comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inluminauit:. Ipse ei donauit fundendi luminis
potestitẽ. Iact̾ est sol. ideo & ipse seruit. qm̃
dictũ est. fundastit̾̃rã & ꝑman&. ꝑman& dispo¬
sitione tua. ꝑman& dies. qm̃ uniũ sa seruiunt
tibi. & enĩ cũ dies seruiat. qͦ modo ñ seruit sol
qͥ fact̾ est in potestate diei: Quomodoñ seruit
luna. & stellȩ quȩ facte s̃ irpotestate noctis:
&enĩ quanto maiorẽ hisgram̃ creator donauit.
ut aer solito ãpliussolis claritate resplendeat.¬
dies screñ luceat. noctis in luminent᷑ tenebrȩ
ꝑlunȩ stellarũq fulgorẽ.cxlũ uelut qͥb:dã flo¬
rib coronatũ ita ignitis luminarib mic&. Ut
paradyso putes uernante depiccũ. Spirantiũ
rosarũ uiuis monilib: renitereQuanto igit᷑ am¬
plius his dicoris uidet᷑. eẽ. conlatũ. tanto ãpliuꝰ

Expanded text:
inluminauit, ipse ei donauit fundendi luminis inluminauit, ipse ei donauit fundendi luminis potestatem. factus est ergo sol; ideo et ipse seruit, quoniam dictum est: fundasti terram, et permanet; dispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis claritate resplendeat,dies serenius luceat, noctis inluminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, caelum uelut quibusdam floribus coronatum ita ignitis luminaribus micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum uiuis monilibus renitere, quanto igitur amplius his decoris uidetur esse conlatum, tanto ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
liberi. mecũ est ad sistens laudat auetorẽ. mecũ
ymnũ dicit dnõ dõ nr̃o. Ubi maior est eiꝰ grã ibi
mecũ est eicõmune c̃ sostiũ. Ubi sol benedicit.
ibi t̃ra benedic̃. Benedicunt ligna fructifera.
benedicunt pecora. benedicunt uolueres. Iri
mariposit̃ illũ nauta accusat. medesiderat. In mon¬
tib illũ pastor declinat. al meager mina ad meas
festinat arbores qͥb: exȩstuans obũ bret᷑ ad meos
fontessitiens & lassus occurrit. Sedne oculoꝵ
tibi exiguũ uideat᷑. eẽ. testimoniũ. emunda
aurẽ. ad moue eã cȩlestib oraculis: duob enĩ&
trib testib stat om̃e uerbũ. Audidicentẽ. Fi¬
ant luminaria infirmam̃to cȩli. ad inluminati¬
onẽ t̃rae. Quis hocdicit: Dsdicit. & cuidic̃
nisi filio: Dỹ ergo pat̾ dicit. fiat sol. & filius
fecit solẽ. Dignũ erat enĩ ut solẽ mundi facer&
soliustitiȩ. Ipse ergo eũ inlum̃ addux̃. ipsecũ

Expanded text:
liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, benedicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum nauta accusat, me desiderat; in montibus illum pastor decliuatdeclinat, ad mea germina. ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens et lassus cum. >Sed ne oculorum tibi exiguum uideatur esse testimonium, emunda aurem, admoue eam caelestibus oraculis; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. audi dicentem: fiant luminaria in firmamento caeli ad inluminationem terrae. quis hoc dicit? deus., dicit. et cui dicit nisi filio? deus ergo pater dicit: fiat sol\', et filius fecit solem; dignum enim erat, ut solem mundi faceret sol iustitiae. ipse ergo eum in lumen adduxit, ipse eum
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥdã carlestis oculus firmam̃ti p siuit cognosce¬
rent om̃s diuinȩ testimonio lectionis. t̾rãsine
sole. et̃ fecundatẽ : Nãq potuit sine sole prima
rerũ semina germinare. potẽ utiq se mina accep¬
ta nutrire. & ꝓprio fotu sine calore solis pastus
edere. Hacigit᷑ uoce quadã suoꝵ munerũ ela¬
mat natura. Boñ quidẽ sol. sed ministerionon
imperio. Bonꝰ meȩ fecunditatis adiutor. sedñ
creator. Bonꝰ meorũ altorfructuũ. secdĩ auctor.
Int̃dũ pastus medꝰ & ipse adurit. frequent̃ mͥ
& ipse dã noest. Plerisq melocis indotatã relin¬
quid ñ sũ ingrata c̃seruo: mͥ est inusũ dit̾. mecũ
labori est mancipat̾. mecũ sub irct̾ est uanitati.
macũ corruptionis subdit̾ seruituti. mecũ ẽ gemis¬
eit & c̃parturit. ut ueniat adoptio filioꝵ. & humi¬
nigeneris redẽptio qͦ possimꝰ & nos a seruicio. rẽ.¬

Expanded text:
quidam caelestis oculi firmamenti, nisi ut cognoscequidam caelestis oculi firmamenti, nisi ut cognoscerent omnes diuinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare potest utique semina accepta nutrire et proprio fotu sine calore solis partus edere. hac igitur uoce quadam suorum munerum clamat natura: bonus quidem sol, sed ministerio, non inperio, bonus meae fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ qđ inluminat omnẽ hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ : Si p̃stintissimꝰ qͥ obiectu terrȩ
patit᷑ sepr defeet̾. quantȩ maiestatis qͥait ad¬
huc & ego semel mouebo t̃rã : Illũ t̃ra abscondit
istius motũ ñ potest sustinere. nisi uoluntatiseiꝰ
substantia fulciat᷑. Siceco dãnũ est hiũ solis
gram ñ uidere. quanto magis peccatoridĩnũ
ueriluminis munere defraudari. ac ꝑp&uȩ
saoetis tenebras sustinere: Ergo cũ uidessolẽ¬
ad tende t̾rã quȩ ante fundata est: ad tende herbã
faeni. quȩ p̃stat ordinis priuilegio: ad tende ligna
quȩ plaudunt qđ priora luminib: cȩliesse cotper̃.
Tu qͥd merita feni maiorr quã solis : Aut nũ quad
potior ligni p̃rogatiua : Absit: ut ir sensibilia tanti
muneris p̃feram̃ ministro. Quidigit᷑ p̃uidit al.¬
titudo sapientiar & scientiȩ dĩ : Vt prius incipe¬
rent ligna. eẽ. quã illa duo mund luminaria:

Expanded text:
uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et mouebo terram! illum terra abscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius substantia fulciatur. si caeco damnum est huius solis gratiam non uidere, quantum peccatori damnum ueri luminis munere defraudatum perpetuae noctis tenebras sustinere! Ergo cum uides soleadtende terram, quae ante fundata est, adtende herbam faeni, quae praestat ordinis priuilegio, adtende ligna, quae plaudunt, quod priora luminibus caeli esse coeperunt. numquid merita faeni maiora quam solis aut numquid potior ligni praerogatiua ? absit ut insensibilia tanti muneris praeferamus ministro. quid igitur praeuidit altitudo sapientiae et scientiae dei, ut prius inciperent ligna esse quam illa duo mundi lumina et
Abbreviated transcription (Latin):
ergodm̃ eredere. cui uides dĩ munera eẽ. p̃lato
tres dies transactis. & solẽ nemo quȩ siuit . & lu¬
minis claritas abundiuit. Hab& enĩ & dies suã
lucẽ . quȩ p̃cessor ẽ. solis. Nonigit᷑ te tanto splen¬
dorisolis temere c̃mittas Oculus est muni
di. iocunditas diei. cȩlipulcritudo. nature grã
p̃stantia creaturȩ. Sed quando hunc uides. auc¬
torẽ eiꝰ considera. quando hunc miraris. lauda¬
priuꝰ ipsiuscreatorẽ. Sitã grat̾. ẽ sol c̃sors &
pasticeps creaturȩ. quã bonꝰ est sol ille iustitiȩ :
Sitã uelox iste ut rapidiscursib dieaenoctelus r&
om̃a. quant̾ ille qͥubiq sẽꝑ .ẽ. & maiestate fua
cõpl&omã: Si ad mirabilis qͥuibet̾ exire. quã
supͣ admirationẽ quidic̃ soli& exorit̾ ut le-¬
gimꝰ : Si magnꝰ est ꝗͥꝑhorarũ uices locis aut
accedit aut decedit cotidiȩ. qualis ille qͥ&iã cũ se
ex inanir& ut noseũ possim̾ inuenire erirclum̃

Expanded text:
ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. habet enim et dies suam lucem, quae praecessor est solis. non igitur te tanto splendori solis temere committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae — sed quando hunc uides, auctorem eius considera, quando hunc miraris, lauda ipsius creatorem. si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille iustitiae! si tam uelox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia, quantus ille, qui ubique semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. E munda aurẽ. ut uase sincero scripturȩ
diuinȩ nitida fluenta suscipias. riequa rigre¬
diat᷑ c̃tagio. Procedit solmagno iubarediẽ:
magno mundũ conplens lumine. uaporans ca¬
lore. Caue ohomo solã eiꝰ ꝑpendere magni¬
tudinẽ. nenimius fulgor eiꝰ uisus tuȩ m̃tis ob¬
cec&: Et ut quiesegionet inraediũ eĩ intenlit
reꝑcusso lumine omnẽ subito amittit aspectũ.
acnisi inceterirs pastes uultũ suũ oculosq con¬
uestat. aestimat senihil uidere. & utuendi
munere esse fraudatũ. siuͦ deflectat obtutũ.
in tegrũ sibi officiũ ꝑ seueret. Caue igit᷑. ne
& tuũ radius eĩ ex oriens ẽ fundat aspectum.
& ideo prius firmam̃tũ cȩli aspice qđ ante
solẽ factũ est. terrtr̃ aspier. quȩ antequã sol
ꝓdir& corpit esse uisibilis atq. cõposita. Ger¬
mina eiꝰ aspice anteriora solis lumine. anterior
rub quã sol. antiquior herba quã luna: Noli

Expanded text:
tum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae tum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit sol magno iubare diem, magno mundum conplens lumine, uaporans calore. caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli
Abbreviated transcription (Latin):
uiuin bemiam collicit. uasa praus
quibus uinũ infundit᷑ munclare con¬
sueuit. Ne sors aliqua uini grãm de¬
colore. Quidenĩ prodest
ponere uitẽ ordine. fodere
quot annis. aut a ratris sulcos ducere. puta¬
re. subrigare. ad iungere ulmis & quodam
conubiaꝰ copulare. sitanto labore una quesita
inuase coacescant: Matutinos quoque solis
ostus siquis spectare desiderat emundat ocu¬
los suos. nequid pulueris. nequid purgam̃toꝵ
oculis eĩ insidrat. quo inturntis hebetetur &¬
obscuret᷑ obtutꝰ. neue aliqua caligo nebulosa.
corporros uisus spectantis obducat. Nobi fin
lectione exoriendus est sol. qui ante ñ fuerait
Primũ iã diem sine sole transiuim̃. scđm sine sole
trans egimꝰ. Terciũ sine sole c̃fecimꝰ. quartodie
iub& ds̃ fieri luminaria. solẽ & lunã & stellas.
Sol incipit. emunda oculos m̃tis ohomo. animq
interioris obtutꝰ. Ne qua festuca peccatiaciem
tui ꝑstringat ingenii. & puricordis turp&aspec¬

Expanded text:
ui uindemiam colligit uasa prius quibus uinum infunditur mundare consueuit, ne sors aliqua uini gratiam decoloret. quid enim prodest ponere uitem ordine, fodere quodannis aut aratris sulcos ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita in uase coacescant? matutinos quoque solis ortus si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectione exoriundus est sol, qui ante non fuerit. primum iam diem sine sole transiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri cordis turbet aspec
Abbreviated transcription (Latin):
dies sextus. & mundani operis summa conclusa est
ꝑfecto uidelic& homine. inquo principatus est
animantiũ uniuersarũ. & sũma quȩdã uniuersi¬
tatis. & om̃is mundanȩ gratia creaturae
erte deferanus silentium. qm̃ requieuit ds ab
omnib: mundi operibus. requieuit autẽ in re¬
cessu hominis. requi euit in eius mente atq ꝓposito
ecerat enĩ hominẽ rationis capacem. imitatorem
sui. uirtutũ emulatorẽ. cupidũ celestiũ grã rum
nhis requi escit ds̃ qui ait Aut supra quẽ re¬
quiescam. nisi supra humilem & quietũ. & tre
ecit cȩlũ. non lego qđ requieuerit. Fecit terrã.
non lego qđ requieuerit. Fecit solem & lunam
& stellas. nec ibi lego qđ requieuerit. sed lego
qđ fecerit hominẽ. & tunc requieuerit
habens cui peccata dimitter& Aut forte tunc
iam futurae dominicae passionis prȩcessit myste¬
rium. qđ reuelatũ est quia requi escer& iN
homine. qui requiem sibi p̃destinabat in corpore

Expanded text:
dies sextus, et mundani operis summa conclusio est; dies sextus, et mundani operis summa conclusio est; perfecto videlicet homine in quo principatus est animantium universorum, et summa quaedam universitatis, et omnis mundanae gratia creaturae. Certe deferamus silentium; quoniam requievit Deus ab omnibus mundi operibus: requievit autem in recessu hominis, requievit in ejus mente atque proposito. Fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, virtutum aemulatorem, cupidum coelestium gratiarum. In his requiescit Deus qui ait: Super quem requiescam, nisi supra humilem, et quietum, et tFecit coelum, non lego quod requieverit; fecit terram, non lego quod requieverit; fecit solem, lunam et stellas, nec ibi lego quod requieverit: sed lego quod fecerit hominem, et tunc requievit, habens cui peccata dimitteret. Aut forte tunc jam futurae Dominicae passionis praecessit mysterium, quo revelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
atq subtiles reliqui ae transire. quȩ uer¬
tantur in sanguinẽ uiribusq ꝓficiant¬
& non cum fimo & sordibus egerantur
ntestinorum uero circũ plexi orbes. &
sine aliquo lic& nodo sibi tamen inuicem
nexi. quid aliud nisi diuinã prospicientiã
creatoris ostendunt. ut non cito aesca ꝑ tran¬
seat. & statim astomacho decurrat
Quod si fier&. iugis fames & continua uorand
libido hominib gigneretur Ex in anitis
enim uisceribus & exhaustis. dũ momer¬
taria effusione uacuantur. necesse erat
in explebilem atq in saciabilem cibi & potus
generari cupiditatẽ. quã sine dubio mors
matura sequeretur. Ideoq. prouide
conficitur primũ aesea in utero superiore.
deinde iniecore coquitur. eiusq. uapore
digestus trans funditur sucus eius in reliquas
proprior sit caelestibus. & sublimior aquilis. qui
possit dicere. Nostra autẽ conuersatio in caelis est
ed iam finis sermoni nostro sit. qm̃ completus est

Expanded text:
atque subtiles reliquiae transire, quae ueratque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur sucus eius m reliquas propior sit coelestibus, et sublimior aquilis, qui possit dicere: Nostra autem conversatio in coelis est. CAPUT X. Sed jam finis sermoni nostro sit, quoniam completus est
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotens. Nonne manus mea fecit hȩc.
Manus est totius corporis propugnaculum.
capitis defensatrix. Quaecũ ste loco iN¬
ferior. totũ uerticem comit. & honesto
uenustat ornatu. Quis digne explic&
pectoris cratẽ. uentrisq molliciem
Aliter enim uiscera molliora non possent
foueri & intestinorũ sinus duris haud
dubie ossibus lederentur. Quid tam salu¬
tare. quã ut pulmo cordi finitimo limite
iungeretur. ut cũ exarserit cor ira &
indignatione. pulmonis sanguine atque
humore citius temperetur: Ideoq mollior
pulmo est quia mad& semꝑ. simul ut rigorẽ
indignationis emolliat. Haec ideo strictim
ꝑcurrimus. ut tam quã indocti omĩa per¬
stringere. non tam quã medici plenius scrũ¬
tari uideamur & persequi. Quae naturȩ
latibulis abscondita sunt
cum iecore hab& uiciniam fructuosam.
quidũ ad sumit quo ipse pascatur. abstergio
quicquid sordium dep̃henderit. ut ꝑfibras
iecoris m inutiores ciborũ possint tenues

Expanded text:
omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues
Abbreviated transcription (Latin):
Absoluimus uelut quandã humani corporis
regiã. inqua sit lic& quȩdã quantitas por¬
tionis. forma tamen uniuersitatis est
Sequitur guttur . ꝑ quod totius corporis ui¬
tale cõmertium. & sp̃s huius cõmeatus infun¬
litur Succedunt brachia ualida. lacer¬
torũ tori. ualidȩ ad operandũ manus. & pro¬
ceriorib digitis. habiles ad tenendum.
Hic aptior usus operandi. hic scribendi elegan¬
tia. & ille calamus scribȩ uelocit̾ scribentis.
quo diuinȩ uocis exprimuntur oracula.
MManus est quȩ cibũ ori ministrat. manus est
quȩ preclaris enit& factis. quȩ consibatrix
diuinȩ gratiae sacris infertur altaribus.
ꝑ quã offerimus & sumimus sacramenta
celestia: Manus est : quȩ operatur parit̃
atq dispensat diuina iysteria. Quius
uocabulo non dedignatus est se dĩ filius de¬
clarari. dicente dauid. Dextera dñi fecit
uirtutẽ. dextera dñi ex altauit me
Manus est quȩ fecit omĩa. sicut ds̃ dixit

Expanded text:
Absolvimus velut quamdam humani corporis Absolvimus velut quamdam humani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen universitatis est. Sequitur guttur per quod totius corporis vitale commercium, et spiritus hujus commeatus infuntur. Succedunt brachia, et validi lacertorum tori, validae ad operandum manus, et procerioribus digitis habiles ad tenendum. Hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia, et ille calamus scribae velociter scribentis, quo divinae vocis exprimuntur oracula. Manus est quae cibum ori ministrat: manus est quae praeclaris enitet factis, quae conciliatrix divinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta coelestia: manus est quae oatque dispensat diuina mysteria, cuius uocabulo non dedignatus est se dei Helisaeus declarare dicente Dauid: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. manus est quae fecit omnia, sicut deus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
numeros orationis ac modos. sed modulos musicȩ
sapientiȩ constituã loco. Sed eã sapientiã
definio. de quadicit propheta. Incerta &
& caritatis est pignus : Osculantur se &
columbȩ. Sed quid adhumani osculi ue¬
nustatẽ quo amicitiȩ insigne humanitatisq
prefulg&. in quo plenȩ caritatis fidelis
exprimitur affectus. Unde & dñs¬
uelut prodigii genus in proditore condẽpnans¬
ait. Iuda osculo filium hominis tradis:
Hoc est caritatis insigne conuertis ad signũ pro¬
ditionis & infidelitatis. Indiciũ quod . ẽ. pacis.
hoc pignore uteris ad officinã crudelitatis:
Bestialẽ igitur oris obsequio inferentẽ potius
necem quã caritatis foedera deferentẽ. diuinȩ
arguit uocis oraculo. Illud quoq. p̃cipuũ quod
soli homines ore exprimimus. quȩ corde sentimꝰ.
Itaq cogitationes tacitȩ mentis. oris sermone
signantur. Quid est igitur os hominis. nisi
quoddã sermonis aditus. fons disputationis.
aula uerborũ. prõptuarium uoluptatis:

Expanded text:
numeros orationis ac modos, et modulos musicae sapientiae constituam in loco: sed eam sapientiam definio, de qua dicit Propheta: Incerta etet charitatis est pignus? Osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi venustatem, quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo plenae charitatis fidelis exprimitur affectus? Unde et Domivelut prodigii genus in proditore condeait: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: caritatis insigne conuertens ad signum proditionis et infidelitatis indicium pacis hoc pignore uteris ad officinam crudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foedera deferentem diuinae arguit uocis oraculo. illud quoque praecipuum est, quod soli homines ore exprimiraus quae corde sentimus itaque cogitationes tacitae mentis oris sersignantur. Quid est igitur os hominis, nisi quoddam sermonis aditum, fons disputationis, aula verborum, promptuarium voluntatis?
Abbreviated transcription (Latin):
carpere uuas. uel aureo colore. uelpur pureo:
renitentef y ac hintos. ceteresq gẽ mas fulge¬
re existimes. coruscare iridiciis alboꝵ emicare
grã florũ Nec aduestis ex his ad mone te homo.
ne in maturos fructꝰtus dies sup̃mus inueniat :

Expanded text:
carpere uuas uel aureo colore uel purporeo carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat
Abbreviated transcription (Latin):
scłi possit reflecti & tẽpestate di duci. clauiculis
illis & circulis quasi ãplexib caritatis ꝓximos
quoꝰq cõpletit᷑. & ineorũ cognitionẽ requiescit.
Caritas. ẽ. igit᷑ quȩ nos superiorib nectit. ce loq in
serit iriuite. sic & uos ninme manseritis. Ego sũ
uitis. uos palmites estis. Euident̾ igit᷑ exemplũ
uitis adnrẽ uitȩ iristitutionẽ asectandũ esse
signauit. quȩ primũ ueris tepe facta tẽperie
gẽmare ꝑhibet᷑. De inde ex ipsis sarm̃torũ ar¬
ticulis fructũ emittere. dequib oriens uua
format᷑. paulatĩq augescens immaturi par¬
tus retin& acerbitatẽ. peo potest nisi ma¬
tura iã & cocta dulcescere. Vestit᷑ interea
uiridantib pampinis uinra. quib: & ad uersũ
frigus omnẽq in uriã ñ exiguo munit᷑ subsidio.
& asolis ardore defendit̾. Quicl autẽ eouelspec¬
taculũ gratius uel fructu .ẽ. dulcius. uidere ser¬
xta penchentia uelut quȩ dã speciosi ruris monilia

Expanded text:
i possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque insserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia,
Abbreviated transcription (Latin):
undent. undiq secundũ reliquas speties lunȩ
& acceptos fluctus refundunt. uel &iã ipsi
magno ferunt᷑ imp&u. in ostu tam̃ eius stant
placidi. quo adusq luna sine lumine est. At¬
uero ubi eã dierũ accessus retexerienaeen
suoscursus refluos reuestunt᷑. Anpotes qͦq

Expanded text:
undent undique secundum reliquas species lunae, et acceptos fluctus refundant, vel etiam ipsi magno ferantur impetu; in ortu tamen ejus stant placidi, quoadusquero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. ampotis q
Abbreviated transcription (Latin):
sortio diuinȩ operationis excludunt. plures asser̃
& p̃rogatiuã quã filio negant. seruulis donant
Sed susto ut amminiculo seruoꝵ ad operandũ dr̃
indiguisse uideat᷑. si operatio cõmunis est cũ angłis
dõ: Numquid dõ & angelis imago cõmunis est:¬
Numquid angłis dixerit. faciamus hominẽ ad nrãm¬
imaginẽ & similitudinẽ: Non. Sed qui sit imago.
audi dicentẽ. Qui eripuit nos inquit de potestate
tenebrarũ. & transtulit in regnũ filii dilectionis suȩ :

Expanded text:
sortio diuinae operationis excludunt, plures inserunt et praerogatiuam quam filio negant seru41. Sed esto; ut adminiculo servulorum ad operandum Deus vobis indiguisse videatur. Si operatio communis est cum angelis Deo, numquid Deo et angelis imago communis estnumquid angelis diceret: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? sed qui sit imago dei audi dicentem: qui eripuit nos inquit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum fili claritatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
superiora sic̃ obliuiosi uiatores qͥcũ in c̃sulto
p̃terireNł. insua reũtentes uestigia incuriȩ
suȩ multũ repetitũ itineris laborẽ fuscipiur
E st tam̃ & iã boñ uiator qͥ dispendiũ regressi¬
onis reliqͥ itineris cõpendiosa celeritate cõ¬
pens&. ut mͥ faciendũ arbitror. maxime cũ
de auib sermosit. qͣ solent oculos hominum
uolat᷑ ꝓperatione ꝑstringere. Quid enĩ c̃uenit
in his demorari. in qͥb celeritas placere con¬
sueuit : Auiͦus atq in usitatius intali genere
mortis ĩminentis t̾rore delectant. Vnde
mͥ illos naturales modulos cantilenȩ. quibus
&iã palũbesresonare cant̾ edunt dulcissima
suauitate. Unde mͥ uoces psittaci. dulce¬
dinẽq merularũ . Utinã sle luscinia ca

Expanded text:
superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia incuriae suae multam repetito itineris labore suscipiunt. est tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatiore praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere mortis inminentis terrore delectant? unde mihi illos naturales modulos cantilenae, quibus etiam paludes sonorae cantus edunt dulcissimos suauitate ? unde mihi uoces sittaci dulcedinemque merularum? utinam hoc luscinia ca
Abbreviated transcription (Latin):
bibus. Nisi quia oculos aquadũ de gurgite¬
leuamus ad cȩlũ. speculati uacuũ aeris. uolatib
ferri ad necessitatẽ stili putauimꝰ esse reuo¬
candũ. Eritis uos iudices. ꝗͥ estis aucupes
uerbi : Vtrũ consulcius euolassẽ. an utiliter
urã inretia sĩ relapsus: nec uereor ne fasti¬
diũ nobis obrepat in uolatib requirendis.
qd non obrepsit ingurgitib perscrutandis:
Aut aliqͥs nobis in disputatione obdormiat. cũ
possit auiũ cantib excitari. sed ꝓfecto qͥ int̾¬
reuenerĩ. non dubito qđ int̾ canoras aues
sõnũ sentire ñ possit. qͥ intali aduigilandum
grã ꝓuocet᷑. Neq uero uile putet᷑ qđ potuit
p̃teriri cũ sit t̃tia pars in animantib csea¬
turȩ. Iria enĩ genera animantiũ. eẽ. ñ dubiũ ĩ.
Terrenũ uolatile aquatile. Deniq sic scriptũ ẽ.
Educant aquȩ reptilia animarũ uuentium
scđm genus . & uolatilia uolantia suꝑ terram
secus firmam̃tũ cȩli scđm genꝰ. Reuocam ad

Expanded text:
bibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgiteleuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse reuocandum. eritis uos iudices, qui estis aucupes uerbi, utrum inundauerunt euolet an utiliter in uestra sit retia relapsus. nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui intuerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non dubium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae reptilia animarum uiuentium secundum genus et uolatilia uolantia super terram secus firmamentum caeli secundum genus. Reuocanmr ad
Abbreviated transcription (Latin):
rigram. Uipera uenenũ suũ fundit: Tu non po¬
tes duritiã m̃ttis deponere: Sed habes naturalerigo
gauie est adulteriũ naturȩ inuiria. Duos
primũ ds̃ fecit. adã. & euã hoc est uirũ & uxoriẽ
adulteriũ est. sed hoc doc& murenȩ & iuperȩ
ñ iure generis. sed ardore libimis expetit᷑ãplex¬
us. Discite ouiri. qͥ alienã ꝑ molere querit

Expanded text:
ri gratiam. Vipera venenum suum fundit: tu non pori gratiam. Vipera venenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? Sed habes naturalem rigGrave est adulterium, et naturae injuria. Duos primum Deus fecit, Adam et Evam, hoc est, virum et uxorem, adulterium est. Hoc docet muraenae et viperae non jure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. Discite, o viri, qui alienam permolere quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
pudias tiũ. & putas sepe mutandũ: Et siunũ
sãqͥsi cognitã. pudoris ex sequeris in iuria
Ui perir absentẽ reqͥrit. absentẽ uocat : & blando
ꝓclamat sibilo. atq ubi aduentare c̃parẽ fen¬
serit. uenenũ euomit. peurrentiã marito defe¬
rens. uerecunda tanuptialẽ grãm. Tumilier
aduenientẽ de longinqͦ maritũ c̃tumeliis repellis e¬
ipert mare ꝓspectat. explorat it̃ ẽuigis. Tu
iniurus uiã uiro obstruis: Tulitiũ moues ue¬
nena ñrricis: Tu c̃ iugalis ãplexus tẽpore. di¬
rũ uirũ existimas. necerube scis nuptias. Nec
reuereris maritũ. Sed &xiã tuuir. possumꝰ¬
enĩ & iã sic accipere. Depone tumorẽ cordis. asperi¬
tatẽ morũi cũ tibi sedula uxor occurrit. ꝓpelle
in dignationẽ cũ blan.la c̃uix ad caritatẽ ꝓuocat.
Non es dĩs sed marit᷑ ñ ancillã sortitꝰ es. seduxo¬
rẽ gubernatorẽ te ds̃ uoluit esse sexus inferio¬
ris ñ p̃potentẽ: redde studio uicẽ. rededeamo¬

Expanded text:
pudias tuum, et putas saepe mutandum; et si uno sa quasi cognita pudoris exsequeris injuriam. Vipera absentem requirit, 87 absentem vocat, et blando proclamat sibilo; atque ubi adventare comparem senserit, venenum evomit reverentiam marito deferens, verecundata nuptialem gratiam: tu, mulier, advenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. Vipera mare prospectat, explorat iter conjugis: tu injuriis viam viro obstruis: tu litium moves venenum, non rejicis: tu conjugalis amplexus tempore dirum virus exaestuas; nec erubescis nuptias, nec revereris maritum. Sed etiam tu, vir, possumenim etiam sic accipere, depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor occurrit: propelle indignationem, cum blanda conjux ad charitatem provocat. Non es dominus, sed maritus: non ancillam sortitus es, sed uxorem. Gubernatorem te Deus voluit esse sexus inferioris, non praepotentem. Redde studio vicem, redde amo
Abbreviated transcription (Latin):
renti rigescit allapsu ꝓpterea pisces tãquã arbiti
fluentoꝵ estate illicaspirantis aurx clrm̃tiã captari
c̃ surr̃: Cuiꝰ amoenitate ꝑ functi. rursus hiemis aspera
declinare ẽtendunt. & septentrionalis plagȩ sarua
fugientes. ĩ reliqͦs sesinꝰ c̃fer̃. Inqͥb aut uentoꝵ mollior
sit placiditas. aut solis solrat uernare tẽperies. Nouit
igit᷑ piscis pariendi tẽpꝰ: Qđ ꝓmagnoms sterio. dix̃
salomonis sapientia: Nouit tẽpꝰ eundiatq redeundi
Nouit tẽpꝰ ꝑfunctionis & iactationis: & nouit ut qnt

Expanded text:
rentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri rentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri fluentorum, aestate illic aspirantis aurae clementiam captare consueverunt: cujus amoenitate perfuncti, rursus hyemis aspera declinare contendunt; et Septentrionalis plagae saeva fugientes, in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut ventosit placiditas aut solis soleat uernare temperies. nouit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Solomonis sapientia, nouit tempus euudieundi atque redeundi, nouit tempus perfunctionis et iactationis et nouit ut n
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & uelut habenis quib dã ũboꝵ cohibencda
diffusio est. neqđ salomini spetialit̃ sapuntiȩ
munere diuinitꝰ uidet᷑ esse conlatũ : usurpato¬
rie uideam᷑ exponere. differentias arboꝵ & uir
tutes prdicũ & quȩcũq. sunt abscondita & in¬
mani festa produntur. ut mihi uideat᷑ potuisse
rũ disputare deuirgultoꝵ generib: non potuisse
tam̃ plenius omne secretũ creaturȩ explicare
tatur grã. siuiridantib: toris fluuiorũ exundan
tiũ ripa decorat᷑. Quȩ̃ ad modũ adũbũ dnĩ qđ
omĩ aquarũ cur suest redundantius. subito ere¬
atura uirgultoꝵ omis effloruit : festinar cãpi
non cõmissã sibi frugẽ edere. ignorata hosti
bolerũ genera. floꝵ miracula germinare . ripȩ
fluminũ se uestire mertis ꝓperauer̃. arbores
cito surgere. cito se in florẽ indirere. uictum
hominib: pecori pabulũ ministrare : fructus
cõmunis est omnib: Vsus quoq est datꝰ om̃ib: :

Expanded text:
unde uelut habenis quibusdam uerborum cohibenda unde uelut habenis quibusdam uerborum cohibenda diffusio est, ne quod Solomoni specialiter sapientiae munere diuinitus uidetur esse conlatum, usurpatorie uideamur exponere difftutes radicum, et quaecumque sunt abscondita et immanifestata produntur; ut mihi videatur potuisse eum disputare de virgultorum generibus, non potuisse tamen plenius omnes creaturae explicare tatur grtium ripa decoratur, quemadmodum ad uerbum domini, quod omni aquarum cursu est redundantius, subito creatura uirgultorum omnis effloruit! festinarunt campi non commissam sibi frugem edere, ignorata horti holerum genera, florum miracula germinare, ripae fluminum se uestire myrtetis, properauerunt arbores cito surgere, cito se in florem induere, uictum hominibus, pecoribus pabulum ministrare. fructus communis est omnibus, usus quoque est datus omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
&iã int̃ se Lacrime arboꝵ quȩ tĩdẽ aque allu¬
uione generart᷑. & cũ unasit omniũ causa diuo¬
sus singuloꝵ usus. diũ sanatura est. Aliã uĩ hal
cerasi arboris lacrima. alialentisci. disparẽ qͦq
balsamigut tã odorata orientis ligna sudare
ꝓdunt᷑. Diuersũ quoq lamarũ genꝰ uirgulta
ferularũ inȩgrpto aclibia. quad ãuinatur:
secretioris illacrimant. Quid autẽ tibi refen
clem̃tẽ lic& tẽ. sermonẽ qđ elect. rũ lacrin
uirgultisit. & in tantȩ materiȩ soliditatẽ la¬
crima durescat Nec leuib id ad struit᷑ tesus¬
moniis. quando folia aut surculoꝵ minut¬
simȩ postiones. aut exigua quedã animat¬
ũ genera inelectro sepe reperiant᷑ quȩ uio
cũ adhuc gutta. e&. molliora recepisse & so¬
data tenuisse: Sed quid ego uili sermone
decerno cũ alta atq p̃ciosa ratione riatui
cũ istesermo humano alat᷑ ingenio Naturã
autẽ omnẽ ꝓuidentia diuina formauerit:

Expanded text:
iam inter se flumine arborum, quae eiusdem aquae adluuione generantur. et cum una sit omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam lentisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lacrimarum genus uirgulta ferularum in Aegypto ac Libya quadam ui naturae secretioris inlacrimant. quid autem tibi referam — clementem licet esse sermonem — quod electrum lacrima uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo humano alatur ingenio, naturam autem omnium prouidentia diuina formauerit?
Abbreviated transcription (Latin):
glatialibus uentorũ flatib. rigentes aquȩ solidant᷑
inniuẽ. & rupto aere nix fundit᷑. Neq enĩ firma¬
mentũ hoc potest sine aliquo rũpi fragore. ideo
& firmamentũ dicitur. qđ non sit inualidũ nec
remissũ. Vnde & de tonitrib quȩ concepto intra
sinũ nubiũ spiritu. cũ se uehement̃ erupturus
eliserit. magno concrepant sonitu. Ait scrip
tura. Firmans tonitrua. Afirmitate ergo
firmamentũ est nuncupatũ. uel qđ diuina uir¬
tute firmatũ sit. sicut scriptura nos doc& dicess
Laudate eum infirmamento uirtutis eius. Nec p̃te¬
rit retulisse aliquos cȩlorũ ad intelligibiles uir¬
tutes. firmamentũ adoperatorias. & ideo lau¬
dare cȩlos uel enarrare gloriã dĩ. annuntiare
firmamentũ. Sed non quasi spiritalia. sed quasi
opera mundi enarrant. quẽ ad modũ supͣ dixim
Alii quoq purificatorias uistutes interp̾tatisunt
aquas. quȩ suꝑcȩlossunt: Accepimus hȩc quasi
ad tractatus decorẽ. nobis tam̃ non alienũ uidet᷑

Expanded text:
glacialibus uentorum flatibus rigentes aquae solidantur in niuem et rupto aere nix funditur. neque enim firmamentum hoc potest sine aliquo rumpi fragore. ideo et firmamentum dicitur, quod non sit inualidum nec remissum. unde et de tonitribus, quae concepto intra sinum nubium spiritu, cum se uehementer erupturus inliserit, magno concrepant sonitu, ait scriptura: Firmans tonitrua . A firmitate ergo firmamentum est nuncupatum, vel quod divina virtute firmatum sit, sicut Scriptura nos docet, dicens: Laudate eum in firmamento virtutis ejus . 17. Nec praeterit retulisse aliquos coelos coelorum ad intelligibiles virtutes, firmamentum ad operatorias. Et ideo laudare coelos, vel enarrare gloriam Dei, annuntiare firmamentum: sed non quasi spiritalia, sed quasi opera mundi enarrant, quemadmodum supra diximus. Alii quoque purificatorias virtutes interpretati sunt aquas, quae super coelos sunt. Accipimus haec quasi ad tractatus decorem: nobis tamen non alienum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
aut habrant aliqua quȩ uident᷑ cũ uir tute sen¬
nũ conurnire : idq. siquis diligent̾ intendata
nifesta testificatione poterit conp̃hendere.
Nihil uident᷑ seminis habere salices: habento
infoliis granũ qđ clã. qł habeat iustutẽ sen¬
nis: ut eo cõmisso t̃ris. tãquã posto surgat
arbor desurculo & tãquã desemine se ex suses
Srcnoitaq illo radix prima coalescat. deradice pul¬
lulat ñ solũ salicis seel &iã reliquarũ adsimilitu¬
increm̃tũ suinemoris ꝓpagauer̃. Magnadĩ uirtꝰ
insingulis: Nec miret᷑ aliquis. si inuirgultis mag¬
nã dĩ dixi esseuistutẽ. Si quidẽ magnã ustutẽ
suã inlocustis essedix̃ & bruco. eo qđ diuinȩ ma¬
iestatis offensa magno mocheramine sterilitatis
iudaice atq in opiȩ solueret᷑. Magnaenĩ uir¬
tutis patiencia. magnauistutis ꝓuidentia In¬
nus quimi serabili fame nefas tantȩ impictatis
ulciscit᷑. Itaq simagnauis tute dĩ sterilẽ bru¬

Expanded text:
quae uideantur cum uirtute seminum conuenire, idque si quis diligenter intendat, manifesta testificatione poterit conprehendere. nihil uidentur seminis habere salices, habent tamen in foliis granum quoddam, quod habeat uirtutem seminis, ut eo commisso terris tamquam posito surgat arbos de surculo et tamquam de semine se exsuscitet. grano itaque illo radix prima coalescit; de radice pullulat non solum salicis, sed etiam reliquarum ad similituincrementum sui nemoris propagauerunt. \' Magna dei uirtus in singulis. nec miretur aliquis, si in uirgultis magnam dei dixi esse uirtutem, siquidem magnam uirtutem suam in lucustis esse dixit et bruco, eo quod diuinae maiestatis offensa magna moderamine sterilitatis Iudaicae atque inopiae solueretur. magna enim uirtus patientia, magna uirtus prouidentia. innus, qui miserabili fame nefas tantae impietatis ulciscitur. itaque si magna uirtute dei sterilem bru
Abbreviated transcription (Latin):
uolucrũ. extendens boreã pronihilo: suspendens
terrã innihilũ. alligans aquã in nubibus suis
Colũnae caeli euolauerunt. expaueruntq ab in¬
crepatione eius. uistute mitigauit mare. disci¬
plina strauit cȩtũ. claustra autẽ cęli timent eũ
oluntate igitur dĩ immobilis man&. & instat
in scłm terra. scđm ecclesiastissententiã. & uo¬
luntate dĩ mouet᷑ & nutat. Non ergo funda¬
mentissuis nixa subsistit. nec fulcris suis stabilis¬
ꝑ seuerat. sed dñs statuit eã. & firmamento uo¬
luntatissuȩ contin&. quia in manu eius om̃s fines
terrae. Et hȩc fidei simplicitas. argumentis
omnib ante cellit. Claudant alii qđ ideo nusquã

Expanded text:
uolucrum. extendens boream pro nihilo, suspendens uolucrum. extendens boream pro nihilo, suspendens terram in nihilo, alligans aquam in nubibus suis. columnae caeli euolauerunt et expauerunt ab increpatione eius. uirtute mitigauit mare, disciplina strauit cetum, Voluntate igitur Dei immobilis manet et stat in saeculum terra, secundum Ecclesiastis sententiam , et voluntate Dei movetur, et nutat. Non ergo fundamentis suis nixa subsistit, nec fulcris suis stabilisperseuerat, sed dominus statuit eam et firmamento uoluntatis suae continet, quia in manu eius omnes fines terrae. et haec fidei simplicitas argumentis omnibus antecellit. laudent alii quod ideo nusqua
Abbreviated transcription (Latin):
terrã sed p̃cepti sui suspenderit firmamento.
nec eã inclinari patiatur . Non ergo mensurã
centri. sed indicii diuini accipere debemus.
quia non artis mensura est: sed potestatis men¬
sura iustitiȩ. mensura cognitionis. Quia
omĩa non tam quã in mensa p̃tereant eius scien¬
tiam. sed cognitioni eius tamquã dimensa
subiaceant: Neq enĩ cumlegimus ego con¬
firmaui columnas eius. uere colũnis eam subnixã
possumus aestimare. sed ea uistute quȩ suffulciat
substantiã terrae atq sustineat. Deniq qui¬
potestate dĩ sit terrae constitutio. & iã hinc collige.
qm scriptũ est : qui aspicit terrã & facit eã tremere.
Et alibi Adhuc ego semel concutio terram
Non ergo libramentis suis immobilis man&. sed
frequenter dĩ nutu & arbitrio cõmouetur. sicut¬
& iob dicit. quia dñs commou& eã a fundamentis.
colũnȩ autẽ eius exagitant᷑ Et alibi. Nuda
inferna in conspectu eius. & non est morti iN¬

Expanded text:
terram, sed praecepti sui suspenderit firmamento terram, sed praecepti sui suspenderit firmamento nec eam inclinari patiatur. non ergo mensuram centri, sed iudicii diuini accipere debemus, quia non artis mensura est, sed potestatis, mensura iustitiae, mensura cognitionis, quia omnia non tanquam inmensa praetereant eius scientiam, sed cognitioni eius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego confirmaui columnas eius, uere columnis eam subnixam possumus aestimare, sed ea uirtute, quae subfulciat substantiam terrae atque sustineat. deniqupotestate dei sit terrae constitutio etiam hinc collige, quoniam scriptum est: qui aspicit terram et facit eam tremere et alibi: adhuc ego semel concutio terram. non ergo libramentis suis inmobilis manet, sed frequenter dei nutu et arbitrio commouetur, sicut et Iob dicit quia dominus commouet eam a fundamentis, columnae autem eius exagitantur et alibi: nuda inferna in conspectu eius, et non est morti in
Abbreviated transcription (Latin):
equali motu hinc atq inde ex omni parte ꝓpen¬
deat. De quo satis putamus dictũ adño ad
iob seruũ suum. quando locutus ꝑ nubem ait
Vbi eras cũ fundarẽ terrã. Indica mihi si habes
scientiam. quis posuit mensurã eius si nosti. aut
quis est qui suꝑ induxit mensuras suꝑ eã. aut
super quid circuli eius confixi sunt: & in fra
Conclusi mare portis & dixi. Usq huc uenies
& non transibis. sed inte cõminuentur fluctus
tui. Nonne euidenter ostendit ds̃ omĩa ma¬
iestate sua consistere in numero. pondere.
atq mensura: Neq enĩ creatura legẽ tri¬
buit. sed accepit. & seruat acceptã. Non
ergo qđ in medio sit terra quasi ȩqua lance
suspenditur. sed quia maiestas dĩ uoluntatis
suae eam lege constringit. ut supra instabile
atq inane. stabilis ꝑseuer&. sicut dauid quoq
ꝓpheta testatur dicens. Fundauit terram
quasi omĩpotens p̃dicatur . qui noncentro quodã

Expanded text:
aequabili motu hinc atque inde ex omni parte protenaequabili motu hinc atque inde ex omni parte protendat. de quo satis putamus dictum a domino ad Iob seruum suum, quando locutus per nubem ait: ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si habes scientiam. quis posuit mensuras eius, si nosti? aut quis est qui superinduxit mensuram super eam? aut super quid circuli eius confixi sunt? et infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc uenies et non transibis, sed in te comminuentur fluctus tui. nonne euidenter ostendit deus omnia maiestate sua consistere, non numero, pondere atque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane stabilis perseueret, sicut Dauid quoque propheta testatur dicens: fu-ndauit terram quasi omnipotens praedicatur, qui non centro quodam
Abbreviated transcription (Latin):
quia caelũ dñs extendit. Extenditur enĩ quasi
pellis ad tabernaculũ protectionis habitationisq̃
scõrum. uel quasi liber ut plurimorũ scribantur
nomina. qui xp̃i gratiã fide & deuotione meru¬
erunt. quib dicitur. Gaudete. quia nomina
uestra scripta sunt incȩlo. De terrȩ quoq uel
qualitate uel positione tractare. nihil proderit
adspem futuri. cũ satissit ad scientiam qđ scriptu¬
rarum diuinarũ series comp̃hendit. quia suspen¬
dit terrã in nihilo. Quid nobis discutere. utrũ
inaere pendeat an suꝑ aquã. ut inde nascatur
controuersia. quomodo aeris natura tenuis &
mollior. molem possit sustentare terrenã. aut
quomodo si suꝑ aquas non demergatur in aquam
grauis terrarũ ruina. aut quomodo ei maris unda
non cedat. & in latera eius sese loco suo mota dif¬
fundat Multi &iã in medio aeris terrã esse
dixerunt . & mole sua immobilẽ manere: quod

Expanded text:
quia caelum deus extendit. extenditur enim uel quasi quia caelum deus extendit. extenditur enim uel quasi pellis ad tabernacula, habitationes sanctorum, uel quasi liber, ut plurimorum scribantur nomina, qui Christi gratiam fide et deuotione meruerunt, quibus dicitur: gaudete quia nomina uestra scripta sunt aquis. de terrae quoque uel qualitate uel positione tractare nihil prosit ad speciem futuri, cum satis sit ad scientiam quod scripturarum diuinarum series conprehendit quia suspendit terram in nihilo. quid nobis discutere utrum in aere pendeat an super aquam, ut inde nascatur controuersia, quomodo aeris natura tenuis et mollior molem possit sustentare terrenam aut quomodo, si super aquas, non demergatur in aquam grauis terrarum ruina? aut quomodo ei maris unda non cedat et in latera eius sese loco suo mota diffundat? multi etiam in medio aeris terram esse dixerunt et mole sua inmobilem manere, quod