comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recta. et pennati pedes eorũ. Nides qͣlia
sint quȩ regant᷑ adõ ut ibi qui sedes aic¬
suꝑcherubin appare. Cherubin in t̾pre¬
tatur plenitudo cognitionis. Et quic̃q
scientia plenꝰ est: efficit᷑ cherubin quem
regit ds̃. Quid sͥ autẽ uolunt qͣtuor faci¬
es: Que saluanda st̃ genu flectunt d nõ

Expanded text:
recta, et pennati pedes eorum. Vides qualia recta, et pennati pedes eorum. Vides qualia sint quae regantur a Deo, ut ibi: Qui sedes super Cherubim appare. Cherubim interpretatur, plenitudo scientiae, et quicumque scientia plenus est, efficitur Cherubim, quem regit Deus. Quid sibi autem volunt quatuor facies? Quae salvanda sunt genuflectunt Domino
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe ex ardescunt mala: suꝑ habitantes
terrã. Aqͥlo uiolentissimꝰ uentꝰ quẽ alio
nomine dextrũ uocamꝰ qͥ inqͣtuor eardi¬
nib cȩli. de quib uenti spirare dicunt᷑.
frigidior ẽ atq uehem̃tior Necnon & il¬
lud qͦd de ordine castrorum apud isrł in
numeris scribit᷑. huiꝰ rei obtinet figurã
Nouissima enĩ castra adaquilonem po¬
contra orientem. Deinde pone eũ ruben.
post ea scđm mare effrem. In extremo ut
diximus abaquilone dan. Et olla que suc¬
censa describit᷑ a facie aqͥlonis accendit᷑.
Aquilo quippe figuralit̃ dicit᷑ contraria
fortitudo. id ẽ zabulus: qͥ est uere durissi
ignis exurens. Uerum piguit scripturã
tristiciam nominare: et opꝰ eiꝰ ascribere.
Idõq ꝓ penali ui splendorem tantũ igniᷤ¬
apposuit. Et in medio eiꝰ quasi similitu¬
do qͣtuor animalium Ista uisio eorũ. Si¬
militudo hominis in eis. Et quatuor faci¬
es uni. et q̃tuor pennȩ uni. et crura eorũ

Expanded text:
quippe exardescunt mala super habitantes quippe exardescunt mala super habitantes terram. Aquilo violentissimus ventus, quem alio nomine Dextrum vocamus, qui in quatuor cardinibus coeli, de quibus venti spirare dicuntur, frigidior est atque vehementior. Nec non et illud quod de ordine castrorum apud Israel in Numeris scribitur , hujus rei obtinet figuram. Novissima enim castra ad Aquilonem poad Orientem, deinde pone eum Ruben, postea secundum mare Effrem, in extremo, ut diximus, ad Aquilonem Dan. Et olla, quae succensa describitur, a facie Aquilonis accenditur. Aquilo quippe figuraliter dicitur contraria fortitudo, id est, Zabulus, qui est vere durissimignis exurens, verum piguit Scripturam tristitiam nominare, et opus ejus ascribere, ideoque pro penali vi splendorem tantum apposuit. Et in medio ejus, quasi similitudo quatuor animalium. Ista visio eorum. Similitudo hominis in illis. Et quatuor facies uni, et quatuor pennae uni, et crura eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dor incircuitu eiꝰ Oportet quippe nos
quasi aurum in fornace & electrum
uehem̃tissimo igne conflari. Et in hoc
ꝓpħa quẽ nunc exponimꝰ habes seden¬
tem dm̃ in medio ierłm. et conflantẽ
eos qͥ mixti st̃ argento et stagno. & era¬
mento et plumbo: & querula uoce cau¬
santẽ de his qui habent in se cõmixtio¬
nẽ materiȩ uilioris. Argentum inquit
cõmixtũ facti estis. et canqͣm granum¬
de uua reꝓbum argentum facti estis.
Quando enĩ creaturȩ dĩ quȩ ab initio
bona est. suꝑ inducimꝰ de maliciis nr̃is
uitia ac passiones. tunc argento & au¬
ro es stagnum plũbumq miscemus:
& necessar iꝰ ẽ ignis ad purgandum. Idõq
sollicite puidendum est. ut cum uene¬
rimꝰ ad ignẽ istum. securi transeamus
peum et ad instar auri & argenti et la¬
ñ tam aduram᷑ incendio qͣm ꝓbem̃. Ecce sp̃s
auferens ueniebat abaquilone. & hoc qͦd
ibaqͥlone ueniebat sp̃s auferens et
post ea redit: habet rationem. Ab aqͥlone

Expanded text:
dor in circuitu ejus est. Oportet quippe nos quasi aurum in fornace, et electrum vehementissimo igne conflari. Et in hoc propheta, quem nunc exponimus, habes sedentem Dominum in medio Jerusalem, et conflantem eos, qui mixti sunt argento et stanno, et aeramento, et plumbo, querula voce causantem de his, qui habent in se commixtionem materiae vilioris. Argentum, inquit, commixtum facti estis, et tamquam granumde uva reprobum argentum facti estis . Quando enim creaturae Dei, quae ab initio bona est, superinducimus de malis nostris vitia ac passiones: tunc argento et auro aes, stannum plumbumque miscemus, et necessarius est ignis ad purgandum. Ideoque sollicite providendum est, ut cum venerimus ad ignem istum, securi transeamus per eum, ad instar auri argentique, et lanon tam uramur incendio, quam probemur. Ecce spiritus auferens veniebat ab Aquilone. Et hoc quod ab Aquilone veniebat spiritus auferens, et postea redit, habet 895 rationem. Ab Aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
disputatũ est: ut anime tͥꝑtite alia qͣrta
fortitudo p̃sideat. Quȩ est triꝑticio aĩȩ:
ꝑhominẽ rationabile eiꝰ indicat᷑ ꝑleonẽ
iracundũ ꝑuitulum concupiscentia. Sp̃c
ut homo uł idẽ ñ est a sinistris ut uitu¬
lus: s suꝑ omnes tres facies consistit.
Aquila quippe in loco alio nuncupatur.
ita om̃ia ducunt᷑ nutu dĩ cęlestia ter restria.
& inferna. et ea quȩ suꝑ cęlos sunt & effici¬
m nos om̃s cherubin quȩ sub pedib dei
sunt quib coniunctȩ sunt rotȩ. & subsec̃t᷑
ea. ñ sub rota. nec sub scłi ditione rebq
uersamur. cum iam ꝑpassionẽ xp̃ĩ simꝰ
amundi negotiis liberati. Et rota in
medio rotȩ. Si consideres quomͦ ꝑ con-¬
trarios euentꝰ soluat᷑ unu̾isitas rerum.
siue inhis quȩ putant᷑ errrare. siue in
his qui aberrore dicunt᷑ alieni uidebis
quomͦ rota inmedio rotȩ sit. Hȩc autẽ
omĩa regit. et quocũq uult torquet to¬

Expanded text:
disputandum est, ut animae tripartitae alia quarta disputandum est, ut animae tripartitae alia quarta fortitudo praesideat. Quae est tripartitio animae? Per hominem rationale ejus indicatur, per leonem iracundia, per vitulum concupiscentia. Spiriut homo, vel leo: non est a sinistris, ut vitulus; sed super omnes tres facies consistit. Aquila quippe in alio loco nuncupatur, ita omnia ducuntur nutu Dei, coelestia, terrestria et inferna, et ea quae super coelos sunt: et efficimur nos omnes Cherubim, quae sub pedibus Dei sunt, quibus conjunctae sunt rotae, et subsequimur ea. Non sub rota, neque sub saeculi ditione rebusque versamur, cum jam per passionem Christi sumus a mundi negotiis liberati. Et rota in medio rotae. Si consideres quomodo per contrarios eventus salvatur universitas rerum, sive in his, qui putantur errare, sive in his, qui ab errore dicuntur alieni, videbis quomodo rota in medio rotae sit. Haec autem regit omnia, et quocumque vult torquet to
Abbreviated transcription (Latin):
ut in noĩe iħu genu flectat᷑ celestium ter¬
restrium et infernorum. Quȩ autẽ genu¬
flectunt dño iħu: subiecta sunt ei. Et quȩ
subiecta sunt dicunt. Nocne dõ subiecta
ẽ anima mea: Apud ipsum enĩ salutare
meum. Et oportet eum regnare donec
ponat om̃s inimicos suos sub pedib eiꝰ.
Quod est gͦ quartum: Celestia terrestria
et inferna tria tantum sunt. Nempe illu
laudate dñm cęli celoꝵ: & aqua quȩ suꝑ
celos ẽ laudet nomen dñi. Omĩa ista re¬
gunt᷑ a dõ. et dicunt᷑ a maiestate eiꝰ. Quoc̃q
sp̃c̃ ibat: ibant et animalia. Hec ipsa anima¬
lia habent similitudinem suꝑ se hominiᷤ
cum sit qͣtuor facierum. Nec est dictũ qͥa
in principio facierum quatuor sint: s
quia int̃ quatuor facies eminet. et pͥncipa¬
nis a dextris qͣtuor partium. Et facies ui¬
tuli a sinistris qͣtuor et facies aquilȩ a qͣ¬
tuor partib Uideamꝰ gͦ an triꝑtitã animã
significet. dequa etiã aliorum opinionib

Expanded text:
e genuflectatur coelestium terrestrium et infernorum . Quae autem genuflectunt Domino Jesu, subjecta sunt ei. Et quae subjecta sunt dicunt: Nonne Deo subjecta est anima mea? Apud ipsum enim salutare meum . Et: Oportet eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus ejus . Quid est ergo quartum? Coelestia, terrestria, et infLaudate Dominum, coeli coelorum, et aqua, quae super coelos est, laudet nomen Domini . Omnia ista reguntur a Deo, et ducuntur a majestate ejus. Quocumque spiritus ibat, ibant et animalia. Haec ipsa animalia habent similitudinem super se hominis, cum sint quatuor facierum. Nec dictum est in principio, quia facierum quatuor sint, sed quia inter quatuor facies eminet, et principanis a dextris quatuor partium, et facies vituli a sinistris quatuor, et facies aquilae a quatuor partibus. Videamus ergo an tripartitam animam significet, de qua etiam aliorum opinionibus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnem adipem boum ex pecorib & ca¬
prarum ñ edetis et adeps morticinors
& a fera captorum ñerit adom̃e opus.
& in ȩsca n edet᷑. Omnis qui edet ad ip̃e
ex pecorib ex quib offertis ab eis hostiã
dño: ꝑibit anima illa de popłosuo. Et¬

Expanded text:
Omnem adipem boum et ouium et caprarum non edetis. et adeps morticinorum et a fera captorum fiet in omne opus et cibo non edetur. omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab eis hostiam domino, peribit anima illa de populo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
macłata es inconspectu meo ininiqͥtatib
tuis dicit dñs. an id quidẽ ueriꝰ estimandũ
est. qͥa ut sacra uolumina omi uirtute
st̃ plena ita et dĩ sermo omĩ uirtute sit
plenꝰ. et habeat istiꝰ modi fortitudinem
quȩ possit purgare uitia. et sordib de fri¬
catis ad colorem pͥstinum reuocare: uiuuᷤ
est quippe sermodĩ et efficax & accutꝰ suꝑ
omnẽ gladium utͥnq accutũ. Et reliqͣ. Ex
quib dicimꝰ ꝓ passionib animȩ remedia
hab̾e sermonẽ eẽ in eo nitrum. ẽẽ poam
quib sordes abluant᷑. Neq uͦ om̃e pecca¬
tum nitro sermonis et poa potest emun¬
tactum abluta discedant: sicut nc̃ dr̃.
Si ablueris nitro et multiplicau̾is tibi
poam: macłata es in conspectu meo mnini¬
quitatib tuis dicit dñs. Et quomͦ sunt

Expanded text:
maculata es in conspectu meo, in iniquitatibus maculata es in conspectu meo, in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. An id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emunpoam tantum abluta discedant. Sic nunc dicitur: Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo in iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ magnoꝑe laborare. ut qͦmͦ delinqͦn¬
tes portauimꝰ imaginẽ terrestris. ita ad pę-
mo corripiens ait. Quomͦ conu̾sa ẽ in
amaritudinem uitis alienȩ : Ego autẽ planta¬
ui eam fructiferam uniu̾sam ueram. Et ante
diximꝰ et nc̃ eadẽ pleniꝰ ut intelligatis repetimꝰ.
qͥa ds̃ bonã plantauerit hominis animam.
s ipsa inicio suo adu̾sus conditoris depͣuata
sit uoluntatem. Ego autem plantaui te ui¬
tem fructiferam uniu̾sam ueram. ñ ex par-¬
te ueram et mendacem ex parte plantaui.
s uniu̾sam ueram. Quomͦ contra planta¬
tionem meͣm conu̾sa es inamaritudinẽ
& factaes uitis aliena: Post hȩc sequit᷑ Si
dum est qͥa anima peccatrix nitro conata
sit purgare macłas suas et assumens po¬
am quȩ orit᷑ ex terra ĩmundiciam deli¬
ctorum a se mundare contenderit. unde
nc̃ adeam loquit᷑ sermo diuinꝰ si abluta
fueris nitro et multiplicau̾is tͥ poam:

Expanded text:
debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquendebemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenimo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem plenius ut intelligatis, repetimus, quia Deus bonam plantavit hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte plantavi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conversa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? Post haec sequitur: Sdum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi poam,
Abbreviated transcription (Latin):
eus mortem non fecit neq
delectat᷑ in ꝑditione
uiuentium. Creauit enĩ
ut eẽnt omĩa. et saluta¬
res generationes mundi ñ est ineis uenenũ
mortis. neq inferni regnũ suꝑ terram. Dein¬
de paululum ult᷑ ꝓcedens repperio unde
sit mors. Inuidia autẽ diaboli mors introi¬
uit in orbem terrarum Omĩa gͥ bona in
nob̾ & ꝓpt̃ nos condidit ds̃ s nosmet ipsi
malitiã atq peccata ꝓpͥa nob̾ attraximꝰ uo¬
luntate. Unde et p̃senti lectione ꝑ ꝓpħam
nunc querit᷑ ds̃. & qͦdãmͦ dubiꝰ inquirit.
qͦmͦ in qͥb dam amara sit aĩa. quã dulcẽ ipse
considerat & ait. Quomͦ conu̾sa es in amari¬
tudinem uitis alienȩ: Qd dicit tale est. Ego
feci pedes quib ingrederet᷑ mortale genꝰ Qua
causa factum est ut claudicent płimi: Ego feci
hominis anima s & uniu̾sorum adimagi¬
nem et similicudinẽ dĩ facta est. & antiquior
est hec imago quȩ dei est: imagine ⁊ abuli
qͣm post ea nob̾ induimꝰ ob peccatum. Unde

Expanded text:
eus mortem non fecit, neque delectatur in perditione viventium. Creavit enim ut essent omnia, et salutares generationes mundi, nec est in eis venenum mortis, neque inferni regnum super terram . Deinde paulum ultra procedens reperio unde sit mors: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Omnia igitur bona in nobis et propter nos condidit Deus, sed nosmetipsi malitiam atque peccata propria in nobis attraximus voluntate. Unde et in praesenti lectione per prophetam nunc queritur Deus, et quodammodo dubius inquirit, quomodo in quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei facta est , 866 et antiquior est haec imago quae Dei est, imagine Zabuli, quam postea nobis induimus ob peccatum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
imponere neq oleum neq alligat᷑aͣs s t̾ra
ur̃a deserta. ciuitates ur̃ȩ igni exustȩ: sic
sc̃ quȩdam peccata quȩ animã sordidant.
et indigent homine qui habeat poam.
nitͥq sermonẽ. alia uͦ talia sunt ut ñ possĩt
supͣdicti sermonis uirtute curari. neque
enĩ sordib cõparant᷑. Iccirco sciens diffe¬

Expanded text:
alligaturas, sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermonis virtute curari, neque enim sordibus comparantur. Idcirco sciens diffe
Abbreviated transcription (Latin):
consumat. Quã obrẽ cũ talia pꝰ mortem no¬
bis residere uideamꝰ scͥpturas diligenter
simul recitantes: reponamꝰ eas incordibus
nr̃is. ⁊ uixta earũ uiu̾e p̾cepta nitam᷑ ut
ante excessionis diẽ si fieri potest peccatoꝵ
sordib emundati: cũ scĩs ualeamꝰ assumi
scłorũ amen

Expanded text:
consumat. Quamobrem cum talia post mortem noconsumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum Sanctis valeamus assumi, saeculorum, Amen
Abbreviated transcription (Latin):
cators sorde pollutꝰ es: lauabit dñs sordes
filiorum et filiarũ syon et sanguinẽ emun¬
dabit de medio eorum. Si autẽ mortale pec¬
catum ẽ ñ possumꝰ nitro poaq mundari.
s sp̃u iudicii. spũ cõbustionis et penȩ Horsi¬
dem et mysterium dĩ rursum. ad scelera c̃¬
uersus est cruciatu purgat᷑ incendii. beatꝰ
ñ indiget. Miserabilis autẽ & om̃i fletu
dignꝰ. qui post lauacrum sp̃c baptizandꝰ ẽ.
igni. Utrumq si quidẽ ht̃ baptisma iħu.
Exiit namq uirga de radice iesse. & flos de
radice eiꝰ ascendit. Uirga peccatorib: flos
iustis. Sic ds̃ & ignis consumens. & lumen
inscͥptis dr̃. Ignis peccatorib: lumen sc̃is.
Et beatꝰ qui habet partẽ in resurrectione
pͥma. Siquis seruauerit lauachrũ sp̃s
sc̃i: iste in resurrectionis pͥmȩ parte com¬
municat. Siquis uͦ in scd̾a resurrectione
seruat᷑. iste peccator est: qui ignis indiget
baptismo. qͥ combustione purgat᷑. ut qͥcqͥd
habuerit lignorum feni et stipulȩ ignis

Expanded text:
atorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filiorum, et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum. Si autem mortale peccatum est, non possumus nitro poaque mundari, sed spiritu judicii, spiritu combustionis et poenae. Forsidem et magisterium Dei rursum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus lavacro non indiget. Miserabilis autem et omni fletu dignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siquidem habet baptisma Jesus: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic Deus et igicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit lavacrum Spiritus sancti, iste in resurrectionis primae parte communicat. Si quis vero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tua: Ecce assur cip̃ssus inlibano speciosꝰ
ramis et condensus umbraculis & excel¬
sus in altitudine. int̾ medias nubes fa¬
ctum ẽ cacumen eiꝰ aqua nutͥuit eum.¬
& abyssus exaltauit eum. & adduxit

Expanded text:
t: Ecce Assur cypressus in Libano, et bonus ramis, et condensus umbraculo, et excelsus magnitudine, et in medio nubium factum est cacumen ejus: aqua nutrivit eum: abyssus exaltavit illum , et
Abbreviated transcription (Latin):
ex imo consurgentem. eisdẽq paula¬
tim usq ad sũmum inangustũ attra-¬
lectam. Sic enĩ refert᷑ qđ infundam̃tiᷤᷤ¬
eiꝰ trecenti cubiti in longitudinem:
tͥginta autẽ in altitudinẽ edificati s col¬
lecti incacumina in angustũ: itaut cu

Expanded text:
ex imo assurgentes, et iisdem paulatim usque ad summum in angustum attralectam. Sic enim refertur quod in fundamentis trecenti cubiti in longitudine et int; et in altitudine triginta, sed collec
Abbreviated transcription (Latin):
accipit palmã scilicet qͥ cogitationũ
rit multiplex. S hanc bibliothecã
ñ ex agrestib & impolitis. s. exqͣdratis¬
lignis. id÷ ñ ex scłarium actorum s ex
ꝓpħicis atq apłicis uoluminib. Ipsi
qͣdratam continent uitam : ex omni
parte libratam. Nam auctores scłari¬
um librorum: possunt qͥdem dici li¬

Expanded text:
accipit bravium, scilicet qui cogitationum rit multiplex; sed hanc bibliothecam non ex agrestibus et impolitis, sed exlignis, id est non ex saecularium auctorum, sed ex propheticis et apostolicis voluminibus. Ipsi quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt quidem dici li
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã ĩmunda. S munda qͥdem aĩalia fa¬
cile possumꝰ dicere qđ memoriȩ erudi¬
tio. intellectꝰ examinatio et iudiciũ eoꝵ
quȩ legimus aliaq his similia intelligi¬
possunt. De ĩmundis uͦ ꝓnuntiare dif¬

Expanded text:
 et immunda. Sed munda quidem animalia facile possimus dicere, quod memoria, eruditio, intellectus, examinatio, et judicium illorum quae legimus, aliaque his similia intelligunt. De immundis vero pronuntiare dif
Abbreviated transcription (Latin):
inȩccła sua hunc qͥnqͣgenarium re¬
collocauit. Hisi enĩ remissionẽ pec¬
catorũ donasset credentib: ñ fuisset
ꝑorbem t̾rȩ ecclȩ latitudo diffusa
Triginta autẽ altitudinis numerus
simile ut trecenti c̃tinet sacram̃tum
Qdđ enĩ ibi centeni: hoc hic demi t̾cio
multiplicati faciunt. Adunũ autẽ
tociꝰ constructionis numerũ sũma
reuocat᷑. quia unꝰ ds̃ pat̾ ex quo oĩa.

Expanded text:
hunc quinquagenarium collocavit. Nisi enim remissionem peccatorum donasset credentibus, non fuisset per orbem terrarum Ecclesiae latitudo diffusa. Triginta autem altitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
diem festũ in nouorum fructuum
consetratione reppies. Et de madi-¬
anitarum spoliis dño qͥnquagesima parᷤ
delibat᷑. Cum trecentis uͦ inuenies & abra¬
ham uincentẽ sodomitas et gedeon cũ trecen
tis lingua aquã lambentib madianitas

Expanded text:
diem et festum in novarum frugum consecratione reperimus, et de Madianitarum spoliis Domino quinquagesima pars debebatur. Cum trecentis viris Abraham vicit Sodomitas, et Gedeon cum trecentis viris lingua aquam lambentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m suscepit. iccirco triplicatꝰ ponit᷑:
titudo qͥnquagenarium numerũ
tenet. qui numerꝰ remissione & in¬
dulgentia consecratꝰ ẽ. Scdm legem
eñi quinquagesimo anno remissio

Expanded text:
m suscepit. Idcirco ponitur titudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno remissio
Abbreviated transcription (Latin):
Aput geometras eni scdm eam rationẽ
quȩ aput eos uirtꝰ uocat᷑. ex solido et
qͣ drato. uel insex cubitis unꝰ deputatur¬
tim deducat᷑. Quȩ utiq ratio si obser¬
uet᷑ in huiꝰ arche m̃sura. inuenientur¬
germina. et uniu̾soꝵ animantium
caꝑe potuerint rediuiua seminaria

Expanded text:
Apud geometras enim, secundum illam rationem quae apud illos virtus vocatur, ex solido et ex quadrato, vel in sex cubitos unum deputaturutatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenienturgermina, et universorum animantium capere potuerint re divina seminaria
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ pluuiarum.⁊ diluuii expectat.
nulla potuit tam conueniens & cẽgrua
archȩ speties dari: quã ut e sũmo ue¬
lut e tecto qͦdam inangusto culmine
& ima inaquis qͣdrata stabilitate con¬
sistens: nec ĩpulsu uentorum. nec ĩpetu
fluctuũ. nec inqͥetudine animaliũ. quȩ
intͥnsecꝰ erant. aut inclinari posset aut

Expanded text:
sitatem pluviarum ac diluvii spectat, nuarcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodam angusto culmen et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium, quae intrinsecus erant, aut inclinari posset, aut
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tere se potest a reb fluxis ac ꝑe¬
untib & caducis. & audire u̾bũ dĩ ac
p̃cepta celestia: hic intͣ corsuũ archam
salutis edificat. & bibliothecã ut ita di¬
cam int̾ se diuini consecrat uerbi.
cat. Fidem tͥnitatis ex longitudine uitȩ
ĩmortalitateq distendit. Latitudinẽ
caritatis indulgentiȩ benignitatis

Expanded text:
convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat verbi. cat. Fidem trinitas, et longitudinem vitae, et immortalitatem ostendit, latitudinem charitatis indulgentiae et beni
Abbreviated transcription (Latin):
mam temptatio nem qͣndo dix it ei za¬
bulus. ista omĩa tibi dabo. siꝓcidens
adorau̾is me & reliqͣ. et dicam quia in
illo tempore non contriuerit iħc mal
usq ad tempꝰ. et tempore post ea ue-¬
nit instante: tunc contritꝰ ẽ ñ solum
confractus ut pͥmum malleus uniu̾¬
sȩ t̾rȩ. Et quia contritus est qui fue¬
rat ante confractꝰ malleus uniu̾sȩ t̾rȩ
iccirco & ꝑ unum quẽq nr̃m confrin¬
git᷑ quidẽ quando introducimur in

Expanded text:
mam tentationem, quando dixit ei Zamam tentationem, quando dixit ei Zabulus: 774 Ista omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me, et reliqua: et dicam, quia in illo tempore non contrivit  Al. contusque ad tempus, et tempore postea venit instante, tunc contritus est, non solum confractus ut primum, malleus universae terrae. Et quia contritus est, qui fuerat ante confractus, malleus universae terrae, idcirco per unumquemque nostrum confringitur quidem quando introducimur in
Abbreviated transcription (Latin):
ratione dignum: qm̃ uniu̾sȩ terrȩ mal¬
leus cõminutꝰ sit. Quid enĩ magnũ si frac¬
tus fuisset et contritus malleus partiũ
terrȩ : Sed uere nunc admirandũ ẽ
quia uniuersȩ terrȩ malleus confractꝰ
atq contͥtꝰ est. Post hȩc quero quis sit
iste qui umuersȩ terrȩ malleum con¬
fregerit & contͥuerit et dicam ñ potu¬
isse moysen confringere atq contere¬
re malleum uniu̾sȩ terrȩ. neq ante
eum abraham. neq post eum iħunaue.
neq alium quem qͣm ꝓpħarum. Quis gͦ
potuit talem tantumq malleum uni¬
uer sȩ terrȩ malleum confringere et
fregit atq contͥuit malleum uniu̾sȩ
t̃rȩ. Et hoc nunc admirans in sp̃u scõ ꝓ
phetes ait. Quomͦ confractꝰ est & contͥtꝰ
malleus uniu̾sȩ terrȩ : frimo confractꝰ
est et deinde contritꝰ. Et qm̃ repperi sal¬
uatorem eẽ qui confregerit malleum
uniuer se terrȩ. et contriuerit eum.
ueniam ad euͣngelium ut uideam pri¬

Expanded text:
ratione dignum, quoniam universae terrae malratione dignum, quoniam universae terrae malleus sit comminutus. Quid enim magnum, si fractus fuisset, et contritus malleus partium terrae? Sed vere nunc admirandum est, quia universae terrae malleus confractus atque contritus est. Post haec quaero quis sit iste, qui universae terrae malleum confregerit et contriverit: et dicam Moysen non potuisse confringere atque conterere malleum universae terrae, neque ante eum Abraham, neque post eum Jesum Nave, neque alium quemquam prophetarum. Quis ergo potuit talem, tantumque malleum universae terrae confringere, et fregit, atque contrivit malleum universae terrae. Et hoc nunc admirans in Spiritu Sancto prophetes ait: Quomodo confractus, et contritus est malleus universae terrae? Primo confractus est, deinde contritus. Et quoniam reperi Salvatorem esse, qui confregerit malleum universae terrae et contriverit eum, veniam ad Evangelium, ut videam pri
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ conuenit malleus: s crassiori. Si
portas imaginem terreni: malleus te
quia terrenus es ꝑcutit. Si peccas & ter¬
ra es et in terra uadis exꝑieris malle¬
um uniu̾sȩ terrȩ. etiam inte oꝑantem
uxta istum intellectum. Istud qͦ ani¬
madu̾tendum est uniu̾se terrȩ malle¬
um. quia aduer sum cuncta terrena
potentiam suam exerceat: ⁊abulum
ẽẽ posse. Aut etiam minorem malleum
intellige. qui ñ uniuersȩ tͣrȩ sit malleus:
s illiꝰ ut ita dicam. et illiꝰ partis t̾rȩ Est qͥdẽ¬
cum una aliqua contraria fortitudo mͥ
repugnat & colluctat᷑ mecum: ñ ualens si¬
mul cũ uniu̾sis hominib congredi ut ra-¬
bulus. tunc est quidem malleꝰ in me sed
ñ uniuersȩ terrȩ malleus: uerum ut
ita dicam meȩ tantum malleꝰ terrȩ. Con¬
fracto autem et contͥto malleo uniuersȩ
terrȩ. quid necesse est arbit᷑ri de malleo
partium terrȩ: Simulq estimo admi-¬

Expanded text:
tiae convenit malleus, sed crassiori. Si tiae convenit malleus, sed crassiori. Si portas imaginem terreni, malleus te, quia terrenus es, percutit; si peccas, et terra es, et in terram ibis, experieris malleum universae terrae et in te operantem. Juxta istum intellectum, illud quoque animadvertendum est, universae terrae malleum, quia adversum cuncta terrena potentiam suam exerceat, Zabulum esse: posse autem etiam minorem malleum intelligi, qui non universae terrae sit malleus, sed illius, ut ita dicam, et illius partis terrae. Et siquidem una aliqua contraria fortitudo mihi repugnat, et colluctatur mecum, non valens cum universis simul hominibus congredi, ut Zabulus: tunc est quidem malleus in me, sed non universae terrae malleus; verum, ut ita dicam, meae tantum malleus terrae. Confracto autem et contrito malleo universae terrae, quid necesse est arbitrari de malleo partium terrae? Simulque existimo admi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs passus est clamantes tolle de ter¬
ra talem. crucifige crucifige eum.
Om̃ia malleatorib plena sunt. Quot qͦt
enĩ in actu suo zabulum suscipiunt et
ministrant ei ad ꝓbandum iustum &
iniustum coar guendum. om̃s mallea¬
tores sunt. Iccirco etiã si heri mallea¬
tor eras et in manu malleum contine.¬
bas. nunc dicens quia a cam frĩcida ori¬
ant᷑ malleatores ꝓice malleum de ma¬
nu tua et transinigra ad meliorem quȩ
sp̃ualis est generationem. sicut enos
& reliquorum. qui scripturar um
laudib efferunt᷑. Ueruntamen finis¬
mallei confractio est atq contricio.
Est sciendum quidem qm̃ ꝓphetatus.
nunc malleus ⁊ abulus sit. malleus non
partis alicuiꝰ terrȩ s uniu̾sȩ terrȩ: ꝓeo
qͦd inom̃ĩ terra malitia eiꝰ disꝑsa sit. &
ubiq malleus iste malum oꝑetur. Est
autem etiam hoc dicendũ zabulum
uniuersȩ terrȩ malleum ẽẽ: ñ cęli
malleum. Neq enim tenuiori substan¬

Expanded text:
Dominus passus est, clamantes: tolle de terDominus passus est, clamantes: tolle de terra talem: crucifige, crucifige eum. Omnia malleatoribus plena sunt. Quotquot enim in actu suo Zabulum suspiciunt, et ministrant ei ad probandum justum, et injustum coarguendum, omnes malleatores sunt. Idcirco si heri malleator eras, et in manu malleum continebas, nunc discens, quia a Cain fratricida oriuntur malleatores, projice malleum de manu tua, et transmigra ad malleatorum, quae spiritalis est, generationem, sicut Enos et reliquorum, qui Scripturarum laudibus efferuntur. Verumtamen finis confractio est atque contritio. Est sciendum quidem, quoniam prophetatus nunc malleus Zabulus sit, malleus non partis alicujus terrae, sed universae terrae, pro eo quod in omni terra malitia ejus dispersa sit, et ubique 773 malleus iste malum operatur. Est autem etiam hoc dicendum, Zabulum universae terrae malleum esse, non coeli malleum. Neque enim tenuiori substan
Abbreviated transcription (Latin):
tat adbellum: necessariꝰ est malleus ut
tuba ꝓductilis fiat. Multa cooꝑatꝰ ẽ iste
malleus tubȩ ꝑductili paulo. ut eum ꝑ
uaria temptamenta ꝓduceret. & appro¬
baret quia illesus posset excuidi. figurãq
assumẽ tubȩ magnisone. ñ incertam
dans uocem inaudientes: ut p̃parentur
admilitiȩ bellum. Et qm̃ malleus inue¬
nit᷑ contraria fortitudo & draco incus
inꝑducibilis istiꝰmodi semꝑ inscͥpturis
malleo uel quacunq alia materia cõposi¬
tum nom̃ assumens instabo sermone.
Cain generauit filios. & de cain ortꝰ est
faber exis & ferri. Ergo ut ⁊abulus qui
omĩum temptationum oꝑator est malleꝰ
dr̃: ita qui ministrat malleator ẽ filiꝰ
cain. Quotienscunq enim in temptati¬
onem incideris. scito malleum eum ẽẽ
& malleatorem ꝑ quem & zabulus inseqͥt᷑.
uelut in ꝓditionem saluatoris malleus
zabulus: malleator udas fuit. Et multi
erant malleatores in tempore illo quo

Expanded text:
ndit ad bellum. Necessarius est malleus, ut ndit ad bellum. Necessarius est malleus, ut tuba productilis fiat. Multa cooperatus est iste malleus tubae productili Paulo, ut eum per varia tentamenta produceret, et approbaret, quia illaesus posset excudi, figuramque assumere tubae magnisonae, non incertam dans vocem in audientes, ut praeparentur ad militiae bellum. Et quoniam malleus invenitur contraria fortitudo, et draco incus producibilis, istius modi semper in Scripturis malleo, vel quacumque alia materia compositum nomen assumens, instabo sermone: Cain generavit filios, et de Cain ortus est faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui omnium tentationum operator est, malleus dicitur: ita qui ministrat, malleator est filius Cain. Quotiescumque enim in tentatione incideris, scito malleum Zabulum esse, et malleatorem eum, per quem te Zabulus insequitur. Velut in proditione Salvatoris malleus Zabulus, malleator Judas fuit. Et multi erant malleatores in tempore illo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝑsuaderi eẽ uerissimum ad amantẽ¬
si indomitus lapis inter incudem & malle¬
um ꝑseuerauerit. si ꝑcutiente desuꝑ mal¬
leo & incude supposito durior lapidis
natura ñ compungit᷑. Ialis uir sc̃s est :¬
ante temptationes ab his qui ꝓbare nes¬
ciunt ignoratus. Certissime autẽ nouit
adamantinorum lapidum naturam so¬
lus ds̃ plurimis ignoratam. Ego ipse ad¬
huc nescio utrum ueniente malleo ac
ꝑcutiente me confringar & conterar con¬
uictꝰ. quia ñsim adamas. ancerte uerus
adamas ostendar. si ingruentib ꝑsecuti¬
onib ꝑiculis temptationib: ñ tam con¬
tritꝰ fuero adictus mallei quam ꝓbatus.
Et tu ipse ꝑcurre scͥpturas et quere si qͦd
potes inuenire uestigium bene adeo ꝑ¬
mitti ut malleus ꝑcutienda ꝑcutiat. Uer¬
bi grã dictum sit. Adintelligentiã enĩ
obscuritͦ᷑rum sumunt᷑ exempla.Si mal
legem ad sollempnitates dĩ excitat. quȩ
audientium animas clangore suo exci¬

Expanded text:
autem persuaderi esse verissimum adamanteautem persuaderi esse verissimum adamantesi indomitus lapis, si  Dele alter si inter incudem et malleum perseverat, si percutiente desuper malleo, et incude supposita, durior lapidum natura compingit. Talis vir est ante tentationes, ab his probare lapides nesciunt, ignoratur. Certissime autem novit adamantinorum lapidum naturam solus Deus plurimis ignoratam. Ego ipse adhuc nescio utrum, veniente malleo, et percutiente me, confringar et conterar, convictus, quia non sum adamas, an certe verus adamas ostendar, si ingruentibus persecutionibus, periculis, tentationibus, tam contritus fuero ad ictus mallei, 772 quam probatus. Et tu ipse percurre Scripturas, et quaeres, si quod potes invenire vestigium, bene a Deo promitti, ut malleus percutienda percutiat. Verbi gratia dictum sit ad intelligentiam enim obscuriorum sumuntur exempla, si mallLegem ad solemnitates Dei excutiat, quae audientium animos clangore suo acce
Abbreviated transcription (Latin):
Licet supra stet malleꝰ rabulꝰ. & suꝑpositꝰ
sit draco qui est quasi incus indomabilis
nichil tamen in conspectudĩ et in conspe¬
ctu eiꝰ consistens adamas ꝑpetit᷑. Duo itaq
contraria sunt adamanti isti malleus
& incus impducibilis. Iam quondã && a¬
pud nationes tritum uulgi sermonis
ꝓu̾bium. ut de his qui anxietatib & in¬
gentib malis p̃munt᷑ dicant. Int̾ mal¬
leum sunt & incudem. Tu autem hoc re¬
fers ad zabulum et draconem qͥstiꝰmodi
semꝑ inscripturis ꝓuarietate causarũ
nominib insigniunt᷑. et dicis quia sc̃s qui
quasi murꝰ aclamantinꝰ uel in manu dñi
adamas est. ñcurat neq de malleo neq
de incude. s qͣntum plus cesus fuerit:
tanto plus uirtutem eiꝰ splendescere. Alunt
eos qui mertimonia lapidum exercent.
cum uoluerint ꝓbare adamantẽ. igno¬
rantes utrum sit adamas anñsit: qͣnd u
malleũ & incudem ñ inuenerint: tunc

Expanded text:
Licet supra stet malleus Zabulus, et suppositus Licet supra stet malleus Zabulus, et suppositus sit draco, qui est quasi incus indomabilis, nihil tamen in manu Dei, et in conspectu ejus consistens adamas perpetitur. Duo itaque contraria sunt adamanti isti, malleus, et incus improducibilis. Jam quoddam est et apud nationes tritum vulgi sermone proverbium, ut de his, qui anxietatibus et ingentibus malis premuntur, dicant: Inter malleum sunt et incudem. Tu autem hoc refers ad Zabulum et draconem, qui istiusmodi semper in Scripturis pro varietate causarum nominibus insigniuntur: et dicis quia sanctus qui quasi murus adamantinus, vel in manu Domini adamas est, non curet neque de malleo, neque de incude; sed quanto plus caesus fuerit, tanto plus ejus virtutem splendescere. Aiunt eos, qui mercimonia lapidum exercent, cum voluerint probare adamantem, ignorantes utrum sit adamas, an non sit, quamdiu malleum et incudem non invenerint: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
& contritꝰ malleus
facta est in ext̾mini¬
um ba¬
bilon. Querendum int hec quis sit
tritꝰ. ut congregantes ea quȩ alicubi de
malleo scͥpta sunt cum inuenerimus
nomen eiꝰ: inuestigemꝰ etiam nominis
uoluntatem ex his quȩ afferimus ex¬
emplis. Domꝰ quondã componebatur
& salomon erat construens & edificãs
eam. Ubiq quasi inlaude dr̃ de domo
d̃i. quia malleus & securis ñ sunt audi¬
ta indomo dĩ. Ergo quomͦ malleus ñ
audit᷑ in domo dĩ. sic quia domus dei
est ȩccła malleus in eccła ñ auditur. Quis
est iste mallecus uolens quantum in se ẽ
impedire lapides edificationis templi. ut
terrȩ. Ego autem ꝓnuntiabo confidens:
eẽ aliquẽ qui non magnoꝑe curet de mal¬
leo uniu̾sȩ t̾rȩ. Et qm̃ exemplum ad scm¬
sp̃m est de sensibili malleo. quero materiã
malleo fortiorem. quȩ nichil abeo ꝑcussa
patiat᷑. Quam quidem querens repperi
mas. Refert autem de adamante histo.¬
ria quia fortior sit om̃i concedenti se mal¬

Expanded text:
 contritus est malleus facta est in exterminium Babylon? Quaerendum inter haec quis sit tritus, ut congregantes ea, quae alicubi de malleo scripta sunt, cum invenerimus nomen ejus, investigemus etiam nominis voluntatem ex his, quae afferimus exemplis. Domus quondam componebatur et Salomon erat construens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude dicitur de domo Dei, quia malleus et securis non sunt audita in domo Dei. Ergo quomodo malleus non auditur in domo Dei: sic quia domus Dei Ecclesia est, malleus in Ecclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut terrae. Ego autem pronuntiabo confidens, esse aliquem, qui non magnopere curet de malleo universae terrae. Et quoniam exemplum assumptum est de sensibili malleo, quaero materiam malleo fortiorem, quae nihil ab eo percussa patiatur. Quam quidem quaerens reperi mas. Refert autem de adamante historia, quia fortior sit omni caedenti se mal
Abbreviated transcription (Latin):
bilonis. Nuꝑ diximus de parabolis.¬
de babiloniis. de uiris babiloniis de se¬
mine babilonis. ñ sit qui resaluetur
de babiloniis. Retribuite ei iuxta
oꝑa eiꝰ scd̃m om̃iaquȩ fecit. et facite ei
neqͣm resistentes pietati et fidei uerȩ :
habes inte babilonios. S fac uindic¬
tam et int̾fice om̃s peccatores terrȩ quȩ
inte est. idest omnes babilonios. ut pos¬
sis mundatꝰ in ierłm transgredi ciuita¬
tem dĩ in xp̃o iħu cui est gła et ĩꝑium
inscła scłorum amen¬

Expanded text:
bylonis. Nuper diximus de parvulisbylonis. Nuper diximus de parvulis Babyloniis, de viris Babyloniis, de semine Babylonio. Non sit et qui resalvetur de semine Babylonis, retribuite ei juxta opera ejus, secundum omnia quae fecit, et facite ei, nequam resistentes pietati et fidei verae, habes in te Babylonios. Sed fac vindictam, et interfice omnes peccatores terrae, quae in te est, id est, omnes Babylonios, ut possis mundatus in Jerusalem transgredi civitatem Dei in Christo Jesu, cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
continentia. Uox fugientium et resalua¬
torum deterra babilonis adannun¬
tiandum dño nr̃o in syon uindictam.
De his nc̃ ꝓphetat qui mores patrios re¬
liquentes & leges gentiũ et incredulita¬
tem ueterem. ueniunt ad sermonem
dĩ. Tale enim quiddam signiticatur
ineo quod dicit. Uox fugientium et resal¬
uatorum. Non sufficit fugere de terra ba-
bilonis. s resaluari ex terra babilonis ad
annuntiandum insyon uindictam dno
dõ nr̃o. ut fugientes de terra babilonis
ueniatis ad syon speculatorium id est
id est eccła uindictam a dño deo nostro.
uindictam populi eiꝰ. Denuntiate in ba-¬
bilone multis. omĩ intendenti arcum.
Significanter positum est multis. Multi
enim sunt quun babilone sunt: in ierłm
te erant dictum est: pauci estis ab omĩ¬
b gentib Intellige porro et hoc. pauci
sunt qͥ saluant᷑ s & illud. Contendite
intrare ꝑangustam portam. In lata au-
qui saluet᷑. Disꝑdite. int̾ficite omĩa ba¬

Expanded text:
continentia: Vox fugientium, et resalvacontinentia: Vox fugientium, et resalvatorum de terra Babylonis, 781 ad annuntiandum Domino nostro in Sion vindictam. De his nunc prophetat, qui mores patrios relinquentes, et leges gentium, et incredulitatem veterum, veniunt ad sermonem Dei. Tale enim quiddam significatur in eo, quod dicit: Vox fugientium et resalvatbylonis, sed et resalvari ex terra Babylonis ad annuntiandum in Sion vindictam Domino Deo nostro, ut fugientes de terra Babylonis veniatis ad Sion, speculatorium  Al. sid est, Ecclesiam, vindictam a Domino Deo nostro. Vindictam populi ejus denuntiate in Babylone multis, omni intendenti arcum. Significanter positum est, multis; multi enim sunt, qui in Babylone sunt, in Jerusalem Dei erant, dictum est: Pauci estis ab omnibus gentibus. Intellige porro et hoc: Pauci sunt qui salvantur. Sed et illud: Contendite intrare per angustam portam. In lata autequi salvetur: disperdite, interficite omnia Ba
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeor quia uenerunt tempora eius.
Aꝑite apothecas eiꝰ. Manifestum est quia
terrȩ chaldeorum. Sunt autem apothecȩ
chaldeorum: doctrinȩ natiuitatum. Scru¬
tamini ea quasi speluncam et disꝑdite. Qͥ
respuit supputationem natalium qui ue¬
ritatis sermone utit᷑ aduersus eam. qui
ostendit nichil eorum quȩ mathematici
dicunt uerum ẽẽ qui docet inscrutabilia
iudicia dĩ nec ea posse abhominib comp̃¬
gis autem eorum quȩ nobis xp̃ianis ac¬
cidunt: iste exequitur p̃ceptum dñi di¬
centis. Disꝑdite eam. Quid autẽ sit hoc
qͦd sequit᷑ ñ fiant ei reliquiȩ: querendũ
est. Ne aliqͣ inquit rescindatis chaldeoꝵ
aliqua reseruetis. Ob id iubet ne pusil¬
lum quidem relinquat᷑ in ea. Exiccate
om̃s fructꝰ eius. Quis ita beatꝰ est ut pos
sit om̃s fructꝰ terrȩ chaldeorum exicca¬
re et descendat in occisionem: Ue eis qͥa
uenit dies eorum. et est tempus uindictȩ
eorum. Fost hȩc rursum alteriꝰ capituli

Expanded text:
Chaldaeorum quia venerunt tempora ejus. Aperite apothecas ejus. Manifestum est, quia terrae Chaldaeorum. Sunt autem apothecae Chaldaeorum, doctrinae nativitatum. Scrutamini eam quasi speluncam, et disperdite eam. Qui respuit supputationem natalium: qui veritatis sermone utitur adversum eam: qui ostendit nihil eorum, quae mathematici dicunt, verum esse: qui docet inscrutabilia judicia Dei, nec ea posse ab hominibus comprnus autem eorum, quae nobis Christianis accidunt, iste exsequitur praeceptum Domini dicentis: Disperdit eam. Quid autem sic hoc quod sequitur, Non fiant ei reliquiae, quaerendum est. Ne aliqua, inquit, rescindatis Chaldaeorum, aliqua reservetis. Ob id jubet, ne pusillum quidem relinquatur in ea. Exsiccate omnes fructus ejus. Quis ita beatus est, ut pos omnes fructus terrae Chaldaeorum et descendant in occisionem. « Vae eis, quia venit dies eorum, et est tempus vindictae eorum. » Post haec rursum alterius capituli
Abbreviated transcription (Latin):
cursib fieri. Quotqͦt autẽ ista sapitis. qͦt¬
quot dictis istis creditis: in terra chalde¬
orum estis. Comminans gͦ ds̃ his qui in
terra chaldeors sunt. his sp̃ualiter cõmi¬
nat᷑ qui seipsos genealogiis et fato con¬
secrauerint. asserentes cuncta quȩ int̃
mortales funt. aut ex astrorum motib
aut ex fati necessitate pendere.S ds̃ abra
ham ꝓmouens admeliora: dixit ei. Ego
sum qui te educo de terra chaldeorum.
Potens est enĩ ds̃ qui etiam nob̾ tribuat¬
lum alium absq eo eẽ credamꝰ qui dispen¬
sans uniu̾sa. et regens uitam nrãm pro
qualitatib meritorũ accidentiũ diu̾sa
moderet᷑. Neq eñi migrans aliquod sy¬
dus uel fontes ut aunt. uel corrupti ca¬
tamitȩ stella nr̃orum causam continet
negotiorum. Et uixta unum quidem ar¬
gum̃tum int̾ra chaldeorum est. qui supͣ¬
dictis irrationabilib credidit: uixta ali¬
ud uͦ ascendit. quis suꝑ tecta. & uenerat᷑

Expanded text:
cursibus fieri. Quotquot autem ista sapitis, quotcursibus fieri. Quotquot autem ista sapitis, quotquot dictis istis creditis, in terra Chaldaeorum estis. Comminans ergo Deus his qui in terra Chaldaeorum sunt, his spiritaliter comminatur, qui se ipsos genealogiis et fato consecraverunt, asserentes cuncta quae inter mortales fiunt, aut ex astrorum motibus, aut ex fati necesham promovens ad meliora dixit ei: Ego sum, qui te educo de terra Chaldaeorum . Potens est enim Deus, qui et nobis tribualum alium absque eo esse credamus, qui dispensans universa, et regens vitam nostram pro qualitatibus meritorum, accidentium diversa moderetur. Neque enim micans aliquod sidus, vel Phaetontis, ut aiunt, vel corrupti catamiti stella nostrorum causam continet negotiorum. Et juxta unum quidem argumentum in terra Chaldaeorum est, qui supradictis ratiocinationibus credidit; juxta aliud vero ascendit quis super tecta, et veneratur
Abbreviated transcription (Latin):
consortio assumunt. Iuxta alium intel¬
lectum sapientia iuxta aliũ ueritas.
uixta alium iusticia ueruntamen sub¬
iacens unum est. Quomͦ gͦ in saluato¬
re uno subiacente plurimi intellectꝰ
sunt diu̾sorum eiꝰ nominum: sic et
terrena negotia uixta subiacens quidem
unũ sunt. uxta intellectum autẽ plurima.
Frequenter allegorirantes babilonem di¬
ximus negotia eẽ terrena quȩ semꝑ confu¬
sa sunt uitiis egyptum similit̾ affligentia.
Caldeorum uͦ interra. ob id quia płima
quȩ gerunt᷑ in terris stellis consecrant.
rant fieri eos eẽ diximus qui talib se suꝑ¬
sticionib dedicauerunt. Omnis gͥ qui
mathematicorum deliram̃ta sectat᷑ urm̃:
int̾ra chaldeorum est. Siquis natiuitatis
diem supputat. et uariis horarũ mom̃toꝵq
stellȩ talit̾ et talit̃ figuratim faciunt ho¬
mines luxuriosos. adulteros castos. aut
certe qͦdcunq eorum: iste int̾ra chaldeorũ :
Iam quidam estimant xpĩanos ex astrors

Expanded text:
consortio assumunt. Juxta alium intelconsortio assumunt. Juxta alium intellectum sapientia, juxta alium veritas, juxta alium justitia. Verumtamen subjacens unum est. Quomodo ergo in Salvatore, uno subjacente, plurimi intellectus sunt diversorum ejus nominum: sic et terrena negotia, juxta subjacens quidem unum sunt, juxta autem intellectum plurima. Frequenter allegorizantes Babylonem diximus negotia esse terrena, quae semper confusa sunt vitis, Aegyptum similiter affligentia. Chaldaeorum vero terram, ob id, quia plurima, quae geruntur in terris, stellis consecrent, rant fieri, eos esse diximus, qui talibus se persuasionibus dedicaverunt. Omnis igitur qui is vestrum mathematicorum deliramenta sectatur, in terra Chaldaeorum est. Si quis nativitatis diem supputat, et variis horarum momentorumstellae taliter et taliter figuratae faciunt homines luxuriosos, adulteros, castos, aut certe quodcunque eorum, iste in terra Chaldaeorum est. Jam quidam aestimant Christianos ex astrorum
Abbreviated transcription (Latin):
deris fortiter ad fugienda uerbera et contu¬
melias: ñ solum iniuria liberabitur. s & in¬
corruptam głȩ accipiet coronam. Opus
dño uirtutum int̾ra chaldeorum. Iuxta
diuersos intellectꝰ terrenus locus multi¬
plicit̾ nominatur. Et quomͦ differenti
bula cum unꝰ et in subiacenti sit. uarius
autẽ inuirtutib: sic et propter maliciã
generis humani terrena negotia cum
unum sint in subiacenti intellectus
diuersitate sunt plurima. Quod autẽ
dico sic fiet manifestius: cum exemplũ
qͦd a saluatore assumpsi edisserens adea
quȩ sunt subiecta explananda transcen¬
dero. Unum subiacens est dnõ meo iħu
saluatori. Hoc uno subiacente alio in¬
tellectu pastor scđm quod irrationa
bilib pre est alio intellectu rex scd̃m
quod rationabilib principat᷑. alio in¬
tellectu uitis uera scđm qͦd inserti in
eam homines uberrimos afferunt
fructus. et exculti a patre agricola: pin¬
guedinem uitis uerȩ ex uniꝰ radicis

Expanded text:
derit fortiter ad fugienda verbera, et contuderit fortiter ad fugienda verbera, et contumelias, non solum injuria liberabitur, sed incorruptam gloriae accipiet coronam. Opus Domino virtutum in terra Chaldaeorum. Juxta diversos intellectus terrenus locus multipliciter nominatur, et quomodo differenti bula, cum unus in subjacenti sit, varius autem in virtutibus: sic et propter malitiam 779 generis humani: terrena negotia, cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem dico sic fiet manifestius, cum exemplum, quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea, quae sunt subjecta, explananda, transcendero. Unum subjacens est Domino meo Jesu Salvatori. Hoc uno subjacente, alio intbilibus praeest. Alio intellectu rex, secundum quod rationabilibus principatur. Alio intellectu vitis vera, secundum quod inserti in eam homines uberrimos afferunt fructus, et exculti a patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis