comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantia. is rael in faciemeius. Siauc¬
torem suum homosu ꝑbiendo contẽpnit.
iure & a subiecta carne proelium sus¬
cipit. Vnde et ille primus in oboe diens.
moxut suꝑbiendo peccauit. pudenda con¬
texit. Quia enimca lumniam sp̃s dõ in¬
tulit moxca lũniã carnis inuenit.
Et paulo post. Suꝑbiquique eo ipsoqͦ¬
uideri alta appetunt aueradĩes¬
sentia longe ꝑ elationem fiuna
SubsistereetenimNequeunt. quia ab
act̃nae essentie soliditate diuidunt᷑¬
sicut ꝑ psalmis tãdicntur. Pe ie cistieos
dũ ad leuarentur. qc eo intrinse cus
corruunt quomale extrinse cus surgunt
Sic aurarũ flatu in altũ stipula rapi
tur sed ca suc̃crto. adimare uocat
sic ad nubila fumus adtolitur
Sed repente innihilũ tumes cendo dis¬
si patur. Sic abinfimis nebula densan¬
do seegit sed exortus hanc solis ra¬
dius hacsi non fuerit abstergit.
Sic in herbarum suꝑficie nocturnis ho¬
ris humor as pargitur. Sed diurni lumi¬

Expanded text:
arrogantia Israel in faciem ejus . Si aucarrogantia Israel in faciem ejus . Si auctorem suum homo superbiendo contemnit, jure et a subjecta carne praelium suscipit: unde et ille primus inobediens mox ut superbiendo peccavit, pudenda contexit: quia enim calumniam spiritus Deo intulit, mox calumniam carnis invenit. » Et paulo post: videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt . Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntSicut per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male extrinsecus surgunt. Sic aurarum tur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturnis horis humor aspergitur, sed diurni lumi
Abbreviated transcription (Latin):
monr lib Occasio ꝑditionis nrãe. factaẽ
superbia diaboli łtargumentum redẽ p¬
tionis nrãẽ inuenta est humilitas dĩ.
quide latione deiectus. quȩdũ supra
setenditur. abaltitudine uerae celsi¬
tudinis elongat᷑. Initium omnis pecca
ti suꝑbia est. Quid est autem. fuper¬
bia nisi peruersa e celsitudinis appeti¬
tus peruersa et enimẽ celsitudo cũ
dere licto eo cuidebetanimus in he¬
rere principio sibi quodã modo fieri
atque esse principium. Multis sepe
suꝑbia luxdriȩ seminarium fuit.
Quia mdum eos sp̃s quasi in altũ erexit
caro inin finis mersit. qui suꝑbiam
insecreto cordis. prius eleuantur
postea pub lice corruunt. quia dum
occultis intumescunt motibuscordis.
aꝑtiscadunt lapsibus corporis. Vnde
peroseae prophetam contra isrłi¬
tas dicitur. Sp̃s fornicationis in
me dio eorum et dñm non cognouerunT
Quiut ostende ret qđ causa libi di¬
nis exculpa proruperit elationis.
mox subdidit dcens. Et respondebit

Expanded text:
loria. Occasio perditionis nostrae facta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei . Quid elatione abjectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitti, superbia est. Quid est autem superbia, nisi perversae celsitudinis appetitus? Perversa etenim est celsitudo, cum deserto, cui debet animus inhaerere, principio, sibi quodammodo fieri vult, atque esse principium. Multis saepe superbia luxuriae seminarium fuit; quia dum eos spiritus quasi in altum erexit, caro in infimis mersit. Qui superbia in secreto cordis prius elevantur, postea publice corruunt: quia dum occultis intumescunt motibus cordis, apertis cadunt lapsibus corporis. Unde per Osee prophetam contra Israelitas dicitur: Spiritus fornicationis in medio eorum: et Dominum non cognoverunt . Qui ut ostenderet, quod causa libidinis ex culpa proruperit elationis, mox subdidit dicens: Et respondebit
Abbreviated transcription (Latin):
modi patientia uirtus. sed uirtutis
simulatio a estimanda. Extatigitur¬
beatus iob exterioris interiorisq exem¬
plumpatientiae. Qui non solũ exterio¬
rũ dãmarerũ et orbitates filiorum
et in iurias in latas. amicorum uerũ eti¬
ã flagellũ sui corporis patienter sus¬
tinuit. Et intertotaduersa ñ ad murmu¬
rationẽ sed ad dĩ laudẽ erupit dicens.
Sibona suscepimus de manu dñi malaqua

Expanded text:
modi patientiae virtus, sed virtutis modi patientiae virtus, sed virtutis simulatio aestimanda. Exstat igiturbeatus Job exterioris interiorisque exemplum patientiae: qui non solum exteriorum damna rerum, et orbitates filiorum, et injurias illatas amicorum, verum etiam flagellum sui corporis patienter sustinuit, et inter tot adversa non ad murmurationem, sed ad Dei laudem erupit dicens: Si bona suscepimus de manu Domini, mala a
Abbreviated transcription (Latin):
bebat incorde. Humile sergosimus fra¬
tres Rm̃i non solum senioribus sed etiam
quo aequa libus iunioribus nostris. Neds
superbis resistat nese ex altantes ho¬
miliet. Ne in flatiperuiam angustam
trrensire non possimus Ecce quantũ
humilitati. studendũ sit breuit̃ de¬
monstnttur Proinde neces se est
ut suꝑbia cũ actore suo diabo louigilan¬
ter caueatur. et umilitas xp̃ioboedi¬
enter amplectatur. Qm̃sicut illa se.
Imitantes adima prosternit. ita ista
se amplectantes ad summa erigit
laudanda et p̃dicandaẽ quando aut
amore t̃renarũ rerũ fit ñẽ uirtus pati¬
entiae dicenda qua enullaẽ. Sed utbea¬
tus augustinus scribit. miranda duritia
ne ganda patientia. patientia ergotunc
est laudanda et uirtus praedicanda
Necenim pro dest exterius demons¬
trari patientiam . et interius bella
dissensionũ etceterorum fomenta
retineriuitiorũ. Quando igiturfo¬
ris p̃tenditur patientia et interius

Expanded text:
bebat in corde. Et humiles ergo simus, frabebat in corde. Et humiles ergo simus, fratres charissimi, non solum senioribus, sed etiam coaequalibus, et junioribus nostris, ne Deus superbis resistat, ne se exaltantes humiliet, ne inflati per viam angustam transire non possimus. » Ecce quantum humilitati studendum est, breviter demonstratur. Proinde necesse est ut superbia cum auctore suo diabolo vigilanter caveatur, et humilitas Christi obedienter amplectatur, quoniam sicut illa se imitantes ad ima prosternit, ita ista se amplectentes ad summa erigit.laudanda et praedicanda est: quando autem amore terrenorum fit, non est virtus patientiae dicenda, quae nulla est, sed, ut beatus Augustinus scribit, miranda duritia, neganda patientia. Patientia ergo tunc est laudanda et virtus praedicanda,Nec enim prodest exterius demonstrari patientiam, et interius bella dissensionum, et caeterorum fomenta retineri vitiorum. Quando igitur foris praetenditur sapientia, et interius
Abbreviated transcription (Latin):
fieri inter omnia dignatus est paruus
Humilitas magistrt ẽ. omniũ matq uir¬
tutũ sicut ueritas ait Discite a me quia
mitissũ et humi liscor de . et inuenietis re¬
quiem animabus uestris. quiadum se humiles
deiciunt. addi similitudinẽ ascendunt.
quidigitur humilitates ublimius: Quae
dum se in imade primit actorisuo manenti
suꝑ summase coniungit. Caesarius ep̃s
in home liis humilitatem ergofratres
dilectis simi ante omnia teneamus. Ñ
illã quȩ aliquoties foris tantum osten¬
ditur. Sedil lamquȩ in conscientia retinet᷑.
Sunt enim aliqui quando aliqua tranquilli¬
tas fuerit. humilitatem et in ore et in cor¬
tribu latiouel scandali procellasur rexe¬
rit ef frenato ore erecta cerice suꝑ biaquȩ
incortegebatur multis conuitis pro¬
fertur exore. Quare hoc factum est
fratres quia fundamentũ uerae humi¬
litatis non habuit. Quia humilitatem quã
prius promit tebat in corpore. non ha¬

Expanded text:
fieri inter omnia dignatus est parvus. » fieri inter omnia dignatus est parvus. » Et humilitas magistra est omnium, materque virtutum, sicut Veritas ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Quia dum se humiles dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Quid igitur humilitate sublimius? Quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa se conjungit. Caesarius episcopus in homiliis: « Humilitatem ergo, fratres dilectissimi, ante omnia teneamus; non illam quae aliquoties foris tantum ostenditur, sed illam quae in conscientia retinetur. Sunt enim aliqui, qui quando aliqua tranquillitas fuerit, humilitatem et in ore et in cortribulatio, vel scandali procella surrexerit, effrenato ore, erecta cervice, superbia, quae in corde tegebatur, multis conviciis profertur ex ore. Quare hoc factum est, fratres? quia fundamentum verae humilitatis non habuit; quia humilitatem, quam prius promittebat in corpore, non ha
Abbreviated transcription (Latin):
meliũ: Vbi autẽ humilitaas. ibi& sapi¬
entia. Suꝑbũ sequit᷑ humilitas. & hu¬
milẽspũ suscipiet gloriapeius quam
conterat᷑. ex altat᷑ con hominis. et
ante quã glorificetur humiliatur.
magnus es. humiliate in omnibus.
et coram dõ inuenies gratiã. Grego¬
rius inmora libus ad hoc unigenitus
dĩ filius formam humilitatis suscepit
Ad hoc inuisibilis. Non solum uisibilis
sed etiã dis pectus apparuit. Ad hoc
contumeliarũ ludibria inrisionum pro¬
bra pas sionum tormenta tolerauit.
ut suꝑ bum non homine mes se doce¬
ret humilis ds̃. Quanta autem humili¬
tatis uirtus est. quanta que sub limis cel¬
situdo propterquã solamutra citerȩ docen¬
dã is quisine aestimacione magnus est qđ
adpassionem factus est paruus quiaori¬
ginem ꝑditionis nostre se p̃buit suꝑbia
diaboli strumentum redemptionis
nostrac inuenta est humilitas dĩ hos¬
tis noster intraomnia conditus. ut deri
supra omnia uolut ds̃. Redempior au¬
temnostermagnus manens suꝑ omnia

Expanded text:
melia . Ubi autem humilitas, ibi et sapientia. Superbum sequitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria . Priusquam conteratur, exaltatur cor hominis; et antequam glorificetur, humiliatur . magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Gregorius in Moralibus: Ad hoc ergo unigenitus Dei Filius formam humilitatis suscepit: ad hoc invisibilis, non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit, ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum probra passionumque tormenta toleravit, ut superbum hominem non esse doceret humilis Deus. Quanta ergo humilitatis virtus est, quamque sublimis celsitudo, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, veniens ad passionem factus est parvus. Quia originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli; instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis noster magnus inter omnia conditus, videri super omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens super omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
salomon qui paties est multa guberna¬
tur prudentia. quiautem in patiens.
exaltat stoltitiam suã. Itẽ melior. ẽ
patiens uiro fortiet qui dominatur ani¬
mosuo expugnatore urbiũ. Itẽ doctri¬
nauiriꝑ patientiã noscitur. dñs in cuan

Expanded text:
SALOMON. Qui patiens est, multa gubernatur sapientia; qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam . Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Doctrina viri per patientiam noscitur . Patientia
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiae uiscera coniungant.
inde enimeiquiest superomnia
ad propinquamus unde nos per
conpassio nempriximietiam
sub nos mec ipsos de ponimus in¬
rebus corporalibus ne moalta
tangit nisi quitenditur in reb
uero spiritalibus certume st qui¬
aquanto plus per confessionem
ad trahimurtanto altius et ue¬
rius propinquamus. Pluraita¬
que scõrum patrum extant do¬

Expanded text:
misericordiae viscera conjungant . misericordiae viscera conjungant . Inde enim ei qui est super omnia appropinquamus, unde nos per compassionem proximi etiam sub nosmerebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur. In rebus vero spiritalibus, certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altius et verius propinquamus. Plura itaque sanctorum Patrum exstant do
Abbreviated transcription (Latin):
quod transire non potest operem
ut cum traensierimus. & illo ueneri
unde non transecmus opern
quid times neꝑdas quod erogas
regorius in moralibus. hospita¬
Ilitatem fraternitatisamare.
caritatis opera diligere. nobis
ual denecessarium est. Vnd
traque commendans ait cari¬
tas fraternitatis maneat inu
bis & hospitalitatem nolite
obliuisci. Beatus petrus pris¬
cepsa postolorum huius hosp¬
talitatis gratiam cum benigi¬
tate fracrib habendam nobis
commendat dicens. hospitales
in uicẽ si ne murmurationibus hitu
ipsa ueritas dicit. hospes fuiet
suscepistisme. Mira pietate
redemptornosterloquiturex
sdorum conpassione mem bro¬
rum dicens. Quod cumque uni
exminimis meis fecistis iihi fe¬
cistis. Ipseigiturnos. perhoc
quod apud nostrum est adiuuat
quiper nostrabona opera in suis
membris adiuuatur. Pensandũ¬
est nobisquantum hospitalitas
fraternae conpas sionis ualeat.
quantum nos omni potenti dño.

Expanded text:
quod transire non potest, operemur, quod transire non potest, operemur, ut cum transierimus, et illuc venerimus, unde non transeamus, opera nostra Christus, quid times ne perdas quod erogas? » Gregorius in Moralibus: Hospitalitatem fraternitatis amare, charitatis opera diligere, nobis valde necessarium est Lib.traque commendans, ait: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci . Beatus Petrus princeps apostolorum hujus hospitalitatis gratiam cum benignitate fratribus exhibendam nobis commendat, dicens: Hospitales invicem sine murmurationibus . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Mira pietate Redemptor noster loquitur ex suorum compassione membrorum, dicens: Quodcunque uni ex minimis istis fecistis, mihi fecistis . Ipse igitur nos per hoc quod caput nostrum est adjuvat, qui per nostra bona opera in suis membris adjuvatur . Pensandum nobis est quantum hospitalitas fraternae compassionis valeat, quantum nos omnipotenti Domino
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus accepta dõ Vnde dñs
iħs in euangelio eum quic ũque
dederit hos pitipotum a quae fri¬
gi dae caelestium ad serit p̃mio¬
rum. Non ex sortem futurũ
Agustinus in libro sermonũ Cogi¬
mur inquit loqui uobis qđ ñ debui¬
mus. in uenire eñi in uobis debui¬
mus qđ laud a remus nonq rereqđ
admonere mus ecceta menbre¬
uit̃dico ñmmoror. agnoscite hos¬
pitalitatẽ ꝑ hanc ꝑuentum ẽ ad dm
Suscipis hos pitem cuius et tues
comes in uiaqui a omnes peregri¬
nisumus. ipse est xp̃ianus qui&
indomo sua &in patria sua peregrinũ
seesse cognoscit patria nostrasursuẽ
ibi hospites nonerim Namunus¬
quisque hic& indomosua hospese
Sed dimittit illam domum filiis
suis hospes hospibus. quare: et
instabulosies ses nonne aliouenien¬
te disce deres. hoc facis et indomo
tua ces sit tibi locum patertuus.
cessurus es locum filiis tuis nec
mansurus manens. nec mansuris relii¬
quens Siomnes cransimus aliqui

Expanded text:
hominibus, accepta Deo. Unde Dominus hominibus, accepta Deo. Unde Dominus Jesus in Evangelio, eum quicunque dederit hospiti potum aquae frigidae, coelestium asserit praemiorum non exsortem futurum . » Aug. in lib. Sermonum: « Cogimur, inquit, loqui vobis quod non debuimus: invenire enim in vobis debuimus quod laudaremus, non quaerere quod admoneremus. Ecce tamen breviter dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum; suspicis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est Christianus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse cognoscit. Patria nostra sursum est, ibi hospites non erimus: nam unusquisque hic et in domo sua hospes est, sed dimittet illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, nonne alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es filiis tuis, nec mansurus manes, nec mansurus relinques. Si omnes transimus, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio hospes fui et colle¬
gistisme. petrus. hospitalit atẽ
inquit sectantes. paulus caritas fra¬
t̃nitatis maneat in uobis & hospita¬
litatẽ nolite obliuisci. ambrosiusinli¬
bro deabrã ham primo Discequãmpi¬
ger es sedebeas ut possis praeueni¬
re hos pitalitatẽ. nequis praeuemat.
et tebonimuneris. defraudet. copiat.
quia non satis estrecte facere. nisietĩa
maturare quod facias. uberiores
enimfructus habec celeratadeuotio.
bon aest hospitalitas. habet merce¬
dem suã. primum humanae gratiae
deinde quod magis tremuneratianis
diuinȩ. Omnes in hoc in colatuhospites
sum ad tẽ pus enĩhabitandiha¬
bemhospiciũ. Emi gramus
properecaueamus nesinos duri aut
ne glegentes in recipiendis fue¬
rimus hospitibus. etiam nobis post
uitae istiuscur sum scõto rum hospitia
denegentur. sed pauperie m p̃ten¬
dis . Non opesate hos pesrequirit.
sed gratiam. Non ornatum coniu¬
uium sed cibum obuium. haec gra

Expanded text:
Evangelio: Hospes fui, et colleEvangelio: Hospes fui, et collegistis me . Petrus: Hopitalitatem, inquit, sectantes. Paulus: Charitas fraternitatis maneat in vobis . Et, hospilitatem nolite oblivisci . Ambrosius in libro de Abraham primo : « Disce quam impiger esse debeas ut possis praevenire hospitalitatem, ne quis praeveniat, et te boni muneris defraudet copia: quia non satis est recte facere, nisi etiam mature quid facias: uberiores enim fructus habet celerata devotio. Bona est hospitalitas: habet mercedem suam primum humanae gratiae, deinde quod magis est, remunerationis divinae. Omnes in hoc incolatu hospites sumus: ad tempus enim habitandi habemus hospitium. Emigramus propere; caveamus ne si nos duri aut negligentes in recipiendis fuerimus hospitibus, etiam nobis post vitae ipsius cursum sanctorum hospitia denegentur. Sed pauperiem praetendis, non opes a te hospes requirit, sed gratiam: non ornatum convivium, sed cibum obvium. Haec grata
Abbreviated transcription (Latin):
nonta menopere discipulus
xp̃i existat. hicautemab eodẽ
xp̃o intre mendi ex aminis die
nisi se ante quam diem claudat
extrȩmumcorrexerit . eo¬
bene dictus uocari non me rebitar.
eodem dicente in euangelioue¬
nite benedicti patris mei per¬
cipitere gnum quia hos pes fui
et colle gistisme et cetera cũ
quaergo fiducia diemex pectat
iudiciiquix p̃m in hospitibus ren¬
nuit sucipere: Inhuma miita¬
que circahospitalitate maudi¬
turisunt. Recedite inignem
lem benedictionẽ hospitalitat̃e sec¬
tantes percepturisunt. Ad hoc
nẽ pe xp̃i aniuocatisumus. ut tes¬
tante beato petroa postolo ean¬
dem benedictionem bereditate
pos suleamus. quis quis illa sepriua¬
ritimet neces se est ut in hacpere¬
grinatione hospitalitati studeat
Qualiterautem sectanda sit. eaquae
secunturbreuiterin sinuant ait
enimisaias propheta. pere grinos
uagosque induc indomumtuam.
iob. foris non mansit pere grinus.
os tium meum uia toripa t᷑uit. et in

Expanded text:
non tamen opere discipulus non tamen opere discipulus Christi existat. Hic autem ab eodem Christo in tremendi examinis die nisi se antequam diem claudat extremum, correxerit benedictus vocari non merebitur, eodem dicente in Evangelio: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: quia hospes fui, et collegistis me, et caetera . Cum qua ergo fiducia diem exspectat judicii, qui Christum in hospitibus renuit suscipere? Inhumani itaque circa hospitalitatem audituri sunt: Recedite in ignemlem benedictionem hospitalitatem sectantes percepturi sunt: ad hoc nempe Christiani vocati sumus, Ut, testante beato Petro apostolo, eamdem benedictionem haereditate possideamus . Quisquis illa se privari timet, necesse est ut in hac peregrinatione hospitalitati studeat. Qualiter autem sectanda sit, ea quae sequuntur breviter insinuant. Ait enim Isaias propheta: Peregrinos vagosque induc in domum tuam . Job: Foris non mansit peregrinus: ostium meum viatori patuit . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
in signe at que excellentis simum
opus misericordiae ita a plurib no¬
glegitur ut et hoc sicut et in non¬
nullis alii sxp̃i anitatis decusmag¬
na ex parte fuscetur. Quoniã
intantum a quibusdam parui pen¬
ditur ut cum a in p̾las et spatio¬
sas domos habeant. uixdignen¬
tur subten. tum suum recipere
peregrinum im mo inperegri¬
no x p̃m. dicentem ine uangelio
hospes fui & collegistis meꝰ
Sedneque aduenientes hospitio
carentesindo mos sua saliterre¬
cipiunt nisi prius pariconuen¬
tionestatuatur quid prosolo
quid pro. singuli sua sis quid
pro igne accenso et ceteris in¬
numeris rebus sihususi fuerim
dare debeant. uerum si conti¬
gerit ut si nehacpationeros
primumblande et simulat
caritatis officio suscipere
uideantur. tanto tediope¬
teaeos afficiunt ut nulla¬
tenus quies cant do necic
quodauare ab eis exigum
eosdare con pel lant
Quod factum ax p̃iana religione
ita abhorret ut quisquis huic
uitio in cumbit. licet nomine

Expanded text:
insigne atque excellentissimum insigne atque excellentissimum opus misericordiae, ita a plu rimis negligitur, ut et in hoc, sicut et in nonnullis aliis, Christianitatis decus magna ex parte fuscetur; quoniam in tantum a quibusdam parvipenditur, ut cum amplas et spatiosas domos habeant, vix dignentur sub tectum suum recipere peregrinum, imo in peregrino Christum, dicentem in Evang.: Hospes fui, et collegistis me . Sed neque advenientes hospitio carentes, in domos suas aliter recipiunt, nisi prius pari conventione statuatur, quid pro solo, quid pro singulis vasis, quid pro igne accenso, et caeteris innumeris rebus, quibus usi fuerint, dare debeant. Verum si contigerit ut sine hac pactione eos primum blande ac simulatae charitatis officio suscipere videantur, tanto taedio postea eos afficiunt, ut nullatenus quiescant, donec id quod avare ab eis exigunt, eos dare compellant. Quod factum a Christiana religione ita abhorret, ut quisquis huic vitio incumbit, licet nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
multa quib: tecle admissum facillime
redimere possum quasi doo mercede con¬
ducere possitut sibi libitu suo liceat
quod đi scã lege in hibetur nefiat Non est
ds ut peccemus mercede conducemus
sednec peccemus et apeccatis p̃¬
teritis ab soluamur rogandus.
Quis quis uero fastu potentiȩ ala¬
tus diuitiarumq copusconfisustale
quidiniserit Non facile huiusce¬
modidiuitis illud ex piariposse
credat sed potius neces se estut
ad paenitentiae lamenta secotocor¬
de conuertat et contritione cor¬
poris et cordis id quod nequi¬
ter admi sit diluere satagat.
uamquam hospitalita s in
exo peribus miseri cordiae
ter cõmemorata sit necessario
tamen in hoc capitulo propter
quosdamquieam neglegunt pro¬
lixiora testimonia colli genda
prestant interceteraquippexp̃i¬
anae religio nicontraria quorun¬
dam libitui consuetudinẽeo¬
us que deducta ut his prolege
uide antur insistere hospitalitas
quoque quae est a pudxp̃i anos

Expanded text:
multa quibus tale admissum facillime multa quibus tale admissum facillime redimere possum; quasi Deum mercede conducere possit, ut sibi libitu suo liceat, quod Dei sancta lege inhibetur ne fiat. Non est itaque Deus ut peccemus mercede conducendus, sed ne peccemus, et a peccatis praeteritis absolvamur, rogandus. Quisquis vero fastu potentiae elatus, divitiarumque copiis confisus, tale quid admiserit, non facile hujuscemodi divitiis illud expiari posse credat. Sed potius necesse est, et ad poenitentiae lamenta se toto corde convertat, et contritione corporis id quod nequiter admisit, diluere satagat.Quanquam hospitalitas intra sex opera misericordiae o commemorata sit, necessario tamen in hoc capitulo propter quosdam qui eam negligunt, prolixiora testimonia colligenda restant. Inter caetera quippe Christianae religioni contraria, quorumdam libitu in consuetudinem eousque deducta, ut his pro lege videantur insistere: hospitalitas quoque, quae est apud Christianos
Abbreviated transcription (Latin):
uel cohercet aliqua discipli¬
na et tamen pecca tu meius
quo ab illo lȩsus aut offensus
est dimittit ex corde uelo¬
rat ut ei dimreta tur
non solũan eo quod di mi¬
tit atque orat. uerum etĩa
in eo quod cor ripit & aliqua
emendatoria poena plec¬
tit ele mosynamdat. qui¬
a misericordiam praestat
ec cesi cut o racula diuina
et cla ris si morum doctorũ
ex imia do cumenta ostendunt
Nemo et flagicus in seruire
et operibus misericor diaeua¬
let recte incumbere. Mul¬
ti nempesunt sicut superius
dictumest. quiscelera te ui¬
uunt et idquod ad mittunt
profusisȩlemo sinarum lar¬
gionibus sere di mere posse
putant. unde etia i quam plu¬
resuana immoperuersa fidu¬
ciadeceptiadul teria ho¬
micidia falsa testimania
ꝑ iuria et cetera alia mala
audacter admit tunt. So¬
let enim qui libethuiusmo¬
dicumarguitur obicere.
Si me de iniuriis mihi in latis
ultus fuero et il lud uel illud
quod mihianimo sedeo perpe¬
trauerq laudo dm̃ habeo

Expanded text:
vel coercet aliqua disciplivel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestatEcce sicut oracula divina et clarissimorum doctorum eximia documenta ostendunt, nemo et flagitiis inservire, et operibus misericordiae valet recte incumbere. Multi nempe sunt, sicut superius dictum est, qui scelerate vivunt, et id quod admittunt, profusis eleemosynarum largitionibus se redimere posse putant. Unde etiam quamplures vana, imo perversa fiducia decepti, adulteria, homicidia, falsa testimonia, perjuria et caetera alia multa audacter admittunt. Solet enim quilibet hujusmodi, cum arguitur, objicere: si me de injuriis mihi illatis ultus fuero; et illud, vel illud quod animo mihi sedet, perpetravero; laudo Deum: habeo
Abbreviated transcription (Latin):
per petranda et elimosimis
quotidiere dimenda in melius¬
est quippeuita mutanda
et per ȩli mosinas de pecca¬
tis prae teritis est propitian¬
dus ds̃ non ad hocemendus
quodam modo ut ea semper
liceat impune committere
Neminienim dedit laxamen¬
tum peccandi quando mise¬
randodeleat iam facta pecca¬
ta si non satis factio congrua
neglega tur. et post pauca
eli mosyna estinquit uenia
petenti homini ignoscere.
hac per hocadomnia quaeut¬
li mi seri cordia funt. ualet
quo ddñs ait. Date elemo¬
symam et ecce omnia mun¬
da sunt uobis. Nonsolum
ergo quidat esurenticibũ
sicienti potum nudouestimen¬
tum pere grinanti hospiciũ
fugienti latibu lumae¬
gro uel inculuso uisita¬
tio nemcap tiuo re demp¬
tionem debli subuectionẽ
cae code ductionem tristi
conso lationem non sano
medellameranti uiam
deli beranti consilium et
quocuique neces sarium in
digentiuerum etiamquidat.
ueniam peccanti. a ele mosy
dat et qui emendat uerbe¬
rae in quempotestas datur

Expanded text:
perpetranda, et eleemosynis perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur. » Et post pauca : « Eleemosyna est, inquit, veniam petenti ignoscere. Ac per hoc ad omnia quae utli misericordia fiunt, valet quod Dominus ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur,
Abbreviated transcription (Latin):
dinate da redemosinã asepso deb&
incipere & cã sibi primumdare. est enĩ
elimosina opus miscricordiae uerissi me¬
qued ictum est miserere anima etuae
placensđo Item in codem post pauca
Nonergo sefallant . qui perelemo¬
sinas quas libet largissimas
fruccuũ suorum uel cuiusquepe¬
cuniae inpunitatem se e mereex¬
istimant in fatinorum in mani¬
tate acflagitiorum. nequitia
permanendi. Non solunt haec
faciunt sedita diligunt ut ine¬
is sẽperoptent tatũ si possint
in puneuersari. Quia utemdi¬
ligit iniquitatem. oditanimam
suam et quiodit animã sũa. ñ
est misericors sedcrudelis.
Dili gendo eam qui ppe sec un¬
dum sae culum oditeam secundũ
dm̃ Siergo uellec eidare a¬
ele misinam perquam illies¬
sent mundi omnia. codis sec eũ
saecundum sae culum. et dili¬
geret saecundum dm̃. Itẽ
idẽ in eodem. Sane cauen¬
dũẽ nequis quam existi paet
ne fanda illa criminaqua¬
lia quiagunt regnumdi
non pos si debunt quotidie

Expanded text:
dinate dare eleemosynam, a seipso debet dinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . » In eodem post pauca : « Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujuscunque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum suorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi; nec solum haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit animam suam, non est misericors, sed crudelis. Diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum: si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam illi essent munda omnia, odisset eam secundum saeculum et diligeret secundum Deum. » Item idem in eodem : « Sane cavendum est ne quisquam existimet nefanda illa crimina, qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt, quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
distis mihibibere. hos pes
erã & collegistis me nudus
& cooperu istisme. in firmus &
uisi tastisme incarcere eram:
& uenistis adme. Quod autem
nemoeadem opera misericor¬
die aliis si sibi crudelis est digne
exibere possit. dñs docet in
euangelio. Quicũ increpas set
pharis eos quod for in secus selaua¬
bant in tus autem rapina & ini¬
quitate plemierant. ad monens
quada e lemo syna quamsibi ho¬
mo debet primitus dare interio¬
ra mundari. Verũ tamen inquid
quod super est date elemos rnã
Et ecce omnia munda sunt uobis.
Quod etiam paulo post apertius
ex sequitur dicesis. Mundate
que intus sunt & que foris erant¬
sunt mundaerunt. Ait itaq
beatus agusti nus in libroen¬
cheridion. Qui s̃ celera tissime
uiuunt ne curant talẽ uitam
mores que corrigere & inter
ipsa facinora et flagitia sua
e lemosrnas frequeñta reñ
ces sant. frus tra ideo sibiblan¬
diuntur. Qm̃ dñs ait date
aeli misemã et ecce omnia
munda sunt uobis. et pau¬
lopost. qui enimuultor¬

Expanded text:
pes eram et collegistis me; nudus, et cooperuistis me; infirmus, et visitastis me, in carcere eram, et venistis ad me . » Quod autem nemo eadem opera misericordiae aliis, si sibi crudelis est, digne exhibere possit, Dominus docet in Evangelio; qui cum increpasset Pharisaeos, quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet primitus dare, interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Quod etiam post paulo apertius exsequitur dicens: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Ait itaque beatus Augustinus in libro Enchiridii : « Qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua, eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandiuntur, quoniam Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. » Et paulo post : « Qui enim vult or
Abbreviated transcription (Latin):
nicaet multa sunt et tunũ multa perdiuer¬
sitate moperis unũ in radicedilec ciõnis
qualiter autemista dilectio sit tenen
da ipsẽ in sinuat quim plerisque scriptu¬
rȩsuae sententes et amicosiubet diligun
caritatem habet. quia micum diligit indõ.
et inimicu diligit propter dm̃ Itemidẽ
Omnienim habenti dabitur. et abunda bit
ł iautem quinon habet. et quoduidetur. ha¬
bere auferetur ab eo. Habentinam que
dabitur & habundabit. Quiquisquis
caritaiẽ habet. etiam dona alia ꝑcipit
Quis quis caritatemnona b& et etiam dona
que percepis se uidebatur. amitit
Cumenima posto lotestante plenido le¬
gis sit dilectio sciendum est quia nemo
proximumsi ne dĩ nec dm̃ sine proximi
dilectione diligere ual&. Vnde quia¬
est pauea hic collecta sunt. Oported¬
ut quis quis ad eum peruenire desi de

Expanded text:
nica et multa sunt, et unum: multa per divernica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. » Item idem: Omni enim habenti dabitur et abundabit: ei autem qui non habet, et quod videtur habere, auferetur ab eo ; habenti namque dabitur et abundabit; quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit; quia quisquis charitatem non habet, etiam dona quae percepisse videbatur, amittit. » Cum enim, Apostolo testante, plenitudo legis sit dilectio, sciendum est quia nemo proximum sine Dei, nec Deum sine proximi dilectione diligere valet. Unde quiest, pauca hic collecta sunt, quisquis ad eum pervenire desidera
Abbreviated transcription (Latin):
carita soperit multitudinem pecca¬
torum paulus caritas. patiens est.
benigna est Et reliqua Iohannes.
P̃s inquit caritas est. et quima nec
in caritate in dõmanet eodsineo.
Gregorius in libro pastor ali uir¬
tus it aque est coram hominibus
aduersarios tolerare sed uir¬
tiis corãdõ diligere . quia hoc soluds sacri¬
ficium accipit. Quodanteci oculos in alta¬
ribonioperis. flamma caritatis incen¬
dit. It emidem. Cum cuncta sacraelo¬
quia dominicis plena sint praeceptis quid
est quod de dilectione quasi de singula¬
rimandato dñs dicit. Hoc est preceptũ
meum ut diligatis inuicẽ nisi quia omne
mandatum deso ladileccione est: & omnium
unum preceptum sunt quia quicquid prac¬
cipitur in sola caritate solidatur in
Vt enimmultiarborisrami: ex unaradi¬
ce prodeunt sic multȩ uir tutes ex una ca¬
ritate generantur. Necab& aliquiduiri¬
ditatis ramus bomoperis. si non maneat in
radice caritatis. praecepta ergo domi¬

Expanded text:
charitas operit multitudinem peccacharitas operit multitudinem peccatorum . Paulus: Charitas patiens est, benigna est, et reliqua . Joannes: Deus, inquit, charitas est: et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Gregorius in Libro Pastorali: « Virtus itaque est coram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coraficium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. » Item idem: « Cum cuncta sacra eloquia Dominicis plena sunt praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo domi
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitis filii patrisur̃i qui in caelis ẽ
Quisolem suũ oriri facit suꝑbonos & ma¬
los & pluit suꝑ iustos & in iustos. & cetr
Etalibi mandatũ nouũ douobis utuos
inucẽ diligatis in hoccognoscentom̃s
ertus ad inuicẽ In hac quippe praecep¬
tione non solũ amici
uerum etiam inimici continctur dilectio
Nec quispiam gloriaripotest ueracit̃
dm̃ diligere si ab inimici ex orbit aue¬
rit dilectione. dñsenim ine uangeli¬
oait. Si ȩ nim dimise ritis hominibus.
peccata eorũ dunit& & uobis pater
ues terce lestis peccata uestra.
Si autem non dimiseritis hominibus.
nec paterues ter dimitet uobis pec¬
cata uestra. Adtam magnumtho
ni truum ut baeatus augustinus ait.
qui non ex pergescit. non dor mit sed
mortuus est. sed tamenpotens est
dñs etiammortuos suscitare. Deca¬
ritate autẽ sa lomonitaait. Odium
suscit atrixas. & uniuersã de licta
operit caritas. p&rus Ante om¬
niam quit mutuam in uobis met ipsis.
caritat̃ẽ continuam habentes. quia

Expanded text:
qui in coelis est; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, etc. . Et alibi: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. In hoc cognoscent omnes eritis ad invicem . In hac quippe praeceptione non solum amici, verum etiam inimici continetur dilectio: nec quispiam gloriari potest veraciter se Deum diligere, si ab inimiciexorbitaverit dilectione. Dominus enim in Evangelio ait: Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta uestra. si autem non dimiseritis hominibus, nec pater uester dimittet peccata unitruum, ut beatus Augustinus ait, quis non expergiscitur? qui non dormit, sed mortuus est: sed tamen potens est Dominus etiam mortuos suscitare. De charitate autem Salomon ita dicit: Odium suscitat rixas, et universa delicta operit charitas . Petrus: Ante omnia, inquit, in vobismetipsis charitatem continuam habentes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. Aliquandoꝓpt̃ mun¬
dihonoris : Aliquando uero ꝓpt̃ carni
frrgilitatẽ labit᷑ insuꝑbiã. Quacto¬
tius peccatiinitium est unde scriptum
c̃ initium omnis peccati suꝑbia. Hacede
angelis demones fecit. humilitas
uutem homines aȩquales ange lis re¬
didit De suꝑbia Nãque ait p̃salmist
populum humilem. saluum faeseo
oculas superborum humiliabis. El

Expanded text:
irtutis, aliquando propter mundi honores, aliquando vero propter carnis fragilitatem labitur in superbiam, quae totius peccati initium est. Unde scriptum est: Initium omnis peccati superbia . Haec de angelis daemones fecit; humilitas autem homines aequales angelis reddit. De superbia namque ait Psalmista: Populum humilem salvum facies: et oculos superboru
Abbreviated transcription (Latin):
quamintuo sensu aut intuo uerbo domi¬
nari permittas. In ipsa eñ initium sũmp¬
sit omnis perditio. et sã lomon. Vbiin
quid fuerit suꝑ bia ibi erit et con tume¬
lia stemidem. Melius est humiliari
cũmitibus quam diuidere spolia cũ su¬
ꝑbis icsus filius sirach. odibilis coramdõ
et omnibus superbia. Quitetigerit picẽ
Inquinabit̾ abea. Et qui cõmunica uerit suꝑ¬
bo induetur superbia et dñs in euau¬
gelio. Omnis inquit quise exaltat
bumiliabit᷑ etqͥsehamiliat ȩxaltabit᷑ P&rus:
ds superbis resi scit . humilibus
autẽ datgratiam Paulus. Noli
altũ sapere sedtime Augustinus
in librosermonũ sola inquit suꝑbia
diaboli et inuidia . mittit inignẽ
aeternũ. Non potest suꝑ buses se non
is tamat̃ suꝑ biae. Nescites se sterilis.
Vbi fuerit continuo parit et paulopost
prior est inuiciis superbia. De inde in ui¬
dia. Non enim inuidia peperit suꝑbiã
sed superbia inuidiam . Nonenim in uidet

Expanded text:
quam in tuo sensu aut in tuo verbo dominari permittas. In ipsa enim initium sumpsit omniquit, fuerit superbia, ibi erit et contumelia . Item: Melius est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis . Jesus filius Sirach: Odibilis coram Deo et hominibus suinquinabitur ab ea: et qui communicabit superbo, induetur superbia . Et Dominus in Evangelio: Omnis, inquit, qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Petrus: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Paulus: Noli altum sapere, sed time . Augustinus in libro sermonum: « Sola, inquit, diaboli superbia, et invidia mittit in ignem aeternum. Non potest superbus esse non ista mater superbia nescit esse sterilis, ubi fuerit, continuo parit. » Et paulo post: « Prior est in vitiis superbia, deinde invidia. Non enim invidia peperit superbiam, sed superbia invidiam. Non enim invidet
Abbreviated transcription (Latin):
domussũȩ beatus tobicaecuscor pore
odtnscordegerebat: quicum hediba¬
lntis uocem audis setait Videte neforte
furtiuus sit redditecum dominis suisqͥa
non licet nobis exfurto aliquid autedere
aut contingere quibus berbis innuitur
quod sicut a futuro ita quoque aceteris
uiciis domum su am pergili sollicitudine
immunem efficiebat Summopere igt᷑
his quiprae sunt procurandum est u ꝓuidã
sollicitudinem domus sue indesinanter
erant Ne quod ab sit quispiam subiecto¬
rum suorum instinctu hostis antiqui deci¬
piatur et eis dissimulantibus aut consen¬
tientibus aut non redarguentibus inpet¬
catum conuertatur

Expanded text:
domus suae beatus Tobias caecus corpore, domus suae beatus Tobias caecus corpore, videns corde, gerebat, qui cum haedi balantis vocem audisset, ait: Videte ne forte furtivus sit: reddite eum dominis suis: quia non licet nobis ex furto aliquid aut edere aut contingere . Quibus verbis innuitur, quod sicut a furto, ita quoque a caeteris vitiis domum suam pervigili sollicitudine immunem efficiebat. Summopere igitur his qui praesunt procurandum est, ut providam sollicitudinem domui suae indesinenter gerant, ne, quod absit, quispiam subjectorum suorum instinctu hostis antiqui decipiatur; et eis dissimulantibus, aut consentientibus, aut non redarguentibus, in peccatum convertatur
Abbreviated transcription (Latin):
procul dubio non inderecedere con¬
ꝓbant̃. Cum uero talibus peccan¬
tibus consentiunt ab eorum consor¬
tio non exeunt cumigitur ergahu¬
iuscemodi delinquentes congruam
dispͣlinam notiexibent. Pollutũ
Vide ant itaque huius cemo di prȩlati
qualem erga male agentes rigorẽ
disciplinae & erga oppressos opera
miseri cordi aebaatus iob inpendebat.
Ait namque aris audiat beacificabat
me &oculus uidens testimonium redde¬
bat mihi quod liberas s& populum
uociferantem & pupillum cuinoness&
adiuitor. Bene dictio pericuri super
meueniebat. & cor uiduae consolatus
sum Iustitia indutus sum & uestiuime sicut
uestimento & diademate iudiciomeo oculus
fuicoeco & pesclaudo Pater erampau
perum & cccusam quam nesciebam
diligentissime inuestigabam. Con¬
terebam molas iniqui & dentibus il¬
luis auferebam prȩdam. Ite mide
post pauca. Cum que sederem qua¬
si rexcircumstante exetcitu
cramta men merentium consolacor
uideant etam qualem sollicitudinem

Expanded text:
procul dubio non inde recedere comprocul dubio non inde recedere comprobantur. Cum vero talibus peccantibus consentiunt, ab eorum consortio non exeunt. Cum igitur erga hujuscemodi delinquentes congruam disciplinam non exhibent. pollutum, Videant itaque hujuscemodi praelati, qualem erga male agentes rigorem disciplinae, et erga oppressos opera misericordiae beatus Job impendebat. Ait namque: Auris audiens beatificabat me: et oculus videns testimonium reddebat mivociferantem et pupillum cui non esset adiutor. Benedictio pauperis super me veniebat, et cor viduae consolatus sum; iustitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Oculus fui ceco et pes claudo; patquam nesciebam, diligentissime investigabam. Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam . Item idem post pauca: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu; eram tamen moerentium consolator . Videant etiam qualem sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerunt quod malibo nos inunitate non
maculant efficiaminipigri adcor rigen¬
dosmalos clama tenimisaias proph&i
Recedite exite inde pollutum nolite tange¬
re. quod idembeatus agustinus ita expo¬
nit quid est enim inquid tangere in mun¬
dum nisi consentire peccatis r quid est au¬
tem exire indemfacere quod ꝑtinet ad
correctionem malorum quantũ
prounius cuiusque graduat que per¬
sona salua pace fieripotest displicuit
tibi quod quisque peccauit. non teti¬
gist inmundum. Redarguisticor¬
ripuistimonuistiadhibuisci&iam
siresexegit congruam & quae unita¬
temnon uiol& disciplinam. existunde
Multi nempe sunt qui haue recessionẽ
& hunc exitum facere & hoc in¬
mundũ non tangere parui pen¬
dunt. Dum enim in domibus
suis rapinas obpressionespaupe¬
rum furta adulteria & cetera
innumeramala ficrisinun & ta¬
lium obsequiis deliniti soci&ate
delectatieis corde iunguntur.

Expanded text:
ta fuerunt, quod mali bonos in unitate non ta fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. » Clamat enim Isaias propheta: Recedite, exite inde, pollutum nolite tangere . Quod idem beatus Augustinus ita exponit : « Quid est enim, inquit, tangere immundum, nisi consentire peccatis? Quid est autem, exire inde, nisi facere quod pertinet ad correctionem malorum, quantum pro uniuscujusque gradu atque persona, salva pace, fieri potest? Displicuit tibi, quod quisque peccavit, non tetigisti immundum. Redarguisti, corripuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exigit, congruam, et quae unitatem non violet disciplinam, existi inde. » Multi nempe sunt, qui hanc recessionem, et hunc exitum facere, et hoc immundum non tangere parvipendunt. Dum enim in domibus suis rapinas, oppressiones pauperum, furta, adulteria, et caetera innumera mala fieri sinunt, et talium obsequiis deliniti, societate delectati, eis corde junguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
id est in scã ecdesi a positi si perdoctrinã
sapientiae ministrare fualas minimepotesa
in quantum prodiunc largittete sufficitis
proximis uestris boniuerbiciatos date
in quantumuos proficisse existimatis etiam
alios trochite inuadi habere socios desiderace
si quis uestrum frr̃ ad forum adt fortasse ad
balncum pergit. Que motio sumesse consi¬
Hinc enim scriptum est qui audit dicat
piunt sed tam̃ haeceadem parua pie admi¬
nistrare fratribus nondesistunt. istuta¬
que in angelorum numero discurrunt
agustinus in sermont ad populum filios
bonum exemplum & bonaopera prouo¬
cate. Itemidem in libro sermonum.
Amalis corde sem dis tungimim. ad tem¬
pus caute corpore copula mini
Nec ta men neglegentes sitis ut in corri¬
gendis uestris adcura silic& uram quo¬
quo modo pertinentibus monendo hos¬
tando docendo terrendo quib: cũ que
modis pottstis agut necum inuenitis ins¬
cripturis & in exemplis scõrum siue qui

Expanded text:
id est, in sancta Ecclesia positi, si per doctrinae id est, in sancta Ecclesia positi, si per doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis, proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos perfecisse existimatis, etiam alios trahite, in via Dei habere socios desiderate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balnHinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: piunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numero discurrunt. » Augustinus in sermone ad populum: « Filios, bonum exemplum et bona opera provocate. » Item idem in libro sermonum: « A malis corde semper disjungimini; ad tempus caute corpore copulamini; nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquomodo pertinentibus, monendo, hortando, docendo, terrendo, quibuscunque modis potestis, agite. Nec cum invenitis in Scripturis, et in exemplis sanctorum, sive qui
Abbreviated transcription (Latin):
N imunus quisq uestrũin quantum sufficit.
la quintum gratunsugnacads pirationis
acceit sũ sua pratutate proximum
ituocat si exortari ad beneoperan¬
dum curauerit sia &num regnũ
uel suppliciumerranti denuntiat.
cum uerba scẽ ad nuntiationis inpen¬
dit profecto angelus ex istit & ne¬
modicat ad monert non sufficio
exhortari idoneus non sum quan¬
tum potes ex ibene male seruatũ
quod acceperas in tormentis exigaris
Neque enimplus quam unum talentum
icceperat qui hoc abs condera magis
scuduit quamerogare. & scimus quod
in tabernaculo non solum fialae sed
precipiente dño & iamciati facti sunt ꝑ
filias quippe doctrina exuberans. Per
ciatos uero parua adque angusta scien¬
tia designatur Alius doc trinacut¬
ritatis plenus audientium mentes in¬
cbriat. perhocergo quod sentit. pro¬
fecco fia lam porrigit ali ais explere qđ
sentit nonual& Sed quia hoc ut cum¬
que denuntiat. profecto perciatum
guscum prȩb&. indiergo tabernaculo

Expanded text:
ntum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a sua pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat. Cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum, quod acceperas, in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat, qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in tabernaculo Dei non solum phialae, sed praecipiente Domino etiam cyathi facti sunt. Per phialas quippe doctrina exuberans; per cyathos vero parva atque angusta scientia designatur. Alius doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat: per hoc ergo quod dicit, profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit, non valet; sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei ergo tabernaculo,