comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retur trinitas esse: sisemper insepa¬
rabiliter diceretur: Bene ergo ip¬
sa difficultas loquendi. cornr̃m
ad intellegentiam trahit : et per
infirmitatem nram caelestis doc¬
trina nos adiuuat. ut quia inditate
patris et filii et sp̃s scĩ. Nec singula
ritas est nec diuersitas cogitanda:
uera unitas et uera trinitas possit
quidem simul mente sentiri: sed
non possit simul ore profiteri:
Fundata igitur dilectis simi hac
fide in cordibus ur̃is qua salubriter
credimus quod tota simul trinitas
una uirtus est una maiestas. una
substantia indiscreta operatio. in¬
separabilis dilectione in differens
potestate. simul implens omnia.
simul continens uniuersa: Quo denĩ
nor aut maiorest: Quaesic intribus
est conficenda personis: ut sobtudi¬
nem non reiciat trinitas: et unitatẽ
ambigamus quod cum indie pente¬
seda diectio largitatis: Qm̃ et patri¬
archae et prophettie & sacerdotes.
omnesq sc̃ĩ quiprioribus fuere tem¬

Expanded text:
retur Trinitas esse, si semper inseparetur Trinitas esse, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum 396 ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in deitate Patris, Filii et Spiritus sancti nec singritas est, nec diversitas cogitanda, vera unitas et vera Trinitas possit quidem simul mente aliquatenus sentiri, sed non possit simul ore proferri. CAP. III. Fundata igitur, dilectissimi, hac fide in cordibus nostris, qua salubriter credimus quod simul tota Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta opere, inseparabilis dilectione, indifferens potestate, simul implens omnia, simul continens universa: quod enim jor aut minor potest, quae sic in tribus est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem ambigamus quod cum in die Pentesed adjectio largitatis: quoniam et patriarchae, et prophetae, et sacerdotes, omnesque sancti qui prioribus fuere tem
Abbreviated transcription (Latin):
abunitate sua discrepat. diuinge trini¬
tatis essentia: Sempiternum est patri:
co aeterni sibi filii esse genitorem.
Sempiternũ est filio: in temporalit̃
a patre esse progenitum: Sempiter¬
num quoque est spiritui scõ. sp̃m
es se patris et filii: Ut numquam
sis: nulla ibi personãsit anterior:
pulla posterior: Huius enim beatȩ
trinitats in commutabilis ditas
una est insubstantia. indiuidua in
opere. consors in uoluntate: par
in omni potentia aequalis ingloria:
Dequa cumscã scriptura sic loqui¬
tur. ut aut infactis aut in uerbis ali¬
quid adsignet quod singulis uidea¬
tur conuenire personis: nonper¬
turbatur fidescatholica: sed docetur:
Ut perproprietatem aut uocis aut
operis insinuetur nobis ueritas
trinitatis. et non diuidat intellectos
quod distinguit auditus: Obhoc
enim quaedam siue subpatris. siue
promuntur : ut confessio fidelium
intrinitate nonerret: Quaecumsit
inseparabilis: numquam intellege¬

Expanded text:
ab unitate sua discrepat divinae Triniab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter a Patre esse progenitum. Sempiternum quoque est Spiritu sancto, Spiritum esse Patris et Filii: ut numquam sis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. De qua cum Scriptura sancta sic loquitur ut aut in factis aut in verbis aliquid designet, quid singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive promuntur, ut confessio fidelium in Trinitate non erret. Quae cum sit inseparabilis, numquam intellige
Abbreviated transcription (Latin):
lenis sime quidem nobis dilec¬
tissimi. causam atq rationẽ
sollempnitatis hodiernae
diuinorum eloquiorum textus osten¬
dit: quo sc̃m sp̃m quinqua gesimo
post dñi resurrectionis diẽ qui ab
ascensione eius est decimus: infusum
xxp̃i discipulis. sicut promissus spera¬
batur agnouimus: Sed adhos eccłe
filios instruendos: ad dendum est
etiam nr̃i sermonis obsequium, Non
enim timemus nespiritales et eruditi
noca fastidiant: ad quorum fructum
pertinet utquam plurimis insinuari
uelint quod ipsi cum magna sui utilita¬
te didicerunt: Fiat ergo percorda
omnium dispensatio munerum diui¬
norum: etseruitutem orisnr̃ĩ. docti
praeparationi urãe: ad erit ipsius lar¬
gitas. decuius maiestate loqui tempta¬
mus: ut ad profectum totius ec cłae
suae. et uos capaces. et nos faciat ab un¬
dantes: Cum igitur ad intellegendam
dignitatem sp̃s scĩ oculos mentis inten¬
dimus: nihil diuersum ab excellentia
patris et filii cogitemus. quia innullo

Expanded text:
lenissime quidem nobis, dilectissimi, causam atque rationem solemnitatis hodiernae divinorum eloquiorum textus ostendit, quo sanctum Spiritum quinquagesimo post Domini resurrectionem die, 301 qui ab ascensione ejus est decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti praeparationi vestrae aderit ipsius largitas, de cujus mus, ut ad profectum totius Ecclesiae suae et vos capaces et nos faciat abundantes. Cum igitur ad intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
am se incidere: quae neq in prȩsenti
scło neq infuturo sit remit tenda
iudicio: Dicente dño: Quicumq
dixerit uerbum contra filium homi¬
nis remit tetur ei: Qui autem di¬
xerit contra sp̃m scm: non remitte¬
tur ei. neq: in hoc scło neq infuturo:
Permanens namq in hac impietate
sine uenia est : quia exclusit ase eũ
perquem poterat confiteri: Ne
umquam peruenit ad indulgentiae
remedium : qui patrocinaturum
sibi non habet aduocatum: Ab¬
ipso enim est inuocatio patris. ab ip¬
sosunt lacrimae penitentium. ab
ipso gemitus supplicantium Ec
nemo potest dicere dñm iħm.
nisi in sp̃u sco. Cuius aequalem
cum patre etfilio omnipotentiam
unamq ditatem euidentis sime
a postolus praedicat dicens: Diui¬
siones uero gratiarum sunt: idem
autem sp̃s et diuisiones minisita

Expanded text:
am se incidere, quae neque in praesenti am se incidere, quae neque in praesenti saeculo, neque in futuro sit remittenda judicio, dicente Domino: Quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis, remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Permanens itaque in hac impietate sine venia est, quia exclusit eum a se per quem poterat confiteri; nec umquam perveniet ad indulgentiae remedium, qui patrocinaturum sibi non habet advocatum. Abipso enim est invocatio Patris, ab ipso sunt lacrymae poenitentium, ab ipso sunt gemitus supplicantium; et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto ; cujus aequalem cum Patre et Filio omnipotentiam, unamque Deitatem evidentissime praedicat Apostolus, dicens: Divisiones quidem gratiarum sunt, idem autem S
Abbreviated transcription (Latin):
ciabit uobis Non ergo alia sunt pa¬
non fuit ista communio. quia hoc est
ibi omnia habere quod semper existe¬
re: Nulla ibi tempora. nulli gra¬
dus. Nullȩ differentiae cogitentur:
Et sinemo dedõ potest explicare
quodest: nemo aud eat affirmare
quod non est: Excusabilius enim est.
denatura in effabili non eloqui dig¬
na : quam diffinire contraria:
Quicquid itaq desempiterna. et in¬
commutabili gła patris pro possunt
corda concipere: hoc simul et defilio.
et despu scõ. inseparabiliter atq in¬
differenter intellegant: Ideo enim
hanc beatam trinitatem. unum
confitemur dm: quia in his tribus
per sonis. nec substantiae. Nec poten¬
tiae. nec uoluntatis. nec operationis ẽ.
ulla diuersitas: Sicut ergo detesta¬
mur arrianos. quiinter patrem et
filium aliquam uolunt esse distan¬
tiam: ita etiam macedomanos parit̃
detestatur: Quilicet patri et filio
tribuant aequalitatem: sp̃m tamen
sc̃m inferioris putant esse nature:
Non considerantes eam blasphemi¬

Expanded text:
tiabit vobis . Non ergo alia sunt Panon fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas. CAP. IV. Sicut ergo detestamur Arianos, qui inter Patrem et Filium aliquam volunt esse distantiam, ita etiam Macedonianos pariter detestamur, qui licet Patri et Filio tribuant aequalitatem, Spiritum tamen sanctum inferioris putant esse naturae: non considerantes eam blasphemi
Abbreviated transcription (Latin):
grã ministretur: Uides quod et angli
p̃sunt: insistunt marerres: & ubiq
nobis p̃parantur auxilia: Quidigit᷑
miserius est illis. qui conuentũ istum
splendidum derelinquunt: Et quid
uobis beatius. qui ad tantam sollemp¬
nitatem properare uoluistis: Sed

Expanded text:
gratia ministretur. Vides quod angeli gratia ministretur. Vides quod angeli praesunt, assistunt martyres, et ubique nobis praeparantur auxilia; quid enim miserius est illis qui conventum istum splendidum derelinquunt? Et quid vobis beatius est, qui ad tantam solemnitatem properare voluistis? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tibi theatrum facile demonstratur:
Nam cum inomni aere angłorum
multitudo uersatur: multomagis
in ecclesia. multo amplius hodierno
die: quando eorum dñis ascendit in
caelum: Et ut scias quod angłi ubiq
uersantur: audi quod paulus femi¬
neo pudori prospiciens ait: Debent
Angelus ait: qui liberat me aiuuen¬
tute mea: Et illi quicum apłis erant:
aiunt adrode: Angelus ipsius est:
Et iacob Uidi in quid castra angłoꝵ:
Et merito: angelorum castra uide¬
bantur. in terra: Nam sicut impera¬
toris obtimi prouisione urbes om̃s
uniuersae ciuitates. castella singu¬
la. manu militari aduersus hostilem
muniuntur aduentum. & omnia
loca diligen ter armantur. nehar¬
barica in cursione deleantur: ita
et dr̃ qm̃ barbara & agresti mente.
rabientes demones. ad pacis euersi¬
nem ubiq uersantur: ad tutelam
nrãm constituic exercitus angłorum.
ut eorum p̃sentia demonum confrin¬
gatur audatia: & per eos nobis pacis

Expanded text:
tibi theatrum facile demonstratur: tibi theatrum facile demonstratur: nam cum in omni aere angelorum multitudo versetur, multo magis in ecclesia, multo amplius hodierno die quando eorum Dominus ascendit in coelum. Et ut scias quod angeli ubique versantur, audi quid beatus Paulus femineo pudori praecipiens ait: Debent Angelus, ait, qui me liberavit a juventute mea . Et illi qui cum apostolis, erant, aiunt ad Rhoden: Angelus ejus est . Et Jacob: Vidi, inquit, castra angelorum . Et merito angelorum castra videbantur in terra: nam sicut imperatoris optimi urbes omnes, universae civitates, castella singula, manu militari adversus hostilem muniuntur adventum, et omnia loca diligenter armantur, ne barbarica incursione deleantur, ita et Deus, quoniam barbarica et agresti mente rapientes daemones ad pacis eversionem ubique versantur, ad tutelam nostram constituit exercitus angelorum, ut eorum praesentia daemonum confringatur audacia, et per eos nobis pacis
Abbreviated transcription (Latin):
uando decruce nr̃a pro cessit
oratio: foris ciuitatem sollẽp¬
nitatem caelebraui¬
mus: Et nunc quando decrucifixi
ascensione tractauimus: p̃clarum
diem. et omni laetitia choruscantẽ.
fines ciuitatis aegressi: summa con
gratulatione caelebrantes: Ethoc
non ad contum eliam ciuitatis: sed
adhonorem obseruatur scõrum.
nenos causa dissimulationis accusens
dicentes. quod pro dño sensimus uni¬
uersa tormenta Uexantium mani
Pacientia nr̃a : tortor cessit iratus:
Libenti animo: pro xp̃o nr̃ sanguis
effusus est: Decisa capita sunt: pro
eius gła: Haec omnia meruimus
sustinere: nec mysteriorum archana.
in nr̃is tabernaculis caelebrantur:
Idõ dilectissimi fr̃s: hodie adlo ca
habita cula festinamus: ut conuentus
ñr. ipsorum quoq p̃sentia clarior
redderetur: Nonenim in hoc thea¬
tro tantum martrres p̾sunt: sed et¬
angłorum instantia locus decora tur:
Nam et angł̃i p̾sunt: Et si martrres
uidere desideras. si angłos cupis ins¬
picere: aperi oculos fidei. & illud

Expanded text:
uando de cruce nostra processit oratio, foris civitatem solemnitatem celebramus, et nunc quando de Crucifixi ascensione tractamus, praeclarum diem et omni laetitia coruscantem, fines civitatis egressi, summa cum gratulatione celebramus, et non ad contumeliam civitatis, sed ad honorem observatur sanctorum, ne eos causa dissimulationis accusent, dicentes: Quot pro Domino sensimus tormenta? Vexantium manibpatientiae nostrae tortor cessit iratus, libenti anima pro Christo noster sanguis effusus est, decisa capita sunt pro ejus gloria; haec omnia meruimus sustinere, nec mysteriorum arcana in nostris tabernaculis celebrantur. Ideo, dilectissimi fratres, hodie ad loca d sanctorum habitacula festinamus, ut conventus noster ipsorum quoque praesentia clarior redderetur. Non enim in hoc theatro tantum martyres praesunt, sed angelorum instantia locus decoratur, nam et angeli praesunt. Et si martyres videre desideras, si angelos cupis inspicere, aperi oculos fidei, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit: Igitur nrae naturae pri¬
mitias obculit patri. & oblatum
donum miratus est pater : quod et
tanta dignitas offerebat. etquod
offerebatur nulla macula fedaba¬
tur Nam et suis manibus suscepit
oblatum: & sucde sedis fecit esse
participem: Et quod plusest: ad
patrem suae dexterae collocauit:
Cognoscamus quiest ille qui audi¬
uit sede addex teram meam: quae
natura est cuids̃ dixit. aesto meae
apocs sedl Illa natura est quae
audiuit. terraes. et interram ibis:¬

Expanded text:
tus igitur nostrae naturae primitias obtulit Patri, et oblatum donum miratus est Pater, quod et tanta dignitas offerebat, 1394 et quod offerebatur, nulla macula foedabatur. Nam et suis manibus suscepit oblatum, et suae sedis fecit esse participem, et quod plus est, ad partem suae dexterae collocavit. Cognoscamus quis est ille qui audivit: Sede ad dexteram meam ; quae natura est cui dixit: Esto meae particeps sedis. Illa natura est quae audivit: Terra es et in terram ibis
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus: His dilectissimi alus¬
q documentis. quibus in nume¬
rabiliter diuinorum eloquiorum
coruscat auctoritas: adueneratio¬
nem pente costes unanimiter in¬
citemur: Exultantes in honorem
sci sp̃s: perquem omnis catholica
eccła sc̃ificatur. Omnis anima
rationalis imbuitur: Qui inspira¬
cor fidei doctor scientiae. fons di¬
lectionis signaculum castitatis
et totius est causa uirtutis: Gau¬
deant fidelium mentes: quod in
toto mundo. unus ds̃ pater. et filius
et sp̃s sc̃s: omnium linguarum con¬
fessione laudatur: Quodque illa
significatio quae inspe ue ignis
apparuit: et opere perse uerat & niune¬
re: Ipse enim sp̃s ueritatis: facit domum
głae suae luminis sui splendore fulgere.
Tintemplo suo nec tenebrosum uult¬
aliquid esse nec tepidum: Dequa
ope atq doctrina: etiam ieiumorum
nobis. et elemosinarum est conlata pur¬
gacio: Namhunc uenerabilem diem.
sequitur saluberrimȩ obseruantiae
consuetudo. quam utilissim am sibi
omnes scĩ semper expertisunt. & ad

Expanded text:
ntellectum, his, dilectissimi, aliisque documentis, quibus innumerabiliter divinorum eloquiorum coruscat auctoritas ad venerationem pentecostes unanimiter incitemur, exsultantes in honore Spiritus sancti, per quem omnis catholica Ecclesia sanctificatur, omnis anima rationabilis imbuitur, qui inspirator fidei, doctor scientiae, fons dilectionis, signaculum castitatis, et totius est causa virtutis. Gaudeant fideltoto mundo unus Deus, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, omnium linguarum confessione laudatur; quodque illa significatio, 300 quae in specie ignis apparuit, et opere perseverat et munere. Ipse enim Spiritus veritatis facit domum gloriae suae luminis sui nitore fulgere, et in templo suo nec tenebrosum aliquid vult esse, nec tepidum. De qua ope atque doctrina etiam jejuniorum nobis atque eleemosynarum est collata purgatio. Nam hunc venerabilem diem seqconsuetudo quam utilissimam sibi omnes sancti semper experti sunt, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur ira sublata: Disce quod non
nr̃a dep̃catione qui eum offenderamꝰ.
sed postula tu eius qui iuste fuerat
nobis iratus: pax facta est: Pro xp̃o
Quidhoc estꝰ ipse rogat: qui iniuri¬
am passusest Ualde in quid nam
ds̃ clemens est: & ipse tamquam pat̾¬
misericors dep̃catur: Et uide quia
medius est: qui reconciliator accessit:
Non angelus. non archangelus: sed
ipse filius dep̃catur: Et sicut duobus¬
urgio separatis. unus in medio positus
altercantium litem discordiamq
dissoluit: ita et xp̃s fecit: Ds uobis
uste irascebatur: et nos contempneba¬
mus iratum. et dementem dñm de¬
clinabamus: Et se medium xp̃s in¬
gessit: & sociauit utramq naturam.
et nobis quod imminebat apatre¬
supplicium: ipse sustinuit: Uis disce

Expanded text:
inter caetera: « Disce quod non nostra deprecatione, qui eum offenderamus, sed postulatu ejus, qui juste nobis fuerat iratus, pax facta est. Pro ChrisQuid hoc est? Ipse rogat qui injuriam passus est? Valde inquit. Nam Deus clemens, et ipse tanquam misericors pater deprecatur. Et vide qui medius est, qui reconciliator accessit, non angelus, non archangelus, sed ipse Filius deprecantis, etjurgio separatis, unus in medio positus altercantium litem discordiamque dissolvit, ita et Christus fecit. Deus nobis juste irascebatur, et nos contemnebamus iratum, et clementem Dominum declinabamus; et se medium Christus ingessit, et sociavit utramque naturam, et nobis quod imminebat supplicium ipse sustinuit. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ne utar. quo uerbo dicam repperire
non possum: natura fragilis. natura
contempta. & omnibus monstrata
deterior: omnia uicit. omnia supe¬
rauit. & omnibus hodierna die me¬
ruit excelsior repperiri: Hodie an¬
głi: uota diu desiderata recepeunt:
Hodie archangeli: quod multo tem¬
pore cupiebant inspicere: ualuer̃:
Naturam nr̃am ipsi insede domini¬
ca in mortali fulgentem gła: per¬

Expanded text:
ne utar, quo verbo dicam, reperire non possum. Natura fragilis, natura contempta, et omnibus monstrata deterior, omnia vicit, omnia superavit, et omnibus hodierna die meruit excelsior reperiri. Hodie angeli diu vota desiderata receperunt; hodie archangeli, quod multo tempore cupiebant, inspicere valuerunt; naturam nostram in sede Dominica immortali fulgentem gloria per
Abbreviated transcription (Latin):
animam meã. sta tantum & crede mͥ:
quia xp̃o me misit. M At ille
deinde treme factus flecbat a marissime:
Et accedentis ad se senis genib: ꝓuoluitur:
gemitib & ululc tibus quib poterat
sacis faciens & uberrimis lacrimarum
suarum fontib iterum baptizabatur.
occultans solam dexteram suam: Apłs
dexteram excuius cedis conscientia tor¬
quebatur: tamquam ic̃ ꝑ poenitentiã
purgatam de osculans ad ȩxcłiam reuocat.
& in desinentes ꝓ eo orationes ꝓfundens.
& cum ipso pariter ducens crebra ieuinia.
indulgentiam a dõ quã ei pollicitus
fuerat expetebat. Sed & uariis ser¬
monum consolationibus ueluc quibusdã
p̃caentationib efferos & exterritos eius
animos mitigabat Nec prius abstitit
qua eum in om̃ib emendatum. & ic̃
aeccłiȩ preficer&. Prebens ꝑhoc magna
exempla uerȩ pęnitentiȩ. & docũmen¬
tũ ingens nouę regenerationis. atq¬
atq in signia quȩdam. & trophea

Expanded text:
 « Sta tantum, et crede mihi, quia Christus me misit. » At ille deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostdexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur plenitudo. uñde constat
eccłam colligendam. et quia supe¬
rius dixerat᷑. laudate quitimetis dñm.
nunc adquos timor ipse pertinere
possit. edicitur: Adisrahelitas utiq
idest uidentes dñm. quia nesciunt
timerȩ dm̃. qui heretica prauitate
caecatisunt : uel idolis scelerata men
rum Quod solent facere mundi
istius honore gloriantes. spernere
pauperes : despicere supplicantes:
Causamq de habitus qualitate meti¬
ri: ut sisit uestib nitidus. uerax
putetur: Si amictu sordidus.
mendacissimus habeatur: Sed
apud dm̃ longe diuersum est qui
deueste iudicat. qui opulentiam
non honorat: Sed ille p̃ces fideli¬
um pauperum exaudit: et ad¬
iuuat: aegen: s illi preciosus est qui
et cum clamarem adeum exau

Expanded text:
cognoscitur plenitudo, unde constat cognoscitur plenitudo, unde constat Ecclesiam colligendam. Et quia superius dixerat: Laudate, qui timetis Dominum, nunc ad quos timor pertinere possit edicitur; ad Israelitas utique, id est videntes Dominum: quia nesciunt timere Deum qui haeretica pravitate caecati sunt, vel idolis scelerata mentrum. Quod solent facere mundi istius honore gloriantes, spernere pauperes, despicere supplicantes, causamque de habitus qualitate metiri; ut si sit vestibus nitidus, verax putetur; si amictu sordidus, mendacissimus habeatur. Sed apud Deum longe diversum est, qui de veste non judicat, qui opulentiam non honorat; sed ille preces fidelium pauperum exaudit et adjuvat. Egenus illi pretiosus est, qui et cum clamarem ad eum exau
Abbreviated transcription (Latin):
iacob magnificate cum: Paulo
latius dñi passione narrata: necor¬
da fidelium longi a tristitia tur¬
barentur: uenit ad tertiam partem
ubi deuotus alloquitur. ut dñi dis¬
pensatione recognita laudent
eum. et p̃coniã ipsius generali exul¬
tatione concelebrent: qm̃ per eius
passionem prouenit salus fideliũ.
et uita iustorum: Nunc intendamꝰ.
quam suauis intimore dñi decla¬
retur affectus: timor humanus.
non laudem parturit: sed uitupera¬
tionem: Dĩ autem timor quia
iustus et sanctus est: laudem gene¬
rat. amorem tribuit. ardorem
caritatis inflammat: Laudate er¬
go dicit quitimetis dñm. id est
qui reuerentiam habetis nominis
eius: quia eum nanmeretur p̃di¬
care. nisi qui cognoscitur et timere:
uniuersum in partem bonorum
accipe: Quia illos tantum
ma uult intellegi. qui fidei
iacob deuotiontq consentiunt.
Superantes per religionis affectum. uete¬
ts hominis primam natiuitatem: li
isrł non unius nationis populus sig¬
nificatur: sed cunctarum gentiuiti

Expanded text:
acob, magnificate eum. Paulo latius Domini passione narrata, ne corda fidelium longa tristitia turbarentur, venit ad tertiam partem, ubi devotos alloquitur, ut Domini dispensatione recognita laudent eum, et praeconia ipsius generali exsultatione concelebrent: quoniam per ejus passionem provenit salus fidelium et vita justorum. Nunc intendamus quam suavis in timore Domini declaretur affectus. Timor enim humanus non laudem parturit, sed vituperationem: Dei autem timor, quia justus et rectus est, laudem generat, amorem tribuit, ardorem charitatis inflammat. Laudate ergo, dicit, qui timetis Deum, id est qui reverentiam habetis nominis ejus: quia eum non meretur praedicare, nisi qui cognoscitur et timere. Universum in partem bonorum accipe: quia illos tantum mavult intelligi qui 77 fidei Jacob devotionique consentiunt, superantes per religionis affectum veteris hominis primam nativitatem. Verrael. Semen Israel non unius nationis populus significatur, sed cunctarum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
NATS eSy: Nos renati Hodie
saluator mundi ꝑmatrẽ nascendi tẽpus
accepit: qui de patre natiuitatis non hab&
tempus Hodie ꝑ hominẽ filius dĩ ingres¬
sus est mundũ: cuius manu ante hominẽ
factus est mundus. Hodie habitator eaeli
uenit ad terras: qui terrarum in colas
euocar& ad ccelum : Mirabilis inquit ꝓpħa¬
ds̃ in scĩs suis : Si in scĩs smribilis deuso

Expanded text:
natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus
Abbreviated transcription (Latin):
menfructum quaerit industriȩ.
N on enim dormientib proue¬
nit regnum eaelorum. sed inman¬
datisdẽi laborantib atq uigilan¬
tibus. ut si dona ipsius nomirrita
fecerimus. ꝑ ea quae dedit mere¬
amur accipere quae promisit⁊
Unde cohortamur dilectionem
uestram: ut abstinentes uos ab om
mopere malo. quae sunt casta
et iusta sectemini E. ilii enimlu¬
cis: abicere debent oꝑa tenebrarũ:
Itaq odia declinate. mendatia
abicite. su perbiam humilitute
destruite: auaritiam proicite. lar¬
gitatt̃ diligitẽ O ecet enuim
ut capiti suo menbra conueniant.
ut promissarum beatitudinẽ mere¬
amur esse consortes. per xp̃m dñm
nostrum:¬

Expanded text:
men fructum quaerit industriae: men fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per Dominum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
diceret: S inite pueros uenire ad
me. talium est enim regnum cae¬
lorum. N oua gloriã coronabat
infantes: & demnitiis suis paruu¬
lorum primordia consecrabat:
Ut disceretur neminẽ hominẽ
diuini in ca pacemesse sacramen¬
ti: quando & iam illa aetas glo
nosca mus ergo dilectissi mi inma¬
gis adoratorib xp̃i uocationis
nostrae fideiq primitias: et exul¬
tantibus animis beatue spei initia
caelebremus Exinde enim
macternam hereditatem coepi¬
mus introire: exinde nobis xp̃m
loquentia scripturarum arca¬
na patuerunt. Et ueritts quam
iud eorum obcaecatio non recpit õm¬
sibus nationibus suum lumen inuex:
Honoretur itaq a nobis sacratissimꝰ
dies. in quosalutis nr̃ae auetor appa¬
E ruit: & quem magi infantem ue¬
neratisunt incunabulis: nos om¬
nipotentem adoremus incaelis:
ita et nos de cordibus nr̃is. quae
deo sunt digna promamus :
Quamuis enim om̃iũ bonorũ
sit ipse largitor: & iam nostrae ta¬

Expanded text:
diceret: Sinite parvulos venire ad diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas glor IV. Agnoscamus ergo, dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae ta
Abbreviated transcription (Latin):
longinquae orientalium gentiũ
natĩones. in insolito noui sideris splei¬
dore didicerunt: & ne delocoedi-¬
ti regis ambigerent uestra erudi-¬
tio pr̃o didit. quod stella nondocuit
Cur uobis uiam quam aliis ape-¬
ritis obstruitis. ẽ Cur inuestra
in fidelitate resedit dubium. quod
exuestra fit responsione manifestũ :
locum natiuitatis descripturarum
testimonio demonstratis: prae.¬
sentiam temporis deccceli et terrae
attestitione cognoscitis. Etta¬
men ubi ad persequendum animꝰ
herodis excarsit: ibi ad noncreden¬
dum uester sensus obdur uit: F. eli¬
tior ergo ignorantia infantium.
quos ꝑsequutor occidit: quamues¬
tra scientia. quos in sua ꝑturbatione
consuluit: Uos noluistis eius reg¬
num recipere: cuius oppidum po¬
tuistis ostendere: Illi potuerunt
proeo mori:quemnondum pote¬
rant confiteri: Ita xp̃c neullũ
ei tempus eẽt absq miraculo. ante
usum linguae potestatem uer¬
bi tacitus ẽxerebat: et quasi iam

Expanded text:
longinquae Orientalium gentium longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam
Abbreviated transcription (Latin):
bula pueri sicut post modum fecit.
sua significatione perducere: nisi
ad confutandam iudaeorum duritiã
pertiniusset: ut nonsolum ductu
sideris: sed &iam ipsorum professio¬
ne. innotesceret natiuitas saluatoris.:
Iamergo aderuditionem gentium
prophecicus sermo transibat: & pre¬
nuntiatum antiquis oraculis xp̃m
alienigenarum corda discebant:
cum uĩdeorum infidelitas uericatẽ
ore prae ferret: et mendatium corde
retineret: Noluerunt enim agnos.¬
cere oculis: quem e sacris indicãbant
libris. ut quem non adorabant ininfan¬
ticie infirmitate humilem: postea cru¬
imperita in uobis scientia est. et tam
indocta doctrina. e In terrogati
ubi xp̃c nasceretur: ueraciter et me.¬
monter dicitis quod legistis. inbeth.¬
leem iudae: Sic enim dictum est:
dcie : nones minima inter principes
uida: Ex t̾e enim exiet princeps.
qui regat populum meum israhel:
Hunc̃ principem natum & pasto¬
ribus angeli. et nobis nuntiauere
Opastores: Hunc principem natũ.

Expanded text:
bula pueri, sicut postmodum fecit, bula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea cruimperita in vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethlehem Judae. Sic enim scriptum est: da, non es minima in principibus Juda: ex te qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum
Abbreviated transcription (Latin):
caede persequitur: ad nuntiatum
caelitus dominatoris ortũ. insigni¬
or ubiq fama loqueretur. Quã
promptiorẽ ad narrandũ diligen.¬
uoremq faciebat et supernȩ sig.¬
nificationis nouitas. et cruentissĩ¬
mi persecutoris impietas: Iunc
autem & iam aegipto saluator a¬
tusẽ: ut gens antiquis erroribus
dedita. iamaduicinam salutem
mi dies iste manifestatione dñi
consecratus. spetialem in cotomun¬
do obtinuit dignitatẽ. Quae
in cordibus nr̃is digno debet splendo¬
re clarescere: ut rerum gestarum ordi¬
nem non solum credendo. sed & iam
intelligendo ueneremur. Quan¬
tam enim grãru̾actionem debeamus
deo proi luminatione gentium: ꝓbat
obcaecatio iudaeorum. Quid enĩ
tam caiecum. Quid tamlucis alienũ
Quam illi sacerdotes et scribae is rahe¬¬
litarum fuerunt: qui per cunctantib
magis Et herode quaerente ubi
quio. quod indicabat stella decaelo
Quae utiq poterat magos hiero¬
solimis praetermissis usq ad cuna-¬

Expanded text:
caede persequitur, annuntiatum caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem mi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerente, ubiquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cuna
Abbreviated transcription (Latin):
AU DETE INDÑO
dilectissimi: iterum di¬
co gaudete. qnm̃ breui
interuallo temporis post sollemp¬
nitatem natiuitatis xp̃i: festiuitas
declarationis eius inluxit. Et quẽ
in illodie uirgo peperit: in hocmun.¬
dus agnouit. U erbum enimca.¬
ro factum. sic susceptionis nrãe tẽ¬
perauit exordia: ut ihẽ natus. et
credentibus manifestus: et ꝑsequen¬
tibus eẽt oͤcultus: Im tunc er¬
go caeli enarrauerunt gloriam dĩ.
ẽt in omnẽ terram sonus ueritatis
exiuit: quando et pastorib exer¬
citus angelorum saluatoris editi adnum.¬
tiator ãpparuit. et magos ad eum
ad orandum praeuia stella ꝑduxit:
ut asolis ortu usq ad occasum uerire¬
gis generatio coruscaret. cũ rerũ fi¬
demi etregna orientis ꝑmagos disce.¬
rent: et romanum imperium non
lateret: Nam sȩuitia herodis uo¬
lens primordia suspecti sibi regis
ex tinguere: huic dispensatiõni
nesciets seruiebat. ut dumatroci
intentus facinori ignotum sibi
puerum indiscretã infantium

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium
Abbreviated transcription (Latin):
uit infantiae: Sectamini humilita¬
tem: quam dĩ filius discipulos suos do¬
cere dignatus. ẽ: Induite uos uirtu.¬
te pacientiae: in qua animas urãs
possitis ad quirere. qm̃ qui cuncto¬
rum est redemptio. ipse ẽ. omnium
fortitudo Quae sursum sunt sa.¬
pite: non quae super terram Per
uiam ueritatis etuitae constanter
incedite: nec uos impediant terre¬

Expanded text:
vit infantiae. Sectamini humilitavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae constanter incedite; nec vos impediant terre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium: nonerat inpotestate di¬
uersum . R euersis autẽ magis in
regionem suam. et trans lato
iħũ inaegiptiam exadmonitione
diuina: ex ardescit frustrata in
meditationib suis herodis insa¬
nia. necariomnes bethlȩem par.¬
uulos iubet: Et qm̃ quem me¬
tuat nescit infantem: generalemse¬
uitiam insuspectam: sibi tendit
actatẽ.
Sed quos rex impius eximit mun¬
.do: xp̃c inserit caelo Et quib
nondum sanguinis sui impendit
redemptionẽmiam martyrii tri¬
buit dignittitẽ: Frigite ergo
dilectisfimi fideles ansmos: et co.¬
ruscantẽ grãmluminis sempiter¬
ni. et ͥmp̃ensa humane salutis sa¬
cramenta uenerantes: studium
urm his quae prouobis gestasunt
subdite: Diligite castimoniȩ
puritatẽ quia xp̃c uirginitatis
est filius. Abstine̾te uos acar¬
nalibus desideri is. quae militanT
aduersus animam: Quemad.¬
modum nos presens bratus a pos¬
tolus. suis ut legimus uerbis hor.¬
tatur: malitia paruuli estote: quia
dñs gloriae. mortrilium se confͦ rma¬

Expanded text:
on erat in potestate diversum. CAP. III. Reversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conforma
Abbreviated transcription (Latin):
aut aiccipe & bibe: ut ostendas om̃ipo¬
tentem.eẽ. dm̃ tuum. si postea quã
biberis potueris in colõms ꝑ manere:
constans accipiens calicem: & signacu
lum crucis faciens ineo dixit: ds̃ m̃s¬
firmati sunt : cui om̃ia subiecta sunt.
cui om̃is crecitura deseruit. & om̃is po¬
testas subiecta est. & metuit & ex pauescit.¬
quẽ cum mortes ad cuixilium ꝓuocamus.
Cuius caudito nomine serpens conquiescit.¬
quȩ dr̃ rana inquieta. torpescit. scorpius
extinguitur. regulus uincitur. & pha¬
langus nihil noxium opatur. & om̃ĩa¬

Expanded text:
aut accipe et bibe, ut ostendas omnipotentem esse Deum tuum, si, postquam biberis, potueris incolomis permanere». s accepit calicem, et signacu- lum crucis faciens in eo dixit: «Deus meuspiritus Sactus, cui omnia subiecta sunt, cui omnis creatura deseruit et omnis potestas subiecta est, metuit et expauescit, cum nos te ad auxilium prouocamus, cuius audito nomine, serpens conquiescitet. rana inquieta torpescit. scorpio extinguitur. regulus vincitur. squalangus nichil noxium operatur
Abbreviated transcription (Latin):
fribus meis sim: cumquib ueniens in¬
uittie: Principes tenebrarum non oc¬
currant mͥ: nec ueniat mͥ pes suꝑ¬
biȩ. & manus extranea atẽ nioncon¬
tingat me: Sed suscipe me scđm
uerbum tuum : & ꝑduc me ad com¬
uiuium epularum tucrũ. ubi epu¬
lantur tecum om̃s amici tui: Iues

Expanded text:
fratribus meis sim, cum quibus veniens invitae, princeps tenebrarum non occurrat mihi, nec veniat mihi pes superbiae, et manus extranea a te non contingat me; sed suscipe me secundum verbum tuum, et perduc me ad convivium epularum tuarum, ubi epulantur tecum omnes amici tui. Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs apłs hoc dedit in responsis: ut ꝑ¬
triginta dies dõ poenitentiam of¬
ferrent: In quo spatio hoc maxime
adutilitatem quia nati fuerant re¬
metrent: Factum est autem: ut

Expanded text:
oannes dedit in responsis ut per XXX dies Deo poenitentiam offerrent, in quo spatio maxime hoc ad vilitatem, qua nati fuerant, remearent. Factum est autem ut
Abbreviated transcription (Latin):
extra eccłiam ꝓici. Et descendens
in etm: ex pandens manus aldñm
dixit: Inuitatus ad conuiuium cuũ¬
tare. sciens qͥuod extoto corde meo
desiderabamtẽ: Uidi faciem tuam:
& quasi desepultura suscitatus sum:
Odor tuus: concupiscentias in me
excitauit ceternas: Uox cua plena
suauitate melliflua: & allocutio
tua in comparabilis eloqui is anglorũ¬

Expanded text:
extra ecclesiam proici. Et descendens in eam expansis manibus ad deum dixit: «Inuitatus sum ad conuiuium tuutare, sciens quod ex toto corde meo desiderabam te. Vidi faciem tuam, et quasi de sepulcro suscitatus sum. Odor tuus concupiscentias in me excitavit aeternas. Vox tua plena suavitate melliflua, et allocutio tua incomparabilis est eloquiis angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
emplis. Nam cum dicerent ei. quis inde huc
uenit ut credamus ei: ille ait. Deferte huc
mortuos quos habetis. Cumq adportasseñ
coram illo tria corpora mortuorum.
ueluti dormientia excitata sunt abeo. &¬

Expanded text:
emplis. Nam cum dicerent ei: «Quis inde huc uenit ut credamus ei?», «Deferte», inquit, «mortuos quos habetis». Cumque attulissent coram eo tria corpora mortuorum, uelut dormitantium excitauit ea
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit ei dñs iħc xp̃c cũ discipłis suis. &
dixit ei. Ueni aadme : quia tempus
est ut epuleris in coniuuio meo cũ
fr̃ibus tuis. Surgens autem iobis.
coepit ire. Sed dñs dixit ei. Dominica
resurrectionis mece die qui post quinq
dies futurus est: ita uenies tidme: Et cũ
haec dixissor: celo receptus est. Ueniente¬

Expanded text:
 cum discipulis suis et dixit ei: « Veni ad me, quia tempus est ut epuleris in convivio meo cum fratribus tuis. » Surgens autem Joannes, coepit ire. Sed Dominus dixit ei: « Dominica resurrectionis meae, quae post quinque dies futura est, ita venies ad me. » Et cum haec dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectorũ ẽ. solida aesca : qui propt̃
abitum sensus exercitatos habent.
manitate purificans: uelut simila.¬
ginem dõ offerre contendit. sicut
datud sc̃s ait. Sacrifitium dõ sp̃s
cortribulatus. Tanta autẽ uelo¬
citati circum fertur euangeliũ: ut
non nisi sapientes cursum eiꝰ intel¬
ligant. Q uembeatus paulus in¬
delligens ait: ut sermo di currat.
& clarificetur in nobis. SER¬

Expanded text:
Perfectorum autem est solida esca ; qui propter Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exercitatos habent, manitate purificans, velut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut uolubilitate sui sđm omne cir¬
cumeat. hoc est inferna uisitet: cae¬
lestia penetret. terrena conlustr&
Quod euangeliũ tamquam su.¬
ꝑior mola cunctos credentes susci¬
pit: omnes uenientes accipit. et uelu-¬
ti per quasdam cauernulas p̃cepto¬
rum ad interiora transmittit: ut ibi
hinc inde duorum testamentorũ salu-¬
tarib mandatis gentilitatis asperita.¬
texmollita: prodũcat omẽ quod pu-¬
rirẽ. Quam similitudinem testa¬
mentorum. ez echielem prophetam
arbitror ꝑstrinxissȩ: cum dicit Ro-¬
tam inmedio rotae ẽẽ cõnexam. Ha-¬
rum igitur molarum operatione.
id est noui ac ueteris testamenti. hoc
agit scã aecclesia cura per uigili: ut
peccatorum asperitate discũssa. ex
ocultis cogitationum medullã mun-¬
dicordis elictat: & caelestib manda-¬
tis mundata ex intimis spiritalia
alimenta ꝑdũcat: Dequib alimen¬¬
tis paulus a płs ait. Lac uobis po-¬
tum dedi non aescam. E titerum.

Expanded text:
 velocitate sui saeculum omne cir velocitate sui saeculum omne circumeat; hoc est inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibus alimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum utrumq conueniat: sicut
ait saluator. Nonueni legem soluere:
sed adimplere. Et ad uicẽ mo¬
larum aliud prius solo positum. aliud
insuꝑ collocatum hoclegem primum
homine constitutã. deinde ad ꝑfectũ
euangelium: Quaelex uelut inferius
mola saxum. ita erat tarda et pigra.
et poenitus ociosa: ut quic quid oꝑan¬
dũ acceperat. id omne ꝑdiderit: Di¬
cente de iudaeis ꝓpheta. O mnes de¬
clinauerunt. simul inutiles factisunt.
nonẽ qui faciat bonũ nonẽ usq ad
unum. Ergo nisi euangelium su ꝑpo¬
situm fuis sec̃: ad huc lex ueluti tarda
et grauis iaceret in terra iudaica. et
unus prouintiae cooperiretur angus.¬
tiis. Nisi euangelium inquam datũ
eẽt: lex necessar̃ia omnino noneẽt.
Hoc autem lex operabatur sine eu.
angelio: quod uno saxo ficri potest
Confringere poterat non prodes.¬
iram oꝑatur: gratiam uero non pres¬
testamento utrumq condecorat. ac
tanta uelocitate oꝑis circum fertur.

Expanded text:
Testamentum utrumque conveniat, sicut Testamentum utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc auteangelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesiram operatur , gratiam vero non praesm, utrumque condecorat, ac tanta operis velocitate circumfertur,