comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ire in regnũ dei. ꝙͣ duos ocłos habẽtẽ
mitti in gehẽnam iguis: ubi ueriuis
eoꝵ non morietur. et ignis nõ extin¬
guetur. Non eũ piguit uno loto eadẽ¬
uerba ter ditere. Quẽ non terreat ista
repeticio. et illiꝰ pene ꝯmiuatio tã ue¬
hemens ore diuino: Utrũqz autẽ hoꝵ¬
ignẽ stz atqz uermen qui uolũt ad animi
penas non ad torꝑis ꝑtinere: dicũt eciã
uri dolore auimi sero atq in fructuose
te non ĩcongrue poni potuisse cõtendũt.
Unde illud apłi. Et quis standalizatur:
et ego nõ uror : Eñdem etiã ueriẽ putãt
intelligendũ eẽ: nam scriptũ ẽ inquiũt.
Sicut tinea uestimẽtũ et ueriuis lignũ:
sicut meror excruciat cor uiri. Qui uero
penas et aunui corꝑis in illo supplicio fu¬
turas ẽẽ nõ dubitant. igne uri corpus.
aĩm antẽ rodi quodãmi᷑. ueriue meroris
affiriant. Qd̃ et si credibilius dr̃. quia
utiq absurdũ est. ibi dolorem aut corꝑis
aut aĩ defuturũ: ego tñ faciliꝰ ẽẽ ut ad

Expanded text:
habentem mitti in gehennam ignis, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadeuerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? Utrumque autem hoicet atque vermem, qui volunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero atque infructuose te non incongrue poni potuisse contendunt: unde illud Apostoli est, Quis scandalizatur, et ego non uror ? Eumdem etiam vermem putantintellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodam modo uerme maeroris adfirmant. Quod etsi credibilius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuerũt. ut ꝯgruere hoĩm sensib sibi no¬
bilis poeta uideretur. de quada feĩa que
tali arte polleret dicẽs: hec se carminib
ꝓmictit soluere mentes qͣs uelit ast
aliis duras ĩmictere curas: sistere aquã
fluuiis et uertere sidera retro: nocturnos
stiet manes mugire uidebis: sub pedibz
terrain. et destendere montibz ornos:
ꝙͣ tomagis deus potẽs est facere q̃ ĩfide¬
lib sũt ĩcredibilia. s illiꝰ facilia potes¬
tati: qũquidẽ ip̃e lapidũ aliarũq uimi
rerũ et hoĩi ingenia q̃ ea miris utũt᷑
modis. angelicasq naturas oĩb t̾renis
potẽciores aĩantib ꝯdidit uniu̾sa mira¬
bilia. mirabili uincẽte uirtute. et ope¬
randi. iubendi. siuẽdiq sapĩa. utẽs oĩb
tam mirabiliter ꝙͣ creauit:¬

Expanded text:
tuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi notuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi nobilis poeta uideretur, de quadam femina, quae tali arte polleret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas uelit, ast aliis duras inmittere curas, Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro;- Nocturnosque ciet manes: mugire uidebis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos: quanto magis Deus potens est facere quae infidelibus sunt incredibilia, sed illius facilia potestati; quando quidem ipse lapidum aliarumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris utuntur modis, angelicasque naturas omnibus terrenis potentiores animantibus condidit, uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute et operandi iubendi sinendique sapientia, utens omnibus tam mirabiliter, quam creauit
Abbreviated transcription (Latin):
corda mortaliũ: qͣ potissiuiũ possessione
gloriantur. cũ se trãsfigurãt in augłos
lucis. Dunt gͦ facta eoꝵ plurima. q̃
ꝙͣ tomagis nurabilia ꝯfiteniuir: tanto
cantius uitare debenius. S ad ħͣ unde
nũc agimus: nobis eciã ip̃a ꝓficiunt.
Si enĩ hec in mũdi demones possũt: ꝙͣto
potentiores sũt st̃i augli. ꝙͣto potencior
hiis oĩb deus. qui tantorũ miracu lorum
effectores etiã ip̃os angelos fecit: Quã
obrem si tot et tãta mirifica. q̃ mechane¬
mata appellant. dei creatura utentibus
humans artibz fuĩt. ut ea que nestĩt
opnnẽtur ẽẽ diuina: uude factũ est ut in
quodã templo lapidib magnetibus
in solo et camera ꝓportione magnitu¬
diuis positis simulatrũ ferueũ aeris illiꝰ
medio inter utrũq lapidem ignorãtib
quid sursũ ẽẽt. at deorsũ qiͣ numinis po¬
testate pendoret: quale aliquid etiã in
res uocat. intãtũ demones extollere po¬

Expanded text:
corda mortalium, qua potissimum possessione corda mortalium, qua potissimum possessione glorilucis. Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius uitare debemus; sed ad hoc, unde nunc agimus, nobis etiam ipsa proficiunt. Si enim haec inmundi daemones possunt, quanto potentiores sunt sancti angeli, quanto potentior est his omnibus Deus, qui tantorum miraculorum effectores etiam ipsos angelos fecit! Quam ob rem si tot et tanta mirifica, quae μηχανήματα appellant, Dei creatura utentibus humanis artibus fiunt, ut ea qui nesciunt opinentur esse diuina unde factum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum aeris illius medio inter utrumque lapidem ignorantibus, quid sursum esset ac deorsum, quasi numinis potestate penderet: quale aliquid etiam in res uocat, in tantum daemones extollere po
Abbreviated transcription (Latin):
rentur in tẽplo: aut denion quispiã sub
noĩe ueneris tãta se efficatia pñtauit: ut
h ͦ ibi ꝓdigiũ et appareret hoĩb et diuciꝰ
ꝑmaneret. Illicũt᷑ autẽ demones ad ĩ¬
habitãdũ ꝑ creaturas qͣs non ip̃i s deus
condidit delectabilib ꝓ sua diuersitate di¬
uersis: non ut aĩalia cibis. s ut sp̃s signis:¬
q̃ cuiusq delectatione ꝯgruñt ꝑ uaria
genera lapidũ. herbaꝵ. lignorum. aĩaliũ.
carminũ. rituũ. Ut autẽ illitiãt᷑ ab hõĩb
prius eos ip̃i a stultissima calliditate sedu¬
tunt. uel iuspirando eoꝵ cordib uirus oc¬
cultũ : uel eciã fallatib amicitiis apparẽdo:
eoꝵq pancos discipulos suos faciũt plu¬
rimoꝵqz doctores. Neqz enĩ potuit nisi
pͥmũ ip̃is docẽtib disti. quid quisq illoꝵ
appetat. quid exhorreat : qͦ ĩuitet᷑ noĩe
quo cogatur: unde magire artes earũq
artifices extiterũt. Maxĩe autẽ possidẽt

Expanded text:
rentur in templo, aut daemon quispiam sub rentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine Veneris tanta se efficacia praesentavit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus, et diutius permaneret. Illiciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non ut aquae cuiusque delectationi congruunt, per uaria genera lapidum herbarum, lignorum animalium, carminum rituum. Ut autem inliciantur ab hominibus, prius eos ipsi astutissima calliditate seducunt, uel inspirando eorum cordibus uirus occultum uel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid quisque illorum adpetat, quid exhorreat, quo inuitetur nomine, quo cogatur; unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident
Abbreviated transcription (Latin):
data oꝑa. et qiͣ ex iudustria ꝑmulta
dissenciant. S et ea si uolumꝰ credi¬
mꝰ. q̃ nõ adu̾santur libris. quib nõ
dubitamꝰ oportere nos tredere. De hiis
autẽ mraculoꝵ locis. nobis ad ea q̃
futura ꝑsuadere incredu lis uolinuꝰ.
satis illa sufficũt. q̃ nos qͦ possumꝰ
experire : et eoꝵ testes ydoneos non
difficile est ĩuenire. De isto autẽ fauo
ueneris et lucerna ĩ extinguibili. nõ
solũ in nullas cohortaniur angustias:
uerũ etiã latitudinis nobis cãpus aꝑit᷑.
di ddimus enĩ ad istam luceruã ĩ ex tur¬
guibilem. et hũauaꝵ et magicarũ. id
est ꝑ hoĩes demonicaꝵ artiũ. et ip̃oꝵ ꝑ
seipõs demonũ multa mratula. Que
si negare uoluerimꝰ eidẽ ip̃i tui credimꝰ
sacrarũ lrãꝵ adu̾sabiuiur ueritati. Aut
ergo in lucerua illa mechanitũ aliquid de¬
lapide asbesto ars hũaua molita est: aut
arte magita factũ est qd̾ hoĩes illo mira¬

Expanded text:
data opera et quasi ex industria per multa data opera et quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, si uolumus. credimus, quae non aduersantur libris, quibus non dubitamus oportere nos credere. De his autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est inuenire. De isto autem fano Veneris et lucerna inexstinguibili non solum in nullas coartamur angustias, uerum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam lucernam inexstinguibilem et humanarum et magicarum, id est per homines daemonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum litterarum aduersabimur ueritati. Aut ergo in lucerlapide asbesto ars humana molita est, aut arte magica factum est, quod homines illo mira
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm .sͫ ¶ Qd̾ non oĩa miratula
naturalia suit. s pleraq hũano ĩgenio
modificata pleraq autẽ deauonũ arte
composita.
It forte respondeant. prorsus uec
ista sũt. nec ista crediuiꝰ. falsa de
hiis dicta. falsa constripta sũt: et adiciãt
ratiocinãtes atq dicẽtes. Si talia credẽ-¬
da sũt credite: et uos qd̾ in eisden lãs
est relatũ fuisse uel ẽẽ quoddã ueneris
fanũ. atq ibi cãdelabrũ: et in eo lu-¬
cernã sub diuo sic ardentẽ. ut eã nullã
tẽpestas nullus n ber extingueret.
Unde sicut ille lapis: ita ista lichuos
ut respondendi nobis angustias ĩge-¬
rant. qr si dixerimꝰ non ẽẽ credendũ:
scripta illa nuratuloꝵ infiriabius:
si autẽ credendũ ẽẽ ꝯcesseruiꝰ: firmabi¬
mus numina paganorũ. S nos sic̾
iã in libͦ duodenigesimo huiꝰ operis
dixi. nõ habenus necesse oĩa credere.
que historia ꝯtiuet gẽtiũ: cũ et ip̃i
inter se historici sicut ait uarbo qiͣ

Expanded text:
 CAPUT VI.-- Quod non omnia miracula naturalia sint, sed pleraque humano ingenio modificata, pleraque autem daemonum arte conposita. Hic forte respondeant: Trorsus nec ista sunt nec ista credimus; falsa de his dicta, falsa conscripta sunt\'; et adiciant ratiocinantes adque dicentes: \'Si talia credenda sunt, credite et uos quod in easdem litteras est relatum, fuisse uel esse quoddam Veneris fanum adque ibi candelabrum et in eo lucernam sub diuo sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret, unde sicut ille lapis, ita ista λύχνος ἄut respondendi nobis angustias ingerant; quia si dixerimus non esse credendum, scripta illa miraculorum infirmabimus; si autem credendum esse concesserimus, firmabimus numina paganorum. Sed nos, sicut iam in libro duodeuicensimo huius operis dixi, non habemus necesse omnia credere, quae historia continet gentium, cum et ipsi inter se historici, sicut ait Varro, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et cõdempuat ĩiuste. si iuditatur et
cõdempnatur iuste: in eadẽ mẽsura re¬
cipit: quãuis nõ h ͦ qd̾ dedit. Indicio
eñ fecit. iuditio paciatur: quãuis fe-¬
cerit dãpnatione qd̾ iuiquũ est: patiat᷑
dampuatione quod iustũ est.

Expanded text:
et condemnat iniuste si indicatur et et condemnat iniuste si indicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit; iudicio enim fecit, iudicio patietur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patitur damnatione quod iustum est.
Abbreviated transcription (Latin):
occiditur q̃ ꝑ breuis est. eiꝰ supliciũ le¬
ges existuuant. et non ꝙ eũ ĩ sẽpiter¬
nũ auferũt de societate uiuẽciũ: Qd̃
est autẽ de ista ciuitate mortali hoĩes
supplitio pͥme mortis: hͦ est de illa ci¬
nitate ĩmortali hoĩes smplicio scdẽ
mortis auferre. Sicut enñ nõ efficũt
leges huiꝰ ciuitatis ut in eã quisqz reuo¬
cetur occisus: sit nec illiꝰ ut ĩ uitam re-¬
uocetur eternã stdã morte dãpnatus.
Quouiͦ gͦ uerũ est inqͥunt. id qd̾ ait
xpp̃s ur̃ in qua mẽsura mẽsi fueritis
in ea remetietur uobis: si tp̃ale pctm̃
supplicio purnetur eterno. Nec attẽ-¬
dũt non ꝓpter equale tẽporis spaciũ. s
ꝓpter uicissitudinẽ mali. id ẽ ut qui
mala feceruit. mala patiãtur. eauidẽ¬
dictã fuisse mensurã: quãus hͦ in ea
re ꝓprie possit accipi. de qua dñs cũ h ͦ
diceret loquebat᷑: id est de iudiciis et
condempnatoib. Proinde qui iudicat

Expanded text:
occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leocciditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate immortali homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. Quo modo ergo uerum est, inquiunt, quod ait Christus uester: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Nec adtendunt non propter aequale temporis spatium, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerdictam fuisse mensuram, quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. proinde qui indicat
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid tã diu quisq iudicãdus est
ẽẽ debere. ꝙͣ diu fecit unde meruit alli¬
gari: cũ iustissime ãuosias penas sernꝰ
ĩ ꝯpedib pendat. qui uerbo aut ictu
teleruime trã seũte uel la cessiuit dũm
uel plagauit: Iam uero dãpnũ. igno¬
minia. exiliũ. seruitꝰ. cũ plerũq sit
infligũtur ut nulla uenia relaxẽt᷑:.
nõne pro huiꝰ uite modo similia peiuis
uidentur et̾uis: Ideo quippe eterua
ẽẽ non possũt. qr nec ip̃a uita q̃ hiis
plectitur porrigitur in et̾uũ: et tñ
pctã q̃ uiuditãtur longissinui tp̃is
penis. breuissimo tp̃e ꝑpetrant᷑: nec
quisꝙͣ extitit qui censuerit tam cito
notenciũ fiuienda ẽẽ tormenta ꝙͣ cito
factũ est uel homitidiũ uel adulteriũ
uel sacrilegiũ. uel quolibet aliud ste¬
lus: non tꝑis longitudĩe. s inqͥtatis¬
et impietatis magnitudĩe metiendũ.
Qui uero pro aliqͦ grandi crimime¬
morte multatur: nũquid mora qua

Expanded text:
numquid tamdiu quisque iudicandus est numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam uero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? Ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur; nec quisquam exstitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed inet impietatis magnitudine metiendum. Qui vero pro aliqmorte multatur, numquid mora, qua
Abbreviated transcription (Latin):
putant. ut pro pctis qualibet magnis.
paruo licet tp̃e ꝑpetratis. pena quisq
iusticia legis actendat ut tanta mo¬
ra tẽporis quisq puniatur: ꝙͣta mora
iꝑis unde puuiretur admisit. Octe
genera penaꝵ in legib ẽẽ stribit tul¬
lius: dãpnũ. uincula. uerbera. talionẽ
ignominiã. exiliũ. mortẽ. seruitutẽ.
Quid horũ ẽ quod in breue tꝑs ꝓ cuiꝰ
uindicetur morula ꝙͣta dep̾henditur
ꝓpetratũ: insi forte talio: Id enĩ agit
ut hͦ patiatur quisq qd̾ fecit. Unde
illud est legis: oculũ pro oculo dẽtem
pro dente. Fieri eñ p̃t. ut tã breui tp̃e
quisq amictat ocłin seueritate uiu¬
dicte: ꝙͣ tulit ip̃e alteri ĩprobitate pc̃ti.
Porro autẽ si aliene femine ostulu
infixũ racionis sit uerbere uinditare
nõne qui illud pũcto tpĩs fecerit ĩtora-¬
parablihoraꝵ spacio uerberat᷑: et sua¬
nitas uoluptatis exigne diurno dolo¬
re punitur: Quid in uinculis c¬

Expanded text:
putant ut pro peccatis quamlibet magnis putant ut pro peccatis quamlibet magnis parvo scilicet tempore perpetratis poena quisque justitia attendat ut tanta mora temporis quisque puniatur quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili horarum spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe. Sic gͦ incorꝑalis et illa flãma
que exarsit et illa guctula quã popo¬
scit: qualia etiã sũt uisa dormienciũ.
sine ĩ extasi teruẽtiũ res torpales ha¬
bentes tñ silĩtudinẽ corporũ. Nã et ip̃e
homo cũ spũ nõ corꝑe sit in talibus
uisis: ita se tñ tũc suilem suo corꝑi
uidet: ut disternere oĩuo nõ possit.
Dit uero gehenna illa qd̾ etiã stagnũ
ignis et sulphuris dictũ est. corporeꝰ
ignis erit. et crutiabit corꝑa dãpna¬
toꝵ: aut et hoĩm et demonũ. solida
hoĩm. aeria demonũ: aut tnñ hõm
corpora cũ spiritib: demones autem
sp̃s siue corporib herẽtes siuuẽdo pe¬
nã: non ĩparciendo uitã corꝑalis
ignib. Quuis quippe utrisq ignis
erit: situt ueritas dixit¬
¶ Capłm . nͫ ¶An hͦ ratio iustitie
habeat ut non sit extensiora pe¬
narũ tꝑa ꝙͣ fuerint peccatorum.
At antem quidã eoꝵ contra qͦs
defendimus cinitatem dei ĩiustũ

Expanded text:
animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit; qualia etiam sunt visa dormientium sive in ecstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damna aut et hominum et daemonum, solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerentes sumendo poenam, non inpertiendo uitam corporalibua ignibus. Unus quippe utrisque ignis erit, sicut Veritas dixit. CAPUT XI. An hoc ratio iustitiae habeat, ut non sint extensiora poenarum tempora, quam fuerint peccatorum. Sic autem quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem Dei, iniustum
Abbreviated transcription (Latin):
et tũt poterũt corporũ suoꝵ uinculis
ĩsolubiliter alligari: Adherebũt gͦ
si eis nulla sũt corꝑa sp̃s demonũ. ĩmo
sp̃s demones: licet incorporei corporeis
ignib cruciandi. nõ ut ignes ip̃i quib
adherebunt eoꝵ iuũctura inspirẽtur et
aĩalia fiant que constent spũ et corꝑe:
s ut dixi miris et ĩeffabilib modis
adherendo accipientes ex ignib penã
nõ dantes ignibz uitãqr et iste alius
modus qͦ torꝑib adherent sp̃s et aĩalia
fuĩt oĩno mirus est. nec ꝯp̾hendi ab
hoĩe pt: et hͦ ip̃e homo est. Dicerem
quidem sit arsurus siue ullo suo corꝑe
sp̃s sicut ardebat apud inferos ille di¬
ues qñ dicebat. crucior in hac flamia:
nisi ꝯuenienter respondere teruerem
talẽ fuisse illã flãmã. quales oculi
qͦs leuanit et lazarũ uidit. qͣlis liugͣ
tui humorẽ exiguũ desiderauit ĩfũdi.
qualis digitus lazari de qͦ id sibi fieri
postulauit: ubi tñ erant siue corꝑib

Expanded text:
et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi: non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. 2. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat, Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, quales oculi quos levavit, et Lazarum vidit, qualis lingua cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Lazari de quo id sibi fieri postulavit: ubi tamen erant sine corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ inde sit peior. S illis sũt purga¬
torie qui eis nõ tohertiti corrigũtur.
Cetere om̃s pene sine tẽperarie siue se¬
piterne. sicut unusquisq diuina ꝓuidẽ¬
cia tractandus est. inferũt᷑: uel ꝓ pc̃is
siue p̾teritis. siue in quib ad huc uiuit
ille qui plectitur: uel pro exercẽdis de¬
clarandisqz uirtutib. ꝑ hoĩes et anglõs
seu bonos. seu malos. Ilain et si qͥsqz
mali aliquid alteriꝰ improbitate uel
quid facit: s non peccat deus qͥ usto
quãnis occulto iuditio fieri sinet. Sed
temporarias penas alii in hac uita tiñ.
alii post mortẽ : alii nũc et tũc: uerũtñ
ante iudiciũ illud seuerissiuiũ nouissiuiũ¬
q patiĩtur. Non autẽ om̃s ueniĩt ĩ
sempiternas penas q̃ post illud iudici¬
um sunt future: qui post mortẽ susti¬
nent temporales. Nam quibusdam
ꝙ in isto nõ remittitur. remicti in futuro
stlõ id est ne futuri sclĩ eterno supplicio

Expanded text:
potius inde fit peior; sed illis sunt purgapotius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel quid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam, quod in isto non remittitur, remitti in futuro saeculo, id est, ne futuri saeculi aeterno supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
die nouissimo reliquit eas ista uita: nõ
tñ inqͥt om̃e malũ miseris. nec fũditꝰ
onĩs corporee excedũt pestes. penitusq
netesse est. multa diu cõtreta modis
molestere miris. Ergo excertẽt᷑ penis.
ueterũq maloꝵ supplicia expendũt:
alie paridũtur maues suspense ad uẽ¬
tos. aliis sub iurgite uasto infectũ elui¬
tur scelus. aut exuritur igni. Qui hͦ
opinãtur. nullas penas nisi purga¬
torias uolunt ẽẽ post mortẽ: ut qm̃
terris superiora sũt elemẽta. aqͣ. aer.
iguis. ex aliqͦ istoꝵ mũdetur ꝑ expia¬
torias penas: qd terrena ꝯtagione ꝯ-¬
tractũ ẽ. Der quippe accipitur in eo ꝙ
ait. suspeuse ad uentos: aqua in eo ꝙ
sub iurgite uasto: ignis autẽ suo noie
expressus est. cũ dixit. aut exuritur
igni. Nos uero enam in hac quideun
mortali uita ẽẽ quasdam penas pur¬
gatorias confitemiur. nõ qͥb affligũt᷑
quoꝵ uita uel nõ inde fit melior. uel

Expanded text:
die nouissimo reliquit eas ista uita, Non die nouissimo reliquit eas ista uita, Non tamen inquit omne malum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait: \'Suspensae ad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgite uasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: \'Aut exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel
Abbreviated transcription (Latin):
multo plures ꝙͣ in illa sũt: ut sit ostẽdat᷑
quid oĩb deberet᷑. Quod si oĩb redderet᷑:
iusticiã uiuditãtis iuste nemo repͥhẽderet.
Quia u̾o tã multi ex inde liberãt᷑: est
uude a gantur maxĩe gr̃e gratuto mu¬
nere liberantis.
¶Capłm. 1zͫ ¶ Contra opiuionẽ eoꝵ qͥ
putant criumosis supplicia pꝰ mortẽ
causa purgationis adhiberi.
latouici quidem ꝙͣuis ĩpunita nul¬
la ueluit ẽẽ pct̃a: tñ om̃s penas
ettiendationi adhiberi putãt uel hũanis
inflictas legib uel diuinis. siue ĩ hac
uita siue post mortẽ: si autẽ partatur hͥ
cuiq. aut ita plectatur ut hic nõ corri¬
gatur. Hinc est maronis illa seutẽcia
ubi cũ dixiss de terrenis corporibz mor¬
bũdisq mẽbris ꝙ aĩe hunc metuũt. cu-¬
sustipuĩt. clanse tenebris et carcere ceto:
secutus adiũxit atq ait. Quin et sup̾¬
mo cũ limume uita relinquit: id est cũ

Expanded text:
multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. Quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantis. CAPUT XIII. Contra opinionem eorum, qui putant criminosis supplicia post mortem causa purgationis adhiberi. Platonici quidem, quamuis inpunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant, uel humanis inflictas legibus uel diuinis, siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moiibundisque membris, quod animae Hinc metuunt cuSuspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit adque ait: Quin et supremo cum lumine uita reliquit id est cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ed pena et̾na ideo dura et ĩ iusta
sensib uidetur hũanis. qr in hac
infirmitate moribũdorũ sensuũ de est
ille sensus altissime purissimeq sapĩe.
quo sentiri possit ꝙͣ tũ nephas in illa
pͥua p̾uaritatõe ꝯmissũ sit. Quãto
enĩ magis homo fruebatur deo. tanto
maiore impietate dereliquit deũ: et
factus ẽ malo dignus et̾no: qui hoc ĩ se
uinu̾sa generis hũani massa dãpuata:¬
sit cũ ea que in illo erat radicata sua
stirpe punitus ẽ. ut nullus ob hͦ iusto
debitoq supplicio. nisi misericordia et
in debita gr̃a liberet᷑: atq ita disꝑtiat᷑
genus hũanũ ut in quibusdã demõstret᷑
quid ualeat misericors gr̃a in ceteris qͥd
iusta uiudicta. Neq enĩ utrũq demonstra¬
retur in oĩb: qr si om̃s remanerẽt ĩ penis
iuste dampnacõĩs: ĩnullo appareret mi¬
seritors gr̃a rediuiẽtis. Rursus si om̃s a
tenebris trãsferũtur in lucẽ: in nullo ap¬
pareret ueritas ultionis. In qua ꝓpt̾ea

Expanded text:
ed poena aeterna ideo dura et injusta sensibus videtur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimae que sapientiae, quo sentiri possit, quantum nefas in lla prima praevaricatione commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate dereliquit Deum, et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se universa generis humani massa damnata,sit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc justo debitoque supplicio, nisi misericordia et indebita gratia liberetur, atque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur quid valeat misericors gratia, in caeteris quid justa vindicta. Neque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia si omnes remanerent in poenis justae damnationis, in nullo appareret misericors gratia redimentis. Rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret veritas ultionis, in qua propterea
Abbreviated transcription (Latin):
tã multã secretãq dulcedinẽ : Addũt
eciã ꝓpterea dixisse apłm. ꝯclusit enĩ
deus om̃s in infidelitate ut oũn mi¬
sereatur: qͦ significaret qd̾ ab illo nemo
dampnabitur. Nec isti tñ qui h ͦ sentiũt.
hant opinionẽ suã usq ad liberacõem.
uel nillã dampnacõem diaboli. atq
maxĩe agũt suã ꝑ generalẽ in geruis
hũanũ qiͣ dei miseratõe ĩpunitatẽ falsã
hanc ĩpunitatẽ eciã pͥncipi demonũ et
eius satellitibz pollicẽtur.¬
¶ Capłm . 19ͫ ¶ De hiis qui ĩpunitatẽ¬

Expanded text:
tam multam secretamque dulcedinem? Addunt etiam propterea dixisse Apostolum, Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur , quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem vel nullam damnationem diaboli atque maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem impunitatem falsam hanc inpunitatem etiam principi daemonum et eius satellitibus pollicentur. CAPUT XVIIII. De his, qui inpunitate
Abbreviated transcription (Latin):
libro habere aĩas sedm̃ ip̃os ab oĩ etiam
torporis labe purgatas: dirã cupiditatẽ
qua rursus incipĩt in corꝑa uelle reu̾ti.
Ubi autẽ p̃t ẽẽ cupiditas: ꝓfecto etiã do¬
lor p̃t. Frustra quippe cupiditas. siue nẽ
ꝑueniendo quo tendat. siue amittendo
quo ꝑuenerat: uertitur in dolorẽ. Qua
habet tñ quãdã pro suo m ͦ ĩmortalitatẽ
suã: non ideo mori poterũt illa corꝑa
qr dolebũt. Postremo si corꝑa facũt ut
aĩe doleant. tur eis dolorem possũt. mortẽ
uero inferre non possunt: nisi qr ꝯsequẽs
non est. ut mortem fatiat qd̾ dolorẽ facit:
Cur gͦ incredibile est ita ignẽ illis corpo¬
rib dolorem posse inferre nõ mortẽ: sicut
ip̃a corꝑa dolere aĩas faciũt qͣs tñ nõ ideo
mori cogunt: Non est gͦ necessariũ fu-¬
ture mortis arguuiẽtũ dolor¬

Expanded text:
libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti." Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quahabet tamen quamdam pro suo modo immortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem vero inferre non possunt, nisi quia consequens non est, ut mortem faciat, quod dolorem facit? Cur ergo incredibile est, ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est ergo necessarium futurae mortis argumentum dolor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliqua tausa etiã ĩuisibili tristis est
ip̃a corpore ĩcoluuui. Dolet eciã nõ ĩtor¬
pore constituta. Nam utiqz dolebat diues
ille apud ĩferos. qñ dicebat: crutior ĩ hac
flãma. Corpus autẽ nec examme do¬
let: nec aĩatũ siue aĩa dolet. Si gͦ a do¬
lore argumẽtũ recte sumeretur ad mortẽ.
ut ideo mors possit accidere qr potuit
accidere et dolor: magis ad aĩam ꝑ tiueret
mori ad quã magis ꝑtiuet et dolere.
Tũ uero illa q̃ magis dolere p̃t nõ possit
mori: qͥd momẽti affert tur illa corꝑa
qñifutura sũt in dolorib. ideo etiã mori
tura credamus: Dixerũt quidẽ plato¬
uici ex terrenis corporib moribũdisq
mẽbrĩs ẽẽ aĩe et metuere. et tuꝑe. et do¬
lere atqz gaudere. Uñ et uirgiliꝰ. hinc
inquit id ẽ ex moribũdis treui corporis
mẽbris metuũt cupiũtq dolẽtq gaudẽtq.
S ꝯuicimus eos in duodecimo huiꝰ oꝑis

Expanded text:
cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille aput inferos, quando dicebat: Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere. quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere. et . dolere atque gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis
Abbreviated transcription (Latin):
tenet in corꝑe. Ais utraq morte quiuni¬
ter id habetur: ut qd̾ non uult aĩa. de suo
corpore patiatur. Actendũt autẽ isti con-¬
tradictores nullã ẽẽ nũt caruẽ q̃ dolorem
pati possit. mortẽq non possit: et non
actendũt ẽẽ tñ aliquid tale qd̾ corpore
maius sit. Ip̃e quippe animꝰ cuiꝰ pũtia
cũ sensum doloris habeat: ĩmortalis ẽ.
hͦ igitur erit tũc eciã in corporib dãpna¬
toꝵ: qd̾ nũc ẽẽ stimus in animis oĩm.
Si autẽ ꝯsideremꝰ diligenciꝰ. dolor qui
dr̃ corporis. magis ad aĩam ꝑtiuet: aĩe
est emĩ dolere non corꝑis: etiã qñ ei dolẽdi
causa existit a corꝑe: cũ in eo loco dolet:
ubi leditur corpus. Sicut gͦ diciuiꝰ tor¬
pora sentiẽcia et corꝑa uiuẽtia tũ ab aĩa
At corꝑis sensus et uita: ita corpora di¬
cimꝰ et dolencia: cũ dolor corporis nisi ab
aĩa ẽẽ non possit. Dolet itaq aĩa cum

Expanded text:
tenet in corpore. Ab utraque morte communitenet in corpore. Ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non vult anima, de suo corpore patiatur. Adtendunt autem isti contradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praecum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cu
Abbreviated transcription (Latin):
remqz om̃em nisi in re uiuente ẽẽ non
posse. Necesse ẽ gͦ ut uiuat dolẽs: nõ
ẽ necesse ut occidat dolor: qr nec corꝑa
ista mortalia: et utiq moritura oĩs
quexa huic corꝑi ut sumis doloribus
cedat atq distedat qm̃ĩ et ip̃a ꝯpagno
mẽbroꝵ atq uitaliũ sic infiriua est.
ut eã uimi q̃ magnũ uel sũmũ dolorem
facit non ualeat sustinere. Tũt autẽ
tali corꝑi aĩa. et eo ꝯuectetur mͦ ut illud
uinculum sicut nulla tẽporis longitu¬
diue soluitur: ita nullo dolore rũpatur.
Proinde eciã si caro nuĩc talis nulla est
que sensũ doloris ꝑpeti possit. mortẽq
non possit: erit tñ tũc talis caro qualie
puĩt est nõ : sicut talis erit et mors qͣlis
mĩt non est. Non em̃ nulla s sẽpit̾ua
mors erit: qñ nec uiuere aĩa pot̾it deũ
nõ habendo: nec dolorib corꝑis carere
moriendo. Prima mors aĩam nolẽtem
pellit de corpore: stdã mors aĩam nolẽtẽ

Expanded text:
remque omnem nisi in re uiuente esse non remque omnem nisi in re uiuente esse non posse. necesse est ergo, ut uiuat dolens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnisconexa huic corpori, ut summis doloribus cedat atque discedat; quoniam et ipsa compago membrorum atque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluitur, ita nullo dolore rumpatur. proinde etiam si caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit, erit tamen tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors, qualis nunc non est. non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendpellit de corpore, secunda mors animam nolentem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm 3ͫ ¶łn ꝯsequẽs sit ut cor¬
poreũ dolorem sequat᷑ carnis interitus.
EEd nullũ est in qͥunt corpus qd̾
doleri possit: nec possit mori. Et
h ͦ unde scimius: Nam de corporib quis
certus est demonũ utrũ in eis doleant
qñ se affligi magnis cruciatib ꝯfitẽt᷑ ͤ
Qd̾ si respondetur. teruenũ corpus so
lidũ si atq ꝯspicuũ nullũ ẽẽ. atq ut
uno potiꝰ noĩe id explitem nullã esse
carnem q̃ doleri possit moriq nõ possit:
quid aliud dicit᷑ nisi qd̾ sensu corporis
hoĩes et experiẽcia collegerũt: Nullã
nãq carnem nisi mortalẽ scũit. Et h ͨ
est eoꝵ tota racio: ut qd̾ exꝑti non sũt:
nequaꝙͣ esse posse arbitrentur. Nã cuiꝰ
racionis ẽ dolorem facere mortis argu-¬
mẽtũ: cũ uite pociꝰ fit iudiciũ : Et si
enĩ q̃riuiꝰ utrũ semper possit uiuere:
certũ tñ est uiuere omĩe qd̾ dolet: dolo¬

Expanded text:
? CAPUT III. An consequens sit, ut cor? CAPUT III. An consequens sit, ut corporeum dolorem sequatur carnis interitus. Sed nullum est, inquiunt, corpus, quod dolere possit nec possit mori. Et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se adfligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur terrenum corpus solicet atque conspicuum nullum esse, atque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem quae dolere possit, morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt: et haec est eorum tota ratio, ut quod experti non sunt, nequaquam esse posse arbrationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere, certum tamen est uiuere omne, quod dolet, dolo
Abbreviated transcription (Latin):
uid igitur ostendã unde cõuiutãtur
increduli posse hũana corꝑa aĩata
Nolunt em̃ hͦ ad oĩpotentis nos referre
potentiam: s aliqͦ exemplo ꝑsuaderi
sibi flagitant. Qd si respondebimiꝰ ẽẽ
aĩalia ꝓfecto torruptibilia qr mortalia.
que tñ in mediis ignib uiuãt. nõnullũ
etiã genus uernuũ in aqͣꝵ calidaꝵ statu¬
rigine reperire quarũ feruorem nemo
posse. aut nolunt credere si ostende non
ualenius: aut si ualuerimꝰ. sine ocłis
demonstrare res ip̃as. siue ꝑ testes ydone¬
os edocere. non satis ẽẽ hͤ ad exemplũ
r ei de qua questio est. eadem ĩfidelitate¬
ꝯtendũt: qr hec aĩalia. nec sẽꝑ uiuũt
ĩt sue quippe nature ꝯuenientib uegetãt᷑.
illis non cruciantur elemẽtis: qͣi nõ
ĩtredibilius sit uegetari. ꝙͣ cruciari ta¬
libz reb. Mirabile est enĩ dolere ĩ ignib
et tñ uiuere: s mirabiliꝰ uiuere in
ignibz net dolere. Si. autem hoc cre¬
ditur. cur non et illud:¬

Expanded text:
 « Ostendam unde convincantur increduli posse humana corpora animanolunt enim hoc ad omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus uiuant, nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus, aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis adhuc ad exemplum esse rei, de qua quaestio est, eadem infidelitattendent, quia haec animalia nec semper uiuunt  suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur, quur non et illud
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tapłm .ili. ¶ Quod om̃e opus ꝯͣtie
dei eruentis nos de ꝓfunditate uete
mali. ad futuri stlĩ ꝑtineat nonitatẽ
Erũptamen in graui iugo quod
positũ est sr̃ filios adam a die
exitus de uentre matris eoꝵ usq ĩ diẽ
sepulture. in matrẽ oĩm. eciã hͦ malũ¬

Expanded text:
 CAPUT XV. Quod omne opus gratiae Dei eruentis nos de profunditate ueteris mali ad futuri saeculi pertineat nouitatem. Verum tamen in graui iugo, quod positum est super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem om
Abbreviated transcription (Latin):
dõnino quippe rege assiriorũ cũ eẽt
ip̃e bactrianoꝵ: bello suꝑatꝰ est. pror
sus striptũ est graue iugũ sr filios adã
a die exitus de uentre matris eoꝵ usq
in diei sepulture in matrẽ oĩ: usq¬
adeo impleri necesse est. ut ip̃i par¬
nuli ꝑ lauatrũ regeneracõis. ab ori¬
ginalis pcti qͦ solo tenebãt᷑ uintulo iã
soluti: mala multa patiẽtes. nõnulli
eciã ĩtursus spñum malignoꝵ aliqñ
paciantur. Que quidẽ passio absit
ut eis obsit. si hãc uitã in illa etate
etiã ip̃a passione ingrauestente. et
aĩam de corpe excludente fiuierit.

Expanded text:
a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, usqadeo impleri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam ipsa passione ingravescente et animam de corpore excludente, finierint.
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ ne leuissimã quidẽ febriculam
seuserint. quietãq duxerint uitã et
ip̃i nouimiꝰ et audiuimꝰ: quãquam
uita ip̃a mortaliũ tota pena sit qr
tota tẽptatio est: sicut sacie lr̃e ꝑsonãt.
ubi scriptũ est. Nũqͥd nõ tẽptatio est
uita hũana super terrã: Non eñi
parua pena est ista insipiencia. uel ĩ¬
pericia q̃ usq a deo fugienda merito
iudicatur: ut ꝑ penas dolorib plenas.
pueri cogãtur queq artifitia uel kãs
diste̾: ip̃mq distere ad qd̾ penis adigũt᷑
tam penale est eis ut nõnũꝙͣ ip̃as
penas ꝑ quas ꝯpellũtur distere. malint
Que quidẽ qd̾ non abrisu. s a fletu
orditur hãc lucẽ: quid maloꝵ ingressa
sit nesciẽs ꝓphetat quodãmͦ. Solum
qñ natus est ferũt risisse zoroastren:
nec ei boni aliquid monstruosus risus
ille portendit. Iam magitarũ artiũ
fuisse ꝑhibetur ĩuentor. que quidem
illi. nec ad pũtis uite uanã felicitatẽ
contra suos inimitos ꝓdesse potuerũt.

Expanded text:
e leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae litterae personant, ubi scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? Non enim parua poena est ipsa insipientia uel inperitia, quae usque adeo fugienda merito iudicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tem facere: unde aninius humanꝰ
infirmus racionem non possit redd̾e̾:
et in multis quidẽ reb incertũ nobis
esse quid uelit: illud tñ ẽẽ certissimũ
nichil eoꝵ illi ẽẽ impossibile quecũq
uoluerit. eiq nos credere p̾dicenti: quẽ
neq impotentẽ. neq mẽtientẽ possu-¬
mus credere. Hii tñ fidei repͥheusores.
exactoresq ⁊acõis. quid ad ista respon¬
dent de quib racio reddi ab hoĩe nõ p̃t
et tñ sũt. et ip̃i racõui nature uident᷑
ẽẽ cõtraria: Que si futura ẽẽ diterenr

Expanded text:
tem facere, unde animus humanus tem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista respondent, de quibus ratio reddi ab homine non potest, et tamen sunt, et ipsi rationi naturae uidentur esse contraria? Quae si futura esse dicere
Abbreviated transcription (Latin):
multo minꝰ crederent ꝙͣ ꝙ nũt ditẽ¬
tib nobis nolũt credere aliqñ ẽẽ uẽtu¬
rũ. qͥs enĩ eoꝵ nobis trederet. si quẽad
modũ dicimꝰ fatura hõim uiua corpa
que semper arsura atqz dolitura nec
tñ aliqñ moritura sunit. ita diceremus
in futuro sclõ futurũ salẽ quẽ faceret
ignis uelut in aqua fluestere. eũdẽq
faceret aqua uelut in igne crepitare.
aut futurũ fontẽ cuiꝰ aqua in refri-¬
gorio noctis sic ardeat. ut non possit
tangi. in estib uero diei sic algeat ut
non possit tangi: aut futurũ lapidẽ
uel eñ qui suo calore manũ ꝯstringẽtis
adureret. uel eũ qui undecũq
accensus extiugui omnino nõ poss
et cetera q̃ pretermissis aliis ĩnume¬
ris cõmemoranda interim duxi⁊
Hec gͦ in illo stlõ qd̾ futurũ est si dice¬
remus futura: nobisq increduli res¬
ponderent. Si unltis ut ea credamꝰ
de singulis reddite racõem. Nos non
nos ẽẽ racionem nõ siue racõe oĩpotẽ¬

Expanded text:
minus crederent quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando uenturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quem ad modum dicimus futura hominum uiua corpora, quae semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos nonos esse rationem, non sine ratione Omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ditẽs longo ab iero solonus recessu tri-¬
stis suus panditur quẽ de celo tartũ testat᷑
humus inigra et in cinerem resoluta ubi
ambicio tñ extreme cutis cohibet. q̃ uel
tactu leui p̾ssa fumũ exalat et fatiscit ĩ
uagũ puluerem.
ꝯͫ ¶ De gehenna et et̾naꝵ
qualitate penaꝵ
Uod igitur de sempiterno supplicio
dampnatoꝵ ꝑ suũ ꝓphetã deus
dixit. fiet oĩno fiet: uerius nõ mori¬
etur: et ignis eoꝵ nõ extiuguet᷑. Did
hͦ enĩĩ uehementius ꝯuiemorandum:
dalizant. ꝓ hiis oĩb poneret. quos
ut sua mẽbra dextera qͥs diligit. eaq
p̾ciꝑet amputari: bonũ est inqͥt tͥ de¬
bilẽ introire in uitã.ꝙͣ duas manꝰ ha¬
bentẽ ire ĩgeheniã. in ignẽ ĩextingui

Expanded text:
s ligno. Longo ab Hierusolymis recessu tristis sinus panditur, quem de caelo tactum testatur humus nigra et in cinerem soluta. Ibi ambitio tantum extimae cutis cohibet, quae vel levi pressa tactu fumum exhalat et fatiscit in vagum pulverem.-- De gehenna, et aeternarum qualitate poenarum. 1. Quod igitur de sempiterno supplicio damnatorum per suum prophetam Deus dixit fiet, omnino fiet: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ad hoc enim vehementius commendandum, dalizant pro his hominibus poneret, quos ut sua membra dextra quis diligit, eaque praeciperet amputari: Bonum est, inquit, tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexsting