comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Contraria uidentur haec uerba supe¬
rioribus: ubidix̃ alt̃ alterius onera
portute: Sed sciendũ ÷ quiu illa ꝑma
nent adtẽpris p̃sentis uitȩ ista uero
addiem mortis. uł generalit̾ addiem ui¬
dicu: Et ÷ sensus Qualici fecerit unus¬
quisq : taliu recipiet: Sibona fecerit :
bona recipiet: Si mala: dampnatio¬
nem aec̾nam ꝑcipiet Est notandũ qui a
partẽ potest accipi. quiu & adelec¬

Expanded text:
Contraria videntur haec verba superioribus, ubi dixit: Alter alterius onera portate. Sed sciendum quia pertinent illa ad tempus praesentis vitae, ista vero ad diem mortis, vel generaliter ad diem judicii, et est sensus: Qualia fecerit unusquisque, talia recipiet: si bona fecerit, bona recipiet, si mala, damnationem aeternam recipiet. Et notandum, quia partem
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce uirgo concipiet: & parietfiliũ. Na¬
tus ÷ ergo xp̃s deuirgine: patefecit mis¬
teriũ ꝓpheticȩ scripturae : De sepultura
Quid plura: surgens amortius aꝑuit disci¬
pulis sensũ: ut intelligerent scripturas ⁊
Illis intellectis & cognitis: cognouerunt
mysteriũ iã eẽ completũ. & manifes¬
tatum quod antea latebat : Concor¬
dantibus enim & adimpletis inxpõ
de conceptione. natiuitate. morte. atq
bitatio quin ꝓpħas pa tefactũ sit mrste¬
rium: ascłis & temporibus ȩternis occul¬
tum.
Scđm preceptum ȩternidei.

Expanded text:
Ecce Virgo concipiet et pariet filium . NaEcce Virgo concipiet et pariet filium . Natus est Christus de Virgine, patefecit mysterium propheticae Scripturae. De sepultura Quid plura? Surgens a mortuis, aperuit discipulis sensum ut intelligerent Scripturas. Illis intellectis et cognitis, cognoverunt mysterium jam esse completum et manifestum, quod antea latebat. Concordantibus enim et adimpletis in Christo de conceptione, nativitate, morte, atquebitatio quin per prophetas patefactum sit mysterium, a saeculis et temporibus aeternis occultum. Secundum praeceptum aeterni De
Abbreviated transcription (Latin):
misterii taciti Sid ÷ abscondi¬
pera intellige scła inmensa. quae p̃oes¬
serunt antemundi exordiũ. acuius¬
exordio homine creato : potuit reuelari
misteriũ scaẽ trmitatis. & misteriũ scade¬
ł dominicae
in carnationis. passionis. et cȩtera tulia
Sednoluit tam uenerabile misteriũ om̃ps
pater. insi paucis in notescere. p̃sertim
cum homo neglectodõ: sibise totũ & di¬
abolo concesserit i Igitur atẽporibus ȩt̃¬
nis. qua e p̃cesser̃ creationẽ mundi.
& ut itaidicumꝰ exeoquo mundus cepiteẽ.
tacitũ occultũq fuit mrsteriũ scãe t̾ri¬
tarum. qui deillo misterio aliquando
aꝑtis. aliquando obscuris ꝓpheccuier ser¬
monibus ĩ Verbigrã. Dixit morses . ⁊¬
rebatur suꝑ aquas ÷ Eccetrinitus. sed ñ¬
nsi apaucis intelligebatur : Quid dic̃
xp̃s: Cum uenerit paraditꝰ quãe ego
mittã uob̾ apatre  Et alibi  Baptiza¬
te om̃s gentes. in nomine patris. etfilu. et
spus scĩ  Denatiuitate quoq eiꝰ dix̃ esaias

Expanded text:
ternis taciti, id est abscondipora, intellige saecula immensa quae praecesserunt mundi exordium, a cujuexordio homine creato potuit revelari mysterium sanctae Trinitatis, et mysterium Dominicae incarnationis, passionis et caetera talia; sed noluit tam venerabile mysterium omnipotens Pater nisi paucis innotescere, praesertim cum homo, neglecto Deo, se totum diabolo concesserit. Igitur a temporibus aeternis quae precesserunt creationem mundi, et, ut ita dicamus, ex quo mundus coepit esse, tacitum occultumque fuit mysterium sanctae Tricripturas prophetarum, qui de illo mysterio aliquando apertis, aliquando obscuris prophetaverunt sermonibus, verbi gratia: Dixit Moyses : rebatur super aquas. Ecce Trinitas, sed nonnisi a paucis intelligebatur. Quid dicit Christus? Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre meo ; et alibi: Baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . De nativitate quoque illius dixit Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
tor meus. subaudis in p̃dicatio neb
lucius. ⁊ iason ⁊ sosipater cognatima
Timotheũ ad iuterẽ suũ dic. om̃f ꝗsi¬
mul cognatos appellat: & quidẽ decm¬
theo plenissime fertur inactib apłor
quod fuerit ex derben filius mulieris ui¬
duce fidelis. patregentili : Ipse quoꝙ apl
dicit. quod propterea rogauerit eũ ma¬
re epheso. ut denuntiaret quibusdã nt
aliter docerent: neq ad cenderent fabis
et genealogus infinitis : Luciũ autẽql¬
dam ipsũ ꝑhibent lucũ eẽ : qui eugłm

Expanded text:
us in praedicatione, et Lucius, et Jason, et Sosipater, cognati mei. Timotheum adjutorem suum dicit, omnesque simul cognatos appellat. Et quidem de Timotheo plenissime fertur in Actibus apostolorum quod fuerit ex Derben, filius mulieris viduae fidelis, patre gentili. Ipse quoque Apostolus dicit, quod propterea rogaverit eum manere Ephesi, ut denuntiaret quibusdam ne aliter docerent, neque attenderent fabulis et genealogiis infinitis. Lucium autem quidam ipsum perhibent Lucam esse qui Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
encius ꝓpriũ nom̃ ÷ scriptoris credentis
ne ñ nimero:
Salutat uos erastus. ciui
arcaruis: FRAST̃US archarius
erat ciuitatis chorintiorũ id ÷ princeps
uł dispensator : qui p̃erat arcae ubicens
pone bant regis. tributoꝵ & uectigaliũ ⁊
addit & quartus frater: ꝓpriũ nom̃ ÷
sicut et tercius: Grã dñi nr̃i iħu xp̃i.¬
gratis data ñ E tnomine grãe debemꝰ in¬
telligere : quicquid bonigratis ꝑcipiunt¬
& eleta adõ.fidem uidelic&. spẽ. caritatẽ.
remissionẽq peccatoꝵ:¬
mare infide ꝑfecti & onnibono:
uxtt euuangelium meum..
uidelicet utsicsitis confirmati sicut monet
A uod autemsubdit scđm p̃dicationẽ iħu

Expanded text:
ertius, proprium nomen est scriptoris credentis, ne, non numero. Salutat vos Erastus, arcarius civitatis. Erastus arcarius erat civitatis Corinthiorum, id est princeps vel dispensator qui praeerat arcae ubi ponebantur census regis tributorum et vectigalium. et Quartus, frater, proprium est nomen sicut et Tertius. Gratia Domini nostrigratis data, et nomine gratiae debemus intelligere quidquid boni gratis accipiunt electi a Deo, fidem uidelicet, spem, caritatem, remissionemque peccatomare in fide perfecta et in omni bono, juxta Evangelium meum, videlicet ut sic sitis confirmati sicut monet Quod autem subdit: et praedicationem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
i ialo  ut uitia & omã quae ma¬
la sunt uitetis. & contẽpnatis Simile
est hocilli dicto qđ adchorintios scribit i
malicia paruuli estote: sensu autẽ pst
estote: Acsidiceret alus uerb̵: Bonũfia¬

Expanded text:
 malo, ut vitia et omnia quae mala sunt vitetis et contemnetis. Simile est hoc illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote; sensu autem, perfecti estote ; ac si diceret aliis verbis: Bonum sa
Abbreviated transcription (Latin):
ronem: qui xp̃ianis aduersabatur
Possumus etiam et omũ aduersa. pha
nomen intelligere: quue animȩ tenden¬
ti addm̃ resistunt & aduersantur. que
exorat upłs conteri. & subici potestutiis¬
sub pedibus. uł simplicit̃ accipiendĩ:
subpotestate : uł etiã in breui tẽpore&

Expanded text:
Neronem, qui Christianis adversabantur. Possumus etiam et omnia adversa per hoc nomen intelligere quae animae tendenti ad Deum resistunt et adversantur, quae exorat Apostolus conteri et subjici potestati ilsub pedibus, vel simpliciter accipiendum est sub pot
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as: & nolite amari esse adillas
it est & si cbstinetis ad tẽpus acortu cai¬
sa religionis. ł quia cũ aliis concũbas
nolite eas ꝓpt̃ea ada maritudinẽ pio¬
lieres. que se causa religionis a consorcio
maritorum : quas modo alloquitur
apłs specialit᷑. nȩꝓpt̾ea qĩ acoitu iu¬
rorũ abstinebant resisterent uiris . &¬
aliis mulierib¬
berebant uxores suas. neillȩ similt̾ã
aliis agerent. ł ne aliquid auderit
murmurare contra eos: quossimilit̃ allo¬

Expanded text:
ras, et nolite amari esse ad illas, id est si sustinetis ad tempus a coitu causa religionis vel quia cum aliis concubitis, nolite eas propterea ad amaritudinem prolieres, quae se causa religionis abstinebant a consortio maritorum, quas modo alloquitur Apostolus specialiter, ne propterea quia a coitu virorum se abstinebant, resisterent viris, aliis mulieribberabant uxores suas, ne illae similiter cum aliis agerent, nec aliquid auderent murmurare contra eos, quos similiter allo
Abbreviated transcription (Latin):
alius
Non omis caro etide caro
sed alia hominum Alica
peccorum.
id÷ om̃is cero non ÷ un et si¬
milis caro: Omĩs quidem ca¬
ro. quat tuor elementorum
admixtione formatur: sed
una exorigine diuersa ca¬
piunit loca . ut uolucres aerẽ.
homines terrã : pisces aquae
fluenta : ł rgo sicut unũ qđq
animal ꝓpriũ habet corpus
nec habere potest alterius:
itti uniusquisq homo suũ non
alteriuis resumet corpus u
die udicii ÷: etquẽ idmodũ
exsua inpenisci diuer¬
sca÷ cearo animciritiũ : Itt ui
carnis homines diuersi qu¬

Expanded text:
alius. Non omnis caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, id est omnis caro non est una et similis caro. Omnis quidem caro, quatuor elementorum admistione formatur, sed una ex origine diversa capiunt loca, ut volucres aerem, homines terram, pisces aquae fluenta. Ergo sicut unumquodque animal proprium habet corpus, nec habere potest alterius, ita unusquisque homo suum, non alterius resumet corpus in die judicii. Et quemadmodum ex una impensa diverst caro animantium, ita unius carnis homines di
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: Si ÷ corpꝰ animale
modo in hac uita : ẽ & spiritti¬
le id ÷¬
dzerit et spiritale in alia
uitti quod non poterit mori.
yrittile corpus ut supra diximꝰ i¬
ł cictus ÷ primus homo ada:
in animci ui uentem¬
N oc scriptũ ÷ ingenesi : Quid uͦ
sequitur

Expanded text:
bitur. Si est corpus animale bitur. Si est corpus animale modo in hac vita, est et spiritale, id est erit spiritale in alia vita, quod non poterit mori: ritale corpus, ut supra diximus. Factus est primus homo Adam in animam viventem. Hoc scriptum est in Genesi. Quod vero sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione et in passibilitate ⁊
igniobilis dr̃ quaisi sine nomine :i
anmortuus non ÷ sine nomine.
qui itim nori ÷ homo sedcadci¬
ignobilis ÷: sine dignitates no¬
mine : Quid enĩ ignobilius car¬
ne mortua. ł quid iterũ glori¬
asius increccturis Surgerite
immobile redditũ ÷
sit mori : quia uiuet uirtute
ae t̃rutatis angeliccie : e¬
necur corpꝰ animale
corpus non ÷ anima sed corpus:
tare sed corpus: Nam electorum
corporti ut ait gregorius papa.
inuilla resurrectione erunt pal¬
pabilici ꝑueritatẽ nature sic̃
dominicum corpus fuit post re¬
surrectionẽ. quid uerã carnẽ
habebunit: sed subtilica erunt
ꝑ effectum diuine poteritiae. i¬
Non erunt sp̃s ut palpari etuide¬
ri non possint sed in hoc erunt
spiritailic. quii sicut sp̃s id ÷
anima nra non potest mori.
non indiget cibo et potu: itt
et illa in morttlia erunit. nec
indigebunt cibo et potu: Ideoq
dicit seminatur corpus. id÷ se
pelit᷑ : quii uelut gratiũ uiri¬
dictite resurrectionis dona¬

Expanded text:
ruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine nomine. Mortuum enim est sine nomine, quia jam non est homo, sed cadaignobilis, id est sine dignitatis nomine. Quid enim ignobilius carne mortua? vel quid iterum gloriosius in creaturis surgente eimmobile redditum essit mori, quia vivet virtute aeternitatis angelicae. Seminatur corpus animale, corpus non est anima, sed corpus, putare sed corpus. nam electorum corpora, ut ait Gregorius papa, in illa resurrectione erunt palpabilia per veritatem naturae, sicut Dominicum corpus fuit post resurrectionem: quia veram carnem habebunt, sed subtiliora erunt per effectum divinae potentiae. Non erunt spiritus ut palpari et videri non possint, sed in hoc erunt spiritalia; quia sicut spiritus, id est anima nostra non potest mori, non indiget cibo et potu, ita et illa immortalia erunt, nec indigebunt cibo aut potu, ideoque dicit: Seminatur corpus, id est sepelitur; quia velut granum viriditate resurrectionis dona
Abbreviated transcription (Latin):
Corporti cȩlestii: sunt uoletiliꝰ
Terrestriai: hominũ ettixind
terrũ incolentiũ. ł corpori ar¬
lestia. sol. luna. stellę. quas
in suo statu  tella differa

Expanded text:
Corpora coelestia sunt volatilium, terrestria hominum et animalium terram colentium. Vel, corpora coelestia, sol, luna, stellae, quae in suo statu. Stella enim a
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis quid ÷ ⁊ hoc quidẽ docto¬
res referunt ad xp̃m. qui in euangło
sepissime filiũ hominis id ÷ filium
maricie seuocat. acꝓpter ea sub in¬
trrogitione sursum erigenda i
uori ecest sensus quid ꝓmeruit ille
suꝑius sub nomine hominis dictũ ÷
uid ÷ homo i et est sensus qm̃ uisitas
genus humanũ ꝑfilium tuũ & ꝑtucr¬
larga beneficia. non ÷ meritũ illius.
sedtuci grã : idõq. subsistit quicte
insitatur: Uisitatio: ad medicum
aegrotũ ꝑtinet  Nam uisitationis
sficum dr̃ quis medi cus implere
uendo & ad infirmũ ingreditur ⁊
Egenus humanũ qđ & infiritium
languidum erat Ds pater tunc
usitauit. quando misit filiũ suum
qu uerbũ caro factum ÷ & habittuut
in nobis qͥ Dequa uisitatione dicit¬
etiam tacharias pater iohannis

Expanded text:
Subaudi, quid est? Hoc idem doctores referunt ad Christum, qui in Evangelio saepissime Filium hominis, id est filium Mariae se vocat: ac propterea sub interrogatione sursum erigenda est vox: et est sensus: Quid promeruit ille superius sub nomine hominis dictum est: Quid est homo? Et est sensus: Quod visitas genus humanum per Filium tuum, etris beneficia, non est meritum illius, sed tua gratia, ideoque subsistit, quia a te visitatur. Visitatio ad medicum aegrotum pertinet: nam visitationis officium dicitur quis medicus implere, quando ad infirmum ingreditur; et genus humanum, quod infirmum et languidum erat, Deus Pater tunc visitavit, quando misit Filium suum, qui Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. De qua visitatione etiam Zacharias p
Abbreviated transcription (Latin):
quod memores eius. autfilius hominis
quid ÷ qm̃ uisittis cum: totũ refer̃
adgenus humenũ: hocuero quod
sequitur : referunt concorditer
pater filium suum angłis. qui
scđm diuinitatẽ ęqualis ei erat
in om̃i potentiai: quia angłi dĩ
in mortales & in passibiles existuns
minoratus ÷ aũt non neces sitate
sed spontaineci pietate sicut idẽ
apłs alicis ait : Quicũ informa
fortnã serui accipiens ftictusq ÷
oboediens patri usq ad mortẽ
morte aũt crucis exea em̃ parte
qua mori potuit Crecitor angłorũ:
minor factus ÷ angłisqbene aut̃
dix̃ paulominus: quia & si mor¬
tale corpus assumpsit. peccati
tamen maculã non habuit:
Głci & honore coronasti eum.i

Expanded text:
emor es ejus, aut Filius hominis, quoniam visitas eum? totum referunt ad genus humanum, hoc vero quod sequitur, referunt concorditer Pater Filium suum angelis, qui secundum divinitatem aequalis ei erat in omnipotentia deitatis, quia angeli immortales et impassibiles existunt. Minoratus est autem non necessitate, sed spontanea voluntate, sicut idem Apostolus alias ait: Qui cum in forma formam servi accipiens: factusque est obediens Patri usque ad mortem: mortem autem crucis. Ex ea enim parte qua mori potuit, creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus: quia etsi mortale corpus assumpsit, peccati tamen maculam non habuit. Gloria et honore coronasti eum.
Abbreviated transcription (Latin):
poresse & cum despectu ꝓnuntian¬
dimn÷ istud: quid ÷ homo ⁊ sub audis
sragilis. mortidis. caducus. & sequax¬
ide: qui inueteri peccato generali
niuitate est deuinctusi: Quod memores
neritũ hominis memor est dñs quan¬
b cipeccata dimittit gratuitt¬

Expanded text:
presse, et cum despectu pronuntiandum est istud. Quid est homo? subaudi fragilis, mortalis, caducus, et qui ex Adae in veteri peccato generali pravitate est devictus. Quod memor es meritum. Hominis memor est Dominus, quando ei peccata dimittit gratuit
Abbreviated transcription (Latin):
qendes : quomodo istud testam̃tũ uel
redemit genus humanũ sua passione.
mist disei pulos suos baptizare & pre¬
dicare: It completum ÷ quod ꝓmisit
abralae: quando a postoli ꝓfecti predi¬
cauerunt ubiq. ipso coo perante. in¬
tantum ut in fines orbis tertarum
sonus eorum ꝓceder&: & in omnem
setur:unc in semine abrahȩ ia ÷
eomodo quo superius diximus. &
ꝓmissio eius adimpleta est :¬

Expanded text:
gentes. Quomodo istud testamentum velcula fecit; redemit genus humanum sua passione; misit discipulos suos praedicare et baptizare, et completum est quod promisit Abrahae quando apostoli profecti praedicaverunt ubique, ipso cooperante, intantum ut in omnem terram sonus eorum procederet, et in fines retur, tunc in semine Abrahae, id eeo modo quo superius diximus, et promissio ejus impleta est
Abbreviated transcription (Latin):
Sid÷ indilectione dĩ et ꝓximi.
non duplici animo. neq cciui
Stepharia nobilis quaedam
erat matrona. cuius fami¬
lici faicta erat aeccła simi¬
lit̃ et domus fortunati
om̃ib: acheis. et ordinaaue¬
runit se: ut ministrarenit
scĩs qui sunit hiero solimis.i
Obsecro aut̃ ut etuos subditi

Expanded text:
st dilectione Dei et proximi, non duplici animo, neque causaStephana nobilis quaedam erat matrona, cujus familia facta erat Ecclesia, similiter et domus Fortunati. Achaeis, et ordinaverunt se ut ministrarent sanctis qui sunt Hierosolymis. Obsecro autem ut et vos subditi
Abbreviated transcription (Latin):
subcudis qui
mihi aduersatitur. ꝓsuis ꝓpin¬
motheus. qui hanic aepłam
uobis portauit: Videte et sine
timore sit apud uos .ꝯ
forsitati fuerat iam apud illos
cum timore. quia pseudo apłi
excittibant ꝑ secutioniem paga¬
norum: coratra fideles : Oꝑcit¬
id ÷ doctrinã etmirticulorum
uirtutem. ad scilutem animarũ
Nequis ergo illu
spernat : quia forsittin iam
erat ordincitus: sed ut illi coe¬
perunit dqͥcere ł gosum pauli
ego apollo. ego uero cephae
cum non potius set eos sedare.
relictis illis ab ut ephesum ad
apłm paulum : quem cũ poste
rogasset apłs sicut hic dicit᷑
ut rediret corinthiã: noluit.
qui in correptos eos adhuc
sciebat :¬
eniet inquit cu̾ ei
uacuum fuerit¬
Vigilat:
dit
Sttite infideno
ne suc¬
cũbcitis decepti ab infidelibus.
ut possitis audire cum morse:
tuautem hic sta mecũ:
ter pugnate contra diaboli
temptamenito.¬
sub audis in

Expanded text:
subaudis qui mihi adversantur pro suis propinvos Timotheus, qui hanc Epistolam vobis portabit, videte ut sine timore sit apud vos. Forsitan fuerat apud illos jam cum timore, quia pseudoapostoli excitabant persecutionem paganorum contra fideles. Oid est doctrinam et miraculorum virtutem ad salutem animarum Ne quis ergo illum spernat, quia forsitan jam erat ordinatus, sed ut illi coeperunt dicere: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego vero Cephae, cum non potuisset eos sedare, relictis illis abiit Ephesum ad apostolum Paulum; quem cum postea rogaret Apostolus, sicut hic dicitur, ut rediret Corinthum, noluit, quia incorreptos eos adhuc sciebat. Veniet autem, cum ei vacuum fueritvigilat, dit; state in fide, ne succumbatis decepti ab infidelibus, ut possitis audire cum Moyse: Tu autem hic sta mecum .ter pugnate contra diaboli tentamenta.subaudis in
Abbreviated transcription (Latin):
corde: & inuenietis requiem animaib
ur̃is: etipse ergo nobis illã requiẽ
ꝓmisit. & nos spopondimus nos
intraturos ineam tẽpore baptis¬
matisi quẽ obrem laborate. ne
existimetur aliquis ex uobis deesse
abillo regno: hoc ÷ nealiquis ur̃m
minus dignus inueniatur intro¬
eundi in requiem dĩ: Loquitur
tium deuna regione ad aliam:
quib solet dicere. isqui om̃ib p̃est.n
Uidete nequis ur̃m initinere re¬
maneat: utsimul om̃s ꝑuenire
possimus quotendimus : Sed
& sicuius uimentũ plassitudine
defecerit : subl xuate inuicẽ
eius sarcinas. neforte obhoc in
uia remaneati electi eñĩ inp̃senti
scło quasi inuiasunt: tendentes
ad patriam i Sedne aliquis re¬
maneat qui nonpossit ꝑuenire
ad patriã caelestẽ. simpli ces
quiq & infirmi subleuandisunt

Expanded text:
corde et invenietis requiem animabus corde et invenietis requiem animabus vestris . Et ipse ergo nobis illam requiem promisit et nos spopondimus nos intraturos in eam tempore baptismatis. Quamobrem laborate, ne existimetur aliquis ex vobis deesse ab illo regno, hoc est, ne aliquis vestrum minus dignus inveniatur introeundi in requiem Dei. Loquitur tium de una regione in aliam, quibus solet dicere is qui omnibus dicit: Videte ne quis vestrum in itinere remaneat, ut simul omnes pervenire possimus quo tendimus; sed etsi cujus jumentum prae lassitudine defecerit, sublevate invicem ejus sarcinas, ne forte ob hoc in via remaneat. Electi enim in praesenti saeculo, quasi in via sunt tendentes ad patriam; sed ne aliquis remaneat, qui non possit pervenire ad patriam coelestem, simplices qui
Abbreviated transcription (Latin):
ego putare qđ exauditu tantum
p̃dicationis introitus sit in requi¬
n dĩ: nisi adhibitt fuerit fides
decorde puroi
sunt indeserto. o quib aut̃ uirauit
introire in requi ẽ suã : nisi illis
quiincreduli fuerunt. id ÷ illis
quidubi tauerunt quod non potuissa&
tos dñs inducere in terrã rȩꝓmis¬
sionis Et uidemusidest in¬
telligimus. qm̃ non potuerunt
iNtraremiliairequiem
ipsius illa sexcenta ꝓpter incre
redicta pollicitatione intro eundi
inrequiem ipsius: Existi metur
aliquis exuobis
Tuneamus inquit ꝑditionẽ il lorũ
ustũq dĩ iudicium qui reddet
inicuiq scđm oꝑa sua: neforte
relicta & nec glecta pollicitatione
fidĩ quã ło dedimus inbaptis mate
intro eundi in requiẽ patriae
caelestis. reuertamur iterum
adoꝑa infidelitatis. quȩ abdica¬
uimus corã multistib q̃ Potest &¬
deilla pollicitatione intelligi:
quã dñs ꝓmisie nobis dicens
discite ame quici mitis sũ & humilis

Expanded text:
ergo putare quod ex auditu tantum ergo putare quod ex auditu tantum praedicationis introitus sit in requiem Dei, nisi adhibita fuerit fides de corde puro. in deserto? Quibus autem juravit non introire in requiem suam nisi illis qui increduli fuerunt? Id est, illis qui dubitaverunt quod potuisset eos Dominus inducere in terram repromsionis. Et videmus, id est intelligimus, quoniam non potuerunt intrare in requiem ipsius illa sexcenta millia proptrelicta pollicitatione introeundi in requiem ipsius, existimetur aliquis ex vobisTimeamus, inquit, perditionem illorum, justumque judicium Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, ne forte relicta et neglecta pollicitatione fidei, quam Deo dedimus in baptismate introeundi in requiem patriae coelestis, et revertamur iterum ad opera infidelitatis, quae abdicavimus coram multis testibus. Potest et de illa pollicitatione intelligi, quam Dominus promisit nobis dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis
Abbreviated transcription (Latin):
eñi audientes exacerbauerunt sed
ñ om̃s qui ꝓplsecisunt ab egrpto ꝑ
morse illius hystoriae tacite men¬
tionẽ faicit. quando reuersis ex¬
ploratorib dixerunt murmu¬
rando  Utinã non intro ducat
nos dñs interrã illã  Iosuae dũt
& caleph glorificauerunt dicentes
adomnẽ multitudinẽ : potens ÷
dñs introducerenos in terrã illã
Quidã ergo audientes uerbũ dĩ d
ꝓmis sione. & sermonẽ exploratoru
ada maritudinẽ ꝓuocauerunt eũ
ob incredulitatis & desꝑationis malũ.
sex centa uidelic& milia quorum
corpora ꝓstrata sunt in deserto.i
sedtamen exaterbauerunt eum
quiꝓfectisunt exaegypto : qm̃ iosue
& caleph extaenti multitudine
glorificauerunt illũ ÷ Vnde &ne¬
ruerunt terrã reꝓmissionis. non
solũ possidere: sed etiã aliis ꝑsord̃
sequatur: sensus ÷ audierunt illi
om̃s uerbũ dĩ dȩꝓmissione t̾rens
repmissionis: sicut & nos audii¬
mus depatria caclesti : Sed quid
ꝓfuit illis sermo auditus nolite

Expanded text:
enim audientes exacerbaverunt, sed non omnes, qui profecti sunt ab Aegypto per Moysen. Illius historiae tacite mentionem facit, quando reversis exploratoribus dixerunt murmurando : Utinam non introducat nos Dominus in terram illam; Josue autem et Caleb glorificaverunt Deum dicentes ad omnem multitudinem: Potens est Dominus introducere nos ad terram illam. Quidam ergo audientes verbum Dei de promissione et sermone exploratorum, ad amaritudinem provocaverunt eum ob incredulitatis et desperationis malum, sexcenta videlicet millia, quorum corpora prostrata sunt in deserto; sed tamen non exacerbaverunt eum omnes qui profecti sunt ex Aegypto: quoniam Josue et Caleb ex tanta multitudine glorificaverunt illum, unde et meruerunt terram repromissionis non solum possidere, sed etiam aliis per sortem  hoc prosequatur sensus est: Audierunt illi omnes verbum Dei de promissione terrae repromissionis, sicut et nos audivimus de patria coelesti; sed, quid profuit illis sermo auditus? Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
quare nemodebeat desꝑare
deuenia : dicens
Participes eñi xp̃i effecti sumus
ut pote unũ cũ illo existentes
Si quidem in hoc participamur illi.
quia ipse capud nr̃m & nos men¬
bra illius: coheredes & con corpo¬
rales illi scđm spiritalẽ hominẽ
qui creatus ÷ inipso in eo etiam
participamur illi . quici corpus &
sanguinẽ eius sumͥmus adredẽp¬
tionẽ nr̃am. qua propter non est
desꝑandũ :

Expanded text:
quare nemo debeat desperare quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti sumus. ut pote unum cum illo existentes. Si quidem in hoc participamur illi, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi, secundum spiritalem hominem qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur illi, quia corpus et sanguinem ejus sumimus ad redemptionem nostri, quapropter non est desperandum.
Abbreviated transcription (Latin):
mei carne. fr̃s etiam fide uidete.
id ÷ cauete sum maq diligentia
adtendite neforte sit inaliquo
ur̃m̃ uoluntas non bona &cor
malũ incredulitatis disce dendi
adõ inuo. sicut fuit in illis qui
errauerunt indeserto ad orando
idolci & pereatis sicut illi perier̃ n
Sed ortamini uosmetipsostipsof
ꝑsingulos dies. donec hodie cog¬
nominatur : utnon obdureturꝰ
quiex uobis ftillatia peccati h
Quia illis uidȩis scribebat quiiam
crediderant. & inter quos tales
taliter loquitur i Exortanun inquiensuos inuicem.¬
& corrigite uosmet ipsos ꝑsin¬
gulos dies. donec hodie cogno¬
minatur: id ÷ om̃i tẽpore p̾sentis
uitȩ. in quo ÷ spaciũ penitendi
Siquis quam pec cauerit non
desper& deuenia quci diu uiuit.
nec obduretur aliquis ur̃m
ftillacia peccati id ÷ desꝑatione.
decipiente pec cato infidelita¬
tis : quadi ꝑ poenitentiam non
possit ꝓmereri indulgentiam
Ille eñi quisatis ꝑfecte non
credit: solet plerũq in desꝑa¬
tionẽ ruere Redditq causam.

Expanded text:
rne, fratres etiam fide, videte, id est cavete, summaque diligentia attendite, ne forte sit in aliquo vestrum voluntas non bona, et cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sicut fuit in illis qui erraverunt in deserto adorando idola, et pereatis, sicut illi perierunt. Sed exhortamini vosmetipsos singulos dies, donec hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. Quia illis Judaeis scribebat, qui jam crediderant et inter quos tales taliter loquitur: Exhortamini, inquiens, vos invicem,t corrigite vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur; id est, omni tempore praesentis vitae in quo est spatium poenitendi. Si quisquam peccaverit, non desperet de venia quandiu vivit, nec obduretur aliquis vestrum fallacia peccati; id est, desperatione decipiente peccato infidelitatis, quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui satis perfecte non credit, solet plerumque in desperationem ruere, redditque causam,
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ꝑ qu̾a subsistimus & renati
sumus: quic ipsa ÷ fundamentũ
om̃i um uirtutũ. & bene substaen¬
tiam eã uocct: quii sicut corpus
anima subsistit & uuificatur.
itti anima fide subsifcit indõ
Unde dicitur ꝑ ꝓpħam : Iustus
aut m̃s exfide uiuit. Etidẽ
egregius p̃ dicator iSine fide :¬
inpos sibile ÷ placere dõidub¬
stantia aũt xp̃i appellatur fides:
uelquia abillo datur. ł certe
quic ipse ꝑ eam habitat in
cordib fidelium: Iurtto qđidem
apł̃s alias dicit obtando in in¬
teriore homine habitare xp̃m
ꝑfidẽ incordib ur̃is ĩ Tunc ergo
ueraciter xp̃i participes sumus.
sifidẽ eius usq ad finẽ mortis
nrãe. uelusq addiem iudicu
firmã retinuerimus: om̃i uidelica

Expanded text:
per quam subsistimus et renati sumus, quia ipse est fundamentum omnium virtutum. Et bene substantiam eam vocat, quia sicut corpus anima subsistit et vivificatur, ita anima fide subsistit in DomUnde dicit per prophetam : Justus autem meus ex fide vivit. Et idem egregius praedicator: Sine fide impossibile est placere Deo. Substantia autem Christi appellatur fides, vel quia ab illo datur, vel certe, quia ipse per eam habitat in cordibus fidelium, juxta quod idem apostolus alias dicit, optando in interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Tunc ergo veraciter Christi participes sumus, si fidem ejus usque ad finem mortis nostrae, vel usque ad diem judicii firmam retinuerimus, omni videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
q ui uenientes ad fidem xp̃i. expo¬
liutisunt abaliis uideis: Quos
luudat in hac ipsi epła dicens ⁊
Rcipinã bonorũ ur̃orum: cum
guudio suscepistis : Etdequib
Etqdẽ recessit inquiens amulo
udeorũ: predȩ patuit  Istis
talib expoliutis: hii qui non
fuerant expoliuti. ꝓut poteranT
ministrabant ÷ͥ Quide uero
quantũ ue desideriũ haberet
desidute eorũ: sequentib uerbis
exparte exprimit dicens:

Expanded text:
qui venientes ad fidem Christi, exspoqui venientes ad fidem Christi, exspoliati sunt ab aliis Judaeis, quos laudat in hac Epistola, dicens, Rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis; et de quibus Et qui recessit inquiens a malo, Judaeorum praedae patuit. Istis talibus exspoliatis, ii qui non fuerant exspoliati, prout poterant, ministrabant. Quale vero, quantumve desiderium haberet de salute eorum, sequentibus verbis ex parte exprimit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
terra & conbustioni ꝓximu. non
deuobis hoc diximus: quiu melioru
deuobis credimus: reduxit quoq
eis p̃teritti bonu oꝑa illorum
in memoriã: quutinus exp̃teritis
possec adducere adbona queq.
idõq subiunxit : Nonem̃ in¬
iustus: ds̃ ut obliuiscatur oꝑis
nr̃i & dilectionis. quẽ ostendistis
Ecce quomodo recreuuit animos
eorum & confor tuuit.p̃terita
bona oꝑa admentẽ reuocuns:
quiu in om̃i potentẽ dm̃
obliuio non cadit. idõ non
obliiuscitur oꝑũ & luborum
fideliũ suorum iłt in hoc ÷
iustus: quia remunere elec tos
suos ꝓse luborantes: Si enim
obliuisceretur oꝑum illorũ nec¬
eos remuneraret. Utcũq in iustus
puturetur : Quod om̃ino nefas ÷
dicere :Unde apłs dicit : Non
inquit in iustus ÷ ds̃ ut obliuis¬
ccitur operis laborisq uestri
Etdilectionis quẽ ostendistis pro
amore nominis eius in inuicẽ
& in om̃s. qui ministrastis scĩs: &
adhuc secundũ uerbũ nr̃m
ministratis: Deillis sc̃is dicit:

Expanded text:
terra et combustionibus proxima, non terra et combustionibus proxima, non de vobis hoc diximus, quia meliora de vobis credimus. Reduxit quoque eis praeterita bona opera illorum in memoriam, et quatenus ex praeteritis posset adducere ad bona quaeque, ideo subjunxit. Non enim injustus est Deus, ut obliviscatur operis vestri et dilectionis, quam ostendiEcce quomodo recreavit animos eorum, et confortavit, praeterita bona opera ad mentem revocans. Quia in omnipotentem Dominum oblivio non cadit, ideo non obliviscitur operum et laborum fidelium suorum. Et in hoc est justus, quia remunerat electos suos pro se laborantes; si enim oblieos remuneraret, utcunque injustus putaretur, quod omnino nefas est dicere. Unde Apostolus: Non, inquit, injustus est Deus, ut obliviscatur operis laborisque vestri, et dilectionis quam ostendistis pro amore nominis ejus in invicem et in omnes, qui ministrastis sanctis, et adhuc secundum vestrum posse ministratis. De illis sanctis dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quidem quãdiu sꝑaitium
puenitendi habet. maledictioni ÷¬
ꝓximai: sedsi ꝑmanserit inini¬
quitute suci conbustioni ȩt̃ni
supplicii sub iacebit: Haec eñĩ
conbustio. nonerit nisihis qui
ectis suis: quici inquacũq die fuerit¬
& non morietur: postquã suffici¬
enter increpciuit eos. terruit ac
ꝑcussit: blandiendo iterum
alloquitur eos nedesperatos
redderet: sed tumen neq in om̃ib
adulatur. neq in om̃ib ꝑcutit .i
dicit ergos Confidimus aũt deuob
dilectis simi meliora. & uiciniora
salutis: tumen & si itu
loqui mur¬
non habuit unde eos ad p̾sens
lauduret: liuidut eos despe futura
quã hubebut deillis dicens. quusi
dicerec n Nondicimus hoc ueluti
puttintes uos spinis plenos: sedti¬
mentes necules efficiumini
Melius ÷ em̃uos uerbis terreri: quã
ut reb doleatis: Optima quȩq
oꝑa deuobis confidimus. urãeq
saluti ꝓficua: quũ uis italoquam̃
Nam quod suꝑͥus diximus dereꝓbi

Expanded text:
Non quidem quandiu spatium Non quidem quandiu spatium poenitendi habet maledictioni proxima est, sed si permanserit in iniquitate sua, combustioni aeterni supplicii subjacebit. Haec enim combustio non erit nisi his quicatis suis: quia in quacunque die conversuet non morietur. Postquam sufficienter increpavit eos, terruit ac percussit, blandiendo iterum alloquitur eos, ne desperatos redderet; sed tamen neque in omnibus adulatur, neque in omnibus percutit. Dicit ergo: Confidimus autem de vobis, dilectissimi, meliora et viciniora saluti, tametsi ita loquimurnon habuit unde eos ad praesens laudaret, laudat eos de spe futurorum quam habebat de illis, quasi diceret: Non dicimus hoc veluti putantes vos spinis plenos, sed timentes ne tales efficiamini. Melius est enim vos verbis terreri, quam de rebus doleatis. Optima quaeque opera de vobis confidimus, vestraeque saluti proficua: quamvis ita loquamur. Nam quod superius diximus de reproba
Abbreviated transcription (Latin):
deilla quȩ suc̃ neglegit scliẽ
dum frequenter imbrẽ cue¬
lestis doctrinȩ posset susciꝑe
P roferens autem spincs ac crĩ¬
bulos: reprobu est & male¬
dicto proxi meii Perspinas
tribulos. punctiones peccutorũ
possumus intelligere: quibu
pungitur anima dequib cdil¬
adce dixit : Terra tuci spines
actribulos germincibit. idest
caro tua punctiones pec catoril
caculeos uitiorũ ꝓferet tibi Siue
frens punctiones peccatorum.
urisq scł̃i & sollicitudinib di¬
itiarum occupatti. reꝓba est :
hoc÷ laude indigna & mȩle dic¬
tioni ꝓximci:ͥ Nottindũq qui
nondixit maledictti ÷: sed male¬
dlietioni ꝓxima  Quãdiu enim
reserutur ad puenitentiã quasi
non÷ maledicta : Sin uero pae¬
nitentiã noluerit agere: male¬
dicta erit: Unde sequitur :
cuius consum matio idest
finis illius animae. in prauo oꝑe
aꝑseuerantici in malo usqad
ixitũ uite in conbustionem¬
ignis aecerni erit: Quasi diceret.

Expanded text:
de illa quae suam negligit salutem, de illa quae suam negligit salutem, dum frequenter imbrem coelestis doctrinae possit suscipere: Proferens autem spinas ac tribulos, reproba est et maltioni proxima. Per spinas ac tribulos punctiones peccatorum possumus intelligere, quibus pungitur anima, de quibus Dominus dixit Adae: Terra tua spinas ac tribulos germinabit tibi , id est, caro tua punctiones peccatorum et aculeos vitiorum proferet tibi. Sive ferens punctiones peccatorum, curisque saeculi et sollicitudinibus divitiarum occupata, reproba est, hoc est, laude indigna et maledictioni proxima. Notandumque quia non dixit, maledicta est, sed maledictioni proxima. Quandiu enim reservatur ad poenitentiam quasi non est maledicta: sin vero poenitentiam noluerit agere, jam maledicta erit. Unde et sequitur, cujus consummatio, id est finis illius animae in pravo opere et perseverantia in malo usque ad exitum vitae, in combustionemignis aeterni erit. Quasi diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
gere uolunt & derisiomi haberi ⁊
hoc ÷ eñĩ illũ ostentui hubere.
itai & nos semel mori possumus
inbaptismute peccato : Terra
eñ sepe suꝑse uementẽ hibenis
imbrem. & generats herbam
opatunam illis aquib: colitur:
accipit beNe dictionem
Hoc paradigmute iudȩos arguit
qui sepe biberunt imbrẽ cae¬
lestis doctrinȩ: sed nũquũ ger¬
minci fidei bonorũq. oꝑumꝰ ꝓ¬
tulerunt i łonit autꝰ primum
cõpcrationẽ debonu terra:
acde inde demclu terra inque
bibens imbrẽ. id÷ scũ & bone
uoluntatis animu accipiens
grãm sp̃s sc̃i. imbrẽt diuinorũ
eloquiorũngenerans herbam
oportunũ hoc ÷ uirtutes boncs¬
p̃dicutorib aqͥlub excolitur.
siue sibimet ipsi : accipit bene¬
dictionẽ uittie aeternȩ uel
habundantic̃ uirtutũ. utferait
centesimos : Ni hil eñi oportu¬
rius fide ꝑfecta infidelium
dĩ cũ uita optimaa: Proferens
anima florenti in uirtutib.
dĩq bene dictione dignamox
sub unyxit aliud pcra digia

Expanded text:
zari volunt et derisioni habere, hoc est enim ostentui habere: ita et nos semel mori possumus in baptismate pro peccato. Terra enim saepe supervenientem bibens imbrem, et generans herbam opportunam illis a quibus colitur, accipit benedictionem Hoc paradigmate Judaeos arguit, qui saepe biberunt imbrem coelestis doctrinae, sed nunquam germina fidei bonorumque operum protulerunt. Ponit autem primum comparationem de bona terra, ac deinde de mala: Terra inquit bibens imbrem: id est, bonae voluntatis anima accipiens gratiam Spiritus sancti imbremque divinorum eloquiorum, et generans herbam opportunam, hoc est virtutes praedicatoribus, a quibus excolitur, sive sibimet ipsi, accipit benedictionem vitae aeternae, vel abundantiam virtutum, ut ferat , pariterque centesimos: nihil enim opportunius fide perfecta in Filium Dei cum vita optima. Proferens anima florente in virtutibus, Deique benedictione digna, mox subjunxit aliud paradigma
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ bapti zecur paenitentia
expletti: quieti quȩ supra me¬
moratusunt ꝑceperunt. uir¬
tutesq scłi uenturi gusttiuerua
uoddicit gustriuerunt uirtu¬
tes scłi uenturi : tule ÷ acsi
diceret  Si cognouerunt quod
in resur rectionẽ futuri sunt¬
electi sicut angłi dĩ incaelo.¬
& quod uistifulgebunt sicut
sol inregno patris sui Nullomodo
possunt iterum ita renouari ꝑpceni¬
tentiã & ꝑbaptismũ iteratũ si peccaue¬
rint criminide peccatũ. sicut inprimo
baptis mate noui effecti sunt qͥẜrant
enim qua uolebant baptismũ iterare
dicentes quicquidꝰ uere non ÷ mihi
curae: qm̃ precipiam me baptizari
rursus. & renouubor totus sicut
prius: qđ apłs extoto denegat nul¬
lomodo posse fieri: & quia uirtus¬
baptismitis incruce & sepultura
xp̃i incixime constat Proinde sub¬
unxit q Rursum crucifigentes
sibimet ipsis filium dei. et
ostoitui habeNt es
tamen non idõ denegatur paeni¬
tentiu. quiclic& renouentur in
baptis mate iterum: indulgentiã

Expanded text:
iterum baptizetur poenitentia expleta. Qui ea quae supra commemorata sunt perceperunt, virtutesque saeculi venturi gustaverunt. Quod dicit, gustaverunt virtutes saeculi venturi, tale est, ac si diceret: Si cognoverunt quod in resurrectione venturi saelecti sicut angeli Dei in coelo, quod et justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui, nullo modo possunt iterum novari per poenitentiam et baptismum iteratum, si peccaverint criminale peccatum, sicut in primo baptismate novi effecti sunt: erant enim qui volebant baptismum iterare, dicentes: Quidquid peccavero, non est mihi curae, quoniam praecipiam me baptizare rursus, et renovabor totus, sicut prius. Quod Apostolus ex toto denegat nullo modo posse fieri, et quia baptismatis in cruce et sepultura Christi maxime constat, proinde subjunxit. Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei et ostentui habentes. Tamen non ideo denegatur poenitentia, quia licet non renoventur in baptismate, iterum indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
scda uice renouutio ꝑlauacrum
baptis mutis : Namsicũt xp̃s
semel mortuus ÷ & semel resur¬
gens icim non moritur: itti semel
grã baptis mutis agenda ÷ nec
potest iterari: nisi dubiũ fuerit
utrũ nc̃iquis cuptus ab hostib
sit baptiratus : Renouuri aut̃
dix̃ nouũ fieri: Nouum autẽ

Expanded text:
secunda vice renovatio per lavacrum secunda vice renovatio per lavacrum baptismatis. Nam sicut Christus semel mortuus, et semel resurgens, jam non moritur , ita semel gratia baptismatis agenda est, nec potest iterari, nisi dubium fuerit, utrumnam quis captus ab hostibus sit baptizatus. Renovari autem dixit novum fieri. Novum
Abbreviated transcription (Latin):
negando illũ. aut etiam ad
bile ÷ : Inpos sibile ÷ inquit
nitentiã & ꝑbaptismũ. qui post
quã omĩci superius memoratu¬
ꝑceperunt. ꝓlcꝙsisunt ad in¬
mundiciam crrminidiũ pecca¬
torũ: aut etiã ad infidelitatẽ
Nondyxit difficile ÷: sed in possi¬
bile : qđ enim difficile ÷ utcũq
potest agi: In possibile uero ÷
quod nullomodo fieri potest
Q uid ergo: exclusi ÷ pcienitentia
post baptismũ. & uenia delic¬
torum. ⁊ absit: Duo si quidem
Unũ quidem ante baptis mumy
quocd & ppcratio baptis matis
potest appelluri: Dequo superi¬
us diximus. quia inuingitur¬
illis qui instru untur antequam
ad bciptismũ ꝑueniant: quẽ becitus
apłs hic excludit dicens. Non posse
iterum renouari ꝑpuenitentiam:
quatinus puenitentia ꝑ actti
iterũ baptiretur : Alterũ autem
genus paenitenticie ÷ ꝑquod
betitus apls minime excludit
Terrec ergo om̃s ut timeaint post
baptisimꝰ grãm grauiorib peceatis
sẽ impliccare: quici non potest fieri

Expanded text:
negando illum: aut etiam ad oribus, impossnegando illum: aut etiam ad rum ad poenitentiam. Hoc est, subauditur a superioribus, impossiceperunt, prolapsi sunt ad immunditiam criminalium peccatorum aut etiam ad infidelitatem. Non dixit difficile est, sed impossibile. Quod enim difficile est, utcunque potest agi. Impossibile vero est quod nullo modo fieri potest. Quid ergo? Exclusa est poenitentia post baptismum et venia delictorum? Absit. Duo siquidem unum quidem ante baptismum, quod et praeparatio baptismi potest appellari, de quo superius diximus quia injungituillis qui instruuntur, antequam ad baptismum perveniant, quod beatus Apostolus hic excludit dicens, non posse iterum renovari per poenitentiam, quatenus poenitentia peracta iterum baptizentur: Alterum autem genus poenitentiae est quo pbeatus Apostolus minime excludit. Terret ergo omnes ut timeant post baptismi gratiam gravioribus peccatis se implicare, quia non potest fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ati suci: Id÷ ne sicut dicibolus indutus
serpente seduxit mulierem sua callidita¬
te. & ꝑmulierem decepit uirum: ita modo
corrum pantur sensus ur̃i ꝑ pseudo apłos.
qui sunt ministridiaboli. & exeidant n¬
Ibent̃ suffertis iNisipientes .

Expanded text:
a, id est ne sicut diabolus indutus serpentem, seduxit mulierem sua calliditate, et per mulierem decepit virum, ita modo corrumpantur sensus vestri a pseudo-apostolis, qui sunt ministri diaboli, et excidant. Libenter suffertis insipientes
Abbreviated transcription (Latin):
ollits ÷s neforte aliquis romanorũ
senra& hanc epistolam. & excitar&
ontuase aliosq xp̃ianos inꝑsecuti¬
oseillorum: qui se putabant semꝑ
ounatiros in toto mundo: Uos scitis
&qus moretur illum: quia necdũ
destuctũ ẽ regnum romanorum .i
Q e recesseruntꝰ om̃s gentes ab illis. ut
reueletur siue manifestetur ipse
antixp̃s suo tempore. id ÷ congruo
tẽpore & adõ disposito: scilic&¬
postquam om̃a regna discesserint

Expanded text:
forte aliquis Romanorum legeret hanc epistolam, et excitaret contra se aliosque Christianos persecutionem illorum, qui se putabant semper regnaturos in toto mundo. Vos scitis, um, et quid moretur illum, quia necdum destructum est regnum Romanorum, nec recesserunt omnes gentes ab illis. Ut reveletur, sive manifestetur ipse Antichristus, in suo tempore, id est congruo tempore et a Deo disposito, postquam omnia regna discesseri
Abbreviated transcription (Latin):
adhefere in coitu necne: Quib
apłs respond& : Bonũ quidem ẽ.
abuxore abstinere : sed melius ÷
acciꝑe. quã cũ ad ulteris ꝑpetra¬
re adulteriũ : Aut aliquo modo
id÷ non se subtrahant ab inuicẽ
aicitu: sed uolente uiro concũbere.
liter etuir seruicit mulieri. red¬
dexs eidebitũ corcubenidi: illa
uolente :¬
Mulier sui corporis.
idi sui genitalis merbri potesto¬
tem non habet: ut ꝓhibetit uiro
eoitũ. sed in uiri potestate : Si
milit̃ uir sui corporis. id ÷ suȩ ue¬
rende siue genitailis menbri ñ
habet potestatẽ. ut mulieri co¬
itũ ꝓhibetit : sed inmulieris po¬
testate ÷ ⁊ic sibi sunt inuicem
debitores et qđ mauis ÷ serui:
et unci debet . eẽ. uolunttis in le¬
gis naitura i Dies festi Dies purga¬
tionis et ipsa ratio conceptus et par¬
tus. iuxta legem cessari tẽporib¬
his debere monstrat : Nolite fi¬
derre inuicem. id ÷ nolite uossub¬
trahere ab inuicẽ : neforte disseri¬
sio generet simulationẽ: Hisi for

Expanded text:
adhaerere in coitu necne. Quibus Apostolus respondit: Bonum quidem esse ab uxore abstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius perpetrare adulterium aut aliquo modo  non se subtrahant ab invicem a coitu: volente viro concumbere, liter et vir serviet mulieri, reddens ei debitum concumbendi, illa volente Mulier sui corporis, id est sui genitalis membri, potestatem non habet, ut prohibeat viro coitum, sed in viri poris, id est sui verendi sive genitalis membri, non habet potestatem, ut mulieri prohibeat coitum, sed in mulieris potestate est. Sic sibi sunt invicem debitores, et quod majus est, servi, ut una debeat esse voluntas in lege naturae. Dies festi, diesque purgationis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessari his debere monstrantur. Nolite fraudare invicem, id est nolite vos subtrahere ab invicem, ne forte discessio gene
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑius: cũ innuptis et uiduis a
coniugcitis fidelib Modo dict
deceteris : id÷ ꝑmixtis in fidelibu
cũ fidelib Rucire dicit ego dico
non dñs : Nũ quid dñs loquebatꝰ
ꝑ eum: Vtique : S ed ideo dixit e
dicere ton dnm̃: quia hoc pcr¬
tũ continet᷑ in aeuangelio dicu
adnõ sicut illud suꝑius quodn
fr̃ fidelis habet uxorẽ infidelo:
accidere solebat. ut uiro creden¬
te. mulier in fidelis ꝑsisteret.
etplerũq uxore credente uis
in fidelis maneret: ideo talia
non detreheret : non dimitter
aliquis sociũ suum
Sc̃ificcitus.

Expanded text:
tis et viduis atque conjugatis fidelibus, modo dicit caeteris, id est permistis infidelibus cum fidelibus. Quare dicit, ego dico, non Dominus? Nunquid Dominus non loquebatur per eum? Utique. Sed ideo dixit se dicere, et non Dominum, quia hoc praeceptum non continetur in Evangelio dictum a Domino, sicut illud superius, quod non uis frater fidelis habet uxorem infidelem, accidere solebat, ut viro credente mulier infidelis persisteret, et plerumque uxore credente, vir infidelis maneret. Ideo talia non detraheret, non dimitteret aliquis sociam suam. Sanctificatus
Abbreviated transcription (Latin):
uero sic: ut sit cum coniuge
Melius ÷ nubere : quam uri .i
Nondixit hoc cõparatiuo modo
melius ÷ nubere quã uri quasibo¬
nũ sit uri : ideoq melius ÷ nube
scđm consuetudinẽ secutus est ⁊
Solemus enĩ dicere: Melius : lucrũ
facere : quã dc̃ipnũ : Melius ÷ unũ
oculũ habe : quã nullũ : Melius :
uno pede inniti. et excltera par¬
te baculo sustentari: quã frac¬
tis crurib reppere : Sic melius
÷ nubere. et uxorẽ ducere : quã
uri qđ est ꝓprie calore corpo¬
ris cogente libidinẽ explere :
et quocũq modo nefas ꝑpetrare
His aut̃ qͥ pa trimonio uincti sunT
id ÷ uxori legitime. quae coniuncꝰ¬
tio matrimoniũ dr̃ amatrona
cangelio uxorẽ auiro non discedem
excepta ccuisci fornicationis Sia
cesserit causa fornicationis mano

Expanded text:
ut sit cum conjuge. Melius est enim nubere quam uri. Non dixit ideo comparativo modo melius est nubere quam uri, quasi bonum sit uri, ideoque est melius nubere, sed consuetudinem secutus est. Solemus enim dicere: Melius est lucrum facere quam damnum. Melius est unum oculum habere quam nullum. Melius est uno pede inniti, et ex altera parte baculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic melius est nubere et uxorem ducere, quam uri, quod est proprie, calore corporis cogente, libidinem explere, et quocunque modo nefas perpetrare His autem qui matrimonio juncti sunt, id est uxori legitimae, quae conjunctio matrimonium dicitur a matrona,ominus in Evangelio, uxorem a viro non discedere, excepta causa fornicationis. Quod si discesserit, causa fornicationis, innupta