comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermone pdicaui uobxp̃m ut uos deciperem & deluderẽ ꝑ obscuritatẽ
uerborũ sic̃ philo sophi stiuunt. sed inostensiõne sp̃s & urtutis. iđt
roborandã. S ostendebã uert eẽ qđ philosophi urĩ. &pscudo apłi non
poterunt agere : Hoc aut idarto faciebã. ut fides urt̃ nonsit in sapien¬
tic hominũ humanc ttantũ modo sapientũ . sed inurtutedĩ. hocẽ inur tute
mirti culorũ ꝓbetur. Sapientiã aut diunc̃ loquimur intꝑfectos. in fide &
sensu : qui ulent eci capere: ꝑfectos hic appellat apłos aliosq c redentes
qui intantũ iã ꝓfecerant in fide: ut socueẽnt &adutores in officio predica¬
tionis. sicut erat timotheus. titus. sostenes. aliq quã plurimi. Et ẽ sensus
Nos quidẽ habemꝰ sapientiã diuinã : seduos ñ potestis et̃ capere. neq tunc
poteratis. quic ad huc paruuli ꝓbamini eẽ insensu. Sapientiũ uõ non hius¬
unt᷑. Quomodo destriunt᷑ philo sophi & potentes hui scłi : ꝑ mostẽcorporis

Expanded text:
s Christum, ut vos deciperem et deluderem per obscuritatem verborum, sicut philosophi faciunt, sed in ostensione Spiritus etroborabam, et ostendebam vera esse: quod philosophi vestri et pseudoapostoli non poterant agere. Hoc autem idcirco faciebam, ut fides vestra non sit in sapientia hominum, humana tantummodo sapientium, sedculorum probetur. Sapientiam autem divinam loquimur inter perfectos in fide et sensu, qui valent eam capere. Perfectos hic appellat apostolos aliosque credentes, qui intantum etiam profecerant in fide, ut socii essent et adjutores in officio praedicationis, sicut erat Timotheus, Titus, Sosthenes, aliquando quamplurimi, et est sensus: Nos quidem habemus sapientiam divinam, sed vos non potestis eam capere neque tunc poteratis, quia adhuc parvuli probamini esse in sensu. Sapientiam vero non huuntur. Quomodo destruuntur philosophi et potentes hujus saeculi? Per mortem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ertit uolunitus omp̃is dĩ talia sacrificia offerri : sed ꝓpt̃ in furmitatẽ illoꝵ̃ p̃cepit : Vnde superius dix̃ ÷
qe ñ solũ ñuoluit sednec desidertiuit: Potest &ita resolui : utqr futurũ erat uerũ sacrificiũ ꝑxpm̃ in¬

Expanded text:
erat voluntas omnipotentis Dei talierat voluntas omnipotentis Dei taliquia non solum non voluit, sed nec desideravit. Potest et ita resolvi, ut quia futurum erat verum sacrificium per
Abbreviated transcription (Latin):
re. neotiosi sine sacrificiis sedente s incultũ deop̃ alienoꝵ̃ dũ uidis sent alios offerre incenderent᷑ maluit¬
q: sibi offeri a se crecta quã idolis demoniorũq portentis : in posutq illis in seruitutẽ ñ uistificcttionẽ :
q non ẽ eus uo luntutis talic offerri : Talimodo & egregius p̃dicctor ut pote crectura crecitorẽ sequep
suis dictis ꝑegit dics̃ : Volo om̃s homines eẽ sicut meipsũ id ÷ castõ s continentẽsq: &iterũ : Volo inquit
uiuenes nubere filios ꝓcrecre ꝓpt̃ fornicationẽ & adulterũ : Ecce ducis eolucs constituit : sed im̃
ñ sunt eius ambȩ : Primũ dics̃ uolo om̃s homines et̃ in continentia sicut meipsũ. uo luntatẽ suũ ex pres¬
sit : scđo uõ uolo iiuenes nubere indulgentiȩ causa utilit̃ locutus ẽ ꝓpt̃ fragilitattẽ carnis: Simlt ñ

Expanded text:
re, ne otiosi sine sacrificiis sedentes, in cultum deorum alienorum, cum vidissent alios offerre, inciderent, maluitre, ne otiosi sine sacrificiis sedentes, in cultum deorum alienorum, cum vidissent alios offerre, inciderent, maluitque sibi offerri a se creata, quam idolis, daemoniorumque portentis, imposuitque illis in servitutem, pote Creatorem creatura sequens, suis in dictis peregit, dicens: Volo omnes homines esse sicut meipsum, id est, castos, continentesque. Et iterum: Volo, inquit, juvenes nubere, filios procreare, propter fornicationem et adulterium. Ecce duas voluntates constituit; sed tamen non sunt ejus ambae. Primum dicens: Volo omnes homines esse in continentia sicut meipsum, voluntatem suam expressit. Secundo vero: Volo juvenes nubere, indulgentiae causa taliter locutus est, propter fragilitatem carnis. Similiter non
Abbreviated transcription (Latin):
digx lex: ideo ingrediens mundũ dic̃ : Flostiã & oblationẽ noliuisti: corpus aũt ꝑ fecisti mihi : Holo caustoma
to ꝓpeccatto ñ tibi placuer̃ : tuncdixi : Ecce uenio : Incapite libri scriptuẽ deme : ut faciã ds uoluntattẽ tuã :
tione animaliũ umquã delectatus fuerit lic& legat᷑ odoratꝰ ẽ dut̃cẽ odore suciuutatis : sed fide didesiderio
offerentis : Vnde ꝑ hieremiã dic̃ : Holo caustomata urã ñ sunt mihi accepta : &iuctimȩ urẽ ñ placuer̃ mihi
Et ꝑ isaiã : Ne afferatis inquit ultra sacrificiũ mihi: incensũ ab hominatio ẽ mihi : Quimactat bouẽ : qua¬
si qui excerebrdꝰ canẽ : Sed questio hinc potest oriri ñ modica. qua reimpertiustit ut offerridebuissent
sulli ñ placuer̃. necuo luntati sillus fuit : Quȩ gemina solutione potest solui: Considertn sam p̃sds̃ ani
mos uideorũ ꝓnosadido lacolenda. & ritũ gentiũ imitandũ : impertuit eis multi & grauia sacrificitaoffer¬

Expanded text:
it lex. Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi. Holocaustomata pro peccato non tibi placuerunt, tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. tione animalium unquam delectatus fuerit, licet legatur odoratus esse odorem suavitatis, sed fide et desiderio offerentis, unde et per Hieremiam dicit: Holocaustomata vestra non sunt mihi accepta, et victimae vestrae non placuerunt mihi , et per Isaiam: Ne offeratis inquit ultra sacrificium mihi, incensum abominatio est mihi Qui mactat bovem, quasi qui excerebret canem . Sed quaestio hinc potest oriri non modica, quare imperaverit ut offerri debuissent, si illi non placuerunt, nec voluntatis illius fuit? Quae gemina solutione potest solvi. Considerans Deus omnipotens animos Judaeorum pronos ad idola colenda, et ritum gentium imitandum, imperavit eis multa et gravia sacrificia offer
Abbreviated transcription (Latin):
raẽ aduersarios : Aemulattio aliquando ꝓimitatione ponitur : aliquando ꝓinuidentia: hic aũt ꝓ consupa¬
one &liundicit accipit᷑ : Terr& ergo a płs om̃s ut metuant post baptismi lauachrũ aduitia relabi : qr ñposs̃
rebaptitari : Terr&ꝰ etiã ut si peuciuerint poenitentiã stgt̃ studeant agere dignã : q̃m̃ quicũq: medicañ¬
tũ poenitentiȩ medicam̃tũ neglexerit . uindiciti & consũptio ignis ae t̃uide uortbiteũ : Quc ꝓpt̃unꝰ quisq ad
poenitentiȩ dũpoenitentiȩ dũtẽpus hab& medicam̃tũ confugiat : neignitradatt᷑ et̃no : Irritĩ quis facies
legẽ moysi : sine ulla miseratione duob: uł trib: teftib: sub̵ conuictꝰ morit᷑ : Quantomagis patitus deten

Expanded text:
ra est adversarios. Aemulatio aliquando pro imitatione ponitur, aliquando pro invidentia: hic autem pro consumptra est adversarios. Aemulatio aliquando pro imitatione ponitur, aliquando pro invidentia: hic autem pro consumptione et vindicta accipitur. Terret ergo Apostolus omnes. ut metuant post baptismi lavacrum ad vitia relabi, quia non possunt rebaptizari. Terret etiam ut si peccaverint, poenitentiam statim studeant agere dignam, quoniam quicunque poenitentiae medicamentum neglexerit, vindicta et consumptio ignis aeterni devorabit eum. Quapropter unusquisque ad poenitentiae dum tempus habet medicamentum confugiat, ne igni tradatur aeterno. Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus, su
Abbreviated transcription (Latin):
in molandus : ꝓ nab̵ peccatis nr̃s : Itocenĩ semel factũ ẽ & scđo opus nonẽ : sed magis opus ÷ pꝰ acceptã grta
ꝑmanere in fiderecia & munditia bonorũ operũ : Mundatꝰes inbaptis mate : lib̵ es a criminib: om̃ib: q
peccatis factuses filius dĩ : Si ad primũ uomitũ reuersus fueris : gituus simũ te expectut iudiciũ sicut¬
sequentia. nisi ꝑ dignã poenitentiã renodtitꝰ fueris : His aũt uerb̵ ñ poenitentiã excludit neq ꝓpitiat¬
onẽ q̃ fit ꝑ poenitentiã : neq repellit &deicit ꝑdesperationẽ delinquentẽ . sed scđm exdudit laiua chnũ
baptismi: Nonenũ utiẽ inimicus salutis prẽ ut dicer& nonẽ ultra poenitentia neq pecaatorũ remissio : sed hostia i¬
& ĩa ñ morit᷑ : ua& uos semel baptitati instair mortiseus & sepulturȩ sicat apłs alias dic̃ consepulti cũillo ꝑbap¬
tismũ nmorte iãnon possumꝰ rebaptitari : Terribilis aut ÷ quȩdã expectatio udicu : &ignisemulatio q̃ consũpta¬

Expanded text:
immolandus est pro peccatis nostris: hoc enim semel factum est, et secundo opus non est, sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide recta et munditia bonorum operum. Mundatus es in baptismate; liber es a criminibus omnibusque peccatis; factus es filius Dei: si ad primum reversus fueris, gravissimum te exspectabit judicium sequens, nisi per dignam poenitentiam revocatus fueris. His autem verbis non poenitentiam excludit, neque propitiationem, quae fit per poenitentiam; neque repellit et dejicit per desperationem delinquentium; sed secundum excludit lavacrum baptismi. Non enim ita est inimicus saluti nostrae, ut diceret, non esse ultra poenitentiam, neque peccatorum remissionem; sed hostia, inet jam non moritur, ita nos semel baptizati in fide mortis ejus et sepulturae, sicut Apostolus alias dicit, consepulti cum illo per baptismum in mortem jam non possumus rebaptizari. Terribilis autem quaedam exspectatio judicii et ignis aemulatio quae consumptu
Abbreviated transcription (Latin):
adulteri atq homicidi : Perfecta dũt mundatio inxp̃ĩ aduentudatiẽ : In capite libri scriptũ ẽ deme : ut faciã¬

Expanded text:
adulterii atque homicidii: perfecta autem mundatio in Christi adventu data est. In capite libri scriptum est de me, ut faciaadulterii atque homicidii: perfecta autem mundatio in Christi adventu data est. In capite libri scriptum est de me, ut facia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nuncabatur. it etic̃ & misterus p̃signaret᷑. quatnꝰ a figura utius transirent adueritatẽ: Sed
qx illi ñ placcuer̃ sacrificia : aduenit uerũ dequo a płs ait : Id eo inquit qr in possibile erat sanguine hỹr¬
corũ auferri peccitta. &qe ñ placebant dõ ttilia sacrificia: ingrediens mundũ ñ dũbiũ quin xp̃s.
ubiq p̃señ serat sed iam̃ inuisibilis factus posteci homo uisibilis mundo apparuit : quodã modo ubienti
illuo ingressus ÷ : Et quid dic̃ dõ patri : łt ostiã inquiens & oblationẽ noliusti: corpus aut aptasti¬
dicebat᷑ sarificiũ : qđ totũ concremaret᷑ in altari qua si totũ incensũ: Nã olo dicit᷑ cotũ : caustũ uõ¬
ineisũ sicut olo uitreũ torũ utreũ: Sedsi olo caustomati ꝓpeccato ei ñplacuer̃. queri potest quo modomun¬
dabiont᷑ : Ad qđ respondendũ ẽ qr fide & poenitentia digna mundabant᷑ sicit mundatus ẽ dauid apeccato

Expanded text:
figuratitiis transirent ad veritatem. Sed quia illi non placuerunt illa sacrificia, advenit iterum, de quo Apostolus ait: Ideo, inquit, quia impossibile erat sanguine hircorum auferri peccata, et quia non placebant Deo talia sacrificia, ingrediens mundum, non dubium quin Christus praesens erat, sed tamen invisibilis, factus postea homo visibilis, mundo apparuit, quodammodo ubi erat illuc ingressus est. Et quid dicit Deo Patri: Hostiam, inquit, et oblationem noludicebatur sacrificium, quod totum cremabatur in altari, quasi totum incensum; nam ὅλον, holon, dicitur toincensum: sicut holovitreum totum vitreum. Sed si holocautomata pro peccato non ei placebant, quaeri potest quomodo mundabantur? Ad quod respondendum est, quia fide et poenitentia digna mundabantur, sicut mundatus est David a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dict corpuis aqua bciptis matis abluendũ : qe dũ corpus ablutur aqua spũ scõ sc̃ificatt᷑ anima : Tenecimꝰ¬

Expanded text:
dicit corpus aqua baptismatis abluendum, quia dum corpus abluitur aqua, Spiritu sancto sancdicit corpus aqua baptismatis abluendum, quia dum corpus abluitur aqua, Spiritu sancto sanc
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ apłs. Habentes itaq frs̃ fiducit̃ iningressuscõrũ ꝑ sanguinẽ xp̃i : aucedamꝰ ad eũ cũuero corde :
Qude ẽt inucro corde acedere ad xp̃m :̃ ex posut subiungens i plenitudine fidei ut redamꝰ resurrectionẽ gene¬
ralẽfutusã : quasi dicer&ꝰ : lã qe fiduciã habemꝰ in gredi in patriã ce lestẽ : non debemꝰ he setare qđ quorũdã
sit resurretio quorũdã uõ non : seduera fides debemꝰ credere am̃s homines resurrec turos. quosdã adgłam
quos dũ ait ad poenã : Nã siquis de hoc hesiat : p̃hab&uerã plenãq fidẽ: Porest & alit̃intellegi : Plena
fidesẽ quȩconcpit᷑ corde i confitet᷑ ort &operib: bonis exornat᷑ : Eac fide accedendũẽ adam̃ quicũq
uta cũuituitib queritur : Qm̃ fides sineoperib mortuciẽ : ludȩi corpora mundabant : nosconsuentiam:
Et ablitinqut ꝑ corpus : siue ablutũ corpus habentes a qua munda. hoc ÷ a quab aptis matis: Idcireoaũt̃

Expanded text:
s: Habentes itaque, fratres, fiduciam in ingressu sanctorum per sanguinem Christi, accedamus ad eum cum vero corde. Quid esset in vero corde accedere ad Christum exposuit, subjungens, in plenitudine fidei, ut credamus resurrectionem generalem futuram; quasi diceret: Jam quia fiduciam habemus ingredi in patriam coelestem, non debemus haesitare quod quorumdam sit resurrectio, quorumdam vero non; sed vera fide debemus credere omnes homines resurrecturos, quosdam ad gloriam, quosdam vero ad poenam. Nam si quis de hoc haesitat, non habet veram plenamque fidem. Potest et aliter intelligi: Plena fides est, quae concipitur corde, confitetur ore, et operibus bonis exornatur. Hac fide accedendum est ad Dominum, qvita cum virtutibus quaeritur; quoniam fides sine operibus mortua est. Judaei corpora mundabant, non conscientiam. Et abluti, inquit, corpus, sive ablutum corpus habentes aqua munda, hoc est aqua baptismatis. Idcirco autem
Abbreviated transcription (Latin):
sub uosinuaẽ : in hoc loco nonsolũ admonut : sed etiã culpauit & terrut untatẽ carittis suandentes :
ẽrur eñ nila quicont᷑ bͥ abant congregtionẽ fideliũ quasi p̃ possent int̃illos habrtare causa suȩ sũtuius:
Vde serehant collectio pẽ illorũ habitintes soli utdõ lberius uiderent᷑ uacare : Isti talestiphosuꝑbiȩ
distenti: despirehant reliquos &i disrũ pebant caritatẽ : quos apł̃s uatrũq Ri ad nonu& atend ionts¬
ñ de serere souettae si deliũ sed potius consolari sim pliciores & suo exemplo confortari: Sienẽtortũ ualas
souetus fidelũ ut ibiduo đ tres congregati fuerint imomine saluctoris ipsesit inedio eorũ quanto

Expanded text:
on solum admonuit, sed etiam culpavit et terruit unitatem charitatis scindentes. Erant enim multi qui conturbabant congregationem fidelium, quasi non possent inter illos habitare causa suae sanctitatis, et deserebant collectionem illorum habitantes soli, ut Deo liberius viderentur vacare. Isti tales typo superbiae distenti despiciebant reliquos et disrumpebant charitatem. Quod Apostolus utrumque et adn deserere societatem fidelium, sed potius consolari simpliciores, et suo exemplo confortare. Si enim tantum valet societas fidelium, ut ubi duo vel tres congregati su
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰquã hoc testam̃tũ adimpletũẽ qđds̃ ꝑ prophetã ꝓmatebat statimillȩ hostiȩ finẽ aceper̃ : q ueniente
ueritate umbrtidis cessit : Nottindũ engo qr ubi re cordatio peccatorũ ñ ẽ quȩ in baptis mate ꝑfidẽ dominicȩ
passionis dimittunt᷑ : iã nonẽ necessaria oblatio legis ꝓpeccato : E abentesittq fr̃s fiduciã in introitu scõꝵ̃
insanguine xp̃ĩ quc̃ initicuit nob̵ fidẽnouc̃ &uuentẽ ꝑuelam̃ id ÷ carnẽ suã : & sac̃ dotẽ magnũ suꝑdomũ dĩ
Nacten ostendit ponteficis & hosticirũ tabnaculi quoq & testam̃ti atq reꝓmissionis distantiã multãq diffe¬
as offerebant qr hostia nrã uera & nationabilis ÷ : in tantũ enĩ maiorẽ fiduciã habemꝰ in ingressucelorũ

Expanded text:
um est, quod Deus per prophetam promittebat, statim illae hostiae finem acceperunt: quia veniente veritate, umbra discessit. Notandum ergo quia ubi recordatio peccatorum non est, quae in baptismate per fidem dominicae passionis dimittitur, jam non est necessaria oblatio legis pro peccato. Habentes itaque, fratres, fiduciam in introitu sanctorum in sanguine Christi, quam initiavit nobiendit pontificis et hostiarum, tabernaculi quoque et testamenti, atque repromissionis distantiam, multaque diffeas offerebant: quia hostia nostra vera et rationalis est. Intantum enim majorem fiduciam hab
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ pellenis sac̃doti: utetaic̃ ips quieandẽ habuerͣt ꝓgentonrẽ & abiono patre desenderant propt excellentȩ me¬
nti quonelioreserant siatrib sus utpote a aron quiont̃ uios ac mortuos ftonsuũdũ plecuuit sac̃dotu dignetutõ ne¬
denus dedͥss.: siut aaron maioris merta fuit quã fr̃s illius reliqutrũ tribiũ : Dut ergo. Et quidẽ defilis leu accip¬
eres sãdotũ sic̃ acept aaron &sfilueis. mandatũ & preceptũ habent scdm legem sumeredetinas a populo quas.
nelioresilis s hoc afratrib sus cũ inũ undẽq habiussent ꝓgentorẽ uxti qđ apłs mansestit duans : Quã quã¬
ln beimnas sap̃st᷑ abriã : & hunc hocẽ abiiã quh abebat repmisiones de filiod̃ benedex̃ ilemedisedech: tuc
osenb ãnairiũ isĩ sacerdotẽ sac̃ dote circũ ciso multo eẽ sublimiorẽ : Quomodoergo hoc ostendit. ũtq quicapst

Expanded text:
excellentia sacerdotii, ut etiam ipsi qui eumdem habuerant progenitorem, et ab uno patre descenderant: propter excellentiae meritum quo meliores erant fratribus suis, utpote Aaron, qui inter vivos et mortuos stans, iram Domini placavit, sace quidem de filiis Levi accipientes sacerdotium, sicut accepit Aaron et filii ejus, mandatum et praeceptum habent secundum legem sumere decimas a populo, quasi meliores illis, et hoc a fratribus suis, cum unum eumdemque habuissent progenitorem, juxta quod Apostolus mai. Decimas sumpsit ab Abraham, et hunc. Hoc est, Abraham. Qui habebat promissiones. De Filio Dei. Benedixit. Ille Melchisedech. Hic ostendit incircumcisum sacerdotem sacerdote circumciso multo esse sublimiorem. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã Noui testam̃ti ñ habuer̃ scriptã intaibulis lapideis neq: in membranis. sed in m̃te & cordib: sius di¬
uintꝰ ex aratã habuer̃ : Primũ quidẽ ante dominicã passionẽ quando sic̃ matheus narrat ascendit in montĩ
quando sĩ luccis testat᷑ aperuit cis sensũ ut intellegerent om̃ci q̃ deo scripta erant in lege moysi & ꝓphetis
& psalimis deme ipso: Deinde uõ decimo die ascensionis suȩ aduenientespũ scõ in lingiuisigneis suꝑ eos. reue¬
luit eisut cognoscerent quicquid mortalib: dedõ suendũ erit: Quomodo possent eugłistȩ tantim
mcila & uerba celestia pꝰeus ascensonẽ senbere nisi et ncordũ taibulis diunitꝰ ex artu habens¬

Expanded text:
cordibus suis divinitus exaratam habuerunt. Primum quidem ante Dominicam passionem quando, sicut Matthaeus narrat, ascendit in montemquando, sicut Lucas testatur, aperuit illis sensum ut intelligerent omnia quae scripta erant in lege Moysi et prophetis et psalmis de ipso ; deinde vero decimo die ascensionis suae, adveniente Spiritu sancto in linguis igneis super eos, revelavit eis ut cognoscerent quidquid mortalibus de Deo sciendum erat. Quomodo enim possent evangelistae tanta miracula et verba coelestia post ejus ascensionem s
Abbreviated transcription (Latin):
illc̃ uidelic& parte tẽpliquȩ duidebat᷑ pariete iuginti cubitorũ . & uelo qđ pendebat ante parietẽ ubuntrin¬
secusent arta moysi continensin setabulcs legis urnã aure ã inqua erat manna urgã quoq a a ronquȩ frondu¬
entt : iysa aũt arta planoscemate erat faciti: i deoqsuꝑipsc̃ erat tabula aureai quȩ appellabat᷑ ꝓpiciatoriũ

Expanded text:
illam videlicet partem templi quae dividebatur pariete viginti cubitorum et velo, quod pendebat ante parietem ubi intrinsecus erat arca Moysi, continens in se tabulas legis et urnam auream, in qua erat manna, virga quoque Aaron quae fronduerat. Ipsa autem arca plano
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte uidȩi possent ob latrando dicere illud testtam̃tũ destruendũ eẽ . de quodix̃ ad abrahã in semine tuober¬
dicentur om̃s gentes. discrete manifestauuit de quo loqueretur cũ sub intulit dic̃s : Indie quai app̃hendi mañ
illoꝵ̃ ut educerẽ eosdet̃ itiȩgypti : Delege enĩ hoc dix̃ : quã quin quage sima die egressionis illoꝵ̃ det̃ raegi
p̃ti. datũ eẽ constat in monte syncu. inqua ñ ꝑmanser̃ patres eorũ sed fecer̃ uitulũ in oreb & adorauer̃illa¬

Expanded text:
Ne forte Judaei possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benNe forte Judaei possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintulit: In die qua apprehendi manum illorum, ut educerem eospti, datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum, sed fecerunt vitulum conflatibil
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quã exhibuit illippło: M ore eni mulierũ loquit᷑ sermodiuinꝰ quȩ solent paruloꝵ̃ manus app̃hen¬
dere & plerũq ad seconducere. plerũq etiã huc illucq sustenđ ando illos nel aibant᷑ t pote firmos gressis
bebat neq fortitudinẽ quase poss& ex soluere deiugo opprim̃tiũ : terendit ei mapũ suc̃ magnũ uidelia&
auxiliũ pietitis suȩ & extrax̃ eũ defornace ferrea trahenseũ ad cognitionẽ &ãplexus gratissimos simnulo
deducens ꝑ desertiucistuitẽ . introdux̃ interrt̃ om̃ib meliorẽ : Sed qx ñ ꝑmanser̃ intestam̃to ei : id÷ ñ obserua¬
uer̃ qđ p̃cepit intestam̃ tosuo : neglex̃ eos hoc ÷ dimisit eosire scđm desideria cordissui uxtt qđ ꝑpsal mistã
dic̃ : Nottindũ aut q cũ doxis s& sermo diuinꝰ ꝑficiã testam̃tũ nouũ . ñ scđm illud qđ pepigi cũ patrib: eorũ:¬

Expanded text:
us ostendit, quam exhibuit illi populo: more enim mulierum loquitur sermo divinus, quae solent parvulorum manus apprehendere, et plerumque ad se conducere, plerumque etiam huc illucque sustentando illos ne labantur, ut pote firmos gressus bebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de jugo opprimentium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahens ad cognitionem suam, et amplexus gratissimos, simulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus meliorem. Sed quia non permanserverunt quae praecepit in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis sui, juxta quod Psalmista dicit . Notandum autem quia cum dixisset sermo divin
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalic : qr obseruatoressuos inueritate ad cȩ lesticiducunt : Nne caeleste altare ẽ fidesnrt̃ in quo offerimꝰ
quotidie orationes prtãs dõ : Vide inquit om̃a facito secundũ exemplar qđ tibiostensũ ÷ in monte : Qm̃ auditus
nt̃ minꝰ aptus eẽ uidet᷑ a ddisciplinã ꝑcipiendã quã usus : Ñem̃ita a nimo cõm̃damꝰ quȩ audomꝰ quomodo illti quȩ¬
ipso uisu ꝑcipimꝰ : id eo ñ solũ auditu uerũ etiã iuisu de monstratũ ẽ moysi adño in monte tab̵ naculũ qđ erat
facturus coopertonte beselehel : Vnde dic̃ ei : Vide ut omĩ ai facias. scđm illã similitudinẽ quȩtibi ostena¬

Expanded text:
spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte. Quoniam auditus noster minus aptus esse videtur ad disciplinam pipso visu percipimus, ideo non solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑt̃rã sicut a a ronuł aliquis scđm eius ordinẽ in mortalis &sine peccato quisius sacrificus potuiss& mundare
genus humtinũ ꝑfectũq reddere : non eẽt utiq: sac̃ dos scđ m ordinẽ melchi sedechinȩ t̃nũ . qe satiseẽnt qui
offerreNT legalia munera : Sedqr a aron & filueius moritiles erant & peccttores qua ꝓ pt̃ ñ poterant ñ pote¬
rant genꝰ humanũ ꝑfectũ reddere : ideouenit xp̃s sine peccato quiin ȩ c̃nũ siuũ sac̃ dotiũ tener&. suoq sacrifia¬
o. genꝰ humanũ ꝑfectissime mundar&s. Ñteiles quale silli fuer̃ qui exemplari &umbrȩdeseruiunt cȩlestium :
Exemplar ẽ & figurti &usimilitudo : ꝑ qđ alia resostendit᷑ sicuti imn ago ex presscun pariete exemplar & figu¬
ra ẽ ueri hominis : Sac̃ dotesigit᷑ iudȩ oꝵ exempluri id ÷ figurȩ &umbrȩ caelestiũ mnisteriorũ deseruebant:
qr om̃ici ill similitudines & figure erant istorũ quȩ inecła modoinueratiteagunt᷑: Cȩlestia aũt mysteriadic̃

Expanded text:
 secundum ordinem Melchisedech, immortalis et sine peccato, qui sacrificiis potuisset mundare genus humanum, perfectumque reddere, non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum: quia satis essent, qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales erant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere; ideo venit Christus sine peccato qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exemplar est et figura veri luminis. Sacerdotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Nld ipotertt hominẽ ustificare net regiũ celoꝵ̃ susobseruatorib reserare istudiuo & ꝑfe te ustficat ho¬
noẽ fattiq ei regnũ celoꝵ aperit : Mediatoraũt testam̃tiappellat᷑ dñs q̃e sicut moy ses medius fut inter
ali łnnsiensapłs asic̃dote & sacrifiao tunedenũ &t estam̃tidifserentiã fac̃ dũ: Eã sillad prus sab
testontũ ulpa uacass&. ñ utiq scđi testam̃ti locus in quireretur: Hocẽ sulluid testuntũ legis peccata poss&
a sereit ob seruatores siuincul pabile seẽnt. ñ scdi testam̃ti locus relinqueret᷑ : Sed ec ilud ñfut ꝑfertr¬

Expanded text:
non poterat hominem justificare nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero perfecte justificat hominem, statimque ei regnum coelorum aperit. Mediator autem testamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter testamenti differentiam facit, dicens: Nam si illud prius. Testamentum. Culpa vacasset, non utique secundi. Testamenti. Locus inquireretur. Hoc est, si illud testamentum legis peccata posset auferre, ut observatores sui inculpabiles essent, non secundi Testamenti locus relinqueretur, sed quia illud non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃ dotiũ legis ꝑ hoc qđ xp̃s ñ scđm ordinẽ a a rondicit᷑ sac̃doseẽ inȩt̃iũ sed scđm ordiñe melch sedech : qua ꝑ
hocqs detbu leun fuit : qđ enĩdic̃ sĩscđñ ondnẽ melchn sedec ex surger&ꝰ aluis sa c̃dos: nondubitit iuelogutꝰ
sedaffimatiue : quasi dicendꝰ : Amplius ad huc ꝑ hoc demonstratur destructũ eẽ sacerdotũ legis qr scđm ordi¬
nẽ melehise dech surrex̃ xp̃s alius sac̃ dos quiñ scđ mnetonalis manditu legẽ fact᷑ ẽ sac̃ dos sic̃ a aron: legẽ carnalis
nandatiuocat quia ex maxima parte carnalis erat carnalia p̃cipiens in circũcisione. inmundatione corporis
nhostus &oblationib: cumalib in discretione ciborũ. dierũ actẽporã dic̃s mane extta castia. laua corpͥ

Expanded text:
c: quia de tribu Levi non fuit. Quod enim dicit si secundum ordinem Melchisedech exsurgeret alius sacerdos, non dubitative loquitur, sed affirmative, quasi diceret: Amplius adhuc per hoc demonstratur destructum esse sacerdotium legis, quia secundum ordinem Melchisedech surrexit Christus alius sacerdos, qui non secundum carnalis mandati legem factus est sacerdos sicut Aaron. Legem carnalis mandati vocat, quia ex maxima parte carnalis erat carnalia praecipiens: in circumcisione, in mundatione corporis, in hostiis et oblationibus carnalibus, in discretione ciborum, dierum ac temporum, dicens: Mane extra castra, lava corpus
Abbreviated transcription (Latin):
bimaculiueri qđ fix̃ ds̃ &non homo : Sedđẽ magnitudinis incaelis debemꝰ accipere plenitu dinẽ pat̃ nȩ mã¬
uestitis inqua filius sedet : quȩ etiã de signat᷑ ꝑ dexterc̃ : Hec ÷ puerilit̃ accipiendũ qđ ds̃ pat̃ dexterã
aut sinistrã habeat qr sp̃s̃ ÷ om̃icuimplens ut ut sedeat filius indexteraillius. sicut sol& filius uxta patrẽ suũ
rgẽ sedsic̃ diximꝰ plenitudinẽ m aiestatis sumãq glãm beciuitudinis & ꝓsperitatis debemꝰ ꝑ dexterã intellege¬
rt inqua filius sedet. Sedere aũt filu. ꝓ habitare ponit᷑ : Pontifex ergonr̃ quaonsedit in sumna gła pat nȩ ma¬
estis in celis. scorũ minist ẽ. qđ duob: modis potest accipi: Veiuens quippedñs in mundũ incarnationis¬

Expanded text:
bernaculi veri quod fixit Deus et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae mabernaculi veri quod fixit Deus et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae majestatis, in qua Filius Dei sedet, quae etiam designatur per dexteram. Nec est pueriliter accipiendum, quod Deus Pater dexteram autudinem majestatis summamque gloriam beatitudinis et prosperitatis, debemus per dexteram intelligere, in qua Filius sedet. Sedere autem pro habitare ponitur. Pontifex ergo noster, qui consedit in summa gloria paternae majestatis in coelis, sanctorum minister est: quod duobus modis accipi potest. Veniens quippe
Abbreviated transcription (Latin):
lostlogẽ : factusẽ sermodi patris ad dauid dexp̃õ cũ ure uirtindo ubidicit᷑: Iurauit dñs & ñ poenitebit eũ : tu
asac̃dos inȩt̃ nũ scđm ordine melchisedech : Ponit hic apłs filu nom̃ ad distinctionẽ seruorũ qui fuer̃ inlege:
ꝗ senuni firmi fuer̃ siue qe peccatores. siue quia mortaleserant : Filiũ uõ ꝑfectũ ostendit : q sẽꝑiuuit dsẽꝑ
snepeccato ẽ: Ccpitulũ aũt suꝑ eti q̃ dicunt᷑ : hoc ÷ repetitio suꝑ ea q̃ dicunt᷑ dexp̃o: Quo dicto: significat
aliquid sũnũ & magnũ. & quaisi recapitulatione p̃cedentis disputtitionis ad rẽ ipsã deduc̃ auditorẽ : Talẽ
habem pontificẽ : sub̵ quclẽ superius diximꝰ scm̃ uide lic& in nocentẽ. in pollutũ. segregitũ apeccatorib &¬

Expanded text:
post legem; factus est sermo Dei Patris ad David de Christo cum jurejurando, ubi dicitur: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu post legem; factus est sermo Dei Patris ad David de Christo cum jurejurando, ubi dicitur: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum. Ponit hic Apostolus Filii nomen ad distinctionem servorum, qui fuerunt in lege: quia servi infirmi fuerunt, sive quia peccatores, PUT VIII. Capitulum autem super ea quae dicuntur, hoc est, repetitio super ea quae dicuntur de Christo. Quo dicto significat aliquid summum et magnum et quasi per recapitulationem praecedentis disputationis ad rem ipsam deducit auditorem. Talem habemus pontificem qualem subaudis superius diximus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Pontifices aut̃ uideorũ peccatores erant. &ideo necesse habebunt ꝓsuis delicts hosticis offerre. &id
uno saenficia illa hominẽ ustificure ñ potencit q in conueniens enat ut ꝓ homine rationali. in tationale
a nima lofferret᷑: Quȩ rebat᷑ pontifex sine peccoto : & hostia rationalis nec inue puebat᷑ : Inuentus ẽ unus sine
peccatto ds & homo &optulit scipsu ration abe le sacrificiũ ꝓsalute homins rationalis NLex enũ homines
onstutuit saĩ dotes in firmitatẽ habentes : Dict enĩ dñs ad moysen in lege : Vnges a aron & filios eius nihi in
sã dotes: Sedq illi in infirmittẽ hoc ÷ peccata habebant quib: in firmabat᷑ illoꝵ̃ anima : necesse habebcnt
ut ꝓpopuli : utietiũ ꝓsius delictis hostius offerre : Iste aũt au potensẽ ut ñ indiget ꝓse offere. sed in su ꝑ

Expanded text:
tium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et tium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et ideo sacrificia illa hominem justificare non poterant, quia inconveniens erat, ut pro homine rationali irrationale animal offerretur. Quaerebatur pontifex sine peccato, et hostia rationabilis, nec inveniebatur; inventus est autem unus sine peccato Deus et homo, et obtulit seipsum rationabile sacrificium pro salute hominis rationalis. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Dicit enim Dominus ad Moysen in lege: Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes ; sed quia illi infirmitatem, hoc est, peccata habebant quibus infirmabatur illorum anima, necesse habebant ut pro populi, ita etiam pro suis delictis hostias offerrent. Iste autem tam potens est, ut non indig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsemet ipsis similit̃ indigebant offerre : Nos aũt quib dictũ ẽ ic̃ ñ dici uos seruos sed amicos meos. & qui filudĩ
sum seruiendo illi amore filiatiationis de. & ut habetimꝰ pontificẽ in mortalẽ segregaaũ apeccatorib Sequit᷑
quiñ hab& quotidie necessitatẽ quẽ ad modũ sac̃ dotes legis. prius ꝓsiuisdelictis hostias offerre deindȩꝓ po¬
puli. Ebioc enĩ fec̃ semel seofferendo dñs nr̃ ihs̃ xp̃s. quid feat : utiq optulit sacrificiũ ñꝓsiuisded lictis. ed
nabitur: Magnitudinẽ xp̃ĩ sacrificii hic ostendit : qđ semel oblttũ tantũ p̃uciluit. quantũ omĩa sacrifi¬
Lic legulia ñ ucluer̃ : Vnũ enĩ fuit & semel oblatũ : & sufficit in sẽpit̃ nũ ad tollendc om̃a peccatt creden

Expanded text:
pro semetipsis similiter indigebant offerre: nos autem quibus dictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei pro semetipsis similiter indigebant offerre: nos autem quibus dictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei sumus, serviendo illi amore filiationis, decet ut habeamus pontificem immortalem, segregatum a peccatoribus. Sequitur: Qui non habpuli. Hoc enim fecit semel seipsum offerendo Dominus nabitur. Magnitudinem Christi sacrificii hic ostendit, quod semel oblatum tantum praevaluit, quantum omnia sacrificia legalia non valuerunt: unum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Segregatꝰ a pecccitorib: : &excelsior celis factꝰ: Neramꝰ digni nec ꝓ merebamꝰ talẽ habere pontificẽ : sed
necesse erat nob̵ ut talẽ haberemꝰ pontificẽ quieẽt sc̃s uuinteriore homine in nocens manib: inpollitꝰ corpore
segregitꝰ a pec cutorib id ÷ ab omĩ peccato inmunis & conuersatione peccatoꝵ̃ separatꝰ: In hocenĩ fuit separatꝰ¬
apeccatoribi : quia alii homines cũ pecatto concipiunt᷑ & nascunt᷑ atq ab hoc sđo cũpecctto transeunt: hic
aut̃ sine pecato ẽ conceptus sine peccatonatus & sine peccctto ab hoc mundo tran siuit. qm̃ pec catũ ñ fecit.
nec dolus imuientus ẽ in ore eius : Ecictus ÷ aũt excel siorcelis : quando xol die ad mirandȩ suȩ resurrecti¬
tudine honoris & głȩ : Potest &ita intellegi qđ dic̃ talis nob̵ dea&ecebat ut eẽt pontifex. qua si dicer&. lude
uelud serui timore legis dõ seruentes legales pontifices habuer̃ sibi conseruos morttlesq: ac peccatores:

Expanded text:
peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem: sed necesse erat nobis, ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiore homine, innocens manibus, impolluto corpore, segregatus a peccatoribus; idem ab omni peccato immunis, et a conversatione peccatorum separatus. In hoc enim fuit separatus, quia alii homines cum peccato concipiuntur, et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt: hic autem sine peccato est conceptus, sine peccato est natus, et sine peccato ab hoc mundo transiit: quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventus etudine honoris, gloriae. Potest et ita intelligi, quod dixit: Talis nobis decebat, ut esset pontifex, quasi diceret: Judaei velut servi timore legis Deo servientes legales pontifices habuerunt, sibi conservos mortalesque ac peccatores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ : Offert etiã sacrificũ dõdõ patri. acceptũ ꝑ eđcim suã : Dũ eni nosofferimꝰ sacrtam̃ti corporiseius :
ipse offort : Siergo eẽt suꝑteriã sub̵ sac̃dos t̃renꝰ scđm ordinẽ a aron. Nec eẽt sac̃dos sub̵ scđm ordinem¬

Expanded text:
cium. Offert etiam sacrificium Deo Patri acceptum per Ecclesiam suam. Dum enim nos offerimus sacramenta corporis ejus, cium. Offert etiam sacrificium Deo Patri acceptum per Ecclesiam suam. Dum enim nos offerimus sacramenta corporis ejus, ipse offert. Si ergo esset super
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid qđ offerat : Non potest eẽ sac̃ dos nsi habeat quid offerat : Pontifices enĩ ueteris sac̃ dotu : scđn pre¬
ceptũ legis munera & hosticis ꝓsus ił ꝓpopuli offerebant delictis : Xp̃suõ cũ in sẽpit̃ na diunitatis sue na¬
tunt non haber&ꝰ quid offerra : supsit ex nob̵ qđ ꝓ nob̵ offerr& id ÷ camẽ huma nã seipsũ uidelic& quẽ optulit
inarticrucis : Quid ergo tũ aptũ immo lationi quã cciro rationalis ꝓ rationali : & quid tã mundũ ꝓmundaor¬
dis quã ccirnẽ sine clla contugione offerre : &i qm̃ qutituor in om̃i sacrificio considertndcs uidelic& cui offerat᷑
a quo offertit᷑ quid offertt᷑ ꝓ quib offenit᷑ : hȩc etic̃ possumꝰ hic repperire satiselegant̃ : Quia enĩ nulli sa¬
crificiũ debet᷑ nisi soliũo dõ : pontifex nr̃ mundã hostit̃ ꝓ nob̵ dõ patri optulit idẽ existens sac̃ dos & sacrifi¬

Expanded text:
aliquid quod offerat. Non potest esse sacerdos, nisi habeat quod offerat: pontifices enim veteris sacerdotii secundum praeceptum legis munera et hostias pro populi offerebant delictis; Christus vero in sempiterna divinitatis suae natura cum non haberet quod offerret, sumpsit ein ara crucis. Quid ergo tam aptum immolationi quam caro rationalis pro rationali? Et quid tam mundum pro immundis quam carnem sine ulla contagione offerre? Et quoniam quatuor in omni sacrificio consideranda sunt: videlicet cui offerat, a quo offeratur, quod offeratur, pro quibus offeratur, haec etiam possumus hic reperire satis eleganter. Quia enim nulli sacrificium debetur nisi soli vero Deo, pontifex noster mundam hostiam pro nobis Deo Patri obtulit, idem existens sacerdos et sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
si illud sac̃ dotiũ a a ron melius cẽt sub quo populus uideorũ legẽ accepit: Siaut sacerdotiũ legis titois latũẽ ad
xpm̃ scđm legẽ ordinẽ melchi sedech: necesse ẽ ut &s legis tians latio fiat hoc ẽ alege moysi necesse ẽ titinsire adle¬

Expanded text:
si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Judaeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatum est ad si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Judaeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatum est ad Christum secundum ordinem Melchisedech, necesse est ut et legis translatio fiat: hoc est, a lege Moysi necesse est transire ad le
Abbreviated transcription (Latin):
differentias nouitestam̃ti ostendere dic̃s: Si consumatio id ÷ ꝑfectio uitȩ atq ustificationis ꝑsac̃ dotiũ leati¬
cũ fuit quid necesse fuit aliũ ex surgere sac̃ dotẽ scđm ordinẽ ordinẽ melchi sedech: Nã qr a aron primũ pꝰ legt̃
datt̃ sac̃ dotẽ fuis se detribuleui nullidubũ ẽ. id eo sac̃ dotiũ quofunctus ẽ. leuiticũ nominauit sacerdotiũ:
Vel certe qc ipse leui infiliis sius functus ẽ leuiticũ illo sac̃ dotio : Nã abne potes illius susceperant illud moyses
&laaron ĩdeo dic̃ populũ subillo sa c̃dotio legẽ accepisse qr moyses &la a ron principes ertant tunc tẽ poris inpo¬
pulo quupsã legẽ ad ministiauer̃ detribusac̃ dottili existentes : Ergo sac̃ dotio leuitico : multo melior ẽordo
sac̃ doti melchi sedech quitypũ gerebat sac̃ dotis nr̃t : Ne quaquã enĩ dixiss& scđ mordinẽ melchi sedecha

Expanded text:
tamenti ostendere dicens, si consummatio, id est perfectio vitae atque justificationis, per sacerdotium Leviticum fuit, quid necesse fuit alium exsurgere sacerdotem secundum ordinem Melchisedech? Nam quia Aaron primum post legem datam sacerdotem fuisse de tribu Levi, nulli dubium est, ideo sacerdotium quo functus est Leviticum nominavit sacerdotium, vel certe, quia ipse Levi in filiis suis junctus est ipso sacerdotio. Nam abnepotes illius susceperunt illud, Moyseset Aaron. Ideo dicit populum sub illo sacerdotio legem accepisse, quia Moyses et Aaron principes erant illis temporibus in populo, quia ipsam legem administraverunt de tribu sacerdotali existentes: ergo sacerdotio Levitico multo melior est ordo sacerdotii Melchisedech, qui typum gerebat sacerdotis nostri: nequaquam enim dixisset, Secundum ordinem Melchisedech,
Abbreviated transcription (Latin):
significans saluatorẽ : de alia tribuẽ quã de sac̃ dotali de illcuide lic& dequa nulus altario presto fuit hoc ÷
de tribu uida : Naut̃ ordine tantũ modo neq testam̃to uł p̃ceptis mutatũe sac̃ dotiũ : sedetiã tribu : Et quomado
trains lactũẽ sac̃ dotiũ detribuintribũ: desac̃ dottili uidelicd ad regidẽ ut eadẽ ipsa sit & regalis & sac̃ doridis
in xpo quiẽ rex &s sac̃ dos : in tueremisterũ : Primo fut regale sac̃ dotiũ in melchi sedech scđm consequentiã
hui sermonis Scđo dũt fuit sac̃ dotiũ solũmodo sac̃ dotede in a aron: Terco iterũ fuit regale sac̃ dotũ in xp̃o
sicut &s primo : Vnde eccła modo regale sac̃dotiũ hab &. dicente petro : Vosgenius som̃ : regede sic̃ dotiũ : Trib¬

Expanded text:
significans Salvatorem, de alia tribu est, quam sacerdotali, de illa videlicet de qua nullus altari praesto fuit, hoc est, de tribu Juda. Non enim ordine tantummodo, neque Testamento vel praeceptis, mutatum est, sed etiam tribu. Et quomodo translatum est sacerdotium de tribu in tribum, de sacerdotali videlicet ad regalem, ut eadem ipsium Melchisedech, secundum consequentiam hujus sermonis; secundum autem fuit sacerdotium solummodo sacerdotale in Aaron; tertium iterum fuit regale sacerdotium in Christo, sicut et primum. Unde Ecclesia modo regale sacerdotium habet, dicente Petro apostolo: Vos genus sanctum, r
Abbreviated transcription (Latin):
cttitos habent sensus studio lectionis : Exusuquidẽ lectionis frequenti meditatione diuu¬
narũ scripturtirũ : efficiunt᷑ sensus nrtĩ exercitati & extensi ad maiont intellegenda : Vnde

Expanded text:
citatos habent sensus studio lectionis. Ex usu quidem lectionis et frequenti meditatione divicitatos habent sensus studio lectionis. Ex usu quidem lectionis et frequenti meditatione divinarum Scripturarum, efficiuntur sensus nostri exercitati et ex
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃ ad ̃eat uerbũ :ͣ Sequit̃ : Om̃ seni quilatis c̃particeps id ÷ somplicis tantũ doctn¬
nȩ : experiẽ sermonis usticuȩ hoc ÷ alienẽ adiscretione ꝑfecģ ustitiȩ ꝗcdũ non potest penetra¬
re arehana misteriorũ uesat utautexpedit discretionẽ facere uit̃ bonũ & malũ : Red ditq causã
sosaddiscretionẽ sub̵ boni & mali : Necñ addiscretionẽ ueritatis & hereticȩ prtiuitatis : Sicut par
ualus int̃ abũ & cibũ discemerenescit & sepeiinorus sum̃dis cibis penclitat᷑ siñ plubeat᷑ a senore.
itaindoct᷑ quisq quidis eretionẽ doctrinarũ nescat. facile decipit᷑. atq in ua entors periclitatur
qua ꝓpt̃ dic̃ quiciom̃is quilacus ẽpartceps expers ẽ sermonis iustitiȩ : Qđ enĩ olate &S
ldo cibo hoc in uidocto & sapiente differt : Sicut lac pariulis congraut. & solidus cib: actate
ꝑfectis utundoctis humilis sermo & sapientib: archaqiũ misterũ nos se conuenit quiexer¬

Expanded text:
doctrinae, expers est sermonis justitiae, hoc est, alienus est a discretione perfectae justitiae, quia nondum potest penetrare arcana mysteriorum nec scit ita ut expedit, discretionem facere inter bonum et malum, redditque causam sos, ad discretionem boni ac mali, necnon ad discretionem veritatis ac haereticae pravitatis. Sicut enim parvulus inter cibum et cibum discernere nescit, et saepe in innoxiis sumendis cibis periclitatur si non prohibeatur a seniore, ita indoctus quisque qui discretionem doctrinarum nescit, facile decipitur atque in via erroris periclitatur. Quapropter dicit, quia omnis qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae: quod enim in lacte et solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit, et solidus cibus aetate perfectis, ita indoctis humilis sermo, et sapientibus arcanum mysterium nosse convenit: qui exer
Abbreviated transcription (Latin):
eos neui fideles eent & iminus creduli promisionib: di : nunc aut̃ exemplis ortat᷑ ad patientiã & fidẽ ut indubitant᷑
credant p̃ solũ dõ dicente. uerũ &iã iudicante ꝑ sem& ipsũ : Sidõ ꝓmitente in quũ nonẽ credere quã impiũẽ dõ iuranti¬

Expanded text:
eos, ne infideles essent, et minus creduli promissionibus Dei, nunc autem exemplis hortatur ad patientiam et fidem ut indubitanter eos, ne infideles essent, et minus creduli promissionibus Dei, nunc autem exemplis hortatur ad patientiam et fidem ut indubitanter credant, non solum D
Abbreviated transcription (Latin):
referat᷑ ad patria rchas & scõsueteris testam̃ti quimultas ꝓmissiones acceper̃ de xp̃õ &ide hereditte terrȩ re¬
ꝓmissionis : qusidẽ habentes ꝑfectã qua credider̃ dm̃ imnplere posse quȩ promisit. & patientiã solidissimã quia ñ in se sed
infilus sius eꝓmissines expeciuer᷑̃ im plendas meruer̃ amici dĩcẽ & infilus suis easdẽ ꝓmissiones aet̃nȩ beati
tudinis ad ñõ sibi & om̃ib fidelib: ꝓmissas : a brahȩ nãq promittens ds̃ : qm̃ neminẽ habuit maiorẽ ꝑ quẽ iura r&.
iurauit ꝑ sem& ipsũdĩs : Nisi bene dicens benedicãte & multipluans multi plucbote : Vt firmius corroborar& ea
quȩ superius dixerat desũs qđ herediuta uer̃ ꝓmissiones dĩ fide & patientia : id crco utit᷑ exemplis : Sedmira sapienti¬
a eius : Aliquando eñi laudib: extollendo blandit᷑ eis : aliquando terrorib: terr& : Nã in superiorib: terr&

Expanded text:
eperunt de Christo, et de haereditate terrae repromissionis: qui fidem habentes perfectam, qua crediderunt Deum implere posse quae promisit, et patientiam solidissimam, qua non in se, sed in filiis suis promissiones exspectaverunt implendas, meruerunt amici Dei esse, et in filiis suis easdemictionis a Domino sibi omnibusque fidelibus promissas. Abrahae namque promittens Deus, quoniam neminem habuit majorem per quem juraret, juravit per semetipsum, dicens: Nisi benedicens benedicam tibi, et multiplicans multiplicabo te. Ut firmius corroboraret ea quae superius dixerat de sanctis quod haereditabunt promissiones Dei fide et patientia, idcirco utitur exemplis. Sed mira est sapientia ejus: Aliquando enim laudibus extollendo blanditur eis, aliquando terroribus terret. Nam in superioribus terret
Abbreviated transcription (Latin):
dechsed de xp̃o grandis nobsermo : & int̃ prettbilis addicendũ qm̃ in becilles factiestis ad audiendũ
Illa difficultui s int̃ p̃tandi sermonẽ quẽ de filiodĩ incarnato instituit : ñ fuit in eius ignorantia cuui
reuelatas misteria a scłis absconditi. sed potius in illorũ tarditute. qui in becilles id÷ infirmifide¬
& fiagiles sensu. ad intellegendũ ꝓfundamy sterii quietiã ꝓtep̃r magistri debuerant eẽ
Vnde &ipse reddit causã dic̃s̃ qm̃ in becilles factiestis adaudiendũ. acdeinde subiuingit:
Etenĩ cũ deberetis magistr eẽ ꝓpt̃ tẽpus sub quo pene abinitio legẽ habustis & ꝓphetas tursũ
opus sit ñ solido cibo : Ad eos loquit᷑ quidui morantes in lege exercuaitũ sensũ debuerant habere

Expanded text:
mo et in interpretabilis ad dicendum, quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Illa difficultas interpretandi sermonem quem de Filio incarnato instituit, non fuit in ejus ignorantia cui revelata sunt mysteria a saeculis abscondita, sed potius in illorum tarditate, qui iet fragiles sensu ad intelligenda profunda mysteria, qui etiam pro tempore magistri debuerant esse: unde et ipse reddit causam, dicens: Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Ac deinde subjungit: Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus. Sub quo pene ab initio legem habuistis et prophetas. Rursum opus sit, non solido cibo. Ad eos loquitur qui diu morantes in lege, exercitatum sensum debuerant habere