comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex dono omp̃is dĩ. qui illos uocaũ
dictum ẽ rebeccȩ quia maior ser¬
natu seruitutis obseqͥum minori
eẽt redditurꝰ hoc ẽ iacob: & ita pꝰea
euenit. Nam sicut in libris regũ legr̃.¬
edom tẽporib dauid salomonis alio¬
rũq regũ seruiuit ifraheli. usq ad il¬
lud tempꝰ quando sic̃ in eodẽ uolumi¬
ne legr̃. p̃parauit se edom ne ẽẽt sub
uda. qͦd utiq p̾dictũ ei fuerat ab ysa¬
ac. patre suo. Ueniet inqͥt tempꝰ cũ
ęxcuties uigũ illius de ceruice tua.
Quis hominũ pot̾ enarrare. quare
d̾s omp̃s eleg̾it iacob añqmͣ nasce¬
retur. & reꝓbau̾it esau. eũ nec iste
nec ille bonũ aliqͥd uł malũ pot̾at
implere: nͥ quia in isto id⁊ in iacob
gram suam & miscdiam exhibuit.
& in esau iustũ iudiciũ impleuit
Nam cũ rebecca iam haberet con¬
ceptũ inutero & iret dñm consulere.
aut ꝑ melchisedec sacerdotẽ dĩ sũmi:
aut ꝑ aliũ quẽlibet. ꝑ quẽ ds̃ tunc

Expanded text:
ex dono omnipotentis Dei qui illos vocavit, ex dono omnipotentis Dei qui illos vocavit, dictum est Rebeccae, quod Enatu servitutis obsequium minori esset redditurus , hoc est Jacob. Et ita evenit. Nam sicut in libris Regum legitur: temporibus David et Salomonis aliorumque regum servivit Israeli usque ad illud tempus, quando sicut in eodem volumine legitur praeparavit se Edom ne esset sub Juda, quod utique praedictum ei fuerat ab Isaac patre suo. Veniet, inquit, tempus cum excuties jugum illius de cervice tua . Quis hominum potest enarrare quare Deus omnipotens elegerit Jacob antequam nasceretur, et reprobaverit Esau cum nec ille nec iste bonum aliquid vel malum poterat implere, nisi quia in isto, id est in Jacob, gratiam suam et misericordiam exhibuit, et in Esau justum judicium suum implevit. Nam cum Rebecca jam haberet conceptum in utero, et iret ut Dominum consuleret, aut per Melchisedech sacerdotem Dei summi, aut per alium quemlibet, per quem Deus tunc
Abbreviated transcription (Latin):
brahe ysaac & ismael figurã tenuert̃
duoꝵ popłoꝵ fideliũ & infideliũ: ue¬
rũ &ẽ rebecea tipũ credentiũ & repro¬
boꝵ gessit. in duob filiis iacob & e¬
sau. habens illos ex uno concubitu
patͥs nr̃i oi ẏsaac. Nec uacat qͦd
ait ex uno concubitu. Ne forte enĩ
dicere poss iacob. qñ me genuit
genuit male uoluntatis erat. idoq
bonitas illius ꝑ semen illius diffu
dicere posset. ait apłs ex uno con¬
cubitu genitos eẽ illos duos. ostũ¬
dens ex uocantis dono unũ electũ
alterũ ex iusto iudicio odio habi¬
tũ. Nam om̃s ex ade descendũtes
ꝓsapia filii nascunt᷑ peccati & iõ
dãpnatione digni. Si qui uͦ libe¬
rantur bonitas & gr̃a ẽ dĩ: ñ eoꝵ¬
retͥbutio meritoꝵ. Cũ enĩ nondũ¬
nati fuissent illi duo iacob & esau.
aut aliqͥd egissent boni aut mali.
ut sgdm electionẽ oꝑũ illoꝵ ꝓ
posicũ seu p̾ordinatio dei maneret.
uocante dictũ ẽ ei quia maior ser¬
uiet minori. Ex uocante dic̃. id:

Expanded text:
figuram tenuerunt duorum populorum, fidelium et infidelium, verumetiam Rebecca typum credentium et reproborum gessit in duobus filiis suis, Jacob et Esau, habens illos ex uno concubitu patris nostri Isaac. Nec vacat quod ait: Ex uno concubitu. Ne forte enim dicere posset Jacob: Quando me genuit genuit, malae voluntatis erat, ideoque bonitas ejus per semen illius diffusdicere posset, ait Apostolus, ex uno concubitu genitos esse illos duos: ostendens ex vocantis dono unum dilectum, alterum ex justo judicio odio habitum. Nam omnes ab Adae descendentes prosapia filii nascuntur peccati, ideoque damnatione digni. Si qui vero liberantur, bonitas et gratia Dei eretributio meritorum. Cum nati nondum fuissent, illi duo Jacob et Esau, aut aliquid egissent boni aut mali, ut secundum electionem operum illorum propositum seu praeordinatio Dei maneret nvocante dictum est ei, quia major serviet minori. Ex vocante dicit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. In quãcunq domũ intra¬
ueritis: pͥmũ offerte pacẽ dicñtes.
Pax huic domui. E uangelitauert̃
bona. futuri scił regni p̾̃mia: que
ocłs ñ uidit nec auris audiũ. nec in
cor hoĩs ascendert̃. Et de quib psal¬

Expanded text:
dicentes: In quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangelizaverunt bona, futuri scilicet regni praemia quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uite anñtiare deinde gentib Idõq
filii dei : quia apłos ad suam salu
tẽ directos a suis finib repulert̃
Potest & ita ñ inconuenient᷑ intel¬
ligi. Quomͦ inqͥt p̃dicabt̃ eis ipsi
p̃dicatores uerbũ uite qͥ expulsist̃

Expanded text:
vitae annuntiare, deinde gentibus: Ideoqvitae annuntiare, deinde gentibus: IdeoqFilii Dei, quia apostolos ad salutem sui directos a suis finibus pepulerunt. Potest et ita non inconvenienter accipi: Quomodo, inquit, praedicabunt ipsi praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ aure m̃tis: quã dñs reqͥrebat
inqͥens. Qͥ ht̃ aures audiendi au¬
Ydiat.
Insuꝑ &ẽ auertert̃ aures suas neau¬
dirent uerba eius: qñ illo clamante
intemplo & dicente. siquis sitit ue¬
niat ad me & bibat. noluert̃ uenire
ad eum credendo. Ideoq ñ audiert̃.
quia ñ fuert̃ obedientes. Quomͦ autẽ
audient sine p̾dicante. Hic ostñdit
ꝑsecuti sunt eos expellentes eos a se.
sicut inactib apłoꝵ legitur: ubi &
narratur quẽ ad modũ paulus apłs¬
eis direrit. uobis quidẽ oportebat
primũ loqͥ uerbũ dei. s quia repelli¬
tis illud: ecce conu̾tinur ad gentes.
Hinc est qͦd subdit. Quomͦ autẽ pre¬
dicabunt eis p̃dicatores uerbũ uite
nisi mittantur. Et est sensus. Ipsi
occidert̃ p̃dicatores quosdã ad se
missos. sicut iacobũ frẽm ioħis & ste¬
phanũ : reliquos uꝰ flagellantes a se
intelligi. Nequaqmͣ nos apłi ad offi¬
ciũ p̃dicationis accedẽ potuissemus:
recti fuissemus. pͥmũ uideis uerbũ

Expanded text:
aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praedicante? Hic ostendit, persecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut in Actibus apostolorum legitur, ubi et narratur quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes . Hinc est quod subdit. Quomodo autem praedicabunt eis praedicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, recti fuissemus, primum Judaeis verbum
Abbreviated transcription (Latin):
bamini euntes. Tale ẽ acsi diceret.
Fuistis inqͥt quondã gentes: s iam
ñ estis gentes. In hanc gͦ gentẽ ira¬
scuntur iudei. inuidia diaboli duc¬
ti. Ysaias aũ audet & dicit. Non
sine ratione hoc uerbũ quod ẽ au¬
tico repletus sciebat se contẽpnen¬
dũ auideis & etiã serra lignea secan¬
deos. Inuentus sũ añ querentib me:
palam apparui his qͥ me ñ int̾roga¬
bant. Gentib ñ querentib xp̃m qͥ
neque legis neq ꝓphetarũ aliqͦd
habebant documentũ siue ꝓmissi¬
onẽ de eo. ipse apparuit. Ille appa
brahã cumñ sꝑaretur. & sic̾ appa¬
ruit angłs. ⁊acharie. sic dñs iħs
apparuit gentib p̃dicantib apłis.
&̾ choruscantib miraculis: cũ non
exspectaret᷑ ab ilł. Nam qͦd ipse in
apłis apparuerit gentib: testatur
suis sermonib. Ecce ego uob̾tũ sũ¬
mationẽ seculi. ꝑdoctrinã enĩ celestẽ

Expanded text:
atis, euntes . Quod tale est ac si diceret: Fuistis quondam gentes, sed jam non estis gentes. In hanc ergo non gentem irascuntur Judaei invidia ducti. Isaias autem et dicit: Non sine ratione hoc verbum quod est autico repletus, sciebat se contemnendum a Judaeis, et etiam serra lignea secanlles: Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his qui me non interrogabant. Gentilibus non quaerentibus Christum, qui neque legis, neque prophetarum aliquod habebant documentum, sive promissionem, de eo ipse apparuit. Ille apparbrahae cum non speraretur, et sicut apparuit angelus Zachariae: sic Dominus Jesus apparuit gentibus, praedicantibus apostolis, et coruscantibus miraculis, cum non exspectaretur ab illis. Nam quod ipse in apostolis apparuerit gentibus, testatur suis sermonibus. Ecce ego vobiscum sumationem saeculi . Per doctr
Abbreviated transcription (Latin):
s noluert̃ credere nͥ pauci. Scriptũ
ẽ inquit in ysaia ꝓpħa. Qmͤ speciosi
pedes eugłizantiũ pacem. eugłirau¬
ciũ boua. Apłoꝵ pedes speciosi fuert̃.
quia adño sunt abluti. Pedes qͦ in

Expanded text:
scriptum est in Isaia propheta: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
Aitaria tua suffodert̃. Decẽ tribus
apud quas talia fiebant. q̃ uitulos
aureos in dan & in bethel a ieroboã
adorantes acceꝑant. altaria ihero¬
solimitan templi ñ suffoderant. ⁊¬
& iccirco intelligimus qͦd in ipsis
decẽ tribub. licet quidã altaria
diis gentiũ edificarent. erant tam̃
dei arcebant. hoꝵ altaria dm̃ uide¬
licet colentiũ illi qͥ idola colebant.
suffodisse & funditꝰ euertisse. in¬
telligunt᷑. Et ego relictus sũ solus.
Sic ei uidebatur qͦd ipse solus re-¬
mansiss ex om̃ib ꝓpħis dñi: pre
magnitudine stragis ⁊ int̾fectioĩs
que seuiebat in dei cultores. Querc̃
animã meã. Sic enĩ minata fuerat
ei ierabel impiissima. hec faciant
mͥ dii & hec addant: si ñ posuero
cras animã helie sic̃ uniꝰ ex istis.¬

Expanded text:
altaria tua suffoderunt decem tribus, apud quos talia fiebant, qui vitulos aureos in Dan et in Bethel a Jeroboam ad adorandos acceperant, altaria Hierosolymitani templi non suffoderant, et idcirco intelligimus quod in ipsis decem tribubus. Licet quidam altaria diis gentium aedificarent, erant tamenDei arcebant. Horum altaria, Deum scilicet colentium, illi qui idola colebant, suffodisse ac funditus evertisse intelliguntur. Et ego relictus sum solus. Sic enim ei videbatur quod ipse solus remansisset ex omnibus prophetis Domini prae magnitudine stragis et interfectionis, qua saeviebatur in Dei cultores; et quaerunt animam meam. Sic enim minata fuerat ei Jezabel impiissima. Haec faciant mihi dii, et haec addant, si non posuero cras animam Eliae sicut animam uni
Abbreviated transcription (Latin):
eruere. & ad uitã ȩternã ꝑducere.
dire & saluare sicut & iudeos: qr
ꝑsonarũ acceptio ñ est apud illũ.
nec sic intendit uni ut se deneget
alteri. Ergo siuox nr̃a ad om̃s qui
audiunt equaliter uenit. & tam̃
dire om̃s miscd̾it᷑ pocest: nec dũ

Expanded text:
eruere, et ad vitam aeternam perducere, eruere, et ad vitam aeternam perducere, dire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum acceptio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen dire omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ oꝑatur: non confunde¬
tur. Qͥcunq credidit in xp̃m sic̾
credendũ est. non ꝑibit cũ incre-¬
dulis in die iudicii. quib ip̃ẽ uidex:
dicet ite in ignẽ eternũ: s potius
gaudebit. cum ab eo inquẽ cre¬
didit remun̾abit᷑. aggregatꝰ nu-¬
mero & collegio electoꝵ & dm̃con¬
fitentiũ. Hoc exemplũ ualet ꝯtra
udeos : qui gentiles a fide xp̃i pu¬
tabant secernendos. Uñ &e subdit.
Non ẽ distinctio subaud̾ inisto erẽ¬
plo quod posui. Quoꝵ ñ est distin¬
ctio siue separatio: Iudei & greci:
quia de utrisq dr̃. Omĩs homo qui
crediderit in illũ siue uideus siue
gentilis: non confundetur. Nã idẽ
dñs omniũ diues in om̃s qͥ inuocãt
illum: id ÷ dñs qui ẽ creator & dñs¬
uideoꝵ. ipse ẽ creator & dñs gentiũ.
id ÷ omniũ hominũ. Diues autẽ ic¬
circo dr̃ in om̃s qui credunt uł in¬
uocant illũ: quia potest om̃s inse
credentes & a p̾sentib tͥbulationib

Expanded text:
dilectionem operatur, non confundetur. Quicunque crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ipse judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum et Deum confitentium. Hoc exemplum valet contra Judaeos, qui gentiles a fide Christi putabant secernendos, unde et subdit: Non enim est distinctio, subaudis in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est Dominus qui est Creator et Dnus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ apłs exemplo ꝓphetico: & dicit.
Quomͦ potuit ẽẽ ut ñ audirent
In omnẽ terrã exiuit sonus eoꝵ: &
in fines orbis terre uerba eoꝵ. Dix̾at
supra idem psalmista. Non sunt lo¬
quele neq sermones: quoꝵ ñ audi¬
antur uoces eoꝵ. Si scd̾m linguas¬
qnͣtomag̃ apud iudeos ipsa lingua
eoꝵ id÷ hebrea audita ẽ Si enĩ a
iherłm in quatuor mundi climata
deis a quib p̃dicatio eiusdẽ eugłii
erordiũ sumpsit. ñ ÷ p̾dicatũ: mari¬
me cũ & ipsi medit̾ranei sint: Qͦs
autẽ iherłm in medio terrarũ sit
posita sicut umbilicꝰ uentris: testa¬
cur psalmista qͥdicit. Ds̃ aũ rex nr̃¬

Expanded text:
s exemplo prophetico, et dicit: Quomodo potuit esse ut non audirent: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Dixerat supra idem Psalmista: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Si secundum linguaquanto magis apud Judaeos, ipsa lingua eorum Hebraea audita est? Si enim ab Hierusalem in quatuor climatadaeis, a quibus praedicatio ejusdem Evangelii exordium sumpsit, non est praedicatum? maxime cum et ipsi mediterranei sint. Quod enim Hierusalem in medio terrarum sit posita, sicut umbilicus ventris, testatur Psalmista, dicens: Deus autem, rex n
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓoꝑib legis: id÷ circuncisione ocio
sabbati ceterisq legalib oꝑib. Iusti¬
cia que ex lege ẽ iuuere hominẽ in se
faciebat: ꝙi ñ int̾ficiebat᷑. P remiũ gͦ
illius iusticiȩ nichil aliud erat. qmͣ
uita p̾̃sens: que ñ tollebat᷑ Niuet in
ea dicit. id÷ mortẽ presentẽ euadet.
Si quis uͦ spiritalit̾ ea que ler p̾cip̃
impleu̾it. licet in p̾senti tẽꝑalit̾ ñ
remun̾et᷑ in futuro tam̃ remun̾a¬
tionis causa uitã eternã accipiet.
id÷ p̾sentissimũ õĩpotñtis di uultũ.¬

Expanded text:
st circumcisione, otio sabbabi, caeterisque legalibus operibus. Justitia quae ex lege est, vivere hominem in se faciebat, quia non interficiebatur. Praemium ergo illius justitiae nihil aliud erat quam vita praesens quae non tollebatur. Vivet in ea dicit, id est mortem praesentem evadet: Si quis vero spiritualiter ea quae lex praecipit impleverit, licet in praesenti tempore non remuneretur, in futuro tamen remunerationis causa vitam aeternam, id est praesentissimum omnipotentis Dei vultu
Abbreviated transcription (Latin):
di rectores tenebrarũ harum. Neq
uirtutes contrarie demonũ. que sub
suis pͥncipib consistunt. Neq in¬
stantia. id÷ p̾sentia bona que ꝓmit¬
tuntur credentib: uł mala qͥ mi¬
nantur. Neq futura. id⁊ bona uel
mala istiꝰ secłi. Neq fortitudo id÷
diabolus pͥnceps demonũ: de qͦ dr̃.
Cum fortis armatus custodit atriũ
suũ. Neq altitudo.i. astrologia:
inferiora inferni scrutat᷑ ꝑ qͦd mul
Etiam si om̃s astrologi & mathema¬
tici hoc ẽ astroꝵ conspectores. qͥ se
fatentur rationẽ siderũ penetrare
& cursus. uenerint contra nos. uł
&̾ illi qͥ ꝑ nicromantiã id÷ mortu¬
oꝵ resustitationẽ animas ab infe¬
ris reuocant. sicut mulier illa phi¬
tonissa reuocauit animã samueł:.
nequaqmͣ poterunt nos separare
a caritate xp̃i. Neq creatura alia
deorsũ preter istas quas dixi : nec

Expanded text:
ectores tenebrarum harum. Neque virtutes, contrariae daemonum, quae sub ipsis principibus consistunt. Neque instantia, id est praesentia bona quae promittuntur credentibus, vel mala quae minantur. Neque futura, subaudis bona vel mala istius saeculi. Neque fortitudo, id est diabolus princeps daemonum de quo dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum . Neque altitudo, id est astrologia. inferiora inferni scrutatur, per quaeEtiamsi omnes astrologi et mathematici, hoc est astrorum conspectores, qui se fatentur rationem siderum penetrare et cursus, venerint contra nos; vel etiam illi qui per necromantiam, id est mortuorum resuscitationem, animas ab inferis revocant, sicut mulier illa pythonissa revocavit animam Samuelis, nequaquam poterunt nos separare a charitate Christi; neque creatura alia, deorsum, praeter istas quas dixi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽẽ legis: ñ consũptio s ad ĩpletio
& consũmatio leg̃ae ꝓpħarũ. ad iu¬
sticiam om̃i hoĩ credñti. Completio
legis & ꝓpħarũ ipse est: qr oĩa que
lex & ꝓpħe uerbis & misteriis de
ipso p̾dixerant. ꝑ semetipsũ cõpleũ.
Uñ pendens incruce dix̃ Consũma¬
tum ẽ. Quod qͥ credit & conficetur.

Expanded text:
esse legis, non consumptio, sed completio et consummatio legis et Prophetarum, ad justitiam omni credenti. Completio legis et prophetarum ipse est, quia omnia quae Lex et prophetae verbis et mysteriis de ipso praedixerant, per semetipsum complevit. Unde pendens in cruce, ait: Consummatum est . Quod qui credit et conf
Abbreviated transcription (Latin):
angłice doctrine noluert̃ colla sub¬
dere. Finis enĩ legis. xp̃s ẽ ad iusticiã
omĩ credenti. Est finis qui ꝓconsũ¬
matione accipitur: sicut tc̃ qͣndo
& consũmata. Est ã finis qui pro¬

Expanded text:
angelicae doctrinae noluerunt colla submittere. Finis enim Legis, Christus est, ad justitiam omni credenti. Est finis qui pro consumptione accipitur, sicut tunc, quando  consumpta
Abbreviated transcription (Latin):
uelat eis in corde & loquit᷑ ꝑora
illoꝵ. Ad hoc pot̾ant uidei dicere.
licet falso. Non audiuimꝰ uerbũ .xͥ.¬
apłs. S dico. Nunqͥd ñ audieit
Subaudit᷑ uidei uerbũ p̾dicationis
apłoꝵ. Respondet ipse apłs sibi.
& affirmat qm̃ audiert̃. Etqͥdem.
Ecce affirmatio. Et hic distinguendũ.
Sensus enĩ huiusmodi ẽ. Nunqͥd non

Expanded text:
velat eis in corde, et loquitur per ora illorum. Ad haec poterant Judaei dicere, licet falso: Non audivimus verbum t: Sed dico: Nunquid non audierunt? Subaudis Judaei verbum praedicationis apostolorum: Respondet ipse Apostolus sibi, et affirmat quia audierunt. Et quidem, ecce affirmatio, et hic est distinguendum. Sensus enim hujusmodi est: Nunquid non
Abbreviated transcription (Latin):
ere. legem scił ꝑ quã se putabant
posse iustificari. sine gr̃a xp̃i. iusticiȩ
dei non st̃ subiecti. nolentes se subdẽ
sit d̾s̃ filiũ suũ qui p̃ceptũ iusticiȩ
que eugłica uocatur nob̾ tradidit.
e in ipso ꝑfectionẽ iusticie nobis¬

Expanded text:
ere, legem scilicet, per quam se putabant posse justificari sine gratia Christi, justitiae Dei non sunt subjecti. Nolentes se subderesit Deus Filium suum qui praecepta justitiae, quae Evangelia vocantur nobis tradidit, et in ipso perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
festauit ds̃ maliciã pharaonis corilliꝰ
ñ emolliendo ñ in dm̃ reflectitur qͥ
malũ non oꝑatur: s ipsi pharaoni ma¬
lũ suũ quod fecit ꝓprie deputat᷑. Uer¬
bigrã. Sicut si fuerint duo uasa unũ
plenũ balsamo aliud stercore. si quis
ea agitau̾it & uentilau̾it ñ est auctor
odoris uł fetoris: sic d̾s qui tetigit
suis plagis pharaonẽ. non ẽ auctor
malicie eius. Ob duas aũ causas ꝑcus¬
sus ẽ pharao cũ suo exercitu. & in
mare submersus. uideł ut & eoꝵ ma¬
licia puniretꝰ que erat multiplicata.
& israhelitis terror incuteret᷑ qͦtime¬
rent peccare ne similia paterentur.
scientes iniqͥtatẽ adeo dampnari. Di¬
cit enĩ ut ostendã in te uirtutẽ meã.
scił ꝑ signa & supplicia: & annunti¬
etur nom̃ meñ in uniu̾sa t̾ra. Ubiq¬

Expanded text:
festavit malitiam Pharaonis, cor illius non emolliendo, non in Deum reflectitur, qui malum non operatur, sed ipsi Pharaoni malum suum quod fecit, proprie deputatur. Verbi gratia, sicut si fuerint duo vasa, unum balsamo plenum, aliud stercore, si quis ea agitaverit vel ventilaverit, non est auctor odoris vel fetoris, sic Deus qui tetigit suis plagis Pharaonem, non est auctor malitiae ejus. Ob duas causas autem percussus est Pharaon cum suo exercitu, et in mari submersus, videlicet ut eorum malitia puniretur quae erat multiplicata, et Israeliticis terror incuteretur, quo timerent peccare, ne similia paterentur, scientes iniquitatem a Deo damnari. Dicit enim: ut ostendam in te virtutem meam, scilicet per signa et supplicia, et ut annuntietur nomen meum in uni
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ds̃ corillius: id÷ ñ emolliit
meritis eius hoc exigentib. S: que
citu suo. aut sodomitas. aut eos qͥ
ds̃. Cui respondendũ est. qr eoꝵ
malicia iam erat consũmata. ex¬
cedens modũ peccandi : & iõ iusto
dĩ iudicio erat punienda. Sic
unꝰquisq peccator diuinitꝰ punit᷑
modo & fine pecc̃oꝵ cõpleto. De qͦ¬

Expanded text:
ravit Deus cor illius , id est non emollivit, ravit Deus cor illius , id est non emollivit, meritis ejus hoc exigentibus. Sed qucitu suo, aut Sodomitas, aut eos qui unt? Cui respondendum est, quia eorum malitia jam erat consummata excedens modum peccandi: et ideo justo Dei judicio erat punienda. Sic unusquisque peccator divinitus punitur modo, fine peccatorum completo; de q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. iccirco electos dignos ẽẽ remu¬
neratione. quia statim ut sentiunt.
se ad dei grãm ꝑuenire: totis nisib
laborant uoluntati illius obsecun¬
dando obedire. Dicit enĩ scriptura
pharaoni. Non scͥptura ꝑ se loquitun.
s alius ꝑ eam: sicut hic loquitur ds.
Quia in hoc ipsum excitauite. id÷ du¬
riciã cordis tui ꝑꝑhoc aliis manife¬
staui. ut ostendam inte uirtutem
Ita modo fit. In uniu̾sa enĩ terra & ꝑ
quadrifidũ orbem annuntiat᷑ nom̃
deitatis enis: quia pene ubiq liber
erodi recitatur. Anteqmͣ excitaretur
pharao decẽ plagis adeo quasi dor¬
miebat : & ęxcitatus cuius maliciȩ
cor eius ẽẽt hominib ignorantib
manifestatũ est. Unde dic̃ ds̃. Exci¬
tauite pulsando ex plagis: id÷ ma¬
nifestaui maliciã cordis tui qͦd me
solũ non latebat. Uñ excitatus ait.
Dm̃ ignoro: & isrł ñ dimittã. Ꝙ qꝑ
ꝓ sua malicia ignorabat dm̃: indu¬

Expanded text:
dum est idcirco electos dignos esse remudum est idcirco electos dignos esse remuneratione, quia statim ut sentiunt se a Dei gratia praeveniri, totis nisibus laborant voluntati illius obsecundando obedire. Dicit enim Scriptura Pharaoni. Non Scriptura per se loquitur, sed alius per eam, sicut hic loquitur Deus: Quia in hoc ipsum excitavit te, id est duritiam cordis tui propter hoc aliis manifestavi, ut ostendam in te virtutem Ita modo sit. In universa enim terra, et per quadrifidum orbem annuntiatur nomen divinitatis ejus, quia pene ubique liber Exodus recitatur: Antequam excitaretur Pharao decem plagis a Deo quasi dormiebat, et excitatus cujus malitiae esset cor ejus hominibus ignorantibus manifestatum est, unde dicit Dominus: Excitavi te pulsando decem plagis, id est manifestavi malitiam cordis tui, quae me non latebat; unde excitatus ait: Deum ignoro, et Israel non dimittam . Et quia pro sua malitia ignorabat Deum, indu
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit. & esau iusto iudicio suo re¬
ꝓbauit. & qui unũ dilig̃. alterũ odit.
Absit. ut ipse iniquus dicat᷑. Moysi
enĩ dicit. Miserebor cuiꝰ misẽreor:
& miscdiam p̾stabo cuiꝰ miserebor.
Ordo est. Cuius misereor uocando
eum ad fidem meam: miserebor
fidem meam illi daudo. ut credat
in me. Q cui fuero misertus ut cre¬
dat in me: miscdiam p̾stabo illi
ut iuste uiuat. & misericors sit &e¬
ꝑseueretq in bonis oꝑib ꝓ quib
p̾miũ accipiat. Igitur ñ uolentis
sub audit᷑ ẽ uoluntas. neq cur¬
rentis ẽ cursus: s miserentis est
di miscđia: ut det homini bonũ
uelle. facere. ꝑseuerare. Non suffic̾
det illi bonũ uelle. & bonũ idipsũ
ꝑficere: iurta qͦd psalmista dicit.
Miscđia eius p̃ueniet me. Et. mi¬
sericordia eius subsequet᷑ me. S
hic fortasse querit aliqͥs. Utqͥd re-¬
munerant᷑ electi.uł qͥd p̾mii me¬
rentur: si & uoluntas bona &e ꝑfec¬
tio oꝑis a deo eis datur: Cui responden¬

Expanded text:
dilexit, et Esau justo suo judicio reprobavit, et qui unum diligit, alterum odit. Absit ut ipse iniquus dicatur. Moysi enim dicit: Miserebor cui misereor, et misericordiam praestabo, cui miserebor. Ordo iste est: Cujus misereor, vocando eum ad fidem meam miserebor, fidem meam illi dando ut credat in me, et cujus fuero misertus, ut credat in me misericordiam praestabo illi, ut juste vivat, et misericors sit, perseveretque in bonis operibus pro quibus praemium accipiat. Igitur non volentis, subaudis est voluntas, neque currentis cursus, sed miserentis est Dei misericordia ut det homini bonum velle, facere, perseverare. Non sufficitdet illi bonum velle, et bonum idipsum perficere, juxta quod Psalmista dicit: Misericordia ejus praevenier me, et misericordia ejus subsequetur me . Sed hic fortasse quaerit aliquis: Ut quid remunerantur electi, vel quid praemii merentur, si et voluntas bona, et perfectio operis a Deo eis datur? Cui responden
Abbreviated transcription (Latin):
ex semine abrahe fuit : & tam̃ non
cõputat᷑ eiꝰ filius ẽẽ. Et sicut non
om̃is filii abrahe scd̾m carnẽ eius
dicunt᷑ filiiꝰ. s semen eius in ysaac
stabilitur: ita mͦ ñ om̃s qui ex eius
stirpe ꝑ ysaac descendunt eiꝰ filii
reputant᷑. s qui habent fidem eiꝰ et
credunt in xp̃m: de quo ꝓpͥe dictũ
ẽ in semine tuo benedicent᷑ om̃s gn̾tes.
Id ÷ non qui filii carnis hii filii dei:
s qͥ filii st̃ ꝓmissionis estimant᷑ in
semine. Licet iudei in infidelitate
ꝑmanentes filii abrahe sint ꝑ natu¬
ram carnis. qr de ꝓ sapia illius
descendert̃. tam̃ ñ st̃ ideo filii di:
qm̃ degeneres st̃ subaudit᷑ a fide &
oꝑib abrahe : neq ꝑtiuet ad eos
aliqͥd ex dono benedictionis. que¬
facta ẽ ad abrahã de xꝑo & multi¬
cudine credentiũ. Gentiles uͦ qͥ st̃
autẽ filii appellantur gentiles: ꝑꝑ
ꝓmissionẽ scił que facta ẽ de eis
ad abrahã qua dr̃ in semine tuo be¬

Expanded text:
ex semine Abrahae fuit, et tamen non ex semine Abrahae fuit, et tamen non computatur ejus filius esse. Et sicut non omnes filii Abrahae secundum carnem, ejus dicuntur filii, sed semen ejus in Isaac stabilitur: ita modo non omnes qui ex ejus stirpe per Isaac descenderunt, ejus filii reputantur, sed qui habent fidem ejus, et credunt in Christum, de quo praedictum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, id est non qui filii carnis, hi filii Dei, sed qui filii sunt promissionis, aestimantur in semine. Licet Judaei in infidelitate permanentes, filii sunt Abrahae per naturam carnis, quia de prosapia illius descenderunt, tamen non sunt ideo filii Dei, quoniam degeneres sunt a fide et operibus Abrahae, neque pertinet ad eos aliquid ex dono benedictionis facta est ad Abraham de Christo et multitudine credentium. Gentiles vero qui sunt autem filii appellantur gentiles, propter promissionem scilicet quae facta est de eis ad Abraham, cui dicitur: In semine tuo be
Abbreviated transcription (Latin):
uñ & subintulit. Hon autẽ qͦd exci¬
derit uerbũ dei. Et est sensus. Qnͣuis
multitudo uideoꝵ parentũ meoꝵ in
infidelitatis errore remansiss no¬
lens in xp̃m credere. ñ tam̃ ideo dico
qd̃ euanuerit. aut annullata sit ꝓ¬
missio dei q̃ facta e̾ ad abrahã. qd̾ in
semine eius benedicerent᷑ om̃s gt̾s:¬
qm̃ in illis ẽ ad impleta qͥ credider̃
tã ex ideis qmͣ ex gentib & qͥ adhuc
credituri sunt. Non eiũ om̃s qui ex
mina unius hoĩs fuert̃. Non autẽ
om̃s qui ex stirpe illius hominis de¬
scendert̾ om̃s uiri isrłite st̃: id÷ dm̃
uidentes m̃te. quia m̃te ⁊ fide dm̃ ñ
cernunt. Itaq isrł inspiritalẽ & car¬
nalem diuiditiur. Iudei credentes
filii sunt isrł &e abrahe. scdm carnẽ:
& scđm fidem. Non credentes uͦ &
tiles autẽ licet ñ sint filii isrł car¬
& abrahe : qr dm̃ m̃te contẽplant᷑.
Neq quia semen sunt abrahe om̃s
filii: s de solo ysaac dictũ est. in y¬
saac uocabr̃ tͥ semen. Ismael quidẽ

Expanded text:
utem quod exciderit verbum Dei; et est sensus: Quamvis multitudo Judaeorum parentum meorum infidelitatis errore remansisset, nolens in Christum credere, non tamen ideo dico quod evanuerit, aut annullata sit promissio Dei, quae facta est ad Abraham, quod in semine ejus benedicentur omnes gm in illis est adimpleta qui crediderunt, tam ex Judaeis qui ex gentibus, et qui adhuc credituri sunt. Non enim omnes qui exmina unius hominis fuerunt. Non autem omnes qui ex stirpe illius descenderunt, omnes viri Israelitae sunt, id est videntes Deum mente, quia mente et fide Deum non cernunt. Itaque Israel in spiritalem et carnalem dividitur. Judaei credentes, filii sunt Israel et Abrahae secundum carnem, et secundum fidem non credentes vero: tiles autem, licet carne non sint filii Israet Abrahae, quia Deum mente contemplantur Neque qui semen sunt Aoranae omnes filii, sed de solo Isaac dictum est: In Isaac vocabitur tibi semen. Ismael quidem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempꝰ ueniã. ꝑ angłm scilicet.
filius. Igitur sic̾ ysaac ꝑ ꝓmissio¬
nẽ qua dr̃ in ysaac uocabr̃ tͥ semen:
sic gentił popłs sectando fidẽ &
uestigia abrahe ꝑ ꝓmissionẽ que
facta ẽ ad illũ. benedictioĩs grãm
conseqͥ meret᷑. Non solũ autẽ illi:

Expanded text:
hoc veniam: per angelum scilicet filius. Igitur sicut Isaac per promissionem qua dicitur: in Isaac vocabitur tibi semen, sic gentilis populus sectando fidem et vestigia Abrahae, per promissionem quae facta est ad illum, benedictionis gratiam consequi meretur. Non solum autem illi,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filioꝵ. id: electio illoꝵ. Electio fili¬
oꝵ ẽ. quia ex ipsis adoptatist̃ filii: &
ipse popłs uocabat᷑ filius dĩ. Unde
dr̃ in exodo ad pharaonẽ. filus meus
pͥmogenitꝰ isrł. Et ꝑ ysaiam. filios
genui &e exaltaui. Gła erat illis qͦd
de om̃ib gentib in peculiarẽ plebẽ¬
dei sunt electi. illis etiã ÷ testam̃tũ
uetus datũ: uł sicut qͥdam codices
habent testam̃ta. uetus scił &e nouũ.
si uoluerint credere. Testam̃tũ enĩ
nouũ datũ est illis: ut a seruitute
legis cransirent ad libertatẽ gr̃ȩ .xͥ.
Et legis latio. id÷ datio ad eos ꝑtinet:
illis data ẽ: ut quicqͥd ꝓmissũ patͥb¬
fuit. cõpleretur in filiis. Quoꝵ pa¬
tres subaud̃ fuert̾ abrahã ysaac &
ia cob: ex quib patͥb uł iuideis xp̃s

Expanded text:
et filiorum, id est electio illorum, electio filiet filiorum, id est electio illorum, electio filiorum est, quia ex ipsis adoptati sunt filii, et ipse populus vocabatur Filius Dei. Unde dicitur ad Pharaonem: Filius meus primogenitus Israel , et per Isaiam: Filios genui et exaltavi , gloria erat illis, quod de omnibus gentibus in peculiarem Dei plebem sunt electi. Illis etiam est Testamentum Vetus datum: vel sicut quidam codices habent Testamenta, Vetus scilicet et Novum, si voluerint credere, Testamentum enim Novum datum est illis, ut a servitute legis transirent ad libertatem gratiae Christi. Et legislatio, id est datio ad eos pertinet, illis data sunt, ut quidquid promissum est patribus, compleretur in filiis. Quorum patres, subaudis fuerunt Abraham, Isaac et Jacob, ex quibus patribus, vel Judaeis es
Abbreviated transcription (Latin):
maledictus. Ponitur ꝓ occisione
corporali: ut hic. Quod tale est.
ac si diceret. Optabam enĩ int̾fici
a cristo corpore. Et hoc ẽ qͦd dicit
scd̃m carnẽ. Poterat aliqͥs dicere.
Obeate apłe quare optares inter-¬
fici scdm̃ carnẽ a xp̃o : Ad hec sub¬
intulit ipse. Ut fres mei qͥ st̃ cog¬
nati mei scdm carnẽ salui fierent.
& uiuerent mente deo. Dicendo
uͦ qui st̃ cognati mei scd̾m carnẽ
ostendit ñ ẽẽ illos sibi cognatos.
dixiss dñs descende peccauit po¬
pulus tuus. & dinuite me ut de¬
leam eũ & faciam te ingentẽ ma¬
gnam: ait nunia caritate ductꝰ.
Aut dimitte eis hanc noxam: aut
dele me de libro tuo. Uidensq do-¬
minus caritatẽ eius erga populũ:
ait. Non delebote de libro meo: s di¬
misi uirta uerbũ tuũ. Ita & apłs uo
lens mag̃. xp̃o placere. hoc loquebat᷑
caritate cogente. de occisione corporis
sui: cũ omino nullomͦ optaret mͥtis
affectu separari a xp̃o. Quoꝵ adoptio

Expanded text:
maledictus. Ponitur pro occisione corporali, ut hic, quod tale est ac diceret: Optabam ego interfici a Christo corpore, et hoc est quod dicit secundum carnem. Poterat aliquis dicere: O beate Apostole, quare optabas interfici secundum carnem? Ad hoc subintulit ipse: Ut fratres mei, qui sunt cognati mei secundum carnem, salvi fierent, et viverent mente Deo. Dicendo vero, qui sunt cognati mei secundum carnem, ostendit non esse illos sibi cognatos idixisset Dominus: Descende, peccavit populus tuus, et dimitte me ut deleam eos, et faciam te in gentem magnam , ait, nimia charitate ductus: Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo . Vidensque Dominus ejus charitatem erga populum, ait: Non delebo te de libro meo, sed dimisi juxta verbum tuum . Ita et Apostolus volens magis Christo placere, hoc loquebatur charitate cogente de occisione corporis sui, cum nullo modo optaret mentis affectu separari a Christo. Quorum adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd homo ẽ ex ipsis carnẽ assumpsit.¬
est suꝑ omĩa potentia diuinitatis.
Notandũ aũ quia cũ esset locutus
de abiectione parentũ suoꝵ ñ mur¬
murando neq rep̾hendendo iudiciũ
dei talia ꝓsecutus ẽ: s potiꝰ benedixit
illũ ꝓcerto sciens iusto iudicio dei

Expanded text:
d homo est, ex ipsis carnem assumpsit-est supra omnia potentia Divinitatis. Notandum autem, quia cum esset locutus de abjectione parentum suorum, non murmurando, neque reprehendendo judicium Dei talia prosecutus est, sed potius benedixit illum, pro certo sciens justo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
do separare. Et est sensus. Neq
alia creatura qmͣ nos ipsi pot̾it
nos separare a caritatedi: quȩ ẽ in
xp̃o iħu. Nostam̃ possumus nos se¬
parare ab ea: male uiuendo. Mentes
non mentior. Necessitate cogen¬
te sepe urabat apłs. ñ agens
contra dñi p̾ceptũ: & quia dicturꝰ
erat rem pene incredibilẽ: ideo iu¬
rauit necessitate cogente. Nam
int̾ romanos qͥ credid̾ant erant iu¬
dei credñtes. quib ista scͥbebat. Et qr
erant qͥdicerent paulũ non dilig̾e
gentẽ suã. eo qͦd eugłitaret gentib:
iuram̃to obligat asserens se dilig̾ẽ
&e amare gentẽ suã. Uñ subiungit.
dimeo. Non dicit modica & par-¬
ua tristicia ẽ mͥ aut tẽporaneus
dolor subito accedens. subitoq re-¬
cedens : s testatur magnã tristi-¬
ciã & assiduũ dolorẽ sibi inẽe̾. ꝓ
frĩb suis qui filiũ dei ad se missum
non solũ noluert̃ susciꝑe: s in suꝑ
acclamauert̃ eũ dignũ morte di¬
centes ad pilatũ. Crucifige crucifige

Expanded text:
do. Et est sensus-Neque alia creatura quam nos ipsi poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu; nos tum possumus nos separare ab ea male vivendo. Mentes non mentior. Necessitate cogente saepe jurabat Apostolus, non agens contra Domini praeceptum, et quia dicturus erat rem pene incredibilem, ideo juravit necessitate cogente. Nam inter Romanos qui crediderant erant Judaei credentes, quibus ista scribebat: et quia erant qui dicerent Paulum non diligere gentem suam, eo quod evangelizaret gentibus, juramento obligat asserens se diligere et amare gentem suam, unde et subjungit: di meo. Non dicit modica et parva tristitia mihi est, aut temporaneus dolor subito accidens, subitoque recedens, sed testatur magnam tristitiam et assiduum dolorem sibi inesse pro fratribus suis, qui Filium Dei ad se missum, non solum noluerunt suscipere, sed insuper declamaverunt eum dignum morte, dicentes ad Pilatum: Crucifige, crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
mors que infligit᷑ corporr: poterit
nos separare a caritate. xp̃i. Non dix̾
opinor. s certus sum. Neq uita sub
Si minatus mͥ fuerit nero mortem
om̃ib crudeliorẽ. aut uitã in p̾sen¬
ti seculo om̃ib feliciorẽ. ñ poterit
me separare a fide.xp̃i: s neq alios
coapłos meos. Neq angeli subaudit᷑
maligni. qui se tranffigurant in
angelos lucis: scdm̃ illud. Si angłs
de celo euangelitaret uob̾ p̃ter qͦd
nos eugłitamus: anathema sit. Et
ẽ sensus. Et si angłs de celo uellet
me separare a caritate. xp̃i qͦd fie-¬
ri ñ potest: ñ poss me ab ea sepa¬
rare. Neq pͥncipatꝰ id⁊ contrariȩ
potestates demonũ que aliis pͥncipan¬
tur: dequib ipse dixit in epła ad e¬
phesios. Nonẽ nobis colluctatio ad¬
uersus carnem& sanguinẽ: s aduer

Expanded text:
mors, quae injungitur corpori, poterit nos separare a charitate Christi. Non dixit opinor, sed certus sum; neque vita, suSi minatus fuerit mihi Nero mortem omnibus crudeliorem, aut vitam in praesenti saeculo omnibus feliciorem, non poterit me separare a fide Christi sed neque alios coapostolos meos; neque angeli, subaudis maligni, qui transfigurant se in angelos lucis; vel secundum illud: Si angelus de coelo evangelizet vobis praeter quod nos evangelizamus, anathema sit . Et est sensus: Etsi angelus de coelo vellet me separare a charitate Christi, quod fieri non potest, non posset me separare. Neque principatus, id est contrariae potestates daemonum, quae aliis principantur, de quibus ipse dicit in Epistola ad Ephesios : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adve
Abbreviated transcription (Latin):
carnes Sic omp̃s ds figulus hu¬
manigen̾is ex massa pecc̃i & ꝑditi¬
onis. id: ex massa humani gen̾is
habet potestatẽ aliud uas in honorẽ
facere: id÷ ad hoc unũ creare. ut ip̃e
honoretur in illo & honoret eũ uo¬
cando ad fidẽ suam. & saluando ad
uitam : aliud uͦ incontumeliã. id:¬
reꝓbos ꝓꝑ neqͥciam suam iusto iu¬
dicio suo ꝑdere. Ex corrupta enim
massa. omiã corrupta fiunt uasa.
Si autẽ ingenio artis sue figulus
quedã ex illis excoquendo ꝑ ignẽ
a uicio masse purificau̾it: nunqͥd
in his magnificari ñ potestꝰ Quod
nari legis moysi. quia suo temꝑe qui
eam custodiebant iusti putabant᷑ sic̃
& econtra ñ custodientes uelut iniusti
dampnabant᷑. Quare subaudit᷑ ñ ꝑue¬
nit isrł in legẽ iusticiȩ Quia ñ ex
fide.xp̃i uoluit saluari: s quasi ex
oꝑib legis. Offendert̃ enĩ in lapidẽ
offensionis. id ÷ in xp̃m nolentes in
eũ credere: s dixeit. Non habemꝰ regẽ

Expanded text:
carnes. Sic omnipotens Deus figulus hucarnes. Sic omnipotens Deus figulus humani generis, ex massa peccati et perditionis, id est ex massa humani generis habet potestatem aliud vas in honorem facere, id est unum ad hoc creare, ut ipse honoretur in illo, et honoret eum vocando ad fidem suam, et salvando ad vitam; aliud vero in contumeliam, idropter nequitiam suam justo judicio perdere. Ex corrupta enim massa, omnia corrupta sunt vasa. Si autem ingenio artis suae figulus quaedam ex illis excoquendo per ignem a vitio massae purificaverit, nunquid in his magnificari non potest? Quodnare legis Moysi, quia qui suo tempore eam custodiebant justi putabantur: sicut et e contra non custodientes velut injusti damnabantur. Quare? Subaudis non pervenit Israel in legem justitiae, quia non ex fide Christi voluit salvari, sed quasi ex operibus legis: offenderunt enim in lapidem offensionis, id est in Christum nolentes in eum credere, sed dixerunt: Non habemus regem
Abbreviated transcription (Latin):
rari meruerint. Et quem uult
in durat .i. indurari ꝑmittit. & in
duricia sua deserit: sicut pharao
sua plagas suspendebat aphara¬
one: indurabat cor eiꝰ. Dicis itaq mͥ.
Quid adhuc queriturꝰ Id ÷ qͥd causat᷑¬
humana fragilitas. qd̃ ds cuiꝰ uult
miseret᷑ & quẽ uult induratꝰ Uo¬
luntatienĩ eius qͥs resistit Q uod
quoꝵdam miseret᷑ bonitas & grã eiꝰ
ẽ: qͦd qͦsdam dampnat. iustũ suum
iudiciũ ostendit: ꝙ om̃s sumus filii
deas deo: hominẽ uocat humana
tm̃mͦ sapientẽ: & dei iudiciũ repre¬
hendere nitentẽ. Nunqͥd dic̃ figm̃tũ
id÷ uas ex luto factũ. ei qui se fuixit.⁊
quid me fecisti sic: Id: qͥd me fecisti
in hanc paruitatẽ. uł ad hoc uile
ministeriũ Ann̾ habet figulus¬
potestatẽ luti ex eadẽ massa luti fa¬
cere aliud quid̾e uas in honorẽ quo
ministret᷑ cibus uł potus. qͦd etiã
transeat in usus regis. aliud uͦ in
contumeliam id÷ uile officiũ. uide¬
licet ad opus culinȩ ubi coquant᷑

Expanded text:
rari meruerint, et quem vult indurat, id est indurari permittit, et in duritia sua deserit, sicut Pharaonsua plagas suspendebat in Pharaone, indurabat cor ejus. Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? id esthumana fragilitas, quod Deus cujus vult miseretur, et quem vult indurat. Voluntati enim ejus quid resistit? Quod quorumdam miseretur, bonitas et gratia ejus est, quod quosdam damnat, justum suum judicium ostendit, quia omnes sumus filii deas Deo? Hominem vocat humana tantummodo sapientem et Dei judicium reprehendere nitentem. Nunquid dicit figmentum, id est vas ex luto fictum, ei qui se finxit. Quid me fecisti sic? id est quid me fecisti sic in hanc parvitatem, vel ad hoc vile ministerium? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, quo ministretur cibus vel potus qui transeat in usus regis; aliud vero in contumeliam? id est, in vile officium, videlicet ad opus coquinae, ubi coquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ de illis qui ignorantia tenebant᷑.
de quib & ueritas ait. Uenit hora.
ut om̃is qui int̾ficit uos arbitretur
obsequiũ se prestare deo. Sic & petrꝰ
Scio inquit frẽs: quia ꝑ ignorantiã
multi scientes negauert̃ xp̃m: sic̾¬

Expanded text:
dicitur de illis qui ignorantia tenebantur, dicitur de illis qui ignorantia tenebantur, de quibus Veritas ait: Venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur se obsequium praestare Deo . Sic et Petrus ait: Scio inquit, fratres, quia per ignorantiam multi scientes negaverunt C
Abbreviated transcription (Latin):
erubescet. in sententia qua damp¬
nabuntur reꝓbi & infideles audi¬
entes ab illo ite maledicti in ignẽ
eternũ: s potius letabr̃ audiens
ab illo cumcet̾is electis. uenite
benedicti patͥs mei ꝑcipite regnũ
qͦd uob̾ paratũ : ab origine mũdi.
Et quia poterat aliquis obicere apłõ
quare ñ oras ꝓ incredulis tuȩ gentis.
uł aẽ ne suꝑbirent gentiles & despi¬
cerent iudeos: subdit apłs.
tis. uoluntas quidẽ cordis mei
& obsecratio ad dm̃ fit ꝓ illis
mereretur ad fidem. xp̃i ꝑuenire.
om̃s illi uocati eẽnt & saluati: gnͣ¬
tiles aũ qui legẽ ignorabant. a fide
eẽt alieni. Salus gͦ gratis adeo
datur. & ñ ab homine meret᷑ id:
dei. Stultũ est enĩ legem ꝑ seruum
confiteri: & filium negare. In hoc
siquidẽ iudei sciãm dei ñ habebant:
quia ita uolebant adherere legi.ꝑ
seruũ datȩ. ut grãm respierent
eugłii ad nõ datã: &e ꝑsequendo filiũ
deo patri placere putabant. hoc aũ

Expanded text:
crubescet in sententia qua damnabuntur reprobi et infideles, audientes ab illo: Ite, maledicti, in ignem aeternum, sed potius laetabitur, audiens ab illo cum electis caeteris: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Et quia poterat aliquis objicere Apostolo quare non oras pro incredulis tuae gentis, vel etiam ne superbirent gentiles et despicerent Judaeos, subdit Apostotis, voluntas quidem cordis mei, et obsecratio ad Deum, fit pro illis mereretur ad fidem Christi pervenire, omnes illi vocati essent et salvati, gentiles autem qui legem ignorabant, a salute fuissent alieni. Salus ergo gratis a Deo datur, et non ab homine meretur, idDei. Stultum est enim legem per servuconfiteri, et Filium negare. In hoc siquidem Judaei scientiam Dei non habebant, quia ita volebant adhaerere legi per servum datae, ut gratiam respuerent Evangelii a Domino datam, et persequendo Filium, Deo Patri se placere putarent. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ iob: s meritũ illius aurit. ñ
minuit: quia uir iustus eiꝰ adu̾sa
patient̾ sustinuit. Notandũ aũ qr
hec sententia scd̾m beatũ augustinũ
ꝑ int̾rogationẽ & ꝑcunctationẽ legi
accusabit adu̾sus electos dĩ. illud qͦd
seqͥtur d̾s qui iustificat enuntiet᷑
sono int̾rogantis: ut tacite respon¬
deatur . ñ. Similit̃ & illud qͦd seqͥt᷑
quis ẽ qui condẽpnet ꝑcunctando
legendũ est: ut subinferat᷑ int̾ro¬

Expanded text:
beatum Job, sed meritum auxit, non beatum Job, sed meritum auxit, non minuit, quia vir justus, ejus adversa patienter sustinuit. Notandum autem quia haec sententia secundum beatum Augustinum per interrogationem et percontationem legi accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat, enuntietur sono interrogantis, ut tacite respondeatur, Non. Similiter illud quod sequitur, quis est qui condemnet? percontando legendum est, ut subinferatur interro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis omĩb p̾destinatis aduitam
eternã cradidit illũ. Et ipse pacer
cradidit filiũ quia tradi ꝑmisit:
multisq modis ÷ ipse filius traditꝰ.
Hoc uerbũ qͦd ẽ parcere aliquando
sigc̃at dimittere: ut illud inuin¬
gilio. Parce metu citherea. id÷ di¬
mitte metũ. Aliqñ significat ser
ces: quia seruant sua mella. Qͦ mͦ¬
&ẽ non cum illo omĩa nob̾ donauit.
Hoc maxime ad apłos refertur: quib¬
ueritas ait. Cum sederit filus hoĩs
in sede maiestatis suȩ : sedebitis ⁊ uos
suꝑ duodecĩ sedes. Potest referri &
ad om̃s p̾destinatos : qui in capite
suo xp̃o omia possident q̃ ipse pos¬
sidet. Cum enĩ omĩs creatura longe
incõparabiliter distet a filio dei. ꝑ
quẽ facta sunt omĩa: sic ds̾ pater
in tantũ nos dilexit ut ꝓ nob̾tradẽt
illũ. utiq qui poterit in nob̾ ista
complere. Quis accusabit aduersus
electos dei ld⁊ quis sumet accusa¬
tionẽ aduersus electos deiꝰ diabolꝰ
accusat electos dei sicut accusauit

Expanded text:
obis omnibus praedestinatis ad vitam aeternam tradidit illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum; aliquando signices, quia servant sua mella. Quomonon etiam cum illo omnia nobis donavit? Hoc maxime ad apostolos refertur, quibus ait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes : potest referri et ad omnes praedestinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, quae ipse possidet. Cum enim omnis creatura longe incomparabiliter distet a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , si Deus Pater in tantum nos dilexit, ut pro nobis traderet illum, utique poterit in nobis ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusationem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut accusavit
Abbreviated transcription (Latin):
huius tẽporis ad futurã głam: quia
onĩe qͦd in p̾senti ẽ. cõparatione fu¬
ture głȩ mom̾̃taneũ est. Ideoq allo¬
quitur romanos: ne deficerent in
tribulationib. Uide petrũ: considã
paulum. ante potuit illos nero oc-¬
cidere: qmͣ a caritate xͥ seiungere.
Scepħs lapidib obrutꝰ laurentius
ustulatus ñ potuert̃ a xp̃o separa¬
ri: qm̃ ita erant m̃te deo copulati.
ut insensibiles eẽnt ad om̃ia tor¬
m̾ta tolerare. Nunqͥd nos separabit
tͥbulatio an angustiaꝰ Angustia
poterantꝰ eos separare: qr habebãt
panẽ uerũ. xp̃m. qui eos spiritalit᷑
pascebat & uestiebat: sicut alibi
apłs ait. Quotqͦt in xp̃o baptizati
estis: xp̃m induistis. Quia ꝓpt̾ te af¬
ficimur totadie. Uox martyrũ ad xp̃m.

Expanded text:
s ad futuram gloriam, quia omne quod in praesenti est, comparatione futurae gloriae momentaneum est: ideoque alloquitur Romanos ne deficerent in tribulationibus: Videte Petrum, considerate Paulum; ante potuit Nero illos occidere quam a charitate Christi sejungere; Stephanus lapidibus obrutus, Laurentius ustulatus, non potuerunt a Christo separari quoniam ita erant mente Deo copulati, ut insensibiles essent ad omnia toleranda tormenta. Nunquid nos separabit tribulatio, an angustia? Angustia poterant eos separare, quia habebant panem verum Christum, qui eos spiritaliter pascebat et vestiebat, sicut alibi Apostolus ait: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quia propter te mortificamur tota die. Vox mart