comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba t acciꝑꝰe qcł iam tc̃ uictoria possidebat: Et ne
forsitan legentib uideis ambiguũ de re¬
linqt̾. quę sit illa tͣra quã uidere cupie¬
bat. ipso sermone demonstrat dicens.
Credo uidere bona d̃ni in terra uiuen¬
tiũ. Ergo terra iudeȩ quȩ oitionis illiꝰ
erat nͣ eͣ̃ t̾ra uiuentiũ. id eͣ abrahã. ysaac. &. ia¬
cob. d̾ qͥb dñs in questione resurrectionis
dic̃. nͣ ẽ ds mortuoꝵ s uiuentiũ. uerũ terra
& regio mortuoꝵ de qͥb loqͥt᷑ iherechiel.
anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑ .&. non
mortui lau̾dabunt te dñe. s nos qͥ uiuimus
qui & in resurrectione occursuri sunt dũo
saluatori. dicente apło. Hoc enĩ dico uob̃
m̃. in aduentu dñi nͣ prȩueniemꝰ eos qͥ dor¬
miunt. De quib & hieremias loquit᷑. Re¬
mittit. credo uidere bona d̃m̃i. ad spualẽ
nos pspicuȩ trahit intelligentiã. Quȩ enĩ
bona rex alia reqͥrebat. aut qͦ in digebat.

Expanded text:
bat accipere, quod iam uictoria possidebat? et ne bat accipere, quod iam uictoria possidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambiguum derelinquat, quae sit illa terra, quam uidere cupiebat, ipso sermone demonstrat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. ergo terra Iudaeae, quae dicioms illius erat, non est terra uiuentium, id est Abraham, Isaac et Jacob, de quibus dominus in quaestione resurrectionis dicit: non est deus mortuorum, sed uiuentium, uerum terra et regio mortuorum, e quibus loquitur in Ezechihel: anima, quae peccauerit, ipsa morietur et: non mortui laudabunt te, t omine, sed nos, qui uiuimus qui in resurrectione occursuri domino saluatori dicente apostolo: hoc enim dico uobis imur in adventum Domini, non praeveniemus eos qui dormiunt : de quibus et Jeremias loquitur: Deremittit: Credo videre bona Domini, ad spiritalem nos perspicue trahit intelligentiam. Quae enim bona rex alia requirebat, aut quo indigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
de terra reꝓmissionis. .li.¬
ueris dar̾ dane. xp̃ianoꝵ nobilis¬
sime. nobiliũ. xp̃i anissimȩ. qͦ
sit terra reꝓmissionis qͣm ui¬
dei redeuntes ex egỹpto posse¬
cũ ã maiorib eor
iã fuerit ante possessa. ac ꝑ inde nͣ sit pro¬
missa. s reddita. Nis enĩ uerbis uteris in cal¬
cȩ epse tuȩ. qd̾ int̾rogans uideris illuo
sentire qd̃ plurimis nr̃oꝵ placet. aliã reꝑ¬
missionis t̃rã eẽ querendã. d̃ qua & oauio
loqͥt᷑ in psalmo. credo uidere bona dni in
t̾ra inuentiũ. & dñs in eugłio. Beati mite ͤ
am̃ ipsi possidebł terrã. Utiq & dd̃ qͣndo
hȩc cantabat in spũ. in t̾ra reꝓmissionis
erat. ꝙ ñ solũ in uideȩ finib morabat᷑.
s multarũ incircuitu nationũ uictor
extiterat. quȩ ã torrente egẏpti qͥ ẽ¬
It imocoruris usq ad eufraten fluui¬
nͭ tendebant᷑. dicens in alio loco ini¬
dumeã extendã calciam̃tũ meuͣ mͥ a
lenigenȩ seruient. Quomͦ gͦ se crede¬

Expanded text:
DE TERRA REPROMISSIONIS. Quaeris, Dardane, Christianorum nobilissime, nobilium Christiamssime, quae sit terra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possi a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis uteris in calce epistulae tuae. quod interrogans uideris illud sentiie, quod plurimis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus in euangelio: beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. utique Dauid, quando haec cantabat in spiritu, in terra repromissionis erat et non solum in Iudaeae finibus morabatur, sed multarum in circuitu nationextiterat, quae a torrente Aegypti, qui est Rinocorurae, usque ad Eufraten fluuium tendebantur, dicens in alio loco: in Idumaeam extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quomodo ergo se crede
Abbreviated transcription (Latin):
impet᷑ letificat ciuitatẽ di. qͥ & indescrip¬
tione tẽpli iheeechiel mistico sermone
narrat᷑. in cuiꝰ ripis arbores sunt ex u¬
traq parte. ꝑ singulos menses nouis fris¬
gib abundanteᷤᷤ. De qua terra. & in pro¬
uerbuis scripsit uir sapientissimꝰ. Qe ope¬
rat᷑ terrã suã. implebit᷑ panib. dõ no¬

Expanded text:
impetus laetificat ciuitatem dei, qui et in descripimpetus laetificat ciuitatem dei, qui et in descriptione templi Ezechihel mystico sermone narratur, in cuius ripis arbores sunt ex utraque parte per singulos menses nouis frugibus abundantes, de qua terra et in Prouerbiis uir scripsit sapientissimus: qui operatur terra
Abbreviated transcription (Latin):
os & apparebit in terra syon sic̃ fluius gbo¬
riosus in terra sitienti. Quȩ ẽ terra syonus
Q apparebit fluuius gloriosus: Iua uudei¬
cet.s qͣ id e od̾ in alio psalmo canit. Qor¬
osa dicta sunt d̾ te ciuitas di. ꝙ iterum
Diligit cdñs portas syon. suꝑ omĩa tab̃ nacu¬
la iacob. Istas pottas diligit ds̃. qͣs uidemꝰ
incineres ꝙ fauilias ẽẽ comisas: Non dico
prudentib. s nec stultis quide hoc ꝑsuas¬
ri potest. Ego arbitror & illuo qd in sera¬
gesimo quarto psalmo leginiꝰ. iusitasticͣ¬
rã & in ebriasti eã. multiplicasti locupleta¬
re eã. fluuiꝰ dĩ repletꝰ e aqͥs parasti cibũa¬
lor. am̃ sic ẽ pͣparatio. fulcos ei in ebria mii¬
tiplica genimina :lliꝰ. instalicidũs ei iȩta¬
bit᷑ germinans. huic sensiu conuenire.
Iila enĩ terra cotidie uisitatur ã do & mȩ¬
briat᷑. cunctisq plena ẽ diuitũs. De hac
fluuiꝰ egredit᷑ di. s qͦ scriptũ e. fluminis

Expanded text:
os et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uidemus in cineres et fauillas esse conuersas ? non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbitror et illud, quod in sexagesimo quarto psalmo legimus: uisitasti terram et inebriasti eam, multiplicasti locupletare illam. fluuius dei repletus est aqam sic est praeparatio tua. sulcos eius inebria, multiplica genimina illius; in stillicidiis eius laetabitur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra cotidie uisitatur a deo, inebriatur cunctisque est plena diuitiis. de hac fluuius egreditur dei, de quo scriptum est: fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ scribit᷑. Hlȩc eͣ ut dixinꝰ t̾ra iuentiũ in qͣ
scĩs uiris atq mansuetis bona đni p̃parant᷑.
q̃m ante aouentũ in carne dm̃ saluatoris
nec abrahã. nec ẏsaac. nec iacob. nec ppħe
ꝙ alii iusti uiri consedͥ potuert. Seniq &s
abrahã licet diũsis locis cũ lataro uidet ap
inferos. ꝙ iacob uir iustꝰ dic̃ iugens ꝙ genuis
descendã ad infernũ. Sangus xp̃i clauuui
radis ẽ dicentis ao iatronẽ. hodie ineuũ u
in paradyso. Ista ut diximꝰ ẽ terra inuendde
t̾ra diuitiarũ. & bonoꝵ dĩ. quȩ pͥmꝰ adã pdi¬
dit. ꝙ scds inuenit. immo ab illo ꝑditadi
restituit. dicente apło. regnauit mort au
adã usq ad moysen. sub cuiꝰ psona ser
intelligit᷑. in similitudinẽ pͣuaricatio nus i¬
sa. qͥ e forma futuri. Uolumꝰ scire qu
sit hȩc t̾ra manifestĩ ᷤᷤ Legamꝰ malechũ
Bectos uos dicent om̃s dic̃ dñs. qñ eritis
placeat dõ. Isayas qͦ in hȩc u̾ba consentits
cens. Et erit uir abscondens sermones si¬

Expanded text:
mus scribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuentium, in qua sanctis uiris atque mansuetis bona domini praeparantur, quae ante aduentum in carne domini saluatoris nec Abraham nec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: sta est, ut diximus, terra uiuentium, terra diuitiarum et bonorum dei, quae primus Adam perdidit et secundus inuenit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cuius persona lex intellegitur — in similitudinem praeuaricationis Adam, qui est forma futuri. uolumus scire, quae sit terra, manifestius? legamus Malachiam: beatos uos dicent omnes, dicit dominus, quoniplaceat deo. Esaias quoque in haec uerba consentit dicens: et erit uir abscondens sermones su
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssus iugo. ignoras deos alienos. Qm̃ cle¬
mentissimꝰ qnd̃a ̃s qͥ nũqͣm tui oblitꝰ ẽ.
nẽ ꝑ tanta spatia tẽpoꝵ. miseru̾s tuis. non
ad ducit᷑ ut soluat captiuitatẽ. ꝙ ut ue¬
Ob qd̾ in quã facinꝰ & tã execrabile scelus
autit a de oculos suos ᷤ Ignoras: N em̃to uo¬
sparentum tuorũ sanguis eiꝰ suꝑnos: suꝑ filios nr̃os
uenite occidamꝰ eũ. ꝙ nr̃a erit her eoitas.
d l habemꝰ regẽ hͥ cȩsarẽ. Habes q̃d elegis¬
di usq ad fine̾ mundi seruiturꝰ es ce¬
sari. donec gentiuͬ introeat plenitudo. ꝙ sic
om̃is isrł saluus fiet. ut qͥ qͦnd̾a erat in ca¬
pite. ũtat᷑ in cauda. Hȩc tͥ uir eloquentissi¬
me in duplicis pͣfecturȩ honorȩ transac¬
to. nẽ in xp̃o honoratiori. tumultuaria
& breui lucubratione dictaui. ne uiderer
omĩno reticere. Gode enĩ tẽpore immo ĩn¬
eodẽ die mͥ & littere tuȩ reddite sunt. &
meȩ expetitȩ ut aut tacendũ fuerit.

Expanded text:
pressus iugo ignoras alienos deos. quomodo clepressus iugo ignoras alienos deos. quomodo clementissimus deus, qui numquam tui oblitus est, nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut soluat captiuitatem et, ut ueob quod, inquam, facinus et tam exeavertit a te oculos suos? Ignoras? Memento vocis parentum tuorum, Sanguis ejus super nosm et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae exp
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sarũ gentiũ liberauert᷑. Nouissime
sib regib offendisti d̃m. & om̃is tua ꝓun¬
ssarũ ẽ laxata captiuitas. Es dras hoc & ne¬
omias plenissime refert᷑. Extructũ ẽ tẽ¬
plũ sub dario rege psarũ atq medoꝵ ã zo¬
robabel filio salathiel. & hiesu filio io sedech.
sacerdote magno. Quȩ passi sitis ã mȩdis. ȩ¬
gẏptũs macedonibꝙ nͣ numero. Nec tͥ
ad ducã in memoriã antiochũ ephipha¬
nẽ crudelissimũ om̃iũ tyrannoꝵ. necnͣ
pompeiũ. gabiniũ scaurũ. uarũ cassiũ.
sosiũq replicabo. qͥ tuis urbib & pͣcipue
insultauere hierosolime. Ad extremum
sub uespasiano & tito urbs capta tẽplũq
subuersũ eͣ.deind̾ ciuitatis usq ad adri¬
anũ pͥncipẽ ꝑ qͥn qͣguita annos mansere
reliqͥe.pꝰ eũsionẽ tẽpli paulominꝰ ꝑ qͣdringen¬
tosannos. ꝙ urbis & tẽpli ruinȩ ꝑmanent.
Ob q̃d tantũ facinꝰ: Certe ñ colis idola. s etiã
seruiens ꝑsĩs atq romanis: & captiuitatis

Expanded text:
diversarum gentium liberarunt. Novissime sub regibus offendisti Deum, et omnis tua provinPersarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime referunt. Exstructum est templum sub Dario rege Persarum atque Medorum a Zorobabel filio Salathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Quae passi sitis a Medis, Aegyptiis, Macedonibusque, non enumero. Nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanen, crudelissimum omnium tyrannorum, nec Gnaeum Pompeium, Gabinium, Scaurum, Uarum, Cassium Sossiumque replicabo, qui tuis urbibus et praecipue insultauere Hierosolymae. ad extremum sub Uespasiano et Tito urbs capta templumque subuersum est. deinde ciuitatis usque ad Adrianum principem per quinquaginta annos mansere reliquiae. post euersionem templi paulo minus per quadringentos annos et urbis et templi ruinae permanent. ob quod tantum facinus ? certe non colis idola, sed etiam seruiens Persis atque Romanis et captiuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quos ppłs iudorũ nequit expellere leurbibl.
is & de sedibꝰ cũ ipsa metͦp olis tua pͥus iebus.
postea salen. tercio ierosolima.
& nunc elia iebuseos¬
idȩoꝵ neqͥuit expellere ñ ualuerimn
s manserint cũ eis in scand aluͣ exo¬
plũq uitiorũ. in tantũ ut ubi temps
tuũ conditũ ẽ arta. ornę fuerit it¬
sei. & ipsũ tẽplũ lax miliũ latomor
ginta miliũ exceptis pͣpositis operĩp
multitudine habitantiũ tecuͣ in ciru¬
cisoꝵ ab ȩthini s extructũ sit:N ec hoc
dico in sugillationẽ terrȩ uideȩ ut h¬
reticꝰ sicophanta mͣtitur. aut qͦ aufer
historiȩ ueritatẽ. quȩ sundam̃tũ ẽ int

Expanded text:
quos populus Iudaeorum non quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae fuerit I ipsum templum LXXX milium latomorum CL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fundam
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Expectabat eniͣ fundam̃tũ habentẽ ci¬
uitatẽ. cuiꝰ artifex & creator d̃s eͣ. & iterũ
cũ d̾ abel & enoch. noe & sara dixisset. intu¬
ut. Iuxta fidẽ mortui sunt huͣ om̃s n accep¬
tis repmissionib s ꝓcul eas uidentes & sa¬
litantes & confitentes. qr peregriniꝰ adue¬
nȩ erant suꝑ terrã. Q enĩ hȩc loquunt᷑. os

Expanded text:
pectabat enim fundamentum habentem ciuitatem, cuius artifex et creator deus est. et iterum, cum de Abel et Enoch, Noe Sarraque dixisset, intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes non acceptis repromissionibus, sed procul eas uidentes et salutantes et confitentes, quia peregrini et aduenae sunt super terram. qui enim sic loquuntur, o
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝙ mitiũ qͥ sepe etiã ã parentib derelicta
ꝑdunt:. ꝓptͣ mansuetu dinẽ. s uiroꝵ fortium.
& uiolentoꝵ. qͥ sunt ad bella ꝓmptissimi.
Deniq & in psalmo quadragesimo quarto qͥ
sub nomine salomonis ad xp̃i ȩccłĩȩ q el sa
cram̃tũ refert᷑ scribit᷑. accingere gladio
tuo suꝑ femur tuũ potentissime. spetiȩ tua

Expanded text:
 parentibus derelicta perdunt propter mansuetudinem: sed virorum fortium et violentorum, qui sunt ad bella promptissimi. Denique et in psalmo quadragesimo quarto, qui sub nomine Salomonis ad Christi Ecclesiaeque ejus sacramentum refertur, scribitur: Accingere gladio tuo super femur tuum, P
Abbreviated transcription (Latin):
passit hec stare sententia. qͥ opatur tͣrã suam
mplebit᷑ panib Qͣnti enĩ oꝑant᷑ tͣrã & exer¬
cent nomere. & tam̃ multis impedientib
potest. Scd̃m quẽ sensũ. & illud scriptũ est.
Sedeptio animȩ uiri. ꝓpͥe diuitiȩ. & hoc se¬
cindu luterã sentiri potest. Qͣnti enĩ alienis¬

Expanded text:
r terram suam, inplebitur panibus. quanti enim operantur terram et exercent uomere et tamen multis inpedientibus potest; secundum quem sensum et illud scriptum est: redemptio animae uiri propriae diuitiae. et hoc secundum lit
Abbreviated transcription (Latin):
cͣi ab ingenti eũ afflictione & omĩa suppli¬
cia transeunte liberaret ã pena. Sunt aũ
qͥ & d̾ eugłio intͣrogationẽ petri replie
Non dico tͥ usq septies. s usq septuagi¬
es septies. ꝙ putant mortẽ atq peccatum
in septima ꝓgenie sabbatitasse. qͣndo enoch
raptꝰ ẽ. & nͨ inueniebat᷑. qr transtulit illũ
as̃. De septuaginta anͣ & uii. illã exposi¬
tionẽ sequnt᷑. in aduentu xpĩ mortis atq

Expanded text:
Cain, ab ingenti eum, et omnia suppliCain, ab ingenti eum, et omnia supplicia transeunte, liberaret poena. Sunt autem qui et de Evangelio interrogationem Petri repliceNon dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est, et non inveniebatur, quia transtulit eum Deus. De septuaginta autem et septem illam expositionem seq
Abbreviated transcription (Latin):
reppiri quȩ diluuio deletȩ sint. & in hoc
nimero & lamech factã eẽ uindictã. q̃d
genus ipsius usq ad cataclismũ aquȩ ꝑse¬
uerauit. Aiũ d̃ septe̾ undictis cam uaria
rit frĩ. terciũ q̃d dolose egerit dicens¬
transeamꝰ in campũ. quartũ q̃d int̾ fece¬
rit. qͥntũ qd ꝓcacit̾ negauerit dicens.
d̃apnatꝰ egerit penitentiã scd̃m niniuita ᷤᷤ
& erechiã rege̾ uida. qͥ imminentẽ mortẽ
lacrimis distulert᷑. ut qͥ dãpnati fuerant
ñperirent. s agentes penitentiã impe¬
trarent miscdĩam dĩ. Sã tradunt illũ
septẽ generationes fuisse dilatũ. ut saltẽ
malis ipsis & longeuitatis merore cõpul¬
sus penitentiã ageret & mereret᷑ ab sol¬
III. Nonnulli septenariũ numerũ plenũ
& ꝑfectũ int̾ prȩtantur & multis scriptura¬
rũ locis testimonia contrahentes. & hc̃ ẽẽ
sensũ quẽ suꝑͣ pͣstrinximꝰ. q̃d qͥ int̾̃ficeret

Expanded text:
repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria rit fratri; tertium, qTranseamus in campum » . Quartum, quod interfecerit. Quintum, quod procaciter negaverit, dicens: damnatus egerit poenitentiam, secundum Ninivitas, et Ezechiam rlacrymis distulerunt, ut qui damnati fuerant non perirent, sed agentes poenitentiam impetrarent misericordiam Dei, et dicunt illum septem generationes fuisse dilatum, ideo ut saltem malis ipsis et longaevitatis moerore compulsus poenitentiam ageret, ut mereretur absolvi. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes, et hunc esse sensum quem supra perstrinximus, quia qui interfecerit
Abbreviated transcription (Latin):
slunc illud q̃d nͣ int̾rogaueras dñ aliuo
agimꝰ irrepsit: quȩ stͣ septuaginta uindie¬
te quȩ in lamech exsoluend̾ sunt. diunt
ab acda usq ad xp̃m generationes lxx¬
uii. Lege lucã euangłistam & inuenies ita
ẽẽ ut dicimꝰ. Sict̃ gͦ septinigeneratione ca¬
in peccatũ ẽ dissolutũ. ñ enĩ uindicabit
p̃is̃s in idipsũ. & qͥ semel recipit mala in ui¬
ta sua. ñ cosdẽ cruciatus patiet᷑ in morte
qͦs eͣ passus in uita. ita & lamech peccatũ
id ẽ totiꝰ mundi atq sanguis qͥ effusus ẽ.
xp̃i soluet᷑ aduentu qͥ tollit peccata mun¬
di. qͥ lauit amictũ suũ in sanguine uuȩ
& torcular calcaũ sol. qͥ s edom ad cȩlũ ru¬
bicundꝰ ascendens clamantib angłis mira¬
culuĩ prębuit eleuatȩ portas pͥncipe ᷤ ur̃as.
& introibit rex gsĩȩ. & cętera. Referebat
mͥ qͥd̾a hebreus in apocͥphis eoꝵ libris sep¬
tuaginta septẽ animas ex lamech ꝓgeniȩ

Expanded text:
Nunc illud, quod non interrogaueras, dum aliud Nunc illud, quod non interrogaueras, dum aliud agimus, inrepsit: quae sint septuaginta septem uindictae, quae in Lamech exsoluendae sint. aiunt ab Adam usque ad Christum generationes lege Lucam euangelistam et inuenies ita esse, ut dicimus. sicuti ergo septima generatione Cain peccatum est dissolutum — non uindicabitinus in id ipsum et, qui semel recepit mala sua in uita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in uita — ita et Lamech peccatum, id est totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantibus angelis miraculum praebuit: leuate portas, principes, uestras, et introibit rex gloriae et cetera. referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphorum libris septuaginta et septem animas ex Lamech progenie
Abbreviated transcription (Latin):
ut uis morieris. & finies morte supplicia. ue¬
rũ iongo tẽpore eustodieris ad uitã. & tã
infelicit᷑ in hac luce uersaberis. ut qͥcũq
te occiderit beneficiũ prestet occiso. du te¬
s tã multis liberat cruciatib. Ꝙ scd̾m sep¬
tuagnta qͥdẽ int̾pͣtũ editionẽ hic nobis sen¬
sus uidet᷑. s̾ eo aũ qd̃ aqͥla posuit septẽplici¬
ẽ: q̃d putent in septima generatione ã la-¬
mech int̾fectũ cam. dda qͥppe genuit cam.
cain genuit enos. enos genuit caman. cai¬
nan genuit malalehel. malalehel genuit
matusalã. matusalã genuit lamech. qͥ septi
mus ab ada nͣ sponte ut in quoda hebreo
uolumine scribit᷑ int̾fecit cain. ut ipse pos¬
ties. & quide d̃ cam qd̃ septima generatio¬
ne ã lamech int̾fectus sit. & uixta aliã edi¬
tionẽ penã sui sceleris dederit. qõtot gene¬
rationib gemens & tremens uiueret super
terrã. nichil obscurũ arbittor remansisse.

Expanded text:
ut uis, morieris et finies morte supplicia; ueut uis, morieris et finies morte supplicia; uerum longo tempore custodieris ad uitam et tam infeliciter in hac luce uersaberis, ut, quicumque te occiderit, beneficium praestet occiso, dum de tam multis te liberat cruciatibus\'. et secundum Septuaginta quidem editionem hic nobis sensus uidetur. De eo autem, quod Aquila posuit septempliciest, quod putent in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Gaidad, Gaidad genuit Maleleel, Maleleel genuit Mathusalam, Matmus ab Adam, non sponte ut in quodam hebraeo volumine scribitur interfecit Cain: ut ipse posquidem de Cain, quod in septima generatione a Lamech interfectus sit, et juxta aliam editionem, poenam sui sceleris dederit: quod tot generationibus gemens et tremens viveret super terram, nihil obscuri arbitror remansisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tate mentis agitũ eũ eẽ intelligit qͥ mereat᷑
occidi. Uerũ as̃ nolens cõpendiose mottis¬
eũ finiri cruciatu. nec tradens pene qͣ se ip¬
se dãpnauerat.ait. Non sic. id ẽ ut estimas
morieris. & mortẽ ꝓ remedioaccipies.
uerũ inues usq ad septimã generationẽ.
& conscientiȩ tuȩ igne torqueberis: ita ut
quicũq te occiderit scd̃m duplicẽ inttelli¬
gentiã aut in septimã generationẽ. aut
septimo te liberet cruciatu. nͣ q̃d ipse qͥ
occiderit cam septẽ ultionib succioendus
sit. s q̃d septẽ uindictas quȩ in cam tanto tẽ¬
pore cucurrert᷑. absoluat intͣfectione oc¬
cidens eũ qͥ uitȩ fuerat derelictꝰ ao penã
Ct aũ q̃d dicimꝰ manifestiꝰ fiat. cotidiane
consuetudinis ponamꝰ exemplũ. Loquatur
it̾ uerbera seruus ad dñm. Qͥa ineendi do¬
mũ tuã. & uniuersã substantiã tuã dissi¬
paui. int̾fice me. Dñsq respondeat. Non ita

Expanded text:
atae mentis agitatu eum esse intellegit, qui mereatur atae mentis agitatu eum esse intellegit, qui mereatur interfici\'. uerum deus nolens eum conpendio mortis finire cruciatus nec tradens poenae, qua se ipse damnauerat, ait: non sic, id est: non, ut aestimas, morieris et mortem pro remedio accipies, uerum uiues usque ad septimam generationem et conscientiae tuae igne torqueberis ita, ut, quicumque te occiderit, secundum duplicem intellegentiam aut in septima generatione aut septimo te liberet cruciatu\', non quod ipse, qui percusserit Cain, septem ultionibus subiciendus sit, sed quod septem uindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, soluat interfector occidens eum, qui uitae fuerat derelictus ad poenam. Ut autem, quod dicimus, manifestius fiat, cotidianae consuetudinis ponamus exemplum. loquatur inter uerbera seruus ad dominum: quia incendi domum tuam et uniuersam substantiam dissipaui, interfice me\' dominusque respondeat: non,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Septuaginta & theodotion. & dix̃ ei d̃ns.
slon sic. s om̃is. qui occiderit cam: septem
uindictas exseluet. Post quã eͣim occiderat
frẽm. int̾rogatus ã d̃ño ubi ẽ abel fr̃ tuus
contu meliose respondit. Nlescio. Nũqͥd custos
fr̃is mei sũ ego: Quã obrẽ maledictione d̃ap¬
natus. ut gemens & tremens uiueret suꝑ-
terrã. noluit ueniã dep̃cari. s peccatis pec¬
cata congeminans cantũ putauit nefas cui
ã año ñ possit ignosci. Deniq respondit año.
Maior ẽ causa mea quã ut dimittat᷑. id ẽ plus¬
peccaui quã ut merear absolui. Ecce eicis me
hodie ã facie terrȩ & ã facie tua abscondar
& ero gemens & tremens suꝑ terrã. ꝙ erit
onũis qui inuenerit me occidet me. Gicior in¬
qͥt ã conspectu tuo. & conscientia sceleris tre¬
mebundꝰ lucẽ ipsã ferre ñ sustinens. abscon¬
dar ut latitẽ. eritq om̃is qui inuenerit me
occidet me. du extremore corporis & feri¬

Expanded text:
ptuaginta et Theodotion: et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet. postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a domino: ubi est Abel, frater tuus? contumeliose responderat: nescio: numquid custos fratris mei sum? quam ob rem maledictione damnatus, ut gemens et tremens uiueret super terram, noluit ueniam deprecari, sed peccatis peccata congeminans tantum putauit nefas, cui a domino non posset ignosci. denique respondit ad dominum: maior causa mea, quam ut dimittar—\'id est:pluspeccaui, quamutmerear absolui\' —. ecce eicis me hodie a facie terrae et a facie tua abscondar et ero gemens et tremens super terram; et eritccidet me. \'eicior,\' inquit, \'a conspectu tuo et conscientia sceleris lucem ipsam ferre non sustinens abscondar, ut latitem, eritque: omnis, qui inuenerit me, occidet me, dum ex tremore corporis et furi
Abbreviated transcription (Latin):
citur in g alileã. ind̾ sibi ex gentib sponsã
supturꝰ eccłiã. H ec supradictꝰ uir. slos aũ
dicimꝰ ñ uenisse dñm nͥ ad oues ꝑditas domꝰ
isrł. nec uoluisse panẽ accipe filioꝵ & dare
missio. & legis iatio. & confectio testam̃ti.
Uerũ qͥa ili credere noluerunt. ad iacob
minore̾ popłm benedictionẽ ẽẽ cranslatã.
neq tam̃ maiorẽ filiũ penitꝰ fuisse depec¬
tũ. qr cum sub intrauerit plenitudo gen

Expanded text:
citur in Galilaeam inde sibi ex gentibus sponsam citur in Galilaeam inde sibi ex gentibus sponsam sumpturus ecclesiam\'. haec supra dictus uir.\\ Nos autem dicimus non uenisse dominum nisi ad oues perditas domus Israhel nec uoluisse panem accipere filiorum et romissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
decimo anno regnare incipiens annis reͥ
nerare neqͥuerit. Dũ hȩc & multa huius¬
modi mecũ sollicitus uoluerẽ. apuit mͥ h
ꝗ eł odore uirtutẽ resurrectionis & regiuan¬
ptã uoce ꝓnuntians quomꝰ etiã adorent eum
pos sui & seruiant ei credentes er ifit. Quia
g imniquitas est inimica nuisticiȩ esau in dis¬
cordiã concitat᷑ ꝙ necẽ fraudulentꝰ exco¬
ꝗitat. dicens in cord̃ suo. Apꝓpinquent
dies passionis pats mei. ꝙ occida iacob
frem incũ. Diabolus frĩcidas iudeos
icam ante premeditan. esau ma¬
nifestissime confitet᷑. dempus quoq
intfectionis ostendens. apppinquent. Li¬
inqͥt dies passionis pats mei. ut int̾ficiam
frẽm meũ. Qua ꝓpt̾ rebecca id ẽ patientia
nuntiauit uiro frĩs insidias. qͥ uocato ia-¬
cob precepit ei ut mesopotamiã ꝑgeret.
& ind̾ acciꝑet uxore̾ d̾ genere laban
sori fr̃is matͥs suȩ. Quomͦ itaq frĩs dolos
fugiens mesopotamiã tendit iacob. ita &

Expanded text:
decimo anno regnare indecimo anno regnare inenerare non quiuerit. Dum haec et multa istiusmodi mecum sollicitus uoluerem, aperuit mihr: virtutem resurrectionis, et regni aperta voce pronuntians: quomodo etiam adorent eum fratres sui et serviant ei, credentes ex Israel. Quia igitur iniquitas est inimica justitiae, Esau in discordiam concitatur, et necem fraudulentus excogitat, dicens in corde suo: Appropinquent dies passionis patris mei, et occidam Jacob fratrem meum » . « Diabolus fratricidas Judaeos in Cain ante praemeditans, in Esau manifestissime confitetur: tempus quoque interfectionis ostendens: Appropinquent, inquit, dies passionis, ut interficiam fratrem meum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
s terra ȩgẏpti : Qd̃ utiq nͥ exponat᷑ uia¬
tur ẽẽ contrariũ. Hoc gͦ ꝓblema cũ legisia
⁊cepi mecũ tacitus estuare ꝙ
uestigio genesim exodũq ꝑcurrens. repp¬
ri loca in quib scripta sunt quȩ uidentu
facere questionẽ. ac pͥmo estimabã spũ alia
spͣualia comparanda in dissolubilia eẽ.sicuti
& multa sunt alia. Nã & matusalã quatua¬
decim annos post diluuiũ uixisse legit᷑ m
peregrinũ erit sem̃ cuũ in terra nͣ sua
inseruitutẽ redigent̃ eos. & affligent q
humiliabunt annis qͣdringentis. postea
moyses scribit in exodo. & factũ eͣ post ͥ¬
dringentos tͥginta annos exiuit omĩs pi¬
tentia dm̃i &̃ terra egypti. Agar qͦ isma¬
helẽ quasi lactente᷑ & tenerũ portat in
humeris. cũ decẽ & octo ferme & amplil
repperiat᷑ annoꝵ. & ridiculũ sit tã grandi
iuuenẽ matͥs sedisse ceruicib. Roboã uͦ fili
salomonis qͣdragesimo pͥmo ȩ̨tatis suȩ an¬
no regni suͤmsit exoroiũ. &̾ regnauit᷑ in

Expanded text:
utique nisi exponatur, uidetur esse contrarium. Hoc uero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens repperi loca, in quibus scripta sunt, quae uidentur facere quaestionem. ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia conparans iet multa sunt alia. Nam et Mathusalam quatuordecim annos post diluvium vixisse scribiturperegrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos et affligent, et humiliabunt eos annis quadringentis : » postea Moyses scribit in Exodo: « Et factum est post quadringentos et triginta annos, exivit omnis potentia Domini de terra Aegypti » . Agar quoque Ismaelem, quasi lactentem et tenerum portat in humeris, cum decem et octo ferme, et amplius reperiatur annorum: et ridiculum sit tam 166 grandem juvenem matris sedisse cervicibus. Roboam vero filius Salomonis quadragesimo primo aetatis suae anno regni sumpsit exordium, et regnavit in
Abbreviated transcription (Latin):
opimone̾. ne qͥd uidear pͣt̾ gressus. Qu¬
dã septimũ annũ remissionis & qͥnqua¬
gesimũ iubslei. & qͣdringentesimũ nonas¬
simũ q̃d uolunt intelligi septuagies sepi
multis modis inter pͣtant᷑ asserentes obi
causã qͥnquagenarii & quingentesin
meri sacratȩ in euglĩo positũ debitorẽ
qͥnquagesimũ psalmũ penitentiȩ qͥ septẽ
ficit᷑ septimanis. & in pͥncipiũ ogdo acdis
erũpit. Uerune longus sermo ꝓcedat . i¬
usq suꝑ hoc locutũ me ẽẽ fufficiat. qͥa on
his quȩ repperimꝰ ingentẽ tͥ disputation
siluã poteris ipse conficere. sciens origens
duo decimũ & terciũ decimũ librũ inge
nesi d̾ hac tantũ questione dictasso
un ds loqͥt᷑ ad abrahã q̃d quar¬
ta ꝓgeniȩ filuĩ isrł ẽẽnt d̾̃ egi¬

Expanded text:
essus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis modis interpretantur adserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrate in euangelio positum debitorem et quinquagesimum psalmum paenitentiae, qui septem conficitur septimanis et in principium ogdoadis erumpit. uerum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his, quae respersimus, ingentem tibi disputationis siluam poteris ipse conficere sciens Origenem duodecimum et tertium decimum in Genesim librum de hac tantum quaestione dictasse. Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israhel essent de
Abbreviated transcription (Latin):
di uela quę contra religione̾ nrãm ueni¬
unt n appendi. decet enĩ honestatẽ tuã
hanc magis hab̾e sollicitudine̾. ut scrupu¬
miscoĩa cłĩ indiget caue. qi origenis here¬
sim p̃aicat & docet. ne forte aliqͦs de po¬
płõ tͥ credito ad ꝑuersitatẽ sui inducat erroriᷤ.

Expanded text:
di vela, quae contra religionem nostram veniunt, non appendi. Decet enim honestatem tuam hanc magis habere sollicitudinem, ut scrupunc misericordia dei indiget, caue, quia Origenis heresem praedicat et docet, ne forte aliquos de populo tibi credito ad peruersitatem sui inducat erroris.
Abbreviated transcription (Latin):
tos uiros de diuinȩ legis dogmatib dispu-¬
tari. Ncͣ lib̾e & impudent᷑ iactat. in uul
gꝰ & ꝑstrepit. Oãpnauit nuptias. & intͣ
uteros cum̾tes in fantiuͬ uagitꝰ & lectu¬
los magistroꝵ. qͥd apłs dixerit tacet. ut¬
me solũ ininuidiã u ocet. Cũ auͣ ad libros
uenerit & pedẽ pedi cͣtulerit. ꝙ ł ꝓposu¬
erit aliqͥd d̃ scripturis. ł audierit ꝓpo¬
nentẽ. tc̃ sudabit. tc̃ herebit. Pcul epicurꝰ.
longe aristippꝰ. Subulei nͣ adertͣ. feta
scropha nͣ grunniet. Ꝙ nos parit᷑ tela
ferrũq hut debile dextra spargimꝰ. & nr̃o
seqͥtur d̾ uulnere sanguif Porro si non
uult scribere & tantũ maledictis agen¬
su putat. audiat tot intͣiacentib tͣris
fluctib popłis. saltẽ & hoc clamoris intimi.¬
Non dapno nuptias. nͣ dãpno coniugiuͣ
& ut certius sentẽtiã mea̾ teneat. uolo om̃s qͥ
ꝓptͣ nocturnos forsitan metꝰ soli cubita¬
re ñ possunt uxores ducere.

Expanded text:
tos uiros de diuinae legis dogmatibus disputos uiros de diuinae legis dogmatibus disputari. nunc libere et inpudenter iactat in uulgus et perstrepit: \'damnauit nuptias\' et inter uteros tumentes, infantum uagitus et lectulos maritorum, quid apostolus dixerit, tacet, utmesolum in inuidiam uocet; cum autem ad libros uenerit et pedem pedi contulerit et uel proposuerit aliquid de scripturis uel audierit proponentem, tunc sudabit, tunc haerebit. procul Epicurus, longe Aristippus, subulci non aderunt, feta scrofa non grunniet. et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra spargimus, et nostro sequitur de uulnere sanguis. porro, si non uult scribere et tantum maledictis agendum putat, audiat tot interiacentibus terris, fluctibus, populis saltim echo clamoris mei: cnon damno nuptias, non damno coniugium\'. et ut certius sententiam meam teneat, uolo omnes, qui propter nocturnos forsitan metus soli cubitnon possunt, uxores ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
ceͣ. flagella. hasphemias. nouissime ꝓcruciꝰ¬
figentib depͣcatꝰ eͣ dicens. patͣ ignosce eis
qo enĩ faciunt nesciunt. Et ego ignosco
errori fris. intellego qͥa diaboli arte de¬
ceptꝰ sit. int̾ mulierculas sciolꝰ sibi & elo¬
auens uidebat᷑. Post quã romã mea opuscu¬
la puenert̃. qͣsi emulũ exhorruit & d̾ me
ꝙͦ coaptauit glãm. ut nullus eẽt in tͣris
ꝗͣ nõn eiꝰ eloqͦuentiȩ displiceret. exceptis
ins quoꝵ potentiȩ ñ parcit s cedit. immo
quos ñ honorat s metuit. Uoluit scilicet
homo ꝑitissimꝰ ut ueteranꝰ miles uno rora¬
tu gladĩ utrũq ꝑcutere. & ostendere po¬
płis ad qͥcqͥd ipse uellet hoc scriptura
sentiret Dignet᷑ gͥ nob̃ sermonẽ suum
mitere. & ñ repͣhendendo s docenoo
garrulitatẽ nrãm corrigere. tẽ intelli¬
get uiã fori eẽ aliã. aliã triclinii. ñ eues
int̃ fusa. & calathos puellarũ & intͣ erudi¬

Expanded text:
cem, flagella, blasphemias nouissime pro crucicem, flagella, blasphemias nouissime pro crucifigentibus deprecatus est dicens: pater, ignosce eis; quid enim faciunt, nesciunt. et ego ignosco errori fratris; intellego, quia. diaboli arte deceptus sit. inter mulierculas sciolus sibi et eloquens uidebatur; postquam Romam mea opuscula peruenerunt, quasi aemulum exhorruit et de me quoque captauit gloriam, ut nullus esset in terris, qui non eius eloquentiae displiceret, exceptis his, quorum potentiae non parcit, sed cedit, immo, quos non honorat, sed metuit. uoluit scilicet homo peritissimus ut ueteranus miles uno rotatu gladii utrumque percutere et ostendere populis, quod, quidquid ipse uellet, hoc scriptura sentiret. dignetur igitur nobis sermonem suum mittere et non reprehendendo, sed docendo garrulitatem nostram corrigere. tunc intelleget aliam uim fori esse, aliam triclinii; non aeque inter fusa et calathos puellarum et inter erudi
Abbreviated transcription (Latin):
ad memoriã in posteros transiittendã.
Loqͥmͣ scriptis. ut d̾ nob̾ tacitꝰ lector iudi¬
cet. ut quomͦ ego discipłoꝵ grege ducto.
sic ex huiꝰ nomine gnatonici uł formioni¬
ci uocent᷑. Non ẽ grand̾ mi domnion gar¬
rire ꝑ angulos. & medicoꝵ tab̃nas hanc
de mundo ferre sententiã. Hic benedixit.
ile male. iste scripturas nouit. ille delirat.
iste loquax ille infantissimꝰ ẽ. Ut d̾ om̃ib
uidicet. cuiꝰ hoc iudicio meruit. Contra
quẽlibet passim in triuũs streꝑe. & conge¬
& parator ad lites. Moueat manũ. figat sti¬
lũ cõmoueat se: & qͥcqͥd potest scriptis os¬
tendat. Det nob̾ occasionẽ. respondendi
disertitudini suȩ. Possũ remordere si uelin.
ni longe fuge. S magis uolumꝰ ẽẽ displĩ
ei qͥatti Dorsũ meũ posui ad flagella. &
faciẽ̾ meã ñ auͣti ã confusione sputoꝵ. qͥ
cũ malediceret᷑ ñ remaledix̃. ꝙ pꝰ alapas crui¬

Expanded text:
ad memoriam in posteros transmittendam. ad memoriam in posteros transmittendam. loquamur scriptis, ut de nobis tacitus lector iudicet, ut, quomodo ego discipulorum gregem ducto, sic et ex huius-nomine Gnathonici uel Formionici uocentur\'. Non est grande, mi Domnion, garrire per angulos et medicorum tabernas ac de mundo ferre sententias: \'hic bene dixit, ille male; iste scripturas nouit, ille delirat; iste loquax, ille infantissimus est\'. ut de omnibus iudicet, cuius hoc iudicio meruit? contra quemlibet passim in triuiis strepere et conge paratorum semper ad lites. moueat manum, figat stilum, commoueat se et, quidquid potest, scriptis ostendat. det nobis occasionem respondendi disertitudini suae. possum remordere, si uelim,nu, longe fuge. sed magis uolumus esse discipuli eius, qui ait: dorsum meum posui ad flagella et faciem meam non auerti a confusione sputorum, qui, cum malediceretur, non remaledixit et post alapas, cru
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃. ñ ẽratio s conspiratio. Nolo mͥ ille uł
lle respondeat. quoꝵ me auctoritas oppͥ¬
mere potest. docere ñ potest. Scribat con¬
ta me uir cuiꝰ & ego linguã intellegã. quẽ
cĩ uicero om̃s homines simul uicerĩ. Ego
eũ bene noui. Exꝑto credite qͣntus in clipe¬
ũ assurgati qͦ turbine torqueat hastã. For¬
tis ẽ & in disputãdo nodosus & tenax. & q obliã
& ãcuminato pugnet capite. Sepe d̾ nocte usq
ad uespã contra nos in plateis clamauit. la¬
bet latera & athletarũ robur & bello cor¬
pulentꝰ ẽ. Uidet᷑ mͥ occulte mei doginatis eẽ
sectator. Lterea nũquã erubescit. nec consi¬
derat qͥd. s qͣntulũ dicat. & in tantã opini¬
onẽ uenit eloquentię. ut soleant dicta eiꝰ
cirratoꝵ ẽẽ dictata. Quotiens iste me in
circulis stomacari fec̃. & addux̃ ad colerã
Quotiens conspuit. & consputꝰ abscessit.
S hȩc uulgaria st̃. & ã qͦlibet d̾ sectatori¬
b meis possunt fieri. ad libros ꝓuoco.

Expanded text:
est ratio, sed conspiratio. nolo mihi ille uel ille respondeat, quorum me auctoritas opprimere potest. docere non potest. scribat contra me uir, cuius et ego linguam intellego; quem cum uicero, omnes homines simul uicerim. ego eum bene noui — experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam —: fortis est et in disputando. nodosus et tenax et qui obliquo et acuminato pugnet capite. saepe de nocte usque ad uesperam contra nos in plateis clamauimus; habet latera et athletarum robur et belle corpulentus est. uidetur mihi occulte mei dogmatis esse sectator. praeterea numquam erubescit nec considerat, quid, sed, quantum dicat; et in tantam opinionem uenit eloquentiae, ut soleant dicta eius cirratorum esse dictata. quotiens me iste in circulis stomachari fecit et adduxit ad j coleram, quotiens conspuit et consputus abscessit! sed haec uulgaria sunt et a quolibet de sectatoribus meis possunt fieri: j ad libros prouoco,
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ. bonũ ẽ uiro cũ portauerit iugũ
ab ado leseentia sua. sedebit solꝰ & tacebit.
a tulit suꝑ se iigũ. Aut si certe in om̃s
scrptores censoriã accepit uirguła. & it cir
eo eruditũ se putat. qͥa iouimanũ solꝰ intel¬
legit. ẽ qͥppe ꝓuerbiũ balbũ meliꝰ balbiuer

Expanded text:
dicentem: bonum est uiro. cum portauerit iugum dicentem: bonum est uiro. cum portauerit iugum ab adulescentia sua. sedebit solus et tacebit, quia tulit super se iugum. aut si certe in omnes scriptores censoriam accepit uirgulam et idcirco se eruditum putat, quia Iouinianum solus intellegit — est quippe prouerbium balbum melius b
Abbreviated transcription (Latin):
pcomico sale ac lepore conspsus sit. lustra¬
r nobiliũ domos. herere salutationib ma¬
cmarui. religioni nrę pugnã facere. ꝙ fi
& ip̃i contentione torquere uerboꝵ. atq intͣ
Qfri suo detrahere. Utiq si errarẽ ut ar¬
uratꝰ ẽ inmultis enĩ offendimꝰ om̃s. ꝙ si quis
nuerbo ñ peccat hic ꝑfectꝰ eͣ uir. debuit ł
iuere ł intͣrogare ꝑ litteras qd uir e¬
ruditꝰ & nobilis fecit pãmachiꝰ. cui ego a
eru. qͥ unũ qdꝙ sensu dixerĩ. Imitatus
salte cuã fuisset uerecundiã. qͥ ea loca qͦ.
scandalũ qͥbnisdã facere udebantur excerp¬
ta de uolumine ꝑ ordinẽ digessisti. poscens
ut remdarẽ t exponerẽ. Et nͣ tante me pu¬
tes eẽ dem̃tiȩ. ut in uno atq eodẽ libro & ꝓ
nuptũs & contra nuptias scriberẽ. Parcat si¬
biparcat mͥ. parcat nomini xpano. Uona¬
chũ se ẽẽ ñ loquendo ꝙ discurrendo. s ta¬
cendo & sedendo nouerit. legat iheremiã

Expanded text:
ut comico sale ac lepore conspersus sit, lustraut comico sale ac lepore conspersus sit, lustrare nobilium domos, haerere salutationibus matronarum, religionem nostram pugnam facere et fidem Christi contentione torquere uerborum atque inter haec fratri suo detrahere! utique, si errare me arbitratus est — in multis enim offendimus omnes et, si quis in uerbo non peccat, hic perfectus est uir —, debuit uel arguere uel interrogare per litteras, quod uir eruditus et nobilis fecit Pammachius, cui ego oserui, quo unumquidque sensu dixerim. imitatus saltim tuam fuisset uerecundiam, qui ea loca, quae scandalum quibusdam facere uidebantur, excerpta de uolumine per ordinem digessisti poscens, ut uel emendarem uel exponerem, et non tantae me putasset dementiae, ut in uno atque eodem libro et pro nuptiis et contra nuptias scriberem! Parcat sibi, parcat mihi, parcat nomini Christiano; monachum se esse non loquendo et discursando, sed tacendo et sedendo nouerit; legat Hieremiam
Abbreviated transcription (Latin):
absq usu latinȩ linguę semi greculũ bar¬
barũq homo latinissimꝰ & facundissi mus
superet. cũ p̃sentẽ iouinanũ. iħu boneqͥ¬
lem & quantũ uͥrũ. cuiꝰ nemo scripta intd¬
ligeret. qͥ sibi tantũ caneret musis. elo
ꝓpositũ suuͣ.ne castitatẽ habitu pollicess
ũbis destruat: ne uirgo ł continẽs ipse en
uiderit qͥd eẽ se iactet. maritos uirgis
cõparet. & frustra aduersꝰ hominẽ
sertissimũ tanto tẽpore digladiatꝰ sis
audio pͣterea eũ libent᷑ uirginũ & ubł¬
arũ cellulas circũire. ꝙ ad ducto supꝰ¬
uo d̾ sacris intͣ eas utteris philoso pha
Qͥd in secreto qͥd in cubiculo mulier¬
las docet. Ut hoc sciant ẽẽ uirgines&
marĩtas. ut fiorẽ ȩtatis ñ negligant.
onedant & bibant. ut balneas adeant. mun¬
mas ab etant. unguenta ñ sꝑnanti anina
ondiettiã & ieuiniũ ꝙ illuuiẽ eorporis. Utiꝙ
uo q tantȩ inser mocinando elegantiȩ ẽ.

Expanded text:
absque usu Latinae linguae semibarabsque usu Latinae linguae semibarbarumque homo Latinissimus et facundissimus superet, cum praesentem Iouinianum — Iesu bone, qualem et quantum uirum, cuius nemo scripta intellegeret, qui sibi tantum caneret et Musis! — elpropositum suum, ne castitatem habitu pollicens uerbis destruat, ne uirgo uel continens — ipse enim uiderit, quid esse se iactet — maritos uirgiriibus conparet et frustra aduersus hominem disertissimum tanto tempore digladiatus sit. audio praeterea eum libenter uirginum et uiduarum cellulas circumire et adducto supercilio de sacris inter eas litteris philosophari. quid in secreto, quid in cubiculo mulierculas docet? ut hoc sciant esse uirgines, quod maritas, ut florem aetatis non neglegant, ut comedant et bibant, ut balneas adeant, munditias adpetant, unguenta non spernant? an magis pudicitiam et ieiunia et inluuiem corporis? utique unt, qui tantae in sermocinando elegantiae est,
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ eruditio. & ab adolescentia usat
hanc ȩtatẽ cotidiana in lege. ꝓpħis eugh
aristotilẽ. prudentia platonẽ. eruditioñ
aristarcũ. multitudine libroꝵ calcenterũdi¬
dimũ scientia scripturarũ om̃s sui tempo¬
ris uinceret tractatores. Deniq ar mat̾iam
poscere. & carnẽa deũ aliqͥo referens inu¬
trãq partẽ hoc ẽ. & ꝓ iustitia & contra iusti¬
tiã disputare. Lib̃atꝰ ẽ mundꝰ d̾ periculd as
ereditar ie łcentum iurales causȩ d̃ baratri
ȩrutȩ. qd hic forũ negligens ad ȩccliam¬
se transtulit. Qͥs hoc nolente fuisset in-¬
nexiꝰ. Quẽ criminosũ ñ huiꝰ seruasset ora¬
tio. cũ cȩpisset in digitos partire causam.
& fillogismoꝵ suoꝵ retia tendere: Nã si as¬
plosisset pede. intendisset oculo. rugasset
frontẽ. iactasset manũ. uerba tonusser.
tenebras ilico ante oculos obfudisset u¬
dicib. Nec mirũ si me & absentẽ etiã diu

Expanded text:
Hebraeorum eruditio, et ab adolescentia usque ad Hebraeorum eruditio, et ab adolescentia usque ad hanc aetatem quotidiana in Lege, ProphAristotelen, prudentia Platonem, eruditione Aristarchum, multitudine librorudymum, scientia scripturarum omnes sui temporis uincat tractatores. denique dicitur materiam poscere et Carneadeum aliquid referens in utramque partem, hoc est et pro iustitia et contra iustitiam, disputare. liberatus est mundus de periculo et hereditariae uel centumuirales causae de barathro erutae, quod hic forum neglegens se ad ecclesiam transtulit. quis hoc nolente fuisset innoxius? quem criminosum non huius seruasset oratio, cum coepisset in digitos partiri causam et syllogismorum suorum retia tendere? nam si adplosisset pedem, intendisset oculos, rugasset frontem, iactasset manum, uerba tornasset, tenebras ilico ante oculos iudicibus offudisset. nec mirum, si me et absentem et iam diu
Abbreviated transcription (Latin):
uterȩ tuȩ. ꝙ amorẽ sonant
parit᷑ & querelã. amorẽ tuũ qͦ se¬
dulo monens etiã quȩ tuta in nob̃ st̃ ꝑtimis¬
cis. que reła eoꝵ qͥ nͣ amant & querentes oc¬
casionẽ inpeccatis garriunt adũsꝰ frẽm suũ.
ꝙ contra filiũ mãtris suȩ pont̃ scandalũm.
Scribis eos ĩmo nescio quẽ d̃ triuio. d̾ com¬
petis. de plateis circũforanũ monachũ. ru
eruere. contionari adu̾sũ me. & libros qͦs cõ¬
tra iouimanũ scripsi camino dente derodere¬
dilacerare conuellere Hunc dia lecticũ urbis ur̃ȩ
& plautinȩ familie colum̃ ñ legisse qͥd̾e ca-¬
ta nr̃a callida argum̃tatione dissoluere.
Stultꝰ ego qͥ me putauerim hȩc absq philo¬
sophis scire ñ posse. qͥ meliore̾ stili partẽ
eã legerim quȩ deleret quã quȩ scriberet.
Frustra gͦ alexandri ũti cõm̃tarios. neqͥ &
dux̃ ad logicã. & ut humana contẽpnã ii
causa gregoriũ na ean denũ & didimũ ue
turis sc̃is cathecistas habui nchil mͥ pfis

Expanded text:
terae tuae et amorem sonant pariter et querellam: amorem tuum, quo sedulo monens etiam, quae tuta in nobis sunt, pertimescis; querellam eorum, qui non amant et quaerentes occasionem in peccatis garriunt aduersus fratrem suum et contra filium matris suae ponunt scandalum. scribis eos, immo nescio quem de triuio, de competis, de plateis circumforanum monachum rumr eruere, contionari aduersum me et libros, quos contra Iouinianum scripsi, canino dente rodere, lacerare, conuellere; hunc, dialecticum urbis uestrae et Plautinae familiae columen, non legisse quidem xaLXtX\' nostra callida argumentatione dissoluere. stultus ego, qui me pntauerim haec absque philosophis scire non posse; qui meliorem stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. frustra ergo Alexandri uerti commentarios; nequiquam duxit ad Logicam: et, ut humana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzenum et Didymum in Scripturis sanctis catechistas habui: nihil mihi profuit
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ac recordatus federis qd̃ pepig̾at
cum abraham ysaac nacob n espex
filioi isrs. ⁊ cognouit cos. Moyses
aũ pascebat oues ierro cognati sui
sacerdotis madian. Cumq minass
gregem. ad int̾iora deserti uenit il
montem. dei oreb: apparuitq ei aĩl

Expanded text:
 ac recordatus est federis quod pepigerat cum Abraam: Isaac: et Jacob: Respexit filios Israel et cognovit eos. Moyses autem pascebat oves Jetro cognati sui Sacerdotis Madian. Cumque minasset gregem ad interiora deserti: venit ad montem Dei Oreb. Apparuitque ei Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Oer. Angelus qͥ moysi appariusse d¬
scribitur modo angelus. modo dñs
memoratur: Angelus qr ext̾rus lo¬
qͣndo seruit dñs q int̾ius presidens.
loq̃ndi efficatiam tͥbuit Cum .R loq̃
abint̾iore regit᷑ ⁊ ꝑ obsequiũ angelus
et inspirõnem dominus memorat¬

Expanded text:
. Angelus qui Mosi apparuisse describitur, modo Dominus, modo angelus memoratur: angelus, quia exterius loquendo servit; Dominus, quia interius praesidens loquendi efficaciam tribuit. Cum enim loquens ab interiore regitur, et per obsequium angelus, et per inspirationem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tuidme muscaꝵ põita slescio enim qñe
ꝑloq̃ndi consuetutlinem imbutis
sensil hominum sepe plus uidetur
uerbĩ gr̃a. est illic miles. qͣm sint mi¬
litesillie est illic piscis plus sig̃cat.
quam sunt illit pisces.

Expanded text:
itudine muscarum posita. Nescio enim quomodo per loquendi consuetudinem imbutis sensibus hominum: saepe plus videtur verbi gratia: Est illic miles, quam sunt milites illic; est illic piscis, plus significat quam sunt illic pisces.