comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ranarũ multitudine urbes muscarum nube aera compleuit. mortem intulu
flammean precedente columna. Nec mora mare transiens diuidit. refrenatisq
hinc inde aquarum cumulis. progentipopulo uiam sicco uestigio p̃buit hostes. Dehin
operuitq fluctibus. atq aquas a maras pertactum. ligni insua uitatem conuertit:
quinetiamesurientiisrł. caeleste p̃buit pabulum. uolucremq escis repleuit locacas
trorum percussit insuperterram atq: extemplo dura saxorum copiosa fluenta mana¬
uerunt : Ascendit quoq uerticem montis srna faciemdĩ contemplaturus. Ibi xlalea
instituit. Inter haec quoq bellagessit uictoriis claruit: uirgam in manutenens
hostes quos ñ contͥegit superauit laetiferos aspidum morsus. aereis serpentis aspeciu
sanauit. Dathan & abrron. terrae conpaginib. ruptis profundo hiatideiecit

Expanded text:
hinc ranarum multitudine urbes, muscarum nubibus aera complevit, locustis vastahinc ranarum multitudine urbes, muscarum nubibus aera complevit, locustis vastaflammea praecedente columna. Nec mora, mare transiens dividit, refrenatisque hinc inde aquarum cumulis, pergenti populo viam sicco vestigio praebuit. Hostes dehinc operuit fluctibus, atque amaras aquas per tactum ligni in suavitatem convertit. Quin etiam inter haec esurienti Israel coeleste praebuit pabulum, volucrumque escis replevit loca castrorum. 163 42. Percussit insuper petram, atque extemplo dura saxorum crepidine copiosa fluenta manarunt. Ascendit quoque verticem montis Sinai, faciem Domini contemplaturus, ibi quadraginstituit. 43. Inter haec quoque bella gessit, victoriis claruit, virgam in manu tenens; hostes quos non contigit, superavit: lethiferos aspidum morsus aerei serpentis aspectu sanavit. Dathan et Abiron, terrae compagibus ruptis, viventes profundo hiatu dejecit.
Abbreviated transcription (Latin):
enim genuit chus. decuiusstir pecreditur generatus. secundum quod in exordio uolu
buleui dux& propheta in israhel. regisfiliae adoptiuus dĩ amicus. pharaonis dominꝰ
in rubo flammante & nonurentẽ uocibus angelicis euocatus. quemut exemplo forma¬
r& ds̃ in sinueius manum iussit emori. acrursum recractã uigorem & motus reddidit
subditus insuscipiendo. In conseruando fidelis. In ex sequendo prouigil. inregendo
populo uigilans. in corrigendo uehemens. In amando ardens. insustinenda patiens
qui prosubectis dõse interposuit. Consulenti: opposuit. Irascenti hic propopulo
libertate ꝓpriam obicit salutem. regis saeuissimi nonminas nontelatrepidauit
C inetiam extulit contradracones ei. uirgam acpromanudĩ oppugnat ab hisdecem
plagiseius imperiũ uerberauit. Primum incruorem uertit fontes & flumina. De¬

Expanded text:
enim genuit Hus, de cujus stirpe creditur generatus, secundum quod in exordio volumenim genuit Hus, de cujus stirpe creditur generatus, secundum quod in exordio volumbu Levi, dux et propheta Israel, regis filiae adoptivus, Dei amicus, Pharaonis dominus, in rubo flammante et non urente, vocibus angelicis evocatur, quem ut exemplo firmaret Deus, insinuatam ejus manum jussit emori, et rursus retractae vigorem et motus reddidit,subditus in suscipiendo, in conservando fidelis, in exquirendo pervigil, in regendo populo vigilans, in corrigendo vehemens, in amando ardens, in sustinendo patiens, qui pro subjectis se Deo interposuit consulenti, opposuit irascenti. 40. Hic pro populi libertate propriam objecit salutem, regis saevissimi non minas, non tela trepidavit. Quin etiam extulit contra dracones ejus virgam, ac per manum Dei oppugnatores Israel decem plagis ejus imperium verberavit. Primum in cruorem vertit fontes et flumina, de
Abbreviated transcription (Latin):
quibu s pater moriens perdiuitiarum corposis scĩficationis gratiarum dereliquid. quiq
indisciplina mansu&us Inelemosinis largus. diues infcensu extemplo factus egenus¬
cumess& locuplex in liberis repente orbatus. temptationeͥ traditur. sed contra
dolore damnarerum protulit. funera pignorum doluit. corporisq uulnera pati
enter excepit. & inter supplicia semperdm̃ glorificauit. mala suadentem in super
sapienter sustinuit coniugem uerba amicorum ratione superauit. protanta uir
tute pacientiȩ duplici infine remuneratione subleuatur recipiens postrerũ
casum duplicem claritatem donorum. Post noctem enim tristitiae diem genuit
postfoetoris ulcerum. cassiae flagantiam edidit. postabiectionem cornu. in unc¬
tionem regni promeruit & cantu trbiam In iacinctu laudis ad sumpsit. uixit autẽ
sepultus in regionesua. hunc hebrei asserunt non fuissedegente esau: sed de: nachor
fratris abraam descendisse strrpe & fuisse eum temporibus patriarcharum. Nachor

Expanded text:
tiarum copiis, sanctificationis gratiam dereliquit, Quique, in disciplina mansuetus, in eleemosynis largus, dives in censu, extemplo factus egenus, locuples in liberis, repente orbus: tentationi traditur, sed contra dolore, damna rerum pertulit, funera pignorum doluit, corporisque vulnera patienter accepit  Al. excepit, et inter supplicia semper Deum glorificavit, male suadentem insuper sapienter sustinuit conjugem; verba amicorum ratione superavit; unde, et pro tanta virtute patientiae, duplici in fine remuneratione sublevatur, recipiens post rerum casum multiplicem claritatem bonorum  Al. donorum. 38. Post noctem enim tristitiae, diem genuit; post fetores ulcerum, casiae fragrantiam edidit, post abjectionem, cornu unctionem regni promeruit, et tibiam in accentu laudis assumpsit. Vixit autem sfratris Abraham descendisse stirpe, et fuisse eum temporibus patriarcharum. Nachor
Abbreviated transcription (Latin):
proprium reuertuntur. Radiis auternsolis prepedita sidera anomala fiunt. autretro¬
grata autstationaria iuxta quod & poetamem init dicens. sol tempora diuidit aeuis
mutat noctem diem radiisq potentibus astra ireuetat . cursusq uagos statione morat᷑

Expanded text:
proprium revertuntur. Radiis autem solis praepedita sidera, aut anomala fiunt, aut retroproprium revertuntur. Radiis autem solis praepedita sidera, aut anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria. Juxta quod et poeta meminit, dicens: . . . . . Sol tempora dividit aevi, Mutat nocte diem, radiisque potentibus astra Ire vetat, cursusque vagos statione moratur
Abbreviated transcription (Latin):
Stelle quidem cummundo uertuntur. non stante mundo stellae uagiferuntur. exceptis¬
enim his quae uocantur planetȩ idesterrantes quaeuagis mouentur ordimibus. cetereꝰ
quae a planes appellantur uno lo cofixȩ cummundo uoluuntur. Ideo autem planetȩ
Idesterrantes dicuntur qui pertotum mundum uario motudiscurrunt partibus autẽ
diuersis interse mouentur. Namsidera quaedam superius quaedã inferius currunt¬
inde & illa quae eterris propinquiora sunt : quasimaiora nobis uidentur quam ea quȩ
urca caelum uoluuntur. longinquitate enim locorum uisus languescit . hinc accidit
iinteruallo longe intersȩ distantium circulorum. aliacelerius alia tardius. ad cur¬
sussiu exordium reuertantur. Namquaedam sidera caelerius exorta: securius occidere
aestimantur quaȩdam etiam tardius ceteris exorta. citius ad occasum perueniunt. quae¬
damuero pariter oriuntur & non simu loccidunt Omnia autem suo tempore ad cursũ

Expanded text:
Stellae quidem cum mundo vertuntur; non, stante mundo, stellae vagae feruntur, exceptis his quae planetae vocantur, id est errantes, quae vagis moventur ordinibus. Caeterae, quae aplanes appellantur, uno loco fixae cum mundo volvuntur. Ideo autem planetae, id est errantes dicuntur, quia per totum mundum vario motu discurrunt. 2. Partibus autem diversis inter se moventur sidera. Nam quaedam superius, quaedam inferius curruntUnde et illa quae terris propinquiora sunt, quasi majora nobis videntur quam ea quae circum coelum volvuntur. Longinquitate enim locorum visus languescit. Hinc accidit ut intervallo longe inter se distantium circulorum, alia celerius, alia tardius ad cursus sui exordium revertantur. 3. Nam quaedam sidera, celerius exorta, serius occidere existimantur; quaedam etiam, tardius caeteris exorta, citius ad occasum perveniunt. Quaedam vero pariter oriuntur, et non simul occidunt. Omnia autem suo tempore ad cursum
Abbreviated transcription (Latin):
reant & coniuncta sunt oculis. unde enius atq genua conpremit arta: Tibiae duteꝰ¬
dictae sunt quasitubae. Plante uero aplanitiae nuncupate . quia non rotunde ut inqua¬
dripedibus nestare nompossit homo. sed planae atq longiores formatae sunt. ut stable
corpusefficerent. Calces autem acallo pedum sic nominatae sunt. pedumdigiti & deaoa
&usum ferunt namcurrere non possumus nisidigitis in unum pressis soloq nitentib
impetum saltumq capiamus. reliqua ossa corporis uelut columnae quaedam quibus car
sustentatur in serta sunt & neruorum uinculis conligata. ut aptissimo motu flectantus
haeclaetantius. ceteri quideratione corporis scripserunt:
INTER INFANTIA ETPUERITIA ET RELIQUAS
AETATES

Expanded text:
reant et cognata sint oculis. Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae reant et cognata sint oculis. Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae dictae sunt quasi tubae. Plantae uero a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Calces autem a callo pedum sic nominatae. Pedum digiti et decorem et usum ferunt. Nam currere non possunt, nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. Reliqua ossa corporis uelut columnae quaedam quibus caro sustentatur inserta sunt et neruorum uinculis conligata, ut aptissimo motu flectantur. Haec Lactantius ceterique de ratione corporis scripserunt. Inter infantiam et pueritiam reliquasque aetates
Abbreviated transcription (Latin):
simsuscipiant. Aluusdictus eo quodin eum quasi in alueum omnis humor cyboper¬
mixtusde fluat acrecurrat. & in narrabili modo crborum subquo uniuersum corpus
quasi a latere uallis uicinas inrigando adimpleant. Porro aluus. uenter. & uterus
differunt Venter estenim quia ppar& extrinsecus pertinetq apectore ad inguinem
Aluus interior pars. quae crbum recipit & purgaresol&. Vterum solae mulieres habent
in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores &uterum pro utrisq sexusuentrem
ponunt. genitalia autem sicut nomen ipsum docet: agignendodicta natum caro con¬
globata sedendiofficio facta est. Nepremente corporis mole ossibus ceder&. Faemi ne
sunt femorum partes quibus in aequitando tergis aequorum adheremus. unde & pra¬
liatores feminibus aequos a mississedicuntur: Genua agenisdicta eo quod in utero cohe¬

Expanded text:
sim suscipiant. Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo persim suscipiant. Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixtus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando adimpleat. Porro aluus, uenter et uterus differunt. Venter est enim qui apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem. Aluus interior pars, qua cibum recipit et purgari solet. Vterum solae mulieres habent in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia autem, sicut nomen ipsud docet, a gignendo dicta. Natium caro conglobata sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Genua a genis dicta, eo quod in utero cohae
Abbreviated transcription (Latin):
putiyr cuiolurtatis angarnat concu piscentiae consistidicintur in iecore af fectum¬
autem iracundiae infelle. pauoris incorde. insplenȩ laetitiae. in pulmonibus uero
aerem cantinere quia cor deperuenas qua sarterios uocant diffunditur ut paulatim
inspirandi respiranditractu totum anima & corpusin iecore ignis habeat sedem qui
uelut subuo lare ostenditur. In excelsum crebrilocum tamquam incaelo corporis nr̃i
Vnde & radii emicant oculorum. & decuius medio uelutcentro quaedam non solum ado¬
culos sed ad ceteros sensus tenuis fistulaededucuntur siquidem in eo officium uolumn¬
tatis sede coctionis erborum amplexu & calefactusuo & in sanguine mutandorum.
Intestinarum autemratio Idcirco longis anfractibus incirculorum ordinata sunt m&
ut susceptus crbos paulatim egerant. & exipsis eaquae intrinsecus sunt humorem sen¬

Expanded text:
putant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, affectumputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, affectumautem iracundiae in felle; pauoris in corde; in splene laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineri, qui a corde per uenas quas arterias uocant diffunditur, ut paulatim inspirandi respirandique tractu totum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. Siquidem in eo officium uolunt esse decoctionis ciborum amplexu et calefacto suo et in sanguine mutandorum. Intestinarum autem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae intrinsecus sunt, humorem sen
Abbreviated transcription (Latin):
amitis digttis p uignus : digtorumn quoq numerius persectus dorder stdecento ito pe
ennispruus settoromnium & moderator : polex uocatur. eoquolo lura mum anrtereer¬
rspollatis dest urdeati u c eundus index & salutaris uocatur: qua eo eroetenedu
as sollormu sa sertalesimeduso quiln tus mnedicuĩ quod eotritum coliruam amedica scoluguut
Luntus aurisa aris quodeo aus emscalpimus : P orropectus hemans ab anottuui. cormin
limus alirium ansi nuotiabias adies ee aum op pressum atq ab aspecture motum nominis
surm uapstadalemdon foctus dataeni Maribus ad iolum decus: neinfopone peauor ł uale¬
retiumnis adt enum de tebat in feminis alibi ẽẽ quam utanimale Intelle geos eneor &đ aoe¬
moma sumt erumderese ui mlilituso siota in pres scgq̃ mediumuentrem desigui adhos
factus it pugream fetus dumest inutero nitriatur Splenis aere meuencoris uonscieus c¬

Expanded text:
contractis digitis, pugnus. 63. Digitorum quoque numerus perfectus est, et ordo decontractis digitis, pugnus. 63. Digitorum quoque numerus perfectus est, et ordo deEx his primus rector omnium et moderator pollex uocatur, eo quod plurimum inter ceteros polleat, id est ualeat. Secundus index et salutaris uocatur, quia eo fere ostendimus et salutamus. Tertius medius. Quartus medicus, quod eo tritum collirium a medicis colligitur. Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. Porro pectus hominis ab aspectu uocatum. Ιn multis enim animantibus ad terram oppressum est, atque ab aspectu remotum. Hominis feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus esse uideretur. Neque enim decebat in feminis alibi esse, quam ut animal intellegens ex corde alimoniam sumeret. Porro umbilicus est nota inpressa quae medium uentrem designat, ad hoc factus, ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. Splenis autem et iecoris uiscera
Abbreviated transcription (Latin):
ien dopominata: quodautem superius ẽ labium dicimus : quo dinferius labrum: Linguȩ¬
nomes alingen do cibo inpositum: haecinter pres animae. uocem motibus sius inuerbia
omirn ult m arelinlesionem pulati acdentium uelconpressionem labrorum: Dentes diet¬
nalho tradunt : Horum priores qui cibum precidunt: aduersi dentes dicuntur. molares
intins qui subigunt : Canini quiuices simo aetatis annoexistunt: gengiue agignendis
deambiis nominatae : quae magnam pulchritudinem ores conferunt udeam nucditate m
dentium tegunt ÷ fauces sunt angustae fistulae. quasi foces: perquas uocalis sȩi alinti ma
onteuinresiens. sonumuocis e mittit: Mandibulae maxillarum partessunt : quibus man¬
uAenius: dice tãiau tem maxilla prodiminitione. sicut paxilids apalo Collum a den sma
alum nae uocatum estenim rigidum & rotundum: Manus dictae : eo quodlabi psi iman

Expanded text:
bendo nominata. Quod autem superius est labium dicimus; quod inferius, labrum. Lingubendo nominata. Quod autem superius est labium dicimus; quod inferius, labrum. Lingunomen a ligando cibo impositum. Haec interpres animae vocem motibus suis in verba distinguit, vel illisione palati, ac dentium, vel compressione labiorum. 59. Dentes dict stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, adversi dentes dintimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existunt. Gingiuae a gignendis dentibus nominatae, quae magnam pulchritudinem oris conferunt, dum nuditatem dentium tegunt. Fauces sunt angustae fistulae, quasi foces, per quas uocalis spiritus ab intimo pectore exiliens sonum uocis emittit. Mandibulae maxillarum partes sunt quibus mandimus. Dicta autem maxilla per diminutionem, sicut paxillus a palo. Collum ad instar columnae uocatum. Est enim rigidum et rotundum.
Abbreviated transcription (Latin):
diam ageribus oculis prebentes nequid supernȩ incidat. Aurium dictum est nomen:
uocibus aurientis : per inmutationem enimlitterȩ: aures uelut audis sunt nominar:
perhas enim sonum uocemq qua si percocdeam descenderedicunt : quodaer ictum incir el
abemq moueatur. Gene : a genibus dietȩ : deniq conplicatum inutero ggniformariq ho¬
mnen ultait genua sursumsint quibus oculiformentur ut caui acreconditifuant : ld con
oqin alicuius lacrimnis elicere cupiunt genuatangunt acea deprecantur quod inatero for¬
qilu er int oculo satq nutrierint. Ipsegenuarum tumor instar collium leu tere psur gis
Monn puit de contra inminentes ictus oculos effici tutos: Nares dictae quiapereas
u piendiodortes : Fertium purgimentacerebri defluentis : Osdictum quasi corporis estiã¬
unus seecias induabus constat officium : sumendiuictus & loquendilingua: Labna alam

Expanded text:
aggeribus oculis praebentes custodiam, ne quid superne incidat. Aurium inditum est nomen a aggeribus oculis praebentes custodiam, ne quid superne incidat. Aurium inditum est nomen a uocibus auriendis. Per inmutationem enim litterae aures uelut audes sunt nominatae. Per has enim sonum uocemque quasi per cocleam descendere, quod aer ictus in circulum orbemque moueatur. Genae a genibus dictae. Denique conplicatum in utero gigni formarique hom, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formentur, ut caui ac reconditi fiant. Ideoque et qui alicuius lacrimas elicere cupiunt genua tangunt ac per ea deprecantur, quod in utero formauerint oculos atque nutrierint. Ipse genarum tumor instar collium leuiter exsurgens ab omni parte contra inminentes ictus oculos efficit tutos. Nares dictae quia per eas , alterum capiendi odoris, tertium purgamenta cerebri defluendi. Os dictum quasi corporis ostiuCuius species in duobu
Abbreviated transcription (Latin):
uultus confer& dinoscentiam : barba est decoris signum : uirilitatis indicium : &iuum¬
tutem significat : & sexus naturam distinguit : Oculiautẽ in faciẽ concauis foraminibus
inclusi sunt : a quo foratu frons nominata est : Idem quoq: oculigem marum habentes
similitudinem mem branis perlucentibus conteguntur. perquas membranas quasi per
uitreo uel speculo refulgenti mens ea quaeforis sunt transpicit : In medio autem orbũ
scintille luminum conlusae tenentur : quas pupillas uocamus quibus cernendi grade
continentur : & ut oculimunitiores essent. ab in iuria eos apex summus ciliorum tegminib:
occulit. unde & oculos eẽdictos quibus ad hibitae sunt palpebrae a palpitando dictae quia
concurrentes inuicem oculorum obtutum reficiunt. pilusi nordine ad stantib: ad mo
nitionem eorum: supercilia quoq pilis breuibus adornata sunt. quasi quibus dam custo¬

Expanded text:
uultus conferet dinoscentiam! Barba est decoris signum, uirilitatis indicium, quae et iuueuultus conferet dinoscentiam! Barba est decoris signum, uirilitatis indicium, quae et iuuentutem significat et sexus naturam distinguit. Oculi autem in facie concauis foraminibus inclusi sunt, a quo foratu frons nominata est. Idem quoque oculi gemmarum habentes similitudinem membranis perlucentibus conteguntur. Per quas membranas, quasi per uitro uel speculo refulgenti, mens ea quae foris sunt transpicit. Ιn medio autem orbium scintillae luminum conclusae tenentur, quas pupillas uocamus, quibus cernendi gratia continetur; et ut oculi munitiores essent ab iniuria, eos Opifex summus ciliorum tegminibus occulit. Vnde et oculos esse dictos, quibus adhibitae sunt palpebrae a palpitando dictae, quia concurrentes inuicem oculorum obtutum reficiunt, pilis in ordinem adstantibus ad eorum munitionem. Supercilia quoque pilis breuibus adornata sunt, quasi quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
atq uergentia : Incuius sũmitate caput est collocatum : datumq. illi hoc nomen. quod hino
capiant initium sensus & nerui: Capilliautem capitis. uel adspeciem sunt decoris: uel ad
arcendam in iuriam frigoris siue caloris: Incapite autem utait sc̃s agustinus: tres tamqũ
uentriculi cerebri constituti sunt : unus anteriorad faciem : a quosensus omnis : Alter
posterior ad ceruicem : a quo motus omnis : Tertius inter utrumq: in quomemoria ughe
demonstratur neccumsensus sequitur : motus non connectat. Homo quid faciendune
si fuerit quod fecit oblitus : facies dicta est eo quod notitiam faciat hominis: Interfacuem
autem &uultum haec differentia est : quod facies naturalis & certus oris habitus est bun¬
÷ &oris : uultus uero uarius & secundum affectionẽ animi. modo lactus: modo tristis:
unde & uultuo sidicuntur : quiuultum saepe commutant : Iambarbae ratio quantum

Expanded text:
atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et nerui. Capilli autem capitis uel ad speciem sunt decoris uel ad arcendam iniuriam frigorís siue caloris. In capite autem, ut ait sanctus Augustinus, tres tamquam uentriculi cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstratur, ne cum sensus sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblítus. Facies dicta est eo quod notitiam faciat hominis. Inter faciem autem et uultum haec differentia est, quod facies naturalis et certus oris habitus est; uultus uero uarius et secundum affectionem animi modo laetus, modo tristis. Vnde et uultuosi dicuntur qui uultum saepe commutant. Iam barbae ratio quantam
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit substantiis ex mortali & in mortali : corpus autemerꝰ ex ossibus & carnibus constat:¬
& diuiditur inquattuor elementis : habetenim in se aliquid. ignis. aeris. aquae. & terrae :
Ratic terrae in carneẽ : humoris in sanguine : aer in spũ : Ignis incalore : uitali si quidem
& quadripertita humanicorporis ratio : quattuor elementorum designat speciem : Caput
namq ad caelum refertur : inquo sunt duo oculi quasi duoluminaria solis & lunae : pec¬
tus uero aeri coniungitur : quia sic inde emittitur inspiram ines flatus. sicut exaere uento¬
rum sp̃s : Venter autem marias similatur: propter collectionem omnium humorum:
quasi congregationem aquarum: uestigia post tremum terrae comparantur : eo quod
sint ultimamembrorum arida siue sicca sicut & terra : lamuero incapitis arce menscollo¬
cata est tamquam in caelods̃. ut ab altospeculetur omnia atq regat : factus ẽ autem
homo ad contemplationem caeli rigidus &erectus : non sicut pecora in humum prona

Expanded text:
subsistit substantiis, ex mortali et inmortali. Corpus autem eius ex ossibus et carnibus constat, diuiditur in quattuor elementis. Habet enim in se aliquid ignis, aeris, aquae et terrae. Ratio autem terrae in carne est; humoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. Siquidem et quadripertita humani corporis ratio quattuor elementorum designat speciem. Caput namque ad caelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. Pectus aeri coniungitur, quia sic inde emittitur spiraminis flatιιs, sicut ex aere uentorum spiritus. Venter autem mari adsimilatur, propter collectionem omnium humorum, quasi congregationem aquarum. Vestigia postremo terrae conparantur, eo quod sint ultima membrorum arida siue sicca, sicut et terra. Iam uero in capitis arce mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque regat. Factus est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona
Abbreviated transcription (Latin):
uero etiam laudabilis transgressio est. ut est si red didi retribuentibus mihimala. Lexenim
tunc iubebat malis malarestitui. Inuenitur ergo contemptus legis estlaudabilis A Da
octauam differentiam N quodaliquap̃cepta ad sidem pertinent aliqua ad mores¬
iiii. quorum subdiuisio ad modumprolixa cognoscitur.
DEANGELICA GUBERNATIONE

Expanded text:
vero etiam laudabilis transgressio est, ut est: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Lex enim vero etiam laudabilis transgressio est, ut est: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Lex enim tunc jubebat malis mala restitui. Invenitur ergo contemptus legis esse laudabilis. D. Da octavam differentiam. M. Quod aliqua praecepta ad fidem pertinent, aliqua ad mores: quorum subdivisio admodum prolixa cognoscitur. CAPUT IX. De angelica gubernatione
Abbreviated transcription (Latin):
iepta uelut corporaliaerant. utdeanimalibus mundis & inmundis aclepra: & similibus
quedam spiritalia ut neoderis fratremtuum in cordetuo. A Da quintam differentiã
N quod quaedam sunt ueteris testamenti specialiter p̃cepta. ut de iubeleo quaedam specialit
noui ut sic orabitis paternosterquie s in caelis. quaedam utriusq communia. utdiligis
dnm̃dm̃tuum. A Dasextam differentiã. s quodaliqua p̾cepta sicut sonant intelleguntur
utest non mechaberis. aliqua autem non ut sonant sicut est cumfeceris aelemosina: nes¬
cut sinistra quid faciat dextera A Da septimam differentiam ec quod aliquorũ trans¬
gessio p̃ceptorum paena ponitur Vtest oculũ pro oculo. dentem prodente. aliquorũ
poenam non habet ut panem sacerdo talem comedere. ab eo qui sacerdos nonerat. aliorũ

Expanded text:
aecepta velut corporalia erant, ut de animalibus mundis et immundis, ac lepra, et similibus. aecepta velut corporalia erant, ut de animalibus mundis et immundis, ac lepra, et similibus. Quaedam spiritalia, ut: Ne oderis fratrem tuum in corde tuo . D. Da quintam differentiam. M. Quod quaedam sunt Veteris Testamenti specialiter praecepta, ut de jubileo: quaedam specialiter Novi, ut: Sic orabitis: Pater noster, qui es in coelis : quaedam utriusque communia, ut: Diliges Dominum Deum tuum . D. Da sextam differentiam. M. Quod aliqua praecepta sicut sonant intelliguntur, ut est: Non moechaberis : aliqua autem sonant sicut res est: Cum feceris eleemosynam, nesciat sinistra quid faciat dextera tua . D. Da septimam differentiam. M. Quod aliquorum transgressio praeceptorum poena punitur, ut est: Oculum pro oculo, dentem pro dente : aliquorum poena non habetur, ut: Panem sacerdotalem comedi ab eo qui sacerdos non erat : aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
Lexin uerbis constituta. Inquot partes diuiditur clnduas. autenim in mutabile aliquid
p̃cepit auttemporale. A Quot sunt inmutabilium genera. A Duo dilectiođi. & dilec¬
tio proximi. A Temporalia p̃cepta inquot partes diuiditur ac induas. autenim diu serua¬
ta sunt ut circum cisio. aut paruo tempore. ut manna preceptio. A Quae alia est legum
differentia. A quot autaliquid p̃cipiunt uthonora patremtuum. Autaliquiduetant ut
nonoccides non mechaberis. A Da tertiam differentiam e Quot alia sunt ꝑse utilia alia
propter illa necessaria. A Quae sunt perseutilia ac Dĩ proximiq dilectio. A Quae sunt ꝓpt̃
alia necessaria. & ut nonoccides homicidio enim dilectio fratris expellitur & obseruatio s abbati
in eius enim obseruatione cominemoratio est qui& isdĩ. ab operatione creaturarum. In quacȩle¬
britatedĩ ut conditoris dilectio significabatur. A Da quartam differentiã quod quedam p̃¬

Expanded text:
Lex in verbis constituta in quot partes dividitur? M. In duas: aut enim immutabile aliquid praecipitur, aut temporale. D. Quot sunt immutabilium genera? M. Duo: dilectio Dei, et dilectio proximi. D. Temporalia praecepta in quot partes dividuntur? M. In duas: aut enim diu servata sunt, ut circumcisio; aut parvo tempore, ut mannae perceptio. D. Quae alia est legum differentia? M. Quae aut aliquid praecipiunt, ut: Honora patrem tuum ; aut aliquid vetant, ut: Non occides, Non moechaberis . D. Da tertiam differentiam. M. Quod alia sunt per se utilia, alia propter illa necessaria. D. Quae sunt per se utilia? M. Dei proximique dilectio. D. Quae sunt propter alia necessaria? M. Ut: Non occides; homicidio enim dilectio fratris expellitur: et observatio sabbati; in ejus enim observatione commemoratio est quietis Dei ab operatione creaturarum, in qua celebritate Dei ut conditoris dilectio significabatur. D. Da quartam differentiam. M. Quod quaedam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tacendo. Quid sibi uult quod scribitur. Ecce non dor mitauit neq dormi& quicusto¬
dit isrł. Dormire interdum inscripturis dñsdicitur. Cum in nobis potius fides dormit
& dormitantem infidelem relinqu&. nescit uero ille de ẽẽ quaerentibusse non nouit
dormire uigilantibus. Legimus in psalmo dehierusalem cuius participatio eius
inidipsum. Quid hic sequimur quod diuersae partes unam construant ciuitatẽ. uel¬
diuersa membra unum dñi corpus efficiant
Quid sentiendum ẽ de eo ubidicitur. forsitan ꝑtransiss& anima nr̃a aquam inmensam
proforsitan ingreco scriptum est. ara quod latine manifestius interp̃tatur putas
ut sit sensus iste putas pertransis s& anima nr̃a. aquam in mensam nisi dñs fuiss& in nob
mae uoxẽ exuitiorum uinculis in libertatem conuersionemq redeuntes quia postu lat

Expanded text:
tacendo. Quid sibi uult, quod scribitur: ecce non dormitabit neque dormiet qui custotacendo. Quid sibi uult, quod scribitur: ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israhel? Dormire interdum in scripturis dominus dicitur, cum in nobis potius fides dormit et dormitantem infidelem relinquit nescit uero ille deesse quaerentibus se, non nouit dormire uigilantibus. Legimus in psalmo de Hierusale: Cuius participatio eius in id ipsum; quid hic sequemur? Quod diuersae partes unam construant ciuitatem, ueldiuersa membra unum domini corpus efficiant. Quid sentiendum est de eo, ubi scribitur: Forsitam pertransisset anima nostra aquam inmensam? Pro forsitam in Graeco scriptum est cipIX, quod latine manifestius interpretamur: putas, ut sit sensus iste: putas, pertransisset anima nostra aquam inmensam, nisi dominus fuisset inmae uox est ex uitiorum uinculis in libertatem conuersionemque redeuntis, qua postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
bibit propterea ex altauit caput. Adpersonam xp̃i ista referenda sunt: quiade torrente
idest depassione inuia. Idest in sacculo bibit. propt̃ds̃ exaltauit caputeius. &donauit illi nom̃
quodẽ superomne nomen. Quindecim psalmi illiquam obcausam. Canticum graduũ
praenotatur id est xv. quandamgradibus sicut ostendit historia ascendebatur intemplũ.
Atq hipsalmi quindecim cantici graduum inscriptione signantur. Quod nos ꝑquosquã
profectus ad sublimia spiritaliumrerum prouentione producant. Liii¬
giitae inquit acutȩ potentes acutaecum carbonibus desolatoriis. quaehuius uersus intel¬
legentia est sagittȩpotentes sunt uerbadĩ quae caritate eiꝰ corda nr̃a confingunt. Carbo¬
nis uero desolatorii sunt qui peccatadesolent secundum illum carbonem esaiae propheto
quiad labia eius dẽfertur ut purg& uitia qua contraxerat uelloquendo uel obtimorem

Expanded text:
bibit, propterea exaltauit caput? Ad personam Christi ista referenda sunt, quia de torrente, bibit, propterea exaltauit caput? Ad personam Christi ista referenda sunt, quia de torrente, id est, passione; in uia, id est, in saeculo bibit; propterea deus exaltans caput eius donauit illi nomen quod est super omne nomen. Quindecim psalmi illi quam ob causam cantico graduum praenotantur? Quindecim quondam gradibus, sicut ostendit historia, ascendebatur in templum, atque ideo hi psalmi quindecim cantici graduum inscriptione signantur, quod nos per quosdam profectus ad sublimia spiritalium rerum prouectione perducant. Sagittae, inquit, potentes acutae cum carbonibus desolatoriis; quae huius uersus intellegentia est? Sagittae potentes sunt uerba domini quae caritate eius corda nostra configunt. carbones uero desolatorii sunt qui peccata desolent secundum illum carbonem Esaiae prophetae. qui ad labia eiusdem defertur, ut purget uitia quae contraxerat uel loquendo uel ob timorem
Abbreviated transcription (Latin):
eus xp̃s hic mani festissimȩ desgnatur eo quod resurgendo ad figientiũ clauorũ dolorẽ
cruciatumq superauerit Potest& hic ferrum tribulatiodurȩ necessitatis intelligi
quia animam aliquando tamen anima in scripturis etiam proprȩ sente uita appellatur¬
uiii ut ineuangelio. Nonne anima plus est quam esca. Quid sit interpsalmum & canticũ
quod psalmus expsalterio appellatur. At uero canticum ex uoce profertur. & quod can¬
ticum proscientia. proopere uero psalmu s accipitur psalmus uero ad actualem idẽ
ad praticen Canticumuero ad contemplatiuam Id est adtheoricam refertur
urauitdñs nec paenitebit eum. Quo modo iurauitdñs Iurare dñ est immotabiliter
promittere Recteigitur istud cominutatio sermonis usurpat. Eoquod promissio eiꝰ
sacramenti obtineat firmitatem. Quid indicat illud quod scribitur. De torrente inuia

Expanded text:
eius? Christus hic manifestissime designatur, eo quod resurgendo adfigentium clauorum dolorem eius? Christus hic manifestissime designatur, eo quod resurgendo adfigentium clauorum dolorem cruciatumque superauerit. potest hic ferrum et tribulatio durae necessitatis intellegi, quia animam dixit; aliquando tamen anima in scripturis etiam pro praesenti uita appellatur, ut in euangelio: nonne anima plus est quam esca? Quid inter psalmum et canticum interest? Quod psalmus ex psalterio appellatur, at uero canticum ex uoce profertur, et quod canticum pro scientia, pro opere uero psalmus accipitur; psalmus ergo ad actualem, id est, ad practicen, canticum uero ad contemplatiuam, id est, ad theoriam refertur. Iurauit dominus nec paenitebit eum; quo modo iurat dominus?. Iurare domini est inmutabiliter promittere; recte igitur istud commutatio sermonis usurpat, eo quod promissio eius sacramenti optineat firmitatem. Quid indicat illud, quod scribitur: de torrente in uia
Abbreviated transcription (Latin):
tum pennis usũuo landi secundum a nagogen autem : liuentus nostra uelbaptismo. uel¬
resurrectione renouatur : Abrssus inqui ł sicut pallium a mictus eius. quid hic sequi¬
mur Non benepleriq: arbitrantur abrssus hic amictumdĩ apellari. cumpotius a mietũ
terraedici Ipse superiorum uersuum ordo declarat.: Eoquod terra ipsa abrsso quasi que¬
dam pallio circumdata uel circum fusa uel&ur :
Quomodo stant supermontes aquae. quia scriptum est supermontes stabunt aquae
utiq cum aut plene aquis nubes super montes dependent. autcum in mariunde ad mon¬
xluii tium instar excitantur: Quid sentiendumẽ de hocquodlegitur. Draco istequẽ
formastiadin ludendumei Draco istediabolus est sed ante formatis ad ño quam nom̃
diaboli uoluntariae nequitiae transir& instinctu. Hincpropheta esaias a paruulis
discrib& in ludi Qua ratione intellegendum ẽ quod scribitur ferrum ꝑtransiuit amima

Expanded text:
cum pennis usum uolandi. secundum anagogen autem iuuentus nostra uel baptismo uelcum pennis usum uolandi. secundum anagogen autem iuuentus nostra uel baptismo uelresurrectione renouatur. Abyssus, inquit, sicut pallium amictus eius; quid hic sequimur? Non bene plerique arbitrantur abyssum hic amictum dei appellari, cum potius amictum terrae dici ipse superiorum uersuum ordo declaret, eo quod terra ipsa abysso quasi quodam pallio circumdata uel circumfusa ueletur. Quo modo stant super montes aquae, quia scriptum est: super montes stabunt aquae? Utique cum aut plenae aquis nubes super montes dependent, aut cum in mari undae ad montium instar excitantur. Quid sentiendum est in hoc, quod legimus: draco iste quem formasti ad inludendum eis? Draco iste diabolus est sed ante formatus a domino; quam in nomen diaboli uoluntariae nequitiae transiret instinctu. hunc propheta Esaias a paruulis describit inludi. Qua ratione intellegendum est, quod scribitur: ferrum pertransiuit anima
Abbreviated transcription (Latin):
hocdicit quod nullus hominumei nuntiare possit quia saluetursion in homine quia natus
estinea. Ipse autem homo est altissimusqui fundauiteã. Et notandum quod etiam filius¬
altissimus appell&ur Quid hic intellegendum ȩst ubi scribitur : Factus sum sicuthomo
Quaeẽ terra illa obliuionis: De quadicitur: numquid cognoscentur intenebris mirabilia
tua & iustitiatua interra obliuionis : Rectissime appellatur obliuionis terra impiorũ
caro ad nõ derelicta : Etaliter terra obliuionis etiam in illo accipipotest quoddicitur:
qm̃ non est in morte quis me morsittui. in inferno autemquis confitebiturtibi XLiii
Quomodo iuuentus aquile reno᷑ atur : Secundum illud quod legimus. Renouabitur sicut
aquilae iuuentus tua: A qui lae dicuntur exnimia senectutae inplumes fieri. & innido
relate uicissimpullissuis ministrantibus pasci: donec deterso senii ueterno recipiant

Expanded text:
hoc dicit: quod nullus hominum ei nuntiare possit, quia salvetur Sion in homine qui natus hoc dicit: quod nullus hominum ei nuntiare possit, quia salvetur Sion in homine qui natus sit in ea. Ipse autem est homo Altissimus qui fundavit eam. Et notandum quod etiam filiusAltissimus appellatur. Int. Quid hic intelligenQuae est terra illa obliuionis de qua dicitur: numquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua et iustitia tua in terra obliuionis? Rectissime apellatur obliuionis terra impiorum caro a domino derelicta. et aliter: terra obliuionis etiam in illo accipi potest quo dicitur: quoniam non est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi? Quo modo iuuentus aquilae renouatur secundum illud, quod legimus: renouabitur sicut aquilae iuuentus tua? Aquilae dicuntur ui nimiae senectae inplumes fieri et nido relatae uicissim pullis suis ministrantibus pasci, donec deterso senii ueterno recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
uicibus atꝗ temporibus abrahe ul patribus nris semperapparuit
Qulitaricapiendum est: quodpsalmus ait Ds̃stetit in synagogadeorum idestincone egtiore
unde & ad morsendicitur : deditepharaoni indm̃ compellantur. Ergo nominedĩ quia ppel¬
lantur & filii dĩ. Nec mirum pro illaineffabili diuine benignitati indulgentia si uoluerit
ut homo appellaturds̃ cumds̃ appellatus sit homo.
Quidhuc sentiendum est iustitia & paxosculatae suntse : quod selex& gratia con iunxerunt:
Uatersion dicithomo & homo factusẽ inea &ipse fundauit eam altissimus. Quid hie sequi¬
murmater sion utquidamuo lunt mariam significare. inquanatus ẽ homoxp̃s. ipsius
quoq matris creator sciendum tamen melius & secundum hebreum uerius dici. nũ quid
siondicit homo & homonatus est in ea. &ipsefundauit eã altissimus. Etest sensus hic quis
hoc hominum nuntiare possit. sicut& illud autbrachium dñi cui reualatum est. Ergo

Expanded text:
uicibus atque temporibus Abrahae uel patribus nostris semper adparuit. Qualiter hoc accipiendum est, quod psalmus ait: deus stetit in synagoga deorum? Id est in congregatunde et ad Mosen dicit: dedi te Pharaoni in deum. conpellantur ergo nomine dei, quia appellantur et filii dei. nec mirum pro illa ineffabili diuinae benignitatis indulgentia, si uoluerit ut homo appellaretur deus, cum deus appellatus sit homo. Quid hic sentiendum est: iustitia et pax osculatae sunt se? Quod se lex et gratia coniunxerint Mater Sion dicet homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus , quid hic sequemur? Resp. Mater Sion, ut quidam volunt, Maria significatur, in qua natus est homo Christus, ipsius quoque matris creator. Sciendum est tamen, melius et secundum Hebraeum verius dici: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus? Et est sensus hic: quis hoc hominum nuntiare possit? Sicut et illud: Aut brachium Domini cui revelatum est ? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tores pluuiae ergonubium eloquia sunt a postolorum. quae quasigut tatim idest
Isententialiter ueniunt. sed abundantib doctrinae fecunditatẽ infundunt. DENIUE
Ait ambrosius quod plerumq glatialibus uentorum flatibus rigentes aquae solida¬
tur inniuem rupto aerenixfunditur

Expanded text:
tores. Pluviae ergo nubium eloquia sunt apostolorum, quae quasi guttatim, id est, tores. Pluviae ergo nubium eloquia sunt apostolorum, quae quasi guttatim, id est, sententialiter veniunt, sed abundantius doctrinae fecunditatem infundunt. CAPUT XXXIV. De nive. 1. Ait Ambrosius quod plerumque glacialibus ventorum flatibus rigentes aquae solidantur in nivem, et rupto aere nix funditur
Abbreviated transcription (Latin):
Legitur in amos propheta qui uocat aquasmaris & effundit eas superfaciem terrae. aqua
enimamarissimae maris uapore subtilicalore aereos suspenduntur. Instar medicina¬
lis cucurbitaeq calore superioris circuli humorem & sanguinem sursumtrahit. huius¬
modi itaq ratione aquas marisꝑ tenuissimos uapores. Inaere suspense paulatim
concrescunt Ibiq igne solis de cocte. Indulcepluuiarum sapore uertuntur. Dehinc in¬
grauescente nube modo ut ex pressauentorum. modo solis calore dissolutȩ interrae
faciem sparguntur a nubibusergorapiuntur aquae maris. &iterum ab ipsis redduntus
interris. sed sicut diximusut dulciseẽ possit in pluuiis coquuntur igne solis: aliiautem
dicunt non tantum modo a quas maris nubes concrescere. sed etiam ex alatis terrae
uaporibus nebulas adulescere quibus densatis cactisq nubes altius surgere. atq isdei
labentib pluuias effundere Nubes autemut p̃diximus a postoli significanturatq doc¬

Expanded text:
Legitur in Amos propheta: Qui vocat aquas maris, et effundit eas super faciem terrae . Aquae enim amarissimae maris vapore subtili calore aereo suspenduntur, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris circuli humorem, et sanguinem sursum trahit. Hujusmodi itaque ratione aquae maris per tenuissimos vapores in aere suspensae paulatim concrescunt, ibique igne solis decoctae in dulcem pluviarum saporem vertuntur. 2. Dehinc gravescente nube modo vi expressae ventorum, modo solis calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut diximus, ut dulces possint esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt non tantummodo aquis maris nubes concrescere, sed etiam exhalantis terrae vaporibus, nebulas adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere. Atque iisdem labentibus pluvias effundere. 3. Nubes autem, ut praediximus, apostoli significantur atque doc
Abbreviated transcription (Latin):
Iominum propterseipsos gubernatio quot modisfit & Tribus autenim prore publica
quis hominum satagit utrex. aut promodo ut paterfamilias. aut proseipso ut qui lib& mona¬
chus uelegenus A Nullis aliis creaturis conuenit gubernatio. COmnibus quidem conuenit
cunetis enim secundum suam naturam uelui prudentiam . quandamcreator indulsit. sicut
legitur uolui colligere filiostuos sicutgallina pullos suos & similia. sed neq intentio scriptu¬
ra est de inrationabilibus subtiliter edocere. neque in ea proficientiumest desiderium
in his quaerendis tempus adterere.

Expanded text:
ominum propter se ipsos gubernatio quot modis fit? M. Tribus: aut enim pro republica quis hominum satagit, ut rex; aut pro domo, ut paterfamilias; aut pro se ipso, ut quilibet monachus vel egenus. D. Nullis aliis creaturis convenit gubernatio? M. Omnibus quidem convenit; cunctis enim secundum suam naturam, velut prudentiam quamdam Creator inclusit, sicut legitur: Volui colligere filios tuos, sicut gallina pullos suos , et similia. Sed neque intentio Scripturae est de irrationabilibus subtiliter edocere, neque in ea proficientium est desiderium in his quaerendis tempus atterere.
Abbreviated transcription (Latin):
amorem eiꝰ nimium uel inodium stomachisui prauitate dicuntur. uidentur mihi illi
maledicto propheticosubiacere. Vae eis quidicunt bonum malum & malum bonum
qui faciunt a marumdulce &dulce a marum Nec propterdoctrinameius praua
suscipienda sunt dogmata. nec propter dogmatum prauitatem. si quos commentarios
inscripturas scãs utiles edidit penitus respuendi sunt. quod si contentiosum interse
a matores eius & obtrectatores finem duxerint ut nihil medium ad p&ant. nec seruent
modum sed totum aut probent aut in probent libentius piam rusticitatem quam doctã
blasphemiam eligamus. scsfratertatianus diaconus. inpendiote resalutat

Expanded text:
amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penituamatores ejus et obtrectatores funem duxerint: ut nihil medium appetant, nec servent modum: sed totum aut probent, aut improbent; libentius piam rusticitatem, quam doctam blasphemiam eligam. Sanctus frater Tatianus Diaconus te impendio resalutat
Abbreviated transcription (Latin):
aiora sp̃s uincula eẽquam corporum siolimãbigebas nunc probauimus dum& mihiscĩ¬
tastua her& animo & egotibi xp̃i amore iungor. uere enim& simpliciter candidis simo
pectorituo loquor ipsa scdula & muti apices litterarum in spirant innostuae mentis
affectum quod dicis origenis multos errore deceptos: & scm̃filium meum oceanum
illorum in sania repugnare. & doleo simul& gaudeo dumaut supplantati sunt simplices
aut ab erudito uiro errantibus subuenitur & quia meae paruitatis queris sententiam
utrum secundum fratrem faustinum penitus respuendussit. ansecundum quos damle¬
gendus ex parte ego originem proptereruditionem sic in terdum legendum arbitri
quomodo tertullianum & nouatum arnobium &apollinum & non nullos ecclesi asticos
scriptores. grecos pariter & latinos. ut bona eorum eligamus. uitemusq contraria
iuxta apostolum dicunt omnia probate quodbona sunt retinete. &cetera quiuel in

Expanded text:
aiora spiritus uincula esse quam corporum si olim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterarum spirant in nos tuae mentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque contraria iuxta apostolum Paulum dicentem: omnia probate. quae bona sunt, retinete. ceterum, qui uel in
Abbreviated transcription (Latin):
deaquis purpureum. & deaere album. de terris colligit nugrum. Hicautem arcus
pro eo quoda sole resplendit in nubibus xp̃igloriam indicat. in prophetis acdoctorib
refulgentem alii ex duobus coloribus eius. Idesta quoso &igneo. duo iudicia significare
uiderunt. Vnum perquod dudum perierunt indiluuium. Alterum ꝑquod post modũ
peccatores cremandi sunt in infernum¬

Expanded text:
de aquis purpureum, de aere album, de terris colligit nigrum. Hic autem arcus, de aquis purpureum, de aere album, de terris colligit nigrum. Hic autem arcus, pro eo quod a sole resplendet in nubibus, Christi gloriam indicat in prophetis, ac doctoribus refulgentem. Alii ex duobus 47 coloribus ejus, id est aquoso et igneo, duo judicia significari dixerunt. Unum per quod dudum impii perierunt in diluvio; alterum, per quod postmodum peccatores cremandi sunt in infern