comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Contempni gͥ se uides
dictam infecret inueniebat
Uidebat uamq deseuienti¬
um manꝰ carnificũ. plus
inuenire nulneris qm cor¬
poris: solumqr ingentem
sp̃m eo stulticiam exꝓbra¬
re suam. quo ꝓuocabat ue¬
fusionis anerceret. si ꝑso
taret: minuisq daciamis
erubesce̾t. si uincentium
ppl̾s non inderet: iussit e¬
um apublico remoueri.
B nesic quidem careret
supplicio. contusa quo ia¬
ceat testa substernitur: nt
ins acuminis contisam mo¬
lem suꝑiecti corꝑis plus dis¬
cinderet. atq reddita tormẽ¬
men uincendi opinione:
ceca crudelitas. Nam dini¬
na bonitas. dilectum suũ
ampliꝰ in confessione comi¬
tata: infert nouam tenebs
lucem. et tab̾naculũ splen¬
didum. obscurũ reddit erga¬
stulum. Fouebat laceros
artus medita dei manꝰ. ⁊ ue¬
nustiori pͥstine sanitatis
augniento. fossilateris dãp¬
na supplebat. Insolita igit᷑
huiꝰ luminis daritate ꝑcus¬
si. obstupuere custodes: qͥn

Expanded text:
tur. Contemni se videns tur. Contemni se videns dictam inferret inveniebat. Videbat namque desaevientium manus carnificum plus in eo invenire vulneris quam corporis: solumque vigentem spiritum eo stultitiam exprobrare suam, quo provocabat vefusionis averteret, si perstaret, minusque Dacianus erubesceret, si Vincentium populus non videret, jussit eum a publico removeri. Sed ne sic quidem careret supplicio, contusa quo jacebat testa substernitur; ut vis acuminis concisam molem superjecti corporis plus discinderet, atque reddita tormenmen vincendi opinione caeca crudelitas. Nam divina bonitas dilectum suum amplius in confessione comitata infert novam tenebris lucem, et tabernaculum splendidum obscurum reddit ergastulum. Fovebat laceros artus medica Dei manus, et venustiori pristinae sanitatis augmento fossi lateris damna supplebat. Insolita igitur hujus luminis claritate perculsi obstupuere custodes: quin
Abbreviated transcription (Latin):
b̃ uiscerib salis iniectio.
datiani quiuerũt aliqua¬
tens subdere iussiomi. Sed
dum in cantum eiꝰ uecor¬
die tumor excresceret: ut tã¬
tis passionũ sub actum do¬
lorib. aut uicisse autinte¬
remisse se letabundus excol¬
leret: suscepta spe frustrat᷑.
unde uictor nisus ẽ appare¬
re: inde uictus compulsus
est erubestere. Qm̃ quo dei
mattir duriori urgebatur
pena. eo ampliori confessio¬
nis exultabat conscientia.
Unde ip̃ius passionis. uel u¬
tilissima peruide̾ seu memo¬
rari frẽs enidentius placet:
qͣtinus animadu̾tat scĩtas
ꝑduxerit dolis ministĩum:
usq ẜuauerit famulum.
Ex quo illud sane erat mi¬
rabile: qr qnͣtum iste extrin¬
secus multiplici penarũ
gene̾ contritus artabatur.
t̾antũ intrinsetus exultan¬
te int̾iore homine dilataba¬
tur. Qnͣtum q ille exc̾ius
iactantia tp̃ralis potentie
inflãmabat᷑: t̾antum int̾i¬
us despici se ꝑpendens. int̾io¬
riuexatus homine p̾focaba¬

Expanded text:
bus visceribus salis injectio, bus visceribus salis injectio, Daciani quiverunt aliquatenus subdere jussioni. Sed dum in tantum ejus vecordiae tumor excresceret, ut tantis passionum subactum doloribus aut vicisse aut interemisse se laetabundus extolleret, suscepta spe frustratus, unde victor visus est apparere, inde victus compulsus est erubescere: quoniam quo Dei martyr duriori urgebatur poena, eo ampliori confessionis exsultabat constantia. Unde ipsius passionis vel ultima pervidere, seu memorari, fratres, evidentius placet; quatenus animadvertat sanctitas erduxerit dolis ministrum, usque servaverit famulum. CAP. III. Ex quo illud sane erat mirabile, quia quantum iste extrinsecus multiplici poenarum genere contritus arctabatur, tantum intrinsecus exsultante interiori homine dilatabatur; quantumque ille exterius jactantia temporalis potentiae inflabatur, tantum interius despici se perpendens, interiori vexatus homine praefocaba
Abbreviated transcription (Latin):
griua mirantur. qͣtinuus eis
selargiorem exibeat in bñfici¬
is quib se amabiliorẽ cognõ¬
cit in gaudiis. Fiat q ĩ eius
sollẽpnitate uberior leticie ã¬
bitus: de quo fidei creuit affe
tio. qui filiumi dei dñn nr̃m
scquuturꝰ ess inpassione: eiꝰ¬
dem xp̃i calitem credentib pͥ¬
us ministraret in salutẽ. Cuiꝰ
haustu feliciter mente debri¬
atus: rabidihostis atq in
xp̃m seuientis in saniam in¬
territus adiit: modestus susti¬
nuit: securus irrisit. sciens
paratus ẽẽ nt resisteret: nes¬
ciens elatus esse qd uince¬
ret. Quiacuiꝰ amore spiri¬
talib armis p̾muitus re¬
sistebat: eius adiutorio qͥc¬
quid penarum in illũ fu¬
ientis ira excogitabat: in¬
superabilis fortiter pacien¬
do uincebat. Ideo hunc non
lammine ignite sartaginiᷤ
ñ eculei. non ungule ferree¬
qz manus: non uires pauẽ¬
de cedentium. nec dolor sciso¬
rum membroꝵ. nec foci fra¬
gor. et strepentis in patenti¬

Expanded text:
regrina mirantur: quatenus eis regrina mirantur: quatenus eis se largiorem exhibeat in beneficiis, quibus se amabiliorem cognoscit in gaudiis, fiatque in ejus solemnitate uberior laetitiae ambitus, de quo fidei crevit effeccio, qui Filium Dei Dominum nostrum secuturus esset in passione, ejusdem Christi calicem credentibus prius ministraret in salutem. Cujus haustu feliciter mente ebriatus, rabidi hostis atque in Christum saevientis insaniam interritus adiit, modestus sustinuit, securus irrisit, sciens paratus esse 428 ut resisteret, nesciens elatus esse quo vinceret: quia cujus amore spiritalibus armis praemunitus resistebat. ejus adjutorio quidquid poenarum in illum furentis ira excogitabat, insuperabilis fortiter patiendo vincebat. Ideo hunc non laminae ignitae sartaginis, non equulei, non ungulae ferreaeque manus, non vires pavendae caedentium. nec dolor scissorum membrorum, non foci fragor et strepentis in patenti
Abbreviated transcription (Latin):
licet dilectissimi głiosas
martirum passiones. quos
distincta regionib loca meru¬
crunt. una fides faciat om̃ib
ĩdiscreto bonore uen̾abiles.
propriam tamen sibi ĩ hoc
ueneratõnis obsequio illiuẽ¬
dicant dignitate. qui eccliã
del ⁊ documẽtis p̾ceteris erexer̃t.
et patrociniis adimuerũt. Int̾
quos iuste beatum leuitam
uincentiũ. cuiꝰ confessione ⁊
morte xp̃m in credulis pͥdica¬
tum. in cunctãteragnosci¬
mus: tatholicis studiis celebre¬
nus. Qui nt fidelium deuo¬
tionem deo studiosius com¬
mendaret. altiori caritatis Nlã¬
ni escens affectu. morti se setã¬
dem fideliter obtulit: quo in¬
delicet robur fideiin solidissi¬
ma petra xp̃o fundatum: se¬
quẽtib imitandũ daretur:
nec non et semen apli̾ce pre¬
dicatõns ꝑ eum plurib dis¬
seminatum. opesue int̾ces¬
sionis tutum. ac ꝑfecte con¬
sũmatõnis fruge refertum.
in celestib demum horreis cõ¬
deretur. Hunc ergo ampliꝰ
ꝓpͥa uenerent᷑: quẽ etiam ꝑe¬

Expanded text:
licet, dilectissimi, gloriosas martyrum passiones, quos distincta regionibus loca meruerunt, una fides faciat omnibus indiscreto honore venerabiles, propriam tamen sibi in hoc venerationis obsequio illi vindicant dignitatem, qui Ecclesiam Dei et documentis prae caeteris erexerunt, et patrociniis adjuverunt. Inter quos juste beatum levitam Vincentium, cujus confessione et morte Christum incredulis praedicatum incunctanter agnoscimus, catholicis studiis celebramus. Qui ut fidelium devotionem Deo studiosius commendaret, altiori charitatis flammescens affectu, morti sese tandem fideliter obtulit, quo videlicet robur fidei in solidissima petra Christo fundatum sequacibus imitandum daretur; necnon et semen apostolicae praedicationis per cum pluribus disseminatum, ope suae intercessionis tutum, ac perfectae consummationis fruge refertum in coelestibus demum horreis conderetur. Hunc ergo amelius propria venerentur, quem etiam pe
Abbreviated transcription (Latin):
indignus laudator inueni
ar: ꝓfecto cum nec sanctitas
uel facundia suppetat. ut bra¬
tam et gl̾iosam unginẽ dig¬
ne laudare queam. Qm̃ĩ ut
uerum fatear qͥcquid hũa¬
nis dici potest uerbis: minuis
ẽ alaude celi. q̃m duunis ẽ
et angłicis excllentiꝰ predica¬
ta: et laudata p̾comis. Apro¬
phetis quidem p̾mintiata.
a patriarchis figuris ⁊ enig¬
matib p̾signata. ab euͣnge¬
listis exhibita et mostrata:
ab angelo uenabiliter atq
officiosissime salutata. Pre¬
terea qualis ⁊ qͣnta eẽt. ab
codem diuinitus declaratur:
tetum: bñdicta tu ĩ muli¬
erib. Talib enim decebat
uirginẽ oppignerare mune¬
rib. ut esset grã plena: que
celis dedit gloriam. terris
deum pacemq refudit: fi¬
dem gentib. finem niciis.
uite ordinẽ: morib disci¬
plinam. Et beneangelus
ad uirginẽ mutitur: qr
semꝑest angłis cognata
uirginitas.

Expanded text:
indignus laudatoindignus laudatoar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne laudare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, tecum: benedicta tu in mulieribus. Talibus namque decebat Virgineribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas.
Abbreviated transcription (Latin):
celos ascendit. Rogo gaude¬
te: quia ut ita fatear ĩ effa¬
biliter sublimata: cũ xp̃o
regnat in et̾num. Regina
mundi hodie de tͬris: et de p̾¬
senti scculo neqͣm eripitur.
Itcrum dico gaudete: qui
a desua ĩmarcessibili glia¬
setura. ad celi iam ꝑuenit
palatium. Exultate inqͣm
ac gaudete. et letetur om̃is
orbis: quia hodie nobis
om̃ib eius int̾uenientib
nũtis salus aucta ẽ. Uob̃
quoq diligentib cam. ho¬
nor et uirtus: inia cum re
quia si deum ore ꝓphetico ĩ
sanctis sins laudare iube¬
mur: multomagis eum
ĩ hac celebritate beate uirgi¬
nis matris eius oportet cum
hymnnis ⁊ canticis diligentĩ
extollere: et dignis deouibi¬
lare p̾coniis. ac misticis ho¬
norare munũb. Nulli du
bium qͥn cotum ad głiam
laudis eius ꝑtineat: qͥcqͥd
digne genitrici sue impen¬
sum fuerit. ac sollẽpniter
sutributũ. Ex quo timeo sa¬
tis et ualde ꝑtumesco: dum
ur̃is cuꝑio parrre ꝓfectib: ne
forte sicut imꝓb ita et ut¬

Expanded text:
coelos ascendit: rogo, gaudete: quia ut ita fatear ineffabiliter sublimata cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur: iterum dico gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultateac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus unaquia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae Mariae Virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, atque solemniter attributum. Ex quo timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
merint. Cumq̃z iuuliana
ut uideret quis cẽt qui ta¬
heu me miserum. ad huc
puto ꝙ me uult caꝑe ⁊ liga¬
uigans in maricum iugi¬
pestate subm̾sus ẽ. Horũ

Expanded text:
meruit». Cumque Iuliana ut uideret quis esset qui taheu me miserum. Adhuc puto quod uult me capere et ligauigans in mari cum XXXIpestate submersus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cathena qua erat ligata ip
sum durissime u̾lrrauit.
Byabolus uõ clamãs roga¬
bat eam dicens. Dñã inca
iuliana misere mei. Cunc
iussit p̾fectus. ut iliana
trahebat post se demonẽ al¬
ligatum. Bemon aũt roga¬
bãt eam dicens. Dña mca¬

Expanded text:
henam qua erat ligata cepit eum durissime uerberare. Dyabolus uero clamans rogabat eam dicens: «Domina mea Iuliana, miserere mei». Tunc iussit prefectus ut Iuliana trahebat post se demonem alligatum. Demon autem rogabat eam dicens: «Dom
Abbreviated transcription (Latin):
derũ senatũ possedit. ip̃m¬
q locum eininẽtis mause¬
oli edificatõne siguauit.
Scõꝵ quoq corporib digna
uenatione sepultis. corũ
uestim̃ta tunitauidelic
cilitiũ ⁊ calige dyonisii p̾ci¬
osi. ⁊ casula sancti rustici
archipb̃ri. atq dalmatica
bĩ eleutherii archidiaconi ex¬
ceptis portionib q̃ pro reliqͥ¬
is electoꝵ dñi acfideliũ de¬
uotione sũpce sitt usq ho¬
die debiti cipitus reue̾ntia
cõseruant. Quoꝵ m̾itis ⁊
p̾tib ea demi uen̾ablis semi¬
na in nõie scẽtrinitatis
ex aqira et spũ scõ renata.
cuncta q̃ habe̾ poterat do¬
nr̃o atq ip̃is mtib tradi¬
dit. ⁊ sacras excubias apd̾
xerat celebrans. in bona cõ¬
fessione ac conusatione.

Expanded text:
ssedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. Sanctorum quoque corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conservantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua et Spiritu sancto renata, cuncta, quae habere potuit, Donostro, atque ipsis martyribus tradidit, et sacras excubias apud xerat, celebrans, in bona confessione ac conversatione,
Abbreviated transcription (Latin):
simo sexto. Uite aũt sexage¬
simo qͣito etatis u̾o bĩssimi
dyonisii curit̾ nonagesimo.
imꝑii quoqz domiciani cru¬
delissimi cesaris sexto decimo
ĩcipiente. Quẽ ultio diuina
ut ⁊ neronẽ cuiꝰ hic portio fu¬
la ẽ tecrastinatõe secuta qͣ
ꝑccussus uitã eũ tyrannico
principatu miserabliter ut
par erat amisit. Regnante

Expanded text:
simo sexto, a passione autem sexagesimo quarto: aetatis vero beatissimi Dionysii circiter nonagesimo, imperii quoque Domitiani crudelissimi Caesaris decimo sexto ingruente. Quem ultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio fula est procrastinatione secuta, qua percussus, vitam cum tyrannico principatu miserabiliter, ut par erat, amisit: regnante
Abbreviated transcription (Latin):
meruit. Processu uͦ tp̃ris
młtiplicata fideliũ numõ
cultuq eximio cõstruxer̃t
Ybi cotidie oꝑante dño nro
ꝓbant᷑ monstrari freq̃ntia.
Quoꝵ miracłoꝵ ĩsignia ñ
solum sermo ñ p̾ualet enar¬
rare.ucrũ nec ipis q̃unt bu¬
manis mẽtib comp̾hendi.

Expanded text:
I. Processu vero temporis, multiplicata fidelium numerocultuque eximio construxerunt: ubi quotidie, operante Dominoprobantur monstrari frequentia. Quorum miraculorum insignia, non solum sermo non praevalet enarrare; verum nec ipsis queunt humanis mentibus comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tare ꝓuisio. Qui dñt uolun¬
tate et iussione comꝑta. fe¬
stinanter qd̃ eis p̾ceptumi fu¬
erat exsetunt᷑. furcumq lau¬
dabile qd nemini dampnũ
intulit. ⁊ om̃ib pie cirden¬
tib lucrũ maximũ contu¬
lit. secus enemoratã urbẽ
lapide insultis autũpnali¬
b qͦs tunc seminib iacien¬
disprescripta matrona in
habundãtia ꝑabat arantiũ.
speciẽ agricolaꝵ p̾tendentes.
uelut quiddã ruralis oꝑis
laborãtes abscondũt. Locũ
etiam cerco nõie assigna¬
re ꝓcurant. Ex quo eadem
dei futura plenius femina.
ac sibi college xp̃iani inter
nocturna secreta silentia pre¬
scripta mrͣm corpora collen¬
tes beati dyonisii corpori cõ¬
iunxerũt. ⁊ uen̾atione qua
inter ꝓsecutoꝵ. rabiem pote¬
rant deuotissime frequẽta¬
bant. Facta deinceps satio¬
ne nec suũ seges negauit
obsequiũ. q̃ tali fecundata
pinguedine. atq sic se in
eam bñficium ubertatis
effudit. ut cẽtuplicatos
fructꝰ deuotissima cultrix

Expanded text:
tare provisio. Qui dominae voluntate et jussione comperta, festinanter, quod eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix
Abbreviated transcription (Latin):
mini sacerdotib. ⁊ fidelib¬
cũ turbis reuerentissime sa¬
tis egreditur. ⁊ ĩ comꝑabilẽ
chesaurũ qmͣ diu sibi et po¬
steris sus ꝓfuturũ serua¬
uit. om̃ib patenter eadem
sacratissima die innotuit.
qua beatꝰ dẏonisiꝰ cum sociis
suis tricĩphãs agonẽ exple¬
uit ⁊ coronauicforie accipe¬

Expanded text:
mini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter eadem sacratissima die innotuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accip
Abbreviated transcription (Latin):
mitirum ĩuocantes qͣntũ
dei famłos cõuenit hono¬
rari. quoꝵ int̾uentii recipͤ
cecitas utsum. debilitas
gressum.⁊ obaructe auri¬
um ianue reciꝑe merentur
auditũ. S nec illud silen
niũ tumulos examinãdi
uirtute diuina ducunt᷑. scõ¬
rum ip̃õꝵ coguntꝰ imperio.
codesignatis nominib in¬
dicare. Quoꝵ memorãda
⁊głiosissima passio eregio¬
neurbis parisioꝵ in colle qͥ
antea mons m̾curii. qm̃ ini¬
bi ĩdolũ principalit colebat᷑
agalliis. nũc uero mõs mͣr¬

Expanded text:
ita invocantes, quantum Dei famulos conveniat honorari, quorum interventu recipit caecitas visum, debilitas gressum et obstrictae aurium januae recipere merentur auditum. Sed nec illud silendtium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur imperio, co, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nunc vero mons Mar
Abbreviated transcription (Latin):
tilius eẽ futurũ. Qd ille au¬
diens. et oratione m̾atis.
et exemplo dñice resurrectio¬
nis ꝓbauit hoc dognia ortodo¬
xe fidei: om̃imodis eẽ contra¬
rium. Catholica enimsides
immortalitatis głia subli¬
matum: subtile quidem sit
ꝑ effcm̃ spiritalis potentie.
s palpabile ꝑu̾itatem na¬
ture: iuxca exemplũ dic̃ici
corporis. de quo a mortius
suscitato: dicit ip̃e discipłi̾s
Palpate et uidete: qr spiit᷑
tarnem ⁊ ossa nõ halrt. sic̃
mouidetis habere. In cuiꝰ
assercione fidei uenabilis
pater gregornus in tantũ
contra nascentẽ heresim no¬
ua lalbrare contendit:tã¬
tahac nnstantia iuuan¬
te ectam piissimo imꝑato¬
re tybecio constantino cõ¬
mutuit : ut nullus ex iu¬
de sit inuentus. qui eis
recitator existeret

Expanded text:
tilius esse futurum. Quod ille autilius esse futurum. Quod ille audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides inmortalilatis gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus, qui eius resuscitator existeret
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ille negare potuit opꝰ.
ꝙ sibi caritate interuenien¬
te amor fraternus multis
ntile imponebat futurum.
S eũdẽ librũ qͦmͦ iusta litt᷑a
ĩtelligẽdus: qͣliter ad xp̃i ecc̃e
sacramẽta referendus: qͦ sen¬
su unituiq fideliũ sit aptan
dꝰ ꝑtͥginta qͥnq librorum
seriem miranda ratio¬
irͣ one ꝑdocuit. In quib li¬
bris ita de mnitutib uncus¬
ꝙ disseruit. ut ñ solis in¬
deatur cadem u̾bis expone̾:
s formis modo aliquo ra
sibilib demonstrare. Unde
ñ est dubium eumꝑfectio¬
nem omnẽ ipãꝵ assitutum
ẽẽ uirtutum. quaꝵ tam ef¬
ficacitet intimareualuit
effectus. Qui cũ ad huc eci¬
am in eadem regia urbe po
situs. nascentẽ rbi nouam
heresim destatu nr̃e itstrre¬
tionis cum ip̃o quo exorta
ẽ mitio. iunante grã catho¬
lice uitatis attriuit. Siqͥdẽ
dognatiz abat corpꝰ nr̃min
ilsa resurrectionis gli̾a in¬
palpabile. uento acriq sb̃¬

Expanded text:
Nec ille negare potuit opus, Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe situs, nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem dogmatizabilla resurrectionis gloria inpalpavile ventis aerique sub
Abbreviated transcription (Latin):
diuina fcm̃ dispensatione
cõspicitur: ut coꝵ uudelic
exemplo ad orationis pla¬
cidum littus qiͣ anchore fu¬
ne restring̾etur: ut dũ cau¬
sarum seculariũ incessabi¬
li pilsu fluctuaret. ad illo¬
rum consortiũ uelut ad¬
tutissimi portus sinum t̾
reni actus uolumina fluctꝰ¬
q refugeret. Et licit illud
eum ministeriũ ex mona¬
sterio abstractum: a pristi¬
nequieuis uite mucrone ui¬
sue occupatõnis extinuerat.
inter eos tamen ꝑ studio¬
selectionis alloquiũ. coti¬
diane aspiratio compũcli¬
onis animabat. Horum
ergo consortio non solum
aterrenis ẽ munitꝰ incur¬
sib. uerum etiã ad celestis
uite exercitia magis magis¬
q succensus. Tunc a beidẽ
fratrib enixe rogatus: ma¬
ximeq alexandro uen̾abi¬
li uiro hyspaniensi episco¬
po: qui pro causis guissi¬
gotarum legatus eo tp̃r
constantinopolim adue¬
nerat: compulsus ẽ ut li¬
brum brati iob muluis in¬
uolutũ mist̾iis enodaret.

Expanded text:
divina factum dispensatione divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectu iactando uircutũ: s
deflendo potius defectum re¬
ferre consueuerat. quẽ se
semꝑ pastorali cura ĩcur¬
risse mecuebat. S q̃muis
talia de se et magne humli¬
tans intentione dixerit: nos
tamen credere docet mnanl eñ
se: occasione cure pastoralis.
inmo potentiorẽ tunc sup̃¬
sisse ꝑfcmn de labore cõuer¬
siomis multoꝵ: qmͣ depro¬
prie quondam quiete ꝯu̾¬
sationis habucrit: s qua¬
liter hic sc̃s uir ad dyacona¬
tus offitium. et pꝰ ad ponti¬
ficatus culineu ascenderit:
sequens ẜmo declarabit. De¬
niq cernens romanꝰ ponti¬
ad alta conscendere: eũ ab
siastici ordinis offitio sub¬
limauit. leuitamq septi¬
mumi ad siuumi ad iutoriũ
ascunt. Nec multo post ꝓ
responsis eccl̃iasticis ad ur¬
bem constantinopolim a¬
pogrisariũ direxit. Nec tam̃
ille qͣtriuis intecreno qu̾sa¬
retur palatio: uite celestis
imimusit ꝓpositum. Secut.
ti exmonasterio frẽs sui:
gemina deuicti caritate. Qũ

Expanded text:
ofectum jactando virtutum, sed ofectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, quem semper se per pastoralem curam incurrisse metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum se occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontiad alta conscendere, eum a siastici ordinis officio sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti ti ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
felix quippe auimꝰ meus ot¬
cupationis sue pulsatus nul¬
lis in monasterto fuit. quo¬
m᷑ ei labentia cuncta subt̾e
rant. qͣntum reb q̃ uoluun¬
tur eminebat. ꝙ nulla nist
celestia cogitare consueu̾at:
ꝙ etiam irtentus corpore ip¬
sa iam carnis clausira con¬
templatõne transibat. Qd
mortẽ quoq que pene cun¬
ctis pena ẽ: uidlicet ut in¬
gressum uite ⁊ laboris sin p̾¬
mium amabat. At nũc exͣ
arasione cuir pastor alis se¬
culatium hominũ negocia
patitur: ⁊ post tampulchrã
quiens sue speciem. terrem ac¬
tus pulũe fedatur. Perpendo
misi. Cumq intueor ald̾
qd̾ ꝑdidi: fit hoc grauius ꝙ
porto. Ecce et enm nũc ingͣ¬
nis maris fluctib quatior.
atq in naui mentis tempes¬
tatis ualidis ꝓcellis illidor.
Et cum pͥoris uite recolo: qͣi
pꝰ tergum reductis ocłis iuso
lictore suspiro. Qd̃ q adhͦ¬
est grauius dum inimẽsis
fluctib turbatus feror: iux
reliqui. Hec aũt ip̃e dese ñ¬

Expanded text:
felix quippe animus meus ocfelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulndo in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex ccasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix reliqui. » Haec autem ipse de se, n
Abbreviated transcription (Latin):
solitus erat ꝑ urlem ꝓcede̾
trabeatus: post uili coͣntect᷑
tegnutie. mustrabat pau¬
ꝑ ipẽ pauperib. Et em̃i mu¬
tato repente scli habitu mo¬
nast̾i̾um petuit: ⁊ huiꝰ mun¬
di naufragium nudus cua¬
sit.In quo tanta ꝑfectõuis
in ip̃is miciis ꝑ fectoꝵ poss
nimi̾o deputari. Inerat de¬
niq ei tanta abstinẽtia ĩ cibi ᷤ.
ugilantia ĩ oratõnib. stre¬
nuitas inenimiis: ut ĩ firma¬
to stomacho uix ꝯsistere poss.
Sustinebat p̾terea assiduas
corporis infirmitates: maxi¬
meq capulsabatur molesti¬
a qͣm medici graco eloquio sin
copin uocant. Cuiꝰ incomodis
ita uitalium crunabatur in¬
cisione: ut crebris interceptꝰ
angustis ꝑ singła pene hora¬
rum monenta ad exitum
ꝓpinquaret. Qualis autẽ
in monasterio fuit. qmͣq
laudabili studio uitam duxe¬
rit: ex ip̃ius possumꝰ uerbis
colligere. quib ip̃e inponti¬
ficatũ iam positus dum cũ
no: flendo usus ẽ dicens. In¬

Expanded text:
solitus erat per urbem procedere solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum opinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cumtur, flendo usus est, dicens: « In
Abbreviated transcription (Latin):
uire: ceperunt młta contra
eũ ex eiusdẽ mundi cira
subcresce̾: ut in eo ñ iam spe¬
cie. s ut ip̃e de se asserint ieti¬
rentum iam dudum obiu
liberam disponẽdaꝵ suarũ
terum haberet facultatẽ. ꝙ
prius mente gestabat aꝑu¬
ninis erat obtuitib: hu¬
manis uisib ostendit. Mox
et em̃ cuncta q̃ habere potu
egens ipͣse sequeretur ⁊ feat.
Sexdeinq in sitilia mona¬
steria construens: fres illic
xp̃o scruituros aggregauit.
Beptimũ uero m̃tra muroꝰ
huius urdis instituit: in
quo et ip̃e post modũ regła¬
ri tramite. multis sibi socia¬
tis fratrib. sub albatis imꝑi¬
omilitainit. Quib mona¬
steriis tantũ de redditib p̾dio
dianũ uictum suffieere. Re¬
liqua uero cum om̃i domus
p̾sidio uendidit: ac pauperi¬
b erogauit. Nob ilitatẽ q
illani qmͣ ad sclm uidelatur
habere: totam ad nautiscen¬
dam suꝑne głiam dignita¬
tis diuina grã largiente con¬
u̾nt. Et qui ante serico ꝯtex¬
tu ac gemims micantib

Expanded text:
ire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retirentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuvinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuium egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praedidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus
Abbreviated transcription (Latin):
nudus sem illespinarum
aculeis. et urcicaꝵ incendiis
ꝓiecit. Ibiq diu uolutatus.
toco et eis corpore uuln̾atus
exiit. et ꝑcutis uuln̾a eduxit
a corꝑe nulnus mẽtis. quia
uoluptatẽ traxit in dolore:
te ardebat intus. Uicit itaq
pr̃m: qr mutauit ĩcendium.

Expanded text:
nudum se in illis spinarum nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem.te ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium.
Abbreviated transcription (Latin):
am ẽẽ crediderũt. S cognos¬
centes dei famulum: eorũ
multi ad pietatis grãm a
bestiali mente mutati sũt.
q est. ut ex illo iamtpr̃e: a
multis freqũtari cepisset.
Qui cum ei cibos deferrent
corporis: ab eius ore in suo
pectore alimenta referebũt¬
catur: ciira eius faciem uo¬
lare cepit. eiꝰq uultu im¬
portune insistere: ĩtaut ca¬
pi manu possit. si hãc uir
sanctus ten̾e uoliusset.
S signo crucis edito: reces¬
sit aius. Tanta aũt carnis
temptatio aue eadem recedẽ¬
qmͣ fu̾at exꝑtus. Qnͣdam nã¬
q aliqũ feminã iuderat: ꝙ̃
malignus spc̃ ante eiꝰ men¬
tis ccłos reduxit. Tantoq ig¬
ne serui dei ammũ in specie
illius accendit: ut semetꝰ
pectore amoris flamma uir
mum.uoluptate uictus
deliberaret. Cum subito suꝑ¬
na gr̃a respectus ad semet ip̃¬
sum reu̾sus ẽ: atq urtica¬
rum ⁊ uepuum nxta deu¬
sa succrescere frutecta cons¬
pitiens: exutus indumẽto

Expanded text:
am esse crediderunt: sed cognosam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. actumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebantcatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedenquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix mum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento
Abbreviated transcription (Latin):
iius meusillo inloco fame
cruciatur. Qui ꝓtinis sur¬
rexit. atq in ip̃a sollẽpni¬
tate paschali cum alimen¬
tis que sibi ꝑauerat ad lo¬
cum tendit. et uirum da ꝑ
abrupta montium. ꝑ con¬
caua uallium ꝑ defossa t̾¬
rarum q̃siuit. eumqz late
cia uite colloquia. is qui
aduenerat pbr dixit. Sur¬
ge et sumanius cibum: qr
hodie pascha est. Cui uirda
est:qr uidere te mierui. Lou¬
ge quippo ab hominebz posi¬
tus:qr d ie codem pascha¬
rabat. Neu̾ abilis aũt p̾s¬
biter rursus asseruit diccs.
Ueraciter hodie irsurrectoĩs
duĩce paschalis dies ẽ: ab¬
stin̾e cibi ininme cõgruit.
Quia ⁊ego ad hoc missus
sum: ut dona omĩpotẽtis
dũi pariter sumamiꝰ. Bñdi¬
centes igmir deum: sup̃se¬
runt crõum. Expleta itaq
refectione et colloquio: ad
eccliam pb̃r recessit. Eodem
quoqz tempore. Hunc ĩ spe¬
culatitantem: etiam pas¬
tores inuenerũt. Qũe dũ
uestitum pellib inter siu¬
tecta cernerẽt: aliqͣmbesti¬

Expanded text:
vus meus illo in loco fame vus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latercia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Deest, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Pascharabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam besti
Abbreviated transcription (Latin):
relut. Ad eundẽ uero specũ
a romani cella iter ñ erat:
qrexcelsa de suꝑ rupis emi¬
nat. S ex eadeni rupe ĩ
longissimo fune ligatum¬
panem romanus deponcre
consucu̾at. In qua etiam
resti parũi tintinnabulũ
inseruit: iitad sonũ tincĩ¬
nabuliuir dei cognosceret.
qͣndo &̾ comanus panem
preberet. quẽ exiens acci¬
peret. G antiquus hostiᷤ
iniꝰ caritati inuidens.⁊ al¬
terius refectioni: cũ qua¬
dam dre submitti panem
conspiecret. iactauit lapidẽ.
ee tintinnabulũ sregit. Ro¬
manus tamẽ modis ꝯgru¬
entib ministrare ñ desiit.
romanũ uellet alabore qͥes¬
te et bũdica uitam ĩ exem¬
plo hominib demostrare:
ut pofita suꝑ candaabrũlu¬
cerna clarescẽt. qͣtinusom¬
nib qui in domo dei sunt
luceret: cuidam pb̾ro longiꝰ
manẽti. qui refecdõnem sibi
in paschali festiuitate para¬
uerat. ꝑ uisum dñs appa¬
rere dignatus ẽ dicens. Tu
tibi delicias p̾paras: et ser¬

Expanded text:
rebat. Ad eumdem vero specum rebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et ser
Abbreviated transcription (Latin):
deo laborib fatigari: qmͣ
uite huiꝰ fraudib extolli.
nucricem suam ecculte fugi¬
ens: locum deserti secessimi
petiit. cui sublacus uocabu¬
lum ẽ. Quia romanaur¬
be quadraginta fere mili¬
b distans: frigidas atq ꝑ¬
spicuas emanat aq̃s. Qe
illic iudelicet aquaꝵ habũ¬
dantia in excenso prius la¬
cu colligitur: ad postixmũ
uero in amẽ diriuat᷑. Quo
dum fugiens ꝑgeret: mo¬
nachus quidam romanus
nomine hunc eunce reppe¬
rit. quo tenderet reqͥsunt.
Cuius cũ desidium cogno¬
uiss. et secrecũ tenunt ⁊ ad¬
iucoriũ impendit: eiq soẽ
dit. et in qmum hcuit mi¬
instrauit. Uir aũt dei ad eñ¬
tissimo specũ setradidit: tri¬
b q annis excepto roma¬
no monacho hommb in¬
cognitus mansit. Qͥ urdeli
cet romanus ñ longe ĩ mo¬
nasterio sub deo datipatris
regula degebat. S pie eius¬
dem patus sui ccłis furabat᷑
horas: et quẽ sibi ad man¬
ducandũ subripere poterat.
dicb certis benedicto pañe fe¬

Expanded text:
 fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sancdit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumtissimo specu se tradidit tribusque annis, excepto Romano monacho, hominibus incocet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem fe
Abbreviated transcription (Latin):
nulli tamẽ in urbe ip̃a pu¬
ei in parua ad linc eface
maturũ iam studium: ad¬
Et si quid dignum ponius¬
set auditu ꝑcipere: nõ seg¬
niter oblimorutradere: s
tenaci potius memorie cõ¬
mendare. Haurielat q iam
tunc sitibundo dodiie flu¬
enta pectore:que pꝰ congru¬
enti tem pore mellito git¬
ture eructaret. Hic in amus
adolescentie in quib solet
eius modi et as uias scli ingͦ¬
di.deo cepit deuotus existe¬
re: et ad suꝑne uite partiã
totis desideriis anhelare. S
dumdiu longeq conu̾sa¬
tõnis gr̃am diffecret. ⁊ post¬

Expanded text:
nulli in urbe ipsa seei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adet si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et post
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: predicta nutrix il¬
lius ad purgandũ criticũ
a uicinis mulierib p̾stari
sibi capisterium peciit. Qd
suꝑ mensam in caute d̾eli¬
ctum casu accidnte fractũ
est: sicut in duab partib
inueniret᷑ diuisum. Quod
tum acceꝑat fractum iude¬
aiͣii. bat. Bñdictus aũt religio¬
sus ⁊ puis puercum nutri¬
cem suam flerx cõspicent.
eius dolori compassus: ab¬
latis secum utrisq fracti ca¬
pisteru ꝑtib sese cum lacri¬
mis in orationẽ dedit.Qui
ab or̃one surgens: ita iuxta
seuas sanum repperit: ut in
uestigia potuissent. Mox
aũt nutritẽ suam blande ꝯ¬
solans: et sanum capisten¬
um rrddidit. ꝙ fractum tu¬
lerat. Que res in loco eodem
a cunctis est agnita. atq
intanta ammiratõne habi¬
ta: ut hoc ip̃m capisterium
eius loci in cole in ecclie in¬
gressu suspenderẽt. qͣtinus

Expanded text:
rentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod tum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in vestigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
soli deo placere desiderans:
scẽ conuersatõnis habitũ
q̃siuit. Recessit igitur sciẽ¬
ter nescius: ⁊ sapienter in¬
doctus. Huius ergo omia
gesta nõ didici: s pauca q̃
narro. Quatuor discipłis
illius referentib agnoui.
constãtino scilicet reue̾ntis¬
simo uiro. qui ci nmona¬
sterio rognume successit.
Ualentimano qͦ qui ãns
multis laterañesi monastĩ
gatione illius pꝰ eum rexit
tercius. Honorato etiam
qui nunc ad huc cella eius
inquapͥus ꝯu̾satus fuat

Expanded text:
acere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio gationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
seeius attaus fuit. Led
tamen hanc gregorins tã¬
te nobilitatis lincã mori¬
b exculit: ꝓbis actib de¬
corauit. Dum qr ut pꝰin
ꝓpatulo claruit: nõ sine
magno quodam p̾sagio.
tale sortitus est nomen.
Re et enum uera uigila¬
uit sibi: dum diuinis in¬
herendo p̾ceptis. laudabili¬
ter uixit. Uigilauit ⁊ fide¬
lium ppłis: dum doctrine
affluentis ingenio. eis qͦ
tramice celestia scanderẽt
patefccit. Disciplinis uero
liberalib hoc ẽ gramatita.

Expanded text:
ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica,
Abbreviated transcription (Latin):
abrupta uicioꝵ cerneret:
eum quẽ qiͣ m ingressu
mundi posuerat. recraxit
pedem. Ne si quid descienti¬
a eius attingeret: ip̃e quo¬

Expanded text:
abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne mundi cordis conspici¬
entes ocło: gaudio de cagau¬
dent pleno atq ꝑfecto. Effu¬
so aut̃ sanguine scõꝵ xp̃i
martirũ. cruentus uissit p̾¬
ses p̾ciosa membra eoꝵ con¬
cidi. et ossa ac uiscexa disꝑ¬
gi: ut ñ ess qui sepeliret
iuxta psalmste sententiam.
Posuerũt morticina scruoꝵ¬

Expanded text:
nem mundi cordis conspicientes oculo gaudio ob eam gaudent pleno atque perfecto. Effuso autem sanguine sanctorum Christi martyrum cruentus jussit praeses pretiosa membra eorum concidi, et ossa ac viscera dispergi ut non esset qui sepeliret, impleta Psalmista sententia: Posuerunt morticina servo
Abbreviated transcription (Latin):
exultatõis ⁊ cõfessionis
głificabat dñm: et ut ĩ
ꝑseuerãtia sc̃c ꝑsisteret
tidei. suum hortabat᷑ filiũ.
Uerebatur siquidẽ ne forte
cederet flagellis: p̾teneritu¬
dine corꝑis. S cum pene
iam resoluentur ⁊ conci¬
derent manus cedentiũ:
ip̃e ab in habitante in sedĩ
spũ firmũ gerens animũ.
ustaurabat recentior ad
sufferendũ. Iterũ p̾ses ius¬
sit sibi matrem cum filio
p̾sentari. Et cũ eos nullo
sito uere fider: fecit eos diu̾¬
sis penaꝵ modis torqueri:
agastulo: sicleti psallebãt
deo. Fac nobiscũ dñe signũ
in bono: ut uideant qui
oderunt nos et ꝯfundant᷑.¬

Expanded text:
exsultationis et confessionis glorificabat Dominum, et ut in perseverantia persisteret fidei suum hortabatur Filium. Verebatur siquidem ne forte cederet flagellis prae teneritudine corporis. Sed cum pene jam resolverentur et conciderent caedentium manus ipse ab inhabitante in se Dei Spiritu, firmum gerens animum instaurabatur recentius ad sufferendum. Iterum praeses jussit sibi matrem cum filio praesentari. Et cum eos nullo sito verae fidei posset, fecit eos diversis poenarum modis torqueri, ergastulo his verbis laeti psallebant Deo: « Fac nobiscum, Domine, signum in bonum ut videant qui oderunt nos et confundant
Abbreviated transcription (Latin):
titit magister. simulq ab¬
hac desistas ꝑtinatia ꝙͣ cele¬
riter. ne ꝓdeoꝵ et imꝑatoris
ait op̾ses miror insipienti¬
nens etatulam. necdum¬

Expanded text:
stiterit magister, simulque abhac desistas pertinacia, quam celeriter, ne pro deorum et imperatoris ait, o praeses, miror insipientinens tantillam ae
Abbreviated transcription (Latin):
dum ced̾e̾tur: erectis ad clũ
o cellis. ⁊ paruismanib ex
pansis uelut athleca for¬
in excelsis. Grãs tibi ago
dñe deus meus: tebñdicit
aĩa mea ⁊ om̃ia int̾iora
mea. Tibi laus uirtutũ
ĩ infirmitate mea. Timc
uero uelim insultãs car¬
nificib clara noce ꝓuii¬
b insonabat fregͦuentiꝰ
tantam imbetillis mira¬
Deus quippe iusticie qui
illum in primis aunis in¬
fantie sua grã iustifica¬
uit. in tribulacõe ad secla¬

Expanded text:
etis ad coelum oculis, et parvis manibus passis veluti athleta forin excelsis: Gratias tibi ago, Domine Deus, te benedicit anima mea et omnia interiora mea. Tibi laus, virtutum in mea infirmitate . Tunc vero veluti insultans carnificibus clara voce pro viribus insonabat frequentius: tantam imbecillis miraDeus quippe justitiae qui illum in primis annis infantiae sua gratia justificavit, in tribulatione ad se cla
Abbreviated transcription (Latin):
b ut infans demulcet᷑. deĩ¬
de minis exasperat. Illeuͦ
blandientẽ eque ut minan¬
tem paruipendẽs. mente se¬
maiore et disertissimo ẜmo¬
ne xp̃ianum se ẽẽ constan¬
ter est ꝓfessus. ⁊ ab hac ꝓ¬
fessione seullo mͦ diuelli ñ
posse firmissime ꝓtestatus.
qui apparens incarne ad de¬
bellandum fortem armatũ.
mundũq ĩmaligno positũ.
sue se maiestatis precinxit u̾¬
tute:quiqz firmauit orbem
terre sanctam uidelicet ecclĩã

Expanded text:
bus, ut infans, demulcetur; deinbus, ut infans, demulcetur; deinde minis exasperatur. Ille vero blandientem aeque ut minantem parvipendens, mente majore et disertissimo sermone Christianum se esse constanter est professus, et a professione se ullo modo divelli non posse firmissime protestatur. qui apparens in carne ad bellandum fortem armatum , mundumque in malo positum , suae se majestatis praecinxit virtute , quique firmavit orbem terrae s