comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen innullo ab hac discrepans uocauit an¬
triginum. Reperit enĩ in ea oratoriũ in par-¬
uissima basilica. beatissimi confessoris martini.
Sed & pastores armentoꝵ erant in ipsa insula
plurimi: ubertate eius largissime pascuȩ alen-¬
tes pecora sua. Piscatorib aut̃ circa se tam pluri¬
mam copiã prebet piscium aligere & mari
ubertim ibi ꝑ disposita tempora uicissim pluri-¬
mi generis munera sua fundentib: ut piscato¬
rib alioꝵ fluminũ ꝓfunda rimantib nisi uisu
didicerint. in credibile auditu uideat᷑. Non itaq
uulgi in ea ꝑstrepunt uoces: sed solũ auium
diuersarũ circa eam audiunt᷑ melodiȩ: int̾ quas
cytharedi olores dulcia fundunt modulamine
cantuis. Tantã nanq quietis silentiũ in se reti-¬
net: ut omne desideriũ heremi a nachoreticã
uitam desiderantib pęnitus auferre uideatur.
Cumq hec omĩa uir dñi ermenlandus partim
uisu. partimq uicinorũ comperisset relatu:

Expanded text:
tamen in nullo ab hac discrepans, vocavit Antamen in nullo ab hac discrepans, vocavit Antriginum. Repperit enim in ea oratorium in parvissima basilica beatissimi confessoris Martini. Sed et pastores armentorum erant in ipsa insula plurimi, ubertate eius largissimae pascuae alentes peccora sua. Piscatoribus autem circa se tam plurimam copiam emanat piscium a Ligere et mari, ubertim ibi per disposita tempora ordinatim plurimi generis munera sua fundentibus, ut piscatoribus, aliorum fluminum profunda rimantibus, nisi visu didicerint, incredibile auditu videatur. Non itaque vulgi in ea perstrepunt voces, sed solum avium diversarum circa eam audiuntur melodiae, inter quas cithareti olores dulcia fundunt modolamina cantus; tantum namque quietis silentium in se retinet, ut omne desiderium heremi anachoreticam vitam desiderantibus penitus auferre videatur. Cumque haec omnia vir Domini Aermenlandus partim visu partimque vicinorum comperisset relatu,
Abbreviated transcription (Latin):
alto sublimat᷑ uertice: ꝑ mediã sui longitudi¬
nem montuosa. om̃s inundationes ligeris ab
oriente aliquotiens ubertim effluentes. & ocea¬
ni maris ab occidente bis ꝑ singulos menses.
eructantes despicit malinas. Quȩ malinȩ. re¬
liquas insulas in oriente occidenteq & aquilo¬
ne sita s: aliquotiens ad mom̃tũ operuint:
solam in meridie hanc sitã uerentes insulam.
ꝓpter sublimitatẽ sui montis: & iccirco tuta
in seloca ex hibet habitationis: amplissimũq
uinearũ. nec non ortorũ atq ꝑ gyrum pratoꝵ
prȩbet spatiũ. Non enĩ in ea aliquis mole cor¬
poreȩ fragilitatis grauatus homo:absq nauali
subuectione ingredi potest: sed neq in aliquã
earum undiq eam ambientiũ. Est enĩ opaci-¬
tate densata siluarũ: quã ideo & ꝓpter ñ nulla
abdita in ea loca. uir dñi antrum uocauit. Sed
& meridianã quȩ spatio licet sit minor in speciȩ:

Expanded text:
alto subliniatur vertice, per mediam sui longitudialto subliniatur vertice, per mediam sui longitudinem montuosa, omnes inundationes Ligeris ab oriente aliquotiens ubertim effluentes et Oceani maris ab occidente bis per duodenos menses eructantes dispicit malinas. Quae malinae reliquas insulas in oriente occidenteque et aquilone sitas aliquotiens ad momentum operiunt, solam in meridie ab hac sitam verentes insulam propter sublimitatem sui montis, et idcirco tuta in se loca exhibet habitationis amplissimumque vinearum necnon ortorum atque per girum pratorum praebet spatium. Non enim in ea aliquis mole corporeae fragilitatis gravatus homo absque navali subvectione ingredi potest, sed neque in aliquam earum, undique eam ambientium. Est enim opacitate densata silvarum, quam ideo et propter nonnulla abdita in ea loca vir Domini Antrum vocavit. Sed et meridianam, quae spatio licet sit minor, in specie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuiderit: qualiter se habeant michi renun¬
ciare ñ differat: si inaliqua earum congriuis
locus ad constructionẽ monasterii reperiat᷑.¬
Et hec dicens: nauaem uelocius p̃parare ussit.
Quam uir dñi ermenlandus ingressus: dixit.
Omniũ bonoꝵ largitor. qui popło tuo uiã
in mari rubro preparasti. ꝑ quam ad terrã
reꝓmisionis uenirent: da michi dñe famu¬
lo tuo ꝑ rectam incedere uiam : ut ad locum
quem seruis tuis p̃parare ad habitandũ digna¬
tus fueris: de quo non ad terrenã sed ad celestem
ꝓmissionẽ et̃nȩ felicitatis ꝑuenire mereant᷑
recto ꝑueniã itinere. Nautȩ uero concite na¬
iugantes: ꝑuenerunt adunam insularũ quȩ
magnitudine sui cȩteras circa se superat. Tunc
de naui egressus cȩpit de spatio insulȩ ꝑcontari:
cuius in igintiquatuor stadiis. longitudinẽ
dimensam reperit. Quȩ in medio aliaꝵ sita.
se undiq aquatuor cęli plagis circundantiũs

Expanded text:
perviderit, qualiter se habeant mihi renunperviderit, qualiter se habeant mihi renuntiare non differat, si in aliqua earum congruus locus ad constructionem monasterii repperiatur'. Haec dicens, et navem velocius praeparare iussit. Quam vir Domini Aermenlandus ingressus, dixit: 'Oinnium bonorum largitor, qui populo tuo viam in mari Rubro praeparasti, per quam ad terram repromissionis venirent, da mihi, Domine, famulo tuo per rectam incedere viam, ut ad locum, quem servis tuis praeparare ad habitandum dignatus fueris, de quo non ad terrenam, sed ad caelestera promissionem aeternae felicitatis pervenire mereantur, recto perveniam itenere. Nautae vero concite navigantes pervenerunt ad unam insularum, quae magnitudine sui ceteras circa se superat. Tunc de navi egressus coepit de spacio percontari, sed viginti quattuor stadiis eius longitudinem demensam repperit. Quae insula in medio aliarum sita, se undique a quattuor caeli plagis circumdantium,
Abbreviated transcription (Latin):
migantes usq ad loca maritima omĩa litora
euis ꝑuidere possimus. Et si locus aptus reꝑ¬
tus non fuerit ubi cȩnobiũ edificetur: tunc
ad dexterã leuamq in om̃i tua circuibimus
dominatione usq dum congruũ repperia-¬
mus situm monasterii constructionis. Non
uobis ut opinor ait isdem pontifex usq
ad maritima necesse erit fatigari loca: quia
sunt ñnulle insulȩ tribus ab hac urbe dis¬
tantes mililib huius amnis uallatȩ lẏmphiᷤᷤ.
quas etiam bis uel ter ꝑ reuolutionẽ diei ac
noctis unda marina undiq ambiendo inui-¬
sere negligit. Quȩ tanto sui uigoris impetu
agitatur. ut ultra hanc urbem ad orientalem
plagam septem milib ittum retrorsum con-¬
uertens ligeris: uim inundationis suȩ uber¬
tim diffundat. Cuiꝰ autem ipsȩ insulȩ fertilita-¬
tis interus uel cuiꝰ magnitudinis sint: pasto¬
ralis. curȩ occupatio ꝑscrutari me ñ ꝑmisit.
Quas cum diligentius tua sagax prudentia

Expanded text:
migantes usque ad loca maritima omnia litora migantes usque ad loca maritima omnia litora eius pervidere possimus. Et si locus aptus repertus non fuerit, ubi coenobium edificetur, tunc ad dexteram levamque in omni tua circuibimus dominatione, usque dum congruum repperiamus situm monasterii constructionis'. 'Non vobis, ut opinor', ait isdem pontifex, 'usque ad maritima necesse erit fatigari loca, quia sunt nonnullae insulae, tribus ab hac urbe distantes milibus, huius ainnis vallatae limphis, quas etiam ter per revolutionem diei ac noctis unda marina undique ambiendo invisere non neglegit. Quae tanto sui vigoris impetu agitatur, ut ultra hanc urbem ad orientalem plagam septem milibus, ictum retrorsum convertens Ligeris, vim inundationis suae ubertim diffundat. Cuius autem ipsae insulae fertilitatis interius vel cuius magnitudinis sint, pastoralis curae occupatio perscrutari me non permisit. Quas cum diligentius tua sagax prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
uero ad subsidiũ fratrũ inibi cõmorantiũ.
scdm auctoritatẽ canonicã regiȩ committã
dñationi eiusq uobis habere ꝑficiã p̃ceptũ.
quin etiam quicqͥd cõmodũ atq utile ad
perpetuã quietem illius loci tecũ ꝑtractare
potuero libentissime implere curabo. Tuuero
ea quȩ desidero quomodo rite ꝑficiant᷑: pruden¬
ti ꝑpende consilio. Beatus uͦ erm̃landꝰ cognoscenᷤ
animum pontificis auaritiȩ ȩstu uacuũ.
humiliter eum alloquens dixit. Dñs qui in¬
spirator huius extitit uoti tribuat eum ꝑfici
scđ̾m cortuum: consiliũq tuũ confirmet in
bonũ. Ego uero accepta ur̃ȩ benedictionis in¬
dutia. quicquid ex hoc cum dni uoluntate
ꝑtractare potuero: crastina die uestris sacra
lumine terras: beatus ermenlandus
expseto matutinȩ laudis officio uenit ad pas¬
quariũ. epm: eiq dixit. Iube nobis p̃parare
nauiculã: inqua cũ sociis ꝑ alueũ ligeris re-¬

Expanded text:
vero ad subsidium fratrum inibi commorantium vero ad subsidium fratrum inibi commorantium secundum auctoritatem canonicam, regiae committam dominationi eiusque vobis habere faciam praeceptum; quin etiam quicquid commodum atque utile ad perpetuam quietem illius loci tecum pertractare potuero, libentissime implere curabo. Tu vero, ea quae desidero quomodo rite perficiantur, prudenti perpende consilio'. Beatus vero Aermenlandus cognoscens animum pontificis avaritiae estu vacuum, humiliter eum adloquens dixit: 'Dominus, qui inspirator huius extitit voti, tribuat eum perfici secundum cor tuum consiliumque tuum confirmet in bonum. Ego vero, accepta vestrae benedictionis inducia, quicquid ex hoc cum Domini voluntate pertractare potuero, crastina vestris sacratlumine terras, beatus Aermenlandus, expleto matutinae laudis officio, venit ad Pasquarium episcopum eique dixit: 'Iube nobis praeparare naviculam, in qua cum sociis per alveum Ligeris re
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit me ad introitũ tuũ: qui qd̾ bonum
& iocundũ eẽ per os beati dauid dixit. hodie
est complere dignatꝰ faciens habitare fr̃s in
unũ. Cumq ei suisq om̃ib quos ueluti an¬
głos suscipiens alacrit̃ prandiũ exhibuiss&.
omneq desideriũ suũ eius exposuisset auribꝰ.
beatus ermenlandꝰ ea quȩ pater eius nunciis
ipsius opposuerat eoꝵq responsionẽ coram
eo recitauit. ac demũ subumxit. Et nuncsi
consilio patris mei tua scĩtas parere uoluerit:
ꝓ ut dñs exiguitati nr̃e donauerit quodcumq
uisseris ꝑficere conabim᷑. Sin aut̃ aliud pa¬
ternitati ur̃e placet: inuiolata karitate ad
patrem nr̃m uxta eius p̃ceptum reu̾tem᷑.
siderat. firmitate: qui auctor fundatorq
euis uideor ẽẽ. Et ideo scdm tuã patrisq tui
suggestionẽ nr̃orũq nuncioꝵ sponsionem
non solum te cum cella quã ȩdificare dispo¬
nimus. cum om̃ibq reb quas ibi confirma¬

Expanded text:
qui misit te, ad introitum tuum, qui, quod bonum qui misit te, ad introitum tuum, qui, quod bonum et iocundum esse per os beati David dixit, hodie est complere dignatus, faciens habitare fratres in unum'. Cumque ei suisque omnibus, quos veluti angelos suscipiens, alacriter prandium exhibuisset omnemque desiderium suum eius exposuisset auribus, beatus Aermenlandus ea quae pater eius nunciis ipsius opposuerat eorumque responsionem coram eo recitavit ac demum subiuncxit: 'Et nunc, si consilio patris mei tua sanctitas parere voluerit, prout Dominus exiguitati nostrae tribuerit, quodcumque iusseris, perficere conabimur. Sin autem aliud paternitati vestrae placet, inviolata caritate ad patrem nostrum iuxta eius praeceptum revertemur'. siderat firmitate, qui auctor fundatorque eius videor esse, et ideo secundum tuam patrisque tui suggestionem nostrorumque nunciorum sponsionem non solum te cum cella, quam edificare disponimus, cum omnibusque rebus, quas ibi confirma
Abbreviated transcription (Latin):
dia: ruentes ipsi omnesq fr̃s cum lacrimis in
mutuos amplexus osculum inuicem sibi pa¬
cis dantes dimiserunt eos: imprȩcantes eis ꝓs¬
pera cuncta fore dicentes. Comitet᷑ uobiscum
grã sũme trinitatis: & omnia oꝑa ur̃arũ ma¬
nuum ꝓsꝑe dirigat: locumq ur̃ȩ habitationꝰ
ad multarum salutem animarũ ꝑ enni custo¬
dia tueri & conseruare dignet᷑. Qui benedie¬
tione postulata plenitq̃ accepta cum legatis
iam dicti epĩ iter carpentes: eius faciei se pre¬
sentare festinabaut. orantes ut xp̃c solatium
sibi ꝑficiendi tribueret iniuincti oꝑis: & sic
Tunc basilicã beatoꝵ apłoꝵ petri & pauli beatꝰ
ermenlandꝰ cum sociis orationis grã ingressus
ẽ. Audiens uero uenerandus ep̃s eos aduenis¬
se: ineffabili ex ultans gaudio dix̃. Recordat᷑
est mei dñs ut uotum desiderii mei implere
dignetur. atq inp̃fatȩ eccliȩ forib occurrens
eis: dixit beato ermenlando. Benedictꝰ dñs

Expanded text:
dia, ruentes ipsi omnesque fratres cum lacrimis in mutuos amplexus, osculum invicem sibi pacis dantes, dimiserunt eos, inprecantes eis prospera cuncta fore, dicentes: ' Committetur vobiscum gratia summae trinitatis et omnia opera vestrarum manuum prospere dirigat locumque vestrae habitationis ad multarum salutem animarum perenni custodia tuere et conservare dignetur'. Qui, benedictione postulata atque ubertim accepta, cum missis iam dicti episcopi iter carpentes, eius faciei se praesentare festinabant, orantes, ut Christus solatium sibi perficiendi tribueret iniuncti operis, et sic Tunc basilicam beatorum apostolorum Petri et Pauli beatus Aermenlandus cum sociis orationis obtentu ingressus est. Audiens vero venerandus episcopus eos advenisse, ineffabili exultans gaudio, dixit: 'Recordatus est mei Dominus, ut votum desiderii mei implere dignetur'. Atque in praefatae ecclesiae foribus occurrens eis, dixit beato Aermenlando: 'Benedictus Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
dispendiũ michi euenire ñ ambigam: te adue¬
nerabilem pasquariũ cum duodecĩ fr̃ib quoꝵ
te in mea uicissitudine patrem constituã mit¬
tere uolo: ut tuo dictante magisterio monaste¬
rium sicuti optat costruat. Nichil tam̃ ex hoc
sine tua definitione agere temptabo: sed omnẽ
huius negotii causam tuo prudenti cõmuto
uidicio. Ne quȩso inquit uir sẽs mi pater dig¬
neris suꝑ hoc nrãm elicere uoluntatem quam
ꝓ xp̃o tuo tradidi arbitrio: sed quocunq me
miseris libentissime ac si diuinitꝰ michi imꝑet᷑
ire conabor: tantum dñi uoluntas & tuafiat.
Tunc isdem pater gaudio repletus: eiꝰ p̃clare
congratulans obedientiȩ dixit. Cia filimi arri¬
pe ut miles xp̃i ꝓsperũ iter: sume laudabile
opus: ꝑ quod cu aliiq multi ad regna ingredi
cȩloꝵ mereamini. Quicum talib illũ aliosq
quos cum eo mittebat hortaret᷑ eloquiis: ma¬
ximeq ut regulam scãm uirili tenerent custo¬

Expanded text:
dispendium mihi evenire non ambigam, te ad vedispendium mihi evenire non ambigam, te ad venerabilem Pasquarium cum duodecim fratribus, quorum te in mea vicissitudine patrem constituam, mittere volo, ut, tuo dictante magisterio, monasterium, sicuti obtat, construat. Nihil tamen ex hoc sine tua definitione agere temptabo, sed onmem huius negotii causam tuo prudenti committo iudicio'. 'Ne, quaeso', inquit, 'mi pater, digneris super hoc nostram elicere voluntatem, quam pro Christo tuo tradidi arbitrio, sed, quocumque me miseris, libentissime, hacsi divinitus mihi imperetur, ire conabor; tantum Domini voluntas et tua fiat'. Tunc isdem pater gaudio repletus, eius praeclarae congratulans oboedientiae, dixit: 'Eia, fili mi, arripe ut miles Christi prosperum iter, sume laudabile opus, per quot tu aliique multi ad regna ingredi caelorum mereantur !' Qui cum talibus illum aliosque quos cum eo mittebat ortaretur eloquiis maximeque, ut regulam sanctam virili tenerent custo
Abbreviated transcription (Latin):
si ita euenerit qui cõmissos illuc dirigo mona¬
chos multũ incũbet periculi: illiq nichil au¬
getur mercedis. Si aut̃ ꝑpetuȩ retributionis
Antuitu monasteriũ ȩdificare desiderat: ortor
ut regalib eum manib tuendum cõmittat:¬
& ut regis clem̃tia talem p̃ceptionẽ facere dig¬
netur: ut nulla alia potestas maligno instiga¬
ta spũ om̃i dominationis occasione sublata
molestiã habitantib in eo ingerere audeat: qͣ¬
tenus regali defensi prȩsidio. ꝓ eius totiusq sui
regni ꝑpetua pace libere romota prauorũ im¬
pulsione xp̃i interpellent clem̃tiam. Noli inqͥ¬
unt noli cunctari talib suspitionib pater. Nã
certissime de bonitate patris nr̃i pasquarii con¬
fidere potes: quia iuxta tui oris imperiũ. omnẽ
huius oꝑis causam dño uiuante ꝑficiet. Tunc
nunciorũ sponsionib firmatus: dixit beato
gione quãuis tua corporali absentia maximũ

Expanded text:
si ita evenerit, qui commissos illuc dirigo monasi ita evenerit, qui commissos illuc dirigo monachos, multum incumbet periculi, illique nihil augetur mercedis. Si autem perpetuae retributionis intuitu monasterium edificare desiderat, ortor, ut regalibus eum manibus tuendum committat, et ut regis clementia talem praeceptionem facere dignetur, ut nulla alia potestas, maligno instigata spiritu, omni dominationis occasione sublata, molestiam habitantibus in eo ingerere audeat; quatenus, regali defensi praesidio, pro eius totiusque sui regni perpetua pace libere, remota pravorum inpulsione, Christi interpellent clementiam'. 'Noli', inquiunt, noli cunctare talibus suspitionibus, pater. Nam certissime de bonitate patris nostri Pasquarii confidere potes, quia iuxta tui oris imperium omnem huius operis causam, Domino iuvante, perficiet'. Tunc nunciorum sponsionibus firmatus dixit beato gione, quamvis tua corporali absentia maximum
Abbreviated transcription (Latin):
nossem ab eo ita cȩnobiũ constitui ut futuris
temporib fr̃s in eo costitui quantũ abeo uitari-
potest nulliꝰ infestatione turbarent᷑. Uita siqͥ¬
dem nr̃i ordinis sũmã expetit quietudinẽ:
& nichilominꝰ magnũ patitur dispendium:
cum intente cęlestia contẽplet᷑. si quęrimo¬
niis prauoꝵ a suꝑnoꝵ auocetur inspectione.
Si igitur insue eccłiȩ prȩdio cęnobium con¬
struxerit in quo isti quos mittimꝰ aliiq diui¬
nitus inspirati eoꝵq ꝓuocati exemplo con¬
uersi ẽ scło habitent: temporib quidẽ eius
fortassis optata uti pace ualebunt: post obitũ
uero eius si psum cȩnobium sub dominio sui
successoris reliquerit. magnis sicuti in nonnul¬
lis cęnobiis accum e̾ẽ comꝑimus cupiditatis
instinctu prauoꝵ turbabunt᷑ inquietudinib :
ita ut necessitas eos inde exire compellat: & er¬
rabundos circunquaq uagari cogat. Michi uͦ

Expanded text:
nossem ab eo ita coenobium constitui, ut futuris nossem ab eo ita coenobium constitui, ut futuris temporibus fratres in eo constituti, quantum ab eo vitari potest, nullius infestatione turbarentur. Vita igitur nostri habitus summam expetit quietudinem et nihilominus magnum patitur dispendium, cum intente caelestia contempletur, si quaeremoniis pravorum a supernorum avocetur inspectione. Si igitur in suae ecclesiae praedio coenobium construxerit, in quo isti quos mittimus aliique divinitus inspirati eorumque provocati exemplo conversi e saeculo habitent, temporibus quidem eius fortassis optata utentur pace; post obitum vero eius, si ipsum coenobium sub dominio sui successoris reliquerit, magnis, sicuti in nonnullis coenobiis actum esse conperimus, cupiditatis instinctu pravorum turbabuntur inquietudinibus, ita ut necessitas eos inde exire conpellat et errabundos circumquaque vagare cogat. Mihi vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuamq laudem teneant dei. Ediscens aut̃
cȩteris clarescere: precat᷑ ut ur̃a ei scã largitas
religiosissimos mittat monachos qui hanc
uitam optime tenere aliisq tradere sciant: ut
ea quȩ desiderat ꝑ eos implere ualeat. Qui eum
tali deuotione sacerdotẽ dei cum plebe sibi cõ¬
missa feruere cognosceret: primũ omĩpoten¬
tissimȩ indiuiduȩq trinitati summas retulit
grãs. Deinde uocato beato ermenlando mo¬
nacho petitionẽ uenerabilis pasquarii iterũ
coram eo expom uissit: ac demũ responsum
in hunc modum dedit. Uota quidem filii
le m̃i pasquarii epĩ eiusq scĩ gregis constat si¬
cuti diuinitus inspirata scĩssima redolere de¬
uotione: atq ideo ut particeps tanti uoti esse
merear licet magno destituar solatio. petitio¬
nem a nr̃a paruitate postulatã ꝑ karissimũ
michi hunc frẽm ermenlandũ aliis cum eo
fr̃ib missis ꝑficere studerem: si certissime

Expanded text:
perpetuamque laudem teneant Dei. Ediscens autemperpetuamque laudem teneant Dei. Ediscens autemceteris clarescere, precatur, ut vestra ei sancta largitas religiosissimos mittat monachos, qui hanc vitam obtime tenere aliisque tradere norunt, ut ea quae desiderat per eos implere valeat'. Qui cum tali devotione sacerdotem Dei cum plebe sibi commissa fervere cognosceret, primum omnipotentissimae individuaeque trinitati summas retulit gratias; deinde, vocato beato Aermenlando monacho, petitionem venerabilis Pasquarii iterum coram eo exponi iussit ac demum responsum in hunc modum dedit: 'Vota quidem, filii karissimi, Pasquarii episcopi eiusque sancti gregis constat, sicuti divinitus inspirata, sanctissima redolere devotione; atque ideo, ut particeps tanti voti esse merear, licet magno destituar solatio, petitionem a nostra parvitate postulatam per carissimum mihi hunc fratrem Aermenlandum, aliis cum eo fratribus missis, perficere studerem, si certissime
Abbreviated transcription (Latin):
tum. eos audire non distulit: quin potius
eoꝵ gratulabunde annuens precib. maturiꝰ
aduenerabilẽ lambertũ abbatẽ qui tunc
fontanelle cȩnobiũ sub sacro habitu uitȩ
monasticȩ gub̃ nabat strenuos direxit nun¬
cios. ex orans ꝑ eos eius scĩtatem quatenus
euis largitate suum popłiq desiderium uotoꝵ
obtineret effectum. Qui benedictione sui ponti¬
ficis muniti atq ab eo egressi: iter carpendo sa¬
crum ad fontanellȩ monasteriũ domino duce
agiliter ꝑuenerunt. Cumq a fr̃ib benigne
suscepti atq uenerabili lamberto fuissent ex hi¬
biti: ex precepto sui patris talib eum allocuti
sunt dictis. Uestre scĩtatis nimuĩ amator pas¬
quarius pontifex deuotione flagrans sacra.
precibꝰq uniuerse plebis sibi commissȩ insti¬
gatus estuanti desiderat uoto: quatenꝰ in eiꝰ par¬
roechia monachi se eis locum p̃parante uitã
regularem exempli grã ad ꝓfectum scẽ eccłiȩ

Expanded text:
tum, eos audire non distulit; quin potius tum, eos audire non distulit; quin potius eorum gratulabunde annuens precibus, maturius ad venerabilem Lanbertum abbatem, qui tunc Funtanellae coenobium sub sacro habitu vitae monasticae gubernabat, strenuos direxit nuncios, exorans per eos eius sanctitatem, quatenus eius largitate suum populique desiderium votorum obtineret effectum. Qui benedictione sui pontificis muniti atque ab eo egressi, iter carpendo sacrum ad Fontanellae monasterium Domino duce agiliter pervenerunt. Cumque a fratribus benigne suscepti atque venerabili Lanberto fuissent exhibiti, ex praecepto sui patris talibus eum adlocuti sunt dictis: 'Vestrae sanctitatis nimium amator Pasquarius pontifex, devotione flagrans sacra precibusque universae plebis sibi commissae rogatu instigatus, aestuanti desiderat voto, quatenus in eius parochia monachi, se eis locum praeparante, vitam regularem exempli gratia ad profectum sanctae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
cundia: tertii etiam gradus uidelicet mona¬
chorum qui eatenus incolis occidui lutoris
oceani pene expers habebabatur mentionẽ
faceret: ꝑ fectiorẽq cȩteris ex ipsius ueritatis
uoce ostenderet dicentis. si uis ꝑfectus e̾e̾ uen¬
de omĩa quȩ habes & da pauꝑib & ueni seqͤ¬
re me: diuino statim om̃s animati spirami¬
ne deuotis precib suũ exorauerunt pontifi¬
cem huiꝰ ardore desiderii plus om̃ib flaglan¬
tem: quatenus huiꝰ ordinis quaqua uersum
dignaretur uiros ꝑquirere qui in eoꝵ p̃dio.
si congruus reperiret᷑ locus. huiꝰ ꝑfectionis
exercerent uitam. fatebantur enim se de dñi
pietate tantum confidere. quia si huiꝰ uitȩ
uiri inter eos commorarent᷑. esto ad imitandũ
paucis. ad intercedendũ tamen om̃ib indige¬
nis illius terrȩ eos ꝓdesse posse. Considerans
uero idem antistes suũ popłiq cor aspirante
dño huius rei uoto unius uoluntatis affec¬

Expanded text:
cundia, tertii etiam gradus, videlicet monacundia, tertii etiam gradus, videlicet monachorum, qui eatenus incolis occidui litoris Oceani pene expers habebatur, mencionem faceret perfectioremque ceteris ex ipsius veritatis voce ostenderet, dicentis: Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes et da pauperibus et veni sequere me, divino statim omnes animati spiramine, submissis vocibus suum exoraverunt pontificem, huius ardore desiderii plus omnibus flagrantem, quatenus huius ordinis quaquaversum dignaretur viros perquirere, qui in eorum praedio, si congruus repperiretur locus, huius perfectionis exercerent vitam. Fatebantur enim se de Domini pietate tantum confidere, quia, si huius vitae viri inter eos commorarentur, esto ad imitandum paucis, ad intercedendum tamen omnibus indigenis illius terrae eos prodesse posse. Considerans vero idem antestis suum populique cor, adspirante Domino, huius rei voto unius voluntatis effec
Abbreviated transcription (Latin):
nsq xp̃i tam prȩclarus tamq scĩssimꝰ uir
fugeret᷑ officio. qui ut preciosissima adño
de sterquilinio scłaris habitus margarita
erutus. inter sodales cęlibes in monasterio lo¬
catus uelut suꝑ candelabrum lucerna consec¬
tatione theoricȩ uitȩ omnib lucidius enite¬
bat. Ordinatus uero tanta sacerdotalis officii
ꝑfectione uigebat: ut cum deuotus dõ oblati¬
onem studiose quotidie offerret: maceratio¬
GITUR eo tempore quo predictus uir dñi
ermenlandus talib ĩ cenobio pollebat uirtutib
piȩ recordationis pasquarius ep̃s nãnetensẽ
pastorali deuincens cura regebat ȩccłiã. Quo¬
dam uero die dum sub bifario ambitu eccłias¬
tici ordinis clericorũ scilicet atq laicorum
summȩ karitatis uinculo conexum dapib
uitȩ cęlestis uxta utriusq gradus conueni¬
entiam cõmissum reficeret gregem. & quid
utriq congrueret ordini cȩlebri dissereret fa¬

Expanded text:
sti tam praeclarus tamque sanctissimus vir sti tam praeclarus tamque sanctissimus vir fungeretur officio, qui, ut pretiosissima a Domino de sterquilinio saecularis habitus margarita erutus, inter sodales celibes in monasterio locatus, velud super candelabrum lucerna consectatione theoricae vitae omnibus lucidius enitebat. Ordinatus vero tanta huius officii affectione vigebat, ut, cum devotus Deo oblationem studiose cotidie offerret, maceratiogitur eo tempore, quo praedictus vir Domini Aermenlandus tali in coenobio polleret virtute, piae recordationis Pasquarius episcopus Namnetensem, pastorali devinctus cura, regebat ecclesiam. Quodam vero die, dum sub bifario habitu ecclesiastici ordinis, clericorum scilicet atque laicorum, summae karitatis vinculo connexum, dapibus vitae caelestis iuxta utriusque gradus convenientiam commissum reficeret gregem et, quid utrique congrueret ordini, caelebri dissereret fa
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium uirtutũ consectans iter. nullis sal¬
tim uel ad modicũ dȩmonũ suasionib parens
sed in ipso ex ortu caput antiqui contrunt
serpentis. Quot enĩ ei machinabat᷑ tempta¬
menta ingerere: tot tripudiando uir dñi
de eo sumebat triumphos. Erat enim cari¬
tate preclarus: fide deuotus: spe certus: pa¬
tientia lenis: obedientia p̃cipuus: oratione
assiduus: abstinentia discretus: uigiliis stre¬
nuus: atq omnib ita ornatus uirtutibus:
ut inter cȩteros cõmilitones ut lucifer ceteriᷤ
stellis clarior radio uirtutum conspicuus
refulgeret. Quod sagaci uenerabilis abba
lambertus dep̃hendens intuitu: que erudi¬
endum discipłatus susceperat gr̃a: ueluti
magistrum ꝓ eius uirtutum uenustate ue¬
nerans amabat. Sacris quoq altarib insuꝑ
dignum eum apꝓbans sacerdotẽ sibi ordi¬
nari fecit ab ep̃o eiusdẽ pagi: ratum arbitus
ut consecrationis sacratissimi corporis sangui¬

Expanded text:
omnium virtutum consectans iter, nullis salomnium virtutum consectans iter, nullis saltim vel ad modicum demonum suassionibus parens, sed in ipso exortu caput antiqui conteruit serpentis. Quot enim ei machinabatur temtamerita ingerere, tot tripudiando vir Domini de eo sumebat triumphos. Erat enim karitate praeclarus, fide devotus, spe certus, patientia lenis, oboedientia praecipuus, oratione assiduus, abstinentia discretus, vigiliis strenuus atque omnibus ita ornatus virtutibus, ut inter ceteros conmilitones ut lucifer ceteris stellis clarior radio virtutum conspicuus refulgeret. Quod sagaci venerabilis abba Lanbertus deprehendens intuitu, quem erudiendum discipulatus susceperat gratia, veluti magistrum pro eius virtutum venustate venerans amabat. Sacris quoque altaribus insuper dignum eum adprobans, sacerdotem sibi ordinari fecit ab episcopo eiusdem pagi, ratum arbitrans, ut consecrationis sacratissimi corporis sangui
Abbreviated transcription (Latin):
est largitus. Ipse autem beatissimꝰ ermen¬
landus cum regis optimatũq benedictione
palatio egressus: ad fontanellȩ monasteriũ
ubi uenerandꝰ lambertus regularis prȩerat
monachoꝵ pater. concito ꝑuenit cursu. Con¬
uersionẽ nanq in prefato expetiit cȩnobio:
& ab ipso abbate frĩbq om̃ib effectum suaꝵ
optinuit precum. Iuxta morẽ aũ monasticȩ uitȩ
in cęlla nouitioꝵ ꝓbatus ita ꝑfectus inuentꝰ
ẽ: ut ꝓbitate conuersationis sue ñ solum ne¬
ophitos. uerum etiã eos qui longeuo senio
sub ꝑfectionis habitu teorice uite omnẽ sui
corporis triuerunt uigorem. non solũ conseqͥ
quin etiam suꝑgredi euidentissimis ꝓbaret᷑
indiciis. Ex pleta uero ꝓbatione eius regulari
more in nouitioꝵ cella: ꝑfectionis uotum ꝓ.¬
missione confirmauit sacra: ac demum om̃i¬
bus mundi spretis pompis. cęteroꝵ cõmilito¬
num uallatus presidio agonizeta uirilis:

Expanded text:
est largita. Ipse autem beatissimus Aermenest largita. Ipse autem beatissimus Aermenlandus cum regis obtimatumque benedictione palatio egressus, ad Fontanellae monasterium, ubi venerandus Lanbertus regularis praeerat monachorum pater, concito pervenit cursu. Conversionem namque in praefato expetiit coenobio et ab ipso abbate fratribusque omnibus effectum suarum obtinuit precum. Iuxta morem autem monasticae vitae in cella novitiorum probatus, ita perfectus inventus est, ut probitate conversationis suae non solum neophitos, verum etiam eos, qui longevo senio sub perfectionis habitu teoricae vitae omnem sui corporis triverunt vigorem, non solum consequi, quin etiam supergredi evidentissimis probaretur indiciis. Expleta vero probatione eius regulari more in novitiorum cella, perfectionis votum promissione confirmavit sacra, ac demum omnibus mundi spretis pompis, ceterorum conmilitonum vallatus praesidio, agonizeta virilis,
Abbreviated transcription (Latin):
spũalia nequitie dimicaturꝰ athleta xp̃i ar¬
ripuit: rectoq tramite munitis euangłicis
doctrinis pedib uiam regiam sequendã sus¬
cepit. Timens autem ne euis ꝓpositũ scłariũ
tumultus prepediret si in turbis popłoꝵ di¬
utius moraretur: prȩsentiã adiit regis: hu¬
miliq cum deuotione petiuit. ut ei regalis ele¬
mentia licentiam daret. quatenꝰ relicta pala¬
tina militia. regulari se cęnobio xp̃o militatu¬
rus traderet. Rex autem maxima eum dilecti¬
one complectens non patiebatur eum a se seqͣs¬
trari: atq ideo nimis eius resistebat precibꝰ.⁊
suadens ei ne eiꝰ consortiũ intam uiridi flori¬
daq desereret ȩtate. Cumq talib suasionibs
diutius eius uexaret mentem: scm̃ tamen
eius ꝓpositum immutare nequiuit. Bca¬
to igitur uiro in precib ꝑsistente: tandem
timore domini ꝑfusa pii principis clem̃tia
licentiam quam ei dui negauerat benigne

Expanded text:
spiritalia nequitiae dimicaturus, adleta Christi arspiritalia nequitiae dimicaturus, adleta Christi arripuit rectoque tramite, munitis euvangelicis doctrinis pedibus, viam regiam sequendam suscepit. Timens autem, ne eius propositum saecularium tumultus praepediret, si in turbis populorum diutius moraretur, praesentiam adiit regis humilique cum devotione petivit, ut ei regalis clementia licentiam daret, quatenus, relicta palatina milicia, regulari se coenobio Christo militaturus traderet. Rex autem maxima eum dilectione complectens, non patiebatur eum a se sequestrari atque ideo nimis eius resistebat precibus, suadens ei, ne eius consortium in tam viridi floridaque desereret aetate. Cumque talibus suassionibus diutius eius vexaret mentem, sanctum tamen eius propositum immutare nequivit. Beato igitur viro in precibus persistente, tandem timore Domini perfusa pii principis clementia, licentiam quam ei diu negaverat benigne
Abbreviated transcription (Latin):
simi quam nullatenꝰ accipe uolebat despon¬
sauit filiã. Statuit etiam diem quo eam sibi
matrimonio copularet: qui hoc toto mentis
nisu satagebat. ut non solum a uinculo con¬
iugali. uerum ab om̃i scłi actu collum suȩ m̃¬
tis quod leni xp̃i iugo submitere desiderabat
excuteret. Non enim ut auditor obluuosus do¬
mini monita in aniter auribus hauserat cordis:
quib salubriter generi consulit humano di¬
cens. qui non relinquit patrem. & matrẽ. fr̃s.
& sorores. uxorẽ. & filios. agros & om̃ia ꝓpter
nomen meũ: non ẽ me dignus : & qui uult
post me uenire ab neget semet ipsum. & tol¬
lat crucem suã & sequatur me: sed ut ex iuiꝰ
oꝑis ex secutor artius intimo ea recinens cor¬
de. qd̾ aure corporis audint ꝓuiriũ facul¬
tate. opere implere curauit. Diuino aut̃ fretꝰ
spiramine: spretis cunctis scłi oblectam̃tis¬
aer sponsam relinquens. nuptias renuens. nu¬
dus terrenis actib. nudam xp̃i crucẽ contra

Expanded text:
simi, quam nullatenus accipere malebat, disponsimi, quam nullatenus accipere malebat, disponsavit filiam. Statuit etiam diem, quo eam sibi matrimonio copularet; qui hoc toto mentis nisu satagebat, ut non solum a vinculo coniugali, verum ab omni saeculi actu collum suae mentis, quod leni Christi iugo submittere desiderabat, excuteret. Non enim ut auditor obliviosus Domini monita inaniter auribus auserat cordis, quibus salubriter generi consulit humano, dicens: Qui non relinquit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem aut filios, agros et omnia propter nomen meum, non est me dignus, et: Qui vult post me venire, abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Sed ut eximius operis exsecutor artius intimo ea retinens corde, quod aure corporis audivit, pro virium facultate opere implere curavit. Divino autem fretus spiramine, spretis cunctis saeculi oblectationibus, sponsam relinquens, nuptias rennuens, nudus terrenis actibus nudam Christi crucem, contra
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sententiȩ contradictor ẽẽ uideret᷑ qua dicit.
filii obedite parentibꝰ: nullatenꝰ ei celestia ambi¬
enti suadere poterant terrestrẽ susciꝑe militiã.
Cauens autẽ ne in aliquo salutarib contrarius
eẽt monitis. consideransq simul necdũ se sui
arbitrii facultatem consecutũ ẽẽ: quẽ mente de¬
litiscendo fugere satagebat corpore specietenꝰ
coacte habitum militarem suscepit. Dño uero
se. ꝓtegente ex timplo in aula cõmorans regia.
ex tẏrunculo ꝑfectus ita effectus est miles: ut
cor regis omĩumq optimatum grã suȩ uenu¬
statis in amorẽ sui conuerteret: in tantum ut
nimio eum rex amplectens amore dispensato¬
rem sui potus principemq renuente eo con¬
stitueret pincernarũ. Cum autem ꝑaliquot
tempus om̃ib placens prudenter commissũ
ꝑageret ministeriũ: suadentib parentibus
atq amicis suis: cuiusdam optimatis nobilis¬

Expanded text:
apostoli sententiae contradictor esse videretur, qua dicit: apostoli sententiae contradictor esse videretur, qua dicit: Filii, oboedite parentibus, nullatenus ei sicuti caelestia ambienti suadere poterant terrestrem suscipere militiam. Cavens autem, ne in aliquo salutaribus contrarius esset monitis, consideransque simul necdum se sui arbitrii facultatem consecutum esse, quem mente delitiscendo fugere satagebat, corpore specie tenus coacte habitum militarem suscepit. Domino vero se protegente, extemplo, in aula commorans regia, ex tirunculo perfectus ita effectus est miles, ut cor regis omniumque obtimatum gratia suae venustatis in amorem sui converteret, in tantum ut nimio eum rex amplectens amore dispensatorem sui potus principemque, rennuente eo, constitueret pincernarum. Cum autem per aliquot tempus omnibus placens prudenter commissum perageret ministerium, suadentibus parentibus atque amicis suis, cuiusdam obtimatis nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
tate animi sacratus. prȩfulgens puer admirabi¬
lis om̃ibus haberet᷑. Parentes autem eus uiden¬
tes eum litterarũ doctrinis magna exparte in¬
structum regalibq militiis aptum: ab scolis
eum recipientes regiam intro duxerunt in au-¬
lam: atq regi francoꝵ eum cum magno hono¬
re militaturum cõmendauerunt: quatenus
ꝑ tramitã huius militiȩ ad debitum ꝓgenitoꝵ
ꝑueniret honorem. Sed uir dei ermenlandus
ponens amori: plus apeciit ꝑ labentis scłi io
labores mansura gaudia iustoꝵ promereri: quã
ꝑ transitoriã mundi głam ꝑpetua iniustorum
supplicia ꝑpeti. Longe enim aparentũ uolun-¬
tate. scm̃ eius dirimebat᷑ desideriũ. Nam quod
illi ad dignitatis eius głam agere conabantur:
ipse ad suȩ salutis dispendiũ fieri arbitrabatur.
sententiam recolens apłi dicentis. Nemo militats
deo implicat se nego ciis scłarib. Et nisi eiusdẽ

Expanded text:
tate animi sacratus, praefulgens puer ammirabitate animi sacratus, praefulgens puer ammirabilis omnibus haberetur. Parentes autem eius, videntes eum litterarum doctrinis magna ex parte instructum regalibusque miliciis aptum, ab scolis eum recipientes, regiam introduxerunt in aulam atque regi Francorum eum magno cum honore militaturum commendaverunt, quatenus per tramitem huius militiae ad debitum progenitorum perveniret honorem. Sed vir Dei Aermenlandus ponens amori, plus appetiit per labentis saeculi labores mansura gaudia iustorum promereri, quam per transitoriam mundi gloriam perpetua iniustorum supplicia perpeti. Longe enim a parentorum voluntate sanctum eius dirimebatur desiderium. Nam quod illi ad dignitatis eius gloriam agere conabantur, ipse ad suae salutis dispendium fieri arbitrabatur, sententiam recolens apostoli dicentis: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus. Et nisi eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
UITORUM iam ꝑ orbem uniuersum
circunquaq regum collis uigo xp̃iane
religionis submissis. cum fides scẽ eccłiȩ
errorum caligine depulsa. luce euanglicȩ ue¬
ritatis corusca. in om̃i ditione chlotharii regis
francoꝵ tranquilla uteret᷑ pace uenerabilis es¬
MENL ANDꝰ genuine natuntatis potitus exor¬
dio. ex nouiomacensiũ incolarũ nobilissimis pa¬
rentib ꝑpetuã fruiturus temporalẽ ꝓcessit in
lucem. hic beatissimꝰ ꝓcerum parentum opi¬
mis educatus dapib atq ut assolet preclara so¬
boles nobilis ꝓ sapie affectione uallatus: litteraꝵ
eruditorib sui ꝓfectus gr̃a mbuendus ꝓuisione
tante generositatis traditus fuit. Quibꝰ pre cunc¬
tis coeuis sodalib ad plenũ eruditus: omnem
puerilem petulantiam grauitate transcendens
morum: nulli concupiscentiȩ illecebrose uolup¬
tatis assensum prebuit. Carnis quoq lasciuiam
sp̃s ardore conterens. nobilitati carnis animi
preferebat nobilitatem: ita ut in ipsis scolis ꝓbi¬

Expanded text:
ultorum iam per orbem universum circumquaque regum collis iugo Christianae religionis submissis, cum fides sanctae ecclesiae, errorum caligine depulsa, luce euvangelicae veritatis corusca in omni dicione Chlottharii regis Francorum tranquilla uteretur pace, venerabilis Aermenlandus, genuinae nativitatis potitus exordio, ex Noviomacensum incolarum nobilissimis parentibus, perpetua fruiturus, temporalem processit in lucem. Hic beatissimus procerum parentum opimis edocatus dapibus atque, ut assolet, praeclara soboles nobilis prosapiae affectione vallatus, litterarum eruditoribus sui profectus gratia imbuendus provisione tantae generositatis traditus fuit. Quibus prae cunctis coevis sodalibus ad plenum eruditus, omnem puerilem petulentiam gravitate transcendens morum, nulli concupiscentiae inlecebrosae voluptatis adsensum praebuit. Carnis quoque lasciviam spiritus ardore conterens, nobilitati carnis animi praeferebat nobilitatem, ita ut in ipsis scolis, probi
Abbreviated transcription (Latin):
ret lucrũ si uel ad punctũ potuisset ꝑturbare.
Nam quodã die instigatꝰ facinore cupiditatis
quidam rusticus: labulum de sella uiri dei p̃-¬
cidens abstulit: insinumq ꝓiecit. Diuina sta-¬
tim ultio quȩ ideo p̃sentib ulciscit᷑ uerberib
ut a futuris liberet subsecuta ẽ: qua coartatus
dolorib isdem rusticus cum ueluti ignib crema¬
retur eiulans uociferari cȩpit dicens. Subueni
michi sc̃e ermenlande: quia ꝓ modico quod ate
conatus sum furto auferre in estimabiles luo
pęnas. Et hec dicens. latens furtum de sinu in
mediũ ꝓiecit: quod in testimoniũ usq in p̃seis
ꝑseuerat pendens in oratorio beati apłi petri in
oglenda cella ubi hoc gestum ẽ. Uir uero dñi fa¬
cinore uinctum oratione soluit: atq eũ alim̃¬
torũ sacietate reficiens. & ut ne seductoris suasi¬
onib ulterius assensum preberet monens. libe¬
rum a se abire ꝑmisit:

Expanded text:
ret lucrum, si vel ad punctum potuisset perturbare. ret lucrum, si vel ad punctum potuisset perturbare. Nam quodam die, instigatus facinore cupiditatis, quidam rusticus labulum de sella viri Dei praecidens abstulit in sinumque proiecit. Divina statim ultio, quae ideo praesentibus ulciscitur verberibus, ut a futuris liberet, subsecuta est; quoartatus doloribus isdem rusticus, cum veluti ignibus cremaretur, eiulans vociferari coepit, dicens: 'Subveni mihi, sancte Aermenlande, quia pro modico, quod a te conatus sum furto auferre, inaestimabiles luo poenas'. Et haec dicens, latens furtum de sinu in niedium proiecit, quod in testimonium usque in praesens perseverat, pendens in oratorio beati apostoli Petri in Oglenda cella, ubi hoc gestum est. Vir vero Domini facinore vinctum oratione solvit, atque eum alimentorum sacietate reficiens, et ut ne seductoris suasionibus ulterius adsensum praeberet monens, liberum a se abire permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ erogatione pauꝑum tuȩ dñs largitati con¬
ferre dignatus ẽ. At contra launus hoc ꝓ solo
eius merito factum dicebat: seq in hac uirtu¬
te minime fuisse conscium fatebat᷑. Orta est
inter eos nanq mutuȩ humilitatis amica cõ¬
tentio. Sed om̃ib fidelib liquido patet. quia
scĩ sacerdotis merito hoc gestum ẽ. miraculũ:
quia illi toto corde adheserat qui in chana ga¬
lileȩ aqũa conuertit inuinum: xii.
onoꝵ omniũ fraudulentia doli infestus
inimicus. astutȩ obuiare satagens: cum
uirum dĩ uirtutib pollere cerneret. mentẽq
eus nullo temptationis instinctu saltim ad
modicum inullam ualeret deceptionis foueã
labe factari: cępit ꝑ quos potuit qui nulla
erant rationis auctoritate muniti uiro dei i-¬
quietudinis suscitare molestiã: quatenus
si non supra petram firmiter fundatam domũ
funditus ualeret euertere: hoc solũ sibi deputa¬

Expanded text:
pro erogatione pauperum tuae Dominus largitati conpro erogatione pauperum tuae Dominus largitati conferre dignatus est'. At contra Launus hoc pro solo eius virtutis merito factum dicebat seque in hac virtute minime fuisse conscium fatebatur. Orta est inter eos namque mutuae humilitatis amica contentio; sed omnibus fidelibus liquido patet, quia sancti sacerdotis merito hoc gestum est miraculum, quia illi toto corde adheserat, qui in Chana Galileae aquam convertit in vinum. 12.orum omnium fraudulentia doli infestus inimicus astute obviare satagens, cum virum Dei virtutibus pollere cerneret mentemque eius nullo temptationis instinctu saltim ad modicum in ullam valeret deceptionis foveam labefactare, coepit per quos potuit, qui nulla erant rationis auctoritate muniti, viro Dei inquietudinis suscitare molestiam, quatenus, si non supra petram firmiter fundatam domum funditus valeret evertere, hoc solum sibi deputa
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ei de facultatib suis aliquid benedictio¬
nis gr̃a largiret᷑. nullius diminutionis dam¬
na incurreret: quin potius augmentationis
lucra. salua ȩterna mercede. hic etiã in p̃senti
ad quireret. Uir itaq dñi post refectionẽ ad ꝓ¬
priam domũ quȩ ẽ in uilla quȩ dicit᷑ oglanda
reuersus ẽ. Launus aut̃ incrastinũ uxorem
requisiuit: si saltim parum uini suꝑeẽt ex qͦ
ad uirum dei ꝓbenedictione aliquid mitti uale¬
ret. Quȩ cum prȩdictũ uas diligentius fuissec
intuita. reperit nichil diminutionis: uerum
augm̃tationis plenitudinẽ accessisse. Quod
& uiro suo nunciare studuit. Tunc predictus
launus cum oblationib ex eodem uino bene¬
dictionẽ scõ uiro obtulit: & quantũ ei dñs ꝑ
merita ipsius grãm reddidisset indicauit.
Quo audito uir dñi: silentio hoc abscondere
adulationib uacuus uissit dicens. Noli que¬
so meis meritis hoc deputare miraculũ: quod

Expanded text:
si quis ei de facultatibus suis aliquid benedictiosi quis ei de facultatibus suis aliquid benedictionis gratia largiretur, nihil diminutionis damna incurreret, quin etiam augmentationis lucra salva aeterna mercede hic etiam in praesenti adquireret. Vir itaque Domini post refectionem ad propriam domum, quae est in villa quae dicitur Oglanda, reversus est. Launus autem in crastinum uxorem requisivit, si saltim parum vini superesset, ex quo ad virum Dei pro benedictione aliquid mitti valeret. Quae cum praedictum vas diligentius fuisset intuita, repperit nihil diminutionis, verum augmentationis plenitudinem accessisse; quod et viro suo nuntiare studuit. Tunc praedictus Launus cum oblationibus ex eodem vino benedictionem sancto viro obtulit, et quantam ei Dominus per merita ipsius gratiam reddidisset, indicavit. Quo audito, vir Domini silentio hoc abscondere adolationibus vacuus iussit, dicens: 'Noli, quaeso, meis meritis hoc deputare miraculum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne uirum dñi cum discipłis ad prandiũ uoca¬
uit. Ipse uero ut erat animo mitis. eloquio af¬
fabilis. uultu serenus. eiꝰ petitionẽ ñ renuit:
sed data benedictione domũ illiꝰ ingressus est.
In regione quippe eadem uinũ minime nas¬
citur: & ideo predictus uir launus ñ plus qua
in uno uasculo capiente ut reor metretas qua¬
ternas parũꝑ habebat uni. Ipse uero gaudens
quia dei uirum in domũ suã susciꝑe meruit:
conuocatis amicoꝵ turbis hilariter omnib
iussit cum pauꝑib & peregrinis suꝑuenient
ex eodem uino abundant̃ distri
Mira om̃ip otentis dispensatione
om̃ib abunde potantib uinum ita creuit
in eodem uasculo: ut pro sui diminutione
redundans eundem repleret iam penȩ ex hau-¬
stum uasculum. Sed hȩc res ea die silentio con¬
tecta. crastina ita ꝑ omnem illam regionẽ di¬
uulgata est: ut om̃s illuc cõmorantes cognos¬
cerene. quia tantȩ scĩtatis uir iste fuerit: ut

Expanded text:
ne virum Domini cum discipulis ad prandium vocane virum Domini cum discipulis ad prandium vocavit. Sed ipse, ut erat animo mitis, eloquio affabilis, vultu serenus, eius petitionem non rennuens, sed, data benedictione, domum illius ingressus est. In regione quippe eadem vinum minime nascitur, et ideo praedictus vir Launus non plus quam in uno vasculo, capiente, ut reor, metretas quaternas, parumper habebat vini. Ipse vero gaudens, quia Dei virum in domum suam suscipere meruit, convocatis amicorum turbis, hilariter omnibus iussit cum pauperibus et peregrinis supervenientibus ex eodem vino ubertim distribui. Mira omnipotentis dispensatione, omnibus habunde potantibus, vinum ita crevit in eodem vasculo, ut pro sui diminutione redundans eundem repleret iam poene exaustum vasculum. Sed haec res ea die silentio contecta, crastina ita per omnem illam regionem divulgata est, ut omnes illuc commorantes cognoscerent, quia tantae sanctitatis vir iste fuerit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
gruente ꝓcella uenti: lumen diuinitꝰ datum
nullius defensionis munimine tectum: inex¬
tinetum usq ad locum quo deferebat᷑ solidũq¬
uirtutũ studiis ad altiora ꝓficiens: quo¬
tidianis ꝓfectib mundiciã puritatis ad quire¬
re nitebatur. Cum quadam nocte in antrigi¬
no ubi rigore abstinentiȩ quadragesimali ma¬
cerari solitus erat tempore deambularet ino¬
ratorio scĩ aniani: semita ꝑ quã incedebat reli¬
quo pauim̃to candidior subito effecta ẽ. Et locꝰ
in quo constanter orare consueuerat tali ẽ resꝑ¬
sus candore: ut nunc usq cunctis illuc intro¬
euntib liquido appareat quanta munditia
orationis pectus scĩssimi confessoris clarifica
eius scĩtatis longe lateq se dilatans excreue¬
rat: aquilonales etiã partes inuisere ñ abnuit
Nam quodã die cum in pago constantino res
monasterii. obtentu necessitatis ꝑ uideret: qͥ¬
dam nobilis illius ꝓuinciȩ uir launus nomi¬

Expanded text:
gruente procella venti, lumen divinitus datum, gruente procella venti, lumen divinitus datum, nullius defensionis munimine tectum, inextinctum usque ad locum quo deferebatur solidumqvirtutum studiis ad altiora proficiens, cotidianis profectibus mundiciam puritatis adquirere nitebatur. Cum quadam nocte in Antrigino, ubi rigore abstinentiae quadragesimali se macerari solitus erat tempore, ambulans in oratorio sancti Anniani, semita, per quam incedebat, reliquo pavimento candidior subito effecta est, et locus, in quo constanter orare consueverat, tali est respersus candore, ut nunc usque cunctis illuc introeuntibus liquido appareat, qua mundicia orationis pectus sanctissimi confessoris clarificatsanctitatis longe lateque se dilatans excreverat, aquilonis etiam partes invisere non abnuit. Nam quodam die, cum in pago Constantino res monasterii obtentu necessitudinis pervideret, quidam nobilis illius provinciae vir Launus nomi