comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia eorũ tãquã panis luctus:
om̃s qui manducant ea c̃tami.¬
nabunt᷑. Docens scilicet &
ostendens om̃s omĩno ad pec¬
catũ constringiquicũq fue-¬
rint ꝓfãni & iniusti sacerdocis
sacrifitio c̃taminati: Qđ itẽ
innumeris manifestari inue.¬
nimꝰ. quando chorẽ & dathaus
& abiron contra a aronsacer¬¬
dotẽ sacrificandi sibi licentiam
uindicauer̃. Illic quoq ꝑmor
sen p̃cepit dñs. ut abeis ppłs
separet᷑ ne ficinorosus c̃ iunctus
eodẽ facinoro & ipse ꝑstringatur.
Separamini in qda taber naculis
hominũ in iustorũ durissimorũ :¬
& nolite tangere ab om̃ib: quȩ st̃
eis. ne simul pereatis inpeccato
eorũ: Propt̃ qđ plebs obsequens
p̃ceptis dominicis & diñ metuens
apeccatore p̃posito separare se¬
debet: nec se ad sacilegi sacerdo¬
tissacrificia miscẽri: quando ipsa
maxime habeat potestatẽ uł ele¬
gendi dignos sacerdotes. uł in¬
dignos recusandi: Qd̃ & ipsũ ui-¬

Expanded text:
cia eorum tanquam panis luctus, cia eorum tanquam panis luctus, omnes qui manducant ea contaminabuntur', docens scilicet et ostendens, omnes omnino ad peccatum constringi, qui fuerint prophani et iniusti sacerdotis sacrificio contaminati. Quod item in Numeris manifestatum invenimus, 'quando Chore, Dathan et Abiron contra Aaron sacerdotem sacrificandi sibi licentiam vendicarant. Illic quoque pers precepit, ut ab eis populus separaretur, ne facinorosis coniunctus eodem facinore ipse perstringeretur: 'Separamini', inquit, 'a tabernaculis hominum iniustorum, durissimorum et nolite tangere de omnibus que sunt eorum, ne simul pereatis in peccato eorum. Propter quod plebs obsequens preceptis dominicis et Deum metuens a peccatore preposito se debet separare, nec se ad sacrilegi sacerdotis sacrificia miscere, quando ipsa maxime habeat potestatem vel eligendi dignos sacerdotes vel indignos recusandi. Quod et ipsum vi
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sit dñs. increpans & iN¬
dignans qđ c̃tẽptis diuinis pre
ceptis. humanas dottrinas seque¬
rent᷑. Populus iste inqd labiis
suis honorificat me : cor uero
trinas hominũ docentes: Quod
itẽ dñs in euangelio rẽpetit: &
dicit. Reicitis mandatũ dr̃ ut
traditionẽ ur̃am statuatis. Quȩ
sacerdotũ: ñ nisi inmaculatos
& integros antistites eligere
debemꝰ: qui digne & sc̃e sacrifi¬
cia dõ offerentes audiri inp̃cib
possint. quas faciunt ꝓplebib:
dominicȩ incolumitate. cũ scrip.¬
tũ sit ds̃ peccatorẽ ñ audit. sed
siquis dm̃ coluerit & uoluntatẽ
eius fecerit: illũ audit. Propt̃
qđ plena diligentia & explora.¬
tione sincera: eos oportet ad
sacerdotiũ dĩ delegi: quos adõ
constet audiri: Nec sibi plebs
blandiat᷑. quasi in munis esse
a c̃tagione delicti possit cͥũ sacer¬
dote peccatore cõmunicans. &
ad iustũ atq illicitũ p̃positi
& dicat censura diuina Sacrifi¬

Expanded text:
locutus sit Dominus increpans et inlocutus sit Dominus increpans et indignans quod contemptis prceptis, humanas doctrinas sequerentur. Populus iste, inquit, labiis suis honorificat me, cor vero etrinas hominum docentes . Quod item Dominus in Evangelio repetit et dicit: Rejicitis mandatum Dei ut traditionem vestram statuatis . Quaesacerdotum non nisi immaculatos et integros antistites eligere debemus, qui sancte et digne sacrificia Deo offerentes audiri in precibus possint quas faciunt pro plebis dominicae incolumitate, cum scriptum sit: Deus peccatorem non audit; sed si quis Deum coluerit et voluntatem eius fecerit, illum audit'. Propter quod plena diligentia et exploratione sincera eos oportet ad sacerdotium dirigi, quos a Deo constat audiri. Nec sibi plebs blandiatur, quasi inmunis esse a contagione delicti possit, cum sacerdote peccatore communicans et ad iniustum atque illicitum prepositi  dicat censura divina: 'Sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio huic ur̃o ñtã nĩa c̃silia
quã diuina p̃cepta respondent:
quib iã pridem mandat᷑ uoce cȩ¬
lesti: & dĩ lege p̃scribit᷑. quos & qua¬
les oporteat deseruire altari. &
sacrifitia diuina celebrare: I
exodo nãq ad morsen ds̃ loquit᷑¬
& monet: dicens: Sacerdotes
qui accedunt ad dñm dm̃ scĩfi¬
cent᷑: ne forte derelinquat illos
dñs: Et iterũ Et cũ acceduNt
ministrare ad altare sũ : ñ ad du¬
cent inse delictũ : ne moriantur:
l tem in leuitico: precipit dñs &
dicit. homo in quo fucrit macu¬¬
la & uitiũ. ñ accedet offerre dona
dõ: Quȩ cũ p̃dicta & manifesta
sunt nobis p̃ceptis diuinis: neces¬
se. ẽ obsequia nr̃a deseruint nec
ꝑsonã in eiusmodi reb accipi aut
aliquid cuiquã largiri potest hu-¬
mana indulgentia ubi int̃cedit
& legẽ tribuit diuina ꝑscriptio:
N eq: enĩ in memores. ce debemus:
quid adiudeos ꝑesaiam ꝓpħam

Expanded text:
desiderio huic vestro non tam nostra consilia desiderio huic vestro non tam nostra consilia quam divina praecepta respondent, quibus jampridem mandatur voce coelesti, et Dei lege praescribitur quos et quales oporteat deservire altari et sacrificia divina celebrare. In Exodo namque ad Moysem Deus loquitur et monet dicens: Sacerdotes qui accedunt ad dominum Deum, sanctificentur, ne forte derelinquat illos Dominus'. Et iterum: 'Et cum accedunt ministrare ad altare sanctum, non adducent in se delictum, ne moriantur. Item in Levitico precipit Dommus et dicit: la et vitium, non accedat offerre donao. Quae cum praedicta et manifestata sint nobis, praeceptis diuinis necesse est obsequia nostra deseruiant, nec persona in eiusmodi rebus accipi aut aliquid cuiquam largiri potest humana indulgentia, ubi intercedit et legem tribuit diuina perscriptio. neque enim inmemores esse debemus quid ad Iudaeos per Esaiam prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS.CECILIUS.
PRIMUS. policarpus.
Nicomedes. lucilianꝰ.
successus: Sedatus. fõitunatus.
lenuarius secundinꝰ. Pomponiuꝰ.
honorat᷑. uictor. Aurelius. Sattiuꝰ
setrus. alius lenuarius. Saturninꝰ
Alius Aurelius. uenantiuꝰ. Quiet̾.
Nogatiañ. Tenax. felix. faustus.
Quintus. Alius saturninꝰ. lucius.
uincentius. libosus. Qeminus
Marcellus. lambus. adelfius.
uictoricus & saulus. felici prb̃ro
& plebib consistentib ad legio¬
nẽ & astuticȩ. itẽ lelio diacono.
& plebe merite consistentibus
fribus: indño salutẽ. E inunũ
conuenissem : legimꝰ litteras urãs
fr̃s dilectissimi. quas ad nos ꝑfeli
significantes basiliden & martia.¬
lẽ libellis idolatriȩ c̃maculatos:
& nefandoꝵ facinorũ c̃scientia
uinctos. episcopatũ gerere & sacer¬
dotiũ dĩ ãministrare ñ oportere :¬
& desiderastis rescribi ad hȩc uobis.:
& iustã parit̾ ac necessariã sollici¬
tudinẽ urãm: uł solatio uł auxilio
nr̃ȩ sententie subleuari: Sedenĩ

Expanded text:
YPRIANUS, CAECILIUS, PRIMUS, POLYCARPUS, NICOMEDES, LUCILIANUS, SUCCESSUS, SEDATUS, FORTUNATUS, JANUARIUS, SECUNDINUS, POMPONIUS, HONORATUS, VICTOR, AURELIUS, SATIUS, PETRUS, ALIUS JANUARIUS, SATURNINUS, ALIUS AURELIUS, VENANTIUS, QUIETUS, ROGATIANUS, TENAX, FELIX, FAUSTUS, QUINTUS, ALIUS SATURNINUS, LUCIUS, VINCENTIUS, LIBOSUS, GEMINIUS, MARCELLUS, JAMBUS, ADELPHIUS, VICTORICUS, ET PAULUS, FELICI PRESBYTERO ET PLEBIBUS CONSISTENTIBUS AD LEGIONEM, ET ASTURICAE ITEM LAELIO DIACONO ET PLEBI EMERITAE CONSISTENTIBUS FRATRIBUS IN DOMINO SALUTEM. I. Cum in unum convenissemus, legimus litteras vestras, fratres dilectissimi, quas ad nos per Fesignificantes Basilidem et Martialem libellis idololatriae commaculatos et nefandorum facinorum conscientia vinctos episcopatum gerere et sacerdotium Dei administrare non oportere; et desiderastis rescribi ad haec vobis, et justam pariter ac necessariam sollicitudinem vestram vel solatio vel auxilio nostrae sententiae sublevari. Sed enim
Abbreviated transcription (Latin):
strauit: ut capati caput & faciei
facies applicaret᷑: & suꝑfusi elisei
membra singulis paruuli mem-¬
bris. & pedes pedib iungerentur:
Quae res si scđm natiuitatis nr̃ae &
corporis qualitatẽ cogitetur ad¬
ulto & ꝓuecto infansñ posset
ęquari nec coherere: & sufficere
Sed illic equalitas diuina & spãtalis
exprimit᷑: qđ pares atq ęquales
sint om̃s homines. quando adõ
nisssi & grã ipsa qua & baptitatis
datur ꝓęt̾ite accipientiũ: uel
minor uł maior tribuit᷑: Cum
sp̃s sc̃s ñ de m̃sura sed de pietate
atq indulgentia pat̾na. ȩqualis
om̃ib p̃beat᷑ Nam ds̃ ut ꝑsonã
ñ accipit: sic nec ȩtatẽ: cũseom̃ib
ad celestis gr̃ȩ consetutionẽ ȩqͣli¬
tatt̃ librata p̃beat patrẽ. Nam&
qđ uestigiũ infantis inprimis
partus sui diebus constituti.
Nr̃m ad huc horreat ex oscula¬
ri: nec hoc putamus ad celestem
grãm dandã impedim̃to esse

Expanded text:
strauit, ut capiti caput et faciei strauit, ut capiti caput et faciei facies adplicaretur et superfusi Helisaei membra singulis paruuli membris et pedes pedibus iungerentur. quae res si secundum natiuitatis nostrae et corporis qualitatem cogitetur, adulto et prouecto infans non posset aequari nec cohaerere et sufficere sed illic aequalitas diuina et spiritalis exprimitur, quod pares adque aequales sint omnes homines, quando a Deo nisi si et gratia ipsa quae et baptizatis datur pro aetate accipientium uel minor uel maior tribuitur, cum spiritus sanctus non de mensura sed de pietate adque indulgentia paterna aequalis omnibus praebeatur. nam Deus ut personam non accipit, sic nec aetatem, cum se omnibus . ad caelestis gratiae consecutionem aequalitate librata praebeat patrem. Nam et quod uestigium infantis in primis partus sui diebus constituti muisque nostrum adhuc horreat exosculari, nec hoc putamus ad caelestem gratiam dandam inpedimento esse
Abbreviated transcription (Latin):
maximas grãs sine cessacione
ꝓfitem᷑ dõ patri om̃ĩpotenti.
ri: quod si a eccła diuinitus
ꝓtegatur: ut unitas eius et
scĩtas non iugiter nec in totũ
ꝑfidiae & hereticae prauitatis
obstinationẽ ĩ ͣtetur: Legimꝰ
enim litteras ur̃as. & uoti com¬
munis amplissimum gaudiũ
exultantes. excepimus maximũ
prb̃rm & urbanum confessores.
cum sidonio & machario ad
aeccłam catholicam regres sos
esse. id est errore deposito & schis¬
matico immo heretico furore
deserto: unitatis ac ueritatis
domicilium fideli sanitate
repetisse : ut unde ad gloriam
ꝓcesserant: illuc gloriosi rediren:

Expanded text:
maximas gratias sine cessatione profitemur Deo patri omnipotenti et ri, quod sic ecclesia diuinitus protegatur ut unitas eius et sanctitas non iugiter nec in totum perfidiae et haereticae prauitatis obstinatione uitietur. legimus enim litteras uestras et uoti communis amplissimum gaudium exultanter excepimus Maximum presbyterum et Vrbanum confessores cum Sidonio et Macario ad ecclesiam catholicam regressos esse, id est errore deposito et schismatico immo haeretico furore deserto unitatis ac ueritatis domicilium fideli sanitate repetisse, ut unde ad gloriam processerant illuc gloriosi redirent,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi imputabit cum iudicudi¬
es uenerit: Quomͦ enĩ dep̃cari
Eindie illo dñm poterit: qui &
ante hoc xp̃m & nunc quoq¬
sanis & inteigris & uiuentibus
ñ obtẽperans. comitẽ se et
participt̃ morientib p̃buit
tissimi: sẽꝑ bene ualere.

Expanded text:
sibi imputabit cum judicii disibi imputabit cum judicii dies venerit. Quomodo enim deprecari in die illo Dominum poterit qui et ante hoc sanis et integris et uiuentibus non obtemperans comitem se et participem morientibus praebuit? rissimi, semper bene ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
fraternitatẽ in hoc suo furore
ꝑ manserit: uos quantũ potestes
elaborate & in hac caligine
diaboli sęuientis frũm mentes
aberrore reuocate: nealienae
dementiȩ facile consenciant: ne
se desperatorũ delictis participes
faciant: sed teneant in tegrae
salutis suae tenõrem: & integgri.¬
tatis conseruatȩ a se & custoditę
ꝑpetuum uigorem Lapsi uero
magnitudinẽ delicti sui cognos¬
centes: a dep̃cando dño non re.¬
cedant: nec aeccłam catholicã
quae una & sola est ad ño consti.¬
tuta delinquant: sed satisfactio
ut recipi illuc possint ubi
fuerint & ad xpin redeant
a quo recesserunt: nec a deant
eos qui se falsa & mortali sedue¬
filios contumaciae Nolite
ergo ce̾: participes eorum:
Ergo contumaces & dmñ tim̃.¬
tes. & ab ȩccła in totũ receden¬
tes: nemo comitet᷑ qđ siquis
in patiens fuerit addep̃candũ
dñm. qui offensus est: & nobis
obtẽperare noluerit. sed des¬
peratos & ꝑditos secutꝰ fuerit:

Expanded text:
fraternitatem, in hoc suo furore fraternitatem, in hoc suo furore permanserit, vos quantum potestis elaborate, et in hac caligine diaboli saevientis fratrum mentes ab errordementiae facile consentiant. ne se desperatorum delictis participes faciant, sed teneant integri salutis suae tenorem et integritatis conseruatae a se et custoditae perpetuum uigorem. Lapsi uero magnitudinem delicti sui cognoscentes a deprecando Domino non recedant nec ecclesiam catholicam, quae una et sola est a Domino constituta, derelinquant: sed satisfactionut recipi illuc possint ubi fuerunt et ad Christum redeant a quo recesserunt. nec audiant eos qui se falsa et mortali sedufilios contumaciae. Nolite ergo esse participErgo contumaces et Deum non timentes et ab Ecclesia in totum recedentes nemo comitetur. Quod si quis impatiens fuerit ad deprecandum Dominum qui offensus est, et nobis obtemperare noluerit, sed desperatos et perditos secutus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dedĩ exploratione censuram:
ne apud altare consistere et
contrectare ulterius ꝑ seuera¬
rent: pudore incesti. fide
ꝑfidi. religione ꝓfani: diuina
terreni: scã sacrilegi: Qđ ne
nitendum: ut quantum pos¬
sumꝰ ab hac eos sui sceleris auda¬
cia retundamꝰ. ne adhuc agere¬
ꝓsacerdote conent᷑: qui ad mor¬
tis extrema de iecti: ultra lapsos
laicos runae maioris pondere
ꝓruerunt: Siuero apud insa.¬
nos furor insanabilis ꝑseue¬
rauerit. & recedente spũ scõ
quae cepit cętitas in sua nocte
ꝑmanserit: consilium nobis
erit insingulos fr̃s. ab eorum
fallacia sẽparare: Et nequis
in laqueos erroris incurrat.
ab eorũ contagione secernere :
quando nec oblatio scificari
illic possit. ubi sc̃s sp̃s non sit:
nec cuiquam dñs ꝑcius orationes
& prȩxes ꝓsit: qui dñm ipse uio¬
lauit Iđ si fortunatianus aut
immemor criminis sui ꝑdiaboli
cęcitatem: aut minister & seruuꝰ
diaboli factus ad decipiendam

Expanded text:
de Dei exploratione censuram, de Dei exploratione censuram, ne apud altare consistere et contractare ulterius perseuerarent pudorem incesti, fidem perfidi, religionem profani, diuina terreni, sancta sacrilegi. quod ne nitendum ut quantum possumus ab hac eos sui sceleris audacia retundampro sacerdote conentur qui ad mortis extrema dejecti, ultra lapsos laicos ruinae majoris pondere proruerunt. IV. Si vero apud insanos furor 112 insanabilis perseverarit, et, recedente Spiritu sancto, quae coepit caecitas in sua nocte permanserit, consilium nobis erit singulos fratres ab eorum fallacia separare, et, ne quis in laqueos erroris incurrat, ab eorum contagione secernere, quando nec oblatio sanctificari illic possit ubi Spiritus sanctus non sit, nec cuiquam Dominus per ejus orationes et preces prosit qui Dominum ipse violavit. Quod si Fortunatianus, aut immemor criminis sui per diaboli caecitatem, aut minister et servus diabol factus ad decipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilega sicrifitia fecerunt: sa¬
cerdotium dĩ sibi uindicare
Nonpossunt nec ullam in
conspectu eius p̃cem ꝓfrĩbus
facere. Quando meuangelio
scriptũ sit ds̃ peccatorẽ ñ audit.
sed siquis dm̃ coluerit: & uo¬
luntatẽ eius fecerit: illũ audit:
quamuis sic quorundã pectora
tenebrarũ ingruentiũ ꝓfunda
caligo cecauerit. udep̃ceptis
salubrib nihil lucis ammit.¬
tant: semel arcc̃to limite ueri
itineris auersi ꝑ preceps
et abruptum criminũ suoꝵ
Noctẽ atq errore rapiant᷑:
Nec mirum si consilia Nr̃a.
aut dri praecepta Nunc
abnuunt: qui dttim nega¬
uerunt: Stipes &
oblationes & lucra desideraNs:
quib prius in saciabiles
INicubabu̾Nt:
Et cenis atq epulis etiã nunc
inhiant: quarũ crapulam
Niuꝑ suꝑstitem indies
cruditate ructabant: nunc
manifestime cõꝓbantes: nec
ante se religioni seduentri
potius & questui. ꝓfina cupidi¬
tate seruisse Unde & ipsam
uenissẽ ꝑspicimus & credimus

Expanded text:
sacrilega sacrificia fecerunt, sasacrilega sacrificia fecerunt, sacerdotium Dei sibi uindicare non possunt nec ullam in conspectu eius precem pro fratribus facere, quando in euangelio scriptum sit: Deus peccatorem non audit, sed si qui Deum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quamuis sic quorundam pectora tenebrarum ingruentium profunda caligo caecauerit, ut de praeceptis salubribus nihil lucis admittant, sed semel a recto limite ueri itineris auersi per praeceps et abruptum criminum suorum nocte adque errore rapiantur. Nec mirum si consilia nostra aut Domim praecepta nunt abnnnnt qui Dominum negauerunt. stipes et oblationes et lucra desiderant, quibus prius insatiabiles incubabant., et cenis adque epulis etiam nunc inhiant, quarum crapulam nuper superstitem in dies cruditate ructabant, nunc manifestissime conprobantes nec ante se religioni, sed uentri potius et quaestui profana cupiditate seruisse. unde et ipsam uenisse perspicimus et credimus
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłoꝵ ascendet: nec habe¬
bunt requiem die & nocte.
qui ad orant bestiã & imaginem
eius: Cum ergo haec tormenta:
haec supplitia. indie iudicii dñs
cõminet᷑ his qui diabolo obtẽpe¬
rant & idolis sacrificant. quomͦ
se putat posse agere ꝓdĩ sacer.¬
dote. qui optẽperauit & seruiuit
diaboli sacer dotibus:. Aut qͦmͦ
putat manũ suã trans ferri posse
addĩ sacrifitium & p̃cem dñi:
quae captiua fuerit sacrilegio
& crimini: quando inscriptu¬
ris diuinis dĩ ad facrificium
ꝓbibeat accedere sacerdotes.
etiam in leuiore crimine consti.¬
tutos: & in leuitico dicat᷑
homo in quo fuerit uicium et
macula: ñ accedet offerre dona
dõ. Item in exodo. Et sacerdo¬
tes qui accedunt ad dñm d̃m
scĩficent᷑. neforte derelinquat
illos dñs: Et iterum. Et qui
accedunt ministrare ad altare
sci: non adducent inse delictũ:
ne moriantur: Qui ergo gra-¬
uia delicta inse adduxerũnt.
id ẽ qui idolis sacrificando

Expanded text:
in saecula saeculorum ascendet: nec habein saecula saeculorum ascendet: nec habebunt requiem die et nocte quicumque adorant bestiam et imaeius. Cum ergo haec tormenta, hael supplicia in die iudicii Dominns conminetur his qui diabolo obtemperant et idolis sacrificant, quomodo se putat posse agere pro Dei sacerdote qui obtemperauit et seruiuit diaboli sacerdotibus, aut quomodo putat manum suam transferri posse ad Dei sacrificium et precem Domini quae captiua fuerit sacrilegio et crimini, quando in scripturis diuinis Deus ad sacrificium prohibeat accedere sacerdotes etiam in leuiore crimine constitutos et in Leuitico dicat: homo in quo fuerit uitium et macula non accedet offerre dona Deo. item in Exodo: et sacerdotes qui accedunt ad Dominum Deum sanctificentur, ne forte derelinquat illos Dominus. et iterum: et qui accedunt ministrare ad altare sancti, non adducent in se delictum, ne moriantur. qui ergo grauia delicta in se adduxerunt, id est qui idolis sacrificando
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare dĩ fassit: aut ñ maiorẽ
inse irã et indignationẽ dNi
in die iudicii ꝓ̃uocet Quicum
uirtutis et fidei dux frib esse
non potuerit: ꝑ fidiȩ & audaciae
& temeritatis magister existat.
Et qui ñ docuit fr̃s in prodio fortit̃
stare: doceat cos qui uicti et
ꝓstratisunt. nec rogare cum dĩs
dicat. Illis fudistis libamina
& illis imposuistis sacrificia.
suꝑ hȩc ñ indignabor dic̃ dñs:
Et alio loco: Sacrificans diis era¬
dicabitur:. nisi dño soli. Item dñs:
denuo loquatur & dicat: Adora¬
uerunt eos qͦs fecerunt digiti
corũ: & curuatus . ẽ. homo. et
humiliatus ẽ uir: & non laxabo
illis. In a pocalrpsi quoq ległmꝰ.
urã dñi cõminantis & dicentis:
Siquis ad orat bestiã & imaginem
eius. accipi& notã in fronte sua
& in manu bibet & ipse diuino
irae dĩ mixto in poculo irae eius:
& puniet᷑ igne & sulfure sub ocu¬
lis scõrũ angłoꝵ: & sub oculis
agni & fumꝰ detorm̃tis eorum

Expanded text:
ad altare Dei fas sit aut non maiorem ad altare Dei fas sit aut non maiorem in se iram et indignationem Domini in die iudicii prouocet, qui cum fidei et uirtutis dux fratribus esse non potuerit, perfidiae et audaciae et temeritatis magister existat et qui non docuit fratres in proelio fortiter stare, doceat eos qui uicti et prostrati sunt nec rogare, cum Dominus dicat: illis fudistis libamina et illis inposuistis sacrificia, super haec non indignabor? dicit Dominus, et alio loco: sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli, item Dominus denuo loquatur et dicat: adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis, in apocalypsi quoque legamus iram Domini conminantis et dicentis: si quis adorat bestiam et imaginem eius et accipit notam in fronte sua et in manu, bibet et ipse de uino irae Deimixto in poculo irae eius et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum angelorum et sub oculis agni. et fumus de tormentis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos mortius communicemꝰ.¬
Polianus amileo: dix̃. Iustũ ẽ
heriticũ babtirari in ȩccłasc̃ã.
Theogenes abippone regio dix
Scdm sacram̃tũdĩ grãe cęlestis:
qđ acepimꝰ unũ babtismum
qđ est inȩccła scã. credimus:
Datiuus ab adis: dix̃. Nos quan-
tũ innobis t̃ heretico ñ cõmuni¬
camꝰ. nisi babtizatꝰ ineccła fuerit.
& remissã peccatorũ accepit.
¶Successus ab abbirger manicia¬
na: dix̃. Hereticis aut nihil lic&.
aut totũ licet sipossunt babti¬

Expanded text:
ne nos uiui mortuis communicemusne nos uiui mortuis communicemusPolianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Theogenes ab Hippone regio dixit: Secundum sacramentum Dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus. Datnobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissam peccatorum m acceperit. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut tctum licet. si possunt bapti
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑. eo qđ nullã foris apud
peccatores Remissionẽ pecca¬
torũ consequant᷑ IMonnullus
agirba: dixit. E ccłȩ catholicȩ
matris nr̃ae ueritas sẽꝑ apud
nos fĩs & mansit & manet: uł
sciamꝰ hereticos ñ habere nec
patrẽ nec filiũ nec sp̃m scm:
debent uenientes ad aeccłam
matrẽ nrãm uenire. nasci et
babtizari: ut cancer qđ habebaÑ
& damnationis irã. & erroris
effecturã: ꝑ scm̃ & celeste laua¬
crũ scĩficetur. ¶Secundinus
dicat qui mecũ ñ ẽ aduersũ me
est: et iohannes a płs cos qui ab
eccła exeunt antixp̃os dicat:
indubitant̃ hostes xp̃i. quiq
antixp̃i nominati sunt grãm
babtismi salutaris ministrare
ñpossunt: & idõcenseo eosqͥ de
insidiis hereticorũ confugiunt
ad ȩccłam babtizandos esse
anobis qui amici appellati
sumus: de eius dignatione:
Felixabagai: dix̃ Si
cȩcus cȩcũ ducet : simul in
foueã cadent: Et idõ hereticꝰ
babtizandus. ẽ & uiuificandus:

Expanded text:
zentur eo quod nullam foris aput zentur eo quod nullam foris aput peccatores remissionem peccatorum consequentur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres, et mansit et manet, eo sciamus haereticos non hPatrem nec Filium nec Spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uenire, renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis iram et erroris offecturam per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Secundinus dicat: qui mecum non est aduersum me est, et Iohannes apostolus eos qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse a nobis qui amici appellati sumus Dei de eius dignatione. Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens sic in foueam baptizandus est et uiuificandus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũgͦ manifestũ sit hereticos
idẽst hostes xp̃i. ñ integram
sacram̃ti habere confessionẽ.
itẽ schismaticos ñ posse condiri
sapientia spiritali cũ ipsi ab
ȩccła quae una ẽ. recedendo.
infatuati contrarii factisunt:
fiat sicut scriptũ ẽ domus
contrariorũ legis debenti
mundationẽ. & consequens ẽ.¬
eos quia c̃trirus babtizati iN¬
quinati sunt: primo purgari:
& tunc demũ babtizari:
Crescens acirta: dix̃. In tanto
coetu scĩssimorũ consacerdotũ.
legis litteris cypriani dilec
om̃s ꝑdĩ grãm ad unati conseis¬
tire debeamꝰ: censeo om̃s hereti¬
cos siue schismaticos qui ad ca-¬
tholicã ȩccłam uoluerint ueni¬
re ñ ante ingredi: nisi exorci¬
rati& babtizati prius fuerint:
exceptis his sane quimn eccła
catholica fuerint antẽ babtr¬
⁊ati: ita tam̃ ut ꝑ manꝰimpositio.¬
nẽ. inpęnitentia a eccłȩ reconci¬
lientur Nicomedes a segermis:
dix̃. Mea sententia hȩc ẽ: ut herẽ¬
tici a deccłam uenientes babti¬

Expanded text:
go manifestum sit haereticos id est hostes Christi non integram sacramenti habere confessionem, item schismaticos non posse condire sapientia spiritali, cum ipsi ab ecclesia quae una est recedendo infatuati contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationem, et consequens eos qui a contrariis baptizati inquinati sunt primo purgari et tunc demum baptizari. Crescens a Cirta dixit: Tanto coetu sanctissimorum consacerdotum lectis litteris Cypriani dilectomnes per Dei gratiam adunati consentire debeamus, censeo ergo omnes haereticos et schismaticos qui ad catholicam ecclesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcizati et baptizati prius fuerint, exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati: ii tamen per manus inpositionem in paenitentia ecclesiae reconcilientur. Nicomedes a Segermis dixit: Mea sententia haec est ut haeretici ad ecclesiam uenientes bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sp̃s est: & ex dõ natus est¬
ł rgo om̃s heretici & schismatici
omia quȩcũq faciunt carnalia
sunt: dicente apło: Manifesta
sunt enĩ: oꝑa carnis: Quȩ sunt:
fornicationes. inmunditiae.
inceftũ: idolatria. seruitus idoloꝵ.
ueneficia. inimicitię. certamina.
zelus. lra. diuisiones: hereses. &
hissimilia: de quib prȩdixi
uobis sicut p̃dico: qm̃quicũq
hȩc faciunt. regnũdĩ ñ here¬
ditabunt: Condẽpnat itaq
apłs cũ om̃ib malis & qui diui¬
sionẽ faciunt: hoc ẽ. schismaticos
& hereticos Nisigͦ acceperint
babtismũ salutare in ecclesia
catholica quȩ est una: salui ee.
ñpossunt: sed cũ carnalib IN
iudicio dñi xp̃s dampnari.
Nanuarius alambe sẽdixit:
Scđm scripturarũ scarũ auctori¬
tatẽ : decerno hereticos om̃s
babtizandos. & sic in ȩccłam
sanctã ad mittendos.
Nucius a castragalba: dixit.
Cũ dñs ineugło suo dixerit: uos
estis sal terrae siaut̃ sal fatuũ
fuerit. in quõ salietur. ex eo

Expanded text:
s est, et ex Deo natus est. ergo omnes haeretici et schismatici omnia quaecumque faciunt carnalia sunt dicente apostolo: manifesta sunt enim opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, incestum, idololatriae seruitus, ueneficia, inimicitiae, certamina, zelus, ira, diuisiones, haereses et his similia: de quibus praedixi uobis, sicut praedico, quoniam quicumque haec faciunt regnum Dei non hereditabunt. condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diuisionem faciunt hoc est schismaticos et haereticos. nisi ergo acceperint baptismum salutare in ecclesia catholica quae est una, salui esse non possunt, sed cum carnalibus in iudicio Domini Christi damnari. Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptizandos et sic in ecclesiam sanctam admittendos. Lucius a Castra Galbae dixit: Cum Dominus in euangelio suo dixerit: uos estis sal terrae. quodsi autem sal fatuus fuerit, in quo condietur? ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ: ñ potest introire iN
regnũ di. Hicẽ sp̃s. qui abinicio
ferebat᷑ suꝑ aquã: Neq enĩ sp̃s
sine aqua separari potest: nec
aqua sine sp̃u: Male ergosibi
quidã interprȩtant᷑ ut dicant
scm̃ accipiant: et sic recipiant᷑.
cũ manifestũ sit utroq sacram̃¬
to debere eos renasci iȩccła
catholica tunc quippe potert̃
filu dĩ ee: dicente apło. Curan¬
tes seruare unitatẽ sp̃s: in con¬
iunctione pacis. Unũ corpus
& unꝰ sp̃s: sic̃ uocatiestis in una
sp̃e uocationis ur̃e: Unus dris.
una fides: unũ babtisma.¬

Expanded text:
u, non potest introire in regnum Dei. hic est Spiritus qui ab initio ferebatur super aquam. neque enim Spiritus sine aqua separatim operari potest nec aqua sine Spiritu. male ergo sibi quidam interpretantur ut dicant, sanctum accipiant et sic recipiantur, cum manifestum sit utroque sacramento debere eos renasci in ecclesia catholica. tunc poterunt filii Dei esse dicente apostolo: curantes seruare unitatem spiritus in coniunctione pacis, unum corpus et unus spiritus, sicut uocati estis in una spe uocationis uestrae, unus Dominus, una fides, unum ba
Abbreviated transcription (Latin):
scđm testimoniũ scripturarũ.
& scđm decretũ collegarũ nr̃oꝵ
scĩssimȩ memoriȩ uirorũ: om̃s
schismaticos hereticos qui ad
ȩccłam c̃uersi sunt baptizari.
sed & cos qui ordinati uidebant᷑
laicos recipi:Nemesianus
athubunas: dix̃. Baptisma qđ
dant heretici & schismatici non
ẽẽ. uerũ ubiq inscripturis scĩs
declaratũ est: qm̃ ipsi p̃positi cor
falsi xp̃i sunt & falsi ꝓpħae:
dicente dño ꝑsalomonem. Qui
fidens ẽ. in falsis. hic pascituen¬
tos: Idem aut̃ ipse: sequit᷑ aues
uolantes. Deserit enĩ uias uinȩe
suae: & asemitis agelli sui errauit:
Ingreditur aut̃ ꝑauia loca atq
arida. & terrã destinatã siti. coni¬
trihit aut manib infructuosa:
Et iterũ: Ab aqua aut̃ aliena
abstinete. ne de fonte extranco

Expanded text:
secundum testimonium scripturarum secundum testimonium scripturarum et secundum decretum collegarum nostrorum sanctissimae memoriae uirorum omnes schismaticos et haereticos qui ad ecclesiam conuersi sunt baptizaui, sed et eos qui ordinati uidebantur laicos recepi. Nemesianus a Thubunas dixit: Baptisma quod dant haeretici et schismatici non esse uerum ubique in scripturis sanctis declaratum est, quoniam ipsi praepositi eorum falsi Christi sunt et falsi prophetae dicente Dcmino per Salomonem: qui fidens est falsis hic pascit uentos, idem autem ipse sequitur aues uolantes. deseruit enim uias uineae suae, semitas uero agelli sui errauit. ingreditur autem per auia loca adque arida et terram destinatam in sitim, contrahit autem manibus infructuosa. et iterum: ab aqua autem aliena abstine nec de fonte extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
falsa cẽ de hereticis: Ecce ad
qualia cogit᷑ acccła consen¬¬
tire: & sine baptismo & uenia
delictorũ cõmunicare cõpellit᷑.
Quã rem fr̃s fugere ac uitare
debemꝰ. & atanto scelere Nos
separare. & unũ baptismum
tenere: qđ soli aeccłae adõcon¬
cessum est. PPrimꝰ amisgirpa
dixit: Censeo omen hominẽ
ab heresi ueruentẽ baptizan-¬
dũ Frustra enĩ illic putat sẽ
ẽẽ baptiiatũ: cũ ñ sit baptisma
nisi in aeccła: unũ & uerum.
una est: inqua stat unũbap.¬
tismũ & scitas: Et cetera Nam
quae foris exercent᷑: nullũ aben
salutis effectũ. Iolicarpus
abhadrimeto: dix̃. Qui hereticoꝵs
baptismũ ꝓbant: Nr̃m euacuant:
¶Nouatꝰ athomogade: dix̃ Lic&e
sciamꝰ om̃s scripturaᷤᷤ sibi testimo¬
niũ reddere de salutari baptismo:
debemꝰ tam̃ fidẽ nram ex pͥmere.
ut hereticos & schismaticos ad
aeccłam uenientes. quipscudo¬
baptizati uident᷑: debere eos in
fonte ꝑenni baptirari: Et idõ

Expanded text:
falsa esse de haereticis. ecce ad falsa esse de haereticis. ecce ad qualia. igitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur. quam. rem, fratres, fugere, ac,uitare debemus et a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli, ecclesiae a Domino concessum est. .Primus a Misgirpa dixit: Censeo omnem hominem ab haeresi uenientem baptizandum. frustra enim illic putat se esse baptizatum, cum non sit baptisma nisi in ecclesia unum et uerum,: una est, in qua stat unum baptisma sanctitas et cetera. nam quae foris exercentur nullum habent salutis effectum. Polycarpus ab Hadrumeto dixit:. Qui haereticorum baptismum probat nostrum euacuat. Nouatus a Thamogade dixit: Licet sciamus omnes scripturas sibi testimonium reddere de salutari baptismo: debemus ergo fidem nostram exprimere ut haereticos et schismaticos ad ecclesiam uenientes qui pseudobaptizati uidentur debere eos in fonte perenni baptizari, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari ab alio ñpossit. quã
nec ipsẽ possit alterũ iudicare:
prȩponendi nos in aecłȩ suae
gubernatione: & de actu nr̃o
iudicandi ¶Eȩilius ab iltha.
dixit: Ego unum baptismũ
in aeccła solum scio: & extra
aeccłam nullũ: Hoc erit unũ:
ubi spes uera est & fides certa:
sic enĩ spͣtũ est Una fides. unt
spes: unum baptismum: Non
apud hereticos. ubi spes nul¬
la est & fides filsa ubi omĩa
ꝑmendatiũ gerunt᷑. ubi exorci¬
tat demoniacus. sacram̃tũ in¬
terrogat: cuiꝰ os & uerba cancer¬
emittit. fidem dat infidelis.
ueniã delictorũ tribuit scelera¬
tus: & innomine xp̃i tingit
antixp̃s: Benedicit adõ ma¬
ledictus. uitã pollicet᷑ mortuuꝰ:
pacẽ dat impacificus. dm̃ iN¬
uocat blasphemus: sacetdo¬
tiũ ãministrat ꝓfãnus ponit
altare sacrilegus: Adhȩc omĩa:
accedit etiam illud malũ ut
antistes diaboli audeant
eucharistiã facere: aut qui illis
ad sistunt. dicant hȩc omia:

Expanded text:
iudicari ab alio non possit, quam iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Caecilius a Biltha dixit: Ego unum baptismum in ecclesia sola scio et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes uera est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur, ubi exorcizat daemoniacus sacramentum interrogat, cuius os et uerba cancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a Deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, Deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus, ad haec omnia accedit etiam illud malum ut antistes?, diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis adsistunt dicant haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ELURIMI ex ꝓuintia africa:
Numidia : Mauritinia cum
etiã plebis maxima parte: &
lectȩ essent licterȩ lubiani
adeyprianũ facte: itẽ cypri¬
ani adiubianũ rescriptae de
hereticis baptirandis: quicq
postmodũ cypriano iubianꝰ
idem Rescripserit: cyprianus
dixit. Audistis collegae
dilectissimi. quid mͥiubianꝰ
mediocritatẽ Nrãm de illicito
& ꝓ fino hereticorũ baptismo
quidq ego ei rescripserim:
censens scilicet qđ semel atq
iterũ & sepe censuimus: herẽ¬
ticos ad aeccłam uenientes.
aeccłae baptismo baptizari
& scĩficari oportere. Item
lectȩ sunt uobis & aliȩ iubazã¬
ni litterae. quib ꝓsua sincera
& religiosa deuotione ad
de hac ipsa re singuli quid
sentiamus ꝓferamus: neminẽ
udicantes. aut auire cõmu-¬
nionis aliquem sidiuersum
senserit: amouentes Neq
terrore ad obsequendi neces-¬
sitatẽ colleas suos adit:
quando habeat om̃is ep̃s pro
licentia libertatis & potestatis
suae arbitriũ ꝓpriũ tamquã

Expanded text:
plurimi ex prouincia Africa Numidia Mauritania cum etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaimediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. nequeterrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque
Abbreviated transcription (Latin):
computemus. Nam nobis
accclesia unasic et mens iuncta:
et indiuidua concordia: quisnon
sacerdos inconsace dotis sui laudi¬
buscĩquamin suis propnis giatulet᷑:¬

Expanded text:
computemus. Nam cum nobis et Ecclesia una sit, et mens juncta, et individua concordia; quis non sacerdos in consacerdotis sui laudibus tamquam in suis propriis gratulet
Abbreviated transcription (Latin):
urĩc testimonia gloriosa. It confessi¬
onis urãe honorem sic exultanter ac¬
cepimus. ut inmencis ac laudibus
ur̃s nos quoq paraicipeset socios

Expanded text:
stimonia gloriosa: et confessionis vestrae honorem sic exsultanter accepimus, ut in meritis ac laudibus vestris nos quoque participes et socios
Abbreviated transcription (Latin):
parauit a tenebris: Et post illud inuisibilecelũ : istud uisi¬
bile ꝓduxit : Ut superiora quidẽ habi taculũ facer&q
angłis : inferiora uero hominib: : Propt̃ teergo idĩ ius
su aqua quȩ erat suꝑ faciẽ terrȩ secessit : ut terratibi :
producer & fructus : Cui & iã humorũ uenas latenter¬
inseruit : ut tibi exea profluerent fontes & flumina. Propt̃te
fructus tibi t̃raparturiat o non ꝓpt̃te im bres profluunt
& tempora uicis situdines mutant : non ꝓpt̃ tesoloritur & oc¬
cidit & mutationes luna ꝑ petitur & propt̃ temare ex hib&
famulatũ suũ ut tibi ingratocuncta sub iaceant: Non ne
prohis omib: iustaerit ultionis poenas. quia horũ omĩum lar¬
gitorem quẽ ante omã & agnoscere & uenerari debiuistis solũ
p̃ceteris ignorastis & Sed & nunc eis dẽ uos ad hanc intellegen¬
tiã uiis duco : Uidetis enĩ : qđ omã gignunt᷑ exaquis : A qua uero¬

Expanded text:
lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora quidem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenterinseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nfructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim quod omnia gignunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed ministri : Non enĩ uitã p̃bent : sed in grediendi nob ad hanc
uitã exhibent ministeriũ : Auctor autẽ uitȩ : unus & so¬
lus ẽds̃: Siergo auctorẽ uitȩ diligere uolumꝰ: illũ nob̵ sciamꝰ¬
eẽ diligendũ : Sed illũ inquit cognoscere non potiumꝰ istos
autẽ & nouimꝰ & in affectu habemus : Esto cũ non potueris
agnoscerequid sit ds̃ quid tamen non sit ds̃ ꝑfacile scire potu¬
isti Nam quomodo latere potuit hominẽ qđ lignũ ÷ auc lapis
aut aes uł alia huius modi materia ds̃ non sit . qđ si in his quȩ
facile dep̃hendere potiustis. animũ ad discutiendũ noluistis
intendere : certũ ẽquia & inagnitione dĩ impediti estis.
non impossibilitatis sed ignauie uitio  Nã si uoluissetis.
ex his ipsis inutilib: simulachris: ꝓfecto ac epissetis in¬
tellegentiae uiã : Certũ ẽ enĩ : quia ꝑferrũ facta s̃ simu¬

Expanded text:
sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae diligere volumus, illum nobis esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis plena ẽ . tanquã ab o nodõ datã  cupiunt eã si fie¬
ripotest cũ omnib: habere cõmunẽ : &iã cũ his quioderunt¬
eos & ꝑ secuntur: Sciunt enĩ. quia peccati ipsorũ causa ig¬
norantia ẽ: Propterea deniq: ipse magister cũ abhis quug¬
norabant eũ duceretur ad crucẽ: orabat patrẽ ꝓ int̃fec¬
torib: suis & dicebat : Pat̃ remitte eis peccatũ. nesciunt¬
enĩ quid faciunt : Imitantes quoq: discipłi magistrũ : &io
ipsi cũ paterentur. : similit̃ ꝓ int̃fectorib: suis orabant :
Q uod sidisciplina ẽ nob̵. i orare etiã proint̃ fectoribus
& ꝑ secutorib: nr̃ĩs i quomodo non etiã parentũ & pro¬
pinquorum ꝑsecutiones ferre . & ꝓ con uersio ne eorũ
oraredebemꝰ : Tũ deinde &iã illud diligentius consideremꝰ: quae
sit nob̵ causa : parentes diligendi: Proed inquit : qđ uitȩ nr̃e
habentur auotores: Auctores quidẽ uitȩ nrẽ parentes nons

Expanded text:
nitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fienitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communeiunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
separetur a filio aut filia amatre : Ethoc modo interpro¬
pinquos & consanguineos: credentes atq: Incredulos: scien¬
ti&e & ignorantiae i ueritatisq: & erroris pugna consurgit :
Et obhoc iterũ inquit nos misit . Non ueni pacẽmit derei nt̃ra:
sed gladium. Quod sidicit aliquis & quo modo iustũ uidetur
separari filios a parentib: : audiquo modo : Quia sicũ ipsis
inerrore ꝑmaneant : neq: illis ꝓder̃ .& Ipsicũ illis pariter
Interibunt : Iustum igit᷑ & ualdeiustũ ẽ. separarieũ qui
saluari uult ab eo qui non uult: Sed & illud ad uerte : quia
non exillis quirectius intellegunt uenit ista separatio:
Illi enĩ uolunt eẽ parit̃ & prod eẽ eis : & docere meliora: Sed
est istud ꝓpriȩ ignorantiae uitiũ : ut confutantes ueritatis
lucẽ nonferat haberede ꝓximo : Et ldeo exillis ista nascit᷑
separatio: Nam qui scientiã ueritatis accipiunt: qui abo¬

Expanded text:
separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter proseparetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
forte intrauos malȩ concupiscentiae pullalauit: unde & ipse
quimisit noscũ ueniss& & omemmundũ uidiss& ad maliciam
declinasse: non continuo pacẽ inerrorib: posi todedit. neeũ confir¬
mar& in malis. sed ignorantiȩ eiꝰ ruinis. scientiã ueritatis opposuit:
Vt si qui forte resipiscerent & lum̃ ueritatis aspicerent : deceptos se
& prȩcipitia erroris abstractos merito dolerent & iracundiae
salutaris ignẽ aduersus deceptricẽ sui conciperer ignorantiã :
Obhoc itaq: dicebat lgnẽ uenis mit terelnt̾rã & quẽ uolo ut ac¬
cendaturꝰ E st ergo pugna quȩdã : quȩ gerenda nobis ẽ in hac
uita: ermo enĩ ueritatis & scientiȩ: necessario separat homi
aleergo aliquid ẽ. quod agit ueritatis agnitio: Necesse est
enim: ut salutis caus a filius uerbi grã : qui sermonẽ receperit
ueritatis . a parentib: separetur Incredulis: aut rursũ pat̃

Expanded text:
forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat hominntis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater
Abbreviated transcription (Latin):
inhis quib errauit & ꝑpera gessit . Indignatur & sema ipsũ in¬
cusat Ex qua in dignatione accendit᷑ in uob ignis quidã. qui uelue
a gro steriliinmissus: ex consũptis & excoctis radicib pessime
uoluptatis : bo no semini uerbi dĩ fecundiorem cordis p̃parat
glebã Puto aute quodsatis dignas habeatis causas iracundi&e.
ex quibus iustissimus ignis iste coalescat : Si consideretis in
quantos errores seduxit ignorantia& malũ : quantosq:l apsus¬
& ad quanta p̃cipitia ad peccandũ dedit: aquantis uos bonis
abstraxit : & inquȩ p̃cipitauit mala : Et qđ ẽ suꝑ omã grauius.
qđ uos infuturo scło aet̃nis poenis ob noxios fecit: Nonne ꝑhis
omnib: ubi uob ueritatis lum̃ effulsit : ignis iustissimȩ indig̃¬
nationis accendit᷑ : &iracundia dõ placitȩ intrauos consurgit
Incendiũ : quo consumat᷑ & radicitus intereat omẽ germ̃ : siqđ

Expanded text:
in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum acin quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod