comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diagesimac illi tempori quando affligebatur pharao.
ut liberaretur populus ti. Et postea perueniendũ est
ad mare rubrum id ẽ. ad baptis mum. ac de inde transe¬
undum ꝑ desertum sub ducib sicut neophrti nr̃i per
octo dies sub ducib presbiteris scilic& atq. patronis &
matronis deducuntur: & sic tandem perueniendum.
in sabbato ad terra repromissionis. Illi qui baptitant
patres sunt baptitatorum. ut ex multis testimo¬
nus scripturarum possumus cognoscere. sicut
dr̃ marcus filius petri in baptis mate. De talib
filus florent affatim scripturae e płorum. qm̃
sus qdͥ baptitant commendantur ceteris ꝓpatrib
spiricalib ut eis hoc prȩbeant qđ a presbiteris
dies nos perducant ad terram repromissionis.
Qm̃ ꝓꝑter nos qͥ iam transiuimus mare rubrũ.
constituti sunt quadraginta duo dies. ut qͥ in
captuutatẽ peccatorũ nr̃orũ nos redegimus. ꝑ
exempla ƿa triarcharum reuerta mur ad terram
repromissionis Nam ꝑbaptis mum aquae

Expanded text:
dragesimae illi tempori, quando affligebatur Pharao, ut liberaretur populus Dei: et postea perveniendum est ad mare Rubrum, id est ad baptismum: ac deinde transeundum per desertum sub ducibus sicut neophyti nostri per octo dies sub oucibus presbyteris scilicet atque patronis et matronis deducuntur, et sic tandem perveniendum in sabbato ad terram promissionis. Illi qui baptizant, patres sunt baptizatorum, ut ex multis testimoniis Scripturarum possumus conjicere: sicut Marcus dicitur filius Petri in baptismate. De talibus filiis florent affatim scripturae apostolorum. Qhis qui baptizant, commendantur caeteris patribus spiritualibus, ut eis hoc praebeant, quod a presbyteris dies nos perducant ad terram promissionis; quoniam propter nos qui jam transivimus mare Rubrum, constituti sunt quadraginta duo dies, ut qui in captivitate peccatorum nostrorum redegimus nos, per exempla patriarcharum revertamur ad terram promissionis, non per baptismum aquae;
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ̨ possidebat aliquid suum. ẽẽ. dicebat : sed erant illis
omĩa communia. Turtur uero quȩ singularitate gaud&
ãdeo ut si coniugem casu perdiderit: solus ex inde per¬
maneat. speculatiue uitę culmina denuntiat: quia &
hostio oro patrem in abscondito: turturẽ offero. At cũ eiusdẽ
operis compares quero. canendo cum propheta. uenitt adore¬
mus & procidamus antt om̃. ploremus coram dñõ qui fecit
nos : columbas ad altare deporto. Morses quasi cantat tractũ
tribulationis qui solus ascendit ad dñm. & ne idem popłs
fenat᷑ lacrimosis precib implorat. Damhel tractũ leti¬
tiae cantat: quando solus fugientib socus inter angłos
reman&. Solus et echiel quadrigas cheru̾bim & super¬
nae ciuitatis aedificia mirantẽs

Expanded text:
quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia ; turtur vero, qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde permaneat, speculativae vitae culmina denuntiat, quia etostio oro patrem in abscondito , turturem offero, at cum ejusdem operis compares quaero canendo cum Propheta: Venite adoremus et procidamus ante Deum; ploremus coram Domino, qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Moyses quasi tractum decantat tribulationis, qui solus ascendit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat . Daniel tractum laetitiae cantat, quando solus, fugientibus sociis, inter angelos remanet . Solus Ezechiel quadrigas cherubin et supernae civitatis aedificia cels
Abbreviated transcription (Latin):
clauorum & manus in latus & dixit: dñs meus & ds meus. nudũ
salutauit corpus dñ Nuditatem eius dicimus: manifestati¬
onem prȩsentiae corporalis Si militer qui manducauerunt
& biberunt cum illo : postquam surrexit a mortuis At
postquam salutata ÷ a pontifice & ministris altaris
ampulla cooperitur: ut anemine nudauideatur: Cooꝑta
tamen salutatur ampulla Xp̃s nempe postquã prȩsentiã
suam eis secundum suam dispositionem prębuit quos uoluit ẽe
testes suae resurrectionis: ascendit incaelum. & in uisibilis ho-¬
minib factus ÷. ut ipse testatur Exiui apatre. & ueni in
mundum. Iterum relinquo mundum. & uado ad patrem:
Q uod est aperte dicere: Visibilis a pparui hominib nascendo.: redi-¬
ens ad patrem in uisibilis ero Quamius p̾sentiam eius corporalem
non uideamus: uenerando tamen eam cotidie salutamus: Quia
tetigimus ad dilucidandum de ratione olei: nunc plac&e si dñs¬

Expanded text:
clavorum, et manus in latus, dixit, Dominus meus et Deus meus: nudum clavorum, et manus in latus, dixit, Dominus meus et Deus meus: nudum salutavit corpus Christi. Nuditatem ejus dicimus manifestationem praesentiae corporalis: similiter, qui manducaverunt et biberunt cum illo, postquam resurrexit a mortuis. At postquam salutata est a pontifice et ministris altaris ampulla, cooperitur ut a nemine nuda videatur: cooperta tamen salutatur ampulla. Christus namque postquam praesentiam suam eis secundum suam dispositionem exhibuit, quos voluit esse testes suae resurrectionis, ascendit in coelum, et invisibilis hominibus factus est. ut ipse testatur: Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Quod est aperte dicere, Visibilis apparui hominibus: rediens ad Patrem, invisibilis ero. Quamvis praesentiam ejus corporalem non videamus, tamen venerando eam quotidie salutamus. Quia tetigimus ad dilucidandum de ratione olei: nunc placet d
Abbreviated transcription (Latin):
subditus parentib quasi non ess& auctor parentum. In his omib¬
dñs coopertus erat. operimentum erat sindone alba. ꝑ quam
non incongrue possumus intelligere mundissima m specialiter
conuersationem eius: qua indu̾tus fuit abinitio Nudus
crat postquam cępit miracula facere. quae ultrã hominem
dpƿeruerant: Unde nichodemus. Nemo potest haec signa
facere quae tu facis: nisi fuerit dñs cum eo: Si mulq p̃dicare
& dm̃ se demonstrare. ut inquit Ego & pater unum sumus:
Iul intelligeret petrus hoc dictum esse deduuna natura. non
diceret : tues xp̃c filius dĩ uiui: At postquam transiuuit ad altare
crucis. id est adimmolationem quasi ad consecrationem epĩ:
ipse enim est summus pontifex qui se ipsum obtulit patri :
rs admemoriam reducitur per ampullȩ nuditatem. quam
epi & diacomi salutant Thomas qui misit digicos suos infixurã

Expanded text:
subditur parentibus, quasi non esset auctor parentum. In istis omnibsubditur parentibus, quasi non esset auctor parentum. In istis omnibus coopertus latebat. Operimentum erat sindon alba, per quam non incongrue possumus intelligere mundissimam specialiter conversationem ejus, qua indutus fuit ab initio. Nudum erat, postquam coepit miracula facere, quae ultra hominum opera erant. Unde Nicodemus, Nemo potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum illo: simulque praedicare et Deum se demonstrare. Ut inquit: Ego et Pater unum sumus. Nisi Petrus intelligeret hoc dictum esse de divina natura, non diceret: Tu es Christus Filius Dei vivi. At postquam transivit ad altare crucis, id est, ad immolationem, quasi ad consecrationem episcopi, ipse est enim summus Pontifex, qui seipsum obtulit Deo Patrpars ad memoriam reducitur per ampullae nuditatem quam episcopus et diaconi salutant. Thomas qui misit digitos suos in fixuram
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid contineat in sacramento: Libet primo dicere dehoc quaed dict: alat
ter in ampullam. halitus ab interioribus et secretis procedit̃ adpudacum
sci nunciat incorpore assumpto addiuinitatem in habitare. cuius
aduentu renouata sunt omnia: Ampulla cum crismate quodã modo
corpus dni ex uirgine maria assumptum significat: quod antequam
transiret ad altãre trucis. aliquo tempore c̃oopertum erat. & aliquo
nudum. Primȩuo tempore coopertum erat. quando ita fugit
in aegiptum ꝓpter regem herodem: quasi non esset rex tegum. &
dñs dominantium: Quando ita portatus ÷ ad templum quasi non
ess& omni potens. quando ita regredientib parentib ab ierusale̾
requisitus ÷ inter cognatos & nõtos. quasi non eet. ubiq Quando
ita inuentus ÷ in templo sedens in medio doctorum. atq audiens
& interrogans: quasi non ess& fons sapientiȩ Quando ita erat¬

Expanded text:
aliquid contineat in sacramento. Libet primo dicere de hoc quod dicit, Halat aliquid contineat in sacramento. Libet primo dicere de hoc quod dicit, Halat ter in ampullam. Halitus ab interioribus et secretis procedit ad publicum, i nuntiat in corpore assumpto a divinitate inhabitare, cujus adventu renovata sunt omnia. Ampulla enim cum chrismate quodammodo corpus Domini ex virgine Maria assumptum significat. Quod antequam transiret ad altare crucis, aliquo tempore coopertum erat, et aliquo nudum: primaevo tempore coopertum erat, quando ita fugit in Aegyptum regem Herodem, quasi non esset Rex regum, et Dominus dominantium: quando ita portatus est ad templum, quasi non esset omnipotens: quando ita regredientibus parentibus ab Jerusalem, requisitus est inter cognatos et notos, quasi non esset ubique: quando ita inventus est in templo, sedens in medio doctorum, atque audiens et interrogans, quasi non esset fons sapientiae: quando ita
Abbreviated transcription (Latin):
nobis spincilia seminauimus magnũ ÷ siura camalia
metinus. Benedicit tam domnus papa: quã om̃s prbri.
Mos est romane aecclesiae. ut in confessionem in molationis
xp̃i assint prb̾ri & sinta cum pontifice uerbis &e manib conficiant
Eit quia inipsa periocha concluditur consecratio huildolcu
oport&e ut simili modo sicut & çtera cum pontifice prbri
oleum conficiant: Dicit libellus romani ordinis. de consecra¬
tione crismatis: Concinuo duo accoliti in uolutas ampullas
cum sindonc alba de sirico. ita ut uderi possint a medio: tencant
in brachio sinistro Et paulo post Ante quam benedicat : alat
ter in ampullam Et iterum Ampulla autem quae cum cͥris mate
est: statim ut benedicta suerit operitur. ut anemine nuda uideatur:
Sed tenente eam accalto.: omnes per ordinem taluriut. quam
et diaconi prius salutent. Sienim prȩsens ordo ut ser ꝓptemest ñ a gade
frastrauit scriptor laborem operis sui: Si en imagitur. haeta agatur. nisi

Expanded text:
obis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Benedicit tam dominus papa quam omnes presbyteri. Mos est Romanae Ecclesiae ut in confectione immolationis Christi adsint presbyteri, et simul cum pontifice verbis e manibus conficiant: at quia in ipsa periocha concluditur consecratio olei hujus, oportet ut simili modo sicut et caetera, cum pontifice presbyteri oleum conficiant. Dicit libellus Romani Ordinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolyti involutas ampullas cum sindone alba de serico, ita videri possint a medio teneant in brachio sinistro. Et paulo post: Antequam benedicat, halat ter in ampullam. Et iterum: Ampulla autem, quae cum chrismate est, statim ut benedicta fuerit operiatur, ut a nemine nuda videatur, sed tenente eam acolyto, omnes per ordinem salutent, quam episcopus et diaconi prius salutent. + Si enim praesens Ordo, ut scriptum est, non agitur, frustravit scriptor laborem operis sui: si autem agitur, frustra nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tinus in libro questionum primo euuangeliorum: Setaẽ
feriae diei partem qua sepultus est: cum prȩterita nocte. pro
nocte ꝰ die accipiens. hoc ÷ prototo die Sabbatum: noctẽ & diẽ
Et noctem dominicam cum eodemdie inͥlucescente: At perhoc

Expanded text:
tinus in libro primo Quaestionum Evangeliorum: Sextae feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte, pro nocte et die accipiens, hoc est, pro tota die sabbatum nocte et die, et noctem dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
adtendamus uerba dicentis. Ut constituas ꝑciuitates
prbros. sicut ego tibi disposui. Qui presbiter qualis¬
debeat ordinari. in consequentib disserens. hoc est siquis
sine crimine est unius uxoris uir: & cętera. Postea
intulit. O port& enim epm sine crimine.ẽẽ : tamquã
dĩ dis pensatorem. Idem est ergo presbiter qui ep̃s.¬
esse nomen officui: relegat a płi uerba ad phili penses
in xpo iħu qui sunt philipis. cum epĩs & diaconibus
gratia uobis & pax: & rełqͣ. Philipis una est urbs
macedoniȩ. & certe in una ciuitate plures ut nuncu
pantur ep̃i. ẽẽ. non poterant. Sed quia eosdem epõs
illo tempore. quos prb̃ros appellabant: propterea de
uidebitur ambiguum. nisi alio testimonio comprobet᷑.
In actibus apłorum scriptum est quod cum ueniss&

Expanded text:
attendamus verba, dicentis: Ut constituas per civitates presbyteros, sicut et ego tibi disposui: qui, qualis presbyter debeat ordinari, in consequentibus disserens, hoc est: « Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, » etc., postea intulit: « Oportet enim episcopum sine crimine esse, tanquam Dei dispensatorem. » Idem est ergo presbyter qui episesse nomen officii, relegat Apostoli verba ad Philippenses isto Jesu, qui sunt Philippis, cum episcopis et diaconibus, gratia vobis et pax, et reliqua . Philippi una est urbs Macedoniae. Et certe in una civitate plures, ut nunc putatur, episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore quos presbyteros appellabant, propterea indvideatur ambiguum, nisi altero testimonio comprobetur. In Actibus apostolorum scriptum est, quod cum veniss
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta sua. & sint parati in die tercio. Indie enĩ tercio.:
descend& dñs coram omĩ plebe: suꝑ montẽ srna. Eodem¬
uͦ numero dauid se & pueros suos scificatosdixit. ut cõme¬¬
dat panes propositionis. Ita scriptuẽ inlibro samuhelis.
Dixit abi melech sac̃dos. Non habeo panes laicos ad man¬
ducandũ s tantũ panẽ scm̃. Si mundi sunt pueri. maxime
a mulierib Et respondit dauid sacerdoti: & dixit. Et
quidẽ si de mulierib agit᷑. contininimis nos abheri &
nudius tertius quando egrediam᷑. & fuerunt uasa puerorũ
scã. Porro uia hȩc polluta ẽ : sed & ipsa hodie scĩficabit᷑
inuasis. Dedit ergo eis sacerdos scĩficatum panem.
quia usq infinem scłi corpora scõrũ quiescent in sepul¬
chris. Mundiciã mentis doc& corporale qđ reman&
in altari post dũ resurrectionem. cui deb& unus quisq
semꝑ studere accipiens corpus dñi. s precipue infinem.
DEULTIMA BENE DICTIONE

Expanded text:
. In die enim tertio descendet Dominus coram omni plebe super montem Sina . Eodem numero David se et omnes pueros suos sanctificatum dixit, ut comedat panes propositionis. Ita scriptum est in libro Samuelis: Dixit Abimelech sacerdos, Non habeo panes laicos ad manum, sed tantum panem sanctum; si mundi sunt pueri, maxime a mulieribus. Et resequidem si de mulieribus agitur continuimus nos ab heri et nudius tertius quando egrediebamur et fuerunt vasa puerorum sancta porro via haec polluta est sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis dedit ergo ei sacerdos sanctificatum panem quia usque in finem saeculi corpora sanctorum quiescent in sepulcris. Munditiam mentis docet corporale quod remanet in altari post Domini resurrectionem, cui debet unusquisque semper studere accipiens corpus Domini, sed praecipue in fine. De ultima benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
dlectionem̃ operatur Diximus dõ propicio quo in loco
consecretur oleum. & quid in significatione contineat.
P estat ut dicamus aliqua dcordine coniccrtionis urxtt
norationem sacamentarii & libelli qui dr̃ romanus ordo
De eleo pinfrmosic continitur inisacramenta tara Rsdequi
decatu per quem haet omnia dñc̃ semꝑ bona creas. ⁊caantur
de am pualus quas offerunt populi & benedicit tam domnus papi
quam omines prb̃ri: Inexo doscriptum ÷ ut populi ossennt oais hiui¬
t dio Pyxcipe filus isrł. ut offcrant tibi oicumn dearborib
oliuarum purissimum: Quando a populis offertur: simrce
liquon esti ꝰ erbenedictionem sacerdotum trinsfertur in
sacra mentum. t lȩc administratio significat acdce terrena

Expanded text:
lectionem operatur. Diximus Deo propitio quo in loco consecretur oleum, et quid in significatione contineat: restat ut dicamus aliqua de ordine consecrationis juxta adnotationem Sacramentarii et libelli qui dicitur Romanus Ordo. De oleo pro infirmo sic continetur in Sacramentario. Antequam dicatur: Per quem haec omnia, Domine, semper bona creas, levantur de ampullis quas offerunt populi, et benedicit tam dominus papa, quam omnes episcopi. In Exodo scriptum est, ut populi offerant oleuo: Praecipe filiis Israel, ut offerant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum. Quando a populis offertur, simplex liquor est: per benedictionem sacerdotum transfertur in sacramentum. Haec administratio significat, debere a
Abbreviated transcription (Latin):
suplucam. Uolucres hȩ: pro cantu gemitus habent. Non
in merito lacrimas humilium designant: quib plurimũ
in ipsis &iam bonis o perib indigemus. quia & si bona esse
quȩ agimus nouerimus. qua tamen distinctione a dño
examĩnanda qua a nobis perseuerantia sint consumen¬
da nescimuss. Et iterumi Hoc sane inter turturis. &
columbȩ significantiam distat: qđ columba quȩ grega¬
tim conuersari uolare & gemere consueuit actiuȩ ultȩ
frequentia designat: de qua dicit᷑. Multitudinis autẽ¬
credentium: erat cor& anima una. Nec quisquã eorũ

Expanded text:
super Lucam: Volucres hae pro cantu gemitus habent. Non super Lucam: Volucres hae pro cantu gemitus habent. Non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus; quia etsi bona esse quae agimus, noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Et iterum: Hoc sane inter turturis et columbae significantiam distat, quod columba, quae gregatim conversari, volare, et gemere consuevit, et activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinis credentium erat cor un
Abbreviated transcription (Latin):
alio modo. Idõ scribunt᷑ litterȩ. ut ꝑ eas memoriȩ red¬
dat̾ qđ obliuione deletum ÷. Si mili modo expictura
quȩ precessit in lectione exerceat. primo ut dulcedine
suȩ imitationis plurimos sibi adiciscat. Coniuncti corda
multorum excitent ad compunctionem & lacrimas & ne se
extollert debeat de opere predicationis pulsatur uersu quatinꝰ
ad memoriam sibi reducat: de propriis causis uidicandum
oc differt inter responsorium oui chorus respond& &
tractum cui ne mo̾ qđ ÷ inter duo sacrificia scilic &
columbarum & turturum. Tractus. uerba congruentia
sui officii habent. Illa quȩ sunt in lxxmo. tribulationẽ
sonant. ut est illud. de profundis clamaui adte oñe. Quȩ
date dñm omnes gentes: letitiam neophitorũ & nuper ordi¬
natorum: significat. De istis sat est: reuertendum est
ad uolucres scilic& columbas & turtures. quę significant
res ponsorium & tractum. de quib dicit beda intractatu

Expanded text:
alio modo: Ideo scribuntur litterae, ut per eas memoriae redalio modo: Ideo scribuntur litterae, ut per eas memoriae reddatur quod oblivione deletum est. Simili modo ex pictura quae praecessit in lectione, exerceat. Primo, ut dulcedine suae imitationis plurimos sibi asciscat: conjuncti, corda multorum excitent ad compunctionem et lacrymas; et ne se extollere debeat de opere praedicationis pulsatur versu; quatenus ad memoriam reducat sibi de propriis causis judicandum Hoc differt inter responsorium, cui chorus respondet, et tractum, cui nemo, quod est inter duo sacrificia, scilicet columbarum et turturum. Tractus verba congruentia sui officii habent. Illa quae sunt in Septuagesima tribulationem sonant, ut est illud, De profundis clamavi ad te, Domine ; date Dominum omnes gentes , laetitiam neophytorum et nuper ordinatorum significat. De istis sat est. Revertendum est ad volucres, scilicet columbas et turtures, quae significant responsorium et tractum, de quibus dicit Beda in tractatu
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae. diximus quod excitentur presponsorium: qui
sunt quodam inodo surdi ad epłam. dicamus qualiter
oboedientes ilico proficiant: ꝑ responsorium. In lectione
pascitur auditor: quasibos. Ad hoc enim pasciturbos: ut
in eo exerceatur opus agri culturȩ. Bosenim. predicatorest.
unde scriptum : in libro legis. Non alligabis os boui tri¬
curanti. Pastus ÷ enimbos: exerceatur opus. Cantor enim:
quasi bubulcus qui bubus iubilat: ut hilarius trabant
aratrum. Cantor ÷ de his de quib dicit paulus. dei adiutores
sumus. Boues sunt qui respondent primo cantori: de quib iterũ
dicit. dĩ agri cultura estis. Trahentib bubus aratrũ scindit᷑
terra : quando cantores in timos anhelitus commouentes. tra¬
hunt dulcem uocem & proferunt ad publicũ. quo corda
suorum siue cȩterorum compungant ad lacrimas siue ad
confitenda peccata. quasi secreta patefaciendo terrae. Et

Expanded text:
justitiae . Diximus quod excitentur per responsorium, qui justitiae . Diximus quod excitentur per responsorium, qui sunt quodammodo surdi ad Epistolam; dicamus qualiter obedientes illico proficiant per responsorium. In lectione pascitur auditor quasi quodammodo bos. Ad hoc enim pascitur bos, ut in eo exerceatur opus agriculturae. Bos enim praedicator est. Unde scriptum est in libro legis: Non alligabis os bovi trituranti . Pastus est enim bos, exerceatur opus. Cantor enim est quasi bubulcus, qui jubilat bobus, ut hilarius aratrum trahant. Cantor est de his de quibus dicit Paulus: Dei adjutores sumus . Boves sunt qui respondent primo cantori, de quibus iterum dicit: Dei agricultura estis . Trahentibus bobus aratrum, scinditur terra, quando cantores, intimos anhelitus commoventes, dulcem trahunt vocem, et proferunt ad publicum, qua corda suorum sive caeterorum compungunt ad lacrymas, sive ad confitenda peccata quasi secreta patefaciendo terrae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ut scinderent corda aratro compunctionis.
ac postea uersum sequitur. Inuersu necesse est ut
suas cogitationes ad se trabat. & secum quodã modo
sus non est ausus alte leuare responsoriũ. nesci¬
ens quomodo finat uersum. Et hic imitat᷑ aliud
exemplum doctrinȩ dñi. qua iubetur ut qui uoluerit
turrim edificare. prius sumptus cogit& si habeat
quȩ necessaria sunt ad perficiendũ. Sequit᷑ beda
memoratus. Post pastum att. agn culturam. domi sibi uib&¬
preparare quod cen&: hoc : post laborem apertȩ locutionis.
humilitatem quoq propriȩ considerationis exhibere. Hoc facit
ille qui uersum cantat. in repetitione responsorii exaltat uocẽ
fidutialiter. iam non timens uersum. Illum predicatore m
significat. qui cursum suum consumatum hab&. qualis erat
paulus cum dicer&: bonum certamen certaui. cursum con¬
sumaui. fidem seruaui: in reliquo reposita÷ michi corona

Expanded text:
vocavit ut scinderent corda aratro compunctionis. vocavit ut scinderent corda aratro compunctionis. Ac postea versus sequitur. In versu necesse est ut suas cogitationes ad se retrahat, et secum cogitet quomodo ore non est ausus alte levare responsorium; nescit quomodo finiat versum. Et hic imitatur aliud exemplum doctrinae Domini, qua jubetur ut qui voluerit turrim aedificare, prius sumptus cogitet, si habet quae necessaria sunt ad perficiendum. Sequitur Beda memoratus: Post pastum atque agriculturam, domi sibi jubet parare quod coenet, hoc est, post laborem apertae locutionis humilitatem quoque propriae considerationis exhibere. Hoc facit ille qui versum cantat. In repetitione responsorii exaltat vocem fiducialiter, jam non timens versum. Illum qui praedicatorem signat, qui cursum suum consummatum habet, qualis erat Paulus cum diceret: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, in reliquo reposita est mihi corona
Abbreviated transcription (Latin):
tia prepedir&. & qđ armoniam musicam quam modestam
susceperat ingenus c romaticum qđ ÷ mollius inuertiss&.
Tanta igitur apud eos musicae est diligentia. ut eam qͦq
animos obtinere arbitrarentur. Sufficiant hȩc paucade
naturali musica inseruisse. reuertendũ ÷ ad euangłicã
parabolam. Seruus qui arat non deb& ilico reuertens de¬
agro recumbere. sed parare caenam oñi. De quo seruo
dicit beda intractatu suꝑ lucam. Seruus de agro reuer¬
titur: cum in termisso ad tempus opere predicandi ad
conscientiam doctor recurrit. atq a publico locutionis
ad curam cordis rediens. sua secretius secum acta. uel dicta
retractat. Iuxta disciplinam serui arantis. ammonetur
cantor: ut non ilico post actum opus sui officu requi¬
em spect&. & torpore securitatis torpeat. Perfecit enĩ
opus suum quando quodam modo sua iubilatione bo¬
ues in exerticium aratro induxit. idest cantores pro¬

Expanded text:
tia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam tia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur apud eos musicae fuit diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Sufficiant haec pauca de naturali vi musicae inseruisse, revertendum est ad evangelicam parabolam. Servus qui arat non debet illico, de agro revertens, recumbere, sed parare coenam domini . De quo servo dicit Beda in tractatu super Lucam: Servus de agro revertitur, cum, intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque, a publico locutionis ad curiam cordis rediens, sua secum secretus acta vel dicta retractat. Juxta disciplinam servi arantis admonetur cantor ut non illico post actum sui officii requiem spectet, et torpore securitatis torpescat. Perfecit enim opus suum, quando quodammodo sua jubilatione bonos in exercitium aratri induxit, id est cantores pro
Abbreviated transcription (Latin):
cio predicatoris. ex ȩuangelica parabola ad discere possumꝰ.
que narrat de seruo arante ita dicens. Quis autẽ uestrum
habens seruum aut arante. aut pascentem. qui regresso de
agro. dicit illi statim. transi recumbe. & nondicitei para
quod cęnem: Arat qui aratro conpunctionis scindit
scindantur corda &iam carnalia. & sese aperiant more
sulci in confessione uocis & lacrimarum. Musica hab&
quamdam naturalem uim: ad flectendum animũ. sic̃
boetius in suo libro scribit quem de musica fecit. Uulgatũ
quipƿe ÷ quain sepe iracundos cantilena repressit. quã
multa uł in corporum uł in animorum affectionib miran¬
da perfecerit. Absit ut uirginem xp̃iani animum. in
molliciem caducam possit conuertere. quod ggenus ipsi & iam
gentiles uitabant. Vnde scriptum ÷ in libro memorato supe¬
riori loco. Ic circo timotheum milesio sparciatas succensi¬
uisse qđ multiplicam musicam reddens. puerorũ animas
quos acceperant erudiendos efficer&. & a uirtutis modes¬

Expanded text:
cio praedicatoris, ex evangelica parabola addiscere possumus quae narrat de servo arante, ita dicens: Quis autem vestrum habens servum arantem, aut pascentem, qui regresso de agro dicit illi statim, Transi et recumbe, et non dicit ei, Para quod coenem ? Arat qui aratro compunctionis scindit em scindantur corda, etiam carnalia, et sese aperiant more sulci in confessione vocis et lacrymarum. Musica habet quamdam naturalem vim ad flectendum animum, sicut Boetius in suo libro scribit quem de Musica fecit: Vulgatum quippe est quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Absit ut vigorem Christiani animi in mollitiem caducam possit convertere, quod genus etiam ipsi gentiles vitabant. Unde scriptum est in memorato libro superiori loco, idcirco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens, puerorum animis, quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modes
Abbreviated transcription (Latin):
Ianitores uero ꝑ portas singulas obseruabant. ita ut
ne puncto quidem discederent a ministerio. Quam ob¬
rem. & fratres eorum leuitae parauerunt eis cibos.
Hi quando ordinantur. suscipiunt claues ec clesiȩ. &

Expanded text:
Janitores vero per portas singulas observabant, ita ut Janitores vero per portas singulas observabant, ita ut ne puncto quidem discederent a ministerio, quamobrem et fratres eorum Levitae paraverunt eis cibos. Hi quando ordinantur, suscipiunt claves ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
poscit. quantum dñs dederit. ut de singulis ordimb
SUIINII habent ex ordium aueteri testanto. Hi enĩ
ianitores uocabantur. Scriptum est in libro parali¬
pomenon primo. Per quattuor uentos erant hostiarui.
id est ad orientem. & occidentem. ad aquilonem & austrũ.
Fratres autem eorum in uculis morabantur : & ueniebant
in sabbatis suis de tempore usq ad tempus. His quet euor
leuitis scilic& sellum. & acũb. hel moñ. & d chimamcre¬
ditus erat omnis numerus ianitorum. & erant super
exedras. & tes auros domus dnr̃i. Per grrum quoq.
templi dñi morabantur in custodus suis : ut cum tempus
fuiss&. ipsi mane aperirent fores. Deorum egrecȩ erant
& suꝑ uasa ministerii. ad numerum enim inferebantur
uasci: & efferebantur. Item de ministerio eorũ in scđo.
Constituit quoq ianitores in partes domus dñi. ut non
ingrederetur eam inmundus in omni tempore. & iterũ.

Expanded text:
deposcit, quantum Dominus dederit, ut de singulis ordinibudeposcit, quantum Dominus dederit, ut de singulis ordinibue ostiariis. Ostiarii habent exordium a Veteri Testamento: hic enim janitores vocabantur. Scriptum est in libro Paralipomenon primo: Per quatuor ventos erant ostiarii, id est, ad orientem, ad occidentem, ad aquilonem et ad austrum: fratres autem eorum in vinculis morabantur, et veniebant in Sabbatis suis de tempore usque ad tempus. His quatuor levitis scilicet Sellum et Acub et Elmon et Achimam, creditus est omnis numerus janitorum, et erant super exedras et thesauros domus Domini. Per gyrum quoque templi Domini morabantur in custodiis suis, et cum tempus fuisset ut ipsi mane aperirent fores: de eorum grege erant et super vasa ministerii. Ad numerum enim inferebantur vasa, et efferebantur. Iterum de ministerio eorum in secundo: Constituit quoque janitores in partes domus Domini, ut non ingrederetur eam immundus in omni tempore. Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
possumus accipere. ita scribit in homelia quadragesima
tercia. suꝑ hiohannis euuangelium. Non ergo pigeat
nos fratres. scđm quasdam similitudines. ipsum xp̃m
quod intramus. quis est hostiarius: qui aperit. Quis ergo
se a perit nisi qui se ipsum exponit  xp̃c dignatus est
lector.ẽt̃. ubi scđm lucam aperuit librum & legit.
Exorciste officium. ad sacerdotis ministerium con¬
iungit sc̃s gregorius ubi dicit Nam sacerdotis cũ
ꝑ exorcis mi grãtiam. manũ credentib imponunt: &
rełqͣ. Accoliti ministerium inuenius aãton. sũmũ
pontificem in lege celebrasse. ubi dicitur in exodo de
lucerna. & collocabit cam aaron & filii cius. De istis
sat est. addemonstrandum unum quemq sacerdotem
habere in se subdita ministeria. sed propt̾ multitudinem
hominum non posse illum omnia ad implere. ac idõ sibi¬
adiectos. ẽẽ. sotios qui minora adimpleant. N unc ordo

Expanded text:
possumus accipere: ita scribit in homilia quadragesima possumus accipere: ita scribit in homilia quadragesima tertia super Joannis Evangelium. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum videliQuo intramus. Quid est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit? nisi qui seipsum exponit? Christus dignatus est lector esse, ubi secundum Lucam aperuit librum, et legit. Exorcistae officium ad sacerdotis ministerium conjungit sanctus Gregorius ubi dicit: Nam sacerdotes cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et reliqua. Acolyti ministerium invenimus Aaron summum pontificem in lege celebrasse, ubi dicitur in Exodo de lucerna, Et collocabunt eam Aaron et filii ejus. De istis sat est ad demonstrandum unumquemque sacerdotem habere in se subjecta ministeria: sed propter multitudinem hominum non posse illum omnia adimplere, ac ideo adjectos esse sibi socios qui minora adimpleant. Nunc ordo
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas flagitauit. Unde nec ordinationem ante altaria¬
set untur. eo qđ nec ministeriis ministrare statuuntur.
S̾ed alii quidem eorum lectionum officia implent. alii
uero intra diaconium illa preparant quae ad dia com
pertinent ministerium. nec non sollicitudinẽ im plent
luminariorum. Nam ministri ministerium presbiteri
implent : &diaconi. Alii quidem eorum sacerdotale bpus
implentes: alii uero sacris ministrantes. Iuxta uerbum
ambrosii intelligimus subiectos ordines diaconosprb̃ro.¬
& diacono non debere ordinationem accipere circa altaria
nec quando episcopus prosternitur ante altare debere
secum prosternere alios. nisi eos qui prouehendi sunt ad
sacerdo tale ministerium: uel diaconatus officiũ. Sic
sunt inferiores ordines in adiutorio superiorũ.: ut tamen
non excludant superiores ab officiis sibi commissis. Scđm
augustinum. ipsum summum pontificem xp̃m. hostiariũ

Expanded text:
necessitas flagitavit. Unde nec inordinationem ante altare anecessitas flagitavit. Unde nec inordinationem ante altare assequuntur, eo quod nec mysteriis ministrare statuuntur, sed alii quidem eorum, lectionum officium implent, alii vero intra diaconium illa praeparant, quae ad diaconi pertinent ministeria, nec non sollicitudinem implent luminariorum. Nam mysterii ministerium presbyteri soli implent et diaconi: alii quidem eorum sacerdotale opus implentes, alii vero sacris ministrantes. Juxta verba Ambrosii intelligimus subjectos ordines diacono et presbytero non debere ordinationem accipere circa altaria? nec quando episcopus prosternitur ante altare, debere secum prosternere alios nisi eos qui provehendi sunt ad sacerdotale ministerium, vel ad diaconatus officium. Sic sunt inferiores ordines in adjutorio superiorum, ut tamen non excludant superiores ab officiis sibi commissis. Secundum Augustinum, ipsum summum pontificem Christum ostiarium
Abbreviated transcription (Latin):
nieno notandum est eos ordines qui potissimum necessa¬
ri sunt in ȩcclesia. apłm paulum de nominas se &
eorum mores depinxisse. sinȩ quib non potest rite
immolatio celebrare altaris. Scilica sine sacerdote &
diacono. ut sine retractatione sacerdos circa hostias¬
ingil&. Necessarius est diaconus. ad ministrandũ ea
quȩ necessaria sunt sacerdoti. Ceteri ordines : his ad¬
iecti sunt. Crescente aecclesia. creuit officiũ ȩcdesi¬
asticum. ut multitudim ȩcdesiȩ subueniri possit.
adiciuntur inferiores in aduitorio prepositorum. Unde
ambrosius in tractatu epłae pauli ad timotheum.
Illud uero dictis nr̃is adici dictum est qm̃ non
conuenit demirari. si neq subdiaconorũ neq lectorũ
memoriam apłs fecisse uidetur. Illis & enim gradib¬
functionum qui in ȩcła necessario habentur. isti postea
magis sunt adiecti propt̃ utilitatem ministerii. uel ꝓpt̃
multitudinem credentium ꝑ alteros postea implere ne

Expanded text:
imo notandum est, eos ordines qui potissimum necessarii sunt in Ecclesia, Apostolum Paulum denominasse, et eorum mores depinxisse, sine quibus non potest rite immolatio altaris celebrari, scilicet sine sacerdote et diacono. Ut sine retractatione sacerdos vigilet circa hostias, necessarius est diaconus, ad ministrandum ea, quae necessaria sunt sacerdoti: caeteri ordines his adjecti sunt. Crescente Ecclesia, crevit officium ecclesiasticum: ut multitudini Ecclesiae subveniri posset, adjiciuntur inferiores in adjutorio praepositorum. Unde Ambrosius in tractatu Epistolae ad Timotheum: illud vero dictis nostris adjici dignum est, quoniam non convenit demirari, si neque subdiaconorum, neque lectorum memoriam Apostolus fecisse videatur: illis etenim gradibfunctionum qui in Ecclesia necessario habentur isti postea magis sunt adecti propter utilitatem ministerii, quod propter multitudinem credentium per alteros postea impleri debere
Abbreviated transcription (Latin):
rum igne sacrificu cremare est: flamma eas diuini a¬
amoris in cendere. Pias cogitationes quȩ solent crescere
tempore abstinentiȩ. nullus pro hibere deb&. sed ante quã
perducant nr̃am fragilitatem cid aliquam periculosã
presumptionem: radere eas debemus. In terrogatur
ab ciliquib quis primus tonsus sit nr̃o more. Legi in
epła cuius dam uiri: petrus. Sed quia non tantę
sententiam: maluimus eam silentio preterire. Non tamen
ab re est si dixerimus illum aut aliquem suc cessorũ cuis
dine presentis aecclesiȩ quorum auctores non proferunt᷑
specialiter. sicut nec obseruationes quadragesimalis tem¬
poris ante pascha. Scimus tamen ex demonstratione
scĩ augustini. consentione ȩcclesię eam.et̾. roboratam.
Sic & noĩ dicimus tonsuram nr̃am ex auctoritate et
consuetudine romanȩ accclesiȩ eam e̾ẽ roboratam. Disca¬
mus quid gregorius dicit in moralib descriptore libriiob
auctor libri sp̃s sc̃s fideliter credatur. Sic & nobis

Expanded text:
 igne concremare, est flamma eas divini amoris incendere . Pias cogitationes quae solent accrescere tempore abstinentiae, nullus prohibere debet; sed ante quam perducant nostram fragilitatem ad aliquam periculosam praesumptionem, radere eas debemus. Interrogatur ab aliquibus quis primus tonsus sit in nostro more. Legi in epistola cujusdam viri, Petrus; sed quia non tantae am sententiam, malumus eam silentio praeterire. Non tamen ab re est si dixerimus illum aut aliquem successorem ejus dine praesentis Ecclesiae, quorum auctores non proferuntur specialiter, sicut nec observationes quadragesimalis temporis ante Pascha? Scimus tamen, ex demonstratione sancti Augustini, consensione Ecclesiae eam esse roboratam. Sic et nos dicimus tonsuram nostram ex auctoritate et consuetudine Romanae Ecclesiae esse roboratam. Dicamus quod Gregorius dicit in Moralibus de scriptore libri Job: itur, cum tamen auctor libri Spiritus sanctus fideliter credatur: sic et nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rachariam filium barachiac. filium abdo prophetam:
Heronimus in tacharia Mlensis autem undecimus qui a ppellatur
sabat: & lingua nr̃a in uirgam ueratur. austeritatem &
correptonem sonat Est in acerrimo tempore hiemis: qui a
romanis februarius appellatur. quem septuagesima solet
tangere: Sequitur post aliqua Angelus dni dixic tiña
exercituum. usquequo non misereberis ierusalem. & urbium
iuda quib iratus es: iste sepeuagesimus annus est Et respon-¬
dit dñs angelo qui loquebatur in me uerbabona. uerba
consolataria Eiusdem in eodem: Quod plenam autem miseri.¬
cordiam postulat. ut instante anno.lxxͦ misereacur ds
sumagistri ȩcclesiarum. quod quam diu uera pax ueniat:
tis & sabbatis mus est : & septem decadarum numerus. id est

Expanded text:
Zachariam, filium Barachiae, filii Addo, prophetam. Zachariam, filium Barachiae, filii Addo, prophetam. Hieronymus in Zacharia: Mensis autem undecimus, qui appellatur Sabbath, et lingua nostra in virgam vertitur, austeritatem et correptionem sonat, et est in acerrimo tempore hiemis qui a Romanis Februarius appellatur: quem septuagesima solet tangere. Sequitur post aliqua: Angelus Domini dixit: Domine exercituum, usque quo non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo, qui loquebatur in me, verba bona, verba consolatoria. Ejusdem in eodem: Quod autem plenam misericordiam postulat, ut instante anno septuagesimo miseremagistri ecclesiarum quod quandiu vera pax veniat et sabbatismus est, et septem decadarum numerus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
egrediemur: dices ad eos Hȩc dicit dñs: Qui ad mortem ad
mortem. & qui ad gladiũ ad gladium. & qui ad fa mẽ ad famem.
& qui ad captiuitacem ad capaiuitatem Et isaias Ue qui con-¬
surgitis mane adebrietatem sectandam. & potandum usq
fuerit: iertinias manifestat dicens Perdam ex cis uocem
gaudii & leticiae. uocem sponsi & sponsę. uocem molae &
lumen lucernae Et erit uniuersa terra eius insolicudinẽ &
in stu porẽ. & seruient om̃s gentes istȩ regi babilonis. Ix xapnis
babilonis: & reliqua.
ors dictator sepcuagesi mae nouit ꝑ xp̃i gratiam. nobis
criminibus com municamus priori populo : Lxx. dieb & quod
illi inuiti sustinuerunt. quia serui erant: nos uoluntarile pro
peccatis nr̃is sustineamus. quiꝰ liberi sumus: Omittamus cum
eis uocem gaudii & leticiae: uocem sponsi & sponsae & reliqua
ec racarias: indie inquit uicesima & quarta undecimi mensis
sabbati: in anno secundo darii. factum est uerbum dñi ad

Expanded text:
m ad mortem: et qui ad gladium ad gladium: et qui ad famem ad famem, et qui ad captivitatem ad captivitatem. Et Isaias: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandum, et potandum usque fuerit; Jeremias manifestat, dicens: Perdam ex eis vocem gaudii et laetitiae, vos vocem sponsi et sponsae, vocem molae, et lumen lucernae, et erit universa terra ejus in solitudine et in stupore, et servient omnes gentes istae regi BabylonisBabylonis, et reliqua. + Forsan dictator septuagesimae novit per Christi gratiam nobis pcriminibus communicamus priori populo septuaginta diebus, ut quod illi inviti sustinuerunt, quia servi erant, nos voluntarie pro peccatis nostris sustineamus, quia liberi sumus, omittamus cum eis vocem gaudii et laetitiae? vocem sponsi et sponsae, etc. Et Zacharias: In die, inquit, vigesima et quarta undecimi mensis sabbati, in anno secundo Darii factum est verbum Domini ad
Abbreviated transcription (Latin):
Deptuagesima computatur scđm titulationẽ sacramentarii
&e antiphonarii: nouem ebdomadibus ante pascha dñi
& finitur post pascha dñi in septima sclbaco da dominica hab&
inttium. & insabbatofinem. Populi dei tempus captiuicatis
significat: qui peccando recessic a dõ. & per misericondiã
cius reuerticur ad requiem. Populus di inbabilonia detentus est
captiuus sub numero septuagenario. Quo numero compito
reuersus est in icrusalem. de quo populo dicit ieremias
Considerace & quęrite in placeis eius. an inuenie̾tis uirum facien
tem iudicium & quȩrencem fidem. & propicius ero ei. Quod si
etiam uiuit dñs dixerint: & falso iurabunt: dñe. oculi tui
res piciunt fidem. Et iterum. Indurauerunt facies suas supra
petram. & noluerunt reuerti. Ego autem dixi. Forsican
pauperes sunt & stulti. ignorantes uiam dñ. iudiciũdĩ sui:
iugum Et iterum. Omnis frater supplantans supplãntabit¬
& omnis amicus. fraudulenter incedet᷑. & uir fra trem

Expanded text:
eptuagesima computatur, secundum titulationem Sacramentarii et Antiphonarii, novem hebdomadibus ante Pascha Domini, et finitur post Pascha Domini in septima sabbati. Die dominico habet initium, et in sabbato finem. Populi Dei tempus captivitatis significat, qui peccando recessit a Deo, et per misericordiam ejus revertitur ad requiem. Populus Dei in Babylonia detentus est captivus sub numero septuagenario: quo numero completo reversus est in Jerusalem. De quo populo dicit Jeremias: Considerate et quaerite in platetem iudicium et quaerentem fidem, et propitius ero eius. quod si etiam: uiuit dominus! dixerint, et hoc falso iurabunt domine, oculi tui respicpetram et noluerunt reverti: ego autem dixi, forsitan pauperes sunt et stulti, ignorantes viam Domini, judicium Dei:ncula. Et iterum: Omnis frater supplantans supplantabit, et omnis amicus fraudulenter incedet, et vir fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
in calice sanguinẽ suũ. atq sub iunxit. hȩc quociens¬
cumq feceritis. in mei memoriã facietis. Hic credimus
naturã simplicẽ panis & uini mixti. uerti in naturã scili¬
c& rationabilẽ. scilic& corporis & sanguinis dñi. Sindo
iacens in altari. signat linteũ qͦ erat dñs precinctus. &
sudariũ laborem quẽ assumpsit in lauatione pedum.
siue quẽ sustinuit ꝓlabore iudę. altare. mensã dñi

Expanded text:
in calice sanguinem suum, atque subjunxit: Haec quotiesin calice sanguinem suum, atque subjunxit: Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis. naturam simplicem panis et vini mixti verti in naturam rationabilem, scilicet corporis et sanguinis Christi. Sindon jacens in altari signat linteum quo erat Dominus praecinctus, et sudarium, laborem quem assumpsit in lavatione pedum , sive quem sustinui
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum de crucib quas solemus diuerso modofacere
suꝑpanẽ & uinũ. non ÷ quid dicam. cur tali & in tali
loco figant᷑. uł quare plures in alicouł pautiores in
aliquo. Si dñs quandobenedixit panem feciss& crucis
signaculũ ipsi norent qui p̾sentes fuerunt. p̃sertim
cũ nondũ erat erectũ uexillũ sc̃ȩ crucis. At modo scimꝰ
quia necessaria ÷: dicente agustino in expositione euan¬
geli ioħis. omelia lx.iiii. Quid inquit qđ om̃s noue¬
runt signũ xp̃i. nisi crucifixi xp̃i: Quod signũ nisi
adhibeat᷑. siue frontib credentiũ. siue ipsiaquȩ ex
uerant᷑. siue olei crismate quo ungunt᷑ siue sacrificio
quõ alunt᷑. nihil horũ rite perficit᷑. Videtur mihi sisem er
fuerit facta crux suꝑ panẽ & uinũ posse sufficere: quia seme
crucifixus ÷ xp̃c. Non abre ÷ sibis figat᷑. quia ꝓdciobus
& calicis. In eo pane commendauit xp̃c corpus suũ. &

Expanded text:
Caeterum, de crucibus quas solemus diverso modo facere Caeterum, de crucibus quas solemus diverso modo facere super panem et vinum, non est quid dicam cur tali et in tali loco figantur, vel quare plures in aliquo, vel pauciores in aliquo. Si Dominus quando benedixit panem fecisset crucis signaculum, ipsi norunt qui praesentes fuerunt, praesertim cum nondum erat erectum vexillum sanctae crucis; ac modo scimus quia necessaria est, dicente Augustino in expositione Evangelii Joannis, homilia 64: Quid, inquit, quod omnes noverunt, signum Christi, nisi crucifixi Christi? Quod signum nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae, exerantur sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio, quo aluntur, nihil horum rite perficitur +. Videtur mihi, si semel fuerit facta crux super panem et vinum, posse sufficere, quia Dominus semel crucifixus est. Non ab re est si bis figatur, quia pro duobus et calicis. In eo pane commendavit Christus corpus suum, et
Abbreviated transcription (Latin):
facere digneris. Quod sic exponendum arbitror:s
gistrorũ intellectu. Quã oblationem. quę sic oblata ÷ ut
ista. id÷ ea deuotione in om̃ib hoc ÷ tota cogitatione. tota
uita. toto intellectu benedictam. si c̃ hȩc benedicta est.
Sacerdote dicente. uti accepta habeas & benedicas. adscrip¬
tãtibi. ut hȩc de qua dictũ ÷ quesumus dñe ut placatus
accipias. ratã id fidelem. sic̃ hȩc quȩ tibi porrecta÷ ꝑ¬
facere digneris. quatinus hȩc nobis fiat corpus & sanguis
institutione ad discitur. Accipit sacerdos panẽ exemplo
cipriano ad cecilium. De sacramento dominici calicis inue¬
nimus non obseruari a nobis qđ mandatũ ÷: nisi eadem
quȩ dñs fecit. mos. quoq faciamus. & calicẽ pari ratio¬
ne miscentes. a diuino magisterio non recedamus. quauis
hoc ille de mixtione uini & aquę conclusiss&. tamen de
tota institutione dominica intelligere possumus ad im¬
plendũ. in quo suũ mandatũ ÷ & apłorũ obseruatio.

Expanded text:
facere digneris. Quod sic exponendum arbitror, salvo magistrorum intellectu: Quam oblationem, quae sic oblata est ut ista, id est, ea devotione, in omnibus, hoc est, tota cogitatione, tota vita, toto intellectu; benedictam, sicut haec benedicta est, sacerdote dicente, Ut accepta habeas et benedicas; ascriptam tibi, ut haec de qua dictum est: Quaesumus, Domine, ut placatus accipias; latam, id est fidelem, sicut haec quae tibi porrecta facere digneris, quatenus haec nobis fiat corpus et sanguisinstitutione addiscitur: accipit sacerdos panem manibus Cypriano ad Caecilium de sacramento Dominici calicis : Invenimus non observari a nobis quod mandatum est, nisi eadem quae Dominus fecit nos quoque faciamus, et calicem pari ratione miscentes, a divino magisterio non recedamus. Quamvis hoc ille de commixtione vini et aquae conclusisset, tamen de tota institutione Dominica intelligere possumus adimplendum, in quo suum mandatum est et apostolorum observatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ministrorum pingit. Ep̃i & sacerdotis poene unumest
officium : atq nomine & honore discernuntur. Ita dis¬
cernuntur uarietate sandaliorum. ut uisib nr̃is error au¬
feratur. qui potest .ee. propter similitudinem officii.
Ep̃s hab& ligaturam in suis sandaliis. quam non hab&
presbiter. Ep̃i est huc illucq discurrere ꝑ parroethiam
ad regendam plebem. ne forte cadant sandalia de pedib
ligata. Ex eo potest scire quantum necesse sit gres

Expanded text:
ministrorum pingit. Episcopi et sacerdotis pene unum est officium: at quia nomine et honore discernuntur, discernuntur etiam varietate sandaliorum, ut visibus nostris error auferatur, qui potest interesse propter similitudinem officii. Episcopus habet ligaturam in suis sandaliis, quam non habet presbyter. Episcopi est, huc illucque discurrere per parochiam ad regendam plebem: ne forte cadant sandalia de pedibus, ligata sunt. Ex eo potest sciri quantum necesse sit e