comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bumdĩ audiebant & faciebant: Hoc enim respondit
dominus & ait: Qua e michi mater et qui fratre
unde temptauerunt quidam dicere. quid xp̃sma¬
trem non habuit : quia dixit. quae mihi mater:
Quare ergopetrus & iohannes & ia cobus. & alii
a postoli patres non habuerunt in terra Et tamen
quideis dicit o nolite uobis dicerepatrem super terrã
Unus est enim pater ur̃. qui in caelis est Quodergo
in patre docebat discipulos: hoc inmatre. ipse demons¬
trauit: U ult enim dominus discipulos ut consan¬
guinita tibus terrenis. preponamus deum: Defer
patri. quia pater est: deferdeo quia deus ÷:
Genera uit tepater ac commodando carnem suã :
crea uit te deus adhibendo poteritiam
suam: Necͥ trascatur tepater quia deus illipre¬
ponitur: in mo gaudeat sibi tantum deferri.
ut ille inuentus ess& qui ei deberet preponi:
Ergo quid dicam : dominus quid ait : quae mihi
quomodo mater erant: addidit : ł tqui fecerit

Expanded text:
bum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit bum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit Dominus et ait, «Quae mihi mater, aut qui fratres?» Unde tentaverunt quidam dicere quia Christus matrem non habuit, quia dixit, «Quae mihi mater?» Quare? Ergo Petrus et Joannes et Jacobus, et alii Apostoli patres non habuerunt in terra? Et tamen quid eis dicit? «Nolite vobis dicere patrem super terram; unus est enim Pater vester qui in coelis est» . Quod ergo in patre docebat discipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est; defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
coniugis: alia uxor & aliifilii: In aeccła. quae uxor.
ipsifilii : Adeccłam enimꝑtinebant apostoli. & in men¬
bris ȩcłae erant: Ergo inconiugȩ ipsius erant. & con-¬
iunxerant : scđm portionem suam̃ quam in menbiis
obtinebant: Quare ergo deillis dicitur. cum recesserit
ab eis sponsus. tunc ieiunabunt filii sponsiꝰ ergo & ip¬
sa coniux : & ipsifilii: mirum dico fratres mei: In uer¬
bis dñi inuenimus: eccłam & fratres ipsius esse. et
sorores ipsius ẽe. & matrem ipsius ẽẽ: Nam cumei
nuntiaretur mater eius et fratẽs eius foris stantes.
quia foris stabant. tipum gerebant Quis typus
matris : sinagoga : łtquis tỹpus fratrum carnaliumo
uida ei foris stantes Etforis stat sinagoga: Nam
maria in lateribus domus eius. et cognati eius. ex
uirginis mariae consangui nitate uenientes. qui in
eum crediderunt in lateribus domus eius: Non inquantũ¬
carnali consangui nitate iunctierant. sed in quantu muer¬

Expanded text:
conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant Apostoli, et in membris Ecclesiae erant. Ergo in conjuge ipsius erant, et conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. In verbis Domini invenimus Ecclesiam et fratres ipsius esse, et sorores ipsius esse, et matrem ipsius esse. Nam cum nuntiarentur ei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus ejus; non in quantucarnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum ver
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur latera domus: Quaero enim quae sint latera : domꝰ¬
Quiddicam : parietessunt quasi lapides  fortes : Side
hoc habitaculo corporali dicer& : forte hoc intelligere¬
mus lãtera : Latera dicimus domus : eos qui in hȩ¬
rent cristo: Nonenim sine causa et insermone cotidiano
dicimus dealiquo. qui forte mal&e agit. ex malorum consilus
amicorum: deillo dicimus: malalatera habet: Quid est mala
latera hab&: mali illi inhęrent: Ergo & dealio. mala bona
latera hab&: bonis consilus uiuit Quidest hoc s bonis
consiliis regitur: E rgo latera domus suntilli. quiinbȩrets
xp̃o: Necsine causa & ipsa coniuna delatere facta estꝰ
tus lancea percussum est: etsa cramenta pro fluxerunt:¬
Itgo uxor tua ut iunea fertilis: seclinquibus inla¬
teribus domus tuae: In aliis qui non adhaerent xp̃o.
sterilis ÷ sednec illos inuinea computabo filii tui: Q uae
est uxor & qui sunt filii & inistis carnalibus nuptus. et

Expanded text:
dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala latera habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. tus lancea percussum est , et sacramenta, unrgo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et
Abbreviated transcription (Latin):
res fructuũ tuoꝵ manducabis: beatꝰ es ⁊bene tibi erro
Beatus es: depresenti est : Bene tibierit: dẽ futuro est
Cum manducas labores fructuum tuorum beatus es
cumperueneris adfructum laborum tuorum : be¬
ne tibierit : Quiddixit namsibene tibierit: utiq
beatus eris: Etsibeatus eris : utiq bene tibierit: Sed in¬
ter est inter spem : et rem: Si spes tam dulcis quanto
nos ipsi sicut uinea fertilis : Sed in quibꝰ uinea fera¬
lis  uidemus enimparietes istos intrantes multossteri¬
les. uidemus quia istos parietes intrant multi ebriosi.
feneratores. mangones. quaerentes sorti logos. euntes
ad predicatores & p̃canta trices quando illis caput
dol&: Ista est fertilitas uineae. ista est ubertas uxoris:
non ipsa est: Istae spinae sunt : sed non ubique: Spino¬
sambab&. quandam fertilitatem : et est uinea fercilis :
sed in quibus s in laterib domus tua e: Non omnes

Expanded text:
res fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. res fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.» Quid dixit? Nam si bene tibi erit, utique beatus eris; et si beatus eris, bene utique tibi erit. Sed interest inter spem et rem. Si spes tam dulcis, quanto nos ipsi. «Sicut vinea fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt, sed non ubique spinosa. Habet quamdam fertilitatem, et est vinea fertilis; sed in quibus? «In lateribus domus tuae.» Non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uocem in psalmo plerumque agnoscimus facte
sunt mihi lacrimȩ meae panis die ac nocte: Vnde fac¬
tȩsunt lacrimae panis dum dicitur mibi cotidie
ubi est deus tuus Antequam enim uideamus eum
quinos dilexit : qui nobis pignus dedit. cui desponsa¬
ti sumus: insultant nobis pagani etlicunt: Ubi est
quod colunt & piani : osterdant nobis quem colunt :
Ecce ego ostendam illi dm̃ meum: et ipse osten¬
dat mi hi deum suum cum tibi dicit hoc paganus.
non in uenis quod illi ostendas. quia non est cui
ostendas Redis ergo & plangis addeum. quia
illi suspiras antequam uideas. & desiderio ipsius
gemis Etquia in ipsius desiderio ploras. dulces
sunt & ipse lacrimae: et procibo tibi erunt. quia
ubiest: et abstergx lacrimas: łtipse ꝓpane lacrima¬
rum succedit et te ine ternum saginabit : quia erit
nobis cum uerbum dĩ. quo pascuntur angeli interim
medo labores fructuum postea fructus laiboris: labo¬

Expanded text:
vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? Antequam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipsae lacrymae, et pro cibo tibi erunt, quia «Ubi est?» et absterget lacrymas , et ipse pro pane lacrymarum succedet, et te in aeternum saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim modo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labo
Abbreviated transcription (Latin):
sua : Quanto iocundius manducabunt fructus labo¬
rum. qui uenientes uenient cum ex ultatione
portantes manipulos suos: Et ut noueritis fratrei
qui manducatur labor iste : in supcriore psalmo.
audistis dictum superbis. qui ante lucem uolebant sur¬
gere: id est ante xpͥm: non perhumilitatem qua surre
Et ap̃s. Dictum est illis surgite postea quam sedista
Idest humiliam mi etinde surgite. quia & ille humi¬
liari uenit: qui exaltatus est propter uos Et quiddic¬
tum est: qui manducatis panem doloris: Iste est la¬
bor fructuum : panis doloris: Nisi enim manduca¬
retur : non diceretur panis: Nisi autem haber& aliquã
suauitatem panis iste : nemo illum manducar&
Cum quanta suauitate plorat ingemitu qui orat.
dulciores sunt lacrimae orantium: quam gaudia
the atrorum : Et audi flammam desiderii : qua man¬
ducatur ipse panis Dequibus dicit qui manduca¬
tis panem doloris: Alio loco dicit a mans iste cuius

Expanded text:
sua:» quanto jucundius manducabunt fructus labosua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo audistis dictum superbis, qui ante lucem volebant surgere, id est ante Christum, non per humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
manducabis: ouos o tu.
Vosmulti. quiunus
estis: labores fructuum tuorum manducabis: Quasi
peruersae uidetur dicere non intelligentibus: De¬
buit enim dicere : fructus laborum tuorum man¬
ducabis: Multi manducant fructus laborum suoꝵ:
Laborant inuinea. ipsum laborem non manducant.
sed quod de labore ipsorum nascitur manducant:
Laborant circa arbores pomiferas: Quis manducet
labores  sed quod ille arbores ad culerint fructus la¬
boris: ipsi iocundant agricolam: Quidsibi uult la¬
bores fructuum tuorum manducabis .e modo labo¬
res babemus. fructus postea erunt: Sed qui & ipsi
labores non sunt sgaudio propter spem. de quopaulo
ante diximus. spe gaudentes. intribulatione pati¬
entes: modo nos ipsi labores nr̃i iocundant et letos
nos faciunt despe: Siergo labor noster potuit man¬
ducareͥ. et potuit iocundare : manducatus est fruet
ipsius laboris: Qualis erit manducans laboressu¬
os: quia euntes ibant etflebant mittentes semina

Expanded text:
mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fructuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina
Abbreviated transcription (Latin):
amplius: fleret quidem & gemer& timor castus. et
dicer&. Immo tollantur omnia. & faciem tuam uide¬
am Timor castus exclamaret depsalmo et dicer&:
deus uirtutum conuerte nos: et ostende faciem tuam
et salui erimus Timor castus exclamaret depsalmo
et dicer& : unam petii ad ño: Uide quomodo ardeat ti¬
moriste castus: timor uerus. Amor sincerus Unam pe¬
tu adomino: hanc requiram: Quid: ut in habitẽ in domo
dñi: ꝓom̃s dies uitȩ meȩ Quid si propt̾ terrenã felicitatẽ.
audi quid sequatur Ut contempler dilecꝰtionemd ñi
& pretegar a templo eius. Id est esse templumeius. et protegi
abeo : Hanc unam petut adomino : hanc unam si petiertas
adhanc unam coruestrum si exercueritis. et hocsolum annt¬
amittere timueritis. nec inuidebitis felicitatibus terrenis
& illam felicitatem ueram sperabitis: et eritis in euis cor¬
pore cui cantatur: Beati omnes qui timent dom inum
qui ambulant inuus eius:¬

Expanded text:
amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret; «Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo domini omnes dies vitae meae.» Quid si propter terrenam felicitatem? Audi quid sequitur: «Ut contempler delectationem Domini, et protegar templum ejus» ; id est, esse templum ejus, et protegi ab eo, hanc unam petii a Domino. Hanc unam si petieritis, ad hanc unam si cor vestrum exercueritis, et hoc solum amittere timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui cantatur, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis
Abbreviated transcription (Latin):
culum sȩculi : sed nondum est ille castus. permanens in saeculũ
scli  In quo est castus. iam iterum aliquid in terrogo: quod uos¬
met ipsos interroga&is: Sideus ueniens uoceꝓpria loqueret᷑
nobis quamquam nontaceat loqui perlitterassuas. etcli¬
cer& homini: Peccare uis pecca. fac quicquid tedelec¬
tat : qui cquid amaueris in terra. tuumfiat: eui fueris
iratus. in tereat : quem uolueris rapere. rapiatur: quẽ
cedere. cedatur: quem dampnare dampnetur : quem
possidere. possidere: Nemo tibi resistat. nemotibi dicat
quid facis. nemo. nolifacere. nemo. quare fecisti. abun¬
dent tibi ista terrena omnia quae concupisti. et uiue
in illis nonusq ad tempus sed semꝑ: faciem tantum
meam nonuidebis: fratres mei unde ingemu istis. nisi
num quam ui debis: ecce omni ista terrenafelicitate
omnibus rebus abundabis. circum fluente bonatẽ¬
poralia: non illa amittes. non illa deseres. quiduis

Expanded text:
culum saeculi: sed nondum est ille castus permanens in saeculum culum saeculi: sed nondum est ille castus permanens in saeculum saeculi. 9. In quo est castus? Jam iterum interrogo aliquid, quod vosmetipsos interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini: Peccare vis, pecca; fac quidquid te delectat; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur; quem caedere, caedatur; quem damnare, damnetur; quem possidere, possideas: nemo tibi resistat, nemo tibi dicat, Quid facis? nemo, Noli facere; nemo, Quare fecisti? Abundent tibi omnia ista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sed semper: faciem tantum meam nunquam videbis. Fratres mei, unde ingemuistis, nisi qnunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis
Abbreviated transcription (Latin):
hostia pulsauis peccatorum uestrorũ : uocem in habitan¬
tium ille audiuit: Quid singulorũ quorum que mo¬
do conscientiae dixerint. adaures meas quia homosũ.
peruenire non potuit: Ille qui absensest praesentia corpo¬
.ris. praesens est uigore maiestatis: audiuit uos Quam
multi sidicatur illis. ecce iam xp̃s. cras dies iudicii. non
dicunt. utinam ueniat: Qui enimdicunt: multumaman:
Etsidicatur illis. tardabit: timent ne tard&. quia timor
castus est: Quomodo autem nontimetur ne tard& sic
cum uenerit. timebitur nediscedat ꝑrit autem castus
iste timor: quia tranquillus & securus: Nonenim
amore : Ille autem timor nondum castus. praesentiae pȩnas
timet: timore facit quicquidboni facit: Nontimore
amittendi illud bonum. sed timore patiendi illud ma¬
lum: Nontimet neperdat amplexus pulcherri¬
mi sponsi. sed timet nemittatur ingehennam:
Bonus est: &iste timor: ucilis est: Non quidem permanebit insȩ¬

Expanded text:
ulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitanulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit in sae
Abbreviated transcription (Latin):
illi ista: Non enim habebantisti oculos: unde xp̃spul
cer uideretur: Qualibus oculis cristus puleher ap¬
paruit . quales: quaerebat ipse cristus. quando di¬
cebat philipo. Tanto tempore uobi scum sum et non
me uidistis: isti oculi mundandisunt: ut possint uide¬
re illam lucem: Et leuiter tamenperstricti splendo¬
re accenduntur amore. ut sanari uelint: et fi¬
unt illuminati: Nam ut noueritis quia xp̃s
illius pulcritudo: quare a mamus quando audimus¬
latus perforatum: ancaritatem : caritatem: caritas
A mauit nos: ut  am aremus eum.¬
& ut eum redamare possemus: uisitauit nos in sp̃ũ suo: Pul¬
cher est ille : & absens est : Interroget se sponsa : si c asta est in
aneum quem excludit caritas. ancastum ꝑ manentem
insȩculum saeculi: Mod o ꝓbauit : dico & probabit: Ab¬
sens est sponsus nr̃. in terroga consoientiam tuam Uis
ut ueniat . Adhuc uis ut tardet uidete fratres: Ego ad¬

Expanded text:
illi ista; non enim habebant oculos unde Christus illi ista; non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur. Qualibus oculis Christus pulcher apparuit? Quales oculos quaerebat ipse Christus, quando dicebat Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendore, accenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam ut noveritis quia pulchillius pulchritudo. Quam rem amamus in Chrilatus perAmavit nos, ut redamaremus eum; et ut redamare possemus, visitavit nos Spiritu suo. Pulcher est ille, et absens est. Interroget se sponsa, si casta est. In an eum quem excludit charitas, an castum permanentem in saeculum saeculi. Modo probavit ; dico, et probabit. Absens est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videte, fratres: ego p
Abbreviated transcription (Latin):
buntur: in amore casto: Nec possumus explicare for¬
tassis: nisi proposita aliqua similitudine: Pone ali¬
quam feminam castam: timet uirum: Aliã pone
adulteram. et ipsa timet uirum: Casta timet ne
discedat adultera neueniat: Quodsiambo absentes sunt:
illa neueniat. illa netard&: Absens est quodam modo
cui desponsatisumus absens est qui nobis arram dedit
sp̃m sc̃m ab sens est quinos redemit sanguine suo:
Sponsus ille quonihil est pulcrius qui quasi fedus ap¬
paruit inter manus persequentium. dequo paulo ante
dicebat esaias: Feuidimus eum & non habuit speciem
neq decorem: Ergosponsus nr̃. fedus est : absit: Quo¬
modo illum uirgines amarent. quae in terra mar¬
tos non quaesierunt: Ergꝑpersequentibus fedus appa¬
ruit: Etnisi fedum eum putarent. non insilirent. non
flagellis caederent. non spinis coronarent. non sputis
in honestarent: Sed quia fedus illis apparebat: fecer̃

Expanded text:
buntur in amorem castum. Nec possum explicare forbuntur in amorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castam, timentem virum suum: aliam pone adulteram; et ipsa timet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. Quid si ambo absentes sunt? Illa timet ne veniat; illa, ne tardet. Absens est quodam modo cui desponsati sumus, absens est qui nobis arrham dedit Spiritum sanctum, absens est qui nos redemit sanguine suo; sponsus ille quo nihil est pulchrius, qui quasi foedus apparuit inter manus persequentium, de quo paulo ante dicebat Isaias, «Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . Ergo sponsus noster foedus est? Absit: quomodo enim illum virgines amarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis inhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
audi: Alius non in hac terra pati timet: sed gehennas
timet. unde de terruit et dominus: Audistĩs cum
euangelium legeretur. ubi uermis eorum non morie¬
tur. et ignis eorum non extinguetur : Audiunt hȩc ho¬
mines. et quia uere futura sunt impus. timent & con¬
tinent se apeccato: Habent timorem: et pertimorẽ
continent se a peccato Timent quidem : sed non amant
iusticiam: Cum autem pertimorem secontinent
apercato. fit & consuetudo iusticiae: et incipit quo
durum erat amari. et dulcescit ds̃: Et iam incipit
homo propterea iuste uiuere : non quia ti met poe¬
nas. sed quia amat ae ternitatem: Exclusus est ergo
timor a caritate. sed successit timor castus Quis est
istẽ timor castus. secundum quem debemus fratres
mei intelligere quod dictum est. beatiomnes quiti¬
ment dñm qui ambulant in uiis eius : si pocuero
digne dicere deisto timore casto. ad iuuante domino
deo nr̃o. multi hoc fortasse timore casto in flãma¬

Expanded text:
audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit timor castus. 8. Quis est iste timor castus? Secundum quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflamma
Abbreviated transcription (Latin):
sic audiamus istumpsalmum: tamquam de xxp̃odicat᷑:
Ecce omnes herentes corpori xp̃i. & effecti menbra xp̃i.
ambulemus uias dñi. & timeamus dñm timore casto.
timore permanenti insaeculum saeculi Est enimali¬
us timor quem caritas exludit. dicente iohanne:
limor non est incaritate sed perfecta caritas foras mit¬
tit timorem: Nonde omnitim ore dicit: quia mit
ticur foras a caritate: Habes enim dicentem psal¬
mum: Timor domini castus permanens insaeculũ
saeculi : Alius ergo timor permanet: alius excludit᷑¬
Tumor qui excluditur castus non est qui autem ꝑmanet
castus est Quis est timor qui excluditur : dignamini ad uer¬
tere: Aliqui propterea tantum timent. nea liquid mali
interra patiantur: Neillis egritudo accidat. nedamnũ
ne orbitas. ne alicuius amissio cari. ne exilium. ne dũ¬
natio carceris. nealiqua tribulatio: Propterea timent¬
& tremunt: Adhuc iste timor non est castus : adhuc

Expanded text:
sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra Christi, ambulemus vias Domini; et timeamus Dominum timore casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timortitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» . Alius ergo timor permanet, alius excludituTimor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uere felix & nomine et corona. cuius hodie dies est: con¬
tempsit mundum Anforte quia timebat dominum
inde erat felix inde eratbeatus. quia uxor eius tamquã
uinea fertilis erat in terra. et filii eius circum dederant
mensam eius: Omnia ista ꝑfecte hab&: sed incorpore
illius quodhic describitur: Etquia sic illa intellexit: con¬
tempsit praesentia: ut acciper& futura: Nioueritis aut̃
fratres. non eum passum mortem. quam alii martyres
passi sunt: Confessus enim dilatatus est ad cormenta.¬
alia die inuentumest corpus eius exanime: Clauserant
enim illi carcerem. sed corpori. non sp̃ũi Quem
illi parabadit torquere carnifices: absentem inuene¬
runt. perdiderunt saeuitiam suam: lacebat ex ani¬
mis: sine sensu illis netorqueretur. consensu apud dm̃ ut
coronaretur: Vnde et iste feliax fratres. non tantum nomi¬
ne. sed et praemio uitae aeternae. susta dilexit . Ergo.

Expanded text:
vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, convere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius qui hic describitur: et quia sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, frpassi sunt: confessus enim, dilatus est ad alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem, sed corpori, non spiritui. Quem illic parabant torquere carnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevitiam suam. Jacebat exanimis, sine sensu illis, ne torqueretur; cum sensu apud Deum, ut coronaretur. Unde et iste felix, fratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus infelices. putabantur magis infelices quam
erant: Quid enim dicit a postolus  quasi tristes. semo
autem gaudentes: Quare semꝑ: et hic & ibi. prorꝰ¬
sus & hic & ibi: Hic enim unde gaudemus despe
Ibi unde gaudebimus: dere : Magnum gaudium ha¬
b& spes gaudentis. ł tsispe gaudentes : uidete quid
sequitur: Intribulatione patienties: Aartyresergo
ideo intribulatione patientes erant : quia spe gnũ¬
debant: sed quia nondum erat illud quod promiteit᷑
quiddicit a postolus: spes autem quae uidetur non
est spes. Si autem quod non uidemus speramus per
patientiam expectamus: Ecce quare martires¬
omnia pertulerunt: quia quod non uidebant
perpatientiam expectabant: Illi quieos occide¬
bant. quae uidebant amabant. illi qui occide baĩ
adea quae non uidebant. suspirabant: et ea quae non uide¬
bant apprehendere festinabant: Etquod tardius occide bant᷑:
moras sibi fieri arbi trabantur. Ergo fr̃s felix martir et

Expanded text:
tempus infelices, putabantur magis infelices quam tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autem gaudentes» . Quare, «semper?» Et hic et ibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus? De re. Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe gaudentes,» videte quid sequitur: «In tribulatione patientes» . Martyres ergo in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. Sed quia nondum erat illud quod promittitur, quid dicit Apostolus? «Spes enim quae videtur, non est spes: si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare omnia martyres pertulerunt, quia quod non videbant, per patientiam exspectabant. Illi qui eos occidebant, quae videbant amabant: illi qui occidebantur, ad ea quae non videbant suspirabant, et ea quae non videbant, apprehendere festinabant; et quod tardius occidebantur, moras sibi fieri arbitrabantur. 6. Ergo, fratres, Felix martyr et
Abbreviated transcription (Latin):
dñm : qui ambulant inuiis eius. modo quare
labores fructuum tuorum manducabis. &
non mandu cabitis: et quare labores fructuũ
tuorum. & non labores fructuum uestror ũ: taminꝑa¬
mo oblitus est quia pluribus loquebatur : sed suamex¬
cussisti. quid tibi respond&: cumplures xp̃ianos appel¬
lo in uno xp̃o unum in telligo : Plures ergo estis & unus
estis. Plures sumus & unussumus. Quo modo pluressu¬
msus. et unussumus: quia illi inheremus cuius menbra
sumus. et quorum caput in caelo est. ut menbra sequan¬
tur. Ipse ergo describat iam quia manifestum est quẽ
describit. sic patebunt omnia quae secuntur : Tantũ
uos timete dominum. & ambulate inuiis eius: quan
do illos uideritis eẽ felices infeliciter Seculi enim
homines. infeliciter felices sunt: marares autem feli¬
citer infelices erant: E rant enim ad tempus infeli¬
ces sed inaeternum felices: Et in eo ipso quo erant ad

Expanded text:
Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et ndo illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad
Abbreviated transcription (Latin):
na hierusalem: Sic enim dixit infine: & uideas¬
qua ebona sunt: in hierusalem: Si autem ista bona
terreno oculo attenderis. abundantiam filiorũ
& ne potum & fertilitatem fecumditatemq coniu¬
tis non sunt bona illius iherusalem. quia bona ista¬
& interra morientium sunt. illa terra uiuentiũ ÷:
Noli ualde ꝓ magno habere sihabes filios: moritu¬
ros & sinon antete certe postẽ: Uis habere filios
num quam morituros. et tecum semꝑ uicturos: esto
in illius corpore dequo diccum est: Uos autem
estis corpus xp̃i. & menbra: Nam ut hoc ostende¬
re et ipse psalmus quia sic est obscurus. ut ad mo¬
neat pulsari. sic opertus ut uelit excuti. aplur¬
bus coepit: beati om̃s qui timent dnm qui am¬
bulant inuus eius. Multis loquitur: Sed quia
ipsi multiunus sunt in xp̃o sequitur Etsingula¬
riter iam dicit: labores fructuum tuorum man¬
ducabis: superius dixerat. beati omnes quitiment

Expanded text:
na Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videasna Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videas bona quae sunt Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios morituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto in illius corpore, de quo dictum est, «Vos autem estis corpus Christi et membra.» 4. Nam ut hoc ostenderet et ipse Psalmus, quia sic est obscurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sunt in Christo, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» Superius dixerat, «Beati omnes qui timent
Abbreviated transcription (Latin):
tuum in lecto suo turbaefiliorum & nepotum Ecce
nontimuit dm. & proles fecundissama domus eius.
clausit oculos eius Quid adhec dicturi sumus
nihil illi potest euenire mali. ut efferat filios suos
uiuos : quando iam mortuus a filiis ad sepulerum
gloriosum deductus est: Excutiamus ergo excutia
mus ⁊ esse filii excussorum. ex eat huc aliquid
E st enim quidam homo quisic benedicitur. & ne¬
mo tim& dominum. nisi qui est inmenbris ipsius
hominis : E tmulti homines sunt: & unus homo est:
suo quod a scendit incaelum : unus est xp̃s: Non ille un
& nos multi. sed et nos multi in illo uno unum Unus
erto homo xp̃s. caput & corpus: Quod est corpus eiꝰ
ecđesia eius dicente apostolo: qm̃ menbra sumuscor¬
poris eius: Et uos autem estis corpus xp̃i. & menbra:
Intelligamus ergo uocem huius hominis: incuius
corpore unus sumus: & ibi uidebimus ista uerabo¬

Expanded text:
tuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce tuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepulcrum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est; suo, quod ascendit in coelum, unus est Christus: non ille unus et nos multi, sed et nos multi in illo uno unum. Unus ergo homo Christus, caput et corpus. Quod est corpus ejus? Ecclesia ejus, dicente Apostolo, «Quoniam membra sumus corporis ejus» ; et, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Intelligamus ergo vocem hujus hominis, in cujus corpore unus sumus homo; et ibi videbimus ista vera bo
Abbreviated transcription (Latin):
filii excussorum: Si enim erimus filii excussorum. erimus
in manu potentis. tam quam sagittȩ: & iaculabitur
nos: de precepto suo in corda hominum non dum aman¬
tium. ut percussa : sagictis uerborum dĩament:
Nam sitalia illis coeperimus praedicare. filii aut fr̃s
mei. timete dñm ut habeatis filios & nepotes. et
gaudeat domus ur̃a non sagitamus ut a metur illa
aeterna hierusalem : Remanebunt in amore terre¬
norum & uidentes ista habundare impiis. & si nobis
non audent. inta corde suo tamen dicunt: Quare ille
alius dic& illi: Ad huc nescis. quid illi possit contingere
Quidsiefer& illos. quia nontim& dm̃ & ad hoc illi
plures natisunt. ut maiorem dolorem deillorum
morte patiatur sed sitalia dixeris: respondebit
tibi & ille : E go noui hominem impium. paganum.
sacrilegum. ad oratorem idolorum : Etforte nouit :¬
& uerum dicit: Nec unum nouit. nec duos. uel tres:
quem deduxerunt ad fossam senem. decrepitum. mor¬

Expanded text:
filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam sagittae, et jaculabitur nos de praecepto suo in corda hominum nondum amantium, ut percussa sagittis verborum Dei ament. Nam si talia coeperimus illis praedicare: Filii, aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non timet Deum, et ad hoc illi plures nati sunt, ut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, nec unum tantum novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mor
Abbreviated transcription (Latin):
exitia. quanta tormenta: squalores carcerum. strictu¬
ram catenarum. seuitiamferarum. ardorem flamma¬
rum: aculeos contumeliarum: Ista omnia non passi
essent. nisi nescio quid uiderent. quose tenerent. quod
adhuius saeculi felicitatem non pertiner&: Turpe est
autem ut natalicia martirum caelebremus. horũ
uidelic& seruorum dĩ. contempteum mundum istũ:
ꝓpter sempiternam felicitatem. & accipiamus quod
hic scriptum est propraesenti felicitate: Ut cuicumq
forte homini dĩ. fideli ciui illiusierusalem. contin¬
gat etiam ducta uxore filios non habere: dicamus:
Nontim& iste homo dñm: Nam sitimer& dñm. uxor
eius tamquam uinea fertilis ẽẽt indomo eius: non
sterilis ut nullum generar&. Etsitimer& dominũ
homo iste : filii ipsius circundarent mensam ipsius
tamquam arbores oliuarum: Si enim talia dixe¬
rimus animales sumus. non percipientes quȩ sunt
sp̃s dĩ: Incipiamus & nos excutere. utsimus et nos

Expanded text:
exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, strictuexitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium mundum istum propter sempiternam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerimus, animales sumus, non percipientes quae sunt Spiritus Dei. Incipiamus et nos excutere, ut simus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
rem qui est ante istum: incurrisse nos inquendam
uersum obscurum. ubi dictum est: Sicut sagittae
in manu potentis sic filii excussorum: Et cumquae¬
reremus quisint filii excussorum. uisum ẽe nobis.
suggerente quantum credimus dño. filios excusso¬
rum̃ apostolos dictos. filios ꝓphetarum: Quare &¬
quia ꝓph&ae in enigmatibus. locuti sunt : et figuris rerum
tam quam misteriorum in uolucris cooperuerunt intella¬
tum : Qui intellectus prodire non potuit ad homines:
nisi in uolucra illa excuterentur: Unde dicti sunt illi
filii excussorum: quide prophetis excussis ꝑfecerunt :
Ergo & nos excutiamus istum. neꝑ in uoluera fallamur:
Et tangentes quod intus ÷ & non uidentes dicamus forte.
lignum ꝓauro : Aut testam ꝓargento: Excutiamus si uide¬
tur caritati urae. ad erit dominus ut ꝓcedat quod intul
est: maxime fr̃s mei. quia martirum natalicia cele¬
bramus: Quanta mala passi sunt martires: quanta

Expanded text:
rem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam rem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum: quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et figuris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Prophetis excussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
fructuũ tuoꝵ manducabis. beatꝰ es ⁊ bene tibi ern
Adhuc possumus equiuis animalis beatitudinem
futuri saetuli cogitare seduidete quid sequatur:
xor tua sic̃ uinea fertilis in laterib domus tuae. Filii
tusic̃ nouellatio oliuarũ in circuitu mensae tuae. l¬
Ge sic benedicetur om̃is homo qui tim& da am.
Quomodo : utsit uxor eius tam quam uinea fertilis in
lateribus domus eius. & filii eius circumdent mensã
eius: tamquã oliuarum nouellatio: Ergoperdiderunt
mercedem suam. qui propter dm̃ etiam uxores du¬
ducere noluerunt . sedait : qui noluit ducere ux orem:
Qualiter medeus benedicit : Immouero aut sic̃ te
benedicit: Aut non benedicit: A perta dicta sententia
ralem. & terrenam felicitatem. perdamus caelestem:
ꝓpheta tamquam in uolucrum nobis constituit: Inuo¬
lucrum hoc nescio quid habet intus: meminit autem
caritas ura. cumsuperiorem psalmum uobis tracta¬

Expanded text:
fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit.» fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit.» Adhuc possumus hic, et quamvis animales, beatitudinem futuri saeculi cogitare; sed videte quid sequitur: «Uxor tua sicut vinea fertilis, in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellatio olivarum, in circuitu mensae tuae. Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Quomodo? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia ralem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tracta
Abbreviated transcription (Latin):
percipit quae sunt sp̃s dĩ: Cauendum est ergo¬
ne homines animales: percipientes quae sunt spiritus
dĩ. scandalitenturs in hocpsalmo quam aedificentur:
Nam breuiter quamquam eum cum cantaretur au¬
diuimus quiabreuis est. curro eum nontractans sed
legens: Et uidete quia sitalia quisq concupierit.
promagno adeo. qualia iste psalmus contin&: et
forte quia non desertus ÷ ab illo. sed quia magis
diligitur non acceperit. uiderit que illa quae hic
sicaũdiuit eẽ praemiatimentium deum. abunda¬
re illis qui nontiment dm̃. nutent gressus eius. et
effundantur in lapsus uestigia eius: et dicit in cor¬
de suo. sine causa sedeum timuisse: quando illa dona¬
non meru it. quae ꝓmisit timentibusse. Insuper & illi acce¬
perunt. qui eum non solum nontimuerunt. sed& iam
blas phemauerunt: Videte enim quiddicat Beri om̃s
quitument dñm : qui ambulant in uus eius. Labores

Expanded text:
percipit quae sunt Spiritus Dei» ; cavendum est percipit quae sunt Spiritus Dei» ; cavendum est ne homines animales non percipientes quae sunt Spiritus Dei, scandalizentur potius in hoc psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa donanon meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores
Abbreviated transcription (Latin):
a possessionem tuamfines terrae. Praedicatũ:
auditum est ante quam fier& & iam factumi
Frotunt agnoscere qui disputant contra critũ¬
ente etentra portam sunt quia suos hon ores quȩ¬
runt. non cristi Quiautem praedicant in portas
xxp̃i honorem quaerunt non suũ: & ideo qui praedicat
in porta dicit: nolite praesumere: non enim perme. sed
perportam intrabitis Illi autem qui uolunt homines
inseipsosprae sumere : nolunt eos intrare perportalon
Nenmirum siclauditur contra illos porta. etsipulsent
ut aperiȩtur: Adesto te ergo animofratres. Propterea
crastinum sermonem et nostra pollicitatione. ad¬
uiuante dño uobis reddendum ex euanglio decolũ¬
ba. in cuius nomine promisimus. m ill misericor¬
dia reddemus: Sed ut possimus eẽ idonei redditores:
neaudates fuerimus promissores. orate ꝓnobis. am̃¬
N cirit
lia comparamus: animialis autem homo ñ

Expanded text:
et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratres, etiam propter crastinum sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro nobis.  dicit lia comparamus; animalis autem homo non