comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbit̾ ẽ constitutus cum acced̃ ad sacra¬
m̃tum fidelium nͥ peniteat eum uet̾is
uite nouam ñ pͥ inchoare. Ab hac peni¬
tentia cum baptizantur sol paruuli ĩ¬
munes sunt. His aliisq testimoniis aꝑte
ostendr̃. adultis sine fide ⁊ penitudine
u̾a in baptismo ñ conferrigrãm remissio¬
nis. quia ñ pariuiliᷤ sine fide aliena qͥ ꝓͥam
hre nequeunt: datur in baptõ remidsio.
Si quis gͦ ficte accedat. ñ hñs cordis u̾am

Expanded text:
 cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram
Abbreviated transcription (Latin):
qui ÷ ht̃ odium fr̃num in ip̃o mom̃to qͦ
baptiratur omnia condonentur ⁊ pꝰ bap¬
tismum mox credant. S ñ ħ asserendo dic̃
muo hanc opiniionem ⁊ p̃missam sen¬
tentiam confendo. Ait enim sͥ. His qͥ
tenus dimittuntur. quia sp̃e discipli¬
ne effugiet fictum. aut in ip̃o temꝑis
puncto ꝑ ium sacm̃ti dimissa it̾um ꝑ
fictionem replicantur. ut ⁊̃ illud u̾um
de.f. ut indu at eum xp̃m sanctitas bap
missum debitum petiit. quia ille cum¬

Expanded text:
t odium fraternum, in ipso momento quo baptizatur, omnia condonentur peccata et post baptismum mox redeant. Sed non hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim sic, lib. 1tenus dimittuntur, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, aut in ipso temporis puncto per vim sacramenti dimissa iterum per fictionem replicantur, ut et illud verum est, ut induat eum Christo sanctitas baptmissum debitum petivit, eo quod ille c
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a hora momĩtumq añ baptismum
⁊ in baptõ. Deinceps aut̃ continuo reus
t̾itorum dierum. horarũ mom̃torũ.
redeuntib omnib que dimissa sunt. H aut̃
ut p̾diximus ñ sub assertione dixit. quod
ostenditur ex eo quod ait in eodem libros.
Si ad baptismum fictus acced dimissa st̃
ci peccã aut ñ sunt dimissa. Eligat qͥ uo-
lu̾it. Ecce aꝑte cernis si tam̃ intendis id
dixisse augustinum ñ assendo s q̃rẽ do
⁊ aliorum opinionem referendo. Id̾ enim
recessit que corde in malicia ꝑseu̾ante
pecc̃orum ablutionem ñ sinebat. si. Nõgͦ
ficte accedñti petc̃a. dimittuntur.
Quomͦ
intelligatur illud. quot qͦt in tͦ bapti

Expanded text:
ipsa hora momentumque ante baptismum, et in baptismo. Deinceps autem continuo reus iam praeteritorum dierum, horarum, momentorum redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idem enimrecesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittuntur. 3. Quomodo intelligatur illud: Quotquot in Christo bapti
Abbreviated transcription (Latin):
is autem illi icrutares: qͥ defecer̃
scrutantes scrutiminia. scõrum
adnectunt testimonia. dicit enim
augustinus in li. de simbolo. Hoc so¬
lum non pͥ deus quod non uult. ꝑ
quod uidetur non posse face̾ aliqͥ
nisi quod uult. s non uult nisi qđ fa¬
cit.⁊ ita indetur ñ posse: nͥ quod fac̃
llud autem intelligendum ẽ. Id so¬
lum non p̾ deus quod non uult .s.
se posse. Id em in li. contessionum
ad deum loquens ait. Nec cogeris in¬
uitus ad aliquid quia uoluntas
tua: non ẽ. maior quam potentia
Ess autem maioi si te ip̃o tu ip̃e maiq
cẽs er hoc unidetur quod deus non possit
plura quam uult. sicut non uult pla
quam potest sicut enim uoluntas ñ
est maior potentia. ita nec potentia
maior ẽ uoluntate. Iõq sicut plura
non uult quam p̾: ita eum non pla
pꝰse quam uelle: dicunt. Respon¬

Expanded text:
is autem illi scrutatores qui defecerunt scrutantes scrutinia, sanctorum annectunt testimonia. Dicit enim Aug. in lib. 1 de Symbolo, c. 1: Hoc solum non potest Deus quod non vult, per quod videtur non posse facere aliquid nisi quod vult; sed non vult nisi quod facit, et ita videtur non posse nisi quod facit. Illud autem ita intelligendum est: Id solum non potest Deus quod non vult, scilicet se posse. Idem in lib. 7 Confess., c. 4, ad Deum loquens ait: Nec cogeris invitus ad aliquid, quia voluntas tua non est major quam potentia; esset autem major, si teipso tu ipse major esses. Ex hoc videtur quod Deus non possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam velle dicunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
usq adeo deus omnia oꝑat᷑ in bonum. ut
si qui eorum deuiant ⁊ exhorbitant: ⁊ ħ ip¬
sum eis faciat ꝓficẽ in bonum. quia hu¬
miliores redeunt atq doctores. ut petrꝰ lua
etiam mala que ab iniquis fideles pie ꝑ¬
ferunt. ut ait augꝰ. in li. de trinitate. ip̃is u¬
tiq ꝓsunt. uel ad demenda peccã. uel ad ex¬
ercendam. ꝓbandamq iusticiam. uel ad de¬
monstrandam huiꝰ uite miseriam. Lõq ⁊
iob: dei manum. ⁊ apłs satane stimulum:
tauit.
Et predictis concludit. ostendens nõ¬
eẽ honum fieri mali multis modis

Expanded text:
us Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui eorum deviant, et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque ditetiam mala, quae ab iniquis fideles pii perferunt, ut ait Augustinus in libro de Trinitate, ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam, probandamve justitiam, monstrandam hujus vitae miseriam. Ideoque et Job Dei manum, et Apostolus Satanae stimulum stavit. 10. Ex praedictis concludit ostendens esse bonum fieri mala multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
ic solet quen quod pornis sit pluris qm̾i¬
ti. dilig̾e amitos andiig̾i minncos. S b̾
comparatio implicita ẽ Si trum conferatur di¬
lectio amicorum tantum dilectioni amuorum
⁊⁊ inimicorum. ꝑspicua ẽ absolutio. S sũ aliqͦ
uno homine qui dilig̃ amicum sumul⁊ inimmi¬
uuim quid horum potius sit queratur obst̾a
responsio. quia de motumentis agitur de qͦ
qͥ amitũ ⁊ inimicũ s gͣ amicũ intñsior andno: imꝰ erga
nimicum. qui dr̃ difficilior. alt gͣ amium qͥ
undr feruentior. Nec incongrue putat᷑ melior qͥ
c̃ feruentior ł si unus idemq ẽ in potior uñ ẽ
arlentior ñ impbe estimatur. augustinꝰ tñ senti¬

Expanded text:
ic solet quaeri quid potius sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiam inimicorum, perspicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de querga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non improbe existimatur. August. tamen
Abbreviated transcription (Latin):
minem ⁊ inumicum. minorib uͦ in consili¬
um ĩ p̃ceptum uͦ eos dilig̾e. qui nil malist.¬
cerunt eis ⁊ inimicos n odire. S meluis
ut intelligatur omnib illo mandato p̾ci¬
pi tunctos dilig̾e ⁊ inimitos. cui sensui
arcestantur suꝑnis posite auctoritates ale
multe. Iilud uͦ augustimi nouissime posit̃
de ꝑlecta caritate dictum inteiligitur. que¬

Expanded text:
ilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta c
Abbreviated transcription (Latin):
atendere.⁊ humanum animum ad huni ef¬
fectum ꝑ hunc affectum orando dominum.
tam magnum bonum tante multitudnis
ñ ẽ quantam credimus ȩxaudiri. tum dicuĩ
dubio uba sponsionis buius implentur si ħo
qui ñ dum ita ꝓfecit. ut etiam inimicum di
ligat. tñ quando rogatur ab homine qͥ peccaũ
incum ut ei dimittat. dumittit ex corde. q ⁊ sͥ¬
in quem peccauit. si petc̃o suo mouet᷑ uͭ rogi:
ñ ẽ adhuc deputandus inunicus ut eum dilige
sit difitile. sicut erat q̃n inimicias extebat.
Suisquis ũ roganti ⁊ penitenti ñ dimitẽ nõ
estimet a domino suo peccã dumitti: quia m̃tiri
u̾tas ñ pͥ. que cum docuisset orauonem hanc
in ea sententiam positam commendauit di

Expanded text:
extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, n quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit inin quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam commendavit di
Abbreviated transcription (Latin):
imimicus ⁊ ido illud potius isto det̾nunat ista
secundum p̃missam intelligentiam. dicens
iͥ comꝑationem fc̃am int̾ dileaionem qͣm¬
multitudinis dilig̾e inimicos quanta ex¬
auditur cum dicitur. dimitte.n.⁊ c̃ uͥ dat
petĩa. ñ diligenti mimitum. si iñ frĩ ro¬
ganti qui in se peicauit dimictit. S cum
peciã  dimittuntur alicin adulto nͥ can¬
tatẽ hãt. seqͥt᷑ ut caritatẽ hãt qͣm ñ h̃t qͥ inimicũ ñ di¬

Expanded text:
inimicus, et ideo illud potius isto, determinet ista secundum praemissam intelligentiam, dicens ibi comparationem factam inter dilectionem qmultitudinis diligere inimicos, quanta exauditur cum dicitur, Dimitte nobis debita npeccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitate
Abbreviated transcription (Latin):
muitis impleri. qui non diligunt inimicos. Ait
enuim sͥ. Magnum ẽ gͣ eum. qui tͥ nil mali fec̃
eẽ benuuolum ⁊ bñficum. illud multo grandiꝰ
⁊ magnificentissime bonitatis ẽ ut tuum qͦ
mimicum diligas ⁊ ei qui tͥ malum uult.
si p̃ fatit. tu semꝑ bonum uelis. faciasq quod
possis andiens dicentem iħin. Diligite ini.i.b.¬

Expanded text:
multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi nihil mali fecerit esse benevolum et beneficum; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Jesum: Diligite inimi
Abbreviated transcription (Latin):
dominica ⁊ ħ reu̾a. gͣnde ÷ ⁊ eximie bonita¬
tis .s. ꝑfecte dilig̾e inmitum. Ita ⁊ eum
cdicit impleri u̾ba illuis sporisionis ab
homine. qui non ita ꝓfecit ut diligat inimi¬
cum. de dilectione ꝑfecta accipiendum ẽ¬

Expanded text:
ximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
nor manitestum ẽ. quod pret̾ auas pe¬
nalitates ꝓ peccato illo incurrit homo
penam incorruptione ⁊ despressione lib̃i arbiti.
ꝑ illud namq peccatum naturalia bona in ho
mine corrupta sunt: gratuita detracta. Hic est
non ẽ. priuatus alioquin non poss fi̾ re paratio.
Spoliatus uͦ gratuitis. que ꝑ gr̃am nat uralib
addita fuerant. hec sunt data optima ⁊ do¬
na perfecta. quorum alia sunt corrupta ꝑ pec¬
catum .i. naturalia ut ingenium memoria in¬
tellectus. aua subtracta .i. gratuita quamqͣm ⁊
naturalia ex gr̃a sint ad generalem quippe
dei gr̃am ꝑtinent: sepe tamen. huuismodi
fit distinctio. cum gr̃e uocabulum ad spẽm
non ad genus refertur. corrupta gͦ est libertas ar¬
brii. ꝑ peccatum ⁊ ex parte ꝑdita. uñ augꝰ in ench.
libero arbitrio male utens homo. ⁊ se ꝑdidit:⁊ ip¬
sum. Cum enum lib̃o arbitrio peccaretur. uictore
pecc̃o aminissum c̃ et lib̾um arbitrium. a quo
enim quis deuictus ẽ huic et seruus addictꝰ est

Expanded text:
nde manifestum est quod praeter alias poenalitates pro peccato illo, incurrit homo poenam in corruptione et depressione liberi arbitrii. Per illud namque peccatum naturalia bona in ipso homine corrupta sunt, et gratuita detracta. Hic est non est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et dona perfecta; quorum alia sunt corrupta per peccatum, id est, naturalia, ut ingenium, memoria, intellectus; alia subtracta, id est, gratuita, quanquam et naturalia ex gratia sint. Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per peccatum, et ex parte perdita, unde Aug. in Ench.Libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Cum enim libero arbitrio peccaret, victoriae peccato amissum est liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus
Abbreviated transcription (Latin):
utrum fides ita se ħat: demonstrandum ẽ.
demñ aduersus garrulos raciotinatores. ela¬
ciores quam capaciores. racionib catholicis
⁊ similitudinib congruis ad defensiõem.
ad assertionem fider: utendum ẽ. ut eorum
inquisitionib satistacientes: mansuetos.
plenius instruamus.⁊ illiꝰ nequiuerint. inue¬
nire quod querunt: de suis mentib potius ꝙͣ
de ip̃a ueritate. uel de nr̃a assercione conque¬
rantur

Expanded text:
utrum fides ita se habeat, demonstrandum est. Deinde adversus garrulos ratiocinatores elatiores potius quam capaciores, rationibus catholicis, et similitudinibus congruis ad defensionem, et assertionem verae fidei utendum est, ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertione conquerantur
Abbreviated transcription (Latin):
irs quam imꝑator. Miles gͦ coronandus gauder.
mori.⁊ dominus coronaturus timet mortem: sed
infirmitauem nr̃am rep̃sentans ꝓ suis infirims
qͥ timent mori ħ dix. Uox illorum erat. Ler ⁊̃ ait
mortem ⁊ passionis pauore dixisse tnseat a me
calix iste.
Determinatio auctoritatum.

Expanded text:
iles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mori, haec dixit: Vox illorum erat, non capitismortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me calix iste. 6. Determinatio auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
catum acced. gͦ ⁊ si sint pecc̃a cotiduana lñ suit
mortifera añquam accedas dimitte debiorib
tins. Si imittis. dimittet᷑ tͥ ⁊ sic securꝰ acede. pa¬
nis enum salutaris ẽ ⁊ ñ uinenũ. Si ita acedis. spũa¬

Expanded text:
catum accedit. Ergo etsi sint peccata quotidiana, ut non sint mortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
.s. cherubin. Ita ⁊ de aliis intelligendum esł̾
Assignat᷑ gͦ rcellentia ordinum: scđm excellẽ
sunt cominunia. Om̃s enim ardent carita¬
te. ⁊ suientia pleni sunt. sic ⁊ de aliis. s suꝑi¬
summa ciuitatate quisq ordo eiꝰ rei cinsetͣ.
ciomine. quam plenius accep̃ ĩ mun̾e Ques¬
tio orta ex uerbis gregorii.

Expanded text:
 cherubin: ita et de aliis intelligendum est.  cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellentia ordinum secundum excellsunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superisumma civitate quisque ordo ejus rei censetur nomine, quam plenius accepit in munere. 4. Quaestio ex verbis Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enum sibi noti sunt contemplatione
nob̃ innotescunt cognominatione.:⁊ nominant᷑
singłi ordines a donis gr̃arum. que non singłr
s excellent̾ data sunt in partitipationem. In iłla
trum celesti patria uͥ plenitudo boni ẽ: licet q̃¬
dam data sint exceuent̾. nicħ tamen possidet᷑
singułrit̾. Omnia enim in om̃ib sunt nõqͣ
tamen omnes hñt. Cumq omnia dona gra¬
tiarum suꝑiores ordines sublimius ⁊ ꝑfẽctiꝰ
bula. Inferiorib tet̾a relinquentes ordinibus
ad cognominationem. Ut seraphin qui ordo
excellentissimus estimat᷑ tam dilectionem qͣ.
coguitionem diuinitatis: ⁊ cet̾a uirtutũ dona
cet̾is omnib sublimius ꝑcep̃⁊ tamen ab exel¬
lentiori dono .i. a caritate nomen accep̃. ille su¬
ꝑior ordo. Maiꝰ enim donum ẽ caritas quam
scientia. item mauis ẽ. scut quam uidicare. Sti¬
entia namq informat iudicium. lõq .iiͦ. ordo
a secundo dono .i. coguitione u̾itatis appellatꝰ ẽ¬

Expanded text:
Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt, non tamen omnes habent. Cumque omnia dona gratiarum superiores ordines sublimius et perfectibula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omniblentiori dono, id est, a charitate nomen accepit ille superior ordo. Majus enim donum est ipsa charitas, quam scientia. Item, majus est scire quam judicare; scientia namque informat judicium. Ideoque secundus ordo a secundo dono, id est, cognitione veritatis, appellatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Putauerunt quidam beretici quod pat̾
uelut auctor et artifex filio ⁊ sp̃u saucto
in rerum oꝑatione. quasi instrumento
ui̾etur. Ex p̃dictis uerb̃ errandi octasiõem
sumentes. quod uelut blasphemum atq
sane doctͥne aduersum abicit pia fides.
on ẽ itaq intelligendum: iõ scͥptura freqͤnt̃
c̃memorare pr̃em oꝑari in filio ł ꝑfilium.
tamquam filius non possłt fr̃e: si ei nõ
porrexiss pat̾ dext̾am ł tamquam aliqd̃
instrumentum fu̾it pr̃is oꝑantis. s potiꝰ
illis uerbis pr̃em intelligi uoluit. cum
fiuio ⁊ sp̃u sancto oꝑari ⁊ sine eis nicħ
facere.
contra hanc exp̃onem surgit hireutꝰ.

Expanded text:
Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Spiritu sancto operari, et sine eis nihil facere. 9. Contra hanc expositionem surgit haeret
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sclarium rerum quamuis licite
contessarum tales cupiditates: ut a¬
nutti sine animi dolore non possint. H
gͦ edificat is qui cogitat que mundi sũt:
quomͦ placeat mundo qui circa diuiti¬
as suas quodam carnali tenetur affectu
⁊ tamen ex  mnultas elemosinas facit. nͨ ꝓ
eis aliquid fraudis ł rapine moliturꝰ.
Ex his gͥ patet. quod ñ idem homo simł
ħ⁊ ilsa editicat. Illa enim edifuatõ ꝑfec¬
torum tantumẽ. qui ñ cogitãt mundo
plac̾e s tantum dõ. qui ⁊ si uenialit̾ ali¬
qñ peccant feruore caritatis absumitur.
in eis pecc̃m. sicut guita aq̃ in camino
ignis. ⁊ iõ numquam secum portat. ere¬
mabilia. ħ autem inferior edificatio
minorum ẽ. qui ñ tantum deo s ⁊ mundo
place cogitanit. deum tamen p̃ponunt. S
uͦ mundum p̃pon̾ent. ñ suꝑ edificarent. s
destruerent fundamentum.

Expanded text:
sunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatio perfectorum tantum est, qui non cogitant placere mundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedificatio minorum est, qui non tantum Deo, sed etiam mundo, placere cogitant, Deum tamen praeponunt. Si vero mundum praeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur continuo eiusc̃iti filiũ nunicupandũ¬
t enim omittam ałr de homine nasci filium.
ałr capillum. pediculũ lumbͥtũ. quorum nicħ
dei prĩs ⁊ mat̾s eccłe. Sic gͦ de sp̃u sancto natus
c̃ xͥ. non tamen filuis sp̃c sancti. sic̃ ec̾uerso. ñ
omines qui dicuntur aucuius filii consequens
ẽ ut de illo cnam nari ẽẽ dicantur: ut uli qͥ
adoptant᷑. Dicuntur etiam filii u̾enne ñ er
illa nati s in illam p̃ꝑati. Cum itaq de aliqͥ
nastatur aliquid ⁊ ñ ita ut sit filus nͨ omniᷤᷤ
rursus qui dicitur filius de illo sit naiꝰ c̃ dr̃
sicut filiꝰ ⁊ de sp̃u sc̃o non sicut filius. in sinuat
nob̾ gr̃am dei. qua homo nullis m̃itis p̃ceden¬
tib in ip̃o exordio nature sue. quo eẽ ctp̃u̾bo
dei copularetur in tantã pͥ unitatem ut uł
c̃t filius dei qui filus hominis ⁊ filiꝰ hoĩs
qui filius dĩ ⁊ sic in nͨ humane susceptione
fier quodammꝰ ip̃a grã illi homininł qͣ nł

Expanded text:
nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus, nec tamen filius est Spiritus sancti. Sicut e converso non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujussicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa grati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iohannem: non satis fu it̃ dr̃e.
u̾ego sũ ⁊ illi st̃ s addidit mec̃ũm. quia
et miseri possunt ẽẽ. ubi ẽ. ille: qui
nusquam deẽ. s beati cum eo. quia
non sunt beati: nͥ ex eo. cum illo st̃.
quiꝰ fruuntur: uident illum sicut
non sunt cum luce. nec boni: ita ñ
aliquatenus intellig̾e ualeb̾. que
supradicta sunt: cum de sp̃c sancti
ꝓcessione temporali ageretur. ubi li¬
qui non sine patre et filio inhabi
ubi erat uel habitabat ds ante qͣm

Expanded text:
 Joan. 17: Non satis fuit dicere: Ubi ego sum, et illi sint; sed addidit mecum, quia et ibi miseri possunt esse ubi et ille est, qui nusquam deest. Sed beati sunt cum illo, quia non sunt beati nisi ex eo quod cum illo sunt, qui fruuntur eo, et vident illum sicut non sunt cum luce; nec boni ita nunc aliquatenus intelligere valebis quae supra dicta sunt, cum de Spiritus sancti processione temporali ageretur; ubi, liabitet in nobis, qui non sine Patre et Filio inhabitat. 3. Ubi erat vel habitabat Deus anteq
Abbreviated transcription (Latin):
etiam habitat. in quib est ꝑgr̃am. Nõ
enim uͥcumq ẽ: in habitat. ubi uͦ ha¬
bitat: inẽ. In solis bonis: habitat. qͥ
sunt templum eius. et sedes eius unde
ꝑ ysaiam: dominus ait. Celum mͥ sedeᷤ
est: terra autem scabellum pedum me¬
orum. quia in electis. qui sunt celum:
habitat deus et regnat. qui eius uo¬
luntati deuoti obtemꝑant. Malos uͦ.
qui sunt in terra. iudicii distinctione
calcat. Uñ etiam in li. sapientie drͣ
t̾nus sapientie: anima iusti. quia in
iustis specialius. ẽ: quam in aliis re¬
b in quib tamen omnib totus est
simul nec minor in minorib nͨ maior
in maiorib s. tamen in aliis inten¬
sius. in aliis remissius oꝑatur. cum
in singuł particuł corpis eẽntialit sit: ita

Expanded text:
etiam habitat, in quibus est per gratiam; non enim ubicumque est, ibi habitat; ubi vero habitat, ibi est. In solis bonis habitat, qui sunt templum ejus, et sedes ejus. Unde per Isaiam 66, 2, Dominus ait: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum, quia in electis qui sunt coelum, habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde in lib. Sap. dicitur thronus sapientiae anima justi, quia in justis specialius est quam in aliis rebus; in quibus tamen omnibus totus est,simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis remissius operatur, cum in singulis particulis corporis essentialiter tota
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcumcisionem.⁊ de feminis que fu̾unt
añ ⁊ pꝰ. quod remedium coutra pecc̃m ħuunt.
Quidam autem sacͥficia ⁊ oblationes eis dñt¬
ualuisse ad remissionem pecc̃ĩ. S meluis:
dre illos qui de habraham ꝓdierunt ꝑ cc̃cisi-¬
onem iustificatos. mulieres uͦ fidem ⁊ oꝑa
parentum si pariuile. Cos uͦ qui fu̾unt añ
cirtumcisionem paruulos in fide parentũ.

Expanded text:
e fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres vero per fidem parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum;
Abbreviated transcription (Latin):
pło locutionis mum tempauit de deo loq̃ns.
a simui hominis. d ꝑ moras tempum: oꝑa
sua ꝑficit. tum ip̃e simul oꝑa sua ꝑfit̾itꝰ Unde
augustinus. Iõ inquit moysis diuisim refert de¬
um illa oꝑa feci sse. quia non potuit sumul
ab homine dici. quod adeo simui potuit fĩ
Ltẽm potuit diuidere scriptura loquendi tem¬
ꝑib quod deus oꝑandi temꝑib non diuisit.
Iui qui his auctoritatib ⁊ aliis huiusm̾i inħ̾en¬
tes. dicunt quatuor elementa atq celi lumi¬
naria ita formata simul eẽ ħuisse illos. ui.di¬
es quos scriptura memorat .ui. rerum genera.
a. distinctiones apeliant que simul fc̃e st̃. part̃

Expanded text:
pulo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens pulo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim
Abbreviated transcription (Latin):
mnuib autem creatis atq dispositis: no¬
iussime factus ẽ. homo tamquam dñs
et possessor. qui et omnib preferendus erat. Uñ
minis creatione tractemus quod supra breuit̾
tetigimus. plenius uetsantes clarius faciamus.
In hat enim rerum distinctione catholici trac-¬
tatores dissentire uͭ supradiximus inueniun¬
tur. aliis dicentib res creatas atq distinc¬
tas. secundum sp ecies suas ꝑ int̾uanla .ui.
dierum. quorum sententie. quia litt̾a gene-¬
distinctim sinc formata. aliis autem uidetur
quod ꝑ interualla temꝑum facta suit. s sił
elementa quattuor ita formata. sicut modo
apparent: ab inicio extitisse.:⁊ celum siderib
sum formalit̾ distiuicta sunt. ut herbe. arbo¬
res.⁊ forte animalia. Omnia gͦ in ip̃o temꝑiᷤ
micio facta eẽ. dicunt. s quedam formaut̾¬
⁊ secundum sp̃es quas hr̃e c̾nimus. uͭ maiorẽ
mundi partes: quedam uͦ mat̾ialit̾ tm̃. Sic̃
enim dicunt moyses locutꝰ rudi ⁊ carnali po¬

Expanded text:
mnibus autem creatis atque dispositis, novissime factus est homo, tanquam dominus et possessor, qui et omnibus praeferendus erat. Undeminis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Genedistinctim sint formata. § Aliis autem videtur quod non per intervalla temporum facta sint; sed simul elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus sum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam forma secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali po
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃em corpaiem. de corpulentiori materia
assumpserint. an suum ꝓum corpꝰ mutane¬
tint in speciem sue actioni. aptam.

Expanded text:
speciem corporalem de corpulentiori materia assumpserint, an proprium corpus suum mutaverint in speciem actioni suae aptam.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ augustinus dicit parit̾ omnes ẽẽ dili-¬
gñdos. ⁊ pari dilectione omnib uitam optan¬
dam ita accipipͥ ut parit̾ ñ ad effectum refat᷑.
s ad bonum quod eis optatur quia caritate oĩb
optare debrmus ut paria bona m̾eantur sicut
tanda ẽ enim ui minorib ꝑfectio maiorum ut
ip̃i fiant ꝑfecti ⁊ sic parem meant᷑ beatitudĩem.
ł pari dilectione .i. ea dilectione omnes diligen¬
di sunt. Item quod ait. ut tantum diligamus
num diligamus frẽs. ad quantum nos ut
taritum bonum eis optemus in et̾nitate ꝗͣt
militudinis ẽ ñ quantitatis.
Questio de¬
i parentib bonis uel malis.

Expanded text:
 August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicutanda est enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus num diligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, qmilitudinis est, non quantitatis. 6. Quaestio de parentibus bonis et malis
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ dicitur de ilł simplicib quib
ñ erat reuelatum missium incarna¬
tionis. qui pie credebant quod cis tradit̃
ut abrat ⁊ moysi. aliisq maiorib qui dis¬
tinctionem articulorum fidei habebant.
uelata sicut simplicib quib reuelatum
erat. ea cẽ credenda que credebant illi ma¬
iores ⁊ docebant. s eorum distinctionem aꝑ¬
tam ũ habebant. sicut ⁊ in eicłia aliqͥ minꝰ
capaces sunt. qui articulos simboli distin¬
guere:⁊ assignare ñ ualent. omma tñ cre¬
dunt. que in simbolo continent᷑ Oredunt
enim qr ignorant hñtes fidem uelatam ĩ mist̾io.
lta et tinc minus capaces ex reuelatione s fr̃a¬
pase bantur uixta eos. Simplices ⁊ minores
suis asine pascentes unta boues qr humilitate
naiorib ad ħendo ĩ misfio credebant. que ⁊ illi
ri mist̾io docebant quales forte fuit indua
areptana.
Que an aduentum credere de
mediatore sufficibãt.

Expanded text:
uid ergo dicetur de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fpascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante adventum Christi de edere sufficiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri
utrum satisfactionis lex morituris
sit imponenda de quo teodorus canturi
infirmis in ꝑicło mortis posttis pura ẽ
inquirenda confessio peccorum ñ tam̃:
ilł imponenda quantitas penitentie s
innotescenda.⁊ cum amicorum orationib
⁊ elemosinarum largitionib pondus pe¬
nitentie subleuandum. si forte migͣuint.
Si uͦ conualunt. penitentie modum a sa¬
cerdote impositum diligent̾ obseruent.

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum satisfactionis lex morituris sit imponenda. De quo Tinfirmis in periculo mortis positis pura est inquirenda confessio peccatorum, non tamen est illis imponenda quantitas poenitentiae, sed innotescenda; et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus pondus poenitentiae sublevandum, si forte migraverint; si vero evaserint, poenitentiae modum a sacerdote impositum diligenter observent.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi habitabat deus añquam scĩ
essent dicimus. quia in se babitabat.
Intemplo inquit suo: habitat deus
s in sanctis. qui sunt templum dei
m secundum fidem ambulantes.
et templum dei erunt: aliqñ etiam¬
scđm sp̃em. qualiter etiam nunc
templum dei sunt angłi. S dicit a¬
liquis antequam faceret ds̃ celum ⁊
terram. antequam faceret sanctos.
ubi habitabat: in se habitat deus. ap̃
te habitat. ⁊ apud se est. Non gͦ sic st̃
sancti. domus dei. ut ea subtracta:
cadat deus. Immo sic habitat deus
in sanctis: ut si ip̃e discesserit cadarh¬

Expanded text:
ubi habitabat Deus antequam sancti essent, dicimus quia in se habitabat. In templo, inquit, suo habitat Deus, scilicet in sanctis qui sunt templum Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando secundum speciem, qualiter etiam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habite, et apud se est. Non ergo sic sunt sancti dcadat Deus, imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cada
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem ł t̾minum aquarum uitrans¬
gressibilem. Si autem stat nicħ impedit
moueri ⁊ circuire sid̾a¬
quare tacuit scrip¬
tura de oꝑe secunde diei q̃ in aliiꝰ dix

Expanded text:
firmitatem vel terminum aquarum intransgressibilem. Si autem stat, nihil impedit moveri et circumire sidQuare tacuit Scriptura de opere secundae diei quod in aliis dix
Abbreviated transcription (Latin):
modi aua de deo non posse dici: setundum
eam rationem qua dicuntur de creaturis.
Quippe cum dicimus eum auquid fat̾e. non
aliquem inoꝑando motum: illi intelligi¬
mus ineẽ. uel aliquam in laborando passi¬
onem. sicut nob̃ solet accidere. ẜ eius sem
piterne uoluntatis nouum significantis

Expanded text:
modi alia de Deo non posse dici secundum eamdem rationem, qua dicuntur creaturis; quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in operando motum illi intelligimus inesse, vel aliquam in laborando passionpiternae uoluntatis nouum aliquem significamus
Abbreviated transcription (Latin):
x munerib uel actib itaq uirtutum bomi
siunus ⁊ iuste uimus⁊ ex gratia que non
e meritum s facit nõ tamen sine libero ar¬
birio ꝓueniunt merita nr̃a s. boni affectus
corum ꝙ ꝓgressus atq bona oꝑa: que deus re¬
munerat in nob̾ ⁊ ħ ip̃a sunt dei dona. Ulnde
merita nr̃a nicħ aliud coronat quam muna
sua. Uñ ilita eterna que in fine adeo m̾itis
p̃cedentibꝰrededit᷑: q iead̾ mita qͥb reddit᷑ ñ a nob̾ st̃ s in
nob̾ facta sunt ꝑ gr̃am. recte ⁊ ip̃a gra num¬
cupatur. quia gratis datur. Nec iõ gratis qr
non meritis datur. s quia data sunt ꝑ grãm
⁊ ip̃a merita quib datur. Epilogus ut alia¬

Expanded text:
x muneribus itaque virtutum boni sumus et juste vivimus, et ex gratia, quae non est meritum, sed facit; non tamen sine libero arbitrio proveniunt merita nostra, scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde merita nostra, nihil aliud coronat quam merita sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gracupatur, quia gratis datur. Nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt per gratiam et ipsa merita quibus datur. 8. Epilogat ut alia
Abbreviated transcription (Latin):
uotum ẽ testificatio quedam pro¬
missionis spontante. que deo ⁊ de his q̃
dei sunt pͥe fĩ debet. Sunt tamen ⁊ uo¬
ta stultorum que tranginda sunt.¬
ciendum uͥ de uotorum differentiis
singulare. Commune ut illud quod in
bap̾tismo omnes faciunt. cum spondent
reniuntiate diabolo ⁊ pompis enis. Sin¬
gailare. ut cum aliquis sonte ꝓmutit
seruare uirginitatem ł continentiam ł
aliquid huiusmi. It singłare uotum a¬
liuicd. ẽ prinatum alius isollempne. pͥua

Expanded text:
otum est testificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, proprie fieri debet. Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda sunt. 2. De votorum differentiis.st commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare votum, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
si pudicitia seruatur dampnatio nõ t
oris expetitur. qua erpetitar ⁊ electa ⁊ uo
to oblata iam non solum capessem nup¬
tias. s euam si non nubatur nub̾e ueleͥ¬
dampnabile e. Uõuentib enm uirgini¬
tatem ł induitatem ñ solum nube s:¬

Expanded text:
si pudicitia conseruatur, damnatio non tis expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sedamnabile est. Voventibus enim virginitatem vel viduitatem, non solum nube
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ uotum continentie in delicus eg̾int
uitam non aico nubunt .s. nube uolt
tamen ñ uolendo ut uoluntatem q̃ a
ꝓposito cecidit. appartat et. dampnatam
suit sequantur nuptie suit non. Dami¬
natur autem p̃positi fraus. dampnant
tales. quia continentie fidem pͥmam
i autem ꝓ uoluntate mibendi dãp¬
nantur. constat si eam afectui man¬
cipau̾int. reuocandum esse ĩ irritum
easq airendas ndire ad ꝓpositum. Tñ¬

Expanded text:
 votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ erit homini addicto ⁊ uendito. nͥ eum redimaͣ¬
ille qui dicit. Si filius uos liberau̾it uere lib̃i
eritis: Quod antequam fieri in homine inci¬
piat qͦmͦ qͥsꝙͣ de lib̃o arbitrio głat᷑ qui nõdũ:
lib̾ ad oꝑandum bene: Ecce aꝑte ostendit
lib̾um arbitrium ꝑ gr̃am liberari ut ꝑ illũ
bene opetur quis. Iõ q dicunt illam libeita¬
tem ueram que. ẽ. ad benefaciendum supͣ
meminit augustinus cẽ libertatem ip̃am ar-¬
bitͥi gr̃a dei libertatem et ad uitam. Alii uͦ
purant non. ẽẽ. ip̃am arbitrii libertatem s
aliam quamdam que ex gr̃a et ub̃o arbitrio
in mente hominis deo oꝑante incipit esse
cum repatur.
Certa determinatio utriusq
partis que dicitur lib̾tas ad bonum ⁊ ad

Expanded text:
dito sub peccato, nisi eum redimat qui dicit, Joan. 8: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis. Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio gloriatur, qui nondum est liber ad operandum bene? Ecce aperte ostendit liberum arbitrium per gratiam liberari, ut per illud bene operetur quis; ideoque dicunt illam libertatem veram, quae est ad bene faciendum, cujus supra meminit Aug., esse libertatem ipsam arbitrii gratia Dei liberatam et adjutam. Alii vero putant non esse ipsam arbitrii libertatem, sed aliam quamdam, quae ex gratia et libero arbitrio in mente hominis, Deo operante, incipit esse cum reparatus est. 13. Certa determinatio utriusque quaestionis, qua dicitur libertas ad bonum et ad
Abbreviated transcription (Latin):
homicidii ꝓhibetur. secundum sp̃m nͦ⁊ uolũ
litt̾am su suꝑadditio in euanglio. quia lit̾a
euangelii expͥmitur q̃ legis litt̾a ñ expͥme¬
quam sp̃nałr uiuitur. lit̾a legis sensum
carnalem .i. quem carnales h̃nt ⁊ secundum
quem carnalit̾ uiuitur. cui fc̃a suꝑadditio.
ertium ẽ ñ mechab̾is

Expanded text:
homicidii prohibetur; secundum spiritualem verlitteram fit superadditio in Evangelio; quia littera Evangelii exprimitur, quod legis littera non exprimeualiter vivitur; littera legis sensum carnalem, id est, quem carnales habent, et secundum quem carnaliter vivitur; cui facta est superadditio. Tertium est: Non moechaberis
Abbreviated transcription (Latin):
nio suo p̃sumentes. dñt illam gen̾a¬
tionem posse intelligi ⁊ alia huiꝰmi. in¬
ħentes illi auctoritati. ie ronimi suꝑ ec-¬
cłastem. In sacris scripturis: qͥs sepissi¬
me. non ꝓ impossibili: s ꝓ difficili po¬
possit a quoquam mortalium: s quia
de ea aliquid intelligi uel dici potest.
Quidam tamen ħ accipiunt dictum de
dici semꝑ gignit᷑. uel genitꝰ semꝑ est

Expanded text:
nio suo praesumentes dicunt illam generationem posse intelligi, et alia hujusmodi; inhaerentes illi auctoritati Hieron. super Ecclesiastem: In sacris Scripturis, quid saepissime non pro impossibili, sed pro difficili popossit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de dici, semper gignitur, vel sempe
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter ad notandumt̃. quod ge¬
mina e ꝓcessio sp̃s sancti. et̾na uide¬
licet que meftabilis est qua a patre &fi¬
lio et̾nalit̾sine tempore processit. et
temporas qua a pr̃e ⁊ filio ad sanctifi¬
candam creaturam ꝓcedit. Et sicut
ab et̾no cõmunit̃ ac simul ꝓcedit a pr̃ẽ & filio.
ita ⁊ in tp̃r cõit̃ ⁊ simł abutͦq ꝓcedit adcͤat᷑a. ñ diui

Expanded text:
diligenter adnotandum est quod gemina est processio Spiritus sancti: aeterna videlicet, quae ineffabilis est, qua a Patre et Filio aeternaliter et sine tempore processit; et temporalis, qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab aeterno communiter ac simul procedit a Patre et Filio, ita et in t
Abbreviated transcription (Latin):
no ostenddi sangunem xͥ. Cum gͥ in calice uino
aqua misceatur: xͦ p̾płs adunatur ⁊ credenti¬
um plebs ei in quem plebs ei in quem credit.
copulatur ⁊ iuuit. Que copulatio aque ⁊ ui¬
ni si miscetur in calice xͥ. ut mixtio ila ñ p̾sit
seꝑari. nam si uinum tm̃ quis offat sanguiᷤᷤ¬

Expanded text:
. Cum ergo in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur, quae copulatio aquae et vini sic miscetur in calice Christi, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum quis tan
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtͥe dicit: deum apud semet ip̃m
hr̃e electos añ mundum. non in nat᷑a¬
sua: s in presentia. cum tamen eius
p̃sentia: non sit aliud quam eius
natura. quia ip̃ius presentia: ẽ. eius
noticia. Potest tamen: ad electos re¬
quia eos ita nouit: ac si essen⁊.
Utr̃
mala debeant dici ẽẽ indõut st̃ omĩa bo¬
a. Cũ utͦq sint in eiꝰ cognitione.⁊

Expanded text:
aperte dicit Deum apud semetipsum aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante mundum, non in sua nasua, sed in praescientia sua; cum tamen ejus praescientia non aliud sit quam ejus natura, quia ipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos requia eos ita novit ac si essent. 2. Utrum mala debeant dici esse in Deo, ubi sunt omnia bona, cum utraque sint in ejus cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
hic queri: cum omnia dicantur ẽẽ
in dei cognitione siue p̃sentia. uel in
deo ꝑ cognitionem. et eius cognitio sit
diuina ẽẽntia: utrum concedendum
sit: omnia eẽ in diuina essentia uel ĩ
deo per eẽntiam. ad quod dicimus. qi
dei cognitio: eius utiq ẽẽntia ẽ. et eius
p̃sentia. in qua sunt omnia: ip̃ius cog¬
nitio est: nec tamen omnia q̃ sunt ĩ
eiuspresuentia. uel cognitione. in eius
essentia eẽ. dici debent. Si enim hoc
diceretur. intellig̾entur eẽ eiusdem es
essentiam. quod ẽ. diuina eẽntia. quod:
deus. ht̃ gͦ deus apud se. in presentia sua:
que non ht̃ in sui natura. Uñ augͥtinꝰ
mundi constitutionem quis sufficit ħ
erplicari: Eliguntur qui ñ st̃ nͨerrat qͥ eligit
nec uane eligit Eligit tamen ec ht̃
electos: quos creaturus ẽ. eligendos. qͦs
hũit ap̃ semet ip̃m. non in natura
sua. s. in p̃sentia sua ñdũ erantqͥb ꝓmittebat᷑¬
s np̃i ꝓmissi ĩ qͥbꝰ ꝓmittebatur: Eccͦe hic

Expanded text:
 quaeri, cum omnia dicantur esse in Dei cognitione seu praesentia, vel in Deo per cognitionem, et ejus cognitio sit divina essentia, utrum concedendum sit omnia esse in divina essentia, vel in Deo per essentiam. Ad quod dicimus quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praescientia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio est; nec tamen omnia quae sunt in ejus praescientia vel cognitione, in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligerentur esse ejusdem cum essentiam quod est divina essentia, quod est Deus. Habet ergo Deus apud se in praescientia sua quae non habet in sui natura. Unde Aug., tomundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud semetipsum, non in natura sua, sed in praesentia sua. Nondum erant, quibus promittebatsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic
Abbreviated transcription (Latin):
exps fornicariam dimiserit. alii co¬
pulari ñ pͭ. s contine oportes ł ad dimissã
minus urorem a uiro ñ discedẽ. Ꝙ si dis¬
cecłint man̾e innuptara aut uiro suo re¬
conscilia a. ⁊ de uiro addit ⁊ uir urorem ñ
sicut de nuliere. quia licet uito aliam
ducẽ. S ħ a falsariis in ambrosu libro po¬
situm creditur. Supplendum enum ĩ uiro¬
sit. Qliare ñ add̾ de muliere: q̃ premisit
de uiro: nͥ quod similem formam uult in¬
telligr: ut si dimiserit quod cã forncatio¬
nis ꝑmittitur. maneat sine urore. aut re¬
concilietur uxori. Idem si nͨ illi nube con¬
ceditur uiuo uiro a quo recessit. nͨ hiuic
alt̾am duc̃e uiua urore quam dimisit
multo minus fas ẽ illicita cum quiblib
stupͣ committ̾e. Idem ut ñ facile dimit¬
tatur. uxor dominus solam fornicationis
causam ertep̃: cet̾as uͦ uniuersas molesti¬
as si que ertit̾int. iubet ꝓ fide coniugali
⁊ ꝓ castitate fortit̾ sustineri.⁊ mechum di¬
cit. quia uiro solutam dux̾it. Ex hisos¬

Expanded text:
ers fornicariam dimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam minus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de virosicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim Quare non addit de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi conceditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his os