comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exiberetur: Si enim unus ex
angłis erat. q̃uis facile affirma¬
re possit. utrum ei filii ꝑsona
nuntianda imposita fuerit:
sius om̃ino trinitatis. qui est
unus & solus d̾s: ut diceret e¬
go sum d̃s abraham. & d̃s isa¬
ac & ds iacob Neq enim pos¬
sumus dicere dm abraham.
& dm̃ isaac. & dm̃ iacob. filiũ
di ẽẽ: & patrem non ẽẽ. aut
sp̃m scm̃. Aut ipsam trinita¬
tem. quem credimus & intel¬
ligimus unum dm̃:. audebit ali¬
quis negare dm̃ abrabam. &
dĩ isaac & dm̃ iacob. Ille e¬
nun non ẽ illorum patrum
ds. qui non ẽ ds. Porro si ñ
solum ds pater ẽ. sicut om̃s etiã
heretici concedunt. s etiam
filius quod uelint nolint co¬
guntur fateri. dicente apło qͥ
est suꝑ omĩa ds̃ benedictus ĩ¬
clarificate gͦ deum incorpore
uro: cum supra diceret. nes
sicut catholica sanitas credit.
non satis elucet qͤm intrinitate
ꝑsonam. & utrum aliquam.
an ipsius trinitatis gerebat il¬
le angłs. si unus exceteris angłis

Expanded text:
exhiberetur? Si enim unus ex exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, sius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Neque enim possumus dicere Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicente Apostolo, Qui est super omnia Deus benedictus iClarificate ergo Deum in corpore vestro; cum supra diceret, Nescsicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
non comburebatur. Ait moy¬
ses. Ibo & uidebo iusum istud:
comburitur rub. Cumgͦ uidit
dñs quia uenit uidere: clama¬
uit adeum dñs de rubo dicens.
Ego sum d̾s patris tui: d̾s a¬
braham. & łs isaac. & d̾s iacob.
Et hic primo angłs dni dictꝰ ẽ:
deinde ds̃. Auinquid gͦ an¬
gelus ẽ d̾s abraham. & d̾s isa¬
ac. & ds iacob Potest gͦ recte in¬
telligi ipse saluator. de quo dicit
apłs. Ouorum patres & ex quib:¬
xp̃c scd̾in carnem: qui ẽ fuper
onua ds̃ benedictꝰ inscła. Qui gͦ
super oĩa ẽ d̾s benedictus inscła.
non absurde & iam hic ipse in
domini dictus ẽ. cumde rubo
in flamina ignis apparuit.
Utrum quia unus ex multis
angelis erat : s ꝑ dispensationẽ
ꝑsonam domini sui gerebat.
an assumptum erat aliquid
creaturȩ. qd ad p̾sens negotiũ
ui sibiliter appareret. & unde
uoces sensibiliter ederentur.
quib p̾sentia dñi ꝑ subieetam
creaturam. corporeis etiam sen¬
sib hominis. sicut oportebat

Expanded text:
non comburebatur. Et ait Moynon comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. Numquid ergo angelus est Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Potest ergo recte intelligi ipse Salvator, de quo dicit Apostolus: Quorum patres, et ex quib qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Qui ergo super omnia est Deus benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intDomini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat,
Abbreviated transcription (Latin):
eos foras: dixert: saluans salua ani¬
mã tuã: ne respexeris retͦ. neq stes
in hac regione. In monte uade: ⁊ ibi
aut loth ad eos. Rogo dñe qmͣ inue¬
Quid ẽ hoc qđ dix̃ ad eos rogo dñe.
si iam ille discesserat. qui dñs erat.¬
& angelos miserat: Cur diritur
Aut si unum exeis uoluit
appellare. curait scriptura
duo tanqͣm unusappellant᷑.
unius substantie unum do¬
minum dm̃ S quas duas
ꝑsonas hic intelligimus
patris & filui. anꝑatris & spc̃¬
te congruentius qd ultimũ
dixi. Missos enim se dixerunit.
ꝗd de filio & de spũ scõ dicimꝰ.
Nam patrem missum: nus¬
qͣm scripturarum nobis occur
ad ꝑpłm isrł ex egypto
ducendum missus ẽ: sic ei
dum̃ apparuisse dictum e̾.
Pascebat inquit oues iethro
soceri sui sacerdotis madian: &
egit oues indesertum. & uenit
inmont̾ẽ dei choreb. Apparuit
autem ill angłs dĩi in flamina
ignis de rubo. & uidit quia in
rubo arderet ignis. rub uero

Expanded text:
eos foras, dixerunt: Salvans salva anieos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in tota regione; in monte saluum te autem Loth ad illos: Oro, Domine, quia inueQuid est hoc quod dixit ad eos, Rogo, domine, si jam ille discesserat qui Dominus erat, et angelos miserat? cur dicitur, Aut si unum ex eis voluit appellare, cur ait Scriptura,duo tanquam unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? Patris et Filii, an Patris et Spte congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occurrad populum Israel ex Aegypto educendum missus est, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian, et egit oves in desertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero
Abbreviated transcription (Latin):
duo angłi in sodons uespere
An forte ille unus abscesserat qͥ
dñs cognoscebatur intrib: & du¬
os angłos qui cum illo eranit ad
rat  Ergo sequentia uideamꝰ.
Uenerunt inquie duo angłi so
domis uespere. Loch autem sede¬
bat ad portam sodomorum.
et cum uidisset eos loth: surrex̃
inobuiam illis. Madorauit ui
faciem suꝑ terram: & dixit.
Ecce diũ diuertite indomũ
pueri ur̃i. Hic manifestum ẽ
& duos angłos fuisse. & inhos¬
pitium pluraliter inuitatos:
& honorifice appellatos dnõs.
cum fortasse homines putaren¬
tur. S rursum mouet. quia
nͥ angłi de cognoscerentur: ñ
adoraret loth in faciem super
terram. Cur gͦ tanqͣm tal hu¬
manitate indigentib & hos¬
picium preberetur & uictꝰ
S quod libet hic lateat: ilłd
nunc quod suscepimus exeqͤ¬
mur. Duo apparent. angłi
ambo dicuntur: pluraliter
inuitantur. Tanqͣm cum du¬
ob pluraliter loquitur: do¬
nec exeatur a sodomis. Dein¬
de sequitur scriptura & dic̃.
Et factum ẽ postqm eduxert

Expanded text:
pere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad ma? Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris dictus ẽ.cur ñ hic acci¬
piamus uisibiliter insinuatã
ꝑ creaturam uisibilem. trini¬
tatis ȩqualitatem. atq intri¬
b ꝑsonis unam eandem q
substantiam.
am ne quisqͣm putaret sic.
intimatum unum intrib
fuisse maioiem. & eum dũm
dei filium intelligendum.
duos autem illos angłos eiꝰ. quia
cum tres uisi sunt. uni dño illic
loquit᷑ abraham: sca scriptura
futuris talib cogitationib atq
opinionib contradicendo non
pretermisit occurrere: quando
paulo post duos angłos dicit
uenisse ad loth. inquib & ille
uir iustus qui de sodomorum
incendio meruit liberari. ad
unum dñm loquitur. Sic e¬
uit loquens ad abraham: &
abraham reuersus ẽ ad locum
suum. uenerunt autem duo
attentius considerandum ẽ
quod ostendere institui. Cum
trib certe loquebat᷑ abraham:
& eum dnm singulariter ap¬
pellauit. Forte inquit aliqͥs
unum extrib agnoscebat do¬
minum: alios autem duosan¬

Expanded text:
caeteris dictus est; cur non hic accicaeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic eiit loqui ad Abraham, et Abraham regressus est in locum suum. Venerunt autem duo attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat Dominum; alios autem duos, an
Abbreviated transcription (Latin):
filius. siue cum ez sodomȩ im¬
turȩ locus. Si enim uir unus
uisus fuisset: iamill qu dict᷑
& priusqͣm de uirgine nasceret᷑
ꝑ suam substantiam uisibilẽ
filium. quid aliud qͣm ipsum
clamarent ẽẽ: qm̃ de patre inqͥ¬
unt dictum ẽ inuisibili sol
do Et tamen possem adhuc
querere. quom ante susceptã
carnem habitu ẽ inuentusut
homo: quandoquidem pedes¬
ei loti sunt. & humanis epłis
epulatus ẽ. ꝯuomͦ istud fierz
potert: cum ad huc informa
cłi eet̃ non rapinam arbitratꝰ
eẽ equalis ło Numquid
enim iam semetipsum exi¬
nanierat formam serui acci¬
piens. in similitudinẽ homi¬
num factus. & habitu inuen¬
tus ut homo: cum hoc quando
fecerit ꝑ partum uirginis no¬
hoc fecisset. ut uir unus appa¬
ruit abrabes In illa forma
uera non erat  Possem ista que¬
rere. si unus uir apparuisset
abrahe: idemq dei filius cre¬
deretur. Cum uero tres uisi st̃.
nec quisqͣm mneis uel forma
uel etate uel potestate maior

Expanded text:
filius, sive cum ei Sodomis imfilius, sive cum ei Sodomis imturae locus. Si enim vir unus visus fuisset, jam illi qui dicunt et priusquam de Virgine nasceretur per suam substantiam visibilem Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt, dictum est, Invisibili soli Deo . Et tamen possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc quando fecerit per partum Virginis nohoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel aetate, vel potestate major
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm arbitretur filium sig¬
nificatum. & ideo dictum sp̃m
propter incorpoream substanti¬
am. secutus contexurt. ubi au¬
ex trinitate ꝑsona. ancłs ipse
trinitas. de quo uno dictum ẽ.
dominũ dm̃ tuum adoiabis &
illi soli seruies. uisus fuerit abra¬
Sub ilice autem maubre tres
uiros uidit. quib & inuitatis
hospicioq susceptis. & epulanti¬
b ministrauit. Sic tam̃ scrip¬
cura illam rem narrare cepit:
ut non dicat uisi suͣt ei tres
uiri. s uisus ẽ ei dñs atq inde
consequenter exponens quomͦ
ei sit uisus dñs. atcexit narra¬
tionem de trib uiris. quos a¬
braham per pluralem nume¬
rum inuitat. ut hospicio sus¬
cipiat. & postea singulariter
sicut unum alloquitur. & sic̃
unus ei de sarra filium pollicet᷑:
quem dnm̃ dic̃ scriptura. sic̃
ineiusdem narrationis exordio
uisus ẽ inquit dñs abrahȩ.
Inuitat gͦ & pedes lauat: & de¬
ducit abeuntes. tanqͣm homi¬
nes: loquitur autẽ tanqͣm cũ
dũo deo. siue cum ei ꝓmittit᷑

Expanded text:
quisquam arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi auex Trinitate persona, an Deus ipse Trinitas, de quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit AbraSub ilice autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter exponens quomodo ei visus sit Dominus, attexit narrationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur; et sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejusdem narrationis exordio, Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes tanquam homines: loquitur autem tanquam cum Domino Deo, sive cum ei promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ postea destiterunt. ĩp
urgͦ non & pater dt missus
per illas species corporales.
ignem rub. & columpnam nu¬
bis uel ignis. & fulgura in mon¬
te. & siqua talia tunc apparue¬
runt. cum eum coram locutu
patrib teste scriptura didic¬
mus: si ꝑ illos creaturȩ modos.
& formas corpoialiter expressas.
& hunianis aspectib presenta¬
tas ipse demonstrabatur : Si
autem filius ꝑ ea demonstra¬
batur. cur tanto post d̾r mis¬
sus cum ex femina factus est
liere. quando quidem & antea
mittebatur: cum ꝑ illascreatu¬
rȩ mutabiles formas patrib
apparebat. Aut si non recte
posset dic missus nisi cum uer¬
bum caro factum ẽ: cur mis
incorporatio facta ẽ. Si uero
ꝑilla uisibilia quȩ in lege ꝙ
ꝓpħis cõmendantur. nec pat᷑

Expanded text:
esse postea destiterunt. Cur esse postea destiterunt. Cur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentatas ipse demonstrabatur? Si autem Filius per ea demonstrabatur, cur tanto post dicitur missus, cum ex femina factus est,m ex muliere : quandoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; cur missincorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis modum nuncupata ẽ no¬
mine xp̃i quem significabat. sic̃
lapis ille quem iacob positum ad
capud & iam unctionem ad sig¬
nificandum dnm̃ assumpsit: sic̃
isaac. xp̃c erat. cum ad se unmo¬
landum ligna portabat. Accessit
istis actio quędam significatiua
iam existrntib non autem sicut
illa columba & ignis: ad hec tan¬
tummodo significanda repente
extiterunt. Magis ista similia
mͥ uidentur flaminȩ ill. quȩ
in rubo apparuit moysi: & ill
columpnȩ quam populus in
heremo sequebatur. & fulgorib
ac tonitrus quȩ fiebant: cum
lex daretur inmonte. Ad hoc
extitit species. ut aliquid signi¬
ficaret atq preteriret. Propter¬
has gͦ coipoiales formas quȩ ad
eum significandum. & sieut
humanis sensib oportebat de¬
monstrandum demporaliter
patre dictus ẽ sicut filuis ꝓpt̾
formam serui: quia illa forma
serui inhesit adunitatem ꝑso¬
ne. ille uero species corpoiales
ad demonstrandum qd opus
fuit ad tempus apparuerunt. &

Expanded text:
tionis modum nuncupata est notionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc exstitit species, ut aliquid significaret atque praeteriret. CAPhas ergo corporales formas, quae ad eum significandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
s in spu ꝑ spiritales imnagines
corporum. Columbam uero & ig¬
nem. oculis uiderunt: quicumq
uiderunt. quainquam de igne
disceptari potest utrum oculis
anspũ uisus sit. propter uerba
sic posita. Non enim ait uide¬
runt linguas duisas uelut
ignem: s uisȩ sunt ezs. Nou enĩ
sub eadem significatione solemꝰ
dicere uisumẽ mͥ: qua dicimꝰ
uid. Et in illis quidem spirita¬
lib uisis imaginum corpoial¬
um solet dici. & uisum ẽ mͥ &
uid: inistis uero quȩ ꝑ expres¬
sam corporalem speciem ocłis
demonstrantur: non solet diez
uisum ẽ mͥ s uidi. He illogͦ ig¬
ne potest ẽẽ questio quomodo
uisus sit. utrum intus inspũ
tanqͣm foris. anuero foris coram
oculis carnis. De illa uero colu¬
ba quȩ dicta ẽ corporali specie
descendisse. nullus umqͣm du¬
bitauit. qd oculis uisa sit. Nec
sicut dicimus filium petram.
columbam uel ignem. Illa enim
petra iam erat increatura. & ꝑ ac¬

Expanded text:
sed in spiritu per spirituales imagines sed in spiritu per spirituales imagines corporum. Columbam vero illam et ignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petram columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per ac
Abbreviated transcription (Latin):
uerteretur: sicut aqua inglatie.
S apparuerunt ista. sicut opor¬
tune apparere debuerunt cre¬
atura seruiente creator. & ad
nutum eius incommutabilit̾
in seipso ꝑmanentis. ad eum sig¬
nificandum & demonstrandu
sicut significarz & demonstrari
mortalib oportebat. mutata at¬
q conuersa. Proinde quamqͣm
illo igne cum diceret᷑ uise sunt il¬
lis inquit linguȩ diuisȩ ueluti
ignis. qui & insedit suꝑ unum¬
quemq eorum. & ceꝑunt liu¬
guis loqui. quemadmodum
spc̃ dabat eis pronuntiare. ut
ostenderet ꝑ illũ ignẽ sp̃m demõs¬
tratum sic̾ ꝑ columbã: non ta¬
men ita possumus dicere spm̃
& d̃m. & ignem. sicut dicimus
filium & dm̃ & hominem: nec
sic̃ diciius filium agnum dei.
ñ solum iobanne baptista dicente
ecce agnus d. s eciam iohanne
euuangłista dicente. agnum occi¬
sum inapocalipsi. Illa quippe
iuisio prophetica: non ẽ exibita
ocłis corporeis ꝑ formas corpoieas

Expanded text:
verteretur, sicut aqua in glaciem. verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus dicere Spiriet Deum et ignem, sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas,
Abbreviated transcription (Latin):
haberet uerbum d sicut ali
scĩ sapientes. s pre participib
suis. non utiq quod amplius ha¬
bebat uerbum ut eẽt qͣm cȩt
excellentiore sapientia: s qd ip¬
sum uerbum erat. Aliud est
enu uerbum incarne. aliud
uerbum caro. Id ẽ. aliud ẽ uer¬
bum in homine: aliud uerbũ
homo. Caro enim pro homine
posita ẽ: ineo quod ait uerbu
caro factum ẽ. Sicut illud. &
uidebit omis caro salutare dei.
Non enim sine anima uł sine
mente. s ita omĩs caro: ac si dice¬
retur omĩs homo. Non gͦ sic ẽ
assumpta creatura inqua appa¬
reret sp̃c sc̃s: sicut assumpta est
caro illa & humania illa forma
ex uirgine maria. NNeq enim
columbam beatificauit sp̃e. uel
illum flatum. uł illum ignem:
sibiq & ꝑsone suȩ inunitatem
hahitumq comiunxit inet̾nũ.
Aut uero mutabilis & conuer¬
tibilis ẽ natura sp̃c scĩ. ut non
hȩc ex creatura fierent. s ipse
in illud atq illud mutabiliter

Expanded text:
haberet Verbum Dei, sicut alii haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tu ẽ intelligere etiam de sp̃u sc̃o.
cur missus & ipse dicatur. Facta
est enun quȩdam creature species
porali speciȩ uelud columba des¬
cendit. siue cum decem dieb
ꝑactis: post eius ascensionem
die pentecostes factus ẽ subito
de celo sonus quasi ferretur flatꝰ
uehemens. & uise sunt illis lin¬
gue diuisȩ sicut ignis. qui &¬
in sedit super unumquemq eoꝵ.
Hȩc oꝑatio uisibiliter exp̃ssa. &
ocłis oblata mortalib missio spc̃
scĩ dicta ẽ: non ita ut appareret
eius ipsa substantta. qua & ipse
inuisibilis & incominutabilis ẽ.
sicut pater & filius. s ut exterio¬
rib uisis. hominum coida commo¬
ta. atemporal manitestatione
uenientis. ad occultam ȩt̾nitatẽ
semper p̾sentis conuerterent᷑¬
deo autem nusquam uii
patre. quia non sic ẽ assumpta
creatura. in qua appareret sp̃c
sc̃s. sicut assumptꝰ ẽ filius homi¬
nis. inqua fonna ipsius uerb
di ꝑsona presentaretur. non ut

Expanded text:
tu est intellegere etiam de spiritu sancto, tu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species m dominum corporali specie uelut columba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali manifestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterentdeo autem nusquam scriPatre, quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut
Abbreviated transcription (Latin):
etiam patris. Qua propter pat̾
inuisibilis una cum filio. secũ
inuisibili. eundem filium uisi¬
bilem faciendo misisse eũ dictꝰ ẽ.
Qui si eo modo insibilis fieret. ut
cum patre inuisibilis eẽ desisteret.
id ẽ si substantia inuisibilis uerb
increaturam insibilem mutata
& transiens uerteret᷑. ita missus a
patre intelligeretur filius. ut
tantum missus. non etiã cum
patre mittens inueniretur.
Cum uero sic accepta ẽ forma
serui. ut maneret incõmutab¬
lis founa dei. manifestum est
ꝗd a patre & filio ñ apparentib
factum sit qd appareret infilio
id ẽ ab inuisibil patre cum inui¬
sibil filio. idem ipse filius uisis¬
bilis mitteretur. Cur gͦ ait
& a meipso non ueni Iam hoc
scd̃m formam serui dictum ẽ.
scd̃m quam dictum ẽ. ego non
iudico quenqͣm. Si gͦ missus
dr inquantum apparuit. foris in
creatura corpoial. qui intus in
natura spirital oculis mortaliũ
semper occultꝰ ẽ. iam in promp¬

Expanded text:
etiam Patris. Quapropter Pater etiam Patris. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo misisse eum dictus est: qui si eo modo visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si substin creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in prom
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa scilicet sapientia di sine
tempoie erat: quo tempore illum
in carne apparere opoiteret. Ita¬
q cum sine ullo initio tempo¬
ris inprincipio eet uerbum.
& uerbum eet apud dm. & d̾s
eet̾ uerbum: sine ullo tempore
inipso uerbo erat. quo tempoie
uerbum caro fieret. & habitaret
innobis. Que plenitudo tempo¬
ris cum uenisset. misit d̾s fili
um suum factum ex muliere
id ẽ factum extempore: ut in¬
carnatũ u̾bũ hominib appareret.
qd inipso uerbo sine tempore erat.
inquo tempore fieret. Ordo qͥppe
temporum: inȩterna dez sapientia
sine tempoie ẽ. Cum itaq hoc
a patre & filio factum eẽt. ut in
carne filius appareret. congru
enter dictꝰ ẽ missus ille qui in
carne apparuit: misisse autem
ille qui mea non apparuit.
Qm̃ illa quȩ coiam corporeis ocłis¬
foris geruntur. abinteriore ap¬
paratu naturȩ spiritalis existunt:
ꝓpterea conuenienter missa di¬
cuntur. Iouna porro illa sus¬
cepti hominis. filii ꝑsona ẽ: ñ

Expanded text:
in ipsa scilicet sapientia dei sine in ipsa scilicet sapientia dei sine tempore erat quo tempore eam in carne apparere oporteret. itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset uerbum, et uerbum esset apud deum, et deus esset uerbum, sine ullo tempore in ipso uerbo erat quo tempore uerbum caro fieret et habitaret in nobis. quae plenitudo temporis cum ueum suum, factum ex muliere , id est, factum in tempore, ut incarnatum Verbum hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congenter dictus est missus ille, qui in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non apparuit, quoniam ea quae coram corporis oculis geruntur foris, ab interiore apparatu naturae spiritualis existunt; et pterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationem. & ex uirgine na¬
tiuitatem. inqua filus intell¬
gitur missus. una eademq oꝑa¬
tione patris & filii inseparabihit̃
eẽ factam: non utiq inde sepa¬
rato spũ scõ. de quo aperte d̾r.
inuenta ẽ inutero habens de
spũ scõ. Nam etiam si ita quȩ¬
ramus. enodatius fortassis quod
dicimus apparebit. Quomodo
misit d̾s filium suum. Iussit
ut ueniret: atq ille iubenti
obtemperans uenit. In roga¬
uit: In tantummꝰ ad monuit
S quodlibet horum sit: uerbo
utiq factum ẽ. Di autem uer¬
bum. ipse ẽ di filius. Qua ꝓpt̃
cum eum pater uerbo misit:
a patre & uerbo eius factum ẽ.
ut muteretur. G apatre & filio
missus ẽ idem filiꝰ: quia uerbum
patris ẽ ipse filius. ꝯuis enimse
tam sacrilegam induat opino¬
nem. ut putet temporale uer¬
bum apatre factum eẽ: ut eter¬
nus filius mitteretur. & incar¬
ne appareret ex tempoie: S uti¬
q in ipso dei uerbo quod erat ĩ
principio apud dm. & d̃s erait.

Expanded text:
incarnationem et ex Virgine naincarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separato Spiritu sancto, de quo aperte dicitur, Inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Nam etiam si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: Quomodo misit Deus Filium suum? Jussit ut veniret, atque ille jubenti obtemperans venit; an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale uerbum a patre factum esse, ut aeternus filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et deus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ħs dicit. inuenta ẽ inutero ha¬
bens de sp̃u sc̃õ. qͣmqͣm & apud
gitur de aduentu suo futuro
& spiritus eius. Fortasse aliqͥs
cogit ut dicamus. etiam a seip¬
so missum filium ẽẽ: quia ille
creantur. & quom iam inquit
pater eum misit. si ipse se mi¬
sit: Cui primum respondeo
querens ut dicat si potest. qͦmͦ
pater eum scĩficauit: si se ipse
scĩficauit. Utrumq enim: id̾e
dns ait. Quem pater inquit
scĩficauit̾. & misit inhunc mũ¬
dum. uos dicitis quia blasphe¬
mat. qm̃ dixi filius d sum:
alio autem loco ait. & pro eis seĩ¬
fico meipsum. Icerum quexo
quomodo pater eum tradidit
si ipse se tradidit. uttumq en
dicit apłs paulus. qui filio in¬
quit proprio non pepercit. s pro
nobis om̃ib tradidit illum: ali¬
bi autem de ipso saluatore ait.
qui me dilexit. & tradidit seipsũ
pro me. Credo respondebit si hec
probe sapit: quia una uoluiitas
ẽ patris & filii & inseparabilis
oꝑatio. Sic gͦ intelligat illam

Expanded text:
t: inuenta est in utero habens de spiritu sancto; quamquam et apud tam de aduentu suo futuro et spiritus eius. Fortasse aliquis cogitat, ut dicamus etiam a se ipso missum esse filium, quia ille creantur. Et quomodo, inquit, Pater eum misit si ipse se misit? Cui primum respondeo quaerens ut dicat, si potest, quomodo Pater eum sanctificavit, si se ipse sanctificavit? Utrumque enim idem Dominus ait: Quem Pater, inquit, sanctificavit et misit in hunc mundum, vos dicitis, Quia blasphemat, quoniam dixi, Filius Dei sum. Alio autem loco ait: Et pro eis sanctifico meipsum. Item quaero quomodo eum pater tradidit, si ipse se tradidit. utrumque enim dicit apostolus Paulus: qui filio, inquit, suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. alibi autem de ipso saluatore ait: qui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si hprobe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelligat illam
Abbreviated transcription (Latin):
ulla distinctione ꝑsonarum
sient dr d̾s unus & solus. id ẽ
ipsa trinitas ꝑ illas creature foi¬
mas patrib apparuerit. deinde
quodlihet horum inuentum
nisumue fuerit. utrum ad hoc
opus tantummodo creatura for
mata sit. inqua ds sicut tunc
opoituisse ipse iudicauit huma¬
nis ostenderetur aspectib. an an¬
głi qui iam antea erant itamit¬
tebantur ut ex ꝑsona dei loque¬
rentur. adsumentes corpoialem
speciẽ de creat᷑a corporea in usũ mni¬
nisteru sui. sicut cuiq opus eẽt.
aut ipsum corpus suum cui ñ
subduntur. s subdicum regt̃.
in species quasuellent ac cõmo¬
datas atq aptas actionib suis
mutantesatq uertentes. sedmr
ad cributam sibi acreatore poten
tiam: postremo uidebunus io
qd querere institueramus. utrũ
inter illam missionẽ. & eam qͣm
in euuangłio legimus distet.
an nͥ sit missus aliquis eoꝵ. nis

Expanded text:
nctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset, aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore potetiam. Postremo videbimus id quod quaerere institueramus, utrum inter illam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet: an missus non sit aliquis eo
Abbreviated transcription (Latin):
naliter naturam uerb dei
atq sapientiam. quȩ inseipsa
manens innouat omia. quẽ unz¬
cum filium cħ dicimus: non
solum mutabilem. uerum etia
uisibilem putauerunt. Hieni
multum crassum cor diuinis
reb inquirendis: audatius qͣm
religiosius atculerunt. Ainma
quippe cum substantia sit spi¬
ritalis. cumq etiam ipsa facta
sit. nec ꝑ alium fieri potuenit.
nisi per quem facta sunt omĩa.
& sine quo factum ẽ nichil:
qmuis sit mutabilis ñ ẽ tam̃
uisibilis. qd il de uerbo ipso
atq ipsa dei sapientia ꝑ qͣm
facta est anima crediderunt.
cum sit illa ñ ĩuisibilis tantũ
quod & amina ẽ: s etiam incõ¬
mutabilis quod anima ñ est.
Eadem quippe incõmutabil¬
tas eius cõmemoiata ẽ: ut dicere¬
tur inseipsa manens innouat
omia. Et isti quidem ruinam
erroris sui diuinarum scriptu¬
rarum testimonus quasi fulei¬
re conantes. adhibenit paulz
apłi sententia. & qd̃ dictum ẽ
de uno solo deo inquo ipsatri¬
nitas intelligitur. tantum de

Expanded text:
ram Verbi Dei atque Sapientiam, quae in se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantum de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mund̾o erat: qd̃ autẽ de ma¬
ria natus ẽ. in hunc mundum¬
missus aduenit. Proinde mitti¬
a patre sine spu scõ non potuuit:
non solum quia intelligitur pat̾
cum eum misit. io est fecit
ex femina. non utiq sine spũ scõ
fecisse. uerum etiam qd̾ manifes¬
tissime atq apertissime ineuan¬
głio dicitur. uirgini mariȩ que¬
tenti abangło quomodo fiet istud.¬

Expanded text:
hoc mundo erat; quod autem de Mahoc mundo erat; quod autem de Maria natus est, in hunc missus aduenit. proinde mitta patre sine spiritu sancto non potuit, non solum quia intellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine spiritu sancto fecisse, uerum etiam quod manifestissime atque apertissime in euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab angelo: quomodo fiet istud
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s missus ẽ ubi erat. Nam &
ille qui nͦ inuenit locum quo eat
a facie dei. & dicit. si ascendero in
celum tu ib es. si descendero inm
fernum ad es: ubiq uolens inteli¬
gi presentem d̾m. pͥus nomina¬
uit sp̃m eius. Namsieait. Quo
ibo ab sp̃u tuo. & quo a facie tua
fugiam : Quo circa si os filius ce
sp̃e sc̃s illuc mittitur ubi erat.
querendum ẽ quomodo intelli¬
gatur ista misso siue filii: siue
sp̃e scĩ: Pater enim solus.
nusqͣm legitur missus. Et de fi¬
lio quidem: ita scribit apłs.
Cum autem uenit plenitudo tem
poris. misit ds filium suum
fac tum ex muliere factum sub
lege: ut eos qui sublege erant
redimeret. Misit inquit filiũ
suui: factum ex muliere. Quo
nomine quis catholicus nesciat
ñ eum priuationem uirginita¬
tis. s differentiam sexus hebreo
loquend more significare uo¬
luisse Cum itaq ait. misit
d̾s filium suum factum ex
muliere: satis ostendit eoipso
missum filium qͦ factus ẽ ex
muliere. Qd̃ gͦ de deo natꝰ ẽ in

Expanded text:
sanctus missus est ubi erat. Nam et ille qui non invenit locum quo eat a facie Dei et dicit: Si ascendero in coelum, tu ibi es, et si descendero in infernum, ades, ubique volens intelligi praesentem deum, prius nominauit spiritum eius; nam sic ait: quo abibo ab spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Quocirca si et filius et spiritus sanctus illuc mittitur, ubi erat quaerendum est, quomodo sit ista missio siue filii siue spir tus sancti; pater enim solus nusquam legitur missus. et de lio ita scribit apostolus: cum autem uenit plenitudo te aporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. misit, inquit, filium suum factum ex muliere: quo nomine quis catholicus nesciat non eum priuationem uirginitatis, sed differentiam sexus hebraeo more loquendi significare uoluisse? cum itaque ait: misit deus filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum filium, quo factus est ex muliere. quod ergo de deo natus est, in
Abbreviated transcription (Latin):
rificaui &e iterũ clarificabo. s tan¬
tumͦ patris uocem fuisse ad filiũ
sicut inseparabiles sunt. ita inse¬
fides. S inea nonnuil ꝑturban¬
tur. cum audiunt dm̃ patrem
tamen hanc trinitatem. ñ tres d̾os
s unumdm. & quemadmodum
id intelligant querunt. Presertim
cum dr inseparabilit̾ operari tri¬
nitatem inonũ re qͣm d̾s oꝑatur:
& tamen quandam uoc̃e patris
sonuisse que uox filii non sit: in
carne autem natum & passum.

Expanded text:
rificavi, et iterum clarificabo: sed tanrificavi, et iterum clarificabo: sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium us sanctus, sicut inseparabiles sunt, ita insevicem. Sed in ea nonnulli perturbantur, cum audiunt Deum Patremum sanctum, et tamen hanc Trinitatem non tres deos, sed unum Deum; et quemadmodum id intelligant quaerunt: praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit; in carne autem natum, et passum
Abbreviated transcription (Latin):
quos legere po¬
tui qui ante me
scripserunt de
trinitate quȩ
ds ẽ diuinorũ
librorum ueterum & nouoꝵ catho¬
lici tractatores hoc intenderunt se¬
cundũ scripturas docere. qd pater
substantiȩ inseparabili equalitate
diuinam insinuant unitatem.
ideoq ñ sint tres dii. s uius ds.
qmͣuis pater filiũ genuerit. & id̾o
filiꝰ ñ sit qui pater ẽ. filiusq a pat᷑
& filio etiam ipse coȩqualis. & ad
trinitatis ꝑtiiens unitatem. ñ tam̃
eandem trinitatem natam de uir¬
gine maria. & sub pontio pilato
crucifixam. & sepultã. tercio die
resurrexisse. & incelum ascendisse.
s tantumm filium. Nec eand̾e
trintatem descendisse inspecie
columbȩ suꝑ iħm baptizatum:
aut die pentecostes post ascensionẽ
dñi sonitu facto de cȩlo quasi fercet᷑¬
flatus uehemens. & linguis diuisis
tu es filius m̃s. siue cum bapti⁊a¬
tus ẽ aiohanne. siue inmonte qͦn¬
do cum illo erant tres discipł. aut
quando sonuit uox dicens. & cla¬

Expanded text:
quos legere potui, qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum, et novorum catholici tractatores hoc intenderunt secundum Scripturas docere, quod Pater, substantiae inseparabili aequalitate divinam insinuent unitatem, ideoque non sint tres Dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre  Filio etiam ipse coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem; non tamen eamdem Trinitatem natam de Maria Virgine, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eandem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretflatus vehemens, et linguis divisis, Tu es filius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et cla
Abbreviated transcription (Latin):
credite. Id ẽ sicut creditis in
dm sic & iume. quia ego & pa¬
ter unus deus. Sicutz gͦ hic
canqͣm abstulit ase fidem ho¬
minum. & inpatrem transtu¬
lit. dicendo non ime credit.
s ineum qui me misit. aquo
tamen se non utiq separauit.
sic etiam ꝗd ait non ẽ meu dare
s quib paratum ẽ a patre meo.
puto clarere scd̃m quid utrum¬
que accipiendum sit.
ale ẽ enun & illud ego non
iudicabo. cum ipse iudica

Expanded text:
credite, id est "sicut creditis in credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudica
Abbreviated transcription (Latin):
scđm formã serui ñ suam. Cum
enim dicit ñ ẽ mea s eiusqui
me misit. ad ipsum uerbum
nos facit recurrere. Doctrina
enim patris. ẽ uerbum patris:
qui ẽ unicus filius. Quid sibi
& illud uult qui in me credit:
ñ inme credit: Qmͦ in ipsum:
quomͦ non in ipsum: Qmͦ tam
contrarium. sibiq aduersũ po¬
cest intelligi. qui in me credit¬
inquit. non in me credit. s ĩ
eum qui me misit nisi ita in¬
telligas qui inme credit non ĩ
hoc quod uidet credit. ne sit
spes nr̃a increatura s millo qͥ
suscepit creaturam: inqua hu
manis oculis appareret. ac sio
ad se equalem patri contemplan¬
dum ꝑ fidem corda mundaret
Ideoq ad patrem referens inten¬
tionem credentium. & dicens:
non in me credit s ineum qͥ
me misit : non utiq se a patre
id e abillo qui eum misit uo¬
luit separari. s ut sic in eum
crederetur qͦmͦ in patrem. cui
equalis ẽ. Quod aperte alio lo¬
co dicit. Credite indm: & in me

Expanded text:
secundum formam servi, non suam? Cum secundum formam servi, non suam? Cum enim dicit, non est mea, sed ejus qui me misit , ad ipsum Verbum nos facit recurrere. Doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit ? Quomodo in ipsum, quomodo non in ipsum? Quomodo contrarium sibique adversum potest intelligi, Qui in me creditinquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura; sed in illo qui suscepit creatmanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum uicã et̾nã. & scio
in quit quia mandatum eius
uita ȩterna ẽ : Quero itaq qͦ¬
modo intelligamus ego ñ iu¬
dicabo: s uerbum qd locutꝰ
sum iudicabit. Od ex conseq̃n¬
tib apparet ita dictum: ac
si diceret. Ego non iudicabo:
s uerbum patris iudicabit. Uer¬
bum autem patris ẽ. ipse filiusd̃.
Sic intelligendum ẽgͦ. egonon
iudicabo. s ego iudicabo. Quomͦ
ego scilicet non iudicabo ex potes¬
tate humana quia filius homi¬
nis sum: s ego iudicabo expotes¬
tate uerb qm̃ filius d sum
Aut si contraria & repugnantia¬
& repugnantia uidentur: ego
non iudicabo s ego iudicabo. qͥd
illinc dicimꝰ ubi ait mea doctri¬
na non ẽ mea. Quom̾ mea qͦmͦ
non mea Non enun chix ista
doctrina ñ ẽ mea. s mea doctri¬
na ñ ẽ mea. Quam dixit suam:
eandem dixit non suam. Quo¬
mͦ istud uerum ẽ. nͥ scd̾m aliud
suam dixerit. scđm aliud non
suam. Scdm formam d̃ suam:

Expanded text:
mandatum vitam aeternam? Et scio, mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quaero itaque quomodo intelligamus, Ego non judicabo; sed verbum quod locutus sum judicabit: quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret, Ego non judicabo; sed verbum Patris judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intelligendum est, Ego non judicabo, sed ego judicabo? Quomodo Ego scilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicemus, ubi ait, Mea doctrina non est Mea? Quomodo mea, quomodo non mea? Non enim dixit, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina non est mea: quam dixit suam, eamdem dixit non suam. Quomodo istud verum est, nisi secundum aliud suam dixerit; secundum aliud, non suam: secundum formam Dei, suam;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum dedisse ut haberet. genu¬
isse ẽ ut eet. Non enim sicut
creatura. ita d filius ante in¬
carnationẽ. & ante assumptã
creaturam unigenitus ꝑ quẽ
facta sunt omĩa. aliud ẽ s aliud
habet: s hoc ipsum ẽ qd ẽ id qd̃
habet. Quod illo loco manifes¬
tius dr: siquis ad capiendum
sit idoneus ubi ait. Sicut ha¬
bet pater uitam in semetipso.
ita dedit filio habere uitam in
semecipso. Neq enun iam ex¬
sistent & uitam non habenti:
dedit ut haberet uitam in se¬
metipso. cum eo ipso qd̃ ẽ uita
sit. Hoc ẽ gͦ dedit filio habere
uitam in semetipso genuit
filium ẽẽ incõmutabilem u¬
tam: qd ẽ uita ęt̾na. Cum gͦ
uerbum di sit filius dei. & fi¬
luis d sit uerus ds & ita etͣ-¬
na sicut in epła sua dicit iohes:
etiam hic quidaliud agnoscimꝰ
cum dicit dominus. uerbum
ꝗd locutus sum ipsũ iudicabit
eum in nouissumdidie. & ipsũ
uerbum patris uerbum eẽ dic
& mandatum patris: ipsumq

Expanded text:
ipsum dedisse ut haberet, genuipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius ante incarnationem et ante assumptam creaturam, unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est, et aliud habet: sed hoc ipsum est, quod est id quod habet. Quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio vitam habere in semetipso, genuit Filium esse incommutabilem vitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patet mandatum Patris, ipsumque