comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ. ut diligenti in quisitione discutiat. ne forte cum eius uolun-¬
tate conuersus sit: et si ipsa se mutare ꝓmiserit. & si hoc reppe-¬
rerit. et illũ in monasterio ꝑmanere ꝓuideat. et hanc sicut
ꝓmiłtit mutare cõpellat.Si uͦ nichil hoꝵ ẽ. ne ob quoddam
relictȩ in scło possit fieri ꝑditionis occasio: uolumꝰ ut maritũ
suũ illi etiã si iam tonsoratus ẽ reddere debeas. om̃i debeas excu-
satione cessante. Quia et si mundana lex p̃cipit conuersatioĩs
grã. utrolibet in uito solui posse coniugiũ. diuina lex fieri ñ
ꝑmittit. Nam excepta fornicationis causa. uirũ uxorẽ releͥn-¬
quere:nulla ratione concedit. Quia postquã copulatione
coniugii uiri atq mulieris unũ corpꝰ efficitur. ñ pocest ex
rationib magis quã uiolentiis. excutere gregorius decertabat.
Quappt̃ uirgilio et cheodoro epĩs galliarũ. post aliqua scribers

Expanded text:
pimus ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte cum ejus volunpimus ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc repererit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc, sicut promisit, 1138 mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quoddam relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddere debeas omni satione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nulla ratione concedit. Quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest ex rationibus magis quam violentiis excutere Gregorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
pluatione conuerare & male agentes aborsa abauose ado clire
felicis prauitate. tua euident̃ talem qui nutristi culpa. monstra-¬
ta ẽ. Fͦ uenit itaq ad nos. qd̃ supra scriptus felix euuangłii diaco¬
lege pęna plectendus. nos tam̃ aliquatenꝰ legis duriciã molli¬
entes. huiꝰcemodi disponendo. id est ut aut quã stuprauit uxorẽ
habeat. aut certe si renuendũ putauerit. districtius ac corpora¬
lit̃ castigatus. ex cõmunicatusq in monasterio in quo peniten¬
tiã ꝑagat retrudatur. de quo ei nulla sit egrediendi sine nr̃a
p̃ceptione licentia. Uirũ sine uxoris ꝓpriȩ uoluntate con¬
uersũ: etiã si iã fuisset tonsoratus. gregorius uxori reddi u-¬
bebat. Quappt̃ ad riano panormitano notario scribens ait. Aga-¬
thosa latrix p̃sentiũ questa ẽ maritũ suũ. contra uoluntatem
suã in monasterio urbiti abbatis eẽ conuersũ. Qđ quia ad eiꝰdẽ
abbatis culpã. ut in uidiã ñ ẽ dubiũ ꝑtinere: exꝑientiȩ tuȩ p̃ci¬

Expanded text:
atione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare.  tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diacolege poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, Panormitano notario, scribens, ait: « Agathosa, latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, ex
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ et susceptionẽ possit exhibere. qui ue monasteriis
custodiendis p̃eẽ. tua fr̃ĩtas ad me ante ȩstiuũ tempꝰ debe¬
at uenire: ut egritudinis tuȩ ego specialit̾ inquantũ ualeo
curã geram. et quietẽ tuã custodiã: quia huic egritudini
estiuũ tempꝰ medici dicunt uehement̃ ꝑicłosũ. Et ualde
ꝑtimesco. ne si curas aliquas cũ aduersitate temporis ceperis:
ampliꝰ ex eadem molestia ꝑicliteris. Ego enĩ ualde sũ debilis:
& omĩno ẽ utile ut cũ dĩ gr̃a sanus ad tuã ęccłam redeas:
aut certe si uocandꝰ es. int̾ manꝰ tuoꝵ uoceris. Et ego qui me
ro barbaroꝵ in cursionibꝰ bis letanias beatus in ebdoma

Expanded text:
litatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis litatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis custodiendis praeesse, tua fraternitas ad me ante aestivum tempus debeat venire, ut aegritudinis tuae ego specialiter, inquantum valeo, curam geram, quietemque tuam custodiam, quia huic aegritudini aestivum tempus modipertimesco, ne si curas aliquas cum adversitate temporis ceperis, amplius ex eadem molestia pericliteris. Ego enim ipse valde sum debilis, et omnino est utile ut cum Dei gratia sanus ad tuam ecclesiam redeas, aut certe si vocandus es, inter manus tuorum voceris, et ego, qui me Pro barbarorum incursionibus bis in hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
S oro omĩpotentẽ dm̃ ut omĩa quȩ inur̃o corpore agun¬
tur: ad salutẽ animȩ dirigant᷑. Flagella temporalia ȩternã
uob̃ requiem p̃parent: et ꝑ eos dolores qui cũ fine st̃ gaudia
nͥob sine fine concedat. Item maria̾no rauennati ep̃o. Ueni¬
entes quidã rauennates homines. grauissimo me merore
inuenerunt ꝑ cussũ: quia fr̃nitatẽ tuã detulerunt de uo¬
mitu sanguinis. egrotare. Exqua re sollicite et singillatim
eos quos hic doctos lectione nouimꝰ medicos. fecimꝰ requirere:¬
& quid singuli senserint. quid ue dictaueritit. scĩtati ur̃ȩ sc̾p.¬
tum misimꝰ. Qui tam̃ quietem et silentiũ p̃ om̃ib dictant.
qͦd si tua fr̃nitas in sua ȩccła possit habere. ualde sũ dubi¬
us. Et ideo uidetur mͥ ut ordinata illic ȩccła. uł qͥ missarũ
sollempnia explere ualeant. uł qui ep̃ii curã gerere hospita¬

Expanded text:
Sed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore agunSed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore aguntur, ad salutem animae dirigantur, flagella temporalia aeternam vobis quietem praeparent, et per eos dolores qui cum fine sunt gaudia vobis sine fine concedat. » Item Mariniano, Ravennati episcopo: « Venientes quidam Ravennates homines gravissimo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus, qui tamen quietem et silentium prae omnibus dictant. Quam si tua fraternitas in sua ecclesia possit habere, valde sum dubius: et ideo videtur mihi ut ordinata illic ecclesia, vel qui missarum solemnia celebrent, vel qui episcopii curam gerere, hospita
Abbreviated transcription (Latin):
Ante hoc tempꝰ bonefacii cartularii responsalis mei. qui in urbe
regia demoratur. uehem̃t̃ me scripta turbauerunt: quȩ dicebais
dincissimã mͥ atq suauissimã scĩtatẽ urãm defectũ corporei
luminis ꝑtulisse: ex quib scriptis. graui merore ꝑcussus sum:
S subito creatoris ac redemptoris nr̃i grã ꝓsperante. beatitudinis
urẽ suscepi epłam. et sanũ de ea corporis molestia quã audiarã
cognoscens. exultaui uehem̃t̃: quia tanta cordis leticia secuta ẽ. quanꝗ¬
ta prius tristiciȩ amaritudo p̃cesserit. Scimꝰ enĩ: quia in omipoten¬
tis dĩ adiutorio. multoꝵ salus ẽ uita ur̃a. Item rusticianȩ patriciȩ.
Quotiens de urbe regia ad nos aliqͥs uenit: curȩ nob̃ ẽ de corꝑis
ur̃i sospitate requirere. S peccatis meis facientibꝰ. et semꝑ au-¬
dio quȩ me tedet audire. quia intanta tenuitate atq de¬
bilitate. ad huc in uob̃ referunt podagrȩ dolores excrescere.

Expanded text:
Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ac Redemptoris nostri gratia prosperante, beatitudinis vestrae suscepi epistolam, et sanum de ea corporis molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanta cordis laetitia secuta est quanta prius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est vita vestra. » Item Rusticianae patriciae: « Quoties de urbe regia ad nos aliquis venit, curae nobis est de corporis vestri sospitate requirere. Sed peccatis meis facientibus, et semper audio quae me taedet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere.
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ bonȩ uoluntatis: quia magnꝰ ille fluuius qui quondã arentia
antiochiȩ saxa reliquerat. ad ꝓpͥũ alueũ reuersus. subiectas et iuxta
positas ualles rigat: ut unũ tricesimũ aliud sexagesimũ. aliud uͦ
centesimũ ferat fructũ.

Expanded text:
nibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quondam arentia nibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quondam arentia Antiochiae saxa reliquerat, ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat, ut unum trigesimum, aliud sexagesimum, aliud vero centesimum ferat fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
iustini iussu detrusus mexiliũ. abipsis ioħis pap̾e temporibus
uisq ad sui pontifi cat̾ tempora ꝑmanebat. mox ut summĩ sacer do¬
tiũ meruit: incerpatriarchas eũ reputans scriptis talib animauit.
Preterea inquit sicuti patriarchis aliis parib ur̃is synodicã uobis
epłam direxi: quia apud me semꝑ hoc estis qd̃ ex omĩpotentis dei
munere accepistis eẽ. ñ qd̾ ex uoluntate hominũ putamini non eẽ.
Item eidẽ in alia epła. pꝰ ñ nulla scribens ait. fr̃nitati tuȩ indico. quia
dõ placuerit. hic mecũ uiuere concedat. quatinꝰ dũ uos uidere meru-¬
ero. peregrinationis nr̃ȩ tediũ. de ę̧tna patria in uicẽ loquendo re¬
leuemꝰ. Deniq studiosissimꝰ pat̾ gregorius. tam diu p̾enes mau¬
riciũ imꝑatorẽ suggestionibꝰ suis imminuit. donec pꝰ multorũ
annoꝵ curricła. magnꝰ anastasius throno ꝓprio redderet᷑. Cui con¬
gratulabundus scripsit dicens. Gla mexcelsis dõ et int̾ra pax homi¬

Expanded text:
ustini jussu detrusus in exilium, ab ipsis Joannis papae temporibus, usque ad sui pontificatus tempora permanebat, mox ut summum sacerdotium meruit; inter patriarchas eum reputans, scriptis talibus animavit: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis paribus vestris, synodicam 139 vobis epistolam direxi, quia apud me semper hoc estis quod ex omnipotentis Dei munere accepistis esse, non quod ex voluntate hominum putamini non esse. » Item eidem in alia epistola post nonnulla scribens: « Fraternitati tuae indico quia Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquendo, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, dicens: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax homi
Abbreviated transcription (Latin):
excellentiȩ exꝑtus: tanto erga uos amore constringor: ut urã
memoria de meo pectore abholeri nullatenus possit. S contra
amorẽ ñ modice contristor: quia quietẽ me querere cognoiustis:
&e ad in quietudinẽ ꝑduxistis. Uobis quidem omp̃s ds̃. quia
hoc bono animo fecistis. bona ȩtna retribuat: s me a tanto
loci huiꝰ ꝑicło qualit̾ uoluerit absoluat. Quia sicut peccata
mea merebantur: non romanoꝵ s longobardoꝵ ep̃s factus sum.
Quoꝵ sintichiȩ. spatȩ st̃: et grã. pena. Ecce ubi me ur̃a patroci¬
nia ꝑduxerunt. Gemo cotidie occupationib p̃ssus: et respirare
ñ ualeo. S uos qui ad huc ualetis. mundi huiꝰ occupationes
fugite: quia quanto in eo quisq ꝓfecerit. tanto ut uideo ab
amore dĩ amplius decrescit.

Expanded text:
e vestrae expertus, tanto erga vos amore constringor, ut vestra memoria de meo pectore aboleri nullatenus possit. Sed contra amorem non modice contristor, quia quietem me quaerere cognovistis, et ad inquietudinem perduxistis. Vobis quidem omnipotens Deus, quia hoc bono animo fecistis, bona aeterna retribuat; sed me a tanto loci hujus periculo qualiter voluerit absolvat, quia sicut pemea merebantur, non Romanorum, sed Langobardorum episcopus factus sum, quorum synthichiae spathae sunt, et gratia poena. Ecce ubi me vestra patrocinia perduxerunt. Gemo quotidie occupationibus 42 pressus, et respirare non valeo. Sed vos qui adhuc valetis, mundi hujus occupationes fugite, quia quanto in eo quisque profecerit, tanto ut video, ab amore Dei amplius decrescit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem ur̃am contristari nolumꝰ. et peticionẽ filoꝵ nr̃oꝵ apud nos
minime frustrari.usũ palliĩ donec subtilius ueriusq aliquid cog¬
noscamꝰ. in letaniis sollẽpnib. id ẽ die natalicio beati ioh̃is bap¬
tistȩ. beati petri apłi. et beati appollinaris marty̧ris. atq
in ordinationis ur̃ȩ celebrationis concedimꝰ: in secretario uͦ sed̃m
morem pristinũ susceptis ac dimissis ȩccłȩ filiis. in duere ur̃a fr̃ni-¬
tas palliũ debeat. atq ad missarũ sollempnia ita ꝓficisci. et
nichil sibi amplius ausu temerariȩ p̃sũptionis arrogare. nedũ
in exteriori habitu in ordinate aliquid arripit᷑. ordinate etiam
quȩ licere poterant ammritantur.

Expanded text:
tem vestram contristari nolumus, et petitionem filiorum nostrorum apud nos tem vestram contristari nolumus, et petitionem filiorum nostrorum apud nos minime frustrari, usum pallii, donec subtilius veriusque aliquid cognoscamus, in litaniis solemnibus, id est die natalitio beati Joannis Baptistae, et beati Petri apostoli, et beati Apolliin ordinationis vestrae celebratione concedimus. In secretario vero secundum morem pristinum, susceptis ac dimissis Ecclesiae filiis, induere vestra fraternitas pallium debeat, atque ad missarum solemnia ita proficisci, et nihil sibi amplius ausu temerariae praesumptionis arrogare, ne dum in exteriori habitu inordinate aliquid arripitur, ordinate etiam quae licere poterant amittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
molestissime ferens: ꝑ quoscũq poterat. usũ pallii sibi
restitut. magnoꝑe efflagitabat. Cui gregorius ita scripsit.
Fr̃nitatẽ ur̃am ualde inuenio contristatam. ꝓeo quod inle¬
taniis in duere palliũ. rationis censura ꝓhibetur. S ꝑ excel¬
lentissimũ romanũ patriciũ. et ꝑ eminentissimũ p̃fectũ. atq ꝑ
alios ciuitatis suȩ nobiles uiros importune expetit: ut hoc de¬
beat concedi. Nos aut̃ sollicite requirentes ad eo dato quon¬
dã diacone fr̃nitatis tuȩ cognouimꝰ. qͥa numquã consuetudo
fuerit decessorib tuis. ut inletania pallio nisi insollẽpnitate
beati ioħis baptistȩ. beati petri apłi. et beati martyris appollima¬
ris uterent᷑. Cui quidem nequaquã credere debuimꝰ: quia mul¬
ti apud ciuitatẽ fr̃nitatis ur̃ȩ responsales sepius fuerunt: qui se
fatent᷑ tale aliqͦd nũquã uidisse. Et hac dere multis potiꝰ credendũ
est quam uni ꝓ sua ȩcda aliqͥd attestanti. S quia nos fr̃nita¬

Expanded text:
molestissime ferens, per quoscunque poterat, usum pallii sibi restitui magnopere flagitabat. Cui Gregorius ita scripsit: « Fraternitatem vestram valde invenio contristatam, pro eo quod in litaniis induere pallium rationis censura prohibetur, sed per excellentissimum Romanum patricium, et per eminentissimum praefectum, atque per alios civitatis suae nobiles viros importune expetit, ut hoc debeat concedi. Nos autem sollicite requirentes ab Adeodato, quondam diacono fraternitatis tuae, cognovimus quia nunquam consuetudo fuerit decessoribus tuis, ut in litaniis pallio, nisi in solemnitate beati Joannis Baptistae, beati Petri apostoli et beati martyris Apollinaris, uterentur. Cui quidem nequaquam credere debuimus, quia multi apud civitatem fraternitatis vestrae responsales saepius fuerunt, qui se fatentur tale aliquid nunquam vidisse; et hac de re, multis potius credendum est, quam uni pro sua ecclesia aliquid attestanti. Sed quia nos fraternita
Abbreviated transcription (Latin):
hominib custodire dignetur: quia in hac uitȩ meȩ ꝑegrinati¬
one. mala me simul & multa circundant: ita ut cũ psalmista
iure dicam. In me ꝑtransierunt irȩ tuȩ: et terrores tui contur.¬
bauerunt me. Circundeder̃ me sic̃ aqua totadie: circundedert̃
Yme simul.

Expanded text:
hominibus custodire dignetur: quia in hac vitae meae peregrinatihominibus custodire dignetur: quia in hac vitae meae peregrinatione mala me simul et multa circumdant, ita ut cum Psalmista jure dicam: In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul
Abbreviated transcription (Latin):
me ualemꝰ. Breuit̃ tam̃ dico quia eius innos malicia. gladios
longobardoꝵ incitat: ita ut benigniores uideant᷑ hostes qui nos in-¬
terimunt. quã rei publicȩ iudices. qui nos malicia sua. rapinis. atq
fallatiis. in cogitatione consumunt. et uno tempore curã ep̃oꝵ atq
tra hostiũ insidias sollicitũ uigilare. contra ducũ fallatias atq
malicias suspectũ semꝑ existere. cuiꝰ laboris. cuiꝰ doloris sit: ur̃a
fr̃iutas tanto uerius pensat. quanto me qui hȩc patior purius
amat. Item anastasio patriachȩ. pꝰ multa. Quȩ mala abarbaroꝵ
gladiis. quȩ aꝑuersitate iudicũ patimͣ. beatitudini ur̃ȩ narrare refu¬
gio. ne eiꝰ gemitũaugeã. quẽ minuere consolando debuerã. Item¬
palladio prb̃ro de monte syna post plurima. Peto ut ꝓ me
orare debeas. quatenꝰ omp̃s ds̃ et amalis me sp̃ĩb et aꝑuersis

Expanded text:
me valemus: breviter tamen dico quia ejus in nos malitia gladios me valemus: breviter tamen dico quia ejus in nos malitia gladios Langobardorum vicit, ita ut benigniores videantur hostes, qui nos interimunt, quam reipublicae judices, qui nos malitia sua, rapinis atque fallaciis in cogitatione consumunt. Et uno tempore curam episcoporumntra hostium insidias sollicitum vigilare, contra ducum fallacias atque malitias suspectum semper existere: cujus laboris, cujus doloris sit, vestra fraternitas tanto verius pensat, quanto me, qui haec patior, purius amat. » Item Anastasio patriarchae post multa: « gladiis, quae a perversitate judicum patimur, beatitudini vestrae narrare refugio, ne ejus gemitum augeam, quem minuere consolando debueram. SePalladio, presbytero de monte Sina, post plurima: « Peto ut pro me orare debeas, quatenus omnipotens Deus, et a malis me spiritibus, et a perversis
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. tot sacerdotes & laici ꝑdiuersas regiones iniracłis
choruscasse. dialogo teste ꝓbantur: quot nũquã sub posterio¬
rib pontificib inueniri postea potuerunt. Tantis gͥ ęccłȩ dĩ
felicitatibꝰ. hostis humani generis inuidens. ñ nullos pontificum
simulq scłariũ iudicũ. ad eius inuidiã conflagrauit. Suꝑ¬
quoꝵ afflictione: ioħi rauennati epo. int̾ cetera querit᷑ dicens.
Peccatis meis hoc reputo. quia iste qui nunc int̾est. haud dubiũ
quin romanꝰ exarcꝰ expugnare contra inimicos nr̃os dissimulat.
et nos facere pacẽ uetat. quãuis iam mͦ etiã si uelit facere omnino
ñ possumꝰ: quia ariulfus exercitũ auarith et nodulfi habens.
eorũ sibi dari p̃caria desiderat: ut nob̃cũ loqui aliquid de pace dignet᷑.
eem sebastiano epo sirmiensi. pꝰ aliqua. Quȩ sanctissime
fr̃. de amici ur̃i domni romani ꝑsona in hac t̾ra patim᷑. loqͥ mini¬

Expanded text:
ii tempore tot sacerdotes et laici per diversas regiones miraculis ii tempore tot sacerdotes et laici per diversas regiones miraculis coruscasse, Dialogo teste, probantur, quot nunquam sub posterioribus pontificibus inveniri postea potuerunt. Tantis igitur Ecclesiae Dei felicitatibus hostis humani generis invidens, nonnullos pontificum simulque saecularium judicum, ad ejus invidiam conflagravit. Suquorum afflictione Joanni Revennati episcopo, inter caetera queritur, dicens: « Peccatis meis hoc reputo, quia iste, qui nunc interest haud dubium quin Romanus exarchus, et pugnare contra inimicos nostros dissimulat, et nos facere pacem vetat: quamvis jam modo, etiamsi velit, facere omnino non possumus: quia Ariulphus exercitum Autarith et Nordulfi habens, eorum sibi dari precaria desiderat, ut vobiscum loqui aliquid de pace dignetur. » Item Sebastiano, episcopo Sirmiensi, post aliqua: « Quae, sanctissime frater, de amici vestri domni Romani persona in hac terra patimur, loqui mini
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dẽ in sulȩ ad nefandissimã longobardoꝵ gentẽ cogantur
effugere. Quid enĩ grauius. quid crudelius pati possunt ab arbaris.
quã ut constructi. atq compressi. suos filios uendere compel¬
singuloꝵ. atq dictione causarum. ꝑ possessiones ac domos
titulos ponendo. inuadet. ut si uelim acta eiꝰ singułã singula quȩ
ad me ꝑuenerunt dicere: iagno uolumine hoc explere non
possem. Quȩ omia serenissima dña sollerter aspiciat: et
opp̃ssoꝵ gemitꝰ cõpescat. Et post pauca. Quȩ enĩ mentes. qualia
uiscera parentũ pͣossunt ꝑpẽdite: quando filios suos distra¬
hunt ne torqueantur. Qualit̾ aut̃ miserendũ sit filiis aliẽoꝵ.
hoc bene sciunt qui habent ꝓprios. Unde mͥ breuit̃ hȩc sugges¬
sisse sufficiat: neͣsi ea quȩ in his partibꝰ aguntur pietas ur̃a
hoͣ cognosceret. me apud districtum iudicem silentii mei culpa

Expanded text:
ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogantur ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogantur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius pati possunt a barbaris, quam ut constricti atque compressi suos filios vendere compelsingulorum, atque sine dictione causarum per possessiones ac domos titulos ponendo, ut si velim acta ejus singula quae ad me pervenerunt dicere, magno volumine haec explere non possem. Quae omnia serenissima domina solerter aspiciat, et oppressorum gemitus compescat. » Et post pauca: « Quae enim mentes, qualia viscera parentum esse possunt, perpendite, quando filios suos distrahunt, ne torqueantur. Qualiter autem miserendum sit filiis aliorum, hoc bene sciunt qui habent proprios. Unde mihi breviter haec suggessisse sufficiat, ne si ea quae in his partibus aguntur, pietas vestra non cognosceret, me apud districtum judicem silentii mei culpa
Abbreviated transcription (Latin):
more idoloꝵ sacrificiis deseruire. et eiꝰdẽ insulȩ sacerdotes ad
p̃dicandũ redẽptorẽ nr̃m torpentes existerent. unũ illiic ex italiȩ
ep̃is misi: qͥ multos gentiliũ ad fidem dño cooꝑante ꝑduxit.
lant. iudici p̃miũ ꝑsoluut. ut hoc eis facere liceat. Quoꝵ dũ
quidã baptitati eẽnt. et idolis ĩmolare deseruissent: ad huc
ab eodẽ insulȩ iudice. etiã pꝰbaptismũ illud prȩmiũ exigitur.
qd̃ dari prius ꝓidoloꝵ immolatione consueuerat. Quẽ cũ p̃dic¬
tus ep̃s increparet. tantũ se suffragiũ ꝓmisisse respondit. ut
nisi de causis etiã talibꝰ impleri ñ possit. Corsica uͦ insula tan-¬
ta nimietate exigentiũ et grauamine p̃mitur exactionũ. ut ip¬
si qui in illa sunt eadẽq̃ exigunt᷑ complere uix filios suos uen¬
dẽdo sufficiant. Unde sit. ut derelicta pia re publica. possessores

Expanded text:
more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad praedicandum Redemptorem nostrum torpentes existere: unum illuc ex Italiae episcopis misi, qui multos gentilium ad fidem, Domino cooperante, perduxit. lant judici praemium persolvunt, ut hoc eis facere liceat. Quorum dum quidam baptizati essent, et jam immolare idolis desivissent, adhuc 110 ab eodem insulae judice, etiam post baptismum, praemium illud exigitur quod dari prius pro idolorum immolatione consueverat. Quem cum praedictus episcopus increparet, tantum se suffragium promisisse respondit, ut nisi de causis etiam talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigentium, et gravamine premitur exactionum, ut ipsi qui in illa sunt, eadem quae exiguntur complere vix filios suos vendendo sufficiant. Unde fit ut derelicta pia republica, possessores
Abbreviated transcription (Latin):
sano ep̃o gregorius audiens: rescripsit dicens.
raternitatis ur̃ȩ scripta suscepi. quȩ mͥ de dulcissimi filii
mei domni uenantii egritudine loquebantur: et cuncta¬
quȩ erga eũ qualit̃ acta sunt enarrabant. S uno tempore
auditis. et illũ dĩsꝑare. et grauit̃ egrotare. et in rebus orpha
de meo dolor caꝑe poterat. S in hoc fuit solatiũ. qd̾ lacrimȩ
curam neglegere ñ debet: ut de anima eiꝰ cogitare debeat:
exortando. rogando. dĩ t̾ribile iudiciũ ꝓponendo. in effabilem
eius miscdiam ꝓmittendo. ut ad habitũ suũ redire uł in extre¬
mo debeat: ne ei reatus tantȩ culpȩ. inȩt̃no iudicio obsistat.
Si quos tam̃ iudicũ a suis prauitatib in conuertibiles gregoriꝰ
ad uertebat: eos scriptis ꝓpriis penes principes denotabat᷑.
Unde constantinȩ augustȩ querit᷑ dicens. Dũ in sardinia insula
multos eẽ gentiliũ cognouissem: eosq adhiic prauȩ gentilitatis

Expanded text:
scopo Gregorius audiens rescripsit, dicens: « Fraternitatis vestrae scripta suscepi, quae mihi de dulcissimi filii mei domni Venantii aegritudine loquebantur, et cuncta erga eum qualiter acta sunt enarrabant. Sed uno tempore auditis, et illum desperare ac graviter aegrotare, et in rebus orphande meo dolor capere poterat. Sed in hoc fuit solatium, quod lacrymae curam negligere non debet, ut de anima ejus cogitare debeat, exhortando, rogando, Dei terribile judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo; ut ad habitum suum redire, vel in extremis, debeat: ne ei reatus tantae culpae in aeterno judicio obsistat. » Si quos tamen judicum a suis pravitatibus inconvertibiles Gregorius advertebat, eos scriptis propriis penes principes denotabat. Unde Constantinae Augustae queritur, dicens: « Dum in Sardinia insula multos esse gentilium cognovissem, eosque adhuc pravae gentilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
poris pondera ceruicib nr̃is amota st̃. et imꝑialis culminis le¬
ue iugũ rediit. qd̃ libeat portare subiectis : Reddatur gͦ crea-¬
tori om̃iũ abhymnidicis angłoꝵ choris. gła in cęlo: ꝑsoluatur
ab hominib grãrũ actio int̾ra. quia uniuersa res publica quȩ
multa meroris ꝑtulit uulnera: iã nc̃ consolationis ur̃ȩ inuenit
fomenta. Unde nob̃ necesse ẽ. omĩpotentis dĩ misericordiã emxiꝰ
orare. ut cor urẽ pietatis sua semꝑ dextera teneat: ẽiusq cogi¬
tationes cęlestis grẽ ope dispenset: quatinꝰ tranquillitas ur̃a
tanto rectius ualeat sibi seruientes regere: quanto dñatori
omĩũ nouerit uerius deseriuire. In amore catholicȩ fidĩ faciat
defensores suos. quos fecit ex benigno oꝑe imꝑatores nr̃os: In¬
fundat inur̃is mentib zelũ simul et mansuetudinẽ. ut pio sẽꝑ

Expanded text:
poris pondera cervicibus nostris amota sunt, et imperialis culminis leporis pondera cervicibus nostris amota sunt, et imperialis culminis lene jugum rediit quod libeat portare subjectis? Reddatur ergo Creatori omnium ab hymnidicis angelorum choris gloria in coelo, persolvatur ab hominibus gratiarum actio in terra, quia universa respublica, quae multa moeroris pertulit vulnera, jam nunc consolationis vestrae invenit fomenta. Unde nobis necesse est omnipotentis Dei misericordiam enixius exorare, ut cor vestrae pietatis sua semper dextera teneat, ejusque cogitationes coelestis gratiae ope dispenset, quatenus tranquillitas vestra tanto rectius valeat sibi servientes regere, quanto dominatori omnium noverit verius deservire. In amore catholicae fidei faciat defensores suos, quos fecit ex benigno opere imperatores nostros. Infundat in vestris mentibus zelum simul et mansuetudinem, ut semper pio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. bene mͥ ex longna assiduitate comꝑtꝰ ẽ. uita. fide. ac moribꝰ
apꝓbatus: hunc aptũ pietatis ur̃ẽ uestigiis eẽ iudicaui. Unde
eum auctore dõ diaconẽ feci. et sub celeritate transmittere stu.¬
dui: qui cuncta quȩ inhis partib agunt᷑ inuento oporcuno
tempore. ualeat clementię ur̃ȩ suggerere. Cui rogo ut serenitas
ur̃a pias aures inclinare dignet᷑. ut tanto nob̃ celeriꝰ ualeat mi¬
sereri:. quanto afflictionẽ nram ueriꝰ ex eiꝰ relatione cognouerit.
Qualit̾ enĩ cotidianis gladiis. et quantis longobardoꝵ incursi¬
onib. ecce iam ꝑtriginta et quinq annoꝵ longitudinẽ p̃mim᷑:
nullis explere suggestionis uocibꝰ ualemꝰ. S inomĩpotenti
dño confidimꝰ. quia ea quȩ fec̃ consolationis suę nob̃ bona
ꝑficiat. Et qui suscitauit in re publica pios dnõs. extinguet cru
imꝑii. omĩpotenti dõ grãs debemꝰ: quod tam dura longi tem

Expanded text:
fuit, bene mihi ex longa assiduitate compertus est vita, fide ac moribus fuit, bene mihi ex longa assiduitate compertus est vita, fide ac moribus approbatus, hunc aptum vestrae pietatis vestigiis judicavi. Unde eum, auctore Deo, diaconum feci, et sub celeritate transmittere studui, qui cuncta quae in his partibus aguntur, invento opportuno tempore, valeat clementiae vestrae suggerere. Cui rogo ut serenitas vestra pias aures inclinare dignetur: ut tanto nobis celerius valeat misereri, quanto afflictionem nostram verius ex ejus relatione cognoverit. Qualiter enim quotidianis gladiis, et quantis Langobardorum incursionibus, ecce jam per triginta quinque annorum longitudinem premimur, nullis explere suggestionis vocibus valemus. Sed in omnipotente Deo confidimus, quia ea quae coepit, consolationis suae nobis boperficiet; et qui suscitavit in republica pios dominos, etiam exstinguet cruimperii omnipotenti Deo gratias debemus, quod tam dura longi te
Abbreviated transcription (Latin):
ita rescripsit. Considerare cum gaudiis et magnis actionib grãrũ
libet. quantas omĩpotenti dño laudes debemꝰ: qd̾ remoto tͥsticiȩ iu go
ad libertatis tempora. sub imꝑiali benignitatis ur̃ȩ pietate ꝑuenimꝰ.
Nam quod ꝑmanere in palatio iuxta antiquã consuetudinem
apłicȩ sedis diaconẽ. ura serentas ñ inuenit: ñ hoc meş neglegen-¬
tiȩ s grauissimȩ necessitatis fuit. Quia dũ ministri om̃s huius
ȩccłȩ tam contrita asꝑaq tempora cũ formidine declinarent atq
refugerent: nulli eoꝵ poterat imponi. ut ad urbẽ regiã in pala¬
tio ꝑmansurꝰ accederet. S postquã urãm clementiã omĩpotentis
dĩ grã disponente. ad culm̃ imꝑii ꝑuenisse cognouerunt: ipsi
quoq suadente leticia. ad ur̃a uestigia uenire festinant: qͥ illuc
prius accedere ualde timuerant. S qͥa eoꝵ qͥdam ita senectute
Ft̃ debiles. ut labores ferre uix possint. quida uͦ ȩccłasticis curis

Expanded text:
ae Augusto. Considerare cum gaudiis et magnis actionibus gratiarum libet quantas omnipotenti Domino laudes debemus, quod, remoto jugo tristitiae, ad libertatis tempora sub imperiali benignitatis vestrae pietate pervenimus. Nam quod permanere in palatio, juxta antiquam consuetudinem, apostolicae sedis diaconem vestra serenitas non invenit, non hoc meae negligentiae, sed gravissimae necessitatis fuit, quia dum ministri omnes hujus nostrae ecclesiae tam contrita asperaque tempora cum formidine declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus accederet. At postquam vestram clementiam, omnipotentis Dei gratia dispquoque suadente laetitia ad vestra vestigia venire festinabant, qui illuc prius accedere valde timuerant. Sed quia eorum quidam ita senectute sunt debiles, ut laborem ferre vix possint, quidam vero ecclesiasticis curis
Abbreviated transcription (Latin):
sua acta s mea ꝑsona grauat. cũ qͦ qͥa parit̃ intribulatione labora-¬
uerant pꝰ laborem parit̃ tribulantur. Quod aut̃ dñoꝵ pietas. illud
mͥ parendũ et t̾ribile omĩpotentis dĩ iudiciũ intentat. rogo ꝑ eũdẽ
omĩpotentẽ dñm ne hoc ulteriꝰ faciat: nã adhuc nescimꝰ qͥs ibi qualis
sit. Et paulꝰ egregiꝰ p̃dicator dicit. Nolite iudicare ante tempꝰ: donec
ueniat dñs qui et illuminabit abscondita tenebrarũ. et manifestabit
deuenientis miscdia iħu. quã de ur̃ȩ pietatis iusticia p̃sumo. Et
sunt multa quȩ de iudicio illiꝰ homines ignorant: qͥa fortasse quȩ
uos laudatis ille rep̃hendet. et quȩ uos rep̃henditis. ille laudabit.
Inter mitto omĩa incerta: ad solas lacrimas redeo: petens ut isdẽ
omĩpotens ds̃ piissimũ dnm̃ nrm et sua hic manu regat: ẽt in illo
t̃ribili iudicio liberũ ab om̃ibꝰ delictis inueniat. et me ita placere

Expanded text:
sua acta, sed mea persona gravat, cum qua, quia pariter tribulatione laborasua acta, sed mea persona gravat, cum qua, quia pariter tribulatione laboraverant, post laborem pariter tribulantur. 134 Quod autem dominorum pietas illud mihi pavendum et terribile omnipotentis Dei judicium intentat, rogo per eumdem omnipotentem Dominum, ne hoc ulterius faciat: nam adhuc nescimus quis ibi qualis sit; et Paulus egregius praedicator dicit: Nolite judicare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestade venientis Jesu misericordia quam de vestrae pietatis justitia praesumo. Et sunt multa quae de judicio illius homines ignorant, quia fortasse quae vos laudatis, ille reprehendet; et quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter haec ergo omnia incerta, ad solas lacrymas redeo, petens ut idem omnipotens Deus piissimum Dominum nostrum et sua hic manu regat, et in illo terribili judicio liberum ab omnibus delictis inveniat. Et me ita placere,
Abbreviated transcription (Latin):
more canum in collis funib ligatos. qui ad franciã ducebantur
uenales. Et qͥa nos qͥ intra ciuitatẽ fumꝰ. dõ ꝓtegente manꝰ eiꝰ eua-¬
simꝰ. quesitũ ẽ unde culpabiles eẽ uideremur: uidelicet cur frum̃ta
defuerint. quȩ in hac urbe diu multa seruari nullatenꝰ possunt:
sic̃ inalia suggestione pleniꝰ indicaui. Et quidẽ dememet ipso in
nullo turbatus sum. qͥa teste conscientia fateor. aduersa quęlibet
pati paratus sũ. dũ mͦ hȩc omĩa cũ salute dũtaxat ammȩ meȩ eua¬
dã. S de głosis uiris gregorio p̃fecto. & castorio magistro militũ.
ñ mediocrit̃ sũ afflictus. Qui et omĩa quę potuerunt fieri. nullo
mͦ facere neglexerunt: et labores uigiliarũ et custodiȩ ciuitatis in
obsidione eadem uehementissimos ꝑtulert̃. Et post hȩc omĩa gͣui
dñoꝵ indignatione ꝑcussi st̃. De qͥbꝰ patent̃ intelligo. qͥa eos non

Expanded text:
more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales. Et quia nos, qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremus, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat animae meae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio, praefecto, et Castorio, magistro militum, non mediocriter sum afflictus: qui et omnia quae potuerunt fieri, nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum et custodiae civitatis in obsidione eadem vehementissimos pertulerunt; et post haec omnia gravi dominorum indignatione percussi sunt. De quibus patenter intelligo quia eos non
Abbreviated transcription (Latin):
suggero. Ego enĩ peccator homo sũ: et quia omĩpotenti dõ inces¬
sant̃ cotidie delinquo: aliqͦd mͥ apud tremendũ exam̃ illiꝰ eẽ reme-¬
diũ suspicor: si incessantib cotidie plagis ferior. Et credo quia eũdẽ
omĩpotentẽ dñm. tanto uob̃ ampliꝰ placatis. quanto ei me male
seruientẽ districte affugitis. Multas enĩ iam plagas acceꝑã. et suꝑ¬
uenientibꝰ dñoꝵ iussionib. inueni consolationẽ quã ñ sꝑabam.
Si possũ. has celerit̃ plagas enumero. Primo quod mͥ pax sub¬
ducta ẽ quã cũ longobardis intuscia positis. sine ullo rei publicȩ
dispendio fecerã. Deinde corrupta pace. de romana ciuitate mi-¬
lites ab lati st̃: et qͥdẽ alii ab hostib occisi. alii uͦ narniis et perusie
positi: et ut perusina teneretur. roma relicta ẽ. Post hȩc plaga
grauior fuit aduentus agilulfi: ita ut ocłis meis cernerẽ romanos

Expanded text:
is sacerdotibus suggero. Ego enim peccator homo sum; et quia omnipotenti Deo incesis sacerdotibus suggero. Ego enim peccator homo sum; et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto ei me male servientem districtius affligitis. Multas enim jam plagas acceperam, et, supervenientibus dominorum jussionibus, inveni consolationem quam non sperabam. Si possum, has celeriter plagas enumero. Primo quod mihi pax subducta est, quam cum Langobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae dispendio feceram. Deinde, corrupta pace, de Romana civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus eccisi, alii vero Narniis et Perusio positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post haec plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
ria. quia cũ piȩ memoriȩ constantino pͥncipi. scripto oblatȩ accu¬
sationes contra epõs fuissent. libellos quidẽ accusationis accepit:
et eosdem qui accusati fuerant epõs conuocans. in eoꝵ conspectũ
libellos qͦs acceꝑat incendit dicens. Uos dii estis auero dõ con¬
stituti. Ite et inter uos causas disponite ur̃as: quia dignũ ñ ẽ
ut nos iudicemꝰ deos. Inqua sententia pie dnẽ. sibi magis exhu¬
militate quã illis aliquid p̃stitit. exreuerentia impensa. Ante
eũ qͦq pagani inre publica principes fuerunt: qͥ uerũ dm̃ nescien¬
tes. dõs ligneos. et lapideos colebant: et tam̃ eoꝵ sacerdotibꝰ hono¬
rem maximũ tribuebant. Quid igit᷑ mirũ si xp̃ianꝰ ĩꝑator ueri
dĩ sacerdotes dignet᷑ honorare: dũ pagani ut p̃dixi principes.
honorẽ impendere sacerdotibꝰ nouerunt. qͥ diis ligneis et lapideis

Expanded text:
ria, quia cum piae memoriae Constantino principi in scripto oblatae accuria, quia cum piae memoriae Constantino principi in scripto oblatae accusationes contra episcopos fuissent, libellos quidem accusationis accepit, et eosdem qui accusati fuerant episcopos convocans, in eorum conspectu libellos, quos acceperat, incendit, dicens: Vos dii estis a vero Deo constituti. Ite, et inter vos causas vestras disponite: quia dignum non est ut nos judicemus deos. In qua tamen sententia, pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid igitur mirum, si Christianus imperator veri Dei sacerdotes dignetur honorare, dum pagani, ut praediximus, principes honorem impendere sacerdotibus noverunt, qui diis ligneis et lapideis
Abbreviated transcription (Latin):
rei publicȩ. et causa ereptionis italiȩ. ñ qͥbꝰlibet facile. felices piasq
aures p̃beat: s plus rebꝰ quã uerbis credat. Sacerdotib aut̃ ñ
ext̾rena potestate dñs nr̃ ciciꝰ indignetur. s excellenti conside¬
ratione ꝓpt̾ eũ cuiꝰ serui st̃. eis ita dñetur. ut etiã debitã reueren-¬
tiam impendat. Nam in diuinis eloquiis sacerdotes aliquando
dii: aliquando angłi uocant᷑. Et ꝑ moysen de eo qͥ adiuram̃tũ
deducendus ẽ dr̃ Applica illũ ad deos: uidelicet ad sacerdotes.
Et rursũ scriptũ ẽ. Diis ñdetrahes: uidelicet sacerdotibꝰ. Et ꝓpħa
ait. Labia sacerdotis custodiunt scientiã: et legẽ requirent exore
eiꝰ quia angłs dñi exercituũ ẽ. Quid gͦ mirũ si illos ura pietas
dignetur honorare: quibꝰ in suo eloqͥo honorẽ tribuens. eos aut
angłos aut deos ipse etiã appellat ds̃: Eccłastica qͦq testat᷑ histo¬

Expanded text:
reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias aures praebeat, sed plus rebus quam verbis credat. Sacerdotibus autem non ex terrena potestate dominus noster citius indignetur, sed excellenti consideratione propter eum, cujus servi sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. Nam in divinis eloquiis sacerdotes aliquando dii, aliquando angeli vocantur. Et per Moysen de eo qui ad juramentum deducendus est dicitur: Applica illum ad deos , videlicet ad sacerdotes. Et rursum scriptum est: Diis non detrahes , scilicet sacerdotibus. Et propheta ait: Labia sacerdotis 133 custodiunt scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Quid ergo mirum si illos vestra pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Ecclesiastica quoque testatur histo
Abbreviated transcription (Latin):
deariulfo ꝑhibui. quia toto corde uenire adrem publicã paratus
fuit. dum mͥ ñ creditur: etiã m̃titus eẽ rep̃hendor. S et si sacerdos
ñ sũ: scio grauẽ ẽẽ hanc in iuriã sacerdoti. ut ueritati seruiens.
fallax credat᷑. Et dudũ noui. qͥa nodulfo plus ẽ creditũ quã mͥ.
Leoni. amplius quã mͥ. Et nc̃ eis qͥ eẽ ad mediũ uidentur plusqͣm
meis assertionib credulitas impendit᷑. Et quidẽ si terrȩ meȩ
captiuitas. ꝑ cotidiana mom̃ta ñ excresceret: de despectione mea.
atq irrisione letus tacerẽ. S hoc me uehem̃t̃ affligit. quia un¬
de ego crim̃ falsitatis tolero: inde italia cotidie ducit᷑ sublon¬
gobardoꝵ iugo captiua. Dũq meis suggestionib in nullo credi¬
tur: uires hostiũ immanit̾ excrescunt. Hoc tam̃ piissimo dño
suggero. ut deme mala omiã quȩ libet existimet. de utilitate uͦ

Expanded text:
de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio gravem esse hanc injuriam sacerdoti, ut veritati serviens, fallax credatur. Et dudum novi quoniam Nordulpho plus est creditum quam mihi, Leoni amplius quam mihi. Et nunc eis, qui esse ad medium videntur, plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. Et quidem si terrae meae captivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde Italia quotidie ducitur sub Langobardorum jugo captiva; dumque meis suggestionibus in nullo creditur, vires hostium immaniter excrescunt. Hoc tamen piissimo domino suggero, ut de me mala omnia quaelibet existimet; de utilitate vero
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ aut rectitudini sociatur. Unde etiã de beato iob scriptũ ẽ.
Estote simplices inmalo: et prudentes in bono. Et ꝑsemet ipsã
ueritas in euuangłio ad monet. Estote prudentes sic̃ serpentes.
et simplices sic̃ columbe: ẽẽ ualde inutile indicans. si aut sim¬
plicitati prudentia. aut prudentiȩ simplicitas desit. Ut gͦ ser¬
uos suos ad cuncta eruditos efficeret. eẽ eos et simplices sicut
columbas. et prudentes ut serpentes eẽ uoluit. quatinꝰ in eis
simplicitas temꝑaret. Ego gͥ qͥ inserenissimis dñoꝵ iussionib
ab ariulsi astucia deceptus. ñ ad iuncta prudentia simplex
denuntior: constat ꝓculdubio qͥa fatuus appellor. Quod ita eẽ
ego qͦq ipse confiteor. Nam si hoc ur̃a pietas tacet: causȩ damant.
Ego eni si fatuus ñ fuissem: ad ista toleranda quȩ inter longobar-¬
doꝵ gladios hoc in loco patior. mimine uenissem. In ea aut̃ re quã

Expanded text:
tiae aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est: tiae aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est: Estote simplices in malo, et prudentes in bono . Et per semetipsam Veritas, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Esse valde inutile indicans, si aut simplicitati prudentia, aut prudentiae simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes voluit, quatenus in eis mperaret. Ego igitur qui in serenissimis dominorum jussionibus ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat proculdubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat, causae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc in loco patior, minime venissem. In ea autem re quam
Abbreviated transcription (Latin):
toritatibꝰ scĩtatis ac prudentiȩ suę uirtutibꝰ. xp̃o ꝓpicio
cunctis alta sapientibꝰ p̃ualere: ad odiũ detractionẽq famȩ
illiꝰ magis magisq conuersus ẽ. liberalitatẽ pontificis quia¬
famelicis militibꝰ. tam ȩccłastica quã publica frumenta diuise¬
rat. subdolis assercionib rep̃hendens. Cui gregorius ut pote qͥ
ꝓuectionẽ suã diuino iudicio. in cuiꝰ nimirũ manu corda
regũ consistentia qͦcũq uoluerit inclinant᷑. ñ caducis huma¬
nis fauoribꝰ deputabat: uoce libera contradicens. his eũ res-¬
ponsionib fregit. deturpauit. atq ñ nulla de futuro dĩ iu¬
dicio disserendo det̾ruit. Inserenissimis inquit iussionibꝰ
sius dñoꝵ pietas. dũ me de quibꝰdã redarguere studuit. par-¬
cendo mͥ minime pepercit. Nam in eis urbanȩ simplicitatis
uocabulo: me fatuũ appellat. Inscriptura et enĩ saera. cũ in
bona intelligentia simplicitas ponit᷑: uigilant̃ sepe pruden¬

Expanded text:
toritatibus, sanctitatis ac prudentiae suae virtutibus, Christo propitio, cunctis alta sapientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quiamilitibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia simplicitas ponitur, vigilanter saepe pruden
Abbreviated transcription (Latin):
betis: estimationẽ meã mͥ fateor. indubietatẽ maximã ꝑduxistis.
Considero naiq quis sum: et nichil inme ex huiꝰ boni signo
dep̾hendo: Considero aut̃ qui estis: & uos mentiri posse ñ arbi¬
tror. Cũ gͦ cred̾e uolo qͦ dicitis: contradicit mͥ infirmitas mea. Cũ dis.¬
indicet: quia et absens corpore. a caritate ur̃a animo nonͤ
recessi. Bona enĩ urã: etiã si uolo obliuisci ñ ualeo. Hoc autem
quod me ad episcopatus ordinẽ cognoscitis ꝑuenisse: sime dili¬
gitis plangite. Quia tantȩ hic huiꝰ mundi occupationes sunt:
uti ꝑep̃atus ordinẽ. pene ab amore dĩ me uideam ẽẽ separatũ.

Expanded text:
betis, aestimationem mihi meam fateor in dubietatem maximam perduxistis. betis, aestimationem mihi meam fateor in dubietatem maximam perduxistis. Considero namque qui sum, et nihil in me ex hujus boni signo deprehendo. Considero autem qui estis, et vos mentiri posse non arbitror. Cum ergo credere volo quod dicitis, contradicit mihi infirmitas mea; cum disindicet quia et absens corpore, a charitate vestra animo non recessi. Bona enim vestra, etiam si volo, oblivisci non valeo. Hoc autem quod me ad episcopatus ordinem cognoscitis pervenisse, si me diligitis, plangite, quia tantae hic hujus mundi occupationes sunt, ut per episcopatus ordinem pene ab amore Dei me videam esse separatum,
Abbreviated transcription (Latin):
erga me amorẽ suũ quem gestabat aꝑuit. ac si mens ꝑ seme ipsam
loqueretur. S durũ ualde fuit quod secutum ẽ: quia amor
ur̃ terrena me portare onera p̃cepit. Et quem prius spiritalit̃
diligebatis : post ut estimo temporalit̾ amantes. usq ad terram
me suꝑposito onere dep̾ssistis: ita ut omẽm mentis rectitudinẽ
funditus ꝑdens. contemplatioĩsq aciem amiitens. ñ ꝑ ꝓphetiȩ¬
sp̃m. s ꝑ exꝑimentũ dicã. Incuruatus sũ et humiliatus sum
usq quaq. Tanta quippe occupationũ me onera deprimunt:
ut adsuꝑna animꝰ nullatenꝰ erigatur. Multis causarũ fluctib
quatior: et post illa quietis ocia. tumultuosȩ uitȩ tempestatib
affligor: ita ut recte dicam. Ueni in altitudinẽ maris: & tempestas
demersit me. Periclitanti gͥ mͥ. oratioĩs ur̃ȩ manũ tendite: uos
qui inuirtutũ lutore statis. Quod uͦ me os dnĩ. qđ lucernam
dicitis. quod loquendo multis ꝓdesse. multisq posse lucere ꝑhi¬

Expanded text:
erga me amorem suum quem gestabat aperuit, ac si mens per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit quod secutum est, quia amor vester terrena me portare onera praecepit, et quem prius spiritualiter diligebatis, post ut aestimo, temporaliter amantes, usque ad terram me, superposito onere, depressistis, ita ut omnem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplationisque aciem amittens, non pe experimentum dicam: Incurvatus sum, et humiliatatus sum usquequaque . Tanta quippe me occupationum onera deprimunt, ut ad superna animus nullatenus erigatur. Multis causarum fluctibus quatior; et post illa quietis otia, tumultuosae vitae tempestatibus affligor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Periclitanti igitur mihi orationis vestrae manum tendite vos, qui in virtutum littore statis. Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod loquendo multis prodesse, multisque posse lucere perhi