comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Hͥ decreuit. ut dũ missarũ sacra sollẽp¬
nia celebrant᷑. nullꝰ ex laicis in p̾sbit̾io sta¬
re uel sedere uel ingredi p̃sumat: nͥ tan¬
tum sacra plebs. que ad ministrationẽ sacͥ
officii constituta est. Decreuit ętiã ut octa¬
ue assumptionis sc̃ȩ marie in eccłia roma¬
na celebrarent᷑: qd antea non fiẽbat. His
dieb rabanꝰ abbas fuldensis ordinatus
mãguntiȩ archiep̃e: celebrata synodo ma¬
guntie iussu ludouici regis multa eccłiȩ
utilia decreuit. A quo godescalcꝰ hereticus

Expanded text:
t. Hic decrevit, ut dum missarum sacra solemnia celebrantur, nullus ex laicis in presbiterio stare vel sedere vel ingredi presumat, nisi tantum sacra plebs, quae ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia Romana celebrentur, quod ante non fiebat. 848. 8. 4. 3. Rabanus abbas Fuldensis, ordinatus Moguntiae archiepiscopus, celebrata synodo Moguntiae jussu Ludowici regis, multa aecclesiae utilia
Abbreviated transcription (Latin):
siciliã incursantes. etiã luꝑarim insulã deuaᷤ¬
tant. ubi corpus bartholomei apłi quiescebat:
qd olim loculo plumbeo miectũ. & in mare
dim̃sũ a paganis non ferentib illł ꝓpt̾ nimi¬
ã signoꝵ claritatẽ ab om̃ib uen̾ari. ab ĩdia
usꝙ ad hanc insulã ultro delatũ fuerat. Cuiꝰ
ossa modo a saracenis huc illucq disꝑsa. & a
quodã monacho ipso reuelante collecta. bene¬
tes. alios exauctorauit. alios bonis priuauit.
alios exiliauit: ac ꝑ hoc filios. & obtimates
suos magis contra se exacerbauit. Post hec¬

Expanded text:
Siciliam incursantes etiam Lipparim insulam uastauerunt, ubi corpus sancti Bartholomei apostoli quiescebat quod olim loculo plumbeo iniectum et in mare demersum a paganis non ferentibus illud propter nimiam signorum claritatem ab omnibus uenerari, ab Yndia usque ad hanc insulam ultro delatum fuerat. Cuius ossa anno predicto huc illucque dispersa et a quodam monacho ipso reuelante collecta Benetes sibi alios exauctoravit, alios bonis privavit, alios exiliavit ac per hoc filios et optimates suos magis contra se exacerbavit. 833.
Abbreviated transcription (Latin):
be roma detulit. quȩ in predicta eccłia de¬
cent᷑ condidit: fredamq: cũ cancellis be¬
nigno studio exornauit. Hic etiã corpus¬
beatissimi g̃mani precepto regũ karoli. q
grũ. & uestib repperit incorruptũ: ut
quondã fuerat a uenerabili augusta pla¬
cidia decentissime compositũ. hic etiam¬

Expanded text:
b urbe Roma detulerat, in eadem ecclesia decenter condidit, fredamque cum cancellis benigno studio exornavit, atque ad lubeatissimi Germani praecepto regum Caroli et grum, et vestibus reperit incorruptum, ut quondam fuerat a venerabili Augusta Placidia decentissime compositum. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
conspiratione quorũdã malignorum
deposito: anastasius p̾sulatũ inuadit. S
anastasio a legatis imꝑatoris lotharii de¬
iecto. & in carcerẽ truso : benedictus ho¬
norifice relocatur. Huiꝰ anno primo terre¬
motus. aeris insolita commorio. turbines.
tempestates. grandines. fulmina multa

Expanded text:
conspiratione quorumdam malignorum deposito, Anastasius presulatum invadit. Sed Anastasio a legatis imperatoris Lotharii dejecto et in carcere truso, Benedictus honorifice relocatur. Northmanni qui permotus, aeris insolita commotio, turbines, tempestates, grandines, fulmina, multa
Abbreviated transcription (Latin):
citatis & caritatis: in elemosinis precipuus.
ac pene suo tempore singularis. Fertur
enim interdũ amore largitatis. egritudi¬
nẽ simulasse: ut absꝙ ullius contradic¬
t̃ione quȩ habere poterat. in usus paupe¬
rũ erogãret. Ecclesiã sancti stephani cui¬

Expanded text:
crymis frequens, in eleemosynis praecipuus, ac pene suo tempore singularis; fertur enim interdum amore largitatis aegritudinem simulasse, ut absque ullius contradictione, quae habere poterat, in usus pauperum erogaret. Ecclesiam sancti Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio restitutꝰ. Hoc temꝑe reliqͥe uiti mr̃is
a parisius ad corbeiã saxonie transferunt᷑.
uñ ip̃i franci testati st̃. qđ ab illo tp̃r głia
francoꝵ ad saxones tͣnslata sit. Gbbo remoꝵ
archiep̃c deponit᷑. aliiꝙ multi qui cũ eo in
deiectionẽ ludouici imꝑatoris conspirauerãt.
.xxͦ.iiͦi. normanni gallias grauit̃ infestãt.
a fresonib tributũ accipiunt. Deiꝰ wala¬
quenti uero anno cometes in signo arietis
apparuit. & ꝑ aliquot dies plurimi instar
stellarũ igniculi ꝑ celũ discurrẽ uisi sunt:¬
nis addep̃dandũ usq ad portũ romanũ ue¬
nientib: romani instantia gregorii paꝑe.
auxiliantib sibi etiã neapolitanis. eos bello
excipuit᷑: & cooꝑante s diuinitꝰ gͣui tͣbine
uentoꝵ. usq ad int̾nitionẽ ꝑene delent. Lu¬
douicus ĩꝑator filio suo lothario sub fide
ad se uenienti. reconciliat᷑: eiꝙ dignitatẽ

Expanded text:
rabant. Hoc tempore reliquiae Viti martyris a Parisius ad Corbeiam Saxoniae transferuntur; unde ipsi Franci testati sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad Saxones translata sit. Ebbo Remorum archiepiscopus deponitur; aliique multi, qui cum eo in dejectionem Ludowici imperatoris conspiraverant, . 837. Normanni Gallias graviter infestant. A Fresonibus tributum accipiunt. Ilnam tribuit. Cometes in signo Arietis apparet, et per aliquot dies plurimi instar stellarum igniculi per caelum discurrere videntnis ad depredandum usque ad portum Romanum venientibus, Romani instantia Leonis papae, auxiliantibus sibi etiam Neapolitanis, eos bello excipiunt, et cooperante sibi divinitus gravi turbine ventorum, usque ad internetionem paene victdovicus imperator filio suo Lothario sub fide ad se venienti reconciliatur, eique dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
de regni particione discordantib. conse¬
ritur int̾ eos ꝑugna in pago autissiodorẽ¬
si ap̃ uillã fontiniacũ: & tanta cȩdes utͥmꝙͣ
facta est. ut nulla etas memiñit tantã stra¬
gẽ hominũ factã fuisse in gente francoꝵ:
& ita eorũ uires ibi atrenuatȩ st̃. ut iam
nec suos terminos ab ext̃nis tueri possit.
Uictoria tam̃ karolo & ludouico ꝓueñ.¬
S cũ nec dũ a bello fr̃s desisterẽt᷑. consi¬
lio obtimatũ tandẽ de ꝑace agit᷑. & de par¬
tib singuloꝵ. xl pͥmores eligunt᷑. qui in
unũ conuenientes regnũ equalit᷑ diuide¬
rent: & ita pax in annũ sequentẽ induci¬
atur. L udouicꝰ int̾im ꝑgens in saxoniã
ualidissimã libertorũ conspirationẽ. dños
suos oppͥmere uolentiũ fortit᷑ compescuit:
auctorib factionis capitali sentencia dãp¬
no. fr̃s ad urbẽ galliȩ uiridunũ conueni¬
unt. & inter se pacificant᷑. & datis q ac¬
ceptis inuicẽ sacram̃tis. quisq ad descͥptas

Expanded text:
de regni partitione discordantibus, conseritur inter eos pugna in pago Alciodorense, apud villam Fontiniacum; et tanta cedes utrimque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum factam fuisse in gente Francorum, et ita eorum vires ibi attenuatae sunt, ut jam nec suos terminos ab externis tueri possint. Victoria tamen Karolo et Ludowico  a bello desistentibus, consilio optimatum tandem de pace agitur, et de partibus singulorum 40 primores eliguntur, qui in unum convenientes regnum aequaliter dividerent; et ita pax in annum sequentem induciatur. Ludowicus interim pergens in Saxoniam, validissimam libertorum conspirationem dominos suos opprimere volentium fortiter compescuit, auctoribus factionis capitali sententia damno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas
Abbreviated transcription (Latin):
pore ludouicus imꝑator facto gen̾ali cõ¬
uentu. canonicis regularẽ uitam imposu¬
it. atq ob tutelã religionis. claustri custo¬
diam instituit: ac diuersas competentesꝙ
officinas eorũ usib ordinauit. Anno lu

Expanded text:
pore Ludovicus imperator, facto genenerali conventu, canonicis regularem vitam imposuit, atque ob tutelam religionis claustri custodiam instituit, ac diversas competentesque officinas eorum usibus ordinavit, qua au
Abbreviated transcription (Latin):
nutu diuino post hec aduersa succedt᷑ scd̾a.
Populi uersi ad penitenciã. causã facti in me¬
lius commutant: & eundẽ ipsũ imꝑatorẽ in
honore pristino ponunt. & pristina dignita¬
te reuestiunt. Filii quoq eiꝰ ꝓ cõmisso ueniã
exposcunt. Lothario iã imꝑatori ut extra
italiã. nisi iubente piissimo patre eius nul¬
lo pacto procederet. int̾dicit᷑. Uxorẽ qͦq¬

Expanded text:
nutu divino post tot adversa secunda succedunt. Populi versi ad poenitentiam causa facti in melius commutant, et eumdem ipsum imperatorem in honore pristino reponunt, et pristina dignitate revestiunt. Filii quoque ejus pro commisso veniam exposcunt, Chlotario jam imperatori, ut extra Italiam, nisi jubente piissimo patre ejus, nullo pacto procederet inducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
no ludouiq .xiiii. in xasconia annona de ce¬
lo pluit frum̃to similis: s grana breuiora
& rotundiora hãbens. Corpora scõrũ yalẽ¬
tini ꝙ Genesii in angiã monasteriũ trans
citus classe in affricã transuectus: conserto
prelio magnã affrorũ stragẽ fecit. Seq̃n
ti anno. contͣ ludouicũ ĩꝑatorẽ cõmotio &
simultas filiorũ eiꝰ & obtimatũ exoritur.
Hoc anno qui est annus ab initio mundi
magnꝰ annꝰ ab initio mundi. qui est annoꝵ¬

Expanded text:
 stragem fecit. In Wasconia annona de caelo pluit, frumento similis, sed grana breviora et rotundiora habens. Corpora sanctorum Valentini et Genesii in Augiam monasterium transcitus classe in Africam transvectus, conserto prelio magnam Afrorum stragem fecit. In 8. Contra Ludowicum imperatorem commotio et simultas filiorum ejus et optimatum exoritur. Hoc anno, qui est annus ab initio mundi magnus ab initio mundi, qui est anno
Abbreviated transcription (Latin):
rius filuis imꝑatoris a patre in italiã diri¬
git᷑: qui a paschali papa consecratus. coro
nã regni. & imꝑatoris atq augusti no¬
m̃ accepit. Rõme quidã nobiliũ ꝑimũ¬
tur: ꝓ eo qđ proniores iusto esse uderẽ¬
tur. ad fidelitatẽ lotharii imꝑatoris. Qd̾
crimen cũ ȩtiã in ipsũ ꝑapã paschalẽ
imꝑatoris romȩ cum magno episcopoꝵ
numero se iureiurando expiugat. Hoc¬
ȩtiam anno t̾rȩ motꝰ factus ẽ in saxonia. xxui
lia exanimãt fruges grandine uastantur.
cũ ipsa grandine ueri lapides immensi
ponderis cadunt: & hȩc ꝓdigia gͣndis
hõiũ mortalitas subsequitur. In t̾rito¬
rio tullensi uilla commerciaco. puella
duodennis post sacrã communonẽ in
pascha a sacerdote susceptã. pͥmum
ꝑ .x. menses pane. deinde om̃i cibo &
potu ꝑ trienniũ abstinuit: & postea
ad communẽ hominũ uitã rediit. Dro¬

Expanded text:
ris filius a patre in Italiam diriris filius a patre in Italiam dirigitur; qui a Paschali papa connam regni et imperatoris atque augusti nomen accepit. Romae quidam nobilium perimuntur, pro eo quod proniores justo esse viderentur ad fidelitatem Lotharii imperatoris. Quod crimen cum etiam in ipsum papam Paschalem imperatoris Romae cum magno episcoporum numero se jurejurando expurgat. Teinantur; fruges grandine vastantur; cum ipsa grandine veri lapides immensi ponderis cadunt; et haec prodigia grandis hominum mortalitas subsequitur. In territorio Tullense villa Comertiaco puella duodennis, post sacram communionem in pascha a sacerdote susceptam, primum per decem menses pane, deinde omni cibo et potu per triennium abstinuit, et postea ad communem hominum vitam rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
rifica. & nimis honoranda oꝑa sua in om̃i
imꝑio suo. siue ingallias. siue in g̾maniã. siue
mitaliã legatos dedit: qui pauꝑũ & opp̾sso¬
rũ iusticias diligent᷑ quererent. & singulos¬
innecessitatib ad plenũ audirent. episco¬
pales etiã synodos ꝓpter remtegranda scõꝵ
patrum instituta. & xep̃ianorũ regilarẽ
obseruantiã. ubiq fieri decreuit. Siqͥdẽ
congregari: in qua ad usus regulariũ
& multa sanctarũ scripturarũ compila¬
tione facta. clericorũ & clericaliũ sc̃imo¬
nialiũ regulȩ constitutȩ sunt. Anno se
quenti leo imꝑator grecorũ ꝑ imit᷑ in pa¬
latio suo conspiratione obtimatũ suoꝵ
& p̃cipue michaelis domesticorũ comitis:
& ip̾e michael imꝑat annis .ix. Huiꝰ an¬
thuringia cespis longitudine. pedũ .s.
li. sine manib de t̾ra precisus. & sublat᷑
est: & ultra pedes. xxy. tͣnslatus. In saxo¬
nia tellus in modum aggeris limite
uniꝰ leuge intumuit. Anno seq̃nti lotha¬

Expanded text:
rifica et nimis honoranda opera sua in omni imperio suo, sive in Gallia, sive in Germania, sive in Italia, legatos dedit, qui pauperum et oppressorum justitias diligenter quaererent, et singulorum necessitates ad plenum audirent. Episcopales etiam synodos propter reintegranda sanctorum Patrum statuta, et Christianarum regularum observationem ubique fcapitula ad usus regularium t multa sanctarum scripturarum compilatione facta, clericorum et clericalium sanctimonialium regulae constitutae sunt. Deum. Leo imperator Grecorum perimitur in palatio suo conspiratione optimatum suorum, et precipue Michahelis domesticorum comitis, et ipse Michael imperavit annis 9. 822. Turingia cespes longitudine pedum quinqli, sine manibus de terra precisus et sublatus est, et ultra pedes 25 translatus est. In Saxonia tellus in modum aggeris limite unius leugae intumuit. 823. R. et
Abbreviated transcription (Latin):
recteus
ecrops ȩrectes
andion cȩcropis
geus pandionis.
heseus egei
enesteus
emofon thesei
xintes
hymostes
ȩlanthus.
odrus melanthi
uc usq reges. P ofti¬

Expanded text:
rictheus, Cecrops Ericthei, Pandion Cecropis, Aegeus Pandionis, Theseus Aegei, Menesteus, Demophoon Thesei, Oxintes, Thimotes, Melanthus, Codrus Melanthi. Hucusque reges; post
Abbreviated transcription (Latin):
format᷑. Robertus de boua uirꝰ omni plenꝰ
nequitia. spiritu zelotipiȩ succensus. quen¬
dam de suis cum muliercula ꝙͣ ei consen¬
sisse suspicabatur. intra domum cõburẽ¬
dos includit. & iniecto igne consumpta õĩ
materia nichil eis nocuit incendium: s sane
& integros propria conseruauit innocentia

Expanded text:
format. Robertus de Bova, vir omni plenus nequitia, spiritu zelotipiae succensus, quendam de suis cum muliercula, quam ei consensisse suspicabatur, intra domum comburendos includit, et injecto igne, consumpta omni materia, nichil eis nocuit incendium, sed sanos et integros propria conservavit innocentia.
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorẽ se filium Guillelmũ regni &̾ uictori¬
arũ successorẽ derelinqͥt. Biegẽ babilonioruꝙ
quidã de suis pͥncipib interficit. & inde cum
infintta thesaurorũ copia fugiens. a militib
templi occilitur: & capto filio eius omnis
illa opulenta &̾ incõparabilis suppellex. eoꝵ.
cedit usib. Guillelmꝰ rex siciliȩ misso naua¬
li exercitu urbem taneos in egẏpto uastat &¬
spoliat: uñ magnȩ opes. & auri argenti ac p̃¬
ciosȩ uestis copia multa deducitur: S ĩn reuer¬
tentes stolum imꝑatoris grecorũ offendunt.
& cum essent de grecis cuciter.c. xł naues.
siculi numero pauciores. eos uincunt. spoliãt
c& capiunt: & infinitȩ opum diu̾sarũ copie si¬
culis inde ꝓueniunt. Massamuti in italia pu¬
teolis castrum spoliant: quos rex siciliȩ perꝰ
suos nauib ꝑsequens cap̃ & exterminat. Riex
fridericus tranalpinando in italia fortiter
agit: aduersantium sibi castra deicit. Rex

Expanded text:
inferiorem se filium Guillelmum, regni et victoriinferiorem se filium Guillelmum, regni et victoriarum successorem derelinquit. Regem Babiloniorum quidam de suis principibus interficit, et inde cum infinita thesaurorum copia fugiens, a militibus templi occiditur, et capto filio ejus, omnis illa opulenta et incomparabilis suppellex eorum cedit usibus. Guillelmus rex Siciliae misso navali exercitu, urbem Taneos in Egypto vastat et spoliat; unde magnae opes auri et argenti ac preciosae vestis copia multa deducitur. Sed inde revertentes, stolum imperatoris Grecorum offendunt; et cum essent de Grecis circiter 140 naves, Siculi numero pauciores eos vincunt, spoliant et capiunt, et infinitae opum diversorum copiae Siculis inde proveniunt. Massamuti in Italia Puteolis castrum spoliant; quos rex Siciliae per suos navibus persequens, capit et exterminat. Rex Fritericus transalpinando in Italia fortiter agit ; adversantium sibi castra dejicit. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimȩ uirginis matris. ipsoq in tumulo
pectori eius suꝑposita est caꝑsula reliquias
continens beati taddei aplĩ: quas eodẽ ãnio
ab iherosoluma sibi missas. suo uisserat cor¬
terus lauduñ ep̃c multarũ fundator abbati¬
arũ. migrat ad dñm. & premonstrati sepeli¬
francorũ iudouicꝰ cum nimio exercitu normã¬
niȩ fines aggressus. castrum uernon in dediti¬
onem recipit. Interim dux normanniȩ iNai¬
glia contra regẽ stephanũ fortiter agens. tã¬
dem cum eo pacẽ facit: ita ut uiuente rege post
eum secundus in anglia. mortuo succedat.
Rex ierosolimorũ regni integritate potitus.
ascalonem palestine caput. post longã obsi¬
dionem. non sine graui damno & multa su¬
orum ꝑfligatione tandem cepit. Urbem ca
meracũ post multorũ ciuium captionem .t.
princeps utilis & strenuus & actib clarus Ro¬
gerus rex siciliȩ. post insignes de saracenis
uictorias. & terras eorũ occupatas. obit: nec

Expanded text:
beatissimae Virginis matris; ipsoque in tumulo, pectori ejus superposita est capsula reliquias continens beati Thaddaei apostoli, quas eodem anno ab Jerosolyma sibi missas, suo jusserat corepiscopus, multarum fundator abbatiarum, migrat ad Dominum, et Premonstrati sepeliFrancorum Ludovicus cum nimio exercitu Normanniae fines aggressus, castrum Vernon in deditionem recepit. Interim dux Normannorum in Anglia contra regem Stephanum fortiter agens, tandem cum eo pacem facit, ita ut vivente rege post eum secundus in Anglia, mortuo succedat. Rex Jerosolimorum regni integritate potitus, Ascalonem Palastinae caput post longam obsidionem non sine gravi dampno et multa suorum profligatione tandem cepmeracum post multorum civium captionem Theodericus Princeps utilis et strenuus et actibus clarus Rogerius rex Siciliae, post insignes de Saracenis victorias et terras eorum occupatas obit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
extra belgicã ꝓuinciã unxisse aut coronasse.
ac promde cum eadẽ potestas sit cuiꝰꝙ me
tropolitam in metroꝑoli sua: iniuriosum ui¬
ixy. kł febre. tercia feria. ter in una nocte
fuit tetrȩ motus: quo ȩtiã diuersa edificia
dicuntur fuisse subuersa. Hoc anno di

Expanded text:
extra Belgicam unxisse aut coronasse. Cum ergo haec eadem potestas sit cujusque metropolitani in metropoli sua, mirum vi15 Kal. Februarii 3 feria, ter in una nocte fuit terraemotus, quo etiam diversa aedificia dicuntur fuisse subversa. CONTI
Abbreviated transcription (Latin):
solito rutilantior apparuit. Quo anno su¬
bita & nimia aquarũ inundatio facta est
longe a torrentib & fluminib remota. in
momento cũ hominib & bestiis. cũ arbo¬
rib & edificiis. cum eccłia & altari penitꝰ
absorta sit: ut nullũ habitacionis remai¬
serit uestigiũ. Hoc anno ludouicꝰ imꝑator
in italia moritur. q patrinis eius karolus
rex francorũ romã ꝑgit. & iohanne papa
& romanis ꝑ muña sibi conciliatis imperator
efficitur. & imꝑat annis duobus. S ei statĩ
a ludouico fratre bellum parat᷑: qd ᷤ se in¬
consulto solus imꝑiũ fratruelis usurꝑaũit
Karolus uero pꝰ adeptũ imꝑiũ ultra se ela¬
tus. consuetudines francorũ uilipendens gre¬
cas glorias. & insolitos habitꝰ affectabat:¬
& talari dalmatica indutus. & desuꝑ balteo
accictꝰ pendente usq ad pedes. cãpite uͦ
inuoluto uelamine serico. & diademate su¬

Expanded text:
solito rutilantior apparuit. Subita et nimia aquarum inundatio facta est longe a torrentibus et fluminibus remota in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum ecclesia et altari penitus absorpta sit, ut nullum habitationis remanserit vestigium. Ludovicus imperator in Italia moritur: cujus patruus rex Francorum Romam pergit, et Johanne papa et Romanis per munera sibi conciliatis, imperator creatur, et imperat annis tribus. Sed ei statim a Ludowico fratre suo bellum paratur, quod se inconsulto solus imperium fratruelis usurpaveritKarolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate su
Abbreviated transcription (Latin):
manni galliã repetentes. namnetis. ande¬
gauis. pictauis & turonis terminos depo¬
pulant᷑. Quib occursantes dux aquitaniȩ
rannulfus. & rob̾tus fortis marchio. dum
ipsi incaute preliantes perimunt᷑. cȩteri
a normannis ut oues a luꝑis aceruatim
sternunt᷑. Saracen qͦq beneuentanã re¬
imp̃r iuirilit̾ occurrit. Ad cuius auxiliũ
lothariꝰ frat᷑ eius ꝓperans. multa quidem
prelia cũ eo strenu̾e gessit: s exercitu suo
propt̃ intemperiẽ aeris morbis & morsib
aranearũ nimis grauato: cũ multo suorũ

Expanded text:
manni Galliam repetentes, Nannetis, Andegavis, Pictavis et Turonis terminos depopulantur. Quibus accurrentes dux Aquitaniae Ranulphus, et Robertus fortis Malchio, dum ipsi incaute praeliantes perimuntur, caeteri a Northmannis ut oves a lupis acervatim sternuntur. 867. Saracenis Beneventanam reimperator viriliter occurrit: ad cujus auxilium Lotharius frater properans, multa quidem praelia cum eo strenue gessit; sed exercitu suo propter intemperiem aeris morbis et morsibus aranearum nimis gravato cum multo suorum
Abbreviated transcription (Latin):
uarie sentientib. aliis illud filiis ludouici
balbi ex concubina deberi iudicantib. aliis
bosoni prouintie regulo ad illud iniꝰte in¬
uadendũ assentientib. aliis uero illud reg¬
no g̾maniȩ resociare uolentib: nascitur̃
interim ex legitima uxore ludouici bal¬
bi filius. qui ex noĩe aui karolus nomi¬
natus est. Filii tam̃ ludouici balbi ex con¬
cubina ludouicꝰ & kardoilannꝰ dicti. int̾im
regnũ francoꝵ int̃ se diuidentes. regnãt
annis .u: & bosonẽ semꝑ ꝑsecuti st̃. Ka
rolus uero imperator uiterĩ fratre suo Rar¬
lomanno defuncto. & non multo pꝰ ludouico
alt̾o suo frẽ inmatura morte prerepto: post
claras de inimicis uictorias regnũ g̾maniȩ
Rome a paꝑa iohanne in imꝑatorẽ benedi¬

Expanded text:
varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi judicantibus, aliis Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus, aliis vero illud regno Germaniae resociare volentibus, nascitur interim ex legitima uxore Ludowici Balbi filius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Filii tamen Ludowici Balbi ex concubina, Ludowicus et Karlomannus dicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, regnant annis quatuor, et Bosonem semerator, fratre suo Karlomanno defuncto, et non multo post Ludowico altero fratre suo immatura morte prerepto, post claras de inimicis victorias regnum Germaniae Romae a papa Johanne in imperatorem benedi
Abbreviated transcription (Latin):
annis .ii. Iunior uero karolus filiꝰ ludouici
g̃manorũ gm̃anorũ regis imꝑiũ adeptus est.
annitentib sibi quibusclã nobiliũ romanoꝵ:
ioh̾e aũ papa satagente imperiũ tranferre
ad ludouicũ balbũ filiũ recens defuncti ka
manis inuiriatus. ita ut etiã in custodia te¬
neret᷑. pro eo qd kabolo non fauebat: in frã¬
ciã ueniens. cum rege ludouico balbo pene
lo monachus de scĩ amandi. qui uitã sancti
amandi metrice edidit: & librũ de sobrie¬
tate ad karolũ caluũ scripsit. Sub hoc mi¬
lone adolescebat etiã nepos eius humbaldꝰ.
qui in septẽ lib̾aliũ artiũ pericia clarus. egre¬
giȩ preter cȩt̾a in musica claruit: & de mul¬
tis sanctis cantus dulci & regulari modulati¬
anno. sol hora diei nona ita obscuratꝰ ẽ: ut
stellȩ in celo apparerent. Hoc anno rex frã¬
corum ludouicus balbus morit᷑: uxorẽ suã
ex se gͣuidã relinquens. De regno eiꝰ francis

Expanded text:
annis duobus. Junior vero Karolus filius Ludowici annis duobus. Junior vero Karolus filius Ludowici Germanorum regis, imperium adeptus est, annitentibus sibi quibusdam nobilium Romanorum; Johanne autem papa satagente imperium transferre ad Ludowicum Balbum, filium recens defuncti Karmanis injuriatus, ita ut etiam in custodia teneretur, pro eo quod Karolo non favebat, in Franciam veniens cum rege Ludowico Balbo paene lo monachus de sancti Amandi, qui vitam sancti Amandi metrice edidit, et librum de sobrietate ad Karolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat etiam nepos ejus Hubaldus, qui in septem liberalium artium peritia clarus, egregie preter caetera in musica claruit, et de multis sanctis cantus dulci et regulari modulati11. Sol hora diei nona ita obscuratus est, ut stellae in caelo apparerent. Rex Francorum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam ex se gravidam relinquens. De regno ejus Francis
Abbreviated transcription (Latin):
morte fr̃is sui gauisus. iniusticiã quã con¬
tra frẽm conceꝑat. contͣ filios frĩs ꝑficere
liis ludouici alias occupatis: ludouicꝰ uinior
legatione ad patruũ missa. rogabat ea q̃
pacis sunt. Quod cũ impetrare non pos¬
set. uirilit̾ eum bello excepit: eumq uic¬
tum cum nimio exercitus damꝑno et
multo dedecore fugere compulit. Hoc an¬
no ingruente in germania pecorũ pesti¬
lentia. dum canes undiq collecti cadaue¬
rib incumberent: ita disparuert̃. ut nec
uiui nec mortui reperirent᷑. Sequenti an¬
soni germano uxoris sue neptem suã filiã
ludouici imꝑatoris uxorẽ dedit: & data ei
ꝓuincia in regem eum coronauit. ut etiã re¬
gib imperare uideret᷑. Qui audiens fratrue¬
les suos karlomannũ & karolũ contra se ex̾¬
citũ adduc̃e. reditũ parat: & int̾ redeundũ a
quodã sedecia iudeo male potionatꝰ mantue
moritur. Filius eius ludouicus cognomento
balbus scds post diuisionẽ regnat ĩ francia

Expanded text:
morte fratris sui gavisus, injustitiam, quam contra fratrem conceperat, contra filios fratris perficere liis Ludowici alias occupatis. Ludowicus junior legatione ad patruum missa rogabat ea, quae pacis sunt. Quod cum impetrare non posset, viriliter eum bello excepit, eumque victum cum nimio exercitus damno et multo dedecore fugere compulit. Ingruente in Germania pecorum pestilentia, dum canes undiqribus incumberent, ita disparuerunt, ut nec vivi, nec mortui reperirentur. 87soni germano uxoris suae neptem, filiam Ludovici imperatoris uxorem dedit, et data ei Provincia in regem coronavit, ut etiam regibus imperare videretur. Qui audiens fratrueles suos Carlomanum et Carolum contra se exetus reditum parat, et inter redeundum a quodam Sedechia Judaeo male potionatus, Mantuae moritur. Filius ejus Ludowicus cognomento Balbus, secundus post divisionem regnat in Francia
Abbreviated transcription (Latin):
douici .xiiii. corpꝰ scĩ mauri qui fuit disci¬
pulus sc̃i benedicti asportatũ a glandifolio
ĩ burgundia propt̾ timorẽ normannorũ. tͣnᷤᷤ¬
fertur ad fossatense monast̾ĩum: qđ cõstrux̃
sc̃s babolenꝰ sc̃i colũban discipulus Seq̃n
ti anno lothariꝰ rex romã ad adrianũ ꝓpter
se excusatũ uadit: a qͦ dũ pro comꝑbatione
innocentiȩ suȩ ad examinationẽ corꝑis &
sanguinis dĩ tam ip̃e qͣm obtimates regni
inuitati essent: q ipse. & om̃s qui corpꝰ dñi
cũ eo temere accipere presumꝑsert̃. infra ip¬
sũ annũ periert̃: ipso statim in redeundo pla¬

Expanded text:
is 17.  Corpus sancti Mauri, qui fuit discipulus sancti Benedicti, asportatum a Glandifolio in Burgundiam propter timorem Normannorum, transfertur ad Fossatense cenobium, quod construxit sanctus Babolenus, sancti Columbani discipulus. 870. 15. 26. 1. Lotharius rex Romam ad Adrianum papam se excusatum vadit. A quo dum pro comprobatione innocentiae suae ad examinationem corporis et sanguinis Domini tam ipse quam optimates regni invitati essent: et ipse et omnes, qui corpus Domini cum eo temere accipere presumpserunt, infra ipsum annum perierunt, ipso statim in redeundo Pla
Abbreviated transcription (Latin):
tis lapides iaciendo cruentatis. tandẽ ali¬
quandui quieuit. Presbit̃is recedentib:
muicus flebilit̾ ululans. tandẽ presbi¬
terũ quendã nominatĩ expͥmens. se qͣndo
aqua benedicta spargebatur. sub capꝑa il¬
lius quasi familiaris sui latuisse ꝑfessus ẽ
accusans eũ cũ filia procuratoris concubu¬
isse. Sic ꝑ trienniũ institit : donec ibidẽ
cuncta edificia incendio consumeret. ꝑ¬
hos dies franci suꝑ crudelitate karosi re¬
gis sui apud ludouicũ regẽ germanie¬
frẽm eiꝰ exꝑostulant: & eum ad regnan¬
dũ suꝑ se contra Rarolũ inuitant. Q ille
inconsulto aggressus : turpit̾ alienis excessit
int̃ se discordantib. britones destitiitã aux¬
ilio terrã inuadentes. usq pictauis omnia
uastando ueniunt: quos redeuntes rex ka¬
rolus ꝓsecutus. britanniã intrat. & pugna
uisũ est ei assist̾e sͥ scm̃ maurilionẽ. ande¬
gauensis urbis olĩ ep̃m : a qͦ in capite baculo

Expanded text:
tis lapides jaciendo cruentatis, tandem alitis lapides jaciendo cruentatis, tandem aliquandiu quievit. Presbiteris recedentibus, inimicus flebiliter ululans, tandem presbiterum quendam nominatim exprimens, se, quando aqua benedicta spargebatur, sub cappa illius quasi familiaris sui latuisse professus est; accusans eum cum filia procuratoris concubuisse. Sic per triennium institit, donec ibidem cuncta aedificia incendio consumeret.  858. Franci super crudelitatem Caroli regis sui apud Ludovicum fratrem suum expostulant, et eum ad regnandum super se contra Carolum invitant. Quod ille inconsulte aggressus, turpiter alienis excessit ter se discordantibus, Brittones destitutam auxilio terram invadentes, usque Pictavis omnia vastando veniunt. Quos redeuntes rex Karolus prosecutus, Britanniam intrat, et pugna visum est ei asistere sibi sanctum Maurilionem, Andegavensis urbis olim episcopum; a quo in capite baculo
Abbreviated transcription (Latin):
no ludouici .uͦ. colonie orta tempestate. p̾o¬
pulo in basilicã sc̃i petͥ confugiente. fulm̾
subito instar ignei draconis. basilicã scidit.
ac penetrauit.: & tres homines diũsis qͥdẽ
locis. s uno ictu in mortẽ deiecit. alios etiã
.yi. eodem impetu semiuiuos reliquit. Se¬
quenti anno in parrochia mãguntina. ma¬
lignus sp̃c euidens nequiciȩ suȩ inditiũ de¬
dit. Nam pͥmo lapides iaciendo. & parieteᷤ
domorũ quasi malleis pulsando. iñ ma¬
nifeste loquendo. furta etiã prodendo. diᷤ¬
cordias inter uicinos seminando: homineᷤᷤ
inquietabat. Deniq animos omniũ contͣ
unũ hominẽ cominouit: quasi ꝑ eius pec¬
catis cetĩ talia paterent᷑. cuius fr̃uges in u¬
nũ coaceruatas incendit. qui ubicũꝙ in¬
trasset. statiꝰ domꝰ illa exurebat᷑. ut iam ei
nisi in agris locus manendi nullus esset.
ꝓꝑt̾ hoc ꝑresbit̾is letanias agentib. &
benedictã aquã spargentib : inimicus ml¬

Expanded text:
roboravit. Coloniae orta tempestate, populo in basilicam sancti Petri confugiente, fulmen subito instar ignei draconis basilicam scidit ac penetravit, et tres homines diversis quidem locis, sed uno ictu in mortem dejecit. Alios etiam sex eodem impetu semivivos reliquit. nibus. In parochia Moguntina malignus spiritus evidens nequitiae suae indicium dedit. Nam primo lapides jaciendo, et parietes domorum quasi malleis pulsando, inde manifeste loquendo, furta etiam prodendo, discordias inter vicinos seminando, homines inquietabat. Denique animos omnium contra unum hominem commovit, quasi pro ejus peccatis caeteri talia paterentur. Cujus fruges in unum coacervatas incendit; qui ubicunque intrasset, statim domus illa exurebatur, ut jam ei nisi in agris locus manendi nullus esset. Propter hoc presbiteris letanias agentibus et benedictam aquam spargentibus, inimicus mul
Abbreviated transcription (Latin):
lotharingia solꝰ usurꝑare nitit᷑. ꝑ mod̾an¬
tiã & industͥam frĩs sui ludouici g̾manoꝵ
regis ad hoc attractus est: ut eqͣliter inter
se regnũ fratruelis diuiderent᷑. Porro karo¬
liis suis afflix̃. Siqͥdẽ karlomannũ in cle¬
ricatu usq ad diaconatꝰ officiũ ꝓuectũ. ipse
pater cepit & excecauit: pro eo qđ ad apos¬
tasiã conũsus. & om̃i geñe nocendi regnũ
ꝑturbans. alter quidã iulianꝰ effectus e¬
rat. Alter aũ filius eius karolus. dum
inconsulte uoluisset experiri exꝑtã cuiꝰdã
albuini militis fortitudinẽ. & solus soli ꝯ¬
gressus fuisset: ab eodẽ albuino ignoran¬
coloniȩ celebrata synõdo ad dedicationẽ ec¬
cłiȩ a trib lotharingiȩ metropolitis. liut ꝑ¬
to mogontino. bertuilfo treuerensi. Wslib̾¬
to coloniensi. cum ab eis ȩtiã maior eccłia
quȩ est sancti petͥ deberet dedicari: p̾cedẽ¬
te nocte auditȩ st̃ uoces malignorũ sp̃uũ
int᷑ se doleudo conquerentiũ. se a possessis

Expanded text:
Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam fratris sui Ludowici Germanorum regis ad hoc attractus est, ut aequaliter inter se regnum fratruelis dividerent. Aliis suis affixit. Siquidem Karlomannum in clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro alter filius ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignoranColoniae celebrata synodo ad dedicationem aecclesiae a tribus Lotharingiae metropolitis, Liutperto Moguntino, Bertulfo Trevirensi, Williberto Coloniensi, cum ab eis etiam major aecclesia, quae est sancti Petri, deberet dedicari, precedente nocte auditae sunt voces malignorum spirituum, inter se dolendo conquerentium, se a possessis
Abbreviated transcription (Latin):
capitulis comprehensa. quȩ emarcꝰ ei le¬
genda & obseruanda obtulit. seruare nõ
degauis quasi in ea habitaturi cum suis
om̃nib occupant. Ad qͣm obpugnandã ka¬
rolus rex ascito salomone britonũ rege.¬
multis dieb eã obsedit. S cũ normanni ad
desperationẽ adducti fuissent: rex inuito
exercitu pecunia ab eis accepta. egressũ eis
annuit: eisq hoc pacto peiora faciencdi locũ

Expanded text:
capitulis comprehensa, quae Emarchus ei lecapitulis comprehensa, quae Emarchus ei legenda et servanda obtulit, servare non degavis quasi in ea habitaturi cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Carolus rex ascito Salomone rege Brittonum multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex multo exercitu pecunia ab eis accepta egressum eis annuit, eisque hoc pacto pejora faciendi locum
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ fuit magistros litt̾arũ karitatiue
amplecti. eorũq alloquiis & consiliis uti:
suoq conuuio participari. Eccłiȩ thesaurũ
ac si sacrilegiũ uitabat contingere. Dona¬
ria argentea uel aurea. palliaq perobti¬
ma: sancto contulit stephano. In omni
conuictu atq secreto presentia suorũ usus¬
est clericorũ: non paciens quicꝗͣ. sinistrũ
de illis audire uel loqui. utens uulgari ꝑ¬
ũbio. nesciant laici qͥd faciunt clerici: &
ꝑ nom̃ sc̃ȩ trinitatis ut eũ eriꝑet a torm̃tis.¬
in quib continebat᷑: ut tandẽ ęt̾nã requiẽ
habere mereret᷑. Ob hoc ad diu̾sa monaste¬
ria elemosinis destinatis: obiuxe filiꝰ suc¬
currebat patͥ. Uñ clabat᷑ intelligi. quia li¬
cet ide̾ imꝑator multa deo & hominib pla¬
cita fecissẽt. plura tamen deo contͣria in reg¬
no suo fieri consensit. in quib grauiora u
debant᷑. qł heresi nicholaitarũ non resti¬
tit. & inqnita gabrielis archangeli .xii.

Expanded text:
studium fuit magistros litterarum charitative amplecti, eorumque alloquiis et consiliis uti, suoque convivio participari. Quocirca duo ac si sacrilegium vitabat contingere, donaria argentea vel aurea palliaque peroptima sancto contulit Stephano. Ecclesiconvictu atque secreto praesentia suorum usus clericorum, non patiens quidquam sinistrum de illis audire vel loqui; utens vulgari proverbio, nesciant laici quid faciunt clerici, et per nomen sancte trinitatis, ut eum elemosin quibus detinebatur, ut tandem aeternam requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem imperator multa Deo et hominibus placita fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri coidebantur, quod haeresi Nicolaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ filiꝰ eius iuuenilit̾ agens. ad gentilita¬
tis cultũ uellet redire. milicie cingulo & re¬
gio cultu resumpto. filiũ ꝑsecutiis cepit. &
oculis eius effossis eum in carcerẽ trusit: &
filio iuniore in regnũ locato. sacrũ habitũ
recepit. & in eo usq ad finẽ uite ꝑseuerauit

Expanded text:
Sed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitaSed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae cingulo et cultu regio resumpto, filium persecutus coepit et oculis ejus effossis eum in carcerem trusit; et filio juniore in regnum locato, sacrum habitum recepit, et in eo usque ad finem vitae perseveravit
Abbreviated transcription (Latin):
lotharii regis examinati. cũ & suis synodali¬
b gestis. quȩ preferebant. & suo ȩtiã ore cõ¬
uicti fuissent. episcopatu & sacris gradibus
exordinati. anathematitati st̃: eisq tantũ
laicalis cominunio concessa est. Excõmuni
co. uidens lothariꝰ rex ȩtiã sibi ex cõmuni¬
cationẽ intentari. tiebergã uxorẽ recipit. s
id non multũ ꝑfuit. quia non multo post
ea repudiata pelicẽ recepit. nec ult᷑ ullo cor¬
reptionis mͦ. ab ea separari potuit. Hoc tẽ s¬
pore corꝑora scoꝵ martyrũ eusebii & pon¬
tiani dono nicholai papȩ ad gallias tͣns¬
lata: in monasteriis uoto religiosorũ scõ pe¬
tro collatis honorifice tumulant᷑. His die¬
b rex bulgarũ ad xp̃ianismũ cũ sua gente
conũsus. missi s ad eũ a sede apłica ministͥs
sacri ordinis. acceptis etiã a rege ludouico
subsidiis. adeo in fide solidatur: ut non mł¬
to post filio maiore in regnũ ordinato. ip̃e
abrenuncians seculo. monachus factus sit.

Expanded text:
Lotharii regis examinati, cum et suis synodalibus gestis, quae preferebant, et suo etiam ore convicti fuissent, episcopatu et sacris gradibus exordinati anathematizati sunt, eisque tantum laicalis communio concessa est. 864. 9. 20co, videns Lotharius rex etiam sibi excommunicationem intentari, Tietbergam uxorem recepit. Sed id non multum profuit, quia non multo post ea repudiata pelicem recepit, nec ultra ullo correptionis modo ab ea separari potuit. 865. 10. 21. 9. Corpora sanctorum martyrum Eusebii et Pontiani dono Nicholai papae ad Gallias translata, in monasteriis voto religiosorum sancto Petro collatis honorifice tumulantur. Rex Bulgarum ad christianismum cum sua gente conversus, missis ad eum a sede apostolica ministris sacri ordinis, acceptis etiam a rege Ludowico subsidiis, adeo in fide solidatur, ut non multo post filio majore in regnum ordinato, ipse abrenuntians saeculo monachus factus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tu occeani ad litus reiecte. ex putredine sua
aere corrupto. multos perire fecert̃. Secuta
fames ualida multos consũꝑsit mnedia: ut pe¬
ne tercia pars hominũ consumpta sit. Se
quenti anno hiemps solito asperior. & ꝓlixi¬
or nix & gelu. a kalendis nouẽbris usq ad

Expanded text:
tu octu ocaere corrupto multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut pene tertia pars hominum consumpta sit in Gallia. 875. Hiems solito asperior et prolixior; nix et gelu a Kalendis Novembris usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis de cęlo pluisse narratur. Hoc anno¬
normanni etiã a regno ludouici germano¬
rum regis tributũ exigentes. ab exercitu il¬
lius grauit̃ cȩsi uincuntur. Eodem anno¬
locustȩ galliã depopulant᷑ innumerabiles. cȩ¬
t̾is locustis maiores. sena alarũ remigia. sexx ꝑe¬
des. duos dentes lapide duriores habentes. ut
castroꝵ acies turmatĩ uolantes. duces cũ ꝑauciᷤ¬
itin̾e uniꝰ diei p̾mittentes ad metanda castra.
uenturȩ multitudini. cura horã nonã ad locũ
p̾uisũ uenientes. ibiq solis ortũ expectantes.
ꝑ spatiũ uniꝰ diei aȩrẽ uelabant. ip̃m solis splẽ¬
dorẽ obnubilantes. ore lato. exxtenso intestino.
om̃ia uirid̾a in herbis & arborib uastabant.
spatiũ dinturni itim̃s .iiii. aut quinq milibus
ext̾endentes. Hoc miserabili spectaculo usq
ad mare britannicũ ꝑuenientes. tandẽ flatu
uentorũ in ꝑfundũ maris dimersȩ st̃: sed es¬

Expanded text:
sanguis de caelo pluisse narratur. Nosanguis de caelo pluisse narratur. Northmanni etiam a regno Ludowici Germanorum regis tributum exigentes, ab exercitu illius graviter cesi vincuntur. Locustae Galliam depopulantur innumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castroitinere unius diei mittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam nonam ad locum praevisum venientes, ibique solis ortum exspectantes per spatium unius dietae aerem velabant, ipsum solis splendorem obnubilantes; ore lato, exomnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris quatuor aut quinque milibus extendentes. Hoc miserabili spectaculo usque ad mare Britannicum perveniens flatu ventorum in profundum maris dimersa est, sed es
Abbreviated transcription (Latin):
anũ iob̾s presidet anñ .x. Ad hunc ioħ̾s ro¬
mane eccłiȩ diaconꝰ uitã pͥmi gregorii papȩ
scribit. in .iiiiͬ. libellis laudabilit̃ editã. Huiꝰ¬
tanorũ a grecis seductus. contͣ ludouicũ im¬
ꝑatorẽ rebellat: & multas italiȩ urbes ab eo
defic̃e facit. Cui imꝑator uinlit̾ repugnans. be¬
neuentũ. & capuã capit:. s dolis ad algisi per¬
suasus exercitũ dimitt̃ẽ. ita ab eo est circum¬
uentꝰ. ut non posset euadere: nisi turpi fed̾e
facto. compulsus iurasset ad algiso. se nũꝙͣ
in uita sua beneuenti fines intraturũ. Ob ħ
ad algisus a senatu romanorũ reus maiesta¬
tis. & hostis publicus diiuidicatus: & bello
contra se clecreto. in corsicã fugit. Karolus
iunior ludouici g̃manoꝵ regis filiꝰ ꝑ hos dies
a demonio grauit᷑ in p̃sentia patͥs & obtima¬
tũ eiꝰ uexatur: ꝙ in ip̃a uexatione confitet᷑
hoc sibi ideo contigisse. quia contͣ patrẽ suũ
.xix. in italia brixe trib dieb ac noctibus

Expanded text:
esidet. Ad hunc Johannes, Romanae aecclesiae diaconus, vitam primi Gregorii papae scribit, in quatuor libellis laudabiliter editanorum a Grecis seductus contra Ludowicum imperatorem rebellat, et multas Italiae urbes ab eo deficere fecit. Cui imperator viriliter repugnans, Beneventum et Capuam capit. Sed dolis Adalgisi persuasus exercitum dimittere, ita ab eo est circumventus, ut non posset evadere, nisi turpi foedere facto compulsus jurasset Adalgiso, se nunquam in vita sua Beneventi fines intraturum. Ob hoc Adalgisus a senatu Romanorum reus majestatis et hostis publicus dijudicatus et bello contra se decreto, in Corsicam fugit. Karolus junior Ludowici Germanorum regis fia daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatur, et in ipsa vexatione confitetur, hoc sibi ideo contigisse, quia contra patrem suum F. 30. C. 5. In Italia Brixae tribus diebus ac noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
cometes manifestissime apparuit. Mic hael
grecorũ imꝑator sensu diminutꝰ. adeo m̃te
excedebat. ut familiares suos iuberet oc¬
cidi. Quos tam̃ ad se rediens sibi reꝑresẽ¬
sibi asciũat: & cubiculariũ factũ ad tan¬
tos honores ꝓuexerat. ut alt̾ ab imꝑato¬
re appellaretur. Hic dũ sepe ab imꝑato¬
li occasione occideretur: elegit magis ip¬
se imꝑatorẽ michaelẽ int̾ficere. qͣm ab
eo interfici: & imꝑauit. annis. xyii. Hic

Expanded text:
Cometes manifestissime apparet. Michael Grecorum imperator sensu diminutus adeo mente excedebat, ut familiares suos juberet occidi; quos tamen ad se rediens, sibi represensibi asciverat, et cubicularium factum ad tantos honores provexerat, ut alter ab imperatore appellaretur, saepe ab imperatoli occasione occideretur, elegit magis ipse imperatorem interficere, quam ab eo interfici; et imperavit annis 17.  C
Abbreviated transcription (Latin):
cxli
cxlii
clxi
clxii
cl xiii
clxiiii
clxui
clxuii
cl xuiii
clxx
clxxii
clxxiii
clxxiiii
clxxy
clxxui
clxxuii
clixyiii
clxxix.
clxxx
clxxxi
chaxxii
clxxxiii
clxxxiiii
clxxxy
clxxxui
claxxuii

Expanded text:
CXLI CXLII CLXI CLXII CLXIII CLXIIII CLXVI CLXVII CLXVIII CLXXI CLXXII CLXXIII CLXXIV CLXXV CLXXVI CLXXVII CLXXVIII CLXXIX CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXIII CLXXXIV CLXXXV CLXXXVI CLXXXVII
Abbreviated transcription (Latin):
latrones. aut siccarios. manu fortes & bel¬
lis aptos esse uidebat. indulta eis uenia
agros & arma cdabat: & legiones ex eis fa¬
ciens ad debellandos barbaros expone¬
bat. edicens omnino ut ciuib tantũ mͦ
garis regressũ cum exercitu in baioariã
ꝓfectus. eum uirtute & sapientia sua ad
grãm suã inflexit: addens ei ordinationẽ
episcoporũ tocius baioarie. Cũ hungaris¬
niãq depopulantib isdẽ henricus uixta
urbem meresburch. bello congressus est:¬
ibiq uouens deo pro adipiscenda uictoria.

Expanded text:
latrones aut sicarios manu fortes et bellis aptos esse videbat, indulta eis venia agros et arma dabat, et legionem ex eis faciens ad debellandos barbaros exponebat, edicens omnino, ut civibus tantummodo garis regressum cum exercitu in Bajoariam profectus, eum virtute et sapientia sua ad gratiam suam inflexit, addens ei ordinationem episcoporum totius Bajoariae. Burcharniamque depopulantibus, Henricus rex juxta urbem Meresburch congressus, vovens Deo pro adipiscenda victoria
Abbreviated transcription (Latin):
lium maxinam habebat curã. non ser¬
ius. non aliis utens ministris. ad hec offĩ¬
cia peragenda: s per semet ipsam hoc
agens. ad eorũ habitacula ueniebat. &e
iinicuiq quod opus habebat ꝑrebens. q
extergens. ius gustans. offerens coclea¬
ria. panem frangens. cibos ministrans. ca¬
lices diluens: & alia cuncta faciens. quȩ ser¬
bantur: dicebat. Aurũ distribuere: opꝰ imn¬
perii est. Ego autẽ ꝑro ipso imꝑio hoc opꝰ

Expanded text:
lium maximam habebat curam; non servis, non aliis utens ministris ad haec officia peragenda, sed per semetipsam hoc agens, ad eorum habitacula veniebat, et unicuique quod opus haberet praebens. Sm tergens, jus gustans, offerens coclearia, panem frangens, cibosque ministrans, calicem diluens, et alia cuncta faciens, quae serrohibere, dicebat: Aurum distribuere opus imperii est; ego autem pro ipso imperio hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
& ita amicis communis. ut solo habr¬
tu differre se ab eis putaret. Preterea¬
fuit in om̃s hoĩes munificus. s effusius
in bonos. Simplicia ingenia diligere. e¬
rudita mirari. largiri magno animo

Expanded text:
isericors, communis, solo habitu differre se caeteris putans, in omnes homines honorificus, verum effusius in bonos, simplicia ingenia diligere, erudita mirari, sed innoxia; largiri magno animo
Abbreviated transcription (Latin):
re fit monachus: & ꝑ annos .bu. in heremo
sanctitatis exemplo omnib mirabilis enitu¬
it. Ie ronimo sacras scripturas ueteris testa¬
menti de hebraica ueritate in latinã linguã
uertente: edicio.lxxͣ. interpretũ que tene¬
batur a cunctis & grecis & latinis. cepit in
secundis haberi. quod contra inueteratũ ec¬
clesiȩ usum fieri. qͣmuis sancti & docti uiri e¬
gre ferrent. preualuit tamen auctoritas ebra¬
ice ueritatis : postqͣm patuit qͣntũ ab ea discre¬
lo uidee emaus. natus est puer ꝑfectus ab um¬
bilico. & rursum diuisus. ut haberet duo pec¬
tora. & duo capita. & unus quisq sensus pro¬
prios. & unus edebat & bibebat. alt̾ non ede¬
bat: unus dormiebat & alter uigilabat: non¬
numqͣm insimul dormiebant: insimul tamen
ludebant ad alterutrũ. & flebat uterq & ꝑ
cutiebant inuicẽ. Porro uixert᷑ annis ferme
duob. & unus quidẽ mortuus est: alt᷑ uero
prophetarũ reuelantur. Didimus anno ȩ¬

Expanded text:
re fit monachus, et per annos 55 in eremo re fit monachus, et per annos 55 in eremo sanctitatis exemplo omnibus mirabilis enituit. Hieronimo scripturas sacras veteris testamenti de Hebraica veritate in Latinam linguam vertente, editio LXX interpretum, quae tenebatur a cunctis et Grecis et Latinis, coepit in secundis haberi. Quod contra inveteratum aecclesiae usum fieri quamvis sancti et docti viri egre ferrent, prevaluit tamen auctoritas Hebraicae veritatis, postquam patuit, quantum ab ea discrelo Judeae Emaus natus est puer perfectus, ab umbilico et sursum divisus, ita ut haberet duo pectora et duo capita, et unusquisque sensus proprios; et unus edebat et bibebat, et alter non edebat; unus dormiebat, et alter vigilabat; nonnumquam insimul dormiebant, insimul tamen ludebant ad alterutrum, et flebat uterque, et percutiebant invicem. Porro vixerunt annis ferme duobus, et unus quidem mortuus est, alter vero prophetarum revelantur. Didimus Ab