comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libro eorum quinq qđm usu locutionis
usq ad eo uel non .ẽ. uel raro. ẽ: Ut etiam
duodecim ꝓphetarum unum librum esse
ideo ꝑ suadetur. quia similit̾ legitur: sic̃
scriptum. ẽ. in libro ꝓphetarum: Sunt etiam
qui uniuersos omnino scripturas canonicas
unum librum uocent: quod ualde mirabile
et diuina unitate concordent. & hinc ẽẽ dictũ
Incapite libri scriptum. ẽ deme ut faciam uolun¬
tatemtuã : ut sic intelligatur ꝑ filium pater
fecis se mundum. Cuius conditio principium
scripturarum ẽ. in libro geneseos. uel magis
quia prophetia uidetur. eẽ. non facta narrans.
sed futura p̃nuntians. Non enim ait quod
fecerim. sed ut faciam: siue ut facerem uolun¬
tatem tuã. Ad illud haec sententia referenda
ẽ. quod inprimis partib eiusdem libriscriptũ
ficatus ubi dictum.ẽ. incapite libri scriptum
ẽ. deme : ut faciam uoluntatẽ tuam: Sequitur
enim. Ds̃ ms̃ uolui: & legem tuam in medio

Expanded text:
libro eorum quinque: quod in usu locutionis libro eorum quinque: quod in usu locutionis usque adeo vel non est, vel raro est, ut etiam duodecim Prophetarum unum librum esse ideo persuadeatur, quia similiter legitur, «Sicut scriptum est in libro Prophetarum» . Sunt etiam qui universas omnino Scripturas canonicas unum librum vocent, quod valde mirabili et divina unitate concordent: et hinc esse dictum, «In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam;» ut sic intelligatur per Filium Pater fecisse mundum, cujus conditio principium Scripturarum est in libro Geneseos. Vel magis quia prophetia videtur esse, non facta narrans, sed futura praenuntians non enim ait, quod fecerim; sed, «ut faciam,» sive, «ut facerem voluntatem tuam»; ad illud haec sententia referenda est, quod in primis partibus ejusdem libri scriptum ficatus, ubi dictum est, «In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam:» sequitur enim, «Deus meus, volui, et legem tuam in medio
Abbreviated transcription (Latin):
merito quęri potest. Nos autẽ scriptura e
canonicae auctoritatem sequentes ubi legit᷑.
scriptum ẽ. enĩ in libro psalmoꝵ: unũ psalmoꝵ.
librum . eẽ. cognouimus. Et uideo quidem
quomodo & hocuerum sit: & illud Si uerũ
.ẽ: huic uero non reluctetur. Fieri enĩ potest:
ut aliqua consuetudine litterartim ebraica-¬
rum. unus liber dicatur qui constat ex plu¬
rib sicut ex aecclesi is plurib una constat
aeccła: & explurib caelis. unum caelum:
N on enĩ caelortim aliquod pret̾misit qͥ dixit:
tamen eadem scriptura dicens: & aquae quȩ
suꝑ caelos sunt laudent nomendñi. Quia ñ¬
ait suꝑcaelum: & una tra exmultis terris
Nam & orbem t̾rae & orbem t̾rarum cotidiana
consuetudine dicimus : et qui ait. scriptum
.ẽ. in libro psalmoꝵ. quãquã mos loquendi
sic se habeat. ut unum. eẽ. librum in sinuare
uoluisse uideatur : tamen respondere potest.
in libro psalmorum eẽ dictum. in aliquo

Expanded text:
merito quaeri potest. Nos autem Scripturae merito quaeri potest. Nos autem Scripturae canonicae auctoritatem sequentes, ubi legitur, «Scriptum est enim in libro Psalmorum» ; unum Psalmorum librum esse novimus. Et video quidem quomodo et hoc verum sit, et illud si verum est, huic vero non reluctetur. Fieri enim potest ut aliqua consuetudine litterarum hebraearum unus liber dicatur, qui constat ex pluribus; sicut ex Ecclesiis pluribus una constat Ecclesia, et ex pluribus coelis unum coelum Non enim coelorum aliquod praetermisit qui dixit, non mentitur tamen eadem Scriptura dicens, «Et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini» ait, super coelum, et una terra ex multis terris. Nam et orbem terrae, et orbem terrarum, quotidiana consuetudine dicimus. Et qui ait, «Scriptum est in libro Psalmorum,» quanquam mos loquendi sic se habeat, ut unum esse librum insinuare voluisse videatur; tamen responderi potest, «in libro Psalmorum» esse dictum, In aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur facta. in quot partes debeat iste nume¬
rus disꝑtiri: ut ter habeat quinquagenꝰ. quã¬
quã ille numerus piscium habeat &̃ alia m
rationem multo subtiliorẽ & iocundiorem.
quod decem & septem intrigonum missis:
id .ẽ. ab uno usq ad decem & septem omĩb cõ¬
putatis. ad eundem numerum ꝑuenitur
Indecem autem lex: in septem uero gr̃a signi¬
ficatur: quia legem non implet nisi caritas
septenario numero significatur. Quod ergo
quidam omniũ psalm̃orum quinq libros eẽ
credider̃ : illud secuti sunt. quoties infine
psalmi dictum fuerit fiat fiat. Sedhuius
disꝑtionis rationem: cum uellem cõprehende¬
re nonualui: quia nec ipse quinq partes
aequales sunt inter se. & si nonscriptura e
quantitate. saltim psalmorum ipso numero
ut trecentos haberent: Et si unius cuiꝰq libri
finis. ẽ. fiat fiat. cur liber quintus idemq
ultimus. non eodem fine sit terminatus.

Expanded text:
videtur facta, in quot partes debeat iste numevidetur facta, in quot partes debeat iste numerus dispertiri, ut ter habeat quinquagenos. Quanquam ille numerus piscium habeat et aliam rationem multo subtiliorem et jucundiorem, quod decem et septem in trigonum missis, id est, ab uno usque ad decem et septem omnibus computatis, ad eumdem numerum pervenitur. In decem autem Lex, in septem vero Gratia significatur; quia Legem non implet, nisi charitaseptenario numero significatur. 2. Quod ergo quidam omnium Psalmorum quinque libros esse crediderunt, illud secuti sunt, quoties in fine psalmi dictum fuerit, «Fiat, fiat» . Sed hujus dispertitionis rationem cum vellem comprehendere, non valui: quia nec ipsae quinque partes aequales sunt inter se, etsi non scripturae quantitate, saltem Psalmorum ipso numero, ut tricenos haberent. Et si uniuscujusque libri finis est. «Fiat, fiat;» cur liber quintus idemque ultimus non eodem fine sit terminatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. hinc quoq sp̃s sc̃s: septenario nume¬
ro cõmendatur. Quinquagerio uero etiam
in quadraginta & decem: dñs disꝑticus. ẽ
Die quippe quad ragesimo quẽ post resurrecᷤ¬
tionem suam ascendit in caelis. ac deinde
completis dieb decẽ. misit sp̃m scm̃ Quadra-¬
genario scilicet numero temporalem in hoc
mundo cohabitationẽ cõmendans: qm̃ qua¬¬
ternarius in quadraginta numerꝰ preualuit
Quattuor autem partẽs: habet annus &e mun¬
dus Denario uero addito uelut mercedem
ꝓimpleta lege. bonis operib reddita: ipsa
aeternitas figuratur. Hunc quinquagenariũ
triplum habet centesimus & quinquãgesimꝰ
numerus: tan quam eum multiplica uerit
trinitas Vnde & haccausa noninconuenien¬
ter intelligitur. istum numerum. eẽ . psalmoꝵ
Nam & in ilło numero piscium quicapti sunt
retib post resurrectionem missis : ad centtm
quinquaginta additis trib uelut ammonitio

Expanded text:
nobis . Hinc quoque Spiritus sanctus septenario numenobis . Hinc quoque Spiritus sanctus septenario numero commendatur. Quinquagenarium vero etiam in quadraginta et decem Dominus dispertitus est. Die quippe quadragesimo post resurrectionem suam ascendit in coelum, ac deinde completis diebus decem misit Spiritum sanctum: quadragenario scilicet numero temporalem in hoc mundo cohabitationem commendans. Quoniam quaternarius in quadraginta numerus praevalet; quatuor autem partes habet mundus et annus: denario vero addito, velut mercede pro impleta lege bonis operibus reddita, ipsa aeternitas figuratur. Hunc quinquagenarium triplum habet centesimus et quinquagesimus numerus, tanquam eum multiplicaverit trinitas. Unde et hac causa non inconvenienter intelligimus istum numerum esse Psalmorum. Nam et in illo numero piscium qui capti sunt retibus post resurrectionem missis, ad centum quinquaginta additis tribus , ve ut admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: tot sunt & cantica quae appellantur
graduum: Qm̃totidem fuerant etiã templi
gradus Deinde etiam quinquagenarius nume¬
rus: magnum sacram̃tum ꝑ se gerit. Constat
enim deseptimana septimanterum: addito
uno tanquam ipso octauo. adquinquagenariũ
numerum t̃minandum: Septies quipp̃e septe¬
ni: quadraginta nouem faciunt. Quib unus
additur. ut facrant quinquaginta. Qui nume¬
rus quinquagenarius usq ad eo magnae
significationis . ẽ. : ut exdñi res uerectione.
tot dieb completis: ipso quinquadenario
nario p̃cipue numero cõmendatur : siue
apud isaiam. siue in apocalipsi. Ubi aper¬
tissime septem sp̃s dĩ perhibentur. ꝓpt̃
operationẽ septenariam : unius eiusdemq
sp̃s quae operatio septenaria : ꝑ ysaiam pro¬
dñĩ castus ꝑmanens in scłm scłi. Seruilem aut̃ẽ
timorem. consummata caritas foras mittit: &
nos liberos facit ne seruilia oꝑa faciamus quȩ
sabbato ꝓhibentur. Caritas autem dĩ diffu

Expanded text:
sunt. Tot sunt et cantica quae appellantur sunt. Tot sunt et cantica quae appellantur graduum, quoniam totidem fuerant etiam templi gradus. Deinde et quinquagenarius numerus magnum sacramentum per se gerit. Constat enim de septimana septimanarum, addito uno tanquam ipso octavo ad quinquagenarium numerum terminandum. Septies quippe septem quadraginta novem faciunt; quibus unus additur, ut fiant quinquaginta. Qui numerus quinquagenarius usque adeo magnae significationis est, ut ex Domini resurrectione tot diebus completis, ipso quinquagenario nario praecipue numero commendatur, sive apud Isaiam, sive in Apocalypsi ; ubi apertissime septem Spiritus Dei perhibentur, propter operationem septenariam unius ejusdemque Spiritus. Quae operatio septenaria per Isaiam proDomini castus, permanens in saeculum saeculi . Servilem autem timorem consummata charitas foras mittit ; et nos liberos facit, ne servilia opera faciamus, quae sabbato prohibentur. Char
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. Primũm quia denarius numerus
ex quo iste multiplicatur. quod enĩ ualent
quindecim in ordine singulorum: hoc ua¬
lent centum quinquaginta tn ordine dena-¬
rioꝵ. qm̃ quindecies denos faciunt. Hoc
ualent mille quingenti inordine centenarioꝵ:
qm̃ quindecies centeni sunt hoc ualent quin¬
decim milia in ordine millenariorum : qm̃
quindecies milte sunt Quindenarius ergo
numerus : concordiam significat duorum
testam̃toꝵ. In illo enim obseruatur sabbatũ
quod significat quietem tnisto Dominicꝰ
dies quod significat resurrectionẽ. sabbatũ
est: .ẽ. autem dies septimus Dominicus uͦ
post septimũ. quid nisi octauus idem qͥ primꝰ
habendus ẽ:: Ipsi enim dicitur etiam una
sabbati. ut deinde sit scda. tertia quarta:
& deinceps usq ad septimum sabbatũ Adñico
autemusq ad dominicũ octauus. ẽ dies. ubi
testamenti noui reuelatio declaratur : quod
inueteri tanquam subt̾renis ꝓ missionibus
tegebatur. Septem porrõ & octo. quindecim

Expanded text:
possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste multiplicatur quod enim valent quindecim in ordine singulorum, hoc valent centum quinquaginta in ordine denariorum, quoniam quindecies deni eos faciunt; hoc valent mille quingenti in ordine centenariorum, quoniam quindecies centeni sunt; hoc valent quindecim millia in ordine millenariorum, quoniam quindecies mille sunt: quindenarius ergo numerus concordiam significat duum Testamentorum. In illo enim observatur sabbatum, quod significat quietem : in isto dominicus dies, qui significat resurrectionem. Sabbatum autem est dies septimus: dominicus vero post septimum, quid nisi octavus, idem qui primus habendus est? Ipse enim dicitur etiam «una sabbati» , ut deinde sit secunda, tertia, quarta, et deinceps usque ad septimum sabbatum. A dominico autem usque ad dominicum octavus est dies: ubi Testamenti Novi revelatio declaratur, quod in Veteri tanquam sub terrenis promissionibus tegebatur. Septem porro et octo quindecim
Abbreviated transcription (Latin):
qui habent caritatẽ: qui non habent caritatẽ:
graues sunt sibi. Qui autẽ habent caritatem:
portant se. Lesit te aliquis: petit ueniam Si
nondimittis: nonportas onus frĩs tui. Sidimit¬
tis: portas infirmũ. & tu forte in aliquã infir¬
mitatẽ cetideris quasi homo: oport&e ut sic te
portet & illȩ quẽ admodum &tu Audi quid
p̃cesserit. Tr̃s inquit. si p̃occupatus fuerit ho¬
mo in aliquo delicto: uos qui sp̃itales estis in

Expanded text:
qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, in
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo non concordas. Concordas autẽ. cum
cȩperit te delectarĩ facere: quoddicit sermo
dĩ Iamqui erat aduersarius: fit amicus
Sic finita uia: nonerit qui te tradat iudici Ergo
ꝓꝑter legem tuã sustinui te dñe. quia dignatꝰ
es legem miscđiae afferre mihi dimittere
omĩa peccata mea. dare mihi decȩtero monita.
nete offendam: inipsis monitis Siquid forte
titubauero: dedisti mihi remedium quo teorẽ
dicens. Dimitte nobis debita nrã: sicut & nos
dimittimꝰ debitorib nrĩs. Hanc legẽ statusti
mihi: ut quomodo dimitto dimittatur mihi
ꝓ pt̃ hanc legem: sustinui te dñe E xpectaui qͥn¬
do uenias. & liberes abomĩ necessitate: quia
in ipsa necessitate. nondeseruisti legem miscdiae
Audi quã legem dicat: si nondum intellexisti
Quia legem modo dicit caritatis: audi a postolũ
Inuicem onera urã portate: & sic implebitis le-¬
gem xp̃i. Qui portant inuicem onera sua. nisi

Expanded text:
cum illo non concordas. Concordas autem, cum cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Quamlegem : quaẽ reos fecit᷑ Dataẽ enim
lex scã iusta. bona iudȩis: sed reos eos potu¬
it facere. Non data ẽ. lex quae poss& uiuifi¬
care : sed quae ostender& peccata peccatori
Peccator enim oblitus erat sẽ. nec uidebat se:
data ẽ. illi lex ut uideret se Fecit reum lex:
liberauit latorlegis. Lator enim legis impe¬
rator ẽ : lex data . ẽ. quae terreat & constrin¬
gat in reatum. & non soluit lex apeccatis.
sed ostendit peccata: łt forte subipsa lege po¬
situs. animaduertit iste in profundo quanta
fecerit contra legem: & sic exclamauit dicens
Si iniquitates obseruaueris dñe. dñe qͥs sustine¬
bit. ⁊ Est ergo lex miscđiae dĩ: lex ꝓpiciatio¬
nis dĩ Illa timoris fuit. Est alia lex caritatis
Lex caritatis dat ueniã peccatis. del& p̃terita
ammon& defuturis. Inuia non deserit cõmitẽ.
comes fit ei quem ducit inuia: Sed concordan¬
dum .ẽ. cũ aduersario: dum es cum illo in uia
Est enim sermo dĩ aduersarius tuus: quandiu

Expanded text:
Quam legem? Quae reos fecit? Data est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero poena creditur secutura : latenter
uiuit Uiuit tamen: Sll& enim licere. & dol&
non licere quod lex uetat. quia non spiritalit̃
delecta: tur eiꝰ bon ͦ: sed carnaliter metuit
quod imi cͥatur. Timore autẽ casto ipsa quae
hunc timorem foras mittit peccare timet
caritas. etiam sisequitur impunitas: quia
nec impunitatem iudicat secuturã: quando
aior iustitiae peccatum ips m deputat pę¬
nam Tali timore carnes crucifiguntur.
qm̃ carnales delectationes quae ligis littera
uetantur potus quam uitantur: sp̃italium
bonorum delectatione uincuntur. & ad omnẽ
usq ꝑfectionem crescente uictoria perimun¬
tur. Ergo confige clauis inquit atimore tuo
carnes meas : a iudiciis tuis timui hoc est
dãmihi castum timorem. adquẽ petendum
me tanquam pedagogus timor legis ille ꝑ¬
duxit: quo timore. aiudicus tuis tutiui¬

Expanded text:
Cum vero poena creditur secutura, latenter Cum vero poena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen. Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur. Timore autem casto ipsa, quae hunc timorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victoria perimuntur. «Confige» ergo «clavis,» inquit, «a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, Da mihi castum timorem, ad quem petendum me tanquam paedagogus timor legis ille perduxit, quo timore «a judiciis tuis timui
Abbreviated transcription (Latin):
tuis timui: quid ẽ. confige timoretuo: timu¬
it enim: Si enim iam timu̾erat uel timebat.
cur adhuc ut atimore suo ds̃ crucifiger&e car¬
nes eiꝰ orabat. : an addi sibi uolebat timorem.
ut um timer&e quantũ sufficer& crucifigendis
suis carnib idẽ concupiscentiis affectibq car-¬
nalibus. tanquã dicens. ꝑfice in me timoremtu¬
um: timui enim aiudiciis tuis& Sed est hic
alius alcior sensus: quantum dĩ donat scruta¬
to sinu scripturae huiꝰ eruendus. Confige in¬
quit clauis atimore tuo carnes meas. auidicus
enim tuis timui: hoc est atimore tuo casto. qͥ
ria comprimantur. Audicus enĩtuis timui:
cũ mihi lex minaretur poenã. quaemͥ non po¬
terat dare iustitiam. Sed hunc timorem quo
poena metuitur. consũmata caritas foras
mittit: quae nontimore poenȩ. sed delecta¬
tione iustitiae liberos redd&: Timor namq
iste quo nom matur iustitia. sed timetur
nem: Viuit enim peccandi uoluntas quae tẽ
appar& in opere: quando speratur impunitas

Expanded text:
tuis timui?» Quid est, «Confige a timore tuo; timui enim?» Si jam timuerat, vel timebat, cur adhuc, ut a timore suo Deus crucifigeret carnes ejus, orabat? An addi sibi volebat timorem, ut tantum timeret, quantum sufficeret crucifigendis suis carnibus, id est concupiscentiis affectibusque carnalibus: tanquam dicens, Perfice in me timorem tuum; timui enim a judiciis tuis? Sed est hic alius altior sensus, quantum Deus donat, scrutato sinu Scripturae hujus eruendus. «Confige,» inquit, «clavis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, a timore tuo casto, quiria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc timorem, quo poena metuitur, consummata charitas foras mittit ; quae non timore poenae, sed delectatione justitiae liberos reddit. Timor namque iste, quo non amatur justitia, sed timetur nem. Vivit enim peccandi voluntas, quae tunc apparet in opere, quando speratur impunitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Credo qđ ista
uox magnorum .ẽ. apud illos. eorum scilicet
magnorum qͥ uerbum dm̃ apud dm̃ sicut in
hac uita possunt mente contingunt. & tamen
sermonẽ suum ꝓpt̾ paruulos temperant. ut
possint sincerit̃ dicere quod ait apõstolus: siue
enim mente excessimus dõ. siue tẽperantes
sumus uobis: caritas enĩ compellit nos xp̃i Ip̃si
paruulos benedicunt deinteriore domo dñi
ubilaus illa in scła scłorum nondeficit. & ideo
uidete quid inde annuntient

Expanded text:
Credo quod ista vox magnorum est ad pusillos, eorum scilicet magnorum qui Verbum Deum apud Deum, sicut in hac vita possunt, mente contingunt; et tamen sermonem suum propter parvulos temperant, ut possint sinceriter diceenim mente excessimus, deo, ut uerssumus vobis; charitas enim Christi compellit nos» . Ipsi parvulos benedicunt de interiore domo Domini, ubi laus illa in saecula saeculorum non deficit: et ideo videte quid inde annuntient
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem: Gr̃as illi qui me quȩsiuit fugiti-¬
uum. qui terga mea flagelli plaga ꝑ cussit.
Qui me uocando ab interitu reuocauit. qui fecit
mihi illuminatã noctem. Nox enim ẽ.: quan-¬
diu ista uita agitur. Quomodo.ẽ. nox illumi¬
nata : qui a ap̃s descendit in noctem Acce¬
pit xp̃c carnem deisto scło : & in luminauit
nobis noctẽ. Perdiderat enim dragmã mulier
illa: accendit lucernam: Sapientia dĩ ꝑdiderat
draginã. Quidẽ. dragma: Nũmꝰ. Inquo nũmo.
imãgo erat ipsius im̃peratoris nr̃i Factus ẽ enĩ
hom̃o adimaginẽ dĩ. et perierat. Et quid fecit
mulier sapiens. accendit lucernam. Lucerna
deluto.ẽ : sed habet lucem qua inueniatur drag¬
ma Lucerna ergo sapientiae. caro xp̃i deluto
facta ẽ : sed uerbo suo lucetꝰ inuenit ꝑditos
et nox illuminatio in delicus meis: facta .ẽ mͥ
quem admodum deillo modo gaudeamus
Clamores isti ur̃i. gaudia ista urã. unde sunt

Expanded text:
usque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivusque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivum, qui terga mea flagelli plaga percussit, qui me vocando, ab interitu revocavit, qui fecit mihi illuminatam noctem. Nox est enim quamdiu ista vita agitur. Quomodo est nox illuminata? Quia Christus descendit in noctem. Accepit Christus carnem de isto saeculo, et illuminavit nobis noctem. Perdiderat enim drachmam mulier illa; accendit lucernam . Sapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est drachma? Nummus, in quo nummo imago erat ipsius Imperatoris nostri. Factus est enim homo ad imaginem Dei , et perierat. Et quid fecit mulier sapiens? Accendit lucernam. Lucerna de luto est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. Lucerna ergo sapientiae, caro Christi, de luto facta est; sed Verbo suo lucet, invenit perditos. «Et nox illuminatio in deliciis meis:» facta est mihi Videte quemadmodum de illo modo gaudeamus. Clamores isti vestri, gaudia ista vestra unde sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tua deducet me. & adduc& me dextera tua
Et considerans longinquitatem uiae. quid sibi
dixit: Et dixi fortasse tenebrae coneulcabunt
me. E cce enim iã credidi inxp̃m. iam erigar
duab alis geminę caritatis. & abundat ini¬
quitas huius scłi. Et qm̃ abundauit iniquitas.
refrigescit caritas multorum: Sic dixit dñs¬
Qm̃ abundabit iniquitas: refrigescet caritas
multorum: In ista uita int̾tanta
scandala. intertam multa peccata. int̾ tantas
turbas cotidianarum tẽptationũ. cotidianarũ
suggestionũ malarum: quid facio inquit.
Quomod o ꝑueniam ad extrema maris . audio
Qui perseuerauerit usq infinem: hic saluus
erit. Attendens longitudinem uiae dixi mͥ
Fortasse tenebrae conculcabunt me. It nox
illuminatio in deliciis meis łacta ẽ mihi nax
illuminatio. quia innocte me desperauerã
posse transire tantum mare. et tantam uiam
superare et uenire ad extremũ ꝑseuerando

Expanded text:
tua deducet me, et adducet me dextera tuatua deducet me, et adducet me dextera tuaEt considerans longinquitatem viae, quid sibi dixit? «Et dixi, Fortasse tenebrae conculcabunt me.» Ecce enim jam credidi in Christum, jam erigor duabus alis geminae charitatis, et abundat iniquitas hujus saeculi; et quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. Sic dixit Dm abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In ista vita inter tanta scandala, inter tam multa peccata, inter tantas turbas quotidianarum tentationum, quotidianarum suggestionum malarum, quid facio, inquit? quomodo perveniam ad extrema maris? Audio «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendens longitudinem viae, dixi mihi, «Fortasse tenebrae conculcabunt me. Et nox illuminatio» «in deliciis meis.» Facta est mihi nox illuminatio: quia in nocte me desperaveram posse transire tantum mare, et tantam viam superare, et venire ad extremum perseverando
Abbreviated transcription (Latin):
tera tua hoc meditemur fr̃s km̃ĩ. haec sit
spes nr̃a. haec sit consolatio nr̃a Recipiamus
pennas ꝑ caritatem : quas amiseramꝰ ꝑ cupi¬
ditatem: Cupiditas enim uiscũ facta ẽ penna¬
rum nr̃arum. elisit nos delibertate aeris nr̃i.
idẽ. aur arum illarum liberarũ sp̃s dĩ In¬
de elisi : ꝑ didimus penuas. Et fuimus quo¬
damiodo captiuati in aucupis potestate :
unde nos sanguine suo redemit Quẽ fugi mꝰ¬
ut caperemur: nutrit pennas nobis dep̃ceptis suis
Trigimꝰ eas iamsine uisco: non amemus mare.
seduolemus in extremamaris. N emo trepidet.
sed nemo de pennis suis p̃sumat: quia & penna¬
ti nisi ipseerigat. nisupse deducat p̃cipitabi¬
mur in profundo maris lassati & fatigati. quasi
p̃sumentes de uirib nr̃is Opus .ẽ. ergo ut ha¬
beamus pennas. et opus. ẽ ut ipse deducat: Ad¬
iutor enini nr̃.ẽ. habemus liberum arbitriũ-
S edipsoillo arbitri o quantum possumus. nisinos
adiuuet ille qui iubet. Et enim illuc manus

Expanded text:
tera tua.» Hoc meditemur, fratres charissimi; haec sit spes nostra, haec sit consolatio nostra. Recipiamus pennas per charitatem, quas amisimus per cupiditatem. Cupiditas enim viscum facta est pennarum nostrarum; elisit nos de libertate aeris nostri, id est aurarum illarum liberarum Spiritus Dei. Inde elisi perdidimus pennas, et fuimus quodammodo captivati in aucupis potestate: inde nos sanguine suo redemit, quem fugimut caperemur. Nutrit nobis pennas de praeceptis suis; erigimus eas jam sine visco. Non amemus mare, sed volemus in extrema maris. Nemo trepidet; sed nemo de pennis suis praesumat: quia et pennatos nisi ipse erigat, nisi ipse deducat, praecipitabimur in profunda maris, lassati et fatigati, quasi praesumentes de viribus nostris. Opus ergo est ut habeamus pennas, et opus est ut ipse deducat; adjutor enim noster est. Habemus liberum arbitrium; sed illo ipso libero arbitrio quantum possumus, nisi nos adjuvet ille qui jubet? «Etenim illuc manus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim inuenio ulla merita
mea. quando tu disrupisti uincula mea: ideo
sacrificium laudis tibi debeo. Quia & sigloriabor
qđ seruus sim tuus. & filius ancillaetuae : non
in me sed inte dño meo głabor. qui disrupisti uin¬
cula mea. ut afuga rediens religarer tibi

Expanded text:
Neque enim inveni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia etsi gloriabor quod servus tuus sim et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga rediens religarer tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit etiam in alio psalmo: in me¬
dio aeccłae cantabote. Sed ctimipsa cantat aeccła
quae corpus ẽ xp̃i. quo modo in medio aeccłae can¬
tat aecclesia lta & bic multi cum sint membra
xpĩ. sicũ ipsi laudant. ille laudat q̃ui ẽ in medio
eiꝰ. Quomodo in medio multorum laudat. quando
ipsis multis laudantib dicitur ipse laudare.
An ideo laudat in medio multoꝵ. quia cum aeccła
sua est hic usq ad consũmationem scłi. ut quod
ait in medio multorum. hoc autem accipiamus
quod abeisdem multis honoratur. Inmedio quip¬
pe esse dicitur : cui honor p̃cipuus exhibetur
Si autẽ cor. ẽ tanquam hominis medium: nihil
melius intelligitur dictum. quam in cordibus
multorum laudabo eum: Habitat enim xp̃s ꝑ
fidem in cordibus nr̃is. & ideo ait inore meo.
id ẽ in ore corporis mei. quodẽ aeccła. Corde
enim creditur ad iustitiã: ore autẽ confessio
fit ad salutem:

Expanded text:
Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesia, quae corpus est Christi, quomodo in medio Ecclesiae cantat Ecclesia? Ita et hic multi cum sint membra Christi, si cum ipsi laudant, ille laudat, quia membra sunt ejus; quomodo in medio multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per fidem in cordibus nostris : et ideo ait, «in ore meo,» id est in ore corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem .
Abbreviated transcription (Latin):
& immaculatũ fieri corsuuim p̃catur. hoc est
cor membroꝵ suorum in iustificationib dĩ.
non in uirib eoꝵ Poposcit enĩ hoc: non p̃sumit::
quod autẽ addidit ut nonc̃fundar : tale aliqͥd
& in primis huiꝰ psalmi uersib inuenitur ubi
dixit. Vtinã dirigantur uiae meae: ad custodi
endas iustificationes tuas. Tunc non confun¬
dar : dum inspicio in omĩa mandata tua: Qđ¬
ibi quia dixit utinam. uno uerbo significauit
optantis: hoc isto loco apertiorib uerbis ex¬
pressit orantis dicendo. fiat cor meũ unmacu¬
latũ: ut nec in illa nec inista sententia quae
utraq una.ẽ. inueniatur audatia delibero
arbitrio. contra grãm confidentis. Qđ autẽ
ait ibi. tunc non confundar: hoc ait hic. ut
non confundar. Fiat ergo cor meũ immacula
mur inpugna nr̃a. ꝑ dominicae orationis effecs¬
tum inquã dicimus. dimite nobis debita nr̃a:
ita donata nobis regeneratione adiuta confes¬

Expanded text:
et jam immaculatum fieri cor suum precatur, hoc est et jam immaculatum fieri cor suum precatur, hoc est cor membrorum suorum; in justificationibus Dei, non in viribus eorum: poposcit enim hoc, non praesumpsit. Quod autem addidit, «Ut non confundar;» tale aliquid et in primis hujus psalmi versibus invenitur, ubi dixit, «Utinam direndas iustificationes tuas; tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. qibi, quia dixit, «Utinam,» uno verbo significavit optantis; hoc isto loco apertioribus verbis expressit orantis, dicendo, «Fiat cor meum immaculatum:» ut nec in illa, nec in ista sententia, quae utraque una est, inveniatur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. Quod autem ait ibi, «Tunc non confundar;» hoc ait hic, «Ut non confundar.» Fit ergo cor immaculatmur in pugna nostra; per dominicae orationis effectum, in qua dicimus, «Dimitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta confli
Abbreviated transcription (Latin):
a git meditatio legis dĩ. uel pocius meditatio
te : & qͥ cognoscunt testimonia tua. Innonnul¬
lis codicibus inuenimus & grecis & latinis. con¬
uertantur mihi quod tantũdem ualere existi¬
mo: quantum sidicatur adme. Sed quis est
iste qui hoc dicit: Non enĩ quis quã hominũ
hocdicere audebit: aut sidicat. audiendus est:
N imirum gͦ ille.ẽ. qͥ etiam superuis interposuit
ꝓprietatem uocis suae dicens. particeps ego sum
omniũ timentiũ te : quia factus estparticeps mor¬
talitatis nr̃ae. ut & nos participes diuinitatis
ipsius fieremts Nos unius participes aduitã:
admortẽ uero particeps ille multoꝵ Ipse. ẽ.
enĩ adquem conuertuntur tũtes dm̃. & qͥ
cognoscunt dĩ testimonia Deillo ꝑꝓphetas
tanto ante p̃dicta. in eꝰ presentia ꝑ miracula
paulo ante monstrata: Eiat inquit cor meũ
immaculatũ in iustificationib tuis ut ñc̃ fundar
Redit aduocẽ corporis sui sc̃i scilic& populisui

Expanded text:
ait, meditatio legis Dei, vel potius meditatio te, et qui cognoscunt testimonia tua.» In nonnullis codicibus invenimus et graecis et latinis, «Convertantur mihi;» quod tantumdem valere existimo, quantum si dicatur, «ad me.» Sed quis est iste qui hoc dicit? Non enim quisquam hominum hoc dicere audebit, aut si dicat, audiendus est. Nimirum ergo ille est qui etiam superius interposuit proprietatem vocis suae, dicens: «Particeps ego sum omnium timentium te.» Quia factus est particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes divinitatis ipsius fieremus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, in ejus praesentia per miracula paulo ante monstrata. 7. «vers.» 80. «Fiat,» inquit, «cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ut non confundar.» Redit ad vocem corporis sui, sancti scilicet populi sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ORATIONIM MEAM:
&CLAMOR MEUS ADTE
PER UENIAT
ocest exaudids̃ orationẽ meam: qđ est clamor nis
ad te perueniat. Ingeminatione: affectus petentis est.
on auertas faciem tuam ame. Quando ds̃

Expanded text:
orationem meam, et clamor meus ad te perveniat.» Hoc est, «Exaudi, Domine, orationem meam;» quod est, «clamor meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. «Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus
Abbreviated transcription (Latin):
bit ipse imperabit. E rgo fr̃s non tantum ad sonũ
aitendite: cum laudatis dm̃. toti laudate Can¬
tet uox. cantet & uita : cantent facta. & si ẽ ad¬
huc gemitus. tribulatio. temptatio: speret tran-¬
situra omĩa. & illum uenturũ diem. quo sine
defectu laudabimꝰ. Ecce iste psalmus qm̃ ma-
nifestus.ẽ. : currendus. ẽ nobis. Distribuit
enim uniuersã creaturã laudantẽ dm̃: & tã quã
hortatur ut laudet. quasi inuenerit tacentem

Expanded text:
bit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum bit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum attendite: cum laudatis Deum, toti laudate; cantet vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc gemitus, tribulatio, tentatio; sperate transitura omnia, et illum venturum diem quo sine defectu laudabimus. Ecce iste psalmus, quoniam manifestus est, currendus est nobis. Distribuit enim universam creaturam laudantem Deum, et tanquam hortatur ut laudet, quasi invenerit tacentem
Abbreviated transcription (Latin):
ad cortuum: Quomodo enim aures nr̃ae ad
uoces ur̃as: sic aures dĩ ad cogitationes nr̃as¬
Nonpotest autem fieri ut habeat mala facta: qui
habet bonas cogitationes Facta. enĩ decogita¬
tione ꝓcedunt: nec quisquã poͬst aliquid facere.
aut ad aliquid faciendum menbra mouere: nisi
primo precesserit iussio cogitationis. Quomͦ
deinteriore palatio quicquid iusserit imperator
ꝑimperium romanũ emanat. quicquid uidetis
agi ꝑ prouincias. quantus motꝰ fit ad unam ius¬
sĩonem imperatoris intus sedentis. mouet solũ
illi labia cum loquitur: & mouetur omĩs pro¬
uincia cumfit quod loquitur: sic & inuno quoq
horum intus. ẽ. imperator incorde. Sed & si
bonus bona iubet. & bona fiunt: Si malus
mala iubet. & mala fiuint. Cum ibi sed& xp̃c.
quid potest iubere nisi bona cumpossidet
diabolus. quid pogest iubere nisi mala Intuo
autẽ arbitrio ds̃ . ẽẽ uoluit. cui pares locum.
dõ an diabolo Cum paraueris: quod posside¬

Expanded text:
ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad uoces Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videtis agi per provincias. Quantus motus fit ad unam jussionem Imperatoris intus sedentis? Movet solum ille labia, cum loquitur; et movetur omnis provincia, cum fit quod loquitur. Sic et in unoquoque hominum intus est imperator, in corde sedet: si bonus bona jubet, bona fiunt; si malus mala jubet, mala fiunt. Cum ibi sedet Christus, quid potest jubere, nisi bona? Cum possidet diabolus, quid potest jubere, nisi mala? In tuo autem arbitrio Deus esse voluit, cui pares locum, Deo, an diabolo: cum paraveris, qui posside
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidem modo mali om̃s: cantare nobiscum
possunt alleluia. Si autẽ inmalitia sua perse¬
uerauerint. canticum uitae nr̃a futurae labus
dicere potuerunt. ipsam uero uitã quae tunc
erit in eaueritate. quae nunc significatur ob
tinere nonpossunt : quia noluer̃ meditari
antequãm uenerit teneri quod uenturũ erat:
N unc erigo fr̃s: ex hortamur uos ut laudetis dm̃
Et hocẽ quod nobis om̃s dicimꝰ: quando dicimꝰ
alleluia. Laudate dm̃ dicis tu alteri: dicit ip-¬
se tibi: Cum se oms exhortantur. om̃s faciunt
quod hortantur. Sed laudate detotis uotis.
idẽ ut non solum lingua & uox ur̃a laudet
Et enim laudamꝰ modo i ñ aeccła: quando con¬
gregamur. Cum quisq discedit adpropria: quasi
cessat laud are dm̃ Noncesset bene uiuere : et
semꝑ laudat dm̃ Tunc desinis dm̃ laudare:
quando aiustitia & ab eo quod illi placet decli¬
nas Nam si auita bona nunquam declinas.
lingua tua tacet. uita tua clamat: & aures dĩ

Expanded text:
Et quidem modo mali omnes nobiscum Et quidem modo mali omnes nobiscum cantare possunt Alleluia. Si autem in malitia sua perseveraverint, canticum vitae nostrae futurae labiis poterunt dicere; ipsam vero vitam quae tunc erit in ea veritate quae nunc signtinere non possunt; quia noluerunt meditari, antequam veniret, et tenere quod venturum erat. 2. Nunc ergo, fratres, exhortamur vos ut laudetis Deum; et hoc est quod nobis omnes dicimus, quando dicimus, «Alleluia.» Laudate Dominum, dicis tu alteri, dicit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua et vox vestra laudet Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam lingua. tua tacet, uita tua clamat et aures Dei
Abbreviated transcription (Latin):
postea erimus Antẽ pascha ergo quod celebramꝰ:
hoc & agimus Post pascha autem quod celebra¬
mus: significamus quod nondum tenemꝰ Prop¬
terea illud tempus. in ieiuniis & orationib exer¬
cemus: hoc uero tempus relaxatis ieiuniis.
in laudib agimus hoc. ẽ. enim alleluia quod
cantamus: quod latine interp̃tatur ut nostis
laudate dñm Ideo illud tempus. ante resurrec¬
tionẽ: hoc tẽpus post resurrectionẽ dñi ẽ.
quotẽpore significatur uita futura. quã non-¬
dum tenemus : quia quod significamꝰ post resur¬
rectionẽ dni. tenebimus post resurrectionẽ nr̃ãm:
Incapite enĩ nr̃o. nobis utrũq figuratum. ẽ: utrũ¬
q demonstratum ẽ Passio dñi ostendit nobis
uitam p̾sentis necessitatis. qua oport& et labo¬
rare & tribulari. & adextremum mori: resur¬
rectio uero & clarificatio dñi. ostendit nobis
uitam quam accepturi sumus. cum uenerit tri¬
buere dignadignis. mala malis: bona bonis:

Expanded text:
postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum tenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus agimus. Hoc est enim, «Alleluia,» quod cantamus; quod latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est. Quo tempore significatur vita futura, quam nondum tenemus; quia quod significamus post resurrectionem Domini, tenebimus post resurrectionem nostram. In capite enim nostro nobis utrumque figuratum est, utrumque demonstratum est. Passio Domini ostendit nobis vitam praesentis necessitatis, quia oportet laborare, et tribulari, et ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala
Abbreviated transcription (Latin):
TDITAIO PRESENTIS URTAE NR̃E
in laude dĩ . ẽẽ debet: quia exul¬
tatio sempiterna futurae uitȩ
nr̃ae. laus dĩ erit. Et nemo potest idoneus fie¬
ri futurae uitae : qui non se ad illam modo
exercuerit. Modo ergo laudamus dm̃: sed &
rogamus dm̃. Laus nr̃a laetitiã habet: oratio
gemitũ: P romissũ. ẽ enim nobis aliquid: qđ
nondum habemus. Et quia uerax. ẽ qui pro¬
misit insp̃e: gaudemus. quia tamen nondum
habemꝰ: indesiderio gemimus. Bonumẽ. nobis
ꝑseuerare indesiderio: donec ueniat qđ ꝓmissũ
ẽ. &e transeat gemitus: succedat sola laudatio
Propt̾ haec dũo tempora. unum . ẽ quod nunc ẽ.
intribulationib & temptationib huius uitae:
Alterum quod cunc erit insecuritate & exultatio¬
ne perpetua: Instituta. ẽ nobis etiam celebratio
duorum tẽporum: ante pascha. & post pascha
Illud quod ẽ ante ꝑ ascha: significat tribulatio¬
nem inque modo sumus. Quod uero nunc agi¬
mus post pascha: significat beatitudinẽ inqu̾a

Expanded text:
ditatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatio. Propter haec duo tempora unum quod nunc est in tentationibus et tribulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua
Abbreviated transcription (Latin):
filios alienos. quos dicat aquas contradictionis.
quos dicat gladium malignum. Attendite ob¬
secro : quia inter istos periclitamini. inter
horum linguas aduersus carnis ur̃ae deside¬
ria dimicatis. int̾horum linguas positas in
manu diaboli dequib pugnat. colluctationẽ
habetis Non aduersꝰ carnem & sanguinem:
sed aduersus principes et potestates. & rectores
mundi tenebrarũ harũ hoc ẽ. iniquorum At¬
tendite ut discernatis uos. Attendite ne putetis
ueram felicitatem. eẽ. quam sibi optant homines.
aut in firmi aut maligni Eccefr̃s certe filios
alienos dixat: certe aquas multas. certe gladiũ
malignũ. Uidete uanitatem quã locuntur: &
cauete ne talia loquamini: Cauete ne talia lo-¬
quentes imitemini: quorum os locutum. ẽ ua¬
nitatẽ. et dextera eoꝵ dextera iniquitatis
quorum fili i ipsorũ uelut nouellae constabilitȩ
aiuuentute sua: Filiae eorum compositae & or¬
natȩ: sicut similitudo tẽpli Cellaria eorum
plena: eructantia ex hoc in hoc. Oues eorum

Expanded text:
filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut discernatis vos; attendite, ne putetis veram felicitatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete ne talia loquentes imitemini. «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» quorum filii ipsorum uelut nouellae constabilitae in iuuentute sua. filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sibinimiũ placuer̃. et desui arbitrii uiribus
p̃sũpserunt: Sed etiam haec: uanitas & p̃sũptio
est sp̃s Cum ergo dixisset. auerte oculos meos
ne uideant uanitatẽ. in uia tua uiuifica me.
quae ũia nonuanitas sed ueritas. ẽ : deinde
iunxit: Statue seruo tuo eloquium tuũ:

Expanded text:
sibi nimium placuerunt, et de sui arbitrii viribus sibi nimium placuerunt, et de sui arbitrii viribus praesumpserunt: sed etiam haec vanitas et praesumptioest . Cum ergo dixisset, «Averte oculos meos, ne videant venitatem; in via tua vivifica me;» quae via non vanitas, sed veritas est: deinde unxit, «Statue servo tuo eloquium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
nis in omni labore suo. quãe ipse laborat sub
sole ꝓpt̃ ipsã deniq temporalem salutẽ. non
debemus facere bona oꝑa nr̃a : sed potius ꝓpt̃
illam quam speramus aeternã: ubibono
immutabili perfruamur. quod nobis erit
exdõ immo quod nobis. ẽ ipse ds̃. Si enĩ scĩ
dĩ ꝓpt̾hanc temporalem salutem: bona opera
facerent: nunquã martires xp̃ibonum o pus
confessionis in eiusdem salutis amissione per̃¬
ficerent: Sed acceperunt auxilium detribu¬
latione. non intuentes uanitatẽ. quia uana
salus hominis. & diem hominũ non concupi¬
erunt. quia homo uanitati similatus. ẽ: dies
tur ut ea quae uidetur esse in nr̃a potestatẽ.
id ẽ oculoꝵ auersio auidenda uanitate ab illo
nobis concedatur. quid nisi eiꝰ gr̃a commendat᷑.
Nonnulli enim abea uanitate non auerterunt
oculos suos : quia putauer̃ a seipsis se fieri
iustos & bonos. & dilexerunt głam hominum
magis quam dĩ. quia & ipst homines sunt. qͥ

Expanded text:
nis in omni labore suo, quo ipse laborat sub nis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole?» Propter ipsam denique temporalem salutem non debemus facere bona opera nostra, sed potius propter illam quam speramus aeternam, ubi bono immutabili perfruamur, quod nobis erit ex Deo, imo quod nobis est ipse Deus. Si enim sancti Dei propter hanc temporalem salutem bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum opus confessionis in ejusdem salutis amissione perficerent. Sed acceperunt auxilium de tribulatione, non intuentes vanitatem, quia vana salus hominis ; et diem hominum non concupierunt , quia homo vanitati similatus est, dies tur, ut ea quae videntur esse in nostra potestate, id est, oculorum aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei ; quia et ipsi homines sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ finis boni. sed etiam ipsa referenda est ad
laudemdĩ ꝓpt̃ quẽ bona faciunt uere boni.
qm̃ nec aseipsis sed abillo fiunt boni: Deniq
in eodem sermone: dñs iam dixerat eis. Luce:¬
at lumen ur̃mcoram hominib: ut uideant
ur̃abona oꝑa. & glorificent patrem ur̃m qui¬
est in caelis Ubi finem posuit. hoc est ingło¬
riam dĩ: Hoc debenus quando aliquid boni
facimus intueri. si auertuntur auanitate
oculi nr̃i. Nongͦ sit finis in his nr̃i boni ope¬
ris. in laudib hõminũ : sed ipsas laudes hõ¬
minũ corrigamꝰ. & addĩ laudes omĩa refẽ¬
ramus. a quo nobis datur quicquid in nobis sine
laudantis errore laudatur. Porro siuanũ est
ꝓpt̃ hominũ laudes bona facere: quanto uani¬
us ꝓpt̃ adipiscendã pecuniã. uel augendam
siue retinendam & siquid huiꝰmõdi. ẽ. cõ¬
modi temporalis. qđ nobis accedit extrinsecus.
quia omĩa uanitas. Quae abundantia homi

Expanded text:
ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est ad ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est ad laudem Dei, propter quem bona faciunt vere boni; quoniam non a seipsis, sed ab illo fiunt boni. Denique in eodem sermone Dominus jam dixerat eis: «Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant vestra opera bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est» . Ubi finem posuit, hoc est in gloria Dei, hoc debemus quando aliquid boni facimus intueri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit finis boni operis in laudibus hominum, sed ipsas laudes hominum corrigamus, et ad Dei laudes omnia referamus, a quo nobis datur quidquid in nobis sine laudantis errore laudatur. Porro si vanum est propter hominum laudes bona facere, quanto vanius propter adipiscendam pecuniam, vel augendam, sive retinendam, et si quid hujusmodi est commodi temporalis, quod nobis accedit extrinsecus? Quia «omnia