comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑditione longe aberit. excipiens autem exci¬
pit illud sͥ. ⁊ nichil falsi de ore illius procedit:
dicit aliquis. ñ aliud hic accipiendum ẽẽ quod
positum ẽ. excipiens uerbum filius nͥ uerbũ dei
quod ẽ ueritas. Ergo excipiens ueritatem filius.
aꝑditione aberit longe. refert᷑ ad illud quod
dictum ẽ. ꝑdes om̃s qui loqunt᷑ mendatium.
Quod uero sequit᷑. excipiens autem excipit illud sibi.
quid aliud insinuat nͥ quod apłs dic̃: opus au¬
bum idest ueritatem. ñ sͥ. s ut hominib placeat:
ñ eam custodit cum eis uidet placeri posse men¬
datio. Qui autem excipit sͥ. nichil falsum de ore
ipsius ꝓcedit: qͥa etiam cum placet hominib
mendatium. ñ mentitur ille qui ueritatem. Non
qua illis. s qua deo placeret. excipit sͥ. Itaq ñ ẽ
cur hic dicatur. om̃s quidem ꝑdes qui loquin¬
tur mendatium. s ñ om̃e mendatium: qua no
uniuersaliter omĩa mendatia circumcisa sint:

Expanded text:
a perditione longe aberit; excipiens autem excia perditione longe aberit; excipiens autem excipit illud sibi, et nihil falsi de ore ipsius procedit, dicit aliquis non aliud hic accipiendum esse, quod positum est: excipiens uerbum filius, nisi uerbum dei, quod est ueritas. ergo excipiens ueritatem filius a perditione longe aberit\' refertur ad illud, quod dictum est: perdes omnes, qui loquuntur mendacium. quod uero sequitur: excipiens autem excipit illud sibi, quid aliud insinuat, nisi quod apostolus dicit: opus aubum, id est ueritatem non sibi sed ut homnibus placeat, non eam custodit, cum eis uidet placeri posse mendacio. qui autem excipit sibi, nihil falsum de ore ipsius procedit, quia etiam cum placet hominibus mendacium, non mentitur ille, qui ueritatem, non de qua illis, sed de qua deo placeret, excepit sibi. itaque non est, cur hic dicatur: omnes quidem perdet, qui loquuntur mendacium, sed non omne mendacium, quando uniuersaliter omnia mendacia circumcisa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debetur per nos cognoscere ait credere ue¬
ritatem. sicuti est iudex. ne in iudicando erret
aut qͥ docet᷑ doct̾na religiois ne ereet in fide aut
terrogat. aut uult er te aliquid nosse qͥ eam
rem querit. que ñ ad eum ꝑtineat. aut quã
ei nosse ñ expedit: ñ testem s proditorem re¬
quirit. Itaq si ei mentiaris. a falso fortasse
testimonio alienus eris: s a mendatio pro¬
fecto ñ eris. Saluo gͥ eo. quod falsum destimo¬
nium dicere nũ qͣm licet: quertair utrum li¬
ceat aliquando mentiri. Aut si falsum te¬
stimonium ẽ om̃e mendatium: uidendum ẽ
utrum admittat ꝯpensationẽ. ut dicat᷑ uitã¬
di maioris peccati gr̃a: sicut illud quod scͥptũ
est. honora patrem ⁊ matrem. rapiente offi¬
tio fortiore contemnit᷑. Qnde ultimũ sepultu¬
re honorem patri ꝓhibetur ȩxsoluere. qui ab
ip̃o dño ad regnum dei annuntiandũ uocat᷑.
tem quod scͥptum ẽ. uerbum custodiens filius.

Expanded text:
 debetur per nos cognoscere aut credere ue debetur per nos cognoscere aut credere ueritatem: sicuti est iudex, ne in iudicando erret; aut qui docetur doctrina religionis, ne erret in fide aut terrogat aut uult ex te aliquid nosse, qui eam rem quaerit, quae non ad eum pertineat, aut quam ei nosse non expedit, non testem, sed proditorem requirit. itaque si ei mentiaris, a falso fortasse testimonio alienus eris, sed a mendacio profecto non eris. Saluo igitur eo, quod falsum testimonium dicere numquam licet, quaeritur, utrum liceat aliquando mentiri. aut si falsum testimonium est omne mendacium, uidendum est, utrum admittat conpensationem, ut dicatur uitandi maioris peccati gratia. sicut illud, quod scriptum est: honora patrem et matrem, rapiente officio potiore contemnitur: unde ultimum sepulturae honorem patri prohibetur exsoluere, qui ab ipso domino ad regnum dei adnuntiandum uocatur. Item quod scriptum est: uerbum custodiens filius
Abbreviated transcription (Latin):
fessione ueritatem loquantur: ut faciendo istam
ueritatem ueniant ad lucem. sicut in eugłio secũ-¬
dum iohannẽ dr̃. Qui autẽ facit ueritatem: ue¬
nit ad lucem. ꝑles autem om̃s qui ñ solum ope¬
rantur miquitatem. qͦd odisti. s etiam loquunt᷑
mendatium. falsam iustitiam p̃tendendo nec in
penitentia ꝯfitendo peccata. Nam de falso te¬
stimonio. quod in decẽ preceptis legis positũ est.
nullomodo quidem contendi potest. dilectio¬
nem ueritatis in corde seruandam. ⁊ proferen-¬
dum falsum ad eum. apud quem dr̃ testimo¬
nium. sum enim deo tantũ dr̃: tunc tantum
in corde ueritas amplectenda ẽ. Cum autẽ ho¬
mini dr̃. etiam ore corꝑis uerum ꝓferendũ ẽ:
quia homo ñ est cordis inspector. S plane de
ip̃o testimonio ñ absurde querit᷑. apud quem
quisq sit testis. Non enĩ apud quoscũq loqui¬
mur. testes sumus: s apud eos quib expedit.¬

Expanded text:
fessione ueritatem loquantur, ut faciendo istam fessione ueritatem loquantur, ut faciendo istam ueritatem ueniant ad lucem, sicut in euangelio secundum Iohannem dicitur: qui autem facit ueritatem, uenit ad lucem - perdes autem omnes, qui non solum operantur quod odisti, sed etiam loquuntur mendacium, falsam iustitiam praetendendo nec in paenitentia confitendo peccata. Nam de falso testimonio, quod in decem praeceptis legis positum est, nullo modo quidem contendi potest dilectionem ueritatis in corde seruandam et proferendum falsum ad eum, apud quem dicitur testimonium. cum enim deo tantum dicitur, tunc tantum in corde ueritas amplectenda est; cum autem homini dicitur, etiam ore corporis uerum proferendum est, quia homo non est cordis inspector. sed plane de ipso testimonio non absurde quaeritur apud quem quisque sit testis. non enim apud quoscumque loquimur, testes sumus, sed apud eos, quibus expedit et
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ qͣmuis mortali salute mentitur.
tem quod scͥptum ẽ. ꝑdes om̃s qui loquuntur
mendatium. alius dicit. nullũ hic exceptũ eẽ
mendatiũ: s om̃e dampnatũ. Alius dicit. ita
uero: s qui loquunt᷑ ex corde mendatiũ scđm su¬
piorem disputationẽ. Nam ueritatẽ loquit᷑ in
corde. qui odit mentiendi necessitatem: quam
penam huiꝰ uite mortalis intelligit. Alius di¬
cit. Om̃s quidẽ ꝑdet ds̃ qui loquunt᷑ menda¬
tium: s ñ om̃e mendatium. Est enĩ aliquod
mendatiũ. quod tunc insinuabat ꝓpheta. in qͦ
nulli parcatur: idest si peccata sua ꝯfiteri qͥsq
detrectans. defendat ea potius. ⁊ nolit agere pe¬
nitentiam. ut parum sit quia oꝑatur iniquita¬
tem nͥ etiam iustus uideri uolens. medicine con¬
fessionis ñ succumbat. ut & ip̃a uerborũ distinc¬
tio ñ aliud intimare uideatur. odisti om̃s quio¬
ꝑantur mniquitatem. s ñ ꝑdes si penitendo in cõ¬

Expanded text:
alicuius quamuis mortali salute mentitur. alicuius quamuis mortali salute mentitur. Item quod scriptum est: perdes omnes, qui loquuntur mendacium, alius dicit nullum hic exceptum esse mendacium, sed omne damnatum. alius dicit: ita uero, sed qui loquuntur ex corde mendacium secundum superiorem disputationem; nam ueritatem loquitur in corde, qui odit mentiendi necessitatem, quam poenam huius uitae mortalis intellegit. alius dicit: omnes quidem perdet deus, qui loquuntur mendacium, sed non omne mendacium; est enim aliquod mendacium, quod tunc insinuabat propheta, in quo nulli parcatur; id est, si peccata sua quisque confiteri detrectans defendat ea potius et nolit agere paenitentiam, ut parum sit quia operatur iniquitatem, nisi etiam iustus uideri uolens medicinae confessionis non succumbat, ut et ipsa uerborum distinctio non aliud intimare uideatur: odisti omnes, qui operantur iniquitatem — sed non perdes, si paenitendo in con
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonum. nescio utrũ possit pͥme harũ tri¬
um sententie suffragari. nisi forte ita. ut ꝑ¬
fetouĩ p̃ceptum sit. omĩno nũqm ñ solum
mentiri. s nec uelle mentiri. assiduitas uero
mentiendi. nec proficientib ꝑmittatur tãꝙͣ.
li cum pciperetur nũ qra pronsus ñ solũ men¬
tiendum. s nec uoluntatem habendã eẽ men¬
tiendi. contra diceret᷑ exemplis. quod aliqua
s̃ etiam magna auctoritate approbata mẽ¬
datia. responderet᷑ autẽ. illa quidẽ eẽ ꝓfici¬
entium. que habent scd̾m hanc uitã qualec̃q
tium malũ. ⁊ ꝑfectis atq spiritalib animis
omĩmodo fugiendum: ut nec ip̃is prosicienti¬
b assiduitas euis ꝑmittenda sit. Dictũ ẽ enĩ
iam de obstetricib egyptiis. qd de indole ad
melius ꝓficiendi mentientes approbate s̃: qͥa
ñnullus gradus ẽ ad diligendam uerã ac sem¬
piternam salutem. cũ qͥsq miscditer etiam ꝓ

Expanded text:
ad bonum, nescio utrum possit primae harum triad bonum, nescio utrum possit primae harum trium sententiae suffragari: nisi forte ita ut perfectorum praeceptum sit, omnino nunquam non solum mentiri, sed vel velle mentiri; assiduitas vero mentiendi nec proficientibus permittatur. Tanquam si cum praeciperetur, nunquam prorsus non solum mentiendum, sed nec voluntatem habendam esse mentiendi, contradiceretur exemplis, quod aliqua sunt etiam magna auctoritate approbata mendacia: responderetur autem, illa quidem esse proficientium, quae habent secundum hacium malum et perfectis atque spiritalibus animis omni modo fugiendum,. ut nec ipsis proficientibus assiduitas eius permittenda sit. dictum est enim iam de obstetricibus Aegyptiis, quod de indole ad melius proficiendi mentientes adprobatae sunt, quia nonnullus gradus est ad diligendam ueram ac sempiternam salutem, cum quisque misericorditer etiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
prosiciet ad bonũ: ita sonat. quasi ñ a menda¬
tio.s ab assiduo mendatio. id est aꝯsuetudine
atq amore mentiendi. ꝓhibere uideat᷑. quo
profecto delabatur quisqͥs uel om̃i mendati¬
o putauerit abutendũ: ita enĩ nec illd̃ caue¬
bit. quod ẽ in doctrina pietatis ⁊ religionis.
quo sceleratius quid facile inuenias. ñ inter
omĩa mendatia. s inter omĩa peccata: uel
alicui mendatio qͣmus facili. qmuis inno¬
aio. nutũ uoluntatis accõmodauerit. ut nõ
inuitus eu adendi maioris mali causa. s uo¬
iens libensq mentiatur. Ita cũ tria sint q̃
in hac sententia possint intelligi. aut om̃e
mendatium ñ solum mentiri noli. s nec uel¬
le mentiri. aut noli uelle. s uelle inuitus mẽ¬
diri cum fugiendũ est aliquid grauius. aut
noli om̃e. ut exceptis aliquib mendatiis ce¬
putant eẽ mentiendũ. inueniunt᷑. S tam̃
quod sequitur. assiduitas enĩ eiuis ñ proficiet

Expanded text:
proficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendaproficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendacio, sed ab assiduo mendacio, id est a consuetudine atque amore mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis uel omni mendacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: quo sceleratius quid facile inuenias non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili, quamuis innoxio, nutum uoluntatis adcommodauerit, ut non inuitus euadendi maioris mali causa, sed uolens libensque mentiatur. ita cum tria sint, quae in hac sententia possint intellegi, aut: omne mendacium non solum mentiri noli, sed nec uelle mentiri, aut: noli uelle, sed uel inuitus mentire, cum fugiendum enoli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis caeputant esse mentiendum, inveniuntur. Sed tamen quod sequitur, Assiduitas enim ejus non proficiet
Abbreviated transcription (Latin):
etiam apłs paulus utiq nouerat. Nam ⁊ ip̃s
inquit paries dealbate. ⁊tu sedes iudicare me
scdm legem. ⁊ contra legem iubes me ꝑcuti. al¬
tissime in tuens sacerdotiũ iudeorum. iam ta¬
le factum fusse. ut nomine forinsecus nitere¬
illa s̃ maxime que ꝑtinent ad doctrinã re¬
ugionis. a quibusdam uͦ ñ sit ore corꝑis abs¬
dinendum. si maioris mali euitandi causa
exigit. ore autem cordis ab omni mendatio pe¬
nitus abstinere debeamus: ubi oportet intelli¬
gi quod dictũ ẽ. noli uelle. Noluntas qͥppe ip̃a
quasi os cordis accipitur. ut ñ ꝑtineat ad os
cordis. cum maius malum cauentes mentim᷑
inuiti. Est ⁊ tercius intellectus: quo sic accipi¬
as. Noli om̃e. ut exceptis aliquib mendatiis
mentiri te sinat. tamqͣm si diceret. noli uelle
credere omĩ homini. ñ utiq ut nulli crederet᷑
moneret. s ut ñ omĩb. aliquib autẽ crede¬
retur. Et id quod sequit᷑. assiduitas enĩ eius ñ

Expanded text:
etiam apostolus Paulus utique nouerat; nam et ipse, etiam apostolus Paulus utique nouerat; nam et ipse,  dominus, inquit, paries dealbate; et tu sedes iudicare me secundum legem, et contra legem iubes me percuti? altissime intuens sacerdotium iudaeorum iam tale factum fuisse, ut nomine forinsecus nitereilla sunt maxime, quae pertinent ad doctrinam religionis, a quibusdam uero non sit ore corporis abstinendum, si maioris mali euitandi causa exigit, ore autem cordis ab omni mendacio penitus abstinere debeamus. ubi oportet intellegi quod dictum est: noli uelle; uoluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut non pertineat ad os cordis, cum maius malum cauentes mentimur inuiti. est et tertius intellectus, quo sic accipias: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. tamquam si diceret: noli uelle credere omni homini, non utique ut nulli crederetur, moneret, sed ut non omnibus, aliquibus autem crederetur. et id, quod sequitur: assiduitas enim eius non
Abbreviated transcription (Latin):
men testamenta significare asserit. ⁊ benefii¬
um illud mirabile quod ds̃ popło isrł prestitt.
ad eruendos eos de seruitute qua in egypto pre¬
mebantur. penamq uindicte cũ in itinere peccaᷤ¬
sent. in figura contigisse dicat: que facta mue¬
mes quib istam regulam deroges. ⁊ affirmare
p̃sumas ad figuram aliquã ñ cẽ redigenda: his
gͦ exceptis ea que in nouo testamento a scĩs fac¬
ta s̃. ubi morum imitandorum euidentissima
ꝯmendatio ẽ. ualeant ad exemplar intelligen¬
darum scͥpturarum que in p̃ceptis digesta s̃.
uelut cum legimus in eugłio. accepisti alapan
para alteram maxillam. Exemplum autem
patientie. nullũ qͣm ip̃ius dñ potentius: ꝙx¬
cellentius inuenimus. Et ip̃e cum alapa per¬
cussus ẽẽt. ñ ait. ecce altera maxilla: s ait. Si
male dixi. exprobra de malo: si autem bene.
quid me cedis: Ubi ostendit illam p̃paratio¬
nem alterius maxille. in corde faciendam &ls

Expanded text:
men testamenta significare asserat et beneficimen testamenta significare asserat et beneficium illud mirabile, quod deus populo Israhel praestitit ad eruendos eos de seruitute, qua in Aegypto premebantur, poenamque uindictae, cum in itinere peccassent, in figura contigisse dicat, quae facta inuenies, quibus istam regulam deroges et adfirmare praesumas ad figuram aliquam non esse redigenda? — his ergo exceptis ea, quae in nouo testamento a sanctis facta sunt, ubi morum imitandorum euidentissima commendatio est, ualeant ad exempla intellegendarum scripturarum, quae in praeceptis digesta sunt. Velut cum legimus in euangelio: accepisti alapam, para alteram maxillam. exemplum autem patientiae nullum quam ipsius domini potentius et excellentius inuenimus. at ipse, cum alapa percussus esset, non ait: ecce altera maxilla, sed ait: si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? ubi ostendit illam praeparationem alterius maxillae in corde faciendam. quod
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Tenendum ẽ enĩ omnimodo preceptũ
dei ⁊ uoluntas dei in his que tenendo p̃ceptũ
eius passi fuerimus. equo animo sequenda. Si an¬
tem relaxatur aliquis exitus: ñ est in tali causa
recusandum mendatium. Proptere a diuine scͥp¬
ture ñ solum p̃cepta dei continent. s etiam uitã
mores ꝙ iustorum: ut si forte occultũ ẽ quemad.¬
modum accipiendum sit quod p̃cipitur. in factẽ
iustorum intelligatur. Exceptis itaq his factis
que potest quisq ad allegoricam significationẽ
referre. qͣmuis gesta nemo ambigat: sicut s̃ fere
omnia in libͥs ueteris testamenti: quis enim ibi
aliquid audeat affirmare. ñ ꝑtinere ad figura¬
tam pnuntiationem. qͥppe cũ apl̃s etiam fili¬
os abrahe quos utiq naturali ordine ꝓpagan¬
di ppłĩ editos eẽ atq uixisse. facillime dicit᷑:
ñ enĩ monstra ⁊ prodigia nata s̃. ut ad signi¬
ficationem aliqũa ducant animum: duo ta¬

Expanded text:
amus; tenendum est enim omni modo praeceptum amus; tenendum est enim omni modo praeceptum dei et uoluntas dei in his, quae tenendo praeceptum eius passi fuerimus, aequo animo sequenda; si autem relaxatur aliquis exitus, non est in tali causa recusandum mendacium. propterea diuinae scripturae non solum praecepta dei continent, sed etiam uitam moresque iustorum, ut, si forte occultum est, quemadmodum accipiendum sit quod praecipitur, in factis iustorum intellegatur. exceptis itaque his factis, quae potest quisque ad allegoricam significationem referre, quamuis gesta esse nemo ambigat — sicuti sunt fere omnia in libris ueteris testamenti; quis enim ibi aliquid audeat adfirmare non pertinere ad figuratam praenuntiationem ? quippe cum apostolus etiam filios Abrahae, quos utique naturali ordine propagandi populi editos esse atque uixisse facillime dicitur non enim monstra et prodigia nata sunt, ut ad significationem aliquam ducant animum duo ta
Abbreviated transcription (Latin):
genere immunditie de quo nunc agimus: a¬
lia questio ẽ. Non enĩ iam de mendatio que-¬
ritur. s queritur utrum alicui facienda sit
iniuria etiam ñ per mendatium. ut illa ab
altero immunditia repellatur. quod nullo
modo putauerim: quãqm ꝓponatur leuissi¬
me inuirie. uelutiẽ illa qũa de uno modio amis¬
so supra ꝯmemoraui.⁊ multũ ꝑt̾bent utrum
ñ debeamus facere cuiqͣm uel talẽ iniuriam.
si ea potest alius ne stuprum patiat᷑ defendi
ac muniri. S ut dixi: alia questio ẽ. Nunc il¬
lud quod institumus ꝑagamus: utrũ men¬
tiendum sit. si etiam in euitabilis conditio ꝓ¬
ponat᷑. ut aut hoc faciamus. aut stuprũ pa¬
tiamur. uel aliqua execrabilem inquinationẽ:
etiamsi mentiendo nulli faciamus iniuriam.
De qua re patebit aliquis ꝯsiderationi locus.: si
prius diuinas auctoritates que mendatium
prohibent diligent̃ disciciamus. Si enim ip̃e
nullum dant locum: frustra querimus qͣ exe-¬

Expanded text:
genere inmunditiae, de quo nunc agimus, agenere inmunditiae, de quo nunc agimus, alia quaestio est; non enim iam de mendacio quaeritur, sed quaeritur, utrum alicui facienda sit iniuria etiam non per mendacium, ut illa ab altero inmunditia depellatur: quod nullo modo putauerim. quamquam proponantur leuissimae iniuriae — ueluti est illa, quam de uno modio amisso supra commemoraui — et multum perturbent, utrum non debeamus facere cuiquam uel talem iniuriam, si ea potest alius, ne stuprum patiatur, defendi aut muniri. sed, ut dixi, alia quaestio est. Nunc illud, quod instituimus, peragamus: utrum mentiendum sit, si etiam ineuitabilis condicio proponatur, ut aut hoc faciamus aut stuprum patiamur uel aliquam execrabilem inquinationem, etiamsi mentiendo nulli faciamus iniuriam. De qua re patebit aliquis considerationi locus, si prius diuinas auctoritates, quae mendacium prohibent, diligenter discutiamus. si enim ipsae nullum dant locum, frustra quaerimus qua exe
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut neq de cuiusqͣm correctione desꝑetur. ne¬
ꝙ cuiquã penitendi aditus intercludatur. De
quib duob generib que solent habere magnã
controuersiam. satis tͣctauimus: ⁊ quid nobis
placeret ostendimus: ut suscipiendis incom
moditatib que honeste ac fortiter tolerant᷑.
hec quoq genera deuitentur a fortib ⁊ fideli¬
b ⁊ ueracib uiris ac feminis. Octauũ ẽ genꝰ
mendatii quod ⁊ nulli obest. ⁊ adhoc prodest.
ut ab immunditia corꝑali aliquem tueat᷑.
dũtaxat ea qũa suꝑius ꝯmemorauimꝰ. Nam
etiam ñ lotis manib manducare: immun¬
munditiam uocat ñ tam̃ talem pro qua
euitanda mentiendum sit. Si autem men¬
datium tale est quod alicui faciat iniuriã.
etiamsi abhac immunditia qmͣ om̃s homi¬
nes abhorrent. ac detestantur: muniat hoĩẽ
utrum ⁊ hoc genere mentiendum sit. si talis
fiat iniuria per mendatium. que ñ sit in eo

Expanded text:
sit, ut neque de cuiusquam correctione desperetur nesit, ut neque de cuiusquam correctione desperetur neque cuiquam paenitendi aditus intercludatur. de quibus duobus generibus, quae solent habere magnam controuersiam. satis tractauimus et quid nobis placeret ostemoditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibus et ueracibus uiris ac feminis. octauum est genus mendacii, quod et nulli obest et ad hoc prodest, ut ab inmunditia corporali aliquem tueatur, dumtaxat ea, quam superius commemorauimus. nam etiam non lotis manibus manducare inmunuisquam inmunditiam uocat, non tamen talem, pro qua euitanda mentiendum sit. si autem mendacium tale est, quod alicui faciat iniuriam, etiamsi ab hac inmunditia, quam omnes homines abhorrent ac detestantur, muniat hominem, utrum et hoc genere mentiendum sit, si talis fiat iniuria per mendacium, quae non sit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tium. longeq fugiendum: quod fit in doctri¬
na religionis. Ad quod mendatium: nulla ꝯ¬
ditione quisqm debet adduci. Scd̃m autẽ ut
aliquem ledat iniuste: quod tale est. ut ⁊ nul¬
li prosit. ⁊ obsit alicui. Tertium. quod ita pro¬
dest alteri. ait obsit alteri: qͣmuis ad immun¬
ditiam ñ obsit corꝑalem. Quarcum. quod
fit sola mentiendi fallendiq libidine: quod
uerum mendatium ẽ. Qumtũ. quod sit pla¬
cendi cupiditate: de suauiloquio. His om̃ib
penitus euitatis. atq reiectis: sequitur sextũ
genus. quod et nulli obest. ⁊ prodest alicui:
uelut si quispiam pecuniam alicuiꝰ tollendã.
sciens ubi sit. nescire se mentiat᷑. quocumq¬
se interrogante. Septimũ. quod & nulli obẽ.
n prodest alicui. excepto si uidex interroget.
uelut si nolens hominem ad mortẽ quesitũ
prodere. mentiatur. ñ solum iustũ atq in no¬
centem. s ⁊ reum: quia xp̃iane discipline

Expanded text:
cium longeque fugiendum, quod fit in doctricium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis: ad quod mendacium nulla condicione quisquam debet adduci. secundum autem, ut aliquem laedat iniuste: quod tale est, ut et nulli prosit et obsit alicui. tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunditiam obsit corporalem. quartum, quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. his omnibus penitus euitatis atque reiectis sequitur sextum genus, quod et nulli obest et prodest alicui: uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendam sciens, ubi sit, nescire se mentiatur quocumque interrogante. septimum, quod et nulli obest et prodest alicui excepto, si iudex interrogat: uelut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere mentiatur, non solum iustum atque innocentem, sed et reum, quia christianae discipl
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit. nulla ẽ causa occultande ueritatis: s
te nescire fatendum ẽ. Si autem scis ubi sit.
siue ibi sit ubi queritur. siue alibi: ñ est dicẽ¬
dum cum quesitum fuerit. utrum ibi sit an
ñ sit: ñ dico quod queris. s dicendum. scio
ubi sit: s nc̃iqmͣ monstrabo. Nam si de uno
loco respondeas. ⁊ te ñ ẽẽ proditurũ fatearis:
tale est. acsi eundem locũ digito ostendas.
Mouetur enim certa suspicio. Si autem pͥ¬
mo fatearis de scire ubi sit. s ñ dicere. potest
fortasse ab illo loco inquisitor auerti: ⁊ tibi
iam incumbere. ut ubi sit̃ a te prodatur. Pro
qua fide atq humanitate quicqͥd fortiter tu¬
leris. ñ solum ñ culpabile. s etiam laudabi¬
le iudicatur: exceptis dumtaxat his. que si
passus fuerit homo. ñ fortiter s impudice ac
turpiter pati dr̃. Hoc est enim ultimum mẽ¬
datium: de quo diligentius tractandum est.
Nam pͥmum ẽ ad euitandum capitale menda¬

Expanded text:
ubi sit, nulla est causa occultandae ueritatis, sed ubi sit, nulla est causa occultandae ueritatis, sed te nescire fatendum est. si autem scis ubi sit, siue ibi sit, ubi quaeritur, siue alibi, non est dicendum, cum quaesitum fuerit, utrum ibi sit an non sit: non dico quod quaeris. sed dicendum: scio, ubi sit, sed numquam monstrabo. nam si de uno loco non respondeas et te non esse proditurum fatearis. tale est, ac si eundem locum digito ostendas; monetur enim certa suspicio. si autem primo fatearis te scire ubi sit, sed non dicere, potest fortasse ab illo loco inquisitor auerti et tibi iam incumbere, ut ubi est a te prodatur. pro qua fide atque humanitate quidquid fortiter tuleris, non solum non culpabile, sed etiam laudabile iudicatur, exceptis dumtaxat his, quae si passus fuerit homo, non fortiter, sed inpudice ac turpiter pati dicitur. hoc est enim ultimum mendacium, de quo diligentius tractandum est. Nam primum est ad euitandum capitale menda
Abbreviated transcription (Latin):
timorem sic accipio. ut tam̃ illum laudabilẽ
uirum. qui nec mentiri uoluit. nec hominem
prodere: ⁊ melius arbitrer intellexisse quod
scͥptum ẽ. ⁊ intellectum fortiter impleuisse.
s uenitur aliquando ad huiusmodi articłm.
ut ñ interrogem᷑ ubi sit ille qui queritur. neq
cogamur ut eum prodamus. si sic occultatus
ẽ. ut inueniri facile nͥ ꝓditus nequeat: s que¬
ritur a nobis utrum illo loco sit. an ñ sit. Ubi
si eum eẽ scimus. tacendo eũ prodimꝰ: uel
etiam dicendo nequaqͣm nos ẽẽ dicturos. u¬
drum ibi sit. an ñ sit. Ex hoc enim colligit il¬
le qui querit. eũ ibi eẽ. ubi si ñ eẽt. nichil aliud
ab eo qui mentiri nollet. nec hominẽ prodere.
n eum ñ ibi eẽ responderetur: ⁊ ta per nr̃am
uel taciturnitatem uel talia uerba homo ꝓ.¬
ditur. ut intret qui querit si potestatẽ habet
& inueniat eum: qui tam̃ ab etus inuentione
mendatio nr̃o posset auerti. Quaꝓpter si neses

Expanded text:
timorem sic accipio, ut tamen illum laudabilem timorem sic accipio, ut tamen illum laudabilem virum, qui nec mentiri voluit, nec hominem prodere, et melius arbitrer intellexisse, quod scriptum est, et intellectum fortiter impleuisse. Sed uenitur aliquando ad huius modi articulum, ut non interrogemur, ubi sit ille qui quaeritur, neque cogamur, ut eum prodamus, si sic occultatus est, ut inueniri facile nisi proditus nequeat, sed quaeritur a nobis, utrum illo loco sit an non sit. ubi si eum esse scimus, tacendo eum prodimus uel etiam dicendo nequaquam nos esse dicturos, utrum ibi sit, an non sit; ex hoc enim colligit ille, qui quaerit, ibi eum esse; ubi si non esset, nihil aliud ab eo, qui mentiri nollet nec hominem prodere, nisi eum non ibi esse responderetur. ita per nostram uel taciturnitatem uel talia uerba homo proditur, ut intret qui quaerit, si potestatem habet et inuenit eum: qui tamen ab eius inuentione mendacio nostro posset auerti. quapropter si nescis
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda tormenta: uel etiam mortem obeundã
ne peccem. Cum autem peccatũ ñ sit ita men¬
tiri ut neq cuiqͣm obsis. neq falsum testimo¬
nium dicas. ⁊ prosis alicui: stultum ẽ ⁊ graue
peccatum uoluntaria frustra sustinere tor¬
menta. ⁊ fortassis utilem salutem ac uitã in¬
cassum seuientib proicere. A quo quero cur
timeat quod scͥptum ẽ. falsum testimoniũ
ñ dices: ⁊ ñ timeat qͦd deo dictum ẽ ꝑdes
omnes qui loqunt᷑ mendatium. Non inqͥd
scͥptum est omne mendatium: s ita intelli¬
go. acsi sit scͥptum. ꝑdes omnes qui loqunt᷑
falsum testimonium. At nec ibi dictum est.
omne falsum testimonium. S ibi positũ ẽ
inquit: ubi cetera que omĩmodo malas̃. Nũ
lum est. quomodo ab hoc crimine excusabun¬
tur iusti. qui post datam legem multos occide-¬
runt: S respondetur. quod ñ ip̃e occidat qͥ
iusti alicuius precepti minister ẽ. Eorum ergo

Expanded text:
ferenda tormenta, vel etiam mortem obeundam, ferenda tormenta, vel etiam mortem obeundam, ne peccem: cum autem peccatum non sit ita mentiri, ut neque cuiquam obsis, neque falsum testimonium dicas, et prosis alicui; stultum est et grave peccatum, voluntaria frustra sustinere tormenta, et fortassis utilem salutem ac vitam incassum saevientibus projicere. A quo quaero cur timeat quod scriptum est, Falsum testimonium non dices ; et non timeat quod Deo dictum est, Perdes omnes qui loquuntur mendacium ? Non, inquit scriptum est, Omne mendacium: sed ita intelligo, ac si sit scriptum, Perdes omnes qui loquuntur falsum testimonium. At nec ibi dictum est, Omne falsum testimonium. Sed ibi positum est, inquit, ubi caetera quae omni modo mala sunt. Nlum est, quomodo ab hoc crimine excusabuntur justi, qui post legem datam multos occiderunt? Sed respondetur quod non ipse occidat, qui justi alicujus praecepti minister est. Horum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste. quia nulli ẽ iniuria uel leuiter infu¬
da. ut ab alio grauior repellatur: nec illa sunt
admittenda mendatia. que qͣmuis ñ obsunt
alteri. nulli tamen prosunt: ⁊ obsunt eis ip̃is
qui gratis mentiuntur. Ipsi enĩ mendaces
proprie dicendi s̃. Interest enim inter mai¬
tientem atꝙ mendacem. Nam mentiens est.
etiam qui mentitur inintus: mendax uero¬
qui amat mentiri. atq habitat animo in de¬
lectatione mentiendi. Iuxta ponendi s̃ ⁊ qui
de mendatio uolunt placere hominib: ñ u
alicui faciant iniuriam. uel inferant contu¬
meliam. Iam enim supra hoc genus remo¬
uimus. s ut suaues sint in sermonib sius
permansit in sententia. Deinde ad imꝑato¬
tem ductus. usq ad eo mirabilis apparuit:
ut ip̃e homini quem seruabat. indulgentiã
sine ulla difficultate impetraret. Quid hoc
sieri potest fortius quid ꝯstantius: S ait qͥs¬
qm timidior. Paratus eẽ possum ad quelibet

Expanded text:
iniuste, quia nulli est iniuria uel leuior infereniniuste, quia nulli est iniuria uel leuior inferenda, ut ab alio grauior repellatur. nec illa sunt admittenda mendacia, quae quamuis non obsint alteri, nulli tamen prosunt et obsunt eis ipsis, qui gratis mentiuntur. ipsi enim proprie mendaces dicendi sunt. interest enim inter mentientem atque mendacem. nam mentiens est etiam qui mentitur inuitus; mendax uero amat mentiri atque habitat animo in delectatione mentiendi. iuxta ponendi sunt et qui de mendacio uolunt placere hominibus, non ut alicui faciant iniuriam uel inferant contumeliam — iam enim supra hoc genus remouimus — sed ut suaues sint in sermonibus permansit in sententia. Deinde ad Imperatorem ductus, usque adeo mirabilis apparuit, ut ipse homini quem servabat, indulgentiam sine ulla difficultate impetraret. Quid hoc fieri potest fortius atque constantius? Sed ait quisquam timidior: Paratus esse possum ad quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiationib. que propter doctrinam religiõs
enuntiantur. cum illa docetur ⁊ discitur. omnia
penitus mendatia remouenda s̃. nec nulla onĩ¬
no causa inueniri posse credatur: cur in reb tali¬
b mentiendum sit: qñdo nec ideo in ea doctri¬
na mentiendum ẽ. ut ad eam quisq facilius ꝑ¬
ducatur. fracta enĩ uel leuiter deminuta au-¬
ctoritate ueritatis. omnia dubia remanebunt:
que nͥ uera credantur. teneri certei ñ possunt.
Licet gͥ uel dissertori ac disputatori atq pre¬
dicatori rerum et̾narum. uel narratori aut p̃¬
nunciatori rerum temꝑalium. ad edificationẽ
religionem atq pietatem ꝑtinentium: occulta¬
re in temꝑe quicqͥd occultandum uidet᷑: men¬
tiri autem num qͣm licet. Ergo nec occultare
mentiendo. Hoc pͥmitus ⁊ firmissime ꝯstitu¬
to: de ceteris mendatiis securius querit᷑. S cõ¬
sequenter etiam uidendũ est remouenda esse
etiam omnia mendatia que aliquem ledunt

Expanded text:
enuntiationibus, quae propter doctrinam religionis enuntiationibus, quae propter doctrinam religionis enuntiantur, cum illa docetur et discitur, omnia penitus mendacia remouenda sunt; nec ulla omnino causa inueniri posse credatur, cur in rebus talibus mentiendum sit, quando nec ideo in ea doctrina mentiendum est, ut ad eam ipsam quisque facilius perducatur. fracta enim uel leuiter diminuta auctoritate ueritatis omnia dubia remanebunt: quae nisi uera credantur, teneri certa non possunt. licet igitur uel dissertori ac disputatori atque praedicatori rerum aeternarum uel narratori aut pronuntiatori rerum temporalium ad aedificandam religionem atque pietatem pertinentium occultare in tempore quidquid occultandum uidetur, mentiri autem numquam licet, ergo nec occultare mentiendo. Hoc primitus et firmissime constituto de ceteris mendaciis securius quaeritur. sed consequenter etiam uidendum est remouenda esse etiam omnia mendacia, quae aliquem laedunt
Abbreviated transcription (Latin):
gis cedendus ẽ. ne alius occidatur. Plane si ue¬
lint fiat. quia nec leduntur cum ita uolunt. s
utrum etiam uolentis fama falso stupri crimi¬
ne ledenda sit. ut ab alterius corꝑe stuprũ auer¬
tatur: magna questio est. Et nescio utrum facile
reꝑiatur: quomodo iustum sit uolentis famam
falso stupri crimine maculari: qͣm ipso stupro cor¬
pus inuiti. S tamen si talis optio ꝓponeret᷑ ei. qͥ
churificare idolis qͣm muliebnia ꝑpeti maluit
ut si illud uellet euitare. famam xp̃i aliquo men¬
datio uiolaret: insanissimus eẽt. si faceret. Plus
etiam dico quia insanus eẽt. si aliene libidinis s.¬
uitande causa. ne id in eo fieret quod nulla suali¬
bidine pateretur. xp̃i eugłium falsis xͥ laudibus
infalsaret: magis euitans alienam corruptionẽ
in corꝑe suo. qͣm in doctrina scificationis anima¬
rum. atq corrporũ corruptionẽ suã. Quam ob¬
rem a doctrina religionis. atq ab eis omnino

Expanded text:
gis caedendus est, ne alius occidatur. plane, si uegis caedendus est, ne alius occidatur. plane, si uelint, fiat, quia nec laeduntur, cum ita uolunt. Sed utrum etiam uolentis fama falso stupri crimine laedenda sit, ut ab alterius corpore stuprum auertatur, magna quaestio est. et nescio, utrum facile reperiatur, quomodo iustum sit uolentis famam falso stupri crimine maculari quam ipso stupro corpus inuiti. Sed tamen si talis optio proponeretur ei, qui turificare idolis quam muliebria perpeti maluit, ut, si illud uellet euitare, famam Christi aliquo mendacio uiolaret, insanissimus esset, si faceret. plus etiam dico, quia insanus esset, si alienae libidinis euitandae causa, ne id in eo fieret, quod nulla sua libidine pateretur, Christi euangelium falsis Christi laudibus infalsaret, magis euitans alienam corruptionem in corpore suo quam in doctrina sanctificationis animarum atque corporum corruptionem suam. quamobrem a doctrina religionis atque ab eis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
deuitetur ñ est peccatum. qͣndoquidẽ s̃ quedam
mendatia que grauius sit admittere. qͣm illa
pati. Nam si aliquis ad stuprum queratur qͥ
possit occultari mendatio: quis audet dicere nec
tunc eẽ mentiendum: Aut si tali mendatio pos¬
sit latere quod alterius famam ledat eius im-¬
mundicia falso crimine. ad quam patiendam
ille queritur. tamqm si dicatur querenti. nomi-¬
nato aliquo casto uiro. atq ab huiusmodi flagi¬
tiis alieno. uade ad illum. ⁊ ip̃e tibi procurabit
quo libentius utaris. nouit enĩ tales ⁊ diligit:
atq ita iste ab eo quem querebat posset auerti:
nescio utrum alterius fama mendatio uiolanda
sit: ne alterius corpus aliena libidine uiolet᷑. Et
omnino numqͣm pro aliquo mentiendum ẽ: eo
mendatio quod alterum ledat: ꝯsi leuius ledit᷑
qͣm ille nͥ ita mentireris lederetur: quia nec pa¬
nis alienus inuito qmuis ualentiori auferendus
ẽ. ut alatur infirmior. nec innocens inuitus uir¬

Expanded text:
deuitetur, non est peccatum, quandoquidem sunt quaedam deuitetur, non est peccatum, quandoquidem sunt quaedam mendacia, quae grauius sit admittere quam illam pati. nam si aliquis ad stuprum quaeratur, qui possit occultari mendacio, quia audet dicere nec tunc esse mentiendum? at si tali mendacio possit latere, quod alterius famam laedat eius inmunditiae falso crimine, ad quam patiendam ille quaeritur — tamquam si dicatur quaerenti nominato aliquo casto uiro atque ab huius modi flagitiis alieno: uade ad illum, et ipse tibi procurabit, quo libentius utaris, nouit enim tales et diligit, atque ita iste ab eo, quem quaerebat, posset auerti — nescio utrum alterius fama mendacio uiolanda sit, ne alterius corpus aliena libidine uioletur. et omnino numquam pro aliquo mentiendum est eo mendacio, quod alterum laedat, etsi leuius laeditur, quam ille, nisi ita mentireris, laederetur, quia nec panis alienus inuito, quamuis ualentiori, auferendus est, ut alatur infirmior, nec innocens inuitus uir
Abbreviated transcription (Latin):
enim ita fit. ut nisi fieret iuste reprehende¬
retur: ñ est peccatum. Ex quo conficitur
ut nec illa immundicia uocanda sit. qͣn¬
do euitandi eam nulla facultas est. ha¬
bet enim etiam tunc quod certe agat qͥ
ea patitur. ut patienter ferat quicqͥd ñ potest e¬
uitare. Nullus autem recte agens immundus
fieri potest quolibet contagio corꝑali. Immundꝰ
est enum ante deum omnis iniquus. Mundus est
gͦ omnis iustus. ⁊ si ñ ante homines: tam̃ ante de¬
um. qui sine errore iudicat. Proinde nec cum ea
patitur data euitandi potestate. contactu ip̃o
immundus sit. s pecc̃o quo ea cum posset noluit
euitare. Nullum enim peccatum esset. quicquid
propter illa euitanda factum esset. Propter hec
gͥ euitanda. quisqͥs mentitus fuerit ñ peccat. An
aliqua etiam mendatia excipienda s̃: ut satius
sit hanc pati qͣm illa cõmittere: Quod si ita est:
non quicquid factum fuerit ut illa immunditia

Expanded text:
enim ita fit, ut, nisi fieret, iuste reprehendeenim ita fit, ut, nisi fieret, iuste reprehenderetur, non est peccatum. ex quo conficitur, ut nec illa inmunditia uocanda sit, quando euitandi eam nulla facultas est; habet enim etiam tunc, quod recte agat qui eam patitur, ut patienter ferat, quidquid non potest euitare. nullus autem recte agens inmundus fieri potest quolibet contagio corporali. inmundus est enim ante deum omnis iniquus. mundus ergo est omnis iustus, etsi non ante homines, tamen ante deum, qui sine errore iudicat. proinde nec cum ea patitur data euitandi potestate, contactu ipso inmundus fit, sed peccato, quo ea, cum posset, noluit euitare. nullum enim peccatum esset, quidquid propter illa euitanda factum esset. propter haec igitur euitanda quisquis mentitus fuerit, non peccat. An aliqua etiam mendacia excipienda sunt, ut satius sit hanc pati quam illa committere? quod si ita est, non quidquid factum fuerit, ut illa inmunditia
Abbreviated transcription (Latin):
damnisq afficiatur grauissimis usq ad ulti¬
mam nuditatem. aut spolietur honoribus.
atq ingentes accipiat contumelias per que¬
cumq conuitia. quicqͥd horum quisq iniuste
passus fuerit: nemo ẽ tam demens qui eũ im¬
mundũ fieri dicat. at si fimo ꝑfundatur aut
si tale aliquid ei per os infundatur. uel incul¬
cetur. patiaturue muliebria. quod omniuĩ
fere sensus abhorret: ꝯspurcatum atq ĩmũ¬
dum uocant. Ita gͥ concludendũ ẽ. ut q̃cũq
aliena peccata exceptis his que immundũ
faciunt in quem cõmittuntur: ñ euitet qͥs¬
q peccatis suis. neq prose neq pro quo qͣm
s ea sufferat potius fortiterq patiatur. ⁊ si
nullis peccatis suis ea debet euitare. neq
mendatio. illa uero que ita ꝯmittunt᷑ in ho¬
mine ut eum faciant immundũ. etiã pec¬
catis nr̃is euitare debeamus. ac per hocnec
peccata dicenda sint. que propterea fiũt
ut illa immunditia deuitetur. Quicquid

Expanded text:
damnisque afficiatur grauissimis usque ad ultidamnisque afficiatur grauissimis usque ad ultimam nuditatem aut spolietur honoribus atque ingentes accipiat contumelias per quaecumque conuicia: quidquid horum quisque iniuste passus fuerit, nemo est tam demens, qui eum inmundum fieri dicat. at si fimo perfundatur aut si tale aliquid ei per os infundatur uel inculcetur patiaturue muliebria, omnium fere sensus abhorret, et constupratum atque inmundum uocant. ita igitur concludendum est, ut quaecumque aliena peccata exceptis his, quae inmundum faciunt in quem committuntur. non euitet quisque peccatis suis neque pro se neque pro quoquam, sed ea sufferat potius fortiterque patiatur, etsi nullis peccatis suis ea debet euitare neque mendacio, illa uero, quae ita committuntur in homine, ut eum faciant inmundum, etiam peccatis nostris euitare debeamus, ac per hoc nec peccata dicenda sint, quae propterea fiunt, ut illa inmunditia deuitetur. quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
lus id ip̃e pateretur. uius autem factũ: eius
õ pcc̃m. Qmͣius enĩ grauius sit homicidiũ.
qmͣ furtum: peius ẽ tam̃ facere furtum qͣm
pati homicidium. Itaq si cuiqͣm ꝓponeret᷑.
ut si furtum facere nollet interficeret᷑: hoc ẽ
cominitteret᷑ in eum homicidium: quia utrũ¬
ꝙ uitare ñ posset. id deuitaret potius quod
suum peccatũ eẽt. qͣm qͦd alienum. Nec ideo
et illud eius fieret quia in eum cõmitteretur:
& quia id posset euitare. si suum uellet admit¬
tere. eotus itaq huiꝰ questionis nodus ad hoc
adducit. ut queratur utrum alienum nul¬
lum peccatum. qͣmuis in te ꝯmissum tͥ im¬
putetur: si leuiore pecc̃o tuo id possis euita¬
re. ne facias. An excepta omni immunditia
corꝑali. nemo enĩ aliquem immundũ fieri di¬
cit. si occidatur aut mittatur in carcerẽ. aut
in uinculis habeatur. aut flagelletur. ceterisq
tormentis ⁊ cruciatib affligatur. aut ꝓscͥbat᷑.

Expanded text:
muis id ipse perpeteretur; cuius autem factum, eius muis id ipse perpeteretur; cuius autem factum, eius et peccatum. quamuis enim grauius sit homicidium quam furtum, peius est tamen facere furtum quam pati homicidium. itaque si cuiquam proponeretur, ut, si furtum facere nollet, interficeretur, hoc est committeretur in eum homicidium, quia utrumque euitare non posset, id euitaret potius, quod suum peccatum esset, quam quod alienum. nec ideo et illud eius fieret, quia in eum committeretur et quia id posset euitare, si suum uellet admittere. Totus itaque huius quaestionis nodus ad hoc adducit. ut quaeratur, utrum alienum nullum peccatum, quamuis in te commissum, tibi inputetur, si leuiore tuo peccato id possis euitare nec facis, an excepta est omnis inmunditia corporalis. nemo enim aliquem inmundum fieri dicit, si occidatur aut mittatur in carcerem aut in uinculis habeatur aut flagelletur ceterisque tormentis et cruciatibus adfligatur aut proscribatur
Abbreviated transcription (Latin):
tionem atꝙ dicentib. si ñ thurificaueris hoc
patieris. si respondisset. ego neutrũ eligo. utrũ¬
ꝙ detestor: ad nichil horum uob̃ ꝯsentio. int̾
hec uerba atq alia que certe quoniã uera es¬
sent nulla eius ꝯsensio. nulla approbatio tene¬
retur: quecumq ab eis passus eẽt. illi deputa¬
retur iniuriarum acceptio. illis ꝯmissio pecc̃oꝵ.
ꝓeti. potius qͣm thurificare:: Si queris qͥd
debuerit: neutrum debuit. Si enĩ dixero aliqͥd
horum debuisse. aliquid horum approbabo: cũ
improbem utrumq. s si querit᷑. quid horum
potius debuit euitare. qui utrũq ñ potuit s
alterutrũ potuit: respondebo suum peccatũ.
potius qͣm alienum. ⁊ leuius potius qͦd suũ.
qͣm grauius quod alienum. Ut enĩ salua di¬
ligentiore inquisitione interim concedam gͣ¬
uius eẽ stuprum qͣm thurificationẽ: illa ta¬
men ipsius erat. illud alienum factũ. qͣm¬

Expanded text:
cionem atque dicentibus: si non turificaueris, hoc cionem atque dicentibus: si non turificaueris, hoc patieris, si respondisset: ego neutrum eligo, utrumque detestor, ad nihil horum uobis consentio, inter haec uerba atque talia, quae certe quoniam uera essent, nulla eius consensio, nulla adprobatio teneretur; quaecumque ab eis passus esset, illi deputaretur iniuriarum acceptio, illis commissio peccatoperpeti potius quam turificare? si quaeris, quid debuerit, neutrum debuit. si enim dixero aliquid horum debuisse, aliquid horum adprobabo, cum inprobem utrumque. sed si quaeritur, quid horum potius debuit euitare qui utrumque non potuit, sed alterutrum potuit, respondebo: suum peccatum potius quam alienum et leuius potius, quod suum, quam grauius, quod alienum. ut enim salua diligentiore inquisitione interim concedam grauius esse stuprum quam turificationem, illa tamen ipsius erat, illud alienum factum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cauderemus. illi ñ frangerent. Et occidimus
homines cum latronib si scire ꝯtingat hoc eoꝰ
ẽ facturos: quia si nos p̃uenientes eos occide¬
remus. illi ñ occiderent alios. Aut si fateatur
nobis aliquis. parricidum se facturum. nos
facimus cum eo. si cum possimus eum prius¬
qͣm faciat ñ interficimus: qͣndo aliter eum uel
cohibere uel impedire ñ possumus. Totidem u̾¬
bis enuim dici potest. fecisti cum eo. quia hoc il¬
le ñ fecisset. si tu illud fecisses. Ego utrumq fi¬
eri malum nollem. s io tantum cauere potui
ne fieret. quod erat in mea potestate: alterũ
autem alienũ quod meo p̃cepto extinguere ñ
potui meo malefacto impedire ñ debui. Non
gͥ peccantem approbat qui pro alio ñ peccat.
⁊ neutrũ placet ei qui utrumq nollet amit¬
ti. s ut illud quod ad se ꝑtinet etiam potesta¬
te ñ ꝑpetrat. qͦd autem ad alterum sola uolũ¬
tate ꝯdemnat. Et ideo ꝓponentib illam ⁊ di¬

Expanded text:
clauderemus, illi non frangerent, et occidimus clauderemus, illi non frangerent, et occidimus homines cum latronibus, si scire contingat hoc eos esse facturos, quia, si nos praeuenientes eos occideremus, illi non occiderent alios. aut si fateatur nobis aliquis parricidium se facturum, nos cum eo facimus. si, cum possumus, eum, priusquam faciat, non interficimus. quando aliter eum uel cohibere uel inpedire non possumus. totidem uerbis enim dici potest: fecisti cum eo, quia hoc ille non fecisset, si tu illud fecisses. ego utrumque malum fieri nollem; sed id tantum cauere potui, ne fieret, quod erat in mea potestate; alterum autem alienum, quod meo praecepto extinguere non potui, meo malefacto inpedire non debui. non ergo peccantem adprobat, qui pro alio non peccat; et neutrum placet ei, qui utrumque nollet admitti, sed illud, quod ad se pertinet, etiam potestate non perpetrat, quod autem ad alterum, sola uoluntate condemnat. et ideo proponentibus illam condi
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suũ potius ab aliis interfici. etu
saerilegum cuiꝰ anima raperetur ad pene
qͣm fidem suam falso testimomio uiolare
sic talis ille ꝯsensus ñ eum faceret tanti su¬
gitii participem. si male facere ip̃e nollet ꝙͥ¬
quid alii ꝓpterea fecissent. qͥa ip̃e ñ facera
uto enĩ tales ꝑsecutores dicunt: nili ła
male. ne nos faciamus: Quid si uer il¬
bis facientib ñ fecissent: nec sic eis nr̃o sell¬
re suffragari deberemus. Nunc u qͣndo ia
faciunt. cum ista ñ dicunt: cur nobiscu
tius qͣm soli turpes atq nocentes sint: d
enĩ ꝯsensus ille dicendus ẽ: quia ñ approba
quod faciunt. semꝑ optantes. ⁊ quantum
nob̾ ẽ prohibentes ne faciant: factumꝙ
sorum ñ solũ ñ cõmittentes eum eis s eiꝰ
qͣnta possumus detestatione damnanis
ñ facerent. si ip̃e illud faceret: Hoc modo fran¬
ginus ianuam cum effractorib: quia si ñ eam

Expanded text:
patrem suum potius ab aliis interfici, etiam patrem suum potius ab aliis interfici, etiam sacrilegum, cuius anima raperetur ad poenas, quam fidem suam falso testimonio uiolare: sic talis ille consensus non eum faceret tanti flagitii participem, si male facere ipse nollet, quidquid alii propterea fecissent, quia ipse non faceret. quid enim tales persecutores dicunt nisi: fac male, ne nos faciamus? qui si uere nobis facientibus non fecissent, nec sic eis nostro scelere suffragari deberemus. nunc uero, quando iam faciunt, cum ista non dicunt, cur nobiscum potius quam soli turpes atque nocentes sint? non enim consensus ille dicendus est, quia non adprobamus quod faciunt, semper optantes et, quantum in nobis est, prohibentes, ne faciant, factumque ipsorum non solum non committentes cum eis, sed etiam quanta possumus detestatione damnantes. do illi hoc non facerent, si ipse illud faceret? hoc modo frangimus ianuam cum effractoribus, quia, si non eam
Abbreviated transcription (Latin):
prum pati: ⁊ utrum mentiendũ eẽt potius.
si ea ꝯditio daretur. qmͣ thurificandum s
si talis ꝯsensio pro facto habenda ẽ: homi¬
cide s̃ etiam qui occidi maluerunt. qͣm fal¬
sum testimoniũ dicere: ⁊ bec quod ẽ homi¬
cidium grauius. in seipsos. Cur enĩ hoc pa¬
cto ñ dicatur. quod ip̃i se occiderint: qͥah
elegerunt in se fieri. ne facerent quod cog¬
bantur: Aut si grauius putatur aliũ oe¬
cidere qͣm seip̃m: quid si hec ꝯditio maruy¬
rii ꝓponeretur. ut si nollet de xp̃o falsũ tel¬
timoniũ dicere. atq immolare demoni
ante oculos ip̃ius alius ñ quilibet homo.
s pater enis occideretur: rogans etiam fli¬
um. ne id ꝑseuerantia sua fieri ꝑmitteret :
Nonne manifestum ẽ illo in testimonii fide¬
ussimi sententia ꝑmanente. solos homita
futuros fuisse. qui patrem eiꝰ occiderint
illum etiam parricidã: Sicut gͦ huiꝰ tara
sceleris particeps iste ñ esset. cum elegissto

Expanded text:
prum pati; et utrum mentiendum esset potius, prum pati; et utrum mentiendum esset potius, si ea condicio daretur, quam turificandum. sed si talis consensio pro facto habenda est, homicidae sunt etiam, qui occidi maluerunt quam falsum testimonium dicere, et quod est homicidium grauius, in se ipsos. cur enim hoc pacto non dicatur, quod ipsi se occiderint, quia hoc elegerunt in se fieri, ne facerent quod cogebantur? aut si grauius putatur alium occidere quam se ipsum, quid? si haec condicio martyri proponeretur, ut, si nollet de Christo falsum testimonium dicere atque immolare daemonibus, ante oculos ipsius alius non quilibet homo, sed pater eius occideretur, rogans etiam filium, ne id perseuerantia sua fieri permitteret, nonne manifestum est illo in testimonii fidelissimi sententia permanente solos homicidas futuros fuisse. qui patrem eius occiderent, non illum etiam parricidam? sicut ergo huius tanti sceleris particeps iste non esset, cum elegisset