comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DATENOBIS DEOLEO UÑO.
QUIA LAMPADES URÃE EXTINU¬
GUNTUR. Quidest autem quod
tunca prudentibus oleum p&unt nisi
quod in aduentu iudicis cumse intus
uacuas inuenerint. testimonium fo¬
ris quaerunt. Acsi a sua fidutia
deceptae proximis dicant. quia nos
quasi sine opere repelli conspicitis.
dicite denris operibus quid uidistis:
Sed lam pades fatuarum uirginum
extinguntur. quia earum operxr
quaeclaux hominib: fours apparuer.
in aduentu iudicis intus obscunentur
proeis receperunt ab hominib lau¬
desquas a mauerunt. Quae lam pa¬
das suas quieruntur extingui. oster¬
deuent eas ex paste lucere. & tamen
Non habere lumen indeficiens. Nec
openx per p&ua. Siquis igitur ha¬
b& animam uirginalem . & amator
.ẽ. pudicitiae: non deb& mediocrib
esse contentus. quac solescunt &
osto cauinate. arefiunt. Sed per¬
fectas uistutes sequatur. ut lumen
habeat sempiternum. RESPON¬
DERUNI PRUDENTES DiCEN¬
IEO NCFORTENONSUE FICIAT

Expanded text:
Date nobis de oleo vestro, Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt nisi quod in adventu judicis, cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt. Ac si a sua fiducia deceptae, proximis dicant, quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus, quid vidistis? Sed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera quae clara hominibus foras apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur,n veniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Quae lampades suas quaeruntur extingui, ostenderunt eas ex parte lucere, et tamen non habere lumen indefopera perpetua. Si quis igitur habet animam virginalem, et amator est pudicitiae, non debet mediocribus esse contentus, quae cito exolescunt, et exorto caumate, arefiunt; sed perfectas virtutes sequatur, ut lumen habeat sempiternum. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
douenit. Quippe cum ipsedñs dicat.
de die autẽ illa & honr nemoscit: Et
clamorem & tubas prececedentium.
fostitudinem xpĩ resonauit adueri¬
tus. Tireditio iudaeorum. ẽ xpm̃
media nocte uenturũ. insimilitudi¬
nẽ aegrpti temporis quando pascha
celebractum .ẽ & sanguine agni pos¬
tes niterum frontium consecuit suNt:
Vnde reor uoditionẽ apostolicam
ꝑmatisisse. ut die uigiliarũ paschae
anteoctis medium populos dimit¬
terenonliceat. sed expectantes ad¬
uentum xp̃i stent in ecclesia.
TUNCSURREAERUNT OMRE¬
Tunc omnes uirgines surgunt
quia electi& reprobi a somno suae
mostis excitantur. Lampadas
ornant. quia sua secum operxnu¬
menent. proquibus agernã reci¬
pere hatitudinẽ expectant: Ap¬
tauerunt lampadas suas. id .ẽ. itxtio¬
nes reddendas operũ suorum:
Opost& enim nos exhiberi ante tri¬
bunal xp̃i. ut illic recipiat unus quis¬
q: quod gessit incorpore si. e bomqmi
siue malum . FATUAE AUICO
SAPIENTIBUS DIXERUNT:

Expanded text:
do venit, quippe cum ipse Dominus dicat: do venit, quippe cum ipse Dominus dicat: De die autem illa et hora nemo scit . Eclamorem et tubas praecedentium fortitudinem, Christi resonavit adventus traditio Judaeorum est Christum media nocte venturum in similitudinem Aegyptii temporis quando Pascha celebratum est, et sanguine agni postes nostrorum frontium consecrati sunt: Unde reor traditionem apostolicam permansisse, ut in die vigiliarum Paschae, ante noctis medium, populos dimittere non liceat, sed exspectantes adventum Christi stent in Ecclesia. Tunc surrexerunt, ec omnes virgines surgunt, quia electi et reprobi a somno suae mortis excitantur, lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Aptaverunt lampades suas, id est, rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque, quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Fatuae autem sapientibus dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc in sem& ipso tantum habebia
gloriam & nn in altero. Pruden¬
res olcum inuasis habent. quia nitorẽ
łae intia conscientiam r&ineN:
ad testante quiait. Gloria
uinci est. testimonium conscien¬
tiamine: MORAC AUTEM
CENTE SPONSO DORMITA¬
NERUNT OMNES ETDORME¬
RUNT: Omnes dicit. quia exutro¬
ci genere continentium hominum.
siue eorum qui debono suo opere dõ
tiuii glariam siue eorum qui
ilcudibi hominũ adquiescunt mori¬
ur hoc interuallo temporis. do
sladuentu dñi fiat resurrectio
mostuorum. Dum uenire iudex
acterremum iudicium diffest alac¬
ticere robi iumostis somno sopiun¬
iui Dormire&enim moriest:
Anti somnum uero dormitare .ẽ. aN
mastem asalute languescere:
I perpondus aegritudinis. ꝑuenit᷑
ad somnũ mostis. Consequenter autẽ
dicitur dormierunt. quia postea susci¬
taidi sunt. MEDIA AUTẼNOC
e aduentu sponsi clamor in me
dete fit quia sie dies uidicii sub¬
t pii as pieceuderi non ualeat quan¬

Expanded text:
 tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero. Prudentes oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra, haec est testimonium conscientiae nostrae. Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Omnes dicit: quia ex utroque genere continentium hominum, sive eorum qui de bono suo opere Deo tribuunt gloriam, sive eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc intervallo temporis, donec sub adventu Domini, fiat resurrectio mortuorum. Dum venire Judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est, ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis, pervenitur ad somnum mortis. Consequenter autem dicitur dormierunt, quia postea suscitandi sunt. Media autem e adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc locõ plurlem prosingulari
numero posuit. Lapidatum enim
iustum inu&eri testamento proius¬
titia. tantũ modo legimius naboth
ie⁊ ixhelitam.  ectum uero solum¬
modo isaiam. Temptati uero & in
occisione gladui mostui. mubzi su¬
erunt: UIRCUOIERUINT IN
coelotis in pellasus ca

Expanded text:
In hoc loco pluralem pro singulari In hoc loco pluralem pro singulari numero posuit. Lapidatum enim justum in veteri Testamento pro justitia, tantummodo legimus Naboth Gezrahelitam, sectum vero solummodo Isaiam, tentati vero et in occisione gladii mortui multi fuerunt. Circuierunt in melotis in pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
mostuos suscitabant. Alii dis¬
TENTISUNI. NONSUSCIPIEN¬
TES REDEMPTIONẼ. UT ME¬
LIOREM INUENIRENT RESUN¬
RΕCł IOΝΕ̃: Clarum est ergo
q̃uia ut meliorem resurrectionem ad¬
ipiscerentur. Nonenĩ talem qualem
resurrectionẽ acceperunt filu illarũ
mulierum. In hoc loco uid&ur mihi
quia iohannẽ significat & ia cobum.
Distentio quippedicitur. de collatio:¬
Elegerunt enim magis mori. cum
ipsi alios suscitarent. ut meliorem
resurrectionem ad ipiscerentur
ALIILUDIBRIA EXPERTI . IN¬
SUPER ET UINCULX ET CAR¬
CERES. Haec ideo dicit. ut quando
aliquis in eađr causa uel in eadem
passione aut tristitia d& in&ur
solatium ex similitudine compa¬
tientis accipiat: acsi peiorem
aliquam passionem ducas. sinonex
eadem causti ostasit. si non pro iusti¬
tia patiaris. nihil prodest. Beati
enim ait euangelium. qui persecu¬
tionem patiuntur propter iustitiã
LAPIDATISUNT. SECTISUNT
TEMPTAISUNT. IN OCCISI¬
ONE GLADII MORTUISUNT

Expanded text:
mortuos suscitabant. Alii autem dismortuos suscitabant. Alii autem distenti sunt non suscipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectionem. Clarum est ergo, quia ut meliorem resurrectionem adipiscerentur, non enim talem, qualem resurrectionem acceperunt filii illarum mulierum. In hoc loco videtur mihi, quia Joannem significat et Jacobum. Distentio quippe dicitur decollatio,elegerunt enim magis mori, cum ipsi alios suscitarent, ut meliorem resurrectionem adipiscerentur. Alii ludibria experti, insuper et vincula et carceres. Haec ideo dicit, ut quando aliquis in eadem causa, vel in eadem passione, aut tristitia detineretur, solatium ex similitudine compatientis accipiat. Ac si pejorem aliquam passionem ducas, si non ex eadem causa orta sit, si non pro justitia patiaris nihil prodest. Beati enim, ait Evangelium, qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
REGNA . OPERATISUNT
IUSTITIAM AD EPTIST
Est autem fides spenendarũ¬
apparentium. Neq enĩ quod uide
mus spenrmus. sed quod non uidemis
ꝑ patientiam expectamus. Fides
dici non pot. ẽ.Nisi cum circa ea quae
non uidentur amplius quã circa ea
quae uidentur satis factionẽ quis
habee. OptURAuERUNΙ O¬
RA LEONU. Hic danihel dicipu¬
TO EATINEXERUNT IMPE¬
tũ IGΝIS: eΠ fucauerunt
ACIEM GLADII Hic autem de
tribus pueris eum dicere puto.
CONUAPUERUNT DE IN FIR¬
MTΑΙΕ Hic illud tempus dicit.
quando reuiersi sunt exbabilonia:
Quod ait ex infirmitate. hoc esse
puto excaptiuitataquando iam
in desperatione enant iudaicae res
quando iãm amostuis nihil distabaN
FORTES PACTISUNT IN DEL¬
LO CASTRAUORTERUNT
EΛTERORũ Hic apeste dema¬
chabeis diciuid&ur. quam uis & de
iosue sam son dauid & hissimilibis
intelligi potest: ACCEPERUNT
Mulieres dERESUR RECTI¬
ONEMor tuos suos. Eaquae
circa prophocas prouenerunt dicit
heliseum & heliam significars. qui

Expanded text:
t justitiam, adepti Est autem fides sperapparentium, neque enim quod videt, quis sperat, sed quod non videmus, per patientiam expectamus. Fides dici non potest, nisi cum circa ea, quae non videntur amplius, quam circa ea quae videntur, satisfactionem quis haberet. Obturaverunt ora leonum. Hic de Danito. Exstinxerunt impetum ignis, effugerunt aciem gladii. Hic autem de tribus pueris eum dicere puto. Convaluerunt de infirmitate. Hic illud tempus dicit, quando reversi sunt ex Babylonia, quod ait, ex infirmitate, hoc esse puto ex captivitate, quando jam in disperatione erant Judaicae res, quando jam a mortuis nihil distabant. Fortes facti sunt in bello, castra verterunt exterorum. Hic aperte de Machabaeis dicere videtur, quamvis et de Josua, Samson, David, et his similibus intelligi potest. Acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos. Ea quae circa Prophetas provenerunt dicit, Eliseum et Eliam significans, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& mons montium. & princeps prit¬
cipum. & pastor pastorum. ita hic in¬
tellegitur a postolum dixisse princeps
pastorum. PERCIPIETIS IN MAR¬
CESSIBILẼ GLORIAE CORONÃ
Inmarce scibilem dixit. quia non in¬
u& enrbitur coronã co&ernitatem
uitae cum premiis sempiternis
DSAUTẼ OMNIS GRATIAC QuI
UOCAUIT NOS INAETERNACO
modicũ passus. Osautem
omnis gloriae dicitur . id.ẽ. multi¬
formis gurtiae. Omne enĩbonũ
quod hab& homo. ꝑgiactiam accipit
dĩ. Omnis enim gloria ab illodatur
iterum tidillum refestur. IpsE
PERI VEI. CONPIRMABIT
solidabitq ipsicloria
IN Secula sȩculorum Vo¬
cauit nos in a &ernam gloriam. Id.ẽ.
qui labontis & c&̃. Perfici& infi¬
de & ꝑseuenentia bonorum operum.
& infuturo cum dixerit genenliter
omnibus scĩs suis. uenite benedicti
patris mei percipite regnum quoduo¬
bis panrtum .ẽ. ab origine mundi

Expanded text:
s dominantium et princeps pris dominantium et princeps pricipum, et pastor pastorum, ita hic intelligitur Apostolum dixisse princeps pastorum. Percipietis immarcescibilem gloriae coronam. Immarcescibilem dixit, quia non inveterabitur. Coronam pro aeternitate vitae cum praemiis sempiternis. Deus autem omnis gratiae, qui vocavit nos in aeternam modicum passos. Deus autemiae dicitur idem multiformis gratiae. Omne enim bonum quod habet homo, per gratiam accipit Dei, omnis enim gloria ab illo datur, iterum ad illum refertur. Ipse perficiet, confirmabit, solidabitque, ipsi gloria in saecula saeculorum. Vocavit nos in aeternam gloriam, id est,qui laboratis, etc. . Perficiet in fide et perseverantia bonorum operum, et in futuro cum dixerit generaliter omnibus sanctis suis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est .
Abbreviated transcription (Latin):
uidenter prȩcipiuntur ueldicat ali¬
quid uel imper&. & inueniatur tam¬
quam falsus testis dĩ. aut sacrilegus
uel introducens aliquid alienum a
doetrinadñi. uelceste subrelinquens
& pur&eriens aliquid eorum quae
dõ placita sunt. cum ipse manifestis¬
sime piredicatoribus ueritatis de
his quos uitã inbuerentur prrecipi¬
at dicens. Docentes eos seruare
omnia quaecumq mandaui uobis.
Et eaenim quae ipse mandauit Ni
alia. & hoc non ex paste sedomnia
suis auditoribus ad seruandum tiax
dere iub&. SI QUIS MINISTRAT
iamquã exuirtuie quamo
ADMINISTRATDS̃ Tanto hu¬
milius inpendat quisq proximobo¬
num omne quod pot est. quanto cer¬
tissime nouit quia a sem&ipso non
cent patrem urm qui incaelis est.
Hon ori ficatur ergods̃ in actibnris.
cumomnia quaebene ac secundũ
uoluntatem ei facimus. non hoc
nrĩs meritis sed eius graxtiae tribu¬
imus. Et cum apparuern
Pr inNceps pasiorum. Sicut
enim dicitur xp̃c rex regum. dicit᷑¬

Expanded text:
videnter praecipitur, vel dicat alividenter praecipitur, vel dicat aliquid vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis Dei, aut sacrilegus, vel introducens aliquid alienum a doctrina Domini, vel certe subrelinquens et praeteriens aliquid eorum quae Deo placita sunt, cum ipse manifestissime praedicatoribus veritatis de his quos ad vitam inbuerint praecipiat, dicens: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Et ea enim quae ipse mandavit, nos alia, et haec non ex parte, sed omnia suis auditodere jubet. Si quis ministrat tanquam ex virtute, quam administrat Deus: Tanto humilius impendat quisque proximo bonum omne quod potest, quanto certissime novit quoniam a semetipso non cent patrem vestrum, qui in coelis est . Honorificatur ergo Deus in actibus nostris, cum omnia quae bene ac secundum voluntatem ejus facimus, non hoc nostris meritis, sed ejus gratiae tribuimus. Et cum apparuerit princeps pastorum. Sicut enim dicitur Christus rex regum, Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
desideria cuncta diuinae uoluntatis
subiugamus imperiis. ESIoIE
TE INORAT IONBuS. Bene autem¬
in onttionibus uigilare iubemur. ut
cum stamus adontionem cogitatio
omnis carnalis & saecularis abscedat.
nec quicquam animus prxer id solũ
cogit&r quod precatur. Subripit enĩ
frequenter hostis. & suptiliter fallens
preces mix̃s adõ auocat. ut aliud ha¬
beamus incorde. & aliud proferamis
inuoce. cum intentione sincerx dm̃
debeat. non sonus uocis sed animisen¬
sus onrre: ANTE OMNIA AUIẼ
mutuam inuobiscoet ipsis
CARITAIEM CONTINUACO HA¬
BENTES & cẽc. Bene addit conti¬
nuam. quia semꝑ diligere ualemus:
semper autem uigilare inontionib
fixgilitate carnis obstante nequimis
Ipsa autem caritas cuius instinctu hac
forcs aguntur. quae in interiore
homine precesid&. semꝑ ibidem ha¬
bere pot.ẽ. quamuis inpublicũ non
semꝑ oftendi potest. SI quIS Lo¬
Timens uidelic& ne pr&e uoluntatẽ
dĩ. uel pu&er quae inscripturis scĩs e¬

Expanded text:
desideria cuncta divinae voluntatis desideria cuncta divinae voluntatis subjugamus imperiis. Estote autem in orationibus in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quidquam tum animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subrepit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens, preces nostras a Deo avocat, ut aliud habeamus in corde et aliud proferamus in voce, cum intentione sincera Deum debeat non sonus vocis, sed animi sensus orare Ante omnia autem mutuam in vobismetipsis charitatem continuam habentes. Bene addit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus, fragilitate carnis obstante, nequimusipsa autem charitas cujus instinctu haec foras aguntur, quae in interiori homine praesidet, semper ibidem haberi potest, quamvis in publicum non semper ostendi potest. Si quis loTimens videlicet, ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in Scripturis sanctis e
Abbreviated transcription (Latin):
Quis quis iustorum corpus suum ad
mastrrium ꝑsecutorum uiolentiae
subdit. nulli dubium quinusq: ad uite
suae terminum. quantum humanae
natunre possibile est. eẽ. apeccatis ab¬
stinuit. Quid enim depeccati perpe¬
turtione : quid de carnalib: desideriis.
cogitare: quid nisi uoluntatẽ dĩ potuit
animo uersari. qui uel ligno ad fixus
uel lapidũ ictibus circumdatus. uel
bestiarum morsibus subactus. uel ig¬
nium flãmis suꝑ positus. uel scorpio¬
num flagris ꝑfossus. ł alio quolib&
poenarũ genere affectus: hoc tantum¬
modo desidenrre cogebatur. quando
finito cestamine coronã uitae ꝑciper&
Taliumergomentẽ beatus perus cu¬
pit semꝑ imitari. cum proposito domi¬
nicae passionis exemplo. nos eadem
cogitatione conturnequitiã puruorũ.
contirq uitiorũ oblectamenta p̃cipit
armari. uolens intelligi quod & nos
inpace ecclesiae quiescentes. sihabitum
patientis induimus. facile iuuante dño
lapsus uitamus peccatorũ. hominũq

Expanded text:
Quisquis justorum corpus suum ad martyrium persecutorum violentiae subdit, nulli dubium quin usque ad vitae suae terminum, quantum humanae naturae possibile est, sese a peccatis abstinuit. Quid enim de peccati perpetratione, quid de carnalibus desideriis cogitare, quid nisi voluntatem Dei potuit animo versare, qui vel ligno affixus, vel lapidum ictibus circumdatus, vel de bestiarum morsibus subactus, vel ignium flammis superpositus, vel ex scorpionum flagris perfossus, vel alio quolibet poenarum genere affectus, hoc tantummodo desiderare cogebatur, quando finito certamine coronam vitae perciperet. Talium ergo mentem beatus Petrus cupit semper imitari, cum proposito dominicae passionis exemplo, nos eadem cogitatione contra nequitiam pravorum, contraque vitiorum oblectamenta praecipit armari. Volens intelligi quod etiam nos in pace Ecclesiae quiescentes, si habitum patientis induimus, facile juvante Domino lapsus vitamus peccatorum hominumque
Abbreviated transcription (Latin):
ritum. scentia saluatoris. & sacier men¬
dimpassionis illius. & resurrectionis
archanun. Quod cum inuenerit
homo negotiator similis pauli apłi.
omnia legis proph& arumq: mrsteria
& obseruationes pristinas inquibus
inculpare uixeraet quasi purgam̃ta
cantempnit & quisquilias ut xp̃m
lucrifaciat. Non quo inuentio no¬
uae margaritae condempnatiosit
ecerũ mirgaritarum. sed quod
compaurtione ei . omnis alia gei¬
ma sit uilior. ITERUM SIC¬
LE EST RECNŨ CELORŨSA¬
GENE MISSE IN MARE . ETI
OMNT GENERE PISCIUMCO

Expanded text:
itum, scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum. Quod cum invenerit, homo negotiator, similis Pauli apostoli, omnia legis, prophetarumque mysteria, et observationes pristinas, in quibus inculpate vixerat, quasi purgamenta contemnit, et quisquilias, ut Christum lucrifaciat. Non quod inventio novae margaritae, condemnatio sit veterum margaritarum, sed quod comparatione ejus omnis alia gemma fit vilior. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium co
Abbreviated transcription (Latin):
nus sublimisq fulg&o. Quieas a te¬
nebris docendo cõmutauenrt. recte
quinq ciuitatib pirefici memonrtur:
quia non desuis tantũ. sed & de audito¬
rũ suorũ quos adlucem uocauit pre¬
fectibus honontur. ETALTER
UENIT DICENS DÑẼ ECCEMNA
TUA QUÃ HABUIREPOE TACO¬

Expanded text:
nus sublimisque fulgeto, qui eas a tenus sublimisque fulgeto, qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit profectibus honoratur. Et alter venit dicens: Domine, ecce mina tua, quam habui reposita
Abbreviated transcription (Latin):
VE. qUIA IN MODICOIIDELAS
PUISTI. ERIS POTESTATẼ HA¬
BENS SuPRA DECẼ CIuITALES:
Inmodico seruus. ẽ. fidelis. qui nor
adulterat uerbũ dĩ. sed sicut ex dõ
coram dõ in xp̃o loquitur. Quicquid
enim inp̃senti ꝑcipimus donorum :
in companctione futurorũ perpaucũ
.ẽ. & modicum. Ciuitates autẽ decẽ.
sunt animae plegis uerbũ ad gratiã
euangelii uenientes. quib tunc iure
glorificandus ille p̃ponitur. qui eis
pecuniam uerbi digne dõ cõmenda¬
uerit. ETALTERUEUT DiceNS:
DNEMXATUA fecIt quiNq
ωΝΑS Seruus iste co&us ẽ. eorum
qui p̃putio euangelizare missi sunt.
Cuidñs ad p̃dicandum eunti. unam
mnam. hoc .ẽ. unã eandemq fidem
quae & circum cisioni credita. ẽ. presti¬
tenrt. Sed haec quinq mnas fecit.
quia gentes corporis sensibus antea
mancipatas. ad fidei euangelicȩ giarti¬
am conuestit. ET HUICAIT ET
Tuesto supquinq ciuita¬
les. Hocest ex earum quasimbueras
animarũ fide & conuersatione. mag¬

Expanded text:
ve, quia in modico fidelis ve, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens supra decem civitates. In modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei: sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquitur, quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum, per paucum est, et modicum, civitates autem decem sunt animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes, quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi digne commendaverit. Et alter venit dicens: Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti, unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem quae et circumcisioni credita est praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas, ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est ex earum quas imbueras animarum fide et conversatione, mag
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutionẽ apłis. & p̃dicationẽ regui
caelestis spreuerunt. ET FaCTũ
CSTuT Redinei accepto
RECNO Significat tempus. quan¬
do in manifestissima & eminentis¬
sima claritate uenturus . ẽ. qui eis
humilis apparuit cum dicer&. regnũ
meum non .ẽ. dehoc mundo. Et
IUSSIT UOCARI SERUOS QuIB:
DEDIT PECUNIAM. UT SCIRE
QuANTŨquISq NECOTIATUS
ESSET. Vt scir& inquit. non quo eũ
quid lateat cuiueris sime dictũ . ẽ. dnẽ
tuomniascis. sed scire dicit. scire om¬
nes facere. Tunc enĩ omniumopenr
& cogitationes. palami omnib ostendun¬
tur. UENITAUT Ẽ PRIcOUS D¬
CENS DNẼ. MNATUA. DECEM
MNAS AD QUISIUIT Primus
seruus ordo doctorum. ẽ. incircũcisio¬
nem missorũ. Quiunã mnam nego¬
tiaturus accepit. quia unũ dm̃ unam
fidem unũ baptisma. unũ dm̃p̃dicare
iussus . ẽ. Sedhaec eadem mna decem
innas ad quisiuit. quia populũ sublege
constitutũ sibim& docendo sociauit:
ETAT ILLI EUCEBONESER¬

Expanded text:
persecutionem apostolis, et praedicationem regni persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quanesset, etc. Ut sciret, inquit, non quod eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis, sed scire dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Venit autem primus dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus, ordo doctorum est, in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accfidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, decem minas acquisivit, quia populum sub lege constitutum, sibimet docendo sociavit. Et ait illi: Euge, bone ser
Abbreviated transcription (Latin):
Dat illis decem mnas. quia legis dic¬
ta spĩtaliter intellegenda reuelat
Post passionem quippe resurrectio
nemq suam a peruit illis sensum. ut
intellegerent scripturas. Mina
mis appenditur. Et omnis scriptu ie
sermo quia uitae caelestis ꝑfectionẽ
suggerit. quasi numeri centenarii
pondere fulgescit. ETATTLLIS:
NECOTIAMINIDuMVENO:¬
Verba inquit legis acproph& arum.
mystica interpr&atione discussapopu¬
lis offeste. atq ab eis fidei confessionẽ
morumq probitatem recipite. Iuxta
quod psalmista suis auditorib praecep
dicens. Sumite psalmũ. & date trmpa¬
num. Hoc est laudem prredicationis
in cordis intentione ꝑcipite. & de uoti¬
omem operis in carnis castigationẽ
TES NOLUMUS HUNC RECNA¬
RE SUꝑNOS. Ciues impios iudaeos
dicit. dequib: alibi protestatur. Nuno
autem & uiderunt & oderunt. & me
& patrem meum. Qui non solũ prace¬
sentem usq ad mostem crucis oderanT
sed &iam postresurrectionẽ ẽi miser̃

Expanded text:
Dat illis decem minas, quia legis dicDat illis decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina mis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venVerba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione tes: Nolumus hunc regnare super nos. Cives, impios Judaeos dicit. De quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt, et oderunt, et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus miserunt
Abbreviated transcription (Latin):
MO QUIDACNOBILIS ABI¬
IIT IN REGONẼ LONGIN¬
QUAM ACCIPERE SIBI
RECUUM ET REUERTI Ho¬
monobilis ille est. cui caecus supitr
clamabat. fili dauid miserere mei.
Et uenienti hiero solimã conuinna¬
bant osanna filio dauid benedictus
quiuenit in nomine dñi rex i frahel:
Longinqua regio. ecclesia ẽ. exgeri¬
tibus. dequa idem homini nobiliquilo¬
quitur ego autem constitus sum rex
abeo dicitur a patre. Postola a me
& dabo tibigentes hereditatem tuam
& possessionẽ tuã terminos tenire:
bifaria nrtione regio longinqua uocat᷑
Vel quia a finibus terrae clamabat
addnm̃ ł quia longe est apeccatorib
salus. Et cum ds̃ ubiq sit piecesens
longe tamen ab eorum sensu qui ido¬
la colunt ds̃ uerus ab est. Sed qui e¬
rant longe. facti sunt prope in sangui¬
ne xp̃i. UoCAT IS AŨT DeCeM
SeRuis Suis. dedit illis decẽ
cNas. Denarius numerus. ad legẽ
ꝑtin& propt̃ de calogum. Vocatitaq
pater familias decemseruos. quia ele:¬
git discipulos ꝑlitteram legis inbutos

Expanded text:
mo quidam nobilis abiit in regionem longinquam accipere sibi regnum, et reverti. Homo nobilis ille est cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei. Et venienti Hierosolymam concinebant: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi. Vocatis autem decem servis suis dedit illis decem minas, etc. Denarius numerus ad legem pertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut merces nobis incaelestib
puce par&ur: Eliganter in quodã
uolumine scriptum legimus. Nonque¬
urs gloriam. & non dolebis cum inglo¬
Ariosus fueris. In caelis dictum .ẽ. Ini
spĩtalibus firmamentis. ubi habitat
sapientia iustitia. unde & apłs inquit
Conuersatio nr̃t in caelis. ẽ. Cum
dicit. beati pauperes. auaritiã repellit
Beatimites. nirmn & indignationem ex¬
dudit. Beati quilugent. saeculitris¬
titiam quae mostem operatur inpug¬
nat. Beati qui esuriunt. gulam siue
omnium delitiarum cupiditatẽ. per
ie iunium r&undit. Beati miseri¬
cordes. suꝑbiam humili compatiendo
eiecit. Beatimundo corde. fornica¬
tionẽ & omre corporis inquina mexi¬
mentũ fostiter extorqu&. Beati
pacifici. uanim gloriam pacis dilec¬
tione humiliat: Beatiq upersecu¬
tionẽ. accidiam omnemq: discurrex¬
di amorem abiecit. INNNTA

Expanded text:
mus ut merces nobis in coelestibus mus ut merces nobis in coelestibus praeparetur. Eleganter in quodam volumine scriptum legimus: Ne quaeras gloriam, et non dolebis cum ingloriosus fueris. In coelis dictum est, in spiritalibus firmamentis, ubi habitat sapientia, justitia, unde et Apostolus inquit, conversatio vestra in coelis est . Cum dicit, Beati pauperes, avaritiam repellit. Beati mites, iram et indignationem excludit. Beati qui lugent, saeculi tristitiam quae mortem operatur repugnat. Beati qui esuriunt, gulam, sive omnium deliciarum cupiditatem, per jejunium retundit. Beati misericordes, humili compatiendo jecit. Beati mundo corde, in fornicationem et omnem corporis inquinamentum fortiter extorquet. Beati pacifici, vanam gloriam, pacis dilectionem humiliat. Beati qui persecutionem, accidiam omnemque discurrendi amorem abjicit. IN NA
Abbreviated transcription (Latin):
prept̃ xp̃ianae unitatis diuisionẽ:
Nam & agarpassa .ẽ. a sara persecu¬
tionẽ. & illa enrt scã quae faciebat.
illa iniqua quae patiebatur. Signan¬
ter addidit propt̃ iustitiam. multi
enim ꝑsecutionẽ propt̃ sua peccata
patiuntur & non surt iusti. Simul¬
q: considera quod octaua uere circũ¬
cisionis beatitudo mastrrio terminat᷑:
BEAII ESTIS CũMALEDIXERIN
UOBIS HOMINES ET PERSECUI
UOS FUERINT. EI DIXERINT
omUEMAlũaduersumuos
MENTIENTES PROPTERME
Illud maledictum contempnendũ. ẽ
& beatitudinem creat. quod falso ma¬
ledicentis ore profestur. Vnde &
specialiter definiuit quaesitbeata ma¬
ledictio. omne dicens maledictum
aduersum uos mentientes propt̃ me:
Vbiergoxp̃c incausa est. ibi optan¬
da maledictio. GAUDETEGTEN
quis hoc nr̃m possit implere. ut la¬
cer&ur obprobriis fama niũc. & nos
exultemus in dño. Hoc qui uanã
sectatur gloriam. implere Ñpot .ẽ.
Gaudere igitur & exultare debe¬

Expanded text:
propter Christianae unitatis divisionem, propter Christianae unitatis divisionem, nam et Agar passa est, a Sara persecutionem, et illa erat sancta quae faciebat, illa iniqua quae patiebatur. Signanter addidit propter justitiam, multi enim persecutionem propter sua peccata patiuntur, et non sunt justi. Simulque considera, quod octava verae circumcisionis beatitudo martyrio terminatur. Beati estis cum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter me. Illud maledictum contemnendum est, et beatitudinem creat, quod falso maledicentis ore profertur, unde et specialiter diffiniunt, quae sit beata maledictio, omne dicens maledictum adversum vos, mentientes propter me; ubi ergo Christus in causa est, ibi optanda maledictio. Gaudete et equis hoc nostrum possit implere, ut laceretur opprobriis, fama nostra, et nos exsultemus in Domino, hoc qui vanam sectatur gloriam implere non potest. Gaudere igitur et exsultare debe
Abbreviated transcription (Latin):
SERICORDIAM CONSEQUENI
Beatos. eẽ. dicit. qui subueniant mi¬
seris. qm̃ eis ita rependitur. ut de:
miseria liberentur. BEATIMVN¬
docorde. qm ipsi dc̃ uide¬
BUNT Sicut alibi scriptum .ẽ. in
simplicitite cordis. quaerite illum:¬
Hoc est enim munduncor. quod est
simplex cor. Et sicut lumen hoc ui¬
deri non potest nisi oculis mundis.
ita nec ds̃ uidebitur nisi mundũ sit
illud quoduidere potest: BEATI
BUNTUR In paceperfectio est.
ubinihil repugn&. Et ideo filiidĩ
pacifici. qm̃ nihil ineis resistit dõ.
Pacificiautem in sem& ipsis sunt. qui
omnes animi sui motus componen¬
tes. fiunt regnumdĩ. Hic conuenit
illud po&icum. pax animamnutrit.
r&in& concordia pacem. Pax re¬
primitlitem. concordes nectit &idẽ:
Lis pacem m&uit. refugie dis cordia
pacem. O dium paxpellit. castum
pax nutrit amorem: BEATI
qui ꝑSECTIONẼ PATIUNT
Propt̃ iustitiam. qco ip
sorũ .E. RECNũ cȩlorum
Nonqui propter iniquitatem. sed

Expanded text:
sericordiam consequuntur. sericordiam consequuntur. Beatos esse dicit qui subveniunt miseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Sicut alibi scriptum est: In simplicitate cordis, quaerite illum,hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et sicut lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videbitur, nisi mundum sit illud quod videre potest. Beati buntur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo. Pacifici autem in semetipsis sunt qui omnes animi sui motus componentes fiunt regnum Dei. Hic convenit illud poeticum: Pax animam nutrit, retinet concordia pacem. Pax reprimit litem, concordes nectit et idem. Lis pacem metuit, refugit discordia pacem. Odia pax pellit, castum pax nutrit amorem. Beati qui persecutionem patiuntur, propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Non qui propter iniquitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. BEATI PAuPERES
CAELORum: Nec aliunde in er¬
pere opostuit beatitudinẽ. siquidem
peruentunr est ad summain sapien¬
tiae. Initium autem sapientiae
initium omnis peccati superbia
Qua propter hic intelleguntur pau¬
pere spũ. humiles & timentes dm̃.
credo dequa psalmista dicit. postio
mea intenio inuentium. Significat
enim quandam soliditatem & stabi¬
litatemhereditatis ꝑp&uae: ipse
enĩ est requies & uita scõrũ. Mites
autem dicuntur . qui non resistuNt
malo sed uincunt in bono malum:
BEATIQUILUGENT. qM̃ IPST
CONSOLABUNTUR Beatiqui
lugent peccata. consolabuntur spũ
scõ . Qui propterea panxclitus id ẽ.
consolator nominatur. ut tempo¬
itelem anmittens a&ei na la&itia
ꝑfruantur. BEATI QUI ESIRI¬
UNT ET SITIUNT IUETITIÃ
QM IPSISATURAEUNTUR
Hic amatores dicit einconcur¬
si boni. Illo ergocibus ouubuntur.
q biberit. fiat in eo fons aquae salien¬
tis inuitam accernam: BEATI
MISERICORDES. QM IPSICM¬

Expanded text:
ruit. Beati pauperes ruit. Beati pauperes  regnum coelorum. Nec aliunde incipere oportuit beatitudinem, siquidem perventura est ad summam sapientiae. Initium autem sapientiae initium omnis peccati, superbia, quapropter hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, credo, de qua in Psalmis dicitur: Portio mea, in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ipse enim est requies, et vita sanctorum. Mites autem dicuntur, qui non resistunt malo, sed vincunt in bono malum. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Beati qui lugent peccata, consolabuntur Spiritu sancto, qui propterea Paracletus, id est, consolator nominatur, ut temporalem amittentes, aeterna laetitia perfruantur. Beati qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuntur, quis biberit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Beati misericordes, quoniam ipsi mi
Abbreviated transcription (Latin):
ASCENDIT INMON¬
TEc. Ei cumse¬
DISSET. ACCESSE¬
RUNT Ad eum dis cipula e̾i
ASi quęriuar quid signific& mons:
bene intellegitur significare maio¬
rx picecepta iustitiae. quia mino¬
ra enant quae iudaeis data sunt:
famulos suos secundum ordinan¬
tissimam distributionẽ temporum:
Dedit minont p̃cepta populo quem
timore adhuc alligiopostebat. &
ꝑfilium suum maiorx populo quera
caritate iam liberxre conuenerat:
Sedens autẽ doc&. quod pestin& ad
dignitatem magisterii. Et accedinT̃
ad eum discipuli sui. ut audiendis illis
uerbis. hi essent &iam corpore uici¬
niores. qui prreceptis implendis.
animo propinquabant. Recte
ds̃ excelsus in locum excelsum ascen¬
dit. ut hominibus excelsis. prcedica¬
r& excelsa. Et aptelex noua in
monte prcedicatur : quia u&us mor¬
si in monte da ta est. ETAPER¬
ENS OS SUUM. DOCEBAT EOS
DICENS. Inaperiendo enim os
ostendit profundum & occultum
sermonem prolaturũ suum.
Hicenim os suum dicitur aperi¬
re . qui prius proph& arũ orx a pe¬

Expanded text:
scendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus. Si quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt. famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum majora populo, quem charitate jam liberari convenerat. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii et accedunt ad eum discipuli sui, ut audiendis illius verbis, hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis animo propinquabant. Recte Deus excelsus in locum excelsum ascendit, ut hominibus excelsis praedicaret excelsa, et aperte lex nova in mente praedicatur, quia vetus Mosi in monte data est. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. In aperiendo enim os, ostendit profundum et occultum sermonem prolaturum suum, hic enim os suum dicitur aperire, quod prius prophetarum ora ape
Abbreviated transcription (Latin):
HABENTI DABITUR. ABEO
AUTẼ QUI NONHABEI . ETIACO
RETUR ABEΟ. Haec ad superiorẽ
sententiam respicit. docens & illum
tiarum mutatio qm̃ in actiua geri
sol&. notandum quod illud dñi re¬
deuntis examen . &iam nunc ex par¬
te celeburtur. sed tuncest uniuersalit
implendum. Cot tidienamq accepto
a patre regno redit. quia peregrinan¬
tis intenix ecclesiae semper statum con¬
spicit. cottdie intanto fidelium ser¬
uorum numero. huic pecuniam ne¬
gotiaturo commodat. in altero modũ
consummatioperis examinat. Hunc
fideliter prudenterq labonentem
amplioris gractiae munere donat.
illum desidias molles & martida luxu
otia sectantem. & eo quod dederat

Expanded text:
habenti dabitur: ab eo habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et retur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum tiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq exigiss em illud
Qui uerbi pecuniam adoctore ꝑcipit.
emitq credendo. necesse est eam cũ
usuris soluat operando . ut quod au¬
ditu didicit. ex sequatur & actu
Ir iusui quippe. pecunia &iam rã
data recipitur. Vel ceste deaccep¬
to uerbo fenoris usurain soluit.
qui ex eoquod audit &iam alia stud&
intellegere. quae necdum ex pioce¬
dicatoris oredidicit. ETADSTANT¬
BUS DICIT AUFERTE ABILLO
Mnam. et date illi qui .xͦ.
MNAS HABET. ET DIXERUNT
CI DNẼHABET DECẼ MNAS:
Recte amittit conlatam gixtiam.
quam piredicando aliis cõmunicare
neglexit. ut ei augeatur qui inde
suꝑbiendo saul amisit. dauid oboedi¬
endo promeruit. Quod uero ab lata
anequam seruo mna. ei qui decẽ minas
habebat dariiussa .ẽ. mestice ut reor
indicatur intiaente plenitudine geri¬
tium omnem isurhel saluun futurũ
Et tunc abundantiam graetiae spitalis
quã modo nos tepenter exercemus.
illius populi doctorib: esse conferendã
DicO AuTẼ uoBIS. quia OCONT

Expanded text:
utique exegissem illud? utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, neceusuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere, quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis comneglexit, ut ei augeatur qui in ilsuperbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit. Quod vero ablata a nequam servo mina ei, qui decem minas habebat, dari jussa est, mystice ut reor indicat, intrante plenitudine gentium, omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendum. Dico autem vobis, quia omni
Abbreviated transcription (Latin):
DEDISTIPeCuNIAM MEÃ AD¬
N MENSAm: Quod putauerat se
pro excusatione dixisse. inculpam
propriã uestitur. Si inquit durũ
& crudelem. eẽ me noueras & aliena
sectare. ibiq in&ere ubi non semina¬
uerim. quare non tibi istius modi
cogitatio incus sit timorem. ut scires
me mea diligentius quaesiturũ. & da¬
res pecuniam meã siue argentũ adm̃¬
sam: utrumq enĩ. APTΥPΥωO
grecus sermo significat. Eloquia
dni inquit eloquia casta. argentum
igne examinatũ. Pecunia ergo &
argentum. puredicatio euangelii est
& sermodiuinus. Qui daridebuit ad
mensam. hoc . ẽ. promptis panctisq
fidelium cordib intimari. Ad quã
uidelic& mensam id ẽ. mentẽ audi¬
torum. non alia quã dominica. ẽ.
deferenda pecunia. ut omnis sermo
docentis scriptuure sensum sequatur:
Nam quod hic dñs non quã lib& pecu¬
niam. sed suam dicit nũ mulariis. eẽ.
fenenandam exponitapłs dicens
Siquis loquitur quasi sermonesdi:
ETEGOUENIENS CuMUSURIS

Expanded text:
dedisti pecuniam meadedisti pecuniam mea mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentum ad mensam? Utrumque enim ἀργυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, auditorum mentem, non alia quam Dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris
Abbreviated transcription (Latin):
SEIINΑSΤΙ. Pecuniam quippr
insudario ligare . ẽ. ꝑcepta dona sub
otiolenti corporis abscondere
Sunt enĩ homines hac sibi ꝑuersitate
blandientes ut dicaNt. sufficit ut de
seunus quisq: uttionẽ reddat. Quid
opus ẽ. alios pieredicare:. ut &iam de ip¬
sis urtionẽ reddere quisq cogatur:
cum a pud dnm &iam illi sint in excu¬
sabiles quib: lex data non.ẽ. neq: audi¬
to euangelio dormierunt. quia per
creatuiem poterrnt creatorẽ cognos¬
cere: Hoc est enim quasim& ere ubi
non seminauit. id . ẽ. &iameos impie¬
tatis reos tenere . quib: uerbum legis
aut euangelii non ministiatum est
Hoc autem ueluti periculum iudicu
deuitantes. pigro languore a uerbi
ministratione conquiescunt. & hoc
ẽ. quasi insudario ligare quod acce¬
perunt. Dicii ei: DeORETUO
Teiudico seruenequam.
Seruus nequã uocatur. quia & piger
ac desides ẽ. ad exercendũ negotiũ.
& procax acsuꝑbus ad accusandum
dñi iudicium SCIEBAS QUIAE
LEUS quod Ũposui . Et meio
QUODÑSEMINAUI. QUAREÑ

Expanded text:
nt. Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod lens quod non posui, et meto quod non seminavi, et quare non
Abbreviated transcription (Latin):
IMILE EST REQNUM CAE¬
LORUM THESAURO ABSCON¬
DIIOINACRO. quemcum
INUENIT HOMO ABSCON¬
DIT ET PRAE GAUDIO ILLI¬
US UADIT ETUENOIT UM¬
UERSA QUAEHABETEI
Eont acrumo illũ. Cre¬
bris paroabolarum obscuritatibis¬
retardati. c maticam interp̃tati¬
onẽ
excedimus: ut prope dealio interp̃tatio¬
nis genere ad aliud tirensisse uideamur :
Thesaurus iste in quosunt omnes thes¬
auri sapientiae & scientiae abscondi¬
ti. Aut ds̃ uerbum.ẽ. qui incarne
xp̃i uid&ur absconditus. aut scaẽ
scriptunre in quib reposita.ẽ. noti¬
tia saluatoris:. Quem cumquis iN
eis inuenerit. deb& omnia istius
saeculi emolumenta contempne e :
ut illum possit habere quẽ repperit:
Quod autem sequitur. quem um
inuenerit homo abscondit iderco
dicitur. non quo hoc de inuidia fa¬
ciat. sed quo timore seruantis &
nolentis perdere. abscondat in cor
de suo quem pristinis pre&ulerit fa¬
cultatibus: It eruco simile
CST REGNUM CAELORTI. HO¬
MINI NECOTIATORI. quae
HABUIT ET EMIT EAM

Expanded text:
imile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit homo abscondit: et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Crebris parretardati commaticam interpretationem excedimus, ut prope de alio interpretationis genere, ad aliud transisse videamur. Thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae, et scientiae absconditi, aut Deus verbum est, qui in carne Christi videtur absconditus, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris, quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius saeculi emolumenta contemnere, ui illum possit habere, quem reperit. Quod autem sequitur, quem cum invenerit homo, abscondit, idcirco dicitur, non quod hoc de invidia faciat, sed quod timore servantis et nolentis perdere, abscondat in code suo, quem pristinis praetulit facultatibus. Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerhabuit, et emit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
UOBIS Conseruatam in uobis di
proeo ut dicer& conseruatam uol¬
id . ẽ. a hoc conseruatam nunc ut uob̾
tempore prrestatuto reddatur in cȩlis:
Vel ceste conseruatam incaelis in uobis.
quia qui dedit credentibus potestatem
filios dĩ fieri. ipse dedit eisdem potes
perseuenendo usq infinẽ ut saluisin ::
Et ideo conseruaiam dicit in illis he¬
reditatem. quorum meritis iuuante
dño ꝑueniendum nouit ad illam.
quia qui non reseruauerint discipluiã
patris. hereditatem ab eo non meren¬
tur accipere. QUTINURTUIE
dĩ custodimN. Perpideco¬
in euangelio. Indomopatris mei
Non est meum dare uob. sed quibus
paurtum .ẽ. a patre meo. Paurtae
sunt ergo sedes in regnodĩ. paurtae
mansiones indomo patris. pancta
salus incaelis. Tontum faci& se
dignum. qui accipere desiderrt. Sed
qu a suo tantum conaine dignus
fieri suis uiribus ad a&ernam non¬
pot. ẽ. uenire salutem recte promit¬
titur qui inuistute dĩ costodinini ꝑ

Expanded text:
vobis. Conservatam in vobis divobis. Conservatam in vobis dipro eo ut diceret: Conservatam vobis, id est, ad hoc conservatam, nunc ut vobis tempore praestituto reddatur in coelis, vel certe conservatam in coelis, in vobis, quia qui dedit credentibus potestatem filios Dei fieri, ipse dedit eisdem potestperseverando usque in finem, ut salvi sint. Et ideo conservatam dicit: In illis haereditatem, quorum meritis juvante Domino, perveniendum novit ad illam, quia qui non servaverint disciplinam Patris, haereditatem ab eo non merentur accipere. Qui in virtute Dei custodimini per fidein Evangelio: In domo Patris mei Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Paratae ergo sunt sedes in regno Dei, paratae mansiones in domo Patris, parata salus in coelis, tantum faciat se dignum qui accipere desiderat. Sed quia nemo suo tantum conamine dignus fieri, suisque viribus ad aeternam potest venire salutem, recte praemittitur: Qui in virtute Dei custodimini per