comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parnuli credunt sicut exaliis ea que illis in baptis¬
mo remittunt᷑ peccata traxerunt. nec illud cogi¬
tatis eos uitam hr̃e non posse. qui fuerint exꝑtes
corꝑis & sanguinis xp̃i dicente ipso. Nisi mandu-¬
caueritis carnem meam & biberitis sanguinẽ me¬
ũ. non habebitis uitam in uobis. Aut̃ si euange¬
licis uocib cogimini confiteri nec uitã salutemq
posse habere paruulos de corꝑe exeuntes. nisi fue¬
rint baptizati: querite cur conpellant᷑ ñ baptira-¬
ti sccłe mortis subire supplicium. iudicante illo qͥ
neminem dãnat inmeritum. & inuenietis quod
non uultis originale peccatum. Esos etiam quidi-¬
cunt inquit baptisma ñ omĩa peccata dełe cõdẽ-¬
namꝰ quia scimus ꝑlenam purgationẽ ꝑ ipsa
misteria conferri. Hoc dicimus & nos. S paruu¬
losquoq ꝑ ipsa mysteria pͥme natiuitatis ce ob¬
noxie suc cessionis uinculis solui nͣdicitis uos.

Expanded text:
paruuli credunt, sicut ex aliis ea quae illis in baptisparuuli credunt, sicut ex aliis ea quae illis in baptismo remittuntur peccata traxerunt. nec illud cogitatis, eos uitam habere non posse, qui fuerint expertes corporis et sanguinis Christi, dicente ipso: nisi m a nducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uobis. aut si euangelicis uocibus cogimini confiteri nec uitam salutemque posse habere paruulos de corpore exeuntes, nisi fuerint baptizati, quaerite, cur conpellantur non baptizati secundae mortis subire supplicium iudicante illo qui neminem damnat inmeritum, et inuenietis, quod non uultis, originale peccatum. Eos etiam, qui dicunt, inquit, baptisma non omnia peccata delere, condemnamus, quia scimus plenam purgationem per ipsa mysteria conferri. hoc dicimus et nos; sed paruulos quoque per ipsa mysteria primae natiuitatis et obnoxiae successionis uinculis solui non dicitis uos.
Abbreviated transcription (Latin):
quos p̃dicet iustos. non eos saluos fecit nisi fides
mediatoris. qui in remissionẽ peccatorũ sangunem
fudit. Ipsoꝵ enim uox ẽ. Credidi ꝓpt̃ qd̾ locutꝰ sũ
credimus ꝓp̃t quod & loquim᷑. Quid ẽ. eundem
sp̃m nisi quem iusti quoq illi habuerunt qui ista
dixerunt : Dicit cẽ apłs petrus. Quid irultis iugũ
imici huic grẽ. ut eadem grã ihũ xpĩ salui fasticre¬
dantur ant̾iqui s distribuistis temꝑa sccłm pelagi¬
ũ incuiꝰ libris hoc legit᷑. & ante legem dicitis saluoᷤᷤ
factos ẽẽ natura. deinde ꝑlegem. postremo ꝑxp̃m
cuantes qd̾ dictum. ẽ. nnus enĩ ds̃. unus ce media¬
omĩb necessariam & maiorib &e paruulis confite¬
mur: & eos qui dicunt de duob baptizatis natũ
lagium ista dicatis. Paruulis uidelicet baptismũ
nẽcessarium. ñ ꝓpt̾ remissionẽ peccatoꝵ: s tantũ¬
baptizati. nec attenditis qd̃ scriptum. ẽ. Qui credi¬

Expanded text:
quos praedicet iustos, non eos saluos fecit nisi fides quos praedicet iustos, non eos saluos fecit nisi fides mediatoris, qui in remissionem peccatorum sanguinem fudit. ipsorum enim uox est: credidi, propter quod locutus s u m. credimus, propter quod et loquimur. quid est \'eundem spiritum\', nisi quem iusti quoque illi habuerunt, qui ista dixerunt? dicit etiam apostolus Petrus: quid uultis iugum imici huic g-ratiae, ut eadem gratia Iesu Christi salui facti credantur antiqui, sed distribuitis tempora secundum Pelagium, in cuius libris hoc legitur, et ante legem dicitis saluos factos esse natura, deinde per legem, postremo per Chcuantes quod dictum est: unus enim i m deus, unus et mediaomnibus necessariam, et maioribus et paruulis, confitemur et eos qui dicunt de duobus baptizatis natum lagium ista dicatis: paruulis uidelicet baptismum necessarium non propter remissionem peccatorum, sed tantumbaptizati. Nec attenditis quod scriptum est: Qui credi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ & uelle. Numquid homines dĩ qui hec scrip¬
serunt. imoipse sp̃s dĩ quͦ auctore ꝑ eos ista cons¬
scripta sunt. oppugnauit hominis lib̾um arbit᷑¬
uni: Absit. S omĩpotentis in omĩb & iuditiũ ius¬
tissimum. & auxiliũ misericordissimũ c̃mendaũ.
Suffictt enim scire homini qd̾ non. ẽ. iniquitas ap̃
dm̃. Iam quomͦ ista dispenset faciens ałia scđm me¬
ritum uasaire. alia scd̃m gram uasa miscđiȩ. Quis
cognouit sensumdnĩ. aut̃ quis consiliariꝰ eiꝰ fuit:
Sĩ ꝗͣ ad honorem grẽ ꝑtinemꝰ. ñ simꝰ in grati tͥbu¬
end̾o nob qd̾ accep̃imꝰ. Quid enim habemꝰ. qd̾ non
accsłpimꝰ : Dicimus enim scõs ueteris testamenti
ꝑfesta hinc iusticia ad et̾nam transisseuitã . id.ẽ.
studio uirtutis ab omĩb recessisse peccatis quia et
illi quos legimus aliquid peccasse pꝰea tñ eos emẽ¬
dasse cognouimꝰ. Quante libet fuisse uirtutis anti¬

Expanded text:
 operatur in uobis et uelle. numquid homines dei qui haec scrip operatur in uobis et uelle. numquid homines dei qui haec scripserunt, immo ipse spiritus dei, quo auctore per eos ista conscripta sunt, oppugnauit hominis liberum arbitrium? absit, sed omnipotentis in omnibus et iudicium iustissimum et auxilium misericordissimum commendauit. sufficit enim scire homini, quod non est iniquitas apud deum. iam quomodo ista dispenset faciens alia secundum meritum uasa irae, alia secundum gratiam uasa misericordiae, quis cognouit sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit? si ergo ad honorem gratiae pertinemus, non simus ingrati tribuendo nobis quod accepimus. quid enim habemus, quod non accepimus? Dicimus, inquit, sanctos ueteris testamenti perfecta hinc iustitia ad aeternam transisse uitam, id est studio uirtutis ab omnibus recessisse peccatis, quia et illi, quos legimus aliquid peccasse, postea tamen eos emendasse cognouimus. quantaelibet fuisse uirtutis anti
Abbreviated transcription (Latin):
orantis affectꝰ. & cũ secutꝰ ñ fuerit exaudientis ef¬
festꝰ. Ecce ingreclit᷑ ad regem. ne multa dicamꝰ. et
quia ñ ordine suo ingrediebat᷑ magna necessitate
c̃pulsa: in tuitꝰ ẽ. eã sicut scriptũ. ẽ. uel ut taurꝰ
impetu indignationis suȩ. & timuit regina. & cõ¬
u̾sus ẽ. color eiꝰ ꝑdissolutionẽ. & inclinauit se fuꝑ
capt̃ delicate suȩ quȩ p̃cedebat eam. Et coni̾tit
ds̃ &e transtulit indignationẽ eiꝰ inlenitatem. Iam
sequentia cõmemorare qd̃ opꝰ ẽ. ubi dm̃ compleuis¬
se qd illa rogauerat diuina scͥptura testat᷑. oꝑando
in corde regis. quid aliud ꝙͣ uoluntatẽ qua uissit &
factũ ẽ. qd̾ ab eo regina poposcerat. qmͣ ds̃ iã ut fie¬
ret exaudierat. qui cor regis anteqmͣ mulieris
sermonem poscentis audisset. occultissima ce
efficacissima potestate conu̾tit & transtulit ab ĩ¬
dignatione ad lenitatẽ. hoc.ẽ. a uoluntate ledẽdi

Expanded text:
orantis affectus et consecutus non fuerit exaudientis eforantis affectus et consecutus non fuerit exaudientis effectus. ecce ingreditur ad regem — ne multa dicamus — et quia non ordine suo ingrediebatur magna necessitate conpulsa, intuitus est eam, sicut scriptum est, uelut taurus in inpetu indignationis suae. et timuit regina et conuersus est color eius per dissolutionem et inclinauit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam. et conuertit deus et transtulit indignationem eius in lenitatem. iam sequentia commemorare quid opus est, ubi deum conpleuisse quod illa rogauerat diuina scriptura testatur operando in corde regis quid aliud quam uoluntatem, qua iussit et factum est quod ab eo regina poposcerat? quam deus iam, ut fieret, exaudierat, qui cor regis, antequam mulieris sermonem poscentis audisset, occultissima et efficacissima potestate conuertit et transtulit ab indignatione ad lenitatem, hoc est a uoluntate laedendi
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ cordib oꝑari. ñ ut homines quod fieri ñ
p̃. nolentes credant᷑. s ut uolentes ex nolentib fiat.
Hoc uerum ẽẽ ñ comectura suspicam᷑ humana. sed
euidentissima d iuinarũ scripturarũ austoritate
dinoscimus. Legit᷑ in paraly pomenon libris. &
ut facerent p̾ceptum legis & pͥncipum inu̾bo dnĩ
&e spm̃ nouũ dabo eis. & euellam cor eoꝵ lapideũ
de carne eorĩt & daboeis corcarneum. ut inp̃ceptis
meis ambulent. & iustificationes meas obseruẽt
& faciant eas. Quid ÷ aut̃ quod hest̃ illa regina o¬
rat & dicit. da sermonẽ concinnatũ inõs meũ
& u̾ba mea gratifica in conspect uleonis. ce conu̾¬
te cor eius inodiũ impugnantis nos : Ut quid ista
in orõne dicit dõ. si ñ oꝑat᷑ ds̃ in corcdib hominũ
uoluntatem : S forte hoc mulier insipient᷑ ora¬
uit. Uid eamꝰ gͦ utrum inantt̃ p̃missus fuerit

Expanded text:
hominum cordibus operari, non ut homines, quod fieri non hominum cordibus operari, non ut homines, quod fieri non potest, nolentes credant, sed ut uolentes ex nolentibus fiant. Hoc uerum esse non coniectura suspicamur humana, sed euidentissima diuinarum scripturarum auctoritate dinoscimus. legitur in Paralipomenon libris: etut facerent praeceptum regis et principum in uerbo domini. et spiritum novum dabo eis; et evellam cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum; ut in praeceptis meis ambulent, et justificationes meas observent, et faciant eas. quid est autem, quod Hester illa regina orat et dicit: da sermonem concinnum in os meum et uerba mea clarifica in conspectu leonis et conuerte cor eius in odium inpugnantis nos? ut quid ista in oratione dicit deo, si non operatur deus in cordibus hominum uoluntatem? sed forte hoc mulier insipienter orauit. uideamus ergo, utrum inaniter praemissus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ excitat᷑. &̃ sitam sit adu̾sus afide. ut credentes
etiam ꝑsequat᷑: It quid enim nob̾ dñs p̃cepit:
ut oremus ꝓ eis quinos ꝑsecunt᷑: Num quid hoc
oramꝰ ut eis ꝓ bonaeoꝵ uoluntate grã dĩ retri¬
buat᷑. ac ñ potiꝰ ut mala inbonũ uoluntas ipsa
mutetur. sicut credimꝰ tunc asanctis quos ꝑseq̃ba¬
tur ñ inanit̾ oratũ ẽẽ ꝓ saulo. ut ad fidem quã uasta¬
bat uoluntas eiꝰ conu̾t̾et᷑. Et illiꝰ quidẽ conu̾sio desu¬
ꝑ facta manifesto &ẽ miracło aꝑuit. quã multi ini¬
iste dixiss. Cũ &̃ nunc obluctet᷑. nonmͥ s illi qͥ cla¬
mat. nemo pot̾ uenire ad me: nisi pat̾ qui mis it me
traxerit eũ. Non enĩ ait duxerit. ut illic aliquo mͦ
intelligamus p̃cedẽ uoluntatem. Quis trahit᷑ si
iam uolebat : et tam̃ nemo uenit: nisi uelit. Trahit᷑
gͦ miris modis ut uelit. ab illo qͥ nouit intꝰ in ipsis

Expanded text:
er excitatur, etiam si tam sit auersus a fide, ut credentes er excitatur, etiam si tam sit auersus a fide, ut credentes etiam persequatur? ut quid enim nobis dominus praecipit, ut oremus pro eis qui nos persequuntur ? numquid hoc oramus, ut eis pro bona eorum uoluntate gratia dei retribuatur ac non potius ut mala in bonum uoluntatis ipsa mutetur? sicut credimus tunc a sanctis, quos persequebatur, non inaniter oratum esse pro Saulo, ut ad fidem, quam uastabat, uoluntas eius conuerteretur. et illius quidem conuersio desuper facta manifesto etiam miraculo apparuit; quam multi iniiste dixisset, cum etiam nunc obluctetur non mihi, sed illi qui clamat: nemo potest uenire ad me, nisi pater, qui misit me, traxerit eum! non enim ait \'duxerit\', ut illic aliquo modo intellegamus praecedere uoluntatem. quis trahitur, si iam uolebat ? et tamen nemo uenit, nisi uelit. trahitur ergo miris modis, ut uelit, ab illo, qui nouit intus in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
bone. ut reddat᷑ debita grã. ñ donet᷑ in debita. ac sic
grã iam ñ sit grã. s sit illud qd̾ pelagiꝰ in iuditio
palestino ficto corde dampnauit. grãm dĩ scđm me¬
rita nrã cdari : Dic michi obsecro qdꝰ boni paulus
ad huc saulꝰ uolebat. ac non potius magna mala
quando spirans cedem ꝑgebatad uastandos hor¬
renda meitis cecitate ac̃ furore Xanos: quib me¬
ritis bone uoluntatis ds̃ illũ abhis malis ad bona.
mirabili ac repentina uocatione com̾itit: q̃ ud qͦ
dicam quib m̾itis cũ ipseclamet. ñ ex oꝑib iusticie
quȩ nos fecimus. s scdm suã miscdiam saluosnos¬
fecit: Quid illud qd iam commemorui dixisse
dñm. nemo potͣ uenire ad me. qd intelligit᷑ credẽ
inme nisiei datum fuerit a patre meo Utrũ iã
uolenti cred̾e ꝓ m̾itis bone uoluntatis hocdat᷑.
an potiꝰ ut credat ipsa uoluntas sicut sauli defu-¬

Expanded text:
bonae, ut reddatur debita gratia, non donetur indebita ac sic bonae, ut reddatur debita gratia, non donetur indebita ac sic gratia iam non sit gratia, sed sit illud, quod Pelagius in iudicio Palestino ficto corde damnauit, \'gratiam dei secundum merita nostra dari\'. dic mihi, obsecro, quid boni Paulus adhuc Saulus uolebat ac non potius magna mala, quando spirans eaedem pergebat ad uastandos horrenda mentis caecitate ac furore Christianos? quibus meritis bonae uoluntatis deus illum ab his malis ad bona mirabili et repentina uocatione conuertit ? quid ego dicam, quibus meritis, cum ipse clamet: non exoperibus iustitiae quae nosfecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nosfecit ? quid illud, quod iam commemoraui dixisse dominum: nemo potest uenire ad m e — quod intellegitur \'credere in me\' -, nisi ei datum fuerit a patre meo? utrum iam uolenti credere pro meritis bonae uoluntatis hoc datur an potius, ut credat, ipsa uoluntas, sicut Sauli, desup
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ dm̃ & homines mediator nisi quia ex hominib
ñ potuit ẽẽ peccator. Nec ex clĩ potencia. uel ĩma¬
lum uel in bonũ inuitum aliquem cogi. s dõ dese¬
rente ꝓmeritis ire in malũ. & dõ adiuu̾ante sine
meritis conu̾ti ad bonum. Non enim ÷ homo
bonꝰ si nolit: s grã dĩ etiam ad hocadiuatur ut
uelit. qm̃ non inanit̃ scriptum ÷. Ds̃ ẽ. enĩ qui oꝑa¬
t̃ in tiobis &e uelle ce oꝑari ꝓ bona uoluntate. & pre¬
ꝑatur uoluntas adnõ. Uos aũt in bono oꝑe sic pu-¬
tatis adiuuari hominẽ grã dĩ. ut in excitanda eiꝰ ad
ipsum bonum opꝰ uoluntate. nichil eã credatis oꝑa¬
ri qd satis ipsa tua u̾ba declarant. Cur enĩ ñ dixisti
hominẽ indĩ grã inbonũ opꝰ excitari. sicut dixisti
inmalũ liaboli suggestionib incitari. sed aisti
luntate. nulla dĩ grã bonũ opꝰ aggressus. in ipsoiã
oꝑe diuinitꝰ aduiuet᷑. ꝓ m̾itis uidelicet uoluntatis

Expanded text:
inter deum et homines mediator, nisi quia ex hominibus inter deum et homines mediator, nisi quia ex hominibus non potuit esse peccator, nec ex dei potentia uel in malum uel in bonum inuitum aliquem cogi, sed deo deserente pro meritis ire in malum et deo adiuuante sine meritis conuerti ad bonum. non enim est homo bonus, si nolit, sed gratia dei etiam ad hoc adiuuatur ut uelit, quoniam non inaniter scriptum est: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari probona uoluntate et: praearatur uoluntas adomino. Vos autem in bono opere sic putatis adiuuari hominem gratia dei, ut in excitanda eius ad ipsum bonum opus uoluntate nihil eam credatis operari. quod satis ipsa tua uerba declarant. cur enim non dixisti hominem dei gratia in bonum opus excitari, sicut dixisti: in malum diaboli suggestionibus incitari, sed aisti:luntate, nulla dei gratia bonum opus a lgressus in ipso iam opere diuinitus adiuuetur, pro meritis uidelicct uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. & ex ea trahi originale peccatum: Talem proriꝰ
qualis nunc. ẽ. in paradisũ conamini disputandore¬
uocare. eamq illic ẽẽ potuisse contendere. quã uel
semꝑ sequeretur in honesta consensio. ł aliqñ coher¬
ceret miseranda dissensio. Nos aũt ñ multum cura¬
mꝰ quid uos de illa sentire delectet. quicquidtam̃
hoĩum ꝑ illã nascit᷑. sinon renascat᷑. sine dubitatio¬
ne dãnat᷑. Est neceẽ. ẽ. eẽ sub diabolo. si non inde
omiNes inquit dĩ opꝰ ẽẽ defendimus. nec
ex illiꝰ potencia. uel inmalũ uel in bonum
inuttum aliquem cogi. s ꝓpͥa uoluntate aut boñ
facẽ aut malũ. In bono uͦ oꝑe adĩ grã sem ꝑ aduua¬
ri. in malũ uͦ diaboli suggestionib incitari. Ad ħ
repondemꝰ. homines ẽẽ opus dĩ inquanitũ homines
sunt. s sub diabolo eẽ c in quãtũ peccatores sunt
nisi eruant᷑ inde ꝑ eum qui non obaluid factus. ẽ.

Expanded text:
datur et ex ea trahi originale peccatum, talem prorsus, datur et ex ea trahi originale peccatum, talem prorsus, qualis nunc est, in paradisum conamini disputando reuocare eamque illic esse potuisse contendere, quam uel semper sequeretur inhonesta consensio uel aliquando coherceret miseranda dissensio. nos autem non multum curamus quid uos de illa sentire delectet. quidquid tamen hominum per illam nascitur, si non renascatur, sine dubitatione damnatur et necesse est esse sub diabolo, si non inde Homines, inquit, dei opus esse defendimus nec ex illius potentia uel in malum uel in bonum inuitum aliquem cogi, sed propria uoluntate aut bonum facere aut malum, in bono uero opere a dei gratia semper adiuuari, in malum uero diaboli suggestionibus incitari . ad haec respondemus homines esse opus dei, in quantum homines sunt, sed sub diabolo esse, in quantum peccatores sunt, nisi eruantur inde per eum, qui non ob aliud factus est
Abbreviated transcription (Latin):
collocare. & ꝑ talem concupis cenciam carnis quȩ nec
p̃ueniret. nec tardaret. nec excecłet imꝑiũ uoluntatis.
Ad hoc enum tid̃ agimꝰ sufficit nobis. quia nuinc tal
in hominib non. ẽ. qualẽ in illiꝰ felicitatis loco eẽ po¬
tusse conceditis. Qualis quippe nunc sit ꝓfecto omĩũ
senfus mortalrũ. &̾ si cum uerecundia confitetur. qͥa
& castos &̃ nolentes. eamq temꝑancia castigantes in¬
quietudine in ordinata inportunaq sollicitat &e ple¬
rumq sese uolentib subtrahit. nolentib ingerit.
ut nichil aliud mobediencia sua quam illiꝰ p̃risce ĩo¬
bedientie penã se ẽẽ testetur. Inde m̾ito de illa et
cune poi homunes quando pudenda torerant es
nunc quise utcũq hoĩem eẽ consicł̾at. omĩs pudens in¬
peccati: Uerum nos non ꝓ religiosaratione. s ꝓ ani¬
mosa contentione. nec ꝓ humanopudore. s ꝓur̃o fu¬
rore. ne uelipsa concupiscencia carnis uiciata cre¬

Expanded text:
collocare et per talem concupiscentiam carnis, quae nec collocare et per talem concupiscentiam carnis, quae nec praeueniret nec tardaret nec excederet imperium uoluntatis, ad hoc enim, quod agimus, sufficit nobis, quia nunc talis in hominibus non est, qualem in illius felicitatis loco esse potuisse conceditis. qualis quippe nunc sit, profecto omnium sensus mortalium etsi cum uerecundia confitetur, quia et castos etiam nolentes eamque temperantia castigantes inquietudine inordinata inportunaque sollicitat et plerumque sese uolentibus subtrahit, nolentibus ingerit. ut nihil aliud inoboedientia sua quam illius priscae inoboedientiae poenam se esse testetur. unde merito de illa et tunc primi homines, quando pudenda texerunt, nunc qui se utcumque hominem esse considerat, omnis pudens inmi ueterisque peccati. uerum uos non pro religiosa ratione, sed pro animosa contentione nec pro humano pudore, sed pro uestro furore, ne uel ipsa concupiscentia carnis uitiata cre
Abbreviated transcription (Latin):
licitas ñ uult. Absit enĩ ut tante illiꝰ beatitudinis decꝰ
aut p̃cedentẽ semꝑ sequendo libidinẽ ag̾et. tͣpissimã
seruitutem. aut ei resistendo ñ hab̾et plenissimã pa¬
cem. Absit inquã ut carnis concupiscenciã ñopor¬
tune ad gn̾andũ. s in ordinatã cõmotione surgen¬
tem. aut illimenti placeret: consenciendo saciare.
aut illi quieti necesse eẽt dissenciendo cohib̾e. dua¬
rum uͦ reliquarũ quamlibet eleg̾itis. non.ẽ. adu̾sꝰ
nos ulla contentione laborandum. Et si enĩ quar¬
tam nolueritis elig̾e. uͥ.ẽ. omĩum obedientiũ men¬
broꝵ sine ulla libidine summa tranqiistitas. qm̃ iam
uos ei fecit urãrum dispritationum impetꝰ inimicos
sslud uobis saltem placebit. quod ĩcio loco posrrimus
ut illa carnalis concupi scencia. cuiꝰ motꝰ ad postremã
quȩ uos miritũ delectat ꝑuenit uoluptatẽ. nũqͣmͣ in
paradiso nͥ cũ ad gignendũ eẽt necessaria ad nutum
uoluntatis exurgẽret hanc si placet uobis in paradiso

Expanded text:
licitas non uult. absit enim, ut tantae illius beatitudinis decus aut praecedentem semper sequendo libidinem ageret turpissimam seruitutem aut ei resistendo non haberet plenissimam pacem. absit, inquam, ut carnis concupiscentiam non oportune ad generandum, sed inordinata commotione surgentem aut illi menti placeret consentiendo satiare aut illi quieti necesse esset dissentiendo cohibere. Duarum uero reliquarum quamlibet elegeritis, non est aduersus uos ulla contentione laborandum. etsi enim quartam nolueritis eligere, ubi est omnium oboedientium membrorum sine ulla libidine summa tranquillitas, quoniam iam uos ci fecit uestrarum disputationum inpetus inimicos, illud uobis saltem placebit, quod tertio loco posuimus, ut illa carnalis concupiscentia, cuius motus ad postremam, quae uos multum delectat, peruenit uoluptatem, numquam in paradiso, nisi cum ad gignendum esset necessaria, ad nutum uoluntatis exsurgeret. hanc si placet uobis in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
quia nulla consensione id ego ipse commito: qͦmͦ
dicturꝰ. ẽ. ds̃ impiis. ñ nouiuos. quẽ ꝓcul dubio la¬
tere nichil pot̾. & sicut dictum.ẽ. eum qui ñ nouerat
peccatum qd̾ . ẽ. nonfecerat. neq enim ñ nou̾at. quod
arguebat. His atq huiꝰmodiin ista scripture apłice
circonstantia diligent̃ consid̾atis. recte intilligitur
apłs. ñ qͥdem se solũ insua ꝑsona. uerum alios etiam
sub grã constitutos significasse. s secum nũdum in
illa constitutos pace ꝑfecta in qͣ ab sorbebit᷑ mors in
uictoria. de qua post dic̃. siaut̃ xp̃c in uob̃ corpꝰ quidẽ
mortuum .ẽ. ꝑpt peccatum: sp̃c aut̃ uita ẽ. ꝓpt̾ iusti¬

Expanded text:
quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio latere nihil potest, et sicut dictum est: eum qui non nouerat peccatum, quod est \'uon fecerat\'; neque enim non nouerat quod arguebat. His atque huiusmodi in ista scripturae apostolicae circumstantia diligenter consideratis recte intellegitur apostolus non quidem se solum in sua persona, uerum alios etiam sub gratia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos pace perfecta, in qua absorbebitur mors in uictoriam. de qua post dicit: siautem Christus in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum. spiritus autem uita estpropter iusti
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. paruulos eterneuite p̃miis etiã sine baptis¬
matis grã: posse donari: ꝑfacuũ.ẽ. Nisi enim inan¬
dua cauerint carnem filii hominis & bib̾int sangui¬
nẽ eiꝰ. ñ habebunt uitam insemet ipsis. Qui autem
hanc eis sine regeneratione defendunt. uident᷑ mͥ
ipsum baptismum uelle qssare. cũ p̃dicant hos hrẽ
qd in eos credimꝰ nonnisi baptismate conferenclũ.

Expanded text:
dicare, paruulos aeternae uitae praemiis etiam sine baptisdicare, paruulos aeternae uitae praemiis etiam sine baptismatis gratia posse donari, perfatuum est. nisi enim manducauerint carnem filii hominis et biberint sanguinem eius, non habebunt uitam in semet ipsis, qui autem haec eis sine regeneratione defendunt, uidentur mihi ipsum baptismum uelle cassare, cum praedicant hos habere, quod in eos credimus non nisi baptismate conferendu
Abbreviated transcription (Latin):
l inꝰ obiecerat. quod diceret peccatum ade ipsi soli
offuisse &e ñ gn̾i humano. & quod infantes nuꝑ
nati in eo statu ẽẽ. In quo adam fuit ante peccatũ
P romde si obiecta paulini sccl̃m sentenciã beati¬
pape innocencii ueraci corde atq or¬
naret. quid ei reman̾et deicep̾ unde contenderet
nullũ ẽẽ ex p̃terita pͥmi hominis transgressione in
par uuł iutium. qd̾ ꝑ noue regenerationis purifi¬
cationẽ. sacro baptismate purg̃aret᷑: S illud se res¬
pondisse fallacit᷑ nouissimo exitu ostendit. cũ se
subtraxit exammi. nescdm affricana rescripta i p¬
sa. omĩno de hac questione u̾ba cõmemorare et
anatbematizare quȩ in libello suo posuit cog̾et᷑
Quid illd̃ qd̾ idem papa de hac ipsa causa etiam nu¬
midie rescripsit epĩs. quia de utroq concilio. et
de carthaginensi scilicet. & de demileuitano scrip¬
ta susceꝑat. ñne aꝑtissime de parurilis loquitur:

Expanded text:
linus obiecerat, quod diceret \'peccatum Adae ipsi soli linus obiecerat, quod diceret \'peccatum Adae ipsi soli obfuisse et non generi humano et quod infantes nuper nati in eo statu essent, in quo Adam fuit ante peccatum\'. proinde si obiecta Paulini secundum sententiam beatpae Innocentii ueraci corde atqnaret, quid ei remaneret deinceps unde contenderet nullum esse ex praeterita primi hominis tran?gressione in paruulis uitium, quod per nonae regenerationis purificationem sacro baptismate purgaretur? sed illud se respondisse fallaciter nouissimo exitu ostendit, cum se subtraxit examini, ne secundum africana rescripta ipsa omnino de hac quaestione uerba commemorare et anathematizare, quae in libello suo posuit, cogeretur. Quid illud quod idem papa de hac ipsa causa etiam Numidiae rescripsit episcopis, quia de utroque concilio, et de Cartha £ iniensi scilicet et de Mileuitano, scripta susceperat, nonne apertissime de paruulis loquitur?
Abbreviated transcription (Latin):
aud̾et in baptismate paruuloꝵ nondunitti ori¬
ginale peccatum : Hen̾abił quippe innocencii
ẽpĩ de hacre ista sunt u̾ba ad carthagnense con¬
⁊ cilium. Lib̾umenim inquit arbitrium olim
ille perpessus. dum suis ĩ consultiꝰ utit᷑ bonis cadẽs
in p̃uaricationis ꝓfunda. dim̾sꝰ nichil quẽ admo¬
dum exinde surg̾e posset inuenit. suaq in et̃nũ
lib̾tate deceptꝰ. huiꝰ ruine latuisset oppressu. nisi
nerationis purificationẽ. omẽ p̃t̾itum uitiũ sui ba¬
tismatis lauacro purgauit. Quid ista sedisapłice sẽ¬
tencia clariꝰ atq manifestiꝰ : Huic se cȩlestiꝰ consẽ¬
tire ꝓfessus. ẽ. qñ cum illi a scõ p̃decessore tuodictũ
ẽẽt. illa omĩa dãnas quȩ iactata sunt de noĩe tuo:
ipse respondit. Damno. sccłm sentenciam beate
memorie p̃cessoris tui innocencii. Int̾ cet̾a autẽ
q̃ de noĩe eiꝰ iactata fuerant. diaconꝰ celestio pau¬

Expanded text:
auderet in baptismate paruulorum non dimitti oriauderet in baptismate paruulorum non dimitti originale peccatum ? uenerabilis quippe Innocentii episcopi de hae re ista sunt uerba ad Carthaginiense concilium: liberum enim, inquit, arbitrium olim ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praeuaricationis profunda demersus nihil quemadmodum exinde surgere posset inuenit suaque in aeternum libertate deceptus huius ruinae latuisset oppressu, nisi nerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptis matis lauaero purgauit. quid ista sedis apostolicae sententia clarius atque manifestius? huic se Caelestius consentire professus est, quando, cum illi a sancto praecessore tuo dictum esset: illa omnia damnas quae iactata sunt de nomine tuo? ipse respondit: damno secundum sententiam beatae memoriae praecessoris tui Innocentii. inter cetera autem, quae de nomine eius iactata fuerant, diaconus Caelestio Pau
Abbreviated transcription (Latin):
uuł sentiũt ñ qmͣ dix̾it. ñqͣmͣ scripserit. insuꝑ etiã
celestium se purgare molientem ad consenciendũ
supͣdistis sedis apłice litt̾is. crebra int̾locutione cons¬
trinserit. ꝓfecto quicquid interea lenius actumẽ
cun celestio seruata clum tauxat antiquissime et
nꝰ & pelagiꝰ repetita auctoritate dãnati sunt. pau¬
lulum int̾missȩ iam necessario ꝓferende. intio se¬
ueritatis fuit. ñ p̃uaricatio pͥus cognite uel noua
cognitio u̾itatis. S qͥd opꝰ.ẽ nos de hac re loquendo
ditiꝰ ĩnorari. cũ extent hinc atq inde gesta ce scͥp¬
ta directa. ubi possint cuncta quẽadmodũ acta sint
uel cognosci. ł rerognosci: Int̾rogationib enim
sancti precessoris tui & celestũ rẽsponsionib qͥb
se beati pape innocencii litt̾is consentire ꝓfessiu:
Quis ñ uideat quemadmodũ sit celestius colligat᷑
& unculo salubrimo obstristꝰ. neulteriꝰ defendẽ

Expanded text:
uulis sentiunt, numquam dixerit, numquam scripserit, insuper etiam uulis sentiunt, numquam dixerit, numquam scripserit, insuper etiam Caelestium se purgare molientem ad consentiendum supra dictis sedis apostolicae litteris crebra interlocutione constrinxerit, profecto quidquid interea lenius actum est cum Caelestio seruata dumtaxat antiquissimae ettius et Pelagius repetita auctoritate damnati sunt, paululum intermissae iam necessario proferendae ratio seueritatis fuit, non praeuaricatio prius cognitae uel noua cognitio ueritatis. Sed quid opus est nos de hac re loquendo diutius inmorari, cum extent hinc atque inde gesta et scripta direeta, ubi possint cuncta illa quemadmodum acta sint uel cognosci uel recognosci ? interrogationibus enim sancti praecessoris tui et Caelestii responsionibus, quibus se beati papae Innocentii litteris consentire professus est, quis non uideat quemadmodum sit Caelestius conligatus et uinculo saluberrimo obstrictus, ne ulterius defendere
Abbreviated transcription (Latin):
consentire ipse respond̾at. Tunc gͦ cum eiꝰ p̃sencia
posceret᷑. ut certis ac dilucidis responsionib uel
astucia hominis uel correctio dilucesceret. & nul¬
li ambigua remaneret. se subtraxit & negauit
examini. Nec differendũ iam frierat sicut factũ :
qd̾ aliis ꝓdess si nimiũ ꝑu̾sorũ ꝑtinacie dementie¬
q non poss S si qd̾ absit ita tunc fuiss de celes
ł pelagio inromana ȩccłia iudicatũ. ut illa eoꝵ dog¬
mata q̃ in ipsis & cũ ipsis papa innocentiꝰ dampnau̾at
approbanda & tenenda ꝓnunciarent᷑. Ex hoc potiꝰ eẽt
pͣuaricationis nota romanis clericis inurenda. sic̃
ucũ pͥmitꝰ beatissimi pappe innocencii lut̾e e
piscopoꝵ litt̾is respõdendis afrorũ. Parit̃ hunc errorẽ
quem conant᷑ isti ꝑ fuade̾ damnau̾int. successor qͦq
eiꝰ sanstꝰ papa zotimꝰ hoc tenendũ eẽ. qd̾ istide par¬

Expanded text:
consentire ipse responderat: tunc ergo cum ejus praesentia consentire ipse responderat: tunc ergo cum ejus praesentia posceretur, ut certis ac dilucidis responsionibus, vel astutia hominis vel correctio dilucesceret, et nulli ambigua remaneret, se subtraxit et negavit examini. Nec differendum jam fuerat, sicut factum est, quod aliis prodesset, si nimium perversorum pertinaciae dementiaeque non posset. Sed si, quod absit, ita tunc fuisset de Coelestio vel Pelagio in Romana Ecclesia judicatum, ut illa eorum dogmata, quae in ipsis et cum ipsis Papa Innocentius damnaverat, approbanda et tenenda pronuntiarentur, ex hoc potius esset praevaricationis nota Romanis clericis inurenda. Nunc vero cum primitus beatissimi Papae Innocentii litterae episcoporum litteris respondentis afrorum pariter hunc errorem, quem conantur isti persuadere, damnauerint, successor quoque eius sanctus papa Zosimus hoc tenendum esse, quod isti de par
Abbreviated transcription (Latin):
Quotqͦs gͦ ꝑfecti hoc sapiamꝰ. & si quod alit̾ sapitis
id quoq ds̃ uob reuelabit. Hoc in illo factum eẽ
putabat᷑. quãdo selitt̾is beate memorie pape in nocẽ¬
cũ quib de hacre dubitatio tota sublata. ẽ. consenti¬
re respondit. Et hoc ut pleniꝰ & manifestiꝰ in illo fie¬
ret. expectabatur uenturis ex affrica litteris. in qua
rat. Que romã litt̾e pꝰ ea quam uenerunt ad continẽ¬
tes non suffic̾e̾ hominib tardiorib & sollitioribus
qd̾ se gn̾alit᷑ innocencii epĩ litteris consentire fate¬
batur̃. s aꝑte eum uidere. debere anathematirare. qͣ
in suo libello pͣua posuerat ne si id non feciss mul¬
ti parum intelligentes magis in libello eiꝰ illa fide¬
u enenata asede ãplica credent approbata. proptͣ
qd̾ ab illa dictum erat eum libellũ ẽẽ catholicũ qmͣ
emendata. ꝓpt̾̃ illud qd se pape in nocencie litt̾is

Expanded text:
Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque Deus vobis revelabit . Hoc in illo factum esse putabatur, quando se litteris beatae memoriae Papae Innocentii, quibus de hac re dubitatio tota sublata est, consentire respondit. Et hoc ut plenius et manifestius in illo fieret, exspectabatur, venturis ex Africa litteris, in qua rat. Quae Romam litterae posteaquam venerunt, id continentes, non sufficere hominibus tardioribus et sollicitioribus, quod se generaliter Innocentii episcopi litteris consentire fatebatur; sed aperte eum debere anathematizare quae in suo libello prava posuerat; ne si id non fecisset, multi parum intelligentes magis in libello ejus illa fidei venena a Sede Apostolica crederent approbata, propterea quod ab illa dictum erat, eum libellum esse catholicum, quam emendata, propter illud quod se Papae Innocentii litteris
Abbreviated transcription (Latin):
facile dampnanda uiderent᷑: aliquanto lenĩ qmͣ
seuerior. postulabat ȩccłiȩ disciplina tractata stͣ
Tot enim & tantis int apłicam sedẽ et afros epõs.
sa apud illam sedem elestio p̃sentẽ &e respondente
confectis quenam tandem epła uenerande memo
di oport̾e sine ullo uicio peccati originalis hominẽ
nasci: Nusqmͣ ꝓsus hoc dixit. nusqmͣ omĩno c̃seri¬
pxit. S cum hoc cȩlestiꝰ insuo libello posuilł intͣ
illa dum taxat deqͥuib se ad huc dubitare & instrui
uelle confessus in homine acerrimungenii qui ꝓfec¬
to si cogrrigeretur plurimis ꝓfuiss uoluntas emĩda¬
tionis. ñ falsitas dogiatis approbata ÷. Proptea li¬
bellꝰ eiꝰ catholicus dictꝰ ẽ. quia et hoc catholice mentis
ẽ. si quaforte alit̾ sapit quã u̾itas exigit: ñ ea certis¬
sima definire. s de tecta ac demonstrata respuerat
Non enĩ h̾eticis s catholicis apłs loquebat᷑ ubi ait.

Expanded text:
facile damnanda uiderentur, aliquanto lenius, quam facile damnanda uiderentur, aliquanto lenius, quam seuerior postulabat ecclesiae disciplina, tractata sunt: tot enim et tantis inter apostolicam sedem et afros episcopos cusa apud illam sedem Caelestio praesente et respondente confectis quaenam tandem epistula uenerandae di oportere sine ullo uitio peccati originalis hominem nasci? nusquam prorsus hoc dixit, nusquam omnino conscripsit. sed cum hoc Caelestius in suo libello posuisset, inter illa dumtaxat, de quibus se adhuc dubitare et instrui uelle confessus est, in homine acerrimi ingenii, qui profecto, si corrigeretur, plurimis profuisset, uoluntas emendationis, non falsitas dogmatis adprobata est. propterea libellus eius cathest, si qua forte aliter sapit, quam veritas exigit, non ea certissime definire, sed detecta ac demonstrata respuere. Non enim haereticis, sed Catholicis Apostolus loquebatur, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
contrarii. s ambosunt detestandi. quia funt ã¬
bo contrarii ueritati. Nam si ꝓpterea sunt diligen.¬
di pelagiani quia oder unt manicheos. diligendis
&e manĩchei. qui oderunt pelagianos. S absit ut
catholica mat᷑. ꝓpt̾ alterorum odiũ. aft̾oseligat
amare. cõmonente atq adiuuante dno debeat
utrosq uitare. et cupiat utrosq sanare. Quin eti¬
am roma nos clericos argiunt. scribentes eos nuis¬
si onis t̾rore ꝑculsos non erubuisse p̃tiaricationis
crim̃ admitt̾e. ut contra pͥorẽ sentenciam suam qͣ
gestis catholico doginati affuerant postea ꝓnun¬
ciarent malam hoĩum ẽẽ. nat᷑am. Inimo uͦ pela¬
giani spe falsa putauerant nouũ & execrabile dog¬
ma. pelagianum uel celestianũ ꝑsuadi quorũ dam
romanoꝵ catholicis mentib posse. quando illa in¬
genia quamuis nefando errore ꝑ uasa ñ tamen
contemptibilia cũ studiose corrigenda potiꝰ quã

Expanded text:
contrarii, sed ambo sunt detestandi, quia sunt amcontrarii, sed ambo sunt detestandi, quia sunt ambo contrarii ueritati. nam si propterea sunt diligendi Pelagiani, quia oderunt Manicheos, diligendi sunt et Manichei, quia oderunt Pelagianos. sed absit, ut catholica mater propter alterorum odium alteros eligat amare, cum monente atque adiuuante domino debeat utrosque uitare et cupiat utrosque sanare. Quin etiam romanos clericos arguunt scribentes \'eos iussionis terrore perculsos non erubuisse praeuaricationis crimen admittere, ut contra priorem sententiam suam, qua gestis catholico dogmati affuerant, postea pronuntiarent malam hominum esse naturam\'. immo uero Pelagiani spe falsa putauerant nouum et exsecrabile dogma Pelagianum uel Caelestianum persuaderi quorundam Romanorum catholicis mentibus posse, quando illa ingenia quamuis nefando errore peruersa, non tamen contemptibilia, cum studiose corrigenda potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
habentib asserunt. ac ꝑ hoc in paruulis baptirã¬
dis. quantum ad remissionẽ attinet peccatoꝵ: mani¬
chei iusibile destruunt elementũ. selagiani aut̃
etiam inuisibile sacramentũ. Manichei car¬
nem xpĩ exhonorant. partũ uirginis blaphemando.
pelagiani aut̃ carnẽ redimendoꝵ carni redempto¬
ris equando. Propterea quippe natꝰ ẽ: xp̃c insimilitu
cet̾oꝵ hõiũ nascit᷑ caropeccati. Manichei aũt omẽm
carnem penitꝰ detestantes. aufer̃ carni xpĩ ꝑspicuã
u̾itatẽ: pelagiani uͦ millã carnem peccati nasci as¬
serentes. auferunt carni xpiͣ ꝓͥam dignitatẽ. Desi¬
nant itaq pelagiani catholicis obiectare quod ñ ft̃
s ipsi potius festinent emendare. qd̾ sunt. Nec idõ
se uelint amabiles. quia odioso manicheoꝵ ad u̾sant᷑.
errori. s m̾ito seagnoscant odibiles. quia suũ ñ ad¬
u̾sant᷑ errorem. Possunt enim duo errores int̾ se eẽ

Expanded text:
habentibus adserunt\'. ac per hoc in paruulis baptizanhabentibus adserunt\'. ac per hoc in paruulis baptizandis, quantum ad remissionem adtinet peccatorum, Manichei uisibile destruunt elementum, Pelagiani autem etiam inuisibile sacramentum. Manichei carnem Christi exhonorant partum uirginis blasphemando, Pelagiani autem carnem redimendorum carni redemptoris aequando. propterea quippe natus est Christus non utceterorum hominum nascitur caro peccati. Manichei ergo omnem carnem penitus detestantes auferunt carni Christi perspicuam ueritatem, Pelagiani uero nullam nullam peccati nasci asserentes auferunt carni Christi propriam dignitatem. Desinant itaque Pelagiani catholicis obiectare quod non sunt, sed ipsi potius festinent emendare quod sunt; nec ideo se uelint amabiles, quia odioso Manichcorum aduersantur errori, sed merito se agnoscant odibiles, quia suum non auersantur errorem. possunt enim duo errores inter se esse
Abbreviated transcription (Latin):
pelagianis dicens. Si dixerimꝰ quia peccatũ non
habem̃ nos ipsos seducmtꝰ. ae uentas in nob̾nonẽ.
His morbis intͣ se contrariis. manichei pelagianiq con-¬
fligunt dissimili uoluntate. simili uanitate. separa¬
ti op̃mione diu̾sa. s ꝓpinqui mente ꝑu̾sa. Iam uero
gãm xp̃i simul obpugnant. baptismũ eiꝰ simul eua¬
cuant. carnem eiꝰ fimul exhonorant. s cẽ ħ modis
causisq diu̾sis. Nam manichei m̾itis nature bone
pelagiani aut̃ nũtis uoluntatis bone ꝑhibent di¬
uinitꝰ subueniri. Illidicunt. debet hoc ds laboribus
m̃broꝵ suorũ. isti dicunt. debet hoc ds̃ uirtutib
seruorũ suorum. Utrisq gͦ m̃ces ñimputat᷑ sccłm gͣ
ciam. s scđm m̃itum. debitũ. Manichei lauacrũ
regen̾ationis. id ẽ. aquã ipsam diciuit ẽẽ suꝑ fluã
nec ꝓdesse aliquid ꝓfauo corde contendunt. selagi¬
ani aut̃ qd̵ in sacro baptismate ad expianda peccãta
dr̃ nichil opitulari infantib nullum peccatum

Expanded text:
Pelagianis dicens: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritasinnobisnonest. his morbis inter se contrariis Manichei Pelagianique confligunt dissimili uoluntate, simili uanitate, separati opinione diuersa, sed propinqui mente peruersa. Iam uero gratiam Christi simul oppugnant, baptismum eius simul euacuant, carnem eius simul exhonorant, sed etiam haec modis causisque diuersis. nam Manichei meritis naturae bonae, Pelagiani autem meritis uoluntatis bonae perhibent diuinitus subueniri. illi dicunt: \'debet hoc deus laboribus membrorum suorum\', isti dicunt: \'debet hoc deus uirtutibus seruorum suorum\'. utrisque ergo merces non inputatur sec.mdum gratiam, sed secundum debitum. Manichei \'lauacrum regenerationis, id est aquam ipsam dicunt esse superfluam nec prodesse aliquid profano corde contendunt', Pelagiani autem, \'quod in sacro baptismate ad expianda peccata dicitur nihil opitulari infantibus nullum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
gitando. Aquib omĩb quis etiã fideliũ głabit᷑. castũ se
hr̃e cor. aut quis głabitur mundũ se ẽẽ ã pecc̃o. Illud sa¬
ne quod in orõne sequit᷑ ꝓpt̾ ipsam dicit᷑. ne nos inferas
in temptationẽ. s lib̾a nos a malo. Unusquisq enĩsic̃
scriptum . ẽ. temptat᷑ a concupiscenciasua abstrastꝰ et
illectꝰ. De in concupiscentia cũ c̃ceꝑit: parit peccatum.
Hi om̃s concupiscenciȩ pariꝰ. & ipsiꝰ concupiscencie reaiꝰ an¬
tiquus baptismatis ablutione dimissi st̃. Et quicquid
irunc parit ista concupiscencia si non sint illi partus
qͥ ñ solũ pecc̃a. uerũ &ẽ crimina ñ cupant᷑ pacto illo co¬
tidiane orõnis uͥ dicimꝰ. dimute sicut dĩmittimꝰ. et
elemosinarum sinceritate munclant᷑. Neq enim qͥsq
sic decipit ut dicat ad baptizatos dominicũ illud ñ ꝑti¬
ne p̃ceptum. dimittite & dimtitet᷑ uobis. date & dabitur¬

Expanded text:
gitando. a quibus omnibus quis etiam fidelium gloriabitur castum se gitando. a quibus omnibus quis etiam fidelium gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? illud sane, quod in oratione sequitur, propter ipsam dicitur: ne nos inferas in temptationem, sedliberanos amalo. unusquisque enim, sicut scriptum est, temptatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus; dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. Hi omnes concupiscentiae partus et ipsius concupiscentiae reatus antiquus baptismatis ablutione dimissi sunt; et quidquid nunc parit ista concupiscentia, si non sint illi partus, qui non solum peccata., uerum etiam crimina nuncupantur, pacto illo cotidianae orationis, ubi dicimus: dimitte sicut dimittimus, et elemosynarum sinceritate mundantur. neque enim quisque sic desipit, ut dicat ad baptizatos dominicum illud non pertinere praeceptum: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nos. fecimus. s scd̾m suã misdĩam saluos nos fecit.
ꝑ lauacrum regenerationis ⁊ renouationis sp̃s sc̃t.
et̃ne. Qd̃ aũt ait in hoc epłe loco ad romanos peccatũ
ut appareat peccatũ ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ⁊ moitẽ. con¬
gruit suꝑioribꝰ ubi dix̃. s peccatũ ñ cognoui nisi ꝑle

Expanded text:
secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti, aeternae. Quod autem ait in hoc epistulae loco ad Romanos: p e peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, congruit superioribus ubi dixit: sed p
Abbreviated transcription (Latin):
Inꝑfectum est autẽ bonũ. qnͣdo concupiscit. etiã si con¬
cupiscentie ñ consentit ad malũ. Hon enĩ qd̾ uolo facio
bonũ inquit. s qd̾ nolo malũ hoc ago. Si au̾t qd̾ nolo egd
hoc facio. iam ñ ego oꝑor illud. s qd̾ habitat iume pec¬
catũ. Id repetiit inculcans. et tanqmͣ cardissimos a sõno
excitans. Inuenio gͦ legẽ inquit mͥ uolenti facerebonũ:
au̾t malum exconcupiscentia. cii ñ consentit qͥdicit. iã
ñ ego oꝑor illud. Aꝑtius au̾t qd̾ sequit᷑ utrumq declarat.¬

Expanded text:
Imperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si conImperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. Non enim quod volo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ergo legem, inquit, mihi uolenti facere bonum,autem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat
Abbreviated transcription (Latin):
consentire. qmͣ carnis concupiscentie. hanc enĩ peccãti no¬
mine appellat. face̾ gͦ se dixit ⁊ oꝑari. ñ affectu consenti¬
endi et implendi. s ipso motu concupiscendi. Hincͦ in qͥt.
rauit delectationẽ uoluntatis aconsensione cupiditatis :
Non enĩ meliꝰ intelligit᷑. ñ egd oꝑor. nͥ quia ñ consentit ⁊¬
agit: exhibere mẽnbra suã armainquitatis peccato. Nã
si⁊ concupiscit. ⁊ consentit ⁊ agit. qͦmͦ ñ ipse illud oꝑat᷑.
etiã si se oꝑari doleat. ⁊uinci grauit̃ ingemiscat: Iã
illud qd̃ sequit᷑. nonne unde lõquat᷑ aꝑͣcissime ostendit.
scio enun quia ñ habitat in me. hoc ÷ incarne mea bo¬
num: Sienĩ ñ expon̾et adiungendo. hoc est in carne
mea: Alit̾ fortasse acciꝑet᷑ qd̾ dixit mine. Ae ꝑhoc u̾satħ¬
idẽ repetens ⁊ inculcans. Uelle enĩ adiacet mͥ. ꝑfic̾e̾ autẽ
bonũ ñ. hoc ÷ enim ꝑfic̾e̾ bonũ. ut ñ concupiscat homo.

Expanded text:
consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati noconsentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscendi. \'hinc ergo\',rauit delectationem uoluntatis a consensione cupiditatis\'? non enim melius intellegitur: non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra sua arma iniquitatis peccato. nam si et concupiscit et consentit et agit, quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat et uinci grauiter ingemescat? Iam illud quod sequitur nonne unde loquatur apertissime ostendit ? scio enim quia non habitatinme, hocest in carne mea, bonum. si enim non exponeret adiungendo: hoc estin carne mea, aliter fortasse acciperetur quod dixit: in me. ac per hoc uersattens, et inculcans: Velle enim adjacet mihi; perficere autem bonum, non. Hoc est enim perficere bonum, ut nec concupiscat homo.
Abbreviated transcription (Latin):
ut appareat peccatũ. ut illud q̃ dix̾at. sine lege enĩ pec¬
catum mortuũ ÷. ñ intelligamus insi tanquã ñ sit. La¬
tet: ñ apparet. penitꝰ ignorat᷑. Tanqͣm unescio qͥbus
ignorantie tenebris sit sepultũ. Et qd̾ ait. Ego aũt ui¬
uebam aliqñ sine lege. qͥd ait. nͥ uni̾e mͥ uidebar.⁊ qd̾ ad
÷qmͣ eminuit ⁊ apparuit: hec tam̃ ait uixit. s reuixit.
uixerat enĩ aliq̾ndo in paradiso. qn̾ contra datũ p̾cep¬
tum satis apparebat admissũ. Cũ au̾t anascentibꝰ tͣhit᷑
tanqm mortuum sit latet. donec repugnans iusticie
malum eius ꝓhibitione sentiat᷑. Cũ aliud iubet᷑ atq
approbat᷑ aliud delectat atq dominat᷑. tc̃ peccatũ qͦdãmͦ
innoticia uati hominis reuiuiscit. qd̾ in noticia pͥmũ
facti hominis aliqͣndo iam uixerat. S qd̾ sequit᷑ ñ ita
expeditum ÷. qͦmͦ depaulo possit intelligi. Scimꝰ enim
inquit. quia lex sp̃ualis ÷ ego au̾t carnalis sũ. Nõ ait

Expanded text:
reat peccatum, ut illud, quod dixerat: sine lege enim peccatum mortuum est, non intellegamus nisi, tamquam non sit, \'latet, non apparet, penitus ignoratur\', tamquam in nescio quibus ignorantiae tenebris sit sepultum. et quod ait: ego autem uiuebam aliquando sine lege, quid ait nisi \'uiuere mihi » Eminuit, apparuit; non tamen vixit, sed revixit. Vixerat enim aliquando in paradiso, quando contra datum praeceptum, satis aptamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum. non ait
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ÷ mortẽ. ut fiat suꝑmodũ peccator.
aut peccatũ ꝑ mandatũ. hec omĩa sicut dixi potest ud̾i
aũt uueliã aliqnͣdo sine lege. Etatẽ suã pͥmã abinfan¬
tia ante rationales annos uolens intelligi. Qd̃ autẽ adĩc̃
aduemerite aũt mandato peccatũ reũx̃. ego añt mor-¬
tiis sum. ut iam se p̃cepti capacẽ s ñesfic̾acẽ. ⁊ ideo p̾ua¬
ricatorẽ legis ostũdet. Nec moueat qd̾ ad philipenses scͥp¬
sit. sccl̃m ĩusticiã q̃ inlege ÷. qd̾ fuerit sine querela Io¬
di: s pene for̃midine ñ dilectione ⁊ delectatione ĩticie.
Aluid÷ em̃ uolutate bene faciendi bene face̾. alind añt
ad malefaciendũ sic uoluntate indinari. ut etrãface̾t
sihoc posset impune ꝑmiti. Nã sic ꝑfecto in ipsa ĩtͤ
uoluntate peccat qͥ ñ uoluitate s dimore ñ peccat.
Inquibꝰ int̾ioribꝰ suis talẽ se fuisse sciens apłs ante g̾rã
me confidet᷑: scribens ad ephesios. Et uos inquit c̃

Expanded text:
catum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. haec omnia, sicut dixi, potest uideautem uiuebam aliquando sine lege, aetatem suam primam ab infantia ante rationales annos uoluerit intellegi, quod autem adiunxit: adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum, iam se praecepti capacem, sed non efficacem et ideo praeuaricatorem legis ostenderet. Nec moueat quod ad Philippenses scripsit, secundum iustitiam, quae in lege est, quod fuerit sine querella. podei, sed poenae formidine, non dilectione et delectatione iustitiae. aliud est enim uoluntate benefaciendi benefacere, aliud autem ad malefaciendum sic uoluntate inclinari, ut etiam faceret, si hoc posset inpune permitti. nam sic profecto in ipsa intus uoluntate peccat, qui non uoluntate, sed timore non peccat. in quibus interioribus suis talem se fuisse sciens apostolus ante gme confitetur. scribens quippe ad Ephesios: et uos, inquit, cum