comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit. teneamus in¬
declinabilem ut non ad
terrina declinemus con¬
fessionem spei ñre. q̃ est
ofessionem et spẽ que ẽ
est .i. ucrat in promissis.
deus qui repromisit. ea
que speramus. ⁊ sicut d̾s
fidelis est ĩ promissis ita
nos Sibi uult fideles cẽ
in pro missis nt̃is. tenea
trr. s in prouocatõem ca¬
titatis:. que in aĩo est. it
alterius ecemplo ꝓ uoce¬
tur ad dilectionẽ et bñ
operand̾. et est sensus.
fidem et ꝯfessionẽ habe¬
amis qͣntũ ad nos ⁊ cõ¬
sideremꝰ inuicem .s. per¬
fecti minoris eos hortan¬
do et minores perfectos imi¬
tando eos consideremus
nos inuscem dico. non
deserantes terport perse¬
citionis. collectionem
nr̃am .i. collectos in fid̾e
nobiscum. sicut ẽ con¬
suetudinis quibdam nõs¬
ttum qui uł timore per¬
secutiorus ceclunt. uł pro¬
pna pͥsumptione apec¬
catorb. uł imperfectis
ut iusti uideandix rece¬
tes irastatem caritatis. quasi uiter alios non

Expanded text:
occurrerit, teneamus indeclinabilem, ut non ad terrena declinemus, confessionem spei nostrae, quae est confessionem et spem quae esest, id est verax in promissis Deus qui repromisit ea quae speramus: et sicut Deus fidelis est in promissis, ita nos sibi vult fideles esse in promissis nostris. Teneamtur, sed in provocatione charitatis quae in animo est, et alterius exemplo, provocetur ad dilectionem, et bene operandum. Et est sensus: Fidem et confessionem habeamus quantum ad nos, et consideremus invicem, scilicet perfecti minores eos hortando et minores perfectos imitando eos. Consideremus nos invicem dico, non deserentes tempore persecutionis, collectionem nostram, id est collectos in fide nobiscum, sicut est consuetudinis quibusdam vestrum, qui vel timore persecutionis cedunt, vel propria praesumptione a peccatoribus vel imperfectis, ut justi videantur rectes unitatem charitatis, quasi inter alios non
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit. in hoc mser¬
tus est meine. hr̃e tris¬
ticiam. de morte supẽr
cristiciam. de infirmi¬
tate que nocebat. nob.
et qr d̾s misertus est de

Expanded text:
sius In hoc misertus est mei ne haberem tristitiam de morte super tristitiam de infirmitate, quae nocebat vobis. Et quia Deus misertus est e
Abbreviated transcription (Latin):
ad ues hec manisesta
sunt aputa perstringi¬
mius: ut in obscuris
imoremur. Interim
um in fide et coopera
in predicõne et ꝯmi ĩ¬

Expanded text:
aimo Haec manifesta sunt, aperta perstringamus ut in obscuris immoremur. Interim um in fide, et cooperatorem in praedicatione, et commi
Abbreviated transcription (Latin):
.ł uerberatum iuminis¬
trationt ũde dolebatis:
retur auchinus eorum
mag̃ ac mag̃ ⁊ dolor
augeretur nisi cito ad
eos iret. et hoc e qd̃ sub.¬
utiq er uerbiratione.
s ex egritudine. ⁊ hoc

Expanded text:
 verberatum ministratione, unde dolebatis. retur auditus eorum magis ac magis, et dolor augeretur, nisi cito ad eos veniret. Et hoc est quod subutique ex verberatione, sed ex aegritudine. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deueud. mortuoꝵ ad mortalitatem re¬
surgens. Sicut enĩ natus est ante omiria
de deo ut omnia crearet. sic tt̃m de uirgine
natus homo primus resurcexit ut que cre¬
auerat restauraret. ut semper sit primus¬
resorrexit et princeps. unde subdit. ut per
suscitare. et bene primatum ht̃ nõ solũ
qr pͥmogenitus est. s ⁊̃. Qiuia ꝯpla tri¬

Expanded text:
primus mortuorum ad immortalitatem reus Sicut enim natus est ante omnia de Deo, ut omnia crearet, sic iterum de virgine natus homo primus resurrexit, ut quod creaverat restauraret, ut semper sit primus et princeps. Unde subdit: Ut per suscitare. Et bene primatum habet, non solum quia primogenitus est, sed etiam quia complac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ extimore obechstis fid̾i
de hoc autẽ ago gr̃as deo.
guiẽ est dei deformatam restituit. in eam formam dico
in quam formam non ꝑ uos s gr̃a der tradm estis et ꝑ
serui autẽ fc̃ĩ estis iusticie ꝯsentiendo et operando. Seq̃r
Iumanum dico
nus ostendit apłc nõ esse
peccand̃. hic dicit qͥd dein.
ceps sit agend̾ .ẜ. ut ser¬
uiatur iusticie de quo nul¬
lus est qui possit se excusa¬
re qr nullus est qui ñ pos¬
tatẽ. qd̾ tc̃ ẽ per gratiam.
ft̃ ne religio rͥana .q. im¬
portabilis et aspera ude¬
precipit .s. ea m̃sura ser.
labamnur peccõ cũ utiq
propñsuis deberet serui¬
re deo qͣm peccõ. quippe
cum ħ salus illic damp¬

Expanded text:
non ex timore obedistis fidei. De hoc autem, ago gratias Deo, st forma quae imaginem Dei deformatam restituit. In eam formam, dico in quam formam non per vos, sed gratia Dei, traditi estis, et per servi autem facti estis justitiae, consentiendo et operando. VERS. umanum diconus ostendit Apostolus non esse peccandum. Hic dicit quid ceps sit agendum, scilicet ut serviatur justitiae, de quo nullus est qui possit se excusare, quia nullus est qui non postate, quod item est per gratiam. Et ne religio Christiana quasi importabilis et aspera videpraecilabamur diabolo: cum utique propensius deberet serri Deo quam diabolo, quippe cum hic salus, illic dam
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia ad quisunt ad uitam. hanc igitur apłs
scit et profunda sapientie que est de reb sp̃ua¬
nim duuitiaꝵ hũanaꝵ res sublimis et ꝓfunda
cogritio est apd̾ dm̃ qui solus sicut sunt oĩa in¬
tuctim. ad cuius noticiam omnnis sensus nr retũ
pro quib cepit de sapĩa et scĩa ⁊ hoc est. quam
in oprehensibilia sunt iudicia eius .i. dispotio
pletiones dispotiones. qr nec in exhibitione potꝰ
cognosci quod disposuit. deinde utens uexbis ysaie
altam ẽẽ dei sapĩam probat subdens. Quis enĩ¬

Expanded text:
videntia acquisivit ad vitam. Hanc igitur admirscit, et profunda sapientiae, Haimo quam humanarumque rerum sublimis et profunda cognitio est apud Deum, qui solus sicut sunt omnia intuetur, ad cujus notitiam omnis sensus noster repro quibus cepit de sapientia et scientia. Et hoc est: Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, id est dispositions, id est impletiones dispositionis, quia nec in exhibitione potest cognosci quod disposuit. Deinde, utens verbis Isaiae, altam esse sapientiam Dei probat subdens: Quis eni
Abbreviated transcription (Latin):
sensum hm̃s ad discu¬
ciendam iusticiam iudi¬
cioꝵ dei. ad discuciendam
indignis denegatpo. scĩo quod sicut impes¬
aibilitas: ta et inqpitas non est ap̃ dĩb. et
scio quod siubis resistit. ⁊ humilib dat gr̃am.
Illud uͦ obscurum quare quib dam cignis dat.
quibdam negat. aliꝙͥ ergo est in abdito ⁊ pro¬
fundo iuditioꝵ dei siłr nec illud ꝑspicuum est.
quare hoc mͦ saluauerit uideos et gentes. ut pri
ꝑ mitteret eos ocludi in in fidelitate. Si quis ergo
querat quare sic saluantur. cum multi alii modi
saluationum siit. hoc se nescire ꝑ ammirationẽ

Expanded text:
sensum habemus ad discutiendam justitiam juDei, ad discutiendam aliis denegatur. Scio enim quod sicut impossibilitas, ita et iniquitas non est apud Deum; et scio quod resistit superbis, et humilibus dat gratiam. Illud vero obscurum est, quare quibusdam indignis dat, quibusdam negat. Aliquid est in abdito et profundo judiciorum Dei. Similiter nec illud perspicuum est, quare hoc modo salvaverit Judaeos et gentes, ut prius permitteret eos concludi in infidelitate. Si quis ergo quaerat, quare sic salvantur, cum multi alii modi salavationum sint, hoc se nescire per animi rationem
Abbreviated transcription (Latin):
nem. finem uero. habetis pitam et̃ .i. metitum
et fine uite habetis utam que est sine fine. Seq̃u¬
upendia eiũ
uere finis illoꝵ est mors
que mors eterna est stipẽ
pro pecc̃o. uita ã et̾na que
est fitus uistoꝵꝑ sola gr̃ã¬

Expanded text:
exitu et fine vitae, habebitis vitam quae est sine fine. Stipendia enim, Vere finis illorum mors quia mors aeterna est stipendia pro peccato. Vita autem aeterna, quae est finis justorum sola
Abbreviated transcription (Latin):
habiustis dico in illis tiurpi¬
tuclinib peccatoꝵ. in quib
nune. cum sane m̃tis estis.
horrore etubescentis. et erubescendo corrigents ⁊ no
facit pricia ab horcete. et magis ob nonos gr̃e. Sequit᷑.
macunis plena. ex pena scalorib ẽ mancipata de t᷑a

Expanded text:
habuistis dico, in illis turpitudinibus peccatorum, in quibus, nunc, cum sanae mentis estis. horrore erubescentis, et erubescendo corrigentis. Et facit priora abhorrere, et magis obnoxios gratiae.maculis plena, et poenarum squaloribus est mancipata. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
uitetis peccato. ninc ã conuersi estis lib̾ati estis ap̾¬
cato cuius tunc serui eratis. Nõta qd̾ supra dxcio
eos liberos fuisse isticie ñ liberatos. Nunc ã apcoco
si libos dicit. Ne sibi hoc tribuant. s dicit ꝓuide
ac ingilant̃ liberatos referens hoc ad illam dñi
snĩam. si filius uos lib̾aũit u̾e lib̾i enitis. s hoc
uoluntas que in malis lib̾a est. qi delectatur malis.
ideo nõ est in bonis libera qr liberata ñ ẽ. uͦ põt hõ
aliquid boni uelle nisi adiuuctur ab eo: qui malũ
pot̃ uelle. et iõ uigilantissime. ħ c̾xit. libatos a
peccõ. ⁊ sin liberos iusticie. lib̾m enĩ arbitͥum usq
a d̾o inpeccatore sĩ piit. ut pet ip̃m peceent ingãte.
Omnes ã qui cum delectatione peccant et qͥb pla¬
cet qd̃ eos lib̾et lib̾i ergo a iusticia ñ sunt nisi
arburio lib̾tatis. liberati ã ꝑ peccõ sĩ sunt nͥ gr̃a

Expanded text:
viretis peccato. Nunc vero cum conversi estis, liberati estis a peccato, cujus tunc servi eratis. Nota quod supradixit eos liberos fuisse justitiae, non liberatos; nunc autem a peccato non liberos dicit, ne sibi hoc tribuant, sed dicit provide ac vigilanter liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Sed haec voluntas quae in malis libera est, quia delectatur malis, ideo non est in bonis libera, quia liberata non est; nec potest homo aliquid boni velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Et ideo hic vigilantissime dixit liberatos a peccato, et supra, liberos justitiae. Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum delectatione peccant, et quibus placet, quod eis libet. Liberi ergo a justitia non sunt nisi arbitrio libertatis; liberati autem a peccato non sunt, nisi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
sidentes de iudicio futuro. his in qͣm talib ent
post iudicium. ira .ẜ pena mat̾ialis. et spualis.
et ĩ ip̃o die iudicũ ent eis in dignatio: qr sibi ip¬
sis indignabimtur et interim aute iudicim
post caris ab sołonem erit eis. Tabuło et
Et anguslia in aĩa sola post¬
dignatio ut dc̃m ẽ. uł ita

Expanded text:
t post judicium ira, id est poena materialis vel spiritualis: et in ipso die judicii erit ejus indignatio, quia sibi ipsis indignabuntur; et interim ante judicium post carnis absolutionem erit eis tribulatio et angustia, in anima sola; posdignatio, ut dictum est. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
quas nouas uellent inclucere ꝙ non possunt. qi
eis nõ pocessit uerbum der nͥec soli accepeñt
betis mutare quod traclidi. qr an precessit . uͥ. d̾i.
a uor ad nos ĩmo a nobis ad uos. iõ ita arguit
eos. qr sic se iactabant corinthii. qr̃ benefici¬
um darent accedentes ad fidem non accipe¬
rent. et exemplo eoꝵ cetere ganes uocaren¬
imino in alios plures. et ideo qd̾ alii tenent
tenete. Idẽo sic arguit eos qr tales se p̾bebãt
elatione uanitaris.q. si psi non obedirent uer¬

Expanded text:
quas novas vellent inducere quod non possent. Quia ab eis non processit verbum Dei, nec soli acceperunt, betis mutare quod tradidi, quia an processit verbum Dei a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarensi dicat: Non, imo in alios plures. Et ideo quod alii tenent, tenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praebebant elatione vanitatis, quasi si ipsi non obedirent ver
Abbreviated transcription (Latin):
structionẽ et caute¬
lam ecce nõ tacet di¬
cens futuro pestifere
doctae uiros. ut pre¬
monita ecc̃a sit sol¬
corde. qr in nouissi.
tp̃rib. cõutra que
modo amplius ui
afide. unde supra
nusi uenerit disces¬
domus dei ne depo¬
limis ut supra dc̃ma

Expanded text:
structionem et cautelam Ecclesiae non tacet, dicens futuros pestiferae doctrinae viros ut praemonita Ecclesia sit solcorde: Quia in novissimis temporibus, contra quae modo amplius viga fide, unde supra: nisi venerit discesdomus Dei ne depolimis, ut supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
minum. s demoni¬
orum .i. hominum.
hoĩm dico. loq̃nciũ
m̃daciũ in ypocrisi
.ĩ. insimulata religi¬
piscentie. et signo m̃¬
dacũ aperie notabi¬
lem ut om̃s caueãt

Expanded text:
moniorum, id est hominum Hominum, dico, loquentium mendacium in hypocrisi, id est in simulata religipiscentiae, et signo mendacii aperte notabilem, ut omnes caveant
Abbreviated transcription (Latin):
promissionẽ ẽt iura¬
mentum i quib im¬
possibile ẽ dm̃ m̃rti¬
ri habeamus. in pro¬
cellis temptationũ.
fortissimũ solacium
ẜ quod in ommi ad¬
uersitate nos facit
fortes uolentes ad
horam pati ut me
ternũ regnemus.
fugimus ad de

Expanded text:
promissionem et juramentum, in quibus impossibile est Deum mentiri, habeamus, in procellis tentationum, fortissimum solatium, scilicet quod in omni adversitate nos faciat fortes, volentes ad horam pati ut in aeternum regnemus. fugimus ad te
Abbreviated transcription (Latin):
dicantes dent locum ire dei. s si uult bonus ut
deus inimnicum ꝑumat. uͥ gͦ ẽ iłid c̃iligrte ĩninũ¬
cos uros. et beriefacite his qui oderunt uos ⁊ ilud nõ
recłlintes malum pio malo. nonne hoc est recllere:
malum piomalo. ⁊ non chiligit. nec bonum facit ũ
as suis uelut a dño uinchicri in quo discernunt᷑.
s bonus magis cupit cortigi inumicum quara puni¬
ri ⁊ cum deus punit non delectatur de pena inimi¬
cesciuanda est uindẽa. unde ait. date locum ire .i.
uindicte dei uł ire adu̾satioꝵ illedat locum ad
uersarii qui per mittit ad utesario façere quod
uultiet debetis dart locum ice dei. Scaiptumẽ¬

Expanded text:
dicantes dent locum irae Dei. Sed si vult bonus, ut Deus inimicum puniat, ubi ergo est illud: Diligite inimicos vestros, benefacite illis qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro malo? et non diligit, nec bonum facit inicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimireservanda est vindicta. Unde ait, date locum irae, id est vindictae Dei, vel, irae adversariorum. Ille dat locum irae adversarii, qui permittit adversario facere quod vult. Et debetis dare locum irae Dei. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in apocalipsi sc̃ cla¬
mant. uindica domine saniguinem nr̃m. qd̾ qͣliter
oporteat accipi. non est pretereundẽ. ne uidean¬
tur sancti p̃ eo saturand̃ odium desiderare uini¬
dictam quod ab eoꝵ perfectione longe est. Nongͦ¬

Expanded text:
quem in Apocalypsi sancti clamant: Vindica, Domine, sanguinem nostrum . Quod aliter oporteat accipi, non est praetereundum, ne videantur sancti, propter exsaturandum odium desiderare vindictam, quod ab eorum perfectione longe est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ita uult intelligi.
xium reprehensio¬
ni. ut talis eligat᷑
torm. ceteri grex dicantur. unius uxoris
uirum .i. monoganuũ post bap̃m. Si enim ⁊
ante bap̃m ꝯiugem hũit que obierit non ei in¬
putatur. cui prorsus nouo. nec stinta. nec alia
que añ fuetunt: obsunt sobrium. nam ⁊ minis¬
tr templi prohibertar uĩmim et siceram bibe
ne ebrietate grautatur corda eoꝵ. et ut sensus
uuigeat semper et temus sit. prudentem. in oĩb
agendis. hoc dicit contra eos qui sub noĩe sim¬
płicuans eccusant stulticiam sacerdonũ orna¬
dum. iurtutib uł moni. et messu. Et hĩtu et ser¬
mone coĩ. pudicum .i. uereenndũ hospitalem.
s̃ qui in hoc ante consueuit. doctorem .ẜ qui hãt
gr̃am docendi. qͣuia in nocens absq sermone. con¬
nefsatio qͣttũ stemplo prodest. tr̃ silentio nocet.
nam latratu canũ. ⁊ baculo lupi arcendi sunt:
unde: maledẽs canis nõ ualens latrare: Con
uinolentũ qui hoc frequenter agat. qr uent᷑¬

Expanded text:
ita vult intelligi, xium reprehensioni, ut talis eligatur cujus comparatione caeteri grex dicantur. Unius uxoris id est monogamum post baptismum, si enim et ante baptismum conjugem habuit quae obierit, non ei imputatur cui prorsus novo nec stupra, nec aliqua quae ante fuerunt obsunt. Sobrium. Nam et ministri templi prohibentur vinum et siceram bibere, ne ebrietate graventur corda eorum. Et ut sensus vigeat semper et tenuis sit. Prudentem in omnibus agendis. Hoc dicit contra eos qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. Ornatum virtutibus, vel motu, et incessu, et habitu, et sermone communi. Pudicum, id est verecundum. Hospitalem, scilicet qui in hoc ante consuevit. Doctorem, scilicet qui habet gratiam docendi, quia innocens absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; nam latratu canum et baculo, lupi arcendi sunt. Unde: Maledictus canis non valens latrare. Non vinolentum, qui hoc frequenter agat, quia vent
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u . no. sũ sanctis enim¬
datum est in sp̃u uidere
remota ergo sibi caueãt¬
illi quoꝵ auctus magr̃m
non latent. uobucũ sũ¬
dico gandens ⁊ uidens.
u quia iudeo orlinem¬

Expanded text:
scum sum. Sanctis enimdatum est in spiritu videre remota. Ergo sibi caveanilli quorum actus magistrum non latent. Vobiscum sudico, gaudens et videns, id est quia video, ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit et uidens firma
facit circa eimangelium. quia gandere se
dicit in dispositione conuersationis eorum
et fidei stabilitate ut scientes unde placea¬
tur deo in eo fierent firinores. et quando¬
quidem bene statis. Sicut ergo. fidei fũ¬
Damento accepistis. boua eium fuit acceptio¬

Expanded text:
ivit. Et videns firmamfacit circa Evangelium, quia gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum et fidei stabilitate, ut scientes unde placeatur Deo, in eo fierent firmiores. Et quandoquidem bene statis, sicut ergo fidei fundamento accepistis, bona enim fuit acceptio
Abbreviated transcription (Latin):
sope de hoĩb sicut ꝑ u¬
nimaa apparet sacre scͥb¬
turt loca qd̾ nobuto ere¬
resisbet: dere et recte uiucte contra quod carnales
in uoluntatibus suis uiuentes. sic solent sicut dc̃m ẽ
murmirate et loqui aduersus dema. et uoluntati ei.

Expanded text:
aepe de hominibus, sicut pmera apparet sacrae Scripturae loca, quod nolunt credere et recte vivere, contra quod carnales in voluptatibus suis viventes sic solent, sicut dictum est, murmurare, et loqui adversus Deum, et voluntati ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
co. non scrutor. inscrutabilia enĩ sunt iuditia di.
pt̾ia notand̃ est ꝙ obduratio dei tm̃ tp̃ialis ẽ. ob¬
durat eni tp̃iałr nõ ab eterno. repiobatio uero
alia est ab eterno. alia tpralaer. que ã tp̃ralit̾
est idem est qd obduratio .s. discertio. que ã ab
eterno est: hoc est qd d̾s aliquẽ p̾scit dampnan
dicis itaq q dixerat. cui uult miseretur. et ꝙ̃
uult in durat. uidebatur earnali. qd̾ sicut non
ex m̃cas est qd miseretur. ita non ẽẽ ex meritis
ꝙ obdurat oidebatur etiam er uoluntate dei
esse cui tisisti nõ ꝑotest. qd̃ aliquis est malus
quare in quiritur adhus. ĩ. postquam estat ex
uoluntate dei Ee obdurationem. cur in quam
qr unde alius sit bomis. alius sit mnalius nõ
est opus hoc in quitei qr talis erit quisq qua¬
lem nult deus eum sẽ. uoluptati enĩ euis aͥ
uoluntate euis est. aliquis bomis uł malus di¬

Expanded text:
co, non scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. co, non scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. Obdurat enim temporaliter, non ab aeterno. Reprobatio vero alia ab aeterno, alia temporaliter. Quae autem temporaliter est, idem est quod obduratio, scilicet desertio. Quae autem ab aeterno est, hoc est quod Deus praescit aliquem mihi, quia dixerat, cui vult miseretur, et quem vult indurat, videbatur carnali, quod sicut non ex meritis est quod miseretur, ita non esse ex meritis quod obdurat. Videbatur etiam ex voluntate Dei esse, cui resisti non potest, quod aliquis est malus. est quare inquiritur? Adhuc, id est postquam constat ex voluntate Dei esse obdurationem, cur, inquam, quaeritur unde alius sit bonus, alius sit malus? non est opus hoc inquiri, quia talis erit quisque, qualem vult eum Deus esse. Voluntati enim ejus, qui voluntate ejus est aliquis bonus vel malus di
Abbreviated transcription (Latin):
bomi uł mali egisse. et promerias ad corpora tetcena
dercusas Ee. hoc ã pirespuit catholica fides. fꝑ euidẽ¬
tem apłi senteaitiam qua ait. cum nond̾ nan eẽnt
aut aliquid bor uł mali egissent. Melior est ergo
fidelis ignorantia: qͣm temeraria scĩa. ergo cuius
uult miseretur gratuita nĩa. et quem uult indu¬
rat uerttate rectissima. Cliis porro tam impie de
sipiat. ut dicat dm̃ malas hoĩm uoluntates quas
gratis datur. obdurat ã scd̃m iudicium qd̾ meri¬
tis redditur. uñ datur intelligi ut obduratio dei
sit non misereri ut non ab illo irrogetur aliqͥd
quo sit hõ det̾ior. s tm quo sit melior nõ itroge
qr nullus dampnatur nisi equissima iusticia s
cur pocius hunc quam illum liberet: uł non
liberet. scrutetur qui pͭ. tam magnũ ꝓfund̾ iudi¬
ciorum dei u̾ntã caneat p̾cipitium. quare illum¬
ergo liberet et nõ illura. nolo ut ame q̃ras. homo
sum profund̾ nimis eẽ aduerto. si penetro exꝑaues¬

Expanded text:
boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait, Rom. 9: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent, etc. Melior est ergo fidelis ignorantia, quam tevult miseretur gratuita misericordia, et quem vult indurat veritate rectissima. Quisipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas gratis datur; obdurat autem secundum judicium quod meritis redditur. Unde datur intelligi ut obduratio Dei sit, nolle misereri, ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non irroget nullus damnatur nisi aequissima justitia. Sed cur potius hunc quam illum liberet, vel non liberet, scrutetur qui potest tam magnum profundum judiciorum Dei, verumtamen caveat praecipitium. Cur ergo illum liberet et non illum, nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis esse adverto, non penetro, expaves
Abbreviated transcription (Latin):
tos debitum uidicium dei duceret. nisi eius in de¬
bita nũa subueniss. Non gͥ intelligendum est qd
eos ob dirate d̾r. q non eoꝵ misetetur nec qr impel¬
lio ut peccent. eoruĩ ã non miseretur quib grãm
non ẽẽ p̾bendam emutatem occulissima udicat ⁊¬
ab humanis sensib remonissua radicat qͣm non
honorem in debium donat cui uist dei gr̃a non
multi de isto profundo querentes reddtre rõnen

Expanded text:
tos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indetos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita misericordia subvenisset. Non ergo intelligendum est quod eos obdurare dicitur, quia non eorum miseretur, non quia impellit ut peccent, eorum autem non miseretur quibus gratiam non esse praebendam aequitate occultissima et ab humanis sensibus remotissima judicat, quam non honorem indebitum donat cui vult Dei gratia, non Multi de isto profundo quaerentes reddere ration
Abbreviated transcription (Latin):
meritum mĩe. ne gr̃a uacu¬
etur. si non grats dat᷑. s m̾itis redditur. m̃itũ ã ob¬
durationis est pect̃m tecius masse dampnate. ne ob¬
tire. nec digni sit. piec merentur pocuis ut imꝑ
ciatur. hoc dugna siuit. hoc merentur. Quis quis
g᷑ obduratus est. se obcluratum debite. et quisqͥs
adiutus est. se adiutum gratis agnoscat. misetur
gͦ magna bonitate. et obclurat nulla iniquitate.
ut nes liberatus de suis meritis głetur. ne dempna¬
tus uisi de suis merits ⁊q̃ratur. Sola enim grana
redempton discernit aꝑditis quos in una ꝑdinoĩs
ocreuerat massa ab ongie ducta perditionus cã
coĩ uniũsum quippe genuis humanũ tam iusto
dei uiditio in a postatica radice dampnatũ ẽ. ut ⁊̃
si mulus in de liberapetur: nemo recte poss dei ui¬
tuperare uisticiam. Illis uͦ qui oꝑant᷑. ostũdͣtur
plurib nõ liberatis. et in dampnatioue iusta dere.¬
lictis quid omeruiss unũsa ꝯsꝑsis. et quo ⁊̃ is¬

Expanded text:
meritum, ne gratia evacuetur, si non gratis donatur, sed meritis redditur. Meritum autem obdurationis est peccatum totius massae damnatae, netur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non iatur, hoc digni sunt, hoc merentur. Augustinus Quisquis igitur obduratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam is
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m est ꝙ accipimus.
accipit qd accipit qͣm cauend̾ est igitur male ac¬
cipete bonum qr male acceptũ ob est malis. sicut
eꝯu̾so mala patienter portata ꝓsunt bonis ut
rium euchatistie qͣm a xp̃o traclitũ ẽ. et qͥ si de¬
uota m̃te accetlit ad encharistiam. uł in uolun.¬

Expanded text:
m est quod accipimus, accipit. Quam cavendum est igitur male accipere bonum, quia male acceptum obest malis, sicut ediverso, mala patienter portata prosunt bonis, ut rium eucharistiae quam a Christo traditum est, et qui non devota mente accedit ad eucharistiam
Abbreviated transcription (Latin):
iam pec alios ꝯu̾sis. non
auod hoc non facerem. s
omigis s malebam iace¬
re fumdamentũ fidei ubi
non etat qͣm super alice
predicationem. hoc aritẽ
aphetico testimonio ꝯfir¬
mat dicens sicut scͥptũ¬

Expanded text:
jam per alios conversis, non quod hoc non facerem si contigisset, sed malebam jacere fundamentum fidei ubi non erat, quam super aliorum praedicationem. Hoc autem prophetico testimonio confirmat dicens, Sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc ideo dicit. qr et
hos p̾occupare festinat.
et qr ad illos dificile
iter fuit ꝑseudo apłis
iõ tardare licuit. cum
in quam illuc proficis¬
sericordia. sꝑo ꝙ iude

Expanded text:
 Hoc ideo dicit, quia et hos praeoccupare festinat, et quia ad illos difficile iter fuerit pseudoapostolis, jam tardare licuit, cum, inquam, illuc proficissericord
Abbreviated transcription (Latin):
meam puelicationem ẽẽ ueram. Ut erũ uerus
eĩt et inmolabilis de u̾bo dei intellectus. festi¬
hanit apłs gentes uecitate imbuere. DRapt
posus uerure ad uos. et
ꝓhibitus sũ usq ad huo
quod nunc absoluit os¬
tendens qua causa sto ĩ¬
pecditus ut. ẜ. excluderet
cit uenire romam quod
olim optauerat uentu
iturus. ita subdens. uẽ¬

Expanded text:
meam praedicationem esse veram. Ut enim verus esset et inviolabilis de verbo Dei intellectus, festinavit Apostolus gentes veritate imbuere. Propteposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc. Quod nunc absolvit, ostendens qua causa sit impeditus, ut scilicet excluderet cit venire Romam, quod olim optaverat, ventuiturus, ita subdens: VE
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare ait legi mñtis
sus et se captiuare. uñ¬
A intelligitur homo ille de scribi qui nondũ
est sub gratia. et quia captiuat me gͦ. ego homo. sũ¬
u felic. quia nacus est sub peccõ hostem secum hñs
peccatum. per quod aditum hãt ad illum satha¬
nas. gradus enĩ fabricauit adam ꝑ quos ad filios eus
expoliator accedat. nsi clemtissimus cdñs protegat.
nisi aliquis magnus. s ecce quis me liberabit. ñ lex
moysi ñ proptie uires liber arbitrii. s gr̃a dei ꝑ iħm¬
remissione peccatoꝵ accepta homo releuetur. ut
de cetero possit respicere presso ꝑcccs. Potest enĩ hõ
exhoneratus malis resistere ad u̾satio recepta po
testate otra illum dum adiuuatur a deo. ⁊ atten¬
de quod hic indcit quartam legẽ fidei patiorem
lege moysi quam et gr̃am uocat . iͦii. enĩ leges ĩ
hac serie memorantur. ẜ lex nature. lex mbrorũ
q̃ pio una cum lege petã accipitur lex moysi qͣrta
lex fidei. et notatur hic tercius actusr .i. status hoĩs

Expanded text:
repugnare ait legi mentis suae, et se captivare. Unde intelligitur ille homo describi qui non est sub gratia. Et quia captivat me, ergo VERS. Ambrosius quia natus est sub peccato, hostem secum habens peccatum, per quod aditum ad illum habet Satanas. Gradus enim fabricavit Adam per quos ad filios ejus exspoliator ascendat, nisi clementissimus Dominus protegat. nisi magnus aliquis. Sed ecce quis me liberabit? non lex Mosi, non propriae vires liberi arbitrii. Sed gratia Dei per Jremissione percepta, homo relevetur, ut de caetero possit resipiscere presso peccato. Potest enim homo exoneratus malis resistere adversario, potestate recepta contra illum dum juvatur a Deo. Et attende quod hic inducit quartam legem fidei, potiorem lege Mosi, quam et gratiam vocat. Quatuor enim leges in hac serie memorantur, scilicet lex naturae, lex membrorum, quae pro una cum lege peccati accipitur, lex Mosi, quarta lex fidei. Et notatur hic tertius actus, id est status hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
pugna. lucta. Unde subdit. igitur ego iꝑ: ⁊ c̃. ꝙ. qr
mente condelector legi ⁊ ex carne captiuus clucor
gͥ ego ipse .i. unus et idem proisus m̃te ⁊ carne s̾¬
uio. s mente seruio legi dei nõ ꝯsenciendo pectõ
carne ã seruio legi peccati. ꝯcupiscendo. Ig̾itur
ego ipse seruio in carne. ego ipse sermo inmente. ñ
enim duco sumꝰ uiter nos contrarii de diuersis prin¬
cipiis uenientes. s ego ipse mẽte seruo legi dei car¬
ne ã seriuo legi pecti quamdui langnor obluctat᷑
ne. Non enĩ sunt due nature ꝯtrane ut mani chei
mencuintiro. s ex itroq unus homo est. qr umis d̾s
est. a quo fo̾s est homo. m̃te gͥ ñ ꝯsentio carue con¬

Expanded text:
pugna, lucta. Unde subdit: Igitur ego ipse etc.. Quasi dicat: Mente condelector legi, et carne captivus ducor. Igitur ego ipse, id est unus et idem prorsus, mente et carne servio, sed mente servio, legi Dei, non consentiendo peccato, carne autem servio legi peccati, concupiscendo. Ergo ego ipse servio in carne; ego ipse servio in mente. Non enim duo sumus inter nos contrariis de diversis principiis venientes, sed ego ipse mente servio legi Dei. Carne autem servio legi peccati, quandiu languor obluctatur ne. Non enim sunt duae naturae contrariae, ut Manichaei mentiuntur, sed ex utroque unus homo, quia unus est
Abbreviated transcription (Latin):
cupisc̃a. et ad carnẽ pertineant corporis mubra
quod cum ẽẽ destraerit: caro erit. s iam uiciatal
uiciosa non erit. hoc enuim est ꝯcupiscle uicium
quod mens quidem non ex se. s ex carne ꝯtraxiti
slt̾tłra quippe humana non opere dei cum uitio
primitus instititta. s ex uoluntatis arburro pri¬
orum hominũ uemente uitio est sauciata. seq̃y
re. s per ficere. qr nõ nicħ facit. rebellat enĩ¬
cupiscentia. et non consentit. delectat uxor alie¬
na. et non annunit. mentẽ auertit in secretariũ
m̃tis intrat. uidet foris stipentẽ ocupiscĩam et in¬
monet malũ desid̾ium. s nõ persicit malum
qr non pertrahit ad malum et in isto bello ẽ tota

Expanded text:
cupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membracupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membraquod cum esse destiterit, caro erit; sed jam vitiata vel vitiosa non erit. Hic enim est concupiscentiae vitium, quod mens quoque sed ex Natura quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, ita ut re, sed perficere quasi dicconcupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et inmovet malum desiderium, et non perficit malum, quia non pertrahit ad malum, et in isto bello est tota
Abbreviated transcription (Latin):
ite sc̃s ex fide. non isentiendo ei sunt enũ desideria
mala. s si nõ regnant ipse ñ facit. faceret ã si con¬
sentiret. M̃ otus enĩ desiderioꝵ maloꝵ nõ ipse oꝑa¬
batur quib non ꝯsentiebat ad per pegͤanda pectata
Multũ u̾o fallit᷑ homo qui osenciens ocupiscencie car¬
nis sue. et qd illa desidexat decernens fac̾e. ⁊ stat¬
odit. quia malum eẽ nouit et ipse facit. q facere sta¬
tuit. Si uͦ ⁊̃ illd̾ actlat ut quod fac̾e statuit incorde
ut nͨ se ip̃m agnoscat. qñ clĩ extoto ip̃e sit. ⁊ corde
statuente. et corpore implente ad huc se ip̃m ẽẽ ñ
putat. Qui gͦ dicit. nõ ego oꝑ. il si tmmodo ꝯcupis
ministerio corpons perficit. m otum porro illicit de¬
siderũ cui nõ obecliendo si eũ oꝑannr. id̾o ⁊ nos
ria pect̃. s iam nos ea nõ operamur. non eis obe¬
diendo. s qd̾ in nobis hĩtat peccm̃ eadem ꝯmonẽ¬
do. et magnum est hoc qd̵ cum sit ex carne cõ¬

Expanded text:
 iste sanctus ex fide non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, sed si non regnant, ipse non facit. Faceret autem si consentiret. Motus enim malorum desideriorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Multum vero fallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere, et statuodit, quia malum esse novit, et ipse facit quia facere statuit. Si vero etiam illud addat, ut quod facere statuit in corde, ut nec seipsum agnoscat, quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente, et corpore implente adhuc seipsum esse non putat. Qui ergo dicit, non ego operor illud, sministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo, non cum operamur: ideo et nos ria peccati, sed jam nos ea non operamur, non eis obediendo, sed quod in nobis habitat peccatum eadem commovendo. Et magnum est hoc, quod cum sit ex carne con
Abbreviated transcription (Latin):
qi non operanir. qd̵ approbat. et hoc est. ũe sub p̾cõ
catum it appareat pecc̃m per mandatũ qũo enim
apparet si ignoratur. s ignoro. sic dcs̃ ẽ hoc loco.
ut intesligatur nõ approbo sed̃ hanc locunonẽ. dĩcit
dominus peccõnb nõ noui nos. Non enĩ eum aliqͥd

Expanded text:
quia non operatur quod approbat, et hoc est, vere sub peccaquia non operatur quod approbat, et hoc est, vere sub peccacatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum ali
Abbreviated transcription (Latin):
oferendas. Mors gͦ ꝯtenclit. s mens nõ ꝯsentit et est
in me quicdlam mortuũ et quictlam uiuum uel
lgc pcc̃ĩ accipi pot̃ ꝯsensus et oꝑatio pcc̃. lex uͦ car¬
nis uł m̃broꝵ ꝑtimus motus ꝯcupiscĩe. ⁊ c̃ .ui. al.

Expanded text:
 parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est  parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex peccati accipitur consensus et operatio peccati. Lex vero carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tu restat infiriuitas. lex que in m̃bris est repugnõs
menti uicium carnis eit. quod ex pena peccati et exͥ
tracluce morts piouenit. S lex ista que est in m̃bs
remissa est regn̾atione sp̃itali. et manet in carnẽ
mortali remissa est. qr reatus solutus est sacram̃to
quo renascunt᷑ fideles manet a qi operatur desi¬
Ip̃a enim ꝯcupiscĩa est lex pecc̃ lex autẽ m̃broꝵ uel
carnis est norbidus quidam affectus. uł langnor. qui
omouet illicitum desid̾ium .i. carnalem ocupis cidax
qͣm legẽ pecã uocat q̃ hoc carnale nr̃m captiuui
tenet hoc carui lex ergo carnis me captiuat sub ip¬
sa lege peccati .i. sub ip̃a ꝯcupiscĩa sua. cãptiuum¬
me autẽ clucit. nõ ex mẽte s ex carne. nõ ex toto.
s gc parte. qr mens repugnat et ꝯ delectatur legi deb
sic de ipso apło ꝯuemienter accipitur. qui dicit se
captiuum dua ex carne. mens enũ ñ osentit pocõ
titillanti. sugg̃enti blandienti. q ht alias uttͥnas

Expanded text:
artim restat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desiIpsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius
Abbreviated transcription (Latin):
ergo consentio legi .i legem laudãt uoluntas me¬
a que non ꝯsentit concupiscie carnis quã lex ꝓhi¬
bet que dicit s̃ ocupisces. qd̵ qr nolo: consentio le¬
bat. dum ꝯsentire prohibet. cui in hoc ꝯsentio. qr
m̃bra. et tũ fit in me qd̾ nolo. qd̵ no uult et lex. uo¬
lo gͥ idem cum lege. qr qd s̃ uult nolo. ⁊ tñ fatio. s
ei nõ ꝯsentio. imino legr et testis sum qm̃ bona ẽ. qi
idem uolo qd̾ lex. dicit eis̃ lex. ñ ꝯcuꝑisces et ego no¬
lo ꝯcupiscere. si uellem ꝯtupiscere legi ñ ꝯsentiremr
lune ã qd si uult nolo. et qd uult uolo. ⁊ qd̾ iubet
piscere namq oĩo perfecti est. post ocupiscĩam uo nõ
ire luctatores est. ⁊ laboraatis attende qũo dicat a¬
moti. q̃ est ueniale pect̃m. Si ergo lex d̾r illam nol¬
le. i. ꝓhibere. tc̃ prohibet ueniale pcc̃m. ⁊ iubet ali¬

Expanded text:
ergo consentio legi, id est legem laudat voluntas mea, quae non consentit concupiscentiae carnis, quod lex prohibet quae dicit, non concupisces, quia quod nolo consentio lebat, dum consentire prohibet, cui in hoc consentio; emembra. Et tamen fit in me quod nolo, quod non vult et lex. Volo idem cum lege, quia quod non vult nolo, et tamen facio, sed ei non consentio, imo legi et testis sum quia bona est, quoniam idem volo quod lex. Dicit enim lex, non concupisces, et ego nolo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consentire. Nunc autem quod non vult nolo, et quod vult volo, et quod jubetpiscere. Namque omnino perfecti est; post concupiscentias vero non ire luctantis est, et laborantis. Attende quomodo dicat Amotu quae est veniale peccatum. Si ergo lex dicitur illam nolle, id est prohibere, tunc prohibet veniale peccatum, et jubet ali
Abbreviated transcription (Latin):
tatmr. ⁊ captiuantẽ me .i. cãpriuare me conantẽ
in le pͥes .i. ad osenciendum mente. implendũq
õpere peccatum. uł pocuis eadem lex ẽ mnbrorũ
tinantẽ me in lege. pec. hoc ẽ sub se ip̃a. que est.
in.i .in. Captiuat a̾ me ut p̾ dc̃m est. ex carne.
non go mente. sluid inde sꝑandꝰ łxpectanda est
lib̾eratio in xp̃o. nami ego. spũalis homo qr carnał
in felix. sum. si in mente. s in carue. et quis me .li.¬

Expanded text:
tatur. Et captivantem, id est captivare me conantem, in lege peccati, ad consentiendum mente, implendumque opere peccatum. Vel potius eadem est lex membrorum, tivantem me in lege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est in membris meis. Captivat autem me, ut praedictum est, ex carne, non ex mente. Quid mihi sperandum? Exspectanda est liberatio in Christo. Nam ego, spiritualis homo, quia carnalis, infelix sum, non in mente, sed in carne, etc. quis me li
Abbreviated transcription (Latin):
.o. i concupisco ex carne. et siti assensum prebeo
ex ratione. ad huc confligo. nond̾ uisu magnũ
uł miscricors: et eẽt ccudelis ⁊ alia hr s au
dieus legẽ dicentẽ. nõ o cupisces uicium ag.¬
nouit et oclio bellum hũit: ꝙ uolebat nõ ꝯcupiscere.
et ꝯcupiscebat. Ideo clicit quod nolo facio .i. ꝯcupisco
non qd̵ post concupisciam apłc ait. eat et enm adi
mala trahat luctabatur nõ subiugabat᷑. de se ħ tibi
aponit. ne de hoc despes inte. ⁊stituit tͥ ante ocłos pug¬
nam suam: ne timeres tuam.Si euĩ hoc dñ dixisset
apłs cum uderes ꝯcupiscĩam moueri in m̃bris tuis.
despares et dt̃es. si ad cłm ꝑtinerẽ: nõ sic moueret.
uidẽ ã apłm pugnantẽ. et nolite facere dẽsꝑantem.¬

Expanded text:
 concupisco ex carne; et si non assensum praebeo ex ratione, adhuc confligo, nondum vici. Magnuvel misericors et esset crudelis, et alia hugem dicentem, non concupiscas, vitium agnovit, et odit; bellum habuit, quia volebat non concupiscere, et concupiscebat. Ideo dicit, quod nolo facio, id est concupisco. Non quod post concupiscentiam eat Apostolus, et eum ad mala trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset Apostolus, cum videres concupiscentiam moveri in membris tuis, desperares, et diceres: Si ad Deum pertinerem, non sic moverer. Vide autem Apostolum pugnantem, et noli te facere de
Abbreviated transcription (Latin):
qui et ante me fu¬
erunt in xp̃o Da¬
lutate ampłiatũ
dilectissimũ mͥ ĩ
dño. Salutate ur¬
banum adiutorẽ

Expanded text:
qui et ante me fuerunt in Christo salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino salutate Urbanum adiutorem
Abbreviated transcription (Latin):
płm qui parua respuit digna date qd opositũ
lose. s simpłr. pogaui ti¬
tum. ut uenireo ad uos.
et misi cum illo frẽm.
dem ego et iꝑse tytus
rationib que dñr ues¬
tigia. quia per eas appa¬
ret uoluntas anbona
sit an mala uñ. afruc¬
tib eoꝵ cognoscetis eos̃.
forsan putatis. ꝙ extuse.
nos ap̃ uos .i. quod cau¬
sa eocusanonis qi reus
scit ꝙ nõ ciresiueni uos.
et non supbe hoc dico

Expanded text:
 qui parva respuit, digna date: quod composlose, sed simpliciter. Rogavi Titum venire ad vos, et misi cum illo fratrem Bate, ego et ipse Titus rationibus quae dicuntur vestigia, quia per eas apparet voluntas, an bona sit, an mala: Unde: A fructibus eorum cognoscetis eos Olforsan putatis quod excusamus nos apud vos, id est quod causa excusationis quasi reus scit quod non circumveni vos; et non superbe hoc dico,
Abbreviated transcription (Latin):
cat qr cessit et hutiua fc̃m ẽẽ clamat. Quomodo
eñ ad horam negaret se cessisse. cumi probetur
iudeos timot heum circiuicidisse:. Ille enĩ poss
Cur ⁊̃ dicit se cessisse pp falsos fr̃s si per se factusꝰ
erat: Aut enim cessurus p̃p falsos fĩs nõ cessit. aut
non cessurus p̃p falsos fr̃s cessit. unum enĩ sr luo¬
bus restat intelligi. cessit ergo inuitus non spor¬
te s̃ꝑ illos faciens quod per se non faceret humi¬
lians se legi circumciso timotħo ut dolus ⁊ scan¬
dalum iudeoꝵ cessaret. qui pͥarati erant ꝯmou̾e
tumultum et seditionẽ. s illum filium iudee
in crecumcisum susciperet. et ep̃m ordinaret. de
tãdata erat ubi. dicebatur non oportere eos circum¬
cidi. s iudei credentes cirtumtidebant filios suos
inficauerat donde nec tỹtus ꝯpulsus cirtumcidi. qͥ
de gretis .i. gentib erat. S timotħc filius uidee p̃p¬

Expanded text:
cat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo cat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, cum probetur propter Judaeos Timotheum circumcidisse? Ille enim posset Cur etiam dicit se cessisse propter falsos fratres, si per se facturus erat? aut enim cessurus propter falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum susciperet, et episcopum ordinaret apostolorum inde data erat, ubi dicebatur non oportere eos circumcidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filios suos,nificaverat. Unde nec Titus est compulsus circumcidi, qui de Graecis vel gentilibus erat; sed Timot
Abbreviated transcription (Latin):
sione timotħi reddit ã causam qua compulsus
est facere quod nolebat. s proscandalo p̃ueniẽs¬
calumpnias falsor fim̃ qui parati erant ꝯmo
ueritas eu angłii per ma. ap̃. uos que ht̃ quod
s fides ħ nõ erat ap̃ iudeos qr credenteĩ crecum¬
cidebant filios suos attende diligenter quod
ambrosius ilam litteram improbat quad̾r. nes
adhoram cessisse clicat se cessissẽ. nec ad horam ita di¬
cens. ⁊̃ ytum supraddicit nõ et ꝯpulsum crrcurti¬
Si ã p̃p illos st̃s falsos non cessit. sicut legtur in
quibdam codicib non uoluntate non cessit. sã
cessurum se significauit si illi non eẽnt. s p̃p illos
subitrocductos falsos fr̃s non cessit. Si ergo ceden
cum ledere non deheret. cur etiam exploratores
dicti sunt si hoc illum facere uolebant qd̃ factu¬
rus eratͦ S p̃p istos non fecto. Si ã non erat fac¬
turus sine dubio p̃p istos fecit. latera hoc indi¬

Expanded text:
sione Timothei. Reddit autem causam quare compulsus sione Timothei. Reddit autem causam quare compulsus est facere quod nolebat, scilicet pro scandalo Judaecalumnias falsorum fratrum, qui parati erant commveritas Evangelii permaneret apud nos, quae habet quod fides: hoc enim erat apud Judaeos, quia credentes circumcidebant filios suos. Attende diligenter quod Ambrosius illam litteram improbat, qua dicitur nec ad horam cessisse, cum dicat se cessisse, nec ad horam, ita dicens: Titum supra dixit, non esse compulsum circumcifalsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendcum Ecclesiae non deberet. Cur igitur exploratores dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indi
Abbreviated transcription (Latin):
a tenerent. s ut aliqua contentione. ab ea uos
liberi sumus per fidem xp̃i. qd̃ si eẽt ueritas eu᷑n¬
gelũ ap̃ gentes non maneret. s om̃s uidarza¬
rent. et ideo hic uͥad assertionemi predicationis
sue conferebat. stullatenus uoluit credere cedere
ueritatis p̾dicõnis monstraretur. Et nota qd ĩ his¬
cessimus. ut ita ueritas enuangelii. permia ap̃.
ĩdẽo enũ hic non cessit circumcidendo tytum ne
occionem daret eis qui sine ullã circũcisione di¬
cebant credentes saluos ẽẽ nõ posse. et acceptio¬
nem gñcium. hoc etiam paulum sercture iacta¬
barit. alibi ũo ubi non obfuit circuncidit ti¬
decestanda est. cum illam deus fieri p̾cepit.
hanc sathanas per suas erit. Ideo gͦ non fecit in
tyto qd intymotħo. ut ostenderet illa sacram̃¬
ta nec tanquã uecessaria debere appeti. nec tan¬
qͣm sacrilega debere dampnati. uł scd̃ aliam
litteram. Quidam enĩ codices latini sic hñ uers
cidi. s alibi ad horam cessi. subie. ut in cirtũci¬

Expanded text:
eam tenerent, sed ut aliqua contentione ab ea nos rliberati sumus per fidem Christi. Quod si esset, veritas Evangelii apud gentes non maneret, sed omnes 144 judaizarent. Et ideo hic ubi assertionem praedicationis suae conferebat, nullatenus voluit cedere, ut veritas praediccessimus, ut ita veritas Evangelii permaneret apud Ideo enim hic non cessit circumcidendo Titum, ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant, credentes salvos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire jactabant. Ibi vero ubi non obfuit, circumcidit Tilatria detestanda est: cum illam Deus fieri praeceperit, hanc Satanas persuaserit. Ideo ergo non fecit in Tito quod in Timotheo, ut ostenderet illa sacramenta nec tanquam necessaria debere appeti, nec tanquam sacrilega debere damnari. Vel secundum aliam litteram. Quidam enim Latini codicescidi, sed alibi ad horam cessimus subjectioni, ut in circumci
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in qͣue. re .s. in uistificanone impleuda infirmaba¬
tur. lex per carnami .i. per carnales obseruantias que
non poterant uistificare. uł per carnem .i. per fomi
dita lege arpluuis est incitata. et sic infirmata ẽ
lox litece pes carnem et ideo ei erat impossibile

Expanded text:
 in qua re, scilicet in justificatione implenda, infirmabatur lex per carnem, id est per carnales observantias quae non poterant justificare, vel, per carnem, id est per fomitdita lege amplius est incitata, et sic infirma est lex litterae per carnem, et ideo ei erat impossibile