comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q sic nõ ⁊ assumpta creat᷑a in qͣ appa¬
reret sp̃c sc̃s: sicut assũptus : filius ho¬
minis in qͣ forma ip̃ius dei uerbi per¬
sona p̃sentaret᷑. non ut hab̾et uerbũ
dei sicut alii sc̃i sapientes: set qđ ip̃m
uerbũ erat. Aliud ÷ it uerbũ in carne:
aliuã uerbũ caro .i. aliud ÷ uerbũ in

Expanded text:
 sic est assumpta creatura in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est Filius hominis in qua forma ipsius Dei Verbi persona praesentaretur, non ut haberet Verbum Dei sicut alii sancti sapientes, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro, id est, aliud est Verbum in
Abbreviated transcription (Latin):
filio qđ minor sit patre scđm formã
qͣ missus apparuit: aꝑte ostendit au¬
sit d̃s filium suum fc̃m ex muliere.
fc̃m sub lege. usꝙ: adeo paruũ: ut s¬
fc̃m. eo ĩꝙ missum: quo fc̃m. fateam
g ft̾m minorẽ :⁊ in tantũ minorẽ: in
tum missum. Ecte habes q filius in

Expanded text:
Filio quod minor sit Patre, secundum formam qua missus apparuit, aperte ostendit Ausit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, usque adeo parvum ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fatemur ergo factum minorem; et iterum minorem in tum mis
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃s caritas inuenimus: si diligenter
ioħis apłi eloqͥum scrutem᷑. qͥ cũ dixis¬
set: diligamꝰ inuicẽ.q dilectio ex deo
uit se dixisse eam dilectionẽ ẽẽ dm:
qͣm dixit ex deo. Ueus gͦ ex deo ⁊ dilec¬
tio. s q ⁊ filius ex deo pr̃e natꝰ ÷ ⁊ sp̃c scĩ¬

Expanded text:
dictus charitas invenimus, si diligenter Joannis apostoli eloquium scrutemur; qui cum dixisset: Diligamus invicem, quia ex Deo vit se dixisse eam dilectionem esse Deum, quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio: sed quia et Filius ex Deo Patre natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑet᷑ ab uxore sua:⁊ aliã nunqͣm ac¬
ita eẽt faciendũ. s ne ilłd̾ fieret sũ¬
mo oꝑe cauendũ de illis ẽ intelligen¬
dũ qu pͥus filios uicissim de fonte sus¬
ceꝑunt qͣm fierent aiuges. p̃missis
autẽ auctoritatib oĩo ꝯsenciend̾ ẽ. ut

Expanded text:
re sua, et aliam nunquam acita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad nos diaconus sc̃itatis uestre
epłam defferens. qd̾ qͥdam uiri ⁊ mu¬
lieres p̃tito sabbato paschali ꝓ mag¬
no populi incursu. nescientes filios
suos suscepissent de lauacro. supis gͦ
scire anꝓpt̃ ħ debeant uiri ac mulie¬
sedis iam talia ⁊tigisse.: ⁊ płib eccłiis
quare ab ep̃is ab hac apłica sede uolen¬
tib scire. utr̃ uiri ac mulieres redirẽt
ad pͥum thoꝵ beate memorie sc̃i pa¬
tres iulius. innocencius :⁊ celestinꝰ

Expanded text:
nos diaconus sanctitatis vestrae epistolam deferens, quod quidam viri et mulieres praeterito sabbato paschali, pro magno populi incursu nescientes filios suos suscepissent de lavacro. Cupis ergo scire an propter hoc debeant viri ac mulieSedis, jam talia contigisse in pluribus ecclesiis; quarum episcopis ab hac Apostolica Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae memoriae sancti patr
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. nõ . it. religiosa unitas nõis ex
indifferentis nat᷑e tẽntia ꝯstitutã
ꝑsonam genite ademit eẽntie. ut
unica ac singłaris dei substantia:
ob indiscrete in utroq nat᷑e indis¬
filium. Est .it.ex deo ds. Non innas¬
cibiles duos. q auctoritate innasci¬
bilitatis. ds unus. ẽ. neq: ꝑ id ñ ⁊ uni¬
genitus ds ẽ. Namq origo sua innas¬
cibilis sub̃a ẽ. Non unum subsisten¬
tem s sub̃am nõ differentẽ. Nõ unũ
in dissimilib nat᷑is dei nom̃. s uniꝰ
nõis atq: nat᷑e indissimilen eẽn iã.¬

Expanded text:
ns. Non enim religiosa unitas nominis, ex indifferentis naturae essentia constituta, personam genitae ademit essentiae, ut unici ac singularis Dei substantia pob indiscretae in utroque naturae indisfilium; est enim ex Deo Deus. Non innascibiles duos, quia auctoritate innascibilitatis Deus unus est: neque per id non et Unigenitus Deus est; namque origo sua innascibilis substantia est. Non unum subsistentem, sed substantiam non differentem. Non unum in dissimilibus naturis Dei nomen, sed unius nominis atque nat
Abbreviated transcription (Latin):
patri filiũ nõ negare. prem in filio
predicare.q nͥl in se ħat filius a pa¬
tre dissimile. filiũ in pr̃e ⁊fit̾i q ñ
ẽ aliunde qͥ filius ẽ. Mutuam sibi ac
similem inuicẽ nat᷑am nõ nescire.q
par sit. Ꝙ unus sit nõ existimare q
unũ sunt. Uñ eos sic ꝑ indissimilis

Expanded text:
Patri Filium non negare. Patrem in Filio praedicare, quia nihil in se habeat Filius a Patre dissimile: Filium in Patre confiteri, quia non est aliunde quod filius est. Mutuam sibi ac similem invicem naturam non nescire, quia par sit: quod unus sit non existimare, quia unum sunt: unum eos sic per indissi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ duas nuncupationes ħat. subsisten¬
tem sig̃cat. aut diuisam unã subã
duas imꝑfectas fecisse sub̃as. aut t̃ci¬
am pͥorem sub̃am. Que a duoly⁊ usur¬
pata sit:⁊ assumpta. que idc̾co una di¬
cat᷑. q in duas una desecta sit. In his¬
gͥ tot. ⁊ tam gͣitib fidei ꝑiculis uer¬
boꝵ breuitas temꝑanda ẽ. nec impie
dici existimet᷑. qd̾ pie intelligit᷑. ne
secura atq: innocente a scĩa ꝑ occasio¬
nẽ hereticam serm reus sit. Itẽ¬

Expanded text:
qui duas nuncupationes habeat subsistenqui duas nuncupationes habeat subsistentem significat; aut divisam unam substantiam, duas imperfectas fecisse substantias; aut tertiam priorem substantiam, quae a duobus et usurpata sit et assumpta, quae idcirco una dicatur, quia in duas una desecta sit. Et igitur tot et tam gravibus fidei periculis, verborum brevitas temperanda est; ne impie dici existimetur, quod pie intelligitur: ne secura atque innocente conscientia, per occasionem haereticam, reus se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ł̃ ex quib est. ⁊ que in eo qd̃ ma¬
neat subsistit. Dici aũ eẽncia ⁊ na
q̃ ẽ necẽe ẽ. subsistat in sese. Ecqͥd
aũ subsistit. sñ dubio in gn̾e uel in¬
nat᷑a. ł in substancia maneat. Cũ gͦ
ẽẽntiam dñs sig̾care nat᷑am. ł genus
ł sub̃am intelligimꝰ eiꝰ rei q̃ in hus õi¬
uniꝰ sub̃e pater: ⁊ filius dicatur. ut hic
subsistens sub sig̃catione licet duum
nõium unus ac solus sit. ⁊fessum no¬
mine filiũ ⁊scĩa nõ tenemꝰ siunã sub¬
stantiam ⁊ fitentes ip̃m sibi unicũ ac
⁊ huiꝰ statim erroris occurrit occasio.
ut diusus a se se pater incelligaf᷑.
⁊ partem ex se secuisse que esset si¬
bi filuis. Id it heretici unam subam
p̃dicantes ⁊tendũt: ⁊ his multũ pie
⁊ fessionis nr̃e sermo blandit᷑. ut dũ
biũ ẽ. ꝓficiat ad errorẽ. Est p̃t̾ea er
sub̾a pͥor qͣm int se duo pares ħant.
ac sitres res sermo sig̃cet unã sub¬
coheredes ut it coħedes duo sunt.

Expanded text:
est, vel ex quibus est, et quae in eo quod maneat subsistit. Dici autem essentia, et, 467 necesse est subsistat in sese; quidquid autem subsistit, sine dubio in genere vel natura vel substantia maneat. Cum ergo essentiam dicimus significare naturam vel genus vel substantiam, intelligimus ejus rei quae in his omniubstantiae Pater et Filius dicatur, ut hic subsistens, sub significatione licet duum nominum, unus ac solus sit: confessum nomine Filium conscientia non tenemus, si unam substantiam confitentes ipsum sibi unicum ac . Quin etiam et hujus statim erroris occurrit occasio, ut divisus a sese Pater intelligatur, et partem exsecuisse quae esset sibi filius. Id enim haeretici unam substantiam praedicantes contendunt: et his multum piae confessionis nostrae sermo blanditur, ut dum bium est, proficiat ad errorem. Est praeterea errsubstantia prior, quam inter se duo pares habeant: ac sic tres res sermo significet, subcohaeredes. Ut enim cohaeredes duo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare potuisse: Non utiq S q fi¬
des cacħica ñ debeat nͥ ꝑ unitatem
similitudinẽ crede ut similitudi¬
nẽ tm̃ ad excludendam unionẽ cõ¬
memorarẽ: ñ ad discidiũ unitatis:
usii nescissem. tñ ꝑ unitatẽ similitu¬
dinẽ recepisse. ¶tem. sum necc̃io¬

Expanded text:
i ? Non utique. Sed quia fides catholica non debeat nisi per unitatem similitudinem credere; ut similitudinem tantum ad excludendam unionem commemoret, non ad discidium unitatis: usii nescissem, tamen per unitatem similitudinem recepisse. Hoc ipsum stati
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis nõ etatis. Sacerdos nom̃ ħt cõ¬
positũ ex greco:⁊ satino. qͥẽsatrum
dans. siue sacer dux. Sic̃ it rex a regen¬
do: ita sac̃dos a sc̃ificando dictus est.
Consecrat .it. ⁊ scificat. Antistes. sac̃¬
dos dictus ẽ: ab eo qd̾ añ stat. pͥmus it.
ẽ in ordine eccłie. ad pb̃rm aũ ꝑtinet¬
dei ꝯfite. or̃ones dic̃e: ⁊ dona dei bene.¬
dic̃e. Qui cũ ordinat᷑: ⁊ inungunt᷑
ei manꝰ: ⁊ ut intelligat se accepisse
gr̃am ⁊set̃ndi: ⁊ caritatis oꝑa debere
ad om̃s extend̾e: accipit ⁊ stolam qͣ
tenet ut̾ꝙ: latus q debet ẽc̃ munit᷑
armis iusticie ꝯtra adũsa. ⁊ ꝓspera.¬
accipit ⁊ calicẽ cũ uino. ⁊ patenam
tũ hostiis ut ꝑ ħ sciat se accepisse po¬
testatẽ placabiles deo hostias offerendi.
ic ordo a filiis aaron sumpsit iniciũ
dũmos .at. pontifices: ⁊ minores sac̃dotis
instituit deus ꝑ moysen. qͥ ex p̃cepto dei
aaron in sũmum pontificem filus uͦ ai̾

Expanded text:
nitatis, non aetatis. Sacerdos nomen habet compositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat. Antistes vero sacerdos dictus est ab eo quod ante stat, primus enim est in ordine Ecclesiae. Ad presbyteconficere, oraciones dicere et dona dei benedicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contra prosAccipiunt etiam calicem cum vino, et patenam cum hostiis, ut per hoc sciant se accepisse potestatem placabiles Deo hostias offerendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uel uiũ in corpꝰ suũ ⁊ sangͥnẽ cõ¬
mutauit. Ecce de .uii. de eciłie gra¬
dib breuit᷑ elocuti sumꝰ. ⁊ qͥd ad quẽꝙ:
ꝑtineat insinuauimꝰ. Cũq. om̃s sp̃u¬
ales sint ⁊ sacͥ: excellenter tñ canones
duos tm sacs ordines appellari censent

Expanded text:
uum et sanguinem commutavit. Ecce de septem Ecclesiae gradibus breviter elocuti, quid ad quemquam pertineat insinuavimus. Cumque omnes spirituales sint et sacri, excellenter tamen canones duos tantum sacros ordines appellari censent,
Abbreviated transcription (Latin):
tas tradit᷑ ordinato. ⁊ officiũ. Caract᷑
gͥ spͣualis uͥ fit ꝓmotio pͭtatis: ordo ł
gradus uocatur. Et dñr hii ordines sa

Expanded text:
tas, traditur ordinatis, & officium. Character ergo spiritualis ubi sit promotio potestatis, Ordo, vel gradus vocatur. Et d
Abbreviated transcription (Latin):
pulos designauit. quoꝵ uicẽ in eccłia
tenent presbit̾i. Unus aũ int̾ apłos pͥn.¬
ceps exticit petrus cuiꝰ uitatius ⁊ suc¬
cessor ẽ pontiset sũmus. uñ dicit᷑ apłi
bens timotheo ostendit uͥ noĩe ep̃i

Expanded text:
pulos designavit, quorum vicem in Ecclesia tenent presbyteri. Unus autem inter apostolos princeps extitit Petrus, cujus vicarius et successor est Pontifex summus, utolus scribens Timotheo ostendit, ubi nomine epi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab ip̃o ꝓcedit. cur nõ ⁊ sapiencia
uel incelligenqia qͣm genuit. sapit
ł intelligit. hanc qõnem urgert iudet᷑
dicens xp̃m dei uirtutẽ. ⁊ dei sapien¬
tiam. ubi qͣrutrũ ĩ sit pater sapiencie
⁊ uͥtutis sue ut hac sapientia sapies
sit. qͣm genuit.:⁊ hac urtute potens
qͣm genuit. s absit ut ita sit. q si hoc̃
⁊ ibi ẽe qd̾ saꝑe nõ ꝑillam saptentiam
qͣm genuit sapiens ⁊ pater. alioqͥn:
nõ ip̃a ab illo. s illeab ip̃a ÷ si it sapĩ¬
entia qͣm genũit cã ÷ illi ut sapiens
sit ⁊̃ ut sit: ip̃a illi cã ÷ qd̾ fieri nõ pͣ:
nͥ gignendo eum. aut faciendo. s nec
geͣnitͥcem. nec condit̾cem patͥs: ullomͦ
qͥsqͣm dix̾it sapĩam. Qͥd it ÷ insaniꝰ e

Expanded text:
qui ab ipso procedit, cur non et Sapientia vel Intelligentia quam ipse genuit, sapit, vel intelligit? Hanc quaestionem urgere videtur, istum Dei Virtutem et Dei Sapientiam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. q d̃s reuelauit illis .s. dũ fecit oꝑa
in qͥb artificis aliqͣtenꝰ relucet indiciũ
qd opificẽ: usibilitate sui manifesta¬
uit ut ꝑcertũ incertũ posset sciri. ⁊ ille
d̃s õium ẽẽ credet᷑. qͥ hoc fecit qađ ab ho¬
mine impossibłe : fi. potueit̃ gͦ cognos¬
cẽ siue cognoũnt ultra oẽm creaturam
eẽillũ qui ea fecit: q̃ nlła creat᷑arũ fac̃e
ł destrũe ualet. accedat q̃ c̃q: uis creat᷑a:
stat supͣ oe̾m creat᷑am et̃ illũ qͥ ea fecit.
ac ꝑħ illũ eẽ d̾m: humana mens cognos¬
cere potuit.S cda intio qua potuit cognes

Expanded text:
dicit: Quia Deus revelavit illis , scilicet dum fecit opera in quibus artificis aliquatenus relucet indicium.quod opificem visibilitate sui manifestavit; ut per certum, incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, stat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potuit cognos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃beret᷑ adiutoriũ. Ecte his uerbis satis
ostendit᷑ qd̃ añ pecẽm ho in digebat gtã
oꝑante i cooꝑantt. Non it habebat quo
pedem mouere posset sñ gr̃e oꝑantis ⁊
cooꝑantis auxilio. hũit tñ quo pot̾at

Expanded text:
orium. Ecce his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratiae operantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat
Abbreviated transcription (Latin):
eam nõ egrũit. nec frater eiꝰ. nec ul¬
lus de sangnitate eiꝰ eand̃ sͥ tollat
ceꝑit in ꝯiugium. anatħa sit. Ip̃e ⁊
omnes ⁊sencientes ei.q scđm legem
dei mori dec̾nit᷑. Nam diuine legis
ẽ mos sponsas appellare ꝗiuges. ut
in eungłio. Accipe mariã riugẽ tuã¬
⁊ in deut̾nomno. Siqͥs alt̾uis sponsã
in agro uel quolibet loco oppresse¬
rit. uel addux̃it in domũ suam:
moriat᷑. q uxorẽ ꝓximi sui uiola¬
uit. nõ que iam uror erat. s que
a parentib uxor sĩ debeat.x
hiis colligit᷑. qd̾ sponse quedam ⁊iu¬
ges sunt añ cõmixtionem seruum.
s forte illud mouet qd̾ in fine capi¬
culi dr̃. nõ que iam uxor erat. s que
uxor fieri debebat. E nõ ita debet in
telligi. qͣi uxor uere nõ fu̾it ex quo
pactio ⁊uigalis inc̃cesseit. S q non¬
dũ tradusta fũit. nͨ res uxoria int̾¬

Expanded text:
eam non cognoverit; nec frater ejus, nec ullus de consanguinitate ejus eamdem sibi tollat ceperit in conjugium, anathema sit ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. Nam divinae legisest mos, sponsas appellare conjuges, ut in Evangelio: Accipe Mariam conjugem tuaEt in Deut.: Si quis alterius sponsam in agro vel quolibet loco oppresserit, vel adduxerit in domum suam, moriatur; quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri debebat. Ex his colligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed forte illud movet quod in fine capituli dicitur: Non quae jam uxor erat, sed quae uxor fieri debebat. Quod non ita intelligi debet, quasi uxor vere non fuerit, ex quo pacto conjugalis intercessit; sed quia nondum traducta fuerat, nec res uxoria inte
Abbreviated transcription (Latin):
gii maneat.⁊ si ip̃a eid̾ cͥmini ⁊ sen¬
ciens nõ fũit licencia nubendi alii
nõ neget᷑. Apparet hanc fusse despõ¬
satam sñ pactione auigali. de p̃sen¬
ti: ⁊ iõ nõ fuisse ⁊iugem cui uiuen¬
te sponso alt̃i nubendi licencia nõ
negat᷑. Sunt it q̃dam nupcialia
salia dicunt᷑ quedã sollempnia pac¬
ta nupcialia. Quare nõ mex faãt spõ

Expanded text:
jugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia en sponsalia dicuntur quaedam solemnia pacta nuptialia. 12. Quare non stat
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam filii oppressent: ⁊ p̾ filius
eius eam dux̃it. pat̾ pꝰea nõ hãt ux¬
orẽ. nec mulier iurum. filius qui
patͥs facmꝰ ignorauit. aliã dutat.
s̃i qiux illa fuisset qd̾ utiq foret
si in sponsalib pactio ꝯugalis int̾¬
cessisset: nec ꝑmittet᷑ sponsus aliã
dutẽ. Mechis autẽ pena nõ nubendi
et rigore infligit᷑. ut alii terreant᷑.
tem ex eod̾. eliudã desponsauĩt
uxorẽ. ⁊ dotauit eam. ⁊ cũ ea coire
non potuit. qͣm clanculo fr̃ eiꝰ cor-¬
rupit. ⁊ grauidam reddidit. Decre¬
tũ ẽ ut qͣmus nupta nõ potũit ẽẽ
legitimo uiro desponsata: tñ hr̃e
fornicationis quidẽ uindc̃am susti.¬
neant. licita uͦ eis ⁊iugia nõ negent᷑.
De illa desponsatione hoc intelli¬
gi debet uͥ ñ fuit ꝯsensus ⁊iugalis
de p̃senti. alioqͥn nõ lic̾et eis alia

Expanded text:
sponsam filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia
Abbreviated transcription (Latin):
alid̾ nomen sub celo in quo oporteat
saluari nos ex illo tempore ualeat ad
saluandum genus humanũ. ex quo
mediatoris. que nos saluat. saluos
iustos faciebat antiquos. pusilloscũ
magnis.q sicut credimus xp̃m in
carne uenisse ita illi uenturum. ⁊ sic̃
nos mortuũ. ita illi moriturũ ⁊ sicut
nos resurrerisse. ita illi resurresturũ
⁊ nos ⁊ illi ad udicium uiuoꝵ ⁊ mor

Expanded text:
aliud nomen sub coelo, in quo oporteat salvari nos, ex illo tempore valet ad salvandum genus humanum, ex quo Mediatoris quae nos salvat, salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mor
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ad salutem. Illis qui preces¬
serunt aduentũ xp̃i. ⁊ qui secuntur
uidet᷑ ꝑfecisse. sides. scđ̾m temporis ꝓ¬
tessum. sicut ꝓfecit cognitio. fides quip¬
pe magna dicit᷑ cognitione: ⁊ articulo¬
rum qͣntitate. ł ꝯstantia. ⁊ deuotione.
est aũ quedam fidei mensura sine qͣ
minqͣm potuit ẽẽ salus. Uñ apłe. Opor¬
nerator.ẽ. sꝑantium in se. S querit᷑
utrũ hoc cred̾e añ aduentũ. ł añ legẽ
stat certissime ħ nõ sufficere. Oportet
it unñisa credi. que in simbolis ⁊ti¬
nent᷑. S nec añ aduentum. uec ante
legem uidet᷑ ħ suffecisse. q sũ fide
mediatoris nłłm hõĩem uel añ ł̃ pꝰ.
fuisse saluum scõꝵ austoritates ⁊ tes¬
tant᷑. Uñ augͦ ad optatum. Illa fides

Expanded text:
praecesserunt adventum Christi, et qui sequuntur, videtur profecisse fides secundum temporis processum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura, sine qua nunquam potuit esse salus. Unde Aponerator est sperantium in se. Sed quaeritur utrum hoc credere ante adventum et ante legem, atiae constat certissime hoc non sufficere; oportet enim universa credi quae in symbolis continentur. Sed nec ante adventum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum hominem, vel ante, vel post, fuisse salvum sanctorum auctoritates contestantur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
did̾ant. ⁊ credunt. hiis alusq płibus
testimoniis ꝑspicuũ docet᷑ nłłi unꝗͣ.
salutẽ eẽ factam nͥ ꝑ fidem mediato¬
ris. oportet gͦ accedentem crede que
supradirit apłc. set non sufficit. Ue¬

Expanded text:
credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue docetur nulli unquam salutem esse factam, nisi per fidem Mediatoris. Oportet ergo accedentem credere, quae supra dixit Apostolus; sed non sufficit.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. non qd̾ ille s qd̾ uoluit ip̃a fecisset.
ĩ ꝑ eandem create uoluntatẽ qua fc̃m
⁊ qd̾ creator nõ uoluit: impłet ip̃e qd̾
uoluit bene utens ⁊̃ malis tanquam
sũme boñ ad eoꝵ dampnationẽ qͥs
iuste predestinauit ad penã. ⁊ ad eoꝵ
salutem quos benigne predestinauit
ad głiam. Qnͣtũ it ad ip̃os attinet qd̾
d̃s noluit fec̃unt. Qnͣtũ u add õĩpoten¬
tiam dei nlło m̃ id fac̃t ualueit. hoc

Expanded text:
quod non ille, sed quod voluit illa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleretur illud quod voluit, bene utens, et malis tanquam summe bonis ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipotent
Abbreviated transcription (Latin):
hõie semꝑ adimplit᷑ quocũꝙ se uertat.
Nichil n ut ait aug᷑ in lib̾o arbitͥo ꝯsti¬
tutũ suꝑat uoluntatem deici si faci¬
at contra tiꝰ uoluntatẽ. tñ nõ contͣ᷑ ciꝰ
uoluntatẽ que ip̃t ⁊ Nichil putandũ
est ita fĩ. tanqͣmuelit fĩ ⁊ non fiat ital
nolit fĩ.:⁊ fiat. Illan uoluntas ut ait au¬
gustinus in encheridion semꝑ implet᷑
aut de nobis aut a nobis. de nobis imn¬
plet᷑. set tñ nõ implemꝰ eam qñ peccamꝰ
a nobisimplet᷑ q̃nbonũ facimꝰ. Iõ it fa¬

Expanded text:
impletur, quocumque se vertat. Nihil enim, ut ait Aug., in libero arbitrio constitutum superat voluntatem Dei: etsi faciat contra ejus voluntatem, tamen contra ejus voluntatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait Augustinus, in Ench., semper impletur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim fa
Abbreviated transcription (Latin):
beatificau̾nt. nisi beatitudinem aliqͥs
accipiat illum statim innocentie in
quo fucit añ petc̃m. Illi uͦ qui ꝑstite¬
runt. aut suam beatitudinem futu¬
ram deo reuelante prescict᷑. ⁊ i speicer¬
titudine aliquo modo beati fuert᷑. uel
inc̃ti extitẽt. suc beatitudinis: nͣ ałr
beati nõ fuert̃. qͣm aliqui qui cetide¬

Expanded text:
nisi beatitudinem aliquis accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui cecide
Abbreviated transcription (Latin):
tn gͣntum ad num̾um meritoru. pͥlura
eui ħuit m̾̃ita inpassione qiͣł in concep¬
dione. s maioris uirtutis non extiterunt.
inm̃endo plura qͣm an fuerant pautiora.
Meruit gͦ a conceptione. nõ modo głam.
inpassibilitatis ⁊ inmortalitatis corporĩ.
s ⁊ ipassibilitatẽ aĩe. ł quid: ꝑ obedien¬
tiam ⁊ uoluntatẽ ꝑ fectam. qͣm nõ tunc
pͥmum huit nec maiorem. cum pati cepit
i moꝵ huit. obediens eñi ꝑ fecte ⁊ bonus
extitit scđm hominẽ. ex quo fuit homo.
huit gͥ anima illa aliquod bomum inse
post mortem quod non huit an. Ncun
gͥ melior uel beatior fuit qͣm an absit.
quod melior fuerit. qͥa non sanctior. ñ
gr̃a cumulatior. Nec ⁊ beatior fuit ĩ dei
condeplatione in quo p̃cipue beatitudo
consistit. Pot᷑ tn diei in hoc fuisse beati¬
or. qͥa ab omini miseria inmunis. ex qͦ
nequit. inferri simplicit᷑. quod bea

Expanded text:
quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec econtemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest tamen dici in hoc beatior fuisse, quia ab omni miseria immunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod bea
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ patri obediens crucẽ subiit. s ⁊̃ ab
ip̃a conceptione ex quo ħo fc̃s ÷ ꝑ ca
ritatẽ. ⁊ iusticiam ⁊ alias uͥtutes in qͣ¬
rũ plenitudine fuit ẜ hoĩem conditus.
sibi tñ m̃uit. quantum pꝰ ꝑ martirii dole¬
rantiam. lanta em̃plerutudo sp̃ualium
karismatum iieo fuit. quod in eis ꝓfice
non potuit. ⁊ ĩo melioꝵ ip̃siꝰ aĩa fieti ño
potuit. quam ab initio sue conditioni.
extint. quia ꝑfic̃̾t inm̾̃itis non ualuit.

Expanded text:
ando Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo faritatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proficere in meritis non valuit.
Abbreviated transcription (Latin):
atͣis essencialit᷑ mest. nec tñ cuiꝰqͣm rer
sord̾ib contaminet᷑. uelꝯtingatur. Uñ
augꝰ in .li. de naturaboni.Cum in deo
inquit sint oĩa que condidit: nõ tñ
inquinant eum illi qui peceant. de s̾
ĩ sapiencia que attingit a fine usꝙ ad
finem fortiter dicitur. Actingit ommia
ꝓpt̾ suam mundiciam. ⁊ nͥlinqͥnatum
ineam incurrit. Postremo responde.¬
ant qͥd pociꝰ de deo respondendũ esti
quis audeat dr̃e qd nusqͣm diina es¬
sencia sit. ł qd̾̃ alicubi. ⁊ non uͥꝙ Sut
ita : alicubi. qđ nõ u̾q: gͥ localis est.
Est gͥuͥꝙ: tota: que continet totũ.: ⁊ p̃e¬
netrat totũ que nec ꝓ sui simplicita¬
te diuidi. nec ꝓsui puritate macula¬
ri. nec ꝓsiummensitate ullo mͦ cõpre¬
hendi pocest. Uñ augͣ. usuͥꝙ ⁊ cui nõ¬

Expanded text:
essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui peccant. De cujus etiam sapientia quae attingit a fine usque ad finem fortiter, dicitur: Attingit omnia, propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. ant quid potius de Deo respondendum existquis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicubi, et non ubique sitEst ergo ubique tota quae continet totum, et penetrat totum; quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo comprehendi potest. Unde August., libro
Abbreviated transcription (Latin):
q cuncta loca sunt ei presencia:i que
meis sunt. nec in eis aliquia operar ces¬
sat. Namr iip̃a loca ⁊ qͥcquidin eis ÷ nisi
ip̃e conseriet: mane non possunt. In
ra sint que affert in explanandis intel¬
contiñi credendum ÷ qđ homo uniens
nõ contingat᷑. qd̾ tam friuolum ⁊ ut
nec responiione sit dignum cũ ⁊̃ sp̃c
creatus sordib corporeis ⁊̃ lepsi. ł qͣntã¬
tũꝙ polluci inqͥnari non possit. Solꝙͣ
tadios suos sñ supossutione effunditꝰ
suꝑloca ⁊ coiꝑa non solum munda s ĩ
solis uero taimpolluti. u incontami¬

Expanded text:
entiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In vera sint quae asserunt in explanandis intelcontineri credendum est, quod homo vivens non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignum, cum etiam spiritus creatus sordibus corporeis etiaue polluti inquinari non possit. Sol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed esolis vero radii impolluti et incontami
Abbreviated transcription (Latin):
beat. ñ qͥd tc̃ fiat. Nõ it ꝑ ilłd̃ iura¬
mentũ tc̃fit uxor. s fĩ debet q iu¬
ratũ ẽ. põt ⁊ de illo iuram̃to hoc dic¬
tũ intelligi u̾ de p̃senti ⁊senciunt
ac se inuicẽ suscipiunt. Illi ⁊̃ sñe

Expanded text:
c fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. uoluntas gͥ ũbis exp̃ssa i occul¬
to ad ħ suffragat᷑ ut fiat aiugiũ. ma¬
nifeste uͭ epressa suffragatur. ut sanc¬
tiat. ⁊ roboret. ac lib̃m fiat eccłie de
hoo iudicare si expedierit. De qͣ re sit

Expanded text:
tum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanct et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi qͥ clanculo nubendi. ⁊ utiq
fornicatores eẽnt nͥ eis suffragaret᷑
uolũtas ũb̾ exp̃ssa de p̃senti. que le¬
gitimũ int̾ eos facit matͥmonium
Nam ⁊ ꝯsensus occultus de p̃senti
ꝑ ũba exp̃ssus ꝯiugiũ facit. licet ñ
sit ibi honestus ⁊tractus. s matͥmo¬
niũ ñ sancit ⁊ sensus qͥ in occulto fue¬
rit. Si .it. alt̃ altͣm dimiserit: nõ co

Expanded text:
utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occultus de praesenti per verba expressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter alterum dimiserit, n
Abbreviated transcription (Latin):
tam¶ In ħꝰ .it. sacram̃ti celebratione
sic̃ in aliis q̃dam st̃ ꝑtinencia ad
sub̃am sacmenti ut ⁊ sensus de p̃¬
senti qui solus sufficit ad ꝯtrahen¬
dũ mat̾moniũ quedã uͦ ꝑtinencia
ad decorẽ ⁊ sollempnitatem sacra¬
menti ut parentum traditõ. sac̾do¬
tũ bñdictio:⁊ huiꝰmͦi. sñ qͥb legitti¬
me fit ꝯiugiũ qͣntũ ad u̾tutem anĩ¬

Expanded text:
im sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paganus credit. ⁊ iudeus. set q̃uia
credit eum glorificatum.: ⁊ uerum de¬
um. Credit gͥ fides deum mortuũ ⁊
hõiem glorificatum. non gͥ fuit petͦ
fides credere hoĩem illum mori. qđ
occłis cernebat. set crede dm eẽ. qui
moriebat᷑. nec nobis ⁊̃ fides in ħ me¬
ret᷑ qđ credimꝰ hoĩem illũ mortuũ
qd̾ ⁊ uideus credit. set q credimus
hoĩem deum mortuum ẽẽ. Si aliqͥ

Expanded text:
 paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus hominem Deum mortuum esse. 3. Si aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cholaus ꝑmitt̾e maritis ꝓ ad ultĩo. ł
alio huimodi. urores suas int̾fic̃e. set
eccłiastica disciplina sp̃uali gladio nõ
mat̾iali cͥminosos ferir iubet. Uñ idẽ
nicholaus. Int̃ hec ur̃a sc̃itas ad dere
studuit si cuiꝰ uxor adult̾ium ꝑpet᷑¬

Expanded text:
mittere maritis pro adulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosos ferire debet. Unde idem Nicolaus: Inter haec vestra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetr
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ÷ ip̃e genuit. nec de n̾lo. nͨ de ali¬
qua iã fc̃a iditaq: mat̾ia s de se ip̃o
id ꝙ. ÷ ip̃e. Itẽ beus pr qͥ uerissime se
ind̾icare anim cognitis: ⁊ uoluit ⁊¬
potuit: hoc ad se indicandũ genu¬
it qd̃ ÷ ip̃e qͥ genuit. Ecce aꝑte dicit
hiis uerbis deũ patrẽ genuisse illd:

Expanded text:
t; nec de nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ⁊̃ dm̃s qd̾ eẽncia diuina: nõ genu¬
it eẽnciam. cũ it una ⁊ sũma quedã
res sit diuina ẽẽncia. si diuina eẽncia
it filium:⁊ a pr̃e ⁊ filio: ꝓcedit sp̃c sc̃i.

Expanded text:
na non genuit essentiam. Cum enim una et summa quaedam res sit divina essentia, si divina essentia it Filium, et a Patre et Filio procedit Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam pͥus pͣgandꝰ ẽ igne pͣgatõnis.
qui in alid̾ sedm distulit fructũ ꝯuer¬
sionis. hic aũ ignis ⁊ si eternus nõ sit.
nam qͣm unꝙͣ passus ẽ aliqͥs in hac ii.¬
ta. Nunꝗͣ. in carne tanta inuenta ẽ
pena licet mirabilia martyres pasi st.
torm̃ta: ⁊ multi nequit᷑ qͣnta sepe sus¬
tinueit supplicia. Ex hiis satis ostendr᷑
qͣm ꝑicłosum fit differre pñam usꝙ
hõiem lib̾at: ⁊ uitã mortuo impetͣt
nõ sic tñ ut nłłam senciat penam
nͥ forte tanta sit uehemencia gemitꝰ
tõnẽ. licet gͦ difficile sit ut tẽ sit uera
mit. ut it ħo aliqͥd cogitare ualeat:¬
tremo uite hyatu adueinit: sanat:⁊
lib̾at. Multũ sera fuit latͦnis pͥnã.

Expanded text:
nam prius purgandus est igne purgationis qui in aliud seculum distulit fructum conversionis. Hic autem ignis, etsi eternus non sit, tamen nam, quam unquam passus sit aliquis in hac vita. Nunquam in carne tanta inventa est poena, licet mirabilia martyres passi sint tormenta, et multi nequiter tanta saepe sustinuerunt supplicia. Ex his satis ostenditur quam periculosum sit differre poenitentiam usque hominem liberat, et vitam mortuo impetrat, non sic tamen, ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitustionem. Licet ergo difficile sit ut tunc sit veramit, ut vix homo aliquid cogitare tremo vitae hiatu advenit, sanat et liberat. Multum sera fuit latronis p
Abbreviated transcription (Latin):
tare. hãt dulcedinem in affectione.
discretionẽ inuanetate doceat ꝑseue¬
ei possit acqͥrere grãm: nõ tñ morres¬
tituit in potestatem pͥmam. Et si pe¬
trus pꝰ lapsum restitutꝰ fũit ⁊ sepe
lapsis sacerdotib reddita sit dignita¬
tis potestas: nõ tñ ẽ nec̃ce ut õĩb ⁊ce¬
auctoritas q̃ ⁊cedit. ⁊ qͣi imꝑat. Inue¬
nit᷑ alia que nõ ⁊cedit set uetat que
scͥpt᷑e nõ repugnant s ꝯcordant. Cũ
st tot st̃ qui labunt᷑ ut p̃stinã digni¬
tatẽ ex auctoritate defendant:⁊ qͣi
usum peccandi sibi faciant reciden
et̃ sacerdos qui alios ligat. ⁊ soluit. disc̃
tus. s. i iustus. Alioqͥn mortificat sepe
aias que nõ moriunt᷑. ⁊ uiuificat que
nõ uinunt. ⁊ ita incidit in maledicti¬
onis iudicium. ¶Ed̃ aũ malachie¬

Expanded text:
abeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseveei possit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Licet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas; non est tamen necesse, ut hoc omauctoritaitas alia quae non concedit, sed vetat; quae Scripturae non repugnant, sed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenesse sacerdos qui alios ligat et solvit: discretus, scilicet, et justus; alioquin mortificat saepe animas quae non moriuntur, et vivificat quae non vivunt; et ita incidit in maledictionis judicium. Illud autem Malachi
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Maledicã. ⁊c̃. quidã refert̃ ad ħe¬
ticos qͥ ab eccłia p̃scisi st̃. ⁊ ad excõica¬
tos quoꝵ bñ dictiones fiunt maledic¬
tõnes. his qui eoꝵ secunt᷑ errores. Il
illos sacerdotes expont qui absꝙr ela
ui scĩe. ⁊ forma bone uite p̃sumunt
ligare uel solũe. S nlłs officio sacer

Expanded text:
aledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. Illillos sacerdotes exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sac
Abbreviated transcription (Latin):
uit ħ̃o. Quẽ gͦ sero penitet. oportet
et᷑ ꝓgłia. Que ruersio si contig̃it ali¬
cuiꝰ etiam in fine: desꝑand̾ non ẽ
nitente sero. marime: cũ filii quos
illicte dilexit sint p̃sentes. nurori
mundꝰ ad se uoret. multos solet se¬

Expanded text:
vit homo. Quem ergo sero poenitet, oportet ia. Quae conversio si contigerit alicui etiam in fine, desperandum non nitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet se
Abbreviated transcription (Latin):
mułto eoꝵ sit iuditandꝰ. q̃ in alio i¬
dicare ẽ ꝓntus. Iudicans.N. aliũ qui
ẽ iudicandis: ⁊dempnat se ip̃m cog¬
nostat gͥ se. ⁊ purget in se: qd alios
iudicet sibi offerre. caueat ut a se ꝓ¬
iet̾it: qͥcqͥd in aliq̃ dampnosũ reꝑit.
aĩadũtat qd̾ qui sine peccato ẽ: pri¬
mus in illam lapidem mittat. I it
libͣaint pectat᷑cem: q nõ erat qui
iuste ꝓicẽt lapidem. Quom lapidaret
qui se lapidandũ cognosceret: Nlls
i. erat sñ pecc̃o in quo intelligitur
om̃s fuisse reos. Nam uenialia semꝑre¬
mittebant᷑ ꝑ cerimonias. Si qd̾ gͦ in
eis peccm erat: cͥminale erat. In hoc
gͦ patentissimũ ẽ cͥmen sacerdotũ.
q decestabile. qui nõ p̾us se iudicant.
⁊alios alligãt. saueat sp̃ualis iuder
sic̃ nõ cõmisit tͥmen neqͥcie: ita nõ
careat muñe sc̃ie. Oportet ut sciat
cognoscẽ: qͥcqͥd debeat iudicare. Iu¬
diciaria. n.potestas hoc postulat ut
qd̾ debeat iudicare discernat. Uili¬

Expanded text:
n alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat igitur se: et purget in se, quod alios viderit sibi offerre. Caveat et a se projiciat, quidquid in aliis damnosum reperit. Animadvertat, quod qui sine peccato est, primus in mulierem lapidem mittat . Ideo enim liberavit peccatricem, quia non erat qui juste projiceret lapidem. Quomodo lapidaret, qui se lapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato; in quo intelligitur omnes crimine fuisse reos, nam venialia remittebantur per caeremonias. Si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Dili
Abbreviated transcription (Latin):
ħeticos tm̃ : ⁊ excõicatos. sni suꝑ om̃s sa¬
cerdotes qui uita ⁊ scia carentes bñdi¬
cẽ p̃sumũt dc̃m accipiat᷑: sic incelligi
potest. Maledicã bñdictionib ur̃is .i.¬
huis q̃ meis bñdictionib possidetis. q
faciam mea uob̃ ced̾e in maledictionẽ
nõ in bñdictionẽ. q i si bñdicũt sc̃is:
nõ hoc faciunt ex uero corde:⁊ iõ eoꝵ
bñdictio: eis uertit᷑ in maledictionẽ.
agentib adulant᷑ꝙ: peccantib dũ mͦ

Expanded text:
eticos tantum et excommunicatos, sive super omnes sacerdotes qui vita et scientia carentes benedicere praesumunt, dictum accipiatur, sic intelligi potest: Maledicam benedictionibus etis, quia faciam ea cedere vobis in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex vero corde; et ideo eorum benedictio eis vertitur in maledictionem. agentibus, adulanturque peccantibus, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
archangłos. principatus. potestates
uirtutes. dñationes chronos. cheru¬
bin: ⁊ seraphin. Et inueniunt᷑ in istis
ordiuib tria terna ẽẽ: ⁊ in singłis tres
ordines ut tͥnitatis similitudo in eis
insinuet᷑ impressa. Unͣ dionisius tres
ordines angłoꝵ ẽẽ tradit ternos in sm¬
głis ponens. Sunt it tres suꝑiores. cͤs
inferiores. tres medii. Suꝑiores: sera¬
phm. cherubm. troni. medir añatiões.
pͥncipatus. potestates. Inferiores: uͥtutis
ordinũ. Erdo angłoꝵ dr᷑ multitudo
celestium sp̃uum. qui int̃ se in aliqͦ
mune gre similantur. sicut ⁊ in nat᷑a¬
liũ datoꝵ muñe conueniunt. Ut uer¬
bi gr̃a. Scraphin dnͣt qui pre Ealiis
ardent catitate. Seraphmi n int̾preca¬
tut arddens ł succendens. Cherubm qͥ
pre aliis in scĩa eminent. Cherubin it.
qui tanta diumitatis gr̃a replentur
ut in eis sedeat ds̃: ⁊ ꝑ eos iudicia dis¬
cendt᷑. Principatus dsr qui sibi sub¬
iectis que st̃ agenda dispont̃ eisꝙ c

Expanded text:
archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutesordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens vel succendens; cherubin, qui prae aliis in scientia eminent; cherubin enimqui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos judicia defendunt. Principatus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt agenda, disponunt eisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissus fuit diabolus ut ꝑ islud qd̾ foris
erat: astuciã temptantis aĩadũtere fe¬
mina quiret. Diabolus it ꝑ serpentẽ tẽp¬
tabat in quo loquebat᷑. Ideoq serpens
dc̃s ÷ ẽẽ callidior tunctis aĩantib terre.
deiesti: natura tñ sunt excellentioresõi¬
b bestiis ꝑpt̃ eminenciam rõnis qmuis
serpens non rõnali aĩa s sp̃u diabolicopos¬
sit sapientissimꝰ dici. Non mirũ gͣ si di¬
abolus sp̃u suo implens serpentem sicut
uates implebat sapientissimũ teddidat
õnim bestiarũ. quem tñ ad temptandũ
fuit temptauit. Uñ augͥ suꝑ genesim
Non ÷ putancs qd̃ diabohis seipen¬
tem ꝑ quẽ temptaret eleg̃it. s cũ deci¬

Expanded text:
missus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibus terrae; dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum fuit, tentavit. Unde Aug., « Non est putandum quod diabolus serpentem, per quem tentaret elegit; sed cum deci
Abbreviated transcription (Latin):
s pͥtas a do. Sic aũ loquebat᷑ diabolus ꝑ
uel phanaticos loqͥt᷑. Serpente it uelud
organo ÷ usus mouens nat᷑am eiꝰ ad expͥ¬
mendos sonos uerboꝵ ⁊ signa qͥb suam
monstraret uoluntatem. Strpens gͦ nec
uerba intelligebat. nec rõnalis ⁊ factꝰ.
callidissimꝰ tñ dc̃s ⁊ ꝓpt̃ astuciam diabo¬
li.locut᷑ : aũ sicut asina balaalm. s hoc
diabolieũ: illud anglicum fuit. bomi
i imali angłi simiłr oꝑant᷑. hic que¬
risolet quare mulier non horruit ser
loquendi a deo accepisse putauit.

Expanded text:
s autem a Deo est. Sic autem loquebatur diabolus per vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendos sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec illa intelligebat, nec rationalis est factus. Callidissimus dictus est propter astutiam diaboli. Locutus diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit serpam officium loquendi a Deo accepisse putavit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut aũ in forma sue malicie ꝯgruenti
ueniret: diinit᷑ fc̃m ÷ uenit gͥ ad ho¬
minẽ in serpente qui forte si ꝑmitt̾et᷑
in columbe sp̃e uenire maluisset. S
nõ erat dignum ut spͣc malignꝰ illam
formam hõi copiosam fac̃ẽt in qͣ sp̃c¬

Expanded text:
 ut autem in forma suae malitiae congruenti veniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permitteretur, in columbae specie venire maluisset. Sed non erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in qua Sp
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ augͦ trad̾e qd̾ caro pͥmi hõis inmor¬
talitatem in se hũnt. que ꝑ alimoniã
ciboꝵ conseruaret᷑ usq ad tp̃s suͭ tͣns¬
lationis in melius qñ de ligno uite
cõmedet. ⁊ fieret oĩo inmortalis ita
ueo aliqui dicunt qd̾ inmortalitatẽ
de natura ħabebat qua poterat non
mori que alioꝵ lignoꝵ esu poterat
conseruati. sec non poterat consuma
ħ ꝙͣ addo talem cibum illam arborẽ
prestitisse quo corpꝰ hõis stabili sani¬
tate firmaret᷑ nõ sicut et alio cibo set
inspiratione salubritatis occulta. hic
inm̾e uidet᷑ qd̾ cũ aliis cibis posset
corpꝰ sustentari hoc cibo in deficienti
sanitatt firmaret᷑. Ex quo ꝯsequi uide¬
t᷑ qd̾ sicut in nat᷑asui habuit morta
endi. ita aliqͣm inmortalitatẽ in nat᷑a
sui hũit .i. aptitudinẽ qua poterat ñ
mori cibis aduit᷑. set si ꝑstitisset in mor¬
talitatis ꝑfestio cĩt ei dc ligno uite.
d qui hic tradt̃ quom̃ suꝑiora aug̾i

Expanded text:
tinus tradere quod caro primi hominis immortalitatem in se habuerit, quae per alimoniam ciborum conservaretur usque ad tempus suae translationis in melius, quando de ligno vitae comederet, et fieret omnino immortalis, itaIdeo aliqui dicunt, quod immortalitatem de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummaHoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo su
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ ⁊ in corruptionem ꝑ ob¬
seruantiã mandatoꝵ dei custodiret.
N quib mandatis hoc itinebat᷑. ut
de ułłt lignis concessis manducaret: ⁊
ab int̾acõ abstiñet. ꝑ hoꝵ eduliũ in¬
mortalitatis dona conseruaret donec
corꝑalib increm̃tis ꝑductus ad etatẽ
que conditori place̾t młtipsicata ꝓge¬
nie ip̃o iubente sum̃et de ligno uite

Expanded text:
mortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret