comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mel chisedech Sic & hoc quia ꝓmissun ÷ ita ut non muta¬
retur: quia necessario futurum erat & ꝑmansurum.
dixit lurauit dñs dauid ueritatem: ⁊ n on penitebit eum.
Ex FRuc tu uentris tui ponams sedem tuam.
Poterat dicere. ex fructu femoris tui Qua¬
re ex fructu uentris uoluit dicere. Et illud quidem
sidicer& uerum dicer&: sed significantius dicere uo¬
luit ex fructu uentris. quia defemina natus ẽ xp̃s.
tem : ex fructu uentris tui ponam suꝑ sedem tuam:
si custodierint filui tui testa mentũ meum. & testi¬
monia mea haec quaedo cebo eos Et filii eorũ. usq
filii eorum sedebunt in aet̾num: Meritum faliis. paren¬
tes faciunt Quid si filii ipsius custodirent. & filii eoꝵ
Non custodirent.& Quare ad meritum patrũ. ꝓmitti¬
tur beatitudo filiorum o Quid exum ait. & Si custodi¬
erint filii tui : & filii eorum sedebunt in aet̾nũ: Non
ait si custodierint filii tui sedebunt super sedem tuã

Expanded text:
Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaMelchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem, et non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, vit Dominus David veritatem: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mfilii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodiet filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam;
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid ÷ iurauit . promissum perseipsum firmauit:
Q uid ẽ Noni penitebit eum: non mutabit
Hon enimdolorem peritentiae patitur ds̃.
aut in aliquo fallitur. ut uelit corrigere in quo
errauit: Sed quo modo hominem cumpenite &
mutare uult quod fecit: sic ubi audis quia pe¬
nit& dm̃: mutacionem ipsam spera: Aliter illã
facit ds̃: quamuis Nomine penitentiae appel¬
l&: aliter tu: Tuenim facis quia erra ueras.
ille autẽ facit quia uindicat: autquia liberat:¬
Mutauit saul regnum. cumpeni ter& eum: Sic dictũ est¬
& in eo ipso lo co
ubi scriptura dicit : penituit eũ.
ibi paulopost dicitur: Non enim sic ÷ ut homo : ut
peniteat eum Cum ergo mutat opera sua ꝑmutabile
consilium suum: propter ipsam Non consilii sed operis
mutationem. peniteredicitur Hoc aut̃ sic ꝓmisit ut
ñ mut&: quomodo dicitur ⁊ illud. Iurauit dñs & Non
penitebit eum. tues sacerdos in aet̾num: scđ̾m ordinem

Expanded text:
Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberatMutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit eum;» ibi paulo post dicitur, «Non enim sic est ut homo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. Hoc autem sic promisit, ut non mutaret. Quomodo dicitur et illud, «Juravit Dominus, et nonitebit eum, Tu es sacerdos in» «aeternum, secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
U ad modũ se habebat illius imperii dispensatio:.
ꝑ mefigurans tam̃ manu fortẽ quendã. ad debellan¬
dos inimicos: diabolũ ⁊ angłos eius Hos aut̃ in imicos.
aeccła debellat Et quomodo debellat.: Mansuetudie :
Mansuetudine enim : ipse rex noster uicit diabolũ Sae uie¬
bat: ille sufferebat: Uictus ÷ qui saeuiebat: uicit qui
sufferebat: Inista mansuetudine. corpus xp̃i quod ÷
aeccła: uincit in imicos: Sit manu fortis : operando

Expanded text:
madmodum se habebat illius imperii dispensatio; madmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quod est Ecclesia, vincit inimicos. Sit manu fortis, operando
Abbreviated transcription (Latin):
hab& caput & corpus: Caput aut̃ in caelo: : cor¬
pus in terra. Sed quo praecessit caput: ⁊ corpus secu¬
turum ẽ: Et iam non dico quis caput sit. qui
corpussint: qui scientib: loquor. Com̃datur
ergo humilitas dauid: cõmendatur mansuetudo
dauid. & dicitur dõ: Mem̃to dñe dauid: ⁊ omisman¬
dñ edauid & Si cut iurauit dño. uotũ uouit dõ iacob
Ergo adhoc mem̃to: ut impleat quod ꝓmisit Ipse
dauid uouit tã quã in potestate habens: Et rogat di
ut impleat quod uouit: Est deuotio uouentis: sed
& humilitas dep̃cantis: Nemo p̾sumat uirib suis.
se reddere quod uouerit Qui te hortatur ut uo¬
ueas: ipse te adiuuat ut reddas: Quid ergo uo¬
uit uideamus. ⁊ hinc intelligimus quẽ ad modũ
sit accipiendus infigura dauid Dauid enim int̾¬
p̾tat᷑ manu fortis: Erat enĩmagnus belligerator
p̃sumens qͥdem dedño suo: Confecit bella om̃nia.
ꝓstrauit om̃is immicossuos. dõse adiuuante. quẽ¬

Expanded text:
habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corhabet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput sit, qui corpus sint; quia scientibus loquor. 3. Commendatur ergo humilitas David, commendatur mansuetudo David; et dicitur Deo, «Memento, Domine, David, et omnis manDomine, David? Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob.» Ergo ad hoc memento, ut impleat quod promisit. Ipse David vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David aut Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. dem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, que
Abbreviated transcription (Latin):
tius deflexit quod ei ds̃ concessit: Qui si uell&
occidere: caruiss& inimico: Sed quomodo dicer&
dimitae mihi debita. si c̃ ⁊ ego dimitto debito¬
ribus meis. e Inspeluncã intrauit saul ubi erat
dauid: nesciens quod illic eẽt dauid Ad neces¬
saria uentris ille intrauit : surrexit dauid sen¬
sim & lente post eum. praecidit illi deueste
panniculũ quem illi ostender&: ut noss& quia illũ
habebat potestatem. & non necessitate sed uolun¬
tate pepercerat: & noluit occidere forte ipsã
mansue tudine cõm̃dauit modo dicens:
Mem̃co dñe dauid: & om̃is mansuetudirus eius: Hoc scđm
rerum gestarum fidem. quã scriptura diuina ut diximus
continet᷑ Sed solemus in p̾salmis non adlitteram inten¬
dere. sicut in omni prophetia: sed ꝑ litteram scrutari
misteria Et meminit caritas ur̃a. quia cuiusdã homi¬
nis uocem. in om̃ib psal mis solemus audire: Qui unus.

Expanded text:
tius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet tius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavit modo dicens, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Hoc secundum rerum gestarum fidem, quam Scriptura divina, ut diximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ proficiendum est: Deipso quippe prouectu:
ait apostolus Etsi ex terior homo noster corrũ¬
pitur: sed interior renouatur dedie indiem: Non sic
proficiamus. ut ex nouis ueteres efficiamur: sedip
niseius. si c̃ iurauitdño uotum uouit dõ iacob.
Sauid scđm fidem rerum gestarũ: unus homo erat. rex isra¬
hel. filius iesse. Erat quidem & ipse mansuetus. sic̃
indicat atq cõmemorat seriptura diuina Etita man¬
suctus : ut nec persecutori suo sau̾li. malum pro
malo redderet Serua uit autem erga eum tan¬
tam humilitatẽ. ut illum regem fateretur : se
autem canem: Et non ꝓterue nec superbe. cũ
ess& in dõ potentior respondebat regi. sed
eum placare potius affectabat humilitate: quã
concitare suꝑbia Etiam in potestate datus ÷
ei sa ul & hoc adnodo: ut ei faceret quic quid
uellet Sed qui a non p̃ceptũ illi erat ut occide¬
aut homini uti potestate sua. ad lenitatem po¬

Expanded text:
et proficiendum est. De ipso quippe profectu et proficiendum est. De ipso quippe profectu ait Apostolus: «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Non sic proficiamus ut ex novis veteres efficiamur, sed ipsa dinis ejus. Sicut juravit Domino; votum vovit Deo Jacob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideicet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem po
Abbreviated transcription (Latin):
ustum quidem erat Karissimi. ut fratrem potius au¬
diremus collegam meum presentem omnibus uo¬
bis Et modo non negauit sed distulit: et ideo hoc
indico caritati ur̃aẽ. ut mecum ꝓmisum teneatis:
Non fuit autẽ absurdum a caritate ur̃a: ut prior ob¬
temperarem iubenti Extorsit enim mihi. ut ess& modo
auditor meus. eo sane pacto: ut ego sim ipsius. Quia
mipsa caritate om̃s eius auditoressumus: qui un
no bis in caelo magister ẽ Ergo animum intendite
ad psalmum. quem in ordine sicut nostis. tractandum
habemus:: Est &iam ipseprenotatus canticũ gradiuim.
& aliquanto c&eris sub eodem titulo prolixior
Non ergo mimoremur. nisi ubi necessitas coe¬
gerit. ut totum si dñs ꝑmi serit: explicare possimus:
Q uia ⁊ uos non tamquã rudes om̃a debetis audire
aliquid & dep̃teritis auditionibus aduiuare nos
debetis ne omnia tamquã noua anobis dicineces¬
se sit Et noui quidem eẽ debemus. quia uetustas
nobis obripere non deb&: sed &iam crescendum

Expanded text:
ustum quidem erat, charissimi, ut fratrem potius audiremus collegam meum, praesentem omnibus nobis. Et modo non negavit, sed distulit: et ideo hoc indico Charitati vestrae, ut mecum promissum teneatis. Non fuit autem absurdum Charitati vestrae, ut prior obtemperarem jubenti: extorsit enim mihi ut esset modo auditor meus, eo sane pacto ut et ego sim ipsius, quia in ipsa charitate omnes ejus auditores sumus, qui unus nobis in coelo Magister est . Ergo animum intendite ad Psalmum, quem in ordine, sicut nostis, tractandum habemus. Est etiam ipse praenotatus, «Canticum graduum;» et aliquanto caeteris sub eodem titulo prolixior. Non ergo immoremur, nisi ubi necessitas coegerit; ut totum, si Dominus permiserit, explicare possimus. Quia et vos non tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis auditionibus adjuvare nos debetis, ne omnia tanquam nova a nobis dici necesse sit. Et novi quidem esse debemus, quia vetustas nobis obrepere non debet; sed etiam crescendum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & scĩficator templi & rex ciuitatis : Quomo¬
do aeccła omã illa. sic xp̃s omnia ista: Quid
ergo uouimus dõ. nisi ut simus templum di. e Nihil
gracius ei possumus offerre : quã ut di camus ei. quod
dicimus in esaia . possidenos ł quidem in istisposses¬
sionib terrenis patrifamilias praestatur : quando ei
datur possessio: Non sic ÷ possessio quae ÷ aeccła.
Ipsi possessioni praestatur : ut atali possideatur
Q uid ergodicit. sicut iurauit dño: uotũ uouit dõ¬

Expanded text:
ficator templi est, et rex civitatis est: quomodo Ecclesia omnia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit D
Abbreviated transcription (Latin):
satanas: & percussit eum uulnere.
ut uermibus putres cer& In mundis enĩ
ꝑ mittebatur. sed sc̃s ꝓbabatur Nescit
diabolus. quanta bona deillo fiant.
&iam cum seuit: Seuiens intrauit in
corde nidae: sae uiens tradidit xpm̃. se¬
uens crucifixit : Et crucifixo xp̃o.
redemptus ÷ orbis terrarum: Ecce seuicia diaboli. diabolo ob
redemptos sanguine xp̃i : quem cum seuir& effudit Si
scir& tantum sedampnum passurum. non funder& in
terra precium : quo redemptum ÷ genus humanum: Sic
ergo angelus satanae quasi liber ter ꝑmissus ÷ colafiza¬
re apostolum : sed tam̃ apostolus curabatur: Et quia
illud quod medicus apposuerat molestum erat infirmo:
rogauit medicũ ut auferr&: Quomodo cũ medicus
apponit uiscerib aliquod forte epitema molestũ &
ardens: inde tam̃ curandus ẽ ille. cuius uiscera tu me¬
bant: Cũ ille ardere coeperit ⁊ cruciari medi camento
rogat medicum ut auferat. medicus aut̃ consolat᷑.

Expanded text:
satanas, et percussit eum vulnere, satanas, et percussit eum vulnere, ut vermibus putresceret. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur . Nescit diabolus quanta bona de illo fiant, etiam cum saevit. Saeviens intravit in cor Judae , saeviens tradidit Christum, saeviens crucifixit; et crucifixo Christo, redemptus est orbis terrarum. Ecce saevitia diaboli diabolo obfredemptos sanguine Domini, quem cum saeviret effudit. Si sciret tantum damnum se passurum, non funderet in terram pretium quo redemptum est genus humanum. Sic ergo ille angelus satanae quasi libenter permissus est colaphizare Apostolum; sed tamen Apostolus curabatur. Et quia illud quod medicus apposuerat, molestum erat infirmo; rogavit medicum ut auferret. Quomodo cum medicus apponit visceribus aliquod forte epithema molestum et ardens, unde tamen curandus est ille cujus viscera tumebant; cum ille ardere coeperit et cruciari medicamento, rogat medicum ut auferat: medicus autem consolatur,
Abbreviated transcription (Latin):
modo in aeccła pauli apostoli epistolae uigent: magis
quã coapostolorum eius. Alii enim ñscripserunt:
sed tantum locuti sunt in aeccła. Nam quae ꝓferun¬
tur ab errantib sub nomine ipsorum. quia non sunt
ipsorum improbantur : nec acceptantur ab aeccła
Alii autẽ qui scripserunt: nec tantum. nec tanta
gr̃a scripserunt Cum ergo eẽt magnae gratiae
& magna dona meruiss& adõ. quiddicit quodã
loco. o P ropt̃ magnitudinem autem reuelatio¬
num: ne extollar Intendite. rem tremen¬
dam uobis dico P ropter reuelationum inquit
magnitu dinem neex tollar : datus ẽ mi hi sti¬
mulus carnis meae angelus satanae qui
me colafiz&. Quid÷ hoc fratres. d̾¬
He extolleretur tan quam iuiuenis: colafiza¬
batur tam quam puer. Et a quo. Ab an
corporis traditur ex agitatus uehementer:
Dolores autem corporum: plerumq immit¬
tuntur ab angelis satanae:. Sed hoc non pos¬
sunt: nisi ꝑ missi Nam & iob sc̃s. sic ꝓbatus
est Per missus est adͥ eum ꝓbandum

Expanded text:
modo in Ecclesia Pauli apostoli Epistolae vigent, magis quam coapostolorum ejus. Alii enim non scripserunt, sed tantum locuti sunt in Ecclesia: nam quae proferuntur ab errantibus sub nomine ipsorum, quia non sunt ipsorum, improbantur, nec acceptantur ab Ecclesia. Alii autem qui scripserunt, nec tantum, nec tanta gratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et magna dona meruisset a Deo, quid dicit quodam loco? «Propter magnitudinem revelationum ne extollar.» Intendite, rem tremendam vobis dico: «Propter magnitudinem,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angcorporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possunt nisi permissi. Nam et Job sanctus sic probatus est. Permissus est ad eum probandum
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ex mundatione cordis. uidebit illam faciem dĩ
dequa dictum ẽ: B eati mundi cordes : quia ipsi dm̃
uidebunt: Et qui fecit miracula. & qui non fecit
miracula in corporexp̃i: non deb& gaudere nisi defa¬
cie dĩ. Redierunt apostoli. & dixerunt dño: cũ missi er¬
sent adño Ecce dñe in nomine tuo: &iam demonia nob̃
subiecta sunt. Uidit dñs quod temptaret eossuꝑbia
ex potencier mira culorum: & ille qui medicus uenerat
sa nare tumores nr̃os. & ferre infirmitates nras: continuo
ait: Nolite in hoc gaudere : quia demonit uobis sub¬
tam̃ nomina scriptt s̃ in caelo Non eos uoluit gau¬
dere ex et quod ꝓpriũ habebant: sed ex eo quod cũ
c&eris salutem tenebant: Inde uoluit gaudere a¬
postolos unde ⁊ tu gaudes: Intendat caritas ur̃a:
ullus fidelis hab& sp̃em : si nom̃ eius ñ ÷ scriptũ
in caelo: Omniũ fideliũ qui diligunt xp̃m. qui ã¬
bulant in uia eius humilit̾ quam ipse docuit hu

Expanded text:
ejus , ex mundatione cordis videbit illam faciem de ejus , ex mundatione cordis videbit illam faciem de qua dictum est, «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Et qui fecit miracula, et qui non fecit miracula in corpore Christi, non debet gaudere nisi de facie Dei. Redierunt Apostoli, et dixerunt Domino, cum missi essent a Domino: «Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt.» Vidit Dominus quod tentaret eos superbia ex potentia miraculorum; et ille qui medicus venerat sanare tumores nostros, et ferre infirmitates nostras, continuo ait: «Nolite in hoc gaudere, quia daemonia vobis subtamen nomina scripta sunt in coelo. Non eos voluit gaudere ex eo quod proprium habebant, sed ex eo quod cum caeteris salutem tenebant: inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Intendat Charitas vestra. Nullus fidelis habet spem, si nomen ejus non est scriptum in coelo. Omnium fidelium qui diligunt Christum, qui ambulant viam ejus humi
Abbreviated transcription (Latin):
dine reuelationum extollar : datus ẽ mihi stimulus
carnis meae angłs satanae qui me colafiz&: Propt
quod. ter dnm rogaui ait: ut auferr& eum ame
Hoc ÷ dicere: Rogaui medicum ut auferr& ame
molestum epitema. quod mihi apposuerat. sed au¬
diui uocem medici. & dixit mihi: Sufficit tibigra
m ea: Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur: łgonoui
quid apposuerim . ego noui un de egrotes. ego no¬
ui unde saneris: Si ergo carissimi paulus apostolus¬
potuit ex tolli magnitudine reuelationum: nisi
acciper& angelum satanae qui se colafizar&
test eẽ in corporexp̃i : aut sine quo male ÷ illi : Tucior÷
enim in corpore digitus sanus: quam lippiens oculus
Digitus ex igua quaedan res ẽ: oculus magnifica. Mul¬
tum potest. & tam̃ melius digitum ẽẽ ⁊ sanum eẽ:
quam oculum eẽ & ꝑturbari lippire ⁊ excecari:
Non ergo quaerat quisq incorpore xp̃i : nisi sanitatẽ
Scđdm sanitatẽ habeat fidem. ex fide mundatur cor

Expanded text:
tollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi,» ait, «ut auferret eum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum, ut auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego novi unde saneris. 8. Si ergo, charissimi, potuit Paulus apostolus extolli magnitudine revelationum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; test esse in corpore Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oculus. Digitus exigua quaedam res est; oculus magnifica, multum potest: et tamen melius est digitum esse et sanum esse, quam oculum esse et perturbari, lippire, excaecari. Non ergo quaerat quisque in corpore Christi nisi sanitatem. Secundum sanitatem habeat fidem; ex fide mundatur cor
Abbreviated transcription (Latin):
& amat pacemxp̃i : nom̃ scriptum ÷ in caelo. cuius li¬
b& quem contempnis Et quid simile ipsi & apostolis.
qui tanta mira cula fecerunt. & tamen a postoli repri¬
muntur ex eo quod debono ꝓprio gaudebant. & iuben¬
tur inde gaudere: unde gaud& ⁊ ille contemp¬
tibilis.

Expanded text:
 amat pacem Christi, nomen scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et quid simile ipsi et Apostolis, qui tanta miracula fecerunt? Et tamen Apostoli reprimuntur ex eo quod de bono proprio gaudebant, et jubentur hinc gaudere unde gaudet et ille contemptibilis.
Abbreviated transcription (Latin):
cremati. gladio ꝑcussi. ungulis ex arati. Catenis obstric¬
ti: carcere necati Ista omnia mala passi. non sperabant
in dnm. c Aut idõ sperabant ut istis malis carentes.
hac uita fruerentur. Non plane : quia auigilia matu¬
tina sperabant: Quid ÷ hoc o Considerabant illã uigiliã¬
matutinam. qua resurrexit dñs eorum : ⁊ uidebant quia antequam
resurger& talia & ille passus erat : qualia & ipsipaciebantur:
Et non desperabant &iam se post tales passiones resurretturos
ad uitam aeternam: spera uit israhel in dnm.:
uigilia matutina usq ad noctem: Qm̃ apud dñm mise

Expanded text:
cremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstriccremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illamatutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resurrecturos ad vitam aeternam. «Speravit Israel in Dominum, a vigilia matutina usque ad noctem.» 12. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
angłis eius Dicetur gaudentib Uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnum: quod uobis paratum ÷ ab origine mundi.
Quod cum acceperit: iam spes nonerit. quia res tenebit᷑:
Trans acta ergo spe: transibit nox illa: Sed donec fiat a
uigilia matutina: speret anima nrã indño: Et redit¬
ad illud. auigilia matutina: sper& israhel indnm:
Auigilia matutina usq ad noctem: sperauit anima mea
in dño Sed quid sperauit. o Auigilia matutina sper& isra¬
hel indñm Non solum sper& israhel indm̃n. sed a ui¬
gilia matutina sper& israhel Ergo culpo spem scłi.
quando speratur dedõ ⁊ Non Sed alia spes ÷ isra hel
ꝓpria: Non ꝑsũmo suo bono sper& israhel diuicias.
non salutẽ corporis. ñ abundantiam terrenorũ. Immo
tribulationem hic habiturus ÷ : si forte contigerit illi
ꝓpt̃ ueritatem pati aliquas molestias Non enim ñ spe
latrones qualia iniqui. subrecti ad bestias. ignib con¬

Expanded text:
angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum acceperint, jam spes non erit, quia res tenebitur. Transacta ergo spe, transibit nox illa; sed donec fiat, a vigilia matutina speret anima nostra iigilia matutina speret Israel in Dominum. A vigilia matutina usque ad noctem, speravit anima mea in Dominum.» Sed quid speravit? «A vigilia matutina speret Israel in Dominum.» Non solum «speret Israel in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non spelatrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus con
Abbreviated transcription (Latin):
sperẽmus. Idt usq ad finem huius uitae nrae : uel scłi
Cum autem nox ista transierit. iam ueni& quod spera¬
bamus & non iam spera bimus : nec tam̃ desperitieri¬
mus: Est enim uituperatio desperatorum & aliquando
detestamur hominem & dicimus : Non hab& non sempes
malum ÷. non habere spem : In hac uita cum sumus
malum ẽ non haberespem : Qui enim modo spem non
hab&. rem postea non habebit: Eigo modo spem debemus
habere. sedlcum res uenerit. numquid spes erit:
Quod enim uid& quis. quid sperat.  Ueniet dñs ds̃ noster primo
informa ipse in qua crucifixus ẽ & resurrexit. de monstraturu
generi humano. ut uideant & pii ⁊ impii: Illi uideant & gra¬
tulentur in uenisse se quod crediderunt antequã uidereN.
Et illi erubescant non se credidisse quod uidebunt Frubescen¬
tes dampnabuntur : & gratulati : coronabuntur: dic&ur
confusis. ite mnignem aeternum: qui p̃paratus ÷ diabolo &

Expanded text:
speremus, id est usque ad finem hujus vitae nostrae vel saeculi. speremus, id est usque ad finem hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox ista transierit, jam veniet quod sperabamus; et non jam sperabimus, nec tamen desperati erimus. Est enim vituperatio desperatorum, et aliquando detestamur hominem, et dicimus: Non habet spem. Non semper malum est non habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, numquid spes erit? «Quod enim videt quis, quid sperae?» Veniet Dominus Deus noster, primo formam ipsam in qua crucifixus est et resurrexit, demonstraturus generi humano, ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Erubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus: nisidñs: Quando autẽ resurrexit dñs. nũquã mo¬
riturus oa uigilia matutina : Hoc spera & tu dedño resur¬
recturum te: Non quomodo latarus resurrexit : Non
quo modo filius uiduae. & archisinagogi filiu resurrexer:
Non quomodq suscitauerunt antiqui ꝓphetae : sed resurret¬
turum te spera quomodo dñs. ut post resurrectionem quu
resurrexeris. nonte iam timeas moriturum : & coepisti
sperart auigilia matutina: Spera autem usq ad noctem.
quo usq finiatur haec uita : quousq. sit nox uniuersige¬
neris humani in occasu seculi: Quarehuc usque & quia post
istam noctem iam non erit spes : sed ipsa res: Spesenim
quae uidetur non est spes: a postolus dicit: Quod enim
uid& quis. quid sperat. & Si autem quod non uidemusspe¬
ramus. ꝑpacientiam expectamus : Siergo pacienter ex¬
pectare debemus quod non uidemus: usq ad noctem

Expanded text:
moriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam momoriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Domino, resurrecturum te, non quomodo Lazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui Prophetae; sed resurrecturum te spera quomodo Dominus, ut post resurrectionem qua resurrexeris, non te jam timeas moriturum: et coepisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. «Spes» enim «quae videtur, non est spes,» Apostolus dicit: «quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Si ergo patienter exspectare debemus quod non videmus, usque ad noctem
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec pecus eius. non a cesceret cupa eius. non grandina¬
retur uinea eius Quisic sperabat indnm. animaduer¬
tit his reb ab undare eos qui non colebant dñm. ⁊defe¬
cerunt pedes eius. & ñ sperauit usq ad noctem: quia ñ
coepit a uigilia matutin sperare: Quis ergo sic incpit
auigilia matutina sperare.o Qui hoc sperat dedño. quod
coepit ostendere auigilia matutina in qua resurrexit:
Antet̾nĩ nemo resurrexerat: semꝑ uicturus Intendat caritas ur̃a:
Resuscitati sunt mortui: ante aduentũ dñi: Na ⁊ helias
resuscitaiut mortuum. & helyseus : sed resurrexerunt iterum moritum
Dñs ipsesresu scitauit: morituri resurrexerunt: Siue ille iuuenis fili¬
us uiduae. siue illa puella duodecim annorum fili e archisrna¬
gogi si ue lazarus: Aliter resuscitati sunt om̃s morituri: semel
natisunt . & bis mortui sunt: Nemo resurrex erat numquã

Expanded text:
sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinased nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit his rebus abundare eos qui non colunt Dominum, et defecerunt pedes ejus , et non speravit usque ad noctem; quia non coepit a vigilia matutina sperare. 9. Quis ergo sic incipit a vigilia matutina sperare? Qui hoc sperat de Domino, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resuscitavit mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum morituri. Dominus ipse quos resuscitavit, morituri resurrexerunt; sive ille juvenis filius viduae , sive illa puella duodecim annorum, filia archisynagogi , sive Lazarus : aliter resuscitati sunt, omnes morituri; semel nati sunt, sed bis mortui sunt. Nemo resurrexerat nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
quousq exeas abhac uita Nam sinon usq ad noctem speraue¬
ris: deletar totum quod speraueras: Sunt enim homines qui
incipiunt sperare : sed non ꝑseuerant usq ad noctem : Incipi¬
unt pati tribulationes aliquas. incipiunt pati temptaciones
uident homines malos ⁊ iniquos felicitate temporali pollen
tes: & qm̃ talia sperabant dedño ut hic essent felices: at¬
tendunt eos qui scelert feterunt habere quodipsi de sidera¬
bant habere. & deficiunt pedes eorum: & desinunt sperare¬
indñm Quare. e Quia non auigilia matutina ceperunt
sperare : Quid ÷ hoc o Non hoc coeper sperare dedño quod p̃¬
cessit in dño. ab illa uigiliai matutina: sed sperabant dednõ
ut si essent xp̃iani: haberent plenam domum aurõ. frum̃¬
to. uino & oleo: nullus eorum moreretur in maturus:¬
Siquis non haber& filios acciper&. si uxorem ñ duxiss& duce¬
ret. non abortiret non solum aliqua mulier indomo eius.

Expanded text:
quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speravequousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati tentationes, vident homines malos et iniquos felicitate pollere temporali: et quoniam talia sperabant de Domino, ut hic essent felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia matutina coeperunt sperare. Quid est hoc? Non hoc coeperaecessit in Domino ab illa vigilia matutina: sed sperabant de Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, vino, oleo, si quis non haberet filios, acciperet; si uxorem non duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ihabitauit in nobis: Accepit abste quod offerret ꝑte : quomo¬
do accipit ate sacerdos. quod ꝓte offerat: Quando uispla¬
caredm ꝓpeccatis tuis. iamfactum ẽ ita factum ẽ : Sacer¬
dos noster a nobis accepit. quod pronobis offerret: Accepit
a nobis carnem : in ipsa tarne uictima factus ẽ : Holo caus¬
tum factus ẽ. sacrificium factus est: In passione sacrificium
factus est. in resurrectione in nouauit illud quod occisũ
est: ⁊ tanquam primicias suas dedit dõ: et ait tibi: Con¬
setratit sunt iam omnit tua: Quando tales primiciȩ¬
tuae dete datae sunt. spertt ergo & inte futurũ : quod p̃cessit in primi¬
cus tuis Ille ergo quia auigilia matutina resurrexit: cepit
anima nr̃a ex hoc sperare : Et quo usq cꝰ usq in noctem. quousq
moramur : Om̃is enim mors nr̃a carnalis: quasi somnus est:
episti sperare ex quo resurrexit dñs: noli deficere sperare.

Expanded text:
et habitavit in nobis . Accepit abs te, quod offerret pro te; quomoet habitavit in nobis . Accepit abs te, quod offerret pro te; quomodo accipit sacerdos a te, quod pro te offerat, quando vis placare Deum pro peccatis tuis. Jam factum est, ita factum est. Sacerdos noster a nobis accepit quod pro nobis offerret: accepit enim a nobis carnem; in ipsa carne victima factus est, holocaustum factus est, sacrificium factus est. In passione sacrificium factus est; in resurrectione innovavit illud quod occisum est, et tanquam primitias tuas dedit Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te datae sunt Deo; spera ergo et in te futurum quod praecessit in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dñs ꝑ quem nobis dimissa sunt pecata : in uigilia matu¬
tina resurrexit amortuis. Vt hoc speremus in nobis futurii:
quod p̃cessit indño: Iam enim peccatu nr̃a dimissasunt.
sed nundum resurreximus : Si nundũ resurreximus. nun¬
dum in nobis factũ ÷ quod p̃cessit in capite nr̃o Quid pre¬
cessit in capite nr̃o : quia & caro ipsius capitis resur¬
rexit : Sp̃s illius capitis numquã mortuus ÷. sed quod
in eo mortuũ ÷: resurrexit : Resurrexit enimtercia die
& quodam modo hoc nobis dixit dñs: Quod in meui¬
Ded suntqui dicant: Ecce resurrexit dñs : Numquid ꝓpt᷑ ett
sperandum ẽ ⁊ meposse resurgere & utiq propteret In
hoc enim resurrexit dñs: quod ate accepit : Mon enim resur¬
geret : nisi mortuus ess& : Non aut̃ mortuus ess& nisi car¬
nem portaret: Quid accepit atedñs & carnem: Quid
uenit ipse .c. Uerbum dĩ quod erat ante om̃a. perquod factas
om̃a: Sed ut acciperet abste aliquid: uerbum caro factũ ẽ

Expanded text:
quia Dominus per quem nobis dimissa sunt peccata, in vigilia matutina resurrexit a mortuis, ut hoc speremus in nobis futurum quod praecessit in Domino. Jam enim peccata nostra dimissa sunt, sed nondum resurreximus: si nondum resurreximus, nondum in nobis factum est quod praecessit in capite nostro. Quid praecessit in capite nostro? Quia et caro ipsius capitis resurrexit; spiritus illius capitis numquid mortuus est? Sed quod in eo mortuum est, resurrexit. Resurrexit autem tertia die; et quodam modo hoc nobis dixit Dominus: Quod in me vietis et vos. 7. Sed sunt qui dicant: Ecce resurrexit Dominus; numquid propterea sperandum est et me posse resurgere? Utique propterea: in hoc enim resurrexit Dominus, quod a te accepit. Non enim resurgeret nisi mortuus esset, non autem mortuus esset, nisi carnem portaret. Quid accepit a te Dominus? Carnem. Quid venit ipse? Verbum Dei, quod erat ante omnia, per quem facta sunt omnia. Sed ut acciperet abs te aliquid. Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius solum erat: factum ẽ ⁊ tuũ: quia placuit tibi: Si
aut̃ displicuerit tibi & oraueris ꝓ eo. et de p̃catus ueniã
deders ut posis lbeit fronte dicere in precib: tus. quas tibi iuris¬
peritus caelestis dictauit dimitte nobis debita nra sici itrxs
nos dimitimus debicorib: nr̃is :: didicisti porare ouert
fratuis du. ut & alius port& siqua sunt tua. & fiat inuo¬
bis quod ait apostolus Inuicem onera ur̃a portate
esdio diplebitis legem xp̃i. I. ta securus cantas quod

Expanded text:
ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris;» didicisti portare onera fratris tui; ut et alius portet si qua sunt tua, et fiat in vobis quod ait Apostolus, «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Ita
Abbreviated transcription (Latin):
tat caput: & ñ ponit suꝑ alterum: Sed cum & ipsedefecerit:
tollit se ab anteriore parte. ⁊ redit posterius.: ut & ipse in al¬
tero requiescat Et sũ portant om̃s onera sua & peruenuNT
ad quod desiderant. ⁊ñ patiuntur naufragiũ. quia quasi
nauis ÷ illis caritas Itaq caritas onera portat señtimeat
nep̃matur onerib talibus. Nepeccatis suis unusquisq
p̃matur: ad tendat Nlam quando portas infirmitatem
fratris tui : non te onerant peccata ipsius Plane si con¬
sentias : iam tua tepremunt. non alterius: Quisquis e¬
nim consentit peccatori : non alienis sed sius grauabitur :
Consensio enim ad peccaitum alterius. tuũ fit peccatum.
&non e quare queraris. quod peccata aliena tep̃mant:
Dicitur enim tibi: premunt te sed tua Uidisti furem:
concurristi cum eo Quid ÷ hoc. o Pedib ambulasti ad
furtum: immomente coniunxisti te furto: Quod

Expanded text:
tat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod
Abbreviated transcription (Latin):
onera sua. nisi qui habent caritatem . Qui non ha¬
bent caritatem: graues sunt sibi Qui aut̃ habent
caritatem̃: portant se: Lȩsit te aliquis petit ueniã :
siñ dimites : non portus onus fratristui : Sidimittis : portas in firmũ:
Et tu si forte maliquam infirmitatem cetideris quasi homo: o¬
portet ut sic te port& et ille. quemadmodũ itu: Audiquid
praecesserit. Fratres inquit.si p̃ occupatus fuerit homo in aliquo
ddicto uos qui spiritales estis: instruite huius modi in spũ leni¬
tatis: Et neforte quia spiritales monuerat. uelut seturi sibi uide¬
rentur : continuo subiecit: Intendens terpsum: ne & tu
tempteris Demde quod cõmemoraui : subiunxit: Alter alteruas
honera ura portate : ⁊ sic a dimplebitis legem xp̃i: Undedicit
Et ꝓpt̾ legem tuã sustinui te dñe: Di cuntur cerui quando
transeunt freta in ꝓximas insulas pascuaegra: capita suꝑ¬
inuicem se in uicem ponere Et unus qui ante ⁊ solus pon¬

Expanded text:
onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non haonera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Lsi non dimittis, non portas onus fratris tui. Si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus por
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: cum ceperit te delectari facere quod dicit sermo dĩ:
am qui erat aduersarius. fit amicus: sic finita uia ñerit
qui te tradat uidici Ergo ꝓpt̃ legem tuã sustinuite
dñe : quia dignatus es legem misericordiae mihi affer
re. dimittere omã peccata mea. dare mihi dec&ero monita
nete offendam : In ipsis monitis. siquid forte tituba uero
dedisti mihi remedium. quo te orem dicens. Dimitte nobis
debita nr̃a. sicut ⁊ nos dimittimus debitoribus nr̃is:
Hanc legem statiusti mihi : ut quomodo dimitto dimitta¬
tur mihi Propt̃ hanclegem sustinuite dñe : Ex pectaui quan¬
do uenias uliberes ab omni necessitate. quia in ipsa neces¬
sitate : non deseruisti legem miseri cordiae : Audiquam
legem dicat: Si nondum intellexisti. quia legem modo
dicit caritatis. Audi a postolum Inuicem onera urapor¬
tate : & sic implebitis legem xp̃i : Qui portant in uice

Expanded text:
tem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. tem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enimlex sc̃t iusta. bona iudaeis: sed reos eos potuit face¬
re: Non data ÷ bex quaeposs& uiuificare : sed quae osten¬
deret peccata peccatori: Petcator enim oblitus erat se.
nec uidebat se: Data ÷ illilex : ut uideret se: fecit reulex:
liberauit lator legis. Lator enim legis: imperator ẽ. Lex data ÷
quae terreat ⁊ constringat in reatu. ⁊ non soluit lex apetcatis:
sed hostendit peccatum: Et forte subipsa lege positus animad¬
uertit iste in ꝓfundo. quanta fecerit contra legem : & sic ex¬
clamauit dicens. Si iniquitates obseruaueris dñe dñequis
Illa timoris fuit : Est alialex caritatis : Lex caritatis : datueniam
peccatis. delet preterita. ad mon& defuturis : Inuia non deserit
comitem : comes fit eiquem ducit inuia : Sed concordandum ẽ
cumaduersario: dum es in uia cũ illo : Est enim sermodi ad¬
uersarius tuus: quandiu cũ illo ñ concordas : Concordas ai¬

Expanded text:
est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit faceest enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas au
Abbreviated transcription (Latin):
peccatissuis. accusari omnes conscientiassuas: Cogitacionibus
sius non inueniri cor castum: presumens deiusticia sua: Sier¬
go cor castum non potest in uenire quod presumat deiusticia¬
autem spes est oꝰ qm̃ apudte propiciatio est.e
Etquae ẽ ista ꝑpiciacio. nisi sacrificium. o Etquod ẽ sacrificiũ.
nisi quod ꝓ nobis oblatum est .o. Sanguis in nocens fusus.
deleuit om̃a peccata nocentium: Precium tantũ datum:
redemit om̃s captiuos. demanu captiuantis inimici Ergo ẽ
apud te ꝓpiciacio: Nam si non eet apud te ꝓpiciacio. si iudex
solum ẽẽ uelles. & misericors eẽ nolles. si obseruares omnes
iniquitates nrãs. ⁊ quereres eas. quis sustiner&. o Quis ante
te star& & dicer& innocenssum. o Quis star& in iudicio
tuo. e Spes ergo una est. qm̃ ẽ apudte ꝓpiciacio: ꝓpt̃ legẽ
tuam sustinuite dñe Quam legem o quae reosfecit: Data

Expanded text:
peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitiaautem spes est? «Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in judicio tuo? Spes ergo una est, «Quoniam est apud te propitiatio. Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Quam legem? Quae reos fecit? Data
Abbreviated transcription (Latin):
di uocem meam Fiant aures tuae intendentes inuocem
dep̃cationis meae. Unde clamat.o de ꝓfundo. Etquis ẽ
ergo qui clamat.& Peccator. Et qua spe clamat o quict
qui uenit soluere peccata: dedit spem &iam in ꝓfundo
posito peccatori. Idõ quid sequitur postistas uoces o Si
iniquitates obseruaberis domine. dnẽ quis sustinebit.
Ecce aperuit: dequo ꝓfundo clamar&: Clamat enim submolibus &
fluctibus iiquitatũ suarum: Circumspexit se. circũspexit uitam
suam. uidit illam undiq flagitus & facinoribus coopertam:
Quacumq respexit : nihil insebonũ inuenit. nihil illi serenũ
iusticiae potuit occurrere: Et cum tanta ⁊ tã multa pecca¬
ta undiq & cateruas scelerum suorum uider&. tamquã ex¬
pauescens exclamauit dicens: Si iniquitates obseruaueris
dñe dnẽ quis sustinebit .o Non dixit ego non sustinebo: sed quis
sustinebit Uidit enim ꝓpe totam uitam humanã circũ latrari

Expanded text:
di vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem di vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cum tanta et tam multa peccata undique et catervas scelerum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari