comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines a cultudei abstrahebat. sic no¬
minatꝰ ẽ. fuit autẽ pͥncipiũ regni eiꝰ ba¬
bylon. & aracha. & arcath. ce calanne in
kalanne uerso nomine a seleuco rege
dicta ẽ. seleucia. Hic autẽ nebroth. arri¬
puit tyrannidem insuetã pͥor in po¬
płis. regnauit ꝙ in babilone. Apparet
nãq hunc tyrannũ fortissimũ in eo
regnasse loco: ubi lingue ad confusio¬
nem humanȩ suꝑbiȩ diuisȩ sunt. Hc̃
etiã scͥpsisse astrologiam & geometricã.
dimensiones orb̾ fecisse syri tradunt.
de terra sennaar quȩ ꝑtinebat¬
ad regnũ nebroth exisse assur ce ecdificas¬
se mimuẽ &e alias quas conteruit cuita¬
tes legis lator. longe postea factum est
qđ ex hac occasione ꝑstrinxit ꝓpt̾ nobili¬
tatem regniassyrioꝵ qđ mirabilit̾ dila¬
tauit ninus beli filiꝰ. conditor mniuẽ
ciuitatis magnȩ: cuiꝰ ciuitatis nomen ex
illius nomine diriuatũ ẽ. ut a nino ni¬
niuẽ uocaretur: Assurautẽ unde assy¬

Expanded text:
homines a cultu Dei abstrahebat, sic nohomines a cultu Dei abstrahebat, sic nominatus est. Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Aracha, Achat, et Calennae in alennae, postea verso nomine, a Seleuco rege dicta est Seleucia. Hic autem Nembroth arripuit tyrannidem insuetam, prior in populis regnavit et in Babylone. Apparet namque hunc tyrannum fortissimum in eo regnasse loco, ubi linguae ad confusionem humanae superbiae divisae sunt. Hunc etiam scripsisse astrologiam atque geometriam, divisiones orbis fecisse Syri tradunt. De ead regnum Nembroth, exisse Assur et aedificasse Niniven, et alias quas contexuit civitates legislator, longe postea factum est. Quod ex hac occasione perstrinxit, propter nobilitatem regni Assyriorum, quod mirabiliter dilatavit Ninus Beli filius, conditor Ninives civitatis magnae, cujus civitatis nomen ex illius nomine derivatum est, ut a Nino Ninive vocaretur. Assur autem, unde Assy
Abbreviated transcription (Latin):
noe iuita popłos &e nationes suas. abhiᷤ
diuisȩ sunt gentes post diluuiũ. De hac
uero turre diuersisq uocib hominũ.
meminit & sibilla dicens. Cũ om̃s ho¬
mines unꝰ uocis eristerent. quidã t̾rim
edificauerunt excelsam. quasi ascensuri
ꝑ eam ad celũ. Dii uero uentos eͬmitten¬
tes euerterunt turrim. & uocem ꝓpͥamu¬
nicuiq partiti sunt. & ꝓpterea babyloniã
uocari contigit ciuitatem. De campo ue¬
ro quiuocatur sennaar in regiones babi¬
lonis. meminit ȩtius ita dicens. Qui ue¬
ro de sacerdotib sunt erepti. iouis sacra
sumentes: in sennaar babilonis uenert̃
Igitur nebroth filiꝰ chus nepos noe de qͦ
iam mentionẽ fecimꝰ. ipse cepit eẽ. potenꝰ
in terra. & erat robustus uenator coram
dño. Quod sic intelligendum ẽ. gigas is
te contra dnm̃ fuisse. qđ significatur eo
nomine qͦ dicit᷑ uenator. quasi animarũ
deceptor. hominũ q opp̾ssor: &e ꝓeo qd̃

Expanded text:
Noe juxta populos et nationesNoe juxta populos et nationesdivisae sunt gentes in terra post diluvium. De hac vero turri diversisque vocibus hominum meminit et Sibylla dicens: Cum omnes homines unius vocis existerent, quidam turrim aedificaverunt excelsam, tanquam ascensuri per eam ad coelum. Dii vero ventos immittentes everterunt turrim, et vocem propriam unicuique partiti sunt, et propterea Babyloniam vocari contigit civitatem. De campo vero qui vocatur Sennaar in regione Babylonis, meminit Aetius ita dicens: Qui vero de sacerdotibus sunt erepti, Jovis sacra sumentes, in Sennaar Babylonis venerunt. Igitur Nembroth filius Chus nepos Noe, de quo jam mentionem fecimus, ipse coepit potens esse in terra, et erat robustus venator eoram Dtum contra Dominum fuisse. Quod significatur eo nomine, quod dicitur venator, quasi animarum deceptor hominumque oppressor, et pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ ꝓprimi sui:atq ita diuisit eos dñs
ex illo loco in uniuersas terras. & cessaue¬
runt ȩdificare ciuitatẽ. & idcirco uocatũ¬
ẽ nomen eiꝰ babel: quia ibi confusum ẽ
labium uniuersȩ terre Inde aut̃ migia¬
tiones ubiq agentes. & terram app̃henden¬
tes unusquisq felicem quã d̾s uniciiq
distribuit.: & ita omis t̾ra ꝑ eos completa
ẽ. mediterranea simulatq maritima.
Quib autẽ etiã nauib transeuntes in¬
sulas habitauerunt. Unde aliquȩ gen¬
tes ab institutorib positas appellationeᷤ
huc usq seruant. sicuti suꝑiꝰ declaratũ
est. quȩdam uero. placita sibi nomina
inmutauerunt. Diuisiones autẽ lingua¬
rum septuaginta duas fuisse hystorra
declarat. non ut solummͦ tot homineᷤ
tunc fuissent. & non plures: sed tot iã
pͥncipes familiarũ. ex filiis noe ꝓcrea¬
tos ostendit. qui popłos & gentes condi¬
derunt. it enim scͥptura. Hȩc familia

Expanded text:
vocem proximi sui. Atque ita divisit eos Dominus vocem proximi sui. Atque ita divisit eos Dominus ex illo loco in universas Terras, & cessaverunt aedificare Civitatem. Ad idem inducuest nomen ejus Babel, quia ibi confusum est labium universae terrae. Inde autem migrationes ubique agentes, et terram apprehendentes unusquisque felicem quam Deus unicuique distribuit: et ita omnis terra per eos completa est, mediterranea simul atque maritima. Quidam etiam navibus transeuntes, insulas habitaverunt. Unde aliquae gentes ab institutoribus positas appellationes hucusque servant, sicuti superius declaratum est. Quaedam vero placita sibi nomina immutaverunt. Divisiones autem linguarum septuaginta duas fuisse historia declarat, non ut solummodo tot homines tunc fuissent, et non plures, sed tot jam principes familiarum ex filiis Noe procreatos ostendit, qui populos et gentes condiderunt. Ait enim Scriptura: Haec familia
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas hominib eueniret. sed hȩc ꝓpͥa
hominũ urtute p̃beretur. solus ipse
p̃sumens homines ad dĩ timore reuoca¬
re. &e spem suam in ꝓpria uirtute repo¬
nere. Ob quã rẽ turrim edificandam al¬
tiorẽ suadebat. ubi aqua non posset as¬
cende: quȩ etiã cȩlũ ꝑtingeret. Multitu¬
do autẽ ꝓna erat. ut nebroth p̃ceptio¬
nib obediret. putantes graue seruiciũ
obsequi deo. & turrĩ edificabant: in nul¬
lo sua studia deserentes Sumebat ergo
altitudine facilitatẽ. & plusꝙ̃ sꝑare quis
possit. Iuitis itaq manib fabricata cre¬
cebat. Unde ce legis lator testatur dñm
descendisse ad uidendũ turrim quam
edificabant filii adam dicens. ecce unus
populus ce unũ labiũ om̃ib ceꝑuntq
hoc facere. nec desistent a cogitationib¬
suis. donec eas oꝑe compleant: uenite
igitur descendamus &e confundamꝰ ibi
linguam eoꝵe. ut non audiat unusqͥso

Expanded text:
felicitas hominibus eveniret, sed haec propria felicitas hominibus eveniret, sed haec propria hominum virtute praeberetur, solus ipse praesumens homines a Dei timore revocare, et spem suam in propria virtute reponere. Ob quam rem turrim aedificandam altiorem suadebat, ubi aqua non posset ascendere, quae etiam coelum pertingeret. Multitudo autem prona erat ut Nembroth praeceptionibus obediret, putantes grave servitium obsequi Deo, et turrim aedificabant, in nullo sua studia deserentes. Sumebat ergo altitudo facilitatem, et plusquam sperare quis possit. Multis itaque manibus fabricata, crescebat. Unde et legislator testatur Dominum descendisse ad videndam turrim quam aedificabant filii Adam, dicens: Ecce unus populus et unum labium omnibus, coeperuntque hoc facere, nec desistent a cogitationibus, donec eas opere coigitur descendamus, & confundamus ibi linguam eorum, ut non audiat unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
Sde autẽ falech dictus est: qm̃ scd̾m
liuisionẽ habitationũ natus est fa¬
lech autem hebrei diuisionẽ uocant
quoniã dum unũ huc usq esset labiũ
hominib diuisum ẽ. in plures scilicet
linguas. & quȩ hactenus uocabat᷑ huma¬
na. Deinceps exigente suꝑbia diuersa ꝓ¬
meruit uocabula. Deo autẽ iubente ut
crescerent ce multiplicarent᷑ post diluin¬
um filii noc: &e ut diuersam colentes fa¬
ciem t̾rarũ. abundantia fructuũ potiren¬
tur: qui cũ eẽnt ineruditi. & ideo in obe¬
dientes fuerunt. in calamitatib inceiden¬
tes sua grauit̾ peccata senserunt. Q quia
iuuentiti multitudine feruebant & ꝓpͥa for¬
titudine non dĩ ꝓpitiatione se bona
habere credebant. adposuerunt ut
uoluntati dĩ inobedientes fierent.
fecit aut̃ eos ȩlatos eẽ. ad imuriam
dei atq contẽptũ nẽbroth filiꝰ chus.
qui fuit cham filius. filiĩ noe. Qui cũes¬
set audatior. & manu fortissimus: sua¬
lebat eis ut non deo ascriberent. quia

Expanded text:
ste autem Falech dictus est, quoniam secundum divisionem nationum natus est: Falech autem Hebraei divisionem vocant, quoniam dum unum hucusque esset labium hominis, divisum est in plures scilicet linguas, et quae hactenus vocabatur humana, deinceps, exigente superbia, diversa promeruit vocabula. Deo autem jubente ut crescerent et multiplicarentur post diluvium filii Noe, et ut, diversam colentes faciem terrarum, abundantia fructuum potirentur; qui cum essent ineruditi, et ideo inobedientes fuerint, in calamitatibus incidentes, sua graviter peccata senserunt. Et qui juventutis multitudine fervebant, et propria fortitudine, non Dei propitiatione, se bona habere credebant, apposuerunt ut voluntati Dei inobedientes fierent. Fecit autem eos elatos esse ad injuriam Dei atque contemptum Nembroth filius Chus, qui fuit filius Cham, filii Noe. Qui cum esset audacior et manu fortissimus, suadebat eis ut non Domino ascriberent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ir bonꝰce sapiens qͣlẽ uix repꝑit unũ
Milib e cunctis homiñ consultꝰ apollo.
Iudex ipse sui totũ se explorat ad unguem
Qd ꝑceres uauiq leuis qͥd opinio uulgi.
Securus mundi instar habens tereᷤ atq rotundꝰ.
bat̾nȩ ne qͥd labis ꝑdeuia sidat.
lle diẽ quã longerit sub sidere caucri.
abͥnta q nox tropico se cͤorrigit in capͥcornio.
Cogitat ce iusto trutinȩ se examine pendit.
lequid hiet ne qͥd ꝓtuberet angulꝰ ȩquus.
Partib ut ut coeat nil ut deliret amissis
Sit solidũ qđcũq sub ẽ. nec inania subt̃.
ndicet ad motus digitis pellentib ictus.
Non pꝰ indulcẽ declinans lumina somnum
Omĩa ꝙͣ longi reputarit acta diei.
Ip̃tergressus qͥd gestũ in tẽꝑe quid non.¬
Qd mͥ preteritũ c᷑ hȩc sententia sedit.
Om meliꝰ nutare fuit nuseratus egentem.
Cur aliquẽ fracta ꝑsensi mente dolorem.
Ad uolui quid uolle bimũ foret utile honesto
Cur malꝰ aute tuli non dicto aut deuiq uul

Expanded text:
IR bonus et sapiens, qualem vix repperit unum milibus e cunctis hominum consultus Apollo, iudex ipse sui totum se explorat ad unguem. quid proceres vanique levis quid opinio volgi securus, mundi instar habens, teres atque rotundus, externae ne quid labis per levia sidat.1 ille, dies quam longus erit sub sidere Cancri quantaque nox tropico se porrigit in Capricorno, cogitat et iusto trutinae se examine pendit, ne quid luet, ne quid protuberet, angulus aequis partibus ut coeat, nil ut deliret amussis, sit solidum, quodcumque subest, nec inania subter indicet .admotus digitis pellentibus ictus, non prius in dulcem declinans lumina somnum, omnia quam longi reputaverit acta diei: quae praetergressus, quid gestum in tempore, quid nonmihi praeteritum? cur haec sententia sedit, Quam melius mutare fuit? miseratus egentem, Cur aliquem fracta persensi mente dolorem? Quid volui, quod nolle bonum foret? utile honesto Cur malus antetuli? num dicto, aut denique vultu
Abbreviated transcription (Latin):
Artarrerxes qui oe ochus aũ
xxui demostenes &e aristoteles
p̃dicantur ĩñ. dc .lx ii.
xerxes anũ iuii ⁊enocrates illus¬
tris habetur. iiii. dece lxi
Darius añ ui alexander hiero¬

Expanded text:
erxes qui et Ochus, an. XXVI. Demosthenes et Aristoteles praedicantur, IVM.DCCCLIX. Xerxes, an. IV. Xenocrates illustris habetur, IVM.DCCCLXIII. Darius, an VI. Alexander Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
sociosq seruauit. Cñ. pompeuis. picen¬
tes graui p̃lio fudit. qua uictoria senatꝰ
laticlaua ce cetera fudignitatis insigns
rcepit. cũ togas tantuminodo de uicto¬
racesaris pͥmum respirante sumsisset.
tio catone conss̃. pompeius diu obsedit
asculum ciuitatem. nec tamen expugna¬
uisset: msi populum in campum ꝓrum
coimꝑatore suo cȩsa sunt. Eadem die pi¬
antes congressi &e uicti sunt. Quo etiam
pitio legato pompeii ꝑsequuti atq uas¬
tati sunt. ab eodem etiam sulpitio imꝑa¬
tues italici horribili p̃lio obp̃ressi & oc
ini Pompeius asculum ingressus. p̃fectoᷤ.
centuriones. cunctosq pͥncipes eoꝵ uir¬
qscicidit securiq ꝑcussit: seruos p̾dam¬
q omnem sub hasta uendidit. reliquos
lberos quidem sed nudos & egentes abire
precepit.

Expanded text:
sociosque servavit. Gneius Pompeius Picensociosque servavit. Gneius Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo de victoria Caesaris primum respirante respirans cio Catone consulibus, Pompeius diu obsedit Asculum civitatem: nec tamen expugnasset, nisi populum in campum prorumpco imperatore suo caesa sunt. Eadem die Picentes congressi et victi sunt. Quo etiam picio legato Pompeii persecuti atque vastati sunt. Ab eodem etiam Sulpicio imperatores Italici horribili praelio oppressi sunt et occisi. Pompeius, Asculum ingressus, praefectos, centuriones cunctosque principes eorum virgis cecidit securique percussit, servos praedamque omnem sub hasta vendidit, reliquos liberos quidem, sed nudos et egentes abire praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ multi nobiles interfecti ꝙ ix milia romi¬
noꝵ militum cesa sunt. Arma & corꝑan
terfectoꝵ in conspectu marii legati tole¬
nus fluuius ꝑtulit. atq in testimontum
cladis euerit. Marius raptis contimio c
piis. uictores insꝑatus obp̃ssit. u in mbi
ꝙ ipse marsoꝵ interfecit. soepio a uest¬
nis & marsis deductus in insidias. cũ eit¬
citu trucidatus ẽ. Luero iulius cesar pot¬
quam apd̃ sereniam uictus aufugerat.
contractis undiq copiis aduersus sanm¬
tes & lucanos dimicans. multa hostiũ m¬
lia interfecit. Cũq ab exercitu imꝑatos
appellatus ẽẽt. romãq nuntios de uicto¬
ria misisset. senatus saga hoc ẽ. uestem
meroris quã exorto sociali bello sumpsi¬
rat hac spe arridente deposuit. atq a¬
tiquũ toge decorem recuꝑauit. Marius
serniam missus. ubi artissima obsidions
romani ciues & milites p̃mebantur. man¬
mo bello & plurima cȩde hostium ur bi

Expanded text:
et multi nobiles interfecti: et octo millia Romaet multi nobiles interfecti: et octo millia Romanorum militum caesa sunt. Arma et corpora interfectorum in conspectu Marii legati Tolenus fluvius pertulit, atque in testimonium cladis evexit. Marius, raptis continuo cpiis uictores insperatus oppressit, octo milia et ipse Marsorum interfecit. Caepio autem a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. L. uero Iulius Caesar postquam apud Aeserniam uictus aufugerat, contractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfecit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem maeroris, quam exorto sociali bello sumpsrat, hac spe arridente deposuit, atque antiquum togae decorem recuperavit. Marius rtibus Eserinam missus, ubi arctissima obsidione Romani cives et milites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ fragmentis. terram latissime uerb̾a¬
uit. In samnnitib uastissimo hiatu terrȩ.
flama ꝓrupit. & usq incȩlum extendi ui¬
sa ẽ. Complures preterea initinere uidere
romani globum coloris aurei cȩlo ad terrã
deuolui. maioremq factũ rursus a terra
in sublime ad orientem ferri. ac magnitu
dine sua ipsum solem obstexisse. Igitur oñ
pompeius p̃tor cũ picentib iussu senatus
bellum gessit. & uictus ẽ. Postꝙͣ sibi samn¬
tes papiũ papiumutiliũ imꝑatorẽ p̃fece¬
rant. marsi autem agamennonẽ archipi¬
ratam p̃optauerant iuliꝰ cesar samitum
pugna uctus. ceso sugit exercitu. Rutlus
consul marium ꝓpinquũ suũ legatims¬
bi legit. quem assidue submonentẽ noia
bello utilem fore. ꝙ paulisꝑ in castris er¬
ceri mulitem oporte̾t. tyronem dolo q
agere ratus contempsit. seseq in insicua
marsoꝵ & uniuersum agmen exercitus si
incautus iniecit. ubi & ipse consulo cesis

Expanded text:
tarum fragmentis, terram latissime verberatarum fragmentis, terram latissime verberavit. In Samnitibus vastissimo hiatu terrae flamma prorupit et usque in caelum extendi uisa est. conplures praeterea in itinere uidere Romani globum coloris aurei caelo ad terram deuolui maioremque factum rursus a terra in sublime ad orientem solem ferri ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Igitur Gneius Pompeius praetor cum Picentibus jussu senatus bellum gessit, et victus est; postquam sibi Samnites Papium Mutilium imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant, Julius Caesar, Samnitum pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium propinquum suum legatum sibi legit, quem assidue submoventem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id agere ratus, contempsit, seseque in insidias Marsorum et universum agmen exercitus sui incautus injecit, ubi et ipse consul occisus
Abbreviated transcription (Latin):
uestim. marsim. peligni. marrucini.
samnites. lucam. cũ adhuc occultam
defectionem meditarentur. seruilium p̃¬
torem legatum ad se missum. apd ascu¬
lum occiderunt: statimq clausa ciui¬
tate. omnes ciues romanos indicta cede
iugularunt. Continuo atrocissimam per¬
nitiem infamissima p̃cessere ꝓdigia. Nãq
omnium generũ animalia. quȩ manum
hominũ blande ꝑpetiatq inter homi¬
nes uiuere solita erant. relictis stabulis paᷤ¬
cuisq cũ balatu. hinnitu mugituq mise¬
rabili. ad siluas montesq fugerunt. Canes
quoq quoꝵ naturȩ ẽ. extra homines ẽẽ. ñ
posse. lacrimosis ululatib uagi lupoꝵ ri¬
tu oberrarunt. sunc etiam sub ortu solis
glob igneus a regione septentͥonis cũ maxi¬
mo celi fragore emicuit Apd̃ arretinos cum
panes ꝑ conuiuia frangerent᷑. cruor e me¬
diis panib fluxit. Preterea ꝑuni contimi¬
os dies grando lapidum immixtis etiam tes¬

Expanded text:
Vestini, Marsini, Peligni, Marrucini, Vestini, Marsini, Peligni, Marrucini, Samnites, Lucani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, Gaium Servilium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugularunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu mugituque miserabili, ad silvas montesque fugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrymosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt. Tunc etiam sub ortu solis globus igneus a regione septentrionis cum maximo coeli fragore emicuit. Apud Arentinos, cum panes per convivia frangerentur, cruor mediis panibus fluxit. Praeterea per septem continuos dies grando lapidum, immixtis etiam tes
Abbreviated transcription (Latin):
centem ꝑ scelus iudicum qui erusdem
factionis erant. in exilium cũ totius ur¬
bis dolore miserunt. Iem saturinnus
mẽmium uirũ acrem & integrum. fi¬
eri consulem timens occidit. ac deinde
contionem agens in domo sua. ab aliis
imꝑator. ab aliisuerorex ẽ. appellatus.
Quam temeritatem indignantes roma¬
ni. auctore mario consule. saturninum
& eius factionis auctores. interfecerunt.
quoꝵ bona omnium publicanda decre¬
uerunt. Itaq interfectis tante comura¬
tionis seditiosis. quies populo fuit. Inde
rutilius uir integerrimus ꝑiurio iudi¬
cum condempnatus ẽ. Qui smirnã cõ¬
migrans. litterarum studiis intentus con¬
senuit. Igitur iulio cesare & marco phi¬
lippo consulib. in testinis causis sociale
bellum totã commnouit italiã. Siquidẽ
liuius drusus tribunis plebis. latinos
omnes spe libertatis illectos. cũ placito
explere ñ posset. in arma excitauit. Q
auctore interfectus ẽ. Igitur picentes.

Expanded text:
centem, per scelus judicum qui ejusdem centem, per scelus judicum qui ejusdem factionis erant, in exsilium totius Urbis dolore miserunt. Idem Saturninus Memmium, virum acrem et integrum, fieri consulem timens, occidit, ac deinde contentionem agens in domo sua, ab aliis imperator, ab aliis vero rex est appellatus. Quam temeritatem indignantes Romani, auctore Mario consule, Saturninum et ejus factionis auctores interfecerunt. Quorum bona omnium publicanda decreverunt. Itaque, interfectis tantae conjurationis seditiosis, quies populo fuit. Inde Rutilius, vir integerrimus, perjurio judicum condemnatus est. Qui Smyrnam commigrans, litterarum studiis intentus consenuit. Igitur Julio Caesare et Marco Philippo consulibus, intestinis causis, sociale bellum totam commovit Italiam. Siquidem Livius Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes spe libertatis illectos, cum placitum explere non posset, in arma excitavit. Quauctore, interfectus est. Igitur Picentes,
Abbreviated transcription (Latin):
se partis studiosi ꝓxima nocte uiii mi
lia hominum extra totam uideam ꝓ¬
sugerunt. quoꝵ exilio mors alexandri
finis fuit. cũ eiusmodi factis tandem egre
ocium regni quesisset. ab armis requie¬
uit. Ergo qui latius actus eius scire uo
historie legere curabit. Belli autem se
cutum ẽ morbi pͥncipium qui xͥx & uͦiͦi
post regni annum moritur. comugi suȩ
alexandrȩ regni reliquit gubernacula.
iudeos ei uel maxime dicto audientes fo¬
re ñ dubitans. qđ longe ab eius crudeli¬
tate discrepans & inquitati resistens.
bemuolentiam fibi populi comꝑasset.
lleq spes eum fefellit.
uis iam domini multarum uocitaren¬
tur gentium. quas succinte breuitatis
gr̃a transcurrere statui. sed siquis ens
plemus scire uoluerit. Sͥ librũ oiosii le¬
gat. Igitur saturninus tͥbunus plebis.
excitati tumultus in urbe auctor extitit.
qui cũ mario consule sexto & glautia p̃¬
tore conspirauit. Primum metellum
numidicum uirum acerrimum inno¬

Expanded text:
rsae partis studiosi proxima nocte septem rsae partis studiosi proxima nocte septem millia extra totam Judaeam profugerint. Quorum exsilio mors Alexandri finis fuit. Cum ejusmodi factis tandem aegre otium regni quaesisset, ab armis requievit. Ergo qui latius ejus actus scire volHistoriae legere curabit. Belli autcutum est morbi principium. Qui trigesimo septimo regni anno moritur. Conjugi suae Alexandrae regni reliquit gubernacula, Judaeos ei vel maxime audientes fore non dubitans, quod longe ab ejus crudelitate discrepans, et iniquitati resistens, benevolentiam sibi populi comparasset, neque spes eum fefellit. vis jam domini multarum vocitarentur gentium, quas succinctae brevitatis gratia transcurrere statui. Sed si qui eas plenius scire voluerit, quintum librum Orosii legat. Igitur Saturninus, tribunus plebis, excitati tumultus in Urbe auctor exstitit, qui cum Mario consule sexto et Glaucia praetore conspiravit. Primum Metellum Numidicum, virum acerrimum, inno
Abbreviated transcription (Latin):
rent. si moreretur. Nam uix etiam mor¬
tuo daturos ueniam. qui multa scelem¬
te fecisset. Pugnauit etiam cũ demetͥo
quem iudei uocauerant. sibi inauxiliũ
a quo uictus secessit in montes. Immuta¬
ta quippe fortuna sui qui eũ pͥus deseni¬
erant miscd̾ia moti relinquentes deme¬
trum. ad alexandrum usq ad ui mulia.
se contulerunt: quoꝵ uirtute auctus se
bello reꝑauit. Demetrius huius inclina¬
tiomi destitutione fractus mox inde egres¬
susest. non tamen reliqua multitudo
ob abscessum auxilioꝵ fimultates depo¬
sut sed cũ alexandro tam diu bello as¬
siduo decertauit. donec plerisq interfec¬
tis uictor alexander ceteros captos hiero¬
solimam adduxit. Uerum inmodata fe¬
et iracundia. ut crudelitas eius ad im¬
cres eoꝵ atq filios in conspectu ipsoꝵ ne¬
caut. atq hȩc potans. & cũ suis concubi¬
nis recubans ꝓspectabat. Tantus autem
populum terror inuasit. ut etiam diũ¬

Expanded text:
rent: Si moreretur. Nam vix etiam morrent: Si moreretur. Nam vix etiam mortuo daturos veniam, cur multa scelerate fecisset. Pugnavit etiam cum Demetrio, quem Judaei evocaverunt sibi in auxilium. A quo victus recessit in montes. Immutata quippe fortuna, sui, qui eum prius deseruerant, misericordia moti, relinquentes Demetrium, ad Alexandrum usque ad sex millia se contulerunt. Quorum virtute auctus, se bello reparavit. Demetrius hujus inclinationis destitutione fractus, mox inde egressus est, non tamen reliqua multitudo ob abscessum auxiliorum simultates deposuit: sed cum Alexandro tandiu bello assiduo decertavit, donec, plerisque interfectis, victor Alexander caeteros captos Hierosolymam adduxit. Verum immoderata fecit iracundia, ut crudelitas ejus ad imeres eorum atque filios in conspectu ipsorum necavit, atque hoc, potans et cum suis concubinis recubans, prospectabat. Tantus autem populum terror invasit, ut etiam dive
Abbreviated transcription (Latin):
tum secum habuit. Prelium etiam cũri¬
lomeo committit. multos quidem hosi¬
um ꝑemit. sed uictoria in ptolomei par¬
te ꝓpensior fuit. Cũ theodoro autem filio
renonis sepius dimicauit & suꝑior fat
de possessionib illius castella & locam¬
nita suo regno adiunxit. quãius & a th¬
doro eiusexercitus usq ad x milia cesus
referatur: Is nainq cũ garam & rafian
atq anthidonem ꝑdomuisset. seditions
iudeoꝵ ꝑpessus. cũ quodam die festo cn¬
citatur in eũ popłs: nam plerumq epi¬
le seditiones accendunt. nec uidebatur
insidias posse comprimere nisi ꝑegriiꝰ
haberet auxilio. Igitur crebris cũ ꝓpagn¬
te preliis gestis suꝑior factus. ñ minus .l
tamen uictoriis letabatur. quonam res¬
i sui iuros consumpserat. unde cũ iude¬
is conabatur reconciliari. Illi autem in¬
constantiam eius moꝵ q uarietatem in
tantum oderant. ut ꝑcunctanti causã
quonam pacto eos sedare posset. dice¬

Expanded text:
tum, secum habuit. Praelium etiam cum Ptum, secum habuit. Praelium etiam cum Ptholomaeo committit, multos quidem hostium peremit, sed victoria in Ptholomaei parte propensior fuit. Cum Theodoro autem filio Zenonis saepius dimicavit; et superior factus, de possessionibus illius castella et loca munita suo regno adjunxit, quamvis a Theodoro ejus exercitus usque ad decem millia caesus referatur. Is namque cum Gazam et Rafiam atque Antidonem perdomuisset, seditiones Judaeorum perpessus, quodam die festo concitatur in eum populus. Namque plerumque epulae seditiones accendunt, nec videbatur insidias posse comprimere, nisi peregrinos haberet auxilio. Igitur crebris cum propria gente praeliis gestis superior factus, non minus qutamen victoriis laetabatur, quoniam regni sui vires consumpserat, unde cum Judaeis conabatur reconciliari. Illi autem inconstantiam ejus morumque varietatem in tantum oderant, ut percunctanti causam quonam pacto eos sedare posset, dice
Abbreviated transcription (Latin):
de babilus nascitur etiam chemone xi.
Tholomeus qui &e alexander pul¬
so de regno fiscone ptolomeo ꝑ
matrem cleopatram & ciprum seceden¬
te. regnauit annis x. Iterumq ptolome¬
us qui a matre fuerat eiectus. regressus
de fuga. regnum obtimut. & regnauit
annis.uiii. qm̃ alexandrũ qui ante eũ
fuerat ob inter fectionem matͥs ciues pe
pulerant. A reedificatione uero templi
tem ioh̾is aristobolus susceꝑat. Quo eti¬
am mortuo ut supra meminimus. i amne¬
us qui &e alexander enus fr̃ regnum parit
& sacerdotium iudeoꝵ obtinuit. & in ci¬
ues suos crudelissime regnauit. Dum e¬
nim uinculis quib uissu fr̃is alligatus
fuerat ẽ. solutus. quoniam etate maior
erat cȩteris fr̃ĩb suis& modestia presta¬
re udebatur. rex pariter iudeoꝵ ce pon¬
tifex est declaratus. Sed ille potestate
adepta. frẽm quidem alterum regnim
appetentem occidit. alterum autẽ urt
contentum ablatis reb substantis mu¬

Expanded text:
to Babylus, nascitur Cremonae.to Babylus, nascitur Cremonae.tholomaeus, qui et Alexander, pulso regno Fiscone Ptholomaeo, per matrem Cleopatram et in Cyprum secedente, regnavit annis decem. Iterumque Ptholomaeus, qui a matre fuerat ejectus, regressus de fuga, regnum obtinuit, et regnavit annis octo, quoniam Alexandrum, qui ante eum fuerat, ob interfectionem natos cives pepulerant. A reaedificatione vero templi tem Joannis, Aristobolus susceperat. Quo etiam mortuo, ut supra meminimus, Janneus, qui et Alexander, ejus frater, regnum pariter et sacerdotium Judaeorum obtinuit, et in cives suos crudelissime regnavit. Dum enim vinculis quibus jussu fratris alligatus fuerat, est solutus, quoniam aetate major erat caeteris fratribus suis, et molestia praestare videbatur, rex pariter Judaeorum et pontifex est declaratus. Sed ille, potestate adepta, fratrem quidem alterum regnum appetentem occidit; alterum autem vita contentum, ablatis rebus, substantiis nuda
Abbreviated transcription (Latin):
ius obpleuit: & splendor hebetauit. Ita
factum est ut tanta acterribilis multi¬
tudo mimma romanoꝵ clade. fua autẽ
ta miserabilia mortis genera sese cũ par¬
uulis suis neci dederunt. Ita in his duo
absq innumera mulierum multitudi¬
ne. quȩ suos se q paruulos. femineo fu¬
rore. ui autem uirili dilaniauerunt.
Quib etiam dieb publiciꝰ malleolus
romanis incognitum antea facinus ꝑ¬
petrauit. Siquidem matrem suam in¬
terfecit seruis adnitentib. quam ob cau¬
sam dampnatus parricidii. insutusq
in culleum. & in mare proiectus est. Co
quidem temꝑe in siria x asia antiochuˢ
qui & orfus regnabat. cui successit antio¬
chus crippusqͥabantiocho citino regno pul¬
sus ac rursus crippꝰ antiochus suꝑato ei¬
tino regnum recepit. Ita ex successione
aduersum se dumcantes. regnabant in¬
siria x afia. Quib dieb marcus terentiuꝰ
uarro philosophus& poeta & cicero nas¬
cuntur. marcus furius poeta cognomen¬

Expanded text:
vis opplevit, et splendor hebetavit. Ita vis opplevit, et splendor hebetavit. Ita factum est ut tanta ac terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ta miserabilia mortis genera sese cum parvulis suis neci dederunt. Ita in his duobabsque innumera mulierum multitudine, quae se suosque parvulos femineo furore, virtute autem virili, dilaniaverunt. Quibus etiam diebus Publicius Malleolus Romanis incognitum ante facinus perpetravit. Siquidem matrem suam interfecit, servis adnitentibus. Quam ob causam damnatus parricidii, insutusque in culeum, et in mare projectus est. Eo quidem tempore in Syria et Asia Antiochus, qui et Orfus, regnabat; cui successit Antiochus Crippus, qui ab Antiocho Cytino regno pulsus, ac rursus Crippus Antiochus, superato Cytino, regnum recepit. Ita ex successione adversum se dimicantes, regnabant Syriae et Asiae. Quibus diebus Marcus Terentius Varro philosophus, et Cicero nascuntur. Marcus Furius poeta, cognomen
Abbreviated transcription (Latin):
itaut nichil predȩ uictor nichilq uic¬
lus agnosceret. Maximus tunc rome
ñ solum luctus uerum etiam metus fuit.
ne confestim cymbri alpes transgreden¬
tur. italiamq delerent. Igitur marius
quater consul. contra gallos dirigitur.
Qui cũ tigurinis &e alabromby duob p̃-¬
liis dimicans. ñ fine magno suoꝵ discri¬
mine uicit. ex quib ec mił armatoꝵ bel¬
lo interfecta sunt. lxx milia capta.
uix .iii. milia effugisse referuntur. Muli¬
eres itaq eoꝵ paruulis suis ad saxa conli¬
fis. cunctȩ sese ferro ac fuspendio ꝑeme¬
runt. seutones autẽ & cimbri integris
copiis alpium niues emensi. itatiȩ pla¬
na ꝑ uaserunt. ibiq cũ poculis. cibis ac
lauacris emollirentur. mariꝰ quinto con¬
sul & catulus aduersum eos mississunt.
qui annibalis ingenium sequuti in ne¬
bula disposuerunt pugnam .& in sole
pugnauerunt. dolnamq cũ uento ortꝰ.
ex aduerso emicuit. uifus inimicoꝵ pul¬

Expanded text:
ita ut nihil praedae victor nihilque vicita ut nihil praedae victor nihilque victus agnosceret. Maximus tunc Romae non solum luctus, verum etiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrederentur, Italiamque delerent. Igitur Marius quarto consul contra Gallos dirigitur, qui cum Tigurinis et Allobrogibus duobus praeliis dimicans non sine magno suorum discrimine vicit. Ex quibus 200,000 armatorum bello interfecta sunt, octoginta millia capta: vix tria millia effugisse referuntur. Mulieres itaque eorum parvulis suis ad saxa collisis, cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. Teutones autem et Cimbri integris copiis Alpium nives emensi, in Italiae plana pervaserunt. Ibique cum poculis, cibis ac lavacris emolliretur, Marius quinto consul et Catullus adversum eos missi sunt. Qui Hannibalis ingenium secuti, in nebula deposuerunt pugnam et in sole disposuerunt. Sol namque cum vento ortus ex adverso emicuit, visus inimicorum pul
Abbreviated transcription (Latin):
romanum extinguerent conspirauerãt
mssi. ꝓuintias fibi rhodano flumine me¬
do diuiserunt. ubi dum inter se grauis¬
sima inuidia & contentione discertant
cũ magna ignominia & ꝑiculo romani
somins uicti funt. Siquidem in ea pug¬
na. m̃ emilius consularis captus atq in¬
terfectus ẽ. duo filii consulis cesi. lxix mi¬
la romanoꝵ socioꝵq ea tempestate tru¬
cidata. xl milia calonum atq lixarum
interfecta ant̾ias scͥbit. Ita ex omin pene
exercitu. decem tantummodo hominẽ
qui miserum nuntium ad augendas mi¬
serias reportarent suꝑfuisse referuntur.
hostes buns castris atq ingenti p̃da po¬
titi noua quadam atq tnsolita execrati¬
one cuncta sce ꝑant pessum dederunt.
uestis discissa & ꝓiecta est. aurum ar-¬
gentumq in flumen abiectum. loricȩ ui¬
roꝵ conscissȩ. falerȩ equoꝵ disꝑdite. eqͥ
ipsi gurgitib immersi. homines laque¬
iscollo inditis ex arborib fuspensi sunt.

Expanded text:
Romanum extinguerent conspirauerant, Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum argentumque in flumen abiectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibis collo inditis, ex arboribus suspensi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. fubito suffragium e celo romanis
it. ac tempestas ualida exorta est. quȩ
romanos refrigerans conualescere fect
mauros uero atq numidas inermes pe¬
ne reddidit. dum hastilĩa eoꝵ quȩ sine
amento erant lubrica. scuta uero que
ex coriis elefantoꝵ uelud spongia aquã
ebibentia inhabilia facta sunt. Qua fo¬
tuna marius factus suꝑior uicit. Boccuᷤ
atq iugurta fugientes. xc mił suoꝵ a
miserunt. Ergo boccus cũ romanis pue¬
nare diffidens. pacem petiit. iugurtã
dolo captum. conditione pacis catena¬
tum ad marium misit. quem ante cl¬
rum suum triumphator abegit ꝙ incar¬
cere positum strangulari iussit. Preterea
iugirtii temꝑib belli cassius confulin
galliatigurmos usq oceanum ꝑsecutus.
ursusq ab hisdem infidiis circũuentus.
inc manlius consul & coepio ꝓcon¬
fule. aduersum cimbros & theuto¬
has& tigurmos & ambronas galloꝵ et
germanoꝵ gentes quȩ tunc ut imꝑiũ

Expanded text:
nos. Subito suffragium est Romanis nos. Subito suffragium est Romanis it, ac tempestas valida orta est, quae Romanos refrigerans convalescere fecit, Mauros vero atque Numidas inermes pene reddidit, dum hastilia eorum, quae sine amento erant, lubrica, scuta vero, quae ex coriis elephantorum, velut spongia aquam ebibentia inhabilia facta sunt, qua fortuna Marius superior factus vicit. Bocchus atque Jugurtha fugientes, 90,000 suorum amiserunt. Ergo Bocchus cum Romanis pugnare diffidens, pacem petiit, Jugurtham dolo captum, conditione pacis catenatum, ad Marium misit, quem ante currum suum triumphator abegit, et in carcere positum strangulari jussit. Praeterea Jugurthini temporibus belli, Cassius consul in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus, rursusque ab iisdem insidiis circumventus, C. Manlius consul et Q. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. Qui anno sequenti. aulũ postu
iniũ. postumii consulis fr̃em. quẽ is xl¬
milium armatoꝵ exercitui p̃fecerat. int̾¬
emit. ac pene totam africam a romamᷤ
deficientem suo iunxit regno. Deinde
metelli disciplina coereitus duob q
preliis uictus .iii. mił ꝑfugarum reddi¬
didit cecq obsides dedit. Conditionen
pacis ũ custodiens iterũ mariam con¬
sulis qui ñ illo inmore astutia p̃ditus
rat deuictus. dũ de ꝓpͥis diffiderat um¬
bus. boccum mauroꝵ regem ad sua cn¬
duxit auxilia. Cuius copiis auctus ma¬
rianum sepius afflixit exercitum. Pofi
ter bellando ita contriuit. omnib des¬
ꝑatis romam telis plurmui occisi uidis
pressi. siti ac ingenti feruore solis pulu¬
req defecti nullam fibi deincepssꝑa
rent salutem. dum omina paterentur
intolerabilia. equites uero numidiarũ
atq mauroꝵ uelut fine labore pene ci¬
tos atq circũ septos trucidarent roma¬

Expanded text:
ueneueneumium Posthumii consulis fratrem, quem is 40,000 armatorum exercitui praefecerat, interemit, ac pene totam Africam a Romanis deficientem suo junxit regno. Deinde Metelli disciplina coercitus, duobusque praeliis victus, 3,000 perfugarum reddidit, trecentosque obsides dedit. Conditionem pacis non custodiens, iterum Mariani consulis qui non illo minori astutia praeditus erat devictus, dum de propriis diffideret viribus, Boccum Maurorum regem ad sua conduxit auxilia. Cujus copiis auctus, Marianum saepius afflixit exercitum. Postrter bellando ita contrivit, ut omnibus desperatis Romani telis plurimi occisi undique pressi siti ac ingenti fervore solis, pulvereque defecti, nullam deinceps sibi sperarent salutem, dum omnia paterentur intolerabilia. Equites vero Numidarum atque Maurorum, velut sine labore pene captos atque circumseptos trucidabant Roma
Abbreviated transcription (Latin):
liberis in flaminas se ꝓiecerunt. Qui p̃
occupantib romanis. ꝑagende tunc
mortis suȩ copiam non habuerant cap¬
tiq fuerant. alii ferro. alii suspendio. a¬
lii abnegato cibo sese consumpferunt.
nullusq omnino uel paruulus suꝑfu¬
it. qui seruitutis conditionem uitȩ amo¬
re tolerarit. His ita se habentib. senatus
iugurtȩ regi numidiarum bellum in¬
a NRuiguita micipsȩ numudiarũ
regis adoptiuus. heresq inter naturales
eius filios factus pͥmum coħedes suos idẽ
hiemsalem occidit. ad herbalem uictũ
bello africa expulit. cał purmum dem¬
de confulem aduersum se missũ peccuma
corrumpit. atq ad turpissimas conditio¬
nes pacis adduxit. Preterea cũ romã ipse
uenisset. omnib peccunia corruptis aut
ad temptatis: seditiones dissenfionesq ꝑ¬
miscuit. Qua cũ egrederetur. infami sa¬
tis notauit elogio dicens. Ourbem uena¬
lem & mature ꝑituram si emptorem in¬

Expanded text:
liberis, in flammas se projecerunt. Qui vero liberis, in flammas se projecerunt. Qui vero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant, captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo, sese consumpserunt. Nullusque omnino vel parvulus superfuit, qui servitutis conditionem vitae amore tolerarit. His ita se habentibus senatus Jugurthae regi Numidarum bellum inr Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad turpissimas condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem in
Abbreviated transcription (Latin):
senatus .x. annoꝵ uectigalia catemen
tuito regi aluernoꝵ galliȩ ciuitatis
bellũ maximo instructu comꝑanti.
adeo cũ paruo exercitu occurrit. ut
bituitus paucitatem romanoꝵ uix ad
escam canib quos in agmine habebat
sufficere posse iactaret. Qui cũ sibi ad
transferendas copias unum pontem
rodami fluminis parum. eẽ. intelligeret.
alium compactis lyntrib cathenisq
connexũ suꝑstratis confixisq tabulis
struxit. Conserta pugna & diu grauit̃
agitata. uicti galli conuersiq in fugã.
dũ quisq sibi timet. coaceruatis incon
tis uincla ruꝑunt. ac mox cũ ipsis lin¬
trib mersi sunt. Centũ lxxx. mille ar¬
matoꝵ in exercitu bituiti fuisse tradun
tur ex quib el mił uel cesa uel mer¬
sa sunt. Uictus martius consul galloꝵ
gentem fub radice alpium sitam bello
ad gressus est. Qui cũ se romanis copiis
circum septos uiderent. belloq impares
fore intelligerent. occisis conugib ac

Expanded text:
senatus decem annorum uectigalia Catinenssenatus decem annorum uectigalia Catinenstuito regi Aruernorum Galliae ciuitatis bellum maximo instructu conparanti adeo cum paruo exercitu occurrit, ut Bituitus pauoi-is tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminis parum esse intellegeret, alium conpactis lintribus catenisque conexum superstratis confixisque tabulis instruxit. conserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconstis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse ttur, ex quibus 150,000 vel caesa vel mersa sunt. Victus Martius consul, Gallorum gentem sub radice Alpium sitam bello aggressus est. Qui cum se Romanis copiis circumseptos viderent, belloque impares fore intelligerent, occisis conjugibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
uib etiam temꝑib iubente se¬
natu kartago iterum reedifi
Deductis illuc romanoꝵ ciuib cũ fami¬
liis. repleta ac restituta. ẽ. Rome etiam
seditio orta ẽ. quam gracchus atq flac¬
cus excitauerant tribum seruis liber¬
tatem agrosq publicos diuidere pro¬
mittentes. Quo tumultu amplius .iii.
milia necata sunt in urbe cũ auctorib
seditionum. Quib dieb metellus bel¬
lando ꝑuagatus. baleares insulase¬
domuit. Tunc etiam domitius ꝓ con
sule allobrogas gallos iuxta oppidũ
uindaliũ grauissimo bello uicit. maxi¬
me cũ elefantoꝵ noua forma ȩqui hos¬
tium hostesq conterriti diffugissent.
ix milia ibi allobrogum cȩsa referun¬
tur .iii.milia capta sunt. Codem tem¬
ꝑe ethna mons ultra solitũ exarsit. &
torrentib igneis suꝑfusis lateq circũ¬
fluentib catinam urbem finesq erus
eius oppressit. ita ut recta ȩdium cali¬
didis cynerib p̃usta & p̃grauata cor¬
ruerent. Cuius leuandȩ cladis causa

Expanded text:
uibus etiam temporibus, jubente senatu, Carthago iterum reaedificdeductis illuc Romanorum civibus cum familiis repleta ac restituta est. Romae etiam seditio orta est, quam Gracchus et Flaccus excitaverunt tribuni, servis libertatem agrosque publicos dividere promittentes. Quo tumultu amplius tria millia necata sunt in Urbe, cum auctoribus seditionum. Quibus diebus Metellus bellando pervagatus Baleares insulas edomuit. Tunc etiam Domitius sule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio redemptionis arcepit. Post horrithiã
penthefilea regno potita ẽ. cuiꝰ troiano bello
clarissima inter uiros documenta uirtutiᷤ
accepimꝰ Igitur scyte idẽq gotti quos ueso¬
res rex egipti adsuam suoꝵq non solũ mise¬
riam & confusionẽ. sed etiam aliarũ genti¬
um excitasse. hystorio graphoꝵ nobilium

Expanded text:
pretio redemptionis accepit. Post Orythia pretio redemptionis accepit. Post Orythia Pentesilea regno potita est, cujus Trojano bello clarissima inter viros documenta virtutis accepimus. Igitur Scythae iidemque Gothi, quos Nesozes rex Aegypti, ad suam suorumque non solum miseriam et confusionem, sed etiam aliarum gentium excitasse, historiographorum nobi
Abbreviated transcription (Latin):
relicte cũ marphesia regina. contursu hoᷤ¬
tium trucidantur. Huius locũ sinope filia
capessit. quȩ singularem uirtutis głam ꝑ¬
petua uirginitate cumulauit. Hac fama
excitas gentes tanta ãmiratio & formido in¬
uaserat: ut hercules qͦ cũ iussus fuisset
a dño suo exhibere arma regine. qͣsi ad ie¬
uitabile ꝑiculum destinatus uniuersam
gretiȩ lectam ac nobilem iuuentutẽ con-¬
traxerit. nouem longas naues p̃parauerit:
nec tamen contentus examine uirium ex im¬
puso aggredi &r imsperatas circũuenire ma¬
luerit. Duȩ tunc sorores regno p̃erant. anthi¬
ope ce horrichia. Hercules mari aduectus.
incautas mermesq & pacis incuria desides
opp̃ssit. Inter cesas captasq complurimas.
duȩ sorores antiopae. melamppe ab hercule¬
hippolite. a theseo retentȩ sunt. Sed these¬
us hyppoliten matͥmonio adsciuit. hercu¬
les melanippẽ sorori reddidit. ce arma reginȩ

Expanded text:
relictae cum Marpesia regina concursu hosrelictae cum Marpesia regina concursu hostium trucidantur. huius locum Sinope filia capessit, quae singularem uirtutis gloriam perpetua uirginitate cumulauit. hac fama excitas gentes tanta admiratio et formido inuaserat, ut Hercules quoque cum iussus fuisset a domino suo exhibere arma reginae quasi ad ineuitabile periculum destinatus, uniuersam Graeciae lectam ac nobilem iuuentutem cotraxerit, nouem longas naues praepararit, nec tamen contentus examine uirium ex inprouiso adgredi et insperatas circumuenire maluerit. duae tunc sorores regno praeerant, Antiope et Orithyia. Hercules mari aduectus incautas inermesque et pacis incuria desides oppressit. inter caesas captasque complurimas duae sorores Antiopae, MelaHyppolite a Theseo, retentae sunt. Sed Theseus Hyppoliten matrimonio ascivit, Hercules Melanippe sorori reddidit, et arma reginae
Abbreviated transcription (Latin):
finitimoꝵ ꝑ insidias trucidantur. Hoꝵ
uxores. exilio ac iuduitate ꝑmote arma
sumunt. ce ut omnib par ex simili condi¬
tione amius fieret. uiros qui suꝑfuerant
int̾ficiunt. atq accense in hostem sangui¬
ne suo ultionẽ cesoꝵ coniugũ. finitimoꝵ ex¬
cidio consequnt᷑ Tunc pace armis quesita.
externos concubitꝰ in eunt. editos mares
mox enecant. feminas studiose nutriunt.
mnustis infantiũ deteriorib mamillis. ne sa¬
gittarum iactus impedirentur: unde amaao¬
nes dictȩ. Harũ duȩ fuere reginȩ marsepia
ce lumpeto. quȩ agmine diuiso in duas par¬
tes. uicissim curam belli ce domꝰ custodiã
sorciebantur. Igitur cũ europȩ maximam
partem domuissent. asie uero aliquantis ci¬
uitatib captis. ipsȩ autẽ ephesũ aliasq urbẽ
condidissent. p̃cipuam exercitus sui partẽ
onustam opulentissima p̃da. domum reuo¬
cant. Reliquȩ ad tuendum asiȩ imꝑium

Expanded text:
finitimorum per insidias trucidantur. horum finitimorum per insidias trucidantur. horum uxores exilio ac uiduitate permotae arma sumunt et, ut omnibus par ex simili condicione animus fieret, uiros qui superfuerant interficiunt atque accensae in hostem sanguine suo ultionem caesorum coniugum finitimorum excidio consequuntur. tunc pace armis quaesita externos concubitus ineunt, editos mares mox enecant, feminas studiose nutriunt inustis infantium dexterioribus mammillis, ne sagittarum iactus impedirentur; unde Amazones dictae. harum duae fuere reginae, Marpesia et Lampeto, quae agmine diuiso in duas partes uicissim curam belli et domus custodiam sortiebantur. igitur cum Europam maxima e parte domuissent, Asiae uero aliquantis ciuitatibus captis, ipsae autem Ephesum aliasque urbes condidissent, praecipuam exercitus sui partem onustam opulentissima praeda domum reuocant, reliquae ad tuendum Asiae imperium