comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orum impiam uanitaten. iam tuorũ
pericula experta: & liberationẽ
conuinctam: Ille me quondam de
gremio tuo: error excusserat:
Expertus fugi: quod experiri non
debui: Scd̃abi prosterut ctum
pericula mea: cui nunc seruit liberatio
mea. Quia nisi mihi uerus & uerax
sponsus tuus decuius latere facta es.
inuero sanguine suo remissionẽ pec¬
catorum posuis sec: absorbuisset me
uorago fallaciȩ. & terrã factum. serpens
in reparabiliter deuorassec : Noli de¬
cipi nomine ueritatis ÷ Hanc sola tu
habes & in lacte tuo. & in pane tuo:
h& c autem tantum nomen eius est:
ipsa non est: Itintuis quidem grandi¬
bus secura es ⁊Sed appello inte par¬
uulos tuos. fr̃s. filios. dominos meos.
quos uel tanquam oua sollicitis alis
foues. uel tanquam infantes lacte
nutris: sine corruptione fecunda.
uirgo mater : Hos inte appello tene¬
ros fȩtus tuos. ne garrula curiosi¬
tate seducantur abste. sed pocius
a nathement siquis eis euangłiziue¬

Expanded text:
orum inpiam uanitatem iam tuorum orum inpiam uanitatem iam tuorum periculo expertam et liberatione conuictam. ille me quondam de gremio tuo error excusserat; expertus fugi, quod experiri non debui. sed tibi profecerint etiam pericula mea, cui nunc seruit liberatio mea, quia nisi mihi uerus et uerax sponsus tuus, de cuius latere facta es, in uero sanguine suo remissionem peccatorum posuisset, absorbuisset me uorago fallaciae et terram factum serpens inreparabiliter deuorasset. noli decipi nomine ueritatis; hanc sola tu habes, et in lacte tuo et in pane tuo; in hac autem tantum nomen eius est, ipsa non est. et in tuis quidem grandibus secura es; sed appello in te paruulos tuos. fratres, filios, dominos meos, quos uel tamquam oua sollicitis alis foues uel tamquam infantes lacte nutris, sine corruptione fecunda uirgo mater. hos in te appello teneros fetus tuos, ne garrula curiositate seducantur abs te, sed potius anathement, si quis eis euangelizaue
Abbreviated transcription (Latin):
se iactare non dubitat: In quo aduersꝰ
scaẽ aeccłae uere casta menbra quid
ꝓficit. nisi ut ueniat inmentem aduer¬
sus tales apostolica illa ammonitio.
aptaui uos uni uiro uirginem castam.
exibere xpõ Timeo autem ne sicut
serpens euam seduxit astutia sua:
sic & urae mentes cor rumpantur
acastitate quae est in xp̃o: Quid enim
agunt isti euangelizantes nobis p̃ter
quod accepimus. nisi ut nos acastitate
corrumpant quam xp̃o seruamus.
quando legemdi culpant nomine
uetustatis. & errorem suum laudant
nomine nouitatis.: quasi omĩs uetus.¬
tas fugienda sit. aut omĩs nouitas
appetenda: cum & mandatum uetus
in laude ponat apostolus iohannes.
& ꝓfanas uerborum nouitates euitari
iubeat apłs paulus : Ne ergo uera.
sponsa ueri xp̃i aeccła catholica allo¬
quor. & ego te ꝓmodulo meo qualis¬
cumiq filius & seruus tuus: positus
inte dispensare cibaria co seruis
meis: Caue semper ut caues maniche¬

Expanded text:
se iactare non dubitat: in quo aduersus se iactare non dubitat: in quo aduersus sanctae ecclesiae uere casta membra quid proficit, nisi ut ueniat in mentem aduersus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et mandatum uetus in laude ponat apostolus Iohannes et profanas uerborum nouitates euitari iubeat apostolus Paulus? te ergo, uera sponsa ueri Christi ecclesia catholica, adloquar et ego te pro modulo meo, qualiscumque filius et seruus tuus positus in te dispensare cibaria conseruis meis: caue semper, ut caues, Manichae
Abbreviated transcription (Latin):
das putauerit. ut & propter felicitatem
terrenã. & ꝓpt̃ regnum caclorum dõ
seruiat: haec illam noncapit: It cum
haec aliqua tribulatione fuerit ꝑtur¬
baca. deficiens homo amittet etiam illa÷
Inde est & illud. nemo potest duobus do¬
minis seruire: Quod exposuit dicens.
non potestis dõ seruire & mammone:
Uetus autem testamentum recte incelli¬
gentibus: ꝓphetia est noui testamenti⁊
I taq. & in illo primo populo scĩ patriar¬
chae & propheta. qui intelligebant quod
agebant. uel quod per eos agebatur.
in nouo testamento habebant iamspẽ
labatux. iam tamen figurabatur:
A. duetus autem illi ꝑtinebant. qui non
illic amplius quam promissa tempo¬
ralia cogitata concupiscebanc: in quib
aeterna figurata & prophetata non in¬
telligebant: Sed haec iam satis suꝑq
prioribus responsionib nr̃is dicta sunt:
Illa uero est mirabilis impudentia: cũ
manicheoium sacrilega & in munda
societas. etiam castam sponsam xp̃ĩ

Expanded text:
das putauerit, ut et propter felicitatem das putauerit, ut et propter felicitatem terrenam et propter regnum caelorum deo seruiat, haec illam non capit, et cum haec aliqua tribulatione fuerit perturbata, deficiens homo amittet etiam illam. inde est et illud: nemo potest duobus dominis seruire, quod exposuit dicens: non potestis deo seruire et mammonae. uetus autem testamentum recte intellegentibus prophetia est noui testamenti. itaque et in illo primo populo sancti patriarchae et prophetae, qui intellegebant, quod agebant uel quod per eos agebatur, in nouo teslabatur, jam tamen figurabatur. Ad Vetus autem illi pertinebant, qui non illic amplius quam promissa temporalia cogitata concupiscebant, in quibus aeterna figurata et prophetata non intellegebant. sed haec iam satis superque prioribus responsionibus nostris dicta. Illa uero est mirabilis inpudentia, cum Manichaeorum sacrilega et inmunda societas etiam castam sponsam Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sed corrumpendum: Vide si non qđ
ait apostolus. paulus seruus xp̃i iħu
uocatus apostolus. segregatus in euan¬
głm dĩ. exmelle nouo est: Illud autẽ
quod sequitur. quod ante promiserat
ꝑ prophetas suos inscripturis scĩs defi¬
lio suo. qui factus est ei ex semine dauid
scđ̾m carnem: ex accto uetere est: Quis
hoc audire sustineret. nisi nos conso¬
laretur idem dicens. oporite & hereses
.ẽe. ut probati manifesti fiant in uobis
S ed quid opus est eatdem iam superius
sacis dicitt repeͣre. Iam pannum
nouum & uestimentum uetus. &
uinum nouum & utres ueteres. non
duo testamenta significare. sed duas
uitas & spes duas: adduo uͦ
testamenta intelligenda: illã datã. ẽẽ.
adño similitudinẽ: P ropterea scriba
eruditus in regno dĩ. similis .ẽ. patri-¬
familias: ꝓferenti de thesauro suo noua
& uetera q ł x his quae ante diximus recor¬
decur qui potuerit.: uel retenseat qui
uoluerit: Duas enim spes siquis haben¬

Expanded text:
sed corrumpendum. uides enim, quod sed corrumpendum. uides enim, quod ait apostolus Paulus: seruus Christi Iesu, uocatus apostolus, segregatus in euangelium dei, ex melle nouo est; illud autem quod sequitur: quod ante promiserat per prophetas suos in scripturis sanctis de filio suo, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, ex aceto uetere. quis hoc sustineret audire, nisi nos consolaretur idem dicens: oportet qu haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis? sed quid opus est eadem iam superius satis dicta repetere? nam pannum nouum et uestimentum uetus et uinum nouum et utres ueteres non duo testamenta significare, sed duas uitas et spes duas, ad duo uero testamenta intellegenda illam datam esse a domino similitudinem: propterea scriba eruditus in regno dei similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera, ex his, quae ante diximus recordetur, qui potuerit, uel certe recenseat, qui uoluerit. duas enim spes si quis haben
Abbreviated transcription (Latin):
non ante repudiantes. & imortuis
quodimmodo ponentes legis auctorẽ:
tum demũ se copulauerint xpõ: qđ
dictum adeos precipue spectat. qui
crediderint ex iudȩis. uidelicet ut
ipsi sint primȩ superstitionis obliti
Nobis uero in hoc quid opus est uel
precepto quibus exgentilitate conuer¬
si ad xp̃m. hebrȩorum ds̃ non mur¬
tuus debet uideri. sed nec natus: sane
uideo si credat. Idoneus debet uideri
defunctus: gentili uero idolum. &
unicuiq quod est ueneratus ante cog¬
nitum xp̃m Nam si post idolatriȩ
diuortia: hebrȩorum quis dm̃ & xp̃m
pariter colat: nihil ille adetriti qui
dem pudoris femina discrepauit.
quae post unties. grariti obitum duo¬
bus nupserit:
AUGUSTINUS RESEOUDIT
udite hiec quorum corda possi¬
ilet xp̃c. & uidete si toltratis:
nisi quia ipse .e. ur̃a pacientia:
Faustus nouo melle plenus. respuit ace¬
tum uetus. & paulus accto uetere ple¬
nus. effudit dimidium: quo caperet
in fusum mel nouum. non seruandum

Expanded text:
non ante repudiantes et in mortuis non ante repudiantes et in mortuis quodam modo ponentes legis auctorem tum demum se copulauerint Christo. quod dictum ad eos praecipue spectat, qui crediderint ex Iudaeis, uidelicet ut ipsi sint primae superstitionis obliti. nobis uero in hoc quid opus est uel praecepto, quibus ex gentilitate conuersis ad Christum Hebraeorum deus non mortuus debet uideri, sed nec natus? sane Iudaeo, si credat, Adoneus debet uideri defunctus, gentili uero idolum, et unicuique quod est ueneratus ante cognitum Christum. nam si post idolatriae diuortia Hebraeorum quis deum et Christum pariter colat, nihil ille quidem detriti pudoris a femina discrepauit, quae post unius mariti obitum duobus nupserit. AUGUSTINUS respondit: Audite haec, quorum corda possidet Christus, et uidete, si toleratis, nisi quia ipse est uestra patientia. Faustus nouo melle plenus respuit acetum uetus et Paulus aceto uetere plenus effudit dimidium, quo caperet infusum mel nouum, non seruandum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba reruice: seduos quidem ꝑgite
agere ut cepistis. Rudem pannum
ueteri uestunento commictite: Duob
x piaram deni hiedem. ipps centurum
noum uinum uternosis utribus credit
Nobis soli xp̃o seruire ꝑmittite: eius
tantũ in morcali dote toncen tis. &
imitantibus apostolum qui dicit. suf¬¬
ficientia nr̃a exdõ est: qui nos idoneos
pro bauit ministros noui testamenti:
hebrȩorum di & nr̃a ad modum diuersa
conditio est: quia nec ipse quae promit¬
tit implere potest. & nos ea fastidimus
accipere: Superbos nos aduersus blan¬
dicias eius: xp̃i liberalitas fecit: Ac ne
in congrue me haec comparasse ex isti¬
mes: paulus innos hanc conuigalis
disciplinae similitudinẽ. prior contu¬
lit dicens: Quae sub uiro. ẽ. mulier:
Ergo uiuente uiro: uocabitur adultera¬
inquit. si iuncta fuerit alteri uiro:
Quod si mortuus fuerit uir cius: non
erit adultera alii coniunctaꝰ Per
haec ostendens mȩchari eos spũ: qui

Expanded text:
superba ceruice? sed uos quidem pergite superba ceruice? sed uos quidem pergite agere, ut coepistis, rudem pannum ueteri uestimento committite, nonum hristianam denique fidem Hippocentaurumnum uinum ueternosis utribus creditenobis soli Christo seruire permittite, eius tantum inmortali dote contentis et imitantibus apostolum, qui dicit: sufficientia nostra ex deo est, qui nos idoneos probauit ministros noui testamenti. Hebraeorum dei et nostra admodum di-  uersa condicio est, quia nec ipse, quae promittit, inplere potest et nos ea fastidimus accipere. superbos nos aduersus blanditias eius Christi liberalitas fecit. ac ne incongrue me haec conparasse existimes, Paulus in nos hanc coniugalis disciplinae similitudinem prior contulit dicens: quae sub uiro est mulier ergo uiuente uiro uocabitur, inquit, adultera, si iuncta fuerit alteri uiro; quodsi mortuus fuerit uir eius, non erit adultera alii coniuncta, per haec ostendens spiritu moechari eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
si sui non accipit litteras: Urã sanȩ
aeccła usurpa testamentum uetus:
quae ut laseuia uirgo immemor
pudoris. alieni uiri & muneribus
gaudet & litteris: Amator deniq
ille ur̃ & pudoris corruptor hebreorũ
as̃: dipticeo lapideo suo. aurum uobis
promitat & argentum: uentris satur¬
tatem. & terrã chananeorum: hi uos
delectauer̃ tam sordidi quęstus. ut libeat
peccare post.xp̃m: ut sicis ingrati tam
inmensis dotibus eius : Haec uos illi¬
ciunt. ut in hebrȩorum depercatis dõ:
post nuptias xp̃o: Discite ergo iam
nunc etiam falli uos &e decipi: falsis
promissionibus eius ÷ Paupere: egenꝰ
est: Neca quidem prestare pocest. quȩ
promittit: Nam si suae proprie con¬
uigi. dico autem sinagogae: nihil horũ
prestiat quae pollicetur. & quidẽ morẽ
gerenti sibi per omĩa. & seruienti sum¬
missi usquam ancilla: uobis prestare
quid pocerit alienis abse. & mandoc¬
torum suorum detrectantibus iugũ

Expanded text:
si sui non accipit litteras. uestra sane si sui non accipit litteras. uestra sane ecclesia usurpet testamentum uetus. quae ut lasciua uirgo inmemor pudoris alieni uiri et muneribus gaudet et litteris. amator denique ille uester et pudoris corruptor Hebraeorum deus diptychio lapideo suo aurum uobis promittit et argentum, uentris saturitatem et terram Chananaeorum. hi uos delectauerunt tam sordidi quaestus, ut libeat peccare post Christum, ut sitis ingrati tam inmensis dotibus eius. haec uos inliciunt, ut in Hebraeorum depereatis deo post nuptias Christi. discite ergo iam nunc etiam falli uos et decipi falsis promissionibus eius. pauper est, egenus est, ne ea quidem praestare potest, quae promittit: nam si suae propriae coniugi, dico autem synagogae, nihil horum praestat, quae pollicetur. et quidem morem gerenti sibi per omnia et seruienti summissius quam ancilla, uobis praestare quid poterit alienis ab se et mandatorum suorum detrectantibus iugum
Abbreviated transcription (Latin):
uetasi t quia & ome uas plenuni gꝑ¬
fusa non recipit sed effundit. Oste¬
macus satur. reicit ingestess Pro.¬
inde & iudȩi expreoccupatione
moyseos: testamento ueteri saciati
respuerunt nouum. & nos ex xp̃i
preuentione: nouo referti. respuimꝰ
uetus : Vos ideo utrumq accipitis.
quia in neutro estis pleni sed semi:
Alterumq ex altero. iuobis non tam
repletur quam corrumpitur: quia
& sema uasa nunquam dedissimili
implentur materia. sed deeadem ac
sibi simili: ut uin uino. & mellis
melle: & aceti aceto: Quibus si dissi¬
milia & non sui generis suꝑ fundas.
ut melli fel: & aquam uino. & aceto
garos: non repletio uocabitur haec.
sed ad ulterium: Hoc ergo causȩ
est: unde nos parum accipimus cesta¬
mentum uetus & quia aeccła nr̃a
sponsa sit xpi. pauperior quidem ei
nupta sed diuiti: contenta sit bonis
mariti sui humilium amatorum¬
dedignatur opes: Sordent ei testamti
ueteris : & eius auctoris mimera: łamȩqi
suae custos diligentissima: nisi spon¬

Expanded text:
etus? Quia et omne vas plenum superfusa non recipit, sed effundit: et stomachus satur rejicit ingesta. Proinde et Judaei ex praeoccupatione Moyseos Testamento Veteri satiati, respuerunt Novum: et nos ex Christi praeventione Novo referti, respuimus Vetus. Vos ideo utrumque accipitis, quia in neutro estis pleni, sed semi: alterumque ex altero in vobis non tam repletur, quam corrumpitur; quia et sema vasa nunquam de dissimili implentur materia, sed de eadem ac sibi simili, ut vini vino, mellis melle, et aceti aceto: quibus si dissimilia et non sui generis superfundas, ut melli fel, et aquam vino, et aceto garos: non repletio vocabitur haec, sed aduest, unde nos parum accipimus testamentum uetus. et quia ecclesia nostra, sponsa Christi, pauperior quidem ei nupta. sed diuiti, contenta sit bonis mariti sui, humilium amatodedignatur opes, sordent ei testamenti ueteris et eius auctoris munera famaeque suae custos diligentissima nisi spon
Abbreviated transcription (Latin):
semen inisrł: siue tunc cum popło
scđm carnem ꝓpagando. etiam carna¬
lis prolis operatio in conuigali casti¬
tate. ad officium ciuium pertine¬
bat. siue nunc ne quisquam sp̃ualit̃
natus putet sibi debere sufficere.
ne inste domnicis lucris quibus
quisq pro modulo suo predicando
xp̃m debet generare xp̃ianos: lta illa
diuina sententia. tempora utriusq
testamenci mira breuitate complec¬
titur: maledictus omis qui nonsus¬
citauerit semen in isrł¬

Expanded text:
semen in Israhel, siue tunc, cum populo semen in Israhel, siue tunc, cum populo secundum carnem propagando etiam carnalis prolis operatio in coniugali castitate ad officium ciuicum pertinebat, siue nunc, ne quisquam spiritaliter natus putet sibi debere sufficere. nec instet dominicis lucris, quibus quisque pro modulo suo praedicando Christum debet generare christianos. ita illa diuina sententia tempora utriusque testamenti mira breuitate complectitur: maledictus omnis, qui non suscitauerit semen in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
dictum xpm̃: fatemini uos horrere
Anicularis maledictio. sed diabolica
simulatio: qui morte corporis xp̃i.
animae urae morte noncreditis:
Quam tamen mortẽ xp̃i. non ueram
sed simulatã suadetis: quasi non au¬
deatis ꝑ nomen xp̃ianum homines
fallere. nisi ipsum xp̃m magistrum
fallaciȩ facietis : Nuõd autem inuidus
continentię uel uirginitati fausto uisꝰ
est. quia dixit. maledictus omĩs qui
non suscitiuerit semen inisrł: legant
isuam clamantẽ : Haec dicit dns spa¬
dombus omnibus. q̃ui obseruauerint
precepta mea. et elegerint quae ego
uolo. & custodierint testamentum
meum: dabo illis indomomea & in
muro meo locum nominatum. meli¬
orem filiorum & filiarum. Nomen
accernum dabo illis. & non de erit
illis: Aut si contrarium putant isaiã
moysi: hic eis placeat si ille displicet:
Non est parum aduersus istos: Nobis
enim sufficit scire unum dm̃ locu¬
tum. & ꝑ moysen & ꝑisaiam. & male¬
dictum. eẽ. omnẽ qui non suscitauerit

Expanded text:
dictum Christum, fatemini uos horrere dictum Christum, fatemini uos horrere anicularis maledictio, sed diabolica simulatio, qui mortem corporis Christi animae uestrae morte non creditis. quam tamen mortem Christi non ueram, sed simulatam suadetis. quasi non audeatis per nomen christianum homines fallere, nisi ipsum Christum magistrum fallaciae faciatis. Quod autem inuidus continentiae uel uirginitati Fausto uisus est, quia dixit: maledictus omnis, qui non suscitauerit semen in Israhel, legant Esaiam clamantem: haec dicit dominus spadonibupraecepta mea, et elegerint quae ego volo, et custodierint testamentum meum; dabo illis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem filiorum et filiarum: nomen aeternum dabo illis, et non deerit illis . Aut si contrarium putant Isaiam Moysi, hic eis placeat, si ille displicet; non est parum adversus istos. Nobis enim sufficit scire unum Deum locutum et per Moysen et per Esaiam. et maledictum esse omnem, qui non suscitauerit
Abbreviated transcription (Latin):
corpus in resurrectione liberabitur:
deuitandum autem maledictum in ani¬
mae morte. ne cum suo corpore in
aterno igne dampnetur : Hanc enim
questionem: nobis dñs soluit dicens
Holite timere cos qui corpus occidunt.
animã autem non possunt occidere.
sed eum timete qui habet potestatem
& animã &e corpus occidere ingehenna
ignis : Tanquam diceret . Holite timere
maledictum corporalis mortis quod
temporaliter soluitur: sed tunete male¬
dictũ sp̃ualis mortis. ꝑ quod anima
in aeternum cum suo corpore crucia¬
tur : Icce non .ẽ. a nicularis maledic¬
tio. sed prophetica predictio. maledic¬
tus omĩs qui pendet in ligno  Sic enĩ
demorte mortem: depeccato peccatu:
Sic ergo non blasphemauit moyses di¬
cendo. maledictus omis quipendet in
ligno: quomodo nonblas phemau er̃
apostoli dicendo. mortuus . ẽ : & uetꝰ
homo nr̃ confixus est cruci cum illo
peccatum ꝓ nobis fecit. & multa huiꝰ¬
modi: Uos autem cum horretis male¬

Expanded text:
corpus in resurrectione liberabitur: corpus in resurrectione liberabitur: devitandum autem maledictum in animae morte, ne cum suo corpore in aeterno igne damnetur. Hanc enim quaestionem nobis Dominus solvit, dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere: sed eum timete qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehennam ignis . Tanquam diceret, Nolite timere maledictum corporalis mortis, quod temporaliter solvitur: sed timete maledictum spiritualis mortis, per quod anima in aeternum cum suo corpore cruciatur. Ecce non est anicularis maledictio, sed prophetica praedictio, Maledictus omnis qui pendet in ligno. Sic enim ade morte mortem, de peccato peccatum. Sic ergo non blasphemavit Moyses dicendo, Maledictus omnis qui pendet in ligno: quomodo non blasphemaverunt Apostoli dicendo, Mortuus est ; et, Vetus homo noster confixus est cruci cum illo peccatum pro nobis fecit et multa huiusmodi. uos autem cum horretis male
Abbreviated transcription (Latin):
& bicipitem laqueum: Eoce faciamus
aliquem armatum regia pocestate
comminari homini xp̃iano. ut si solẽ
adorare noluerit: suspendatur in lig¬
no ⁊Si declinauero inquis maledic¬
tum quod lex prompsit insoleͥ ad¬
oratorem: incidam in illud quod eadẽ
lex prompsit in eum qui pependerit
in ligno: lta uero turbaberis. sedtu.
immo nec tu. qui & nullo cogente
adoras solem⁊ At uero xp̃ianus ędifi¬
catus supra fundamentu apostolorum
& ꝓphetarum : actendit singulas caulas.
a singula maledicta: Uidet unum
ꝑtinere adcorpus m ortale quod lig¬
no suspenditur: alterum ad animã.
quo sol adoritur: Et si enim corpus
inclinatur in adorando: aninus
tamen aut colit quod adorat. aut
fingit: Utrumq autẽ ꝑniciosum est:
Qua propter qm̃ maledictum in utroq
mors meriut. sicut mors .ẽ. cor poris
in ligno pendere.: ita mors animi est sole
adorare : łligendum.e. igitur maledictũ
in corporis morte. quo maledicto & ipsum

Expanded text:
et bicipitem laqueum. ecce faciamus et bicipitem laqueum. ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. si declinauero, inquis, maledictum, quod lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud, quod eadem lex prompsit in eum, qui pependerit in ligno. ita uero turbaberis; sed tu. immo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem. at uero christianus aedificatus supra fundamentum apostolorum et prophetarum adtendit singulas causas et singula maledicta, uidet unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno susquo sol adoratur. Etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit quod adorat, aut fingit; utrumque autem perniciosum est. Quapropter quoniam maledictum in utroque mors meruit, sicut mors est corporis in ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. Eligendum est igitur maledictum in corporis morte, quo maledicto et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ac lunam: Si ergo inquit subgencili
positus rege solem cogar adorare. & cũ
restitero maledictum hoc metuens iu¬
bear crucifigi. in aliud eius incurrã
maledictum : quod aduersus eum de¬
prompsit qui pend& in ligno: Vos qui¬
dem nullus rex gentilis cogit adorare
solem: quod nec ipse sol cogeret si in
terra regnaret. quia nec nunc auobis
hoc uult fieri: Sed sicut creator ipse
impios blas phematores suos usq
adiudicium sustinet: sic & ipsa cęles¬
tia tolerant uanos ad oratores suos
usq ad iudicium creatoris sui Tam̃
mementote xpianum regem non
posse cogere: ut sol adoretur: Degen¬
tili enim rege exemplum faustus pro¬
posuit: sciens profecto ad gentiles per¬
tinere. quod facitis cumsolem adoratis:
Non est hoc ergo xp̃ianum : Sed ubiq
iam perdix nomen xp̃ĩ ponit: ut con¬
greget quae non peperit: Uidete tam̃
quam facile respondeat ueritas: & sana
doctrina quam facile disrumpat hunc
uiae questionis tanquam in euitabilẽ

Expanded text:
ac lunam. Si ergo, inquit, sub gentili ac lunam. Si ergo, inquit, sub gentili positus rege, solem cogar adorare, et cum restitero, maledictum hoc metuens, jubear crucifigi, in aliud ejus incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit. qui pendet in ligno. uos quidem nullus rex gentilis cogit adorare solem. quod nec ipse sol cogeret, si in terra regnaret, quia nec nunc a uobis hoc uult fieri; sed sicut creator ipse inpios blasphematores suos usque ad iudicium sustinet, sic et ipsa caelestia tolerant uanos adoratores suos usque ad iudicium creatoris sui. tamen mementote christianum regem non posse cogere, ut sol adoretur. de gentili enim rege exemplum Faustus proposuit sciens profecto ad gentiles pertinere, quod facitis, cum solem adoratis. non est hoc ergo christianum; sed ubique iam . perdix nomen Christi ponit, ut congreget, quae non peperit. uidete tamen. quam facile respondeat ueritas et sana doctrina quam facile disrumpat hunc uestrae quaestionis tamquam ineuitabilem
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquid substantię ipsius: Iile
enim ꝑfeccus & nullius indigens. &
nusquam defluens neq discissus.
neq ꝑ loca distentus: apud se totus
in comniutabilis. sibiq sufficiens.
scipso beatus propter abundantiã
bonitatis. ꝑ uerbum suum dixit &
facta sunt: in anclauit & crtata sunt:
P rounde si cerrestra corpora dlequib
loquebatur apostolus cum cibum nul¬
lum inmundum diceret. bona sunt:
quia omĩs creatura dĩ bona est. quan.¬
comagis caelestia in quibus excellunc
sol & luna. cum ipse apostolus dicat.
corpora caelestia & corpora terrestria.
Sed alia ͤ caelestium gła: & alia terrestriũ:¬
cuneos uetat adorari: sed eos laudat
tanquam creacuram caelestem. dm̃ auẽ
laudat tanquam creatorem celestium
et terrestrium: Nec uult offendi diñ
cum illo proillo adorantur. qui prope
illum & exillo laudantur: quam
sibi faustus argute reprehendere
uisus est: quod etiam maledictum
uocat moyses qui solem adorauerit

Expanded text:
aut aliquid substantiae ipsius. ille aut aliquid substantiae ipsius. ille enim perfectus et nullius indigens et nusquam defluens neque discissus neque per loca distentus apud se totus incommutabilis sibique sufficiens. se ipso beatus propter abundantiam bonitatis per uerbum suum dixit et facta sunt; mandauit, et creata sunt. proinde si terrestria corpora, de quibus loquebatur apostolus. cum cibum nullum inmundum diceret, bona sunt, quia omnis creatura dei bona est: quanto magis caelestia, in quibus excellunt sol et luna. cum ipse apostolus dicat: corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gcum eos vetat adorari; sed eos laudat tanquam creaturam coelestem: Deum autem laudat tanquam creatorem coelestium et terrestrium; nec vult offendi Deum, cum illi pro illo adorantur, qui propter illum et ex illo laudantur. At quam sibi Faustus argute reprehendere visus est, quod etiam maledictum vocat Moyses, qui solem adoraverit
Abbreviated transcription (Latin):
qued cum grarum actione pcipitur⁊
Videte quid sit sana doctrina: quam non
ferentes. uos ad fabulas conuertitis:
Quomo no apostolus & creaturam di
laudat. & ei tamen cultum religionis
exhiberi uetat: sic et moyses qui uobis
uidetur nulli diuinorum pepercisse.
non ob aliud suspicor. nisi quia solem
& lunam uetuit adorari : ad quorum
circuitum uos ꝑ om̃s angulos uertitis
ut eos ad oretis. solem & lunam uera laude
laudauit. cum eos factos ado & incae¬
lesti ordine adper agenda sua opera
collocatos. sicut . ẽ. ita narrauit: Solẽ
in potestatem diei. lunam inpotesta¬
tem noctis ÷ ł alsis autem ur̃is laudib
sol & luna nonguident: Diabolus
nouit falsa laude gaudere: p̃uaricatrix
creatura: Potestites uero caelorum quȩ
peccato non lapsę sunt: artificem suũ
in se laudari uolunt: Quarum illa
uera laus est: qua citatori illarum non
fic iniuria: Fit autem cum dicitur
quod partes cius sunt. aut menbra eiꝰ:

Expanded text:
quod cum gratiarum actione percipitur. quod cum gratiarum actione percipitur. uidete, quid sit sana doctrina, quam non ferentes uos ad fabulas conuertistis. quomodo apostolus et creaturam dei laudat et ei tamen cultum religionis exhiberi uetat, sic et Moyses, qui uobis uidetur nulli diuinorum pepercisse — non ob aliud suspicor, nisi quia solem et lunam uetuit adorari, ad quorum circuitum uos per omnes angulos uertitis, ut eos adoretis — solem et lunam uera laude laudauit, cum eos factos a deo et in caelesti ordine ad peragenda sua opera conlocatos, sicut est, ita narrauit: solem in potestatem diei, lunam in potestatem noctis. falsis autem uestris laudibus sol et luna non gaudent. diabolus nouit falsa laude gaudere, praeuaricatrix creatura. potestates uero caelorum, quae peccato non lapsae sunt, artificem suum in se laudari uolunt: quarum illa uera laus est. qua creatori illarum non fit iniuria. fit autem, cum dicitur, quod partes eius sunt aut membra eius
Abbreviated transcription (Latin):
nisi demones quibus est amica fallacia
istis ꝑ suaderent. quod xp̃s fallaciter
passus. fallacit̾ mortuus sit: fallaciter
cicatrices ostenderit : idest non uere
passus. nec uere mortuus sit: nec ille
uere fuerint exueres uulneribus cicatri¬
ces. quae sunt cuidentiores doctri
ne mendaciloqu orum demoniorum.
quam iste quibus ꝑsuadetur filium
dĩ. id est ipsam ueritatem esse m̃dicẽ
sed isti indoctrina sua habent & aꝑtã.
nonquidem demoniorum. sed tamen
creaturae culturam: quam dampnat
apostolus dicens: Et coluerunt & serui
suarum. idola & demonia nescientes
colunt: In sole autem & luna nouer̃¬
se seruire creiturae łt quod putant
se etiam creatori seruire: multum fal¬
luntur ÷ Fantasinati enim suo seruuint
Creatori autem nullomodo seruiunt.
quando ea negant dm̃ creasse. quae
apostolus aperte addĩ creaturam ꝑ-¬
tinere denioristrat dicens. cum decibis
& carnibus ageret: om̃is enim creatu¬
ra di bona.ẽ: & ihil abiciendum.

Expanded text:
nisi daemones. quibus est amica fallacia, nisi daemones. quibus est amica fallacia, istis persuaderent, quod Christus fallaciter passus, fallaciter mortuus sit, fallaciter cicatrices ostenderit, id est non uere passus nec uere mortuus sit nec illae uerae fuerint ex ueris uulneribus cicatrices? quae sunt euinae mendaciloquorum daemoniorum, quam istae quibus persuadetur Filium Dei, id est ipsam veritatem, esse mendacem? Sed isti in doctrina sua habent et apertam, non quidem daemoniorum, sed tamen creaturae culturam, quam damnat Apostolus, dicens: Et coluerunt, et servsuarum idola et daemonia nescientes colunt: in sole autem et luna noverse seruire creaturae. et quod putant se etiam creatori seruire, multum falluntur; phantasmati enim suo seruiunt, creatori autem nullo modo seruiunt, quando ea negant deum creasse, quae aperte apostolus ad dei creaturam pertinere demonstrat dicens, cum de cibis et carnibus ageret: omnis enim creatura dei bona est, et nihil abiciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
care dm̃ uerum qui fecit caelum & tram:
Si autẽ diceret nulli deorum pepercisse.
ꝓ dere ͤ x pianis illos deos colere. a quib
adorandis moyses proibet: atq ita sub¬
alas catholicȩ matris pullis fugientib.
non congregaret quae non peperit
Vt ergo insidias tenderet paruulis. dixit
diuinorum nulli pepercisse moysen.
quo possent neq xpiani aperto deorũ
cultu. fugere impietatem istorum.
nimis aborrentem a religione xp̃ia¬
na: & pagani eis fauere aduersus
nos. qui moysen scirent contra idola
& contra deos gentium quae sunt
demonia. multa uera et digna dixisse:
Quod si istis displicet: aperte se fatean¬
tur idolorum uel demoniorum cul¬
tores .ee Qđ quidem ignoranter. eẽnt.
eo ipso solo quod essent heretici: De
talibus emm dixit apostolus. quia
innoiissimis temporibus recedent qui¬
deͥm a fide.: intendentes sp̃itibus seducto¬
ribus: doccrinis demoniorum. inhypo¬
chrisi mendaci loqui orum: ui enim

Expanded text:
care deum uerum, qui fecit caelum et terram. care deum uerum, qui fecit caelum et terram. si autem diceret nulli deorum pepercisse, proderet se christianis illos deos colere, a quibus adorandis Moyses prohibet, atque ita sub alas catholicae matris pullis fugientibus non congregaret, quae non peperit. ut ergo insidias tenderet paruulis, dixit diuinorum nulli pepercisse Moysen, quo possent neque christiani aperto deorum cultu fugere inpietatem istorum nimis abhorrentem a religione christiana et pagani eis fauere aduersus nos, qui Moysen scirent contra idola et contra deos gentium, quae sunt daemonia, multa uera et digna dixisse. Quod si istis displicet, aperte se fateantur idolorum uel daemoniorum esse cultores: quod quidem ignoranter essent eo ipso solo, quod essent haeretici. de talibus enim dixit apostolus: quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide, intendentes spiritibus seductoribus, doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
seccari: tales suis fallacuis in retire:¬
Tales ineos cecideranius: tales hese¬
ramus. tales non uiribus uris sed dĩ
miscđia cruti sumus: Quac auteni
duuna moyses licessiuit sicut faus¬
tus criminatur dicens. quod huma¬
norum nulli unquam diuinorumq
pepercerit. : dixit enim & abiit.
nihil sat egit probare. nihil curauit
ostendere: Nos autem scunus moysen
omia uere diuina pie laudasse: &
prosui temporis congruentia suaq
dispen sa tions gr̃a. uiste humana¬
rexisse : Exigait isti ut hoc cum ce ipsi
docere conati fueruit quod faustus obi¬
cit: Caute quidem ut erat acutus.
sed hoc in cautus. quia suo acumine se
perimebat: Felix enim cor acutum
adueritatem: infelix contra ueritatẽ:
N ondixit. hominũ nulli uniquam deo-¬
rumq pepercerit: sed humanorum
inquit & diuinorum : Si enim diceret
eum dõ non pepercisse: facile conuince¬
retur falsę criminationis. cum moyses
inueniretur ubiq honorare ac predi¬

Expanded text:
secsectales in eos cecideramus. tales haeseramus, tales non uiribus nostris, sed dei misericordia eruti sumus. Quae autem diuina Moyses lacessiuit, sicut Faustus criminatur dicens, quod humanorum nulli umquam diuinorumque pepercerit? dixit enim et abiit: nihil sategit probare, . nihil curauit ostendere. nos autem scimus Moysen omnia uere diuina pie laudasse et pro sui temporis congruentia suaeque dispensationis gratia iuste humanrexisse. exigant isti, ut hoc doceam, cum et ipsi docere conati fuerint, quod Faustus obicit, caute quidem, ut erat acutus, sed hoc incautus, quia suo acumine se perimebat. felix enim cor acutum ad ueritatem, infelix contra ueritatem. non dixit "hominum nulli umquam deorumque pepercerit." sed "humanorum," inquit, "et diuinorum." si enim diceret eum deo non pepercisse, facile conuinceretur falsae criminationis, cum Moyses inueniretur ubique honorare ac praedi
Abbreviated transcription (Latin):
deillo maledicto uenientem. quod
dictum est. si cetigeritis morte mori¬
emini: Ad hoc ꝑtinet & serpens ille
in ligno suspensus: quo significaretur
non fallam mortt xpin finxisse. sed
illam ueram in ligno p ns honis suae sus¬
pendisse: in quam serpens ille homine
male suadendo deiecit: Quam uerã mortẽ
nolunt isti conspicere: & ideo nonsanan¬
tur aueneno serpentis. sicut in heremo
quicũq illam attenderent sanabantur:
Itaq fatemur a bimperitis dici. aliud
.eẽ. affigi ligno : aliud inligno pendere:
S ic enim quidam putant soluendan istã
.ẽẽ. questionem: ut iudam dicant a moy¬
se maledictum qui laqueo sesuspen¬
dit: quasi primo noueruit ucrum
ex ligno an ex lapide se ille suspenderit:
Seduerum ẽ. quod & fiustus comine¬
morauit apostolum non sinere aliud
intelligere. quam dexp̃o eẽ. predictũ.
sed talisim pericia non nullorum
catholicorum. uenatio mani¬
cheorum est: Iales enim solent in¬

Expanded text:
de illo maledicto uenientem, quo de illo maledicto uenientem, quo dictum est: si tetigeritis, morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illum attenderent sanabantur. Itaque fatemur ab imperitis dici aliud esse affigi ligno, aliud in ligno pendere. sio enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut Iudam dicant a Mose maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primo nouerint utrum ex ligno an ex lapide se ille suspenderit. sed uerum est quod et Faustus commemorauit apostolum non sinere aliud intellegere quam de Christo esse praedictum. sed talis imperitia nonnullorum catholicorum uenatio Manichaeorum est; tales enim solent in
Abbreviated transcription (Latin):
moysen sed contra apłos dimicas:
Si autem confiteris mortuum: con¬
exbenedictione crede uenientem.
aut ex maledictione : Si ex benedictio¬
ne uenit poena peccati : opta ẽẽ sẽꝑ
inpoena peccati: Si autem optas in¬
de liberari: crede ꝑ diuinę sententĩae
iusticiam ex inaledictione uenisse:
confitere ergo malediccum suscepisse
pronobis : quem conficeris mortuũ
.eẽ. ꝓ nobis: Nec aliud significare
uoluisse moysen cum diceret. male¬
dictus omis qui in ligno pependerit.
nisi mortalis omĩs. &e moriens om̃is.
qui in ligno pependerit Poterat
eium dicere: maledictus omĩs mor¬
talis. aut maledictus omis moriens:
Sed hoc est quod asserit ꝓphetia: quia
sciebat xpĩ mortẽ incruce pensurã.
& futuros hereticos qui dicerent.:
pependit quidem in ligno. sed specie
quadam non ut uere moreretur:
Clamando ergo malediccus: nihil
aliud clamauit. nisi quia uere mor¬
cuus. sciens mortẽ hominis peccato¬
ris quam sine peccato ipse suscepit:

Expanded text:
Moysen, sed contra Apostolum dimicas. Si autem confiteris mortuum, conex benedictione crede venientem, aut ex maledictione: si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem confiteris mortuum esse pro nobis; nec aliud significare voluisse Moysen cum diceret: Maledictus omnis qui in ligno pependerit, nisi, Mortalis omnis et moriens omnis qui in ligno pependerit. Poterat enim dicere: Maledictus omnis mortalis, aut, Maledictus omnis moriens: sed hoc est quod asserit propheta, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit qquadam, non ut uere moreretur". clamando ergo maledictus nihil aliud clamauit, nisi quia uere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
patribus tuis nati sunt tibi filui: con¬
stitues eos principes. super omnem
terram: Memores er̃ nominis tui.
in omni generatione & generationem:
Propterea populi confitebuntur tibi.
in aeternum et in scłm sełi Sed tũ¬
infelix a serpente corrupta. quan¬
do uel cogitare conaris. quae sit pul¬
chritudo filiȩ regis intrinsecus.
iplat̃ enim castitas mentis ubi tu
uiciata es ut aperirentur tibi oculi
adamandum &e ad orandum solem
& lunam. ac sic ꝑiustum iudicium
dĩ alienareris alignouitae. quod .ẽ.
aeterna & interna sapientia:
nihilq aluid uocares putaresq ueri¬
tatem atq sapientiam. nisi lucẽ
istam quam permal e apertos
oculos tractam & inimmensxm
auctam. multipliciterq uariatam
Per imagines fabulosas impudica
mente conuolueres: hac sunt
fornicationes tuae nimis ab omi¬
nande : Et tamen pacienter cogita eas.
& reuertere ad me dicit ueritas.
reuertere ad me & mundaberis
reparaberis. sicon fundaris tibi: &e
refundaris mihi: Hoc audi Hoc

Expanded text:
ribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Memor ero nominis tui in omni generatione et generationem. Propterea populi confitebuntur tibi in aeternum, et in saeinfelix a serpente corrupta quando uel cogitare conaris, quae sit pulchritudo filiae regis intrinsecus? ipsa est enim castitas mentis, ubi tu uitiata es, ut aperirentur tibi oculi ad amandum et adorandum solem et lunam, acsi per iustum iudicium dei alienareris a ligno uitae, quod est aeterna et interna sapientia, nihilque aliud uocares putaresque ueritatem atque sapientiam nisi lucem istam, quam per male apertos oculos tractam et in inmensum auctam multipliciterque uariatam per imagines faculosas inpudica mente conuolueres. - hae sunt fornicationes tuae nimis abominandae. et tamen patienter cogita eas et. reuertere ad me,, dicit ueritas. reuertere ad me, et mundaberis, reparaberis, si confundaris tibi et refundaris mihi. hoc audi, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
impunitam hanc linguam. maledicto¬
rum iaculis. xp̃m. lumen. scĩmoniam.
diuina omĩa petentem: iure nos cog¬
noueris execratos: Ac neforte multũ
inter ẽe. puces inter suspensum & cru¬
cifixum. nam & hoc in presidium uobis
defensionis soletis assumere. cõmentis
huiusce ur̃is: paulum auchas p̃scribentẽ:
Xp̃s nos redemit demaledicto legis.
factiis pronobis maledictum: quia scrip

Expanded text:
inpunitam hanc linguam maledictoinpunitam hanc linguam maledictorum iaculis Christum lumen, sanctimoniam, diuina omnia petentem iure nos cognoueris execratos. an ne forte multum interesse putes inter suspensum et crucifixum — nam et hoc in praesidium uobis defensionis soletis adsumere — commentis hisce uestris Paulum audias praescribentem: Christus nos redemit de maledicto legis factus pro nobis maledictum, quia scr
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in caelum.: quid deniq quod
etiam tum maledictũ uocat qui solẽ
idorauerit aclunam . si ergo sub gen¬
tili posicus rege solen cogar adorare.
&e cum resticero maledictum hoc metu
ens iubear crucifigi: in aliud eius in¬
curram maledictum. quod ad uersus
eum de promsit qui pendet inligno:
anipsi quidem bonis omnib maledice¬
re consuetum est. nos uero tanti de.¬
uotationes eius ęstimare debemus.
quanti sunt stomachantium uetularũ:
ic enim & dĩ oms pueros ac uirgines
pari deuotatione ꝓsequitur: dicens ma¬
ledictum. eẽ. omnẽ. qui non suscitauertt
semen i srł: Quodȩque conuicium
principaliter quidem ibm tangic.
qui ortus & ipse ut dicitis ex iudeis.
nullam tamen inter eos seruande
posteritatis causa sobolem suscitauit:
Deinde & discipulos cius. q̃uorum non¬
nullos quidem abuxoribus sciunxit
quos copulatos inuenerat. quos dam
uero & coniungi uetuit: quos depre¬
hendic in tactos: Quadere moyscos

Expanded text:
cendit in caelum? quid denique ? quod cendit in caelum? quid denique ? quod etiam eum maledictum uocat, qui solem adorauerit aut lunam. si ergo sub gentili positus rege solem cogar adorare et, cum restitero malens, iubear crucifigi, in aliud eius incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit, qui pendet in ligno. an ipsi quidem bonis omnibus maledicere consuetum est? nos uero tanti deuotiones eius existimare debemus, quanti sunt stomachantium uetularum. sic enim et dei omnes pueros ac uirgines pari deuotione prosequitur dicens maledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel. quod aeque conuicium principaliter quidem Iesum tangit, qui ortus et ipse, ut dicitis, ex Iudaeis. nullam tamen inter eos seruandae posteritatis causa sobolem suscitauit. deinde et discipulos eius, quorum nonnullos quidem ab uxoribus seiunxit. quos copulatos inuenerat, quosdam uero et coniungi uetuit, quos deprehendit intactos. qua de re Moyseos
Abbreviated transcription (Latin):
sigi contingat: quam deniq in prũdens
erat & uacans inspiratione diuina. ut
cogitare nequiuerit diuersis ex causis
homines in ligno suspendi. alios qui¬
dem obiniquum facinus. quoscdam uͦ
iustitiae causa. & propter dm̃: id circoq
confuse oms & sine discretione ulla
subidem coniecit maledictum. cum
.eẽt. dicendum si ei prudentia in eẽt.
ulla. nondicam diuinatio: & si ad eo
crux offenderat dm. ut sola excepta
abdicataq eẽc. eromĩ genere punitio¬
num. maledictum. eẽ scderatum ce
impium omnẽ qui pependisset inlig¬
no: ut eet. discretio aliqua int̃ iustos
& iniustos. quamquã ne sic quidem
uera dixisset: cum latronem xp̃s de
ligno secum introduxit in paradisum
patris sui: Ubi est ergo maledictus
omis qui pependic in ligno : Anbara¬
bas latro ille insignis. qui non solũ
in ligno suspensus minime est. sed
etiam iudeorum rogatu emissus
ecarcere. magis fuit benedictus
quam ille qui cum xp̃o decruce as¬

Expanded text:
figi contingat? quam denique inprudens figi contingat? quam denique inprudens erat et uacans inspiratione diuina, ut cogitare nequiuerit diuersis ex causis homines in ligno suspendi: alios quidem ob iniquum facinus, quosdam uero iustitiae causa et propter deum. idcircoque confuse omnes et sine discretione ulla sub idem coniecit maledictum, cum esset dicendum, si ei prudentia inesset ulla, non dicam diuinatio, et si adeo crux offenderat eum, ut sola excepta abdicataque esset ex omni genere punitionum, maledictum esse sceleratum et inpium omnem, qui pependisset in ligno, ut esset discretio aliqua inter iustos et iniustos; quamquam ne sic quidem uera dixisset, cum latronem Christus de ligno secum introduxit in paradisum patris sui. ubi est ergo maledictus omnis, qui pendet in ligno? an Barabbas latro ille insignis, qui non solum in ligno suspensus minime est, sed etiam Iudaeorum rogatu emissus e carcere, magis fuit benedictus quam ille, qui cum Christo de cruce as
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum nec fucura haec ignorauisse.
sed in uidentem tamen nrae saluti quę
futura erat ex ligno: in eius auctorem
maledici oris sui uenena promsisse :
Et quis ergo credat hunc uidisse auc
cognouisse patrem. qui sic laceraue¬
rit filium.  hunc aduentum filii
pocilisse predicare: qui ascensionis eiꝰ
ignorauerit exitum.: huc accedit qđ
illud etiam considero quam lace hoc sit
sparsum conuitium. quamq multa
comprehendat & uiolet: ut onis etiam
tangat iusttis & martires quot quot
similis passionis exitu defuncti sunt
uita. ut petrus & andreas. ac reliqui¬
II eiusdem sortis: quos nisi moyses aut
ut non propheta nescisset. aut ut
malignus odisset: Sifuit prophetae
non tam crude deuotationis contume¬
lu laceaisser. Rleq enim uilgo
saltem eos maledictos dicit. idest apud
homines tantum: sed maledictos do:
Quod si ita est. unde iam benedictionis
relinquetur spes uel xp̃o uel apłis. uł
ipsis nobis. si nominis eius causa cruci¬

Expanded text:
diuinum nec futura haec ignorauisse. diuinum nec futura haec ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. quae futura erat ex ligno, in eius auctorem maledici oris sui uenena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut cognouisse patrem, qui sic lacerauerit filium? hunc aduentum filii potuisse praedicere, qui ascensionis eius ignorauerit exitum? huc accedit, quod illud etiam considero, quam late hoc sit sparsum conuicium quamque multa conprehendat et uiolet, ut omnes etiam tangat iustos et martyres, quotquot similis passionis exitu defuncti sunt uita, ut Petrus et Andreas ac reliqui eiusdem sortis. quos nisi Moyses aut ut non propheta nescisset aut ut malignus odisset, si fuit propheta. non tam crudae deuotionis contumelia lacerasset. neque enim uulgo saltem eos maledictos dicit, id est apud homines tantum sed maledictos deo. quod si ita est, unde iam benedictionis relinquetur spes uel Christo uel apostolis uel ipsis nobis, si nominis eius causa cruci
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis: anathema sit
AUSTU S DIXII
Quare moysen non accppitis.
amoris & pictatis causa: qua colimus
xp̃m: Quis enim in religiosus ad eo
est. ut eum libenter aspicitt. qui suo
maledixerit patri : qua propter & nos
moy sen quĩquam humanorum nulli
unquam diuinorumq pepercerit blas¬
phemando. plus tamen hinc execramur.
quđ xp̃m filium dĩ qui nr̃ae salutis
gra pependit in ligno. diro deuocatio¬
nis conuitio lacessiuit. Utrum uolemꝰ
an casu: underis: Ncugo enuim hora¬
excusatus erit: ut comineudatinsꝰ. ac¬
cipi debeat: Ait enim maledictum eẽ
omnem qui pendet in ligno: hunc ergo tu uis
uc accipiam. huic ut credam cum si diui¬
nus fuit. constet eum scientem uolentẽq¬
ni aledixisse xp̃o: si uero nolens nesci¬
ensq maledixerit: constet eum nonfius¬
se diuinum: tu ergo elige utrumuis
aut moysen prophetam non fuisse &
imprudentia peccasse. ut dum aliis
ex more suo maledicit nesciens blas¬
phemauerit & dm: aut fuisse quidem

Expanded text:
accepistis. anathema sitaccepistis. anathema sitAUSTUS dixit: Quare Moysen non accipitis? amoris pietatisque causa, qua colimus Christum. quis enim inreligiosus adeo est, ut eum libenter aspiciat, qui suo maledixerit patri ? quapropter et nos Moysen, quamquam humanorum nulli umquam diuinorumque pepercerit blasphemando, plus tamen hinc execramur, quod Christum filium dei, qui nostrae salutis gratia pependit in ligno. diro deuotionis conuicio lacessiuit; utrum uolens, an casu, uideris. neutro enim horexcusatus erit, ut commendatus debeat accipi. ait enim maledictum esse omnem, qui pendet in ligno. hunc ergo tu uis ut accipiam, huic ut credam, cum si diuinus fuit, constet eum scientem uolentemque maledixisse Christo; si uero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse diuinum. tu ergo elige utrumuis aut Moysen prophetam non fuisse et inprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit. nesciens blasphemauerit et deum, aut fuisse quidem