comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datus ⁊ sp̃c nõ ad mensurã :⁊ in quo ple¬
nitudo diuinitatis corꝑałr habitat. Ita
Ut̃ m nr̃o corꝑe in est sensus singulis mẽ¬
dit᷑. ⁊ olfactus ⁊ gustus:⁊ cactus. In cetĩs
aũ solus ⁊ tactus. Ita ⁊ in xͦ habitãt oĩs
plenitudo diuinitatis q ille ÷ cap̃. in qͥ
st̃ om̃s sensus. In sc̃is u̾ero qͣi solus tactus

Expanded text:
datus est non ad mensuram, in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Ita Ut in nostro corpore inest sensus singulis memditus, et olfactus, et gustus, et tactus, in caeteris autem solus est tactus, ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, quo sunt omnes sensus. In sanctis vero q
Abbreviated transcription (Latin):
pectare. set non poterant ꝓfice ad me.¬
ritũ inte nͥ gr̃ã suꝑadd̾et᷑. que addita
÷ quibdam in confirmatione. Et ad
hoc confirmandũ utunt᷑ testimonio
augͣi qui suꝑ genesim dicit angłicam
naturam pͥmo informit᷑ creatam: ⁊ celũ
dictam. postea formatam ⁊ lucem ap

Expanded text:
are, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirmandum utuntur testimonio Augustini, qui, super Genes., dicit angelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem ap
Abbreviated transcription (Latin):
b apposite fuert̃ in confirmatione ꝑ
gr̃am. Aliis uero ꝑ lib̃m arbitum sup¬
bientib ⁊ õ cadentib. Aliqͣ. ĩ fuisse
morulam aiunt int̾ creationẽ ⁊ sap¬
sum. ł confirmationẽ: ⁊ in illa breuita¬
te temꝑis om̃s boni erant. nõ qͥ ꝑusũ
libĩ arbitrir: sẽt ꝓ creationis benefici¬
um:⁊ tales erant qui stare pot̾ant .i.¬

Expanded text:
t in confirmatione per gratiam; aliis vero per liberum arbitrium superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare poterant, i
Abbreviated transcription (Latin):
humane efficacie. Illi uͥ qui excõicati st̃.
ł de ħesi manifeste uocati: nõ uident᷑
ħ sacram̃tum posse efic̾e: licet sacer¬
dotes sint. q nemo dicit in ip̃a ⁊ secra
celestis missus ad ⁊secͣndũ ⁊ uiuifican¬
q̃ũ corpꝰ adueniat uirta dc̃m sac̃dotiᷤ¬
dicentis. Duinipotens a̾s iube hoc
ꝑferri ꝑmanus sc̃ĩ angłi tui: in sub¬
lune altare tuũ. ⁊ cͣ. Idcirto nͥ angłs
ueñit: missa neqͣ qͣm iure uocari pͭ.
Num qͥd it si hoc misterium ħeticus fu¬
erit ausus usurpare anglm de celis
mittit ãs oblationem eiꝰ secrare:
sit dicens. Maleditam bñddictionib
ur̃is. Qd̾ si bñdictionib eoꝵ se asserit
maledicturũ ĩntas: Quid erit de hos¬
ci. quẽ scimꝰ a deo fore maledcm. cum
sua benedistione: Sin. ãs maledir̃it.¬

Expanded text:
qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratcoelestis nuntius ad consecrandum vivificum corpus adens Deus, jube haec perferri per manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, et caetera. Idcirco, nisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Nunquid enim si hoc mysterium haereticus fuerit ausus usurpare, angelum de coelis mittit Deus oblationem ejus consecrare? sit dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hosllo, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim Deus maledixerit
Abbreviated transcription (Latin):
dubitari licet. uͥ corꝑis dñci ⁊ sangui¬
nis misteria geruntur: suꝑnoꝵ cun¬
um adeẽ ⁊uentꝰ. In hꝰ aũ misterii er¬
pletione. sic̃ formã seruari: ita ordi
adhibi oportet : ut ilłd fac̃e incendat.
S si nõ credit de illo mistĩo sic̃ ĩutas
ħt. Numqͥd põt uitende illud ꝯficere:
⁊ si non intendit: nunqͥd ⁊ficit : Alia̾
dict̃: ⁊̃ nõ recte de illo mistĩo sencientes
aliis: dum illd ꝯficitur ⁊ sic adhibet᷑
intencto: ⁊ si intencio dicat᷑ dc̃e ꝯficien¬
di ilłd misteriũ. tñ ex quo intendit ea
a brutis animalib corpꝰ xͥ non sumit᷑:
⁊ si uideat᷑. Qd gͥ sumit mus qͥ man¬

Expanded text:
dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinadhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes,aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea a brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid man
Abbreviated transcription (Latin):
ualet eiꝰ beatitudinis particeps ex¬
istere aliqͥs ñ ꝑ intelligentiam que qͣn¬
tomagis intelligitur. tanto plenius
habetur. fẽcit deus rõnalem creat᷑am
que sũmũ bonũ intellig̾et. ⁊ intelli¬
gendo amaret.⁊ amando possideret.
ac possidendo frueret᷑. Eamꝙ hoc mo¬
do distinxit. ut pars in sui puritate pet¬
rõnalis creat᷑a in incorporeã ⁊ corportã
catur ex anima rõnali :⁊ carne subsis¬
tens. Conditio g̾ rõnalis creat᷑e pͥmam
causam huit deibonitatem. Quare
beoq si qͣr qr creatus sit homo uel

Expanded text:
alet ejus beatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate perrationalis creatura in incorpoream et corpoream; catur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem. 5. Quare creatus sit homo vel
Abbreviated transcription (Latin):
t si querit᷑ ad qͥd creata creatura.¬
Esit rõnalis creat᷑a: respondetur.
ad laudandũ deũ. ad seruiendũ ei. ad
fruendum eo. In qͥb ꝓficit ip̃a nõ ds

Expanded text:
t si quaeritur ad quid creata sit rationalis creatura, respondetur: Ad laudandum Deum, ad serviendum ei, ad fruendum eo; in quibus proficit ipsa, non D
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe. ⁊ ita fore cõꝑies si diligent̃ anno¬
taueris loca scͥpture in qͥb de timore
dñi fit mentio. ex alia tñ rõne. ⁊ causa
diũsa dicit᷑ seruilis iniciũ sapĩe:⁊ ex
ad sapiãm. s t̃n nõ remanet cũ ea i¬
mo foras exit. Inicialis ũ dicit᷑ inici¬
um sapientie.q ẽ in inchoata sapi¬
entia quẽ cũ quis hr̃e incipit sapi¬
entiam ⁊ caritatẽ: hr̃e incipit. In de
inuenire pot̾is ꝑ diuersa scͥpt̾e loca.
utꝙͣ: ĩ timor int̃dum dicitur serui¬

Expanded text:
sapientiae; et ita fore comperies, si diligenter adnotaveris loca Scripturae in quibus de timore Domini fit mentio; ex alia tamen ratione et causa diversa dicitur servilis timor initium sapientiae, ad sapientiam; sed tamen non remanet cum ea, imo foras exit. Initialis vero dicitur initium sapientiae, quia est in inchoata sapientia, quem cum quis habere incipit, sapientiam et charitatem habere incipit. Inde einvenire poteris per diversa Scripturae loca. Uterque etiam timor interdum dicitur servi
Abbreviated transcription (Latin):
ualde bona. Ea ex õib ꝯsistit untĩsita¬
tis ad mirabilis pulc̾tudo. in qͣ ⁊̃ illud ꝙ
malum drͣ bene ordinatũ. ⁊ loco suo
põitum: eminenciꝰ cõmendat bona.
ut magis placeant:⁊ laudabiliora sint

Expanded text:
valde bona, quia ex omnibus consistit universitatis amabilis pulchritudo. Item illud, quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant, et laudabiliter sint
Abbreviated transcription (Latin):
iude bonũ fuit .s. nob̾. nec sibonũ : il¬
st enim aliqͥd qđim se bonũ: ⁊ cui
fit. set non est bonũ facienti. Ut
cum subrienit᷑ pauꝑr: set nõ ꝑpt̾ deũ
⁊ aliqͥd bonũ in se ⁊ facienti. set nõ ei cui
fit. ut cũ ueritas ꝓpt̃ d̾m alicui nõ obedi¬
enti predicat᷑: ⁊ qliquid in se.⁊ facienti.¬
mus deo. aliis oddor uite. aliis odor. mor¬
tis. Est aũ aliud qd̾ in se bonũ ÷ ⁊ facien¬
ti nocet: ⁊ dampnat nͥ peniteat ut ma¬
lum. Ualet tñ ad aliqͥd. ut i ait augͦ in

Expanded text:
Judae bonum fuit, scilicet nobis; nec si bonum est ilEst enim aliquid quod in se bonum est, et cui fit; sed non est bonum facienti, ut cum subvenitur pauperi, sed non propter Deum. Et aliquid bonum in se et facienti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et eimus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait Aug. in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam ait. us̃ õips cui ret̃
÷ sũma potestas. cũ sũme bonus sit
qͣm mala nlła ꝑmitt᷑e. Et hoc ĩq: sen¬
su dc̃m ÷ ac uerũ ÷ bonũ ẽẽ mała fieri.
q ex malis que fiuit bonis qui scd̃m

Expanded text:
intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit,quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis
Abbreviated transcription (Latin):
apficam ꝯsułe dec̾iusti. si mulier co¬
pula nupciasi extͣneo uiro ꝯuincta
cognationi eiꝰ ꝑtineat. si eod̾ defũt¬
to cognatio maneat. ł si sub alio ui¬
ro cognationis uocabula dissoluan
Eͣ.ł si suscepte soboles posst̃ legitti¬
me ad pͥoris uiri cognationis transi¬
neat alti : ħ minime posse fĩ creden¬
dũ ẽ. poero uno defferncto in suꝑsti¬
te affinitas nõ delet᷑. nec alia copu¬
la ꝯiuigalis affinitatẽ copłe p̾oris sol¬
ue ualet. s nͨ alt̾ius riunctionis sobo¬
les placet ad asfinitatis pͥoris uiri ⁊ sor¬
ciũ tnsire. Siqͥs gͦ saclego ⁊ tem̃ario
ausu in defuncto quetit ꝑpinqͥtatẽ
extingũe: ⁊ sub altero affinitatis uota¬
bilo dissipare. ł susceptas soboles
me sociari: hic negat dei ũbum ua
Ecce hic ꝓhibet. si mortuo pͥmo
uiro uxor eius alii nupserit: filios
de sco uiro genitos duc̃e uxores de
cognatione pͥoris uiri. qͣ filii medi¬
ante mr̃e ad cognationem pͥoris ui¬

Expanded text:
icam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro conjuncta cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat, vel si sub altero viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transineat alteri? Hoc minime posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles me sociari; hic negat Dei verbum, eEcce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquitatẽ uiram̃to firmauint
ensib qͥb hec ꝓpinqͥtas ẽ nota qui
bone fame ⁊ ueratis testimonii st̃.
remoto amore. timore. p̃cio. ⁊ om̃i
malo studio p̃dc̃o modo firmaũit
sñ mora ꝯtugia dissoluant᷑. Consan¬
guineos uͦ extraneoꝵ nlłs accuset
uel ⁊ sanguinitatẽ in synodo com¬
putet. s ꝓpinqui ad quoꝵ noticiam
ꝑtinet. Si aũ ꝓgenies tota defet̃it:
ab antiquiorib ⁊ ueratiorib quib
ꝓpinqͥtas tota nota sit ep̃c canonice
reqͥrat. ⁊ si inuenta fũit seꝑentur.
Ecce quib accusantib uel testifi¬
cantib dirimenda sit ꝯsangͥneorũ

Expanded text:
pinquitatem juramento firmaverint; ensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicta firmaverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineoru
Abbreviated transcription (Latin):
it. fabianꝰ ppͣ. Ue ꝓpinqͥs qui ad affini¬
tatẽ ꝑ uirũ ⁊ urorẽ ueniunt. de¬
functa uxore. ⁊ uiro in .u. gn̾atiõe
licet urorẽ alt̾ius acciꝑe pꝰ obitum eiꝰ.
łquałr uir iungat᷑ in matrimonio eis
qui s ⁊sangͥnei st̃. ⁊ uroris sue ⁊ san¬
guineis pꝰ mortẽ uxoris. Ecce hic
finiũ fĩ riugiũ. Iulius ⁊̃ papa ait.¬
S̾tatutũ ẽ ut relictam patͥs uxoris
sue. relictam fr̃is uxoris sue. relictã
filii uroris sue nemo sĩbi in matͥmo¬
niũ sumat relictam uxorẽ ⁊ sangui¬
neoꝵ uxoris sue usq in t̾tiam ꝓgemẽ
nemo in uxorẽ sumat. In qͣrta uero
⁊.uͦ. si inuenti fu̾int nõ seꝑent᷑ur.
Ecce qͣm uarie de affinitatis obser

Expanded text:
Item Fabianus Papa. De propinquis, qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic finium fieri conjugium. Julius etiam papa aitStatutum est ut relictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi fuerint, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis obser
Abbreviated transcription (Latin):
um reputat᷑.q bona fide ⁊ ꝑ ma¬
nũ eccłie ꝯuenert̃. Uñ ⁊ filii eoꝵ le¬
gittuni ħnt᷑ ¶ Alii uͦ dicũt fuis¬
se riugium licet nõ eẽnt legit᷑ime
ꝑsone. q taliꝰ niunctiones uocant
canones ⁊iugia uͥ de ꝑsonis agt̃. Qua¬
rum testimonio ⁊ sanguineoꝵ sit di¬
rimenda ⁊iunctio. Uñ urbanꝰ pp. Si¬

Expanded text:
 bona fide et per manum Ecclesiae convenerunt. Unde et filii eorum legitimi habentur. Alii vero dicunt fuisse conjugium, licet non essent legitimae personae, quia talium conjunctiones vocant canones conjugia, ubi de personis agitur, quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda conjunctio. Unde Urbanus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ salutem optinendem. nec mitis p̃ceden¬
tib: gr̃a dei adnocari sic̃ pelagiana ħ esis
tradidit. Nam ut ait augꝰ in .i.li. ret̾cta.¬
tionũ. Noui ħetici pelagiam libm sic as¬
seĩt uoluntatis arbitͥum ut gr̃e d̃i nõ¬

Expanded text:
justitiam obtinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s tres ꝑͣs. cũ tres deos aut tres eencias
nõ dicamus.ol¬
uia uolumꝰ ł iũ aliqd̾ uocabulũ
seruare huic sigconi qua intelligi¬
tur tͥnicas. Ne oĩo saccremus interro¬
gati qͥd tres. cũ tres eẽ fat̃emur. sũ gͥ fa¬
explicau ualet. Ecce ostendit qͣ necessi¬
tate dicat᷑ plurałr ꝑsone iudẽlicit. ut¬

Expanded text:
m tamen tres deos aut tres essentias non dicamus? Quia volumus vel unum aliquod vocabulum servare huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceamus interrogati quid tres essent, cum tres esse fateantur. Cum explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dicatur pluraliter personae, videlicet ut
Abbreviated transcription (Latin):
nescirt ordinẽ faciendi nõ ÷ ꝑfecte ⁊
cognitionis. Ordinis nãq: ignorancia
conturbat m̃itoꝵ formam. Or dinem
ne aut diligat qd̾ non ⁊ diligendum
aut nõ diligat qd̾ diligendũ ÷ aut
que diligat. qd̾ minꝰ t amplius dili.¬
gendum ⁊ aut minꝰ ł amplus ꝙ eque
diligendum ẽ. omnis peccator in qͣn¬
tum peccator ⁊ non ẽ diligendus. ⁊
omnis homo in qͣntum ⁊ homo dili¬
gendus est ꝓpter deum. Peus uero ꝓpter
se ip̃m: ⁊ deus ꝓpter se omni hõie amplnuis
diligendus ⁊ ⁊ amplus quisq d̃m debet
diligere qͣm se ip̃m. Item amplius aliꝰ
homo dilgendus ÷ qͣm corpus nr̃m.¬

Expanded text:
nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est; aut aeque diligat quod minus vel amplius diligendum est, aut minus vel amplius quod aeque diligendum est. Omnis peccator in quantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo in quantum est homo, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum; et Deus propter se omni homini amplius diligendus est, et amplius quisque debet Deum diligere quam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est, quam corpus n
Abbreviated transcription (Latin):
uisa. q m illo uno totum continet᷑.
⁊ q iđ qd̾ sumus ⁊ qd̾ infra nos ẽ. ad
nos tñꝑtinens nat᷑e lege diligimus.
que in bestiis ⁊̃ est. Ideoꝙ: ⁊ de illo qd̾
supͣ nos :⁊ de illo qd̾ nirta nos ẽ diuisa
precepta sumpsimus. In quoꝵ altero
eiuis qd̾ sumꝰ. ⁊ illiꝰ qd̾ infra nos ẽ. dilec¬

Expanded text:
visa, quia in illo uno totum continetur; et quia id quod sumus, et quod infra nos est, ad nos tamen pertinens, naturae lege diligimus, quae in bestiis etiam est. Ideoque et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, divisa praecepta sumpsimus. In quorum altero, ejus quod sumus, et illius quod infra nos est dilec
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt sc̃oꝵ uerba uarie plata. Qdam
it tradere uident᷑ qd̾ pari affectu om̃s
diligendi sint. s in effectu .i. in exhibi.¬
tione obsequii distinctio obseruanda
temporałr colligatius adheret ex quo
legis pocius illi dandum ẽt̃. Id super
N. pari dilestione uita et̾na optanda
ẽ. ⁊ sinon om̃ib eadem possunt exhi¬
beri dilectionis officia. que fr̃ib mari¬
me sunt echibenda. quia sunt inuicẽ¬
membra qui ħnt cundem pr̃em. hus aluis¬

Expanded text:
faciunt sanctorum verba varie prolata. Quidam enim tradere videntur quod pari affectu omnes diligendi sint; sed in effectu, id est, in exhibitione obsequii, distinctio observanda temporaliter colligatius adhaeret; ex quo eligis potius illi dandum esse. Item super enim pari dilectione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime sunt exhibenda, quia sunt sibi inmembra, qui habent eumdem Patrem, scili
Abbreviated transcription (Latin):
neat angłoꝵ. Naͣm qd̾ ulłm hoiem ex¬
cepit qui p̃cepit ꝓximũ dilig̃e. dñs
in parabola seminiꝰ relcicti ostendit
eum dicens ꝓrimũ qui erga illũ ex
sit officium. qͥs non uideat cum usꝙ
ad inunicos ⁊̃ porrectum sit dño dicen¬

Expanded text:
neat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extsit officium, quis non videat, cum usque ad inimicos etiam porrectum sit Domino dicen
Abbreviated transcription (Latin):
mami ⁊ corpus. nosq ip̃os totos dilig̃ẽ
precipiamur. ad qͥuod dĩs om̃e ge¬
nus diligendarum rerum illis duo¬
b mandatis contiñi. Quatuor it di¬
ligenda sunt. ut ait aug̃. Unum qd̃¬

Expanded text:
mam et corpus, nosque ipsos totos diligere praecipiamur. Ad quod dicimus omne genus diligendarum rerum in illis duobus mandatis contineri. Quatuor enim diligenda sunt, ut ait Augu
Abbreviated transcription (Latin):
mam ⁊ corpus. ħo it ex aĩa ꝯstat :⁊ cor¬
pore nłłm rerũ diligendarũ genus. an
hiis duob p̃ceptis pretermissum est.
sum it precurrat dilectio dei. eiꝰq di¬
sectionis modus p̃scͥptus appareatꝰ. ⁊ seqͣ¬
tur dilectio ꝑximi. de tua dilectione nͥi
dc̃m uidetur. d cum dc̃m ẽ. Uiliges
abs te dilectio p̃termissa nõ est. Ecce ħ
aꝑte dicit in illo p̃cepto nõ modo ꝓri¬
ꝓrumi. totiꝰq: mei. Ex quo apparet qd̾¬

Expanded text:
stat et corpore, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges abs te dilectio praetermissa non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto non tantummodo proxiproximi totiusque tui. Ex quo apparet q
Abbreviated transcription (Latin):
nłła p̃cepta danda erant .s. ut dilige¬
remus nos uel corpus nr̃m. precipit᷑
aũ ds diligr⁊ ꝑrimus. Ut autẽ qͥsq se
diligat precepto non ẽ opus. Quantũ¬
libet it homo excidat a ueritate. re¬
poris sui q nemo unqͣm carnẽ suam
odio habuit. Nam uiri iusti qui cor¬
pus suum cruciant non corpus s ⁊̃
carruptiones eus. ⁊ pondus oderũt.
hic uidet᷑ augͣ trade qd̾ ex p̃cepto nõ
erat dandum. nec speciali precepto
opus erat id tradi. ut qͥsꝙ se ł corpus
suum diligẽt.q hoc in illo p̃ceptorti¬

Expanded text:
aecepta danda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, reporis sui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum cruciant, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Hic videtur August. tradere quod ex praecepto non erat dandum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto conti
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum dilectionis dei. ac ꝓximi dilec¬
tione distinctum ẽ. Iõq licet d̾s oĩa
nobis impendat beneficia. nõ tñ no¬
mine ꝓximi includitur in illo pre¬
cepto quẽ non sicut nos dilig̃e debe¬
mus. s plusqͣm nos toto corde: ⁊ aĩa.

Expanded text:
ceptum dilectionis Dei a proximi dilectione distinctum est. Ideoque licet nobis Deus omnia impendat beneficia, non tamen nomine proximi includitur in illo praecepto; quem non sicut nos diligere debemus; sed plus quam nos, toto corde et anima.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ timeant publicare. remoueat᷑
impbabilis ꝯsuetudo. ne multi a
pne remediis arceant᷑. dũ aut tru¬
bescũt aut tunent inimicis sua fc̃a
reserare. qͥb possint legũ ꝑcelli ⁊sti¬
tutione. Sufficit .it. ⁊fessio q̃ pͥmũ

Expanded text:
non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum
Abbreviated transcription (Latin):
cens corꝑali p̃sencia ꝯfitenda petca
nõ ꝑ scͥptum man̾ifistanda. Uitit
.N. ora monstͥrate ⁊õs. nõ unus pro
õib. Non alium stãtuatis minciũ.
qui ꝓ uob̃ offerat munꝰ ad moysen sta¬
tutum. S qui ꝑ uos peccastis: ꝑ uos
erubescatis. Erubescencia it ip̃a partẽ
hoc it qd̾ ꝑ se ip̃m dicit sacerdoti:
erubescenciã uincit timore offensi :¬
fit uenia cͥminis. fit .it. ueniale per
⁊fessionẽ qd̾ cͥminale erat in oꝑatio¬
ne. ⁊ si nõ statĩ pͣgat᷑: fit tn ueniale
qd̾ cõmiserat mortale. Multũ.it. sa¬
tisfactõnis optulit. qͥ erubescencie
dũans nͥl eoꝵ que cõmisit nuntio
ut iustus misereat᷑ iuste. Consid̾at
n si dignus ẽ. nõ dico iusticia: s ⁊¬
rit grãm. laborat .it. mens pacien¬
do erubescenciã. ⁊ qm̃ ũecundia ⁊¬
magna ẽ pena. qui erubescit ꝓ xp̃o:
gram remissionis. Ip̃i at sacerdotes
plus iã possunt ꝓfic̃e. plus ꝯficen¬
tib parce. Itẽ seo ppͣ. Quãus pleni¬

Expanded text:
ntia confitenda peccata, non per scripta manifestanda. Dixit enim: Ora monstrate et omnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem hoc enim quod per seipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit, timore Dei offensi fit venia criminis. Fit enim veniale per confessionem quod criminale erat in operatione, et si non statim purgatur, fit tamen veniale quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit, qui crubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio ut justus misereatur juste. Considerat enim si dignus est, non dico justitia, saerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt proficere, plus confitentibus parcere. Item Leo papa, de Poen
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ ordme custodito a p̃positis sacra¬
mencoꝵ accipiat satisfactionis sue
modũ in offerendo sacͥficio ꝯtͥbula¬
ti cordis deuotꝰ ⁊ supplex. Id tn agat.
teris ad exemplũ. ut si pecc̃m eius
to scãdalo alioꝵ ẽ. atq ħ expediri
utilitati eccłie uidetur antistiti:
pudorẽ addat tumorẽ. Cum tanta ÷
plaga pecc̃i ⁊ impetꝰ morbi ut medi.¬
camenta corꝑis:⁊ sangͥnis dñi defe.¬
renda sint: auctoritate antistitis de¬
bet qͥs se remou̾e ab altari ad agen

Expanded text:
is sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum, in offerendo sacrificio contribulati cordis devotus et supplex. Id tamen agateris ad exemplum: ut si peccatum ejus to scandalo aliorum est, atque hoc expediutilitati Ecclesiae videtur antistiti, pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari ad agend
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uolauit ad me unꝰ de seraphin
Im ordo suꝑior ⁊ ⁊ excellentior. Iõq: si
de illo ordint mittunt᷑ non ÷ ambigen¬
asser̃t quidam om̃s angłos mit¬
tinec debet indignum uidi si ĩ
su piores mutant᷑. cũ ⁊ ille qui
fitor Des ominium ad ħ inferiora
descend̾it. Qõ si om̃s mittũt᷑ eur unꝰ tm̃¬
si om̃s mittunt᷑. ⁊ nuncĩ dei ex¬
istunt: qͣr unus tm inter .ix. ordines
angłoꝵ nõie censet᷑. Ad qd̾ quidã
dicunt om̃s quidem mitti. s alios se¬
pius: ⁊ qͣi ex offõ iniuncto qui pͥe an¬
angłoꝵ minist̃ium suscipiunt ⁊̃ no¬
men assumunt. Uñ in psalmo. Qui

Expanded text:
6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est ambigenasserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit. 3. Si omnes mittuntur et nuntii Dei existunt, quare unus tantum, inter novem ordines, angelorum nomine censetur? Ad quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie anangelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt. Unde psal. 103: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ẜ p̃sens tp̃s exp̃ssus ut cũ uir
dicit ego accipio te in meã. ñ dñam. ñ
ancillam. s ⁊iugẽ. Ela.it. nõ ancilla
uel dña dat᷑. io nec de sũmo nec de
uno a pͥncipio formata ẽ. s de lat̾e ui¬
ri ob riugalẽ societatẽ. S̾i de sũmo
fieret ut de capite: uid̾et᷑ ad dñatio¬
nẽ creata. Si uͦ de uno ut de pedibus:
iud̾et᷑ ad seruitutẽ subicienda. Set
q nec in dñam nͨ in ancillam assu¬
ꝯiugalem societatẽ assumit᷑. cum gͥ
sic ⁊ueniũt ut dicat uir accipio te
in meam ꝯiugẽ. ⁊ dicat mulier. ac¬
cipio te in meũ uirum. hiis uerbis
uel aliis id̾ sig̃cantib expͥmit᷑ ꝯsen¬
sus nõ copłe carnalis ł cohabitõnis

Expanded text:
um praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assuugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel co
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s. q ⁊ si posset eodem mͦ accipi: con¬
gruenciꝰ tñ ex rõne dc̃i: alia uariat᷑ in¬
ligatur ut sit sensus talis. Alius ÷ in ꝑͦ.

Expanded text:
dicimus quia etsi possit eodem modo accipi, congruentius tamen ex ratione dicti alia variatur ins personae intelligatur; ut sit sensus talis: Alius est in
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s. q xp̃c utiq uerus ħo nõ fuisset
si carnẽ ⁊⁊ aĩam nõ assumpsisset. s et
tñq ex quo assumpsit. neutrũ de¬
posuit. Et s cũ utͦq eandem unionẽ
indesment̃ tenuit qͣm assumendo

Expanded text:
s utique verus homo non fuisset, si carnem et animam non assumpsisset. Sed tamen quia ex quo assumpsisset, neutrum deposuit, sed cum utroque eamdem unionem indesinenter tenuit, quam assumendo
Abbreviated transcription (Latin):
hiis euident̃ ostendit᷑. qd̾ carni iacen¬
inferno. alioqͥn si carni mortue non
eẽt unit᷑. nõ in ea dicet᷑ iacuisse in
sepulcro. aĩa gͥ ad infernũ descendit
caro in sepulcro iacuit. sapĩa cum
utͦq: ꝑmansit.q in inferno positis
illuminabat infernũ. s in inferno
nõ claudebat᷑. Qs it locus ÷ sapĩe:

Expanded text:
his evidenter ostenditur, quod carni jaceninferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque permansit, quae in inferno positis,illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis enim locus est Sapientiae?
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ a philosophicis argum̃tis ⁊ li¬
berũ. Uñ ambiꝵ. Aufer arguiñta uͥ fides.
querit᷑. In ip̃is gignasiis suis iam dia¬
lectica taceat. piscatorib credit᷑. non¬
dialecticis. Dicimꝰ gͦ in morte xͥ deum
utre fuisse hoĩa ⁊ tñ mortuũ.: ⁊ homi¬
nem quid̃. nec mortalem. nec inmor.¬
talem.q unitus erat. aĩe. ⁊ carm. seiũc¬

Expanded text:
amentum a philozophicis argumentis est liberum. Unde Ambro.: Auffer argumentum, ubi fides queritur. In ipsis gingnasiis suis iam dyalectica taceat, piscatoribus creditur. dialecticis. Dicimus ergo, in morte Christi Deum vere fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunc
Abbreviated transcription (Latin):
cam eas in uallẽ iosaphat. ⁊ discep¬
tabo ibi cũ eis. In cuius capitłi expo¬
sitõne ita reꝑitur. ħ quidam pueri¬
lit̾ intelligunt qd̾ in ualle que in
lat̃ẽ montis olueti descensurus sic
locũ montis oliueti ex quo ascendit.

Expanded text:
m eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit locum montis Oliveti, ex quo ascendit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sp̃c ÷ cõmunis ambob. ħ it saniꝰ cre¬
dit᷑ ⁊ intelligit᷑. ut ñ solũ sp̃c sc̃s̃ cari¬
tas sit in illa tͥnitate: s nõ frustra pͥe¬
caritas nuncupet᷑. ꝓꝓ illa que dc̃a st᷑.
sic̃ si solus in illa tͥnitate. ł sp̃c ⁊ t sc̃s ꝙ¬

Expanded text:
est communis amborum? Hoc enim sanius creditur et intelligitur, ut non solum Spiritus sanctus charitas sit in illa Trinitate, sed nec frustra charitas nuncupetur propter illa, quae dicta sunt: sicut non solus in illa Trinitate vel Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuis excitantis. Et quero nc̃
in sp̃u dei utrũ naturam. an remna¬
ture sig̃catam extimes. Non it idem¬
⁊ natura qđ res nat᷑e. sicut nõ idem
qd̃ ip̃ius ignis ÷ ⁊ scđm h: non idem
tiheretici dogmatirau̾nt nõ idem c̃ẽ
ꝑsonam: ⁊ naturam dei asserentes na¬
turam̃ dei : nõ ẽẽ tres ꝑsonas. Incelli¬
gentes in his premissis uerbis hylarii.
ꝑrem nature ꝑsonam ⁊ nõie nature
diuinam naturam: ⁊ iõ dicunt hyla¬
rtum int̾rogasse hereticũ. Utrũ per

Expanded text:
a mortuis excitantis. Et quaero nunc, in Spiritu Dei utrum naturam, an rem naturae significatam existimes. Non est enim idem natura quod res naturae: sicut non idem  idem ti haeretici dogmatizaverunt non idem esse personam et naturam Dei, asserentes naturam Dei non esse tres personas, intelligentes in his praemissis verbis Hilarii per rem naturae personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium
Abbreviated transcription (Latin):
insamam. ut dicerent nõ ulem ẽẽ
natam deri ꝑsonã siue ypostasim
dicentes eandem eenciam nõ posse
eẽ pr̃em ⁊ siliũ sine ꝑsonarum con¬
fusione. di it inqͥunt ea eẽncia que
pater : filius ÷ Idem sibi pater ⁊ i fi¬
luis. Si hanc rem dicis ẽe prẽm aliã
quere qͣm dicis filium eẽ. Si uͭ aliã
non quesieris. set canddem drt̃is: idẽ
geniut. ⁊ genitꝰ ÷ ꝓpt̃ ħ ⁊ huiꝰ modi
int̃ naturam. ⁊ ꝑsonam diuidunt ĩ
ut nõ recipiant unam deitatis natu¬
ramr ⁊ simplicẽ ec̃ tres ꝑsonas. Iaꝙ.
testimonio hylarii defende nitunt᷑¬
quim .uii. li. detͥñ. querens utrum
tium predicator uolens nat᷑e nnita¬
tem in pre ⁊ filio docere ait. Spͣc dei¬

Expanded text:
insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem geinter naturam et personam dividunt, ita ut non recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere nituntur, qui in lib. 8 de Trinit., quaerens utrum tium praedicator volens naturae unitatem in Patre et Filio docere ait, Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal gemis: ⁊ equus sp̃es appellant᷑ tres
raliter dr̃᷑. ⁊ gen̾ singłarit᷑ ut si dr̃ectur
tres equi: sunt unum aĩal. s sic̃ tres
ẽẽ eẽntiam. non tres ẽẽntias: cũ tres
equi tͥa aĩalia dicant᷑ ñ unũ: patet

Expanded text:
lantur tres raliter dicitur, et genus singulariter; ut si diceretur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres esse essentiam, non tres esse essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet
Abbreviated transcription (Latin):
in aꝑtione tamclausoꝵ sermonũ ꝑt¬
ciores audire: qͣm aliqͥd aliis in fluere.
toncordia ⁊ ꝑ eum oĩa connexa: facili
or: intelligencia nobis premissa ad
mentem reuocantib. Supͣ it sc̾m

Expanded text:
in apertione tam clausorum sermonum peritiores audire, quam aliquid aliis influere. oncordia, et per eum omnia connexa, facilior est intelligentia nobis praemissa ad mentem revocantibus. Supra enim
Abbreviated transcription (Latin):
sũma equalitate ulla diũsitas Rursũ
nõ poterat dice: nõ ẽẽt̾a quedam. qd̾
q dixit sabellus: in hercsim ꝓlapsus ÷

Expanded text:
summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ debet fac̃e: non pͣillud dimitt̾e.
bũ debet uenenũ ħt. Multiplicẽ
it ⁊ inuolutam tenet intelligentiã
nec deo pͥe competit qͥa non ⁊ debitor
nobis nisi forte ex ꝓmisso. Nosũ eide¬
bitores sum ex commisso. Ut aũ uene¬
nũ euatuet᷑: distingue uerbi sensus.
Non potest qs facere nisi qđ̃ debet .i.¬

Expanded text:
et quod debet facere, non potest illud diet quod debet facere, non potest illud dibum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, i
Abbreviated transcription (Latin):
qd iusta uoluntas sua uult falsũ dicis
uoluntas accipit᷑. quałr accipit aug̾
illa uerba dñim genesi loquentis ad
dixit qd̾ sine dubio poterat ꝑ potenciã
s nõ poterat ꝑuisticiã. qͣi pͥoterat qͥd̃
s nõ uosebat: ⁊ illa uoluntas uista e
iat. Si uero ꝑħu̾ba intelligas eũ nõ
posse fac̃e ñ illud. qd̾ si fieret iusticie
eiuis conueniret: uetũ dicis. dimiłr
distingue illud. non potest fac̃ẽ quđ ins
cia non uult facere: fassum ⁊ si aũ
facere id qd̾ nisticie eiꝰ conuenire pͭ¬
nõ pͣ uer̃ dicis. Tercia illoꝵ ratio.¬
ddunt qͦ ⁊ illa dicentes. nõ pͣ d̃s
fac̃e nisi qd̾ debet. nõ aũ debet
face: nͥ quod facit. di it debet alia face
nõ gͦ facit om̃e qđ debet. Si uͦ facit
mitt̃e qđ dimictit ne factat: aut nõ
debet. Si nõ debet non recte dimitrit
Si uero debet dimittere: gͦ nõ debet
qd̾ facit. nec potest illud dimitt̃e qd̃
facit qͥn faciat: q debet illud facere.

Expanded text:
oluntas sua justa vult, falsum dicis. voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini in Gen. loquentis ad dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa eelligis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicis. Similiter distingue illud: Non potest facere quod sua tia, non vult facere, falsum est. Si autem facere id quod justitiae ejus convenire non pddunt quoque et alia dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit mittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet quod facit, nec potest illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere:
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ si fac̾et ei bene conuenirit:
diciunt ꝙͦ. illi dicentes. nͥl facit
aut dimictit nͥ optima ⁊ rõna¬
bili causa licet nobis occulta sit scđm
qͣm oportet eũ facere.: ⁊ dimitt̃e que
facit. uel dimittit. ratio it penescũs
qua illa facit.: ⁊ illa dimictit que ratio
eterna ÷ ⁊ semꝑ manens. preter quam
non pͭ aliqͥd fac̃e ł dimitt̃e. Illa gͦ ma¬
nente nõ potest qd̾ facit dimictere.
nec qđ dimictit fac̃e: ⁊ ita nõ potest

Expanded text:
illud quod, si faceret, ei bene conveniret, que illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest
Abbreviated transcription (Latin):
multa pͭ facẽ que nec bona sunt. nec
iustaq nec sunt. nec erũt. nec bene
fiunt uel fient. q nunqͣm fient. Itẽ
qd̃ scdm ꝓpositum fuit. nõ pͣfacere
nisi qd̾ iusticia sua exigit: ⁊ non pͭ id
fac̃e qd̾ iusticia sua exigit ut nõ fiat.

Expanded text:
multa potest facere quae non bona sunt nec justa, quia nec sunt, nec erunt, nec bene fiunt, nec fient quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃ĩs: nat᷑a dei ⁊ genita. ⁊ genuisse quod
aꝑciꝰ dicit in .li .ix. de tͥn. Nos inqͥt uni¬
genitũ d̃m. in forma dei manentem
innat᷑a dei mansisse ꝓfitem᷑ nec uni¬
tatẽ forme seruilis innat᷑am diuine
unitatis refundimꝰ. nec rursus corꝑa¬
si insinuationẽ pr̃em in filio p̃dicam
s ex eo eiꝰdem gn̾is genitã naturã natu¬
rałr in se gignentem habuisse nat᷑am
q̃ in forma nat᷑e gͣignentis manens.
formã nat᷑e. i infirmitatis corꝑał̃ acte¬
ꝑit. Non it defec̃at dei nata ne eẽt s m
sc humilitatẽ terrene natiuitatis. ma¬
nens sibi dei nat᷑a. susceꝑat. gñis sui po¬
testatẽ: in habitu assumpte humilita¬
tis exł ercens. Ecce ħ aꝑte dicit: ⁊ natu¬
ram genuisse: ⁊ naturã genitã:⁊ na¬
t᷑am assũpsisse nat᷑am. qđ a plerisꝙ ne¬
gat᷑. Item in eod̃. Nunquid unigeni¬
to deo contumelia ÷: patrẽ sibi innas¬
cibłem deũ ẽẽ. cũ ex innascibłi deo. na¬

Expanded text:
s natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, unigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo na
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ad uitam s ad mortem
si quent᷑ utrum debeat concedi quod
as ab eterno dilex̾it eos. um̃s de electis
solis simpłr hoc eẽ concedendũ qd̾ ds
ab ec̃no eos dilerit. quos ad iusticiam ⁊

Expanded text:
non sunt ad vitam, sed ad mortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ise trahi matͥmoniũ.⁊ int̾ mariam
⁊ ioseph nõ fuisse iuigiũ. ł nõ fuis¬
se ꝑfectum. qd̾ nephas ẽ sentire. t¬
Tanto .Nt. sc̃ius fuit atq ꝑfestius.
qͣnto a carnali oꝑe inmunius. Set
suꝑius posita. ta rõne d̾ta intelligeas ẽ.
non qͥn ꝑtineat mulier illa ad matͥ¬
monium cũ qua non ẽ ꝑmixtio sexu¬
um: s nõ ꝑtinet ad matrimonium

Expanded text:
 Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est permixtio sexuum; sed non pertinet ad matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tasis: ꝑmittit᷑ .i. tolerat᷑ ita qd̾ nõ
phibetur. &uod nupcie bone sint.
uerunt aũ non ulłi ħerici nmp¬
cias decestantes. qui tatiani
appellati sunt. hii mipcias oĩo dãp¬
nant. ac pares forcationib aliisq
corrupciõnib faciit nec recipiꝰ¬
unt in suoꝵ niͣo utigio utentem
marẽ uel femmm. Qd aũ res bo¬

Expanded text:
 toleratur, ita quod non prohibetur. 5. Quod nuptiae sunt bonae. Fuerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bo
Abbreviated transcription (Latin):
humano genĩ ꝓpt̃ uitandam forni¬
cationẽ indultum ẽẽ riugiũ. Indul¬
gencia ũ q meliora nõ eligit: reme¬
dium ht̃ non p̃miũ. a qua siqͥs decli¬
naũit: meretur exiciale iudicium.
tariũ ẽ nõ necc̃ium. alioqͥn fͣnsgres¬

Expanded text:
humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverit meretur exitiale judicium. tarium est, non necessarium; alioquin transgres
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris pͥmꝰ ħo hũisse credit᷑. Cogno¬
quo exauditu solo ꝑcipit᷑. quomͦ a credentib
absens querit᷑. s quadam int̾iori aspirati¬
one qua dei p̃scĩam ⁊ templabat᷑. nõ tñ ica
extellent᷑ sic̃ pꝰ hanc uitam sci uisim sunt.
neq: ĩ in enigmate qͣliter in hac iuta uide

Expanded text:
Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognoquo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
genuit sapĩam qua sapiens ⁊ ita nec
eẽnciam qua ÷. ut i sapiencia sapiens
÷ ⁊ potencia potens. ita ⁊ eẽntia ip̃e :
Cadẽq: ÷ sapiencia.⁊ potencia: que

Expanded text:
iam, qua sapiens est, ita nec essentiam, quae est. Ut enim sapientia sapiens est et potentia potens; ita et essentia ipse est, eademque est sapientia et potentia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ante petcm in exordio conditõis hõi po¬
tuisse uide. ut ẽẽnt ei nat᷑alia. Ita in . li.
recͣctationũ inqͥens. Ignorantia: ⁊ diffi-¬
cultas ⁊̃ si eẽnt hõis p̾mordia nat᷑alia. nͨ
in p̾mordio nat᷑ałr habuisset. Numqͥd
eẽnt defectus ⁊ pene: Si deffectus uel
pena ei indita fuisset añ pecc̃m iniuste
cũ to agi uidet᷑. Si añ culpam sentiret
penam ob hoc sane dm̃s illa nõ fuisse
defectus ł penas. si nat᷑ałr hõi infuissẽt
sic̃ nõ fuit hoĩ añ pecc̃m nõ dũ gr̃am
a depto deffectus siue pena nõ posse ꝓfi¬
potuit. ⁊ ad tempꝰ ⁊̃ ꝓficit. eamꝙ: culpa
sua pꝰ misit. simulq ꝓficiendi faculta¬
tẽ ꝑdidit d̃efectus fuit ei ⁊ pena nõ

Expanded text:
ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse profipotuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non
Abbreviated transcription (Latin):
la miseratõnis uoluntate de nr̃o inse
tͣnstulit. ut tam infirmitatẽ. sũ accepit
nerã carnẽ. qͣm sine omm infiustate
non muisse atͣ qͦsdã hoc negantes.
nłłi de sensu in passione humanitatis
xp̃i male sensisse inuemiunt᷑. asseren.¬
tes similitudinẽ. atq imaginẽ passio¬
nis: ⁊ doloris xp̃m hoĩem ꝑtulisse s
nłłm oĩo dolorem. ł passionem sensis¬
se auctoritatũ testimoniis eos ꝯuin¬
centes indubitabłe faciamꝰ qd̾ supra
diximus. ꝓpħa ysaias dicit. Uere lan¬
guores nostros ip̃e tulit. ⁊ dolores nr̃os

Expanded text:
in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quam sine omni infirmitate muisse, contra quosdam hoc negantes. Sed quia nonnulli de sensu in passione humanitatis Christi male sensisse inveniuntur, asserentes similitudinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabile faciamus quod supra diximus. Propheta Isaias dicit, c. 53: Vere languores nostros ipse tulit, et dolor
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis ⁊ pect̃is s humanis malis .i. dolo¬
rib repleta fuit aĩa xp̃i. quib ip̃a cõ¬
patitur carni. Nonit. dolor corꝑis p̃eẽ
sine aĩa. Bolere ã anima. ⁊ nõ dolente cox¬
pore pot᷑. hos au humane infirmitatis af¬

Expanded text:
vitiis et peccatis, sed humanis malis, id est, doloribus repleta fuit anima Christi, quibus ipsa compatitur carni. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima, etiam non dolente corpore, potest. Hos autem human
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. quos ei ꝯuemebat susciꝑe. ⁊ nobis
expediebat. S̾unt. it. pła egͥtudinũ gn̾a
it coiꝑis uitia. a qͥb oĩo inmunis ecticit.
Quos it defectus habuit ł ad ostensio¬
nẽ uere humanitatis ut timorẽ. ⁊ tͥsti¬
ciam tad impletionẽ oꝑis ad qd̾ ueb̾at
ut passibilitatẽ. ⁊ mortalitatẽ. ab inmor¬
talitatis desꝑatione spem nr̃am erigen¬
dam. ut mortẽ suscepit. hos aũ defẽt¬
tus nõ ꝯdicõnis sue nec̾citate. s minis¬
trationis uoluntate suscepit. ueros qͥd̾¬

Expanded text:
catum, quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros q
Abbreviated transcription (Latin):
tas. s turbat᷑ aĩa scdm humane fragili¬
tatis assũptionẽ tͦbat᷑. Nam qͥ suscepit
aĩam. suscepit etiam anime passionem.
Non em̃i eo quod deus erat. aut t̾bari.
aut mori posset. Idem ineocdem. Suscep̾
no qͥ cruc̾e p̃dico. Et homo hũit tͥsticiã.
qͣm meo suscepit affectu. nichil cõpatit᷑.
it. qͥ ꝓse nichil hũit. quod dołet. Uoles

Expanded text:
litatis assumptionem. Nam qui suscepit animam, suscepit etiam animae passionem. Non enim eo quod Deus erat, aut turbari aut mori posset. Idem in eodem, cap. 3, no, qui crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, it, qui pro se nihil habuit quod doleret. Doles