comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derari potest Sed propterduos pisces inquibus ducs ꝑsonas
regiã et sacerdo talẽ figuratas. ẽẽ diximus hactenus hinc
tractatũ ẽe sufficiat Quod autẽ suꝑ foenũ turba illa discu¬
buit : significat quitestamentũ uetus acceperant quia reg¬
num eis temporaele & hierus alẽ temporalis promit tebatur

Expanded text:
derari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, derari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur
Abbreviated transcription (Latin):
& cognationẽ duceret destirpes acerdotadi : & non ẽet. detri¬
bu sacerdotali hoc .ẽ de tribuleui sed eẽt. de tribuiuda. hoc ẽ
de tribudauid exquatribu nemo intendit alteri: Ideo etfilius
dauid maxime dicitur secundũ carniẽ quia et lucas ascenidenis
& matheus descendens indauid sibi obuiã factisunt. Oposte¬
batenĩ ut euacuaturus sacrificia quae secundũ ordiriẽ aaron
in leuitico sacerdotio fiebant non eẽt. de tribuleui nead
ipsam tribũ &adipsum sacerdotiũ qđ temporliter umbra
erat futuri pestinere uideretur mundatio peccatorum
quã dñs oblationeholo causti sui qđ inuetere sacerdotio figu¬
rxbatur impleuit Et holo causticius imaginẽ aadmemoriã
passionis suae in ecclesiã caelebrandã dedit ut esset sacerdos
inaeternũ non secundũ ordinẽ aaron: sed secundũ ordinem
melchisedech. Cuius rei sacramentũ diligentius adhuc consi¬

Expanded text:
et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de triet cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc consi
Abbreviated transcription (Latin):
et elisabeth quaenihilominus cognata mariae scribitur
erat de tribus acerdotali. Sicut autẽ matheus quitãquam
descendentem ad suscipienda peccata nr̃a regem xp̃m insi¬
nuat persalomonẽ addauid descendit. quia salomon deilla
inquad auid peccauerat natas . ẽ. it alucas quitã quã ascen¬
denitẽ postabolitionẽ peccatorũsacerdo tẽxp̃minsinuat.
pernathan ascendit addauid. quia rathan propheta mis¬
susenrt cuius correptione dauidipsius peccati ab olitione pae¬
nitendo in petriruit. Itaque postea quã taensiit lucas personã
dauid non dissonat amatheo in nominibus generationũ Nã
eos nominat ascendens addauid usque ad abrachã. quos illedes¬
cendens ab abrahã usque ad dauid. Ad auidenĩ induas familias
regiã et sacerdo talẽ origo illa distributa .ẽ. quarũ duarũ fa¬
miliarũ sicut dictũ .ẽ. regiã descendens matheus sacerdo tadem.

Expanded text:
. Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta misfuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsegenerationẽ dñi quȩecundũ carne ẽ. sed in sacerdotuli
persona explicaridã sescepit ad quã personã pestinet mun¬
datio. & abolitio peccatorũ Nona principio librisicut mat¬
heus sed ab illo loco ubibaptizatus .ẽ. iHC. ubi peccatorũ nos¬
trorum mundationẽ prefigurauit. Incipit parentũ eius ori¬
ginẽ gradatim ꝑsequi Nequedeor sũ uersus sicut ille qui eum
ad susceptionẽ peccatorũ tamquã descendentẽ ostendebat.
sed sursum uersus tamquã is qui eũ postulationẽ peccatorum
tã quã ascendenitẽ insinuabat nec cos parentes quos ille nomincrs
Alia enĩ erat origo sacerdotadis quae perunũ ex filiis dauid
sicutiadsolet de tribus a cerdo tadi matrimoniũ sostientem
effecerat : ut maria deutraxque tribu. id ẽ deregia & sacer¬
dotali cognitionẽ duceret. Nã et quando recensi sunt ioseph
& maria: scriptũ ẽ eos fuisse dedomo id .ẽ. degenere dauid

Expanded text:
et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David
Abbreviated transcription (Latin):
mapina decaelo eodẽ ipsoduce inhicrus alẽ caelestem tamquam
interrã repromissionis introduci nos posse presumimus. et in
acternũ ibi regente ipso et custodiente seruare. It a dñs pr̃. iñC.¬
xp̃c rexnr̃ ostenditur Ipse ẽ. etiã sacerdos nr̃ in aeternũ. se¬
cundũ ordinẽ melchi sedech qui seipsum obtulit holocaustum ꝓ
peccatis nr̃is &eius sacrificii similitudinẽ caelebrandã in suae
passionis memoriã cõmendauit. Vt illud qđ melchi sedech ob
Ergo qm̃r ex noster peccatanr̃a suscepit ut nobis pugncndi
& uincendidemons traeret exemplũ : eorundẽ peccatorũ sus¬
ceptione regiamque personã matheus euangelista significans
generationẽ eius quae ẽ secundũ carnẽ abrocham suscipiens qui
pater .ẽ. populi fidelis et successionẽ prolis deor sum uersus
enumerans peruenit usque ad dauid inquo regnis tabili men¬
tũ manifestum apparet At que inde persalomonẽ natũ deilla
inquã pater eius peccauerat stirpẽ regiã persecutus usque

Expanded text:
manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Domin rex noster. Ipse est etiam sacerdos noster in aeternum secundum ordinem Melchisedech , qui se ipsum obtulit holocaustum pro peccatis nostris, et ejus sacrificii similitudinem celebrandam in suae passionis memoriam commendavit; ut illud quod Melchisedech obtErgo quoniam rex noster peccata nostra suscepit, ut nobis pugnandi et vincendi demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus usque
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. Aliud enĩ ẽ nasci : aliud natũ ẽẽ Acper hoc nũquã
disciplina: aliud usus. Et haec : in una animal intellegant᷑
nulla diuersitate substantiae. Itẽ aliud sit ingeniũ : aliud
uistus: aliud traenquillitas: similiter unius eiusdẽ substan¬
tiae : Etcũ anima sit alterius substantiae quã ds̃: quã quã
abillo facta : ipseautem ds̃ sit. Sacratissima illa & multis
uerbo nepaucis cognita trinitas. diligentis sime inuestigari¬
dum .ẽ quod ait . iñc. Nemo uenit ad me : nisi pater adtra¬
xerit. Et nemouenitad patrem: Nisi perme. Et ipse :¬
uos in omnem ueritatem inducet
ealimentis: Quid ẽ quod accipit eam rem. quã cõmu¬
tur : ut oculis. lux. sonus auribus. Sedhȩc ꝑcorpus accipit.
anima Quid ẽ autem quodperse ipsa accipit & cõmutat in se
ut aliã animã quam recipiendo in amicitiam suisimilem facit:
Et quid. ẽ quod perscipsam accipit & non cõmutat ut uerita¬

Expanded text:
nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam disciplina, aliud usus, et haec in una anima intelligantur nulla diversitate substantiae: item cum aliud sit ingenium, aliud virtus, aliud tranquillitas, similiter unius ejusdemque substantiae: et cum anima sit alterius substantiae, quam Deus, quanquam ab illo facta; ipse autem Deus sit sacratissima illa, et multis verbo, re paucis cognita Trinitas: diligentissime investigandum est, quod ait Dominus Jesus, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit ; et, Nemo venit ad Patrem, nisi per me ; et, Ipse vos in omnem veritatem inducet De alimentis. Quid est quod accipit eam rem, quam commutur? ut oculis lux, et sonus auribus. Sed haec per corpus accipit anima: quid est autem quod per se ipsam accipit, et commutat in se? ut aliam animam, quam recipiendo in amicitiam sui similem facit. Et quid est quod per se ipsam accipit, et non commutat? ut verita
Abbreviated transcription (Latin):
placere hominibus id couis eis proipsis ad diligendũ dm̃  non
iam hoc sed aliud cupis. Qui autẽ placerecupit: necessariũ
adhuc habeat timorẽ. Primũ : neocculte peccando : in ter
hẏpocritas adno deputetur. Deinde : sibene factis placere
appetit : uehanc mercedẽ occupans: perdat qđ daturus ẽ
ds̃ Sed deuicta stacupiditate : cauenda suꝑbia . ẽ. Difficile
est enĩ ut dignetur consociare hominibus. quieis placere. iã
non desiderat: et plenũ se uistutis putat. Itaque adhuc
necessarius ẽ timor : neillud etiã qđ uidetur habere auferce¬
turabeo : & manibus acpedibus ligatis mittatur in teniebras
exteriores . Qua propter : ditimor: non solũ inchoat. sedetiã
scipsum Quaeautem in hocitinere pericula difficultates quȩ
metuenida sint. & quibus remediis utio postet : alia questio ẽ .XXX
nondũ ẽ natus. Etrumquã natus ẽ autnatus erit : si semper

Expanded text:
placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiamm tanquam se ipsum. Quae autem in hoc itinere pericula difficultatesque metuendae sint, et quibus remediis uti oporteat, alia quaestio est. XXnondum est natus; et nunquam natus est aut natus erit, si semper
Abbreviated transcription (Latin):
apostolorũ mastrrũ scõrumq: INNumerabiliũ quã non sint
illa disperanda ostenderdũ .ẽ at ubi fuerint carnaliũ uolup¬
tatum in lecebre superate : cauendũ ẽ. ne subrepat atq: suc¬
cedat cupiditas placendi hominibus. aut ꝑ aliqua facta mira¬
bilia aut ꝑ difficilẽ continentiã siue patientiã. aut peraliquã
largitionẽ. aut nomine scientiae uel eloquentiȩ in eo genere
.ẽ. & cupiditas honoris contraque om̃ia proferantur eaquȩ
scripta sunt de laude caritatis. & deiri anitate iactantiae. Do¬
ceatur que quã sit pudendũ cis placere uelle quos nuolis imita¬
ri Aut eni boni non sunt & nihil magniũ ẽ. amalis lacudari
aut bonisunt & cosopostet imitari: Sed quibonisunt uir¬
tute bonisunt. Vistus autẽ non appetit qđ in aliorũ homi¬
num potestate ẽ: Quiergo imitaturbonos: ullius homi¬
nis appetit laudẽ : quimalos nondignus .c. lccude. Siautẽ

Expanded text:
apostolorum, martyrum sanctorumque innumerabilium, quam non sint apostolorum, martyrum sanctorumque innumerabilium, quam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliquam largitionem aut nomine scientiae uel eloquentiae. in eo genere est et cupiditas honoris. contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude caritatis et de inanitate iactantiae doceaturque, quam sit pudendum eis placere uelle quos nolles imitari. aut enim boni non sunt et nihil magnum est a malis laudari, aut boni sunt et eos oportet imitari. sed qui boni sunt, uirtute boni sunt. uirtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem;
Abbreviated transcription (Latin):
bestas preseruitute timoris emineat. Tunc presuadendum
fidelibus precedentibus regenerationis sacrameritis. quae ne¬
cesse ẽ plurimũ mouetnt . quid intersit interduos hominies
u&erem &nouũ exteriorẽ &interiorẽ terrerium. &cȩlestem
Idẽ intereum quibona carnalia & temporrlia &cũ quispitodia
aeterna sectatur. Monendumq repperitur beneficia &
traenseuntia expectentur adõ quibus &in probihomines ho¬
bunda repossunt: sed firma & sempiterna proquibus acci
piendis omnia quae in hoc mundo bonaputantur. & mala
penitus contẽpnenda sunt. Hic p̃stantissimũ illud &unicũ
exemplũ dominici hominis preponendũ .ẽ. quicũ se tot miraculis
tantũ rerum potestatẽ habere monstraret . & easpreuit
quae magnabona & ea sustinuit quae magna mala in periti
putant quosmores & disciplinã. Nec an tominus quisquã aggre¬
di. audeat : quanto illud magis honorat. Et depollicitationibꝰ.
atque honorationibus eius. &deimitantiũna multitudine.

Expanded text:
bertas prae servitute timoris emineat. Tunc jam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis Sacramentis, quae necesse est plurimum moveant, quid intersit inter duos homines, veterem et novum, exteriorem et interiorem, terrenum et coelestem; est, inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritualia et aeterna sectatur: monendumque ne peritura beneficia et transeuntia exspectentur a Deo, quibus et improbi homines abundare possunt; sed firma et sempiterna, pro quibus accpiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tuquis ẽs quires pondeasdõ Num quid dicit figmentũ eiquise
finxit quare sic me fecisti: Quã diuergo figmentum es. Non¬
dum perfectus filius. qui a nondũ hausisti plenissimã gratiã
qua nobis data .ẽ. potestas filios dĩ fieri. quo possis audire.
lam non uosdicã seruos. sed amicos. Tuquis es qui respondeas
dõ et uelis dĩnosse consilium: Quisi hominis tibi aequalis
nos se uoluisses : in prudenter faceres nisi prius inamicitiã
recipereris. Sicut ergo postauimus imaginẽ terreni : por¬
temus & imaginẽ caelestis. Exuentes nos ueterẽ hominẽ.
&induentes nouũ . ut nondicatur nobis quasi luteo figmento
Num quid dicit figmentũ ei quise finxit. quare mesicfecisti:
Et ut manifestũ sit non scĩ ficato spũi: sed carnali luto istadici¬

Expanded text:
tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Quamdiu ergo figmentum es, nondum perfectus filius, quia nondum hausisti plenissimam gratiam qua nobis data est potestas filios Dei fieri , quo possis audire, Jam non dicam vos servos, sed amicos ; tu quis es, qui respondeas Deo, et velis Dei nosse consilium? qui si hominis tibi aequalis nosse voluisses, impudenter faceres, nisi prius in amicitiam recipereris. Sicut ergo portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis , exuentes nos veterem hominem et induentes novum , ut non dicatur nobis quasi luteo figmento: Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me sic fecisti? 3. Et ut manifestum sit, non sanctificato spi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid & auulgari coniectura remotissimũ: uel ex paste
atque i nenigmate suspicemur Non enĩ apostolus hocloco
scõs prohibuit a quaerendo : sed eos quinoridũ incaritate
radicati & fundati: ut possint comprehendere cũ omnibus
sc̃is latitudint̃ longitudinẽ altitudinẽ & profundũ &cetera
quaein eodẽ loco ex sequuntur Nonergo prohibuit aqua eren
do quidicit spitodis autẽ omiã iudicat : ipse autẽ anemine
iudicatur. Et illud precipue Nos autẽ non sp̃m huius mundi
accepimus : sed spm qui exdõ ẽ ut sciamus quae adõ donatas
nobis Quosergo prohibuit. nisi luteos atque terrerios. qui
nondum in trinsecus regenerati atque riutriti imagiraem
illius hominis postant. qui primus factus . ẽ deterax terrenꝰ
et quia ei a quo factus .ẽ. noluit obtẽperare: in id lapsus .ẽ un¬
de factus . ẽ. Meruitque post peccatũ audire temx ẽs. &iri
temẽ ibis Talibus igitur hominibus dicit apostolus: o homo

Expanded text:
aliquid et a vulgari conjectura remotissimum, vel ex parte aliquid et a vulgari conjectura remotissimum, vel ex parte atque in aenigmate suspicemur. 2. Non enim Aposanctos prohibuit a quaerendo, sed eos qui nondum sunt in charitate radicati et fundati, ut possint comprehendere cum omnibus sanctis latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum, quae in eodem loco exsequitur. Non ergo prohibuit a qudo, qui dicit, Spiritualis autem omnia judicat; ipse autem a nemine judicatur: et illud praecipue, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Quos ergo prohibuit, nisi luteos atque terrenos, qui nondum intrinsecus regenerati atque nutriti, imaginem illius hominis portant, qui primus factus est de terra terrenus ? Et quia ei a quo factus est, noluit obtemperare, in id lapsus est unde factus est, meruitque post peccatum audire, Terra es, et in terram ibis . Talibus igitur hominibus dicit Apostolus: O homo,
Abbreviated transcription (Latin):
quid hic positũ maledicentibus uel calũ nicntibus responde¬
ri. Sed nos &auctoritati a postolicȩ salubriter inherentes.
& libros quos catholica disciplina custodit infalsatos. ẽẽ Ne¬
quaquã existimantes: sentiamus quod uerum ẽ: indignos
& infirmos ẽẽ ad intellegenda diuina secreta quibus ista clau¬
dantur : & eis murmurantibus et in dignantibus qđ consilia
dĩ nondicunt. Cum dicere coeperint. ergo cuias uult
miscretur. &quẽ uult obdurat. quid adhuc conquiritur : Nã
uoluntatieius quis resistit : Cumhis ergo uerbis aut calũnicris
scripturis autlatebram peccatorũ suorũ quȩ receperinit.
ut precepta contẽpnant. quibus ad uitã bonã inuitatitur:
Respondeccmus fidentissime . o homo. tuquies quirespondeas
dõ Nec eos reueriti. scm̃ canibus demus: aut proiciamus
margacritas nr̃as ante porcos. Sitamen iamipsicanes ex porci
nonsumus & demeritis animarũ reuelante spũsco sublime

Expanded text:
quid hic possit vel maledicentibus vel calumniantibus respondequid hic possit vel maledicentibus vel calumniantibus responderi. Sed nos et auctoritati apostolicae salubriter inhaerentes, et libros quos catholica disciplina custodit falsatos esse nequaquam existimantes, sentiamus quod verum est, indignos et infirmos esse ad intelligenda divina secreta quibus ista clauduntur: et eis murmurantibus et indignantibus quod consilia Dei non discunt, cum dicere coeperint, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit ? cum his ergo verbis aut calumniari Scripturas, aut latebram peccatorum suorum quaerere coeperint, ut praecepta contemnant, quibus ad vitam bonam pervenitur, respondeamus fidentissime, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nec eos reveriti sanctum canibus demus, aut projiciamus margaritas nostras ante porcos : si tamen jam ipsi canes et porci non sumus, et de meritis animarum revelante Spiritu sancto. sublime
Abbreviated transcription (Latin):
homo tuquies qui respondeasdõ. Cũ uideatur cpostol
corripuis securiosos dicendo. Ohomo tuquies qui responde¬
csdõ : dehocipso illi questionẽ mouent: et in casententia
non desinunt ẽe curiosi : qua obiurgata : ẽ ipsa curiositas
Etimpii quidẽ cũ contumelia: utdicant a postolũ iri sol¬
uenda quaestione defecisse¬
non poterat quod quaerebatur exponere. Non nulli autẽ
heretici quia nondecipiunt nisicum scientiã quã non exhi¬
berit pollicentur. &aduersantes legi & prophetis : quae¬
cumque de illis apostolus sermonisuo inseruit. falsa & a cor¬
ruptoribus in missa. eẽ criminantur. &iãc hoc interipsa quȩ
interpulata dicunt numeracre maluerunt. & negare pau¬
lum dixisse Ohomo tuquis es quirespondeas dõ. Im̃si in
ip̃sis dicatur ad decipiendos homines calũ niantibus. procul
dubio tacebunt: nec audebunt ullã deuoluntate omnipo¬
tentisdĩ inperitis quos decipere cupiunt scientiã polliceri
Quidã autẽ boni &piamente scripturas legentes quaerunt.

Expanded text:
homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? 1. Cum videatur Apostolus corripuisse curiosos, dicendo, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? de hoc ipso illi quaestionem movent, et in ea sententia non desinunt esse curiosi, qua objurgata est ipsa curiositas: et impii quidem cum contumelia, ut dicant Apostolum in solvenda quaestione defecissnon poterat quod quaerebatur exponere. Nonnulli autem haeretici quia non decipiunt, nisi cum scientiam quam non exhibent pollicentur, et adversantes Legi et Prophetis, quaecumque de illis Apostolus sermoni suo inseruit, falsa et a corruptoribus immissa esse criminantur, etiam hoc inter ipsa quae interpolata dicunt, numerare maluerunt, et negare Paulum dixisse, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Quoniam si ipsis dicatur ad decipiendos homines calumniantibus, procul dubio tacebunt, nec audebunt ullam de voluntate omnipotentis Dei imperitis quos decipere cupiunt, scientiam polliceri. Quidam autem bona et pia mente Scripturas legentes quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
utero scĩficauite: &cumesses inrenibus patristui uidi te
Et ia cobdilexi: esau autem odio habui. Cumdictũ sit. AN¬
tequã nascerentur Nec conprehendi potest: nisi foste
abhis quidiligunt dm̃. extoto corde & extota anima.
& extotamente sua : et diligunt proximos tãquã seipsos
Tanta enĩ caritate fundati. possuntiamfostasse cum sc̃ĩs
conprehendere. longitudinẽ. latitudinẽ altitudinem
& profundũ Illud tamen constantissima fide retinendũ.
neque quicquã dm̃iniustefacere : neque ullã ẽẽ naturã
quae non dõ debeat id quod .ẽ. Quia dõ debetur omne
decus pulchritudo & congruentia pastium. Quã sipenitus
persecutus fueris. &us quetdomnes reliquicsde rebus

Expanded text:
utero sanctificavi te ; et, Cum esses in renibus patris tui, vidi te; utero sanctificavi te ; et, Cum esses in renibus patris tui, vidi te; et, Jacob dilexi, Esau autem odio habui : cum dictum sit antequam nascerentur. Nec comprehendi potest, nisi forte ab eis qui diligunt Deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente sua, et diligunt proximos suos tanquam se ipsos . Tanta enim charitate fundati, possunt jam fortasse cum sanctis comprehendere longitudinem, latitudinem, altitudinem et profundum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam quae non Deo debeat id quod est: quia Deo debetur omne decus et pulchritudo et congruentia partium; quam si penitus persecutus fueris, et usque ad omnes reliquias de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: Num quidergolatebat pharaonem. quaritũ bonũ
consecute fuerint illae terxe. peraduentũ ioseph: illius
ergorei gesteagnitio: eius uocatio fuit ut populũ israhel
misericorditer tricctans. non . eẽt. InN gratus. Qđ autẽ huic
uocationi obtẽperxre noluit. exercuit crudelitatẽ in eis
quibus humanitas & misericordia debebatur. Meruit
poenã : ut induraretur illicor. Et tantũ cȩcitatẽmentis
pateretur : ut tot & tantis tamque manifestis dĩ signis
non crederet: quoposset eius supplicio siue obdurationis.
siueultime uisibilis sub mersionis erudiri populus. cuius
afflictione ille & occulte obtunsionis. & manifeste sub¬
mersionis meritum cõpararet. Haec autẽ uocatio quae
siue in singulis hominibus: siue in populis: siuc in ipso ge¬
nerchumano ꝑtẽporũ opostunitates operatur : altae
et profundȩ ordinationis .ẽ Quoꝑtinet etiamillud. In

Expanded text:
erunt. Numquid ergo latebat Pharaonem quantum boni erunt. Numquid ergo latebat Pharaonem quantum boni consecutae fuerint terrae illae per adventum Joseph ? Illius ergo rei gestae cognitio, vocatio ejus fuit, ut populum Israel misericorditer tractans non esset ingratus. Quod autem huic vocationi obtemperare noluit, sed exercuit crudelitatem in eis quibus humanitas et misericordia debebatur, meruit poenam, ut induraretur illi cor, et tantam caecitatem mentis pateretur, ut tot et tantis tamque manifestis Dei signis non crederet; quo posset ejus supplicio, sive obdurationis, sive ultimae visibilis submersionis, erudiri populus, cujus afflictione ille, et occultae obtusionis, et manifestae submersionis meritum sibi compararet . 6. Haec autem vocatio, quae sive in singulis hominibus, sive in populis, atque in ipso genere humano per temporum opportunitates operatur, altae et profundae ordinationis est. Quo pertinet etiam illud, In
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum uelleds̃ opereturin nobis. Adillã cȩnã quã dñs dicit¬
in euangelio preparerttm. Nec om̃s qui uocati sunt uenire uo¬
luerunt: neque illi qui uenierunt uenire posserit. nisi uoca¬
rentur Itaque necilli debent sibi tribuere qui uenerunt qͥa
uocati uenerunt : nec illi qui noluerunt uenire debenit al¬
teri tribuere: sed tantũ sibi: qmut uenirent uocatierant
in libera uoluntate Vocatio ergo ante meritum. uolunta¬
tem operatur Propterea &siquis quã tribuit sibi qđ uenit
uocatus: non sibi potest tribuere quoduocatus . ẽ qui autẽ
uocatus non uenit sicut non habuit meritũ premii ut uocare¬
tur: sicinchoat meritũ supplicii. cũ uocatus uenire neglex̃
Itterunt duo illa: miseri cordia &iudiciũ cantabo tibidne
Admiseri cordic̃ ꝑtinet uocatio : adiudiciũ pestinetbeatitudo
corũ qui uenerunt uocati: & suppliciũ eorũ qui uenirenolu¬

Expanded text:
ipsum velle Deus operetur in nobis. Ad illam enim coenam, quam Domiipsum velle Deus operetur in nobis. Ad illam enim coenam, quam Domiin Evangelio praeparatam, nec omnes qui vocati sunt, venire voluerunt; neque illi qui venerunt, venire possent, nisi vocarentur . Itaque nec illi debent sibi tribuere qui venerunt; quia vocati venerunt: nec illi qui noluerunt venire, debent alteri tribuere, sed tantum sibi; quoniam ut venirent, vocati erant in libera voluntate. Vocatio ergo ante meritum voluntatem operatur. Propterea et si quisquam sibi tribuit quod venit vocatus, non sibi potest tribuere quod vocatus est. Qui autem vocatus non venit, sicut non habuit meritum praemii ut vocaretur, sic inchoat meritum supplicii cum vocatus venire neglexerit. Ita erunt duo illa: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Ad misericordiam pertinet vocatio: ad judicium pertinet beatitudo eorum qui venerunt vocati, et supplicium eorum qui venire nolu
Abbreviated transcription (Latin):
digniefficiantur iustificatione: Etitem precedit malis
peccatoribus : qui digni sint obtunsione: Habes cundẽ a posto¬
lũ a libi dicentẽ Qm̃ non probauerunt dm̃ haberenotitiam.
dedit illos ds̃ inreprobũ sensũ: Quod eos dedit inre probum
non probacuerunt dm̃ habere in notitiã. hoc ẽ quod digni
extiterunt quidarentur inreprobum sensũ. Tameri uerũ ẽ
etiã si leuioribus quisque peccatis.: autcestequãuis grauio¬
ribus &multis tamen magno gemitu &dolore penitendi
misericordiadĩ dignus fuerit: non ipsius ẽ. quisi relinque¬
retur interiret : sed miserentis quicius precibus dolorique
subuenit Paruum ẽ. enim uelle : nisi dñs misereatur Sed
ds̃ non miseretur qui ad pacẽ uocat : nisi uoluntas precesserit.¬
quia interixpaex hominibus bonȩ uoluntatis. Et qm̃ uelle
quis quã potest nisi admonitus & uocatus. siue in trinsccus
ubi nullus hominũ uidet siue extrinsecus persermoniem
sonantem : aut aliqua signa uisibilia. efficitur Vt etiam

Expanded text:
digni efficiantur justificatione; et item praecedit in aliis peccatoribus quo digni sint obtusione. Habes eumdem apostolum alibi dicentem, Quoniam non probaverunt Deum habere in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . Quod eos dedit in reprobum non probaverunt Deum habere in notitia, hoc est, quod digni exstiterunt qui darentur in reprobum sensum. 5. Tamen verum est etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesseritquia pax hominibus bonae voluntatis. Et quomodo nec velle quisquam potest, nisi admonitus et vocatus, sive intrinsecus, ubi nullus hominum videt, sive extrinsecus per sermonem sonantem, aut per aliqua signa visibilia, efficitur ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiae. quae preparcuit ingloriã. Hic fostas se contur¬
batus adillã quaestionẽ redis: cuius uult miseretur: & quẽ
Venitenĩ deoccultis meritis. Quiaetipsi peccatores cum
propter generale peccatũ unam massam fecerint: Non
tamen nulla .ẽ. diuersitas interillos. Precedit ergo
aliquid ixpeccatoribus. quoquã uis nondũ sint iustificati

Expanded text:
misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Hic fortasse conturmisericordiae, quae praeparavit in gloriam. Hic fortasse conturbatus ad illam quaestionem redis, Cujus vult miseretur, et quem Venit enim de occultissimis meritis; quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerint, non tamen nulla est inter illos diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati
Abbreviated transcription (Latin):
respondetur. prioribus meritis quibus ad flixit in regrio suo
peregrinos dignũ effectũ cui obdurareturcor: ut nec ma¬
nifestissimis signis. iubentisdĩ crederet. Execedẽ ergo
massa id ẽ peccatorũ &ua samiseri cordiȩ protulit . quibus
subueniret cum eum de precarentur filii israhel: & uasa irae
quorũ supplicio illos crudiret id ẽ pharaonẽ & populũ eius
Quia quamuis eent. ut rique peccatores & propterea ad
unã massam ꝑtinerent. cliter tamen tractandierant
qui unodõ ingemuerant ut eis subueniret : aliter illi quoꝵ
iniustis oneribus ingemuerant. Pertuli tergo inmulta
patientiaa uasa irae: quae ꝑ fecta sunt inperditionẽ. Eteo
ipso quoait inmulta patientia satis significauit priorũ
eorũ peccata in quibus eospestulit. ut o postune tunc uin¬
dicaret: quando deillorũ uindicta subueniendũ erat. his
qui libenintur. &ut nota& facer& diuitias gloriȩ suȩ inuasa

Expanded text:
respondetur, prioribus meritis quibus afflixit in regno suo respondetur, prioribus meritis quibus afflixit in regno suo peregrinos, dignum effectum cui obduraretur cor, ut nec manifestissimis signis jubentis Dei crederet. Ex eadem ergo massa, id est, peccatorum, et vasa misericordiae protulit, quibus subveniret, cum eum deprQuorum supplicio illos erudiret, id est, Pharaonem et populum ejus, qui quamvis essent utrique peccatores, et propterea ad unam massam pertinerent, aliter tamen tractandi erant, qui uni Deo ingemuerant, ut eis subveniret: aliter illi, quorum injustis oneribus inpatientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso, quo ait: In multa paeorum peccata, in quibus eos pertulit; ut opportune tunc vindicaret, quando de illorum vindicta subveniendum erat his qui liberabantur. Et ut notas faceret divitias gloriae suae in vasa
Abbreviated transcription (Latin):
tes sa sacculo hoc auestuntur cormundũ faciant : ubi uide¬
ri d̃ possit. Beatienĩ mundi cordes. quicipsi dm̃ uidebunt
Et perprophetã canitur. Et in simplicitate cordis: quae¬
riteillũ. Qua propter recte dicitur hominibus inuetusta¬
te uitae manentibus. & propter eatenebrosũ oculũ anima
gerentibus: o homo tuquis es quirespondeas dõ Nũquid dicit
figmentũ ei qui se finxit. quare sic me fecisti: aut non hab&
potestatẽ figulus luti ex eadem consparsione facere. aliud
quidem uas in honorẽ aut in contumeliã: Expurgauetus
fermentũ. ut sis noua consparsio & mea ipsa non adhuc
paruulus in xp̃o ut lacte potandussis: sed ꝑueni aduirũ
perfectũ ut sis interillos de quibus dicitur sapientiã loquim
interꝑfectos: Tuncdemũ recte & non prepostere audies: si
qua sunt de animarũ occultissimis meritis. &degratia uel
iustitia secreta omnipotentisdĩ. Nam de pharaone facile

Expanded text:
tes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videtes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus possit. Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et per prophetiam canitur, In simplicitate cordis quaerite illum . Quapropter recte dicitur hominibus in vetustate vitae manentibus, et propterea tenebrosum oculum animae gerentibus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me sic fecisti? Aut non habet potestatem figulus luti ex eadem conspersione facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam? Expurga vetus fermentum, ut sis nova conspersio , et in ea ipsa non adhuc parvulus in Christo ut lacte potandus sis ; sed perveni ad virum perfectum, ut sis inter illos de quibus dicitur, Sapientiam loquimur inter perfectos . Tum demum recte et non praepostere audies, si qua sunt de animarum occultissimis meritis, et de gratia vel justitia, secreta omnipotentis Dei. 4. Nam de Pharaone facile
Abbreviated transcription (Latin):
tisumus qđ ẽ massa peccati Cũergomeritũ peccando
amiserimus & miseri cordia dĩ remota nihilaliud peccar¬
tibus nisi ac terna dampnatio debeatur. quid sibi uult ho¬
mo dehac massa ut dõ respondeat & dicat. qua resic me fecisti.
siuis ista cognoscere noli ẽẽ lutũ sed efficcre filiusdĩ. perillius
miscricordiã quidedit potestatẽ filiosdĩ credentibus fieruir
nominecius. Non autẽ quod tucupis. ante quã credant diuina
nos sccupientibus Merces enĩ cognitionis meritis redditur.
credendo autẽ meritũ conparatur Ipsa autẽ gratia quae
data ẽ perfidẽ : nullis nris meritis precedentibus datac ẽ
Qđ est enĩ meritũ peccatoris &impii  Xp̃c. autẽ proimpis
& peccatoribus mostuus . ẽ: ut ad credendũ non merito. sed
gratia uocaremur. Credendo autẽ etiã meritũ conparemus
Peccatoresigitur credereiubentur: & a peccatis credendo pur¬
recteuiuant Nec recteui uere ualeant: nisi credont
Mam̃festũ. ẽ a fide incipiendum. ut precepta quibus creden¬

Expanded text:
ti sumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illius misericordiam, qui dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, divina nosse cupientibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo autem meritum comparatur. Ipsa autem gratia quae data est per fidem, nullis nostris meritis praecedeQuod est enim meritum peccatoris et impii? Christus autem pro impiis et peccatoribus mortuus est , ut ad credendum non merito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purrecte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus creden
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suorũ quaegestant in cornibus suꝑ seinuicẽ postenit : ita
ut posterior suꝑ anteriorẽ ceruice proiecta caput collocet
Et quia necesse ẽ unũ sequi ceteros precedens non arite se¬
habeat cuicaput inclinet. uicibus dicuntur ida gere
ut las satus is sui capitis onereille qui p̃cedit postom̃s rede
cẽ onera suapostantes fretũ traenseunt donec ueniant
ad terire stabilitatẽ. Istã ceruorũ naturã fostasse inteni¬
derit salomon. cũ ait. Ceruus amicitiȩ & pullus grati¬
arũ tuarũ colloquantur tecũ Nihilenĩ sic probat amicũ
quẽ ad modũ oneris amici postatio Nectamen inuicẽ postoc¬
remus onera nrã. siunũ tẽpus eet infirmitatis amborũ
qui onera sua sustinet: aut unũ infirmitatis genus. sed
diuersa tẽporax & diuersa infirmitatis faciunt : ut onera

Expanded text:
tum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita tum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante shabeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat cem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera
Abbreviated transcription (Latin):
plebitis legẽ xp̃i. Quia ueteris testamenti custodiatimorẽ
habebat non potuit aꝑtius significari Nouitestamenti
donũ eẽ caritatẽ. quã hoc loco ubia postolus dicit . Inuicẽ
honera ur̃a postate & sicadimplebitis legẽxp̃i. Hancenim
legemxp̃i dicere intellegitur : quia ipsedñs precepit. ut
nosinuicẽ diligamus Tantũ in ea sententia preceptis consti
tuens pondus: ut diceret. in hoc cognoscitur qm̃ discipu¬
limei estis siuos inuicẽ diligatis. Huius autẽ dilectionis
officiũ ẽ inuicẽ honera nr̃a postasse: Sed hoc officium¬
qđ non .ẽ. sempiternũ : perducet sane adbeatitudinẽ sem¬
piternã : inqua nulla erunt onera nra quae inuicẽ postast
iubemur. Nunc uero cũ in hacuita id.ẽ in hacuia sumus
onera nr̃a inuicẽ postemus: ut ad eã uitã quaecaret omni
onere peruenirepossimus. Sicut deceruis non nulli taliũ
cognitionũ stadiosi scripserunt : cumfretũ ad insulam
transeunt pascuarũ gratia: sic scor dinarit . ut onera capi¬

Expanded text:
LXXXIIII. Quia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui tesdonum esse charitatem, quam hoc loco ubi Apostolus ait: Invicem vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Hanc enim legem Christi dicere intelligitur, quia ipse Dominus praecepit ut nos invicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: In hoc cognoscetur quoniam discipuli mei estis, si vos invicem diligatis . Hujus autem dilectionis officium est, invicem onera nostra portare. Sed hoc officium non est sempiternum: perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera niubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos numeros & ipsam conuenientiã longe astificiosius
uniuerso mundi corpori in pressit: quod denihilo fabricato
eẽt. In quo sunt etiã corpora animaliũ. que iam dealiquo.
id ẽ de elementis mundi fabricatur. Sed longe potentius
excellentius quã cum astifices homines etsdem figuras
corporũ : & formas insuis operibus imitantur Nonenim
omnis rumerositas humani corporis inuenitur instatua.
sed tameni quȩ cumque ibi inuenitur ab illacsapientio
perastificis animũ traicitur : quaeipsum corpus humanũ.
naturaliter fabricatur. Necideo tamen promagno ha¬
bendi sunt. quitalia opera fabricantur aut diligunt.
quiaminoribus rebus intenta anima quas percorpus cor¬
poracliter facit Minus inheret ipsi sũ mȩ sapientiȩ unde
istas potentias habet. quibus maleutitur: dumforis eas exer
inanior infirmiorque efficitur. Quiuero talia opera colut̃.
siipsa animalium corpora colerent. quaemulto excellentius

Expanded text:
ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum est: in quo sunt etiam corpora animalium, quae jam de aliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque, quam cum artifices homines easdem figuras corporum et formas in suis operibus imitantur. Non enim omnis numerositas humani corporis invenitur in statua; sed tamen quaecumque ibi invenitur, ab illa sapientia per artificis manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, dum foris eas exercinanior infirmiorque efficitur. Qui vero talia opera etiam cosi ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius
Abbreviated transcription (Latin):
sox fiunt: Qđ fostas sis adillud etiã sacramentũ pestineat
quodds̃ sextadie perfecit om̃ia opera sua: Adcentũ igitur
& quadraginta septẽ cumsex addideris quo signũ perfectio¬
nis ẽ fiuntcentũ quinquaginta tres: Quinumerus pisciũ
inuenitur postea quãius sudñi indexterã pastem missa suꝗ̃
retia : ubi peccatores qui ad sinistrãꝑtinent. non inueniunt᷑¬
Sepulchritudine simulachrorum. Ass illa sum ma
omni potentis dĩ perquã exnichilo facta sunt omĩa quae
etiã sapientia eius dicitur: ipsa operatur etiã ꝑ astifices
ut pulchra & congruentia faciant: Quã uis nondenihilo¬
sed de aliqua materia operentur. uelut ligno aut marmore
aut ebore. &si quod aliud materiȩ genus manui astificis
subditur Sedideo non possunt isti denichilo aliquid fabri¬
care : quia ꝑcorpus operantur. Cum tamen eos numeros
primunt inanimo : accipiant ab illasũ masapientiaa : quȩ

Expanded text:
sex fiunt. Quod fortassis ad illud etiam sacramentum pertineat, sex fiunt. Quod fortassis ad illud etiam sacramentum pertineat, quod Deus sexta die perfecit omnia opera sua . Ad centum igitur et quadraginta septem cum sex addideris, quod signum perfectionis est, fiunt centum quingenta tria: qui numerus piscium invenitur posteaquam jussu Domini in dexteram partem missa sunt retia, ubi peccatores, qui ad sinistram pertinent, non inveniuntpulchritudine simulacrorum. Ars illa summa omnipotentis Dei, per quam ex nihilo facta sunt omnia, quae etiam sapientia ejus dicitur, ipsa operatur etiam per artifices, ut pulchra atque congruentia faciant; quamvis non de nihilosed de aliqua materia operentur, velut ligno, aut marmore, aut ebore, et si quod aliud materiae genus manibus artificis subditur. Sed ideo isti non possunt de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus operantur; cum tamen eos numeros, primunt, in animo accipiant ab illa summa sapientia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
exit aliqua predictio futurorum.
merusiste consideretur. occurrere adecclesiae scĩ tatẽ :
mero creatura constat: cum ternarius animȩ & quater¬
narius corpori tribuatur: susceptio ipsa hominis dicatur
filius et sp̃s sc̃s. Septies autẽ : ipse homo temporeli dispen¬
satione susceptus. ut fieret sempiternus. Fi tergo sũma
numeri uigintiunũ : id ẽ tricsepties . Haec autẽ hominis
susceptio : ad liberationẽ ualuit ecdesiac cuicaput ẽ. Atipsa
ecdesia: propteranimã & corpus. in eodem sep tenario riu¬
mero repperitur Ducanturitaque uigintiunũ item sẽp¬
ties : proptereos qui perhominẽ dominicũ liberantur. fi
unt simul cxlvii. Cui additur septenarius numerus. signũ
perfectionis quia pastibussuis quiillũ metiuntur. consttetita
ut nihilminus nuhil amplius inueniatur. Metitur quippe
illum unum : quod habet sexies et duo. quod habet.ter: &
tria quachabetbis Quae simulducta unũ et duo. &etrice

Expanded text:
exit aliqua praedictio futurorum? exit aliqua praedictio futurorum? merus iste consideretur, occurrere ad Ecclesiae sanctitatem,mero creatura constat, cum ternarius animae, et quaternarius corpori tribuitur, susceptio ipsa hominis significFilius, et Spiritus sanctus. Septies autem ipse homo temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus. Fit ergo summa numeri viginti unum, vel tria septies. Haec autem hominis susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui ille caput est. Ac ipsa Ecclesia propter animam et corpus in eodem septenario numero reperitur. Ducantur itaque viginti unum item septies propter eos qui per hominem dominicum liberantur, et fiunt simul CXLVII, cui additur senarius numerus signum perfectionis, quia partibus suis quae illum metiuntur, constat ita ut nihil minus, nihil amplius inveniatur. Metitur quippe illum unum quod habes sexies, et duo, quae habet ter, et tria, quae habet bis, quae simul ducta unum, et duo, et tria,
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Si autẽ ad genitales constellationes. ẽẽ tenere uoluerint.
ipsigeminis excluduntur : quiplerumque ita post inuicem
funduntur exutero : ut hoc tẽporis interuallo rursus ad
minutas minutarũ reuestantur: quas tractaendas in con¬
stellationibus nũ quã accipiunt nec possunt tractarẽ Cum
autẽ multa uera eos predixisse dicatur: ideo fit quianon
tenent homines memoriaa falsitatis errores que illorum
Sed nonintenti. Nisi in ea quae inillorũ responsis prouenerint :
eaquae non prouenerint obliuiscantur. Et ea cõmemorant
qua e non aste illa quȩ nulla ẽ : sed quadam obscura rerum.
soste contingunt Qđ si peritiȩ illorũ uolunt tribuere : dican
astificio sediuinare: etiam mostuas membranas scriptas.
quas libet dequibus plerũque prouoluntate soss exit
Quod sinon aste decodicibus exit: sepeuersus futura prenun¬
ticens quinimirũ sietiã ex animo loquentis non aste sed soste

Expanded text:
nis? Si autem ad genitales constellationes se tenere voluerint, nis? Si autem ad genitales constellationes se tenere voluerint, ipsis geminis exclufunduntur ex utero, ut hoc temporis interuallum rursus ad minutas minutarum reuertatur, quas tractandas in constellationibus numquam accipiunt nec possunt tractare. cum autem multa uera eos dixisse praedicatur, ideo fit, quia non tenent homines memoria falsitates erroresque illorumsed non intenti, nisi in ea quae illorum responsis provenerint, ea quae non provenerint obliviscuntur: et ea commemorant, quae non arte illa, quae nulla est, sed quadam obscura rerum sorte contingunt. Quod si peritiae illorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerumque pro voluntate sors exit. Quod si non arte de codicibus exit saepe versus futura praenuntians, quid mirum si etiam ex animo loquentis, non arte, sed sorte