comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑: ⁊ diligent. Iustus enim ut sis ñ solum non nor¬
cebis: s etiam nocentes ꝓhibebis. Nam nicħ nocẽ non
ẽ iusticia: s abstinentia alieni ẽ. Ex nulla uocis ambi¬
guitate controuersiã nectes: s qualitatẽ animui spe¬
culare. Nichil intersit an firmes. an iures. De religi
one ⁊ fide scias agi: ubicũq de u̾itate tractatur.¬
semꝑ animi rationẽ negligentia subsequat᷑. dũ nec
de magnis nec de minimis errantiũ uiciĩs corrigẽ¬
di curã geris: s licentiã peccandi. aut alludentib
tibi blande. aut illudentib tͥ ꝓterue. ꝑmitis. Nec
rirsus nimia rigiditate ⁊ asꝑitate. nichil uenie aut
benignitatis reseruans: humane societati durus appa¬
reas. Ita gͦ iusticie regula tenenda ẽ: ut reu̾entia
discipline eiꝰ nec nimia negligentie cõmunitate des¬
pecta ulescat: nec seueriori atrocitate durata. grãm
humane a mabilitatis amittat.
emꝑantia cordis est modatio lingue.¶Ui.
ommiũq statera uerborũ: et ponderatio

Expanded text:
buntur et diligent. Justus enim ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his guitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. De fide et religione scias agi, ubicunque de veritate tractatursemper animi rationem negligentia subsequatur. Dum neque de magnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, aut illudentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et asperitate, nil veniae aut benignitati reservans, humanae societati durus appareas. Ita ergo justitiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae communitate despecta vilescat, neque severiori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis amittat. erantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum et ponderatio
Abbreviated transcription (Latin):
tuus uult te ẽẽ munificũ: ⁊ qui dat ut habeas. man¬
dat ut tribuas: dicens. Date : et dabit᷑ uobis. Noli er¬
go timidus ẽẽ in largiendo: ne sis egenꝰ in retributi¬
one. Quia qui parce seminat: parce ⁊ mnetit. Tria uͦ
sũt genera helemosinarũ. Una corporalis egenti darc
qͥcquid potueris. Altera sp̃ualis: dimiti̾t a quo lesus
fueris. Tercia ⁊ delinquentẽ corrigere: ⁊ errantem
miscd̃iam adipisci uolumꝰ. miscd̃iam aliĩs faciamus.

Expanded text:
tuus vult te esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. Ampletimidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione, quia qui parce seminat, parce et metet ; qui sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem corrigere, et errantes misericordiam Dei adipisci volumus, misericordiam aliis faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
fortiter agit. quod intellexerit: iam ꝓculdubio uistꝰ est.
S enis uisticiam tẽꝑantia seqͥ debet: quia plerumq iusti¬
cia si modũ non ht̃ in crudelitatẽ cadit. Ipsa gͦ iusticia
uere iusticia ẽ. quȩ se temꝑantie freno mod̾atur. ut in
decet ferueat ꝑdat iusticiam: cuiꝰ seruare mod̾amina.
Cedrus enim lignũ iocundi odoris ÷ et diu durans: nec
a tĩnea unquã exterminat᷑. De qua ꝑsuis. ⁊ cedro digna
locuta ẽ. scilicet ꝓpt̾ durabilem ꝓpetutatẽ. Unde et in
templis ꝓpt̾ diuturnitatẽ ex hoc ligno lacunaria fiunt.¬

Expanded text:
fortiter agit quod intellexerit, jam procul dubio justus est; sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque justitia si modum non habet, in crudelitatem cadit. Ipsa vero justitia vere justitia est quae se temperantiae freno moderatur, ut in veat perdat justitiam, cujus servare moderamina dent. Lignum vero jucundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur. De qua Persius: Et cedro digna locutus. Scilicet propter durabilem perpetuitatem. Unde et in Templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
titudo si insit animo tuo. cũ magna fiducia uiues:
liber. intrepidus. alacer.Si fortis fueris: nunꝗͣ. tibi cõ
michi: s animũ nocendi habuit. Et cũ in potestate tua
illũ uidis: undictam putabis uindicare potuisse. Scito
minem susurrio appetas. nemint̾ subfodias. Palam e¬
gredẽ. Non geres conflictũ. nͥ indixeris. Nam fraudes
et doli: imbecillem faciũt. Eris fortis si ꝑicula ñ appetaᷤ
ut temerarius: nec formides ut timidus. Nam timidũ¬
ñ facit animũ: nͥ rep̃hensibilis uite conscientia mala.
Fortitudo aut̃ si se extra modum suũ excollat: faciet
uirum minacẽ. inflatũ. turbidũ. inquietũ. ⁊ in quas¬
cumq excellentias dictoꝵ et actuum. neglecta honesta¬
usticia est animi nobilitas: uniciuq rei ꝓpͥam

Expanded text:
itur, si insit animo tuo, cum magna fiducia vives liber, intrepidus, alacer. Magnimihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vindicare potuisse. Scito minem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae conscientia.itas autem si se extra modum suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestaustitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam
Abbreviated transcription (Latin):
ex reb transitoruis possides. ñ mireris: nec magnũ esti¬
mes quod caducum ẽ. Si prudentiã amplecteris. ubiq¬
idem eris: et ꝓ ut rerũ ⁊ temporis uarietas exigit ita
te ad comodes tempori nec te in aliquib mutes: s po¬
credulitate ad falsa ꝓlabi. De dubiis̃ non diffinire: s
suspensam tenere sententiã.Si prudens ẽẽ cupis. in¬
futurũ ꝓspectũ intende: et quȩ possunt cõtingere.
animo tuo cuncta ꝓpone. Nichil tibi subitũ sit: s totũ
ante ꝓspicias. Nam qui ꝓuidens ÷ non dicet. ñ putaui

Expanded text:
 Res transitorias non mireris, nec magni aestimes quod caducum est. Si prudentiam amplecteris, ubiqidem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed pocredulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil futurum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi
Abbreviated transcription (Latin):
cia flagellatũ eicit. gula seducit eiectũ: luxupria
sedudũ seruituti subicit: anima rationalis. in sanitaate
sua uas ẽ solidũ ⁊ integrũ. nullã habens. corruptionẽ:
quia uitia uenientia in ea. hoc mͦ tutiant ⁊ corrum¬
punt. Per suꝑbiam inflat᷑. ꝑ inuidiã arescit. ꝑ iram
crepat. ꝑ tristiciã frangit᷑. ꝑ auariciã ddisꝑgitur ꝑ gu¬
lam inficitur. ꝑ luxuriã conculcat: ⁊ in lutũ redigit᷑.¬

Expanded text:
ia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem; quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur, et in lutum redigit
Abbreviated transcription (Latin):
oleo dicet iniquus uehement᷑. pro eo quod
diligo eũ satis: ⁊ nũquã potui de hac re-
qm res per alterũ patefacta ẽ: ueritatem negare ñ
possum. Doletis dico: reuera ita ẽ. sẜ addit. Grande da¬
mpnũ. Nam alias quidem in plurib ualet: ceterũ
in hac parte ut uerũ fateam᷑. minime excusari potest.¬

Expanded text:
oleo, inquit, vehementer, pro eo quod diligo eum satis, et nunquam potui de hac re quoniam per alterum patefacta est res, veritatem negare non possum: dolens dico, revera ita est. Et addit: Grande damnum! nam alias quidem in pluribus valet; caeterum in hac parte, ut verum fateamur, excusari min
Abbreviated transcription (Latin):
tione scinditur. nec pietate mollitur: nec mouet᷑ p̃cibꝰ.
minis ñ cedit. flagellis durat᷑. Ingratũ ad bñficia ẽ. ad cõ¬
futura ñ ꝓuidens. Ipsum ÷ cui p̃teritoꝵ p̃ter solas iniu¬
rias nichii omino non p̃terit: presentiũ nichil ñ perit.
futuroꝵ nulla nͥ forte adulciscendũ ꝓspectio. seu p̃paratio
ẽ. Et ut in breui cuncta horribilis mali cõplecta. ipsũ
ẽ quoa nec dm̃ timet: nec hominẽ reueret᷑. Rabidi cordis¬

Expanded text:
tione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia est, ad confutura non providens. Ipsum est cui praeteritorum, praeter solas injurias, nihil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo tr
Abbreviated transcription (Latin):
renda ẽ: quȩ suppleat quod ñ potuit nr̃a uista
benuolentia adipisci. Quomͦ uͦ possimꝰ illã ad qui
rere: dat consilium cũ dicit. Estote miscd̾es. quia
pater ur̃ misericors est. Nullus aut̃ in alieno misericors eẽ
potest: qui pͣue uiuendo in se misericors non est. iui
in euangłio a dño numerant᷑: in quib ꝑfedio bonorũ
oꝑum continet᷑. Primum ÷ enĩ esurientẽ pascere: scd̾m
sicientẽ potare. terciũ hospitẽ colligere. quartũ nudum
uestire. quintũ infirmũ uisitare: sextũ ad in carceratũ
et clausũ uenire. In his enim necessitatib uite huma¬
ne molestia uł cõprehendit᷑: uł figurat᷑. In quib qͥsqͥs

Expanded text:
renda est, quae suppleat quod nostra justitia non potest adipisci. Quomodo autem illa acquiri possit, dat consilium cum dicit: Estote misericordes, quia vocabulum sortita est. Nullus autem in alieno misericors esse potest, quandiu prave vivendo, in se misericors non est. Qui orum operum significatur. Primum est esurientem pascere, secundum sitientem potare, tertium hospitem colligere, quartum nudum vestire, quintum infirmum visitare, sextum ad incarceratum et clausum venire. In his enim necessitatibus omnis vitae humanae molestia vel comprehenditur vel figuratur, in quibus quis
Abbreviated transcription (Latin):
sit inanis. s aut suadeat. aut consolet᷑. aut p̃cipiat. Lau¬
tuꝑare. Illa adulatione: ista malignitate suspecta ẽ. Testi¬
iude: p̃terita recordare. Nam qui nicħ de p̃terito cogi¬
incautꝰ inadit. Non semꝑ in actu sis. s interdũ animo
tuo requiem dato: ⁊ requies ipsa sit plena sapientie
placeas cogita. Quod tacitũ eẽ uelis: nemini aireris. Si
tibi non imꝑasti. quomͦ ab alio silentiũ sꝑas: Auribe¬

Expanded text:
sit inanis, sed aut suadeat, aut moveat, aut consoletur, aut praecipiat. Laulla siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testiouide et praeterita recordare. Nam qui nihil de praeterito cogiceptoris . Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato; et ipsa requies sit plena sapientia, em. Quod tacitum esse velis, nemini dixeris. Si tibi non imperasti, quomodo ab alio silentium speras? Ri
Abbreviated transcription (Latin):
possũt redimi: si in peccatis quisq ꝑmanserit. Lunc¬
enĩ fructũ elemosinarũ indulgentia cõsequit᷑: quando
ab uno quoq largit᷑: taliter et apud dm̃ recipitur.
Metuendũ uͦ ⁊ ne pauꝑ aut cũ tedio nr̃o oblata suscipi¬
at: aut ne omĩno pret̃inissus. merens tristisq recedat.

Expanded text:
posse redimi, si in peccatis quis permanserit. Tunc fructu eleemosynarum indulgentia conceditur, quando ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur.aque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat.
Abbreviated transcription (Latin):
anguste. Nec tua deficas: nec aliena mireris. Si temꝑ¬
antiam ailigis: turpia fugito anteqͣm ueniant. Neqͣ¬
quam aliũ uereb̾is: plus qͣm te. A uerbis turpibus¬
Miscebis interdũ seriis iocos: s temꝑatos. ⁊ sine decͥm̃¬
to dignitatis ⁊ uerecundie. Nam rep̃hensibilis risus
ẽ si in modicus ÷ si puerilit̾ effusus: si muliebrit̾
Uox sine clamore. Incessus: sine tumultu. Si temꝑans¬
es. adulationes euita: sitq tibi tͣm triste laudari a
turpib: qͣm ut lauderis obturpia. Ammonebis li
quenqͣm nec deicias. Dicenti esto tacitus auditre.
ne indecori sint: nec ideo illos cõtempnas quia latẽt.
Nam nicħ̃ differt. si nemo uideat: cũ tu ip̃e illos uide¬
as. Ommnes tͥ pares facies. Inferiores ñ suꝑbiendo cõtẽp¬
nas: suꝑiores recte uiuendo ñ timeas. Cunctis esto be¬
nignus nemini bland̾: paucis familiaris. om̃ib equus.¬

Expanded text:
angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerMiscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter vox sine clamore, incessus sine tumultu. Quiees, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, ne indecori sint; nec ideo illos contemnas quia latent; nam nihil refert quod nemo illos videat, cum ipse illos vide. Omnes tibi pares facies. Si inferiores superbiendo non contemnas, superiores recte vivendo non timeas. Cunctis esto benignus, nemini blandus; paucis familiaris; omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fate urtutes nequaꝙͣ stare possunt. Porro idem angu¬
li. iiii. cõuiuantes filios dũ corruũt obriuns: quia
dũ principales ille uirtutes opprimunt᷑. suffocant.s¬
tiam septem dona sp̃c scĩ: quȩ bone soboles dei. desi
deriis piis anime uelut quibusdam ferculis pascunt᷑.
⁊ gandent: calescunt ⁊ uigent. roborant᷑ ⁊ ꝑmanent.

Expanded text:
fatae virtutes nequaquam stare possunt. Porro iidem angufatae virtutes nequaquam stare possunt. Porro iidem anguli septem convivantes filios, dum corruunt, obruunt, quia dum principales illae virtutes opprimuntur, suffocant etiam septem dona Spiritus sancti, quae bonae soboles Dei piis animae desideriis velut quibusdam ferculis pascuntur et gaudent; coalescunt et vigent; roborantur et permanent.
Abbreviated transcription (Latin):
quadrige. quȩ non hñtes hic manentẽ ciuitatẽ. fut᷑am
inqͥrunt. he .iiii. rote currꝰ quos thesbites eleuatus uetꝰ
in celum. mortẽ distulit non euasit. Currus iste currꝰ¬
in montẽ syon magnũ ⁊ excelsũ. Montem. ad quem
sane uchiculũ: quo ꝑdita ouis ad gregem refertur.
Inuenta dragna in thesaurũ infert᷑. siegina anstri.
senien in spem messis emittit: ⁊ fructũ affert in pa-¬
cientia. hos quoq quatuor angulos illa beati iob domꝰ
hũit: in quam uentꝰ irruens. septẽ cõuiuantes filioᷤᷤ
oppressit. Quia iuxta beatũ gregoriũ. ꝑ domũ iob.
lis subsistit: quia totũ bone uolũtatis edificiũ prefato
quatnario consurgit. Uentus aut̃ irruit ⁊ domũ eõ¬
cutit: quia duĩ grauis nos temptatio infestat. pler ũq
purũ nr̃e conscientie domiciliũ ad ruinã ĩpulsat.
Unde et domo concussa. quatuor anguli ꝓcinbunt:
quia ꝑturbatio bone mentis diu̾sorio. qͣuatuor pre¬

Expanded text:
quadriga, qua non habentes hic manentem civitatem futuram inquirunt. Beatus quidem currus, quo Thesbites Elias erectus in coelum , mortem distulit, non evasit; hic autem mul montem magnum et excelsum, montem ad quem sane vehiculum, quo perdita ovis ad gregem refertur; inventa drachma ad thesaurum infertur; regina Austri semen in spem messis emittit, et fructum affert in patientia. Hos quoque quatuor angulos illa beati Job domus habuit, in quam ventus irruens septem convivantes filios oppressit . Quia etenim juxta Gregorium per domum Job lis substitit, quia totum bonae voluntatis aedificium praefato quaternario consurgit. Ventus autem irruit et domum concutit, quia dum gravis nos tentatio infestat, plerumque purum nostrae conscientiae domicilium ad ruinam impulsat. Unde et domo concussa quatuor anguli procumbunt, quia perturbato bonae mentis diversorio, quatuor prae
Abbreviated transcription (Latin):
tangimñ. nec tñ sub eo uno ordine om̃s estuamꝰ qr uixta
calitatem corporis sentit᷑ etiã pondꝰ caloris. sic dampnati
una est gehenna quȩ afficit: ⁊ tñ non una om̃s equali

Expanded text:
tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris: sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes quali
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Quid suꝑbit homo: cuiꝰ ꝯceptio crimen.
Fasci pena: labor uita: necesse mori. Ilatus es enim ad¬
laborem: non ad honorẽ. Natus es de muliere. ⁊ obhoc
cum reatu: breui uiuens tẽpore. ideoq cum metu re¬
pletus multis miseriis:⁊ ꝓpterea cũ fletu. Deniq tu es¬
tates. tardꝰ ad sapiẽtiam. uelox ad moriẽ: de p̃teritis nud.

Expanded text:
cator Unde superbit homo, cuius conceptio culpa. Nasci pena, labor vita, necesse mori. Vana salcum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et tates prona, tarda ad sapientiam, velox ad impietatem: de praeteritis nuda,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ÷ ammȩ rõnalis uoluntas sine ꝓibitione
ciuꝰqͣm mota ad qdđcumq uoluerit. siue ad bonum
siue acd malũ: sic ab auctore concessum. Rursum
lib̾um arbitͥum ÷: intellectualis animȩ motus sui
uiris: Preelectio uͦ ÷ ꝯsultum desidium eorũ quȩ
in nob̾ sunt: aut ꝯsiliũ desidabile. Qd enim p̾idi¬
catum est ex consilio: tenemꝰ eligñtes. Consiliũ uͦ ẽ: desi¬
aĩum ꝑquirens de his quȩ a nob̾ sunt facienda. E onsi

Expanded text:
onalis voluntas sine prohibitione cujusquam mota ad quodcunque voluerit, sive ad bonum sive ad malum, sic ab auctore concessum. Rursus: Liberum arbitrium est intellectualis animae motus sui juris; praeelectio vero est consultum desiderium eorum, quae in nobis sunt, aut consilium desiderabile: quod enim praejudicatum est, ex consilio tenemus eligentes. Consilium vero est intentio perquirens de his, quae nobis sunt facienda cum
Abbreviated transcription (Latin):
occuimbunt. mĩc aut̃ oriunt᷑. ⁊ scdm tempora iter ꝑ¬
agunt. ut ꝑficiant estatem ⁊ hiemem. sic̃ ordinatũ
⁊ eis a deo: ⁊ ꝑtranseunt ꝓprios terminos. scdm ine¬
uitabilem nature necessitatem. cum celesti ornatu.
Unde manifestum ÷ ñ ẽẽ celum dcum: s opus dei:
yi aut̃ putant t̾ram
esse deum: errant. Uidemꝰ enim illã ab homi

Expanded text:
occumbunt, nunc autem oriuntur; et secundum tempora iter peragunt, ut perficiant estatem et hyemem, sicut ordinatum est eis a deo; et pertranseunt proprios terminos, secundum inevitabilem nature necessitatem, cum celesti ornatu, unde manifestum est non esse celum deum, sed opus dei. Qui autem putant terram esse deam, erraverunt: videmus enim il
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpit᷑ ⁊ ĩmutat᷑. calescit ⁊ tingit᷑ colorib. ⁊ fri¬
gore congelat᷑. ⁊ cruorib inqͥnat᷑. Lad cunctarũ
sordiũ ablutionem assumitur. Iccirco impossibile
⁊ aquam ẽẽ deam : s opus dei
Ali nͦ qui arbitrant᷑ ignem eẽ am̃: er̾raut.:
ab hominib: ⁊ extinguit᷑. Propter quod non ⁊ con¬
gruũ ignẽ dm̃ estimare: s opꝰ dei

Expanded text:
corrumpitur et immutatur, calescit et tingitur coloribus et frigore congelatur et cruoribus inquinatur et ad cunctarum sordium ablutionem assumitur: idcirco impossibile est esse aquam deam, sed opus dei. Illi vero qui arbitrantur ignem esse deum, errant. ab hominibus et extinguitur. Propter quod non est congruum ignem deum estimare
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ de testa nicħ oritur.. Insuꝑ ⁊ si paulo ampliꝰ
infundat᷑: corrũpitur ⁊ ip̃a ⁊ fructus ens. Concul¬
catur aut̃ ab hominib: ⁊ ceteris animalibus.: San¬
guine uiterfectoꝵ inquinat᷑ effodit᷑. impletur: mor¬
tuoꝵ theca fit corporum. Mis ita se hñtib. non
sequit᷑ t̾ram ẽẽ deam : s opꝰ dĩ ad utilitatẽ ho¬
Bminum:
ui aut̃ putant

Expanded text:
aulo amplius infundatur, corrumpitur et ipsa et fructus eius. Conculcatur autem ab hominibus et ceteris animalibus; sanguine interfectorum inquinatur, effoditur, impletur, mortuorum theca fit corporum. His ita se habentibus, non sequitur terram esse deum, sed opus dei ad utilitatem hominum. Qui autem pu
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ malitiam. Inducit᷑ enim ab eis ante om̃s dõs
saturnus: ⁊ huic. sacͥficant filios suos. Qui genuit
pueros multos de rea: ⁊ insaniens comedit filios
suos. Auint aut̃ iouem abcidisse sibi uirilia. et
piecisse ea in mare: ũ uenꝰ fabulose dicit᷑ fuisse
nata. Alligans g suum patrem iupiter ꝓiect in char¬

Expanded text:
la faciant. Inducitur enim ab eis ante omnes deus deos Saturnus et huic sacrificant filios suos; qui genuit multos pueros de Rea, et insaniens comedit filios suos. Aiunt autem Iovem abscidisse sibi virilia et proiecisse in mare, unde Venus fabulose dicitur fuisse nata. Alligans autem suum patrem Iupiter, proiecit in Tar
Abbreviated transcription (Latin):
grecos: ut uideamꝰ qͥd forte de dõ sentiant.
fireci namq dicentes se ẽẽ sapientes stulti
facti sũt deterius chaldeis. intͦducentes płimos dõs.
factos ẽẽ alios qͥdem masculos. alios uͦ feminas:
om̃ium uicioꝵ cũctarumq auctores iniqͥtatũ÷ uñ¬

Expanded text:
ecos, ut videamus quid forte de deo sentiant. Greci namque dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt, deterius Chaldeis, introducentes plurimos deos factos esse, alios quidem masculos, alios vero feminas: omnium vitiorum, cunctarumque auctores iniquitatum, u
Abbreviated transcription (Latin):
gum. ⁊ uersipellem: et sermonũ interpretem.
 non cõuenit dm̃ ẽẽ talem. Asclẽpium etiam
inducunt dm̃ ẽẽ meditũ. ⁊ potiones conficiente.
⁊ emplastra componentem: uictus grã. Indigen¬
tiam enim patiebat᷑. Nouissime uͦ fulmine ictus
a ioue ꝓpt̾ darii lacedemonũ filiũ int̃ĩt. Si ergo¬

Expanded text:
gum, et versipellem, et sermonum interpretem. gum, et versipellem, et sermonum interpretem. Sed non convenit deum esse talem. Esculapium etiam inducunt deum esse medicum et potiones conficientem et emplastra coponentem, victus gratia. Indigentiam enim patiebatur. Novissime vero fulmine ictus a Iove propter Darii lacedemonii filium interiit. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
hec air̃it . Seas inaucit᷑ iupit̃. quem ferunt regẽ
ẽe alioꝵ dõꝵ. ⁊ transformatũ fusse in animalia:
ut cum mortalib mulierib adustia cõmitet.An
ꝓpter semelem. Et ita geniu̾isse ex his filios multos.
ltrum uidełe ⁊ atum. ⁊ ãphionem. ⁊ herculem. ⁊ a¬
pollinem. ⁊ artẽniam. ⁊ perseum. castoremq ⁊ pollucẽ
⁊ helenam. ⁊ mino̾am. ⁊ radamantũ.⁊ sarpidonam:⁊
nouem filias. quas appeliauetunt musas. Deinde in¬
aucunt de ganime̾dde. Contigit gͦ õ rex hominibus
nuitari hec omĩa. ut fiant adulteri ⁊ mascłoꝵ con¬
cubitores. ⁊ alioꝵ maloꝵ operũ patratores: scd̾m imi¬
tationem ddĩ sui. Quomͦ aut̃ credit᷑ dm̃ ẽẽ adult̾um
aut sodomĩtam. uł patͥcilamꝰ Gum hoc uͦ ⁊ iuul¬
canum quendã inducunt dm̃ eẽ. ⁊ istum clauidũ.
et tenentẽ malleum ⁊ forcipes: et ferrariam artẽ
er̃centem uictus gr̃a. Ergo egenus erat: qd̾ non
ꝯuenit dm̃ ẽẽ nec claudum. Dem̃ mercurium

Expanded text:
ecundus inducitur Iupiter, quem ferunt regem esse aliorum deorum et transformatum fuisse in animalia, ut cum mortalibus mulieribus adulteria committeret. Indpem et in fulmen propter Semelem; et ita genuisse ex his filios multos, Liberum videlicet et Zetum et Aamphionem, Herculem et Apollinem et Arthenicam et Perseum, Castoremque et Pollucem et Helenam et Iunonem et Radamantum et Sarpedonem et novem filias, quas appellaverunt musas. Deinde inducunt de Ganimede. Contigit ergo o rex hominibus imitati hec omnia, ut fiant adulteri et masculorum concubitores et aliorum malorum operum patratores, secundum imitationem dei sui. Quomodo autem creditur deum esse adulterum, aut sodomitam vel patricidam? Cum hoc inducunt et Vulcanum quendam deum esse, et istum claudum, et tenentem malleum, et forcipes et ferrariam artem exercentem, victus gratia: ergo egenus erat, quod non convenit deum esse, nec claudum. Deinde Mercurium
Abbreviated transcription (Latin):
gypcii uero
celeratiores ⁊ stolidiores his existentes: aeteriꝰ
omnib gentib errauerunt. Non enĩ conten¬
ti fuerunt chaldeoꝵ ⁊ grecoꝵ cultib s insuꝑ ⁊ bru¬
ta aũlia mauxerunt dõs ẽẽ: t̾rena uideiẽ ⁊ aquati¬
lia. ⁊ arbores. ⁊ germinantia: ⁊ ꝯtaminati sũt om̃i

Expanded text:
gyptii vero celeratiores et stolidiores his existentes, deterius omnibus gentibus erraverunt. Non enim contenti fuerunt Chaldeorum et Grecorum cultibus, sed insuper et bruta animalia induxerunt deos esse; terrena videlicet et aquatilia; et arb
Abbreviated transcription (Latin):
aeꝙ toi aut᷑ putant hominẽ ea ioñ soeuꝰ
necesũtatem. ⁊ enuł̾tum ac senescentem: etiã se no.¬
lente. Et aliqñ quidem letat᷑. ⁊ aliqñ tristatur. Indi¬
get cibo et potu: ⁊ uestitu. Est et iracundus ⁊ inuidꝰ
et auidꝰ ⁊ penitens: ⁊ minorationes multas habens:
Corrũpitur etiam multis modis ab elem̃tis ⁊ anima¬
libus: uł ĩminente sibi morte. Non cõuenit gͦ ho¬
minem ẽẽ dm̃: s opꝰ dei. Errore gͥ magno errauerũt
chaldei : post opiniones suas. Colunt corruptibilia

Expanded text:
 putant hominem esse necessitatem et enutritum, ac senescentem, etiam se nolente. Et aliquando quidem letatur et aliquando tristatur. Indiget cibo et potu et vestitu: et est iracundus, et invidus, et avidus, et penitens, et minorationes multas habens. Corrumpitur etiam multis modis ab elementis et animalibus, vel imminente sibi morte. Non convenit ergo hominem esse deum, sed opus dei. Errore igitur magno erraverunt Chaldei post opiniones suas. DE ERRORE
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Suꝑbie sunt duo genera. Unum intus: aliud fous.
ntus suꝑbia: foris ÷ iactantia. Suꝑbia in elatione cordis:
iactantia in ostentatione oꝑis. Suꝑbia in eo qd̃ sibi pla¬
cet: alienũ testimoniũ despicit. Iacdantia aut̃ ut magiꝰ
sibi placeat: alienũ testimoniũ requirit. Propterea iac¬
diũso licet mͦ: mnordinate coniuncit᷑ głari. Suꝑbia uero

Expanded text:
e duo sunt genera. Unum intus, alterum foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jacdiverso licet modo inordina
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tͥ manifestare Ait enim̃ dñs meus Exiit
qui seminat: seminare. Ꝙ dũ seminat. alia qͥdẽ
cecid̾unt secus uiã: ⁊ uen̾unt uolucres ⁊ come¬
derũt illa.. Alia uͦ ceciderũt in petͦsa ubi non
erat t̾ra multa: ⁊ confestim exorta sunt. eo quod
ñ hr̃ent ꝓfundam t̾ram. Sole uͦ exorto estua¬
uerunt: ⁊ quia ñ habebant radicẽ. aruerunt.
Alia uͦ ceciderũt int̾ spͥmas. ⁊ surgentes spine: suf

Expanded text:
 tibi declarare. Ait enim Dominus meus: Exiit qui seminat seminare. Et dum seminat, alia quidem ceciderunt secus viam, et volucres coeli comederunt illa. Alia ceciderunt super petrosa, ubi non erat terra multa, et confestim exorta sunt, eo quod non haberent terram multam. Sole vero exorto aestuaverunt, et quia non habebant radicem, aruerunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
talis uult ab omĩb estimari. Et paratior ÷ mori quam
coeripi. Redargutione decerior redditur: quia quasi ddi¬
re percussionis estimat iacłm puritatis uerbũ. Inde ⁊¬
exasꝑatus protinus in cõtumelias surgit: ⁊ que mala ex¬
a tret. contra uitã correptoris inquirit. Demontrare
longe incomparabilit̾ reum rep̃hensorem suui desidat :
ut innocentẽ se ñ suis actib s alienis criminib osten

Expanded text:
talis vult ab omnibus aestimari; et, paratior mori quam corripi, redargutione deterior redditur, quia quasi dirae percussionis aestimat jaculum puritatis verbum. Unde exasperatus protinus in contumelias surgit, et quae mala exaggeret contra vitam correptoris inquirit. Demonstrare longe incomparabiliter reum reprehensorem suum desiderat, ut innocentem se non suis actibus, sed alienis criminibus osten
Abbreviated transcription (Latin):
nesatis ⁊ t utã beata sit tranquillitas conscientie.
securitas innocentie. & ideo sicut exortus sol. lune
ꝯiobum ⁊ cȩcera stellarũ abscondit lumina. ita fulgor
honestatis. uͥ uͦ ⁊ incorrupto uibrat decore: cetera q
ñ alienis estimat᷑ iudiciis. s domesticis ꝑcipitur sens¬
sibus: tanqͣm sui uidex. Eximie honestatis nobilitas. ii

Expanded text:
est, ut vitam beatam efficiant tranquillitas conscientiae, et securitas innocentiae. Et ideo sicut exortus sol lunae globum et caetera stellarum abscondit lumina, ita fulgor honestatis, ubi vero et incorrupto vibrat decore, caetera qnon alienis aestimatur judiciis, sed domesticis percipitur sensibus, tamquam sui
Abbreviated transcription (Latin):
adicient᷑ uob̃. Nolite solliciti eẽ de crastino.
lam crastinꝰ dies: sui ip̃iꝰ sollicitus erit. Omĩa
quec̃q uultis ut faciant uob̾ hoĩes: sic ⁊ uos
facite illis.. Intͣte ꝑ angustã portam: qr lata ÷
porta ⁊ spatiosa iia que ducit ad ꝑditionẽ:
⁊ multi sũt qui intrant ꝑ eã. Qm angusta

Expanded text:
adjicientur vobis. Nolite solliciti esse de crastino, nam crastinus dies sibi ipsi sollicitus erit . Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis . Intrate per angustam portam, quia lata est porta, et spatiosa via, quae ducit ad mortem, et multi sunt qui i
Abbreviated transcription (Latin):
bendũ uinum : ⁊ uiri fortes ad miscendã ebri-¬
etatẽ: qͥ iustificatis impiũ ꝓ muñib ⁊ iusticiam
iusti aufertis ab eo. Qui declinatis uidiciũ pau¬
ꝑũ. ⁊ diripitis substanciã egenoꝵ: ut sit uobis¬
qͥd facietis in die uisitacionis.⁊ ad quem ꝯfugi¬
etis in auxiliũ : ⁊ uͥ delinquetis gloriã ur̃am:¬

Expanded text:
um, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam 263 justi aufertis ab eo. Qui declinatis judicium pauperum, et diripitis substantiam egenorum, ut sit vobisquid facietis in die visitationis? et ad quem confugietis in auxilium? et ubi derelinquetis gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
cicius orietur. Et añ ibit faciẽ tuã iusticia
tua. ⁊ gła. dñi colliget te. Tunc inuocabis: et
dñs eraudiet. Elamabis: ⁊ dicet ecce adsum.
Ego enim sũ qui deleo iniqͥtates tuas: ⁊ non
memorabor. Ti uͦ menior esto: ⁊ iudicem᷑. Dic
tu iniquitates tuas: ut iustific̾is.Si fuerint
peccã tua ut coccip̃: qiͣ nix dealbabunt᷑. E
si fuerit rubra qiͣ u̾miculus: uelut lana alba
erunt. Os enĩ dñi: loquutũ ẽ. hec.

Expanded text:
em tuam justitia tua, et gloria Domini colliget te. Tunc invocabis, et Dominus exaudiet: clamabis, et dicet: Ecce adsum . Ego enim sum, qui deleo iniquitates tuas, et non memorabor. Tu vero memor esto, et judicemur. Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris . Si fuerint peccata tua ut coccinum, quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt. Os enim Domini locutum est .
Abbreviated transcription (Latin):
solũ largitas sua: s etiã iniqͥtas nr̃a. Si enĩ magnũ ⁊
nil ꝓmenti gratis ĩpendẽ multa: quale qͣntũ ue
erit tribuere bona ꝓm̃entib mala: O qualis pietas qͣm
nulla nr̃a suꝑare potest ĩpietas. alia sũt quȩ miscd̾it᷑
ignoscit: alia quȩ affiuent̃ tͥbuit. Ignoscit mala nr̃as
iargit᷑ bona sua. Semꝑ p̃sto ẽ ad ignoscendũ: sempen
paratꝰ ad largiendũ. Hic pius: illic largus. Utrobiq¬

Expanded text:
solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, illic largus; utrobiq
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. rationis ñ sensnalitatis: int̾ioris ñ exterioris
hominis auas ut breuit᷑ aliqͦm describam. ip̃a sũt
habrindans infusio grt̃ sp̃ualis. Beata illa aĩa cul
talis grã infundit᷑. quȩ in bñdictionib suꝑne ulce¬
dinis p̃uenit᷑: ut templũ aei ⁊ orałm sp̃c sc̃ esficei¬

Expanded text:
carnis; rationis, non sensualitatis, interioris, non exterioris hominis. Quas ut breviter aliquo modo describam, ipsae sunt abundans infusio gratiae spiritualis. Beata illa anima, cui talis gratia infunditur, quae in benedictionibus supernae dulcedinis praevenitur, ut templum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ cecitatẽ cordis: exteriores et̾̃ne noctẽ dãpna¬
tionis. Tunc gͦ dãpnatus qͥsq ñ in intiores s mm
extiores tenebras mittit᷑: quia illic inuitꝰ piciur
in nocte dãpnationis. qui hic sponte cecidit an
cecitatẽ cordis. Ubi fletus qͦ ⁊ stridor dentiũ esse
ꝑibet᷑: ut illic dentes stridebant. quȩ hic de eda¬
eitate gaudebãt. Illuc ocłi defleant: qui hic por
illicitas cõccipiscentias uersabant᷑. Sciendũ. demq¬
qͣsquis hanc uestẽ uͥtutis habet. s adhuc t̃n pere¬
fecte. non habet: ad pii regis ad uentũ desperare
mistam tͥbuit dicens. In ꝑfectũ meũ uiderunt oculi
tui ⁊ in libro tuo om̃s scribent᷑. Hac uirtute fiunt

Expanded text:
dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenus quisque non in interiores, sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant. Illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, qquisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare mistam tribuens dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
horuĩ ⁊ caritas. Iccirco uͦ maior spei ⁊ fidei caritas
dicit᷑: quia post quã ad aucdors nr̃i speciẽ ꝑuenitur.
spes quidẽ ⁊ fides transeũt: s caritas permanet.
Nam nũc ⁊ quantũ credimꝰ tantũ amamꝰ: ⁊ qͣntũ
amaniꝰ tantũ de spe p̃sumimꝰ. hec ÷ uirtus per qͣm¬

Expanded text:
 invenimus. Idcirco autem major spe et fide charitas dicitur, quia postquam ad auctoris nostri speciem pervenitur, spes quidem et fides transit, sed charitas permanet. Nam nunc et quantum credimus, tantum amamus; et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. De fide q
Abbreviated transcription (Latin):
cum nardo. nardꝰ ⁊ crocus. fistula ⁊ cynamonium.
cũ uniuersis ligni libani. Myrra et aloe̾. cũ omĩb
pͥmis unguẽtis. Quid enim ꝑ has diuersas aroma¬
tum species designat᷑. nisi scãrum uirtutũ honor
et ꝓfectus. qui in ꝑfectis habet᷑: Ex his qͣppe spe¬
ciebus regalia unguenta conficiunt᷑: ex his corporũ sani¬
tates inueniunt᷑. Bene gͦ his specieb uirtutes anime

Expanded text:
cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinnamomum cum universis lignis Libani, myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis. 19. Quid enim per has diversas aromatum species designatur, nisi sanctarum virtutum odor et profectus, qui in sanctis habetur? Ex his quippe speciebus regalia unguenta conficiuntur, ex his corporum sanitates inveniuntur. Bene igitur virtutes animarum
Abbreviated transcription (Latin):
s perfecta concordia: neq in se ipso uariatur. quam¬
uis res in quib est uariantur. Suos uͦ sibi sicmles
faciet. quia erunt incorruptibiles: ⁊ ita sibi eõeori
h ec est illa pax de qua añs ait. Pacem tueam. do do¬
bis. pacẽ meã relinquo uobis. Illic do. hic relirq
quia illa pax ñ potest haberi nͥ in futuro. s dn
alique reliquie dant᷑ in p̃senti. quod potest tude
in illis qui ita habent motus illicitos corporis so¬
habet anima requiẽ suam in hac utta. ee etiami
aicitur. Par multa diligẽtib legẽ tuam: idest pax¬

Expanded text:
sed perfecta concordia, neque in seipso variatur, quamvis res, in quibus est, variantur. Suos vero similes sibi faciet, quia erunt incorruptibiles, et impassibiles, et iHaec est illa, de qua Christus dicit: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis. . Illic do, hic relinquo, quia illa pax non potest haberi, nisi in futuro, sed tamen aliquae reliquiae dantur in praesenti, quod potest videri in illis, qui ita habent sedatos illicitos motus cohabet anima requiem suam in hac vita, nec etiam dicitur: Pax multa diligentibus legem tuam, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
deniq opꝰ: artifici cõparat᷑. Sicut legit᷑ in ꝓpħa. Qtii
fecit fortia.fortior illis ẽ:⁊ qͥ fecit pulchra. pulchrior
Dsͣ est benuiolentissima uirtus. lum̃ eternũ. incõmu¬
tabilis ratio. sũma beatitudo: creans m̃tes ad se pargi¬
cipandũ. iuiuficans ad sentiendũ. afficiens ad appeten¬
dum. dilatans ad capiendũ: iustificans ad ꝓmerendũ.
fecundans ad fructum: dirigens ad eqͥtatem. formans
ad beniuolentiã. moderans ad sapientiã. roborans
ad uͥtutem: uisitans ad cõsolationem. illuminans ad

Expanded text:
el opus artifici comparetur: sicut legitur in propheta, Qui fecit fortia, fortior est; et qui fecit pulchra, pulchrior s, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad
Abbreviated transcription (Latin):
uerus paciicus Herus sermo qutͣ atidietam in terra
meat de utintib ⁊ sapientia tna. Non erededam narrag¬
tibus. donec ip̃e uenissem ⁊ iudisem otilis meis: ⁊ pre¬
basseni tux medictatẽ sapientie tue mͥ non fiuise nau¬
ratam. Uicisti famam: uirtrtib tuuis. De uiri tui. bi

Expanded text:
ue ad regem: Verus sermo quem audieram in terra mea de virtutibus et sapientia tua. Non credebam narrantibus, donec ipsa venissem, vidissent oculi mei, et probassem vix medietatem mihi sapientiae tuae fuisse nar
Abbreviated transcription (Latin):
ficienti luce resertus: angłico comitatu suffultus. dies
quẽ nox non interpolat. tenebre non obscurant.: nu¬
bilium non obfuscat. Importabilem ñ efficit calor es¬
tatis: pigrum ñ reddit frigus hiemis. dies qui nobis.¬
met unus cum sc̃ĩs. cõmunis cũ angłis: eternꝰ cã ułses.¬

Expanded text:
ficienti luce refertum, angelico comitatu suffultum; diem inquam, quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilum non offuscat, importabilem non efficit calor aestatis, pigrum non reddit frigus hiemis; dies qui nobismet unus erit cum sanctis, communis cum angelis, aeternus cum utris
Abbreviated transcription (Latin):
te placere non ueste młie is peti¬
tio bestes hũtis et bestes q̃rẽtis
non iudicat firiitate/ de amicis
teneas ꝙ maior ẽ amicꝯꝰ qͥ sua
Itribuit ꝙͣ qui se offert De ner¬
bis ẽ magna copia amicors ami¬
cũ nõ repntes qui pũtẽ lanaat
si consulis amico nõ q̃ras place
michi uidetur nõ ꝑdes sit agas¬

Expanded text:
te placere, non veste. Mulieris petitio habentis vestes, et vestes quaerentis, non indicat firmitatem. De amicis teneas quod major est amicus qui sua tribuit quam qui seipsum offert; de illis magna est copia amicorum. Amicum non reputes qui te praesentem laudat; si consulis amico, non quaeras placere sic mihi videtur, non praecise sic ag
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtibꝰ ꝓ ãam suani dispone de
rebꝰ ante morbũ sepe ei quis
efficit᷑ infirmitatꝭ seruꝰ et sex¬
nꝯ testari non potest liber g ͦ
testeris añꝙͣ seruꝰ efficiaris
filiis audi mortuo patre q̃ runt
diui sioirẽ si nobiles st̃ meliqẽ

Expanded text:
de rebus ante morbum; saepe quis efficitur infirmitatis servus, et servus testari non potest. Liber ergo testeris, antequam servus efficiaris.filiis audi. Mortuo patre, quaerunt divisionem, si nobiles sunt; melior est
Abbreviated transcription (Latin):
ne suptuose dapnu sie horre
ꝯferut sũpti promilicia hone¬
rsbisis est  sũpta pro ms niuar¬
do anucos rationabilis est sup̃¬
to promuodo pro diges pares
esp falio glosso cibo nõ desi¬
ge̾tit hoĩs so la eiũ est diebꝰ pa¬
cate paste fanuliã fac gula lito¬
gare d bursi et cuue coraduo¬
entꝰ existas si aũt in ter gułã
archa et celario euacuatis nel
breui tp̃re enacuãdis tñc male
uidicas ꝯtra gulã qñ auaricue

Expanded text:
e sumptuosae damnum, sine honore conferunt. Sumptus pro militia honorabilis est, sumptus pro juvando amicos rationabilis est. Sumptus pro juvando prodigos perditus est. Familiam grosso cibo, non deligentis hominis solatium est. Diebus pacate pasce familiam tuam. Fac gulam litigare cum bursa, et cave cujus advocatus existas. Si autem inter gulam arcis et cellario vacuatis, vel in brevi tempore vacuandis: tunc male judicas contra gul
Abbreviated transcription (Latin):
lis latro precẽdẽs quid intẽdit
nchil emas in sortẽ potẽtioris
poruũ ꝯ sortẽ paciẽter sustiene
tibi societ fortiorẽ. Quesinisti
de usu uiui ꝙ ĩ duĩsitate et ha¬
bidãtia bnĩe est sobriꝰ ille est
terrenꝰ deꝰ/ ¶brietas nchil re¬
te agit n cũ inlutũ cadit/ sẽtis
qui se ebrũ ẽẽ. uerbis excusat
suam ebrietas berbis accusat
male cedit ĩiuene uina cogͦs¬
cere/ fuge medicũ sciã plenũ
exͣcioio minime aꝓbatũ. fuge
medicũ ebriũ ca̾ue amedico
uolẽte inte exꝑiri qualit alios
desilĩ morbo curanit, camcu¬
los ualde ꝑuos diite clericis
et reginis. Canes magni custo¬
des et utiles sũt/ Canes ad be¬
seu conferãt habens filios tuop¬

Expanded text:
lis latro, praedicens quod intendit. Nihil emes in consortio potentioris: parvum consortem patienter sustineas, ne tibi societ fortiorem. Quaesivisti de usu vini. Qui in diversitate et abundantia vinorum est sobrius, ille est terrenus Deus. Ebrietas nil recte agit, nisi cum in lutum cadit. SentisQui se esse ebrium verbis excusat, suam ebrietatem aperte accusat. Male sedet in juvene vina cognoscere. Fuge medicum scientia plenum, exercitio non probatum. Fuge medicum ebrium. Cave tibi a medico volente in te experiri qualiter alios de simili morbo curabit. Caniculos valde parvos dimitte. Clericis et reginis canes custodes utiles sunt. Canes ad vem conferant. Haben
Abbreviated transcription (Latin):
non est loco paris ses
defenũs tuis suspectis quidagãt
ignorãtiã nõ scientiã q̃ ras postꝙ̃¬
aũ scieris e̾men bxoris amilłs
qmedico cura beris/ dolorẽ male
castigrbus femiã nietrix et senex

Expanded text:
non est loco pacis, sedDe feminis tuis suspectis quid agant, ignorantiam, non scientiam quaeras. Postquam sciveris crimen uxoris, a nullo medico curaberis: dolorem de macastigabis. Femina meretrix et senex
Abbreviated transcription (Latin):
et puitat᷑ꝭ adcasum uel si rõe
mag̾eudinis sic uocat᷑ magna¬
nimitas media inter caymotẽ
et pusillaim ͭ ͬ si rone dilatoĩs
sic uocat᷑ uirtꝰ annexa magna¬

Expanded text:
et pronitatis ad casum. Si racione magnitudinis, sic est magnanimitas media inter kaymotem et pusillanimitatem. Si racione dilacionis, sic est quedam virtus annexa magna
Abbreviated transcription (Latin):
iuno castri ambrosii Prda
ceri petis auobis de cura et m ͦ
rei familiaris atiliꝰ gubernan¬
de et quali̾ patres familias de¬
beant se habere/ Ad quod tibire¬
spondemꝰ ꝙ õĩum rer ũ mũda¬
sub fortuna laborent nõ tamẽ
hoc tenore et uiuẽdi regula in¬
micce̾da audi gͦ et actende ꝙ
si in tua domõ sũp̃tꝰ et redditꝰ
suit equales casꝰ ĩopinatꝰ pot̾¬
it destruere statũ tuił statꝰ hoĩs
negligẽtis ẽ domꝰ sua ruinosa
Quid̾ est negligẽtia gubuãtis do¬
inꝯ ignis ualidꝰ ĩdomo accensa
distute diligẽter eoꝵ diligrẽtia

Expanded text:
ino Castri Ambruosii, BERNARDUS ceri petis a nobis de cura et modo rei familiaris utilius gubernandae, et qualiter patresfamilias debeant se habere, ad quod tibi respondemus. Licet omnium rerum mundasub fortuna laborent, non tamen hoc timore est vivendi regula omittenda. Audi ergo, et attende. Quod si in tua domo sumptus et reditus sunt aequales, casus inopinatus poterit destruere statum ejus. Status hominis negligentis domus est ruinosa. Quid est negligentia gubernantis domum? Ignis validus in domo accensus. Discute diligenter eorum diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
boratores suit faciat qd ueluit
ut pccã sua de ploret utinã ip̃a
nõ ip̃am sed q̃ sua sut quibꝰ
habitis uiuet cũ eo doloris cali¬
cem quẽ optabat. ad quẽ ean
ꝑducãt merita su dãpnabilis

Expanded text:
boratores sunt, faciant quod volunt;ut peccata sua deploret, utinam ipsa non ipsam, sed sua quaesivit; quibus habitis, bibet cum eo doloris calicem quem optavit, ad quod eam perducat meta suae vitae damnabilis
Abbreviated transcription (Latin):
creditor den̾tiau̾it alii ne ac¬
cipiat a debitore: in fraudẽ
tor debeat ei gͣtificare. Iure
tũ poli. ⁊ si ñ iure fori exca¬
ret᷑ ut credo: si pie ͤ motꝰ gͣtifi¬
cat płimũ ĩ digẽti creditori.

Expanded text:
creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem tor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori.
Abbreviated transcription (Latin):
a moto a bñfitio. nͥ forte
dediss illã prcuniã alicͥ
collegio seculari. ꝓ hr̃i¬
da ibi p̾benda. ĩemo cau
deb̾ fieri drilla pecuĩa
ꝙ supͣdictũ est de pecu¬
nia data abb ⁊ mona¬
chis. Si aliqͥs de dit pe¬
cunia d erd̾e illi cathe¬
drali ecte. in cuiꝰ ignoꝰ
data esti Si aut̃ hẽbat
benefitiũ ad cuiꝰ titłm¬

Expanded text:
 illo beneficio, nisi forte dedisset illam pecuniam alicui collegio seculari pro habenda ibi prebenda, in quo casu debent fieri de illa pecunia quod supra dictum est de pecunia data abbati et monachis. Ubi vero dedit prcunia debet cedere illi cathedrali ecclesie, in cuius ignominiam data est. Si autem habebat beneficium, ad cuius tit
Abbreviated transcription (Latin):
te ẜuare. m ꝓcedat ergos
⁊ ñ pͦcabit. petat ab ep̃o
ut cogat illũ ab solu̾e is¬
tum a iuram̃to. Si ñ pot̃
ad ħ ĩduci soluat ⁊ postea

Expanded text:
 suam. Procedat ergo sic et non peccabit. Petat ab episcopo ut cogat illum absolvere istum a iuramento. Si non poterat ad hoc induci, solvat et postea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcedi ꝓbabłr de decimis illiᷤ
q̃ a tp̃r ex qͦ ñ extat memoͬ
tene a laicis. nec eas recogͦs
ꝓcuret᷑ utilitas ecc̃e. qr pos¬
sessio duͤti dñii restituit᷑ ecc̃e

Expanded text:
cedi probabiliter de decimis illis, que a tempore, ex quo non extat memoria, tenentur a laicis, nec eas recognosocuretur utilitas ecclesie quia possessio directi dominii restituitur eccle
Abbreviated transcription (Latin):
uł sat̾fieri. de hoc ꝙ in
talib sol dari uł exig̾
talia añ impẽsum of¬
q̃at ꝑ uiolẽtiam. aut
exigat iure actioĩs eũ
uocãdo in ius ⁊ ille qui
oppoĩt ĩpedim̃ta ficti¬
extorꝙ̃dum ħ faciat:

Expanded text:
de hoc quod in talibus solet dari vel qui exigit talia ante impensum ofqueat per violentiam aut exigat iure actionis, vocando eum in ius et ille qui opponit impedimenta fictiextorquendum hoc faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
motus est ad sacros or¬
dines. cum hiꝰ ordinatõ
titłm eccãsticũ requirat:
potest pet̾e bñficiũ ec

Expanded text:
motus est ad sacros ordines, cum huiusmodi ordinatio titulum ecclesiasticum requirat, potest petere beneficium ec
Abbreviated transcription (Latin):
nabant sorte cliggelims na̾ cleros strs nt̾¬
precatur. uñ ec heditus grece elero nonia¬
clerimoia appellatiu. ec heres cleronom
ditatis diũ deutur uel ꝓ eo ꝙ ip̃e dnss sors eoꝵ
fit sicut de eis scriptil est leꝙ̃ ce dud. ego ero ħe¬

Expanded text:
ligebant. Nam cleros sors interpretatur, unde et haereditas graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomoditatis Domini dentur, vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ exataus ac iures aĩim mouens uino in core
passio cũ uel lux oclõs fcrit uel uor aurib in¬
strepit cũ mẽcis uigor excitͫ qͣs̃ ntͫꝰ spẽs con
ad motꝰ siłes rocans uocis applicas ex tis
introrsũ q recõditis fornus instet ymagnies

Expanded text:
 excitans Ac uires animi mouens Viuo in corpore passio. Cum uel lux oculos ferit Vel uox auribus instrepit, Tum mentis uigor excitus Quas intus species tenet Ad motus similes uocaus Notis applicat ex teris Introrsumque reconditis Formis mis
Abbreviated transcription (Latin):
pitula. Et cũ in hoc cãu. pͥncipes utilit̾ gant
negotiũ sb̾ditoꝵ. talit̾ ꝯponendo. tenent ib¬
diti tatũ hr̃e. ¶ ꝯ ⁊ si ab imtio ꝯͣ dicant ne
fiat apositõ nͥ teflias sͥ dapnis. Si ex nista cã
indint expedire. post̾ a bellando desut̾e ꝙuis
est. ita ⁊ anͣctas desistendi ⁊ arma deponẽdi

Expanded text:
pericula. Et cum in hoc casu principes gerant utiliter negotium subditorum, taliter componendo, tenentur subditi ratum habere. Sed etsi ab initio contradicant, ne fiat compositio nisi refusis sibi damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quest, ita et auctoritas desistendi et arma deponendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si dũ talit̾ ꝓsequit᷑ p̾dam et tñ nõ possit
ad eam recuꝑandã ꝑting̃e: qr forte est̃ ĩ lo¬
cis ĩ expugnabłib rec̾epta: si ceꝑit aliqͣ de lo¬
nis adu̾sarii sucĩ. aut eoꝵ qui eum iuuant
aut ip̃m ꝓseqñtem rẽ suam ĩpedm̃t. pot̾it de¬

Expanded text:
 dum taliter prosequitur predam, cum non possit ad eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam imped