comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regneexp̃s. quostalescaperepossunt. & qđ propriȩ ipse sus¬
cipit̃ id ẽ in carnationis humilitatẽ donec ponat om̃ s inimi¬
cos subpedibꝰ suis id .ẽ. done comis suꝑbia sȩcularis incarnati
onis eius humilitati subdatur. Sane qđ dictũ ẽ tunc & ipse
filius subiectuseritei quiilli subiecitomĩa: quãuis scđm sus¬
ceptionẽ hominis dicatur. quia inde quȩstio nata .ẽ. cũ agers
deresurrectione mostuorũ : tamen rectequęrit᷑. utrum

Expanded text:
regnet Christus, quod tales capere possunt, et quod proprie ipse susregnet Christus, quod tales capere possunt, et quod proprie ipse suscepit, id est, incarnationis humilitatem, donec ponat omnes inimicos sonis ejus humilitati subdatur. Sane quod dictum est: Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, quamvis secundum susceptionem hominis dicatur, quia inde quaestio nata est, cum ageret de resurrectione mortuorum, tamen recte quaeritur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ principes scłi iudicauer̃. que potestas non euacuatur
cũ illeꝑ quẽ facit sunt om̃ia propterea regnat in credentibꝰ
quia ita subiectus . ẽ. potestatibus. ut diceret homini: non
haberes inme potestatẽ. nisidata tibi eẽt. desuꝑ: Quae
uistus noneuacuatur. cũipse ꝑquẽ caeli solidatis. Ideo
regnat incredentibus quiausque ad crucẽ mostẽq infir¬
matus .ẽ : Noc autẽ modo filius propriȩ regnat in fide cre¬
deritiũ. Non eni paterdici aut credipotest. uel in carnatꝰ.
uel iudicatus uel crucifixus Perspeciẽ autẽ qua ȩqualis ẽ
patri cũ patreregnat in contẽplantibꝰ ueritatẽ Qđ aut̃
traderedicitur regnũdõ & pcetri: a fide in carriationis
suȩ ad speciẽ dĩtatis ꝑducens eos quisibi nunccređt. Non¬
ipseamittat. sedut̃q: se unũ cad fruendũ contẽplantibus
p̃bet Tamdiu aut̃ opus ẽ. ut in hominibus nondũ ualentibus
acqualitatẽ patris et filii ꝑspicuam̃tis luce contueri. perhoc

Expanded text:
icaverunt? Quae potestas non evacuetur, cum ipse per quem facta sunt omnia, propterea regnat in credentibus, quia ita subjectus est potestatibus, ut diceret homini, Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper ? Quae virtus non evacuetur, cum ipse per quem coeli solidati sunt, ideo regnat in credentibus, quia usque ad crucem mortemque infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie regnat in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest vel incarnatus, vel judicatus, vel crucifixus. Per speciem autem, qua aequalis est Patri, cum Patre regnat in contemplantibus veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide incarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc creipse amittet, sed uterque se unum ad fruendum contemplantibus bet. Tamdiu autem opus est ut in hominibus nondum valentibus aequalitatem Patris et Filii perspicua mentis luce contueri, per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud .ẽ ergo nonamplius manifestari. aliud non ampli¬
us permanere. Non amplius manifestari .ẽ non fieri
manifestũ : Non amplius ꝑmanere : non ficriꝑse ueraN¬
tius Quando autẽ manifestiuserit regnũ xp̃i quam cum
omnibus claruerit inimicis: nouissime inimica destruet᷑
mors Nonenĩ erit aliud qđ postea destruatur qua
Mostedehoc induerit in mostalitatẽ: Omia enĩ subiecit
subpedibus eius. hoc ẽ ut etiã mostẽ destruat. cũ dixerit
quia om̃ia subiecta sunt. Dixenetutiq propheta inpsal¬
mis manifestũ . quia pretereũ qui subiecit illi omnua
patrẽ : &uult intellegi omĩa filio subiccissẽ Sicut multis
locis idẽdñs in euanigelio cõmendat et p̃dicat. non solũ ꝓpter
formã serui. sed etiã ꝓpter principiũ dequo ẽ &dequo ȩqua

Expanded text:
Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non ampliAliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari, est non fieri manifestius: non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim subjecit sub pequia omnia subjecta sunt, dixerit hoc utique propheta in Psalmis: manifestum, quia praeter eum qui subjecit illi omnia, Patrem vult intelligi omnia Filio subjecisse: sicut multis locis idem Dominus in Evangelio commendat et praedicat, non solum propter formam servi, sed etiam propter pri
Abbreviated transcription (Latin):
donec ponatom̃s in imicos suos sub pedibus suis. Nonita
dictum .ẽ. quasicũ posuerit inimicos sub pedibussuis. Non
sit postea regnaturus. sed o posteteũ regnare. donec po¬
nat om̃s in imicos suos subpedibus suis Opostet eũ inqͥd
ad tantã euidentiã suũ regnũ ꝑducere : donecinimicieiꝰ.
nullomodo audeant negareqđ regnat. Nãscriptũ¬
Vccideo tam̃ cũ misestus Nr̃i fuerit. oculos ab eo debemus
auestere : Intantũ ẽ enĩ beatitudo nrã  inquantũ eius con¬
tẽplatione ꝑfruimur. Sicergo & hocdictũ . ẽ. oculorũ nos¬
trorũ intentio ad dnm̃ non porrigitur : nisiusque adimpe¬
tractionẽ miseri cordiȩ ipsius. Non ut postea inde auestatur:
sed ut nihil inde amplius requirxt. Donecergo proeo posi¬
tũ ẽ ut non amplius intellegas: Quoenĩ amplius. id ẽ.
usquead quã maiorẽ manifestationẽ manifestabitur
regnũ xp̃i. nisi quo om̃sinimici usque eũ regnare fateant᷑

Expanded text:
donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: non ita donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: non ita dictum est, quasi, cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea regnaturus: sed oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis. Oportet eum, inquit, ad tantam evidentiam suum regnum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant negare quod regnat. Interdunec ideo tamen, cum misertus nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc dictum est. Oculorum nostrorum intentio ad Dominum non porrigitur, nisi usque ad impetrationem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestationem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare fateantur?
Abbreviated transcription (Latin):
nat ꝑfidẽ Aliterenĩ dicitur regnũ xp̃i secundũ potestatẽ
regnũ eius dicitur ecła scđm proprietatẽ fideiquae in illo
liberi eratis iustitiac. Euacuauit ergo omnẽ principatum
&omnẽ potestatẽ &uistutẽ. & nulli patrẽ intuenti per
filiũ opussit. autlibeat incuius quã creaturȩ uel in succ¬
conquiescerepotestate. O postetenĩ cũ regnare. donec
ponatom̃s in imicos suos subpedibus suis. id .ẽ. opostet regnũ
eius intantũ manifestari done com̃s inimicieius ipsũ regnase
fateantur: Hoc enĩ intellegitur subpedibus eius futuros ini¬
micos Qđ sid eiustis acceperimus id eodictũ .e. inimicos. quia
exiniustis iustificantur. &eicredendo subduntur. Dein¬
iustis autẽ qui adiustorũ beatitudinẽ futurã non pestinent.
sic accipiendũ .ẽ qm̃ et ipsieũ regnare ipsa regnieius mani¬
festatione confusi fatebuntur Ergo opostet eũ regnare

Expanded text:
nat per fidem. Aliter enim dicitur regnum Christi secundum potestatem nat per fidem. Aliter enim dicitur regnum Christi secundum potestatem r Ecclesia, secundum proprietatem fidei quae in illo liberi eratis justitiae. Evacuabit ergo omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in cujusquam creaturae, vel in suconquiescere potestate. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: id est, oportet regnum ejus intantum manifestari, donec omnes inimici ejus ipsi eum regnare fateantur. Hoc non intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo subduntur. De injustis autem qui ad justorum beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo oportet eum regnare,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ut ꝑspeciẽ manifestationẽq lacrescat . qđ nunca fidelibꝰ
creditur. & ab infidelibꝰ. nonputatur. Euacuauit autẽ. omnẽ
principatũ & potestatẽ. manifestando utiq: regnũ patris. ut
omnibꝰ notũ sit nullũ principũ & potestatũ siuecaelestium
siue terrestriũ ꝑsehabuisse aliquid principatus et potestatis
sed abillo ex quosunt omia: Non solũ ut sint : uerũ etiã ut ordi¬
nata sint. In illa enĩ manifestatione Nullacspes aliqua. re¬
mansit inquoquã principe aut inquoquã homine qđ &im
nunc ꝓphetice canitur. Bonũ ẽ spenrrein dr̃o. quã sperrrein
hominẽ Bonũ .ẽ. spenare in dr̃io. quã sperxrein principibus. ut
ista meditatione animã iamin regnũ patris adsurgat. neccuiꝰ quã
potestatẽ p̃terillũ magnificars nec suasio ipsa ꝑnitiosissime
blandiens Traedetergo regnũdõ &xpatri cũ ꝑillũ perspeciẽ
cognio scetur pater Regnũ enĩ eius sunt in quibus nunc reg¬

Expanded text:
ut per speciem manifestationemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur, et ab infidelibus non putatur. Evacuabit autem omnem principatum, et potestatem, manifestando utique regnum Patris: ut omnibus notum sit, nullum principum et potestatum, sive coelestium, sive terrestrium, per se habuisse aliquid principatus et potestatis, sed ab illo ex quo sunt omnia, non solum ut sint, verum etiam ut ordinata sint. In illa enim manifestatione nulli spes aliqua remanebit in quoquam principe, aut in quoquam homine. Quod etiam nunc prophetice canitur: Bonum est sperare in Domino, quam sperare in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus : ut ista meditatione anima jam in regnum Patris assurgat, nec cujusquam potestatem praeter illum magni faciens, nec sua sibi ipsi perniciosissime blandiens. Tradet ergo regnum Deo et Patri, cum per illum per speciem cognoscetur Pater. Regnum enim ejus sunt in quibus nunc reg
Abbreviated transcription (Latin):
ciomia subiecta fuerint. tunc &ipsefilius subiectus eritei qui illi
subiecitomia ut sitds̃omĩa in omnibꝰ: Manifestũergo hoc se¬
cundũ susceptionẽ hominis dictũ. sed aliã in hoccapitulo cuius
totũ textũ cõmemoraui: solent habere questionẽ. Primo qđ dic
tũ ẽ cũ tra diderit regnũdõ & patri : quasi nunc teneat regnũ
pater Deinde qđ dictũ .ẽ. opostet enĩ illũ regnare. donec pon&
om̃sinimicos suos subpedibus suis: quasi postea nonsit regnatu¬
ga opinione sic accipiunt quasi finẽ dixerit consũmationẽ reg¬
nieius cũ in euangelio scriptũ sit. & regnieius nonerit finis
Postremo qđ dictũ . ẽ. Cũ autẽ ei omĩa subiecta fuerint: tunc
& ipsefilius subiectus erit ei qui illi subiecit omiã: sic uolunt
intellegi quasi nunc. aut aliquid filio non sit subiectũ. aut
patrinonsit ipse subiectus. Cenereigitur locutionis. soluitur
fieridicatur in aliquo. cũ ab eo cognosci coeperit Ita enĩ di¬

Expanded text:
uerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Manifestum est ergo hoc secundum susceptionem hominis dictum. 3. Sed alia in hoc capitulo, cujus totum textum commemoravi, solent habere quaestionem: primo quod tum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri; quasi nunc non teneat regnum Pater; deinde quid dictum est, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: quasi postea non sit regnatuga opinione sic accipiunt, quasi finem dixerit, consummationem regni ejus: cum in Evangelio scriptum sit: Et regni ejus non erit finis. Postremo quod dictum est: Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit illi, qui sibi subjecit omnia, sic volunt intelligi, quasi nunc aut aliquid Filio non sit subjectum, aut Patri non sit ipse subjectus. Genere igitur locutionis solvitur fieri dicatur in aliquo, cum ab eo cognosci coeperit. Ita enim di
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ faciet uideri patrẽ : Nuncenĩ perhoc regnat in credentibꝰ.
quod semetipsũ exinaniuit formã serui accipiens. Tunc aut̃
gadet regnũdõ & patri. cũ euacuauerit omnẽ principatũ
& potestatẽ &uistutẽ. Vndeeuacuabit. nisi humilitate.

Expanded text:
eciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, eciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quo se ipsum exinanivit, formam servi accipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Unde evacuabi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ non ꝑclacritatẽ eius. sed perhumilitatẽ salui fiunt.
credendo ineũ. hoc ẽ absconditũ a sapientibus & pruder¬
tibus & reuelatũ paruulis: qm̃ placuit dõ perstultitiã
predicationis saluos facere credentes Neq quicquam
tur om̃s inimici sub pedibus eius. id. ẽ ipsihumilitatiesꝰ.
quã pedũ nomine significari arbitror. cadat atq sub¬
datur omis suꝑbia secularis. sicut ex maxima paste iam
factũ .ẽ. &cotidie fieriuidemus Sed quofineista fiunt
ut tradat regnũdõ & patri. id.ẽ. ut nutrito fide in car¬
nationis suȩ : ꝑducat ad speciẽ qua ȩqualis . ẽ. patri.
lã enĩcis qui credidennt loquebatur : cũ dicer& Siman¬
seritis in uerbo meo: uere discipulimeiestis. & cognos
cetis ueritatẽ &ueritas liberabituos. Regnũ erum
trardet patri : cum perid regnabit in contẽplantibꝰ
ueritatẽ . quo ȩqualis .ẽ. patri. & ꝑseum genitũ ꝑspe

Expanded text:
dum non per claritatem ejus, sed per humilitatem servi fiunt dum non per claritatem ejus, sed per humilitatem servi fiunt credentes in eum. Hoc est absconditum a sapientibus et prudentibus, et revelatum parvulis, quoniam placuit Deo ppraedicationis salvos facere credentes . Neque quidquam tur omnes inimici sub pedibus ejus: id est, ipsi humilitati ejus, quam pedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum diceret: Si manseritis incetis veritatem, et veritas liberabit vos . Regnum enim tradet Patri, cum per id regnabit in contemplantibus veritatem, quo aequalis est Patri, et per se unigenitum per
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã aduersus hostẽ exercitũ ducere uel de fendereciuitate
Vt ideo dixerit. opostet eũ regnare. donec ponatom̃s inimicos
suos sub pedibus suis. quia ta leregniqualehabenit principes
amatorũ nullcerit causa hosteita subiecto. ut rebellare
ecomilitatur.: Tam diuerit utiq istamilitia: donec ponat
om̃ sinimicossuos subpedibussuis. Poste a uero nonerit: cũ pace
ꝑpetua ꝑ fruemur. Hec autẽ itadictas. ut nouerimus diliger¬
tius &ia illud considerxriopostere scđm qđ regnat nunc dñs
dispensatione s acram̃tsui perincarnationẽ atq passionẽ
Nã scđm id qđ uerbũ dĩ .ẽ. tam sine fine quã sineinitio & sine
intermissione ẽ. regnũ eius. Scđm id autẽ qđ uerbũ caro fac¬
tũ ẽ : coepit regnase incredentibus ꝑfidẽ in carnationis suȩ
Vnde ẽ etiã illud. dñs regnauit aligno. Hinc autẽ eua¬
cuauit omnẽ principatũ & omnẽ potestatẽ &uistutum

Expanded text:
tanquam adversus hostem exercitum ducere, vel defendere civitatem: tanquam adversus hostem exercitum ducere, vel defendere civitatem: ut ideo dixerit, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; quia talis regni, quale habent principes armatorum, nulla erit causa, hoste ita subjecto ut rebellare eo militatur; tamdiu erit utique ista militia, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; postea vero non erit, cum pace perpetua perfruemur. 9. Haec autem ita dicta sint, ut noverimus diligentius etiam illud considerari oportere, secundum quid regnet nunc Dominus dispensatione sacramenti sui per incarnationem atque passionem. Nam secundum id quod Verbum Dei est, tam sine fine quam sine initio et sine intermissione est regnum ejus. Secundum id autem quod Verbum caro factum est , cUnde est etiam illud, Dominus regnavit a ligno. Hinc autem evacuavit omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
edifferentia peccatorũ. Alia sunt peccata in firmitatis
contracria suntuistuti. & sapientiȩ malitia : contraeria
ẽ bonitati Quis quis igitur niouit. quid sit uistus & sapientia dĩ.
potest existimare quae sint peccata uenialia. Etquisquis nouit
quae sit bonitas dĩ potest existimare quibus peccatis cesta poe¬
na debeatur. & hic et infuturo scło. Quibus benetractatis.
probabiliter iudicari potest qui non sint cogendi adpeniter¬
tiã luctuosã & lameritabilẽ quã uispeccata fateantur
Et quibus nulla omninosalus sperandasit nisi sacrificium

Expanded text:
differentia peccatorum. Alia sunt peccata infirmitatis, contraria est sapientiae, malitia contraria est bonitati. Quisquis igitur novit quid sit virtus et sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia. Et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur et hic et in futuro saeculo. Quibus bene tractatis, probabiliter judicari potest, qui non sint cogendi ad poenitentiam luctuosam et lamentabilem, quamvis peccata fateantur; et quibus nulla omnino speranda sit salus, nisi sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
quã cdteri Nubere. Sequitur autẽ & dicit. & uir uxorẽ nedimit¬
tat. Breuiter eandẽ formã intiman s in uiro quam p̃cipiebat
infemina : Quibꝰ excepto dñs insinuat ista: Sequit᷑ Ceteris
autẽ egodico nondrãs . siquis frat̃ hab& uxorẽ infidelẽ &cetene
ubidat intellegi dnm dehis locutũ ut neut̃ alterũ dimitte¬

Expanded text:
quam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimitquam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimittat: breviter eamdem formam intimans in viro, quam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non Dominus, Si quis frater habet uxorem iUbi dat intelligi Dominum de his locutum, ut neuter alterum dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
ut panis mihi fornicationis deputet᷑ solã autẽ fornicationis
causã exceptã facere dnm̃ cũ dimittenda coniuge loquituri p
dñs nonintellegatur Non quidẽ iubere ut dimittatur. Necor¬
troac iussũ eius consiliũ dere uideatur apłs: sed tam̃ ꝑmittere
ut nemoineare iussionis necessitate terieatur. sed consilii uo¬
luntate. libere faciat. Verũ tam̃ siquisquã asserat solã illã
fornicationẽ dñm ammittere ad causã relinquendȩ coniugis
hoc potest dicere dnm cũ dehacre loqueretur deutroq fideli
dixisse & marito etuxore. &siambo fidelessurit. Neutri. li¬
ceat alterũ relinquere. nisi causa fornicationis. ubi nonpo¬
sed dns uxorẽ a uiro nondiscedere qđ sidiscesserit maereino¬
ruptam. autiuro suo reconciliari Vbiintellegitur quiactiã
siuna illa causa qua sola relictio coniugii ꝑmittitur mulier
a uiro recesserit innupta ꝑseuera redeb& autsi senon conti¬
n& uiro potius reconciliari. uel correcto uelceste toleraendo

Expanded text:
ut paganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda conjuge loquitur in Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra jussum ejus consilium dare videatur Apostolus, sed tamen permittere; ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Verumtamen si quisquam asserat solam illam fornicationem Dominum admittere ad causam relinquendae conjugis,hoc potest dicere, Dominum, cum de hac re loqueretur, de utroque fideli dixisse, et marito et uxore, ut si ambo fideles sint, neutri liceat alterum relinquere, nisi causa fornicationis; ubi non poo non discedere; quod si recesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se non continet, viro potius reconciliari vel correcto vel certe tolerando,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegant sic eũ passiones animi hoc ẽ affectiones uoluntate
dispensationes uerrs tam̃ ut placuit suscepisse : quẽ cdmodũ
passiones corporis eccdẽ dispensationis uoluntate sineullo
rctes sitate suscepit . quẽ admodũ nos nonuolunta temorimꝰ
sic & nonuoluntatiirascimꝰ : Ille autẽ utrũq uoluntate ut
opostebat exhibuit. &t tomenuerissime exhibuit Sicut ergo
nes essitatis nomine necrios recillos quis quã anuelit a fide
ueris sime passionis ꝑquã corpus cius ostenditur : sic nosipso
nomine pecessitatis nemo de terret a fide uerissime ad fecti¬
onis ꝑquã eius animã agnoscimꝰ. Nec ipsos deb& deterrere
a consentiendo catholice fidei sinon cos de terrer& exitiabilis
pudor mutandȩ quãuis falsȩ diutamexi &cũ temeri tate
defense sententiae
LXXXU.

Expanded text:
intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate dispensationis, veras tamen, ut placuit, suscepisse, quemadmodum passiones corporis eadem dispensationis voluntate sine ulla necessitate suscepit. Quemadmodum nos non voluntate morimur, sic et non voluntate nascimur: ille autem voluntate utrumque, ut opportebat, exhibuit, et tamen verissime exhibuit. Sicut ergo necessitatis nomine nec nos nec illos quisquam avellit a fide verissimae passionis, per quam corpus ejus ostenditur: sic et nos ipso nomine necessitatis nemo deterret a fide verissimae affectionis, per quam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet deterrere a consentiendo catholicae fidei, si non eos deterret exitiabilis pudor mutandae, quamvis falsae, diu tamen et cum temeritate defensae sententiae. LXXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cdmodũ ista non eũ indicant habere corpus. sic nuecilla ani¬
mã quẽ ad modũ autẽ namxtũ aliquid ubi nominatas manus
affectionibꝰ: eodẽ namixtionis tenore nominatas indicant eius
animũ. Stultũ ẽ autẽ credere nominanti euangelistȩ quod
manducauerit : & nonei credereqđe surierit: Et sienĩ tionẽ
consequers. ut om̃is quimanducat esuriat : nã & angelũ logim:
manducasse sedesuris se nonlegimꝰ. Neq ut omis quie surtu
manducet si autiofficio aliquo secohibectt autdesst eicibus
qua utrũq sicut rerũ gesturũ inidex factũ gestũq conscripsit
Sicut autẽ quimanducauit sine corpore intellegi non potest:
sic quie suriuit sin eanima fierinon potuit. Necilla nos ter&
inanis atq: ineptac calũnia qua inuidiose resistentes aiunt
Ergo subnecessitate positus fuit : quia conp̃hensus. flagel
latus crucifixus & mostuus ẽ ut tandẽ sine ꝑtinatia si uo łt

Expanded text:
et quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa aniet quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa animam. Quemadmodum autem narratum aliquid, ubi nominata sunt maaffectionibus eodem narrationis tenore nominata sunt, indicant ejus animam. Stultum est autem credere narranti evangelistae quod manducaverit, et non ei credere quod esurierit. Etsi enim non est consequens ut omnis qui manducat esuriat; nam et angelum legimus manducasse , sed esurisse non legimus: neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, aut desit ei cibus quia utrumque sicut rerum gestarum index factum gestumque conscripsit. Sicut autem quia manducavit, sine corpore intelligi non potest; sic quia esurivit, sine anima fieri non potuit. 4. Nec illa nos terret inanis atque inepta calumnia, qua invidiose resistentes aiunt: Ergo sub necessitate polatus, crucifixus et mortuus est: ut tandem sine pertinacia, si volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aiud ȩis & flagellatũ &crucifixũ atq interfectũ et sepultũ
inmonum̃to : quȩ o mĩa sinecorpore intellegerefacta nemo
potest. Net figurr tȩ accipienda quisquã uel dementis simus
dixerit cũ dictisinit. ab eisquires gestas ut meminerant.
nameuerint Sicut ergo ista corpus cũ habuisse testantur
sic eũ indicant habuisse animã ad fectiones ille quȩ ñ poss
et nisi inanima quas nihi lominꝰ eisdẽ euangelistis. Nor¬
rantibus legimꝰ. Et minrtus ẽ iñc. &inrtus & contristatus &ex¬
officia simuletcorporis & anime ostenđt sicutis qđ esuriuit
qđ dormiuit qđ fatigatus abitinere sedit : & aliahuius cemodi
Nonenĩ pos sunt dicere etiã inueteribus libris dictã ẽẽ iremdĩ
&lȩcitiã & non nullos huius generis motus : nec ideo tam̃ ec̃i
consequens ut dm̃ habuis se animã credendũsit Dictas enĩ illa
propheticisi maginationibꝰ non narratoria manifestationẽ Nã
& mẽ br dĩdicta s̃ & manꝰ & pedes &oculi et facies. & similica

Expanded text:
flagellatum, et crucifixum atque interfectum, et sepultum in monumento; quae omnia sine corpore intelligere facta nemo potest. Nec ficte aut figurate accipienda quisquam vel dementissimus dixerit; cum dicta sint ab eis qui res gestas, ut meminerant, narraverunt. Sicut ergo ista corpus eum habuisse testantur, sic eum indicant habuisse animam affectiones illae, quae non possunt esse nisi in anima: quas nihilominus eisdem Evangelistis narrantibus legimus. Et miratus est Jesus , et iratus officia et corporis et animae ostendunt: sicut sunt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab itinere sedit , et alia hujuscemodi. Non enim possunt dicere; etiam in veteribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, et nonnullos hujus generis motus, nec ideo tamen esse consequens ut Deum habuisse animam credendum sit. Dicta sunt enim illa propheticis imaginationibus, non narratoria manifestatione. Nam et membra Dei dicta sunt, et manus, et pedes, et oculi, et facies, et similia:
Abbreviated transcription (Latin):
rena conuersatione hauriunt uoluntatẽ quaꝑcepta
iterũ in eius appecitũ in ardescarit. sicut decqua illa:. qui
biberit. sitiet iterũ. Opostebat autẽ ut xp̃o crederis. scło
renuntiaret: &relictahỹ dria cupiditatẽ saecularem
se. reliquisse monstracret. non solũ corde credens adiusti¬
tiam. sed etiã ad salutẽ ore confessura. et predicatura
quod credidit

Expanded text:
rena conversatione hauriunt voluptatem: qua percepta rena conversatione hauriunt voluptatem: qua percepta iterum in ejus appetitum inardescant, sicut de aqua illa qui biberit, inquit, sitiet iterum . Oportebat autem ut Christo credens, saeculo renuntiaret, et relicta hydria cupiditatem saecularem se reliquisse monstraret; non solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura et praedicatura quod credidit
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta : uideo quia propheces patres nr̃i in monte hoc
adorauerunt Nã ista responsio: carnadis .ẽ. Carnali¬
bus enĩ datus fuerat locus terrenus. ubi orarent: spita
les autem spũetueritate oraturos dñsdixit Quod postea¬
quã iacutus ẽ sex ta mulieris responsio xp̃mfate turom¬
Sed adhucerrat: quia eũ quẽ ueniturũ sperat uenis sẽ nori
uidet Verũ tamer miseri cordia dñi nuncerror iste : tã¬
quã cedulter expellitur Dicitenĩ ei. itĩc Egosũ qui tecũ
loquor Quoccudito illa: non respondit. sed sittim relic¬
t hydria sua abiit inciuitatẽ festinaris. ut euangeliũ
&druĩ aduenitũ non tanitũ creder&. sec tiã predicar &
Nec hoc relictahy dria discessit. neglege iter pretere¬
undũ .ẽ. Hy driccenim : fostasseamorẽ sȩculinuius signi¬
ficat Id ẽ cupiditatẽ: quac sibi homines de tenebro sa
profunditate cuius imaginẽ puteus gerit . hoc. ẽ. de ter¬

Expanded text:
quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt , nam ista responsio carnalis est. Carnalibus enim datus fuerles autem spiritu et veritate oraturos esse Dominus dixit. Quod posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio, Christum fatetur om» Sed adhuc errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non videt. Verumtamen misericordia Domini nunc error iste, tanquam adulter expellitur. « Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. » Quo audito, illa non respondit, sed statim relicta hydria sua, abiit in civitatem festinans, ut Evangelium et Domini adventum, non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de ter
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ergo sp̃s hominis cũ presens .ẽ. id ẽ intenitus .ẽ. & sepieta¬
te subicit dõ: Intellegit homo quae spitaditer dicuntur
Cũ autem diaboli error tamquã absente intellectu inani¬
tudia : sieum lux ueritatis inlustret Ipse ad sit cum la quor
tibi: ut spitalẽ aquã possis accipere. Et cumilla diceret.
non habeo uirũ : bene inquid dixisti. Quinque enĩ uiros ha¬
buisti: id ẽ quinque serisus carnis tein prima aetate rexer̃
error diaboli potius dominatur: quiteadulterina conta¬
minatione corrumpit Et fostusse ut intellegentibus
indicaret : quinque memonatos corporis serisus quinque
uirorũ nomine significari Postquinque carnales res
ponsiones istamulier: sextares ponsione nominat xp̃m
ame bibere petis: Secunda: dñe neque auritoriũ habes.
& puteus altus .ẽ. Testia: dñedamihi hanc aquã : ut neq
sitiã : Neque ueniã huc aurire. Quasta: non habeo uirũ

Expanded text:
Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus, et se pietaHic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritualiter dicuntur. Cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anigere spiritualia, si eum lux veritatis illustret; ipse adsit, cum loquor tibi, ut spiritualem possis accipere aquam. Et eum illa diceret, Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti: quinque enim viros habuisti, id est quinque sensus carnis, qui te in prima aetate rexerunerror diaboli potius dominatur, qui te adulterina contaminatione corrumpit. 8. Et fortasse ut intelligentibus indicaret, quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinquponsiones sexta responsione nominat Chrisa me bibere petis? Secunda: Domine, neque hauritorium habes et puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam ut neque sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum;
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur. quae significabat multitudinẽ scłi. uanis super¬
stitionibus subiugari post tẽporcilla quinque carnalium
sersuum. quibus prima aecas ut diximus regitur. non eam
uerbũ dĩ accepenrt in coniugiũ : sed conplexu adulterino
dicbolus obtinebat. Itaque illidñs dicit: uidens eam ẽẽ car¬
nalẽ id .ẽ. carnaliter sapere. Vadeuoca uirũtuũ: et ueni
huc Idẽ remouete ab affectione carnodi inquaniunc cons¬
titut aes unde non potes intellegere quaeloquor & uoca
uirũtuũ : id ẽ spũi intellegentiae presensesto. Esterũ animȩ
quasimaritus quodã modo.: est sp̃s hominis qui animalẽ affec¬
tionem tãquã coniugẽ regit Non ille sp̃s sc̃s quicũ patre et
filio in cõmutabilis manet. & dignis animis in cõmutabili ter
datur: sed sp̃s hominis dequo a postolus dicit. Nemoscit
de quo iterũ dicit. sic & quaedĩ sunit. nemoscit. nisi sp̃s dĩ

Expanded text:
tenebatur qui significabat multitudinem saeculi vanis supertenebatur qui significabat multitudinem saeculi vanis superstitionibus subjugati, post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam Verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam esse carnalem, id est, carnaliter sapere: Vade, voca virum tuum, et veni huc; id est, remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor: et voca virum tuum, id est, spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit ritus Dei est; de quo iterum dicit sic: Et quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
ut non reddita luce mentis. carnalibus sensibus subditi. car¬
nalem uitã sineulla ueritatis intellegentia traenseamus
Tales necesse ẽ ee in fantes. & paruulos pueros: quinondũ
possunt accipererationẽ. Et quia naturales sunt isti sensus
qui primã aetatẽ regunt. & dõ astifice nobis tribuiti sunt.
recte dicuntur uiri . idẽ mariti. tãquã legitimi. qm̃ non eos
error uitio proprio: seddĩ astificio natura contribuit
Cum autẽ quis que uenerit ad cam actatẽ. Vt iã possit capax ẽe
rationis siuerititẽ statim comprehenderepotuerit: noniam
illis sensibus rectoribus utetur : sed habebituirũ sp̃m rationdẽ
cui sensus illos in famulatũ redigat seruituti subiciens corpus
suũ. Cũ anima noniam uiris quinque id ẽ quinque corporis
sensibus subdita ẽ : sed uerbũ diuinũ habet legitimũ uirũ
cui copulata &inherens. cũ et ipse sp̃s hominis hȩserit xp̃o.
sineullo separationis timore perfruitur. Quis enĩ nos. se

Expanded text:
ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum suum; cum anima non jam viris quinque, id est, quinque corporis sensibus subdita est, sed Verbum divinum habet legitimum virum, cui copulata inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, sine ullo separationis timore perfruitur. Quis nos enim sepa
Abbreviated transcription (Latin):
gencrassefiliũ. perquẽ condidit tempora. Consequens ẽ: ut non
solũ imago eius sit quiadeillo ẽ & similitudo quia imago .ẽ sed
etiã aequalitas tanta. ut nec tẽporis interuallũ inpedimento sit

Expanded text:
generasse Filium; per quem condidit tempora; consequens est, ut non generasse Filium; per quem condidit tempora; consequens est, ut non solum imago ejus sit, quia de illo est, et similitudo, quia imago est, sed etiam aequalitas tanta, ut nec temporis intervallum impedimento sit
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua: ẽẽ : imago inquasit etiã aequalitas : ut in parentibus
ecfiliis inuenireturimago et aequalitas et similitudo . si iN
teruallũ temporis defuisset. Nametdeparente ex pressac ẽ
similitudo filii: ut recte imagodicatur. Et potest ẽe tanta.
ut recte ctiã dicatur aequalitas. nisi qđ parens tẽporep̃cedit
Exquo in tellegitur et aequalitatẽ aliquando non solũ simili¬
tudinẽ habere sed etiã imaginẽ qđ in superiore exemplo ma¬
nifestũ ẽ Pot est etiã aliquando ẽẽ similitudo &aequalitas.
quã uisnon sit imago ut deouis paribus diximus. Potest simi¬
litudo & imago quã uis non sit aequalitas. ut inspeculo osten¬
dimus. Potest & similitudo. ẽẽ ubi et aequalitas et imago sit
sicut defiliis cõmemorauimus: excepto tẽpore. quod p̃ceđt
pacrentes. Sicenĩ aequedẽ sillabã sillabȩ dicimus: quã uis
altera precedat: altera subsequatur: Indo autẽ quia con¬
ditio temporis uacat: Non enĩ potest recte uidereds intẽ pr̃

Expanded text:
aliqua imago in qua sit etiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago, et aequalitas, et simtervallum temporis defuisset; nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecedit. Ex quo intelligitur aequalitatem aliquando non solum similitudinem habere, sed etiam imaginem, quod in superiore exemplo manifestatum est. Potest etiam aliquando esse similitudo et aequalitas, quamvis non sit imago, ut de ovis paribus diximus. Potest et similitudo, et imago, quamvis non sit aequalitas, ut in speculo ostendimus. Potest et similitudo, ubi aequalitas, et imago sit, sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore, quo praecedunt parentes; sic enim aequalem syllabam syllabae dicimus, quamvis altera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporis vacat; non enim potest recte videri Deus in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
uare filius dĩ in homine apparuit : et sp̃s sc̃s incolumba
quia illeuenit ut exemplũ uiuendi demonstraret hominibꝰ
illeut donũ ipsum quo beneuiuendo peruenitur significa¬
ret apparuit Vtrũque autem uisibiliterfactũ ẽ procar
ncclibus abhis quaeo culis corporeis cernunt: adea quae
mente intelleguntur. sac ramentorũ gradibus trans fereri¬
dos. Nam & uerba sonant. & transeunt nec tamen eaquae
uerbis significantur. cumaliquid diuinũ atque ae ternum
loquendo exponitur. similiter transcunt

Expanded text:
uare Filius Dei in homine apparuit, et Spiritus sanctus in columba? Quia ille venit, ut exemplum vivendi demonstraret hominibus; iste, ut donum ipsum, quo bene vivendo pervenitur, significaret, apparuit. Utrumque autem visibiliter factum est propter carnales, ab iis quae oculis corporeis cernuntur, ad ea quae mente intelliguntur, sacramentorum gradibus transferendos. Nam et verba sonant et transeunt; nec tamen ea quae verbis significantur, cum aliquid divinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter transeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus uel adcon fundendosmalos cũ cosopostet
confundi. sicut desceuae filiis inactibꝰ apłoꝵ legimꝰ.
estis : uel adammonendos bonos ut ꝓficiant infide atq ista
non iactanter. sedutilit̃. possint. uel ad discernendadonamẽ¬
brorũ eccłae sicut apłs dicit. Nũ quidom̃s uistutes: nũquid
om̃s donahabent curationũ : propterha sergo causas plerũq
utdictũ ẽ nescientibꝰ hominibꝰ iubet᷑ diuinitus. id .ẽ. utħis
signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominũ. Non
obtẽperent Vt autẽ malibonis sȩpe tẽporrlit̾ noceant. po¬
testatẽ in eos accipiunt ad maiorũ bonorũ utilitatẽ. Propt̃
resistendo adquirat sibi graueiudiciũ. Qđ enĩ ipsedr̃s agers
hominẽ pontio pilato dixit. hoc & iobdiabolo posset dicere
non haberes inmepotestatẽ. nisidatatibi. eẽt. desuꝑ. NoN
carissima qm̃ tribulatio patientiã operrtur patientia

Expanded text:
diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ecclesiae, sicut apostolus dicit: numquid omnes uirtutes? numquid omnes dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus iubetur diuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominum non obtemperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
gunt aliquid a potestatibus quibꝰ. honor ixp̃i ceder eindictũ ẽ.
Cũ autẽ madisiubentibus uoluntaceceđt: ad seducendos
hominesceđt quorũ errore laetant᷑. Quaꝓpt̃: aliter
magi faciunt minrcula. aliterbon ixp̃iani. aliter mali
xp̃iani Magi ꝑpriuatos contracctus. bon ixpiani per
publica : Malixp̃iani: per signapublice iustitiȩ Nec mirũ
.ẽ. qđ hȩc signaualent cum abeis adhibentur. quando etiã
cũ usurpantur ab ex traneis qui omnino suũ nom̃. a distã
militiã non deder̃ Propt̃ honorẽ tamen excellentis simi
impenrtoris ualent. ex quibus fuit ille de quo discipuli
drĩo nuntiauer̃. qđ in nomine eius eicer& demonia : quã¬
uis cũ eis non sequeretur. Cũ autẽ non ceđt̃ his signis
huius modipotestates dsĩ pseꝓhibet occultis modis. cũ id
iustũ atq utileiudicat Nã nullo modo ulli sp̃s audenit
haec sigria contẽpnere contremescunt enĩ haec ubicũq
illa conspexerint. Sednescientibꝰ. hominibꝰ. aliud iub&

Expanded text:
gunt aliquid a potestatibus, quibus honoris Christi cedere indictum est. cum autem malis iubenibus uoluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per priuatos contractus; boni christiani per publicam iustitiam, mali christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur
Abbreviated transcription (Latin):
trum corpus adõ sit. Omneborium adõ. omnes petiosũ bonũ
in quantũ spetiosum .ẽ. &omne quod spe contin& spetiosum
Omne autẽ corpus ut corpussit : specie aliqua continetur
Omnitigitur corpus. adõ.
XII

Expanded text:
trum corpus a Deo sit. Omne bonum a Deo: omne speciosum bonum, in quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne igitur corpus a Deo. XI
Abbreviated transcription (Latin):
factas omĩa beluã quandã cũ figura humani corporis susce¬
pis secredatur displicuer̃ sibi Non tam̃ ad correctionẽ utre¬
dirent adueritatis uiã totũq hominẽ a sapientiadĩ susceptũ
ẽẽ confiterentur : nulla diminutionenaturȩ. sed ampliori
ipsi audatia etiã animũ totũq utile hominis alienantes
ab eo solã carne humanã eũ suscepisse dixer̃. Edhibentes
&iã testimoniũ exeuanigelio. immo illã seritentiã nonin¬
telligendo ꝑuersi confligere auderit aduersũ catholicã uerita¬
tẽ dicentes scriptũ ẽe uerbũ caro factũ .ẽ. & habitituit in nob̾

Expanded text:
facta sunt omnia, belluam quamdam cum figura humani corporis suscepisse credatur; displicuerunt sibi, non tamen ad correctionem, ut redirent ad veritatis viam, totumque hominem a Sapientia Dei susceptum esse confiterentur, nulla diminutione naturae: sed ampliore usi audacia, ipsam etiam animam totumque utile hominis alienantes ab eo, solam carnem humanam eum suscepisse dixerunt, adhibentes etiam testimonium ex Evangelio; imo illam sententiam non intelligendo, perversi confligere audent adversus catholicam veritatem, dicentes scriptum esse, Verbum caro factum est, et habit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quidã heretici quia pollinaristȩ ex apollinari quodã auc¬
toresuo dicti ẽẽ ꝑhibenitur. assererant dnm̃ nr̃m. itm̃. xpm.¬
inquantũ homo fieri dignatus .ẽ. non habuis se humanã m̃tẽ
Ixherenteseis non nulli &eosstudiose audientes: delectatist̃
quidẽ ea ꝑuersitate qua ille hominẽ indr̃ominuebat diceris
eũ non habuis sementẽ hoc ẽ rationabilẽ animã qua homo ape¬
coribus scđm animũ diffest Sedcũ secũ ĩp̃si cogitarent. fateri¬

Expanded text:
um quidam haeretici, qui Apollinaristae ex Apollinari quodam auctore suo dicti esse perhibentur, assererent Dominum nostrumin quantum homo fieri dignatus est, non habuisse humanam mentem, inhaerentes eis nonnulli, et eos studiose audientes, delectati sunt quidem ea perversitate, qua ille hominem in Deo minuebat, dicens eum non habuisse mentem, hoc est rationalem animam, qua homo a pecoribus secundum animum differt. Sed cum secum ipsi cogitarent, fate
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum interpretamur. ut significctur nonsolũ ad patrẽ
respectus : sed adilla etiã quae per uerbũ facte sunt opera¬
tiua potentia. Ratio autem: et sinihil per illam ficct.
recte ratio dicitur

Expanded text:
verbum interpretamur, ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius quȩ non potest de ẽẽ dũ amatur. idẽ autẽ qđ nihil .ẽ aliud
habere quã nosse. porroaurũ &omne corpus. non hoc ẽ ha¬
ri nechaberi non solũ exhis quȩ a mandanion sunt ut pulchrũ
aliquod corpus sed eorũ &iã quae a manda sunt ut beata uito
Et rursus potest aliquid haberi necamari ut cõpedes Iure
quaeritur. utrũ possit quispiã id quod habere Nihil. ẽ Nisi nos se
Non amare cũ habeat id quod nouerit Sed cũ uideamus non nullos
non ab aliud uerbi gratia discere niumeros. Nisiut eadẽ disciplina
pecuniosi fiant. aut hominibus placeant : quã cũ didicerint adeun¬
dem finẽ referant quẽ sibi cũ discerent proposuerant. neq ullã
disciplinã aliud sit habere quã nosse fieri potest. ut habeat quisque
aliquid quod habere. hoc sit qđ nosse nequeam& Tamen quã quam
bonũ qđ non amatur: nemo potest ꝑfecte habere uel nosse Quis

Expanded text:
ejus quae non potest deesse dum amatur? Id autem est, quod nihil est aliud ejus quae non potest deesse dum amatur? Id autem est, quod nihil est aliud habere quam nosse. Porro aurum ri nec haberi non solum ex his quae amanda non sunt, ut pulchrum aliquod corpus, sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos non ob aliud uerbi gratia discernere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri potest, ut habealiquid, quod habere, hoc sit quod nosse, neque amet tamen. Quanquam bonum quod non amatur, nemo potest perfecte habere vel nosse. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
in ire potestiam & puldritudinẽ sentire uistutis quã exemplis
ipsa diuina prouidentia procurante. siue inuetere siue i ririouo
testamento excellentis simã auctoritatẽ religionis accipit
si mulacutẽ agendũ ẽ & de poenis peccatorũ & depremus recte
factorũ. Iamuero cum aliqua non peccandi consuetudo qđ one¬
rosum putabatur facile ẽẽ persuaserit incipict gustari dulce¬
do piȩtatis. & cõmendari pulchritudo uistutis ut caritatis li

Expanded text:
inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis xime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis li
Abbreviated transcription (Latin):
solus timere. sin eamore non potest ad sapientiã erũ tenditur
Et nihiluerius eoqđ dictũ ẽ. initiũ sapientiae timor dñi Nemo
ẽ quippe qui non magis dolorẽ fugiat quã appetat uoluntatẽ
quando quidẽ uidemus etiã in manissimas bestics a maximis uo¬
untatibus abstineridolorũ metu. qđ cum in earũ consuetudi¬
nẽ uesterit: domite & mansuete uocantur Qua propter
qm̃ in .ẽ. hominiratio quȩ cũ seruit cupiditati peruersione.
peccata astutissimas fallacias comparat. E o fit ut homines quos
nondũ delectat pulchritudo uistutis. nisi poenis a peccando deter¬
rtantur. quacuerissime ꝑscõs &diuinios uros predicaritur. & qđ
celant hominibus dõceltre non posse consentiant. difficilius
domentur quã fere : Vt autem timeatur ds̃ diuina prouidentia
rei uniuersa persuadendũ .ẽ. non tamrationibus quas qui potest

Expanded text:
solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest