comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ celũ ⁊ t̾rã uͥ habitabat: S dicet aliqͥᷤ.
Et añꝙͣ fac̾et dtꝰ sc̃os. uͥ habitabat: In se
habitabat dt. Apud se habitabat: et ap̃sȩ ẽ.
deus. Et qn dignatur habitare in sc̃is ñ s st̃
bitas in domo: q̃ si subtͣcta fuu̾t cadis. Dt
Añ sic habitat in sc̃is. ut si ip̃c deꝰ discessit
eadant. Quicumq g sic portat dm̃ ut sit
templum di. ñ putet sic a pͥortari dm̃ u
t̾reat dm̃ si se subdutat ue illi si se subtͣx¬
erit ds quia ip̃e cadet Nam dĩ in se ꝑmanet
In quibꝰ nos habitamus:. ip̃a nos continẽt.
In quibꝰ ds habitat: ip̃e illos continet.
Quod potiusti dic̾e ĩõ dictũ. ẽẽ qr ĩ nomine
⁊ purgat uos. ut deus habitat in uobis:
s ait sp̃c dĩ habitat in nob̾. Utiq ĩ tẽplo
suo habitat dous. Nam quid. ẽ templũ

Expanded text:
Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sibitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet. Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, quia in nemine et purgat vos, ut Deus habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templ
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃i ẽs Ip̃e dix̃ nestitis. quia corpora ur̃a
membra funt xp̃i. Ita neiͦ cui de ligniᷤ
⁊ lapidib salomon edificauit tẽplum.
di. ẽ. ⁊ tui templum edificatur de m̃briᷤᷤ
de dõ beatissimꝰ martyr. stephanꝰ dix̾it.
Salonon edificauit ei domum S sũmꝰ
ñ ĩ manu factis tẽpł in habitat. ⁊ tam̃ xp̃i
ẽẽ. templum es: Aoquitur nos apłedicẽ.

Expanded text:
sacnti est? ipse dixit, Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tamen Christi esse templum ejus? Alloquitur nos Apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uictus ẽ inquit: cogitat q̃ sunt mundi. qͦ
m placeat uxori. Iniꝰ ciiꝰq opꝰ manifesta¬
bitur. Dies enim dñi manifestabit. Dies
utiq tͥbulacionis. Qm̃ĩ igne ĩqͥt reuelabit᷑.
andem tͥhulationem ignem uotat. situt
alibi legit᷑. Uala figuli ꝓbat fornax. ⁊ iꝰtos
homines temptatio tͣribulationis. E

Expanded text:
cogitat quae sunt mundi, quo modo placeat uxori. Uniuscuiusque opus manifestabitur; dies enim declarabit dies utique tribulationis, quoniam in igne, inquit, reuelabitur. Eandem tribulationem ignem uocat. sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax et homines iustos tentatio tribulationis. E
Abbreviated transcription (Latin):
et̾mĩ qui paratꝰ. ẽ. diabolo et angłis eius.
eq in iratua emendes me. ut in hac iui¬
ta purges me:: talem me reddas. cui iã
emendatoruis ignis ñ opꝰ sit: ꝓpt̾ illo ᷤᷤ
qui salui ert̃. sic tam̃ quasi ꝑ ignem.
Quare nͥ qr hu edificant suꝑ fundam̃tũ
ligna. fenũ stipulã : Edifitarẽt añ au¬
rum argentũ lapides p̃ciosos: ⁊ deutͦq

Expanded text:
aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Neque in ira tua emendes me: ut in hac vita purges me, et talem me reddas, cui jam emendatorio igne non opus sit, propter illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quare; nisi quia hic aedificant supra fundamentum ligna, fenum, stipulam? Aedificarent autem aurum, argentum, lapides
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallo sp̃ce defũctoꝵ eciꝰmodi ignem
⁊ fenum et stipula consummant᷑. aliinͦ
sentiant. qui eiꝰmodi secum edificia por¬
tau̾unt. sine ibi tantum. siũ et ibi ⁊ hic.
siue ideo hic ut ñ ibi ⁊ scłaria. quamuiᷤᷤ
a dampnacione uemalia contrematẽ
ignem transitorie tͥbulatiõis ĩueniant:
nõ redarguo. quia forsitan u̾um est.
omine ne indignatione tua arguas
me. neq in ira tua emendas me. Fut᷑ũ
ẽ enimut quidam in ira di emendent᷑.
⁊ indignatione arguant᷑. Et forte non
omnes qui arguent᷑ emendabunt᷑. S
tamen fut᷑i sunt memendaciõs. qͥdã
salui. fut᷑um .ẽ. quidẽ. qr emendatio
nominata .ẽ. sic tamen quasi ꝑ ignẽ
Nam utiq arguet eos quib dicet. E su¬
riui et ñ dedistis mͥ manducare. situu:
⁊ ñ potastis me. Et cet̾aq̃ ibi ꝓsequens
formidans. excepta uita ista intinus
sum inter illos quibꝰ dicturꝰ es. ite ĩ ignẽ

Expanded text:
interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem , fenum, stipula consumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est.omine, ne in indignatione tua arguas me, neque in ira tua emendes me. Futurum est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non omnes qui arguuntur emendabuntur: sed tamen futuri sunt in emendatione quidam salvi. Futurum est quidem, quia emendatio nominata est: sic tamen quasi per igneNam utique arguet eos quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non potastis me: et caetera quae ibi prosequens, formidans, excepta vita ista, in cujus sim inter illos quibus dicturus es: Ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto ñ . ẽ. et̾nus ip̃e ille ignis. In illum
cnim soli sinistri nonissima ꝑpetua dãp¬
natione mittent᷑. Iste aut̃ dextros ꝓbabi.
S alios eorum sut ꝓbat. ut edificium quod
suꝑ xp̃m fundamentum ab eis inuen̾it
ce constructum ñ exurat atq ꝯsumat.
lit̾ positum. precellenti caritate tenuerũt
Si aut̃ salui fient ꝓfecto et ad dext̾ã stabũt.
⁊cum cet̾is audient. Uenite bñdicti patris
nũi. pꝰsidete paratum uob̃ regnum. nõ ad
sinistram uͥ illi erunt qui salui ñ ert̃. ⁊ iõ
audient. Discedite a me maledictuĩ ignẽ
et̾nũ. Nemo quippe ab illo igne saluabit᷑.
qr in supplicium et̾num ibunt. illi om̃es
ubi u̾mis corum ñ morietur ⁊ ignis eoꝵ¬
ñ extinguet᷑. quo truciabuntur die et
nocte. in scłascłoꝵ. Post istiꝰ sane corꝑis
mortẽ. donec ad illiusii ueniat᷑ qͥ pꝰt re¬
surrectionẽ corꝑũ fut᷑us. ẽ. dampnaciõiᷤᷤ
⁊ remun̾ationis ultimꝰ dies. si hoctpis

Expanded text:
fecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. sed alios eorum sic probat, ut aedificium, quod super Christum fundamentum ab eis inuenerit esse constructum, non exurat atque consumat; liter positum praecellenti caritate . tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extinguitur, quo cruciabuntur die ac nocte in saad illum ueniatur, qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
locoearnali : ꝑgite ĩ turtutẽ ⁊ colũbã. Aues
dam modum uite aptũ. carnalibꝰ ñ uix̾it. ⁊ de
gremio eccłe ñ recesserit. ⁊ ñ fu̾it seductꝰ.
abħetitis. ut ex contͣria parte diuidat᷑. ueni¬
et caminꝰ et ad dext̾am ponet᷑. Sine camino
diuidi ñ potest. S si caminum dundi ñ nult:
p̃ari: ꝑgat intuturẽ ⁊ columbam. Qui pot᷑
cau̾it tamen si in fundamento. ẽ. xp̃c ut pri¬
mum lotum ip̃e hãt incorde. ⁊ einichil
omnino añ ponat᷑. portant᷑ ⁊ tales. tolat᷑
⁊ tales. Uemet caminus. ligna incendet fe
num. stipulam. Ip̃e aũ inquit saluus eti.
sic tam̃ quasiꝑ ignẽ. hoc aget caminꝰ. alioᷤᷤ
in sinstͣm separabit alios in dext̾ã qͦdãmͦ
mnes adhut infirmi ⁊ scd̾m fidẽ ambu¬
Quamdiu sunt tẽplũ secundũ fidẽ: Qͣ¬

Expanded text:
Aves» mdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest caverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo mnes adhuc infirmi et secundum fidem ambuei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? Q
Abbreviated transcription (Latin):
nitur illeignis Ita plane qͣmius salui ꝑ ignẽ
Gramor tam̃ erit ille ignis. quam quicqͥ. potet
hõ pati in hat uita: Et nostis quanta h pas¬
si sunt mali ⁊ pꝰsunt pati. Iamon tanta paᷤ¬
si sunt: quanta potuerunt pati ⁊ bom.
Qiid emm quisq maleficꝰ lat᷑. ad ult̾. sccłatꝰ
faciliora sunt. Et tamen quemadmodum.¬
uidete. ea homines ne patientur. quicqͥd
uisseris faciunt. Quanto melius fauuut
quod iubet. dcꝰ ne illa gͣuiora pariant᷑.¬

Expanded text:
nitur ille ignis. Ita plane quamvis salvi per ignem, gravior tamen erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Et nostis quanta hic passi sunt mali, et possunt pati: tamen tanta passi sunt, quanta potuerunt pati et boni. Quid enim quisque maleficus, latro, adulter, sceleratus, faciliora sunt: et tamen videte quemadmodum ea homines ne patiantur, quidquid jusseris faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet Deus, ne illa graviora patiant
Abbreviated transcription (Latin):
ibi filius patis. requiescet suꝑ eũ pax ur̃a
Si qͦminus ad nos reu̾tet᷑. Non .ẽ. filuiꝰ paris
diuidi uoluit Reu̾tet᷑ ad te pa̾x tua. quia
aues ũ diuisit. Uenit et caminus. Nam ꝯsed
ibi abrabam usq ad uesꝑã. Et uenit magnꝰ
t̾ror dieuudicii. Uesꝑa enim illa finis scłi.
Et caminus ille ueniens dies uiditii. uesꝑa¬
erant. etiam caminus. Di int̾ meduistͣnsiit
caminus alius indext̾am. alia in sinstͣm sepa¬
rauit. Sunt gͦ quidam carnales.⁊ tam̃ eccłe
gremio continent᷑ uiuentes scd̾m q̃ndã
modum suũ. Quibꝰ timemus ne seducant᷑
ab ħetitis. Quam diuenim carnalessunt:
diuisibiles sunt. Aues quippe ñ diuisit.
Carnales diuiduntur. Non potui uob̾ loqͥ
quasi sp̃italibꝰ. s quasi carnalibꝰ. Et qͦmͦ ꝓ¬

Expanded text:
equiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio continentur, viventes secundum quemdam modum suum, quibus timemus ne seducantur ab haereticis: quamdiu enim carnales sunt, divisibiles sunt. «Aves» quippe «non divisit;» carnales dividuntur. «Non potui loqui vobis quasi spi
Abbreviated transcription (Latin):
cinus aut̃ opꝰ arserit: dampnũ pauiotur.
uoniam qͦd dilex̾at ñ habebit. Ipse¬
sine urente dolore ñ ꝑdit E tce quantũ mͥ
uidetur inuentꝰ. ẽ. ignis qui nullum eoꝵ
damnet. s unum ditet alt̾um dampnificet.
ambos ꝓbet. Si aũ ignẽ illũ loco isto uo¬
lũimꝰ acciꝑe. de qͦ dñs dicet sinistris. Disce¬
dite a me malediti in ignẽ et̾nũ ut ieiᷤ
eiã isti. ẽt̃ credãt᷑ qͥ edificãt suꝑ fũdam̃tũ lig¬
na. fenũ. stipulã. eosq ex illo igne pꝰ tempꝰ
ꝓ mał m̾itis imꝑtitũ lib̾et. bonim̾itũ fun¬
dam̃ti: quid arbitͣmur dextͦs qͥbꝰ dicet᷑ Ue¬
nite bñdt̃i patͥs m̃i pꝰsidete paratum uob̾
regnum nͥ eos qui edificau̾unt suꝑ fun

Expanded text:
tur: quoniam quod dilexerat, non habebit. Ipsesine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. 3. Si autem ignem illum isto loco voluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum ; ut in eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi eos, qui aedific
Abbreviated transcription (Latin):
mittendi sunt. ⁊ dextͥ scił et sinistri. Illo
quippe igne utͥq ꝓbandi st̃: de qͦdictũ. ẽ.
Dies enum domini declarabit. qm in igne
reuelabit᷑. Et umꝰ cuiusq opꝰ quale sit:
ignis ꝓbabit Si gͦ utrumq ꝓbabit igniᷤᷤ¬

Expanded text:
mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si ergo utrumque probabit igni
Abbreviated transcription (Latin):
cos ab illuis ignis ꝑpetuitate qͣndoq saluare.
sefidt̃ hab̾e. oꝑa aũ ñ hãt. Numqͥ. pot̾it fideᷤᷤ
saluare eũ ⁊ qͥs ẽ inqͥunt de qͦ dit̃ apl̃s paul.
ip̃e aũ saluus erit. sic tam̃quasi ꝑ ignẽ: Si¬
mul qͥs iste sit inquiramꝰ. Hunt tamen et
ñ. c̾tissimum. ẽ: ne duorum apłoꝵ sententiaᷤ
mittamꝰ in rixã.Si unꝰ dic̃ etiã. si mala oꝑa.
quis habu̾it samabit eũ ꝑ ignẽ fideᷤᷤ auꝰ aũ

Expanded text:
 ab illius ignis perpetuitate saluare. se fidem habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem f
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iste infundam̃to hab̾e xp̃m. Si eninei
nicħ tał affectionis. uoluptatisq p̃ponat.
elicias quippe huiꝰmodi. amoresꝙ t̾renos.
ꝓpt̾ conugalem quidem copulam ñ dãpna¬
biles: tͥbulationis ignis exurit. Ad quẽ ꝑti¬
nent ignes et orbitates ⁊ q̃cũq ealamitates
que auferunt ħ. Ae ꝑ bot ei qͥ edifitaũ erit
elificatio ista dampnosa. qr ñ habebit qͦd
suꝑ edificauit. ut eorum amissione erucia¬
bitur. qͥb fruendo utiq letabat᷑. S ꝑ hũc
ignem saluus erit m̾ito fundam̃ti. Oe ⁊ si
utrum id hab̾e mallet an xp̃m in persecu¬
tione propon̾et᷑. illud xp̃o nõ p̃pon̾et᷑. Hide
in apłi u̾bis hominem edificantem super

Expanded text:
et iste in fundamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. uide in apostoli uerbis homine
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit. quod edificasti. Sic tam̃ tamꝗͣ.
ꝑ ĩgnem. Nemo gͦ suꝑ fundam̃tum
hoc edificet adhult̾ia. blasphemias. sa¬
cͥlegia. idolatriã. ꝑuiria. ⁊ putet se sal¬
uum fut᷑um ꝑ ignem. quasusta sint
re& tẽꝑͦalium. et ip̃e saluus eritiꝑ ido¬

Expanded text:
coeperit quod aedificasti; sic tamen quasi coeperit quod aedificasti; sic tamen quasi per ignem. Nemo enim super fundamentum hoc aedificans adulteria, blasphemias, sacrilegia, idololatrias, perjuria, putet se salvum futurum per ignem, quasi ista sint rerum temporalium, et ipse salvus erit per ido
Abbreviated transcription (Latin):
Here celo. calca t̾ram. Di tał es. ñ edificas nͥ
aurum argentũ. ⁊ lapides p̃ciosos. Cñ aut̃
dix̾is amo possessionem istam. timeo ne ꝑ¬
eat ⁊ imminet dampnum. ⁊ tu contͥstaris:
ñ quidõ p̃ponis eam xp̃o. Nam si sic amaᷤ
pꝰsessionem istam. ut si dicat᷑ tͥ ip̃am uis
an xp̃m. ⁊ si tͥstis eam ꝑdis. plustam̃ ãplec¬
t̾is xp̃m quẽ posusti in fundam̃to. sal¬
ꝯiuis eris tamquam ꝑ ignem. Audialuid.
Lon potes ten̾e pꝰsessionem istam nͥ dix̾is
falsum testimonium. Et hoc ñ fac̾e. xp̃m
in fundam̃to pon̾e.ẽ. Ueritas enim dixit.
istam diligis ñ tam̃ ꝓpt̾ illam fatis rapinã
ñ ꝓpt̾ illam dicis falsum testimoniũ. nõ
ꝓpt̾ illam fatis homicidium. ñ ꝑꝑ illam
falsum iuiras. ñ ꝑpt̾ illam xp̃m negas.
lam ⁊ contristaris si ꝑdis eam. suꝑ fun¬
damentum posiusti. ñ aurumt argẽ¬
dum uel lapides p̃ciosos. s ligna fẽnũ
stipulam. Saluus gͦ cris: cum ardere

Expanded text:
haere coelo, calca terram. Si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, et lapides pretiosos. Cum autem dixeris, Amo possessionem istam, timeo ne pereat; et imminet damnum, et tu contristaris: non quidem praeponis eam Christo; nam sic amas possessionem istam, ut si dicatur tibi, Ipsam vis, an Christum? etsi tristis eam perdis, plus tamen amplecteris Christum, quem posuisti in fundamento: salvus eris tanquam per ignem. Audi aliud: non potes tenere possessionem istam, nisi dixeris falsum testimonium. Et hoc non facere, Christum in fundamento ponere est: Veritas enim dixit, ssessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimonium, non propter illam facis homicidium, non propter illam falsum juras, non propter illam Christum negas; lam, et contristaris si perdas illam; super fundamentum posuisti, non aurum, aut argentum, aut lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam. Salvus ergo eris, cum ardere
Abbreviated transcription (Latin):
ommino delictũ. ẽ. ĩ uob̃. qr indicia habetiᷤᷤ
nob̾tum. Ucrum ip̃a indicia ĩ eccłia mubet
decet eum. tui ꝓmissum .ẽ. regnum celoꝵ
Hontotum cor suum leuat. s aliquam euis
partẽ trahit ĩ t̾ram. Deniq si ueniat tẽp¬
tatio ducendi martyrii illi qͥ bñt ĩ fun¬
damento xp̃m: ⁊ edificatit aurũ. argetu.
lapides p̾ciosos. Quidditũt ex bac opor¬
Ala tresc̾rtꝰ. aut nicħ aut modice Det̾rena fgi¬
litate ꝯtͥstant᷑. Illi aũ amante ᷤᷤ res pͥaᷤ domoᷤ

Expanded text:
um est in vobis, quia judicia habetis vobiscum. Verum ipsa judicia in Ecclesia jubet decet eum cui promissum est regnum coelorum, non totum cor sursum levat, sed aliquam ejus partem trahit in terram. Denique si veniat tentatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christum, et aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos, quid dicunt ex hac opporalacres currunt, aut nihil, aut modice de terrena fragilitate contristant
Abbreviated transcription (Latin):
uillam alienam. s sic amat suam. ut si ꝑ¬
did̾it contitet᷑. Hon appet̾ uxorem alienam
s sit inħet sue. sic miscet᷑ sue. ut modũ ibi ñ
deneat. p̃siͥptum tabuł. lib̾orum ꝓtreandoꝵ
causa ñ tollit aliena. s repet̃ sua. ⁊ ht uidi

Expanded text:
villam alienam; sed sic amat suam, ut si pvillam alienam; sed sic amat suam, ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis, liberorum procreandorum causa. Non tollit aliena; sed rep
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt. Namoꝑa talia migne ñ er̃t.Nõ
enim illoigne ardentes furat᷑i st̃. ⁊ adult̾at᷑i.
S qui talia agunt regnum diñ pꝰsidebt. Nõgͦ¬
trunt a dextͥs. cum illis quibꝰ dr. Nenite bñdit¬
ti pat̾s m̃i. ꝑtipite regnum: qr qͥtalia agt᷑
regnum dei ñ pꝰsidebunt. Si gͦ a dextͥs non
inquit nob̾ ligna fenum. stipulam qͥ edifi¬
tant super fundamentum qͣ mͦ ñ ꝑeãt. sed
sa lui fiant sic tamen tamquam ꝑ ignem.
bsta .ẽ. quidem illa questio. s uͭ pꝰsum bre¬
uit̾ dicam. fr̃s st̃ homines omnino ꝯtẽpto¬
res seculi huus. quibꝰ ñ. ẽ. notũ. quicquid
temporalit̾ fluit. Non ħent dilectiõe aliqͣ
t̾renis rebꝰ. Sc̃i. casti. continentes. iꝰti. for¬
tassis et omnia sua nendentes. ⁊ pauꝑib
distͥbuentes. aut pꝰsidentes tamqͣm ñ possi¬
dentes ⁊ utentes ħ mundo tamꝗͣ ñ utẽtes.
Sunt ittẽ aliĩ qui rebꝰ infirmitati concessis
inħent aliquantum dilectione. Non rap̃

Expanded text:
talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunenite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» quia «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a dextris non inquit, nobis ligna, faenum, stipulam qui aedificant supra fundamentum quomodo non pereant, sed salui fiant, sic tamen tamquam per ignem. obscura quidem illa quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnino contemtores saeculi huius, quibus non est natum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqterrenis operibus, sancti, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit
Abbreviated transcription (Latin):
temptationis malu̾it ten̾e qͣm xp̃m.
eum in fundamento ñ habuit qui hec
pͥore loco h̃uit. cumin edificio priꝰ ñ sit
aliquid fundamento. Ignis enim de qͦ
eo loco.ẽ. lotutꝰ apłs. talis debet ĩtelligi
fenum et stipulam. Cum enim hoc
dixisset: adinx̃. Unius cuiusq opus
quale sit: ignis ꝓbabit. Si cuius õpꝰ
manserit. quod superedificauit m̾cedẽ
accipiet. Si tuiusopꝰ exustum fuerit:
damnum patietur. Ip̃e aut̃ saluus erit.
sic tam̃ quasi ꝑ ignem. Non ergo unius
ignis temptatio tͥhulacionis. de qͦ aꝑte
alio loto scriptũ. ẽ. Uasa figuli ꝓbat
fornax. ⁊ homine iustos temptatio tͥbu
lacionis. Iste ignis in bac int̾im uita
facit quod apłs dix̃. si accidat duobus
fidelibꝰ. uni scił cogitanti q̃ sunt dei.
qͦm placeat dõ. hoc. ẽ edificanti super

Expanded text:
tentationis maluerit tenere quam Christum, tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi,fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et holationis . Iste ignis in hac interim vita facit, quod Apostolus dicit: sic accidet duobus fidelibus, uni cogitanti quae sunt Dei, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti aur
Abbreviated transcription (Latin):
snumq̃rit. sic bleum suum subt̃̾ aquã
fu. sum pond̾e suo ad summa locũ sunͣ
querit si gͦ ita. ẽ. fr̃s quotendit ignis:
aqua. Ignis sursum tendit. lotum suũ qͣrit
et aqua locum suum querit ponłe suo.
unde edificatur domꝰ ista. De illo gͦ sũt
gn̾e rerum q̃ ponłe suo seorsum ferut᷑.
tum quia ponde suo deorsum u̾sus fe¬
runtur. Et nili sit quod sustineat. to¬
dum cadit. qi totũ ad t̾rã u̾git. Rebꝰ gͦ
ad unatendẽtib ĩmo pouitur funda¬
mentũ. E ccł̃ia ũ di inimo posita. Tendit
igna quippe et fenũ ⁊ stipula nõ al¬
surde accipi possunt rerum scłarium
quamuis licite concessaꝵ. tales tupidi¬
tates ut amictisine animni dolore ñ pꝰlit.
Cum aũ iste dolor urit si xp̃c in corde fun
ponat᷑ ⁊ malit homo qui tali dolore
urit᷑. reb quͥs ita diligit mag̃ carere
quam xp̃o. ꝑ ignem fit saluus. Si aũ
reseiꝰmodi temporales ⁊ scłares tẽpore

Expanded text:
suum quaerit: sic oleum subter aquam suum quaerit: sic oleum subter aquam fusum, pondere ad summa locum suum quaerit. Si ergo ita est, fratres, quo tendit ignis et aqua? Ignis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere suo. unde aedificantur istae domus: de illo ergo sunt genere rerum, quae pondere suo deorsum ferunturere fundamentum, quia pondere suo deorsum versus feruntur; et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima tendentibus in imo ponitur fundamentum: Ecclesia Ligna quippe et fenum, et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium quamvis licite concessarum. Tales cupiditates autem amitti, sine animi dolore non possunt. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundi anteponatur, et malit homo, qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit, magis carere quam Christo, per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. deorsum. ẽẽ. solet capud aũ sur¬
sum. Incelligat sc̃itas ur̃a qͦddicam. for¬
tassis explicabo in nomine domini xp̃i.
Dond̾a gemina sunt. Pondus enm .ẽ. quidã
impetus cuiusq rei. nelut conantis Ad lo¬
cũ suũ. hoc e̾ pondꝰ. fers lapidem manu.
Dat̾is pondus. premit manumtuam. qr lo¬
cum suum q̃rit. Et uis uide quid q̃rat:
subtrahe manum uenit ad t̾ram. qͥestit
in t̾ra. ꝑuenit qͦ tendebat: inuenit lo¬
cum suum. Pondus gͦ illud motꝰ erat
quasi spontaneꝰ. sine anima sine sensu St
alia que sursum ponunt locum. Namq
si aquam mittas suꝑ oleum: pond̾e suo
ad unatendit. locum eium suum q̃rit.
Ordinari querit. quia p̃t̾ ordinẽ. ẽ. aqua
suꝑ oleum. Donet gͦ ueniat ad ordinẽ
su ũ. inquietꝰ motꝰ ẽ donec teneat locũ
sinim. Contra oleum funde subaqua u̾bi
gr̃a. quemadmodum si uasolei cadat.
in aquam. in abissum in mare ⁊ frangat᷑
ñ se patitur oleum subt̃. Quomͦ aqua
suꝑ oleum missa pond̾e suo. ad ima lotũ

Expanded text:
mentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicam, fortassis explicabo in nomine Christi. Pondera gemina sunt. Pondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomodo aqua super oleum missa, pondere ad ima locum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s: uidentes eum facie ad faciem. Om̃es
st̃i angłi. omnes sc̃e uirtutes. potestateᷤᷤ
sedes dominationes. icrłm illa scelesti ᷤ
uñ ꝑegͥnando ingemiscimꝰ.⁊ ꝙͣ. desidãdo
oramus: ibi habitat deꝰ. Illuc leuaũ iste
fidem. illut ascendit affectudesid̾ando.
Et ip̃m desid̾ium faĩ animam deserere.
sordes pectatoꝵ.⁊ nuiudari ab om̃i labe.
ut fiat et ip̃a celuͣ qr leuauit occłos ad
eum qui babitat incelo. Lam si telũ isto
corporeum. qͦd ocuł indeoꝰ intellex̾imus¬

Expanded text:
mnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculi
Abbreviated transcription (Latin):
eium ẽ ñ uob̾ dare securitatem malam.
Lon dabo quod ñ accipio. Timens t̾reo. Se¬
curosuos fat̾em si securꝰ fierem. Ego enĩ
et̾num timeo. ⁊ erit tempꝰ eorum in et̾nũ
⁊ u̾mis eorum non moriet᷑. S de impiis
dix̃. aitaliquis ñ deme. Qii quamius pec¬
tatorsim: quamus ad ult̾. qͣmuis frauda¬
tor. quamuis raptor. quamus ꝑiurꝰ ha¬
quises : xp̃ianꝰ sum inquis. Int̾umn transi.
de talib commissis penitentiam ñ agẽs
regnum celorum speras ñ opinor. Qm̃
qui talia agunt regnumdĩ nõ pꝰsidebũt.
Et ignoras qr pacientia di ad penitẽciam
te adducit: Tu nescio quid tͥ pollitens
scd̾m duritiam tuã ⁊ corimpenitẽt: te¬
zauriras tͥ iram indie ire ⁊ reuelat ioniᷤ

Expanded text:
est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; haQuid es? Christianus, inquis. Interim transi. de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ oꝑa sua. Attende gͦ ip̃m iuditẽ
uementem. Bñ gͦ grͣas dõ. Non tatuit
sententenciam difmnituiam. Nõ misit
foras reos. ⁊ duxͣ uelum. Añ uoluit p̃m̃¬
ciare quod dĩsposuit fac̾e Nempe og̃ga¬
bunt᷑ añ eũ omues gẽtes: Quid de ilł fa¬
rict: Separabit eas ⁊ ponet alios addex¬
t̾am. alios ad sinistͣm. Nũquid alus locꝰ¬

Expanded text:
sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius loc
Abbreviated transcription (Latin):
mento neminem ꝑmittit ꝑire. S quid sit
edificare suꝑ hoc fundamentũ. aurũ. et¬
argentũ. lapides preciosos.⁊ ligna fenum
stipulam. si subtiliꝰ disserere coner. u̾eor
ne ad intelligendum difficilior sit ipsa
expositio. Enitar tam̃ quantũ dñs adiu¬
uat. ⁊ breuit̾ qͣntũ pot̾o dilucide expedi¬
re. quod sentio. Ecce ille qui quesiuit a
magistro bono quid boni fac̾et. Ut hab̾et
uitam et̾nam.⁊ auduit si ad uitã uenire
uellet. seruanda sibi. ẽẽ. mandata.⁊ cũ
quereret que mandata dictũ. ẽ. ei. ñ ot¬
cides ñ mechab̾is. ñ furtũ facies. ñ falsũ
testimoniũ dices. Honora prẽ tuũ ⁊ ma

Expanded text:
. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; enitar tamen, quantum dominus adiuuat, et breuiter et, quantum potero, dilucide expedire quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a magistro bono, quid faceret, ut haberet uitam aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
qui pacientes sunt ĩ tͥbulacionibꝰ. qui
desicd̾ant patͥam. ip̃i edificant aurũ ar¬
gentum. lapides preciosos. Qui aũ adhuc
amant secularia et negotiis t̾renis inpli¬
catisunt.⁊ dediti sunt uincłis quibꝰdã ⁊
affectionibꝰ carnis domib sus ꝯiugibꝰ.

Expanded text:
patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conjugibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ tribuit scͥpt᷑a diuina: ut earum
imputat᷑um p̾minciet dñs dextͥs. ⁊ eare
tantumm st̾ilitatẽ sinistris Quando biᷤᷤ
dictuiꝰ c̃. uenite benedicti patͥsm̃i ꝑcipi¬
de regnum. Illis aũ. ite mignẽ et̾num.
on sibi polliceat᷑ unꝰ quisq hñs facta
nefaria. q̃ regnum łi ñ pꝰsidebunt.
⁊ dicat sibi. Qm̃ habeo signum xp̃i. &
satramenta xp̃i. ñ mouebor in et̾num.
⁊ si pͣgor ꝑ ig̾em saluis cro. Nam quid
ẽ quodait apłs de his qui hñt fundam̃¬
tumt. Fundamentum aliud nemo potet᷑

Expanded text:
tantum tribuit Scriptura divina, ut earum imputaturum pronuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris. Quando his dicturus est: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. » Illis autem, « Ite in ignem aeternum Non sibi polliceatur unusquisque habens facta nefaria, quae regnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum Christi et Sacramenta Christi, non delebor in aeternum; et si purgor, per ignem salvus ero. Nam quid est quod ait Apostolus de his qui habent fundamentum? «Fundamentum aliud nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
pii animalis quippe dr̃ ab anima. carnał
ila truce tm̃m᷑. ut nob̾ usq ad mortem pro
ĩitate t̾tantib imitandum p̃b̾es᷑ exemplũ.
Nam siscirent huimodi hommes qui noliũ
et iͥ homines quemadmodum xp̃c trut ifie¬

Expanded text:
pit animalis quippe dicitur ab anima, carnalis tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ se ip̃m tatit Excedit hoc humanam humi¬
litatem exced̾ angelicã sublumitatẽ nec õmno
ꝑtinet nͥ ad agricolam trinitatem.
tio ip̃ius dotet. U̾ illiuis inspiratio et illiꝰ unctio
fr̃s que formietꝰ dicimꝰ. quomͦ. c̾ agritola ad ar-¬
borem forinsecꝰ oꝑat᷑ adhibet aqͣm ⁊ qͥiligẽtã
tult᷑e. Quelibet formseiꝰ adhibet numꝙͥ. poma
format: Numquid nuditatẽ lignoꝵ format¬
⁊ uestit umbra foliorum: Lumquid tale aliꝙͥ.
intͥnsetꝰ agit: S quis agit hos: Audite agͥcolã
apłm. ⁊ undete quid sumus⁊ audite magistee
int̾iorẽ. E go plantaui apollo rigaũ. S deus
increm̃tum dedit neq qui plantat. ẽ. aliqͥ.
neq qͥ rigat: s qui inrrementumlat dc. ħ¬

Expanded text:
m facit. Excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem.tio ipsius docet, ubi illius inspiratio et illius unctio res, quae forinsecus dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat
Abbreviated transcription (Latin):
in edificandis. nich p̃ponit᷑ fundamento
edificant quidem ip̃i ligna fenum stipłã.
S quid secutꝰ. c̃: U niꝰcuꝰq opꝰ quale sit: ig¬
nis ꝓbabit Ignis tͥbulationis ⁊ tẽptatiõiᷤ
Iste ignis multos martyres ꝓbauit hic.
Om̃e aũ genꝰ humanum ꝓbat infine In¬
uentisunt martyres qui hab̾ẽt scl̃aria.
Quam multi diuites ⁊ senatores passi st̃
serunt in fundamento. Sie dic̃ apłi. Sitiuiꝰ
acꝙ piet. Nichil perdet. qr qͦd amauit hoc
iueniet. Quid ergo illi fec̃ ignis: ꝓba¬

Expanded text:
in aedificando nihil praeponitur fundamento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis multos martyres hic probavit, omne autem genus humanum probat in fine. Inventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi suntserunt in fundamento. Sic dicit Apostolus: Si et nihil perdet; quia quod amavit, hoc inveniet. Quid ergo illis fecit ignis
Abbreviated transcription (Latin):
mentum xp̃c. ẽ. in structura architecti sa¬
pientis. Hoc exposicione ñ indiget. Aꝑte
tum et ip̃i credent et contremiscant ⁊ fi¬
liumdei confiteantur iħm potest accipi
ĩ funlamentum. Quare quia ñ potest fideᷤ

Expanded text:
mentum Christus est structura architecti samentum Christus est structura architecti sapientis. hoc expositione non indiget; aperte cum et ipsi credant et contremescant et filium dei confiteantur Iesum, potest accipi i
Abbreviated transcription (Latin):
erit. transituros arbitrant᷑. eos quidẽ quibꝰ¬
ꝓpt̾ fidem mortuam ꝑ ignem ꝓnittunt
salutem. ut uidel̃ ip̃e ignis eternus sit.
Combustio uͦ eorum hoc.ẽ. oꝑatio ignis. Nõ
sit in eiset̾na. tum et hoc preuidenꝰ dñs
tamqͣm dominꝰ sententiam suamita ꝯclu-¬
serit dicens. Sit ibunt illi in conbꝰtionẽ et̾uã.
iusti aũ in uitam et̾nam. Erit gͦ et̾na ꝯbꝰtio
sit̃ ignis ⁊ eos ituros in illamueritas dix̃.¬
uit. ꝓtuldubio gͥ in illa apłi sententia.
alus requirendus. ẽ. intellectꝰ. Atq ĩ his
deputanda . ẽ que petrꝰ dix̃. eẽ. in scriptiᷤ
enis quedam diffitilia intellectu Q m
t᷑arum securos faciant de ꝑtipienda salute
nequissimos nequicie sue ꝑtinacissime
coh̾entes. nec emendando aut pemtẽdo
mutatos. Hic a me fortasse querat᷑ de ip̃a
pauli apłi sententia. quid ego sentiam.
et quod nam mͦ intelligendam putam.
Fateor malle me hincaudire intelligenti.¬

Expanded text:
erit, transituros arbitrantur eos quibus prerit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem, ut uidelicet ipse ignis aeternus sit, conbustio uero eorum, hoc est operatio ignis, non sit in eos aeterna, cum et hoc praeuidens dominus tamquam dominus sententiam suam ita concluserit dicens: sic ibunt illi in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. erit ergo aeterna conbustio, sicut ignis; et eos in illamsunt; procul dubio in illa Apostoli sententia alius requirendus est intellectus, atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis ejus quaedam difficilia intellectu, quae onia Scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes, nec emendando aut poenitendo mutatos. 6. « Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam, et quonam modo intelligendam putem. Fateor, hinc mallem audire intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ad sinistrã positurꝰ ẽ dict. Iit in ignẽ et̾nũ
qui paratꝰ ẽ diabolo et angłis eiꝰ Quibꝰ ñ in¬
crepitat. quia in eum ñ credidunt. s qr bona
oꝑañ fec̾unt. Nam ꝓfecto ue sibi quisquam
De fide q̃ sine oꝑib mortua .ẽ. uitam ꝓmit¬
tat ct̾nam. ꝓpt̾ea omnes gentes seg̃gature
se dixit que ꝑmixte eisdem pascins utebãt᷑.
Ut appareat eos illi dicturos. Domine qͣndote
uidimus illa et illa pacientẽ ⁊ ñ ministra¬
uimus tͥ qui in eum credid̾ant. s bonaoꝑa.¬
riũ curau̾ant. Tamquam de ip̃a mortua
ad uitam ꝑueniretur et̾nam. An forte ibũt
rumpendo inse templum dĩ in se ip̃os in¬
misericordes fuerunt. quasi oꝑa miscđie ꝓ
sint aliquid sine dilectione dicente apło si
quisq ꝓximum sic̃ se ip̃m qui ñ diligit se
ip̃m: Quienim diligit iniquitatẽ odit aĩam su¬
am. Neq illud. ẽc̾ pot̾it in quo ñ nulli se ipsos
penam et̾nam. ꝑ ignem quippe qui et̾nuᷤ

Expanded text:
quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt rumpendo in se templum dei in se ipsos inmisericordes fuerunt? quasi opera misericordiae prosint aliquid sine dilectione dicente apostolo: si quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. neque illud hic dici poterit, in quo nonnulli se ipsos poenam aeternam. per ignem quippe, qui aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qui tala agunt: regnum dĩ ñ possi¬
debt̃. falsaerunt hec: si enim tantũmodo
credant et baptizantur. quamuis ĩ mal
talibꝰ ꝑseu̾ent: salui er̃t ꝑ ignem. Atq¬
in xp̃o baptirati etiam qͥ talia agũt reg¬
numdĩ. possidebt̃. fitͣ aut̃ dicitur. Hec
quidem fuistis. s abluti estis. qñ ⁊ ablu
ta ħsunt. Inamit̾ etiã illud a petro dictũ
uidebit᷑. sic et uos simili forma baptima
saluos fac̃. Non caͬnis deposicio sorduim
s conscientie bone int̾rogatio. Siqͥdẽ
⁊ habentes pessimas conscientias omiu¬
um flagitiorum et scełum plenas. net
corum malorum penitentia mutatas
tamen baptisma saluos fac̾. Illud qͦq ñ¬

Expanded text:
m qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atqbaptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit;
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ eis qui sapiunt fidem sine oꝑib uałe
ad salutẽ ut illos etiam domonibꝰ ꝯparet
breuuis m̾ꝰ uehementiꝰ dii potuit. cũ⁊
in cuuangłio legamꝰ hoc dixisse demonia.
tum xp̃m filium di confit̾ent᷑ ⁊ ab illo cor¬
riperent᷑ quod in petͥ confessione lauda¬
dem dicat se quis hab̾e. oꝑa aũ ñ habeat.
Numquid pot̾it fides saluare eum: Dicit
etiam. qr fides sins oꝑib mortua .ẽ. Qe usq g
fallunt᷑ qui de fide mortua sibi uitã ꝑpetuã
plane ad intelligendum difticił ubi aut.
F undam̃tũ aliud nemo enim pocest pon̾e.
p̃t̾ id quod positum .ẽ. quod . e̾. xp̃c ih̾c.

Expanded text:
est eis qui sapiunt fidem sine operibus valere ad salutem, ut illos etiam daemonibus comparet,  vehementius dici potuit, cum et in Evangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum Filium Dei confiterentur, et ab illo corriperentur , quod in Petri confessione laudadem dicat se quis habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est . Quousque ergo falluntur, qui de fide mortua sibi vitam perpetuaplane ad intelligendum difficilis, ubi ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
omnibꝰ ꝑ euntibꝰ quales oportet. eẽ uosĩ
sc̃is conuersationib ⁊ pietatibꝰ expectã¬
tes. et ꝓꝑãtes ad p̃sentiam diei silomini
ꝑqͣm celi ardentes soluentur. ⁊ elem̃ta igi¬
nis ardore decoquent᷑. No uos uͦ celos ⁊
t̾ram nouam scm ꝓmissa ip̃iꝰ expecta¬
mꝰ ĩ qͥꝰ iustina inhabitat. Qua ꝓꝑter¬
km̃i ħ et pectantes satis agite ĩmolati.
et dilectissimꝰ tr᷑ nr̃ paulus scdm eã q̃ data. ẽ.
illi sap̃iam siripsit uob̾ ut ĩ om̃ibꝰ epłis lo

Expanded text:
euntibus quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus exspectantes et properantes ad praesentiam diei Domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus iustitia inhabitat.  expectantes satis agite inuiolati et dilectissimus frater noster Paulus secundum eam quae data est illi sapientiam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
tu. que indocti et instabiles ꝑu̾tunt. sũ &
cet̾as scͥpturas ad ꝓpͥum suum int̾itũ. Uos
qͥ amantissimi prestientes cauete ne infauᷤ¬
torum errore seducti. decidatis a torrobora¬
tione nr̃a. C restite uͦ in gr̃a ⁊ intellectu dm̃¬

Expanded text:
docti et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intellectu d
Abbreviated transcription (Latin):
apollo rigauit s ds intrem̃tũ dedit. gͦ neq
qui plantat ẽ. aliquid neq qui rigat s qui
intrementum dat deꝰ. Inegͦ increm̃tũ dat.
N uiquid forte isti sunt agrirole. Agͥcola
enimditit᷑ qui plantat qui rigat. Dix̃ aut̃
apłs. Ẽgo plantani apollo rigaũ. Querimꝰ
unde ip̃e iamfec̾it. Respondet apłs. Hõ ego
autem s gr̃a di metum. Ergo quotumq te
gͥ nos. fortasse operarii sumus agͥcole illiꝰ:
⁊ hocip̃m ab hoc ip̃o imꝑtitis uirib ⁊ ab ip̃o
donata gr̃a. Ip̃e gͦ ⁊ tolit et intrementũ dat.
que ꝑtinent ad agͥcolarum diligentiam.
Dluere uinec sue nõ pot̃. Quod si forte irri¬
gare potest de tinus potest. Ip̃s quid̃ diũ
irriguum: s ds implet fontem. Postremo
inuinea sua intrementum dare sarmentiᷤ
ñ potest. formare fructus ñ potest. Modifi¬
cari semina ñ potest. Tempora gignendi
temperare ñ potest. Deꝰ aut̃ qͥ omnia porest

Expanded text:
neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ille ergo incrementum dat. Numquid forte isti sunt agricolae? Agricola enim dicitur qui plantat, qui rigat: dixit autem Apostolus, Ego plantavi Apollo, rigavit. Quaerimus unde ipse hoc fecerit? Respondet Apostolus: Non ego aunos? Fortasse operarii sumus agricolae illius, et hoc ipsum ab ipso impartitis viribus, et ab ipso donata gratia. Ipse ergo et colit, et incrementum dat. quae pertinent ad agricolarum diligentiam: pluere vineae suae non potest. Quod si forte irrigare potest, de cujus potest? Ipse quidem ducit in rivum, sed Deus implet fontem. Postremo in vinea sua incrementum dare sarmentis non potest, formare fructus non potest, modificare semina non potest, tempora gignendi temperare non potest. Deus autem qui omnia potest
Abbreviated transcription (Latin):
dam sub obsturis sententiis ñ nullos
iniquos accepisse occasionem. ut tamqͣm
securi de salute que in fide e̾ bñ inu̾e nõ tu¬
rarent. cominemorauit q̃dã ad intelligen¬
dum ditficilia. ẽcꝰ. in epłis eiꝰ q̃ bomines ꝑ

Expanded text:
sdam subobscuris sententiis nonnullos iniquos accepisse occasionem, ut tamquam securi de salute, quae in fide est, bene uiuere non curarent, commemorauit quaedam ad intellegendum difficilia esse
Abbreviated transcription (Latin):
Hescio utrum inueniat᷑ in stͥpt᷑is. ¶ sunt.
dictum unum sunt. quorum. ẽ diu̾sa nat᷑a.
cunt. llam si iamunum ẽent exeo qͦ bõies
erant: ñ dic̾ent ut sunit unum sit̾ ⁊ nos unũ
cum suos distipulos patͥ commendaret.
At nͦ paulus et apollo quia et ambo homines
⁊ idem sentiebant. qui plantat inquit ⁊ qͥ
rigat unumsunt. Cum gͦ sic dr̃ unum. ⁊
ñ addatur quid unum ⁊ pluraunũ dicant᷑
eadem nat̾a atq ẽẽncia ñ dissidens neq diᷤ¬
sentiens signifitatur. Cum uͦ addit᷑. quid
unum aliquid potest significari ex pluribꝰ
unum factum quamuis diu̾sa natura. Sũ
anima et corpꝰ ñ sunt utiq unum. Ꝙͥ enĩ
tamdiu̾sum. nisi adat᷑ aut subintelligat᷑.
ẽ Non dix̃ unum sũt. aut unum .ẽ. s ad did̾
corpꝰ. Tamquam ex duobꝰ diu̾sis masculino ⁊
feminino unum corpꝰ adiunctione ꝯposi¬

Expanded text:
escio utrum inveniatur in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. unt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentiasentiens significatur; cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum quamvis diversis natura, sicut anima et corpus non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur est, non dixit unum sunt aut unum est, sed addidit corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjectione composi
Abbreviated transcription (Latin):
mentum xp̃c . ẽ. fundam̃tũ enim aliud
ẽ ꝓpͥum fundamentũ. eẽ. fidei tatholice
qiua putari potest aliquib ꝓpͥura ħeticis
hoc nob̃tum cõ cominune. si enimdiligẽt
sexp̃ianos uotariuolunt re ip̃a n ñ apd̾¬

Expanded text:
mentum Christus est: Fundamentum enim aliud,est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligentse christianos vocari volunt; re ipsa vero
Abbreviated transcription (Latin):
hominis et sp̃t di. d in herendo fit umnꝰ sp̃c
exdiu̾sis duobꝰ. ita ut sine humano sp̃u beatꝰ
domin᷑ de ip̃a unitate. ł suacum patre. uł
nr̃a minnicem nob̾cum nusquam dixit
ut nos ip̃i unum. s ut srnt unum. sic̃ ⁊ nos

Expanded text:
hominis et spiritus Dei; sed inhaerendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et ipsi unum: sed, Ut unum sint, s