comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo doest ad utilitate urabur
Auidan codices habent llbrurdar¬
a aioratione ur̃a: Oratio a plioritio
philipensium erat: quia ꝓ illis ora
leia quando qui lib& erat ꝓ aliqꝰ
suita illuꝰ munda fuerit ꝓquo¬
ꝯtitionẽ deprecantis ut antea ex¬
quꝓ ipso orat: Unde dñs dicit
hestmicie: Noli orare ꝓpopulohoe:
quia non exaudiamte : Ergo beati
Puli oritio quam ꝓillis fundebãt :
bona uita illorũ subleuabatur
Inde dic̃ non requiro tantũ modo
datũ : sed requiro beniuolentiã.
& benignitate ab undante in ora¬
tione ura: idest ut ura bona uo¬
luntate subleuetur oratio quam
habeo aut̃ om̃ĩa & ha

Expanded text:
 est ad utilitatem vestram. Quidam codices habent: Abundantem in oratione vestra. Oratio Apostoli, oratio Philippensium erat, quia pro illis orabat. Et quando quilibet orat pro aliquo, si vita illius munda fuerit, prorationem deprecantis, ut a Deo exqui pro ipso orat. Unde dicit Dominus Jeremiae: Noli orare pro populo hoc, quia non exaudiam te . Ergo beati Pauli oratio quam pro illis fundebat, bona vita illorum sublevabatur. Unde dicit: Non requiro tantummodo datum, sed requiro benevolentiam et benignitatem abundantem in oratione vestra, id est ut vestra voluntate sublevet oratio, quam Habeo autem omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
non ueritatẽ prudentiae in xp̃m: quia¬
qui głatur quasi in cognitione unius
dĩ & incircũcisione. & ꝓbat utiliora
in lege morsi: et putat sẽ ducẽ eẽ
infidelitate. ignorantia. & peccatis.
sicut & illi fuerant olim: quib idem
apłs loquitur. fuistis aliquando te
rali utilia sunt quaedat: quod tibi
non uis fieri alio nefeceris: Sedinle
ge erant utiliora: quia ibi est cogni¬
tio dĩ: In euangłio autẽ: utillima ⁊
Gentiles enĩ quo dã modo utilia cognosce¬
si scriptã: ł ideles autem in nouo tes¬
tam̃to utillima cognoscunt: quia
habent fidem scãẽ trinitatisi:
Qui ergo aliũ doces: teipsu mbarondo¬
ces: hoc increpatiue est legendum. &
cũ subauditione huiꝰ modi. Oiudeue
qui aliũ doces. teipsũ quare ñ doces.:
Iui predicas non furandũ. quare furaris
bona alterius. uł etiã qui predicus
legem. quare furaris de lege spiritulem
intelligentiam
Iui dicis non męchan

Expanded text:
non veritatem prudentiae, quia Christo nonon veritatem prudentiae, quia Christo noqui gloriatur quasi in cognitione Dei unius et in circumcisione, et probat utiliora in lege Moysi. Et putat se esse ducem infidelitate ignorantiae et peccatis, sicut et illi fuerunt olim quibus idem apostolus loquitur: Fuistis aliquando tenrali utilia sunt quae dicit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris, sed in lege scripta erant utiliora, quia ibi est cognitio Dei, in Evangelio autem utillima. Gentiles enim quodammodo utilia cognoscesi scriptam utitamento utillima cognoscunt, quia habent fidem sanctae Trinitatis. Qui ergo alium doces, teipsum quare non doces? Hoc increpative est legendum et cum subauditione hujusmodi. O Judaee, qui alium doces, teipsum quare non doces? Qui praedicas non furandum, quare furaris bona alterius, vel etiam qui praedicas legem, quare furaris de lege spiritalem intelligentiam? Qui dicis non moechan
Abbreviated transcription (Latin):
M. Per illũ enĩ uidicaturꝰ
est ds̃ pater mundũ. sicut ipse di xit
Pater non iudicat quemquã. sed om̃e
iudicium deditfilio. Sicut stilo in pͥ¬
muntur notȩ incera. sic quaedam
notue malarũ autbonarũ cogita¬
tionum figuntur inm̃te & consci¬
entia nr̃a: quȩ aut accusabunt aut
certe defendent nos in die uidicu.
quando nonsolũ aꝑta. sed etiam
quae nob s modo occulta iudica¬
buntur. In hoc enĩ testimoniũ nobis
ꝑhibebit conscientia nr̃a. quia ma¬
infestabit nob̾ utrũ plura pecaita
sint. anbona oꝑa: & utrũ uetera
annoua. utrũ deletti ꝑ poenitentiã: annouis
scelerib cumulata: Iu autẽ iudeus cog¬
nominaris. subaudis aiuda patriarcha.
& requiescis in lege illã legendo me¬
ditando. & scđm tuã falsã doctrinam
intelligendo. & gloriaris indeo. hoc ÷
inunius dĩ noticia & nosti uoluntatẽ
dĩ ꝑ ipsã legem . & probas utiliora
instructus p̾legem: & cętera usq ad
id. Tedico habentẽ formã scienticieᷤ sed

Expanded text:
 Per illum judicaturus est Deus Pater mundum, sicut ipse dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Sicut stylo imprimitur nota in cera, sic quaedam notae malarum aut bonarum cogitationum figuntur in mente et conscientia nostra, quae aut accusabunt, aut certe defendent nos in die judicii, quando non solum aperta, sed etiam quae modo sunt nobis occulta judicabuntur. In hoc ergo testimonium nobis perhibebit conscientia nostra, quia manifestabit nobis utrum plura peccata sint an bona opera, et utrum vetera an nova, utrum deleta per poenitentiam an novis sceleribus cumulata. Si autem tu Judaeus cognominaris, subaudis a Juda patriarcha. Et requiescis in lege. Illam legendo, meditando, et secundum tuam falsam doctrinam intelligendo, et gloriaris in Deo, hoc est in unius Dei notitia. Et nosti voluntatem ejus, per ipsam legem, et probas utiliora instructus per legeidem habentem scientiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quia primitiue ȩccłue exiudȩis fuerunt
Nonest enĩ ꝑsonarũ acceptio: apud dm̃
Iunc ess& ꝑsonarum accepti osiue distinc¬
tio apuddm̃. si propt̃ abraam iudeos elige¬
r&: et gentiles diuidola colentes abicer&:
uł si remuneretr& uideum bene uiuendum
& neglegeret gentilem recte credentem et
recte operantem
Quicũq. enim sine
lege mor̾si uł euangłu peccauerunt.
icut pagani : sine lege peribunt
quia non requiretur ab illis:. Peribunt
tamen. quia legẽ naturalẽ spreuerunt.¬

Expanded text:
e ex Judaeis fuerunt. Non est enim personarum acceptio apud Deum. Tunc esset personarum acceptio sive distinctio apud Deum, si propter Abraham Judaeos eligeret et gentiles diu idola colentes abjiceret: vel si remuneraret Judaeum bene viventem, et negligeret gentilem recte credentem et recte operantem. Quicunque enim sine lege vel Moysi, vel Evangelii peccaverunt, sicut pagani, sine lege peribunt, quia non requiretur ab illis lex; peribunt tamen, quia legem naturalem spreverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
legis scriptum in cordibus suis.
Hoc dupliciter intelligi potest. cumgentes
ea quaelex scripta non p̃cipit. illis quib
det est: ipsi utiq ostendunt habere sẽ¬
scriptum naturalem legem in cordib
& ipsi sibi suntlex: quia illa faciunt
quac lexdoca. lic& illis non sit datii¬
C erbigratia. Sarraceni quineq legẽ mor¬
si neq legem euangłii habent. dũ natu
tam legem in cordib suis ostendunt
Lexdicit: ñ occides. Isquilegẽ ñ accepit.
sinon occidit: ipse sibi estlex. Alixtia.
Cũ gentes quȩ legẽ morsi non habent
ꝑdoctrinã euagłu imbuti. natu¬
raliter ea faciunt quaelex morsi p̃¬
cepit. ipsi sibi sunt lex: quia habent
eandẽ legẽ morsi scriptã in cordib
sius. inspiratione omni potentis dei
Testimorium reddente illis consei¬

Expanded text:
iptum in cordibus suis. Hoc dupliciter intelligi potest. Cum gentes ea quae lex scripta praecipit illis quibus data est, ipsi utique ostendunt se habere scriptam naturalem legem in cordibus, et ipsi sibi sunt lex: quia illa faciunt quae lex docet, licet illis non sit datVerbi gratia: Saraceni qui neque legem Moysi, neque Evangelii habent, dum naturtam legem in cordibus suis ostendunt. Lex dicit: Non occides. Is qui legem non accepit, si non occidit, ipse sibi est lex. Aliter: Cum gentes quae legem Moysi non habent, per doctrinam Evangelii imbuti, naturaliter ea faciunt quae lex Moysi praecepit, ipsi sibi sunt lex: quia habent eamdem legem Moysi scriptam in cordibus suis inspiratione omnipotentis Dei. Testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
preuaricati. Non enĩ auditores legis
iusti sunt apud dm̃: sed factores le¬
gis iustificabuntur. hoc est iusti habe¬
buntur : & iusti apparebunt sicut ille uo¬
lebat de quo dicitur: Uolens autẽ iustifi¬
Qui auditlegem & non adimplet p̃cepta
legis. non iustificatur solũ modo ꝓpter
auditũ. Iui uero est auditor legis ecfaccor.
utiq ille iustificatur ꝑlegem:
enim gentes que legemꝰ non habent.
natura liter quae legis sunt faciunt:

Expanded text:
res legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Hoc est justi habebuntur, et justi apparebunt, sicut ille volebat, de quo dicitur: Volens autem justifiQui audit legem, et non implet praecepta ejus, non justificabitur solummodo propter auditum; qui vero est auditor legis et factor, utique ille justificabitur per legem. Cum enim gentes quae legem non habent, naturaliter ad quae legi
Abbreviated transcription (Latin):
In principio p̃dicationis apłi quãdo
philipenses crediderunt. maximã
humanitatẽ ei prebuerint : minis¬
trantes illi leto animo. quȩ necessa¬
ria erant: Sed cum coepissent per¬
secutionẽ pati asuis ciuib infidelib
& tribulari aꝑsecutoribus: cessauer
aministratione: neq enĩ poterant
in seditione & ꝑsecutione positi offi¬
cium caritatis ita implere. sicut̃
temꝑrepacis. Iterũ uͦ cum reddita
eẽt illis tranquillitas dño suffra¬
gante. reuersi sunt ad pristinam
conuersationem coeperuntq mi¬
nistrare apło alisq sc̃is quȩ necessaria
erant. Qua propter: congaud&
apłs illorum bonitati & dic̃ gauisus

Expanded text:
In principio praedicationis Apostoli, quando Philippenses crediderunt, maximam humanitatem praebuerunt ei, ministrantes ei laeto animo quae necessaria erant; sed cum coepissent persecutionem pati a suis civibus infidelibus, et tribulari a persecutoribus, cessaverunt a ministratione: neque enim poterant in seditione ac persecutione positi, officium charitatis ita implere, sicut tempore pacis. Cum vero reddita esset illis tranquillitas Domino suffragante, reversi sunt ad pristinam conversationem, coeperuntque ministrare Apostolo aliisque sanctis quae necessaria erant. Quapropter congaudet Apostolus illorum bonitati, et dicit: Gavisus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: Excusat eos modo dicens.
indulgeo uobis si ad tempus illud
omisistis: quia detenti eratis ꝑsecu¬
tione inimicorum: Ego enĩ didici :¬
humiliari .⁊ dest scio penuriam
necorrumpar ab ea¬
constitus sum

Expanded text:
vium. Excusat eos modo, dicens: Indulgeo vobis si ad tempus illud omisistis, quia detenti eratis in persecutione inimicorum. Non quasi humiliari, id est scio penuriam ne corrumpar ab einstitutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ui debimus eum sicuti est: Si cut scrip¬
tum est: Lustus autẽ ex fide uiuit: Hoc
exemplũ: in oraculo ab acuch ꝓpħae
inuenitur: Exfide igitur quae concipi¬
tur corde. ꝓfertur ore: & bonis oꝑibus
exornatur. Uiuit uistus: uito aet̾na :
Fides autem sine oꝑib: mortua est.
Reuelatur enim ira dĩ decȩlo super
omnem impietatẽ: & iniusticiã

Expanded text:
 Sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit. Ad hoc exemplum in oraculo Habacuc prophetae continetur. Ex fide igitur quae concipitur corde et profertur ore, et bonis operibus exornatur, vivit justus vita aeterna. Fides autem sine operibus mortua est . Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitia
Abbreviated transcription (Latin):
euangłm. in salute om̃i homini credenti :
quia ꝑ illã fidẽ & operationem quã
euangłm adnuntiat. decreuit ds̃ salua¬
re genus humanum. Preferuntur modo
iudȩi grecis. uł quia ante illos leges
diuinas humanasq habuere. uł quia
enutriti in lege: cito ꝑ cognitionem
legis ꝑuenerunt ante illos adfidem
euangłn uidelic&. quando postas¬
censionẽ dominicã p̃dicantibus
apłis crediderunt ex eis una die tria
milia. al tera diequinmilia. & dem¬
ceps multamilia. Siue etiam in hoc
prefert iudeos grecis. quasi ip̃si apłi
aquibus greci doctrinã fidemq
euangłu quasi amagistris ꝑcipie¬

Expanded text:
um in salutem omni homini credenti, quia per illam fidem et operationem quam Evangelium annuntiat. decrevit salvare genus humanum. Praeferuntur modo Judaei Graecis, vel quia ante illos leges divinas humanasque habuere: vel quia enutriti in lege, cito per cognitionem legis pervenerunt ante illos ad fidem Evangelii, videlicet quando post ascensionem Dominicam praedicantibus apostolis crediderunt ex eis una die tria millia, altera quinque millia et deinceps multa millia. Sive etiam in hoc praefert Judaeos Graecis, quia ipsi apostoli a quibus Graeci doctrinam fidemque Evangelii quasi a magistris percipie
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatur exfide infidem
Lusticia dĩ. id÷ iustificatio qua iusti¬
ficat in se credentes: in euangłio manifesta¬
tur dũ dicitur. qui crediderit & baptiza¬
tus fuerit: saluus erit. id ÷ iustus erit:
Haec ÷ iusticia qua om̃s credentes dono
patris & filii & sp̃s scĩ iustificaritur.
quȩ iccirco uisticia dicitur dĩ. quia
eam inꝑti endo fidelibus: iustos reddit.
Et hoc ex fide subauditurlegis: Infidẽ sci
euangłu.: si adiudȩos referas: Iuia enĩ
in lege unius dĩ noticiam etfidem ha¬
buerunt. sic̃ dicit᷑ in exodo qđ credider̃
domino et morsi seruo eius: sacilius
ex fide & cogitione uniusdĩ ad euan¬
głm transeuntes. fidẽ scãe trinitatis
ꝑceperunt: Communiter om̃s creden¬
tes a fide uerboꝵ transient quandoq
ad fidem rerũ: quia quod ꝓmittit
euangłm fideliter exhibebitur spetie
p̃miorum. quando quod modo tenemus
infide & inspẽ: tunc possidemus in re:
Luxta quod beatus iohannes dicit: Km̃i¬

Expanded text:
atur ex fide in fidem. Justitia Dei, id est justificatio qua justificat in se credentes, in Evangelio manifestatur dum dicitur. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus, id est justus, erit . Haec est justitia, qua omnes credentes dono Patris et Filii ac Spiritus sancti justificantur. Quae idcirco justitia Dei dicitur, quia eam impartiendo fidelibus, justos eos reddit, et hoc ex fide, subaudis legis, in fidem sancti Evangelii, si ad Judaeos referas. Quia enim in lege unius Dei notitiam et fidem habuerunt, sicut dicitur in Exodo, quod crediderunt Domino et Moysi servo ejus , facilius ex fide et cognitione unius Dei ad Evangelium transeuntes, fidem sanctae Trinitatis perceperunt. Communiter omnes credentes a fide verborum transient quandoque ad fidem rerum, quia juxta quod promittit Evangelium fideliter exhibetur spei praemiorum, quando quod modo tenemus in fide et in spe, tunc possidebimus in re, juxta quod beatus Joannes dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis
p̃dicare : Iuidam credebant in
filium di. et uerecundabantur
p̃dicare qđ natꝰ eẽt exfemina. qđ eruci¬
fixus. quasi nolentes in iuriã facere
dĩ filio: sedhoc nonerubescebat paulꝰ.
quidicebat ñ erubesco euangłm p̃di¬
care. Ac sidiceret alus uerbis: non eru¬
besco filiũ dĩ p̃dicare infine cẽporũ
natũ. quẽ scio ante om̃a scła ȩquu¬
lem patri genitũ: ñ erubesco mortuũ
p̃dicure. quẽ scio suꝑcta morte t̾cia¬
die resurrexisse : deinde cuelos pene¬
trasse: & quasi diceret aliquis. quare¬

Expanded text:
subaudis praedicare. Quidam credebant in Filium Dei et verecundabantur praedicare quod natus esset ex femina, quod crucifixus, quasi nolentes injuriam facere Dei Filio, sed hoc non erubescebat Paulus qui dicebat: Non erubesco Evangelium praedicare, ac si diceret aliis verbis: Non erubesco Filium Dei praedicare in fine temporum natum, quem scio ante saecula aequalem Patri genitum. Non erubesco mortuum praedicare, quem scio superata morte tertia surrexisse die, deinde coelos penetrasse. Et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ei quae necessaria erant. Inde dicit
Sẽpe me refragerauit
suocollo quio & consola¬
tione & catenã meã non erubuit:
D& illi ds̃ pat̾ inuenire miscłiam¬
die aduentus filii dei adudiciũ. det
illi ds̃ pat̃ miscđiam inuenire: Ia¬
le ÷ hoc. quale illut ÷ qđ legitur in
adnõ patre : Quanta ephesi mi¬
nistrauit idem onesiphorus Non
solum mibi &tibi. uerum
&iam aliis fidelibus.
tu melius Nost subaudis
quã alius: Tuergo filim
ihu: & quae audisti ame
multos testes. siue

Expanded text:
ei quae necessaria erant. Inde dicit saepe me refrigeravit, suo colloquio et consolatione, et catenam meam non erubuit. Det illi Deus Pater invenire miseri Dei illi Deus Pater misericordiam invenire. Tale est hoc quale et illud quod legitur in mino Patre. Quanta Ephesi ministravit, idem Onesiphorus non solum mihi et tibi, verum etiam aliis fidelibus; tu melius nosti, subaudis UT II. Tu ergo, fili Jesu: et quae audisti a me per multos testes. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
audis unius partis non pocest
esse. sed inter duos aut inter
plures: ut ipse sit medius. Ds̃
dutem unus e᷑: Hoc idõ addidit
apostolus: nequis putar& xpm̃ idõ
ab unitute diuinȩ naturȩ penitus
eẽ diuisum: & meditoris susce¬
pisse offitium : Lic& enĩ nobis me¬
innatura. & potestate diuinitatis.⁊
Lex ergo ad uersus ꝓmissa dei

Expanded text:
audis Patris, non potest esse, sed inter duas, aut inter plures, ut ipse sit medius: Deus autem unus est. Hoc ideo addidit Apostolus, ne quis putaret Christum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum, quia mediatoris suscepit officiumin natura et potestate divinitatis. Lex ergo adversus promissa Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ubi manufestat᷑: qm̃ ds
qui sue potentia purũ granũ
etaudũ ab cristis etculmo resus¬
cittit in radices. culmũ. stipulas.
spiccis. grana. et aristtis: ipsa
quoq non nuda. sed inmorta¬
littite et incorruptione uestita.
su uirtute scõrum resuscitti¬
bit corpora: ꝓprus spiritib ani¬
maita : ł tsicut non aliud sed
graiũ quod semincitur de
terrti pullulat : sic non in a¬
lio sed in ꝓprio re surget unus
incarne me uidebo dm̃: Quẽ
uisurus sum ego ipse etñ

Expanded text:
bi manifestatur quod Deus qui sua potentia purum granum et nudum ab aristis et culmo resuscitat in radices, in culmum, stipulas, spicas, grana et aristas: ipse quoque non nuda, sed immortalitate et incorruptione vestita, sua virtute, sanctorum resuscitabit corpora propriis spiritibus animata. Et sicut non aliud, sed granum quod seminatur, de terra pullulabit, sic non in alieno, sed in proprio resurget unusqIn carne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitus: in multis fratribus. t¬
Om̃is unigenitus potest dici primogenitꝰ
ñ tam̃ om̃is primogenttus: dicipotest
unigenitus :̃ Quicũq enĩ primꝰ apperit
uuluã matris nascendo. nechabetali¬
os fr̃s sequentes: & primogenitus: & uni¬
genitus : Qui uero primus egreditur ab
utero materno. habet postmodum fr̃s
sequentes: solũ modo primogenitus ÷¬
tor uidelio& humanigeneris. si digna
consideratione ꝑpendimus. tã scđm di
alios fr̃s ÷ P rimogenitus uero: quia an¬
te omẽm cretiturã non fuctus sed geni¬
tus est: sicut ꝑsalomonẽ dicit : Egosa¬
pientia exore al tissimi ꝓdiui. primo¬
genita ante creaturã : Scđm humanita¬
tem autem. unigenitus quidẽ potest dici
beatȩ maria t. & primogenitus in mul¬
tis fr̃ibus adoptiuis: quia ipse primusre
surrexit amortuis. primus ascendit ad
cuelos : Isti sunt fr̃s: de quib ipse dixit
ad mariam i Vade ad fr̃s meos: & diceis ÷
Fr̃s enim illius dicuntur om̃s fideles in hoc:

Expanded text:
is fratribus. Omnis unigenitus potest dici primogenitus, non tamen omnis primogenitus dici potest unigenitus. Quicunque enim primus aperit vulvam matris nascendo, nec habet alios fratres sequaces, et primogenitus est, et unigenitus: qui vero primus egreditur ab utero materno et habet postmodum fratres sequentes, solummodo primogenitus tor videlicet humani generis, si digna consideratione perpendimus, tam secundumalios fratres; primogenitus vero est, quia ante omnem creaturam non factus, sed genitus est, sicut per Salomonem dicit: Ego sapientia ex ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam . Secundum humanitatem autem unigenitus quidem potest dici beatae Mariae, et primogenitus in multis fratribus adoptivis, quia ipse primus surrexit a mortuis, primus ascendit ad coelos. Isti sunt fratres, de quibus ipse dixit ad Mariam: Vade ad fratres meos, et dic eis . Fratres enim illius dicuntur omnes fideles in hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
seruantes. & qui scđm propositũ siue pre¬
destinutionem om̃ipis dĩ adhoc uocati
sunt. ut scẽ uiuendo scĩ sint: siquando
aliquid inepte atq imperite contrasuã
utilitutẽ petunt. sic̃ paulus etfilii ⁊e¬
bedei : ds om̃ps cooperatur illis inbonũ
A utnon dando quod petunt: aut etiam
mutundo aliud pro ipso quod petunt:
N eq inputat illis inpeccatum : sed et tribu¬
it quae dandasunt dõ amantibus
Bene autẽ dicit cooꝑantur. quia operant᷑
plendo quae adsalutem illorũ ꝑtinent:
Namquos prie sciuit
sub uudis ẽẽ cre¬
dituros. & infidesua ꝑmansuros. illos
milicutis filuisui. qui reformauit corpꝰ
humilita tis nrãe: ut ide apłs alibi dicit.
configurtũ corpori cdaritatis suate⁊
un eñim inpotentia diuinitutis non
simus aequale s illi : tamen ingła &
inm mortalitate & in incorruptio¬
ne erimus similesei: qm̃ uidebimus

Expanded text:
ntes, et qui secundum propositum sive praedestinationem omnipotentis Dei ad hoc vocati sunt, ut sancte vivendo sancti sint: si quando aliquid inepte atque imperite contra suam utilitatem petunt, sicut et Paulus et filii Zebedaei, Deus omnipotens cooperatur illis in bonum aut non dando quod petunt, aut etiam mutando aliud pro ipso quod petunt; neque imputat illis in peccatum, sed ea tribuit quae danda sunt Deum amantibus. Bene autem dicit cooperantur, quia operantur plendo quae ad salutem illorum pertinent. Nam quos praescivit, subaudis esse credituros, et in sua fide permansuros, illos manitatis Filii sui, qui reformavit corpus humilitatis nostrae, ut idem Apostolus alibi dicit: Configuratum corpori claritatis suae . Licet enim in potentia divinitatis non simus aequales illi, tamen in gloria, et in immortalitate, et incorruptione erimus similes ei, quoniam videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
der& sps: quia scđm dm̃ postulat
pro sanctis. ds pater cum filiosuo.
qui omã archana cordium et secretorũ
non solũ hominũ sed et angłorũ pene¬
trat: scit quid desideret sp̃s sc̃s habituns
in cordibus fideliũ suorũ. quia uniussci¬
entiȩ sunt: uł quid nos desiderare faciat
utiliasint: ita ut dicum us positi in ora¬
tione : Ds ȩternę qui cibsconditorum
etfuturorũ ẽs cognitor. sicut scis nobid
neces sarium ẽẽ. sicut tibi pluc&: miserere
ñri: Dõ ergolo quitur sine strepituuocis:
cũ nob tacere uidetur quic & uideccũ
ñ uideatur: et hȩc petit quȩ scit dõ patri
placere & nob ꝓdesse ÷ Unius enĩ uolun¬
tatis est: ipse & pater ⁊

Expanded text:
ritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. Deus Pater cum Filio suo, qui omnia arcana cordium et secretorum, non solum hominum, sed et angelorum penetrat scit quid desideret Spiritus sanctus, habitans in cordibus fidelium suorum, quia unius scientiae sunt, vel quid nos desiderare faciat. utilia sint, ita ut dicamus positi in oratione: Deus aeterne, qui absconditorum et futurorum es cognitor, sicut scis nobis necessarium esse et sicut tibi placet, miserere nostri. Deo ergo loquitur sine strepitu vocis cum nobis tacere videtur, quia et videt cum non videatur, et haec petit quae scit Deo Patri placere et nobis prodesse: unius enim voluntatis est ipse et Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
IUI Hoc in libro regũ plenius narrat᷑.
quomodo uab & iezcibel cum sibi fauen
quos taliafiebant: quae uitulos aureos
indan & in bethel ahieroboam adoran¬
dos accepunt: Altaria hierosolimitanidem¬
pli non suffoderant & iccirco intelligimꝰ
quod in ipsis decẽ tribubus scilr ca
quidã alturia dusgentiũ ȩdifica¬
rent: erant tam̃ quidõ ȩdificabant. & ib¬
dĩ crcebant: Horũ altaria dmñscilica
colentium. illi qui idola colebant suffo¬
disse: & fundit euertisse intelliguntur
Et ego relictus sum solus n
Sic ei uidebatur quod ipsesolus remansissto
ex omnib prophȩtis dnĩ. p̃magnitudi¬
ne stragis et interfectionis: qua seuiebi¬
tur indi cultores :
dii. ethȩc addant. si non posuera cras
animã heliue. sicut animã unius ex istis
Sed quid dicit illi responsũ diuinul:
Reliqui mihi septẽ milict uirorũ

Expanded text:
nt. Hoc in libris Regum plenius narratur, quomodo Achab et Jezabel cum sibi faventquos talia fiebant, qui vitulos aureos in Dan et in Bethel a Jeroboam ad addos acceperant, altaria Hierosolymitani templi non suffoderant, et idcirco intelligimus quod in ipsis decem tribubus. Licet quidam altaria diis gentium aedificarent, erant tamen qui Deo aedificabant, Dei arcebant. Horum altaria, Deum scilicet colentium, illi qui idola colebant, suffodisse ac funditus evertisse intelliguntur. Et ego relictus sum solus. Sic enim ei videbatur quod ipse solus remansisset ex omnibus prophetis Domini prae magnitudine stragis et interfectionis, qua saeviebatur in Dei cultores; edii, et haec addant, si non posuero cras animam Eliae sicut animam unius ex istis . Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia viroru
Abbreviated transcription (Latin):
in loco p̃scientia ꝓp̃ destinatione accipit᷑:
ꝑ quod ostendit illũ. siue ex iudȩis siue ex
gentib p̃destinatũ eẽ repulsum : P resciun¬
tur enĩ adõ: mala & bona P redesti¬
nantur autẽ solũ modobona: ł thocdis¬
tat inter p̃ destinationẽ & gr̃am: quia
iam ipsa donatio munerũ gratuita ⁊
tis quiddicit scriptura in helia. quẽ¬
ad modũ int̾pellat dñm. aduersũ
Isrihel contraeo s uidelic& qui ex decẽ

Expanded text:
aedestinatione accipitur, per quod ostendit nullum, sive ex Judaeis sive ex gentibus praedestinatum, esse repulsum. Praesciuntur enim bona et mala a Deo, praedestinantur autem solummodo bona. Et hoc distat inter praedestinationem et gratiam: quia am ipsa donatio munerum gratuita. Atis, quid dicit Scriptura in Elia, quemadmodum interpellat Deum adversum Israel: Contra eos videlicet, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
subauđ
extoto
AbsiciNũ & ego israbelitasũ
ex semine. abrahã de tribubenia¬
niin. qui nonsũ repulsus: sed cũ
aliis per fidem xpi saluatus
Sienĩ excoto
reppulis set populũ suũ isrł: me non salua¬
ret. quide eorũ ꝓsapia originem duco⁊
Mon reppulit ds plebẽsua. quãp̃sciuit u
Prescientia: p̃destinationẽ p̃cedit. & ñ om̃a
quue p̾sciuntur: p̃destinantur. Uerũ tam̃

Expanded text:
subaudis ex toto, Absit. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, qui non sum repulsus, sed cum aliis per fidem Christi salvatus. Si enim ex toto repulisset populum suum Israel, me non salvaret, qui de eorum prosapia originem duco. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. Praescientia praedestinationem praecedit, et non omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
barit  Omĩa autẽ possidebant qu.
erant illis omĩa cominuniaissie dehet
et monachi eẽ. tẽquã nihil habentes
priũ : et omnia possidentis cõmunto
uel ttmquã nihil habebant. qua
non habebant p̃dici. non aurĩ uon
argentũ. nonseruos. uel a ncillas. e
tamenomĩa possidebant: Istr in
possessorib eorũ quossibi ꝑ p̃dicato¬
nis arma et uirtute miraculorũ sub¬
iugiuerint : In possessorib eteni
omia possidebant possessorũ : Sicu
enĩ quidã dua romanorũ tarquinul
nomine. respondit. Legatis cuusda
gentis aurũ uolentib dare ꝓ pace ac
libercate. romanos potius uelle aur̃
possidentib imꝑare. quã aurũ habe¬
re aut possidere. ite scĩ a płi magis
desiderabant possessores diuitiarũ
ꝑfidẽ et doctrinã xp̃i possidere qua
aliquid ꝓpͥũ habere uẜ ossum ali
dicere. quia in hoc scło apłi quesi nihib
dit  quomodo &iã cũ illo omian¬

Expanded text:
t. Omnia autem possidebant, quia erant illis omnia communia . Sic debent et monachi esse tanquam nihil habentes proprium, et omnia possidentes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas, et tamen omnia possidebant ista in possessoribus eorum, quos sibi per praedicationis arma et virtutem miraculorum subjugaverant. In possessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine respondit legatis cujusdam gentis, aurum volentibus dare pro pace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam aliquid proprium habere. Possumus etiam dicere quia in hoc saeculo apostoli quasi nihil idit, quomodo etiam cum illo non omnia n
Abbreviated transcription (Latin):
hic quasi uerũ uisa sunt illis: Iuxta il¬
lud quod ꝑ psal mistam dicit᷑ : Dormier̃
somnũ suũ : & nihil inuener̃ om̃s uiridi¬
uticirũ in manib suis ÷ Transibit ergo
istorũ quasi uerũ : sed ñ erat uerũ. &
ueniet illorum ue: hoc ÷ aet̾nũ
suppliciũ : Sicut egentessimus : mul¬
tos aut̃ locupletantes: Quasi egentes
uidebant᷑ diuitus istius scłi. sed ab un¬
dabant diuicuis spirittilibus in p̃dica¬
tione & miraculis. ex quibus locu¬
pletabant alios Uel reuera egen¬
tes uidebantur substantia tẽporali :
sed multos locu pletes reddebant.
sicut scõs qui erant hiero solimis. qui
ꝓ xp̃o om̃a sua reliquerant. uł a iudeis
expoliati fuerant eoqđ in mortiũi
hominẽ credidissent : quos alloquit᷑
in epistola adhebreos. Rapinam
inquiens bonorũ uestrorũ : cũgau¬
dio suscepistis : Etdequibus : esaiasn
qui recessit inquit a malo p̃de p¬

Expanded text:
hic quasi vera visa sunt illis, juxta hic quasi vera visa sunt illis, juxta quod Psalmista dicit: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Transibit ergo istorum quasi verum, sed non erat verum, et veniet illorum vae, hoc est aeternum supplicium. Sicut egentes simus, multos autem locupletantes. Quasi egentes videbantur divitiis hujus saeculi, sed abundabant divitiis spiritalibus in praedicatione et miraculis, ex quibus locupletabant alios. Vel revera egentes videbantur substantia temporali, sed multos locupletes reddebant, sicut sanctos qui erant Hierosolymis, qui pro Christo omnia sua reliquerant, vel a Judaeis exspoliati fuerant, eo quod in mortuum hominem credidissent, quos alloquitur in Epistola ad Hebraeos: Rapinam, inquiens, bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis , et de quibus Isaias: Qui recessit, inquit, ab iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. id ÷ gaudiũ aeterdiũ : et uitti sine
fine mansura ⁊ Sicut enĩ qui sẽꝑ
sompnicit ex ꝑge factus soleo dice¬
re. quasi uidebamꝰ homines equitare.
quasi uidebã anteme epulcs multas
appositis. Atq totũ dict quasi¬
quia non ẽ ibi ueritas. sed sicut umbra
transierunt.: Ita in omnibus quae sc̃ĩ in
hoc ꝓpatiuntur quasi est: quia transiti¬
uũẽ : Uidebantur enĩ inter supplitia
mori : Uidebantur tristari scđm fra¬
gilitatẽ. sed quasi eratibi: quia mente
gaudebant : Et si moriebantur adcẽ¬
pus. subito transibat illorũ mors:
inuitã aeterriã : Reꝓbi autẽ qui
totã spẽ suã interretus rebus Ac
transitoriis ponunt: nec tendunt ad
aet̾ nagaudia. sed in ꝓsperitate felicitateq
huius scłi letantur. uidet᷑ illis qđ uerũ
teneant : sed non ẽ uerum. quia transi¬
tiuũ & temporale ẽ : Et cũ ab hac uitu
transierint: nihil inuenient exhisquȩ

Expanded text:
rum, id est gaudium aeternum et vita sine rum, id est gaudium aeternum et vita sine fine mansura. Sicut enim ille qui seminat, expergefactus solet dicere: Quasi videbam homines aequitare, quasi videbam ante me multas epulas appositas, atque totum dicit, quasi, non est ibi veritas, sed sicut umbra transierunt, ita in omnibus quae sancti in hoc saeculo patiuntur, quasi est, quia transitivum est. Videbantur enim inter supplicia mori, videbantur tristari secundum fragilitatem, sed quasi erat ibi, quia mente gaudebant. Et si moriebantur ad tempus, subito transibat illorum mors in vitam aeternam. Reprobis autem, qui totam spem suam in terrenis rebus ac transitoriis ponunt, nec tendunt ad aeterna gaudia, sed in prosperitate felicitateque hujus saeculi laetantur, videtur quod verum teneant, sed non est verum, quia transitivum et temporale est; et cum ab hac vita transierint, nihil invenient ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quando flagellabantur sc̃i apli et mar¬
tires. Castigaba ⁊ quidẽ illos deus.
nese extollerent ꝓpter maxima gram
si bi concessa: sed non ꝑmittebat eoð mor¬
tificari usq ad tẽpus quo ei placebat .i
Caltigationẽ quippe in hocloco: ꝓfla¬
gellatione possumus intelligere. sic̃
legimus pilatũ dixis se dñoi Castiga¬
tũ inquiens llir dimittt̃. Quasi tris¬
tes: semꝑ autẽ Gaudentes: płi et¬
Apłi et
sc̃i martires dũ lacrimabant᷑ inter
flagella. et crutiatus terribilestris¬
tes uidebantur eẽ inuultu: sed gaude¬
bant in cor de securidespe caelesciũ p̃mi¬
orũ. sciedites quia nons condigne pas¬
erat in illis ⁊ Et qm̃ triscicia illorũ.
uertenda erat ingaudiũ aeterriũ .i
Fleca quiequid tribulaitiorus et ꝑ sequu¬
tionis sustituent. quasi ẽ illis. id ÷ tciꝗ
nonsit: quia siceduntur uirgis. siex cori¬
antur. et &iã si occiduntur: õmnia
quasi sint: quia transitiua sunt ed
temporalia .: Ueniet autẽ uerũ illo¬

Expanded text:
Quando flagellabantur sancti apostoli et martyres, castigabat quidem illos Deus, ne se extollerent propter maximam gratiam sibi concessam, sed non permittebat eos mori usque ad tempus quo ei placebat. Castigationem quippe in hoc loco pro flagellatione possumus intelligere, sicut legimus Pilatum dixisse de Domino. Castigatum, inquiens, illum dimittam . Quasi tristes, semper autem gaudentes apostoli et sancti martyres, dum lacrymabantur inter flagella et cruciatus terribiles, tristes videbantur esse in vultu, sed gaudebant in corde, securi de spe coelestium praemiorum, scientes quia non sunt condignae pasr in illis: et quoniam tristitia illorum vertenda erat in gaudium aeternum. Electi quidquid tribulationis et persecutionis sustinent, quasi est illis, id est tanquam non sit, quia si caeduntur virgis, si excoriantur, et etiam si occiduntur, omnia quasi sunt: quia transitoria sunt et temporalia. Veniet autem verum illo
Abbreviated transcription (Latin):
ar&: qui p̃t necessaria uietus uestim̃ti
acalcia m̃ tinonrequirit: contentus his
quae hab&: In his ergo om̃ib imitemur
sos a postolos doctores & patres nr̃õs. sic̃
fliboni imitantur bonos pacres: ut int̾
aduersc & ꝓspera pacient̃ incedamus ⁊
Exhibentes nos sicut dei ministros. qm̃
si participes fuerimus illorum actuũ
in hoc scło: erimus utiq consortes illoꝵ¬

Expanded text:
 qui praeter necessaria victus, vestimenti et calceamenti, non requirit, contentus his quae habet. In his ergo omnibus imitemur sanctos apostolos, doctores et patronos nostros, sicut filii boni imitantur bonos patres, ut inter adversa et prospera patienter incedamus, exhibentes nos sicut Dei ministros, quoniam si participes fuerimus illorum actuum in hoc saeculo, erimus utique consortes illo
Abbreviated transcription (Latin):
tio non ÷ apud illum: nec sic intendit
uni. ut se deneg& alteri: Ergosiuox nr̃a
adom̃s qui auduint aequalit uenit. &
tam̃ una ÷: multo magis om̃ps ds̃. ex au¬
dire om̃s miscđiter potest: nec dũ unũ
audit. alteriusp̃cum obliuiscitur
Qua ꝓpter sub infert
Omnis enum
quicumq inuocauerit nom̃diñ.
saluuserit Quicumq inuocauerit no¬
mendñi sicut inuocaridebet. scilic& fide.¬

Expanded text:
tio non est apud illum: nec sic intendit tio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen una est, multo magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quicunque invocaverit nomen Domini sicut invocari debet
Abbreviated transcription (Latin):
se uidex dic&. ite in ignem ȩternũ: sedpoti¬
us gaudebit. cũ ubeo inquẽ credidit remu¬
nerabitur. ad gregatus numero et collegio
electorũ : etdm̃ confitentiũ : Hoc exemplũ
ual& contra uidȩos. qui gentiles afide xp̃i
puttibant secernendos. unde et subdit ⁊
subaudis inisto exẽ¬
plo quod posui: Quorũ ñ ÷ distinctio. siue
separatio: uidei & brecĩ. quia deutrisq
dicitur : Om̃is homo qui crediderit in il¬
lum. siue uidȩus. siue gentilis: ñ confun¬
detur : Nã idem dñsominiũ: dues
in om̃s qui inuocant illũ: id ÷ dñs
tor & dñs gentium. id ÷ om̃iũ hominũ
Diues autemiccirco dicitur in om̃s qui in¬
uocant illum : quic potest om̃s inse creden¬
tes apresentib tribulationib eruere.
et aduitã ętnã ꝑducere: reddens eis p̃miui
asẽ promissũ Nił idõ dicitur diues:
quia potens ÷ gentiles ex audire et salua¬
re. sicut & uidȩos. qui a ꝑsonarũ accep¬

Expanded text:
se judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potise judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum et Deum confitentium. Hoc exemplum valet contra Judaeos, qui gentiles a fide Christi putabant secernendos, unde et subdit: Non is in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est tor et Dominus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium a se promissum. Vel ideo dicitur dives, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum accep
Abbreviated transcription (Latin):
.I Prosequitur diligentius :¬
quod suꝑuis defide tetigerat : E ides incorde
locunda ÷ quȩ dm̃ trinitutẽ hab̾e in ꝑsonis.
et unitatẽ in omĩpotentia maiestatiscre¬
firmiter teneat genꝰ humanũ sanguine
illius redemptum : Et ea quaecirc ahuma¬
nationem eiussunt facta deifice ex hibita
non hesita ⁊ In ore etiã confessio debet ẽẽ
quia fides cordis: ꝓmenda ÷ officiooris:⁊
Illa enim confessio fit cidsalutẽ: sitatñ exor¬
nata fuerit bonis oꝑib ꝓspatiũ uitue n
Nam aliter fides sine oꝑib mortua est: Non
dicit des alute corporis qua potiuntur
eaam qui non confitentur dõ. sed desalu¬
e interioris hominis: id ÷ animȩ quue
saluatur confessione uerefidei: Nontem¬
poralicer sedȩternaliter: qm̃ salus huius
confessionis: sempit̾nalis ÷ :Diẽ enĩ scrip¬
dit in illũ id ÷xpm eafide quaeꝑ dilec¬
÷crediderit inxp̃m. sicuti est credendũ. ñ eru¬
besc& cũ in credulis indie iudicii. quib ip¬

Expanded text:
. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in corde locanda est, quae Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis crevangelium firmiter teneat genus humanum sanguine illius redemptum, et ea quae circa humanitatem ejus sunt facta, deifice exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute corporis, qua potiuntur etiam qui non confitentur Deum, sed de salute interioris hominis, id est animae quae salvatur confessione verae fidei non temporaliter, sed aeternaliter, quoniam salus hujus confessionis sempiternalis est. Dicit enim Scripdiderit in illum, id est in crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
dirigendos pedes nr̃os. id ÷ actiones nr̃as
inuiam pacis : Aliquando significant
pedes uerbũ p̃dicutionis: ut illud ⁊̃ Subie¬
cit populos nob: & gentes sub pedibusnris.¬
Inquancũq domũ intraueritis: primum
offerte pacem dicentes: Pax huic domu
Euangeliz auerunt bona. futuriscilic& reg¬
npremia. quȩ oculus ñuidit. nec auris
audiuit. nec incor hominũ cscenderunt:
& de quibus dicit psalmista: Credo uiderebo

Expanded text:
dirigendos pedes nostros, id est actiones nostras, dirigendos pedes nostros, id est actiones nostras, in viam pacis . Aliquando significant pedes verbum praedicationis, ut illud: Subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nosIn quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangelizaverunt bona, futuri scilicet regni praemia quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et de quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
uno modo intelligi: Nequaquã nosapłi
adofficium p̃dicationis accedere potu¬
is semus: nisi grã dei qua protegimur
a moniti direcci fuissemus primum
iudȩis uerbũ uitue adnuntiare: De indegentib
Ideoq in excuscibiles er̃ uidei deaduentu fili
dĩ. quia apłos adsalutẽ sui directos: asiusfi¬
nibus pepulerunt : P otest & ita ñ in conue¬
nienter intelligi: Iuomodo inquit p̃dicaburs
ipsip̃dicutores eis uerbũ uitȩ qui expulsisunt
ub eis. nisi iterũ mittuntur: firmat quoq¬
⁊ exemplo pi. ophetico: qualiter p̃dicato¬
noluerunt credere: nisi pauoi
scriptum est
Quã speciosi pedes euuangeliz antiũ p¬
deuuangelizantiũ bona
Apłorũ pedes
spetiosi fuerunt: quia adnõ sunt abluti⁊
Pedes quoq insacrascriptura aliquandobo¬
nas acciones significunt: sicut ⁊ acharius
pater iohis buptistue ostendit dicens : Visi¬
tauitnos oriens exalto. in luminure hisqui
intenebris & inumbra mortis sedent: ad

Expanded text:
uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentibus: Ideoque Judaei excusabiles non erunt de adventu Filii Dei, quia apostolos ad salutem sui directos a suis finibus pepulerunt. Potest et ita non inconvenienter accipi: Quomodo, inquit, praedicabunt ipsi praedicatores eis verbum vitae, qui expulsi sunt ab eis, nisi iterum mittantur? Affirmat quoque exemplo prophetico, qualiter praedicatonoluerunt eis credere, nisi pauci, sicut scriptum est Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in sacra Scriptura aliquando bonas actiones significant, sicut Zacharias pater Joannis Baptistae ostendit, dicens: Visitavit nos oriens ex alto. Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent: ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: & ñ audierunt : Audier̃ aure cor¬
poris: sedñ aurem̃tis. quas dñs require¬
batinqui ens: Qui habet aures audien¬
di: audict: Insuꝑ etiã auerter̃ auressuas
ne audirent uerba eius: illo clamante
intemplo & dicente : Siquis sitituenit
ad me & bibat q̃ Noluerunt ad eũ uenire
credendo. Idõq ñ audier̃: quia ñ fuerunt
obedientes ÷
Quomodo autẽ audient.
sine predicante. Hic ostendit sẽ suosq.
uidȩis eẽ missos axp̃o. quorũ ministerio
docerentur sed illi ꝑsecuti sunt eos ex¬
pellentes ase: sicut inuctib apłorum le¬
gitur. ubi & narratur quẽ admodum
eis paulus dixerit : uobis quidemopor¬
tebat primũ loqui uerbum dĩ. Sed quia
repellitis illuo.: ecce conuertm᷑ adgen
uerbũ uitue. nisi mittantur.: et est
sensus :Ipsi occiderunt p̃dicatores quosdã
ad semissos: sicut ia cobũ frẽm iohannis
et stephanum : Reliquosuero flagellan¬
tes: asẽ expulerunt : Qđ autẽ dicit quomo¬
do p̃dicubunt nisi mittantur: ita potest

Expanded text:
stum, et non audierunt: Audierunt aure corporis, sed non aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praedicante? Hic ostendit, se suique rio docerentur: sed illi persecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut in Actibus apostolorum legitur, ubi et narratur quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad genverbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se expulerunt. Quod autem dicit: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? ita potest
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ait̃
id õ dicit. ut ostendat ea ndẽ fidem he¬
buisse uettres patres quidiũ aduente
s asseruit. quã habebat ipse aluq. apłi:
& ab illis patrib descendit ad apłos. &
illis adnos: sicut & anobis descendet
alos qui futuri sunt: Refert aut̃ grãs
doꝰ. quo donante semꝑ erat memor
ascipłi sui timothei. nec poterat illius
obliusci Uel &iã in hoc referebat ei
qñs. quia seruiebat. illi aꝓgenitorib
suis: Desiderans te uidere: ut gaudio
inplear de tuo aduentu. memor
lacrimarum tuarum quas
su disti a me recedendo:
enat ultra mare. & ipse iacebat incar¬
cere constrictus catenis &cippo: idõq
cantũ defiderabat illũ. ut in illo ha¬
ber&̾ aliquã consolationẽ: Nã quan¬
do ab illo discessit timotheus: amaris¬
simnas ꝓfudit lacrimas:
tonem acci piens
si ueh abens
eiusfidei que ÷ inte nonficta:
quia bonis oꝑib illã ex ornas: Quae¬
s fides habitauit primum
in auia tua loyde : & matre
tua Unice
Genealo¬

Expanded text:
Hoc autem ideo dicit ut ostendat eamdem fidem habuisse ut veteres patres qui Domini adventum aecesserunt, quam habebat ipse aliique apostoli, et ab illis patribus descendit ad apostolos, et ab aliis ad nos, sicut et a nobis descendit ad illos qui futuri sunt. Refert autem gratias Deo, quo donante semper erat memor discipuli sui Timothei, nec poterat illius oblivisci; vel etiam in hoc referebat ei gratias, quia serviebat illi a progenitoribus suis, desiderans te videre ut gaudio replear de tuo adventu, memor lacrymarum tuarum quas fudisti a me recedendo. s erat ultra mare, et ipse jacebat in carcere constrictus catenis et cippo: ideoque tantum desiderabat illum, ut in illo haberet aliquam consolationem. Nam quando ab illo discessit Timotheus, amarissimas fudit lacrymas. Recordationem accipiens, sive habens ejus fidei quae est in te non ficta, quia bonis operibus illam exornas, quae fides habitavit primum in avia tua Loide et in matre tua Eunice. Genealo
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ et incertũ ÷ quo atmo fi¬
cuit. sicut aest abstinertia. et ie¬
iund̃ quatido pleriq hominum
dicurat se non posse abstitiere
auino etecrnib: et quod non pos¬
re qđ possunit et bono animo et
malo fieri sicut et decogratitio¬
nib: et dehis quae in occulto funt n
Quee licet diccintur : non tameni
ꝑ ad ꝓbationẽ patent : Sed de¬
bemus dnõ iudiciũ reseruare:
Qui siquis uult dehis uidicare
quae incerta habenit᷑ omĩ potetti
dõ quaritũ in se÷ conaitur auferre
neꝑniciosa opinione fallamur:
ut quia non possumus hominũ inda¬
pudicusue nescimus: odio habeti¬
mus inpudiciciã. et pudiciciam
diligamus. tam̃ p̃sumptiue seni
tentiã non ꝓfercimꝰ : neq aliorũ
criminũ narratores simus: et si
illũ ł illum in iustũ eẽ iustum ue
nescimus : amemus iusticiã. in ius¬
ticiã detestanido: non tam̃ iudi
ciũ ꝓferetado quoat usq ueniat
dr̃s aduidiciũ ÷ Qui et in lumi¬
id÷ matifestabit denuda
hominem : Vł abscondita opera

Expanded text:
dubium et incertum est quo animo fiant: sicut est de abstinentia et jejunio, quando plerique hominum dicunt se non posse abstinere a vino et carnibus, et quod non posare: quia possunt et bono animo et malo fieri: sicut et de cogitationibus et de his quae in occulto fiunt, quae, licet dicantur, non tamen per approbationem patent, sed debemus Domini judicio reservare, quia si quis de his judicat quae incerta habentur, omnipotenti Deo, quantum in se est, conatur auferre ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indapudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam dtentiam non proferamus, neque aliorum criminum narratores simus. Et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus justitiam injustitiam detestando, non tacium proferendo quoadusque veniat Dominus ad judicium: qui et illumest manifestabit, denudabhominem, vel abscondita opera
Abbreviated transcription (Latin):
siue maru festaibit oꝑci et cogita¬
tiones. siue consiliũ cordium
Scđm qđ becitus augustinus dicit.
singulis electis manufestabit
oꝑa et cogitationies omniũ elec¬
torũ : necꝰ erit quod suis quisq
aperiat. a micis: et aibscondat
alienis : ubi nullus erit alienus ⁊
Similit̾ cre deudũ ÷ omĩa oꝑa¬
ca
et consilici reꝓborũ patere ado¬
melic̃ et ue recuridic̃ illorũ . pi
modo quaridiu noni uides corma
ettĩ uideo cortuũ : nox ÷ : Hloneni
scimus mortales: cordei mortelu
Lux aut̃ ꝑ quã maini festabuatur
istc omĩa ipse ds : qui est uera li¬
U idetimꝰ quid subiungat apłs: li

Expanded text:
revelabit opera et cogitationes, sive consilia cordium? Secundum quod beatus Augustinus dicit, singulis electis manifestabit opera et cogitationes omnium electorum: nec erit quod suis non aperiat amicis, et abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. Similiter credendum est omnia ora et consilia reproborum patere ad contumeliam et verecundiam illorum: nam modo quandiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox est. Non enim scimus mortales corda mortalium; lux autem per quam manifestabuntur ista omnia ipse Deus est, qui est vera lux: videamus quid s