comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dixit. tolle grabattum tuũ & ambu.¬
la: Non acciperem iussionem. aquo
acceperam sanitatem. . Et illi Quiꝰ
est ille homo qui tibi dixit. tolle grabat¬
tum tuum & ambula. Sed qui sanus
erat factus. nesciebat quis ess&. a quõ¬
S hoc audierat Iħs autem cũ hoc sꝑcis¬
s& & iussiss&: declinauerat abeo in¬
: turba: Videte. quemad modũ hoc
impleatur: Portamus ꝓximũ. &am¬
bulamus ad dm̃: sed eum ad quem am¬
bulamus nondum uidemus: ideo &
ille non dum nouerat iħm: Sacramen¬
tum hoc cominendatum est: quia in
rum credimus quem nondum uidemꝰ.
& ut non uideatur declinat inturba:
Difficile est in turba uiderͥ xp̃m: solitu.¬
do quaedam necessaria est menti nr̃a.
quadam solitudine intentionis uidet᷑
ds Turba strepitum hab&: uisio ista¬
S secretum desiderat: Tolle grabattum
tuum : porta portatus ꝓximum tuũ:
& ambula ut ꝑuenias Noli iħm qua¬
rere inturba : non est tanquam unus

Expanded text:
mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambumihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓrinum: & curam habendo de ꝓxmo.
utragis Quo iteragis. nisi ad dnm̃ dm̃:
id eum quem diligere debemꝰ extoto cor¬
de & extota anima. & extota mente.
Addm̃ enim nondum ꝑuenimus: sed
pamum nobiscum habemus: Porta
eo eum cum quo ambulas: ut ad eum
quenias. cum quo manere desideras:
Tile ergo grabattum tuum & ambula:
spat hoc ille: & scandalirati sunt iudei:
Udebant enim hominem die sabbati
portantem grabattum suum: nec calum.¬
nabantur dño. quod sanum eũ fȩterat
sabbato. ut eis respondere posst̃. quia
si cuiusquam eorum umentũ in puteum
caetidiss&. utique die sabbati trũrr&
illud: & soluer& iumentum suũ: Non
itaq um illi obiciebant. quod die sab.¬
bato sanus factus ess& homo: sed quod
portabat grabattum suũ: Si sanitas
non erat differenda : numquid & opus
fuerat imperandum. Non tibi lic&
grabattum suum Et ille auctorem
sanitatis suat. obiciebat calumpniato¬
ribus: Qui inquit me fȩcit sanum. ille

Expanded text:
do proximum, et curam habendo de proximo tuo, do proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? Non licet grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
si petra xp̃s: lignum ꝓcximus : nontli
qualecumq: lignum. quomodo nec il
qualiscumq prtra: sed unde aqua ꝓfu¬
rat sitientibus: nec qualis cumq lapis
angularis: qui insem& ipso copulauite
os parietes. ediuerso uenientes Sun
qualetumq lignũ ꝓximum accrpens
sed grabattum Quid ergo in grabatto
obsecro te: quid nisi quia ille languis¬
in grabatto portabatur: sanus autemgi¬
battum portat.s. Quid dictum estilb
S apło. inincem o̾nera urã portate. & si
Sa dimplebitis legem xp̃ĩ. Lex erga
cantas est: Nec caritas impletur nis
niicem onera nt̃a portemus: sufferen¬
s in qiuit inuicem indilcctione: stu¬
etts seruare unitatẽ sp̃s. in uinculo pa
Cum esses langudus. portabat te
mimustuus: sanus factus es: porta
pamum tuum Inuicem õnera uestia
potate: & sic adimplebitis legem xp̃i
S adimplebiso homo quod tibi det̾rat:
dllt ergo grabattum tuum Sed cum
uilens noli remane̾re: ambula diligen¬

Expanded text:
si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legetas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligen
Abbreviated transcription (Latin):
debo nisi quod ait ipse iohannes. dm̃
nemo uidit umquam. Et nete alit¬
num omnino adõ uidendo esse arbitre¬
ris. ds̃ inquit caritas est: & qui man&e
in caritate. in dõ man& Dilige ergo
ꝓximum : & intuere inte unde diligis
ꝓximum : ibi uidebis ut põteris dm̃
Incipe ergo diligere ꝓximũ. frange esu¬
rienti pantm tuum: & degenum
erump& ueluđ matutina lux tua: Lu
tuus est: Tibi matutina. quia post me
unti : qui tibi occasum fecerat percum
go. tolle grabattum tuũ: Mihi uide
dixisse. dilige ꝓximum tuum Sa
sum est ad huc & expositiont indiga&
tum arbitror. quare in tollendo graba
dilectio ꝓximi commendet᷑. Nisi sins
nos offendit. quod ꝑ grabattũ rem qu
stolidam & in sensatã ꝓximus commti
Non irascatur ꝓximus : si commende
nobis ꝑrem quae sint anima & sine si
se dictus est & petra undt aquã ꝓfli
petra autem erat xp̃s: Quid ergo ne

Expanded text:
debo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum debo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post nocredeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima et sine sese . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autem erat Christus . Quid ergo mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
esse debent : nec modo tantum utnire
in mentem cum cominemorant᷑ a nobis:
sed deleri numquam debent de cordib
uestris: Sem ꝑ omnino cogitate diligen¬
dum esse dm̃ & ꝓximũ: dm̃ ex toto corde¬
& extota anima. & ex tota mente: & ꝓn¬
mum tanquam fe ipsum: Haec semꝑ
cogitanda : haec meditanda : haec retinen¬
da : haec agenda. haec implenda sunt:
Di dilectio prior est ordine praecipien¬
di : ꝓrimi autem dilectio. prior est or¬
dine faciendi: Neq enim qui tibi prae¬
ciper& dilectionem istam in duob prae¬
ceptis. prius tibi commendar& ꝓaimũ.
& postea dm̃: sed prius dm̃. & postra
ꝓximũ: Tuautem quia nondum dm̃
uides : diligendo ꝓximũ. ꝓmereris
quem uid eas : diligendo proximum.
purgas oculum aduidendũ dm̃ euiden¬
ter iohanne ditente: Si fratrẽ quem
uides non diligis : dm̃ quem non uides
quomodo diligere poteris. Ecce
dicitur tibi. dilige dm̃: Simihi dicas
ostende mihi quem diligã : quid respon-¬

Expanded text:
esse debent, nec modo tantum venire esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respon
Abbreviated transcription (Latin):
dño : sed prius quid ei dicit. Vis sa¬
nus fieri Respondit ille. hominem
non habere se a quo in piscinã mittat᷑:
Vere necessarius illi erat homo ad sani¬
homo qui erat necessarius. quare sani¬
tas differret᷑. Surge inquit tolle
grabattum tuum & ambula: Tna dix̃:
Surge. tolle grabattum tuũ & ambula:
Sed surge non operis imperium fuit.:
sed operatio sanitatis: Sano autẽ duo¬
s imperauit. tolle grabattum tuũ : & am¬
bula : Rogo uos cur non sufficer& am¬
bula : aut certe curnon sufficer& sur¬
ge : neq enim ille cum sanus surrexis¬
s& in loco remansiss& : Nonne ad
hoc surrexiss&. ut abiss&. Mou&
ergoetiam quod duo precepit : qui
Tanquam enim duo quedam iubendo.
quod minus erat impleuit: Quomo do
ergo inurniamus in his duobus dñi ius¬
sis duo illa prarcepta significata cari¬
tatis. : Tolle in quit grabattũ tuũ.
& ambula: Quae sunt illa duo praecep¬
ta fr̃s: Recolite metũ : notissima enim

Expanded text:
Domino; sed prius quid ei dicit? Vis saDomino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanihomo qui erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim
Abbreviated transcription (Latin):
obus mandatis. tota lex pend& & ꝓphetae:
Merito & illa uidua om̃s facultates suas.
duo minuta misit in domo dĩ: Merito &
pro illo languido a latronib sauciato. stabu.¬
linus duos nummos accȩpit unde sanet᷑:
Mento apud samaritanos biduũ fȩcit iħs.
ut eos caritate firmar&e: Binario ergo isto
numero cum aliquid boni significatur. maxi¬
mebiptita caritas commendat᷑: Siergo nu
meris quad ragenarius hab& ꝑfectionem
legis. & lex non impletur nisi gemino prae¬
cepto caritatis: quid miraris quia languebat
qui a quad raginta duo minus habebat.
Uideamꝰ ꝓide iam quo sacramento iste
languidus curaret᷑ ad ño Uenit enim
ipse dñs caritatis doctor. & caritate plt¬
nus. breuians sicut de illo praedictũ est
uerbum suꝑ terrã : & ostendit induobus
caritatis pracceptis pendert legẽ & pro¬
phetas: Inde ergo pependit morses
quad ragenario suo : inde helias cũ suo:
hunc numerũ atculit dñs intestimonio
suo: Curatur iste languidus ap̃sente

Expanded text:
x pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime bipartita charitas commendatur. Si ergo quadralegis, et lex non impletur nisi gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente
Abbreviated transcription (Latin):
condiderit. lac infantiat de matre
suxit: Quia creuit᷑ iħs aetate carnis
ideo forte dictum est: illum oporte
crescere. intautem minui: Sed qui
interse habent. pariter creueranꝰ
Et si diutius ante mortẽ uell& dnꝰ
nem hic secum esse. quomodo panit
creuerant. ita pariter se nescere por¬
Srant: Quare ergo illum oport&e crest¬
uergere incipiunt homines. & dedi¬
nare ad grauiorem aetatt̾. & inde l
senectutem : Sed & si pueri essenti
S bo. non dicer&. illum oport& crescmn¬
S incautem minui. sed dicer& simul
nos oport& crescere Nunc autem
sex menses qui inttrerant nullam dis¬
tinguunt aetatem. magis illud inue¬
nit lectio. quam aspectio: Quid ergo
est illum oport& crescere me autem
minui. Magnum hoc sacramentiu

Expanded text:
condiderit, lac infantiae de matre condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quarinter se habebant , pariter creverant; et si diutius ante mortem Dominus no ipsum Joannem hic secum esse, quomodo pariter creverant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescvergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicentes enim seesse sapientes. stutt fac¬
ti sunt: Sienim dm̃ cognouerant. simul
cognouerant : quia non eos fecerat sapi¬
entes nisi ds̃: Non ergo sibi tribue¬
rent qđ ast non habebant. sed exꝰ quo
acceperant: Non autem agendo gra¬
tias. insipientes facti sunt Ergo ds̃
qđ dederat gratis. tulit ingratis Nolu¬
it esse hoc iohannes. gratus esse uolu¬
it confessus est accepisse se: & gaude¬
re sedixit propteruoct̃ sponsi. & ait:
Hoc ergo gaudium meum impletum est:
illum oport& crescere . me autẽ minui
Quid est hoc. Illum oport& exalta¬
re me autem humiliari: Quomodo cres¬
cit iłis.  Quomodo crescit ds̃. : Per¬
sectus non crescit. ds̃ autem non crese
nec minuitur: Si enim crescit ꝓfectis
non est: Siminuitur. ds̃ non est Its
autem ds̃ quomodo crescit. Si adac¬
tatem. quia dignatꝰ est esse homo & fu
purr & cum sit uerbũ dĩ infans in pn¬
sẽpe iacuit. & cum ipse matrem suan

Expanded text:
dicentes enim se esse sapientes, stulti facdicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam meã: Plus non mihi as sumo.
ne & qđ accepi amittã Quod est
hoc guidium.s. Gaudio gaud& prop¬
ter ciocem sponsi Intelligat ergo homo
nonse debere gaudere de sapientia sua
sed de sapientia quam accepit adõ. ni¬
chil plus quaerat: & non amittit qđ in¬
uenit Multi enim ideo facti sunt in¬
sipientes. quia dutrunt se esse sapi
sis: Quia quod notum est dĩ ait. mani¬
festum est illis. ds̃ enim illis manifesta¬
uit: De quibus dam ingratis impiis
audite quid dicat Ds̃ enim illis ma¬
nifestauit: Inuisibilia enim tiꝰ a creatu¬
ra mundi ꝑ ea quat facta sunt intellit¬
ta conspitiuntur. sempiterna quoq
eius uirtus ac diuinitas: ut sint ipsi inex¬
cusabiles: Quare in excusabiles.  Quia
cognoscentes dm̃. non dixit quia non
cognouerunt: Cognoscentes dm̃ non si¬
cud̃ dm̃ glorificauerunt. aut gratias e¬
gerunt. sed euanuerunt in cogitationib
sus. & obduratum est insipiens coreoꝵ

Expanded text:
gratiam meam, plus mihi non assumo, gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapiesis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ingratis, impiis, audite quid dicat: « Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas, ut sint ipsi inexcusabiles. » Quare « inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum; » non dixit, quia non cognoverunt; « cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaveruntunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
mulierum unus tamen & ipse ex his
qui nati sunt exmulieribris: Nam quia
comparandus est ei. qui qua uoluit
natꝰ ẽ. &ideo nouo partu. quia nouus
natus  Ambae enim generationes
dnĩ inusitatat sunt : diuina & huma¬
na: Diuina non hab& matrem. humã¬
na non hab& bnatrẽ: Ergo unus de cie¬
teris iohannes. sed timen maioris gratiȩ.
iti ut innatis mulierũ nemo exurger&
maior illo : Tantam testificitione tribuit
se amicum sponsi. non dignũ tamen sol¬
uere corrigiam caltiamenti eiꝰ Hinc
audiuit iam multi caritas urã. quod se¬
quitur uideamus: Aliquantum enĩ
spissum est ad intellegendũ: sed qm̃
Sdicit ipse iohannes. quia non potest
lexerimus rogemus eum qui dat dice¬
lo quia homines sumus: & non possu¬
mus accipere quicquã. nisi ille dede¬
rit qui homo non est: Hoc ergo sequi¬
tur. & dicit iohannes: Hoc ergo gau¬
dium meũ impletũ est Quod est gau¬
dium ipsius. Vt gaudeat ad uotẽ
sponsi: Impletum est in me: habeo

Expanded text:
mulierum , unus tamen et ipse ex his mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuitse amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Sed quoniam dicit ipse Joannes, quia non potest lexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃s. sed quia missus sum ante illum:
Qu haba sponsam sponsus est: amicus
litem sponsi qui stat & audit eum. gau¬
do gaud& propter uocem sponsi: Non
sibi gaudium fecit dese Qui enim uult
qudere dese tristis erit: Qui autem
dedẽ uult gaudere. de dõ semꝑ gaude
re gaudium sempiternũ. Inhere illi
qui sempiternus est: Talem se dixit io¬
hannes: Propter uotem sponsi gaud&e
amicus sponsi ait non propter uotem
suam: & stat & audit eũ: Siergo cadit.
non audit eũ: De illo quodam qui cae¬
cidit dictum est: Et in ueritate non ste¬
tit. De diabolo dictum est: Ergo. sta
re deb& amicus sponsi. & audire Quid
est stare s Permanere in grã eius
unde gaudebat. non sibi arrogabat
qđ ipse non erat: sciebat in lcmina¬
tum se: non in luminatore Erat au¬
tem lumen uerũ ait euuangelista. qđ
inluminat omnem hominẽ uenientẽ
in hunc mundum: Siergo omnẽ homi¬
nem. & ipsum iohanne: quia & ipse
de hominibus: Et enim quamuis
nemo easurrexit maior iohanne in natis

Expanded text:
llum. Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi, non sibi gaudium facit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit. Qui autem de Deo vure gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diare debet amicus sponsi, et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejuunde gaudebat. Non sibi arrogabat ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs: Fuimus enim & nos
natura filii irae. sicut & caeteri:
Omnes ergo filii irae: quia de male¬
dicto mortis uenientes crede in xpm̃
factũ prote mortalẽ. ut eum capias
immortalem: Quando enim caepe
nis immortalitatẽ nec tu erismor¬
talis: Viuebas. moriebaris Mortu¬
us est: ut uiuas Axtulit gratiam
dĩ. abstulit iram dĩ: Ds̃ bibit mortẽ
ne mors biber& homint̃:¬

Expanded text:
dicit Apostolus, Fuimus et nos dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret homin
Abbreviated transcription (Latin):
homines. quibus erat corunũ: Sien
multorum fratrum corunum propte
caritatem. & multorum fratrum anim
una propter caritatem. ds̃ pater & ds
filius dicturus est quia duo sunt:
Siduo dii sunt: non est ibi summa cain¬
tas: Si enim hictanta caritas est: ut
animam tuam & animam amici tu
unam animam faciat. quomodo ibi
non est ds̃ unus ds̃ pater & filius.¬
slo: non uidebit uitã. sed ira dĩ manae
suꝑcum: Non dixit ira dĩ uenit ad
um. sed ita dĩ man& suꝑ cum: Om¬
nes qui nascuntur mortales. habent
secum irã dĩ Quam iram dĩ . Quã
cecepit primus adam: Si enim pecca¬
uit primus homo & audiuit. morte
moneris factus est mortalis ille & coe¬
pimus nasci mortales: Cum ira dĩ na¬
t sumus. uenit inde filius non habeis
peccitũ : & indutus est carne. indutus
st mortalitate: Si ille nobiscum cõ¬
municauit iram dĩ. nos pigri sumtis
cum illo communicare grãm dĩ.
Quiergo non uult credere : filium. tra

Expanded text:
homines quibus erat cor unum. Si ergo homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filiuso, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira
Abbreviated transcription (Latin):
ligis. definienter agnoscis quia ds̃
uerax est Quem enim misit ds̃. uen
dĩ loquitur: ipse est ds̃ uerax. & mist
illum ds̃: Ds misit dm̃. iunge ambos.
unus ds̃ ds̃ uerax missus adõ: De s¬
lis interroga ds̃. & de ambobus intera
ds̃ : non singuli ds̃. & ambo du: sed sos¬
lus quisq ds̃. & ambo ds̃: Tanta enin
ibi est caritas sp̃s scĩ. tanta pax unitans
ut de singulis cum interrogatur ds̃.: tio
sp̃s est: quantomagis filius aequalis¬
patri ad herens. simul cum illo unuse
est. Audite alterum testimonium
Nostis quam multi crediderunt. quan
omnia quae habebant ad pedes apłoy
uendita posuerunt. ut distribuer& ur
unituiq sicut opus erat: Et de illa se¬
congregatione scõrũ quid dicit scripiti
Erat illis anima una. & corunũ in dis
Sicantas de tot animis fecit animã un
& de tot cordibus fecit cor unũ. quii
est caritas inter patrem & filium.
Maior utiq potest esst. quam inter ills

Expanded text:
ligis, definienter agnoscis quia Deus ligis, definienter agnoscis quia Deus veraDei loquitur. Ipse est Deus verax; ipse illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibispiritus est ; quanto magis Filius aequalis adhaerens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos
Abbreviated transcription (Latin):
commixtionem. & quod non dum locis
separatum est separauit intellectu.
separauit cordis a spectu: & uidit duos
populos infidelem & fidelẽ Adtendit
infideles. & ait: Qui decaelo uenit
supra om̃s est. & quod uidit & audiuit
hoc loquitur. & testimonium eiꝰ nemo
accepit: Deinde tulit se asinistro & as¬
pexit ad dexterã. & secutus ait: Qui acce¬
pit eius testimonium signauit. quia ds̃
uerax est: Quid est signauit. quia ds̃
uerax est: nisi homo mendax est: & ds̃
uerax est.: Quia nemo hominũ potest
dicere quod ueritatis est: nisi in lumine¬
tur ab eo qui mentiri non potest Ds̃
ergo uerax. xp̃s autem ds̃: Vis probare. s¬
Accipe testimonium ciꝰ. & inuenis: Qui
enim accepit testimonium eius. signa¬
uit quia ds̃ uerax est Quis. Ipse qui
decaelo uenit᷑ supra om̃s est: ds̃ uerax
est Sed si nondum illum intelligis. de¬
um. nondum accepisti testimoniũ eiꝰ:
Accipe & signas: Praesumenter in tel¬

Expanded text:
commixtionem; et quod nondum locis commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intel
Abbreviated transcription (Latin):
dituri. & qui non sint credituri: nouit
ds̃: Qui sint perseueraturi in eo quod
crediderunt. & qui sint lapsuri nouit ds̃.
& numerati sunt dõ omnes futuri in ui¬
tam aeternã: & nouit iam illum popu¬
lum distinctum Et si ipse nouit. & pro¬
phetis dedit nosse ꝑspm̃ suum. dedit io
hanni Ad tendebat ergo iohannes non
oculo suo. non quantum ad ipsum ꝑtin&e
terra est & de terra loquitur. sed in ea
gratia sp̃s quam accepit adõ uidit
quendam populum impium. insi delc̃.
ad tendens illum in infidelitate sua.
ait. testimonium tius qui uenit decaelo
nemo accẽpit Quorum nemo.s. Sorã¬
nemo qui ad sinistram futuri sunt: eorũ
Squibus dicetur. ite in ignem aecernũ
Squi praeparatus est diabolo & angelis
eius: Qui ergo accipiunt. Illi qui
ad dexteram futuri sunt. illi quibus
dicetur. uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnum quod uobis paratum
est ab origine mundi: Adtendit ergo
in spũ diuisionem. ingenere humano

Expanded text:
dituri, et qui non sint credituri, novit dituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquem creauit omnia tempora. Cum
engo uerbum dĩ filius sit filius autem
locutus est nobis. non uerbum suum
sed uerbum patris. ipse nobis loqui uo¬
luit . qui uerbum patris loquebatur:
Hoc ergo quomodo decuit & oportuit
dixit iohannes. quomodo potuimus nos
exposuimus: Cui ad cormundum ꝑuenit
dignus detanta re intellectus. hab& quo
seconuertat. hab& quo puls&. hab& a
quo quaerat. hab& a quo petat. hab&e
Sa quo accipiat: Qui decaelouenit supra
Somnes est. & quod uidit & audiuit hoc¬
s testatur. & testimonium eius nemo acce
Spit: Si nemo. ut quid uenit . Quorun¬
dam ergo nemo Est quidam populus
praeparatus adiram dĩ. dampnandus
cum diabolo : horum nemo accrpit
testimonium xpĩ: Nam si omnino nemo
qui accepit eius testimoniũ signauit.
quia ds̃ uerax est: Responder& ergo
fortasse interrogatus iohannes. & dice¬
r&: Noui quid dixerim nemo. est enĩ
quidam populus natus ad iram dĩ. &
ad hoc praecognitus Qui sint enim cre¬

Expanded text:
per quem creavit omnia tempora. Cum per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et tepit. » Si nemo, ut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo,« Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus Joannes, et diceret: Novi quid dixerim, Nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim cre
Abbreviated transcription (Latin):
u conspicis uerbum quiꝰddicasͫ. rem
est in corde: & man& ut procẽdat: Ad̾ten¬
dis autem ad quem procedat: cum quo
loquaris: Si latinus est: uocem latinam
quaeris: Si grecus est: uerba greca
meditaris: Si pũnicus est: adtendis
si nosti linguam pũnicam: Pro diuersitate¬
ero auditorum. diuersas linguas ad hibes
utꝰ proferas uerbum conceptum. Illud
iutem quod corde conceperas. nulla lin¬
qua tenebatur: Cum ergo ds̃ loquens
linguam non quaerer&. & genus electio¬
nis non assumer&. quomodo auditus
est a filio. cum ipsum filium sit locutus
ds̃. Quomodo enimtũ uerbũ quod
loquens in corde habes. & apud teest
& ipsa conceptio spiritalis est. Nam sicut
animatua sp̃s est: Ita & uerbum quod
concepisti sp̃s est: Nondum enim acce¬
pit sonum ut ꝑsyllabas diuidatur. sed
man& inconceptione cordis. & in specta¬
cilomentis: Sic ds̃ aedidit uerbum.
hoc est genuit filium Et tu quidem
ex tempore gignis uerbum etiam in cor¬
de. ds̃ autem sine tempore genuit filiũ

Expanded text:
 concipis verbum quod proferas, rem est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
lle facit plures discipulos quã tu ille con¬
psin ꝑtinere. quia non est ausus se dice¬
pi quodie ille: Hoc ergo dixit iohan¬
nes: non potest homo accipere quicquã
nisi fuent ei datum de caelo: Ergo xp̃s¬

Expanded text:
lle facit plures discipulos quam tu, ille conrtinere ad eum, quia non est ausus se dicere, quod est ille. Hoc ergo dicit Joannes, Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lo imminente passione xp̃i: Et apud
nos & apud illos psalmus iste legitur
Intendite fr̃s mei: quid ibi emit Re¬
citentur tabulag commertiales:
Quid ibi emit. audite: commemora¬
buntur & conuertuntur ad dnm.
Suniuersi fines terrae. & ad orabunt
Sin conspectu eius uniuersae patriae
Sgentium. qm̃ ipsius est regnum. &
Sipsae dominabitur gentium Ecce
Squid emit: Ecce qm̃ rex ds̃ omnis
terrae. est sponsus tuus: Quid ergo
ad pannos uis deduci talem diuitẽ.
agnosce. totum emit. & tu dicis
partem hic habes Oplaceres spon¬
so. osi non corrupta loquereris. &
corrupto quod peius est corde non
corpore: amas hominem ꝓxp̃o.

Expanded text:
lo, imminente passione Christi, et apud lo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro
Abbreviated transcription (Latin):
texta tunica. quid significat nisi u¬
nitatem.  Hanc tunicam adtende.
quam nec ꝑsecutores xp̃i diuiserunt:
Ait enim:. Dixerunt interse: Non
diuidamus eam : sed sortem super
eam mittamus: Ecte undt audisti
psalmum: Uestem ꝑsecutores non
c̃sciderunt: xp̃i ani aeccłam diuidunt:
Sed quid dicim fr̃s. s Aꝑte uideamꝰ
quid ennerit. Ubi enim emit xbi prae¬
tium dedit: Pro quanto dedit . Si
pro africa dedit simus donatistae &¬
& non appellemur donatistae sed
xp̃iani. quia xp̃s solam a fricam emit.
quanquam & hic non soli donatistae:
Sed non tacuit in commertio suo quid
emerit. fecit tabulas. dõ gr̃as.no nᷝ  fe¬
fellit: Opus est ut audiat illa sponsa.
& ibi intellegit. cui uouerit uirginita¬
tem: Ibi in ip̃so psalmo ubi dictum ẽ
Sfoderunt manus meas & pedes dinu¬
smerauerunt omnia ossa meabi
passio dnĩ aꝑtissime declaratur: qui
psalmus omni anno legitur nouissi¬
ma ebdomada intento uniuerso popu¬

Expanded text:
texta tunica quid significat, nisi utexta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem persecutores non consciderunt: christiani Ecclesiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur Donatistae, sed Christiani; quia Christus solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo popu
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptizat. Deinde sponsus tuus
totum orbem ten&. quare tu in par¬
te corrumperis.s Quis est sponsus . &¬
Qm̃ rex omnis terrae ds̃: Ipse sponsus
tuus totum ten&: quia totum emit:
Vide quanti emerit. ut intelligas quid
emerit: quod praetium dedit. san¬
guinem dedit: Ubi dedit. Ubi fu¬
dit sanguinem suum in passione:
Nonne sponso tuo cantas: aut canta¬
rete fingis.s quando emptus est to¬
Stus orbis Foderunt manus meas
S& pedes dinumerauerunt omnia os¬
Ssa mea ipsi uero considerauerunt &¬
S conspexerunt me diuiserunt sibi
Suestimenta mea & suꝑ uestem meã¬
S miserunt sortem: Sponsa es : agnos¬
ce uestem sponsi tui: suꝑ quã uestem
missa est sors: Interroga euuangeliũ.
uide cui disponsata sis: uide a quõ
arras accipias. In terroga euuange¬
lium: quid tibi dicat In passione dnĩ:
erat ibi tunica. uid eamus qualis : dt̃ su¬
pertexta: Dẽ suꝑ texta tunica quid
significat. nisi caritatẽ.s De super

Expanded text:
qui baptizat? Deinde sponsus tuus qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedit? Sanguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper
Abbreviated transcription (Latin):
bum est Alia autem membra non in
urpore sed omnia inmente seruant uir¬
gnitatem: Quae est uirginitas mentis.
Integra fides. solida spes: sincera caritas:
hanc uirginitatem timebat ille : qui te¬
labat sponsam a serpente corrumpi
Sicut enim membrã corporis uiolantur
in quodam loco: sic seductio linguae ui¬
dlat uirginitatem cordis: Inmente
non corrumpitur. quae non uult si ne
causa tenere corporis uirginitatem :
Quid ergo dicam fr̃s. Et heretici
habent uirgines. & multaẽ uirgines
sunt hereticorum: Uideam si sponsũ
amant: uirginitas ista custodiatur:
Cui custoditur. Xp̃o inquit: Qłi¬
deamꝰ si xp̃o non donato: uideamus
cui seru atur ista uirginitas. cito ꝓ¬
bare poteritis: Ecte ostendo spon¬
sum. quia ipse se ostendit: Perhib&
ill testimonium iohannes: hic est qͥ
baptirat: Otu uirgo si sponso huic
sera as urginitatem tuam. quare¬
curris ad eum qui dicit. ego baptiro
Cum amicus sponsi tui dicat. hic est

Expanded text:
brum est: alia autem membra non in brum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quarecurris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
uocem sponsi Sic & apłs amicus spon¬
si zelat & ipse. non sibi sed sponso:
Audi uocem relantis Telouos telo
dixit non meo. non mihi sed telo dĩ
Ui de quomodo quam ⁊elas: uel cu
telas. Dsspimsaui enimuos uni
uiro uirginem castam exhibe̾re xp̃o
Quid ergo times square telas .s li¬
meo enim inquit. nesicut serpens
seduxit a euam astutia sua. sic & ur
sensus corrum pantur a castitate
quae est in xp̃o Omnis a eccđa.
uirgo appellata est: Diuersa esse
membra a eccđae : diuersis donis
pollere uidetis atq gaudetis.
Aii coniugati: aliȩ coniugatae: Alii ui¬
uunt uxoribus. ultra non quaerunt:
lae uiduatae maritis. ultra non quȩ¬
unt. Ali in tegritatem ab in eunte
uetate conseruant: aliae uirginitatẽ
suam dõ uorerunt: Diuersa sunt mu¬
nera sed om̃s isti una uirgo est: Ubi
ista uirginitas .: Non enim incorpo
umrum sanctitas: In tegritas etiam corpo
ns in aecclesia est: & honorabilius mem¬

Expanded text:
vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponvocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunaliae viduatae, maritos ultra non quaerunt; alii integritatem ab ineunte aetate conservant; aliae virginitatem suam Deo voverunt. Diversa sunt munera; sed omnes isti, una virgo est. Ubi ista virginitas? Non enim in corporum sanctitas. Intest in Ecclesia, et honorabilius mem
Abbreviated transcription (Latin):
sedentem: Nouerit caritas urã mag¬
num dolorem me pati de hac reꝰ : sed
ut dixi. dimitto caetera cogitationib
uestris: non enim dico si loquar tota
die. si plangam tota die non sufficio.
Sed si conuertar in linguis & lmguȩ¬
fiam. parum est: Redeamus. uideamꝰ
quid dicit iste: qui hab& sponsam spor¬
sus est non est mea. non est mea spon¬
sa: Et non gaudes innuptiis.& Im¬
mo gaudeo. ait: Amicus autem spon¬
si qui stit & audit eum. gaudio gau¬
d& propter uocem sponsi Non in¬
quid gaudeo propter uocem mtam:
sed propter uocem sponsi. gaudeo
Ego sum in audiendo: ille in dicen¬
do: Ego enim sum inluminandus:
ille lumen Ego sum in aure: ile
uerbum Ergo amicus sponsi
stat & audit eum Quare stat. s qui
non cadit: Quare non cadit. & quia
humilis est: Uide stantem in solido
Non sum dignus corrigiam caltiam̃¬
ti eiꝰ soluere: Bene tẽ humilias. me¬
nito non cadis. merito stas: merito
audis eum. & gaudio gaudes propt̃

Expanded text:
sedentem? Noverit Charitas vestra magsedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: sed si convertar in lacrymfiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter
Abbreviated transcription (Latin):
illam aliquanto petulantius ꝑfenestrã
ad tendert aut iocari cum aliquo: prohi¬
b& tanquam tel&: Uideo relantem
sed uideam cui. utrum amico absenti.
an sibi praesenti Putate hoc dnm̃ nrm̃
est: Et si fallitur: uat illi qui fallit
Quid cum fallere conantur dm̃ intuen¬
tem omnium corda: & omnium secre¬
ta rimantem: Existit aliquis hereti¬
cus & dicit. Ego do: ego sanctifico.
ego iustifico nolo eas adillam sectã:
Bene quidem relat. sed uide cui: Non
eas ad idola. telat: Non ad sortilo¬
gos. bene telat: uideamus cui relat.
Ego quod do scm̃ est: quia ego do:
Ego quem baptizo. baptizatus est: quẽ
nonbaptiro. non est baptizatus:
Audi amicum sponsi. diste telare ami¬
co tuo. audi uocem illius : hic est qui
baptitat: Quare tibi uis arrogare. qđ
tuum non est. Usq adeo absens
est qui hoͥc reliquit sponsam suam.
nescis quia ille qui. a mortius resur¬
rexit addexteram patris sed&Si
contempserunt tum iudei inligno
pendentem : tũ contempnis incaelo

Expanded text:
illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate hoc Dominum noest; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
quidem fr̃s mei multa coactus sum dice¬
nẽ finire non potui Aderit dñs ut
oportunt finiatur. nolui enim ampli¬
us onerare corda urã. qua uolo uacare
gemitibus & orationibus prohis qui
ad huc surdi sunt & non intelligunt¬
ocergo gaudium meũ impletũ est

Expanded text:
quidem, fratres mei, multa coactus sum dicequidem, fratres mei, multa coactus sum dicenem finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non intelliguntHoc ergo gaudiu