comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eius mirantibus
simul et gaudentibus. astru¬
xit: rectissime nox illa seque
Et. quidem aptissime quon¬
dam diem sequebatur. nox:
quia homo a luce paradis
peccando lapsus. in huius se¬
culi tenebras erĩmas q deci¬
chie. Aptissime nunc dies se¬
quitur. noctẽ: qͣndo ꝑfidem
resurrectionis. a peccati tene-¬
bris et umbra mortis ad lu-
dominice resurrectionis il-¬
lustratam cognoriimus:
in corde tenebrescat. sed to¬
ta lucescat in diem. et ñc
uidelicet nobis uigilias eiꝰ
digna deuotionis laude a¬
gẽtib. ⁊ cõpletis qͦq ingibiis so¬
bria ac pura c̃sciẽtia diei dm̃ci
paschalia festa expectantib.
uenit ĩqͥd maria magdalene
et alt̾a maria ud̾e sepulchrũ.
Due umꝰ noĩs eiꝰdẽq amoris ac
deuotõis femine ꝙ dñicũ uenetũt
ĩuisere sepulchrũ: duas fideliũ ple-¬
bes iudaicãm÷ scilicet et
gentilem designant. q¬
ꝙ uno atq. indissimili stu-¬
dio passionem resurrectionẽ¬

Expanded text:
virtutis ejus mirantibus virtutis ejus mirantibus simul et gaudentibus astruxit, rectissime nox illa sequenur. Et quidem aptissime quondam diem sequebatur nox, quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit; aptissime nunc dies sequitur noctem, quando per fidem resurrectionis a peccati tenebris et umbra mortis ad luceDominicae resurrectionis illustratam cognovimus, iin corde tenebrescat, sed tota lucescat in diem, et nunc videlicet nobis vigilias ejus digne devotione laudis agentibus, et completis quoque vigiliis sobria ac pura conscientia, diei Dominici paschalia festa expectantibus. Venit, inquit, Maria Magdalena, et altera Maria videre sepulcrum. Duae unius nominis ejusdemque amoris ac devotionis feminae, quae Dominicum venerunt invisere sepulcrum, duas fidelium plebes, Judaicam, scilicet, et gentilem designant, quae una atque indissimili studio passionem resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis euangłista des¬
cribens ait. Uespere aute sab¬
bati que lucescit in prima
sabbati: cũ confuetus ordo
temporum haleat uesꝑã ma¬
gis tenebrescere in noctem
quam in diem lucescere.
Sed mistice loquens euan¬
glista qiantũ dignitatis
hec sacratissima nox de gła
um quo deuote xp̃o femine
i obsequium illius uigila-¬
re ceꝑunt. inseqũetem iam
diem lucescere ꝑhibuit. Nã
dominus auctor et ordina-¬
tor temporum: qui in ul¬
tima noctis huius parte sur-¬
rexit: totam eam nimirũ
eiusdem resurrectionis luce
festiuã redlidit et choruscã.
Si quidem ab exordio mun-¬
dane creationis usq huc.
ita temporum cursus difcĩ¬
guebatur: ut dies noctem
precederet. iuxta ordinem
indelicet prime condiciois.
Has autem nocte ꝑ mysteri¬
um resurrectionis dm̃. tem¬
poꝵ ordo mutatus est. Nam
quia nocte surrexit a mor¬
tuis. die uero sequente eiꝰdẽ
resurrectionis effectũ disci-¬
pulis ostendit. ac participato
cum eis conuiino. ueritatẽ

Expanded text:
rrectionis evangelista describens ait: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati. Cum consuetus ordo temporum habeat, vesperam magis tenebrescere in noctem, quam in diem lucescere. Sed mystice loquens evangelista quantum dignitatis haec sacratissima nox de glorum quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare coeperunt, in sequentem jam diem lucescere perhibuit. Nam Dominus auctor et ordinator temporum, qui in ultima noctis hujus parte surrexit, totam eam nimirum ejusdem resurrectionis luce festivam reddidit et coruscam. Siquidem ab exordio mundanae creationis usque huc, ita temporum cursus distinguebatur, ut dies noctem praecederet, juxta ordinem videlicet primae conditionis. Hac autem nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Nam quia nocte resurrexit a mortuis, die vero sequenti ejusdem resurrectionis effectum discipulis ostendit, ac participato cum eis convivio, veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Quia et siqͥs ad locũ ꝓposi¬
tum ire desiderat: eius desi¬
derium quelibet uie asꝑitas
non immutat. Hulla nos ꝓpe¬
ritas blandiens seducat. Ema
stultus uiator est qͥ initinere
amena prata conspiciens. obli¬
inscitur quo tendebat. Coto gͦ
desiderio ad suꝑnam patriam
animus anhelet. Nichil in
hoc mundo appetat. qd̃ cõstat.
quia ciciꝰ relinquat. Ut si cele¬
stis pastoris ueracit̾ oues sumꝰ.
quia in uie delectatione non
figimur et̾nis pasciuis in ꝑũe¬

Expanded text:
cet, quia et si quis ad locum proposicet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aeternis pascuis in
Abbreviated transcription (Latin):
mollire nõ potuit. Ibi sc̃e
mulieres que cũ sclo et sex¬
um uicerunt. Ibi pueriqui
hic annos suos morib tͣnscẽ¬
derunt. Ibi senes. quos hic e¬
tas debiles reddidit et u̾tꝰ
cum tantorum ciuium solẽ¬
nitate gaudeamus. Ip̃a nos
letantium festiuitas ĩuitat.
Eẽrte sic uͥ ppłs ñ dinas celebra¬
ret si ad alicins eccł̃ie dedica¬
cionem denõtiata solẽnitate
concurreret: festinaremus õs
Graui se dãno afflictum cretle¬
ret.si solẽnitatem cõmunis
leticie nouideret. Ecce in cele¬
stib electorum ciuium leti¬
cia agitur. uicissĩ de se omnes
in suo conuentu gratulant᷑
et tamen nos ab amore et̾ni¬
tatis tepidi nullo desiderio ar¬
demus int̾ẽẽ tante sollẽnta¬
ti non querimus. priuamur
gaudiis et leti sumus: Accẽ¬
damꝰ ergo animum fr̃s. reca¬
lescat fides in id qd credichit.
Inardescant ad suꝑna nr̃a de¬
sideria et sic amare ia ire est.
Ab int̾ne sollennitatis gau-
dio nulla nos adu̾sitas reuo¬

Expanded text:
mollire non potuit; ibi sanctae mollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtcum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revo
Abbreviated transcription (Latin):
pascua autem inueniet:me
terna refectione.Ques ergo
eius pascua inuenient: quia
quisquis illum corde simpli¬
ci sequitur. et̾ne uiriditatis
pabulo nutrictur. Que autẽ
sunt istarum ouium pascua
nisi int̾na gaudia sempit̾¬
ne uirentis paradisi: Pa̾cua
nanq electorum sunt. uultꝰ
presens dei. Qui dum sine
defectu cõspicitur sine fine
mens uite cibo saciatur. In is¬
tis pascuis de et̾nitatis sacie¬
tate letati sunt. quiq iam la¬
queos uoluptuose tẽporali¬
tatis euaserunt. Ibi ymnidi¬
ci angłoꝵ chori. ibi societas
suꝑnorum ciuium. ibi dul¬
cis solennitas aꝑegrinati¬
onis huius tristi labore re-¬
deuntium. Ibi ꝓuidi ꝓpħ̾a¬
rum chori. ĩbi iudex apłoꝵ
numerus ibi in numerabili¬
um martyrum uictor exer¬
citus. tanto illic letior. qͣnto
hic durius afflictus. Ibi cõfes¬
soꝵ constantia. premii sui ꝑ¬
ceptionẽ consolata. Ibi fide¬
les uiri. quos auirilitatis
sue robore. uoluptas scłi e¬

Expanded text:
pascua autem inveniet in pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi e
Abbreviated transcription (Latin):
Etalias oues haber que non
sunt exhoc ouili. et illas opor¬
tet meadducere. et uocem me¬
am audient: et fiet unum
ouile et unꝰ pastor. Redemp¬
tionem nr̃am qui ex genlipo¬
pło uenimus dominus aspexe¬
rat: cũ se ad ducere et alias oues
dicebat. Hoc cotidie fieri fr̃s
aspicitis. hoc reconciliatis gẽ¬
tib fc̃m hodie uidetis. Quasi
ex duob gregib unum oui¬
le efficit qui iudaicũ et gen¬
tilem ppłm in sua fide con¬
iungit. paulo atrestante qͥ
ait. Ip̃e est pax nr̃a. qui fecit
utraq unum. Bum enim ad
et̾nam uitam ex utracs nati¬
one simplices eligit ad ouile
ꝓprium oues deducit. Deqͥb
ꝓfecto ouib rursum dicit.
Oues mee uocem meam au¬
diunt: et ego cognosco eas:
et sequuntur me. et ego ui-¬
tam et̾nam do eis. De quib
et paulo suꝑius dicit. ꝑ me
si quis introierie saluabitur
et ingredietur et egredietur
et pascua inueniet. Ingredie¬
tur quippe ad fidem. egrediet᷑
uero afide ad speciem. acre-¬
dulitate ad cõtemplationem.

Expanded text:
n sunt ex hoc ovili; et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram, quia ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit; Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit, de quibus profecto ovibus rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis. De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit me pater et ego agnos¬
co patrem. et animam meã
pono ꝓ ouib meis. Ac si aꝑte
dicat᷑. In hoc constat qͥa et cog
nosco patrem. et cognoscor
a patre: quia animam meã
pono ꝓorrb meis. Id est ea ca¬
ritate qͣ ꝓ ouib morior: qͣntũ
patr̃e diligam oftendo. Quia

Expanded text:
novit me Pater, et ego agnosnovit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: sed lucrũ t̾renum
q̃rit. Dum enim honorem am¬
plectitur. dum temporalib
cõmodis letatur: opponere
se contra ꝑiculum trepidat.
ne hoc qd̃ diligit amittat.
Sed quia redemptor nrcul¬
pas ficti pastoris in notuit.
it̾um formam cui debeamꝰ
impͥmi ostendit dicens. Eͫ¬
go sum pastor bonus.Ato
subiũgit. Et cognosco meas
hoc est diligo et cognoscũt
memee. Ac si aꝑte dicat. Di¬
uigentes obsequñtur. Qui
enim u̾itatem nõ diligit:
aflhuc minime cognouit.
Quia ergo fres kmi auclistis
piculum nr̃m: pensate in
ubis dominicis.etiam ꝑicu¬
lum ur̃m. Uidete sioues ei
estis. indete si eum cognosci¬
tis. uidete si lumen ueritatis
scitis. Scitis autem dico. non
ꝑfidem sed ꝑ amorem. Sctis
dico. nen excredulitate. sed
exoꝑatione.Nam idem ip̃e
qui hec loquitur: ioh̾es eunͣ¬
głista testatur dicens. Qui
dicit se nosse deum et man-¬
data eius non custodit: mẽ¬
dax est. Unde et hoc in loco
dominus ꝓtinus subdit. Sic̃

Expanded text:
diligit, sed lucrum terrenum diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplcommodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oves meas, hoc est diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistisiculum nostrum, pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. qͥa malignus sp̃c men¬
tes fidelium in tẽptatione
dilaniat: et is qui locum
pastoris tenet: curã sollicitu¬
dinis non habet. Anime ꝑe-¬
unt. et ip̃e de t̾rens cõmodis
letatur. Lupus rapit et disꝑ¬
git oues: alium ad luxuriã
ꝑtrahit. alium in auariciam
accendit. aliũ in suꝑbiam
erigit. aliũ ꝑiracundiam di¬
uidit hunc inuidia stimul
illum fallatia supplantat.
Quasi ergo gregem lupus
dissipat:: cũ fidelium ppłm
diabolus ꝑtẽptationes necat.
Sed cõtra hec mercẽnariꝰ nul¬
lo zelo accenditur. nullo fer¬
uore dilectionis excitatur.
Quia dũ sola ext̾iora cõmoda
requirie. int̾iora gregis d̃an
negligẽter patitur. Unde et
mox adiungitur. Mercẽna¬
rius autẽ fugit. quia mer¬
cennarius est. et nõ ꝑtine
ad eum de ouib. Sola ergo
causa est. ut mercẽnariꝰ fugi-¬
at: quia mertennarius est
Ac si aꝑte diceretur. Stare ĩ
ꝑiculo ouium non potest. qͥ
in eo qd̾ ouib p̾est. non oues

Expanded text:
fugit; quia malignus spiritus menfugit; quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves
Abbreviated transcription (Latin):
e non presumit. fugit autẽ
non mutando locum. sed
subthendo solatium. fugit
quia in iusticiam uiditꝰ et
tacuit. fugit. quia se subsi¬
lentio abscondit. Quib bñ
ꝑ ꝓph̾am dicitur. Non ascen¬
distis ex adu̾so. necs opposu¬
istis murum ꝓdomo isrł: ut
stareti in prelio in die do-¬
mini. Ex aduerso quippe
ascendere est. quib libet po¬
testatib praue agentib ra-¬
tionis libera uoce cõtraire.
Et in die domini ꝓdomo is¬
rahel in p̾lio stamus ac mu¬
rum opponimus. si fideles
in nocentes contͣ ꝑuersorum
in iusticiam exiufticie aucto¬
ritate uindicamus. Quod qͥa
mercennarius non facit:cũ
uenientem lupũ uiderit fu¬
git. Sed est alius lupus. qui
sine cessatione cotidie nõ cor-¬
pora sed mentes dilaniat. ma¬
lignus uidelicet sp̃c. qui cau¬
las fidelium insidians cir¬
cuit. et mortes animarũ que¬
rit. Dequo lupo mox subdit᷑.
Et lupus rapit et disꝑgit ones.
lupus uenit et mercennanꝰ

Expanded text:
ae non praesumit. Fugit autem ae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugsine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circumit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. 567 Lupus venit et mercenarius
Abbreviated transcription (Latin):
porales mercedes pascie. Mer¬
cennariꝰ qͥppe est qui locum qͥ¬
dem pastoris tenet. sed lucra
animarũ ñ querit. Terrenis
cõmodis inhiat honore pre¬
lationis gaudet. Temporali¬
b lucris pascitur. impensa sͥ
ab hominib reuerentia leca¬
tur. Iste sunt et enim merce¬
des mercennarii. ut proeo
ip̃o qd̃ in regimine laborat
hic qd̾ querit inueniat et ab
hereditate gregis in post̾um
alienus exiftat. Utrũ uero
pastor sit anmercennarius
cognosci uerasciter ñ potest
si occasio necessitatis deest.
Tranqͥllitatis enĩ temporẽ.
plerũq ad gregis custodiam
sicut uetꝰ pastor: sic etiam
mercennariꝰ stat. Sed lupus
ueniens in dicat: quo qͥsq
animo suꝑ g̾gis custodiã
stabat. lupus et enĩ suꝑ oues
uenit. cũ quilibet in iustus
et raptor fideles qͦsq atq hu¬
miles opprimit. Sed his qui
pastor ẽẽ iidebatur et non
erat. relinquit oues et fugit:
quia dũ sͥ ab eo ꝑiculum
metuit resistere eiusĩ iustici¬

Expanded text:
porales mercedes pascit. Merporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustiti
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. ut in sacramento no¬
stro corpus suum et sangui¬
nem uerteret. et oues quas re¬
demerat carins sue alimento
saciaret. Ostensa nobis est. de
contẽptu mortis uia quam
sequamur.apposita forma cui
imprimamur.primum nob̾
est. ext̾iora nr̃a miscditer o¬
uibz eius impendere. post dre¬
mum uero si necesse sit etiã
mortem nr̃am pro endem o¬
uib ministrare. A primo aũt
hoc minimo peruenitur ad
postremum maius. Sed cũ
in cõꝑabilit̾ longe sit melior
amma qua uiuimus. tet¬
rena substantia qͣm ext̾ius
possidemus: qui non dat pro
ouib substantiam suam. ꝙͣdo
pro hus daturꝰ est. animam su¬
am: Et sunt non nulli. qui
dum plus t̾renam substãtiã.
qm oues diligunt: merito no¬
men pastoris ꝑdunt. De qͥb
ꝓͥtinus subditur. Mertẽnariꝰ
autẽ et qui non est pastor. cu¬
ius non sunt oues ꝓpae:ui¬
det lupum uenientem. et di-¬
mittit oues et fugit. Non pa¬
stor sed mercennarius uoca¬
tur: qui non proamore inti¬
mo oues dñicas. sed adtem¬

Expanded text:
posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ergo qui olim
in xp̃o batizati assume¬
re non possunt candidam
uestem: comu̾sationem sal-¬
tem candidam non relinqͣt.
solet sub nigro habitu. ani¬
ma satis pura latitare. nec
multum inter est si non ha¬
bet quis candidam uestem
gelio: qui crucifixus cũ sal¬
uatore clamasse dicitur.
Memento mei domine. cum
ueneris in regnum tuum.
Aitendite ergo dilectissimi et
uidete. quid fidelis obtinet.
quid meretur. Regnũ salua¬
toris latro poscit in cruce. et
dum pene similitudinem
patitur: ad p̾mia et̾na ꝑdu¬
citur. Imitamini ergo eius
deuocionem. imitamini a¬
mate xp̃i. Quod poscit latro
moriendo uos desiderate
bene uiuendo. Illius creduli¬
tati paradisus aperitur. et
nr̃e spei et̾norũ monstratur
firmitas p̾miorum. letemur
ergo et exultemus in hac die
tem

Expanded text:
mnes enim qui olim in Christo baptizati, assumere non possunt candidam vestem, conversationem saltem candidam non relinquant. Solet sub nigro habitu anima satis pura latitare; nec multum interest si non habet quis candidam vestem. gelio, qui crucifixus cum Salvatore clamasse dicitur, Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Attendite ergo, charissimi, et videte quid fidelis obtinet, quid meretur. Regnum Salvatoris latro poscit in cruce: et dum poenae multitudinem patitur, ad praemia aeterna perducitur. Imitamini ergo ejus devotionem, imitamini amare Christum: quod poscit latro moriendo, vos desiderate bene vivendo. Illius credulitati paradisus aperitur, et nostrae spei aeternorum monstratur firmitas praemiorum. Laetemur ergo et exsultemus in hac die,tem
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Sed maius est qd̃ ti¬
buere ualet qui linguamlha¬
bet. plus est eñĩ uerbi ꝑabild
ucturã in ꝑpetuũ mentem
reficere: quam uentr̃e  mo¬
riture carnis t̾reno pane sa¬
ciare. Nolite ergo fr̃s proxim
ur̃is elemosinã u̾bi subtra¬
here. Mecũ uos admoneo.¬
ab ocioso sermone pattanꝰ
inutiliter loqui declinemꝰ.
Inquantam reniti lingue p̃¬
defluant. cũ iudex dicat. Om¬
ne u̾bum ociosum qd locu¬
ti fuerĩt homines reddent de¬
eo rationẽ in cdie iuidicii. Oci-¬
osum quippe u̾bum est: qd̵
aut utilitate rectitudinis.
aut ratione iuste necessitatiˢ
caret. Ociosa ergo colloquia.
ad edificationis studium u̾ti¬
dite. Hunc ante ocłos ur̃i cor-¬
dis ponite. hunc proximorũ
ur̃oꝵ mẽtib intimate. Ut in¬
qͣntum uires suppetunt. si
annuntiare eum nõ negle¬
gitis uocari ab eo angłi cũ
Iohanne ualeatis. Qd̃ ip̃e pr̃a¬
re dignet᷑. qui uniit et regnat

Expanded text:
habet; sed majus est quod trihabet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subtrahere. Mecum Ab otioso sermone parcamus, inutiliter loqui declinemus, in quantum refraenare linguam prdefluant, cum judex dicat: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertiendite. Hunc ante oculos vestri cordis ponite: hunc proximorum vestrorum mentibus intimate; ut inquantum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis, vocari ab eo Angeli cum Joanne valeatis; quod ipse praestare dignetur qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
atq angusta scientia desig¬
natur. Alius doctrina uerita-¬
tis plenus aucdientium m̃e-¬
tes mebriat. ꝑhoc ergo qd̾
dicit. profectõ phyalam por¬
rigit. Aliꝰ explere quod sen¬
tit non ualet sed quia hoc¬
ip̃m ut cũq denuntiat: pro¬
fecto ꝑcyathũ gustum p̾bet.
Indei ergo tabernacło. id est
in sc̃a eccłia positi. si ꝑ doctu¬
ne sapientiam ministrare
phyalas minime potestis. ĩ
quantum pro diuina largi¬
tate sufficitis: ꝓximis uiris
boni uerbi cyathos cdate In
quantum uos ꝓfecisse pendi¬
tis. etiam alios trahere uõb¬
bere socios desiderate. Siqͥs ue¬
strũ fr̃s ad forũ aut fortasse
ad balneum ꝑgie. quem
ciosum ẽẽ considerat: utl
cum ueniat inuitat. Ip̃a pͥ
curate ne ad eum soli uens¬
atis. hinc enim scriptum
est. Qui audit clicat uens
Ut qui iam in corde uõt
superni amoris accepit: s¬
ris etiam proximis uocem
exhortationis redlat. Et fr¬
tasse panem ut indigenti
elemosinam porrigat non

Expanded text:
atque angusta scientia desigatque angusta scientia designatur. Alius doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat: per hoc ergo quod dicit, profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit, non valet; sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei ergo tabernaculo, id est, in sancta Ecclesia positi, si per doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis, proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos perfecisse existimatis, etiam alios trahbere socios desiderate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat, ut cum veniat invitat. Ipsa ergcurate ne ad eum soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non
Abbreviated transcription (Latin):
docii noĩe censentur angłi
uocantur. ꝓph̾a attestante qͥ
ait. Labia sacerdotis custodi¬
unt scientiam et legem re¬
quirunt. ex ore eiꝰ. quia an
gls dñi exercituũ est. Sed hu¬
ius altitudinem nõis. etiã
uos si uultis potestis emereri.
Nam unus qͥsq ur̃m in qͣn¬
tum sufficit. in quãtum gra¬
tiam suꝑne aspirationis ac¬
cepit. si aprauitate ꝓximum
reuocet. si exhortari ad bene
oꝑandum. curat. si et̾num:
regnum uel suppliciũ erran¬
ti denuntiat: cũ u̾ba scean¬
nũtiationis impendit. ꝓfecto
angłs existit. Nemo ergo
dicat. Ad monere non suffi¬
cio. exhortari idoneus non
sum. Quantũ potes exhibe.
ne male seruatum qd̵ accepe¬
ras in tormentis exigaris.
heq enim plusqͣm unum
talentum acceperat: qui hoc
abscondere magis studuit
qͣm erogare. Et scimus quod
in dei tabernaculo nõ solũ
phiale. sed p̾cipiente domi-¬
no etiam cyath facti sunt. ꝑ
phialas quippe doctrina exu
b̾ans. ꝑ cyathos uero parua

Expanded text:
dotii nomine censentur, angeli dotii nomine censentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirent egelus Domini exercituum est . Sed hujus altitudinem nominis, etiam vos, si vultis, potestis mereri. Nam unusquisque vestrum in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum phialae, sed, praecipiente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe dberans; per cyathos vero parva
Abbreviated transcription (Latin):
si claui in altum defixi. Cla¬
uis qͥppe atq stimulis u̾ba¬
sapientium comparant᷑. qͥa
culpas delinquentium nes-¬
ciunt palpare sed pungere.
Seil quid existis inlere inde¬
sertum: Proph̾am: Eciam
dico uobis. et plusqͣm ꝓph̃am.
prophe qͥ ppe ministerium ẽ
uentura dicere. nõ etiam de¬
monstre. Iohes igit᷑ plusqͣm
ꝓph̃a est: quia eum quem p̃¬
currendo ꝓph̃a uerat. eciam
ostendendo monstrabat S
quia arundo uento agita¬
ta esse denegatur quia
non ẽẽ uestitus mollibus
dietur: quia ꝓph̾e nomen hu-¬
ic impar ẽẽ ꝑhibetur. iam
quid digne dici possit aucli-¬
amus S̾equit᷑. Hic est de aͦ
scriptum est. Ecce mitto an¬
gelum meũ ante faciem tu
am qui p̾parabit uiam tuã
latine nũtius dr᷑. Recte ergo
qui nũtiare suꝑnũ iudicem
mittitur: angłs uocatur. Ut
dignitatem seruet in nõie.
qͣm explet in oꝑatione. Altũ
quidem nomen est sed uita
noĩe inferior non est. Utinã

Expanded text:
ut clavi in altum defixi . Claut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5. Sed quid existis videre in desertum? Prophetam? Etiam dico vobis, et plus quam prophetam. Prophetae quippe ministerium est, ventura praedicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, quia eum quem praecurrendo prophetaverat etiam ostendendo monstrabat. Sed quia arundo vento agitata esse denegatur, quia non esse vestitus mollibus dicitur, quia prophetae nomen huic impar esse perhibetur, jam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam Latine nuntius dicitur. Recte ergo, qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quippe nomen est, sed vita nomine inferior non est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est ecce qui mollib ueftĩtin
in domib regum sunt: misi
aꝑta sententia demonstrare
quia non celesti sed t̾renon
gi militant hñ qui pro de
ꝑpeti asꝑa fugiunt sedd solis
exteriorib dediti p̾sentis iñ¬
te molliciem et delectatione
in luxu atq studic p̾ciosa¬
tum ueftium peccatũ dñt
Quia si hoc culpa nõ eẽr
nullo modo iohem dñs de
uestitꝰ sui asꝑitate lauclasser
Si hoc culpa non eẽt: nequa
minas a p̾ciosarum uestũ
appetitu cõpesceret dicens
Non in ueste p̾ciosa. Pensate
ergo que culpa sie. hoc etian
uiros appetere: a quo curailt
pastor eccł̃ie. et feminas ꝓhi¬
non ẽẽ uestitꝰ mollib dicitut
per significationẽ intelligi¬
et aliter potest. Mouib anl
uestitus non fuit: quia ui-¬
tam peccantium non blan¬
dimentis fouit. sed tigore as¬
ꝑẽ inuectionis increpainit di¬
cens. Genimina uiꝑarum.
quis uobis demonstrauit fu¬
gere a uentura ira: Unde ꝑ
salomonem dr. Uerba sapiẽ¬
tium quasi stimuli. et qua¬

Expanded text:
e: Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt, nisi aperta sententia demonstrare quia non coelesti, sed terreno regi militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem in fluxu atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Si hminas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor Ecclesiae et feminas prohinon esse vestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis increpavit, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira? Unde et per Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
uocet. atq ad remiss̃ionem ĩ¬
utilis gr̃c nullus fauor incli¬
net.Ion nos ꝓsꝑa eleuent. ñ
adu̾sa ꝑturbent. ut qui in
soliditate fidei figimur: ne¬
quaqͣm rerũ transeuntium
mutabilitate moueamurAd
subiugitur. Sed quid existis
mollib uestitũ: Et̾ce qui
mollib uestiuntur. in domi¬
b regũ sunt. Cãmelorũ et

Expanded text:
vocet, atque ad remissionem invocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus favor inclinet. Non nos prospera elevent, non adversa perturbent, ut qui in soliditate fidei figimur, nequaquam rerum transeuntium mutabilitate moveamur. 3. subjungitur: Sed quid existis mollibus vestitum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus reg
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis. quid de eodẽ ioh̾e tur¬
bis ueritas dicat. audiamꝰ.
Harundinẽ uẽto agitatam:
Quod iudelicet ñ asserẽdo sed
negando intulit. Harũdinẽ
quippe mox ut aura cõtinge¬
rit in partem alt̾am flectit.
Et quid per harũdinẽ nisi car¬
nalis animus designat᷑ qui
mox ut fauore uel detractiõe
tangitur. in partem qͣm libet
inclinatur: Si enĩ ab huma¬
no ore aura fauoris flauerit
hylarescit: extollit᷑ totumq
se qͣsi ad grãm inflectie. secd sĩ
inde uetus detͣctionis eruꝑit
unde laudis aura uenie¬
bat: mox hunc quasi in par¬
tem alt̾am ad uim furoris
inclinat. Sed harũdo uẽto
agitata iohes non erat.quia
hunc nec blandum gr̃a. nec
dcuius libet detractio in ira
asꝑum faciebat. Nec ꝓspera
a status sun rectitudine nul¬
la rerũ uarietas inflectebat.
lidemus ammum: inter au¬
ras linguarum positum. Stet
inflexibilis. status mẽtis. Nul¬
la nos detractio ad iram pro¬

Expanded text:
cipulis, quid de eodem Joanne turcipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujus libet detractio ira asperum faciebat. Nec prospera a status sui rectitudine nulla rerum varietas inflectebat. lidemus animum inter auras linguarum positum, stet inflexibilis status mentis. Nulla nos detractio ad iram pro
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt mortui resurgunt
pauꝑes euangeligantur. Et
beatus. qui non fuerit scan¬
daligatus in me. Uisis tot
admirari. Sed infidelium
mens graue in illo scanda¬
lum ꝑtulit: cũ eum et post
tot miracula morientem ui¬
dit. Unde et paulus cdic̃. Nos
autem p̾dicamus xp̃m cru¬
cifixum. iudeis quidem
scandalum. gentib autẽ
stulticiam. Stultum qͥppe
hominib uisum est: ut
pro hominib auctor uite
moreretur. Et inde contra
eum homo scandalũ sũpsit
unde ei amplius debitor fi¬
eri debuit. Nam tanto deus
ab hominib dignꝰ honorã¬
dus fuit: quanto pro ho¬
minib et indigna suscepit.
Quid est ergo dicere beatus
qui non fuerit scandagͥatꝰ
in me. nͥ aꝑta uoce abiectiõ¬
nem mortis sue humilita¬
tem q signare: Ac si paten¬
ter dicat. Mira quidem facio
sed abiecta ꝑpeti nõ dedignor.
Quia ergo moriendo te sub¬
sequor: cauendum ualde ẽ
hominib ne in me mortem
despiciant. qui sĩgna uenerã¬
tur. Sed dimissis ioh̾is dis¬

Expanded text:
iunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Visis tot it, 1454 sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Unde et Paulus dicit: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit. Quid est ergo dicere: Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Joannis dis
Abbreviated transcription (Latin):
de celo uenat suꝑ omnes ẽ¬
cur in carcere positꝰ mittẽs
discipłos rec uirit. tu es qui
uenturꝰ es in alium expec¬
tamus. Tanquam si ig¬
noret quem ostenderat et
an ip̃e sit nesciat: quem ip¬
sum ẽẽ ꝓphetando. baptiqi¬
do. ostendendo. clamarent:
Sed hec citius questio solui¬
tur: si geste rei tempus et
ordo pensatur. Ad iordanis
enim fluenta positꝰ quia i¬
se redemptor mundi eẽt as¬
seruit. missus uero in carte¬
rem. an ip̃e ueniat requitte
torem dubitet. sed queritit
sciat si is qui ꝑseĩmũdum
uenerat. ꝑse etiam ad infer
ad inferos p̃currebat. Ait
ergo. Tu es qui uenturusss
an alium expectamus:
Ac si aperte clicat. Sic̃ ꝓhori¬
nib nasci dignatꝰ es. an en¬
am pro hominib digneris¬
mori infinua. Ut qui nati¬
uitatis tue precursor extitr
mortis eciam p̾cursor fiam
Et uenturũ inferno teñ¬
tiem: quem iam uenisse
mundo nuntiaui. Inde et
inquisitus dominus enume¬
ratis potentie sue miraculis:

Expanded text:
t super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos suos, requirit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? tanquam si ignoret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, torem dubitat, sed requirit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat, per se etiam ad infernad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
ri conũsatione recidere. Mlem̃to
cuius capitis. et cuius fis cor-¬
poris menbrum. Reminiscere
quia crutus de potestate tene¬
braꝵ tͣnslatꝰ es in dei lumen: ⁊
regnum. Per baptismatis sacͣ¬
mentum. sp̃c sci factus es tẽ¬
plum. Ioli tantũ habitatorẽ
prauis de te actib effugare. et
diaboli te iterum seruituti su¬
bicere. quia p̾cium tuũ sanguiˢ
est xp̃i. Quia ueritate te iudi¬
cabit. qui misccłia te redemit.¬

Expanded text:
ri conversatione redire. Memento ri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Talis ergo dilectissimi na-¬
tiuitas decuit dei uirtutem i
dei sapientiam xp̃m. qua nobis
humanitate congrueret et di-¬
uinitate p̃celleret. Hisi enim eẽt
deus uerus nõ afferret remediũ.
Nisi eẽt homo uerus: non p̃beret
exemplũ. Ab exultantib angłis
terra bone uoluntatis hominib
nũtiatur. Uident enim celestẽ
iherłm exom̃ib mũdigentib
fabricari. De quo in enarrabili
diuine piecatis oꝑe qͣntum le¬
tari debet humilitas hominũ
cũ tantũ gaudeat sullimitas
angłorum: Agamus ergo gra-
tias dilectissimi deo patri ꝑ
filium eius in spũ sc̃o. qui ꝓpt̾
dilexit nos misertꝰ est nr̃i et cũ
eẽmus mortui peccatis cũ uiui¬
nouum figmentum. Depona¬
mus ergo ueterem hominem
cumactib suis. et adepti par¬
ticipationem gen̾ationis xp̃i.
carnis renuntiemus oꝑib. Ag¬
nosce o xp̃iane dignitatẽ tuam
et diuine consors nature factus
noli inueter̃e unlitatem degene¬

Expanded text:
tis. Talis igitur, dilectissimi, natis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelorutias, dilectissimi, Deo Patri per Filium ejus in Spiritu sancto, quia propter dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui in peccatis, conviviue figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degene
Abbreviated transcription (Latin):
morte factus est homo. ita se
ad suscepcionem humilitatis
nr̃e sine diminutione sue ma¬
iestatis inclinans. ut manens
qd̾ erat assumens q qd̾ non erit
ueram serui formam ei forme
in qua deo patri est aqualis u¬
niret. et tanto federe naturam
utramq cõsereret. ut nec infe¬
riorem consumeret glif.catio.
nec suꝑiorem mimieret assũp¬
tio. Salua igitur ꝓprietate utriꝰ¬
q substantie et in unam coeũ¬
te ꝑsonam: suscipitur a ma¬
iestate humilitas. a uirtute in¬
firmitas ab et̾nitate mortali¬
tas. Et ad dependendum cõdi
cionis nr̃e debitum natura in¬
molabilis nature est umita
passibili. deus q uerus homo
uerus. in unitat̾ẽ domini tem¬
peratur. ut qd̾ nr̃is remediis cõ-¬
gruebat unꝰ atos idem deihomi-¬
num q mediator et mori posset
ex uno et resurgere posset exal¬
tero. Merito uirginee integri-¬
tati nichil corruptionis intu¬
lit partus salutis quia custo-
dia pudoris fuit edicio uerita-¬

Expanded text:
morte factus est homo, ita se morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formin qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio verita
Abbreviated transcription (Latin):
b legitur. Iemo mundus
ad sorde. nec infans cuius ẽ
unius diei uita suꝑ t̾ram.
Nichil in istam singularem
natiuitatem de carnis cõtu¬
piscentia tͣnsiuit. nichil de
pec̾ci lege maiaũ. uirgo re¬
gia dauitice stirpis eligitur
que sacro gͣuida fetu. diuinq̃
humanamq ꝓlem prius cõ¬
ciꝑet mente qͣm corpore. Et
ne suꝑni ignara consilii ad
inusitatos paueret affatus.
qd̃ in ea oꝑandum erat a sp̃u
sc̃o. colloquio clicit angłico
Nec dãnum credit pudoris
dei genitrix mox futura. Cur
enim de conceptionis noui¬
tate desꝑet. cui efficientia de
altissimi uirtute promito¬
tur:: Confirmatur credentis
fides etiam p̾euntis atcesta¬
tione miraculi. donatur q e¬
lysabech in opinata fecũdi¬
tas. ut qui conceptum dede¬
rat sterili. daturus non du
igitur dei deus. filius dei qui
in principio erat apud deũ.
ꝑ quẽ facta sunt omĩa et sine
quo fc̃m est nichil. ꝓpt̾ libe¬
randum hominem ab et̾na

Expanded text:
us legitur: Nemo mundus us legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dub Verbum igitur Dei Deus, Filiuin principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
cie. ubi natalis est uite. que
consumpto mortalitatis ti¬
sa et̾nitate leticiam. Nemo
ab huius a lacritatis partici¬
patione secernitur. Una
cunctis lecicia. cõmnis est
ratio. quia dominus noster
peccati mortisq destructor
sicut nullum areatu lib̃um
repperit: ita liberandis om̃ib
uenit. Exultet sc̃s. quia ꝓpin-¬
quat ad palmam. Gaudeat
peccator. quia inuitatur ad
ueniam. Anmetur gentilis
quia uocatur aduitam. Bei
nanq filius sccdm plenitudi¬
nem temporis qͣm diuini cõ¬
silii inscrutabilis altitudo di¬
spofuit. reconciliandam auc¬
tori suo nat᷑am generis as¬
sumpsit humani. ut inuen¬
tor mortis diabolus. ꝑip̃am
quam uicerat uinceretur. In
quo confuctu ꝓ nobis inito
magno et mirabili equitatis
iureᷤ certatum est: dum om¬
nipotens dominus cũ seuissi-¬
mo hoste non in sua maiesra
formam eandemq naturam
mortalitatis quidem nr̃e par¬
ticipem. sed peccati totius ex¬
ꝑtem. Alienum quippe ab
hac natiuitate est: qd̾ de õĩ-¬

Expanded text:
tiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis tisa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua majestatformam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
quantulum qd̃ iuuandis
possit prodesse pauꝑib. nr̃e
consuetudini subtrahamꝰ.
Dilectio proximi dilectio
dei est: qui plenitudinem
legis et ꝓpħarũ in hac gemi¬
ne caritatis unitate consti¬
tuit. ut nemo ambigeret
ni contulisset dicente dño
saluatore cũ de alendis iu¬
uandisq pauꝑib loquere¬
tur. Qd um horum fecistis
michi fecistis Fi̾ .ui. se¬

Expanded text:
quantulum quod juvandis quantulum quod juvandis possit prodesse pauperibus, nostrae consuetudini subtrahamus. DelectDei est, qui plenitudinem legis et prophetarum in hac geminae charitatis unitate constituit, ut nemo ambigeret ni contulisset, dicente Domino Salvatore, cum de alendis juvandisque pauperibus loqueretur: Quod uni eorum fecistis, mihi fecistis . + S