comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam oꝑe prȩcium huic scedulȩ an¬
nectendũ putauimus: quod uiro uenera¬
bili prb̃o nomine bononarrante didici¬
mus : qui testabatur se prȩsentem fuisse.
quando hȩc res gesta est. Aiebat nanq quod
comes quidam ex genere francorum cogno¬
mine dottho. congregata non minia mul¬
titudine francorum in urbe tornaco ut erat
illi inuinctum addirim̃das resederat actio¬
nes. Tum subito a lictoribus ante eum p̃¬
sentatus est quidam reus: quẽ omnis tur-¬
ba acclamabat dignum eẽ. morte. Erat nan-¬
ue hementerq cȩsus: corpore etiam semiui¬
uus. Cũq prȩfatus dottho decreuisset ut eũ
patibulo deberent affigi: uirdñi admandꝰ
adueniens. obnixa prȩce postulare cȩpit
ut ei uitã concedere dignaretur. Sed ut erat
sȩuus atq omni belua crit delior: nichil
apud eum optinere potuit. Tandemq ami-¬
nistris uel apparitorib isdem fur affixus pa-¬
tibulo est: atq extremum exalauit sp̃m. Do¬

Expanded text:
llud etiam operae praetium huic scedulae adnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregata non minima multitudine Francorum, ut erat illi iniunctum, ad dirimendas resederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse morte, plavehementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est atque extremum exalavit spiritum. Do
Abbreviated transcription (Latin):
rante: om̃s una uoce clamabant dignum
eum eẽ. sacerdotio: atq obanimarum solli¬
citudinẽ eccłam magis quam peceuniȩ que-¬
stum debere suscipere. Co actus igitur a rege
ac sacerdotib̾: pontificalẽ suscȩpit eathedrã:
Sicq ꝑtrienniũ fere uicos uel castra circũi¬
ens: uerbum dñi constanter omnibꝰ prȩdi¬
cauit. Multi etiam quod dictu quoq nefas
est sacerdotes atq leuitȩ p̃dicationem illiꝰ
respuentes: audire contempserunt. At ille
secundum ȩuangelii preceptum puluerẽ
de pedib in testimoniũ excutiens: ad alia
ꝓperabat loca.

Expanded text:
rante, omnes una voce clamabant, dignum rante, omnes una voce clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca.
Abbreviated transcription (Latin):
resꝑhans grãm se posse conquirere fateban¬
tur. Tandem fatigatus precibꝰ amboꝵ factu¬
rum se ẽẽ ꝓmisit. Audiens autem rex quod
precib suis sc̃s non renueret amandus: sta¬
tim ipsum puerũ afferri prȩcepit. Qui fate¬
batur non plus a natiuitate habere quam
crciter dies quadraginta. Accȩpit igitur
uir sc̃s in manib puerum: & benedicens eũ
catecuminũ fecit. Cumq finita oratione
nemo excircunstante multitudine respondis
bus cunctis clara uoce respondit am̃. Statim¬
q eum regenerans sacro baptimate. imposi-¬
toq nomine sigeberto: regem atq omnẽ eiꝰ
exercitum sc̃s amandꝰ magno repleuit gau
is ita gestis: adueniente obitꝰ xuiii dio:¬
sui die treiectensium ep̃s feliciter mi¬
amandum. Cong̾gataq multitudine sacer¬
dotum. popłiq turba non modica: ad regen¬
dam treiectensium ȩccłam eum prȩposurt:
Illo uero renuente atq se indignum uocife¬

Expanded text:
per hanc gratiam se posse conquiri fatebanper hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadraginta. Accepto igitur vir sanctus in manibus puerum benedicensque eum caticuminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstante multitudine respondissbus cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnem eius exercitum tunc sanctus Amandus magno replevit gaudio. 18. His ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter miAmandum, congregataque multitudine sacerdotum populique turbam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vocife
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib meritis: precorq ut eum sacro dig¬
neris abluere baptismate: atq infilium ti
ter renuens: scilicet sciens eẽ. scriptum. mi¬
utantẽ deo non oportere implicari secula¬
ribus negociis: & quietum atq remotum
palatia non debere frequentare regia: e con¬
spectu regis abscessit. St atim igitur rex misit
ad eũ uirum illustrem dadonem. atq cum
eo uenerabilẽ uirum eligium: qui tunc in
palatio regis sub seculari degebant habitu:
Quos tamen postea egregios sacerdotes atq
prȩclaros in meritis: signis quoq atq uirtu¬
humiliter uirum dei petierunt ut prȩcib
regis daret assensum: atq filium ipsius sa¬
cro dignaretur diluere fonte: ae ut eum enu¬
trire atq lege imbuere diuina quantocius
assentiret. dicentes quod si hoc uir deinon
renueret. ꝑhanc familiaritatẽ liberius in
regno ipsius uel ubicunq eligeret haberet
licenciam prȩdicandi: seu nationes quã plu

Expanded text:
cedentibus meritis, praecorque, ut eum sacro digcedentibus meritis, praecorque, ut eum sacro digneris abluere baptismate atque, ut tibi sitter rennuens, scilicet sciens esse scriptum, militanti Deo non oportere inplicare saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque virtuhumiliter ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures
Abbreviated transcription (Latin):
regem: infurore accensus iubente eo non
absq iniuria de regno eius fuerat expul¬
sus. Iue uero remotiora ꝑquirens loca: uer¬
bum dci gentibus predicabat. Cumq ami¬
nistris tandẽ fuisset reꝑtus. & ut ad regem
ire deberet admonitus: memorans illud
apłi prȩceptũ potestatib sublimiorib se
subdi debere: tandem ꝑuenit ad regẽ. Qui
in illis dieb in uilla cui uocabulum clipia¬
co ẽ. morabatur. Uisoq rex beatissimo aman¬
do magno repletus est gaudio. Prostratusq
beati uiri pedibus: deprecabatur ut tanto
sceleri quod in eum ꝑpetrauerat ueniam
largiri dignaretur. Sed ille ut erat mittis¬
simus atq supra modũ paciens. citius eum
clementissime indulsit. Tunc rex ad scm̃ ait
amandũ. Pȩnitet me ualde: quod stulte ad¬
uersũ te egerim. Precor igitur ne memine¬
ris iniuriȩ quam tibi irrogaui: atq prȩci
meȩ qua sũ mopere postulo ne dedigneris an¬
nuere. Dedit michi dñs filium non meis prȩ¬

Expanded text:
regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, citius eum clementissime indulsit. Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde, quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne memineris iniuriae, quam in te inrogavi, adque praecem meam, quam a te summopere postolo, ne dedigneris annuere. Dedit mihi Dominus filium, non meis prae
Abbreviated transcription (Latin):
teoprob nomine. eiusdem benedicti
patris fuerat ammonitione conuersus: qui
ꝓ uite sue merito magnã apud eũ familiari¬
tatis fiduciã habebat. Hic cum quadã die eiꝰ
cellam fuisset ingressus: hunc amarissime
flentem repperit. Cumq du subsisteret. eiꝰq
finiri lacrimas non uideret: nec tam̃ uir dĩ
ut consueuerat orando plangeret sed meren¬
do: quȩnam causa tanti luctus existeret inqͥ¬
siuit. Cui uir dei ilico respondit. Om̃e hoc
monasteriũ qd̾ construxi. & cuncta que fr̃ibꝰ
tradita sunt. Uix autem obtinere potui
michi ex hoc loco animȩ concederentur.
uocem tunc teo prob audiuit: nos aut̃ cem¬
mus. qui destructum modo a longobardor
gente eius monasteriũ scimus. Nocturno
longobardi ingressi sunt. Qui diripientes
omĩa: ne unum quidem hominẽ illic tener
potuerunt. sed impleuit om̃ps ds̃ quod fide
famulo benedicto ꝓmiserat: ut si res gemi
traderet. animas custodiret. Qua in re paui
uicem uideo tenuisse benedictum: cuius din

Expanded text:
eoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingrflentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non videret, nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus et nomine: ab ipso puericie suȩ
tempore cor gerens senile. Etatem qͥp¬
pe morib transiens: nulli animũ uoluptati
dedit. Sed dum in hac terra adhuc eẽt. quo
temporaliter libere uti potuisset: despexit
iam quasi aridum mundũ cum flore. Qui
liberiori genere ex ꝓuincia nursiȩ ex ortus:
rome liberalib litterarũ studiis traditus fue¬
rat. Sed cum in eis multos ire ꝑ ab ruta ui¬
ciorum cerneret: eum quem quasi in ingres¬
su mundi posuerat retraxit pedem. ne siquid
de scientia eius attĩgeret: ipse quoq postmno¬
dũ qͦsi inmane precipiciũ totus iret. Des¬
pectis itaq literarum studiis: relicta domo.
rebusq patris: soli deo placere desiderans. sc̃ȩ
conuersationis habitum quȩsiuit. Recessit
igit᷑ scienter nescius: & sapient̃ indoctus. huiꝰ
ego omĩa gesta non didici: sed pauca que
narro quatuor discipulis illius referentib
agnoui: constantino scilicet reuerentissimno
ualde uiro qui ei in monasterii regimine

Expanded text:
ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine
Abbreviated transcription (Latin):
eodem paschalis eẽt sollemnitas ignorabat.
Uenerabilis autem presbiter rursus asseruit
dicens. ueracit̃ hodie resurrectionis dominicȩ
paschalis dies ẽ: abstinere tibi minime con¬
gruit: qͥa & ego ad hoc missus sum ut dona¬
om̃ipotentis diui pariter sumamꝰ. Benedi-¬
centes igitur dm̃: sumpserunt cibum. Ex¬
pleta itaq refectione & colloquio: ad ȩccłiã
prb̃r recessit. Eodem quoq tempore hunc
in specu latitantem etiam pastores inuener̃t.
Quẽ dum uestitum pellib inter fructecta cer¬
nerent: aliquam eẽ bestiam crediderunt. Sed
cognoscentes dei famulum: eoꝵ multi ad pieta¬
tis grãm a bestiali mente mutati sunt. Nom̃
fatumq ẽ ut ex illo iam tempore a multis
frequentari cȩpisset. Qui cum ei cibos defer¬
rent corporis: ab eius ore in suo pectore alim̃¬
ta referebant uite.

Expanded text:
eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti uitam in exempla hominib demon-¬
strare: ut posita suꝑ candelabrum lucerna
claresceret quatinus om̃ib qui indomo
dei sunt luceret: cuidã prb̃o longius ma-¬
nenti qui refectionem sibi in pascͥali festiui¬
tate parauerat. ꝑ unsũ dñs apparere digna¬
tus est dicens. Tu tibi delicias preparas. et
seruus m̃s illo in loco fame cruciatur e
Qui ꝓtinus surrexit: atq in ipsa sollem-¬
nitate paschali cum alimentis quȩ sibi pa-¬
rauerat ad locum tetendit: & uirum dei ꝑ
abruta montium. ꝑ concaua uallium. ꝑ de¬
fossa terrarum quesiuit: eumq in specu la-
tere repperit. Cumq oratione facta. & bene¬
dicentes omĩpotentem dñm consedissent:
post dulcia uite colloquia. is qui ad uenerat
presbiter dixit. Surge & sumamus cibum:
quia hodie pascha ẽ. Cui uir dei respondit di¬
cens. Scio quod pascha ẽ: quia uidere te merui.
Longe quippe ab hominib positus. quia die

Expanded text:
nedicti vitam in exemplum hominibus demonnedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die
Abbreviated transcription (Latin):
cu se tradidit: tribq annis excepto roma¬
no monacho hominib incognitus mansit.
Qui uidelicet romanus non longe in mo¬
nasterio subdeodati patris regula degebat.
S pie eiusdem patris sui ocłis furabatur.
horas: & quem sibi ad manducandũ subri¬
pere poterat. dieb certis benedicto panem
ferebat. Ad eundem uero specum a romani
cella iter non erat. quia ex celsa desuꝑ rupis
eminebat: sed ex eadem rupe in longissi¬
mo fune. religatum romanus deponere
panem consueuerat. In qua etiam resti par¬
uum tintinnabulũ inseruit: ut ad sonitũ
tntinnabuli uir dei cognosceret. quando
sibi romanus panem preberet. quem exi¬¬
ens acciperet. Sed antiquus hostis unius
caritati inuidens. alterius refectioni: cum
quadam die submitti panem conspiceret:
iactauit lapidem & tintinnabulũ fregit.
Romanus tam̃: modis congruentib minis¬
trare ñ desiit. Cum uero iam omĩpotens ds̃¬
& romanum uellet a labore quiescere. et be¬

Expanded text:
cum se tradidit, et tribus annis, excepto Romacum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Be
Abbreviated transcription (Latin):
nis grãm. a quanta ꝑfectione cepisset. Quod
annis multis illic ante ocłos omium fuit:
& usq adhȩc longobardoꝵ tempora. super
fores eccłiȩ pependit. Sed benedictus plus
appetens mala mundi ꝑpeti quam laudes:
&& plus pro deo laborib fatigari. quã uitȩ
huiꝰ fauorib extolli: nutricẽ suã occultȩ
fugiens deserti loci secessum peciit. cursub¬
lacus uocabulũ ẽ. Qui aromana urbe qua-¬
draginta fere milib distans: frigidas atq
ꝑspicuas emanat aquas. Quȩ illic uidelicet
aquarũ abundantia in extenso lacu prius
colligitur: ad extremum uero in amnem
diriuatur. Quo dum fugiens ꝑgeret. mo¬
nachus quidam romanus nomine hunc
euntem repperit: quo tenderet requisiuit.
cuius cum desideriũ cognouisset. & secretũ
tenuit. & aduitorium impendit: eiq sc̃e
conuersationis habitum tradidit: & in qͣnͣ¬
tum licuit ministrauit. Uir autem dei ad
eundem locum ꝑueniens. in artissimo spe-¬

Expanded text:
nis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod nis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum spe
Abbreviated transcription (Latin):
petri eccłia demorarentur: predicta nutri
illius ad purgandum triticum a uicinis
mulierib prestari sibi capisterium peciit.
Quod suꝑ mensam incaute derelictum. casu
accidente fractum ẽ. sicq ut induab partib
inueniretur diuisum. Quod mox ut redieis
nutrix illius inuenit. uehementissime flere
cȩpit: quia uas quod prestitum acceperat
fractum uidebat. Benedictus autem religio¬
sus & pius puer. cum nutricem suã flere
conspiceret: eius dolori compassus. allatis
secum utrisq fracti capisterii partib sese
cum lacrimis in orationẽ dedit. Qui ab ora¬
tione surgens. ita uixta se uas sanum reppe
la potuissent. Mox autem nutricẽ suam
blande consolatꝰ. ei sanum capisteriũ reddi¬
dit: quod fractũ tulerat. Quȩ res in eodem
loco a cunctis ẽ agnita: atq in tanta ammi¬
ratione habita. ut hoc ipsum capisterium
eius loci incolȩ in eccłiȩ ingressu suspende¬
rent: quatinus & presentes & secuturi om̃s
agnoscerent. benedictus puer conuersatio¬

Expanded text:
i ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperipotuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ordine sacerdotali in suis de eẽt ecclesiis
accersiuit. Et sic postea unctum. caput
principale omnium episcoporum & bea¬
tissimarũ puellarum principales feminȩ
principalẽ: & amborum meritis sua cathe¬
dra episcopaus & puellaris. ac siuitis fru¬
ctifera diffusa undiq ramis crescentibꝰ
in totam hyberuensium insulam inole¬
uit. Quã semꝑ archiep̃s hybernensium
eporum. et abbatissa quã om̃s abbatissȩ
scõrum uenerantur. felici successione actoꝵ
ritu ꝑpetuo uenerant᷑. Ex inde ergo ut
supra dixi afr̃ibus coactus. beatȩ huius
brigidȩ uirtutes. tam eas quas ante pͥn¬
cipatum quamq alias quas inprinci¬
patu gessit tanto studio breuitatis licet
prepostero ordine uirtutũ compendiose
explicare conabor.
uita san cte

Expanded text:
ordine sacerdotali in suis deesset Ecclesiis, ordine sacerdotali in suis deesset Ecclesiis, accersivit. Et postea sic unctum caput et principale omnium episcoporum et beatissima puellarum principalis, felici iam, et amborum meritis sua cathedra episcopalis et puellaris, ac si vitis frugifera diffusa undique ramis crescentibus, in tota Hibernensi insula inolevit. Quam semper Archiepiscopus Hiberniensium episcoporum et abbatissa, quam omnes abbatissae Scotorum venerantur, felici successione et ritu perpetuo dominantur. Exinde ergo, ut supra dixi, a fratribus coactus, beatae hujus virginis Brigidae virtutes tam eas quas ante principatum, quam alias quas in principatu gessit, multo studio brevitatis, licet praepostero ordine virtutum compendiose explicare conabor. TA SANCTAE
Abbreviated transcription (Latin):
giis crescens uirtutib. & fama bonarũ rerũ.
ad eam de omnib ꝓuinciis tocius hiber¬
niȩ innumerabiles popłi de utroq sexu
confluentes. & uota sibi uouentes uolun¬
tarie. suum monasteriũ caput pene hiber-¬
nensium ȩcclesiarũ & culmen p̃cellens
om̃ia monasteria scõrum curas parroechia
ꝑ totam hẏbernensem terrani diffusa. a
mari usq ad mare extensa ẽ. in campestri¬
bus campi liffei supͣ fundamentũ fidei
firmum construxit: Et prudenti dispen¬
satione de animab eoꝵ regularite: mom¬
nib ꝓcurans. & de ecclesiis multarum
ꝓuinciarum sibi adherentib sollicita.
& secum reuoluens quod sine sũmo sacer¬
dote qui ȩccłas consecraret. & ȩccłasticos
ineis gradꝰ subrogaret esse non posset. a¬
iustrem uirũ & solitarium nomine machil¬
de heremo ce deuita sua solitaria. & ipsi ob¬
uiam ꝑgens. ut ȩccłam in episcopali digni¬
tate cũ ea gubernaret. atq ut nichil de

Expanded text:
giis crescens virtutibus, et per famam bonarum rerum giis crescens virtutibus, et per famam bonarum rerum ad eam de omnibus provinciis Hiberniae innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota sibi voventes, voluntarie suum monasterium, caput pene omnium Hiberniensium Ecclesiarum, et culmen praecellens omnia monasteria Scotorum, cujus parochia per totam Hibernensem terram diffusa, a mari usque ad mare extensa est, in campestribus campi Liffeim, supra fundamentum fidei firmum construxit, et prudenti dispensatione de animabus eorum regulariter in omnibus procurans, et de Ecclesiis multarum provinciarum sibi adhaerentibus sollicitans, et secum revolvens, quod sine summo sacerdote, qui ecclesias consecraret, et ecclesiasticos in eis gradus subrogaret, esse non posset; illustrem virum et solitarium, omnibde eremo et de sua vita solitaria, et ibi sibi obviam pergens, ut Ecclesiam in episcopali dignitate cum ea gubernaret, atque ut nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
ut sc̃ȩ ac beatȩ memoriȩ brigidȩ uir¬
ginis uirtutes & oꝑa more doctorum
memoriȩ literisq tradere aggrediar. Quod opꝰ
impositum &e delicatȩ materiȩ arduũ. par-¬
uitati & ignorantie meȩ &e linguȩ minime
conuenit. S ed potens ẽ. ds̃ de minimis mag¬
na facere: qui de exiguo olei & farmȩ pugil¬
lo domum impleuit pauperculȩ uiduȩ.
Itaq iussionib ur̃is coactus. satis habeo me-¬
am non defuisse obȩdientiam. Et ideo pau¬
ca de plurib amaioribus ac ꝑitissimis tra¬
dita. sine ulla ambiguitatis caligine. ne
mobȩdientiȩ crimen incurram patefacere
censeo: ex quibus quanta qualisq uirgo uir-¬
tutum bonarum florida cunctorum oculis
innotescat: non quod memoria &e medio¬
critas & rusticus sermo ingenioli mei tan-¬
ti muneris officiũ explicare ualeret.⁊ sed
fidei ur̃e beatitudo & orationũ ur̃arũ diu¬
turnitas meretur acciꝑe. quod non ualet
ingenium ferre dictantis. Hȩc ergo egre-¬

Expanded text:
ut sanctae et beatae memoriae Brigidae virginis virtutes et opera, more doctorum, memoriae litterisque tradere aggrediar. Quod opus impositum, et delicatae materiae arduum, parvitatis et ignorantiae meae et linguae minime convenit. Sed potens est Deus de minimis magna facere, ut de exiguo oleo et farinae pugillo domum implevit pauperculae viduae . Itaque jussionibus vestris coactus, satis habeo meam non defuisse obedientiam, et ideo pauca de pluribus, a majoribus et peritissimis tradita, sine ulla ambiguitatis caligine, ne inobedientiae crimen incurram, patefacere censeo. Ex quibus quanta qualisque virgo virtutum bonarum florida, cunctorum oculis innotescat. Non quod memoria, et mediocritas, et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explicare valeret, sed fidei vestrae beatitudo, et orationum vestrarum diuturnitas meretur accipere quod non valet ingenium dictantis. Haec ergo egre
Abbreviated transcription (Latin):
rum puteolanũ. miliario amari uno. Prȩ¬
factus autẽ eleusius cum nauigasset in ter¬
ritoriũ suum suburbanũ uenit tempestas
ualida: ce demersit nauem ipsius & mortuuis
iactasset eos mare in locum desertũ: aferis
& auib corpora eorũ deuorata sunt. Scã aũt¬

Expanded text:
num miliarium a marim.| Praefectus autem cum nauigassit in suburbanum uenit| tempestas ualidam demersit nauem ipsius et cum eo miactasset eos aquam in| loco deserto sic ad feris et auibus corpora eorum deuora sunt.| E
Abbreviated transcription (Latin):
de. & dum appropinquaret finis certami¬
nis eius. & traheretur ad locum ubi eam de¬
fuerat ab ea subito ueniens clamabat dicens
Nolite pareere ei Dõs urõs intuꝑauit: & om¬
nib in iuriam fecit. Nam & michi multa¬

Expanded text:
de. Et dum| apropinquasit finis circa minis eius et traheretur| ad locum ibi eam defixus ab ea subito uenit et clamabat dicens| nolite parcere ei . deus uitoperauit et hominibus iniu| ria facit. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
bat contra eam sicut fera maligna: & cog¬
tabat quali supplicio subiceret eam. Et ius¬
sit ollam afferri: & plumbum mitti in ea
balneum bene temꝑatũ. Exipsa autẽ olla
resiliit unda: & incendit de astantib cira¬

Expanded text:
bat contra ipsa sicut fera maligna| et cogitabat quali sublicia superaret illa .| Et iussit ollam afferri et plumbum et in eabalneum| bene temperatum. Ex ipsa autem ullam selliuit et in| cendit de adstantib
Abbreviated transcription (Latin):
oculos. ut uideret quis eẽt qui talia loque¬
batur : timidus dęmon clamauit dicens:
heu me miserum: forsitan uult meiterũ
tenere. Et statim euanuit: & ormutuit fu¬
giens. Et cum ꝑducta fuisset ad locum: &e¬
pit dicere p̃sentibus xp̃ianis. fr̃s mei & ciues
audite me. Peniteat uos demoniis inmolare
Nunc autem edificate domus ur̃as suꝑ petrã
psallere frequenter: bonum ẽ sine inter¬
missione orare. Nescimus enĩ fr̃s. quando ui¬
tã finiamus. Rogo uos fr̃s mei axp̃ianiiut
oretis ꝓme ut digne accipiat dñs iħs ancil¬

Expanded text:
oculos suos ut uidiret quis essit qui| talia dicibat. Timidus daemon clamauit dicens| Heu me miserum forsitam uult me iterum t<eni>re.| Et statim euanuit et omutuit fugiens. Et dum adduc| ta fuisset in ipso loco cepit dicere praesentibus fratris . | mei et ciuis audite me et penetiat uus daemonis imo| lari sed edificate domus uestras super petra psallire frequenter. Bonum est| semper orare. Nescimus fratris quando uita finiamus| Ego rogo uos fratris mei christiani ut oritis pro me ut digna| me accipiat domin
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat eam dicens. Dña mea iuliana. no
uridiculum de me amplius facere: necũ
Catrem meũ suꝑasti: me tenuisti: quid am¬
plius facere uis: dicunt xp̃ianos miseri¬
cordes esse: tu autẽ ferocissima in me facta-
es. Et dum talia diceret demon: sc̃a uiliana

Expanded text:
rogabat eam dicens: «Domina, noli ridiculum de me amplius facere. Non atrem meum. Superasti me quid aliud| uis dicunt christianos misericordis esse . tu autem ferox in me| uisa es. Et dum talia dicerit demon in loco
Abbreviated transcription (Latin):
culo adduci ante tribunal suũ. Et uidens
pulchritudinẽ eius: blandis sermonibus
uliana: quare me tanto tempore delusisti:
quis te ꝑsuasit colere dm̃ alienum: Conu̾¬
tere ad me: & declina om̃s cruciatus qui tibi

Expanded text:
 eam aduci ante tribunal| suum puplicae. Videns pulchritudinem eius . lenis| sermonibus uliana . quomodo me tanto tempore fatigasti .| qui te persuasit colere deum alienum. Conuertere a me| et declina omnis cogitacionis tuos
Abbreviated transcription (Latin):
re feci: alios laqueo uitã fimre feci.: alios
in suo furore manibus ꝓpriis ꝑniciem in¬
ut breuiter dicam.omnia mala quȩ in mun¬
do sunt facta ego ipse feci cum fr̃ibus meis:
&alios quos inueni non habentes signũ¬

Expanded text:
re feci . alius autem laqueo| uita finire fice alios in suo furore manibus suis perniciem| inter dicam . omnia mala que In| mundo sunt facta ego ipse nfeci et alius quos inuine| non habentis sign
Abbreviated transcription (Latin):
Iuliana: mala & pessima torm̃ta parat tͥ
p̃fectus. Modo audime: & salua eris. Et cum
te foras de carcere uisserit eici: accede & sa¬
crifica: & effugies torm̃ta. Putabat autem
sc̃a iuliana quod angelus esset: ce dixit ei¬

Expanded text:
Iulia| na . alia pessima tibi tormenta para . Praefectus modo| audi me ut saluabiris . cum te de carcere iusserit| egredi . accide et sacrifica et efugies tormenta. Pota| bat autem sancta iuliana quod angelus dei esset . dicit| i
Abbreviated transcription (Latin):
dirigit nos. Beata uiliana dixit. Qui repu¬
patiuntur. Si missi fuerimus contra iustum
ut subuertamus eum & non potuerimus¬
cauemus ne uideamur ab illo aquo muti¬
mur. Quando enim quesiti fuerimꝰ ab illo¬
rit ex nobis. tractetur ab illis male. Dem

Expanded text:
t qui repupatitur. Si missi fuerimus contra iustum ut| conuertamus eum et non potuerimus. Non uidimor ab| illo ad quod mitimur . quando enim quaerimor ab illorit male tractatur ab illis et m
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra agens officium prȩfecture. Trans¬
actis paucis diebus: denuo misit ad eam:
nolueris: quere tibi aliam uxorem. Audi¬
Pater uero eus hec audiens. dixit. ꝑ misen¬
eam dicens. Dic michi filia mea dulcissimd¬

Expanded text:
edit+ carruca agens offi| cium praefecturae . transactis uero paucis diebus .| Dinuo misit ad eam nolueris . queri tibi aliam uxo| rem. Ista audipater uero eius haec audiens . dicit . Peet dixit ei: «Filia mea dilectissim
Abbreviated transcription (Latin):
qui feci stephanũ lapidari. Ego sum qui
sum qui ꝑsimonẽ locutus sum quia magi
eẽnt petrus & paulus. Ego sum qui adne
ronem ingressus sum ut petrum crucifi ge¬
ret & paulũ decollaret. Ego ista omnia ce¬

Expanded text:
ecapitare| Ego sum qui sum qui| per simonem locutus sum quia magi essent petrus et pau| lus. Ego sum qui ad neronem imperatorem ingressum| ut petrum figerit et paulum decapitaret. Ego sum|
Abbreviated transcription (Latin):
fabilis alloquio: uenerabilis moribus: sedulus
inorationib: pus affectu: bonitate laudabilis:
pietate amabilis. Adhuc terris degens: deo ꝑ
om̃ia sp̃uali amore coniunctus: multos ad eũ
pie conũsationis ꝓuocauit exemplo. Ciaudens
utiq se lucratorẽ fore animarum: ut cum ex¬
tremus huius orbis occurre rit t̃minus: uoti
compos cum ipsis letetur in celesti beatitudi¬
ne: & in eterna scorũ gła. In qua nos eiuis int̃¬
uenientibus meritis utinam participes. quan-¬
tulȩcunq portionis eẽ. mereamur cum corpo¬
re simul & anima: quando iusti in terra sua
gła scõrum angłoꝵ uidicare seculũ ꝑ ignem.
ut redaat unicuiq scđm oꝑa eius. lustis ui¬
delicet głam & honorem: & leticiam sempi¬
t̃nam: impiis uero & sceleratis contumeliam

Expanded text:
fabilis alloquio, venerabilis moribus, sedulus fabilis alloquio, venerabilis moribus, sedulus in orationibus, pius affectu, bonitate laudabilis, pietate amabilis. Adhuc terris degens, Deo per omnia spirituali amore coniunctus, multos ad eum piae conversationis provocavit exemplo: gaudens utique se lucratorem fore animarum, ut cum extremus huius orbis occurrerit terminus, voti compos cum ipsis letetur in caelesti beatitudine et in aeterna sanctorum gloria. In qua nos, eius intervenientibus meritis, utinam participes quantulaecumque portionis esse mereamur cum corpore simul et anima, quando iusti in terra sua gloria sanctorum angelorum iudicare saeculum per ignem, ut reddat unicuique secundum opera eius, iustis videlicet gloriam et honorem et letitiam sempiternam, impiis vero
Abbreviated transcription (Latin):
ubelli seriem quã faustus prb̃r disci¬
płs scĩ seuerim abbatis de eius uita uł
actib post ipsius ediderat obitum transcri-¬
bentes: iubente etiam uenerabili uiro mag¬
no meritis & nomine urbis senonice antistite:
uicia scriptoris corrigere curantes: cõmodum
duximus scđ̾m ingenioli capacitatẽ eiꝰdẽ hysto¬
riȩ textum aliquanto clariore ꝓpagare ser¬
mone. Et licet uerba non ipsa: sensum tam̃ &
ordinẽ eiusdem lectionis fudit exequendo. Nec
etiã diũsum aliquid huic textui inserendo:
nisi quod ap̃fato prb̃o eidem agnouimus hi¬
storie insertum: quod etiã facile lectoris po¬
terit comperire solertia. Si quidem huius
sc̃issimi uiri gesta non parui nobis pendenda
nec imꝓbanda: sed om̃i sunt mentis dulcedi¬
ne complectenda. Cuius scĩtas claris huic uitȩ
p̃senti radiauit uirtutibꝰ cuius etiã anima mo¬
do cum xp̃o regnat sociata scõrum agminib:
Nam fuit uir iste iugiter humilis habitu: af¬

Expanded text:
belli seriem, quam Faustus presbyter, discipulus sancti Severini abbatis, de eius vita vel actibus post ipsius ediderat obitum, transcribentes, iubente etiam venerabili viro Magno meritis et nomine, urbis Senonicae antistite, vitia scriptoris corrigere curantes, commodum duximus secundum ingenioli nostri capacitatem eiusdem historiae textum aliquanto clariore propagare sermone, et licet verba non ipsa, sensum tamen et ordinem eiusdem lectionis funditus exequendo nec etiam diversum aliquid huic textui inserendo, nisi quod a prefato presbytero eidem agnovimus historiae insertum, quod etiam facile lectoris poterit comperire sollertia. Siquidem huius sanctissimi viri gesta non parvi nobis pendenda nec improbanda, sed omni sunt mentis dulcedine conplectenda. Cuius sanctitas claris huic vitae praesenti radiavit virtutibus, cuius etiam anima modo cum Christo regnat, sociata sanctorum agminibus. Nam fuit vir iste iugiter humilis habitu, af
Abbreviated transcription (Latin):
U Ubi collecta sinodo prauas consuetudines dampnat.¬
UI Ubi antiphonarũ cantonizans cantorũ constituit scolam.¬
UII Cur occidentaleᷤᷤ dulcedinẽ cantilene corrumpant.¬
UIINuod ꝑ iohannem romanum cantorẽ correcti sunt.¬
Ix Qualiter karolus rex dissonantia cantꝰ offensꝰ duoᷤ clericor¬
xxͫ Qd̃ ñ diuites sed sapientes ad consilium conuocabat.¬
Ubi laicos ñ ad eccłiasticũ officiũ admittit. s tantũ ad monaꝰ
Ubi codicem gelasianum coartat.
xx ubi consuetudines nouas inducit.¬
xI Ubi murmurantibꝰ ꝓ eisdem humiliter satisfacit:¬
Ubi qualiter in anto distribuendum ꝑ polg̾icũ censet.¬
XU Ubi aureos & peregrina uestimenta largitur.¬
Ubi kalendatim diuersas species erogat:
Quot & qualia miracula ibi diuinitꝰ sit ostensa.¬
Ubi ꝓ conuertendis saxonib augustinũ cũ aliis mittit¬
Ubi sine ꝓfectu redire uolentes. ad ꝓficiscendũ hortatur¬
Ubi p̃dicantes miracula faciunt.

Expanded text:
 Collecta synodo, pravas consuetudines damnat.--6. Antiphonarium centonizans, cantorum constituit scholam.--7. Cur Occidentales dulcedinem cantilenae corrumpant.--8. Per Joannem Romanum cantorem correcti sunt.--9. Carolus rex dissonantia cantus offensus, duos clericorod non divites, sed sapientes ad consilium convocabat. Laicos non ad ecclesiasticum officium admittit, sed tantum  Codicem Gelasianum coarctat.--20. Consuetudines novas inducit.--21. Murmurantibus pro eisdem humiliter satisfacit.ter in anno distribuendum per polyptychum censet.--25. Aureos et peregrina vestimenta largitur.--26. Calendatim diversas species erogat.-Quot et qualia miracula ibi divinitus sint ostensa.--33. Pro convertendis Anglis Saxonibus Augustinum cum aliis mittit.--34. Sine profectu redire volentes ad proficiscendum hortatur.--35. Praedicantes miracula faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
huraci archiepiscopo. ꝑ gallias in brittannias
uitaliano sit presuli destinatus. Qui circũ¬
quaq positaꝵ eccłiarum filios ad pristinã
cantilenȩ dulcedinẽ reuocans: tam ꝑ se quã
ꝑ suos discipłos. multis annis romanȩ doc¬
trine regulam conseruauit: ix.
ed &e liarolus nr̃ patricius. rex autẽ
francoꝵ. dissonantiam romani & galli¬
tam eantus romȩ offensus. cũ gallorum
procacitas cantum a nostratib quib dam
neniis argumentaret᷑ esse corruptũ: nr̃iq
ecliuerso autenticum antiphonariũ ꝓbabi¬
liter ostentarent: interrogasse fertur. quis
inter ruuum & fontem limpidiorẽ aquam
conferre soleret. Respondentib fontem:
prudenter adiecit. Ergo & nos qui de riuo
corruptam limpham usq actenuis bibimus:
ad ꝑhennis fontis necesse est fluenta pͥncipalia
recurramꝰ. Mox itaq duos suoꝵ industrios
clericos. adriano tunc episcopo dereliquit.
Quib tandem satis eleganter instructis. me¬

Expanded text:
Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Me
Abbreviated transcription (Latin):
lias europe gentes. germani seu galli
discedere. crebroq rediscere insignit̃ potue.¬
runt: incorruptam uͦ tam leuitate animi
quia non ñnulla de ꝓprio gregorianis can¬
tibus miscuerunt. quam feritate quoq na¬
turali seruare minime potuerunt. Alpim
siquidem corpora. uocum suaꝵ tonitruis
altissone ꝑstrepentia. susceptȩ modulationis
dulcedinem ꝓprie ñ resultant: quia bibul
giituris barbara feritas. dum inflexionib
& reꝑcusionib mittẽ nititur edere cantile¬
nam: naturali quodã fragore quasi plaustil.
ꝑ gradus confuse sonantia rigidas uoces uac¬
tat: sicq audientiũ amimos quos mulcere
debuerat: exasꝑando magis ac obstrepen
tunc brittanias ad eunte. ꝑ occidentem quo
romanȩ institutionis cantores disꝑsi. barla¬
qs insigniter docuerunt. Quib defuncus.
oecidentales excłiȩ ita susceptȩ modulationis
oganum uiciarunt: ut ioħs quidã romanꝰ
eaneior eum theodoro ȩqueciue romano sede

Expanded text:
lias Europe gentes Germani seu Galli lias Europe gentes Germani seu Galli discerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem corpora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependtunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbas insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs: a totius sc̃ȩ uniuersalis ȩccłiȩ corpo
segregauit: eaq sub int̾positione terribii
a nathematis. tam generalit̾ quam ꝑpetu¬
liter condempnauit:
e inde in domo domini more sapien.¬
tissimi salomonis. ꝓpter musicȩ com¬
punctionẽ dulcedinis. antiphonariũ eon
centum cantoꝵ studiosissimꝰ nimis uailit̃
compilauit. Scolam quoq cantorũ. quȩ hã¬
tenus eisdem institutionib in sca romana
ȩccłia modulatur constituit: eiq cum non¬
nullis prediis duo habitacuila. scilicet alte¬
rum sub gradib basilice beati petri apłi. al¬
terum uͦ sublateranensis patriarchii domi¬
bus fabricauit: ubi usq hodie lectus eius
quo recubans modulabat᷑. & flagellũ ipsiꝰ
quo pueris minabatur. ueneratione con¬
grua. cum autentico antiphonario reseruit᷑
Quȩ uidelicet loca. ꝑ p̃cepti seriem sub inter.¬
positione a nathematis. ob ministerii coti¬
uius modulationis dulcedinẽ inter a¬

Expanded text:
episcopis, a totius sanctae universalis Ecclesiae corpore episcopis, a totius sanctae universalis Ecclesiae corpore segregavit, eaque sub interpositione terribilis anathematis, tam generaliter quam perpetualiter condemnavit. 6. Deinde in domo Domini, more sapientissimi Salomonis, propter musicae compunctionem dultonem, cantorum studiosissimum, utiliter compilasse, scholam quoque cantorum, quae hactenus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituisse; et nullis prediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilice sancti Petri, alterum vero sub Laternensis patriarchii domibus, fabricaverunt, ubi usque hodie lectus eius, quo recumbens modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneracione congrua cum autentico anthiphonario reservantur; que videlicet loca per precepti seriem sub interposicione anathematis ob ministerii quotiHuius modulacionis dulcedinem inter a
Abbreviated transcription (Latin):
uenerantur amplector: quia dum uniuer¬
sali sunt consensu constituta. & nõ illa
destrit quisqͥs p̃sumit aut soluere quos re¬
ligant. aut ligare quos soluunt. Quisquis
ergo aliud sapit: anathema sit:
oc modo postquã gregorius fundamen
tum fidei suȩ scd̾m priscũ decessorum
suoꝵ pontificũ morem. luculenter apłicis
thronis exposuit: animaduertens se ideo
ces euelleret. destrueret. atq disꝑderet. sicq
demum edificaret. planctaretq urtutes: õs¬
om̃s consuetudines quas contra priscam tra¬
ditionem apłicam nouiter pullulasse cog¬
nouerat. uidelicet de ministris. de cantori¬
bus. de laicis pontifici familiarit̃ adheren¬
tib detitulandis pre iudicialit̃ quibꝰ libet
rebus. de contegendo dalmaticis apłico fe¬
pontificum. & de non admittendis passa
laicis ad ȩccłiastici iuris officium. pͥmo ꝯ¬
dem a romane ȩccłiȩ. postinodũ uero
tis circunquaq positarum ꝓuinciarum

Expanded text:
venerantur amplector. Quia dum univervenerantur amplector. Quia dum universali sunt consensu constituta, se et non illa destruit, quisquis praesumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit. » 5. Hoc modo, postquam Gregorius fundamentum suae fidei secundum priscum praedecessorum suorum pontificum morem, luculenter apostolicis thronis exposuit, animadvertens se ideo um radices evelleret, destrueret atque disperderet, sicque demum aedificaret, plantaretque virtutes, omnes consuetudines quas contra priscam traditionem apostolicam noviter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris cantoribus, de laicis pontifici familiariter adhaerentibus, de titulandis praejudicialiter quibuslibet rebus, de contegendo dalmaticis apostolico fet de non admittendis passim laicis ad ecclesiastici juris officium, pro uidem a Romanae Ecclesiae, postmodum vero collectis circumquaque positarum provinciarum
Abbreviated transcription (Latin):
tuor concilia susciꝑe &e uenerari me fateor.
nicenũ scilicet. in quo ꝑuersũ arrii dogia
destruitur. constantinopolitanũ quoq in
quo eunomii & macedonii error. conui¬
citur: effesenũ etiam primũ. in quo nes¬
torii impietas uidicatur. calcidonense uero
in quo eutichii dioscoriq prauitas reꝓbat᷑.
tota deuotione cõplector. intergerrima ap
ꝓbatione custodio: quia in his uelut in qua
eorum soliditatem non tenet. etiam si lapis
esse cernitur. tamen extra edificiũ iacet. Qͥn¬
tum quoq concilium pariter ueneror: in qͦ
epła quȩ ibe dicit᷑. erroris plena reꝓbatur.
& theodorꝰ ꝑsonam mediatoris dei &e homi¬
num in duab substantiis separans. ad impi¬
etatis ꝑfidiam cecidisse conuincit᷑. Scripta
quoq theodoriti. ꝑ quȩ beati cirilli fides re¬
prehenditur: ausu dementiȩ ꝓlata refutan¬
tur. Cunctas uero quas p̾fata ueneranda
concilia ꝑsonas respuunt. respuo: quas

Expanded text:
tuor concilia suspicere et venerari me fateor: tuor concilia suspicere et venerari me fateor: Nicaenum scilicet, in quo perversum Arii dogma destruitur; Constantinopolitanum quoque, quo Eunomii et Macedonii error convincitur; Ephesinum etiam primum, in quo Nestorii impietas judicatur; Chalcedonense vero, in quo Eutychetis Dioscorique pravitas reprobatur, tota devotione amplector, intergerrima apbatione custodio, quia in his velut in quadeorum soliditatem non tenet, etiam si lapis esse cernitur, tamen extra aedificium jacet. Quintum quoque concilium pariter veneror, in quo epistola quae Ibae dicitur, erroris plena, reprobatur, et Theodorus personam Mediatoris Dei et hominum in duobus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur. Scripta 47 quoque Theodoriti, per quae beati Cyrilli fides reprehenditur, ausu dementiae prolata refutantur. Cunctas vero quas praefata veneranda concilia personas respuunt respuo; quas