comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de se fateatur ausculta uegat
quis nego ait aio denqz un¬
pani egomet michi ommia
assentari tota et emm gua¬
conicorum factio comedia est
nec dolet. Igniculum si briune
tempore postas accipit andro¬
medam si dixeris estro sudat
Unde uiubricius inquit nõ
suus ergo pares melior
qui semper et onini nocte die¬
qz põt alienun suuiere uul¬
tum a facie iactare manus
laudare paratus si bene ruc¬
tauit aut si quid fecit ami¬
cus quod ꝓferre palam non
possit lui gua modeste quod
quid̃ nou mͦ amico sed ne
libero homne dignum est
cum uera et unica libertas
in uir ͭ ͧᷤ speciem cadai et
turpitudo quos inficit postre¬
me subiciat seruituti. hystrio¬
neni ẽe uel inimum infa¬
miam iugerit. his quos a
tante obiectionis obprobrio
nature uel persone dignitas
uidetur excepisse. Porro qui
uultum induit alienum et
uarias affectum alternat
facies incolumitati seusuum
insidias parat, et sordibus
ciliens aur iculis colligit estas

Expanded text:
de se fateatur ausculta. Negat de se fateatur ausculta. Negat quis, nego; ait, aio. Denique imperavi egomet mihi, Omnia assentari. Tota enim Gnathonicorum factio, comoedia est.Nec dolet: igniculum si brumae tempore poscas, Accipit endromidem; si dixeris: Aestuo, sudat. Unde Umbricius inquit: Non sumus ergo pares: melior qui semper, et omni Nocte dieque potest alienum sumere vultum, A facie jactare manus, laudare paratus, Si bene ructavit, aut si quid fecit amicus Quod proferre palam non possit lingua modeste. Quod quidem non modo amico, sed ne libero homine dignum est, cum vera et unica libertas in virtutis speciem cadat, et turpitudo quos inficit, postremae subjiciat servituti. Histrionem esse vel mimum, infamiam ingerit his, quos a tantae abjectionis opprobrio naturae vel personae dignitas videtur excepisse. Porro qui vultum induit alienum, et varias affectuum alternat facies, incolumitati sensuum insidias parat, et Sordibus auriculis alienis colligit escas;
Abbreviated transcription (Latin):
tis specie nocere non desumi
donec racionis obtundat acu¬
men et modicum id liminus
quõd ad eẽ uidebatur extinguat
Ad hec auditorum aures obtu¬
rat ne audiant uerum quo
quid possit ee perniciosius
non facile dixerim scitum est
Ilud lelii aut pocius ciceronis.
cuius aures clause sunt ue¬
ritciti ut uerum audire non
possit eius salus desperanda
est quid uero inifidelius est¬
ꝙ̃ eum cui fidem debeas circun¬
uenire uerborum blandicus
ludibrio habitus gestus trans¬
siguracoe et tocuis uauitatis
lenocimo excecatum in sor des
uiciorum impellere et p̾cipita¬
cionis a byssum quid odibilius
frande et dolo quo sub ỹma¬
quie cimoris et sidei in sini¬
plicem et credulum et quod
detestabilius et amicum per¬
fidie et iumciciarum ne
uolup ͭ ͤ ad ueritatem uichil
uerba oris eius iniquitas et
dolus qui etiam errantibus
amicis ad eorum subuer siõez
ingeuimat. enge euge, quos
ut plenius noueris guotonẽ
apud couutum uide et quid

Expanded text:
tis specie, nocere non desinit, tis specie, nocere non desinit, donec rationis obtundat acumen, et modicum id luminis, quod adesse videbatur, exstinguat. Ad haec auditorum aures obturat, ne audiant verum; quo quid possit esse perniciosius, non facile dixerim. Scitum est illud Laelii, aut potius Ciceronis: « Cujus aures clausae sunt veritati ut verum audire non possit, ejus salus desperanda est. » Quid vero infidelius quam eum, cui fidem debeas, circumvenire verborum blanditiis, ludibrio habitus, gestus transfiguratione, et totius vanitatis lenocinio excaecatum in sordes vitiorum impellere et praecipitationis abyssum? Quid odibilius fraude et dolo, quo sub imagine amoris et fidei, in simplicem et credulum et, quod detestabilius est, amicum, perfidiae et inimicitiarum neqvoluptatem, ad veritatem nihil. Verba oris ejus iniquitas et dolus, qui etiam errantibus amicis, ad eorum subversionem ingeminat: Euge, euge. Quos ut plenius noveris, Gnathonem apud comicum vide, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
malorum utiqz fontem et
fomitem dispendium salu¬
tis incurrunt. quid erit Illis
qui eam assentatorum in¬
flammant stinulis et qͣl
fomenta uiciorum accendunt
quid facient aut pocius quid
pacientur qui a ueritate auer¬
tunt auditum in admiracõe
rerum corruptibilium et cor¬
rumpencium non slaudunt
occulos in anus expandunt
et ominium senstum uiuaci¬
tatem exercent. Deude qua¬
si diei non sufficiat incilicia
sua fallacia unius alterius
sallaciam trudit terrenciano
si quidem uerbo libencius utor
dum ad concupiscencie fornace
succendendum conueniunt
adulatores et relatores de¬
latores et detractores Iniidi
quos quia fere nͥq terrarum
sunt facilius est inuenire
ꝙͣ dinunierare aduersu
huius modi est omnus lex. In
hos ommia iura conuirant
et in eosdem quasi in pub ͨ ͤ
salutis hostes quandoq om̃is
armabitur creatura.
Iummicus est et quasi clauimi
sigit In occulo Illius cum quo
seruionem consit Eoqz ma¬
gis caueudus est quo subamã¬

Expanded text:
malorum utique fontem et malorum utique fontem et fomitem, dispendium salutis incurrunt, quid erit illis, qui eam assentatorum inflammant stimulis, et quasi fomenta vitiorum accendunt? Quid facient, aut potius quid patientur, qui a veritate avertunt auditum, in admiratione rerum corruptibilium et corrumpentium, non claudunt oculos, manus expandunt, et omnium sensuum vivacitatem exercent? Deinde quasi diei non sufficiat malitia sua, fallacia unius alterius fallaciam trudit. Terentiano siquidem verbo libentius utor, dum ad concupiscentiae fornacem succendendum conveniunt adulatores et relatores, delatores et detractores, invidi, ricatores; quos quia fere ubique terrarum sunt, facilius est invenire, quam dinumerare. Adversus hujusmodi est omnis lex, in hos omnia jura conjurant, et in eosdem quasi in publicae salutis hostes quandoque omnis armabitur creatura. inimicus est, et quasi clavum figit in oculo illius, cum quo sermonem conserit, eoque magis cavendus est, quo sub aman
Abbreviated transcription (Latin):
quia totus infectus est meip
interroga qui miserorum unus
sum. Certe concupiscencia mi¬
sera et miserabilis lepraest
nescis forte quid dicam con¬
cupiscencie pestem. nesciꝰ in¬
sirmmitatis ign̾oras homo no
concupisceus et in eo supra
hominem constitutus sed te¬
stis meus in celo fidelis me¬
cum asserit quia omnes cor¬
rupti sunt et ab hominabiles
factisunt. non est qui faciat
bonum non est usqz aid unu.
an tu sis ille. tu uideris. scio
enun non ee hunc paulum
qui huius pestis incursu cla¬
mat et ingemiscu. infelix
ego homo quis me liberabit
de corpore mortis huius scio
hunc nou ẽẽ illum qui de
pectore ueritatis sapiencie
fluenta potauit cum orbem
infectum hac labe intonet
diceus. Quecumqz in hoc mũ¬
do sunt concupiscenciam oc¬
culorum eẽ aut carius aut
superbiam uite qui ergo hũc
amorem non temperat tune¬
at lepram et cecitatem oc¬
culorum q̃ex ea imminet per¬
tumescat. si itaqz illi qui non
rep̾munt concupiscenciant

Expanded text:
quia totus infectus est. Me ipsum quia totus infectus est. Me ipsum interroga; qui miserorum unus sum. Certe concupiscentia misera et miserabilis lepra est. Nescis forte quid dicam. Concupiscentiae pestem, nescius infirmitatis ignoras, homo non concupiscens, et in eo supra hominem constitutus; sed testis meus in coelo fidelis, mecum asserit, quia omnes corrupti sunt, et abominabiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . An tu sis ille, tu videris. Scio enim non esse hunc Paulum, qui hujus pestis incursu clamat, et ingemiscit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Scio hunc non esse illum, qui de pectore veritatis sapientiae fluenta potavit, cum orbem infectum hac labe intonet, dicens: Quaecunque in hoc mundo sunt, concupiscentiam oculorum esse, aut carnis, aut superbiam vitae . Qui ergo hunc amorem non temperat, timeat lepram, et caecitatem oculorum, quae ex ea imminet, pertimescat. Si itaque illi, qui non reprimunt concupiscentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uero rãdix¬
omiuum est mortisqz fome¬
tum. arescunt riuili si son¬
tis uena preciditur nec ramu
conualescunt radice succisa.
defficiunt uicia si elacio iugu¬
latur. ac si stercora radici con¬
gerantur pinguescunt rami
et arencium sterilitas resilue¬
scit. si fonti liquencia super¬
fiuidas accessio transit in ri¬
uulos si camuno Iguem adi¬
cias in ligna incendium re¬
crudescit. sic si uiciate nature
elacionis inuate toxicum fo¬
ueas quin uitalia ipã mor¬
tiferum uirus iuficiat nec
si uolueris poteris impedire
Est enum ouinibus non tam
cognatus ꝙͣ inuatus amor
sui quasi modum excesserit
ungit ad culpan omnis eniĩ
uirtus suis finibz linitatur
et in m ͦ corisistit si excesseris
inuinio es non in uia si amor
hic iualuerit nemosperet
de cura lepra si quidem est in¬
curabilior om lepra. an
nescis concupiscenciam lepr̃a
ce giezi consule si erubuerit
confiteri qd̾̃ sentit conuice
cum macula corporis sed quĩd
dico gizei consulendum ac
si solus sit orbem conuemi

Expanded text:
ero radixum est, mortisque fomentum. Arescunt rivuli, si fontis vena praeciditur. Nec rami convalescunt, radice succisa. Deficiunt vitia, si elatio jugulatur. At si stercora radici congerantur, pinguescunt rami, et arentium sterilitas resilvescit. Si fonti liquentia superfundas, accessio transit in rivulos. Si camino ignem adjicias, in ligna incendium recrudescit. Sic si vitiatae naturae elationis innatae toxicum foveas, quin vitalia ipsa mortiferum virus inficiat, nec si volueris, poteris impedire. Est enim omnibus non tam cognatus, quam innatus amor sui. Qui si modum excesserit, vergit ad culpam. Omnis enim virtus suis finibus limitatur, et in modo consistit. Si excesseris, in invio es, et non in via. Si amor hic invaluerit, nemo speret de cura. Lepra siquidem est, incurabilior omni lepra. An nescis concupiscentiam lepram esse? Giezi consule; si erubuerit confiteri quod sentit, convince eum macula corporis. Sed quid dico Giezi consulendum, ac si solus sit? Orbem conveni,
Abbreviated transcription (Latin):
titi pietatem imtatur. Quis
non cuui adiniracõe ueneratur
probitas si quidem laudatur
et alget. Porro predicti et con¬
suuiles magni quid̃ et lau¬
dabiles uiri quasi qued̾ seculor
suorum sydera spleuduerunt
illustrantes tempora sua pre¬
anibuli coetancorum suoruu
in id iusticie et ueritatis quod
disposicione diuiua illuxerat
geueri ad noctis sue tenebras
cecitatisqz molestias depelleu¬
das sua deffuerunt sydera.
uiri quid̃ uirtutis titulo no¬
biles magnorumq operum
sulgentes iusiguibus. quor
cremplis ad cultum iusticie sp
alni prouehantur. nonne abel
iuuocentiamt docuit. enoch mũ¬
diciam actiois. Quid de lon¬
gauuiutate spei et operis non
habuit nohe. quid de obedien¬
cia fideliter implenda defuit
abrahe. ỹsaiach coniugii casti¬
mouiam iustruit. et facob la¬
boris tolleranciam ostendit.
ioseph parricidas fratres boui
retribucione reuuiuerat eoq
docet a boius bona pro mialis
tribueuda in multis misibus
incredusi uidurati. et deuni

Expanded text:
Titi pietatem imitatur? Quis Titi pietatem imitatur? Quis non cum admiratione veneratur? Probitas siquidem laudatur, et alget. Porro praedicti, et consimiles magni quidem et laudabiles viri, quasi quaedam saeculorum suorum sidera splenduerunt, illustrantes tempora sua, praeambuli coaetaneorum suorum in id justitiae et veritatis, quod dispositione divina illuxerat humano generi ad noctis suae tenebras, caecitatisque molestias depellendas, sua sidera defuerunt, viri quidem virtutis titulo nobiles, magnorumque operum fulgentes insignibus, quorum exemplis ad cultum justitiae semper alii provehantur. Nonne Abel innocentiam docuit, Enoch munditiam actionis? Quid de longanimitate spei et operis non habuit Noe? Quid de obedientia fideliter implenda defuit Abrahae? Isaac conjugii castimoniam instruit, et Jacob laboris tolerantiam ostendit. Joseph parricidas fratres boni retributione remunerat, eoque docet a bonis bona pro malis tribuenda. In multis millibus increduli, indurati, et Deum
Abbreviated transcription (Latin):
nec pot quisꝙͣ clarescere insi
in fide illus qui lux uera est
et illuimmat ouitem honnẽz
uenuentem ini hunc nundum
Ex quo patet ꝙ nͥ in ueri dei
uoticia et cultu uera uirtus
ee nou possit quod et uisio eze¬
chieli et tacuit qui corum qͥ
precedebant et sequebantur
xpin caudem confessionem
ee asseruit. sauctorum quippe
reteris et noui testamenti inico
disting̾. fides quod isti ĩauisͥ
gandeut npleta que illi ex¬
pectabant et desiderabant iui-¬
pleuda. Sic ergo uenerabilis
yurago uirtutis dum sine side
et dilectione substancia uir¬
tutis eẽ uon possit. ¶ Et ut
iuuematur in nobis qui uel
uirtutis ỹmaginem teneat
Quis enun uirtutem ample¬
ctitur ipam. Quis etiam uiu
tracto xpo uere beatituduns uõ
app̾henderint fructum. Qui
theuuscodis diligenciam fron¬
touis grauitatem. contineu¬
ciam socratis fabricii sideui.
iuuocentiam iune. pudici ͣ
scipionis lougaunutatem
plixis. sathouis partitatem

Expanded text:
nec potest quisquam clarescere, nisi nec potest quisquam clarescere, nisi in fide illius, qui lux vera est, et illuminat omnem hominem, venientem in hunc mundum . Ex quo patet, quod nisi in veri Dei notitia et cultu, vera virtus esse non possit. Quod et visio Ezechielis non tacuit, qui eorum, quae praecedebant et sequebantur Christum, eamdem confessionem esse asseruit: sanctorum quippe Veteris et Novi Testamenti in eo distinguitur fides, quod isti jam sibi gaudent impleta, quae illi exspectabant et desiderabant implenda. Sit ergo venerabilis imago virtutis, dum sine fide et dilectione substantia virtutis esse non possit. Et utinam inveniatur in nobis, qui vel virtutis imaginem teneat! Quis enim virtutem amplectitur ipsam? Quis etiam umbrtracto Christo, verae beatitudinis non apprehenderint fructum? Quis Themistoclis diligentiam, Frontonis gravitatem, continentiam Socratis, Fabricii fidem, innocentiam Numae, pudicitiam Scipionis, longanimitatem Ulyxis, Catonis parcitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quem homo conuuendat Ille
ꝓbatus est sed queui deus com¬
mendat quod utiq uera et so¬
la uirtus meretur non quan¬
tacumqz uirtutis ymago h̾aut
et arbitror quicquid in moribz
egregium de uature heneficio
et crercicio mentis citra gram
Et dicentes se c̃e sapiente
stulci facti suut. stultiqz ap¬
paruerit. Uude ethicus sa
tis est orare ioueut, qui donat
et anfert det uitam. det opes
aimaum michi egolpẽ parabo
alius quoq uuillum unm̃ hes
si sit prudencia sed uos te fu¬
ncunus fortuna deaui celoqz
locanius. Catho quoq licet ue¬
rum uon aquouisset deun ge¬
intumqz suꝑsticionibus aber¬
raret. fu libia tauien fous que
colebat contempsit oracula se
adea que sibi gerenda erant
sufficere arbitratus. ¶ Et quid̃
etiam ipã ymago uirtutis suã
quaud habet uenustat᷑ decoris¬
qz claritatem ut quicquid in ea
cernitur euis iuerio uenustũ
crẽdatur et decorum uou tams
usqz quaq decorum est quod in
tenebris ignorancie obscurat᷑

Expanded text:
quem homo commendat, ille quem homo commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . Quod utique vera et sola virtus meretur, non quantacunque virtutis imago. Hoc autem esse arbitror, quidquid in moribus egregium de naturae beneficio, et exercitio mentis citra gratiet dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt , stultique apparuerunt. Unde ethicus: . . . . Satis orare Jovem qui donat et aufert, Det vitam, det opes, animum mihi ego ipse parabo. Alius quoque. Nullum numen habes si sit prudentia; sed nos Te facimus, fortuna, deam, coeloque locamus. Cato quoque, licet verum non agnovisset Deum, gentiumque superstitionibus aberraret, in Lybia tamen Jovis, quem colebat, contempsit oracula, se ad ea quae sibi gerenda erant, sufficere arbitratus. Et quidem etiam ipsa imago virtutis, suam quamdam habet venustatis decorisque claritatem, ut quidquid in ea cernitur, ejus merito venustum credatur et decorum. Non tamen usquequaque decorum est, quod in tenebris ignorantiae obscuratur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad calorem nnuium transeunt¬
uinume bene cumi illis agitur
qui suos expectant elisios quos
pucia sua iusticie sol uerus il¬
iustra sed quid est ꝙ elisios cam¬
pos a nuitabilum rerum septis
uerbis excludo. Certe pro parte
uiclusi sunt. patentes in latitu
bonarum mencium quibus pr̃e
lumuum datum est ut in notiꝰ
et amore bountoto sui agitatu
uersentur unde ethicus iniquieto
extra se meptam beatitudinem
iuquirenti quod queris ubiqz est
Est ulubris auiuius si tc non
undus suss sgitu
elisios solemqz suum et fuaifti¬
dera uouit uirtus si quid o
laris quid̃ radius est a foute
daritatis omnibus datus in
usum et qui omina que accui¬
git caritate. qui facit exima
Iude est ꝙ etiam illi quos huius
radii uenustas quasi repercus¬
sa specie sui uidetur afflasse
statim i subiectoriu corspcũ
clarescunt. fiuntqz quodamnͦ
uirtutiꝰ titulo gloriosi absit
enm ut quisꝙͣ uere sit glorio¬
sus insi qui in domino gloria¬
tur nou enim qui seipsum aut

Expanded text:
, ad calorem nimium minime transeunt, ad calorem nimium minime transeunt. Bene cum illis agitur, qui suos exspectant Elysios, quos praesentia sua justitiae sol verus illustrat. Sed quid est, quod Elysios campos a mutabilium rerum septis verbis excludo? Certe pro parte inclusi sunt, patentes in latitudine bonarum mentium; quibus a Patre luminum datum est, ut in notitia et amore boni, toto sui agitatu versentur. Unde ethicus inquieto extra se ineptam beatitudinem inquirenti: Quod quaeris ubique est, Est Ulubris, animus si te non undus suos habet Eldera novit. Virtus siquidem solaris quidam radius est, a fonte claritatis omnibus datus in usum, et qui omnia quae attingit, claritate sui faciat eximia. Inde est, quod etiam illi, quos hujus radii venustas, quasi repercussa specie sui videtur afflasse, statim in subjectorum conspectu clarescunt, fiuntque quodammodo virtutis titulo gloriosi. Absit enim, ut quisquam vere sit gloriosus, nisi qui in Domino gloriatur. Non enim qui se ipsum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
atura non uolens licet aute
uouem orbibz siue globis
pocius sedium nr̃arum habita¬
cio tota claudatur omnibus
tamen quandoqz egrediendũ
est omuesqz caron ille iuexo¬
rabilis retusta sui temporis
naue trahiciet Omnibus
quoqz succedeut alii et sic tran¬
siens honio manet inspẽ.
quen adiuodum aqua pre¬
iereuute notus anus ma¬
uet in flumiue ubi sunt iuꝙͣ
uiri potentes ab nucio sciente
bellum aut qui in auibus ce¬
li ludunt et thesauttz aut sͥ
aiurum in quo considunt ho¬
nunes iuugentes a grum
agro douium domin usqz
cid ternuinos soci et uou est
fuus possessioiis eoruui sta¬
tunqz subiecit quod usu et
assiduitate iam omuibus.
ꝑsuasum est. hii ad inferos
descenderunt et ali uileum
Itloriuu successerunt. uerump¬
tamen bene cum egredienti¬
bus agitur. qui nou ab ħ̾for ͤ
ludo trausferiuitur eiciendi
in tenebras exteriores ubi
erit flectus et stridot deucium
et qui ab aquis nuiu quas
sauctus tob conunenorat

Expanded text:
atura non volens. Licet enim atura non volens. Licet enim novem orbibus, sive globis potius sedium nostrarum habitatio tota claudatur, omnibus tamen quandoque egrediendum est, omnesque Charon ille inexorabilis vetusta sui temporis nave trajiciet. Omnibus quoque succedent alii, et sic transiens homo manet in specie, quemadmodum aqua praetereunte, notus amnis manet in flumine. Ubi sunt, inquit, viri potentes, ab initio scientes bellum, aut qui in avibus coeli ludunt, et thesaurizant sibi aurum, in quo confidunt homines, jungentes agrum agro, domum domui, usque ad terminos loci, et non est finis possessionis eorum . Statimque subjecit, quod usu et assiduitate jam omnibus persuasum est: Hi ad inferos descenderunt, et alii in locum illorum successerunt . Verumtamen bene cum egredientibus agitur, qui non ab hoc fortunae ludo transferuntur, ejiciendi in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium , et qui ab aquis nivium, quas sanctus Job commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
funeui dum coustet inter nos
ꝙ fere totus iundus iuxta
petronium ererceat histrionẽ
Quod et quid̃ temporis uri
scriptor egregius iufidelium
tauien uerbis elegauter exp̾s¬
sit. Ridiculos homi uersat sors
ceca labores secula nr̃a iocus
ludibriumqz deis huius Itaq
tam imense tam mirabilis
et meuarrabilis tragedie uel
comedie theatrum quo pagi
possit ei mirabiliter coequatur
tanta est area eius quantus
est orbis difficilunum est. ut
quisꝙͣ admictatur exclusu
uel enuctatur inclusus dum
carius egerit luteun iudu¬
mentum eam quippe tau ta
subtilitate ncc̃e est exui ut
per forauien acus possit sine
onini attrictione trausiri. Alio¬
quin iuteger uemio egreditur
sorte ideo quia capacem hanc
aream scix nouies interfusa
cohercet uidi inquit eccliastes
cinicta subsola et ecce statun
que a solido ueritatis statu re¬
cedunt uauitati que nram
comediam doceat subierta sũt
uanitati enum subiecta est cre¬

Expanded text:
funem, dum constet inter nos, funem, dum constet inter nos, quod fere totus mundus, juxta Petronium, exerceat histrionem. Quod et quidam temporis nostri scriptor egregius, infidelium tamen verbis, eleganter expressit: Ridiculos hominum versat sors caeca labores, Saecula nostra jocus, ludibriumque deis. Hujus itaque tam immensae, tam mirabilis et inenarrabilis tragoediae vel comoediae theatrum, quo peragi possit, ei mirabiliter coaequatur. Tanta est area ejus, quantus et orbis. Difficillimum est ut quisquam admittatur exclusus, vel emittatur inclusus, dum carnis gerit luteum indumentum. Eam quippe tanta subtilitate necesse est exui, ut per foramen acus possit sine omni attritione transiri. Alioquin integer nemo egreditur; forte ideo, quia capacem hanc aream « Styx novies interfusa coercet. » Vidi, inquit Ecclesiastes, cuncta sub sole, et ecce statim quae a solido veritatis statu recenant, vanitati, quae nostram comoediam deceat, subjecta sunt. Vanitati enim subjecta est cre
Abbreviated transcription (Latin):
cumqz eiuuus scripta surit ad
nram doctrur̃am scripta sunt
ut per paciam et cousolacoem
scripturarum spemi habeauius
dum enm pax abest filiis adã
qui ad laborem nati sunt pa¬
rati ad flagella. concepti in pec¬
catis. editi u labore. nou tan
cuntes ꝙͣ currentes ad morte
qua nichil tristius est. nccͣia ẽ
paciencia. utilis consolacio que
de oleo leticie in consciencia et
de umensitate ilemiencie dei
predestiatos ad uitam spe fu¬
curorum fouet et roborat. Ocu¬
stos honunium inquit beatu
iob humaui generis calamita¬
tes in se expͥinens. Quare po¬
siuisti me contrarium tibi. et
factus sum unchunetipi grauis.
neuo si quidem est qui exigen¬
tibus culpis in selpõ non iuue¬
mat causcis materiauiq dolo
unde et fidelis cuma cui uere
beatitudinis gaudia differu¬
tur cum iuseriori irriguo irri¬
guum superius petit. ut ergo
gentilium signientis puu
accomodenius auditum. rer
omnuum tragicus suns est.
aut si nomeu couiedie gracio¬
suis est non duco contencionis

Expanded text:
it, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus . Dum enim pax abest filiis Adam, qui ad laborem nati sunt, parati ad flagella concepti in peccatis, editi in labore, non tam euntes quam currentes ad mortem, qua nihil tristius est, necessaria est patientia, utilis consolatio, quae de oleo laetitiae in conscientia et de immensitate clementiae Dei, praedestinatos ad vitam, spe futurorum fovet et roborat. O custos hominum, inquit beatus Job, humani generis calamitates in se exprimens, quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Nemo siquidem est qui, exigentibus culpis, in se ipso non inveniat causas materiamque dolorUnde et fidelis anima, cui verae beatitudinis gaudia differuntur, cum inferiori irriguo, irriguum superius petit. Ut ergo gentilium figmentis pium accommodemus auditum, rerum omnium tragicus finis est. Aut si nomen comoediae gratiosius est, non duco contentionis
Abbreviated transcription (Latin):
danam cum eo qui desuper
astat ut hommes actusqz
eor et uoluntates indesmen¬
ter ꝓspiciat. Cum enim omes
ex̾ceant hystrionem aliquem
neccesse est ẽẽ spectatorem ne
queratur. aliquis motus suos
ab aliquo non uideri cum in
conspeatu dei agat augelor
eurs pancoruinqz sapientum
qui et ipĩ ludorum Istorum cir¬
censium spectatores sunt. Cru

Expanded text:
danam cum eo qui desuper danam cum eo qui desuper astat, ut homines actusque eorum, et voluntates indesinenter prospiciat. Cum enim omnes exerceant histrionem, aliquem necesse est esse spectatorem. Nec queratur aliquis, motus suos ab aliquo non videri, cum in conspectu Dei agat, angelorumque ejus, paucorumque sapientium, qui et ipsi ludorum istorum circensium spectatores sunt. Eru
Abbreviated transcription (Latin):
predicat et uiciis iudicit fuga
cousessiouem eruit ueritatis
et ad increpacionem imiurie et
coudempuacoem iniquitatis
oun fidelium luiguas exacuit
Quid noui testamenti referã
patres quorum erempla sunt
discipliua morum et rectissinia
instituta uiuendi. hn quid̃ sũt
in septem milibus unorum
quo sibi dominius reseruauit
ut nou curuarent genua sua
aute baal aut cuicumqz uami¬
tati ꝓstituant amimas p̾ciosas
hi sunt qui iuter insensatos
habentur iusani quia aliene
iusamie nolunt ee participes
Et sinem sinc houore crediuitur¬
habituri quia dignitatem ne
munda histrionis habitu pol¬
luere dediguantur. Dn sunt
forte qui de alto uirtutum cul¬
nuiue thectrum nniuidi despi¬
aiunt ludiuirqz fortune con¬
tempuantes nullis illecebris
impelluntur ad uauitates et in¬
saias falsas. Uii iam in suis
gaudent elisiis ad utilitatem su¬
aui uident pluriia et ad eam
ouiua uisa retorqueunt. Cũ
a terra tunt demum omma
trahit adse ipam. Epecu¬
lantur isti comẽdiam mun¬

Expanded text:
praedicat et vitiis indicit fugam, confessionem eruit veritatis, et ad increpationem injuriae, et condemnationem iniquitatis, omnium fidelium linguas exacuit. Quid utriusque Testamenti referam Patres, quorum exempla sunt disciplina morum, et rectissima instituta vivendi? Hi quidem sunt in septem millibus virorum, quos sibi Dominus reservavit, ut non curvarent genua sua ante Baal, aut cuicunque vanitati prostituant animas pretiosas. Hi sunt qui inter insensatos habentur insani, quia alienae insaniae nolunt esse participes. Et finem sine honore habituri creduntur, quia dignitatem naturae mundani histrionis habitu polluere dedignantur. Hi sunt forte qui de alto virtutum culmine theatrum mundi despiciunt, ludumque fortunae contemnentes, nullis illecebris impelluntur ad vanitates, et insanias falsas. Hi jam in suis gaudent Elysiis, ad utilitatem suam vident plurima, et ad eam omnia visa retorquent. Cum altatur, tunc demum omnia trahit ad se ipsam. Speculantur isti comoediam mun
Abbreviated transcription (Latin):
sic eẽ coustat aduexa ut adeã
ouinia referantur et ꝓ mea
oppunone hec ipã ad posiciõe
onii que sunt nccĩo cõsequa¬
tur. Ridebunt forte prudeu¬
ciores insipiam meam qui
consencio sed ab effectu cam̃
uibus causam neccessario infe¬
runt. ex qua ouima per quant
onuna et in qua oiuiia et sine
qua sactum est et subsistere pot
nichil. Quod ergo aliquid for ͫͫ
uidemur ascribere ei nequaꝙͣ
p̾uidicat. sed quia nobis ad ho¬
nuiues seruio est houn uerbis
utunur. pingui ut p̾dixinus
niuuera agentes de suigulis
de nullo subtile reddentes racoez
quod si h ͦ ĩpsumi pacienter ad¬
imctitur. ea que a phis gencui
publice utilitatis gracia scͥpta¬

Expanded text:
annexa, ut ad eam omnia referantur; et pro mea opinione, haec ipsa ad positionem omnium quae sunt, necessario consequatur. Ridebunt forte prudentiores insipientiam meam, qui consentio; sed ab effectu causanibus causam necessario inferunt, ex qua omnia, per quam omnia, et in qua sunt omnia, et sine qua factum est, aut subsistere, nihil potest. Quod ergo aliquid fortunae videmur ascribere, ei nequaquam praejudicat. Sed quia nobis ad homines sermo est, hominum verbis utimur, pingui, ut praediximus, Minerva agentes de singulis, de nullo subtilem reddentes rationem. Quod si hoc ipsum patienter admittitur, ea quae a philosophis gentium publicae utilitatis gratia sc
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo quidem ut in nulla par¬
te tanti carim ⁊ nomine tut
Maluit eium soli deo quam
ioipan nominauit pniuersa
regeuda conmuctere. ꝙͣ ut ali¬
quid ascriberet temeritati for¬
tiue. Quam utiqz sic constat
munime esse deam Sicut cer¬
tum est dici et pingi cecam
frustra ergo cecita eus ar¬
guitur que in natura rerum
inueniri non pot. Uude et
casir nou ee conuinatur
si eum quis in prouisum
euentum eẽ diffumnat cum
nichil fiat cunis or tum le¬
gituna causa et racio non
precedat. et fidelis conciona¬
tor nichil in terra doceat sie¬
ri sine cauisa. Derumptamen
quia preter intencionem ge¬
rencium aliqua nomuilla con¬
tingunt preter opiuonẽ ccisꝰ
appellacione clauduntur. licet
eque disponentis racõe p̾uisa
suit etiam ea que lege natu¬
re nccĩtatis nexibus uidentur
artata. Prouide et hec ipsa

Expanded text:
adeo quidem ut in nulla paradeo quidem ut in nulla parte tanti carminis nominetur. Malui. enim soli Deo, quem Morphan nominavit, universa regenda committere, quam ut aliquid ascriberet temeritati fortunae, quam utique sic constat minime esse deam, sicut certum est, dici et pingi caecam. Frustra ergo caecitas ejus arguitur, quae in natura rerum inveniri non potest. Unde et casus non esse convincitur, si eum quis improvisum eventum esse definiat, cum nihil fiat, cujus ortum legitima causa, et ratio non praecedat, et fidelis concionator nihil in terra doceat fieri sine causa. Verumtamen quia praeter intentionem gerentium aliqua, nonnulla contingunt praeter opinionem, casus appellatione clauduntur, licet aeque disponentis ratione praevisa sint, sicut ea quae lege naturae, necessitatis nexibus videntur arctata. Proinde et haec ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
impii uiuunt subleuati sunt¬
et confortati dunciis. Seineu
eorum permauet coram er
ꝓpuquoꝵ turba et uepotum
in conspectu eor donus eor
secure sunt et pacate et nõ est
uirga dei super illos bos eor cõ¬
cepit et nou abortunt uaca
peperit et non est p̾uata fetu
suo. Egreduitur quasi greges
paruuli eorum, et infantes
eoꝵ exultant lusibus tenent
tympanum et cỹthara et gau¬
dent adsonitum organi. dicũt
in bonis dies suos et in pucto
ad inferna descendunt. ¶ Quis
leticie p̾cedentis exitus pot ee
amarior aut felicis uie infe¬
licior fiuis. hec est enim uia
illorum qͥ ĩ labore hoĩ nõ sũt
neqz cum homnubus flagel¬
lantur. utiqz deiecit eos ꝯsiliuĩ
domuni dum alleuarentur. Et
si quidem hec pocurz ascriben¬
da sunt omma ꝙͣ fortune q̃
aut ab ipõ est aut quod ma¬
giz reor oracio non est. cit
namqz ethicus uoli fortuã
que nou est dicere cecam. lx¬
merus quoq In Itlo celeberti¬
me perfectionis opere dedig¬
natus est nosse fortunam

Expanded text:
impii vivunt, sublevati sunt, confortatique divitiis? Semen eorum permanet coram eis, propinquorum turba, et nepotum in conspectu eorum, domus eorum securae sunt et pacatae, et non est virga Dei super illos. Bos eorum concepit et non abortivit; vacca peperit, et non privata est fetu suo. Egrediuntur quasi greges parvuli eorum, et infantes eorum exsultant lusibus. Tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . Quis laetitiae praecedentis exitus potest esse amarior, aut felicis viae infelicior finis? Haec est enim via illorum, qui in labore hominum non sunt, neque cum hominibus flagellabuntur . Utique dejecit eos consilium Domini, dum allevarentur. Ei siquidem haec potius ascribenda sunt omnia, quam fortunae, quae aut ab ipso, aut, quod magis reor, omnino non est. Ait namque ethicus: Noli fortunam, quae non est, dicere caecam. Homerus quoque in illo celeberrimae perfectionis opere dedignatus est nosse fortunam,
Abbreviated transcription (Latin):
sere tristis est exitus dum oĩa
niũdi dulcia ꝙͣ tacũqz fuerinit
amarescũt. Et ex̃ma gaudii
luctus occupat. ¶ Quantumlib
in uiis sins iuiqͥ floreant et ꝓ¬
spor cocursu maurẽtur eis ad
iuitum fortuna sermat subu̾¬
tet in siue gressus eorum et
tamd̃ amara erit. quasi ab

Expanded text:
ristis est exitus, dum omnia mundi dulcia quantacunque fuerint amarescunt, et extrema gaudii luctus occupat . Quantumlibet in viis suis iniqui floreant, et prosperorum concursu inaurentur, eis ad nutum fortuna serviat, subvertet in fine gressus eorum, et tandem ama
Abbreviated transcription (Latin):
tur unde Illud rex qui sedet
in solio uidicii dissipat oume
malum uituitu suo. Ecce
quanto priuilegio gaũdeaut
principes quibus ut de eterna
beatitudine taceam perpetua¬
tur regin gloria etiam in car¬
ne et sangumne suo gloriatur
domuius se uirun inuenisse
secundum cor suumi et cum
eum in regni apicem postino¬
dum sublimasset succeden ͫ
sibi filiorum iuirriculo regnũ
ei perpetuum pollice: De fruc¬
super seden turm. Et si custo¬
dierint filii tui mandata mea
que Iam dedi et testunomia ma
qui per me uel uicarios meos
docebo illos et ipĩ et fili cor
sedebunt super sedem tuam.¬

Expanded text:
tur. Unde illud: Rex qui sedet tur. Unde illud: Rex qui sedet in sole judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Ecce quanto privilegio gaudeant principes, quibus ut de aeterna beatitudine taceam, perpetuatur regni gloria, etiam in carne et sanguine suo. Gloriatur Dominus se virum invenisse secundum cor suum, et cum eum in regni apicem postmodum sublimasset, succedentium sibi filiorum curriculo, regnum ei perpetuum pollicetur. De frucsuper sedem tuam, et si custodierint filii tui mandata mea, quae jam dedi, et testimonia mea quae per me vel vicarios meos docebo illos, et ipsi et filii eorum sedebunt super sedem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
facies ꝓuuctit excludo. que et
longi temporis regnum ꝓmi¬
cta patribus et eiusdem suc¬
cessiouem protendit ad filios
qui sicut temporalis regin
Ita erunt et eterne beatitudis
successores scio enun quia lex
carnali populo loquebatur qui
cor cidhuc habeus lapideui
incircuncisus mente non car¬
ne uitam ex magna parte
nesciebat eternam magni fa¬
ciens si et bona terre dareutur
uel ꝓmicterentur in cibum car¬
ualiter itaqz sapienti facta
est ꝓmissio carius et ei ꝓmis¬
sa et diuturntas temporis
qui nondum spem conceꝑat
eterue beatitudunis et tempo¬
rale in successione filiorum
protenditur reguum. Illis qui
nondum querebant eternum
patri ergo temporaliter succe¬
dit filius. si patris iusticiam
Imitã aufer inquit salomion
impietatem de uultu regis et
firmabitur iusticia thronus
enis. si emm a uultu .i. a
uoluntate recedit impietas
tocius regni opera uirga equi¬
tatis et cultu iusticie dirigun¬

Expanded text:
facies promittit excludo, quae et facies promittit excludo, quae et longi temporis regnum promittit patribus, et ejusdem successionem protendit ad filios, qui sicut temporalis regni, ita erunt et aeternae beatitudinis successores. Scio enim quia lex carnali populo loquebatur, qui cor adhuc habens lapideum, incircumcisus mente, non carne, vitam ex magna parte nesciebat aeternam, magnifaciens si ei bona terrae darentur, vel promitterentur in cibum. Carnaliter itaque sapienti facta est promissio carnis, et ei promissa est diuturnitas temporis, qui nondum spem conceperat aeternae beatitudinis, et temporale in successionem filiorum protenditur regnum illis, qui nondum quaerebant aeternum. Patri ergo temporaliter succedit filius, si patris justitiam imitatur. Aufer, inquit Salomon, impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus . Si enim a vultu, id est a voluntate recedit impietas, totius regni opera, virga aequitatis, et cultu justitiae dirigun
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam quanta uirtute eos
in magna deluiquendi ncen¬
cia precesserunt. potuit inquit
transoredi et non est traus¬
gressus facere mala et non
fecit. Ideostabilita sunt bona
Illius in domino ad iustici
perant ab fuiuriis et facul¬
tasz delunquendi est eis ma¬
teria meritorum declinare a
malo in eis magnum est etia
si magna bona non facuint
dum tamen subditos indulgẽ¬
cia malorum non periant
Nonne magnum est ꝙ bea¬
titudins ꝙͣ habere uiden¬
tur eis si recte egerint pro¬
mictitur continuacio impossi¬
bile. dicunt quid. et hic
florere cum mundo et u
eternum gaudere cum xp̃o
et sentencia quid uera est.
si inter mundi flores re¬
pute le nocunci uicior
At qui et reges florere
possunt et mundialium
florum dulcissimos et uti¬
lissimos in eternu car¬
pere fructus. Quid autem
beaitur est qm̃̃ se de din¬
cus ad dincias de delici¬
iss ad delicias. de gloria
ad gloriam. principe trãs¬
ferantur de temporalibu
ad eterna.
prima

Expanded text:
gloriam, quanta virtute eos gloriam, quanta virtute eos in magna delinquendi licentia praecesserunt. Potuit, inquit, transgredi, et non est transgressus; facere mala, et non fecit: ideo stabilita sunt bona illius in Dominperant ab iniuriis et facultas delinquendi est eis materia meritorum. Declinare a malo in eis magnum est, etiam si magna bona non faciunt, dum tamen subditos indulgetia malorum non perimant. Nonne magnum est, quod beatitudinis quam habere videntur, eis si recte egerint, promittitur continuatio? Impossibile dicunt quidam, et hic florere cum mundo, et in aeternum gaudere cum Christo: et sententia quidem vera est, si inter mundi flores, reputes lenocinia vitiorum. Atqui et reges florere possunt, et mundialium florum dulcissimos et utilissimos in aeternum carpere fructus. Quid autem beatius est, quam si de divitiis ad divitias, de deliciis ad delicias, de gloria ad gloriam principes transferantur, de temporalibus ad aeterna? prima
Abbreviated transcription (Latin):
collata nec pinicti quid̃ locum
optineat. eo ꝙ funtorumi ad in¬
finita omuino nuilla est comꝑaͦ.
Certe cent ad periferiam uel cir¬
cumferenciam et si erigua aͥqͣ
tameu ut pluribus placet ꝓpor
est eternitatis et temporis nuil¬
la. Quid ergo longum erit meo
ꝙ totum breue est. aut que beatiᵈͦ
temporis auime uidebitur diu¬
turna si ea fidelis et perpetua aĩa
est. quantolz tempore enĩso cari¬
tura. sed ego in loco Isto ut tamiẽ
dictum intelligatur longi tem¬
poris rec ͫ dici arbitror ipius
amme indefficient etatem. ꝙͣ
probene adumiustrato reguo et¬
ne beatitudis gloria coronabͭ
Cum enim certum sit ꝙ deus
remunerabit opera singulor
ri respiciet ꝙͣ illos qui omines
ad iusticiam exercent uel secum
traxerunt ad mortem sicut gͦ
potentes potent tormenta pa¬
cientur su et iusticie p̾uinis
fruentur plemius si recte exer¬
cuerunt potentatum et tanto
in futuro pre subditis habebunt

Expanded text:
collata, nec puncti quidem locum collata, nec puncti quidem locum obtineant, eo quod finitorum ad infinita omnino nulla est comparatio? Certe centri ad περιφερίαν vel circumferentiam, etsi exigua, aliqua tamen, ut pluribus placet, proportio est; aeternitatis et temporis nulla. Quid ergo longum erit in eo, quod totum breve est: aut quae beatitudo temporis animae videbitur diuturna, si ea fidelis et perpetua anima, est quantolibet tempore emenso caritura? Sed ego in loco isto, ut tamen dictum intelligatur, longi temporis regnum dici arbitror, ipsius animae indeficientis aetatem, quam pro bene administrato regno, aeternae beatitudinis gloria coronabit. Cum enim certum sit quod Deus remunerabit opera singuloruri respiciet, quam illos qui omnes ad justitiam exercent, vel secum traxerint ad mortem? Sicut ergo potentes potenter tormenta patientur, sic et justitiae praemiis fruentur plenius, si recte exercuerint potentatum; et tantam in futuro prae subditis habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui delinquentibus ex man¬
suetudine minis indulget.
Item aĩt utrumq demium
est. sed quod ad sistram uer¬
tit peruiciosius est.
ed legitinie me
obseruancie que nam erit uti¬
litas eam utiqz ꝓpħicus ser¬
mo protinus subdit au enim
ut lonquo tempore regnet ipe
et seruus enuis suꝑ Isrł. Ecce q̃¬
nam tante difficultatis futura
est merces dum regna pat̾ua
filiis longo tempore ꝓtelan᷑
de uirtute namqz paretũ ꝓtẽ¬
ditur successio filioꝵ. et succe¬
dencium felicitas et decedentiũ
iiquitate preciditur. nam
spiritus sancti certu est te¬
stimorio quia iniusti dispe¬
ribunt sunul et reliquie im¬
piorum interibunt. Salus
auutem iustorum a domnno
est qui ꝓtegit eos in tempore
tribulacionis. Eded cum et̾itas
tocius temporis quantacumqz
sit ꝑ minutissima mouienta
defficiat et ini eototo non nͥ
ad modum breue momentu
sub sistat quid in eo poterit ee
longum cum ea onnuno si
colligeñ in unum uere etermͭ ͥ

Expanded text:
qui delinquentibus ex manqui delinquentibus ex mansuetudine nimis indulget. Iter autem utrumque devium est, sed quod ad sinistram vergit perniciosius est.ed legitimae hujus observantiae quaenam erit utilitas? Eam utique propheticus sermo protinus subdit. Ait enim: Ut longo tempore regnet ipse, et filius ejus super Israel . Ecce quaenam tantae difficultatis futura sit merces, dum regna paterna filiis longo tempore protelantur. De virtute namque parentum protenditur successio filiorum, et succedentium felicitas, ex decedentium iniquitate praescinditur. Nam Spiritus sancti certum est testimonio, quia injusti deperibunt simul, et reliquiae impiorum interibunt. Salus autem justorum a Domino est, qui protegit eos in tempore tribulationis. Sed cum aeternitas totius temporis quantacunque sit, per minutissima momenta deficiat, et in eo toto non nisi admodum breve momentum subsistat, quid in eo poterit esse longum, cum ea omnia, si colligantur in unum, verae aeternitati
Abbreviated transcription (Latin):
cunde seruilem contumaiciam
et iniquum peuitere doceas ꝙͣ
nirgare sic plutartus in quo nõ¬
nichil erudicionis relictum ẽ
ominibus qui in sublimitate
partem dextram uel sinistrain
Ad dextram declinare est in uir¬
tutibus ipsis uehementer in¬
sistere. Ad sinistram declinare
est in uirtutis operibus que in
modo consistit modum excedere
Omnus uero uehemencia salu¬
tis iuimuca est. et excessus omis
in culpa bonarumq retum
consuetudo minia pessuna ẽ.
Uude ethicus. insam sapiens
nomeu feret equus inqui.
ultraꝙͣ satis est uirtutem si
cautela modestiam deserit eo
ipso a tramite uirtutis incau¬
te recedit. salomion quoq. No¬
li inquit ee nimis iustus. Qd
ergo iumum prodest si regĩa
uir tutum iusticia in sui minie¬
tate obest. Alibi quoqz iumia
humilitas maxina pars su¬
perbie est. Ad sustram declina¬
deflectitur ad sinistram qui in
subiectorum culpis nunis
pronus est ad uindictam et
ad dextram gressum torquet

Expanded text:
tunde servilem contumaciam, tunde servilem contumaciam, et iniquum poenitere doceas magis quam jurgare. » Sic Plutarchus. In quo nonnihil eruditionis relictum est omnibus, qui in sublimitate partem dextram, vel sinistram . Ad dextram declinare est, virtutibus ipsis vehementer insistere. Ad dextram declinare est, in virtutis operibus quae in modo consistit, modum excedere. Omnis vero vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa; bonarumque rerum consuetudo nimia, pessima est. Unde ethicus: Insani snomen feret, aequus iniqui, Ultra quam satis est, virtutem si cautela modestiam deserit, eo ipso a tramite virtutis, incaute recedit. » Salomon quoque: Noli, inquit, esse nimis justus . Quid ergo nimium prodest, si regina virtutum justitia, in sui nimietate obest? Alibi quoque: « Nimia humilitas, maxima pars superbiae est. » Ad sinistram declinadeflectitur ad sinistram, qui in subjectorum culpis nimis pronus est ad vindictam, et ad dextram gressum torquet,
Abbreviated transcription (Latin):
ut phu deceret irasci turpe ee
ei p̾s̾tun qui de malo ire sepiꝰ
dissertauerat librumqz pulcher¬
rimumi scripserat de paciencia
adiciebat eẽ probrosum ꝙ doc¬
trinam suam moribus impug¬
nabat eo ꝙ a mentis integrita¬
te prolapsus essusus et ꝓuolu¬
tus in irau plurius plagis
mulctaret iunorium ad hoc plu¬
tarcus. lente quid̃ et leuiter et
sumina cum grauitate. nũꝙͥ
quõd uapulas t̾ frasci uideor
est ne ira uica si ame debitu
recipis ex uultu ne meo. am
ex uoce. an ex colore. au etiam
ex uerbis ira me corruptum
intelligis aut correptiii. mͥ
quid neqz occuli opinor truces
ec. neqz os turbitum neqz tui¬
maniter clamo. neqz in spu¬
mam. roboremqz fernesco neqr
pudenda dico aut penitenda
neqz omuo trepido Ira aut
gestio. hec omna quippe si ne¬
scis signa irarum ee solent Et
simul ad eum qui cedebat con¬
uersus uitim inquit dumi ego
atqz hic disputanius tu hoc
age. et sine iracundia mea re¬

Expanded text:
ut philosophum deceret: irasci turpe esse, ut philosophum deceret: irasci turpe esse, ei praesertim, qui de malo irae saepius dissertaverat, librumque pulcherrimum scripserat de patientia. Adjiciebat esse probrosum, quod doctrinam suam moribus impugnabat, eo quod a mentis integritate prolapsus, effusus et provolutus in iram, pluribus plagis mulctaret innoxium. Ad haec Plutarchus, lente quidem et leniter, sed summa cum gravitate: « Nunquid quod vapulas tibi irasci videor? Estne ira mea si a me debitum recipis? Ex vultune meo, an ex voce, an ex colore, an etiam ex verbis, ira me corruptum intelligis aut correptum? Mihi quidem neque oculi opinor truces sunt, neque os turbidum, neque inaniter clamo, neque in spumam ruboremque fervesco, neque pudenda dico aut poenitenda, neque omnino trepido ira aut gestio. Haec omnia quippe, si nescis, signa irarum esse solent. » Et simul ad eum qui caedebat conversus: « Interim, inquit, dum ego atque hic disputamus, tu hoc age; et sine iracundia mea re
Abbreviated transcription (Latin):
quin seipsum sibi collato desti¬
mat honore honor et enii regis
iudicium diligit et delinquentiũ
culpas trans quilla moderaioe
compescit ¶ De magratuum
moderacõe librum sertur scrip¬
sisse plutarcus qui iuscribitur
archigramaton et magr̃atum
sue urbis ad paciam et iustie
cultum uerbis iustituisse dicitur
et exemplis hic auten seruu
habebat hominem neꝙͣ et con¬
tumacem et liberalibus disci¬
pluns eruditum egregie et
cxercitatum satis in disputa¬
cionibus phicis. Contigit ut
ob nescio quam noxam ei tum¬
cam detrahi. cediqz iuberet plu¬
tarchus loro ceperat uerberari
diruiscule cum tamen inficici¬
retur culpan dicens se nichil
enisse mali nchil sceleris ãd¬
misisse et obloquebã se multis
demeruisse obsequiis ut uapula¬
ret. Postremo cum nou ꝓfice̾t
rociferari cepit et int̾ napulan¬
dum iam non querunoiics et
gennitus et ululatusqz. sc̃d uerba
seria et obiirgatoria raculabã
nec ita se habere plutarchum

Expanded text:
quin se ipsum sibi collato destiquin se ipsum sibi collato destituat honore. Honor etenim regis judicium diligit, et delinquentium culpas tranquilla mentis moderatione compescit. De magistratuum moderatione librum fertur scripsisse Plutarchus, qui inscribitur Archigrammaton, et magistratum suae urbis, ad patientiam et justitiae cultum, verbis instituisse dicitur et exemplis. Hic autem servum habebat, hominem nequam et contumacem, et liberalibus disciplinis eruditum egregie, et exercitatum satis in disputationibus philosophicis. Contigit ut ob nescio quam noxam, ei tunicam detrahi, caedique juberet Plutarchus. Loro coeperat verberari duriuscule, cum tamen inficiaretur culpam, dicens se nihil egisse mali, nihil sceleris admisisse, et obloquebatur se multis demeruisse obsequiis ut vapularet. Postremo cum non proficeret, vociferari coepit, et inter vapulandum jam non querimonias et gemitus ejulatusque, sed verba seria et objurgatoria jaculabatur. Nec ita se habere Plutarchum,
Abbreviated transcription (Latin):
princeps ad p̾mia uelox. Qui¬
qz dolet quociens cogitur ẽe fe¬
ror asterum ncunq iusticie.
alterum pietatis est. que ad¬
eo pricipi ncc̃ie sunt. ut qͥs¬
quis sine Illis non modo prin¬
cipatum sed quelibet magr̃a¬
tum uendicat. frustra se ip̃m
trrideat sed et aliorum in se
ꝓuoccit risum contemptum
et odium. Misericordia inquit
et ueritas nou te deserant. cir¬
cunda eas gucturi tuo et scri¬
bas in tabusis cordis tui et
inuemes gram et disciplinam
uouca coram deo et hominibus.
disciplia utiq grã et amor
subiectorum quam diuma ꝓdu¬
cit gra optimum instrin est omi
gerendor. sed et amor sine disci¬
pluia non ꝓficit. quia cessante
iusticie stimulo populus se in
ilicita resoluit. Mheditatur ergo
iupiter sapiam et de ea sie iusti¬
ciam operatur ꝙ lex clemencie
semper est in lingua eius. Et sic
clemenciam temperat uigore
officium namqz eius iusticia.
in indicium utitur ea quĩdem
neccessitate ut uacare nou liccat

Expanded text:
princeps, ad praemia velox, Quiprinceps, ad praemia velox, Quique dolet, quoties cogitur esse ferox. Alterum namque justitiae, alterum pietatis est, quae adeo principi necessariae sunt, ut quisquis sine illis, non modo principatum, sed quemlibet magistratum vindicet, frustra se ipsum irrideat, sed et aliorum in se provocet risum, contemptum et odium. Misericor— et ueritas te non deserant! Circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hominibus.disciplina. Utique gratia et amor subjectorum, quam divina producit gratia, optimum instrumentum est omnium gerendorum. Sed et amor sine disciplina non proficit, quia cessante justitiae stimulo, populus se in illicita resolvit. Meditatur ergo jugiter sapientiam, et de ea sic justitiam operatur, quod lex clementiae semper est in lingua ejus: et sic clementiam temperat rigor jOfficio namque ejus justitia in judicium vertitur, ea quidem necessitate, ut vacare non liceat,