comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirȩ magnnitudinis exere fusili st̃
formata Multa & alia dehac
ciuitate idem ystorio graphus narrat
addens. Cum tunta fuissa lonestas xiłi¬
cii. at tam̃ uicta atq. subuersa est. Priuiꝰ
aut̃ filius noe sem. de quo generatione de¬
cima natus .ẽ. abraham. idiẽ noe semratfax¬
&at. sale heber phalechi .ruu. saruc thare
qui genuit abraliã. In sns ergo decẽ generatoo¬
nib hoc est a noeusq ad abraliã inuemunt᷑¬
pore regnatat ninus qui edificainit ci uitatẽ
ninũ quã mniuenuocant. cuiꝰ in trib mansio¬
nib spaciũ amplitudinis ionas ꝓpħia deter¬
minat. Huiꝰ quadragesuno tertio rrgni aino
natus est abrahã. Hic est abrahã initiũ fidei
cõmutatione monstrauit. ipso in euangeliis
sic dicente. Abrahan exulta uit ut uider&
diem ieũ. & uidit. & gauisus est. Hoc uͦ holo¬
caustũ in monte caluariȩ qͦ dñs crucifixus est
ab latũ fuisse seuerus narratun chronica

Expanded text:
mirae magnitudinis ex aere fusile sunt mirae magnitudinis ex aere fusile sunt formata. Multa et alia de hac civitate isdem historiographus narrat, addens: Et cum tanta fuissit honestas aedificii, attamen victa atque subversa est. Primus autem filius Noe Sem; de quo generatione decima natus est Abraham: id est Noe, Sem, Arphaxath, Sale, Eber, Falech, Rheu, Saruch, Thare, qui genuit Abraham. In his ergo decim generationibus, hoc est a Noe usque Abraham, inveniuntpore regnabat Ninus, qui aedificavit m, quam Nineven vocant; cuius in tribus mansionibus spatium amplitudines Ionas propheta determinat. Huius quadragisimo tertio regni anno natus est Abraham. Hic est Abraham initium fidei conmutationem monstravit, ipso in euangeliis sic dicente: Abraham exsultavit, ut viderit diem meum; et vidit, et gavisus est. Hoc vero holocaustum in monte Calvariae, oblatum fuisse Severus narrat in Chronica;
Abbreviated transcription (Latin):
stellã Ab hoc etiã igne̾ adorare c̃sueti
ipsũ diuinitus igne consumptũ ut dm̃
colunt. Cũq. multiplicati hommesdis¬
ꝑ gercntur ꝑ uniuersas terras. egressi
ab oriente senna ar gramincũ campũ
repperiunt. In quo ȩdificantes ciuita¬
tẽ. turrĩ quȩ cȩlos tanger& nituntur
construere. Quorũ uanã cocitationẽ
semul & linguã ipsasq. confutans ds̃
mundũ late patintẽ inuniuersa t̾ra
disꝑsit. Uocatũq ist nom ciuitatis
babet hoc est confusio. eo qđ ibi confu¬
diss& ds linguas eorũ. Het est bałi¬
lania animroth gigante ȩdificata
filio chus. Et sicut hõrosii uarrat isto¬
ria. mira campi planitae. in quađrũ
disposita .eͣ. Murus eiꝰ ex coctili latere
in fusobi tumine in latũ habet cubi
incircuitu stadia quadringenta
septuaginta . Unus stadius habet
aripannos quinq Uicenȩ quine por¬
tȩ ꝑ unũ quemq latus sitȩ sunt. quȩ
faciunt contã. Harũ portarũ ostia

Expanded text:
stellam. Ab hoc etiam ignem adorare consueti, stellam. Ab hoc etiam ignem adorare consueti, ipsum divinitus igne consumptum ut deum colunt. VI. Cumque multiplicati homines dispergerentur per universas terras, egressi ab Oriente, Sennaar gramineum reperiunt campum. In quo aedificantes civitatem, turrem quae coelos attingeret, nituntur struere. Quorum vanam cogitationem simul et linguam, ipsosque confutans Deus, per mundum late patentem in universa terra dispersit: vocatumque est nomen civitatis, Babel, hoc est, Confusio, eo quod ibi confudisset Deus linguas eorum. Haec est Babylonia a Nembroth gigante aedificata filio Chus. Et, sicut Orosii narrat historia, mira campi planitie in quadrum disposita est: murus ejus ex coctili latere infuso bitumine, in latum habet cubitin circuitu stadia quadringenta septuaginta. Unum stadium habet aripennes quinque. Vicenae quinae portae per unumquodque latus sitae sunt, faciunt 100. Harum portarum ustia
Abbreviated transcription (Latin):
ds nr̃ ñ ut homo nascitu. Cõinouet᷑ enĩ
ut terreat pellit ut reuoo&. irascitur ut
rinenđ& Srã nec hoc ambigo qđ̃ species
sȩculi tratisteris. nos ab imminentibi ma¬
us materno gestamine foueris. pio am¬
plexu ac ꝓtectione defendit. Ab adã
seth enos. chainan. uialaler i ared.
in terra inachimi sepultũ que prius e¬
bron uocabatur liber iesun aue euiden¬
ter explanat. Habebat gͦ post diluuiũ
tros filios. sem cham. & ia phec. De
ia sahed egrossȩ st̃ gentes. similiter &
decham. siue de cħan. Et sicut a it uetꝰ
ystoria ab his disseminatũ est genus siu¬
manũ subumuersonundo Primogeni¬
tus uͦ cham ehus. Hic fuit totius aĩtis
magicȩ imbuente diabolo. & pinus ido¬
latriȩ adinuentor. Hic pͥmus staticulũ
adorandũ diaboli instigatione ẽsti¬
tuit. qui & stellas & igniin de cęlo ca¬
dere falsa uirtute᷑ haminib osten¬
debat . Hic ad persas transut Hunc
prisȩ uocitauere ⁊ uastrẽ idẽ. uiuentẽ

Expanded text:
 non ut homo irascitur: commovetur enim, ut terreat; pellit, ut revocet; irascitur, ut emendet. Sed nec hoc ambigo, quod species saeculi transiens, nos ab imminentibus malis materno gestamine fovens, pio amplexu ac protectione defendit. Ab Adam Seth, Enos, Cainan, Malaleel, Jared, in terra Enachim sepultum, quae prius Ebron vocabatur, liber Jesu Nave evidenter explanat . V. Habebat ergo Noe post diluvium tres filios Sem, Cham, et Jafeth. De Jafeth egressae sunt gentes, similiter et de Cham, et de Sem. Et, sicut ait vetus historia, ab his disseminatum est genus humanum sub universo coelo. Primogenitus vero Cham, Chus. Hic fuit totius artis magicae, imbuente diabolo, et primus idololatriae adinventor. Hic primus statuunculam adorandam diaboli instigatione constituit: qui et stellas, et ignem 10 de coelo cadere, falsa virtute, hominibus ostendebat. Hic ad Persas transiit. Hunc Persae vocitavere Zoroastrem, id est viventem
Abbreviated transcription (Latin):
annos israhelitȩ heremo utunttir. imbu¬
unt᷑ legibus. ꝓhantur. uictibusq pascunt᷑
angelicis. Deinceps enĩ post acceptã lagr̃
trans gressũq cũ hic sunaue iordanem.
trrram repinissionis accipiunt. Postcuiꝰ
transitũ dũ p̾cepta diuina post p onunt.
sepe malienigenatũ scrcutio sub iugan¬
tur. Sed cũ conutrsi ingemiscunt. tribu¬
ente dño ꝑuirorũ fortium brachiũ liberan¬
tur. Post hȩo ꝑ s amuhelẽ. regẽ sicut reliquȩ
gentes habent a dño postulant: Accipiunt
primũ saus. deinde dauid. Ab abraham
gͦ usq ad dauid. generationes quattuor decĩ
idẽ. abrabam isa ac. iacob. iudas. phares.
esrom. aram. amenadab. naason. salmon
obeth. uesse dauid. Dauid a ut̃ genuit
Salomoneni. de bethsabeȩ. Isꝑ nathan

Expanded text:
annos Israelitae eremo utuntur, imbuannos Israelitae eremo utuntur, imbuuntur legibus; probantur, victibusque pascuntur angelicis. Deinceps enim post acceptam Legem, transgressuque cum Iesu Nave Iordanne terra repromissioness accipiunt. Post cuius transitum, dum praecepta divina postponunt, saepe in alienigenarum servitio subiugantur. Sed cum conversi ingemiscunt, tribuente Domino, per virorum fortium brachium liberantur. Post haec per Samuelem regem, sicut reliquae gentes habent, a Domino postolant; accipiunt primum Saul, deinde David. Ab Abraham ergo usque ad David generationes 14: id est Abraham, Isaac, Iacob, Iudas, Phares, Esdrom, Aram, Aminadab, Naason, Salma, Booz, Obeth, Iesse, David. David autem genuit Salamone
Abbreviated transcription (Latin):
iati ab om̃i inquinam̃to cariis ꝑ durare
usq ad p̃sentis uite exitũ possunt. Alii
adhorã tertiã. uidelic& qui maiori ȩtate
conuertuntur. alii ad sextã. qͥ luxurie
feruoran cohercent. & ꝑ has quasq. ho¬
ras sicut euangelista comemorat adope¬
c̃ ducuntur. Hest̃ diuistones quili per
hoc in aretransitur. Illuduͦ qđ ad mare
usq uenientes litus stagni tenentes re¬
uertuntur illud .ẽ. qđ dñs ad ior̃ sen
dicit heuersi castra metantur e reiione
phiai dii quȩ iẽ. inter iagdasũ & mare
contra beelseꝑhon. Nec eium dubiũ .tͣ. qđ̃
transitus ille maris uel columna nubis tpũ
gesserint nr̃i baptisinatis. dicente beato
paulo apło Nolo inĩuos ignorare fr̃s
qͣm patres nr̃i om̃s sub nube fuert̃. & om̃s
inmos sebapttiatist᷑ in nube & in mari
Anatiuitat̾e gͦ abrahȩ usq. ad egressũ
filiorũ isrł exx̃gẏpto uel transitũ maris
rubri qđ fuit inoysi actogesimo anno
supputantur anni numẽro quadr ingenti¬

Expanded text:
durare usque ad vitae praesentes exitum possunt; alii ad oram tertiam, videlicet qui maiore aetate convertuntur; alii ad sextam, qui luxoriae fervore coerceunt. Et per has quasque horas, sicut euangelista conmemorat, ad opeconducuntur. Hae sunt divisiones, quibus per hoc mare transitur. Illud vero quod ad mare usque venientes, littus stagni tenentes revertuntur, illud est quod Dominus ad Moysen dixit: Reversi castra metentur e regione Phiahiroth, quae est inter Magdalum et mare contra Belsephon. Nec enim dubium est, quod transitus ille maris vel columna nubis tipum gesserit nostri baptismatis, dicente beato Paulo apostolo: Nolo vos ignorare, fratres, quia patris nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moysen baptizatiA nativitate ergo Abrahae usque ad egressum filiorum Israel ex Aegypto, vel transitum maris Rubri, qui fuit Moysi octogesimus annus, supputantur anni numero 462. XI
Abbreviated transcription (Latin):
lutionis nicȩ instat. Rogd ut usq. dum
debitũ stnam impleã. a u̾obis penitus nͣ
relinquar. Cumq cõprehetisus ad ca¬
pitaliũ duceretur. retictus ab his. solus ab¬
sciaitur. lgiturcũ se abiillis cerner& de¬
relictũ orasse fercur. Dũ e iłiu xp̃e exau¬
dehis mercatue hahere pontificen in¬

Expanded text:
lutiones instat. Rogo, ut, usque dum debetum finem impleam, a vobis paenitus non relinquar'. Cumque conpraehensus ad Capitulium duceretur, relictus ab his, solus adtrahitur. Igitur cum se ab illis cerneret derelictum, orasse fertur: 'Domine Iesu Christe, exaude his
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓphetarũ uaticina nec eoꝵ interitus.
nec clades patriȩ. nec ipsorũ etiã rugun¬
ens excidia domuert̃. douec iratus tdñs
contra eos excitauit nabuchodonosor
qui eos in babylomã cũ om̃itẽ pliornam̃¬
to captiuos adduxit. In qua captiuita te
& danihel ꝓpheta eximius inter esurintes
leones inlesus. & tres pueri in medio ugniũ
rorulenti abiere captiui. Inhac cap̃tiuita¬
natus ẽ. Adauid au̾t usq ad des olationẽ

Expanded text:
nec prophetarum vaticinia nec eorum interitus nec prophetarum vaticinia nec eorum interitus nec cladis patriae nec ipsorum etiam regumeos excidia domuerunt. Donec iratus contra eos Dominus excitavit Nabuchodonosor, qui eos in Babiloniam cum omnia templi urnamenta captivos abduxit. In qua captivitatem et Danihel propheta eximius, inter esurientes leonis inlesus, et tres pueri in medium igneum rorulenti abiere captivi. In hac captivitanatus est. A David autem usque ad de
Abbreviated transcription (Latin):
ut indulgeat pollicetur. Atille terrenas
diuitias post ponens. sapientiã magis
expetiit qđ gratũ dño fuit. ita ut ab et dẽ
audir&. Quia ñ quȩ sisti regna mundi.
nec diuitias etꝰ sed postula sti sapunitiã
idoo accipies eã sit uit ante te ñ fuit sapiens¬
iudictũ illud đ interduas mulieres de
uno infante litigantis intulit comprõ¬
bauit. Hic sało mon ȩdificaut templũ
nomini dñi miro opere. multũ ibi auri
argentiq aris ac ferriigerens. itaut
diceretur a quibusdã numquã simile
in mundo fuisse ȩdificium fabricatum
Ab egressu gͦ filiorũ ist ł ex agẏptousq
ad edificattonẽ templi qui fuit᷑ aiinus
soptimus regni salomonis inueniuntur
gtun ystoria testatur. Post mortẽ autt̃
s alomonis diuisũ ꝑdurittã roboȩ regnũ
induas partes. restiter t̃ duȩ trib: ad robo¬
am. qđ iuda appellabatur. Adhierobo¬
am aut᷑ decẽ trib. quȩ isrł uocabantur
Post hec igitur ad idolatriã declinantes.

Expanded text:
ut indulgeat pollicetur. At ille terrenas divitias postponens, sapientiam magis expetiit. Quod ratum Domino fuit, ita ut ab eodem audiret: Quia non quaesisti regna mundi, nec divitias ejus, sed postulasti sapientiam, ideo accipies eam. Ante te non fuit tam sapiensjudicium illud, quod inter duas mulieres de uno infante litigantes intulit, comprobavit . Hic Salomon aedificavit templum nomini Domini miro opere, multum ibi auri argentique, aeris ac ferri ingerens, ita ut diceretur a quibusdam, nunquam simile in mundo fuisse aedificium fabricatum. Ab egressu ergo filiorum Israel ex Aegypto usque ad aedificationem templi, qui fuit annus septimus regni Salomonis, inveniuntur gum testatur historia. Post mortem autem Salamonis divisum per duritiamRoboae regnum in duas partes, restiterunt duae tribus ad Roboam, quod luda appellabatur; ad Hieroboam autem decim tribus, quod Israhel vocabatur. Post haec igitur ad idolatria declinantes
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑ orobab eliberantur. qui postra
& templũ & otuuate᷑ restuuit. Sedhat
captiuitas trpũ illius captui tatis ut
puto gerit. m qua anina peccatrix abdu¬
citur᷑ Iuã nisi torobabel id. ẽ ixpͣc libe¬
rauerit. horribiliter exulabit. Ipose eni
dñs in eugłio ait. Si uosfilius libetauerit
uere liberi eritis. Ipse eñt sibi in nobistẽ
ui sibilis tempł. illius ornamta in nr̃orũ
sersuũ honestate clarosoant: bonȩ etiã

Expanded text:
obabel liberantur: qui postea et templum et civitatem restituit. Sed haec captivitas typum illius captivitatis, ut puto, gerit, in qua anima peccatrix abducitur, quam nisi Zorobabel, id est Christus, liberaverit, horribiliter exsulavit. Ipse enim Dominus in euangelio dicit: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Ipse enim sibi in nobis temvisibilis templi illius ornamenta in nostrorum sensuum honestate clariscant. Bonae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tantu noe si delissimũ ac peculi arẽsibii
suiq typi siecrem p̃ferentẽ cũ sua uel
triũ natorũ coniugib posteritatis re¬
parandȩ gr̃a in archareseruatuit. Incre¬
pant nos hic herctici. curscã scriteara

Expanded text:
imum ac peculiarem sibi, suique typi speciem praeferentem, cum sua et trium natorum conjugibus, posteritatis reparandae gratia, in arca reservavit. Increpant nos hic haeretici, cur Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
inauit. & insufflau̾it in faciẽ etꝰ spiaculũ
uitȩ. & factus .ẽ. in animã uiuentẽ. Cui
dorinienti ablata costa. inulter eua creata
adam ante quã petoar&. tynũ redempto¬
ris dñi pͣtuliss& Ipse tĩ in passionis sopio¬
reobdoriniens. de laterr suo dũ aquã cru¬
ꝑcołam sibi exhibuit redemptã sanguine.
latiee imundatã ñ habeutẽ maculã aut
rugã id est limphis ablutã ꝓpt᷑ in aculã
extensã in cruce ꝓpt̾ rugã. Higͦ pͥii
homines inter amoena p̾aradisi uiuen¬
tes anguis astu illecti diuina pͣcepta tian¬
silunt. ei ectiq ab angelica sede mundi
lahorib deputantũr. Cognitũ aut̃
satellitẽ muliei cancepit. & p̾eperit du¬
os filios. Seddũ ds̃ uinus sacrificium
dignanter suscepit. alius in ucdta in¬
Flamante tum escit & in frat᷑ni sangui¬
nis effusione nouus parricida consur¬
gins fratrẽ oppͥmit. uicit. in terunit.
Exhinc cunctũ geriꝰ humanũ in facinus
execrabile ruit p̃ter enocħ iustũ. qui

Expanded text:
avit et insufflavit in faciem eius spiraculum vitae, et factus est in animam viventem. Cuius dormienti ablata costa, mulier Ewa creata Adam, antequam peccaret, tipum Redemptoris domini praetulisset. Ipsi enim in passionis sopore obdormiens, de latere suo dum aquam crueclesiam sibi exhibuit, redemptam sanguine, latice emundatam, non habentem maculam aut rugam, id est limphis ablutam propter maculam, extensam in crucem propter rugam. Hi ergo primi hominis inter amoena paradisibeativiventis, anguis astu inlecti, divina praecepta transiliunt, eiectique ab angelica sede, mundi laboribus depotantur. Cognitum autem satellitem, mulier concipit peperitque duos filios. Sed dum Deus unius sacrificium dignanter suscipit, alius invidia inflammante tumiscit, et in fraterni sanguinis effusionem novus parecida consurgens, fratrem opprimit, vincit, interimit. Exhinc cunctum genus in facinus exsecrabile ruit praeter Enoch iustum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bant officiũ Nã siquia paganis re¬
pti fuissent opisttani. aut afficuban¬
tur uerberib. aut gladio truncaban¬
tur. Apassione gͦ dtũ usq dd tiansi¬
EXPLICIT LIBER ERTAUS

Expanded text:
bant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transiExplicitus est liber primus
Abbreviated transcription (Latin):
truntatẽ sc̃am in distinctione subsistere
ꝑsonarũ & aliã quidẽ ꝑsonã patris. aliã
filii aliã sp̃s sc̃i. Inquã trintate unã d̾eita¬
tẽ. uã potuntiã. unã essentiã esse confi¬
teor. Crrdo beatã mariã ut uirgint̾ ante
partũ na uirgiẽ & post partũ. Cccdo
animã inmortalẽ. nec tam partẽ habere
dĩtatis. & omĩa quȩ atrecentis decẽ dcc̃
De fine uͦ mnundi ide ossentio. quȩ apatri¬

Expanded text:
ctam in distinctione subsistere personarum, et aliam quidem personam Patris, aliam Fili, aliam Spiritus sancti. In qua Trinitate unam Deitatem, unam potentiam, unam essentiam esse, confiteor. Credo beatam Mariam, ut virginem ante partum, ita virginem et post partum. Credo animam inmortalem, nec deitatis. Et omnia quae a trecentis decem et ocDe fine vero mundi ea sentio quae a priori
Abbreviated transcription (Latin):
me esse catia licũ Iulud
etiam placuit ꝓp¬
tercos qui appro¬
pinquantẽ mundi
uel sstorias auteriorũ annorũ suma expla¬
netur aꝑte. quanti ab exordio mundi suint
anni Seã prius ueniã legentib p̾cor. si
aut in litteris aut sillabĩs graminaticam
tur. sine aliquo fuco aut cordis hesita¬
tiome retineã. quia scio peccatis obnox¬
um ꝑ cretulitatẽ purã obtinere posseueniã
apũa dm̃. Credo gͦ in dmpatrẽ omini¬
potentẽ. credo uħma p̃in filiũ eiꝰ unicũ
dũm nĩn natũ a patreñ factũ nͣ posttẽ pra
sed ante cunctũ tẽpꝰ semꝑ fuisse cũ patre.
Nec enĩ pat̾ dici potuerat. si ñ habera filium
luos uqͥdicunt erat qͣndo ñ erat exxorabait᷑
renuuo. & ib ȩccła segregari contestor
& humanuitati ñ deitatẽ subiacuisse passio¬
nicredo. Credo eũ tertia resurrexisse.
ł ominĩ ꝑditũ liberusce. ascendisse celos
sedere ad dexterã patris uenturus ac iu¬
dicaturũ uiuos & mortuos. Credo sp̃m¬

Expanded text:
et esse catholicum. Illud etiam placuit propter eos, qui adpropinquantem finem vel historias anteriorum annorum summam, explanitur aperte, quanti ab exordio mundi sint anni. Sed prius veniam legentibus praecor, si aut in litteris aut in sillabis grammaticam tur sine aliquo fuco aut cordis hesitatione reteneam, quia scio, peccatis obnoxium per credulitatem puram obtenire posse veniam apud Deum. Credo ergo in Deum patrem omnipotenteum, natum a patre, non factum, non post tempora, sed ante cunctum tempus semper fuisse cum patre. Nec enim pater dici potuerat, nisi haberit filiumvero qui dicunt, Erat quando non erat, exsecrabiliter renuo, et ab Ecclesia segregari contestor. et humanitatem, non deitatem subjacuisse passioni credo. Credo eum die tertia resurrexisse, hominem perditum liberasse, ascendisse in coelos, sedere ad dexteram Patris, venturum ac judicaturum vivos et mortuos. Credo s
Abbreviated transcription (Latin):
quia uobiscũ positꝰ. amplius ẽ quãhic o¬
poratꝰ. Nã ut p̃termnittamꝰ plurama:
uobis suscitauit duos morcuos nobis
unũ &ut sepe ipse dicebat. maior et
uirtus ante episcopatũ fuit. quã past
functus Uobis ẽ inĩ ablatus nobis a
donatus. Uerũsimos antiquit instutut᷑
seruatur. in urbe inqua ordinatus est
Habebit dõ iubente sepulcrũ. Certe
siomonasterip priui legio cupitisuin¬
dicaee quia prunũ ei inõnasteriũ cum
inediolanensib fuit. Hisgͦ litigantib:
sole tuente nox clauditꝰ. corpꝰq in me¬
dio positũ firiatis ianuis ab utroq. po¬
pulo custoditur. futurũ ut facto inane
frustrari patrimno. Deniq nocte media
muntur. nec ullus fuit. qui ex tanta mua¬
titudine uugilar& Igitar uli tut diucs
eos conspiciunt obdormsse. appͣ hensam
seissum corporis glebã alii ꝑfinestrã
uciunt aliia foris suscipiunt. posttũ¬
fluuiũ descendunt. Ingressiq. ligeris
Alueũ. ad urbẽ turoniaĩ oũmagñis

Expanded text:
biscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post functus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vine, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsibus fuit'. His ergo litigantibus, sol ruente nox clauditur, corpusque in medio positum, firmatis serra usteis, ab utroque populo costoditur, futurum ut mane facto afrustrari patrono. Denique nocte media emitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Toronici eos conspiciunt obdormisse, adpraehensam sanctissimi corporis glebam, alii per fenestram eiciunt, alii a foris suscipiunt, positumfluvium discendunt, ingressique Legeris alveum, ad urbem Toronicam cum magnis
Abbreviated transcription (Latin):
testasse atq turasse. sium quã se comes¬
sursᷤ panim. uisi dñmn ceruet & resurgen¬
tẽ Textia demũ die rediens dñs spdliato
tartaro cũ trrumpho. ia cobose ostem¬
deus. ait. Surge frater iacobe conede.
quiaiã amortuis resurrexi hic ẽ. iacob
iustus quẽ fratrẽ dm̃ nuncuꝑant. ꝓ eo
Dñicã uͦ resurrectionẽ die prima factã
credimus ñ septima sicut multi putañ.
Hic est dies resurrectionis dñi nr̃i iħu¬
xp̃i. quẽ nos ppriȩ dĩicum prosc̃a eiꝰ re¬
surrectione uocamꝰ. Hic primꝰ lucẽiidit.
in principio. & hic prunꝰ dñm resurgentẽ
contemplari meruit de sepeilero. A capti¬
uitateuͦ hiero solimȩ & desolatione tt᷑¬
pli usq ad passionem dñi nr̃i cħu xp̃uid
estusq ad ty berii septimã decimũ dimũ.
to. Resurgens aut̃ dñs. ꝑ quadraginta
dies cũ discipłis de regno dĩ dispũtans
uidentib illis innube susceptus est. euec¬

Expanded text:
testasse atque iurasse, numquam se comitestasse atque iurasse, numquam se comisurum panem, nisi Dominum cerneret resurgentem. Tertia demum die rediens Dominus, spoliato tartaro cum triumphum, Iacobo se ostendens ait: 'Surge, Iacobi, comedi, quia iam a mortuis resurrexi'. Hic est Iacobus iustus, quem fratrem Domini nuncupant, pro eo nicam vero resurrectionem, die prima factam credimus, non septima sicut multi putant. Hic est dies resurrectionis Domini i, quem nos proprie Dominicam, pro sancta ejus resurrectione vocamus. Hic primus lucem vidit in principio, et hic primus Dominum resurgentem contemplari meruit de sepulcro. A captivitate vero Hierosolymae et desolatione templi, usque ad passionem Domini nostrii septimum decimum annum, II. Resurgens autem Dominus, per quadraginta dies cum discipulis de regno Dei disputans, videntibus illis in nube susceptus, evec
Abbreviated transcription (Latin):
cruoifigitur. amilitibi anussospu custo¬
rũ dromatib conditũ in suo monum̃¬
to recondidit. incellulã ineluditur.
& ab ipsis sacer datũ principib custo¬
ditur. maioreii inuũ habentes seuiti¬
am. ut gesta pilati adtsboriũ impe¬
ratorõm missa roferunt quȩ in ipsũ
dñm cũilie amilitib. ho ab ipsis sacer¬
dotib custodiretur. Sed resurgente
duõ custadib uisione angelicã teri¬
tis eũ nouinueniretur intiunudo noc¬
te parieces de collula in qua osephat¬
neb atur suspindunt᷑ n sublane. ipseũ
de custodia alisolutrit angeso liberat᷑.
parietib restitutis in loco suo: Cumq.
pontifices custodib ex probrarent. &
sõm corpus ab eisdem instanter inquite¬
retur. dicunt eismilites. Redd̃ite uos
uerũ agnoscimus. ueq uos benefacto¬
re di: neq nos dĩ filiũ reddere ñc ualemꝰ
Lunc illis confusis. mulites subliac excusatio¬
ne libierantur Fertur iacobus apłs cũ

Expanded text:
crucifigitur, a militibus emisso spiritu custocrucifigitur, a militibus emisso spiritu custoeum aromatibus conditum in suo monumento recondidit, in cellulam recluditur, et ab ipsis sacerdotum principibus custoditur, majorem in eum habentes saevitiam, ut Gesta Pilati ad Tiberium imperatorem missa referunt, quam in ipsum Dominum, ut cum ille a militibus, hic ab ipsis sacerdotibus custodiretur. Sed resurgente Domino, custodibus visione angelica territis, cum non inveniretur in tumulo, nocte parietes de cellula, in qua Joseph tenebatur, suspenduntur in sublimi; ipse vero de custodia, absolvente angelo, liberatur, parietibus restitutis in locum suum. Cumque pontifices custodibus exprobrarent, et sanctum corpus ab eisdem instanter requirerent, dicunt eis milites: Reddite 19 vos virum agnuscimus, neque vos benefactorem Dei neque nos Dei filium reddere nunc valemus'. Tunc illis confusis, milites sub hac excusatione liberantur. Fertur Iacobus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Anno qͣuadragesimo tertio imperu au¬
uaria mbethietm dauid oppulũ secundũ
carnẽ natus est. cuiꝰ in inensũ sydus magi
ab orunte erruientes cũ muicrib ueniunt.
⁊ puerũ supplices oblatis ã onis adorant
ꝑ sequi nititur. paruulos infantos ui¬
dicante. baptisini gra̾m tribuente. uel
celeste regnũ ounctis gentib ꝓmitten¬
te .atq. ꝓdigia & sign̾a ꝑ popłos ope¬
rante. hoc ẽst dũ de aquis uina ꝓfert.
dũ febres ex tinguit. qdũ cȩcis lum̃ tribuit.
dũ sepultis uitam restituit. dũ obselsos
ad in mundisspiritib liberat. dũ lȩpsos
miserabili torpentes cute reformat. ac
dũ alia multa signa faoiens manifestis¬
sime se dm̃ populis esse declarat iniudȩs
ira succenditur. inuidia exagitatur.
Acmens dt sanguine ꝓphetarũ pasta
ut iustũ interunat iniuste molitur. Ergo
ut urterũ uatũ cõplerentur oracũa
a discipulo traditor. a pontificib con¬
deminatur. aiud eis illuditur. cũ iniquis

Expanded text:
XVIII. Anno quadragesimo tertio imperii AuXVIII. Anno quadragesimo tertio imperii AuMaria in Bethleem David oppidum secundum carnem natus est. Cuius inmensum sidus magi ab oriente cernentes, cum muneribus veniunt et puerum subplicis oblatis donis adorant. ristum persequi nititur, parvolus infantes indicante, baptismi gratiam tribuente vel caelestem regnum cunctis gentibus promittente atque prodigia et signa per populos operante, hoc est dum de aquas vina profert, dum febris extinguit, dum caecis lumen tribuit, dum sepultis vitam restab immundis spiritibus liberat, dum leprosos miserabili turpentes cute reformat: haec dum et alia signa multa faciens, manifestissime se Deum populis esse declarat. In Judaeis ira succenditur, in vidia exagitatur, ac mens de sanguine prophetarum pasta, ut Justum interimat injuste molitur. Ergo ut veterum vatum complerentur oracula, a discipulo traditur, a pontificibus inique condemnatur, a Judaeis illuditur, cum iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
cencris duodecimus: qui & in mari obrutas
est rubro. Apud assyrios sextus decimus
agatadis. apud sycionios maratis. lẽpore
n salomonis quando regnabat suꝑ isrł.
apuđ latinos quintus regnabat siluius.
Lacedemonus festus. coru̾ithiis secundus
opion egrptiorũ thebiri. Centesimo ui¬
cesimo sexto aio suꝑ assyrios euttopes
athoni ensib secd̾s agassatisͥ Tempore
qͣ amon rognaliat sũꝑ iudeã qͣndo capti¬
uit as in bor loniã abnit. macedoniis perat
argeus. lidorũ ciues egr̃ptiorũ uafres.
apudbabyloniã nabũchodonosor. qui eos
Post hos imperator primus iulius cȩsar fuit:
quitotius imperu obtinuit monarchiani.
Sređs octatianus iuli cȩsaris nepos. quem
augustũ uocant a qͦ & mensis sextꝰaugustꝰ
uocatur. cuiꝰ nono decimo unperii anno
lugdunũ galuarũ conditã manifestissi me
rẽpperimus. Quȩ postea illustrata mar¬
terũ sanguine. nobilissima nuncupatur

Expanded text:
Cenchris duodecimus, qui et in mari obrutus Cenchris duodecimus, qui et in mari obrutus est Rubro; apud Assyrios, sextus decimus Agatadis: apud Sicyonios Maratis. Tempore vero Salomonis, quando regnabat super Israel, apud Latinos quintus regnabat Silvius; Lacedaemoniis, Festus; Corinthiis, secundus Oxion; Aegyptiorum, Thephei. Centesimo vicesimo sexto anno super Assyrios, Eutropes; Atheniensibus, secundus Agasastus. Tempore quo Amon regnabat super Judaeam, quando captivitas in Babyloniam abiit; Macedoniis praeerat Argeus; Lydorum, Gyges; Aegyptiorum, Vafres; apud Babyloniam, Nabuchodonosor, qui eos us Tullus. XVII. Post hos, imperatores: primus, Julius Caesar fuit, qui totius imperii obtinuit monarchiam; secundus, Octavianus, Julii Caesaris nepos, quem Augustum vocant, a quo et mensis Augustus est vocitatus. Cujus nono decimo imperii anno, Lugdunum Galliarum urbem conditam manifestissime reperimus: quae postea illustrata martyrum sanguine, Nobilissima nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in uanũ ł ab orant qͥ edisicant eã Ftec uͦꝰ
captiuitas septuaginta anius fuisse dicit᷑.
Reuersi aũt ꝑrorobabel sicut diximꝰ nͣ coatra
dĩnmur murantes. ñ post idola corruen
cent imitantes. dũ dĩ ꝓphetas contem¬
nunt gentib traduntur. subiugantur.
intercidunt. u oneo pse dñs patrcarcha¬
redamptionẽ nasci tã illius gentis quã
omniũ gentiũ dignaretur. Atrans inigra¬
lechomas. Salathiel. ⁊ orõbabir: Abnud.
elieter. Euachim. Aror Sadochia¬
ohini eliud. Elrazar. Mathan lacob
nascitur : qui io seph quartus dec nius
computatur. Ergo ne uidoam᷑ unius
tantũ hebrrȩ gintis habere notitiã. reli¬
qua rrgna quȩ ueł qualia israhelitarũ fu
erun tempore inrmoremus: Tempore
abiraham ninus regnaliat suꝑ assprias.
sicioniis corops. Apud egr̃ntios aut̃ sexta
Arcuna erat potestas. quã sua lingua di¬
nastiã uocabant. Tempore morsi apud
argr̃uos rignabat septinus tropas. in
attica eycraps primus a pud ȩgỹptios

Expanded text:
um laborant qui aedificant eam . Haec vero captivitas annis 76 fuisse dicitur. XV. Reversi autem per Zorobabel, sicut diximus, nunc contra Deum murmurantes, nunc post idola corruentcent imitantes, dum Dei prophetas contemnunt, gentibus traduntur, subjugantur, intercidunt: donec ipse Dominus, patriarcharedimptione nasci tam illius gentes quam omnium gentium dignaretur. A transmigraIechonias, Salathiel, Zorobabil, Abiud, Eliachim, Azor, Sadoch, Achim, Eliuth, Eleazar, Mathan, Iacob, us Christus nascitur; qui Ioseph quartus decimus conputatur. Ergo ne videamur unius tantum Hebreae gentes habere notitiam, reliqua regna, quae vel quali Isranelitarerint tempore, memoramus. 17 Tempore Abrahae Ninus regnabat super Assyrios; Sicyoniis, Europs; apud Aegyptios autem sexta decima erat potestas, quam sua lingua dynastian vocabant. Tempore Moysi, apud Argivos regnabat septimus Tropas: in Attica Cecrops primus; apud Aegyptios,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoo itiã & uictorius cũ ardiuẽ pascbalis solẽ¬
nitatis inquirer&. fecit. Ergo & nos scriptoꝵ
supra mem oratorũ exemplaria sequentes
cupimꝰ a primi hominis conditiote si dñs di¬
gnabitur suũ cõmodare auxiliũ. usq ad ur̃m
tempꝰ cunctã annorũ congertn cõputare
Qđ facilius adimplebuꝰ. si ab ipso adam su¬
mamus exordiũ In principio dũscelũter¬

Expanded text:
rius, cum ordinem Paschalis solemrius, cum ordinem Paschalis solemnitatis inquireret, fecit. Ergo et nos scriptorum supra memoratorum exemplaria sequentes, cupimus a primi hominis conditione, si Dominus dignabitur suum commodare auxilium, usque ad nostrum tempus cunctam annorum congeriem computare. Quod facilius adimplebimus, si ab ipso Adam sumamus exordium. I. In principio Dominus coelum ter
Abbreviated transcription (Latin):
loco sc̃o Srã dit᷑ illã om̃io: hominib: ocuis
festat dicens. De die aũt illa & hora nemo
scit neq angeli cȩlorũ neq filius. msi
qui nos impugnant asseruites minore esse
fiiũ patri. qui hanc dic ignor&. Cogno¬
scant ͦ hunc filiũ ꝓp̃istĩ anũ populum
nuncupatũ de qͦ a dõ patre p̾dicrtur
Ero ulis inpatrẽ & ipsi ert̃ mihi infiiũ
Si enĩ hec de unigenito filio pdixiss&
nũ qͦm et angełos pposuiss&& dic enĩ ait
Neq angeli cęloꝵ neq filius. astindens
ñ de unĩgenito. sid de adoptiuo popło
hȩc dixisse. Noster sͦ finis ipse ap̃c est. qui
nobis uitã eternã si ad cũ conuersi sucrimꝰ
Larga benignitate prȩstabit. De supputa¬
tiõne uͦ hũ̾ius mundi euidenter chronicȩ
eti sebn cesariensis ep̃t ac hirronimi prb̃ri
locuntur & rationẽ de om̃i annorũserie
pandunt. Nã & horosius diligentissime
Tȩco in quirets. oninẽ numerũ annort̃ ab
initio mundiusq ad suũ tempꝰ in unũ colligit

Expanded text:
loco sancto . Sed diem illam omnibus hominibus festat dicens: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi qui nos impugnant asserentes, minorem esse Filium Patre, qui hanc diem ignorat. Cognoscant igitur hunc Filium Christianum populum nuncupatum, de quo a Deo praedicitur: Ego ero illis in Patrem et ipsi erunt mihi in filios . Si autem haec de unigenito Filio praedixisset, nunquam ei angelos proposuisset. Sic enim ait: Neque angeli coelorum, neque filius, ostendens non dehaec dixisse. Noster vero finis ipse Christus est, qui nobis vitam aeternam, si ad eum conversi fuerimus, larga benignitate praestabit. De subpotatione vero huius mundi evidenter chronicae Eusebii Caesariensis episcopi ac Hieronimi presbiteri prolocuntur et rationem de omni annorum serie pandunt. Nam et Horosius diligentissime haec inquaerens, omnem numerum aniiorum ab initio mundi usque ad suum tempus in unum colli
Abbreviated transcription (Latin):
asecło. Cum aut̃ hoc thederico
nuntiatũ fuiss&. tussit ⁊nibi sẽm qn¬
tianũ constitui. & oninẽ potestatem
tradi eccłȩ dicctis. Hic obnr̃i amoris
zelũ. ab urbe sua ciectus est: Et statĩ
directinuntii. conuocatis pontificibi
illi pͣpositus. ẽ Reliquauͦ quȩ gessit
tã uirtutes quã tem pꝰ migrat̾ionis

Expanded text:
a saeculo. Cum autem haec Theudorico a saeculo. Cum autem haec Theudorico nuntiatum fuisset, iussit inibi sanctum Quintianum constitui et omnem ei potestatem tradi eclesiae, dicens: 'Hic ob nostri amoris zelo ab urbe sua eiectus est'. Et statim directi nuntii, convocatis pontificibus illi praepositus est. Reliqua vero quae gessit, tam virtutes quam tempus migrationes
Abbreviated transcription (Latin):
licinio aut̃ cirbis turonioe defuncto
epo. dinisius cathedrã pontificalem
ascetidit. Apud aruernas uͦ post obitũ
beati a prunculi sc̃s eufrasius duo decimꝰ
ep̃s habebat᷑. Hic quattuor annis post
chlo douei obitũ uixit uicesimo qͥnto
epatus sui anno transiens. Cumii. popłs
scm quintianũ qͥ de ruteno eiectus furrat
elegiss&. Alchuna & placidana uxor.
sororq apollinaris ad sc̃m qͥntianũ
nari locũ huiꝰ honoris adipisci. llle uꝰ
cũ adhunc apicẽ ascenderit. sicut tibi
placuerit obsequetur. Ie qͦq. imperabis.
& ale tux parebit in om̃ili tussioni.
tantũ ut̃ humili suggestioninre aurem
benignitatis accõmodes. Quib ille. quid
ego inqͥt p̾stabo. euiꝰ potestati nihil est
subditum: Sufficit enĩ at orattoniua¬
cans quotidi anũ mihi uictũ p̾stet ȩccła.
lllȩ autͣ lixe audientes. apollinarẽ ad
regem dirigunt. Qui ab ietis. ob latis
multis munerib inꝙ̃ atu successit. qđ¬
quattuor abutrus menisib migrauit

Expanded text:
Licinio autem urbis Toronicae defuncto episcopo, Dinifius cathedram pontificalem ascendit. Apud Arvernus vero post obitum beati Aprunculi sanctus Eufrasius duodecimus episcopus habebatur. Hic quattuor annos post Chlodovechi obitum vixit, vicissimo quinto episcopatus sui anno transiens. Cumque populus sanctum Quintianum, qui de Rutino eiectus fuerat, eligisset, Alchima et Placidina, uxor sororque Apollonaris, ad sanctum Quintianum nari locum huius honoris adipisci. Ille vero, cum ad hunc apicem ascenderet, sicut tibi placitum fuerit obsequitur; tu quoque imperabis, et ille tuae parebit in omnibus iussioni, tantum ut humili suggestioni nostrae aurem benignitatis acommodis'. Quibus ille: 'Quid ego', inquid, 'praestabo, cuius potestati nihil est subditum? Sufficit enim, ut oratione vacans cottidianum mihi victum praestet eclesia'. Ille autem haec audientes, Apollonarem ad regem dirigunt. Qui abiens, oblatis multis muneribus, in episcopatu successit; qquattuor abutens minsebus, migravit
Abbreviated transcription (Latin):
Grichus aũt godiorũ rex mctorium
ducem suꝑ septt̾ ciuitates pͣ̃posuit. an¬
tȩ ex huberi iussit. basilicãq. sc̃ilaurentu
& scĩ germani licaniacensi uici iussit edi¬
ficari. Fit aut aruernis annis nouem.
suꝑ eucheriũ uͦ senatorẽ calumnias dicere¬
uõsuit. queͣ in cardere positũ nocte extra
hi iussit. ligatũq. iuxta pariete̾ anti¬
quum. iꝑsum parietẽ suꝑeũ elidi iussit
In seuꝰ dũ nimiũ ess& inãmore mulicrũ
luxuriosus. & ab aruetiunsib uereretur
utterfici. romã aufugit.iliq. sunilem
temptaus ex eracte ligxuriã. sapidilius
est obrutus. Postemiꝰ olitã rexnauit
eorichus annis uͦui. Obut aũt᷑ anno
uicesimo septimo reeni sui. Etut etcã

Expanded text:
ricus autem Gothorum rex Victorium ducem super septem civitatis praeposuit antae, exhibere iussit. Basilicam sancti Laurenti et sancti Germani Licaniacensis vici iussit aedificare. Fuit autem Arvernus annis novem. Super Euchirium vero senatorem calumnias devolvit; quem in carcere positum hi jussit, ligatumque juxta parietem antiquum, ipsum parietem super eum elidi jussit. Ipse vero dum nimium esset in amore mulierum luxuriosus, et ab Arvernis vereretur interfici, Romam aufugit: ibique similem tentans exercere luxuriam, lapidibus est obrutus. Post cujus excessum regnavit Eorichus annos quatuor: obiit autem anno vigesimo septimo regni sui. Fuit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdant. hic centuplicata restituit. he¬
retici uꝰ nec ddquirt᷑ mnelius. seđ qđ ui¬
dentur habere aufert᷑ ab eis Pr obacit
hoc godegisili gundebaudi. atq gundo¬
mari interitus. qui patriã simuł & ani¬
mas ꝑdidert̃. Nosuͦ unũ atq inuisibi¬
leni & inmensũ. in cõprehensibilẽ. in

Expanded text:
perdant, hic centuplicata restituit, heperdant, hic centuplicata restituit, heretici vero nec adquerunt melius, sed quod videntur habere, aufertur ab eis. Probavit hoc Godigisili, Gundobadi atque Godomari interitus, qui et patriam simul et animas perdiderunt. Nos vero unum atque invisibilem et inmensum, inconpraehen
Abbreviated transcription (Latin):
per conferrequȩ
xp̃ianis beatam
confitentib tiini¬
tatẽ ꝓspera succes¬
serit & que here¬
ticis eandem scin¬
dentib fueruit in ruinã. Omittamus
aut̃ qualit̃ illã abrahã uedherat᷑ adilic ẽ
ia cob p̃dicat in benedictionẽ moys es
cognoscit insentẽ. popłs sequit᷑ in nabẽ.
eandẽq pauescit inmontẽ. uł qualt et eã
aaron portat in logiũ. aut dauid̃uatt¬
cinatur in psalmũ drans in nouari se ꝑ¬
cipalẽ. Magnũ & hic cerno misteriũ.
qđ scilioa quẽ herctici minorẽ asseruł.
principalim uoxphetica nuntiatut
Sedut diximus omissis. ad nr̃a tempora
primꝰ iniquusq inuentor fuit interiorib¬
uentris in secessũ depositis. inferualibus
mͦ diuidue trinitatis defensor ꝓpt᷑ honc
in exiliũ deditus & patrie & para dr̃ so
restauratur. Hanc chlodoueus confes
tauit. Alaricus uꝰ hanc denegans aregno
& populo atq. ab ipsa quod magis ẽ uita
multatur eterna. Omnib aut̃ se uere
credentib & si insidiante ininico aliqͣ

Expanded text:
per conferre, quae christianis beatam confitentibus Trinitatem prospera successerint et quae hereticis eandem scindentibus fuerint in ruinam. Omittamus autem, qualiter illam Abraham veneratur ad elicem, Iacob praedicat in benedictionem, Moyses cognuscit in sentem, populus sequitur in nubem eandemque paviscit in montem, vel qualiter eam Aaron portat in logium, aut David vaticinatur in psalmum, orans innovari se cipalem . Magnum et ego hic cerno mysterium, quod scilicet quem haeretici minorem asserunt, principalem vox prophetica nuntiavit. Sed his, ut diximus, omissis, ad nostra tempora primus iniquusque inventor fuit, interioribus in secessum depositis, infernalibus individuae Trinitatis defensor, propter hanc in exilium deditus, et patriae et paradiso restauratur. Hanc Chlodovechus rex confess dilatavit; Alaricus hanc denegans, a regno et populo atque ab ipsa, quod magis est vita multatur aeterna. Dominus autem se vere credentibus, etsi insidiante inimico aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
piunt. & inter se ȩqua lance diuidunt
Habebat iã trͣ theodericꝰ filiũ nomine
thcodobertum. elegantẽ atq. utilẽ. Cũq.
magna uircute pollerent. & eis de exer¬
citu robur copiosũ mess&. a malaricus
filius alaricirex hỹs panie sororem eoꝵ

Expanded text:
piunt et inter se aequa lantia dividunt. Habebat iam tunc Theudoricus filium nomen Theudobertum, elegantem atque utilem. Cumque magna virtute pollerent et eis de exercitu rubor cupiosus inesset, Amalaricus, filius Alarici
Abbreviated transcription (Latin):
eutheria uͦ cernens filiã suã adultam
mer&. eã in basterna positã. in domitis bub
coniunctis. tã de ponte p̃cipitauit: qua
in ipso flumine spiritũ reddidit. hoc a¬
pud uirdimũ ciuitatẽ actũ. est.
umq iã septunus annꝰ ess& qđ uuisigardẽ
desponsatã habera. & eã ꝓpt̾ deutheram
accipere nollet. congregati franci contra
eũ scandalirabant᷑. quare sponsã suã re¬
linquer&. Tc̃ cõmotus. relicta deutheria
dequa paruulũ filiũ habebat theodo¬
ualdũ nomine. uuisigardẽ duxit uxorr᷑
Quã ñ multo tempore habens. defuncta
ultra ñ habuit.
Qđ childebertus cũ¬

Expanded text:
euteria vero cernens filiam suam valde admeret, in basterna posita, indomitis bubus coniunctis, eam de ponte praecipitavit; quae in ipso flumine spiritum reddidit. Hoc apud Viridunum civitatem actum est. am septimus annus esset, quod Wisigardem disponsatam haberet et eam propter Deuteriam accipere nollet, cuniuncti Franci contra eum valde scandalizabantur, quare sponsam suam relinqueret. Tunc commotus, relicta Deuteria, de qua parvolum filium habebat Theodobaldum nomen, Wisigardem duxit uxorem. Quam nec multo tempore habens, defuncta ultra non habuit. 28 . Childeberthus au
Abbreviated transcription (Latin):
releuans. & multa multis beneficia
pia ac duleissima accomodans uolun¬
tate. Omne tributũ qđ infisco suo ab
ecclesus suis in aruerno reddebantur
clementer indulsit

Expanded text:
relevans et multa multis beneficia pia ac dulcissima accommodans voluntate. Omne tributo, quod in fisco suo ab eclesiis in Arvernum sitis reddebebatur, clementer indulsit.
Abbreviated transcription (Latin):
tire ausus erat corã us. Ende factũ est.ut
ipsã uillã bulgiatriisem quã qͦrdã benadiet
tetrardus ep̃s basilice sc̃ĩ iuliami rrliquerat te¬
merario ausuꝑ uadera. Sedcũ ingressus
in domũ illã fuissa. statun a meus factus
transtulit sanũ recepit. Et accedens. expo
stulerat. duplicata restituit. Mrminiinꝰ
& lniꝰ uirtutis in liliro miraculoꝵ scĩ uli¬

Expanded text:
tire ausus erat coram eis. Unde factum est, ut ipse villam Bulgiatensim, quam quondam benedictus Tetradius episcopus basilicae sancti Iuliani reliquerat, temerario auso pervaderet. Sed cum ingressus in domo illa fuisset, statim amens effectus,illam transtulit, sanum recipit. Et accedens, exposvi abstulerat duplicata restituit. Meminimus et huius virtutis in libro Miraculorum sancti Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
& filio cocternũ đm consul stanti au na¬
tura ꝓ̧ qualẽ om̃ĩ potentia. c̃ sempiteruiã
essentia. & nũquã sine patre fuisseid f̃ilio
neq ininorem patinuł filio. Credo signe
truntatũ sc̃am in distinctione subastere
ꝑsonarũ & aliã quide ꝑsonã patiis. aliã
filii aliã sp̃s sc̃i. Inquã truntate unã d̃eita¬
tẽ. anã potentiã. unã ussentiã esse confi¬
teor. Crrdo beatã mariã ut uirginẽ anto
partũ ita uirgĩ & post partũ. Credo
animã inmortalẽ. nec tam partẽ habere
dĩtatis. & omĩa quȩ atrecentis decẽ dccꝰ
De fineu inuni idem ossentio. qu̧ apatri¬

Expanded text:
et Filio coaeternum Deum, consubstantialem naet Filio coaeternum Deum, consubstantialem natura, aequalem omnipotentia, consempiternum esse essentia et nunquam sine Patre fuisse vel Filio, neque minorem Patri vel Filio. Credo, banc Trinitatem sanctam in distinctione subsistere personarum, et aliam quidem personam Patris, aliam Filitem, unam potentiam, unam essentiam esse confiteor. Credo beatam Mariam, ut virginem ante partum, ita virginem et post partum. Credo animam immortalem, nec tamen partem habere deitatis. Et omnia quae a trecentis decem et ocDe fine vero mundi ea sentio quae a priori
Abbreviated transcription (Latin):
me esse cato licũ. Iuud
etiam placuit ꝓp¬
tercos qui appro¬
pinquantẽ mundi
ul sstorias anteriorũ annorũ suma expla¬
nitur aꝑte. quanti ab exordio mundi sunt
anni Sed prius uemiã tegentib p̃cor. s
aut un litteris aut sillabĩs graminaticam
tur. sine aliquo fuco aut cordis hesita¬
tiome retineã. quia scio peccatis obnox¬
um ꝑ creclulitatẽ purã obtinere posseueniã
apũa dm̃. Credo gͦ in dmpatre̾ omni¬
potentẽ. credo iħm x p̃infiliũ eiꝰ unicũ
dũm nĩin natũ apatieñ factũ ñ posttẽ pra
sed ante cuctũ tẽpꝰ semꝑ fuisse cũ patre.
Nec eñ pat̾ dici potuerat. si ñ haben filium
reiuuo. & ib ȩtcła segregari contestor
credo cuiꝰ passione mundus redemptus ẽ.
& humanitatẽ ñ deitatẽ subiacuisse passio¬
nicredo Credo eũ tertia resurrexisse.
ł omtut᷑ ꝑditũ liberasse. ascendisse celos
sedere ad deptrrã patris uenturus ac iu¬
dicaturũ uiuos & mortuos. Credo sp̃m

Expanded text:
et esse catholicum. Illud etiam placuit propter eos, qui adpropinquantem finem vel historias anteriorum annorum summam, explanitur aperte, quanti ab exordio mundi sint anni. Sed prius veniam legentibus praecor, si aut in litteris aut in sillabis grammaticam tur sine aliquo fuco aut cordis hesitatione reteneam, quia scio, peccatis obnoxium per credulitatem puram obtenire posse veniam apud Deum. Credo ergo in Deum patrem omnipotenteum, natum a patre, non factum, non post tempora, sed ante cunctum tempus semper fuisse cum patre. Nec enim pater dici potuerat, nisi haberit filiumrenuo, et ab Ecclesia segregari contestor. credo, cujus passione mundus redemptus est; et humanitatem, non deitatem subjacuisse passioni credo. Credo eum die tertia resurrexisse, hominem perditum liberasse, ascendisse in coelos, sedere ad dexteram Patris, venturum ac judicaturum vivos et mortuos. Credo sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominationẽ desolationis stantẽ in
loco sc̃o. Seũ dit᷑ illã omi: hominib: ocui
fcstat dicens. De die aũt illa & horanimo
scit neq angeli cȩlorũ neq filius. nisi
qui nos impugnant asseruites minorẽ esse
fiiũ patri. qui hanc dian ignor&. Cogno¬
scant gͦ hunc filiũ ap̃isti antũ populim
nuncupatũ. de qͦ a dõ patre p̾dicitur¬
Ero ulis in patrẽ & ipsiert᷑ mihi in filiũ
Si nnũ hec de unigenito filio pͣdixiss&
nũ qͣm et angełos pͣposuiss& dic enĩ ait
Neq angeli cęloꝵ neq filius. astrndens
ñ de unĩgenito. sed de adoptiuo pouło
hȩc dixisse. Noster si fins ipse asse est. qui
nobis uitã eternã si ad cũ cotiuersi futimꝰ¬

Expanded text:
in loco sancto . Sed diem illam omnibus hominibus occuli festat dicens: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi qui nos inpugnant, asserentis, minorem esse Filium Patri, qui hanc diem ignoret. Cognoscant ergo, hunc filium christianum populum nuncopatum, de quo a Deo praedicEgo ero illis in Patrem, et ipsi erunt mihi in filios. Si enim hoc de unigenito Filio praedixisset, nunquam ei angelos praeposuisset. Sic enim ait: Neque angeli caelorum neque filios; ostendens non de unigenito, sed de adoptivo populo haec dixisse. Noster vero finis ipse Christus est, qui nobis vitam aeternam, si ad eum conversi fuerimu
Abbreviated transcription (Latin):
umbrabantur platrȩ. ȩccła cortinis
albentib adornatur. baptisteriũ com¬
ponitur. balsama diffunduntur
Micant flagrantes ardore cereo totũq
timplũ & baptisteriũ diuino resꝑgitur
odore. Talemq ibi er̃am astantib dr̃
tribuit. ut estimnarent se inparadisi
odorib collocari liex gͦ prior ponos¬
citse a pontifice baptirari Pxoceuit
notus constantinus ad lauacrũ dele¬
turus leprȩ ueceris morbũ. sorentesq
ina culas gestas antiquitꝰ rexenti latice
deleturus. Ciui ingresso adbabtismũ.
sc̃s dĩ infit ore facundo. Mitis depone
colla siccamber. adora qđ incendisti.
incen de qđ adorasti. Eaut enĩ sc̃s Re¬
migius ep̃s egregie scuentie. & rechiori¬
cis ad primũ enbutꝰ studus. sed & sciꝰ¬
tate ita pͣclarus. ut siluestrõ uircutib
equaretur. Est etũ nc̃ liber uitȩ rius.
qui eũ narrant mortuũ fuscitas se
Igitur rex omiii potentem dm̃ in trini¬
tate confessus baptiatus.x̃. in nomine

Expanded text:
umbrantur plateae, eclesiae curtinis umbrantur plateae, eclesiae curtinis albentibus adurnantur, baptistirium conponitur, balsama difunduntur, micant flagrantes odorem cerei, totumque templum baptistirii divino respergetur ab odore, talemque ibi gratiam adstantibus Deus tribuit, ut aestimarent se paradisi odoribus collocari. Rex ergo prior poposcit, se a pontifeci baptizare. Procedit novos Constantinus ad lavacrum, deleturus leprae veteris morbum sordentesque maculas gestas antiquitus recenti latice deleturus. Cui ingresso ad baptismum sanctus Dei sic infit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sigamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'. Erat autem sanctus Remegius episcopus egregiae scientiae et rethoricis adprimum inbutus studiis, sed et sanctitate ita praelatus, ut Silvestri virtutebus equaretur. Est enim nunc liber vitae eius, qui eum narrat mortuum suscitasse. Igitur rex omnipotentem Deum in Trinitate confessus, baptizatus in nomine