comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Prodeliciis autem omnib huius scłi. quales uel
exꝑtꝰ es uel augere ac multiplicare cogitando
potes : immortalium deliciarum matrẽ concupis¬
ce sapientiam: Sed initium sapientiae. timor
dñi. Delectabit illã. & in effabiliter ꝓculdubio
delectabit: castis atq aeternis ueritatis amplexi¬
bus. Sed prius tibi donanda sunt debita : quam
p̃mia flagitanda. Initium ergo sapientiae. timor
Quis negat.: sed intelligere et nonfacere : pericu¬
losum est: Bonum est ergo facientib: ne extollat
mentem insuperbiam: Cuius enim timor est

Expanded text:
Pro deliciis autem omnibus hujus saeculi, quales vel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagitanda. «Initium» ergo «sapientiae timor Quis negat? Sed intelligere et non facere, periculosum est. «Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in superbiam. Cujus enim timor est
Abbreviated transcription (Latin):
ria .ẽ: increpatio superborum: Quando enĩ ds̃
dixit. adam ubi es: non ubi eẽt ds̃ ignorabat.
sed suꝑbum increpabat: Et ubi tunc esset id est
ad quam miseriam puenisset non scire cupiebat.
sed int̾rogando increpans ammonebat. Uide
autem quẽ ad modum cũ dixiss&. increpasti suꝑ¬
bos. non ait maledicti qui declinauer̃ amanda¬
tis tius. ut illud tantum primoꝵ hominũ pec¬
catum uenir& in mente : sed ait maledicti qui
declinant. O portebat enim ut omi illo t̾rerentur
exemplo. adiuinis non declinare mandatis:
ut diligendo iustitiã in omĩ tempore. in huius
mundi etiam labore recipereͫ quod in paradisi
ta deponunt increpatione ceruicem. & cum sint
deiecti laboris mortisq supplicio. ex tolluntur
trpo. imitantes elationem cadentium. irriden¬
tes humilitatem surgentium ꝓ eis orat corpus

Expanded text:
ria est increpatio superborum. Quando enim dixit ria est increpatio superborum. Quando enim dixit Deus, «Adam, ubi es» ? non ubi esset ignorabat, sed superbum increpabat; et ubi tunc esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire cupiebat, sed interrogando increpans admonebat. Vide autem quemadmodum, cum dixisset, «Increpasti superbos,» non ait, Maledicti qui declinaverunt a mandatis tuis; ut illud tantum primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore recipere quod in paradisi ta deponunt increpatione cervicem, et cum sint dejecti laboris mortisque supplicio, extolluntur superbiae typho, imitantes elationem cadentium, irridentes humilitatem surgentium; pro eis orat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
SALMI HUIOS QUAETRACTANDA
subsecuntur: ammonent nos cau¬
sae nr̃ae miseriae recordari. Et enĩ
cumdixiss& concupiuit anima mea
desiderare iustificationes tuas in omĩ tempore.
siue scilic&e in rebus ꝓͥsperis siue in aduersis.
quia & in laborib & dolorib deb& delectari iusti¬
tia. nec ita est tempore diligenda tranquillo. ut
turbulento tempore deseratur. sed amplectanda
ẽ. in omĩ tempore: continuo subiecit. Increpasti
superbos: maledict quideclinant amandatis
tuis. Superbi enim: declinant amandatis dĩ
Aluidẽ quippe mandata dĩ ꝑ infirmitatẽ uel ꝑ ig¬
norantiam nonimplere: aliud abeis ꝑsuperbiam
declinare : sicut fecer̃ qui nos mortalit̾ in haec ma¬¬
la genuer̃. Delectauit enim eos. eritis sicut dii.
ac sic amandato dĩ quod sibi eum mandasse scie¬
bant. & qđ facillime nulla infirmitate reuocante.
impediente. tardante. implere poterat: ꝑhanc
superbiam declinarunt: & ecce istatota dura. &
infelix erumna mortalit᷑ate quodã modo heredita¬

Expanded text:
salmi hujus quae tractanda subsequuntur, admonent nos causam nostrae miseriae recordari. Etenim cum dixisset, «concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore;» sive scilicet in rebus prosperis, sive in adversis, quia et in laboribus et doloribus debet delectare justitia, nec ita est tempore diligenda tranquillo, ut turbulento tempore deseratur, sed amplectenda est in omni tempore: continuo subjecit, «Increpasti superbos; maledicti qui declinant a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime, nulla infirmitate revocante, impediente, tardante, implere poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et ecce tota ista dura et infelix aerumna mortalium, quodam modo haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
um Quoꝵ nisi superboꝵ. quorum
suꝑse multiplicatã dixit iniqͥtatẽ : obduruisse
autẽ cor eoꝵ uult intelligi. hoc uerbo & hoc
loco Namdicitur & inbono. sicut inpsalmo
sexagesimo septimo dicitur. mons incaseatus
mons uber. & intelligitur gr̃ã plenꝰ. Nam
& illic quidam coagulatus int̃pretati sunt.
Sed uide quid ase opponat duritiae cordis illoꝵ
łgouero inquit. legem tuã meditatus sum

Expanded text:
um, nisi superborum quorum super se multiplicatam dixit iniquitatem? Obduruisse autem cor eorum vult intelligi hoc verbo et hoc loco. Nam dicitur et in bono, sicut in psalmo sexagesimo septimo dicitur, «Mons incaseatus, mons uber» ; et intelligitur gratia plenus: nam et illud quidam, «coagulatus,» interpretati sunt. Sed vide quid a se opponat duritiae cordis illorum: «Ego vero,» inquit, «legem tuam meditatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ frangis: quomodo tu conteris: confitendo.
puniendo peccata tua. Quid aliud significat
pectoꝵ tunsio: nisi forte putamꝰ ossa nr̃a ali¬
quid peccasse. cumcedimus pectus. Sed sig¬
nificamꝰ nos cor conterere: ut ad nõ dirigatũr
Sanat ergo contritos corde. & contritum cor ha¬
bentes. Et sanitas ipsius cordis tunc erit perfecta:
cum & corporis reparatio implebitur quȩ ꝓmis-¬
sa est. Nunc interea quid facit medicus: Alligat
contritiones tuas: ut possis ꝑuenire ad plenissi¬
mam firmitatem. donec consolidetur quod frac¬
tum est. quod alligatum est. Quȩ sunt ista alli¬
gam̃ta & Temporalia sacram̃ta. Alligam̃ta medici¬
nalia sunt contritiones nrãẽ. Sacram̃ta interim
temporalia quibus habemus consolationem. &
ista omĩa quae loquimur uobis. ipsa quȩ sonas
& transeunt: quicquid in aeccła geritur tẽporalit̃:
alligam̃ta sunt contritionum. Quemadmodum
medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam: sic
in illa ciuitate iherłm cum aequales angelis facti

Expanded text:
tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterere, ut a Domino dirigatur. 8. «Sanat» ergo «contritos corde,» et contritum cor habentes; et sanitas ipsius cordis tunc erit perfecta, cum et corporis reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista alligamenta? Temporalia Sacramenta. Alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae, Sacramenta interim temporalia, quibus habemus consolationem: et ista omnia quae loquimur vobis, ipsa quae sonant et transeunt, quidquid in Ecclesia geritur temporaliter, alligamenta sunt contritionum. Quemadmodum enim medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam; sic in illa civitate Jerusalem, cum aequales Angelis facti
Abbreviated transcription (Latin):
saturati dicti sunt: & unde saturati sunt: hȩc
saturitts fr̃s. qualis. ẽ. ds̃ ipse ẽ. panis Panis
ut lac nobis fier&. descendit ad terrã: & ait
suis Ego sum panis uiuus : qui decaelo descen¬
di Ideo illic inpsalmo: edent pauperes & sa

Expanded text:
saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturitas, fratres, qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperes, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia ipsius. Quare : quia non sunt pauperes
Pauperes autem id ẽ. humiles corde : quanto plus
esurunt. tanto plus manducant: Tanto autem
plus esurunt: quanto a scło inanes sunt: Qui
plenus .ẽ: quicquid illi daturus es respuit.
quia plenus. ẽ: Da mihi esurientem: da mihi
dequib dictum. ẽ. beati qui esuriunt & sitiunt
iustitiam. qm̃ ipsi saturabuntur : & erunt hi
pauperes dequib modo dicit. & pauperes eiꝰ
saturabo panib: quia & in ipso psalmo ubi
dictum ẽ. manducauer̃ & ad orauerunt om̃s
diuites terrȩ : dictum est illic & depauperib.
& ꝓrsus eo modo quo & inistopsalmo. łdent
pauperes & saturabuntur : & laudabunt dñm
qui requir̃ eum. Ubi dictum . ẽ. manducauer̃
& ad orauer̃ om̃s diuites terrae : ibidictum. ẽ
edent pauperes & saturabuntur: Quare quando
diuites dicti sunt adorasse. saturati nondicti
sunt: quando autem pauperes dicti sunt:

Expanded text:
justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus est, quidquid illi daturus es, respuit; quia plenus est. Da mihi esurientem, da mihi de quibus dictum est, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» ; et erunt hi pauperes de quibus modo dicit, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» Quia et in ipso psalmo ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» dictum est illic et de pauperibus, et prorsus eo modo quo et in isto psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum» . Ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» ibi dictum est, «Edent pauperes, et saturabuntur.» Quare quando divites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pellabat eum quȩdam uidua cotidie. & dice¬
bat: uindica me deaduersario meo. Et int̾pellan¬
do cotidie uidua : fregit illum. Ait enim ipse
iudex apud se : qui nec dm̃ timebat nec homi¬
nes reuebatur. Et si nec dm̃ti meo nec homini¬
b erubesco : uel ꝓpter tedium quod mihifacit
tsta uidua: uindicabo eam: Si audiuit iudex
malus uiduam ne tedium pateretur. ds̃ non
audit aeccłam. quam oratur ut deprecetur:
Item pauperes eiꝰ saturabo panib Quid ẽ fr̃s.
simus pauperes: & tunc saturabim ur. Mul¬
ti p̃sumentes descło. & superbi xp̃iani sunt.
adorant xp̃m. sed non saturantur. Saturati
enim sunt: & abundant in superbia sua. Detalib
dicitur: obꝓbrium eis qui abundant. & despec¬
tio superbis. Isti abundant. & ideo manducant.
sed non saturantur. Et quid deillis dictum. ẽ. in
psalmo: manducauer̃ & adorauer̃ om̃s diuites
terrae. Adorant xp̃m. uenerantur xp̃m. sup¬
plicant xp̃o: sed non saturantur sapientia. &

Expanded text:
pellabat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec hominem erubesco, vel propter taedium quod mihi facit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit judex malus viduam, ne taedium pateretur; Deus non audit Ecclesiam, quam hortatur ut deprecetur ? 24. Item, «Pauperes ejus saturabo panibus:» quid est, fratres? Simus pauperes, et tunc saturabimur. Multi praesumentes de saeculo et superbi, christiani sunt; adorant Christum, sed non saturantur: saturati enim sunt, et abundant in superbia sua. De talibus dicitur, «Opprobrium eis qui abundant, et despectio superbis» : isti abundant; et ideo manducant, sed non saturantur. Et quid de illis dictum est in psalmo? «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae.» Adorant Christum, venerantur Christum, supplicant Christo; sed non saturantur sapientia et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ duodecim thronos. iudicantes xuͭ. tribus
isrł. Sic & ipsi sedebunt suꝑ xii. sedes: &
ipsi sunt sedes dĩ: Deillis quippe dictum ẽ
Ibi enim seder̃ sedes. qm̃ ibi sedebunt sedes
Qui sederunt: sedes. & qͥ sunt sedes: dequib
dictum .ẽ. anima iusti sedes sapientiae Qui st̃
sedes: caeli: Qui sunt caeli : Caelum quodẽ.

Expanded text:
super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» . Sic et ipsi sedebunt super ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Apłi enim factisunt caelum. Unde enim
facti cęlum.: quia iustificati. Quomodo pecca¬
tor factus.ẽ. t̾ra cui dictũ. ẽ. t̾ra es & in terram
ibis : sic iustificati facti sunt caelum. Portauer̃
dm̃: & deipsis ds̃ choruscabat miracula. tona¬
bat t̾rores. pluebat consolationes Erant ergo
illi caelum. & en arrabant głam dĩ Nã ut no¬
ueritis illos dictos caelum: ibi ait in ipso psal¬
mo lnomnẽ terrã exiit sonus eoꝵ. & infines
orbis terrae uerba eorum Quaeris quoꝵ: &
intenies caelorum. Si ergo caelum sedes dĩ.
apłi autẽ cęlum. & ipsi facti sunt sedes dĩ Ipsi
sunt tħroni dĩ. Dictum. ẽ alio loco. Anima its¬
ti thronus sapientiae. Magna res Magna
res dicta ẽ. thronus sapiẽntiae animã iusti.
idẽ. in anuna iusti sed& sapientia. tanquam
in sella sua. tanquam inthrono suo: & inde
iudicat quic quid iudicat. Ergo erant throni
sapientiae. & ideo dixit illis dñs Sedebitis

Expanded text:
i enim facti sunt coelum. Unde facti i enim facti sunt coelum. Unde facti sunt coelum? Quia justificati. Quomodo peccator factus est terra, cui dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; sic justificati facti sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. Erant ergo, erant illi coelum, et enarrabant gloriam Dei. Nam ut noveritis ipsos dictos coelum, ibi ait in ipso psalmo: «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Quaeris, quorum; et invenies, coelorum. Si ergo coelum sedes Dei, Apostoli autem coelum; et ipsi facti sunt sedes Dei, ipsi sunt thronus Dei. Dictum est alio loco: «Anima justi, thronus sapientiae.» Magna res, magna res dicta est: «Thronus sapientiae anima justi;» id est, in anima justi sedet sapientia tanquam in sella sua, tanquam in throno suo, et inde judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis
Abbreviated transcription (Latin):
A irum enigna: mira quȩstio. si non intelligatur.
Sedes dicit: quos greci thronos appellant. Tbro¬
nos greci sellas dicunt. tanquã honorabiles
Ergo fr̃s mei : non .ẽ. mirum si sedeant homines
in sedib insellis Ut autẽ ipsae sedes sedeant.
quomodo possumꝰ intelligere: tanquã si
dicat aliquis. Sedeant hic cathedrae. aut sede¬
ant hic sellae. Insella sedetur. in sedib sedetur.
incathedris sedetur: non ipsae sedes sedent.
Quid ẽ ergo hoc. qm̃ ibi seder̃ sedes in iũdicio
Certe soletis audire dõ dicente: caelum mͥ thronꝰ
.ẽ. : terra autem scabellum pedũ meoꝵ. Latine
autẽ totum sic dicitur: caelum mihi sedes est
Qui sunt isti. nisi iusti : qui sunt cęli. nisi iusti:
qui caelum: ipsi caeli. Quia quae aeccła ĩpsae
aeccłae sic sunt multae: ut una sit Sic ergo
& iusti: ita sunt iusti caelum: ut caeli sint.
In ipsis autem sed& ds̃. & deipsis iudicat ds̃
& nonsine causa dictum.ẽ. caeli enarrant głam¬

Expanded text:
irum aenigma, mira quaestio, si non intelligatur. Sedes dicit, quos Graeci thronos appellant. Thronos Graeci sellas dicunt, tanquam honorabiles. Ergo, fratres mei, non est mirum si sedeant homines in sedibus, in sellis: ut autem ipsae sedes sedeant, quomodo possumus intelligere? Tanquam si dicat aliquis: Sedeant hic cathedrae, aut sedeant hic sellae. In sella sedetur, in sedibus sedetur, in cathedris sedetur; non ipsae sedes sedent. Quid est ergo hoc, «Quoniam ibi sederunt sedes in judicium?» Certe soletis audire, Deo dicente, «Coelum mihi thronus est; terra autem scabellum» «pedum meorum» Latine autem totum sic dicitur, «Coelum mihi sedes est.» Qui sunt isti, nisi justi? qui sunt coeli, nisi justi? Qui coelum, ipsi coeli: quia quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; sic sunt multae, ut una sit: sic ergo t justi; ita sunt justi coelum, ut coeli sint. In ipsis autem sedet Deus, et de ipsis judicat Deus. Et non sine causa dictum est, «Coeli enarrant g
Abbreviated transcription (Latin):
esse sicut meipsum: Attendit eos qui hoc fecer̃
amat eos. & in ipsis impl& quod inse ñ potest
Fortis res .ẽ. dilectio ipsa ẽ uirtus nr̃a: quia
sitn illa non fuerimꝰ : nihil ꝓdest quicꝗͥd aliud
habuerimꝰ Si lingus hominũ inquit loquar

Expanded text:
esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum loquar
Abbreviated transcription (Latin):
sedib ait. Int̾roga te quae ad pacẽ sunt
hi erusalem. Ouos sedes qui iam sedetis
ut iudicetis. & facti estis sedes dñi iudicantis.
qm̃ qui uidicant in t̾rogant. qui udicantur
in t̾rogantur : int̾rogate inquit quae sunt
ad pacem hierłm. Int̾rogando quid inuenient:
Alios fecisse miscdiam: alios nonfecisse. Quos
inuenient fecisse miscđiam. ipsos uocabunt
adhierusalẽ : quia ip̃sa sunt ad pacem hierusalẽ
Dilectio fortis res fr̃s. dilectio fortis res Uultis
uidere quam sit fortis dilectio: quisquis ꝑ ali¬
quam necessitatẽ non potuerit implere quod
iub& ds̃: amet illum quumpl&. & in illo im¬
pl& Intendat caritas ur̃a. Uerbi gr̃ã. Vxorẽ
habet quam dimittere non potest: oport& ut
oꝑtemper&e apostolo dicenti: uxori uir debitũ
reddat: & alligatus es uxori: nequaesieris
solutionẽ. Uenit inmentẽ: quia melior est
illa uita dequa dicit idem apłs. uellem om̃s

Expanded text:
sedibus ait, «Interrogate quae ad pacem sunt sedibus ait, «Interrogate quae ad pacem sunt Jerusalem.» O vos sedes, qui jam sedetis ut judicetis, et facti estis sedes Domini judicantis quoniam qui judicant, interrogant; qui judicantur, interrogantur, «Interrogate,» inquit, «quae sunt ad pacem Jerusalem.» Interrogando quid invenient? Alios fecisse misericordiam, alios non fecisse. Quos invenient fecisse misericordiam, ipsos vocabunt ad Jerusalem; quia ipsa «sunt ad pacem Jerusalem.» Dilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacula: Scĩ sedebunt cum dño. attendere
qui fecer̃ miscđiam. & assument illos separa¬
tos indexteram in regnũ caeloꝵ: Et ipsa ẽ pax
hierusalem: Quae. ẽ. pax hierłm : ut oꝑa miscđiae¬
corporalia. iutgantur oꝑib p̾dicationis spiri
talib: & fiat pax dando & accipiendo. Ait enĩ
apostolus. qui rationem dati & accepti dixit
ẽẽ. istas elemosynas. Ait ergo. Si nos uobis
sp̃italia seminauimꝰ : magnũ est si nõs ur̃a
carnalia metamus Et deipsare: ait alioloco
Qui multum non abundauit: & qui modicum
nondefuit illi. Quare. qui multum ñ ab unda¬
uit: quia quod plus habebat. dedit indigen¬
ti & quid ẽ qui modicũ non defuit illi : quia
accepit ab illo qui abundauit: ut fiat inqͥt
aequalitas Ipsa. ẽ. pax: dequa dicitur. fiat
seder̾ sedes in iudiciõ : Sedes inquit super
domũ dauid Idest suꝑ familiam xp̃i. cui
deder̃ intẽpore cibaria statim tanquã ipsis

Expanded text:
tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae est pax Jerusalem? Ut opera misericotualibus, et fiat pax dando et accApostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de qua dicitur, «Fiat sederunt sedes in judicium, sedes super domum David,» id est, super familiam Christi, cui dederunt in tempore cibaria; statim tanquam ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
tes: In fra. qui sunt int̾ra. Qui iudicabunt:
qui facti sunt caelum. Illi autem qui iudica¬
buntur : induas partes diuidentur. Una ad
dexteram. Altera ad sinistrã erit. Iudicabunt
seniorib popłi: ait isaias Alii sunt ergo
qui cum illo iudicabunt: alii qui ab illo iudi¬
cabuntur & abillis qui cũ eo iudicabunt:
diuidentur ergo isti induas partes Nna pone¬
tur addexteram. cui enumerabuntur elemo¬
synae quas fecer̃. alireponetur ad sinistram.
cui enumerabitur crudelitas & sterilitas mise¬
ricordiae. Et illis addexterã constitutis dicetur
Uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum.
quod uobis paratum.ẽ. aborigine mũndi. Quare :¬
esuriui inquit. & dedistis mͥ manducare: & illi:
quando te uidimus esurientẽ : & ille. Cum
uni ex minimis meis fecistis. mihi fecistis
E rgo quid ẽ fr̃s :: illi iudicabunt dequibus
dictum est ut fiant amici demaemmona iniqͥ¬
tatis. ut & ipsi inquit recipiant uos in ęt̾na

Expanded text:
tes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt senioribus populi,» ait Isaias . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo quid est, fratres? Illi judicabunt de quibus dictum est ut fiant amici de mammona iniquitatis; «ut et ipsi,» inquit, «recipiant vos in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
debent inuenire quae sunt ad pacẽ hierłm
Et quomodo in t̾rogant. tanquã sedes dĩ. Ds̃
interrogat. Si dm̃ aliquid lat&: & illas sedes
aliqͥd in terrogantes fugere potest. Int̾roga¬
te quae sunt ad pacem hierłm. Sed quae sunt
ad pacem hierłm: Ꝙabundantia inquit
his quidiligunt te Ad ipsam hierłm con¬
uertit uocem: abundantia ẽ. illis quidiliguaT
eam. Abundantia. ex in opia. Hic in opes.
ibi abundantes Hic infirmi. ibi firmi. hic
egeni: ibi diuites Unde factiducites: quia
deder̃ hic quod acceper̃ adõ ad tẽpus: & ac¬
ceperunt ibi quod postea dĩ retribu& in at̾nũ
Hic fr̃s mei. & diuites pauperes sunt. Bonum
.ẽ. diuiti: ut agnoscat se pauperem: Si enim¬
se plenum putat: tumor. ẽ. illi non plenitu¬
do Agnoscat se in anem: ut possit impleri
Quid hãb&: aurum: quid nondum habet:
uitam aeternã. Attendat quid habet: &
uideat qͥd nondum habeat. Fãs. exeo quod
hab&e det: ut accipiat quod non habet ł mat

Expanded text:
debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum laaliquid interrogantes fugere potest. «Interrogate quae sunt ad pacem Jerusalem.» Sed quae sunt ad pacem Jerusalem? «Et abundantia,» inquit, «his qui diligunt te.» Ad ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeternam. Attendat quid habeat, et videat quid non habeat. Fratres, ex eo quod habet, det, ut accipiat quod non habet; emat
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si distribuero incibos pauperũ omnẽ sub¬
stantiam meã. & sitradidero corpus meum ut
ardeam. caritatem autẽ non habeã: nichil mͥ
ꝓdest Si autem sit sola caritas quaenon inue¬
niat quod distribuat pauꝑib. diligat solum.
calicem aquae frigidae d&: tant̾um illi im¬
putabitur quantũ ⁊ acheo. qui dimidium
patrimonii donauit pauperib Quare hoc:
ille tam modicũ dedit. ille tam multum dedit.
& tantũ illi imputabitur : tantũ plane. Im¬
par enim facultas: sed non impar caritas
Illi ergo int̾rogant. uos cogitate quid estis
Iam ecce dictum ẽ. nobis. indomũ dñi ibimꝰ
iocundati sumus certe in his qui dixer̃ nobis.
indomũ dñi ibtmus. Uidete ergo. si ĩmus.
Non enĩ pedib imus: sed affectib Videte si
imus Interrog& se unusquisq ur̃m. qualisẽ.
erga pauperem sc̃m. erga indigentem frẽm.
qualis est erga indigentem mendicum: uideat
si uiscera eꝰ non sunt angusta. quia introgare
te habent sedes quae sedebunt in iudiciũ. &

Expanded text:
mnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum det tantum illi imputabatur, tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar charitasIlli ergo interrogant; vos cogitate quid estis. Jam ecce dictum est nobis, «In domum Domini ibimus.» Jucundati sumus certe in his qui dixerunt nobis, «In domum Domini ibimus.» Videte ergo si imus. Non enim pedibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et
Abbreviated transcription (Latin):
SAUDARE VOBISCŨ DNM DESIDERAUIMUS :
et qͥm̃concedere dignatus ẽ. ut laus qu am
illi dicimus habeat ordinẽ suum: neforte ali¬
quo excessu quem laudat offendat. melius
iter laudis inscriptura dĩ quȩrimꝰ. ẽt abipsa
ui a nec indexterã nec insinistram digredimur.
Audio enim dicere caritati urãe: ut bene abhomi-¬
ne laudetur ds. laudauit seipse ds̃ Et quia
dignatus. ẽ laudare se ideo inuenit homo quẽ¬
admodum laudet eum: Neq enim hoc potest
dici dõ. quod dictum . ẽ. homini: nonte laudec
ostuum: Ut enim homo se laudet. arrogantia
.ẽ : ut ds̃ se laudet misccłia ẽ. P rodest amare: quẽ
laudamus Bonum amando. nos meliores effiei¬
mur Itaq qm̃ hoc nobis ꝓdẽe nouit ut amemus
eum: laudando se a mabilem facit. et inẽo nobis con¬
sulit: quia se amabilem facit. E xortatur ergo
cor nr̃m in laudem suã. & sp̃u sco tmpleuit ser¬
eus laudat eum. quid aliud quam ipse se laudat:

Expanded text:
audare vobiscum Dominum desideravimus: et quoniam hoc concedere dignatus est; ut laus quam illi dicimus habeat ordinem suum, ne forte aliquo excessu quem laudat offendat, melius iter laudis in Scriptura Dei quaerimus, ne ab ipsa via, nec in dexteram nec in sinistram digrediamur. Audeo enim dicere Charitati vestrae: ut bene ab homine laudetur Deus, laudavit se ipse Deus; et quia dignatus est laudare se, ideo invenit homo quemadmodum laudet eum. Neque enim hoc potest dici Deo, quod dictum est homini, «Non te laudet os tuum» . Ut enim se homo laudet, arrogantia est: ut Deus se laudet, misericordia est. Prodest amare quem laudamus; bonum amando, nos meliores efficimur. Itaque, quoniam hoc nobis prodesse novit, ut amemus eum, laudando se amabilem se facit; et in eo nobis consulit, quia se amabilem facit. Exhortatur ergo cor nostrum in laudem suam; spiritu suo implevit serin servis ejus laudat eum, quid aliud quam ipse se laudat?
Abbreviated transcription (Latin):
Nimis dici sol&e
in consuetudine sermonis latini : qđ plus est
quamdeb& Cui contrarium. ẽ parum. quod
minusquã deb&e. Sed nimis grece Afan dr̃

Expanded text:
Nimis» dici solet in consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui contrarium est parum, quod minus est quam debet. Sed «nimis,» graece ἄγαν d
Abbreviated transcription (Latin):
IXERA SUEIRIUS QUICANTAT
reddens cur multum flere debuerit. & suũ
grauit̃ dolere peccatũ :¬
USTUS ES INQUIT DÑE. FTRECIUM IUDICIŨ

Expanded text:
ixerat superius qui cantatreddens cur multum flere debuerit et suum graviter dolere peccatum, «Justus es,» inquit, «Domine, et rectum judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs homo certe dicit: ego. Audi quid sequitur
Uideo quia laboras: uideo quia inpugna. inperi¬
culo diuersaris. Audi quid sequitur. Doceãt
manus inp̃lium. digito sanbellum. Contine
linguãtuã amalo. & labiatua neloquantur
dolum. Declina amalo: & fac bonum. Quomodo
enim poteris facere bonum: nisi declinaueris
amalo: quid quęro ut uestias. quando adhuc
expolias : quid quęro ut dones. quando adhuc
rapis: Declina amalo: & fac bonum. Qua mer¬
cede:: Non subte ploret primo pauꝑ: ut gaude¬¬
at dete pauꝑ. Declina amalo & facbonum: Qua
mercede : Nam modo pugnas. quaere pacem
et sequere eam: disce. Dic. Miscđia mea et refu¬
gium meum. susceptor meus & erutor meus¬
& tector meus: susceptor is. ne cadam. Frutor ms̃
ne hȩream: ꝓtector ne feriar
Protector meus

Expanded text:
Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector meus. Susceptor,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus
Abbreviated transcription (Latin):
Multum laborat preliator
hicteneͬs concupiscentem spm̃ aduersus carnem:
Tene quodtenes Tunc erit plene quoduis: cum
absorta fuerit mors inuictoria: quando resus¬
citatum mortale hoc corpus transfertur inhabi¬
tudinem angłicam. & incęlestem subuolat quali¬
tatem. Mortui inquit in xp̃o. resurgent primi
Deinde & nos uiuentes qui reliqui sumus in aduen
bitur mors inuictoriã: Ibi dicetur. ubi ẽ mors
contentio tua. ubi ẽ. mors aculeus tuus : Non
enim relinqtur nec in animo nec incorpore. quod
rebellet aduersus amorẽ dĩ plena uictoria.
plena pax. Dehac nobis p̃liantib dr̃: uenite
filii audite me: timorẽ dñi docebo uos. Inp̃lio
estis. incontentione confligitis: & tamen quan-¬
dam requiem desideratis: Quis est homo qui
uult uitam. & diligit uidere dies bonos: quis
.ẽ. qui nondicat ego ibi tuta. ibi dies boni. ubi
nihil concupiscit adueriꝰ spm̃. ubi nondicitur
pugna: sed gaude. Sed quis ẽ. qui hos dies uelit:

Expanded text:
Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversus spiritum carnem. Tene quod tenes. Tunc erit plene quod vis, cum absorpta fuerit mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat qualitatem. «Mortui,» inquit, «in Christo, resurgent primi: deinde et nos viventes qui reliqui sumus, in advenbitur mors in victoriam: ibi dicetur, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit?
Abbreviated transcription (Latin):
chrum gloriosum deductus ẽ. Excutiamꝰ ergo.
excutiamꝰ. si uolumꝰ ẽẽ. filii excussorũ. E xeat
huc aliquid Est enim quidam homo: qui sic
benedicetur. Et nemo timet dñm: nisi qui ẽ.
in membris ipsius hominis Et multi homines
sunt: & unus homo est. Multi enĩ xpĩani: &
dit incaelum: unus . ẽ. xp̃s. Non ille unus & nos
multi: sed& nos multi. in illo uno unum: Vnus

Expanded text:
crum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, crum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est; multi enim Christiani,dit in coelum, unus est Christus: non ille unus et nos multi, sed et nos multi in illo uno unum. Unus
Abbreviated transcription (Latin):
aut fr̃s mei. timẽte dñm. ut habeatis filios &
nepo̾tes. ut gaudeat domus ur̃a: non sagitta¬
mus ut ametur illa aeterna hierusalẽ. Rema¬
nebunt in amore terrenoꝵ uͭt uidentes ista
abundare impiis. & si nobis non audent. in
corde suo tamendicunt. Quare ille qui non
tun& dm̃ plenam domũ hab& filiis: & for¬
te alius dicit illi. Adhuc nescis: quid illi
possit contingere. Quid sieffer& illos quia
nontimet dm̃. & adhoc plures illi nati sunt.
ut maiorẽ dolorem deilloꝵ morte paciatur
sed sitalia dixeris respondebit tibi & ille.
Ego noui hominẽ impium. paganũ. sacrilegũ.
adoratorẽ idoloꝵ. & forte nouit. & uerũ dicit.
nec unũ nouit. nec duos uel tres. quẽ deduxer̃
ad fossam senẽ. decrepitum. mortuũ in lecto suo
turbae filiorum & nepotum: ecce ñtimuit
dñm. & ples fȩcundissima domus eiꝰ clausit
oculos eiꝰ Quid adhoc dicturi sumus: nihil
illi potest euenire mali. ut efferat filios suos
uiuds : quando iã mortuus afiliis ad sepul¬¬

Expanded text:
aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non timet Deum, et ad hoc illi plures nati sunt, ut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, nec unum tantum novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepul
Abbreviated transcription (Latin):
nã felicitatẽ. & accipiamꝰ quodhic scriptum ẽ
ꝓp̃senti felicitate. ut cuicũq forte homini dĩ fide¬
li ciui illius hierłm contingat etiam ducta
uxore. filios non habere : dicamꝰ: nontim et
homo iste dñm. Nam si timer&e dñm: uxor eiꝰ
tanquã uinea fertilis ess&e indomo eiꝰ. nonste¬
rilis: ut nullum generaret: & sitimer& dñm
homo iste: filii ip̃sius circũ darent mensã ipsius.
tanquam arbores oliuarum. Si enĩ talia dixe¬
rimꝰ : animales sumꝰ. non ꝑcipientes ea quae
sunt sp̃s dĩ. Incipiamꝰ &e nos excutere: ut simus & nos
filii excussorum: Si enim filii erimꝰ excussoꝵ:
erimus in manu potentis tanquã sagittae. et

Expanded text:
nam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est nam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerimus, animales sumus, non percipientes quae sunt Spiritus Dei. Incipiamus et nos excutere, ut simus et nos filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam sagittae
Abbreviated transcription (Latin):
rum inuolucris : cooperuer̃ intellectum
Qui intellectus ꝓdire non potuit ad homines.
nisi in uolucra illa excuterentur. Vnde dicꝰ¬
ti sunt illi filii excussoꝵ: quidȩꝓphetis excus-¬
sis ꝓfecer̃: Ergo & nos excutiamus istum: ne
ꝑ inuolucra fallamur. & tangentes quodintꝰ
ẽ. & nonuidentes : dicamꝰ forte lignũ ꝓ auro.
aut testam ꝓ argento. Excutiamꝰ si uidetur cari¬
tati ur̃ae : ad erit dñs. ut ꝓcedat quod intꝰ. ẽ.
Maxime fr̃s mei. quia martyrũ natalicia cele¬
bramꝰ. Quanta mala passisunt martyres. qͦn-¬
ta exitia. quanta tormenta. squalores carce¬
rum. stricturã cathenarum. sęuitiam ferarũ.
ardorem flãmarum. aculeos contumeliarĩ:
Ist omia cur passi amñt. nisi nescio quid uidẽ¬
rent quo setenderent quod adhuius scłi feli¬
citatẽ non ꝑtiner&:: Turpe ẽ autẽ ut natilicia
martyrũ celebremꝰ. horum uidelic& seruoꝵ
dĩ. contẽpnentium mundũ istum ꝓpt̃ sempiter¬

Expanded text:
rum involucris cooperuerunt intellectum; rum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Prophetis excussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium mundum istum propter sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
do ut sit uxor eiꝰ tanquam uinea fercilis in la¬
terib domꝰ eius. & filii eiꝰ circundent mensã
es. tanquam oliuarum nouellatio: ł rgo ꝑdider̃
mercedem suam qͥ ꝓpter dm̃ etiam uxores duce¬
re noluer᷑  sed ait. qui noluit ducere uxorẽ :¬
qu aliter me dĩ benedic&. Immo uero aut sictẽ
benedicit: aut non te benedicit: Aperte dicta
do tẽporalem & t̾renã felicitatẽ. ꝑdamus cȩlestem:
ꝓpheta tanquã inuolucrum nobis constituit
Inuolucrum hoc: nescio quid hab& intus Mle¬
minit autem caritas ur̃a cum superiorẽ psalmũ
uobis tractareñ. quiẽ. ante istum: incurrisse
nos inquendã uersum obscurũ ubidictum ẽ.
sicut sagitae inmanu potentis. sic filii excus-¬
sorum: & cũquaereremꝰ qͥ sint filii excussorum:
uisum eẽ. nobis suggerente quantum credimꝰ
dño. filios excussoꝵ apłos. ẽẽ dictos filios pro¬
phetarum. Quare: quia ꝓphetae in enigmate
locuti sunt. & figuris rerum tanquã mysterio¬

Expanded text:
do? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta do temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum: quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et figuris rerum tanquam mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad tẽpus in felices: sed in aeternũ felices
Et in eo ipso quõ erant ad tẽpus infelices: puta¬
bantur magis infelices quam erant. Quid enĩ
dicit apostolus: quasi tristes: semper autem
gaudentes. Quare semꝑ: & hic & ibi ꝓrsus &
hic & ibi. hic enim unde gaudemꝰ: desp̾e Ibi
unde gaudebimus: de re. Magnum gaudiũ
hab&: spes gaudentis. Et si spe gaudentes:
uidete quid sequitur. Intribulatione pacien¬
tes. Marty res ergo ideo intribulatione paci¬
entes erant: quia spe gaudebant. Sed quia
nondum erat illud quod ꝓmititur: quoddi¬
uidetur non est spes. Si autem quae non ui

Expanded text:
enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autem gaudentes» . Quare, «semper?» Et hic et ibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus? De re. Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe gaudentes,» videte quid sequitur: «In tribulatione patientes» . Martyres ergo in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. Sed quia nondum erat illud quod promittitur, quid dividetur, non est spes: si
Abbreviated transcription (Latin):
xerat. beati om̃s qui timent dñm qui ambu-¬
lant inuiis eiꝰ. modo quare labores fructuũ
tuoꝵ manducabis. & non manducabitis. &
quare labores fructuum tuoꝵ. & non labores
fructuum urõrum. tam in proximo oblitus
.ẽ. quia plurib loquebatur: sed si iã excussisti
quid tibi respondit: cumplures xp̃ianos ap¬
pello. in uno xp̃o unum intelligo. Plures gͦ
estis: & unus estis. Plures sumus: & unꝰ sumꝰ
Quomodo plures sumus & unus sumꝰ : quia illi
inheremus cuius membra sumus. & quorum
caput in caelo est ut membra sequantur Ipse
ergo describat iam: quiã manifestum .ẽ. quem
describit. Sic patebunt omĩa quae sequuntur
tantum uos timete dñm. & ambulate in uiis eiꝰ.
& nolite zelare eos qui non ambulant in uus
eiꝰ. quando illos uideritis. eẽ. felices infeliciter
Scłi enim homines: infeliciter felices sunt.
Martẏres autẽ : feliciter infelices erant. Erant

Expanded text:
xerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambuxerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : aeccła eiꝰ Dicente apło: qm̃ membra sumꝰ
corporis eiꝰ & uos autẽ estis corpus xp̃i: & mẽ¬
bra Intelligamꝰ ergo uocẽ huiꝰ hominis incuius
corpore unus sumꝰ homo: & ibi uidebimꝰ ista
uera bona hierusalem: Sic enim dicit infine:
& uideas bona quaẽ sunt inhierłm. Si autẽ ista
bona terreno oculo attenderis. abundantiam
filiorum & nepotum. & fertilitatẽ fecunditatẽq
coniugis: non sunt bona illius hierłm. qui a
bona ista in terra morientiũ sunt: illa t̾ra uiuen¬
tium. ẽ. No li ualde ꝓmagno habere si habes
filios morituros : & non antete certe post te
Vis habere filios nunquam morituros. & tecum
semꝑ uicturos: esto in illius corpore dequo dic
curus ut ammoneat pulsari. sic opertus ut
uelit excuti: Aplurib coepit: beati om̃s qui
timent dñm. qui ambulant in uiis eiͦ. Mul¬
tis loquitur. Sed quia ipsi multi unũ sunt
in xp̃o: sequitur & singularit̃ iamdicit: labo¬
res fructuũ tuoꝵ manducabis. Superius di¬

Expanded text:
m membra sumus corporis ejus» ; et, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Intelligamus ergo vocem hujus hominis, in cujus corpore unus sumus homo; et ibi videbimus ista vera bona Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videas bona quae sunt Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios morituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto in illius corpore, de quo dicurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sunt in Christo, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» Superius di
Abbreviated transcription (Latin):
carnifices: absenteminuener̃. Perdiderunt sȩui¬
tiã suam. aacebat ex animis sine sensu illis ne tor¬
queretur. cumsensu apuddm̃ ut coronaretur
Unde & iste felix fr̃s. non tantum nomine : sed &
p̃mio uitae aeternae. si ista dilexit᷑ Ergosic au¬
diamꝰ istum psalmũ: tanquã dexp̃o dicatur.
Ecce oms hȩrentes corpori xp̃i. & effecti mẽbra
casto. timore ꝑmanente in scłm scłi Est enim
alius timor. quẽ caritas excludit: Dicente
iohanne:timor non ẽ. incaritate: sed ꝑfecta
caritas foras mittit timorẽ Nonde omĩ timo¬
re dicit: quia mittitur foras a cari¬
tate. habes enimpsalmum dicentem:
timor dñi castus ꝑ manens in scłm scłi. Alius
ergo timor ꝑ man&. alius excluditur. Timor
qui excluditur : castus non est: Qui autẽ per¬
man& : castus . ẽ. Quis. ẽ. timor qui excluditur.
dignamini aduertere. Aliqui ꝓpt̾ea tantum
timent: ne aliquid mali interra paciantur.

Expanded text:
carnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevicarnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevitiam suam. Jacebat exanimis, sine sensu illis, ne torqueretur; cum sensu apud Deum, ut coronaretur. Unde et iste felix, fratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur,