comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum potius unus e multis ꝓiectus fuisset
in tenebras exteriores: nisi qͥa in illo unogͣnͣ.¬
de corpus figurabat᷑ maloꝵ. omĩum ante
om̃ iudicium conuiuio dnĩco ꝑmixtorum.
a qͥb se boni corde interim ac morib seꝑant.
simul manducantes ce bibentes corpus ce san¬
guinẽ dm̃i. s cũ magna distinctione: qͥa isti
mn honore sponsi induti s̃ ueste nuptiali. ñ
sua q̃rentes s que ihu xp̃i: illi autẽ ñ habẽt
uestem nuptialem. hoc ẽ fidissimamsponsi
caritatem. sua querentes ñ que iħu xp̃i. Ae
ꝑ hoc qͣmius in uno eodemq coniiuo isti
miscdiam mandũcant. illi uidiciũ: qͥa ipsiꝰ
coniuuii canticũ ẽ qͦd ce supra cõmemoraui.
miscdiam ce iudicium cantabo tͥ dñe. Nec
ideo dormit tñ eccłastica disciplina ut corripi¬
at inquietos. Neq enĩ a ppło dĩ separamus:
quos uel degradando uel excõmunicando ad
humiliorem penitendi locum redigimus.

Expanded text:
est, cum potius unus e multis fuisset proiectus est, cum potius unus e multis fuisset proiectus in tenebras exteriores, nisi quia in illo uno grande corpus figurabatur omnium malorum ante domini iudicium conuiuio dominico permixtorum? a quibus se boni corde interim ac moribus separant, simul manducantes et bibentes corpus et sanguinem domini, sed cum magna distinctione, quia isti in honore sponsi induti sunt ueste nuptiali, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, illi autem non habent uestem nuptialem, hoc est fidissimam sponsi caritatem, sua quaerentes, non quae Iesu Christi. ac per hoc quamuis in uno eodemque conuiuio isti misericordiam manducant, illi iudicium, quia ipsius conuiuii canticum est quod et supra commemoraui: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Nec ideo tamen dormit ecclesiastica disciplina, ut corripiat inquietos. neque enim a populo dei separamus, quos uel degradando uel excommunicando ad humiliorem paenitendi locum redigimus.
Abbreviated transcription (Latin):
monitione seꝑauit: sicut noe cum in domo
suia ab eis quos diluuio fuerat ꝑditurus: sicut
lochabeis qͦs igne fuerat consumpturꝰ: sicut
ppłm suũ a sinagoga abyron quã mox fuerat
rtincturus. Ideo ce illum qui ñ habebat ue¬
stem nuptialem ñ illi qui inuitauerant: s
ipse dñs cuiꝰ erat conuiuiũ ligari iussit ce ꝓ¬
li. Neq enĩ ce ipse sicut piscis sub fluctib
isti putant. qͦd uelut unus in turba latenter
subrepsisset ignaris: continuo dñs in eodem
ipso uno quẽ ligatis manib ce pedib in te¬
nebras exteriores ex illo coniuuio ꝓiei nissit.
multam societatem maloꝵ. ẽẽ intelligendã.
inter quos pauciores bomi in coniuiuo dnico
uiuunt: significare ñ distulit. Nam postea¬
qm dixit ligate illi manus ce pedes. &e pro¬
icite eũ in tenebras exteriores. ibi erit fletus
&e stridor dentiũ: continuo subiunxit. mul¬
ti enĩ s̃ uocati. pauci uͦ electi. Quom̃ hoc uerũ

Expanded text:
monitione separauit, sicut Noe cum domo monitione separauit, sicut Noe cum domo sua ab eis, quos diluuio fuerat perditurus, sicut Loth ab eis, quos igne fuerat consumpturus, sicut populum suum a synagoga Abiron, quam mox fuerat extincturus. ideo et illum, qui non habebat uestem nuptialem, non illi qui inuitauerant, sed ipse dominus cuius erat conuiuium ligari iussit et proici. neque enim et ipse sicut piscis sub fluctibusisti putant, quod uelut unus in turba latenter subrepsisset ignaris, continuo dominus in eodem ipso uno, quem ligatis manibus et pedibus in tenebras exteriores ex illo conuiuio proici iussit, multam societatem malorum esse intellegendam, inter quos pauciores boni in conuiuio dominico uiuunt, significare non distulit. nam posteaquam dixit: ligate illi manus et pedes et proicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium, continuo subiunxit: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. quomodo hoc uerum
Abbreviated transcription (Latin):
sub eisdem sacerdotib inter eadem sacram̃ta
uersatos. nec tñ a malis fuisse pollutos: quia
nouerant inter scm̃ ce immundũ. ñ sicut isti
temissione faciebant. ut in illa domo mag¬
na ubi erant sicut dicit apłs. alia uasa m ho¬
norem. alia in contumeliã. seipsos a talibus
morum diuersitate mundarent. ce eẽnt uasa
i honorem utilia dño: ad omne opus bonũ
simꝑ parata. S bene quod ipse ex multis te¬
stimoniis que litteris sins ñ intelligentes in¬
siruerunt quas in collatione ꝓtulerunt ce le¬
gerunt: tamqͣm p̃cipuum de aggeo ꝓpheta
testimonium. mͦ post collationẽ uicti comme¬
morauerunt. In isto gͦ ꝓpħa multo euidentiꝰ
quod uolumũs demonstramus: qͥa ñ corꝑalis
hspiritalis contactus qui fit ꝑ consensionẽ ip¬
se polluit homines. quoꝵ causam unam fac̃
ipsa consensio. Nam qͣndo impios dñs etiã ui¬
ubili pena ꝑdere uoluit. ipse ab eis iustos am-¬

Expanded text:
sub eisdem sacerdotibus, inter eadem sacramenta sub eisdem sacerdotibus, inter eadem sacramenta uersatos nec tamen a malis fuisse pollutos, quia nouerant inter sanctum et inmundum non, sicut isti termissione faciebant, ut in illa domo magna, ubi erant, sicut dicit apostolus- . alia uasa in -honorem, alia in contumeliam. se ipsos a talibus morum diuersitate mundarent et essent uasa in honorem, utilia domino, ad omne opus bonum semper parata. sed bene quod ipsi ex multis testimoniis, quae litteris suis non intellegentes inseruerunt, quas in conlatione protulerunt et legerunt, tamquam praecipuum de Aggaeo propheta testimonium modo post conlationem uicti commemorarunt. in isto ergo propheta multo euidentius quod uolumus demonstramus, quia non corporalis, sed spiritalis contactus, qui fit per consensionem, ipse polluit homines, quorum causam unam facit ipsa consensio. Nam quando impios dominus etiam uisibili poena perdere uoluit, ipse ab eis iustos ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicat cecilianus tot xp̃ianis gentib quise¬
mel damnatus ẽ absens. quom pͥmianus.
ce ter absolutus ẽ p̃sens. quomͦ ñ pͥmiants.
Pretudicat nob̾ olim defunctus. ignotus &
istis ñ p̃iudicat uiuus. a quib legit᷑ paullo
ante damnatus. & quib mͦ cernit᷑ sociatus.¬
Nobis inuoluit᷑ funis ceciliam. a quib igno¬
ratur: ce illis ñ inuoluit᷑ cathena feliciam.
quoꝵ in eum sententia recitatur. ubi ipsa
cathena damnat᷑: Illis licet dicere susci¬
pimus qͦs damnaũimꝰ pro pace donatiuqs
nec causa cause p̃uidicat nec ꝑsona pil as
⁊ nobis ñ licet dicere ꝓpter eos quos damna¬
cam iuidici obicientes. ce in sui cordis nocte
palpantes. offendentes. cadentes. contra nos
rabide litigantes. ce pro nobis tanta dicentes:
ꝑpħiea ee apłica testimonia. Quib nos uniuer¬
liter i illa collatione respondemus. ostendẽ¬
tes ipsos ꝓpħas scõs cum iniquis. in uno tẽplo

Expanded text:
dicat Caecilianus tot christianis gentibus, qui sedicat Caecilianus tot christianis gentibus, qui semel damnatus est absens quomodo Primianus et ter absolutus est praesens quomodo non Primianus. praeiudicat nobis olim defunctus ignotus: et istis non praeiudicat uiuus a quibus legitur paulo ante damnatus et quibus cernitNobis involvitur funis Caeciliani a quibus ignoratur: et illis non involvitur catena Feliciani quorum in eum sententia recitatur, ubi ipsa catena damnatur? Illis licet dicere, Suscepimus quos damnavimus pro pace Donati, quia nec causa causae praejudicat, nec persona personae: et nobis non licet dicere, Propter eos quos damnatiam judici objicientes, et in sui cordis nocte palpantes, offendentes, cadentes, contra nos rabide litigantes, et pro nobis tanta dicentes! ica testimonia, quibus nos uniuersaliter in illa conlatione respondimus, ostendentes ipsos prophetas sanctos cum iniquis in uno templo,
Abbreviated transcription (Latin):
damnatũ in causa pͥmiani. Quid ẽ qͦd sit̃
tam longum a ceciliano usq ad hec temixi
catholicȩ eccłȩ implicare contendunt: ẽ.
thenam suã tam in proximo ñ attenduno.
Preclara quippe illa bagaitana sententia l
maximiano ce sociis eius trahit inqͥt ad emsi¬
tium criminis plurimos: cathena sacriltioñ
felicianus gͦ ista cathena tͣhebatur. Siilis n
p̃iudicat felicianus: quare nob̾ cecilianus
An forte ubi uolunt p̃iudicat. ubi autẽ nolui
cause ñ p̃iudicat causa: ce pro libidine ipsui
fortior ẽ funis antiquus. qm noua catheus
Non p̃iudicat maximianꝰ feliciano. a q̃ lon¬
natus ẽ. ñ p̃iulicant maximianꝰ or felitus
pͥmiano. a quib damnatus ẽ: ñ p̃iudicat
maximianus eis qui dilationem acceperit
quib in uno scismate sociatus ẽ: ñ p̃uidie
felicianus parti donati. a qua in eodem ho-¬
nore susceptus ẽ. nec baptismus quẽ in sacͥ¬
lego scismate dedit ibi destructus ẽ. & p̃u¬

Expanded text:
damnatum in causa Primiani. quid est quod funem damnatum in causa Primiani. quid est quod funem tam longum a Caeciliano usque ad haec tempora catholicae ecclesiae implicare contendunt et catenam suam tam in proximo non attendunt? praeclara quippe illa Bagaitana sententia de Maximiano et sociis eius: trahit, inquit, ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii. Felicianus ergo ista catena trahebatur: si illis non praeiudicat Felicianus, quare nobis Caecilianus? an forte ubi uolunt praeiudicat, ubi autem nolunt causae non praeiudicat causa et pro libidine ipsorum fortior est funis antiquus quam noua catena? non praeiudicat Maximianus Feliciano a quo damnatus est, non praeiudicat Maximianus et Felicianus Primiano a quibus damnatus est, non praeiudicat Maximianus eis qui dilationem acceperunt. quibus in uno schismate sociatus est, non praeiudicat Felicianus parti Donati, a qua in eodem honore susceptus est nec baptismus quem in sacrilego schismate dedit ibi destructus est: et praeiu
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑsonam p̃iudicare ꝑsone. ullomͦ post
ipsam collationẽ defendere potuerunt: ac
ñ potius se multo ꝑplexius implicarũt: Sic
namq in quibꝰdã scͥptis sius locuti sunt:
causam cause. & ꝑsonã ñ p̃iudicare ꝑsone.
A nobis inquiunt dictũ eẽ memoriter recen¬
situm ẽ. S ad locum nobis ñ p̃iudicari ab
his qui a nobis uel reiecti sunt uel damnati.
Hii autẽ qui ex ceciliani ordinatione descen¬
dunt. quos de p̃cessore origo numerat ad
reatum. quẽa dmodũ ñ possint ordmatoris
sui criminis obligari: eum ꝑ seriem ꝓtensue
pecc̃oꝵ funis. quoscumꝙ cõmunionis uipo¬
rit iunculo. necesse ẽ ut consortes faclat ẽ p
cati: Omira defensio. Tam densũ ce artunas
tes frustra ce manus ce caput figant: & ina
dem luto hesitantes artius inuoluant᷑. Mos
enĩ quos uel reiecisse se uel damnasse cõme¬
morant. hoc ẽ ex maximianistis secũ habats
felicianum. ce damnatorem pͥmiani .c& al

Expanded text:
nec personam praeiudicare personae, ullo modo post nec personam praeiudicare personae, ullo modo post ipsam conlationem defendere potuerunt ac non potius se multo perplexius implicarunt? sic namque in quibusdam scriptis suis locuti sunt: causam causae et personam non praeiudicare personae a nobis, inquiunt, dictum esse memoriter recensitum est, sed ad locum: nobis non praeiudicari ab his qui a nobis uel reiecti sunt uel damnati'. hi autem, qui ex Caeciliani ordinatione descendunt, quos de praecessore origo numerat ad reatum, quemadmodum non possint ordinatoris sui criminibus obligari, cum per seriem protensus peccatorum funis, quoscumque communionis uinxerit uinculo, necesse e,\'Jt ut consortes faciat esse peccati? o mira defensio! tam densum et artum esntes frustra et manus et caput figant et in eodem luto haesitantes artius inuoluantur. ex eis enim, quos uel reiecisse se uel damnasse commemorant, hoc est ex Maximianistis, secum habent Felicianum et damnatorem Primiani et a se
Abbreviated transcription (Latin):
Cedite ueritati. ȩccłam catholicam incipientẽ
ab ihrł̃m cognoscite usquequaq diffundi: cui
nomen cõmunicat pars donati. cui causa ñ
p̃iudicat ceciliani. Eotiens enĩ purgatus. to¬
ciens absolutus. etiam si ñ eẽt innocens: nec
causa cause p̃iudicat. nec ꝑsona ꝑsone. Hec
uerba ꝑ orbem t̾re umuersa ꝑsonat eccl̃a: cla¬
mat etiam m̃brum eiꝰ i affrica. Testimonium
dĩ noui: negotium ceciliam ñ noui. Credo mno¬
centem a ur̃ĩs maiorib insectatum: quẽ lego
totiens absolutum. S qͣliscumq sit causa eius.
cause meȩ nichil p̃iudicat: qͣliscũq sit ꝑsona
eius ꝑsonȩ meȩ nichil p̃iudicat. Uos hoc di¬
ristis. uos ad hoc subscͥpsistis: nec causa causȩ.
nec ꝑsona ꝑsonȩ p̃iudicat. Ecce dñs dicit
ꝑ om̃s gentes incipientib ab ihrłm diuinã
ueritatem in una eccła teneamus: ce huma¬
nas lites aliqndo finiamus. Numqͥd enim
uerba ista ubi dixerunt. nec causam cause

Expanded text:
cedite ueritati; ecclesiam catholicam incipientem cedite ueritati; ecclesiam catholicam incipientem ab Hierusalem cognoscite usque quaque diffundi, cui non communicat pars Donati, cui causa non praeiudicat Caeciliani. totiens enim purgatus, totiens absolutus etiamsi non esset innocens, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. haec uerba per orbem terrae uniuersa personat ecclesia, clamat etiam membrum eius in Africa: \'testimonium dei noui, negotium Caeciliani non noui; credo innocentem a uestris maioribus insectatum quem lego totiens absόlutum, sed qualiscumque sit causa eius, causae meae nihil praeiudicat, qualiscumque sit persona eius, personae meae nihil praeiudicat. uos hoc dixistis, uos ad hoc suscripsistis: nec causa causae nec persona personae. ecce dominus dicit: per omnes gentes, incipientibus Hierusalem; diuinam ueritatem in una ecclesia teneamus et humanas lites aliquando finiamus\'. Numquid enim uerba ista, ubi dixerunt nec causam causae
Abbreviated transcription (Latin):
confessi s̃: illum autẽ ꝯiuctum atq damna¬
tum ꝓbare minime potuerunt. immo eti¬
am qd̾ nos dicebamus eũ ẽẽ absolutũ atq
purgatum. ipsi quoꝙ multa contra se met¬
ipsos legendo firmarunt: ce tñ liberũ arbi¬
rum arbitrium ab imꝑatore s̃ ꝯcessum eẽ
iactant. Uieti atq confusi ids etiam nunc
flagitabant. debere concedi. qͦd maiores eoꝵ.
ceciliano ñ concedebant. quem sic impatoꝵẽ
accusarunt quẽ illis accusationib ab imꝑa¬
tore damnatũ etiam isti mentiri uoluerunt.
Si uoluntas libera unicuiq tͥbuenda ẽ: ceci¬
liano prius tͥbueretur. Si hec ñ homini iudi¬
ei ꝑmittenda s dõ potius dimittenda sunt:
cecilianus apud imꝑatorẽ prius ñ accusaret᷑
Exꝑgiscimini aliqñdo ñ uos tartareus obliget
somnus: ñ in ꝓfundum saclegi erroris adhuc
impia ꝯsuetudo demergat. Iam consonate
paci. coherete unitati: adi quiescite caritati.

Expanded text:
confessi sunt. illum autem conuictum atque damnaconfessi sunt. illum autem conuictum atque damnatum probare minime potuerunt, immo etiam, quod nos dicebamus, eum esse absolutum atque purgatum ipsi quoque multa contra se ipsos legendo firmarunt. et tamen liberum arbitrium sibi ab imperatore concessum esse iactant. uicti atque confusi id sibi etiam nunc flagitabant debere concedi, quod maiores eorum Caeciliano non concedebant, quem sic apud imperatorem accusarunt, quem illis accusantibus ab imperatore damnatum isti etiam mentiri uoluerunt. si uoluntas libera unicuique tribuenda est, Caeciliano prius tribueretur; si haec non homini iudici permittenda, sed deo potius dimittenda sunt, Caecilianus apud imperatorem prius non accusaretur. Expergiscimini aliquando; non uos tartareus obliget somnus, non in profundum sacrilegi erroris adhuc impia consuetudo demergat; iam consonate paci, cohaerete unitati, adquiescite caritati,
Abbreviated transcription (Latin):
quidtale patiunt᷑: Si qndo enĩ morte mul¬
tantur. aut ipsi se occidunt. aut eoꝵ. cruen¬
te uiolentiȩ dum resistitur occidunt᷑: ñ pro
cõmunione partis donati. nec pro errore
sacͥlegi scismatis. s pro aꝑtissimis facino¬
rib ce scelerib sius. que more latronũ im¬
mam furore &e crudelitate committunt.
Pro parte autẽ donati. uix aliqͥd tale patuin¬
tur: quale cecilianũ donato instante passũ
eẽ dixerunt. Aut gͦ ꝑsecutio ñ omĩs iniusta
ẽ: aut ñ ẽ ꝑsecutio dicenda cum iusta ẽ. Qua¬
propter aut ꝑsecutionẽ pars donati patit᷑
iustam: aut ꝑsecutionẽ ñ patit᷑ qͥa patitur
iuste. Non autẽ iuste passus ẽ cecilianus:
qͥa innocens ꝓbatus ce absolutus ẽ. Quod
quidem illi negauerunt: ce potius ab mi¬
ꝑatore damnatũ ẽẽ dixerunt. Et ideo ma¬
iores suos maximeꝙ donatũ a se tanta p̃di¬
catione laudatũ ccciliano ꝑsecutionẽ fecisse

Expanded text:
quid tale patiuntur? si quando enim morte mulquid tale patiuntur? si quando enim morte multantur, aut ipsi se occidunt aut eorum cruentae uiolentiae dum resistitur occiduntur, non pro communione partis Donati nec pro errore sacrilegi schismatis, sed pro apertissimis facinoribus et sceleribus suis, quae more latronum inmani furore et crudelitate committunt. pro parte autem Donati uix aliquid tale patiuntur, quale Caecilianum Donato instante passum esse dixerunt. Aut ergo persecutio non omnis iniusta est aut non est persecutio dicenda cum iusta est. quapropter aut persecutionem pars Donati patitur iustam aut persecutionem non patitur, quia patitur iuste. non autem iuste passus est Caecilianus, quia innocens probatus et absolutus est. quod quidem illi negauerunt et potius ab imperatore damnatum esse dixerunt, et ideo maiores suos maximeque Donatum a se tanta praedicatione laudatum Caeciliano persecutionem fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. documentũ. quia eã ñ solũ iusti ꝓ pi¬
itate. s mali ꝓ miquitate patiunt᷑. Restat
gͥ nobis errore depulso eccłam xp̃i uidere ac
tenere catholicam: ñ ut in ea eligatis qͥa ꝑse¬
cutionem patit᷑. Cum enĩ dixisset dñs. beati
qui psecutionẽ patiunt᷑: ne inde se iactent
cuincelliones parti donati: nostis ce uos. In¬
cense s̃ eccłȩ. missi in flaminas codices sci: in¬
cense etiã priuate domus. rapti homines de
sedib sius. & om̃ib que inerant ablatis ce
ꝑditis. ipsi cesi. laniati. excecati. nec ab ho¬
micidio potuit temꝑari: qmius sit mitiꝰ
huic luci morientẽ. qm istam lucẽ auferre ui¬
uenti. Uentũ ẽ ad homines: ñ ut retenti a¬
liquo ducecent᷑. s tantũ ut ista paterent᷑.
Hec tñ nr̃os ileo iustificamus qͥa ista ꝑpessi
pro ȩccłe unitate ꝑpessis̃. Illi autẽ sub tam
multis. sub tam seueris legib. &e sub tanta
eccłȩ catholicȩ quã dñs ei tͥbuit potestate:

Expanded text:
ustitiae documentum, quia eam non soli boni pro pietate, sed mali pro iniquitate patiuntur. 22. Restat ergo vobis errore depulso Ecclesiam Christi videre ac tenere Catholicam, non ut in ea eligatis quia persecutionem patitur. Cum enim dixisset Dominus, Beati qui persecutionem patiuntur; ne inde se jactent cumcelliones particensae sunt ecclesiae, missi in flammas codices sancti, incensae etiam priuatae domus, rapti homines de sedibus suis, et omnibus quae inerant ablatis aut perditis ipsi caesi laniati excaecati. nec ab homicidio potuit - temperari, quamuis sit mitius huic luci morientem quam istam lucem auferre uiuenti. uentum est ad homines. non ut retenti aliquo ducerentur, sed tantum ut ista paterentur. nec tamen nostros ideo iustificamus. quia ista perpessi pro ecclesiae unitate perpessi sunt. illi autem sub tam multis. sub tam seueris legibus et sub tanta ecclesiae catholicae quam dominus ei tribuit potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cate. Illud etiã qͦd ex epistola apł̃i scͥptis sius cu
modo cõmemorant. ubi ait. nolite ugũ dure
cum imfidelib. que enĩ participatio luiast
nebras. & cetera que supra cõmemoraumꝰ a
quom̃ recte intelligerent᷑ ostendimus. q̃
agunt nisi ut nos cõmemorent quib hoc isi
qͦd dicimus demonstramus. ne forte abituisꝰ
ꝓpb̃arum tantũmodo moris fuisse. ce ñ adni¬
ui testam̃ti s ad ueteris ꝯsuetudinẽ ꝑtinere si
arguere rep̃hensibiles. quasi in eo om̃s ppłoar¬
guant᷑: ce sic alloqui laudabiles. qͣsi om̃s bi
laudent᷑. Ecce oe ad corinthios sic apłs loqutꝰ

Expanded text:
. Illud etiam quod ex Apostoli Epistola, scriptis suis etiam modo commemorant, ubi ait, Nolite jugum ducere cum infidelibus: quae enim participatio luci ad tenebras ? et caetera quae supra commemoravimus, et quomodo recte intelligerentur, ostendimus, quid aliud agunt, nisi ut nos commemorent quibus hoc Apohiorum quod dicimus demonstramus; ne forte arbitrentur Prophetarum tantummodo moris fuisse, et non ad Novi Testamenti, sed ad Veteris consuetudinem pertinere, sic arguere reprehensibiles, quasi omnes in eo populo arguantur; et sic alloqui laudabiles, quasi omnes ibi laudentur. Ecce et ad Corinthios sic Apostolus loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
in medio ur̃m. Bono animo estote: qm̃ hid
dicit omp̃e. Adhuc semel cõmouebo celume
terram. mare ce aridam. ce concitiam omnes
gentes. & uenient omĩa electa gentiũ: &e m¬
cuiꝰ ppłs uerissimum atꝙ scĩssimum ẽ tẽpli
dĩ. ñ etiam in eis qui ꝑmixti tolerant᷑ s mis
solis qui nunc interim a talib bene unuin¬
do spiritaliter seꝑantur. post uero etiam aoꝑ¬
iter separandi sunt. Uerumptam̃ illũ ppłm¬
slathiel. & iħc filius iosedech. quomꝰ sit exhor¬
tatus ce cõmentatus a dño. satis in promptu
ẽ uidere. in hiis uerbis ꝓphȩ que sicut dictas̃
inseruimus. Numqͥd nam istũ gͦ ppłm im¬
mundũ possumus dicere. ad quẽ si quis accesse¬

Expanded text:
in medio uestrum. bono animo estote, quoniam haec dicit omnipotens: adhuc semel, commouebo caelum et terram, mare et aridam, et concutiam omnes gentes, et uenient omnia electa gentium, et imcuius populus uerissimum et sanctissimum est templum dei, non etiam in eis, qui permixti tolerantur, sed in eis solis, qui nunc interim a talibus bene uiuendo spiritaliter separantur, post uero etiam corporaliter separandi sunt. uerumtamen ille populSalathiel, et Jesus filius Josedech, quomodo sit exhortatus et commendatus a Domino, satis in promptu est videre in his verbis Prophetae, quae sicut dicta sunt, inseruimus. Numquidnam ergo istum populum immundum possumus dicere, ad quem si quis accesse
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣta ce uicesima mensis sexti. sccd̃o annosib
dario rege. Eece &e dies definitus ẽ qnͣdo mu¬
uerunt ad oꝑandum in domo dñi. credo s
illi uiri ce ille ppłs oꝑans in domo dm̃ ñ ent
immundus: p̃sertim qͥa dixerat ei dñs egous¬
dum in domosua. Deniq uidete qͥd sequit si-¬
texit enĩ eadem scͥptura ce dicit. Septimonin¬
se ce uicesima una mensis. locutus ẽ dñs mni
lathiel ex tribu uida. ce ad iħm filiũ iosedtñ
sacerdotem magnũ. & ad omẽm ppłm resili¬

Expanded text:
rta et uicensima mensis sexti, secundo anno sub Dario rege. ecce et dies definitus est, quando intrauerunt ad operandum in domo dei. credo quod illi uiri et ille populus operans in domo dei non erat inmundus, praesertim quia dixerat ei dominus: ego uoene operandum in domo sua. denique uidete quid sequitur. contexit enim eadem scriptura et dicit: septimo mense. una et uicensima mensis, locutus est dominus lathiel ex tribu Iuda, et ad Iesum filium Iosedec sacerdotem magnum, et ad omnem p
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃c: ce sp̃s meus p̃est in medio ur̃m: Quis
dementissimus dixerit istũ eẽ ppłm. ad quem
si quis accesserit inquinabitur: Nunc gͦ at¬
sis anno scło sub: dario rege: factum ẽ uerbũ
dñi ad aggeum ꝓpħam dicens. Hec dic̃ omp̃e.¬

Expanded text:
piritus meus praeest in medio uestrum? quis dementissimus dixerit istum esse populum, ad quem si quis accesserit inquinabitur? Nunc ergo adsis anno secundo sub Dario rege factum est uerbum domini ad Aggaeum prophetam dicens: haec dicit om
Abbreviated transcription (Latin):
modo dixerit. Adhibet quidem etiã huic
parti si qnͣdo necessarium fuerit miscłiam
suam ds̃: qui homini post peccatum ita
subuenire necesse ẽ: ñ quia ds causã hu¬
iuscemodi necessitatis optauerit. WUidetis¬
ne quẽ admodum ñ dicat necessariã mise¬
ricordiam dei. ut ñ peccemus:s quia pec¬
cauimus: beinde subiungit: s & medicꝰ
ad curandum uulneratum iam sparatꝰ
ẽẽ debet: ñ debet autẽ ut sanus uulnere¬
tur optare. Si ista similitudo reb de quib
agimus congruit: certe uulnerari ñ potest
natura humana pecc̃o: qm̃ pecc̃m nulla¬
est substantia. Sicut gͥ uulnere uerbigr̃a
claudicans ideo curatur. ut sanato ma.
terito futurus dirigatur incessus: sis ii
nr̃a ñ ad hoc solum suꝑnus medicus s
ut illa iam ñ sint. s ut de cetero recte an¬
lare possimus. Quod quidem etiam san
nisi ab illo adiuuante poterimus. Nam
dicus homo cum sanauerit hominem
de cetero sustentandũ elementis & alis¬

Expanded text:
modo dixerit: adhibet quidem etiam huic modo dixerit: adhibet quidem etiam huic parti, si quando necessarium fuerit, misericordiam suam deus, quia homini post peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus causam huius necessitatis optauerit. uidetisne quemadmodum non dicat necessariam misericordiam dei ut non peccemus, sed quia peccauimus? deinde subiungit: sed et medicus ad curandum iam uulneratum paratus esse debet; non debet autem ut sanus uulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus congruit, certe uulnerari non potest natura humana peccato, quoniam peccatum nulla substantia est. sicut ergo uulnere uerbi gratia claudicans ideo curatur, ut sanato malo praeterito futurus dirigatur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam sani non nisi illo adiuuante poterimus. nam medicus homo cumsanauerit hominem, iam de cetero sustentandum elementiset alim
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia ñ potuisse ꝑ̃cipere. huic ammonnte
&e in facilib qͥd agamus: ce in difficilib as
petamus. Omnia quippe fiunt facilioe
ritati. cui uni xp̃i sarcina leuis ẽ: autn
ẽ sarcina. ipsa que leuis ẽ. Scdđ̾m hoc dil
est. & p̃cepta enis grauia ñ s̃: ut cui grall
sunt consideret ñ potuisse diuinitus dius
uia ñ sunt. nisi quia potest eẽ cordis afisis
cui grauia ñ sunt: ce petat qͦd destituulꝰ
teronomio. si pie. si scẽ. si spũaliter intell

Expanded text:
sibilia non potuisse praecipere\', hinc ammoneniur sibilia non potuisse praecipere\', hinc ammoneniur et in facilibus quid agamus et in difficilibus quid petamus. omnia quippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut rahel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intell
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Si autẽ iam xp̃iani s̃. ce recte uiurmi
gunt: uerberentur terrorib ce p̃miorimla¬
dib erigantur: ita sane ut ñ solum adbons
actiones uerumetiã adpias or̃oẽs eos ꝑcha¬
tari meminerimꝰ: atꝙ hac instruere sanitate
doctrine. ut ce illinc grãs agant cum istitue¬
rint bene uniere qͦd aliqͥd sine dificu¬
tate fecerint: c ubi difficuttatim
aliquã sentiunt fi delissimis ce ꝑseuerami
a dño impetrare ꝑsistant. Sic autẽ ꝓficuta
ubi ce qͣndo plenissima iusticia ꝑficianturñ
nimis curo: ũcũꝙ aut̃ & qͣndocumꝙ ꝑfiti
fici confirmo. Sane qndo liquido cognoutĩt
nullum peccatum se habere. ñ se dicarcla
bere peccatũ ne ueritas in eis ñ sit: sicut i
eis ueritas ñ ẽ. qui cum habeant ñ se habet
dicunt. Ualde autem bona s̃ p̃cepta: si legi¬
time his utamur. Eo quippe ipso quosit¬
missime creditur deũ iustũ &e bonum mox¬

Expanded text:
ssunt. Si autem jam christiani sunt, et recte vivere ssunt. Si autem jam christiani sunt, et recte vivere negligunt; verberentur terroribus, et praemiorum laudibus erigantur: ita sane, ut non solum ad bonas actiones, verum etiam ad pias orationes eos exhortari meminerimus, atque hac instruere sanitate doctrinae, ut et illinc gratias agant, cum instituerint bene vivere, quod aliquid sine difficultate fecerint; et ubi difficultatem aliquam sentiunt, fidelissimis et perseverana Domino impetrare persistant. Sic autem proficientes, ubi et quando plenissima justitia perficiantur, non nimis curo: ubicumque autem et quandocumque perfecti  confirmo. sane quando liquido cognouerint nullum peccatum se habere, non se dicent non habere peccatum. ne ueritas in eis non sit, sicut in eis ueritas non est, qui cum habeant non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praecepta\', si legitime his utamur. eo quippe ipso quo firmissime creditur \'deum iustum et bonum inpos
Abbreviated transcription (Latin):
credentem. ꝯsoletur sꝑantem. diligentẽ ad
hortetur. conantẽ adiuuet. exaudiat depre-¬
cantem: ñ tͥ deputat᷑ ad culpam qͦd inuitus
ignoras. s qͦd negligis querere qͦd ignoras:
neq illud qͦd uulnerata membra ñ colligis.
s quod uolentem sanare ꝯtempnis. Ita ce ex¬
hortatus sum qͣntum potui ad recte ui¬
uendum. &e grãm dei ñ euacuaui: sine qͣ
natura huma na iam contenebrata
atq uitiata illuminari ñ potest & sanari.
De qua re cum istis tota uertit᷑ q̃stio: ne gra
item paulopost dixi. Etiam ipsam natu¬
ram aliter dicimus. cum ꝓprie loqͥmur
naturam hominis in quã primũ in suo
genere inculpabilis factus ẽ: aliter st
in qua ex illius damnati pena. & ignar
carni subditi nascimur. Iuxta que moi
dicit apłs: fuimus enĩ ce nos natura ls¬
sicut ce ceteri. Si gͦ uolumus ammos a
cte uiuendũ frigidos ce pigros xp̃ianos
hortationib excitare ce accendere : prisi

Expanded text:
credentem, consoletur sperantem, diligentem a d credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis tota uertitur quaestio, ne gratitem paulo post dixi: etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur naturam h hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est, aliter istam, in qua ex illius damnati poena et ignari et carni subditi nascimur. iuxta quem modum dicit apostolus : \'fuimus enim et nos naturalectum. Si ergo volumus animos ad recte vivendum frigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere; primitus
Abbreviated transcription (Latin):
reuera omni peccanti anime duo ista pena
lia: ignorantia ce difficultas. Ex ignorantia
dehonestat error: ex difficultate cruciatus
affligit. S approbare falsa proueris ut er¬
ret inuitus. & resistente atq torquente do¬
lore carnalis uinculi. ñ posse a libidinosis
oꝑib temꝑare: ñ ẽ natura instituti hominis.
s pena dampnati. Cum autẽ de libera re-
ete faciendi uoluntate loquim᷑: de illa scili¬
cet in qua homo factus ẽloquimur. Hinc
iam hominib de ipsius ignorantie diffi¬
cultatisq in prolem pͥmi hominis traie¬
ctis uitiis atq tͣnsfusis uelut iustam q̃re¬
lam deponentib ita responsum ẽ: qͥb bre¬
uiter in qͣm respondet᷑. ut quiescant. &e adu̾¬
sus deũ murmurare desistant. Recte enim
fortasse q̃rerentur: si erroris &e libidinis
nullus hominum uictor existeret. Cum uͦ
ubiq sit p̃sens qui multis modis ꝑ creat᷑am
sͥ dño seruientem. aduersum nocet: doceat

Expanded text:
reuera omni a peccanti animae duo ista poena reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Sunt etiã necessitate facta imꝓbanda:
ubi uult homo recte facere ce ñ potest. Nam
unde s̃ ille uoces: ñ enĩ qͦd uolo faciobonũ.
s qͦd odi malum hoc ago: Atq aliis in hac
sententia ꝯmemoratis testimoniis diuinoꝵ
eloquiorum: s hec inqͣm omĩa hominũ
sunt uoces. ex illa mortis dampnatione
uiuentium. Nam si ñ ẽ ista pena hoĩs
s natura: nulla ifta pecc̃a s̃. Deinde paulo
post. Relinquit᷑ gͦ inqm ut hec pena iusta
de damnatioẽ hominis ueniat: nec miran-¬
dum ẽ qͦd uel ignorando ñ babet liberum ar-¬
bitrium uoluntatis ad eligendũ qͥd recte fa-¬
ciat: uel resistente carnali ꝯsuetudine. q̃ uio¬
lentia mortalis successionis quodam modo
naturaliter moleuit: uideat quid recte facien¬
dum sit. & uelit nec possit implere. Illa ẽ enĩ
pecc̃i pena iustissima. ut amittat quisq quo
bene uti noluit cum sine ulla posset difficul¬
tate si uellet: idest autẽ ut qui sciens recte

Expanded text:
cens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, cens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte
Abbreviated transcription (Latin):
te illo qui ñ potest falli. Nam ce hoc ipsum
ad cauendum pecc̃m ꝑtinet: si ueraciter di¬
cimus. dimitte nobis debita nr̃a sicut &e nos
dimittimus debitorib nr̃is. Duob enĩ modis
etiam in corꝑe cauetur morbi malũ: ce ut
ñ accidat. & ut si acciderit cito sanet᷑. it nõ
accidat caueamus dicendo. ne nos inferas
in temptationẽ: ut cito sanetur caueamꝰ
dicendo. dimitte nob̾ debita nr̃a. Siue gͦ
immineat siue insit: caueri gͥ potest. S ut
ñ tantũ illi. uerumetiã his qui eosdẽ libros
meos quos iste legit de libero arbitrio ñ le¬
gerunt. atq illis ñ lectis hunc forsitan le¬
gunt. de hac re sententia mea satis appa¬
reat: ex ipsis lib̃s cõmemorare me oportet.
Qͦd iste si sentiret atq in suis litteris pone¬
ret: nulla inter nos de re controuersia rema¬
neat. Continuo qͥppe post uerba mea q̃ iste
cõmemorauit qͦd occurrere poterat ipse sub¬
plis: etiam de infirmitate locutus sum di¬

Expanded text:
te illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum te illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subplis etiam de infirmitate locutus sum di
Abbreviated transcription (Latin):
dam peccandi necessitas. audiat homo. at¬
ꝙ ut eadem necessitas ñ sit. discat dõ dicere:
ue necessitatib meis educ me. Quia in hu-¬
usmodi oratione certamen ẽ aduersus
amptatorem de ipsa contra nos necessita¬
ir pugnantem: ac ꝑ hoc opitulante gr̃a ꝑ
lmnouebit᷑. & libertas plena tͥbuetur. h̾e-¬
uimus ad nos. Item inqͥt augustinus
ipd in libͥs de libero arbitrio. Quecũq eau
saista ẽ uoluntatis: si ñ potest ei resisti. si¬
ns pecẽo ei ceditur: si autẽ potest ñ ei cedat᷑.
ñpeccatur. An forte fallit ieautũ: Eece
ueat ne fallatur. an tanta fallatia ẽ: ut
aieri omnino ñ possit: Nulla gͦ pecc̃a s̃.
sornĩ peccat in eo qͦd caueri nullom po
. Pecatur autẽ. Caueri g potest. Agno
uerba mea s̃ : s etiam ipse dignetur ag¬
bsut siꝑius cuncta q̃ dicta s. De gratia
quippe dei agitur. que nob̾ ꝑmediatorem
medicina opitulatur: ñ de impossibilita¬

Expanded text:
aedam peccandi necessitas, audiat homo, ataedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc opitulante gratia remouebitur et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo modo potest? peccatur autem; caueri igitur p potest. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilita
Abbreviated transcription (Latin):
gulabunt. inferentes conclusionẽ eius: ce di¬
na possunt dͥ eẽ contraria: Hic forte ille re-¬
spondebit. Dateniemam. quia ñ debui di¬
cere cuicũq bãptidatõ: carnem ñ posse esse
contrariam: ut hoc modo uobis ñ baptiza¬
tis contraria ꝯfiterer: s sine ulla exceptiõe
dicere debui carnem nulli ẽẽ contrariam.
Eoce quo se ipse conpingit. ecce que loquit᷑:
qui ñ uult clamare cum apło. quis me libe¬
xp̃m dñm nr̃m. s cur inquit clamẽ. iã
baptyratis in xp̃o: Illi hoc elament qui
nõdum tale beneficium ꝑceperunt. quoꝵ
in se uoces figurabat apłs: sͥ tamen uel
hoc dicunt. S nature ista defensio: net .¬
los hac uoce exclamare ꝑmittit. Seq en
in baptizatis natura ẽ: &e in ñ baptiran
natura ñ ẽ. At si uel in illis uitiata et̃ c¬
ceditur.: ut ñ sine causa clament. infelio
homo quis me liberabit de corꝑe morde
huiꝰ. eisq subueniat᷑ in eo qͦd sequit᷑. gnid

Expanded text:
gulabunt inferentes conclusionem eius et digulabunt inferentes conclusionem eius et disibi possint esse contraria? Hic forte ille respondebit: Date veniam, quia non debui dicere, cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo vobis non baptizatis contrariam confiterer; sed sine ulla exceptione dicere debui, carnem nulli esse contrariam. Ecce quo se ipse compingit; ecce quae loquitur, qui non vult clamare cum Apostolo, Quis me libeinum nostrum. sed cur, inquit, clamem iam baptizatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata esse conceditur, ut non sine causa clament: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? eisque subueniatur in eo quod sequitur: gratia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane locutus ẽ: Cum enĩ dixit. qui fieri po¬
test. ut cuicumq iam baptyrato fit caro
contraria. significauit ñ baptizatis carnẽ
posse eẽ contrariã: nam cur addidit iã bap-¬
tizato. cum possit etiam hoc ñ addito dicere.
quomodo fieri potest. ut cuicũq sit caro
contraria:. Atq ad hoc ꝓbandum subicere¬
uoluit illam ratiocinationẽ suã. quia utrũꝙ
bonum ẽ a bono conditũ: ce ideo ñ potest
inter se ẽẽ contrarium. Si gͦ ñ baptizati
quib certe. fatetur carnẽ ẽẽ contrariã su¬
is illum interrogatiõib urgeant ⁊ dicant.
quis fecit hominis sp̃m: iste respondebit. Ds̃.
Itemq illi. Carnem qͥs creauit: Respondet
iste. Item credo ds̃. Illi tercio. Bonus qui
utrumq creauit ds̃. Et iste. Nulli dubium
ẽ. Atꝙ illi unum qͦd restat inquirunt. Et
utrumq quod bonus auctor creauit bonũ
ẽ. Iste fatebitur. T̃uncilli eũ suo gladio iu¬

Expanded text:
christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri pochristianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cuicumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum posset etiam hoc non addito dicere: \'qui fieri potest, ut cuicumque sit caro contraria\' atque ad hoc probandum subicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum et ideo non potest inter se esse contrarium? si ergo 11011 baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant: \'quis fecit homini spiritum ? iste respondebit: \'deus\'. itemque illi: \'carnem quis creauit ? respondet iste: \'idem, credo, deus\'. illi tertio: \'bonus est qui utrumque creauit deus? et iste: \'nulli dubium est. atque illi unum quod restat inquirunt: \'et utrumque quod bonus auctor creauit bonum est?\' iste fatebitur. tunc illi cum suo gladio iu
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ẽ. uerum ẽ. S qualitates naturales: &e
ad dei creaturam sine dubio ꝑtinentes.
substantie quippe ñ ꝑ se ipsas. s ꝑsuas qͣ¬
litatates: sicut aqua &e ignis dicuntur sibi
ẽẽ ꝯtraria. Ed si. ita sunt caro &e sp̃s. Qͦd qui¬
dem ñ affirmamus: s ut ratiocinationẽ
eius ñ necessaria illatione ꝯclusã ostende-¬
remus. hoc diximus. Possunt enĩ hec con¬
traria ñ inuicem aduersari: s ce alterutro
temꝑari. & bonam ualitudinem reddere.
sicut in corpore siccitas. ce humiditas. fri¬
gus ce calor. quorum omnium temꝑati¬
one bona eorporalis ualitudo ꝯsistit. Sed
quod contraria ẽ caro sp̃ui. ut ñ ea q̃ uolumus
faciamus: uitium ẽ ñ natura. Gr̃a medicina¬
lis queratur: &e controuersia finiatur. Duo
quippe ista bona. a bono deo condita: quomͦ
contra huiꝰ ratiocinationẽ ñ in baptizatis
hominib possunt sͥ eẽ contraria: An & hoceũ
dixisse penituit: quod affectu aliquo fidei

Expanded text:
ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei
Abbreviated transcription (Latin):
am. s oꝑa carnis. Quid hoc ad rem: hitia
carnis ꝯtraria s̃ uoluntati hominis: ñ na¬
tura accusatur. s uitiis medicus queritur.
iud ẽ qͦd interrogat: quis fecit homini
sp̃m: Et respondet sͥ. sine dubio ds. E item
interrogat. Carnem qͥs creauit: Itemq re-¬
spondet. Idem credo ds̃. Iuterrogat tercio.
det: nulli dubium ẽ. Adhue interrogat.
Et utrumq qͦd bonus auctor creauit bo¬
num ẽ: Et ad hoc respondet. Confitendum
bona. ut a bono auctore ꝯdita qui fieri po¬
test ut duo bona possĩt sͥ ẽẽ ꝯtraria. Omit¬
to dicere quia tota huiꝰ ratiocinatio turba¬
retur. si quis ab eo q̃reret estus &e frigus qui
fecit. Responderet enĩ: sine dubio us̃. Nõgͦ
multa interrogo: ipse ꝯcludat utrum aut
ista possunt dici ñ bona. aut ñ appareant
inter se ẽẽ ꝯtraria. Hic forte dicit. Qualita¬
tes sunt iste substantiarum: ñ substantiȩ.

Expanded text:
am, sed opera carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia am, sed opera carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia carnis contraria sunt voluntati hominis: non natura accusatur; sed vitiis medicus quaeritur. Quid est quod interrogat, « Quis fecit homini spiritum? » et respondet sibi, « Sine dubio Deus. » Et item interrogat, « Carnem quis creavit? » itemque respondet, « Idem, credo, Deus. » Interrogat tertio, det, « Nulli dubium est. » Adhuc interrogat, « Et utrumque quod bonus auctor creavit, bonum est? » et ad hoc respondet, « Confitendum bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? omitto dicere quia tota huius ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat: enideo aliam legem in membris
meis repugnantẽ legi mentis meȩ: & cap¬
auum me ducentẽ in sege peccati que ẽ
ii membris meis. Ecce quod uitiũ nature
himane inobedientia uoluntatis infixit.
brare sinatur ut sanetur: quid tantum de
nature possibilitate p̃sumitur: hͥulnera¬
il sauciata. uexata. ꝑdita ẽ: uera confessi¬
ne ñ falsa defensione opus habet. Gr̃a
Idei ñ qua instituatur. s qua restituatur
sttur: que ab isto solo clamatur ñ et̃ neces¬
arla cum tacetur. Qui si omnino nichił de
N dei diceret. nec eam q̃stionem soluendã
ꝓponeret. ut a se de hac re inuidiam re¬
lioueres: posset putari hoc quidem sen¬
tire quod ueritas habet. s ñ dixisse. quia
ñ ubiq omnia dicenda s̃. Proposuit de gr̃a
q̃stionem: id respondit qͦd habebat in cor¬
de. Definita questio ẽ: non qm uolebamꝰ
s ubi quid sentiret dubitabamus. Dem
unde ñ ẽ ꝯtrouersia: qͦd caro ab illo ita sepe
nominetur. ut uelit intelligi ñ substanti.¬

Expanded text:
m in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis » . Ecce quod vitium naturae humanae inobedientia voluntatis inflixit. Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est: vera confessione, non falsa defensione opus habet. Gratia ergo Dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur; quae ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. Qui si omnino nihil de gratia Dei diceret, nec eam quaestionem solvendam sibi proponeret, ut a se de hac re invidiam removeret, posset putari hoc quidem sentire, quod veritas habet; sed non dixisse, quia non ubique omnia dicenda sunt: proposuit de gratia quaestionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam volebamus, sed ubi quid sentiret, dubitabamus. CAPUunde non est controversia, « quod caro ab illo ita saepe « nominetur, ut velit intelligi, non substanti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tunc maxime ẽ in hac uita. qͣndo ꝓ illa
ipsa contempnitur uita. S miror si ñ habet
quo crescat: cum de mortali excesserit uita.
lbicũq autẽ ce qͣndocumq ita plena sit. ut
añsit qͦd adiciatur. ñ tamen diffundit᷑ in
raib nr̃is. uel nature uel uoluntatis o¬

Expanded text:
quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa ipsa contemnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, ut ei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis o