comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ uioes significaũat qͣlia nc̃
ꝑ hec cotuliana spatia ꝑaguntur.
non udeo quid ꝓhibu̾it ⁊ septimũ
diem uesꝑa noctemq eiusd̾ mane
conclud̾e ut similit̃ dicẽtur ⁊ fc̃m
est uesꝑa. et fc̃m est mane dies sep¬
timus quando quidem et ip̃e unus
est dieꝵ qui om̃s septem sunt quoꝵ
repetitõne m̃ses. et anni et secła ꝑa¬
guntur ut mane qd̃ pon̾etur post
uesꝑam septimi hoo eẽt initium
occaui cdiei de quo iam deinceps silẽ¬
dum fuit qr sdem primus est ad ꝙ̃
redditur. a quo rursus ebdomadis
series oecdinatur. unde ꝓbabilius
est istos quis̾ septem dies illoꝵ noĩb
et nũo alios atq alios sibimet suc¬
cedentes cuͤpendo temporalia ꝑag̾e
sꝑatia. illos aũt primos sex dies in¬
exꝑta nob̾ atq musitata sp̃e in ip¬
sis rerum ꝯditõnib explicatos. In
quib et uesꝑa et mane sicut ipsa
lux et tenebre idest die et nox nõ
bent isti ꝑ solis cireuitus. qd̾ certe

Expanded text:
temporum uices significant, qualia nunc temporum uices significant, qualia nunc per haec cotidiana spatia peraguntur, non uideo, quid prohibuerit et septimum diem uespera noctemque eiusdem mane concludere, ut similiter diceretur: et facta est uespera, et factum est mane dies septimus. quandoquidem et ipse unus est dierum, qui omnes septem sunt, quorum repetitione menses et anni et saecula peraguntur, ut mane, quod poneretur post uesperam septimi, hoc esset initium octaui diei, de quo iam deinceps silendum fuit, quia idem primus est, ad quem reditur, a quo rursus hebdomadis series ordiatur. unde probabilius est istos quidem septem dies illorum nominibus et numero alios atque alios sibimet succedentes currendo temporalia peragere spatia, illos autem primos sex dies inexperta nobis atque inusitata specie in ipsis rerum conditionibus explicatos, in quibus et uespera et mane sicut ipsa lux et tenebrae, id est dies et nox, non aebent isti per solis circuitus: quod cer
Abbreviated transcription (Latin):
condendũ restit̾at ita post illam ues¬
ꝑam mane fc̃m est ut ñ ẽẽt intiũ
ꝯdende alt̾ius creature s intium
quietis uniũse creature in requie cre¬
atoris. Neq enĩ celum et t̾ra et oĩa
s utiq in illo de quo dc̃m est. in illo
enim minimꝰ mouenur et sumus
et qr ⁊ si una queq ꝑs potest ẽẽ in
toco cuiꝰ ꝑd est ip̃m tam̃ totum non
est nisi in ilło a quo conclitũ est. et
ido nõ absurde intelligitur sexto
die ꝯpleto post eius uesꝑam fc̃m
mane quo significaretur ñ intrmũ
ꝯdende alt̾us creature sicut in cet̾is.
sed quo significaretur initium ma¬
nenci et quiescenddi tocius qd̃ ꝯditum
est in illuis quiete qui conliit. q̃
quies deo nec initium ht̃ nec t̃minũ
creature aũt ht̃ initium s ñ ht̃ ter¬
minum. Et idõ septimus dies eidẽ
oreature cepit a mane. s nullo ues¬
ꝑe t̾minatur. Nam si in
cet̃is tlieb uesꝑa et mane talium

Expanded text:
condendum restiterat, ita post illam uescondendum restiterat, ita post illam uesperam mane factum est, ut non esset initium condendae alterius creaturae, sed initium quietis uniuersae creaturae in requie creatoris. neque enim caelum et terra et omnia, sed utique in illo, de quo dictum est: in illo enim uiuimus et mouemur et sumus, quia, etsi unaquaeque pars potest esse in toto, cuius pars est, ipsum tamen totum non est nisi in illo, a quo conditum est. et ideo non absurde intellegitur sexto die conpleto post eius uesperam factum mane, non quo significaretur initium condendae alterius creaturae, sicut in ceteris, sed quo significaretur initium manendi et quiescendi totius, quod conditum est, in illius quiete, qui condidit. quae quies deo nec initium habet nec terminum; creaturae autem habet initium, sed non habet terminum. et ideo septimus dies eidem creaturae coepit a mane, sed nullo uesterminatur. Nam si in ceteris diebus uespera et mane talium
Abbreviated transcription (Latin):
dei ordo distinguitur. qñ nisi in sep¬
timo die qui eaꝵ sequitur ꝑfc̃oem
a ꝑfectis enĩ requiescit qui nec ꝑfec¬
tis eget. quo beatior ẽe possit ⁊ apd̃
illum quietis quid̃ eius. nec mane
nec uesꝑa est qr nec aꝑitur initio¬
eius neo clauditur fine ꝑfcĩs aũt
oꝑib eius mane ht̃. ⁊ uesꝑam ñ
habet. ꝑfecta quippe creatura ht̃
qd̃dam mitium sue ꝯu̾sionis ad qͥe¬
tem creatoris sui s illa ñ ht̃ finem
quasi t̾minum ꝑfectõnis sue sicut
ea que fc̃a suntt ac ꝑ ħ requies dei
ñ ip̃i deo s rerum ab eo contlitarũ
ꝑfectõni inchoatur ut in illo inci¬
piat requiescere qd̃ ab illo ꝑficitur
gͦ dieb quib omĩa creabantur. ues¬
ꝑam t̾minũ condite creature. mane
aũt initium ꝯdende alt̾ius accipieba¬
mus ac ꝑ hec quinti diei uesꝑa: t̾¬
minus est ꝯdite quinto die creature.
mane aũt qd̾ post ip̃am uesꝑam fc̃m
est initium est condende sexto clie

Expanded text:
dei ordo distinguitur, quando, nisi in sepdei ordo distinguitur, quando, nisi in septimo die, qui earum sequitur perfectionem? a perfectis enim requiescit, qui nec perfectis eget, quo beatior esse possit. Et quod apud illum quidem quieti eius nec mane nec uespera est, quia nec aperitur initio nec clauditur fine, perfectis autem operibus eius mane habet et uesperam non habet, perfecta quippe creatura habet quoddam initium suae conuersionis ad quietem creatoris sui, sed illa non habet finem quasi terminum perfectionis suae, sicut ea, quae facta sunt. ac per hoc requies dei non ipsi deo, sed rerum ab eo conditarum perfectioni inchoatur, ut in illo incipiat requiescere, quod ab illo perficitur, enim diebus, quibus omnia creabantur, uesperam terminum conditae creaturae, mane autem initium condendae alterius accipiebamus. ac per hoc quinti diei uespera terminus est conditae quinto die creaturae, mane autem, quod post ipsam uesperam factum est, initium est condendae sexto die
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ sũma minimeq suꝑbai et u̾e pia
requies nr̃a. ut sicut ipse requieuit
s ip̃e sibi bonum est quo b̾s est. ita
quieturos nos ẽẽ sꝑemus. idq desi¬
deremus post bona oꝑa nr̃a que ĩ
nobis agnoseimus illius potius cẽ
qͣm nr̃a ut etiam sic post bona oꝑa
sua ip̃e requiescat. cum post hona
oꝑa que ab illo iustificati fec̃imus
in se nobis requiem p̾stat. est mag
num nobis enĩ ab illo extitisse sed
maius epit in illo requienisse. sic̃ ip̃e
nõ egens in se potius qͣm in ip̃is re¬
quieuit. unde nõ oꝑis s quietis diẽ
sc̃ificauit. qr ñ heo faciendo sed eis q̃
fecit ñ egendo se beatum intimauit
Quid ergo tam hũile et facile af¬
fatu. et quid tam sublime atq ar¬
duum cogitatu qͣm d̾s requiescens
ab omĩb oꝑib suis que fecit.
Et nͥ requ̾rescens nisi in seip̃o. qr
beatꝰ ñ nisi seip̃o. qñ nisi semꝑ: In
dieb aũt quib rerum qͣs ꝯdilit con¬
sũmatõ narratur et ab eis quietis

Expanded text:
 summa, minimeque superba, et vere pia requies nostra, ut sicut ipse requievit sed ipse sibi bonum est, quo beatus est: ita quieturos nos esse speremus; idque desideremus post bona opera nostra, quae in nobis agnoscimus illius potius esse quam nostra: ut etiam sic post bona opera sua ipse requiescat, cum post bona opera quae ab illo justificati fecerimus, in se nobis requiem praestat. Magnum est enim nobis ab illo exstitisse, sed majus erit in illo requievisse. Sicut ipse non egens, in se potius quam in ipsis requievit. Unde non operis, sed quietis diem sanctificavit; quia non haec faciendo, sed eis quae fecit non egendo, se beatum intimavit. 30. Quid ergo tam humile ac facile effatu, et quid tam sublime atque arduum cogitatu, quam Deus requiescens ab omnibus operibus suis quae fecit? Et ubi requiescens nisi in seipso, quia beatus nonnisi se ipso? quando, nisi semper? in diebus autem, quibus rerum, quas condidit, consummatio narratur et ab eis quietis
Abbreviated transcription (Latin):
et recessu uices cliei et noctis exhib̾e
potu̾it ñ inuenimꝰ iftam q̃stionem
relinquere ñ dẽbemus sine aliqua
nr̃e prolatõne sententie ut si lux
illa que pͥmitus creata est. ñ corpo¬
ualis s sp̃ualis est. sicut post te¬
nebras fc̃a est. ubi intelligitur a
sua quadam informitate ad creato¬
rem ꝯũsa atq formata. ita post
uesꝑam fiat mane cum post cogni¬
tõem sue ꝓprie nature qua ñ est
ut dõ. refert se ad laudandam lucẽ
que ip̃e ds̃ cuiꝰ contemplatõe for¬
matur. et qr cet̾e creature q̃ infra
ip̃am fiunt. sine cognitõne eiꝰ non
fuit. pp̃ea nimirũ idem dies ubiq
repetitur ut eius repecitõe fiãt tot
dies quotiens clistinguntur rerũ
geñti ereaturaꝵ ꝑfectõne senarii
nũi t̾minanda ut uesꝑa primi di¬
ei sit etiã sui aognitõ non se ẽẽ qd̾
d̾ est. mane aũt post uesꝑam. hnͣe¬
quoq cum olauclit᷑ die̾ unus et in¬
choatur sod̾s ꝯñsio fit eius qua id

Expanded text:
et recessu uices diei et noctis exhibere et recessu uices diei et noctis exhibere potuerit, non inuenimus, istam quaestionem relinquere non debemus sine aliqua nostrae prolatione sententiae, ut, si lux illa, quae primitus creata est non corporalis sed spiritalis est, sicut post tenebras facta est, ubi intellegitur a sua quadam informitate ad creatorem conuersa atque formata, ita et post uesperam fiat mane, cum post cognitionem suae propriae naturae, qua non est quod deus, refert se ad laudandam lucem, quod ipse deus est, cuius contemplatione formatur. et quia ceterae creaturae, quae infra ipsam fiunt, sine cognitione eius non fiunt, propterea nimirum idem dies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur rerum genera creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut uespera primi diei sit etiam sui cognitio non se esse, quod deus est, mane autem post hanc uesperam, quo concluditur dies unus et inchoatur secundus, conuersio sit eius, qua id,
Abbreviated transcription (Latin):
si corporalis est uices liurnas noc¬
turnasq ꝑegerit uł si sp̃ucailis est
condendis creaturis om̃ib p̾senta¬
ta sit suaq p̾̃sentia liem noctem
uo absentia. uesꝑam initio absen¬
tie mane initio p̾sentie. fec̾it qͣm
ut re aꝑta contͣ diuine scͥpture ũ¬
ba conemur dicendo aliud ẽẽ liem
septimũ qͣm ilłius cliei quẽ fecit d̾s
septimã repetitõem. alioquim aut
ñ cieauit dd septimũ diem. aut ali¬
quid creauit post illos sex clies id
est ip̃m tliem septimũ faisũq erit
qd̃ scͥptum est in sexto clie ꝯsum¬
masse omĩa oꝑa sua et in septimo
requienisse ab omnib oꝑib sius.
qd̾ utiq qm̃ falsum ẽẽ nõn potest re¬
ftat ut p̃sentia lucis illius qͣm diẽ
sit. quociens clies nominatꝰ est. et
in ip̃o septimo in quo requieuit ab
oꝑib suis.
poralis añqͣm fieret celum qd̾ fisma¬
m̃tum uocatur. in quo et liuĩaria fẽa
sunt quo circuitu uł quo processu.

Expanded text:
si corporalis est, uices diurnas nocsi corporalis est, uices diurnas nocturnasque peregerit uel, si spiritalis est, condendis creaturis omnibus praesentata sit suaque ipsa praesentia diem, noctem uero absentia, uesperam initio absentiae, mane initio praesentiae fecerit, quam ut in re aperta contra diuinae scripturae uerba conemur dicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septimum aut aliquid creauit post illos sex dies, id et ipsum diem septimum; falsumque erit, quod scriptum est, in sexto die consummasse omnia opera sua et in septimo requieuisse ab omnibus operibus suis. quod utique quoniam falsum esse non potest, restat, ut praesentia lucis illius, quem diesit, quotiens dies nominatus est, et in ipso septimo, in quo requieuit ab operibus suis. poralis, antequam fieret caelum, quod firmamentum uocatur, in quo etiam luminaria facta sunt. quo circuitu uel quo processu
Abbreviated transcription (Latin):
go ad aam q̃stionem relabimur de
qua in primo libro exisse iidebam᷑
ut item q̃ramus quomͦ curuire po¬
tuerit lux ad exhibendã diuinã noc¬
turnã q uicissitudinẽ nõ solũ tãꝙͣ ce¬
li luminaria. s añquam xp̃m celũ
tum est fc̃m ẽẽt. anteqͣm deniq ul¬
la sp̃es t̾re uł maris que cireuitũ
lucis admitt̃et seqñte nocte un¬
de illa tnͣssisset. cuiꝰ qͣstionis liffi¬
cultate ꝯpulsi ausi sumus discepͣ¬
tõem nr̃am quasi ad hnͣo t̃mina¬
re sñĩam ut dic̾emus illam lucẽ
que primitꝰ fõa est conformatio¬
nem ẽẽ creature sp̃ualis. noctem
u̾o adhuc formandã in reliquis
oꝑib rerum mat̾iem que fu̾at
instititta cum in pͥncipio fecit d̾s
celum et t̾ram añquam u̾bo fac̾et
diem. s nũo diei septimi consid̾a¬
tõne moniti facilius est ut nos
ignorare fat̾emur qd̾ remotũ est
a sensib nr̃is. quo nam mͦ lux illa
que tlies appellata est uł circuitu
suo. uł contractione et emissione.

Expanded text:
go ad eam quaestionem relabimur, de qua in primo libro exiisse videbamur; ut item quaeramus quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam diurnam nocturnamque vicissitudinem, non solum antequam coeli luminaria, sed antequam ipsum coelum tum est, factum esset, antequam denique ulla species terrae vel maris, quae circuitum lucis admitteret, sequente nocte unde illa transisset. Cujus quaestionis difficultate compulsi, ausi sumus disceptationem nostram quasi ad hanc terminare sententiam, ut diceremus illam lucem quae primitus facta est, conformationem esse creaturae spiritualis; noctem vero, adhuc formandam in reliquis operibus rerum materiem, quae fuerat instituta, cum in principio fecit deus caelum et terram, antequam uerbo faceret diem. sed nunc diei septimi consideratione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod remotum est a sensibus nostris, quonam modo lux illa, quae dies appellata est, uel circuitu suo uel contractione et emissione,
Abbreviated transcription (Latin):
tate cognouant maluit tropice loqͥ
ut tũc ab illo cognitos dic̾ẽt cum eis
cognoscendũ se p̃stitit. et ũbum cor¬
rig̾e. quasi ħ minꝰ recte drc̾it quod
ꝓprie dix̾at qͣm snnie ut hoc sͥ arro¬
garent se potuisse qd̾ eis posse ille
docuerat. Hic ergo intellectꝰ
in eo qd̃ poĩtum est reqniuisse d̾m
ab omib oꝑib suis que fecit bo¬
na ualde. qr ip̃e nos facit requiesc̾e
mur q̃rere si quodã modo et ipse
requiescer̾e potu̾it. qͣmuis requie
sua nobis insinuata sꝑare admo¬
nuerit in se requiem nr̃am futu¬
rã sicut enĩ ip̃e fecit celum ⁊ t̾rã
et ea q̃ in eis sunt. et omĩa sexto
die consũmauit. nͨ ĩ eis aliqͥ dici p̃i
nos tieasse illo donãte ut crearemꝰ.
sexto oꝑa sua q̃ fec̃. qr ut a nobis
ꝯsũmarent᷑ ip̃e p̾stitit. ita ⁊ ꝙ dcm̃

Expanded text:
tate cognouerant, maluit tropice loqui, tate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona ualde, quia ipse nos facit requiesceremur quaerere, quonam modo et ipse requiescere potuerit, quamuis requie sua nobis insinuata sperare admonuerit in se requiem nostram futuram. sicut . enim ipse fecit caelum et terram et ea, quae in eis sunt, et omnia sexto die consummauit, nec in eis aliquid dici potest nos creasse illo donante, ut crearemus, sexto opera sua, quae fecit. quia, ut a nobis consummarentur, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quid est ip̃a sb̾a ꝯtristari potest cũ
habeat et̾nam atq incõmut alem
b̾itudĩem magisq sit ip̃a et̃na. et ĩ¬
cõmutabłis beatitudo. sed qr ita in
seĩs h̃itat ut eos impleat caritate
qua necesse est ut hoĩes ex tempore
gaudeant ꝓfc̃u fidelium et bonis
oꝑib. ⁊ id̾o necc̃e est eciã ꝯtristent ᷑
lapsu uel pecectis eoꝵ de quoꝵ fide
ac pietate guidebant q̃ tristicia
laudabłis est qr uenit ex caectõe
dẽ ꝯstristari ab eis qui sio agunt
ut eoꝵ factis ꝯstristentur sc̃i ñ ob a
boni sunt ut eos mali mestificent.
hii maxime quos bonos fuisse sine
nou̾nt. siue crecdid̾unt. Que ꝓfc̃o
tristicia ñ solum ñ culpanda uerũ
etiã p̃cipue landeinda atq p̃dican-¬
da est ħ gen̾e locutõnis rursus idem
apłd. mirabłiter usus est ubi ait.
Nũc aũt cognoscentes d̾m. ĩmo cog¬
niti a do̾. neq enim tũc eos cogno¬
uerat d̾s. p̃cognitos uidelicet ante
illius mum̾e ñ suo m̾ito uł facul¬

Expanded text:
potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant profectu fidelium et bonis operibus; et ideo necesse est etiam contristentur lapsu vel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant; quae tristitia laudabilis est, quia venit ex dilectione tristari ab eis, qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non oboni sunt, ut eos mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genere locutionis rursum idem apostolus mirabiliter • usus est, ubi ait: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante illius munere. non suo merito uel facul
Abbreviated transcription (Latin):
Et dici quid̃ ꝓbabilit̾ potest
obseruandũ sabb̾m iudeis fuisse
p̃ceptum. in unibͣ futi q̃ sꝑitalẽ re¬
requiem figuraret qͣm d̾d exemplo
huius quietis sue fidelib bonao¬
ꝑa facientib auchana significatõ¬
passus est etiã sepultura sua mi¬
sterium ꝯfirmauit. Ipso quippe di¬
e sabb̃i requieuit in sepulchro eũ¬
q totum cliem hũit sancte cimis¬
dam uaeatõnis postea qͣm sexto
die .i. parasceue quem tlicunt sex¬
tam sabbati ꝯsummauit omĩa
oꝑa sua cum de ilło que scͥpta st̃
in ip̃s crucis patibulo ꝯplerent ͤ
Nam ⁊ ħ u̾bo nsus est quando
ait ꝯsummatũ est: et inclinato
capite redoidit sp̃m. Quid ergo
mirũ si d̾s istum diem quo erat
xp̃o in sepultura quieturꝰ uolens
etiam hoc modo p̃muntiare ab oꝑa¬
b suis in uno die requieuit de¬
inceps oꝑaturꝰ adinem sccłoꝵ.
ut et ilłud ũm dic̾etur. Pat̃ meus
usq nũc oꝑatur. Potest
etiam intesligi d̾m requiuisse a¬

Expanded text:
dici quidem probabiliter potest obseruandum sabbatum Iudaeis fuisse praeceptum in umbra futuri, quae spiritalem requiem figuraret, quam deus exemplo huius quietis suae fidelibus bona opera facientibus arcana significatiopassus est, etiam sepultura sua mysterium confirmauit. ipso quippe die sabbati requieuit in sepulcro eumque totum diem habuit sanctae cuiusdam uacationis, posteaquam sexto die, id est parasceue, quam dicunt sextam sabbati, consummauit omnia opera sua, cum de illo quae scripta sunt in ipso crucis patibulo conplerentur. nam et hoc uerbo usus est quando ait: consummatum est; et inclinato capite tradidit spiritum. quid ergo mirum, si deus istum diem, quo erat Christus in sepultura quieturus, uolens etiam hoc modo praenuntiare ab operibus suis in uno die requieuit, deinceps operaturus ordinem saeculorum, ut et illud uerum diceretur: pater meus usque nunc operatur? Potest etiam inte
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Recte qͥppe dr̃ sic̃ d̾s post oꝑa sua
bõa reqͥenit. ita ⁊ nos pꝰ oꝑa nr̃a bõa
reqͥeturos. s ob hoc etiã recte flagita
que proprie ipsius demõstͣtur
Quapropter iussima ratione
ꝯpellimur ⁊iidagare. si ualeamꝰ atq
eloqui qũo utrumq sit uerum et
es̾ hic scͥptum est in septimo die re¬
quienisse d̾m ab omĩb oꝑib suis
que fecit. ⁊ qd̃ in euuangłio dicit
ip̃e ꝑ quem fc̃a sunt omĩa. p̃r ms̃¬

Expanded text:
r, sicut deus post opera sua bona requieuit, ita et nos post opera nostra bona requieturos: sed ob hoc etiam recte flagitatquae proprie ipsius demonstratur. Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, atque eloqui, quomodo utrumque sit uerum, et quod hic scriptum est in septimo die requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit, et quod in euangelio dicit ipse. per quem f
Abbreviated transcription (Latin):
tur eoꝵdem gen̾um administra¬
tõem q̃ tuncꝰ instituta sunt. nõ
ut ip̃o saltem die septimo poten¬
tia eius a celi ⁊ t̾re omimq rerũ¬
q quas ꝯdid̾at gub̾natõne cessa¬
ret. alioquin ꝯtinuo dilaberentur.
Creatoris namq potentia. et om¬
om̃itenentis uirtus causa subsistẽ¬
di est omĩs creature.ue uirtus
ab eis q̃ creata sunt regendis si
aliqñ cessaret simul et illoꝵ ces¬
saret sp̃es. om̃is q natura concid̾et
illo cessante atq uel abscendente
stat opus eius. ita mundꝰ uł ictu
oculi stare pot̾it. si ei ds̃ regnũ
sui subtͣperit. ꝑinde ⁊ qd̃ cdñs
nuatõem qͣndam oꝑis euis qua

Expanded text:
eorundem generum administrationem, quae tunc instituta sunt, non ut ipso saltem die septimo potentia eius a caeli et terrae omniumque rerum quas condiderat gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. creatoris namque potentia et omomnitenentis uirtus causa subsistendi est omni creaturae: quae uirtus ab eis, quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum cessaret species omnisque natura concideret atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen sui subtraxerit. Proinde et quod dominus nuatione
Abbreviated transcription (Latin):
lc̃ualli cegnitõ eoꝵ a u̾bo qd̃ dẽm est.
ut fieret p̃p̃ qͣm agnitõem primo dice¬
batur et sic fc̃m est ut ostñdetur ip̃a
fc̃a cognitio in ea natura que ħ in ũbo
dei ante cognosõ̾e pot̾at ac deinde fiebãt
ip̃e corporales irrõnabłes creature p̃p
qd̃ ⁊ deinceps addebatur et fecit deus.
Quomodo aũt homo ĩ morta¬

Expanded text:
lectuali cognitio eorum a uerbo, quo dictum est, lectuali cognitio eorum a uerbo, quo dictum est, ut fierent, propter quam cognitionem primo dicebatur: et sic est factum, ut ostenderetur facta ipsa cognitio in ea natura, quae hoc in uerbo dei ante cognoscere poterat; ac deinde fiebant ipsae corporales et inrationales creaturae, propter quod deinceps addebatur: et fecit deus. Quomodo autem inmorta
Abbreviated transcription (Latin):
ali creatupa peius fcã cum u̾bi co¬
gnitio. ac deinde cum d̾e. ⁊ fecit ds̃
ip̃ius creature genus fieri demon¬
stratur qd̾ in ũbo dc̃m dei erat ut
fieret ħ. ⁊ in hoĩs ꝯditõne seruat᷑.
dix̃ enĩ ds. faciamꝰ hoĩem ad yma¬
ginem et similitudĩem nr̃am et ce¬
tera. ac deide nõ d̾i ⁊̃ sic est fc̃m.
s etiam subinferturr. ⁊ fecit deus
hoĩem ad ymaginẽ dei. Quia et
ip̃a natura .s. intellcũalis est sicut
illa lixx ⁊ pp̃. hoo estͣ est ei fi̾ quod
subinfertur ⁊ fecit d̃s qͣi prius fa¬
ccum intellig̾etur in cognitõne uõ¬
nalis creature ac deinde u aliqͣ cre
eadem agnitõne ꝑfc̃a est. sicut enim
post lapsum peõci homo in agnitõne
dei renouatur sod̃m ymagĩem eiꝰ qui
tauit eũ. ita in ip̃a agnitõne creatus
est anteqͣm delicto uet̾asc̾et unde rue¬
sum in eadem agnitõne renouaretur.
siie orpera siue urntõnables añe cre¬
abantur pͥmo fc̃a est in creat᷑a incel¬

Expanded text:
uali creatura, prius facta Verbi couali creatura, prius facta Verbi cognitio; ac deinde cum dicitur, Et fecit Deus, ipsius creaturae genus fieri demonstratur, quod in Verbo Dei dictum erat ut fieret: hoc et in hominis conditione servatur. dixit enim deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et cetera. ac deinde non dicitur: et sic est factum, sed iam subinfertur: et fecit deus hominem ad imaginem dei, quia et ipsa natura scilicet intellectualis est sicut illa lux, et propterea hoc est ei fieri, quod subinferretur: et fecit deus, quasi primo factum intellegeretur in cognitione rationalis creaturae ac deinde in aliqeadem agnitione perfecta est. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaretur. siue corpora siue inrationales animae creabantur, primo facta est in creatura intel
Abbreviated transcription (Latin):
cec̃oꝵ aĩalium rõnis exꝑtium ut
udelicet intelsigamꝰ in eo fc̃m ho¬
minẽ ad ymagiẽm dei ĩ qͦ irratõ¬
nabłib aĩantib añcellit. id aũt
est ip̃a ratõ. uł mens uel intelligen¬
tia. uel si quo alio uocabulo ꝯmodiꝰ
appeslat᷑. unde et apłs dicit reno
nitõne dei scdm̃ ymagiẽm eiꝰ qui
creauit eum. satis ostñdens ubi sit
homo creatꝰ ad ymagiẽm dei qr nõ
coeporeis lineamentis. s qͣdam for
luce si eo nomine recte intelligitur
fc̃a liꝑo intellẽualis ꝑticeps et̾ne
atq incõmutabłis sapĩe dei ñ dẽm
⁊ fecit ds̃ qr sicut iam in qͣntum po¬
tuimꝰ disserimꝰ. ñ fiebat cgnitio
aliqͣ u̾bi dei in prima crecitura ut
post eam agnitõem inferius criare¬
tur qd̾ in eo u̾bo creabatur. s ipsa
prima creabatur lux in qua fieret
cognitõ ũbi dei ꝑ qd̾ creabature. atq
ip̃a cognitio illi eẽt ab informitate
sua ꝯũti ad formantẽ dm et creari
ficcitur in illa luce hoc est intellẽn¬

Expanded text:
tium, ut uidelicet intellegamus in eo factum hominem ad imaginem dei, in quo inrationalibus animantibus antecellit. id autem est ipsa ratio uel mens uel intellegentia uel si quo alio uocabulo commodius appellatur. unde et apostolus dicit: renonitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit eum, satis osthomo creatus ad imaginem Dei, quia non corporeis lineamentis, sed quadam formluce, si eo nomine recte intelligitur facta lux intellectualis particeps aeternae atque incommutabilis sapientiae Dei, Et fecit Deus: quia sicut jam, quantum potuimus, disseruimus, non fiebat cognitio aliqua Verbi Dei in prima creatura, ut post eam cognitionem inferius crearetur, quod in eo Verbo creabatur; sed ipsa prima creabatur lux, in qua fieret cognitio Verbi Dei, per quod creabatur, atque ipsa cognitio illi esset ab informitate sua converti ad formantem Deum, et creari, ; ubi significatur in illa luce, hoc est in intellect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfcĩ uocant᷑. eo ꝙ suis sił ductis talib
ꝑtibꝰ ꝓpleãt᷑ Nam post sencipium duo¬
de tͥginta inuenitur qui similiter
suis talib ꝑtib ꝯstat. habet enim
eas quinq uicesimam occauam qrͣ¬
tai decimam septimam. qͣrtam di¬
midiam. Idest unũ et duo ⁊ qͣtuor
et seꝑtem. ⁊ quatuordecim. Que si¬
mul clucte eundẽ duio decricesimũ

Expanded text:
i vocantur, eo quod suis simul ductis talibus partibus compleantur. Nam post senarium duodetrigesimus invenitur, qui similiter suis talibus partibus constat: habet enim eas quinque vigesimam octavam, quartamdecimam, septimam, quartam, dimidiam; id est unum, et duo, et quatuor, et septem, et quatuordecim; quae simul ductae eumdem d
Abbreviated transcription (Latin):
tem intelligendam statim admon
dicens. ⁊ fecit d̾s hoĩem ad ymagi¬
nem dei. Non qͣsi pat̃ ad ymagiꝰ¬
nẽ filii. aut filiꝰ ad ymaginẽ prĩs.
alioquin ñ u̾e dc̃m ẽ ad ymaginẽ
nr̃am. si ad pr̃is soliꝰ aut ad filii soli

Expanded text:
tem intelligendam statim admonet, dicens, Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei; non quasi Pater ad imaginem Filii, aut Filius ad imaginem Patris; alioquin non vere dictum est, ad imaginem n
Abbreviated transcription (Latin):
rogarem. itt me ab hoc multi loquio
liberares. S multe sunt cogitatio¬
nes mee tales quales nosti cogita¬
tões hoĩm. q̃m uane sunt. Sona mͥ
ñ eis consentire et si qñ me delectent.
eas nichilominus ĩꝓbare nec in eis
uelut dormitando immorari nec ĩ
t̾m̃ ualeant apd̾ me. ut aliqͥa in oꝑa
mea ꝓcedat ex illis: s ab eis mea
saltem sit tuta sententia tuta con¬
scientia. te tuente: Sapiens quidã
cũ de te loqueretur in libro suo qui
eccłiasticus ꝓprio noĩe iam uocat᷑.
Multa inquid dicimus et ñ ꝑue¬
nimꝰ. et consũmatio sermonum
uniu̾sa est ipse. Cum ergo ꝑueneri¬
mus ad te. cessabunt multa ista
q̃ dicimꝰ. et ñ ꝑuenimus. Et mane¬
bis unus oĩa in omnib. et sine
fine dicemus unũ laudantes te
inunũ. et in te facti etiam nos u¬
nũ. Sñe deus une deus trinitas.
quecumq dixi in his libuis de tuo
agnoscant et tui. si qua de meo. ⁊
tu ignosce et tui ameos:¬

Expanded text:
rogarem ut me ab hoc multiloquio rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tales quales nosti, cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Dona mihi non eis consentire, et si quando me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomine jam vocatur, Multa, inquit, dicimus, et non pervenimus, et consummatio sermonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt multa ista quae dicimus, et non pervenimus; et manebis unus omnia in omnibus : et sine fine dicemus unum laudantes te in unum, et in te facti etiam nos unum. Domine Deus une, Deus Trinitas, quaecumque dixi in his libris de tuo, agnoscam et tui: si qua de meo, et tu ignosce, et tui. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laboraui dñe d̾s meus. una spes m̾a.
Exaudi me nefatigatus nolim te
querere s q̃ram faciem tuã sꝑ ardẽ
disti. Coram te est firmitas et infur
tͣntem. Ubi clausisti. aperi pulsanti
meminerim tui. intelligante. diligã
te. Auge in me ista. donec me refor¬
multiloquio ñ effugies pecẽm. Sed
utinã p̾dicando u̾bum tuũ. et lau¬
dando te t̾m̃mꝰ loquerer: ñ solũ fuge
enĩ homo de te beatus. pecc̃m preciꝑet
germano in fide filio suo. cui scripsit
dicens. Predica u̾bum. insta oportu¬
ne: importune. Num qͥd dicendum
ẽ istum ñ mult̾um locitũ qui ñ so¬
lũ oportune uerũ etiã importune
ñ erat multum qr tm̃ erat necessa¬
rium. Libera me d̾s m̃s a multilo¬
quio ꝙ patior intus in aĩa mea mi¬
sera in conspectu tuo et confugientẽ
ad miscd̃iã tuã. Non eĩ cogitationib
taceo etiam tacens uocib. et si quidẽ
ñ cogitarẽ nisi ꝙ placeret tͥ. ñ itiq

Expanded text:
et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere; sed quaeram faciem tuam semper ardisti. Coram te est firmitas et infirmtrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista, donec me formultiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te, tantummodo loquerer: non solum fugerenim homo de te beatus peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit, dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Nunquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune n erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus meus, a multiloquio, quod patior intus in anima mea misera in conspad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
terriorib lux ista monstrauit. Que gͥ
causa ẽ cur acie fixa ip̃am udere ñ poᷤ¬
sis nͥ utiq infirmitas: Et qͥd eam tͥ
fecit. nͥ utiq inigͥtas: Qͥs gͦ sanat õs
languores tuos. nͥ qui ꝓpitius sit õib
inquitatib tuis: Librum itaq istũ
iam tandem aliqͣndo p̾catione meliꝰ.
qͣm disputatõe concludam.
ite baptizate gentes in nomine patris
et filii et sp̃c scĩ. Nisi trinitas eẽt. nͨ bap¬
tziri nos iuberes dñe d̾s. in eus noĩe
qͥ ñ est dñs d̾s. nec diceret᷑ uoce diuina.
Andi isrł dñs d̾s tuus. dñs unus ẽ: Ni¬
si trinitas ita eẽs ut uñ dñs d̾s esses.
Et si tu d̾s pr ipse esses. et filuis u̾bũ
deus filium suũ nectu ungenite dice¬
res de sp̃u scõ. ꝙ̃ mitcit pr̃ in noĩe meo
et ꝙ̃ ego mittam uobis a prẽ. Ad hãc
regulam fidei dirigens. Intentionẽ
meã qnͣtum potui. qu̾atum me posse
fecisti. q̃siui te et desideraui intellectu
idere ꝙ credidi et młtum dispitaui

Expanded text:
terioribus lux illa monstravit. Quae igitur causa est cur acie fixa ipsam videre non possis, nisi utique infirmitas? Et quid tibi eam fecit, nisi iniquitas? Quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam disputatione concludam.Ite, baptizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, nisi Trinitas esses; nec baptizari nos juberes, Domine Deus, in ejus nomine, qui non est Dominus Deus. Nec diceretur voce Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est , nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius VerbumDeus Filium suum : nec tu Unigenite diceres de Spiritu sancto: Qui mittet Pater in nomine meo, et quem ego mittam vobis a Patre . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti; quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi
Abbreviated transcription (Latin):
bili natiuitatis et ꝓcessionis insi¬
nuare distantiã q̃m ñ hoc est cogi¬
tatõe conspicere. ꝙ appet̾e. uel etiam
ꝑfrui uoluntate. Cernat discernat¬
q qui potest. Potiusti et tu: qmͣuis
nõ potueris neq possis explicare suf¬
ficienti eloqͥo ꝙ int̾ nubila simili¬
tudinũ corꝑalium q̃ cogitatõib hũa¬
nis occursare ñ desinunt. uix uidisti.
s illa lux que ñ ẽ ꝙ tu. ⁊hoc tͥ ostendit.
aliud eẽ illas incorpeas similitudi¬
nes corpoꝵ. et aliud ẽẽ uerũ. ꝙ eis te¬
ꝓbatis. intelligentia contuemur. Hec
et alia similiter certa oculis tuis in¬

Expanded text:
bili natinitatis et processionis insibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis in
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ. alioqͥn fr̃ eius eẽt s ꝓcedere dixit¬
sp̃m sc̃m. Unde cũ sit cõmunio q̃dam
consubstantialis prĩs et filii. amboꝵ
s ab hoc di lucide ꝑspicueq cernẽcũ
ñ potes ibi aciem figere scio ñ potes.¬
Uerũ dico. mͥ dico: quid ñ possim scio.
Ip̃a tͥ tñ ostendit in te tria illa in qͥb te
sũme ip̃ius. ꝙͣ fixis ocłis contẽplari
ñclũ uales. ymaginẽ trunrtatis agn¬
scas. Ipsa ostendit tͥ u̾bum uerum eẽ.
mus dicimꝰ qͣmus nullius gentis lĩ¬
gua significantẽ. uocem uel ꝓferamꝰ
uel cogitemꝰ s ex illo ꝙ nouimus. co¬
gitatio mã formet᷑ sitq inacie cogi¬
tantis. ymago simillimna cognttioĩs
eiꝰ. qmͣ menioria continebat ista duo
scilicet uelut parentẽ as ꝓlem. t̾cia
uoluntate siue dilectione iungente.
Qm qͥdem uoluntatẽ de cognitione ꝓ¬
cedere. nemo eĩ uult ꝙ õino qͥd uel qͦ¬
le sit nescit. ñ tñ ẽẽ cognitionis yma¬
ginẽ: et iõ ꝙͣdam in hac re: intelligi¬

Expanded text:
aque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uiSpiritum sanctum: unde, cum sit communio quaedam consubstantialis Patris et Filii, amboruSed ad hoc dilucide perspicueque cernendum, propter quod filius unigenitus non de patre geverum dico, mihi dico, quid non possim scio; ipsa tamen tibi ostendit in te tria illa, in quibus tu summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse mus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ multa iã dixi. et nichil illiꝰ
sumine trinitatis ineffabilitate
dignũ me dixisse audeo ꝓfiteri. s
confiteri potius mirificatã scĩam
eiꝰ ex me inualuisse nec posse me
ad illam. Etu aĩa mea ubi te ẽẽ sen¬
tis. ubi iaces. aut ubi stas: donee
ab eo qui ꝓpritius fcs est õĩb iniqͥ¬
tatib tius sanent᷑ õs languores
tui: Agnoscis te certe in illo eẽ staby¬
lo quo samaritanꝰ ille ꝑduxit eũ quẽ
repperit multis alatronib ĩ flictis
uuln̾b semiuiuũ: et tñ młta u̾a
iudisti. ñ his ocłis quib uidentur
corꝑa colorata s eis ꝓ quib orabat
qͥ dicebat. otuli mei uideant eqͥtatẽ.
Nempe gͦ multa u̾a uidisti. eaq di

Expanded text:
 multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinem potius ꝓfic̾emꝰ: atq i¬
ta in infirmitate humilitatis ꝑfice¬
ret᷑ uirtus caritatis: Hoc significat
in ꝑsalmo. ubi ait. pluuiam uolũ¬
tariam segregat d̾s hereditati sue: et
infirmata est. tu uͦ ꝑfecisti eam Plu¬
uiam qͥppe uoluntariam ñ nͥ gr̃am u-
ult intelligi ñ m̾itis redditam. s gra¬
tis datam: uñ et gr̃a noĩatur Dedit
eĩ eam. ñ qr digni eramꝰ: s qr uolu¬
it: Hoc cognoscentes. ñ fidentes ĩ no¬
bis erimus: et hoc est infirmari: Ip̃e
uͦ ꝑficit nos: qui ⁊̃ paulo apło dixit.
Sufficit tͥ gr̃a mea: nã uircus in
ĩ firmitate ꝑficitur ꝑsuadendũ gͦ
erat hõi. qͣntum nos dilex̾it d̾s. et qͣ
les dilex̾it: Qnͣtum. Ne disperaremꝰ.
Quales. Ne suꝑbiremus: Hunc lo¬
cũ apłs ꝑ necessariũ sic explicat. Cõ¬
m̃dat autem inqͥt suã caritatem d̾s
stificati nc̃ in sangune ip̃ius: sal

Expanded text:
fortitudinem potius proficeremus, atque ifortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam . Pluviam quippe voluntariam nonnisi gratiam vult intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat hominales dilexerit: quantum, ne desperemus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus s
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mutabile iudeo: nec locis et tẽ¬
ꝑib sicut corꝑa nec solis temꝑib et
quasi locis. sicut spũum nr̃oꝵ cogita¬
tiones: nec solis temꝑib. et nulla uł
ymagine locoꝵ. sieut quedam nr̃aꝵ
m̃tium ratiocinatões: Omnino eĩ dei
eẽntia qua est nichil ht̃ mutabile. nͨ
in et̾nitate. nec in u̾itate nec in uolũ¬
tate: qr et̾na ibi est u̾ttas. et et̾na ca¬
ritas: et uera ibi est caritas. uera eter
sumꝰ ut ñ etiam in istis mutabilib
turbari uolumus: missa sunt nobis
qͥb ammon̾emur. non hic eẽ ꝙ q̃ri¬
mus. s illuc ad ip̃a eẽ redeũdum. uñ
nͥ ꝑde̾mus. hic ea ñ quereremꝰ: Ae pͥ¬
mum nobis ꝑsuadendũ furt. qͣntũ
nos diligeret d̾s. ne desꝑatione non au¬
deremꝰ erigi in eũ: Quales aũt dilexe¬
rit. ostendi oportebat: ne tanqͣm de me¬
ritis nrĩs suꝑbientes magis ab eo resi¬
liremꝰ. et in nrã fortitudine magis de¬
fic̾emꝰ: ac ꝑ hoc egit nob̾cum. ut ꝑ eiꝰ

Expanded text:
nihil mutabile contemplabis, nec locis et temporibus, sicut corpora, nec solum temporibus et quasi locis, sicut spirituum nostrorum cogitationes, nec solis temporibus ex nulla vel imagine locorum, sicut quaedam nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei essentia, quae nihil habet mutabile, nec in aeternitatem, nec in veritatem, nec in voluntatem. Quia ibi est veritas, aeterna charitas. Etsumus, ut non etiam in istis mutabilibuserturbari volumus; missa sunt nobis quibus admoneremur non hic esse quod quaerimus, sed illuc ab ista esse redeundum, unde nisi penderemus, hic ea non quaereremus. Ac primum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ea que de illo memorie mandata
sunt sine uitali et rationali crea¬
tura ñ fieri. ad ip̃am xp̃ianam fi¬
dem pigrius mouebatur. S post¬
ea hereticoꝵ appolinari starũ hunc
errorem esse eognoscens catholice
fidei conlactatus et comtemperat
est. Ego aũt aliqnͣdo posterius diq̃i¬
cisse me fateor in eo quod uerbũ ca¬
ro fcm̃ est quomͦ catholica ueritas
a fotini falsitate dirimatur. Imꝑ¬
batio quippe hereticoꝵ facit emi̾ne¬
re qͥd ecclia tua sentiat et qͥd habeat
sana doctrina. Oportuit enĩ et here¬
ses eẽ ut ꝓbati manifesti fierent

Expanded text:
ea, quae de illo memoriae mandata ea, quae de illo memoriae mandata sunt, sine uitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam Christianam fidem pigrius mouebatur. sed postea haereticorum Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens catholicae fidei conlaetatus et contemperatus est. ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod uerbum caro factum est quomodo catholica ueritas a Fotini falsitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quid habeat sana doctrina. oportuit enim et haereses esse, ut probati manifesti fierent
Abbreviated transcription (Latin):
noueram qͣntum poteram. nec om¬
nino quicqm inde dubitabam. Et¬
onim nũc mouere menibra corꝑis
per uoluntatem ñ unc ñ mouere. nũc
aliquo affectu affici. nunc ñ affici.
ñc ꝓferre per signa sapientes sentẽ¬
tias. nc̃ esse insilentio. ꝓpria sunt nu¬
bilitatis anime et m̃tis. que si falsa
de illo scͥpta eẽnt etiã om̃ĩa periclita¬
rent᷑ mendatio neq in illis litteris
ulla fidei salus generi humano re¬
maneret. Quia traq uera scripta
sunt totũ hoĩem in xp̃o agnoscelã
ñ corpus tm̃ homuiis aut cum cor¬
pore sine m̃te animũ. s ip̃m hoĩem
ñ ꝑsona uerttatis s magna quadã
nature humane excellentia et ꝑ fa¬
tiore participatione sapientie pui¬
ferri ceteris arbitrabar. Alipius
aũt dm̃ carne indutũ ita puta bat
credi acatholieis ut p̾ter dm̃ et car¬
nem ñ esset in xp̃o anima. ñtem¬
q hominis ñ existumabat in eo p̾¬
dicari. Et qm̃ bene ꝑsuasũ tenebar

Expanded text:
noue- j ram, quantum poteram, nec omnoue- j ram, quantum poteram, nec omnino quicquam inde dubitabam. etenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt mutabilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. quia itaque uera scripta sunt, totum hominem in Christo agnoscebam, non corpus tantum hominis aut cum corpore sine mente animum, sed ipsum hominem, non persona ueritatis, sed magna quadam naturae humanae excellentia et perfectiore participatione sapientiae praeferri ceteris arbitrabar. Alypius autem deum carne indutum ita putabat credi ą catholicis, ut praeter deum et carnem non esset in Christo anima, mentemque hominis non existimabat in eo praedicari. et quoniam bene persuasum tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
tia sui ꝓgred̾entur longius s poti¬
us infirmarent᷑. uidentes ante pe¬
des suos infirmã diuinitatem ex
participatione tunice pellicie no¬
stre. et lassi ꝓsternerentur in eam
illa autẽ surgens leuaret eos. Ego
uero aliud putabam tantũq sen¬
tiebam de dño xp̃o meo. qͣntum de
excellentis sapientie uiro. cui nł¬
lus posset equari. p̾sertim qr mi¬
rabiliter natus ex uirgine ad exẽ¬
plum contẽnendoꝵ temporaliũ
pre adipiscenda ĩ mortalite diui¬
na ꝓ nobis cura tantam auctori¬
tem magisterii meruisse uidebat᷑.
Quid aittem sa cram̃ti haberet uer¬
bum caro fcm̃. ne suspicari quidẽ
poteram tm̃ cognoueram exhis
que de illo scripta traderent᷑. quia
manducauit et bibit dormitauit
ambulauit. exhilaratus est. cõstri¬
tatus est sermocinatus ẽ non he¬
sisse carnem illam u̾bo tuo. nͥ cũ
anima et mente humana. Nou̾
hoc om̃is qui nouit in cõmuta¬
bilitatem uerbi tui. qm ego iam

Expanded text:
cia sui progrederentur longius, sed poticia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. Ego uero aliud putabam tantumque sentiebam de domino Christo meo, quantum de excellentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequari, praesertim quia mirabiliter natus ex uirgine ad exemplum contemnendorum temporalium prae adipiscenda immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem sacramenti haberet uerbum caro factum, ne suspicari quidem poteram. tantum cognoueram ex his, quae de illo scripta traderentur, quia manducauit et bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est, contristatus est, sermocinatus est, non hsisse carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem uerbi tui, quam ego iam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Tum uͦ inuisibilia tua ꝑ ea
que facta sunt intellecta conspe¬
xi. S aciem figere ñ ualui. et
reꝑcussa infirmitate redditus
soltis ñ mecum ferebam nisi
amantẽ memoriam. et quasi ol¬
facta desiderantẽ que comedere
ñodum possem. et querebam uiã
comꝑandi roboris qd̵ esset idoneũ
ad fruendum te. nec inueniebam
donec amplecterer mediatorẽ dert
ritas et uita. Et cibum cui capien¬
do inualidus eram miscentem car¬
ni qm̃ uerbum caro fcm̃ est. ut in¬
fantie nr̃e lactesceret sapĩa tua ꝑ
qͣm creasti omĩa. Non enim tenebã
dñm meũ iħm. humilis humilem.
nec cuius rei magistra esset enis ĩ¬
firmitas noueram. Uerbum eĩ tuũ
et̾na u̾itas suꝑiorib creature tue
partib suꝑ eminens subditos eri¬
git ad seipsam. In inferiorib aitẽ
edificauit humilem domũ delimo
nr̃o. ꝑ qͣm subdendos de pͥmeret a se
ip̃is. et ad se traiceret sanans tumo¬
rem. et nutriens amorem. ne fidu¬

Expanded text:
tus. tunc uero inuisibilia tua per ea tus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei eritatis et uita, et cibum, cui capiendo inualidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi humilem domum de limo nostro, per quam subdendos deprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fidu
Abbreviated transcription (Latin):
centi. hoc ita esse debet illud non
ita hoc gͦ querens unde uidicarem
cũ ita iudicarem: Inuen̾am in cõ¬
mutabilem et ueram ueritatis et̾¬
nitatem. supͣ mentẽ meã. cõminu¬
tabilem atq ita gradatim a corpo¬
rib ad sentientem ꝑ corpus animã
atq inde ad eius interiorem uim
cui sensus corporis exterior annũ¬
tiaret. et quo usq possunt bestie at-¬
q inde rursus ad ratiorinantem
potentiã ad qm refertur iudicãdũ
qd̃ sumitur a sensib corporis. q̃
se quoq in me comꝑiens muta¬
bilem. erexit se ad intelligentiã
suam. et ab duxit cogitationẽ a
consuetudine. subtrahens se contͣ¬
dicentib turbis phantasmatũ.
ut inueniret quo lumine asper-¬
geret᷑ cum sine ulla dubitatõe
clamaret incominutabile prefe¬
rentlũ esse mittabili. iunde nosset
ip̃m incõmutabile. qd̃ nisi aliqͦ
modo nosset: nullo modo illud my¬
tabili certa p̾poneree. et ꝑuenit ad
id quod ẽ inictu trepidantis aspec¬

Expanded text:
centi: "hoc ita esse debet, illud non centi: "hoc ita esse debet, illud non ita", hoc ergo quaerens, unde iudicarem, cum ita iudicarem, inueneram inconmutabilem et ueram ueritatis aeternitatem supra mentem meam conmutabilem. atque ita gradatim a corporibus ad sentientem per corpus animam atque inde ad eius interiorem uim, cui sensus corporis exteriora nuntiaret, et quousque possunt bestiae, atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam, ad quam refertur indicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me conperiens mutabilem erexit se ad intellegentiam suam et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inueniret, quo lumine aspargeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret inconmutabile praeferendum esse mutabili, unde nosset ipsum inconmutabile — quod nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspec