comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam in eo ꝙ rarissimum
et difficiluuumi fruuiliaribz
suis morem gereret. ¶Pro¬
culdubio elapsum erat a me¬
moria eius. aut iuutiliter
tenebatur cauticum fideli
auime. quia dominus ext
qui mortificat et uiificat.
deducit ad inferos et reducit.
pauperem facit et ditat hu¬
uuliat et sub leuat et quod
in se ipso impletum uiderat
saul suscitat de puluere ege¬
numi ut sedeat cum principi¬
bus et soluim glorie teneat
Et qui hec facit ꝓculdubio
scienciarum dominus est
Et ait mulier ad eum. Ecce
tu nosti quanta fecerit saul
et quoniam eras it mago
et ariolos de terra. Quare gͦ
iusidiaris anime mee ut oc¬
cidar. Et iurauit et saul ini
domuno dicens. uiit dommꝰ
quia non eueuret tibi ꝙͥqmͣ
mali ꝓpter hanc rem. uerum¬
quideur est quia qui uersatꝰ
in sordibus sordescit ampluis
Et quem gracia deserit fuuut
nouissima Illius semper de¬
teriora prioribus. Gacri¬
expauescit. et potestas a duo
constituta ad sacrilegia euel¬

Expanded text:
ut etiam in eo, quod rarissimum ut etiam in eo, quod rarissimum est et difficillimum, familiaribus suis morem gereret. Procul dubio elapsum erat a memoria ejus, aut inutiliter tenebatur canticum fidelis animae, quia Dominus est qui mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit, pauperem facit et ditat, humiliat et sublevat, et quod in ipso impletum viderat Saul, suscitat de pulvere egenum, ut sedeat cum principibus et solium gloriae teneat . Et qui haec facit, procul dubio scientiarum Dominus est. Et ait mutu nosti quanta fecerit Saul et quomodo eraserit magos et ariolos de terra quare ergo insidiaris animae meae ut occidar et iuravit ei Saul in Domino dicens vivit Dominus quia non veniet tibi quicquam mali propter hanc rem quidem est, quia qui versatur in sordibus, sordescit amplius; et quem gratia deserit, fiunt semper novissima illius deteriora prioribus. Sacriexpavescit, et potestas a Domino constituta ad sacrilegia evel
Abbreviated transcription (Latin):
dispersum in montibus ui¬
derat p̾mununt cesus obama¬
re ueritatis iudicium ab eo
qui assumptis cornibus ferceis
dixerat. his rex cornibus syriam
uentilabis. ¶ Preterea diuina¬
cio fere sine inuuere nou fiebat
ut pote que in auaricie et ne¬
ribir iudicabant sacerdotes
in mercede respondebant. Et pro
phete in peccunia diuinabant
et super dominum requiescebãt
dicentes. Nonne donunus
est in nobis. non uenient suꝑ
Qui ergo in peccuima diuina¬
bant. ei si ꝓphãrum insultat no¬
mine. sepe mendaces. semper
mendosi alieui sunt a uirtute
inquit. quasi quia recessit spi¬
ritus donnin. uel phitonicus
patrocinetur michi. et suscita
nuchi quem dixero tibi. utiq
fallacia sallaciam tradit. datꝰ
rex in seusum reꝓbum qui sͥ
ꝓsuaserat phitonem sciencie
presulem. p̾scium futurorum
archani ꝯsilii conscium. uerita¬
tis int̾pretem. sͥ quoq ꝑsuasit
eundem tanta preditum ptãte
ut posset etiam mortuos su¬
scitare. Et tante benignitatis

Expanded text:
dispersum in montibus vidispersum in montibus viderat, praemunivit, caesus ob amatae veritatis judicium ab eo, qui assumptis cornibus ferreis dixerat: His rex cornibus Syriam ventilabis . Praeterea divinatio fere sine munere non fiebat, utpote quae in avaritiae et neribus judicabant, sacerdotes in mphetae ejus in pecunia divinabant, et super Dominum requiescebant, dicentes: Nonne Dominus est in nobis? non venient supe. Qui ergo in pecunia divinabant, etsi prophetarum insultant nomine, saepe mendaces, semper mendosi, alieni sunt a virtute inquit; quasi dicat: Quia recessit Spiritus Domini, vel Pythonicus patrocinetur mihi. Et suscita mihi quem dixero tibi. Utique fallacia fallaciam trudit. Datus rex in sensum reprobum, qui sibi persuaserat Pythonem scientiae praesulem, praescium futurorum, arcani consilii conscium, veritatis interpretem, sibi quoque persuasit, eumdem tanta praeditum potestate, ut posset etiam mortuos suscitare, et tantae benignitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
de morte regum. de strage
populi. de luctu publico. cũ
tenebrarum p̾ncipe tracta ͭ ͥ
sic et salonion nocte dicitur
sapiam accepisse qui amore
mulierum allectus et corrup¬
tus a dommo erat recessurus
¶Petrus quoqz dum calore
fidei destitutus ca le faceret ie
ad prunas de nocte lapsus est
in ꝑfidiam et eam cruiue
ꝑuiru fecit insignem. Alii
etiam discipuli tunore ꝓstra¬
ti tempore nocturno sugerunt
Et ait saul ad mulierem. ihu¬
lieres enim freꝙ̃ cuis spiritus
phitonicus implet. duna
michi in phitone et suscita
michi quem dixero tibi. lege
libros. reuolue ỹstorias. Scru¬
tare oumes angulos scriptu:
quales fuerunt ꝓphe achab̾.
qui eum domnio ꝑmictente
erigentibus meritis uariie
ludificacionibus seducebant
Demq iuxta uerbum dommi
Egressus est spiritus mendax
et factus est in ore omnium
pplxtarum achab astensuro
in ramoth galaiad prospera
punctentes solo michea filio¬
hie in la reclamante. qui
ostiꝰ diumi consilii isrl que

Expanded text:
de morte regum, de strage de morte regum, de strage populi, de luctu publico cum tenebrarum principe tractaturi. Sic et Salomon nocte dicitur sapientiam accepisse, qui amore mulierum allectus et corruptus, a Domino erat recessurus. Petrus quoque dum calore fidei destitutus, calefaceret se ad prunas de nocte, lapsus est in perfidiam, et eam crimine perjurii fecit insignem. Alii etiam discipuli timore prostrati, tempore nocturno fugerunt. Et ait Saul ad mulierem mulieres enim frequentius spiritus Pythonicus implet: Divina mihi in Pythone, et suscita mihi quem dixero tibi . Lege libros, revolve historias, scrutare omnes angulos Scripturaquales fuerunt prophetae Achab, qui eum, Domino permittente, exigentibus meritis variis ludificationibus seducebant. Denique juxta verbum Domini egressus est spiritus mendax, et factus est in ore omnium prophetarum Achab ascensuro in Ramoth Galaad, ad prospera promittendum, solo Michea Morastite reclamante, qui conscius divini consilii, Israel quem
Abbreviated transcription (Latin):
enm erat consultacõe uirili
quem in tantum desꝑacio
sregerat ut etiam ab insinus
et infirmissimus creatur
ad tuendum s̾ regnum quod
dominus auferebat adu̾sus
onnupotenciant eus auxi¬
lium imploraret. mutauit
ergo habitum suum uestitꝰq
est aluis uestuuentis et abit
ipẽ et duo uiri cum eo. uene¬
runtqz ad mulierem nocte.
Recte quid̃ omnia quia rectꝰ
est etiam apud puersos spi¬
ritus sanctus. regio namq
habitu debuit spoliari qui
ad sermendum demonibus
et non deo in faustum arri¬
puerat iter. Q uestem abie¬
cerat inuocencie qui iusticie
mutanerat iudumentum
ues tibus honoris et glorie nõ
debiit insigumi. ¶ El abiit
utiqz post cum qui non stetit
in ueritate. Et duo uiri cum
eo equid̃ Ignomimati et ig¬
nommabilez qui uel regem
ad tantam ꝑsidiam non re¬
luctante fide ꝑsequi potuerũt
¶Duorumqz rex decenter
stipatur comitatu. dum cum
suiuma et uera unitate re¬
cederet. Deneruntq ad mu¬
lierem nocte aꝑto utiq tpr̃e

Expanded text:
enim erat consultatione virili, enim erat consultatione virili, quem in tantum desperatio fregerat, ut etiam ab infirmis et infirmissimis creaturis ad tuendum sibi regnum, quod Dominus auferebat, adversus omnipotentiam ejus, auxilium imploraret. Mutavit ergo habitum suum, vestitusque est aliis vestimentis, et abiit ipse et duo viri cum eo, veneruntque ad mulierem nocte. Recte quidem omnia, quia rectus est, etiam apud perversos Spiritus sanctus. Regio namque habitu debuit spoliari, qui ad serviendum daemonibus, et non Deo, infaustum arripuerat iter. Qui vestem abjecerat innocentiae, qui justitiae mutaverat indumentum, vestibus honoris et gloriae non debuit insigniri. Et abiit utique post eum, qui non stetit in veritate, et duo viri cum eo, equidem innominati et innominabiles, qui vel regem ad tantam perfidiam non reluctante fide prosequi potuerunt. Duorumque rex decenter stipatur comitatu, dum a summa et vera unitate recederet. Veneruntque ad mulierem nocte, apto utique tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit consiln non utiqz ut
regnum traderet meliori ut
disposiciom diine que ei in¬
notuerat adquiesceret ut pmiaz
iam sed qui aduersus dimi
calcaneum tumoris extule¬
rat. populum in montes gci¬
boe pbi pumendus et occiden¬
dus erat. eduxit in pͥlium
occidi si quid̃ in monte de¬
buit. qui non iusi alta in
se ipõ respexit. quia ergo
eum ueritas Ip̃a deẜuit ad
sontem mendacu falsus et
miquus princeps confugit
dixit naq serius suis. Que¬
rite michi mulierem hñtez
phitonem. et uadam cd eam
et iciscitabor per eam. Quid aᵈ
dixisset gentilis Idemqz per¬
sidus nonne idem est ac si
dicat. flectere si nequeo supe¬
ros acheronta mouebo aut
sidelioribus uerbis et msa¬
mori persidia si michi deus
noticiam subtrahit ueritatis
eam tameu per patrem meu¬
dacii eo merito cognoscam et
uelt uolit archanum consilii
eiis per potestates adusarias
explorabo. Et dixerunt serm
eius ad cum. Est mulier hũs
phitonem in eudor. Indignꝰ

Expanded text:
cepit consilii? Non utique ut cepit consilii? Non utique ut regnum traderet meliori se, ut dispositioni divinae, quae ei innotuerat, acquiesceret, ut poenisam. Sed qui adversus Dominum calcaneum tumoris extulerat, populum in montes Gelboe, ubi puniendus et occidendus erat, eduxit in praelium. Occidi siquidem in monte debuit, qui non nisi alta in se ipso respexit. Quia ergo eum veritas ipsa deseruit, ad fontem mendacii falsus et iniquus princeps confugit. Dixit itaque servis suis: Quaerite mihi mulierem, habentem Pythonem, et vadam ad eam, et sciscitabor per illam . Quid aliud dixisset gentilis, idemque perfidus? Nonne idem est ac si dicat: Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo? aut fidelioribus verbis, et insaniori perfidia: Si mihi Deus notitiam subtrahit veritatis, eam tamen per patrem mendacii, eo invito, cognoscam, et velit nolit arcanum consilii ejus per potestates adversarias explorabo? Et dixerunt servi ejus ad eum: Est mulier habens Pythonem in Endor . Indignus
Abbreviated transcription (Latin):
se non modo homimi sed et ipĩ
deo seipsum quodammodo ꝓp̾e
impietatis ausu preserret.
Quem enum doniuius p̾tule¬
rat quanto maiori gracia ui¬
debat preditum. tanto acriori
inuidia ei occultas tendebat
uisidias tam mansestas ꝙͣ
iniquas exercens iumucicia
Et quo mainsestius enui
domimus extollebat co aui¬
dius nou tan depͥmere ꝙͣ ex¬
tinguere ꝓperabat. ip̃iq deo
se ex regione point opportuni
cum ei subripere aut cripere
itirut fura regnorumi. dig¬
nini quoq fuit ut non ma¬
uerct uyeo spiritus domini
qui cor suimi non modo habi¬
taculum iedet tante nequi¬
cie secerat fundamentinn
Exagitauit euui itaqz spũs
ueꝙ̃ a donuno. Et ex illo re¬
tro fluere et uidies labi mi¬
nui rect uires ceperunt salus
populi sluctuare hostium cre¬
brior maior dariorq uictoͣ
tani regis ꝙͣ populi ualidiꝰ
auimos fregit. Ip̃e tamen eũ
cui dominus reg ͫ firmauerat
exteriminatum habebat a fi¬
nibus suis. Quid ergo tand

Expanded text:
se non modo homini, sed et ipsi se non modo homini, sed et ipsi Deo se ipsum quodammodo propriae impietatis ausu praeferret. Quem enim Dominus praetulerat, quanto majori gratia videbat praeditum, tanto acriori invidia ei occultas tendebat insidias, tam manifestas quam iniquas exercens inimicitias: et quo manifestius eum Dominus extollebat, eo avidius, non tam deprimere, quam exstinguere properabat ipsique Deo se e regione ponit oppositum, dum ei subripere aut eripere nititur jura regnorum. Dignum ergo fuit ut non maneret in eo Spiritus Domini, qui cor suum non modo habitaculum, sed et tantae nequitiae fecerat fundamentum. Exagitavit eum itaque spiritus nequam a Domino, et ex illo retro fluere, et in dies labi, minui regni vires coeperunt, salus populi fluctuare, hostium crebrior, major, clariorque victoria, tam regis quam populi validius animos fregit. Ipse tamen eum cui Dominus regnum firmaverat, exterminatum habebat a finibus suis. Quid ergo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
deum tuum. Este quanta ela¬
cionis iusama se deiectum
audit a dommo. Et tamen
quasi eo nnto regnare con¬
tendit. ¶ Regnum meliori
traditum eẽ non ambigit.
Et priuatus per sententiam
Irretractabilem regni glĩam
fraudulenter usurpat. Cor¬
ruit Itaq dum inuetitum
molitur ascendere. Et fit se
ip̃o deterior dum meliori re¬
clamante dommo uult pre¬
fecri. ¶Itatetur equid̃ culpa
sed penam portare dedigtur
hoc est enum ꝙ ait peccam.
sed nunc honora me ac si
dicat. Cum crimimis culpa
elacionuis fastu tyrampir ne¬
quicia iuste deiectus contep̃¬
iii. meruerim me paciẽcia
tua in conspectu eorum qui
non nouerunt consilium
donuni faciat gloriosum.
Reuertere ergo mecum ut
tuo incedam sastigatus ob¬
sequio et tanto stipatus cõi¬
tatu tanta uenerabilis auc¬
toritate adorem domnium
deun tuum quoniam men
dicere ultra non cuideo qui
ab eo per in obedienciam di¬
discessi. Et adhuc per contu¬
maciam recedo. adeo si quide
intuniuerat spiritus eus ut

Expanded text:
Deum tuum. SDeum tuum. Stionis insania. Se dejectum audit a Domino, et tamen quasi eo invito regnare contendit. Regnum meliori traditum esse non ambigit, et privatus per sententiam irretractabilem regni gloriam fraudulenter usurpat. Corruit itaque dum in vetitum molitur ascendere, et fit se ipso deterior, dum meliori, reclamante Domino, vult praeferri. Fatetur equidem culpam, sed poenam portare dedignatur; hoc est enim quod ait: Peccavi, sed nunc honora me; ac si dicat: Cum criminis culpa, elationis fastu, tyranni nequitia juste dejectus contemni meruerim, me patientia tua in conspectu eorum qui non noverunt consilium Domini, faciat gloriosum. Revertere ergo mecum, ut tuo incedam fastigiatus obsequio, et tanto stipatus comitatu, tanta venerabilis auctoritate, adorem Dominum Deum tuum, quoniam meum ultra dicere non audeo, qui ab eo per inobedientiam discessi, et adhuc per contumaciam recedo. Adeo siquidem intumuerat spiritus ejus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
teui misericordie quam deme¬
ruerat. Et obstinacionis sue
duricia preduserat sibi. Cum
tamen penituit fecisse quod
fecerat sed non eo deuocionis
affectu qui lapidem adurtorii
sufficeret emollire. penitencia
si quid̃ ductus laqueo se suspen¬
dit. uitam ergo digno finuunt
supplicio. sed quia maliciam
enum. Et apud inferos scribr̃
eẽ stimulus penitudinis. licet
nulla sit correctio praue uo ͭ ͥ
suum impouere intitur hume¬
ris aliemis et dum simulat
quod a pena uelit per preces
samuelis exum se ipsum gra¬
nius honeratum forcioribus
laqueis inuoluit et irrepara¬
bili sentencia dampnacionis
astriugit. sequitur emm. Et
conuersus est samuel ut abi¬
ret. Ille autem app̾hendit
suminitatem pallii eius que
cissa est. Et ai ad eum sa¬
muel. scidit dominius reg¬
num Irł ate ho ͤ et tradidu
Illud ꝓximo tuo meliori te
Porro triumphator in isrl
nou parcet et penitudine non
sleccetur. neqz enim homo est
peccaui. ded nuc honora me
coram semoribus populi mei

Expanded text:
tem misericordiae quam demetem misericordiae quam demeruerat, et obstinationis suae duritia praecluserat sibi. Eum tamen poenituit fecisse, quod fecerat, sed non eo devotionis affectu, qui lapidem adjutorii sufficeret emollire. Poenitentia siquidem ductus laqueo se suspendit. Vitam ergo digno finivit supplicio; sed quia malitiam enim et apud inferos scribitur esse stimulus poenitudinis, licet nulla sit correctio pravae voluntsuum imponere nititur humeris alienis, et dum simulat quod a poena velit per preces Samuelis eximi, se ipsum gravius oneratum, fortioribus laqueis involvit, et irreparabili sententia damnationis astringit. Sequitur enim: Et conversus est Samuel ut abiret. Ille autem apprehendit summitatem pallii ejus, quae scissa est. Et ait ad eum Samuel: Scidit Dominus regnum Israel a te hodie, et tradidit illud proximo tuo meliori te. Porro triumphator in Israel non flectetur, neque enim homo est Peccavi, sed nunc honora me coram senioribus populi mei,
Abbreviated transcription (Latin):
ducatum iminstrabat liberacoez.
Dauid quoq cum culpa eius
dominum ad Iraicundiant
prouocasset. Et princi ͭ ͤ cul¬
pe subiectus populus portaret
penam uidit angelum dei
cedentem populum. fudit ita¬
q preces de intunis p̾cordus
et adiecit. Ego sum qui pec¬
caui. Ego iiq egi. isti qui
oues sunt quid fecerunt. ue¬
rus utiqz rex et iustus priu¬
ceps. Et dignus qui altissi¬
mi frangeret iram qui dumi
se pro populo flagellanti deo
opposui indignacionis eis
flagellum amounit. Cum si¬
quidem nulla excusacio flec¬
prio accusatur nichil mouet
ad ueniam nͥ cumi noces mi¬
dam detegit culpani miam
det ꝓpiciandum ẽẽ nisi cum
mens manum operis exten¬
dit ad satiffaciendum. Si
quis emim fatetur culpami in¬
utilis est confessio uͥ saciffa¬
ctionis auimo turrat ad ue¬
ncui. peccaui inquit iudas
tradendo sanguinem iustum
fuit utiq uera usq quaq cõ¬
fessio sed mutilis quia aute
cucurrit ad laqueiun quem

Expanded text:
ducatum ministrabat, liberationem. ducatum ministrabat, liberationem. David quoque cum culpa ejus Dominum ad iracundiam provocasset, et principalis culpae subjectus populus portaret poenam, vidit angelum Dei caedentem populum. Fudit itaque preces de intimis praecordiis, et adjecit: Ego sum qui peccavi, ego inique egi, isti qui oves sunt, quid fecerunt ? Verus utique rex, et justus princeps, et dignus, qui Altissimi frangeret iram, qui dum se pro populo flagellanti Deo opposuit, indignationis ejus flagellum amovit. Eum siquidem nulla excusatio flecicio accusatur. Nihil movet ad veniam, nisi cum nocens nudam detegit culpam. Miserdet propitiandum esse, nisi cum mens manum operis extendit ad satisfaciendum. Si quis enim fatetur culpam, inutilis est confessio, nisi satisfactionis animo currat ad veniam. Peccavi, inquit Judas, tradens sanguinem justum . Fuit itaque vera usquequaque confessio; sed inutilis, quia potius cucurrit ad laqueum quem
Abbreviated transcription (Latin):
somento coaluerit uerbis et
exhortacõe curari. pectami in¬
quit tunens populum et obe¬
diens uoci eorum. noune su
fatetur culpani ut pocius in¬
uoluat alios qui si princeps
cẽt fuerant relaxandi qua
seipsum expediat. nunquid
sit audierat fecisse moysen
cum tra dei seuiret in populũ
dixisset qz dominius diicte
me ut irascatur furor m̃s
in populo et deleam eum ei
faciam te crescere in gentem
magnam. quid ergo fecit
dux. Idemq fidelis pͥnceps
in beneplacito suo constitutus
a dommno. aut diuicte eis in¬
quit hanc noxam aut dele
me de libro tuo. sed minquĩd
nn tante caritatis affectu
propriam querebat gliãm
inquit enm mansuetus prin¬
ceps puis pater disertus ora¬
tor potens in opere et sermõe
dux p̾ambulus in iusticia
mandatorum dei diceut egip¬
cii. sallide duxit eos doninus
de egipto ut ꝓsterueret in de¬
serto. sicut ergo etian sun ĩp¬
sus dispendio donum gliam
pre optabat. Et populi cuius

Expanded text:
fomento coaluerit, verbis et fomento coaluerit, verbis et exhortatione curari? Peccavi, inquit, timens populum, et obediens voci eorum. Nonne sic fatetur culpam, ut potius involvat alios, qui, si princeps esset, fuerant relaxandi, quam se ipsum expediat? Nunquid sic audierat fecisse Moysen, cum ira Dei saeviret in populum, dixissetque ei Dominus: Dimitte me, ut irascatur furor meus in populo, et deleam eum, et faciam te crescere in gentem magnam . Quid ergo fecit dux idemque fidelis princeps in beneplacito suo, constitutus a Domino? Aut dimitte eis, inquit, hanc noxam, aut dele me de libro tuo . Sed nunquid in tantae charitatis affectu propriam quaerebat gloriam? Inquit enim mansuetissimus princeps, pius pater, disertus orator, potens in opere, et sermone, dux praeambulus in justitia mandatorum Dei: Dicent Aegyptii: Callide duxit eos Dominus de Aegypto, ut prosterneret in deserto. Sic ergo etiam sui ipsius dispendio, Domini gloriam praeoptabat, et populi, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
puguare et quasi scellus ydo¬
latrie nolle adquiestere. ꝓco
ꝙ abiecisti sermonem dñ.
abiecit te dominus ne sis.
rex. ¶ Ego quidem similiter
arbitror euenire omnibus
qui ui sublimitate constituti
abeurt post concupiscencias
fuas et principatum domi¬
mum sumulantes tumorem
suum exercent in subdito
coequantes libito licitum. ac
si colla eorum iugo diuine
legis subiecta non sinit. et
uuilla neccessitate urgeantꝰ
ad implendam iusticiam dei
ded minquid uel sic ad tan¬
tum toitruum commia¬
ris indurati. aut tumor qui
tiranindis iiquitate in corde
saulis uiuaciꝰ coaluerant po¬
tuit emolliri. nequaqͣm dixit
enum saul ad samuelem. pec¬
caui quia p̾uaricatus sum
sermonem douum. et uerba
tua timens populum. Et
obediens uoci eorum sed mĩc
porta queso peccatum meu
et reuertere mecum ut adore
dominum. Et ait sainuel
no reuertar quia pieasti ser¬
monem donuin et proiecit
te dominus ne sis rex super
iscł. ¶ Bides ne ꝙͣ difficile
sit maliciam cum superbie

Expanded text:
gnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Pro eo quod abjecisti sermonem Domini, abjecit te Dominus ne sis rex . Ego quidem similiter arbitror evenire omnibus, qui in sublimitate constituti abeunt post concupiscentias suas, et principatum ac dominium simulantes, tumorem suum exercent in subditos, coaequantes libito licitum, ac si colla eorum jugo divinae legis subjecta non sint, et nulla necessitate urgeantur ad implendam justitiam Dei. Sed nunquid vel sic, ad tantum tonitruum comminaris indurati, aut tumor, qui tyrannidis iniquitate in corde Saulis vivacius coaluerat, potuit emolliri? Nequaquam. Dixit enim Saul ad Samuelem: Peccavi, quia praevaricatus sum sermonem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens voci eorum. Sed nunc porta, quaeso, peccatum meum, et revertere mecum, ut adorem Dominum. Et ait Samuel: Non revertar, quia projecisti sermonem Domini, et projecit te Dominus ne sis rex super Israel . Videsne quam difficile sit malitiam, cum superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
inuelis crimen mobediencie
sub pretextu religioiis ma¬
luit excusare ꝙͣ delere per
pinam que secuida tabula
post n aufragium relicta est
peccatori. ait enii imo audim
uocem donuni et ambulam
in uia per quam misit me
dommnus et adduxi agag re¬
gem amalech. Et amalech
interseci tulit autem popu¬
lus de preda oues et bones
p̾micias eorum que cesa sũt
ut mimolet dommo deo suo
in galgalis. Ecce quomodo
se ipm excusat. Et quicquid
culpe est ant extenuat aut
resundit in populum. ait
ergo samuel. nũquid nusit
dominus holocansta et uicti¬
mas et non pocius ut obedia¬
tur boci donini.. helior ẽ euum
obediencia ꝙͣ uictune. Et astul

Expanded text:
muelis crimen inobedientiae muelis crimen inobedientiae sub praetextu religionis maluit excusare, quam delere per poenitentiam; quae secunda tabula post naufragium relicta est peccatori. Ait enim: Imo audivi vocem Domini, et ambulavi in via per quam misit me Dominus, et adduxi Agag regem Amalec, et Amalec interfeci. Tulit autem populus de praeda oves et boves primitias eorum quae caesa sunt, ut immolet Domino Deo suo in Galgalis . Ecce quomodo se ipsum excusat, et quidquid culpae est, aut extenuat, aut refundit in populum. Ait ergo Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae; e
Abbreviated transcription (Latin):
el quia domnum penitebat
ꝙ eum constituerat regem
eo ꝙ non impleuerat uerbũ
donuni sucidente auaricia
parcens agag regi pigins¬
simo et opimis gregibus
ouim et armentorumt et
uescibus et arietibus. et uni¬
uersis que pulcra erait in
occulis populi. Qmiquid
uero uile suit et reprobum
ħ mandante domino demo¬
liti sunt. ¶ Et cum nulli du¬
cum insi de manu domii
exercituum contingat uicto.
auctori bonorum non refens
gloriam uiribus sins in facie
populi de collato munere ap¬
plaudebat. sic enum scͥptum ẽ
sfactum est uerbum douum
ad sanuelent. Penitet me ꝙ
constituerum saul regem. qr
de reliquit me et uerba mea
opere non impleuit. Contri¬
status est samuel et clama¬
uit ad dominum tota nocte
Cumqz de uocte surrexisset
ut iret adsaulem mane
mnciatum est samneli ꝙ
uenisset saul in sarmelunt.
et ererisset s̾ formcem trin¬
phalem. Et reuersus trausis¬
sei descendisset qz in galgala
deuide ad increpaciones sa¬

Expanded text:
el, quia Dominum poenitebat, el, quia Dominum poenitebat, quod eum constituerat regem, eo quod non impleverat verbum Domini, suadente avaritia, parcens Agag regi pinguissimo, et opimis gregibus ovium et armentorum, et vestibus, et arietibus, et universis, quae pulchra erant in oculis populi. Quidquid vero vile fuit, et reprobum, hoc mandante Domino demoliti sunt, et cum nulli ducum nisi de manu Domini exercituum contingat victoria, auctori bonorum non referens gloriam, viribus suis in facie populi de collato munere applaudebat. Sic enim scriptum est: Factum est verbum Domini ad Samuelem: Poenitet me quod constituerim Saul regem, quia dereliquit me, et verba mea opere non implevit. Contristatus est Samuel, et clamavit ad Dominum tota nocte. Cumque de nocte surrexisset ut iret ad Saulem, mane nuntiatum est Samueli, quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem, et reversus fuisset, descendissetque in Galgala . Deinde ad increpationes Sa
Abbreviated transcription (Latin):
punctit imperiumi. sed Irre¬
probabiliter stratus in seipin
retorsit culpai qui amphi¬
boloriani oraculi minu
utiliter intellexit. ad notioreᷤ
transeatur hystorias apius
cum unica et singularis cun¬
lis belli tempestas orbem con¬
cuteret. docente phebo in sinu
euboico quietem querit et
mortem mucuit. O raculu
quid̃ auctore lucano celebre
est. Effugis ingentes tanti
discrimuus expers. bellor
romane muniax solusqz quie¬
ten euboici lateris mẽdia cõ¬
ualle tenebis sed ne flitatis
nota in hystorias non oralã
refundatur canonica et cui
sides in coluimis adquiescit
discuciatur hystoria. saul in
tyrampnum uersus ex prin¬
cipe cum erigentibus culpis
esset a domino derelictus et
aduersus populum domuni
eo duce uualesceret in amis
hoitilis sollicitus fractis re¬
bus exitum inquirebat. Con¬
suluit ergo dominum. Et
nou respondit ei. neq per
sompmia. neqz per sacerdotes
neqz per ꝓpheas hoc tamen
ei auite deminciauerat samu¬

Expanded text:
promittit imperium, sed irrepromittit imperium, sed irreparabiliter stratus, in se ipsum retorsit culpam, qui amphibologiam oraculi minus utiliter intellexit. Ad notiores transeatur historias. Appius cum unica et singularis civilis belli tempestas orbem concuteret, docente Phoebo in sinu Euboico quietem quaerit, et mortem invenit. Oraculum quidem auctore Lucano celebre est: Effugis ingentes tanti discriminis expers Bellorum, Romane, minas, solusque quietem Euboici lateris media convalle tenebis. Sed ne falsitatis nota in historias non oracula refundatur, canonica, et cui fides incolumis acquiescit, discutiatur historia. Saul in tyrannum versus ex principe, cum exigentibus culpis esset a Domino derelictus, et adversus populum Domini, eo duce invalesceret manus hostilis, sollicitus fractis rebus exitum inquirebat. Consuluit ergo Dominum, et non respondit ei, neque per somnia, neque per sacerdotes, neque per prophetas. Hoc tamen ei ante denuntiaverat Samu
Abbreviated transcription (Latin):
uictorias sratris inucrone ꝑ¬
soditur. Ei tamen anus lc̃aus
successus belli uisus est pol¬
liceri. Quid eium aliud sigua¬
ret ꝙ post multas ambages
uitulit certa est uuctoria the¬
bis. Ceterum ne in terempto
ducc mendacii arguatur. ui
uota obduceret quo malici¬
um tueatur subiecit. lxi mnͥ
per gladios uicit pater. sic ergo
dum quasi fatorum consilio
securus ad parricidium inui¬
tatur laqueo impietatis tra¬
hitur ad occasum. patris quoq
parricide desiderium adimple¬
tur dimi fratres impii quib
inp̾catus optauerat ut ferro
generis consortia dissilirent
uuitins uulneribus peremit
et alterius gladiis ꝓsternui¬
tur. ¶ Crefus maruna regna
si alin traus grediatur de ora¬
culorum fide sͥ subiectum fri
confidit. sed cum res in contra¬
rium cesserit. sallar appollo
se unui⁊ uerbuli cquinocacoe
absoluit ab inuidia menci¬
endi. quid purus romanis
uictis quos sepe in cicie uir ͭ ͤ
fuderat beneficio phebi sibi

Expanded text:
victoriam, fratris mucrone pvictoriam, fratris mucrone perfoditur. Et tamen avus Laius successus belli visus est polliceri. Quid enim aliud significaret, quod post multas ambages intulit: . . . Certa est victoria Thebis? Caeterum ne, interempto duce, mendacii arguatur, ut nota obduceret, quo malitiam tueatur, subjecit: Hei mihi per gladios vicit pater. Sic ergo dum quasi fatorum consilio securus ad parricidium invitatur, laqueo impietatis trahitur ad occasum. Patris quoque parricidae desiderium adimpletur, dum fratres impii, quibus imprecatus optaverat, ut ferro generis consortia dissilirent, mutuis vulneribus pereunt, et alternis gladiis prosternuntur. Cresus maxima regna, si Halyn transgrediatur, de oraculorum fide sibi subjectum iri confidit. Sed cum res in contrarium cesserit, fallax Apollo se unius verbuli aequivocatione, absolvit ab invidia mentiendi. Quid Pyrrhus? Romanis victis, quos saepe in acie virtute fuderat, beneficio Phoebi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
h eggeru consultus est. Tu quĩd
pancis diebus clapsis quasi
stellam matutinam genctis
tui nou pmonitus perdidisti
Retera que melius nosti scien¬
tet tacro cum Iti uanitate
qua merueruit ne ulterius
consulantur. ¶Cħitonicoꝵ
rero co ꝓniciozior eit coniul¬
tacio. quo fallacia malignoꝵ
spirituuui in his mauisestior
est. qui siue menciantur sue
nou. in ꝓposito semper hũt
ut uoccant. fallunt antem
interdum studio sallendi. in¬
terdum cecitatis sue errore
decepti. Io tamen agunt assi¬
due ut suturorum conscn per
omnia uideantur. Iude est ꝙ
ambiguitate uerborum obun¬
bilare student oracula ut cum
mendaces aut sallaces iuinẽ¬
ti fueruit aliquo raciomi
uelamento suam queant tue¬
ri sallaciam. Dic utiqz sallere
non desistunt donec audito¬
res suos p̾apitent in ruinam
Cui eium a seculo uatum pro¬
suere responsa cresone. an pir¬
ro aut precedenaum aut sub¬
sequentium cuiꝙͣ. Dux theba¬
uus dum de oraculo sperat

Expanded text:
hoc egerit, consultus est. Tu quidem hoc egerit, consultus est. Tu quidem paucis diebus elapsis, quasi stellam matutinam generis tui non praemonitus perdidisti. Caetera, quae melius nosti, scienter taceo; cum isti vanitate sua meruerint ne ulterius consulantur. Pythonicorum vero eo perniciosior est consultatio, quo fallacia malignorum spirituum in his manifestior est, qui sive mentiantur, sive non, in proposito semper habent ut noceant. Fallunt autem interdum studio fallendi, interdum caecitatis suae errore decepti: id tamen agunt assidue, ut futurorum conscii per omnia videantur. Inde est quod ambiguitate verborum obnubilare student oracula, ut cum mendaces, aut fallaces inventi fuerint, aliquo rationis velamento suam quaerant tueri fallaciam. Sic utique fallere non desistunt, donec auditores suos praecipitent in ruinam. Cui enim a saeculo vatum profuere responsa? Cresone, an Pyrrho, aut praecedentium aut subsequentium cuiquam? Dux Thebanus dum de oraculo sperat
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Ertoꝵ quid̃ censen¬
tur nomme. ommia que cu¬
tis exii ͭ ͤ teguntur. unde et
illos qui ini humerulis arie¬
tum uel quoruncumqz ossi¬
bus animalium uatitinant
eis conmumerando ẽẽ mam¬
festum est. ¶ Chiromantiti
quoqz uera que in rugis ma¬
iuun latent se nosse glo¬
riantur. Quorum errorem
quia racõe nou nititur. non
neccesse est racionibus impu¬
gnare licet eo ipõ Illos expuis¬
net racõ quod deficumt racoe
uude tamen est ꝙ ate si me
pacienter audias actentissi¬
me quero. quid imigatores
iti quoniam eos tibi noto
et non ambigo quaudo de
dubiis interrogati sunt pro
touez regia esset expedicio
producenda in quo te consul¬
tus arusper p̾monunt. ¶ Quã¬
uis ab eo ueritatis archanũ
non fuerit inquirendum. ꝯͥ
ercubiali obsequio ꝯcumator
menciendi nota muritur di¬
a solet. quia quoius excubo
uigili ue mendacior est ¶ Itẽ
chiromanticus ãdhibitus et
consultus quid contulit. nã
subeo articulo uterq quisqͥs

Expanded text:
tum est. Extorum quidem censentum est. Extorum quidem censentur nomine, omnia, quae cutis extremitate teguntur. Unde et illos, qui in humerulis arietum, vel quorumcunque ossibus animalium vaticinantur, eis connumerandos esse manifestum est. Chiromantici quoque vera, quae in rugis manuum latent, se nosse gloriantur. Quorum errorem quia ratione non nititur, non necesse est rationibus impugnare, licet eo ipso illos expugnet ratio, quod deficiunt ratione. Unum tamen est quod a te, si me patienter audias, attentissime quaero. Quid nugatores isti, quoniam eos tibi notos esse non ambigo, quando de dubiis interrogati sunt, protones regia esset expeditio producenda, in quo te consultus aruspex praemonuit? Quamvis ab eo veritatis arcanum non fuerit inquirendum, qui excubiali obsequio concinnatmentiendi nota inuritur, dici solet, quia quovis excubo, vigilive mendacior est. Item chironomanticus adhibitus, et consultus quid contulit? Nam sub eo articulo uterque, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
errorem Iam ad reliqua pro¬
grediatur oracõ. Qui emi
curiositati huic inseriiunt
non magis ueraces eẽ put
ꝙͣ humiles et sobrii. qui pri¬
mos recubitus in ceis appe¬
tunt. et epulantur cotidie
splendide. ¶Dostremo plu¬
rimos eorum audim. nomi
multos sed neminem in h
errore diucius fuisse recolo
in quo manus dommi con¬
dignam non exercuit ulcio
¶ dicam quor
impietas deo auctore per se
ipam ubiqz iam uiluit insi
ꝙ morte digni sunt qui a
morte conantur scienciam nui¬
tuare. ¶ Nan de auspicibus
auguribus. salissatoribus.
ariolis. phitonicis aruspicib
et aliis quorum p̾ multitudie
tediosa est enumeracõ. ꝓduc¬
tiorem sermonem texerẽ. cum
nemo istorum i̾am ꝓgrẽdia¬
tur in lucem. sed in latibilis
si quis est exerceat opera te¬
nebrarum suꝑuacaneum est
Qued̾ tamen eorum certis
de causis aliquatenus tau¬
genda sunt. Et si lateant su¬
ꝑ sunt adhuc malo suo aru¬
spices. hos pro parte mertis
ammalium diumare p̾dic¬

Expanded text:
errorem, jam ad reliqua proerrorem, jam ad reliqua progrediatur oratio. Qui enim huic curiositati inserviunt, non magis veraces esse possunt quam humiles et sobrii, qui primos recubitus in coenis appetunt, et epulantur quotidie splendide. Postremo plurimos eorum audivi, novi multos, sed neminem in hoc errore diutius fuisse recolo, in quo manus Domini condignam non exercuerit ultiois dicam, quorum impietas, Deo auctore, per se ipsam ubique jam viluit, nisi quod morte digni sunt, qui a morte conantur scientiam mutuare? Nam de auspicibus, auguribus, salissatoribus, ariolis, pythonicis, aruspicibus, et aliis, quorum, prae multitudine, taediosa est enumeratio, productiorem sermonem texere, cum nemo istorum jam progrediatur in lucem, sed in latibulis, si quis est, exerceat opera tenebrarum, supervacuum est. Quaedam tamen eorum certis de causis aliquatenus tangenda sunt. Et, si lateant, supersunt adhuc malo suo aruspices. Hos pro parte in extis animalium divinare praedic
Abbreviated transcription (Latin):
questionibus inpugnari. Et
ncet sapiencia dei se ĩcaruacois
non taine cousq intellectu uro¬
ie necit palpabile. ui cũ ea po¬
sunus usqr qͣqr discurre suẽtes
reruir oum qutti sit longitudo.
Si uero mathematicorum uia
esset usqz quaqz laudabilis.
non tanto opere penituisset
magnum augustinum se
eorum consultacionibus in¬
clinasse ad hec doctorum sau¬
ctissimus Ille gregorius qui
melleo predicacionis imbre
totam rigauit et debriauit
eccliãm. non modo mathesim
iussit ab aula. sed ut traditꝰ
a maioribus incendio dedit
repbate lectionis scripta pa¬
latinus quecumqz tenebat
apollo. in quibus erant pre¬
cipua que celestium mentẽ
et superorum oracula uide¬
bantur sominibus reuclare
quid multa. nonne satis est
ꝙ hanc uanitatem catholica
et uniuersalis ecclesia dete¬
statur. Et eos qui ulterius¬
eam erercere p̾sumpseruit
legitumis penis procellit. sed
ne planetariorum non tam
perseqin ꝙͣ sequi uideamur

Expanded text:
quaestionibus impugnari. Et quaestionibus impugnari. Et licet sapientia Dei se Incarnationis non tamen eousque se intellectui nostro fecit palpabilem, ut cum ea possimus usquequaque discurrere, scientes rerum omnium quanta sit longitudo, Si vero mathematicorum via esset usquequaque laudabilis, non tantopere poenituisset magnum Augustinum se eorum consultationibus inclinasse. Ad haec doctor sanctissimus ille Gregorius qui melleo praedicationis imbre totam rigavit et inebriavit Ecclesiam, non modo mathesin jussit ab aula recedere, sed ut traditur a majoribus, incendio dedit probatae lectionis Scripta, Palatinus quaecunque tenebat Apollo. In quibus erant praecipua, quae coelestium mentem, et superiorum oracula videbantur hominibus revelare. Quid multa? Nonne satis est quod hanc vanitatem catholica et universalis Ecclesia detestatur, et eos, qui eam ulterius exercere praesumpserint, legitimis poenis mulctat? Sed ne planetariorum non tam persequi, quam sequi videamur
Abbreviated transcription (Latin):
re cuili reus srequentissume
sauorabilior est. Ita quedum
nuit iue stigaciombued
phi sicr. ubi plerumq pu¬
cior par uidetur auitori
hoe auteui ex deffectu nostro
arbitror euenire. ¶ Intellect᷑
cium circa rerum prima p̾ie¬
cipia defficit. In his scrutiu
purdentie uuestigacionemq
materie et fidei nr̃e multes
articulos aptissune censeo
nunerare dum in prouiden
pii querele molestiam pe¬
rus uelud ydre presciso ca¬
pite plurium succrescunt ca¬
pita questionum si in mate¬
rie siluam progredimir ilti¬
co patimur ꝙ sompmantes
uiter ali quam et nuillam sub¬
stanciam constituti ammie
quesita origine traducere
uobis intellectus oponit. Ido¬
stremo in diuma substaucia
truntatem recipere personã¬
rum insi infidei uirtute quo¬
modo arrii laqueos declina¬
bis dinuntatis unam simpli¬
ceni et indunduam adimiite
substantiam. quo modo sabes¬
li inisi sidei racoe manuis ef¬
sugies. hec tameu nou miꝰ
uera sunt quia multis pnt

Expanded text:
ure civili reus frequentissime ure civili reus frequentissime favorabilior est, ita quaedam sunt investigationibus philosophicis, ubi plerumque potior pars videtur actoris. Hoc autem ex defectu nostro arbitror evenire. Intellectus enim circa rerum prima principia deficit. In his scrutinium providentiae, investigationemque materiae, et fidei nostrae multos articulos aptissime censeo numerari. Dum in providentia unius quaerelae molestiam perimis, velut hydrae praeciso capite, plurium succrescunt capita quaestionum. Si in materiae silvam progredimur, illico patimur quod somniantes, inter aliquam et nullam substantiam constituti. Animae quaesita origine, traducem nobis intellectus opponit. Postremo in divina substantia trinitatem recipere personarum, nisi in fidei virtute, quomodo Arii laqueos declinabis? Divinitatis unam simplicem et individuam admitte substantiam, quomodo Sabellii, nisi fidei ratione, manus effugies? Haec tamen non minus vera sunt, quia multis possunt
Abbreviated transcription (Latin):
impudencius et protraitins
derrideretur ut erat uir uere¬
cundi ingerin quasi toxicato
confusiois iaculo ꝑfossu
ad mortem spiritum nom¬
sunum exalauit. puduerat
eum ꝙ quasi tocius achade¬
nuc imꝓperio ex ꝓbrauerant
principem phorum grecie
ctiam innuma ignorare.
Doc autem asserit flama¬
nus in libro qui de uesti¬
gi philosophorum iuscri¬
bitur. renophotinos facien¬
te mindia aduersus plato¬
nis gloriam impudenter
fuxisse licet quad̾ plurum
eum ob sacramentum nu¬
nũ asserant ultro amimam
posui sse illo etatis sue anno
ex pleto quem uouenaru
in se ipsum ductus efecerat
coq. ex uide nou aiccedit hu¬
manitati. nisi labor et dolor
saccor quidam ie pocua
stire. et cum multis pluri¬
ma ignorare. nec tamen uite
uiunus quasi omerus pu¬
dore uictus abicio. Si ergo
puidencie et liberi arbitrni li¬
tem compouere uou sussicio
si retorum et facilitatis na¬
ture repugnantiam nequeo
soncordare. iiuquid ideo inuꝰ
rerum est ita eẽ. sicut iu m¬

Expanded text:
impudentius, et protractius impudentius, et protractius derideretur, ut erat vir verecundi ingenii, quasi toxicato confusionis jaculo perfossus ad mortem, spiritum novissimum exhalavit. Puduerat enim quod quasi totius academiae improperio, exprobraverant principem philosophorum Graeciae, etiam minima ignorare. Hoc autem asserit Flavianus in libro, qui De vestigiis philosophorum inscribitur, Xenophontinos faciente invidia, adversus Platonis gloriam impudenter finxisse. Licet quamplurimi eum ob sacramentum numeri asserant ultro animam posuisse illo aetatis suae anno expleto, quem novenarius in se ipsum ductus effecerat, eo quod exinde non accedit humanitati nisi labor et dolor. Fateor equidem me paucula scire, et cum multis plurima ignorare, nec tamen vitae munus quasi Homerus pudore victus abjicio. Si ergo providentiae, et liberi arbitrii litem componere non sufficio, si fatorum et facilitatis naturae repugnantiam nequeo concordare, nunquid ideo minus verum est ista esse? Sicut in j
Abbreviated transcription (Latin):
gis erronei dum a scĩa pie ͭ ͥᷤ
exorbitant longua puestigacõe
signorum cum eo qui quasi
luciser in atutuius oriebatur
desceudunt in infernũ uiuẽtes
Aliosqz riuune sue participes fa¬
uel opponũtur. quid facis rides
equid̃ et nums uucis naribz
indulges. ludibrio hũs sim pli¬
citate sidei. recucrisq ad ꝓuidẽ ͤ
signũ et te in abissum inscru¬
tabileui qͣi autens alter totus
uuũgis lucem maccessabilem
posiusti resuguun tuum. Et
inde fidei rusticitatem impuit¬
uas ac si fous ueritatis ꝓpug¬
naculum sit erroris. Sed esto
ueteren hanc ꝓuidencie quere¬
lau sopire non possum ¶Et
nodos omniu questionũ solue̾
non sufficio. Quis enui adeo
sapiens est ui omnibus cu¬
uisius imperiti uedum tus
questionibus satisfaciat to¬
cius deiqz ueteris phĩe p̾uceps
plato leuem ut sertur. qued
tamen de ouiero uerius dice¬
retur nescio ꝙͣ uautarum
questionem explicare uou po¬
tuit. Dude cum abeisdem

Expanded text:
gis erronei, dum a scientia pietatis gis erronei, dum a scientia pietatis exorbitant, longa pervestigatione signorum, cum eo, qui quasi Lucifer matutinus oriebatur, descendunt cendunt in infernum viventes, aliosque ruinae suae participes effvel opponuntur, quid facis? Rides equidem, et nimis uncis naribus indulges, ludibrio habens simplicitatem fidei, recurrisque ad providentiae sinum, et te in abyssum inscrutabilem quasi Antus alter totus immergis. Lucem inaccessibilem posuisti refugium tuum, et inde fidei rusticitatem impugnas, ac si fons veritatis propugnaculum sit erroris. Sed esto, veterem hanc providentiae querelam sopire non possum, et nodos omnium quaestionum solvere non sufficio. Quis enim adeo sapiens est, ut omnibus cujusvis imperiti, nedum tuis, quaestionibus satisfaciat? Totius denique veteris philosophiae princeps Plato, levem ut fertur, quod tamen de Homero verius diceretur, nescio quam nautarum quaestionem explicare non potuit. Unde cum ab eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
non audebit. ¶ Interpositam
interius et equitatem in ter¬
pretacionem soli principi et
oportet et licet iuspicere ubi
utilitate uersatur principis
querenda est interpretatio
que gn̾alis est et neccͣia ¶Ob̃i
de scripto et sina dubitatur
mens est inquirenda auctoriˢ
Quis ergo te celestuun secit
interpretem. uñ quid expediat
nosti qua temeritate aliena
opera tuis imo dei stellis asc̃¬
bis. teneo enimi tuumi Illud
subtilissimum argumentum
Tu qͥ flagrante imnacem sor¬
piou incendis cauda. chelasqz
ꝑiuris. quid tantum grãdine
paras sz medacii pater qͥte h̾
docuit celestibz asc̾bendum frau¬
dulent̾ sic agit secũ ut cum
his notis respserit creatura
ipin creature sic infamet au¬
ctorem. ¶ Postremo anmulas
nuserorũ sraude deceptas in¬
euitabilium uaticinio futuroꝵ
in elacionis tumorẽ suspendere
uel despacois abyssum p̾cipita¬
re deiuencia est ¶Porro hunc
fructum marhesis sue horoscopi
asferunt. et planetis suis ma¬

Expanded text:
non audebit? Interpositam non audebit? Interpositam inter jus et aequitatem interpretationem, soli principi et oportet, et licet inspicere. Ubiutilitate versatur, principis quaerenda est interpretatio, quae generalis est, et necessaria. Ubi de scripto, et sententia dubitatur, mens est inquirenda auctoris. Quis ergo te coelestium fecit interpretem? Unde, quid expediat, nosti? Qua temeritate aliena opera, tuis, imo Dei stellis, ascribis? Teneo enim tuum illud subtilissimum argumentum: . . Tu qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum Gradive paras? Sed mendacii pater, qui te hoc docuit coelestibus ascribendum, fraudulenter sic agit tecum, ut cum his notis resperserit creaturam, ipsum creaturae sic infamet auctorem. Postremo animulas miserorum fraude deceptas, inevitabilium vaticinio futurorum in elationis tumorem suspendere, vel desperationis abyssum praecipitare, dementia est. Porro hunc fructum mathesis suae horoscopi afferunt, et planetis suis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ertancium et discurrenciu
sỹderum sermo manebit im¬
mobilis sed quocumq modo
sin̾a moueatur consilium
donun manet in etermnt
Quod autem consilii et ue¬
ritatis dei signum cercius e
precepcõe aut prohibicione
dunna an non recte uide¬
bitur uelle quod precipit
plane patriarcham p̾cepit
unigenitum ꝓmissionis si¬
lium immolare. recte ne
patriarcha mandanti ad¬
ꝯuieuit. recte quid̃ ꝑ ormia
eo ꝙ mandatum uoluntatis
que p̾ma omnium causa
est. Et nũꝙͣ suo frandatur
efectu certissimum tudiciũ
sit ¶ Adeo quid̃ pͥma est
ut si queratur de aliquo cur
Ita sit rectissime dicatur. qm̃
ille sic uoluit qui omnia q̃¬
cumqz uoliit fecit. Si uero
cur uoluerit in ꝯuiratur. in
cuius uulla est ommuo c̃a¬
¶ Equidem dici solet et ue¬
rum est quia in manu p̾ͥn¬
cipis est ui possit iniciꝰ
Iudicare ꝙͣ leges cum et qui legẽ
tulit derogante uel abrogante
Illius habeat ptatem. legi gͦ
quani sigulus tuus celo impo¬
uit auctor teli contrãdicere

Expanded text:
errantium et discurrentium siderum sermo manebit immobilis? Sed quocunque modo sententia moveatur, consilium Domini manet in aeternum. Quod autem consilii et voluntatis Dei signum certius est, praeceptione aut prohibitione divina? Annon recte videbitur velle, quod praecipit? Plane patriarcham praecepit unigenitum promissionis filium immolare. Recte, ne patriarcha mandanti acquievit? Recte quidem per omnia, eo quod mandatum voluntatis, quae prima omnium causa est, et nunquam suo fraudatur effectu, certissimum indicium sit. Adeo quidem prima est, ut si quaeratur de aliquo, cur ita sit, rectissime dicatur, quoniam ille sic voluit, qui omnia quaecunque voluit, fecit . Si vero cur voluerit inquiratur, inecujus nulla est omnino causa. Equidem dici solet, et verum est, quia in manu principis est, ut possit mitius judicare quam leges, cum et qui legem tulit, derogandae, vel abrogandae illius, habeat potestatem. Legi ergo, quam figulus tuus coelo imponit, auctor coeli contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Erempla recencium histori¬
arum et quomodo rex heurricꝰ
secundus tempestatem et pro¬
cellas regis stephani serenci¬
uerit et paccauerit insulam¬

Expanded text:
 Exempla recentium historiarum, et quomodo rex Henricus secundus tempestatem et procellas regis Stephani serenaverit, et pacaverit insulam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Que mala ꝓueniunt nr̃is
ueglecto delectu iuilitum et
qualiter haroldus walenses
subegerit
¶Que sit concepcio sacrameu¬
ti uulitaris et ꝙ siue eo nlita¬
re non licet
ligioneui ex ueccessitate ten̾
sicut Illaui que ui aero diuiius
obsequiis consecratur. Et ꝙ
nules sicut honoris. Ita et laboris
uouren est¬

Expanded text:
 Quae mala proveniant nostris neglecto delectu militum, et qualiter Haraldus Walenses subegeritQuae sit conceptio sacramenti militaris, et quod sine eo militare non licet. ligionem ex necessitate teneri, sicut illam quae in clero divinis obsequiis consecratur: et quod miles sicut honoris, ita et laboris nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
cipes qui eos put cohibere nec
uolunt. Et de his quid̃ satis
dictum est sapienti. ꝓuide ad
ꝓportionem manuum quem
plutarchus iuduxit transeat
stilus.¬
¶Q manus rei publice aut
armata est aut mernus. et q̃
sit et iueriius et de officio

Expanded text:
cipes, qui eos possunt cohibere nec cipes, qui eos possunt cohibere nec volunt. Et de his quidem vatis dictum est sapienti. Proinde ad proportionem manuum, quam Plutarchus induxit, transeat stylus.od manus reipublicae aut armata est, aut inermis; et quae sit inermis, et de officio