comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exteriont̃ hominẽ utiq resurreocerant: quib ait. Si
resurrexcistis cũ xp̃o: quȩ sursũ sunt sapite: Quem
sensũ: uerbis aliis alibi posuit dicens. Ut quẽ ad mo¬
dũ xp̃s resurrex̃ a mortuis ꝑgłam patris: sic & nos
in nouitate uitȩ ambulemꝰ. Hinc est & illud. Surge
qui dormis. & exurge a mortius: & illuminabit te xp̃s.
Qđ autẽ dicunt ñ posse resurgere nisi qͥ cadunt. & idco
putant resurrectionẽ ad corpora ñ ad animas ꝑtincre.
quia corpoꝵ. ẽ. cadcre: cur ñ audiunt. ñ reccdatis ab illo
ne cacdatis. & suo dño stat aut cadit. & qͥ se putat stare
uideat ne cadat: Puto eni: qđ in anima ñ in corpore
casus iste cauendus est. Siigitur cadentiũ est resurrec.¬
tio. cãdunt autẽ & animȩ: ꝓfecto & animas resurgere
confitendũ est. Qđ autẽ cũ dixisset in istis scda mors
non habet potestatẽ adiunõẽ atq ait. sed er̃ sacerdotes

Expanded text:
exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. hinc est et illud: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quod autem dicunt non posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃s qui habet in hac pͥma resurrectione partẽ: idest
particeps eiꝰ est. Ipse est autẽ particeps eiꝰ: qͥ non solum
amorte quȩ in peccatis ẽ. reuiuiscit. uerũ ctiã inco qđ
reuixerit ꝑmanet. Inistis inqͥt: scda mors ñ habetpo.¬
testatt̃. Habet ergo in reliqͥs de quib superius ait. reliqͥ
eoꝵ ñ uixer̃ donec finiant᷑ mille anni: qm̃ toto istotẽ.¬
poris int̃ uallo qđ mille annos uocat. qͣntũcũq in co
quisq eoꝵ uixit in corpore. ñ reuixẽ amorte inqͣcũ tene¬
bat impietas: ut sic reuiuiscendo pͥmȩ resurrectionis
particeps ficret. atq in eo potestatẽ scđa mors ñ haberet:
Sunt qui putant resurrcetionẽ dici ñ posse nisi corpoꝵ:
autẽ corpora: moriendo. Nã & acadendo: cadauera ñ un¬
cupant᷑ Non ergo animarũ inqͥunt resurreetio potest
cẽ: sed corpoꝵ. Sed qͥd contra apłm dicunt. qui eam
resurrectionẽ appellat: Nam scdm interiorẽ non scđm

Expanded text:
habet in hac prima resurrectione partem, id est particeps eius est. ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non poautem corpora moriendo: nam cupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? nam secundum interiorem, non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nia ꝑseuerant ab inicio creaturȩ. Latet enĩ illos hoc uo.¬
lentes. qͥa cęli erant olim & terra de aqua: & ꝑ aquã
constituta dĩ uerbo. ꝑquȩ qͥ tunc erat mundus iun

Expanded text:
nia perseuerant ab initio creaturae. Latet enim illos hoc uonia perseuerant ab initio creaturae. Latet enim illos hoc uolentes, quia caeli erant olim et terra de aqua, et per aquam constituta Dei uerbo, per quae. qui tunc erat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ libro cuiꝰ nomen ẽ. a pocalypsis obscure multa
dicunt᷑. ut mentẽ legentis exerceant: & pauca in eo sud
ex quoꝵ manifestatione indagent᷑ cȩtera cũ labore.
maxime qͥa sic eadẽ multis modis repetit ut alia atq
alia dicere iudeat᷑. cũ aliter atq alit̾ hec ipsa dicere
uestiget᷑ Uerũ in his uerbis ubi ait. absterget ds̃ omnẽ
lacrimã ab oculis eoꝵ. & mors iã non erit neq luctus
neq clamor. sed nec ullus dolor: tanta luce dicta sunt
de sclo futuro. & de immortalitate atq et̃nitate scõꝵ.
s̾unc enĩ solũ atq ibi solũ ista ñerunt: ut nulla debea.¬
mus in litteris sacris quęrere uł legere manifesta. si hec
apłs petrus de hoc iudicio scripserit. Uenient inquit
in nouissimo dierũ illusione illudentes scđm ꝓprias
concupiscentias suas. euntes & dicentes. ubi ẽ. ꝓmissũ
p̃sentie ipsius : Ex quo enĩ patres dormierunt: sic om¬

Expanded text:
quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa dicuntur, ut mentem legentis exerceant, et pauca in eo sunt, ex quorum manifestatione indagentur cetera cum labore; maxime quia sic eadem multis modis repetit, ut alia adque alia dicere uideatur, cum aliter adque aliter haec ipsa dicere uestigetur. Verum in his uerbis, ubi ait: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolde saeculo futuro et de inmortalitate adque aeternitate sanctorum tunc enim solum adque ibi solum ista non erunt, ut nulla debeamus in litteris sacris quaerere uel legere manifesta, si haec apostolus Petrus de hoc iudicio scripserit: Venient, inquit, in nouissimo dierum inlusione inludentes, secundum proprias concupiscentias suas euntes et dicentes: Ubi est promissum praesentiae ipsius? Ex quo enim patres dormierunt, sic om
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ meũ. lacrimis mcis stratũ meũ rigabo: & gemitꝰ
icus non . c̃. absconditꝰ ate. & dolor ms renouatus est:
Aut utro non ciꝰ filii sunt qͥ ingemiscunt grauati in quo
nolunt spoliari scͥd suꝑuestiri. ut absorbeat᷑ mortale
auita: Nonne ipsi sunt qͥ pͥmicias habentes sp̃s. in
semetipsis ingemiscunt adoptionem expectantes
redemptionẽ corporis sui : Anetiã ipse apłs paulus non
crat suꝑnus ierosolimitanꝰ: Uel ñ multomagis hoc erat
qͣndo ꝓ israhelitis carnalib frĩb sius tristicia illi erat mag̃.¬
na. & continuus dolor cordieiꝰ: Quando autẽ mors ñ erit
inista ciuitate nisi qͣndo dicet᷑. ubi. c̃. mors contentiotua.
ubi est mors aculeus tuus: Aculeus autẽ mortis. ẽ pecca¬
tum: qđ tunc utiq ñ erit. qͣndo dicet᷑ ubi est: Nunc uͦ:
non quilibet infimꝰ ciuis illius ciuitatis. sed idẽ iste ioħs
in epła sua clamat. Si dixerimꝰ qđ peccatũ non habemꝰ:
ipsi nos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ non est. Et in hoc

Expanded text:
ctum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non est absconditus a te, et: Dolor meus renouatus est? Aut uero non eius filii sunt, qui ingemescunt grauati, in quo nolunt spoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita? Nonne ipsi sunt, qui primitias habentes Spiritus in semet ipsis ingemescunt, adoptionem exspectantes, redemtionem corerat supernus Jerosolymitanus, vel non multo magis hoc erat, quando pro Israelitis fratribus carnalibus suis tristitia illi erat magna, et continuus dolor cordi ejus ? Quando autem mors non erit in ista civitate, nisi quando dicetur, Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum. Quod tunc utique non erit, quando dicetur: Ubi est? Nunc uero non quilibet infimus ciuis illius ciuitatis, sed idem iste Iohannes in epistula sua clamat: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. Et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
so de celo subinde ciues eiꝰ ac crescunt. sed ꝑiudiciũ
neant uestigia uetustatis: qͣndo quidẽ & corpora ad
incorruptionẽ atq immortalitatẽ nouã. eoc uetere cor¬
ruptione ac mortalitate transibunt. Nam hoc de
isto tẽpore accipere quo regnat cũ rege suo mille an¬
nis. impudentiȩ nuniȩ mͥ uidet᷑. cũ aꝑtissime dicat.
absterget  omnẽ lacriã ab oculis eoꝵ. & mors iã non
erit neq luctus neq clamor: sed nec dolor ullus. Quis
uero tã sit absurdus & obstinatissima contentione
uesanus qͥ aud eat affirmare in huiꝰ mortalitatis erũs¬
nis non dico popłm scm̃ sed unũ quẽq scõꝵ qͥ hanc uel
ducat uł ducturꝰ sit uł duxerit uitã nullas habentẽ
lacrimas ac dolores: cũ porius quanto ẽ. qͥsq sanctior
& desiderii scĩ plenior. tanto sit ciꝰ in orando fletꝰ uberior :

Expanded text:
iudicium neant uestigia uetustatis; quando quidem et corpora ad incorruptionem adque inmortalitatem nouam ex uetere corruptione ac mortalitate transibunt. Nam hoc de isto tempore accipere, quo regnat cum rege suo mille annis, inpudentiae nimiae mihi uidetur, cum apertissime dicat: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum; et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ullus. Quis uero tam sit absurdus et obstinatissima contentione uesanus, qui audeat adfirmare in huius mortalitatis aerumnis, non dico populum sanctum, sed unumquemque sanctorum, qui hanc uel ducat uel ducturus sit uel duxerit uitam, nullas habentem lacrimas et dolores; cum potius quanto est quisque sanctior et desiderii sancti plenior, tanto sit eius in orando fletus uberior?
Abbreviated transcription (Latin):
& absterget omnẽ lacrimã ab oculis eoꝵ. & mors iã
nonerit. neq luctus. neq clamor: sed nec dolor ullus.
quia pͥora abierunt. Et dix̃ sedens in throno. Ecce
noua: facio omĩa. De cęlo descendere ista ciuitas dicit᷑.
qm̃ celestis. ẽ. grã qua ds̃ eã fecit ꝓpter qđ: ei dicit
cͥtiã ꝑ esaiã. Egosũ dñs faciens te. Et de celo quidẽ¬

Expanded text:
 absterget omnem lacrimam ab oculis eorum: et mors iam non erit neque luctus neque clamor. sed nec dolor ullus, quia priora abierunt. Et dixit sedens in throno: Ecce noua facio omnia. De caelo descendere ista ciuitas dicitur, quoniam caelestis est gratia. qua Deus eam fecit. Propter quod ei dicit etiam per Esaiam: Ego sum D
Abbreviated transcription (Latin):
refrigescere caritatẽ cũ abundat iniqͥtas. & inusitatis.
maximisq ꝑsecutionib atq fallacus diaboli iã soluti.
cos qͥ in libro uitȩ scripti nonsunt multos eẽ cessuros: ita
cogitandũ est ñ solũ quos bonos fideles illud tẽpus inue:¬
niet sed ñ nullos etiã qͥ foris adhuc erunt. adiuuante dĩ
gratia ꝑ considerationẽ scripturarũ inqͥb & alia & finis
ipsc p̃nunciatꝰ est quẽ uenire iã sentiunt ad credendũ

Expanded text:
refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque persecutionibus adque fallaciis diaboli iam soluti eos, qui in libro uitae scripti non sunt, multos esse cessuros: ita cogitandum est non solum quos bonos fideles illud tempus inueniet, sed nonnullos etiam, qui foris adhuc erunt, adiuuante Dei gratia per considerationem scripturarum, in quibus et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem uenir
Abbreviated transcription (Latin):
cum: Immo uero id potius est credendũ: nec qͥ cadant de
gccła. nec qͥ accł̾dant eccłȩ illo tẽpore defuturos: scd psecco
tam fortes erunt & parentes ꝓbaptizandis paruulis suis.
ce iii quitunc pͥmitus credituri sunt ut illũ fortẽ uinca&
etiã non ligatũ idest om̃ib qualib antea nũquã uł artib
insidiantẽ. uł urgentẽ uirib & iuigilant̃ intelligant. et¬
tolcranter ftrant: acsic illi eciã non ligato eripiant᷑. Neo
ideo falsa erit euangłica illa sentencia: quis intrat indomũ
fortis ut uasa cripiat. nisi pͥus alligauerit fortẽ: Scdmciꝰ enĩ
sentenciȩ ueritãtẽ. ordo iste seruatꝰ est. ut prius alligaret᷑
fortis creptisq uasis eiꝰ. longelateq in om̃ib gentib ex
firmis & infirmis ita multiplicaret᷑ ȩccła: ut ex ipsa rerũ
diuinitus p̃dictarũ & impletarũ robustissima fide. ctiã
soluto uasa posse t auferre. Sicut eni fatendũ est multoꝵ

Expanded text:
eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem utoleranter ferant; ac sic illi etiam non ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit evangelica illa sententia, Quis intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem? Secundum eius enim sententiae ueritatem ordo iste seruatus est, ut prius adligaretur fortis ereptisque uasis eius longe lateque in omnibus gentibus er firmis et infirmis ita multiplicaretur ecclesia, ut ex ipsa rerum diuinitus praedictarum et inpletarum robustissima fide etiam soluto uasa posset auferre. Sicut enim fatendum est multorum
Abbreviated transcription (Latin):
rit fortẽ sietiã soluto cripiuntur: Acꝑhoc ad hoc cogere
uidet᷑ ista sententia ut credamꝰ illo licet exiguo tẽpore
reꝑtifuerint diabolũ pugnaturũ. Ex quib etiã si aliqͥ
uicti secuti cũ fuerint: ñ eos ad p̃destinatũ filioꝵ dĩ
numerũ ꝑtinere. Neq enĩ frustra idẽ ioħs apls qui et¬
hanc apocalrpsin scripsit: in epła sua de quibusdã dic̃
Ex nob̾ excierunt: sed ñ erant ex nob̾. Nã si fuissent ex nob̃:
mansissent utiq nobiscũ. Sed qͥd fit de pariulis: Nimiũ
quippe incredibile .ẽ. nullos iã natos & si iã nondũ baptrra¬
tos p̃occupari xpianoꝵ filios illo tẽpore infantes. nullos
ctiã ipsis nasci iã diebus: aut si crunt ñ cos aparentib suis
ad lauachrũ regenerationis modo quocũq ꝑduci Qđ si
fict: quo pacto soluto iã diabolo uasa ista eripient᷑. incuiꝰ
domũ nemo intrat ut uasa ciꝰ enpiat. nisi pͥus alligauerit

Expanded text:
rit fortem, si etiam soluto eripiuntur? Ac per hoc ad hoc cogere rit fortem, si etiam soluto eripiuntur? Ac per hoc ad hoc cogere uidetur ista sententia, ut credamus illo licet exiguo tempore Christiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frustra idem Iohahanc Apocalypsim scripsit, in epistola sua de quibusdam dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Sed quid fit de paruulis? Nimium quippe incredibile est nullos iam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit
Abbreviated transcription (Latin):
atq alias dilatari: sedetiã nunc fit & fict usq ad terminũ
scłi quo soluendus. t̃: qͥa & nunc homines ab infidelitato
inqua eos ipse possidebat conuertunt᷑ ad fidẽ. & usq u
illũ finc̃ sinc dubio conuertent᷑: Et utiq unicuiq sistr
fortis tunc alligat᷑: quando ab illo tanquã uasciꝰ eripit᷑.
Et abrssus ubunclusus ẽ. non incis consũpta ẽ q̃ndo su&đ
mortui qͥ tunc erant qͣndo eẽ coepit inclusus. sed successer̃
cis alii nascendo. atq succeclunt donec finiat᷑ hoc scłm
qui oderint xp̃ianos: in quoꝵ cotidie uelut in abrsso.
cȩcis & ꝓfundis cordib indudat᷑: Utrũ autẽ etiã illis ul¬
timis trib annis & mensib sex qͣndo solutꝰ totis uirib
scuiturus ẽ. aliqͥs inqua ñ fuerat sit accessurus ad fidẽ:
ñ nulla quęstio est. Quomodo enĩ stabit qđ dictũ est qͥs
intrat indomũ fortis ut uasa eiꝰ diripiat nisi pͥus alligaue.¬

Expanded text:
adque alias dilatari; sed etiam nunc fit et fiet usque ad terminum adque alias dilatari; sed etiam nunc fit et fiet usque ad terminum saeculi, quo soluendus est. quia et nunc homines ab infidelitate, in qua eos ipse possidebat, conuertuntur ad fidem et usque in illum finem sine dubio conuertentur; et utique unicuique iste fortis tunc adligatur, quando ab illo tamquam uas eius eripitur; et abyssus, ubi inclusus est, non in eis consumta est, quando sunt mortui, qui tunc erant quando esse coepit inclusus; sed successerunt eis alii nascendo adque succedunt, donec finiatur hoc saeculum, qui oderint Christianos, in quorum cottidie, uelut in abysso, caecis et profundis cordibus includatur. Utrum autem etiam illis ultimis tribus annis et mensibus sex, quando solutus totis uiribus saeuiturus est, aliquis, in qua non fuerat, sit accessurus ad fidem. nonnulla quaestio est. Quo modo enim stabit quod dictum est: Quis intrat in domum fortis, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligaue
Abbreviated transcription (Latin):
mos ex quib ȩccłam multiplicari & impleri oportebat. alios
credituros alios iã credentes: a fide pietatis hos detreret. hos
frangerit. Et soluet᷑ infine: ut quã fortẽ aduersariũ dĩ ci.¬
uitas superauerit. cũ ingentigła sui redemptoris. adiutoris.
liberatoris aspiciat. Incoꝵ sane qui tunc futuri sunt scõꝵ
atq fideliũ cõparatione qͥd sumꝰ. qͣndo quidẽ ad illos ꝓban.¬
dos tantus soluetur inimicꝰ cũ quo nos ligato tantis peri-¬
culis dimicamus: Quãuis & hoc tẽporis int̃uallo quos dã
milites xp̃i tã prudentes & fortis fuisse atq cẽ ñ dubiũ est:
ut etiã si tunc inista mortalitate uiuerent q̃ndo iste soluetur.
om̃s insidias eiꝰ atq impetus & cauerent sapientissime. & pa.¬
tientissime sustinerent. Hȩc autẽ alligatio diaboli. ñ solum
facta t̃. ex quo coepit ȩccła pret̃ iudȩã terrã innationes alias

Expanded text:
mos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios mos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios credituros, alios iam credentes, a fide pietatis hos deterreret, hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam fortem aduersarium Dei ciuitas superauerit, cum ingenti gloria sui redemtoris adiutoris liberatoris adspiciat. In eorum sane, qui tunc futuri sunt, sanctorum adque fidelium conparatione quid sumus? Quando quidem ad illos probandos tantus soluetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quamuis et hoc temporis interuallo quosdam milites Christi tam prudentes et fortes fuisse adque esse non dubium est, ut, etiamsi tunc in ista mortalitate uiuerent, quando ille soluetur, omnes insidias eius adque inpetus et cauerent sapientissime et patientissime sustinerent. Haec autem adligatio diaboli non solum facta est, ex quo coepit ecclesia praeter Iudaeam terram in nationes alias
Abbreviated transcription (Latin):
lenter: fallendoue fraudulent̃. Qđ si ꝑmitteret᷑: in
tam longo tempore & tanta infirmitate multors. pluri.¬
mos cales quales ds̃ id perpeti non uult & fideles deice¬
ret. & ne crederent impediret. Qđ ne faceret: alligatꝰ
est: Tunc autẽ soluetur: qͣndo & breue tẽpus erit. Nã
trib annis & sex m̃sib legitur totis suis suoꝵq uirib
seuiturus: & tales crunt cũ quib ei belligerandũ est:
ut uincitanto eiꝰ impetu insidusq ñ possint. Si autem¬
nũ quã solueret᷑: minꝰ appareret eiꝰ maligna potentia:
minꝰ scȩ ciuitatis fidelissima ꝓbaret᷑ patientia: minus
deniq ꝑspiceret᷑ quã magno eiꝰ malo tam bene fuerit
scõꝵ. quãuis ab eoꝵ interiorib hominib ubi indm̃
creditur foras missũ. ut ciꝰ forinsecus oppugnatione
ꝓficerent: & incis qͥ sunt exe parte ipsius alligauit. ne q̃ntam
posset effundendo & exercendo maliciã. innumerabiles infir.¬

Expanded text:
lenter fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in lenter fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore ac tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligatus est. Tunc autem solvetur, quando et breve tempus erit. Nam tribus annis et mensibus sex legitur totis suis suorumque viribus saeviturus et tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto einunquam solveretur, minus appareret ejus maligna potentia, minus sanctae civitatis fidelissima patientia probaretur, minus denique perspiceretur quam magno ejus malo tam bene fuerit sanctorum, quamuis ab eorum interioribus hominibus, ubi in Deum creditur, foras missum, ut eius forinsecus obpugnatione proficerent; et in eis, qui sunt ex parte ipsius, adligauit, ne quantam posset effundendo et exercendo malitiam innumerabiles infir
Abbreviated transcription (Latin):
die & nocte in scła scłoꝵ. Sed hoc iã ad nouissimũ iudiciũ
pertinet: qđ nunc ꝓpterea cõmemorandũ putaui. ne qͥs
existimet co ipso paruo tẽpore quo soluet᷑ diabolus in hac
terra ȩccłam ñ futurã: illo hic eã uel ñ inueniente cum
fuerit solutus. uł absum̃te cũ fuerit modis omib ꝑsecutꝰ
Nonitaq ꝑ totũ hoc tempꝰ qđ liber iste cõplectit᷑. a pͥmo
scilicet aduentu xp̃i usq inscl̃i finẽ quo scds eiꝰ est aduen.¬
tus ita diabolus alligatur ut eius hȩc ipsasit alligatio
per hoc int̾uallũ qđ mille. annoꝵ numtro appellat ñ
seducere ȩccłam: qͣndo quidẽ illã nec solutus utiq se:¬
ducturus. ẽ. Nam ꝓfecto & si alligari est ñ posse seduce¬
re siue ꝑͣmitti. quid erit solui. nisi posse seducere siue
ꝑmitti: Qđ absit ut fiat. Sed alligatio diaboli est: ñ
ꝑmitti exerere totã temtationẽ quã potest uel ui uł
dolo ad seducendos homines in partẽ suã cogendo uio

Expanded text:
ed hoc iam ad iudicium nouissimum pertinet, quod nunc propterea commemorandum putaui, ne quis existimet eo ipso paruo tempore, quo soluetur diabolus, in hac terra ecclesiam non futuram, illo hic eam uel non inueniente, cum fuerit solutus, uel absumente, cum fuerit modis omnibus persecutus. Non itaque per totum hoc tempus, quod liber iste conplectitur, a primo scilicet aduentu Chritus, ita diabolus adligatur, ut eius haec ipsa sit adligatio, per hoc interuallum, quod mille annorum numero appellat, non seducere ecclesiam, quando quidem illam nec solutus utique seducturus est. Nam profecto ei si adligari est non posse seducere siue non permitti: quid erit solui nisi posse seducere siue permitti? Quod absit ut fiat; sed adligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, quam potest uel ui uel dolo ad seducendos hom
Abbreviated transcription (Latin):
regno eiꝰ ut sint etiã ipsi regnũ ciꝰ. Quomodo autẽ su&
regnũ xp̃i. qͥ ut alia taceã quãuis ibi sint donee colligan¬
tur infine scłi de regno eiꝰ omĩa scandala. tam̃ illic sua
querunt ñ quȩ iħu xp̃i : De hoc ergo regno militiȩ. in
quo adhuc cũ hoste conflie tur & aliquando repugnat᷑
pugnantib uitus. aliqͣndo cȩdentib imperat᷑. donec ue.¬
natur ad illud pacatis st̃ regnũ. ubi sine hoste rognabit᷑:
& de hac pͥma resurrectione quȩ nunc ẽ. liber iste sic
loquitur. Cũ enĩ dixxisset alligari diabolũ mille annis.
& postea solui breui tẽpore: tunc recapitulando quid
IN illis mille annis agat eccła uel agat᷑ inea: et
uidi inqͥt sedes. & sedentes suꝑ eas: & iudiciũ datũ est
Non hoc putandũ est de ultimo iudicio dici: sed sedes prȩ¬
positoꝵ. & ipsi p̃positi intelligendi sunt: ꝑ quos nunc ȩcła

Expanded text:
regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua quaerunt, non quae Iesu Christi? De hoc ergo regno militiae, in quo adhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabolum mille annis, et postea solui breui tempore, tum recapitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
igitur intelligendũ est regnũceloꝵ ubi ambo sunt & ille
scilicet qͥ soluit qđ docet & ille qͥ facit. sccl ille minimꝰ & ille
magnus: alio modo autt̃ regnũ cęloꝵ dicit᷑. quo ñ intrat
nisi ille qui facit. Ac ꝑhoc ubi utrũq genus est: ȩcłã est
qualis nunc est. Ubi autẽ illud solũ erit: ȩccła est qualis
tunc erit qͣndo malus inea non: Ergo & nunc ȩccłareg¬
num xp̃i est: regnũq cȩloꝵ. Regnant itaq cũ illo etiã
nunc scĩ cius. aliter quidẽ quã tunc regnabunt: nec tam̃
cum illo regnant zrzania. quãiuis in ȩccła cũ triticocres¬
cant. Regnant enĩ cũ illo: qͥ faciunt qđ ait apłs. Si
resurrexistis cũ xp̃o. quȩ sursũ sunt sapite: ubi xp̃s ẽ¬
indeacterã dĩ sedens. Quȩ sursũ sunt querite: ñ quȩ
suꝑterrã. De qualib itẽ dicit: qđ eoꝵ conuersatio sit
incelis. Postitmo regnant cũ illo: qͥ comodo sunt in

Expanded text:
igitur intellegendum est regnum caelorum, ubi ambo sunt, et ille igitur intellegendum est regnum caelorum, ubi ambo sunt, et ille scilicet qui soluit quod docet, et ille qui facit; sed ille minimus, ille magnus: alio modo autem regnum caelorum dicitur, quo non intrat nisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumque genus est, ecclesia est, qualis nunc est: ubi autem illud solum erit, ecclesia est, qualis tunc erit, quando malus in ea non erit. Ergo et nunc ecclesia regnum Christi est regnumque caelorum. Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo, qui faciunt quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubiChristera Dei sedens: quae sursum quaerite, non quae super terram . De qualibus item dicit, quod eorum conversatio sit in coelis . Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
& colligent de regno eiꝰ omia scandala. Nũqͥd de regno
illo ubi nulla sunt scandala: De isto ergo regno ciꝰ qđ
est hic ȩcclesia: colligent᷑ Item dicit. Qui soluerit unũ
de mandatis istis minimis & docuerit sic homines: mini¬
mus uocabit᷑ in regnoceloꝵ. Qui autẽ fecerit & sic do
cuerit: hic magnꝰ uocabit᷑ in regnoceloꝵꝵ Utrũq dicit in
regnocȩloꝵ. & qͥ non facit mandata quȩ docet hoc ẽ. enĩ
soluere. ñ seruare non facere: & illũ qui facit & sic docet.
sedistũ minimũ: illũ magnũ. Et continuo secutꝰ adum¬
git. Dico enĩ uob̾ qͥa nisi abundauerit iusticia ur̃a¬
plusquã seribarũ & pharisȩoꝵ. id est suꝑ cos qͥ soluu&
qđ docent: dẽ scribis enĩ & pharisȩis dicit alio loco. qm̃
dicunt & ñ faciunt: nisi ergo suꝑ hos abund auerit
iusticia ura. idest ut uos ñ soluatis sed faciatis potius
qđ docetis: non intrabitis inqͥt regnũ celoꝵ. Alio modo

Expanded text:
et colligent de regno ejus omnia scandala . Numquid de regno et colligent de regno ejus omnia scandala . Numquid de regno illo, ubi nulla sunt scandala? De isto ergo regno ejus, quod est hic Ecclesia, colligentur. Item dicit, Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabcuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandata quae docet hoc est enim soluere: non seruare, non facere, et illum qui facit et sic docet; sed istum minimum, illum magnum. Et continuo secutus adiungit: Dico enim uobis quia, nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, id est super eos, qui soluunt quod docent de scribis enim et Pharisaeis dicit alio loco: Quoniam dicunt, et non faciunt, — nisi ergo super hos abundauerit iustitia uestra, id est, ut uos non soluatis, sed faciatis potius quod docetis, non intrabitis, inquit, in regnum caelorum. Alio modo
Abbreviated transcription (Latin):
rea dũ mille annis ligatus . ẽ. diabolus sci regnant cũ xp̃o:
etiã ipsis mille annis cisdẽ sine dubio & codt̃ modo in¬
telligendis: idest isto iã tempore prioris eiꝰ aduentus
Excepto qͥppe illo regno de quo infine dicturus ẽ. uenite
benedicti patris mei possidete paratũ uob̃ regnũ: nisi
alio aliquo modo longtꝰ quidẽ impari iã nunc regnarent
cũ illo scieiꝰ quib ait ecce ego uob̾cũ sũ usqub infinc scli:
ꝓfccto ñ etiã nunc diccret᷑ ȩccła regnũ cius. regnũue cȩloꝵ
Namutiq isto tẽpore in regno dĩ erudit᷑ seriba ille. qui
ꝓfert de chesauro suo noua & uetera: de quo supra locuti
sumus: & de ȩccła collecturi sunt zizania messores illi.
quȩ ꝑmisit cũ tritico sinul erescere usq ad messẽ: Qđ
exponens ait. Messis c̃. finis scłi. Messores autẽ: angłi s̃
Sicut ergo colligunt᷑ trrania & igni cõburunt᷑: sic erit
in consũmatione scłi. Mitet filius hominis angłos suos:

Expanded text:
rea dum mille annis ligatus est diabolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis, eisdem sine dubio et eodem modo intellegendis, id est isto iam tempore prioris eius aduentus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi alio aliquo modo, longe quidem inpari, iam nunc regnarent cum illo sancti eius. quibus ait: Ecce ego uobiscum sum usque in cfecto non etiam nunc diceretur Ecclesia regnum ejus, regnumve coelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thesauro suo nova et vetera , de quo supra locuti sumus. Et de Ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem: quod exponens ait, Messis est finis saeculi; messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania; et igni comburuntur; sic erconsummatione saeculi: mittet Filius hominis Angelos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
dicrint uiuent: Reliqui ergo eoꝵ: ñ uiuent. Qđ uero sub¬
didit. donce finiant᷑ mille anni: intelligendũ est qđ codẽ
tempore ñ uixer̃ quo uiuere debuerunt: ad uitã scilicet
de morte transcundo: & ideo cũ dies uenerit quo fiat & cor¬
porũ resurrectio. ñ ad uitã de monum̃tis ꝓcedent sed ad
udiciũ: ad dãpnationẽ scilicet. quȩ seda mors dicitur
Donce finiant᷑ enĩ mille anni qͥcũq ñ iuxerit. id est coto
isto tẽpore quo agitur pͥma resurrectio ñ audiens uocem
filu dĩ adiuitã de morte transierit: ꝓfecco in scđã resur¬
rectione quȩ carnus ẽ. inmortẽ scdam cũ ipsa carne tran

Expanded text:
dierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed ad iudicium; ad damnationem scilicet, quae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrectio, non audierit uocem filii Dei et ad uitam de morte transierit, profecto in secunda resurr
Abbreviated transcription (Latin):
sed fallaci imagine xp̃ĩani: Ad candẽ nãq bestiã ꝑtinea
non solũ aꝑte inimici nomuus xp̃i. & ciꝰ gloriosissimȩ ciui¬
tatis: sedetiã ⁊rrania quȩ de regno eiꝰ qđ est ȩccła. infine
scłi colligenda sunt. Et qͥ sunt qͥ non adorant bestiã nec
imaginẽ ciꝰ nisi qͥ faciunt qđ ait apłs. ne sitis iugũ ducen¬
tes cũ infidelibus: Non adorant enĩ: id est ñ consentiua.
non subiciunt᷑: Neq accipiunt inscriptionẽ. notã scilicet
criminis infronte ꝓpt̾ ꝓfessionẽ. in manu ꝓpt̃ oꝑationẽ
Abhis igitur malis alieni: siue ad huc inista mortali car¬
ne uiuentes. siue defuncti regnant cũ xp̃o iã nunc modo
quodã huic tẽpori congruo: ꝑ totũ hoc int̾uallũ qđ nu-¬
mero mile significat᷑ annoꝵ. Reliqͥ coꝵ in qͥt: ñ uixer̃
Hotienĩ nunc est. cũ mortu audiunt uocẽ filii dĩ: & qͥ au¬

Expanded text:
sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, sed etiam zizania, quae de regno eius, quod est ecclesia, in fine saeculi colligenda sunt. Et qui sunt qui non adorant bestiam nec imaginem eius, nisi qui faciunt quod ait apostolus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus? Non adorant\' enim est non consentiunt, non subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defuncti, regnant cum Christo iam nunc modo quodam huic tempori congruo per totum hoc interuallum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt. Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui au
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑: A modo etiã dicit sp̃s: ut reqͥescant a laborib
suis. Nam opera eoꝵ: secunt᷑ illos Regnat itaq cũ xp̃o
uit: qͥa ipsi p̃cipue regnant mortui. qͥ usq ad mortẽ
ꝓueritate ccrtarunt: sed a parte totũ. etiã cȩceros mortuos
intelligimꝰ: ꝑtinentes ad ȩccłam qđ est regnũ xp̃i. Qđ¬
uero sequit᷑. & siqui ñ adorauer̃ bestiã nec imagint̃ cius.
neq acceper̃ inscriptionẽ infronte aut in manu sua : si¬
mul de uiuis & mortus debemꝰ accipere. Quȩ sit porro
ista bestia. quãuis sit diligentius reqͥrendũ: ñ tamen
ab horret afide recta ut ipsa impia ciuitas intelligat᷑.
& popłs infideliũ contrarius popło fideli. & ciuitati
di. Imago uero ciꝰ simulatio eiꝰ michi uidet᷑: in eis uideli¬
cet hominib qͥ uelut fidẽ ꝓfitent᷑. & infidelit̃ uiuu&
Fingunt enĩ se et̃ qđ non sunt: uocanturq ñ ueraci effigie.

Expanded text:
moriuntur, amodo et jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus moriuntur, amodo et jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur illos . Regnat itaque cum Christo vit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro veritate certaverunt. Sed a parte totum etiam caeteros mortuos intelligimus pertinentes ad Ecclesiam, quod est regnum Chriequitur: Et si qui non adorauerunt bestiamnecimaginemeius, nequeacceperunt inscriptionem in fronte aut in manu sua, simul de uiuis et mortuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa inpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non ueraci effigie,
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. Unde apłs. qͥd eni michi ẽ inqͥt de his qͥ foris suant¬
uidicare: Nonne dehis quȩ intus sunt uos iudicatis:
Et anunȩ inqͥt occisoꝵ ꝓpter testimoniũ hħu & ꝓpt̃ uer¬
bum dĩ: subaudit᷑ qđ postea dicturus ẽ regnauer̃ cũ iħu
mille annis. animȩ scilicet martrrũ: nondũ sibi corporib
suis redditis. Neq enĩ pioꝵ animȩ mortuoꝵ separant᷑
abȩccła: quȩ nunc etiã est regnũ xp̃i Alioquin. nec ad
altare dĩ fieret eoꝵ memoria in cõmunicatione corporis
re. ne sine illo fiuuat᷑ hȩc uita: nec ad reconciliationẽ
si forte ꝑpoenitentiã malãue conscientiã quisq ab
eodẽ corpore separatus est. Cur cnĩ fiunt ista. nisi qͥa
fideles etiã defuncti membra sunt eiꝰ: Quã uis ergo cũ
sius corporib nondũ: iam tam̃ eoꝵ animȩ regnant
cũ illo. dũ isti muille anni decurrunt. Unde in hoc eo¬
dem libro: & alibi legitur. Beati mortui: qͥ in dño

Expanded text:
s: Quid enim mihi est, inquit, de his, qui foris suntudicare? Nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? Et animae, inquit, occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei; subauditur quod postea dicturus est: Regnauerunt cum Iesu milsuis redditis. Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab Ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis re, ne sine illo finiatur haec vita; nec ad reconciliationem, si forte per poenitentiam malamve conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Cur enim fiunt ista, nisi quia fideles, etiam defuncti, membra ejus sunt? Quamvis ergo cum suis corporibus nondum, jam tamen eorum animae regnant cum illo, dum isti mille anni decurrunt. Unde in hoc eodem libro et alibi legitur: Beati mortui, qui in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ante mundi constitutionẽ: de qua dictũ est. Nouit dñs:
qui sunt eiꝰ Et tam̃ hic erit etiã illo tempore. quo soluencdus¬
est diabolus: sicut ex quo est instituta hic fuit. & erit om̃i
tempore. insuis utiq qͥ succedunt nascendo morientib.
Nam paulo post dicit qđ solutus diabolus seductas gentes
toto orbeterrarũ attrahet inbellũ aduersus eã: quoꝵ hosti.¬
um numerꝰ erit ut arena maris. Et ascender̃ inquit supͣ
terre latitudinẽ. & cinxerunt castra scõꝵ. & dilectã ciui¬
tatem: & descendit ignis de cȩlo adõ. & comedit eos. &

Expanded text:
ante mundi constitutionem, de qua dictum est: nouit dominus ante mundi constitutionem, de qua dictum est: nouit dominus qui sunt eius. et tamen hic erit etiam illo tempore, quo soluenest diabolus, sicut ex quo est instituta, hic fuit et erit omni tempore, in suis utique qui succedunt nascendo morientibus. Nam paulo post dicit, quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum attrahet in bellum adversus eam, quorum hostium numerus erit ut arena maris. Et ascenderunt, inquit, super terrae latitudinem, et cinxerunt castra sanctorum, et dilectam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sit seducturus eas dũtaxat gentes ex quib p̃destinata con-¬
stat ȩccła. aquib seducendis illo est uinculo claustroq
ꝓhibitus: sed aut illa locutione dictũ est quȩ inscrip.¬
turis aliquotiens inuenit᷑ qualis ẽ. in psalmo. sic oculi nñ
certe iste est ordo uerboꝵ. Et clausit & signauit suꝑeũ:
donẽc finiant᷑ mille anni: Qđ uero int̾posuit. ut ñ seducc.¬
ret iam gentes: ita se habet. ut ab huiꝰ ordinis cõnexione
sit liberũ. & seorsus intelligendũ: uelut si post ad deret᷑.
ut sic se haberet tota sc̾ntencia. Et clausit & signauit
suꝑ eũ donec finiant᷑ mille anni. ut ñ seduceret iam
gentes: idest ideo clausit donee finiant᷑ muille anni.
ut non seduceret iã gentes. Post hec inqͥt oportet cũ solui:
breui tempore. Si hoc est diabolo ligari & includi ȩccłam
non posse seducere: hȩc ergo erit solutio eiꝰ ut possit: Absit
Nunt quã enĩ ab illo ȩccła seducet᷑ predestinata & electa

Expanded text:
sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: Sic oculi nostcerte iste est ordo uerborum: Et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: Ut non seduceresit liberum et seorsum intellegendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes, id est ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa
Abbreviated transcription (Latin):
altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatt̃:
seduna eadẽq sempiterna & immutabili uoluntate
res quas condidit & ut prius non essent egit quã diu
nonfuerunt: & ut posterius essent quando eẽ coeptr̃.
hinc eis qui talia uidere possunt mirabilit̾ fortassis
ostendens quã non eis indiguerit. sed eas gratuita
bonitate condiderit: cũ sine illis ex gc̃nitate nim in

Expanded text:
altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempiterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non fuerunt, et ut posterius essent, quando esse coeperunt, hinc eis. qui talia uidere possunt, mirabiliter fortassis ostendens, quam non eis indiguerit, sed eas gratuita bonitate condiderit, cum sine illis ex aeternitate in
Abbreviated transcription (Latin):
quem cogitare non possunt. sed semetipsos ꝓillo cogi¬
tantes: non illũ sed scipsos nec illi sed sibi cõparant.
Nobis autẽ fas non est credere. aliter affici dm̃ cũ uacat.
aliter cũ operatur: quia nec affici dicendus est tãquã
incius natura fiat aliquid qđ ante nonfucrit. Patit̃ qͥppe
qui afficitur: & mutabile est om̃e qđ aliqͥd patit᷑
Non itaq incius uacatione cogitetur ignãuia.
desidia. ineitia: sicut nec incius opere labor. conatꝰ.
industria: Nouit quiescens agere: & agens qͥescere
Potest ad opus nouũ: ñ nouũ sed sempiternũ adhi¬
bere consiliũ. Nec poenitendo quia prius cessauerat:
coepit facere qđ non fecerat. Sed & si prius cessauit.
& posterius oꝑatus est qđ nescio quẽ ad modũ ab homine
possit intelligi. hoc ꝓcul dubio qđ dicitur prius et
posterius. in reb prius non existentib & posterius
excistentib fuit. in illo autẽ non alterã prȩcedentẽ

Expanded text:
quem cogitare non possunt, sed semet ipsos pro illo cogiquem cogitare non possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, non illum, sed se ipsos, nec illi, sed sibi conparant. Nobis autem fas non est credere, aliter affici Deum cum uacat, aliter cum operatur; quia nec affici dicendus est, tamquam in eius natura fiat aliquid, quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur, et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit quiescens agere et agens quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat, coepit facere quod non fecerat. Sed et si prius cessauit et posterius operatus est quod nescio quem ad modum ab homine possit intellegi: hoc procul dubio, quod dicitur prius et posterius, in rebus prius non existentibus et posterius existentibus fuit; in illo autem non alteram praecedentem
Abbreviated transcription (Latin):
meritas operũ suoꝵ: qm̃ si non eadẽ repetantur.
non possunt infinita diuersitate uariata: ulla ciꝰ
scientia uł p̾scientia cõprehendi. Has argum̃ta.¬
tiones quib impii nram simplicẽ pietatẽ ut cũ illis
incircuitu ambulemꝰ de uia recta conant᷑ a uertere.¬
berit. Huc accedit: qđ in adiutorio dñi dĩ
nr̃i hos uolubiles circu los quos opinio confingit:
ratio manifesta confringit. Hinc enĩ maxime isti
errant. ut incircuitu falso ambulare quã uero et
recto itincre malint: qđ mentẽ diuinã omnino im¬
mutabilẽ cuius libet infinitatis capacẽ & innume.¬
ra omĩa sine cogitationis alt̾natione numerantẽ.
de sua humana mutabili angustaq metiuntur:
& fit illis qđ ait apłs. Comparantes enĩ semetipsos
sibunctipsis: non intelligunt. Nam quia illis qͥcqͥd
noui faciendũ utnit immentẽ nouo consilio faciunt.
mutabiles quippe mentes gerunt: ꝓfecto non dm̃

Expanded text:
meritas operum suorum; quoniam si non eadem repetantur, meritas operum suorum; quoniam si non eadem repetantur, non possunt infinita diuersitate uariata ulla eius scientia uel praescientia conprehendi. Has argumentationes, quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertereberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itinere malint, quod mentem diuinam omnino inmutabilem, cuiuslibet infinitatis capacem et innumera omnia sine cogitationis alternatione numerantem, de sua humana mutabili angustaque metiuntur; et fit illis quod ait apostolus: Conparantes enim semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. Nam quia illis quidquid noui faciendum uenit in mentem, nouo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt: profecto non Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ illis circuitib repctito semꝑq repetendo: ne
udelicet si aliquando primũ dĩ oꝑa cepta dicant᷑.
priorem suã sine initio uacationẽ tãquã inertem
ac desidiosam. & ideo sibi displicentẽ: damnasse
quodã modo atq obhoc mutasse credatur. Si autẽ
semꝑ quid ẽ temporalia sed alia atq alia ꝑhibctur
operatus: acsic aliquando etiã ad hominẽ faciendũ
quem nũquã antea fecerat ꝑuenisse: non scientia
qua putant non posse quȩcũq infinita cõprehendi.
sed quasi ad horam sicut uenicbat inmentẽ fortuita
quadã in constantia uideatur fecisse quȩ fecit. Porro
su illi circuitus admittant᷑ inquiunt quib uł manen.¬
tt mundo. uł ipsũ quoq reuolutiles ortus suos et
occasus cisdẽ circuitib inserente eade temporalia repe¬
tuntur: nec ignauũ ocium p̾sertum tã longȩ sine
initio diuturnitatis dõ tribuitur. nec imꝑuida te.¬

Expanded text:
semper illis circuitibus repetito semperque repetendo; ne semper illis circuitibus repetito semperque repetendo; ne uidelicet, si aliquando primum Dei opera coepta dicuntur, priorem suam sine initio uacationem tamquam inertem ac desidiosam et ideo sibi displicentem damnasse quodam modo adque ob hoc mutasse credatur; si autem semper quidem temporalia, sed alia adque alia perhibetur operatus ac sic aliquando etiam ad hominem faciendum, quem numquam antea fecerat, peruenisse, non scientia, qua putant non posse quaecumque infinita conprehendi, sed quasi ad horam, sicut ueniebat in mentem, fortuita quadam inconstantia uideatur fecisse quae fecit. Porro si illi circuitus admittantur, inquiunt, quibus uel manente mundo uel ipso quoque reuolubiles ortus suos et occasus eisdem circuitibus inserente eadem temporalia repetuntur, nec ignauum otium, praesertim tam longae sine initio diuturnitatis, Deo tribuitur, nec inprouida te
Abbreviated transcription (Latin):
predestinatione fixũ erat qđ suo tempore futurũ
ertatus ec̃t nur quã quc̃quã fuisse hominẽ: nec cũdc̃
ipsũ nescio quib circuitib nescio quoticns reuolutũ.
nec aliã aliquam natura similem. ncq ab hac fide mẽ
philosophoꝵ argum̃ta dettrrent. quoꝵ accutissimũ
illud putatur: qđ dicunt nulla infinita ulla scientia
posse comprthendi. Ac ꝑ hoc ds̃ inquiunt rerũ quas
faecit omniũ finitarũ om̃s finitas apud se rationes
habet. bonitas autẽ cius nũquã uacua fuisse ereden¬
da est. ne sit temporalis eius operatio cuius retrofuerit
gerna cessatio: quasi poenituerit cũ prioris sine ini¬
cio uacationis. ac ꝓpterta sit oꝑis aggressus iniciũ.
Et idco necesse est inquiunt cadẽ semꝑ re̾peti. cademq
semꝑ repe̾tenda transcurrere: uł manente mundo
mutabilittr. quilicet nũquã non fucrit & sine initio
temporis tamen factus est: uł cius quoq ortu & occasu

Expanded text:
praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum creatus esset, numquam quemquam fuisse hominem; nec eundem ipsum nescio quibus circuitibus nescio quotiens reuolutum, nec alium aliquem, natura similem. Neque ab hac fide me philosophorum argumenta deterrent, quorum acutissimum illud putatur, quod dicunt nulla infinita ulla scientia posse conprehendi; ac per hoc Deus, inquiunt, rerum quas facit omnium finitarum omnes finitas aput se rationes habet; bonitas autem eius numquam uacua fuisse credenda est, ne sit temporalis eius operatio, cuius retro fuerit aeterna cessatio, quasi paenituerit eum prioris sine initio uacationis ac propterea sit operis adgressus initium; et ideo necesse est, inquiunt, eadem semper repeti eademque semper repetenda transcurrere, uel manente mundo mutabiliter, qui licet numquam non fuerit et sine initio temporis tamen factus est, uel eius quoque ortu et occasu