comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem. suscepit tristiciam meam
ꝯfid̾etor tristiciam nomino qui cru¬
cemp̾dico. Yt homo hũit tristiciam
qmͣ in eo suscepit. affectu mͥ ꝯpatit᷑.
m̾ tristis est. mͥ dolet gͦꝓme. ⁊ in me

Expanded text:
ius: Suscepit tristitiam meam; et confidenter tristitiam nomino, qui crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me
Abbreviated transcription (Latin):
untur asserentes similitudi des¬
nem arsq ymaginem passionis ⁊ do¬
loris xp̃m hõiem ꝑtulisis s nuillum
oĩo dolorem uł passionem sensisie.
bitabile faciamus qd̃ supͣ diximus ꝓ lui¬

Expanded text:
untur, asserentes similitudinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; bitabile faciamus quod supra diximus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
in explanatione fidei art Nos iacdi¬
cunus hõiem passibilem adei filio sus¬
ceptum ut diuinitas inpasubuitas
ꝑmaneret passus est. n filus dei not
stanciam assũptam. licet gͦ ꝑsona fi¬
lii susceꝑit pasubilem hõiem ita tñ
nil passa est ut tota tͥnitas qmͣ pas¬
sibilem necͣce ⁊ fiteri.. Hiis aliisz auc

Expanded text:
in Explanatione fidei, ait: Nos ita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus est enim Filius Dei non stantiam assumptam. Licet ergo persona Filii susceperit passibilem hominem, ita tamen nil passa est, ut tota Trinitas, quam impassibilem necesse est confiteri. His aliisque auc
Abbreviated transcription (Latin):
qua homo exꝑiendo disceret quid eẽt
est illd̾ nomen. s de re tnͣs gressione secu
netito. qr ꝑ expientiã in alididicit quid
sit int̾ bonum obeclientie. ⁊ malum in¬
obelientie.

Expanded text:
qua homo experiendo disceret, quid esseest illud nomen, sed de re transgressionem secutvetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam in credibile ñ÷. ñ nullos fideles ꝑ
ignem quẽdam purgatoriũ qnͣto ma¬
gis minus uebona peuntia ililexerunt
ut ugnũ ut minus ut fenũ uł minimũ
nt stipina ignem sustinebunt qui uo
cruciaturꝰ est impios in et̾num s ⁊̃ de uo
em̃catorio quo purgabunt᷑ quidam

Expanded text:
vitam incredibile non est nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt,ut lignum, vel minus ut foenum, vel minimum ut stipula, ignem sustinebunt. Qui vecruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis ucite ꝯcessarꝵ taies cupiditates i
amitti sñ animi dolore ñ possint. ħ gͦ
eclificat is qui cogitat. q̃ mundi ĩt qũo
piaceat mundo. qui circa dinitiat suas
quodãmꝰ carnali affectu tenet᷑. ⁊ tñ ex eis
fraudis uł rapine mout᷑. Ex hiit gͥ
patet ꝙ ñ icem bomo simui ħ ⁊ nla ecli¬
ñ cogitant placere mundo. s dm̃ deo. qͥ⁊
ita ꝯsumit᷑ in eis poct̃m. sicut guita a¬
que in camino ignis ⁊ s̃o nũqm̃ sccum
portant cremabiia. ħ ã inferior edifica¬

Expanded text:
is licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet non cogitant placere mundo, sed tantum Deo; ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
sigcͣantur. q̃ in m̃tes ꝑ fectoꝵ ñ cadunt.⁊
si aua ueniali a ad mittant In cordib uͦ
minoꝵ int̾cium durant us infinẽ quic̃
taub eclificiis transeunt. s clissoluent᷑ ĩ
igne. ip̃i u̾o m̾ito fundam̃ti salui erñt¬
exterceat seu̾itatem cũ ꝓ codem pect̾o mł¬
to gͣnius ibi puniat qmͣ hic. opino qͦrdã

Expanded text:
icantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi eruntexerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio q
Abbreviated transcription (Latin):
sñt̾ibilem ⁊ spc sp̃em intelligibilem
⁊ intelligibilem sp̃em sine sibłi pretule¬
runt sñsibilia clmũs quenisu tactuq cor¬
poris sentiri queunt. Intelligibilia que
nus q speciosa eẽnt. si autem omni spe
carere possent omnmo nulla eẽmuder̃t
ẽẽ aliquid. quo nulla speciosa fc̃a sunt
ubi est prima ⁊ in ꝯmutabilis sp̃es. Iõq
incõrporabilis ⁊ illud ẽẽ rerum. principi¬
um rectissime crecdiderunt quod fc̃m nõ
eẽt. ⁊ ex quo factacunta eẽnt. ecce tot mo¬
clis potuit cognosciueritasdei. cum
gͦ deus unasit.⁊ simplex eẽncia que ex
nulla cliu̾sitate parcium uł accidenciũ
quia płib modis cognoscitur u̾itas de¬
i. ꝑ ea que fc̃a sunt. Exꝓpetuitate nam
creaturaꝵ intelligitur conditoret̾mis
ex magnitudine ceaturaꝵ om̃ps exor¬
cline. ⁊ disposione sapiens exguberna¬
tione bonus. hec autem omĩa adunita¬
tem deitatis ꝑtinent monstnͣdam. Qñ
increatis apparet nesti¬
eutrũ gium trinitatis.

Expanded text:
spiritus speciem intelligibilem; et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus quae visu tactuque corporis sentiri queunt; intelligibilia, quanusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid quo illa speciosa facta sunt, ubi est prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis; et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium quia pluralibus modis cognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, oine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. 6. in creaturis apparet vestigium Trinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sħ ⁊ hiis siłia posst̃ accipi sic ut ñ excludãt
memoriã p̾cedenciũ maloꝵ s ex ea moleᷤᷤ
tãNesionem amoueant. sõ n. eoꝵ me¬
moria sc̃os ꝯt̾stabit uł eoꝵ beatitudinem
obfuscabit. s gͣnores deo recddit̃. Uñ i suꝑ¬

Expanded text:
et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. Unde su
Abbreviated transcription (Latin):
ħ pͥmo ꝯsid̾anda sunt. qñ creata
saretur. deinde qͣlis effecta ad u̾sione
quoxdam. ⁊ ꝯu̾sione quoxdam de excel¬
lentia quor. ⁊ ordinib. ⁊ donoꝵ diffr̃a

Expanded text:
 consideranda sunt: quando creata deretur. Deinde qualis effecta aversione quorumdam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia,
Abbreviated transcription (Latin):
fficiens ã ca matrimonii est ꝯsensꝰ
inuxorem ñ est iste ⁊sensus effitax ma¬
trimonii.Item si ꝯsenciant m̃te. ⁊ ñ
expͥmant u̾bis. uł auis certis signis nec
taus ꝯsensus efficit matͥmonium. si aũt
coactio. ibi uł doius obugatio illa. u̾boꝵ
quib ꝯsentiunt dicentes. accipio te inuixũ¬
ore ⁊ ego te inuxorem matͥmoniũ facit.

Expanded text:
fficiens autem causa Matrimonii est consensin uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autemcoactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit.
Abbreviated transcription (Latin):
simplici uirtute młta ud̾is ememole¬
rare cum dicit. Deus o̾m genuit. bon̾
bonũgenuit. sapiens sapientemcle¬
mens clementẽ potenspotentem. Num¬
quid gͦ ronitas. ⁊ sap̃ia. ⁊ clem̃tia ⁊ po¬
tentia pares sunt unius uͥtutis. qmͣ si¬
plicem ẽẽ dixisti. si dixeris partes sunt

Expanded text:
simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ñ quoꝵ dam cognoscenciũdeum. Illium
enim ad templum deiñ ꝑtinent qui
cognoscentesdeum ñ sicut de siglicant
Ad templũ dei ꝑtinent ꝑuuli sc̃ifica
quem potuerunt iui nosce nec hre is¬
tipoturrunt. hre añ qmͣ nosce reatissi¬
deum nosse. hic aliqͣtenus aꝑit ãs. qͦ¬
modo deus h̃rcet in aliquo .i. hatur. cũ
idelicet ita est in aliquo. ut ab eo cog¬
noscatur ⁊ diligatur.¬
suꝑius licet tenuit ostensum
sit qua ratione dicatur h̃itare inqͥb
ato in m̃stas yuane m̃tis sensus or̃o
ad hebreot. sicut młta de deo intelig¬
mus quelo qui penitus ñ ualemus.
ita młtaloquimurque intelugere
corporea: quedam uirtus que oĩim ẽ
causa bonoꝵ scimusquomodo autem
uł que istasit: penitus ignoramus.

Expanded text:
n quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuli sanctificatquem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissiquod nosse. Hic aliquatenus aperit Aug. quomodo Deus habitet in aliquo, id est, habeatur, cum videlicet ita est in aliquo, ut ab eo cognoscatur et diligatur.superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quiatque immensitas humanae mentis sensum omnino ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere ncorporea quaedam virtus quae est omnium causa bonorum scimus, quomodo autem vel quae ista sit penitus ignoramus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uxor tua si ñ fu̾it ꝯscĩa scełis ⁊ ꝯtinere ñ
nult. nubat in flño. cui iuult tu u̾o ⁊ ad ul¬
lc. nͨ illa aliam uxorem accipiet uł aliũ
uirum qmͣdiu ambo uinunt. si u̾o ad ul¬
tera mortua fuit uir ciꝰ. similt nuibat. ad¬
ult̾a u̾o nũqm̃ ⁊ si mortuus fu̾it uir eiꝰ

Expanded text:
n fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adullle, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat; adultera vero nunquam, etsi mortuus fuerit vir ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest in illis ꝑtib ẽe. fc̃a qͣi nunc
nustrat solis diuina lux. Nec mirũ
lucem in aquis posse lucere. cum ⁊̃ nat᷑a¬
rum oꝑatione sepius illustrant᷑ qui
mustrant. que multo rariores fu̾nt
suo cirtumagitata noctem diein disc̾¬
nebat. Ibi gͥ pͥmo. lucem apparuisse u̾e¬
siłe estͦ ibi sol cotidiano cursu circum¬
uectus apparet ut eodem tramite lux cir¬
cumcurrens ac pͥmo ad occasum descen¬
dens uesꝑam faceret de inde benocat a
ad ortum auroram .i. iane illustraret.
⁊ ita diuisit d̾s lucem. ⁊ tenebras. ⁊ appel¬
dies diu̾sis modis accipit᷑ inscͥpt᷑a¬

Expanded text:
dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, quillustrant, quae multo rariores fuerunsuo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appeles diversis modis accipit
Abbreviated transcription (Latin):
i̾tius sub gr̃a. qͣrtus ingłia. de pͥmo
statu accepit inmunitatẽ pecci uñ
qui de sursum uenit sr̃ om̃s est. dic̃
xp̃m uenisse desursum .i. de altitudi¬
ne hũane nature añ pecc̃m qr alti¬

Expanded text:
tertius sub gratia; quartus in gloria. De primo statu accepit immunitatem peccati. UQui desursum venit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
timor dñi. timor qͣi loctim p̾parat¬
cũ ã cepit caritas ħĩtare pellif timor
qui ei p̾parauit locũ. qnͣtum .n. illa
crescit iuaᷤᷤ de crescit. ⁊ qnͣtum illa fit
int̾ior temor pellitur foras. maior
caritas minor timor minor caritas
maior tumor. si ã nulius est timor
timor pͥmo p̾occupat m̃tem. ñ ã. iͥ
remanet timor. qr ĩo intrauit ut
introduc̾et caritatẽ¬

Expanded text:
i. Timor enim quasi locum praecoeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor,timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitate
Abbreviated transcription (Latin):
uiror sicut de muliere qr li cet uiro aliam
clucere. s a falsariis in ambrii libro positũ¬
addit de muuere ꝙ p̾misit ce niro nͥ qd̃
similem formã uult intelligi. ut si cli¬
miserit ꝙ cã fornicacõis ꝑ mittt᷑ ma¬
neat sñ uxors ut reꝯtiliet᷑ uxori. It̃ si nͭ
illimilere ꝯcedit᷑ iuiro. uiro aquo recer¬
sit nͨ hinc alt̾am lucere una uxore qmͣ
dimisit multo minꝰ fas ẽ illicita cũ qͥb¬

Expanded text:
viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro posituaddit de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietilli nubere conceditur vivo viro, a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore, quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quib
Abbreviated transcription (Latin):
sum ⁊ appetitum sensualitatis de
tus. qui in tendit᷑ in corꝑis ext̾ioris
sensꝰ atq appetitus rere ad corpꝰ ꝑtinẽ¬

Expanded text:
sum et appetitum sensualitatis. 6.tus qui intenditur in corporis sensus, atque appetitus rerum ad corpus pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
ac deponandos sub inteiligend. nͥ uiolẽ¬
ter quis attractus fu̾it. de hiis n ⁊ a qͥb¬
libet ħeticit molent̾ ordinats clicit ĩ¬
nocencius ꝙ possunt hre aliquẽ colo¬
rem extusacõis si statim decetlunt
ab eis. ⁊ pessimo coꝵ ꝯciliabulo renũ¬
ciant de etate ordinandoꝵ. ita deceruit ni

Expanded text:
ac deponendos, sub intelligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Iod possunt habere aliquem colorem excusationis, si statim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9. De aetate ordinandorum ita decrevit Ni
Abbreviated transcription (Latin):
pam̃ ad offc̃m fc̃a inꝑacliso. uͥ ẽet thorꝰ
inmaculatus. ⁊ nuptie honorabrietex
auibr sine ardore anpent sinedolort pare¬
rent alt̾a post pecẽm ad remediũ fc̃a extra
pacusum ꝓpt̃ ilucitum motum deuitandũ
pͥma ut nat᷑a muiti pricaret᷑. scd̾a ut nͣ ex
ciperetur ⁊ incium cohueretur. Nam ⁊ añ

Expanded text:
aradiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Nam et ante
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ añ pct̃m iegitur institutũ a dño. nõ
tũ ad remedinm. s ad officum. refert n scͥp¬
tura genesit in atam misso sopore atq
una de eius costis sũpta ⁊ exinde muus¬
ers formata uirum in sp̃u in detugentẽ
ad quem usum muuer fc̃a eẽt post exta¬
sim. ꝓpretie arxisse. hoc nunc os ex ossib
meis. ⁊ caro de carne mea. ꝓpt̾ hoc relinq̃t

Expanded text:
tum legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet
Abbreviated transcription (Latin):
neamus ꝙ Ieiꝵ. in explanatione fi¬
dei tatholice ad damasiũ. Ppam. nõtara
⁊manichei. ac pelagierrores collicens
docet ubm inquit sic ꝯfitem᷑ arbiitaũ
ut dicamus nos semꝑ indigere di
auxilio. ⁊ tamaillos errare. qui cum
manicheo. dnt hoĩem pecc̃m uitare ñ
posie qmͣ illos. qui cum iuuim ano
asserunt hoĩem ñ posse peccare. Utrũz

Expanded text:
neamus quod Hieron., in Explanatione fidei catholicae ad Damasum papam, Joviniani, et Manichaei, et Pelagii errores collidens, docet. Liberum, inquit, sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper indigere Dei auxilio, et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. s̃ ħ ita accipiend̾ fors. ut ex uo¬
lũtate hõis fides intelligat᷑ ꝓuenire c̃
ea bona hõis m̾ita incipiant. ꝑ hanc.a.
ut ait. ab̃. sr̃ psõ. lx.ui. Iustificat᷑ ĩprus
.i. fit ce ĩpio pius. ut deĩ ip̃a fides in¬
cipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari. uñ oĩa bona
m̾ita incipiunt. s di pocius ħ ĩo drcta¬

Expanded text:
n haec ita accipie de fore, ut ex voluntate hominis fides intelligatur provenire, cum ea bona hominis merita incipiant. Per hanc enim, ut ait Aug., super psal. 67, justificatur impius, id est, fit de impio pius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari; unde omnia bona merita incipiunt. Sed potius haec id
Abbreviated transcription (Latin):
cere cuiꝰ boñam uoluntatẽ fides p̾uenit
ñ tempore s causa ⁊ natura Uñ ãb. srͭ
ꝯgruent dixit qd̾ bona uoluntas in eis eã¬
donis est. que ñ p̾cedit ⁊ ip̃aiuuat. qr iu
uat. quib pͦuenit᷑ d̾e eis ꝯsentit ad effec¬
tum boni. ⁊ in eis est qr tp̃e ab eis ñ pre¬

Expanded text:
bonam voluntatem fides praevenit non tempore, sed causa et natura. Unde Aug. supra congruenter dixit quod bona voluntas in eis donis est, quae non praecedit; et ipsa juvat, quia ea juvat quibus praevenitur, dum eis consentit ad effectum boni; et in eis est, quia tempore ab eis non pr
Abbreviated transcription (Latin):
tem in eodem. Non frustra inquit putã¬
dum est ad ip̃o initio temporis. uł ⁊cditi¬
oñis sue diabolum cecidisse ⁊ nũqmͣ in
u̾itate stetisse. Uñ quidam in maliciam
hnͣc ur̃o arbitrio non ẽẽ flexum. s in hnͣc¬
qmͣiuis adeo putant ẽẽ creatum. scd̾m
pͥmo fr̃s sit malus. in udus. ⁊ diabłs.
nec uoluntate depͣuatus. Hiis alus q
testimoniis utuntur qui dñt angelos
qui ceriderunt creatos fuisse maios. ⁊ sñ
mora corruisse eos u̾o qui ꝑ stiterunt
ꝑfectos. ⁊ beatos fore creatos astruunt
anctoritate aõ ĩ. qui sr̃ geñ. dicit ꝑ celũ
sigͣcari creat᷑am spũalem que ab ex or¬
dio. quo fc̃a est fr̃a. ⁊ ꝑfecta ⁊ ueata est

Expanded text:
 putandum est ab ipso initio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum primo factus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quidam angelos quicecider̃t creatas
ẽẽ maios ⁊ ñ lib̾o arbitrio in maliciam
declinasse. s in malitia adeo factos eẽ.
nec aliqmͣ fuisse moram i nt̾ creationẽ
⁊ lapsum s ab iitio apostasse. auo
u̾o. creatos fuisse plene beatos qui op¬
pinionem suam munuint anctoritate.
putari pot̾ abinitio temporis diabo¬
lum cecidisse. nec cum sc̃is angłis paca¬
tum aliqñ uixisse ⁊̃ beatum. ẜ mox.
a postatasse. unce oñs ait ule homicida¬

Expanded text:
enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate potest putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; unde Dominus ait Joa
Abbreviated transcription (Latin):
mitci. ur daridr̃ cum ita in nobis
est. ut faciat nos dilig̾e dm̃ ⁊ ꝓxim̃
ꝑ qd̾ manemus in deo. ⁊ deus in nob̃.
Uñ aug̃. hunc missionis modum insi
cencdit eum addiligend̾ dm̃. ⁊ pxim̃.
⁊ ip̃e dilectio est. Non .n. ht̃ homo uñ
diligat deũ nisi ex deo. Ecce qũo datur¬

Expanded text:
icitur, cum ita in nobis est, ut faciat nos diligere Deum et proximum, quod manemus in Deo, et Deus in nobis. Unde Aug., hunc missionis modum insincendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecce quo
Abbreviated transcription (Latin):
modis ħitum dm̃s uł habitum animi
sic̃ oiscipline ꝑceptionẽ usu firmatã
cũ dm̃s aliquem uestitũ .uł calciat᷑¬
⁊hiꝰ. in quib oĩb gen̾ib manifestũ
est ineare dici hitum que acciit uł
accedit alicui. ita ut eampossit ⁊̃ ĩ¬

Expanded text:
modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam;cum dicimus aliquem vestitum vel calceati. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit eti
Abbreviated transcription (Latin):
accidunt uł accebunt ut ħitum faci¬
ant ñ mutant᷑ s ip̃amutant ĩ se inte¬
gra ⁊ ĩ ꝯcussa manencia. sic̃ sap̃ia
accedens hõi s̃i ip̃a mutatur. s hõiem
mutat qm̃ de stulto sapientem fac̃.
quedamu̾osi accedunt uł acceceͣnt
ut mutent ⁊ iutent᷑ ut cib qui a¬
nuttens sp̃em suam incorpus uernt᷑¬
⁊ nos cibo refecti ab exillitate atq lan¬
gore ĩ robur. atq ualenciam ĩmuta¬
mur Tertitmn genus est cum ea
que accidunt uł accedeͣnt nec mutant
sa quib accidunt nec ab eis ip̃a mutã¬
tur sic̃ anulus positus ĩ oigito. qd̃ gen᷑
a sua natura. s aliam sp̃em. ⁊ formã
accipiunt ut est uestis que de iecta atz
deposita ñh̾t eam formam qmͣ suit
qmͣ ñ hebat exuta. qd̾ genꝰ ꝯgruit hu

Expanded text:
accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus a sua natura, sed aliam speciem et formam accdeposita, non habet eam formam quam habequam non habebat exuta: quod genus congruit hu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ⁊ deceptus: In exꝑtus .n. diuine
seu̾itatis in eo falliponuit ut uemale
cred̾et ẽẽ ꝯmissum. s dolo illo serpenti¬
no. quo mulier secducta est. nullo mo

Expanded text:
iam deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
r quo manifeste aĩ adu̾ti potest quis
eoꝵ plus peccau̾it adam .s. uł eua.
plus .ni. uidetur peccasie mulier que ue¬
uut usurpare diuinitans eq̾litatem
⁊ minia psumptione elata credilit ita
ẽẽ fut᷑um adamu̾o nec illud crediclit
ꝯsensit. nolens eam ꝯtristari. ⁊ ase ali¬
enatam relinquere. ne ꝑiret arbitra
tus ulud ueniale ñ mortale delictũ
dii. s putauit uirui posse fieri ut ⁊
simul ed̾ent. noluit eam ꝯstristare ꝙͣ
credebat sine suo solatio ⁊tabesc̾e ⁊ ase
alienatam oĩo int̾ire. Non quidem cai¬
nali uictus ꝯcupiscentia. qmͣ ñclum
senserat s amicabili qͣdam bñiuolet¬
tia qͣ płmq fit ut offendat᷑ d̃s. ne of¬
fendatur amicus. ꝙ eum fac̾e ñ debu¬
isse diume sĩie iustus exitus ĩcluca¬

Expanded text:
 quo manifeste animadverti potest quis eorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata crediderit ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, consensit, nolens eam contristare, et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non mortale delictum. dii; sed putavit utrumque posse fieri, ut et uxsimul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicus, quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indica
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ deo auctore .i. uolente non fiunt
mala. qr ip̃e non est causa tendendi ad
non ẽe tendere .n. ad nõ ẽe malum est.
Ip̃e autem auctor mali non est. tendit uͦ
ad non ẽe qui oꝑatur malum non gͦ deo
auctore est qd aliquis oꝑatur malum
non est gͦ bonum ꝙ ali quis oꝑat᷑ malũ.¬

Expanded text:
d Deo auctore, id est, volente non fiunt mala, quia ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
eodem li. aꝑte explicat ita dicens. qui
omniũ que sũt auctor. ⁊ ad cuins bonrte¬
tem id ꝑtinet ut sit omne qd̾ est roni
tiñmodo causa ẽ quo cirra mali auctor
nõ est. ⁊ iõ ip̃e summũ bonum a quo. in
nullo difficere bonum est. ⁊ malũ defi¬
cere non est gͥ causa difficiendi .i. denden¬
diad non ẽt. quint ita dicta eẽncli cau¬
sa est qr omnium que sunt auctorz. que
in qnͣtum sũt rona sunt. Ecte aꝑte habẽ
qd̾ deficere a deo qui est sũmum bonum
malum est. Fala gͦ facere malum est
non gͦ deo auctore. uł uolente mala fuũt¬
Ob iectio quoꝵdã sopħic

Expanded text:
e, aperte explicat ita dicens: Qui omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiuntObjectio quorumdam sophi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqmͣ pigro uł misttui docto iuderi suꝑ¬
fluus. cum mltis impigris. mltisqi
indoctis int̾quos ⁊̃. ⁊ michi sit necͣcrius.
breuiuolumine ꝯplicans pĩm sentenci¬
as appõnis eoꝵ testimoniis ut non sit

Expanded text:
cuiquam pigro vel multum docto videri supcuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, u
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidei sc̃itatem corumꝑe molentes.
auriumq pruriginem sub nouelio
sin desiderii dogmate aliis ing̾entes
qui contentioni studentes contͣ uen¬
tatem sine federe beliant.Iter ueri
namq asertionem ⁊ pldcmn de fensi¬
onem ꝑtinax pugna estͥidum sẽuitas
tenet ⁊ se uoluntas erroris tuetur. hoꝵ gͥ
opilare. ne uirus nequicie in alios effu¬
dere queant. ⁊ lucernam uentatis in
candebro exaltare nolentes mlaborem¬
ulto ac sudore hec uolumen deo prestã¬
te ꝯꝑegimus ex testimonis ueritatis
in et̾num fundantis. ĩ iis. libris distinc¬
tum in quo maioꝵ exempla dectrinam.¬
q reperies inquo perdñce fidei cince¬
ram ꝓfessionem iuꝑee doctrine frauclu¬
lenciam. ꝓliclimus aditum demonstr¬
andeueritatis complexi nec periculoim¬
pie ꝓfessionis insertis temꝑatio int̾u.
trumq moderamine utentes sic ubiuͦ
parum uox ñra insonuit non apat̾is
discessit limitib. Non gͥ debet hic labor

Expanded text:
tis fidei sanctitatem corrumpere molientes, tis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum iopilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor
Abbreviated transcription (Latin):
tum ueri rõne ꝑfectum sit tñ clum a¬
luid aliis aut uidetur. aut complace¬
at ueritati. uł non intellecte. uł offẽ¬
cdenti impietatis error obnitatur ac
uoluntatis in uicdia resultet qmͣ d̾s
liis qui ñ romuoluntatem subiciunt.
nec doctrine studium impendunt. s
hiis que sompmiarunt sapiencieu̾ba
coaptare nituntur. nonueri. s placi¬
ti rõnem sectantes quos iniqua uolũ¬
tas nõ ad intelligenciã ueritatis. s ad
defensionem placencium incitat:. nõ
desiderantes doceri ueritatem s ab ea.
ad fabulas conu̾tentes auditum. q̃uoꝵ
ꝓfessio est magis placita. qmͣ docenda
conquirere. nec docenda desiderare. s
cesideratis doct̾rinam coaptare habent
rõnem sapiencie. insuꝑstitione quia
fidei defectionem̃ sequit᷑ y pocrisis m̃¬
dax. ut sit uł inubis pietas qmͣ ami¬
serit consc̃ĩa. Ipsamq simulatam pi¬
etatem omnium u̾boꝵ mendacio im¬
piam reddunt false doctrine institu¬

Expanded text:
tum veri ratione perfectum sit, tamen dum atum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deliis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institu
Abbreviated transcription (Latin):
agere pͥsumsimus. consumationis
ficluciam. laborisq mercedem in sa¬
maritano statuentes qui. ꝓlatis in
creationem semim induob denariis.
suꝑ eroganti cunta reddere ꝓfessus est.
delectat nos ueritas pollicentis. s ter¬
ret in mensitas laboris desideriuimhor¬
tatur ꝓticiendi. s cei prtat infirmiias
defficiendi qmͣ uincit telui domusdei.
Quo in ardescentes fidem nr̃am ad u̾sus
errores carnalium. atq anmalium ho-¬
minum dauitice̾ t̾urris clipeis minure.
uł potus munitam ostendere. acteolo¬
gicaꝵ in quisitionum ab cdita aperire.
studiumus. non ualentes studiosoꝵ frat¬
tum uotis iure resistere eoꝵ . inx. lauda¬
bilib stucliis lingua ac stilo nos serui¬
re. flagitancium quas bigas in nobis
agnat xp̃i karitas qmͣuis ñ ambiga¬
mus. omnem humani eloquii. sermo¬
nem calumpnie atq cͣdictioni emuloꝵ.
semꝑfinsse obnoxium. qꝙ dissentienti¬
b uoluntatũ motib dissentiens quo
fit animoꝵ sensus. ut cum omne lie¬

Expanded text:
agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dic
Abbreviated transcription (Latin):
oftt̃ sine labore. In hoc autem tractatu
non solum pium lectorem. s ⁊̃ librum
correctorem desidero maxime ubi pro¬
funda uersat᷑ ueritatis q̃o. que ntinã
tot. haberent in uentores quot ht con¬
tradictores ut autem qd̾ querit᷑ faci¬
lius occurrat tytulos quib singulor
libroꝵ capitula listinguntur pre¬
misimus.

Expanded text:
 citato. In hoc autem tractatu, non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingunt ire ut iustis ꝑ pacienciam
m̾ita augeant᷑ ut iobair ad custodi ã
uͥtutũ ne suꝑbia temptet ut paulo. ł
ad corigenda pec̾ca ut mane lepra. uł¬
ad głiam dei ut de ceco nato. ł ad miciũ
pene. ut herodi quatinꝰ ħ uideat᷑ quid ĩ
ꝯtere eos. Illa gͦ auctoritas nau̾si nõ
cogit nos sentire oĩa que tempalit̾
puniunt᷑ ñ ult̾us a deo punienda. Ua¬
Lam ⁊ si
st̃ eundem iocũ ierꝵ dicat egiptios. ⁊
isrłitas a deo tempalt̾ prinitos ne in
num diliuio sodomitas igne egiptios
io ip̃m. qui gͦ punm st̃ postea ñ pumi¬
entur. auoquin m̃tit᷑ scͥptura. ꝙ nefas¬

Expanded text:
tingunt: primo vel ut iustis per pacienciam merita augeantur – ut Iob; 2 vel ad custodiam virtutum, ne superbia temptet – ut Paulo; / 3 vel ad corrigenda peccata – uad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid in e. Illa ergo auctoritas Nahum non cogit nos sentire omnia quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem locum Hieronymus dicat Aegyptios et Israelitas a Deo temporaliter punitos ne in num diluuio, Sodomitas igne, Aegyptios id ipsum. Qui ergo puniti sunt postea non punientur; alioquin mentiretur scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
nuisse .N. dm̃ fuius nun qmͣ cum ppri¬
etatis sigc̃atione cognoscimus dici. ex
ad optiono .n. homo est fuius dei:
nec generacõem nz ei ꝓprietas est s
unigenitus. aũt deus nec fuit aliqñ nõ¬
fuius nec fuit aliquid anteꝙͣ filius. nec
quicꝙͣ ip̃e nisi filus ad qd̾ ita dm̃s qui
semꝑ ẽ silius nascibuitats ꝓpͥetate acu̾̃i¬
tate filius ẽ eius solius qui geniit ⁊ ille
tm̃ qui genuit p̾rip̃ius est. qr sicut ille si-¬
lius origine ita ille pat̾ generatione.

Expanded text:
nuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus est Filius Dei, non ex generatione, neque ei proprietas est, sed Unigenitus autFilius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius. Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprietate ac veritate Filius est solius qui genuit, et ille tantum qui genuit Pater ipsius est, quia sicut ille Filius origine, ita ille Pater generatione.
Abbreviated transcription (Latin):
unus. res .n. due uł płes recte posst̃
cdiciunum ẽs. si sint unius eẽntie. ⁊
eax una sit natura unus ãuł ima¬
ñ pot̾dici de du̾ss reb nͥ ad datur
quid unus uł una. quo addito rͨte

Expanded text:
unus. Res enim duae vel plures recte possunt dici unum esse, si sint unius essentiae, et earum una sit natura. Unus autemn potest dici de diversis rebus, nisi addatur quid unus vel una, quo addito,
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea sciri opportet qm̃. sicut de ma¬
iorib.⁊ minorib. quidam ꝑstiter̃t
ita de utro gradu. quidam corruerunt
Int̾ quos unus fuit oĩb aliis cadentib
excellentior. nec int̾ stantes aliquis eo
fuit oignior sicut tesdimoniis auctorita¬
tum monstrat᷑. ait .n. iob. Idem pͥncipiũ¬
lum silłitudinis plenus sc̃ia ⁊ ꝑfectione
lior est natura eo magis millo yma¬
go dei similiꝰ in sinuat᷑ inp̾sĩa Item ine

Expanded text:
rea scire oportet quoniam sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Iplum similitudinis, plenus scientia et perfectione, lior est natura, eo magis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Eramus aliqñ tenebre: nũc ã lux
in dño. pͥmus ita dies ñ ab aurora. s a
plena luce incipiens. ⁊ post paulaum ues¬
ꝑam occidentem luce exccipiens mane se¬
quentis diei expletus est. Unde beda occidẽ¬
te luce paulatim. ⁊ post spacium diuine
longitudinis inferiores ꝑtes subeunte
deunte. ⁊ alium diem inchoante. ⁊ dies ex
lo triduo oĩo tenebrosa que post creata
sid̾a aliqua luce claru̾it Eur sol fi¬

Expanded text:
 Eramus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, et post vesperam, paulatim occidente luce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte,deunte, et alium diem inchoante, et dies explo triduo omnino tenebrosa, quae post creata sidera aliqua luce claruit. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
ut distinguant᷑ atq ꝯputent᷑ dies
tatione cum ixixta nat᷑alem ordinem
p̾cedens dies seqñti nocti ad iungi debe.¬
at qr homo aluce ꝑ peiatum corruit
intenebras ignorantie. ⁊ pecc̃oꝵ deinde

Expanded text:
ut distinguatur atque computetur dies tatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et peccatorum, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
onem ⁊ membroꝵ. xp̃i nam passi¬
o tausa est nr̃e salutis. qd nõ est pas¬
sio alicunis sancti. Nulluis .n. passio¬
ne redempti sumus nisi xp̃i ꝓfuer̃t
quidem ñ modo eis qui passi sunt ui¬
rum ⁊ alus fidelibr ip̃oꝵ passiones
Uerimptũ ñra redemptio ñ sunt hoc

Expanded text:
et membrorum. Christi namque passio causa est nostrae salutis, quod non est passio alicujus sancti. Nullius enim passione redempti sumus nisi Christi. Profuerunt quidem non modo eis qui passi sunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra redemptio non sunt; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
crimis ostendat rep̾sentet uitam suã d̾o
ꝓsacdotem p̾ueniat iudiciũ dei ꝑ ꝯfes̃io¬
nem. p̾cepit .n. lñs mundandis ut osten¬
terent ora sac̾dotib docens corporali pre¬
sentia ⁊fitenda pecrata ñ ꝓscͥptũ manifes¬
s qͥ ꝑ uos peccastis: ꝑ uos crubescins. crubes¬
centia n ip̃a ꝑtem ht̃ remissionis. ex mĩ a
erubricentiã uncit timore offensifit ue¬
tais muitũ a satisfacionis obtuut qui
erubescentie dũans nich eoꝵ que ꝯmisit
mntio dei negauit d̾s n qui misericors
⁊iustus est: sicut seruat mĩam in iusci¬

Expanded text:
ostendat; repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docens corporali praesentia confitenda peccata, non per scripta manifessed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis: ex miserierubescentiam vincit timore Dei offensi, fit vetale. Multum enim satisfactionis obtulit, qui crubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei negavit. Deus enim qui misericors et justus est, sicut servat misericordiam in justi
Abbreviated transcription (Latin):
mulier facta deberet dici de quo plures
ip̃ius coste suba sine omni ex trinseco
ad ditam̃to ꝑdiuinam potentiã inse¬
met ip̃a młtiplicata mulieris corpꝰ
Et̾m dicatur eo sane miraculo. quo pͥ¬

Expanded text:
mulier facta deberet dici, de quo plures ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo po
Abbreviated transcription (Latin):
absoluit. magis tñ
appbare uidetur celum illud. hic acci¬
pi. ꝙ spacia aeris excellit. aquas ã
que suꝑ itiud celum sũt dicit uapo¬
ralit̾ trahi. ⁊ ieuissimis suspendi gutaᷤᷤ
sic̃ aer iste nobilos ex altione t̾re aqͣs
uaporalit̾ trahit. ⁊ ꝑsuptiles minuci¬
as suspendit ⁊ post corpulentius eglo¬
batas płauilit̾ refundit Si gͦ potest
aqua sicut uidemus ad tantas ueni
re minutias. ut referatur uaporalit̾
suꝑ aerem aquis nat᷑aut̾ leuiorem

Expanded text:
solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem,
Abbreviated transcription (Latin):
audituri st̃ nocem illam ñ ergo
hulc fonti ꝯmunicant dampnã¬
estꝰ caritas securus esto. nicħ mali
pͤced̾e potest. It̃ g̾gͥ. ĩ moralib na¬
lida ẽ ut mors duectio. u̾tuti n mor¬
tis duectio ꝯpatur qr nimirũ mẽ

Expanded text:
audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant damnanest charitas, securus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
epłam ioħis. untio minsibils ca¬
ritas ẽ. que in quocũq fu̾it radix
ru erit que arcente sole aresce nõ
fu̾it ꝙ sr̃ eum descend̾it. ⁊ manserit
sp̃c quid magni ẽ filio dei. ꝙ in ip̃o
manere sp̃c astrint᷑. notandũq ꝙ¬

Expanded text:
Unctio invisibilis charitas est, quae in quocumque fuerit, radix illi erit; quae ardente sole arescere non fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus. Quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnitest. It̃ ambꝵ ficta caritas est
que ñ in aduersitate deserit᷑s in¬
nuere uident᷑ ꝙ saritas semel ħita
ñ amittat᷑ Io quidam inp̾taxatã
ꝓsiliũt audatiam dicentis carita¬
tem acampnandis ñ hri nec aqͦ¬
quam h̾rtam posse amitui. quos
ratio uincit. ⁊ auctoritas. quidam
onĩ adtempꝰ st boni. qui postea fi¬

Expanded text:
icta charitas est, quae in adversitate deserit. Haec innuere videntur quod charitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea fi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pnitiosis aĩantib uir̃ post p̃ccm̃
hõis ad uindictam creata sint an pociͦ
creata in noxia peccorib nocere ceꝑint
Sane dici pot̾ qd̾ creata nichil homini
nocuissens: si ñ peccast. puniendorũ
ficiende muirtutis sausa noc̾e ceperunt
fu̾nt gͦ creata in noxia. s ppt̾ pec̃cm fc̃a
sunt noxia.

Expanded text:
niciosis animantibus, utrum post peccatum hominis ad vindictam creata sint? an potius creata innoxia, peccatoribus nocere coeperint? Sane dici potest, quod creata nihil homini nocuissent, si non peccasset. Puniendorum ficiendae virtutis causa nocere coeperunt. Fuerunt ergo creata innoxia, sed propter peccatum facta sunt noxia.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oĩs qui aliquid nescit uł minus
ꝑfecte aliquid scit statim ignorãtiã
ignoran debet nescit᷑.
Qũo ignorãtia

Expanded text:
nis qui aliquid nescit, et minus perfecte scit, statim ignorat, ignorari debet, nescitur: talis ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
Erortismꝰ de greco or᷑ inlatinũ ad iu¬
ratio. cathetismꝰ instructio. catherita¬
re ẽ instruere ut uesymbolo ac rudi¬
m̃tis fidei. exortitare ẽ ad uirare. ut ex¬
it ab eo sp̃c inmunde. symbolũ signũ
uł conatio. signũ qr eo fideles ab infi¬
delib discernunt᷑. collatio qr ibi tociꝰ
fidei sufficientia ⁊ integritas collata

Expanded text:
Exorcismus de Graeco dicitur in Latinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata.
Abbreviated transcription (Latin):
de sacram̃to fidei an de fide m̃tis ibi a¬
gitur. si de sacͣmento curnõiatim dis¬
tingunt᷑ ꝑsone. si u̾o de fidei effectu qũo
nam fidem tenebit cuiꝰ tunc sacͣment̃
recipit. hͣc ã sponsione ꝑuuluᷤ ꝓ qͦ
sit tenebit᷑ ñ sponsor. sitñ ut cautio
ĩpleatur qnͣtum in se ⁊ oꝑam ded̾it
qr exigit᷑ apatrino ut sit cliligens
cirta eũ ꝓ quo iedit sollicitudo. de h̾
ãs certisuumã emisutis caucõem qͣre¬
ninciare pompis di.¬

Expanded text:
de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quonam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis di
Abbreviated transcription (Latin):
bo sit sepata asa uł caro. quidam
putau̾nt carnem sicut ab aĩa ita a
diuinitate in morte fuisse diuisam.
sin iniquiunt asa media diuinitas
gͦ qñ diuisa est caro ab aĩa. diuisa ẽ
⁊̃ acliminitate. qr ñ potuit ab aĩa se¬
ningi ꝑ qm̃ u̾bo erat unita quin
au̾bo oiuidetur fuit tñ diuisa ab
asa in morte. alio quin u̾a iiors
timent hoĩes sepatio est aĩe a carne.
mors ã qm̃ ñ timent seꝑatio aĩe ac̾o¬

Expanded text:
bo sit separata anima vel caro. Quidam erunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi go quando divisa est caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est a
Abbreviated transcription (Latin):
sapientior ex tempore. qui apͥma con¬
ceptionis hora spu sap̃ie plents per¬
manebat sed eandem qua plenus erat
sap̃iam cet̾is extempore paulatim de¬
monstrabat. Iuxͣ hõis naturam ꝓfici¬
ebat etate de infantia ad inuentutem
Iuxͣ hõis naturam ꝓficiebat gr̃a. non

Expanded text:
sapientior ex tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritu sapientiae plenus permanebat; sed eamdem, qua plenus erat sapientiam, caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia, non
Abbreviated transcription (Latin):
fld deum loquens de malis art de abscõat
que alumine ĩntanistue abscondunt᷑
S quomodo pecrata alumine u̾itatis
diume abscodunt᷑. cum a deo sciantur.
illis malos dampnaret. Alibi ꝓph̃adic̃¬
qr nec ab orients nec ab occidente qm̃ de¬
us uidex est de est quod exponens cassi¬
odorusin quit. nec a bonis nec a malis
deest deus. s õĩb p̾sens ⁊ cognitor. Cogno¬
su as̃. dixit ea absconli aluminedei.
qui ⁊̃ inubro ad heliudiũ insinuat: cog¬
nitionẽ demariismodis accipiendam
in quiens. Si ad sc̃iam referas: ñ igno¬
rat deusaliquos. lił aliq̃. quitñ iniu¬
ditio quib dam dicet ñ noruuos: s eoꝵ¬
inꝓbitio ħu̾ro insinuata est. Etce ñ cog¬
na. quo ñ cognoscit mala. parit̃ qd̾ utͣ
eodem mͦ noscit qnͣtum ad noriciam
s bona ⁊̃ approbatione. ⁊ bñplacito co¬
gnoscit.

Expanded text:
d Deum loquens de malis ait: De abscondiquae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciuntur? illis malos damQuia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognosu Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eoio hoc verbo insinuata est. Ecce non cogna, quo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit.