comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditus est moyses omni sapientia egyp¬
tiorum: & erat potens in uerbis ceis
oꝑib sius. Cum autem impleretur ei
quadraginta annorum tempus: as¬
cendit in cor eius ut iuisidaret frẽs suos
filios istł. Et cum uidisset qͦnlam in¬
illum: & fecit ultionem ei qui iniuriã
sustinebat ꝑcusso egyptio. Existima¬
bat autem intelligere frẽs suos. quod
cds ꝑmanus ipsius daret salutem illis.
At illi ñ incellexerunt Sequenti uͦ die
apparuit illis litigantib: & reconcilia¬
bat eos in pacem dicens. Uiri fĩs estis:
ut quid nocetis alterutrum: Qui autẽ
iniuriam faciebat ꝓximo suo: reppu¬
lit eum dicens. Quis te constituit pͥnci
ꝑem & udicem suꝑ nos: Numqͥd in¬
terficere me tu uis: quemadmodum
int̾fecisti heri egyptiume Eugit autem
moyses in uerbo isto: & factus est adue¬
na interra madian. ubi generauit fi¬
lios duos. Et expletis annis quadra¬
ginta: apparuit illi in deserto montiᷤ
syna angłs in igne flamme rubi mo¬

Expanded text:
ditus est Moses omni sapientia Aegypditus est Moses omni sapientia Aegyptiorum et erat potens in verbis et in operibus suis cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus ascendit in cor eius ut visitaret fratres suos filios Israhel et cum vidisset quendam inillum et fecit ultionem ei qui iniuriam sustinebat percusso Aegyptio existimabat autem intellegere fratres quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis at illi non intellexerunt sequenti vero die apparuit illis litigantibus et reconciliabat eos in pacem dicens viri fratres estis ut quid nocetis alterutrum qui autem iniuriam faciebat proximo reppulit eum dicpem et judicem super nos? numquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
iacob ẽc frumentum in egypto: misit
patres nr̃os pͥmum. & in scło agnitꝰ
est ioseph a frib suis. & manifestatiũ
est pbaraoni genus eius. Mittens au¬
tem ioseph accersiuit iacob patrem
suum: & omnem cognationem in
animab septuaginta quinq Et de-¬
scendit iacob in egyptum. & defun-¬
ctus est ipse & patres nr̃i. & translaci
sunt in sychem: & positi sunt in se¬
pulchro quod emit abraham pater¬
nr̃ p̃cio argenti a filiis emor filii sy¬
chem. Cum autem appropinquaret
tempus reꝓmissionis quam confessisͤ
erat ds abrahe. creuit popłs & multi¬
plicatus est in egypto: quoadusq
surrexit rex alius in egypto qui non
sciebat ioseph. Hic circumueniens
genus nr̃m afflixit patres nrõs: ut
exponerent infantes suos ne iuiifica¬
rentur masculi. Sodem tempore na-¬
tus est moyses. & fuit gratus deo: qui
nutritus est trib mensib in domo
patris sui. Exposito autem illo influ¬
mine sustulit eum filia pharaonis: &
enutrunt eum sibi in filium. Et eru¬

Expanded text:
Iacob esse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et manifestatum est Pharaoni genus eius mittens autem Ioseph accersivit Iacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque et descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse et patres nostri et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in Aegypto qui non sciebat Ioseph hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infantes suos ne vivificarentur eodem tempore natus est Moses et fuit gratus Deo qui nutritus est tribus mensibus in domo patris sui exposito autem illo sustulit eum filia Pharaonis et enutrivit eum sibi in filium et eru
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob duodecim patriarchas. Et pa-¬
triarche emulantes ioseph: uendidert̃¬
in egẏpto. St erat ds cum illo: o
er ipuit eum ex omnib tribuladois.
eius. & dedit illi grãm & sapienton
in conspectu pharaonis regis egymu
Et constituit eum p̃positum sup

Expanded text:
et Jacob, duodecim Patriarchas. Et Paet Jacob, duodecim Patriarchas. Et Patriarchae aemulantes, Joseph vendideruegyptum, et erat Deus cum eo: et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus: et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Aegypti, et con
Abbreviated transcription (Latin):
derunt faciem eius tanquã faciem
angłi. Dixit autem pͥnceps sacerdo¬
tum stephano. Si hec ita se habent:
Qui ait
rai frẽs & patres audite. Ds̃
głe apparuit patri nr̃o a¬
braham cum esset in meso¬
potamia. priusquam moraretur in
Exi de t̾ra cua & de cognatione tua:
& ueni in terram quam monstrauero
tibi. Tunc exiit de terra chaldeorum:
& habitauit in charran Et inde
postquam mortuus est pater ciꝰ tran¬
stulit illum in terram istam: in qua
nunc uos habitatis Et ñ dedit illi he¬
reditatem in ea nec passum pedis: sed
reꝑmisit dare illi eam in possessionẽ
&e semini eius post ipsum. cum non
haberet filium. Locutus est autẽ ei
ds quia erit semen eius accola in t̾ra
aliena. & seruituti eos subicient. &
male tractabunt eos annis quadrin-¬
gentis: & gentem cui seruierint ego iu-¬
dicabo eos dicit dominus. Et post hec
exibunt: & deseruient michim loco
isto. St dedit illi testamentum circũ¬
cisionis: & sic genuit ysaac. & circum¬
cidit eum dic octauo. & ysaac iacob.

Expanded text:
derunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in erra tua et de cognatiet veni in terram, quam monstravero tibi. Tunc exiit de terra Chaldaeorum, et habitavit in Charan. Et inde, postquam mortuus est pater ejus, transtulit illum in terram istam, in qua nunc vos habitatis. Et non dedit illi haereditatem in ea, nec passum pedis, sed promisit dare illi eam in possessionem, et semini ejus post ipsum, cum non haberet filium. Locutus est autem ei Deus: Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis: et gentem cui servierint, judicabo ego, dixit Dominus: et post haec exibunt, et servient mihi in loco isto. Et dedit illi testamentum circumcisionis: et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die octavo: et Isaac, Jacob:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ & spũi qui loquebatur. ꝓpter qͦd
arguerentur ab eo cum omni fidutia.
Cum gͦ non possent resistere uerita¬
ti: tunc submiserunt uiros qui dice
rent se audisse eum dicentem uerba
blasphemiȩ in moy sen & in dm̃. Cõ¬
mouerunt itaq plebem & seniores &
scribas: & concurrentes rapuerunt
eum & adduxerunt in concilium.
& statuerunt testes falsos dicentes.
Bomo iste non cessat loqui mala ad¬
uersus locum sc̃m̃ & legem. Audiui.¬
mus enim eum dicentem: qm̃ ih̾c na¬
zarenus hic destruet locum istum.
& mutabit traditiones quas tradidit
nobis moyses. Et intuentes in eum

Expanded text:
tui sancto qui loquebatur: propter quod redarguerentur ab eo cum omni fiducia. Cum ergo non possent contradicere veritati, rent se audisse eum dicentem verba blasphemie in Moysen et deum. unt itaque plebem et seniores et scribas et concurrentes rapuerunt eum et adduxerunt in concilium et statuerunt testes falsos dicentes homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum et legem audivimus enim eum dicentem quoniam Iesus Nazarenus hic destruet locum istum et mutabit traditiones quas tradidit nobis Mose
Abbreviated transcription (Latin):
cos. Et illi quidem ibant gaudentes
a conspectu concilii: qm̃ digni habiti
sunt ꝓ nomine iħu contumeliã pati
Om̃i autem die in templo & circa do-¬
mos ñcessabant: docentes & eũgłirran-¬
di dieb autem illis crescente numero
discipulorum factum est murmur
grecorum aduersus hebreos: eo quod
despicerent᷑ in ministerio cotidiano
iuduȩ eorum. Conuoeantes autem
duodecim apłi multitudinem disci-¬
pulorum: dixerunt Non est ȩquum
nos relinquere uerbum dei: & mini¬
strare mensis Considerate gͦ frẽs ui¬
ros ex uobis boni testimonii septem.
plenos spũ scõ & sapientia. quos consti¬
tuamus suꝑ hoc opus: nos uͦ orationi
& ministerio uerbi instantes erimus.
Et placuit sermo coram omni mul¬
atudine. St elegerunt stephanum
uirum plenum fide & spũ sco: & phy¬
lippum. & procorum. & nichanorẽ
cholaum aduenam antiochenum.
hos statuerunt ante conspectum apo-¬

Expanded text:
em ibant gaudentes a conspectu concilii quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati omni autem die in templo et circa domos non cessabant docentes et evangelizanin diebus autem illis crescente numero discGraecorum adversus Hebraeos, eo quod despicerentur in ministerio quotidiano viduae eorum. Convocantes autem duodecim multitudinem discipulorum, dixerunt: Non est aequum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. Considerate ergo, fratres, viros ex  quos constituamus in hanc rem. Nos vero orationi et ministerio sermonis instantes erimus. Et placuit sermo coram omni multitudine. Et elegerunt statim Stephanum virum plenum fide et Spiritu sancto, Philippum, colaum advenam Antiochenum. Hos ante conspectum apo
Abbreviated transcription (Latin):
mon autem edificauit illi domum:
sed non excelsus in manu hominum
lum michi sedes est: terra autem sca¬
bellum pedum meorum. Quam do¬
mum edificatis michi dicit dominus.
aut quis locus requietionis mee est:
Nonne manus mea fecit hec omnia:
Dura cer uice & incircumcisis cordib
sicut patres ur̃i. Et quem ꝓpħarum
non sunt ꝑsecuti patres ur̃i: Et occi¬
uentu iusti: cuius uos nunc ꝓdicoreᷤ
& homicide fiuistis. qui accepistis le¬
non custodistis.

Expanded text:
nus, ędificavit illi domum, sed non excelsus in manufactis halum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum ędificabitis mihi, dicit dominus, aut quis locus requietionis meNonne manus mea fecit haec omnia? Dura cervice, et incircumcisis cordibus  Quem prophetarum non sunt persecuti patres uestri? Et occiuntiabant, cuius uos nunc proditores et homicidae fuistis, qui accepistis lenon custodistis.
Abbreviated transcription (Latin):
sonare uident᷑ hysto¬
& nascentis eccłiȩ infantiam cexere. Sed si
nouerimus scͥptorem eorum lucam esse
medicum. cuiꝰ lausest in eũgłio: animad¬
uertimus pariter omnia uerba illius¬
amme languentis esse medicamina.

Expanded text:
sonare uidentur histot nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentis animae esse medicamina.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham patrem ipsius. Be-
mauit suꝑ caput iacob. Agnouit eum
in benedictionib suis: & dedit illi bere¬
ditatem. & diuisit ei partem in tribub
duolecim. Et conseruauit illi homineͤ
miscdiȩ: inuenientes gr̃ãm in oculis
omnis carnis.
ilectus a lo & hominib moy¬

Expanded text:
Abraham patrem ipsius benedsuper caput Iacob agnovit eum in benedictionibus suis et dedit illi hereditatem et divisit ei partem in tribus duodecim et conservavit illis homines misericordiae invenientes gratiam in oculis omnis carnis dilectus a Deo et hominibus Mo
Abbreviated transcription (Latin):
principes non sunt timori boni oꝑis:
sed mali. Clis autem non timere pote¬
statem: Bonum fac: & habebislaudẽ
ex illa. Dei enim minister est tibi in
bonum. Si autem malefeceris: time.
Non enim sine causa gladium portat
Dei enim minister est: uindex in iram
ei qui malum agit Ideoq necessitate
subdici estote: non solum ꝓpter iram
sed & ꝓpter conscientiam. Ideo enim
& tributa prestatis. Ministri enĩ dei
sunt: in hoc ipsum seruientes.

Expanded text:
sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time non enim sine causa gladium portat. dei enim- minister est, uindex in ira ei qui malum . agit. ideo necessitate subditi estote non solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis, ministri enim dei sunt, in hoc ipsum seruientes.
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑinguedinis oliuȩ factus es: noli glo¬
riari aduersus ramos. Ouodsi głaris:
non tu radicem portas. sed radix ce. Di¬
cisgͦ. Eracti sunt rami: ut & ego inserar
Bene. Propter incredulitatem fracti
sunt: tu autem fide sta. Holi altum¬

Expanded text:
et pinguedinis olivae factus es, noli gloet pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Dices ergo: Fracti sunt rBene, propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem fide stas. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ramis non peꝑcit: ne forte nec tibi par¬
cat. Oide gͦ bonitatem & seueritatẽ:
dei. In eos quidem qui ceciderunt seue¬
ritatem: in te autem bonitatem dei. si
ꝑmanserisin bonitate. Auoquin &
tu excideris. Sed & illi si non ꝑmnanse¬
rint in incredulitate: inserent᷑ Potenᷤ
est enim d̃s inserere illos. Nam situ ex

Expanded text:
rte nec tibi parcat. Vide ergo bonitatem, et severitatem Dei: in eos quidem, qui ceciderunt, severitatem: in te autem bonitatem Dei, si permanseris in bonitate, alioquin et tu excideris. Sed et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur: potens est enim Deus iterum inserere illos. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
quid non audierunt: St quiuun in
omnem terram exiuit sonus eorum:
& in fines orbis terre uerba eorum
Sed dico. Numquidisrł ñ cognouit:
Primus moyses dicit. Ego ad emula¬
cionem uos adducam: in ñ gentem.
in gentem insipientem. In iram uos
mittam. ysaias autem audet & dieit
Inuentus sum ñ querentib me: palã
apparui his qui me ñ interrogabant
Ad isrł autem dicit Tota die expandi
manus meas ad popłm ñ credentem:
& contradicentem michi. Dico ergo.¬

Expanded text:
quid non audierunt et quidem in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae verba eorum sed dico numquid Israhel non cognovit primus Moses dicit ego ad aemulationem vos adducam in non gentem in gentem insipientem in iram vos mittam Esaias autem audet et dicit inventus sum non quaerentibus me palam apparui his qui me non interrogabant ad Israhel autem dicit tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem dico ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cumus: qina si confitcaris in ore tuo do¬
minum iħm. & credideris in corde tuo
quod ds illum suscitauit a mortius. sal¬
iuseris. Corde enim creditur adiusti¬
ciam: ore autem confessio fit ad salutem.

Expanded text:
mus. Quia si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et credideris in corde tuo, quod Deus illum excitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura: quemadmodum interpellat
dm̃ aduersum isrł: Domine ꝓpħas
tuos occiderunt. altaria tua susfode¬
runt. & ego relictus solus: sum & que¬
runt animam meam. Sed quid dicit
illi responsum diuinum: Reliqui
michi septem milia uirorum: qui ñ
curuauerunt genua ante baal Sic

Expanded text:
Reg.19. quemadmodum interpellat Deum adversum Israel? Domine Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt: & ego relictus sum solus, & quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante B
Abbreviated transcription (Latin):
Testimonium enim ꝑhibeo illis quod
scientiam. Ignorantes enim dei iustic̃
& suam querentes statuere: iusticiȩ al
non sunt subiecti Einis enim legis xp̃s
ad insticiam omni credenti.

Expanded text:
testimonium enim perhibeo illis quod scientiam ignorantes enim Dei iustitiam et suam quaerentes statuere iustitiae Dei non sunt subiecti finis enim legis Christus ad iustitiam om
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ dicemus. quod gentes
sectans legem iusticiȩ. in legem ustiei
non ꝑuenit: Quare: Quia ñ ex fide
sed quasi ex oꝑib. Offenderunt enm
in lapidem offensionis: sicut scͥptum
est. Ecce pono in syon lapidem offen-¬
sionis. & petram scandali: & omnis
qui credit in eum non confundetur.

Expanded text:
uid ergo dicemus, quod gentes,sectans legem iustitiae in legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus. offenderunt enim in est: Ecce ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali. Omnis qui credit in eo non confundetur .
Abbreviated transcription (Latin):
rebor cui muereor: & miscdiam p̃stabo
cuius miserebor. Igitur non uolentis
neq currentis: sed miserentis est dei.
Dicit enim scͥptura phaiaoni. Quia
in hoc ipsum excitaui te. ut ostende¬
rem in te uirtutem meã: & ut annun¬

Expanded text:
 cui misereor: et misericordiam praestabo cui miserebor. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Dicit enim Scriptura Pharaoni: Quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam: et
Abbreviated transcription (Latin):
isrlice. neq quia semen sui
idest non qui filii carnis hi filii dei sed
qui filii sunt ꝓmissionis estimantur in
semine. Promissionis enim uerbũ hoc
est. Scdm hoc tempus ueniam: & erit
sare filius. Non solum autem illa: sed¬

Expanded text:
Israhel neque quia semen suntur tibi semen id est non qui filii carnis hii filii Dei sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine promissionis enim verbum hoc est secundum hoc tempus veniam et erit Sarrae filius non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Uocabo non plebem meam ple¬
miscd̃iam consecutam. Et erit in loco
ubi dictum est ei non plebsmea uloc
ibi uocabuntur filii dei uiui.
saias autem clamat ꝓ isit s
fuerit numerus filiorum isi¬
tanquam harena maris. ni¬

Expanded text:
non plebem meam plericordiam consecutam et erit in loco ubi dictum est eis non plebs mea vos ibi vocabuntur filii Dei vivi Esaias autem clamat pro Israhel si fuerit numerus filiorum Itamquam harena maris reli
Abbreviated transcription (Latin):
prhuri tur: uoluntati enim eius
respondeas deo: Numquid dicit fig-¬
mentum ei qui se finxit: quid me fe-¬
cisti sice An non habet potestatem fi¬
gulus luti ex eadem massa facere aliud

Expanded text:
ritur voluntati enim eius respondeas Deo numquid dicit figmentum ei qui se finxit quid me fecisti sic an non habet potestatem figulus luti e
Abbreviated transcription (Latin):
lex spiritalis est: ego autem
carnalissum. uenundatus
iub peccato. Quod enim oꝑor. non in¬
celligo. Non enim quod uolo hoc bo
num ago: sed quod odi malum illud
facio. Si autem quod nolo illud facio:
consentio legi qm̃ bona est. Nunc autẽ
iam non ego opor illud: sed quod ha¬
bitat in me peccatum. Scio enu qͥa
non habitat in me. hoc est in carne
mea. bonum. Nam uelle adiacet mͥ:
ꝑficere autem bonum non inuenio.
Don enim quod uolo bonum hoc fa¬
cio: sed quod nolo malum hoc ago. Si
autem quod nolo illud facio: ñ ego ope¬

Expanded text:
lex spiritualis est: ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, non intelligo. Non enim quod volo bonum, hoc ago: sed quod odi malum, illud facio. Si autem quod nolo, illud facio: consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Nam velle, adjacet mihi: perficere autem bonum, non invenio. Non enim quod volo bonum, hoc facio: sed quod nolo malum, hoc ago. Si autem quod nolo, illud facio: jam
Abbreviated transcription (Latin):
summati. Quod enim mirabile erat
in aqua que omnia extinguit. plus
ignis ualebat. Cindex est enim or¬
bis iustorum. Quodam enim tem¬
pore mansuetabatur ignis ne com¬
burerentur que ad impios missa e¬
rant animalia: sed ut ipsi uidentes
scirent qm̃ dei iudicio patiuntur ꝑ¬
secutionem. Et quodam tempore
in aqua supra uirtutem ignis exar¬
debat: ut inique terre nationem
ex terminaret.
Ro quib angłorum esca
nutristi popłm tuum: &
paratum panem de cȩlo
presfitisti illis sine labore. omne de¬
lectamentum in se habentem. & to¬
tius saporis suauitatem. Substantiã
eium cuam & dulcedinem tuam
quam infilios habes ostendebas:
& seruiens uniuscuiꝰq uoluntati. ad
quod quis uolebat conuertebatur.
Nix autem & glacies sustinebant
uim ignis & non tabescebant: ut
scirent qm̃ fructus inimicorum exter¬
minabat ignis ardens in grandine
& pluiuia choruscans. Hoc autem
iterum ut nutrirent᷑ iusti: ignis etiã¬

Expanded text:
summati quod enim mirabile erat summati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam tempore in aqua super virtutem ignis ardebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatem substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is: quia cues qui liberas ab omni
malo. Illos enim locustarum & mus¬
carum occiderunt morsus: & ñ est
inuenta sanitas anime illorum. qͥa
digni erant ab huiusmodi extermi¬
nari. Filios autem tuos nec draconũ
uenenatorum uicerunt dentes: mise¬
ricordia enim tua adueniens sana¬
bat illos. In memoria enim sermo¬
num tuorum examinabant᷑. & uelociter
saluabantur: ne in altam inciden¬
tes obliuionem non possent cuo uti
adiutorio. Et enim neq herba nec
malagna sanabat illos: sed cuus
domine sermo qui sanat omina.
u enim uitȩ & mortis LA¬
habes potestatem: & dedu¬
cis ad portas mortis & reducis.
homo autem occidit quidem ꝑ ma¬
litiam animam suam: & cũ exierit
sp̃c non reuertetur. nec reuocabit a¬
nimam quȩ recepta est. sed tuam
manum effugere impossibile est.
egantes enum nosse AA¬
te impii. ꝑfortitudinẽ bra¬
chii tui flagellati sunt: no¬
uis aquis & grandinib & pluuiis ꝑ¬
secutionem passi sunt. & ꝑignem con¬

Expanded text:
nostris quia tu es qui liberas ab omni nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes misericordia enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu enim vitae et mortis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem con
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum exterminati sunt. Pro
quib cormentis bene disposuisti po¬
pulum tuum. quib dedisti concu-¬
piscentiam delectamenti sui. nouũ
saporem. escam parans eis ortigome¬
tram: ut illi quidem concupiscen¬
tes escam ꝓpterea que illis ostensa
& missa sunt. etiam a necessaria con¬
cupiscentia auerterent᷑. Hi autem
in breui in opes facti: nouam gu¬
stauerunt escam. Oportebat enim
illis quidem sine excusatione suꝑ¬
uenire intericum exercentib cyran¬
nidem: his autem tantum ostende¬
re quemadmodum inimici eorum
exterminabantur. Et enim cum
suꝑuenit illis seua bestiarum ira:
morsib ꝑuersorum colubrorum ex¬
terminabantur. Sed ñ in ꝑpecuum
ꝑmansit ira tua sed ad correptionẽ
in breui curbati sunt: signum ha¬
bentes salutis ad commemorationem
mandati legis tuȩ. Qui enim conuer¬
sus est non ꝑhoc quod uidebat sana¬
batur: sed ꝑte omnium saluatorem.
Et in hoc autem ostendisti inimicis

Expanded text:
bestiarum exterminati sunt pro bestiarum exterminati sunt pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui novum saporem escam parans eis ortygometram ut illi quidem concupiscentes escam propter ea quae illis ostensa et missa sunt etiam a necessaria concupiscentia averterentur hi autem in brevi inopes facti novam gustaverunt escam oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem his autem tantum ostendere quemadmodum inimici illorum exterminabantur etenim cum supervenit illis saeva bestiarum ira morsibus perversarum colubrarum exterminabantur non in perpetuum permansit ira tua sed ad correptionem in brevi turbati sunt signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tuae qui enim conversus est non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
teria fragilia uasa & sculptilia fin¬
git. Omnes enim insipi¬
entes & infelices supra
modum animȩ suꝑbi sunt: inimi-¬
cipopłi tui & imꝑantes illi.¶A¬
m̃ omnia idola nationũ
estimauerunt deos: quib
neq oculorum uisus est
ad uidendum. neq nares ad ꝑci-¬
pienclum sp̃m. neq aures ad audi¬
endum. nec digiti manuum ad tra-¬
ctandum. sed & pedes eorum pigri
ad ambulandum. Homo enim fe¬
cit illos: & qui spm̃ mutuatus est.
is finxit illos. Nemo enim sibi sum¬
lem homo poterit dm̃ fingere Cũ
sit enim mortalis: mortuũ fingit
manib miquis. Melior est enim
ipse his quos colit: quia ipse quidẽ
uixit cum esset mortalis. illi autem
nunquam. Sed & animalia miser¬
rima colunt: insensata enim com.¬
parata his aliis sunt deteriora. Sed
nec aspectu aliqͦd ex his animalib
bona potest conspicere: effugit autẽ
dei laudem & benedictionem eius.
Propter hoc ꝑ his similia passi sunt
digne tormenta: & ꝑ multitucdinẽ

Expanded text:
teria fragilia vasa et sculptilia finteria fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt digne tormenta et per multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ diligunt. & qui colunt. s & figulus
mollem terram p̃mens laboriose fingit
ad ususnrõs unum quodq uas:
& de eodem luto fingit quȩ munda
sunt in usum uasa. similiter & que
his sunt contraria. Horum autem
uasorum qui sit usus. iudex est fi¬
gulus: & cum labore uano dm̃ fin
git de codem luto ille qui paulo
ante de terra factus fuerat. & post
pusillum se ducit unde acceptus
est repetitus debitum animȩ quã
habebat. Sed est illi cura ñ quia
laboratus est. nec qm̃ breuis illi uita
est: sed concertatur aurificib & ar-¬
gentariis. sed & exarios imitatur &
uacua spes illius. & luco uilior uita
illius: qm̃ ignorauit qui se finxit.
& qui inspirauit illi animam quȩ
oꝑatur. & qui insufflauit ei sp̃m
uitalem. Sed estimauerunt lutũ
esse uitam nr̃am: & conu̾sationem
uite compositam adlucrum. &
oportere undecumq etiam ex ma-¬
lo adquirere. Hic enim suꝑ om̃s
scit se delinquere: qui ex terrȩ ma¬

Expanded text:
qui diligunt et qui colunt sed et figulus qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur etvacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit operatur, et qui insufflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram, et conversationem vitae compositam ad lucrum, et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae ma
Abbreviated transcription (Latin):
rant cito. Dum enim confidunt in
idolis quȩ sunt sine anima: male
iurantes se noceri non spant. Utra¬
q gͦ illis euenient digne: qm̃ male
senserunt de deo. atcendentes idolis.
& iniuste iurauerunt in dolo con¬
tempnentes iusticiam. Non enim
iurantium est uirtus: sed peccanti¬
um pęna. ꝑambulabat semen
iniustorum in p̃uaricatione.
patiens: & in miscdia dis¬
ponens omma. Et enim si peccaue¬
rimus tui sumus. scientes magnitu¬
dinem tuam: & si non peccaueri¬
mus. scimus qm̃ apud te sumus
computati. Nosse enim de consum¬
mata iusticia est: & scire iusticram
& un tutem tuam radix est immoita¬
litatis. Non enim in errorem indux̃
nos hominum male artis excogi¬
tatio: nec umbra picture labor sine
fructu. effigies sculpta ꝑ uarios co¬
lores. cuius aspectus insensato dat
concupiscentiam. & diligit mortuȩ
imaginis effigiem sine anima. Ma-¬
lorum amatores digni qui spem in
talib habeant: & qui faciunt illos. &

Expanded text:
rant cito dum enim confidunt in rant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper in iniustorum praevaricationem patiens et misericordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dm̃ estimauerunt: & hec fuit
uitȩ humanȩ deceptio. qm̃ aut af¬
fectioni aut regib deseruientes ho¬
mines. incommunicabile nomen
lapidib & lignis imposuerunt.
Et non suffecerat errasse eos circa
dei scientiam: sed & in magno ui¬
uentes inscientiȩ bello. tot & tam
magna mala pacem appellant.¬
Aut enim filios suos sacrificantes.
aut obscura sacrificia facientes.
aut insania plenas uigilias haben.¬
tes: neq uitam neq nuptias mun¬
das iam custodiunt. sed alius aliũ
ꝑ inuidiam occidit. aut adulterais
contristat. Et omnia commixta
sunt: sanguis. homicidium. furtũ.
& fictio. corruptio. infidelitas. cur¬
batio. & ꝑiurium. tumultus bono¬
rum. domini immemoratio. ani-¬
marum inquinatio. natiuitatis
immutatio. nuptiarum inconstan¬
dicitia Infandorum enĩ idolorum
cultura: omnis mali causa est. &
inicium & finis. Aut enim dumlȩ¬
tantur insaniunt: aut uaticinant᷑
falsa. aut uiuunt iniuste. aut ꝑiu¬

Expanded text:
nunc deum existimaverunt et haec fuit nunc deum existimaverunt et haec fuit vitae humanae deceptio quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellantaut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidium furtum et fictio corruptio infidelitas turbatio et periurium tumultus bonorum Domini inmemoratio animarum inquinatio nativitatis inmutatio nuptiarum inconstandicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periu
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpetuum. Suꝑuacuitas enim
hominum hoc adinuenit in orbem
terrarum: & ideo breuis illorum fi¬
nis inuentus est. Acerbo enim luctu
dolens pater: cito sibi filii rapti fecit.
imaginem: & illum qui tunc quasi
homo mortuus fuerat nunc tanqͣm
dm̃ colere cȩꝓit. & constituit inter
seruos suos sacra & sacrificia. Dem¬
de interueniente tempore. conuales¬
cente iniqua consuetudine: bic error
tanquam lex custodicus est. Et tyran¬
norum imꝑio colebantur figmenta:
essent. e longinquo figura illorum
allata. euidentem imaginem regis
quam honorare uolebant fecerunt.
ut illum qui abierat tanquam pre¬
sentem colerent sua sollicitudine. Pro¬
uexit autem ad horum culturam &
hos qui ignorabant: artificis eximia
diligentia. Ille enim uolens placere
illi qui se assumpsit: elaborauit arte
sua ut similitudinem in melius fi
guraret. Multitudo autem addu¬
cta ꝑspetiem oꝑis. eum qui ante tẽ¬
pus tanquãhomo honoratus fuerat

Expanded text:
in perpetuum supervacuitas enim in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est dolens Pater, cito sibi rapti Filii fecit Imaginem, et illum qui tunc quasi homo mortuus fdeum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret multitudo autem adducta per speciem operis eum qui ante tempus tamquam homo honoratus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si sine rate aliquis acdeat mare.¬
sed ut non essent uacua sapientie tuȩ
oꝑa. Propter hoc etiam exiguo ligno
credunt homines animas suas. & tran-¬
seuntes mare ꝑ ratem liberati sunt.
gantes: spes orbis terrarum ad ratem
confugiens remisit scł̃o semen natiui¬
tatis. quȩ manu tua erat gubernata.
Benedictum est enim lignum: ꝑ qͦd
fit iusticia. Per manus autem quod
fit idolum maledictum est & ipsum.
& qui fecit illud: quia ille quidem
oꝑatus est illud autem cum essec fra¬
gile cd̃s cognominatus est. Similiter
autem odio sunt deo: impius & impi-¬
etas eius. Etenim quod factum est:
cum illo qui fecit cormenta pacietur.
Propter hoc & in indolis nationum
non erit respectus: qm̃ creaturȩ dei
in odium facta sunt. & in temptationẽ
animis hominum. & in muscipulã
pedib insipientium. Inicium enim
fornicationis est exquisitio idolorum:
& adinuentio illorũ corruptio uitȩ est.
Neq enim erant ab inicio: neq er̃t

Expanded text:
etiam si sine rate aliquis adeat etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed gantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ei dignam habitationem. in
pariete ponens illud. & confirmans
ferro. ne forte cadat ꝓspiciens illi. sci¬
ens qm̃ non potest se adiuuare. Ima¬
go enim est & opus est illi adiutorium:¬
& de substantia sua & filiis sius & de
nuptiis uotum faciens inquirit. Non
erubescit loqui cum illo. qui sine ani¬
ma est: & ꝓsanitate quidem infir-¬
mum deprecatur. & ꝑ uita mortuũ
rogat. & in adiutorium inutilem
inuocat & pro itinere petit ab hoc
qui ambulare non potest.& deads¬
quirendo & de oꝑando. & de omnũ
rerum euentu petit ab eo quim om¬
nib est inucilis. Iterum alius naui¬
gare cogitans. & ꝑ fe ros ftuctus inci¬
piens iter facere: ligno portante se
fragilius lignum inuocat. Iilud enĩ
cupiditas ad quirendi excogitauit:
& artisex sapientia fabricauit sua.
Tua autem pater guber nas ꝓuidentia.
qm̃ ledisti & in mari uiam. & inter
fluctus semitam firmissimam. osten¬
dens qm̃ potens es ex omnib sanare.

Expanded text:
faciat ei dignam habitationem in faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare
Abbreviated transcription (Latin):
Iterum autem: nec his debet ignosci
Si cnim tantum potuerunt scire
ut possent estimare scl̃m: quomͦꝰ huꝰ
Cominum ñ facilius inuenerunt:
ꝯfelices autem sunt. & xAI
inter mortuos spes illorum est: qui
appellauerunt deos oꝑa manuum
hominum. aurum & argentum.
artisinuentionem. & similitudines
animalium. aut lapidem inutilẽ
opus manus antiquȩ: aut si quis
artifex faber de silua lignum rectum
secauerit. & huius docte eradat om¬
nem corticem. & arte sua usus diligen¬
ter fabricet uasutile in conu̾satione
uice. reliquias autem eius oꝑis ad p̃¬
parationem escȩ abutatur. & reliquũ
horum quod ad nullum usum facit
lignum curuum. & uerticib plenũ
sculpat diligenter ꝑ uacuitatem suã.
& ꝑscientiam artis suȩ figuret illud.
& assimilet illud imagini hominis.
aut alicui ex animalib illud compa¬
ret. pliniens rubrica. & rubicundũ
faciens fuco colorem illius. & omnem
maculam que in illo est ꝑliniens: &

Expanded text:
iterum autem nec his debet ignosci iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et
Abbreviated transcription (Latin):
finis condempnationis illorum ue¬
ani sunt autem omnes ho-¬
mines in quib non subest
scientia dei: & de his que ui¬
dentur bona non potuerunt intel¬
ligere eum qui est. neq oꝑib atten¬
dentes agnouerunt quis esset arti¬
fex. sed aut ignem aut spm̃ aut citatũ
aerẽ aut gyrum stellarũ. aut nimiã aqͣm
aut solem. aut lunam: rectores orbis ter¬
rarũ deosputauerunt. Quorum si
specie delectati deos putauerunt: sci¬
ant quanto iis dñator eoꝵ speciosior est
Sꝑecici enim generator hec omnia con¬
stituit. Aut si uirtutem & oꝑa eorum
mirati sunt: intelligant abipsis. qm̃
qui hec constituit. fortior est illis. A
magnitudine enim speciei creacure:
cognoscibiliter poterit horum crea¬
tor uideri. Sed tamen adhuc in his
minor est querela: & hi enun fortassis
errant. dm̃ querentes & uolentes inue¬
nire. Et enim cum in oꝑib illius con¬
uersentur: inquirunt & ꝑsuasum
habent qm̃ bona sunt quȩ uident᷑

Expanded text:
finis condemnationis illis vefinis condemnationis illis veani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverunt quis esset artifex sed aut ignem aut spiritum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam aut solem et lunam rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur
Abbreviated transcription (Latin):
quanta diligentia iudicasti filios
tuos. quorum parentib uiramenta
& conuentiones dedisti bonarum ꝓ-¬
missionum: Cum gͦ nobis discipli¬
nam das. inimicos nr̃os multiplici¬
ter flagellas: ut bonitatem tuam co¬
gicemus uidicantes. & cum de nobis
iudicatur sꝑemus miscdiam tuam.
Unde & illis qui in uita sua insen¬
sate & iniuste uixerunt: ꝑ hec que
coluerunt dedisti summa tormenta.
Et enim in errorisuia diutius erra¬
uerunt: deos estimantes hec quȩ in
animalib sunt suꝑuacua. infantiũ¬
insensatorum more uiuentes. Prop¬
ter hoc tanquam pueris insensatis.
iudicium in derisum dedisti. Qui
autem ludibriis & increpationib
non correpti sunt: dignum dei iu¬
dicium exꝑti sunt. In his enim quȩ
pa. tiebantur moleste ferebant:
in quib patientes indignabantur.
ꝑ hec quos putabant deos. In ipsis
cum exterminarent᷑ uidentes illum
quem olim negabant se nosse. dm̃
uerum agnouerunt: ꝓpter quod &

Expanded text:
quanta diligentia iudicasti filios quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis iudicatur speremus misericordiam unde et illis qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos aestimantes haec quae in animalibus sunt supervacua infantuinsensatorum more viventes propter hoc tamquam pueris insensatis iudicium in derisum dedisti qui autem ludibriis increpationis non correpti sunt dignum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et
Abbreviated transcription (Latin):
est cura de hominib ut ostendas
qm̃ non iniuste iudicas iudicium:
neq rex neq tẏrannus in conspectu
tuo inquirent de his quos ꝑdidisti.
Cum sis gͦ uistus: iuste omnia dispo-¬
nis. Ipsum quoq qui non debet pu¬
niri condempnas: & exterum estimaᷤ
a cua uirtute. Uirtus enim tua iusti¬
ciȩ mnicium est: & obhoc quod omni¬
um dominus es omnib ce parcere
facis. Uirtudem enim ostendis cuis.
qui non crederis esse in uirtute con¬
summatus: & hos qui de nesciunt
audaciam traducis. Tu autem do¬
minator uirtutis cum tranquillitate
uidicas: & cum magna reuerentia
disponis nos. Subest enim tibi cum
uolueris posse. Docuisti autẽ popłm
tuum ꝑ talia oꝑa: qm̃ oportet iustũ
esse & humanum. Et bonȩ spei fecisti
filios tuos: qm̃ iudicans das locum in
ꝑeccatis penitentiȩ. Si enim inimicos
seruorum tuorum & debitos morti
cum tanta cruciasti attentione. &
liberasti dans locum & tempus. per
que possint mutari a malicia: cum

Expanded text:
us cura est de omnibus ut ostendas us cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum
Abbreviated transcription (Latin):
guinis a medio sacramento tuo. &
auctores parentes anmarum in¬
auxiliatarum uoluisti ꝑ dere per
manus parentum nr̃orum: ut dig¬
nam ꝑcipent ꝑegrinationem pue-¬
rorum dei. que tibi omnium carior
est terra. Sed & his tanquam homi¬
nib pepcisti. & misisti antecessores
exercitus cui uespas. ut illos paulatĩ
exterminarent: non quia eras im
potens bello subicere impios iustis.
aut bestiis seuis. aut uerbo tuo simul
exterminare. sed partib iudicans
dabas locum penitentie. ñ ignorans
qm̃ iniqua est natio eorum. & natu¬
ralis malitia ipsorum. & qm̃ non po¬
terat mutari cogitatio eorum in ꝑpe¬
cuum. Semen enim erat maledictũ
ab inicio: nec timens aliquẽ ueniã
dabas peccatis illorum. Quis enim
dicet tibi quid fecisti. aut quis stabit
contra iudicium tuum. aut quis in
conspectu tuo ueniet uindex iniquoꝵ
hominum: aut quis tibi im imputa¬
bit si nationes ꝑierint quas tu fecisti:
Nec enim est alius d̃s quam tu. cui¬

Expanded text:
guinis a medio sacramento tuo et guinis a medio sacramento tuo et auctores parentes animarum inauxiliatarum voluisti perdere per manus parentum nostrorum ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei quae tibi omnium carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cui