comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in utroꝙ sexu ꝑmittimꝰ ex ꝓpinqui¬
tate suiꝰ sanguinis ł uxoris usq in
.uii. gn̾ationis gradũ uxorẽ ducere
⁊ incesti matula copłari. q sic̃ nõ li¬
cet cuiquam xͥano de sua ꝯ sangͥnita¬
te sic nec de ꝯsangͥnitate uroris ⁊iui¬
gem dute ꝓpt carnis unitatẽ. Itẽ. g̃g.¬

Expanded text:
ex utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis, usque inseptimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unitatem. Item G
Abbreviated transcription (Latin):
unc de affinitate uidend̾ ẽ de
qͣm dicitis parentelam ẽẽ que ad
uirũ ex ꝑte uxoris seu q̃ ex ꝑte ux
ego ⁊ uxor mea sumꝰ una caro. ꝓfec¬
to mͥ ⁊ illi mea suaq: parentela pro¬
pinqͥtas una efficitur. Quo cͥca ego
⁊ soror uxdris mee in uno ⁊ pͥmo gͣ¬
erit a me. Neptis uͦ t̃cio. idq: utrĩꝙ
in cet̾is agendũ ẽ successorib. Uxorẽ¬

Expanded text:
unc de affinitate videndum est, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo graerit a me, neptis vero tertio; idque utrinque in ceteris agendum est successionibu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat᷑ ꝑ noĩa tͥa q̃ supposuit: tres ẽẽ
ꝑsonas declarauit. Ip̃e ⁊̃ ait. Ego ⁊ pat̾
unũ sumꝰ. unũ dirit ut ait ambix in
eod ne fiat discretio pͥtatis nat᷑e. s addi¬
dit sumꝰ: ut prc̃m filiũq cognoscas .s. ut¬

Expanded text:
ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, ut Patrem Filiumque cognoscas; scil
Abbreviated transcription (Latin):
que sit illa pͨtas bap̃i: it darc seruo¬
qͣm xp̃c sibi tenuit. ⁊ potuit dare ser¬
uis. hec ÷ ut płimi uolunt potestas
dimittendi pec̃c in bap̃o. S pͣtas di
nuttendi pectata que ⁊ in deo ẽ deus.
Iõ alii dict hanc potestatẽ nõ potuisse
dare alicui seruoꝵ q nłli potuit dare
si hanc potentiã alicui dare potuit:
potuit ei dare. creare creat᷑as.q nõ ÷
hoc maioris potencit: qͣm ilłd. ad qd̾
dici pͭ.q potuit eis dare potenciam
dimittendi pecc̃a nõ ip̃am eandem
qͣ ip̃e potens ÷ s potentiã creatã qua
seruus posset dimittẽ pecc̃a. non tñ
ut auctor remissionis: s ut minist̃
nec tñ: sñ deo auctore ut sic̃ in mi¬
nistĩo ħt ext̾ius scificare: ita in mi¬
nistĩo hr̃et intus mundare: ⁊ sic̃ ilłd̾
fatit deo auctore. qͥ cũ eo :⁊ in eo oꝑat᷑
ilłs extͣius: ita mundaret interiꝰ deo

Expanded text:
quae sit illa potestas Baptismi quam Christus sibi retinuit, et potuit dare servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanotuit dare Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exteriu
Abbreviated transcription (Latin):
um dedit. Si gͦ seruiis dicit se bap¬
titare: recte dicit. s tanꝗͣ. minister
baptirat: ⁊ iõ nõ diffeit siue bonus.
siue malus baptit et. Iõ ⁊̃ nemo dicit
bap̃s meus. cum tñ dicat euͣngłm
meũ. prudencia mea. licet ħ sint ado:
inquib disfe̾ncia ẽ. alnis it alio meliꝰ¬

Expanded text:
ium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tẽ. ia deo ꝓuenire. ad qd̾ illi respõ¬
dent pect̾m sic dici penam pec̃ti. Qa
ꝑ pet̾m in qđ m̃ito p̃cedentis pect̃i ħola
bit᷑ deserente deo corrũpit᷑ bona nat᷑a. Si¬
tut ignis ct̃nus dr̃pena maloꝵ q eo cru¬
ciantur. nec tñ ip̃e cructat᷑ maloꝵ ignis
÷ s ꝑ ignẽ fit in hoĩe. Ita ꝑ peccͣm cortũ¬
pitur nat᷑a ⁊ inminuit᷑ bonũ nat᷑e ⁊ ip̃a

Expanded text:
illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, quia per peccatum in quod merito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et immi
Abbreviated transcription (Latin):
ter assignat beda usus illarum uͥtutũ
sc̃m presentem statũ: ⁊ futͣm imitas.
Augͦm in p̃missis assignationib. De.uii¬
nis sp̃c sc̃i agendum ẽ. uͥ pͥus ⁊si¬
derandum ẽ. an hec dona uͥtutes sint.
ħ dona. ħ dona u̾tutes ẽẽ nec in fut᷑o
desit᷑a ambix ostendit ea .uii. fore uͥtu¬
tes dicens:⁊ in angłis habundantissime
ẽẽ sic. siuitas dei illa ierłm celestis
nõ meatu alicuius terrestͥs abluitur.
s ex uite fonte ꝓcedens sp̃c sanctus cu¬
nis nos breui saciam̃ haustu in illis te¬
lestib spiritib redundanciꝰ uidet᷑ ef.¬
fluere pleno septẽ uͥtucũ sp̃ualiũ fer

Expanded text:
ter assignat Beda usus illarum virtutum secundum praesentem statum et futurum, imitans August. in praemissis assignationibus. DISTItus sancti agendum est; ubi prius considerandum est an haec dona virtutes sint; haec dona. Haec dona virtutes esse, nec in futuro desitura Ambrosius ostendit, ea septem fore virtutes dicenss: Civitas Dei illa Hierusalem coelestis, non meatu alicujus fluvii terrestris abluitur; sed ex vitae fonte procedens Spiritus sancti, cujus nos brevi satiamur haustu, in illis coelestibus spiritibus redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritualium fer
Abbreviated transcription (Latin):
atores hominũ. nec agricolas creato c̃at᷑e¬
res frugũ. qͣmuis eoꝵ extͥnsecus adhi¬
bitio motibi. Ista creanda ddei uitꝰ
interius oꝑctur. ira non solum ma¬
los set nec dꝯnos angłos fas ⁊ p̾utare
creatore. Set subtilitate sua sen¬
sus. ⁊ corpis semim istarum rerum
nobis occultior nouerẽ. ⁊ ea ꝑ con¬
griuas ⁊ tꝑationes elementoꝵ latent᷑
spargumt atq ita agignendarum
faciunt. nͥ quant᷑ uste ip̃e ꝑmittit.
Nam iniqui malicia uoluntatem
suam ht miustam. potestatem au
non nisiuiste accipit. siue ad suam
penam siue ad alioꝵ uel penam ma¬
loꝵ uel laudem bonorum. Sic̃ iusti

Expanded text:
atores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ad ista creanda Dei virtus interius operetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed pro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita et gignendarum faciunt nisi quantum juste ipse permittit. Nam iniqui malitia voluntatem suam habent injustam, potestatem autem non nisi juste accipiunt sive ad suam poenam, sive ad aliorum; vel poenam malorum, vel laudem bonorum. 10. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bidmosa crudelitas. uel libido crude
cera aliquo mͦ extinguat. ł fundat.
uere. aut si in ut̃o uiuebat: occidi an¬
te ꝗͣ. nasci. ꝓrsus si ambo tales sint:
ꝯiuges non sunt. ⁊ si ab inicio tales
fuert: nõ sibi ꝑ enubiũ. s ꝑ stuprũ
pociꝰ ⁊uenert. Si uͦ ambo non st̃ ta¬
les audemꝰ dr̃e. aut illa qͦ damͦ ẽ ma

Expanded text:
bidinosa crudelitas vel libido crudelcera aliquo modo extinguant aut fundant, vere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci, prorsus si ambo tales sint, coniuges non sunt et si ab initio tales fuerunt, non sibi per connubium, sed per stuprum potius convenerunt. Si autem ambo non sunt tales, audeo dicere, aut illa quodamm
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Que nͥ aliqͣ malicie fuissent semina
uel subsistere uel emiñe non posset. Ecce
p̃uaricationẽ legis ⁊ mnobedientiam diffi¬

Expanded text:
esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. Ecce praevaricationem legis et inobedientiam defi
Abbreviated transcription (Latin):
decoloret głiam beatoꝵ. an bea¬
titudim eoꝵ ꝑficiat. De hoc ita ait
minũe beatoꝵ leticiã ñ ualebit:⁊
licet iustis sua gaudia sufficiant:
in creat᷑ã dei agit᷑ qd̾ uide nõ possit.
Non ẽ aũ mirandum si sẽi iam in¬
mortales repbos uideant m̃tis intel¬
ligencia: cum ꝓpħe adhuc mortales

Expanded text:
decoloret gloriam beatorum, an eorum beatitudini proficiat. De hoc ita Gregminuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, in creatura igitur quod videre non possint. Non est enim mirandum, si sancti jam immortales reprobos videant mentis intelligentia, cum prophetae adhuc mortales
Abbreviated transcription (Latin):
nõne aliqͣ cõpassione erga eos mouen¬
t̃: Nonne eos de torm̃tis lib̾ari cupi¬
unt : recole ilłs euͣngłicũ qd̾ abrahã
dnuti r espondit. Inter nos. ⁊ uos cha¬
as magnum fĩtmatũ ẽ iy. hii qͥ uo

Expanded text:
nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respondit, Luc. 16: Inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃amꝙ: aĩam corporeã p̃parasse linguã
⁊ stillam de lazari digito cupisse. S
meliꝰ ẽ dubitare de occultis. qͣm liti¬
gare de inc̾tis. Dinitẽ insupplicio:⁊
pauꝑem in refrigerio ẽẽ non dubi.
nismi: uix a mansiretis. a ꝯtenciosis
nunqͣm inuenit᷑. Si se nilent i boni i¬

Expanded text:
ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubitojusmodi, vix a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur. 5. Si se vident boni
Abbreviated transcription (Latin):
intelligencia ⁊fitencium. Quero cur
hodie ⁊uellatur. qd̾ cũ pie susceptũ
ẽ.q impie negabat᷑. Si pie susceptũ
ẽ non uenit ⁊stitucio pietatis in cri¬
men que impretatem pie ꝑ ea ip̃a
quib impiabat᷑ extinxit. Uidea mu¬
utiq ħesim parturire q̃ de ħo eo usii
uiciosa opimone ⁊cipitur nõ oppinor
illud loquent᷑. quod unam anteriorẽ
subam pater.⁊ filius in suam sub̃am
parciendo diuiserint.

Expanded text:
intelligentia confitentum; quaero cur hodie convellatur, quod tum pie susceptum est, quia impie negabatur? Si pie susceptum est: cur venit constitutio pietatis in crimen, quae impietatem pie per ea ipsa quibus impiabatur exstinxit? 84. utique haeresim parturire, quae de homousii vitiosa opinione concipitur. Non, opinor, illud loquentur, quod unam anteriorem substantiam Pater et Filius in substantiam suam partiendo diviserint.
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliqͥd de penuria
ac tenuitate nr̃a: cũ pau.¬
ꝑcula: ingarophilatium
dñt mittere: ardua scan¬
dere: opus ultra uires nr̃as ag̃e pre¬
sumpsimuss consumationis fiduci¬
am. laborisq mercedem: in sama¬
ritano statuentes: qui ꝓlatis in cu¬
rationem semutiui duob denariis.
suꝑ eroganti cuncta reddere ꝓfessus

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus
Abbreviated transcription (Latin):
lis suis. s indulgentiam in ⁊spectu di
nõ inueniet. qr i si erit ibi stimulus pe¬
nitudinis nłła ibi erit correctio uolũ¬
tatis. a talib it culpabit᷑ miqͥtas sua:
ut nłłatenus ab eis possit ł diligi. ł de¬
sid̾ari iusticia. uoluntas . at. eoꝵ talis
erit: ut ħat in se semꝑ malignitatis
sue suppliciũ. nunqͣm tñ reciꝑe pos¬
sit bonitatis affectum. Ca sicut illi
qͥ cũ xp̃o regnabunt. nlłas in se ma¬
se uoluntatis reliqͥas habebunt:
ita illi qͥ ert̃ in supplicio ignis et̃ni
c̃ daboso ⁊ angłis eiꝰ deputati sicut
nlłam habebunt ult̾uis reqͥem: sic
et̃nam głiam: ita ⁊sortib duaboli cu¬
mulabit ip̃a malignitas penã qñ ex¬
teriorib deputati tenebris: nlło illus¬
trabunt᷑ int̾iori lumine ĩtatis. Ex
his apparet repbos in inferno sic penit̃
gesturos. ut ꝑ eam pͣuam uoluntatẽ

Expanded text:
lis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se semper malignitatissuae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio aeterni ignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
cine. Si mali in inferno peccabunt.
in inferno dampnatis: ⁊ bonis in celo
głificatis dixit. qd̾ nec bonis uolun¬
tas. nec malis facultas pectandi ẽẽ po¬
terit. ⁊ de bonis qͥdem astat s de malis
a qͥb uoluntatem malam nõ remo
care. immno quomͦ uerũ sit eos ñ pec¬
care: cũ malam ħant uoluntatẽ. Qui¬
dam autumant illam malam uolũ¬
tatem nõ eẽ pectm s suppliciũ tm̃. alii
ũ pect̃m ẽẽ fatent᷑ s ꝑ illud eos ñ m̃eri

Expanded text:
. SI MALI IN INFERNO PECCABUNT. in inferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de malis a quibus voluntatem malam non removcare; imo, quomodo verum sit eos non peccare, cum malam habeant voluntatem. Quidam autumant illam voluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma tradi. ubi nlominꝰ insinuari ui¬
attur uerũ bap̃a dari posse in noit pat̾s
tͥmtatis ceneat. q̃ tͥnitas in quolibet hoꝵ
nõium intelligit᷑. Si aũ aliqͥs ꝑũse cre¬
dens: ⁊ cirorẽ induc̃e intendens unum
de tͥb tm̃ nuncupet: nõ impleuit mis¬
terium. e uͦ ait. Nõiatis tͥb uacuum
ẽt̃ mistenũ si baptizans minuat p̾tatẽ
cia alic̾ hoꝵ. nõ credens unã potenciã
tͥum intelligend̃ ÷ hoc suꝑ eũ qͥ nõ m¬
tendit nec credit baptirate. qui non
im̃i caret fide set ĩ intentionẽ bapti

Expanded text:
Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari posse in nomine PatrTrinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans minuat potestattia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem bapti
Abbreviated transcription (Latin):
nem mortalem est cds homo. reconcili¬
aus hominem cleo. intantum meclia¬
tor. inquantum est homo. in quantũ
autem uerbum non mecluis est. quia
conciliantur diumis: Nam ip̃ ueniens
pͥus inse hũana sociauit diuis ꝑucri¬
usq nat᷑e coniunctionẽ inuna ꝑsona.
dem̃ omines fideles. ꝑmortem reconci¬
liauit cło. dum sanati sunt ab iniqui¬
tate. quicumq humilitadem xp̃i creclen¬
do dilexerunt & diligendo ⁊mitati sunt.
Ecce hĩc aliquatenus insuatur. q̃i xp̃c¬

Expanded text:
nem mortalem est Deus et homo, reconcilians hominem Deo; in tantum Mediator, in quantum est homo; in quantum autem Verbum non est medius, quia conciliantur divinis? Nam ipse veniens prius in se humana sociavit divinis per utriusque naturae conjunctionem in una persona. Deinde omnes fideles per mortem reconciliavit Deo, dum sanati sunt ab impietate quicumque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati sunt. Ecce hic aliquatenus insinuatur quare Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ait. In ip̃o raptu eoꝵ qui uiui repꝑien¬
tͣ: mors erit ⁊ resurrectio. ut aĩa qͣi
fine scłi adueniente xͥ ñ eẽ morit᷑os.
s uiuos reꝑtos in inmortalitatẽ repen¬
te mutandos hoꝵ aũ qd̾ ueriꝰ sit ñ ẽ hu

Expanded text:
 In ipso raptu eorum qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi fine seculi adveniente Christo non esse morituros, sed vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; horum autem quid verius sit, non est hu
Abbreviated transcription (Latin):
quo rapient᷑ obuiam xp̃o ad inmor¬
talitatẽ mira cełitate sint tͣnsit᷑i.
Nonit. dicendũ ẽ fĩ nõ posse ut ꝑ
Aera in sublime portentur in illo
spatio ⁊ moriant᷑. ⁊ reuiuistant. ad
hunc aũ sensũ quo estimemꝰ illos in
paruo spacio ⁊ passuros mortẽ: ⁊ at¬
cepfos in mortalitatem apłc nos ar-¬

Expanded text:
 obviam Christo, ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut dum per aera in sublime portentur, in illo spatio et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo existimemus illos in parvo spatio et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos ur
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibiłr reuinisc̃ẽ. cũ credam᷑
in istu occłi fut᷑am resurrectionẽ
⁊i membra sñ fine uictura tanta
uelocitate redit᷑m antiqͥssimoꝵ ca¬
dauerũ puluerẽ. S uellem de hiis
potĩ audire doctõres. Si gͥ sc̃os qͥ reꝑi¬
ent᷑ in xp̃o ueniente uiuentes eiꝙ
obinam rapient᷑ credidimus in eoð̃.
raptu de mortalib corꝑib exit᷑os ⁊

Expanded text:
corruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellem de his potius audire doctores. Si ergo sanctos qui reperientur Christo veniente viventes, eique obviam rapientur, crediderimus in eodem rap
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis fu̾at deiectus : in istũ caligi¬
nosum aerem cũ õib sue pͣuitatis con¬
sortib. am ut ioħs ait̃ in apotalyp¬
si. draco de celo cadens set̃ txit t̃ciam
ꝑtem stellarũ. q sucifer ille aliis ma¬
ior non solus cecidit set cũ eo alii mł¬
ti qui ei in malicia consensert̃. eosq:
cadentes huĩ caliginosi aeris habita¬
cłm recepit. Et hoc ad nt̃am ꝓbationẽ
fc̃m ÷ ut sit nobis cã ex̃citationis. Uñ¬

Expanded text:
cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis
Abbreviated transcription (Latin):
isti qd̾ gg erponens ait. Qnͣto in eo
subtilior ÷ nat᷑a: eo magis in illo ima¬
go dei simił insinuat᷑ impressa. Item
mentũ eiꝰ erati Qͥa ut dicit g̃gͥ. in alioꝰ¬
rũ cõꝑatuns cet̾is clarior fu̾it uii⁊
modo inqͥt cetidisti lucifer qui ma¬
ne oriebaris: ⁊c̃. qui non unus ordo
set unꝰ sp̃c accipiendus ÷ Qui teste
ysidoro pꝰqͣm creatus ⁊ eminentiam
dens in suum creatorem suꝑbiuit

Expanded text:
s exponens ait: « Quanto in eo subtilior est natura, tanto magis in illo imago Dei similius insinuatur impressa. » Itementum ejus erat. Quia, ut ait Gregorius, in aliorum comparatione caeteris clarior fuit: unde et modo, inquit, cedidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc. Qui non unus ordo, sed unus angelus accipiendus est. Qui, teste Isidoro, postquam creatus est, eminentiam dens, in suum Creatorem superbivit
Abbreviated transcription (Latin):
minorib quidam ꝑstitert̃ ita delucife¬
ut᷑ꝙ gradii quidam cortuert Incer
q̾s umus fuit õib cadentib aliis excel¬
lentior. nec int̾ stantes eo fuit aliqͥs
dignior sic̃ testimonis austoritatum

Expanded text:
am perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum
Abbreviated transcription (Latin):
.l.igneũ a splendore nõ calore qd̾ sta¬
tim fc̃m angłis ÷ repletũ qd̾ ÷ supra
firmam̃tum: ⁊ illud empyreũ qui
uisibile firmam̃tũ hic appellat. s em¬
pyreũ .i. igneũ. nel intellectuale qd ñ
÷ scis angłis impletũ ÷ quos in pͥnci¬
pio cũ celo ⁊ terra ꝯditos testat᷑ dñs
dicens. uͥ eras cũ me laudarẽt astra ma¬
tutina: ⁊ iubilarent om̃s filii deras¬
tra matutina ⁊ filios dei eosdem an
głos uocat. selũ nt in quo põita sunt¬
luminaria: nõ in pͥncipio s sccła die
fc̃m ÷ Ex hiis liquet qd̾ in empyreo
om̃s angłi fuert̃ añ quorũdam rui¬
nam simulq creati sunt angłi cũ
celo empyreo. ⁊ cũ informi matia
omniũ corporaliũ. Ꝙ simul c̃ata ẽ uisi

Expanded text:
igneum a splendore, non a calore; quod statim factum angelis est repletum, quod est supra firmamentum: et illud empyreum quidvisibile firmamentum hic appellat, sed empyreum, id est, igneum vel intellectuale; quod non aest, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli cum coelo empyreo, et cum informi materia omnium corporalium. 7. Quod simul creata est vis
Abbreviated transcription (Latin):
iubente substicert̃. hus uerbis qͥdã
adħentes dixert̃ cũ mundo cepisse
tempꝰ scłare. s añ mundũ extitisse
tempꝰct̾num sine mutabilitate:⁊
in eo inmutabiłr:⁊ in temporałr as¬
truunt angłos deo iubente substitis
approbamꝰ. salua tñ reuerencia secre¬
toꝵ. In quib nͥl teme asserendum ⁊
⁊ illud ieĩ dixisse nõ ita senciendo. s
alioꝵ opinionem referendo arbitra¬
mur. Ubi angłi mox creati fũint in

Expanded text:
ente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitissapprobamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox creati fuerint; in
Abbreviated transcription (Latin):
ut a ccuitu creatoris ad cognitionem
creat᷑ẽ dignioris ratio nr̃a intendat.
deiñ ad considationẽ corporee tam
illuis que ÷ rõnalis qͣm illius que nõ
÷ rõnalis descendat. ut tͥnitatis incre¬
ate sacͣmentũ. tͥꝑtite create eiꝙ con¬
creatoꝵ atꝙ contingentium sequat᷑.

Expanded text:
ut a contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum tripartitae creaturae, eique concretorum atque contingentium sequat
Abbreviated transcription (Latin):
in illo exordio conditõis pͥmarie. ⁊
formã conf sẽt ꝑ gusionis hũit ⁊ nõ
habuit. forant  mam distinctionis
⁊ discretõis donec pꝰea formaret᷑. atq
distinctas reciꝑet sp̃es: ita sp̃ualis:⁊
angłica nat᷑a insua conditione scł̃
nature habitũ formata fuit. ⁊ tñ il¬
lam qͣm pꝰ ea ꝑ amorẽ ⁊ conuersionẽ
a creatore suo accept᷑a erat formam

Expanded text:
in illo exordio conditionis primariae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura in sua conditione secundum naturae habitum formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore su
Abbreviated transcription (Latin):
ut iõ pars enutatis dicat᷑ cõplur. qͥ
ab astu.⁊ delectõne pecãi cui añser¬
uiebat: mͦ cessat. non qd̾ eiꝰ ueniã ħat.
uorat᷑ꝙ: pluuia illatalis: ꝯtinencia. qͣ
ab oꝑe pecc̃i reuocat᷑. qi ex fonte grẽ
dei id cordi instillat᷑. ut ł sic paulatĩ
ad penit. ueniat: t̃ eo minꝰ a deo pu¬
niat᷑. qͥ diut̃mori delectõne: ⁊ actu
pecti: maius s̾ accumulasset torm̃tũ
Si uͦ ad indulgenciã reatꝰ pluiia refe¬

Expanded text:
ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia refe
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ⁊ illa nõ omittẽ .i. elemosinas fruc¬
tuũ t̃renoꝵ. Ex hiis dat᷑ intelligi qd̾ in
pecc̃o mortali ꝑmanentes: ⁊ si ecmosi¬
nas largas faciant: nõ tñ ꝑ cas satis.¬
faciunt. q mordinate agunt: dum
a se nõ uicipiunt. nec ꝓͥe dicit᷑ elemo¬
sina tale opus. dũ sibi ip̃is crudeles ex¬
istiuit. non placentes deo. Nõ gͥ dicen¬
da ẽ illa satisfactio pec̾ti. qͣm quis agit
ꝓdest. ieumare: iorare: t alia bona ag̃e
nisi mens reuocet᷑ a pec̾to. ⁊ si aliqñ
ꝯũsus tacitũ peccm sac̃doti fu̾it ⁊fes¬
sus: de utͦꝙ imponenda ẽ ei sat̃factio.
q de pͥmo ꝯdigne nõ satisfecit. Scđm

Expanded text:
 eleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscius si pacient̃ fert penã: ⁊humiłr am¬
illa satisfacit: ⁊ releuat gͣuatũ.d ħ
aũi qd̾ obieit᷑ de sat̃factione illa. si satis¬
factio nõ suit: it̾m imponenda. ẽ. Si ue¬
ro itm imponenda nõ ÷ satisfactio fuit.
⁊ si sat̃fastio fuit. ueniã impetͣuit. respõ

Expanded text:
conscius, si patienter fert poenam et humiliter amilla satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfact
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ que dimissa sunt replicant᷑ ad penam:
multomag̃ que nõ dum sunt dimissa:
ꝓpter odium fr̃num ad penam reserua
riꝓbantur. ⁊ sulle qui arbiter sut uolũ¬
tatis ẽ ꝯstitutꝰ. nõ põt inchoare nouã
sit: pena satis facit.: ⁊ c̃. nõ de fide intel¬
ligitur qͣ credit᷑ in d̾m: s de escientia dc¬
est. Nam cũ delicta oĩa nemo intelligat:
ẽ aliqñ in hõie pecc̃m: cuiꝰ nõ ħt ꝯscr̃am¬

Expanded text:
 quae dimissa sunt replicantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam sit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia deest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum cujus non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Miserere aĩe tue placẽs deo. Nõ gͦ
se fallant qui ꝑ elemosinas largissi¬
mas fructum suoꝵ. ł pecunie: impu¬
uitatem se cm̃e estimant in pecc̃is per¬
manentes. qui ita diligunt: ut meis
optent uersari. elui uͦ diligit iniqͥ .o.a.¬
suã. ⁊ qui odit aĩam suã non ẽ ei mise¬
ricors s crudelis. Diligendo qͥppe eã scd̃
scłm: odit tam scdm dm. Si gͦ uult ei
dare elemosinã ꝑ qͣm sit munda: odi¬
at tam scãm scłm: ⁊ diligat eam scd̃m
eũ . ac elemosina qͣm sibi ħo debet: pri.¬
mitus mundant᷑ int̾iora ad qd̾ hortans

Expanded text:
 Miserere animae tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitasu 6, et qui odit animam suam, non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum seculum, et diligat eam secundum Deum. Hac eleemosyna, quam sibi homo primitus debet, mundantur interiora. Ad quod hortans
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ qͣm singła. Non it ibi maior ÷
que ueriorñ ÷ u ip̃a ueritas ÷ magnitu¬
do. Ecce mͦ muententi ⁊ rõne catħica osten¬
sum ÷ quomͦ indifferens sit magnitu.¬
do tͥum ꝑsonarũ. q nec una maior ⁊ alia.

Expanded text:
magnum quam singula; non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una major est alia,
Abbreviated transcription (Latin):
tate clare ostendit᷑ scĩam aci oĩo inua¬
riabilem ẽẽ. sicut ip̃a et̃ntia dei oĩo
inuariabilis : ⁊ qd̾ pater ⁊ filius cum
sp̃u sc̃o simus oĩa sciunt. ⁊ uident. S̃i.

Expanded text:
tate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Si
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓbari qd diuina scĩa possit aug̃i. ł
g̾ d̾s scire hunc lecturũ hodie. pͣ igit᷑
aliqͥd scire qđ non scit. gͦ pͭ eiꝰ scien¬
tia augeri uel mutari. Eadẽq idet᷑
posse minui. Est it aliqͥs hodie lec¬
turus quẽ d̾s scit lecturũ. At pͣ eẽ
nouit oĩa uerbum que nouit pater
s ei nosse de pr̃e ⁊ sicut ÷ ẽẽ. Nosse is
a filio ita nec nosse. ꝓuide tanꝗͣ se¬
ip̃m dicens pater genuit uerbum si¬
bi eqͣle ꝑ oñ. Nonit seip̃m integit per¬
fecteq dixisset. si aliqͥd minus autam
gͦ inuicem pater: ⁊ filius. s ille gig¬
nendo: iste nascendo. Et oĩa que st̃
in eoꝵ sc̃ĩa. in eoꝵ sapiencia. in eoꝵ es¬
sencia unusqͥsq: eoꝵ simul uidetiñ
ꝑticulatim aut singillatim ueluã
alternante conspectu. hinc illuc :⁊
inde huc: trursus in. uel inde in ali¬
ud atq: aliuad. ut aliqͣ uiłe non pos¬
sit: nͥ nõ uidens alia. s oĩa suml i¬

Expanded text:
enim divina scientia possit augeri vel ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amergo invicem Pater et Filius, sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt; non particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc, et rursus inde vel inde in aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit nisi non videns alia: sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mirabłis intelligit᷑ nr̃a nat᷑a. qđ absit: ut
in deo eẽ credamus uicamꝰ gͦ uerbũ der:
ẽẽ filium dei. nat᷑a nõ uoluntate ut
dat dicens. Acute sane quidam respõ¬
dit heretico. uer sutissime interrogan¬
ti: uttũ d̾s filium nolens: an uolens ge¬
nũit. ut si dic̾et. nolens absurdissima
dei miseria sequeret᷑. di aũ uolens: con¬
tinuo: qd intendebat concludet . s. nõ
lantissime uicissim quesuut ab. eo. Utrͣ
s pat᷑. uolens an nolens: sit d̾s. ut si
respondet nolens: sequeret᷑ gͣndis ab¬
surditas:⁊ miseria. qͣm de deo crede:
magna ÷ insania. Si aũ dic̃et uolens:
responderet᷑ ei. gͦ u ip̃e uoluntate sua
ds ⁊ nõ nat᷑a. Quid ergo restabat: nͥ ut
obmutesceret sua interrogatione ob¬
ligatũ insolubili iuncło se uidens.: Ex

Expanded text:
mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non voluntate, utdat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendebat concluderet, sciliclantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si responderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem diceret volens, responderetur ei: Ergo et ipse voluntate sua Deus est, non natura. Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. an necessitate. De hoc orostꝰ
ad aug̃: ita ait. uoluntate genuit pa¬
ter filiũ ł neccitate: nec uoluntate. nͦ
neccitate.q nec̾citas: in deo ñ ẽ. preire
uoluntas: sapientiam non p̃ seluo tͥca
dialectica eunomii: a quo eunomiani
hetici orti sunt. quicum non potuisset
intellig̾e. net credere uoluisset: uinge¬
nitũ dei uerbum filiũ dei ẽe nat᷑a .i.

Expanded text:
oluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocirca,dialectica Eunomii, a quo eunomiani haeretici orti sunt; qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset unigenitum Dei Filium Verbum Dei esse natura, id
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣm uerbũ ꝙ nascit᷑ de nr̃a scĩa: dissi¬
mile ⁊ illi uerbo dei: qdđ natũ ÷ de pr̃is es¬
sencia. Tale ⁊ aũ ac si dic̾em de patris sci¬
entia de patͥs sapiencia. Uel qđ ÷ expres¬
sius. de patre ẽencia: de pr̃e sciencia. de
patre sapientia. Ex hoc itaq intellec¬
tu uerbum di patͥs: unigenitus filius
deo. lum̃ de lumine. Sapiencia de sapi

Expanded text:
 de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei, quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem: De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, de Patre essentia, de Patre scientia, de Patre sapientia. Ex hoc itaque intellec ergo Dei Patris unigenitus Filius, Deo, lumen de lumine, sapientia de sapie
Abbreviated transcription (Latin):
cia a deo fcõs et̃. nec aliqͣm fuisse
moram int̾ creationẽ ⁊ lapsũ set
ab inicio apostatasse. alios u̾ crea¬
tos fuisse plene beatos. Qui opmio¬
nem suam muniunt austoritate
augͥi sũꝑ genesim ita dicentis. Nõ
diabolum cecidisse. nec cũ st̃is an¬
gelis pecc̃m aliq̃n uitisse. ⁊ beatũ.
set mox apostatasse. Uñ dñs ait. Il
ritate non stetit ex quo creatus ⁊ qͥ
staret sistare uołuisset. Ideoin
sue diabolitm cecidisse. ⁊ nunqͣm
inueritate stetisse. Uñ qͥdam in hãc
maliciam libero arbitͥo nõ eẽ flexum
set in hac qͣmuis a deo putant ẽẽ cre¬
atum scdm illud beati iob. ħ⁊ inqͥt

Expanded text:
tia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse tia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate super Genes., ita dicentis: Non diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; unde Dominus ait ritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Item in suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati Job, 40:
Abbreviated transcription (Latin):
tioium. Et sicut differens iugor ⁊
subtilitas nat᷑e infirmitatẽ non ad¬
ducit minorꝙ cognitio sapĩe igno¬
rantiam nõ ing̃it: sic libertas inferi¬
bant. qd sp̃c erant: qd̾ indissolubiles
⁊ inmortales etant. cõe õib ⁊ equale
erat. In subtilitate ũ eẽntie. ⁊ intel¬
ligentie sapientie: ⁊ lib̾tate uolun¬
tatis differentes erant. has discretio¬
nes intelligibiles ininsibiliũ nat᷑ar̃
ille solus comprehende potuit. ⁊ pon¬
d̾are quicunta fecit in pondde. nũo.
⁊ mensura. Anboni t malt tusti ł iniusti¬
mali iusti uel iniusti creati sunt an¬
głi:⁊an aliqͣ mora fũit intercreatios¬
ncm ⁊ lapsum. ł sine mora inip̃ocre¬
ationis exordio cetid̾unt. Oppinio qͦ¬
rundam dicenciũ angłos in malicia
creatos:⁊ sine om̃i moraruisse. puta¬
uert̃ it quidam angłos qui cecidert᷑
creatos eẽ malos. ⁊ nõ libero arbito
in maliciam declinasse. set in mali¬

Expanded text:
tiae vim. Et sicut differens vigor et tiae vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferibant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injustimali, justi vel injusti creati sint angeli; et an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam dicentium angelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse. Putaverunt enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in mali
Abbreviated transcription (Latin):
ao formã ⁊ pondꝰ. quedam it aliis me¬
liorẽ ac digniorẽ eẽtitiã. ⁊ formã hñt.
⁊ alia aliis leuiora atꝙ agͥliora sunt.
Aa hc̃ gͥ modũ credendum ⁊ illas
sp̃uales nat᷑as conuenientes sue pu¬
ritati: ⁊ excellentie:⁊ in eẽncia. ⁊ in
forma.imn facultate differentias ac¬
cepisse in exordio sue conditõis quib
alii suꝑiores. alii inferiores dei sapĩa
constituerent᷑ aliis marora aliis mi¬
uora dona prestantis. ut qui tc̃ per
uat᷑alia bona aliis excellebant. ip̃i ĩ
amplius pspicaces creati sunt. hirĩ
maiorib gr̃e muñib prediti sunt.
⁊ dignitate excellentiores aliis istitu¬
ti.elui uͦ nat᷑a minꝰ subtiles: ⁊ sapĩa
minꝰ ꝑspicaces conditi sunt ⁊ mino¬
ra gr̃e dono ħuert̃. inferiores consti¬
tuti sunt. sapiencia dei equo mosa¬
mine cuncta ordinantis. Itl ip̃a fa¬
cultate arbitrii differentia aĩaduer¬
tenda : scđm differentẽ nat᷑e ututẽ
⁊ differentẽ cognitiõis ⁊ intelligen¬

Expanded text:
ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiamplius perspicaces creati sunt, hi etiam majoribus gratiae muneribus praediti sunt, et dignitate excellentiores aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo moderamine cuncta ordinantis. In ipsa facultate arbitrii differentia animadvertenda est secundum differentem naturae virtutem et differentem cognitionis et intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
malus. inuidus. ⁊ diabosus nõ uolun¬
cate depͣuatꝰ. hiis aluisꝙ testimonuis
utuntur qui dict angelos quicetidett̃
creatos fuisse malos. ⁊ sine mora cor¬
ruisse eos uero qͥ ꝑstitert̃ ꝑfectos: ⁊ be¬
atos fore creatos astruunt auctorita¬
te augͦi qui suꝑ genesim dicit. ꝑ ce¬
lum sig̃cari creat᷑am sp̃ualem que
ab exordio quo frã ÷ ⁊ ꝑfecta:⁊ beata

Expanded text:
us et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio quo facta est beata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ libertate arbitrii que õib merant
om̃s equales fũint. ut sit pͥma consi¬
deracio de suba. scuła de forma. ter
ma. arbitͥum potestas. ⁊ ad subam qͥdt̃
Ille gͥ eencie rõnales que ꝑsone erant
mortales differentem ẽentit tenuita¬
tem ⁊ differentem sapĩe ꝑspͥtatem¬

Expanded text:
 libertate arbitrii quae omnibus inerant, omnes aequales fuerint; ut sit prima consideratio de substantia; secunda de forma; tertma; arbitrium potIllae ergo essentiae rationales quae personae erant, mortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
pentes fecerunt. non it eas ip̃i crea¬
uerunt. Ominium quippe rerum
que corꝑaliter uisibiliterꝙ nascunt᷑
occulta quelam semina incorꝑore¬
is mundi huius elementis latent q̃
d̾s originałr eis indidit. Ip̃e gͦ crea¬
tor ẽ omnium rerũ qui creator est
inuisibilium seminum. Qa quec̃ꝙ¬
uascendo ad occłos nr̃os exeunt. ex
occultis seminib accipiunt ꝓ gredi¬
endi hic primordia:⁊ incrementa de¬
bite magnitudims. distinctionesꝙ.
formarum ab originalib ut ita dicã

Expanded text:
pentes fecerunt; non enim ipsi eas creaverunt. Omnium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecnascendo ad oculos nostros exeunt, et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum, ab originalibus tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ oppugnatio fr̃nitatis p̃ agni¬
tionẽ ⁊⁊ inudentiã grͣt pꝰ reconciua¬
tionẽ qd̾ sꝑ̃es quidam obstinationis
intelligi potast. Illam tñ disfiitio
morans: aliqͥd adiciendũ ibi fore.
nec asserendo se dixisse aꝑit ĩ dicẽs.
Q quĩ non ꝯfirmaui. qm hoc pu¬
tare me dixi. S tñ addendũ fuit
si in hac scełata m̃tis ꝑũsitate finie

Expanded text:
traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi potest. Illam tamen definitionmorans, aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finier
Abbreviated transcription (Latin):
it.q cum stare possent noluert quousꝙ
gr̃a apponẽt᷑. sic̃ alii ꝑsticeit᷑. donec illis
cadentib ꝑ suꝑbiam eis gra ÷ apposita.
aꝑte gͦ cadentiũ culpa in hoc deprehen¬
nondũ acceꝑant ꝑ id tñ qd̾ eis collatũ
leret. set sua spoatanea uoluntate de¬
clinaunt qd̾ si non fecissent qd datũ ÷
aliis utiq: daret᷑. iistis. Ꝙ angłi in ip̃a

Expanded text:
it, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa in hoc deprehennondum acceperant; per id tamen quod eis collatum leret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecissent; quod datum est aliis, utique daretur et istis. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃scierit bona q̃ habit᷑us fuisset si in obe¬
diencia ꝑstitisset. respondi p̃ qd̾ ei magis
facienda indicta st̃: qm fut᷑a reuelata. ac¬
cepit it scĩam: ⁊ p̃ceptũ eoꝵ que facienda
futrant. s nõ habuit p̾sciam eoꝵ q̃ fut᷑a

Expanded text:
imiliter praescierit bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, responderi potest quod ei magis facienda indicta sunt, quam futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum quae facienda fuerant, sed non habuit praescientiam eorum qua
Abbreviated transcription (Latin):
uelle qͦ possit. nam si hũisset: ꝑseũasset
hiis testimoniis euident̃ monstrat᷑. qd̾
ħo rectitudinẽ: ⁊ bonã uoluntatẽ in crẽ¬
atione accepit. atq auriliũ quo stare
potͣat. alioqͥnnõ sua culpa uid̾ct᷑ ceci¬
disse. Quat fu̾̃it illa rectituto ⁊ boni
uoluit: q nec aliqͥd mali ea tc uolebat
⁊ ad tp̃s stare uoluit. s non ꝑseuerant̃¬

Expanded text:
isset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; alioquin non sua culpa videretur cecidisse. 2. Qualis fuerit illa rectitudo et boniQuia nec aliquid mali ea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, s
Abbreviated transcription (Latin):
Adiximus hoĩemis potlisse ꝑ fic̃e.¬
citationis solet. ospontsic. ꝑ illud aun¬
lium gr̃e cceationis potuit stare mnbo¬
no qd̾ acceꝑat. patuit gͥ resistc̃ tempta¬
tioni. & resistere temptationib atg¬
ui
suggestionib malis m̃itum ⁊ ac bonum re

Expanded text:
diximus, hominem non potuisse proficecreationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggest
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ grãm gͥ creationis ꝓfic̃t potuit᷑ sñ ad¬
icctione alt̾uis gr̃e. Aa qd̾ dm̃s. qͥaresistt̃
malo. ⁊ nõ isentire temptõni nõ fccisset
illi nũtum: ⁊ si nõ ꝯcessisset q nͥl in co erat
qd̾ ad malum impelłet sic̃ angłis qͥ nõ ceti¬
facimꝰ set resistimꝰ. Ibi dũ taxat uͥ cã sub: q̃
nos id fac̃e monet. q ex pec̾ti corruptela ꝓni
st̃ ad lapsum gressus nr̃i. u̾ aũ nõ inc̾uenit
ca nos ad malum impellens: nõ m̃em set
ab eo declinamꝰ. Beclinate it a malo semꝑ
uitat penã. set nõ semꝑ m̃ctur palmam.

Expanded text:
potuit sine adjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impelleret, sicut angelis qui non cecifacimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
quo exauditu solo ꝑcipit᷑. quomͦ a credentib
absens querit᷑. s quadam int̾iori aspirati¬
one qua dei p̃scĩam ⁊ templabat᷑. nõ tñ ita
excellent᷑ sic̃ pꝰ hanc uitam sc̃i uisuri sunt.
neq: ĩ in enigmate qͣliter in hac uita uide¬
mus. De sui cognirioN

Expanded text:
quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigmate qualiter in hac vita videmus. 5. De cognition
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens noticia tͥnitatis p̃ habi. ł̃ potuit
sñ doctne ł int̾ioris inspiratõis reuela¬
tione. Uñ illi antiqͥ philosophi qͣi ꝑum
brã ⁊ de longinqͦ uideit̃ ĩntatẽ: ddefici

Expanded text:
iciens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philosophi quasi per umbram et de longinquo viderunt veritatem, defi
Abbreviated transcription (Latin):
mar̃. ⁊ ordinem aliq̃. petit: aut tenet
sic̃ st̃ pondera ł collocatõnes corꝑũ: ⁊ a¬
mores ł delectõnes aĩarũ ⁊ ita: in crea¬
fis p̾lucet uestigiũ tͥnitatis sin illa it¬
tͥnitate sũma origo ÷ omniũ rerũ. ⁊
ꝑfectissima pulc̾tudo:⁊beatissima de.¬
lectatio. sũma aũ origo ut aug̃ ait os¬
tendit in .li. de uera religione incelligi
d̾s pater a quo sunt omnia. a quo filiꝰ¬

Expanded text:
marum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Fili