitudinem figurat.
De euius uoeatione pulere
dñs ꝑ prophetã. Dicam inqͥt
aquiloni da: ⁊ austro noli ꝑ¬
hibere. Quod ẽ aꝑte dieere.

Expanded text:
nis in propheticis libris nis in propheticis libris initium praesignatur, et finis omnis apostolorum et ab initio fidei usque ad fiedem bases argenteae sunt factae, propter nitorem videlicet verbi coelestis. Eloquia enim Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae. In latere quoque secundo tabernaculi, quod vergit ad aquilonem, viginti tabulae erunt quadraginta habentes bases argenteas. Binae bases singulis tabulis supponentur. Latus meridianum tabernaculi quod vergebat ad austrum, antiquam illam Dei plebem designat, quae lucem scientiae legalis jam dudum accipiens, amore sui conditoris fervere solebat. Porro latus secundum, quod vergebat ad aquilonem eam quae tenebris ac frigore infidelitatis usque ad tempus Dominicae incarnationis torpere non destiterat gentium multitudinem figurat: de cujus vocatione pulchre Dominus per prophetam: Dicam, inquit, aquiloni: Da; et austro: Noli prohibere : Quod est aperte dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui rursus ad patrem. hee
est autem inquit uita eterna
etiam apłs ait. Ex parte enĩ
cognoseimus. ⁊ ex parte pro¬
phetamus. Nunquid ait ex
parte laboramus pro xp̃o.¬
et ex parte uerbo prediea¬
ate retributionis ex parte
habent in quantum gau¬
dia regni ꝑ hemnis. ⁊ pre¬
sentiam sui condicoris po̾¬
sunt desideriis p̃gustare
celestibꝰ. Cuius etiam eubi¬
ti adimpletione tune bea
re ae p̃licauere uera ẽẽ ae
diuna probabant. Undeẽ
Tune adimpletumẽ quod dic¬
tum est ꝑ prophetam. Et. Hoc
autem tõtum factum est utad¬
implerentur seripture prophe¬
tarum. &. apłs petrus de
dño testimonium perhibenᷤᷤ
adiceit. Et habemus firmio¬
rem ꝓphetieum sermonem:
cuibenefaeitis attendentes.
Bene autem singls tabulis
bine bases supponuntur: ut
consensus ꝓphetiee attestati¬
onis in omnibus que apłi
dixere monstretur. Ueleer¬
te bine bases singłis tabulis
ꝑ duos anglulos subieuuit᷑:
ut bene sufultis angłuis to

Expanded text:
Qui rursus ad Patrem: Haec Qui rursus ad Patrem: Haec estetiam Apostolus ait: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Nunquid, ait, ex parte laboramus pro Christo, ex parte verbo praedicaatae retributionis ex parte habent, in quantum gaudia regni perennis, et praesentiam sui Conditoris possunt desideriis praegustare coelestibus. Cujus etiam cubiti adimpletione tunc beare ac praedicavere, vera esse ac divina probabant. Unde esTunc adimpletum est, quod dictum est per prophetam; et, Hoc autem totum factum est, ut adimplerentur scripturae prophetarum. Et apostolus Petrus de Domino testimonium perhibens, adjecit: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes . Bene autem singulis tabulis binae bases supponuntur, ut consensus propheticae attestationis in omnibus quae apostoli dixere monstretur; vel certae binae bases singulis tabulis per duos angulos subjiciuntur, ut, bene suffultis angulis, to
Abbreviated transcription (Latin):
in ultimo examine inignẽ
cum cliabolo mutent᷑ eter¬
num. Nec pretereundũ qd
tabernaełm eũ edificaret᷑
in monte synai mare ru¬
brum habuit ad occasũ.
cũ introductũ ꝑ iħmint̃¬
ram repromissionis. ⁊ col¬
locatum ẽẽ in sylo. in cadẽ
plaga eeli habuit mare¬

Expanded text:
in ultimo examine in ignem in ultimo examine in ignem cum diabolo mittentur aeternum. Nec praetereundum quod tabernaculum cum aedificaretur in monte Sinai, mare Rubrum habuit ad occasum; cum introductum per Jesum in terram repromissionis, et collocatum esset in Silo, eadem plaga
Abbreviated transcription (Latin):
turi uerum mane iustis. ue¬
ra dies eternitatis apparebit.
&. quia tune iustis eum dño
regnantibus. reprobi ineter¬
num ꝑibunt: recte de hac
plaga tabernacłi u sequen¬
tib diectur quod mare respi¬
eeret. dignifieat autemna¬
re rubrum in quo demer¬
sus ẽ eum suo exerertu pha¬
raho. ⁊ de quo saluatus is¬
rł a dño ad morrtẽ sẏnai
ubi tabernacłm faceret
ascenait. Respieit gͦ ma¬
re plaga oceidentalis ta¬
fectionẽ coronata in xp̃o
libero aspectu intuebit᷑
inttra uel penas impiorũ
quas ipso uiuante cauefeeit.
egostare facio eoram me di¬
cit dñs: sie stabit semenue¬
strum ⁊ nomen uestrum.
Et paulo post.Et egredi¬
entur . iudebunt cadaue¬
ra uirorum qͥ p̃uaricati st̃
inme. uermis eorum nõ
morietur: iignis eorum nõ
ex tinguetur. Maris nãq
fluctus. profundi. amari.
⁊ turbulenti: ⁊ peccata poᷤ¬
sunt significare. quib re¬
probi inbae uita male de¬
lectati intereunt. ⁊ future
qͦ baratrum ꝑditionis. cũ

Expanded text:
eculi futuri mane, justis vera dies aeternitatis apparebit. Et quia tunc justis cum Domino regnantibus, reprobi in aeternum pereunt; recte de hac plaga tabernaculi in sequentibus dicitur, quod mare respiceret. Significat autem mare Rubrum, in quo demersus cum suo exercitu Pharao, et de quo salvatus Israel a Domino, ad montem Sinai, ubi tabernaculum faceret, ascendit. Respicit ergo mare plaga occidentalis taerfectionem coronata, in Christo libero aspectu intuebitur vitia vel poenas impiorum, quas ipso adjuvante cavefecit, ego stare facio coram me, dicit Dominus, sic stabit semen vestrum et nomen vestrum. Et paulo post: Et egredientur, et videbunt cadavera virorum qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Maris namque fluctus profundi, amari et turbulenti, et peccata possunt significare, quibus reprobi in hac vita male delectati intereunt, et futurae quoque barathrum perditionis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Exemplum eg̾ nobiᷤ
moyses angłeiee conuersa¬
tionis qũa in monte con¬
templat̾ionis uidit. p̾cep¬
tis legalibus oftendit: ꝑ qͦ¬
rum obseruantiam. ⁊ ipsi
de terra editi ad consorti¬
um angłorum meelis ꝑueni¬
re possemus. Exempliunno¬
bis idem uite ꝑfectioris ⁊ beate
retributionis infigura taber¬
naculi. ⁊ministerii sacerdo¬
talis et leuitiei quod deseri¬
bit prebuit. Erigitur autem
tabernacłm iuxta exemplũ
quod illi in monte monftratũ
est. quando electi quiq ad imi¬
tationem angłiee puritatis
quã ipse in oceulto contempla¬
ri meruit corpꝰ animũq com¬
ponunt. Hacꝰtenꝰ de pariete tẽ¬
pli mer idiano septeitrionali
i occidentali prout dm̃s dedit
oxpositumẽ: insequentib au¬
tem etiam orientale latus qua¬
liter sit positũ monstrat᷑. S:
prius seriptura de medio pa¬
riete qr scã seõrum apriore
tabernacło diuidebat intimã¬

Expanded text:
rum. Exemplar ergo nobis Moyses angelicae conversationis, quam in monte contemplationis vidit, praeceptis legalibus ostendit, per quorum observantiam et ipsi de terra editi, ad consortium angelorum in coelis pervenire possimus. Exemplum idem nobis vitae perfectioris et beatae retributionis in figura tabernaculi et ministerii sacerdotalis ac Levitici, quod describit, praebuit. Erigitur autem tabernaculum juxta exemplum quod illi in monte monstratum est, quando electi quique ad imitationem angelicae puritatis, quam ipse in occulto contemplari meruit, opus animumque componunt. Hactenus de pariete templi meridiano, septentrionali, et occidentali, prout Dominus dedit, expositum est: in sequentibus autem etiam orientale latus, qualiter sit compositum, monstratur. Sed prius Scriptura de medio pariete, qui sancta sanctorum a priore tabernaculo dividebat, intiman
Abbreviated transcription (Latin):
gicudo parietis ꝑtingit. Neq
enun eredibile est uel ante
tempus añiee incarnationis
umquã defuisse qui ex genti¬
biis crederene. uel minc ꝗͣ¬
uis grauifer damnato ob ꝑ¬
fidiam popło iudeorum ñ
ẽẽ aliquos ex illis. tamisi
paueissimos qͥ inter xp̃ia¬
nos exulantes eotidie eredẽ¬
do ad salutẽ ꝑueniant. Qd
si quis negare presumpserit.
dicamꝰ quod negari nullate¬
nus potest. quod uidelicet
spũales utriusq testamen¬
ti docꝰtores atq int̃pretes qͥ
iuxta sermonem dm̃ profe¬
rant de thesauro suo noua
⁊ uetera. usq ad finem sełi
sint in sẽa eccłia ꝑmansuri.
Et apte tabernaełm in occi¬
dentali plaga cumsũmatur.
ta solent astra oceidere. seilieet
q electi. uel generalem totius
sełi termunun. Quasi enun oe¬
eidit ei sol qui ab hac temxali
luee ꝑ tenebras transitorie mor¬
tis ad gandia lucis ⁊ uite trans¬
migrat eterne. Quasienim
ocerdit omni eecłe sol in ocei¬

Expanded text:
gitudo parietis pertingit. Neque gitudo parietis pertingit. Neque enim credibile est, vel ante tempus dominicae incarnationis unquam defuisse, qui ex gentibus crederent, vel nunc quamvis graviter damnato ob perfidiam populo Judaeorum, non esse aliquos ex illis, tametsi paucissimos, qui inter Christianos exsulantes, quotidie credendo ad salutem perveniant. Quod si quis negare praesumpserit, dicamus quod negari nullatenus potest, quod videlicet spirituales utriusque Testamenti doctores atque interpretes, qui juxta sermonem Domini proferant de thesauro suo nova et vetera, usque ad finem saeculi sint in sancta Ecclesia permansuri. Et apte tabernaculum in occidentali plaga consummatur, ta solent astra occidere; propter que electi, vel generalem totius saeculi terminum. Quasi enim occidit ei sol, qui ab hac temporali luce per tenebras transitoriae mortis, ad gaudia lucis et vitae transmigrat aeternae. Quasi occidit omni Ecclesiae sol in occi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eireuitum respieientes .& ꝑ¬
eos uectes deaurati immissi.
uno quoq habente magnitu¬
dinẽ eubitorum quinq erãt¬
q ad conuinctiones tabular̃.
Intrabatq caput urctis uniꝰ¬
euiusq in alio uectis capite.
uelut in modum conti. &. pͣ
tergum parietum in longi¬
tudine positorum unuserat
ordo ꝑ tabulas om̃s uadens.
quo ꝑ uncinos utriusq pa¬
rietis latera continebantur.
ineastrationibus factis ⁊ in¬
missis adinuiẽe. Quod ꝓpt̃¬
easie ex quisitum ẽ ut neq
auentis moueretur. neq
alia causa tab̾naełm con¬
turbaret: s inmobile se¬
eura quiete seruaretur. Hee
de littere textu iosephus. Ue¬
rum iuxta allegorie sensus.
occidentalis plaga que ut̃inq
inse parietem recipiens. edifi¬
cium taber nacłi comsũmat.
recte adimpletionem totius ee
ne huius mundi desi ꝑficit᷑.
designat. ad quã usq fides.⁊
oꝑatio recte utriusq popłi ꝑ¬
seueratura quasigemini lon¬

Expanded text:
per circuitum respicientes, et pper circuitum respicientes, et per eos deaurati vectes immissi, unoquoque habente magnitudinem cubitorum quinque, erantque ad conjunctiones tabularum, intrabatque caput vectis uniuscujusque in alio vectis capite, velut in modum cochleae. Et post tergum parietum in longitudine positorum erat ordo per tabulas omnes vadens, quo per uncinos utriusque parietis latera continebantur, incastrationibus factis et immissis ad invicem. Quod propterea sic exquisitum est, ut neque a ventis moveretur, neque alia causa tabernaculum conturbaretur, sed immobile secura quiete servaretur. Haec de litterae textu Josephus. Verum juxta allegoriae sensum, occidentalis plaga, quae utrumque in se parietem recipiens, aedificium tabernaculi consummat; recte adimpletionem totius sanne hujus mundi perficitur, designat, ad quam usque fides et operatio recta utriusque populi perseveratura, quasi gemini lon
Abbreviated transcription (Latin):
Funtes in mundum uniuer¬
sum p̃dicate euangelium õi
creature.ia est ⁊cir cumeisio¬
ni ⁊preputio. Ubi ⁊ absq ulla
differentia subinfertur. Qui
crediderit ⁊ baptizatus fuerit.
saliuis erit. Ad occidentalem
duas que in angulis erigan¬
tur post tergum tabernaełi.
osephus seribit de taberna¬
ło qd̃ decem eubitos ha¬
buerit latitudinis. Scribit
etiam quod tabule eiꝰ men¬
sura quatuor digitorum fu¬
erint. a terra suspense. Ex
quo uidetur uelle intelli¬
gi quod tante altitudinis
facꝰte fuerinit ipsarum bases
tabularum. Quirursus deh̾
qͦd mͦ ꝓposiunmus capło ae de
uectibus tabularũ: itadicit.
łosterioris autẽ parietis no¬
uem eubitos sex tabule faeie¬
bant. quibꝰ eoniuncꝰte sunt
alie due tabule ex medio eu¬
bito secte. quos angularespo¬
suerunt ad inftar maiorĩt
tabularum. Singłe uero tabu¬
le angłuos habebant aureos.
ꝑ ex teriores frontes eminenteᷤ.
uelicti quibusdam radicibꝰ
confixos ꝑ ordinẽ admiueem

Expanded text:
niversum, praedicate Evangelium omni creaturae , id est, et circumcisioni et praeputio. Ubi et absque ulla differentia subinfertur: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Ad occidentalem duas in angulis; et erigantur post tergum tabernaculi. Josephus scribit de tabernaculo, quod decem cubitos habuerit latitudinis. Scribit etiam quod tabulae ejus mensurae quatuor digitorum fuerint a terra suspensae: ex quo videtur velle intelligi quod tantae altitudinis factae fuerint ipsarum bases tabularum. Qui rursus de hoc quod modo proposuimus capitulo ac de vectibus tabularum ita dicit: Posterioris autem parietis novem cubitos sex tabulae faciebant, quibus conjunctae sunt aliae duae tabulae ex medio cubito sex: quas angulares posuerunt ad instar aliarum tabularum. Singulae vero tabulae annulos habebant aureos, per exteriores frontes eminentes, velut quibusdam radicibus confixos, per ordinem ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inmortalitatis uitam. Ad
cuius instar humanã int̾¬
ra conuersationẽ in quan¬
tũ mortalibꝰ imitabile fuit
instituere iubebatur: ut¬
tue in dm̃ dilectioni. diui
ne laudationi. unanime
paci. sineere caritati. ee¬
terisq huusmodi uirtu¬
tibus interra uacaremꝰ.
merem᷑ ⁊ in celis eorum
esse consortes iuxta ꝓmiᷤ¬
sum dñi dieentis. Illiautẽ
qui digni habebuntur scło
illo iresurrectione exmor¬
tuis neq nubunt neq nu

Expanded text:
et immortalitatis vitam. Ad et immortalitatis vitam. Ad cujus instar, humanam in terra conversationem, in quantum mortalibus imitari possibile fuit, instituere videbatur. tuae dilectioni in Deum, divinae laudationi, unanimi paci, sincerae castitati, caeterisque hujusmodi virtutibus in terra vacaremus, mereremur et in coelis eorum esse consortes, juxta promissum Domini, dicentis: Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
baptismum significare di¬
noseitur. munda ⁊ inmun¬
da animalia spuales ⁊ ear¬
nales qͦsq in eccła. ligna ar¬
che leuigata ⁊bituminata.
doctores gra fidei roboratos.
coruus de archa egressusnͤ
reuersus. eos qui post bap¬
tisma ad apostasiam rede¬
unt. decidunt. ramus oliue
ꝑ columbam illatus in arch̃a.
eos qui foris qͥdem hoe est
inter hereticos baptizatift̃.
sed quia pinguedinem eari
de archa egressa neq ittra
reuersa. eos qui carne so lu¬
ti ad liberam lueem patrie
celestis ꝑuolant. nequaꝗͣm
amplius ad labores terre¬
ne peregrinationis reditu¬
ri. Cireumdantur itaq au¬
ro uectes lignorum sechim.
cum firmissima saere serip¬
ture testimonia ꝑ interp̃ta¬
tionem mistieam his ⁊ hu¬
iusmodi sensibus spũialib
riges tabernaełm iuxtã exẽ¬
plum qd̃ tibi inmonte mon¬
stratum ẽ Eeremplũ taber¬
nacłi moy si in monte mon¬
gtratum est: qr commnoratꝰ
in seercto eum dño uidit
sublimem angłiee puritatiꝰ

Expanded text:
baptismum significare dibaptismum significare dignoscitur, munda et immunda animalia, spirituales et carnales quosque in Ecclesia, ligna arcae levigata et bituminata, doctores gratiae fidei roboratos. Corvus de arca egressus nec reversus eos qui post baptisma ad apostasiam decidunt; ramus olivae per columbam illatus in arcam, eos qui foris quidem, hoc est inter haereticos baptizati sunt; sed quia pinguedinem castide arca egressa, neque ultra reversa eos qui carne soluti, ad liberam lucem patriae coelestis pervolant, nequaquam amplius ad labores terrenae peregrinationis redituri. Circumdantur itaque auro vectes lignorum sethim, cum firmissima sacrae Scripturae testimonia per interpretationem mysticam his et hujusmodi sensibus coelestibusriges tabernaculum juxta exemplum, quod tibi in monte monstratum est. Exemplum tabernaculi Moysi in monte monstratum est, quia commoratus est in secreto cum Domino, vidit sublimem angelicae puritatis
Abbreviated transcription (Latin):
nis quippe aureis uec̾tes oꝑi¬
untur: cum uerbis diumne
legis que esse iuxta litteram
sensum fortia iudentur. atq
ad conformandam uitam fi¬
delium aptissima. suꝑior in¬
tellectus idest e uangeliea
e laritate prefulgidus mẽe
monstrabitur. Ut enim u¬
num exempli gr̃a testimo¬
nium ponam eun legimꝰ
historiam seĩ noe qͣ modo
diluluum qͦd impios de le¬
uit mirabiliter eum suis
in archa seruatus euaserit:
patet omnibus inea quod
deus diligens iustitiam ⁊
odio habens iniquitatem.
pios nouerit de temptatio¬
ne eripere. impios uero i¬
sta districtione punire. Io¬
q talis lectio instar uectiũ
imputribilium tabernacłm
añi continet: quia menteᷤ
fidelium uerbis infecteue¬
ritatis. ab ineursu tempta¬
tionum premunit. Uerũ
quasi uectes lignei lami¬
nis uestiuntur aureis: eũ
hec eadem lecꝰtio ꝑ spũalẽ
intelligrntiam saeratiori¬
bus pleua misteriis oftendi¬
tur. eum areha eccłiam
eatholieam aqua diliuiis

Expanded text:
nis quippe aureis vectes operinis quippe aureis vectes operiuntur, cum verbis divinae legis quae esse juxta litterae sensum fortia videntur, atque ad confirmandam vitam fidelium aptissima, superior intellectus, id est evangelica charitate praefulgidus, inesse monstrabatur. Ut enim exempli gratia unum testimonium ponam, cum legimus historiam sancti Noe, quomodo diluvium quod impios delevit, mirabiliter cum suis in arca servatus evaserit, patet omnibus in eo quod Deus diligens justitiam et odio habens iniquitatem pios noverit de tentatione eripere, impios vero justa districtione punire: ideoque talis lectio, instar vectium imputribilium, tabernaculum Domini continet, quia mentes fidelium verbis infictae veritatis, ab incursu tentationum praemunit. Verum quasi vectes lignei laminis vestiuntur aureis, cum haec eadem lectio per spiritualem intelligentiam sacratioribus plena mysteriis ostenditur, cum arca Ecclesiam catholicam, aqua diluvii
Abbreviated transcription (Latin):
parietis excipiant: iocesdẽ¬
talis plage parieti conum¬
gantue: ad remunerationẽ¬
est distinctio patrie celestis.
sed quia eadem ꝑpetua elari¬
tas. ielara ꝑpetuitas regnui il¬
lis. cadem ingenesi. eadem
in exodo. eadem in leuitieo.
eadem in libro numerorum.
eademindeuteronomio seͥp¬
ta continetur. Et quinq a¬
nuli aurei singłis tabernacłi
tabulis erant infixi: qr corda
iustorum multum dilatata ꝑ
amorem. in om̃ibus legis mo¬
isaiee libris non solum eorree¬
tionem oꝑin sed et ꝑpetuã
suꝑne retributionis lucẽ
legunt. Et fundes eis inqͥt
anulos aureos : ꝑ quos uec¬
tes tabulata contineant.
retes ꝑ anulos aureos ta¬
bulata continent: eum u̾¬
ba saeri eloquii ꝑ promissi¬
onem regni eelestis. statum
sẽẽ eccłe confirmant: ut eo
minꝰ ꝑturbationes mundi ti¬
meat. quo certius t̾abilitatẽ
ꝑpetue remunerationis di¬
dicit. bñ autem deeisdem
uectibus subditur. Quos
oꝑies laminis aureis . ami¬

Expanded text:
parietem excipiant, et occidenparietem excipiant, et occidentalis plagae parieti conjungant; ad remunerationeest distinctio patriae coelestis, sed quia eadem perpetua claritas, et clara perpetuitas regni illius in Genesi, eadem in Exodo, eadem in Levitico, eadem in libro Numerorum, eadem in Deuteronomio scripta continetur. Et quinque annuli aurei singulis tabernaculi tabulis erant infixi, quia corda justorum multum dilatata per amorem in omnibus legis Mosaicae libris, non solum correctionem operum, sed et perpetuam supernae retributionis lucem legunt. Et fundes eis, inquit, annulos aureos, per quos vectes tabulata contineant. Vectes per annulos aureos tabulata continent, cum verba sacri eloquii per promissionem regni coelestis statum sanctae Ecclesiae confirmant, ut eo minus perturbationes mundi timeat, quo certius stabilitatem perpetuae remunerationis didicit. Bene autem de eisdem vectibus subditur: Quos operies laminis aureis. Lami
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita dño seruientes.
eiq. in suo corde taberna¬
cłm facientes. suꝑbam un¬
piorũ iactantiã. quasi ei¬
tius occasuram fixa mente de¬
spidant. infitura etiam pa¬
tria eum dño positi. ꝑpetu¬
am corum penam absq ul¬
la sue felicitatis intermissio¬
ne respieiant: ut eo maioreᷤ
ei gr̃ãs referant quo non
solum fruant᷑ bonis que do¬
nauit. uerum etiamintue¬
antur mala aquibus eos li¬
berauit. Bñ autẽ cadẽ pla¬
ga tabernacłi occidentalis ł
que mare respiẽe dicta ẽ sex
tabulis constabat. uel qͥa se¬
nario numero solet ꝑfectio
boni oꝑis expͥmi. eoqd̃ dñs
in illo mundi ornatum eõ¬
sulmmau̾te. nullo hominẽ
in primordio errauerit. in
illo genus humanum sua
passione restaurauut: uel
oꝑibus ꝑfici. ut ad eternã
requiẽ infuturo i resurree¬
tionis głam ꝑuenire possimꝰ.
Nam quod rursum alie due
tabule exceptis sex primis
in angulis iubentur erigi.
post tergũ tab̾nacłi que ue¬
nientes ab orientali ploga

Expanded text:
vita Domino servientes, eique in corde suo tabernaculum facientes, superbam impiorum jactantiam, quasi citius occasuram, fixa mente despiciant: in futura etiam patria cum Domino positi, perpetuam eorum poenam absque ulla suae felicitatis intermissione respiciant; ut eo majores ei gratias referant, quo non solum fruantur bonis, quae donavit, verum etiam intueantur mala a quibus eos liberavit. Bene autem plaga tabernaculi occidentalis, vel quae mare respicere dicta est, sex tabulis constabat; vel quia senario numero solet perfectio boni operis exprimi, eo quod Dominus in illo mundi ornatum consummaverit, in illo hominem in primordio creaverit, in illo genus humanum sua passione restauraverit; veoperibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro, et resurrectionis gloriam pervenire possimus. Nam quod rursum aliae duae tabulae, exceptis sex primis, in angulis jubentur erigi post tergum tabernaculi, quae venientes ab orientali plaga
Abbreviated transcription (Latin):
ici non potest dilectissime fili laurenti qnͣ¬
tum tua eruditione delectea. quantũq
te cupiã esse sapientem: non ex eorũ nu-¬
mero de quib dicitur. ubi sapiens ubi scri¬
ba ubi conquisitor huius scł̃i. nonne

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
tas est. Habes hoc inlibro scĩ iob. Nam ibi legitur.
quod ipsa sapientia dixerit homini. ecce pietas est sa¬
pientia. Si autẽ queras quã dixerit eo loco pietatẽ
oistinctius in greco re peries theosebian qui est di
cultus. Dicitur enĩ grece pietas & aliter id est eũ¬
utrũ enchiridion uel appellare debeas. uel habere. Ego tam
cũ spernenda tua in xpo non putare. bona de te credens in
adiutorio nr̃i redẽptoris ac sperans. teq in eiꝰ menbris plu¬
rimũ diligens: librũ ad de. sicut ualui. utina᷑ tam commoduᷤ
qͣm ꝓlixũ. de fide & sꝑe & caritate corI¬

Expanded text:
tas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εutrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate co
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃is creatura dĩ bona est: & nichil abiciendũ
quod cum grãrũ actione ꝑcipit᷑. Sc̃ĩ ficat᷑ enim
ꝑ uerbũ dĩ. & orationẽ. Et alio loco dehis rebus
loquit᷑. O m̃ia inquit munda mundis. inmundis aut̃
& infidelib nihil est mundum: Sed pollirta sunt
toꝵ mens & conscientia. Tuipse lege cetera. & re¬
cita quib potes. nͣon inse irritã saciant grãm dĩ.
quia in libertate uocati sumꝰ. tantũ uelibertatem

Expanded text:
hil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. et alio loco de his rebus loquitur: Omnia, inquit, munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. tu ipse lege cetera et recita, quibus potes. non in se inritam faciant gratiam dei, quia in libertate uocati sumus; tantum ne libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq illud qd̾ scripsisti quosdã fr̃s ita temperare
a carnib edendis ut inmundas arbitrent᷑: aꝑtissime
contra fidẽ sanamq doctrinam ẽ. Sed hinc ego
si ditius disputare uoluero. potest putari anon¬
nullis obscure hinc apłm precepisse. qui etiam uit
multa que de hacre diait. sic derestatꝰ est hȩretico
impiam opinionẽ ut dicer&. Sp̃s aut̃ manifeste
dixit: quia innouissimis temporib recedent quidã
afide. adcendentes spiritib seductorib & doctrige

Expanded text:
Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare a carnibus edendis, ut inmundas arbitrentur, apertissime contra fidem sanamque doctrinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, potest putari a nonnullis obscure hinc apostolum praecepisse, qui etiam inter multa, quimpiam opinionem, ut diceret: Spiritus autem manifeste dicit quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide, attend
Abbreviated transcription (Latin):
nec concilus episcopoꝵ statuta inueniunt᷑. nec consu
etudine uniuerse eccłe roborata sunt : sed dui̾soꝵ
locoꝵ diu̾sis motib innumerabilit̾ uariant᷑. ita ut uix
aut om̃i no nũ quã inueniri ꝑossint cause quas ineis
constituendis homines secuti sunt : ubi facultas tribu¬
it᷑. sine ulla dubitatione resecanda excistimo. Qũa¬
uis enĩ neq hoc inueniri possit quomodo contra fidẽ
sint. ipsã tamen religionem qu̾a paucissimis &mani:¬
festisimis celebrationum sacramentis misericordia dĩ
c̾e liberã uoluit. seruilib honerib premunt: ut to¬
lerabilior sit conditio uideoꝵ. qui etiam sitempꝰ li¬
bertatis non cognouerunt. legalib tamen sarcinis
non humanis presũptionib subiciunt᷑. sed eccła dĩ
intͣ multã ꝑ aleam multaq d Zizania constituta.
multa tolerat. & tamen que sunt contra fidem.
uel bonã uitam nec ad ꝓbat. nec tac&. nec facit.

Expanded text:
nec conciliis episcoporum stanec conciliis episcoporum staetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei esse liberam uoluit, seruilibus oneribus premunt, ut tolerabilior sit condicio Iudaeorum, qui, etiam si tempus libertatis non cognouerunt, legalibus tamen sarcinis, non humanis praesumptionibus subiciuntur. sed ecclesia dei inter multam paleam multaque zizania constituta multa tolerat et tamen, quae sunt contra fidem uel bonam uitam, nec adprobat nec tacet nec facit.
Abbreviated transcription (Latin):
diuina cantica ꝓphei cũ ipsi ebrietates suas ad cantũ
psalmoꝵ humano ingenio compositoꝵ. quasi tubas
exortationis inflamment. Quando aut̃ non est tẽp
git᷑ aut disputatur. aut antistes clara uoce p̾ca tur.
aut cõmunis oratio uoce diaconi indicit᷑: Alus uͦ
particulis tempoꝵ quid melius a congregatis xp̃ia¬
nis fiat. quid utilius. quid sanctius. dm̃ino non uideo.
Quod aut̃ instituit᷑ ꝓpt̾ consuetudinem. ut quasi ob¬
seruatio sacramenti sit. approbare non possum. oiã
simulta huius modi ꝓpt̾ non nullarum. uel sanctarũ
uel turbulentarum ꝑ sonarum scandala deuitanda:
liberius imꝓbare non audeo. Sed hoc nimis doleo.
quia multa que in diuinis libris saluberrime p̾cep¬
ta sunt minꝰ curant᷑ : & tã multis pre sumptionib
sic plena sunt omia. ut grauius corripiatur qui ꝑ
octauas suas terrã nudo pede tetigerit. quã qui
mente uinolentia sepeliuerit. Omina itaq talia:
que neq scãrũ scripturarum actocitatib continent᷑.

Expanded text:
diuina cantica prophetarum, cum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autem non est tempgitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter consuetudinem, ut quasi obseruatio sacramenti sit, adprobare non possum, etiam si multa huius modi propter nonnullarum uel sanctarum uel turbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime praecepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continentur
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ danda occa¬
diabolo maledicti gr̃a. Qd̃ etiam in illis detestatus ẽ qui
& quãqͣm ipsi idolũ ꝓ nichilo ducentes. ĩmolata quasi
innoxios cibos sumerent. infirmas tam̃ fr̃m conscientias
ꝑ hoc factũ. ad nefandos idoloꝵ cultꝰ retͣhebant. Ti

Expanded text:
on est danda occaadversario maledicti gratia . Quod etiam in illis detestatus est, qui et quamquam ipsi idolum pro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos sumerent, infirmas tamen fratrum conscientias per hoc factum ad nefandos idolorum ritus trahebant . I
Abbreviated transcription (Latin):
d esum om̃ia munda creauit ds. & qͥ saturari cibo respuit.
qͥd aliud qͣm muneri concesso contͣdicit.
siboꝵ parsinionia R.

Expanded text:
Deus omnia munda condidit: et qui saturari cibo respuit, quid aliud, quam muneri concesso contradicit. CIBORUM PARCIMONIA R
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝑeunt. sed euadunt: qͥ demaloꝵ consortio & ꝑsecutionib
lib̾ant᷑. & ad reqͥem trans ferunrt᷑. Illi plane moriunt᷑ & ꝑeunt.¬
qͦs de hoc mundo recedentes. maioris ad huc iudicii supplitiũ
expectat & pȩna. Uocant᷑ enĩ ante tẽpꝰ boni: nediutius
uexent᷑ anoxiis. Maliuͦ & impii tollunt᷑. nebonos diutius
ꝑseqͣnt᷑ Iustis dep̃ssuris & tribulationib &. angustus uocant᷑
ad reqͥem. iniqͥ uero deluxuriis & opib & delitiis rapiunt᷑
ad penã. Illi enĩ uadunt ut iudicent: istiut iudicentur
Illi enĩ ut uindicent᷑: istiut in eos uindicta celebretur.
dõ anima iusti. ꝓpt̃ hoc ꝓꝑauit demedio iniqͥtatis er ipere
illũ. Itẽ. Cũ impiis it̃ admortẽ. illi autẽ st̃ inpace. Uidesg
hanc solutionẽ corporis. iustis & dĩ cultorib reqͥem e̾e non

Expanded text:
non pereunt, sed de malorum consorcio ac persecucione liberantur et ad requiem transferuntur. Illi plane moriuntur ete hoc mundo recedentes, majoris adhuc judicii supplicium exspectat et poena. Vocantur enim ante tempus boni, ne diutius vexentur a noxiis: mali vero et impii tolluntur, ne bonos diutius persequantur. Justi de pressuris, tribulationibus et angustiis vocantur ad requiem: impii vero de luxuriis et opibus et deliciis rapiuntur ad poenam. Illi enim vadunt ut judicent, isti ut judicentur: illi ut vindicentur, isti ut in eos vindicta celebretur, Deo anima ejus, et ideo properavit de medio iniquitatis eripere eum; et iterum, Cum impiis iter ad mortem, illi autem sunt in pace . Vides ergo hanc solutio
Abbreviated transcription (Latin):
appellire cenam quod iam corpꝰ acceperant. ut deinde
calicẽ acciperent. Nam qui alibi dicit. conuenientib enĩ.
uobis inunum iam non ẽ ominicam cenam manducare:
hanc ipsam acceptionẽ eucharistie dominicam cenam uocanꝰ
illud magis mouere potuit homines. ut iam refecti diȩ illo
uel offerrent. uel sumerent eucharistiam : qd̃ in euanglio
dicit. Cum aut̃ illi manducarent. accepit iħc panem &
benrdiait cum etiam supperius dixisso: cum sero autẽ
factum eo. recumbbat cum &u. & manducantib eis.

Expanded text:
appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: Conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum du
Abbreviated transcription (Latin):
mentum intelli gendum sit disputemꝰ. Similiter etiam
si quid hoꝵ. tota ꝑ orbẽ frequentat ecclña. Nam & hinc
quin ita faciendum sit: dubitare insolentissime insamest.
Sed neq hoc neq illud t̾ ineo quod tuqueris. Restat igit᷑
ut de illo t̾tio genere sit: qd ꝑ loca regionesq uariantur.
Faciat ergo quisq quod mea ecclsia in quã uenerit inuenit.
Non enim quic quã eoꝵ. contra fidẽ ẽ: aut contra mores sit hinc
uel inde melines. His enim causis: id ẽ aut ꝓpt̾ fidẽ aut
ꝓpt̾ mores. uel emendari oport& quod ꝑperam fiebat. uł
institui qd̃ nonfiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudins
etiam que utilitate adiuuat. tam̃ innouitate ꝑturbat.
Qua ꝓpt̾ que utilis non ẽ: ꝑmutatione infristuosa consequent᷑
noxia est. Nec ideo putare debes institiitum e̾r̾ multis
locis. ut illa die post refectionẽ offerat᷑. quia scriptum ẽ.
idem tidem & calicẽ post cenam dicens. Ipsam em̃ potuit

Expanded text:
mentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, mentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam uenit, inuenit. non enim quicquam eorum contra fidem est aut mores fiunt hinc uel inde meliores. his enim causis, id est aut propter fidem aut propter mores uel emendari oportet, quod perperam fiebat, uel institui, quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit
Abbreviated transcription (Latin):
est dĩ. Uidit u̾ bi grã bis offerri quinta sabbati ebdomada
ultima quadragesime. & mane & aduesperam : ueniensq
inpatriam suam ubi infine diei mos est osferri. male atq
Alicite fieri contendat. qm̃ alibi aliter ipse uiderit. Pu¬
erilis est iste sensus. cauendus innobis. tolerandus & corri
torio posuisti: ex quo trium istoꝵ generum sit adtende.
Queris rium his uerbis. quid ꝑ quintam feriam ultime eb¬
domadis xł me fieri debeat: an offerendum sit mant̾. &
rursus post cenã. ꝓpt̾ illud quod dictum est: similiter
post quam cenatum est: anieuinandum & post cenã tantũ¬
modo offerendum: an etiam ieuinandum. & post oblationẽ¬
sicuti facere solemꝰ cenandum. Ad hȩc itaq respondeo: ut
quid hoꝵ sit faciendum sidiuinȩ scripture prescribit auc¬
toritas non sit dubitandum. Quin ita facere debeamꝰ ut
legimꝰ : ut iam non quomodo faciendũ. sed quomodo sacra¬

Expanded text:
us Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae us Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesi mae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus cavendus in nobis, tolerandus et cortorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationesicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitlegimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacra
Abbreviated transcription (Latin):
bita. Continuo qͥppe cũ dixiss& iudiciũ sibiꝰ manducat¬
& bibit. addidit ut dicer& ñ diuidicans corpꝰ dñi . qͦd sa¬
tes in obseruatione quad ragesimȩ nec qͥnta sabbatilauant.
relaxantq ieiuniũ. ñ inqͥt hodir ieiunabo: querit᷑q causa.
qͥa ñ fit inqͥt inpatria mea: qͥd aliud iste nͥ consuetudinẽ su¬
ã consuetudini. alterius preponere conat᷑.& Non enĩ mͥ hn de
libro dĩ hoc recitaturus est : aut uniuersȩ qua dilatat᷑ eccłe:
plena uoce certabit. aut oftend& illum contra fidem facere.
se autẽ scd̾m fidem. moresq hinc optimos aut illum uiolare:¬
aut se custodire sonuinc&. Uiolant sane quietem & pacem
suam : desuꝑ flua questione rixando. Mallem tamen inreb
huuis modi. ut & ille in huius. & hic pullius patria abeo quod
ceteri fatiunt non ab horrer&. Est uͦ etiam qui maliena patria
cum peregrinaret᷑. ubi maior & frequentior & feruentior popuł¬

Expanded text:
bita: continuo quippe cum dixisset, Judicium sibi manducat etbita: continuo quippe cum dixisset, Judicium sibi manducat et bibit, addidit ut diceret, non dijudicans corpus Domini ; quod sates in observatione Quadragesimae, nec quinta sabbati lavant, relaxantve jejunium: Non, inquit, hodie jejunabo. Quaeritur causa: Quia non fit, inquit, in patria mea. Qam consuetudini alterius praeponere conatur? Non enim mihi de libro Dei hoc recitaturus est, aut universae quacunque dilatatur Ecclesiae plena voce certabit, aut ostendet illum contra fidem facere, se autem secundum fidem, moresqaut se custodire convincet. Violant sane quietem et pacem suam, de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est popul
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt. Neq enĩ litigauert̃ int̃ se aut qͥsquã eoꝵ se alt̃i p̃posuit¬
zacheus & ille centurio. cũ alt̾ eoꝵ gaudens indomũ suã susceꝑit dñm.
alt̃ dixerit ñ sũ dignꝰ ut subrectũ meũ intres ambos aluatorẽ honori¬
ficantes diũso & quasi contrario mͦ. Ambo peccatis miseri. ambo st̃¬
mi scđiã consecuti. Ualet etiã ad hanc similitudinẽ qͦd in pͥmo pło
uniciuq fideliũ manna scđm ꝓpͥã uoluntatẽ in ore sapiebat. sic
uniꝰ cuĩq: incorde xp̃iani sacram̃tũ illud qͦ subiugatꝰ ẽ mundus:
Na & ille honorando ñ aud& cotidie sumere. & ille honorando ñ au
d& ullo die p̃t̃mittere. Contẽptũ solũ ñ uult cybiste. sic̃ manna
fastidiũ. Inde enĩ & apłs indigne dicit accep̃tũ ab eis. qͥ hoc
ñ discernebant acęt̃is cẏbis uenerationẽ singularit̃ de¬

Expanded text:
contendunt. neque enim litigauercontendunt. neque enim litigauerturio, cum alter eorum gaudens in domum suam susceperit dominum, alter dixerit: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, ambo saluatorem honorificantes diuerso et quasi contrario modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. ualet etiam ad hanc similitudinem, quod in primo populo unicuique manna secundum propriam uoluntatem in ore sapiebat, sic uniuscuiusque in corde Christiani sacramentum illud, quo subiugatus est mundus. nam et ille honorando non audet cotdet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult cibus iste, sicut nec manna fastidium. Inde enim et Apostolus indigne dicit acceptum ab eis, qui hoc non discernebant a caeteris cibis veneratione singulariter de
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt eligendi sunt dies. qͥb puriꝰ homo continentiꝰq uiuit. qͦ ad
tantũ sacram̃tũ dignꝰ accedat. Qui enĩ indigne manducauerit:
iudiciũ sibi manducat & bibit. Alius contͣ. immo inqͥt si tantaẽ
plaga peccati atq impetꝰ morbi ut medicam̃ta talia differenda
sint. auctoritate antistitis deb& qͥsq ab altari remoueriad agendã
pęnitentiã & eadẽ auctoritate reconciliari. Hoc ẽ enĩ indigneacci.¬
pere. si eo tẽpore accipiat qͦ deb& agere pęnitentiã. ñ ut arbitrio suo
cũ lib& uł auferat se cõmunioni uł reddat. Cȩterũ peccata si tan¬
ta ñ st̃ ut ex cõmuncand qͥsq homo iudicet᷑. ñ sedebere a cotidiana
medic ina dñici corporis separare. Rectius int̾ eos fortasse qͥspiam
dirimit litẽ. qͥ mon& ut p̃cipue in xp̃i pace ꝑmaneant. Faciat aut̃
norat corpꝰ & sanguinẽ dñi. sed salubrimũ sacram̃tũ certatĩ honorare

Expanded text:
inquit, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad inquit, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentiam —, non ut arbitrio suo, cum libet, uel auferat se communioni uel reddat. ceterum si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo iudicetur, non se debere a cotidiana medicina dominici corporis separare.\' rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet, ut praecipue in Christi pace permaneant. faciat autemnorat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiassẽ. libent̃ ãplexa ẽ. Ego uͦ de hac sententia etiã atq etiã cogi¬
tans ita sẽꝑ habui. tã quã eã cę̧lesti oraculo acceperĩ. Sensienĩ sepe do¬
lens & gemens multas infirmoꝵ ꝑturbationes fieri pqͦꝵdã fratrum
contentiosã obstinatiorẽ. uel suꝑstitiosã tumiditatẽ. qͥ in reb
huiꝰmodi qͦ neqsc̃ȩ scripture auctoritate. neq uniũ salis eccłȩ
traditionẽ. neq uitȩ corrigendȩ utilitate ad certũ posst̃ t̃minũ
ꝑuenire. tantũ qͥa subẽ qualiscũq ratiocinatio cogitanti. aut qͥa
in sua patria sic ipse consueuit. aut qͥa aliud ibi uidit ubi ꝑegri¬
nationẽ suã qͦ remotiorẽ a suis eo doctiorẽ factã putat. tã litigio¬
sasexcitant questiones. ut nͥ qđ ipsi faciunt nichil rectũ ȩstiment.
icerit aliqͥs ñ cotidie accipiendã eucharistiã. Quesieris quare. qm̃

Expanded text:
nuntiassem, libenter amplexa est. ego uero de hac sententia etiam atque etiam coginuntiassem, libenter amplexa est. ego uero de hac sententia etiam atque etiam cogitans ita semper habui, tamquam eam caelesti oraculo acceperim. sensi enim saepe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri per quorundam fratrum contentiosam obstinationem uel superstitiosam timiditatem, qui in rebus huius modi, quae neque sanctae scripturae auctoritate neque uniuersalis ecclesiae traditione neque uitae corrigendae utilitate ad certum possunt terminum peruenire, tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis aut quia in sua patria sic ipse consueuit aut quia alibi uidit et peregrinatione sua quo remotiorem a suis eo doctiorem se factum putat, tam litigiosas excitant quaestiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, nihil rectum aestiment. Dixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesieris: Quare? Quoniam\\
Abbreviated transcription (Latin):
ras hab& obseruationes. nec disciplina ulla ẽ in his melior graui
prudentiq xp̃iano. nͥ ut eo mͦ agat. qͦ agere uiderit ȩccłam ad
nc̃ commemoro. Mat̃ mediolanũ me consecuta. inurnit ȩccłam
sab̃bo ñ ieuinantẽ. cęperat ꝑtͣbari & fluctuare qͥd ager& : Tunc
ego talia ñ curabã. sed ꝓpt̾ ipsã consului de hacre beatissimȩ memo¬
riȩ ep̃m AΟBRΟ SI Ũ. Respondit mͥ nichil se de hoc docere mepos¬
se. nͥ qͦd ipse facer&: qͥa si meliꝰ nosset. id potiꝰ obseruar&: Cũq ego pu¬
tas sr̃ nulla reddita ratione auctoritate sola suanos uoluisse ãmone¬
re. ne sabbato ieiunaremꝰ. subsecutꝰ ẽ & ait mͥ. Cũ romã uenio ieiuno
sabbato. cũ hic sũ ñ ieiuno. Sic etiã tu adquã forte ȩccłam ueneris. eiꝰ
morẽ serua. si cuiquã ñ uis e̾e scandalũ. nec quẽquã tͥ. Hoc cũ matrire¬

Expanded text:
ras habet obseruationes nec disciplina ulla est in his melior graui ras habet obseruationes nec disciplina ulla est in his melior graui prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere uiderit ecclesiam, nunc commemoro: mater mea Mediolanium me consecuta inuenit ecclesiam sabbato non ieiunare. coeperat perturbari et fluctuari, quid ageret. tunc ego talia non curabam, sed propter ipsam consului de hac re beatissimae memoriae uirum Ambrosium. respondit nihil se docere me posse, nisi quod ipse faceret, quia, si melius nosset, id potius obseruaret, cumque ego putassem nulla reddita ratione auctoritate sola sua nos uoluisse admonere, ne sabbato ieiunaremus, subsecutus est et ait mihi: cCum Romam uenio, ieiuno sabbato; cum hic sum, non ieiuno: sic etiam tu, ad quam forte ecclesiam ueneris, eius morem serua, si cuiquam non uis esse scandalum nec quemquam tibi.\' hoc cum matri re
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. & si qͥd aliud inscripturis canonicis cõm̃dat᷑ exceptis his quȩ
seruitutẽ spłi ueteris ꝓcongruentia cordis illorũ & ꝓpħici tẽporis.
honerabant. qͦ & inqͥnq libris moysi legunt᷑. Ila autẽ qͦ ñ scripta sed
tradita custodimꝰ. qͦ qͥdem toto t̾rarũ orbe obseruant᷑. dat᷑ intelligi
ab ipsis apłis. uł plenarus conciliis qͦꝵ ẽ in ȩccła salub̃rima austori-
tascõm̃data atq statuta retineri. sicuti qͦd passio dñi & resurrectio
& ascensio incȩlũ & aduentꝰ decęlo sp̃s scĩ anniuersaria solẽpnitate
celebrat᷑. & siqͥd aliud tale occurrerit qͦd seruat᷑ ab uniũsis qͣcũq
cuti ẽ qͦd alii ieuinant sab̃b̃o alii non: alii cotidie cõmunicant
corpori & sanguini dñi. alii certis dieb accipiunt. alibi nulł dies
p̃t̃mittit᷑ qͦ ñ offerat᷑. alibi sabb̃o tantũ & dñico. alibi tantũ dñico.
& siqͥd aliud huiꝰ modi animadũti potest. totũ hoc genꝰ rerũ libe¬

Expanded text:
ipsius, et si quid aliud in Scripturis canonicis commendatur, exceptis iis quae servitutem populi veteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. Illa autem quae non scripta, sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi vel ab ipsis Apostolis, vel plenariis conciliis, qetineri, sicuti quod Domini passio et resurrectio et ascensio in coelum, et adventus de coelo Spiritus sancti, anniversaria solemnitate celebrantur, et si quid aliud tale occurrit quod servatur ab universa, quacumque cuti est, quod alii ieiunant sabbato, alii non, alii cotidie communicant corpori et sanguini dominico, alii certis diebus accipiunt, alibi nullus dies intermittitur, quo non offeratur. alibi sabbato tantum et dominico, alibi tantum dominico et si quid aliud huius modi animaduerti potest, totum hoc genus rerum libe
Abbreviated transcription (Latin):
agere conueniat. ꝓut potui explicaui. Sigͦ om̃s generalit̃¬
mare. qualẽ te uiduã debeas ex hib̃e : quã cunctis bene con¬
uersantib eẽ oport& exemplũ. Tria autẽ e̾e uiduarum
genera ñ ignorare te credo. Unũ qđ ꝑfectissimũ ẽ. cȩlesti
p̃mio destinatũ : quȩritu illius de eugłio uiduȩ. dõ oratio¬
nib & ieiuni is. die noctuq deseruit: aliud uͦ qđ filioꝵ curã

Expanded text:
agere conveniat, prout potui, explicavi. Si ergo omnes generalitmare, qualem tu te viduam debeas exhibere, quam cunctis bene conversantibus esse oportet exemplum. Tria autem esse viduarum genera non ignorare te credo. Unum quod perfectissimum est, coelesti praemio destinatum: quod, ritu illius de Evangelio viduae, Deo orationibus et jejuniis die noctuque deservit . Aliud vero, quod filiorum curam
Abbreviated transcription (Latin):
eras int̾ra egypti. ideo ego p̃cipio tͥ uerbũ hoc: Unde faci¬
le ꝑuidet᷑ atq dinoscit᷑. eũ płm obhanccausã cunctis af¬
flictũ miseriis ut misereri alt̃i suo doceret᷑ exemplo
late ut arbitror pat&: qͥb possit oꝑib ꝓmereri: plurimis
ꝓbat᷑ exẽplis. Sedne ad manifestandã eiꝰ uoluntatẽ parũ uide¬
atur eẽ qđ diximꝰ: legis etiã & ꝓpħarũ p̃cepta iungamꝰ: & qđ¬

Expanded text:
eras in terra Aegypti, ego ideo praecipio tibi verbum hoc . Unde facieras in terra Aegypti, ego ideo praecipio tibi verbum hoc . Unde facile pervidetur atque dignoscitur, eum populum ob hanc causam cunctis afflictum fuisse miseriis, ut misereri alteri suo doceretur exemplo: late, ut arbitror, patet: et quibus possit operibus promereri, plurimis probatur exemplis. Sed ne ad manifestandam ejus voluntatem parum videatur esse quod diximus, Legis etiam et Prophetarum praecepta jungamus: et q