comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus secessit. ubi monasteruun qd̵¬
dam monachoꝵ adiit. et timore ma¬
gis ut postea patuit humauo quam
diuino cõpunctus. monachatus ton¬
suram habitumq p̾sumpsit. Postea
uero occasione uxoris. sine consensu
cuius hoc fecisse asserebatur. paucis
euolutis dieb monachatum deseru-¬
it. et ad seculum et arma derelicta
sine retractione mox rediit. In quo
quidem facto satis eiudenter decla¬
rauit. illud religionis ꝓpositum qmͣ
fictus arripuit. Si enim uncłm uxo¬
ris. uincłm compellebat solui religio¬
nis eis quib tanto ab usus fuerat
tempore cur non abstinuit armis:
Nunquid et hoc lex coniugii coge¬
bat: Ne quaquam. Nam si uere eum
suoꝵ reatuum peniteret: armis
relictis uxori dum tamen illa ma¬
ritale debitum exigeret adherere.
et in sũdore uultus sui pane suo ue¬
sci districto fatigatus ieiunio debu¬
isset. Nunc autem ut multoꝵ relati¬
one comꝑimus. iram dei non solum
penttendo non curat placare. sed

Expanded text:
tus secessit. Ubi monasterium quodtus secessit. Ubi monasterium quoddam monachorum adiit: et timore magis, ut postea patuit, humano quam divino compunctus, monachatus tonsuram habitumque praesumpsit. Postea vero occasione uxoris, sine consensu cujus hoc fecisse asserebatur, paucis evolutis diebus monachatum deseruit, et ad saeculum, et ad arma derelicta sine retractatione mox rediit. In quo quidem facto satis evidenter declaravit illud religionis propositum quam fictus arripuerit. Si enim vinculum uxoris vinculum compellebat solvi religionis, eis quibus tanto abusus fuerat tempore cur non abstinuit armis? Nunquid et hoc lex conjugii cogebat? Nequaquam. Nam si vere eum suorum reatuum poeniteret, armis relictis, uxori, cum tantum illa maritale debitum exigeret, adhaerere, et in sudore sui vultus pane suo vesci, districto fatigatus jejunio debuisset. Nunc autem, ut multorum relatione comperimus, iram Dei non solum poenitendo non curat placare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciaret᷑ tiiere cepit. & pͥmum qͥd
ad defensionem seꝑauit s in crastino
reȩ tantum stimulis conscientie eum
exagitantib cum uemo adhuc eum¬
ꝑsequeretur. uxore ⁊ paucis suoꝵ reb¬
q quas euehere poterat secum assũptis.
sexto post mortem comitis die fugr: se
credidit. fugit nempe ut scriptura
dicit impus. nemine ꝑsequente.
Castellanus autem curtͥacensis qui¬
et antea ei exstiterat inimicus statim
ut fugam eius audiuit. armata
multoꝵ militum manu munitus.
uirouiacum contendit. et omnib
que ipsuis fuerant mobilib direp¬
tis. munitionem totam euertit. et
nemine resistente. in tantum ut nec
stipes in loco remaneret: incendit. Ip̃e
uero cum iuxta tornacum ad uillam
quandam deuenisset: tornacensib
eum insectantib et comp̾hendere ac
punire temptantib. uxore et maiore
suoꝵ parte rebq fere omnib amissis.
uix equum nactus euasit. et in partes
ueruoꝵ duob tantum sociis conten¬

Expanded text:
fiduciaretur, timere coepit. Et primum quidem fiduciaretur, timere coepit. Et primum quidem ad defensionem se paravit, se in crastino reae tantum stimulis conscientiae eum exagitantibus, cum nemo eum adhuc persequeretur, uxore et paucis suorum, rebusque, quas evehere poterat, secum assumptis, sexto post mortem comitis die fugae se credidit. « Fugit nempe, ut Scriptura dicit, impius, nemine persequente . » 77. Castellanus autem Curtriacensis, qui antea ei exstiterat inimicus, statim ut fugam ejus audivit, armata multorum militum manu munitus, Viroviacum contendit; et omnibus quae ipsius fuerant mobilibus direptis, munitionem totam evertit, et nemine resistente, in tantum ut nec stipes in loco remaneret, incendit. Ipse vero cum juxta Tornacum ad villam quamdam devenisset, Tornacensibus eum insectantibus, et comprehendere ac punire tentantibus, uxore et majore suorum parte, rebusque fere omnibus amissis, vix equum nactus evasit, et in partes Nerviorum, duobus tantum sociis conten
Abbreviated transcription (Latin):
uiro iuacensis ⁊ ipse lii.
sicut aliorũ claruit confessione con¬
uiratoꝵ unus. quem nimirũ aliis
uitentus ⁊ finis ipsius expectitiõe¬
suspensus. suspensus intactũ fere
reliqueram. iniquitatẽ suam ne¬
quaqmͣ tam diu occultare ualuit.
s quod mocculto ꝑpetrauerat: in¬
diciis continuo manifestis aperu¬
it. Statim enim post comitis oc ci¬
sionem ⁊ thesauri eis direptio¬
nem uiroiuiacum regͥssus: non
miminam inde secum partẽ attu¬
lit. Uerum hoc suȩ nequitiȩ fructũ
in longum letari ꝑmissus non est.
Eum enu quasi adu̾sario deiecto tri¬
pudierat: ⁊ decdampnis alienis inso¬
lent̾ exultaret. repentinus eum pa¬
uor inuasit. ⁊ territum de flandrie
finib exturbauit. Audito namq qd̃
frater siuis lamb̾tus qui tñ ut ex fine
mononachie qmͣ inde in curia sepefati
Guillelmi inierat claruit innocens erat
suꝑ morte comitis impeteret᷑. et quõd
ipse ab eoclem Guillelmo cui iam per
surreptionem hominum fecerat. dif¬

Expanded text:
iroviacensis, et ipse, sicut aliorum claruit confessione, conjuratorum unus, quem nimirum aliis attentus, et finis ipsius exspectatione suspensus, intactum fere reliqueram, iniquitatem suam nequaquam tandiu occultare valuit. Sed quod in occulto perpetraverat, indiciis continuo manifestis apparuit. Statim enim post comitis occisionem et thesauri ejus direptionem Viroviacum regressus, non minimam inde secum attulit partem. Verum hoc suae nequitiae fructu in longum laetari permissus non est. Cum enim de adversario dejecto tripudiaret, et de damnis alienis insolenter exsultaret, repentinus eum pavor invasit, et territum de Flandriae finibus exturbavit. Audito namque quod frater suus Lambertus, qui tantum, ut ex fine monomachiae, quam inde in curia saepe fati Guillelmi inierat, claruit, innocens erat, super morte comitis impeteretur, et quod ipse ab eodem Guillelmo, cui jam per subreptionem hominium fecerat, dif
Abbreviated transcription (Latin):
magnanimitatẽ et pacientiã do¬
ceret uidices. ne quis p̃ꝓpere raꝑetͦ
studio uindicte & ipsa deliberatio¬
nis immaturitate puniret innoxiũ.
aut penam acerbaret irati. Nec tñ
penitus indultum eẽ pateretur in eo.
qui nullam penitentiam sceleris in¬
duisset. Reppulit enim eum afacie
sua & aparentibus abdicatũ seꝑate
habitationis quodam relegauit exi¬
lio. eo quodabhumana mansuetudi-¬
ne transisset ad seuitiam bestiarũ.
Ueruntam̃ non homicidio uoluit
homicidam undicari. qui mauult
peccatoris correctionem ꝗͣm mortẽ.
Uñ in lamech septuagies septies un¬
nec post dampnationẽ. se correx̃
alt̾ius. Cam impetu ꝗͦ dã imꝓbo
ante peccauerat. Lamech utiq qd̾
interpretatur rep̃hensũ adu̾terat
cauere debuerat. suosententia ui¬
inuenias non debuit interimere
eũ. Quisq ad naturalẽ t̾minũ mor¬
tissue agende habebat spaciũ pe¬
nitentie. Excusare posset qd̾ se re¬
demisset uł accione penitentie. nͥ

Expanded text:
magnanimitatem et patientiam domagnanimitatem et patientiam doceret iudices, ne quis praepropere raperetur studio uindictae et ipsa deliberationis inmaturitate puniret innoxium aut poenam acerbaret ingrati nec tamen penitus indultum esse pateretur in eo qui nullam paenitentiam sceleris induisset. reppulit enim eum a facie sua et a parentibus abdicatum separatae habitationis quodam relegauit exilio, eo quod ab humana mansuetudine transisset ad saeuitiam bestiarum. uerum tamen non homicidio uoluit homicidam uindicari, qui mauult peccatoris correctionem quam mortem. unde in Lamech septuagies septies uinnec post damnationem se correxit alterius. Cain impetu quodam inprouido ante peccauerat, Lamech utique quod in altero reprehensum aduerterat cauere debuerat. suo sententia iuterium uenias, non debuit interimere eum qui usque ad naturalem terminum mortis suae agendae habebat spatium paenitentiae. excusare posset quod se redemisset uel sera actione paenitentiae, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessionemq etatis erumpnarum
stipendia &e scilleo quodam usu cir¬
cumsonari noscotidianis naufragi¬
is. tundi fluctibus inscopulis habi¬
taculis degere et in his delectari sic̃
illud nõtam et̾nũ aĩal ꝙͣ ĩmortale.
Malum gͦ et isti cain indulta longe¬
uitasundicta ẽ. eo quod uix̃ metu.
et ꝓlixum spacium multo cucur¬
rit. &e infructuoso labore qua pe¬
na nicħ grauius quam ut quisipẽ
sͥ maiorum causa penarum sit. Ui¬
de gͥ quamꝑpetuauita iustorum &
nulla sit improborum. Iusti sangͥs
clamat & mortui uita autem pecca¬
toris absconditur. Gercium autem¬
ẽ qm̃ cum parricidium eẽt ad mis¬
sum hoc ẽ scelerum principatus. uͥ
peccatum obrepsit. statim et lex di¬
uine mansuetudinis prorgari de¬
buit. nesicontinuo uindicatum
eẽt inreum. homines quoq inuin¬
dicando.nullam pacientiã. mode¬
rationemq seruarent s statim reos
supplicio darent. diuine autem sen¬
tentie ꝓuidentia huiusmͦi ẽ. ut

Expanded text:
processionemque aetatis aerumnarum processionemque aetatis aerumnarum stipendia et Scyllaeo quodam usu circumsonari nos cotidianis naufragiis, tundi fluctibus, in scopulosis habitaculis degere et in his delectari sicut illud non tam aeternum animal quam inmortale malum? ergo et isti Cain longaeuitas indulta uindicta est, eo quod uixit in metu et prolixum spatium multo cucurrit et infructuoso labore, qua poena nihil grauius quam ut quis ipse sibi maiorum causa poenarum sit. uide igitur quam perpetua uita iustorum et nulla sit inproborum. iusti sanguis clamat et mortui, uita autem peccatoris absconditur. tertium est quoniam cum parricidium esset admissum, hoc est scelerum principatus, ubi peccatum obrepsit, statim et lex diuinae mansuetudinis prorogari debuit, ne si continuo uindicatum esset in reum, homines quoque in iudicando nullam patientiam moderationemque seruarent, sed statim reos supplicio darent. diuinae autem sententiae prouidentia huiusmodi est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
herceret. Inde ẽ quod postea ꝓpħe
in captiuitatem cum uideorum
ppło tͣnsierunt ne reliqua plebs
scõrum destituta p̃sidio consilioq
uiduata grauiorem subiret erũp¬
nam s magis frequentibus oracu-¬
liscommonita ꝓpħarum addnĩn
dm̃ suum piorediret affectu nec
adu̾sis captiuitatis attrita prorue¬
ret in ꝑfidie peccatum salutisq ꝑ¬
petue remedium desperaret. S ar-¬
guuntur hocloco quiunicam hãc
uitam putant eẽ que sit in hoc scło.
Omnia plenalapsus plena meroris
st̃ & redarguuntur simplici serie
gestorum. Ecce enimiustus innocẽs
pius ꝓpt̾ grãm deuotionis odia
frĩs incurrens immaturus adhuc
eui sublatus ẽ parricidio. & iniqus
sceleratus impuis. etiam fr̃na cede
bes condidit & hoc meruit ꝑmis¬
sione diina. Nonne in his aꝑte
uox dĩ clamat. Erratis qui puta¬
tis hic eẽ omnem iuuendi grãm
Non intelligitis non adu̾titis senec¬
tutem hanc miserarum eẽ ueteranã

Expanded text:
herceret. inde est quod postea prophetae herceret. inde est quod postea prophetae in captiuitatem cum ludaeorum populo transierunt, ne reliqua plebis sanctorum destituta praesidio consilioque uiduata grauiorem subiret aerumnam, sed magis frequentibus oraculis conmonita prophetarum ad dominum deum suum pio rediret adfectu nec aduersis captiuitatis adtrita prorueret in perfidiae peccatum salutisque perpetuae remedium desperaret. redarguuntur itaque hoc loco qui unicam hanc uitam putent esse quae sit in hoc saeculo, <quo> omnia plena lapsus, plena maeroris sunt, et redarguuntur simplici serie gestorum. ecce enim iustus innocens pius propter gratiam deuotionis odia fratris incurrens inmaturus adhuc aeui sublatus est parricidio, et iniquus sceleratus inpius, etiam fraterna caede . urbes condidit et hoc meruit permissione diuina. nonne in his aperte uox dei clamat? erratis qui putatis hic esse omnem uiuendi gratiam. non intellegitis, non aduertitis senectutem hanc miseriarum esse ueteranam
Abbreviated transcription (Latin):
tib frequenter ingruunt. mesticie.
dolores. gemitus diu̾siq cruciatus
grauitatum et egritudinum. uuln̾a.
plurimas mortes gen̾i humano in¬
ferunt. ut ista mors remedium eẽt
transfertur. Nam nocentes morun-¬
t᷑ qui gradum a peccatis reuocare no¬
luerunt uł inuititamen finem ñ
nat᷑e s culpe ad ipiscuntur. ne plu¬
ra delinquant quibus feͬnꝰ ẽ ita
delictoꝵ. Si autem bone speicom¬
potes sunt migrare mag̃ quam
deficere credendisunt. Inseritur
hoc loco dogia de incorruptione
anime. quodipsauera et beata ui-¬
ta sit. quamunusquisq bene con¬
scius uiuit multo puriꝰ ac beatius
cũ huiuscarnisanima nr̃a de posue¬
rit in uolucrũ et quodam carcẽ isto
fuerit absoluta corporeo in illũ
suꝑiorem reuolans locum unde
nr̃is infusa uisceribus cõpassione
corporis huiusingemuit donec cõ-¬
missi gub̃̾naculimunus impleret
ut carnis huius irrationabiles mo¬
tus rõnabili ductu regeret. & co¬

Expanded text:
tibus frequenter ingruunt, maestitiae, tibus frequenter ingruunt, maestitiae, dolores, gemitus diuersique cruciatus, grauitatum et aegritudinum uulnera plurimas mortes generi humano inferunt, ut ista mors remedium uideatransfertur. nam si nocentes moriuntur, qui gradum a peccatis reuocare noluerint, uel inuiti tamen finem non naturae, sed culpae adipiscuntur, ne plura delinquant quibus uita faenus est delictorum. si autem bonae spei compotes sunt, migrare magis quam deficere credendi sunt. inseritur hoc loco dogma de incorruptione animae, quod ipsa uera et beata uita sit, quam unusquisque bene conscius uiuit multo purius ac beatius. cum huius carnis anima nostra deposuerit inuolucrum et quodam carcere isto fuerit absoluta corporeo, in illum superiorem reuolans locum, unde nostris infusa uisceribus conpassione corporis huius ingemuit, donec commissi gubernaculi munus impleret, ut carnis huius inrationabiles motus rationabili ductu regeret et co
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint. Morsitaq r̾õnis mortem oꝑat᷑
irrationabilium passionũ s illud
meliusqđ septimus numerus quie¬
tis et remissionis ẽ. Ergo qui alii ñ
peꝑc̃ pecc̃ori et munus ei remissio¬
nis peccatorum iniuderit. ipses
spemremissionis eripiet et erit
in eo parimensura uindicta de gr̃a
Quod autem signum posuit suꝑ
cam ne quiseum occideret reflec¬
tere uoluit errantem et beneficio
suo inuitare ad correctionẽ. Ipsis
enim nos facilius committere so¬
lsinus quorum habemus grãm
Nec tam̃ magna concedit. s in eo
ip̃o imprudentiam insipientis
uesguilciscitur. qr cumeẽt perpetius
suppliciis obnoxiꝰ non remitti
sͥ penampoposcit. s uitam corꝑis
huius obse crandamputauit. In
qua pluserumpne ẽ quam uolupta¬
tis. Morsenim una ẽ insecessione aĩe
&e corporis et infine istiusuite. Que
simul ut uenit omnes corporis do¬
lores auferre non augere consueuit.
Metus uero quinhanc uitam iuiuen¬

Expanded text:
ta sint. mors itaque rationis mortem operatur ta sint. mors itaque rationis mortem operatur inrationabilium passionum. sed illud melius quod septimus numerus quietis et remissionis est. ergo qui alii non pepercerit peccatori et munus ei remissionis peccatorum inuiderit ipse sibi spem remissionis eripiet, et erit in eo pari mensura uindicta de gratia. quod autem signum posuit super Cain, ne quis eum occideret, reflectere uoluit errantem et beneficio suo inuitare ad correctionem; ipsis enim nos facilius committere solemus, quorum habemus gratiam. nec tamen magna concedit, sed in eo ipso inprudentiam insipientis ulciscitur, qui cum esset perpetuis suppliciis obnoxius, non remitti sibi poenam poposcit, sed uitam corporis huius obsecrandam putauit, in qua plus aerumnae est quam uoluptatis. mors enim una est in secessione animae et corporis et in fine istius uitae, quae simul ut uenit, omnes corporis dolores auferre, non augere consueuit. metus uero, qui hanc uitam uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
it quidem et incursus bestiarũ ti¬
mere quilegis diuine iurauiolaue¬
rat. nec p̃sumere desubiectis ani-¬
malibus cet̾isqui hominem docue¬
rat occidi. Potuit et parentes par¬
ricidas timere quidocuerat parri¬
cidiũ posse committi. Potuer̃t enĩ
et parentes de filio dĩcere. quẽdi¬
dicert̃ post̾i de parente. Nunc con-¬
sideremus qua causa dixerit ds̃
omnis qui occid̾it cain septies iun¬
dictam exsoluet. Et qua rõne sig¬
num supeum ponitur ne occidat᷑
parricida cum prospectum non
fuerit ne innocens occideretur. Oc¬
tauusẽ homo ht̃ rationabile quod
prestet cet̾is habet et quinq corꝑis
sensus ht̃etiam uocem. ht̃ & gene¬
randigrãm. Hec septem nisun illo
rõnabiliregantur. subiecta morti
st̃. & ideo stultus in his ht̃ omne pe¬
riculum sui. Qñgͦ rõnabile illud
amiserit frustra de istorum sibi usu
septem carnalium munerum blan¬
dietur. dissoluuntur hec omnia. nͥ
habenis quibusdam rõnis astric¬

Expanded text:
it quidem et incursus bestiarum tiit quidem et incursus bestiarum timere qui legis diuinae iura uiolauerat nec praesumere de subiectis animalibus ceteris qui hominem docuerat occidi, potuit et parentes parricidas timere qui docuerat parricidium posse committi; potuerunt enim et parentes de filio discere quod didicerunt posteri de parente. Nunc consideremus qua causa dixerit deus: omnis qui occiderit Cain septies uindictam exsoluet et qua ratione signum super eum ponitur, ne occidatur parricida, cum prospectum non fuerit, ne innocens occideretur. octauus est homo, habet rationabile, quo praestet ceteris, habet et quinque corporis sensus, habet etiam uocem, habet et generandi gratiam. haec septem nisi illo rationabili regantur, subiecta morti sunt. et ideo stultus in his habet omne periculum sui. qui ergo rationabile illud amiserit frustra de istorum sibi usu septem carnalium munerum blandietur. dissoluuntur haec omnia, nisi habenis quibusdam rationis adstric
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. Nescio inquit. Numquid
custos fr̃is mei sum ego: Et si contu¬
matiã ꝑdat hic sermo sonat tam̃:
quia si bonum frẽm considerassec
custos pietatis eẽ debuit. Quem
enĩ magisquam frẽm seruare de¬
buerat: S quomodo germani¬
tatis seruaret officium qui neces¬
situdinis non agnouisset effectũ.
Aut quomodo fieri posset ut
augetur ubi medicina defuerit.
abscondit autem se qui uelare uult
culpam et tegere pecc̃m. Qui enĩ
male agit odit lucem et tenebras
autem ñ abscondere se ad nõ dõ
suo. s ipẽ mag̃ se offerre cõsueuit
dicens. Ecce ego qui non ht̃ cͥmino¬
sam conscientiam quam dep̃hen
di timeat. Merito gͦ seabscondit
male conscius et ait. Omnis qui mn¬
uenerit me occidet me. Anguste
mentis hõ p̃sentem mortem ueret᷑
perpetuam negligit et diuinum
iudicium non reformidat interi¬
tum solum corporis deprecatur.
S aquotimebat occidi quisolos
parentes habebat interris. Potu¬

Expanded text:
sionem. nescio inquit; numquid sionem. nescio inquit; numquid custos fratris mei ego sum? etsi contumaciam prodat hic sermo, sonat tamen quia, si bonum fratrem considerasset, custos debuit esse pietatis. quem enim magis quam fratrem seruare debuerat? sed quomodo germanitatis seruaret officium qui necessitudinis non agnouisset affectum? aut qui fieri posset, ut augetur, ubi medicina defuerit. abscondit se autem qui uelare uult culpam et tegere peccatum. qui enim male agit odit lucem et tenebras autem non abscondere se a domino deo suo, sed ipse se magis offerre consueuit dicens: ecce sum ego, qui non habet criminosam conscientiam, quam timeat deprehendi. merito ergo se abscondit male conscius et ait: omnis qui inuenerit me occidet me. angustae mentis homo praesentem mortem ueretur, perpetuam neglegit et diuinum iudicium non reformidat, interitum solum corporis deprecatur. sed a quo timebat occidi qui solos parentes habebat in terris? potu
Abbreviated transcription (Latin):
penarum compendiũ ẽ. Inde in
iudiciis secularibus impositi ecu-¬
leo torquentur negantes. & tan¬
git iudicem quedam miseratio ꝯ¬
confitentis. Est quedam in peccatisᷤ
uerecundia et penitentie porcio ẽ¬
crimen fateri nec diriuare culpã
s recognoscere. Mitigat udicem
pudorreorum excitat autem ꝑti¬
natia denegantium. Uult te pro¬
uocare adueniam ds. uult de se
sꝑari indulgentiã. uult demon¬
strare tua confessione quod ñ sit
auctor malicie. Nam qui pecc̃m
suum ad quandam refert ut gen¬
tiles asserunt dec̾ti ad oꝑis suine¬
cessitatem diuina arguere uident᷑
quasi ipsoꝵ uiscausa sit peccati.
Qui enim necessitate aliqua coactꝰ
occid̾it quasi inuitus occidit. Ca
uͦ que a nobissunt excusationem
ñ habent. que autem p̃t̾ nos sunt
excusabilia sunt. S quanto grauiꝰ
pecc̃o ip̃o ad deum referre que fec̾is
& reatustuunuidiam tͣnsfundẽ in
auctorem. ñcͥminiss: innocentie.
Perpende autem parricide respon¬

Expanded text:
poenarum conpendium est. inde in poenarum conpendium est. inde in iudiciis saecularibus inpositi eculeo torquentur negantes, et quaedam tangit iudicem miseratio confitentis. est quaedam in peccatis uerecundia et paenitentiae portio crimen fateri nec deriuare culpam, sed recognoscere. mitigat iudicem pudor reorum, excitat autem pertinacia denegantium. uult te prouocare ad ueniam deus, uult de se sperari indulgentiam, uult - demonstrare tua confessione quod non sit auctor malitiae. nam qui peccatum suum ad quandam referunt, ut gentiles adserunt, decreti aut operis sui necessitatem diuina arguere uidentur, quasi ipsorum uis causa peccati sit; qui enim necessitate aliqua coactus occiderit quasi inuitus occidit. ea uero quae a nobis sunt excusationem non habent, quae autem praeter nos sunt excusabilia sunt. sed quanto grauius peccato ipso ad deum referre quod feceris et reatus tui inuidiam transfundere in auctorem non criminis, sed innocentiae. perpende autem parricidae respon
Abbreviated transcription (Latin):
cͥministestẽ. Lucẽ adult̾ quasi eru¬
besc̃. consciã parricida terrarũ
fecunditatẽ fugit. Quomodo enĩ
pot̾at cominunis partus uidere
consortia qui consortem sui sangui¬
nistrucidabat: Ioseph in lacum mit¬
titur siccum amonintra domum
tũ uudicium ea loca in quibus erat
fut᷑um parricidium muneris sui.
dote priuando ut ex innocentissoli
scelus gͥ hominum et ipsa elemen¬
ta dampnant᷑. Deniq dauid mon-¬
tib in quibus ionatha cũ patre int̾¬
emptus ẽ. ꝑpetuam penam sterili¬
tatis optauit dicens. Montes qui
estis ingelboe neq ros neq pluuia
cadat suꝑ uosmontes mortis. Nunc
consideremus qua ratione interro¬
gauit d̾s cam. ubi eẽt fr̃ suus qua¬
si nesciret occisum. s quod ad scien¬
tiã dei expectat negantem arguit
et inficianti quasisciens respon¬
dit. Uox sanguinis fr̃istui adme
clamat. Qd̾ autem adrationẽ pro¬
fundam attinet peccantes ammo¬
net penitentiam. Confessio enim

Expanded text:
criminis testem, lucem adulter quasi erucriminis testem, lucem adulter quasi erubescens consciam, parricida ten-arum fecunditatem. quomodo enim poterat communis partus uidere consortia qui consortem sui sanguinis trucidabat? Ioseph in lacum mittitur siccum, Amnon intra domum t inpertita iudicium ea loca, in quibus erat futurum parricidium, muneris sui dote priuando, ut ex innocentis soli scelus igitur hominum et ipsa elementa damnantur. denique Dauid montibus, in quibus Ionatha cum patre interemptus est, perpetuae poenam sterilitatis optauit dicens: montes qui estis in Gelbue, neque ros neque pluuia cadat super uos, montes mortis! Nunc consideremus qua ratione interrogauit deus Cain ubi esset frater suus, quasi nesciret occisum. sed quod ad scientiam dei spectat, negantem arguit et infitianti quasi sciens respondit: uox sanguinis fratris tui ad me clamat, quod autem ad rationem profundam adtinet, peccantes admonet paenitentiae; confessio enim
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia locus nudus gignentiũ
eligitur parricidio: ybienim frͣ ha¬
bebat occidi nisiubi fructus de eẽt:
Tamquam p̃sagiens natura tanti
sceleris locõ germina denegauerat.
quia ñ conueniebat ut idem solũ
et contagia parricidał sanguinis
reciperet p̃ter naturam et fructus
scđm naturam germinaret. Meri¬
to ipse dic̃ eamusin campũ ñ dic̃
eamus inparadisum ubi poma
florent nonin aliquẽ cultũ & fruc¬
tiferum locũ. Ipsi parricide indi¬
cant fructum se sceleris habere ñ
posse nec penes eos fructum ma¬
nere quitante impietati p̃buerĩt
officium. Nam ipsã refugiunt
elementorum benignitatẽ ut iste ca¬
in qͥ uidetur ueritus ne largior bo¬
ni terraꝑuentus triste facinus im¬
pediret. & liberalitatis assuetudi¬
ne genitalis qua facit sibi fecus.
& fructusuarios germĩnescere. in
hoc quoq cͥminis apparatu uel
muta specie sui fr̃num reuocaret
affectũ. Latro diem refugit. quasi.

Expanded text:
nisi quia locus nudus gignentium nisi quia locus nudus gignentium eligitur parricidio? ubi enim frater habebat occidi nisi ubi fructus deesset? tamquam praesagiens natura tanti sceleris loco germina denegauerat, quia non conueniebat ut idem solum et contagia parricidalis sanguinis reciperet praeter naturam et fructus secundum naturam germinaret. merito ipse dicit: eamus in campum, non dicit: eamus in paradisum, ubi poma florent, non in aliquem cultum et fructiferum locum. ipsi parricidae indicant fructum se sceleris habere non posse nec penes eos fructum manere qui tantae impietati praebuerint officium. nam ipsam refugiunt elementorum benignitatem, ut iste Cain, qui uidetur ueritus, ne largior boni terra prouentus triste facinus inpediret et liberalitatis adsuetudine genitalis, qua facit sibi fetus et fructus uarios germinascere, in hoc quoque criminis apparatu uel muta specie sui fraternum reuocaret affectum. latro diem refugit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
abstulerit. Idõ autẽ ait quiesce.
qm̃ non habes quod excuses. Culpe
ipsius ad te conuersio ẽ. Nonenĩ
fr̃ ei adicitur. s error ascribitur.
cuius ipse sibi auctor ẽ. Inte inquit
reuertitur crimen. quod a te cep̃.
Non habes in quo necessitatem
mag̃ qͦm mentẽ tuam arguas.
inte retorquetur improbitas tua.
tas mater quedam ẽ uitiorum &
qui grauiora peccauerit in cetera
facile ꝑlabitur. Quomodo enim
pot̃ abhumanis temperare.qui
diuina uiolauit: Et hominibus
bonus eẽ qui deũ lesit: Atrociorẽ
gͥ scelerum reatũ uitia reliqua se¬
quuntur qm̃ quo flagitiosa ꝑpon¬
derant eo inclinantur cet̾a. Tu
gͦ princepsoꝑis tui tudux cͥmi¬
nis. Non te inuitũ non impru¬
dentem error atcrax̃. S uolun¬
tarius reusiudicio non lapsu fecis¬
ti dolũ quote diuine inuirie reũ
ip̃e conuincis. Ammonitus gͥ
ut quiesceret. auget in solentiã
acerbat flagitium. Quid gͥ sibi
uult quod ait eamus in campum:

Expanded text:
abstulerit! ideo autem ait: quiesce, abstulerit! ideo autem ait: quiesce, quoniam non habes quod excuses. culpae ipsius ad te conuersio est. non enim frater ei addicitur, sed error adscribitur, cuius ipse sibi auctor est. in te inquit reuertitur crimen, quod a te coepit. non habes in quo necessitatem magis quam mentem tuam arguas. in te retorquetur inprobitas tua, tas mater quaedam est delictorum, et qui grauiora peccauerit in cetera facile prolabitur. quomodo enim potest ab humanis temperare qui diuina uiolauit et hominibus bonus esse qui deum laesit? atrociorem igitur scelerum reatum uitia reliqua secuntur, quoniam quo flagitiosa propenderint eo inclinant cetera. tu ergo princeps operis tui, tu dux criminis. non te inuitum, non inprudentem error adtraxit, sed uoluntarius reus iudicio, non lapsu fecisti dolum, quo te diuinae iniuriae reum ipse conuincis. admonitus igitur ut quiesceret auget insolentiam, acerbat flagitium. quid igitur sibi uult quod ait: eamus in campum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Hoc ẽ iam non solum publicanꝰ.
non ille racheus non predo. non
fraudator. Redlo que sustuli red¬
do que auferre consueueram. Iam
dono pauꝑibus quos ante nuda¬
bam. iam mea confero qui aliena
rapiebam. fugerunt crimina post¬
quam xp̃c intrauit. Discussa est
omnis carnaliumcecitas passionũ.
ubi et̾ne uite lumen infusum ẽ. Dixi¬
mus de primogenitis. dicamus
etiam de adipibus dequibus satiᷤ
docet dauid dicens. Sicut adipe
et pinguedine repleatur anima
mea et supra ait. Et holocaustũ
tuum pingue fiat. hoc docens ac¬
ceptabile eẽ sacrificium. quod pin¬
gue quod nitidũ. et quodam pabu¬
lo fidei acdeuotionis uerbiq ce¬
lestis uberiore alimonia sagina¬
tum. frequenter pingue opus di¬
cimus. quod spissum et oꝑosum
uelimus intelligi: & opima hostia
p̃dicatur. que non sit tenuis &¬
dictum alibi legimus. Dic iniqui¬
tates tuasut iustificeris. Quanta
pudoris grã ut iusticiam teneat
uerecundia quam culpa reatus

Expanded text:
re, hoc est: \'iam non sum publicanus, re, hoc est: \'iam non sum publicanus, non ille Zacchaeus, non praedo, non fraudator. reddo quae sustuli, reddo qui auferre consueueram. iam dono pauperibus, quos ante nudabam, iam mea confero, qui aliena rapiebam.\' fugerunt crimina, postquam Christus intrauit; discussa est omnis carnalium caecitas passionum, ubi aeternae uitae lumen infusum est. diximus de primogenitis, dicamus etiam de adipibus, de quibus satis docet Dauid dicens: sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. et supra ait: et holocaustum tuum pingue fiat, hoc docens acceptabile esse sacrificium, quod pingue, quod nitidum et quodam pabulo fidei ac deuotionis uerbique caelestis uberiore alimonia saginatum. frequenter pingue opus dicimus quod spissum et operosum uelimus intellegi et opima hostia praedicatur quae non sit tenuis dictum legimus: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. quanta pudoris gratia, ut iustitiam teneat uerecundia, quam culpae reatus
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum exiuit s continuo & noc¬
te exiuit. Nec mirum si noctis tene¬
bras habebat qui xp̃m deserebat.
Uerum sicut ipse receptus adiabo¬
lo exclusus axp̃o ẽ. Ita racheusre¬
nuntians auaricie xp̃m recepit. Me¬
ritoq uidens studium eiꝰ quiin arbo¬
remascendisset ut transeuntem iħm
uideret dic̃ dñs. Tachee festinans des¬
cende quia hodie in domo tua opor¬
dit et excepit illum gaudens. S ex¬
cipiendo xꝑm exclusit auariciam
relegauit ꝑfidiam. renunciauit
fraudibus. Aliter enim non ingre¬
ditur xp̃c. nisiit uicia excludat qͥa
ñ cohabitat erroribus. Deniq de
templo eiciebat nummularios qr
ipse uolebat habitare. Unde rache¬
us hoc intelligens quia xp̃m uete¬
re suo susciꝑe non poterat affectu.
suꝑiora uitia exire suo uissit hospi¬
tio ut xp̃c intraret. Merito gͥ ob
li redlo quadruplum. In quo illis
respondit quidicebant peccatorẽ
xpõ hospitium non debuisse prebe¬

Expanded text:
non solum exiuit, sed continuo et nocnon solum exiuit, sed continuo et nocte exiuit. nec mirum si noctis tenebras habebat qui Christum deserebat. uerum sicut ipse receptus a diabolo exclusus a Christo est, ita Zacchaeus renuntians auaritiae Christum recepit. meritoque uidens studium eius, quod in arborem ascendisset, ut transeuntem Iesum uideret, dicit dominus: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua maneans et excepit illum gaudens. sed excipiendo Christum exclusit auaritiam, relegauit perfidiam, renuntiauit fraudibus; aliter enim non ingreditur Christus nisi ut uitia excludat, quia non cohabitat erroribus. denique de templo eiciebat nummularios, quia ipse uolebat habitare. unde Zacchaeus hoc intellegens quia Christum uetere suo suscipere non poterat affectu, superiora uitia exire suo iussit hospitio, ut Christus intraret. merito igitur obmli, reddo quadruplum. in quo illis respondit qui dicebant peccatorem Christo hospitium non debuisse praebe
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenitum egypti. scĩficabo mͥ
omne primogenitum isrł. Quod
ñ ad unum diem afflictionis egyp¬
ti referes. s ad omne tempus. Cum
enim renuntiatur improbitati. stat̃
asciscitur uirtus. Egressusenim ma degosuitims.¬
licie uirtutis oꝑatur ingressum.
eodemq studio quo crimen exclu¬
ditur. innocentia copulatur. Habes
hoc in eugłio quia ubi satanas im¬
misit se in corde uide xp̃c recessit
ab eo. Momentoq eo quo illũ re¬
cepit huncamisit. Deniq sic scͥp¬
tum ẽ. Et post bucellam introiuit
in illum sathanas. Dix̃ gͦ illi iħe¬
amice ꝗ facis fac celeruis. Quid il¬
lud: Ut quia introierat sathanas
in illum ipse abiret axp̃o. Cicit᷑
itaq & excluditur eo quod iam cũ
d nõ iħu eẽ non possit. qui ceꝑit eẽ cũ
diabolo. Nulla enim communicatio
xp̃i cum belial. Unde statim imꝑio
expulsus abcessit. sicut legimus di¬
cente eugłista. Cum accepisset bucel¬
lam exiuit continuo. Erat enim nox.

Expanded text:
primogenitum Aegypti, sanctificabo mihi primogenitum Aegypti, sanctificabo mihi omne primogenitum Istrahel. quod non ad unum diem adflictionis Aegypti referes, sed ad omne tempus. cum enim renuntiatur inprobitati, statim adsciscitur uirtus; egressus enim malitiae uirtutis operatur ingressum eodemque studio quo crimen excluditur innocentia copulatur. habes hoc in euangelio quia ubi Satanas inmisit se in cor Iudae, Christus recessit ab eo momentoque eo quo illum recepit hunc amisit. denique sic scriptum est: et post bucellam introiuit in illum Satanas. dixit ergo illi Iesus: quod facis fac celerius. quid illud? ut quia introierat Satanas in illum, ipse abiret a Christo. eicitur itaque et extruditur, eo quod iam cum domino Iesu esse non possit qui coeperat esse cum diabolo; nulla enim communicatio Christi cum Belial. unde statim imperio expulsus abscessit, sicut legimus dicente euangelista quia cum accepisset bucellam, exiuit continuo; erat enim nox.
Abbreviated transcription (Latin):
timere potestatem. Bonum fac et
habebis laudem exilla. Dĩ enim
minister ẽ tibun bonum. Si autẽ
male feceristime. Non enim sine
causa gladium portat. Dei enim
minister ẽ uindex in ira ei quima¬
lum agit. Puniuntur peccata etiã
ꝑpopulossicut legimus quia
sepe ab alienigenis di ussu exci¬
tatis ꝓpt̾ diuine maiestatis offen¬
sam. subiectus ẽ populus iudeoꝵ
neci. Quodẽ qui inuitus aliquod
fecerit homicidium extra minis¬
terium ẽ. Siquidem lex ait de illo.
Quia deusdedit eum in manus eius.
Manus gͦ eius instrumenti mͦ diui¬
neultioni ministerium prebuer̃t.
Leuites gͥ minister remissionis ẽ.
Percussor autem qui tamen non
ex dispositione s pret̾ lioluntatẽ
fecit homicidium. diuine minist̾
ultionis ẽ. Illud quoq specta quia
cum interficitur impus xp̃c infun¬
ditur. Et ubi abominatio aboletur
scĩficatio congregatur. Quia dñs
dix̃. In ea die inqua interficero omne

Expanded text:
timere potestatem? bonum fac et timere potestatem? bonum fac et habebis laudem ex illa; dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time. non enim sine causa gladium portat; dei enim minister est uindex in iram ei qui malum egit. puniuntur peccata etiam per populos, sicut legimus, quia saepe ab alienigenis dei iussu excitatis propter diuinae maiestatis offensam subactus est populus Iudaeorum. ne is quidem qui inuitus aliquod fecerit homicidium extra ministerium est, siquidem lex ait de eo quia deus dedit eum in manus eius. manus ergo eius instrumenti modo diuinae ultioni ministerium praebuerunt. Leuites igitur minister remissionis est, percussor autem, qui tamen non ex dispositione, sed praeter uoluntatem fecerit homicidium, diuinae minister est ultionis. illud quoque specta quia, cum interficitur impius, Christus infunditur et, ubi abominatio aboletur, sanctificatio congregatur, quia dominus dixit: in ea die, in qua interfecero omne
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis illecebre seabdicat ne¬
cessitudine ꝓpt̾ studia uirtutis.
Etiam illud non abhorret a uero
quod etiam iste uelut quasdam
in se manus inicit ut interficiat
uoluptates sui corporis et quen
dam sue carnisoꝑetur interitũ.
Interfecit nempe egiptium moy¬
ses. & fugax factus ẽ de terra egyp¬
ti. ut declinaret eiusterre tyran¬
num. S non ante illum inter¬
fecisset egiptium hominem nisi
prius in seegiptum nequicie spiri¬
talis interemisset & abdicasset rega¬
lium luxu honorum maiuspatri¬
monium estimans thesaurus egip¬
ti obprobrium xp̃i. Quod stultis
quod duosunt quedam in deo pͥn¬
cipalia genera uirtutum. Unum
quod remittit. aliud quo uindi¬
cat. Remittuntur peccata per dĩ
uerbum cuius leuites interpres
et quidam executor ẽ. Remittunt᷑
ꝑ officium sacerdotis sacrumq
ministerium. Puniuntur quoq
ꝑ homines sicut ꝑuidices qui po¬
testate ad tempusutuntur. sicut
apłs docet dicens. Uisautem non

Expanded text:
carnalis illecebrae se abdicat necarnalis illecebrae se abdicat necessitudine propter studia virtutis. Etiam illud non abhorret a vero, quod et iste velut quasdam in se manus injicit; ut interficiat voluptates sui cordam suae carnis operetur interitum. interfecit nempe Moyses Aegyptium et fugax factus est de terra Aegypti, ut declinaret eius terrae tyrannum. sed non ante illum interfecisset Aegyptium hominem, nisi prius in se Aegyptium nequitiae spiritalis interemisset et abdicasset se regalium luxu honorum, maius patrimonium aestimans thensauris Aegypti obprobrium Christi. quod stultis quod duo quaedam in deo principalia sunt genera uirtutum, unum quo remittit, aliud quo uindicat. remittuntur peccata per dei uerbum, cuius Leuites interpres et quidam exsecutor est, remittuntur per officium sacerdotis sacrumque ministerium, puniuntur quoque per homines, sicut per iudices, qui potestate ad tempus utuntur, sicut apostolus docet dicens: uis autem non
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem adquirit. sͥ. Sic̃ enim
in ciuitatibus leuitarũ erat pena¬
rum remissio ut siquis ad eas con¬
fugeret qui non uoluntariã necẽ
hominis admiserat nulli eum oc¬
cidere liceret. intra urbes duntax¬
at positum leuitarũ. ita quem
peccati ꝓprii penitet quod aut
imprudent̾ aut inuitus admisit.
sileuitarum adhereat incolatuis
& ab his p̃ceptoribus qui dei man¬
data dispensant recedendum ñ
putet. Lex ipsa ab omnieum com¬
missi flagicii pena supplicioq li¬
berat. Nec absurdum putes quod
facinorosi cohabitant piis ac ma¬
culosi sacratis. Opusenim habẽt
purificari qui aliquo polluti
sunt delictorum contagio et quo¬
dammodo diuerso genere causa
concurrit. Sicut enim leuites
mundanis uoluptatibus abdi¬
catus exul ẽ culpe. ita reus sangui¬
nis fugituuis ẽ patrie. S hoc int̾¬
est quodiste necessitate suos de
serit ꝓpter metum legis: ministri
autẽ dei humanarũ consortiis re¬
nuntiat passionum & quadam

Expanded text:
libertatem adquirit sibi. sicut enim libertatem adquirit sibi. sicut enim in ciuitatibus Leuitarum erat poenarum remissio, ut si quis ad eas confugeret, qui non uoluntariam necem hominis admiserat, nulli eum occidere liceret intra urbes dumtaxat positum Leuitarum, ita quem peccati proprii paenitet, quod aut inprudenter aut inuitus admisit, si Leuitarum adhaereat incolatui et ab his praeceptoribus, qui dei mandata dispensant, recedendum non putet, lex ipsa ab omni eum commissi flagitii poena supplicioque liberat. nec absurdum putes quod facinorosi cohabitant piis ac maculosi sacratis; opus enim habent purificari qui aliquo polluti sunt delictorum contagio. et quodammodo diuerso genere causa concurrit. sicut enim Leuites mundanis uoluptatibus abdicatus exul est culpae, ita reus sanguinis fugitiuus est patriae. sed hoc interest, quod iste necesserit propter metum legis: minister autem Dei humanarum consortiis renuntiat passionum, et quadam
Abbreviated transcription (Latin):
re urbis aut malorum imminen¬
tiũ uel future labis hoc pͥmum in¬
dicium ẽ. s decidant uiri consul¬
tiores uel etiam grauiores femine.
hinc primum ingruentiũ porta.
aꝑitur malorum. Sicut gͦ urbs to¬
ta solidatur atq augetur cetu sapi¬
entium uel obitu labefactatur. ita
sermo grauis et quidam senilis ple¬
nus prudentie stabilire uniuscuisꝙ
animam solet confirmare mentẽ.
Iam si accedat multarum lectionũ
usus p̃ceptorum plurimorum et
consiliorũ quidam senatus. uelut¬
ꝑpetuum urbiseius que in singuloꝵ
ẽ precordiis statumefsicit. Ideo gͦ
primogenitos et redemptores cȩ-¬
teroꝵ leuitas moyses appellauit.
qui maturioris et utilissententie ui¬
ri altero senectutem quandam p̃¬
ferant anime. altero redemptionẽ
conferant. Unde et ciuitates leuita¬
rum inuet̾i testamento redemptri¬
ces significauit moyses quia is qͥ
confugit adeam anima inqua ha¬
bitat dei uerbum que urbis modo
munita atq uallata sit ꝑpetuam

Expanded text:
rae urbis aut malorum inminenrae urbis aut malorum inminentium uel futurae labis hoc primum indicium, si decidant uiri consultiores uel etiam grauiores feminae, hinc primum ingruentium porta aperitur malorum. sicut ergo urbs tota solidatur atque augetur coetu sapientium uel obitu labefactatur, ita sermo grauis et quidam senilis plenus prudentiae stabilire uniuscuiusque animam solet, confirmare mentem. iam si accedat multarum lectionum usus, plurimorum praeceptorum et consiliorum quidam senatus, uel perpetuum urbis eius, quae in singulorum est praecordiis, statum efficit. Ideo ergo primogenitos et redemptores ceterorum Leuitas Moyses appellauit, quod maturioris et utilis sententiae uiri altero senectutem quandam animae praeferant, altero redemptionem conferant. unde et ciuitates Leuitarum in ueteri testamento redemptrices significa.uit Moyses, quia is qui confugit ad eam animam, in qua habitat dei uerbum, quae urbis modo munita atque uallata sit, perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
uidere alt̾i. laudem que sibi pro¬
sit. atq improbus quisq redẽp¬
torem suum dum suscipit frequen¬
t̾ imitatur. Certe ueneretur. plerq̃
etiam diligat. Ipse etiam sise aliis
ꝓfuturum sciat studiis augetur.
eaq gr̃a conectit populos. accumu-¬
lat caritatẽ ciuium. urbium głam.
Quam beata ciuitas que plurimos Q ietiso eutis
iustos ht̃. quam celebrabilis ore
omnium quomodo benedicitur
tota de parte & beatus atq perpe¬
tuus statuseuis existimatur. Quã
gaudeo cũ multos mites acsapien¬
tes diuuiuere uideo. cũ uirgines
castas. uiduas graues aspicio lon
tu et spetie grauitatis quam reue¬
reantur quamimitantur. quam
ad omnem grãm morum colorent᷑.
Non enĩ ipsis gaudeo cum uiuen¬
di multa subeant tedia scłi huius.
s quia ꝓsunt pluribus. Similiter
cum aliquis huiusmodi decidit.
quamuis longa senectute depositꝰ
afficior. quia destituit᷑ grex uiue¬
num muro senili. Deniq peritu¬

Expanded text:
uidere alteri laudem, quae sibi prouidere alteri laudem, quae sibi prosit, atque inprobus quisque redemptorem suum dum suscipit frequenter imitatur, certe ueneratur, plerumque etiam diligit. ipse etiam, si se aliis profuturum sciat, studiis augetur eaque gratia conectit populos, adcumulat caritatem ciuium, urbium gloriam. quam beata ciuitas, quae plurimos iustos habet, quam celebrabilis ore omnium, quomodo benedicitur tota de parte et beatus atque perpetuus status eius existimatur! quam gaudeo, cum aliquos mites ac sapientes diu uiuere uideo, cum uirgines castas, uiduas graues aspicio longtu et specie grauitatis quod reuereantur, quod imitentur, quo ad omnem morum gratiam colorentur! non enim ipsis gaudeo, cum uiuenti multa subeant taedia saeculi huius, sed quia prosunt pluribus. similiter cum aliquis huiusmodi decidit quamuis longa senectute depositus, adficior, quia destituitur grex iuuenum muro senili. denique peritu
Abbreviated transcription (Latin):
medicinam tribuebat egris. Idõ
omnibus opem sanitatis dedit.
ut quicumq perierit mortis sue
causas sibiascribat. qui curari no¬
luit cum remedium haberet. quo
posset euadere. Cristi autem ma¬
nifesta inomnes predicetur mise¬
ricordia. eo quod hiĩ qui pereunt
sua ꝑeant negligentia. qui autẽ
saluantur scdm xp̃i sententiam
liberentur. quiomnes homines
uult saluosfieri et inagnitionẽ
ueritatis uenire. Deniq & sod oma
si habuisset quinquaginta iustos
non eẽt euersa. et sidecem habuis¬
set eẽt redempta eo quod sermo
remissionis peccatorum animã ser-¬
uituti exuat. et discipline pleni¬
tudo ꝑfecte mentem non sinat eda¬
cilibidinum uapore consumi.
Plurimũ tameni refert et morałe
edificat affectum. sietiam nume¬
rũ iustorum simpliciter accipiamꝰ
ꝓdesse populorum saluti. Compͥ¬
mit et resecat inuidiam. confun-¬
dit improbitatem. uirtutẽ incitat.
auget grãm. Nemo enĩ debet in-¬

Expanded text:
medicinam tribuebat aegris, ideo medicinam tribuebat aegris, ideo omnibus opem sanitatis detulit, ut quicumque perierit mortis suae causas sibi adscribat, qui curari noluit, cum remedium haberet quo posset euadere, Christi autem manifesta in omnes praedicetur misericordia, eo quod ii qui pereunt sua pereant neglegentia, qui autem saluantur secundum Christi sententiam liberentur, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. denique et Sodoma si habuisset quinquaginta iustos, non esset euersa et si decem habuisset, esset redempta, eo quod sermo remissionis peccatorum animam seruitute exuat et disciplinae plenitudo perfectae mentem non sinat edaci libidinum uapore consumi. Plurimum tamen refert et moralem aedificat affectum, si etiam numerum iustorum simpliciter accipiamus prodesse populorum saluti. conprimit et resecat inuidiam, confundit inprobitatem, uirtutem incitat, auget gratiam. nemo enim debet in
Abbreviated transcription (Latin):
ende populo sanitatisindicium.
Ipse ergo qui ꝓsalute uniuersorum
expectatus aduenit. ꝓme utero e¬
ditus uirginali. ꝓ me oblatus. pro
me gustauit mortem. ꝓme resur¬
rex̃. In quo omniũ hominum sus¬
cepta redemptio. assumpta ẽ resur¬
rectio. Ipse ẽ uerus leuites ut nos
leuitas faceret adhere deo. Ipsicon¬
tinuas precesfundere. de ipso salu¬
tem sꝑare. fugereterrena negocia
in dei possessione ẽ numerari sic̃
scͥptũ ẽ. Dñe posside nos. Caẽ enĩ
sola possessio que nullis obnoxia
tempestatibus perpetue grẽ ferat
fructus. Redemptor nr̃ leuites ẽ
quia uir sapiens redemptio insipi¬
entis ẽ. Quitamquã medicus e deimsara¬
egrum insipientis animum fouet.
et quedam asꝑgit solidiora men¬
ti prudentie medicamenta. imi-¬
tans illũ medicum qui de celo
uenit ut demonstraret homini¬
bus prudentie uias. et sapien¬
tie semitas paruulis reuelaret.
Uidebat enim laborantes non pos¬
se sine remedio saluari. et ideo

Expanded text:
endae populo sanitatis indicium. endae populo sanitatis indicium. ipse ergo qui pro salute uniuersorum expectatus aduenit pro me utero editus. uirginali, pro me oblatus, pro me gustauit mortem, pro me resurrexit. in quo omnium hominum suscepta redemptio, adsumpta est resurrectio. ipse est uerus Leuites, ut nos Leuitas faceret adhaerere deo, ipsi continuas preces fundere, de ipso salutem sperare, fugere terrena negotia, in dei possessione numerari, sicut scriptum est: domine, posside nos. ea est enim sola possessio, quae nullis obnoxia tempestatibus perpetuae gratiae ferat fructus. redemptor Leuites est, quia uir sapiens redemptio insipientis est, qui tamquam medicus aegrum insipientis animum fouet et quaedam adspergit solidiori menti prudentiae medicamenta imitatus illum medicum, qui de caelo uenit, ut demonstraret hominibus prudentiae uias et sapientiae semitas paruulis reuelaret. uidebat enim laborantes non posse sine remedio saluari et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
mus s etiam redimamus. Quod
uidetur expͥmi siprius sacrificio
purificationis et mistĩo baptisma-¬
tis delictorũ nr̃orum inquinamen¬
ta lauemus crimina quoq nr̃a
bonis oꝑibus fideiq p̃cio et mise¬
ratione redimamus. Precium nos¬
trum sanguis ẽ xp̃i. Unde et apłs
petrus ait. Non auro uel argento
redemptiestis s precioso sanguine.
Et paulus dicit. p̃cio empti estis.
nolite effici serui hominum. Unde
non ociose inscõ mirantur euglio
quod suꝑ pullum asine sederit iħc
dñs. quia populus gentilis cepit
eẽ xp̃i hostia qui scd̾m legem habe¬
batur inmundus. Unde et de leui-¬
tis scͥptum ẽ quod sint redemptio¬
nes eorum eo quod et scĩtate uite
sue & oratione peccata plebis. le¬
uarent. In quibus figura agni p̃¬
cessit mist̾io uerum leuites futurũ
quiꝓprii corporis passione tolleret
peccatum mundi. leuite significat᷑
susceptusꝓme uel ipse michi leuis
ipse ꝑfecte uirtutis habet imperti-¬

Expanded text:
mus, sed etiam redimamus. quod mus, sed etiam redimamus. quod uidetur exprimi. si prius sacrificio purificationis et mysterio baptismatis delictorum nostrorum inquinamenta lauemus, crimina quoque nostra bonis operibus fideique pretio et miseratione redimamus. Pretium nostrum sanguis est Christi. unde et apostolus Petrus ait: non auro uel argento redempti estis, sed pretioso sanguine. et Paulus dicit: pretio empti estis; nolite effici serui hominum. unde non otiose mirantur in euangelio quod pullum asinae sederit dominus Iesus, quia populus gentilis coepit esse Christi hostia, qui secundum legem habebatur inmundus. unde et de Leuitis scriptum est quod sint redemptiones eorum, eo quod et sanctitate uitae suae et oratione peccata plebis leuarent. in quibus figura agni praecessit mysteriis uerum Leuitem uenturum, qui proprii corporis passione tolleret peccatum mundi. Leuites significatur \'susceptus pro me uel ipse mihi leuis\'. ipse perfectae uirtutis habet inperti