comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueris s bissextili anno eiusdẽ quan¬
titatis mensem lunarem februa-¬
rio. cuiꝰ & antea solebas aptaueris:
fit ꝓfecto ut & quartadecima luna
paschalis pͣridie quam debuerat¬
adueniat: ideoq pͣaschalis ratio ua¬
cillet et toͥtͥus mox anͣiicursus titũ¬
bilis circuli decemnouennalis¬
magis magisq turbatus eu̾¬
tatur. Qͣua in re oportet. ut
sicut dictante quadrantis ratione
.iiiͦi. anno quem bissex tilem dicimꝰ
in una eademq sexta hłarũ mar¬
solemus ponere feriam: ita etiam
mus. Hac semꝑ industria ꝑuigiles
ut cum lunã m̃sis febrii. tunc uno
die plusqmͣ soleat hr̃e fecerimus:
to solum .xͦiͦ. circłi decẽnonennalis
anno. ipsam qmͣ ante consueu̾at
luna seruet ȩtatem. Nam et ideo
maxime lunȩ quadrantẽ dandũ
nonemus. ne ntaiar solito inlli
mart̾ existendo. rnium paschaliᷤ
obseruantiȩ cursum recto trami¬
te deflectat. Qͥb aut̃ qnͣtisue tẽ¬
poꝵ arͣticłis idem lune quadnͣs
accrescat: maiore qͣuesitu indi¬

Expanded text:
eris, sed bissextili anno ejusdem quantitatis mensem lunarem Februario, cujus et antea solebas, aptaveris, fit profecto ut et quartadecima luna paschalis adveniat, ideoque paschalis ratio vacillet, et totus mox anni cursus titbilis circuli decennovennalismagis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut sicut, dictante quadrantis ratione, quarto anno, quem bissextilem dicimus, in una eademque sexta Calendarum Martamque solemus ponere feriam, ita etiam mus: hac semper industria pervigiles, ut cum lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, to solum undecimo circuli decennovenalis anno, ipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, majore quaesitu indi
Abbreviated transcription (Latin):
diem. quia deum t̾minũ colentes
eiusdem die semel instituerant.
in alium diem mutare ꝓrsus ñ
audebant. s his rite celebratis. sic
tandem necessarios aliquandiu
ꝑ plures. crescente autem ꝑ etates
scli ꝑitia. unum quadrantis inter¬
ponebant diem. Heumisere desi-¬
pͣientes qui nescientes eum cuiꝰ
regni non erit finis. qui dixxit. ego
sum pͥncipium quiet loquor uob.
Terminum diuino cultuhonoras.¬
dum. et ei sacra aesacrificia crede¬
bant agenda. S multo miser ius
dementes. qui habentes ꝓmissio¬
nem regni celestis. hispotuis que
quam ad et̾nauolunt ꝓperare si
ne fine uicturi
meminisse debet calculatorut lu¬
nam mensis feb̃rii cet̾is annis.xxix.
dierum. anno autem bissext ili
computet.x.x.x. siue illam ande in¬
terkalatum quadrantem seu post¬
modum terminari contingat.
Cuiuis adiectione diei efficitur. luna q¬
rem tiunc anuium si communis sit
ccc.liz si embolismus . ecc. lacxxx. di

Expanded text:
diem, quia Deum Terminum colentes, diem, quia Deum Terminum colentes, rtio mensis ejusdem die semel instituerant, in alium diem mutare prorsus non audebant, sed iis rite celebratis, sic tandem necessarios aliquandiu perplures, crescente autem per aetates saeculi peritia, unum quadrantis interponebant diem. Heu miseri desipientes! qui nescientes eum cujus regni non erit finis, qui dixit: Ego sum principium, quod et loquor vobis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his potius quae quam ad aeterna volunt properare, sine fine victuri.haec autem meminisse debet calculator ut lunam mensis Februarii caeteris annis XXIX dierum, anno autem bissextili computet XXX, sive illam ante intercalatum quadrantem, seu postmodum, terminari contingat. Cujus adjectione diei efficitur lunarem tunc annum, si communis sit, CCCLV, si embolismus, CCCLXXXV di
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fieri solet ut a parte totũ com¬
putetur. non sunt iam dies.u. s
potius .ui. ut quadrans ille. accipia¬
tur ꝓdie. Inͣde quia in ipsis .x. diebꝰ
sexta parse mensis. ipse autem qua¬
drans .ui. horas habet. totus enim¬
re sunt. quarum pars. iiii. qͦue est
quadrans diei .ui. hore inueniunt᷑.
sta in annieur su senarius numerꝰ
plurimum ualet. Hec de tantiau.¬
ctoris excerpere dictis libuit. ut de
nat᷑a bissexti mee puslilitatis sen¬
sum relegens. non solum hunc ꝑ
senas horas annuatim crescere. s
et multiplicem eiusdem senarii
numeri ꝑfectionem qua e t annꝰ
ipse constet ex ore doctissimi tra¬
ctatoris intelligas.
se febro placuit intkalari roma¬
nis. quod hic buior cec̾is et ex¬
tremus anni mensis erat. Uer̾
ideo nondum ea pleto eo. quem¬
admodum egyptii et greci. dec¬
so totius anni sui curriculo facere
uolebant. ne omno diseissa lege
sua uet̾i. initium martii mensis.
ac febrii fine seuing̾e̾nt. Io non¬
ante seatum hłarum martiarũ

Expanded text:
sicut fieri solet, ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die; inde quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est, ipse autem quadrans rae sunt, quarum pars quarta, qui est quadrans diei, VI horae inveniuntur; ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. » Haec de tanti auctoris excerpere dictis libuit, ut de natura bissexti meae pusillitatis sensum relegens, non solum hunc per senas horas annuatim crescere, sed et multiplicem ejusdem senarii numeri perfectionem, qua et annus ipse constat, ex ore doctissimi tractatoris intelligas. se Februario placuit intercal re Romanis, quia hic brevior caeteris et extremus anni mensis erat. Verum ideo nondum expleto eo, quemadmodum Aegyptii et Graeci decurso totius anni sui curriculo facere volebant, ne omnino discissa lege sua veteri, initium Martii mensis a Februarii fine sejungerent. Ideo nonante sextum Calendarum Martiarum
Abbreviated transcription (Latin):
es. qui sunt integri.xii. menses. S
quoniam sicut mensem circuitus
lune ostendit hominib. sic annus
rireiutu solis animaduersus ẽ: re¬
st aiit  aiem qͣuinq dies & qͣuadns
diei. ut sol impleat cur sum suuian¬
numq coneludat: quatuor enim
quadrantes faciunt unum diem
quem necẽe ẽ interlialari exeur-¬
su quadriennio quẽ bissextum uo¬
cant. ne tempoꝵ ordo turbetur:
etiam ipsos .u. dies & quadrantẽ si
considẽmus. senariꝰ numerꝰ in eis

Expanded text:
es, qui sunt integri XII menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est. Restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum, annumque concludat. Quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio quod bissextum vocant ne temporum ordo turbetur. Etiam ipsos quinque dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis
Abbreviated transcription (Latin):
naturali ordine transierant
uel a cireuͥtu tem pͣoris nomen acce-¬
pit. quia uet̾es annũ ꝓ circũ pon̾e
solebant. ut cato dicit in originib
oratoꝵ. Annum terminum. id ẽ.
circum terminum. Et ambiredi¬
ctur ꝓ circiure. Est autẽ annus
lunaris. est e solaris. est & erran¬
nium planetaꝵx unus. que maat q¬
num specialiter nuncupant. S¬
& lunaris annus. quadrifarie ac-¬
cipitur. Primus est nanq cum lu-¬
na.xxuii. dieb & .uiii. horis dodia¬
cum ꝑcurrens. ad id signũ ex quo
egressa est reuertitur. Scd̾s duo¬
b diebꝰ e . iiii. horis pliocior. qui con¬
suere mensi s appellatur. cum soleos
a quo noua digressa est.xxix. diebꝰ
& .xii. horis eractisiã defectarepetit.

Expanded text:
naturali ordine transierant, vel a circuitu temporis nomen accepit, quia veteres am pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus, oratorum amterminum, id est, circumterminum; et ambire dicitur, pro circumire. Est autem annus lunaris, est et solaris, est et errannium planetarum unus, quem mnum specialiter nuncupant. Sed lunaris annus quadrifarie accipitur: primus est namque, cum luna XXVII diebus et VIII horis zodiacum percurrens, ad id signum ex quo egressa est revertitur. Secundus duobus diebus et quatuor horis prolixior, qui consuete mensis appellatur, cum solem, a quo nova digressa est, XXIX diebus et XII horis exactis jam defecta repetit.
Abbreviated transcription (Latin):
loca que simul habuere recurrunt.
De quo iosephus in primo antiqui¬
tatum libro. cum longeuitatem pͥ.¬
moꝵ hominum describeret: ita
memuinit. Nullus autem ad urtã
modernam & annoꝵ brͣeuitateos
quibus nunc uiuinus uitam compa-¬
rans antiquoꝵ. putet falsaquȩ de il ¶ Sib. &¬
lis sunt dicta: & eo quod nunc uita etuo.¬
tanto non ducat᷑ tempore. credat neq
illos ad uitȩ illius longitudinem ꝑ.¬
uenisse. Illi nanq cum essent religi¬
osi & ab ipso deo facti. cumq eis pa¬
bula oͣportumiora ad maius tempꝰ
curriculis rite uiuebant. Deinde
ꝓpter uirtutes & głosas utilitates
quas iugit̾ ꝑscrutabant᷑. idẽ astro¬
logiam & geometriam deus eis am¬
pluis iuuendi spacia condonauit
qua tunc haud ediscere pͥotuussent
nisi. de. iuuerent annis. Per tot e¬
nim annoꝵ eurrieła: magnus an¬
nus impletur. Annum autem eiur¬
lem: id est solarem. hebrei ab equino-¬
ctio uerno. a solsticio greci. egyptii

Expanded text:
loca, quae simul habuere, recurrunt. loca, quae simul habuere, recurrunt. De quo Josephus, in primo Antiquitatum libro, cap. 4, cum longaevitatem primorum hominum describeret, ita meminit: « Nullus autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vittanto non ducatur tempore, credat neque illos ad vitae illius longitudinem pervenisse. Illi namque cum essent religiosi, et ab ipso Deo facti, cumque eis pabula opportuniora ad majus tempus curriculis rite vivebant; deinde pter virtutes, et gloriosas utilitates, quas jugiter perscrutabantur, id est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus impletur. Annum autem civilem, id est, solarem, Hebraei ab aequinoctio verno, a solstitio Graeci, Aegyptii
Abbreviated transcription (Latin):
Ternis qui .xii. mensilꝰ hiuusm deu
id ẽ dieb ccc liui. expletur. et uocat᷑
communis eo quod duo sepissime
tales paruer currant. Quartus qui
embolismus grece dicitur. idẽ. super
superaamontum .&. lit.xiii. mensec¬
pud hebreos a principio mensis pas¬
chalis incipit. ibidemq finit᷑: apud
uͦ romanos ab incipiente luna men.¬
sis ianuarii sumit initium. ibiq t̾¬
minatur. Item solis ẽ annus cum ad
eadem loca siderum redit ꝑactis
.ccc. lxi. dieb & .ui. horis idẽ qua¬
drante totiꝰ diei. quȩ pars quater
ducta. cogit interponi diem unũ
quem romani bissex tũ uocant. ut
ad eundem circuitum redeat. Osrͣ¬
tus solaris gyri annus bissextilis
est. cet̾is tribus uno die ꝓlixior. qͦ
confecto sol ad cuncta signoꝵ loca
eisdem dierum noctiumq quib
ante quadriennum reuertitur¬
horis. Annus errantium stellarum
est. quo illarum queq dodiaci ambi¬
tum ꝑlustrat de quo supͣ diximus.
Annus magnus ẽ. cum omnia si¬
mul errantia sydera ad suaqueq

Expanded text:
Tertius, qui XII mensibus hujusmodi, id est, diebus CCCLIV expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissime tales pariter currant. Quartus qui embolismus Graece dicitur, id est, superaugmentum, et habet XIII mensepud Hebraeos a principio mensis Paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud vero Romanos ab incipiente luna mensis minatur. Item solis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, peractis CCCLXV diebus, et VI horis, id est, quadrante totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi diem unum quod Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circuitum redeatur. Quartus solaris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cuncta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertiturhoris. Annus errantium stellarum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul errantia sidera ad sua quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ad cultum diuini amoris excitant:
septem que ad dilectionem cõmendent
ꝓruni. Qui gͦ decalogum in dei et ꝑxi
one ꝑcipiunt. Quiq in hac uita & ꝑri¬
mum quem uident & dm̃ quẽ ñ uideq̃
diligunt: in fut᷑a autẽ & dĩ regem in de¬
core suo & ꝓximũ in deo głificatum ac de¬
coratũ uidebunt. Et ido altare quod
in figa factũ ẽ electoꝵ ob significandã eoꝵ
uitq̃ ꝑpetuam decẽ erat cubitis altum

Expanded text:
ad cultum divini amoris excitant, septem quae dilectionem commendant proximi. Qui ergo Decalogum in Dei et proxione percipiunt. Quique in hac vita et proximum quem vident, et Deum quem non vident, diligunt, hi in futura vita et Deum regem in decore suo, et proximum glorificatum ac decoratum videbunt. Et ideo altare quod in figura factum est electorum, ad significandam eorum vitam perpetuam, decem erat cubitos altum.
Abbreviated transcription (Latin):
rebatur. Scriptum nanq est de eo in
libro paralipomenon. fecit quoq al¬
tare eneum uginti cubitorum longi¬
tudinis et uiginti cubitoꝵ latitudinis:
altare thimiamatis moyses fecit in
heremo: habens cubitũ longitudinis
& alterum latitudinis: et duos eu
bitos in altitudine. Quante autem
magnitudinis hoc salomon fecerit
re aureum fecerit dicit. Constat
autem quia tantum facere non po¬
tuit. quantum fecit holocausti: quia si
.xx.cubitorum in longitudine &e latitu¬
dine factum eẽt. totam templi latitudi¬
neni impleret. Quanto igitur exteriꝰ
erat positum altare holocausti quam
incensi: quantumq genere oblationis
ac ulitate metalli ignobilius fuit. tan¬
tum quantitate mensurȩ & holocaustoꝵ
frequentia prestabat: quia nimirum
plures sunt multo quib dicatur. si uis
ad uitam ingredi. serua mandata:

Expanded text:
rebatur. Scriptum namque est de eo in rebatur. Scriptum namque est de eo in libro Paralipomenon: Fecit quoque altare aeneum viginti cubitorum longitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, altare thymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longitudinis, et alterum latitbitos in altitudine. Quantae autem magnitudinis hoc Salomon fecerit,re aureum fecerit dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holviginti cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare holocausti, quam incensi, quantumque genere oblationis ac utilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat. Quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: « Si vis ad vitam ingredi, serva mandata ,
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ: soleantq dicere. quia mente
seruimus legi dei: carne autem legi¬
peccati. Qui cum incentiua carnis e¬
domare. fluxa luxuriȩ restringere fre¬
quentib ieuniis & orationib. uigiliis
quillitatẽ castimomoniȩ deo digne as¬
cendẽ contendunt: quid nisi uictunã
illi sue deuotionis immolant. implen¬
tes illud apłi qui obseerat nos ꝑ miscdđa¬
am dĩ. ut exhibeamus corpora nr̃a ho¬
stiam uiuentem scãm deo placentenis
Qui qm̃ feruore flagrant sp̃iritalis amo¬
ris. s non dum eminent triumpho uie¬
te concupiscentie carnalis: altare holo¬
causti ignem quidem de cęlis sacroscm
habet⁊ s speciem eris & non auri p̾ten¬
dit. Uerum quia plures sunt in scã ȩccła
carnales qm spiritales. plures qui uicioꝵ
illecebras refrenando cohibent. quam qͥ
suꝑato ac sopito uicioꝵ certaminre de¬
adepta uirtutum securitate letant᷑:
merito altare holocausti maiꝰ esse
multo quam altare thumiamatis asse ae¬

Expanded text:
carnem; soleantque dicere, quia mente carnem; soleantque dicere, quia mente servimus legi Dei, carne autem legipeccati; qui cum incentiva carnis edomare, fluxa luxuriae restringere, frequentibus jejuniis et orationibus, vigiliis quillitatem castimoniae Deo digne ascendere contendunt, quid nisi victimam illi suae devotionis immolant, implentes illud Apostoli, quo obsecrat nos per misericordiam Dei, ut exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem ; qui quoniam fervore flagrant spiritalis amoris, sed nondum eminent triumpho victae concupiscentiae carnalis, altare holocausti ignem quidem de coelis sanctum habent, sed speciem aeris et non auri praetendit. Verum quia plures sunt in sancta Ecclesia carnales quam spiritales, plures qui vitiorum illecebras refrenando cohibent, quam qui superato ac sopito vitiorum certamine adepta virtutum securitate laetantur, merito altare holocausti majus esse multo quam altare thymiamatis asse
Abbreviated transcription (Latin):
tales uiri non hñt oꝑa carnis et san¬
guinis quȩ inara sui cordis immolantes
offerunt. Uerum quia uemo repente
fit suminus. s ꝑ abolitionẽ carnalium
uoluptatum sollicite ad desidium cęle¬
ste conscenditur. non p̾t̾misit script᷑a
u mistica domus dñi fact᷑a. & illoꝵ po¬
nere figam. qui carnales adhuc in se
concupiscentias quȩ militant adu̾¬
sus animam. flamina suꝑni timoris
incendere laborant. quatinꝰ his a cor¬
de siue acorpore suo exstirpatis. conse¬
ac deo sp̃alium thimiamata orationũ
et compunctionis offerre. Factũ nãq
est aliud altare ad offerendas uictimas
multo quidem maiꝰ. s quanto magni¬
tudine pr̃ans: tanto situ loci. et spe¬
cie metalli inferiꝰ. Nam &e de ere fa¬
ctum & ante fores erat positum tem¬
pli: in quo illi nimirum sunt figura¬
liter expressi. qui tali deuotione d ño
deseruiunt. ut caro adhuc eoꝵ coneu¬
piscat aduersus sp̃m. et sp̃s aduersus

Expanded text:
tales viri non habent opera carnis et santales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes,offerunt. Verum quia nemo repente fit summus, sed per oblationem carnalium voluptatum sollicite ad desiderium coeleste ascenditur, non praetermisit Scriptura in mystica domus Domini factura et illorum ponere figuram, qui carnales adhuc in se concupiscentias, quae militant adversus animam, flamma superni timoris incendere laborant: quatenus his de corde sive corpore exstirpatis, conseac Deo spiritalium thymiamata orationum et compunctionis offerre. Factum namque est aliud altare ad offerendas victimas multo quidem majus, sed quantum magnitudine praestans, tantum situ loci et specie metalli inferius; nam et de aere factum, et ante fores erat positum templi, in quo illi nimirum figuraliter sunt expressi, qui tali devotione Domino deserviunt, ut caro adhuc eorum concupiscat adversus spiritum, et spiritus adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Altare aureum corda significat ꝑfectoꝵ
iustoꝵ: int̾ne caritatis et castitatis luce
chorusca. Quorum sublimitati. signifi¬
cande etiã locus quenit eiusdem altaris
Stabat enun ante ostium sc̃ascõꝵ: ut in
factura tab̾nacłi manifeste legimꝰ. In qͦ
uidelicet altari non hostiarum sangius
neꝙ libamina. s thimiama tm̃ incendebai:
quorum fumus ad suꝑiora ascendens oꝑi¬
ebat archam: atq oracłm odore suaui¬
tatis implebat. In quo. figura expͥme¬
bat᷑ scõꝵ: qui dum neglectis tempora¬
lium rerum cupiditatib. dota inten¬
tione celestia querunt. uelut intus
in uicin̾a oracłi sunt positi: nec longe
sunt remoti a uelo. quo templũ & sco a
scõꝵ dirimuntur⁊ quia corpore totã
in celis. Ascenditq magis ab huiꝰmꝰi
altari fumus incensoꝵ intra sc̃ã scõꝵ ubi
archa est recondita: cum or̃ones scõꝵ flã¬
ma caritatis excitate ad cęlum usq ꝑ¬
Non enĩ i hoc altari sanguis hostiax
s thimiamata tota incendebantur: qͥa

Expanded text:
Altare aureum corda significat perfectorum justorum, internae charitatis et castitatis luce corusca, quorum sublimitati significandae etiam locus convenit ejusdem altaris. Stabat enim ante ostium sancti sanctorum, ut in factura tabernaculi manifeste legimus. In quo videlicet altari non hostiarum sanguis, neque libamina, sed thymiamata tantum incendebantur: quorum fumus ad superiora ascendens operiebat arcam, atque oraculum odore suavitatis implevit; in quo figura exprimebatur sanctorum, qui dum, neglectis temporalium rerum cupiditatibus, tota intentione coelestia quaerunt, velut intus in vicino oraculi sunt positi. Nec longe sunt remoti a velo, quo templum et sancta sanctorum dirimuntur, quia corpora tantumin coelis. Ascenditque ab hujusmodi altari fumus incensorum intra sancta sanctorum, ubi arca est recondita cum orationes sanctorum flamma charitatis excitatae ad coelum usque panguis hostiarum, sed thymiamata tantum incenduntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne mystica caret numerus. Habet enĩ
iuginti cubitos longitudinis & totidẽ
cubitos latitudinis: & .x.cubitos altitu¬
dinis. De quo quideni numero supra
in expositione templi & uestibuli eius
diximus: s & nunc dicendum ẽ breui¬
ter. O suod si altare holocausti illoꝵ in
eccła tẏpum tenet. qui suum corpus
& animam deo consecrare ꝑ ignem
amoris illiꝰ querunt: ꝑseuerantia hoꝵ
in bona oꝑatione ꝑ longitudinẽ alta¬
ris amplitudo in caritate dei & ꝓxi¬
ni ꝑ latitudinẽ: spes in expectatione
diuine uisionis ꝑ altirudinem figura

Expanded text:
umeri: habet enim viginti cubitos longitudinis, et totidem cubitos latitudinis, et decem cubitos altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus, sed et nunc dicendum breviter. Quod si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Deo consecrare per ignem amoris illius quaerunt, perseverantia horum in bona operatione per longitudinem altaris; amplitudo in charitate Dei et proximi per latitudinem; spes in exspectatione divinae visionis per altitudinem fi
Abbreviated transcription (Latin):
tuor euangłicȩ lib̾tatis cum ad intelli-¬
genciam atͦq custodiendam legis sp̃a¬
lem illustrante euangłii gr̃a ꝑuenimꝰ.
uicenariũ ꝑfecto numerũꝑficimꝰ. Fitt
idem numerꝰ uicenarius in longitu¬
dine et latitudine altaris: cum corda
electoꝵ docente utͦq testamentt̃ aucto¬
in ꝑsecutionib seruant. et hylarita¬
tem dilectionis etiam in eos qui ꝑ¬
secuntur exhibent. Denario autem
numero spes celestium premiorum
designari solet: dño affirmante cũ
eos qui inuinea magni patrisfami¬
lias laborant denarioꝰ remuneran¬
dos ẽẽ testatur. Et merito ꝑ hunc
numerum merces ȩt̾na figuratur.:⁊
in qua nr̃a natura inȩc̃num diuinȩ
uisioni coniungitur: quia in ipso
numero mistice diuina simul et
humana natura designat᷑. Deus qͥp¬
pe trinitas est. Homo autem septe¬
nario numero comp̃henditur:
quaternario uidelicet ꝓpt̾ corpus qd̃
ex quatuor elementis consistit. terna¬
rio uͦ num̃o ꝓpt̾ tͥplicem int̾ioris

Expanded text:
 sunt libertatis. Et cum ad intelligentiam atque custodiam legis spiritualem illustrante Evangelii gratia pervenimus, vicenarium profecto numerum perficimus. Fitque idem numerus vicenarius in longitudine et latitudine altaris, cum corda electorum, docente utroque Testamentoin persecutionibus servant, et hilaritatem dilectionis in eos qui persequuntur exhibent. Denario autem numero spes coelestium praemiorum designari solet, Domino affirmante, cum eos qui in vinea magni patrisfamilias laborabant, denario remunerandos esse testatur . Et merito per hunc numerum merces aeterna figuratur, in qua nostra natura, et in aeternum divinae visioni conjungitur, quia in ipso numero mystice divina simul et humana natura designatur, Deus quippe trinitas est. Homo autem septenario numero comprehenditur; quaternario videlicet propter corpus, quod ex quatuor elementis consistit; ternario vero propter triplicem interioris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s horas equipare. hoc est equinoctia¬
les habere uolumus: brumali diei ni¬
chilominus pauciores. et estiuo necẽẽ
est plures tribͣuamus. Recipit autem
hora .iiii. punctos .x.minuta .xx.partes.¬

Expanded text:
vero horas aequiparare, hoc est equinodiles habere volumus, brumali diei nihinecesse est tribuamus. Recipit autem hora IV punctos, X minuta, XV partes
Abbreviated transcription (Latin):
set quippe totus sol adimi terris. interce¬
dente luna uterra maior eẽt qmluna.
Tercia ex utroq uastitai iolis aꝑitur. ut
necesse ñ sit amplitudinẽ eiꝰ ocłoꝵ argu¬
mentis atq comectura animi serutari

Expanded text:
set quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra maior esset quam luna. tertia ex utroque vastitas solis aperietur, ut non sit necesse amplitudinem eius oculorum argumentis atque coniectura animi scrutari
Abbreviated transcription (Latin):
mirum lune pas chalis plenitudo ñ¬
creaturaꝵ ordinatum ẽ. sequi potius
debet: q̃n pͥmum ortus est solcho¬
auonem diei unum tenens equinoctiũ¬
Demnde orta est luna inin choactionẽ
nauctis. auctunnał equinoctii tenens
suina.F.uiii. idꝰ marci .i. qͣrtã partẽ libre.  uieito
ipsa particulam Unde multum erra¬
re constat eos qui lune paschał initiũ
atercio nonarum martiarum die que¬
rendum definiunt quia uidelici ib nã¬
ta luna ante tempus equinoctii pͣleni¬
lumum ostendit: ideoq sollemnitatȩ¬

Expanded text:
mirum lune paschalis plenitudo nocreaturarum ordinatum est, sequi potius debet, quando primum ortus est sol in inchoatione diei, vernum tenens equinoctiudeinde orta est luna in inchoatione noctis autumnalis aequinoctii tenenscreaturarum ordinatum est, sequi potius ipsa particulam. Unde multum errare constat eos qui lunae paschalis initium a tertio Nonarum Martiarum die quaerendum definiunt, quia videlicet ibi nata luna ante tempus aequinoctii plenilunium ostendit. Ideoque solennitat
Abbreviated transcription (Latin):
primo solem pͥmitiue ereationis statũ.
Acdende uinam necesse est conscen¬
de: ut & hic ꝑ equinoctii tͣns gresdum
longitudinem noctis suꝑet: et illa ꝑ
plenilunum totam eiꝰ quantulacuq
ẽ iongitudinem iluustret. quod adxp̃i
opuscłi aliqua ꝑtrinximus ⁊ nunc pͥau¬
cͣis replicemus: qi sicut luna ⁊ stelle ñ
ut luceant: sic et eccłia scĩq omnes
non sue merito uirtutis. s gr̃alar-¬
gitoris hñant bonum quo uiuunt.
E sicut non nr̃ra ugoe arbitrii forti¬
tudinem nr̃am. s illo nos suscipiente

Expanded text:
primum solem primitivae creationis statum, ac deinde lunam necesse est conscendere, ut et hic per aequinoctii transgressum longitudinem noctis superet, et illa per plenilunium totam ejus quantulacunque est longitudinem illustret. Quod ad Chriopusculi aliqua perstrinximus, et nunc paucis replicemus. Quia sicut luna et stellae non ut luceant, sic et Ecclesia, sanctique omnes non suae merito virtutis, sed gratia largitoris habent bonum quo vivunt. Et sicut non nostri vigore arbitrii fortitudinem nostram, sed illo nos suscipiente
Abbreviated transcription (Latin):
p̃facti circuli linea. continet epa-¬
ctas lunares que ad cursum solis an¬
nuatim undenis dieb accres c̾e solent.
Inͣce epacte greͣco uocabulo .i. adiecti¬
ones dicte. quod ꝑannos singłos.xi.¬
dierum ut diximus accumulent᷑ au¬
giento.uii certe qr adiueniendas
adiciuntur annum ut supͣdocuimus.
epacte iure. idẽ. adiectionis uocantur
& quidem ꝑtotum anni uercentis
obeii. suas ques dies h̃t adiectiones
lunares .xi. Nam u̾bi gr̃a. si hodie cũ
scͥbouͣ. est luna. isto ip̃o die post annũ¬
quam decem ⁊ .ix. annorum ꝑacto cir-¬
culo redit. S pprie quȩ in circulo de
sui cursus regłam semꝑ obseriantes
hñt paschalem lunam pͣfeiat quotiens
autem maiorem. insequentem lunam

Expanded text:
fati circuli linea continet epactas lunares, quae ad cursum solis annuatim undenis diebus accrescere solent. Inde epactae Graeco vocabulo. Item adjectiones dictae, quae per annos singdierum, ut diximus, accumulentur augmento. Vel certe quia ad inveniendas per totum adjiciuntur annum, ut supra docuimus: epactae jure, id est, adjectiones, vocantur, Et quidem per totum anni vertentes orbem, suos quoque dies habet adjectiones lunares undecim. Nam verbi gratia si hodie, cum scribo, quinta est luna ipsa isto die, post annuquam decem et novem annorum peracto circulo redit. Sed proprie quae in circulo decsuccursus regulam semper observantes,umerum habent, paschalem lunam praeferant, quoties autem majorem, in sequentem lunam
Abbreviated transcription (Latin):
dum ebdomade diem quem omiserat
redit euentum. Confirmabit autem
pactum multis ebdomadis una hocẽ
ipsa nouissima. in qua uel iohannes bap-¬
tista uel dñs & apłi p̃dicando multos ad¬
fidem conuerterant. & in dimidio ebdo¬
madi ue ficiet h ostia ae saerificiui. Di¬
mus annus tyberii cesariserat. quando in¬
choato xp̃i baptismate. hostiarum puri-¬
Item quod sequitur. & in templo erit ab¬
hominatio desolationis. & usq ad con¬
sum mationem & finem ꝑieuerabit de

Expanded text:
dum ebdomadae, quam omiserat, dum ebdomadae, quam omiserat, redit eventum. « Confirmabit autem pactum multis ebdomada una, » hoc est ipsa novissima, in qua vel Johannes baptista vel Dominus et apfidem converterunt. « Et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium. » Dimus annus Tiberii Caesaris erat, quando inchoato Christi baptismate, hostiarum puriItem quod sequitur: « Et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit
Abbreviated transcription (Latin):
eius ppłs qui eum negaturus ẽ I arat e bare¬
Nonstatim post .uii. et lxii.nim uenilent¬
ebdomadas s in fine septuamio ẽ ⁊ pruara li tres
ideo quantum conicere possumꝰ segrie¬
gauit acet̾is: quia de hac erat plura re-¬
laturus. Nam et xp̃c in illa crucifixꝰ
ẽ a ppło ꝑfido. non solum in passione. ue.¬
rum continuo ex quo aiohanne predicari
cepit. negatus est. Quod autem sequit᷑
et ciuitatem et scũarium dissipabit
ppłs cum duͣce uenturo. et finis eiꝰ uasti¬
tas. et post finoinꝰ belli uastata desolatio.
dictum enim fuerat. quod ipse ebdo-¬
mades ad xp̃i usq ducatum ꝑtinge¬
rent. s scriptura predicto aduentu et pas¬
sione ipͣsius. quid etiam post hanc ppło qͥ
eum reciꝑe nollet eẽt uenturum ostendit.
Ducem enim uenturum titum dicit. qui
quadragesimo anno dominicȩ passionis
ita cum ppło romano ciuitatem et sanc̾¬
tuarium dissipauit. ut non remaneret
lapis suꝑ lapidem. Uerum his ꝑ antici¬
pationem prelibatis. mox ad exponen¬

Expanded text:
eius populus, qui eum negaturus est'. Non statim post VII et LXII ebdomadas, sed in fine septuagesime eptomadis ideo, quantum conjicere possumus, segregavit a caeteris, quia de hac erat plura relaturus. Nam et Christus in illa crucifixus, et a populo perfido non modo in passione, verum continuo, ex quo a Joanne praedicari coepit, negatus est. Quod autem sequitur: Et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio, dictum enim fuerat quod ipsae hebdomades ad Christi usque ducatum pertingerent, sed Scriptura, praedicto adventu et passionis ipsius, quid etiam post hanc populo qui eum recipere nollet, esset eventurum ostendit. Ducem enim venturum Titum dicit, qui quadragesimo anno dominicae passionis ita cum populo Romano et civitatem et sanctuarium dissipavit, ut non rlapis super lapidem. Verum his anticipationem prelibatis, mox ad exponen
Abbreviated transcription (Latin):
tura reliquit. Uerum qr nouaqueq
non nunquam ampliꝰ delectant: uisum
ẽ mͥ opuscłm qđ de factã templi dei seq̃nꝰ
magnoꝵ uestigia tractatoꝵ. nuꝑ allegoriee
condideram. tuȩ scĩtati ꝑcurrendum mit
nis inueneris: quanto ampliora ibi dei
dona. siue in p̾senti nobis data. seu in futõ
ꝓmissa ꝓspexeris: tanto leuiora credo ⁊ mi¬
nus curanda omnium labentium rerum
et aduersa uidicabis et ꝓsꝑa: iuxta ex ẽ¬
plum beati iohannis. qui ab imꝑatore
ne fando int᷑ angustias uiuꝰ paruissime
religatꝰ insulȩ confestim a pio conditore
lestiũ mansionũ archana introductus.
et ubi putabatur a deceptis hostib ami q¬
coꝵ hominũ auxilio ac societate destitui.
ibi amicoꝵ angłoꝵ meruit aspectu atq
eloquio ꝑfrui.  quib edoctꝰ eo magis
magisꝙ et illerebras scłi et amaritudines
didicit ee̾ spnendas: quo subbimiꝰ ila specula¬
bas que ꝓ magnitudine atq etͥnitate sui lon¬

Expanded text:
tura reliquit. Verum quia nova quaeque tura reliquit. Verum quia nova quaeque nonnunquam amplius delectant, visum mihi est, opusculum quod de factura templi Dei sequens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram, tuae sanctitati percurrendum mittnis inveneris, quanto ampliora ibi Dei dona, sive in praesenti nobis data, seu in futuro promissa perspexeris, tanto leviora credo, et minus curanda omnium labentium rerum, et adversa judicabis et prospera; juxta exemplum beati Joannis, qui ab imperatore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore,lestium mansionum arcana, introductus; et ubi putatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate sui lon
Abbreviated transcription (Latin):
tis se sequentil głosa ꝑseuerantie suȩ
uestigia p̾fixa relinquerent. Nos aut̃
punctione ad conscientiam nr̃am redeun-¬
tes. puniamus sollicite lacrimis dilu-¬
entib quod illecebris fallentib negligen¬
ter admisimus: sicq iubente dño cor-¬
recti. ad spem uitȩ illoꝵ qui innocentes
afflicti sunt mereamur ꝑtinere con-¬
sortium. Nam &e hoc in consolatione
scripturax inuenimus. qr benedixit om̃s
timentes se dñs pusillos cum maiorib:
multasq nob̾ in domo patrissui man¬
siones esse declarauit: quarum nunc con¬
solatione. et te dilectissime antistitum.
p̾sentes rerum temporalium angores
cotidie alleuare. atq ad uidenda bona
dñ in t̾ra uiuentium . tͣnscensis malis
hominũ. que regnant in t̾ra morienti¬
um. sublimit animari non ambigo:
itpote abundant᷑. non tm̃ diuinaꝵ pa¬
ginis luteraꝵ s et piis eoꝵ expositio¬
nib: quas ueneranda patrũ nobis scrip¬

Expanded text:
tis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua tis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. Nos autempunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus, quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque juvante Domino correcti ad spem vitae, ad illorum, qui innocentes afflicti sunt, mereamur pertinere consortium. Nam et hoc in consolatione Scripturarum invenimus, quia benedixit Dominus omnes timentes se, pusillos cum majoribus , multasque nobis in domo Patris sui mansiones esse declaravit. Quarum nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem non tantum divinarum paginis litterarum, sed et piis earum expositionibus, quas veneranda patrum nobis Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quia neq ille hinc sine flagello exxiit. qͥ
hic sine culpa uixxit: quiq ad saluandoᷤᷤ
infirmos. mortuosq suscitandos. appa¬
ruit imundo. ipse ad p̾monstrandum
nobis exemplum patientie. et ꝑ infirmi¬
tatem mortis uoluit mundũ redin̾e.
Unde psalmista cum dixiss ds̃ nr̃ ds̃
potiꝰ obstupescendo subiunxit: et dñi
dñi excitꝰ mortis. Itaq ꝑ patientiã et
consolationem scripturaꝵ spem habe¬
amus. etiam nos consolando post nr̃aꝵx
afflictionem p̾ssurarum: cum et ipsi in
tribulatione patientes extiterimus. &
eoꝵ actꝰ ad mentem reduxerimus. qui
nos & merito iusticie longe p̾cesserunt:
et longe maiora nobis aduersitatura cer¬
tamina tolerarunt. Illi etenim ꝓpt̾ iusti¬
ciam qua excellent̾ eminebant. ꝑ secu¬
tiones sepe patiebantur inuistoꝵ⁊ qͣtinꝰ
cum oꝑatione iusticiȩ. coronam insuꝑa¬
bilis patientiȩ ꝑciꝑent: et insuꝑ cunc̾¬

Expanded text:
quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo. Unde Psalmista cum dixisset : Deus nostpotius obstupescendo subjunxit: Et Domini Domini exitus mortis. Itaque per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad mentem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecutiones saepe patiebantur injustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ patientiã & ꝯsolationẽ scͥpt᷑aꝵ spẽ habe¬
amꝰ. u optime ad obtinendã sp̃ẽ cȩlestiũ
a iusto iudice. et pio patre irrogata flagella
toleremus. siue ad uirtutum głam. augmen¬
tumq meritoꝵ si iusti et innocentes feramꝰ.
seu ad correctionẽ moꝵ si uiciis impliciti.
consolationem uͦ script᷑arum. ut harum
crebra meditatione ad memoriam reuo¬
cemus. quantum sunmi illi patres. et
preclara eccłe lumina tenebrose affectio
et patientiȩ ꝑceꝑunt: quantum etiam
in hac uita apud fideles om̃s. indefectiuȩ
laudis et claritatis reliquerunt. dicente scͥp¬
tura. Memoria iusti cum laudib Et iterũ:
Corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt: et ui¬
uent nomina eoꝵ in generationes et gn̾a¬
tiones. Et apłs iacobus. Ecce beatificamꝰ
inquit eos qui sustinuerunt. Sufferenti¬
am iob audistis: et finẽ dñi uidistis.
Non autem frustra cominemoratis iustoꝵ
pressuris. addidit. et finem dñi uidistis:

Expanded text:
ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium ba justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum illi summi Patres, et praeclara Ecclesiae lumina tenebrosae afflictiet patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint, dicente Scriptura: Memoria justi cum laudibus . Et iterum: Corpora sanctorum in pace sepulta sunt; et nomina eorum vivent in generationes et generationes. Et apostolus Jacobus : Ecce beatificamus, inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis;
Abbreviated transcription (Latin):
ut uegetati diu̾saꝵ uarietate uir-¬
tutum earumq foliis ueluti amene
arboris adumbratione uelati: tanꝙͣ
lete atq fructifere segetes pullulemꝰ.
Inplenilunio: ut ꝑfectum splendo¬
rem fidei ⁊ sensus gerentes apeccite¬
nebris seg̾gem᷑: In reu̾sa eadem luce
cipit: ut qͣnto magni sumus humi¬
cherrima figurarum consequentia
t̃cia lune ebdomada lum̃ ip̃ius quod
eatems ad t̾ras creuerat ad cȩlestia
iam cresc̃e inchoat. Pulchre hanc in
pascha obseruare p̃cipimur. ut gr̃e
quam accepimꝰ numquã obliti per
singłos grad̃ sp̃ualis tͣnsitus largito¬
ri illius obediendo. uicem repend̾e me¬
minerimus: uł certe in crescente ad
homines luna uite nob̾ actiue. in re¬
uersa uͦ ad cȩlos specłatiue tyͣpus ostẽ¬
ditur. ł in hac nob̾ conu̾sione dilectio
ꝓximi in illa nr̃i signatur auctoris
Aut huc conu̾sus lucis eius ꝓfectꝰ
ut bona foras oꝑemur ammonet:
luceat lux nr̃a coram hominib ut
uideant oꝑa nr̃a bona illuc ut głifi¬

Expanded text:
ut vegetati diversarum varietate virtutum, earumque foliis, veluti amoenae arboris adumbratione, velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur: in reversa eadem luce cipit, ut quanto magni sumus, humicherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade lumen ipsius, quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat: pulchre hanc in pascha observare praecipimur: ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritalis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus. Vel certe in crescente ad homines luna vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris: aut huc conversus lucis ejus profectus, ut bona foras operemur, admonet: luceat lux nostra coram hominibus, ut videant bona nostra opera: illuc, ut glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiant. Namͣ ⁊ septenario sepe
num̾o uniu̾sitatẽ designare consue¬
ties indie laudem dixitibi nichil
melius intelligit᷑. quam quod ali¬
biait. semꝑ laus eius inore meo. E
specialit cotam catholice eccliȩ ꝑ
fectionem eoͣ signari. ioħs testatur
qui ad .uii. asie scribens eccłias. uni¬
u̾salis ꝑ orbem eccł̃iȩ mistia pate¬
facit. Unde et ꝑ omnia que singłis
septem sebit hortam̃ta hunc uersi¬
cłm intexere curauit. qui ht̃ aureᷤᷤ
audiendi audiat quid sp̃c dicat ec¬
clesiis: quod uni cuilibet dixerat hoc
omnib se dixisse palam ꝓbans eccł̃iiˢ
Neͣc minus eciam moralem nobis
comm̃dant pas chalia temꝑa sensũ
Innomine quidem pasche ut die ui¬
tiis adu̾ͥtutes transitum cotidie faci¬
amus sp̃ualem. Inm̃se autem no¬
uorum in quo adulti fructus aduẽ¬
tu suo ꝓnuntiant uet̾um cessationẽ
ut exuentes uet̾em hominẽ cum ac¬
tib suis. renouemur sp̃u m̃tis nr̃e¬

Expanded text:
nario saepe numero universitatem designare Scriptties in die laudem dixi tibi , nil melius intelligitur, quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo . Et specialiter totam catholicae Ecclesiae perfectionem eo figurari Joannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefacit. Unde et per omnia, quae singulis septem scribit, hortamenta hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiendi, audiat, quid Spiritus dicat Ecclesiis . Quod unicuilibet dixerat, hoc omnibus se dixisse probat Ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum: in nomine quidem paschae, ut de vitis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritalem. In mense autem novarum, in quo adulti fructus adventu suo pronuntiant veterum cessationem, ut exuentes veterem hominem cum actibus ejus, renovemur spiritu mentis n
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicis: eadem ꝓna s erecta pollicẽ
cartilagini medii pectoris iminittes
xĩ cum dicis eandem in umbilico ere¬
ctam supinabis: T̃. cum dicis: eiꝰdẽ
ꝓne s erec̃te pollicem umbilico impo¬
nes .Lx. cumdicis: eadem ꝓna fem᷑
leuũ desuꝑ comp̃hendes. Ix̃x. cum
dicis: eandem supinam femori suꝑ-¬
pones. Lxxx. cum dicis: eandem ꝓ¬
nam femori suꝑpones. x̃c̃. cum dicis:
eadem lumbos app̾hendes. pollice ad¬
ordine in dexta corporis parte comple¬
bis. Decies autem centena milia cũ
uicem digitis implicabis. Est et ałtiꝰ
cłatim decurrens. qui qm̃ specialr̃
ad pasche rationem ꝑtinet. cum ad
hãc ex ordine uentum fuerit opo

Expanded text:
cum dicis, eadem prona sed erecta pollicem cartilagini medii pectoris immittes. XL cum dicis, eamdem in umbilico erectam supinabis. L cum dicis, ejusdem pronae sed erectae pollicem in umbilico pones. LX cum dicis, eadem prona femur laevum desuper comprehendis. LXX cum dicis, eamdem supinam femori superpones. LXXX cum dicis, eamdem pronam femori superpones. XC cum dicis, eamdem lumbos appordine in dextera corporis parte complebis. Decies vicem digitis implicabis. Est et alterius culatim decurrens. Qui, quoniam specialiter ad Paschae rationem pertinet, cum ad hanc ex ordine ventum fuerit, op
Abbreviated transcription (Latin):
maris efficiunt. & intelligant rerũ con.
ditorem dm̃ mutto amnlisutaus iatriont
quantanilibet aquaꝵ ꝓfunditatẽ illust᷑¬
re potuisse: maxime cum tenuiores tunc
aque fuisse credant᷑ priꝰqmͣ eas conditor
in congregationẽ unam cog̾et. ut appare¬
re poss arida. Et diem quidem uulgarẽ
dñs sententia qmͣ & supͣ posui diffiniuit
dicens. Nonne duo decim hore sunt diei:
Moyses aut̃ ꝓprium ita descͥpsit. Et factũ¬

Expanded text:
maris efficmaris effict quantamlibet aquarum profunditatem illustrare potuisse, maxime cum tenuiores tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeret, ut apparere posset arida. Et diem quidem vulgarem Dominus sententia quam et supra posui, definivit, dicens: Nonne duodecim horae sunt diei? Moyses autem proprium ita desc
Abbreviated transcription (Latin):
quitur: uerba arrogantie debemus intel¬
lige̾. qui nec p̃cipitatꝰ quiescat .s. adhuc si¬
bigaudia repmittat. non int̾ astra s suꝑ
astra di sit. Quantũ gͦ nobis uestigia pa-¬
trum sequentib conicere datͥ cum dicẽt
ds̃ fiat lux. mox tenebre que abyssũ tȩxe-¬
rant abierunt. & lux aboriente medias
inter undas emergens cunctam trȩ suꝑficiẽ
oꝑ uit latitudine sui fulgoris bor eales simul
australesq nec non & occiduas horas attin¬
gens: paulatimq se completo diei uniꝰ spa¬
cio subducens. inferiora t̾rȩ gyrando subi¬
it. atip aurora p̾cedente diem scđ̾m t̾ciumq
simili ordine compleuit. hoc tm̃ a solari lu¬
ce differens quod caloris fitu carebat: et
quia sid̾a non dum erant. pͥscis adhucte¬
nebris noctes illas relinquebat obscuras¬
Qͥd sicui uideat᷑ incredulum meatꝰ aqͣꝵ
luminis eẽ capaces: uideat oꝑa nautarũ
qui olei asꝑgine ꝑspicuũ sibi ꝓfunduos

Expanded text:
quitur verba arrogantiae, debemus intelquitur verba arrogantiae, debemus intelligere, qui nec praecipitatus quiescat, sed adhuc sibi grandia repromittat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit. » Quantum ergo nobis vestigia Patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus Fiat lux, mox tenebrae quae abyssum texerant abierunt, et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, boreales simul australesque, necnon et occiduas oras attingens; paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora procedente, diem secundum tertiumque simili ordine complevit, hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat; et quia sidera nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebant obscuraod si cui videtur incredulum meatus aquarum luminis esse capaces, videat opera nautarum, qui olei aspergine perspicuum sibi profundum
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Propter te gͦ uissu dĩ aqua quȩ
erat suꝑ faciem terrȩ secessit: ut tͣra tibi
ꝓduc̾e̾t fructꝰ. Consensit huic aossro¬
sius mediolanensis antistes in libro
exameron scđo. s & basiliꝰ cesarrȩ capa-¬
congregentur inquit aque & appareat
arida. Uelamentu subducit᷑ ut con¬
spͣicua fieret. que interim ñ uidebat᷑.
Ieronimꝰ quoq sacrȩ historiȩ doctissimꝰ
interpres. in expositione ꝓphicȩ sen¬
tentiȩ qua dictum ẽ. qui dicebas in
corde tuo in cȩlũ ascendã. suꝑ sida dei
exaltabo solium meum: meminit cęli
suꝑioris itascribens. Uel antequaos de
celo corrueret ista dicebat. uel post quaos
de cȩlo corruit. Si adhuc in cęlo positꝰ. qͣmͦ
dicit ascendam incȩlum: S quia legimꝰ
cȩlum celi dño. cum eẽt in cȩlo id ẽ in fir¬
mamento. in cȩlum uͥ solium dnĩ est.
cupiebat a scendere non humilitate s suꝑ¬
bia. Sin autẽ postqmͣ de cȩlo corruit ista lo¬

Expanded text:
nibus. Propter te ergo, jussu Dei, aqua quae nibus. Propter te ergo, jussu Dei, aqua quae erat super faciem terrae, secessit, ut terra tibi produceret fructus. » Consentit huic Ambrosius Mediolanensis antistes, in libro Hexameron secundo. Sed et Basilius Caesareae Cappa« Congregentur, inquit, aquae, ut appareat arida. Velamentum subducitur, ut conspicua fieret quae interim non videbatur. » Hieronymus quoque sacrae historiae doctissimus interpres, in expositione propheticae sententiae, qua dictum est: Qui dicebas in corde tuo: In coelum ascendam, super sidera coeli exaltabo solium meum, meminit coeli superioris, ita scribens: « Vel antequam de coelo corrueret, ista dicebat, vel postquam de coelo corruit? Si adhuc in coelo positus, quomodo dicit, Ascendam in coelum? Sed quia legimus Coelum coeli Domino, cum esset in coelo, id est, firmamento, in coelum, ubi solium Domini est, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit, ista lo