comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
LIde anius tamen id ip̃m possit ne hoc studio repiri aliquid an ni deus ca¬
Ehil duabus rebus uidetur pħia conistare scientia et opinatione
lis aurẽ natura nõ capit scĩam nisi que ueniat extrinsecus. Id ciito
enim oxulos et aures et ceteros sensis patefecit incorpore diuina
solertia. ut ꝑ eo aditus scientia ꝑ me aret ad mentẽ. Nam causas na¬
turaliũ rerum disquirẽ aut scire uelle solutrum ne tantus q̃tus
uideatur: an mulnsꝑtibus maior sitqͣ omtuis hec ierra Item luna
ꝯlobosa sit an concaua. et stelle utrum ne adhereant celo anpor
aerem libero crirsii ferãtur. celum ip̃m qua magnitudine quia m̃a
constet utrum ꝗetum sit an mobile an incredibili celeritate uol¬
uatur quanta sit terre crassitudo aut quib fundamẽtis librata
aut suspensa sit hec inq disputando et cõiecturis uelle cõprehen¬
dere tale est profecto quale si disserere uelimus: qualẽ esse arbitra¬
mur cui uspiã remotissime gentis urbem quã nunqͣ uidimus cu¬

Expanded text:
ideamus tamen id ipsum, possitne hoc studio reperiri aliquid an nihil. Duabus rebus uidetur philosophia constare, scientia et opinatione, lis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros sensus patefecit in corpore diuina sollertia, ut per eos aditus scientia permanet ad mentem. nam causas naturalium rerum disquirere aut scire uelle sol utrumne tantus quantus uidetur an multis partibus maior sit quam omnis haec terra, item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa sit, haec inquam disputando et coniecturis uelle conprehendere tale est profecto, quale si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam remotissimae gentis urbem, quam numquam uidimus cu
Abbreviated transcription (Latin):
non fumo non puluere sed malis cogitationibus sordidat.
quod tion ceris ardentibus. sed claritate ac luce sapietitie
illuminatur. In quo si semper deum crediderimul esse
picium semper habe aitius: et nunqͣ uereaitiur iratum

Expanded text:
non fumo, non puluere, sed malis cogitationibus sordidatur, non fumo, non puluere, sed malis cogitationibus sordidatur, quod non ceris ardentibus, sed dei claritate ac luce sapientiae in- luminatur. in quo si semper deum crediderimus esse pitium semper habeamus et numquam uereamur ratum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam suam polluerunt. quiq inuiriis hominum nepha¬
riis cõmissis ĩeluibiles sibi maculas immiserunt. proinde
uni uersos oportet. qui sapienies qui homines metito dici
uolunt ftagilia contemnere terrena calcare. bumilia
desdicecere ut possint cum deo btissima necessitudine copu¬
lari Ausferatut impietas discordie. dissensionesq turbu¬
lente ac pestifere sopiantur. Quantum possumus boni ac¬
quibus humane societates et publici fedetis diuina cõuiti¬
tio irtumpitut dirimitur dissipatur Quantum possu¬
inus boni ac benifici esse meditemur. siquid nobis opũ
torum saluti imꝑtiatut. Uoluptas enimtam mnortalis
est quam corpus. cui exbibet ministeriunti. iustita uero¬
Ira
et benificentia tam immortales quam mens et anima que
bonis oꝑibus similitudinem dei assequitur. Sit nobis deus
non intemplis sed in corde nostto consecratus. destructilia
sunt om̃ia que manu fiunt. Mundemus hoc templum ꝙ

Expanded text:
scientiam suam polluerunt quique iniuriis abominandis nefascientiam suam polluerunt quique iniuriis abominandis nefariisque commissis ineluibiles sibi maculas inusserunt. proinde uniuersos oportet qui sapientes, qui homines merito dici uolunt, fragilia contemnere, terrena calcare, humilia despicere, ut possint cum deo beatissima necessitudine copulari. auferatur inpietas, discordiae dissensionesque turbulentae atque pestiferae sopiantur, quibus humanaquibus humanae societates, et publici foederis divina conjunctio rumpitur, dirimitur, dissipatur: quantum possumus, boni ac benefici esse meditemur; si quid nobis opum,torum saluti inpertiatur. uoluptas enim tam mortalis est quam corpus cui exhibet ministerium, iustitia et beneficentia tam inmortales quam mens et anima, quae bonis operibus similitudinem dei adsequitur. sit nobis deus non in templis, sed in corde nostro consecratus: destructilia sunt omnia quae manu fiunt. mundemus hoc templum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fons bonorum. Quid enim deo. aut potentia maius est
aut rõtie ꝑfectius. aut claritate luculentius: Qui quoniã
nos ad sapieritam genuit ad iustitiam procreauit. non est
fas hominẽ. relicto deo sensus ac uite datore terrenis frao¬
bilibusq famulati. aut querentibus temporalibus bonisĩ¬
herentem ab innocentia et pietate discehere: Nor faciunt
beatum uitiose ac mortifere uoluptates non opulentia l¬
bidinum incitatrix. non in anis ambitio: non caduci horio¬
res. quibus illaqueatus animus humatius et corpon man¬
cipatus eterna morte damnatur. sed sola innocentta sola ii¬
stitia cuius legitima et digna mertes est immortalitas quã
statuit aprincipio deus sct̃is et incorruptis mentibus que
se auitiis et ab om̃i labe terrena integras inuiolatasq con¬
seruant. Huius premii celestis ac sertipiterni participes esse
non possunt qui fraudibus rapinis citũ sctiptionibus. con¬

Expanded text:
fons bonorum. quid enim deo aut potentia maius est fons bonorum. quid enim deo aut potentia maius est aut ratione perfectius aut claritate luculentius? qui quoniam nos ad sapientiam genuit, ad iustitiam procreauit, non est fas hominem relicto deo sensus ac uitae datore terrenis fragilibusque famulari aut quaerendis temporalibus bonis inhaerentem ab innocentia et pietate desciscere. non faciunt beatum uitiosae ac mortiferae uoluptates, non opulentia libidinum inritatrix, non inanis ambitio, non caduci honores quibus inlaqueatus animus humanus et corpori mancipatus aeterna morte damnatur, sed sola innocentia, sola iustitia: cuius legitima et digna merces est inmortalitas, quam statuit a principio deus sanctis et incorruptis mentibus quae se a uitiis et ab omni labe terrena integras inuiolatasque conseruant. cuius praemii caelestis ac sempiterni participes esse non possunt qui fraudibus rapinis circumscriptionibus con
Abbreviated transcription (Latin):
Rapp nemo uaniloquentia pħyotum inductus ad
contemptum se dei erudiat quod est maximum
et honorificaᷤ quod henificus et metuere ꝙ seuerus. Utra
anue sue parentem: Aut quis impune contemniãt cũ
qui rerum dominator hẽ at itionĩes ueram et etertia
potestatem.Si patrem conisideres. ortuit nobis ad lucem
qua fruimur subministrat. per illum uiuitius ꝑ illũ
in hospicium mundi huius intrauimus. Si deun co¬
oites ille nos in nũ abilibus copiis alit. ille substentat. In
Huiius ddomobitamus. huius fattulia sumus et si minꝰ
obsequetis quam decebat: minusq quã officiosa domnini
et pareritis immortalia merita poscebant tamen płiinu¬
proficit ad ueniam consequendam si cultum eius notiorẽq
teneamus. si abiectis humilibus terrenisq tam rebus quã
bonis celestia et diuina sempiterna mediremur. Q uodut
facere possimus deus nobis sequendus est. deus adorandus
quotuiam in eo est materia rerum et ratio uirtutum et

Expanded text:
r nemo uaniloquentia philosophorum inductus ad contemptum se dei erudiat, quod est maximum et honorificare, quod beneficus, et metuere. quod seuerus: utraqanimae suae parentem? aut quis inpune contemnat eum qui rerum dominator habeat in omnes ueram et aeternam potestatem ? si patrem consideres, ortum nobis ad lucem qua fruimur subministrat, per illum uiuimus, per illum in hospitium mundi huius intrauimus. si dominum cogites, ille nos innumerabilibus copiis alit, ille sustentat, in huius domo habitamus, huius familia sumus et si minus obsequens quam decebat, minusque officiosa quam domini et parentis inmortalia merita poscebant, tamen pluproficit ad ueniam consequendam, si cultum eius notionemque teneamus, si abiectis humilibus terrenisque tam rebus quam bonis caelestia et diuina et sempiterna meditemur. quod ut facere i possimus, deus nobis sequendus est, deus adorandus et diligendus, quoniam in eo est materia rerum et ratio uirtutum et
Abbreviated transcription (Latin):
sent ingenis suis ꝑfectam esse sapientiã uerum est sed ne : p̃e
ꝗdem sars prudenter qui aut aueteribus ceptati. aut an obis¬
anouis auctam. aut mox aposteriorib ꝑfectum iri putauit.
łlumꝙ̃ enim põt inuestigari quod nõ ꝑuiam suam queritur

Expanded text:
sent ingeniis suis perfectam esse sapientiam, uerum est: sed ne ipse sent ingeniis suis perfectam esse sapientiam, uerum est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a ueteribus coeptam aut a nouis auctam aut mox a posterioribus perfectuiri putauit. numquam enim potest inuestigari quod non per uiam suam quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
põt dici inqua ignoratio et discitur. et docetur. Sed ne illi ꝗ¬
dem qui scĩam sibi assumpserunt id ip̃m quod scire se putabãt
constanter defendere potuerũt.qui qm̃ ratio illis nõ quadra¬
bat ꝑ igtiorantiã rerum diuinarim tam uaniitam incerti
fuerũt sibiq sepe contraria disserentes: ut quid sentirẽt. qui
uellent satis statuere ac diiudicare nõ posses. Quid igitur.
pugnes aduersus eos homines qui seruo sibi glodio prunt: ꝗd
labores ut eos destruas. quos sua ip̃os destruit atq afficit oratio
Aristoteles inquit Cicero ueteres pħos accusans ait eos aut siil¬
tissimos. aut ꝗloriosissimos fuisse qui existim auissent pħiami
suis ingeniis esse ꝑfectam. sed se uidere ꝙ paucis onnis maotia¬
accessio facta esset. breui tempore phiati plane absolutã fore
Quod igitur fuit illud tempris: quo inore: quando est aut
quibus absoluto: Nam quod ait stultissimos fuisse qui putas

Expanded text:
potest in qua ignoratio et discitur et docetur. sed ne illi qpotest in qua ignoratio et discitur et docetur. sed ne illi quidem qui scientiam sibi adsumpserunt, id ipsum, quod scire se putabant, constanter defendere potuerunt. qui, quoniam ratio illis non quadrabat per ignorantiam rerum diuinarum, tam uarii, tam incerti fuerunt sibique saepe contraria disserentes, ut quid sentirent, quid uellent, statuere ac diiudicare non posses. quid igitur pugnes aduersus eos homines qui suo sibi gladio pereunt? quid labores ut eos destruas, quos sua ipsos destruit atque adfligit oratio? Aristoteles inquit Cicero ueteres philosophos os accusans ait eos aut stultissimos aut gloriosissimos fuisse, qui existimauissent philosophiam suis ingeniis esse accessio facta esset, brevi tempore philosophiam plane absolutam fore. Quod igitur fuit illud tempus? quo more? quando est aut a quibus absoluta? Nam quod ait stultissimos f
Abbreviated transcription (Latin):
queritur tanꝙ̃ illi ad cogitandum rheda et quadrgis opus esset.
Demoeriius qͣi imputeo quodam sic alto ut fundus nullus sit ue¬
riratem iacere demersam. nimirum stulte ut cetera. Non enim
tanq ĩputeo demersa ueritas est quo uel descendere uel ẽt cadere
illi licebat: sed tanq in sũmo monitis excelsi uertice. uel pocius i
celo. quod est uerissimũ. Quid est enim cur eam pocius iimu
depressam diceret ꝙ in summũ leuatam: nisi forte mentem
quoq ĩpedibus aut in imis calcibus constituere malebat pociꝰ
qͣ ĩpectore aut qͣ incapite. Adeo remotissimi fuerũt ab ipsa
ueritate: ut eos ne status quidẽ sui corporis ad monẽt ueritatẽ
illis insũmo esse querendã. Ex hac desꝑatione confessio illa so¬
cratis nata est: qua si nihil scire dixit nisi hoc unũ ꝙ nihil
sciat. hinc achademie disciplina manauit si tam̃ disciplirio

Expanded text:
queritur, tamquam illi ad cogita-ndum reda et quadrigis opus esset; queritur, tamquam illi ad cogita-ndum reda et quadrigis opus esset; Democritus quasi in puteo quodam sic alto, ut fundus nullus sit, ueritatem iacere demersam: nimirum stulte, ut cetera. non enim tamquam in puteo demersa ueritas est, quo uel descendere uel etiam cadere illi licebat, sed tamquam in summo montis excelsi uertice uel potius in caelo, quod est uerissimum. quid est enim cur eam potius in imum depressam diceret quam in summum leuatam? nisi forte mentem quoque in pedibus aut in imis calcibus constituere malebat potius quam in pectore aut in capite. adeo remotissimi fuerunt ab ipsa ueritate, ut eos ne status quidem sui corporis admoneret ueritatem illis in summo esse quaerendam. ex hac desperatione confessio illa Socratis nata est, qua se nihil scire dixit nisi hoc unum, quod nihil sciat, hinc Academiae disciplina manauit, si tamen disciplina dici
Abbreviated transcription (Latin):
set.ne tum quidem se ab ea fractum: cum domo pulsus: patria ca¬
ruit: Tum autẽ cum amiserit carissimã filiam uictũ se afortuã
fortiter turpiter confitetur. Cedo inquit et manũ tollo. Quid
hoc homine miserius. qui sic iaceat: insipienter inquit: sed qui se
profitetur esse sapientẽ: Quidergo sibi uult assumptio nomĩs.
Quid est contemptus ille rerum: qui magnificis uerbis preteti¬
ditur. Quid dispar ceteris habitus: aut cur or̃o precepta sapĩe
dat si nemo adhuc qui sapiat inuentus est: et quisq nobis
inuidiam facit ꝗr phos negamus esse sapientes. cum ip̃i nec sci
re quicq̃ nec sapere fateantur. Ham si quando ita defecerint
ut ne afsingere quidẽ quicq possint quod fatiunt in rebus ce¬
teris tum uõ ad monẽtur ignorantie et qͣi furibundi exiliũt
et exclamant: cecosesse se. et excordes: Anaxagoras pronũtiat cir¬
cũfusa esse tenebris omĩa. Empedoles angustas esse serisuui sertutas

Expanded text:
set; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruerit: tum autem, cum amiserit carissimam filiam, uictum se a fortuna turpiter confitetur. cedo inquit et manum tollo. quid hoc homine miserius, qui sic iaceat? insipienter inquit, sed qui se profitetur esse sapientem. quid ergo sibi uult adsumptio nominis? quid contemptus ille rerum, qui magnificis uerbis praetenditur? quid dispar ceteris habitus? aut cur omnino praecepta sapientiae datis, si nemo adhuc qui sapiat inuentus est? et quisquam nobis inuidiam facit, quia philosophos negamus esse sapientes, cum ipsi nec scire se quicquam nec sapere fateantur? nam si quando ita defecerint, ut ne adtingere quidem quicquam possint, quod faciunt in rebus ceteris, tura uero admonentur ignorantiae et quasi furibundi exiliunt et exclamant caecos esse se et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia; Empedocles angustas esse sensuum semitas
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem natura est ratio uel necessitas uel coriditio nascendi nõ
est ꝑse ip̃a sensibilis sed necesse est mentẽ esse diuinã que sua ꝓ
uidentia nascendi principiũ rebis oribus prebeat. aut si natura
est celum atq terra et omne quod natum est nõ est deus natura
sed dei opus nõ dissimi errore cendunt ẽẽ fortunã. qͣi deam qͣzdã
res humanas uariis casibus illudentẽ: qr nesciunt. unde sibi bona
et mala ueniant. Cum hac se compositos ad preliandũ puranit
nec ullam tam̃ rõnem reddunt aquo et quã obcausã. sed tãtu
cum fortuna se digladiari memẽtis omĩbus gliantur. lam quicũq
men acerrimis accusationib prosciderunt nec omnĩo ulla eorũ
disputano de uirtute est inqua nõ fortuna uexetur M.tullius
insua consolatione pugnasse se semꝑ contra fortutiã loquitur
eamq ase esse suꝑatam cum fortiter inimicorũ impetus retudis

Expanded text:
si autem natura est ratio uel necessitas uel condicio nascendi, non si autem natura est ratio uel necessitas uel condicio nascendi, non est per se ipsa sensibilis, sed necrovidentia nascendi principium rebus omnibus praebeat. Aut si natura est coelum atque terra, et omne, quod natum est, non est Deus natura, sed Dei opus. Non dissimili errore credunt esse fortunam, quasi deam quamdam res humanas variis casibus illudentem; quia nesciunt, unde sibi bona, et mala eveniant. Cum hac se compositos ad praeliandum putant; nec ullam tamen rationem reddunt, a quo et quam ob causam: sed tantum cum fortuna se digladiari momentis omnibus gloriantur. Jam quicumqmen acerrimis accusationibus prosciderunt; nec omnino ulla eorum disputatio de virtute est, in qua non fortuna vexetur. M. Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur, eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus re
Abbreviated transcription (Latin):
Ua propter nihil est aliud inuita quo ratio quo cõditio
nr̃a nitatur nisi dei qui tios genuit agnitio et religiosus
Set piuscultus. Unde quoniã pħi aberrauerunt sapientes utiq
nõ fuerunt. Quesiuerunt illi quidẽ sapĩam sed quoniã noti
rite querebant prolapsi sunt longius et intantos errores inci¬
derunt ut ẽt comunẽ sap̃iam nõ tenerent. Non enim tantũ
religionẽ asserere noluerunt: uerum etiã sustulerũt: dum spẽ
false uirtutis inducti conãtur animos or̃i metu liberare que
religionis euerso nature nomen inuenit.Illi enim cum aut
ignorarent aquo esset affectus mũdus. aut ꝑsuadere uellent
nihil esse diuina mente ꝑfectum naturã esse dixerunt rerum om¬
nium matrẽ. qͣi dicerent omĩa sua sponte esse nata. quo uerbo pla¬
ne imprudentiã suã confitentur. Hatura enim remota proui¬
dentia et potãte diuina prorsus nihil est.Q si deum naturã uo¬
cant: que ꝑ uersitas est est naturã pocius qͣ deum nominare

Expanded text:
uapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus ac pius cultus: unde quoniam philosophi aberrauerunt, sapientes utique non fuerunt. quaesiuerunt illi quidem sapientiam, sed quia non rite quaerebant, prolapsi sunt longius et in nobis errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tenerent. non enim tantum religionem adserere noluerunt, uerum etiam sustulerunt, dum specie falsae uirtutis inducti conantur animos omni metu liberare. quae religionis euersio naturae nomen inuenit. illi enim cum aut ignorarent a quo esset mundus effectus aut persuadere uellent nihil esse diuina mente perfectum, naturam esse dixerunt rerum omnium matrem, quasi dicerent omnia sua sponte esse nata: quo uerbo plane inprudentiam suam confitentur. natura enim, remota prouidentia et potestate diuina, prorsus nihil est. quodsi deum naturam uocant, quae peruersitas est naturam potius quam deum nominare?
Abbreviated transcription (Latin):
facere nõ possunt restat ut insola ethica tocius phie uis con¬¬
titieanit. ad quã se abiectis om̃ibus socrates cõtulisse dicitur.
Inqua etiã parte quoniã phoserrasse docui qui summũ
bonum cuius copiendi gratia generati sunt nõ compre¬
nemq confititiat. Sciant igitut errare se qui pħiam putãt
esse sapientiã nõ trahantur autoritate cuiusq̃. sed ueritati
pocius et faueant et accedant. Hullus hic temeritati locus ẽ
itietertiũ stultitie pena subeunda est. si aut ꝑsona manis aut
opinio falsa deceꝑit.horo autẽ qualiscunq est si sibi credit
hor est si homini credit ut nõ dicat stultus qui suũ nõ uideat
errorẽ certe arrogans est qui sibi audeat uendicare quod
humana conditio nõ recipit.Ille ip̃e romane lĩgue sũmus
auctor quantũ fallatur. licet exIlla sñia ꝑuidere qui cum
in libris officiorum phiam tuhil aliud dixisset esse qͣ studiũ

Expanded text:
facere non possunt, restat at in sola ethica totius philosophiae uis confacere non possunt, restat at in sola ethica totius philosophiae uis contineatur; ad quam se abiectis omnibus Socrates contulisse dicitur. in qua etiam parte quoniam philosophos errasse docui, qui summum bonum cuius capiendi gratia generati sumus non conprenemque consummat. sciant igitur errare se qui philosophiam putant esse sapientiam; non trahantur auctoritate cuiusquam, sed ueritati potius et faueant et accedant. nullus hic temeritati locus est, in aeternum stultitiae poena subeunda est, si aut persona inanis aut opinio falsa deceperit. homo autem, qualiscumque est, si sibi credit hoc est si homini credit, ut non dicam stultus, qui suum non uideat errorem, certe adrogans est, qui sibi audeat uindicare quod humana condicio non recipit. ipse e Romanae linguae summus auctor quantum fallatur, licet ex illa sententia peruidere: qui cum in libris officiorum philosophiam nihil aliut esse dixisset quam studium
Abbreviated transcription (Latin):
Es exigere uidetur hoc loco ut quonia docuimus ĩmortali¬
rarem̃ esse summũ honũ id ip̃m esse ĩmortalẽ animam
cõprobemus. Qua de re ingenis inter phos disceptatio est nec ꝗe¬
quã temen explicare aut probare potuerũt ii qui uerum de
onima sentiebãt. Expertes enim diuine huius eruditionis nec
argumenta uers quibus uinceretit attulerunt nec testimoia
quibus probarent. Sed opportunius hanc questionẽ tracta¬
imus in ultimo libro cum de uita beata nobis erit dissetẽ¬
dum. Suꝑest pars illa phie tertia quã uocant logicen
inqua tota dialetica et om̃is loquendi ratio cõtinetur. hac
diuma eruditio nõ desiderat quia nõ inlingua sed ĩcorde
sapientia est riec interest quali utare sermionẽ. Res enim
nõ uerba querutur et nos nõ de grãmatico. aut oratore
quorum scientia est quomõ loqui doceat: sed de sapiente dis¬
serimus cuius docitina est quõ uiuere oporteat.& si neq
physica illa ratio necessatia est: neq hec logica qui a beatum

Expanded text:
es exigere uidetur hoc loco, ut quoniam docuimus in-\' mortalitatem esse summum bonum, id ipsum, inmortalem esse animam, conprobemus. qua de re ingens inter philosophos disceptatio est, nec quicquam tamen explicare aut probare potuerunt ii qui uerum de anima sentiebant. expertes enim diuinae huius eruditionis nec argumenta uera quibus uincerent adtulerunt nec testimonia quibus probarent. sed oportunius hanc quaestionem tractabimus in ultimo libro, cum de uita beata nobis erit disserendum. superest pars illa philosophiae tertia quam uocant Xoycxiav, in qua tota dialectica et omnis loquendi ratio continetur. hanc diuina eruditio non desiderat, quia non in lingua, sed in corde sapientia est nec interest quali utare sermone. res enim, non uerba quaeruntur. et nos non de grammatico aut oratore, quorum scientia est quomodo loqui deceat, sed de sapiente disserimus, cuius doctrina est quomodo uiuere oporteat. quodsi neque physica illa ratio necessaria est neque haec logica, quia beatum
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat .i. cibum potum indum̃tum quietem. uoluptatẽ
et tamen hec ip̃a sine metu. ac dimiiniculo anitu nec cupe
nec assequi põt. Animus aut ꝑse multa desiderat.que ad offi¬
cium fructum ue corporis redundent.eaq nõ fragilia sed &¬
eterna sutit. ut fana. uirtutis: ut memoria nom̃ĩs. Ham cultu
dei qui constat abstinentia cupiditatum ac libidinum. patĩa
dolotis contemptu mortis. etiam cotitra corpus anima concu¬
cupiscit. Utide credibile est. nõ interire animam: sed dissotiatt
acorpore qr corpus sine anima nihil põt animus autẽ põt et¬
magna sine corpore. Quod quod ea que uisibilia sunt oculis et
tangibilia manu. qr eternã uim pani possunt eterna esse noti
possunt. Ea uõ que neq subtactum. neq sub uisum ueniunt
sed tantũ modo uis eorum et rõ et effectus apparet eterna sunt
qr nullam uim patiuntur extrinsecus. Corpus autem si deo

Expanded text:
desiderat id est cibum potum indumentum quietem uoluptatem, desiderat id est cibum potum indumentum quietem uoluptatem, et tamen haec ipsa sine nutu et adminiculo animi nec cupere nec adsequi potest: animus autem per se multa desiderat quae ad officium fructumue corporis non redundent, eaque non fragilia, sed aeterna sunt, ut fama uirtutis, ut memoria nominis. nam cultum dei, qui constat abstinentia cupiditatum ac libidinum, patientia doloris, contemptu mortis, etiam contra corpus anima concupiscit. unde credibile est non intera corpore; quia corpus sine anima nihil potest, animus vero potmagna sine corpore. quid quod ea quae uisibilia sunt oculis et tangibilia manu, quia externam uim pati possunt, aeterna esse non possunt, ea uero quae neque sub tactum neque sub uisum ueniunt, sed tantummodo uis eorum et ratio et effectus apparet, aeterna sunt, quia nullam uim patiuntur extrinsecus? corpus autem si ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nis celestem religionẽ dei sequũtur cuius bona sicut ip̃e. qui
trihuit sempitertis sunt. Quid oꝑa corporis animi: non ne
iudicant esse animã mortis exꝑtem. Ham corpus qr ipsum
fraore est. atq mortale quecunq oꝑa mollitur eeq caduca
surit Hihil etum tullius ait esse quod sit manibus humanis
laboratim quod nõ alñ adinteritum tedigatur ueliniuna
hominũ uel ip̃a confectrice omnium uetũstare. At uõ animi
oꝑa uidemus eterna. Ham quicunq contemptum pñtium
studentes ĩmernoriam monimẽta ingeniorum factorumq
magnorum reliquerunt hi plane mentis ac untutis sue
non in debile quesierunt ergo si oꝑa corporis ideo mortalia sũt
qr ip̃m mortale est. sequitur ut anima exeo ĩmortalis appate¬
at qr uidemus oꝑa eius tion esse mortalia. E odem modo de¬
sidena quoq corporis animiq declarant altetum esse mor¬
tale alterum sempiterniũ. Corpus enim nihil nisi remporale

Expanded text:
nis, coelestem religionem Dei sequuntur; cujus bona, sicut ipse qui nis, coelestem religionem Dei sequuntur; cujus bona, sicut ipse qui tribuit, sempiterna sunt. Quid opera corporis atque animi? nonne indicant esse animam mortis expertem? Nam corpus, quia ipsum fragile est atque mortale, quaecumque opera molitur, aeque caduca sunt. Nihil enim Tullius ait esse, quod sit manibus humanis laboratum, quod non aliquando ad interitum redigatur, vel injuria hominum, vel ipsa confectrice rerum omnium vetustate. At vero animi opera videmus aeterna. Nam quicumque contemptui praesentium studentes, in memoriam monimenta ingeniorum factorumque magnorum relinomen indelebile quaesierunt. ergo si opera corporis ideo mortalia sunt, quia ipsum mortale est, sequitur ut anima ex eo inmortalis appareat, quia uidemus opera eius non esse mortalia. eodem modo desideria quoque corporis animique decarant alterum esse mortale, alterum sempiternum. corpus enim nihil nisi temporale
Abbreviated transcription (Latin):
Eipletis igitur temporibus. que deus morti statiut rermĩabitua
ip̃a mots. et quia temporalem uitam temporalis mors sequitut
ꝯt̾is est ut resugant anime aduitam pemnẽ qr fineni mors tẽ¬
poralis accepit. Rursum sicut uita animi sempiterna est ĩqua
diuinos et in eloquibiles ĩmortalitatis sue fructus capit. Ita et
mors eius perpetua sit necesse est inquo ꝑemnes penas et infi¬
nita tormenta pro peccatis pendit. ergo in ea conditione respo¬
sita est. et qui beati sunt inhac uita corporoli atq terrena sẽꝑ
miseri sunt furuti. qr iam bonis que maluerunt potiti sunt
Qđ his e uenit qui deos adorant: et deum negligunt deinde ꝗ
iusticiam sequentes in hac uita miseri fuerint. et contempti
et in opes et ob ip̃am iusticiam contumeliis et iniuriis sepe ue¬
xati. qr nec aliter uirtus teneri põt semꝑ beati sunt futuri
ut qr mala iam ꝑtulerunt. enam bonis fruantut. Quod his
utiq contingit. qui contemptis terresttibus diis et frugalibus bo¬

Expanded text:
Impletis igitur temporibus, quae Deus morti statuit, terminabitur ipsa mors. Et quia temporalem vitam temporalis mors sequitur; consequens est, ut resurgant animae ad vitam perennem, quia finem mors temporalis accepit. Rursum, sicut vita animi sempiterna est, in qua divinos et ineloquibiles immortalitatis suae fructus capit: ita et mors ejus perpetua sit necesse est, in qua perennes poenas et infinita tormenta pro peccatis suis pendet. Ergo in ea conditione res posita est, ut qui beati sunt in hac vita corporali atque terrena, semper miseri sint futuri; quia jam bonis, quae maluerunt, potiti sunt: quod iis evenit, qui deos adorant, ac Deum negligunt. Deinde qui justitiam sequentes, in hac vita miseri fuerunt et contempti, et inopes, et ob ipsam justitiam contumeliis et injuriis saepe vexati, quia nec aliter virtus teneri potest, semper beati sunt futuri; ut, quia mala jam pertulerunt, etiam bonis fruantur. Quod his utique contingit, qui contemptis terrestribus diis et fragilibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
fuit consentaneũ dixit intra concauũ lutie sinum esse aliã
terran et aliud ib genius hominũ simuili mdo uiue quo
nos in hac terra uiuimus hñt igitur lutiatici homĩes olterã
luã que illis nocturnũ lumeñ exhibeat sicut hec exhibet
nobis et fortasse noster hic orbis alterius inferiotis iorre Lũ¬
na sit. Quuisse seneca ititer stoicos ait qui deliberaret utrum¬
ne soli quoq suos populos darent inepto .s. qui dubitaueri
Quid enim ꝑderet si dedisset: sed credo calor dererebat ne
tantã multitudinẽ piculo cõrtuteret no si ostu rimio pissẽt
ip̃ius culpa euenisse tanta colamitos diceretur

Expanded text:
fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse aliam fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse aliam terram et ibi aliut genus hominum simili modo uiuere, quo nos in hac terra uiuimus. habent igitur illi lnnatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat sicut haec exhibet nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor detetantam multitudinem periculo committeret; ne si aestu nimio periissent, ipsius culpa evenisse tanta calamitas diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
numentis prouidentia celestis armauit. homini autẽ qr tui¬
Bilistorum datum est accepit pro istis om̃ibus miseratiotus
asfectum qui plane uocatur humanitos. qua nos met ĩui¬
cetn tueremur. Hatsi homo ad conspectũ alterius horini
esseraretur quod fatere uiderus animi ãtes quarũ naturt
soliuaga est nulla esset hominũ societas nulla urbiũ coderi¬
darum uel cura uel ratio sic ne uita quidem satis tuto. cũ
cetenis animalib exposita esset imbecilitos hominũ et ip̃i
iter se met ip̃os helluarum more sceuirent. Nontniror
alis dementia Quid enim dicipõt de illo qui tugrã dixit eẽ¬
niuem ꝙ̃ consequens erat ut ẽt picem albam esso diceretꝰ
Hic est ille qui se id ciito natum esse dixit ut celumier solera
uideret qui interra nihil uidebat sole Iucente. ⁊enophaties
dicentbus mathematicis orbem lune duo de uigunti ptibus
maiorem esse q terrõ stultissirtie credidit. et q huic leuiitt

Expanded text:
nimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia ninimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis adfectum qui plane uocatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici potest de illo qui nigram esse dixit niuem? quam consequens erat ut etiam picem albam esse diceret! hic est ille qui se idcirco natum esse dixit, ut caelum ac solem uideret, qui in terra nihil uidebat sole lucente. Xenophanes dicentibus mathematicis orbem lunae duodeuiginti partibus maiorem esse quam terram stultissime credidit et quod huic leuitati
Abbreviated transcription (Latin):
an demens fuerit. Abite inquit inprofundũ male cupidita¬
tes ego uos mergam. ne ip̃e mergar auobis. Si tantus pecunie
contemptus est fac illam beneficium: fac humanitatẽ largite
pauperibus põt hoc quod ꝑditurus es multis succurre̾: ne fame
autsiti aut nuditate moriantur. Imitare itisaniã saltem
furorẽq tuditani sparge populo diripienda potes pecuniã effu¬
gere, et tam̃ bñ collocare. quia saluum est: quicꝗd plurib ꝓfuit
Cenonis autem paria peccata. quis probat.Sed omutamus id
quod est abomũbus semꝑ irrisum. Ilud satis est ad coeitendũ
furiosi hominis errorẽ ꝙ inter uitia et morbos misericordiã
ponit. Adimit nobis affectum quo ratio humane uite pene¬
omnis continetut. Cum enim natura hominis imbecilior sit
qe ceterorum animaliũ que uel ad ꝑferendam uim tempoꝵ
uel ad incursiones asuis corporib orretidos naturalib inu¬

Expanded text:
an demens fuerit. \'abite\' inquit \'in profundum malae cupiditaan demens fuerit. \'abite\' inquit \'in profundum malae cupiditates, ego uos mergam, ne ipse mergar a uobis. \' si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potes hoc quod perditurus es multis succurrere, ne fame aut siti aut nuditate moriantur. imitare insaniam saltem furoremque Tuditani: sparge populo diripiendam. potes et pecuniam effugere et tamen bene collocare, quia saluum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? sed omittamus id quod est ab omnibus semper inrisum: illut satis est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter uitia et morbos misericordiam ponit. adimit nobis adfectum quo ratio humanae uitae paeomnis continetur. cum enim natura hominis inbecillior sit quam ceterorum animalium, quae uel ad perferendam uim temporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
Umigitur intanta uanitate ipsi phorum principes dep̾¬
hendantur quid illos minores putabimus: qui nũqͣ sibi
tam sapientes uideri solent.qͣ cum pecunie contemptu glori-¬
antur: fortis animus: sed expecto quid fatiant: et quo ille con¬
temptus euadat tradita sibi aparentibus patrimonia tanqͣ
malũ faciunt: ac deserunt. et ne intempestate naufragium
faciant intranquillũ se ultro precipitant: nõ uirtute sed ꝑ¬
uerso metu fortes. sicut illi qui cum timent ne ab hoste uigu¬¬
lentur ipsi se iugulant: ut mortẽ morte deuitent. sic isti utĩ
possent gloriam liberalitatis acquirere sine honore sine glo¬
ria ꝑdunt.Laudatur democritusꝙ agros suos reliquerit eosq
pascua publica fieri passus sit.probarem si donasset.Hihil aũt
sapienter fit. quod si ab omnibus fiat inutile est ac malum.
sed hec negligentia tollerabilis. Quid ille qui patrimoniũ in¬
nũmos redactum effudit ĩ mare : Ego dubito utrum ne satiꝰ

Expanded text:
um igitur in tanta uanitate ipsi philosophorum principes deprehendantur, quid illos minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fiat, inutile est ac malum. sed haec neclegentia tolerabilis. 20 quid ille qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? ego dubito utrumne sanus
Abbreviated transcription (Latin):
Drtasse aliquis querat hoc loco qui sit iste tam potes tam
deo carus et quod nomen habeat cui prima natiuitas nõ
modo antecessit mundũ. Uerum ẽt̃ prudentia disposuerit uir¬
tute construxerit Primũ scire nos conuenit nomen eius ne
angelis quidẽ notum esse qui morãtut incelo sed ip̃i soli ac
dẽo patri nec atite id publicabitur: ut est santis liris traditũ
qua ibiposiro dei fuerit inpleta deinde rec enũtiari posse homt̃gs
ore sicut hermes docet hec diceris

Expanded text:
rat aliquis hoc loco, quis sit iste tam potens, tam deo carus, et quod nomen habeat, cuius prima natiuitas non modo antecesserit mundum, uerum etiam prudentia disposuerit, uirtute construxerit. primum scire nos conuenit nomen eius ne angelis quidem notum esse qui morantur in caelo, sed ipsi soli ac deo patri, nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio dei fuerit impleta; deinde nec enuntiari posse hominis ore, sicut Hermes docet haec dicens
Abbreviated transcription (Latin):
minibus et insecabilibus conglobatam. Quo quid repugnã¬
tius dicĩ possit non uideo. Et enim si est deus utiq prouidẽs
est ut deus. nec aliter ei põt dĩnitas tribui nisi et preterita te¬
neat: et pñtia sciat et futura prospiciat.Cum igitur prouide¬
tiam sustulit etiam deum negauit esse. cum autem deum
esse professus est: et prouidentiam simul esse concessit. Alterũ
enum sine altero. nec ẽẽ prorsus. nec intellᷤ põt. Uerum his po¬
stea temporibus. quibus iam pħya defloruerat extitit aelius
quidam diagoras. qui nullum esse orĩo deum diceret. ob eã¬
q sñtiam nomĩatus est atheus. Item Cyreneus theodorus ãbo
quia nͥ noui poterant reperire: omĩbus iam dictis et inuẽtis
maluerunt contra ueritatem denegare. in quo priores uni¬
uersi sine ambiguitate consenserant. Hii sunt qui tot seculis
tot ingeniis assertam atq defensam prouidentiam calum¬

Expanded text:
minibus et insecabilibus conglobatam. quo quid repugnanminibus et insecabilibus conglobatam. quo quid repugnantius dici possit non uideo. etenim si est deus, utique prouidens est ut deus nec aliter ei potest diuinitas tribui, nisi et praeterita teneat et praesentia sciat et futura prospiciat. cum igitur prouidentiam sustulit, etiam 15 deum negauit esse. cum autem deum esse professus est, et prouidentiam simul esse concessit: alterum enim sine altero nec esse prorsus nec intellegi potest. uerum us postea temporibus quibus iam philosophia defloruerat, extitit Melius quidam Diagoras qui nullum esse omnino deum diceret, ob eamque sententiam nominatus est atheus, item Cyrenaeus Theodorus, et ambo quia nihil noui poterant reperire omnibus iam dictis et inuentis, maluerunt contra ueritatem id negare in quo priores uniuersi sine ambiguitate consenserant. hi sunt qui tot saeculis, tot ingeniis adsertam atque defensam prouidentiam calum
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniam sententie phyorum prioris temporis de prouidẽ¬
tia consensissent. nec ulla esset dubitatio.quin mũdus
adeo et rõne esset instructus. et rõne regẽtur.Primus omniũ
pytagoras extitit temporibus socratis: qui sibi diceret non li¬
Squere utrum esset aliqua dinitas nec ne. Que disputatio
Seius adeo impia. et contra ueritatem et religionem iudica¬
ta est. ut et ipsum athenienses expulerint suis finibus: et li¬
hros eius in contione quibus hec contine bantur exusse rint.
De cuius sententia non est opus disputare. quia nihil certi
pronuntiauit. Post hec socrates: et auditor eius plato et qui
de scola platonis tanquã riuuli diuersas ĩꝑtes profluxerunt
stoici et pipatetici ineadem fuere sñtia qua priores. Postea uõ
epycurus deum quidem esse dixit: quia necesse sit esse aliqđ
ĩmundo prestans et eximium et ht̃um: prouidentiam tam̃
nullam.itaq mundum ipsum nec rõne ulla. nec arte nec
fabrica instructum sed nͣam rerum quibusdam minutis se¬

Expanded text:
um sententiae philosophorum prioris temporis de prouidentia consensissent nec ulla esset dubitatio quin mundus . a deo et ratione esset instructus et ratione regeretur, primus omnium Protagoras extitit temporibus Socratis qui sibi diceret non liquere utrum esset aliqua diuinitas necne. quae disputatio eius adeo inpia et contra ueritatem et religionem iudicata est, ut et ipsum Athenienses expulerint suis finibus et libros eius in contione quibus haec continebantur exusserint. de cuius sententia non est opus disputare, quia nihil certi pronuntiauit. post haec Socrates ipse et auditor eius Plato et qui de schola Platonis tamquam riuuli diuersas in partes profluxerunt, Stoici et Peripatetici, in eadem fuere sententia qua priores. postea uero Epicurus deum quidem esse dixit, quia necesse sit esse aliquid in mundo praestans et eximium et beatum, prouidentiam tamen nullam: itaque mundum ipsum nec ratione ulla nec arte nec fabrica instructum, sed naturam rerum quibusdam minutis se
Abbreviated transcription (Latin):
surius igni utimur qui nobis in argumentũ ĩ mortalitaris est datꝰ
quoniã ignis e celo est cuius natura quĩa mobilis est et sursum ni¬
titur. ute continet rõnem. Cetera uero animalia: quoniã tora sũt
mortalia tatitũ modo aqua utuntur: quod estelementũ corporale¬
atq terrenum cuius natura quia mobilis est ad deorsum uergens. fĩ¬
guram mortis ostendit. Ideo pecudes neq in celũ suspiciũt. neq reli¬
giones sentiũt: quãdo ab his ignis usus alienus est. Unde autẽ. uelquo¬
modo deus hec duo principalia ignem et aquam uel accenderit uł
eliquauerit solus scire potest: quĩ fecit

Expanded text:
sumus, igne utimur, qui nobis in argumentum immortalitatis datus est, sumus, igne utimur, qui nobis in argumentum immortalitatis datus est, quoniam ignis e coelo est: cujus natura, quia mobilis est, et sursum nititur, vitae continet rationem. Caetera vero animalia, quoniam tota sunt mortalia, tantummodo aqua utuntur, quod est elementum corporaleatque terrenum. Cujus natura, quia mobilis est, ac deorsum vergens, figuram mortis ostendit. Ideo pecudes, neque in coelum suspiciunt, neque religiones sentiunt, quoniam ab his usus ignis alienus est. Unde autem, vel quomodo Deus haec duo principalia, ignem et aquam, vel accenderit, vel eliquaverit, solus scire potest qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sacramẽto ignis et aque nuptiarũ federa sanatantur.Q fetus ani¬
mantius calore et humore corporẽtur: atq animẽtur ad uitã. Cũ
enim constet omine animal ex animaet corpore materia corporis
ihumore est anime ĩ calore. quod ex aiuum foctib datur scire quos
crassi humoris plenos nisi opifexcalor fouerit: tec hutnor pot cor¬
porari nec corpus animari. Exulibus quoq ignis et aqua ĩterdici
solebat. Ad huc etum uidebatur nephas quauis malos. tam̃ hominig
supplitio capitis afficere. Interdicto igitur usu carum rerum quib
uita hominũ cotistat: pinde habebatur: ac si esset qui eam sñtiam
exceꝑat morte multatiis. Adeo ista duo elerenta primo sumt habita
ut nec ortum hominis nec uitam sine his crediderĩt posse constare.
horum alterum nobis cõmune cum ceteris anitalib est alrerum
soli homuni datum. Nos enim quotuã celeste aiq ĩmortale animal

Expanded text:
sacramento ignis et aquae nuptiarum foedera sanciantur, quod foetus anisacramento ignis et aquae nuptiarum foedera sanciantur, quod foetus animantium calore et humore corporentur, atque animentur ad vitam. Cum enim constet omne animal ex anima et corpore, materia corporis in humore est, animae in calore: quod ex avium foetibus datur scire, quos crassi humoris plenos nisi opifex calor foverit, nec humor potest corporari, nec corpus animari. Exulibus quoque ignis et aqua interdici solebat: adhuc enim videbatur nefas, quamvis malos, tamen homines supplicio capitis afficere. Interdicto igitur usu earum rerum, quibus vita constat hominum, perinde habebatur, ac si esset, qui eam sententiam exceperat, morte mulctatus. Adeo ista duo elementa prima sunt habita, ut nec ortum hominis, nec sine his vitam crediderint posse constare. Horum alterum nobis commune est cum caeteris animantibus, alterum soli homini datum. Nos enim quoniam coeleste atque immortale animal
Abbreviated transcription (Latin):
ta essc omĩa dixit.Thales ex aqua uterq uidit aliquid. sederra¬
uit tamen uterq. ꝙ alterutrũ si solum fuisset neq aqus nasci
exigne potuisset. neq rursus ignis exaqua. sed est uerius simul
ex utroq ꝑmisto cuncta generari. Ignis quidem ꝑ misceri cũ aqua
nõ põt. quia sunt utraq inimica et si cõminus uenerũt altrutrũ
quod suꝑauerit conficiat alterũ necesse est. sed eorum substantiẽ
pmisteri possunt. Substatina ignis calor estaque humor. Recte igͥ
Ouidius. Quippe ubi temꝑiẽ sumpsere humorq calorq cõcipitat
et abhis oriuntur cuncta duobus. Cumq sit ignis aque pugnax
uapor humidus omnes res creat et discors concordia fetib apta ẽ.
Alterũ enim quasi masculitiũ elementũ est alterũ quasi fertieninũ
alterum actiuũ. alterum patibile Ideoq aueterib institutũ est ut

Expanded text:
ta esse omnia dixit; Thales Milesius ex aqua. Uterque vidit aliquid: sed errata esse omnia dixit; Thales Milesius ex aqua. Uterque vidit aliquid: sed erravit tamen uterque, quod alterutrum si solum fuisset, neque aqua nasci ex igne potuisset, neque rursus ignis ex aqua. Sed est verius, simul ex utroque permisto cuncta generari. Ignis quidem permisceri cum aqua non potest, quia sunt utraque inimica; et si cominus venerint, alterutrum quod superaverit, conficiat alterum necesse est: sed eorum substantiae permisceri possunt. Substantia ignis, calor est; aquae, humor. Recte igitur Ovidius: Quippe ubi temperiem sumpsere humorque calorque, Concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus: Cumque sit ignis aquae pugnax, vapor humidus omnes Res creat, et discors concordia foetibus apta est. Alterum enim quasi masculinum elementum est, alterum quasi foemininum; alterum activum, alterum patibile. Ideoque a veteribus institutum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
strat omtua. Ita indeo licet sit utius. et maiestas. et uirtus et clari¬
tudo ꝑfecta est.Hox autẽ quã prauo anticheo illi diciinus attributã
eiis ip̃ius multas. et uarias religiones ꝑsimilitudinẽ demonstrat.
Quãuis enim stelle ĩnumerabiles micare ac radiare uideantur
tam̃ quia nõ sutt plena et solida lumĩa nec caloris preferũt ꝗcqͣ
que diuersã et contrariã sib hñt potãte calor et humor que mi¬
rabiliter deus ad sustentãda. et gignenda omĩa excogitauit. Nam
cumiuirtus dei sit incalore. et igni nisi ardorẽ uim euis admi¬
sta humoris et frigoris materia tempasser. nec nasci quicq̃ nec cohe¬
rere potuisset.quin statim conflagratiõne interiret.quicꝗd esse ce¬
pisset.Unde et pħi quidã. et pocte discordi cõcordia mundũ cõstare
dixerunt sed rõnem penitus nõ uidebant heraclitus exigne na¬

Expanded text:
strat omnia: ita in Deo, licet sit unus, et majestas, et virtus, et claristrat omnia: ita in Deo, licet sit unus, et majestas, et virtus, et claritudo perfecta est. Nox autem, quam pravo illi antitheo dicimus attributam, ejus ipsius multas et varias religiones per similitudinem demonstrat. Quamvis enim stellae innumerabiles micare ac radiare videantur; tamen, quia non sunt plena ac solida lumina, nec caloris praeferunt quidqquae diversam et contrariam sibi habent postestatem; calor et humor: quae mirabiliter Deus ad sustentanda et gignenda omnia excogitavit. Nam cum virtus Dei sit in calore et igni, nisi ardorem vimque ejus admixta humoris ac frigoris materia temperasset, nec nasci quidquam nec cohaerere potuisset, quin statim conflagratione interiret quidquid esse coepisset. Unde et philosophi quidam et poetae discordi concordia mundum constare dixerunt: sed rationem penitus non videbant. Heraclitus ex igne na
Abbreviated transcription (Latin):
ptibus meridiana et septẽtrionali figura uite ac mortis cõtinet᷑.
quia uita incalore est mors infrigore.Sicut autẽ calor exigne
est its frigus oxaqua. secutdum harum parcium dimensionem
diem quoq fecit. ac noctẽ. qui spatia et orbes temporũ perpetuos
ac uolubiles. quos uocamus ãnos altertia ꝑ uices successione confi¬
nat dies quẽ ꝑrimus oriens subministrat dei sit niecesse est. ut
omnis quecunq meliora sunt. Hox autẽ quã occidens extremus
inducit euis .s. quẽ dei esse emulũ diximus que duo ẽt in hoc pre¬
scius futurorũ deus fecit ut exhis et uere religionis et falsarum
supstitionũ imag quedã ꝯstenderetur. Nam sicut solqui oritur
indiem licet sit unius unde solem esse appellatũ Cicero uult uideri
ꝙ obscuratis sideribis solus appareat: tamen quia uerũ et ꝑfecte¬
pletutudinis lumen est et calore potissimo. et fulgote clarissimo illu¬

Expanded text:
partibus, meridiana et septentrionali, figura vitae et mortis continetur: partibus, meridiana et septentrionali, figura vitae et mortis continetur: quia vita in calore est, mors in frigore. Sicut autem calor ex igne est, ita frigus ex aqua. Secundum harum partium dimensionem, diem quoque fecit ac noctem, quae spatia, et orbes temporum perpetuos ac volubiles, quos vocamus annos, alterna per vices successione conficiant. Dies, quem primus oriens subministrat, Dei sit necesse est, ut omnia quaecumque meliora sunt. Nox autem, quam occidens extremus inducit, ejus scilicet, quem Dei esse aemulum diximus. Quae duo etiam in hoc praescius futurorum Deus fecit, ut ex iis, et verae religionis, et falsarum superstitionum imago quaedam ostenderetur. Nam sicut sol, qui oritur in diem, licet sit unus, unde solem esse appellatum Cicero vult videri , quod obscuratis sideribus, solus appareat, tamen quia verum ac perfectae plenitudinis lumen est, et calore potissimo, et fulgore clarissimo illu