comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũq hominẽ reuocaret ad dm̃: esuriẽ.
lassitudinẽ. merorẽ. & omĩa insẽ humani
corporis infirma suscepit. Int̾ista gͥ liabolꝰ
dubius & inceit᷑ hoc cũ esuriente dnoser¬
mone congredit᷑ Sifilius dĩ es: dic ud api¬
des isti panes fiant. Stultꝰ saudax qui
putaret di filiũ cdiabolicã uoluntate edencdi
netesitatẽ facturũ: Quasi uͦi inpossibile
cieet inpanẽ lapides cõmutare. qͥ quon

Expanded text:
mumque hominem revocaret ad Deum, esuriem, mumque hominem revocaret ad Deum, esuriem, lassitudinem, moerorem et omnia in se humani corporis infirma suscepit. Inter ista ergo diabolus dubius et incertus, hoc cum esuriente Domino sermone congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultus, et audax, qui putaret Dei Filium diabolicam voluntatem edendi necessitate facturum: quasi impossibile esset in
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ c̃. cũ tẽptatore certamen: nrae
quos olim apud paradisũ ꝑsuasione
serpentis pat̾na p̃uaricatio deiecit in
mortẽ : dominicꝰ nunc triũphus erexit
aduitã. Nobis utiq uicit: qͥ dignatꝰ. ẽ.
esurire ꝓ nobis. Ad gredit̾ itaq dignatꝰ
tẽptare xp̃m. exploratq sollicit si forte
illũ dĩfiliũ dep̃hendat. cui nullũ corrup¬
tionis suş uidet in eẽ. uestigiũ. Miratur
parit acturbat᷑ hiu̾modi in hoc scłm ad¬
uentasse hominẽ: qͥnatꝰ qͥdem ec̃t. defemii¬
mina: s ed ñeẽt. ab homine ꝓcreatꝰ. Suspi¬
cat᷑ illũ ec̃. filiũ: quẽ continuatũ .xl.
dierũ uidet explicuisse icuniũ. Sedrir¬
sus dubitat diuinã illi ineẽ naturã: quẽ
quasi infirmũ int̃ cetõs homines ꝑspicit
esurire. Stupet actonitꝰ quȩ sit ista no¬
uitas humanũ ñhab̾e peccatũ: & neces¬
sitatẽ peccatoris hominis sustinere: Apc̃¬
autẽ dñsredẽptorq nr̃. ut ꝑditũ in fir¬

Expanded text:
lectum est, cum tentatore certamen, nostrae quos olim apud paradisum persuasione serpentis paterna praevaricatio dejecit in mortem, dominicus nunc triumphus erexit ad vitam. Nobis itaque vicit qui dignatus est esurire pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, exploratque sollicitus si forte illum Dei esse Filium deprehendat, cui nullum corruptionis suae videt esse vestigium. Miratur pariter ac turbatur hujusmodi in hoc saeculum adventasse hominem, qui natus quidem esset de femina, sed non esset ab homine procreatus. Suspicdierum videt explicuisse jejunium; sed rursus dubitat divinam illi inesse naturam, quem quasi infirmum inter caeteros homines perspicit esurire. Stupet attonitus quae sit ista novitas, humanum non habere peccatum, et necessitatem peccatoris hominis sustinere. Cdemptorque noster, ut perditum infir
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ necista sufficiunt: tertiȩ adhuc tẽp¬
tationis laquȩos nectit. Duxit inquit
illũ inmontẽ excelsũ ualde. & ostendit
ei omĩa regna mundi et honores eorũ:
dicens. Hȩc omĩa tibi dabo: siꝓcidens
adorauerisme. Sollicite fr̃s aduertite:
quia cadere. ẽ. omẽ quod suadet inimicꝰ
Tere enĩ ꝓcidit: om̃is qͥ adorat diabolũ. Et
uere cadit: qͥ potestates honoresq mundi
ꝑ artessacrilegas. inimico ꝓmittente sec¬
tat᷑ Sed dñs ac saluatornr̃. solita eũ res¬
ponsione confudit dicens. Uade retro
satanas. scriptũ est enĩ. Dm̃ dm̃ tuũ ad¬
orabis: a ipsi soli seriues. Sc̃arũ illi scrip¬
turarũ testimonia ingeruntur. ñ ut incon¬
uertibilis doceatur : sed ut inpudens con¬
futetur. Retro illi abire p̃cipit xp̃c : ut¬

Expanded text:
ejus nec ista sufficiunt; tertiae adhuc tenejus nec ista sufficiunt; tertiae adhuc tentationis laqueos nectit: Duxit, inquit, illum in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et honores eorum, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sollicite, fratres, advertite quia cadere est omne quod suadet inimicus; vere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed Dominus ac Salvator noster solita cum responsione confudit, dicens: Vade retro, Satana; scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies. Sanctarum illi Scripturarum testimonia ingeruntur, non ut inconvertibilis doceatur; sed ut impudens confutetur. Retro ei abire praecipitur mu
Abbreviated transcription (Latin):
emendare lapsorũ. Dñs enĩ utlectũ est
erigit edisos: dñs soluit cõpeditos. Qui
ergo uenerat non decipi sed decepta sal¬
uare: explorantis artẽ tanta mensura
cautissimȩ responsionis euacuat. ut te:¬
nebrosus hostis ñsolũ misteriũ ꝓnobis
ꝓpositũ uidere ñ possit : sed magis ma¬
gisq responsis dominicis circũ actus.
obscuriore confunderetur incerto:Ait
enĩ illi: spiritalis plu bellator inuictus.
Syiptũ est. Nontẽptabis : dñm dm̃ tuũ
Quã simplex in hacresponsione pruden¬
ia etquã entuspecta simplicitas: ꝑ quã
nec ueritas reticetur. necrepb potest
ꝓbare quȩ uerasunt: Uere ut scriptum ẽ.
lux in tenebris lucet. et tenebre eã non
conp̃henderunt: Audic diabolus dm̃
ñ eẽ. tẽptandũ: non tamen agnoscit dm̃
hominẽq eẽ. quẽ tẽptat. Uid et enim
parit̾ xp̃m et respondere quȩ hominis
sunt et posse quȩ dĩ sunt: sed nequitiȩ

Expanded text:
emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est, emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est, erigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non possit, sed magis magisque responsis dominicis circumactus obscuriore confunderetur incerto. Ait enim illi spiritualis praelii bellator invictus: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Quam simplex in hac responsione prudentia, et quam circumspecta simplicitas, per quam nec veritas reticetur, nec reprobus potest probare, quae vera sunt. Vere, ut scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Audit diabolus, Deum non esse tentandum; non tamen agnoscit, Deum hominemque esse, quem tentat: videt enim pariter Christum, et respondere, quae hominis sunt, et possit, quae Dei sunt. Sed nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
non manducandi consuetudine sed
decipienti fraude poscebat Inquo
erĩ filius dĩ ꝑanẽ necessanũ haberet
humanũ: cui omis erat ꝓpria mduun¬
nitate substantia: Tel qua ratione
qualicũq delapide xp̃c terrenum
faceret panẽ. cuipse sicut segitur spiri
ad greditur. Nã cũ secretosuo archa¬
nõq consilio staret dñs supra pinnam
tẽpli : ait illi diabolus. Sifilius dĩ es
mutte te deorsũ. O quã stulta hȩc suasio
nimiũq ꝑuersa: ut filio dĩ diceret
mitte te deorsũ. Nũquid ñ rectius di¬
oisset si filius dĩes: ascende adcȩlũ:
Quodutiq si faceret dñs: uere illum
dĩ eẽ. filiũ conꝓbaret. Sedinimicus
cȩli netẽptando qͥdem ascensũ uult
suadere cȩlestẽ. deorsũ & inima ꝓuocat:
quia obtat om̃s cadere. qͥ sẽ sentit pre
omib cecidisse. Nec intellegit cȩcus
quia illi conat᷑ runã suadere : qui non
solũ cadere non potest. sedruinasuenit

Expanded text:
non manducandi consuetudine, sed non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude poscebat. In quo enim Filius Dei panem necessarium haberet humanum, cui omnis erat propria in divinitate substantia? vel qua ratione, qualicunque de lapide Christus terrenum faceret panem , cum ipse, sicut legitur , spiraggreditur. Nam cum secreto suo arcanoque consilio staret Dominus supra pinnam templi, ait illi diabolus: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. O quam stulta haec suasio, nimiumque perversa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem: deorsum, et in ima provocat: quia optat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit
Abbreviated transcription (Latin):
Sifiliis di es: dic ut lapides isti panes.
fiant Cogitabat ut estimo apud sẽ
ise.ẽ. cuius p̃cepto ȩsurientib per
descrta popłis manna fluxit ecȩlo.
supse. ẽ. quẽ noui ego flumina pro¬
nẽ lapides trans formare. Et si non
mea pecitione: sua tamen necessitate
quiȩ surit. Quodsi fecerit: dm̃ pro¬
babo. Sinequiuerit: hominẽ dep̃¬
hendã Expectabat ergo diabolus
panẽ.: quẽ nontã sibi ad quireret
quanudo conabat᷑ ausere. Sed
rerũ ansqͥ et panẽ delapide possit
efficere. et exploranti humanȩ nol¬
let salutis carescere sacramentũ. sic
suũ moderatus ẽ sco more responsu.
ut nec ipse quiueritas erat mendaciũ
loquertur: necille qͥ abinitio mendex
c̃. quã nonerat crediturus. possit ag¬
noscere uentatẽ. Ait engo dñs illi
Scriptũ ẽ. Noninpane tantũ uunt
homo: sedinomĩ uerbo dĩ. Accepit
teptator exlege responsũ cui contra¬
it non possit. non accepit panẽ. quẽ

Expanded text:
Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Cogitabat, ut aestimo, apud se ipse est, cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina pronem lapides transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit agnoscere veritatem. Ait ergo Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Accepit tentator ex lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ONFTIC TUS iste mirabilis
que inter celi regẽ & regni celestis
tirannũ fuisse caritatis ur̃ȩ aurib sc̃i
eu angelu lectio nunc decursa testata
est: dominicȩ nobis in carnationis tri¬
umphale misteriũ sonat. Om̃i potens
enĩ dñs in effabilis pietatis affectu cap¬
duitatẽ miseratus humanã. simulq
uolens diabolicã potestatẽ suo iã remo¬
uere demundo: misit unigenitũ filiũ
suũ nondiuinitate degenerẽ. ñ uirtute
dissimilẽ: non uoluntate discordem.
Quinram suscipiens carnẽ: spreta ue¬
teri conditione nascendi defemina
incorrupti corporis. noua lege nouus
filius nasceretur: quatenus diab olus
salutarẽ hunc hominẽ in consortiũ
ditatis ad scitũ. & si tẽptare p̃sumeret.
suꝑare non posset. Itaq cũ uderet
leo ille feralis agnũ dĩ post longissi¬
mũ atq continuũ quadraginta dierũ
ac noctiũ ieuiniũ ȩsurire. & ȩsurientẽ
am eẽ. noncrederet: arte illũ callidis¬
simȩ tẽptationis ad greditur dicens

Expanded text:
onflictus ille mirabilis, quem inter coeli Regem, et regni coelestis tyrannum fuisse, caritatis vestrae auribus sancti Evangelii lectio, nunc decursa testata est, dominicae nobis incarnationis triumphale mysterium sonat. Omnipotens enim Dominus ineffabilis pietatis affectu captivitatem miseratus humanam, simulque volens diabolicam potestatem suo removere de mundo, misit unigenitum Filium suum, non divinitate degenerem, non virtute dissimilem, non voluntate discordem, qui nostram suscipiens carnem, spreta veteri conditione nascendi, de femina incorrupti corporis nova lege novus Filius nasceretur, quatenus diabolus salutarem hunc hominem in consortium deitatis adscitum, etsi tentare praesumeret, superare non posset. Itaque cum videret leo ille feralis agnum Dei post longissimum, atque continuum quadraginta dierum ac noctium jejunium esurire, et esurientem Deum esse non crederet, arte illum callidissimae tentationis aggreditur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
pacientes. in contentionib moderati
Refugientes turpiloquia: aduersus
iniqua constantes. In conuiuus sobrii.
inuoluptatib continentes. incaritate
simplices. inter sub dolos cauti: con¬
dolentes tristib contumacib resisten¬
tes Insuspicionib parci: int̾ malilo¬
quos taciti. int̾humiles coequales.
Si huius modi uirtutib nr̃a uoluerimꝰ
scĩ ficare ieiunia. tribuente dño ad
festiuitatẽ paschalis grãe. & ad gaudia
celestiũ ꝓmissionũ indubitata siducia
& conscientia lȩtiore ueniemus. ꝑibm̃¬

Expanded text:
patientes, in contentionibus moderati, patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales. Si hujusmodi virtutibus nostra voluerimus sanctificare jejunia, tribuente Domino ad festivitatem Paschalis gratiae, et ad gaudia coelestium promissionum indubitata fiducia, et conscientia laetiore veniemus C
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ificat ieuniũ suũ: cuius iustitia p̃ cio
non uilescit. Sc̃ificat ille ieiuniũ : qui
flãmas seuientis ira cundiȩ. mansuetȩ
mentis placabilitate restinguit. Scĩ¬
ficat iciuniũ. quilascuientes oculos
turpi abaspectu habenis castitatis auer¬
tit. Sc̃ificat ieiuniũ : qui conuitioꝵ
iacula scuto pacientiȩ reꝑcussa disꝑgit
Sc̃ificat iciuniũ : quilitigantiũ tumul¬
tus pacifici sanitate sermonis & linguȩ
prudentioris arte compescit. Sc̃i ficat
ieiuniũ : qui consurgentes in semetipso
uanarũ cogitationũ spinis. euangelico
sulcante uomere: uelut quidã pecto¬
rissui arator excidit. Sc̃ificat ieiu¬
niũ: qui mnopias egenorũ. ꝓ quanti¬
tate substantiȩ suȩ miserantis manu
humanitate solatur: Ad prime scĩ
ficat ille ieiuniũ: quiꝑ omĩa p̃ceptis
diuinȩ legis intentus. diabolica acorde
suo respuit tẽptamenta. Et ideo fr̃s
iciunia : simus infide fortes. iniudicus
iusti. in amicitia fideles. in iniuriͥs

Expanded text:
ctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sermonis, et linguae prudentioris arte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum 110 spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo respuit tentamenta. Et ideo, fratjejunia, simus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt: innumerabilium mortib
expauescendos. Nauigantib ea
nobis perhoc mare magnum et
spatiosum. in quosunt reptua
quorum non est numerus animalia
pusilla & magna. id est diuers ge¬
nobiscum agone luctantur
In huius mundi itaq pelago.
ualde nobis pertimescendum est:
ne nauim nrãm aut procella tem¬
pestatis arripiat. aut fluctus ab¬
sorbeat: aut in aeternam praedam.
prrata crudelis abducat. Aduer¬
sus haec ergo multi formia sȩculi
mala: castigatis. & castis actibus

Expanded text:
tendunt innumerabilium moribus tendunt innumerabilium moribus expavescendos? Navigantibus enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia, quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, id est diversa genobiscum agone luctantur. In hujus mundi itaque pelago valde nobis pertimescendum est, ne navem nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat, aut in aeternam praedam pirata crudelis abducat Adversus haec ergo multiformia saeculi mala, castigatis et castis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueraitur hominum: qui ad gaudium
transit angelorum. Dicit sermo diui¬
nus. Ne laudaueris hominem inuita
sua: tamquã sidiceret. Lauda post
uitam: magnifica post consumma¬
tionem. Dupccienim excausa: utili¬
us est hominum magis memoriae
laudem dare quamuitae. ut illo
potissimum tempore merita sc̃ĩta¬
tis extollas: quando nec laudantẽ
adulatio notet. nec laudatum
temptet elatio. Lauda ergo post
periculum: praedica securum:
Lauda non nauigantis felicitatẽ:
sed cum ꝑuenerit ad portum.
Lauda ducis uirtutem : sed cum
perductus est ad trium pħum:
Quis autẽ uiuens tuto possit ac
sine trepidatione laudan. qui
et depreterito meminit se habere
quod doleat. et defuturo uidet
sibi suꝑ esse quodtimeat: quis uero
in hoc corpusculo positus debeat
sibi quicquam uindicare demeri¬
tis. quos iterum dęmonum infesta¬
tio. uelut latronum obsidet multi¬
tudo: quib perom̃s uias sub plan¬
tatores inuisi animarum laqueos

Expanded text:
vertitur hominum, qui ad gaudium vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si diceret: lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa utilius est hominum magis memoriae laudem dare, quam vitae, ut illo potissimum tempore merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio movet, nec laudatum tentat elatio. Lauda ergo post periculum; praedica securum; lauda non navigantis felicitatem, sed cum pervenit ad portum; lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod doleat, et de futuro videt superesse quod timeat? Qui vero in hoc corpusculo positi debeant 251 sibi quidquam vindicare de meritis, quos iterum daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores invisi animarum laqueos
Abbreviated transcription (Latin):
osc̃i acbeatissim istius
aliquid decerp¬
sisse est.¬
Cum si quidem uiruitũ eius grã¬
non sermonib exponenda sit: sed o peri¬
bus conprobanda: Cum enim dicat
scriptura. gła patris est filius sapiens:
quantae huns sunt głae. quitantoꝵ
filiorum sapientia etdeuotione laetat᷑:
in xp̃o enim iħu: ꝑeuangelium ipse
nos genuit. Quicquid igitur in hac
scã plebẽ potest. eẽ. uirtutis & graẽ:
dehoc quasi quodam fonte lucidissi¬
mo omnium riuulorum. puritas
emanauit. Et enim quia castitatis
pollebat uigore .: qui abstinentiae
głabatur angustiis. quia blandi¬
mentis erat preditus lenitatis.: omni¬
um ciuium indm̃ prouocauit af¬
fectum. Qui a sacerdotis pontificisq
anministratione fulgebat: plures
ediscipulis reliquit sui sacerdotii suc¬
cessores. Beneꝰ ettongrue. inhac die
quanobis beati patris nr̃i huius ad
paradisum transitus exultabilem
reddit: praesentis psalmi uersiculum
decantauimus: in memoria aeternas
erit iustus. Digne enim Is memoriã

Expanded text:
cti ac beatissimi istius  aliquid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus granon sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit . Quidquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri hujus ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
arriana est confutata perfidia: qui
utiq arrius. beati iohannis euangelio
contra dicens: dum uerbum dĩ dm̃:
et apuddm̃ esse negat: infidelitatis
suae caecatus obscuro: nec patrem
potuit uidere nec filium: Dumq
factorem omnium facturam esse
contendit. et intemporali dõ tempo¬
ralia conatur ad scribere: prae sump¬
tionis suae furore confusus. utriusq
inxp̃o naturae salutare perdidit
sacramentum. Auenerandus iste
pater quilegerat dixisse dñm. ego
inpatre & pater in me est: sciens in hac
doctrina personarum. eẽ. distinctio¬
nem non naturae distantiam: patris
filiiq quinonunus sedunum sunt.
indissociabilem tenuit et docuit
unitatem: asserens pariter in xp̃o
dño nr̃o et passibilem carnem: & in¬
passibilem ditatem.

Expanded text:
Ariana est confutata perfidia; qui Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt, indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem, asserens pariter in Christo Domino et passibilem carnem, et impassibilem deitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uidet in filio maiestatem paternã Sui
quiaspicit xp̃m non impetrantis
grã. sediubentis imperio & pater¬
nae uoluntatis assensu. aut delec¬
tulis suis mortuos: aut detumulis
suscitantem. Si diuinȩ est operatio¬
nis creasse hominem ei que dedisse
uitam: Quomodo non diuini est¬
operis. salutem redidisse defuncto:
Quiuidet inquit me: uidrt et
patrem. Quomodo fr̃s in patre filioq
eius unus. eẽ. poterat et indiscretus
aspectus. Hisi esset ei una et indis¬
creta substantia: xp̃s igitur natura
ds̃. natura ethomo: inutroq uerus.
inutroq perfectus: quia ethumani¬
tatem ueraciter sumpsit amatre. &
depatre habet naturaliter ditatem.
Quisic uidet filium: uidet patrem
Qua cumxp̃m eundem dm̃ confite¬
mur ethominem. necessario passio¬
nes himini. dõ mirabilia deputamꝰ.
ut intelegatur unigenitus dĩ. nec
a paterna maiestate dispar. nec
amaerna carne dissimilis. Perhanc
fidem arissimi : apatribus nr̃is.

Expanded text:
Videt in Filio majestatem paternam, Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroque verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem: quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem, carissimi, a patribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
paternae credit. ẽẽ. uirtutis.
Uidet infilio patrem: qui inten¬
dit illum sub communione pater¬
ni nominis non ingeniose artis
industria. sed simplicis potestate
praecepti aquas inuina uertentẽ
creaturarum mutare naturas:
ubertate etiam benedictionis suae
exesum panem fecundis esurien¬
tum morsib augmentantem.
Multiplicando namq escas in
ore mendentium: & panes refor¬
mando demicis: fecit pene non. ẽẽ.
mirabile quod manna fluxit
ecaelo: Quis non aduertat in xp̃o
paternae aequalitatis opus. cum
uideat eum auctoritate dominan¬
tis terrere daemones. fugare lan¬
guores. oculos dare homini nec
dum figuratos in homine: Cuius
etiam uestimenti fimbrias occulto
aditu mulier egrota tangendo.
uelut furtiuam subripuit sanita¬
tem: Sed tamquã uere ds̃ quem
nullum humanorum pectorum¬
poterat latere secretum: et egres¬
sam dese mox prodidit medicinã:
et circumstantib turbis credentis
seminȩ meritum publicauit.

Expanded text:
paternae credidit esse virtutis. paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorumpoterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
non cuiuscumq creaturalis deficien: Uii¬
tisq luminis eẽ. fulgorem: sed auera
lucae ueritatem. eẽ. quodlum en
est In tantum autẽ uerum .ẽ. lum̃:
ut non solum nonegeat in lumina¬
ri: sed inluminandi habeat potesta¬
tem inluminat enim utlegitur om
quime inquit uidet uidet & patrem:
Quomodo non etduo & unum sunt:
Cũ alter uideatur in altero &unum
uidisse sit utriusq cognitioꝰ łtreue¬
ra fr̃s. sicut uidere filium. uidere. ẽ.
patrem: ita intellecto patre. intelle¬
gitur etfilius. Nam qui patrem
credit & confitetur aeternum: credat
necesse est & filium coaeternum.
Sediam uideamus quis iste sit aspec¬
dus infilio: quo pariter uideri asseri¬
dur & pater. Uidet sine dubio infilio
patrem: qui credit filium scđm in¬
cogitabilem ditatis naturam in¬
effabiliter natum esse depatre.
nec posse aliud hunc esse quinatus
est: quamille quigenuit. Uidet
inxp̃o patrem: qui opera xp̃i
non extraneae possibilitatis: sed

Expanded text:
non cujuscunque creaturalis deficiennon cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omQui me, inquit, videt, videt et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
patri impar esse credatur. Audis
ergo homo dm̃ dedõ natum: sedintan¬
tum hoc profundo habes quod fide
credas: non habes quod discutias ar¬
gumentis. Audis filium depatre
natum: sed ne secũ aliquẽ possis
indiuinitate rimari: ipse filius et
uerbum dicitur edumen: Dicitur
etiam dĩ uirtus. & dĩ sapientia: ut
aduertas non quasi ꝑliniamenta
genitalium corporaliter crtasse
patrem: sedper in effabile maiesta¬
tis secretum deuirtute prodisse
uirtutem. et lum̃ manasse delumi¬
ne. Rursus neuerbum ipsum. non
substantiam ueritatis sed prolatiuum
loquentis dĩ putares esse sermonem.
dicitur filius ut meo illius qui
pater est. & consonantiam esse disce¬
res et affectum. Iterum quia lumen
dicitur. neforte eum uelut radiumꝰ¬
solis autsplendorem lucernae alieno
putares lucere fulgore: ait deipso bea¬
tus euangelista iohannes. cui archa¬
num di. et uidere & reuelare conces¬
sum est dicens: Erat lumen uerum.
Uerum lumen ait: ut scias illum

Expanded text:
Patri impar esse credatur. Audis Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Filius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radiumsolis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. et quime uidet: & patrem¬
& patrem
Haec illum confessio. ethonorabi¬
lem terris: et caelo reddidit glori¬
osum ¶Sed necessarium nunc. eẽ .iii.
reor: ut occasione beati huius
patris: quam intantam głam ca¬
tholicarum ȩccłarum fides in de¬
clinabiliter ab eo seruata prouexit:
nos quoq propitio largiente dõ.
salutarib doctrinae dominicae
testimoniis imbuamur. Ait ergo
dñs Ego et pater: unum sumus
Quidicit sumus: solitarius non
est. Quidicit unum sumus: utiq
abeo cum quo unum est: non potest
esse diuisus. Quid mihi nunc
heretic e in patre & eius filio diuer¬
sitatẽ conaris adstruere: cũ filius
substantiae suae nos edocens uerita¬
tem dixerit Ego et pat̾ unum
sumus: Qui et unum sdicit etsumus.
nec separatione se diuidit. nec unio¬
ne confundit. Qui unum cum
patre est: nec perpetuitate a patre
differt. nec uirtute discordat.
depatre tamen natus asseritur: ne
ut impius blasphemat arrius.
aut creatura quaecumq filius: aut

Expanded text:
sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo Dominus: Ego et Pater unum sumus. Qui dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem, dixerit: Ego et Pater unum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
eius: non habebitis uitam inuobis.
sic sacrae mensae. communicare
debetis ut nihil prorsus deueritate
corporis xp̃i et sanguinis ambigatis:
Hoc enim ore sumitur. quod fice
creditur: Et frustra abillis amen.
respondetur: a quibus contra id
quod accipitur disputatur. Dicente
autem propbeta Bẽatus qurintelle¬
git suꝑ aegenum et pauperem:
ille circa in opes uestimentorum
et ciborum laudabilis distributor
est: quise xp̃m in indigentibus
et uestire nouit et pascere: Qm̃ ip¬
se ait Quamdiu fecistis uni exfratri¬
bus meis mihi fecistis: Uerus itaq
as̃ et uerus homo: unus est xp̃s:
Diues in suis pauper in nr̃is: dona
accipiens et dona diffundens: Parti¬
ceps mortalium et uiuificatio
mortuorum : ut in nomine iħu
xp̃i omne genu flectatur. caelestium
terrestrium et infernorum : & omnis
lingua confiteatur. quia dñs iħc

Expanded text:
, non habebitis vitam in vobis , , non habebitis vitam in vobis , sic sacrae mensae communicare debetis, ut nihil prorsus de veritate corporis 357 Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur quod fide creditur: et frustra ab illis AMEN respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Dicente autem propheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem , ille circa pauperes vestimentorum et ciborum laudabilis distributor est, qui se Christum in indigentibus et vestire novit et pascere: quoniam ipse ait: Quamdiu fecistis uni ex fratribus meis, mihi fecistis . Verus itaque Deus et verus homo, unus est Christus, dives in suis, pauper in nostris, dona accipiens et dona diffundens, particeps mortalium et vivificatio mortuorum: ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confitea
Abbreviated transcription (Latin):
na uacuantem: Quo ueri dĩ filius.
ds̃ uerus. unitatem et a equalitatem
habens cum patre. & cum sp̃u sc̃o.
idem uerus homo. eẽ. dignatus. nec
contemptu uirginis matris se iunc¬
tus acarne nec partu: Sic humani¬
tatem sibi uniens: utds̃ in commu¬
tabiliter ꝑmaneret: Sic ditatem
homini inpertiens: ut eum glorifi¬
catione non consumeret sed auge¬
ret Quienim factus est forma
serui. forma dĩ. eẽ. non desti tit:
Nec alter cum altero: sedunus in
uarietatibus fides nr̃a turbetur:
sed siue in miraculis uirtutum :
siue in contum elus passionum.
et dm̃ qui homo est: ethominem
corde promentes impia hereticoꝵ
commenta respuite. ut ieiunia
ur̃a. et elemosinae nullius erro¬
ris contagio polluantur: Tunc enĩ
et sacrificii munda est oblatio. et
miscđiae scã largitio: quando hi
qui ista dependunt quid operan¬
tur intellegunt: Nam̃ dicente
dño Nisi manducaueritis carnem
filii hominis etbiberitis sanguinem¬

Expanded text:
na vacuantem: quoniam veri Dei Filius na vacuantem: quoniam veri Dei Filius Deus verus, unitatem et aequalitatem habens cum Patre, et cum Spiritu sancto, idem verus homo esse dignatus est, nec conceptu Virginis matris est sejunctus a carne nec partu: sic humanitatem sibi uniens, ut Deus incommutabiliter permaneret; sic Deitatem homini impertiens, ut eum glorificatione non consumeret, sed augeret. Qui enim factus est forma servi, forma Dei esse non destitit, nec alter cum altero, sed unus in varietatibus fides nostra turbetur; sed sive in miraculis virtutum, sive in contumeliis passionum, et Deum qui homo est, et hominem corde promentes, impia haereticorum commenta respuite, ut jejunia vestra et eleemosynae nullius erroris contagio polluantur; tunc enim et sacrificii munda est oblatio, et misericordiae sancta largitio, quando ii qui ista dependunt, quod operantur intelligunt. Nam dicente Domino: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
dum ergo est acrbis: sed multo
magis ab erroribus ieiunandum.
ut mens nulla carnali dedita uolup¬
tati: nullius sit captiua mendacii:
Quia sicut in preteritis: ita etiam
in nr̃is diebus non desunt ueritatis
inimici. qui intra catholicam ȩccle¬
siam mouere audeant bella ciuilia
ut in consensum impiorum dog¬
matum imperitos quosque ducen¬
tes: glorientur sibi ad crescere.
quos axp̃i corpore potuerint sepa¬
rare: Quid enim tam aduersatur
prophetis tam repugnat euangeli¬
is tam denique est apostolicis rebel¬
le doctrinis: Quam in dño iħu xp̃o
ex maria uirgine genito: et sempi¬
terno patri in temporaliter co aeter¬
no. unam ac singularem p̃dicare
naturam: quasi hominis in telle¬
genda est ubiest que saluat ditas:
Sitantum modo dĩ. ubi est quisal¬
uatur humanitas: fides autem
catholica quae omnibus resistit
erroribus etiam istas simul impieta¬
tes refutat: Damnans nestorium
diuina ab homine diuidentem:
detestans euthichen indiuinis huma¬

Expanded text:
dum ergo est a cibis, sed multo dum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducentes, sibi glorientur accrescere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis, quam in Domino Jesu Christo ex Maria genito, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam et singularem praedicare naturam? Quae si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, etiam simul istas impietates refutat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem, detestans Eutychen in divinis huma
Abbreviated transcription (Latin):
EUOTIONEM HOCI¬
um dilectissimi:
nihil est in quo
prouidentia diui¬
na non adiuuet:
Siquidem exercendis ad scĩmonia
mentibus atq corporibus. ipsa
quoque mundi dementa famuli¬
tur. dum dierum ac mensium
distincte uariata resolutio. qas¬
dam nobis paginas aperit p̃ces¬
torum: ut quod sacra admonent
instituta: hoc quodam modo lo¬
quantur et tempora: Vnde cum
septimum mensem nobis anni
recursus attulerit. non ignoro ob¬
seruantiam ur̃am ad celebrandum
solemne ieiunium spiritales incita¬
N: quo experiendo didicistis quan¬
tum haec prȩparatio. et exteriora
hominum et interiora purificet:
ut cum alicitis abstinctur. facilius
inlicitis resistatur: Continentia e
autem ratio dilectissimi: non in sola
castigatione corporum: nec indi¬
minutione tantum habetur esca¬
rum: Maiora enim uirtus istius
bona adillam animi pertinent
castitatem: quae non solum carnis
concupiscentias conterit: sed etiã
mundane sapientiae uana con¬
tempnit: Dicente apostolo: Vide

Expanded text:
evotionem fidelium, dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae sapientiae vana contemnit, dicente Apostolo: Videt
Abbreviated transcription (Latin):
na abundare iustitia: non euacuan¬
do legem sed intellegentiam refu¬
tando carnalem Hẽc enim nr̃a talia
debent . ec. ieiunia: qualia erant
illorum quibus esaias propħa spu
scõ inse loquente dicebat: Neomenia
ur̃a et sabbata etdiem magnum non
sustineo ieiunium etferias etdies
festos urõs odit anima mea: Vnde
et dñs ieiunandi formam discipulis
tradens. cum autem ieiunatis inquit.
nolite fieri sicut ypocritę tristes:
Ex terminant enim facies suas ut
appareant hominibus ieiunantes:
Amendico uobis ꝑceperunt merce¬
dem suam: Quam mercedem nisi
laudis humanę propter cuius cupi¬
ditatem iustitiae species plerumq
pretenditur: & ubi nulla cura est
conscientiae: amatur falsitas fame.
ut iniquitas quae occultas actione
arguitur. mendatio opinione
ieiunium: nulla laudis ostentatio¬
nisque iactantia polluatur. nec
bonum suum quisquam fidelium
dehumanis. uelit pendere iudicus:
Diligentib dm̃: sufficit ei placere

Expanded text:
na abundare justitia, non evacuanna abundare justitia, non evacuando legem, sed intelligentiam refutando carnalem. Nec enim nostra talia debent esse jejunia, qualia erant illorum quibus Isaias propheta Spiritu sancto in se loquente dicebat: Neomenias vestras et sabbata et diem magnum non sustineo, jejunium et ferias et dies festos vestros odit anima mea . Unde et Dominus jejunandi formam discipulis tradens, Cum jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes. Exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quam mercedem, nisi laudis humanae? propter cujus cupiditatem, justitiae species plerumque praetenditur, et ubi nulla est cura conscientiae, amatur falsitas famae; ut iniquitas, quae occultatione arguitur, mendacii opinione jejunium nulla ostentationis jactantia polluatur, nec bonum suum quisquam fidelium de humanis velit pendere judiciis. DILIGENTI Deum sufficit ei placere
Abbreviated transcription (Latin):
putanda est. aduersa perfectĩo quia¬
Qui et uirtutum studia aduolunta¬
ria incitantur augmenta: et ultiones
criminum poenitentiae remediis
relaxantur: Dicit autem dñs: Nisi
abundauerit iustitia ur̃a plusquam
scribarum et pharisȩorum: non intra¬
bitis in regnum caelorum: Quomo¬
do uero abundabit iustitia. nisi suꝑ
quidue tam dignum quam utereatu¬
ra adimaginem et simili tudinem dĩ
condita suum imitetur auctorem:
quireparationem. scĩficationem quae
credentium in peccatorum. remissio¬
ne constituit. ut remota seueritate
uindictae omnique cessante suppli¬
cio : reus innocentiae redderetur.
et sinis criminum: fieret origo uir
ueteris p̃dicatione doctrinae ad
purificationem animarum corporum¬
q nr̃orum ieiunium septimi men¬
sis assumimus: non legalibus nos
oneribus subicimus. sed utilitatem
continentiae. quae xp̃i euangelio
seruit amplectimur Quia & in hoc
potest suꝑ scribas etpharisaeos xp̃ia¬

Expanded text:
putanda est adversa perfectio, quiaputanda est adversa perfectio, quia et virtutum studia ad voluntaria incitantur augmenta, et ultiones criminum poenitentiae remediis relaxantur. Dicit enim Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Quomodo vero abundabit justitia, nisi supequidque tam dignum est quam ut creatura ad imaginem et similitudinem Dei condita suum imitetur auctorem, qui reparationem sanctificationemque credentium in peccatorum remissione constituit, ut remota severitate vindictae, omnique cessante supplicio, reus innocentiae redderetur, et finis criminum fieret origo virtveteris praedicatione doctrinae ad purificationem animarum corporumque nostrorum jejunium septimi mensis assumimus, non legalibus nos oneribus subjicimus, sed utilitatem continentiae quae Christi Evangelio servit, amplectimur. Quia et in hoc potest super Scribas et Pharisaeos Christia
Abbreviated transcription (Latin):
POSTOLICA INSTITUTIO
ueteris testamenti decreta distincxit
ut quaedam exeis sicuti erant condi¬
ta euangelicae cruditioni profutura
decerperet: etquae dudum fucrant
consuetudinis iudaicę: fierent obser¬
uantiae xp̃ianae: Quamuis enim
uarietate hostiarum differentiae
baptismatum et ostia sabbatorum
cum ipsa carnis circum cisione cessa¬
uerint: manent tamen exipsis uolu¬
minibus etiam apud nos. plurima
p̃cepta moralia: Et cum inde dicatur.
Diliges dñm dm̃ tuum extoto corde
tuo. et diliges proximum tuum.
sicut te ipsum xp̃o dño docente.
cognoscimus. qm̃ in his duobus
mandatis. tota lex pendet et prophȩ:
Tanta que est subhuis geminę
caritatis edicto. utriusq copula
testamenti: ut sine istarum conexi¬
one uirtutum nec lex quem¬
quam inueniatur iustificasse:
nec gratia, Ille quoque partes
lealium mandatorum quibus quae¬
dam praecipiuntur utfiant:
Quaedam inter dicuntur. ut non
siant: antique auctoritatis retinent
firmitatem Nec ideo eis euangelica

Expanded text:
postolica institutio, veteris Testamenti decreta distinxit, ut quaedam ex eis, sicut erant condita, evangelicae eruditioni profutura decerperet, et quae dudum fuerant consuetudinis Judaicae, fierent observantiae Christianae. Quamvis enim varietates hostiarum, differentiae baptismatum, et otia sabbatorum cum ipsa carnis circumcisione cessaverint, manent tamen ex ipsis voluminibus etiam apud nos plurima praecepta moralia. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et diliges proximum tuum sicut teipsum : Christo Domino dicente cognoscimus, quod in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec lex quemquam inveniatur justificasse, nec gratia. Illae quoque partes legalium mandatorum ex quibus quaedam praecipiuntur ut fiant, quaedam interdicuntur ut non fiant, antiquae auctoritatis retinent firmitatem. Nec ideo eis evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
ergo miserationis officia: etscificasti
ieiunia: Sagena pauperum uisce¬
ra: et anim̃a tua munerib scitatis
pinguescit. Uesti nudum: etcuau
peccata contecta sunt. Deregrinum
hospitio tuo contende suscipere
uter te as in caelorum regna suscipiat

Expanded text:
ergo miserationis officia; et sanctificasti ergo miserationis officia; et sanctificasti jejunia. Sagina pauperum viscera; et anima tua muneribus sanctitatis pinguescit. Vesti nudum; et tua peccata contecta sunt. Peregrinum hospitio tuo contende suscipere; ut et te Deus in coelorum regna suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
in requiem: et omnem iniquam con
ti panem tuum: et egenos sine tecto
induc indomum tuam: Siuideris
nudum uesti. et domesticos seminis
tui nedespicias: Tunc erumpet tem¬
poraneum lumen tuum: et uestiene¬
tua cito orientur Et pracibit antete
iustitia: et claritas di cirtum dabitte
Tunc exclamabis et ds̃ exaudiec te.
dum adhuc loqueris dicit ecȩe ad sum
Caecsunt enim quibus home et refec¬
tus cibo frequenter in petrat quod ex¬
optat: et ieunans maiora praemia
delec tat xp̃m: tali deniq delec tatur
omnipotens ds̃: quem adieunandu
non inmanium delictorum frequens
reatus inpellit Non deniq adipis¬
cendae głae temporalis: uel cumu¬
landi patrimonii cupiditas in anis
incendit Sedurguet semper reli¬
gionis affectus: ẽt deuota sinceritao
Quam cum fuerint comitata. plena
pietatis officia quantum ille ualebit.
quantum ille proficiet. taliter a¬
gen do merebitur statim praesentẽ
dñm propitiumq sentire Imple

Expanded text:
in requiem, et omin requiem, et omtibus panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti: et domesticos seminis tui non despicias. tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et santua cito orientur, et praeibit ante te justitia tua, et claritas Dei circumdabit te: tunc exclamabis, et Deus exaudiet te; dum adhuc loqueris, dicet, Ecce adsum . Haec sunt enim quibus homo et refectus cibo frequenter impetrat quod exopat, et jejunans majora praemia delectat Christum, tali denique delectatur omnipotens Deus, quem ad jejunandum non immanium delictorum frequens reatus impellit, non denique adipiscendae gloriae temporalis, vel cumulandi patrimonii cupiditas inanis incendit; sed urget semper religionis affectus et devota sinceritas: quam cum fuerint comitata plenae pietatis officia, quantum ille valebit, quantum ille proficiet? Taliter agendo merebitur statim praesentem Dominum propitiumque sentire. Imple
Abbreviated transcription (Latin):
menta pauperum. abrupti apparatus
corporis nefanda peccata animi
uirtute calcentur. ut et anima scĩta¬
te corporis adiuuetur: Tunc enim
et impetrari poterĩ quod optatur.
si corpus castum animumq deuo-¬
tum adofficia sc̃itatis inplenda
percuram obseruationis incedat:
Haec sunt quae diuinam commo¬
uent pietatem. quae ad inpetran¬
dam praecib sanctitatem: semper
adfaciunt: Ceterum: sicaput
substernas. atq cineres desuper
spargas: si deniq collum tuum
uelut circulum torqueas. atq ad
exorandam clementiam di largos
fletus effundas: nihil proficias:
Commouere enim diuinam non
poteris pietatem: qui circa proxi¬
mos tuos. neglexisti debitam cari¬
tatem: Scriptum est enim: Non
tale ieiunium ego elegi dicit dñs
Nec siflectas ut circulum ceruicem
tuam. cilicium autem et cinerem
substernas: nec sic uocabo inquit
ieiunium acceptum: Sed solue om¬
nem nodum iniquitatis: et obstinati¬
onem malorum: Dimitte quassatos

Expanded text:
menta pauperum abrupti apparatus menta pauperum abrupti apparatus corporis nefanda peccata animi virtute calcentur; ut et anima sanctitate corporis adjuvetur. Tunc enim et impetrari poterit quod optatur, si corpus castum animusque devotus ad officia sanctitatis implenda per curam observationis incedat. Haec sunt quae divinam commovent pietatem, quae ad impetrandam precibus sanctitatem semper aditum faciunt. Caeterum si caput substernas, atque cineres desuper spargas, si denique collum tuum velut circulum torqueas, atque ad exorandam clementiam Dei largos fletus effundas, nihil proficies. Commovere enim divinam non poteris pietatem, qui circa proximos tuos neglexisti debitam charitatem: scriptum est enim, Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, inquit, jejunium acceptum. Sed solve omnem nodum iniquitatis et obstinationem malorum. Dimitte quassatos