comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querentur quae ipsũ ił bellantem secuta sunt. Quia uͦ ñ eis tanta fides fuit etiam cũ ad uer
sariis suis p̃ualuissent pugnare cũ eis usq ad interemptionẽ eoꝵ timore ñ ausi sunt: quem
timorem ut dixi ñ de malitia neq de suꝑbia uel contẽptu p̃cepti dominici sed de animi infir¬
mitate uenientẽ noluit eis dñs imputare. cũ eis ꝑ iħm nouissima loqueret᷑. Vnde & apłi. A
lexander inquit xrarius multa mala mihi ostendit. redd& illidñs scđm opera ipsius. de illis
fensione nemomihi affuit. sed om̃s me dereliquerunt : non illis imputetur.

Expanded text:
querequeresariis suis praevaluissent, pugnare cum eis usque ad internecionem eorum timore non ausi sunt. Quem timorem, ut dixi, non de malitia, neque de superbia vel contemptu praecepti dominici, sed de animi infirmitate venientem, noluit eis Dominus imputare, cum eis per Jesum novissima loqueretur. Unde et Apostolus: Alexander, inquit, aerarius multa mala mihi ostendit; reddet illi Dominus secundum opera ipsius. De his aumea defensione nemo mihi affuit, sed omnes me dereliquerunt; non illis imputetur .
Abbreviated transcription (Latin):
alios interp̃tes quertus legat᷑. Mirũ est sane qͥd saltem in nouissimis suis uerbis quib
populum allocutus ẽ iħs homo dĩ. nihil eos obiurgauit ex eo qͣd his gentib peꝑcerunt quas
dñs usq ad internitionem cum anathemate ꝑdendas eͥe p̃cepit. Sic enim scriptũ ẽ. Et
eos non exterminauerunt. Nã primo eos id non potuisse scriptura testata ẽ: sed nunc post¬
ea qua p̃ualuerunt ita ut facerent ob audientes qͥd non etiam exterminauerunt utiq:¬
gauit allocutione nouissima qͥd in hoc dñi p̃cepta neglexerint: Anforte quia prius dixit
eos scriptura ñ potuisse utiq antequam p̾ualerent etiam cũ p̃ualuissent timuisse creden¬
di sunt neforte paratis oboedire si parcere uoluissent acrius eos aduersũ se ex ipsa despera¬
ione pugnare cõpellerent & eos superare ñ possent: Hunc ergo ei

Expanded text:
alios interpretes quercus legatur. Mirum est sane quod saltem in novissimis suis verbis, quibus alios interpretes quercus legatur. Mirum est sane quod saltem in novissimis suis verbis, quibus populum allocutus est Jesus homo Dei, nihil eos objurgavit, ex eo quod his gentibus pepercerunt, quas Dominus usque ad internecionem cum anathemate perdendas esse praecepit. Sic enim scriptum est: Et eos non exterminauerunt. nam primo eos id non potuisse scriptura testata est; sed nunc posteaquam praeualuerunt, ita ut facerent obaudientes, quod non etiam exterminauerunt, utiqgauit adlocutione nouissima, quod in hoc domini praecepta neglexerint? an forte quia prius dixit eos scriptura non potuisse, utique antequam praeualerent, etiam cum praeualuissent timuisse credendi sunt, ne forte paratis oboedire si parcere noluissent, acrius eos aduersum se ex ipsa desperatione pugnare conpellerent et eos superare non possent? hunc ergo eis
Abbreviated transcription (Latin):
quae dicta ẽ arca testam̃ti & in libris legis tanta sacram̃toꝵ & p̃ceptoꝵ multiplicitate conscrip
m̃ etiam hic dictũ ẽ disposuit iħs ad populũ testam̃tũ in illa die . Rep
m̃ti notium testamentum significat. qd significat deuteronomiũ q̃d interp̃tat᷑ scđa lex quõd
significant & priorib confractis tabulae renouatȩ. Multis enĩ modis significandũ: q̃d uno
modo implendũ fuit. lam uͦ q̃d sub therebinto statutꝰ ẽ lapis. hoc significat qͥd uirga
ad petrã ut aqua ꝓfluer& : quia neq hic sine ligno statutꝰ ẽ lapis. Ideo autẽ subter. quia
ñ fuiss& incruce exaltatꝰ : nisi humilitate subiectus. uel quod illo tempore quo id faci¬
ebat iħs naue: adhuc obumbrandum mysteriũ fuit. Terebinthi etiam lignũ medicinalẽ
acrim̃a exundat. quae arbor a septuaginta interp̃tib: hoc loco pos

Expanded text:
quae dicta est arca testamenti, et in libris legis tanta sacramentorum et praeceptorum multiplicitate conscriptis, quae dicta est arca testamenti, et in libris legis tanta sacramentorum et praeceptorum multiplicitate conscriptis, tamen etiam hic dictum est: disposuit Iesus ad populum testamentum in illa die. repti Novum Testamentum significat; quod significat et Deuteronomium, quod interpretatur Secunda lex; quod significant et prioribus confractis tabulae renovatae . Multis enim modis significandum quod uno modo implendum fuit. Jamvero quod sub terebintho statutus est lapis, hoc significat, quod virga ad petram, ut aqua proflueret; quia neque hic sine ligno statutus est lapis. Ideo autem subter, quia non fuisset in cruce exaltatus, nisi humilitate subjectus; vel quod illo tempore, quo id faciebat Jesus Nave, adhuc obumbrandum mysterium fuit. Terebinthi etiam lignum medicinalem lacrymam exsudat, quae arbor a Septuaginta interpretibus hoc loco pos
Abbreviated transcription (Latin):
r̃o. Hac uerba qui non insuꝑ ficie tantum audiunt sed aliquanto altius
dem audisse crediderit : qui etiam si ab artifice in hominis similitudinẽ effigiatꝰ ess& int̃
illos utiq de putaret᷑ de quib in psalmocanit᷑ aures habent & ñ audient. Neq enĩ idola gen
tium aurum & argentum sola ñ audiunt & si lapidea sint audiunt. sed ꝑhunc lapidem ꝓfecto
illũ significauit qui fuit lapis offensionis ñ credentib iudais & petra scandali qui cũ rȩpbaret᷑
ab adificantib factus ẽ in caput anguli quẽ p̃figurauit & illa petra quȩ potũ sitenti populo
pidem quanqu̾a uisibiliter statutũ spiritalit̃ debemꝰ accipere intestimoniũ futurũ iudeis
infidelib hoc ẽ mentientib : de quib dicit psalmꝰ. Inimici dñi m̃titi sunt ei. Neq eñi frustra
cum iam dĩ famulus moyses uel potius ꝑ eũ ds̃ disposuiss& ad populũ testam̃tũ qđ arca erat

Expanded text:
uestro. haec uerba qui non in superficie tantum audiunt sed aliquanto altius uestro. haec uerba qui non in superficie tantum audiunt sed aliquanto altius dem audisse crediderit: qui etiam si ab artifice in hominis similitudinem effigiatus esset, inter illos utique deputaretur, de quibus in psalmo canitur: aures habent tium aurum et argentum sola non audiunt, et si lapidea sint, audiunt. Sed per hunc lapidem profecto illum significavit qui fuit lapis offensionis non credentibus Judaeis, et petra scandali; qui cum reprobaretur ab aedificantibus, factus est in caput anguli; quem praefiguravit et illa petra quae potum sitienti populopidem, quanquam visibiliter statutum, spiritaliter debemus accipere in testimonium futurum Judaeis infidelibus, hoc est mentientibus, de quibus dicit psalmus: inimici domini mentiti sunt ei. neque enim frustra, cum iam dei famulus Moyses uel potius per eum deus disposuisset ad populum testamentum, quod in arca erat,
Abbreviated transcription (Latin):
expedire nouit ipse se insinu& ꝑ sp̃m suũ : donec absumat᷑ om̃e mendaciũ. Unde dictũ est:
om̃is homomendax. Et trans acta non solũ impia falsitate uerũ etiam ipso speculo & enigma¬
te. faciem ad faciem cognoscamꝰ sicut & cogniti sumꝰ que mad mod
ꝑ speculũ in enigiate. tunc aur̃ẽ facie ad faciem. Nunc scio ex parte. tunc autẽ cognoscam
sicut & cognit̾ sum .Xxx. Et¬
Et disposuit iħs testam̃tũ ad populũ in illo die. & dedit illilegẽ
ilo coram tabernaculo dñidĩ isrł. Et scripsit uerba haec in libro legẽ
pit lapidẽ magnũ & statuit illũ iħs sub therebinto ante dñm. Et docit iħs ad populũ. Ecce
lapis iste erit uobis intestimoniũ. quia hic audiuit om̃a quaȩ dicta sunt adño quaecũq locutꝰ ẽ
ad uos hodie . & hic erit uobis intestimonium innouissimis dieb cummentiti fueritis dño dõ

Expanded text:
expedire novit, ipse se insinuet per Spiritum suum, donec assumatur omne mendacium; unde dictum est: expedire novit, ipse se insinuet per Spiritum suum, donec assumatur omne mendacium; unde dictum est: « Omnis homo mendax . » Et transacta non solum impia falsitate, verum etiam ipso speculo et aenigmate, facie ad faciem cognoscamus, sicut et cogniti sumus; quemadmodautem cognoscam sicut et cognitus sum. Et disposuit Iesus testamentum ad populum in illo die et dedit illi legem et iudicium in Silo coram tabernaculo domini dei Israhel. et scripsit uerba haec in libro legum dei; et accepit lapidem magnum et statuit illum Iesus sub<ter> terebintho ante dominum. et dixit Iesus ad populum: ecce lapis iste erit nobis in testimonium, quia hic audiuit omnia quae dicta sunt a domino, quaecumque locutus est ad uos hodie: et hic erit uobis in testimonium in nouissimis diebus, cum mentiti fueritis domino deo
Abbreviated transcription (Latin):
pent᷑ cũ sic in eos uindicatũ sit qͣd unꝰ eoꝵ de anathemate furtũ fecerat. deniq iacobdicit hot eis
qui cũ illo exierant de mesopotamia ubi sic idola colebant᷑ ut & rachel paterna furaret᷑ sed post
lam ad monitionem iacob dederunt quae habebant: unde apparuit ho
sciebat eos habere ille qui dixerat. Nunc uͦ posthanc ad monitionẽ iħunaue nullus tale aliqͥđ
ꝓtulit. nec tam̃ putandũ ẽ hoc illũ in aniter p̃cepisse. Non enĩ ait & nunc auferte deos alienos
siquis in uobis. sed om̃ino tã quã sciens eͥe̾ : qui sunt inquit in uobis. Proinde ꝓpheta sc̃s in
sic cogit& dm̃ quẽad modũ ille est : Ac ꝑhoc relinquet᷑ fidelib quã diuperegrinant᷑ ad ño
iferre a corde suomruentia uana fantasmata quae se cogitantib inge

Expanded text:
rentur, cum sic in eos uindicatum sit, quod unus eorum de anathemate furtum fecerat. denique Iacob dixit hoc eis rentur, cum sic in eos uindicatum sit, quod unus eorum de anathemate furtum fecerat. denique Iacob dixit hoc eis qui cum illo exierant de Mesopotamia, ubi sic idola colebantur, ut et Rachel paterna furaretur; sed post illam admonitionem Iacob dederunt quae habebant: unde adparuit hoc eis ita dictum esse, quia sciebat eos habere ille qui dixerat. nunc uero post hanc admonitionem Iesu Naue nullus tale aliquid protulit. nec tamen putandum est hoc illum inaniter praecepisse; non enim ait: et nunc auferte deos alienos si qui sunt in uobis, sed omnino tamquam sciens esse, qui sunt, inquit, in uobis. proinde propheta sanctus in sic cogitet Deum quemadmodum ille est? Ac per hoc relinquetur fidelibus quandiu peregrinatur a Domino, auferre a corde suo irruentia vana phantasmata, quae se cogitantibus inge
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qd dixit iħs ad populũ.
ñ poteritis seruire dõ quia dr̃ sc̃s ẽ: Anquia illius sc̃itati ꝑfecta seruitute quod am modo contem¬
perari humanȩ fragilitati in possibile ẽ: Quo audito isti non solum eiꝰ eligere seruitutẽ. sed ea¬
am de ad iutorio ei & misericordia p̃sumere debuerunt quã ille intellexit quidicit in psalmo.
ne intres in iudicio cũ seruotuo qm̃ ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo om̃is uiuens. Isti autẽ de se
potius p̃sumere delegerunt qͣd dõ possent sine ulla offensione seruire. ut iam tunc incipe¬
rent qͣd de illis exp̃ssit apłs. Ignorantes enĩ dĩ iustitiã & suã uolentes constituere : iustinae
dĩ non sunt subiecti. Ita eis iam lex sub intrabat ut habundar& delicti
uid est qͣd ait idem
iħs loquens ad populũ. & nunc circum auferte deos alienos qui sunt in uobis: & dirigite cor
oboedientiã p̃dicauerit. Aut uͦ si haberent post tantas legis cõminationes illa eos ꝓspera seque¬

Expanded text:
uid est, quod dixit Iesus. ad populum: non poteritis seruire domino, quia deus sanctus est? an quia illius sanctitati perfecta seruitute quodam modo contemperari humanae fragilitati inpassibile est? quo audito isti non solum eius eligere seruitutem sed etiam de adiutorio eius et misericordia praesumere debuerunt: quam ille intellexit, qui dicit in psalmo: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. isti autem de se potius praesumere delegerunt, quod deo possent sine ulla offensione seruire, ut iam tunc inciperent. quod de illis expressit apostolus: ignorantes enim dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt suQuid est quod ait idem Jesus loquens ad populum, Et nunc circumauferte deos alienos qui sunt in vobis, et dirigite cordobedientiam praedicaverit: aut vero si haberent, post tantas Legis comminationes, illa eos
Abbreviated transcription (Latin):
ac uocabit᷑ tibi sem̃ ñ filii carnis sed filui ꝓmissionis deputant᷑ insemine. ut hoç ꝓpnie ꝑti¬
neat ad isaac qui non filius carnis sed filius ꝓmissionis fuit. ubi ꝓmissio: de om̃ib gen¬

Expanded text:
 id est, non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine : ut hoc proprie neat ad Isaac, qui non filius carnis, sed filius promissionis fuit, ubi promissio fit de omnibus gen
Abbreviated transcription (Latin):
urexit autem abraham mane . & sumpsit panes & utrem aquae a
agar. & in posuit inhumeros & puerũ & dimisit illã. Fieri sol& quaestio quomodo
inposuerit i humeros & puerũ tam grandem. Nam qui fuerat antea quã natꝰ ess&
isa ac tredecim annorũ circumcisus cũ ess& abraham nonagintanouem & natus sit isa¬
rio patre. ludebat autẽ ismahel cum isa ac quando sara commota est
diusculo quiiam fuerat ablactatus: ꝓfecto annoꝵ fuit ismahel quando cum matre suade
domo patris expulsus est amplius sedecim. Sed ut hoc quod cum paruulo lusit. ꝑ reca¬
pitulationem accipiamus dictum. antequã ablactaret᷑ isaac: ꝓfecto etiam sic amplius
positus esse credatur:. Quam facile autem soluit᷑ questio. si non subaudiamꝰ imposuit.
sed dedit: Dedit enĩ abraham sicut scriptumẽ matrieiꝰ panes & utre quae illa imposu¬
it inhumeros suos. Cum autẽ adiunctũ & dictũ ess& puerũ. sub audimꝰ dedit. qui pa¬

Expanded text:
rexit autem Abraham mane et sumsit panes et utrem aquae et dedit Agar; et inposuit in humeros, et puerum; et dimisit illam. fieri quaestio solet quomodo inposuerit in humeros et puerum tam grandem. nam qui fuerat antea quam natus esset Isaac tredecim annorum circumcisus, cum esset Abraham nonaginta nouem, et natus sit Isaac centenario patre, ludebat autem Ismahel cum Isaac quando Sarra commota est, utique cum grandiusculo, qui iam fuerat ablactatus, profecto annorum fuit Ismahel, quando cum matre sua de domo patris expulsus est, amplius sedecim. sed ut hoc quod cum paruulo lusit per recapitulationem dictum accipiamus, antequam ablactaretur Isaac, profecto etiam sic amplius quam bsurdum est, ut inpositus esse credatur. quam facile autem soluitur quaestio, si non subaudiamus "inposuit", sed "dedit". dedit enim Abraham. sicut scriptum est, matri eius panes et utrem, quae illa inposuit in humeros suos. cum autem adiunctum et dictum est "et puerum", subaudimus dedit qui pa
Abbreviated transcription (Latin):
e facto moysi cum occidit agyptium ad
defendendos fratres suos satis disputauimꝰ in illo opere qđ deuita pat̾ri archarum
aduersus faustum scripsimus. utrum indoles in eo laudabilis fuerit quahoc pec¬
catũ admiserit sicut sol& uber terra etiam ante utilia semina quaedam herbarũ
quamuis inutilium feracitate laudari. anominino ipsum factum iustificandum
sit. Qđ ideo non uidetur . quia nullam ad huc legitimã potestatem gerebat. nec
acceptam diuinitꝰ nec humana societate ordinatam. Tamen sicut stephanus dicit
in actib apłoꝵ putabat intelligere fratres suos qđ ꝑ eum ds̃ dar& illis salutem.
oc testimonium uideat᷑ moy ses iam diuinitus ad monit̾ qđ scriptura eo lo¬
co tac& hoc audere poeuisse.i¬

Expanded text:
e facto Moysi, cum occidit Aegyptium ad defendendos fratres suos, satis disputavimus in illo opere quod de vita Patriarcharum adversus Faustum scripsimus: utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum admiserit, sicut solet uber terrae, etiam ante utilia semina, quadam herbarum quamvis inutilium feracitate laudari; an omnino ipsum factum justificandum sit . Quod ideo non videtur, quia nullam adhuc legitimam potestatem gerebat, nec acceptam divinitus, nec humana societate ordinatam. Tamen, sicut Stephanuin Actibus apostolorum, putabat intellegere fratres suos, quod per eum deus daret illis salutem, ut per hoc testimonium uideatur Moyses iam diuinitus admonitus — quod scriptura eo loco tacet — hoc audere potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
t excitauit dñs saluatorem isrł : & saluauit eos. Deinde uelut quaere
accipere : tãquã diceret᷑ othonhelem. Aduertendũ ẽ autẽ. qͣd saluatorẽ dicat etiam
greci uocant ysterologian. Qd enĩ ait postea & exaudiuit eos. si prius ponat᷑ fit sermo
lucidior. Nam ordo ẽ : & clamauerunt filii isrł ad dnm & exaudiuit eos. & excitauit
dñs saluatorem isrł. Deinde qd hic interpositũ ẽ & saluauit eos & postea dictum est¬

Expanded text:
t excitauit dominus saluatorem Israhel et saluauit eos. deinde uelut quaereraccipere, tamquam diceretur " Gothonielem". aduertendum est autem quod saluatorem dicat etiam Graeci uocant uotspoXr/tfav. quod enim lucidior. Nam ordo est, Et clamaverunt filii Israel ad Dominum, et exaudivit eos, et excitavit Dominus salvatorem Israel. Deinde q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ istł quo castra ꝓmouebant atq ponebant. inter cetera scriptũ ẽ. Et in de
castra collocauerunt tranis arnon in ermon: qͥd extat alimitib amorreoꝵ. Est eñi arnon limes
a correntes constituit inhabitare. Et inquo libro hoc scriptũ sit ñ cõmemorauit. neq ullus
ẽ in his quos diuinae scripturae canonicos appellamꝰ. De talib occasi
pietates Sea hicdictiu e scriptũ in libro ñ dictũ ẽ in cuius ꝓphete uel patriarehe scobbuo
Neq negandũ est fuisse iam libros siue caldeoꝵ unde egressus ẽ abraham: siue agyptiorun¬

Expanded text:
 quo castra promouebant atque ponebant, inter cetera scriptum est: et inde castra conlocauerunt trans Arnon in Ermou quod exstat a limitibus Amorrhaeorum. est enim Arnon limes et torrentes constituit inhabitare Er. in quo libro hoc scriptum sit, non commemorauit neque ullus est in his quos diuinae scripturae canonicos appellamus. de talibus occaspietates. sed hic dictum est scriptum in libro, non dictum est in cuius prophetae uel patriarchae sancto libro. neque negandum est fuisse iam libros siue Chaldaeorum, unde egressus est Abraham. siue Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi didicerat moyses omnẽ illoꝵ sapientiã. siue cuiusq gentis alterius. inquoꝵ libroꝵ aliquo po¬
tuit hoc e̾t̾ scriptũ : qui tam̃ ñ ideo sit assum̃dus in eas scripturas quib: diuina cõm̃dat᷑ auctoritas.
poetae quos idemipse apłs magnũ sane aliquid & ueraciter proptũ apud athenienses lo¬
quens dixisse confirmat. In illo enĩ uiuimꝰ. & mouem᷑ & sumꝰ. Lic& eñi diuine auctoritati.
ioluerit qͥd uerũ muenerit testimoniũ sumere. Sed ñ ideo om̃a q
sunt : accipienda confirmat. Cur autẽ hoc isto cõmemoratũ sit loco ñ euident᷑ appar&.
nisi forte ut fines illic int̃ duas gentes constituerent᷑ bello actum ẽ qͣd bellũ eiusdem
infłamata sit hoc ẽ excitata. uel siquid aliud inobscuritate locihuius lat&¬

Expanded text:
ubi didicerat Moyses omnem illorum sapientiam; sive cujusque gentis alterius, in quorum librorum aliquo potuit hoc esse scriptum: qui tamen non ideo sit assumendus in eas Scripturas quibus divina commendatur auctoritapoetae, quos idem ipse apostolus magnum sane aliquid et veraciter promptum ad Athenienses loquens, dixisse confirmat: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Licet enim divinae auctoritati unde uoluerit quod uerum inuenerit testimonium sumere; sed non ideo omnia quae ibi scripta sunt accipienda confirmat. cur autem hoc isto commemoratum sit loco, non euidenter adparet; nisi forte, ut fines illic inter duas gentes constituerentur, bello actum est, quod bellum eiusdinflammata sit, hoc est excitata, uel si quid aliud in obscuritate loci huius lat
Abbreviated transcription (Latin):
siue om̃i homini : qm̃ ante dm̃ qui semꝑ man& & sicut scriptũ ẽ celũ & terrã impl& unqs
p̃sentia sua om̃is homo aduena ẽ nascendo . & in cola uiuendo : qm̃ conpellit᷑ migrare

Expanded text:
siue omni homini, quoniam ante deum qui semper manet et, sicut scriptum est, caelum et terram inplet utique siue omni homini, quoniam ante deum qui semper manet et, sicut scriptum est, caelum et terram inplet utique praesentia sua, omnis homo aduena est nascendo et incola uiuendo, quoniam conpellitur migrare
Abbreviated transcription (Latin):
siue legat᷑ & t̾ra ñ uenundabit᷑ in ꝓfanationẽ siue in confirmationẽ. Secutꝰ quippe adiunxit.
mea enĩ ẽ terra: ꝓpt̾ qͣd ꝓseliti & in colae uos estis ante me .xC
t ꝑ omñe terrã possessionis
ur̃ae mercedẽ dabitis terra. Alii autẽ codices habent. redẽptionẽ di
mationẽ idẽ ut eã emptor ꝑpetuo possideat. Nec certo scđm dĩ p̃ceptũ int̾ uallo annoꝵ restita¬
at uenditori. Mea enĩ ẽ in quit t̾ra. unde scđm meũ p̃ceptũ ea uti debetis: atq ut os¬
r& suã e̾e ñ ipsoꝵ quid ipsi in ea essent consequent̃ ad iunxit dicens. Propt̃ qd ꝓseliti&
in cole uos estis ante me. hocẽ quãuis ꝓseliti id est aduene sint uobis qui ex alienigenis ad¬
iungunt᷑ gentiurẽ ut in colae id est ñ in terra ꝓpriamanentes. tam̃ etiã uos om̃s ante meba
estis & in tolae. hoc ds̃ dicit siue israhelitis qd aliarũ gentiũ terrã quãs expulit eis deden

Expanded text:
sive legatur, Et terra non venumdabitur in profanationem; sive, in confirmationem. Secutus quippe adjunxit, Mea enim est terra, propter quod proselyti et incolae vos estis ante me. XCper omnem terram possessionis uestrae mercedem dabitis terrae. alii autem codices habent "redemptionem dabmationem, id est ut eam emptor perpetuo possideat nec certo secundum dei praeceptum interuallo annorum restituat uenditori. mea enim est, inquit, terra: unde secundum meum praeceptum ea uti debetis. atque ut ostenderet suam esse, non ipsorum, quid ipsi in ea essent, consequenter adiunxit dicens: propter quod proselyti et incolae uos estis ante me, hoc est: quamuis proselyti, id est aduenae sint uobis, qui ex alienigenis adiunguntur genti uestrae, et incolae, id est non in terra propria manentes, tamen etiam uos omnes ante me aduenae estis et incolae. hoc deus dicit siue Israhelitis, quod aliarum gentium terram quas expulit eis dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
ecẽ
auleoꝵ iub& fieritabernaculum. cum sit decalogus legis. Aulea uͦ significant
latitudinem: ꝓpt̾ facilitatem. Caritas quippe plenitudo legis ẽ : & ñ nisi cari¬
tati sunt p̃cepta facilia. Vnde ipsa dilatatio cõm̃dat᷑ cũ dr̃. dila tasti gressus me¬
os subt̃ me & ñ sunt infirmata uestigiamea. Sed qm̃ ista dilatatio ꝑ grãm fit
ꝑquẽ lex possit impleri. Dicit᷑ enĩ auleũ longitudinẽ habere debere incubitis uiginti
octo. Iste aut̃ numer̾ quia ꝑseptenariũ diuidendus ẽ: signifi cauit cũdicit lati¬
tudinẽ aulex incubitis quattuor. Quat̃ enĩ septeni. fiunt iuginti octo. Etẽ etiã iste
numer̾ ꝑfectus. quia sic̃ senarius suis partib constat. Qđ uͦ tãm sȩpedicit cherubin
facies ea opere textoris . quid aliud quã in his om̃ib multitudinẽ scientiae cõm̃dat
qđ int̃ p̃tat᷑ cherubin:¬

Expanded text:
ecem aulaeorum jubet fieri tabernaculum, cum sit decalogus Legis. Aulaea vero significant latitudinem, propter facilitatem. Charitas quippe plenitudo Legis est : et nonnisi charitati sunt praecepta facilia: unde ipsa dilatatio commendatur, cum dicitur, Dilatasti gressus meos subtus me, et non sunt infirmata vestigia mea . Sed quoniam ista dilatatio per gratiam fit itum sanctum, per quem lex possit inpleri. dicitur enim aulaeum longitudinem habere debere in cubitis uiginti octo. iste autem numerus quia per septenarium diuidendus est, significauit, cum dicit latitudinem aulaei in cubitis quattuor. quater enim septeni fiunt uiginti octo. et est etiam iste numerus perfectus, quia sicut senarius suis partibus constat. quod uero tam saepe dicit: Cherubin facies ea opere textoris, quid aliud quam in his omnibus multitudinem scientiae commendat, quod interpretatur "Cherubin
Abbreviated transcription (Latin):
đ ait ñ uidebe¬
ris in conspectu meo in anis sicut indicant arcumstantia de quib loquit᷑. in con¬
spectu suo dix̃ dñs in tabernaculo suo. hoc ẽ aut̃ ñ illi uideberis inanis. nũquã intra¬
bis sine aliquo munere : qd spiritalit̃ intellectũ magnũ sacram̃tũ est uitrtium
haec dicebant᷑ inumbris significationum.
haec dicebant᷑ inumbris significationum. CLX Cũ de sabbato p̃cepiss&. quid
ũ de sabbato p̃cepiss&. quid
ẽ qđ addidit satione & messe requiescesClidet᷑ enĩ dicere tempore sationis & messis.
An forte ita obseruandã requiem sabbati p̃cepit. ut nec illa tempora habeant ex¬
isationem quae agricolis ualde sunt netessaria ꝓpt̾ uictum atq
sabbato. ac sic ꝑ haec tempora quae opus plurimũ flagitant: significatũ est om̃i
tempore sabbato debere cessari.
clxi. Q.

Expanded text:
 ait: non uideberis in conspectu meo inanis? sicut indicant circumstantia, de quibus loquitur, in conspectu suo dixit deus in tabernaculo suo. hoc est autem "non illi uideberis inanis": numquam intrabis sine aliquo munere. quod spiritaliter intellectum magnum sacramentum est. uerum haec dicebantur de umbris significationumhaec dicebantur de umbris significationum. CLX. Ib. XXXIV, 21. Cum de sabbato praecepisset, quid est quod adduxit, Satione et messe requiesces? Videtur enim dicere, Tempore sationis et messis. An forte ita observandam requiem sabbati praecepit, ut nec illa tempora habeant excusationem, quae agricolis valde sunt necessaria propter victum atsabbato: ac sic per haec tempora, quae opus plurimum flagitant, significatum est, omni tempore sabbato debere cessari. CLXI.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ex eo efud: non scilic& illud totũ consumens inefud sed ex
ebat impendens. Nam in illa interp̃tatione quaȩ ex hebrȩo ẽ sic legit᷑. Fecitq ex eo
gedeon efod. Quod enim apud septuaginta scriptum ẽ efud: hoc in hebreo ꝑhibet᷑ dici
ẽfod. Non autẽ om̃s sacerdotes taliutebant᷑ suꝑ humerali qd ess& ex auro & ia cyntho & purpura
Unde ut dictũ ẽ efud bar appellat᷑ uel potius efud bat sicut asserunt qui hebream linguã noue¬
runt : & int̃p̃tat᷑ efud lineũ. Sed gedeon existimo illud fecisse qd erat p̃cipuum sũmi sacer¬
dotis indum̃tũ atq ornam̃tũ ꝑ qͣd & cetera significata sunt opera sacrificii. qͣd in sua ciuitate
p̃ter dĩ tabernaculũ constituerat & ꝓpt̾ hoc peccatum factum ẽ illi &
ut sic interir& qͣd postea scriptura narrat tanta eiꝰ numerositas filioꝵ¬

Expanded text:
fecit ex eo efud, non scilicet illud totum consumens in efud, sed efecit ex eo efud, non scilicet illud totum consumens in efud, sed ex illo quantum sufficiebat impendens. Nam in illa interpretatione quae ex Hebraeo est, sic legitur: Fecitque ex eo Gedeon efod: quod enim apud Septuaginta scriptum est efud, hoc in Hebraeo perhibetur dici efod. Non autem omnes sacerdotes tali utebantur superhumerali, quod esset ex auro, et hyacintho, et purpura, rdos, utique puer. Unde, ut dictum est, efudbar appellatur, vel potius efodbach, sicut asserunt qui Hebraeam linguam noverunt, et interpretatur efud lineum. Sed Gedeon illud fecisse, quod erat praecipuum summi sacerdotis indumentum atque ornamentum, per quod et caetera significata sunt opera sacrarii, quod in sua civitate praeter Dei tabernaculum constituerat, et propter hoc peccatum factum est illi et domui ejus in scandalum, ut sic interiret quod post ea Scriptura narrat tanta ejus numerositas filio
Abbreviated transcription (Latin):
quanquã ꝑ efud uel efod ea locutione quae significat a parte totũ om̃a possint intellegi
quae constituit gedeon in sua ciuitate ueluti ad colendũ dm̃ similia tabernaculo dĩ. & ꝓp
sit peccatũ gedeon quod extra dĩ tabernaculũ fecerit aliquid simile ubi coleret᷑ ds̃. ñ quod
solido auro uelut ad orandum constituerit efud : sed qͣd ex auro ipso quod ess& de p̃da fecerit
ea quae ꝑtinerent ad ornamenta uel instrum̃ta sacrarii quae om̃a ꝑefud significata st̃
pter excellentiã ut dixi uestis sacerdotalis. Nam & ipsũ efud ñ q
lus acceperat gedeon inferrent. Et fecit illud gedeon mefud uidet᷑ ita dictũ tã quã ex toto
illo qͣd cõmemoratũ ẽ hoc factũ ẽẽ credat᷑. cum possit etiam illic intellegi locutio quae
significat a toto partem ut quod dictum ẽ fecit illud in efud intelligat᷑ fecit inde efud

Expanded text:
eretur. Quamquam per ephud uel ephod ea locutione, quae significat a parte totum, omnia possint intellegi eretur. Quamquam per ephud uel ephod ea locutione, quae significat a parte totum, omnia possint intellegi quae constituit Gedeon in sua ciuitate ueluti ad colendum deum similia tabernaculo dei: et prmmemorat, ut hoc sit peccatum Gedeon, quod extra dei tabernaculum fecerit aliquid simile, ubi coleretur deus. non quod solido auro uelut adorandum constituerit ephud, sed quod ex auro ipso, quod esset de praeda, fecerit ea quae pertinerent ad ornamenta uel instrumenta sacrarii, quae omnia per ephud significata sunt, propter excellentiam, ut dixi, uestis saceomnibus quae de spoliis acceperat Gedeon, inferrent, Et fecit illud Gedeon in efud: videtur ita dictum, tanquam ex toto illo quod commemoratum est, hoc factum esse credatur, cum possit etiam illic intelligi locutio quae significat a toto partem, ut quod dictum est: Fecit illud in efud, intelligatur, fecit inde efud; vel,
Abbreviated transcription (Latin):
gedeon fornicatus ẽ post illud om̃is isrł. ĩdest sequendo illud contra
frustra quaeritur cum idolum non fuerit id est cuiusquam dĩ falsi & alieni simulacrũ sed efud
id est unum de sacramentis tabernaculi q̃d ad uestem sacerdotalem ꝑtiner&. quomodo
fornicationem scriptura dicat populi ista sectantis atq uenerantis. Ideo scilic& qͣd p̃ter
iaculum dĩ ubi erant ista qua ibi fieri usserat ds̃. extra simile aliq
erat. Ideo sequit᷑ & dicit scriptura. & factũ ẽ gedeon & domui eiꝰ in scandalũ id est ut ab
offenso dõ disceder& : quia & hoc quoddam genus idoli quodãmodo erat qͣd extra dĩ taber¬
naculĩ quoelib& manu factum ꝓ dõ coleretur. cũ illa ipsa quae iussa sunt in tabernaculo fieri
ad dĩ potius cultũ referrent᷑ quã ꝓdõ aliquid eoꝵ aut ꝓdĩ simulacro colendũ ha

Expanded text:
Gedeon, fornicatus est post illud omnis Israhel, id est sequendo illud contra Gedeon, fornicatus est post illud omnis Israhel, id est sequendo illud contra legem dei. ubi non frustra quaeritur, cum idolum non fuerit, id est cuiusquam dei falsi et alieni simulacrum, sed ephud, id est unum de sacramentis tabernaculi quod ad uestem sacerdotalem pertineret, quomodo fornicationem scriptura dicat populi ista sectantis atque uenerantis. ideo scilicet, quod praeter tabernaculum dei, ubi erant ista quae ibi fieri iusserat deus, extra simile aliquid fieri fas non erat. ideo sequitur et dicit scriptura: et factum est Gedeon et domui eius in scandalum, id est, ut ab offenso deo discederet, quia et hoc quoddam genus idoli quodam modo erat, quod extra dei tabernaculum quodlibet manu factum pro deo coleretur, cum illa ipsa quae iussa sunt in tabernaculo fieri ad dei potius cultum referrentur quam pro deo aliquid eorum aut pro dei simulacro colendum hab
Abbreviated transcription (Latin):
uaeri sol& quid sit efud
uel efoth. Qd quidem si sacerdotale ẽ indumentũ qd pleriq dicunt uel potius suꝑ indumen
u& quomodo de tanto auro gedeon id fecerit. Nã ita scriptum ẽ. Et s
maurium aurearũ quas petierat sidi mille septingenti auri prater brachialia & torques
& operimenta purpurea quae erant suꝑ reges madian p̃ter torques quae erant inceruicib¬
catꝰ ẽ om̃is isrł post illud ibi: & factum ẽ gedeon & domui eiꝰ in scandalũ. Quomodo gͦ
ista uestis destanto auro fieri potuit: Nam & mater samuhelis fecit filio suo sicut legimꝰ
efud bar quod non nulli interp̃tati sunt efud lineũ. quando eũ dedit in templo nutrien
tate sua. ut hinc intelligeret᷑ aureũ fuisse factũ : Non enĩ dictum ẽ posuit sed statuit.
qm̃ ita erat solidũ & ualidũ ut statui poss& hoc ẽ positũ stare. Hoc ergo inlicitum cũ fecis

Expanded text:
uaeri solet quid sit ephud" uel "ephod. quod quidem si sacerdotale est indumentum, quod plerique dicunt, uel potius superindumemovet, quomodo de tanto auro Gedeon id fecerit. Nam ita scriptum est: Et factum est pondus inaurium aurearum quas petierat, sicli mille septingenti auri, praeter brachialia, et torques, et operimenta purpurea, quae erant super reges Madian, praeter torques quae erant in cervicibcatus est omnis Israhel post illud ibi et factum est Gedeon et domui eius in scandalum. quomodo ergo ista uestis de tanto auro fieri potuit? nam et mater Samuelis fecit filio suo, sicut legimus, ephud bar, quod nonnulli interpretati sunt "ephud lineum", quando eum dedit domino in templo nutriendt illud in ciuitate sua, ut hinc intellegeretur aureum fuisse factum? non enim dictum est "posuit", sed "statu it", quoniam ita erat solidum et uali- . dum, ut statui posset, hoc est positum stare. Hoc ergo inlicitum cum fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
cebron cariathar uoxefer : & ꝑcussit sesi & aciman & cholmi filios enach Et ascenderunt in¬
de ad inhabitantes dabir . Nomen autẽ dabir : quod erat ante ciuitas litterarũ. Et dixit calebh.
Quicumq pcusserit ciuitatem litterarum & acceperit eã. dabo ei filiã meã in itxorẽ. Constat
ergo ex hoc ordine gestarũ rerũ tam ꝑspicuo post mortẽ iħu hoc ẽe̾ factũ. tunc uͦ cũ ciuita¬
tes datae ipsi caleph cõmemorarent᷑ ꝓgressus exoccasione narrator qͣd postea factũ ẽ p̃oc¬
cupauit : nec tam̃ frustra arbitror hoc de filia caleb data inuictoris p̃miũ bis numero
scripturã cõmemorare uoluisse.

Expanded text:
Ebron, Cariatharbe, et percussit Sesi, et Abiman, et Chalmi filios Enach, et ascenderunt inEbron, Cariatharbe, et percussit Sesi, et Abiman, et Chalmi filios Enach, et ascenderunt inde ad inhabitantes Dabyr. Nomen autem Dabyr, quod erat ante civitas litterarum. Et dixit Caleb: Quicunque percusserit civitatem litterarum, et acceperit eam, dabo ei filiam meam in uxorem. Constat ergo ex hoc ordine gestarum rerum tam perspicue, post mortem Jesu hoc esse factum. Tunc vero cum civitates datae ipsi Caleb commemorarentur, progressus est ex occasione narrator, quod postea factum est praeoccupavit. Nec tamen frustra arbitror hoc de filia Caleb data in victoris praemium his numero Scripturam commemorare voluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
da alterius trib: postulasse qd redder&. cum & illi in sua sorte habere inciperent necessariũ. iil
dixit cͥaleb. Qui cumq ꝑcusserit ciuitatẽ litterarũ & coeperit eã : &c¬
recapitulationem repetitũ ẽ anpost eiꝰ mortẽ postea quã dictũ ẽ iudas ascend& & coepit iu¬
das debellare chananeos in quo bello ista om̃a gesta narrant᷑ : merito quaerit᷑. Sed credibilius
ẽ post mortẽ ihu factũ. tunc aut̃ẽ ꝑ ꝓlemsin id est ꝑ p̃occupationem cõmemoratũ que mad modũ
& alia. Nunc enĩ cũ res gesta aduersus chananȩos tribus iuda exponeret᷑. ita se narrationis ordo con¬
tin& int̃ cetera iudae facta bellica de quo post mortẽ iħu dixerat dñs iudas ascend&. Et postea des¬
& abiit iudas ad chananȩũ inhabitantẽ in cebron: & exiit cebron ex aduerso. Nomen autẽ erat

Expanded text:
da alterius tribus postulasse, quod redderet, cum et illi in sua sorte habere inciperent necessarium. Et da alterius tribus postulasse, quod redderet, cum et illi in sua sorte habere inciperent necessarium. Et dixit Caleb: quicumque percusserit Ciuitatem litterarum et anteceperit eam, recapitulationem repetitum, an post ejus mortem posteaquam dictum est, Judas ascendet, et coepit Judas debellare Chananaeos, in quo bello ista omnia gesta narrantur, merito quaeritur? Sed credibilius est post mortem Jesu factum, tunc autem per prolepsin, id est, per praeoccupationem commemoratum, quemadmodum et alia. Nunc enim cum res gestae adversus Chananaeos tribui Judae exponerentur, ita se narrationis ordo continet, inter caetera Judae facta bellica, de quo post mortem Jesu dixerat Dominus, Judas ascendet. Et postea des austrum, et campestrem. Et abiit Judas ad Chananaeum inhabitantem in Ebron, et exiit Ebron ex adverso: nomen autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
iħm duces habuisse populũ isrł quorũ primꝰ est gothonihel filius cenez: rectius intelligi¬
t᷑ nomine iudae tribum iudam fuisse signi ficatam. Ab ipsa enim tribu. uoluit dñs incipe¬
re conteri chananeos. Et cum populus de duce interrogass& ad hoc ualuit responsio dñi. ut sci¬
rent dm̃ noluisse ab uniuerso populo bellari ad uersus chananeos. Dixit ergo. ludas ascend&
Et sequitur scriptura narrans. Et dixit iudas ad sy meon fratrem suũ : utiq trib ad tribũ. Non
eñĩ ad huc uiuebant illi filii ia cob qui dicti sunt iudas & symeon inter ceteros fratres suos ꝓpri¬
is nominib appellatis. sed dixit trib iuda ad tribum symeon ascende mecũ in sorte mea &
bellemꝰ inchananeo : & ibo etiam ego tecũ in sortẽ tuã. Manifestum ẽ auxiliũ sibi tribũ iu¬

Expanded text:
Iesum duces habuisse populum Israhel, quorum primus est Gothoniel filius Cenez, rectius intellegiIesum duces habuisse populum Israhel, quorum primus est Gothoniel filius Cenez, rectius intellegitur nomine Iudae tribum Iuda fuisse significatam. ab ipsa enim tribu uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de duce interrogasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo bellari aduersus Chananaeos. dixit ergo: ludas ascendet. et sequitur scriptura narrans: et dixit ludas ad Symeon fratrem suum, utique tribus ad tribum. non enim adhuc uiuebant illi filii Iacob, qui dicti sunt ludas et Symeon, inter ceteros fratres suos propriis nominibus appellati; sed dixit tribus Iuda ad tribum Symeon: ascende mecum in sortem meam et bellemus in Chananaeo, et ibo etiam ego tecum in sortem tuam. manifestum est auxilium sibi tribum Iu
Abbreviated transcription (Latin):
NFINELIBRI IHUNAUE BREUITER NARRATOR
porrexit hystoriam. quo usq filiusrł ad colendos deos alienos declinauerunt. In hoc autem
ubro ad ordinem reditur quo modo consequentia gesta fuerint post mortem iħunaue.
Non gͥ ab illo tempore incipit liber quo populus ad colenda simulacra defluxit. sed a pr¬
orib interpositis temporib quib eagesta sunt post que ad illa ꝑuenit .I. Et factũ
est post quam defunctus ẽ iħs. interrogabant fili urł indtĩo dicentes. Quis ascendit no¬
biscum ad cananeũ dux ad bellandum eũ : Et dixit dñs. ludas ascend&: ecce dedi terra
in manus ipsius. hic quaeritur utrum aliquis homo iudas uocabat᷑. An ipsam tribumita
ut sol& sic appellauit. Sed illi qui in terrogauerant dnm̃ post mortem iħunaue ducem
requirebant. unde putat᷑ unius ex pressum hominis nomen. Uerum quia non sol& duces
nominare scriptura cũ constituunt᷑ nisi cõmemorata etiam origine parentũ & constat post

Expanded text:
fine libri Iesu Naue breuiter narrator porrexit historiam, quo usque filii Israhel ad colendos deos alienos declinauerunt; in hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Iesu Naue. non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a prioribus interpositis temporibus, quibus ea gesta sunt, post quae ad illa peruenit. Et factum est postquam defunctus est Iesus, interrogabant filii Israhel in domino dicentes: quis ascendet nobiscum ad Chananaeum dux ad bellandum in eo? et dixit dominus: ludas ascendet; ecce dedi terram in manu ipsius. hic quaeritur, utrum aliquis homo ludas uocabatur, an ipsam tribum ita ut solet sic appellauit. sed illi, qui interrogauerant dominum, post mortem Iesu Naue ducem requirebant: unde putatur unius expressum hominis nomen. uerum quia non solet duces nominare scriptura cum constituuntur nisi commemorata etiam origine parentum et constat post
Abbreviated transcription (Latin):
spiritale. Sola & sic intellegi hoc quod dictum est ut in esau figuratus sit maior
populus dĩ. hoc est israheliticus scđm carnem. ꝑ iacob autem figuratus sit ipse
ia cob scđm spiritualem ꝓgeniem. Sed etiam hystorica ꝓprietate hoc respon¬
sum inuenitur esse completum. ubi populus isrł hoc est ia cobminor fili¬
us superauit idumeos. hoc est gentem quam ꝓpagauit esau: eosq fecerunt tribu¬
tarios ꝑ dauid. quod diufuerunt usq ad regem sũb quo idumei rebellauerunt. &¬
iugum israhelitarum idumei a ceruice sua deposuerunt scđm ꝓphetiam ipsius
isã ac : quando minorem ꝓmaiore benedixit. hoc enim dixit ei de maiori cum &
ipsum postea bened icer&¬

Expanded text:
spiritale. solet et sic intellegi hoc quod dictum est, ut in Esau figuratus sit maior spiritale. solet et sic intellegi hoc quod dictum est, ut in Esau figuratus sit maior populus dei, hoc est Israheliticus secundum carnem. per Iacob autem figuratus sit ipse Iacob secundum spiritalem progeniem. sed etiam historica proprietate hoc responsum inuenitur esse completum, ubi populus Israhel, hoc est Iacob minor filius, superauit Idumaeos, hoc est gentem, quam propagauit Esau, eosque fecerunt tributarios per Dauid: quod diu fuerunt usque ad regem, sub quo Idumaei rebellauerunt et iugum Israhelitarum Idumaei a ceruice sua deposuerunt secundum prophetiam ipsius Isaac. quando minorem pro maiore benedixit. hoc enim dixit eidem maiori, cum et ipsum postea benedicer
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. An forte ibi cum orando allegassent desideria sua dormiebant inlocor
ut ꝑ somnium monerent᷑. An adhũc uiuebat melchi sedoch cuius tanta fuit
excellentia ut a nonnullis dubitetur utrum homo anangelus fuerit. aro
erant aliqui tales etiam illo tempore homines dĩ in quib poss& ds̃ interro¬
gari : Quicquid horum est & siquid aliud quod me forte ne cõmemorare
praeterierit. mentiritamen scriptura non potest quaȩ dixit rebeccaruio ad
interrogandum dnm. eiq dñs respondisse. lxxii. In eo quod dñs respondit
interrogandum dnm. eiq dñs respondisse
neo quod dñs respondit
rebeccẽ due gentes in utero tuo funt : & duo populi deuentre tuo separabunt
& populus populum superabit. & maior serui& minori: sprtalii tellugen¬
ta carnales in populo dĩ significantur ꝑmaiorem filium & spiritales ꝑmuno¬
rem quia sicut dicit apłs non prius quod spirtale sed quodarimale posteo

Expanded text:
tionem. An forte ibi cum orando alligassent desideria sua, dormiebant in loco, tionem. An forte ibi cum orando alligassent desideria sua, dormiebant in loco, ut per somnium monerentur? an adhuc vivebat Melchisedech? cujus tanta fuit excellentia, ut a nonnullis dubitetur utrum homo an angelus fuerit. An erant aliqui tales etiam illo in tempore homines Dei, in quibus posset Deus interrogari? Quidquid horum est, et si quid aliud quod me forte ne commemorarem praeterierit, mentiri tamen Scriptura non pinterrogandum Dominum, eique Dominum respondisse. LXXIII. Ib. XXV, 23. interrogandum dominum eique dominum respondisse. In eo quod dominus respondit Rebeccae: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur; et populus populum superabit et maior seruiet minori, spiritali intellegentia carnales in populo dei significantur per maiorem filium et spiritales per minorem, quia, sicut dicit apostolus, non prius quod spiritale sed quod animale, postea
Abbreviated transcription (Latin):
enim satis eluc& cum additum sit scđm nomina generationum eorãr eumla solt
nominentur quos ille genuit nonetiam lib ipsis geniti sunt. us forte quianati¬
ones ex illis ꝓpagaite eõrum nominib appellentur. hoc s gna ficatunse cur
dictum est scđm nomina generationum eorum. quam uis hoc modi
ns uint potius scđm nominaistorum : nonista nomina seđim illas uationesiq ur̃
nis posterius eatiterunt. Vnde notandi locutio est. quia &e postea derillis dr̃
uod de rebecca scriptũ
et quia uenit interrogare᷑ dñm cum gestirent puerperia inutero eusi. Que¬
ritur quo ierit. Nonenim erant tunc ꝓphetae aut sacerdotes scđm ordineur
tabernaculi uel templi dñi. Quo ergo ierit merito mou& nisi forte ad locum
ubiarin constituerat abraham. Sedillic quomodo responsa dentur omion cu
tac& scriptura utrum ꝑ aliquem sacerdotem quod incredibile est sierat non fu¬
isse nominatum & nullã inibi omnino sacerdotum aliquorum factã esse men¬

Expanded text:
enim satis elucet cur additum sit, Secundum nomina generationum eorum, cum hi soli nominentur quos ille genuit, non etiam qui ab ipsis geniti sunt: nisi forte quia nationes ex illis propagatae eorum nominibus sunt appellatae, hoc significatum sit, cum dictum est, Secundum nomina generationum eorum: quamvis hoc modo illae nationes secundum nomina istorum, non ista nomina secundum illas nationes, quia illae posterius exstiterunt. Unde notanda locutio est, quia et postea de illuod de Rebecca scriptum est, quia uenit interrogare dominum, cum gestirent puerperia in utero eius, quaeritur quo ierit. non enim erant tunc prophetae aut sacerdotes secundum ordinem tabernaculi uel templi dubi aram constituerat Abraham; sed illic quomodo responsa dentur, omnino tacet Scriptura, utrum per aliquem sacerdotem, quod incredibile est, si erat non fuisse nominatum, et nullam ibi omnino sacerdotum aliquorum factam esse men
Abbreviated transcription (Latin):
allegorica significatio figurir&. Vnde inisto quoq abratret flion aticqud tale queret¬
dumenst. Smnon facise os currat. ego interim quod occurntin onet atu e isacperentis¬
suin cos cubinartum uidentur im̃ihi signisicant quaedam didona uel i sacam eius¬
fiel coqunbiqaignis dtrami ciralip opuli uida orcuri a heretiesd at noelint filus
uon cubinaroni. quni heredititis munus quod est caritis auiti eultia uod sesioicũ
isa ac ꝑtineat. hoc est ad filios ꝓmissionis

Expanded text:
allegorica significatio figuraret . Unde in isto quoque Abrahae facto aliquid tale quaerendum est; etsi non facile occurrat, ego interim quod occurrit: munera quae acceperunt filii concubinarum, videntur mihi significare quaedam Dei dona, vel iignis, etiam carnali populo Judaeorum et haereticis data, velut filiis concubinarum; cum haereditatis munus, quod est charitas et vita aeterna, nonnisi ad Isaac pertineat, hoc est, ad filios promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
ra sua in domos qui autem ñ intendit mente in uerbũ dñi dimisit pecora
sua incampo. hoc ergo fieri potuit quando etiã mortẽ pecoꝵ minat᷑ ẽ ds̃.
quã uis id scriptura tacuerit

Expanded text:
ra sua in domos: qui autem non intendit mente in verbum Domini, dimisit pecora ra sua in domos: qui autem non intendit mente in verbum Domini, dimisit pecora sua in campo? Hoc ergo fieri potuit, quando etiam mortem pecorum minatus est Deus, quamvis id Scriptura tacuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quod mandat ds̃ pharaoni cum se facturũ
magnam grandinẽ mifaret᷑ ut festin& congregare pecora sua & quae¬
cumq illi essent in campo. ne grandine intereant: Hoc eñi ñ tam in¬
dignanter quã misericordit̃ uidetur am monere sed hoc ñ facit questionẽ
quando dĩ etiã irascens temperat poenam: illud ẽ qđ merito mou& quib
nunc petorib consulat᷑. si om̃a mortua fuerant plaga superiore ubi scriptũ
ẽ qđ discreuit ds̃ inter pecora hebreorum & aegyptioꝵ. ita ut illinc nul¬
lum moreretur : om̃au aegyptioꝵ pecora morerentur An eo soluit᷑ questio
praedixerat eamoritura quae in campo fuissent ut haec a
adubitantib colligi & indomo teneri. neforte uerũ esset qđ moyses dnm̃
facturũ esse p̃dixerat. & ex his e̾e̾ in cãpis iterũ poterant quae modo am¬
mon& congregari in domos ne grandine pereant : maxime quia sequitur
seriptura & dicit qui timuit uerbũ dñi seruoꝵ pharaonis congregauit peco¬

Expanded text:
uid est quod mandauit deus Pharaoni, cum se facturum magnam grandinem minaretur, ut festinet congregare pecora sua et quaecumque illi essent in campo, ne grandine intereant? hoc enim non tam indignanter quam misericorditer uidetur admonere. sed hoc non facit quaestionem, quando deus etiam irascens temperat poenam. illud est quod merito mouet, quibus nunc pecoribus consulatur, si omnia mortua fuerant plaga superiore, ubi scriptum est quod discreuit deus inter pecora Hebraeorum et Aegyptiorum, ita ut illinc nullum moreretur, omnia uero Aegyptiorum pecora morerentur. an eo soluitur quaestiopraedixerat ea moritura quae in campo fuissent, ut haec aa dubitantibus colligi, et in domo teneri, ne forte verum esset quod Moyses Dominum facturum esse praedixerat: et ex his esse in campis iterum poterant, quae modo admonet congregari in domos, ne grandine pereant; maxime, quia sequitur Scriptura et dicit, Qui timuit verbum Domini servorum Pharaonis, congregavit peco