comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Credo uid̾e bona dñi. in terra uiuentiũ. Egrediunt᷑ adeas
et ñ reu̾tiuit᷑. qͥa ĩ illa suscepti ꝯtẽplacione gaudioꝵ ⁊
iam nullatenus ĩ digent uerba audire docencium.
Egressi itaq ad eas iam ñ redeunt: qͥa angustias uite
Ibi hymnidici angłoꝵ chori: ibi societas suꝑnoꝵ ciuiũ.
ibi dulcis sollẽpnitas a ꝑegͥnationis huiꝰ tͥstr labore re¬
deuntiũ. Ibi ꝓuidi ꝓpħarũ chori. ibi uidex apłoꝵ nume¬
rus. ibi. Inumerabiliũ martirũ uictor ex̾citꝰ: tanto illic
lectior. qͣnto hic duriꝰ afflictus. Ibi confessoꝵ constancia:
p̾mii sui ꝑcepcione consolata. Ibi fideles uiri qͦs auiri¬
litatis sue robore: uoluptas scłi emollire non potuit.
Ibi sc̃e mulieres. q̃ cum scło ⁊ sexum uicerunt. Ibi pueri
qͥ hic annos suos moribꝰ transcendert̃. Ibi senes qͦs hic et
etas debiles reddidit et uirtus oꝑis ñ reliqͥt. Ibi sonant¬

Expanded text:
untur ad eas, quia in illa suscepti contemplatione gaudiorum, jam nullatenus indigent verba audire docentium. Egressi itaque ad eas jam non redeunt, quia angustias vitae Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. 6. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
meã ⁊̃ reqͥem deliciaꝵ paradisi. Tu ouem errantẽ
reqͥsisti ⁊ ĩuentũ tuis humeris reportasti: et
ad traihe. et offer benedicto et ĩ mortali patͥ tuo
coram cherubin et seraphin. et coram scis ange¬
lis: ut deliciis paradisi ꝑ fruens cum sci̾s angłis
omib dicam. Gła patri ĩmortali. gła filio ĩ mor¬
tali. gła sp̃ui sc̃o ĩ mortali. ĩ scła scłoꝵ amͣ¬

Expanded text:
meam in requiem Paradisi. Tu ovem errantem requisisti, et inventam tuis humeris reportasti ad gttrahe, et offer benedicto, et immortali Patri tuo, coram Cherubim et Seraphim, et coram sanctis Angelis, ut deliciis paradisi fruens cum eis dicere possim. Gloria Patri immortali, gloria Filio immortali, g
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus qui semꝑ habuerit diem exttus sui ante oculos et fes¬
tinau̾it in illa hora paratus ẽẽ. et ñne aliqͦ timore peccati
uel piaue consciencie in ueniri. Beatus qui inuen̾it fidu¬
ciam in illa hora exitꝰ sui: qnͣdo anima seꝑatur a corꝑe
Cum magno nãq metu magirisq dolorib seꝑatur. Ue¬
ment enĩ angłi assum̃e anintã. et seꝑabunt eam acorꝑe:
et ꝑducent eam ante tribunal ĩmortalis et metuendi iu¬
dicis. At illa memorans oꝑa sua misera: contremiscit.¬

Expanded text:
Beatus qui semper habuerit diem exitus sui ante oculos, et festinaverit in illa hora paratus et sine aliquo timore peccati vel pravae conscientiae inveniri. Beatus qui invenerit fiduciam in illa hora exitus sui, quando anima separabitur a corpore: cum magno namque metu magnisque doloribus separatur. Venient enim angeli assumere animam, et separabunt eam a corpore, et perducent ante tribunal immortalis et metuendi judicis. At illa memorans operum suorum, contremiscit
Abbreviated transcription (Latin):
ba consilii mei. Odilectissime fr̾ ĩtellige qͣ tͥ dico adeo¬
uie interualla concurrere: s gradatim et numero¬
passuũ cotidie ꝑficis mansionẽ ⁊ pꝰ multũ tr̃pus ac
laborem inmensum ad patriam quam desidas purereiso
l& e regnũ celeste et paraclisus deliciarum et deside¬
rabilis patria monachoꝵ. ad quam ꝑ orationes et ue¬
eẽ credimꝰ. hoc serua ne timeas initiũ bone uie sus

Expanded text:
 consistere. O dilectissime frater, intellige quae dicoviae intervalla concurrere, sed gradatim quotidie perficis mansionem, et post multum tempus ac laborem ad patriam quam desideras pervenies. Sic est regnum coelorum, et paradisus deliciarum, et desiderabilis patria monachorum, ad quam per orationes, et viesse credimus. Haec serva, ne timeas initium bonae viae sus
Abbreviated transcription (Latin):
cionib emundatus et nonfuerit implicatris actib¬
tegro
liber indño et qui abomnibus
istiꝰ negociis uanissimis
libe¬
ratus est. Beatiis qui semꝑ recordatus fuerit
de die illa tremenda. et festinauerit lacrimarum
fontib ab lui: et anime sue uulnera ꝓcurare. Beatꝰ qui
fuerit effectus tam quam nubes ad ꝓferendam pluuiã
lacͥmarum ꝑ quas possit extinguere flamas peccatoꝵ
Beatus qui ambulauerit in uia mandatoꝵ dñi iugct
nem hñs ĩdño spem certam ut uideat eum in clari¬
tate sua et regno et gła. Beatus qͥ meminerit precepti

Expanded text:
tionibus fuerit emundatus, et non fuerit in mundi istitegro liber in Domino, ab omnibus istius negotiis vanissimis liberatus. Beatus qui semper recordatus fuerit de die illa tremenda, et festinaverit lacrymarum fontibus ablui, et animae suae vulnera semper curare. Beatus qui fuerit effectus tanquam nubes, ad proferendam pluviam lacrymarum, per quas possit exstinguere flammas omnium vitiorum: Beatus qui ambulaverit in via mandatorum Domini , et n Domino spem certam, ut videat eum in claritate sua, et regno, et gloria. Beatus qui meminerit praecepti
Abbreviated transcription (Latin):
nitens beatũ Paulũ uiciorũ obfuscatione
cõmaculat. ut scilicet fidelib suis aposto¬
lico exemplo peccata c̃ciliet: Septimo ignẽ
feruorem docendi supra ceteros offerendo.
ut satis liquido clareat excinctã esse pec-¬
candi necessitatẽ. quẽ aduersus maniche¬
os & doctrina apłi dep̃liatur &e uita.¬
Uerũ nos uitam egregii int̾pretatione
opis .&. si nichil ut puto de sensuũ ueritate
non tam̃ parũ de eloquii uenustate ꝑdi-¬
dimꝰ splendore: tam nobilis stili & elocu-¬
tionũ grãm expetere non ualentes. Sed

Expanded text:
nitens beatum Paulum vitiorum obfnitens beatum Paulum vitiorum obfcommaculat; ut scilicet fidelibus suis apostolico exemplo peccata conciliet. Septimo, ignemque apostolatus fervorem docendi supra caeteros efferendo; ut satis liquido clareat, exstinctam esse peccandi necessitatem, quam adversus Manichaeos et doctrina Apostoli depraeliatur et vitaVerum nos in tam egregii interpretatione operis, etsi nihil, ut puto, de sensuum veritate, non tamen parum de eloquii venustate perdidimus, splendorem tam nobilis styli et elocutionum gratiam exprimere non valentes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
orientis magistro. eã quã in nob̾ ⁊raduti¬
anus oppugnat astrui ueritatẽ: Quam
certe beatꝰ ioħs ut in omĩb libris suis. ita
hic quoq ab omĩ munitã latere custodit:
armat. accendit. ut uideat᷑ non tam p̃sen¬
ille aduersus necessitatẽ aliquantus ꝓ libero
surgit arbitrio: Quã nostrorũ libris ubiq
concinens uoluntatis iure seruato. diuinȩ
gr̃ȩ p̃sidia cõmendat: Quã contra omĩum
uiciorum tenebras quã pro cunctarũ speculo
uirtutũ splendidissimũ uas electionis oppo¬
nit:: Primo beatũ Paulũ libello & omĩb
p̃ferendo. scĩs & angłis conferendo: secundo
ex uirtutib eius atq sententiis bonũ asse.¬
ctorum salute feruentissimã cõpbando:
Quarto de uocatione eius & confirmata
ubiq ab ipso ęuangłii ueritatẽ dicendo:
Quinto de passionib eius ce dispensationũ
uarietatib disserendo: sexto soluendo om̃s
illas questiones quib traclucianus os in¬

Expanded text:
Orientis magistro, eam quam in nobis TraduciOrientis magistro, eam quam in nobis Traducianus oppugnat, adstrui veritatem? quam certe beatus Joannes, ut in omnibus libris suis, ita hic quoque ab omni munitam latere custodit, armat, accendit, ut videatur non tam praesenille adversus necessitatem? quantus pro libero surgit arbitrio? Quam nostrorum libris ubique concinens, voluntatis jure servato, divinae gratiae praesidia commendat? quam contra omnium vitiorum tenebras, quam pro cunctarum speculo virtutum splendidissimum vas electionis opponit? Primo, beatum Paulum libello et omnibus praeferendo sanctis, et Angelis conferendo. Secundo, ex virtutibus ejus atque sententiis bonum assectorum salute ferventissimam comprobando. Quarto, de vocatione ejus, et confirmata ubique ab ipso Evangelii veritate dicendo. Quinto, de passionibus ejus et dispensationum varietatibus disserendo. Sexto, solvendo omnes illas quaestiones, quibus Traducianus ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo. tũ ex tolerantia passionũ. tum
ex claritate signorũ eximiꝰ laudator as.¬
seruit: ut cũ non depugx isse solũ. uerũ
quasi ad p̃bendũ rursus ꝑfectionis exem¬
plum quodã modo resuscitasse uideat᷑.
Namcũ ab aliis ceterorũ merita laudant᷑.
usitatũ quiddã solet atq exile resonare:
&e uelut in suꝑficie circũuagante sermo-¬
ne. uirtutes ipsȩ rominib magis suis
ad cõmemorationẽ uident᷑ quam reb.
dilucideq in mediũ ꝓferendo: ipsas mͥ
uidet᷑ inspexisse uenas. ac medullas ex
cione uuiunt. ita florib suis decorant᷑ et¬
fructib: ut eas ꝓpe non minꝰ ab hoc tam
sullimit explicatas. quã ab apło fortasse
mirem. Quod qͥdẽ opus eo esse apud te
amabilius debet & gratius: quo de sc̃arũ
scripturarũ luce rũtilans clarissimm side¬
ris uice noctẽ manichei erroris exagitat.
Quantũ enim nob̾ consolationis exoritur.
cum cernimꝰ tam erudito tamq illustri

Expanded text:
profundo, tum ex tolerantia passionum, tum profundo, tum ex tolerantia passionum, tum ex claritate signorum eximius laudator asseruit, ut non depinxisse solum, verum quasi ad praebendum rursus perfectionis exemplum, quodam modo resuscitasse videatur. Nam cum ab aliis caeterorum merita laudantur, usitatum quiddam solent atque exile resonare, et velut in superficie circumvagante sermone, virtutes ipsae nominibus magis suis ad commemorationem videntur venire, qudilucideque in medium proferendo, ipsas mihi videtur inspexisse venas, ac medullas virtione vivunt, ita floribfructibus, ut eas prope non minus ab hoc tam sublimiter explicatas, quam ab Apostolo fortasse miremur. Quod quidem opus eo esse apud te amabilius debet et gratius, quo de sanctarum Scripturarum luce rutilans, clarissimi sideris vice noctem Manichaei erroris exagitat. Quantum enim nobis consolationis exoritur, cum cernimus tam erudito, tamque illustri
Abbreviated transcription (Latin):
eCENTI exꝑim̃to
didici quam sint uti¬
lia obsequentib imꝑia
bonorũ: qui tectiore quadã ingredientes
benignitatis uia. beneficiũ deferunt sub
specie iussionis. Quid enĩ mͥ iocundius
quid fructuosius imꝑare potiusti. quam
ut exbeati uiri scĩ ioħis oꝑib in nrãm lin¬
guam aliqua transferrẽ. idest õcto cius
aliquando disseruit: In quo mͥ & si in
sermone ꝑegrino ad modũ rudi: plus
euenit tam̃ uoluptatis atq cõmodi:
quam laboris. Secutũ est enĩ ut eũ
dũ tͥ uertere conor e greco pressius ipse
cohiberem plenius stam insignis doctri¬
nę ueritate ꝑfruerer: maxime cum
ubiq diues ingeniũ in materia locupletio¬
re uersetur. Beatus hic enim paulus ex¬
pͥmitur. non fucatȩ alicuiꝰ laudis adũbratꝰ
colorib: sed inuiolabili uircutũ suarũ ue¬
ritate formatus. quẽ tam integre ubique
tam solide nunc ex magnitudine oꝑum.
nunc illuminatione dictorũ. modo ⁊ ex
consiliorũ uario modo. ex dispensationũ

Expanded text:
ecenti experimento didici, quam sint utilia obsequentibus imperia bonorum, qui rectiore quadam ingredientes benignitatis via, beneficia deferunt sub specie jussionis. Quid enim mihi jucundius, quid fructuosius imperare potuisti, quam ut ex beati viri Joannis operibus in nostram linguam aliqua transferrem, id est, septem aliquando disseruit? in quo mihi etsi in sermone peregrino admodum rudi, plus evenit tamen voluptatis et commodi quam laboris: secutum est enim, ut eum tibi dum vertere conor e Graeco, pressius ipse combiberem, pleniusque tam insignis doctrinae veritate perfruerer, maxime cum ubique dives ingenium in materia locupletiore versetur. Beatus enim hic Paulus exprimitur, non fucatae alicujus laudis adumbratus coloribus, sed inviolabili virtutum suarum veritate formatus. Quem tam integre ubique, tam solide, nunc ex magnitudine operum, nunc ex illuminatione dictorum, modo ex consilio vario, modo ex dispensationum
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic̃ quidem te istud impetrasse pęni¬
teat: neq enim uerendũ tͥ est ne forte
asꝑitate translationis offensus lectionis
huius careas uoluptate. cũ quicquid nob̾
ex cultu defuit ornatuq uerborũ: id totũ
illius quẽ transtulimꝰ magnifica inuenta
cõpensent. Est enim sc̃s ioħs tam clarus
totus ac fulgidus: ut facile possit senten¬
tiarũ suarũ lumine. etiã int̃ int̾ sermonis¬
nr̃i nubila choruscare.

Expanded text:
ne sic quidem te istud imperasse poeniteat: neque enim verendum tibi est, ne forte asperitato translationis offensus, lectionis hujus careas voluptate: cum quidquid nobis ex cultu defuit, ornatuque verborum, id totum illius quem transtulimus, magnifica inventa compensent. Est enim sanctus Joannes tam clarus totus ac fulgidus, ut facile possit sententiarum suarum lumine, etiam inter nostri sermonis nubila, coruscare.
Abbreviated transcription (Latin):
illuminati.magnum certamem susti¬
niusti passionum. In altero quidem
obprobrus & tribulacionibus spectaculũ
facti: in altero autem so cu taliter
conuersancium factr: Nam c&e iurestosi cum¬

Expanded text:
inluminati magnum certamen sustinuistis passionum. et in altero quidem obprobriis et tribulationibus spectaculum facti, in altero autem socii taliter conuersantium effecti. nam et uinctis con
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qm̃ itupsa seaciei fronte constituens numis
abiecit. neillius quasi contagione ures
corrunperentur aliorũ. Siuero udiicas¬
nolihoc delictũ putare. Nonenĩ cõmoueri
malũ ÷ sedirracionabiliter nulloq uisto
flagitante negocio cõmoueri. Iracundia

Expanded text:
iste in ipsa se aciei fronte constituens, nimisabjecit, ne illius quasi contagione vires corrumperentur aliorum. PraedicaNoli hoc delictum putare. Non enim commoveri malum est, sed irrationabiliter, nulloque justo flagitante negotio commoveri. Et Ba
Abbreviated transcription (Latin):
UID agis ohomo: Qͥd quasi uelud ĩ sensatum ium̃¬
tum u̾saris ĩmũdo : Sapientẽ et discretum crea¬
decelis deus excelsus aduenit. ut te at̾renis eleuaret ad celoᷤᷤ.
Inuptiis ce lestis sponsi uocatꝰ es. cur contẽꝑnis. et ĩdignũ te
exibes. Qͦ mͦ ĩtrabis adnuscias dicito mͥ uestẽ p̾ciosã ñ ha

Expanded text:
uid agis, o homo? quid quasi jumentum versaris in mundo? Sapientem et discretorem creaDeus excelsus de coelis advenit ut te a terrenis elevaret ad coelum. In nuptiis coelestis Sponsi vocatus es, homo. Cur contemnis, et indignum te e
Abbreviated transcription (Latin):
os non aꝑiunt ad loqñdũ. neq
qui ministrant. neq quib mi-¬
nistrat᷑: s nutib omnib mini¬
strantibꝰ p̾cipiunt. Hanc cõsueto¬
dinẽ ꝓmandato a pͥorib accipi¬
entes. ⁊ uelut legem hanc cum
sollicitudine obseruantes: ⁊ qui
hanc iuolau̾int. tanquã maxĩa
tnͣsgrediens iura torq̃tur. Si ꝑ¬

Expanded text:
os non aperiunt ad loquendum, neque qui ministrant, neque quibus ministratur; sed nutibus omnibus ministrantibus praecipiunt: hanc consuetudinem pro mandato a prioribus accipientes, et velut legem hanc cum sollicitudine observantes; et qui 491 hanc violaverit, tanquam maxima transgrediens jura torquetur. »
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ Uuerbũ. lux u̾a erat. idest
subsistit. ⁊ semꝑ erat : quia nũ¬
quã inom̾ib subsist̾e desistit.
sic celestiᷤᷤ pat̾. si r̾bum suũ loqui
cessau̾it: effectus u̾bi hoc est
unuisitaᷤ condita ñ subsistet.
Unu̾sitatiꝰ namq condite sub¬
stitutio est.⁊ ꝑmansio. dei patͥs
locutio: hoc ẽ ęt̾na.⁊ incõmutabi¬
lis sui uerbi gen̾atio. Potest etiã
ñ irrationabilit̾ de hoc mundo
p̃dicari : q̃ ait. In mundo erat:
⁊ mundus ꝑ ip̃m fc̃s ẽ. Ne forte
quis putaret manichee heresis
consorᷤ. mundũ corꝑeis sñsib
succumbentẽ. adiabolo fuisse
do erat. hoc est inmundo sub¬
sistit: ille qui continet oĩa. Et
mundꝰ ꝑ ip̃m factus ẽ. Nõ enĩ
in alienis oꝑib unm̾sitatiᷤ cõ¬
ditor babitat: s in suis q̃ fecit.
tñ mundos oportet nos intelli¬
gere. Quoꝵ pͥmꝰ e̾. qui absolu¬
te soł inuisibilib ⁊ sp̃ialib uͥ¬
tutum implet᷑ substantiis: in
quẽ quicumq uen̾it. plenã u̾e

Expanded text:
dita Verbum lux vera erat. Idem subsistit, et semper erat, quia nunquam in omnibus subsistere desistit. sic caelestis Pater si Verbum suum loqui cessarit, effectus Verbi, hoc est, universitas condita non substiterit. Universitatis namque conditae substitutio est et permansio Dei Patris locutio, hoc est, aeterna et incommutabilis sui Verbi generatio. Potest etiam non irrationabiliter de hoc mundo praedicari, quae ait: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est. Ne forte quis putaret Manicheae haeresis consors, mundum corporeis sensibus succumbentem a diabolo fuisse do erat, hoc est, in hoc mundo erat ille, qui continet omnia, et mundus per ipsum factus est. Non enim in alienis operibus universitatis conditor habitat, sed in suis quae fecit. n mundos debemus intelligere. Quorum primus est, qui absolute solis invisibilibus et spiritualibus virtutum impletur substantiis; in quem quicunque venerit, plenam verae
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo diuinitatis corꝑalit̾ ha
bitat. Plenitudinẽ uidelicet di¬
uinitatiᷤ. misticos legalium um¬
brarum intellectus appellans:
quos xp̃e incarne ueniens. in
se ip̃o corꝑalit̾ hoc est u̾aciter ha¬
bitasse.⁊ docuit. ⁊ manifestauit:
qm̃ ip̃e est fons. ⁊ plenitudo gr̃aꝵ.
u̾itas symboloꝵ legalium: finis

Expanded text:
nitudo divinitatis corporaliter » ; plenitudinem videlicet divinitatis mysticos legalium umbrarum intellectus appellans, quos Christus in carne veniens in se ipso corporaliter, hoc est, veraciter habitasse et docuit et manifestavit, quoniam ipse est fons et plenitudo gratiarum, veritas symbolorum legalium, finis
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e nos participes fac̾et. Et
uidimꝰ głiam eius: głiam qua¬
siunigeniti a pr̃e. Ubi uidisti
beate theologe głiam incarnati
uerbi: Głiam m humanati filii
d̾i: Qnͣdo uidisti: Qualib ocuł
ꝑspexisti: Corꝑalib ut opinor.
in monte: tranformatiomiꝰ tꝑe.
Tũc enĩ t̾cius aderas testiᷤ dim¬
ne głificationiꝰ : p̃sens eras. ut
existimo in rerłm.⁊ audisti uo¬
cẽ patͥs filiũ suũ clarificantis
clarificabo. Audisti turmã in¬
fantiũ ꝑclamantiũ: osanna fi-¬
lio dauid. Quid dicã de głiare¬
surrectioniꝰ: Sidisti eũ resur

Expanded text:
naturae nos participes faceret. Et naturae nos participes faceret. Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre. Ubi vidisti, o beate theologe, gloriam incarnati Verbi, gloriam humanati Filii Dei? Quando vidisti? Qualibus oculis perspexisti? Corporalibus, ut opinor, in monte tranformationis tempore. Tunc enim tertius aderas testis divinae glorificationis. Praesens eras, ut existimo, in Jerusalem, et audisti vocem Patris Filium clarificantis clarificabo » . Audisti turmas infantium proclamantium: « Hosanna filio David » . Quid dicam de gloria resurrectionis? Vidisti eum res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagat᷑. Carniᷤ quidẽ noĩe femi¬
neũ: uiri u̾o masculinũ. eunge¬
lista significauit habitũ. Et ne
forte dicas impossibile uidet᷑ mor¬
tales fieri ĩmortales: corruptibi¬
les corruptione carere ⁊ purõ ho¬
mineᷤ filio ᷤᷤ di cẽ: temꝑaleᷤᷤ et̾nita¬
tem possid̾e : exhis q̃ maiora sũt
accipe argumentũ: quo rei de qͣ
dubitas pꝰsis fidẽ accõmodare. Et
ꝓcul dubiꝯo p̾cessit: cur incredi¬
bile uidet᷑. qd̾ minꝰ ẽ pꝰse cõsequi:
Si filiꝰ di factuᷤ ẽ hõ. qd̾ nemo eoꝵ
qui eum recipiũt ambigit. qͥd
incarnẽ descendit. ut in ip̃m
caro idest hõ credenꝰ ꝑcarnẽ in
u̾bum ascendat: ut ꝑnat᷑ alem
filiũ unigenitũ multi filii esfi¬
ciant᷑ ad optiui. Non ꝓpt se ip̃m¬
ꝑuerbi carnẽ potuissemꝰ in di
filios tnͣsmutari. Soluᷤ descend̾:
cũ multis ascendit. De homĩbꝰ
facit deos: qui de d̾o fec̃ hõiem.
Et habitauit in nob̾. Hoc est
nat᷑am nr̃am possedit: ut sue

Expanded text:
agatur; carnis quidem nomine femineum, viri vero masculinum evangelista significavit habitum. Et ne forte dicas: impossibile videtur, mortales fieri immortales, corruptibiles corruptione carere, puros homines filios Dei esse, temporales aeternitatem possidere, ex iis, quae majora sunt, accipe argumentum, quo rei, de qua dubitas, possis fidem accommodare: Et procul dubio praecessit, cur incredibile videtur, quod minus est, posse consequi? Si Filius Dei factus est homo, quod nemo eorum, qui eum recipiunt, ambigit, quid in carnem descendit, ut in ipsum caro, id est, homo credens per carnem in Verbum ascendat, ut per naturalem Filium unigenitum multi filii efficiantur adoptivi. Non propter seipper Verbi carnem potuissemus in Dei filios transmutari; solus descendit, cum multis ascendit; de hominibus facit deos, qui de Deo fecit hominem. Et habitavit in nobis, hoc est naturam nostram possedit, ut suae
Abbreviated transcription (Latin):
trauit ianuis uidisti głiam eiꝰ
ascendñtis ad patrẽ: qnͣdo ab
angłis assumptꝰ est. incelũ.
& suꝑ ħ omĩa. altissimo mentiᷤ
contuitu cõtemplatꝰ es illud
dico uerbũ in pͥncipio suo apd̃
quasi unigeniti apatre. Ple
carnati u̾bi accipi ÷ ita ut plenitu¬
do gre referat᷑ adhumanitatẽ:
plenitudo u̾o u̾itatis ad diuini¬
tatem. Ubum quippe incarna

Expanded text:
 Vidisti gloriam ejus ascendentis ad Patrem, quando ab angelis assumptus est in caelum. Et super haec omnia altissimo mentis contuitu contemplatus es illud, dico Verbum, in principio suo apud quasi unigeniti a Patre. Plecarnati Verbi accipi, ita ut plenitudo gratiae referatur ad humanitatem, plenitudo vero veritatis ad divinitatem. Verbum quippe incarna
Abbreviated transcription (Latin):
credñtib in noĩe eiꝰ. Iã diuidit᷑
non humanitaᷤ rationabilis mũdi:
s uoluntaᷤ. Seg̾gant᷑ receptores
incarnatiubi: arespuentib illud.
fideles credt̃ aduentũ uerbi : ⁊ li¬
bent̾ recipiunt deũ suũ: impii ne¬
gant. ⁊ contumacit̾ renuunt. Iu¬
dei ꝑ inuidiã: pagani ꝑ ignoran¬
tiam. Recipientib dedit potesta¬
tem filios d̾i fieri: ñ recipientibꝰ
dat ad huc spatium recipiendi. Anul¬
lo enĩ aufertur possibilitaᷤ credñ¬
di ind̾i filiũ: ⁊ possibilitasᷤ efficien¬
didi filiũ. hoc enim mn arbitrio
homini. ⁊ cooꝑatione grẽ cõstitu¬
tũ est. Quib dedit potestatẽ filioᷤᷤ
di fieri: Recipientib se uidelicet:¬
⁊ credentib ĩ noĩe eius. Multi
EN. eum affirmant. hoc est alt̾iuᷤ
eẽntie qmͣ pat̾ ẽ. Ac ꝑ hoc ñ ꝓdest
tatem eiꝰ negare. Qui uero reci¬
minẽ. ⁊ boc firmissime credt̃: eis
possibilitaᷤ data est filios di fieri.
Qm ñ ex sangunibꝰ. neq ex uolup¬

Expanded text:
credentibus in nomine ejus. Jam dividitur non humanitas rationalis mundi, sed voluntas; segregantur receptores incarnati Verbi a respuentibus illud. Fideles credunt adventum Verbi et libenter recipiunt Dominum sui. Impii negant et contumaciter renuunt, Judaei per invidiam, pagani per ignorantiam. Recipientibus dedit potestatem filios Dei fieri, non recipientibus dat adhuc spatium recipiendi. A nullo enim aufertur possibilitas credendi in Dei Filium, et possibilitas efficiendi Dei filium; hoc enim in arbitrio hominis et cooperatione gratiae constitutum est. Quibus dedit potestatem filios Dei fieri? Recipientibus se, videlicet credentibus in nomine ejus. Multi ιον eum affirmant, hoc est, alterius essentiae quam Pater est. Ac per hoc non prodest ritatem ejus negare. Qui vero reciminem, et hoc firmissime credunt, eis possibilitas data est filios Dei fieri. Qui non ex sanguinibus, neque ex volun
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Et quiᷤ ẽ oĩs hõ ueniens in
mundũ: Et unde ueñ in mũ¬
dum: Et inquẽ mundũ uenit:
Si de his qui deoccultis nature
sinib in hc̃ mundũ ꝑ generati¬
onẽ locis temꝑibꝰq ueniunt ac¬
ceꝑis: qualis illummatio ẽ in
hac uita nascentib ut moriant᷑:
crescentib ut corrumpant᷑. com¬
positis ut soluant᷑. de quietudĩe
silentis nat᷑e. in in quietudinẽ
tumultuantiᷤ miserie cadñtibꝰ:
Dic queso qualis lux ẽ spãlis.
⁊ uera ÷ ꝓcreatis inuita tnͣsitoria.
⁊ falsa: Nunquid ñ mundꝰ
iste. alienatis a u̾o̾ lumine. cõ

Expanded text:
 et quis est omnis homo veniens in mundum? et unde venit in mundum? et in quem mundum venit? Si de iis qui de occultis naturae sinibus in hunc mundum per generationem locis temporibusque veniunt, acceperis, qualis illuminatio est in hac vita nascentibus ut moriantur, crescentibus ut corrumpantur, compositis ut solvantur, de quietudine silentis naturae in inquietudinem tumultuantis miseriae cadentibus? Dic, quaeso, qualis lux erat spiritualis et vera procreatis in vita transitoria et falsa? Numquid mundus iste alienatis a vero l
Abbreviated transcription (Latin):
restaurata.⁊ sanata ẽ. In ip̃o dico::
qm̃ maximũ ⁊ pͥncipale exem¬
plũ grẽ. qua nulliꝰ p̾cedñtib
m̾itis homo effitit᷑ ds̃. ip̃e ẽ: ⁊
in ip̃o primordialit̾ manifesta¬
tũ est. Sip̃m uero: qnͣdo de ple¬
nitudĩe eius nos om̃s accepimꝰ¬

Expanded text:
restaurata est. In ipso dico, quoniam maximum et principale exemplum gratiae, qua, nullis praecedentibus meritis, homo efficitur Deus, ipse est, et in ipso primordialiter manifestatum est. Per ipsum vero, quoniam de plenitudine e
Abbreviated transcription (Latin):
cipio suo. hoc ẽ in patre suomi¬
rat᷑. Detrꝰ et̾na simł actẽꝑalia
in xp̃o unũ fc̃a diuina reuelati¬
one introductus inspicit: ioħs
sola et̾na eiꝰ innoticiã fideliũ ami¬
marũ introduc̃. Sp̾ita lemigit᷑
in deum intrat se deificantẽ. O
beate paule. raptꝰ es ut tu ip̃e
lũ. ⁊ paradysum. Iohannes om̃e
celũ conditũ. omnẽq c̾at᷑am. ⁊¬
paradisum: hoc est omnẽ huma
lum in paradyso paradoisoꝵs.
hoc ẽ incausa auium. audiuit
licuit ei illud u̾bũ dic̾e. homĩbꝰ¬
q p̾dicare.⁊ quantũ hominibꝰ
predicari potest. ac fidutialit̾
clamat: in pͥncipio erat u̾bũ.
Non ergo iohannes erat hõ sit
plusquã homo. quando ⁊ se ip

Expanded text:
cipio suo, hoc est, in Patre suo miratur. Petrus aeterna simul ac temporalia, in Christo unum facta, divina revelatione introductus inspicit: Joannes sola aeterna ejus in notitiam fidelium animarum introducit. Spirituale igitur t deificatum in Deum intrat deificantem. O beate Paule, raptus es, ut tu ipse omnem paradisum. Joannes omne caelum conditum, omnemque creatum paradisum, hoc est, omnem humanlum in paradiso paradisorum, hoc est in causa omnium, audivit libuit ei illud Verbum dicere, hominibusque praedicare, quantum hominibus praedicari potest, ac fiducialiter clamat: In principio erat Verbum. Non ergo Joannes erat homo, sed plus quam homo, quando et se
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o ꝑse ip̃m uis acciꝑe qd̾
dictum est plenũ gr̃: de ple¬
nitudine deificationis. ⁊ sanctifi¬
cationis secundũ humanitatẽ cog¬
nosce. Deificationiᷤᷤ aũ dico: qua
stantie adunatis̃. Sc̃ificationiᷤ u̾o
quia ñ solũ desp̃u scõ concoptuᷤ:
u̾um etiam plenitudane donati¬
onis eiꝰ repletus ẽ. Acueluti in sũ¬
mitate mistici eccłie candela¬
bri: gr̃arum lampades inip̃o ⁊
de ip̃o fulsere. Si uero plenitudinẽ
gr̃e ⁊ u̾itatis in carnati u̾bi de no¬
uo testamento mauis in tellig̾e.
sic̃ idẽ euangłista paulopost ui

Expanded text:
 per se ipsum vis accipere, quod dictum est plenum gratiae, de plenitudine deificationis ejus et sanctificationis secundum humanitatem cognosce. Deificationis autem dico, qua stantiae adunati sunt; sanctificationis vero, qua non solum de Spiritu sancto conceptus, verum etiam plenitudine donationum ejus repletus est; ac veluti in summitate mystici ecclesiae candelabri gratiarum lampades in ipso et de ipso fulsere. Si vero plenitudinem gratiae et veritatis incarnati Verbi de Novo Testamento mavis intelligere, sic id
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ ergo lux et̃na se ip̃m mũdo
delarat: ꝑscͥpt᷑am uidelicet et
c̃aturã. Hon enĩ alit̾ in nob̾ di¬
uina cognitio renouat᷑. nisi ꝑ
diuine icͥptͣe apices.⁊ creat᷑e spetieꝰ.
Loquia disce diuina. in animo
tuo eorum concipe intellectum:
inquo cognosces uerbũ. Sñsu
corꝑeo formas ac pulcͥtudineᷤ ierũ
ꝑspice sensibiliũ: ⁊ in eis intelligeᷤᷤ
dei u̾bum. Et in his omnibꝰ nicħ̾
aliõ tͥ u̾itas declarat: p̾ter ip̃m
qui fec̃ omĩa: extra quem nicħ
ita nulla et̾na eẽntia p̾ter ip̃m ẽ
uel sub̾a. Et uita erat lux hõĩum.
Quare addidit lux hominũ: Qua¬

Expanded text:
citer ergo lux aeterna se ipsam mundo citer ergo lux aeterna se ipsam mundo declarat, per Scripturam videlicet et creaturam. Non enim aliter in nobis divina cognitio renovatur, nisi per divinae Scripturae apices et creaturae species. Eloquia disce divina, et in animo tuo eorum concipe intellectum, in quo cognosces Verbum. Sensu corporeo formas ac pulchritudines rerum percipe sensibilium, et in eis intelliges Deum Verbum, et in iis omnibus nil aliud tibi veritas declarabit praeter ipsum, qui fecit omnia, extra quem nihil ita nulla essentia praeter ipsum est vel substantia. Et vita erat lux hominum. Quare lux addidit hominu
Abbreviated transcription (Latin):
subuectus. diuina gr̃ã adiutu. il¬
luminatꝰ. pot̾is archana uerbi m̾¬
tis acie inspicere: et qnͣtum dat᷑
humanis argum̾tationibꝰ deũ su¬
um q̃rentib uidere: quomͦ omĩa
q̃ ꝑuerbũ fc̃a lũt. in ip̃o uiuunt.
⁊ uita sunt. In ip̃o ut os loquit᷑
Et ut ait magnꝰ dionisiꝰ aryopa¬
gita: eẽ omniũ est suꝑeẽntialis
diuinitas. Et uita erat lux ho̾iũ.
Dei filiũ quem obeate theologe
pͥus uocasti uerbũ: nũc uitam
nominas ⁊ lucẽ. Nec inm̾ito nis¬
tasti appellationes: ut distanteᷤ
nobis in sinuares significationeᷤᷤ.
U̾bum siquidẽ d̾i filiũ nõiasti.
quia ꝑ ip̃m locutꝰ est pat̾ omĩia.
qm̃ ip̃e dix̃ ⁊ fc̃a sũt. lucẽ u̾o it
quid illuminat : Hon aliud nͥ
se ip̃m: ⁊ patrẽ suum. Lux ita ꝙ
est. ⁊ se ip̃m illuminat᷑ se ip̃m
mundo declarat: se ip̃m igno¬
rantib se manifestat. Lux diui¬
ne cognitionis demũdo recessit:
dũ hõmo deũ deseruit. Dupli¬

Expanded text:
subvectus, divina gratia adjutus, ilsubvectus, divina gratia adjutus, illuminatus, poteris arcana Verbi mentis acie inspicere, et, quantum datur humanis argumentationibus Deum suum quaerentibus, videre, quomodo omnia Verbum facta sunt, in ipso vivunt et vita sunt. In ipso enim, ut os loquitur et, ut ait magnus Dionysius Areopagita, esse omnium est superessentialis divinitas. Et vita erat lux hominum. Dei Filium, quem, o beate theologe, prius vocasti Verbum, nunc vitam nominas et lucem. Nec immerito mutasti appellationes, ut distantes nobis insinuares significationes. Verbum siquidem Dei Filium nominasti, quia per ipsum locutus est Pater omnia, quum ipse dixit et facta sunt; lucem vero et quid illuminat? Non aliud, nisi seipsum, et Patrem suum. Lux itaque est, et seipsum illuminat, seipsum mundo declarat, se ipsum ignorantibus se manifestat. Lux divinae cognitionis de mundo recessit, dum homo Deum deseruit. Dupli
Abbreviated transcription (Latin):
modo. uel qua ratione omĩa q̃ ꝑ
u̾bum fact̾a sunt in ip̃o uitalit̾.
⁊ uniformit̾. ⁊ causalit̾ subsistũt:
accipe paradiginata excreat᷑arũ
natura: disce factorẽ exbis q̃ in
ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m facta sũt. Inuisibi¬
lia enim eius ut aitapłc: ꝑ ea q̃¬
fact᷑a sunt intellecta conspiciũ¬
qui maximũ mundo lumina¬
re uocitat᷑ subsistũt. Inde nãq:
forme om̃ium corꝑm ꝑcedũt.
Inde distantium coloꝵs pulcͥtu¬
do: ⁊ cet̾a q̃ desensibili nat᷑a p̾¬
dicari possunt. Consid̾a multi¬
plicem.⁊ infinitã seminũ uͥ¬
tutẽ: quomͦ num̾ositaᷤᷤ herbaꝵ.
fructicũ. animaliũ. in singuł
seminib simł cõtinet᷑ : quo¬
citas. Intuere int̾iorib oculis
quomodo multi plices regłe
inarte artificis unum sũnt.¬
⁊ inanimo disponenti ea ᷤᷤ ui¬
uunt: quomͦ infinituᷤ nume¬
rus linear̃. in uno puncto
unũ subsistit.⁊ huiꝰmi nat᷑a¬
la ꝑspice exempla: ex quibꝰ uelu¬
tiphisice theorie pennis. ultͣ omĩa

Expanded text:
 vel qua ratione omnia, quae per Verbum facta sunt, in ipso vitaliter et uniformiter et causaliter subsistunt, accipe paradigmata ex creaturarum natura, disce factorem ex iis, quae in ipso et per ipsum facta sunt. « Invisibilia enim ejus » , ut ait Afacta sunt, intellecta conspiciunqui maximum mundi luminare vocitatur, subsistunt. Inde namque formae omnium corporum procedunt, inde distantium colorum pulchritudo, et cetera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitam seminum virtutem, quomodo numerositas herbarum, fructuum, animalium in singulis seminibus continetur, quocitas; intuere interioribus oculis, quomodo multiplices regulae in arte artificis unum sunt, et in animo disponentis eas vivunt; quomodo infinitus linearum numerus in uno puncto unum subsistit, et hujusmodi naturalia perspice exempla; ex quibus veluti physicae theoriae pennis ultra omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uero omnẽ in corꝑeã p̾sidet nat᷑a.
Que dũ cõpagine una ꝯgloban¬
tͣ: om̃e mundanũ hõĩs ꝯfitiunt
ficina quadã conflat᷑. Hĩc ⁊ ip̃e
dñs p̾dicat᷑is discipłis p̾cep̃. p̾¬
dicare cugłin om̃i creature. Iste
igit᷑ munduᷤ hoc ẽ hõ: c̃atorẽ
luũ ñ cognouit. Neq ꝑ legis scͥp¬
post in humanationẽ: sola in¬
carnatione uestitũ. In uisibilẽ
ignorabat: uisibilẽ negabat.
Noluit q̃rere q̃rentẽ se: noluit
audire uocantẽ se. noluit cole
deificantẽ se: noluit recipere re¬
cipientẽ se. In ꝓͥa ueñ. In ea ui¬

Expanded text:
vero omnem incorpoream possidet naturam. Quae, dum compagine una conglobantur, omne mundanum hominis conficiunt ficina quadam conflatur. Hinc et ipse Dominus praedicaturis discipulis praecepelium omni creaturae » . Iste igitur mundus, hoc est homo, Creatorem suum non cognovit, neque per legis scrippost humanationem sola incarnatione vestitum. Invisibilem ignorabat, visibilem negabat. Noluit quaerere quaerentem se; noluit audire vocantem; noluit colere deificantem; noluit recipere recipientem. In propria venit, in ea vi
Abbreviated transcription (Latin):
militudine. abyssus circum fũdit᷑
mortaliᷤ intelligñtie: q̃ ag̾cis eo¬
yRii. solet appellari. Circa quã et
scientie cireum uoluit᷑. Qm uero
nat᷑alem dico scientiã: greci uo¬
⁊ ultra. ethereus ille ignis usq ad
ardorem pirii celi. hoc est suꝑe
contẽplacionis. ⁊ diuine nat᷑e qm
gͥci theologiam nominãt. circũ¬
globatur: ultra quã nullus eg̾di¬
tur intellectꝰ. Magnum itaq
theologum ioħemdico. qui ĩ pͥmo¬
rdio euangłii sui excelsissima the¬
ologie cacumina tangens. celiq
celoꝵ sp̾italium secreta penetranꝰ
ultra om̃em bistoriã.⁊ ethicã ⁊ pby¬
sicã ascendñs: ad ea q̃ pauloañ de
incarnatione u̾bi fcã sunt. ad hy

Expanded text:
militudine abyssus circumfunditur militudine abyssus circumfunditur moralis intelligentiae, quae a Graecis Ethice solet appellari. Circa quas, hiscientiae circumvolvitur. Quam, naturalem dico scientiam, Graeci voet ultra ethereus ille igneusque ardor empyrii caeli, hoc est, superae contemplationis divinae naturae, quam Graeci Theologiam nominant, circumglobatur; ultra quam nullus egreditur intellectus. Magnus itaque theologus, Joannem dico, in primordio Evangelii excelsissima theologiae cacumina tangens, caelique caelorum spiritualium secreta penetrans, ultra omnem historiam et ethicam et physicam ascendens ad ea, quae paulo ante incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a q̃ ꝑse inuestigata ⁊ cõsid̾a¬
ta in formis q̃dam tenebrositaᷤ
reꝑit᷑. luc̾e nõ desinit. Nec eam
quãuis delinqũtem deserere uo¬
luit: nec unquã deseruit: formãs
eam ꝑnaturã custodiendo. refor¬
mas q ꝑgrãm deificando. Et
hensibilis est: tenebre eam ñ cõp̃¬
hend̾int. Suꝑat namq ds̃ om¬
nẽ sñsum ⁊ intellectũ: ⁊ solus
bt̃ in mortalitatẽ: cuiꝰ lux ꝑ
excellentiam tenebre nõĩatur.
qm̃ anulla creat᷑a. quis uel
quał sit. conp̾bendit᷑. fũit hõ
missus a deo: cui nom̃ erat iobeᷤᷤ.
Ecce aquilã de sublimissimo
u̾tice montis theologie. leui
uolatu descendentẽ in ꝓfũdis¬
simã uallẽ historie: decelo in¬
terrã spĩtaliꝰ mundi pennas
altissime cõtemplatiomi ͤ deniit¬
tentem. Diuina siquidẽ scͥpt᷑a
mundꝰ quidã est intelligibiliꝰ:
mentiᷤ ꝯstitutꝰ. Cuiꝰ terra est:
ueluti in mẽdio imoq instar cen¬
tri hystoria. Circa quã aquaꝵ si¬

Expanded text:
ae per se investigata et considerata informis quaedam tenebrositas reperitur, lucere non desinit, nec eam, quamvis delinquentem, deserere voluit, nec unquam deseruit, formans eam per naturam continendo, reformansque per gratiam deificando. Et ehensibilis est, tenebrae eum non comprehenderunt; superat namque Deus omnem sensum et intellectum, et solus habet immortalitatem. Cujus lux per excellentiam tenebrae nominatur, quoniam a nulla creatura, quid vel qualis sit, comprehenditur. Fuit homo missus a Deo cui nomen erat Joannes. Ecce aquila, de sublimissimo vertice montis theologiae leni volatu descendens in profundissimam vallem historiae, de caelo spiritualis mundi pennas altissimae contemplationis relaxat. Divina siquidem Scriptura mundus quidam est intelligibilis, mentis constitutus. Cujus terra est veluti in medio imoque instar centri historia, circa quam aquarum si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se res intelligibiles. ⁊ d̾m suũ.
cit. Audi ip̃m u̾bũ. Nõ uos estiꝰ
inquit qui loquimini: s sp̃e
patriᷤ u̾ri qui loquit᷑ inuobi ᷤᷤ
Hac una sñtñtia uoluit noᷤᷤ do¬
cere id ipm incet̾is intelligire:
ac semꝑ inaure cordi ᷤ nr̃i in¬
effabili mͦ sonare. Non no ᷤᷤ estiᷤᷤ
qui lucetis. s sp̃o patris uestri
qui lucet in uob hoc ẽ in me
in uob̾. luc̃e uob̾manifestat:
quia ego sum lax intelligibilis
mundi. hoc ẽ rationaliꝰ ⁊ in tellec¬
tualiᷤ nat᷑e. Nuos estiᷤ qui ĩtel¬
ligitis me s ego ip̃e in uob̾ ꝑ sp̃m̃
meũ me ip̃m intelligo: quia uoᷤ
ñ estis sub̾alis lux. s participatio

Expanded text:
per se res intelligibiles et Deum suum, per se res intelligibiles et Deum suum, cit. Audi ipsum Verbum: « Non vos » , inPatris, qui loquitur in vobis » . Hac una sententia voluit nos docere id ipsum in ceteris intelligere, ac semper in aure cordis nostri ineffabili modo sonare: non vos estis, qui lucetis, sed Spiritus Patris vestri, qui lucet in vobis, hoc est, me in vobis lucere vobis manifestat, quia ego sum lux intelligibilis mundi, hoc est, rationalis et intellectualis naturae. Non vos estis, qui intelligitis me, sed ego ipse in vobis per Spiritum meum me ipsum intelligo; quia vos non estis substantialis lux, sed participatio
Abbreviated transcription (Latin):
nebris ꝑmanẽt: euangłista
subiunx̃. Et tenebre eam ñ cõ¬
p̾bend̾unt. Ac si euident̾ dic̾et.
Lux intenebrisᷤ fidelium aiãꝵs lu¬
cet et mag̃ ac mag̃ lucet: ad fidẽ
in choans: ad spetiem traben. Im¬
tia. lucẽ uerbi d̾i in carne fulgñ
uero hoꝵ u̾boꝵ theoria. talis est.
humana nat᷑a ⁊ si non peccaret:
suis ꝓͥiis uirib lucere ñ pꝰset. Nõ
naturalit̾ lix est: s particep̃s lu¬
cis. Capax siquidem sapientie est.
non ip̃a sapientia: cuius partici¬
patione sapiens fieri potest. Sic̃
ergo aer iste ꝑsemet ipm̃ ñ lucet.
s tenebrarũ uocabulo nũcupa¬
tur÷ capax tñ solaris luminis
est: ita nostra nat᷑a dum ꝑ se ip̃a
consid̾atur: q̃dam tenebrosa suba¬
est. capax ac particeps lucis sa¬
pientie est. Et quẽ admodũ p̾fa¬
t᷑alem suã obscuritatẽ ñ ꝑdat.
⁊ lucẽ suꝑuenientẽ in se recipi¬
at: ita rationabilis nr̃e nat᷑e parᷤ.
dũ p̾sentiam u̾bi di possidet. ñ

Expanded text:
ebris permanent, evangelista subjunxit: et tenebrae eum non comprehenderunt. Ac si evidenter diceret: Lux in tenebris fidelium animarum lucet, et magis ac magis lucet, a fide inchoans, ad speciem tendens; imtia lucem Verbi Dei in carne fulgentvero horum verborum theoria talis est. Humana natura, etsi non peccaret, suis propriis viribus lucere non posset. Non enim naturaliter lux est, sed particeps lucis. Capax siquidem sapientiae est, non ipsa sapientia, cujus participatione sapiens fieri potest. Sicut ergo aer iste per se ipsum non lucet, sed tenebrarum vocabulo nuncupatus, capax tamen solaris luminis est; ita nostra natura, dum per se ipsam consideratur, quaedam tenebrosa substantia, capax ac particeps lucis sapientiae. Et quemadmodum praefauralem suam obscuritatem non perdat, et lucem supervenientem in se recipiat, ita rationalis nostrae naturae pars, dum praesentiam Dei Verbi possidet, non
Abbreviated transcription (Latin):
Quod fcm est: in illo uita erat. Po¬
stquã remotissima omĩ ratione.⁊
intellectu beatꝰ euangłista diuina
reuelauit mist̾ia: deum u̾bũ uide¬
platoribꝰ relinquens: ut enĩ quod¬
loqͥt᷑ necc̾io sp̃m ꝑflat. ita ds̃ pat̃.
simul ⁊ semel filium suũ gingnit.
cit. ⁊ postquam ꝑdeum filium oĩa
facta eẽ. ⁊ nicħ extra ip̃m subsiste̾
astruit: ueluti ab alt̾o pͥmordio
sue theologie seriem dixexit dicenꝰ.
Quod factum ẽ. in ip̃o uita erat.
Predix̃ enĩ: oĩa ꝑ ip̃m fc̃a lt̃. Acue

Expanded text:
Quod factum est in ipso vita erat. PoQuod factum est in ipso vita erat. Postquam remotissima omni ratione et intellectu beatus evangelistes divina revelavit mysteria, Deum Verbum videplatoribus relinquens--ut enim, quita Deus Pater simul et semel et Filium suum gignit cit--et postquam per Deum Filium omnia facta esse, et nihil extra ipsum subsistere astruxit, veluti ab altero primordio suae theologiae seriem direxit, dicens: Quod factum est in ipso vita erat. Praedixit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i u̾bum facta eẽ. q̃dã u̾o extra
sunt. ad unũ pͥncipium referã¬
tur: conclusionẽ totiꝰ p̾dicte the¬
ologie subdidit. Et sine ip̃o fcm̃
est nich. Hoc est nicb extra ip̃m
est factum: quia ip̃e ambit in¬
tra se omĩa. comp̃hendenᷤ omĩa.
Et nich ei coet̾num uel consub¬
stantiale intelligit᷑ uel coeẽnti¬
ale: p̃ter suũ patrem. ⁊ suum
sp̃m̃. a patre ꝑ ipm̃ ꝓcedentem.
Et hoc faciliꝰ ingreco dat᷑ intel¬
ligi. U̾ enim latini ponũt sine ip̃o:
ip̃m. Simiłr ⁊ ip̃e dñs. sius disci¬
pulis d̾ic̃. Extra me nicb potestis fa¬
cere: qui ꝑuos inquit extra me
fieri non potuistis. Quid extra
me facere potestis: Namet ibi
s extra g̾ci scribunt. Faciliꝰ autẽ
ꝓpterea extra dixi: quia dum quis
audit sine ip̃o. potest putare sine
ip̃iꝰ consilio. uel adiutorio: ac ꝑ hoc
nõ totum. ñ omĩa illi distribuit.
Audiens u̾o̾ extraͥnicb̾ omĩo relin¬
quit: qd̾ in ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m fc̃m ñ sit.

Expanded text:
extra sunt, ad unum principium referantur, conclusionem totius theologiae subdidit: et sine ipso factum est nihil; hoc est, nihil extra ipsum est factum, quia ipse ambit, intra se comprehendens omnia, et nihil ei coaeternum vel consubstantiale intelligitur vel coessentiale, praeter suum Patrem et suum Spiritum a Patre per ipsum procedentem. Et hoc facilius in Graeco datur intelligi. Ubi enim Latini ponunt sine ipso, ipsum. Similiter et ipse Dominus suis discipulis dicit: « Extra me nihil potestis facere » . Qui per vos, inquit, extra me fieri non potuistis, quid extra me facere potestis? Nam et ibi sed extra Graeci scribunt. Facilius autem propterea dixi, quia, dum quis audit sine ipso, potest putare sine ipsius consilio vel adjutorio, ac per hoc non totum, non omnia illi distribuit; audiens vero extra, nihil omnino relinquit, quod in ipso et per ipsum factum non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenuit inuisibilẽ÷ qui natuita¬
tem q̃ secundũ corruptibile corpꝰ
ẽ spernẽteᷤᷤ. natiuitatẽ q̃ ẽ secũdũ
spm eligunt: mundũ qui deorsũ
est calcantes.⁊ inmundũ qͥ de sur¬
sum est ascendenteᷤ: umbraᷤ igno¬
rantie ⁊ mortrͤ deserenteͤ lucem
sapientie ⁊ uite appetñtes: filii bo¬
minũ eẽ desinentes ⁊ filii dei fieri
in choanteᷤᷤ mũdũ uitioꝵ pꝰ ponẽte ᷤᷤ¬
⁊ insemet ip̃i destruentes᷑: mundũ
uͥtutum ante oculos mentes cõsti¬
tuentes: ⁊ ineũ dotis inscerib ascen¬
dere mhiantes. Eos itaq uera lux
illuminat. qui ĩ mundũ uirtutũ
unt. In mundo erat. In hoc loco
mundũ appellat. ñ solũ gn̾alit̾
sensibilem c̾at᷑am: uerũ etiã specia¬
lit̾ rationabił uat᷑e. q̃ in homine ẽ¬

Expanded text:
ibilem, qui nativitatem, quae secundum corruptibile corpus est, spernentes, nativitatem, quae est secundum spiritum, eligunt, mundum qui deorsum est calcantes, et in mundum qui desursum est ascendentes, umbras ignorantiae et mortis deserentes, lucem sapientiae et vitae appetentes, filii hominum esse desinentes, filii Dei fieri inchoantes, mundum vitiorum postponentes et in semetipsis destruentes, mundum virtutum ante oculos mentis constituentes, et in eum totis viribus ascendere inhiantes. Eos itaque vera lux illuminat, qui in mundum virtutum unt. In mundo erat. In hoc loco mundum appellat non solum generaliter visibilem creaturam, verum etiam specialiter rationali
Abbreviated transcription (Latin):
respond̾.⁊ ait. Qd̃ factum ẽ: in ip̃o
uita erat. Que sentn̾tia: du¬
plicit̾ pnuntiat᷑. Potest enĩ
sub distingui quod fcm̃ ẽ: ac de¬
inde subiungi. in ip̃o uita erat.
Potest etiam sic. Quod fc̃m ẽ
im ip̃o: ac deinde subinferri.
uita erat. Ac ꝑ hoc induabus
pnuntiationib : duoᷤᷤ specula¬
m intellectꝰ. Non enĩ ea theo¬
ria ẽ q̃ dicit. quod fcm̃ est lociᷤ
temporib q discretũ: gen̾ibꝰ.
formiᷤᷤ. num̃isq distrietũ: sen¬
sibilib intelligibilibꝰq sub̾iis.
seu conpactum. seu seg̾gatũ:
hoc totum in ip̃o uita erat:
⁊ ea q̃ declarat. quod fcm̃ est
in ip̃o. ñ aliud erat nͥ uita. ut
sit sensus: omĩa q̃ ꝑ ip̃m fc̃a
sũt. in ip̃o uita s̃.⁊ unũ st̃. Lrãt
enim hoc est subsistunt in
ip̃o causalit̾: pͥus quã sint
in semet ip̃i ᷤᷤ effectiue. Alit̾
enim subip̾o sũt. ea q̃ ꝑ ip̃m
fc̃a sunt: alit̾ in ip̃osũt. Itaq¬

Expanded text:
 ait: Quod factum est in ipso vita erat. Quae sententia dupliciter pronunciatur. Potest enim subdistingui: Quod factum est, ac deinde subjungi in ipso vita erat, potest etiam sic: Quod factum est in ipso, ac deinde subinferri vita erat. Ac per hoc in duabus pronuntiationibus duos speculamur intellectus. Non enim eadem theoria est, quae dicit: quod factum, locis  discretum, generibus, formis numerisque distinctum, sensibilibus intelligibilibusque substantiis seu compactum seu segregatum, hoc totum in ipso vita erat; et ea quae declarat: quod factum est in ipso, non aliud erat nisi vita, ut sit sensus: Omnia, quae per ipsum facta sunt, in ipso vita sunt et unum sunt. Erant enim, hoc est subsistunt in ipso causaliter, priusquam sint in semetipsis effective. Aliter enim sub ipso sunt ea, quae per ipsum facta sunt, aliter in ipso sunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
serabile sec̾tum: inuisibile ꝓfũ¬
dum: in comp̾hensibile mist̾iũ:
ꝑ ñ factum. s genitũ. oĩa fca.
s ñ genita. Principiũ. ex qͦ oĩa
est. Patre loqñte u̾bũ suũ: hoc
est patre gingnente sapientiã
suã: oĩa fiunt. ꝓph̾a ait. Omĩa
ĩ sapĩa fecisti. Et alibi ꝑ sonã pa¬
tris introducens: eruct᷑auit cor
meũ. Et qͥd eruct̾auit cor suũ: pẽ
loquor: filium bonũ gingno.
Cor patͥs est sua ꝓͥa substantia:
dequa genita est filii ꝓͥa sub̾a.
sa meȩ substantie ẽ. Preced̾ in¬
Substantia eorum q̃ ꝑ ip̃m fc̃a
sunt. inchoauit in ip̃o eẽ añ tꝑa
secularia: non intp̃r. s cũ tp̃ribꝰ.
Tempꝰ siqͥdẽ intercet̾a q̃ factas̃¬
s concreatũ. Et q̃ est cõseqñtia
uerbi : qd̾ locutũ ẽ os altissimi:
Non enim inuanũ locutꝰ est pat̾:
ñ in fructuose: nõ sine magno
effectu. Nam ⁊ homineᷤ inter se
ip̃os loquentes: aliquid inauribꝰ
audientiũ efficiũt Tria itaq

Expanded text:
ile secretum, invisibile, profundum, incomprehensibile mysterium. Per non factum, sed genitum, omnia facta, sed non genita. Principium, ex quo omnia, est. Patre loquente verbum suum, hoc est, Patre gignente sapientiam suam, omnia fiunt. Propheta ait: « Omnia in sapientia fecisti » ; et alibi, personam Patris introducens: « Eructavit cor meum » . Et quid eructavit cor suum? Ipse loquor, Filium bonum gigno. Cor Patris est sua propria substantia, de qua genita est Filii propria subsa meae substantiae est. Praecedit, inSubstantia eorum, quae per ipsum facta sunt, inchoavit in ipso esse ante tempora secularia, non in tempore, sed cum temporibus. Tempus siquidem inter cetera, quae factased con creatum. Et quae est consequentia verbi, quod locutum est os Altissimi? Non enim in vanum locutus est Pater, non infructuose, non sine magno effectu; nam et homines inter se ipsos loquentes aliquid in auribus audientium efficiunt. Tria itaque
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ natiuitatẽ meã natꝰ est in car-¬
neͥ añ cõspectum meũ dũ adhuc
eẽm inuisc̃ib mee matris steriliᷤ.
ꝓpħico uisii uidi illũ: corã me
conceptum.⁊ hominẽ fc̃m in
ut̾o uirgims. Non erat ille lux:

Expanded text:
post nativitatem meam natus est in carpost nativitatem meam natus est in carne, ante conspectum meum, dum adhuc essem in visceribus meae matris sterilis, prophetico visu vidi illum coram me conceptum et hominem factum in utero virginis. Non erat ille lux,