comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret in eidem quia sufficient̾ ea ab alio
recepit. sic de spualib. Hanc equalitatẽ
bonorum: suꝑerogando excessit martinꝰ
dedit. quem fc̃m deformem ꝓ truncato
bĩtu. alii ceꝑunt deridere. aln altius ge¬
mere. eo quod nich̾ simile eis umqͣm conti¬
gisset. s ce unieam tunieam totam pati
gulatam ꝓ quinq denariis emit. Bene
autem et pie legenda tam beati marti
inicio sui. ut in hoc ostendat᷑ extitisse
fundam̃tum tocius religionis ip̃orum.
Ut̾q enim suꝑ aflictos pia gestabat uiᷤ¬
gines ne ꝓ media lupanari macularẽt᷑ ĩ fami¬
a nuptui dedit. Erat enim in eius animo pi¬
etas eximia. ⁊ oppressit impendebat multa
beneficia. Nolanus ep̃c suꝑ addidit qui
ñ tm̃ sua s se ipsum uendidit in seruitu¬
tem ꝓ lib̾ando filio uidue. a carcere &e ca¬
ptinitate. Nos u̾o nec equalitatem apłi
distribuendarum rerum paupib. nec di¬
midiationem uel totalitatem beati marti
iitendentes nos omnia posse possid̾e et

Expanded text:
 in eisdem, quia sufficienter ea ab alio recipit. Sicut de spiritualibus. Hanc aequalitatem bonorum supererogando excessit Martinusdedit. Quem factum deformem pro truncato habitu, alii coeperunt deridere, alii altius gemere, eo quod nihil simile unquam eis contigisset. Sed et unicam tunicam totam, agulatam pro quinque denariis emit. Bene autem et pie legenda tam beati Martininitio sui; ut in hoc ostendatur exstitisse fundamentum totius religionis ipsorum. Uterque enim super afflictos pia gestabat visgines, ne pro inedia lupanari macularentur infamia, nuptui dedit. Erat enim in ejus animo pietas eximia, et oppressis impendebat multa beneficia. Nolanus episcopus superaddidit , qui non tantum sua, sed seipsum vendidit in servitutem pro liberando filio viduae a carcere, et captivitate. Nos vero, nec hanc aequalitatem Apostoli distribuendarum rerum pauperibus, nec dimidiationem, vel totalitatem Martini sequintendentes nos omnia posse possidere, et
Abbreviated transcription (Latin):
rem di. deus. Coasta enim seruitia deo
rem et mitum ꝑdit. Solo enim intui¬
tu dei. ñ alicuius rei extrinsece ut p̾cũ
ce huiusmodi dancda ẽ elemosina. Pietas enĩ
dantis condit elemosinam: ñ quantitas
dati. Item exodo.ixxxui. Omnis uoluntariꝰ
& ꝓmpto animo offerat pͥmicias cdomino.
Item filii isrł mente deuota uoluntaria
donaria domino obtulerunt infabricam
tabernaculi. Cum autem artitices insta¬
rent oꝑi: dixerunt moysi. Plus offerunt

Expanded text:
rem diligit Deus. » Coacta enim servitia Deo rem et meritum perdit. 258 Solo enim intuitu Dei, non alicujus rei extrinsecae, ut pretium et hujusmodi, danda est eleemosyna. Pietas autem dantis condit eleemosynam, non quantitas dati. Item Exodi, cap. XXXV: « Omnis voluntarius et prompto animo, offerat primitias Domino. » Item: Filii Israel mente devota, voluntaria, donaria obtulerunt Domino in fabricam tabernaculi. Cum autem artifices instarent operi, dixerunt Moysi: « Plus offert
Abbreviated transcription (Latin):
ructantib. E et̾as u̾o auctoritates ad hoc
inuenies supra in titulo qui inseͥbit᷑ contͣ
hos quidant ñ indigentib. Etce quib
quot qualib & qualit̾ dandum. Circa uͦ
qualitatem &e caittelam dande elemosine
Bec attendenda sunt. Dist̾butio ne uni
omnia daait᷑. Disꝑsit dedit pauꝑib. uo
lo ce isti sicut ⁊ tͥ benefac̾e. necẽttas ut
neccessaria dent᷑ ñ suꝑflua. ñ lauta ciba¬
ria nͥ mnecessitate egritudinis. Hilaritã¬
ut sine coactione. Unde .nͭ. ad chor. Q¬

Expanded text:
oritates ad hoc, supra invenies in titulo, qui scribitur : « Contra eos qui dant non indigentibus. » Ecce quibus, quot, qualibus, et qualiter dandum. Circa vero qualitatem et cautelam dandae eleemosynae, haec attendenda sunt. Distributio, ne uni omnia dentur. « Dispersit dedit pauperibus . Volo isti, sicut et tibi benefacere. » Necessitas, ut necessaria dentur, non superflua; non lauta cibaria, nisi in necessitate aegritudinis. Hilaritas sine coactione. Unde II Cor.
Abbreviated transcription (Latin):
ros deportau̾unt. Quod enim hic datur
pauꝑi & egeno: a xp̃o recipit᷑ in celo. uñ
Item. Martinus adhuc cathecuminus:
bac me ueste contexit. Quid autem dan¬
dum sit & quo ordine ostendit᷑. in luca
luii. ubi ait dominus. Omni potenti te
tribue .G. Rem qͣm petit si potes. siñ po¬
tes. da calicem aque calide. qͣm si ñ hũis
da calicem aque frigide. Quod si nec fri¬
gidam: si malus ẽ da ei correptionem Si
bonus ẽ or̃onem. Numqͣm enim de ẽ uisto
quid det. qui in domino omnium omnia
possidet. Quantum u̾o dandum sit do¬
minus ꝑ organum iohannis baptiste.¬
in luca .ix. ostendens ait. Qͥh̃t duas
tunicas det unam ñ hñti. & qui ht es
eas. similit̾ faciat. De duab tunicis et
escis similit̾ diuidendis congrue et si¬
gnant̾ dat᷑ p̾ceptum. quia si una diui¬
dat᷑: nemo ea uestit᷑. In dimidia enim
tunica & nudus remanet qui accipit: &e
qui dedit. Neccĩa ergo retine tͥ et fami¬
lie tue. que u̾o suꝑsunt pauꝑib distri¬

Expanded text:
rum deportarunt. Quod hic datur pauperi et egeno, a Christo recipitur in coelo. Unde item, Martinus adhuc cathecumenus, hac me veste contexit. Quid autem sit dandum, et quo ordine ostenditur in Luca cap. VI, ubi ait Dominus: « Omni petenti te tribue; » rem, quam petit, si potes; si non potes, da calicem aquae calidae; quam si non habes, de calicem aquae frigidae. Quod si nec frigidam, si malus est, da ei correptionem, si bonus, orationem. Nunquam enim deest justo quid det, qui in Domino omnium omnia possidet. Quantum vero dandum sit Dominus per organum Joannis in Luca cap. III ostendens, ait: « Qui habet duas tunicas, det unam non habenti, et qui habet escas similiter faciat. » De duabus tunicis et escis similiter dividendis congrue et signanter datur praeceptum ; quia si una dividatur, nemo ea vestitur. In dimidia enim tunica, et nudus remanet qui accipit et qui dedit. Necessaria ergo retine tibi et familiae tuae, quae vero supersunt pauperibus distri
Abbreviated transcription (Latin):
iscdie autem filia ẽ elemosina. Cir¬
ca quem uidendum quis sit eius
ce qualibet. De effectu eius ait sp̃c .s.¬
in eccłc. Lxxuiii. Absconde elemosinam
in sinu pauꝑis &e ip̃a orabit ꝓ te ad do¬
minum ut lib̾et te ab omni malo. Est
enim elemosina una alarunt orõnis:
ieuinium alt̾a. Item sicut a qua extingute
ignem ita elemosina extinguit pecẽm. Q¬

Expanded text:
iae autem filia est eleemosyna. Circa quam videndum est, quis sit ejus et qualibus. De effectu ejus ait Spo cap. XXIX. « Absconde eleemosynam in sinu pauperis, et ipsa orabit pro te ad Dominum, ut libereris ab omni malo. » Est enim eleemosyna una alarum orationis, et jejunium altera. Et item: « Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit pec
Abbreviated transcription (Latin):
pessimum ternarium. suꝑbie .s. in
tum humilitatis opponentes. circa quãbo¬
num ẽ immorari. bonum ẽ enim nos hic ẽẽ.
id ẽ in ea. ⁊ de collactanea ipsius uirtute sci¬
licet mansuetudine. aliquota st̃ colligen¬
da. qͥa ñ ẽ mittis nisi qui est humilis. ⁊ ecõ¬
uerso. unde humilitati quasi uirtutẽ colla
lis corde. Hec cõmendatur exemplo ⁊ aucto

Expanded text:
pessimum ternarium, superbiae sciltum humilitatis opponentes, circa quod bonum est immorari: « Bonum est enim nos hic esse , » id est in ea; et de collactanea ipsius, virtute scilicet mansuetudine, aliquota sunt colligenda: quia non est mitis qui non est humilis, et e converso. Unde humilitlis corde . » Haec commendatur ab o
Abbreviated transcription (Latin):
aplit uiri in eccłia pͥmitiua. De hiuusmõi
adherere deo bonum ẽ ponere in domino
deo spem meam. ut annuntiã omnes p̾
p̾dicandi. quos diximus in quib male
tacet᷑. maxime a prelato. Siquis autem
modus alius p̾dictis suꝑaddit᷑ a malo
currositatis. ostentatõis. ⁊ delectatõnis ẽ.
unde apłs. Omnis sermo malus. ñ ꝓce¬
dit ex ore ur̃o. s ⁊ siquis bonus. ñ nisi
ad edificatõem. Et dauid. Os meum sapi¬

Expanded text:
tiva. De his adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam, ut annuntiem omnes prapraedicandi, quos diximus, in quibus male tacetur, maxime a praelato. Si quis autem modus alius a praedictis superadditur, a malo curiositatis, ostentationis et delectationis est. Unde Apostolus: « Omnis sermo malus non procedat de ore vestro, et si quis bonus, nonnisi ad eruditionem . » Et David: « Os meum
Abbreviated transcription (Latin):
laudis. grãrum. ⁊ serenate conscientie.¬
eInde uox exultationis ⁊ salutis in tab̾¬
culis iustorum. In quib omnib ꝑiculo¬
se tacet᷑. Post hanc sequit᷑ recto ordine
uox p̾dicationis que ẽ uox salutis. ne
dicat᷑ p̾dicanti adhuc inuoluto pecẽi satis¬
si non in fide. quod suscipias tantum
honus. nec laudo nec penttus imꝓbo p̃p̃
necc̃itatem ⁊ flagilitatem temꝑis instã¬

Expanded text:
ientiae: « Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum . » In his omnibus periculose tacetur. Post hanc sequitur recto ordine, « Vox praedicationis, » quae est vox salutis, ne dicatur praedicanti adhuc involuto peccati satiss in vita, etsi non in fide. Quod suscipias tantum onus, nec laudo, nec penitus improbo propter necessitatem et fragilitatem temporis instan
Abbreviated transcription (Latin):
tem aduocat᷑ ex cupiditate. tunc melius ta-¬
c̾etur. Ad dispitandum. ad litigandum
bene tacet᷑. S obicit᷑. Nichil ad plenum in¬
tilligit᷑. nͥ dente dispitatoĩs frangat᷑.S
disputationem uocat collationem: qua¬
lis decet sanctos. Surtt autem quinq
cause pessime tacit᷑ntatis. Timor mun¬
danus uel humanus. quo petrus pres

Expanded text:
tem advocatur ex cupiditate. Tunc melius tactem advocatur ex cupiditate. Tunc melius taceretur. Ad disputandum, ad litigandum bene tacetur. Sed objicitur: Nihil ad plenum intelligitur, nisi dente disputationis frangatur? Sed disputationem vocat collationem, qualis decet sanctos. Sunt autem quinque causae pessimae taciturnitatis: Timor humanus vel m
Abbreviated transcription (Latin):
locum. Erat iłx eiciens demoniũ. ⁊ il¬
lud erat mutum: ab effectu. Presidẽt
emim quidam demones quib dam ut
faciant eos obmictesc̾e: qñ opus eis¬
ẽẽt loqui. Unde ⁊ demonia muta di¬
ci possunt. Similit̾ quidam demones
p̾sunt garrulitati facientes garrulos
De quib ph̾s. Quid refert an suꝑius
an inferius intonent: Quidam etiam
silentes cum toto mundo fabulant᷑. ⁊
male in .iiiͬ. ad confitẽdum pecc̃a. ⁊ lau-¬
des. quia amortuo uelud ab eo qui ñ
Tacet᷑ etiam male ad increpandũ ꝓximũt
Si uideris iniquitatent ꝓximi ⁊ eum non
argueris. sangumem eius de manu tua re¬
quiram. Si peccau̾it in te frat̾ tuus cor¬
gustinus. Correctio frĩs p̾cipit᷑ pari in pa¬
rem. minori in maiorem ⁊ maiori in mino¬
rem. cuilibet in quelib. Tacet᷑ etiam urale
ad p̾dicandum. Unde dominus. Quod
etiam male ad consulendum ꝓximo cum
cetur ne male ad aduotandum: Ita. in
causa uidue pupilli ⁊ orphani. Unde
dñs. Causa uidue intret ad te. Male au

Expanded text:
locum: « Erat Jesus ejiciens daemonium, et illud erat mutum » ab effectu: Praesident enim quidam daemones quibusdam, ut faciant eos obmutescere quando opus esset loqui. Unde et daemonia muta dici possunt. Quidam similiter daemones praesunt garrulitati, facientes garrulos de quibus philosophus: Quid refert an superius, an inferius intonent? Quidam etiam silentes cum toto mundo fabulantur. Emale in quatuor. Ad confitendum peccata et laudes: « Quia a mortuo, velut ab eo qui non Tacetur etiam male ad increpandum proximum, si videris iniquitatem proximi, et eum non argueris: « Sanguinem ejus de manu tua requiram . Si peccaverit in te frater tuus, corgustinus : Correptio fratris praecipitur a pari in parem, a minori in majorem, a majore in minorem, cuilibet in quemlibet. Tacetur etiam male ad praedicandum. Unde Dominus: « Quoetiam male ad consulendum proximo, cum ceturne male ad advocandum? Ita, in causa viduae, pupilli et orphani. Unde propheta: « Causa viduae intret ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam: ore autem confessio fit ad salu¬
tem. tempore ⁊ loco. Onde in socratico¬
⁊ decreto. Non minor ẽ impietas tac̾e
u̾itatem temꝑe ⁊ loco: qmͣ dic̾e falsita¬
tem. Qui autem etm tacuit similis est

Expanded text:
stitiam, ore autem confessio fit ad salutem , » tempore et loco. Unde in Socratico decreto: Non minor est impietas tacere veritatem tempore et loco, quam dicere falsitatem. Qui autem eam tacuerit, similis est
Abbreviated transcription (Latin):
fficium p̾latorum maxime roborat¬
re sic̃ de sub̾a eius latratus eorũ.
quo arceant᷑ lupi a grege. ne sint canes
muti ñ ualentes latrare. s opponentes se
murum ꝓ domo domini. Contra quoꝵ
pessimam taciturnitatẽ clamãs ysaias ait.

Expanded text:
fficium praelatorum maxime roborat, sicut de substantia ejus, latratus eorum, quo arceantur lupi a grege, ne sint « canes muti, non valentes latrare, , non opponentes se murum pro domo Israel . » Contra quorum pessimam tacitu
Abbreviated transcription (Latin):
git os meum ⁊ combussit mͥ labium. ⁊
dixit mͥ. Ec̃ce tetigi hoc labia tua ⁊ aufe¬
retur iniquitas tua ⁊ pec̃tm tuum ex
ad regalia ⁊ stercora defendenda ⁊ possi¬
denda. conticuerunt filie syon consꝑ¬

Expanded text:
et combussit mihi labium, « et dixit: Ecce tetigi hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum » ex ad regalia et stercora defendenda et possidenda, « et conticuerunt senes
Abbreviated transcription (Latin):
in eis prudentia suppleat etatem. quod
falsum est. s pocius fauor humanus uel
genis nobilitas. hoc autem uicium ẽ in p̾¬
dicatore ⁊ oratore. Onde quintilianus.Ue
ẽ ignorantia. Unde ieronimus. Predicatõi ͤ
nescius qͣm dabit uocem p̾co mittus: O
pastor ydolum surdum ⁊ mutũ ydo¬
lum desolatõis eccłie. stans in loco sc̃o.
quod ñ ualens loqui. quasi ꝑ demones ⁊
porcos eis conductos dat ppłis responsa.
qd̾ comꝑarabile galligcano monstro el¬
uidio. qui in gallia que carute monstris
solus inuentus ẽ sacerdos ⁊ laicus. non
quia litt̾as muttas non sciret s tropos lo¬
quendi ignorauit. Unde ignorans diu̾¬
saꝰ acceptiones huius nominis pͥmoge¬
nitum: circa beatam uirginem errauit.
Est ergo uox penitencie. Unde. Disce¬
dite a me omnes qui oꝑamin iniquita¬

Expanded text:
in eis prudentia suppleat aetatem, quod in eis prudentia suppleat aetatem, quod falsum est; sed potius favor humanus, vel generis nobilitas. Hoc autem vitium est in praedicatore et oratore. Unde Quintilianus Li, ignorantia. Unde Hieronymus : Praedicationis nescius, quam dabit vocem praeco mutus? O pastor idolum surdum et mutum, idolum desolationis Ecclesiae, stans in loco sancto Sion, quod non valens loqui, quasi per daemones et porcellos conductos, dat populis responsa. Quod comparabile Gallicano monstro Helvidio; qui in Gallia, quae caruit monstris, solus inventus sacerdos est et laicus, non quia litteras multas non sciret, sed tropos loquendi ignoravit. Unde ignorans diversas acceptiones hujus nominis, « primogenitus, » circa beatam Virginem erravit. Est ergo vox poenitentiae. Unde: « Discedite a me, omnes qui operamini iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
pus ⁊ ẽ. iiͦ. causa ẽ cupiditas: que co¬
mitat᷑ timorem. Nichil enm timet.
nͥ qui concupiscit. Cupiditas ẽ ranun¬
culus qui ꝓiectus in os canis facit eũ
obmutesc̾e. hic ꝓiectus in os demoste¬
nis qui erat uiua nox iuris. eum mutũ
fecit. cum orare. ⁊ aduocare debuit cum
romanis. pro re publica cum athenen¬
sib. contra philippum regem macedo¬
num prẽm alexandri. Unde ⁊ qui¬
dam senatorum illi eum sileret a bonis
imꝑꝑaus ait. Demostenes non squinan¬
cem. s arginancem patit᷑. hic ranunculus
ꝓiectus in ora iudicum. in ora etiam magi¬
strorum. a ptũs facit remitti penas. t̾rores
⁊ minas. Propt̾ hunc quia mun̾a oculos¬
clinant: paulus abstinuit a subditis. ne
ab eis sumptus ⁊ necc̃a acuiꝑet: manib
uictum queritans. Tercia causa ẽ pigritia
uel negligentia. circiubat iħe ciuitates. pre¬
dicans ⁊ curans omnes languores in eis.
turalis ueretundia qua iheremias se excu¬
loqui s nullus p̾latorum nũc hoc dicit qͣiͦ

Expanded text:
US. Secunda causa est cupiditas, quae comitatur timorem. Nihil enim timet, nisi qui concupiscit. Cupiditas est ranunculus, qui projectus in os canis facit eum obmutescere. Hic projectus in os Demosthenis, qui erat viva vox juris, eum mutum fecit cum orare et advocare debuit cum Romanis pro republica, cum Atheniensibus contra Philippum regem Macedonum patrem 165 Alexandri. Unde et quidam senatorum illi, cum sileret a bonis, improperans, ait: Demosthenes non squinancem, sed arginancem patitur. Hic ranunculus projectus in ora judicis, in ora etiam magistrorum a pueris, facit remitti poenas, et terrores, et minas propter hunc, quia munera exclinant. Paulus abstinuit etiam a subditis, ne ab eis sumptus et necessaria acciperet, manibus victum quaeritans Tertia causa est pigritia vel negligentia. « Circuibat Jesus civitates, praedicans, et curans omnes languores in eis . Ideo turalis verecundia, qua Jeremias se exculoqui. » Sed nullus praelatorum hodie hoc dicit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
annittiarem uobis. ⁊ docerem uos publice
⁊ ꝑ domos testificans iudeis ⁊ gentili¬
b in deum penitentiã. ⁊ fidem in do¬
carcere. nec hñs sꝑem de correctõe herodis
uel h̾odiadis. inuehens pocius in cͥmen ꝙͣ
in hominem. in exemplum posteris ne mi¬
nus detestarent᷑ cͥmen adult̾ii uel in ces¬
tus si tacuisser: clamauit sepe ⁊ tt̾um.
Non licet tͥ hr̃e uxorem frĩs tui. Qui
si cessasset: ei capd̃ amputatum ñ ẽẽt¬
Ieronimus: clamauit malens ꝑiclitari
apud regem qͣm immemor ẽẽ diuim p̾¬
cepti qui missus fuit in uirtute helie
contra herodem ⁊ herodiadem. sicut hely¬
trum quo exulante athanasio alexandri¬
no ep̃o ꝓ fide catholica. a pͥncipib fauen¬
tib arrio ⁊ arrianis. ait quidam heremi
quid panem ociosum comedo: Cur ñ ma¬
gis exulo cum athanalio iusto. uago. ⁊
scõ: Cur ñ contra pͥncipes ꝓ illo procla¬
mo: Et egrediens heremum ⁊ speluncã¬

Expanded text:
annuntiarem uobis, et docerem uos publice, et per domos, testificans Iudaeis et gentilibus in Deum poenitentiam, et fidem in Docarcere, nec habens spem de correctione Herodis vel Herodiadis, invehens potius in crimen, quam in hominem, in exemplum posteris ne minus detestarentur crimen adulterii vel incestus, si tacuisset clamavit saepe: « Non licet tibi habere uxorem fratris , » qui si cessasset, ei caput amputatum non esset. Clamavit malens periclitari apud regem, quam immemor esse divini praecepti, « qui missus fuit in virtute Eliae , » contra Herodem et Herodiadem, sicut Eli, quod exsulante Athanasio papa pro fide catholica, a principibus faventibus Ario et Arianis, ait quidam eremitquid panem otiosus comedo? » Cur non magis exsulo cum Athanasio justo, vago et sancto? Cur non contra principes pro illo proclamo? Et egrediens eremum et spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
oculis m. Et tu cum omnib membris fe¬
mini. qui in cruce confrxus orauit ad
patrem. Esto mitator iacobi sc̃ifuati ex
utero. qui ex assicluitate ce frequentia
or andi. hñs genua callosa: contraxit
duriciam camelorum in eis. Bartho¬
lomeus cencies indie ce cencies in noc¬
de flexit genua addeum. Omne genus
demonii: maxime in or̃one &e ieuinio ei¬
tur. Si molestau̾it te libido uel aliud
uicium certum num̾um genuflexionũ
cum letania tͥ constitue: ce euades om¬
nem temptatõem. Item notandum qd̾
sepe id quod petit᷑. quia ñ ad salutẽ ẽ:

Expanded text:
oculis meis, » et tu cum omnibus membris foeoculis meis, » et tu cum omnibus membris foemini, qui in cruce confixus oravit ad Patrem. Esto imitator Jacobi sanctificati 290 ex utero, qui ex assiduitate et frequentia orandi, habuit genua callosa, contraxit in eis duritiam camelorum. Bartholomaeus centies in die et centies in nocte flexit genua ad Deum. « Omne genus daemonii maxime in oratione et jejunio ejicitur . » Si molestaverit te libido, vel aliud vitium, certum numerum genuflexionum cum litania tibi constitue, et evades omnem tentationem. Item, notandum quod saepe id quod petitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ar̃am autẽ ⁊ assiduitatẽ orandi
impediunt ignania &e acudia.
Unde ieronimus. M alo inquit unum
psalmum cum hilaritate mentis decan¬
tare. qmͣ totum psalt̾ium cum torpore.
fastidio. & accidia. Benedictus enam
uidens quendam monachum suum ab
assiduitate orandi deficere. orauit ut cã
te itaq benedicto. uidit diabłum in sp̃e
igri pueri ꝑ caputium retrahere mona
de multitudine honarum. et psalmoꝵ
decantandorum. Ait enim iheremias
cum aliis alie succedunt continue. ꝑ
dunt suauitatem ung̃i. Euagrius
hemita testatus ẽ quia difficile ẽ sũ
impedimento orare. et difficilius sñ
impedim̃to psalłe. Ergo ad auferen¬
da impecsim̃ta or̃õnis. abigas aues
ce importunttatẽ muscarñ exempło
abrahe a sacͥficiis domini cum flagel¬
lo fc̃o de funiculis urtutum. Excite &
timide multrale pectoris tui ut exeant
hostium domus tue. prudentẽ ñ simi¬
lem illi. que ꝑmisit occidi isbosech. Au̾
similis iob qui ait. Pepigi fedus cum

Expanded text:
atiam autem et assiduitatem orandi impediunt ignavia et accidia. Unde Hieronymus : Malo, inquit, unum psalmum cum hilaritate mentis decantare, quam totum Psalterium cum torpore, fastidio et accidia. Benedictus autem videns quemdam monachum suum ab assiduitate orandi deficere, oravit ut causte itaque beato Benedicto, vidit diabolum in specie nigri pueri per caputium retrahere monacde multitudine horarum et psalmorum decantandorum. Ait enim Jeremias c» cum alii vel aliae succedunt continue, « perdunt suavitatem unguenti . » Evagrius eremita testatus est, quia difficile est sine impedimento orare, et difficilius sine impedimento psallere. Ergo ad auferenda impedimenta orationis, abigas aves et importunitatem muscarum exemplo Abrahae a sacrificiis Domini « cum flagello facto de funiculis » virtutum. Excute et tunde mulctrale pectoris tui, ut exeant ostium domus tuae, prudentem, non similem illi, quae permisit occidi Isboseth. « Avsimilis Job , qui ait: « Pepigi foedus cum
Abbreviated transcription (Latin):
tentum inueniunt᷑. qui pecc̃ores fiunt
ꝓpt̾ diuites illos decipientes. a quib ⁊ de¬
cipiunt᷑ cum ñ repellunt᷑: qui laqueum ꝑa¬
u̾uint pedib potentum. ⁊ fod̾unt ante faciẽ
ipõrum foneã ⁊ inciderunt in eam. hec ui¬
a illorum scandalum ipsis: ⁊ tam̃ pꝰea in
ore .s. complacebunt. Et iosephus ait. Ob
hoc maxime status potentum meticłosus
⁊ ꝑiculosus ẽ: quia eos moles rerum medi¬
manu pectau̾unt. hñt peceata sua confi¬
Omẽm gͥ malorum societatẽ. omne ini¬
pedim̃tum quominus inuia ꝓcedas dĩ
fugias. Unde dominus. Qui non od̾it

Expanded text:
tentum inveniuntur, qui peccatores fiunt tentum inveniuntur, qui peccatores fiunt propter divites 181 illos decipientes, a quibus decipiuntur, cum nec repelluntur, qui « laqueos paraverunt pedibus » potentum, et « foderunt ante faciem » ipsorum « foveam, et inciderunt in eam . » Haec via illorum scandalum ipsis, et tamen postea « in ore suo complacebunt . » Et Josephus ait: Ob hoc maxime status potentum meticulosus et periculosus est, quod eos moles rerum medimanu peccaverunt, habent peccata sua confiOmnem igitur malorum societatem, omne impedimentum, quo minus in via Dei procedas, fugias. Unde Dominus: « Qui non oderit
Abbreviated transcription (Latin):
lis deum imitari debet ne malos secum
si incorrigibiles uiderit. eos saltem in
pͥuata cõmunione post multam admo¬
nitionẽ deuitet. ⁊ a se si potest expellat.
S dicet quis bom quidem multi sunt ĩ
se: s latera mala hñt. Absit. Moꝵ enĩ si¬
mitudo iuxta u̾bum cuiusdam sapientiᷤ:
societatẽ ꝑit. ⁊ consueta studia facile
conectunt᷑. Et illud pͥncipes qd̾ bonos
habentes mala lat̾a: scͥptura scille. et
arpiis comꝑat. Descͥbit᷑ scilla humanã
quidem hr̃e faciem: s cincta caninis
capitib. Arpie uirgineam faciem. s
ungues rapa cissimos. ⁊ bii plures ũt¬
suꝑficietenꝰ humani homines ⁊ man¬
sueti uidentur. s stipati lat̾ib ⁊ mini¬
oi stris piaius. odoratu prede. scille. ra paci¬
tate uero unguium: arpiis similes sũt.
Ob hoc autem constat quodres diuitũ
⁊ potentum in loco ꝑiculoso posita est.
quia rane impenetlib regum. iuri sccła¬
ti ⁊ socii furũ. maxime in domib po¬

Expanded text:
lis imitari Deum debet, ne malos secum si incorrigibiles viderit, eos saltem in privata communione post multam admonitionem devitet, et a se, si potest, expellat. Sed dicet aliquis: Boni quidem multi sunt in se, sed latera mala habent. Absit! Morum enim similitudo, juxta verbum cujusdam sapientis, societatem parit, et cognata studia facile connectuntur. Et illud: Principesque bonos habentes mala latera Scriptura Scyllae et Harpyiis comparat. Describitur Scylla humanam quidem habere faciem, sed cincta caninis capitibus; Harpyiae virgineam faciem, sed ungues rapacissimos. Et ii, ut plures superficietenus humani homines, et mansueti videntur, sed stipati lateribus et ministris pravis, odoratu praedae Scyllae, rapacitate vero unguium, Harpyis similes. Ob hoc ergo constat, quod res divitum et potentum in loco periculoso posita est. Quia, ranae « in penetralibus regum , » viri scelerati et socii furum maxime in domibus po
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ c̾. Et ieronimus. ꝑ calcatum ꝑge
pr̃em. ꝑ calcatã ꝑge mr̃em ub̃a etiam
que suxisti. Patͥ ⁊ mat̾ dicas nescio uos.
Iuxta etiam consilium domini: cum
abraham. exi de t̾ra ⁊ de cognatõe tua. An¬
teqͣm subu̾taris: dicas cum ꝓpb̃a. Ecce
elongaui fugiens ⁊ mansi insolitudine.

Expanded text:
 . » Et Hieronymus . Per calcatum perge patrem, per calcatam perge matrem, ubera etiam quae suxisti. « Patri et matri dic: Nescio vos » Juxta etiam consilium Domini, cum Abraham « exi de terra, et de cognatione tua ; » antequam subvertaris dicas cum Propheta. « Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
to mandato domini omnes u̾nacłos et
mares domus sue statim circuncidit sp
ta quia ñ effeminatos hũit in domo. s
mares. quos etiã circuncidit. ⁊ tu exempło
abrabe familiam domus tue in om̃ibba¬
beas circ̃cisam. Quem ⁊̃ cõmendans orige¬
nes: de eo ait. Uide diligentiã abrahe an¬
gelos ad conuiuiũ inuitantis. Abrabam
inqm senex excuisitat. Sara uxor cius
accelerat. puer festinat. In domo sapientiᷤ
suos. Et cato de pompeio ait. Casta do¬
mus. luxuq carens. corruptaq numqͣm
fortuna deum. & in parabolis.c. xxix.
Qui cum sapientib gradit᷑: sapiens erit.
Amicus stultorum similis erit. Et illud.
Ignis in sinii. serpens in gremio.⁊ mus in
pera: ꝑ niciosi sunt uicini. In psalmis ⁊̃¬
płimis arguitur societas malorum. com¬
m̃dat᷑q societas bonorũ. Beatus enim uͥ
quiũ abiit inconsilio impioꝵ ⁊ ͦ. Do¬
mine quis habitab̾ in tab̾ tuo ⁊ c̃. Confi

Expanded text:
to mandato Domini, omnes vernaculos et to mandato Domini, omnes vernaculos et mares domus suae statim circumcidit. 180 Nota, quia non effeminatos habuit in domo, sed mares, quos etiam circumcidit. Et tu exemplo Abrahae familiam domus tuae in omnibus habeas circumcisam. Quem etiam commendans Origenes , de eo ait: Vide diligentiam Abrahae angelos ad convivium invitantis. Abraham, inquam, senex cursitat, Sara uxor ejus accelerat, puer festinat. In domo sapientis, suos. Et Cato de Pompeio ait: Casta domus, luxuque carens, corruptaque nunquam Fortuna Deum. Et Parabolarum cap. XIII: « Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit; amicus stultorum similis eis efficitur. » Et illud. Ignis in sinu, serpens in gremio, mus in pera, perniciosi sunt vicini. In Psalmis quamplurimis arguitur societas malorum, commendatur societas bonorum. « Beatus enim vir qui non abiit in concilio impiorum, etc. --Domine, quis habitabit in tabernaculo
Abbreviated transcription (Latin):
Et aug̃. Decet inquid p̾latum tales hr̃e cu¬
bicularios quos timeat: ne si malor̾s eoꝵ
uideat᷑ approbare uitam. quorum ht̃ conu̾
⁊ familiam in omni castitate ⁊ sorbrieta¬
te sͥ subditos hãt. S dicet aliquis quasi
se excusando hñs tñ familiã malã. M qͥdẽ
ñat᷑a ẽ cũ bonis. s uita cũ malis. S eo ip̃o ma¬
lus ẽ. quod malos indomo fouet &e urta &e
natura cum malis. Qualis enimiudex
uel rector populi tales & minstri eius. &
cconuerso. &e qualis sit dominus domus fa
mo simili sui sociabit᷑. Si comminica¬
bit lupus agno aliqñ. sic pec̃or uisto.
Que communitatio sc̃i hominis ad canẽ:
Et cum dñs hospitem unius nocti p̾ciȩpie¬
bat eligi. tum ꝑꝑ infamiam. tum p̃p corru¬
ptionem: ꝑ nitiem exempli. qͣnto magis et
ille eligendus est. cum quo tͥ diu iuiuend̾
ẽ: Maxime itaq cauenda ẽ maloꝵ conu̾¬
satio. Uix enim in sicco stamus nedum in
lubrico currimus. Abraham etiam audi¬

Expanded text:
Et Augustinus: Decet, inquit, praelatum tales habere cubicularios quos timeat, ne, si malos, eorum videatur approbare vitam, quorum habet convet familiam in omni castitate et sobrietate sibi subditos habeat. Sed dicet aliquis quasi se excusando, habens tamen familiam malam: Mihi quidem natura est cum bonis, sed vita cum malis. Sed eo ipso malus est, quod malos in domo fovet, et vita et natura ejus cum malis. Qualis enim judex, vel rector populi, tales et ministri ejus, et econtra: Et qualis sit dominus domus, famo simili sui sociabitur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancti hominis ad canem? » Et cum Dominus hospitem unius noctis praecipiat eligi, tum propter infamiam, tum propter corruptionem et perniciem exempli; quanto magis et ille eligendus est, cum quo tibi diu vivendum est? Maxime itaque cavenda est malorum conversatio. Vix enim in sicco stamus, nedum in lubrico curramus. Abraham Genes XVII etiam, audi
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis ergo tͥ familia: Audi. Oculi mei
ad fideles terre ut sedeant mecum in uidi¬
cio. inconiuuio. ambulans in uia iminacu¬
lata. hic michi ministrabat. in attari. in m̃-¬
sa. in domo. in qulib administratione mea
⁊ p̾fectione. Non habttabit in medio domꝰ
mee qui facit suꝑbrã. qui loquit᷑ iniqua

Expanded text:
Qualis ergo tibi familia? audi: « Oculi mei ad fideles terrae ut sedeant mecum, » in judicio, in convivio: « Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat, » in altari, in mensa, in domo, in qualibet administratione mea et praefectione. « Non habitabit in medio domus meae, qui facit superbiam; qu
Abbreviated transcription (Latin):
ona solitudo maxime pendet giendas lxmi.¬
ex bonorum societate. Unde poeta. Am¬
bula cum bonis. quia a conuictu mores
mala. Qui tangit picem inquinabit᷑ ab ea. ẽ
p̃s .c. ꝑ ambulabam in inno. cordis mei in me¬
dio domus mee. Et quomͦ: Nõ ꝓponebã ante

Expanded text:
ona solitudo maxime pendet ex bonorum societate. Unde Cato: Ambula cum bonis, quia a convictu mores mala . » Qui tangit picem coinquinabitur ab ea . Et psalm. C. « Perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae. » Et quom
Abbreviated transcription (Latin):
frigerio caritatis omittat. Hii destructo¬
res homines similes sunt onam qui effu¬
dit semen in terram &e uolens suscitare
semenfrĩs sui. ꝑcussus ẽ a domino hii
ut ysa. ait. sunt qiͦ sodoma ⁊ gomorra .i.
mutia laule dei ce asꝑi enormitate pect̃o

Expanded text:
frigerio charitatis omittat. Hi destructofrigerio charitatis omittat. Hi destructores hominis similes sunt Onan, qui effudit semen in terram, et nolens suscitare semen fratri, percussus est a Domino . Hi, ut Isaias ait , sunt quasi Sodoma, et Gomorrha, id est muti a laude
Abbreviated transcription (Latin):
relicto naturali usu femine exarserunt in
desideruis suis inmuicem. masculi in mas¬
culos tpitudinem oꝑantes traditi in reꝑ¬
bum sensum ut faciant ea que ñ conueni¬
unt. Item epła. aude .ii. Sodoma ce gomor¬
ra &e fiitme ciuitates quia exformcate
sunt ce abierunt post carnem alt̾am ma-¬
culi cum masculis turpi agentes. mulier
cum muliere. uiri onim & uycoris ẽ una ca¬
ro: fcẽ sunt exemplum ignis et̾mi penam
sustinentes. Item leuitͤ . xxxii. Non cõmisce
b̾is cum mastulo coitu femineo. quia ab¬
hominatio ⁊ ignomima ⁊ in effabile ẽ: coi¬
tum etiam masculi cum masculo punit pa¬
ri pena ut coitum hominis cum bruto. uñ¬
leu̾ . lxii. Qui dormierunt cum maculis co¬
itu femineo ut̾q operatus ẽ nephas. mor-¬
te moriant᷑. S nunc quomodo abierunt hec
in dissuetudinem. ut que grauit̾ punit do¬
minus. intasta relinquat eccłia. & que leui¬
t̾ punit ipsa gͣuissime puniat: Timendũ
ne hoc ex auaritia ꝓcedat: illud uero ex re¬

Expanded text:
to naturali usu feminae, exarserunt in desideriis suis, invicem masculi in masculos turpitudinem operantes, traditi in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. » Item epist. Judae : « Sodoma, et Gomorrha et finitimae civitates, quia exfornicatae sunt, et abierunt post carnem alteram, » masculi cum masculis turpitudinem agentes, mulieres cum mulieribus. Viri enim et uxoris est una caro: « factae sunt exemplum ignis aeterni poenam sustinentesberis cum masculo coitu femineo, quia abominatio, » et ignominia et ineffabile est. Coitum etiam masculi cum masculo pari poena punit, ut coitum hominis cum bruto, . XX: « Qui dormierit cum masculo coitu femineo, uterque operatus est nefas, morte moriantur. » Sed nunc quomodo abierunt haec in desuetudinem, ut quae graviter punit Dominus, intacta relinquat Ecclesia; et quae leviter punit, ipsa gravissime puniat? Timendum ne hoc ex avaritia procedat, illud vero ex re
Abbreviated transcription (Latin):
rem ruime urbis ce captiuitatis adicit plã¬
ctum & gemitum suꝑ uicio sodomitico ha¬
palpantes ad hostium lochin m̾idie ut
iuidentes nõ uideant. Item ysa. cen. Qui
hortis post unam. uel post hostium intͥn¬
secus ⁊ c̃. Item iobel .ix. In fiñ. posuerunt

Expanded text:
rem urbis ruinae et captivitatis, adjicit planrem urbis ruinae et captivitatis, adjicit planctum et gemitum super vitio sodomitico hapalpantes ad ostium Loth in meridie , ut videntes non videant. Item Isaias, cap. Lhortis post januam vel post ostium intrinsecus, etc. » Item Joel III: « Posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictus uir qui suscitau̾it se et edi¬
ficau̾it iħico. In pͥmogenito suo fuudam̃¬
ta illius siciat ⁊ in nouissimo lib̃orum po¬
nat portas eius. Multomag̾ maledictuͤ
ẽ. suscitans pecẽm sodorum. ꝑdens sic pͥ¬
mogenitum. & nouissimum filiorum fi¬
dem .s. cum humilitate. Etiam ꝓ enormi¬
tate. & in destestatõem huius cͥmints do-¬
minus offensus ẽ t̾re illi. conũtens penta¬
polim ĩ mare mortuũ ut ñ uiuat piscis
ineo. nec enatet nauis in qua fu̾it ho¬
mo in qua t̾ra sunt arbores ferentes po¬
ma. que ad tactum euanescunt emit¬
tentia puluerem &e fauillam. Etiam
ꝓ solo respedu ad sodomam. uxor loch
Nolo ut huius cͥminis aliqua sit memoria.
aliquis respectus. aliquod uestigium. pro
enu̾ati sunt. femine reseruate a pħone ad
delicias suas. Qui semasculsꝰ conũtunt in
feminas abittentes cottu femineo: hii sunt
imitatores sardana ꝓalli. qui uir corrupt̃or
furt omni muliere. Ihemias etiam in fine
trenorum suꝑ omnem planctum et dolo¬

Expanded text:
suscitaverit et aedificaverit Jericho, in primogenito suo fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas ejus. » Multo magis maledictus est suscitans peccatum Sodomorum, perdens sic primogenitum et novissimum filiorum, fidem scilicet cum humilitate, etiam pro enormitate. Et in detestationem hujus criminis Deus offensus est terrae illi, convertens Pentapolim in mare Mortuum, ut non vivat piscis in eo, nec enatet navis in qua fuerit homo. In qua terra sunt arbores ferentes poma, quae ad tactum evanescunt, emittentia pulverem et favillam . Etiam pro solo respectu ad Sodomam, uxor Loth Nolo ut hujus criminis aliqua sit memoria, aliquis respectus, aliquod 304 vestigium pro eci enervati sunt feminae reservatae a Pharaone ad delicias suas, qui se masculos convertunt in feminas, abutentes coitu feminino. Hi sunt imitatores Sardanapali, qui vir corruptior fuit omni muliere. Jeremias etiam in fine Threnorum, super omnem planctum et dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Ncestus est coitus ualde illicitus &e inax¬
ime detestabilis. alicuius cum ꝯsangui¬
nea sua. ut ꝯsanguinitas large accipiat᷑
scilicet ut ꝯp̃hendat mat᷑m. mat̾teram.
sororem. cognatam. filiam. neptem. a¬
mitam. & omnem usꝙ ad quartum gͣ¬
dum. est linea sanguinis ꝓpinquã uel
affinem. ut nouercam. consororem. nu¬
rum: ce sic de ceteris. Incestus etiam ẽ
coitus summe detestabilis cum spon¬
sa xp̃i. scilicet cum sc̃imoniali. uł cũ
sacrato oleo inuncta scilicet cum re¬
gina. quando ab alio cognoscit᷑ qm
a uiro ꝓprio: uel econuerso. Ad extir¬
pandũ hmmͦi cͥmen p̃cepit apłs illũ
corithiũ fornicatorẽ ⁊ ĩcestuosũ. qͥ

Expanded text:
ncestus est coitus valde illicitus et maxime detestabilis alicujus cum consanguinea sua, ut consanguinitas large accipiatur, scilicet ut comprehendat matrem, materteram, sororem, cognatam, filiam, neptem, amitam et omnem usque ad quartum gradum, est linea sanguinis, propinquam vel affinem, ut novercam, consororem, nurum, et sic de caeteris. Incestus etiam est coitus summe detestabilis cum sponsa Christi, scilicet cum sanctimoniali, vel cum sacrato oleo inuncta, scilicet cum regina, quando ab alio cognoscitur quam a viro proprio, et e converso. Ad exstirpandum hujusmodi crimen praecepit Apostolus illum Corinthium for
Abbreviated transcription (Latin):
cĩam &e bonitatem dͥ in nat᷑a uidetur exuis¬
se. ñ expectans sodomitas ad penitentiam.
s eos magis puniens temꝑalit̃ igne celitus
misso. consummat᷑us tandem penam eoꝵ
ꝑ ignem gebenne. Item dominus plasma
uit uirum delimo t̾re in agro clamasceno
format᷑us mulierem cde costa eius in para¬
diso. Unde ne crederit quis eos fore andro¬
geos: p̃occupans formatõem mulieris: ait.
Masculum ⁊ feminam creauit eos. qͣi nõ
erit consorcium uiri ad uirum uel mulie¬
ns ad mulierem: s tm̃ uiri ad mulierem
uel econu̾so. Unde eccłia homini androgeo
quo magis calescit quoue magis ẽ infirmꝰ
ꝑmittit᷑ uti. Si magis calescit ut uir: ꝑ¬
mittunt eum cducere. Si uero magis molles¬
cat ut mulier: ꝑmittunt ei nub̾e. Si autẽ
in illo instrumento csefec̾it: numqͣm conce¬
detur ei usus reliqui instrumenti s ꝑpetu¬
o continebit ꝑꝑ uestigia alt̾nitatis uicu so¬

Expanded text:
tientiam et bonitatem sibi innatam videtur exuistientiam et bonitatem sibi innatam videtur exuisse, non exspectans sodomitas ad poenitentiam, sed eos magis puniens temporaliter igne coelitus misso , consummaturus tandem poenam illorum per ignem gehennae. Item, Dominus virum plasmavit de limo terrae in agro Damasceno, formaturus mulierem de costa ejus in paradiso. Unde ne crederet quis eos fore androgynos praeoccupans formationem mulieris, ait: « Masculum 303 et feminam creavit eos , » quasi: Non erit consortium viri ad virum, vel mulieris ad mulierem, sed tantum viri ad mulierem, et econtrario. Unde Ecclesia homini androgynoquo magis calescit, quove magis est infirmus, permittit uti. Si magis calescit, ut vir, permittunt eum ducere; si vero magis mollescat, et mulier permittunt ei nubere. Si autem in illo instrumento defecerit, nunquam concederetur ei usus reliqui instrumenti, sed perpetuo continebit, propter vestigia alternitatis vitii so
Abbreviated transcription (Latin):
noũat excõmunicari. & a ꝯsortio
fideliũ amoueri. ⁊ angłis sathane
fieret. Merito huiꝰ flagitii deus uĩdic¬
tam in p̃senti ad incliciũ pene et̾ne
infligit freq̃nter. Unde legit᷑ in libͦ
regum. quod ammõ qͥ sororẽ suã opp̃s¬
serat. int̾fectus ẽ a fr̃e suo absalon. He¬
rodes etiam tetrarcha hoc cͥmine pollu¬
tus. uidelicet qr illegitime ab utebat᷑
uxore fr̃is sui. meruit fieri homicida
sciłr ut decollaroe ioħem: or postea re¬
legatus a romano ĩꝑatore in exiliũ.
ubi cum uxore fame periit. In illos
etiam qui sponsas xp̃i sauẽtimonia¬
les. reclusas. & alias d̾o dicatas iuoła
sepe deus in p̾scni uindictam exer¬
cet. Quidam enim huius cͥminiᷤᷤ
rei sepe fatir aut᷑ & muti siunt.
quidam ce paralisi ꝑcutiunt᷑. a¬
lii uero morte subteanea p̃uent¬
unt᷑. quoꝵ anime miserabiliter
in inferno crriciant᷑¬
et destruatꝰ. Item cum dominus ꝓ alus pec-
catis penam infligendam differat. ꝓ hoc pa¬

Expanded text:
consortio fidelium amoveri, et angelis Satanae fieret . Merito hujus flagitii Deus vindictam in praesenti, ad judicium poenae aeternae, infligit frequenter. Unde legitur in II Reg. quod Ammon, qui sororem suam oppresserat, interfectus est a fratre suo Absalom. Herodes etiam. Tetrarcha hoc crimine pollutus videlicet quia illegitime abutebatur uxore fratris sui meruit fieri homicida, scilicet ut decollaret Joannem; et postea relegatus a Romano imperatore in exsilium, ubi cum uxore fame periit. In illos etiam, qui sponsas Christi sanctimoniales reclusas, et alias Deo dicatas violant, saepe Deus in praesenti vindictam exercet. Quidam enim hujus criminis rei saepe fatuantur; et muti fiunt; quidam etiam paralysi percutiuntur, alii vero morte subitanea praeveniuntur, quorum animae miserabiliter in inferno cruciantet destruatur. Item, cum Dominus poenam pro aliis peccatis infligendam differat, pro hoc pa
Abbreviated transcription (Latin):
te turpitudinis.q. admirõnem &e dubita¬
tionem ꝑit inaudiente. Unde dominus.
q. admirans ce dubitans suꝑ tanto sce¬
lere: introdiuit᷑ sic loquens. Descendam
⁊ uidebo utrum. Intredibile enim mͥ uidr᷑
homines tantum flagitiosum ꝑpetrasse
Greg̃. Pect̃m ẽ in uoce: qñ ẽ in actione cũ
tenuiuota. In clamore ẽ qndo ẽ in lib̾er¬
ascendisse ad dominum. De t̾ra legitur
dominus conqueri. ideo .s. quod masculũ
&e feminam creauit ad muttiplicandos
unt. ⁊ ꝑimunt.ut hostes et p̃cipiu adu̾sa¬
rii dei ⁊ genis humani. Quasi tu homi¬
nes creasti ut multiplicarent᷑: nos u̾o o
pam clabimus ut oꝑus tuum minuat᷑¬

Expanded text:
ae turpitudinis, quasi admirationem et dubitationem parit in audiente. Unde Dominus quasi admirans, et dubitans super tanto scelere, introducitur sic loquens: « Descendam et videbo utrum, » etc. Incredibile enim mihi videtur homines tantum flagitium perpetrasse. Gregorius . Peccatum est in voce, quando est in actione cum tenui nota. In clamore est, quando est in liberascendisse ad Dominum de terra. Legitur Dominus conqueri, ideo scilicet, quod « masculum et feminam creavit ad multiplicandos unt et perimunt ut hostes, et praecipui adversarii Dei et generis humani, quasi: Tu homines creasti, ut multiplicarentur, nos vero dabimus operam, ut opus tuum minuat
Abbreviated transcription (Latin):
fructum arboris obumbramus ne appareat. Si
poma huiꝰ arboris nisi quantum sufficit collige¬
re ꝓhibenur. multomagis folia inutilia. Item.
sicut textus ẽ uerba uite eterne. ita glosa que ei
applicat᷑ sit et ẽẽ debet ũbum uite eterne. Item in
deuteronomio.c. lxxu. ñ plantabis nemꝰ uł om¬
nem arborem uixta altare dñi dei tui. Item. hec
ẽ arbor ñ frondosa. hec ẽ uitis ñ pampmosa sed

Expanded text:
fructum arboris obumbramus, ne appareat. Si fructum arboris obumbramus, ne appareat. Si poma hujus arboris, nisi quantum sufficit, colligere prohibemur, multo magis folia inutilia. Item: Sicut textus est umbra vitae aeternae, ita glossa, quae ei applicatur, sit, et esse debet verbum vitae aeternae. Item: In Deuteronomio, cap. XVI: « Non plantabis nemus, vel omnem arborem juxta altare Domini Dei tui. » Haec est arbor non frondosa, haec est vitis non pamp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est oneranda saburra et suꝑflus expositionib.
sed sufficientib et necessariis tm̃. Item sepe uti¬
lia et necessaria pret̾mittenda st̃. ne multitudĩe
utilium pregrauemuR. Item in legenda beati mar¬
tini. cui pauca ñ sufficiunt nec plura ꝓderunt.
Item salomon.: in paueis sint actus tui. Ergo si in
reb paucitas. potiꝰ in reb ẽẽ debet. Item. hoc ẽ pre¬
ciosum gunimi qͦd ex oculis dni liquat᷑ cui nicħ
suꝑfluum. nicħ adulterinum. nicħ contrariũ
ad iniscendum ẽ. Item os putei abrahe a quo ia¬
cob amouit lapidem. iterum cum philisteis ob¬
struimus. Item. cum modica farinula ⁊ simila
tantũ preceptum ẽ filuis israel ut migrarent de e¬
pars minina ẽ ipsa puella sui. Item gregorius.
exponere. ita prudentis ẽ obscure dicta paucis de¬
clarare. Item hec ẽ lignum qͦd plantatum est et
fluet qͦd est u̾bum uite. sed folia decident quib

Expanded text:
aetera, quae non est oneranda saburra, et superfluis expositionibus, aetera, quae non est oneranda saburra, et superfluis expositionibus, sed sufficientibus et necessariis tantum. Item : Saepe utilia et necessaria praetermittenda sunt, ne multitudine utilium praegravemur. Item in Legenda sancti Martini: Cui pauca non sufficiunt, nec plura proderunt. Item Salomon: « In paucis sint actus tui . » Ergo si in rebus paucitas, potius in verbis esse debet. Item: Hoc est pretiosum gummi, quod ex oculis Domini liquitur, cui nihil superfluum, nihil adulterinum, nil contrarium admiscendum est. Item: Os putei Abrahae, a quo Isaac amovit lapidem, iterum cum Philistaeis obstruimus . Item: Cum modica farinula et simila tantum, praeceptum est filiis Israel ut migrarent de Aepars minima est ipsa puella sui. 4 Gregorius: Sicexponere, ita prudentis est obscure dicta paucis declarare. Item: « Hoc est lignum quod plantatum est » fluet , » quia est verbum vitae, sed « folia decident, » quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. ut qͥ eam exposuer̃t. ieronimꝰ ⁊ gregoriꝰ.
extinctores. qui hereses extinserunt. scilicet ua¬
lidi mallei hereticoꝵ augustinꝰ ⁊ hylariꝰ emunc¬
tores qui suꝑflua extuparunt. ieronimꝰ ⁊ orige¬
nes. quoꝵ exemplo et nos aliqua de suꝑfluis
emungamus et resecemꝰ a lectione eius. Item
pudorem maximum incutere debet nobis qͦd ie¬
ronimus sola bibliotheca aduitus. uocatꝰ a da¬
maso papa ⁊ consultꝰ ad om̃s consultationes
et questiones eccłie sufficient̾ respondit. Iten
idem in anni uniꝰ sꝑatio totam bibliothecam hy¬
storice allegorice. et tropologice. et anagogice.
paule ⁊ eusthochio exposuit. Item augustinus.
Noli credere litteris meis. nisi id qͦd dixero ꝑ ue
tem dei. uixͣ auctoritatem sacͥ eloquii. ⁊ ad utili¬
tatem proximi. Item armati tantum extrinsecis.
et ñ intrinsecis in hermes sumꝰ contra iudeum.
hereticum. tum inopponendo tum in responden¬

Expanded text:
fuerunt, ut, qui eam exposuerunt, Hieronymus et Gregorius; fuerunt, ut, qui eam exposuerunt, Hieronymus et Gregorius; exstinctores, qui haereses exstinxerunt, scilicet validi mallei haereticorum, Augustinus et Hilarius; emunctores, qui superflua exstirpaverunt, ut Hieronymus et Origenes; quorum exemplo et nos aliqua de superfluis emungamus et resecemus a lectione ejus. Item: Pudorem maximum nobis incutere deberet, quod Hieronymus sola bibliotheca adjutus, vocatus a Damaso papa et consultus, ad omnes consultationes et questiones Ecclesiae sufficienter responderit. Item: Idem in anni unius spatio, totam bibliothecam historice, allegorice, tropologice et anagogice Paulae et Eustochio exposuit. Item Augustinus : Noli credere meis verbis, nisi id quod dixero, per tem Dei, juxta auctoritatem sacri eloquii, et ad utilitatem proximi. Item: Armati tantum extrinsecus, et non intrinsecus, inermes sumus contra Judaeum, haereticum, tum in opponendo, tum in responden
Abbreviated transcription (Latin):
textum matħi eccłie pͥmitiue commississet. cuncta
necessaria saluti continentem. meritis nr̃is exigen¬
tib puta uanis exercitationib inquisitionib
suꝑfluis. et peceatis aliis. glosarum multitu¬
dine. lectionum suꝑfluitate et ꝓlixitate onera¬
ti sumꝰ. in quib ẽ tm̃ labor ⁊ afflictio sp̃c. puta in
glosis ilł. que ñ intra sed circa textum loquunt᷑.
multitudine que aurem pret̾uolant. et animã
ñ satiant. Item idem. Ubi ẽ luteratus. ubi ẽ uer¬
ꝑflua expositione onerans: Item ieronimꝰ textũ
ꝑ textum exponit. aliam glosam suꝑuacaneam
uidicans. ideoꝙ nobis difficilior ẽ ad intelligen¬
dum. Item sicut ieronimꝰ & origenes astericos
& obelos illuminandis ⁊ confodiendis & de¬
lendis p̃posuerunt. ita et ñc magis opꝰ ẽẽ uidetur.
ut hec p̃poneremus ad explanationẽ difficiliũ.
et iugulationem deletionemq prolixitatis su
et emunctoria. ita in sacra scriptura infusores

Expanded text:
tthaei Ecclesiae primitivae commisisset omnia necessaria saluti continentem, meritis nostris exigentibus, puta vanis exercitationibus, et inquisitionibus superfluis, et peccatis aliis, glossarum multitudine, lectionum superfluitate et prolixitate onerati sumus, in quibus est tantum « labor et afflictio spiritus ; » puta in glossis illis, quae non intra, sed circa textum loquuntur.in multitudine, quae aurem praetervolant, et animum non satiant. Item idem: « Ubi est litteratus, ubi est verperflua expositione onerans? Item: Hieronymus textum per textum exponit, aliam glossam supervacaneam judicans; ideoque nobis difficilior est ad intelligendum. Item: Sicut Hieronymus et Origenes asteriscos et obelos illuminandis, et confodiendis, et delendis praeposuerunt; ita et nunc magis videtur esse opus, ut haec praeponeremus ad explanationem difficilium, et jugulationem deletionemque prolixitatis, et et emunctoria , sic in sacra Scriptura infusores