comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ cȩlestis uitae. S isti ueniente ꝑsecutione in tẽꝑe tẽptatioĩs recessert̃. qͥ radi
ũ habent. qr nullis disciplinȩ studiis sunt eruditi. nullis ꝓbationĩt̃ tẽptationũ¬
utionib emolliti. nec in caritate radicati. Alia cecidert̃ in spinas. Spinȩ st̃ di¬
ne. q̃ multis sollicitudinib m̃tes hominũ pungunt. quȩ ninia cupiditate ho¬
uies abono oꝑe retrahunt. alia ceciderunt in t̾rã bonã. Terra bona fideł elec¬
o conseientia ẽ. quȩ cõm̃datũ sem̃ uerbi libent̃ excipit. ⁊ ad fructũ adducit.
iud reddit centesimũ. ⁊ c̃. Tres ordines ȩccł̃iȩ hic designant᷑. scił coniugati & c̃ti-¬
es. in actiua uita ⁊ cõtẽplatiua. Neb& aũ pͥncipał eẽ diuisio. lusti. alii ac¬

Expanded text:
elestis vitae. Sed isti, veniente persecutione, in tempore tentationis recedunt. Qui radicem non habent, quia nullis disciplinae studiis sunt eruditi, nullis tentationum probationibus emolliti, nec in charitate radicati. Aliud autem cecidit inter spinas, ae, quae multis sollicitudinibus mentes hominum pungunt, quae nimia cupiditate a bono opere retrahunt. Aliud vero cecidit in terram bonam. Terra bona fidelis electorum conscientia est, quae commendatum semen verbi libenter excipit, et ad fructum perducit, et aliud reddit centesimum, etc. Tres ordines Ecclesiae hic designantur, scilicet conjugati et continentes, in activa vita et contemplativa. Debet au
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ enĩ offerenda erat p̃dicatio udȩis quib facta fuerat ꝓmissio. de inceps cũ ẽẽt ru¬
diata ab eis ad gc̃s transferenda. Dicit᷑ gͦ. Nonsũ missus in pͥa ꝑsona ce principds̃¬
nisi ad uidȩos. s tñ aliqñ in p̃figuratione conũsionis gñtiũ aliquos eoꝵ sub aliqua
ens ut afiliis auferant᷑ & dent᷑ gentibus qui sunt canes. donec uidei repudient. Ud
gentiles indigni estis ut uobis p̃dicẽ &e uobis miracła faciã. hec omĩa dicit ut explo¬
sumꝰ. s sub eis existentes saltẽ aliquas reliqͥas uellemꝰ hab̃̾e. sic̃ ẽ curatio filiȩ mec
M istice canes .i. gentiles comedert̃ micas .i. int̾na misteria. iudgi uͦ crustas .i. fig̃as ex¬
teriores. Tunc respondens ihc̃ ait illi. Mulier magna ẽ fides tua. fiat tͥ sicut u¬
ia p̃dicit᷑ a dño fides mulieͤris. q̃ pͥmũ saluatorẽ filiũ dauid deiũ dnm̃ uocat. ad¬
senũ ut dm̃ adorat. Meruit gͦ ut ei dic̾eret᷑. fiat tibi sic̃ uis. Ꝙ puerũ centur ionis

Expanded text:
icatio offerenda erat Judaeis, quibus facta erat promissio, deinceps cum esset repudiata ab eis, ad gentes transferenda. Dicitur ergo: Non sum missus in propria persona, et princips, Judaeos. Sed tamen aliquando in praefiguratione conversionis gentium, aliquos eorum sub aliqua st ergo conveniens ut a filiis auferantur, et dentur gentibus, qui sunt canes, donec Judaei repudient, quasi dicat: Vos gentiles indigni estis ut vobis praedicem, et vobis faciam miracula. Haec omnia dicit ut explosumus, sed sub eis existentes, saltem aliquas reliquias vellemus habere, sicut est curatio filiae meae. Mystice canes, id est gentiles, comedunt micas, id est, interna mysteria, Judaei vero crustas, id est, figuras exteriores. Tunc respondens Jesus, ait illi: O mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut aedicatur a Domino fides mulieris, quae primum Salvatorem filium David, deinde Dominum vocat, extremo ut Deum adorat. Meruit ergo ut ei diceretur: Fiat tibi sicut vis. Quod puerum centurionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tis sac̃dotib cauta responsione. statim infert parabolã. qua &e illos impietatis arqua
ad gentes regñ dĩ transferendũ doceat ł simplicit̃ hȩc ꝑabola ñ de gentib ⁊udeses
idendũ quis fuit hõ iste. homo iste ẽ ds̃. qui om̃s quos creauit pat̾no affectu diligi
qui cũ sit nat᷑alit̾ dñs. tam̃ mauult diligi ut pat̾. quã timeri ut dñs. Uñ in pͥnapio
mandatoꝵ legis ñ dixit. time dnm̃ dñi tuũ. s dixit. diliges dnm̃ dm̃ tuũ ex toto
lste talis pat̃ duos habuit filios. gentilẽ ⁊ iudeũ. ⁊ accedens ad pͥmũ .i. gentilẽ popm̃¬

Expanded text:
tis sacerdotibus cauta responsione, statim infert parabolam qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei transferendum doceat; vel simpliciter haec parabola non de gentibus . Homo iste Deus est, qui omnes, quos creavit paterno affectu diligit; qui, cum sit natura Dominus, tamen mavult diligi ut Pater, quam timeri ut Dominus. Unde in principio mandatorum legis non dixit: Time Dominum Deum tuum, sed dixit: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Iste talis pater duos habuit filios, gentilem et Judaeum. Et accedens ad primum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
latronũ. Qui enĩ ad accipienda munera in templo residebant: ꝓfecto quia qulis
ꝑsequi. aut dantes spũalit̃ necare. Templũ quoq & domꝰ dĩ ẽ ipsa mens ac: on¬
entia fideliũ. q̃ siqñ in lesione ꝓximi ꝑũsas cogitationes ꝓferunt. quasi in spelima¬
cũ eiecissee indignos sac̃dotes de tẽplo. simplices peccatores ad se ꝑ pęniteneã ax¬
dentes pͥus cȩcos in cognitione. & claudos in oꝑatione illuminando. & in uiã re¬
tudinis dirigendo cotidie fanat. Uidentes aũ pͥncipes sac̃dotũ. Seribȩ doleuts
& indignantes de tã manifesta eiꝰ potentia &e eiꝰ laude ꝑpueros celebrata. lale
enĩ ait bñfaciunt pueri quia testimoniũ ꝑhibent ꝙ. scribȩ audire nollent. nec
mat testimonio dauid dicentis. Numqͥd legistis. Ex ore infantiũ ox ẽ. Testes ms¬

Expanded text:
latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversas cogitatiCum ejecisset indignos sacerdotes de templo, simplices peccatores ad se per poenitentiam accedentes, prius caecos in cognitione, et claudos in operatione illuminando, et in viam rectitudinis dirigendo, quotidie sanat. Videntes autem principes sacerdotum, etc. Scribae dolentes et indignantes de tam manifesta ejus potentia, et ejus laude, per pueros celebrata, laborenim ait: Bene faciunt pueri, quia mihi testimonium perhibent, quod Scribae audire nollent. Nec mat, testimonio David dicentis : Nunquam legistis: Ex ore infantium et lactentium
Abbreviated transcription (Latin):
onfessio sui nominis a minorib incipiens ad maiores ꝑueniat. Et intrauit intẽplũ. Quia
uendentes. ut causã destructionis ciuitatis ex iniquitate sac̃dotũ maxime pende
fenderoe. Et eiciebat. Excogitauert̃ sac̃dotes quomͦi p̃dã de poplõ dĩ facerẽt. ut
.s. cet̾aq quȩ offerenda erãt uenderent quã cariꝰ possent. & oblata rursus habe
atos non haberent nũmos uñ emerent. constituerunt nũmularios suos qͥ nũ
accõmodarent. & quia lex uetat acciꝑe usurã. ꝓ illa accõmodatione. leuia
ilula poma scił ce uuas. & legumina recipiebant. quasi hoc peccatũ ñ p̃ ca¬
suc figura simoniaca heresis. Sẏmon enĩ magus uoluit emere abeato petro
e em̃tes de templo. Om̃s enĩ simomaci a templo dĩ. ł sententia hominũ ł ante
aculos pͥuant᷑. Et m̃sas nũmularioꝵ subũtit. Mensȩ istȩ altaria significant.
mularii saẽdotes. qui plus nũmis quã diuino seruitio sunt intenti. Aitaria

Expanded text:
etur, ut confessio sui nominis a minoribus incipiens, ad majores perveniat. Et intravit, etc. Quia urbem endentes, ut causam destructionis civitatis ex iniquitate sacerdotum maxime pendere ostenderet. Et ejiciebat, etc. Excogitaverant sacerdotes quomodo praedam de populo facerent, ut caetera, quae offerenda erant, venderent quam carius possent, et oblata rursus haberent, i paratos non haberent nummos unde emerent, constituerunt etiam nummularios suos qui nummos accommodarent. Et quia lex vetat accipere usuram, pro illa accommodatione levia munuscula, poma scilicet et uvas, et legumina accipiebant, quasi hoc peccatum non praecain hac figura Simoniaca haeresis. Simon enim magus voluit emere a beato Petroi a templo Dei vel sententia hominum, vel ante oculos Dei privantur. Et mensas nummulariorum evertit, etc. Mensae istae altaria significant. Nummularii, sacerdotes, qui nummis plus quam divino servitio sunt intenti. Altaria
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iugo legis p̃ssa fuerat designat. Pullus asinȩ lasciuius ⁊ liber poplm̃ significat
tentibus scripserunt. pullũ solũmͦ adductũ dño memorant: matheus ueroqͥ
reus ex hebreis hebreo sermone scripsit euanglium etiã asiuȩ̨ facit m̃tio
s puida utiq dispensatione. ut quoꝵ scribendo salutẽ quęsiert̃ hos saluan
adño. mistice doceroe ẽẽ p̃figuratos. Et nota qͦd marcꝰ dicit pullũ asine ante¬
ũ in biuio inuentũ. lanua xp̃c ẽ. extraquã gentiũ populus stabat ligatꝰ. ñ in
uant ei. Precipit᷑ aplĩs & dectorib aliis. ut siquid adũsitatis obstitit. siquis pecca¬
salaqueo di aboli solui ꝓhibuerit. &e per confessionẽ adduci dño. ñ tam̃ p̃dica¬

Expanded text:
quae jugo legis pressa fuerat, designat. Pullus asinae lascivus et liber, populum significat gentibus scripserunt, pullum solummodo adductum Domino memorant. Matthaeus vero, qui hebraeus ex Hebraeis, Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse praefiguratos. Et nota quod dicam in bivio inventum. Janua Christus, extra quam populus gentium stabat ligatus: non in serviant ei. Praecipitur apostolis et doctoribus aliis, ut si quid adversitatis obstiterit, si quis peccatores a laqueo diaboli solvi prohibuerit, et per confessionem adduci Domino, non tantum pra
Abbreviated transcription (Latin):
bessariae antistitis uiri meritis ⁊ uirtutib eximii. ut mons in t̾ra tanta loco cede¬
i quantũ incolȩ ciuitatis opꝰ haberent. Cũ enĩ uolens ȩdificare ecclĩam in loco apto
iere angustiorẽ ẽẽ quã res exigebat eoꝗ ex una parte ripa maris ex alia mon
pximo eoartaret᷑ uenit nocte ad locũ. & genib flexis ãmonuit dnm ꝓmissionis suȩ
i nontẽ longiꝰ uixta fidẽ petentis agerae: Et mane facto reũsus inuenit montẽ tm̃
ui reliqͥsse structorib ecclĩȩ. quantũ opꝰ habuerãt. Mistice ⁊̃ complent᷑ hec mi¬

Expanded text:
ns in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse quam res exigebat, eo quod ex una parte rupe maris, et altera monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum, et genibus flexis, admonuit Dominum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus, invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Haec adversum q
Abbreviated transcription (Latin):
nea quererce. cuiꝰ ñ erat tẽpꝰ. qr ꝓpe erat pascha iudȩoꝵ arborẽq maledictione
dãpnare. nͥ qr plebẽ quã uerbo docebat. facto t̾rere uolebat: ficus enĩ ẽ synag
tera legis quȩ extra uerã uiã ducit: Et uenit ad eã. nichilq inueũ in ea nisi fol¬
ꝓ incarnationẽ. folia. uerba st̃ legis & ꝓphãrũ. Uerba inuenit in eis. ñ frue
e ultione punita. hec autẽ diximꝰ. ñꝗ. tota sinagoga fuer̃ abiecta ex qua uti
eruit. quȩ esurientẽ xp̃m pascere bñoꝑando recusauit. quę foliis uerboꝵ ma
iliquo signo anticipari. ut uiderẽt ꝗ ea uirtute qua ficꝰ aruit eadẽ uirtute ini¬
os siccaroe. nisi eoꝵ salutẽ ꝑꝑ pacientiã expectar& Respondens aũ ilic̃. ce c̃. So¬

Expanded text:
uia erat prope Pascha Judaeorum arboremque maledictione damnaret, nisi quia plebem, quod verbo docebat, facto terrere volebat? Ficus enim est Synagttera legis, quae extra veram viam ducit. Et venit ad eam, nihilq Incarnationem. Folia, sunt verba legis et prophetarum. Verba invenit in eis, non frucest ultione punita. Haec autem dixerim, non quod tota Synagoga fuerit abjecta, ex qua, utmeruit, quae esurientem Christum pascere bene operando recusavit, quae foliis verborum siscipulorum animos voluit aliquo signo anticipari, ut viderent, quod ea virtute, qua ficus aruit, eadem virtute inimicos siccaret, nisi eorum salutem per patientiam exspectaret. Respondens au
Abbreviated transcription (Latin):
constitutam meminimus: & consequentis populicurationem
concur sũ aegrotarũ gentium esse tradidimus.: Nunc ergo
diligenter & dicta dñi. & fracta tractanda sunt : ut iud eamus
in superioͬres atq sermo itaut a nobis intelligitraditus estẽiã
ex consequentib eius dem intellȩgentiae accipiat auctorita¬
tem: Miscretur turbae dñs quod triũ secũ maneat: quã
dimittere iaeiunam non uult nein uia prae in aediadeficiat.
Causantur discipuli panes non es setantos quibus expleri satu¬
rariquepossint percunc tatus ẽ dñs. quot panes haberent.
Responder̃ illi septem panes es se & paucos pisces turbis iubet̾¬

Expanded text:
constitutam meminimus: et consequentis populi curationem, constitutam meminimus: et consequentis populi curationem, concursum aegrotarum gentium esse tradidimus. Nunc ergo diligenter et dicta Domini et facta tractanda sunt: ut videamus an superior res atque sermo ita, ut a nobis intelligi traditus est, etiam ex consequentibus ejusdem intelligentiae accipiat auctoritatem. Miseretur turbae Dominus, quod triduo secum maneat: quam dimittere jejunam non vult, ne in via prae inedia deficiat. Causantur discipuli panes non esse tantos, quibus expleri saturarique possit . Percontatus est 746 Dominus quot panes haberent. Responderunt illi, septem panes esse, et paucos pisces. Turbis jubet
Abbreviated transcription (Latin):
rint pascicatellos : Canum ob ꝓbrio iam subblandim̃todiminu¬
ne temporis nonex uoluntatis difficultate ꝓficisci: adiecit.
ta : quin etiã degentiũ congregatiõ ñ confidat: quo intẽpo¬
re ita credentes : mox ut puella ab omni dominatũ immundo¬
rum spirituum liberabuntur: & continuo factis fides sequit᷑.
Ham post p̃figuratam in channaneae filia gentiũ plebem.
continuo in montem obsessi. uario genere morborũ a turbis
dño offeruntur: idẽ ac redentib infideles aegrotiq ut ado¬
rent & ꝓcidant instruuntur: quibq salus reddit᷑: atq ad
sentiendum contuendũ laudandũ comitandũq dm̃. omnia
& m̃tis ex corporis ministeria reformantur.
hs autem conuocatis discipulis. ait : Misereor turbaehuic.
quia triduum ẽ iam quod perseuerat mecum. & reliqua.
Tenet ordinem cursus operandi: sed & operib isdem sermonẽ
par.ratio succedit: Infilia eñĩ channaneae: ec clesiae formã

Expanded text:
rint, pasci catellos, canum opprobrio jam sub blandimento diminurint, pasci catellos, canum opprobrio jam sub blandimento diminune temporis, non ex voluntatis difficultate proficisci, adjecit: ta, quin etiam de gentium congregatione confidat: quo in tempore ita credentes, mox ut puella, ab omni dominatu immundorum spirituum liberabuntur. Et continuo facti fides sequitur. Nam post praefiguratam in Chananaeae filia gentium plebem, continuo in monte obsessi vario genere morborum a turbis Domino offeruntur , id est, a credentibus infideles aegrotique ut adorent et procidant instruuntur: quibusque salus redditur, atque ad sentiendum, contuendum, laudandum, comitandumque Deum, omnia et mentis et corporis ministeria reformantur. 6. Jesus autem convocatis discipulis ait: Misereor turbae huic; quia triduum est jam quod perseverat mecum, et reliqua . Tenet ordinem cursus operandi, sed et operibus iisdem sermonum par ratio succedit. In filia enim Chananaeae, Ecclesiae formam
Abbreviated transcription (Latin):
des prohibuit. gla dium quoq aduersus eos quidñm. conprae¬
hendebant eduxit. Ascensu autem eius innaui. uentũ & mare
es se sedatum post claritatis suae reditũ ae terna eclesia e pax
& tranquillitas indicatur: Et quia tum manifestus aduenio
recte ad mirantes uniuersi locuti sunt: uere filius dĩ ẽ: confes¬
sio eñi uniuersorum tum & absoluta e publica erit Dĩfilium
non iam in humilitate corporea: sed ingloria caelesti pacem
ec clesice reddidisse.
um trans fretassent: uenerunt in terram genasar: & cũ
cognouis sent eũ uiri loci illius. ad orabant eum Multa
& media inciderunt: quaenos post quinq milium uitorum
& congregationẽ & sacietatẽ reddendȩ rationis studiode
tus in ł honor affectus in eũ dĩ cumulat inuidiam: iuxta quem plebs
gentium accipit canum nomen: sed channanea iam ipsa ꝑfidem
salua & interioris certamisterii respondit quȩ demensa e cide¬

Expanded text:
des prohibuit . Gladium quoque adversus eos, qui Dominum compredes prohibuit . Gladium quoque adversus eos, qui Dominum comprehendebant, eduxit . 18. Ascensu autem ejus in navim, ventum et mare esse sedatum: post claritatis suae reditum, aeterna Ecclesiae pax et tranquillitas indicatur. Et quia tum manifestus adveniet, recte admirantes universi locuti sunt: Vere filius Dei est . Confessio enim universorum tum et absoluta et publica erit, Dei filium non jam in humilitate corporea, sed in gloria coelesti pacem Ecclesiae reddidisse.um transfretassent, venerunt in terram Gennesar: et cum cognovissent eum viri loci illius, adorabant eum . Multa et media inciderunt, quae nos, post quinque millium virorum et congregationem et satietatem, reddendae rationis studio detus Israel honor, affectus in eum Dei cumulat invidiam: juxta quem plebs gentium accepit canum nomen. Sed Chananaea jam ipsa per fidem salva, et interioris certa mysterii, respondit micis, quae de mensa excide
Abbreviated transcription (Latin):
ad negandi necessitatem coactus est sed ꝓclamat: & salutemorat
adño. clamor iste paenitentiae suaegemitus est. Nondũ eñi
pas sod ño in confessionẽ reuersus est: & negandi ueniã habuit
intemporexp̃o. postea prouniuersorũ redẽptione passuro:
indulsit . sed manum extendit. ad p̃hensũq: sustinuit. haec ra¬
tio est: Nonerat quidem petrus dñi sui indignus accessu: nã
& tem tauit accedere: sed & trpicus in eo ordo seruatus est:
non eñidño seculi motus tempestatesq calcanti. quis quãt passio¬
nis eẽ particeps poterat: solus eñipas surus ꝓomnib omniũ
peccata soluebat nec socium admitut: quic quid uniuer¬
si tatipraestatur ab uno. Itacum esset ipseredẽptio uni¬
uersorum erat & iampetrus anteredimendis ad redemtio¬
in petro considerandum est: fide eũ ceteros anteis se: nam ig¬
norantibus ceteris p̃rimus respondit: tues filius dĩuiui: pri¬
us passionem dum malũ putat detestatus est: Primus exi

Expanded text:
ad negandi necessitatem coactus est. Sed proclamat, et salutem orat a Domino. Clamor iste, poenitentiae suae genitus est. Nondum enim passo Domino in confessionem reversus est, et negandi veniam habuit in tempore; Christo postea pro universorum redemptione passuro. indulsit, sed manum extendit, apprehensumque sustinuit; haec ratio est. Non erat quidem Petrus Domini sui indignus accessu, nam et tentavit accedere, sed et typicus in eo ordo servatus est. Non enim Domino saeculi motus tempestatesque 743 calcanti, quisquam passionis esse particeps poterat; solus enim passurus pro omnibus omnium peccata solvebat: nec socium admittit, quidquid universitati praestatur ab uno. Ita cum esset ipse redemptio universorum, erat etiam Petrus ante redimendus, ad redemptioin Petro considerandum est, fide eum caeteros anteisse: nam ignorantibus caeteris, primus respondit: Tu es Filius Dei vivi . Primus passionem, dum malum putat, detestatus est . Primus et
Abbreviated transcription (Latin):
menta panis & piscium saturatis accũbentib usq induo de¬
cim cophinorũ plenitudinem abundauer̃: dĩ scilic& uer¬
bo ex doctrinalegis ꝓphetarũq ueniente multitudo satiat᷑.
& reseruatagenti.implebi & ae ternicibi ministerio in duo¬
decim apłorum plenitudinem copia diuine uirtutis exu¬
berat. : Idemautemȩ dentium numerus inuenitur: qui futu¬
rus fuerat crediturorum: nam sicut libro prax eos contine¬
tur ex isrł populi infinitate uirorũ. quinq: milia credider̃. ⁊
Rerum eñi admiratio usq in mensuram causȩ subiacentis
extenditur: Confractiq cum pis cibus panes saturatopopulo

Expanded text:
menta panis et piscium, saturatis accumbentibus, usque in duodementa panis et piscium, saturatis accumbentibus, usque in duodecim cophinorum plenitudinem abundaverunt, Dei scilicet 741 verbo ex doctrina legis prophetarumque veniente, multitudo satiatur: et reservata gentium plebi ex aeterni cibi ministerio, in duodecim apostolorum plenitudinem, copia divinae virtutis exuberat. Idem autem edentium numerus invenitur, qui futurus fuerat crediturorum. Nam sicut libro Praxeos continetur, ex Israel populi infinitate, virorum quinque millia crediderunt . Rerum enim admiratio usque in mensuram causae subjacentis extenditur. Confractique cum piscibus panes, saturato populo
Abbreviated transcription (Latin):
dicationib alebant᷑: in operib eñ ilegis : tãquã ex pane erat uita:
Praedicatio autẽ iohannis. & ꝓphetarũ inuirtute aquae
uitae humane spem confouebant. Haec igitur primum quia
in his adhuc erant a postoli optulerunt: sed exhis euangelio¬
rũ p̃dicatio ꝓpheta monsttatur : & his originib: deducta
in maiorem uirtutis suꝑ abundantiã crescit: acceptis igitꝰ¬
panib atq piscibus dñs respexit ad caelũ benedixit & fre¬
git patriagens gratias. post temporalegis acꝓphecarũ
sein euangelicõ cibum uerti ac cum bere posthaec supra
fcienum populus iubetur: Noniã inter ram iacens. sed lege
suffultus & tam quam ter rae faeno fructib operis sui unus¬
quisq substernitur. Dantur quoq: apostolis panes. quia
pereos erant diuinae gratiae dona reddenda plebs De in¬
dequinq: panib & duob piscib pascitur: & expletur. & frac¬

Expanded text:
aedicationibus alebantur. In operibus enim legis, tamquam ex pane erat vita: aedicationibus alebantur. In operibus enim legis, tamquam ex pane erat vita: praedicatio autem Joannis et prophetarum, in virtute aquae, vitae humanae spem confovebat. Haec igitur primum, quia in his adhuc erant, apostoli obtulerunt: sed ex his evangeliorum praedicatio profecta monstratur, et his originibus deducta in majorem virtutis suae abundantiam crescit. panibus atque piscibus, Dominus respexit ad coelum, benedixit et fregit, Patri agens gratias post tempora legis ac prophetarum se in evangelicum cibum verti. Accumbere post haec supra foenum populus jubetur; non jam in terra jacens, sed lege suffultus: et tanquam terrae foeno, fructibus operis sui unusquisque substernitur. Dantur quoque apostolis panes, quia per eos erant divinae gratiae dona reddenda. Plebs deinde quinque panibus et duobus piscibus pascitur et expletur: et frag
Abbreviated transcription (Latin):
concedit. quã uidens misertus est. & omnem langorẽ eius in¬
firmitatẽ que curat. obsessa scilic& mentes &corpora infi¬
delitatis ueterno ad intellegentiã noue p̃dicationis emundat
& cum discipuli dimittiturbas in castella ꝓxima ad emendos
cybos admonerent: respondit. non habent necesseire  Osten¬
dens eos quibus mederetur uenalis doetrinae cibo nonegere.
neq neces sitatem habere regredi ad iudaeam: cibũq merta¬
ri iube quã ea postolisit ͭ escãdarent Num quid ignorab at
non es se qđ dariposs&. & humanarũ mentium interna cons¬
piciens modum repositi penes a postolos cibi nesciebat: sederat
omnis trpica ratio &x plicanda nondum eñi o ncessum a postolis
erat ad uitae aeter nae cibum caelestempanem ꝑficert: acii¬
nistrare: quorum responsio ad spiritalis intellegentiae ordi¬
nem tendit: solos eñi sequinq: panes &duos pisces. respondon
nebantur : & piscium duorũ idest ꝓphetarũ. & iohannis p̃¬

Expanded text:
concedit. Quam videns misertus est, et omnem languorem ejus infirmitatemque curat : obsessas scilicet mentes et corpora infidelitatis veterno ad intelligentiam novae praedicationis emundat cum discipuli dimitti turbas in castella proxima ad coemendos cibos admonerent ; respondit: Non habent necesse ire : ostendens eos, quibus mederetur, legalis doctrinae cibo non egere, neque necessitatem habere regredi ad Judaeam cibumque mercari; jubetque apostolis ut eis escam darent. Numquid ignorabat, non esse quod dari posset; et humanarum mentium interna conspiciens, modum repositi penes apostolos cibi nesciebat? Sed erat omnis typica ratio explicanda. Nondum enim concessum apostolis erat, ad vitae aeternae cibum, coelestem panem perficere ac ministrare. Quorum responsio ad spiritalis intelligentiae ordinem tendit. Solos enim se quinque panes et duos pisces responderunt nebantur, et piscium duorum, id est, prophetarum et Joannis pr
Abbreviated transcription (Latin):
entes doctrinam ex his quae subhominis habitum gerebat dedig¬
nantur accipere : quorum insilentiam & in anitatem in ridens.
multa eos denatura caeli coniteresolere. respondit. cum rubi¬
cundo autor tu uespere serenum nimbosum uepronuntiunt.
Por roautem ignorare eos temporum signa cumomnis lex & pro¬
phetȩ aduentus sui indicia ex operum quae gereret ad miratione
significent: ut quem ad modum fidem tempesi tatis caeli uelma¬
tutini uel uesperis rubor redderet: Itamanifestam temporum
cognitionem uirtutum atque operum indicia pruestaredebe
interra confessionem bumilitatis corporȩ contineret. Dan¬
dum dicexsione signum. buic sedñs conparat. que mad futurae
passionis effectum inp̃dicationẽ paenitentiae ad ninꝑuitas
parispeties p̃miserat .: Namq io nas uentis deseuientib ꝓ iec¬
tus enaui est : &deuoratus acoeto post triduum uiuusemissus.
Non retentus a monstro. non cibi conditione confectus : sed
contrahumanicorporis naturam integer. & in lesus in auras

Expanded text:
entes, doctrinam ex his quae sub hominis habitu gerebat dedignantur accipere. Quorum insolentiam et inanitatem irridens, multa eos de natura coeli conjicere solere respondit, cum rubicundo aut ortu aut vespere serenum nimbosumve pronutient : porro autem ignorare eos temporum signa , cum omnis lex et prophetae adventus sui indicia ex operum quae gereret admiratione significent: ut quemadmodum fidem tempestatis coeli vel matutini vel vesperis rubor redderet; ita manifestam temporum cognitionem virtutum atque operum indicia praestare debeintra confessionem humilitatis corporeae contineret, dandum dicens Jona signum: Huic se Dominus comparat, quem ad futurae passionis effectum in praedicationem poenitentiae ad Ninivitas pari specie praemiserat. Namque Jonas ventis desaevientibus projectus e navi est, et devoratus a ceto, et post triduum vivus emissus, non retentus a monstro, non cibi conditione confectus: sed contra humani corporis naturam integer et illaesus in auras
Abbreviated transcription (Latin):
in tellegitur ad formam eñi futuri in tot partiũ milia plebs
dinu merata saciatur: Quod idem departib ad caelestis cibi
donum concur sura essent milia crediturorũ: Turba igitur
dimittitur saciãta ex pleta: & quic omnib: dieb: uitae nostrae
nobiscum dñs manet nauem idẽ ecclesiã credentium ple¬
becomitatus increditur
t accesserunt ad eum farisaei & sad ducaei temptantes:
& rogauerunt eũ ut signũ decaelo illis ostenderet. & rłq
Ad sunt farisaei & saddu caei legis fidutia insolentes: De¬
dignantesq: opera uir tutum fideĩ signum osdendi sibi decae¬
lo p̃cantur: humilitatem in xp̃o carnis & corporiscontu

Expanded text:
or orbis partibus intelligitur. Ad formam enim futuri in tot partium millia plebs or orbis partibus intelligitur. Ad formam enim futuri in tot partium millia plebs dinumerata satiatur, quotidem de partibus ad coelestis cibi donum concursura essent millia crediturorum. Turba igitur dimittitur satiata et expleta. Et quia omnibus diebus vitae nostrae nobiscum Dominus manet, navem, id est Ecclesiam, credentium plebe comitatus ingrediturt accesserunt ad eum Pharisaei et Sadducaei tentantes, et rogaverunt eum, ut signum de coelo illis ostenderet, et reliqua . Adsunt Pharisaei et Sadducaei legis fiducia insolentes dedignantesque opera virtutum fidei, signum ostendi sibi de coelo precantur. Humilitatem in Christo carnis et corporis contu
Abbreviated transcription (Latin):
insaluando is ł fauor fuerit beatis simi pauli episto laedo¬
cent: atq ideo eodem demorante : nunc in concur sugentiũ
& depanaecausatio. & deieninio silentiũ introducitur: panes
igitur septem offeruntur: Nulla eñi e lege & ꝓphetis
gentibus salus sumitur: sed ꝑ gratiam sp̃suiuunt. euius sep¬
tiformem ut per esaiam traditur munus estu Engo spos
ꝑfidem salus gentibus. & quae est interrã recumbunt : nul¬
lis eñilegis operib fuerant ante substratȩ. sed peccatonũ
& corporũ suorũ origine inherentes addonũ sp̃s septi formis
uocantur: indefinitus piscium numerus diuersorum do no¬
rũ & charis matum particiones ministrationes que signi¬
ficat: quib fides gentium gratiarũ diuersitate saciatur.:
Sed quod septem sportȩ replentur : redundans & multiplica¬
ta septi formis sp̃s copia indicatur. exuberet : fitq saturatis no¬
bis ditior semper & plenior: Quod uero quat tuor milia uiro¬

Expanded text:
in salvando Israel favor fuerit, beatissimi Pauli epistolae doin salvando Israel favor fuerit, beatissimi Pauli epistolae docent : atque ideo eodem demorante, nunc in concursu gentium et de pane causatio, et de jejunio silentium introducitur. igitur septem offeruntur. Nulla enim ex lege et prophetis gentibus salus sumitur, sed per gratiam Spiritus vivunt, cujus septiforme, ut per Esaiam traditur, munus est, Ergo Spiritus per fidem salus gentibus est . Quae in terram recumbunt; nullis enim legis operibus fuerant ante substratae: sed peccatorum et corporum suorum origini inhaerentes, ad donum Spiritus septiformis vocantur. 747 Indefinitus piscium numerus, diversorum donorum et charismatum partitiones ministrationesque significat: quibus fides gentium gratiarum diversitate satiatur. Sed quod septem sportae replentur; redundans et multiplicata septiformis Spiritus copia indicatur, cui quod largiatur exuberet: fitque saturatis nobis ditior semper et plenior. Quod vero quatuor millia viro
Abbreviated transcription (Latin):
qui in consequenda gratia manet. Uenturieñi ad baptismũ
prius confitentur crederese indĩfilið̃. & in passione ac re¬
surrectione eius. & hubic ꝓfessionis sacramento fides red¬
ditur. atq: ut hanc uerborũ sponsionẽ quaedã rerũ ipsa¬
rum ueritas consequatur. toto in ieiuniis passionis domi¬
nicȩ tempore demorantes. quadam dño conpassione soci¬
aetate iunguntur.: Igitur siue exsponsionis desacramen¬
tosiue ieiunio: omne illud passionis dominicae cũdño a¬
tus. ait triduo secum esse quos ne inuitae saecularis cursu
idẽ in uiae operedefectio labefactar&. uult cibo suo ale¬
re atq: ꝑ agendam totius iti neris fortitudinempanis
suiuir tute formare: conquerentib: discipulis panes
indeserto nullas esse. adqui in in superiorib exemplum sũpse¬
rãt. nihil in possibiledõ ẽẽ sed gestorum cause rationem ute¬
rioris intellegentiae moliuntur: Quantus eñi apostolorum

Expanded text:
qui in consequenda gratia manet. Venturi enim ad baptismum, qui in consequenda gratia manet. Venturi enim ad baptismum, prius confitentur credere se in Dei filio et in passione ac resurrectione ejus: et huic professionis sacramento fides redditur. Atque ut hanc verborum sponsionem quaedam rerum ipsarum veritas consequatur, toto in jejuniis passionis dominicae tempore demorantes, quadam Domino compassionis societate junguntur. Igitur sive sponsionis sacramento, sive jejunio, omne illud passionis dominicae cum Domino atus, ait triduo secum esse. Quos ne in vitae saecularis cursu, id est, in viae opere defectio labefactaret, vult cibo suo alere, atque ad peragendam totius itineris fortitudinem panis sui virtute firmare: conquerentibus discipulis, panes in deserto nullos esse. Atquin in superioribus exemplum sumpserant, nihil impossibile Deo esse. Sed gestorum causae rationem interioris intelligentiae moliuntur. Quantus enim apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
interram discumbere : & dñs panes & pisces accipiens gratia segit
ac fregit & discipuli p̃factaut offerrent dedit Sed fracmen
nium septem paucorũq piscium explent uirorũ quat ti¬
or milia : ita tamen quod replendis septem sportis p̃fãctus
multa quaenouasunt: discipuli unius diei ieiuniũ miseran¬
tes quinq: milia uirorũ ad coemendos cibos remitti in castel¬
la uoluerunt . nunc toto triduo tacent: & de inceps foenosu¬
perior turba subs ternitur: haec accumbit interra: Illic
uinq panes. hic septem offeruntur: illic duo pisces. h
indefinitus. sub paucitatis. tamen significatione numerus
est: illic quinq: miliautrorũ. hic quat tuor: il licduodecim
cofini: hic septem spor tȩ replete: & superioribus quidem puto
esse responsum: & omnia ruxta ꝑsonãpopuli congruenter
es se sub iecta: Nunc quoq conpetentem rei atq cause rationẽ
ad ferre temptemus ut quem ad modum illa iuda ⁊ cae creden¬
tium congruunt plebi ita haecpopulogentiũ conparentur

Expanded text:
in terram discumbere: et Dominus panes ac pisces accipiens gratias egit, ac fredit, et discipulis praefracta ut offerrent dedit . Sed fragmenta panum septem paucorumque piscium explent virorum quatuor millia ita tamen, quod replendis septem sportis praefractus multa quae nova sunt . Discipuli unius diei jejunium miserantes; quinque millia virorum ad coemendos cibos remitti in castella voluerunt: nunc toto triduo tacent. Et deinceps foeno superior turba substernitur: haec accumbit in terra. Illic quinque panes, hic septem offeruntur: illic duo pisces, hic indefinitus, sub paucitatis tamen significatione, numerus est. Illic quinque millia virorum, hic quatuor: illic duodecim cophini, hic septem sportae repletae. Et superioribus quidem puto esse responsum, et omnia juxta personam populi congruenter esse subjecta. Nunc quoque competentem rei atque causae rationem afferre tentemus: ut quemadmodum illa Judaicae credentium congruunt plebi, ita haec populo gentium comparentur
Abbreviated transcription (Latin):
addñm ueniat p̃tatur. passionis rempore uoluntatis suȩ
signat asfectum. tum cũ solas retroueniens ũ uestic¬
is dñi inherens. contemtis scłi ut maris motibus pariad
contemnendam mortẽ uirtute comitatus est: Sed in¬
firmitatẽ futurae temptationis: timiditas eius ostehit:
Nam quam uis in gredere ausus ess& . sub mergebatur:
per in becillitatem eñicarnis & metũ mortis etiãusq¬

Expanded text:
ad Dominum veniat precatur ; passionis tempore voluntatis suae ad Dominum veniat precatur ; passionis tempore voluntatis suae designat affectum, tum cum solus retro veniens, et vestigiis Domini inhaerens, contemptis saeculi, ut maris, motibus, pari ad contemnendam mortem virtute comitatus est: sed infirmitatem futurae tentationis timiditas ejus ostendit. Nam quamvis incedere ausus esset, tamen submergebatur : per imbecilitatem enim carnis et metum mortis, etiam usq
Abbreviated transcription (Latin):
reuertens inclaritatis aduentu populo omniquiexisrł erit
relicus salutem redde t̾is eiusq peccata dimit t&: Dimissoq
uel in caeleste regnumpotius ad misso agens dõpatrigratias
ingloria eius. & magestate consistat: Sed inter haec discipu¬
liuento ac maridifferunt᷑ & totis saeculi motibus in mundo
spiritu aduersante iactantur. sed quarta uigiliadñs uenit:
Quarto eñi tum ad ecclesiã uagam & neo ufragam reuertet᷑.:
inquar ta eñi noctis uigilia totidem sollicitudinis eius numerus
repperitur: Prima eñi uigilia fuit legis Secunda ꝓphetarũ.
Tertic corporalis aduentus. Quarta autem in reditu clarita
ti cp̃i. consuetudineadomnem temptationũ nouitatẽ solli¬
citierunt euam ad dñi aduentũ expauescent. falsas rerũ
imagines & subrepentia oculis figmenta metuentes sed
bonus dñs statimloquetur: timorẽ qua eapell& dicetq
mero respondere petrus aud&. & iuberisibi ut suꝑaquas

Expanded text:
revertens in claritatis adventu populo omni, qui ex Israel erit revertens in claritatis adventu populo omni, qui ex Israel erit reliquus, salutem reddat ipse, ejusque peccata dimittat: dimissoque, vel in coeleste regnum potius admisso, agens Deo patri gratias, in gloria ejus et majestate consistat. 14. li vento ac mari differuntur, et totis saeculi motibus, immundo spiritu adversante, jactantur . Sed quarta vigilia Dominus venit: quarto enim tum ad Ecclesiam vagam et naufragam revertetur. In quarta enim noctis vigilia, totidem sollicitudinis ejus numerus reperitur . Prima enim vigilia fuit legis, secunda prophetarum, tertia corporalis adventus, quarta autem in reditu claritattechristi consuetudine ad omnem tentationum novitatem solliciti erunt; etiam ad Domini adventum expavescent, falsas rerum imagines, et subrepentia oculis figmenta metuentes. Sed bonus Dominus statim loquetur, timoremque apellet, dicetque: mero, respondere Petrus solus audet, et juberi sibi ut super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
flgere inesse uuas cibos. & uuis uina diffundi. & omnes mun¬
diopes annuo quodam defluere: auctorẽ eñi huius uniuersi¬
tatis tantus paniũ ꝓfectus ostendit: ꝑ quẽ tali incremento
modus ꝑtractatae materiae adderetur .Agitur eñi inope¬
reui sibili. inuisibilis molitio: & artanorũ caelestuĩ dñs arca¬
num negotii p̃sentis operatur: superat autem omnẽ naturã.
uirtus operantis Et suꝑ creditur fracti intellegentiã ratio
uirtitis & solarel inquitur admiratio potestatis: Or do
has ipsedimit teret. Et dimis saturba montem conscendit
orare.  uesperefacto soluserat: horũ ratio distinguenda
temporibus est: quod uespere solus est solitudinem suã intem¬
porepassionis ostendit ceteris trepidatione delapsis: Quod autem
nauem conscendere discipulos iub& et ire trans fretũ duntur¬
bas ipsedimittit. & dimis sisturbis ascendit in montem esse intra¬

Expanded text:
fluere, inesse uvas vitibus, et uvis vina diffundi, et omnes munfluere, inesse uvas vitibus, et uvis vina diffundi, et omnes mundi opes annuo quodam meatu indefessoque defluere: auctorem enim hujus universitatis tantus panum profectus ostendit, per quem tali incremento modus pertractatae materiae adderetur. Agitur enim in opere visibili invisibilis molitio: et arcanorum coelestium Dominus, arcanum negotii praesentis operatur. Superat autem omnem naturam virtus operantis, et supergreditur facti intelligentiam ratio virtutis, et sola relinquitur admiratio potestatis. Ordo bas ipse dimitteret: et dimissa turba montem conscendit orare, et vespere facto solus erat . Horum ratio distinguenda temporibus 742 est. Quod vespere solus est; solitudinem suam in tempore passionis ostendit, caeteris trepidatione dilapsis. Quod autem navem conscendere discipulos jubet, et ire trans fretum, dum turbas ipse dimittit, et dimissis turbis ascendit in montem, esse
Abbreviated transcription (Latin):
in tantum deinceps cumulantur augmentum: quantus &cre¬
dentis populi & explendorũ caelestigratia cipostolorũ nume¬
rus destinabatur.: Vt & modus numero : & numerus modo op¬
euectus conditionem ipso diuinae uirtutis moderamine conti¬
neretur: Uincit autẽ humanã intellegentiam opus facti.
& cum frequenter quaedã sint quae concepta sensu sermo non
& plic&: in histamen ipsa sensus sublimitas in grauestit. & ad
rei contemplationẽ ꝓ difficultate tam in uisibilis negotu obstu¬
pescit Acceptis eñi panib: quin quae in caelũ dñs. respexit hono¬
remeius aquoerat ipse confessus. Non quod carnalib oculis co¬
tueri patrem etnecesse: Sed ut quiad essent in tellegerent.
a quo uirtutis tantȩ accepis set effectũ. dat deinde discipulis
panes nonquinq: multiplicantur inplures. sed fragmentis
fragmenta suc cedunt & fallunt semꝑ p̃fracta frangentes.
t deinde materies. nesoio utrum in mensarũ locoan in
manibus sumentiũ an in ore aedentium: Nemirere fontes

Expanded text:
in tantum deinceps cumulantur augmentum, quantus et credentis populi, et explendorum coelesti gratia apostolorum numerus destinabatur: effectus conditionem divinae virtutis moderamina cohortetur, quia vincit humanam intelligentiam opus facti. et cum frequenter quaedam sint quae concepta sensu, sermo non explicet; in his tamen ipsa sensus subtilitas ingravescit, et ad rei contemplationem pro difficultate tam invisibilis negotii obstupescit. Acceptis enim panibus quinque, in coelum Dominus respexit, honorem ejus, a quo erat, ipse confessus: non quod carnalibus oculis contueri Patrem esset necesse; sed ut qui adessent, intelligerent a quo virtutis tantae accepisset effectum. Dat deinde discipulis panes. Non quinque multiplicantur in plures, sed fragmentis fragmenta succedunt, et fallunt semper praefractu frangentes. Crescit deinde materies: nescio utrum in mensarum loco, an in manibus sumentium, an in ore edentium. Ne mirere fontes
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum.
Inqua seruo underedderet non habentiomnedñs debitũ re¬
laxauit. conseruoque suo seruts. ille oxiguũ quod sibi debe¬
batur &torquens. per hoc uoluntatis sitae uitiũdonũ mo¬
nificentiae dñs & libertatis amisit.: Ab soluta autem conpara¬
tionis eius ẽ ratioatq ab ipsodño. omnis exposita est.: Et factũ
est cum locutus ess& sermones istos iħs: transtulit se ingalileã
& uenit infines iudeae & cetera . : Calilaeos. inuideae finibus
curat : Potuerat namq aegrotorũ turhas non fatigare &
intra ip̃sam galileam opem ferre debilibus: sedtipicaratio
etiam locorũ erat expl&a priuilegus. ut peccata s
in eã ueniã quȩ iudeae parabatur ãdmitteret.⁊¬

Expanded text:
exemplum, exemplum, in qua servo unde redderet non habenti, omne Dominus debitum relaxavit : conservoque suo servus ille exiguum quod sibi debebatur extorquens, per hoc voluntatis suae vitium donum munificentiae Domini et liberalitatis amisit. Absoluta autem comparationis ejus est ratio, atque ab ipso Domino omnis exposita est. 761 CAPUT est, cum locutus esset sermones istos Jesus, transtulit se in Galilaeam, et venit in fines Judaeae, etc. . Galilaeos in Judaeae finibus curat. Potuerat namque aegrotorum turbas non fatigare, et intra ipsam Galilaeam opem ferre debilibus: sed typica ratio etiam locorum erat explenda privilegiis, ut peccata gentium in eam veniam quae Judaeae parabatur admitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
la meth supplicit i usq adseptuagies & septies ẽ constiuitum.
Et in eo quantũ existim. mnus constituta in auctores dominicae
passionis est paena : sed dñs ꝑ confessionẽ credentium huius
criminis ueniamlargit : id ẽ ꝑbaptis mimunus obtiectatorib
ac ꝑsecutorib gratiã salutis indulgłt: quanto magis opon¬
tere ostendit sine modo acnumero ueniã a nobis eẽ reddenda
nec cogitan dũ quotiens remittamus. sec t irascihis qui innos
peccant quotiens irascendi necessitas extiterit desinamus.
quaeutiq ueniae ad siduitas docet: Nullũ omnino penes nos
irae tempus ẽẽ oportere quando omniũ omnino peccaminũ
ueniã ds̃ nobis suo potius munere quã nr̃o merito largiatur:
nequȩ eñi fas est nos xp̃scriptolegis dandeu eniae numero con¬
dudr: cũ ꝑeuangelii gratiã sine modo nobis adõ fuerit indil¬
ta : Quineiã ad ꝑfectȩ bonitatis ad fectũ conparationis posuit

Expanded text:
Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; et in eo, quantum existimamus, constituta in auctores dominicae passionis est poena. Sed Dominus per confessionem credentium hujus criminis veniam largitur, id est, per baptismi munus obtrectatoribus ac persecutoribus gratiam salutis indulget: quanto magis oportere ostendit sine modo ac numero veniam a nobis esse reddendam, nec cogitandum quotiens remittamus; sed  supple, oportere ut irasci his qui in nos peccant, quotiens irascendi necessitas exstilerit, desinamus? Quae utique veniae assiduitas docet, nullum omnino penes nos irae tempus esse oportere: quando omnium omnino peccaminum veniam Deus nobis suo potius munere, quam nostro merito largiatur. Neque enim fas est, nos ex praescripto legis, dandae veniae numero concludi, cum per Evangelii gratiam sine modo nobis a Deo fuerit indulta. 11. Quin etiam ad perfectae bonitatis affectum comparationis posuit
Abbreviated transcription (Latin):
tis merito om̃ a quaeadõ p̃ candasint in petranda eẽ confir¬
m&. & ubiduoatq trespari spuac uoluntate collectisim
ibi semediũ eorũ polliceat᷑ futurũ. lpse eñĩpax atq caritas¬
collocal t iGueren⁊ deinde petro anpeccanti insȩ fratri
sept. es remit ute respondit.: Non usq septies. sed usque
septiiagie serties: Omni modo ad similitudinẽ nos humi¬
tis acboniratũ si ae instruit: & molliendis ac frange¬
dis turbidorũ motuũ nostrorũ aculeis. placabilitatis suae
confirmat exemplo quippepeccatorũ omniũ ueniã perfidẽ
tribuens neq eñi uature nostrȩ uitia indulgentiã mere¬
bantur : Er gouenia omnis ex eo est : c̃um etiam ea qua einsesut
peccata post teditum confessionis indulgeat: sol uenda quidẽ
perca in poena in septu plum constituta est : sed pec catũ illiudn
homine est in ab& enifratrem peccatũ usq ad necem fuerat. sed in

Expanded text:
tis merito omnia, quae a Deo precanda sint, impetranda esse confirtis merito omnia, quae a Deo precanda sint, impetranda esse confirmet ; et ubi duo atque tres pari spiritu ac voluntate collecti sint, ibi se medium eorum polliccatur futurum. Ipse enim pax atque charitaa. --Quaerenti deinde Petro, an peccanti in se fratri septies remitteret, respondit: Non usque septies, sed usque septuagiessepties . Omni modo ad similitudinem nos humilitatis ac bonitatis suae instruit, et molliendis ac frangendis turbidorum motuum notrorum aculeis, placabilitatis suae confirmat exemplo: quippe peccatorum omnium veniam per fidem tribuens. Neque enim naturae nostrae vitia indulgentiam merebantur. Ergo venia omnis ex eo est: cum etiam ea quae in se sint peccata, post reditum confessionis indulgeat. Solvenda quidem per Cain poena in septuplum constituta est : sed peccatum illud in hominem est; in Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ae
Eum ordinem continendoe caritatis nobis dñs in posuit: quem
ipse in conseruando isrł tenuerat. Iubet eñi pec cantem fratrẽ
ab eosolo inquem peccauarit corripiatq obiurgari: Ipse eñ i
sacrificantemdis alienis populum iudaeicũ : maiestatis sucie
aduentu. & toto p̃sentis potestatis errore corripuit . Tumcũ
idem populus dĩ ꝓpinquañtis aduentũ ex tramontem licet po¬
situs ferre nonpotuit in obedientiam: unũadq duos iussit
adhiberi. ut in oredu.u.tes tium. fides uerbi ac ueritas ma¬
neat: quia insolentis isrł. lox & ꝓphetae . & iohannis ẽ. missus.
testib queistis ut naccarede sineret conuentus ẽ: Teri
ipso dñi aduent i uium metu ec clesiae inspectantis ad mo¬
nitus ẽ frustraqu: habt his obiurgationib:. publicaniaut
tolicȩ iudiciũ p̃misit. iut quos interris ligauerint. idẽ pec¬
rũ nodis iristeliqueri .t: & quos soluerint: confes¬
sione uidelice uer e receperint insalutem hiapostolicae

Expanded text:
a Eum ordinem continendae charitatis nobis Dominus imposuit, quem ipse in conservando Israel tenuerat : jubet enim peccantem fratrem ab eo solo, in quem peccaverit, corripi atque objurgari. Ipse enim sacrificantem diis alienis populum Judaicum, majestatis suae adventu, et toto praesentis potestatis terrore corripuit. Et tum, cum idem populus Dei propinquantis adventum, extra montem licet positus, ferre non potuit, inobedienti etiam unum atque duos jussit adhiberi, ut in ore duum testium fides verbi ac veritas maneat: quia insolenti Israel lex et prophetae et Joannes est missus, testibusque istis ut peccare desineret conventus est, tertio ipso Domini adventu, tamquam coetu Ecclesiae inspectantis, admonitus est: frustraque habitis his objurgationibus, publicani aut tolicae judicium praemisit: ut quos in terris ligaverint id est, peccatorum nodis innexos reliquerint, et quos solverint, confessione videlicet veniae receperint in salutem ; hi apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
perugunt for inamfuturi gesta p̃sentia e compugtuan uilius
Piea eruinter quos hacc gerebantur ad fictli quum iusitior
diuersassenrt con secuntur retutamen ca ditaum Ecando
diuem inuitorummeditatu operatio com mouetur deinde
buerosolimareru eñi nouitas motũ atonitis aufererebati Tẽo¬
plum uero introut: id est ec desiam traditae ase praedicatio¬
nis ingressusaqua primum omnia sacer dotalis ministeru utia
iur epotatis expellit: Reddenda eñi ab omnib gratuita tradi¬
derat quae gratuita fuerant consecuti: quia neq emi aliquid
ꝑcurruptelam sacer dotis autuendi libertas donidebebat
admittere : Cathedras autẽ p̃cipuaie uendentiũ columbas
cuertit: quae porro dignitas est innundinis colũbarum.
Aut quod priuilegiũ in auium istarũ commetcus reserda¬
tum est ut uendentes cas honorem sibi ad rogent cathedra¬
rum : sed inomni loco ad monemur: altius uerborũ uir tiues
in istius modi significationib: contuendas: In columba secundũ

Expanded text:
peragunt formam futuri gesta praesentia; et compugnantibus licet eorum inter quos haec gerebantur affectibus, quamvis mox diversa essent consecutura, rerum tamen coelestium fidem etiam invitorum meditatur operatio. Commovetur deinde Jerosolyma; rerum enim novitas motum attonitis afferebat. plum vero introiit, id est, ecclesiam traditae a se praedicationis ingressu . A qua primum omnia sacerdotalis ministerii vitia jure potestatis expellit: reddenda enim ab omnibus 773 gratuita tradiderat, quae gratuita fuerant consecuti : quia neque emi aliquid per corruptelam sacerdotis aut vendi, libertas doni debebat admittere. Cathedras autem, praecipue vendentium columbas, evertit. Quae porro dignitas est in nundinis columbarum? aut quod privilegium in avium istarum commerciis reservatum est, ut vendentes eas honorem sibi arrogent cathedrarum? Sed in omni loco admonemus, altius verborum virtutes in istius modi significationibus contuendas. In columba, secundu