comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto similiores fuint tibi. et q̃¬
siui quid eẽt iniquitas. et ñ inue
deo detorte in infima uoluntatis
perũsitatem proicientis intima
sua et tumescentis foras: et mira¬
bar qd̃ iam te amabam. ñ ꝓte fã¬
tasma et ñ stabam frui deo meo.
s rapiebar a te decore tuo. moxq
diripiebar abste pondere meo. et
ruebam in ista cum gemitu. et põ¬
dus hoc consuetudo carnaus: s
mecũ erat memoria tui. neq ul¬
lo mͦ dubitabam esse cui cohererẽ:
S ñclum me ẽẽ qui cohererem.
qm̃ corpus ꝙ corrumpit᷑ ad gra-¬
uat animam et deprimit terre¬
na in habitatio sensum multa co-¬
gitantẽ eramq certissimus quod
inuisibilia tua a constitutione
mundi ꝑ ea que facta sunt intel¬
lecta conspiciuitt᷑ sempit̾na quoq
uirtus et diuinitas tua. Querens
enĩ unde approbarem pulchritudi¬
nẽ corpoꝵ siue celestium siue t̾re¬
strium. et quid mͥ presto esset inte¬
gre de mutabilib iudicanti et di¬

Expanded text:
quanto similiores fiunt tibi. et ququanto similiores fiunt tibi. et quaesiui, quid esset iniquitas, et non inuendeo, detortae in infima uoluntatis peruersitatem proicientis intima sua et tumescentis foras. Et mirabar, quod iam te amabam, non pro te phantasma, et non stabam frui deo meo, sed rapiebar ad te decore tuo moxque diripiebar abs te pondere meo et ruebam in ista cum gemitu; et pondus hoc consuetudo carnalis. sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum me esse, qui cohaererem, quoniam corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, eramque certissimus, quod inuisibilia tua a constitutione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus et diuinitas tua. quaerens enim, unde adprobarem pulchritudinem corporum siue caelestium siue terrestrium et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus iudicanti et di
Abbreviated transcription (Latin):
te et uidi te infinitũ aliter et uisus
iste ñ carne trahebatur. Et respexi
alia et uidi tͥ debere qr sunt et inte
cuncta finita s aliter ñ quasi in
loco. S qr tu es om̃i tenens manu
ueritate et omĩa uera sunt in qu̾ã¬
tum sunt. nec qͥcqͣm est. falsitas ni¬
si cũ putatur esse ꝙ ñ est. Et uidi qr
ñ solum locis sua queq suis conue¬
niunt. s et iam temporib et qr tu
qui solus et̾nus es. Non post ĩnnu¬
merabilia spatia t̾empoꝵ cepisti
oꝑari: qr omia spatia temporum.¬
et que pret̾ierunt et que p̾teribũt.
nec abirent nec uenirent inisi te ꝯ¬
perante et manente. Et sensi exꝑtꝰ.
nõ esse mirũ ꝙ palato ñ sano pena
esset et panis qui sano siauis est.
et ocłis egris odiosa lux. que puriᷤ
amabilis et iustitia tua displicet
iniquis: nedumuiꝑa et u̾mielus.
que bona creasti apta inferiorib
creature tue partib quib et ip̃i
iniqui aꝑti sunt. qnͣto dissimilio¬
res sunt tͥ: Apti autẽ suꝑiorib

Expanded text:
te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia et uidi tibi debere quia sunt et in te cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec uenirent nisi te operante et manente. Et sensi expertus non esse mirum, quod palato non sano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimiliores sunt tibi, apti autem superioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
parute mͥ una facies eloquioꝵ ca¬
stoꝵ et exultare cum tremore. Di¬
dici. et repi: et inueni quicqͥd in il¬
la uerum legeram ad comindatio¬
nem gr̃e tue dici: ut qui uidet nõ
sic gloriet᷑ quasi ñ acceperit nõ so¬
lum id quod uidet. sed etiam ut ui¬
deat. Quid enĩ habet ꝙ nõ accepit
Et ut te qui es semꝑ diem ñ solũ.¬
id ãmonetur ut uideat. s etiam sa-¬
netur ut teneat: et qui de longin¬
quo uidere ñ potest uiam tĩ am¬
bulet qua ueniat et uideat et te¬
neat: qr et si condelectet᷑ homo le¬
gi dei scd̃m int̾iorem hoĩem. quid
faciet de alia lege in membris su¬
is repugnante legi m̃tis sue et se
captiuum ducentẽ in lege pecẽi
que est inm̾̃bris eius: Qm̃ iustus
es dñe. nos aite peccauimꝰ. inique
fecimus: impie gessimus: et gra¬
uata est suꝑ nos manus tuã et
iuste traditi sumꝰ antiquo pecca¬
tori p̾posito mortis. qr ꝑsuasit uo¬
luntati nr̃e similitudinem uo¬

Expanded text:
paruit mihi una facies eloquiorum caparuit mihi una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didici. et coepi et inueni quidquid illae uerum legeram, hac cum conmendatione gratiae tuae dici, ut qui uidet non sic glorietur, quasi non acceperit, non solum quod uidet, sed etiam ut uideat — quid enim habet quod non accepit? — et ut te, qui es semper idem, non solum admoneatur ut uideat, sed etiam sanetur ut teneat, et qui de longinquo uidere non potest, uiam tamen ambulet, qua ueniat et uideat et teneat, quia, etsi condelectetur homo legi dei secundum interiorem hominem, quid faciet de alia lege in membris suis repugnante legi mentis suae et se captiuum ducente in lege peccati, quae est in membris eius? quoniam iustus es, domine; nos autem peccauimus, inique fecimus, inpie gessimus, et granata est super nos manus tua, et iuste traditi sumus antiquo peccatori, praeposito mortis, quia persuasit uoluntati nostrae similitudinem uo
Abbreviated transcription (Latin):
isti incurrere ut impͥmeretur memo¬
rie mee quomͦ ex eis affectus eẽm.
et cum postea in libris tius mãsue¬
fastus essem. et curantib digitis
tius contrectarent᷑ uuilnera mea.
discern̾em atq clistinguerem qͥ il
inter esset inter p̾sumptionem ⁊
confessionẽ. inter uidentes quo
eunclum sit. nec uidentes qua et
uiam dicentẽ ad beatificam pat̾¬
am. ñ tantũ cernendam s et habi¬
tandam. Nam si primo scĩs tius
litteris informatus eẽm. et in ea¬
rum familiaritate oblulciusses
mͥ. et post in illa uolumina inci¬
dissem: fortasse aut abripuissẽ
me asolidam̃to pietatis. aut si
maffectu quẽ salubrem imbib̾am
ꝑstitissem putarem etiam ex illis
libris eum posse concipi. si eos so¬
los quisq didicisset. Itaq auidis¬
sime a rripui uenerabilem stilum
perierunt ille questiones in quib mͥ
aliqͣndo usus est adu̾sari sibi. et nõ
congruere testimoniis legis et pro¬
phetaꝵ textus sermonis eius. et ap¬

Expanded text:
isti incurrere, ut inprimeretur memoisti incurrere, ut inprimeretur memoriae meae, quomodo ex eis affectus essem et, cum postea in libris. tuis mansuefactus essem et curantibus digitis tuis contrectarentur uulnera mea, discernerem atque distinguerem, quid interesset inter praesumptionem et confessionem, inter uidentes, quo eundum sit, nec uidentes qua, et uiam ducentem ad beatificam patriam non tantum cernendam sed et habitandam. nam si primo sanctis tuis litteris informatus essem et in earum familiaritate obdulcuisses mihi et post in illa uolumina incidissem, fortasse aut abripuissent me a solidamento pietatis, aut si in affectu quem salubrem inbiberam perstitissem, putarem etiam ex illis libris eum posse concipi, si eos solos quisque didicisset. Itaque auidissime arripui uenerabilem stilum Paulum, et perierunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sibi et non congruere testimoniis legis et prophetarum textus sermonis eius, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
unter infirmos. S tunc lectis pla¬
conicoꝵ illis libris postea qͣm inde
ammonitꝰ quererem incorꝑeam ue¬
ritatem. inuisibilia tua ꝑ ea que
fcã sunt intellecta conspexi. et re¬
pulsus sensi. quid ꝑ tenebras ani¬
me mee cõtemplari ñ sinerer. Certꝰ
eẽt et infinitum ẽẽ nõ tamen ꝑ lo¬
cos finitos infinitos ue diffundi⁊
uere te eẽ qui semꝑ idem ipẽ es. ex nł¬
la parte nulloq motu alter aut ali¬
ter. Cetera u̾o exte esse omĩa. hoc so¬
lo firmissimo docum̃to qr sunt. Cer¬
tus quidẽ in istis eram nuis tam̃
infirmꝰ ad fruendum te. Garriebã
plane quasi peritus. et nisi in xp̃o
saluatore nr̃o uiam tuã quererem.
nõ peritus. s periturus essem. Iam
enum ceperam uelle nideri sapiens
plenus pena mea. et ñ flebam in¬
super. et inflabar scientia. Ubi eĩ
erat illa edificans caritas afunda¬
Aut quando illi libri me docerent
eam. in quos me ꝓpt̾ea priusqͣm scͥp¬
turas tuas considerarem. Credo uolu¬

Expanded text:
nter infirmos. Sed tunc lectis Platonicorum illis libris posteaquam inde admonitus quaerere incorpoream ueritatem inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi et repulsus sensi, quid per tenebras animae meae contemplari non sinerer, certus esse te et infinitum esse nec tamen per locos finitos infinitosue diffundi et uere te esse, qui semper idem ipse esses, ex nulla parte nulloque motu alter aut aliter, cetera uero ex te esse omnia, hoc solo firmissimo documento, quia sunt, certus quidem in istis eram, nimis tamen infirmus ad fruendum te. garriebam plane quasi peritus et, nisi in Christo, saluatore nostro, uiam tuam quaererem, non peritus, sed periturus essem. iam enim coeperam uelle uideri sapiens plenus poena mea et non flebam, insuper autem inflabar scientia. ubi enim erat illa aedificans caritas a fundas Iesus? aut quando illi libri me docerent eam? in quos me propterea, priusquam scripturas tuas considerarem, credo uolu
Abbreviated transcription (Latin):
lumus. ut beati simꝰ. Num qͥd sicut¬
cũ meminimꝰ eloq̃ntiã: Non. Qm¬
uis enĩ et hoc noĩe audito. recordent̃
ip̃am rem. qͥ etiã nondũ sunt eloc̃¬
tes. multiq ẽẽ cupiant: unde appa¬
ret eã esse in eoꝵ notitia: tñ per cor¬
poris sensus alios eloq̃ntes aĩadu̾¬
teruite et delectati st̃. et hoc eẽ desi¬
derant. qmqm nisi ex interiore no¬
titia nõ delectarent᷑ neq hoc esse
uellent nͥ delectarent᷑: Sam uero
uitã nullo sensu corꝑis in aliis
experimur: Nũ quid situt memini¬
mus gaudium: fortasse tta. Nã
gaudiũ meũ etiam tristis memi¬
ni. sicut uitam beatã miser. Ne-¬
q ũqmͣ corꝑis sensu gaudium
meũ uel uidi ł audiui uel odoratꝰ
sum ł gustaui ł tetigi: s exꝑtus
sũ in animo meo q̃n letatus sũ.
et ad hesit eius notitia memorie¬

Expanded text:
lumus, ut beati simus. numquid sicutlumus, ut beati simus. numquid sicut meminimus eloquentiam? non: quamuis et hoc nomine audito recordentur ipsam rem qui etiam nondum sunt eloquentes multique esse cupiant — unde apparet eam esse in eorum notitia — tamen per corporis sensus alios eloquentes animaduerterunt et delectati sunt et hoc esse desiderant — quamquam nisi ex interiore notitia non delectarentur neque hoc esse uellent, nisi delectarentur - beatam uero uitam nullo sensu corporis in aliis experimur. numquid sicut meminimus gaudium? fortasse ita. nam gaudium meum etiam tristis memini sicut uitam beatam miser, neque umquam corporis sensu gaudium meum uel uidi uel audiui uel odoratus sum uel gustaui uel tetigi, sed expertus sum in animo meo, quando laetatus sum, et adhaesit eius notitia memori
Abbreviated transcription (Latin):
sit bertta uita:. Neq enĩ amaremꝰ
eam. nͥ nossemꝰ. Audimꝰ nom̃ hoc:
et om̃s rem ip̃am nos appet̾e fate¬
mur. Non eĩ sono delectamur. Nã
hoc cum latine au dit grecus non
delectatur. qr ignorat quid dcm̃ ẽ
sit. Nos aũt delectam̃: sieut ⁊ ille si
grece hoc audierit: qm̃i res ip̃a nec
greca nec latina ẽ: cui adipiscende
greci latiniq inhiant ceteraꝵq lĩ¬
guaꝵ hoĩes. Nota est gͥ om̃ib qui
una uoce si int̾rogari possent ittm
beati ẽẽ uellent. sine ulla dubita¬
tione uelle ienderent: ꝙ ñ fieret.
nͥ res ip̃a cuiꝰ hoc nom̃ est eoꝵ meno¬
ria teneretur. Numqͥd ita. ut memi
nit kartaginem qͥ udit: Non. Utta
enĩ beata nõ uidetur ocłis. qr ñ est
corpꝰ: Nũquid sicite meminimꝰ nu¬
meros: Non. Hos enĩ qui h̃t inno¬
titia. ñ adhuc querit adipisci. Uitã
u̾o b̾am h̾emus innotitia. iõq a¬
mamꝰ: et tñ adhnc adipisci eam uo¬

Expanded text:
sit beata vita. Neque enim amaremus sit beata vita. Neque enim amaremus eam nisi nossemus. Audimus nomen hoc, et rem ipsam omnes nos appetere fatemur; non enim sono delectamur. Nam hoc cum latine audit Grdelectatur, quia ignorat, quid dictum sit; nos autem delectamur, sicut etiam ille, si graece hoc audierit, quoniam res ipsa nec graeca nec latina est, cui adipiscendae Graeci Latinique inhiant ceterarumque linguarum homines. nota est igitur omnibus, qui una uoce si interrogari possent, utrum beati esse uellent, sine ulla dubitatione uelle responderent. quod non fieret, nisi res ipsa, cuius hoc nomen est, eorum memoria teneretuarthaginem qui uidi? non; uita enim beata non uidetur oculis, quia non est corpus. numquid sicut meminimus numeros? non; hos enim qui habet in notitia, non adhuc quaerit adipisci, uitam uero beatam habemus in notitia ideoque amamus et tamen adhuc adipisci eam uo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ discendi in cognitam. siue quam
nũqm scierim siue qͣm sic oblitus
fu̾im ut me nec oblitũ ẽẽ memine¬
rim: Nonne ip̃a est beata uita qm
om̃s uolunt: Et om̃ino qui nolit
nemo ẽ. Ubi nouerunt eam. qd̵ sic
uolunt eã: Ubi uiderunt. ut ama¬
rent eã: Nunirũ h̾emus eã nescio
quomͦ: et est alius quidã modus qͦ
quisq cum h̃t eam tẽ beatus est. Et
sunt qui spe bĩ sunt. Inferiore mͦ
isti hñt eam. qm illi qui iam reip̃a
beati sunt: S tñ meliore qm illi qͥ
nec re nec spe beati st̃. Qui tñ etiã
ipsi nͥ aliquom᷑ haberent eã. ñ ita
uellent beati ẽẽ. ꝙ eos uelle certis¬
simũ est. Nescio quomͦ nouerunt
eam: Ideoq hñt eam in nescio. qua
notitia de qua satago utrũ ĩmemo¬
ria sit. qr si ibi ẽ iam beati fuimus
aliq̃n utrũ singillatim omnes. an
in illo homine qui primꝰ peccauit.
om̃s mortui sum̃. et de quo omnes
cũ miseria nati sumꝰ non quero
nũc s quero utrum ĩmemoria

Expanded text:
tum discendi incognitam, siue quam tum discendi incognitam, siue quam numquam scierim siue quam sic oblitus fuerim, ut me nec oblitum esse meminerim. nonne ipsa est beata uita, quam omnes uolunt et omnino qui nolit nemo est? ubi nouerunt eam, quod sic uolunt eam? ubi uiderunt, ut amarent eam? nimirum habemus eam nescio quomodo. et est alius quidam modus, quo quisque cum habet eam, tunc beatus est, et sunt, qui spe beati sunt. inferiore modo isti habent eam quam illi, qui iam re ipsa beati sunt, sed tamen meliores quam illi, qui nec re nec spe beati sunt. qui tamen etiam ipsi nisi aliquo modo haberent eam, non ita uellent beati esse: quod eos uelle certissimum est. nescio quomodo nouerunt eam ideoque habent eam in nescio qua notitia, de qua satago, utrum in memoria sit, quia, si ibi est, iam beati fuimus aliquando, utrum singillatim omnes, an in illo hos mortui sumus, et de quo omnes cum miseria nati sumus, non quaero nunc; sed quaero utrum in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ cum illo cogitari consueuit.:
ideoq respuitur. donec illud ad sit
ubi simul assuefacta notitia ñ ine¬
qualiter ad quiescat. Et unde adẽ.
nisi ex ip̃a memoria: Nam et cũ
abalio commontti recognoscimꝰ.
inde adest. Non enĩ quasi nouũ tre¬
dimus. s recordantes ad ꝓbamus
hoc eẽ ꝙ dictum est. Si autem peni
tus abo leat᷑ ex animo. nec admoni¬
ti reminiscimꝰ. Neq eñi om̃i mͦ ad¬
huc obliti sumus. ꝙ uel oblitos noᷤ
esse meminimꝰ. Hoc gͦ nec amissũ
querere pot̾imus. ꝙ om̃ino obliti
fu̾imus. Quomͦ ergo te quero do¬
mine: Cum enĩ te lm̃ meũ quero.
uitã beatã quero. Queranrte: ut ui¬
uat anima mea. Uiuit enĩ corpus
meũ de anima mea. et uiuit anima
mea de te. Quomͦ ergo quero uitam
beatã. qr ñ est mͥ donec dicam sat est.
illic ubi oportet ut dicam: quoni
eã quero: Utrum per recordationẽ
tã quã eam oblitus sim: oblitũq
me eẽ adhuc teneã. An per appeti¬

Expanded text:
quia non cum illo cogitari consuevit, quia non cum illo cogitari consuevit, ideoque respuitur donec illud adsit, ubi simul assuefacta notitia non inaequaliter acquiescat. Et unde adest, nisi ex ipsa memoria? Nam et cum ab alio commoniti recognoscimus, inde adest. Non enim quasi novum oredimus, sed recordantes approbamus hoc esse quod dictum est. Si autem pentus aboleatur ex animo, nec admoniti reminiscimur. neque enim omni modo adhuc obliti sumus quod uel oblitos nos esse meminimus. hoc ergo nec amissum quaerere poterimus, quod omnino obliti fuerimus. Quomodo ergo te quaero, domine? cum enim te, deum meum, quaero, uitam beatam quaero. quaeram te, ut uiuat anima mea. uiuit enim corpus meum de anima mea et uiuit anima mea de te. quomodo ergo quaero uitam beatam? quia non est mihi, donec dicam: "sat, est illic". ubi oportet ut dicam, quomodo eam quaero, utrum per recordationem, tamquam eam oblitus sim oblitumque me esse adhuc teneam, an per appeti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum inuentum fu̾it ex imagie
que uitꝰ est recognoscitur. nec inue¬
nisse nos dicimus ꝙ perierati si ñ
agnoscimꝰ: nec agnoscere possumꝰ
si non meminimus: S hoc ꝑierat
quidẽ ocłis in emoria tenebatur.
Quid eũ ip̃a memoria ꝑdit aliꝙͥSi
cut fit cũ obliuiscimꝰ et querimus
ut recordemur: Hbi tandẽ queri¬
mꝰ. nisi in ip̃a memoria: Et ibi si ali¬
ud ꝓ alio forte offeratur. respuimiꝰ
donec illud occurrat ꝙ querimus.
et cũ occurrit dicimus hoc est: qd̾ ñ
dic̾emus nͥ agnosceremꝰ: nec agnos¬
ceremꝰ nisi ineminissemꝰ. Certe gͦ
obliti fuamus: an ñ totũ exciderap:¬
S ex parte qua tenebatur pars a¬
lia querebatur qr sentiebat se me¬
moria ñ simul uoluere ꝙ simulso¬
lebat. et quasi detruncata ꝯsuetudi¬
ne claudicans reddi ꝙ deerat fla¬
gitabat: tãqͣm si homo notus siue
conspiciatur oculis siue oogitetur
et nom̃ eius obliti requiramus. qͥc¬
quid aliud occurrerit ñ conectitur.

Expanded text:
Quod cum inventum fuerit, ex imagine Quod cum inventum fuerit, ex imagine quae intus est recognoscitur. Nec invenisse nos dicimus quod perierat, si non agnoscimus; nec agnoscere possumus, si non meminimus: sed hoc perierat quidem oculis, memoria tenebatur. Quid? cum ipsa memoria perdit aliquid, sicut fit, cum obliuiscimur et quaerimus, ut recordemur, ubi tandem quaerimus nisi in ipsa memoria? et ibi si aliud pro alio forte offeratur, respuimus, donec illud occurrat quod quaerimus. et cum occurrit, dicimus: "hoc est"; quod non diceremus, nisi agnosceremus, nec agnosceremus, nisi meminissemus. certe enim obliti fueramussed ex parte qua tenebatur pars alia quaerebatur; quia sentiebat se memoria non simul volvere quod simul solebat, et quasi detruncata consuetudine claudicans, reddi quod deerat flagitabat? Tanquam si homo notus sive conspiciatur oculis, sive cogitetur, et nomen ejus obliti requiramus, quidquid aliud occurrerit non connectitur:
Abbreviated transcription (Latin):
pedib. et uolatilib celi sapien¬
tiorem me fecit. Transibo ec me¬
moria: Aut ubi te inueniam
uere bone. secura suauitas: si
ĩmemor tui sum Et quomͦ᷑ iã
inueniam te: si memor nõ sũ
tui: Perdiderat eñi mulier drag¬
mam. et quesiuit eã cum luc̾na:
Et nͥ memor eius eẽt. ñ inueni¬
ret eã. Cum eñi eẽt inuenta. un¬
de sciret utrũ ip̃a esset si memor
eius ñ eẽt: Multa memiri me
ꝑdita quesisse. atq inuenisse.
Inde istue scio. qr cum q̃rerem a¬
liquid eoꝵ et diceretur mͥ nũqͥd
forte hoc est. nũ forte illud: tam
diu dicebam ñ est donet id offerret
ꝙ querebam: Cui nisi memor es¬
sem. quicqͥd illud eẽt etiã si mͥ of¬
ferretur. ñ inuenirem qr ñ agnosce¬
rem: et sꝑ tta fit cũ aliquid ꝑditũ
q̃rimus et inuenimus. Uerump¬
tam̃ si forte aliquid ab ocłis perit
ñ amemoria. uelicti corpus quod¬
libet iusibile. tenet᷑ intus imago eł
et queritur donec reddatur aspectui.

Expanded text:
pedibus et uolatilibus caeli sapienpedibus et uolatilibus caeli sapientiorem me fecit. transibo et memoriam, ut ubi te inueniam, uere bone et secura suauitas, ut inmemor tui sum. et quomodo iam inueniam te, si memor non sum tui? Perdiderat enim mulier drachmam et quaesiuit eam cum lucerna et, nisi memor eius esset, non inueniret eam. cum enim esset inuenta, unde sciret, utrum ipsa esset, si memor eius non esset? multa memini me perdita quaesisse atque inuenisse. inde istuc scio, quia, cum quaererem aliquid eorum et diceretur mihi: "num forte hoc est?" "num fdiu dicebam: Non est, donec id offerretur quod quaerebam. Cujus nisi memor essem, quidquid illud esset, etiam si mihi offerretur, non invenirem, quia non agnoscerem. Et semper ita fit, cum aliquid perditum quaerimus et invenimus. Verumtamen si forte aliquid ab oculis perit, non a memoria, veluti corpus quodlibet visibile, tenetur intus imago ejus, et quaeritur donec reddatur aspectui.
Abbreviated transcription (Latin):
nes ł notationes sicut affectioñ
anumi qͥs et cum animus ñ pati¬
tur memoria tenet. et cũ in ani¬
mo sit quicqͥd est in memoria. ꝑ
hec omĩa discurro et uolito hãc
iliac: penetro etiã quantũ pos¬
sum et finis nusqͣm: Tarta ius
est memorie: tanta uite ius est
in hoĩe iuuente mortalitat: Na
gͥ agam: Tũ uera uita mea d̾s
meus. tnͣsibo et hanc uim meã
que memoria uocatur: transi¬
bo eam ut ꝑtendam ad te dulce
lum̃: Quid dicis mͥ: Erce ego as¬
cendens ꝑ animũ meũ ad te: qui
desuꝑ in manes: Transibo et i stã
uini meã que memoria uocatur.
uolens te atting̾e: unde attingi
potest et in herere tibi: Unde in¬
herere tͥ potest:Habent enĩ me¬
moriam et pecora et aues: et ali¬
oqͥn ñ cubilia nidos ne repet̾ent:
ñ alia multa quib assuescunt.
Neq eñĩ et assuescere ualerent
ullis reb nisi permemoriã Trã¬
sibo gͦ et memoriã. ut attingam
eum qui separauit me aquadru¬

Expanded text:
nes uel notationes, sicut affectionum nes uel notationes, sicut affectionum animi — quas et cum animus non patitur, memoria tenet, cum in animo sit quidquid est in memoria per haec omnia discurro et nolito hac illae, penetro etiam quantum possum, et finis nusquam: tanta uis est memoriae, tanta uitae uis est in homine uiuente mortaliter! quid igitur agam, tu uera mea uita, deus meus? transibo et hanc uim meam, quae memoria uocatur, transibo eam, ut pertendam ad te, dulce lumen. quid dicis mihi? ego ascendens per animum meum ad te, qui desuper mihi manes, transibo et istam uim meam, quae memoria uocatur, uolens te attingere, unde attingi potes, et inhaerere tibi, unde inhaereri tibi potest. habent enim memoriam et pecora et aues, alioquin non cubilia, non nidos suos repeterent, non alia multa, quibus assuescunt; neque enim et assuescere ualerent ullis rebus nisi per memoriam. transibo ergo et memoriam, ut attingam eum, qui separauit me a quadru
Abbreviated transcription (Latin):
niscerer. Si gͦ per imaginẽ suam
ñ ꝑ se ipãni in memoria tenet᷑ obli¬
uio: ip̃a utiq aderat ut eius una¬
go caperetur. Cum aũt ad esset: qͦ¬
mͦ imaginẽ suam ĩ memoria con¬
scribebat. qñ id etiã ꝙ iam notatũ
inuenit p̾sentia sua delet obliuio:
Et tñ quocũq mͦ licet sit modus
iste in comp̾hensibilis et in explica¬
bilis. etiã ip̃am obliuionẽ memi¬
nisse me certus sum: qua id qd̾ me¬
mui̾mus obruttur: Magna ius
est memorie: nescio quid horren¬
dũ deus m̃s. ꝓfunda et infinita
multiplicitas: et hoc animus ẽ.
et hoc ego ip̃e sum. Quid gͦ sum
deus meus: Que natura sum. ua¬
ria multi moda uita. et in mensa
uehem̾iter Eoce ĩ memorie mee
campis et antris et cau̾nis ĩnnu¬
merabilib. atq innum̾abiliter
plenis innumerabłim rerũ ge¬
nib. siue ꝑ imagines sicut om̃i¬
um corpoꝵ. siue ꝑ p̾sentiam sicut
arcium. siue ꝑ nescio quas notio¬

Expanded text:
niscerer. si ergo per imaginem suam, niscerer. si ergo per imaginem suam, non per se ipsam in memoria tenetur obliuio, ipsa utique aderat, ut eius imago caperetur. cum autem adesset, quomodo imaginem suam in memoria conscribebat, quando id etiam, quod iam notatum inuenit, praesentia sua delet obliuio? et tamen quocumque modo, licet sit modus iste inconprehensibilis et inexplicabilis, ipsam obliuionem meminisse me certus sum, qua id quod meminerimus obruitur. Magna uis est memoriae, nescio quid horrendum, deus meus, profunda et infinita multiplicitas; et hoc animus est, et hoc ego ipse sum. quid ergo sum, deus meus? quae natura sum? uaria, multimoda uita et inmensa uehementer. ecce in memoriae meae campis et antris et cauernis innumerabilibus atque innumerabiliter plenis innumerabilium rerum generibus siue per imagines, sicut omnium corporum, siue per praesentiam, sicut artium, siue per nescio quas notio
Abbreviated transcription (Latin):
memini ego animus: Non ita mi¬
rum si a me longe est qͥuicqͥd ego
nõ sum. Quid autem ꝓpinquius
me ip̃o m: Et ecce memorie mee uis
ñ comp̾henditur a me: cũ ip̃m me
ñ dicam p̾ter illam Quid eĩ dictu¬
rus sũ quando mͥ certum est me¬
rus sum ad hoc inẽẽ obluuonem ĩ
memoria mea. ut ñ obliuiscar.
Utrũq absurdissimũ est. Quid
illud t̾cium: quo pacto dicam y¬
maginem obluuonis teneri me¬
moria mea ñ ip̃am obliuionẽ cũ
eã memini: Quo pacto et hoc dicã
qͣnͣdo quidẽ cum ĩprimit᷑ rei cuius¬
q imago in memoria prius neces¬
se est ut adsit res ipsa. unde illa
imago possit ĩprimi: Siceñ car¬
thaginis menuni.sie om̃ium loco¬
rum quib int̾fui. sic facies hoĩm
quas uidi et cet̾oꝵ sensuũ nuntia¬
ta: sic ip̃ius corꝑis salutẽ sine do¬
lorem: cum p̾sto essent ista cepit
abeis imagines menoria. quas
intuerer presentes et retractarem
animo. cum illa et absentia remi¬

Expanded text:
memini, ego animus. non ita mimemini, ego animus. non ita mirum, si a me longe est quidquid ego non sum: quid autem propinquius me ipso mihi? et ecce memoriae meae uis non conprehenditur a me, cum ipsum me non dicam praeter illam. quid enim dicturus sum, quando mihi certum est merus sum ad hoc inesse obliuionem in memoria mea, ut non obliuiscar? utrumque absurdissimum est. quid illud tertium? quo pacto dicam imaginem obliuionis teneri memoria mea, non ipsam obliuionem, cum eam memini? quo pacto et hoc dicam, quandoquidem cum inprimitur rei cuiusque imago in memoria, prius necesse est, ut adsit res ipsa, unde illa imago possit inprimi? sic enim Carthaginis memini, sic omnium locorum, quibus interfui, sic facies hominum, quas uidi, et ceterorum sensuum nuntiata, sic ipsius corporis salutem siue dolorem: cum praesto essent ista, cepit ab eis imagines memoria, quas intuerer praesentes et retractarem animo, cum illa et absentia remi
Abbreviated transcription (Latin):
memoria p̾sto est et obluuio: Me¬
moria qua meminerim. obliuio qͣ¬
ñ meminerum. S quid est obliuio.
nͥ priuatio memorie: Quomͦ ergo
ad est ut eã meminerĩ. qñ cũ ad est
meminisse ñ possum. At si ꝙ me¬
minimꝰ memoria retinemꝰ. obliui¬
onem aũt nisi meminissemꝰ neqͣꝙͣ
possemus audito isto noĩe rem que
illo significat᷑ agnoscere: Memo¬
ria retinet᷑ obliuio. Ad est ergo ne
obliuiscamur. que cum ad est obliui-¬
scimur. An ex hoc intelligit᷑ non
per seip̃am inẽe memorie cum eã
meminimꝰ. s ꝑ imaginẽ suã: Qͥa
si ꝑ seip̃am presto ẽẽt obliuio. ñ ut
meminissemus. s ut obliuiscerem᷑
efficeret: Et hoc qͥs tandem indaga¬
bit᷑: Quis comp̾hendet quomͦ sit.
Ego certe dñe laboro hic. et laboro
in me ip̃o. Eactus sum mͥ terra dif¬
ficultatis et sudoris nimii. Neq
eni nunc scrutam᷑ plagas celi. aut
syderum int̾ualla dimetimur. uel
t̾re libram̃ta querimꝰ. Ego sum qͥ

Expanded text:
memoria praesto est et oblivio; mememoria praesto est et oblivio; memoria qua meminerim, oblivio quam meminerim. Sed quid est oblivio, nisi privatio memoriae? Quomodo ergo adest ut eam meminerim, quando cum adest meminisse non possum? At si quod meminimus memoria retinemus; oblivionem autem nisi meminissemus, nequaquam possemus audito isto nomine, rem quae illo significatur agnoscere; memoria retinetur oblivio. Adest ergo ne obliviscamur, quae cum adest obliviscimur. An ex hoc intelligitur non per ipsam inesse memoriae, cum eam meminimus, sed per imaginem suam, quia, si per se ipsam praesto esset obliuio, non ut meminissemus, sed ut obliuisceremur, efficeret? et hoc quis tandem indagabit? quis conprehendet, quomodo sit? Ego certe, domine, laboro hic et laboro in me ipso: factus sum mihi terra difficultatis et sudoris nimii. neque enim nunc scrutamur plagas caeli aut siderum interualla demetimur uel terrae libramenta quaerimus: ego sum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
go eius ineẽt in memoria mea nł¬
Lo mͦ recordarer. huiꝰ modi nomi¬
egrotantes agnosc̾ent salute no¬
minata qͥd esset dictum nͥ eadem
ymago u memorie teneretur.
qͣmius ip̃a res abesset a corpore:
Nomino numeros quib nume¬
ramꝰ. et ad sunt in memoria me¬
a ñ ymagines eoꝵ. s ip̃i: Nomi¬
no ymaginẽ solis: et hec ad est ĩ
memoria mea. Neq enũ ymagi¬
nem ymaginis eius: s ip̃am re¬
colo. Ip̾a michi reminiscenti p̾¬
sto est. Nomino memoriam. et
agnosco ꝙ nomino. Et ubi ag¬
nosco nͥ in ip̃a memoria: Num
et ip̃a ꝑ imagunẽ suã sibi ad est.
liuionem nomino. atq idem ag¬
nosco ꝙ nomino: unde agnosce¬
rem. nͥ meminissem: Noneundẽ
sonũ noĩs dico. s rem qmͣ signifi¬
cat. Qm si oblitus eẽm. qͥd ille uale¬
ret sonus. Agnoscere utiq ñ uale¬
rem: Ergo cum memoriam meni¬
ni: ꝑ seipsam sͥ presto ẽ ip̃a memo¬
ria. Cum uͦ memini obluuonẽ. et

Expanded text:
go eius esset in memoria mea, nugo eius esset in memoria mea, nullo modo recordarer, quid huius nomiaegrotantes agnoscerent salute nominata quid esset dictum; nisi eadem imago vi memoriae teneretur, quamvis ipsa res abesset a corpore. Nomino numeros quibus numeramus, et adsunt in memoria mea non imagines eorum, sed ipsi. Nomino imaginem solis, et haec adest in memoria mea: neque enim imaginem imaginis ejus, sed ipsam recolo; ipsa mihi reminiscenti praesto est. Nomino memoriam, et agnosco quod nomino. Et ubi agnosco, nisi in ipsa memoria? Num et ipsa per imaginem suam sibi adest, alivionem nomino, atque itidem agnosco quod nomino, unde agnoscerem nisi meminissem? Non eumdem sonum nominis dico, sed rem quam significat; quam si oblitus essem; quid ille valeret sonus, agnoscere utique non valerem. Ergo cum memoriam memini, per seipsam sibi praesto est ipsa memoria: cum vero memini oblivionem, et
Abbreviated transcription (Latin):
lens loqueret᷑. si quotiens tͥfti¬
tiã metum ue nominamꝰ. toti¬
ens merere ł timere cogeremꝰ
Et tñ ñ ea loqueremur. nisi in
memoria nr̃a ñ tm̃ sonos nomi¬
nũ scd̃m imagines imp̾ssas a sen¬
sib corporis. sed etiã rerum ip̃arũ
notiones inueniremꝰ: quas nul¬
la ianua carnis acceꝑimus. s eas
ip̃e animus per experientiã passi¬
onũ suarũ sentiens memorie cõ¬
m̃clauit: aut ip̃a sibi hec etiã nõ
cõmendata retinuit. S utrum
ꝑ unagines an non. quis facile
dixerit. Nomino quippe lapidẽ:
nomino solem: tũ res ip̃e non ad¬
sint sensib meis: in memoria
sane mea. presto sunt i magines
eaꝵ. Nomino dolorẽ corꝑis. nec
mͥ ad est cũ nichil dolet: nisi tñ
adesset ymago eius in memoria
mea. nescirem ꝙͣ dic̾em: nec eũ
indisputando a uoluptate di sc̃¬
nem: Nomino salutem corporis.
cũ saluus sũ corꝑe. ad est mͥ quidẽ
res ipsa: uerũptam̃ nisi et yma¬

Expanded text:
lens loqueretur, si quotiens tristilens loqueretur, si quotiens tristitiam metumue nominamus, totiens maerere uel timere cogeremur? et tamen non ea loqueremur, nisi in memoria nostra non tantum sonos nominum secundum imagines inpressas a sensibus corporis sed etiam rerum ipsarum notiones inueniremus, quas nulla ianua carnis accepimus, sed eas ipse animus per experientiam passionum suarum sentiens memoriae conmendauit aut ipsa sibi haec etiam non conmendata retinuit. Sed utrum per imagines an non, quis facile dixerit? nomino quippe lapidem, nomino solem, cum res ipsae non adsunt sensibus meis; in memoria sane mea praesto sunt imagines earum. nomino dolorem corporis, nec mihi adest, dum nihil dolet; nisi tamen adesset imago eius in memoria mea, nescirem quid dicerem, nec eum in disputando a uoluptate discernerem. nomino salutem corporis, cum saluus sum corpore; adest mihi res ipsa; uerum tamen nisi et ima
Abbreviated transcription (Latin):
morie cõmendant᷑ quasi traiec¬
ta in uentrẽ recondi illic possũt.
sapere ñ possunt. Ridiculum est
hec illis similia putare: nec tn
sunt om̃i m dissimilia. S ecce
de memoria ꝓfero cũ dico quat¬
tuor eẽ ꝑturbationes animi. tu¬
pilitatem: letitiã: metũ: tristiti¬
am: et qͥ eqͥd de his dispitare po¬
tuero diuidendo singula ꝑ species
sui cuiusq gen̾is. et definiendo:
ibi inuenio quid dicam atq in¬
de ꝓfero: nec tñ ulla eaꝵ ꝑtur¬
batione perturbor. cum eas re¬
miniscendo cõmemoro: et ante¬
qͣm recolerent᷑ a me et retracta¬
rent᷑ ibi erant: ꝓpt̾ea in de ꝑ recor¬
dationẽ potuere deꝓmi: Forte gͦ
sicut de uentre cyb ruminando.
sic ista dememoria recordando
ꝓferunt᷑ Cum gͥ in ore cogita¬
tionis ñ sentitur adisputante
hoc est arominiscente letitie dł¬
cedo ł a maritudo mestitie. An
in hoc dissimile est ꝙ ñ undiq
simile est: Quis enim talia uo¬

Expanded text:
moriae conmendantur, quasi traiecmoriae conmendantur, quasi traiecta in uentrem recondi illic possunt, sapere non possunt. ridiculum est haec illis similia putare, nec tamen sunt omni modo dissimilia. Sed ecce de memoria profero, cum dico quattuor esse perturbationes animi, cupiditatem, laetitiam, metum, tristitiam, et quidquid de his disputare potuero diuidendo singula per species sui cuiusque generis et definiendo, ibi inuenio quid dicam atque inde profero, nec tamen ulla earum perturbatione perturbor, cum eas reminiscendo conmemoro; et antequam recolerentur a me et retractarentur, ibi erant; propterea inde per recordationem potuere depromi. forte ergo sicut de uentre cibus ruminando, sic ista de memoria recordando proferuntur. cur igitur in ore cogitationis non sentitur a disputante, hoc est a reminiscente, laetitiae dulcedo uel amaritudo maestitiae? an in hoc dissimile est, quod non undique simile est? quis enim talia uo
Abbreviated transcription (Latin):
et pristine cupiditatis sine cupi¬
ditate sum memor. Aliqͣndo ecõ
trario tristitiam meã transactam
lecus reminiscor. Et tristis letiti¬
am: ꝙ mirandũ ñ est de corpore:
aluid est enĩ animꝰ aluid corpiss.
Itaq si p̾teritũ dolorem corporis
gaudens memini. ñ ita mirum
est: hic u̾o cum animꝰ sit etiã ip̃a
memoria. Nam et cum manda¬
mꝰ aliquid ut memorit̾ habeat᷑
dicimus. uide ut illud in aĩo ha¬
beas. et cum obliuiscim̃ dicimꝰ.
Non sunt in animo: et lapsum¬
est animo. ipãm memoriã uocan¬
tes animũ. Cum gͦ ita sit. quid
est hoc ꝙ cũ tristitiam meã pret̾i¬
tam lecus memini. Animꝰ habet
letitiã et memoria tristitiã: Letꝰ¬
q ẽ animꝰ ex eo ꝙ in est ei letitia.
memoria u̾o ex eo ꝙ in est ei tsti¬
tia tristis ñ est: Num forte ñ per¬
tinet ad animũ: Quis hoc dixe¬
mirũ gͦ memoria. qͣsi uenter est
animi. Letitia uͦ atq tristitia
qͣsi cib dulcis et amarus cũ me¬

Expanded text:
et pristinae cupiditatis sine cupiet pristinae cupiditatis sine cupiditate sum memor. aliquando et e contrario tristitiam meam transactam laetus reminiscor et tristis laetitiam. quod mirandum non est de corpore: aliud enim animus, aliud corpus. itaque si praeteritum dolorem corporis gaudens memini, non ita mirum est. hic uero cum animus sit etiam ipsa memoria — nam et cum mandamus aliquid, ut memoriter habeatur, dicimus: "uide, ut illud in animo habeas", et cum obliuiscimur, dicimus: "non fuit in animo" et "elapsumest animo", ipsam memoriam uocantes animum — cum ergo ita sit, quid est hoc, quod cum tristitiam meam praeteritam laetus memini, animus habet laetitiam et memoria tristitiam laetusque est animus ex eo, quod inest ei laetitia, memoria uero ex eo, quod inest ei tristitia, tristis non est? num forte non pertinet ad animum? quis hoc dixemirum ergo memoria quasi uenter est animi, laetitia uero atque tristitia quasi cibus dulcis et amarus: cum me
Abbreviated transcription (Latin):
ta etiã que adu̾sus hec falsissime
disputant᷑ audiui et memoria te¬
neo: que tam et si falsa sunt. tam̃
ea meminisse me ñ est falsum. et
discreuisse me iit̾ illa uera et hec
falsa que contradicunit᷑: et hoc me-¬
mini. Aliter que ñc uideo discer¬
nere me ista. aliter aũt memini
sepe me discreuisse cũ ea sepe cogi-¬
tarem. Ergo et intellexisse me se¬
pius ista memini et ꝙ ne discer¬
no et intellego recondo in menio¬
riam: ut postea me n̾c intellexis¬
se meminerim: Ergo et memi¬
nisse memini: sicut postea qd̃ hec
reminisei nẽ potui. Si recorda¬
bor utiq ꝑ uim memorie recor¬
dabor. Affectiones quoqz animi
mei eadem memoria continet:
ñ illo mͦ quo eas hr ip̃e animus
cũ patitur eas. s alio multũ di¬
u̾so: sicut sese ht̃ ius memorie:
Nam et letatum me fuisse remi¬
niscor ñ letus: et tristitiã meã
p̾terttã recordor ñ tristis: et me a¬
liqñ timuisse recolo sine timore:

Expanded text:
ta etiam, quae aduersus haec falsissime ta etiam, quae aduersus haec falsissime disputantur, audiui et memoria teneo; quae tamenetsi falsa sunt, tamen ea meminisse me non est falsum; et discreuisse me inter illa uera et haec falsa, quae contradicuntur, et hoc memini aliterque nunc uideo cernere me ista, aliter autem memini saepe me discreuisse, cum ea saepe cogitarem. ergo et intellexisse me saepius ista memini, et quod nunc discerno et intellego, recondo in memoria, at postea me nunc intellegisse meminerim. et meminisse me memini, sicut postea, quod haec reminisci nunc potui, si recordabor, utique per uim memoriae recordabor. Affectiones quoque animi mei eadem memoria continet non eo modo, quo eas habet ipse animus, cum patitur eas, sed alio multum diuerso, sicut sese habet uis memoriae. nam et laetatum me fuisse reminiscor non laetus et tristitiam meam praeteritam recordor non tristis et me aliquando timuisse recolo sine timore
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃sionũq rationes et leges ĩ¬
num̾abiles. quaꝵ nullã corꝑis
sensus imp̾ssit. qr nec ip̃e colora¬
te sunt aut sonant aut olent ayt
gustate aut contrectate sunt: ap-¬
diui sonos u̾boꝵ quib signifi¬
cant᷑ cum de his disseritur. s illi
alii. Iste aũt alie since. Nam illi
aliter grece. alit̾ latine sonant
iste uͦ nec grece nec latine sunt.
nec aliud eloquioꝵ genꝰ. Uidi
lineas fabroꝵ uel etiam tenuis¬
simas sicut filũ aranee. s ille
alie sunt. ñ sunt ymagines eaꝵ
quas mͥ nuntiauit carns ocłs.
Nouit eas quisquis sine ulla co¬
gitatione qualiscũq corporis
intus agnouit eas. Sensi etiã
num̾os om̃ib corporis sensibus
qͦs num̾amus: S illi alii sunt
quib num̾anius. nec imagines
istoꝵ sunt et iõ ualde sunt: Qi¬
deat me ista dicentẽ qui ñ eos ui¬
det. et ego doleam ridentẽ me. Hec
omĩa memoria teneo. et quomͦ ea
diditerim memoria retineo. Mul¬

Expanded text:
dimensionumque rationes et leges indimensionumque rationes et leges innumerabiles, quarum nullam corporis sensus inpressit, quia nec ipsae coloratae sunt aut sonant aut olent aut gustatae aut contrectatae sunt. audiui sonos uerborum, quibus significantur, cum de his disseritur, sed illi alii, istae autem aliae sunt. nam illi aliter graece, aliter latine sonant, istae uero nec graecae nec latinae sunt nec aliud eloquiorum genus. uidi lineas fabrorum uel etiam tenuissimas, sicut filum araneae; sed illae aliae sunt, non sunt imagines earum, quas mihi nuntiauit carnis oculus: nouit eas quisquis sine ulla cogitatione qualiscumque corporis intus agnouit eas. sensi etiam numeros omnibus corporis sensibus, quos numeramus; sed illi alii sunt, quibus numeramus, nec imagines istorum sunt et ideo ualde sunt. rideat me ista dicentem, qui non eos uidet, et ego doleam ridentem me. Haec omnia memoria teneo et quomodo ea didicerim memoria teneo. mul
Abbreviated transcription (Latin):
seipsa intus cernimus: nisi ea que
passim atq indisposite memori¬
a continebat. cogitando quasi col¬
ligere atq animadu̾tendo curare.
ut tanqͣm ad manũ posita ĩ ip̃a
menioria ubi sparsa prius et ne¬
glecta larrcabant iam famili¬
ari intentioni facile occurmantt.
Et qm multa huiꝰ modi gestat me¬
moria mea que iam inuenta sũt.
et sicut dixi quasi ad manũ posi¬
ta: que didicisse et nosse dicimur:
Que si mͦ de istis tempoꝵ int̾ual¬
lis recolere desiuero. ita rursus
demerguit᷑ et quasi in remotiora
penetralia dilabunt᷑: ut denuo ue¬
lut noua excogitanda sint ĩ idem
it̾m. Neq enim ẽ alia regio eoꝵ
et cogenda rursus ut sciri possint.
id est uelut ex quadã dispersione
colligenda. unde dictũ est cogita¬
re. Nam cogo et cogtto sic est ut
ago et agito. facio et facito. Ue¬
rumptam̃ sibi animus hoc u̾bũ
ꝙ in animo colligit᷑. id est cogit᷑.
cogitare ꝓprie iam dicatur: Itẽ
continet memoria numeroꝵ

Expanded text:
seipsa intus cernimus; nisi ea quae seipsa intus cernimus; nisi ea quae passim atque indisposite memoria continebat, cogitando quasi colligere, atque animadvertendo curare, ut tanquam ad manum posita in ipsa memoria, ubi sparsa prius et neglecta latitabant, jam familiari intentioni facile occurrant. Et quam multa hujusmodi gestat memoria mea quae jam inventa sunt, et sicut dixi, quasi ad manum posita, quae didicisse et nosse dicimur. quae si modestis temporum interuallis recolere desiuero, ita rui sus demerguntur et quasi in remotiora penetralia dilabuntur, ut denuo uelut noua excogitanda sint indidem iterum — neque enim est alia regio eorum — et cogenda rursus, ut sciri possint, id est uelut ex quadam dispersione colligenda, unde dictum est cogitare. nam cogo et cogito sic est, ut ago et agito, facio et factito. uerum tamen sibi animus hoc uerbum i, sed quod in animo colligitur, id est cogitur, cogitari proprie iam dicatur. Item continet memoria numerorum
Abbreviated transcription (Latin):
nis mee. nec inuenio qua eaꝵ in¬
gresse sint. Quippe ocili dicunt.
Si colorate sunt: nos eas nuntia¬
uimꝰ. Aures dicunt. Si sonuer̾t.
a nobis indicate sunt. Mares diẽt.
Si oluerũt: per nos tͣnsierunt. Si¬
cit etiã sensus gustanidi. Si sapor
ñ est: nichil me int̾roges. Tactus
dicit. Si corpulẽtum ñ est. ñ contre¬
ctaui. Si ñ contrectaui: nõ indica¬
ui. Uide unde unde. et qua hec intͣ¬
uer̃t in memoriã mcã. Nescio qͦmͦ
Nam cũ ea didici. ñ credidi alieno
cordi. s in meo retognoui ⁊ uera eẽ
approbaui. et comm̃daui ea. et tã¬
qͣm reponens unde ꝓferrem cum
uellem. Ii ergo erant et anteqͣm
ea didicissem: s in memoria non
erant. Ubi ergo: aut quare cũ di¬
cerent᷑ agnoui et dixi. ita est. utr̃
est. nͥ qr iam erant in memoria. S
tã remota et retrusa: quasi inca¬
ueis abditiorib ut nͥ ammonẽte
rum ñ ꝑ sensus haurimꝰ imagiẽs.
s sine imaginib sicuti sunt per

Expanded text:
nis meae nec inuenio, qua earum innis meae nec inuenio, qua earum ingressae sint. quippe oculi dicunt: "si coloratae sunt, nos eas nuntiauimus"; aures dicunt: "si sonuerunt, a nobis indicatae sunt"; nares dicunt: "si oluerunt, per nos transierunt"; dieit etiam sensus gustandi: "si sapor non est, nihil me interroges"; tactus dicit: "si corpulentum non est, non contrectaui, si non contrectaui, non indicaui": unde et qua haec intrauerunt in memoriam meam? nescio quomodo; nam cum ea didiccordi, sed in meo recognovi, et vera esse approbavi, et commendavi ei, tanquam reponens unde proferrem cum vellem. Ibi ergo erant et antequam ea didicissem, sed in memoria non erant. Ubi ergo, aut quare cum dicerentur agnovi, et dixi: Ita est, verum est; nisi quia jam erant in memoria, sed tam remota et retrusa quasi in caveis abditioribus, ut nisi admonente orum non per sensus haurimus imagines, sed sine imaginibus sicuti sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
olfactũ afficit. unde traiett ĩmemo¬
riam imaginẽ sui qm reminiscen¬
do repetainus: aut sicut cyb qui c¬
te in uentre iam ñ sapit. et tam̃ in
memoria qͣi sapit: aut sicut aliꝙͥ
ꝙ corꝑe tangendo sentit᷑. ꝙ etiam
seꝑatur a nobis imaginatur me¬
moria: Iste quippe res nõ intromit-
tunt᷑ ad eam. s eaꝵ sole imagines
mira celeritate capiunt᷑ et miris
tã qͣm cellis reponunt᷑. et mirabili¬
ter recordando ꝓferunt᷑. At uͦ cũ
audio tria genera eẽ questionum.
ansit. qͥd sit. quale sit: sonoꝵ qui¬
dem quib hec uerba confecta sunt
uagines teneo. et eos ꝑ auras cũ
strepttu tͣnsisse ac iam nõ eẽ scio:
res uͥo ip̃as que ĩłlis significant᷑
sonis neq ullo sensu corporis at¬
tigi: neq uspiam uidi p̾ter ani¬
mũ meũ. et inmemoriam recondi¬
di ñ imagines eaꝵ s ip̃as. que un¬
de adme intrauerint dicant si pos¬
sunt:. Iam ꝑcurro ianuas om̃s car¬

Expanded text:
olfactum afficit, unde trajicit in memoolfactum afficit, unde trajicit in memoriam imaginem sui quam reminiscendo repetamus; aut sicut cibus qui certe in ventre jam non sapit, et tamen in memoria quasi sapit; aut sicut aliquid quod corpore tangendo sentitur, quod etiam separatum a nobis imaginatur memoria. Istae tuntur ad eam, sed eorum solae imagines mira celeritate capiuntur et miris tamquam cellis reponuntur et mirabiliter recordando proferuntur.\' At uero, cum audio tria genera esse quaestionum, an sit, quid sit, quale sit, sonorum quidem, quibus haec uerba confecta sunt, imagines teneo et eos per auras cum strepitu transisse ac iam non esse scio. res uero ipsas, quae illis significantur sonis, neque ullo sensu corporis attigi neque uspiam uidi praeter animum meum et in memoria recondidi non imagines earum, sed ipsas: quae unde ad me intrauerint dicant, si possunt. nam percurro ianuas omnes car
Abbreviated transcription (Latin):
syderum. et relinquunt se ip̃os: noc
mirantur. Qd̃ hec omĩa cum dice¬
rem. nõ ea uidebam ocłis. nec tam̃
dic̾em. nͥ montes et fluctus et flu¬
mina et sydera que uidi et oceanũ
ꝙ̃ credidi intꝰ in memoria mea ui¬
derem spaciis tam ingentib qua¬
si foris uiderem. Nec ea tñ uidendo
absorbui. qñ uidĩ ocłis: nec ip̃a sic̃t
apud me. s ymagines eoꝵ: et no¬
ui quid ex quo sensu corporis ĩ p̾s
sa ista caparitas memorie mee. N
sunt ⁊ illa oĩa que de doctrinis libe¬
ralib p̾cepta ñdum exciderunt. qͣ¬
si remota int̾iore loco. ñ loco: nec
eoꝵ ymagines. s res ip̃as gero. Nã
quid sit litteratura. quid peritia di¬
spictandi quot gen̾a questionum.
quicqͥd hoꝵ scio sic est in memoria
mea. ut ñ retenta ymagine rem fo¬
ris reliquerim: aut sonuerit et p̾te¬
rierit si cut uox ĩpressa ꝑ aures ue¬
stigio quo recoleret᷑ quasi sonaret
cum iã nõ sonaret: aut sicut odor
dũ transit et eua. nescit inuentos

Expanded text:
siderum, et relinquunt seipsos; nec mirantur, quod haec omnia cum dicerem, non ea videbam oculis, nec tamen dicerem nisi montes et fluctus et flumina et sidera quae vidi, et Oceanum quem credidi, intus in memoria mea viderem spatiis tam ingentibus quasi foris viderem: nec ea tamen videndo absorbui quando vidi oculis; nec ipsa sunt apud me, sed imagines eorum. Et novi quid ex quo sensu corporis impresssa ista capacitas memoriae meae. Hic sunt et illa omnia quae de doctrinis liberalibus percepta nondum exciderunt, quasi remota interiore loco, non loco; nec eorum imagines, sed res ipsas gero. Nam quid sit litteratura, quid peritia disputandi, quot genera quaestionum, quidquid horum scio sic est in memoria mea, ut non retenta imagine rem foris reliquerim, aut sonuerit et praeterierit, sicut vox impressa per aures vestigio quo recoleretur, quasi sonaret cum jam non sonaret; aut sicut odor dum transit et evanescit in ventos,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Nunc aũt ꝙ agit iustitia in subue¬
niendo miseris: ꝙ prudentia in p̾cauen¬
dis in sidiis: ꝙ fortitudo in ꝑferendis
molestiis: ꝙ temperantia in cohercen¬
dis delectationib prauis. ñ ibi erit. u¬
bi nichil oĩno mali erit. hac ꝑ hoc ista
uirtutũ opera que huic mortali uite
st̾ necessaria. ficit fides. ad qmͣ referẽ¬
da sunt in p̾teritis hebuntur: Et aliã
nẽ faciũt trinitatẽ cum ea p̾sentia
tenemꝰ. aspicimꝰ. amamꝰ: aliam tunc
factura sunt. cum ea ñ eẽ. s fuisse. per
q̃dam eoꝵ uestigia q̃ p̾tereundo ĩ me¬
moria derelinquent reperiemus: qrt
tunc trinitas erit. cum illud quale¬
cũq uestigiũ et memoriter retinebi¬
tur. et agnoscetur ueracit: et hoc utru¬
q t̾cia uoluntate iungetur. .uiii.¬

Expanded text:
ri. nunc autem quod agit iustitia in subueri. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis non ibi erit, ubi omnino nihil mali erit. ac per hoc ista uirtutum opera, quae huic mortali uitae sunt necessaria sicut fides, ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur et aliam nunc faciunt trinitatem cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus, aliam tunc factura sunt cum ea non esse, sed fuisse per quaedam eorum uestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus; quia et tunc trinitas erit cum illud qualecumque uestigium et memoriter retinebitur et agnoscetur ueraciter et hoc utrumque tertia uoluntate iungetur. III