comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testo. n legatan fideicommisa
pure data sꝑare pot̾. quia dies
licet alios quoq filios suscepe R l¬
ris. sempnio nepotimeo plus
tribuas in honorẽ nõmĩs mĩ
neccĩtas qd̾ restituendi nepoti
s mod̾ante portionis qmma¬
ioreminumus nepotis ꝑsonã
cõferriuoluit. arbitͥumfilie du¬
tur. ¶ Nõ uire tutori datomr̃
legauit. si cõsñciaͣt. ut dec̾to p̃¬
toris cõfirmet᷑. ⁊ p̃tor nõ ydcẽ¬
um existim. accio legatinõde¬
negribr. ¶Quimucia nam cauꝰ¬
cionẽ alicuius. nõ faciendicã
int̾posuit sipostea fec̾it fru̾ct

Expanded text:
ento neque legata neque fideicommissa pure data sperare potest, quia dies licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepoti moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri uoluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa interposuit, si postea fecerit, fruct
Abbreviated transcription (Latin):
tatis relictos qui ppos fineꝰ ha¬
idõ minus debi placuit qd̾ tẽ¬
stator fines eoꝵ significatũ¬
et c̾raminis form. quã celeh̃¬
re singłis annis uoluit alia

Expanded text:
tati relictos, qui proprios fines haideo minus deberi placuit, qstator fines eorum significaturtaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia
Abbreviated transcription (Latin):
tiuid̾br̃ constituisse. Si aut̃ poͬ
tp̃s fidei cominissũ relictũ sit.
usuraꝵ dum taxat.aditmtũ
admittet᷑ nec mutanda snĩa¬
erͣt qd fore leguto pcepto. mag¬
num em̃oum̃ĩtũ ex aliquone
gitio ꝯsecutus ẽ: aut penã stip¬
uloruis imminẽtẽ guasit s rec it᷑.
si qͣntitas cumqͣntitute cõferat᷑¬
ẽmmu̾o si pecunia accepta. rog¬
rius. legatoꝓcepto. siuelit ꝯpu

Expanded text:
 constituisse: si autem post tempus fideicommissum relictum sit, usurarum dumtaxat additamentum admittetur. nec mutanda senterit, quod forte legato percepto magnum emolumentum ex aliquo onsecutus est aut poenam stipulationis imminentem evasit. haec ita, si quantitas cum quantitate conferatuero si pecunia accepta rogrius, legato percepto si uelit comp
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e damꝑnicã durum uidebat᷑.
Pat qui filio serusiẽ dederat. ⁊
qͥb frẽm tutorẽ dedit. ita fu̾it
locutus. filicõtentus eĩs ꝓtuo
semisse. aureis ducenitis. ⁊ uos

Expanded text:
idebatur. Pater, qui filio semissem dederat et quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse aureis ducentis et uos
Abbreviated transcription (Latin):
randi.¶ Nam euixe uoluntatis
pdes. ad om̃c̃ successionis sp̃c̃ por¬
recte uidebantur. ¶ Mͣmdo filie
mee. ꝓ salute. sollicitus ipis. ũ
quo adlib̾os tollat testam̃tum
nõ faciat itaomin pocit. sine pi¬
culouiue fideicomimissonamihẽ¬
ditatẽ. sororicohẽoinõ uidi reli¬
ccam apparuit qd nõ de pecimi
sua testari. s obtentucõnsilii. de¬
regare uiri testam̃tũ fĩphibẽdo

Expanded text:
e uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo
Abbreviated transcription (Latin):
clumeĩt.⁊ si pprios creditores er
ea pecunia dimisit. Nõ enĩ assym¬
toimit᷑. qd̃ incorpore patrimonii
michi fu̾i̾t. ⁊ ego paniphilã emã bni¬
ea que. apõ me sĩt emxarõe sũma

Expanded text:
et si proprios creditores ex ea pecunia dimiserit: non enim absumitur, quod in corpore patrimonii mihi fuerit et ego Pamphilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa
Abbreviated transcription (Latin):
uiriliporcioẽ qm fr̃s hrditas ha¬
buit. nicħ qͣuidẽ ãpliꝰ petiposse.
Qd̃ siplũs cnã tructuum quos
potu̾it. dolo nõ ꝑcep̃ habendam
esse ratõẽ r̾nsumẽ s̃i õ secus ꝙͣ¬
post maiorẽ qnͣtititẽ restituẽ

Expanded text:
uirili portione, quam fratris hereditas habuit, nihil amplius peti posse, quod si plus, etiam fructuum, quos potuerit, dolo non cepit, habendam esse rationem responsum est, non secus qupus maiorem quantitatem rest
Abbreviated transcription (Latin):
filio reliquit. nullacum frĩbi
et cohẽdib actio eit Si tam ĩt
filios diuisionẽ fecͣ. arbit̾ con¬
iec̃tura uoluntatis. nõ paciet᷑¬
cͥiiii. purtes cohẽdib p̃legatã
restituẽ. nisiparatifu̾int. ⁊ ipsi¬

Expanded text:
filio reliquit, nulla cum fratribus et co heredibus actio erit: si tamen inter filios diuisionem fecit, arbiter coniectura uoluntatis non patietur eum partes coheredibus praelegatas restitue
Abbreviated transcription (Latin):
uaris accionibolegatorũfimł
legataĩs utinõ pot quia le¬
gatum datuminpartes diuid
nõ pot sõ enĩ eam̃te datumẽ
legatariis plui̾b accionib̃ im
sut laxior eis agendi facultaᷤ
sit. exuna int̾im que fua̾t elit̃¬

Expanded text:
Uariis actionibus legatorum simul legatarius uti non potest, quia legatum datum in partes diuidi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat el
Abbreviated transcription (Latin):
bona sua dilacerando ⁊ dissipã¬
do ꝓfũdit. curatorẽ ei dare exẽ¬
plofm̃osi. ¶ Et tamdiuermnt
ambo incuratioẽ. quamdinuł
fuĩosꝰ sanitatẽ. uł ule sa nõ mo¬
res recepit. qd̃ si epen̾it. ip̃o in¬
re d̾siñunt eẽ inpotãte curato
extat diuipii rescptum. filiopo

Expanded text:
bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores receperit: quod si evenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatoextat diui Pii rescriptum filio po
Abbreviated transcription (Latin):
accõnẽ cẽ tutorẽ altum tutoriꝙ̃
tuder in sondũcondempnauit.
cessit qmuis postea mdic.atur
fiat. cam̃ accio dãta nõ int̾cidit
Quia ꝑ parte cõdempnatituto¬
ris ñ tutela reddit᷑as nominiᷤ
natus: ñ aufext priłiũ pup¬

Expanded text:
contra tutorem alterum tutori, iudex in solidum condemnauit, cessit, quamuis postea iudicatum fiat, tamen actio data non intercidit, quia pro parte condemnati tutoris non tutela reddita, sed nominis natus non aufe‹r›et priuilegiu
Abbreviated transcription (Latin):
te peculio accionẽ. Neq enim añ¬
annꝰ ced̃ intra. quẽ de petuno ac¬
itumi tutele ueniet id tĩnsine¬
quoa dministratio tutele expe¬
pupu is quitutor eius fu̾at fũ¬

Expanded text:
eculio actionem: neque enim an cedit, intra quem de peculio acicium tutelae ueniet id tanquo administratio tutelae exppupilli is qui tutor eius fuerat fu
Abbreviated transcription (Latin):
suras apupilloexigẽ. Quud ẽgo
site repupillari nõ potuit sibi
solu̾s quia erat d̃posita ad p̃di¬
orum ꝯpationẽ. siqd̃ nõ postula¬
uit ap̃core ut ꝓmat᷑ pecunia ł
hoc minus teponatur sibump¬
utet. Si muĩo hoc d̾siderauit nec
ꝯffic̃ tucori benea diligent̾ negõ¬
cia gessisse ⁊ si euẽt᷑. adu̾sũ hab¬
uit qd̾ gestum est. ¶ Iuditio cõ¬
traio t̾utele pr̃atur ⁊ id qd̃ inre
pupisliũsum antetutelamuł
post tiftela. ¶Sinegociis tute¬
ĩpensũ ẽ siue ꝓtutore negocia.

Expanded text:
ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit necufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum habuit quod gestum est.Iudicio contrario tutelae praestatur et id, quod in rem pupilli uersum ante tutelam uel post tutelam, si negotiis tuteimpensum est, siue pro tutore ne
Abbreviated transcription (Latin):
ciuliꝰ tutores ad aministratiõẽ.
acced̾ẽt/ scientes pupillumqͦ¬
ministratõe. Ꝙ mqͣ em̃siñ tu¬
toris auẽte pupuli ñ obligent᷑.
nec inrem suantutor obliga¬
re. pupillum põssit ^/ actam̃ rec¬
eptum ẽut tutor suopupiitus
sine cutoris auctoritate cimꝰlit᷑
obliget᷑ ex aministratõe scili

Expanded text:
cilius tutores ad administrationem accederent scientes pupillum quministratione. quamquam enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris auctoritate ciuiliter obligetur ex a
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum competit s qsi ꝑ tutore
negociagessit uł etiamcuram ã¬
ninistrauit ioc eĩt iuditio et̾
statĩ/ Qa hoe casu impĩnquoq
statimactio ꝯpetit. ¶p̃teisitu¬
tele iudinoꝗs conueniet᷑ rẽpi¬
tare pot̾ad quimnrempupilli ĩ¬
pendit. Sic erit arbitrii eius. U̾¬
trũ cõpensare anuelit pet̾e sũp¬
tus. ¶ Ed ergo sidex compen¬
sationis ei ratioẽ nõ habuit./ã

Expanded text:
ore negotia gessit uel etiam curam administrauit, locus erit iudicio etiam statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit.Praeterea si tutelae iudicio quis conuenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an
Abbreviated transcription (Latin):
cumimpend qͣm est in faculca¬
tib. indeamus anpossit hoc cõ¬
sequret lebeo scribit posse. ¶Si
tum̃ accipiendũ est si exped̃ pu¬
pillo ita tutelam ammistrari
Cct̾um sind expedit. dicendũ
ẽ ab solm pupulum oportẽ. Ne¬
q enĩ in hoc ammũstrant̾ tutel
ut mñgantur pupilli. ¶ Iudex
ig qui cõtrão iditio cognoscit
ntitatẽ pupilli spectabit. ⁊ an¬
sumptus tutor ex offitio fecerit.¬
¶ Cõtraĩum iucditium an adhoc qͦr¬
pupillo ꝯpetat. ut qͥs. apupillo
exigit. liberatõem uidẽt̃ ẽ. ⁊ ne¬
mo oix̃ in hoc agẽ quẽ contrño¬
cõseqt᷑ autẽ petuniã siqm̃ de suo
cõsumpsit etiã cumusuris: sed
et trientib ur his que iu regioẽ
obẜuant᷑. ur his quib inutuat᷑
est sineceẽ habuit mutuati ut¬
ꝑ pupillo ex iustacã p̃rogaret.
his aquib pupillũ liberauit. ut¬

Expanded text:
m est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit.Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, uidendum est. et nemo dixit in hoc agere queconsequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantur, uel his quibus mutuatus est, si necesse habuit mutuari, ut pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, u
Abbreviated transcription (Latin):
rĩditium eẽ ei opinor. ¶Hãc
actõe dandã plact situtele i¬
ꝙͣ pupillus idc̾co age tutele ñ
nult: quiauich̾ ei debet᷑. imino
plꝰ ĩ eũ impensũ ẽ. qmqd̃ eiab

Expanded text:
rium iudicium esse ei opinor.Hanc actionem dandam placet et si tutelae iam pupillus idcirco agere tutelae non uult, quia nihil ei debetur, immo plus in eum impensum est, quam quod ei ab
Abbreviated transcription (Latin):
sint.ueniant ĩumetiã eoquor
que debebantur alias tutori. ũ
pura a patre pupilli siꝗd debit᷑
fiũt. q̃nit᷑. Et mag̃ puto cumin¬
tegra sit act̾io tutori. nõ eẽ in ꝯ¬
tñ sudõ expectanit quia tutor
crat.⁊ idõ nõ ex eg̃ uidcam an¬

Expanded text:
sunt ueniant, uerum etiam ea quoque, quae debebantur alias tutori, ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in ctamen si ideo exspectauit, quia tutor erat et ideo non exegit? uideam
Abbreviated transcription (Latin):
Dicm exempligr̃a centesimu
impatum est statulibero ut
cipit: qr absurduminsum est
ante diempet̾e quam his exi¬
st̾et quẽ oportet accipe.⁊ hoc in¬
romnib qui herͣedi dare iussis
ita hereditate ad parendũcõq
tiomi tempus computabr̃ ¶
iussuciꝰ adiri pot̾it namid exp̃s¬
sit. sim̃s eĩt. in lib̾tate dqnda
quo fut̾um erat. ut ĩpediret᷑ u¬

Expanded text:
diem exempli gratia centensimum imperatum est statulibero, utcipit, quia absurdum uisum est ante diem praeterire, quam is existeret, quem oportet accipeomnibus, qui heredi dare iussi sita hereditate ad parendum cioni tempus computabitur.iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur l
Abbreviated transcription (Latin):
ded̃it. id qd̾ cueret heres/acc¬
epto tuliss/ nõ qdẽ uidicono¬
itioni paruisse quasi dedit.sed
qĩp heredem stetꝰ. quo mimiis pa¬
reat. posse pet̾e legatum qĩ exti¬

Expanded text:
derit' id, quod ei deberet heres, accepto tulisset, non quidem uideri condicioni paruisse, quasi dederit: sed quasi per heredem stet, quo minus pareat, posse petere legatum, quasi exsti
Abbreviated transcription (Latin):
milites sunt. ⁊ iure militaĩ eo̾
testariposse. nulla dubitato ẽ.¬
¶ Siqs militum ex alio nũo tr̃as¬
latus sit in aliũ qͣmuis et hĩc¬
exempt̾ sit. ⁊ illo ñdum puene

Expanded text:
milites sunt. item uigiles milites testari posse nulla dubitatio equis militum ex alio numero tralatus sit in alium, quamuis et hincexemptus et illo nondum peruene
Abbreviated transcription (Latin):
essua quoquomiõ ordinassentib
.ẜ. ⁊  qmenim listet cõnditio mllitĩ¬
ab his ꝑsoñis qͣs constitutioẽs
principales separent. tĩiquim
scinctuũ santur. cum cadẽ ꝑicy¬
lainueniant᷑. iuraqueq eadez̃

Expanded text:
sua quoquo modo ordinassent quam enim distet condicio militab his personis constitutiones principales separent, tamen qui ocinctu versantur cum eadem pericula experiantur, iura quoque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sit a legato ⁊ an aliquid int̾sit
si apatre uł emancipato pupur
rator apatrẽcõfimatus ap̃tore
excusationis bñficiontimaluit¬
N epellendꝰ ẽ alegato. Idq isce.¬
uole nr̃o placuit Namet p̃tor
qui eumconfirmat tutorẽ d̾ fũc
lumpninri Recte ergo placuit
eum quiretusat id qd testator
reliquid ab eo quipetit qd̃ idem
dedͣ repelli debẽ. Nõ tam̃ semꝑes
timo eum quihonus tutele recr¬
sant repellend̃ alegato/ sira de¬
mum silegatum ei ibeo ascͥptu
appureat. qd̾ eitemtutelam fili¬
oꝵ iriunx. nõ qd̃ alioqudatur
ess^ etiã sinõtutela id appareͣ uo¬
luid. Si posiũs testõligatum as¬
cͥptũ. codicur u̾o posteã fcĩs. tuto¬
rẽ datum. In hoc enimlegato po¬
test uici. nõ idcõ eirelictum. qr et
tutorẽ eẽ uolu̾it testator.

Expanded text:
sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipato pupillrator a patre, confirmatus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaeuolae nostro placuit: nam praetor, qui eum confirmat tutorem, defunctlumni nostri. recte ergo placuit eum, qui recusat id quod testator relinquit ab eo quod petit quod idem dedit repelli debere. non sempetimo eum, qui onus tutelae recusavit, repellendum a legato, sed ita demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutela. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis vero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei relictum, quia et tutorem esse voluerit testator.
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃ .ł. Luris ꝑitos quitutelam
gͥere ceꝑunt. in cõscilio prĩcipũ
assumptos. optimi maximiq
pͥncipes ñ cõstituer̃ extusandõ
qm cirolatus corumagerẽtur
et honor delatus. finem cͥtitpis

Expanded text:
. Iuris peritos, qui tutelam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem
Abbreviated transcription (Latin):
simil est qui de falso eginẽt ob
gruĩ q̃rit/ recte petitioẽm institu.¬
tam exclud̾e nõ potit. ¶Que cy¬
torib remunerande fidei cã te¬
stõ parentis. relinquunt᷑ post
excusatonẽ/ ab hẽdib extranei ᷑
quoq retiñiplacuit. Qd̃ nõ ha

Expanded text:
similis est, qui de falso egit nec opgium quaerit, recte petitionem institutam excludere non poterit. Quae tutoribus remunerandae fidei causa testamento parentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis existentis Ia queq eit
diffrãtutelaꝵ. de quib dixĩmus si
t̾cia ⁊ qͣrta sit delaralicet inqͣtam
pri decrñtus sitꝰ qd̾ huius idest
ꝙ̃rta ex quousso ẽ ãministrareil¬
liꝰ. ex quo datus est. ꝑicurũ sustĩ᷑
Euiquipupillũ. bonis pat̾nis
abstinuat/ detiñnd̃ ĩqͣrtatutela
cristimaui qiͣ ceposita illa / Cet̾m
putarẽ recte factump̃torẽ. sictiã⁊
unã tutelam suffiẽe credidit sirã
diffusaet regoiosa sit ur ꝓ plib
cedut/ Neqꝰ ig̾ fr̃s cõsortes plũiũ
licq habendi sint: neq nõ frs si

Expanded text:
dicionis existentis. Illa quoque erit dicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius detentus sit, quod huius, id est quartae, ex quo iussus est administrare, illius ex quo datus est periculum sustinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sit, ut pro pluribus cedat. neque igitur fratres consortes plurium loco ha
Abbreviated transcription (Latin):
t̾monia. nõ uid̾ent᷑. ¶ Qmiprim¬
legio subiux ẽ frĩs curatẽe sus¬
cipe nõ cogͥ. ¶ Patronus inpubĩ
ub̃tos. quostã ex lib̃tis tutores
aut curatores. testam̃toded̃. qm̃¬
uis eos ydoncos eẽ constatꝰ mc̃¬
ominꝰ iurepublico pot̾unt ex̃cr¬
sis deitis datus est quipotuit ex
onis allegaret synus ex pupillis
tum qĩm loco t̾cie tuteleqͣrta sub⁊¬
roganda Namp̃o iure tutor ẽ ⁊ m̃¬
quã excuset᷑. potuit ergottela.
san. S cumnõ sit excusatus. ne¬
cessaĩo subeund̃ s̃ honus illiꝰ qͦq
tutele. Nec me mouet qd̾ dicat
aliqs hoc nec exigi. anamrstͤt
tutela. Hoc enim eo ꝑti r ne sit
infinita amiustratõ. Cer̾nsi ꝑ¬
iculũ sustineat cẽssatõis. prito ei
ĩpũtandã quoq eantutelã ⁊dẽ
euenire põt̾. si duob testĩs cum
hr̃et tres tutelas tutor datus est
ubi nõ aꝑtarũtabłaꝵ temp ĩspi¬
ci debeb̾ si q̃rat᷑ que pͥor telata siͭ
tutela. s addite hẽditãt᷑is uł cõ¬

Expanded text:
Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamuis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure publico poterunt excusis decretis datus est qui potuit exonis allegaret, unus ex pupillis,etum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. psari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me movet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem evenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis vel con
Abbreviated transcription (Latin):
diuimarcirescͥptũ. ¶ Sane no¬
tũ est qd̾ ge̾ntibꝰ honorẽuaca¬
tẽe tutelanumcõcecliplatuit. Ua¬
care aut̃ eos quitunc primu
uocent᷑ ad suscipiend̾ offitium
tutele. Cet̾m eos quitam semi¬
scui̾nt amministrationi. nec.
notum ẽ. ¶Domininauimnũ
uident᷑ habiint̾ primłia sut a
tutel uẽcent. Idq dimis pius
traianus rescripsit. ¶nqlim

Expanded text:
diui Marci rescriptum. Sane notum est, quod gerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administrationi, ne tenotum est. Domini nauium non uidentur haberi inter priuilegia, ut a tutelis uacent, idque diuus Trai
Abbreviated transcription (Latin):
piltssaue m̃ris eiꝰ mancipia decẽ. que
festim post additã hĩditatẽ me¬
am a semꝑniauxore mea eligi
iolo. que mancipiacum infam̃.
nupẜit dari ublo. ⁊ si antequa¬
ͦ firnupẜit. aliqd̃ ex mancipus de¬
rp sdesẜit. tc̃ in locumeiꝰ arbitratu¬
loꝰ sempnic. matris eius dcã uolo.¬
pͣ. dum ad eam plenus num̃ꝰ pue¬
nliat ¶Qd̾ si semꝑnam̃r eius ñ
eleg̾it: tc̃ ip̃a s̾ibi que uokeli¬
gat. Q̾ situm ẽ cummi eleg̾it¬

Expanded text:
proniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi volo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, dari volo. et si antequam nupserit, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari volo, dum ad eam plenus numerus perveniat. quod si Sempronia mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae volet eligat". quaesitum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt̾ ad bonorũ possoc̾. Ue
rum etiãni quoq qui ex hiis
nãti sunt. ¶ Si ouos habẽs ne¬
potes altum emancipatũ loco
filii adoptau̾it uidend̾ est an
solus ille. qiͣfiliꝰ admictat᷑. ꝙ
ita scilicet ꝓcedit. siqĩ patrẽ hi
nepotis quc̃ retinuerat. sic ad¬
optau̾it. M eliꝰ c̃ auͣtẽ dr̃s pos¬
se cumsolũ. Ad bonorũ posse¬
ssionẽ puenire. ¶ S sisi̾t hic

Expanded text:
mittuntur ad bonorum possessionem, verum etiam hi quoque, qui ex his nati sunt. Si duos habens nepotes alterum emancipatum loco filii adoptaverit, videndum, an solus ille quasi filius admittatur: quod ita scilicet procedit, si quasi patrem eius nepotis, quem retinuerat, sic adoptaverit: melius est autem dicere posse eum solum ad bonorum possessionem pervenire. Sed si sit
Abbreviated transcription (Latin):
admittunt᷑ ad bonorũ possõc̃.
sz adoptiui patris nõ pot̃. Ur ẽ
admitipossit ex lib̾is eẽ euin
oporti. ¶ Qui habebat filium.
habebat ⁊ nepotem. ex cofiliũ
emãcipaũ. ⁊ adoptaũin locũne¬

Expanded text:
admittuntur ad bonorum possessionem: sed adoptiui patris non potest: ut enim admitti possit, ex liberis esse eum oportet. Qui habebat filium, habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum ne
Abbreviated transcription (Latin):
et si emancipatus fuiꝰ ꝙ̃ post e ma¬
mancipatic̃e q̃sierat᷑ p̾atii suo
ĩ adopticem dederit ⁊ deces squero
et hic nepos iste ad ponorumpo
Alicuius puen̾it in adoptiuam
familiam filius nõ. anpat̾s sii
in adoptiua familia mortui uo¬
norum possonẽ acciꝑe possit. ⁊
arbitror humaniorẽ esse hanc
sit ineadẽ familiaqua pat̾ ad
admittat᷑. ¶ih̃i quiinstituis
redes. iure nõ possunt. neccont̃
admortis tp̃s referunt᷑. ¶Sĩ qͣ
ex lib̾is hr̃s scͥptus si̾t: ad cõtͣ
tabłas bonorũpossõnẽ uccari

Expanded text:
emancipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decesserit: nam et hic nepos iste ad bonorum poalicuius peruenerit in adoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia mortui bonorum possessionem accipere possit? et arbitror hsit in eadem familia, in qua pater, ad admittatur. Liberi, qui institui heredes iure non possunt, nec contrad mortis tempus referuntur. Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem vocari
Abbreviated transcription (Latin):
poͬsscẽm eos admitti. Cĩcxt̾¬
b filiis unus ab hostib captꝰ
Id ⁊ inpostumo. Nã qm̃diupo¬
stumus sꝑat. in cacã ẽ. utͣ pã¬
tẽ faciat. ⁊̃ sumuris factos lib̾
alias exier de pofestate patriᷤ¬

Expanded text:
onem eos admitti. Si ex tribus filiis unus ab hostibus captuIdem et in postumo: nam quamdiu postumus speratur, in ea causa est, ut partem faciat. Et sui iuris factos liberalias exierunt de patri
Abbreviated transcription (Latin):
gass qd̃ ex arathusa natũ eit¬
medio tẽpore legatauĩus mori¬
atur. ⁊ postea partus edat. fĩr¬
tus ꝑueriãt. pecumiã pupil¬
ius exsoluat. hr̃s legataru pe¬
gati cui conditõem̃ ascͥbi. qͣm¬

Expanded text:
gasset 'quod ex Arethusa natum eritmedio tempore legatarius mort postea partus edatur, fructus perueniant, pecuniam pupils exsoluat, heres legatarii pgati cui condi
Abbreviated transcription (Latin):
emolum̃tũ hrditati adqratur
et siint̾iiserius mortuus fu¬
enit. legatumextinguat᷑. Qr̃ a
ddica hroit᷑ate existimand̾ ẽ usỹ
fruetũ. ad cuncinus ẜnus ieg

Expanded text:
emolumentum hereditati adquiratur et, si interim servus mortuus fuerit, legatum extinguatur. quare adita hereditate existimandum est usum fructum a
Abbreviated transcription (Latin):
fundunt hr̃s m̃s dago. naisiã¬
teq̃mpariat inquit decesẜit:c
ad hrdemsuum decẽ transiit¬
tit. ¶ Sutaquis legau̾it filio
legatum. nec imputarihrdi. ẽ
ño patris pocius filio soluat.
Certe sipr̃ perat exceptionẽ. eĩt
repellendus ¶Sidies legati ces¬
ẜit d̾inde legataĩns inius alie¬
num ꝑuen̾it . ipĩ pocius debet᷑
legatuq in cuius ip̃e ius pue¬
nie. Transeunt enincum eo q̃¬

Expanded text:
fundum heres meus dato": nam si, antequam pariat, inquit, decesserit, ad heredem suum decem transmittet. Si ita quis legaverit filio legatum nec imputari heredi, cur non patri, sed potius ficerte si pater petat, exceptione erit repellendus.Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum peruenit, ipsi potius debetur legatum, in cuius ips‹e› ius peruenit: transeunt enim cum eo, q
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss nec locuplecior factꝰ¬
ess si petitor ad p̃sens debitum
Qd̾ siu̾bo debitinaturalẽ obł¬
igõnẽ futuramq solutionẽ co¬
gitau̾it: int̾im nich titius pe

Expanded text:
accepi‹t n›ec locupletior fact‹et cr›e‹d›itor ad praesens debitum i uerbo debiti naturalem obet futuram solutionem cogitauit, interim nihil ‹Ti›tius pe
Abbreviated transcription (Latin):
iuditium sicht locum si diuorcii
ritores subtrarit. licet cessat nrͣ
ãmotaꝵ actio. tam̃ ipãs res ma¬
ritus ꝯdr̃e pot̾. Namiure gentii
cõdiciputo posseres abhis qui
nõ ex iusta cãpossident.

Expanded text:
iudicium sic habet locum, si diuortii rito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure gentium condici puto posse res ab his, qui non ex iusta causa possident.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s maĩti hr̃ditatis petit̾ione ⁊
ad exhibẽd̃ actõem icas ꝯsequi
potint./ aristo ⁊ cõditi eĩ posigre.¬
creputat / quia ex imusta cã apõ
cam essẽt. Qd̾ simortuo uiro az¬
rerum ainmotaꝵ actõemadũsoꝰ
uirum icompensare pot̾ mulier
cum actione quamaratus agere
nult obres ammotas.
lucret᷑ mulieri. aut satis doti fie¬
ret dictumnõ eẽt accuirireru
ammotaꝵ nĩchomin agi potest.
Hamet cimdos nulla sit. cadem
accio det᷑. ¶ Sabinus ait / simi¬

Expanded text:
reditatis petitione uel ad exhibendum actione eas consequi poterit.Aristo et condic‹i› ei posse recte putat, quia ex iniusta causa apud eam essent.Quod si mortuo uiro arerum amotarum actionem aduersus uirum et compensare potest mulier cum actione, qua maritus agere uult ob res amotas. lueretur mulieri aut satis doti fieret, dictum non esset actum iri rerum amotarum, nihilo minus agi potest: nam et cum dos nulla sit, eadem actio d
Abbreviated transcription (Latin):
qb daꝑi reb diu̾tiss. si ꝯualue̾i̾t
uir utił rerum amotaꝵ. accio ei
dandaẽ. ¶Si ẜuus mułris iussy
uidi fũtum facienͣtiopem fre. cũ
mulĩ furtumno faciat qͣmuis ẜ¬
nus in facinorib dñ dco audie

Expanded text:
ualuerit uir, utilis rerum amotarum actio ei danda est.Si seruus mulieris iussu uideri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens
Abbreviated transcription (Latin):
stimatione suffert emptoris lo¬
cobabendꝰ ẽ. Ideo simulier cum
quareꝵ ãmotarũ actum est. esti¬
matõemlitis p̃stit̾itlidũsus uin¬
dicantẽ. maritũ uł hẽceminaĩti

Expanded text:
stimationem suffert, emptoris loco habendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, adversus vindicantem maritum vel heredem mariti
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri nõ eẽ ꝑmittend̃ itferre
insiurandũ ⁊ ita edictum ordĩã
trum simulan seꝑatim habitau̾¬
unt: cum atcio reꝵ amonitaꝵ.
competat ⁊ adũsꝯ eamque ex do¬
mo subtrax̃. inquã ñ simul cum
uiro habitauit. ¶Gxor⁊ nuruᷤ
et ꝓmirus. uiro. ⁊ soc̾o ⁊ ꝓsocero.
furtum fac̾e̾ possunt furti ant̃ ñ
tem̃it᷑ nisi forte emancipatus sit
filiꝰ. Tunc enimnurus patri eiꝰ
deublutis. uxor rerum ãmotaꝵ
nomine. insimplũ conu̾enit᷑. ꝙͣ¬
amon̾it hoc iure utimur ut fur¬
ti tencat᷑. Conseq̃nt̾ clicemus u
ta conuenit. uł sicubi alibi cess
at m̃m̃ cessare rerum amotarũ
solum eas qͣs mulĩ am̃ouit cum

Expanded text:
mulieri non esse permittendum referre iusiurandum, et ita edictum ordinatutrum simul an separatim habitauerunt, cum actio rerum amotarum competat etiam aduersus eam, quae ex ea domo subtraxit, in qua non simul cum uiro habitauit.Uxor et nurus et pronurus uiro et socero et prosocero furtum facere possunt, furti autem non tenentur. nisi forte emancipatus sit filius: tunc enim nurus patri eiusdeuolutis uxor rerum amotarum nomine in simplum conuenitur, quamamouerit, hoc iure utimur, ut furti teneatur: consequenter dicemus, uta conuenit uel sicubi alibi cessat matrimo nium, cessare rerum amotarum solum eas, quas mulier amouit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ amotarũteni. ¶Quirerum
ammotarũ etlã statuit actone.
si uelit mag̃ u̾isiuranõ deferre.
cogͥ adũsarius iurare. nich̃ diuõ¬
lumpna uiret. qui iusmrand̃ de¬
ferret. Iurare liuitẽ tamnir qua
uxor ceget᷑ ꝓat̾ aut̃ ãmouñtis
ilirare. nõ cogͥ cuminiciũ sit de a¬
ueno fẽo aliũ irareas gͦ cog uira¬
re qui amouissediceturs ⁊ idcͥco
nẽc hr̃s ciꝰ qui q̃ue amouisse dice¬
tur irare ceget᷑. ¶ Siqs delatũ
Ssibi insiurand̾ referre nelit. nõ

Expanded text:
rum amotarum teneri.Qui rerum amotarum instituit actionem si uelit magis iusiurandum deferre, cogitur aduersarius iurare nihil diuorlumnia iuret qui iusiurandum defert.Iurare autem tcogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium iurare: is ergo cogitur iurare, qui amouisse dicitur. et idcirco nec heres eius, qui quaeue amouisse dicetur, iurare cogetur.Si quis delatum sibi iusiurandum referre uelit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Dẽ actione ueꝵ amorarum.
motarum iuditium singłare in¬
trocluctum est et. adũsũs eam q̃
uxor fuit quia nõ placuit cũ ea
fũti ag̾e posse/ Quib̾dã existimãti¬
ba nec qd̾ fintum cm facę. ut nc̃¬

Expanded text:
mo motarum iudicium singulare introductum est adversus eam quae uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quidem furtum eam facere, ut Ner
Abbreviated transcription (Latin):
smonit. mela fulcinius aiunt/ et¬
de peculiotimtũ actõnẽ/ quia di¬
splicutcam furtimobligari ui.
inipãobres ammotas dãri a¬
ccõnẽ. S si p̃r adiuncta filia/ dedo¬
te. agnt nõ alit̾ ei dundum actõẽ.
qͣm si filiã reꝵ am̃otaꝵ iuditio ĩ
solidũ.⁊ cum sacisdatioẽ defendat÷¬

Expanded text:
Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: vel in ipsam ob res amotas dari actionem. Sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatio
Abbreviated transcription (Latin):
riis aut̃ aristo. scͥb nec si uolũt .a¬
te mułris fcẽ sunt exactioẽ pãe¬
re. ¶ Donatõemint᷑ uirum et
uxorẽ cͥca impensas queqo uhi
Onino et medificandis eclibis⁊
inrepomĩdis ꝓpagandisq uine¬
is. et inualitudinc mancipioꝵ.
inelicas impensas nõ deb⁊ aibi¬
ter curarcl aliqquinneg̾oꝵ gesta
trabutum ob dotalem fundum.
p̃stita exig̾e ur amuliẽ potꝰi ro¬
nus enim fructuum hec impẽdi
cessaiẽ sunt  quib nõ factis dos
mumuuitur/ ueluti agg̾es fcͣe. flu¬
lmina. au̾t̾e. edifitia uetcui fulciẽ
Itẽq refic̾c. arbores. in locummor¬
tuaꝵ repon̾e utiles sunt ueluti

Expanded text:
riis autem Aristo scribit nec si uoluntate mulieris factae sunt, exactionem parere.Donationem inter uirum et uxorem circa impensas quoque nino et in aedificandis aedibus et in reponendis propagandisque vineis et in valetudine mancipiorum modicas impensas non debet arbiter curare: alioquin negotiorum gestorum dium neque tributum ob dotalem fundum praestita exigere vir a muliere potest: onus enim fructuum haec impendicessariae sunt, quibus non factis dos imminuitur, ueluti aggeres facere, flumina auertere, aedificia uetera fulcire itemque reficere, arbores in locum mortuarum reponere.Utiles sunt ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
taris p̃roi dedit. s qñiuro hyno⁊
cõmissiunrelictum. ꝓsñ surasit
fidĩcomn issũ relictu illi sire m̾¬
uit /omĩm̃o fidecõmissũ debebr
sim̃o nĩitum qiͣ apd̾ uirũ bonõ
collocare fideicõmissanis potu¬
it ⁊ sũta sit^site nõ offendit/ e¬
esse mitum. si alius uir bonus.
nõ infestus. mitum potiñt adi¬
dia que ad te ꝑuen̾int᷑ ꝓtuadi

Expanded text:
tatis heredi dedit, sed quasi uiro bono commissum relictum.Proinde si ita sit fideicommissum relictum: 'illi, si te meruerit', omnimodo fideicommissum debebitur, si modo meritum quasi apud uirum bonum collocare fideicommissa rius potuit: et si ita sit 'si te non offenderit', aeesse meritum, si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admaedia, quae ad te peruenerint, pro tua di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgas ut possint ad finios tuos
pucnire / ucind̃ satis exprimũt
de instituto. fideicõmissũrelict᷑.
fu̾it. ⁊ si ub̾ nõ sit ita relictum.
cumpat̾ moreret᷑. s intelligips
ssit. hoc puta quia sic relictur
Iest. ut relinqͣt fuiouł uolo ad¬

Expanded text:
gas, ut possint ad filios tuos peruenire', licet non satis exprimunt ede instituto fideicommissum relictum fuerit, etsi uerbis non sit ita relictum 'cum pater moreretur', sed intellegi hoc possit, puta quia sic relictum est 'ut relinquat filio' uel
Abbreviated transcription (Latin):
mͦssiỹpriuaret. sidricomisso po¬
sse̾ adhuc fideicõmissi petiiẽ
tutioẽs mͣbent. anfideicõmissu
relinq̃re ex ẽoquis possit uide¬
amus ⁊̃ puto posse Cumenim
cdiruineceẽ. sit. nulla cdubitatio
est. qu senatus ꝯsultum impe¬
dunto nõ sit ¶Sihes rogat
sit. c̾tam sũmã usur̃s c̾tis feno¬

Expanded text:
missarium privaret fideicommisso, posse adhuc fideicommissi petitiontutiones iubent, an fideicommissum relinquere ex eo quid possit, videamus. et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitatio est, quin senatus consultum impedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faeno
Abbreviated transcription (Latin):
s nec̃ emĩdonisim qͣntum locup¬
lecior fc̃s sit¶ Itẽ ip̃ẽ tritor emp¬
toris ⁊ linclitoris officio fungiñ
pot̃. ¶ Si enimsi contutorẽ hãt
cius aucͣtas suffic̃ ꝓtuldubio
em̾e pot̃. ¶ S simala fitͥc ẽpcio ĩ¬
t̾cesẜit / nulliꝰ eiͣt iom̃ti/ ideoꝵ
noc usucape pot̾ sane si sue eta

Expanded text:
ntum locupletior factus est. Item ipse tutor et emptoris et venditoris officio fungi non potest: sed enim si contutorem habeat, cuius auctoritas sufficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque nec usucapere potest. sane si s
Abbreviated transcription (Latin):
¶ p̃ .l. Pupillus obligaritutori
eo auccore nõ pot ¶Plane si ple̾¬
‸ sint tutores/ quorumimiis aucꝰ¬
toritas suffĩc / dicend̾ ẽ alt̾o auc¬
tore pupillum ei posse obligan
siue pecuniammutuam ei det
siue stipłet᷑ abeo. ¶ Si ⁊ cũ solꝰ
sit tutoꝵmutuã petuniã pupil
lo ded̾it. uł ab eostipuletur ñ¬
tͣerit obligatus tutori. Naͣu tñ.
lccupletior ẽ fẽs dandam diuus:

Expanded text:
. Pupillus obligari tutori eo auctore non potest. plane si plures sint tutores, quorum unius auctoritas sufficit, dicendum est altero auctore pupillum ei posse obligari, siue mutuam pecuniam ei det siue stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam lo dederit vel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturalitelocupletior factus est dandam divus
Abbreviated transcription (Latin):
cutores Ieorumq fidenissores. iu¬
dicẽ accep̃ iudice d̾fimcto prius¬
qm.ad eumiret᷑ contͣ solos fidei¬
sores alt̾ iuder datus ẽ officõ og¬
noscentis conueniet. situtores c¬

Expanded text:
tutores eorumque fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores
Abbreviated transcription (Latin):
dicend ẽ ten̾ima gratus oporte
Isi cx suggestu coꝵ uł nõminibꝰ
abhis acceptis ꝓ̃ses ded̾it /. S
et siadeos remiẜit ut ipĩ dẽt
uł post tunoneraut exigent
satistutionẽ ꝑiculumad eos
ptineb / magͣratib imputat᷑.
ctiã sĩ omĩno tutor uł curator
ditus nõ sit S . ĩ. demum ten¬
entur. si monitinõ deꝯ̃int. r̃o
dampnum qd̃ impube̾s uł ado¬
lescẽtes in medio temꝑe passi
sunt ad eos magrãtus ptrãe
nõ ambigitur quia mim̾e mã¬
tutono puriurat. ¶ Sciend̾ aut̃
est. si magr̃atus munidpales.
distulint in successoͣ ᷤ uo. łsisa¬
tisdatioẽ data oꝑa traxint quo¬
ad successores accipiant nichil
eis ꝓdeẽ. ¶ Dmnus adrianus re¬
scͥpsit etiã meumqui elegus ẽ.
ad estimandas turoꝵ satisdatis
ones acciõnẽ dandã. ¶ Sunt
magratus hoc conuen̾it Iut al¬
tiꝰ tantum piculo tutores da¬
rent᷑/ comm̃ctiones pupillo ñ
p̃ind̾caẽdinus adrianus resxꝓ¬

Expanded text:
dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit. Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes uel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt. Sciendum autem est, si magistratus municipales distulerint in successores suos uel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, nihil eis prodesse. Diuus Hadrianus rescripsit etiam in eum, qui electus est ad aesones, actionem dandam. Si inter magistratus hoc convenerit, ut alterius tantum periculo tutores darentur, conventiones pupillo non praeiudicare divus Hadrianus rescr
Abbreviated transcription (Latin):
ttunt nõ pupilli. ꝓiñ nec noĩa¬
ticẽs magr̃atuum ex hac cã teñ¬
bunt᷑. s solimagrãtus. S sior¬
do r eceꝑit in seꝑiculum diciͣ de¬
b ten̾i eos qui p̃sñtes fii̾unt. pa¬
trui enimrefert. nominau̾unt
.uł fideinsẜunt. aninse piculu

Expanded text:
ttunt, non pupilli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed ‹s›oli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculu
Abbreviated transcription (Latin):
debeat dari hec actio. qui filiam
minorẽ .xii. annis nuptum de¬
ditlimag̃ ꝓbat patriignoscẽd̃
esse qui fliam suam maturius
infamiliã sponsi ꝑduc̾e uoluit.
affcũ cnĩꝓpensiore mag̃ꝙͣ dolo¬

Expanded text:
debeat dari haec actio, qui filiam minorem duodecim annis nuptum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in familiam sponsi perducere uoluit: affectu enim propensiore magis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Non simiłr cennt᷑ hr̃des ma¬
grãtuum ut ĩpĩteñnt᷑. Nam noc
heres tutoris: nẽgligencie noĩe
tent᷑. Nammagr̃atus qdẽ inõc̃
picnũ succ̾ed̃ Ihr̃s ipĩs dolo ꝓͥx¬
ime culpe succeducus ẽ.

Expanded text:
 Non similiter tenentur heredes magistratuum, ut ipsi tenentur: nam nec heres tutoris neglegentiae nomine tenetur. nam magistratus quidem in omne periculum succedit, heres ipsius dolo proximae culpae succ
Abbreviated transcription (Latin):
nõ esse exactum dicebã. cumas
tutore satis pupillo factum sit
possem tutorẽ cum numꝙͣ tutõ
adu̾sꝰ magrãtus hãt ãctione.
Senatus enim consultum pup¬
illo subuenit p̃ẜtimcum sit qͥ
tutori imputetur. s qui satis a
contutore nõ erex̃. uł suspectu¬

Expanded text:
non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum site tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
suos hrdes fut᷑um. eitͣ ¶S et si
inc̾tũsit. aliquo tantũ caũ pos¬
sit existẽ. quoquieclit᷑ siuis fr¬
t̃us sit uñtiem mittemus. cͦq¬
penclia. fĩ qmͣ denegari aliqũ
filia nascipot. ut plures fiiit
filuis.⁊ filia. neuter inpossõẽ
mittet᷑./ Satis ẽ enim subĩc̃to.
eius quiedetur aliset̾ cum ꝗ
exhrdatus sitqmeum quin
sit exhr̃datus. famenecairat᷑̃¬
ius is nascat᷑ qui repellit᷑. Itẽ
erit dicc̃d̃. ⁊ simułr que fuit. ĩ
posscẽ abortum feciss. S ⁊ sisb̾
conditõe postumus sit̃ exhere¬

Expanded text:
erit. sed et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, ventrem mittemus: aeqpendia fieri quam denegari aliquando filia nasci potest vel plures filii vel filius et filia, venter in possessionem mittetur: satius est enim sub incerto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumvis is nascatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exhere
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniatrix mułr. debẽ eã
decretũ elige. ⁊ ubi omĩno iuste
dubitaripot̾it. anexeo p̃gnãs
sit/ decreto tuenda ẽ. ne p̃udit¬
ium pãtuifiat. Id̃ qd̾ est si stat̾
mulieĩs controu̾si a fiat ⁊ geniͣ¬
lit̾ ex quib caĩs bonorũ possc̃ẽ¬
lutus ẽ. ex hisdem causis ueritri
quoq. subuenire p̃torẽ debẽ. nõ
dubitamus. eo facilius qd fa¬
pãtui enimin hoc fauetur. ut ĩ
quinõ tantum parenti duct̃.¬
nascitur. ¶ Siqs primauꝑore.

Expanded text:
calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat. idemque est et si status mulieri controversia fiat. Et generaliter ex quiblitus est, ex hisdem causis uentri quoque subuenire praetorem debere non dubitamus, eo facilius, quod fatui enim in hoc fauetur, ut in non tantum parenti, cnascitur. Si quis prima uxore
Abbreviated transcription (Latin):
sola siñ quib se sustin̾i. ⁊ ad pã¬
primũ ex pecunia num̾atasiea
nõ fu̾it. ex his reb que prĩmo¬
nia hon̾aremg̃ ĩpendioꝙ aug¬
ere fructib cõsucu̾imͣt. ¶tez
si ꝑiculũ est. ne int̾ĩmres ufy¬

Expanded text:
sola, sine quibus fetus sustineri et ad parprimum ex pecunia numerata: si ea non fuerit, ex his rebus, quae patrimonia onerare magis impendio quam augere fructibus consueverunt. Item si periculum est, ne interim res u
Abbreviated transcription (Latin):
condrõe. sidotẽ ⁊ cetrra. que nu¬
uenti tradidicontulisset. cohr̃c¬
dẽ conscripsit. Cunifilia se bo¬
nis abstinuiss sub res nõ in
ptionẽ doliplacuit obstare / qm̃
tenta dote. abstincat se bonis
ꝯpellat᷑ eam conferre i nõ cõ¬

Expanded text:
condicione, si dotem et cetera quae nubenti tradidit contulisset, coheredem adscripsit. cum filia se bonis abstinuisset, fratribus res non in ptionem doli placuit obstare, quonitenta dote abstineat se bonis, compellatur eam conferre. et
Abbreviated transcription (Latin):
cius quondamei mantus suo
uł filii suinomime. ex fideico¬
misso comunioẽ bonoꝵ ꝯseqͥ p̾¬
tos aureõs Idemq̃siit eandẽ
uxorem manito. hr̃de scͥpto fide¬
icõmisisse ut cummoreret᷑ fi¬
lio cõmuni om̃e qd̃ ad eum ex
hr̃ditate sua ꝑueniss restitue̾¬

Expanded text:
ius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi poser ducentos aureos.Idem quaesiit eandem uxorem marito herede scripto fideicommis‹is›se, ut, cum moreretur, filio communi omne, quod ad eum ex hereditate sua peruenisset, restitue
Abbreviated transcription (Latin):
deicõmisit. ut qͥcqd ex pãte t̾cia
hr̃ditatis ꝑuenerit ad cos. idc
redd̾ent gaio menioalumpnõ
puen̾it. alagis eum cxusuris
ꝓ qñtitate numinoꝵ redactis
hoc ampli eidẽ alumpno meo
hominẽ collactaneũ ⁊ u̾nã sũt¬
orẽ qui eum artifĩtio suo m̃ced̾
data ałe pot̾it. q̃situm ẽ cu ali¬
m̃ta multo minora p̃stiterint
hr̃des scͥpti qmusure sũme re¬
dacre ꝯpetelunt. amtresiduas
p̃stare ꝯpellid̾beant. tociꝰ tẽpis
ess: ⁊ cum seriu legati ei sp̃alit̾
ut ex m̃cedib aleret᷑. statĩnẽ¬
neint utrumm̃cedes anusas

Expanded text:
ei commisit, ut, quidquid ex parte tertia hereditatis peruenerit ad eos, id redderent Gaio Maeuio alumno peruenerit, alatis eum ex usuris pro quantitate nummorum redactis. hoc amplius eidem alumno meo hominem Caletanum et uernam sutorem, qui eum artificio suo mercede data alere poterit'. quaesitum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis esset? et cum serui legati ei specialiter, ut ex mercedibus aleretur, statim uenierint, utrum mercedes an usuras
Abbreviated transcription (Latin):
te defuncte/ ita demimnlecum
hab̾e̾nt. sidie fideicommissi c̾e¬
dente. firius ⁊ nepos eorumin
rerumnã essent Cum autẽ. nõ
suꝑuix̾addiẽ fideicõmissi n ep¬
tixat untias filiodatas. ¶Hr̃s:
insticutus nxori. rogatus totã᷑
ur̃ditatẽ restitue̾. restituit deteͣ¬
ta qͣrta. Q situm ẽ cumuxorqr¬
ore fuiss restitue. anidqd̃ hr̃s
ei detruxiss. qͣite nomine mre¬
stituendo fideicõmisso ĩputaẽ

Expanded text:
te defunctae ita demum locum haberent, si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum in natura essent, cum autem non supervixit ad diem fideicommissi neptaxat uncias filio datas. Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere restituit detracta quarta: quaesitum est, cum uxor quarore fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, in restituendo fideicommisso imputa
Abbreviated transcription (Latin):
in boius sins reliquiss. id fidi¬
cõmisso contini. Eiaudi ⁊ aliaͥ
restitute sint res. secud idꝙ e
computati. siue nõ sint resti¬
tute que ex stipulatione dedo¬
te reddendaint̾posira restituẽ¬
da sint. eo auctore inhr̃ditatẽ
computari. ¶Que habelut fili¬
uma ex eonepotemutrisq in
mͥ hr̃s eĩt. Peto fideiq eł cõm¬
ito. qcqd ex hr̃ditate mea ad
restituat filio meogaio scioi
ita tm̃ ut .x. qdẽ unti̾as griius
hãt. Buas antẽ untias sens.

Expanded text:
is rel‹i›quisset, id fideicommisso contineri.Claudius: et alias restitutae sint res, secundum id computari, siue non si‹n›t restitutae, quia ex stipulatione de dote reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari.Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mihi heres erit, peto fideique eius committo, quidquid ex hereditate mea ad restituat Gaio filio nostro, ita tamen, ut decem quidem uncias Gaius habeat, duas autem uncias
Abbreviated transcription (Latin):
ex ex qd unuisum hr̃dis foꝵi.
.alicui ꝗd collatumuelit. ¶Hr t¬
di ⁊ semetipõ legatumtai nc̃
pot᷑̃. acohr̃de pot᷑. Itaq si fu̾dꝰ¬
is cͣot  legatus sit ei quiex parte dim¬
tdia hr̃s institutus ẽ: ⁊ duobꝰ ex¬
traneis ad hrdemtiulegatiiẽ.
sexta pars fundi ꝑtim. qui aͣse
undicare nõ pot̃. a cohr̃de no se¬
missario. duob extrancis cõcũ¬
rentib. nõ amplius t̾cia parte
extranei autẽ a abip̃o hẽde cuil eg¬
atumẽ semissẽ. ⁊ abaliohede tri¬
entemm̃dicabunt. ¶Alienuss¬
ius hr̃s institutus. legan ipẽ a
se̾nec totus. nec ꝓpirte potest
Seruohrditaĩo recte legatur. li¬
cet hr̃ditas additanõ sit. quiahr̃¬
ditas ꝑsone de functi qui eanire¬
liquit uice fimigit᷑. ¶ tundus ie¬
nõ funtolegato ẜuitus nõ reste¬

Expanded text:
ex eo, quod uniuersum heredis foret, alicui quid collatum uelit. Heredi a semet ipso legatum dari non potest, a coherede potest. itaque si fundus legatus sit ei qui ex parte dimidia heres institutus est et duobus extraneis, ad heredem cui legatus est sexta pars fundi pertinet, quia a se uindicare non potest, a coherede uero semissario duobus extraneis concurrentibus non amplius tertia parte: extranei autem et ab ipso herede cui legatum est semissem et ab alio herede trientem uindicabunt. Alienus seruus heres institutus legari ipse a se nec totus nec pro parte potest. Seruo hereditario recte legatur, licet ea adita non sit, quia hereditas personae defuncti, qui eam reliquit, uice fungitur. Fundus leuero fundo legato seruitus non resti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibeatur iñs dclifitia distrahere
quorum redditus sporgule sunt
relicte. saluatamen caus alegati.
Omnib qb fidei cominissumre̾¬
lictum ẽ. ad distractõe cõnneme¬

Expanded text:
hibeatur heres aedificia distrahere, quorum reditus sportulae sunt relictae, salua tamen causa legati. Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem conse
Abbreviated transcription (Latin):
legiũ pot̾. etiã qd̾ ad honorẽ orna  .¬
tumq ciuitatis ꝑtimadornatr̃.
puta qd̃ adistituendũ forum .s¬
theatrum. stadium legnatũ fuci̾t
ad honorẽ ꝓuta qd̃ adminus e¬
tend̃ uenationẽ. nelud scenĩcos
ludos cutenses relictum fu̾it.⁊
qꝰ ad diuisionẽ singulorũ ciuiũ
uł epulũ religumfiũt. rec ãpliuᷤᷤ

Expanded text:
 potest etiam quod ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius