comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabilis redemptori. Sed uos festinatis. & presumtionem
uram festinando precipitatis. Hic enim uultis hominẽ
ꝑficiat que utinam dĩ dono & non libero : uel potius
seruo ꝓprie uoluntatis arbitrio. Aquã ꝑfectione quidẽ
longe uosesse sentitis. Sed dolus est in ore uestro siue pec¬
catõres uos eẽ dicatis & iustos credi uelitis: siue ꝓfiteamini
ꝑfectionem iustitiae. quam ꝓfecto in uobis nonesse sen¬
titis. Iusti ficatio perro in hac uita nobis. secundum
tria ista confertur. Pruis lauacro regenerationis. quo
emituntur cuncta peccata: deinde congressione cum
uitiis aquorum reatu absoluti sumus. Tertio dũ nra
exauditur oratio qua dicimus: dimitte nobis debita
nrã . qñ quamlibet fortiter contra uitia dimicaemus.
homines sumus. Dĩ autem grã sic nos in hoc corrup¬
tibili corpore adiuuat. dimic̾antes: ut nondesit ꝓpter
quod exaudiat ueniam postulantes. Istam suꝑ nos di

Expanded text:
nabilis redemptori. 23. Sed vos festinatis, et praesumptionem nabilis redemptori. 23. Sed vos festinatis, et praesumptionem vestram festinando praecipitatis. Hic enim vultis hominem perfici, atque utinam Dei dono, et non libero, vel potius servo propriae voluntatis arbitrio. A qua perfectione quidem longe vos esse sentitis: sed dolus est in ore vestro, sive peccatores vos esse dicatis, et justos credi velitis; sive profiteamini perfectionem justitiae, quam profecto in vobis non esse sentitis. Justificatio porro in hac vita nobis secundum tria ista confertur: prius, lavacro regenerationis, quo remittuntur cuncta peccata: deinde, congressione cum vitiis, a quorum reatu absoluti sumus: tertio, dum nostra exauditur oratio, qua dicimus, Dimitte nobis debita nostra ; quoniam quamlibet fortiter contra vitia dimicemus, homines sumus; Dei autem gratia sic nos in hoc corruptibili corpore adjuvat dimicantes; ut non desit propter quod exaudiat veniam postulantes. Istam super nos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quae si peccato & cuius ortus inuitio est. ẽsse iustificationis
capacem Sed sane ꝑ gram : quod inimicum est uobis.
eidem gratiae crudelibus inimicis: Uerum sihoc parũẽ..
rursus quid dicat attende in expositionẽ isaiae ꝓphetȩ̨.
ideamus inquit Nequasit posthuuis utae curnculum.
nr̃a regeneratio dequa dictum est: in regeneratione cũ
sederit᷑ filius hominis inthrono gloriae guae Siclit enim
regeneratio lauacri dicitur. ꝑ quam detersa pec catoꝵ¬
renouamur. ita regeneratio i dici uidetur. ꝑ quam
abomni corporeae concrecionis purificati labe. mundo
anime sensu inuitam regeneramur aeternam. Nempe
distinexit uir sc̃s & uerax : iustificationem uitae huuis
quȩ fit ꝑ lauacrum regenerationis: & illius ꝑ fectiorem.
cum & nra corpora fuẽrint in mortalitati renouata.
onitaque fuit ambrosio quam uis fateretur nascentis
onginis uitium. iustificationis desperata ꝑ fectio Quia
sicut est humana natura creatori dõ formabilis. ita sa¬

Expanded text:
ur, et cujus ortus in vitio est, esse justificationis capacem: sed sane per gratiam, quod inimicum est vobis, eidem gratiae crudelibus inimicis. Verum si hoc parum est, rursus quid dicat, attende in Expositione Isaiae prophetae. « Videamus, » inquit, « ne qua sit post hujus vitae curriculum nostra regeneratio, de qua dictum est, In regeneratione, cum sederit Filius hominis throno gloriae suae » . Sicut enim regeneratio lavacri dicitur, per quam detersa peccatrenovamur; ita regeneratio dici videtur, per quam ab omni corporeae concretionis purificati labe, mundo animae sensu in vitam regeneramur aeternam. » Nempe distinxit vir sanctus et verax, justificationem vitae hujus, quae fit per lavacrum regenerationis, et illius perfectionem, cum et nostra corpora fuerint immortalitate renovata. Non itaque fuit Ambrosio, quamvis fateretur nascentis originis vitium, justificationis desperata perfectio. Quia sicut est humana natura creatori Deo formabilis, ita sa
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti in dño gloria claruerunt: aduersus hanc
au̾tem miserabilem quam ds̃ a te auertat insana
sic respondendum esse uideo libris tuis: ut fides
quoque aduersus tedefendatur istorum: sicut
contra impios xpi ꝓfessos inimicos. aetiam ipsum
defenditur euangeli um. Ix eli cit lisii¬

Expanded text:
ingenti in Domino gloria claruerunt. Adversus hanc ingenti in Domino gloria claruerunt. Adversus hanc autem miserabilem, quam Deus a te avertat, insaniam, sic respondendum esse video libris tuis, ut fides quoque adversus te defendatur istorum; sicut contra impios et Christi professos inimicos etiam ipsum defenditur Evangelium. LIBER TERTI
Abbreviated transcription (Latin):
uoces ure nouitatis expauit: & cauta acsobria exad¬
monitione apostolica: nexsicut serpens aeuã seduxit
astucia suassic & mens eius corrũperetur acastitate quȩ
est inxp̃o. catholicȩ fidei uirginitate. insidias uñ dog¬
matis subrepentis exhorruit : & tamquam caput colũ¬
bri calcauit : obtriuit. abiecit. Hisigitur eloquiis. et
tanta auctoritate scõrum: profectõ aut sanaberis dĩ
misericordia donante. quod quantum tibi obtem ui¬
det qui faciat: aut si quod abominor in eadem quȩ tibi
uidetur sapientia. & est magna stultitia siperdura¬
uens. nontu iudices quȩ siturus es ubi causam tuam
purges: sed ubi tot sanctos doctores . egregios.atque
memorabiles catholice ueritatis accusẽs: Ireneũ erpri¬
anum. rȩtitium. olimpum. hilarium gregotium.
eronimum caeteros que sotios. ac participes eorum.
Insuper & uniuersam xp̃i aecclesiam cui diuinę
familiae dominica cibaria fideliter ministrantes

Expanded text:
voces vestrae novitatis expavit; et cauta ac sobria ex advoces vestrae novitatis expavit; et cauta ac sobria ex admonitione apostolica, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et mens ejus corrumperetur a castitate quae est in Christo , catholicae fidei virginitate insidias vestri dogmatis subrepentis exhorruit; et tanquam caput colubri calcavit, obtrivit abjecit. His igitur eloquiis et tanta auctoritate sanctorum, profecto aut sanaberis Dei misericordia donante, quod quantum tibi optem, videt qui faciat: aut si, quod abominor, in eadem quae tibi videtur sapientia, et est magna stultitia, perduraveris; non tu judices quaesiturus es, ubi causam tuam purges; sed ubi tot sanctos doctores egregios atque memorabiles catholicae veritatis accuses, Irenaeum, Cyprianum, Reticium, Olympium, Hilarium, Gregorium, Hieronymum, caeterosque socios ac participes eorum, insuper et universam Christi Ecclesiam, cui divinae familiae dominica cibaria fideliter ministrantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tot sederẽ. quia nec isti uno tempore fuerunt. Sed si¬
les & multis excellenciores paucos dispensatores sua
ds perdiuersas aetates temporum locorum que ds
nas. es placet atque expedire iudicat ipse dispensat.
osita que dealus atque aliis temporibus atque regio¬
nibus: ab oriente & occidente. congregatos uides.
non in locum quo nauigare cogañtur homines: sed
inlibrum qui nauigarẽ posset̃ ad homines. Quãto
tibi essent isti iudides optabiliores. siteneres catholicã
fidem : tanto tibi sunt terribiliores. quia oppugnas
catholicam fidem. quam in lacte sugserunt: q̃uãmin
cibo sumpserunt. Cu ius lac &cibum paruis magnis-¬
que ministrauerunt: quam contra inimicos & iãm
uos tunc nondum natos. unde nunc reuelamini. aper¬
ussime acfortissime defenderunt. Tali bus post aposto¬
los. scã aecclesia plantatoribus. rigatoribus. aedificato¬
ribus. pastoribus. nutritoribus. creuit. Ideo profanas

Expanded text:
tot sedere. Quia nec isti uno tempore fuerunt: sed fitot sedere. Quia nec isti uno tempore fuerunt: sed fideles et multis excellentiores paucos dispensatores suos Deus per diversas aetates temporum, locorumque disttias, sicut ei placet atque expedire judicat, ipse dispensat. Hos itaque de aliis atque aliis temporibus atque regionibus ab Oriente et Occidente congregatos vides, non in locum quo navigare cogantur homines, sed in librum qui navigare possit ad homines. Quanto tibi essent isti judices optabiliores, si teneres catholicam fidem; tanto tibi sunt terribiliores, quia oppugnas catholicam fidem: quam in lacte suxerunt, quam in cibo sumpserunt, cujus lac et cibum parvis magnisque ministraverunt, quam contra inimicos etiam vos tunc nondum natos, unde nunc revelamini, apertissime ac fortissime defenderunt. Talibus post Apostolos sancta Ecclesia plantatoribus, rigatoribus, aedificatoribus, pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid milites. numquid scolastici auditoriales:
Num quid naute. tabernani. caetarii. cõquiłanũ.
Num quid adolescentes ex monachis dissoluti᷑ Num¬
quid postremo dequali cum quẽ dericorum turba
istisunt: quos urbana exagitatos dicacitate uł potus
uanitate contem nis. quĩa nonpossunt secundum
categorias aristo telis dedogmatibus iudicare : quasi
tu q̃ui maxime quereris : examen uobis. & episcopale
iuditium denegari. pegipateticorum possis inuenis
concilium. ubi desubiecto & his quȩ sunt insubiecto: cos
origilale peccatum dialectica sententia proferatur. Ist
epĩscopisunt. docti graues. scĩ. ueritatis acerrimi defen¬
sores. aduersus garrulas uanitates. inquorum ratione .s¬
ditione. libertãte. quȩ tria bona iudici tribuisti. nons
tes inuenire quod spernas: Si episcopalis sin oduse
orbe congregare tur: mirum sitales possent illic facli

Expanded text:
» Numquid « milites? » numquid « scholastici auditoriales? » Numquid « milites? » numquid « scholastici auditoriales? » numquid « nautae, tabernarii, cetarii, coqui, lanii? » numquid « adolescentes ex monachis dissoluti? » Numquid postremo « de qualiumcumque clericorum turba » isti sunt, quos urbana exagitatos dicacitate, vel potius vanitate contemnis, « quia non possunt secundum categorias Aristotelis de dogmatibus judicare? » Quasi tu, qui maxime quereris « examen vobis et episcopale judicium denegari, » Peripateticorum possis invenire concilium, ubi de subjecto et his quae sunt in subjecto contra originale pecccatum dialectica sententia proferatur. Isti episcopi sunt, docti, graves, sancti, veritatis acerrimi defensores adversus garrulas vanitates, in quorum ratione, eruditione, libertate, quae tria bona judici tribuisti, non potes invenire quod spernas. Si episcopalis synodus ex toto orbe congregaretur, mirum si tales possent illic facile
Abbreviated transcription (Latin):
pelagius : & uide utrum tales facile possis iudices in¬
uenire: Deillo autem scõ presbitero : qui secundum
gratiam quaedata est ei. sic in ecclesia laborauit. ut eru¬
ditionem catholicam multum inlatina lingua mul¬
tis & necessariis lit teris adiuuaret: non solet̃ pelagius
iactitare: nisi quod ei tam quam aemulo in uiderit. Sed
nolo ut exhoc tibi uideatur deistorum iuidicũ numero
retrahendus. Non enim eius sententiam posui: quam
tempore inimiticiarum contra uestrum tenuit & defen¬
dit errorem: sed quam posuit inscriptis suis liber abom¬
ni studio partium: antequam uestra dam nabilia dog¬
mata pullularent. Dereliquis sane. non habes omiñ
quod dicas. Num quid ireneus. & ciprianus. & reticui
& olimpus. & hilarius. & gregorius. & basilius. & am¬
brosius. & iohannes. deblebẽia faete sellulariorum sic
tulliane iocaris: inuestram inuidiã concitatisunt.

Expanded text:
Pelagius, et vide utrum tales facile possis judices inPelagius, et vide utrum tales facile possis judices invenire. De illo autem sancto presbytero, qui secundum gratiam quae data est ei, sic in Ecclesia laboravit, ut eruditionem catholicam multum in latina lingua multis et necessariis litteris adjuvaret, non solet Pelagius jactitare, nisi « quod ei tanquam aemulo inviderit. » Sed nolo ex hoc tibi videatur de istorum numero judicum retrahendus. Non enim ejus sententiam posui, quam tempore inimicitiarum contra vestrum tenuit et defendit errorem: sed quam posuit in scriptis suis, liber ab omni studio partium, antequam vestra damnabilia dogmata pullularent. 37. De reliquis sane non habes omnino quod dicas. Numquid Irenaeus, et Cyprianus, et Reticius, et Olympius, et Hilarius, et Gregorius, et Basilius, et Ambrosius, et Joannes, « de plebeia faece sellulariorum, » sicut Tulliane jocaris, « in vostram invidiam concitati sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
qdtiam esse noniudicant: quate &iam ipsis pelagio scilic&
& caelestio. uestrum omnium doctoribus ante põnis: quasi
& illi iam cesserint & tu remanseris: quidestitutam tuearis
quam ueritatem putatis. Uerum quia tedelectat non
numerare multitudinem sed appendere paucitatem.
exceptis udicibus palestinis. quihere sim uestram in abso¬
luto pelagio dam nauerunt: quemtimore com pressũ
pelagianã ipsa dogmata damnare coegerunt: decem
episcopos iam defunctos. & unum presbiterum tibi huius
cause obposui iudices. quideilla cum hic uiuerent iudi¬
cauerunt. Si urã consideretur paucitas multi sunt:
simultitudo catholicorum episcoporum. ꝑ pauci sunt:
x quibus papam in nocentiam & presbiterum hieronimũ
retrahere fortasse temptabis. Istum quia pelagi um
caelestium que damnauit. illum quia in oriente contra
pelagium: catholicam fidem pia intentione defendit:
edlẽge quedicat inlaude beatissimi pape innocentit

Expanded text:
gantiam esse non judicant, qua te etiam ipsis Pelagio scilicet gantiam esse non judicant, qua te etiam ipsis Pelagio scilicet et Coelestio, vestrum omnium doctoribus anteponis; quasi et illi jam cesserint, et tu remanseris, qui destitutam tuearis, quam veritatem putatis. Verum quia te delectat, non numerare multitudinem, sed appendere paucitatem; exceptis judicibus Palaestinis, qui haeresim vestram in absoluto Pelagio damnaverunt, quem timore compressum Pelagiana ipsa dogmata damnare coegerunt, decem episcopos jam defunctos et unum presbyterum tibi hujus causae opposui judices, qui de illa cum hic viverent judicaverunt. Si vestra consideretur paucitas, multi sunt: si multitudo catholicorum episcoporum, perpauci sunt. Ex quibus papam Innocentium et presbyterum Hieronymum retrahere fortasse tentabis: istum, quia Pelagium Coelestiumque damnavit; illum, quia in Oriente contra Pelagium catholicam fidem pia intentione defendit. Sed lege quae dicat in laudem beatissimi papae Innocentii
Abbreviated transcription (Latin):
strepitu turbarum deomni ordine conuersationis
hominum. siue sacerdotum : siue administrantium
siuẽ preuaricatorum. ad discussionem talium rerũ
non solum nomina sed eligendiͣm esse prudentiam &
honorandam eẽ paucitãtem : quam ratio. eruditioli¬
bertas que sublimat. Ita uero est ut dicis. Sed nec eg
te ullius multitudinis numerositate perturbo: quan¬
uis propitio dõ dehac fide cui contra dicitis catholica
sanum sapiat &iam multitudo. Inqua usq quaqls
plurimi ubi possunt. quomodo p̃ossint. sicut diuinitus
ad iuuantur: uana uesstra argumenta confutant. Vnde
ab sit ame ista quam mihi obĩcis arrogantia: ut me istã
causam contrauos unum ꝓ omnibus agere pollicerer
uo cumtu inter pelagianos facis: nonerubescens dicere
scribere. maioris tibi eẽ apud dm̃ gloriae destitutam
ueritatem tueri Multuabiecti & uere destituti sunt.
multum que abste pendent. sihanc intolerabilem arro¬

Expanded text:
strepitu turbarum, de omni ordine conversationis strepitu turbarum, de omni ordine conversationis hominum, sive sacerdotum, sive administrantium, sive praefectorum, ad discussionem talium rerum non sola nomina, sed eligendam esse prudentiam, et honorandam esse paucitatem, quam ratio, eruditio, libertasque sublimat. » Ita vero est, ut dicis: sed nec ego te ullius mutitudinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui contradicitis, catholica sanum sapiat etiam multitudo; in qua usquequaque plurimi, ubi possunt, quomodo possunt, sicut divinitus adjuvantur, vana vestra argumenta confutant. Unde absit a me ista, quam mihi objicis, arrogantia, « ut me istam causam contra vos, unum pro omnibus agere pollicerer. » Quod cum tu inter Pelagianos facis, non erubescens dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, destitutam veritatem tueri; » multum abjecti et vere destituti sunt, multumque abs te pendent, si hanc intolerabilem arro
Abbreviated transcription (Latin):
consentio.aliquid inueniendum multitudinem nihil
prodesse caecorum: Etiam istos caecos dicere audebis:
&usque ad eo permiscuit imis longus sum madies. usq
adeo tenebre lux & lux tenebre esse dicuntur: utuideam
pelagius. caelestius. iulianus. & caecisint hilarus. gregorus
ambrosius: Sed qualis cum que homosis: tamen quia
homo es. uider mihi uideor uerecundiam tuam. Sitamen
non inte spesest omnis. & mortua sanitatis. & quod am
modo audio uocem tuam. Respondes absit. ut audeã
caecos istos uiros uelcogitare ul dicere: Eorum ergo appen¬
de sententias: nolo esse plures uteas tepigeat nũm erare
Sed non sunt leues ut eas dedigneris appendere . ĩm motasu
graues ut teuideam sub earum onere laborare. Num¬
quid & deistis. dicturusesmẽ inbellem tibi opinione
consortis opponere . & uelut consternatum metu.
conscios nominare. Dicis incausa iudicandi: a mos

Expanded text:
consentio, « ad aliquid inveniendum multitudinem nihil consentio, « ad aliquid inveniendum multitudinem nihil prodesse caecorum, » etiam istos caecos dicere audebis? Et usque adeo permiscuit imis longus summa dies usque adeo tenebrae lux, et lux tenebrae esse dicuntur, ut videant Pelagius, Coelestius, Julianus, et caeci sint Hilarius, Gregorius, Ambrosius? Sed qualiscumque homo sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamen non in te spes est omnis emortua sanitatis, et quodam modo audio vocem tuam. Respondes, Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum ergo appende sententias. Nolo esse plures, ut eas te pigeat numerare: sed non sunt leves, ut eas dedigneris appendere; imo tam sunt graves, ut te videam sub earum onere laborare. Numquid et de istis dicturus es, « me imbellem tibi opinionem consortis opponere, et velut consternatum metu, conscios nominare? » 36. Dicis, « in causa judicandi, amoto
Abbreviated transcription (Latin):
tenerunt. quod dicerunt docuerunt. quod apatribus ac¬
ceperunt: hoc filuis tradiderunt. Nondum uobiscum
apud istos iudices aliquid agebamus: ut apud eos actaest
causa nr̃ã. Nec uos nec nos eĩs noti fueramus. & eorum
pronobis latas contrauos sententias recitamus. Non dũ
uobiscum certabamus : & eis pronunciantibus uicimꝰ:
Acisme. sisub potestate iudicum premerer quales tibi
ipsi componis. non habiturum fuisse quid facerem: quo
confugerem contuis argumentationibus unde occurrerẽ
repperire non possem: Ego plane haberem. quod facerẽ.
haberem quo confugerem. Apelagianus enim tenebris
adhaec tamclara catholica lumina prouocarem: quod &
nunc iam facio. Tuergo responde quid facias. dic quo
confugias. Ego apelagianis adistos. tuabistis ad quos.
an quia non numerandas sed ponderandas censes esse
sententias : Et addis quod quidem & ego uerum esse

Expanded text:
tenuerunt; quod didicerunt, docuerunt; quod a patribus actenuerunt; quod didicerunt, docuerunt; quod a patribus acceperunt, hoc filiis tradiderunt. Nondum vobiscum apud istos judices aliquid agebamus, et apud eos acta est causa nostra. Nec nos nec vos eis noti fueramus, et eorum pro nobis latas contra vos sententias recitamus. Nondum vobiscum certabamus, et eis pronuntiantibus vicimus. 35. Dicis, « me, si sub potestate judicum premerer, » quales tibi ipse componis, « non habiturum fuisse quid facerem, quo confugerem; cum tuis argumentationibus unde occurrerem reperire non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo confugerem: a Pelagianis enim tenebris ad haec tam praeclara catholica lumina provocarem; quod et nunc jam facio. Tu ergo responde quid facias, dic quo confugias. Ego a Pelagianis ad istos: tu ab istis ad quos? An quia « non numerandas, sed ponderandas » censes « esse sententias, » et addis quod quidem et ego verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. perperam cui quam: uł aduersari uel fauere potuisse
Uondum enim extiteratis: contra quos suscipere mus dehac
questione conflictum. Nondum eratis quidiceretis quod
in libris tuis ponis: quia deuobis multitudini mentiti fue¬
rimus: & quof aelestianorum uel peltgianorum nomi¬
ne homines terreamus: & quod terrore abhominibus ex¬
tor queamus assensum. Certe ipse dixisti. quod om nes
uidices abodio. amicicia. inimicitia. ira uacuos esse deceat:
Pauci tales potuerunt inuenire. set ambrosium alios que col
Verum & sitales non fuerunt in his causis quas ad se delatas
& inter partes cognitas. cumhic uiuerent suo iuditio
finierunt: adhanc̃ tamen causam tales erant quando
deilla sententias protulerunt. N ullas nobiscum uel
uobiscum amicitias attenderunt: uel inimicitias ex¬
ercuerunt. Neque nobis neque uobis iratisunt. neq
nos neque uos miserati sunt. Quod inuenerunt in aecclesia

Expanded text:
dicere perperam cuiquam vel adversari vel favere potuisse. dicere perperam cuiquam vel adversari vel favere potuisse. Nondum enim exstiteratis, contra quos susciperemus de hac quaestione conflictum: nondum eratis, qui diceretis quod in libris tuis ponis, Quia de vobis multitudini mentiti fuerimus, et quod Coelestianorum vel Pelagianorum nomine homines terreamus, et quod terrore ab hominibus extorqueamus assensum. Certe ipse dixisti, quod omnes judices ab odio, amicitia, inimicitia, ira vacuos esse deceat. Pauci tales potuerunt inveniri: sed Ambrosium aliosque collVerum et si tales non fuerunt in his causis, quas ad delatas et inter partes cognitas, cum hic viverent, suo judicio finierunt; ad hanc tamen causam tales erant, quando de illa sententias protulerunt: nullas nobiscum vel vobiscum amicitias attenderunt, vel inimicitias exercuerunt; neque nobis neque vobis irati sunt, neque nos neque vos miserati sunt. Quod invenerunt in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
legere ista potueris: teantẽ istos iudices intus intuo corde
constituo. Quos non amicos meos & inimicos tuos aliqua
in meam partem grã propendentes: aliquo abste merito
tuae offensionis auersos: & obhoc aduersos in hac nostra disces¬
tatione constitui cognitores. Nec eos qui num quam. fuend
aut non sunt aut quõrum sententiae. dehoc quod inter nos
disputatur incertesunt: in ani cogitatione confixi. sed sõos
& inscã aecclesia illustres antistites dĩ. non platonicis &
aristotelicis : & tenonicis : aliis que huiuscemodi ul grecis
uł latinis : quam quam & istis aliquos eorum. uerũ om̃s
sacris litteris eruditos nominatim sicut oportebat ex pressi
eorum quȩ sententias quantum sufficere uidebatur sineull
editas ambiguitate digressi: ut in eis timeas non ipsos sedilis
quisibi eos utilia uasa formauit: & scã templa construxit.
Quitunc deista causa iudicauerunt: quando eos nemo potest

Expanded text:
legere ista potueris, te ante istos judices intus in corde tuo legere ista potueris, te ante istos judices intus in corde tuo constituo; quos non amicos meos et inimicos tuos, aliqua in meam partem gratia propendentes, aliquo abs te merito tuae offensionis aversos, et ob hoc tibi adversos, in hac nostra disceptatione constitui cognitores. Nec eos qui nunquam fuerunt aut non sunt, aut quorum sententiae de hoc quod inter nos disputatur incertae sunt, inani cogitatione confinxi: sed sanctos et in sancta Ecclesia illustres antistites Dei, non Platonicis et Aristotelicis et Zenonicis aliisque hujuscemodi, vel graecis vel latinis, quanquam et istis aliquos eorum, verum omnes sacris Litteris eruditos, nominatim sicut oportebat expressi; eorumque sententias, quantum sufficere videbatur, sine ulla editas ambiguitate digessi, ut in eis timeas, non ipsos, sed illum qui sibi eos utilia vasa formavit, et sancta templa construxit; qui tunc de ista causa judicaverunt, quando eos nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
inuenirem quid facerem : quo confugerem si uidicum
premerer potestate : sunmedio eruditorum consisterẽ
stantium & tibi fauentium concreparent. Ita enim
tibi ponis ante oculos nostrum indisputatione certan
& te argumentanteme quid respondeam non habentẽ
fingis ut placet. Sictecum uana & insana tui cordis
imaginatio fabulatur : quasime ante pelagianos
iudices. tecum constituas: quibus plaudentibus tibi
liceat exaltare tamquam tubam uocem tuã. & predi¬
care contra catholicam fidem. & contra gratiam xpĩ.
qua purilli cum magnis liberantur a mãlo : communẽ
tibi & illis nouitiae hũ ius impietatis errorem: tales iudices
in aecclesia dĩ: nec sine aduersario exparte altera stante.
potuit eruditor uester pelagius inuenire. Dequo iudi¬
tio : ipse quidem quantum ad hominum conspectum
attinet uelut absolutus: uestro tamen palam damnato
dogmate egressus est. At ego ubi cumque sis: ubi cum que

Expanded text:
invenirem quid facerem, quo confugerem, si judicum invenirem quid facerem, quo confugerem, si judicum premerer potestate, si in medio eruditorum consisterem stantium et tibi faventium concreparent? Ita enim tibi ponis ante oculos nostrum in disputatione certamen, et te argumentante, me quid respondeam non habentem, fingis ut placet. Sic tecum vana et insana tui cordis imaginatio fabulatur, quasi me ante Pelagianos judices tecum constituas, quibus plaudentibus tibi liceat exaltare tanquam tubam vocem tuam, et praedicare contra catholicam fidem et contra gratiam Christi, qua pusilli cum magnis liberantur a malo, communem tibi et illis novitiae hujus impietatis errorem. Tales judices in Ecclesia Dei, nec sine adversario ex parte altera stante potuit eruditor vester Pelagius invenire. De quo judicio, ipse quidem quantum ad hominum conspectum attinet, velut absolutus, vestro tamen palam damnato dogmate, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
baptĩsmatis sanctificatione remittitur. Ds̃ autẽ ustus
sitanta paruulis mala quanta nunc dicere non sufficto.
nihil peccati trahentibus irrogaret: magis appare¬
ret iniustus: lusticiae uero perfecta capacitas hominis
non negatur : quia necuitiorum om̃ium plenissima
sanitas subomnipotente medico desperatur. Propt̃
quam catholicam ueritatem. scĩ acbeati & in diuinorũ
eloquiorum pertractatione clarissimi sacerdotes.
ireneus ciprianus. r&itius. olimppus. hilarius. ambro¬
sius. gregorius. in nocentuis. iohannes. basiluis : quib
addo praes biterum uelis nolis hieronimum: ut eos ob¬
mittam quinondum dormierunt. aduersus uos pro¬
ferunt deomnium hominum peccato originali ob¬
noxia successione sententiam: Vnde nem̃o eruit. nisi
quemsine lege peccati repugnante legi mentis. uirgo
concepit. Quidest quõđ exultas & mihi: in conspectũ
uidicum essemus: Quasi uictor insultas : tanquã non

Expanded text:
Baptismatis sanctificatione remittitur. Deus autem justus, Baptismatis sanctificatione remittitur. Deus autem justus, si tanta parvulis mala, quanta nunc dicere non sufficio, nihil peccati trahentibus irrogaret, magis appareret injustus. Justitiae vero perfecta capacitas hominis non negatur, quia nec vitiorum omnium plenissima sanitas sub omnipotenti medico desperatur. Propter quam catholicam veritatem sancti ac beati et in divinorum eloquiorum pertractatione clarissimi sacerdotes, Irenaeus, Cyprianus, Reticius, Olympius, Hilarius, Ambrosius, Gregorius, Innocentius, Joannes, Basilius, quibus addo presbyterum, velis nolis, Hieronymum, ut omittam eos qui nondum dormierunt, adversus vos proferunt de omnium hominum peccato originali obnoxia successione sententiam: unde nemo eruit, nisi quem sine lege peccati repugnante legi mentis virgo concepit. 34. Quid est quod exsultas, et mihi quasi victor insultas, tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
flagitium : sed intentionem̃ mentis nonsicut opa¬
tet̾ neillo incidat inde auertentes : aut si incideris
inde rapientes: Dehac lege peccati : quȩ alio mo¬
do aeciam peccatum uocãtur. quere pugnat legi
mentis : dequa multabeatus dixit ambrosius. at testa¬
tur & iam scĩ crprianus : hilarius gregoruis : aliiqul
quam plurimi. Qui ergo generatur ĩnadam regell¬
randus inxpo. mortiius inadam uiuificandus inxpõ.
ideo peccato est obstrictus originis quiade malonas¬
citur. quo caro concupiscit aduersus spm̃: non debo¬
no quo sp̃s concupiscit aduersus carnem. Quid ergo
mirum est sirenasci debet homo exillo malo natus.
contra quod pugnat homo renatus. quoreus & ip¬
se tenerctur : nisi renascendo liberaretur. Non est
hoc malum materies dĩ creatis: sed uulnus diaboli
eandem materiem uiciantis. Non est hoc malum
nuptiarum : sed primorum homi num peccat in post.¬
eros propagatione traiectum : &iam huus malireatꝰ

Expanded text:
flagitium, sed intentionem mentis, non sicut oporflagitium, sed intentionem mentis, non sicut oportet, ne illo incidat, inde avertentes, aut si inciderit inde rapientes. De hac lege peccati, quae alio modo etiam peccatum vocatur, quae repugnat legi mentis, de qua multa beatus dixit Ambrosius, attestantur etiam sancti, Cyprianus, Hilarius, Gregorius, aliique quam plurimi. Qui ergo generatur in Adam, regenerandus in Christo, mortuus in Adam, vivificandus in Christo, ideo peccato est obstrictus originis, quia de malo nascitur, quo caro concupiscit adversus spiritum; non de bono, quo spiritus concupiscit adversus carnem . Quid ergo mirum est, si renasci debet homo ex illo malo natus, contra quod pugnat homo renatus, quo reus et ipse teneretur, nisi renascendo liberaretur? Non est hoc malum materies Dei creantis, sed vulnus diaboli eamdem materiem vitiantis. Non est hoc malum nuptiarum, sed primorum hominum peccatum, in posteros propagatione trajectum. Etiam hujus mali reatus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum : Quamuis iam non eomodo appelletur
peccatum quo facit reum. sed quõsit reatu primi ho¬
minis factum: & quod rebellando nostrahere nititur
nostrum.: nesic &iam mort̾uum peccatum rebellet:
tes quamdiu temptatio ẽ: uita hum ana suꝑ terrã
non ideo sine peccato nonsumus: quia hoc quod eo mͦ
peccatum dicitur: operatur in membris repugnans
legi mentis. &iam non sibi ad inlicita consencientib
nobis. Quamtum enim adnos attinet sine pec cato
semper essemus. donec sanaretur hoc malum si ei nũ¬
quam consentire mus ad malum. Sed inquibus abil¬
lo rebellante : & si non lo&aliter sed ueni aliten tamen
uincimur in his contrahimus. Vnde cotidie dicamꝰ
dimitte nobis debita nostra. Sicut conuiges. quan¬
do modum generationi necessarium cau sa solius
uoluptatis excedunt : sicut continentes quando in
talibus cogitationibus. cum aliqua delectatione
remorantũr: Non quidem gerentes decernentis

Expanded text:
mortuum? Quamvis jam non eo modo appelletur mortuum? Quamvis jam non eo modo appelletur peccatum, quo facit reum; sed quod sit reatu primi hominis factum, et quod rebellando nos trahere nititur stum Dominum nostrum, ne sic etiam mortuum peccatum rebellet, tes, quamdiu tentatio est vita humana super terram , non ideo sine peccato non sumus, quia hoc quod eo modo peccatum dicitur, operatur in membris repugnans legi mentis, etiam non sibi ad illicita consentientibus nobis quantum enim ad nos attinet, sine peccato semper essemus, donec sanaretur hoc malum, si ei nunquam consentiremus ad malum; sed in quibus ab illo rebellante, etsi non lethaliter, sed venialiter, tamen vincimur, in his contrahimus unde quotidie dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Sicut conjuges quando modum generationi necessarium causa solius voluptatis excedunt: sicut continentes, quando in talibus cogitationibus cum aliqua delectatione remorantur, non quidem decernentes
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad iacet mihi: ꝑ ficere autem bonum non inue¬
nio Ecce quantã nos pugnam cum mortuis habere
peccatis: ille strenuus xp̃i miles. & aecclesiae fidelis
doctor ostendit. Quo modo enim peccatum mortuuẽ.
cum multa operetur in nobis reluctantibus nobis.
uȩ multa. Nisi desideria stulta & noxia: quȩ con¬
sentientes mergunt in interitum & perdicionem: quȩ
utique per peti eis que non consentire: certamen est.
conflictum est: pugnaest. Quorum pugna. nisiboni
& mali. non naturẽ aduersus naturam Sed nature ad¬
uersus uitium. iam mortuum : sed adhuc sepeliendũ
id est omnino sanandum: Quo modo ergo mortuũ
dicimus hoc peccatum inbaptis mates sicũt &i amiste
uir dicit : & quomodo habitare inmembris fatemur:
& multa operari desidena reluctantib nobis quibus
non consentiendo resistimus: sicut &iam hicuir fatetur.
nisi quia mortuum est in eo quereatu quo nos tenebat.¬
& donec sepulture perfectione sanetur rebellat et

Expanded text:
enim adjacet mihi, perficere autem bonum non inveenim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio . Ecce quantam nos pugnam cum mortuis habere peccatis, ille strenuus Christi miles, et Ecclesiae fidelis doctor ostendit. Quomodo enim peccatum mortuum est, cum multa operetur in nobis reluctantibus nobis? Quae multa, nisi desideria stulta et noxia, quae consentientes mergunt in interitum et perditionem ? quae utique perpeti, eisque non consentire, certamen est, conflictus est, pugna est. Quorum pugna, nisi boni et mali, non naturae adversus naturam, sed naturae adversus vitium, jam mortuum, sed adhuc sepeliendum, id est, omnino sanandum? Quomodo ergo mortuum dicimus hoc peccatum in Baptismate, sicut etiam iste vir dicit, et quomodo habitare in membris fatemur, et multa operari desideria reluctantibus nobis, quibus non consentiendo resistimus, sicut etiam hic vir fatetur; nisi quia mortuum est in eo reatu quo nos tenebat, et donec sepulturae perfectione sanetur, rebellat et
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum. concordissima permaneret : nisi primiho¬
minis praeuancatione uitiata. suo nobiscum langus
confligeret. In hoc bello. ille uir sc̃s: monet nos ĩi li
effugere: & in ea fuga quantasit difficultas. immo
im p̃ossibilitas. nisi dĩ grã opituletur ostendit: Dicit
mortua quidem uitia perremis sionem inbaptismate
omnium peccatorum : sed eorum noscurare debere.
quodam modo sepulturã & in hoc ipso opere talem
describit. cum uitus mortus nos habere conflictum.
ut non quod uolumus agamus : sed quod hodio habemꝰ.
hoc facimus. Multa in nobis peccatum. nobis reluc¬
tantibus operan. rediuiuas plerumque resurgere uo¬
luptates. luctandum nobis esse aduersus carnem. ad¬
uersus quamluctatus est paulus. quando dicebat.
uideo aliam legem in membris meis repugnantem
legi mentis meȩ̃. Precepit: necarni nraẽ confidamꝰ.
nẽnos ei credamus : cum apostolus clamet. scio qui a
non habitat in me id est incarne mea bonum. Uelle

Expanded text:
nobiscum concordissima permaneret, nisi primi honobiscum concordissima permaneret, nisi primi hominis praevaricatione vitiata, suo nobiscum languore confligeret. In hoc bello ille vir sanctus monet nos saeculum effugere, et in ea fuga quanta sit difficultas, imo impossibilitas, nisi Dei gratia opituletur, ostendit. Dicit mortua quidem vitia per remissionem in Baptismate omnium peccatorum, sed eorum nos curare debere quodam modo sepulturam. Et in hoc ipso opere talem describit cum vitiis mortuis nos habere conflictum, ut non quod volumus agamus; sed quod odio habemus, hoc faciamus: multa in nobis peccatum nobis reluctantibus operari, redivivas plerumque resurgere voluptates: luctandum nobis esse adversus carnem, adversus quam luctatus est Paulus quando dicebat, Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Praecipit ne carni nostrae confidamus, ne nos ei credamus, cum Apostolus clamet, Scio quia non habitat in me, id est, in carne mea, bonum: velle
Abbreviated transcription (Latin):
Qui creatorem dm̃ nonsolum animarum. uerum ęciã
corporum aduersus platonicorũ philosophorum as¬
seuerauit errorem. Quinuptiarum bonum & causa
pro pagandi generis humani diuinirus institutum &
pudidicia cõniugalis sanctam eius copulam predi¬
cauit. Qui neminem dixit iustificari apeccato: nisi
cui fuerint perbaptismum om̃ia peccata dimissa
Qui coluit uiste uistum dm̃: qui perfectionem homi¬
nis inuirtute. at que iustitia. absit ut inpediat des¬
perando : sed eam tamen ꝑfectionem cui nihil adici¬
endum sit : in alia uita sperat : que implebitur resus¬
rectione mortuorum. Inhac autem uita humanã
ustitiam in quadam militia belloque constituit
non solum aduersus aemulas aenas potestates. sed
aduersus ipsas uẽstras cupiditates. perquas & illi
exteriores inimici nos deicere uel penetrare moliunt᷑
nhoc bello & ipsam carnem aduersariam grauem
dicit: cuius utique natura sicut primitus conditaest

Expanded text:
Qui creatorem Deum non solum animarum, verum etiam Qui creatorem Deum non solum animarum, verum etiam corporum, adversus Platonicorum philosophorum asseveravit errorem. Qui nuptiarum bonum et causa propagandi generis humani divinitus institutum, et pudicitia conjugali sanctam ejus copulam praedicavit. Qui neminem dixit justificari a peccato, nisi cui fuerint per Baptismum dimissa omnia peccata. Qui coluit juste justum Deum. Qui perfectionem hominis in virtute atque justitia absit ut impediat desperando: sed eam tamen perfectionem cui nihil adjiciendum sit, in alia vita sperat, quae implebitur resurrectione mortuorum; in hac autem vita humanam justitiam in quadam militia belloque constituit, non solum adversus aemulas aerias potestates, sed adversus ipsas nostras cupiditates, per quas et illi exteriores inimici nos dejicere, vel penetrare moliuntur. In hoc bello et ipsam carnem adversariam gravem dicit, cujus utique natura sicut primitus condita est,
Abbreviated transcription (Latin):
nisobñoxie uinculis non teneri . Om nes autem homines
sup peccato nasci: quorum ipse ortus inuitio est. qui a
concupiscentiae uoluptate concraeti: prius subirent
contagia delictorum : quam uitalem dehoc aere spm̃
ducerent. Ipsamque concupiscentiam tam quã legẽ
peccati incorpore mortis huius. legi mentis usq ad eo
repugnare : ut aduersus eam nonsolum quicumq.
boni fideles: sed apostolice &iam uirtutis magnitudo
pugnauerit: adhoc ut ꝑxpĩ gratiam caro anime sub¬
uigata : in concordiam reuoc̃etur. Quorum duorum
quae primitus sine peccato creata sunt exprimi homi¬
nis. trans gressione facta discordia est Et quis haec
dicit: Homo dĩ catholicus: & catholicae ueritatis ad¬
uersus haereticos. usque ad periculum sanguinis de¬
fensor acerrimus. sic tui doctoris testimoniõ predicatꝰ:
ut dicerctur quod eius fidem & inscripturis purissi¬
mum sensum. neinimicus quidem ausus reprehendere:

Expanded text:
nis obnoxiae vinculis non teneri. Omnes autem homines nis obnoxiae vinculis non teneri. Omnes autem homines sub peccato nasci, quorum ipse ortus in vitio est: quia concupiscentiae voluptate concreti, prius subirent contagia delictorum, quam vitalem de hoc aere spiritum ducerent. Ipsamque concupiscentiam tanquam legem peccati in corpore mortis hujus, legi mentis usque adeo repugnare, ut adversus eam, non solum quicumque boni fideles, sed apostolicae etiam virtutis magnitudo pugnaverit, ad hoc ut per Christi gratiam caro animae subjugata, in concordiam revocetur: quorum duorum, quae primitus sine peccato creata sunt, ex primi hominis transgressione facta discordia est Et quis haec dicit? Homo Dei, catholicus, et catholicae veritatis adversus haereticos usque ad periculum sanguinis defensor acerrimus, sic tui doctoris testimonio praedicatus, ut diceretur, quod ejus fidem et in Scripturis purissimum sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere.
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe diffunditur : & hoc &illa uera eẽ confirmant.
ut urã fragilis & quasi argutula nouitas sola auctoritate
conteratur illorum. Praeter quodea dicunt ut se ꝑ eos
loqui uentas ipsa testatur. Sed nunc auctoritate pri¬
mitus eorum uestraest contumatia comprimenda.
ut a pre sumtionis impetu repercus si & quodã modo
sauciati : dum tales homines dĩ sic infide catholica er¬
rare potuisse non creditis: ut aliquid dicerent. unde
esset consequens dm̃ nonesse hominum creatorem. nup¬
tias eẽ damnandas. inbaptismo non omnium remis¬
sionem fieri peccatorum : dm̃ esse iniustum. nullã
uel aliquid eorum nefas est opinari: ausus precipites
refrenetis : & tam quam exfurore resipiscentes. incipiatis
inqua nutriti estis recolere & aduertere: & resumere
ueritatem : Dicit beatus ambrosius. unum solum ho¬
minem mediatorem dĩ & hominum: eo quod sit natus
ex iurgine nec senserit nascendo peccatum : generatio¬

Expanded text:
toto orbe diffunditur, et hoc, et illa vera esse confirmant; toto orbe diffunditur, et hoc, et illa vera esse confirmant; ut vestra fragilis, et quasi argutula novitas sola auctoritate conteratur illorum: praeterquam quod ea dicunt, ut se per eos loqui veritas ipsa testetur. Sed nunc auctoritate primitus eorum vestra est contumacia comprimenda, ut a praesumptionis impetu repercussi, et quodam modo sauciati, dum tales homines Dei sic in fide catholica errare potuisse non creditis, ut aliquid dicerent, unde esset consequens, Deum non esse hominum creatorem, nuptias esse damnandas, in Baptismo non omnium remissionem fieri peccatorum, Deum esse injustum, nullam a vel aliquid eorum nefas est opinari: ausus praecipites refrenetis, et tanquam ex furore resipiscentes, incipiatis in qua nutriti estis, recolere et advertere et resumere veritatem. 32. Dicit beatus Ambrosius, unum solum hominem mediatorem Dei et hominum, eo quod sit natus ex virgine, nec senserit nascendo peccatum, generatio
Abbreviated transcription (Latin):
iiustus est ds̃: non potest infiliis parentum damnus
peccata : cũ ipsis  parentibus dimittat & propria
Si perfectae iusti ͫ tiae capax est humana natura
habere non potest  uitia naturalia Ad haec nos dicimꝰ
& dm̃ ee hominum creatorem. hoc est & anime & corpi¬
ris : & honum esse nuptias. & perbaptisma xp̃i omia
peccata dimitti: & iustum eẽ dm̃. & perfecte iustitis
capacem humanam cẽ naturam : & tamen haec omia
uera sint obnoxios nascihomines origini uitiate. qui
trahitur exhomine primo: & ideo ir̃e indam nation
nisi renascantur inxp̃o. hoc autem ꝓbauimus cahe¬
corum auctoritate scorum: qui & hoc asserunt. qs
deoriginale peccato dicimus. & illa quinque esse uere
omnia confitentur. Ac per hoc nonest consequens
ut hoc falsum sit quia uera sunt illa: Itales quippe
actanti uiri. secundum catholicam fidem quȩ antiqͥtus

Expanded text:
Si justus est Deus, non potest in filiis parentum damnare Si justus est Deus, non potest in filiis parentum damnare peccata, cum ipsis parentibus dimittat et propria. Si perfectae justitiae capax est humana natura, habere non potest vitia naturalia. Ad haec nos dicimus, et Deum esse hominum creatorem, hoc est, et animae et corporis; et bonum esse nuptias; et per Baptisma Christi omnia peccata dimitti; et justum esse Deum; et perfectae justitiae capacem humanam esse naturam: et tamen cum haec omnia vera sint, obnoxios nasci homines origini vitiatae, quae trahitur ex homine primo; et ideo ire in damnationem, nisi renascantur in Christo. Hoc autem probavimus catholicorum auctoritate sanctorum, qui et hoc asserunt, quod de originali peccato dicimus, et illa quinque esse vera omnia confitentur. Ac per hoc non est consequens ut hoc falsum sit, quia vera sunt illa. Tales quippe ac tanti viri secundum catholicam fidem, quae antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
quia postolis non pepercit. Siergo a postolis dicendo talia
non pepercit: Ergo nec ambrosius pepercit a postolis.
nec co episcoprtadem sencientes. Si autem illi ex apos¬
tolis ista didicerunt. & secundum apostolos ista docu¬
erunt : quid me unum appetis.: Ipsos aspice ipsos &iq̃
atque aetiam deposito paulisꝑ tumore ceruicis intuer
ta netandem uiuenis confidentissime consolaritede¬
rimus: pertotum istum librum̃ insum mam sicut pos¬
sumus breuiter colligamus. Proposuimus hic autorita¬
tis molem scõrum. quiepiscopi antenos nonsolum
sermone cumhic uiuerent. uerum aetiam scriptis quȩ
posteritati relinquerent. fidem catholicam strenue
defenderent. uestra argumenta confringere: quib
dicitis. Sids homines creat : non possunt̃ cum aliquo
malo nasci Si nuptiȩ bonum sunt: nihil exeisort᷑
mali. Si inbaptismate peccata omĩa remittuntur
non possunt nati derenatis trahere orginale peccatũ.

Expanded text:
qui Apostolis non pepercit. Si ego Apostolis dicendo talia qui Apostolis non pepercit. Si ego Apostolis dicendo talia non peperci; ergo nec Ambrosius pepercit Apostolis, nec coepiscopi ejus eadem sentientes. Si autem illi et ex Apostolis ista didicerunt, et secundum Apostolos ista docuerunt, quid me unum appetis? Ipsos aspice, ipsos etiam atque etiam deposito paulisper tumore cervicis intuere. Itane tandem, juvenis confidentissime, consolari te derimus per totum istum librum, in summam sicut possumus breviter colligamus. Proposuimus hic auctoritatis mole sanctorum, qui episcopi ante nos, non solum sermone, cum hic viverent, verum etiam scriptis, quae posteritati relinquerent, fidem catholicam strenue defenderunt; vestra argumenta confringere, quibus dicitis: Si Deus homines creat, non possunt cum aliquo malo nasci. Si nuptiae bonum sunt, nihil ex eis oritur mali. Si in Baptismate peccata omnia remittuntur, non possunt nati de renatis trahere originale peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
aecclesiae. uitu peratione naturae: quia eos dicunt in
corpore mortis huius. ut tenerent castitatis bonum.
dimicas secontra ingenitum concupiscentie malum.
perdĩ gratiam priũs conflictatione uincendum: postea
nouissima regeneratione sanandum.Tu intellegis iudeũ
esse quidicit̃: non enim quod bonum hoc ago. & hoc prȩ¬
claro intellectu nec conuersationis sordes innature
Et haec mala quętu non facis facie bat ambrosius cum
collegis suis eadem sentientibus : quibeatum apostolũ
dese ipso dixisse intellegit: non quod uolo faciobonũ.
sed quod nolo malum hoc ago: & uideo aliam legem
in menbris meis repugnantem legi mentis meae: &ce¬
tera huius modi. Isti ergo  taliã docendo suffodiunt.
sicut mihi obicis murum pudoris: & uos obperfectionis
predicationem patimini inuidiam. Sed te ut scribis
plurimum consolaris: qm̃ laudis genus est ci displicuisse

Expanded text:
Ecclesiae vituperatione naturae; quia eos dicunt in Ecclesiae vituperatione naturae; quia eos dicunt in corpore mortis hujus, ut tenerent castitatis bonum, dimicasse contra ingenitum concupiscentiae malum, per Dei gratiam prius conflictatione vincendum, postea novissima regeneratione sanandum? Tu intelligis Judaeum esse qui dicit, « Non enim quod volo bonum, hoc ago: » et hoc praeclaro intellectu, nec conversationis sordes in naturae solaris injuriis: et haec mala quae tu non facis, faciebat Ambrosius cum collegis suis eadem sentientibus, qui beatum Apostolum de se ipso dixisse intelligit, Non quod volo facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago; et, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae ; et caetera hujusmodi? Isti ergo sancti talia docendo, suffodiunt, sicut mihi objicis, murum pudoris, et vos ob perfectionis praedicationem patimini invidiam? Sed te, ut scribis, plurimum consolaris, quoniam laudis genus est, ei displicuisse
Abbreviated transcription (Latin):
habundat in ore uestro. Ubi enim uirtus non est & ta
iactantia est: hipocrisis est. Et ubi hipocrisis: utiq a
Prorsus quantum scĩ demisericordia dĩ quae magnals
tantum uos de urã quȩnullaest uirtute presum̃its
Et quantum ipsi aduersus ingenerata uitia bellũ geil
adluti perdĩ grãm: tantum uos bellum geritis aduersus
ipsam dĩ gratiam. Sedutinam sicut uõs uincit insuis:
ita suos faciens uos quoque ipsos uincat inuobis. Ita ne
in corde uestro dicere audetis : quod cum uos audiunt
accenduntur homines aduirtutem : Cum autem istos
audiunt tantos actales uiros : crprianum. hilarium.
gregorium. ambrosium : ceterosque sacerdotes dnĩ.
desperatione franguntur : acrenuntiant studus ꝑ¬
fectionis. Haee ine monstra cogitationum aso¬
dunt incor uestrum & nonelidunt: frontem uestram:
Ergo neuos honoratis sanctos dĩ: patriarchas prophetas
ãpostolos laude nature. & decolorant eos ista lumina

Expanded text:
abundat in ore vestro. Ubi enim virtus non est, et tanta abundat in ore vestro. Ubi enim virtus non est, et tanta jactantia est, hypocrisis est: et ubi hypocrisis, utique dolus. Prorsus quantum sancti de misericordia Dei quae magna est, tantum vos de vestra quae nulla est virtute praesumitis: et quantum ipsi adversus ingenerata vitia bellum gerunt adjuti per Dei gratiam, tantum vos belum geritis adversus ipsam Dei gratiam. Sed utinam sicut vos vincit in suis; ita suos faciens, vos quoque ipsos vincat in vobis. 30. Itane in corde vestro dicere audetis, quod cum vos audiunt, accenduntur homines ad virtutem, cum autem istos audiunt tantos ac tales viros, Cyprianum, Hilarium, Gregorium, Ambrosium, caeterosque sacerdotes Domini, desperatione franguntur, ac renuntiant studiis perfectionis? Haeccine monstra cogitationum ascendunt in cor vestrum, et non elidunt frontem vestram? Ergone vos honoratis sanctos Dei, Patriarchas, Prophetas, Apostolos laude naturae, et decolorant eos ista lumina