comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elegancia uenerabilis eoqz mi¬
rabilior in partibus illis ꝙ uit̾
iongobardos quos parcissimos
ne auaros dicani ee constat
faciebat sumiptus imineusos
Ei gentis sue magnificenciã
erhibebat. Erat eim auglicus
nacione ad eum utiqz uiri tres
accesserurt. ab bas quidaui alt̾
archidiaconus tertius laicus qui¬
dam prepositus regis fratris sui
clerici causam agens suiguli
dam piam dicto epatu grandẽ
peccumami offerentes quid mul¬
ia adhibitis faiiliaribus seors
cum uno quoqz eorum connenit
de precio. Empcio ergo et uenduõ
undiqz perfecta est de solucione
impleuda sussicientissune cau¬
tum putnoribus et fideuissorib
datis diesq prefixus est clectio¬
nis sollempinter celebrande¬
¶ Cum Iraqz ad diem archiepi
cancellarius competitoꝵ cãs
Et quid cum uno quoq eorum
egisset exposuit dicens se ex iide
natis ergo competitoribus sỹ
electus approbatus et introduitus
est. Illi tamen coacti sunt solu̾e

Expanded text:
elegantia venerabilis, eoque mielegantia venerabilis, eoque mirabilior in partibus illis, quod inter Longobardos, quos parcissimos, ne avaros dicam, esse constat, faciebat sumptus immensos, et gentis suae magnificentiam exhibebat: erat enim Anglicus natione. Ad eum itaque viri tres accesserunt, abbas quidam, alter archidiaconus, et tertius laicus quidam praepositus regis, fratris sui clerici causam agens, singuli clam pro jam dicto episcopatu grandem pecuniam offerentes. Quid multa? Adhibitis familiaribus seorsum cum unoquoque eorum convenit de pretio. Emptio ergo et venditio undique perfecta est, de solutione implenda sufficientissime cautum, pignoribus et fidejussoribus datis, diesque praefixus est electioni solemniter celebrandae. Cum itaque ad diem archiepiscancellarius competitorum causas, et quid cum unoquoque eorum egisset, exposuit, dicens, se exinde essurum. Damnatis ergo competitoribus Simoelectus, approbatus, et introductus est. Illi tamen coacti sunt solvere
Abbreviated transcription (Latin):
fidei cadens promoueris me
ħ̾ si quidem cadere est cum cer¬
tum sit ex auctoritate sanctoꝵ
patrum ꝙ per heresim symo¬
macam a cinceritate fidei cor¬
ruit quis quis in spiritualibus
idest rebus sacris et eccliastius
mercimonium auaricie com¬
micti uec refert quando pec¬
cuma interce dat in contraictu
uel ate uel post cum omni
tempore negociantes in talibz
dampnacio symoniace praui¬
tatis inuoluat Cum enum bel¬
dare quicpiam non ꝙͣ dare
sit ob h̾ accipere erit licitum quod
est usqz quaq prohibitum.
¶Ut enim ait patriarcha
dare. Et accipere quandocumq
accipere. Egregium quidam
in talibu accidit in apulia¬
meis temporibus reguante
rogero siculo contigit uaccare
eccliam auellanam campa¬
me apulie et calabrie. Rober¬
tus icun dicti regis cancella¬
rius presidebat. uir quid̃ in
rebus gerendis strenui
Et sine magua copia brarum
sacundissimus eorum nou un¬
par eloquio uerendus omnibz
priuilegio ptatis et morum

Expanded text:
fidei cadens, promoveris me . fidei cadens, promoveris me . Hoc siquidem cadere est, cum certum sit ex auctoritate sanctorum Patrum, quod per haeresim Simoniacam, a sinceritate fidei corruit quisquis in spiritualibus, id est rebus sacris et ecclesiasticis, mercimonium avaritiae committit. Nec refert quod pecunia intercedat, in contractu, vel ante, vel post, cum omni tempore negotiantes in talibus damnatio Simoniacae pravitatis involvat. Cum enim pedare quidpiam, nunquam l accipere erit licitum, quod est usquequaque prohibitum. Ut enim ait Tharrasius dare, et accipere quandoque accipere. Egregium quiddam in talibus accidit in Apulia temporibus meis. Regnante Rogero Siculo, contigit vacare ecclesiam Avellanam Campaniae, Apuliae, et Calabriae. Robertus jam dicti regis cancellarius praesidebat, vir quidem in rebus gerendis strenuus, et sine magna litterarum facundissimus, eorum non impar eloquio, verendus omnibus privilegio potestatis, et morum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente commercio occupataꝵ
sedium sepe Illicitas impetũt
cessiones. ¶ Dñ sunt qui dese
coadumandis et promouendis
uefarias obligaciones iuterpo¬
nunt et tandem cum adrem
uentum est unmuemiores sidei
contra fidem date se ipos ambi¬
cionis et inuidie stinilis im¬
peduuit et repellunt sic ergo
plerumqz dumi competitoꝵ
rixa crudescit sapiencia dei per
occultam et rectam disposicio¬
nis sue uiam fidelem incogni¬
tum introducit. de quo neq̃qm̃
precesserat sermo uel cogitacõ
illi tamen ex contingentibus
nichil ourictunt insi sorte ineo
contingencia pretermictatur
ꝙ ambiendo modum excedunt
si tamen ui eo aliquis est modi
excessus ubi nullus est omnino
modus. ¶Pulsant itaqz et
precipitant ptates obsequia nõ
iufficiunt si intercessiones nõ
prosunt uires suas ambicio exe¬
rit sue et aliene facultatis diui¬
cias ostendit iam palain loqui¬
tur et in montem elcicionis a¬
sceudu et clamat hec omnia
tibi ta dabo si a findamento

Expanded text:
veniente commercio occupatarum veniente commercio occupatarum sedium saepe illicitas impetrant sessiones. Hi sunt qui de se coadjuvandis et promovendis, nefarias obligationes interponunt; et tandem cum ad rem ventum est, immemores fidei contra fidem datae, se ipsos ambitionis et invidiae stimulis impediunt et repellunt. Si ergo plerumque dum competitorum rixa crudescit, sapientia Dei, per occultam et rectam dispositionis suae viam, fidelem incognitum introducit, de quo nequaquam praecesserat sermo vel cogitatio: illa tamen ex contingentibus nihil omittunt, nisi forte in eo contingentia praetermittant, quod ambiendo modum excedunt, si tamen in eo aliquis est modi excessus, ubi nullus est omnino modus. Pulsant itaque et praecipitant potestates, si obsequia non sufficiunt, si intercessiones non prosunt, vires suas ambitio exerit, suae et alienae facultatis divitias ostendit, jam palam loquitur, et in montem elationis ascendit et clamat: Haec omnia tibi dabo, si a fundamento
Abbreviated transcription (Latin):
cior extitit. Et qui ꝑcurrit cicius
petro Et quoius discipulorum
celeritaiem sestinate uocacionis
preuenit hi sunt qui crebris
nuueribus iusitant potestates
laterales et familiares eorum
sollicitant eccliarum primis se
commnendant applandent om¬
nibus Et etiam magnarum
donuum non modo officiales
sed cituflones rogant ui cum
locum uideruit menumerint sui¬
¶Bui sunt amici omnium
Et qui nou se sed amnicos in se
desiderant promoueri. Dn sunt
qui uitam scrutantur alieuã
negligunt suani insultator
annos diniunerant cains le¬
tantur phicos et genelliacor.
de satis presidenciũ consulun.¬
librant humores et quasi in
statera appendunt elementa
uiuencium et quos diucius su¬
peresse couspexerunt etatem
uescoris dicunt excedere et c̾ui
aut coruicis iam implere mẽ¬
suram debiles etate uel morbo
concuciunt etiam sinceros criui¬
iuibus incruscãt silatis et quasi
heredi pede uacillancium arthe¬
dris iusidiantur turpiqz inter¬

Expanded text:
cior exstitit, et qui praecucurrit citius cior exstitit, et qui praecucurrit citius Petro, et quovis discipulorum celeritatem festinatae vocationis praevenit. Hi sunt qui crebris muneribus visitant potestates, laterales et familiares eorum sollicitant, ecclesiarum primis se commendant, applaudant omnibus, et etiam magnarum domuum non modo officiales, sed ciniflones rogant, ut, cum locum viderint, meminerint sui. Hi sunt amici omnium, et qui non se, sed amicos in se desiderant promoveri. Hi sunt qui vitam scrutantur alienam, negligunt suam, infulatorum annos dinumerant, canis laetantur, physicos et genethliacos de fatis praesidentium consululibrant humores, et quasi in statera appendunt elementa viventium; et quos diutius superesse conspexerint, aetatem Nestoris dicunt excedere, et cervi aut cornicis jam implere mensuram. Debiles aetate vel morbo concutiunt, etiam sinceros criminibus incrustant simulatis, et quasi haeredipetae vacillantium cathedris insidiantur, turpique inter
Abbreviated transcription (Latin):
et illorum qui illius fouent un¬
quitatem loquar dicam quod
sencio ue quid subtraham ue¬
ritati aut probabilitati dico
ergo quod indubitanter credo
quoniam hii qui esferente su¬
perbia huisiodi emancipacio¬
nes querunt et a ceruice iua
posset exenterent plus dico iuimo
et quantum in ipsis est excucint
Et diuine ordinacioni fallaciter
contradicunt. ¶ Pusꝙͣ ergo
illud apostoli nou omines ꝓphẽ
non ommes magrãtus sumt.
Ouines enum prophete et ma¬
gnistri sunt ita ut secundum
autiquum prouerbium merito
dicatur ꝙ et saul inter ꝓphetas
Et reuera sicut au gregorius ua¬
zciuzenus nulla historia tradi¬
dit uel tantum in ecclesia fuisse
nimerum ministrorum uel
tau uiliter congregaͫ ¶ Uñ
religioni et doctrine xpiane grane
ob probrium nascitur ꝙ sacer¬
docia uel numsteria ambicione
pocius et ad gram ꝙͣ meritoꝵ
iudicio deferuutur omnes itciqz
currunt sed cum eo uentum est
unus accipit branium Ille qui
in cursu ambicionis aliis uelo¬

Expanded text:
et eorum qui illius fovent inet eorum qui illius fovent iniquitatem, loquar dicam quod sentio, ne quid subtraham veritati, aut probabilitati. Dico ergo quod indubitanter credo, quod hi, qui efferente superbia, hujusmodi emancipationes quaerunt, a cervice sua posset, excuterent. Plus dico, imo et quantum est in ipsis excutiunt, et divinae ordinationi fallaciter contradicunt. Nusquam ergo illud Apostoli: Non omnes prophetae, non omnes magistri sunt. Omnes enim prophetae et magistri sunt. Ita ut secundum antiquum proverbium merito dicatur, quod et Saul inter prophetas. Et revera, sicut ait Gregorius Nazianzenus, nulla historia tradidit, vel tantum in Ecclesia fuisse numerum ministrorum, vel tam utiliter congregatum. Unde religioni et doctrinae Christianae grave opprobrium nascitur, quod sacerdotia vel ministeria ambitione potius, et ad gratiam, quam meritorum judicio deferuntur. Omnes itaque currunt, sed cum eo ventum est, unus accepit bravium. Ille qui in cursu ambitionis aliis velo
Abbreviated transcription (Latin):
gulis ne epãtum accipiat alter¬
¶ Dotis ergo et si nou re plu¬
res numero sunt rectores ꝙͣ Illi
quos regunt nam qui regi ue¬
lun ppauci sunt cum quisq ui
emancipetur a ugo rioris ꝓprii
uiribus totis querat. ¶ Prii¬
legio si quidem apostoluo aut re¬
gio precepto pluruni tuti sunt
ne uidicib suis obtemperen
ue iusticiant saciant ne legi dei
subien sint. ¶ Non reprehenden¬
do clemeuciaut apostolice sedis
sed hauc iudulgenciam eius ecclie
dei non arbitror expedire. ¶Ni¬
chil tale in illa glorio sa familia
xpi legiuius licet et ii ills con¬
tencio facta sit quis eorum uide¬
retur eẽ maior nuillam eman¬
cipacipacionem huiusinodi ab
aplis sactam meniiuimus licet
paulum et barnabam audieri¬
uius ab iuuiceut dicessisse nul¬
laui in illa superna auuitate
que sursum est mater nr̃a cou¬
tradictionis materiam credi¬
mus sed nec hic ẽẽ debere iusi
urgentissima racio flagitet de
his cium ut pace multitudiuis

Expanded text:
ngulis, ne episcopatum accipiat alterngulis, ne episcopatum accipiat alter. Votis ergo, etsi non re, plures numero sunt rectores, quam illi quos regunt. Nam qui regi velint perpauci sunt, cum quisque ut emancipetur a jugo rectoris proprii, totis viribus quaerat. Privilegio siquidem apostolico, aut regio praecepto, plurimi tuti sunt, ne judicibus suis obtemperent, ne justitiam faciant, ne legi Dei subjecti sint. Non reprehendo clementiam apostolicae sedis, sed hanc indulgentiam ejus, Ecclesiae Dei non arbitror expedire. Nihil tale in illa gloriosa familia Christi legimus, licet et in illis contentio facta sit, quis eorum videretur esse major. Nullam emancipationem hujusmodi ab apostolis factam meminimus, licet Paulum et Barnabam audierimus ab invicem discessisse. Nullam in illa superna civitate, quae sursum est mater nostra, contradictionis materiam credimus, sed nec hic esse debere, nisi urgentissima ratio flagitet. De his enim ut pace multitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
ignauiani uelud militum qui
milicie sue titulos non audeant
prosiceri ¶ Dni licet impuri suit
et uer uitcnsuam ueliut erigre
nec sciant instruere alienam Iui
iniuidis ut dicitur pedibus cer ta¬
tun irrumpunt in sancta scoꝵ
panes domunce proposiciouis
et carues agui uumaculati as¬
sas igne passionis in cruce no
modo Illotis sed pollutis si liceat
manibus tractaturi. ¶ Py sunt
qui sicei primo aditu ac iamus
habeantur indigni continuo tam
tendunt ad sacerdocium sestinat
ad tribunal. Et repulsis ceteris
si sacris altaribus incubant
ui iam non ad sor ͫ et exemplu
prebendum plebi ordo ille uidea¬
tur iustitutus sed ecce occasio que¬
dam in habundancia et securita¬
te uiuendi. ¶ Nec putatur
officium districto iudicio dei ob¬
noxium sedsecura quedam et
uiisqm discucienda admunstra ͦ
credas Illud poeticum uoce pre¬
conis omnibus sonuisse. ¶ De¬
cupet extrenum scabies inde est
ꝙ ommnes quasi in stadii agorie
contendunt auelautibus su¬

Expanded text:
ignaviam, velut militum, qui ignaviam, velut militum, qui militiae suae titulos non audeant profiteri. Hi licet impuri sint, et nec vitam suam velint erigere, nec sciant instruere alienam, immundis, ut dicitur, pedibus, certatim irrumpunt in Sancta sanctorum, panes Dominicae propositionis, et carnes Agni immaculati assas igne passionis in cruce, non modo illotis, sed pollutis si liceat manibus tractaturi. Hi sunt qui licet primo aditu, ac januis habeantur indigni, continuo tamen tendunt ad sacerdotium, festinant ad tribunal, et repulsis caeteris, sic sacris altaribus incubant, ut jam non ad formam, et exemplum praebendum plebi, ordo ille videatur institutus, sed esse occasio quaedam in abundantia et securitate vivendi. Nec putatur officium districto Dei judicio obnoxium, ad secura quaedam, et nusquam discutienda administratio. Credas illud poeticum voce praeconis omnibus sonuisse: Occupet extremum scabies. Inde est quod omnes, quasi in stadii agone, contendunt, anhelantibus si
Abbreviated transcription (Latin):
cathedrant conclamantibus tur¬
uis concinentibus choris multi¬
tudine pressus deducitur nec
prodest ignobilitatem preten¬
disse caruis aut sangunus eoꝙ
imperatori uon queritur succes¬
ior sed piscatori sabri filio non
angusto sciam acurata excusa¬
cio prodit et religiosus ee couiũ¬
citur ex eo ꝙ inuitatus ascendere
diuciuis recu sauit uisus est erum
uoluisse qui distulit. ¶ Que uo
de canonibus sibi opposiut hĩta
racione loci temporis et persone
simili uia tendencium ad houo¬
res socia multitudo dispen sai
si de presentibus inti neq̃uut
aut preteritis futurum uatici¬
nantur profectum sic callidus
mango dum qui durius ꝑue¬
hu equin aut pullum probtͭ ͥ ᷤ
incoginte gradarium ꝓmictit
in futurum et sractis gressibz
mollius incedenten ꝓpensiori
laude in stabulum uicanti mer¬
catoris er trudit.
ꝙ plurimi nequaꝙͣ dissimulan¬
tes propositum sed ambicionis
quasi ut dici solet insignia pre¬
conantes predictorum derrident

Expanded text:
cathedram conclamantibus turcathedram conclamantibus turbis, concinentibus choris, multitudine pressus deducitur. Nec prodest ignobilitatem praetendisse carnis, aut sanguinis, eo quod imperatori non quaeritur successor, sed piscatori; fabri filio, non Augusto. Scientiam accurata excusatio prodit, et religiosus esse convincitur ex eo quod invitatus ascendere diutius recusavit; visus est enim noluisse, qui distulit. Quae vero de canonibus sibi opposuit, habita ratione loci, temporis et personae, simili via tendentium ad honores socia multitudo dispensat. Si de praesentibus niti nequeunt, aut praeteritis, futurum vaticinantur profectum. Sic callidus mango, dum qui durius provehit equum, aut pullum probitatis incognitae gradarium promittit in futurum, et fractis gressibus mollius incedentem propensiori laude in stabulum incauti mercatoris extrudit.plurimi, nequaquam dissimulantes propositum, sed ambitionis quasi, ut dici solet, insignia praeconantes, praedictorum derident
Abbreviated transcription (Latin):
electi fuerun sub periculo ana¬
theuiatis uniuersalis ecclesia
prohibet consetrari. ¶ Dnus
principum nr̃orum nouuus
si quidem iunuenior sum in
causa sinuili egregium faciunis
egisse menioratur henricus fu̾it
an robertus non multum re¬
fert Cum ambiciosus quid̃ io¬
nachus ad abbaciam quam pre¬
emierai pocaretur et ille mole¬
stiam silans ut auidius p̾tẽtur
onus refugeret recusaret hono¬
rem Et se palam tante rei fate¬
retur indignum plane inquit
princeps indignus es quia eam
clam data michi tanta pecciua
suminamq expressu emisti
sed quando quidem per me nou
stat quo iuimus pactio implea¬
tur liberum me haberi iustum
est et tu domum redeas qui
dignus est destitute p̾ficiatur
ecclesie sed nunc louge aliter
succedit excusatori am bicio.
¶ Dec emi et alia ꝙͣ plura
multiplicat ut credatur uolle
quod appetit et tandem gratis
accipere quod preent unde
iam tanꝙͣ uir modestie senigu¬
laris capitur trahitur et cid.

Expanded text:
electi fuerint, sub periculo anaelecti fuerint, sub periculo anathematis universalis Ecclesia prohibet consecrari. Unus principum nostrorum, nominis siquidem immemor sum, in causa simili egregium facinus egisse memoratur. Henricus fuit an Robertus, non multum refert. Cum ambitiosus quidam monachus ad abbatiam, quam peremerat, vocaretur, et ille modestiam simulans, ut avidius peteretur, onus refugeret, recusaret honorem, et se palam tantae rei fateretur indignum: « Plane, inquit princeps, indignus es, quia eam clam, data mihi tanta pecunia summamque expressit emisti. Sed quandoquidem per me non stat, quo minus pactio impleatur, liberum me haberi justum est, et tu domum redeas; et qui dignus est, destitutae praeficiatur ecclesiae. » Sed nunc longe aliter succedit excusatori ambitioso. Haec enim, et alia quam plurima, multiplicat, ut credatur nolle quod appetit, et tandem gratis accipere, quod praeemit. Unde tanquam vir modestiae singularis capitur, trahitur, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
me micheas durissune repellit
ab auditu non ferens syon edi¬
fficari in sangunbus. Et
Ihrlui in inquitate pͥncipum
suorum hic aut nulla est aut
compulsa aut silata electio
hanc quoqz partem proiensa
disputacione prosequitur. Po¬
stremose ꝓuioueri non posse
sine suspicione symoniace pra¬
uitatis cum obhoc ius et aucto¬
ritatem sigilli aut ciuln aut
sc̃ii emisse uideatur licet mẽ
te alia ad obsequium potestatis
sicut presens testatur dies qua
delatum honorem respuit teste
consciencia accesserit affectans
ut per hoc sine ouere sortiretur
honorem apostolicas quoqz sanic¬
tiones replicat et reuoluit quibz
pridem statutum est ut a sacris
ordinibus et omni promocionis
spe arceautur qui cuuislibet se¬
cularis curie euunt officia aut
qui uiles aut seruiles obsecun¬
daciones principibus prestant
aut quorum electio non est acle¬
ro in ecclesia et sine p̾nonuuiacõe
cuiuisqz inundane ꝑtatis canomi¬
ce celebrata. ¶ Quos si aliter

Expanded text:
me Michaeas durissime repellit me Michaeas durissime repellit ab aditu, non ferens Sion aedificari in sanguinibus, et Hierusalem in iniquitate principum suorum. Hic aut nulla est, aut compulsa, aut simulata electio. » Hanc quoque partem protensa disputatione prosequitur. Postremo se promoveri non posse sine suspicione Simoniacae pravitatis, cum ob hoc jus, et auctoritatem sigilli, aut cimelii, aut scrinii, emisse videatur, licet alia mente ad obsequium potestatis, sicut praesens testatur dies, qua delatum honorem respuit, teste conscientia accesserit, affectans ut per hoc sine onere sortiretur honorem. Apostolicas quoque sanctiones replicat et revolvit, quibus pridem statutum est, ut a sacris ordinibus et omni promotionis spe arceantur, qui cujuslibet saecularis curiae emunt officia, aut qui viles, aut serviles obsecundationes principibus praestant, aut quorum electio non est a clero in ecclesia, et sine praenominatione cujusque mundanae potestatis canonica celebrata: quos, si aliter
Abbreviated transcription (Latin):
nam legem indesmenter contep¬
si et sancta dei increpante eze¬
chiele polluere non cessau.¬
¶ In eci ergo ꝓmocio populi
deiectio est. Ruma si quidem
popuili sacerdotes mali facti
furit enim in laqueum populi
exñtes inspecula. Et sicut re¬
the extensum ad inuoluendas
animas. ¶Terret me aggeꝰ
parabola inystica sacerdocii pe¬
riculum exprimens et mam¬
feste docens, quia populus a
sacerdotum moribus facilius
uicia contrahit ꝙͣ uirtutes
Interroga inquit sacerdotes
legem et dic eis Si carosca
uel uas sanctum contigerit
alicius uestimentiun si san¬
ctificat eum ex eoꝙ contingit
Et cum dixissent sacerdotes quia
uou sanctificat dixit adeos rur¬
sum. ¶Si iuimundicia con¬
tigerit uestimentum nuundi
ytrum polluat eum Et dixerũt
quia polluit tollera bilius est ergo
me unum propriis consumi
uiciis ꝙͣ in multos uiciorum
diffundi pestem ad ħ si ꝑsona
esset usqz quaqz laudabilis si
non eem̃ curie nexibus Illigatꝰ

Expanded text:
Nam legem indesinenter contempNam legem indesinenter contempsi, et Sanctum Dei, increpante Ezechiele, polluere non cessavi. Mea ergo promotio, populi dejectio est. Ruina siquidem populi, sacerdotes mali. Facti sunt enim in laqueum populi, existentes in specula, et sicut rete extensum ad involvendas animas. Terret me Aggaeus, parabola mystica sacerdotii periculum exprimens, et manifeste docens, quia populus a sacerdotum moribus facilius vitia contrahit, quam virtutes. Interroga, inquit, sacerdotes legem, et dic eis: Si sacrosancta vel vas sanctum contigerit alicujus vestimentum, si sanctificant eum ex eo quod contingit? Et cum dixissent sacerdotes quia non sanctificat, dixit ad eos rursum: Si immunditia contigerit vestimentum mundi, utrum polluat eum? Et dixerunt, quia polluit. Tolerabilius ergo est me unum propriis consumi vitiis, quam in multos vitiorum diffundi pestem. Ad haec si persona esset usquequaque laudabilis, si non essem curiae nexibus illigatus,
Abbreviated transcription (Latin):
promouendum aue cogitur
aut circumuenitur ecclesia ut
dicat hosti domestico auce¬
n ascende superius stupidi Itaq
obstupescunt nomeu dignita¬
tis abhorrent refugiuit onus
et ut cundius impellantur mo¬
re ut dicitur arietis ut forcius
feriat recedentis cum suspiriis
gemi tibus et suigultib inter¬
rumpentibus silatas lacͥias
retrocedunt. ¶ Notum siquide
est quia sedes hec trahit et com¬
pellit mintos et quos uotat am¬
bicio repellit. ¶ Nitinitur ergo
Racionibus et auctoritatibus do¬
cere quare eos episcopari non
doceat non sum inquit medicꝰ
et in domo mea uon est paiis
nccitatis ar ᷝ ͦ nona et uetera
udigentibus proseram. Pos¬
sum utiq excusacione uti ꝓphe¬
tica quoniam loqui uescio et
quia puer ego sum et si non
etate reuera sclencia et leuitare
morum sordidis uestibus inicio
indutus suin. Et cas nũꝙͣ san¬
guine agui cuit restibus studu
dealbare Quomodo ergo sancta
tractabo pollutus aut ꝙ sacerdo¬
tem oporteat polsuta mundabo

Expanded text:
promovendum, aut cogitur, aut circumvenitur ecclesia, ut dicat hosti domestico: Amice, ascende superius . Stupidi itaque obstupescunt, nomen dignitatis abhorrent, refugiunt onus, et ut avidius impellantur, more, ut dicitur, arietis, ut fortius feriat recedentis, cum suspiriis, gemitibus et singultibus interrumpentibus simulatas lacrymas, retrocedunt. Notum siquidem est quia sedes haec trahit et impellit invitos, et quos notat ambitio repellit. Nituntur ergo rationibus et auctoritatibus docere, quare eos episcopari non deceat. Non sum, inquit, medicus, et in domo mea non est panisitatis articulo, nova et vetera, indigentibus proferam. Possum itaque uti excusatione prophetica, quoniam loqui nescio, et quia puer ego sum, etsi non aetate, revera scientia et levitate morum. Sordidis vestibus ab initio indutus sum, et eas nunquam sanguine Agni, aut vestibus studui dealbare. Quomodo ergo sancta tractabo pollutus, aut, quod sacerdotem oportet, polluta mundabo?
Abbreviated transcription (Latin):
mere uoces et ꝙ eti aui seruis
aduer sus domunos dum uera
loqũtur decembrem iudulget
libertatem tunc ergo nou
Impetrata uennia que Ipso
iure competit liunguas acu¬
iit. Et quicquid eos toto
annuo urit impune, redargu¬
unt. palain detegentes et cri¬
mia dum tameu expletis
saturnalibus citra ueniani
uequaꝙͣ ad accusacionem
domnorum patrouorum ue
prosiliant. ¶ Utor ergo li¬
bertate decembris et iussis
tius obtemperans quod te et
me urit beneficio iuris coi
sidenter ar guo non necces¬
se ratus ueniai impetrare
ni hiis que publice seruiunt
utilitati. et tue siuit placita
¶Q guatomica subest tra¬
souiane. Et de septem princi
Inauis gloria nobilem ortum¬
habet.¬
¶Q rarus est contemptor
glorie. et de tribus locis a qui¬
bus laudis materia trahitur
et que sit laus uera, que per¬
fecta. que uentra. Et de mo¬
deracione largicionui.

Expanded text:
mere voces, et quod etiam servis mere voces, et quod etiam servis adversus dominos, dum vera loquuntur, Decembrem indulget libertatem. Tunc ergo non impetrata venia, quae ipso jure competit, linguas acuunt, et quidquid eos toto anno urit, impune redarguunt, palam detegentes, et crimina, dum tamen expletis Saturnalibus, citra veniam nequaquam ad accusationem dominorum patronorumve prosiliant. Utor ergo libertate Decembris, et jussis tuis obtemperans, quod me et te urit, beneficio juris communi fidenter arguo, non necesse ratus, veniam impetrare, in his quae publicae serviunt utilitati, et tuae sunt placita od Gnathonica subest Thrasonianae: et de septem principinanis gloria nobilem habet rarus est contemptor gloriae; et de tribus locis a quibus laudis materia trahitur: et quae sit laus vera, quae perfecta, quae neutra; et de moderatione largitionum.
Abbreviated transcription (Latin):
exprobranti sͥ ꝙ ad eũ consule
no uenisset. ueriebã inquit s
uor me comp̾hendit at de uiu
ledorie uel scomatis et ciuilitate
dicetur in sequentibz. ¶ Nuric
ostendisse sufficicit quia ar¬
guere licitum est ꝙ equũ est
ee correctum unũ tauieu de
scomatibus alexͥ quasi in calce
libelli huius superioribus ad¬
nectam cum et rex darius uno
et altero prelio uir tuten eius
expertus partem regni tauro
monte tenus et filiam in mci¬
trunonium cum decies .C. mi¬
libus talentis polliceretur. eiqz
par meniori uir maguus in¬
ter alexandrinos dixisset se
si alexander esset rsurum hic
condicioue respondit. Et si
ego parmenon eenĩ eadeui
uterer tacite quid̃ consiliarii
tumditateu arguens uoce
duabus uictoriis respondente
dignaqz cui tercia sicut ene¬
uit tribueretur. ¶ Liberum
ergo fuit et semper licitum
liber tati parcendo personis
dicere de uicus quomain et
ius est quo licet ueras expri¬

Expanded text:
exprobranti sibi quod ad eum consulem exprobranti sibi quod ad eum consulem non venisset: « Veniebam, inquit, sed nox me comprehendit. » At de usu loedoriae, vel scommatis, et civilitate, dicetur in sequentibus; nunc ostendisse sufficiat, quia arguere licitum est, quod aequum est esse correctum. Unum tantum de scommatibus Alexandri, quasi in calce libelli hujus, superioribus annectam. Cum enim rex Darius uno et altero praelio virtutem ejus expertus, partem regni, Tauro monte tenus, et filiam in matrimonium, cum decies centum millibus talentum polliceretur, eique Parmenion, vir mugnus inter Alexandrinos, dixisset se, si Alexander esset, usurum hac conditione, respondit: « Et ego si Parmenion essem, eadem uterer: » tacite quidem consiliarii timiditatem arguens, voce duabus victoriis respondente, dignaque cui tertia, sicut evenit, tribueretur. Liberum ergo fuit, et semper licitum libertati, parcendo personis, dicere de vitiis, quoniam et jus est, quo licet veras expro
Abbreviated transcription (Latin):
leuis tactus impellit ita uiuo
uel uifusum uel aspersum par¬
uus quoq dolor incitat in su¬
rorem ergo caucius ĩ quuno
abstiuẽd̾ stomate qd̾ tentũ in¬
tra se hz iuiuria ¶ Tanto eniiĩ
pͥssius herent dicta talia qm
directe le dorie ut hanu augulo¬
si ꝙͣ directi nucrones tenaciꝰ
risum pñtib mouent qͦ uelud
asseusꝰ gn̾e ꝯfirmat᷑ inuria
¶Est aute ledoria huioi oblitꝰ¬
ne es quia salsamenta uendebas
scoura autem quod dcm ẽ cõtu¬
meliam cẽ celatam tale et.
Meuiminius quando brachio te
eniũgebas. uam cum res cadem
utrobiqz dicta sit Illud tamen
ledoria est quod aperte obmn ex¬
probratumq est. ¶ Poc scomia
belue suit morsus. ¶ Ui tulliꝰ
in consulem qui uno tautum
die cõsulatum ꝑegu solent in¬
quit ee slamines diales modo
cõsules diales habemiꝰ. Et in
eunde uigilantissinus est cõ¬
sul ur̃. camꝰ qui ii ꝯsulatu
nr̃o sompnũ no uidit. eidemq

Expanded text:
levis tactus impellit, ita vino levis tactus impellit, ita vino vel infusum, vel aspersum, parvus quoque dolor incitat in furorem. Ergo cautius in convivio abstinendum scommate, quod tectam intra se habet injuriam. Tanto enim pressius haerent dicta talia, quam directae loedoriae, ut hami angulosi, quam directi mucrones, tenacius risum praesentibus movent, quo velut adsensus genere confirmatur iniuria. Est autem loedoria huiusmodi: oblitusne es quia salsamenta vendebas? Scomma autem, quod diximus saepe contumeliam esse celatam, tale est: meminimus quando bracchio te emungebas. Nam cum res eadem utrobique dicta sit, illud tamen loedoria est, quod aperte obiectum exprobratumque est, hoc scomma, belluae sunt morsus. Ut Tullius in consulem, qui uno tantum die consulatum peregit: « Solent, inquit, esse flamines diales, modo consules diales habemus. » Et in eumdem: « Vigilantissimus est consul noster Camus, qui in consulatu suo somnum non vidit. » Eidemque
Abbreviated transcription (Latin):
sioiis pacienciores exciterũt
ad eo quidem ut diu mõdo
in conuuuis et locis nunus io¬
bris caueatur. quisquis eam
Iustam tamieu horret ac re¬
sugit sobrietatis uideatur iq¬
narus nam et si contuuelia
habeait euidenteur uel abscondi¬
tam paciencia repreheusionis
aprid sapientes louge gloriosior
est ꝙͣ pena. ¶Inde ledoriarum
et scomatu etiam aduersus ui¬
ros sumina potestate p̾ditos exer¬
cicium licẽciosum magis ꝙͣ lici¬
tum est. ¶ Est autem ut ilibꝰ
saturnal eustachiꝰ docet ledoria
q̃ exꝓbracoein et directa contu¬
meliam contiuet scoma quide
morsus est figuratus quia
sepe uel frande uel urbauitate
tegitur ut aliud sonet aluid in¬
telligas nec tamen semper ad
amiaritudinem pergit sed nõ¬
nuꝙͣ hiis ii quos iacitur et
dulce est. ¶Quod genus ma¬
xime uel sapieus uel alias ur¬
banus exͥcet precipue inter me¬
sas et pocula bbi facilis est ad
Iracundiam prouocacio ¶ Nã
sicut in precipiti stantem uel

Expanded text:
sionis patientiores exstiterunt, sionis patientiores exstiterunt, adeo quidem, ut dummodo in conviviis et locis minus sobriis caveatur, quisquis eam justam tamen horret ac refugit, sobrietatis videatur ignarus. Nam, etsi contumeliam habeat evidentem, vel absconditam, patientia reprehensionis apud sapientes longe gloriosior est, quam poena. Inde loedoriarum et scommatum, etiam adversus viros summa potestate praeditos, exercitium, licentiosum magis quam licitum est. Est autem, ut in libro Saturnaliorum Eustachius docet, loedoria, quae exprobrationem et directam contumeliam continet. Scomma quidem morsus est figuratus, quia saepe vel fraude, vel urbanitate tegitur, ut aliud sonet, aliud intelligas; nec tamen semper ad amaritudinem pergit, sed nonnunquam his, in quos jacitur, et dulce est. Quod genus maxime vel sapiens, vel alius urbanus exercet, praecipue inter mensas et pocula, ubi facilis est ad iracundiam provocatio. Nam sicut in praecipiti stantem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
philippum sed sobrium. ¶ Sic
ergo excussit crapulam escitan¬
ti et putis anni ebrium re¬
sipiscere causaqz diligencius in¬
speita coegit iustioreui ferre
iola cotidie tempore matutmo
uotis expetentibis cidus salutẽ
grauissum et importabilis
exorabat. quod ut is cognouit
non debitam sͥ adiuiratus be¬
inuolericiam ad se uocatai cur
auit quo suo merito hoc saceret
interrogauit tunc Illa ¶Ceria
est racio inquit propoiti mer
puella eium cum grauem
tyrampuum haberemius carere
co cupiebam quo interfecto ali¬
quanto tet̾or arcem occupaini
magu estimabam. Terauui
te superioribz importunorem
ceputus habere rectorem ti¬
mens itaqz ne si et tu assup¬
tus fueris etiam tͥ succedat
deterior. caput meum pro sa¬
lute tua deuonco tam fasce¬
taui audaciam dỹouisius et¬
eru buit. Quid enui securunt
erit si etiam uirtutes iuter
quas precipuum ferre locum
libertas obtinet pirauitur¬
¶ Rouaur ergo sicut aliis
prestanciores Ita et repreheu¬

Expanded text:
Philippum, sed sobrium. » Sic Philippum, sed sobrium. » Sic ergo excussit crapulam oscitanti, et praesentis animi ebrium resipiscere, causaque diligentius inspecta, coegit justiorem ferre sola, quotidie tempore matutino, votis expetentibus, a diis salutem gravissimi et importabilis exorabat. Quod ut is cognovit, non debitam sibi admiratus benevolentiam, ad se vocatam, cur, aut quo suo merito hoc faceret, interrogavit. Tum illa: « Certa est ratio, inquit, propositi mei. Puella enim cum gravem tyrannum haberemus, carere eo cupiebam. Quo interfecto, aliquanto tetrior arcem occupavit: magni aestimabam. Tertium te, superioribus importuniorem, coepimus habere rectorem. Timens itaque ne si et tu assumptus fueris, etiam tibi succedat deterior, caput meum pro salute tua devoveo. » Tam facetam audaciam Dionysius, eterubuit. Quid enim securum erit, si etiam virtutes, inter quas praecipuum fere locum libertas obtinet, puniuntur? Romani ergo, sicut aliis praestantiores, ita et reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
rat nͥ romanus esset quoma
huic populo pre ceteris mo¬
deracio semper amica fuit
Cum enum ciui ad redemp¬
cionem li bertatis inuitarent.
legatus ferrum sibi a maioribz
quo urbem tuerentur relictum
eẽ xũdit non aurum quo ab
imperatore auaro emerent
libertatem. ¶Paschelius uimꝰ
sumiria libertate multaqz scĩa
et doi forisqz carus sed in so
lo pbanda studio interrogatus
quid sibi tautam daret que
uellet dicendi licenciam duo re¬
spondit que homines horreut
senectutem et orbitatem. Quid
eim timnet seuex orbus. ¶Pir¬
rus percunatus est cos qui in
conuinuo tarentinorum parum
honoratum sermonem de se ha¬
uinum nobis deffecisset. Ista que
tibi relata sunt pre hiis que
dicturi eranius ludus ac iocus
fuisset tam urbaua crapule ex¬
cusacio tanꝙͣ sumuplex confessio
ueri tatis iram tyramꝑui con¬
uertit in risum. ¶Iuserit se
uiris liberi spiritus nuilier. bar¬
bari sanguinis que a philippo

Expanded text:
rat, nisi Romanus esset, quoniam rat, nisi Romanus esset, quoniam huic populo prae caeteris moderatio semper amica fuit. Cum enim Cinnii ad redemptionem libertatis invitarentur, legatus ferrum sibi a majoribus, quo urbem tuerentur, relictum esse respondit, non aurum, quo ab imperatore avaro emerent libertatem. Paschelius Junius, vir summa libertate, multaque scientia, et domi forisque clarus, sed in solo philosophandi studio, interrogatus quid sibi tantam daret, quae vellet dicendi licentiam: duo respondit, quae homines horrent: senectutem et orbitatem. Quid enim timebit senex orbus? Pyrrhus percunctatus est eos, qui in convivio Tarentinorum parum honoratum sermonem de se ha inquit, vinum nobis defecisset, ista quae tibi relata sunt, prae his quae dicturi eramus, ludus ac jocus fuissent. » Tam urbana crapulae excusatio, tamque simplex confessio veritatis, iram tyranni convertit in risum. Inserit se viris, liberi spiritus mulier, barbari sanguinis, quae a Philippo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ tõrampuo que et filie lau¬
dabitur tulit iuiuriam et lau¬
dab ilius suani. Idem a trasippo
amrico ꝯuiciis in cena siue fuie
lacercitus et anm et uocem ab
ira cohibuit et licet eum tra¬
sippus impetu tenulencie spu¬
to in os eius eiecto resꝑserit si¬
lios et fauulicm ab ulcione re¬
traxit posteroqz die suppliceu
et uoluntariam de se mortem
exigentem data fide in pͥstie
gradum amicicie recepit.¬
¶ Nobilissums auibus for¬
turie tamen disparis a senatu
hispania prouincia delegaba¬
tur audiente seruio supplicio hu¬
nuli uiro sed liberrum spiritus
Cum ergo senatui etiam po¬
pulus prestitisset assensum
uentrum micti michi placet
inquit sulpicius quoiniam
alter uichil h alteri uichil
est satis eque malam licentis
imperii magr̃am iudican
moꝑiam atq auariciam.¬
¶ Romanuin quoqz consũ¬
lem brutum lusitamie impe¬
ratorem legatus ciumorum
aduersus romanum impe¬
rium aria tractancium uer¬
bi grauitate mouisse potue¬

Expanded text:
quam tyranno, quae et filiae lauquam tyranno, quae et filiae laudabiliter tulit injuriam, et laudabilius suam. Idem a Thrasippo amico conviciis in coena sine fine laceratus, et animum et vocem ab ira cohibuit: et licet eum Thrasippus impetu temulentiae sputo in os ejus injecto resperserit, filios et familiam ab ultione retraxit, posteroque die supplicem, et voluntariam de se mortem exigentem, data fide, in pristinae gradum amicitiae recepit. Nobilissimis civibus, fortunae tamen disparis, a senatu Hispania provincia delegabatur, audiente Servio Sulpitio humili viro, sed liberrimi spiritus. Cum ergo senatui etiam populus praestitisset assensum, neutrum mitti mihi placet, inquit Sulpitius, quoniam alter nihil habet, alteri nihil est satis; aeque malam licentis imperii magistram judicans inopiam atque avaritiam. Romanum quoque consulem, Brutum, Lusitaniae imperatorem, legatus Cinniorum, adversus Romanum imperium arma tractantium, verbi gravitate movisse potue
Abbreviated transcription (Latin):
perum mani miseria inqͥt
nr̃a magiius est. ¶tem
gaio carbone consule iubente¬
sibi obsides dari a placentiuis
martus castricius libertate
inflauiniatus nec minis.
nec uiribus cessit inimo
consuli dicenti se habere gla¬
dios. respondit. et ego annos¬
¶ eruiꝰ galba pro pompeio
obligatus cum in foro con¬
ueniretur gai inquit cesar
pro pompeio genero quond̾
tuo tercio eus consulatu pec¬
cumam spopondi quo nomie
tunt appellor quid agam.
an dependau palain atqz
aperte ei bonorum pompen
uendicionem exprobñdo ut
a tribunali submoneretur
meruerat sed Illud Ip̃a mã¬
sue tudine initiꝰ pectus es
alienum pompen ex suo fisco
solui iussit. ¶Disistratus
atheniensium tyrampnus cunt
eun uxor hortaretur ut capita¬
le supplicium sumeret de adole¬
sceute qui filie eius amore suc¬
census ecun in uia publica sue
rat obsculatus respondit. si eos
qui uos amant interficinius
quid faciemus hiis quib odio
sumus uox quidem cuie diginor

Expanded text:
peium manu: « Miseria, inquit, peium manu: « Miseria, inquit, vestra Magnus est. » Item C. Carbone consule jubente obsides dari a Placentinis, Marcus Castutius libertate inflammatus, nec minis, nec viribus cessit, imo consuli dicenti se habere gladios, respondit, et ego annos. Servius Galba pro Pompeio obligatus, cum in foro conveniretur: « Cai, inquit, Caesar, pro Pompeio genero quondam tuo, tertio ejus consulatu pecuniam spopondi, quo nomine nunc appellor. » Quid agam? An dependam? Palam atque aperte ei bonorum Pompeii venditionem exprobrando, ut a tribunali submoveretur meruerat, sed illud ipsa mansuetudine mitius pectus, aes alienum Pompeii, ex suo fisco solvi jussit. Pisistratus Atheniensium tyrannus, cum eum uxor hortaretur, ut capitale supplicium sumeret de adolescente, qui filiae ejus amore succensus, eam in via publica obviam fuerat osculatus, respondit: « Si eos qui nos amant interficimus, quid faciemus his quibus odio sumus? » Vox quidem, cive dignior,
Abbreviated transcription (Latin):
querela huic scumentacione
iniserabili eidem candida
fastia crus alligatum huti
Fauoniꝰ nou refert inquit
qua in parte corporis sit dyã¬
dema res eus regias expbũs
cauillacione panini exigui sed
is neutra in parte mutato
uustu utrumiqz cauit. nec aut
hilari fronte libenter aguosce
potenciam aut tristi iram
profiteri irrideretur. ¶ Idem
cum eliuo formano libertun
filio improperaus ꝙ redierat
aib inferis ut lucium libouẽ
auucum pompen accusaret
cib inferis inquit heluius in
libonem uenio accusator. sed
duii ituc moratus sum uidi
ꝙͣ plurunos in diuersa etate
et sexu iunocentes de te ibi
deui grauissume conq̃rentes
ꝙ ipos per hanc importabi¬
len bonis potenciaun tuam
uequit condampnaueris
et omnia pompen peruersa
et reprehendenda audienͭ
cunctis exposuit Itaqz eodẽ
tempore et fortissunum erat
pompeio maledicere et tu¬
tissimum. ¶Uude et dei¬
philus tragedus uiter a gen¬
dum populo directa in pom¬

Expanded text:
querela, hinc lamentatione querela, hinc lamentatione miserabili. » Eidem candida fascia crus alligatum habenti, Favonius: « Non refert, inquit, qua in parte corporis sit diadema. » Res ejus regias exprobrans cavillatione panni exigui. Sed is neutra in parte mutato vultu, utrumque cavit, ne aut hilari fronte libenter agnoscere potentiam, aut tristi iram profiteri videretur. Idem cum Helvio Formiano libertini filio improperans, quod redierat ab inferis, ut Lucium Libonem, amicum Pompeii, accussaret: « Ab inferis, inquit, Helvius in Libonem venio accusator; sed dum illic moratus sum, vidi quamplurimos in diversa aetate, et sexu innocentes, ibidem de te gravissime conquerentes, quos ipsos per hanc importabilem bonis potentiam tuam nequiter condemnaveris, » et omnia Pompeii perversa et reprehendenda, audientibus cunctis exposuit. Itaque eodem tempore et fortissimum erat Pompeio maledicere, et tutissimum. Unde et Deiphilus tragoedus inter agendum populo, directa in Pom
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus eiituit cum enm gueiꝰ
piso malliũ espum reum age̾t
cuuqz euidenter uocentem
pompen gracia eripi uideret
Iuneuili impetu ac studio ad
accusacionem prouectus mul¬
ta et grauia criuiua prepo¬
tenti deffensori obiecit. ¶In¬
terrogatus deuide abeo cur
se predes quoqz nou accusaret
da inquit et tu predes rei pu¬
blice te si postulatus sueris
cuule bellum non exercitatu¬
rui et ego etiam de tuo pͥus¬
ꝙͣ de mallii capite in consiliũ
iudices mctam. Ita eodem
iudicio duos sustinun reos
accu sacione mallium liberͭ
pompeium et eorum alterũ
lege pegit alterum professiõe
qua solum poterat. ¶ Queiꝰ
leutulus marcelluius consul
cum in ꝯcione de magni
pompen ninua potencia que¬
reretur assensusqz ei clara
uoce populus esset acclainate
iuquit quirites acclamate
dun licet. Iam enu uobis iu¬
tumescente pompeio Id facere
non licebit. ¶Impune tamiẽ
tunc exiuni cius pulsata
potencia est huic iuuidio sa

Expanded text:
virtus enituit. Cum enim Cneius virtus enituit. Cum enim Cneius Piso, Mallium Crispum reum ageret, eumque evidenter nocentem, Pompeii gratia eripi videret, juvenili impetu ac studio ad accusationem provectus, multa et gravia crimina praepotenti defensori objecit. Interrogatus deinde ab eo cur se praeses quoque non accusaret: « Da, inquit, et tu praeses reipublicae te, si postulatus fueris, civile bellum non excitaturum, et ego etiam de tuo, priusquam de Mallii capite, in consilium judices mittam. » Ita eodem judicio duos sustinuit reos, accusatione Mallium, libertate Pompeium, et eorum alterum lege peregit, alterum professione, qua solum poterat. Cn. Lentulus Marcellinus consul, cum in contentione de Magni Pompeii nimia potentia quereretur, assensusque ei clara voce populus esset: « Acclamate, inquit, Quirites, acclamate, dum licet, jam enim vobis intumescente Pompeio id facere non licebit: impune tamen tam eximii civis pulsata potentia est, hinc invidiosa
Abbreviated transcription (Latin):
re libertati et quelz dicta eius
pacienter excipere sed uec ope¬
ribus se oppouit dum uirtutis
facturam non incurrat. Cum
euim per se lpsaut uirtus queqz
resplendeat pacieucie titulus
gloriosiori fulgore carescit.
¶Priuernatium quide cum
unterrogaretur qualem pace
habituri essent cap ͫ priu̾na¬
consuli romanorum si bonã
dederitis perpetuam si malam
non duturnam qua boce liber¬
tatis nou modo ueniam rebel¬
liois ob tiuuerunt pͥuernates
sed etiam beneficium auitatis
romane qui a sic in senatu lo¬
qui priuernas ausus est.¶ Phi¬
lippus quidem aduersus ordinẽ
senatorem libertatem exercuit
seguiciemq pro rostris expro¬
braus alio sibi senatu opus
ce dixit nec tamen seuatoria
grauitas moueri potuit sicut
nec prudeucia philippi consu¬
lis cum ei reo diceretur cui
lictoris preceperat iuici ianũ
nou eis inquit n philippe
michi consul quia nec ego tͥ
sencitor sum. ¶ Magni pom¬
pen inter ceteros in hac parte

Expanded text:
re libertati, et quaelibet dicta ejus re libertati, et quaelibet dicta ejus patienter excipere. Sed nec operibus se opponit, dum virtutis jacturam non incurrat. Cum enim per se ipsam virtus quaeque resplendeat, patientiae titulus gloriosiori fulgore clarescit. Privernatium quidam, cum interrogaretur qualem pacem habituri essent captivi Privernaconsuli Romanorum, si bonam dederitis, perpetuam, si malam, non diuturnam. Qua voce libertatis, non modo veniam rebellionis obtinuerunt Privernates, sed etiam beneficium civitatis Romanae, quia sic in senatu loqui Privernas ausus est. Philippus quidam adversus ordinem senatorum libertatem exercuit, segnitiemque pro rostris exprobrans, alio sibi senatu opus esse dixit, nec tamen senatoria gravitas moveri potuit, sicut nec prudentia Philippi consulis, cum ei a reo diceretur, cui lictoris praeceperat injici manum: « Non es, inquit, mi Philippe, mihi consul, quia nec ego tibi senator sum. » Magni Pompeii inter caeteros in hac parte
Abbreviated transcription (Latin):
sustiuere. ¶Transeo ad infir¬
nuorem sexum conuges then¬
ihonorum ab amoreui pudicie
rogantes uictorem marium
ut douo iscerentur ueste uir¬
giubus se quoqz ꝓuctentes cõ¬
cubitus futuras expertes cum
minime audirentur ꝓxiuici
nocte laqueis sͥ spmn eripue¬
runt. etiso gucture ne seruirẽt
aut pudiacie dispendium pa¬
terentur. si suigula huioi re¬
ferre uoluero tempus auteꝙͣ
exempla defficient libertatis
Itaq usus exunius est. ei qz
soli displicet qui moribus ser¬
uilibus uiuit. ¶ Que libere
diciunitur aut ruint sicut tioris
Ila teuieritatis exꝑcia sunt.
Et dum recta uia inceditur
laudem merentur et graciaur¬
¶ At cum sub ymagine liber¬
tatis temeritas spiritus sui
prosudit uehemenciam repre¬
heusionem incurrit. uulgi qui¬
dem auribus gracor ꝙͣ sa pien¬
tissumi cuiusqz auinio proba¬
bilior ut pote frequencius tu¬
ta uenia aliena ꝙͣ ꝓuidencia
sua uiri tamen optum et sai¬
pientissum est habenas laxa¬

Expanded text:
sustinere. Transeo ad infirsustinere. Transeo ad infirmiorem sexum. Conjuges Teutonorum, ob amorem pudicitiae rogantes victorem Marium, ut dono mitterentur Vestae virginibus, se quoque promittentes concubitus futuras expertes; cum minime audirentur, proxima nocte laqueis sibi spiritum eripuerunt eliso gutture, ne servirent, aut pudicitiae dispendium paterentur. Si singula hujusmodi referre voluero, tempus, antequam exempla, deficiet. Libertatis itaque usus eximius est, eique soli displicet, qui moribus servilibus vivit. Quae libere dicuntur aut fiunt, sicut timoris, ita et temeritatis expertia sunt, et dum recta via inceditur, laudem merentur et gratiam. At cum sub imagine libertatis, temeritas spiritus sui profudit vehementiam, reprehensionem incurrit; vulgi quidem auribus gratior, quam sapientissimi cujusque animo probabilior, utpote frequentius tuta venia aliena, quam providentia sua. Viri tamen optimi, et sapientissimi est, habenas laxa
Abbreviated transcription (Latin):
uer est. et quateuus est liber
eatenus uirtutibus pollet.¬
¶ Econtra uicia sola seruitu¬
tem uiducunt hominemqz per¬
soius ei rebris in debito fauinla¬
tu subiciunt. et licet seruitus
persone quandoq miserabilior
parcat uiciorum seruitus louge
semper miserior est. Quid est
itaq amabilius libertate. quid
sauorabilius ei qui uirtutis
aliquam reuerentiam habet.
Cam promoiusse ouires egre¬
gios principes leguiuis nͨ umqͣ
calcasse libertatem iusi manse¬
stos uirtutis hostes ¶ Que fauo¬
re libertatis sunt introducta
nouerunt iuris periti et que ob
illiuis amorem maguifice ge¬
sta sunt historicorum testuniomio
ꝑcelebre est. ¶ Cato uenenum
bibit ascunt gladium. Et ne
qua mora protenderet uitam
ignobilem iuiecta manu dila¬
tauit uuluus sanguinem ge¬
uerosum essudit ne regnaute
uideret cesarem. ¶ Grutus .s.¬
ut urben exuueret seruituti.
ip̃aqz sedes imperui miserabili
maluit uello semper affligi ꝙͣ
dominum licet mitissimum

Expanded text:
liber est, et, quatenus est liber, liber est, et, quatenus est liber, eatenus virtutibus pollet. Econtra vitia sola servitutem inducunt, hominemque personis et rebus indebito famulatu subjiciunt: et licet servitus personae quandoque miserabilior appareat, vitiorum servitus longe semper miserior est. Quid est itaque amabilius libertate? Quid favorabilius ei, qui virtutis aliquam reverentiam habet? Eam promovisse omnes egregios principes legimus, nec unquam calcasse libertatem, nisi manifestos virtutis hostes. Quae favore libertatis sunt introducta, noverunt jurisperiti, et quae ob illius amorem magnifice gesta sunt, historicorum testimonio percelebre est. Cato venenum bibit, ascivit gladium: et ne qua mora protenderet vitam ignobilem, injecta manu dilatavit vulnus, sanguinem generosum effudit, ne regnantem videret Caesarem. Brutus aut Urbem eximeret servituti. Ipsaque sedes imperii, miserabili maluit bello semper affligi, quam dominum, licet mitissimum,