comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui intrem̃tum dat d̾s. Quia dixerat ege
plantaui apollo rigauit s deus intrem̃tũ
dedit. Et it̾um. Numquid paulus ꝑ uobis
trucifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptrati
uult se fornicanti anime ostentare ꝑ spõso.
Lonie magnum uidet᷑ plantare et rigare:
S neq qui plantat. ẽ asiquid neq qͥ rigat.
Quomͦ timuit: Non se dic aliquid ad salutẽ
corum quos in xp̃o ediftare tupiebat. Itaq neq¬
mentum dat l.
mues regni illiꝰ homines dotibiles erũt dĩ.¬

Expanded text:
qui incrementum dat Deus. Quia dixerat: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Et iterum: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati  et non vult se fornicanti animae ostentare pro sponso. Nonne magnum videtur plantare et rigare? Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat. Quomodo timuit? Non se dicit aliquid ad salutem eorum quos in Christo aedificare mentum dat Deus. Omnes regni illius homines docibiles Dei
Abbreviated transcription (Latin):
computo illum cum petro. Cum istis
computo ĩtos ministros. Quia u̾e iꝰti miniᷤ¬
haberi nolunt.Spem in se pom exhorreᷤᷤ¬
cunt. gͦ computo eũ paulo iustũ ministir
Quod enm dint paulus. Ego plantaui
apollo rigauit. s d̾s increm̃tũ dedit.
neq qui plantat. e̾ aliquid neq qui rigat: s
qui intrementum dat deꝰ. Qui uͦ fu̾it suꝑbꝰ
minist̾: tum diabolo computat᷑. S nõ ꝯtami¬
natur donum xp̃i. quod ꝑ illum fluit pure.
quod ꝑ illum transit liquidum. uenit ad ter¬
tilem t̾ram. Puto quia lapideus ip̃e ẽ. qr ex
aqua fructum ferre ñ potest.S ꝑ lapideũ
carnalem transit aqua ad areolas inta
fructum affert. Sp̃ĩtalis enim uirtꝰ sacra
menti ita. ẽ. ut lux et ab illuminandis p᷑a
excipitur. et si ꝑ inmundos transitat ñ

Expanded text:
istis computo justos ministros. Quia vero justi minishaberi nolunt, spem in se poni erubescunt. Ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Qui vero fuerit superbus minister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in cfructmenti ita est ut lux, quae et ab illuminandis pur a excipitur, et si per inmundos transeat,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi q̃ st̃ dĩ qͦmͦ plac̾et dõ. Et hee cogita¬
tionessunt: quantum existimo ause. ar¬
gentum lapides p̃ciosos. Porro si cͥca diui¬
ciassuas. quodam carnali ten̾et᷑ affectu.ꝙͣ.¬
uisexeis multas elemosinas fac̾et nͨ ad̾
eas augendas. fraudis aliquid rapineq
molieret᷑ aut earũ minuendaꝵ ł amit¬
tendarũ metu in aliqͦd facinus flagiũ¬
lem ut dixi. quẽ in cis habebat affectum.
qͦ talibꝰ bonis sine dolore carere ñ pꝰset. edi¬
ficaret suꝑ fundam̃tũ illud. ligna. fenũ
stipulam. Maxime si et uxorẽ sic hab̾et
carnali ñ sine dolore amutunt᷑ ꝓpt̾ea qͥ
ea sic habent. cũ hãnt in fundamento
fidẽ q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. neq huic ista
ulla ratione ł eupiditate p̃ponãt ĩ eoꝵ
amissione passi detͥm̃tũ. ꝑ ignem quẽdã
doloris ꝑuenuĩt ad salutẽ. A quo dolore
atq detͥmento tanto .s̃ quisq sct᷑ior: qͣn¬
to ea ł minus amai̾ut. ł tamꝙͣ. ñ habenᷤᷤ

Expanded text:
et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumlem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens
Abbreviated transcription (Latin):
ditalia deserit xp̃m. quamus doleat cũ
amittit: salmis. ẽ. qͥdẽ. Sic tam̃ qͣsi ꝑignẽ.
Quia urit eum dolor rerum qͣs dilexerat a¬
missarum. S ñ subu̾tit. neq consumit
fundam̃ti stabilitate atq incorruptiõe
munitũ. Tale aliqͥ. etiam pꝰ hanc uitam
fĩ incredibile ñ. ẽ ⁊ ita utrum sit q̃ri pot᷑.¬
⁊ aut inueniri aut lat̾e ñ nullos fi deles
pignemquendam purgatoriũ qͣnto ma-¬
gis minusue bona ꝑeuncia dilex̾unt.
tantotardius citius ue saluari. Nõ tam̃
tales deqͥbꝰ dictum . ẽ. qͦd regnum dĩ ñ
pꝰsidebt: nͥ conuenient̾ penitentibꝰ ead

Expanded text:
di talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non e aut inveniri, aut latere nonnullos fideles, per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius, citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenie
Abbreviated transcription (Latin):
ego et pat̾ unũ sumꝰ. et ipse agͥcola e̾. Nec
tał quales sunt qͥ extͥnsecꝰ oꝑanclo exhi¬
bent ministerium: s tał ut det etiam
intrinsetꝰ incrementum. Ham neq qͥ plan¬
tat ẽ aliquid neq qui rigat s qui incͤ¬
mentum dae d̾s. Et utiq ds ẽ xp̃c quia
d̾s erat uerbum. Unde ipse et pat̾ unũ
sunt. Et si uerbum caro factum est qd̃
ñ erat manet qd̾ erat. Deniq cum de pa¬
tre tamꝗͣ de agricola dixisset qd̾ infru¬
ctuosos palmites tollat. fructuosos aut̾
purget ut plus afferãt fructũ: continu
o etiam se ipsum mundatorem palmi¬
tum ostendens iam uos inqͥt mundi estis
ꝓpt̾ sermonem quẽ locutus sum uob. Ec¬
ce et ip̃e mundator e̾. palmitũ qd̾ ẽ agͥ¬
cole ñ uitis officium. Qui etiã palmites
operarios suos fecit. Nam et si non dant
incrementum impendure tñ aliqͦd ad¬
uimentũ. S ñ de suo: qͥa sine me inqͥt
nichil potestis facere. Audi etiam ipsos
confitentes. Qͥd est aut̃ apollo qͥd uͦ pauł:

Expanded text:
Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Non est talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis est, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed Deus qui incrementum dat .erbum , unde ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget, ut plus afferant fructum, conto etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus?
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deus erat u̾bum. hoc erat in pͥncipio
ap̃ dm̃. Omnia ꝑ ip̃m fc̃a sunt et sine
uunt angeli. ecte panis paratꝰ . ẽ. tͥ. S
eresce de lacte ut ad panem peruenias.
Et qͣm inquistresco de lacte quod tͥ factꝰ
.ẽ. xp̃c ad infirmitatẽ tuam hoc primo
crede et fortit̾ tene. Quomͦ gͦ mat̾ tũ ui¬
deret t̾ilium minus idoneum ad capi¬
endum cibum. ip̃oscibos ei dat: sed tͣ¬
iectos ꝑ carnem suam. Nlam ip̃e. ẽ paniᷤ
quo in fans pascit᷑. quo mat̾ eiꝰ pascit᷑
niat idem alimentum ad parnum in
angeli et uide in celo potestates ⁊ uͥtuteᷤᷤ
Sp̃c intellectuales pasc̾ent᷑. Homo añ
nifirimus et carne inuolutꝰ iat̾et in t̾ra
net p̾set ad eum ꝑuenire panis scelestiꝰ
ut panem angelorum manducaret
hõ. et manna descend̾et ad ub̾iorẽ po¬
pulum isrł̃ u̾bum caro factũ . ẽ. et ha¬

Expanded text:
at in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine vunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; niat idem alimentum ad parvum infAngeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israel, «Verbum caro factum est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
tus ex apparens mortalibꝰ ut in eofiniret᷑
mois. & ñ aberraremus a uerbo credenteᷤᷤ
in carnem Qd fc̃m ẽ uerbum credamus
hinc crescamꝰ ip̃o lacte nutriam̃. Anteqͣ
ualidi simꝰ ad capiendum uerbũ: ñ rete¬
damꝰ a fide lactis nr̃i.um enim sit in

Expanded text:
tus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
Horg pͥntitus coguito quod ea rp̃aq̃ limuilar¬
dapiant Iuiuit parmili. istiu̾t maiorea. Iiti
ct atis aumentum. istuncibi solidam̃tũ.
N ui lauiaetur. ẽẽ necessitas. ut aliqua sccreta
dostns tateant᷑ et abscondantur fidelib par¬

Expanded text:
tus cognito, quod ea ipsa quae simul aucapiunt, illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut sibi solidamentum, nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur et abscondantur fidelibus par
Abbreviated transcription (Latin):
płs dist̾nens int̾uis deum creantẽ. atq
formantem ab oꝑibꝰ creat᷑e q̃ admouent᷑
extͥnseoꝰ ⁊ de agͥcultura similitudinẽ assum̃ᷤ
ait. Ego plantaui apollo rigauit . s. deꝰ incre¬
ficando formare ñ potest. nͥ ̾s. Predicare aũ
extͥnsetꝰ euuangłium ⁊ homines p̾st̃. Nõ
solum boni ꝑ ueritatem s etiammali ꝑ
occasionem. Itacreationẽ reꝑ uisibiliũ. ẽ ĩt̾s¬
deꝰ oꝑat᷑. Ext̾iores aũ oꝑationes siue bonoꝵ
siũ malorum. ł angłorum uel hominum
siueetiam qͦrumq animalium ita reꝵ¬

Expanded text:
s discernens interius Deum creantem atque formantem ab operibus creaturae quae admoventur extrinsecus, et de agricultura similitudinem assumens ait: Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incres, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium se
Abbreviated transcription (Latin):
qui foriseiꝰ loquimur ad aures ur̃as. ita
sumꝰ quasi oꝑarii adbibentes cult᷑am forĩsetꝰ
ad arborem: sed incrementum dare ñ pꝰsumus:
nec fructꝰ formare. Ille aut̃ qui unos creauit:⁊
redemit et uocauit ꝑfidem ⁊ sp̃m suum ba

Expanded text:
qui forinsecus loquimur ad aures vestras ita sumus quasi operarii adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare. Ille autem qui vos creavit, et redemit et vocavit per fidem et Spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
Pot ã magnis et sp̃italb iunis ecił̃e ca¬
tholite alumpnis uideo cautissime ꝓiideri
nequid popularit̾ agant quod ñ dũ. eẽ tꝑiᷤᷤ
ut cum populo agatur intelligt̃. Alimẽta
lastea large auicdis inf̾irmiorib pluribꝰ aty
instant᷑ int̾undunt᷑ lidiorib aut̃ cib̾. cum
sapientibꝰ et pautis uescunt᷑. Sap̾iam aũ
loquuntur int̾ ꝑfectos. Carnaub uͦ ⁊ ani¬
malib et quamuis noiis hominidꝰ adbue tnͣ
pariuilis ñ nulla obtegunt s nulla m̃tiũt᷑.
Non enumnouis honoribꝰ suis consulunt et
rum quibus sotietatem uite huiꝰ inire m̾uer̃t
ħ enim lex ẽ diuine ꝓuidentis ut nemo a su

Expanded text:
 a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis infirmioribus pluribus atque instanter infundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex
Abbreviated transcription (Latin):
extolluntur inde et suꝑbunt Iñ uident᷑
sibi quasi sapientes. Hoc aũ contingit
ominibꝰ heretitis. Quicum eent carnales
⁊ animales defendendo sentencia suas
pͣuas. qͣs falsas. ẽe. ñ potuerunt uid̾e. ex¬
clusi sunt de catholica. Dicam caritati
ur̃e quod possum. Dominus nr̃ iħc xp̃c¬

Expanded text:
extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam Charitati vestrae quod possum. Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
uob loqui quasi sp̃italib s quasi car¬
nalibꝰ. ẜͦ sp̃italib in excelsis loquit᷑ carnali¬
bꝰ aut̃ ut loquat᷑ descend. Nam ut suatis
quia tum descendit de illo qͥ descendit lo¬
es mͥ Ie quidem tib e̾. s ego infans sũ. lac¬
tandus sum. ut idoneus fĩ pꝰsim ad mandu¬
candum tibum E rgo quia tu lacte nutͥẽdꝰ
el: ille aut̃ tibꝰ. ẽ ip̃e tib ꝑ carnem tͥ tͣectꝰ
c̃ ad fantes. Quomodo gͣ tibum mat̾ co¬
medit ut ꝑcarnem traitiat ad infantem

Expanded text:
s loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loes mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater com
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m diͣ paulo pꝰ intueamur. quemadmodum
nullo mͦ dit̾et ab eciłia seg̃gatis qͥ dicti sunt
sp̃m ñ habentes. S nec ille dicendus. ẽ. ec̃. in
eccłia. ⁊ ad istam societatẽ sp̃c ꝑtin̾e. qui ouibꝰ
xp̃i corporalitm̃ commixtione ficto corde-
miscetur. Sc̃s enim sp̃c discipline fugiet
ad eius ꝑtinent unitatem q̃ usq in finẽ
ꝑseu̾antes saluabit. Neq enim hii soli ad eam ñ
ꝑtinent. qui separationis aꝑto sacrilegio ma-¬
nifesti sunt. s ctiam illi quim eiꝰ unitate cor¬
poralit̾ mixti ꝑ uitam pessimam separant᷑.
tenim simonem magum ꝑ baptissma ip̃a
peꝑerat. Cui tamendictum. ẽ. quod ñ hab̾et
partem in ħeditate xp̃i. Num quid ei baptiᷤ¬
mus. numqͥd eunangłium. numquid satra¬
menta defuer̃t̃. d quia caritas definit fiꝰtͣ
natꝰ. ẽ. et ei expediebat fortasse ñ nasci.
Fos tamena satrilegio scismatis reuocat In
quod uleo irruebant quia tarnales erant.
Quasi paruulis inquit in xp̃o. lat nob̃̾ potum

Expanded text:
mplum nullo modo diceret ab Ecclesia segregatis, qui dicti sunt Spiritum non habentes. Ecclesia, et ad istam societatem Spiritus pertinere, qui ovibus Christi corporali tantum commixtione ficto corde miscetur. Sanctus enim Spiritus disciplinae fugiet ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci.  dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicitur nondum uel ñ adhut ꝓfecs¬
to ñ desꝑatur. si eo tenditur. ut ut ali¬
quia eos isti int̾ se diuułe: et ꝓ alt̾o in flari
Ad u̾sum alt̾um ceꝑant dicuntur ⁊ hoĩnes.
⁊ carnales. ⁊ animales. ñ ualentes ꝑtiꝑe.

Expanded text:
bi dicitur, nondum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo tenditur, ut sit aliquia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et animales
Abbreviated transcription (Latin):
nto trescit. Est aut̃ mat̾ eccłia. ⁊ ub̾a eiꝰ
duo testamenta diuinarũ scͥpturarum
Hmi sngat᷑ lat omnium satͣmentorum
dum cibum quod in printipioerat u̾bũ ⁊
u̾bum erat apuddm. et deus erat u̾bum

Expanded text:
t. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum dum cibum, quod est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
accendant frigidas corrigant prauas au̾¬
las conu̾tant. repugnantes pacificẽt. Sic
enim pꝰst̃ ꝑsuadere quod suadent. Aut si
Si aut̃ in eis hec agunt. ita ne tantum hõ
ĩ hominis uoluntate tanta agit loq̃do.
et deus ñ agit aliquid adiurando. Immo
uͦ quantaubet homo sermonis facultate
p̃polleat. ut sollertia disputandi ⁊ sua¬
uitate dicendi in hominis uoluntate in¬
serat u̾itatẽ nutͥat caritatẽ. Docendo tol¬
laterrorẽ exhortando torporẽ. Neq qui
plantat. ĩ aliqiudneq quirigat. s qui
intrem̃tũ dat dĩ. Frustra qͥppe oparuꝰ¬

Expanded text:
accendant frigidas, corrigant prauas, aueaccendant frigidas, corrigant prauas, auersas conuertant, repugnantes pacificent. sic enim possunt persuadere quod suadent. aut si si autem in eis haec agunt, itane tandem homo in hominis uoluntate tanta agit loquendo et deus illic non agit aliquid adiuuando? immo uero quantalibet homo sermonis facultate praepolleat. ut sollertia disputandi et suauitate dicendi in hominis uoluntate inserat ueritatem, nutriat caritatem, docendo tollat errorem, exhortando toi-porem, neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. frustra quippe oper
Abbreviated transcription (Latin):
audiant tamen quod intelligunt intꝰ dat᷑ ĩtꝰ
chor̾cat intꝰ reuelat᷑. Quid facrunt homines
foruiseꝰ annunciantes: Quid facio ego mͦ tũ
loquor. strepitum u̾borum ing̾o auribꝰ ur̃iꝰ
nͥ erggo reuelet illequiintꝰ ẽ quiddito aut qͥd
loquor: Ext̾ior tultor arboris int̾ior .e̾ creator
qui plantat et quirigat extͥnsetꝰ oꝑat᷑. Hoc
fatinus nos. S: neq qui plantat. ẽ. aliqͥd
neq quirigat. s qui intrementum dat ds.¬
iudamputant putant cũ aliqͦs ad ĩti¬
ciam. pietatemq exhortant᷑ iures nõ
habituram exortationem suam nͥ totum
illud quod utagat homo. agunt ẽ hõĩe
in hominis constituant potestate. ñ adiuta
dĩ mun̾e. s solo arbitͥo lib̾e uoluntatis exta.
Qnasi possit et̃. ad ꝑficiendum opꝰ bonũ uo¬
luntas lib̾a nͥ dĩ mun̾e libͣata. nͨ attendunt
ip̃metiam se ip̃os donodĩ hab̾e qͦdea facul¬
tate exhortant᷑. ut ad capessendam uitam
bonam hominum uoluntates pigͣs extitãt

Expanded text:
quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum qui putant, cum aliquos ad iustitiam pietatemque exhortantur. uires non habituram exhortationem suam, nisi totum illud, quod ut agat homo agunt cum homine, in hominis constituant potestate non adiuta dei munere, sed solo arbitrio liberae uoluntatis exerta — quasi possit esse ad perficiendum opus bonum uoluntas libera nisi dei munere liberata — nec adtendunt id ipsum etiam se ipsos dono dei habere, quod ea facultate exhortantur, ut ad capessendam uitam bonam hominum uoluntates pigras excitent,
Abbreviated transcription (Latin):
accessu ad nouum ꝑtinent. Et si priꝰquam
sp̃itales fiant ex hac uita rapiantur. cͦto¬
diti ꝑ sacram̃ti sanctitatẽ in t̾ra inuentiũ
computabunt᷑. uͥ. ẽ. spes nr̃a ⁊ portiodo¬
minus. Nec inuenio quid eis intelligat᷑¬
i̾ꝰ de eo. quod siͥptum. ẽ in ꝑfectum meũ
uid̾unt occulitm. Quandoquidem seqͥt᷑¬
⁊ in librotuo omnes scribentur.
tasmata sui cordis enagetur.⁊ ꝯstituat
cuerit. atq ita credat. Tantum longe alit̾
quam deus .ẽ. quantum a uanitate u̾itat᷑
differt u erissimam quippe sententiam
dixͣ apłs plenꝰ lumine et ueritatis. Ani¬
baptratos ip̃e manifestabat. Eil enimidit̃
Nuniquid paulus crutitrꝰ. e̾ ꝓ uob̾ aut in
nomine pauli baptizati estis: Habebant
gͥ isti baptismi satramentum. Et tamen
carualit̾ sapiendo quid pot̾ant de dõ tre¬
dere nͥ scd̾m sensum carnis sue uͥammał
homo ñ ꝑtipit que sunt sp̃e dĩ. Talib dic̾

Expanded text:
et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequitur:et in libro tuo omnes scribentur. tasmata sui cordis euagetur et constitucuerit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: anibaptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum ad sp̃itales nouum. Sed
pͥmis temporib utrumq occultũ fuit
ab adamusq ad moysen. A moyse aut̃
manifestatum uetꝰ. Et in eo ip̃o occul¬
dabatur nouum. quia occulte signifi¬
cabat᷑. Postea uͦ quam in carno uenit do
minꝰ reuelatum. ẽ nouum. uet̾isaũ sacͣ¬
menta cessarunt S contupistencie taleᷤ
ñ cessau̾unt. In illisenim sunt quos apłs
iam ꝑ sacramentum noui testam̃tina¬
tos. adhuc tamen dic̃ animales ñ pꝰse ꝑ¬
ciꝑe que sunt sp̃c d̾i. Sic̃ enim sacram̃tiᷤ
ueteris testam̃ti uiuebant quidam sp̃ita¬
les ad nouum .s. testamentum. qͦd tunt
occultabat᷑ occulte ꝑtinentes. sit et nẽ
in satramenti noui testamenti qͦd iam
reuelatum .ẽ. pleriq uiuunt anmales.
Qui ꝓfit̾e si nolunt ad ꝑtipienda que st̃
sp̃t dĩ. qui eos hortatur sermo apłicus.
Ad uetꝰ testamentum ꝑtinebant. Si aũ
ꝓfiunt et añquam capͥiant ip̃o ꝓfecto

Expanded text:
testamentum, ad spiritales nouum. sed testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe parui. nox notti indicat scientam.
Tuus. ẽ. dies et tua. ẽ nox Ad te ꝑtinent sp̃i¬
tales. ad te ꝑtinent carnaies. Illos illus¬
tras incommutabili sapientia ⁊ u̾itate
illos consolaris carnis manifestarione
tamquam luna consolans nõtem.
Nip̃a sorte mortalitatis nr̃e. ex qua de E
adam nascimur. ñ. ẽ priꝰ quod sp̃itale. sͥ
quod anmale pꝰea sp̃itale. Ex ip̃o aut̃
animali sensu qr hõ animalis ñ ꝑcipit
que sunt sp̃c dĩ omnes dissensiones et
stismata gen̾antur. In quo sensu ꝑse
In quib quidem sp̃italia figurantur. s
ceꝑint in hacuita iam diuinis ꝓ scłoꝵ
distributione satramentis imbuti. si¬
adhuc tamen carnalit̾ sapiant ⁊ carna¬
lia de dõ siuem hatuita siue pꝰ hanc
uitam sꝑent atq desid̾ent animales st̃
F ccłia nͦ quod ẽ populus dĩ etiamĩ istiꝰ
uite ꝑegͥnatione antiqua res .e. In alns bo¬
minib habens animalem portionẽ ĩ alii
aut̃ sp̃italem. Ad animales ꝑtinet uetꝰ

Expanded text:
parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu persin quibus quidem spiritalia figurantur, sedcoeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus
Abbreviated transcription (Latin):
inquib et potestatem corrigendi ħe. Ee
utrum spiritales hoĩes ħant aliqͥd in
doctrina qd̾ carnalibus taceant: & spi¬
ritalibus dicant. Qui si dixerimus non
habent: respondebitur nobis. Qid est gͦ qd̾
dicebat apłs scribens aa corint hios non
potin uobis loqui quasi spiritalibus s
quasi carnalibus. quasi paruulis inxp̃o
lac uobis potum dedinon e scam. ñ dum
enim pot̾atis s ned adhur quidem potestis. ad¬
huic enim estis carnales si autem dix̾imus ha¬
bent timendum et canendum. ẽ. ne sub hat
ottasione in otuitis nefaria doccant᷑ ⁊ sp̃i¬
talium nomine uelud ea que carnales cape
ñ pꝰsunt. ñ solum exiꝰarione dealbanda ne¬
rum etiam p̃ditatione laudancda indẽat᷑.
Drimumgͦ sure debet caritas ur̃a. quod ip̃e
xp̃c crunfixꝰ quo ueludlatte paruulos alu¬
isse. dicit apłl. ip̃a uͦ caro eius in qua facta
.ẽ. u̾a mors eiꝰ et uulũa uera ꝯfixi sangumis
ꝑcussi ñ eo mͦ a carnalib quo a sp̃italibus

Expanded text:
que ad potestatem corrigandi habet. utrum spiritales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas vestra, quod ipse crucifixus, quo velut lacte parvulos aluisse dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus, et vulnera confixi, et sanguis percussi, non eo modo a carnalibus quo a spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidex. neq de illa distinctione iudicare.
sp̃italium indelicet atq carnalium ho¬
fructib corum cognoscamus eos. S tu
dñe iam sris eos. dinisisti et uocasti m ottuil¬
do añqͣm fieret firmamentum Neq intͣ¬
bidis huiꝰ scli popuł quem qͣm sp̃itał hõ
niditat. Quid enim eis de his qui foris st̃
sit in dulcẽdine gr̃e tue. ⁊ quis in ꝑpetua
impietatis a maritudine remansurꝰ. Iu

Expanded text:
non index - neque de illa distinctione iudicat non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium hofructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, sit in dulcedinem gratiae tuae, et quis in perpetua impietatis amaritudine remansuru
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cum fu̾int institute atq firmate ñ
litebit iudiei de ip̃is iuditare. s scd̾m ipsas.
Donditor aamen legum temporaliũ si uir bo¬
nus ẽ ⁊ sapiens. illam ip̃am consulit et̾nã
de qua nulli anime uidicare datum . ẽ. ut
scd̃m eiꝰ incommutabiles regulas quid
sit ꝓ tempore iubendum uetandumq diᷤᷤ¬
t̾nat. et̾nam qͥ legem mundis animis fas. ẽ.
cognost̾e. iuditare non fas est. ob E¬
p̃itales gͦ siue qui p̾sunt. sine qui tem ꝯ ftecioi¬
ꝑant sp̃italit̾ iuditant. Non de cogni¬
cionib sp̃italib que lucent in firmamͣto
Non enm oportet de sublimi auctoritate iu¬
ditare neq de ip̃o libro tuo etiam si qͥd ibi
ñ lucet. Quoniam submittimꝰ ei nr̃m in¬
tellectũ. c̾tumq habemus etiam qͦd clausũ
.ẽ. aspectib nr̃is recte u̾acit̾q dictũ . ẽ. Sic
enim hoc mͦ licet iam sp̃itał et renouatꝰ in
agnicionem dĩ scdm imaginem eiꝰ qui
creauiteum. factor tamen legis debet. tẽ.

Expanded text:
en cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc ituales ergo, sive qui praesunt, sive qui obtemperant, spiritualiter judicant : non de cognitionibus spiritualibus, quae lucent in firmamento non enim oportet de tam sublimi auctoritate judicare; neque de ipso Libro tuo, etiamsi quid ibi non lucet; quoniam submittimus ei nostrum intellectum certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Magis aut̃ hoc aperuit in his que subiũx.
Cum enun quis dicat ego quidem sũ pau¬
li. alius aut̃ ego apollo nonne homines
estis: Qd̃ dicebat animales estis et carna¬
dm̃. sccłm quem si uiueretis dii essetis. uid¬

Expanded text:
quae subiunxit: quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnam Deum, secundum quem si uiueretis, di essetis.
Abbreviated transcription (Latin):
uod gͦ est ambulare scłm hominem
hoc̃ ẽ ẽe carnalem qͦd a carne idẽ. a parte
hominis intelligit᷑ homo. Cosdem ipsos
cppe dixit suꝑuis animales qͦs postea car¬
ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃c di. Stulticia est
enim illi. Talibus gͥ idẽ. animalibus
paulo post dicit. Et ego fr̾s non potui
nob̾ loqui quasi spiritalibus s quasi:
carnalibus. Et illud ex hoc eodem lo¬
quendi mͦ ide. a parte totum. et ab a¬
nima namꝙ et a carne que sunt par¬
tes hominis. potest totum significari
qd e homo. Atq ita ñ ẽ. alnid animał
homo sicut ñ aliud qͣm homines signi¬
ficant᷑ siue uͥ legitur ex oꝑibus legis ñ
iustificabit᷑ om̃is caro. siue qd̾ scriptũ ẽ.
septuaginta quinq anime descende¬
runt cum iacob in egiptum. Et ibi e¬
nim ꝑ omnem carnem om̃is homo. Et
ibi ꝑ septuaguita quinq animas seꝑ¬
triag̾nita quinꝙ homines intelligunt᷑
Et qd dictum ẽ non insapientie huma¬
ne doctis ũbis. potuit dici ñ in sapĩe

Expanded text:
uod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, quod a carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnon percipit quae sunt a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres, non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginta quinque animas septuaginta quinque homines intelleguntur. Et quod dictum est: Non in sapientiae humanae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapi
Abbreviated transcription (Latin):
potꝰ istis tamquam solidus cibus. Non qi
hot illi aliter inpopulis. isti alit̾ intaibi¬
diuma gr̃a commendat᷑. uit nemo in homine
gl̾et᷑. qm̃ intelligebant xp̃m truritixũ qui
aohut duebant ego sum pauli. Iumidd eei

Expanded text:
potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubidivina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numqui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Non sunt isti illiᷤ coequandi. quos
omnino abeccłia suisma p̃tidit. Istos
inxp̃o. quos nondum escam ualentes ca-¬
pere. lacte nuiͥt tamen. Illi autem ñ in
filiis pariuilis s inmortuis et perditis
computandi sunt. Ut si quis eorumcor¬
rectus eccłe fuit copulatus: recte de illo
diupossit Mortiuiserat et renixͣ: ꝑie¬
tenim noset anime rationales¬
omnes setundum u̾itatem de irfe¬
riorib recte iudicamus sit. de nob̃ qͣndo
eidemcob̾emus sola ip̃a u̾itas uiditat.
Deip̃a uͦ nec pat̾. ñ enim mimis . ẽ. qͣm
ip̃e ⁊ iõ que pat̾ iudiat. ꝑ ip̃m iudicati
Omnia enim que appetunt unitatem
hant habent regulam uel formam
uel exemplum. uel si quo alio uerbo
dici sesuit. Qm̃i solam eiꝰsimilitu¬
dinem illa a quo. eẽ cͣepit impleuit
Sitamen accepit ñ incongrue dititur.
ꝓ ea signifitacione qua filus appellat᷑.
Quia ñ de se ip̃o s de pͥmo summoq prĩ

Expanded text:
sunt spiritus dei, non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab ecclesia scisma praecidit. istos n Christo, quos nondum escam ualentes capere lacte nutrit tamen, illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis et perditis conputandi sunt, ut, si quis eorum correctus ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: mortuus erat et reuixit, perieUt enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo su
Abbreviated transcription (Latin):
seg̃gati paruuli appellantur ĩ xp̃o. Qͦs
utiq ues angelos uel deos. eẽ. tupiebat: qͦs
arguebat qr homines erant. Idest in his ꝯtẽ¬
tionibꝰ. ñ quia que dĩ sunt. s q̃ hominis sa¬
piebant. De illis uͦ qͥ sunt ab eccl̃ia seg̃gati.
ne ad scientie ꝑceptionẽ referret᷑. s dictũ ẽ
sp̃m ñ habentes. Non . ẽ. aut̃ consequens. ut
qui habet etiam sciendo ꝑcipiat quodha¬
tellig̾e et nͦse. Nam qͣm e̾e̾nt pariuili in xp̃o
nͥ renatiex sp̃nsc̃o: llec mirum uid̃i debet
quod qͥsq alquid ht̃ ⁊ qͦd ht̃ ignorat ut
eium tateam de omnipotentis dummitate. atq
incominutabił tͥnitatis unitate. quis facilesti¬
entia ꝑtip̃ quid sit anima ⁊ quis ñ ht̃ aminã:
Postremo ut c̾tissime nou̾imꝰ. quod parulili in

Expanded text:
ati, parvuli appellantur in Christo; quos utique vel angelos vel deos esse cupiebat, quos arguebat quia homines erant, id est, in his contentionibus non quae Dei sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habet, etiam sciendo percipiat quodtelligere et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum videri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod par
Abbreviated transcription (Latin):
et illud u̾issimedictum. ẽ oportet nos
om̃s exib̃i añ tͥbunal xp̃i. Omnia ergo
indicat qi suꝑ om̃ia ẽ qñ cumdeo .ẽ.
Tum illo aut̃. ẽ qñ purissime intelligit ⁊ tota
caritate quod intellig̃ dilig̃: ita etiã qͣntũ
potest lex ip̃a etiam ip̃e fit scd̾m quam iu¬
dicat omnia de qua uidicare nullus potest

Expanded text:
 Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate quod intelligit diligit. Ita etiam quantum potest lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia. De qua judicare nullus potest
Abbreviated transcription (Latin):
isti: sp̃itales. Et tua ẽ nox qui sunt isti:
carnales Tuus. ẽ. dies et tua. ẽ nox. loquant᷑
sp̃itares sp̃italia sp̃italib. Dictum. ẽ enim.
Sp̃italib sp̃italia comparantes. Sap̃iam
loquimur int̾ ꝑfectos. Nondum capiunt
istam sapientiam caruales. Non potui uob̾¬
O loqui quasi sp̃italib s quasi carnalibuᷤ.
Gcum sp̃itales sp̃italib loquunt᷑: diesdiei¬

Expanded text:
isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapientiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spi
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ potum dedi ñ estam. Hondumeium
pot̾atis s net adhuc̃ potestis quidem. Ad¬
huc enim carnales estis Tales etiam cͥcum¬
ferunt᷑ omniuento doctrine de quib dic̃.
Ut ultra non simus pariuili iactatiet cir¬
cumlati omni uento doctrine.¬
animał uocatur Carnał: quia car¬
ualia sectat᷑. Animalis aut̃. quia fert᷑
dissoluta lastuua. anime suȩ quam nõ
regit sp̃c. neq cohereet intra met.as na¬
turalis ordinis. quia et ip̃e se ñ subdit re¬
gendum dõ. Qui aut̃ sp̃u ammam reg̃
⁊ ꝑanumam corpꝰ quod fac̾e ñ potest. nisi
deumnon habeat et ip̃e rectorem. qm̃ sic̃
abeccłia seg̃gati. indas apłs aꝑtissi¬
me seg̃gauit dicens. Qui se ip̃os ieg̃gãt
animales sp̃m ñ habentes. Uñ in ip̃sa
eccłia etiam illos qui pomina homum̃
quamins in enis unitate constitutorum
quedam srismata moliebant᷑. paulus apłt¬

Expanded text:
potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae.animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum habeat et ipse rectorem: quoniam ab Ecclesia segregati, Judas apostolus apertissime declaravit, dicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebantur, Paulus Ap
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ. Hoc enim donũ tc̃ nob̾ dabit᷑. cũ
dictũ fuerit. Uenite bñdicti patris mei.
pꝰsidete paratũ uob̃ regnũ. Tunc quippe
ibunt simstri in supplicium et̾num eũtibꝰ
dextͥs in nuitã et̾nã. Hec. ẽ. aũ sit̃ ait utas.

Expanded text:
onum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s gr̃e. Hoc ẽ. quod dicit apłs ille doctor
gentium. Acculeus autẽ mortis ẽ. petca¬
tum. Uirtꝰ uͦ petcati lex. Ecce uñdicit bõ.
Uolo logis seruare mandatum: s uirtute
concupistencie mee uincor. Et cũ uolũ¬
tas eius conuenitur et ea dr̃. noli uinci
a malo quod ei ꝓ dest. nisi gr̃a suc᷑rẽte
tiat quod ip̃e apłs secutus adiunxit.
Lam et cum dixisset uirtꝰ peccati lex con¬
tnuo subietit. Gr̃as aũ dõ quidat nob̾
go et uictoria qua peccatum unititur
nicħ. ẽ aliud quam d̃i donum. in isto
c̾tamine adiuuantis

Expanded text:
spiritus gratiae. Hoc est quod dicit ille ipse Doctor spiritus gratiae. Hoc est quod dicit ille ipse Doctor Gentium: Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Ecce unde dicit homo, Volo legis servare mandatum, sed virtute concupiscentiae meae vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, nisi gratia succurrente fiat? Quod ipse Apostolus secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati lex, continuo subjecit, Gratias autem Deo, qui dat nobis go et victoria, qua peccatum vincitur, nihil est aliud quam Dei donum, in isto certamine adjuvantis
Abbreviated transcription (Latin):
postolꝰ cũ uellet ostencde qͣntũ pectatũ
gr̃a ñ subueniente ad nocendum ua¬
leret etiam ip̃am legẽ qua prohibet᷑ pecta¬
tum ñ dubitauit dĩcere. untutem. ẽe. pecca¬
ti. Acculens inquit mortis ẽ pectatũ. Uirtꝰ
aut̃ peteatilex Terissime omnino. Anget
das eius dilectiõe uincat᷑. It añ delectatur
⁊ diligat᷑ u̾a iusticia. ñ nͥ diuina subuenit
gr̃a. S ne ꝓpt̾ ea lex putaret᷑ mala: qͦniã
iuitꝰ. ẽ. dicta pectati: ideo ip̃e alio loco u̾sãt
huuismodi questionẽ ita inquit. lex qͥdẽ
sancta et mandatum sc̃m ⁊ iustum ⁊ bo¬
nũ. Quod gͦ bonum. ẽ. inquit: in fc̃m ẽ.
mors. Absit. S peccatum ut appareat
peccatum: ꝑ bonum mͥ oꝑatum. ẽ. mor¬
tem ut fiat suꝑ modum peccator. aut
pecatũ ꝑ mãdatũ. Suꝑ modũ dix̃ qͣ etiã
preuaricatio additur. cum petcandi au¬
cta libidine etiam lex ip̃a contempnit᷑.¬
uget᷑ enim concupiscẽcia & maiores
uires accip̃ lege ꝓhibẽte. nͥ adiuuet

Expanded text:
postolus cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget tas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum quoniam virtus est dicta peccati; ideo ipse alio loco versans hujusmodi quaestionem, inquit, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut apatum est mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitentia, et majores vires accipit lege prohibente, nisi adjuvet
Abbreviated transcription (Latin):
ermanebo aut̃ ephesi usq ad pente¬
costen Ostiumenim mͥ aꝑtum est
magnum et eiudens ⁊ adu̾sarii multi
uid hic alua potest intelligi. nͥ pre
credidisse. multos & multos eiusdem
fidei adu̾sarios extitisse. secundum ilłd̃¬
domini. Nemouenit ad me: nͥ ei datum
fũit a patre m̃o. Et uobis datum est
ñ. ẽ. datum. Ostiumgͦ aꝑtum. ẽ in eis
quib datum. ẽ. Adu̾sarii autem mł̃ti:
ex eis quib ñ ẽ. datum.  igilate et
state infide: uiriłragite et ꝯfortamini.
irilit̾ agre. noli dissolur: ne sis int̾ Eqtat
eos de quib dicit᷑. Ne his qui ꝑdi pal¬
sustinẽtiã effeminatꝰ ẽ perdidit uigorẽ. Hoc iri. hoc femine audiãt quia i uno
uiro. uir et femina talis. In xp̃o nec masculus nec masculus nec femina estłn¬

Expanded text:
ermanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten, ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii multi; quid hic potest aliud intelligi, nisi praedio credidisse multos, et multos ejusdem fidei adversarios exstitisse, secundum ildomini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. state in fide, viriliter agite, et confortamini. Viriliter age: noli dissolvi: ne sis inter eos quibus dicitur: Vae iis qui persustinentiam, effeminatus est, perdidit vigorem. Hoc viri, hoc feminae audiant, quia in uno viro vir et femina. Talis in Christo nec masculus nec femina est
Abbreviated transcription (Latin):
subumr̃. Uirtꝰ aũ peccati lex. nõ mala
hibendo et bona iubẽdo. uͥtꝰ tam̃ ẽ pectati
lex. quia subintͣuit inquit lex ut abũda¬
ret delictũ Quid. c̃. ut habundaret delic¬
tum: Quia uͥ gr̃a ũ erat: aux̃ ꝓhibitio de¬
sidium. ⁊ cum quasi de ꝓpͥo presumit᷑¬
uutꝰ: factum ẽ. gͣnde uitium. S quid fec̃
gr̃a: U̾ habundauit pectatum suꝑabun¬
dauit gr̃a. Nenit dominus. totum quod
de adam traxisti totum quod tuis pranis
morib addidisti. totũ dimisit: totum
delouit. Orationem docuit: gr̃am pro¬
misit. Certamen indixit. laboranti sub¬
uenit: uictorem coronauit. S timuluꝰ¬

Expanded text:
id est, Virtus peccati lex? Non mala hibendo, et bona jubendo. Virtus autem peccati lex: quia, Subintravit, inquit, lex ut abundaret delictum. Quid est, ut abundaret delictum? Quia ubi gratia non erat, auxit prohibitio desiderium: et cum quasi de propria praesumitute, factum est grande vitium. Sed quid fecit gratia? Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
consentimꝰ s tamen ñ consenciendo
ꝯtẽdimꝰ Primo gͦ cõcupiscẽtra carni seq̃utes
dux̃ nos. pꝰea renitentes tͣx̃ nos. Dem̃ accepta
gr̃a cep̃ nos nͭ duc̾e nec traħe. s adhut ꝯtẽd̾e
nob̾cum. Post contencionẽ erit ⁊ iuctoria
mͦ te et si oppugnat ñ expugnet Postea
cum absorta fũit mors in uictoriam opug¬
nare cessabit quod dictũ. ẽ. nouissima mi¬
mica destruet᷑ mors. Abripiat gͦ nos igniᷤ

Expanded text:
consentimus, sed tamen non consentiendo consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnisnos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica destrue
Abbreviated transcription (Latin):
leus mortis peccatũ . ẽ. qi pettato fc̃a. ẽ. de¬
lectatio. q̃ iampossit resist̾e uoluntati &
cum dolore tohib̃i Quam delectacĩoẽ
qr in defectum. ẽ. anime ilst̾ioris effeste.
uire mortem uocamus. Uirtꝰ aũ peccati
lex ẽ. quia multo stełatius ⁊ flagitiosins
q̃ lex ꝓhibet cominutuntur. quam si
nulla lege ꝓhib̾entur Tuncitaq erit ab¬
sorta mors inuictoriã. cum ꝑ sc̃ificacionẽ
momim hominis parte. ꝑfecta delecta¬
tione sp̃ualium delectio carnał obruet᷑.¬
bsorta. ẽ. mors in uictoriam. uͥ. ẽ morł
Modo enim inchoatis in nob̃ pͥmiciis m̃ti.
tibili contendunt adu̾sũ nos. que ñ ꝯtẽdt̃
cum fu̾it absorta mors in uctoriam. Uĩ¬
cet pax et fimetur bellum. Quando añ
uncet pax uincet et illa ciuitas. q̃ dicit᷑
uisio patis. Hulla orgo orit a morte ꝯtẽcio
Modocum morte quanta contẽdimꝰ: Inde
etiam illicite multe sugg̾unt᷑. quib ñ

Expanded text:
leus mortis peccatum est, quia peccato facta est deleus mortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cum dolore cohiberi. quam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, iure mortem uocauit. uirtus autem peccati lex est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. tunc itaque absorpta erit mors in uictoriam, cum per sanctificationem in omni hominis parte perfecta delectatione spiritalium delectatio carnalis subruitbsorpta est mors in victoriam. Ubi est, Modo enim inchoatis in nobis primitiis menttibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Indeetiam illicite multa suggerunt: quibus non