comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum airius dicit filium dei creaturam ẽẽ.: ñ
genitum exsubstantia patͥs sed factum. Sa¬
bellius unam dicit intͥnitate ꝑ sonam mani¬
cheus non xp̃m uerum. sed fantasticum corpꝰ
habuisse delirat. Hec dicit dominus. Si ꝑfecti
suerint et ita plures: sic quoq attondentur
et ꝑtransi. bit. De assiriis iuxta litteram dicit
quod si ꝑfecci et robusti fuerint ⁊ augeant᷑
numero cunctaꝵ gentium: sic quoq uastante
angło domini attondeantur. id est cõminu¬
antur ueluti capilli forcipe facillime preci¬
duntur. Et ꝑtransibit subaudis assur: hoc
est eẽ desinet. uel uastato suo exercitu reu̾te.¬
obsideris: nam sepissime postmodum ꝑ alios
afflicti sunt. Unde ad huc addicitur: & nẽ
conteram uirgam eius de dorso tuo et uin¬
cula eius disrumpam: id est omnem pote¬
statem qͣm habet. et inqua gloriatur. si ue
uincula que p̃parabat ut captos ligaret: al-¬
tiore sensu. si ꝑfecti fuerint impii immalitia
et plẽs innumero: attondent᷑ ꝑ mortem. et ꝑ¬

Expanded text:
cum Arius dicit Filium Dei creaturam esse, non genitum ex substantia Patris, sed factum. Sabellius dicit unam in Trinitate personam; Manichaeus Christum non verum, sed phantasticum corpus habuisse delirat. « Haec dicit Dominus: Si perfecti fuerint, et ita plures, sic quoque attondentur, et pertransibit. » De Assyriis juxta litteram dicit: Quod si perfecti et robusti fuerint, augeantur numero cunctarum gentium, sic quoque vastante angelo Domini attondeantur, id est minuantur, veluti capilli forcipe facillime praeciduntur. Et pertransibit, subaudis Assur, hoc est, esse desinet, vel vastato suo exercitu reverteobsideris. Nam saepissime per alios postmodum afflicti sunt. Unde adhuc additur. « Et tunc conteram virgam ejus de dorso tuo, et vincula tua disrumpam, » id est omnem potestatem quam habet, et in qua gloriatur, sive vincula quae praeparabat, ut captos ligaret. Altiore sensu, si perfecti fuerint impii in malitia, et plures in numero, attondentur per mortem, et p
Abbreviated transcription (Latin):
De hereticis specialiter loquitur: quoꝵ con¬
uiuiũ id est societas et necessitudines atq¬
amicicie. sic sunt quasi spine se inuicem
complectentes: uł conuiuium eoꝵ altare
dicit et m̃sam dñi. que illi se habere iac-¬
tant. Sed eorum sacramenta animam
lacerant: sicut spine corpora. Cum enim contͣ
dñm loquuntur et uino erroris se in ebnant.
utiq parter potant. et iccirco consument᷑
et̾no igne gehenne quasi stipula ariditate ple-
na. Exte exibit contra dñm cogitans malitiã:

Expanded text:
De haereticis specialiter loquitur, quorum convivium, id est societas et necessitudines amicitiae sic sunt, quasi spinae se invicem complectentes. Vel convivium eorum altare dicit et mensam Domini, quam illi se habere jactant, sed eorum sacramenta animam lacerant, sicut spinae corpora. Cum enim contra Dominum loquuntur, et vino erroris se inebriant, utique pariter potant, et idcirco consumuntur aeterno igni gehennae, quasi stipula ariditate plena. « Et ex te exibit cogitans co
Abbreviated transcription (Latin):
uxta historiam uox id est u̾ba mi¬
chee ꝓphete uaticinantis ut sit sensus. Commi¬
natio dñi contra samariam est: ut audiens
populus iuda istoꝵ supplicia: timeant et adi¬
piscantur salutem. Sed et peccatores quiq ti¬
mentes supplicia que uident alios pati illorũ
exemplo corriguntur : & impletur in illis qͦd
scͥptum ẽ. Pestilende flagellato: sapientior erit
stultus. Audite trib. Et quis approbabit illud:
Adhuc ignis indomo impii: thesauri impietis.

Expanded text:
uxta historiam vox, id est verba Michaeae, propheta vaticinante. Ut sit sensus: Comminatio Domini contra Samariam est, ut audiens populus Juda istorum supplicia, timeant, et adipiscantur salutem. Sed et peccatores quique timentes supplicia, quae vident alios pati, illorum exemplo corriguntur, et impletur in illis quod scriptum est: Pestilente flagellato, sapientior erit stultus. « Audite, tribus, et quis approbabit illud? Adhuc ignis in domo impii, thesauri iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃alit̾ ieu suꝑ quem san¬
guis in ierłm fusus uisitari dicitur: iudeos
significat aquib sangius xp̃i fusus quem no
mine iezrahelis p̃libauimus designari. Cuiꝰ
sanguis suꝑ eos est uisitatus: quando aroma¬
nis occisi et in om̃s terras captiui ab ducti:
usq hodie apropriis terris exules existunt.
hel. Supradiximus iezrahel ciuitatẽ funs¬
se metropolim. decem tribuum: uixta
quam est uallis nimie uastitatis. que plus
quam decem milium tenditur passib. Io
hac cõmisso certamine abassi riis cesus est
isrł id est .x. trib :÷ quoꝵ fortitudo hic noĩe
arcus describitur. Iuxta misticos sensus om̃s
qui de xp̃o male sentiunt. sicut heretici
recedentes adomo dauid. id est ab eccł̃ia isra-¬
helis nomine in hoc loco intelliguntur: qͥa¬

Expanded text:
aliter Jehu, per quem sanguis in Jezrael fusus visitari dicitur, Judaeos significat, a quibus sanguis Christi fusus est, quem nomine Jezraelis praelibavimus designari, cujus sanguis super eos visitatus est, quando a Romanis occisi et in omnes terras abducti, usque hodie a propria terra exules existunt. el. » Supra diximus Jezrael civitatem fuisse metropolim decem tribuum, juxta quam est vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium distenditur passibus; in hac commisso certamine ab Assyriis caesus est Israel decem tribuum, quorum fortitudo hic nomine arcus exprimitur. Juxta mysticos vero sensus, omnes qui de Christo male sentiunt, sicut haeretici, qui recedentes a domo David, id est ab Ecclesia, Israelis nomine in hoc loco intelliguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
equos uidens diuersi coloris:
int̾rogat qui sint. Sciebat enim in equoꝵ
specie: aliud designari. Tunc angl̃s qͥ in eo
loquebatur ꝓmisit se dictunim: sed illo
reticente. uir qui stabat int̾ mirteta quod
ille interrogauerat exposuit. Ift
Isti sunt quib

Expanded text:
Equos videns diversi coloris, interrogat quid sint. Sciebat enim in equorum specie aliud designari. Tunc angelus qui in eo loquebatur, promisit se dicturum. Sed illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, quod ille interrogaverat, exposuit: « Isti sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
zorobabel tipum tenere xp̃i. Seruum eum
uocat pater: ꝓpter assum ptam formam
filio subiecerit omnia: tunc ipse filius sub¬
iectus erit ei qui sibi subiecit omnia. In subiec¬
tis enim omnib : uidebitur ⁊ ipse subiectus.
Cum ergo hoc fuerit impletum assumet
eum deus pater: & ponet eum quasi signa¬
culum in manu sua. Ipse est enim imago dĩ
inuisibilis: & forma substantie eius. Hinc
ipse filius de se dicit. hũc enim pat̾ signauit
ds̃. Ea quippe signamus: que singularit̾
dilecta salua ẽẽ uolumus. Hunc ergo pat̾
signauit specialiter hoc est elegit: singula-¬
culo siue anulo signatur qui cumq in eum
credit: & ꝑbona oꝑa illi placere contendit am̃¬

Expanded text:
Zorobabel typum tenere Christi. Servum eum vocat Pater, propter assumptam formam Filio subjecerit omnia, tunc ipse Filius subjectus erit ei, qui sibi subjecit omnia. In subjectis enim ei omnibus videbitur et ipse subjectus. Cum ergo hoc fuerit impletum, assumet eum Deus Pater, et ponet eum quasi signaculum in manu sua. Ipse est enim imago Dei invisibilis et forma substantiae ejus. Hinc ipse Filius de se dicit: Hunc enim Pater signavit Deus. Ea quippe signamus, quae singulariter dilecta, salva esse volumus. Hunc ergo Pater signavit specialiter, hoc est elegit et singulaculo sive annulo signat, quicunque in eum credit, et per bona opera illi placere contendit. Am
Abbreviated transcription (Latin):
pax. Hoc inxp̃o impletum zacharias ꝓpħa
manifeste ostendit: dicens dexp̃o. Ecce rex
salutis assumite: & gladium sp̃c quod est
uerbum dei. Gladius ẽ. gͥ sermo doctrine
celestis: resecans et concidens omnia ꝑuersa
dognata. Hoc gladio separantur uir afra

Expanded text:
pax. Hoc in Christo impletum Zacharias propheta manifeste ostendit, dicens de Christo: « Ecce resalutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei. » Gladius est igitur sermo doctrinae coelestis, resecans et concidens omnia perversa dogmata. Hoc gladio separantur vir a fra
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum conu̾sio fit sermonis ad eos qͥ
uincti erant: & dei miscdia lib̃andi. Uos
inquit qui nunc uincci estis int̾ribili car¬
cere inferni. et solutionem in aduentu
id est ad fiduciam diuine ꝓtectionis: et di¬
cite cum psalmista. Esto michi indm pro¬
tectorem. Siue conuertimini admunitio¬
nem: id est recordamini paradisi quem
nunc inspe habetis: quia ex hoc tempore
in re illum possidebitis. Ibi erit uobis
munctio et secura tranquillitas: quando
iam nullius hostis impetum formidabitis
Hodie quoq ad nuntians dupplicia
reddam tibi: id est exhoc tempore quo
ista ad nuntio reddam tibi duplicia:
ut ꝓbreui tribulatione et̾na recipiatis
p̃mia. Namq ut apłs dicit om̃e qd̾ ĩmũdo ẽ
mom̃taneũ ⁊ breue tͥbulatioĩs: supͣ modũ ĩ sublimm¬

Expanded text:
Rursum conversio fit sermonis ad nos, qui vincti eramus, et Dei misericordia liberandi. Vos inquit qui nunc vincti estis in terribili carcere inferni, et solutionem inferni in id est ad fiduciam divinae protectionis, et dicite cum Psalmista: « Esto mihi in Deum protectorem. » Sive, convertimini ad munitionem, id est, recordamini paradisi quem nunc in spe habetis, sed ex hoc tempore in re illum possidebitis, ibi erit vobis munitio et secura tranquillitas, quando jam nullius hostis imperium formidabitis. Hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi, id est ex hoc tempore quod ista annuntio, reddam tibi duplicia, ut pro brevi tribulatione aeterna recipiatis praemia. Namque, ut Apostolus dicit, « omne quod in mundo est, momentaneu
Abbreviated transcription (Latin):
abit: dicens cum ꝓpħa. Humiliatus sum
tuum. Confitebitur quoq se ẽẽ ethiopem:
quia chusi ethiops m̃s int̾p̾tat᷑: id est¬
agnoscit se peccatorem: et dicit cum ioh̃e
apło. Si dixerimus quia peccatum ñ habe¬
mus: nos ipsos se ducimus et.ii.i.n. hic
talis et tantus bene dicitur fuisse indieb
iosie regis scissimi: qui int̾p̃tat᷑ eleuatio
dñi. Tempore gͦ eleuationis excitit filius
humilitatis: quia ꝑhumilitatem eleuam¬

Expanded text:
abit, dicens cum propheta: « Humiliatus sum abit, dicens cum propheta: « Humiliatus sum tc. Confitebitur quoque se Dei Aethiopem, quia Chusi Aethiops meus interpretatur, id estagnoscet se peccatorem, et dicet cum Joanne apostolo: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus, » etc. Hic talis et tantus, bene dicitur fuisse in diebus Josiae regis sanctissimi, qui interpretatur elevatio Domini. Tempore ergo elevationis exstitit filius humilitatis, quia per humilitatem elevam
Abbreviated transcription (Latin):
propħe pater aut auus ponitur intitulo:
ipsum quoq fuisse ꝓpħam. Eigo hic sophoni¬
as ab auis et atauis propħali strpe generat᷑
est. Sophonias autem habuit chusi patrem
auum godoliam: ꝓauum amariã: atauum
erechiam. Interpretatur sophonias ut dictũ ẽ.
spetula uel archanum. Propħe speculatores
erant: sic̃ ad ezechielem dicitur. Speculatorẽ
dedi te domui ifrł. Archana quoq dm̃ eis
reuelabantur : sicut in amos dicitur. Non
faciet dñs uerbum: nisi ante reuelau̾it ser¬
ius suis ꝓph̃is. Hic ergo speculator filius erat
chusi: qui int̾pretatur humilitas uel ethiops
meus. ħabebat auum godoliam. qui dicitur
magnitudo dñi :̃ ꝓauum amanam. qui ser¬
mo dñi interpretat᷑: atauum ezechiam. qui
uertitur infortitudine domini. Itaq de forti¬
tudine dñi: nascit᷑ sermo dm̃. De sermone dm̃: magntu¬
do dñi. De magnitudine dñi generat᷑ humili¬
tas : quia quo magis aliquis adiurtutis ꝑ¬
fectionem contenderit. eo amplius se humili¬

Expanded text:
e pater aut avus ponitur in titulo, ipsos quoque fuisse prophetas. Ergo hic Sophonias ab avis et atavis prophetali stirpe generatus est. Sophonias enim habuit patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam. Interpretatur Sophonias ut dictum est specula sive arcanum. Prophetae enim speculatores erant, sicut ad Ezechielem dicitur: « Speculatorem dedi te domui Israel. » Arcana quoque Domini eis revelabantur, sicut in Amos dicitur: Non faciet Dominus verbum, nisi ante revelaverit servis suis prophetis. Hic ergo speculator filius erat Chusi, qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus. Habebat autem avum Godoliam, qui dicitur magnitudo Domini; proavum Amariam, qui sermo Domini interpretatur; atavum Ezechiam, qui vertitur in fortitudinem Domini. Itaque de fortitudine Domini nascitur sermo Domini, de sermone Domini magnitudo Domini, de magnitudine Domini generatur humilitas, quia quo magis aliquis ad virtutis perfectionem conscenderit, eo amplius se humili
Abbreviated transcription (Latin):
illua. Popłs de babilone reu̾sus cũ hostias
dño offerrent coacti et tristes: dicebant.
Ecce de labore nr̃o istud offerimus : p̃de sumꝰ
hostium: et quicqͥd habere potuimꝰ in lon¬
quo itinere consumpsimꝰ. Qualia cumq ha-¬
bemꝰ offe. rimꝰ. Hec dicentes exsufflabant
sua sacrificia: id ẽ. ex sustlatione digna fa-¬
ciebant. Quidam codices habent. Exsusfla-¬
stis me. Ut sit sensus. Non sacrificio: sed
michi cui sacrificabatis fecistis in iunam
Quam obrem: non suscipiam illud. Ma¬
ledictus dolosus qui habet ingrege suo
masculum. ⁊ uotum faciens immolat

Expanded text:
lus de Babylone reversus, cum hostias Domino offerret, coacti et tristes dicebant: Ecce de labore nostro illud offerimus, praedae sumus hostium, et quidquid habere potuimus, in longo itinere consumpsimus, qualiacunque habemus offerimus. Haec dicentes, exsufflabant sua sacrificia, id est exsufflatione digna faciebant. Quidam codices habent, « exsufflastis me, » ut sit sensus: Non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem non suscipiam illud. « Maledictus dolosus, qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat
Abbreviated transcription (Latin):
sedechia due que appellabant iuda cum
suo rege cap te: & ierłm subu̾sa est. Eigo
scd̾m ordinem captiuitatis: ꝓpħe titulus
ponitur. Primum ut dictũm est capta est
samana metropolis decem tribuum: postea
ierłm metropolis iude. Ponitur autem sa-¬
maria intipo hereticorũ: ierłm infigura
Audite populi om̃s: & attendat t̾ra
et plenitudo eius: Et sit uob̾ dñs d̾s intestẽ

Expanded text:
Sedechia, duae quae appellantur Juda, cum Sedechia, duae quae appellantur Juda, cum suo rege captae, et Hierusalem subversa est. Ergo secundum ordinem captivitatis prophetae titulus ponitur: Primum ut dictum est capta est Samaria metropolis decem tribuum, postea Hierusalem metropolis Judae. Ponitur autem Samaria in typo haereticorum, Hierusalem in figura « Audite, populi omnes, et attendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vobis
Abbreviated transcription (Latin):
icha propħa qui int̾pretatur
quisquid. uel quis quasi. siue
humilitas. sextus ẽ. inordine
duodecim ꝓpharum: atq ideo
profunda eius expectemus mi¬
steria: Qui in meditullio & uelut incorde
ꝓpħici ordinis: positus ẽ. fuit autẽ de mo-¬
rasti: qui est uiculus palestine. Int̾pretat᷑
autem morasti heres. Et pulchre micheas
qui humilitas int̾pretatur : de spe et̾nita¬
tis nascitur. Qui enim humilitatis uir-¬
tutem prodeo tenere studuerit: heres
dĩ et choeres xp̃i ẽẽ merebit᷑ : qui se ipsũ
ꝓ nobis humiliauit: quiq nos adimitandã
formam sue humilitatis inuitat dicens.
Discite ame: quia mitis sum & humilis
corde. Hic ꝓpħa comminatur samarie iram
dñi : et captiuitatem interitumq popło isrł
uenturum denuntiat: quod relicto deo ser-¬
iuirent idolis. Locum etiam natiuitatis xp̃i
aꝑte denuntiat. Notum est quod regnante
ezechia filio achaz: decem trib abassyriis
ducte sunt incaptiuitatem. Postea regnante

Expanded text:
ichaeas propheta, qui interpretatur Quidquid, vel Quis, quasi sive Humilitas, sextus est in ordine duodecim prophetarum, atque ideo profunda ejus exspectemus mysteria, qui in meditullio et velut in corde prophetici ordinis positus est. Fuit autem de Morasthi, qui est viculus Palaestinae. Interpretatur autem Morasthi, haeres. Et pulchre Michaeas, qui humilitas interpretatur, de spe haereditatis nascitur, qui enim humilitatis virtutem pro Deo tenere studuerit, haeres Dei et cohaeres Christi esse merebitur, qui seipsum pro nobis humiliavit, quique ad imitandam formam suae humilitatis invitat nos, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. » Hic propheta comminatur Samariae iram Dei et captivitatem, interitumque populo Israel venturum denuntiat, quia, relicto Deo, serviant idolis. Locum etiam nativitatis Christi aperte denuntiat. Notum est quod regnante Ezechia filio Achaz, decem tribus ab Assyriis ductae sunt in captivitatem, postea regnante
Abbreviated transcription (Latin):
quib omnib miscdĩam ꝓmittit se p̃stiturum:
que consolatio potest adeccl̃iam ꝑsecutionib
afflictam referri ÷ quod quicumq ꝓsiuis pecca¬
tis eiciuntur de eccłia. et captiuantur adiabo¬
lo traditi sathane in interitum carnis. si egerĩt
penitentiam reu̾tentur in pristinum statum
et iudebunt pacem dñi: & confessionis sue
gloriam possidebunt

Expanded text:
quibus omnibus misericordiam promittit se praestiturum. Quae consolatio potest ad Ecclesiam persecutionibus afflictam referri quod quicunque pro suis peccatis et ejiciuntur de Ecclesia, et captivantur a diabolo traditi Satanae in interitum carnis, si egerint poenitentiam, revertuntur in pristinum statum, et videbunt pacem Domini, et confessionis suae gloriam possidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ingladio¬
autem morientur omnes peccatores popłi
mei: qui dicunt: non appropinquabit
& non ueniet suꝑ nos malum

Expanded text:
gladio morientur omnes peccatores populi mei, qui 777 dicunt, non appropinquabit, et non veniet super nos malum
Abbreviated transcription (Latin):
Id est & suꝑ ipsos
pͥncipes
iuda uenient babi lonii:
& ita
eos quasi aque impecus
quia non suis uirib sed mea hoc facient
in dignatione. Terbum enim effusionis:
largitatem & magnitudinẽ rei de qua agit
significat. Dicit quoq ad pͥncipes iuda
id est eccłiȩ. quod non debuerint exulta-¬
re et reproboꝵ ꝑditionem suam estimare
salutem: sed potius plangere qͥa illi ꝑierint
memores sue conditionis. Unde et apls
monet uiros ecclesiasticos. ne suꝑ fractione
ant ne et ipsi frangant᷑. Sed quia quidam¬
de int̾itu gaudent reproboꝵ et iccuro se
stare putant si alii corruant: effundit
dñs suꝑ eos quasi aquas iram suam : quia
plerunq dum alii de alioꝵ lapsu letant᷑
ipsi in eadem incidunt mala. ꝓquib aliis
da t̾minos quos posuerunt patres eoꝵ: qͣn¬
do imimutant mendatio ueritatem ÷ et ali¬
ud p̃dicant quam ab apłis acceꝑunt
Calum¬
pniam paciens effraim fractus iudicio.

Expanded text:
id est, super ipsos principes Juda venient Babylonii, et ita eos quasi aquae impetus quia non suis viribus, sed mea hoc facient indignatione. Verbum enim effusionis, largitatem et magnitudinem rei de qua agitur, significat. Dicit quoque ad principes Juda, hoc est Ecclesiae, quod non debuerint exsultare, et reproborum perditionem suam aestimare salutem, sed potius plangere quod illi perierint, memores suae conditionis. Unde et Apostolus admonet viros ecclesiasticos, ne super fractionant ne et ipsi fragantur. Sed quia de interitu quidam gaudent reproborum, et idcirco stare se putant si alii corruant, effundit super eos Dominus quasi aquam iram suam, quia plerumque dum alii de aliorum lapsu laetantur, ipsi in eadem incidunt mala, pro quibus aliis es terminos, quos posuerunt patres eorum, quando immutant mendacio veritatem, et aliud praedicant quam ab apostolis acceperunt. « Calumniam patiens Ephraim, fractus judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem mors dupla ẽ: quia in anima morim
ꝑ peccatum: et in corpore ꝑpenam peccati. Xp̃i
autẽ mors tantum simpla fuit: quia incorpore
tantum mori potuit: in anima uͦ nunquam
mortem ad misit: quia numqͣm peccauit. Et
orauit ionas ad dñm dm̃ suum: de utero

Expanded text:
quidem mors dupla est, quia in anima morimur quidem mors dupla est, quia in anima morimur per peccatum, et in corpore per poenam. Christi autem mors simpla tantum fuit, quia in corpore tantum mori potuit, in anima vero nunquam mortem admisit, quia nunquam peccavit. Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de ve
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exposuit. Illud queri potest quomodo
trib dieb et trib noctib dicatur fuisse
incorde terre. Sed hoc sine dochicos acciꝑe
debemus: id est aparte totum. Qui tropus
usitatissimus est: in diuinis scͥpturis. si¬
quidem dñs parasceue hora .ui: cricifixus ẽ.
Nona hora: emisit sp̃m. Iam uͦ sero depositũ ẽ.
corpus eius de cruce ÷ et collocatum in monu-¬
mento ubi iacuit nocte illa consequenti diẽ
sabbati: & alia nocte sequentis diei dñci.
Sicq mane pͥma sabbati surrexit: ut marcus
testatur. Inginta gͦ sex horas iacuit insepulcro.
tres autẽ dies complent horas. lxxii. Uerum si
computes parasceuen hoc est .ui. feriam qua
mortuus est prouna die et nocte. sab̃b̃m qͦꝙ
cum sua nocte: itemq noctem que diei dñĩce
mancipat᷑ referamus ad exordium dñici diei:
quodammͦ tres dies ẽẽ uidebuntur. Sed ñ absq
magno mist̾io: hoc ẽẽ credendum ẽ. Si quide
.xxxui. adlxxii. simplum ẽ. ad duplum: et nr̃a

Expanded text:
nus exposuit. Illud quaeri potest quomodo tribus diebus et tribus noctibus dicatur fuisse in corde terrae. Sed hoc synecdochic ohgrs accipere debemus, id est a parte totum, qui tropus usitatissimus est in divinis Scripturis. Siquidem Dominus parasceve hora sexta crucifixus est, hora nona emisit spiritum, jam vero sero depositum est corpus ejus de cruce, et collocatum in monumento. Ibi jacuit nocte illa cum sequenti die sabbati, et alia nocte sequentis diei dominici, sicque mane prima sabbati surrexit, ut Marcus testatur. Triginta sex ergo horis jacuit in sepulcro. Tres autem dies complent horas septuaginta duas. Verum si computes parasceven, hoc est sextam feriam, qua mortuus est, pro una die ac nocte sabbatum cum sua nocte, itemque noctem quae diei dominicae mancipatur, referamus ad exordium dominici diei, quodammodo tres dies esse videntur. Sed non absque magno mysterio hoc esse credendum est. Siquide duo simplum est ad duplum. Et nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quinto mense ieiunabãt
timo autem quia tunc occisus ẽ. godolias
quem p̃fecerat rex babilonis terre: et reliquie¬
solationis ierłm. cum non michi sed uobis
aretis et econtra qͦd cũ comedistis et bi

Expanded text:
quinto mense jejunabant, eis, septimo autem, quia tunc occisus est Godolias, quem praefecerat rex Babylonis terrae, et reliquisolationis Hierusalem, cum non mihi, sed vobis jejunaretis? Et contra, « Et cum comedistis et bi
Abbreviated transcription (Latin):
& Reł. Sub methaphora leonum uel latro¬
num describitur crudelitas pͥncipum
iudeorum: qui spoliabant pauꝑes et in¬
terficiebant÷ et quasi fere bestie carnes
et ossa eoꝵ conterebant. Et uelut in olla
carnes coquunt᷑ : sic in urbe ierłm innu¬
meram plebem affligebant. Unde minat᷑
eis malum captiuitatis: uel chaldaice uł
romane. Et licet clament ad eum non
eos exaudiet: sed restituet eis sicut ipsi

Expanded text:
 » Sub metaphora leonum vel latronum describitur crudelitas principum Judaeorum, qui spoliabant pauperes et interficiebant, et quasi ferae bestiae carnes et ossa eorum conterebant: et velut in olla carnes coquuntur, sic in urbe Hierusalem innumeram plebem affligebant. Unde minatur eis malum captivitatis, vel Chaldaicae vel Romanae, et licet clament ad eum, non eos exaudiet, sed restituet eis, sicut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nitas nec infinem uascetur: sed et si hominũ
malicia creuent et omnis caro corruꝑit uiã
suam: in ducet diluuium id est flagellum:
non quod ꝑmaneat: sed quod ꝑtranseat
Et ipse faciet consummationẽ. et finem
loci eius id est diluuii ÷ ut ꝑtranseat ira
dñi : & sola appareat clementia. Potest hoc
specialit̾ referri adisrł: quem cum hostes
uastauerint. et totã t̾ram qͣsi diluuio in un¬
dauerint: finem facturus sit captiuitatis.
& eum ad sedes propͥas reducturus: assirios
uero in imicossit afflicturus tenebris. hoc ipsũ
et de scĩs et de eoꝵ ꝑsecutorib sciendum : quod
nidelicet deus postqͣm scõs inp̃senti asflixerit.
misereat᷑ illoꝵ infuturo. ꝑ secutores uero
comp̃hendent tenebre quas elegerunt: uͥ
ꝑpetuus ent fletus et stndordentiũ. Qui
tatis contra dñm: consumiationẽ ipse faciet
non consurget duplex tribulatio. Hebrei uix-

Expanded text:
nitas, nec in finem irascetur; sed etsi hominum malitia creverit, et omnis caro corruperit viam suam, inducet diluvium, id est flagellum, non quod permaneat, sed quod pertranseat. Et ipse faciet consummationem et finem loci ejus, id est diluvii, ut pertranseat ira Domini, et sola appareat clementia. Potest hoc specialiter referri ad Israel, quem cum hostes vastaverint, et totam terram quasi diluvio inundaverint, finem facturus sit captivitatis, et eum ad sedes proprias reducturus, Assyrios vero inimicos sit afflicturus tenebris. Hoc ipsum et de sanctis, et de eorum persecutoribus sciendum est, quod videlicet Deus postquam sanctos in praesenti afflixerit, misereatur illorum in futuro, persecutores vero apprehendant tenebrae, quas elegerunt, ubi perpetuus « erit fletus et stridor dentium. » « Quid cogitatis contra Dominum? Consummationem ipse faciet. Non c
Abbreviated transcription (Latin):
laborauit ionas in hedera: nec saluator
tantum laborauit in iudeis quantum
ingentib. Mox enim educti de egypto
piecerunt idola: & ꝓparte seruierunt
deo: At ingentium populo: multum
laborauit. Pro eis namq homo factus est
cum ẽẽt ds̃: ꝓeis alapas ÷ sputa spineam
coronam: mortemq sustinuit: ad inferos
descendit. ut illi celum conscenderent.
Unde fratre ꝓdigo ad patrem reuerso:
in dignatur fiater maior & quentur pa-¬
tri dicens. Ecce tot annis sertuo tibi: & nũ¬
quam dedisti mͥ edum. ut cum amicis
meis epularer. Grauiter enim ferebat
isrł̃. quod gentes post dissipatam substan-¬
tiam cum meretricib: pͥstinam reciꝑent
giãm. Quod autem ait de hedera sub una
nocte nata est: nox tempus significat ante
aduentum xp̃i. Quod uͦ subditur. & sub
una nocte ꝑiit: nox it̾um de signat tempꝰ¬
Qͦ xp̃m negaueit: qͣndo eisuerꝰ solĩticie᷑ occubuit. Et
ego ĩqͥt ñ parrã mniue. Et ciuitati magne᷑. Niniue
ciuitas magna: eccł̃ia est ex uniuersitate

Expanded text:
laboravit Jonas in hedera, nec Salvator tantum laboravit in Judaeis, quam in gentibus. Mox enim educti de Aegypto, projecerunt idola, et pro parte servierunt Domino. At in gentium populo multum laboravit: pro eis homo factus est, cum esset Deus: pro eis alapas, sputa, spineam coronam mortemque sustinuit: ad inferos descendit, ut illi coelum conscenderent. Unde fratre prodigo ad patrem reverso, indignatur frater major, et querebatur patri dicens: Ecce tot annis servio tibi, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. Graviter enim ferebat Israel quod gentes, dissipata substantia cum meretricibus, pristinam reciperent gratiam. Quod autem ait Deus, « hedera sub una nocte nata est, » nox tempus significat ante adventum Christi. Quod vero subditur, « et sub una nocte periit, » nox iterum designat tempm negaverunt, quando eis verus Sol justitiae occubuit. « Et ego, inquit, non parcam Ninive civitati magnae. » Ninive civitas magna Ecclesia est, ex universitate
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uenent assirius. id est diabolus suꝑ t̾rã
ecclĩȩ : et religionem eoꝵ quos pascit dñs
uoluerit deuastare: et calcauerit domos nr̃as.
id est corpora animarum habitacula ascen¬
derit et dep̾sserit: tunc ipse isrł id est xp̃c
ert pax in nobis: quia nulla tribulatio. mil¬
la angustia. poterit electos separare a carita¬
de eius. Exempli causa. Uenerat assyrius
suꝑ terram pauli et calc abat domũ eiꝰ. cum
eẽt in laborib plurimis: in mortib et cet̾is
que ipse cõmemorat. Sed in his omnib suꝑa¬
bat ꝑ eum qui dilexerat eum: & qui erat
pax eius
Et suscitabimus suꝑ eum septem
pastores: et octo pͥmates hominum. Intro

Expanded text:
Cum venerit Assyrius, id est, diabolus super terram Ecclesiae, et religionem eorum quos pascit Dominus, voluerit devastare, et calcaverit domos nostras, id est, corpora animarum habitacula ascenderit et depresserit, tunc ipse, id est, Christus erit pax in nobis, quia nulla tribulatio, nulla angustia poterit electos separare a charitate ejus. Exempli causa: Venerat Assyrius super terram Pauli, et calcavit domum ejus, cum esset in laboribus plurimis, in mortibus, et caeteris quae ipse commemorat. Sed quia in his omnibus superabat per eum qui dilexerat eum, et qui erat pax ejus. « Et suscitabimus super eum septem pastores, et octo primates homines. » Intro
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c enim fornicationis. diabolus
intelligitur: qui suadet hominib ut adeo re¬
cedant: et se insimulachris ligneis & lapide¬
is uenerentur. Principium quippe huius
fornicationis: idolorum ẽ. forncatio. Sed et
heretici quib hec congruere possunt nũꝗͣ
suis saciantur errorib ÷ nec cessant afornca¬
tionis turpitudine in mundiciam carnis oꝑ¬
antes: & non custodientes legem ceterasq
scͥpturas dm̃ derelinquunt: in saniunt et
in ebriantur & ꝑdito mentis uigore ado¬
rant idola que de suo corde finxerint: for-¬
nicationis que sp̃u possident
Suꝑ capita
montiũ sacrificabant: & suꝑ colles accendebat᷑
chimiama

Expanded text:
s enim fornicationum diabolus intelligitur, qui suadet hominibus ut a Deo recedant, et se in simulacris ligneis et lapidibus venerentur. Principium quippe hujus fornicationis idolorum formatio. Sed et haeretici, quibus haec congruere possunt, nunquam suis satiantur erroribus, nec cessant a fornicationis turpitudine; immunditiam carnis operantes, et non custodientes legem caeterasque Scripturas, Deum derelinquunt, insaniunt et inebriantur, et perdito mentis vigore, adorant idola quae de suo corde finxerunt, fornicationisque spiritum possident. « Super capita montium sacrificabant, et super colles accendebant thymiama
Abbreviated transcription (Latin):
Quando egressi sunt iudei de egypto: ira-¬
ius dñs patrib eorum int̾fecit eos inde¬
serto. filioꝵ autem eorum misertus ad
uitam eos reseniauit: et t̾ram quam
patrib eoꝵ ꝓmiserat dedit: sed modo mi¬
natur non ita se faccurum dicens. filioꝵ illiꝰ
non miserebor: sed incaptiuitatem simul
cum patrib suis ꝑgent. ibiq morientur: &
terram natiuitatis sue non iudebunt ultra.
Quia filii fornicationum sc̃: hoc ẽ. incalta
idoloꝵ sunt nati. Qualem quippe fidem
tenebant patres: talem docebant denere¬
filios. Unde et subditur: quia fornicata
rat: sic eadem plebs qualis erat tales filios
generabat.

Expanded text:
Quando egressi sunt Judaei de Aegypto, iratus Dominus patribus eorum, interfecit eos in deserto. Filiorum autem ipsorum misertus, et ad vitam eos reservavit, et terram quam patribus eorum promiserat, dedit. Sed modo minatur non ita se facturum, dicens: Filiorum illius non miserebor, sed in captivitatem simul cum patribus pergent, ibique morientur, et terram nativitatis suae non videbunt ultra, quia filii fornicationum sunt, hoc est in cultura idolorum sunt nati. Qualem quippe fidem tenebant patres, talem docebant filios. Unde et subditur: « Quia fornicata parit, sic eadem plebs tales filios generavit
Abbreviated transcription (Latin):
congregamini: gens non amabilis.
post pre-¬
dicta mala que passuri erant: ꝓuocat ꝓpha
popłm ad penitentiam. Conuenite congre-¬
gamini inunionem cartatis qui eratis dis¬
ꝑsi peccatis. gens non amabilis id est in dig¬
na amore dĩ. Prius qͣm pariat iussio: ante¬
quam impleantur que p̃dicta sunt : que
ita facile uenient nisi penitendo p̃uene¬
ritis: sicut leuissime rapitur puluis uen¬
to. In quo considerandum: quanta sit di
clementia. Prouocat admiscłiam: ne faciat
quod minatus est. Tropologice generalis
est ad omnes exortatio ut congregentur in
societatem ȩccł̃ie : & p̃ueniant iram dei
ꝑpenitentiam: ne eos dies iudicii impara¬
tos inueniat.
Quente dnm omnes man¬
sueti terre: qui iudicium eius estis oꝑati.

Expanded text:
congregamini, gens non amabilis. » Post praedicta mala quae passuri erant, provocat propheta populum ad poenitentiam: Convenite, congregamini in unionem charitatis, qui eratis dispersi peccatis. « Gens non amabilis, » id est indigna amore Dei. « Priusquam pariat visio quam impleantur quae praedicta sunt, quae ita facile venient, nisi poenitendo praeveneritis, sicut levissime rapitur pulvis a vento. In quo considerandum quanta sit Dei clementia. Provocat ad misericordiam, ne faciat quod minatus est. Tropologice generalis est ad omnes exhortatio, ut congregentur in societatem Ecclesiae, et praeveniant iram Dei per poenitentiam, ne eos dies judicii imparatos inveniat. « Quaerite Dominum, omnes mansueti terrae, qui judicium ejus estis operati.
Abbreviated transcription (Latin):
iudei putant: ut mortificemus in nobis
incentiua uitioꝵ: quod etiam signat᷑ ꝑ
salices detorrente: quos similiter p̃cipim᷑
sumere. Nam fertur amedicis quod siquis
salicis florem cum aqua mixtum bibent
omnis in eo genuinus refrigescat calor: et
uena libidinis siccetur: ut ultra non gene¬
ret. Qui gͦ festiuitatem tab̃naculoꝵ uult
celebrare: de huius modi arborib sibi umbra¬
cula faciat
Et erit÷ qui non ascendĩt de fa¬
miliis terre adierłm ut adoret regẽ dñm
exercituum: non erit suꝑ eos ymber. Ierłn

Expanded text:
Judaei putant, ut mortificemus in nobis Judaei putant, ut mortificemus in nobis incentiva vitiorum, quod etiam signatur per salices de torrente, quas similiter praecipimur sumere. Nam fertur a medicis quod si quis florem salicis cum aqua mistum biberit, omnis in eo genuinus refrigescat calor, et venena libidinis siccentur, ut ultra non generet. Qui vero festivitatem tabernaculorum vult celebrare, de hujusmodi arboribus sibi umbracula faciat. « Et erit: qui non ascenderit de familiis terrae ad Hierusalem, ut adoret regem Dominum exercituum, non erit super eos imber.
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitas tab̃naculoꝵ que
grece scenophegia dicitur a gebat᷑ mense
septimo quinto decimo die mensis: in me¬
moriã illius temporis quando in deserto
ubi non erant domus. in tab̃naculis hospi
grinos et hospites suꝑ terram: habitabamꝰ
intab̃naculis: confitentes quia non habemꝰ
hic manentem ciuitatẽ sed futuram inqͥ¬
rimus: et adeam toto desiderio suspiramus
et poterimus dicere beati qui habitant in
domo tua .i.s.s.l.t. et unã petii adño hãc
re conueniet festiuitatẽ tab̃na culoꝵ. hoc
est in memoria semꝑ habere tempus libera¬
tionis nr̃e ÷ et et̾ne illius quietis que post
scłi etates nobis. uͣnͣ. tanqͣm in uero sab̃b̃o
reꝓmitcitur : sumentes nobis ramos lig¬
ni pulcherrimi : id est sapientie in marces¬
cibilem uirorem: in cuius laude dicitur
Lignũ uite ẽ: bis qui apprehendennt eꝙ̃.
Ramos quoq palmaꝵ: in quib signun
uictorie. et premiũ continet᷑. Ramos Etiã
arboris densaꝵ frondium quam myrtũ

Expanded text:
estivitas tabernaculorum, quae Graece scenopegia dicitur, agebatur in mense septimo, quinta decima die mensis, in memoriam illius temporis quando in deserto, ubi non erant domus, in tabernaculis hospitgrinos et hospites super terram, habitamus in tabernaculis, confitentes quia « non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus, » et ad eam toto corde suspiramus, rvenerimus ad patriam, et poterimus dicere: « Beati qui habitant in domo tua, » et: « Unam petii a Domino, hanc re conveniet festivitatem tabernaculorum, hoc est in memoria semper habere tempus liberationis nostrae, et aeternae illius quietis, quae post saeculi aetates nobis septima tanquam in uno sabbato repromittitur, sumentes nobis ramos ligni pulcherrimi, id est sapientiae, in marcescibilem virorem, in cujus laude dicitur. « Lignum vitae est his qui apprehenderint eam. » Ramos quoque palmarum, in quibus signum victoriae et praemium continetur. Ramos etiam arboris densarum frondium, quem myrtum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Delicta uuentutis mee et ignorantie¬
mee.n .i. Quidam putant hoc quod dicit᷑
ꝓ ignorationib: hoc ostendẽ. quod ꝓpb̃a
oret dm̃ prohumanis errorib et ignorantia
ut sublata erroris caligine lux uera patescat.

Expanded text:
Dominum, « Delicta juventutis meae et ignorantiDominum, « Delicta juventutis meae et ignoranti. » Quidam putant hoc quod dicitur, « Pro ignorantiis, » hoc ostendere quod propheta oret Deum pro humanis erroribus et ignorantia, ut sublata erroris caligine, lux vera patescat C
Abbreviated transcription (Latin):
aum uel argento. Quasi ostendentis est. Ecce
iste lapis quem adoras oidolatra: co oꝑtus ẽ.¬
dis. Dominus autẽ quem ueri adoratores ad¬
spẽ dei habitet inuobis: siue dñs intemplo
scõ suo hoc est filius in patre: uel intemplo
suo muniũ sitate mundi continens et regeis
omnia. In ipso enim uiuimus: mouemur
& sumus. Est gͦ ds̃ inmundo non loco in¬
clusus: sed sua maiestate illocaliter implens
omnia: currens ꝑ omnia: circum pleccens
supra temere causatus fuerat cum dño
dicens. usquequo dñe clamabo et non ex¬
audies. et post pauca. quare non respicis
suꝑ inique agentes: audierat quoq dñm
respondentẽ et didicerat nabuchod onosor
uel etiam diabolum adhoc positos. uel for¬
tes fundatos ut ꝑ eos uindicentur: et puniant᷑
peccatores: nunc agit penitentiam. et plangit
quod temere sit loquutus. poscitq ueniam¬
sue ignorantie. Et hoc est quod scribitur in
titulo proignorationib: nam et dauid rogat

Expanded text:
auro et argento. » Quasi ostendentis est: Ecce iste lapis quem adoras, o idololatra, coopertus edis. « Dominus autem, » quem veri adoratores adSpiritus Dei habitat in vobis? » Sive « Dominus in templo sancto suo, » hoc est, Filius in Patre: vel « in templo suo, » in universitate mundi continens et regens omnia. « In ipso enim vivimus, movemur, et sumus. » Est ergo Deus in mundo, non loco inclusus, sed sua majestate illocaliter implens omnia, currens per omnia, circumplectens supra temere causatus fuerat cum Domino, dicens: « Usquequo, Domine, clamabo et non exaudies, » et post pauca, « Quare non respicis super iniqua agentes; » audierat quoque Dominum respondentem, et didicerat Nabuchodonosor vel etiam diabolum ad hoc positos, et forte fundatos, ut per eos judicentur et puniantur peccatores, nunc agit poenitentiam, et plangit quod temere sit locutus, poscitque veniam ignorantiae, et hoc est quod scribitur in titulo, « Pro ignorantiis. » Nam et David rogat
Abbreviated transcription (Latin):
modo urbe: sed incunctis urbib uñis. et
indigentiam panum inomnib locis ur̃is.
et non estis reuersi ad me dicit dñs. Stuꝑe

Expanded text:
m dentium in cunctis urbibus vestris et indigentiam panum in omnibus locis vestris et non estis reversi ad me dicit Dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑomne hoc tempus non uos reliqui: &
cum uos me semꝑ blasphemaretis: ego non
ꝑmisi. ut uobis malediceret balaam: immo
feci. ut uob̃ econtrario benediceret. Hoc iuxta
litteram. Que etiam possunt moralit̾ ad
nos referri: qui sumus in eccl̃ia. Disputat gͦ
contra nos dñs : & arguit nos in magnitudine

Expanded text:
et per omne tempus non vos reliqui. Et et per omne tempus non vos reliqui. Et cum vos me semper blasphemaretis, ego non permisi ut vobis malediceret Balaam, imo feci ut vos e contrario benediceret. Haec juxta litteram, quae etiam possunt moraliter ad nos referri, qui sumus in Ecclesia. Disputat ergo contra nos Dominus, et arguit nos trade
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Loquitur deus adistahelem. ut en
adiudicium ꝓuocet: et licentiam dat acdũ¬
sus se disceptandi. Quid inquit feci quoa ñ
debui: uel quid molestus fui laborib te
oppͥmendo : an beneficia mea contum elias
ec̃ arbitrans : doles quod amiseris pepo¬
nes: et ollas egyptias : ego te inmanu forti
eduxi de domo seruitutis: dedi tibi docto¬
res. ꝑ quos cognosceres uoluntatẽ meam
Et ne ista pania tibi uideantur. recordare
queso quid cogitauerit contra te balac
rex moab: & quid respondent ei balaam
nb que ibi plurme conueniunt. Sunt
autem similes arbon: quam spinam al¬
bam uocamus. Galgala autem locus est:¬
in quo post mortem moysi curcumcisus
est popuilus aiosue. Unde locus udem uio¬
catui est. galgala: id est collis p̃putioꝵ
ꝑcuneta inquit loca heremi uobiscum
ambulaui : mutans castra. et uos semꝑ
tuidens. De sethim ubi fornicatus est isrł
cum madianitis usq adgalgala. id est
donec regem habuissetis saulem qui pas
in galgalis unctus est:ꝑtotum hoc iter

Expanded text:
m. » Loquitur Deus ad Israel, et eum ad Judicium provocat, et dat licentiam adversum se disceptandi. Quid inquit feci quod non debui, vel quid molestus fui, laboribus te opprimendo? An beneficia mea contumelias esse arbitrabaris, dolens quod amiseris pepones et ollas Aegyptias? Ego te in manu forti eduxi de domo servitutis, dedi tibi doctores, per quos cognosceres voluntatem meam Et ne ista parva videantur, « Populequaeso, quid cogitaverit Balach rex Moab, et quid responderit ei Balaam ribus quae ibi plurimae proveniunt. Sunt autem similes arbori quam spinam albam vocamus. Galgala autem est locus in quo post mortem Moysi circumcisus est populus a Josue. Unde locus idem vocatus est Galgala, id est, collis praeputiorum. Per cuncta inquit loca eremi vobiscum jam ambulavi, mutans castra, et vos semper videns. De Setim, ubi fornicatus est Israel cum Madianitis, usque ad Galgala, id est, donec regem habuistis Saulem, qui prius in Galgalis unctus est, per totum hoc iter,
Abbreviated transcription (Latin):
faciem nr̃am moysen. id est legem: & misit
aaron qui interpretat᷑ mons fortitudinis id ẽ.
xp̃m: qui est magnus sacerdos sacerdotum
Misit mariam. id est uaticinia ꝓpħarum:
quando etiam balac qui int̾p̃tatur elingeis
id est diabolus qui omnes querit deuorare.
et est rex moab qui int̾pretatur ex patre: omni¬
um scilicet quib dicitur. Uos ex patre diabo¬
lo estis. Quando inqͣm balac uoluit uos
deciꝑe ꝑ balaam qui int̾pretatur uanus
poptilus. et est filius beor: qui potest int̾pre¬
tari inpelle. eos designans qui mortusᷤ carnis
oꝑib dediti sunt: non eum ꝑmisit ds̃ uobis
nocere ÷ in suꝑ maledictionem balaam id est
uani populi conũtit in benedictionem. Uanꝰ
enim est populus gentilium: natus de eo qui
inpelle ẽ. hoc ẽqͥ semꝑ in suis uoluptatib ꝑma¬
nent. Quorum maledicta et obprobria inbene¬
dictionem u̾sa sunt: quia nc̃ glorificant quos

Expanded text:
faciem nostram Moysen, id est legem, et misit Aaron, qui interpretatur mons fortitudinis, id est Christum, qui est magnus sacerdos sacerdotum. Misit et Mariam, id est, vaticinia prophetarum, quando etiam Balach, qui interpretatur eligens, id est diabolus, qui omnes quaerit devorare, et est rex Moab, qui interpretatur ex patre omnium, scilicet quibus dicitur: « Vos ex patre diabolo estis. » Quando, inquam, Balach voluit vos decipere per Balaam, qui interpretatur vanus populus, et est filius Beor, qui potest interpretari in pelle, eos designans qui mortuis carnis operibus dediti sunt, non eum permisit Deus nocere nobis, insuper maledictionem Balaam, id est, vani populi, convertit in benedictionem. Vanus est enim populus gentilium, natus de eo qui in pelle est, hoc est, qui semper in suis voluptatibus permanent. Quorum maledicta et opprobria in benedictionem versa sunt, quia nunc glorificant quos
Abbreviated transcription (Latin):
in gladios : et ligones u̾ros inlanceas. Infirmꝰ
dicat: quia ego fortis sum. Erampite. & ue-¬
nite om̃s gentes decircuitu: & congregami¬
ni. Ibi occumbere faciet dñs robustos tuos.
Consurgant & ascendant gentes inualle iosa¬
phat: quia ibi sedebo ut iudicẽ om̃s gentes
in cucuitu. Mittite falces: qm̃ maturauit
messis. Uenite & descendite quia plenum ẽ.
torcular: exuberant torcularia : quia mul¬
tiplicata est malicia eoꝵ. Popłi popłi inual¬
le concisionis: quia iuxta est dies dm̃ inual¬
le concisionis. Sol et luna obtenebricate
sunt: & stelle retraxerunt splendorem suũ:
& dñs de syon rugiet. & de ierłm dabit uo¬
cem suam: & mouebuntur celi et terra:¬

Expanded text:
in gladios et ligones vestros in lanceas infirmus in gladios et ligones vestros in lanceas infirmus dicat quia fortis ego sum erumpite et venite omnes gentes de circuitu et congregamini ibi occumbere faciet Dominus robustos tuos consurgant et ascendant gentes in vallem Iosaphat quia ibi sedebo ut iudicem omnes gentes in circuitu mittite falces quoniam maturavit messis venite et descendite quia plenum est torcular exuberant torcularia quia multiplicata est malitia eorum populi populi in valle concisionis quia iuxta est dies Domini in valle concisionis sol et luna obtenebricata sunt et stellae retraxerunt splendorem suum et Dominus de Sion rugiet et de Hierusalem dabit vocem suam
Abbreviated transcription (Latin):
popło meo et hereditate mea isrł. quos disꝑ-¬
serunt innationib et terram meã diuiserunt:
& suꝑ popłm meum miserunt sortem: & po¬
suerunt puerum in prostibulum : et puellam
uendiderunt ꝓuino ut biberent: Uerum qͥd
nus palestinorum: Numqͥd ultionem tios
reddetis michi: Et si ulciscimim uos contra
me: cito uelociter reddam uicissitudinem
uobis suꝑ caput ur̃m. Argentum enim meũ
& aurum tulistis: & desiderabilia mea et pul¬
cherrima intulistis indelubra ur̃a. Et filios
iuda & filios ierłm uendidistis filiĩs grecorum:
ut longe facerent eos de finib suis. Ecce ego
suscitabo eos de loco in quo uendidistis eos: et
conuertam retributionem ur̃am incaput ue.¬
strum: & uendam filios ur̃os et filias uͬras in
manib filioꝵ uida : et uenundabunt eos
sabeis genti longinque: quia dñs loquutus
est. Camate boc ingentib ⁊ scĩficate bellum:
suscitate robustos: accedant: ascendant
om̃s uiri bellatores: concidite aratra ur̃a

Expanded text:
os disperserunt in nationibus et terram meam diviserunt et super populum meum miserunt sortem et posuerunt puerum in prostibulum et puellam vendiderunt pro vino ut biberent verum quid nus Palestinorum numquid ultionem vos redditis mihi et si ulciscimini vos contra me cito velociter reddam vicissitudinem vobis super caput vestrum argentum enim meum et aurum tulistis et desiderabilia mea et pulcherrima intulistis in delubra vestra et filios Iuda et filios Hierusalem vendidistis filiis Graecorum ut longe faceretis eos de finibus suis ecce ego suscitabo eos de loco in quo vendidistis eos et convertam retributionem vestram in caput vestrum et vendam filios vestros et filias vestras in manibus filiorum Iuda et venundabunt eos Sabeis genti longinquae quia Dominus locutus est clamate hoc in gentibus sanctificate bellum suscitate robustos accedant ascendant omnes viri bellatores concidite aratra vestra
Abbreviated transcription (Latin):
singuli in calle suo ambulabunt. Sed et ꝑfe
nestras cadent: et non demolientur. Urbem
ingredientur: in muro current: domos conscen¬
dent: ꝑfenestras intrabunt quasi fur. Afacie
eius contremuit terra moti sunt. celi: sol et
luna obtenebrati sunt: & stelle retraxerũt
splendorem suũ. Et dñs dedit uocem suam
ante faciem exercitus sui: quia multa suut
nimis castra eius: quia fortia. & facientia
uerbum eius. Magnus enm dies dm̃: et ter¬
ribilis ualde. Et quis sustinebit eum: Nunc
gͦ dicit dñs. Conuertimini adme intoto cor¬
de uro ÷ inieiumo et infletu. et inplanctu:
et scindite corda ur̃a et non uestimenta uĩa
Et conuertimini ad dñm dm̃ ur̃m. quia be¬
nignus. et misericors est patiens et multe

Expanded text:
singuli in calle suo ambulabunt sed et per singuli in calle suo ambulabunt sed et per fenestras cadent et non demolientur urbem ingredientur in muro current domos conscendent per fenestras intrabunt quasi fur a facie eius contremuit terra moti sunt caeli sol et luna obtenebrati sunt et stellae retraxerunt splendorem suum et Dominus dedit vocem suam ante faciem exercitus sui quia multa sunt nimis castra eius quia fortia et facientia verbum eius magnus enim dies Domini et terribilis valde et quis sustinebit eum nunc ergo dicit Dominus convertimini ad me in toto corde vestro in ieiunio et in fletu et in planctu et scindite corda vestra et non vestimenta vestra et convertimini ad Dominum Deum vestrum quia benignus