comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies & annos: nemo dubitat haec side:¬
ribus & luminarib fieri: lta enĩ positũ
est: ut incertũ sit utrum ad omĩa sidera
pertineat quod dictũ est sint in signa.
& tẽpora. & indies. & in annos: An signa
& tẽpora ad cętera. dies uero & anni ad
solem tantumodo: qualis etiam luna
facta sit: multi loquacissime inquir̃:
atq utinam inquirentes loquantur.
acnon potius docere coriantes: Dicunt
enim ideo plenam factam: quia non
decebat ut ds̃ imperfectum aliquid illo
die facer& insyderibus. quo scriptum
est quod facta sint sydera: qui autem
resistunt: dicunt: Ipsa ergo debuit
prima luna dici non quarta decima:
Quis enim incipit ita enumerare:
Ego autem medius inter istos ita
sum: ut neutrum asseram. sed plane
dicam siue primam siue plenam lunã
dĩ fecerit. fecisse perfectam: Ipsarum
enim naturarum: est ds̃ auctor et
conditor: Omĩs autem res quicquid
progressu naturali pertempora con¬
grua quod ammodo prodit atq expli¬

Expanded text:
dies, annos, nemo dubitat haec sidedies, annos, nemo dubitat haec sideribus et luminaribus fieri. ita enim positum est, ut incertum sit, utrum ad omnia sidera pertineat, quod dictum est: sint in signa et in tempora et in dies et in annos. an signa et tempora ad cetera, dies uero et anni ad solem tantummodo. Qualis etiam luna facta sit, multi loquacissime inquirunt. atque utinam inquirentes loquantur ac non potius docere conantes! dicunt enim ideo plenam factam, quia non decebat, ut deus inperfectum aliquid illo die faceret in sideribus, quo scriptum est, quod facta sint sidera. qui autem resistunt, dicunt: ipsa ergo debuit prima luna dici, non quarta decima; quis enim incipit ita numerare? ego autem medius inter istos ita sum, ut neutrum adseram, sed plane dicam, siue primam siue plenam lunam deus fecerit, fecisse perfectam. ipsarum enim naturarum est deus auctor et conditor. omnis autem res quidquid progressu naturali per tempora congrua quodammodo prodit atque expli
Abbreviated transcription (Latin):
dam quos per horologia cõputamus
uel incaelo notissimos cũ aboriente
usq meridianã altitudinẽ sol surgit.
atq inde rursus usq in occidentẽ uer¬
git. ut possit deinceps aduerti uel luna
uel aliquod sidus aboriente statim
post occasum solis emergere: quod itẽ
cũ admediã caeli uenerit altitudinem
mediũ noctis indic&. tunc scilic& oc¬
casurum cũ sole redeunte fit mane.
dies autem totuͦs solis aboriente usq
ad occidentem circuitus. annos uero
uel istosusitatos solis anfractꝰ. non cum
adorientẽ quod cotidie facit. sed cũ adea:¬
dem loca syderum redit. quod nonfacit
nisi ꝑactis trecentis sexaginta quinq
diebus & sex horis. id est quadrante totius
diei. quae pars quater ducta cogit in¬
terponi unum diem. quod romani
błsextum uocant. ut ad cundẽ circui¬
tum redeatur: uel etiam maiores &
occultiores annos. nã completis aliorũ
syderum spacus maiores anni fieridi:¬
cuntur. Si ergo ita intelligamꝰ tẽpora

Expanded text:
dam, quos per horologia conputamus, uel in caelo notissimos, cum ab oriente usque in meridianam altitudinem sol insurgit atque inde rursus usque in occidentem uergit, ut possit deinceps aduerti uel lunam uel aliquod sidus ab oriente statim post occasum solis emergere, quod item cum ad meridianam caeli uenerit altitudinem, medium noctis indicet, tunc scilicet occasurum, cum sole redeunte fit mane; dies autem totos solis ab oriente usque ad occidentem circuitus; annos uero uel istos usitatos solis anfractus, non cum ad orientem, quod cotidie facit, sed cum ad eadem loca siderum redit - quod non facit nisi peractis trecentis sexaginta quinque diebus et sex horis, id est quadrante totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi unum diem, quod Romani bissextum uocant, ut ad eundem circuitum redeatur, uel etiam maiores et occultiores annos; nam conpletis aliorum siderum spatiis maiores anni fieri dicuntur —: si ergo ita intellegamus tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
inconexione creaturarum: in efficacia
uero creatoris omnia simul: Sic enĩ
fecit quae futura essent: ut nontem¬
poraliter faceret temporalia. sed abeo
facta currerent tempora, Ac per hoc
si dies epten. quos lux corpersiglebtos
circum eundo explicat atq replicat:
scđ̾m quandam umbram significatio¬
nis ammonent pos quaerere illos.
dies. in quibus lux creata sp̃italis omibda
operibus dĩ persquarum numeri per¬
fectionem presentari potuerit. atq
inde inseptimam rȩquiem dĩ mane ha¬
bere. uesperam nou habere : ut non sit
hoc dõ requieuis se indie septimo. tanquã
ipso die septimo eguerit adrequiem
suam. sedd in conspectu angelorum suo¬
rum requieuerit abomnib operibus
suis quae fecit: non utiq nisi inscipso
qui factus non est: idest ut creatura eius
angelica quae cognoscendis omnibus
operibus eius in ipso & in illis tanquã
dies cum uespera prȩsentata est: nihil
post omnia ualde bona opera eius

Expanded text:
in conexione creaturarum, in efficacia in conexione creaturarum, in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non temporaliter faceret temporalia, sed ab eo facta currerent tempora. ac per hoc isti dies septem, circumeundo explicat atque replicat, secundum quamdam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in quibus lux creata spiritualis omnibus operibus Dei per senariam numeri perfectionem praesentari potuerit; atque inde septimam requiem Dei mane habere, et vesperam non habere: ut non sit hoc Deo requievisse in die septimo, tanquam ipso die septimo eguerit ad requiem suam; sed quod in conspectu Angelorum suorum requieverit ab omnibus operibus suis quae fecit, non utique nisi in seipso, qui factus non est; id est, ut creatura ejus angelica, quae cognoscendis omnibus operibus ejus in ipso et in illis, tanquam dies cum vespera praesentata est, nihil post omnia valde bona opera ejus
Abbreviated transcription (Latin):
celeritatim cum exprimere uellet apłs.
inictu oculi dixit fieri: Neq enim
aliquid inrerum corporearum motib
uel ictibus: potest celerius inueniri:
Q uod si oculorum carnalium acies celeri¬
tat tantum potest. quid mentis acies
ul humanae. quantomagis angelicae:
quid um deipsius summȩ dĩ sapientiae
celeritate dicatur. quae attingit ubiq
ꝓpter suam munditiam. & nihil inqui¬
natum in eam incurrit. In his ergo
quae simul facta sunt. nemo uidet
quid prius posteruis ue fieri debuerit.
nsi in illa sapientia ꝑ quam facta sunt
omia per ordinem simul: Dies ergo
ile quem ds̃ primitus fecit. si spĩtalis
rationalisq creatura est. id est angelorũ
super caelestium atq uirtutum: prȩ¬
sentatus . ẽ. omnibus operibus dĩ. hoc
ordine presenciae . quo ordine scienciȩ.
qua et in uerbo dĩ facienda prenosce¬
r& et increatura facta cognosceret: ñ
per inter uallorum temporalium
moras. sed prius et posterius habens

Expanded text:
celeritatem cum exprimere uellet apostolus, celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsi oculorum carnalium acies celeritate potest tantum, quid mentis acies uel humanae? quanto magis angelicae? quid iam de ipsius summae dei sapientiae celeritate dicatur, quae adtingit ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit? in his ergo, quae simul facta sunt, nemo uidet, quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facta sunt omnia per ordinem simul. Dies ergo ille, quem deus primitus fecit. si spiritalis rationalisque creatura est, id est angelorum supercaelestium atque uirtutum, praesentatus est omnibus operibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in uerbo dei facienda praenosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo : in comparabilis perhibetur
sed quantacumq sit: prius oportet
aerem qui supra. ẽ. transeant radii
nrõrum oculorum. & postea quicquid
ultra est: tum demum adsolem ꝑueni¬
ant quẽ uidemus: Num igitur quia
tociens hic diximus prius etpostea.
ideo nonsimul omĩa uno ictu transit
noster obtutus : si enim clausis oculis
faciem contra uideridũ solem ponamus.
nonne mox ut eos aperuerimus. ibi
pocius aciem nr̃ãm nos inuenisse. quã
illuc eam perduxisse putabimus. ita
ut nec ipsi oculi prius aperti fuis se
uideantur. quam illo quo intenderant
per uenisse: et certe istȩ corporeae
lucis .ẽ. radius emicans ex oculis nr̃is.
& tam longe posita tanta celeritate con¬
stringens: ut existimari comparariq
Nonpossit: Nempe hic et illa omĩa
tam ampla inmensaq spatia simul uno
ictu transiri manifestum est : & quid
prius posteriusq tanseatur. nihilominꝰ
certum est: Merito resurrectionis nr̃ȩ

Expanded text:
nitudo inconparabilis perhibetur; nitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii nostrorum oculorum et postea quidquid ultra est tum demum ad solem perueniant, quem uidemus. num igitur quia totiens hic diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
posterius: uelut cum solem intuemur
orientem. certe manifestum est quod
adeum acies nr̃a peruenire nonposs&.
nisi transiret totum aeris caeliq spa¬
cium. quod inter nos & ipsum est:
hoc autem cuius longinquitatis sit. quis
existimare sufficiat. nec utiq per¬
ueniret eadem acies uel radius oculorũ
pr̃orum. ad transeundum aerem qui est
super mare : nisi prius transisset eum
qui est super terram inqualibet mediter¬¬
ranea regione simus. abeo loco ubi
sumus usq adlitus maris: Deinde si
adeandem lineam contuitus nr̃i. adhuc
post mare terrae adiacent: cum quoq.
aerem qui super illas transmarinas
ttrias ed traisire acies pura nonpotest.
nisi prius ꝑ acto spacio aeris illiis qui
Faciamꝰ iam post illas transmarinas terras.
nonnisi oceanum remanere: Numquid
et aerem qui suꝑ oceanum diffunditur
potest transire acies nr̃a. nisi prius
transierit quicquid aeris citra oceanum
super terram est. oceani autem mag¬

Expanded text:
posterius: uelut cum solem intuemur posterius: uelut cum solem intuemur orientem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, nisi transiret totum aeris caelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec utique perueniret eadem acies uel radius oculorum nostrorum ad transeundum aerem, qui est super mare, nisi prius transisset eum, qui est super terram, in qualibet mediterranea regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest, nisi prius peracto spatio aeris illius, quifaciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur, potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem mag
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilibus rationibus ꝑquas condita
est contemplaretur ꝓpter diem & ineiꝰ
ipsuis natura cognosceret propt̃ uespe¬
ram. & creatorem. exipsa etiam infe¬
riore cognitione propt̃ mane laudarit:
A ut quom̃odo prȩcedebat mane. ut inuer¬
bo cognosceret quid esset dõ postta
faciendum. id ipsum etiam consequent̃
uespere cognitura. si prius & posterius
nihil factum ẽ. quia omĩa simul facta
sunt: Immouero & prius atq posterius
persex dies quae commemorata sunt
facta sunt: & simul omĩa facta sunt:
quia et haec scriptura quae ꝑ memora¬
tos dies narrat opera dĩ. & illa quae
simul eumdicit fecisse omnia. uerax
est. et utraq una est. quia uno spũ uen¬
tatis inspirante conscripta est: Sed in
his rebus inquibus quid prius sit uel
posterius. interualla temporum non
demonstrant. quamuis utrumq dici
possit. id est & simul. etprius atq poste¬
rius: facilius tamen intelligitur quod
dicitur simul. quam quod prius atq

Expanded text:
mutabilibus rationibus, per quas condita mutabilibus rationibus, per quas condita est, contemplaretur propter diem et in eius ipsius natura cognosceret propter uesperam et creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione propter mane laudaret? aut quomodo praecedebat mane, ut in uerbo cognosceret, quid esset deo postea faciendum, id ipsum etiam consequenter uespere cognitura, si prius et posterius nihil factum est, quia omnia simul facta sunt? immo uero et prius atque posterius per sex dies quae commemorata sunt facta sunt, et simul omnia facta sunt, quia et haec scriptura, quae per memoratos dies narrat opera dei, et illa, quae simul eum dicit fecisse omnia, uerax est; et utraque una est, quia uno spiritu ueritatis inspirante conscripta est. Sed in his rebus, in quibus quid prius sit uel posterius, interualla temporum non demonstrant, quamuis utrumque dici possit, id est et simul et prius atque posterius, facilius tamen intellegitur quod dicitur simul quam quod prius atque
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit cum iam eatdem rationes in
elemento humido fierent. quibus alites
ꝑtemporales sui cuiusq generis moras
oriri. & ꝑfici possent: dequo enum crea¬
tore scriptura ista narrauit quod sex
diebus consummauerit omia opera
sua : deillo alibi nonutiq dissonanter
scriptum.ẽ: quod creauerit omnia
simul: ac perhoc et istos dies sex uel
septem uel potius unum sexies septiel¬
ue repecitum simul fecit: qui fecit
omĩa simul: Quid ergo opus erat sex
dies tam distincte dispositeq narrari:
quia scilicet hi qui non possunt uidere
quod dictum est creauit omĩa simul.
nisi cumeis sermo tardius incedat.
ad id quo eos ducit ꝑ uenire non possunt
Q uomodo ergo dicimus sexies repetitã
lucis illius presentiam per angelicã
cognitionem auespere ad mane. cũ
ipsa tria simul idest et diem et uesperã
& mane semel ei habere suffecerit.
cum sumul uniuersam creaturam sic̃
simul facta. ẽ. et i primis atq in com¬

Expanded text:
potuerit, cum iam eaedem rationes in potuerit, cum iam eaedem rationes in elemento humido fierent, quibus alites per temporales sui cuiusque generis moras oriri et perfici possent? de quo enim creatore scriptura ista narrauit. quod sex diebus consummauerit opera sua, de illo alibi non utique dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos dies sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid ergo opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? quia scilicet hi, qui non possunt uidere, quod dictum est: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lucis illius praesentiam per angelicam cognitionem a uespere ad mane, cum ipsa tria simul, id est et diem et uesperam et mane semel ei habere suffecerit, cum simul uniuersam creaturam, sicut simul facta est, et in primis atque incom
Abbreviated transcription (Latin):
runt, Alioquin si rerum naturales
mociones. dierumq istorum quos noui¬
mus usitata spacia cum haec primitus
uerbo dĩ facta sunt cogitemus: non
uno die opus erat sed pluribus. ut ea
quae radicibus pullulant. terramq
uestiunt. subter primitus germina¬
rent. deinde certo numero dierum
prosuo quoq genere in auras crumperent.
etiam si hoc usq fieret quod decreata
natura eorum die uno idest tertio. factũ
scriptura narrauit: Deinde quot diebus
runt. si asuis primordiis existentes
ad plumas & pennas pernaturae suae
numeros peruener̃: Nanforte oua tan¬
tum creata erant cum quinto die dictum
est quod eiecerint aquae omne uolatile
pennatum secundum suum genus:
Aut si proptẽa rette hoc dici potuit quia
m illo humore ouorum iam erant omĩa
quae pernumeros certos dierum coales-¬
cunt & explicantur quodammodo. quia
inerant iam ipsȩ numerosae rationes
incorporaliter corporeis rebus intextae.
curnon & ante oua idipsum recte dici

Expanded text:
runt. alioquin si rerum naturales runt. alioquin si rerum naturales motiones dierumque istorum, quos nouimus, usitata spatia, cum haec primitus uerbo dei facta sunt, cogitemus, non uno, die opus erat, sed pluribus, ut ea, quae radicibus pullulant terramque uestiunt, subter primitus germinarent, deinde certo numero dierum pro suo quaeque genere in auras erumperent, etiam si hoc usque fieret, quod de creata natura eorum die uno, id est tertio factum scriptura narrauit. deinde quot diebus nt, si a suis primordiis existentes ad plumas et pennas per naturae suae numeros peruenerunt? an forte oua tantum creata erant, cum quinto die dictum est, quod eiecerint aquae omne uolatile pennatum secundum suum genus? aut si propterea recte hoc dici potuit, quia in illo humore ouorum iam erant omnia, quae per numeros certos dierum coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae numerosae rationes incorporaliter corporeis rebus intextae, cur non et ante oua id ipsum recte dici
Abbreviated transcription (Latin):
la temporum scđm prefinitos dies.: an
forte nonsicut ea secundum motus eorũ
naturales nunc experimur. ita etiam
cumprimitus instituta sunt cogitare
debemus. sed secundum mirabilem
atq in effabilem uirtutem sapientiae dĩ.
quae attingit afine usq ad finem forait̃.
& disponit omĩa suauiter.: Neq enim
& ipsa gradibus attingit: aut tanquã
gressibus peruenit: Qua ꝓpter quam
facilis ei efficacissimus motus est: tam
facile ds̃ condidit omiã. qm̃ per illam
sunt condita: ut hoc quod nunc uide¬
mus temporalibus interuallis eamo.¬
ueri adperagenda quae suocuiq gene¬
ri competunt : ex illis insitis rationib
ueniat. quas tanquam seminaliter
sparsit ds̃ inictu condendi. cumdixit
et facta sunt: mandauit et creata sunt
Non itaq tarde institutum est ut essent
tarda quae tarda sunt: nec ea mora
sunt coridita scł̃a. qua transcurrunt
hos enim numeros tempora ꝑ agunt:
quos cͣrearentur nontemporaliter accepe¬

Expanded text:
la temporum secundum prla temporum secundum prforte non sicut ea secundum motus eorum naturales nunc experimur, ita etiam cum primitus instituta sunt cogitare debemus; sed secundum mirabilem atque ineffabilem virtutem Sapientiae Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Neque enim et ipsa gradibus attingit, aut tanquam gressibus pervenit. Quapropter quam facilis ei efficacissimus motus est, tam facile Deus condidit omnia; quoniam per illam sunt condita: ut hoc quod nunc videmus temporalibus intervallis ea moveri ad peragenda quae suo cuique generi competunt, ex illis insitis rationibus veniat, quas tanquam seminaliter sparsit Det facta sunt; mandauit, et creata sunt. Non itaque tarde institutum est, ut essent tarda, quae tarda sunt, nec ea mora sunt condita saecula, qua transcurrunt. hos enim numeros tempora peragunt, quos cum crearentur non temporaliter accepe
Abbreviated transcription (Latin):
licae : deinde innatura ipsius firma¬
menti: Et ideo dixit ds̃ fiat firmamen¬
tum. et sic est factum in cognitione crea¬
turae sp̃italis: hoc priusquam in eo
ipso fieret prȩnoscentis: deinde fecit
ds̃ firmamentum. iam utiq ipsam fir¬
mamenti naturam : cuius minor ess&
tanquam uespertina cognitio. acsic
usq ad omniũ operum finem. & usq
ad requiem dĩ quae non habet uesꝑam.
quia non est facta sicut creatura. ut
posset etiam ipsius geminari cognitio.
tanquam prior et maior in uerbo dĩ
sicut indie: & posterior acminor inse
ipsa. sicut inuesꝑa: Sed si omnia mens¬
simul angelica po̾testꝙ̃ singillatim per
ordinem conexarum causirum sermo
distinguit. numquid etiam quaefiebant.
uelut ipsum firmamentum. uelut aquarũ
congregatio speciesq terrarum nudata.¬
uelut fructicum et arborum germinatio
luminarium et siderum conformatio.
aquatilia terrestriaq animantia simul
omĩa facta sunt. annon etiam ꝑ interual¬

Expanded text:
licae, deinde in natura ipsius firmalicae, deinde in natura ipsius firmamenti. et ideo dixit deus: fiat firmamentum. et sic est factum, in cognitione spiritalis creaturae hoc priusquam in eo ipso fieret praenoscentis. deinde fecit deus firmamentum, iam utique ipsam firmamenti naturam, cuius minor esset tamquam uespertina cognitio : ac sic usque ad omnium operum finem et usque ad requiem dei, quae non habet uesperam, quia non est facta sicut creatura, ut posset etiam ipsius geminari cognitio, tamquam prior et maior in uerbo dei sicut in die et posterior ac minor in se ipsa sicut in uespera. Sed si omnia simul mens angelica potest, quae singillatim per ordinem conexarum causarum sermo distinguit, numquid etiam quae fiebant, uelut ipsum firmamentum, uelut aquarum congregatio speciesque nudata terrarum. uelut fruticum et arborum germinatio, luminarium et siderum conformatio, aquatilia terrestriaque animantia, simul omnia facta sunt, ac non potius per interual
Abbreviated transcription (Latin):
factum : ac de inde innatura propria.
ubi sequente uespera nosceretur: ac
perhoc etiam sinulla hic morarum
temporalium sint interualla. precessit
tamen ratio condendae creaturae inuer¬
bo dĩ cumdixit fiat lux: etsecuta ẽ. ipsa
lux qua angelica mens formata est.
atq insua natura facta est: Non autem
alibi sequebatur ut fieret. & ideo non
uerbum dĩ facta est lux adhesitq creanti
luci lux creata. uidens illam & se in illa.
id est rationem qua facta est: Uidit etiam
se inse: id est distante quod factum est
abeo qui fecit: Et ideo cumplacusset
dõ factum. uidenti quia bonum . ẽ. et
diuisa esset lux a tenebris. & uocata
lux dies & tenebrae nox. facta ẽ. et ues¬
pera. quia necessaria erat & ista cogni¬
tio qua distingueretur acreatore crea¬
tura. aliter in seipsa cognita quam
in illo. atq indemane et aliud prȩcog¬
noscendum quod fuerit uerbo dĩ facien¬
dum prius in cognitione mentis ange¬

Expanded text:
factum, ac deinde in natura propria, factum, ac deinde in natura propria, ubi sequente uespera nosceretur. . Ac per hoc etiamsi nulla hic morarum temporalium sint interualla, praecessit tamen ratio condendae creaturae in uerbo dei, cum dixit: fiat lux, et secuta est ipsa lux, qua angelica mens formata est atque in sua natura facta est, non autem alibi sequebatur, ut fieret. et ideo non uerbum dei facta est lux adhaesitque creanti luci lux creata, uidens illam et se in illa, id est rationem, qua facta est. uidit etiam se in se, id est distante, quod factum est, ab eo, qui fecit. et ideo cum placuisset deo factum uidenti, quia bonum est, et diuisa esset lux a tenebris et uocata lux dies et tenebrae nox, facta\' est et uespera, quia necessaria erat et ista cognitio, qua distingueretur a creatore creatura aliter in se ipsa cognita quam in illo; atque inde mane et aliud praenoscendum, quod fuerat uerbo dei faciendum, prius in cognitione mentis ange
Abbreviated transcription (Latin):
feruentissimo studio rapitur. ut instant̃
acperseueranter haec agat quis ignorat:
Mens uero angelica pura caritate in herens
uerbodĩ. postea quam illo ordine creata
est ut precederet cetera: prius ea uidit
in uerbo dĩ facienda quam facta sunt:
acsic prius in eius fiebat cognitione
cumds̃ dicebat ut fierent: quam in sua
ꝓpria natura. quae itidem facta in eis
ipsis etiam cognouit. minore utiq
noticia. quae uespera dicta est: quam
noticiam sane precedebant quae fiebant.
quia precedit cognitionem quicquid
cognosci potest: Nisi enimprius sit quod
cognoscatur: cognosci non potest: Post
hoc. sieomodo sibi placeret. ut amplius
seipsa quam creatore suo delectaretur.
nonfieret mane. id est desua cognitione
in laudem creatoris assurgeret: Cum
uero factum est: faciendum erat aliud
et cognoscendum dõ dicente fiat. ut
prius itidem fieret incognitione mentis
angelicae. et posset rursus dici etsic est

Expanded text:
feruentissimo studio rapitur, ut instanter feruentissimo studio rapitur, ut instanter ac perseueranter haec agat. quis ignorat? mens uero angelica pura caritate inhaerens uerbo dei, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebant cognitione cum deus dicebat, ut fierent, quam in sua propria natura : quae itidem facta in eis ipsis etiam cognouit minore utique notitia, quae uespera dicta est. quam notitiam sane praecedebant quae fiebant, quia praecedit cognitionem quidquid cognosci potest; nisi enim prius sit, quod cognoscatur, cognosci non potest. post hoc si eo modo sibi placeret, ut amplius se ipsa quam creatore suo delectaretur, non fieret mane, id est non de sua cognitione in laudem creatoris adsurgeret. cum uero factum est, faciendum erat aliud et cognoscendum deo dicente: fiat, ut prius itidem fieret in cognitione mentis angelicae et posset rursus dici: et sic est
Abbreviated transcription (Latin):
isti cum oritur et occidit sol & in locũ suũ
redit ut rursus oriatur. sed scđm poten¬
tiam spitalem mentis angelirae cuncta
quae uoluerit simul noticia facillima
comprehendentem: Nec ideo tamen sine
ordine. quo apparet conexio preceden¬
tium sequentiumq causarum: Neq enĩ
cognitio fieri potest: nisi cognoscenda
precedant. quae item priora sunt inuer¬
bo. perquod facta sunt omĩa: quam in
his quae facta sunt omib: Mens itaq
humana. prius haec quae facta sunt ꝑ
sensus corporis experitur. eorumq no¬
ticiam ꝓ infirmitatis humanȩ modulo
capit. et deinde quaerit eorum causas.
siquomodo possit adeas peruenire prin¬
cipalit̾ atq in commutabiliter manentes
in uerbo dĩ. ac sic inuisibilia eius ꝑ eaque
facta sunt intellecta conspicere: Quod quan¬
ta tarditate ac difficultate agat. & quanta
temporis morit ꝓpter corpus corruptibi¬
le quod aggrauat animam. etiam quae

Expanded text:
isti, cum oritur et occidit sol et in locum suum isti, cum oritur et occidit sol et in locum suum redit, ut rursus oriatur, sed secundum potentiam spiritalem mentis angelicae cuncta quae uoluerit simul notitia facillima conprehendente? nec ideo tamen sine ordine, quo adparet conexio praecedentium sequentiumque causarum. neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenda praecedant: quae item priora sunt in uerbo, per quod facta sunt omnia, quam in his, quae facta sunt, omnibus. mens itaque humana prius haec, quae facta sunt, per sensus corporis experitur eorumque notitiam pro infirmitatis humanae modulo capit et deinde quaerit eorum causas, si quo modo possit ad eas peruenire, principaliter atque incommutabiliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere. quod quanta tarditate ac difficultate agat et quanta temporis mora propter corpus corruptibile, quod adgrauat animam, etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
eius peregrinatio suspirabat: Sed nun¬
quid siam nunc simul. ista omĩa gerit
atq habet angelica illa societas et unitas
diei quem primitus condidit ds̃. tunc etiã
cum haec conderentur simul haec habuit
nonne peromnes sex dies cum ea quae
persingulos dõ condere placuit conderen.¬
tur. primo haec accipiebat in uerbo dĩ.
ut in eius noticia primitꝰ
fierent cum dicebatur et sic ẽ. factum.
deinde cum facta essent in sua ꝓpria
natura qua sunt. dõq placuissent
quia bona sunt. tunc itidem ea cogno¬
cebat. alia quadam inferiore cognitione
quae nomine uesperae significata est.
ac deinde facta uespera fiebat mane:
cim de suo ds̃ opere laudaretur. & alterius
creaturae quȩ deinceps facienda erat.
ex di uerbo notitia priusquam fieret acci¬
peretur: nonergo tunc simul omĩa &
dies & uespera & mane: sed singillatim
per ordinem quem scriptura commemo¬
rat An etiam tunc simul omĩa. quia
non scđm temporum oras sicut fiuint dies

Expanded text:
ius peregrinatio suspirabat. Sed numius peregrinatio suspirabat. Sed numquid, si iam nunc simul ista omnia gerit atque habet angelica illa societas et unitas diei, quem primitus condidit deus, tunc etiam cum haec conderentur simul haec habuit? nonne per omnes sex dies, cum ea, quae per singulos deo condere placuit, conderentur, primo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notitia primitus fierent. cum dicebatur: et sic est factum, deinde, cum facta essent in sua propria natura, qua sunt, deoque placuissent, quia bona sunt, tunc ea itidem cognoscebat alia quadam inferiore cognitione, quae nomine uesperae significata est ac deinde facta uespera fiebat mane, cum de suo opere deus laudaretur et alterius creaturae, quae deinceps facienda erat, ex dei uerbo notitia, priusquam fieret, acciperetur? non ergo tunc simul omnia, et dies et uespera et mane, sed singillatim per ordinem, quem scriptura commemorat. An etiam tunc simul omnia, quoniam non secundum temporum moras, sicut fiunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sol. ẽ. et noctem ubi non est. & uesperã
unde discedit. & mane quo accedit simul
habere : sed nos plane interris haecomiã
simul habere nonpossumus. nec ideotam̃
istam terrenã conditionem. lucisq corpo¬
reae temporalem localemq circuitum.
illi patriat spiritͥali coaequare debemus.
ubi semꝑ est dies in contemplatione in com¬
mutabilis ueritatis. semper uespera in
cognitione in seipsa creaturae. semper
mane etiam ex hac cognitione in laude
creatoris quia nonibi abscessu lucis
superioris. sed inferioris cognitionis dis¬
tinctione fit uespera. nec mane tanquã
noctis ignoratiae scientia matutina suc¬
cedat : sed quod uesꝑtinam etiam cogni¬
tionem ingłam conditoris attollat:
Deniq et ille nocte nonnominata: uesꝑe
inquit et mane & meridie enarrabo
annuntiabo & exaudies uocem meam:
Hic fortasse ꝑtemporum uices. sed tamen
quantum puto significans. quid sine tem¬
porum uicibus ageretur in patria: cui¬

Expanded text:
ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, uespere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam, hic fortasse per temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans, quid sine temporum uicibus ageretur in patria, cu
Abbreviated transcription (Latin):
creaturarum in cominutabiliter in uerbi
dĩ in commutabili ueritate. ac deinde ip¬
sas creaturas. et tertio earum etiam in se
ipsis cognitionem adlaudem referre crea¬
toris : sed eorum mentem mirabili facili¬
tate haec omnia simul posse: Numquid
tamen dicet. aut siquisquam dixerit au¬
diendus est. illam caelestem in angelorum
milibus ciuitatem aut non contẽplari
creatoris aeternitatem. aut mutabilitatẽ
ignorare creaturae. aut exeius quoq in¬
feriore quadam cognitione non laudare
creatorem : simul hoc totum possint.
simul hoc totum faciant: possunt tam̃
etfaciunt: Simul ergo habent: et diem
et uesperam et manẽ: Neq enim ueren¬
dum est: neforte qui. ẽ. ido neus iam
illa sentire. ideo nonputet hoc ibi posse
fieri: quia in his diebus qui solis huius
circuitu ꝑ aguntur fieri non potest: Et
hoc quidem non potest: eisdem partibus
terrae: Uniuersum autem mundum.
quis nonuideat si attendere uelit. et diem

Expanded text:
creaturarum incommutabiliter in uerbi creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelorum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, si adtendere uelit, et diem,
Abbreviated transcription (Latin):
tione creatoris creatura despicitur. &
mane cum a cognitione creaturae in
laudem creatoris assurgitur: neq enĩ
et xp̃s sic dicitur lux: quomodo dicitur
lapis. sed illud ꝓprie: hoc utiq figura¬
te: Quis quis ergo non eam quam pro
nr̃o modulo uel indagare uel putare po¬
tumus. sed aliam requirit in illorum
dierum enumeratione sententiam: quȩ
non in prophetia figurate sed in hdc
creaturarum conditione ꝓprie meliusq
possit intelligi. quaerat: et diuinitus
adiutus inueniat: Fieri enim potest: ut
etiam ego aliam his diuinae scripturae
uerbis. congruentiorem fortasiis inueniã:
N eq enim hanc ita confirmo. ut aliam
quae prȩponenda sit inueniri nonposse
contendam: sicut confirmo requiemdĩ.
scripturam scãm nonquasi post lassitudinẽ
uel curae molestiam. nobis insinuare
uoluisse: Quam obrem potest aliquis
fortasse mecum disputando certare :
utdicat sublimium caelorum angelos
non alternatim contueri. primo rationes

Expanded text:
tione creatoris creatura despicitur, et tione creatoris creatura despicitur, et mane, cum a cognitione creaturae in laudem creatoris adsurgitur? neque enim et Christus sic dicitur lux, quomodo dicitur lapis, sed illud proprie, hoc utique figurate. quisquis ergo non eam, quam pro nostro modulo uel indagare uel putare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intellegi, quaerat et diuinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis inueniam. neque enim hanc ita confirmo, ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut confirmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse. Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes
Abbreviated transcription (Latin):
non eos illis similes. sed multum impares
minime dubitemus : Nec quisquam
arbitretur illud quod dixi deluce spĩtali
et decondito spĩtali & angelica creatura.
et decontemplatione quam habet inuer¬
bo dĩ. & decognitione qua inseipsa crea¬
tura cognoscitur: eiusq relatione adlau¬
dem incommutabilis ueritatis. ubi prius
ratio uidebatur rei faciendae quae cog¬
nita ẽ facta: non iam proprie sed quasi
sigurate atq allegorice conuenire ad
intelligendum diem et uesperam & ma¬
ne : sed aliter quidem quam in hac con¬
suetudine cotidianȩ lucis huius et cor¬
poralis. non tamen tanquam hic ꝓprie.
ibi figurate: Ubi enim melior et cercior
lux: ibi uerior etiam dies: Cur ergo non
& uerior uespera. et uerius mane : nam
si mnistis diebus habet quandam declina¬
tionem suam lux in occasum quã uesꝑe
nomine nuncupamus. et ad ortum iterũ
reditum quod mane dicimus. cur & illic
uesꝑam nondicamus. cum a contempla¬

Expanded text:
non eos illis similes, sed multum inpares non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figurate atque allegorice conuenire ad intellegendum diem et uesperam et mane, sed aliter quidem, quam in hac consuetudine cotidianae lucis huius et corporalis, non tamen tamquam hic proprie, ibi figurate; ubi enim melior et certior lux, ibi uerior etiam dies . cur ergo non et uerior uespera et uerius mane? nam si in istis diebus habet quandam declinationem suam lux in occasum, quam uesperae nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus, cur et illic uesperam non dicamus, cum a contempla
Abbreviated transcription (Latin):
ut longe aliter accipiendus sit dies & nor
interquȩ duo diuisit ds̃. & aliter iste dies
et nox: interquae dixit ut diuidant lumi¬
naria quae creauit. cum ait. et diuidant
inter diem et noctem: Tunc enim hunc
diem condidit cum condidit solem: cuius
presentia eundem exhibet diem: Ille
autem dies primitus conditus. iamtridiũ
per egerat: cum haec luminaria illius diei
quarta repetitione creata sunt: Qua prop¬
ter quod illum diem uel illos dies qui
cius repetitione numerati sunt in hac
nr̃a mortalitate terrena experiri ac
sentire non possumus. & siquid ad eos
intelligendos conari possumus. non debe¬
mus temerariam pretipitare sententiam.
tanquam dehis aliud sentiri congruen¬
tius ꝓbabiliusq non possit: istos
septem dies qui ꝓillis agunt ebdoma-¬
dam. cuius cursu et recursũ tempora
rapiuntur. in qua dies unus est asolis.
ortu usq inortum circuitus. sic illorum
uicem quandam ex hibere credamus: ut

Expanded text:
ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noctem. tunc enim diem hunc condidit, cum condidit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diei quarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies, qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
septimum pullam. ẽẽ. creaturam: Sed dies
ille quemfecit ds̃. ꝑ opera eius ipse repecitur.
non circuitu corporali. sed cognitione sp̃i¬
tali. cum illa beata societas angelorum.
& primitus contemplatur in uerbo dĩ
quod dicit ds̃ fiat. atq ideo prius in eius
cognitione fit cumdicitur: etsic ẽ. factum.
& postea remipsam factam in ea ipsa cog¬
noscit. quod significatur facta uespera.
& eam deinde cognitionem rei factat
adillius ueritatis laudem refert: ubi
rationem uiderat faciendae. quod signi¬
ficatur facto mane: ac sic ꝑomnes illos
dies unus est dies: non istorum dierum
consuetudine intelligendus quos uidemꝰ
solis circuitu determinari atq numerari:
sed alio quod ammodo. aquo & illi tres dies
qui ante conditionem istorum luminariũ
commemorati sunt. alieni esse ñ possum:
Is enim modus nonusq addiem quartum
ut inde iamistos usitatos cogitaremus.
sed usq ad sextum septimuiq ꝑductus . ẽ.

Expanded text:
septimum nullam esse creaturam; sed dies septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cognitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum dierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est,
Abbreviated transcription (Latin):
aeternas rationes quibus creataẽ. con¬
templantur. eaq concordissima contem¬
platione sunt unus dies quem fecit dñs.
cui coniungetur aeccła ex hac peregri¬
natione liberata : ut & nos exultemus
& iocundemur in eo: huius ergo diei
cuuis et uespera et mane scđm supra
dictam rationem accipi potest. sexta
repetitione. consummata. ẽ. uniuersa
creatura. factumq est mane quo finire¬
tur sextus dies. & unde inciperet septi¬
mus uesperam non habiturus. quia
dĩ requies non ẽ. creatura. quae cum
perdies cȩteros conderetur: aliter in
seipsa facta cognoscebatur. quam in illo
incuius ueritate facienda uidebatur :
cuius cognitionis quasi decolor species.
uesperam faciebat: Non itaq iam for¬
ma ipsius operis dies. & terminus ues¬
pera : et alterius operis initiũ mane.
in hac rerum conditarum narratione
debet intelligi: ne cogamur contra
scripturam dicere p̃ter sex dies conditã
diei septimi creaturam. aut ipsum diem

Expanded text:
aeternas rationes, quibus creata est, conaeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt unus dies, quem fecit dominus, cui coniungetur et ecclesia ex hac peregrinatione liberata, ut et nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum supra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognoscebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et alterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debet intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi creaturam, aut ipsum diem
Abbreviated transcription (Latin):
stando: dies est: Nam siuel ad seipsam
natura angelica conuerteretur. seq
amplius delectaretur quam illum cuiꝰ
participatione beata est: intumescens
superbia caderet. sicut diabolus. de quo
suo loco loquendum est: cum de serpente
hominis seductore sermo debitus flagi¬
tabitur: Quia ergo angeli creaturam
in eaipsa creatura sic sciunt. ut ei sci¬
entiae electione acdilectioᷠ pͣponant.
quod eam sciuint inueritate ꝑquam
facta sunt omĩa. participes eius effecti.
ideo peromnes sex dies non nominatur
Enox. sed post uesperam et mane dies
unus. item post uesperam & mane
dies scds. deinde post uesperam et¬
mane dies tertius. acsic usq inmane
sextidiei. unde incipit septunus quietis
dĩ. quamuis cum suis noctibus : dies
tamen non noctes narrantur: Tunc enĩ
nox addiem pertinet non dies ad noctẽ.
cum sublimes & scĩ angeli. id quod crea¬
turam in ipsa creatura nouerunt refer̃
adillius honorem & amorem: inquo

Expanded text:
stando dies est. nam si uel ad se ipsam stando dies est. nam si uel ad se ipsam natura angelica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, ut ei scientiae electione ac dilectione praeponant, quod eam sciunt in ueritate, per quam facta sunt omnia, participes eius effecti, ideo per omnes sex dies non nominatur nox, sed post uesperam et mane dies unus, item post uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam etmane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
filio sicut patri aequalis est ꝑfruantur.
inquibus prima omnium creata est
sapientia: ꝓculdubio uniuersã crea¬
turam in qua ipsi sunt principaliter
conditi. in ipso uerbo dĩ prius nouer̃.
in quo sunt omniũ etiam quae tempo¬
raliter facta sunt aeternȩ rationes.
tanquam in eo perquod facta sunt
omiã.: Acdeinde impsa ereatura. quã
sic nouer̃. tanquam infra despicientes.
eam referentes adillius laudem. incuiꝰ
Nincommutabili ueritate rationes scđm
quas facta est principaliter uident:
Ibi ergo tanquam ꝑdiem. unde et concor¬
dissimit unitas eorum eiusdem uerita¬
tis participatione dies.ẽ. primitus crea¬
tus: hic autem tanquam ꝑuesperam:
Sed continuo fit mane. quod in omnib
sex diebus animaduerti potest: quia
non remanet angelica scientia ineo
quod creatum est. quin hoc continuo
referat adeius laudem atq claritatem.
in quo id nonfactum esse sed faciendum
fuisse cognoscitur: Inqua ueritate

Expanded text:
filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in ipso uerbo dei prius nouerunt, in quo sunt omnium, etiam quae temporaliter facta sunt, aeternae rationes, tamquam in eo, per quod facta sunt omnia, ac deinde in ipsa creatura, quam sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam per diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; sed continuo fit mane — quod in omnibus sex diebus animaduerti potest — quia non remanet angelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eius comparatione nomincongrue
dicatur dies: sicut ipsa uita fidelium
quae in hac carne atq in hoc scło dicitur.
incomparatione uitae infidelis atq im¬
piȩ. non inrationabiliter lux et dies ap¬
pellatur. dicente apostolo: ł uistis ali
quando tenebrae: nunc autẽ lux indño:
Etillud: Abiciamus opera tenebrarum.
& induamus nos arma lucis: sicut indie
honeste ambulemus : qui tamen dies.
nisi rursus in comparatione illius diei
quo ęquales angelis facti uidebimus dm̃
sicuti est. ipse quoq nox esset: non hic
ꝓphetiae lucerna indigeremus: Unde
apostolus petrus dicit: habemus cerci¬
orem ꝓpheticum sermonem. cui bene
facituis intendentes. sicut lucernae in obs¬
curo loco : donec dies lucescat. etlucifer
onatur in cordibus uris: Qua ꝓpter
cum scĩ angeli quibus post resurtectionẽ
co aequabimur. siuiam quod nobis xp̃s
factus est usq infinem tenuerimus. sc̃per
uideant faciem dĩ. uerboq eius unigenito

Expanded text:
ut in eius conparatione non incongrue ut in eius conparatione non incongrue dicatur dies. sicut ipsa uita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestris. Quapropter, cum sancti angeli, quibus post resurrectionem coaequabimur, si uiam — quod nobis Christus factus est usque in finem tenuerimus, semper uideant faciem dei uerboque eius unigenito