comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est cura de omnib Prouidentiam gͦ et
curam uniuersalit̾ de cunctis que con-¬
didit ht̃. ut hãt unum quodq quod
sͥ debetur: ⁊ comuenit. s sp̃alem pto¬
uidentiam atq curam ht̃. de rationa-¬
bilib de quib precepta tradidit. eisq
recte uiuendi legem prescripsit. ac pre-¬
mia ꝓmisit. Hanc ꝓuidentiam ⁊ cu-¬
bob Prouidet tamen omnib ⁊ curã
suum facit oriri. ⁊ pluuiam dat. Scit
itaq deus: quanta sit multitudo
pulicum culicum. ⁊ muscarum. ac
piscium.⁊ quot nascantur. quot ue
moriantur. ẜ ñ sit hoc ꝑ momenta
singła. immo simul ⁊ semꝑ omnia.
Neq ita sit ut eandem hãt ꝓuidñtiam
irrationabilium. ⁊ rationabilium .i. ut
lib enim: ⁊ precepta dedit ⁊ angłos
ad custodiam delegauit.

Expanded text:
ia ipsi est cura de omnibus. Providentiam ergo et ia ipsi est cura de omnibus. Providentiam ergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam et cubobus; providet tamen omnibus et curasuum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdem habeat providentiam irrationabilium et rationabilium, id estus enim et praecepta dedit, et angelos ad custodiam delegavit.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia uidet. ⁊ simul uidr obuiate.
quod ait ieronimus: in exp̃one aba-¬
cuc. Absurdum ẽ. inquit: ad hoc
deduc̾e di maiestatem: ut sciat per
momenta singła quot culices nas¬
cantur. quot ue moriantur quota
pulicum. ⁊ muscarum: sit multitu¬
do. quot ue pisces natent in aquis.¬
et similia. Non simus tam fatui adu¬
latores dei: ũ dum ꝓuidentiam eiꝰ
etiam ad una retrudimus. mnos ip̃os
imuriosi simus candem irr̃onabili¬
um. et rationabilium ꝓuidentiam
quod ds̃ illorum minimorum: scien
Ex tali itaq sensu illud dictum ẽẽ nou̾¬
imus: ut deum illa alt̾natim uel par¬
ticulatim scire neget. neq ꝑ diuersa
temꝑum momenta sic illa cognouit
sic̃ ꝑ uana momenta: illorum q̃dam
deficiunt quedam incipiunt. neq ilł
aliiq irrationabilib ita ꝓuidet: q̃ ad¬
mͥum rationabilib Lum quid enim
ut ait apłs: cura ẽ deo de bob: Et sic̃¬
ñ ẽ cura de bob ita nͨ de aliis irratio¬
nabilib dicit tamen scriptura: qi ip̃i

Expanded text:
 videt et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotet similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrudimus, in nosipsos injuriosi simus eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam quod Deus illorum minimorum scientiEx tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquid enim, ut ait Aposnon est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. Dicit tamen Scriptura, Sap. 12;
Abbreviated transcription (Latin):
numquam uoluit: ñ tamen noutẽ
nec noua uoluntate. s sempiterna tã¬
tum uoluntate uelle potest. potest e¬
nu uelle qu pͥ ab eterno uoluisse
ht̃ enim potentiam uolendi. ⁊ nunc
et ab et̾no uoluisse. quod tamen nec
m̾ uult nec ab eterno uoluit.

Expanded text:
numquam voluit, non tamen noviter numquam voluit, non tamen noviter nec nova voluntate, sed sempiterna tantum velle potest. Potest enim velle, quod potest ab eterno voluisse. Habet enim potenciam volendi et nunc ‹et› ab eterno, quod tamen nec modo vult nec ab eterno voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
pud cos qui non fuerant tredit: tunc
non latebit quod nunc latet. nͨ utiq¬
deus iniuste uoluit saluos fieri: cum
possent salui esse si uellet tunc incla¬
rissima sapientie luce uidebitur: q̃
nũc piorum fides ht̃. antequam ma¬
nifesta cognitione uideatur. qͣm c̾ta¬
⁊ immutabilis. ⁊ efficacissima sit uo
luntas dei que multa possit ⁊ non
uelit. nichil autem quod non possit¬
dominus lazarum suscitauit in cor¬
ꝑe. numquid dicendum est non po¬
tuit uidam suscitare in mente: Po¬
tuit quidem s noluit. His auctorita¬
tib multis q aliis aꝑte docetur: qd
deus multa possit face̾ que non uult.
quod ñ ratione ꝓbari pͭ. Non enim
uus deus omnes homines iustifica¬
re.⁊ tamen quis dubitat eum pꝰse:
otest gͦ deus aliud facere quam fa¬
cit. et tamen si ali ud faceret alius
uult ⁊ tamen eius uoluntas nec alia
nec noua nͥ mutabilis aliquo mͦ esse
potest. Et si enim possit uelle quod

Expanded text:
pud eos qui non erant credituri; tunc pud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides hanifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficaciluntas Dei, quam multa possit et non uelit, ni, c. 7: Dominus Lazarum suscitavit in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. His auctoritatibus aliisque multis aperte docetur quod Deus multa possit facere quae non vult; quod etiam ratione probari potest: non enim vult Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius vult, et tamen eius voluntas nec alia nec nova nec mutabilis aliquo modo esse potest. Etsi enim possit velle, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tas potentia. nec potentia maior¬
uoluntate est. quia una et eadem res
ẽ. potentia et uoluntas. s. ip̃e ds̃ qui
eẽt maior se ip̃o: si uoluntas eẽt maior
potentia. uel potentia uoluntate. nec
quam uelle. quia pluta sunt subta eius
potentie quam uoluntati. Pateamur¬
non uult.⁊ posse dimittere quȩ facit
Qut certius firmuisq teneatur. scͥp¬
ture testimoniis asseramus deum pła
posse facere quam faciat. ueritas ip̃a
secundum matħm: ait. an putas:
quia non possum rogare pr̃em meũ.
⁊ exibebat michi mͦ plusquam .xii. le¬
giones angelorum: Er quib uerbis
patent̾ innuitur. quia ⁊ filius pot̾at
rogare quod non rogabat. ⁊ pater ex¬
hibere quod non erhibebat. ut̾q gͥ po¬
luntas multa pͥ fac̾e̾ que non uult:
nec facit. Potuit enim facere. ut .xii.
legiones angłorum pugnaren contra
illos: qui xp̃m ceperunt. Item ĩ eodem.
Cur ap̃ quosdam non facte sunt uittu¬
tutes. que facte fuissent egissent illi
homines penitentiam ⁊ facte sunt a¬

Expanded text:
tas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset major se ipso si voluntas major esset potentia, vequam velit, quia plura sunt subiecta eius potencie quam voluntati. Undenon vult, et posset dimittere, que facitQuod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus Deum plura posse facere quam facit. Veritas ipsa secundum Matth., c. 26, ait: An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Ex qpatenter innuitur, quia et Filius poterat rogare, quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque igitur poluntas multa potest facere quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ ad prori arbitrii considerationem.
tum. Quod philosophi diffinientes dixerun
libum de uoluntate iudicium. quia potes¬
tas ip̃a ⁊ habuitas uoluntatis ⁊ rõns. quai
supradiximus eẽ. lib̾um arbitͥum. lib̃a ẽ ad
ad uoluntatem. quia uoluntate moueri
⁊spontaneo appetitu fĩ pͥ: ad ea que bonał
maia uidicat. uel uidicare ualex. Quod libe¬
rum arbitrium ñ ꝑtinex̃ nͥ ad fut᷑um. nͥ

Expanded text:
 AD LIBERI ARBITRII CONSIDERATIONEM. tum, quod philosophi definientes dixerunt liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas voluntatis et rationis, quam supra diximus esse liberum arbitrium, libera est ad ad voluntatem, quia voluntarie moveri, et spontaneo appetitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat, vel judicare valet. 2. Quod liberum arbitrium non pertinet nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum illud decretum intelligitur. Si qͥs
sponsam fili opp̃sserit ⁊ pꝰ filius eiꝰ cam
dux̾it pat̾ p̾ea non ħat urorem. nͨ muli¬
er uirum. filius qui patris facinus ig¬
norauit. aliam ducat. Si conuir illa
fuss quod utiq foret. si insponsalib pac¬
no conuigał intercesset. ñ ꝑmitteretur
sponsus aliam duc̃e. Mechis autem. pe¬
na ñ nubendi ex rigore co infligitur. ut
alu terreantur. Item et eodem quidã
desponsauit uxorem ⁊ dotaiit ⁊ cum ea
cone ñ poruit quam clanculo frat̾ euis
corrupit ⁊ gͣuidam reddit. Decretum ẽ
ut quamuis nupta ñ potu̾it. ec̃. legnimo

Expanded text:
 Si quis sponsam filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
sustmeant. licita nͦ eis conuigia ñ negent᷑.
De illa disponsatione ħ intelligi debet:
uͥ ñ fuit confensus comugał de pre-¬
senti. Alioqum ñ lic̾et cis alia sortiri ꝯ¬
tu ut si quis sponsam alt̾ius rapu̾it. pu¬
blica penitentia multetur. ⁊ sine spe
consentiens ñ fu̾it. licencia nubendi alii
ñ negetur. Apparet hanc fuisse desponsa-¬
tam sine pactione coniugali de p̃senti: ⁊
iõ ñ fuisse comugem. cui uiuente spõso.
alt̾i nubendi licentia ñ negatur. Sunt
enum quedam nuptialia pacta de fut᷑o
dicuntur. quedam sollempnia pacta nup-¬
tralia.

Expanded text:
eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia sortiri ctu, ut si quis sponsam alterius rapuerit, publica poenitentia multetur, raptae veroconsentiens non fuit, licentia nubendi alii n negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futurodicuntur quaedam solemnia pacta nuptialia.
Abbreviated transcription (Latin):
duntur otficia ex quo ⁊ dominus ꝓrimũ se
ntm dici uoluit ut in parabola saucii sig
placebam s quia excellentior⁊ supͣ nr̃am na¬
turam ẽ diuina sub̃a. p̃ceptum dilectionis
dei. a ꝓrimi dilectione distinctum ẽ. Idoqͤ

Expanded text:
duntur officia. Ex quo et Dominus proximum se nostrum dici voluit, ut in parabola saucii osteplacebam. Sed quia excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum dilectionis Dei a proximi dilect
Abbreviated transcription (Latin):
to. quem ũ sicut nos dilig̾e debemus. eiusq
secundum hominem dilectio illo continetur p̃a¬
mandato. quem ⁊̃ secundum hominem
mag̃ quam nos s ñ quantum deum debeũ¬
mus dilig̾e. quia ĩ quantum ħo ẽ. minor

Expanded text:
o est, sicut nos diligere debemus, ejusque secundum hominem dilectio illo continetur mandato; quem et secundum hominem, magis quam nos, sed non quantum Deum debemus diligere, quia in quantum est homo, minor
Abbreviated transcription (Latin):
ritur autem hic de angel questio: utrum
ad illud p̃cepium dilectionis ꝓximi ⁊ di¬
lectio ꝑtineat angelorum. nam quod nul¬
lum hominem excepit. qui p̃cep̃ ꝓrimum
dilige. dominus in parabola semiiui re¬
lecti ostendit cum dicens ꝓximum dilige.
qui gͣ illum exstitit miseriors. Dem̃ subd̃.
uade ⁊ tu fac similit̾ ut eum ꝓrimum in¬
ficium. quis ñ uideat cum usq ad mni¬
micos ⁊̃ porrectum sit domino dicente.

Expanded text:
ritur autem hic de angelis quaestio, utrum ad illud praeceptum dilectionis proximi, etiam dilectio pertineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum inficium, quis non videat, cum usque ad inimicos etiam porrectum sit Domino dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
quo augꝰ suꝑ genesun de uiro ⁊ muliere¬
ait peccatum suum excusantibus.Dixit
medi. non dicit peccaui. Suꝑbia enim ht̃
confusionis deformitatem. non confessio¬
nis humilitarem. Iec etiam mulier con¬
fuet᷑ peccatum. s refert in ait̾m dicens.
Serpens decepit me ⁊ comedi. impari seru
ẜ pari fastu. Ecce hic dicit augustinus quia
parem fastũ hũit mulier cum uiro. Paru̾
gͦ suꝑbierunt⁊ parit̾ peccauerunt. S ħ ita
determinari pͭ. ut dicamus parem utriusq
fuisse fastum in excusatione peccati ⁊ ĩ esu
to maiorem. in eo quod credidit ⁊ uoluit
eẽ. sicut deus. quod non uir. Ueruintamen.
et de uiro legitur. quod uouut eẽ sicut deuꝰ.
adam et eua presumens. ut diaboius de dium¬
tate: rape uoluerunt diuinitatem⁊ ꝑdicłimt
felicitatem. Item suꝑ illum iocum. ds̃ qͥs. si. L¬
mił deo. ut diabolus qui noluit subeo esse
⁊ homo. qui ut seruus nouit ten̾ p̃cepto.
s uoluit ut nullo sibi dominante eẽt quasi

Expanded text:
 super Genes., de viro et muliere peccatum suum excusantibus ait: Dixit medi; non dicit peccavi. Superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt. §. Sed hoc ita determinari potest, ut dicamus parem utriusque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiamto majorem, in eo quod credidit et voluit esse sicut Deus, quod non vir. Verumtamen et de viro legitur quod voluit esse sicut Deus. Adam et Eva praesumentes, ut diabolus, de divinitate rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Item Aug. super illud: Deus, quis similmilis Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem ꝑ similitudinem huma¬
homo pater si pouiss equalem filium
genuiss et. Qs gͦ audeat dicere quod
ħ ommipotens non potuit: addo etiã¬
quia si posset homo maiorem melio¬
remq se ip̃o gign̾et filium. s maiꝰ uel
non equalem ut ais filium genuit eiu
nec anni fuerint necessarii. per quos
adimpłetur equalitas. nec omnipo¬
tentia defuit: an forte noluit: gͦ qd ab¬
sit inuidit. s non inuidit. equalemg

Expanded text:
oc autem per similitudinem humaib. 3, c. 15. Homo pater si potuisset, aequalem filium genuisset. Quis ergo audeat dicere quod hoc Omnipotens non potuit. Addo etiam, si posset homo, majorem melioremque seipso gigneret filium. Sed majus vel rgo cur non aequalem, ut ais. Filium genuit; cui nec anni necessarii fuerunt, per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit. An forte noluit? ergo quod absit invidit. Sed non invidit; aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
qñ enim ostendunt solutos ł ligatos qͥ
non sunt ap̃ deum. ⁊ pena satisfactionis
ł extominunicationis int̾dum indignoᷤᷤ
ligant ł soluunt. ⁊ indignos sacramentiᷤ.
admittunt. ⁊ dignos admicti arcent S
intelligendum ẽ ħ in illis. quorum m̾i¬
ta solui ł .li. postulant. Tunc enim sen-¬
tencia sac̾dotis iudicio dĩ ⁊ tonꝰ celestis
curie approbatur.⁊ confirmatur. cum ita ex
diseretione ꝓdit. ut reorum m̾ta ñ contͣdi¬
cant. Quoscumq gͦ soluunt ł ligant adibẽ¬
approbatur ⁊ confirmatur. Quos gͦ scõm
dit. ⁊ illi foris sunt apud deum. Qui aurẽ
non meruit. sententia eccłe non leditur.
te. a fide a caritate ꝑ ħ exit a castris eccłe¬
ñ recto iudicio foras mititur. S si ñ egit
ut mereatur exire nicħ leditur. Int̾dumi
enim qui foras mittitur intus. ẽ ⁊ qui fo¬
ras ẽ. intus uidetur retineri. ecce qualis
⁊ quantus ẽ usus apłicatum clauium.
Iam ostensum est ex parte qualit̾ sac̾do¬

Expanded text:
 enim ostendunt solutos vel ligatos, qui ita non sunt apud Deum; et poena satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex discretione procedit, ut reorum merita non contradicant. Quoscumque ergo solvunt vel ligant, adhibenapprobatur et confirmatur. Quos ergo secundum it; et illi foris sunt apud Deum. Qui autem non meruit, sententia Ecclesiae non laeditur,  a fide et veritate? Jam a castris Eccleinjusto judicio foras mittitur, si ut mereretur exire, nihil laeditur. Interdum enim qui foras mittitur, intus est; et qui foras est, intus videtur retineri. Ecce qualis et quantus est usus apostolicarum clavium. Jam ostensum est ex parte qualiter sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̾dicta de quatuor uirtutib q̃ pͥnci¬
pales uel cardinales uocantur disseren¬
dum ẽ. que sunt iusticia fortitudo. pͥdñtia.
uendis insidiis. fortitudo in ꝑfendis moies¬
tiis. temꝑantia in cohendis delectõnib pͣuis.¬
De his dr̃ in .i. sapĩe. Sobrietatem ⁊ prudc̃uiã
dotet: iusticiam ⁊ uirtutem sob̾etatẽ uocat
temꝑantiam ⁊ uirtutem uocat fortitudĩem.
hee uirtutes cardinales cardinales uocantur
ũ ait ieromimus. quibus in hac mortalitate
dine nos accepimus. in quo hũerunt usꝰ cõd.
quos in pat̾a hñt. ⁊ quosdam ⁊̃ uie.

Expanded text:
ost praedicta, de quatuor virtutibus quae principales vel cardinales vocantur, disserendum est, quae sunt justitia, fortitudo, prudentia, uendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis Sobrietatem et prudentiam docet, justitiam et veritatem. Sobrietatem vocat temperantiam, et veritatem vocat fortitudinem. Hae virtutes cardinales dicuntur, ut ait Hieron., quibus in hac mortalitate dine nos accepimus; in quo habuerunt usus eosdem quos in patria habent, et quosdam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ h qõ tal. Si quisq ordo ab illo dono
nominatur. quod plenius possidet: tũc
cherubin in stĩa p̃minet omnib quia a su¬
entia nominatur. S qui mag̃ diligit: magͣ
cognoscit. Lantum enim ut tradit auctori¬
tas cognoscit ibi quisꝙquantum diligit. Ita¬
q seraphin non solum in caritate. s etiam
in stientia p̃minent. Id̾o ꝙ auctoritas illa
iu uidetur intelligenda itt compatio ñ cefat
ac omnes ordines. s. ad quoslam .s. inferiores
Iuc tium ordo non plenius scraphin accipit
scientiam ummunere s. plenius alus accepꝰ¬
oninib qui surt inferiores. Plec nominat ue
quisq ordo ab omni re quam plenius. auis ac¬
cepit .s. ab aliqua tetum quas accep̃. ¶les p
comꝑaratio referri non ad ip̃os ordines: s. alia
dona. nec ad omnia alia dona ẜ ad quedam.
S itut enim homines cum pła ħant dona q̃-¬
dam aliis ercellentiꝰ possident: ita forte ⁊
angũ quib dam mumerib mag̃ pollent. ⁊ alii
quibusdam minus.
Utrum hii ordines ab

Expanded text:
io talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab
Abbreviated transcription (Latin):
queri utrum sicut solus pat̾ dicitur
ingenitus. ita ip̃e solus debeat dici nõ
genitus uel non filius. ut nec etiam
sp̃c sanctus possit dici non filus uel
non genitus. Quibusdam uidetur: q̃
pater solus debeat dici: non genitus
uel non filius. Sp̃c uͦ sanctus sicut ñ
dr̃ ingenitꝰ: ita inquiunt ñ dicendus.
ñ genitus uel non filius. debet quidẽ
nitus. pot̃ tamen dici ñgenitus. uel
non filius. Quod autem augustinus
supͣait. tantum ualere cum dr̃ inge¬
nitus: quantum cum dr̃ ñ genitus
uel ñ filius: ethimologiam nominiᷤᷤ

Expanded text:
quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non Filius; ut nec etiam Spiritus sanctus possit dici non Filius, vel non genitus. Quibusdam videtur quod Pater solus debeat dici non genitus vel non Filius; Spiritus vero sanctus sicut non dicitur ingenitus, ita, inquiunt, non est dicendus non genitus vel non Filius. Debet quidem nitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non F
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ sicut filius uel genitus. rela¬
tiue dicitur ad patrem. ita u̾bum ⁊
imago.⁊ quod eo dicitur uerbum
imago qua filius. S non eo quo uer¬
bum. dicitur sapientia. uel eẽntia.
dicitur sapientia. Iam sapientia
mul ambo dñr. s ñ ita in predictis rela

Expanded text:
 sicut Filius vel genitus relative dicitur ad Patrem, ita Verbum et imago; et quod eo dicitur Verbum imago qua Filius; sed non eo quo Verbum, dicitur Sapientia vel essentia, dicitur Sapienmul ambo dicuntur; sed non ita in praedictis rela
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ comunctionem ħ accipiant᷑ dicta.
atq alia: si ꝑ disiunctionem. ut supͣ
cum de p̃scientia agebatur: pretara¬
tum est. si enim cum dicis: predesti¬
natus non potest dampnari: intel
coniunctrm intelligis. Ealsum autẽ
si disiunctrm. ut si intelligas istum
non posse dampnari quem dico pre¬
destinatum. potuit enim non esse p̃¬
destinatus ⁊ ita dampnareteꝵ
Quomͦ adhuc instant questioni

Expanded text:
per conjunctionem haec accipiantur dicta, per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intellconjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretur. 3. Quomodo adhuc instant quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
de correctione et gr̃a In apocalipsi inquit
dicitur. tene quod hs̃ ne alius accipiat
coronam tuam. Si alius non ẽ. accep
tem obiciunt. quidam nitentes ꝓbare
numerum electorum. posse augeri et
minui. sic. Poss ds̃ non appon̾e gr̃am
quib apponit. ⁊ poss. subtrahere quib
non subtrait. quod si fieret: utiq dam¬
narent᷑. Possent gͦ damnari isti. qui
tamen saluabuntur. Poss: itaq mi¬
nui electorum numerꝰ. Ita etiam poss
augeri quia poss apponi gr̃a. quib ñ
apponitur. ꝑ quam non saluatentur
Possent gͦ saluari habita gr̃a: qͥ tamen
sine ea damnabuntur. P̾ oss itaq au¬
g̃i numerus electorum. Quib redemꝰ.
ex ea ratione dictum esse ⁊ uerum eẽ.
numerum electorum non posse aug̾ił
minui. quia non potest uttumq simił
tinatꝰ. uel ut aliquis predestinatus sit
⁊ damnatur. Intelligentia enim con¬
dicionis implicite ueritatem facit in
dicto.⁊ impossibilitatem in uero. si uͦ
simplicit̾ intelligatur: impossibilitas

Expanded text:
 Gratia, c. 13, in Apocalypsi, inquit, dicitur, c. 3: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius non est accepttem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augeri et minui, sic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri numerus electorum. Quibus respondemus ex ea ratione dictum esse et verum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest utrumque simult praedestinatus, vel ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ab eisdem cum peccatum sit ut supͣ
dictum ẽ: ꝑtiuatio uel corruptio boni ⁊ oĩs
actus. malus sit peccatum. uttum sit pͥuatõ
enim in quanitum peccatum ẽ corruptio boni:
cũ corruptioł pͥuatio bõĩpena sit homini. ĩ quamt̃
gͥ peccatum ẽ pena ẽ quod siẽ tunc ĩ quantum
peccm̃ ẽ bonum eẽ uidetur. ⁊ adeo. eẽ. Si autẽ
ñ in quanitum peccatum c̃ corruptio est quãrit᷑
÷ secundum qͥd corruptio sit. Si enim corrptõ
⁊ ñ ĩ quanitum peccm̃ ẽ cum ñ sit nͥ bonum.
p̃t̾quam in eo quod peccm̃ ẽ. gͦ ĩ quantum
bonum ẽ corruptioł pͥuatio boni ẽ Ad q etiam
ip̃i dicunt actum malum. ñ ĩ quantum ẽ
nͥ ĩ quantum bonum ẽ. eẽ pͥuationem uel
corruptionem. boni .s. in quanitum pecc̾mẽ

Expanded text:
ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatioenim in quantum peccatum est, corruptio boni est, cum corruptio vel privatio boni poena sit homini; in quantum ergo peccapeccatum est, bonum esse videtur, et a Deo esse. Si autem non in quantum peccatum est, corruptio est, quaeritur ergo secundum quid corruptio sit. Si enim corruptio est, et non in quantum peccatum est, cum non sit bonum, praeterquam in eo quod peccatum est; ergo in quantum bonum est, corruptio vel privatio boni est. §. Ad quod etiam ipsi dicunt actum malum non in quantum est, neque in quantum bonum est, esse privationem vel corruptionem boni, sed in quantum pec
Abbreviated transcription (Latin):
actiue ñ passiue. Nam iõ malum uel pecom̃
dicitur corruptio boni qr mat᷑am bonam qͣ¬
licumq pͥuat bono. nam si ñ pͥuat auqͦ bo
no ñ nocet. ut supͣ augꝰ ait. Nocet autem. adi.¬
mit gͥ bonum. ñ autem nocet. nͥ ĩ qͣntum
peccatum ẽ gͦ in quantum peccm̃ ẽ pͥuat bo¬
no. Itaq ĩ quaitum peccm̃ ẽ pͥuatio est. ł
corruptio boni
eatum. possit corrumꝑe bonum cum in

Expanded text:
alum vel peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni. est, possit cor
Abbreviated transcription (Latin):
solet si in celo empireo fuerint angeli
qui statim facti sunt quomͦ ũ legitur ii
isaia. dicit iucifer ascendam in celum ⁊ ex¬
altabo solium meum & ero simil altissimo
S ibi celum uocat dei celsitudinem cui pari¬
ficari uolebat. & ẽ tale ascendam in celum
.i ad equalitatem dez¬

Expanded text:
solet, si in coelo empyreo fuerunt angeli quam statim facti sunt, quomodo, ut legitur in Isaia 14, dicit Lucifer: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum, et ero similis Altissimo. d ibi coelum vocat Dei celsitudinem, cui parificari volebat; et est tale: Ascendam in coelum, id est, ad aequalitatem De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ẽ: Quod utiq diuinitatis ⁊ domina¬
tionis ÷ ꝓͥum. Idem in eodem: domini
e: omnia complere. qui dicicit celum
et tertam compleo. Si gͦ dominus ẽ.
et diuine pͥatis exsortem. qui repleũ
orbem.⁊ quod plus est: repleuit ib̃m.
tocius mundi redemptorem: Ex his a¬
liis q płib auctoritatib aꝑte monstrat᷑
quod ds̃ ubiq ⁊ in omni creatura cẽn¬
tialiter. p̃sentialiter potentialit̾ esł

Expanded text:
 est; quod utique divinitatis et domina est; quod utique divinitatis et dominationis est proprium. Idem in eodem: Domini est omnia complere, qui dicit: Coelum et terram ego compleo. Si ergo Dominus est et divinae potestatis exortem, qui replevit orbem, et, quod plus est, replevit et Jesum, totius mundi Redemptorem? Ex his aliisque pluribus auctoritatibus aperte monstratur quod Deus ubique in omni creatura essentialiter, praesent
Abbreviated transcription (Latin):
in li. de presentia dei ait. Qum deus
sit natura incorporea ⁊ incommuta¬
biliter uiua: eterna stabilitate in se¬
ip̃o manens. totꝰ ad est reb omnib
⁊ singuł totꝰ s in quib habitat. hñt
cum ꝓ sut capatitatis diuersitate.
alui amplius. alii minus. qͦs ip̃e sibi
dilectissimum templum gr̃ã sue.
bonitatis edificat. hilariꝰ quoq in
liuiii. de trinitate aptissime docet
deum uͥq eẽ deis inquit immense uͥtutis
uiuens potestas. que nusquam nõ as fit
nec desit usquam. se omnem ꝑ sua edo
non autem corpali mͦ cum alicui sit:
nõ etiam ubiq credatur ẽẽ. cum in¬
omnib esse non desinat. amb̃. ⁊̃ in . li.
de sp̃u sancto. sp̃m sanctum ꝓbat nõ ẽẽ
creaturam. quia uͥq est quod est pro-¬
ptium diuinitatis. ita dicens. Cum om¬
nis creatura certis nature sue sit cͥcum
turam apellare sp̃m sanctum qui nõ
bãt circumscriptam. determinatamq
urtutem. qui et in omnib ⁊ u̾q sem¬

Expanded text:
in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. Hilarius quoque, in lib. 8 de Trin., apertissime docet Deum ubique esse. Deus, inquit, immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua ednon autem corporaliter: ut cum alicubi sit, non etiam ubique esse credatur; cum omnibus esse non desinat. Ambr., in lib. de Spiritu sancto, Spiritum sanctum probat non esse creaturam, quia ubique est, quod est proprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis cturam appellare Spiritum sanctum, qui non habet circumscriptam determinatamque virtutem, qui et in omnibus et ubique sem
Abbreviated transcription (Latin):
t quoniam demonstratum est ex¬
ex parte. quomͦ omnia dicantur ẽẽ
in deo. addendum hic uidetur: quib
mis dicatur deus ẽẽ in reb si tamen
humana mens. uel ex parte. digne ua¬
let cogitare: uel lingua sufficit eloqui
Sciendum gͥ est: quod ds̃ incommuta¬
biliter semꝑ in se existens: p̃sentialit̾
potentialiter. eẽntialit̾ ÷ in omni nat᷑a.
siue essencia. sine sui diffinitione ⁊ in
omni loco. sine circumscriptione et in
homine xp̃o excellentissime in quo
plenitudo diuinitatis: corꝑalit̾ habi¬
tat ut ait apłs. In eo enim deus babi¬
tauit. non ꝑ gr̃am adoptionis: s per
graciam unionis: ne autem ista quia
capatitatem humane intelligentie
ercedunt: fasitatis arguere. aliqui
presumant. sanctorum auctoritatib
munienda michi uidentur. Beatus
c̾c̃ suꝑ cantica canticorum: inquit
Hicet deus communi mͦ omnib reb
in sit: presentia. potentia. substantia.
acutius.⁊ fidelius considerant. de ħ
codem: augustinus ad dardanium

Expanded text:
t quoniam demonstratum est ex parte quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum videtur hic quibus modis dicatur Deus esse in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. Sciendum ergo est quod Deus incommutabiliter semper in se existens, praesentialiter, potentialiter, essentialiter est in omni natura sive essentia sine sui definitione, et in omni loco sine circumscriptione, et inhomine Christo excellentissime; in quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur. Beatus Gregorius super Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rebus insit praesentia, potentia, substantia, acutius et fidelius considerant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum
Abbreviated transcription (Latin):
bona facit. Quare seruilis ñ ẽ timor ille quẽ
in caritate inchoata fore concessit ⁊ quem
irescente caritate decresce dixit: s. ille: timor
inicialis quem ñ negat ẽẽ in caritate nͥ ꝑfecta
sit. Ꝙ timor seruilis ⁊ mnitiał dr̃ micium

Expanded text:
opera facit. Quare servilis non est timor ille, quem opera facit. Quare servilis non est timor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initialis, quem non negat esse in charitate, nisi perfecta sit. 9. Quod timor servilis et initialis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
at timor. Tumor castus facit securitatem in
animo. Audiuimus duas tibias. iohãnem ⁊ qđ
consonantes. Illa de timore dĩ dicit qͦ timet
anima ne dampnetur: illã de timore dicit qͦ¬
timet anima ne deseratur. Ille ẽ tunor quem
diꝰ aliquid de siruili. ⁊ aliquid de timore casto¬
ħt. Pacit eium seriuire partim timore pene.
partim amore. iusticie. ꝑ quem timemꝰ pu-¬
niri ⁊ timemꝰ otfend̾e. Iste timor ẽ ĩ inchoata
caritate. ñ in ꝑfecta. ⁊ quantũ cͤscit caritas
tantum decrescit iste timor quantum ad metũ
ad tormentum conscientie. Nam quanto
magis diliginus tanto minus timemus. Iste
umor notatur in illis u̾b̃ augustini. uͥ ñ negat
timorem. eẽ. in caritate inchoata s. ꝑfecta quod
anquis credit in deum. ⁊ si credat dõ. nͥ bñ fac̃.
&̃ si bonum ẽ ꝗ faut. Non ẽ gͦ timor ille in
caritate. ⁊̃ inchoata: quia omnis qui carita¬
tem ht̃ licet ñ ꝑfectam ⁊ in deum credit ⁊ bñ

Expanded text:
rat timor. Timor castus facit securitatem in rat timor. Timor castus facit securitatem in animo. Audivimus duas tibias, scilicet, Joannem et David consonantes; illa de timore Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quemdius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, tantum decrescit iste timor, quantum ad metum ad tormentum conscientiae. Nam quanto magis diligimus, tanto minus timemus. Iste timor notatur in illis verbis August., ubi non negat timorem esse in charitate inchoata, sed perfecta; quod aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Non est ergo timor ille in charitate etiam inchoata, quia omnis qui charitatem habet, licet non perfectam, et in Deum credit, et bona
Abbreviated transcription (Latin):
explanare quiq̃ int̾sit int̾ istos duos timo¬
its quam si ꝓponas duas mulieres maritatas.
quarum unam constituas uolentem facere
adult̾ium. s timet ne dampnetur a marito.
I unct maritum quia adhuc amat nequiti
forte uiuit nequit̾ maritum tunet ne ueni¬
at. Tales sunt qui timent diem uidicii. Fat al¬
t̾am amare uirum. debe illi castos amplexuᷤ.
ditia. ista optat p̃sentiam uiri. Illa timet.⁊
illa timet. Iam gͦ int̾rogent᷑ qr̃ timõt. Iua di¬
cet tunco uirum ne ueniat. illa diceͥt tueo
uirum ne discedat. illa discei tuncꝰ uirum
ni dampnet lua dicet tunco uirum ne derͣat
Pone b in amimo ⁊ inuenis cuorem quem
foras mittit caritas. ⁊ alium timorem castũ
ꝑmanentem in scłm scł̃i. Illum tumorem ꝑ¬
fecta caritas foras mittit. quia ille timor tor¬
mentum ht̃ torquetur conscĩa peccõrum. ñ¬
dum acta ẽ. iustificatio. Est ĩ quod titillat
mentem ꝗ pungat q stimulet. Stimulat
ille timor. s intret caritas. que sonar qd̃ uulu̾¬

Expanded text:
explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiaforte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, elle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo dat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mittit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mittit, quia ille timor tormentum habet; torquetur conscientia peccatorum, nondum facta est justificatio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulne
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ caritas ⁊ fides motꝰ aĩ st̃: uirtutesgͦ motꝰ aĩ st̃. Qui¬
bus alii respondentes premissa uerba aug̾ni
ita intelligenda fore inquiunt. Bides . ẽ. credẽ
quod non uides .i. fides ẽ uirtus qua creditur
q̃ non indetur. Item caritas: motꝰ animii grã¬

Expanded text:
Si vero charitas et fides motus animi sunt, virtutes ergo motus animi sunt. Quibus alii respondentes praemissa verba Augustini ita intelligenda fore inquiunt: Fides est credere quod non vides, id est, fides est virtus qua creditur quod non videtur. Item: Charitas est motus animi,
Abbreviated transcription (Latin):
credere aliud÷ illd̃ qͦ creditur. p̃dictum est¬
autem fidem. eẽ. id quod creditur. Sic gͥ cre¬
dere non . ẽ fides. quia credere non t̃ id quod
ereditur. addunt quoq Tutus opꝰ dei tm̃
ẽ quani ip̃e solus facit in nob. Ilꝑa ẽ gͦ ñ
ea usus ue actus libeti arbitrii. S credere. actꝰ
est lib̾i arbitrii non est itaq uirtus. Premissiᷤ
itaq rationibus ac testimoniis innituntur
utriq horum autem iudicͥum diligentis lec
d uͦtionem ponens de gr̃ã ⁊ lib̾o lib̾o arbitrio

Expanded text:
liud illud quod creditur. Praedictum autem est fidem id esse quo creditur; sic ergo credere non est fides, quia credere non est id quo creditur. Addunt quoque: Virtus opus Dei tantum est, quam ipse solus facit in nobis; ipsa ergo non est usus vel actus liberi arbitrii, sed credere est actus liberi arbitrii; non est itaque virtus. Praemissis aliisque rationibus ac testimoniis innituntur utrique. Horum autem judicium diligentis lectIGNATIONEM PONENS DE GRATIA ET LIBERO ARBITRIO
Abbreviated transcription (Latin):
male. dem̃ quod est sp̃uale. temporale ⁊ ui¬
sibile bonum prius dedit. Ininsibile autem
⁊ et̾num ꝑmisit ⁊ meritis querendum ꝓ¬
posuit Ad illius autem custodiam quod
dełat. ⁊ ad illud merendum quod ꝓmi se¬
rat. nͣli rationi increatione anime̾ hois
indite. qua pot̾at int̾ bonum ⁊ malum
disc̾ñe preceptum. addidit obedientie per
cuius obseruantiam datum non perderet
⁊ ꝓmissum obtin̾et. ut ꝑ meritum ueni

Expanded text:
male, deinde quod est spirituale, temporale ac visibile bonum prius dedit; invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. Ad illius autem custodiam quod dederat, et ad aliud promerendum quod promiserat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum venir
Abbreviated transcription (Latin):
tionem octaua die fc̃am iͥtucidit᷑ a pec¬
niori gr̃a accumulatum. Ibi eium peccã
solum dimittebantur. s nͨ gr̃a ad bñ oꝑ¬
andum adiutrix. nͨ uirtutum possessio
dicitur. que aridos fecundat. ⁊ iam fructi¬
ficantes ampliori ub̾tate donai. qr qͣtuq¬

Expanded text:
tionem octava die factam, circumciditur a pecniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: qu
Abbreviated transcription (Latin):
sit gr̃e preparatio .i. diuina electio.
qua elegit. quos uoluit añ mundi con¬
tatis quorumdam ⁊ preꝑatio damp¬
nationis eorumdem. Sicut enim pre¬
destinationis effectus. illa gr̃a ẽ. qua
in presenti iustificamur. atq ad recte
uiuendum et in bono ꝑseuerandum
adiuuam᷑. ⁊ illa qua in fututo beati¬
ficabim᷑ ita teꝓbatio dei qua ab et̾no
non eligendo quodam reꝓbauit secũ¬
dum duo consicdatur. quorum alt̾um
prescit ⁊ non preparat.s. uuqͥtatem¬
iem. Hec inquit regula: inconcusse
tenenda ẽ peccatores in peccatos p̃scitoᷤ
ẽẽ non p̃patos. penam autem esse pre-¬
ꝑatiam. Preꝑauit enim deus. ut ait
augustinus in li. de bono ꝑseu̾antie
in prescientia sua: quib uoluit bo¬
na sua ⁊ quibcumq donat: ꝓculdu¬
bio se donaturum esse presciuit. Pre¬
parauit etiam deus: ut ait fulgentiꝰ
mał ignem et̾num illis utiq quos
iuste preꝑauit ad luenda supplicia.
nec tamen preparauit ad facienda
peccata. Prepauit enim deus quod

Expanded text:
sit gratiae praeparatio, id est, divina electio qua elegit quos voluit ante mundi conitatis quorumdam, et praeparatio damnationis eorumdem. Sicut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei, qua ab aeterno non eligendo quosdam reprobavit, secundum duo consideratur; quorum alterum praescit et non praeparat, id erium. Haec, inquit, regula inconcusse tenenda est: peccatores in peccatis praescitos esse, non praeparatos, poenam autem esse praeparatam. Praeparavit enim Deus, ut ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid dicitur de uoluntate quicqͥ
dicitur de scientia et conuerso. nͥ omnia
ila: sua uoluntate deus uult q̃ sua scĩa
scit. cum scientia sua nouerit tam bona
quam mala. Uoluntate autem non ueli
nͥ bona. scientia quippe dei ⁊ p̃scientia:
de bonis. ẽ.⁊ de maus. Uoluntas uͦ et p̃des¬
tinatio de bonis ẽ tantum.:⁊ tamen unũ
et idem ẽ. in deo. scientia et uoluntas. et
p̾scientia et predestinatio. Ita cum unum
sit natura dei et uoluntas dr̃ tamen pat̾
genuisse filium. natura non uoluntate.
⁊ esse deus natura non uoluntate.
Re intelligenda sint illa uerba pat̾ nͦ

Expanded text:
de voluntate quicquid dicitur de scientia, et e converso, nec omnia illa sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio de bonis est tantum, et tamen unum et idem in Deo est scientia et voluntas, et praescientia et praedestinatio; ita cum unum sit natura Dei et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et esse Deus natura, non voluntate. 3. Qualiter intelligenda sint illa verba: Pater n
Abbreviated transcription (Latin):
opponit᷑ sic. Uoluntas dei ẽ. natura.
siue et̃ntia dei. quia non aliud ẽ. dõ ẽẽ:
auud uelle. ⁊ iõ sicut una ẽ. ẽẽntia tri¬
um ꝑsonarum. ita ⁊ una uoluntas. Si
ergo deus natura est ⁊ uoluntate deus ẽ.
et si u̾bum dei natura filius dei ẽ. et uo¬
luntate filius dei ẽ. hoc autem facile :
tefellere. Nam et prescientia dei siue sci¬
entia qua sut uel p̾scit bona ⁊ mala di¬
uina natura siue eẽntia ẽ. et p̃destina

Expanded text:
pponitur sic: Voluntas Dei est natura sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et voluntate Filius Dei est. Hoc autem facile est refellere, nam et praescientia Dei, sive scientia qua scit vel praescit bona et mala, divina natura sive essentia est; et p
Abbreviated transcription (Latin):
ua cordis ctritione pecca dimitti. añ confes
crimen relapsurus. c̃. queritur si pꝰ cordis
contritionem confiti contempserit. ł ĩ pec¬
catum idem ł simile recidit. an peccata
dimissa redeant. cuius q̃onis soło obscu¬
ra est. ⁊ ꝑplexa. aliis asserentib aliis cꝯͣ ne¬
gantib peccã semel dimissa ult̾ius replica¬
ri ad penam.

Expanded text:
a cordis contritione peccata dimitti ante oris cocrimen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Illarum uͦ sententiarum iudicium. ptu¬
dentilectoriᷤ cui utriusq sententie noticiam ple¬
narie dedimus arbitrio relinquimus. ad ea q̃
adhuc nob̾ suꝑsunt. tractanda festinantes.
Quod de peccato non de pena intelligitur c̃
dicitur cdeus non eẽ. auctor mali. cõ

Expanded text:
facit. Illarum vero sententiarum judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur, cum dicitur: Deus non est auctor mali. C
Abbreviated transcription (Latin):
x quo colligitur res aliquas. ẽẽ. que a deo
non sunt. eisq homines mali sunt. quol
nicħominus. ⁊ ip̃i concedunt innitentes uerb̾
augustini suꝑuis positis. qui in encbidion de
mali sunt. ñ de hominib ħ eẽ. intelligendũ.
sunt gͥ alique res quib homines mali sunt. Id
auctore ñ fit homo deterior. Non. ẽgͥ. deus auctor
rerum. quib homo fit det̾ior. at sunt auque
res ut dictum ẽ qͥb homines mali fuint. gͥ st̃¬
deoq scriptura in płib contestatur locis. dm̃
ñ eẽ. auctorem malorum .i. eorum que pecc̃ã st̃:
mala sunt ĩ quamtum mala sunt. ẜ. ĩ qͣmtum
mitum. si deus dicitur ñ ce auctor eorum ĩ qͣmtũ
nicħ sunt. cum nebli nullus auctor exist̾e q̃at:
õꝙ cum dr̃ deus. eẽ auctor omnium que sunt
bonorum isti subintelligi uolunt. Hona ant̃
Uilla dicunt ec̃ que naturałr sunt ea uͦ eẽ nͣlit̾¬
quod sumus. quicquid sumus homo. pectꝰ. t̾ra sol
omnia ista sub̾e sunt. eo ip̃s quo sunt ñ. ip̃t sub̾e

Expanded text:
x quo colligitur res aliquas esse quae a Deo non sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, innitentes verbis Augustini superius positis, qui in Ench., cap. 1mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id q. 3: Deo auctore non fit homo deterior. Non est ergo Deus auctor rerum quibus homo deterior fit. At sunt aliquae res, ut dictum est, quibus homines mali fiunt, e Scriptura in pluribus contestatur locis, Deum non esse auctorem malorum, id est, eorum quae peccata sunt. sunt, in quantum mala sunt, sed in quantum mirum si Deus dicitur non esse auctor eorum in quantum nihil sunt, cum nihili nullus auctor existere queat? Ideoque cum dicitur Deus esse auctor omnium quae sunt, bonorum isti subintelligi volunt. Bona autem illa esse dicunt, quae naturaliter sunt. Ea vero natillud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus, terra, sol: omnia ista substantiae sunt; eo ipso quo sunt naturae, ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
E ꝑ iniquitatem. lapsus. ẽ homo a suba. in qͣ
factus ẽ. Iniquitas quippe: ip̃a ñ est sub̾a. Nõ
enim iniquitas ẽ natura. quam formauit ds̃.
s iniquitas ẽ ꝑuersio. quam fecit homo. Nat᷑e
um puerorum uniuersa creatura laudans de¬
um. cominemorat᷑ laudant enim omnia dm̃.
s q̃ fecit deiis. Laudat ibi deum sp̾ens. s non
auaricia. omnia repentia. ibi nominata sunt.
s ñ aliqua uicia Uicia enim: ex nob̾ ⁊ ex
nr̃a uoluntate habemꝰ⁊ uicia ñ sunt. sub̃a. In¬

Expanded text:
er iniquitatem lapsus est homo a substantia in qua factus est; iniquitas quippe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversio quam fecit homo. Naturaum puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpens Deum, sed non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. In