comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digito contẽpti ante ianuam suã pauperis.
qm̃ urebatur inflãma Et cum ei nondaretur.
quia iudicium si ne miscđia illi qui non facit
miscđiam : cum ei ergo nondaretur. dixit ad
abraham. Pater abraham mute lazarum in¬
tiet eis quae hic pacior: ne & ipsi ueniant in
hunc locum tormentoꝵ Et quid illi abraham.
abraham: sed siquis amortuis resurrexerit¬
illi credent: Et abraham: Si morsen inquit &
ꝓphetas non audiunt: nec siquis amortuis
resurrexerit credent: Dequib dixit habent
ibi mor sen & ꝓphetas: dehis utiq qui ad huc
uitiebant. quib adhuc tẽpus correctionis lar¬
gum erat: qui non dum uenerant in loca illa
tormentorũ. Habent ibi inquit quos audiant
moysen & ꝓphetas. noncredunt his: sed siquis
amortus resurrexerit credent. Si morsen &
ꝓphetas non audiunt : nec siquis amortuis re-¬¬
surrexerit credent. Sententia ab rahae . ẽ: Abra¬

Expanded text:
digito contempti ante januam suam pauperis, digito contempti ante januam suam pauperis, quoniam urebatur in flammis. Et cum ei non daretur, quia «judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam;» cum ergo ei non daretur, dixit ad Abraham: «Pater Abraham, mitte Lazarutiet eis quae hic patior, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Et quid illi Abraham? Abraham; sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent.» Et Abraham: «Si Moysen,» inquit, «et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent» . De quibus dixit, «Habent ibi Moysen et Prophetas?» De his utique qui adhuc vivebant, quibus adhuc tempus correctionis largum erat, qui nondum venerant in loca illa tormentorum. «Habent ibi,» inquit, «quos audiant, Moysen et Prophetas.» Non credunt his, «sed si quis a mortuis resurrexerit, credent. Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent.» Sententia Abrahae est. Abra
Abbreviated transcription (Latin):
Et uide uirgantẽ: uide ius defendentẽm. Qm̃¬
ipsius regnum: & ipse dominabitur gentiũ
Ipse qui ẽmit xp̃s: non qui apostatauit᷑ donatꝰ
Ad orabunt recte : ad orabunt om̃s patriae gen¬
tium inconspectu eꝰ. Quare recte : qm̃ dñi ẽ
morses: hoc ꝓpheta Et alia multa milia quis
numerat testimonia. de aeccła toto orbe t̾rarum
diffusa. quis numerat. Non sunt totherẽ¬
ses contra aeccłam: quot sunt testimonia legis
ꝓ aeccła. Quae pagina non hoc sonat. qui uers
non hoc loquitur: omĩa clamant ꝓunitate
dñica: quia posuit fines hierłm pacẽ. Tu con¬
tra ista latrans heretice : Unde merito dicitur
in illa ciuitate quod scriptum ẽ in apocalypsi:
canes foras. Tu contra ista latrans. si unde iuidi¬
casti: de orbe t̾rarum ut dicere ceperam quo
tribunali : presũptione uidelic&e cordis tui
anos uideri uolunt. Torquebatur quidã diues
apud inferos: desiderauit aquae stillam de

Expanded text:
Et vide jurgantem, vide jus defendentem: Et vide jurgantem, vide jus defendentem: ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Ipse qui emit Christus, non qui apostatavit Donatus. «Adorabunt:» recte, «adorabunt omnes patriae gentium in conspectu ejus.» Quare recte? «Quoniam DomiMoyses, hoc Prophetae, et alia multa millia. Quis numerat testimonia de Ecclesia toto terrarum orbe diffusa? quis numerat? Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. Quae pagina non hoc sonat? quis versus non hoc loquitur? Omnia clamant pro unitate dominica, quia posuit fines Jerusalem pacem. Tu contra ista latras, haeretice! Unde merito dicitur in illa civitate, quod scriptum est in Apocalypsi, «Canes foras» . Tu contra ista latras. Unde judicasti de orbe terrarum, ut dicere coeperam? quo tribunali? Praesumptione videlicet cordis tui. stianos videri volunt! 17. Torquebatur quidam dives apud inferos, desideravit aquae stillam de
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃s pendo in ligno: uide quanto emit. et
sic uidebis quid emit. Empturus. ẽ aliquid.
ipsum aliquid nondum scis. Uide quanti: &
uidebis quid fanguine fudit. Sanguine suo
emit Sanguine agni immaculati emit.
sanguine unici filii dĩ emit: Quid emptũ ẽ.
sanguine unici filii dĩ adhuc: uide quanti
ꝓpheta dicit antequam fier&. Foder̃ manus
meas ce pedes meos: dinumerauer᷑ o mĩa ossa
mea. Magnũ p̃cium uideo xp̃i. Uideant
quid emisti. Cõmemorabuntur & conuer¬
tentur addñm: uniuersi fines terrae. In uno
eodẽq psalmo. emptorẽ uideo: & precium
& possessionem: Emptor xp̃s ẽ: p̃cium san-¬
guis. possessio orbis t̾rarum Uoces ipsas pro¬
pheticas audiamus : contradicentes litigatorib
hereticis Ecce possessio dominimei inpsalmo¬
uis lego. Cõmouebuntur & conuertentur
addñm: uniuersi fines t̾rae: & adorabunt
in conspectu eius. uniuersae patriae gentium

Expanded text:
Christus pendet in ligno; vide quanto emit, et Christus pendet in ligno; vide quanto emit, et sic videbis quid emit. Empturus est aliquid; ipsum aliquid nondum scis. Vide, vide quanti, et videbis quid. Sanguinem fudit, sanguine suo emit, sanguine Agni immaculati emit, sanguine unici Filii Dei emit. Quid emptum est sanguine unici Filii Dei? Adhuc vide quanti. Propheta dixit longe antequam fieret: «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea.» Magnum pretium video, Christe; videam quid emisti: «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» In uno eodemque psalmo emptorem video, et pretium, et possessionem. Emptor Christus est, pretium sanguis, possessio orbis terrarum. Voces ipsas propheticas audiamus, contradicentes litigatoribus haereticis. Ecce possessio Domini mei. Jus llmo, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium.»
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. abrahȩ : insemine tuo benedicentur omnes
gentes: Quod ante milia annorum dictum. ẽ
& ab uno creditum .ẽ. modo iam uidemꝰ impletũ.
ac legimus. ac intuemur. & tu resistis : detrans¬
uerso ueniens. quid dicturus: noli credere:
tibi: Non hoc dico inquies: non hocdicis. non
dicis mihi potius crede quam sp̃uidĩ. & dõ lo¬
quenti ad abraham. Quid ergo mihi dicis.:
Itte dĩcit. & ille tradidit. De euangłio recitas
hoc: de apło. depphetia. Discutẽ oms scriptu¬
ras: lege mihi hoc exeis quib credo. Tibi enĩ
noncrẽdo. Vnde lecturꝰ. ẽ. hoc mihi pater ms̃
ait. hoc mihi auusms̃. hoc mihi fr̃ meus. hoc mͥ
ep̃s meus : sed hoc abrahae ds̃. insemine tuo
benedicentur om̃s gentes: Audit unus homo
et credit. & fit in mũltis: post multa tẽpora¬
Quando dictum . ẽ. creditur : quando impletur
dubittitur. hoc ergo dixit moyses: dicant
et ꝓphetae: Uide cõmertium redẽptionis nr̃ȩ

Expanded text:
est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac intuemur, et tu resistis de transverso veniens? Quid dicturus? Noli credere. Tibi? Non hoc dico, inquies. Non hoc dicis? non dicis: Mihi potius crede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo mihi dicis? Ille tradidit, et ille tradidit. De Evangelio recitas hoc, de Apostolo, de Prophetis? Discute omnes Scripturas, lege mihi hoc ex eis quibus credo; tibi enim non credo. Unde lecturus es? Hoc mihi pater meus, ait, hoc mihi avus meus, hoc mihi frater meus, hoc mihi episcopus meus. Sed hoc Abrahae Deus: «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Audit unus homo et credit, et fit in multis post multa temporaQuando dictum est, creditur: quando impletum est, dubitatur? Hoc ergo dixit Moyses, dicant et Prophetae. Vide commercium emptionis nostrae.
Abbreviated transcription (Latin):
debono nescio qualis sit. Quid ꝑdo. si credo quia
bonus. ẽ.: sed incertum. ẽ: licet ut caueas ne
forte uerum sit. nontamen damnes tanquã
uerũ sit: hoc pax iubet. quaere pacem ait
& sequęre eam. Heresis quid monet: dãn at
incognitos. dãnat totum mundum. periit
totꝰ mundus. nullus. ẽ. xp̃ianus : africa reman-¬
sit: Bene iudicasti. dequo tribunali dicis tu
sententiam in orbem terrarũ. inquo foro ante
te mundus stetit: Nolo mihi credatur. sed
nec tibi: xp̃ocredatur. Sp̃ui dĩ ꝑ ꝓphetas cre¬
datur. legi moysi credatur. Quiddixit mor¬
ses dehis futuris temporib ad abrahã dictũ.
In semine tuo benedicentur oms̃ gentes Andu-¬
bitas quidsit semen abrahae. puto quia cum
apłs dixerit: nondubitabis. Aut si & deapło
dubitabis quare pax: pax: & nonẽ pax
Quiddicit apłs.: ab rahae dictȩ sunt ꝓ missiones.¬
in multis sed tanquam in uno: & semini tuo
qui ẽ xp̃s. Ecce ante milia annorum dictum

Expanded text:
de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet? Damnat incognitos, damnat totum mundum: Periit totus mundus, nullus est Christianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi credatur, sed nec tibi: Christo credatur, Spiritui Dei per Prophetas credatur, Legi Moysi credatur. Quid dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare, Pax, pax; et non est pax ? Quid dicit Apltis; sed, tanquam in uno: et semini tuous» . Ecce ante millia annorum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
possum. infirmus sũ: differamus om̃s laudes
pacis. adillam patriã pacis. Ibi eã plenius lau¬
dabimnꝰ. ubi eam plenius habebimus Inchoatã
innobis si sic amamꝰ. ꝑfectam quomodo lauda¬
& ipsi intrant cum claudentur portȩ & infir¬
mantur uectes. Hanc quã nominatã sic ama¬
tis & diligitis : ipsam sectamini. ipsã desidera¬
te. ipsã indomo ipsam innegotio. ipsam in
uxore ipsã infiliis. ipsam inseruis. ipsam in
amicis: ipsam ininimicis diligite. Ipsa. ẽ pax
quam ñ habent heretici Quid agit pax in husꝰ
ad huc regionis incertis. in ista peregrinationis¬
nrãe mortalitate. cum adhuc nemo. ẽ. alteri
conspicuus. nemouidet cor alterius: quid
agit pax: de incertis non iudicat. in cognita
nõn confirmat. ꝓcliuior. ẽ adbene creden¬
dum de hominẽ. qua male suspicandum
N on se multũ errare: cum bene credit etiam de
malo. Per niciose autẽ cum male sensit: forte

Expanded text:
possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudaet ipsi intrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ista peregrinatione mortalitatis nostrae; cum adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte
Abbreviated transcription (Latin):
in filios. fili i mei inquit: q̃uos iterum par¬
turio. Cum paulus eos parturiebat: cari¬
tas parturiebat Caritas enim diffusa ẽ in¬
Ergo colligat quos parturiuit & peperit. Modo
iam intus filii sunt. securi sunt. uolar̃ denido
timoris. uolar̃ incaelestia: uolar̃ in aet̾na lam
exultatis om̃s: hanc amate fr̃s mei. multum
dilectio: quomodo uos delectauit nihil dixerã:
nihil ex posueram Uersum ꝓnuntiaui : &
exclamastis: Quid de uobis clamauit dilectio
pacis: quid ostendit oculis ur̃is. Unde clamas¬
tis sinon amatis: unde amatis sinon uidetis.
Inuisibilis pax. ẽ. Quis oculus quo uisa.ẽ. ut
amaretur. Neq enim acclamaretur: nisi ama-¬
retur. haec sunt spectacula : quae exhibet
ds̃ rerum in uisibilium: Quanta pulcͬritudine
intellectus pacis corda ur̃a ꝑcussit: quid iã
egoloquar depace aut delaude pacis. : p̃ uenit
omĩa uerbamea ur̃ affectus Non implebo. ñ

Expanded text:
in filios, «Filii mei,» inquit, «quos iterum parin filios, «Filii mei,» inquit, «quos iterum parturio» . Cum Paulus eos parturiebat, charitas parturiebat: cum charitas eos parturiErgo colligat quos parturivit et peperit. Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeterna; jam exsultastis omnes? Hanc amate, fratres mei. Multum pacis dilectio. Quomodo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatis, si non videtis? Invisibilis est pax. Quis est oculus quo visa est, ut amaretur? Neque enim acclamaretur, nisi amaretur. Haec sunt spectacula quae exhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non
Abbreviated transcription (Latin):
examinare. quo animo facioquicquid facio.
Quantum possunt homines de alio iudicare.
plus homo utiq ipse dese:sed ds̃ plus de homi¬
ne. quã homo dese Ergo sitalis fueris: intrabis.
inquinq illis uirginib eris. Cȩterae fatuae
excludentur. Nam hoc habes in euangelio
Claudetur ostium. & stabunt & clamabunt. ape¬
ri nobis. et non aperietur. Qm̃ confirmauit
uectes portarum tuarũ. Confirmauĩt inquit
uectes portarumtuarũ: secura sta. inscła. lau¬
da. sine fine lauda fortiter Clausae sunt por¬
tae tuae. non exit amicus. non intrat inimi¬
cus Confirmauit uectes portarũ tuarum
Benedixit filios tuos inte. Nonuagantur
foris. nonperegrinantur. Intus gaudent.
intus laudant. in tus benedicuntur. intus
non parturiunt. quia iam neminẽ pariunt.
filii sunt. scĩ sunt. Isti filii scĩ iam laudantes
& gaudentes parturiti & parti sunt matre
pat̾num sed&e maternũ affectum corrigens

Expanded text:
examinare quo animo facio, quidquid facio? examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se. Ergo si talis fueris, intrabis; in quinque illis virginibus eris: caeterae fatuae excludentur. Nam hoc habes in Evangelio, Claudetur ostium, et stabunt et clamabunt, «Aperi nobis;» et non aperietur: «Quoniam confirmavit vectes portarum tuarum. Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum:» secura sta, secura lauda, sine fine lauda. Fortiter clausae sunt portae tuae; non exit amicus, non intrat inimicus: «Confirmavit vectes portarum tuarum.» 14. «Benedixit filios tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia jam neminem pariunt. Filii sunt, sancti sunt: isti filii sancti jam laudantes et gaudentes, parturiti et parti sunt matre paternum, sed et maternum cor gerens
Abbreviated transcription (Latin):
quia & miscdiã p̃rogauit. Iudicium enim
si ne miscđia. illi qui nonfecit miscdiã: suꝑ¬
ex alteͣt autem inquit miscdia iudicio. Ne
retur. aut recedit a regula iustitiae suae
Et cum dãnat iustus .ẽ: & cũ miseretur iustꝰ
.ẽ Quidenim tam iustũ. quam reddere mise¬
ricordiã p̃ roganti: quid tam iustum quã
ut inqua  mensi fueritis. in ea remetiatur
petis adõ Audi scripturã. Nonsit manus cua
porrecta ad accipiendum. & addandũ collecta
Froctari sibi uult ds̃. ex illo quoddedit. Quid
enim das. quod ille nondedit : quid enĩ habes
quod non accepisti: Aut uero nondicodõ. sed
cuilibet detuo das aliquid deillius das qui
iubet ut des Pre rogator esto: non inuasor
Hȩc ergo faciens. & sibona humilitate dicis
deillo oleo. neforte non sufficiat nobis. intrans.
& clauditur: audi hoc apłm dicentẽ Mihi autẽ
minimũ. ẽ. ut auobis diiudicer. Quando enĩ
potestis duudicare conscientiã meã. quando

Expanded text:
gasti. «Judicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam: superexaltat autem,» inquit, «misericordia judicio.» Neretur, aut recedit a regula justitiae suae. Et cum damnat, justus est; et cum miseretur, justus est. Quid enim tam justum, quam reddere misericordiam praeroganti? Quid tam justum, quam ut in qua mensura mensi fueritis, in ea remetiatur petis a Deo: audi Scripturam, «Non sit manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dandum collecta» . Erogari sibi vult Deus ex illo quod dedit. Quid enim das quod ille non dedit? quid enim habes quod non accepisti ? Aut vero, non dico, Deo, sed cuilibet de tuo das aliquid? De illius das, qui jubet ut des. Praerogator esto, non invasor. Haec ergo faciens, et si bona humilitate dicis de illo oleo, «Ne forte non sufficiat nobis,» intras et clauditur. Audi Apostolum hoc dicentem: «Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis moysi & prophetis credamus: & ei
qui resurrexit amortuis sequiatur: Dicat.
o dñe. uideo iam sponsum xp̃m. Factum ẽ.
nequis me auocet amenbris sponse tuae: &
nonsis mihi caput. Si ego inmenbris eiꝰ non
fuero : dic mihi & de aeccła aliquid. quiã
iam desponso eius nondubito. Audi & de ȩccła
Sequitur & dicit: predicari in nomine eꝰ pęni¬
tentiam & remissionem peccatorum. Nihil ue-¬
rius : predicari in nomine eius pęnitentiam
& remissionẽ peccatoꝵ. Sed hoc ubi: alii enĩ
dicunt. ecce hic : alii ecce illic: Et quid ipse:
N olite credere. Exurgent pseudo xp̃i & pseu¬
do ꝓphetae: & dicent ecce hic. aut ecce illic:¬

Expanded text:
verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. O Domine, video jam sponsum Christum; factum est: ne quis me avocet a membris sponsae tuae, et non sis mihi caput, si ego in membris ejus non fuero; dic mihi et de Ecclesia aliquid; quia jam de sponso ejus non dubito. Audi et de Ecclesia. Sequitur et dicit: «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Nihil verius, «praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Sed hoc ubi? Alii enim dicunt, «Ecce hic;» alii, «Ecce illic.» Et quid ipse? «Nolite credere: exsurgent pseudochristi et pseudoprophetae, et dicent, Ecce hic, et ecce illic
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis tertia die: passurum & resurrectu¬
rum Descriptus. ẽ. nobis sponsus. nonerremꝰ
Sed nescio qui existunt. & quia nonerramus
insponso. & ipsi uidentur ea quae & nos crede-¬
re desponso. ut amenbris sponsi nos auocent.¬
& dicunt nobis: Ip̃se ẽ. quidem sponsus quẽ
creditis. quẽ & nos credimꝰ : sed sponsa non
ẽ ipsa aeccła quamtenetis. Et quae illa ẽ pars
donati : Et hoc ẽ quodtũ dicis. Hoc tu dicis.
tuo benedicentur om̃s gentes. Tudicis. an
sp̃s dĩ ꝑ ꝓphetas. : Eccẽ aeccłam teneo. Dicta
.ẽ. ꝑ ꝓphetam: Cõmemorabuntur & conuercen¬
turaddñm: uniuersi fines terrae Ecce iam
teneo testimonium legis: & testimoniũ ꝓphe¬
tarum. Audiamus & eum qui surrexit amor¬
tuis: ostenditᷤͤ s ponsum. tenemus etim: Confir¬
mauit demonstrando. ex hibendo testimonia
Hoc enim morses: hoc prophetae. qua oporte¬
bat xp̃m pati: & resurgere tertia die lã ergo
quia tenemus ambo sp̃onsum ex ipsis uerbis.
& puto quia. incipis mecum credere. & his

Expanded text:
a mortuis tertia die; passurum, resurrecturum. Descriptus est nobis sponsus, ut non erremus. Sed nescio qui existunt, et quia non erramus in sponso, et ipsi videntur ea quae et nos credere de sponso, ut a membris sponsi nos avocent, dicunt nobis: Ipse est quidem sponsus quem creditis, quem et nos credimus: sed sponsa non est ipsa Ecclesia quam tenetis. Et quae illa est? Pars Donati. Et hoc est quod tu dicis: hoc tu dicis, tuo benedicentur omnes gentes.» Tu dicis, anam teneo: dictum est per Prophetam, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Ecce jam teneo testimonium Legis et testimonium Prophetarum; audiamus et eum qui surrexit a mortuis. Ostendit se sponsum, tenemus eum. Confirmavit demonstrando, exhibendo testimonia. Hoc enim Moyses, hoc Prophetae, «quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die.» Jam ergo quia tenemus ambo sponsum ex ipsis verbis, et puto quia jam incipis mecum credere et his
Abbreviated transcription (Latin):
ulla inopiã. non ꝓuocatio rixȩ. noncerteips a
sollicita cautela euitandi inimici & diligendi
Haec omĩa fr̃s mei litigant aduersum nos: non¬
dum. ẽ plena & ꝑ fecta pax: Quod clamastis¬
qui iam dudum nominata pace exdesiderto
clamastis: clamor ur̃ desiti fuit nondesaturita¬
te. quia ibierit perfecta iustitia: ubi ꝑfecta
pax. Modo esurimꝰ : & sitimꝰ iustitiã b eati qui
esuriunt & sitiunt iustitiam: qm̃ ipsi saturabun¬
tur. Quomodo ipsi saturabuntur: cũ ad pacẽ
uenerimus. Ideo cum dixisset. qui posuit fines
tuos pacem: quia ibi saturitas. & nulla indi¬
gentia : subdidit statim.
Et adipe frumenti
sacians te

Expanded text:
ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, subdidit statim, «Et adipe frumenti satians te
Abbreviated transcription (Latin):
traturus. ẽ. Qui illuc manifestus intrabit: huc
fictus intr&. Qui autẽ huc fictus intrat: foris
.ẽ. Foris ẽ & nescit: uentilabrum ꝓbabit. Uectes
ꝓbabunt: qui modouere intus. & ueracit᷑ intus:
ibi firmiter intus. Qui autem hic tolerando in¬
tus: ibi gaudendo intus: Fines enim hierłm pax.
quia posuit inquit fines tuos pacem. Modo de¬
sideramus pacem : quã hic habemus in spe
Adhuc enim innobis ipsis qualis pax : caro
carnem. Vbi plenapax.: In uno homine. Quan¬
do erit plena in uno homine: tunc erit plena
in omĩb ciuib hierłm Quando erit plena pax.
quando corruptibile hoc induerit incorrup¬
tionẽ: & mortale hoc induerit immortalitatẽ
Tunc plena pax: tunc firma pax. Nihil litigat:
aduersꝰ animã in homine. Non ipsa ad uersũ
se exquadã parte saucia: non carnis fragili¬
tas. nonindigentia corporis. non famis. non
sitis. nonfrigus. non ęstus. non lass itudo. ñ

Expanded text:
traturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc traturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris est. Foris est, et nescit: ventilabrum probabit, vectes probabunt. Qui modo vere intus et veraciter intus, ibi firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro cdversus carnem . Ubi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jerusalem. Quando erit plena pax? Quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non
Abbreviated transcription (Latin):
plebatur inuno : quod p̃nuntiabatur in
omĩb lamtotum corpus xpi loquitur
omniũ linguis: & quib nondũ loquitur
loqͥtur. Crescit enim aeccła: donec occupet om̃s
linguas. Quod uos deseruistis. quousq creuit.
Tenẽte uobiscum quousq accessit.: ut nobiscũ
pertieniatis ad ea quae nondum accessit. Lo¬
quor omniũ linguis. audeo tibi dicere. in
corpore xp̃i sum: in aeccła xp̃isum: Si corpꝰ
xp̃i iam omniũ linguis loquitur. & ego in
omĩb linguis sum Meaẽ greca: meaẽ syra
M ea. ẽ. hebrea : mea .ẽ. omnium gentiũ. quia
in unitate sum omniũ gentium. Ergo fr̃s cȩpit
dentius hoc testimonio legis. ꝓphetarũ. ipsius
dñi. apłorum:: Ubiq ꝑsonant uoces. redden¬
tes testimonium spei nr̃ae. inunitate corpo¬¬
ris xp̃i. Gaudete in frum̃tis. toleratezizaniã.
gemite intrituram: suspirate in horreum:
U enice illud tẽpus quo gaudebimꝰ: confirma¬
tis uectib portarum hierłm. Intret: qui in¬

Expanded text:
plebatur in uno, quod praenuntiabatur in plebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi dicere. In corpore Christi sum, in Ecclesia Christi sum: si corpus Christi jam omnium linguis loquitur, et ego in omnibus linguis sum; mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia in unitate sum omnium gentium. 20. Ergo, fratresdentius hoc testimonio Legis, Prophetarum, ipsius Domini? Apostolorum ubique personant voces, reddentes testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui in
Abbreviated transcription (Latin):
abhierłm. Quomodo linguis omniũ sunt
loqui omniũ linguis: Eccẽ ibi om̃s linguȩ
sonuer̃. Quare modo cuidatur sp̃s sc̃s. non
loquitur omniũ linguis. hoc enim tuncerat
indicium uenientis in homine sp̃s scĩ: ut lin¬
guis omniũ loquerentur. Modo quiddicꝰ¬
turus es heretice. quia nondatur sp̃s sc̃s:
Nondico ubi datur: an nondatur. Si nondatur
quidẽ quod agitis. loquendo. baptizando.
benedicendo. quid .ẽ. quod agitis. In ania
cȩlebratis. Ergodatur. Sidatur. quare lin-¬
guis omniũ non locuntur quib datur
Numquid defecit donumdĩ. aut minor . ẽ. fruc¬
tus : creuer̃ zitania : sed & triticum. Sinite
utraq crescere : usq ad messem. Nondixit
crescat z izania : decrescat frumentũ. Utrũq
creuit. Quare non apparet modo sp̃s sc̃s
in linguis omĩb: lmmo uero apparet in
linguĩs omnib Tunc enim nondum erat
xp̃i in om̃ĩb gentib loquerentur. Tunc im¬

Expanded text:
ab Jerusalem;» quomodo linguis omnium locutab Jerusalem;» quomodo linguis omnium locutloqui omnium linguis? Ecce ibi omnes linguae sonuerunt. Quare modo cui datur Spiritus sanctus, non loquitur omnium linguis? Hoc enim tunc erat indicium venientis in homines Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus? Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur; quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, Crescant zizania, decrescat frumentum; utrumque crevit. Quare non apparet modo Spiritus sanctus in linguis omnibus? Imo vero apparet in linguis omnibus: tunc enim nondum erat Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc im
Abbreviated transcription (Latin):
Bene quia cicatrices ostendit: quia ut crucifi¬
xus. ẽ. ut sepultus: ita redditus. ita demonstra¬
tus: Optime credis Audi illum lo quentem
inquem credis: P redicabitur in nomine eiꝰ
pęnicentia: & remissio peccatoꝵ. Ubi.: ꝑlatas
terras. Si uellem illud ego dicere iam luctans
aduersus hereticos. iamptgnans. iã habens
cum illis conflictum tante quęstionis. Non illud
dicerem sic contra p̃sentes hereticos: quomͦ illud
dixit ille e contra futuros. Quiduis amplius:
Remissio peccatoꝵ in xp̃i nomine p̃dicatur ubi :¬
Per oms gentes. Unde incipiens abhierłm:
Communica huic aeccłae. Quare litigamũr.
at indõ in illa hierłm cęlesti Ab hac enimin¬
cipit: ad illam t̃minat. In illa tota a eccła erit.
abista exordium fidei sumpsit. Lege actus
apłoꝵ si forte mentior. quomodo ibi erant
congregati discipłi cumueniret sp̃s sc̃s: ut
ostendatur tibi quod dixit dñs. incipientib

Expanded text:
Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifiBene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? Per latas terras. Si vellem illud ego dicere, jam luctans adversus haereticos, jam pugnans, jam habens cum illis conflictum tantae quaestionis; non illud dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. Quare litigamus? Cat inde Deo in illa Jerusalem coelesti. Ab hac enim incipit, ad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista exordium fidei sumpsit. 19. Lege Actus Apostolorum, si forte mentior, quomodo ibi erant congregati discipuli, cum veniret Spiritus sanctus; ut ostendatur tibi quod dixit Dominus, «Incipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
usq in consũmationem scłi. Sed ait dñs: no-¬
lice credere. Qui dicit ecce hic. & ecce illic:
partes ostendit. ł gototũ emi Dicat mihi
hoc euangłm Dic hoc ipse ex euangłio. quia
iam resurrexisti amortuis ut credant tibi:
qui credunt moysi & ꝓphetis Dic mihi hoc
tũ Audi Oportebat xp̃m pati. & resurgere
tertia die. & predicari in nomine eiꝰ pęnĩtentiã
& remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes: inci¬
pientib ab hierłm. Quid .ẽ. heretice : certe
cumrecitarem moysen. cum recitarẽ ꝓphetas:
distulisti ad eum qui resurrecturꝰ erat amor¬
tuis Ecce resurrexit. ecce dixit : iam nullã
Quam nullam habet dubitationem xp̃i corpus.
demonstratũ oculis. contrectatum manibus
discipłorum: Icce qui resurrexit a mortuis.
utrũq ostendit. Ostendic caput. ostendit men¬
bra. ostendit sponsum: ostendit sponsam
Aut utrũq mecũ crede : aut illud indãpnatio¬
nẽ tuam credis: Quid enim quia resurrexit
amortuis. quia in eo corpore resurrexit.

Expanded text:
. Sed ait Dominus: «Nolite credere:» qui dicit, «Ecce hic, et ecce illic,» partes ostendit; ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc tu. Audio: «Oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» . Quid est, haeretice? Certe cum recitarem Moysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullam hr Christi, quam nullam habet dubitationem corpus Christi, demonstratum oculis, contrectatum manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit?
Abbreviated transcription (Latin):
nia pecora: & reptilia & uolatilia penna¬
ta. Deinde adhomines Reges terrae & om̃s
popłi : principes & om̃s iudices terrae

Expanded text:
nia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae
Abbreviated transcription (Latin):
tom̃s nos & qui ubiq sunt fr̃is in xp̃o
unus homo. cuius caput incęloest. exor¬
tetur ipse unus homo anima suã & dicat
ei : Benedic anima mea dñm. Obaudit. obtẽperat.
facit hoc ꝑsuadetur ei : &p exdonisnris. sedexillius
que benedicit animanr̾a. Suscepiteni psalmꝰ iste
ostendere nobis: qͣre benedicat anima nr̃a dñm:
Quasi ei respondiss& animasua: qͣre mͥ dicis benedic
dñm: Audiamꝰ gͦ: audiat ipsa animanra. consider&&
qͥ dixerit benedic animamea dñm:
Et om̃ia in¬
teriora mea nom̃ scm̃ eius.P

Expanded text:
omnes nos, et qui ubique sunt fratres in Christo, unus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse unus homo animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illius quem benedicit anima nostra. Suscepit enim psalmus iste ostendere nobis quare benedicat anima nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: Quare mihi dicis, Benedic Dominum? Audiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideret quod dixerat, «Benedic, anima mea, Dominum: et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
hoctibi pone ante oculos quasi ibi stes. quasi
iam int̾ angłos indeficiens gaudeas: & fiat
tes erant: pedes nr̃i .: in atriis tuis hierusalẽ:
Cuius hierusalẽ : sol& enim dici. & ista hierłm
Sed ista hierłm : umbra. ẽ. illius. & quid magnũ
ẽ stare in ista hierłm. quando ista hierłm stare
non potuit. quae in ruinam conuersa. ẽ. hoc
tis huius loquitur: quia dicit Stantes erant
pedes nr̃i. in atrus hierłm: Nonne illa. ẽ. hie¬
magnum ergo iste concũpiscebat. stare in ter
illos qui int̾ficiebant ꝓphetas. & lapidabant
missos adse : absit ut deista hierusalẽ sic cogi¬
t& qui sic amat. qͥ sic ardet. qͥ sic uult ꝑuenĩ¬
re ad illam hierłm matrẽ nr̃am. dequadicit
credere: audi quid sequatur. & quã hierłm
designet mentib nr̃is: Cum enĩ dixisset. stan¬
tes erant pedes nr̃i in atrus hierusalẽ: quasi
diceretur illiꝰ Dequa hierłm dicis dequa
hierusalem lõqueris: subiecit. statim. Hie¬

Expanded text:
hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat tes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cujus Jerusalem? Solet enim dici et ista Jerusalem; sed ista Jerusalem umbra est illius. Et quid magnum est stare in ista Jerusalem, quando ista Jerusalem stare non potuit, quae in ruinam conversa est? Hoc tis hujus eloquitur, quia dicit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem?» nonne illa est Jemagnum ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit credere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim, «Je
Abbreviated transcription (Latin):
Stantes erant pedes
nr̃i : in atrus hierusalem: Ecce habes
domum dñi Si quȩrebas quid sit domus
dñi : in illa domo dñi laudatur. qui condi¬
dit domum. Ipsae deliciae omniũ habitan¬
tium indomo. ipsae solaspes hic: & ibi res
Trgo qui currunt. quid debent cogitare:
qͥuasi ibi iam sint. & ibistent. Magnũ enĩ
ẽ ibistare inter angłos: et nondeficere. Qui
enim inde lapsus. ẽ : inueritate nonstetit: Qui¬
cũq non sunt lapsi: inueritate stant: Et ille
stat: qͥ dõ fruitur. Qui autem se frui uoluerit᷑.
cadit. Quis autẽ sefrui uclt: qui suꝑbus ẽ.
Iideo ille qui semper stare uolebat in atrus hie¬
rusalem : In lumine inquit tuo uidebim̃ lum̃.
nonin lumine meo: Et apud te inquit fons
uitae : non apud me. Et quid adiecit: Non
Si ergo illi nonpotuer̃ stare. quia superbi
fuerunt : humilit̾ ascende ut dicas  Stantes
erant pedes nr̃i. in atrus hierłm Cogita qua¬
lis ibi futurꝰ sis. & quãuis adhuc inuiasis:

Expanded text:
Stantes erant pedes nostri in atriis» «Jerusalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumine tuo,» inquit, «videbimuss lumen;» non, in lumine meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? «Non. Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis,
Abbreviated transcription (Latin):
Fãs. ueniat
inmentẽ caritati urãe. siqua forte festiuitas
martyrum. & locus aliquis sc̃s nominatur quo
certo die turbae confluant ad celebrandã sollẽp¬
nitatẽ .: illae turbae quomodo se exsuscitant.
quomodo se hortantur & dicunt. eamꝰ. eamus:
& quaer: quo eamus: & dr̃ adillum locum.
ad scm locum In uicem sibi locuntur. & tan¬
quam incensi singillatim: faciunt unã flam¬
mã Et ipsa una flãma facta excollocutione
sic rapit amor sc̃s. qualis amordebet esse
qui concordes rapit incaelum. & dicentes sibi
indomũ dñi ibimus: Ergocurramꝰ ÷ Curramꝰ.
quia indomum dñi ibimus. Curramꝰ. & non
fatigemur : quia illuc ꝑueniemus. ubi non
lassabimus: Curramus indomũ dñi: iocun¬
detur anima nr̃a. in his quiea nobis dicunt
Qui enim ea nobis dicunt. priores uiderunt
ipsã patriam: delonginquo clamantes ad pos¬
teriores:indomũ dñi ibimus. ambulate cur¬
rite. Uider̃ illam apłi : & dixer̃ nobis: cur¬

Expanded text:
s, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Cur
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo inuenitur in xp̃o. Perhanc suauem
exercitationem. fit etiam quod ad iungit:
In iustificationib tuis meditabor: non obli¬
uiscar uerborumtuoꝵ Ideo utiq meditabor.
ut non obliuiscar. Unde beatus ille. inprimo
psalmo in lege dñi meditabor die ac nocte
In his omĩb quae ut potuimus disputauimꝰ:
Meminerimus hm̃i eum qui abscondit incor¬
de suo eloquia dñi. & enuntiat in labus suis omĩa
iudicia oris eius. & inuia testimoniorum eiꝰ delec¬
tatur sicut in omĩb diuitiis. & garriens uel
se se exercens inmandatis eius. considerat uias
eiꝰ et meditatur in iustificationib: eius. neobliuis¬
catur uerborum eiꝰ ꝑ quȩ omĩa ũtiq uerbã dĩ¬
atq doctrina instructus appar&: orare tamen.
& dicere: benedictus es dñe. doce me iustificatio¬
nes tuas Ubi nihil aliud intelligitur poscere.
nisi adiutorium gr̃ae : ut quod iam nouit sermo¬
ne. discat & opere.¬

Expanded text:
nitudo invenitur in Christo. Per hanc suavem nitudo invenitur in Christo. Per hanc suavem exercitationem fit etiam quod adjungit: «In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar verborum tuorum.» Ideo utique «meditabor,» ut «non obliviscar.» Unde beatus ille in primo psalmo, in lege Domini meditabitur die ac nocte . 5. In his omnibus quae, ut potuimus, disputavimus, meminerimus, charissimi, eum qui abscondit in corde suo eloquia Domini, et enuntiat in labiis suis omnia judicia oris ejus, et in via testimoniorum ejus delectatur sicut in omnibus divitiis, et garriens vel sese exercens in mandatis ejus, considerat vias ejus, et meditatur in justificationibus ejus, ne obliviscatur verborum eatque doctrina instructus apparet; orare tamen et dicere, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas.» Ubi nihil aliud intelligitur poscere, nisi adjutorium gratiae, ut quod jam novit sermone, discat et opere.
Abbreviated transcription (Latin):
moniorum dĩ xp̃s est ꝑ haec quippe testimonia
quae in illo uidemus impl eta. etiam futura
erga nos quõ sempit̾na ꝓmiss a sunt expecta¬
mus & speramus implenda. Qui enim ꝓprio
filio nonpeꝑcit. sed ꝓnobis omnib tradidit eum.
quomodo non & cum illo omiã nobis donauit.:
Sequitur Inmandatis tuis garriã: & consi¬
derabo uias tuas Quod grẽcus habet adolisces¬
so. latini interp̃tes quidã garriam. quidã exer¬
cebor int̾p̃tati sunt. quaeduo int̾se uidentur
esse diuersa. Sed si exercitatio intelligatur in¬
genii cumquidã delectatione disputationis.
utrũq coniungitur. & quasi ex utroq unum
aliquid tẽperatur. ut non sit aliena ab huiꝰmo¬
di exercitatione garrulitas. Solent enĩ garruli.
uocari loqua̾ces. Si autem se indĩ mandatis
exerc& aecclesia. aduersus om̃s in imicos fidei
xp̃ianae atq catholicȩ copiosis doctorum dispu¬
tionib garrula. quae tunc fructuosȩ sunt dis¬
putatibus. Se non ibi considerantur nisi

Expanded text:
Christus est. Per haec quippe testimonia quae in illo videmus impleta, etiam futura erga nos, quae sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Qui enim proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donaviSequitur: «In mandatis tuis garriam et considerabo vias tuas.» Quod graecus habet ἀδολεσχήσω, latini interpretes quidam «garriam,» quidam «exercebor,» interpretati sunt; quae duo inter se videntur esse diversa: sed si exercitatio intelligatur ingenii, cum quadam delectatione disputationis, utrumque conjungitur, et quasi ex utroque unum aliquid temperatur, ut non sit aliena ab hujusmodi exercitatione garrulitas. Solent enim garruli vocari loquaces. Sic autem se in Dei mandatis exercet Ecclesia, adversus omnes inimicos fidei christianae atque catholicae copiosis doctorum disputationibus garrula: quae tunc fructuosae sunt disputantibus, si non ibi considerentur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tui. quae mihi dixisti: ut ꝑ os eius eloquium
eius intelligamus quod fecit ad nos in reue¬
lationib scõrum plurib et testam̃tis du obus.
quae omĩa iudicia usquequaq in labiis suis
testimoniorũ dĩ. nihil citius. nihil certius. nihil
breuius. nihilq grandius intelligimus. eẽ.
quam xp̃m: inquo sunt oms thesaurisapien¬
tiae & scientiae absconditi. Inde & iste ait se
iocundatum uel delecta tum in hac uia: quasi
in omnib diuiti is Testimonia quippe dĩsunt.
quib quantum nos diligat: nobis ꝓbare dig¬
natur. Commendat autem suam caritatem
ds̃ in nobis. qm̃ cum adhuc peccatores essemꝰ.¬

Expanded text:
tui,» id est, quae mihi dixisti: ut per os ejus eloquium tui,» id est, quae mihi dixisti: ut per os ejus eloquium ejus intelligamus, quod fecit ad nos in revelationibus sanctorum pluribus, et Testamentis duobus; quae omnia judicia usquequaque in labiis suis testimoniorum Dei nihil citius, nihil certius, nihil brevius, nihilque grandius intelligimus esse quam Christum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Inde et iste ait se jucundatum vel delectatum in hac via, «quasi in omnibus divitiis.» Testimonia quippe Dei sunt, quibus quantum nos diligat, nobis probare dignatur. Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essem
Abbreviated transcription (Latin):
re dignatur. Sic enim illud dictum ẽ: ds̃ habitat
lucem in accessibilem. Et audimus tamen. accedi¬
te ad eum & illuminamini: quae utiq soluitur
quaestio. ut in accessibilif sit uirib nr̃is Acce¬
datur autẽ ad eum munerib suis quãquam
& si nemini omnino scõrum quandui corpus
quodcorrũpitur aggrauat animã. omnia
iudicia dĩ sciri conceditur. Quia reuera multũ
.ẽ. ad hominẽ cum profecto ut aliquid exempli
gr̃adicam. unde iudicioꝵ dĩ conitiatur imm̃sitas.¬
cum nemosine iudicio desit tardus in animo.
uel claudus incorpore: hab& tamen undedicat
aeccła. hoc ẽ populus adquisitionis. & ueracit̃
dicat. in labiis m eis enuntiaui omiã iudicia oris
tui: id ẽ nihil iuditiorum tuoꝵ tacui. quae
mihi ꝑeloquia tua in notescere uolusti: sed om¬
nia prorsus in labus meis enuntiaui. hoc
enim uidetur mihi significare uoluisse. quod
non ait omĩa iudiciatua. sed omĩa iudicia oris

Expanded text:
re dignatur? Sic enim illud dictum est, «Deus habitat re dignatur? Sic enim illud dictum est, «Deus habitat lucem inaccessibilem» ; et audimus tamen, «Accedite ad eum, et illuminamini» . Quae utique ita solvitur quaestio, ut inaccessibilis sit viribus nostris, accedatur autem ad eum muneribus suis. Quanquam etsi nemini omnino sanctorum, quamdiu corpus quod corrumpitur aggravat animam , omnia judicia Dei scire conceditur, quia revera multum est ad hominem, cum profecto ut aliquid exempli gratia dicam, unde judiciorum Dei conjiciatur immensitas nemo sine judicio Dei sit tardus in animo, vel claudus in corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est populus acquisitionis, et veraciter dicat, «In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui;» id est, nihil judiciorum tuorum tacui, quae mihi per eloquia tua innotescere voluisti, sed omnia prorsus in labiis meis enuntiavi. Hoc enim mihi videtur significare voluisse, quod non ait, omnia judicia tua; sed, «omnia judicia oris
Abbreviated transcription (Latin):
Scit plane. Nam scit utiq qualib dicturus sit
iudex uiuorum & mortuorum. uenite benedic̃¬
ti patris mei ꝑcipite regnum: & qualibus dic¬
turus sit. ite inignem aeternum: Scit inquã.
neq fornicatores. neq idolis seruientes. neq
illos atq illos. quos ibi apostolus paulus enu¬
merat: regnum dĩ non possessuros. Scit irã
et indignationem. tribulationem & angustias
in omnẽ animã hominis oꝑantis malum.
iudẽo primum & grẽco: głam uero et honorẽ
etpacem omĩ oꝑanti bonum. uidȩo primũ & greco
Haec atq huius modi iudicia dĩ euidenter exp̃ssa
nouit aecclesia : sed non ipsa sunt omia: cum sint
ꝓfunda & occulta. An et ipsa nota sunt quib¬
dam excellentiorib membris hominis huius.
quicum suo capite saluatore totus ẽ. xp̃c: in¬
scrutabilia enimfortas sedicta sunt homini:
quia uirib suis ea non potest perscrutari. Sed
cur non possit dono sp̃s scĩ cuicũq hoc dñs confer:¬

Expanded text:
Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit judex vivorum et mortuorum, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» et qualibus dicturus sit, «Ite in ignem aeternum» . Scit, inquam, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque illos atque illos, quos ibi apostolus Paulus enumerat, regnum Dei possessuros : scit iram et indignationem, tribulationem et angustias in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci; gloriam vero, et honorem, et pacem omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco . Haec atque hujusmodi judicia Dei evidenter expressa novit Ecclesia: sed non ipsa sunt omnia; cum sint , profunda et occulta. An et ipsa nota sunt quibusdam excellentioribus membris hominis hujus, qui cum suo capite Salvatore totus est Christus? Inscrutabilia enim fortasse dicta sunt homini, quia viribus suis ea non potest perscrutari. Sed cur non possit dono Spiritus sancti, cuicumque hoc Dominus confer