comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seuoluit intelligi: quiad huo ꝑhumanitatẽ oculos latebat humanos. ut ui¬
delicet ꝑ hoc qđ peccata dimitter e poterat. qđ onsolũ modo dĩ eẽ constat
& non hominis : ad credulitatẽ fide accedere nondubitarent : Intuendũ aut̃
quantũ impetrare ualeat fides unius cuiusq propria : sitantũ aliena ualuit.
ut suo inter uentu alteri salutẽ & corporis & mestas subito ꝓmereri potuerit :
Noneniꝰ aiteiugłisa dnm̃ uidis sideillius qui portabatur: sedeoꝵ potius quihunsos fe¬
re bant: Qui inre magna quedã & utilis nob̵ cõmendetur auctorits : utue¬
raciter credimus ꝑeoꝵ quidõ acceptsunt int̃cessionẽ adiuuari eos qui aut minꝰ
dignisunt ꝑse exiudiri. aut & ꝓprie infirmitatis conscri bonoꝵ hominũ seinter¬
cessioni cõmendant : uteoꝵ ope & tẽporale & spiritale ado auxiliũ consequantur:
Confide in quid fili: Miranda est humilis in redẽptore nr̃o dignatio. qui homi¬

Expanded text:
ebat homines, ut videlicet per hoc quod peccata dimittere poterat, quod solummodo Dei esse constat, et non hominis, ad credulitatem fidei accedere non dubitarent. Intuendum autem quantum impetrare valeat fides uniuscujusque propria, si tantum aliena valuit, ut suo interventu alteri salutem mentis et corporis subito promereri potuerit. Non enim ait evangelista Dominum vidisse fidem illius qui portabatur, sed eorum potius qui hunc offerebant. Qua in re magna quidem et utilis nobis commendatur humilitas, ut veraciter credamus per eorum qui Deo accepti sunt intercessionem adjuvari eos qui aut minus digni sunt per se exaudiri, aut etiam propriae infirmitatis conscii, bonorum hominum se intercessioni commendant, ut eorum opere et temporale et spirituale a Deo auxilium consequantur. Confide, inquit Dominus, fili. Miranda est humilis in Redemptore nostro dignatio, qui hom
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt scribie & pharisei: quia nemo potest peccata dimittere nisi solus ds̃ qui ꝑ
eos quoq dimitut : quib potestatẽ dimit tenditribuit: Etideo xp̃s uerus dr̃ eẽ ꝓ
batur : quia peccati quib uult ualet dimittere : Etcũ uidis set iħs cogiationes
eoꝵ drẽ eis Scruttor animarũ ds̃ p̃ueniens mentiũ mala consilia. ostendit
scribis blas phemantib sedm̃ eẽ qui potest̃ etiã occulta cordis eoꝵ euidenterag¬
noscere & quasitacens loquitur: Vt cognos catis me ueracit̃ dm̃ eẽ: manisestũ
uob sit latebaseniã cognatio nũ ur̃arũ meaꝑtissime cognoscere. Ea ergo potestate
ditatis qua cogitatio nesuras intueri ualeo. cognosciteetiã hominib peccata
mepos sedimit tere Quid ẽ facilius dicere dimit tunt᷑ tibi peccata tua andicere
surge & ambula: Utrũ fuerint paralitico peccata dimissa. solus xp̃s nouerat

Expanded text:
dicunt Scribae et Pharisaei, quia nemo potest peccata dimittere nisi solus Deus, qui per eos quoque dimittit quibus potestatem dimittendi tribuit. Et ideo Christus verus Deus esse probatur, quia peccata quibus vult, dimittere valet. Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum. Scrutator animorum Deus, praeveniens mentium mala consilia, ostendit Scribis blasphemantibus se Deum esse, qui potest etiam occulta cordis eorum evidenter agnoscere, et quasi tacens loquitur: Ut cognoscatis me veraciter Deum esse, manifestum vobis sit, latebras etiam cogitationum vestrarum me apertissime cognoscere. Ea ergo potestate deitatis, qua cogitationes vestras intueri valeo, cognoscite etiam hominibus peccata me posse dimittere. Quid facilius est dicere, dimittuntur tibi peccata tua, an dicere, surge et ambula? Utrum paralyti
Abbreviated transcription (Latin):
liticũ iacentẽ in lecto : Paralis in dict̃ grecĩ dissolutionẽ mẽbroꝵ: Quimorbus
partẽ corporis quã occu pauerit: officus uniuersis funditꝰ destituit : Et audens¬

Expanded text:
lyticum jacentem in lecto. Paralysin Graeci dicunt dissolutionem membrorum, qui morbus lyticum jacentem in lecto. Paralysin Graeci dicunt dissolutionem membrorum, qui morbus partem corporis quam occupaverit, officiis universis funditus destituit, ple
Abbreviated transcription (Latin):
nara reth nominasset : Qed quia naza reh & caphar naum ciuitates utreq
ꝓ uincia: potest dici ciuuitas xp̃i: Siquidẽ & illud regnũ iudetꝵ numerosis ci ui¬
tatib quondã amplissimũ unadomus isrł dr̃: necdũ etiã una ciuitas dicatur & hoc
appellatur: Dicit enĩ psal mista : Gloriosa dictas dete ciuitas dĩ: Cũ ergo dñs hoc signũ
sicut marcus dic̃ inca pha rnaum fecit: non ẽ dubiũ qđ in sua ciuitate hoc fecerit.
p̃serum quia & ipsa ca pharnaũ ingalilea quȩ erat patriadñi ita excellebat uttã¬
quã mȩtro polis haberetur :Alio quoq: modo heo questio ad octorib soluitur : utqđ
quid ibi fecerit dñs : & transsierit ad sequens miraculũ qđ factũ ẽ deparalitico in caphar¬
naum: Marcus aut totũ exor dine quomodo gestũ sit narrat: Uł certe
perans loquitur: Uetibi caphar naum que usq ad cȩlũ exaltata es clarifica¬

Expanded text:
Nazareth nominasset. Sed quia Nazareth et Capharnaum civitates utraeque Nazareth nominasset. Sed quia Nazareth et Capharnaum civitates utraeque provincia, potest dici civitas Christi, siquidem et illud regnum Judaeorum numerosis civitatibus quondam amplissimum, una domus Israel dicitur, nedum etiam una civitas dicatur. Et hoc appellatur. Dicit enim Psal.: Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei . Cum ergo Dominus hoc signum, sicut Marcus dicit, in Capharnaum fecit, non est dubium quod in sua civitate hoc fecerit, praesertim quia et ipsa Capharnaum in Galilaea, quae erat provincia Domini, ita excellebat, ut tanquam metropolis haberetur. Alio quoque modo haec quaestio a doctoribus solvitur, ut ququid ibi fecerit Dominus, et transierit ad sequens miraculum, quod factum est de paralytico in Capharnaum. Marcus enim totum ex ordine quomodo gestum sit narrat. Vel certeoperans, dicit: Vae tibi Capharnaum, quae usque ad coelum exaltata es , clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
Cru Utor rerũ dñs postquã sȩ pp̃t nram ãngus tauit incarnesoepttdabere¬
huma nitate ad traheret : Loquens ergo scus euglsta matheus dedño ih̃u dicit quia
ascendens innauũ trans fretauit: hoc est trans fretũ abut: Fretũ dr̃ angustũ mare
a feruo rescilicet & ebullitione : qm̃ mare ibi amplius feruet ubi angastũ habetur:
łretũ aut hocloco maregalileȩ debemus intelligere : qđ dns frequent̃ trans nauigabat.
ut mul titudinẽ in colarũ circũ quaq habitantiũ sua as sidua p̃dicatione ad salutem
inuttaret: Ciuitatẽ aut dñi scđ̾m carne narareth fuis sedr: conceptone pariter
R nutrimento eius decorata: Questiosane nt̃ marcũ & matheũ oritur: quia
mar cꝰ dic̃ hoc ipsũ miraculũ paralitici in capharnaũ factũ. matheuis uerot narrat
quasi ueniente dnõ inciuitatẽ suã quã naza reth diximꝰ obtulerint ei paraliticum
que & curauit : Quȩ questio difficilius solueretur: simath̃s in hocloco etiam

Expanded text:
 propter nos, nostra angustavit in carne, coepit haberehumanitate attraheret. Loquens ergo sanctus evangelista Matthaeus de Domino Jesu, dicit: Qui ascendens in navim transfretavit, hoc est, trans fretum abiit. Fretum dicitur angustum mare, a fervore scilicet et ebullitione, quoniam mare ibi amplius fervet, ubi angustius habetur. Fretum autem hoc loco mare Galilaeae debemus intelligere, quod Dominus frequenter transnavigabat, ut multitudinem incolarum circumquaque habitantium sua assidua praedicatione ad salutem invitaret. Civitas autem Domini secundum carnem Nazareth fuisse dicitur, conceptione pariter et nutrimento ejus decorata. Quaestio sane inter Marcum et Matthaeum oboritur, quia Marcus dicit hoc ipsum miraculum paralytici in Capharnaum factum , Matthaeus vero ita narrat, quasi veniente Domino in civitatem suam, quam Nazareth diximus, obtulerunt ei paralyticum, quem et curavit. Quae quaestio difficilius solveretur, si Matthaeus in hoc loco etiam
Abbreviated transcription (Latin):
crebro pungerentur. & quasiam moniti adeloquia diuina meditanda recur¬
rerent. Ex quare credit᷑ in ecła in oleuisse : qđ quidã aliquã partẽ eugłii scrip¬
tã uł reliquias martyrũ secũ deferre consuerunt. Sed sciendũ. quia cuiin
eugłii non ẽ infiguris litterarũ sed in intellectu sensuum. Amant aut primos¬
in prandus quib: iure offitii hoc debetur: sed ab illis docet eẽ cauendũ qui cũ haec ha¬
bere digni non sunt ultra modũ tam̃ ea sibi exhiberi desiderant. Hax aut uerba salua¬
toris sicorporalit̃ intelligantur . non solũ non hedificant sed ad huo magis destruunt
auditorẽ. Audiens enĩ aliquis laudabile ee inultimoloco discũbere: discũbit
post om̃s. & non solũ iactantiã cordis non dimitat sed ad huc aliã iactantiam
cordis nondimittit adquirit. ut qui prius de siderabat ab aliis uideriust:

Expanded text:
crebro pungerentur, et quasi admoniti ad eloquia divina meditanda recurcrebro pungerentur, et quasi admoniti ad eloquia divina meditanda recurrerent. Ex qua re creditur in Ecclesia inolevisse, quod quidam aliquam partem evangelii scriptam, vel reliquias martyrum deferre consueverunt. Sed sciendum, quod cui inevangelii non est in figuris litterarum, sed in intellectu sensuum. Sequiin prandiis, quibus jure hoc officium debetur, sed ab illis docet esse cavendum, qui cum habere haec digni non sint, ultra modum tamen sibi ea exhiberi desiderant. Haec autem verba Salvatoris si corporaliter intelligantur, non solum non aedificant, sed adhuc magis destruunt auditorem. Audiens enim aliquis, laudabile esse in ultimo loco discumbere, discumbit post omnes, et non solum jactantiam cordis non amittit, sed adhuc aliam jactantiam de sua humilitate requirit, ut qui prius desiderabat ab aliis videri justus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex nob ipsis acceperit. Tollamus ergo hoc uitiũ a nob: neuelimꝰ ab hominib: uideri.
hoce laudari & sine labore oma uitia resecabimus. Di latant enĩ philacteria sua.
& magnificant fimbrias Quia grecosermone philaxe seruaredr : torath uero
lex appellatur. Philac teria uocat illas mebranas. uł pittaciola quȩ quasi ex p̃¬
cepto legis in frontib: portabant. laudem populare captantes obcustodiam & muni¬
mentu mandatoꝵ diuinoꝵ quȩ in ibi scribebantur non intelligentes quia lex diuina
in corde sit meditanda non incorporeostendanda. Precepto etiã legis iubeba itur fieri
phimbria parua & breuis inquatuor pallii sũ mitatib:: ut sicut circũ cisione aceteris
in pallio dñi teagit. Sed suꝑstitiosi magistri aure popularis auidissimi. co ponebant sibi ꝑ¬
grandes phimbrias acutissimas spinas in eis ligantes: ut ambulantes uł sedentes

Expanded text:
llamus hoc vitium a nobis, ne velimus nos ab ipsis videri, llamus hoc vitium a nobis, ne velimus nos ab ipsis videri, hoc est, laudari, et sine labore omnia vitia calcabimus. Dilatant eum phylacteria sua, et magnificant fimbrias. Quia Graeco sermone phylattin, servare dicitur, thora vero lex appellatur, phylacteria vocat illas membranas, quas quasi ex praecepto legis in frontibus portabant, laudem captantes popularem, ob custodiam divinorum mandatorum, quae inibi scribebantur, non intelligentes, quia lex divina in corde sit meditanda, et non in corpore ostendenda. Praecepto etiam legis jubebatur fieri fimbria parva et brevis in quatuor summitatibus pallii, ut sicut circumcisione legis a  veste distarent. Sed superstitiosi magistri, laudis popularis avidissimi, componebant sibi grandes fimbrias, acutissimas spinas in eis ligantes, ut ambulantes vel sedentes
Abbreviated transcription (Latin):
po pulomindint sed ipsi nec modicũ seruant. Si eni fascẽ lignoꝵ suꝑ humeros alicuius
puiferre non possit posueris: neces sehabet ut aut fasce a sereiciat. ait sub ponderȩ¬
ruat. Sic & homini cui graue pond̃ penitentiȩ impontt̃. neces seẽ ut aut
penitentiã reiciat. aut suscipiens dũ ferrenonualet. scandalizatus amplius
peccet: M̃ã sierramus modicã pȩnitentiã peccantib imponentes: meliustam̃
demisericordia adõ iudicari quã decrudelitate condẽpnari. Quienĩ uult
sui faciunt ut iudeant᷑ abhominib. Scribae & pharisei om̃a que operabantur
ad hoc faciebant. ut ab hominib: uiderent᷑: hocẽ ut laudẽ & fauorẽ populi exterius
ca perent Si milit̃ & om̃is homo quicũq operasua ideotantũ facit. ut ab hominib uidea¬
tur similisẽ scribis & phariseis ł x̃ꝓposito nãq uniuscuiusq ordinis. accipit diaboł

Expanded text:
populo mandant, sed nec ipsi modicam servant. Si enim fascem lignorum super alicujus humeros populo mandant, sed nec ipsi modicam servant. Si enim fascem lignorum super alicujus humeros qui ferre non valet posueris, necesconfringatur. Sic homini cui graue pondus penitentie ponis, necesse est ut aut penitentiam tuam reiciat aut suscipiens dum ferre non potest scanpeccet. Nam si erramus modicam poenitentiam peccantibus imponentes, melius est tamen de misericordia judicari, quam de crudelitate condemnari. Qui enim vultsua faciunt, ut videantur ab hominibus. Scribae et Pharisaei quae operabantur, ad hoc faciebant, ut ab hominibus viderentur, hoc est, ut laudem et favorem populi exterius caperent. Similiter et omnis quicunque opera sua ideo tantum facit, ut ab hominibus videatur, similis est Scribis et Pharisaeis. Ex proposito namque uniuscujusque hominis, accepit diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
cũq dixerint uob seruate & facite. Tãquã diceret illis. Doc trina quã docuit
mor ses legis lator p̃dicant & ad nuntiant scribȩ & pharisei Sedquia qđ ore
p̃dicant opere destruunt. qđ uob̃ ad nuntiant seruate. qđ il faciunt facere
nolite. Et mira bonitate dñs aphariseis tẽptatꝰ machinas eoꝵ dis sipat . & nichil¬
hominus ꝓst sacer dotii dignita tẽ hortat᷑ homines uteis subiciant᷑. no nopera
illoꝵ sed doctrina imttantes: Frequenĩ enĩ & de hominemalo bona doetrina ꝓcedit.
& uilisterra p̃tiosũ aurũ ꝓducit. Alligant aut honera grauia & importabilia
& imponunt in humeros hominũ. digito aut suo. nolunt ea mouere. Onera
graua & impor tabilia legis dicit mandata: quȩ iudeis maxime ꝓpe
pec catũ uituli ad orati constat fuisse imposita. Quȩ quidẽ mandata scribȩ
& pharisei ꝑmixtis suis traditionib tãquã grauissima honera simplicior
populo imponebant. quȩ ipsi nec digito uno mouere hocẽ non in mininus qui dep̃cep¬

Expanded text:
ere nolite. Tanquam diceret eis: Doctrinam quam docuit Moyses legislator praedicant et annuntiant Scribae et Pharisaei; sed quia quod ore praedicant, opere destruunt, quod vobis annuntiant servate, quod vero faciunt, facere nolite. Et mira bonitate Dominus a Pharisaeis tentatus, eorum machinas dissipat, nihilominus propter sacerdotii dignitatem, hortatur homines ut eis subjiciantur, non opera illorum, sed doctrinam imitentur. Frequenter enim et de homine malo bona doctrina procedit, ac vilis terra pretiosum aurum producit. Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. Onera gravia et importabilia, legis dicit mandata, quae Judaeis maxime propter peccata vituli adorati constat fuisse imposita. Quae quidem mandata Scribae et Pharisaei permistis suis traditionibus, tanquam gravissima onera simpliciori populo imponebant, quae ipsi nec uno digito movere, hoc est, nec in minimis quidem praecep
Abbreviated transcription (Latin):
uit homines ut exterius admirentur. ita resuscitatio spi¬
quȩ cotidiȩ in animab: fideliũ fit: am monet nos ut interius
amorte umorte animȩ resurgere studeamꝰ. Quanto eniꝰ periculosior. ades¬
peratior est mors animȩ aduitã redeuntis. tanto plures illus corrigunt᷑
aniorte diume cito surrexerunt: multi penitentes salutẽ meruerunt. Qui quo
maioris honoris & altioris građ fuerunt: eo periculosius ceci derun¬
łtquograuior fuit casus illoꝵ : eopietas dni eri

Expanded text:
 provocavit homines ut exterius admirarentur, ita et resuscitatio spiquae quotidie in animabus fidelium fit, admonet nos ut et interius a morte animae resurgere studeamus. Quanto enim periculosior ac desperatior est mors animae ad vitam redeuntis, tanto plures illius corriguntur a morte animae cito surrexerunt, multi poenitentes salutem meruerunt. Qui quo majoris honoris et altioris gradus fuerunt, eo periculosius ceciderunquo gravior casus illorum fuit, eo pietas Domini eri
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Ita & unigenitꝰ dĩfilius sponsã sibi degentib scim̃ eccłam coniunx̃ & multo
filios sibi spiritales ꝑ ad optionẽ efficit. Cuius sponsithalamus uterꝰ uirgnis ma¬
riȩ fuit: in quodiuntatẽ suã humanitati nr̃ȩ ꝑsuã in carnationẽ dignant᷑ sociauit
tias uocatꝰ ad herit. hocẽ quicũq ꝑ grãm sida eccłȩ semẽbris conunxerit: non discubit
in primo loco hocẽ non sedesuis meritis gloriando quasi desingulari priuilegiome¬
ritoꝵ ceteris p̃ferat. sed sẽꝑ humilia desesentire studeat. Neforte honoratior tesit
pristinȩ suȩ conuersationis uidetse preire in bono opere cita agilitate ab illis
qui post̃ se uocatisunt. Uerbi gratia quiabipsis etatis teneris incrementis addĩ
seruitiũ conuertitur. plerũq eũ in bonis operib: illi p̃cedunt qui nouit̃ descłi
simũ locũ tenere incipit. cuͥ dealiis quã defe meliona cognoscens. quic qudo prius in sua

Expanded text:
sint. Ita unigenitus Dei Filius sponsam sibi de gentibus sanctam Ecclesiam conjunxit, et multos filios sibi spirituales per adoptionem effecit. Cujus sponsi thalamus, uterus virginis Mariae fuit, in quo divinitatem suam humanitati nostrae per suam incarnationem dignanter sociavit. tias vocatus adierit, hoc est, quicunque per gratiam fidei, Ecclesiae membris se conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, de suis meritis gloriando, quasi de singulari privilegio meritorum caeteris praeferatur, sed semper humilia de se sentire studeat. Nescit enim si forte honopristinae suae conversationis, videt se praeiri in bono opere cita agilitate ab illis qui post se vocati sunt. Verbi gratia, qui ab ipsis aetatis tenerae incrementis ad divinum servitium convertitur, illum plerumque in bonis operibus praecedunt, qui noviter de saeculi simum locum tenere incipit, cum de aliis quam de se meliora cognoscens, quidquid prius in sua
Abbreviated transcription (Latin):
nerit glorificabit. & ex altabit atq ad superiora ascendere p̃cipiet: quia scilicet illos
sublimabit in suꝑ nabeatitudine quos in hac uita desuis uiratib humilia sentire pers
manudĩ utuos exaltet in dietribulationis. Vnde & bene subdit᷑. Tunc erit tibigła
siquid boni agimus. laudem ab hominib: nunc in p̃senti requiramꝰ. sed tunc idẽ in futura
uita adõ remunerationẽ ex pectemꝰ. Seriptũ nãq ẽ. hereditas ad quã festinat᷑ in prin

Expanded text:
nerit, glorificabit et exaltabit, atque ad superiora ascendere praecipiet, quia scilicet illos sublimabit in aeterna beatitudine, quos in hac vita de suis virtutibus humilia sentire perspmanu Dei, ut vos exaltet in die visitationis . Unde et bene subditur: Tunc erit tibi si quid boni agimus, laudem ab hominibus in praesenti requiramus, sed tunc, id est, in futura vita, a Deo remunerationem exspectemus. Scriptum namque est: Haereditas ad quam festinatur in
Abbreviated transcription (Latin):
insabbato bouẽ aut asinũ uł qđ libet animal in puteũ corruens eripere festina¬
tis non animali sedur̃ȩ auariciȩ consulentes quanto magis egohominẽ qui¬
Et pul chra ratione ỹ dropicũ animali in puteũ decidenti cõrarat: quia animal
inputeu lã bens humorẽ aquȩ laborat. quẽ ad modũ homo humore grauatur
y dropico : Sicut & in alioloco mulierẽcuruã quã satanas decẽ &e octo annis al
durissimũ traxserat. Gra ueenĩ iugũ fuit iudeis circũcisionẽ sufferre: festiuitates
taber naculoꝵ subdiuo hoc ẽ sub asperitate imbrium atq solis calore cȩlebrare. om¬
niũ sabbatoꝵ seufestiuitatẽ custodire & cetera legis grauis sima onera inquibus

Expanded text:
in sabbato ovem et aliud quodlibet animal in foveam decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, quiEt pulchra ratione hydropicum animali in puteum decidenti comparat, quia animal in puteum labens, aquae humore laborat, quemadmodum humore gravatur hydropicus. Sicut et in alio loco mulierem curvam, quam decem et oDeo serviebat. Grave enim jugum Judaeis fuit circumcisionem sufferre, festivitates Tabernaculorum sub dio, hoc est, sub asperitate imbrium, atque calore solis celebrare, otium sabbatorum seu festivitatem custodire, et caetera legis onera gravissima, in
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłs paulus. Cũ cognouis sentdm̃ non sic̃ dnm glorificauer̃. aut gratias eger̃
Cũ enĩ dic̃ eos dñs cognouisse. ostendit mundatos eẽ alepra infidelitatis
perbaptismũ. Cũ uero addit non glorificas se illos dm̃. nec illi gratias

Expanded text:
dicit apostolus Paulus: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . dicit apostolus Paulus: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . Cum enim dicit eos Dominum novisse, ostendit mundatos esse a lepra infidelitatis per baptismum; cum vero addit, non glorificasse eos Dominum, nec illi gratias
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ infidelitatẽ. Illi uero qui forissunt indigent adxilio electoꝵ. utꝑ eoꝵ
ministeriũ atq: int̃ cessionẽ mereant᷑ scȩ̃ ecđae in corporari qm̃ alit̃
gena. Supra decẽ mundatos as seruit nunc aut̃ nemnẽ dic̃ inuentũ
qui rediret & daret głam dõ nisi illũ alienigenã: luxta litterã facile
est hominẽ uideri corpore sanatu. & tam̃ per sistere ingratũ. Spi¬
ritalit̃ aut mirũ estcur istos dicat eẽ sanatos. qui gra di dein fide¬
litate ad fidem õ uertuntur. & tam̃ ꝑ maner eeos ingratos. Si eniꝰ per¬
fecte munđ ẽ aliquis ꝑfidem & baptismũ. quo modo ẽ do ingratus cuius
mi sericordia ab infidelitate adductꝰ ẽ ad fidem: E siingratꝰ quomodo munđ
Sed sciendũ quia sunt quidã in congregationefideliũ quimundant᷑ quidẽ
ꝑ fidẽ & baptismũ in gratiuero persistunt ꝑ bonã operationẽ. dequibus

Expanded text:
per infidelitatem. Illi vero qui foris sunt, indigent adjutorio electorum, ut per eorum per infidelitatem. Illi vero qui foris sunt, indigent adjutorio electorum, ut per eorum ministerium ac intercessionem mereantur sanctae Ecclesiae incorporari, quoniam aliter nunc autem neminem dicit inventum qui rediret et daret gloriam Deo, nisi illum alienigenam. Juxta litteram facile est hominem videri corpore sanatum, et tamen persistere ingratum. Spiritualiter autem mirum est cur istos dicat esse sanatos, qui gratia Dei de infidelitate ad fidem convertuntur, et tamen permanere ingratos. Si enim perfecte mundus est aliquis per fidem et baptismum, quomodo est Deo ingratus cujus misericordia ab infidelitate adductus est ad fidem? Et si ingratus, quomodo mundus? Sed sciendum quia sunt quidam in congregatione fidelium qui mundantur quidem per fidem et baptismum, ingrati vero persistunt per bonam operationem. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ sos quos elegit scire cõꝓbatur: ita & eos quos reꝓbat non in¬
congrue nes ciredicit᷑ Unde quibus dam infine dic turus est nescio
isti pretendunt lȩpsi quasi ignottis̃ reꝓbat. Sicut & nescire mentiri uix
uerax dicitur. quilabi ꝑ mendaccium de dignatur. non quo simentiri uelit
nesciat : sed quia falsalo qui ueritatis amore contẽpnat. Dicitergo dñs
siunuꝰ in auementũ sui percipiat quandã formulã unitatis explet. &¬
indenariũ surgit. Quo numero idẽ denario tanta fit cõplexio: ut ultraillũ
alius numerus non excrescat nisihic idem denarius repetatur a capite
hocẽ ab unitate. Unuꝰ ergo adunitatẽ suã custodiendam non in diget no¬
uem nouẽ uero indiget uno. ut quȩdam effigies unitatis cõ pleatur
idẽ denarius. Sibulit & illi quisunt intra unitatẽ scę ecđȩ collocati
qui de signantur ꝑ unũ. non indigent auxilio eoꝵ qui extra sunt positi

Expanded text:
Sicut enim eos quos eligit, scire comprobatur, ita eos quos reprobat, non inSicut enim eos quos eligit, scire comprobatur, ita eos quos reprobat, non incongrue nescire dicitur. Unde et quibusdam in fine dicturus est: Nescioisti praetendunt leprosi, quasi ignotas reprobat. Sic et mentiri nescire vir verax dicitur qui loqui mendacium dedignatur, non quo si mentiri velit nesciat, sed quia falsa loqui veritatis amore contemnat. Loquens ergo Domsi unum in augmentum sui percipiat, quamdam formam unitatis explet, et in denarium surgit. Quo numero, id est denario, tanta fit complexio, ut ultra illum alius numerus non excrescat, nisi hic idem denarius repetatur a capite, hoc est, ab unitate. Unum ergo ad unitatem suam custodiendam non indiget novem, novem vero indigent uno, ut quaedam effigies unitatis compleatur, id est denarius. Similiter et illi qui intra unitatem sanctae Ecclesiae sunt collocati, qui designantur per unum, non indigent auxilio eorum qui extra sunt positi
Abbreviated transcription (Latin):
mecla preterita modo antementis oculos ducereneglegunt: post modũ
retro hocẽ ad supplicia ȩt̃na quȩ p̃uidere noluerunt infelicit̃ deuoluuNt
łhicerat saniaritcnus idẽ alienigena. Sepelegimꝰ in eugłio: quia gentiles
uenientes ad dm̃ ut eũ audirent & sanarentur ab eo sanitate ꝑcepta gras
dõ referre studuerunt: Iudeiuero iugit̃ eius miracula uidentes. &
ab eo mundationẽ percipientes. sẽꝑ ingrati persaterunt. Spiritaliter
sa maritanus qui int̃p̃tatur custos significat uniuer sitatẽ populigentili
ꝑfidem addm̃ conuersi. quicustodiã habet adhumilitate conseruan¬
dam Dum eni gentilis populus addm conuersus. om̃ebonũ qđ habet
eitribuit a quo accepit ꝓfectobenefitia sibi diuinitꝰ collocata uigilante
cus todit: decantans cũ psal mista. Foriitudineꝰ in eã atecustodiã. quia ds̃
Vonne decẽ munda tisunt & nouem ubi sunt Merito saluato reos
qui ingrati perstterant quasi ignotos requirit cũ dic̃. Nouẽ ubi sunt.

Expanded text:
mala praeterita modo ante mentis oculos ducere negligunt, postmodum retro, hoc est, ad supplicia aeterna quae praevidere noluerunt, infeliciter devolvunthic erat Samaritanus, id est alienigena. Saepe legimus in Evangelio, quia gentiles venientes ad Dominum ut eum audirent et sanarentur ab eo, sanitate percepta, gratias Deo referre studuerunt. Judaei vero jugiter ejus miracula videntes, et ab eo mundationem percipientes, semper ingrati perstiterunt. Spiritualiter Samaritanus, qui interpretatur custos, significat universitatem populi gentilis per fidem ad Deum conversi, qui custodiam habet ad humilitatem conservandam. Dum enim gentilis populus ad Deum conversus, omne bonum quod habet, ei tribuit a quo accepit, profecto beneficia divinitus sibi collata vigilanter custodit, decantans cum Psalmista: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Merito Salvator eos qui ingrati perstiterunt, quasi ignotos requirit cum dicit, novem ubi sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
demon stra retgrauiora peccata quȩ absq ueretundia aliis imitanda ꝓ ponun¬
tur uł quib: longa consuetudine peccator nere surgere ualeat: depramturs
ampliori remedio pȩ nitentiȩ in digere ȩlatũ foras uiuent̾ plurib uerb̵
ut sesur gere ualeat deprimitur. Ado lescens tibidico surge Laxarũ
uero resus citaturꝰ : clausta monum̃ti reuelli p̃cepit. fremuit spũ rur¬
sum fremuit. Lacrimatus ẽ. ac magna uoce cla mauit. Lauareue¬
ni foras. Quartꝰ uero mortuus dno adiscipulis nuntiatur: sed hunc non
resuscitauit : quia de fuerunt uiui. quiꝓ eus uita d Nm p̃ca rent᷑
Quimortiuis eos signi ficat. de quib ioħsa it. Esł auc̃ peccatũ ad mor¬
tem. Non ꝓ illo dico ut roget quis. Peccatũ eniꝰ admortẽ est in peccato
usq admor tẽ ꝑseuerare. Quicũq ergo in aliqua ex supͣdictistrib
mortib: animȩ seiacere cognouerit. poeniteat necesse est factoꝵ

Expanded text:
demonstraret graviora peccata, quae absque verecundia aliis imitanda proponundemonstraret graviora peccata, quae absque verecundia aliis imitanda proponuntur, vel quibus longa consuetudine peccator ne surgere valeat deprimitur, ampliori remedio poenitentiae indigere, elato foras juveni, pluribus verbis ut resurgere valeat dicit: Adolescens, tibi dico, surge . Lazarum vero resuscitaturus, claustra monumenti revelli praecepit, fremuit spiritu, rursum fremuit, lacrymatus est, ac voce magna clamavit: Lazare, veni foras . Quartus vero mortuus Domino a discipulis nuntiatur, sed hunc non resuscitavit, quia defuerunt vivi qui pro ejus vita Dominum precarentur . Qui mortuus eos significat, de quibus Joannes ait: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis . Peccatum enim ad mortem est in peccato usque ad mortem perseverare. Quicunque ergo in aliqua ex supradictis tribus mortibus animae sese jacere cognoverit, poeniteat necesse est factorum,
Abbreviated transcription (Latin):
parcat in publico Sedeeisti quoq si peniteant sint desperandi. qđ inaruma ad No
nonpos si N uiui ficari. dñs iuuenẽ extra portã ciuitatis elatũ sus etauit
& matri reddidit q animã apeccito resurgere faciens unitatis scȩ ecłe res¬
tituit. Quidĩ uero non solũ cogitando uł faciendo illicta peccant: sedetiã ipsa
consuetidine peccandi sequasi sepeliendo obruunt. Sedutetiã talibus spesue
inuigilenttanquã deuotȩ sorores suscitauit lazarũ quattuor iamdies
in monum̃to habente. Simul eciã utostenderet dñs leuiora peccata. quȩ in
corde & cogitatio nefiuN loiuoris penitentiȩ remedio posse curari pu¬
ella inconla ui ucentẽ breui acfacillima uissione uocatdicens. Puella sangę
Quã s ꝓpt faulitate resurgendi iãmortuam fuis se negauerat. Ut autem

Expanded text:
pareat in publico. Sed ne isti quoque si poeniteant sint desperandi quod in anima a Domino pareat in publico. Sed ne isti quoque si poeniteant sint desperandi quod in anima a Domino non possint vivificari, Dominus juvenem extra portam civitatis delatum suscitavit, et matri reddidit, quia animam a peccato resurgere faciens, unitati sanctae Ecclesiae restituit. Quidam vero non solum cogitando vel faciendo illicita peccant, sed ipsa etiam consuetudine peccandi se quasi sepeliendo obruunt. Sed ut etiam talibus spes velute Christo invigilent tanquam devotae sorores, suscitavit Lazarum quatuor jam dies in monumento habentem. Simul etiam ut ostenderet Dominus leviora peccata quae in corde et cogitatione sunt, levioris poenitentiae remedio posse curari, puellam in conclavi jacentem, brevi ac facillima jussione evocat, dicens: Puella, surge , quam et propter facilitatem resurgendi, jam mortuam fuisse negaverat. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
piratione edocet Interea collectis quattuor euuangeliftarũ m
nar rationib tres mortuos inuenimꝰ adnõ suscitatos: quãuis plu¬
res eum resuscitasse nondubium sit. licet scriptũ non legat᷑
raliter suscitati: sed non frustra tres comemorati. Filia
scilicet archi synagogi adhuc intradomũ mortua ias¬
cens
iam fetens. Quitres mortiu: significant tria genera ho¬
minũ
peccatorum quos hodieq: in scã eccła amorte animȩ sus¬
citat
xp̃s. Sed uideamus quȩ sint ista triagenera mortium. Sunt nãq
non nulli qui madȩ cogitationi consentiunt & peccatũ quidem intus uncorde
habent : infactotamen nondum ostenduN Sed ut sal uator peccto er¬
huus temodi seiuiuificare posse significaret. suscita uit archi sy nagogi filiam
dhuc intrado mũ ucentẽ quasinequitiã delicti in secreto cordis latentem
Alii peruer sȩ cogitationi inherentes: post consensum peccati labuntur
in factũ tãquã extra ferentes mortuum utqđ latelut. inseereto ianap¬

Expanded text:
iter redemit. Interea collatis quatuor evangelistarum narrationibus, tres mortuos invenimus a Domino suscitatos, quamvis plures eum resuscitasse dubium non sit, licet scriptum non legatur. mino suscitati, scilicet archisynagogi adhuc intra domum mortua jacens, jam fetens. Qui tres mortui significant tria genera hominum peccatorum, quos hodieque in sancta Ecclesia a morte animae suscitat Christus. Sed videamus quae sunt ista genera mortuorum. Sunt namque nonnulli qui malae cogitationi consentiunt, et peccatum quidem intus in corde habent, et facto tamen nondum ostendunt. Sed ut Salvator hujuscemodi in se vivificari posse significaret, suscitavit archisynagogi filiam adhuc intra domum jacentem, quasi nequitiam delicti in secreto cordis latentem. Alii perversae cogitationi inhaerentes, post consensum peccati labuntur in factum, tanquam extra ferentes mortuum, ut quod latebat in secreto, jam ap
Abbreviated transcription (Latin):
de scribis & phariseis sub intelligendũ est: qui adhoc adherant ut eum
potuissent rep̃ henderea duplici uidelicet malignitate: ut siue curaret
y dropicũ dãp narent illũ. quasi legis contẽptorẽ siue noncuraret arguerent
eum impietatis uł in possibilitatis : Sic̃ enĩ boni: dnm̃ sequebantur ut eius
p̃dicationẽ audirent & miracula uiderent.: sic econtra soribȩ &pha¬
risei aderant uteuꝰ insuis actib potuissent calũ miari: Et ecce homo ꝓdro¬

Expanded text:
de scribis et Pharisaeis subintelligendum est, qui ad hoc aderant, ut eum de scribis et Pharisaeis subintelligendum est, qui ad hoc aderant, ut eum potius potuissent reprehendere, duplici videlicet malignitate. Ut sive curaret hydropicum, damnarent illum quasi legis contemptorem, et sabbati violatorem, sive non curaret, arguerent eum impietatis vel impossibilitatis. Sicut enim boni Dominum sequebantur, ut ejus praedicationem audirent, et miracula viderent, sic e contra Scribae et Pharisaei aderant, ut eum in suis actibus potuissent calumniari. Observare d
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Adibat iħs carnalia hominũ conuiua: nontantũ utex terioribus
minis trantiũ epulis pas ceretir. quã utipsequiẽ panis decȩlo descen¬
dens auditorib suis da pes suꝑ ni c̃uiuii erogaret. Qđ in deuerũ ꝓbat᷑
quia ubi cũq pransurus resedi aut docuit aliquid. aut signa pa¬
trauit. qđ facueẽ constat in hoc c̃ uiuio dequo p̃sens lectio texitur. in quo
& mira culũ patrauit. & p̃dicationr̃ exiluut. A gelat etiã hoc demt̃tassimo¬
pietatis affectu. ut familia quȩ ser uraite dominoꝵ sẽꝑ occurata libero
adillũ ubicũq: eẽt amfluere nequibat. ipso ad abitacula dominoꝵ dignant̃
ueniente & p̃sentia illius cõmuiẽ frui. Qdoctrinis refici & miraculis
possentle oficari. Simuletiã noui testa m̃ti futuris p̃dicatorib: auctor iatẽ
p̃ferebat quatinꝰ uerbũ sc̃ilutis dominis & subiectis. liberis & serius: supe
digno cõmertio. ut quib: spiritalia stminant. eoꝵ carnalia metant.

Expanded text:
um: Adibat Dominus carnalia hominum convivia non tam ut exterioribus ministrantium epulis vesceretur, quam ut ipse qui est panis de coelo descendens, auditoribus suis dapes superni convivii erogaret. Quod inde verum esse probatur, quia ubicunque pransurus resedit, aut docuit aliquid, aut signa patravit. Quod factum in hoc constat convivio, de quo praesens lectio texitur, in quo et miraculum perpetravit, et praedicationem exhibuit. Agebat etiam hoc clementissimopietatis affectu, ut familia quae servitute dominorum semper occupata, libere ad illum ubicunque esset confluere nequibat, ipsorum ad habitacula dominorum dignanter veniente, in praesentia illius communiter frui, et doctrinis refici, et miraculis possent laetificari. Simul etiam Novi Testamenti futuris praedicatoribus auctoritatem praeferebat, quatenus verbum salutis dominis et subjectis, liberis et servis, supedigno commercio, ut quibus spiritualia seminant, eorum carnalia metant
Abbreviated transcription (Latin):
uł inmunda desideria quȩ hominẽ ad interitũ ꝑtrahunt accipiuntur.¬
hominis peccatoris ꝑ int̃ nã in sꝰpirationẽ conpungit. carnalia & inmun¬
da desi deria. atq mala colloquia decipienciũ socioꝵ continuo conqui¬
escunt. Sicq: insemetipsos reuersi dnm̃ aduitã uocantẽ audiun.
uocantiq: dignis c̃uersationis suȩ operib: respondent. &ait. adolescens

Expanded text:
vel immunda desideria quae hominem ad interitum pertrahunt, accipiuntur,hominis peccatoris per internam inspirationem compungit, carnalia et immunda desideria atque mala colloquia decipientium sociorum continuo conquiescunt, sicque in semetipsos conversi, Dominum ad vitam vocantem audiunt, vocantique dignis conversationis suae operibus r
Abbreviated transcription (Latin):
cans dm̃. Vnus iste quicȩteris in grate abeuntib solus redut saluatori.
gratias agens: unius eccłȩ deuotã dõ humilitatẽ significat. Quȩ uere.
do cotidit grates ex soluit. quia repressis p̃sũptionȩ suȩ cogitationibus
infirmitatẽ sua humilit̃ aspicit. debonis quȩ agit nichilsibi tribuit. sed
om̃ia adiuina clementia ꝓcedere consitetur: iureaut̃ in faciẽ cadere dr̃.

Expanded text:
are. Unus iste qui, caeteris ingrate abeuntibus, solus rediit, Salvatori gratias agens, unius Ecclesiae devotam Deo humilitatem significat, qui vero Deo quotidie grates exsolvit, quia repressis praesumptionis suae cogitationibus infirmitatem suam humiliter aspicit, de bonis quae agit nihil sibi tribuit, sed omnia a divina clementia procedere confitetur. Pulchre autem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatur. cũ econtrario nonnũ quã contingere soleat.: uthis qui in aliquo digna.¬
iatis apice sublimari incipit usq ad finẽ uitȩ ex altarinon desinat Etrur sũ his
qui humilis ac uerecunđ eẽ inchoat : in ipsa sua mȩdio critate usq ad terminũ uitȩ
ꝑduret : Ergo quia ds̃ falli non potest cuius uerba sunt ista: &si hoc in p̃sentiuita
non impletur restat ut infuturo sine dubio cõpleatur : Tunc scilicet quando impii
& suꝑbi humiliabunt᷑ cũ diabolo in inferno: audientes. Ite inignẽ at̃nũ qui pratꝰ ẽ¬
diabolo & angłis eius: iusti aut̃ atq humiles ex altabunt᷑ adnõ ꝑcipientes ab eo
uocẽ ex obtabilẽ. Uenite bene dicti patris mei ꝑcipite regnũ. Quã ut audire merea¬

Expanded text:
exaltatur, cum contrarium nonnunquam contingere soleat, ut is qui in aliquo digniexaltatur, cum contrarium nonnunquam contingere soleat, ut is qui in aliquo dignitatis apice sublimari incipit, usque ad finem vitae exaltari non desinat. Et rursum, is qui humilis ac verecundus esse inchoat, in ipsa sua mediocritate usque in terminum vitae perduret. Ergo quia Deus falli non potest, cujus verba sunt ista, et si hoc in praesenti vita non impletur, restat ut in futuro sine dubio impleatur, tunc scilicet, quando impii et superbi humiliabuntur cum diabolo in inferno audientes a Domino. Ite in ignem aeternum; justi autem et humiles exaltabuntur a Domino, percipientes ab eo vocem optabilem, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus & sũ mã gloriȩ quȩ inficurũ debet᷑ in p̃senti possidere desiderauerit: illa absq
dubio et̃ nabratitudine carebit. quȩ electis ad suꝑnã patriã tendentib reser uatur
Quȩ sententia euuangelica: potest & in hac uita iuxtalitterã ueracit̾ intelligi. Qui
enĩ in nouissi moloco recũbens inuenit᷑ ueniente patrefamibas altius sublimatur qr
cotidie dñs in consortiũ electoꝵ spiritualit̃ atq iniusibilit̃ ueniens suas nurtias intrat.
sepe aliis prefert actantis munerib specialiũ donoꝵ glori ficat ut tales illiqsimaul
discũbunt. hoc est qui in eadẽ fide quie scunt concordi ad miratione efferant ꝓcla¬
exaltat bumil abit᷑ Nȩo subiecta conclusio euuangelicȩlectionis. docet p̃cedente
quoq parabolã mrs tice intelligi debere. Patet enĩ quia non om̃is qui secorã homi¬
nib exaltat. mox in hac uita humiliatur. Aut quise in conspectu hominũ humiliat

Expanded text:
mam gloriae quae in futurum debetur, in praesenti possidere desideraverit, ille absque dubio aeterna beatitudine carebit, quae electis ad supernam patriam tendentibus reservatur. Quae sententia evangelica potest et in hac vita juxta litteram veraciter intelligi. Qui enim in novissimo loco recumbens invenitur, veniente patrefamilias altius sublimatur, quia quotidie Dominus in consortio electorum spiritualiter atque invisibiliter veniens, suas nuptias intrat,saepe aliis praefert, ac tantis muneribus specialium donorum glorificat, ut tales illi qui simul discumbunt, hoc est, qui in eadem fide quiescunt, concordi admiratione efferant, proclaentem quoque parabolam debere mystice intelligi. Patet enim quod non omnis qui se coram hominibus exaltat, mox in hac vita humiliabitur: aut qui se in conspectu hominum humiliat,
Abbreviated transcription (Latin):
odoratus & tactus. Ciuitas enĩ unius cuiusq animȩ: corpus eius est. Inquo
tã quã inciuitate clausa in habitat: ꝑ cuuis ciuitatis portas mortuus effert᷑.
cũ quis ꝑ aliquẽ corporissensũ malȩ uoluntatis indiciũ ostendens mortuũ
portã oculoꝵ suoꝵ signa suȩ mortis emittit. Dũ quilibet aurẽ suã aperit ad
uerba otiosa & cantica turpia. uł ad suscipienda detractionis uerba: hicta

Expanded text:
odoratus et tactus. Civitas enim uniuscujusque animae corpus est ejus, in quo tanquam in civitate clausa inhabitat. Per hujus civitatis portas mortuus effertur, cum quis per aliquem corporis sensum malae voluntatis indicium ostendens, mortuum portas signa suae mortis emittit. Dum quilibet aurem suam aperit ad verba otiosa, et ad cantica turpia vel luxuriosa, sive suscipienda detractionis verba, hic ta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catus est animã meã. Quẽ ad modũ enĩ si hostis ꝑfenestras intra urbemia¬
cula intorqueat: int̃ clausos sauciat. & occidit᷑. ita ma lignꝰ sp̃s cũ ꝑ aliquẽ
desensib: corporis telũ tẽptationis inmentẽ adegerit. mox animã a suo
statu deicit ac pesti fera int̾ netione per imit Proinde diuina ꝓuidentia¬
a nob ÷ humilit̃ imploranda: ut cunc tas ciuitatis nr̃ȩ portas custodiat.
quas ne seuiens inimic obsideat. ipse eis contra machinas illius miseri¬
cordit̃ claudat. & in portis nr̃is laudem suã iugit̃ ad nuntiari ꝑmittat.
suȩ fius seꝑhibetur. Licet enĩ ecđa que ẽmat̾ cunctoꝵ credentiũ ex mul¬
tis sit collecta ꝑsonis: rectissimetam̃ singuli quiq: fideliũ uniuersalis¬

Expanded text:
atus est animam meam . Quemadmodum enim si hostis per fenestras intra urbem jcula intorqueat, intus clausos sauciat et occidit, ita malignus spiritus cum per aliquem de quinque sensibus telum tentationis in mentem adegerit, mox animam a suo statu dejicit, ac pestifera interemptione perimit. Qui animaa nobis est humiliter imploranda, ut cunctas nostrae civitatis portas custodiat, quas ne saeviens inimicus obsideat, ipse eas contra machinas illius misericorditer claudat, et in portis nostris laudem suam jugiter annuntiari permittat. viduae fuisse perhibetur. Licet enim Ecclesia, quae est mater cunctorum credentium, ex multis sit collecta personis, rectissime quique fidelium qui
Abbreviated transcription (Latin):
multa ierit cũ dño: ioħs euuangelista manifestat cũ dicit Quia uide¬
idcirco ibant cũ illo discipulieuis adherentes ei ibat & turba copiosa. Haec
aut̃ uirtus a saluatore mira bilit̃ parata: iuxta istoriã aꝑtissimaest.
Ceterũ spiritalit̃ intellecta : non modicã edificationẽ audientiũ mentib
sub ministrat: De funotus enĩ iste : uixtu spiritalẽ uł moralẽ intelli¬
gentiã qui extra portã suȩ ciuitatis multis intuentibi est exportatus : sig¬
nificat hominẽ peccatis mortuũ . & leafero criminũ funere soporatum:
Quicũ in anima mortuus existat : ipsã tanã mortẽ animȩ suȩ non iam
oc cultis cogitationũ latebris contegit. Sedsic̃ ꝑ oftia ciuitatis. ita ꝑ inditiũ
prauȩ collocutionis uł malȩ operationis suam pessimã uitã malo exemplo
ad multoꝵ notitiã perducit: P eciã pecita sua erubescendo abcondit: sed
audacior factꝰ inmalũ ea imitanda aliis ꝓpenit. Detalib propheta dic̃. Peraitũ sius

Expanded text:
s evangelista manifestat, cum dicit: quia videidcirco ibant cum eo discipuli ejus adhaerentes ei, ibat et turba copiosa. Haec autem virtus a Salvatore mirabiliter patrata, juxta historiam apertissima est. Caeterum spiritualiter intellecta, non modicam aedificationem audientium mentibus subministrat. Defunctus enim iste juxta spiritualem vel moralem intelligentiam, qui extra portam suae civitatis multis intuentibus est portatus, significat hominem peccatis mortuum, et lethifero criminum funere soporatum. Qui cum in anima mortuus existat, ipsam tamen animae suae mortem non jam occultis cogitationum latebris contegit, sed sicut per ostia civitatis, ita per indicium pravae collocutionis vel malae operationis suam pessimam vitam malo exemplo ad multorum notitiam perducit: jam peccata sua erubescenda non abscondit, sed audacior in malum factus, ea imitanda aliis proponit. De talibus propheta dicit: Peccatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
omnia gentes inquirunt. ex ceptis paucis iudeis quilegem habentes
dm̃ cȩli uenerabantur. reliq uniuersũ orbem nationes ido lisser ui¬
inquirunt. Illi scilicet qui ignorant dm̃. qui nesciunt aliud cogitare
pat̃ uester quia his omib: indigetis. Hinc quidam suꝑ flue doc mati¬
tantes obiciunt: sids̃ inquiunt antequã peta mus scit: quib indigemꝰ
scienti loquimur. quib: respondendũ est quia non sumus narrato¬
res sed potius rogatores Aiudẽ enim nescienti narrare : aliud scientẽ
humilit̃ exorare: Uult ergo sepeti a nob. qui nouitetiã ea quȩ pę¬
tere debeamus: ut nrã peatio p̃miũ consequatur: Queritȩ aũt̃ primũ¬

Expanded text:
omnia gentes inquirunt. Exceptis paucis Judaeis, qui legem habentes omnia gentes inquirunt. Exceptis paucis Judaeis, qui legem habentes Deum coeli venerabantur, reliquae per universum orbem nationes idolis serviinquirunt. Illi scilicet Deum ignorant, qui nesciunt alia cogitare Pater vester quia his omnibus indigetis. Hinc quidam superflue dogmatizantes objiciunt: Si Deus, aiunt, antequam petamus scit quibus indigemusscienti loquimur. Quibus respondendum est quia non sumus narratores, sed potius rogatores. Aliud est enim nescienti narrare, aliud scientem humiliter exorare. Vult ergo se peti a nobis, qui etiam novit ea quae petere debemus, ut nostra petitio praemium consequatur. Quid vero nobis pr
Abbreviated transcription (Latin):
liliis: Et reuera que textura aut pictura texentiũ mulierũ ualet floribus
coequari: Quid ita rubet utrosa : Quid ita candet udilium: Iam uero
uiole colorẽ pul cherrimũ. nulla pur pura superare. nulla ualet tinctura
uarietate uestium. Cur aut hano deliciis similitudinẽ p̃miserit. sub¬
dendo manifestat. Si aut fenũ agri qđ hodie ẽ & cras inclibanũ mittitur
eris micũ : & ost sensus. Sids̃ ea quecito decidunt & marcescunt fenũ
uidelicet qđ hodie ẽ in sua uiriditate & cras inclibanũ idẽ inignẽ mit¬
titur tanto decore circũdat: quanto magisea quȩ uob neces saria sunt¬
apłos : quia necdũ fidei ꝑfecte culmen subi erant. Unde & dño dice¬
rere uł sollicitieẽ decibo aut potu. sed nolite inquiddicere quid mandu¬
cabimus autbibemus. Ubi ibi illi proprienotantur. qui in congrega¬
ris cũ quib: hibitant alimenta uł indumenta requirunt. Haec enim¬

Expanded text:
liliis. Et revera quae textura aut pictura texentium mulierum, valet florum pliliis. Et revera quae textura aut pictura texentium mulierum, valet florum pulchritudini coaequari? Quid enim sic rubet ut rosa? Quid ita candet ut lilium? Jam vero violae colorem pulcherrimum, nulla purpura superare, nulla valet tinctura ione et varietate vestium. Cur autem hanc de deliciis similitudinem praemiserit, subdendo manifestat: Si autem foenum agri, quod hodie est, et cras in clibanum ignis mittitur, et, et est sensus: Si Deus ea quae cito decidunt et marcescunt, fenum videlicet, quod hodie est in sua viriditate, et cras in ignem mittitur, tanto decore circumdat, quanto impensiore diligentapostolos, qui necdum fidei perfectae culmen subierant. Unde et Domino dicerere vel solliciti esse de cibo aut potu, sed quid, inquit, manducetis aut bibatis. Ubi illi proprie notantur, qui in congregaris cum quibus habitant, alimenta sive indumenta requirunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
estis illis : Rondic̃ plures estis quia plures adnumerũ pertinet sed plu
homo : sub limius ordinatũ ẽ urerũ natura. quã in rationabilia sicuti suntaues¬
Quis aũt cogitans potest aicere adstaurã suã cubit unũ : Sensus est. Siẽ
sibi adiecit. Ceteru qđds̃ creauit etiã sineurã sollicitu dine uestire acpas¬
erb posita nouerimus: quȩ non laborant in crescendoneq:nent idẽ fila non
contor quent ut pulera sibi indumenta coaptent: De quibus sequitur. Dico
aut̃ uob. nmꝰ nec salomon inom̃i głasua cooꝑtusest sicut unũ existis Int̾
om̃s reges israhelitarũ salo monẽ fuis sedtassimũ. regũ narrat is¬
ut singula ministrantiũ officia cũ om̃ib sibi subiectis ꝓpriis ac singula¬
rib: uterentur indumentis: Sed quãuis tanto honore fuerit decoratus¬
nonẽ tamen tanta pulcritu dine cooꝑt̾sicut unu ex istis. subauditur

Expanded text:
estis illis? Non dicit, plures estis, quia plures ad numerum pertinet; sed pluestis illis? Non dicit, plures estis, quia plures ad numerum pertinet; sed pluhomo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationabilia, sicuti sunt avesstrum cogitans, potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Quasi dicat: Si est sibi adjecit. Caeterum quod Deus creavit, etiam sine vestra sollicitudine vestire ac pasnus posuit, quae non laborant in crescendo, neque nent, id est fila non contorquent, ut pulchra sibi indumenta coaptent. De quibus sequitur: Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum omnes reges Israelitarum Salomonem ditissimum fuisse regum narrat hisut singula ministrantium officia, cum omnibus sibi subjectis, propriis ac singularibus uterentur indumentis. Undnon est tamen tanta pulchritudine coopertus sicut unum ex istis, subauditur