comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ carnis peccati: ut de peccato damp¬
naret peccatum incarne ⁊ Hon erat
ergo illa caro peccati. quia non de tradu¬
ce mortalitatis inmaria ꝑmasculum
uenerat: Sed tamen quia depeccato est
mors. illa autem caro quamuis exuir¬
gine. tamen mortalis fuic. edipso quo
mortalis erat: similitudinẽ carnis pec¬
cati÷ Hoc appellat etiam peccatum
consequenter dicens. ut depeccato dãp¬
naret petcatum incarne: Item alio
loco Fum inquit qui non nouerat
peccatum. peccatum ꝓnobis fecit. ut
nos simus iusticia dĩ in ipso: Curgͦ
timeret moyses dicere maledictum.
quod paulus nontimuit dicere pecca¬
tum plane hoc ꝓpheta & preuidere
debuit & predicere: paratus abhereticis
cum apostola reprehendi: Iuisquis
enim reprehendit ꝓphetam dixisse
maledictum: cogitur reprehendere
apostolum dixisse peccatum: Nam
utiq maledictum: comes peccati est:
Nec ideo maior in uidia .e. qđ addiderit
dõ. ut diceret m aledictus dõͦ qui pepen¬

Expanded text:
nem carnis peccati, ut de peccato damnem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cur ergo timeret Moyses dicere maledictum. quod Paulus non timuit dicere peccatum? plane hoc propheta et praeuidere debuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pepen
Abbreviated transcription (Latin):
dit inligno: Ille neget xp̃m maledic
tum: qui negat & mortuum: Qui aut̃
confitetur mortuum. et negare non
potesi mortem depeccato. eẽ : & obhoc
ctiam ipsam peccatum uocari: audiat
ipłm dicentem. qm̃ uetus homo nr̃
simul cum illo crucifixus. ẽ: & intel¬
ligat quem maledictum moy ses dixe¬
rit: Ideoq securus apostolus ait de
xp̃o. factus pronobis maledictum.
sicut nontimuit dicere. pro omnib
mortuus est: Hoc ẽ. enim mortuus
.ẽ. qđ maledictus : qm̃ mors ipsa ex
maledicto est: & maledictum est omẽ
peccatum: siue ipsum qđ fit ut seqͣ¬
cur luippliecum. siue ipsum suppli¬
cium quod alio modo uocatur pecca¬
tum: quia fit expeccato: Suscepit autẽ
xp̃s sine reatu supplicium nr̃m: ut
inde solueret reatum nr̃m. & finiret
etiam supplicium nr̃m a łxingenio
meo ista dixerun: sinon apostolus
totiens hoc inculcat ut & dormiences
excitet. & calupniantes offocec: Misit
inquit ds̃ filium suum insimilitudi¬

Expanded text:
diditum, qui negat et mortuum, qui autem confitetur mpotest mortem de peccato esse et ob hoc etiam ipsam peccatum uocari, audiat apostolum dicentem: quoniam uetus homo noster simul cum illo crucifixus est, et intellegat, quem male dictum Moyses dixerit ideoque securus apostolus ait de Christo: factus est pro nobis male dictum, sicut non timuit dicere: pro omnibus mortuus est. hoc est enim mortuus est, quod maledictus quoniam mors ipsa ex maledicto est et maledictum est omne peccatum, siue ipsum, quod fit, ut sequatur subplicium, siue ipsum subplicium, quod alio modo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu subplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam subplicium nostrum. E; ingenio meo ista dixerim, si non apostolus totiens hoc inculcat, ut et dormientes excitet et calumniantes offocet. misit, inquit, deus filium suum in similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
facta sit. Sic &e peccatu non tantum ipsu
opus malũ quod poena dignum est.
sed etiam ipsa mors quae peccato fac¬
ta est: peccatum appellatum sit :lllud
itaq peccatum quo reus esset mortis:
non commisit xp̃s :lllud autẽ alterũ.
id est morte quae peccato in flicta est
hamane aaurae lulepit probis
Hoc suspendit in ligno: hoc maledictum¬
itio .E. per moysen Ibi mors dipnata est
Ne regnaret. & maledicta est utperiret:
Qua propter ꝑ xp̃i tale peccatum. damna¬
tum est & nr̃m peccatum ut nos libe¬
raremur: Neregnante peccato nos clam¬
nati remaneremus: Quid ergo miratur
faustus maledictum. eẽ peccatum.
maledictam .ee. mortẽ. maledictam
.ẽẽ. mortalitate carnis sine percato xp̃i.
expeccato. hom inis etiam in xp̃o fac̾¬
tam: ex adam quippe corpus assũ psit:
quia ex idam ͤ uirgo MARIA. quae
peperit xpin. Dixerat autẽ ds̃ in para¬
diso: Qua die tetigeritis. morte morie¬
mini: Hoc est maledictum: quod pepen¬

Expanded text:
facta sit. sic et peccatum non tantum ipsum facta sit. sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est. sed etiam ipsa mors, quae peccato facta est, peccatum appellatum est. illud itaque peccatum, quo reus esset mortis, non commisit Christus; illud autem alterum, id est mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen; ibi mors damnata est, ne regnaret, et maledicta est, ut periret. quapropter per Christi tale peccatum damnatum est et nostrum peccatum. ut nos liberaremur, ne regnante peccato nos damnati remaneremus. Quid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, maledictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis etiam in Christo factam? ex Adam quippe corpus adsumpsit, quia ex Adam uirgo Maria, quae peperit Christum. dixerat autem deus in paradiso: qua die tetigeritis, morte moriemini. hoc est maledictum, quod pepen
Abbreviated transcription (Latin):
est accipiendus qui maledictum
ingerit morcaliati. quomodo est
decestandus qui fallitiam obicit ueri¬
cati sediam uideamus exoc casione
calumpniantium hereticorum:
quomodo illud sacramentum fidelib
exponatur: Mors hominis: expenas
peccati est: Unde ce ipsa pec catũ dicitꝰ
Non quia peccat homo dum moritur.
sed quia expeccato factum est
ut moriatur. Sicut alio modo dicitur
lingua proprię caro quae intradentes
sub palato mouetur: & alio modo dr̃
lingua. quod ꝑ linquã fic: Scđm quẽ
modum: dicitur lingua greta. alia
latina: Et manus iliomõdo Dicitur
ipsuni proprie corporis menbrum.
quod mouemus adoꝑandum: & alio
modo manus dicitur scriptura quae
fit ꝑmanũ: Dicimus enim: prolata. ẽ
manus cius: lecta est aduersus cum
manus eius ⁊ habeo manũ tuã. recipe
manũ tuam: Manus utiq proprie
menbrũ .ẽ. hominis :Non autẽ opinor
illam scripturam menbrũ. eẽ. hominis.
& tam̃ dicitur manus. coquod manu

Expanded text:
est accipiendus, qui maledictum est accipiendus, qui maledictum ingerit mortalitati, quomodo est detestandus, qui fallaciam obicit ueritati? sed iam uideamus ex occasione calumniantium haereticorum. quomodo illud sacramentum fidelibus exponatur. Mors hominis ex poena peccati est: unde et ipsa peccatum dicitur, non quia peccat homo, dum moritur. sed quia ex peccato factum est. ut moriatur; sicut alio modo dicitur lingua proprie caro, quae intra dentes sub palato mouetur. et alio modo dicitur lingua. quod per linguam fit; secundum quem modum dicitur alia lingua graeca, alia latina. et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum, quod mouemus ad operandum. et alio modo manus dicitur scriptura, quae fit per manum. dicimus enim: "prolata est manus eius" "lecta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam." manus utique proprie membrum est hominis. non autem opinor illam scripturam membrum esse hominis; et tamen dicitur manus, eo quod manu
Abbreviated transcription (Latin):
ius homo faustus dolet xp̃m̃
ee maledictum amoyse: & obhoc
odit moysen. qus diligit xp̃m: Interĩ
ancequam inquam aperiam magno
sacramento. & quam pie dictum sic
maledictus omis qui in ligno pependerit.
istos pios homines interrogo cur iras¬
cantur moysi: quando quidem maledic̾¬
cum eius ad xp̃in istorum non ꝑuenerit:
Si enim xp̃s pependit in ligno: clauis
utiq affixus est: Vnde etiam ipsas
cicatriees. post resurrectionem discipu¬
lo minus credulo demonstrauit: Quod
si ita est: utiq uulnerabile acq mor¬
tale corpus habuit. quod isti nolunt
fẽteri : Si ergo & illa uulnera. & illę
cicatrices falsȩ erant. falsum . ẽ. et
quod pependit in ligno: non itaq
pocuit ad eum illa maledictio ꝑ ueni¬
re :Non est quod succense atͥ ei: acuiꝰ
ore processit: Itaq sipsi irasci se
fingunt ei qui maledixerit falsȩ
morti xp̃i. quod scđm ipsos dixerim.
quomodo fugiendi sunt qui non
maledicunt xp̃m. sed quod est exe¬
crabilius criminantur: Si enim non

Expanded text:
ius homo Faustus dolet Christum esse maledictum a Moyse et ob hoc odit Moysen, quia diligit Christum. interim, antequam aperiam, in quam magno sacramento et quam pie dictum sit: maledictus omnis, qui in ligno pependerit, istos pios homines interrogo, cur irascantur Moysi. quandoquidem maledictum eius ad Christum istorum non peruenerit. si enim Christus pependit in ligno, clauis utique adfixus est: unde etiam ipsas cicatrices post resurrectionem discipulo minus credulo demonstrauit. quod si ita est, utique uulnerabile atque mortale corpus habuit, quod isti nolunt fateri. si ergo et illa uulnera et illae cicatrices falsae erant, falsum est et quod pependit in ligno. non itaque potuit ad eum illa maledictio peruenire, non est, quod suscenseant ei, a cuius ore processit. itaque si ipsi irasci se fingunt ei, qui maledixerit falsae morti Christi, quod secundum ipsos dixerim: quomodo fugiendi sunt, qui non maledicunt Christum. sed quod est execrabilius. criminantur? si enim criminantur
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt: nec sibi ullomodo contraria
si pius lector accedat. simitis legat:
si non heretico animo unde rixetur.
sed fideli corde unde aedificetur inqui¬
rat : lam ergo qmñ singulorum patrum
generationes quos ut unus homo
duos haberet. non .ẽ. abhumano gene¬
re alienum: singulos euangelistas
narrandas suscẽpisse credimus. non
.ẽ. aueritate nr̃a fides aliena: quo¬
circa: interse iam euangelistis conueni¬
entib sicut faustus ꝓmisit. ut cumq
succumbite: An illud quod ad iunxit
uos mouet adhuc. quam uis nec sic
quidem inquit dignum erit. et ex
utero credere dm̃ et dñm xp̃ianorum.
quasi nos ipsam diuinam naturam ex
femide utero extitisse credamus:
Nonne modo cõmemoraui apostoli testi¬
monium ubi ait de udeis. quorum
patres et exquibus xp̃s scđm carnẽ.¬

Expanded text:
dicunt nec sibi ullo modo contraria, dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inquirat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? quamuis nec sic quidem. inquit. dignum erit et ex utero natum credere deum et deum christianorum. quasi nos ipsam diuinam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de Iudaeis: quorum patres, et ex quibus Christum se
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inpeccatorum remissionem cõmen¬
dat dicens. Non tantum septies: sed etiã
septuagies septies. nullo pacto indagare
possetis: nisi aut abalico catholico id
audiretis non quolib et sed diuinarum
scripturarum studioso: et quantum
posset perito. aut ipsi aberrore cor¬
recti pietate catholica peteretis ut accipe¬
retis. quaereretis ut inueniretis: pulsa¬
retis ut in traretis: Qua propter qm̃
id quod faustum degenerationũ diuersi¬
tate ꝑmouit. quiã induob patribus
intelligendis hic nodus erat intellecta
natura et adoptione solutum est.
frustra se uoluit ad duos euangelistas
conferre et abaluis duobus auferre.
magis offensurus ad quos se contulisset:
quam eos aquib abstulisset: Non enim
amant sc̃ĩ suos electores: si suorũ socioiũ
eos inuenerit desertores: Unitate enĩ
gaudent: & in xp̃o unum sunt: Et si
Aliuis aliquid. & alius aliud: aut alius
aliter et alius aliter. uera tamen om̃s

Expanded text:
dominus in peccatorum remissione commendominus in peccatorum remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter quoniam id. quod Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtractarent: haec autẽ aur̃o intellectu
longissime remota sunt: ltaq etiam
inm̃anichei errore constituti. id quod
in reb humanis fieri solet. ut alius
carne generet filiũ. aliuis eũ uoluntate
adoptas: ac sir unꝰ duos patres habeat.
sinon aduerso animo legeritis: cogitando
uidere possetis: Cur autem matheus
ab abrahim coeperit descendens usq ad ioseph
lucas autẽ aioseph coeperit ascendens non
usq ad abraham. sed usq addin qui fecit
hominem. & dato precepto potestatem
dedit. ut credens filius dĩ fieret: It cur
ille incapite libri generationes ipsas
enumerauit. ille autem cum dñs saluator
aiohanne baptizatus fuisset. & quid
sibi uelit numerus generationũ scđm
matheum. ut ter. quattuordecim digeran¬
tur. quib insuniam computatis tanquã
una minus appareat ⁊ Numerus autẽ
generationum scđm lucam qui inbaptis¬
mo dñi cõmemoratur. ad septuaginta
et septem ꝑueniat: quẽ numerum ipse

Expanded text:
pertractarent; haec autem a uestro intellectu pertractarent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeum, ut ter XIIII digerantur, quibus in summam conputatis tamquam una minus adpareat; numerus autem generationum secundum Lucam, qui in baptismo domini commemoratur, ad septuaginta et septem perueniat — quem numerum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quam cogitare &: ittendere et uidere
quod facillimũ. e. quam crebra consuetu¬
dine generis humani. uniis horiodies
patres habere potuerit. unum cuius
carne homo sit genitus. alterum cuius
uoluntate cum iã homo esset filus sit
qui es incaelis ei decuius substantia
nati nonsumus: sed cuius gr̃a et mise¬
ricordissima uoluntate adõptati. scđm
et patrem: Dm̃: quod abipso etiam
ex hominib parentibus conditisumus:
Dñm qđ ei subditi sumus Patrẽ: quod
eius adoptione renati sumus: Facile
ergo fuit religiosis perscrutatoribus
diuinarum litterarum aliquantulũ
considerare. et uidere indiuersis xp̃i
generationibus aduob euangłistis
cõmemoratis. quomodo duos patres
potuit habere ioseph: quorum pro¬
generatores diuersi enumerentur:
hoc et uos sistudium contentionis non
excecaret: facile uidere possetis: Sed
ab illis uiris alia etiã quesita et inuen¬
ta sunt: cum om̃s harũ narrationũ partes

Expanded text:
quam cogitare et adtendere et uidere, quam cogitare et adtendere et uidere, quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani unus homo duos patres habere potuerit: unum, cuius carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit  noster, qui es in caelis, ei, de cuius substantia nati non sumus, sed cuius gratia et misericordissima uoluntate adoptati secun- et patrem: deum, quod ab ipso etiam ex hominibus parentibus conditi sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Ioseph, quorum progeneratores diuersi enumerentur. hoc et uos, si studium contentionis non excaecaret, facile uidere possitis. sed ab illis uiris alia etiam quaesita et inuenta sunt, cum omnes harum narrationum partes
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ filium suum factum exmuliere
factũ sublege: ut eos qui sublege erant
redimeret: ut adoptionẽ filitirum reci¬
peremus: haec igitur adoptio. quanti
sacram̃ti sit: his atq huuismodi cesti¬
moniis satis apparet: Unicum enim
filium ds̃ habet quem genuit desubstan¬
tia sua dequo dicitur. cum informa
dĩ. ẽẽt. Non rapinam arbitratus . ẽ. ẽẽ.
aequalis dõ: Nos autem: non de substan
tia sua genuit: Creatura enim sumus
quam non genuit sed fecit: & ideo ut
fratres xp̃i scđm modum nr̃m faceret
adoptauit: Iste itaq modus quo nos
ds cum iam essemus abipso nonnati sed
conditi & instituti: uerbo suo & grasua
genuit ut fili i eius essemus. adõptio
uocatur: Vnde iohannes dicit: dedit
eis potestatem: filios di fieri: Cuinigit
ius adoptionis filiorum apud patrẽs
nr̃os et inscripturis scĩs usitatirgi sit.
quae impietatis dementia precipitat
prius euangelistas falsitatis arguere.
qđ diuersas generationes cõmem irauer̃
tanquã utraq uera. eẽ. non possint.

Expanded text:
suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus. haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque huiusmodi testimoniis satis adparet. unicum enim filium deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis dtia sua genuit; creaquam non genuit, sed fecit; et ideo, ut fratres Christi secundum modum nostrum faceret, adoptauit. iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorauerunt. tamquam utraque uera esse non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
primo posin longum. ẽ. sic probare:
ut deillis omnibus libris testimonia
proferam. quibus ostendam. xp̃m
pondere conceram: Ita quippe non ac¬
cipit prophetas hebreos: ut accipere
se tam̃ ꝓfiteatur apłos: Apostolus
autem paulus. dequo cumse ipse tan¬¬
quam ex aduersa uoce interrogasset
utrum eum acciperet: respondit &
maxime. quid deillorum ꝓphetia di¬
cat: audiamus. Paulus inquit seruusihu
xp̃i uocatus apostolus. segregatus in
euangłem dĩ quod ante promi serat¬
nisi forte hoc de alus aliquibus pro¬
phetis. nonde nr̃is hebrris dictum
uolurt intelligi Sed quãquã ꝑ quos¬
libo dictum sit: deillo tamen filiodĩ
promissum est euangłm qui factus
e. ei ex semine dautd scđm carnem:
In quod euangłm segregatum se dicit
apostolus. Istorum autẽ ꝑfidiȩ hoc
sit contrarium. quod scđm hoc euan¬
gelium credimꝰ filium dĩ faccum
ex semine dauid scđm carnem:
T amen apertiora cognoscant: quibus

Expanded text:
primo posui, longum est sic probare, primo posui, longum est sic probare, ut de illis omnibus Libris testimonia proferam, quibus ostendam Christpondere conteram. Ita quippe non accipit prophetas Hebraeos, ut accipere se tamen profiteatur Apostolos. Apostolus autem Paulus, de quo cum se ipse tanquam ex adversa voce interrogasset, utrum eum acciperet, respondit, Et maxime , quid de illorum prophetia dicat, audiamus. Paulus, inquit, servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiseratnisi forte hoc de aliis aliquibus prophetis, non de nostris Hebraeis dictum uolunt intellegi. sed quamquam per quoslibet dictum sit, de illo tamen filio dei promissum est euangelium. qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, in quod euangelium segregatum se dicit apostolus, istorum autem perfidiae hoc sit contrarium, quod secundum hoc euangelium credimus filium dei factum ex semine Dauid secundum carnem, tamen apertiora cognoscant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
non accipiamꝰ prophetas: Alioquin:
nihil eos de xp̃o prophetasse. abunde
iam parentum nr̃orum libris ostensũ
est: ł go uero illud adiciam. quia si
hebraici uates xp̃m scientes et predi¬
cantes. tam flagiciose ui xer̃ iure et
in ipsos dici poterit id quod paulus
degentium sapientibus contestatur.
quia cum cognouissent dm̃ non ut
dm̃ clarificauer̃ aut gr̃as egerunt.
sed euanuer in cogitationibus suis.
U ides ergo. non ẽẽ magnũ magna cog¬
empe his omnibus uerbis
id agit faustus. ut prophetas hebreos
neq quicquam de xp̃o ꝓnuntiauisse.
neq si p̃nuntiar̃ eorum testimonia
nobis prodẽe. neq illos ipsos exeorũ.¬
dem testimoniorum dignitate ui xisse
credainus : Nos itaq demonstrabimꝰ
& corum de.xp̃o p̃sagia. et quantum
ner ea nobis ad fidei firmitatẽ uerita¬
temq consultum sit: &e eos prophetię¬
sus congruent᷑ apteq uixisse: In haci disput¬
tripertita disputatione. illud quod

Expanded text:
non accipiamus prophetas; alioquin non accipiamus prophetas; alioquin nihil eos de Christo prophetasse abunde iam parentum nostrorum libris ostensum est. ego uero illud adiciam,. quia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gentium sapientibus contestatur: quia cum cognouissent deum, non ut deum clarificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis . Vides ergo non esse magnum magna cogndit: Nempe his omnibus verbis id agit Faustus, ut Prophetas Hebraeos neque quidquam de Christo praenuntiavisse, neque si praenuntiaverunt, eorum testimonia nobis prodesse, neque illos ipsos ex eorumdem testimoniorum dignitate vixisse credamus. Nos itaque demonstrabimus et eorum de Christo praesagia, et quantum per ea nobis ad fidei veritatem firmitatemque consultum sit, et eos suae prophetiae congruenter apteque vixisse. In hac tripartita disputatione, illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
testificor deme. testimoniũ meũ uerum
est. quia non sum solus: Nam & in le¬
ge ur̃a scriptum est: duorum hominũ
testimonium uerum est :ł gosum qui
testificor deme: & cestificatur denie
qui memisit pater: Nondixit: prophetȩ:
Adhȩc & oꝑa ipsa sua sibi intestimoniũ
uocat. Si mihi noncreditis dicens: õpe¬
ribus credite nondixit si mihi non cre¬
ditis: ꝓphecis credite: Qua ꝓpt̾ nos testi¬
monis de saluatore nr̃o nullis egemus.
exempla tantum uitę honeste etpru¬
dentiam ac uirtutem in ꝓphetis queri¬
mus. Quorum nihil iniudeorum fuisse
uatibus. quia te non latuerit sentio:
Siquidem consulente me cur eos accipi¬
endos putares. non proiide nec mnur¬
baniter silentio eorum mandatis ope¬
ribus. in sola transiluisti presagia.
oblitus utiq scriptum. eẽ nunquam
uinde miari uuam despinis. nec de
tribulis ficus: Qua propt hȩc strictim
interim & castigare ad interrogationẽ
cua respondu piar q̃uia qiuacris ca.

Expanded text:
testificor de me, testimonium meum uerum testificor de me, testimonium meum uerum est, quia non sum solus. nam et in lege uestra scriptum est: duorum hominum testimonium uerum est. ego sum, qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit pater, non dixit: prophetae. ad haec et opera ipsa sua sibi in testimonium uocat, si mihi non creditis, dicens, operibus credite; non dixit: si mihi non creditis, prophetis credite. quapropter nos testimoniis de saluatore nostro nullis egemus; exempla tantum uitae honestae et prudentiam ac uirtutem in prophetis quaerimus, quorum nihil in Iudaeorum fuisse uatibus quia te non latuerit sentio, siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non inprouide nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus in sola transiluisti praesagia, oblitus utique scriptum esse "numquam uindemiari uuam de spinis nec de tribulis ficus." quapropter haec strictim interim et castigate ad interrogationem tuam responderim, quia quaeris, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetas accipere :ꝓ pt̃ testimonia inquit.
quȩ de xpõ p̃stcti sunt: E go quidẽ nulla
inueni. quam uis actentius cos & curio¬
sissime legerim: Sedtam̃ et hoc en eruis
fidei confessio est: in xpi sine teste &
arguinento non credere: Nempe ipsiuos
docere soletis id circo nihil. ee. curiosius
ex quirendum : quia simplex sit et abso¬
luta xp̃iana credulitas: Quomodo ergo
nunc fidei sumpli citate destrurtis. in¬
diciis eam ac testibus fulciendo. & hoc
iudeis : aut si uobis prima sententia
displicet. id cireoq. transistis in alterã.
qui fidelior uobis. eẽ. testis debet: qiiam
.pse defilio suo. quit or ꝓuata. ner
ꝑ interp̃tẽ. sed ultro colitus erupta uoce
cum eum mitteret ad t̾ram dixcitꝰ hic est
filius meus dilectus. c̃redite illi: nec¬
non et ipse deseꝰ A patre mȩo processi. &
ueni in hunc mundũ: atq multa alia
testificaris dicebant. testimoniũ tuum
non est uerum: Quibus ipse: Et si ego

Expanded text:
prophetas accipere. propter testimonia, inquit, prophetas accipere. propter testimonia, inquit, quae de Christo praefati sunt. ego quidem nulla inueni, quamuis adtentius eos et curiosissime legerim. sed tamen et hoc eneruis fidei confessio est in Christum sine teste et argumento non credere. nempe ipsi uos docere soletis idcirco nihil esse curiosius exquirendum, quia simplex sit et absoluta christiana credulitas. quomodo ergo nunc fidei simplicitatem destruitis indiciis eam ac testibus fulciendo et hoc Iudaeis? aut si prima uobis sententia displicet idcircoque transistis in alteram, quis fidelior uobis esse testis debet quam deus ipse de filio suo, qui non per uatem nec per interpretem, sed ultro caelitus erupta uoce, cum eum mitteret ad terram, dixit: hic est filius meus dilectissimus, credite illi? necnon et ipse de se: a patre meo processi et ueni in hunc mundum atque multa alia "tu de te testificaris" dicebant; "testimonium tuum no.n est uerum." quibus ipse: etsi ego
Abbreviated transcription (Latin):
propterea dicebantur non. eẽ. incarne
qui a non erant in spe rerum carnaliũ.
quamuis adhuc corruptibilẽ carnẽ
mortaleq portarent: quanto ex p̃ssius
dexpo diceret qđ eum iam non nouerat
scđm carnem. incuius corpore etiam
re ipsa iam ꝑfectũ erat quod illi in
spe promissum tenebanc: quanto
ergo mdiuis. quanto religiuis diuunȩ
scripturae ita ꝑtrartantur. ut discussis
omnib concordare inueniantur: Quam
deficiente homine inquestione quam
soluere non potest. canquã uerę in parte
acceptentur. & tanquam falsȩ in parte
dãpn entur: qua &e cum tẽt paruulus apłs.
et ea quae paruuli erant saperet: quam¬
quã hoc adsimilitudinem dixerit. nondũ
erat tamen spĩcalis qualis iam erat cũ
scriberet: quae ad aeccłarum edificationẽ
non proficiendi exercitatione instudio¬
sorum manibus uersarentur. sed precipi¬
endi auctoritate: in ecclesiastico canone
legerentur
tu dic pocius siquid habes: cur debeamꝰ

Expanded text:
propterea dicebantur non esse in carne, propterea dicebantur non esse in carne, quia non erant in spe rerum carnalium, quamuis adhuc corruptibilem carnem mortalemque portarent., quanto expressius de Christo diceret, quod eum iam non nouerat secundum carnem, in cuius corpore etiam re ipsa iam perfectum erat, quod illi in spe promissum tenebant! quanto ergo melius, quanto religiosius diuinae scripturae ita pertractantur, ut discussis omnibus concordare inueniantur, quam deficiente homine in quaestione, quam soluere non potest, tamquam uerae in parte acceptentur et tamquam falsae in parte damnentur! quia et cum esset paruulus apostolus et ea, quae paruuli erant, saperet, quamquam hoc ad similitudinem dixerit, nondum erat tamen spiritalis, qualis iam erat, cum scriberet, quae ad ecclesiarum aedificationem non proficiendi exercitatione in studiosorum manibus uersarentur, sed praecipiendi auctoritate in ecclesiastico canone legerentur.tu dic potius, si quid habes, cur debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
incarne. quasi iam non ee̾t incarne
quod ita incelligitur: cumeẽmus inspe
rerum carnalium. quando lex quae un¬
pleri non potest nisper caritatem sp̃italẽ.
ad htic super cos erat: ut per p̃uaricatione
abundaret delictum. ut postea reuelato
nouo testamto per indulgentiam: super¬
abundaret grã: hinc similiter & alibi
dicit: Qui autem in carne sunt: dõ pla¬
cere nom possunt: Et ne putaret quisquã
cosdiccos. qui nondum mortui sunt. sta¬
tim subiecit: Uos autẽ nonestis in carne:
sed inspũ: id est. qui inspe carnalium
bonorum sunt dõ placere nonpossunt⁊
Uos autem non estis inspe carnalium.
sed inspe spĩtalium: id ẽ regni caelorũ
U bi ce ipsum corpus ꝑ illam mutationẽ
in suo quod am grnere spitale erit.
quod modo animale est: Seminatur
enim corpus animale. sicut adchorin¬
thios idem dicit: resurget corpus sp̃i¬
tale: Si ergo neminẽ eorum iam no¬
uerat scđm carnem a postolus. qui

Expanded text:
in carne, quasi iam non essent in carne. in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex, quae impleri non potest nisi per caritatem spiritalem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabundaret gratia. hinc similiter alibi dicit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne pueos dictos, qui nondum mortui sunt, statim subiecit: uos autem non estis in carne, sed in spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium, sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget corpus spiritale. si ergo neminem eorum iam nouerat secundum carnem apostolus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. cuius gr̃a salui facti sumus iam¬
uelut ꝑfectum sit: loquitur quod in
spe tenet: Nam quod paulo ante com¬
memorauit. apertissime alibi dicit:
Spe enim salui facti sumꝰ: Ideoq & hic
sequitur. & tanquam ꝑfectum enume¬
rac quod futurum est & simul inquit
eẜlicauit & simul sedere fecit incęlesti¬
bus in xp̃o iħu: Certe enim incdestibus
xp̃s iam sedet. nondum autem nos
Sed quia spe certa quod fucurum ẽ iam
tenemus. simul sedere nos di xit inceles¬
tibus. nondum in nobis. sed iam in illo:
Namq neputares iam nunc . eẽ ꝑ fectũ.
quod inspe ita dicitur tanquam ꝑfec¬
tum sit. acq ut incelligas adhuc futu¬
rum: sequitur & dicit ut ostenderet
in superuenientibus scłis super ab un¬
dantes diuicias grãe suae. inbenignita¬
te super nos in xp̃o iħu: hinc est& illud
quae per lege sunt operabantur in
menbris nr̃is: ut fructum ferrent
mora lta enim dixit cum cẽmus

Expanded text:
dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur, quod in spe tenet; nam quod paulo ante commemoraui, apertissime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim in caelestibus Christus iam sedet, nondum autem nos; sed quia spe certa, quod futurum est, iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum, quod in spe ita dicitur, tamquam perfectum sit, atque ut intellegas adhuc futurum, sequitur et dicit: ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in benignitate super nos in Christo Iesu. hinc est et illud: quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. ita enim dixit: cum essemus
Abbreviated transcription (Latin):
inre postea perficiatur inxpohaber
iã quod inse sperat. Itaq nunc uetera
transier̃ scđm speni. quia modo iã non
.ẽ. tempus ueteris testamti. quo tempor&¬
le atq carnale regnũ expectitur adõ:
& facta sunt omiã noua scđm eandem
spem. ut regnum caelorum ubi nulla
tera transibunt cum inimica nouissi¬
ma destruetur mors & fient omĩa
noua cum corruptibile hoc induerit
in corruptionem. & mortale hoc in¬
duerit inmortalitatẽ, Quod iã factũ
est inap̃o. q̃uem scđ̾m rem iam non
nouerat paulus scđm carne: eorum
uero ꝓ quib: mortuus . ẽ. & resurrex̃.
nondum scđm rem sed scđm spem
neminem nouerat scđm carnẽ: quia
illius grã sicut idem adephesios dicit
sumus salui facti: Nam & ipse locus.
huis sententis sle accestitur: Ds ant̃
Quod euim hic diaxit conuiui ficauit nos
xp̃o. hoc dixit adchorinchios: ut qui ui¬
uunt iam non sibi uiuant. sed eci pͥipsis
mortuus est & resurrexit: Ec quod hic

Expanded text:
in re postea perficiatur — in Christo habet in re postea perficiatur — in Christo habet iam quod in se sperat. itaque nunc uetera transierunt secundum spem, quia modo iam non est tempus ueteris testamenti quo temporale atque carnale regnum expectetur a deo; et facta sunt omnia noua secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla um rem et uetera transibunt, cum inimica nouissima destruetur mors; et fient omnia noua, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, quod iam factum est inouerat Paulus secundum carnem. eorum uero pro quibus mortuus est et resurrexit, non secundum rem, sed secundum spem neminem nouerat secundum carnem, quia illius gratia, sicut idem ad Ephesios dicit, sumussalui facti. nam et ipse locus huic sententiae sic attestatur: deus autem, quod enim hic dixit: conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: Quid est enim aliud nonsibi
sed illi uiuant. nisi ut scđm carnem
uiuant inspeterrenorum &e corrup¬
tibiłum honorum. sed scđm spm
in spe resurrectionis: quae iã ex ipsis
in xp̃o facta est: Itaq eorum ꝑ quib¬
xp̃s mortuus est ce resurrexit. & qui iã
non sibi sed illi iniuunt. neminẽ scđ̾m
carnem a postolus nouerat: ꝓpt̃ spem
futurae inmortalitatis in cuius expec¬
tatione uiu ebtnt: quae in xpõ iam
non ipes. sed res eratIuem & si noue¬
rat scđm carnem cum adhuc moriturꝰ
esset. iam tamen non nouerat: quia
eum resurrexisse nouerat. & ultra ei mor¬
tem nondominatura: Etquia onis in illo
& si nondum rẽ iamtam̃ spe hoc sumus.
sequitur & dicit: Siqua igitur inxp̃o noua
creatura: uetera transter̃. ecce facca sunt
noua: Omiã autem ex dõ: qui reconcili¬
auit nos sibi ꝑ xp̃m: Omis ergo noua
creatura. id est populus in nouatꝰ per
fidem. ut habeat in terim inspe quod

Expanded text:
rexit. quid est enim aliud: non sibi, rexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem uiuant in spe terrenorum et corruptibilium bonorum, sed secundum spiritum in spe resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? itaque eorum, pro quibChristus mortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae immortalitatis, in cuius expectatione bene uiuebant; quae in Christo non iam spes, sed res erat. quem etsi nouerat secundum carnem, cum adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum resurrexisse nouerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, nona creatura; netera transierunt, ecce facta sunt omnia noua; omnia autem ex deo, qui reconciliauit nos sibi per Christum. omnis ergo noua creatura — id est populus innouatus per fidem, ut habeat interim in, spe, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inre sed inspe intelligit᷑ quia spes
nobis in xp̃o est. quia in illo iam
completum est quod nobis ꝓmissũ
sꝑamus: Ille quippe iam resurrex̃.
& mors ei ultra non dominabitur:
cum adhuc. eet inerat quippe in eiꝰ
corpore illa mortalitas. quam propͥe
carnem appellat apłs sediam nunc
non nouimus: Illud euis mortale iã
indi it inmortalitatt᷑. unde sedm
pristinam mortalitatẽ. iam caero appel¬
lari non possit: ltaq ipsius loci contex¬
tionem ubi hȩc sententia ẽ dequa isti
callĩpniantur consideremus: ut hoc qđ
dico magis eluceat: Caritas inquit xp̃i
compellit nos. iudicantes hoc. Qm̃ un¬
ut qui uiuunt iam non sibi uiuant.
sed ei qui proipsis mortuus ͤ & resur¬
rexit. Itaq nos: amodo neminẽ nouimꝰ
Certe iamnunc cui ins apparet ꝓpt̃
resurrectionẽ. xp̃i hoc dixisse apłm.
quando quidem ista uerba illud p̃cessit
ut qui uiuunt iam non sibi uiuant.
sed ei qui proipsis mortuus ẽ. &e resur¬

Expanded text:
in re, sed in spe intellegitur, quia nobis in re, sed in spe intellegitur, quia nobis spes in Christo est, quia in illo iam completum est quod nobis promissum speramus. ille quippe iam resurrexit et mors ei ultra non dominabitur. set — inerat quippe in eius corpore illa mortalitas, quam proprie carnem appellat aposto-. lus — sed iam nunc non nouimus; illud enim eius mortale iam induit inmortalitatem, unde secundum pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit. Itaque ipsius loci contextionem, ubi haec sententia est, de qua isti calumniantur, consideremus, ut hoc, quod dico magis eluceat. caritas, inquit, Christi conpellit nos iudicantes hoc, qunon sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praeut qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resur
Abbreviated transcription (Latin):
sursum sunt querite. ubi xp̃s est ad
dexteram dĩ sedens. Quȩ sursum surit
sapite: non quae suꝑ terram: Nondũ
utiq resurreximꝰ sicut xp̃s: sed tam̃
scđm srem quae nobis in illo .ẽ. iam
tionis. Quis autẽ non intelligat in la¬
uacro regenerationis spem nobis datam
salutis futurae. non iam salutẽ ipsam
quae promittitur: & tamen quia certa
spes est: tanquã iam data. eẽt. eadem
salus. saluos nos fecit inquit: Alio
quippe loco: dilucidissime dicit: Nos
in nobis ipsis ingemiscimꝰ: adoptionẽ
expectantes redẽptionẽ corporis nrĩ:
Spe enĩ salui facti sumus: Spes autẽ¬
quae uidecur. non est spes: Quod enĩ
uidet quis. quid sperat: si aute quod
non uidemus sꝑamꝰ: ꝑpacientiam expecᷤ¬
tamꝰ: Sicut ergo hic non dixit salui
futuri sumus. sed amodo iam salui
facti sumus nondum tam̃ in re sed
inspe. spe enim inquit salui facti sumꝰ:
sic et ibi dictum . ẽ. amodo nemi¬
nem nouimus scđm carnẽ. mundũ nondũ

Expanded text:
sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. nondum utique resurreximus sicut Christus, sed tamen secundum spem, quae nobis in illo est, iam regenerationis. quis autem non intellegat in lauacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe enim salui facti sumus, spes autespes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus. sicut ergo hic non dixit: salui futuri sumus, sed: amodo iam salui facti sumus, nondum tamen in rin spe — spe enim, inquit, salui facti sumus - sic et ibi dictum est: amodo neminem nouimus secundum carnem, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
morsei ultra non domin abitur
Nam site ad uerborirꝓ preratẽ
teneas. mentitus. ẽ. quod ait. noueramꝰ
uerat quod non erat: Nonenim dixit
Uerũtam̃ ut uerbo non p̃mã nequis affir¬
met ꝑ abusionẽ locutũ apłm. ut pro
eo quod ẽ putabamꝰ. diceret noueramꝰ:
illud miror non attendere homines
cetos. uel pocius non miror non uidere
cecos. quia si xpẽ ideo nonhabiat car¬
nem. quia dixit apostolus. nos se xp̃m
dequibiis in eodem loco dicit: Itaq nos
a modo neminẽ nouimꝰ scđm carue:
Neq enim desolo xp̃o id uolens intelligi.
posset dicere neminem nouimus scđm
carnem: Sed quia illorum secũ uitã
futuram tanquam presentẽ medicaba¬
tur. qui resurgentes commucabuntur:
amodo inquit neminem nouimus
scđm carnem. Id . ẽ. tam certã spẽ tene¬
mꝰ futurae nrae in corruptionis et in¬
mortalitatis: ut amodo iam in ipsa noti¬
cia gaudeamꝰ: Unde alioloco dicit
Si autem resur rexistis cum xp̃o: quae

Expanded text:
mors ei ultra non dominabitur. mors ei ultra non dominabitur. Nam si te ad uerborum proprietatem teneas, mentitus est, quod ait: noueramusuerat, quod non erat. non autem dixit:uerumtamen ut uerbo non premam, ne quis adfirmet per abusionem locutum apostolum, ut pro eo, quod est "putabamus" diceret "noueramus," illud miror non adtendere homines caecos, uel potius non miror non uidere caecos, quia, si Christus ideo non hanem, quia dixit apostolus nunc iam non de quibus in eodem loco dicit: itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem. neque enim de solo Christo id uolens intellegi posset dicere: neminem nouimus secundum carnem, sed quia illorum secum uitam futuram tamquam praesentem meditabatur, qui resurgentes commutabuntur: amodo, inquit, neminem nouimus secundum carnem, id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et inmortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis cum Christo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cui re urgent in corrunti: &e nos
in mutabitur. O port&e enim cor
ruptibile hoc induere incorrup¬
tionẽ : & mortale hoc induere in¬
mor talitatem: iam scđm id quod
carnem non ipsam corporis substan¬
tiã. sed ipsam corruptionem mor¬
talicatis appellat. nonerit utiq caro.
quia corruptionem mortalitatis
mutatte non habebit: Scđm autẽ
ipsius substantiae corporisq. origi¬
nẽ. eadem caro erit. quia ipsa resur¬
get & ipsa mutabitur. quia && illud
uerum ẽ. quod ait dñs. postea quã
est quodait apłs. caro et sanguis
regnumdi possidere non possunt
llud enim dictum est scđdm ipsam
substantiã. quae etiam tunc erit:
quia ipsa mutabitur. Hoc autem
dictũ est scđm carnalẽ corruptionis
qualitatem. quae tunc iã non erit.
quia mutata caro non corrũpetur
idest scđdm carnis mortalitatẽ ante¬
quam resurgeret. sed nunc iam
non nouimus: quia sicut dicit
idem apostolus. xp̃s resurgens
a mortuis iam non moritur: &

Expanded text:
tui resurgent incorrupti, et nos tui resurgent incorrupti, et nos iruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem: iam secundum id, quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est, quod ait dominus, posteaquam est, quod ait apostolus: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur.id est secundum carnis mortalitatem, antequam resurgeret; sed nunc iam non nouimus, quia, sicut idem dicit apostolus, Christus resurgens a mortuis iam non moritur et
Abbreviated transcription (Latin):
iam in ipso homine mediatore
xp̃o iħu capite nr̃o resurgente
completa est: ita sp̃e certa meditat᷑.
canquam iam adsic presens quae tene¬
atur : Quae utiq uita nonerit scđm
carnem: sicut xp̃i uita nonẽ. seđm
carnem Carnem namq hoc loco
non ipsam corporis nr̃i substantiã
quam dñs etiam post resurrectionẽ
suã carnem appellat dicens. palpa
sed corruptionẽ mortalitatem q.
carnis uult intelligi. quae cunc non
erit innobis. sicut iã in xponon
est: Hanc enĩ proprie carnem no.¬
minabat. etiam cum deipsa resurrec¬
tione satis euident loqueretur &e dice¬
ret. quod iam supra commemoraui
caro et sanguis. regnum di possudere
non possunt: neq corruptio incorrup¬
tionem possidebit: Cum ergo factũ
fuerit quod ibi consequenter dicit:
ecce misterium dico uobis. om̃s qui¬
dẽ resurgemus. non tamen om̃s
in mutabimur: In achomo idest in
momento. in ictu oculi: innouissi¬
ma tuba: Canet enim tuba. e :nor¬

Expanded text:
iam in ipso homine mediatore iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente conpleta est, ita spe certa meditatur, tamquam iam adsit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnem appellat dicens: palpatsed corruptionem mortalitatemque carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit, quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium uobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes inmutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam uno ore dicta. iustissima ce
prudentissima pietate credontur. &
serenissimo intellectu inueniantur. &
sollertissima diligentia de monstrentur:
non lices de alterutro dubitare: Proin¬
de quia ex apłi pauli canonicis. id est
uere pauli epłis utrũq profertur. &
non possumꝰ dicere aut mendosũ. ex.
codicem: om̃s enĩ latini emĩdati sic
habent aut interp̾tem errasse. oms
enĩ greti emendati sic habent: restat.
ut cu non incelligas: ame aute ratio
flagicetur. quomodo neutrum abal¬
tero dissonet: sed in eadem sanȩ fidei
regula. utrũq concordet. Si enim tu
quoq pie quereres: posses in uenire¬
sus unti. quomodo ista pscrutata dilucescant.
Nam qđ filius dĩ ex semine dauid ho¬
mo factus est nec idem apłs uno loco
dicit: et alię sc̃ę scripturę aꝑtissime
predicant: Quod uero dicu. & sino.
scripturae loci cius. satis ostendit
quid loquatur apłs: Suo quippe
more : uitam nr̃am futurã quae

Expanded text:
tamquam uno ore dicta iustissima et tamquam uno ore dicta iustissima et prudentissima pietate credantur et serenissimo intellectu inueniantur et sollertissima diligentia demonstrentur: non liceret de alterutro dubitare. proinde quia ex apostoli Pauli canonicis, id est uere Pauli epistulis utrumque profertur et non possumus dicere aut mendosum esse codicem — omnes enim latini emendati sic habent — aut interpretem errasse — omnes enim graeci emendati sic habent — restat, ut tu non intellegas, a me autem ratio flagitetur, quomodo neutrum ab altero dissonet, sed in eadem sanae fidei regula utrumque concordet. si enim tu quoque pie quaereres, posses inuenire, quomodo ista perscrutata dilucescant. Nam quod filius dei ex semine Dauid homo factus est, nec idem apostolus uno loco dicit et aliae sanctae scripturae apertissime praedicant. quod uero dicit: etsi noscripturae loci eius satis ostendit, quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae