comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis tue potabis eos: qm̃ apudte est fons uitȩ. Talis ebrietas
non euertit mentem : sed tamen rapit sursum. et obliuionem prestat
omniũ terrenorum. Sedsi possumus toto affectu iam dicere: quem¬
admodum ceruus desiderat adfontes aquarum. ita desiderat am¬
ma mea adte ds̃. Quod si forte ad huc ꝓpt̾ aegritudines animae
quas de scłi amore concepit. nec gustare sumus idonei quã dulcis
est dñs: uelcredamus diuinȩ auctoritati quam uoluit. et̃ iN
scripturis scĩs defilio suo. qui factus est ei ex semine dauid scđm
carnem: sicut apłs loquitur. Omniã ꝑ ipsum facta sunt sicut ix
ȩuangelio scriptum est: et sine ipso factum est nihil. Qui nr̃ae
in betillitatis misercus est: quam in becillitatem non eius oꝑe. sed
nr̃a uoluntate meruimus. Namds̃ hominem in exterminabilem
fecit: et ei liberum arbitrium uoluntatis dedit. Nonenim. ẽt̾t

Expanded text:
uoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons uitae. talis ebrietas uoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons uitae. talis ebrietas non euertit mentem, sed tamen rapit susum et obliuionem praestat omnium terrenorum; sed si possumus toto affectu iam dicere: quemadmodum ceruus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus. Quodsi forte adhuc propter aegritudines animae, quas de saeculi amore concepit, nec gustare sumus idonei quam dulcis est dominus, uel credamus diuinae auctoritati, quam uoluit esse in scripturis sanctis de filio suo, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, sicut apostolus loquitur; omnia enim per ipsum facta sunt, sicut in euangelio scriptum est, et sine ipso factum est nihil. qui nostrae inbecillitatis misertus est: quam inbecillitatem non eius opere, sed nostra uoluntate meruimus; nam deus hominem inexterminabilem fecit et ei liberum uoluntatis arbitrium dedit. non enim esset
Abbreviated transcription (Latin):
gubernent. usu & peritia et ratione naturali Quȩ quidem
omnia: demagnis sui creatoris opibus acceper̃: Quiergo pocest
intelligere quomodo uniuersȩ creaturȩ conditor ds̃ gubernet eã
ꝑ animas scãs quae ministeria eius sunt in cęlis & interris. quia
et ipse animȩ ab ipso facte sunt et in eius creaturam primatum te.¬
nent: Qui ergo potest intelligere intelligat. et intret ingaudium
dñ sui. Si autem hoc non possumus quandiu sumus incorpore et
peregrinamur adño. gustemus saltim quam suauis est dñs: quia
dedit nobis pignus sp̃m in quo sentiamus eius dulcedinem. et
desideremus ipsum uite fontem. ubi sobria ebrietate mundemur
et irrigemur sicut lignũ quod plantatum est scđm decursus
aquarum: et cdat fructum intempore suo. & folia eiꝰ nondecident:
Dicit enim sp̃s sc̃s. F ilii autem hominum. integmine alarum tuarũ
sperabunt. In ebriabuntur abubertate domũs tuae. et torrente

Expanded text:
gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris opibus acceperunt. qui ergo potest intellegere, quomodo uniuersae creaturae conditor deus gubernet eam per animas sanctas, quae ministeria eius in caelis et in terris, quia et ipsae sanctae animae ab ipso factae sunt et in eius creatura primatum tenent: qui ergo potest intellegere, intellegat et intret in gaudium domini sui. Si autem hoc non possumus, quamdiu sumus in hoc corpore et peregrinamur a domino, gustemus saltem, quam suauis est dominus, quia dedit nobis pignus spiritum, in quo sentiamus eius dulcedinem; et desideremus ipsum uitae fontem. ubi sobria ebrietate inundemur et inrigemur, sicut lignum, quod plantatum est secundum decursus aquarum et dat fructus in tempore suo et folium eius non decidet. dicit enim spiritus sanctus: filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt. inebriabuntur ubertate domus tuae, et torrente
Abbreviated transcription (Latin):
uersus rogauerit te : dimite ei. Multa sunt quae¬
inmonasteriis. et maxime in cenobiis. solent ista eẽ uicia
Non erubescimus. non dolemus. non ad tonitruum auan-¬
dimisimus fr̃s. dimisimus sorores: dimisimus uxores.
dimisimus filios. dimisimus parentes ac patrias nr̃as
sumus et nũtriti. dimisimus seruulos cumquibus nutriti sumꝰ:
uenimus inmonasterium. Et ꝓpterea haec omnia dimisimꝰ

Expanded text:
versus rogaverit te, dimitte ei. Sed versus rogaverit te, dimitte ei. Sed in monasteriis, et maxime in coenobiis, solent esse ista vitia. Non erubescimus, non dolemus: dimisimus madimisimus fratres, dimisimus sorores, dimisimus uxores, dimisimus filios, dimisimus patrias nostras, sumus, et nutriti, et dimisimus servulos, cum quibus nutriti sumus: venimus in monasterium, et propterea haec dimisim
Abbreviated transcription (Latin):
congregem suꝑ caput eius: Sed aliud dicitur. Si tibi
ille male fecerit et tuei benefeceris. carbones ignis con¬
gregas suꝑ caput eius: hoc est mundas uiciã eius
et excoques maliciam illius. ut ad penitentiam conuertat᷑.
Uidete ergo quid dicat hic sc̃s ꝓpheta. Cum his qui
oderunt pacem : eram pacificus. Nondixit qui nolebam
pacem: sed quioderunt pacem. Illi oderant pacem.
ego amabam eos qui oderant pacem. Idõ dicit ec
apłs. Quantum exuobis est: cum omnibus hominibus
pacem habentes. Rogemus frẽm si inimicus nr̃ est.
rogemus & bis. & ter. et septies. Dñe inquit sipeccaue¬
rit fr̃ meus in me quotiens. dimittam illi septies:
Dico inquit tibi non septies. sed septuagies septies: hoc
est quadrigenties nonagies. Si uoluerimus computare
de mane usq aduesperam: tanta peccata facere non pos¬
sumus: quadrigenta nonaginta. Tamen quid dicit
dñs: Si septuagies septiẽs peccauerit indie. et coni¬

Expanded text:
congregent super caput ejus. Sed aliud dicitur: si tibi congregent super caput ejus. Sed aliud dicitur: si tibi ille male fecerit, et tu ei bene feceris, carbones ignis congregas super caput ejus, hoc est, mundas vitia ejus, et excoquis malitiam ejus, ut ad poenitentiam convertatur. Videte ergo quid dicat sanctus propheta. Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus. Non dixit, qui volebant pacem: sed, qui oderunt pacem. Illi oderant pacem, et ego amabam eos qui oderant pacem. Ideo dicit et Apostolus: Quantum ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Rogemus fratrem. Si inimicus noster est, rogemus et bis, et ter, et septies. Tamen et si peccaverit frater meus, quotiens dimittam illi, septies? Dico tibi, non septies, sed septuagies septies, hoc est quadringenties nonagies . Si voluerimus computare de mane usque ad vesperam, tanta peccata facere non possumus, quadringenta nonaginta. Tamen quid dicit Dominus? Si septuagies septies peccaverit in die, et con
Abbreviated transcription (Latin):
munus tuum. Ecce ego nihil habeo. Siille habet: adme quid
ꝑtinet: Respondit tibi dñs. Et quid dicit: Male serue.
intelligo animã tuam. Nihil habes contra frẽm tuum. nihil
habes. Amas illum. quare ergo saluare eum non uis:
Siamas illum. uade roga eum neille contrate habeat: et
sanari possit. Sed ostendis quia nondiligis eum: quia sal¬
uare eum nonuis. Uade roga eum. muttẽ tẽ ei ad pedes.
diebus et noctibus deprecare et dicito ei. Munus meum
dimisi adaltare. ꝓptertẽ uictimas offerre non possum.
Ille compungitur. & quid dicit: Si iste qui me rogat
non offert munus suum. ego qui rogatus sum non
agnosco. quid facturussum. Propterea dicit et
apłs. ut inimicis nr̃is manducare demus. et bibere
Et quid dicit : Haec inquit faciens. carbones ignis
congregas suꝑ caput eius. Dicit aliquis. Hoc inimĩci
faciunt᷑. Idõ benefacio aduersario meo ut carbones ignis

Expanded text:
munus tuum? Ecce ego nihil habeo; si ille habet, ad me quid munus tuum? Ecce ego nihil habeo; si ille habet, ad me quid pertinet? Respondet tibi Dominus: Et quid dicit? Male serve, intelligo animum tuum: Nihil habes contra fratrem tuum? nihil habes? amas illum? Quare ergo salvari eum non vis? Si amas illum, vade, roga eum ne ille contra te habeat, ut salvari possit. Sed ostendis quia non diligis cum; quia salvari eum non vis; vade, roga eum, mitte te ei ad pedes diebus et noctibus deprecare, dicito: munus meum dimisi ad altare, propter te victimas offerre non possum. Ille compungitur, et quid dicit? Si iste qui me rogat, non offert munus suum, ego qui rogatus sum, et non ignosco, quid facturus sum? Propterea dicit et Apostolus, ut inimicis nostris manducare demus, et bibere . Et quid dicit? Haec enim, inquit, faciens, carbones ignis congregas super caput ejus. Dicat aliquis, hoc inimici faciunt; ideo bene faciunt adversario, ut carbones ignis
Abbreviated transcription (Latin):
horis semꝑ ad obsequium dĩ suscitamur. Uidete quid dicat
hora tertia. sexta. Nona. lucernarium. medium noctis. Gallicinio:
mane primo Hoc totum facimus. et non consideramus quia
summicitias habet anima nr̃a contra frem: sine causa oramus.
In ȩuangłio enim quid precipitur: Si offers inquit munus
dixit. si habes aliquid contra fratrẽ tuum. sed si aliquid frater
tuus habet contrate. Rem quasi iniustã: uidetur nobis imponi
Sienim dixisset. st habes aliquid contra fratrem tuum: in nr̃a
erat potestate quod habemus. N unc uero quid dicit.
Si recordatus fueris quod aliquid habet fr̃ tuus aduersum te
Respondo ei. Dñe non est᷑ inmea potestate. si fr̃ meus habet
aliquid contra me: ego nihil habeo contra cum. Si ille habet
contra me. adme quid ꝑtinet : et quare nonuis suscipere munus
meum et dicis. si offers munus tuum ad altare. etibi retor¬
datus fueris quod fr̃ tuus habet aliquid: dimitte inquit

Expanded text:
horis semper ad obsequium Dei suscitamur. Videte quid dicat, horis semper ad obsequium Dei suscitamur. Videte quid dicat, hora tertia, sexta, nona, lucernarium, medio noctis, gallicinio, mane primo. Hoc totum facimus, et non consideramus, quia si inimicitias habet anima nostra contra fratrem, sine causa oramus. In Evangelio enim quid dicitur? Si offers munus tuum addixit, si habes aliquid contra fratrem tuum; sed, si aliquid frater tuus habet contra te. Rem quasi injustam videtur nobis imponere; si enim dixisset, si habes aliquid contra fratrem tuum, in nostra erat potestate quod habebamus. Nunc vero quid dicit? Si recordatus fueris, quod aliquid habet frater tuus adversus te. Respondeo ei: Domine, non est hoc in mea potestate, si frater meus habet aliquid contra me, ego nihil habeo contra eum. Si ille habet contra me, ad me quid pertinet? Et quare non vis suscipere munus meum, et dicis, si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus aliquid habet cont
Abbreviated transcription (Latin):
propterea dicit. H eu mihi quia in colatus meus plongatus
anima mea. Cedar in lingua nr̃a : interp̃tatur tenebrȩ.
Uide ergo quid dicat: inquali loco sumus: inquati mundo sumus
Habitaui cum habitantib cechr. Dici fui intenebris: dui
uixi intenebris. diu fui in corpore morcis huius. Multum
incola fuit anima mea. Uide sc̃s quiddicit. Et dec ẽ annis
uixi: indiltũ incola fuit anima mea Qux enim beatitu do
est ad comparationẽ celestum. eẽ. interrenis: Multa sunt quae
dicantur : sed am adfinem festinat oratio. Cum his quioderunt
pacem eram pacificus: cum loquebar illis impugnabant me gratis
Infelices nos linguam nr̃am continere non possumus. Non fr̃ibus¬
cȩterum cor habet uenenum. Monachi dicimur. et tamen
non simus quales. ẽẽ. debemus: tamen dicimur. Hora tertia
oramus: hora sexta oramus. Nona lucernarium facimus. media
nocte consurgimus : deinde gallicinio oramus. Uidece quibus

Expanded text:
propterea dicit: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus propterea dicit: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus . Cedar in lingua nostra interpretatur, tenebrae. Vide ergo quid dicat: In quo loco sumus: in quali mundo sumus? Habitavi cum habitantibus Cedar. Diu fui in tenebris: diu vixi in tenebris: diu fui in corpore mortis hujus. Multum incola fuit anima mea. Vide sanctus quid dicat: Et si decem annos vixi, multum incola fuit anima mea. Quae enim beatitudo est, ad comparationem coelestium, esse in terrenis? Multa sunt quae dicantur: sed jam ad finem festinat oratio. Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus: cum loquebar illis, impugnabant me gratis. Infelices nos, linguam nostram continere non possumus non atum, caeterum cor habet venenum. Monachi dicimur, et licet non simus quales esse debemus, tamen dicimur. Hora tertia oramus: hora sexta oramus: nona, lucernarium facimus: media nocte consurgimus: deinde gallicinio oramus. Videte quibus
Abbreviated transcription (Latin):
EU MICHE QUIA INCOLATUS MEUS PROLONGATUSEST
URDI ENIE SUDTESIN TABERNAEULO CORPO¬
ris huius : peregrinamur adño. Heumihi: quia
in colatus meus ꝓ longatus est. In colatus meus : Non
dixit habitatio mea. in colatus meus. In seculo enim p̃senti.
non habitationem. sed peregrinationem. Unde & apłs dicit.
Q uasi aduenȩ & peregrini. Aduena ego sum:et peregrinus.
Heu mihi: quia in colatus meus prolongatus est. Q uod dicit
hoc est. Infelix ego. quam diu sum inistõ corpore. Quis
nr̃m hoc potest dicere : Si octogenaru fuerimus. time¬
mus mori. Sicentenarii sumus aegrotamus: tamen com¬
meatũ et spatium postulamus. Hoc totũ quare facimus :
Quia peccatorum nos conscientia remordet. Scimus enim
quia si recedamus decorpore: non imus ad xp̃m sed adge¬
hennã. Apłs quid dicit: Cupio dissolui: ec et̾ cũm
xpͥo. Damihi securitatẽ. quia post mortem futurus sum
cum xp̃o: etiam nunc mori cupio. Ergo iste quia sc̃s est.

Expanded text:
quia incolatus meus prolongatus est. Quamdiu enim sumus in tabernaculo corporis hujus, peregrinamur a Domino . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est. Incolatus meus: Non dixit, habitatio mea, sed incolatus meus: in saeculo enim praesenti non habemus habitationem, sed peregrinationem. Unde et Apostolus dicit: Quasi advenae et peregrini. Advena ego sum, et peregrinus . Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. Quo dicit, hoc est: Infelix ego quamdiu sum in isto corpore. Quis nostrum hoc potest dicere? Si octogenarii fuerimus, timemus mori; et si centenarii sumus, et aegrotamus, tamen commeatum et spatium postulamus. Hoc totum quare facimus? Quia peccatorum nos conscientia remordet. Scimus enim, quia si recedamus de corpore, non imus ad Christum, sed ad gehennam. Apostolus quid dicit? Cupio dissolvi, et esse cum Christo . Da mihi securitatem: quia post mortem futurus sum cum Christo: etiam nunc mori cupio. Ergo iste quia sanctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quoniam manere noluit: in illo enim
nec mors esset nec peccatum. nec uoluntas
peccandi: in hoc uero et mors et peccatum. et
delinquendi omnis affectio. omniaquẽ imperni¬
ciem prona: nec quic quam inse opis habenticc
ut post lapsum posset assurgere. Ille uero medi¬
us status. in quo quidem presentia mortis uel
peccati aberat. potestas uero utriusque consta-

Expanded text:
fuit, quoniam manere noluit; in illo enim nec mors esset nec peccatum nec uoluntas ulla peccati, in hoc uero et mors et peccatum et delinquendi omnis affectio omniaque in perniciem prona nec quicquam in se opis habentia, ut post lapsum posset adsurgere. Ille uero medius status in quo praesentia quidem mortis uel peccati aberat, potestas uero utriusque consta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩtum propter uniuersalium
precepta regulas um quibus
eiusdem religionis intelligatur auctoritas: tum
propterea quod eius cultus per omnes poerie
mundi terminos emanauit: catholica uel uniuer¬
salis uocatur : cuius haec de ⁊RINITATIS unitacte

Expanded text:
quae cum propter uniuersalium praecepta regularum, quibus eiusdem religionis intellegatur auctoritas, tum propterea, quod eius cultus per omnes paene mundi terminos emanauit, catholica, uel uniuersalis uocatur. Cuius haec de trinitatis unitate
Abbreviated transcription (Latin):
tantum quam familiariter tibi. Sed etiam quã matri a eccłȩ
uniuersaliter debeo caritate ac seruitute compellor. siquid
ꝑ operã meã quam dñi nr̃i largitate possum exhibere
idem eos dñs quos mihi fr̃s fecit adiuuari iubet . nullomodo
recusare: Sed potius promta & deuota uoluntate suscipere.
Quanto enim cupio latius erogarĩ pecuniam dominicam:¬

Expanded text:
tantum quam familiariter tibi, sed etiam quam matri Ecclesiae tantum quam familiariter tibi, sed etiam quam matri Ecclesiae universaliter debeo, charitate ac servitute compellor, si quid per operam meam quam Domini nostri largitate possum exhibere, idem eos Dominus quos mihi fratres fecit, adjuvari jubet, nullo modo recusare, sed potius prompta et devota voluntate suscipere. Quanto enim cupio latius erogari pecuniam dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
DE CATECRANDIS
Dixisti enim quod sepe apud cartagi¬
nem ubi diaconus es adtẽ adducunt᷑
qui fide xp̾iana primitus imbuendist̃:
eo quod existimeris habere cathecizan¬
Odi uberem facultatem et doctrina fidei
et suauitatẽ sermonis. Te autem pene semꝑ angustias
pati. id ipsum quod credendo xp̃iani sumus. quo pacto
cõmode intimandum sit unde exordienda. quo usq pro
ducenda sit narratio. Utrum exoitationem aliquam ter¬
minata narratione adhibere debeamus. an precepta sola
quibus obseruandis cui loquimur nouerit xp̾ianã uitã
professionemq recineri. Sepȩ autem tibi accidisse coni¬
fessus atq conquestus es. ut insermone longo & tepido
tibi ipse uilesceres essesq fastidio. Nedum ille quem a¬
loquendo imbuebas et cȩteris qui audientes aderant pler
eaq te necessitate fuisse compulsum. ut ea me quã tibi de-¬
beo karitate compelleres: ne grauarer inter occupationes
meas tibi de hac re aliquid scribere. E go uero non e a

Expanded text:
de catechizandis Dixisti enim quod saepe apud Carthaginem, ubi diaconus es, ad te adducuntur, qui fide christiana primitus imbuendi sunt, eo quod existimeris habere catechizandi uberem facultatem, et doctrina fidei et suavitate sermonis: te autem pene semper angustias pati, idipsum quod credendo christiani sumus, quo pacto commode intimandum sit; unde exordienda, quousque sit perducenda narratio; utrum exhortationem aliquam terminata narratione adhibere debeamus, an praecepta sola, quibus observandis cui loquimur noverit christianam vitam professionemque retineri. Saepe autem tibi accidisse confessus atque conquestus es, ut in sermone longo et tepido tibi ipse vilesceres essesque fastidio, nedum illi quem loquendo imbuebas, et caeteris qui audientes aderant: eaque te necessitate fuisse compulsum, ut ea me quam tibi debeo charitate compelleres, ne gravarer inter occupationes meas tibi de hac re aliquid scribere. 2. Ego vero non ea
Abbreviated transcription (Latin):
udicu cupidus quam nr̃i studiosus inuenti
Qua inre quid michi sit anim quocieres
stilo ex cogitata commendo tum ex ipscc

Expanded text:
udicii quam nostri studiosus inuenti. Qua in re quid mihi sit animi quotiens stilo cogitata commendo, tum ex ips
Abbreviated transcription (Latin):
IN MONTE SICUT
in ȩuangłio secundũ matheũ legimꝰ
siquis pie sobrieq considerauerit
puto quod inueniet in eo quantũ
admores optimos ꝑtinet. ꝑfec¬
tum uitȩ xpistianȩ modum.
Quod polliceri non temere au-¬
demus : sed ex ipsis eiusdẽ dñi uerb¬

Expanded text:
in monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verb
Abbreviated transcription (Latin):
MUD ME ad essent multi fr̃s laici cristiani. et in
loco solito consedissemus: ortus est sermo dere¬
ligione cristiana aduersus prȩsumptionem.¬
tamquam miram et magnam scientiã paga.¬
cordatum atq completum. litteris
tium : quamuis xp̃iani essent̾. et magis contradicendo quȩre
uiderentur: quitl paganis responderi oporteret. Cum
ro dediuinatione demonum quaereretur. & adfirmaretu

Expanded text:
ud me adessent multi fratres laici Christiani, et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione Christiana adversus praesumptionemtanquam miram et magnam scientiam Pagacordatum atque conpletum litteris tium, quamuis chrividerentur quid Paganis responderi oporteret. Cum ergo de divinatione daemonum quaereretur, et affirmaretu
Abbreviated transcription (Latin):
NRIS HIOS QUESTIONIS OBSCORITALEM
quae continet modum quod substan¬
tiae in eo quod s nt bonae sint. cum
non sint substantialia bona digeram. et
paulo euidentius monstrem: idque eo dicis faci
endum esse. quod non sit omnibus notum iter
huiusmodi scriptionum. Iuus uero testis ipse

Expanded text:
ris eius quaestionis obscuritatem quae continet modum quo substantiae in eo quod sint bonae sint, cum non sint substantialia bona, digeram et paulo euidentius monstrem; idque eo dicis esse endum, quod non sit omnibus notum iter huiusmodi scriptionum. Tuus uero testis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius coniunctionis ratio est in differentia. Eos
enim differentia comitatur qui uel augerit
uel minuunt ut arriani: qui gradib meritorum
Trinitatem uariantes distrahunt atq ipluralita

Expanded text:
Cuius coniunctionis ratio est indifferentia. Eos enim differentia comitatur qui uel augent uel minuunt, ut Arriani qui gradibus meritorum trinitatem uariantes distrahunt atque in pluralita
Abbreviated transcription (Latin):
quidem scđm accidens dr̃. quia m-¬
chil ineo mutabile ẽ. nec tam̃ om̃e
ad aliquid sic̃ pater ad filium. & fi¬
lius ad patrem. Quod nonẽ. accidens:
quia & ille semꝑ pater. & ille semper
filius. Et non ita semꝑ quasi ex quo¬
natus ẽ. filius. aut ex eo qd̾ nonquam
desinit ẽe. filius. pater non eẽ. desinat
pater: s ex eo quod semꝑ natus ẽ. fi¬
liuis. nec cepit unqͣm eẽ. filius. Quod
si aliquando ẽẽ. cȩpisset. aut aliqñ
desineret ẽẽ. filius: scđ̾m accidens
diceret᷑. Si uͦ quod dr̃ pater ad se
ipsum diceret᷑ non ad filium. ꝙ qd̾ dr̾
filius ad se ppsum diceret᷑. non ad pa¬

Expanded text:
quidem secundum accidens dicitur, quia niquidem secundum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile est; nec tamen omnead aliquid, sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem. Quod non est accidens; quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; et non ita semnatus est Filius, ut ex eo quod nunquam desinat esse Filius, Pater non desinat esse Pater; sed ex eo quod semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando esse desineret Filius, secundum accidens diceretur. Si vero quod dicitur Pater, ad se ipsum diceretur, non ad Filium; et quod dicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
pite dum canescit. ut nigritudo inde
candore succedente discedat & aliquo
eat: s illam qualitatem coloris ribi
uerti atq mutari. Hichil itaq acci¬
dens indeo: quia nicħ mutabile aut
amissibile. Quod si & illudalici acci¬
dens placet qd̃ licet non amutatur.
minuit᷑ tamen uł auget᷑ sicuti ẽ. ani¬
mȩ uita nam & qm diu anima est
tam diu uiuit. & quia semꝑ anima
ẽ. semꝑ uiuit: s quia magis uiuit
cum sapit. minusq dum desipit fit
etiam hic aliqua mutatio ñ ut desit
uita. sicuti deest insipienti sapientia.
s ut minus ẽ: nec tale aliquio in
deo fit. quia omĩno incõmutabilis
maNet :
subam dr̃. In reb enim creatis atq
autẽ accidunt eis quȩ uł amuti pos¬
sunt minui. & magnitudines et
qualitates. & quod dr̃ ad aliquid. sic̃
amicicie ꝓpinquitates. seruitutes. simi¬
litudines. equalitates. & qua huius mo¬
di & situs. & habitus. & loca. & temꝑa.
& oꝑa. atq passiones. In deo autẽ nicħ

Expanded text:
pite dum canescit, ut nigritudo inde pite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non amittatur, minuitur tamen vel augetur, sicuti est animae vita: nam et quamdiu anima est, tamdiu vivit, et quia semper anima est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino incommutabilis manet. ur. In rebus enim creatis atqueenim accidunt eis, quae vel amitti possunt vel minui, et magnitudines et qualitates; et quod dicitur ad aliquid, sicut amicitiae, propinquitates, servitutes, similitudines, aequalitates, et si qua hujusmodi; et situs et habitus, et loca et tempora, et opera atque passiones. In Deo autem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ. ego ꝯ pater unum sumus sec̃
cogimur scđ̾m sub̾am intelligere.
ingenitum & genitum. Idem dietũ
est de filio. Non rapinam arbitratus
eẽ. equalis deo. Querimus scđm qͥd
tur aliquid de deo non sccđm sub¬
sub̾am dici ingenitum & genitum.
Quod si ꝓpt̾ea non admitunt. quia
ccidens autem dici ñ solet:
nisi qd̃ aliqua mutatione
ei̾is rei cui accidit amitti potest.
lor niger: amitit eum tam̃. nonqͥ¬
dem quam diu pluma ẽ. s quia ñ
semꝑ ẽ. pluma. Quaꝓpter ipsa ma¬
teries mutabilis ẽ. & exeo qd̾ desinit
ẽe. illud animal uł illa pluma. tota¬
q illud corpus in t̾ra mutat᷑ & uerti¬
tur: amitit utiq etiam illum colo¬
rem. Quanis & accidens qd̃ seꝑabile
dr̃. non seꝑatione s mutatione amit¬
tat᷑. sicuti ẽ. capillis homt̾um nigritu¬
do. qm̃ dum capilli sunt possunt al¬
bescere: seꝑabile accidens dr̃. Si dili¬
genter intuentib satis apparet. ñ sepa¬
ratione quasi emigrare aliquid a ca¬

Expanded text:
ctum est, Ego et Pater unum sumus , seccogimur secundum substantiam intelligere ingenitum et genitum. Item dictum est de Filio, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : quaerimus secundum quid tur aliquid de Deo, non secundum subcundum substantiam dici ingenitum et genitum. Quod si propterea non admittunt, quia Accidens autem non solet nisi quod aliqua mutatione ejus rei cui accidit amitti potest. lor niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amittit utique etiam illum colorem. Quamvis et accidens quod separabile dicitur, non separatione, sed mutatione amittatur; sicuti est capillis hominum nigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a ca
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ essentiȩ siue sube capiunt
accidentia quib ineis fiat uel
magna uł quantacunq mutatio.
Deo autẽ aliquid eiꝰ modi accidere ñ
potest. & ideo sola ẽ. in cõmutabiliᷤ
sub̾a. uel essentia que ds ẽ. cui
ꝓfecto ipsum eẽ. unde essentia no¬
minata ẽ. maxime ac uerissime
competit. Quod enĩ mutatur non
seruat ipsum ẽẽ. Et qd̾ mutari
potest: etiam si ñ mutet᷑. potest qd̾
fuerat non eẽ. Ac ꝑ hoc illud solũ
quod ñtantum non inutat᷑. ue¬
rum etiam mutari om̃ino ñ potest:
sine scrupulo occurrit qd̾ uerissi¬
me dicatur es s̾e.
quȩ nec dicunt᷑ ut cogitant᷑
Nec cogitant᷑. ut sunt respondere
uicipiamus fidei nr̃e aduersariis:
inter multa quȩ arriam aduersus
catholicam fidem solent disputare
hoc sibi maxime callidissimũ ma-¬
chinam̃tum ꝓponere. uidentur
cum dicunt. Quicquid de deo dr̃

Expanded text:
dicuntur essentiae sive substantiae, capiunt dicuntur essentiae sive substantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime dicatur esse. quae nec dicuntur ut cogitantur, nec cogitantur ut sunt, respondere incipiamus fidei nostrae adversariis: inter multa quae Ariani adversus catholicam fidem solent disputare, hoc sibi maxime callidissimum machinamentum proponere videntur, cum dicunt: Quidquid de Deo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
chil meluis inienimꝰ. id ẽ. in nr̃o
intellectu quo sapientiam capimꝰ.
qnto capaces sumus. Quod gͦ non
in illo querere. qd longe melius ẽ
meliore nr̃o. Ut fic intelligamus
dm̃ si possumus. qnͣtum p ossumus
sine qualitate bonum. sine qpͣtita¬
te magnum. sine indigentia crea¬
torem. sine situ presidentem. sine
habitu omĩa continentẽ. sine loco
ubiq totum. sine temꝑe sempiter¬
num. sine ulla sinmutatione mu¬
tabilia facientem nichilq pacien¬
tem. Quisquis dm̃ ita cogitat ꝙ¬
re quid sit. pie tam̃ cauet qnͣtum
potest aliquid de illo sentire qd̾
non sit.
St tamen sine dubitatione
substantia uł si meluis hoc
appellatur essentia: qm greci oeͥsᷤ¬
a: uocant. sic̃ enim ab eo qd ẽ sa¬
pere dicta ẽ sapientia. & ab eo qd̾ ẽ.
scire dicta ẽ. scientia ita ab eo quod
est eẽ. dicta ẽ essentaa Ct̃ quis mag̃
ẽ. quam ille quidixit famulo suo.
quiẽ. misit me ad uos: S alie que

Expanded text:
hil melius invenimus, id est in nostro hil melius invenimus, id est in nostro intellectu quo sapientiam capimus, quanto capaces sumus. Quod ergo noin illo quaerere quod longe melius est meliore nostro, ut sic intelligamus Deum si possimusine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, ere quid sit, pie tamen cavet quantum potest aliquid de illo sentire, quod non sit; est tamen sine dubitatione substantia, vel, si meliappellatur, essentia, quam Graeci Usion vocant; sicut enim ab eo quod est sapere, dicta est sapientia, et ab eo quod est scire, dicta est scientia; ita ab eo quod est esse, dicta est essentia. Et quis magis est, quam ille, qui dixit Moysi famulo suo: Qui est, misit me ad vos ? Sed aliae quae
Abbreviated transcription (Latin):
tarditatem uitelligere ñ possunt.
Facilius autẽ nob̾ inuicem ignosci¬
mus: si nouerinꝰ aut certe creden¬
do firmũ tenuerimꝰ. ea que de na¬
tura incõmutabili. & inuisibili sũ¬
ineq uiuente. ac sibi sufficiente
dicunt᷑ ñ ex confuetudine uisibiliũ
atq mutabilium. & mortalium. uł
egenerum reru esse metuenda.S
homĩe sumus. scientia cõprehenden¬
dis laboremus. nec sufficiamus: nec
tam̃ impudent̾ in illa que supra
sunt diuina & ineffabilia pietas fi¬
delis ardescit. Nunqm suarum ui-¬
rium inflat arrogantia: s quam
gr̃a ipsius creatoris & saluatoris
inflãmat. Nam quo intellectu hõ¬
dm̃ capit. qitupsum intellectum
suum quo eũ uult caꝑe nundum
capit: Si autẽ hunc iam capit: atten¬
dat diligenter nicħ eo eẽ. insua na¬
tura melius. & uideat utrum ibi
uideat ulla liniam̃ta formarum.
nitores colorum spatiosam gran-
ditatem. partium distantiam. mo
inuenimꝰ. quo in natura nr̃a ni¬

Expanded text:
tarditatem intelligere non possunt. 2. tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metienda. Sed homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intellectu Deum capit homo, qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatditatem, partium distantiam, molimus in eo, quo in natura nostra ni
Abbreviated transcription (Latin):
INc iam exordieis
ea dicere que di¬
ci ut cogitantur.
uł ab homĩe ali¬
quo. uł certe a no¬
bis ñ om̃im possunt. qnͣuis & ipsa
ur̃a cogitatio cum de deo trinitate co-¬
gitemus longe se illi de quo cogi¬
tat imparem sentiat. neq ut ẽ cum
capiat. s ut scpͥtum ẽ. etiam a tan¬
tis quantꝰ paulus apl̃s hic erat ꝑ¬
specłm inenigmate uideat᷑: pͥmũ
ab ipso dño deo nr̃o de quo semꝑ co¬
gitare debemus. & de quo digne cogi¬
tare ñ possumus. cui laudando red¬
denda ẽ. om̃i temꝑe benedictio. et
ciui enuntiando nulla competit di¬
ctio. & adiutorium ad intelligenda
atq explicanda. que intendo. & ue¬
niam precor. sic ubi offendo. Memor
enĩ sunt ñ solum uoluntatis. uerũ
etiam infirmitatis mex̧. Ab his etiã
qui ista lecturi sunt ut ignoscant
peto. ubi me magis uoluisse qm po¬
tuisse dicere aduerterint. qd uł ip¬
si meluis intelligunt. uł ꝓpter mei
eloquii difficultatẽ non intelligunt
sic̃ ego eis ignosco. ubi ꝓꝑter suam

Expanded text:
inc jam exordiens ea dicere, quae dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus apostolus hic eratet in aenigmate videatur , primum ab ipso Domino Deo nostro, de quo semper cogitare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam
Abbreviated transcription (Latin):
missus filius qr u̾bum caro factum ẽ.
Quia ñ scdi imparẽ potestatem uel
sub̃am uł aliquid qd̃ in eo patri nõ
sit ȩquale missusẽ. s scđm id qd̃ filiꝰ
a patre ẽ. nonpat̃ a filio. Uerbum
enim patris ẽ. filius: qd̾ & sapientia eiꝰ
dr̃. Quid gͦ mirũ simutit᷑ non quia
in equalis ẽ. patri s quia ẽ. manatio

Expanded text:
missus Filius quia Verbum caro factum est , missus Filius quia Verbum caro factum est , quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris est Filius, quod et Sapientia ejus dicitur. Quid ergo mirum si mittitur, non quia inaequalis est Patri, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in carne uidebat᷑. tanto temꝑe uob̾¬
cum sum & ñ cognouistis me. phyli¬
ppe qui uidet me uidet & patrem.
nisi qui uidebat᷑ & ñ uidebat᷑. Uide¬
batur sic̃ missus factus erat. non
Aut unde etiam illud dic̃. qui habet
mandata mea et seruat ea ipse est
qui me diligit: & qui me diligit cli
liget᷑ a patre meo. & ego diligam eũ.
et manifestabo ei me ipsum. cum eẽt.
manifestus ante ocłos hoĩum nͥ quia
carnẽ qd u̾bum inplenitudĩe tem¬
ꝑis factum erat. suscipiendȩ nr̃ȩ ficłi
porrigebat. ipsum autẽ uerbũ ꝑ qd̃
omĩa facta sunt. purgate ꝑfidẽ men-¬
ti cõcemplandũ int̾ternitate serua¬
filius dr̃ quia ille pater ẽ. ille filuis.
quia ille maior ẽ. ille minor: s quia
ille pater ẽ. ille filius. ille genitor ille
genitus. ille a quo ẽ. qui mutit᷑. ille
qui ẽ. ab eo qui mutit. Filius enim
a patre ẽ. ñ pat̃ a filio. Scdm hoc iã
potest intelligi. ñ tantuni ideo dicit

Expanded text:
est in carne videbatur, Tanto tempore vobiest in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea et servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servaFilius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici
Abbreviated transcription (Latin):
In comꝑabiliter enĩ maiora filii di sutĩ
homines ea ut facta ꝑ eum facta
parui credent: illa parua tanquam
magna tremuerunt. Cum gͦ uenit ple-¬
nitudo temꝑis: misit d̾s filium suum
factũ ex muliere. factũ sub lege: usq
adeo paruũ ut factum. itaq eo missum
quo factum. Sigͦ maior mittit minorẽ:
fatem᷑ & nos factum minorẽ. Et intan¬
tum minorẽ. in quatũ factum: & intan¬
tũ factum: in qnͣtum missum. Misit
enim filium suũ factum ei muliere.
Per quem tam̃ quia facta sunt omĩa:
eẽnt. omĩa: eundem mutenti confite¬
mur eqͣlem. quem dicimꝰ missum mi¬
norem. Quomͦ gͦ ante istam plenitudi¬
nẽ temꝑis qm eum muti oportebat
pͥusquam missus eẽt: uideri a patͥb
potuit. cum eis angłica quedam uisa
demonstrarent᷑. qndo nec iam missus
sic̃ equalis ẽ. patri uidebat᷑. Unde
enĩ dicit phylippo a quo utiq sicut
a ceteris & ab ipsis a quib crucifixus

Expanded text:
incomparabiliter enim maiora filii dei incomparabiliter enim maiora filii dei homines, ut haec magna per cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
litate. Ueritas quippe iminortalis. in cor¬
rupta incõmutabilis ꝑmanet. Uera
autẽ immortalitas. uera incorruptibili¬
tas. uera incõmutabilitas: ipsa ẽ eterni¬
tas. Ecce ad quod missus ẽ. filius dei.
ĩmo uero ecce qd̃ ẽ. missum eẽ. filium
dei. Quȩcunq ꝓpter faciendam fidem.
qͥa mundaremur ad contẽplandam
ueritatem in reb ortis ab et̾nitate ꝓla¬
ti & ad et̾nitatem relatis temꝑalit᷑ ges¬
ta sunt: aut testimonia missionis huiꝰ
fuerunt. aut ipsa missio filii dei. S tes¬
tunonia quedam uent᷑um prenuntia¬
uerunt: quedam uenisse testata sunt.
Factum quippe creaturam ꝑquẽ facta
ẽ. om̃is creatura: omẽm creaturam tes¬
tem hab̾e oportebat. Nisi enĩ multis mis¬
sis predicaret᷑ unus: ñ multis dimissis
teneret᷑ unus. Et nisi talia eẽnt. testi¬
monia que parus magna ẽẽ. uident᷑:
non crederet᷑ ut magnos faceret ma-¬
gnus. qui ad paruos missus ẽ. magnꝰ.

Expanded text:
litate ? ueritas quippe immortalis, incorlitate ? ueritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet; uera autem immortalitas, uera incorruptibilitas, uera incommutabilitas ipsa est aeternitas. immo uero ecce quod est missum esse filium dei. quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ȩt̃no ꝑ ortum nr̃m nobis sociato
ad etͣnitatem ipsuis traiceremur. Nunc
itaq illuc qͦdammͦ sequuta ẽ. fides nr̃a:
quo ascendit inquo credidimus. ortus.
mortuus. resuscitatus. assumptus. Hors
quatuor duo priora noueramus in no¬
bis. scimus enim homĩes & oriri & mo¬
ri. Ouo autẽ reliqua idẽ. resuscitari
& assumi: iuste in nob̾ futura sꝑamꝰ.
quia in illo facta credidimus. Itaq
u illo quia & id qd̃ ortum erat tran¬
siit ad ȩt̃nitatem: transiturum ẽ. et
nr̃m cum fides ꝑuenerit ad uerita¬
tem. Iam enĩ credentib ut in uerbo
fidei manerent & inde ad u̾itatem ac
ꝑ hoc ad et̃nitatem ꝑducti a morte li¬
berarent᷑: ita loquitur. Si manseritis
in uerbo meo: uere discipłi mei estiᷤ.
Et quasi quererent quo fructu sequutuᷤ
ait. & cognoscetis ueritatem. Et rursus
quasi dicerent. quid ꝓdest mortalibus
ueritas. & u̾itas inquid liberabit uoᷤ. Un¬
de nͥ a morte. a corruptione. a mutabi

Expanded text:
nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascendit in quem credimus ortus, mortuus, resuscitatus, assumtus. horum quattuor duo priora noueramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori; duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, iuste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides peruenerit ad ueritatem. iam enim credentibus, ut in uerbo fidei manerent et inde ad ueritatem ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loin verbo meo, vere discipuli mei eritis. Et quasi quaererent, Quo fructu? secutus ait: Et cognoscetis veritatem. Et rursus quasi dicerent, Quid prodest mortalibus veritas? Et veritas, inquit, liberabit vos . Unde, nisi a morte, a corr
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ueritas. Hȩc ẽ. autem uita et̾na ut
cognoscant te unũ & uerum dm̃. &
quem misisti iħm xp̃m. cum fides nr̃a
iudendo fiet ueritas: tunc mortalita¬
tem nr̃am cõminutatam denebit et̾ni¬
tas. Quod donec fiat & ut fiat quia
rel ortis accõmodamꝰ fidem crudelita¬
tidesicut intt̾nis sꝑamꝰ ueritatem contẽ¬
plationis nec fides mortalis uitȩ dissona¬
ret a ueritate ȩt̾nȩ uitȩ. ipsa u̾itas patͥ
coȩt̃na de t̾ra orta ẽ: cum filius dei sic
uenit ut fieret filius hominnis & ipse inse
excuꝑet fidem nr̃am qua nos ꝑducẽt ad
ueritatem suam: qui sic suscepit morta¬
litatem nr̃am. ut ñ amuteret et̃nitatem
suã. Qnͣtum enim ad id qd̃ ortum ẽ. ȩter¬
nitas ualet: tantum ad fidem ueritas. Ita
gͦ nos purgari oportebat ut ille nob̾ fie¬
ret ortus. qui maneret et̾nus: ne alter
nob̾ eẽt. infide: alterinueritate. Nec ab
eo qd̾ orti sumꝰ ad ȩt̾̃na transire possemꝰ:

Expanded text:
ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum — cum fides nostra uidendo fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis et ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in ueritate. nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ. Qnͣtum ad id qd̃ ortum ẽ. et̃¬
nitas ualet: tantum ad fidem ueritas.
Et ꝓfecto ẽ uera sententia. Qd̃ enim nos
temꝑale dicimꝰ: hoc ille qd̃ ortumẽ. ap¬
pellauit. Ex quo gn̾e etiam nos sumus.
non tantũ scł̃m corpus. s etiam scdm
animi mutabilitatem. Non enĩ ꝓprie
uocat᷑ et̃num: qd̃ aliqua ex parte
mutat᷑. In qnͣtum gͥ mutabiles su¬
mus: intantum ab ȩt̾nitate distamꝰ.
Promutit᷑ autẽ nobis uita et̃na: ꝑue¬
ritatem. A cuius ꝑsꝑicuitate rursus
tantũ distat fides nr̃a: qnͣtum ab ȩt̃¬
nitate mortalitas. Nunc gͦ adhibemꝰ
fidem reb temꝑaliter gestis ꝓpter nos.
& ꝑ ipsam mundam᷑. Ut cum ad speci¬
em uenerimꝰ: quẽ admodum succetit
fidei ueritas. ita mortalitati succedat
ȩt̾nitas. Quapter qm̃ fides nr̃a fiet
ueritas. cum adid qd̾ nob̾ credentib
nob̾ uita ęt̾na. & dixit ueritas. non
que fiet sic̃ futura ẽ. fides nr̃a. s que
semꝑ ẽ ueritas. quia ibi ẽ. et̃nitas. dix̃

Expanded text:
ntum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam secundum animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos oꝑatur. Cum autem uenit
plenitudo temꝑis missa ẽ: ut non
impleret angłos. nec ut ẽẽt. angłs.
nisi inquantum consilium patris
annuntiabat &. quod ipsius erat.
Nec ut ẽẽt. cum hominib aut in ho¬
minib hoc enim & antea in patrib
e ꝓpħis. s ut ipsum u̾bum caro fie¬
ret. idẽ. homo fieret. in quo futuro
reuelato sacramento. etiam eorum
sapientium atq scõrum salus esset
qui pͥusquam ipse de uirgine nasce¬
retur de mulierib nati sunt. & in
quo facto atq predicato salus sit
oĩum credentium. sꝑantium dili¬
gentium. Hoc ẽ. eium magnum
pietatis sacram̃tum. qd manifestum
ẽ. in carne. ustificatum ẽ. in sp̃u. ap¬
paruit angłs. p̃dicatum ẽ ingentib
ingła. Ab illo gͦ mutit᷑ dei u̾bum:
cuius ẽ. uerbum. Ab illo mutit᷑ de qͦ
natum ẽ. Mitit qui genuit. mutit᷑
qd genitum ẽ. Et tunc unicuiq mit¬
tit᷑. cum a quoqͣm cognoscit᷑ atq ꝑci¬

Expanded text:
per eos operatur. Cum autem venit per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum 28. Ab illo ergo mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur de quo natum est: mittit qui genuit, mittitur quod genitum est. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque perci