comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in imperio. sub quo & passus est̃ dp̃s Sc̃iendũ uero est om̃s reges romanoꝵ
casares eẽ appellatos a primogaio iulio caesare. Qui ideo sic appellatus est
qđ uł ceso utero matris in lucẽ eruperit. uł qđ cũ cesarię capilloꝵ fuerit
natus. Tunc ait eis. Reddite ergo que sunt cesaris cȩsari. & quȩ sunt dĩdõ
Reddite cesari que euis sunt id eͦst̃ nũmũ. tributũ. & pecuniam. & quȩ
sunt dĩ dõ idẽ decimas & primitias. & c&era donaria quȩ legis decreto
mandant᷑. Qđ dñs faciendũ p̃cepit: ipse quoq opere adimpleuit. Nã¬

Expanded text:
in imperio, sub quo et passus est Dominus. Sciendum vero est omnes reges Romanorum in imperio, sub quo et passus est Dominus. Sciendum vero est omnes reges Romanorum Caesares esse appellatos, a primo Caio Julio Caesare. Qui ideo sic appellatus est quod vel caeso utero matris in lucem eruperit, vel quod cum caesarie capillorum fuerit natus. Tunc ait eis: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari: et quae sunt Dei, Deo. Reddite Caesari quae ejus sunt, id est, nummum, tributum et pecuniam; et quae Dei sunt, Deo, id est, decimas et primitias, et caetera donaria, quae legis decreto mandantur. Quod Dominus faciendum praecepit, ipse quoque opere implevit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
audientes ex eius ore qđ ipsi cogitalunt in corde considerarent eũ huma norũ
cor diũ cognitorẽ tãquã om̃i potentẽ dm̃ & qđ sacere in illũ cogitabant ꝓficeri
non auderent : Hypocrite aũ. sub aurati dicunt᷑: Hypo enĩ greor sub erisis
aurũ dr̃ : Merito ergo tẽptatores suos hypoeritas nuncupat quia aliud nitr¬
bant᷑ opere aliud simulalant uoce Ostendite nuchi nomismacensus. Sa
tẽnarius genus nummi qđ ꝓdecẽ nũmis imputabat᷑ & habebat nom̃
Nimaginem cęsaris: & ait illis Cuius est imagohec & suꝑseriptio: Ex
Socloco conicere pos sunt ueritatẽ. qui dicunt dp̃m iħm xpm̃ causa ignorain
ter sogat enĩ cuuis sit imagonũ mi & suꝑ scriptio eius. non qđ ipsenesciat
qđ om̃s scire poterant qui uidebant denariũ. sedideo ut adsermonẽ eoꝵ cõ¬
petent̃ res pondere ualeit. Dicunt ei Cȩsaris. In hoc loco cesar non augustus
octa uianus intelligendus est. sed tyberius priuignꝰ eius qui successerat

Expanded text:
audientes ex ore ejus quae ipsi cogitabant in corde, considerarent eum humanorum cordium cognitorem tanquam omnipotentem Deum, et quod facere in illum cogitabant, perficere non auderent. Hypocritae autem subaurati dicuntur. Hypo enim Graece sub, chrysos aurum dicitur. Merito ergo tentatores suos hypocritas nuncupat, qui aliud nitebantur opere, aliud simulabant voce. Ostendite mihi numisma census. Sapdenarius genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat nomen et imaginem Caesaris. Et ait illis: Cujus est imago haec et superscriptio? Ex hoc loco conjicere possterrogat enim cujus sit imago nummi, et superscriptio ejus, non quod ipse nesciat quod omnes scire poterant qui videbant denarium, sed ideo ut ad sermonem eorum competenter respondere valeat. Dicunt ei: Caesaris. In hoc loco Caesar non Augustus Octavianus intelligendus est, sed Tiberius privignus ejus, qui successerat
Abbreviated transcription (Latin):
Cuidns respondit. Ego ueniã & curabo eum : Centurio est. quicentũ miltib
ꝑ̃ est. Cũ ergo muioris dignitatis sit regulus quã centurio uigilant̃ intuendũ est cur
sad silium reguli rogatur corporalit̃ ire recusat ad seruũ uero centurionis &iã non rogat᷑
se. pergere pollicetur filio reguli indignatur adesse. seruocenturionis nonde dignat
occurrere Sedmhoc facto salua humilitate quȩ nobis inredemtore nr̃o seꝑ imi tanda
ꝓponit̾ suꝑbia specialit̃ nr̃a retundit̃. qui in hominib: non ncȩturã quec adimaginẽ
dĩ factesunt sed honores & diuitias ueneramͣ  Ntenĩ redẽptor noster ostende¬
des pecta hominib: uident᷑. sc̃is despitienda non sunt.: Ad filiũ reguli ir enoluit
ad seruum uero centurionis ireparat fuit  Credidit homosermonique dix̃ ei ibs &
ibat Exhoc iã aparet quantũ ꝓfecerit iste ex increpatione dñi. quia enĩ dñs dixerat
ei nisi signa & ꝓdigia uideritis non credias: stcetĩ ut audiuit adño uadefiliustuus

Expanded text:
dit Dominus: Ego veniam et curabo eum . Centurio est qui centum militibus praeest. Cum ergo majoris dignitatis sit regulus quam centurio, vigilanter intuendum est cur ad filium reguli rogatus corporaliter ire recusat, ad servum vero centurionis etiam non rogatus se pergere pollicetur. Filio reguli non dignatur adesse, servo centurionis non dedignatur occurrere. Sed in hoc facto, sola humilitate, quae nobis in Redemptore nostro imitandanostra specialiter retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur. Ut enim ostenderet Redemptor nostedespecta hominibus videntur, sanctis despicienda non sunt, ad filium reguli noluit ire: ad servum vero centurionis paratus fuit ire. Credidit homo sermoni quem dixit ei Jesus, et ibat. Ex hoc jam apparet quantum profecerit iste ex increpatione Salvatoris. Quia enim Dominus dixerat ei: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, statim ut audivit a Domino, Vade, filius tuus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil in rerũ natura tam uelocit̃ quã sermo transit. Uerbaerum quoq imꝑ fecta sunt
uerba non sunt: Cũ uero ꝑfecta fuerint omnino iã non sunt: quia nec ꝑfici nisitranseundo
possunt Aitergocelũ & terra transibt̃. uerba aut̃ mea nontransient: Achaꝑte
dicat: Oñe qd apuduos durabileest: sinemutatione durabile ad at̃nitatẽ non est:
Etqđ apud me transire cernit᷑. fixum & sine transitu tenet: quia sinemutabilitate
manentes. sententias exprimit om̃is sermo quitransit: Caelũ aũt qđ transibit

Expanded text:
nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit. Verba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt. Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit meus sermo qui transit. 5. Ecce, frat
Abbreviated transcription (Latin):
Mori &iã ꝓinimicis dñs uenerat & tam̃ positurus se animã ꝓamicis dicebat.
ut ꝓfecto nob ostender& quia cũ diligendo lucrũ facere demnimicis possumus
&iam ipsi amici sunt qui ꝑsecunt᷑ sed ecce nosusq: admortũ nemo ꝑsequit᷑ unde
ergo ꝓbare possumus andiligimus amicose sed est qđ in pace scã e ȩccłae fieri
debeat. un de clarescat si ꝑ secutionis tẽpr̃ mori ꝓdilectione uulcamus. Certe
hnisdem iołis dicit Q ui habuerit substantiã mundi huius & uiderit fratr̃e suũ

Expanded text:
 amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habueri
Abbreviated transcription (Latin):
sanorqđ radẽ cubiti iltitudinis. ñusq ad supremũ tẽpli fastigiũi sedusq ad laquearia ꝑ¬
sing ebint: drinde dlaquea rua medii cenaculi alii xẽc cubiti altitudinis ad sur¬
gelant nt orrotertiũ aenaculũ qđ suꝑerat. sexaginta habebat cubitos in altitu¬
dine aisic om̃is altitido domus incentũ .xx erat cubitos constituta pri ma
sectiens& trinitatis tota intentionc suspenditur: Superior donuepoera egue
cubicos slnatũ adtllit quia solitȩ corporib animȩ ꝑfectoꝵ usq addem uniuerialis
iudicus susidẽ biatatł in diuiduȩ trimitatispsenti uisione fruunt: Su prema domus

Expanded text:
 usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igispeciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicũ diligit ꝓpt̃ dm̃. Nam sunt ñ nulli qui diligunt ꝓximos. sid ꝑ affectũ
cognationis & carnis quib: tam̃ in hac dilectione sacra eloquia non c̃tra¬
dicunt. Sed aliud est qđ sponte inpenditur nature. aliud qđ p̃ceptis domini¬
cis excaritate debetur oboedientiȩ hũ nimirũ & ꝓximos diligunt. & tam̃ m illa
sublimia dilectionis suae p̃mia non ad secunt᷑. quia amorẽ suũ non spĩ taliter

Expanded text:
ximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis pra
Abbreviated transcription (Latin):
Añ saluus erets edsihis quinam̃ dñi inuocat p̃ ceptis dñi ꝑueꝵse uiuendo repugnati
ꝑ fecto patas quia dibono eco alis ches auros ꝓlatũ non futebonĩ qđ lengna sariuut neota
us foru ptr consessiomis fiei ut dix sedl spinae hoc÷ horride utis. & nontuletenone undoꝵ
iscfr detuã coonste s̃onns aoscinta ꝓcreruit. Quit ut̃ sit uera firetiuere bonoꝵ oper ũ maborũq¬
usur dilti onis louistu a eitmnd ueorearat. cimĩs quiuenit a dnio Cande ste mones meos ẽ
laentuos lt ula los coismluism Seolise honii aedificoit lomiẽ hotuo or̃ hire¬
Rom eosi as fueda siob sun siri ator de a horumi homo xpiibs qr diborcĩ sibi domũ seem
doegtũ dedifieis ipsas mel a tordũ ae nommi fi carit &e consecrare diegioren Dituofolbr
mal lĩ & peslam inqui mnipirno miogee. cor di suoꝵ fideliũ quie quid t̃rene intentionis¬
maltnr te posart funndotãnao sup̃s plen qcor luons prsce ensie uilles ralesabis e es¬

Expanded text:
t, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbiae, et amaritudinis asperitatibus  Al., asperitatis insuaves proximis et quasi intractabiles existunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vin
Abbreviated transcription (Latin):
manens dis cretionẽ aque boni maliueretiner&. Ad similitu dinẽ nichl honinusꝰ
dĩ factus ẽ: ut sicut est ds̃ ꝑp&iuus & inmortalis. ita eẽt &iã homo msi peccis set
in mortalis atq atnus Talit̃ ergo ut dixi ad similitudinẽ & imaginẽdĩ est homo
conditus non incorpore sed in anima: ea diftinctione seruata. ut imago accipiatur
nscĩtate similitudo aũt in aternitate. Studea mini igit renouar issũ mentis
nrae & induere nouum hominẽ qui scđm dm̃ ereatus est : ut meream̃ eireddere
denariũ suũ hocẽ uitã nr̃am scam & inmaculatã ipso adiuiuante Pharisrosaut̃¬
& hero dianos qtũ ad tẽp dacectũ dñm sunt missi diuersee constat fuisse
uoluntatis. Alii enĩ pichil reddere caesari: alii uero tantũ cȩsari omĩa
censebant eẽ reddenda. Proinde duo isti ordines tẽpor duo significant
genera hereticoꝵ Quoꝵ alterũ docet tantũ modo corporiobsequendũ &

Expanded text:
manens, discretionem aeque boni malive retineat. Ad similitudinem nihilominus Dei factus est, ut sicut est Deus perpetuus et immortalis, ita esset etiam homo nisi peccasset immortalis atque aeternus. Taliter ergo, ut diximus, ad similitudinem et imaginem Dei est homo conditus, non in corpore, sed in spiritu, ea distinctione servata, ut imago accipiatur in sanctitate, similitudo autem in aeternitate. Studeamus ergo renovari spiritu mentis nostrae, et induere novum hominem qui secundum Deum creatus est, ut mereamur ei reddere denarium suum, hoc est, vitam nostram sanctam et immaculatam. Aliter Pharisaeos et Herodianos, qui ad tentandum Dominum sunt missi, diversae constat fuisse voluntatis. Alii enim nil reddere Caesari, alii vero tantum Caesari, omnia censebant esse reddenda. Proinde duo isti ordines tentatorum duo significant genera haereticorum, quorum alterum docet tantummodo corpori obsequendum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ loqueris : Dic ergo nob̵ quid tibi uidet᷑ Lic& diri cesari annon: tã qũa
dicerent : Nos seruisumꝰ sũmi regis. & ideo inuistũ est ut terrenis regibus¬
timens: dicer& ñ debere romanis soluitributa i quatinus hoc audientes. hero¬

Expanded text:
mendacium loqueris. Dic ergo nobis quid tibi videtur? Licet censum dare, an non? Tanquam mendacium loqueris. Dic ergo nobis quid tibi videtur? Licet censum dare, an non? Tanquam dicerent: Nos servi sumus summi Regis, legem ab eo timens, diceret non debere Romanis tributa solvi, quatenus qui praesentes er
Abbreviated transcription (Latin):
citie iã erant apud xp̃m. ne forte quasi sus pacti circũ uenireeum nonpos sent:
Et mittuntei discipulos suos qui seustossimulantes saltẽ in sermone illũ capant:
&sic potestat p̃sidis tradant. ut ueluti ipsi a morte eius inmunis uidrant᷑. Mt¬
tunt ergo iscipulos suos adillũ quasi adhuo minꝰ sus pactos. ut aut facileeum
deciperent Autsi uincerent᷑ sicut & contingit. illi qui eos miserant minꝰerubes¬
cerent Nã consilio malo dep̃henso tanto maior nascit᷑ confusio quanto fuerit
exigendis tributis erant p̃positi Dicunt ergo: Magisterscimus quia ueraxes
Lagistrũ & ueracẽ uocant ut quasi homo eoꝵ adulatione delectatus. serretũ
uel iniinicitiã curas: Quare hoc dixerint mani feste cũ subdunt. Nonenim
respicis personã hominũ idest nec ꝓp̃t pauperẽ. nec ꝓp̃t diuitẽ ueritate relita

Expanded text:
citiae jam erant apud Christum, ne forte quasi suspecti circumvenire eum non possent. citiae jam erant apud Christum, ne forte quasi suspecti circumvenire eum non possent. Et mittunt ei discipulos suos, qui, se justos simulantes, saltem in sermone eum caperent, et sic potestati praesidis traderent, ut velut ipsi a morte ejus immunes esse viderentur. Mittunt ergo discipulos suos ad illum quasi adhuc minime suspectos, ut aut facile eum deciperent, aut si vincerentur sicut et contigit, illi qui eos miserant minus erubescerent. Nam consilio malo deprehenso tanto minor nascitur confusio, quanto fuerit exigendis tributis erant praepositi. Dicunt ergo: Magister, scimus quia verax es. Magistrum et veracem vocant, ut quasi homo eorum adulatione delectatus, secretum vel inimicitiam curas. Quare hoc dixerint, manifestant cum subdunt: Non enim respicis personam hominum, id est, nec propter pauperem, nec propter divitem veritate relicta
Abbreviated transcription (Latin):
dum̃ cõp̃ hendere nom peterant: satus ntinser mone tũ capere elalorabant.
Abierunt ergo pharisei & consilũ acceperunt. Quo habrerunt: Ntiq:
ad hero dianõs quierant multus ħerodis & inexigentis tributis p̃positr:
Nã ex eo qđ nondicit eugłis dac consilinisunt sedd consiliũ accoprunt &
ex eo qđ dicit quia cũ herodianis pariter uenerunt: appar& quia cũ illis.
huius cemodi circũ uentionis consiluitracta uerunt. Cogitabant enĩ a piso
sẽ sacer dotes dicentes. Sinos soli euntes inter rogauerimuis api
quã uis dixerit quia non lieet darecesaritributũ : tamen nob taba dicin
tib contra eũ nemo eredet. quia om̃s iã sciunt qđ imimicieius sumus ini¬
micoꝵ aut̃ tefamoniũ inuditio & si uerũ sit: quisi suspatũ reꝓbat᷑. Pe
seipsõs ergo xp̃m interrogare nolebant: quia in magna suspitione inimi¬

Expanded text:
Dominum comprehendere non poterant, saltem ut in sermone eum caperent laborabant. Dominum comprehendere non poterant, saltem ut in sermone eum caperent laborabant. Abierunt ergo Pharisaei, et consilium acceperunt. Quo abierunt? Utique ad Herodianos, qui erant milites Herodis, ac exig ex eo quod non dicit evangelista, conciliati sunt, sed consilium acceperunt, et ex eo quod dicit, cum Herodianis pariter convenerunt, apparet quia cum illis hujuscemodi circumventionis consilium tractaverunt. Cogitabant enim apud se sacerdotes dicentes: Si nos soli euntes interrogaverimus Christum, quamvis dixerit quia non licet Caesari dare tributum, tamen talia dicentibus nobis contra eum, nemo credet, quia omnes jam sciunt quod inimici ejus sumus. Inimicorum autem testimonium in judicio, etsi verum sit, tamen quasi suspectum reprobatur. Per seipsos ergo Jesum Christum interrogare nolebant, quia in magna suspicione inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Rtotius orbis quȩ romano imperio subiecte erants ludea quoq eisdem¬
rominis. sti pendiaria facta fuerat: Quã obcausã magna seditiotuno
tẽporis in populo feruelat. Quidã enĩ dignũ eẽ iudicabant ut quia romaoni
ꝓsecuritate & quiete om̃iũ assidue militabant. censũ eis deberent per¬
soluere: At contra pharisei quisibi defalsa iustitia ad plaudebant: niteban
asserere qđ populus dĩ quidecimas soluer&. primitiua dar&. & cetera
ligis decreta obseruar&. non deber&humanis legib subdi. Que stlitio
intantũ conualuit: ut post dñi passionẽ in hac iͥpsa ꝓtinacia & rebellioni
udei ꝑ seuerantes. romanis sub hac occasione inuindictã necis saluatoris
uenientib ecmitterent. Locũ gentẽ & regnũ uitã etiã p̃ sentẽ ꝑderent
ue futurã i Dũ maluer̃ haconũa cecante duaritia ꝑpeti quã tributa
romane militiȩ penderes Quia ergo pruicipes sacerdotũ timore populi

Expanded text:
no imperio subjectae erant, Judaea quoque ejus stipendiaria facta fuerat. Quam ob causam magna seditio tunc temporis in populo fervebat. Quidam enim dignum esse judicabant ut quia Romani pro securitate et quiete omnium assidue militabant, censum eis deberent persolvere. At contra Pharisaei, qui sibi de falsa justitia applaudebant, nitebantur asserere quod populus Dei qui decimas solveret, primitiva daret et caetera legis decreta observaret, non deberet humanis legibus subdi. Quae seditio intantum convaluit, ut post Domini passionem in hac ipsa pertinacia et rebellione Judaei perdurantes, Romanis sub hac occasione in vindictam necis Salvatoris venientibus, amitterent locum, gentem et regnum, vitam etiam praesentem perderent ac futuram: malueruntque haec omnia caecante avaritia perpeti, quam tributa Romanae militiae pendere. Quia ergo principes sacerdotum timore populi
Abbreviated transcription (Latin):
Magister ut̃ non soluit di dragma: Atille ait. &iã. E tcũ introis sec petrus domũ
p̃uenit eũ iħs dicens. Quid tibi uid& symon: Reges terreaquib accipiupꝰ
tributũ uł censũ : Afilus suis anabalienis: & ille dix̃: abalienis Dixit illi¬
ih s. Ergiliberi sunt filii. Si filii regũ liberi sunt a tributo. Ego quisũ filius regis
at̃ ni. atq destirpe registerreni generatus. liber atr ibito eẽdeberẽ. Vt aut̃ non
scandali tenus eos uade ad mare & mittehamũ. & eũ piscẽ qui prius ascenderit
loco dicit bratus ieronimus ignorarese: quid potis simũ mirandũ sit utrũ p̃sci¬
entia saluatoris an magnitudo eius uirtutis. Prescientia quidẽ qđ nouerit
piscẽ habere staterẽ inore : & qđ primꝰ ipsẽ capiendus eẽt. Magnitudo aut̃
uirtutis: si aduerbũ illius. statim in ore piscis creatus est stater. Dõ &iam¬

Expanded text:
Magister vester non solvit didrachma? At ille ait: Etiam. Et cum introisset Petrus domum, praevenit eum Jesus, dicens: Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum vel censum? a si diceret: Si filii regum liberi sunt a tributo, ego qui sum filius regis aeterni, atque de stirpe regis terreni generatus, a tributo liber esse deberem. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum: et eum piscloco dicit beatus Hieronymus ignorare se quid potissimum mirandum sit, utrum praescientia Salvatoris, an magnitudo ejus virtutis. Praescientia quidem, quod noverit piscem habere staterem in ore, et quod primum ipse capiendus esset. Magnitudo autem virtutis, si ad verbum illius statim stater in ore piscis creatus est, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
pectanti misericor diã dominisui ut prius ipse conseruodimater& qđ eidebebit᷑.¬
& sic adrationẽ redden dã ubi misericordia dñi implorandaerat accederet:
Nectam̃ illud qđ nondũ conseruo dimiserat. impediuit dominũ euis quo¬
minus in illo tẽpore accipien derationis dimit teret ei omĩa que debebat
Sed quid profuit : quindo quidem incaput eius ꝓp̃t odioꝵ ꝑseuerantiam.
rursus om̃ia continuo replicateosunt. Sic non impedit᷑ baptis migratia. qua¬
minus om̃ia peccata dimittat: &iam si hodiũ frat̾nũ in eius cuidimit tuntur
animo ꝑseuerat. Sol utt̾ enĩ hesternꝰ dies. & quic quid supra est. soluitͥ
etã ipsa hora momentũq ante baptis mũ & in haptismo Deinceps aũt
continuo reus eẽ incipit: non solũ consequentũ sed etiã p̃teritoꝵ dierum
horarũ momentoꝵ. redeuntib omib quȩ dimissa sunt: & sepeista con¬

Expanded text:
pectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur etpectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ad rationem reddendam, ubi misericordia domini imploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quominus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus, quae dimissa sunt. et saepe ista con
Abbreviated transcription (Latin):
au conseruisu quie debeliet centũ denarios cũmisertus non fuis sechuues t
aũ dos seruiere quorẽ dirserat: Tepus ergo quo accipit̾ indulgentia ꝑluptis mũ
tãquã tẽpus ẽ r edden ddẽ sationis. ut omũd debtta que inuenta fuer int dimit¬
tane . Nontam̃ uli seruus postra dedit conseruosug mutuã pecapian.
quae Nontion sse ser aulde Re. noneuis muisertus est. sediã eidebobat
conseruus eius cũ ipserationẽ domino suo reddens tanti numer i debio
solueretur. Nec dimiserat conseruo suo qđ ei debelat & sic acces serat.
sel udi mcter& dñs: Hoc indicant uerba conseruidicentis. Patientiã
abemmie & omña reddã tibi A lioquin diceret Iã michi hoc dimiscras
dixit: cui debitũ iacentũ denarioꝵ dimiserat. Si enĩ dimiserat non ei debelit.
Quia ergo dix̃ debelut ei: mani festũ ẽ qđ non dimi serat Et melius quidem
fuerat aq hoc potius congruebut. tanto debitori reddituro rationẽ. & ea¬

Expanded text:
autem sui conservi qui ei debebat C denarios, cum misertus non fuisset, jussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. Tempus ergo quo accipitur indulgentia per baptismum, tamquam tempus est reddendae rationis, ut omnia debita, quae inuenta fuerint, dimittantur. non tamen ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam pecuniam; quam cum ille non posset reddere, non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur; nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dimitteret dominus. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me, et reddam tibi. alioquin diceret: "iam mihi hoc dimiseras; dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exs
Abbreviated transcription (Latin):
ens fructũ bonũ: Bonas ergo arbores & bonos harũ fructus in constructi¬
onem siue ministeriũ suitẽpli: rex sapiens querit : at uero male arboris
quisit finis : idem alibi doc& dicens : om̃is arbor queñ fac̃ fructũ bonũ excidet᷑
& inignẽ mittet᷑. Arbores nãq hominos. fructꝰ aut operadicit ipsoꝵ. Uultis eni nossẽ¬

Expanded text:
ens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructiens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque homines
Abbreviated transcription (Latin):
utraq ut diximꝰ: uniuersalis eccłae figurã p̃monstrat: neq pi congruũ quis
arbitretur. qđ duȩs̃ dom dñi in mysterio factae: cũ unã xp̃i domũ eẽ ȩccłam nullus
fidelis ambigat duac eñi condites̃ domus obsignificationẽ utriusq populi in
tandem fidẽm uenturi : iudaci scilic& atq gentilis Vnde bene tabnaculũ
sola plebs habrea condidit iriborenio: lempli aũt structurã ꝓseliti. idẽ ad¬
uenȩ degentib quot quot ipopulo isrł iunc inueniri poterant deuota
conpleuerunt Sed aree rountusim tpri conductus asalomone cõmodatis
artificib & lignis gratantissime iuuit. quia nimirũ ante mcarnationẽ
tionẽ dom̃ illius. accepta abeo ꝓmissione donoꝵ celesttũ gaudens ad cucur¬
sumus in ea quȩ nob̵ modo recitata est lectione scĩ euuangelii dicat.
iudiamus. Nonẽ arborbona que fac̃ fructꝰ malos : neq: arbor mala faci¬

Expanded text:
utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, qfidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem tionem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accursumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faci
Abbreviated transcription (Latin):
asibi sub iectis in quo imago eius exprimit᷑: itads requir & a nobanimã
lumine uultus sui in signitã. Unde psal nusta ait. Signatũ : suꝑ nos lum̃
uultus tiudnẽ. Quẽ admodũ enĩ denarius signat᷑ reg̾is imagine : ita anima
prã diuini luminis illustrat claritate: Homonãq adimagine & similitu¬
dinẽ dĩ conditus est non incorpore sed inssũ udẽ in anima. qđ paulus apłs
manifestat cũ dicit, Renoua minissũ metis urã. & induiteno uũ hominẽ¬

Expanded text:
s subjectis, in quo imago ejus exprimitur, ita Deus requiret a nobis animam lumine vultus sui insignitam. Unde Psalmista ait: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Quemadmodum enim denarius insignitur regis imagine, ita anima nostra divini luminis illustratur claritate. Homo namque ad imaginem et similitudinem Dei conditus est, non in corpore, sed in spiritu, id est anima. Quod Paulus apostolus manifestat cum dicit: Renovamini spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dib agerie spequoliter turant: Nã quasi maltũ fodiendo sua ugilint coascient stduse et¬
unt  nequid iner sordidũ liteat solerter in quirunt cuactis a fundo cordis supua¬
cuoꝵ cogitatuũ łatebras. manu sedule discretionis eehauriumnt a fundo eor fiis suꝑ ua¬
se quietamq sedem parȩ illi fertissimȩ. hoc e xp̃o p̃parent Fit quȩ upes̃ psertu

Expanded text:
dibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutidibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bunt aduersus eam: Et si ergo pulsant nontamen deicuint ȩcł am xp̃i porq diabolip &
in ruit inundatio ꝑfidiae : non subruit domũ fidei: Quȩ eñi ad iutori suo ueracter di¬
cere potest : dũ anxiaret᷑ cormeũ in p&ra exaltastime : non debellat᷑ ab exrraneis : quia ra¬
bies ꝑsequentiũ infideliũ cũ corona martyrii piciendo superat : Non corrumpitus a fai¬
sis fr̃ib: quia & hereticoꝵ dogmata recte credendo refutat : & uniosa ouorund catholicoꝵ
exempla sobrie & iuistȩ &pie uiuendo deuitat: Non obcecit᷑ fi no ꝓtriȩ cupiditaas: quia
feru& interius solo ardore dominicȩ carititis huic aut̃ honumn : ide redemptars nro
qui exł am sibi uniuer salẽ in uincibili m̃tis fortitudine copulaurt ꝓmo dosuo quaq simo¬
lantur decti quando qđ ipse in toti pciła generaliter facit: bocilli in suis song slicor¬

Expanded text:
bunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi bunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cor
Abbreviated transcription (Latin):
accepit quando audiuit quia tues p&rus & suꝑ hanc parã baedificabo ȩccłam ineam
Inundatione aut̃ facta: inli sum est flumen domui illi. & ñ potuit eã morere fundatr
enĩ erat supra param, Pat& expositio quia pul sataẽ sepe pressuris eecła noc denecta: qũa
si qui credentiũ male uicti cosserunt ad hanc utiq: domũ ñ ꝑtinebant quia si suꝑ petrã
fidei & non potius suꝑ harenam ꝑfidiae uł leuitatis fundati consisterent labe facturi
nũ quã prorsus ualerent : Notandũ aut qđ haec inunditio temptationũ : trib modis gecło
inpugnat : Nam uł sua concupiscentia temptatur quisq: abstractus & in lectus: uł pal
sorũ fratrũ in ꝓbitato fatigat᷑ uł apertioribus extornoꝵ app&itur insidus: q̃uȩ uidelia&
temptam̃ta dns a libi portas inferi noncupat: & merito quia nimirũ siuiceront iactnũ
trabunt interitũ : E suꝑ hanc petram inqud aedificabo eccłam meã : & porte inferi ñ p̃uale¬

Expanded text:
majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora cta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevale
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib fidelib p̃paratur Cog nouit ergo pater quia illa hora erat inqua dix̃ ei ĩħs
filiustuus uiuit & credidit ipse & domꝰ eius tot& : In hoc eodem euangelista paulo
superius legimꝰ qđ p̃dicante dño insamaria eduocẽ mulieris dicentis ueniti
iuisione signi solo sermone inillu credider̃. Ad istud aut tã magnũ naraculum
uiodea patratu: solus regulus cudomosia eredidit. łthocẽ qđ dñs supra dixert
mius siciut & ꝓ digia uidernis noncreditis. In quo etiuã facto p̃figura bat᷑: qđ pau
citus uideoꝵ eẽt indnm̃ creditura. & multitudogentiũ ad fidem uentura ludȩinẽ pe
ipse filiũ di signa facientẽ uider: apłos illius pdicitores & magistros habuerunt
txe m̃ puca exeis fidei ugo colla sub miserunt. ceteris in infidelitate ꝑsiffentibus

Expanded text:
o pater quia illa hora erat in qua dixit ei Jesus: Filius tuus vivit, et credidit ipse, et domus ejus tota. In hoc eodem evangelista paulo superius legimus quod praedicante Domino in Samaria, ad vocem mulieris dicentis: Venitesigni visione solo sermone in illum crediderunt. Ad istud autem tam magnum miraculum in Judaea patratum solus regulus cum domo sua credidit. Et hoc est quod Dominus supra dixerat: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. In quo um ad fidem ventura. Judaei nempe ipsum Filium Dei signa facientem viderunt, apostolos illius praedicatores et magistros habuerunt, et tamen pauci ex eis fidei jugo colla submiserunt, caeteris in infidelitate persistentibus
Abbreviated transcription (Latin):
terior dõpos sit placere . Domꝰ etiã nr̃a intelligit᷑ paradssus: a quoqr pinc̃tinentiã cecidiniꝰ¬
necesseẽ ut ꝑ rcontinentiã redeamꝰ Sed cũ tał anima quȩ pacatis languerat recurrit
aduenia : fit plerũq ut multi hoc uidentes indĩ laude ex ardescant᷑. Vnde & hic sub¬
dit᷑ quia udentes turlue timuer̃. & glorifica uer̃ dm̃ quidedit potestatẽ talem

Expanded text:
terior, Deo possit placere. Domus etiam nostra intelligitur paradisusterior, Deo possit placere. Domus etiam nostra intelligitur paradisusnecesse est ut per continentiam redeamus. Sed dum talis anima quae peccatis languerat, recurrit ad veniam, fit plerumque ut hoc multi videntes, in Dei laude exardescant. Unde et hic subditur: Quia videntes turbae, timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem t
Abbreviated transcription (Latin):
litico ut surgeret & portaret lectũ suũ a quo portatus fuerat : ita cotidie nobis
quã apeccatissur rexerimꝰ: imperat ut infirmitates quoq: alioꝵ siuecor poꝵ. siuemoꝵ
porta recuremꝰ quẽ ad modũ & nos tep̃r nr̃ae in firmitatis a fratrib: portati sumus. Etqm̃
continentiaȩ ut nos queca rolȩta trax̃ adculpã. afflicta reducat adueniã. Imperat aut
diuersa scoꝵ exempla. Aitergo dns paralitico surge tolle letuĩ tuum : Acsianimȩ iacenti in
peccatis dicat. surge deuiti is scilicet carnis aduirtutes sp̃itales & porta lectũtuũ bas ẽcarnẽ
corporistui quȩte portauit ad peccatũ & culpã reporta adueniã. Uł portalectũ tuum
a quotu porta tꝰ es & uade indomũ tuã : hoc ẽquȩ ꝑdiuersa uitioꝵ flagitia oberrafa.
reuerte ad custodiãtui. Domũ quipperedire ẽ unũ quẽq: errantẽ ad custodiã suire uerti
& semet ipsũ inmandatis sui creatoris constringere. ut totꝰ homo interior uidelicet & ex¬

Expanded text:
lytico ut surgeret et portaret lectum suum, a quo portatus fuerat, ita quotidie nobis Et postquam a peccatis surreximus, imperat ut infirmitates quoque aliorum, sive corporum, sive morum portare curemus, quemadmodum et nos tempore nostrae infirmitatis a fratribus portati sumus. Et quoniam continentiae, ut quae nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Imperadiversa sanctorum exempla. Ait ergo Dominus paralytico: Surge, tolle lectum tuum. Ac si animae dicat in peccatis jacenti: Surge de vitiis, scilicet carnis ad virtutes spirituales; et porta lectum tuum, hoc est, carnem corporis tui, quae te portavit ad peccatum et culpam, reporta ad veniam. Vel, porta lectum tuumvade in domum tuam, id est, qui per diversa vitiorum flagitia aberrasti, revertere ad custodiam tui. Domum quippe redire est unumquemque errantem ad custodiam sui reverti, et semetipsum in mandatis sui Creatoris constringere, ut totus homo, interior videlicet et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ipseẽ singularis magister quiom̃s interius naturalit̃ edocet. Homoenĩ
non prestat homini intellatũ docendo: sed tantũ modo illũ exercet ammo¬
citer impletũ nouimus : quicũ maior sit omĩb fidelib tam̃ suis non solũ
exteriora ministrauit. sed etiã animã suã ꝓ illis mortẽ tradidit. Hoc
specialit̃ p̃cipitur ut quib: in spiritaliregimine principnt̃ eoꝵ indi¬
gentiã parit reuel &rͣ e  atq sub plementũ familiaris pauꝑtatis studi ose
sub ministrare ꝓcurent. Quiaũt se ex alta uerit . humilabitur. Ex¬

Expanded text:
 vel quia ipse est singularis magister, qui omnes interius naturaliter edocet. Homo enim  vel quia ipse est singularis magister, qui omnes interius naturaliter edocet. Homo enim non praestat homini intellectum docendo, sed illum tantum exercet admociter impletum esse novimus, qui cum major sit omnibus fidelibus, tamen suis non solusuam pro illis in mortem tradidit. Hoc specialiter praecipitur, ut quibus spirituali regimine principantur, eorum indigentiam taliter relevare, atque supplementum familiaris paupertatis, studiosa subministratione procurent. Qui autem se exaltaverit, humiliabitur: e
Abbreviated transcription (Latin):
quidecorde sepfert. Et primas salutationes inforo: non solũ hoc exigebant
scribae & pharisei apło ut prius eos salutarent dicentes uoce magna due
rabbi. sed ut flexis capitib ad genua eoꝵ incuruarentur Etuo cari ab ho¬
cari rabbi. & nolebant eẽ magistri. Nom̃ appetebant sed offtaum
necglegeban. Nos aut̃ nolite uorirabbi. Unꝰ ẽ enĩ magist᷑ ur̃t quiincȩlis ÷
inhis omib ꝓhibet ne qđ dõ debet᷑ homunib deferatur. Sed cũ om̃a p̃¬
cepta diuinę scripturȩ adõ ꝓcedant: mouet multos cur contra p̃ceptũ
alteruis scripturȩ quȩ dic̃ honora patrẽ. ꝓhibeat uocari patres uł magistros
Nã & pauł magistrũ gentiũ secẽ testatur: sedaliud est eẽ patrẽ uł ma¬
gistrũ natura. a lud ꝑ mittente indulgentia. Nos enĩ si hominẽ fpatrẽ
uł magiftrũ uocamus:  honorẽ deferimꝰ insaquib: increm̃tũ uł originẽ
sumꝰ & gubernamur: nec pater. nec magist̃ uocanđ ẽ alius nisi ds̃. Pater

Expanded text:
qui corde se praefert. Et salutationes in foro non solum exigebant Scribae et Pharisaei a populo, ut eos salutarent voce magna dicentes: Ave rabbi, sed ut flexis capitibus ad genua incurvarentur. Et vocari ab hocari rabbi, et volebant esse magistri; nomen appetebant, et officium negligebaIn his omnibus prohibetur, ne quod Deo debetur, hominibus deferatur. Sed cum omnia praecepta divinae Scripturae a Deo procedant, movet multos cur contra praeceptum alterius Scripturae quae dicit, honora patrem, prohibeat vocari patres vel magistros. Nam et Paulus magistrum gentium se esse testatur. Sed aliud est esse patrem vel magistrum natura, aliud permittente indulgentia. Nos enim si hominem patrem vel magistrum vocamus, honorem deferimus his a quibus incrementum vel originem  conditi sumus, et gubernamur, nec pater, nec magister vocandus est alius nisi Deus. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
autꝰ istius paralitici: dat̃ nob intelligi plerasq incõ moditantes hominib ꝓp̃t percata con¬
corporib tẽporales molefaae diuinitꝰ in feruntꝰ. Aut enĩ adaugenda meritac per
patientiã electi infirmiatecor por is grauantur. ut beato iob. & tobiȩ contigit. Ai
genda peccata sicut maria soror aaron ꝓp̃t temeritatis uerba lepra ꝑcus saese.¬

Expanded text:
autem istius paralytici, datur nobis intelligi plerasque incommoditates hominibus propter peccata conautem istius paralytici, datur nobis intelligi plerasque incommoditates hominibus propter peccata con temporales molestiae divinitus inferuntur. Aut enim ad augenda merita per patientiam electi in infirmitate corporis gravantur, ut beato Job et Tobiae contigit; aut genda peccata, sicut Maria soror Aaron, propter temeritatis verba lepra percussa e
Abbreviated transcription (Latin):
pos sumus & om̃a quȩ cũq uoluit fecit. Int̃dicere aut̃ nrm & facere plu¬
rima distantia est: quia facile quidẽ loqui pos sumꝰ. sed cũ labore operamur. Xp̃i uero
dictu mox opera comitant᷑. Ait ergo. quidẽ facilius dicere dimit tunt᷑ tibi peccata
andicere surge & ambula: Ac sidicãt. sicut facileẽ michidicere paralitico surge &
continuo surget : sic facileẽ dicere dimittunt᷑ tibi peccata & continuo dimittentur.
Uidentes tur baẽ id est populi signũ qđ fecerat timuer̃ dm̃ & glorificauer̃ quidedit
potestatẽ talẽ homi nib Talẽ scilicet ut homo int̃ homines positus: posset sa¬
nitate cuicũq uellet tribuere. Confutats igit illis quidnm blas phemiȩ ar¬
guebant merito stupentes turbȩ in laudẽ creitoris ꝓsiliunt. ad cuius imperiũ
nulla int̃ ueniente mora festinasalus totũ hominẽ repente possedit. Excuratione

Expanded text:
ata sunt . Et omnia quaecunque voluit, fecit. Inter dicere autem nostrum et facere, plurima distantia est, quia facile quidem loqui possumus, sed cum labore operamur. Christi vero dictum mox opera comitantur, quoniam ipse dixit, et facta sunt. Ait ergo: Quid est facilius dicere, dimittuntur tibi peccata, an dicere, surge et ambula? Ac si dicat: Sicut facile est mihi, dicere paralytico: surge, et continuo surgit, sic facile est dicere, dimittuntur tibi peccata, et continuo dimittuntur. Videntes turbae, id est populi, signum quod fecerat, timuerunt Deum, et glorificaverunt eum qui dedit potestatem talem hominibus, scilicet ut homo inter homines positus, posset sanitatem cuicunque vellet, tribuere. Confutatis igitur illis qui Dominum blasphemiae arguebant, merito stupentes turbae, in laudem Creatoris prosiliunt. Ad cujus imperium nulla interveniente mora, festina salus totum hominem repente possedit. Ex curatione
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝓph&ae &p modũ s̃ apłi instructi. qui quo artius eiꝰ amori inherebant. Eo fortius
sectator essuos maedificatione cȩlesti sustentabant. Quos uidelic& lapides rex
qua drare p̃coepit ut magistros ȩccłae compositos moribus & immobiles animo
eẽ debere signar&: Sic eñi quadratũ quacũq uertitur stabit . Itanimirũ
uita ꝑfectoꝵ que aueritatis linea sollicite directaẽ : Nullis tẽptationũ in pu¬
sibu fasua nouit stabilitate deici. erat aũt tẽplũ demar more pario qui est
lapis albus extructũ ut candorem ecclesiasticae castitatis ex primer&. de quo
inanioris cantico dĩsait. Sic̃ liliũ int̃spinas sic amica mea int̃filias. Habebat
ueso Excubitos in longitudine. & xxcubitos inlatitudine & xx cubitos in altitudine
Longitudo ergo tẽpli fidẽ sc̃ȩ ȩcł ae designat : ꝑ quã longanimiter int̃operasua bona
ona uorũ aduor sa tolerat: latitudo caritate qua ipsa intus ꝑ uiscera pi&atis spatiat᷑

Expanded text:
apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo e debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altitudinem. Longitudo ergo Templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa intus per viscera pietatis spatiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
significit anini en folilti quȩ in delectitio ne paecati tã quã in lecto quodã miserabilit̃
requiescit. Quius paralit ci curatio: designat curationẽ atq repirationẽ eiusdem
languentis amimie quȩ poste longũ er rorẽ carnalis uoluptatis ad crators soutore
golioꝵ quib constat funda mentũ totius doctrinģ siue pp̃t quatauor pr ulico¬
ples uirtute s quib sanitas unius cuiusq animȩ consifit prudentiã scidice
foraicudinet te perantiã nutq iuscitiã quȩ abalus nominanitur soxaudo. so
eũq Esũ anima : doc trina quattuor euangilioꝵ fuerit imbuta serbis quarmr
uiq tutiba us fulta citomerebie adño integram sanuettẽ reupere adeout
surgit lectũ suũ tollato & ad domũ redeat Unde & subditre dũ agien

Expanded text:
licem, quae in delectatione peccati tanquam in lectulo quodam miserabiliter requiescit. Cujus paralytici curatio designat curationem ac reparationem ejusdem languentis animae, quae, post longum errorem carnalis voluptatis, ad Creatorem suum geliorum, quibus constat fundamentum totius doctrinae, sive propter quatuor principales virtutes, quibus sanitas uniuscujusque constat animae, prudentiam scilicet, fortitudinem, temperantiam atque justitiam, quae ab aliis ecunque enim anima doctrina quatuor Evangeliorum fuerit imbuta, et his quatuor virtutibus suffulta, merebitur a Domino integram sanitatem recipere adeo ut surgat, lectum suum tollat, et ad domum redeat. Unde et subditur: Surge,
Abbreviated transcription (Latin):
conuenut illud ꝓpheticũ & duplici contricone contere eos. Vndeqm̃ qua causa adõ fli¬
gellemur scire non pos sumꝰ : neces seẽ ut in omib̵ aduersis quȩ tẽporalat̃ patimur. humilt̃
dio gratasaganꝰ S quic quid nos peces se dephendim humilisatis factione purgem.
ut quandoq de at tributis nob̵ diui nepiatitis beneficiis ꝑfectegr atulenur : Haccuratio
paralitici a salua toremira bilit̃ parata: uixtaliterã mani festa est. Sed quia in hu¬

Expanded text:
convenit propheticum: Et duplici contritione contere eos . Unde quoniam qua causa flagellemur scire non possumus, necesse est ut in omnibus adversis quae temporaliter patimur, humiliter Domino gratias agamus. Et quidquid nos peccasse deprehenderimus, humili satisfactione purgemus, ut quandoque de attributis divinae pietati beneficiis perfecte gratulemur. Haec curatio paralytici, a Salvatore mirabiliter patrata, juxta litteram manifesta est. Sed quia in hu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inualidũ & toto corpore tabefactũ filiũ dignatur uocare : quẽ scribae
& pharisei nec dignabant᷑ at tingere: Qđ si adopus diuinũ qđ in homiine gerebat᷑
attendimus : merito filiũ nuncupat. quȩ apeccatis absoluit: Phoc etiã qđ curatur
a sua infirmitate hominẽ prius peccata illi dimitat: quib: tandẽ infirmitatẽ
contraxerat. & postea eũ sanitati restituit : ostenditeũ obmeritũ cul parũ
dãp natũ fuis se debilitate mẽbroꝵ: nec alit̃ posse euadere egritudinẽ corporis:
quia plus corporis quã animȩ desiderabat salutẽ. & grati orẽ sibi p̃sentẽ uitã
iudicabat quã futurã: Sed xp̃s non uecor diã iacentis res picit: sed fidem
Hic plas phemat : Nonuocecorporis hoc dixer̃ : sed in secreto cordis: qđ manifestat
eugłist cũ subdit: Cũ uidisset inquiens iħs cogitationes eoꝵ : dix̃ paralitico : Quid¬

Expanded text:
nem invalidum, et in toto corpore tabefactum, filium vocare dignatur, quem Scribae nem invalidum, et in toto corpore tabefactum, filium vocare dignatur, quem Scribae et Pharisaei nec dignabantur attingere. Quod si ad opus divinum quod in homine gerebatur, attendimus, merito filium vocat quem a peccatis absolvit. In hoc etiam, quod curaturus a sua infirmitate hominem, prius peccata illi dimittit, quibus eamdem infirmitatem contraxit, et postea eum sanitati restituit, ostendit eum ob meritum culparum damnatum fuisse debilitate membrorum, nec aliter posse evadere aegritudinem corporis, tiorem sibi praesentem vitam judicabat, quam futuram. Sed Christus non vecordiam jacentis respicit, imo fidem  oris hoc dixerunt, sed in secreto cordis. Quod manifestat evangelista, cum dicit: Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: