comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut homo exterior. ⁊ cũ optimũ nr̃m. ħ est
mens atq intelligentia inuisibile sit oculis cor¬
ꝑis. quomodo id quod est meliꝰ oꝑtimo nr̃o: ui¬
sibile erit inferiori nr̃o: Sũnt erũ quidã qui
dm̃ ipsũ omnino corpus eẽ p̾sumunt. putan¬
tes quicquid corpus ñ ẽ. nulla prorsus eẽ sub¬
¶ stantia:
dm quidem ipsũ corpus non eẽ minime du-¬
bitantes. s idõ eos qui ad uitã et̾nã resurgent
etiã ꝑ corpus dm̃ usuros putant. qm̃ talẽ spe¬
rant spiritalis corꝑis qualitatẽ. ut etiã ipsa quȩ
caro fuerat sp̃c fiat. Quod si ita est. quantumr
distet a suꝑiori opinione. ⁊ quã hoc sit tolera¬
bilius. ꝙ̾ si uerũ non sit: puto facillime iu¬
dicare̾. Primo qr multũ int̾ est. utrũ de cre¬
atore an de creatura alit̾ aliquid sentiatur
quã ueritas habeat: deinde qr conatus men-¬
tis ut cũq ferendus ẽ uolentis corpus conũ¬
tere in sp̃m non in corpus dm̃. postremo qr

Expanded text:
sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? ArbiDeum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes, sed ideo eos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per corpus deum uisuros putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudicari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est uolentis corpus conuertere in spiritum, non in corpus deum; postremo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maginem eiꝰ qui creauit eũ. ubi ꝑ fidẽ inte ha¬
i liber masculus ⁊ femina: ubi non morieris.¬
cum solui corꝑe ceperis: quia nec ibi maR¬
cuisti. cũ sis annis grauis. Hoc in interiore
tuo erecta: intende ⁊ uide quȩ loquor. Sciorꝰ¬

Expanded text:
maginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te ha liber, masculus femina, ubi non morieris,cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. no
Abbreviated transcription (Latin):
lis eẽ credendus ẽ: Nam si interior homo nr
quantulacũq imago eiꝰ non de illo genita sed
ab illo creata quãuis adhuc renouetur de die
in diẽ: iam tamen in tali luce habitat. quo
nullus oculorũ corꝑaliũ sensus accedit. si ea q̃
iilla luce cordis oculis intuemur. ⁊ discernun-¬
tur int̾ se ⁊ nullis locorũ spaciis seꝑantur: qͣn¬
tomagis d̃s lucẽ habitat in accessibilẽ corporeiˢ
sensib quo nec ipsius nͥ mundi pocest ẽe cor-¬

Expanded text:
is est! nam si interior homo noster, quantulacumque imago eius non de, illo genita sed ab illo creata, quamuis adhuc renouetur de\' die in diem, iam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea, quae in illa luce M cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se et nullis locorum spatiis separantur, quanto magis deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsius nisi mundi potest esse cor
Abbreviated transcription (Latin):
ut doctrine meae sic̃ dicis ingeniiq
serenitas. ita nebuła ur̃ȩ m̃tis abster¬
gat. ut qͦa nc̃ cogitare ñ poteris in¬
delligentiae a me lumine declara
̃ffinitione concordet. Siꝰ qͥppe
in eudi ꝑsa epła in qͦ hoc petis. ap̃

Expanded text:
cis, ingeniique serenitas, ita nebulam vestrae mentis abstergat, ut quod nunc cogitare non potestis, intelligentiae a me lumine declaratdefinitione concordet. Superius quippe in eadem ipsa epistola, in qua hoc petis, apud
Abbreviated transcription (Latin):
me ueuias. & de singulis quȩ̨ras. Nñ¬
drga q uie secisti exhortor ut facias. Ia e
ocꝑpe cierecimdantris. ac te piger&
iaagere: si uł se mol ualuisses ꝙ me dif¬
ficiꝰ e repperisses. Illud qͦꝙ diperã cũ
a de aldissem qͦd mendosissimis fati¬
Gareris coaicib. ut in nrĩs legeres qͦs

Expanded text:
e venias, et de singulis quaeras. Nondum quae fecisti exhortor ut facias. Recte quippe verecundareris, ac te pigeret id agere, si vel semel voluisses, et me difficilem reperisses. Illud quoque dixeram, cum a te audissem quod mendosissimis fatigareris codicibus, ut in nostris legeres, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ab inquirenda causa dissimulasset. & iterũ
continuo conuentus ẽet nichil sedicturũ am¬
plius gestis exp̾ssit ⁊ hodie illi qui hoc fece¬
runt. prbi ur̃i sunt adhuc nos ĩsuꝑ terri¬
tantes: ⁊ sicut possunt ꝑsequentes: Nec tao
dehis iniuriis ⁊ ꝑsecutionib quas ȩccła sa¬
placuit ut pacifice conueniremini quo si
a rapinis. ab excecatione compescant. Nolumꝰ
dice dampnate illos. Uos enĩ uideritis qͦmͦ
uos non inquinent. quos m ostendimꝰ ĩuira
communione latrones: i nos inquinent qͦs
nuqua potiustis ostendere traditores. Ex hiᷤ
omnib eligite qͦd uolueritis. Si autẽ quere¬
las nr̃as contempseritis nos minime penitebit.
ordine pacifico agere uoluisse. Aderit dñs
ȩccłe suȩ ut uos potiꝰ humilitatẽ nr̃am con

Expanded text:
ab inquirenda causa dissimulassent et iterum ab inquirenda causa dissimulassent et iterum continuo conuentus esset, nihil se dicturum amplius gestis expressit. et hodie illi, qui hoc fecerunt, presbyteri uestri sunt adhuc nos insuper territantes et, sicut potuerunt, persequentes. Nec tamen de his iniuriis et persecutionibus, quas ecclesia cato concilio placuit, ut pacifice conueniremini, quo, si a rapinis, ab excaecatione compescant. nolumus dicere: \'Damnate illos\'; uos enim uideritis, quo modo uos non inquinent, quos modo ostendimus in uestra communione latrones, et nos inquinent. quos numquam potuistis ostendere traditores. ex his omnibus eligite, quod uolueritis. si autem querelas nostras contempseritis, nos minime paenitebit ordine pacifico agere uoluisse. aderit dominus ecclesiae suae, ut uos potius humilitatem nostram con
Abbreviated transcription (Latin):
qui parat ꝓximo suo foueam: ipse incidit ĩ ea.
De nob̃ gͦ quid queramini non habets: ⁊ taõ
eccłe catholicȩ mansuetudo ab his ꝙ̃ imꝑa¬
torum uissionib omnino conquieuerat: nisi
ur̃i elerici ⁊ circũcelliones ꝑ suas immanissi¬
mas ĩꝓbitates furiosasq uiolentias quietem
nr̃am ꝑturbantes atq uastantes: hec in uos
recoli ⁊ moueri coegissent. Nãpriusquã recen¬
tiores leges iste de quib mͦ querimini uenis¬
sent in affricam insidias in itinerib nr̃is epi¬
copis tetenderunt: conclericos nr̃os plagis
iimanissimis quassauerunt: laicis quoq
& plagas grauissimas inflixerunt: ⁊ incendia
munionis elegit. de domo sua raptũ. ⁊ ꝓ ar¬
bitrio immanit᷑ cesum in gurgite ꝙ̾ cenoso
uolutatũ. bruda uestitũ cũ quib d̃ã dolendũ
quibusdã ridendũ in pompã sui facinors
ostentassent: ab ductũ inde quo uoluerũt. uix
post dies .xii. dimiserunt: Unde conuentus

Expanded text:
Qui parat proximo foueam, ipse incidet in eam. Qui parat proximo foueam, ipse incidet in eam. De nobis ergo quid queramini, non habes et tamen ecclesiae mansuetudo etiam ab his imperatorum iussionibus omnino conquieuerat, nisi uestri clerici et Circumcelliones per suas immanissimas inprobitates furiosasque uiolentias quietem nostram perturbantes atque uastantes haec in uos recoli et moueri coegissent. nam prius quam recentiores leges istae, de quibus modo querimini, uenissent in Africam, insidias in itineribus nostris episcopis tetenderunt, conclericos nostros plagis immanissimis quassauerunt, laicis quoque et plagas grauissimas inflixerunt et intulerunmunionis elegit, de domo sua raptum et pro arbitrio immaniter caesum, in gurgite etiam caenoso uolutatum, buda uestitum cum quibusdam dolendum, quibusdam ridendum in pompa sui facinoris ostentassent, abductum inde, quo uoluerunt, uix post dies XII dimiserunt. unde conuentus
Abbreviated transcription (Latin):
um contra ur̃ãm partem uiuit: quod ma¬
iores ur̃i elegerunt. quod assidus interpel¬
lationib extorserunt. qͦd episcoꝑali udicio
uilicis p̃tulerunt: Si displicent imꝑialia
iudicia: qui primitus imꝑatores ad ea uob̾
excitanda coegerunt: Sic enĩ mͦ contra ca-¬
t̾olicã clamatis in his quȩ contra uos ab ĩ¬
ꝑatorib decernuntur quẽ ad modũ si uel¬
lent aduersus danihelem clamare. qui libe.¬
rato illo eisdem leonib consumendi missi
Sc̃ptum ẽ enim. Hichil int̾est int̾ minas re¬
gis. ⁊ iram leonis. Danihelem calumyniosi
inimici in lacũ leonũ mitti coegerunt. uicit
innocentia eiusillorũ maliciam: inlesus in¬
de leuatus est ilsi illuc missi ꝑierunt. Sion¬
lit̃ maiores ur̃i cecilianum ⁊ euis societatem
regiȩ iȩ consumendã obiecerunt: euiꝰ innocen¬
tia liberata ab eisdem regib eadem uos patimi¬
ni quȩ illos ur̃i pati uoluerunt: q̃m sc̃ptũ est

Expanded text:
um contra uestram partem uiuit, quod maum contra uestram partem uiuit, quod maiores uestri elegerunt, quod assiduis interpellationibus extorserunt, quod episcopali iudicio praetulerunt? si displicent imperialia iudicia, qui primitus imperatores ad ea uobis excitanda coegerunt? sic enim modo contra catholicam clamatis in his, quae contra uos ab imperatoribus decernuntur, quem ad modum si uellent aduersus Danihelem clamare, qui liberato illo eisdem leonibus consumendi missi scriptum est enim: Nihil interest inter minas regis et iram leonis. Danihelem calumniosi inimici in lacum leonum mitti coegerunt; uicit innocentia eius illorum malitiam; inlaesus inde leuatus est; ipsi illuc missi perierunt. similiter maiores uestri Caecilianum et eius societatem regiae irae consumendam obiecerunt, cuius innocentia liberata ab eisdem regibus eadem uos patimini, quae illos uestri pati uoluerunt, quoniam scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ri possit. frustra eos ceciliano ep̃o inuidiã cõ¬
ꝑare: atq aduersus eum uolent̾ insurgere
uoluisse. Ita enim fiet: ut omissis sicut opor¬
tet eiusmodi contentionib populus sinedis
sensione aliqua religioni ꝓpriȩ cũ debitaue¬
neratione deseruiat. Hȩc cum uideas ita se
habere. quid ẽ quod de imꝑatorũ iussionib
quȩ contra uos constituuntur inuidiã con¬
citatis: cũ ħ totum uos potius antea feceritis:
Si nichil inhis causis debent imꝑatores iube¬
re: si ad imꝑatores. xp̃ianos hȩc cura ꝑtin̾e
non deber: quis urgebat maiores ur̃os causã
ceciliani ad imꝑatorem ꝑ ꝓconsulem mitt̾e
et ep̃m contra quem absentẽ iam sententiaᷤᷤ
quo quomꝰ dixeratis. iterũ apud imꝑatorẽ
accusare: quo innocente ꝓnuntiato. ordinato¬
ri eius felici alias apud eundẽ imꝑatorem
calumpnias machinart᷑. Et nunc quid a¬
liud quã ipsuis maioris constantini udici¬

Expanded text:
re possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam comre possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam comparare atque aduersus eum uiolenter insurgere noluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eius modi contentionibus posensione aliqua religioni propriae cum debita veneratione deserviat. 5. Haec cum videas ita se habere, quid est quod nobis de imperatorum jussionibus, quae contra vos constituuntur, invidiam concitatis, cum hoc totum vos potius antea feceritis? Si nihil debent in his causis imperatores jubere, si ad imperatores christianos haec cura pertinere non debet, quis urgebat majores vestros causam Caeciliani ad imperatorem per proconsulem mittere et episcopum, contra quem absentem iam sententias quoquo modo dixeratis, iterum apud imperatorem accusare, quo innocente pronuntiato ordinatori eius Felici alias apud eundem imperatorem calumnias machinari? et nunc quid aliud quam ipsius maioris Constantini iudici
Abbreviated transcription (Latin):
excuratorem. ⁊ calibiũ iuniorẽ eiusdẽ ciuita¬
tis curatorẽ: atq solũ seruũ publicũ supra
scriptȩ ciuitatis p̃sentes ẽẽ fecisset: audien¬
tiam p̾buit competentẽ adeo ut a ceciliano
fuisset obiectum quod a felice eidem epi-¬
scopatus uideretur eẽ delatus cui cũ diui¬
narum scripturarũ ꝓditio atq exustio ui¬
deretur obiecta: innocentẽ de eo felicem
fuisse consticerit. Deniq cum marimus
ingentiũ decurionẽ ⁊iquensiũ cuuitatis
epłam ceciliani ex diuiĩ uiris falsasse con¬
tenderet: eundem ipsũ ingentiũ suspen¬
sum actis quȩ suberant ꝑuidimꝰ ⁊ id̃o mi¬
nime tortũ. quod se de decurionẽ ⁊iquensi¬
um ciuitatis eẽ ad seuerauerit. Unde uolu¬
mus ut eundem ipsũ ingentiũ sub idonea
ꝓsecutione ad comitatũ eũ tonstantini augu¬
sti mittas: ut illis qui in p̾sentiarũ agunt at¬
q duiturnis dieb int̾pellare non desinũt au¬
dientib ⁊ corã assistentib apparere ⁊ intima¬

Expanded text:
em eiusdem ciuitatis curatorem atque Solum seruum publicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecisset, audientiam praebuit conpetentem, adeo ut, cum Caeciliano fuisset obiectum, quod a Felice eidem episcopatus uideretur esse delatus, cui diuinaJ.:um scripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeciliani ex duumuiris falsasse contenderet, et eundem ipsum Ingentium suspensum actis quae suberant peruidimus et idnime tortum. quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus, ut eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas. ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intima
Abbreviated transcription (Latin):
fricȩ. Helianus p̃decessor tius merito dũuir
ꝑfectissimus. uerus uicarius p̃fectorũ. cũ per
affricam nr̃am. incommoda ualitudine tene¬
retur euisdem partib functus. int̾ cet̾a &̃ id
negociũ uel inuidiã quȩ de ceciliano ecclae¬

Expanded text:
FRICAE. Aelianus praedecessor tuus merito, dum uir FRICAE. Aelianus praedecessor tuus merito, dum uir perfectissimus Verus, uicarius praefectorum tunc per Africam nostram,. incommoda ualitudine teneretur, eiusdem partibus functus inter cetera etiam id negotium uel inuidiam, quae de Caeciliano e
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑtinacissimi ⁊ litigiosissimi ad eundẽ im¬
ꝑatorem appellauerunt. Postea ⁊ ipse coactus
episcopalem causam int̾ partes cognitã ter¬
minauit. & pͥmꝰ contra partẽ ur̃ãm legem
constituit ut loca congregationũ ur̃arum
fisco uindicarent᷑. Quarũ omniũ rerũ docu¬
menta si uellemus inserere: nimiũ longas
litceras faceremus. Illuo tam̃ nullomͦ p̃ter¬
mittendũ ẽ quomͦ felicis aptungensis quem
fontem omniũ malorũ in concilio cartagi¬
nensi ab secundo tigisitano pͥmate patres ue¬
stri fuisse dixerunt. urgentib apud imꝑato¬
rem ur̃is: publico iudicio causa discussa atq
finita sit. Nam memoratus imꝑator in hac
ipsa causa ur̃os apud se accusatores & assidu¬
os int̾pellatores. litt̾is suis fuisse testatur. Qua¬
rum exemplũ infra scͥpsimꝰ. Imperatores & ce¬
sares flauii constantinus ⁊ maximinꝰ. ualeri¬
ꝙ licinianꝰ ⁊ liciniꝰ ad ꝓbianũ ꝓconsulem af¬

Expanded text:
uero pertinacissimi et litigiosissimi ad eundem imuero pertinacissimi et litigiosissimi ad eundem imperatorem appellauerunt. postea et ipse coactus episcopalem causam inter partes cognitam terminauit et primus contra uestram partem legem constituit, ut loca congregationum uestrarum fisco uindicarentur. quarum omnium rerum documenta si uellemus inserere, nimium longas litteras faceremus. illud tamen nullo modo praetermittendum est, quo modo Felicis Aptungensis, quem fontem omnium malorum in concilio Carthaginiensi ab Secundo Tigisitano primate habito patres uestri fuisse dixerunt, urgentibus apud imperatorem uestris publico iudicio causa discussa atque finita sit. nam memoratus imperator in hac ipsa causa uestros apud se accusatores et assiduos interpellatores litteris suis fuisse testatur, quarum exemplum infra scripsimus. IMPERATORES CAESARES FLAVII CONSTANTINUS MAXIMUS ET VALERIUS LICINIANUS LICINIUS AD PROBIANUM PROCONSULEM A
Abbreviated transcription (Latin):
scriptium ita. libellus ęccłȩ catholicȩ crimi¬
num ceciliani. traditus a parte maiorini:
Item aliꝰ sine sigillo coherens eidẽ alute da¬
tus. die. xuͦi Rł maias carthagine domno
nr̃o constantino augusto tercio: Post hanc
relationem ad se missam: uissit imꝑator ue¬
nire partes ad episcopale uidiciũ: in urbe
roma faciendũ. Ubi quemadmodũ causa
dicta atq finita sit. ⁊ cecilianus innocens iu¬
dicatus sit: indicant ecclastica gesta. Ia utiq
post pacificũ moderamen episcopalis udicii
omnis contentionis ⁊ animositatis ꝑtinatia
debebat extingui: s rursus maiores ur̃i ad
imꝑatorem redierunt: ⁊ non recte uidicatũ
neq omne causam auditã ẽẽ conquesti sũt:
Unde ille alterũ ep̃lale uidiciũ dedit. haben-¬
dum in arelatensi galliȩ cuutate. Ubi mul-¬
ti ur̃r uana ⁊ diabolica dissensione dampna¬
ta. cum ceciliano in concordiã redierunt ałii

Expanded text:
scriptum ita. Libellus Ecclesiae catholicae crimiscriptum ita. Libellus Ecclesiae catholicae criminum Caeciliani, traditus a parte Majorini. Item alitus die XVII Kalendas Maias Carthagine domino nostro Constantino Augusto III. Post hanc relationem ad se missam iussit imperator uenire partes ad episcopale iudicium in urbe Roma faciendum. ubi quem ad modum causa dicta atque finita sit et Caecilianus innocens iudicatus sit, indicant gesta ecclesiastica. iam utique post pacificum moderamen episcopalis iudicii omnis contentionis et animositatis pertinacia debebat extingui. sed rursus maiores uestri ad imperatorem redierunt. non recte iudicatum neque omnem causam auditam esse conquesti sunt. unde ille alterum episcopale iudicium dedit habendum in Arelatensi Galliae ciuitate, ubi multi uestri uana et diabolica dissensione damnata cum Caeciliano in concordiam redierunt, alii
Abbreviated transcription (Latin):
sul affricȩ. Scͥpta celestia maiestatis uestrȩ
accepta atq adornata. cetiliano ⁊ his qui
sub eodem agunt. qui q cderici appellantur.
deuotio mea apud acta paruitates meaȩ
insinuare curauit. eosdẽq hortata ẽ. ut u¬
nitate consensu omniũ facta. cũ omni om-¬
nino mun̾e indulgentiȩ maiestãtis ur̃ȩ li¬
berati ẽẽ uideantur catholica custodita sc̃i¬
tati legis debita reuerentia ac diunis reb
inseruiant. Uerũ post paucos dies extiter̃t
quidã adunata secũ multitudine populi
qui cecilianum contradicendũ putarent:
quiq fasciculũ in aluta signatum. & libel¬
lũ sine signo obtulerunt dicationi meȩ atq ĩ¬
pendio postularunt. ut ad sacrũ ac uenera¬
bilem comitatum numinis ur̃i dirigerem
Quȩ manente ceciliano in statu suo subiectiᷤ
eorũdẽ actis quo cuncta maiestas ur̃a possit
dinoscere: paruitas mea dirigere curauit:
Transmisi libellos duos unũ in aluta supͣa¬

Expanded text:
SULE AFRICAE. Scripta caelestia maiestatis uestrSULE AFRICAE. Scripta caelestia maiestatis uestraccepta atque adorata, Caeciliano et his qui sub eodem agunt, quique Clerici vocantur, devotio mea apud Acta parvitatis meae insinuare curavit, eosdemque hortata est, ut unitate consensu omnium facta, cum omni omnino munere indulgentia Majestatis vestrae liberati esse videantur, Catholica custodita, sanctitati legis debita reverentia ac divinis rebus inserviant. Verum post paucos dies exstiterunt quidam adunata secum populi multitudine, qui Caeciliano contradicendum putarent; quique fasciculum in aluta signatum, et libellum sine signo obtulerunt dicationi meae; atque impendio postularunt, ut ad sacrum et venerabilem comitatum numinis vestri dirigerem: quae manente Caeciliano in statu suo, subjectis eorumdem actis, quo cuncta Majestas vestra possit dignoscere, parvitas mea dirigere curavit. Transmisi libellos duos, unum in aluta supra
Abbreviated transcription (Latin):
aNuario: clerici catholici regi¬
onis huponiensiũ regiorũ. Cie¬
rici ⁊ circumcelliones ur̃i noui
generis ⁊ in audite crudelitatis
ꝑsecutione in nos seuiunt. Qui
si malũ ꝓ malo reddent. etiam
sic contra legem facerent. xp̃i nc
scͥptum ẽ retribuebant mͥ mala
ꝓbonis. & in alio psalmo cuor
his qui oderunt pacem erã pa¬
cificus: cum loquebar illis impiignabantme
gratis. Nam cũ sis in tam grandi constitutus
etate arbitramur optime te nosse quod pars
donati quȩ primo apud carchaginẽ. pars
maiorini dicebatur. ultro accusauit cecilia-¬
num tunc ep̃m ęccłȩ carthaginensis apud
imꝑatorem illũ antiquũ constantinũm. S
ne forte aut oblita sit hoc grauitas tua. aut
te nosse dissimules. aut &̃ qͦd ñ putamꝰ for¬
sitan nescias. exemplũ relationis tunc anu¬
lini ꝓconsulis. quem pars maiorini tũc in¬
terpellauit ut ea crimina quȩ obiciebat
ceciliano. ad memoratũ imꝑatorẽ ab eodem
ꝓconsule mitterentur his nr̃is utteris inse¬

Expanded text:
ANTABIO CLERICI CATHOLICI REGIONIS HIPPONIENSIUM REGIORUM. Clerici et Circumcelliones uestri noui generis et inauditae crudelitatis persecutione in nos saeuiunt. qui si malum pro malo redderent, etiam sic contra legem facerent Christi; scriptum est: Retribuebant mihi mala pro bonis et in alio psalmo: Cum his, qui oderant pacem, eram pacificus; cum loquebar illis, debellabant me gratis. nam cum sis in tam grandi constitutus aetate, arbitramur te optime nosse, quod pars Donati, quae primo apud Carthaginem pars Maiorini dicebatur, ultro accusauit Caecilianum tunc episcopum ecclesiae Carthaginiensis apud imperatorem illum antiquum Constantinum. sed ne forte aut oblita hoc sit grauitas tua aut te nosse dissimules aut etiam, quod non putamus, forsitan nescias, exemplum relationis tunc Anulini proconsulis, quem pars Maiorini tunc interpellauit, ut ea crimina, quae obiciebat Caeciliano, ad memoratum imperatorem ab eodem proconsule mitterentur, his nostris litteris inse
Abbreviated transcription (Latin):
heresis ⁊ nuimiũ ꝑnitiosa temptat assurgere
nem. impiis disputationib conantur auferre:
Cum eni adñs docuerit ut dicamus dimitte
nob ddebita nr̃a. sicut & nos dimitamꝰ debitori¬
b nr̃is. isti dicunt posse hominẽ in hac uita
p̃ceptis di cognitis ad tantã ꝑfectionẽ iusticiȩ
sine aduitorio gr̃e saluatoris ꝑ solum liberũ
uoluntaus arbitriũ ꝑuenire ut ei non sitĩa¬
necessariũ dice. dimite nob̾ debita nr̃a. Illud
ũ quod sequitur ne nos inferas in temptati
onem. non ita intelligendũ tanquã diui¬
num adiutoriuĩ posc̃e debeamus. ne in pet¬
catum temptati decidamus: s ħ in nr̃a eẽ po-¬
situm potestate. & ad h implendũ solam hoĩs
suffic̾e uoluntatem. tanquã frustra apłs di-
xerit. non uolentis neq currentis s miserentiᷤ
est dĩ. & fidelis ds. qui non ꝑmittat uos tenta¬

Expanded text:
haeresis et nimium perniciosa temptat adsurgere haeresis et nimium perniciosa temptat adsurgere nem impiis disputationibus conantur auferre. cum enim dominus docuerit, ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, isti dicunt posse hominem in hac uita praeceptis dei cognitis ad tantam perfectionem iustitiae sine adiutorio gratiae saluatoris per solum liberae uoluntatis arbitrium necessarium dicere, Dimitte nobis debita nostra: illud vero quod sequitur, Ne nos inferas in tentatonem , » non ita intelligendum tanquam divinum adjutorium poscere debeamus, ne in peccatum tentati decidamus, sed hoc in nostra positum esse potestate, et ad hoc implendum solam sufficere hominis voluntatem, tanquam frustra Apostolus dixerit: « Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei ; » et: « Fidelis Deus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ommno beatissimo
meritoq uenera¬
bili & in xp̃o hono¬
rando paye Inno
alipius. augustinꝰ.
seuerus. fortunatys. Possidius. Nouatus. Se¬
cundus. maurentiys. leo. faustinianus. cre¬
schonixs. malchus littorius fortunatus. donatꝰ.
ponticanus saturninus. cresconiys. honorius.
cresconiys. lucius. adeodatys. ẜuocessus. secun¬
dus. felix asiaticys. Rufinianus. faustigus ser¬
us. derentiys. er esconius. sperantiys. Quadratꝰ
lucillys. sabinus. faustin us. cresconiꝰ. Uictor.
higantiys. Possidonius. antonuus. Innocen¬
tiys. felix. antoniuꝰ. Uictor honoratuis. donatꝰ
Pecrus. Presidius cresconius. lampadius. del¬
phuius. ex concilio mileuitano. in dño salutẽ:
stitit. ut nob̾ potius ad culyã negligentiȩ. ua¬
leat si apud tuã uenerationẽ que ꝓ eccła sug¬
gerenda sunt tacuerimꝰ. quã ea tu possis uł
fastidiose uel negligenter acciꝑe. magnis pe¬
riculis infirmorũ menbrorũ. rp̃i pastoralẽ di¬
lgentiã quesumꝰ adhibe digneris. Noua qͥppe

Expanded text:
omino beatissimo, meritoque venerabili et in Christo honorando Papae INNOCALIPIUS, AUGUSTINUS, PLACENTIUS, SEVERUS, FORTUNATUS, POSSIDIUS, NOVATUS, SECUNDUS, MAURENTIUS, LEO, FAUSTINIANUS, CRESCONIUS, MALCHUS, LITTORIUS, FORTUNATUS, DONATUS, PONTIANUS, SATURNINUS, CRESCONIUS, HONORIUS, CRESCONIUS, LUCIUS, ADEODATUS, PROCESSUS, SECUNDUS, FELIX, ASIATICUS, RUFINUS, FAUSTINUS, SERVIUS, TERENTIUS, CRESCONIUS, SPERANTIUS, QUADRATUS, LUCILLUS, SABINUS, FAUSTINUS, CRESCONIUS, VICTOR, GIGANTIUS, POSSIDONIUS, ANTONINUS, INNOCENTIUS, FELIX, ANTONINUS, VICTOR, HONORATUS, DONATUS, PETRUS, PRAESIDIUS, CRESCONIUS, LAMPADIUS, DELPHINUS, ex concilio Milevitano, in Domino salutemstitit, ut nobleat, si apud tuam uenerationem, quae pro ecclesia suggerenda sunt, tacuerimus, quam ea tu possis uel fastidiose uel neglegenter accipere. magnis periculis infirmorum membrorum Christi pastoralem diligentiam, quaesumus, adhibere digneris. Noua quippe
Abbreviated transcription (Latin):
consulentẽ. & orantem exaudire dignatur an¬
ctoritati scĩtatis tuȩ. de sc̃arum scripturar
auctoritate. deprompte. facilius eos quitã
ꝑuersa i ꝑnitiosa sentiunt ẽẽ cessuros utar
correptione potius eorũ congratulemur: qua
gant. certe uel aliis quos plurimospossunt si
ab eis dissimuletur suislaqueis implicare.
cernit uenabilitas tua instanter ⁊ celeriter
ꝓuidendum: Hȩc ad scitatem tuã de concilio
numidiȩ scͥpta direximꝰ imitantes chartasi¬
beatus illustras de hac causa scͥpsisse cõꝑmri

Expanded text:
consulentem, et orantem exaudire dignatur, auctoritate sanctitatis tuae, de sanctarum Scripturarum auctoritate depromptae, facilius eos, qui tam perversa et perniciosa sentiunt, esse cessuros; ut de correctione potius eorum congratulemur, quam gant, certe vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis implicare, cernit venerabilitas tua instanter et celeriter providendum. Haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus, imitantes Carthagibeatus illustras, de hac causa scripsisse comperi
Abbreviated transcription (Latin):
simulare non possis. Huiꝰ autẽ pernitiossi¬
mi erroris. auctores ẽẽ perhibentur pelagiꝰ.
ꝙ celestius. quos quidem in eccła sanare
maluimꝰ: quam desꝑata salute ab edcła re-¬
secari: si necessitas nulla comyellat. Q uorꝰ
unus idest celestius: etiã ad prb̃m in asia
dicitur peruenisse: De quo ante paucos an¬
nos quid gestum fuerit. scitas tua de char-¬
taginensi ȩccła. meliuis instruitur. Pelaguˢ
ũ sicut a quibdã fr̃ib nr̃is misse loquunt᷑
epłe hierosolimis constitutus: non nullos fa-¬
lere asseritur. Uerumntamen multo plures qͥ

Expanded text:
simulare non possis. Huius autem perniciosissisimulare non possis. Huius autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malumus quam desperata salute ab ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. quorum unus, id est Caelestius etiam ad presbyterium in Asia dicitur peruenisse, de quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Pelagius uero, sicut a quibusdam fratribus nostris missae loquuntur epistulae, Hierosolymis constitutus nonnullos fallere adseritur. uerum tamen multo plures, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut non deficiat fides tua. ꝙ omnib suis. ui¬
gilate ⁊ orate ut non intrecis in temytationẽ.
siħ totum ẽ potestatis humanȩ. Pueros quoq
paruulos si nullisinnouentur. rp̃iane gr̃e
sacramentis. habituros uitam eternã neqͣm
lio loco. Sicut in adam omnes moriuntur
sic et in xp̃o omnes uiuificabuntur. Ut ergo
alia omitamus quȩ contra scãs scͥpturas.
plurua disserunt. hȩc int̾im duo quib
omnino totum quo dxpĩani sumus nitun¬
tur euertere quȩ fidelia corda sustinent. ñ eẽ
rogandum dm̃ ut contra peccati malũ. atq
ad operandã ustitiã sit nr̃ adiutor: & ñ opi¬
tulari paruulis ad consequendã uitã ȩternã
xp̾iane gr̃ȩ sacramentũ: Hec insinuantes a-¬
płico pectori tuo non opushabemꝰ multa di-¬
cere: & tantã impietatem uerbis exaggerare.
cũ ꝓculdubio te ita ꝑmoueant. ut ab eis cor¬
rigendis ne latus serpant. multosq conta¬
minent uel potius int̾imant. dum sub noĩe

Expanded text:
tua, et omnibus suis: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem, si hoc totum est potestatis humanae. pueros quoque paruulos, si nullis inbuantur Christianae gratiae sacramentis, habituros uitam aeternam nequalio loco: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Ut ergo alia omittamus, quae contra sanctas scripturas plurima disserunt, haec interim duo, quibus omnino totum, quod Christiani sumus. conantur euertere, quae fidelia corda sustineant, non esse rogandum deum, ut contra peccati malum atque ad operandam iustitiam sit noster adiutor, et non opitulari paruulis ad consequendam uitam aeternam Christianae gratiae sacramentum, haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpant multosque contaminent uel potius interimant, dum sub nomine
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ sacrilegiũ scismatis cuiꝰ auctores quib ma¬
ximianistas comꝑastif aperta terra uiuos ab.¬
sorbuit: Quomꝰ gͦ nob̾ crimen traditionis obi
citis qͦd ñ ꝓbatis ⁊ scismaticos ur̃os & dapna¬
tis ⁊ acceptatis Siꝓꝓterea iusti estis qr ꝑsecu
sunt marimianistȩ quos ꝑ uidices ab imꝑa¬
torib catholicis missos uos ipsi ꝑsecuti estis
Sibaptismũ uos soli habetis. quid apud uoᷤ
facit baptismus marimianistarũ in eis quos
baptirauit frlicianu damynatus cũ quib ẽ
aduos postea reuocatus: Sel uob̾ laicis ad ista
respondeant ep̃i ur̃i. si nob̾cũ loqui nolunt.
& cogitate ꝓ salute ur̃a quale sit ħ ipsũ. qͦd
nobiscũ loqui nolunt. Si lupi conciliũ fe¬
cerunt ut pastorib non resyondeant: qua¬
re oues consiliũ ꝑdiderunt: ut ad luyoruor
speluncas accedant.¬

Expanded text:
est sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maest sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maximianistas comparastis, aperta terra uiuos absorbuit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicitis, quod non probatis. et schismaticos uestros et damnatis et acceptatis? si propterea iusti estis, quia persunt ipsi Maximianistae, quos per iudices ab imperatoribus catholicis missos uos ipsi persecuti estis. si baptismum uos soli habetis, quid apud uos facit baptismus Maximianistarum in eis, quos baptizauit Felicianus damnatus, cum quibus est ad uos postea reuocatus? uel uobis laicis ad ista respondeant episcopi uestri, si nobiscum loqui nolunt, et cogitate pro salute uestra, quale sit hoc ipsum, quod nobiscum loqui nolunt. si lupi concilium fecerunt, ut pastoribus non respondeant, quare oues consilium perdiderunt, ut ad luporum speluncas accedant
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Si malorũ ꝑmixtionem timeretis. op¬
tatum int̾ uos in aꝑtissima iniquitate ui¬
uentem: ꝑ tot annos non teneretis. Quẽ cũ
mͦ martirem dicitis: suꝑ ẽ ut eũ ꝓpt̾ quem
mortuus ẽ. xp̃c dicatis. Postremo quid uos
offendit obbis. xp̃ianus. a quo uos nefario
furore p̃cidistis. ⁊ quid uos promeruerũt
marimianistȩ quos a uob̾ dampnatos. ꝙ
ꝑ udicia publica de basilicis ꝓturbatos
in suo rursus honore recepistis: Quio uosof.¬
fendit par. xp̃i contra quã uos diuiditis abes
quos infamatis: Et quid uos ꝓmeruit par
donati: ꝓ qua suscepitis quos dampnatis:
felicianus mustitanus mͦ uobiscũ est. Legios
eum prius in concilio ur̃o dampnatũ. ꝙ auo¬
bis postea in uidicio ꝓconsulis accusatũ & in
mustitana ciuitate gestis municipalib op¬
pugnatum. Si traditio codicũ scelerata est.
quã ads ĩregem qui iheremie librũ incendit
morte bellica uindicauit: quanto sceleratiꝰ

Expanded text:
tis; si malorum permixtionem timeretis, Optis; si malorum permixtionem timeretis, Optatum inter uos in apertissima iniquitate uiuentem per tot annos non teneretis. quem cum modo martyrem dicitis, superest, ut eum, propter quem mortuus est, Christum dicatis. postremo quid uos offendit orbis Christianus, a quo uos nefario furore praecidistis? et quid uos promeruerunt Maximianistae, quos a uobis damnatos et per iudicia publica de basilicis proturbatos in suo rursus honore recepistis? quid uos offendit pax Christi, contra quam uos diuiditis ab eis, quos infamatis? et quid uos promeruit pai Donati, pro qua suscipitis, quos damnatis? Felicianus Mustitanus modo uobiscum est. legimus eum prius in uestro concilio damnatum et a uobis postea in iudicio proconsulis accusatum et in Mustitana ciuitate gestis municipalibus oppugnatum. Si traditio codicum scelerata est, quia deus in regem, qui Hieremiae librum incendit, morte bellica uindicauit, quanto sceleratius
Abbreviated transcription (Latin):
et instrum̃ta eccłe a ꝑsecutorib tradiderũt
quidam fatentes dimiserunt: n eis cõmu¬
nicauerunt: ⁊ utriq carthaginẽ furiosa
factione conuenerunt: De crimine tradi-¬
tionis de quo ipsi int̾ se consenserant ĩ au¬
runt. Postea litteras ad imperatorẽ con¬
stantinũ ut int̾ affros ep̃i transmarini
iudicarent miserunt: datis iudicib qͦs po¬
stulauerant. & romȩ uidicantib non oh¬
Ab aliis rursus ep̃is arelatũ missis ad ipsũ
imꝑatorem appellauerunt: ab ipso atidi:¬
ti ⁊ calumpniatores inuenti: in eodẽ scełe
ꝑmanserunt. Euigilate ad salutẽ: amate
pacem.: redite ad unitatẽ. Hȩc uob̾ quem
admodũ gesta sint: quando uultis omnia
recitamus. Ille communicat malis qͥ con-¬
sentit factis ialorũ. non qui tolerat ĩ agro
dñco ⁊rrania usq ad messem: uel paleam
usq ad ultimam uentilationẽ. Si malos o-¬
distis uos ipsi mutamini ab scelere scisma¬

Expanded text:
et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, quidam eos fatentes dimiserunt et eis communicauerunt et utrique Carthaginem furiosa factione conuenerunt, de crimine traditionis, de quo ipsi inter se iam consenserant, inaurunt. postea litteras ad imperatorem Constantinum, ut inter Afros episcopi transmarini iudicarent, miserunt; datis iudicibus, quos postulauerant, et Romae iudicantibus non obab aliis rursus episcopis ad Arelatum missis ad ipsum imperatorem appellauerunt; ab ipso auditi et calumniatores inuenti in eodem scelere permanserunt. euigilate ad salutem, amate pacem, redite ad unitatem. haec nobis, quem ad modum gesta sint, quando uultis, omnia recitamus... Ille communicat malis, qui consentit factis malorum, non qui tolerat in agro dominico zizania usque ad messem uel paleam usque ad ultimam uentilationem. si malos odistis, uos ipsi mutamini ab scelere schisma
Abbreviated transcription (Latin):
retis: & a segete. xp̃i uos non diuideretis. De
⁊rraniis quidem dictũ ẽ qm̃ habund auit
iniquitas refrigescet caritas multorũ. S
& de tritico dictũ ẽ: qui ꝑseuerauerit usq¬
in finem: hic saluus erit. Quare creditis
ticũ autẽ decreuisse: ⁊ in sola affrica man¬
sisse. Xp̃ianos uos dicitis: ⁊ xp̃o contradi¬
citis. Ipse dixit. Sinite utraq crescere us.¬
q ad messem. ñ dixit crescant ⁊ irania
decrescant frumenta. Ipse dixit ager ẽ hic
mundus: non dixit. ager ẽ affrica: Ipse
dixit messis ẽ finis seculi: non dixit. messis
ẽ tẽpus donati. Ipse dixit messores angłist.
ñ dixit. messores principes circũcellionũ
sunt. S qi ꝓ rirzaniis triticũ accusastis uoᷤ
ee uirana demonstrastis :⁊ quod est grauius
ante tempus uos a tritico seꝑastis. Maiores
enim ur̃i in quorũ sacͥlega p̾cisione ꝑseue-¬
ratis quida gestis municipalib codices scos

Expanded text:
retis, et a segete Christi non vos divideretis. Deretis, et a segete Christi non vos divideretis. Dezizaniis quidem dictum est: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, sed et de tritico dictum est: Qui perseuerauerit in finem usque, hic saluus erit. quare creditis ticum autem decreuisse et in sola Africa mansisse? Christianos uos dicitis et Christo contradicitis. ipse dixit: Sinite utraque crescere usque ad messem, non dixit: Crescant zizania, decrescant frumenta; ipse dixit: Ager est hic mundus, non dixit: Ager est Africa; ipse dixit: Messis est finis saeculi, non dixit: Messis est tempus Donati; ipse dixit: Messores angeli sunt, non dixit: Messores principes Circumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum accusastis, uos esse zizania demonstrastis et, quod est grauius, ante tempus uos a tritico separastis. maiores enim uestri, in quorum sacrilega praecisione perseueratis, quidam gestis municipalibus codices sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conu̾tentur ad dñm uniu̾si fines t̾rȩ et
adorabunt in conspectu eiꝰ uniu̾sȩ patriae
gentiũ qm̃ ipsius est regnũ: ⁊ ipse dñabit᷑
gentiũ. Aꝑite aures cordis ⁊ audite. qr deus
dorũ dñs locutus ẽ ⁊ uocauit terram: a solis
ortu usq ad occasum: ex syon species decoris
eius. Siħ non uultis intelligere. audite eu¬
głium iam ꝑos ꝓpriũ loquente ipso dño
omnia quȩ de illo scͥpta sunt in lege ⁊ pro¬
pħis ⁊ psalmis & p̃dicari in nomine eius
penitentiã & remissionẽ ꝑeccatorũ ꝑ omnes
gentes: incipiens ab iherłm. Quod in psalmo
dixit uocauit t̾ram a solis ortu usq ad occa¬
sum: ħ in eugłio ꝑ omnes gentes. Et quod
in psalmo dirit ex sion species decoris euis
ħ in eugłio dixit: incipiens ab iherłm. fin¬
gitis uos ante tempus messis fugere ꝑmix¬
ta ⁊rrania: quia uos estis sola ⁊rrania. Naor
si frumenta eetis. ꝑmixta ⁊ rrania tolera¬

Expanded text:
et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium. quoniam ipsius est regnum et ipse dominabitur gentium. aperite aures cordis et audite, quia deus deorum dominus locutus est et uocauit terram a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris e ius. si hoc non uultis intellegere, audite euangelium iam per os proprium loquente ipso domino omnia, quae de iilo scripta sunt in lege et prophetis et psalmis, et praedicari inpoenitentiam et remissionem peccatorum, per omnes gentes incipiens ab Jerusalem . Quod in Psalmo dixit, vocavit terram a solis ortu usque ad occasum; hoc in Evangelio, per omnes gentes: et quod in Psalmo dixit, ex Sion species decoris ejus; hoc in Evangelio dixit, incipiens ab Jerusalem. 2. Fingitis vos ante tempus messis fugere permixta zizania, quia vos estis sola zizania. Nam si frumenta essetis, permixta zizania tolera
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c: in semine inquit tuo benedicent᷑
omnes gentes. Erigite oculos cordis ⁊ consi¬
derate totũ orbem t̾rarũ: quomͦ in semine
abrahȩ benedicuntur omnes gentes. Tũc
ab uno credebatur qͦd nundũ uidebatur.
uos iam uidetis: ⁊ adhuc inuidetis. Passio
dñi p̾ciũ ẽ orb̃ t̾rarum: ille totũ orbem re¬
demit & uos cũ toto orbe ad lucrũ ur̃m ñ
concordatis: s potiꝰ in dampnũ ur̃m ĩ par¬
te litigatis: ut totum ꝑdatis. fiudite in psal¬
mo: quo p̃cio redempti sumus. Foderunt
inquit manus meas ⁊ pedes meos: dinu¬
merauerunt omnia ossa mea ipsi uͦ consi¬
derauerunt ⁊ conspexerunt ⁊ conspexerũt¬
me. duuserunt sibi uestim̾ta mea & super
uestem meam miserunt sortem. Quare di¬
uisores uestimentorũ dñi ẽẽ uultis: ⁊ tuni¬
cam ilłã caritatis desuꝑ textam: quã nec
ꝑsecutores eiꝰ diuiserunt: ten̾e cũ toto orbe
non uultis In psalmo ipso legit᷑: qr totuᷤ
orbis eam tenet. Commemorabunt᷑ inquit

Expanded text:
stus. in semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. erigite oculos cordis et considerate totum orbem terrarum, quo modo in semine Abrahae benedicuntur omnab uno credebatur quod nondum videbatur; jam vos videtis, et adhuc invidetis. Passio Domini pretium est orbis terrarum; ille totum orbem redemit: et vos cum toto orbe ad lucrum vestrum non concordatis, sed potius in damnum vestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. Audite in Psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt meme, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem. quare diuisores uestimentorum domini esse uultis et tunicam illam caritatis desuper textam, quam nec persecutores eius diuiserunt, tenere cum toto orbe non uultis? in psalmo ipso legitur, quia totus orbis eam tenet: Commemorabuntur, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
apud te tacui. Dignaberis itaq ñ quid tude
his omnib sentias. ne tibi arbitreris a me iu¬
dicis onus imponi: s quid illi respondeat
mͥ rescͥbere. Miscõia di te incolumem tue-
atur: dñe eximie ⁊ merito suspiciende ac di¬
lectissime faatea:

Expanded text:
apud te tacui. dignaberis itaque, non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant, mihi rescribere. misericordia datur, domine eximie et merito suscipiende ac dilectissime frater.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impiis hominib. Si autẽ merito
laudam̃ ꝓpt̃ dm̃. gratulem᷑ eis quib
placet uerũ bonũ: ñ tam̃ nob̾ qͥa pla¬
icuꝰ hominib. s si corã dẽ tales siuͦs
quales eẽ uos credurt ñ thuuit noħ

Expanded text:
cum impiis hominibus. si autem merito cum impiis hominibus. si autem merito laudamur propter deum, gratulemur eis, quibus placet uerum bonum, non tamen nobis, quia placemus hominibus, sed si coram deo tales sumus, quales esse nos credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
re: & si qͥd inde necessariũ retinet᷑. ia
totũ ad utilitatẽ honorantiũ salutemꝙ
conferre. Non enĩ frustra dictũ ẽ. Beus
confringet ossa hominũ placere uolen¬
tiũ. Quid enĩ languidiꝰ qͥd tã sine stabi¬
litate ac fortitudine qͥd ossa significañ.
quã homo qũ maleloqͥntiũ lingua
debilitat: cũ sciat falsa ẽẽ que dicunt᷑:
ret. Prȩsumo de robore anui tui. Itaꝙ
ista que tecũ confero. mͥ dico: dignaris
tam̃ credo mecũ considerare. quã stia
grauia quã difficilia. Non enĩ huiꝰ hos¬
tis uires sentit. nͥ qͥ ei bellũ in dixerit:
qͥa & si ciuquã facile ẽ laude carere dũ
denegatur: difficile ẽ eañ delectari cũ
offert᷑. E t tam̃ tanta tñtis in dm̃ debet
aut ea laudent que quãis ĩ desint no¬
bis aut etiã suꝑsint. neqͦquã t añi sunt
laudabilia: uelut sunt om̃ia bona.
que uł cũ pecorib habemꝰ cõmunia. uł

Expanded text:
re et, si quid inde necessarium retinetur, id re et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? ret. praesumo de robore animi tui; itaque ista, quae tecum confero, mihi dico; dignaris tamen, credo, mecum considerare, quam sint grauia, quam difficilia. non enim huius hostis uires sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia, etsi cuiquam facile est laude carere, dum denegatur,. difficile est ea non delectari, cum offertur. et tamen tanta mentis in deum debet aut ea laudent, quae quamuis non desint nobis aut etiam supersint, nequaquam tamen sint laudabilia, uelut sunt bona omnia, quae uel cum pecoribus habemus communia uel
Abbreviated transcription (Latin):
are: qͦndo  uicia ñ in plebe. s in
prõ nuniero granora funt: Hoꝵ autẽ
r orboꝵ mat̾ suꝑbia ẽ: & humanȩ laudis
auiditas: que etiã hẏpochrisin sepe ge¬
nerat. huic ñ resistit᷑. nͥ crebris diunoꝵ
ubroꝵ testimoniis uicutiat᷑ timor. & ca¬
ritas di. si tam̃ ille qͥ hoc agit seipsũ
prebeat patientiae atq humilitatis
exẽplũ. minꝰ sibi assumendo qũã of¬
fertur: s tam̃ ab eis qͥ se hoaorant
nec totũ nec nichil accipiendo: & id
qͦd accipit᷑ laudis aut honoris ñ ꝓpt̃
se qͥ totus corã do eẽ debet. & humr na
contẽpnere: s ꝓpt̃ illos accipiot᷑ qͥbꝰ
consulere ñ podest si nrmia derec̃tione
uilescat. Ad hoc enĩ ꝑtuiet q̃d dictũ
ẽ. nemo iuuentutẽ tuã contẽpnat: cũ
ille hoc dixerit qͥ alio loco ait. si homi¬
nibꝰ placere uelłe̾ xp̃i seruis ñ eẽm.
Magnũ ẽ de honorib & laudib hominũ
ñ lȩtari. s &e omnẽ inanẽ pompã p̃cide¬

Expanded text:
 uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ille, qui hoc agit, se ipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uilescat. ad hoc enim pertinet, quod dictum est: Nemo iuuentutem tuam contemnat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecide
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ce in aliis om̃ib. aut ꝓpe om̃ib trans
marinis eccłus. partĩ qͥa nũ quã facta
sunt. partĩ qͥa uel orta uł inueterata
scõꝵ ce uere de uita futura cogitantiũ
ep̃oꝵ diligentia & anmailusio ne excinc¬
ta atꝙ deleta s. int: dubrtare qͦmͦ possu¬
mꝰ tantã moꝵ labem uł ꝓposito tã late
exemple enoendare: Et nos qͥdẽ. llarũ
partiũ hon ñ habemꝰ ep̃m. unde rag¬
nas do agiuiꝰ grãs: quãqua ei modestiȩ
atq lenuans ẽ. eiꝰ demiq prud intiȩ &̾
sollicituiuns in dño. ut etiã si afferi eẽt
cito illi de sepͥtaris ꝑli aderet᷑ cura: idũ
qͦd licentiosa ⁊ masea oi suetudo
uulnꝰ inflixit. S uta pesorleutia est
huiꝰ mali: ut sanari ꝓrsus qͥntũ mͥ ui¬
det᷑ nͥ concilii auctoritate ñ possit. Aut
si ab una eccłia inchoanda ẽ medicina:
sicut uidet᷑ue mutare conari. qͦd
carthagin ensis eccłia tenet: sic magne

Expanded text:
tem et in aliistem et in aliisarinis Ecclesiis, partim quia nunquam facta sunt, partim quia vel orta vel inveterata, sanctorum et vere de vita futura cogitantium episcoporum diligentia et animadversione exstincta atque deleta sint, dubitamus quomodo possumus tantam morum labem, vel proposito tam late exemplo emendare? Et nos quidem illarum partium hominem habemus episcopum, unde magnas agimus gratias Deo: quanquam ejus modestiae atque lenitatis est, eius denique prudentiae et sollicitudinis in domino, ut, etiam si Afer esset, cito illi de scripturis persuaderetur curandum, quod licentiosa et male libera consuetudo uulnus inflixit, sed tanta pestilentia est huius mali, ut sanari prorsus, quantum mihi uidetur, nisi concilii auctoritate non possit, aut, si ab una ecclesia inchoanda est medicina, sicut uidetur audaciae mutare conari, quod Carthaginiensis ecclesia • tenet, sic magnae
Abbreviated transcription (Latin):
sinoꝵ⁊ artrũ ñ solẽ per dies sollũ¬
res ques ipsũ quis ñ lugendũ ui leat.
qͥ hec ñ carne:s octilis inspicit. s etiã co¬
adie celebrent᷑. Qũa feditatẽ si iantũ fla¬
tolorantie ruribꝰ fustri tor ła putaremꝰ.
Quaquã ubi ẽ illud. qͦd cũ inulta uicia enu¬
in erasset apłs idem. inter que posuit ebri¬
osos: ita conclusit ut diceret. cũ talib
nec panẽ edere: S feramꝰ hec in luxu &e
labe domestica: & eoꝵ coniuitioꝵ que pͥ¬
uatis parietib continent᷑: u accipiamꝰ
ꝙ cũ eis corpꝰ xp̃i. cũ quib panẽ ederę
ꝓhibem᷑. Saltẽ de scoꝵ corpoꝵ sepulcris.
s atẽ de locis sacramentoꝵ. de Aotnib
orationũ. cũ dedeciis arceat᷑. Quis e¬
nĩ audet uetare pͥuotin. Iͥo cũ freqͥn¬
tatur in scĩs locis honor martyrũ no¬
minat᷑: Hec si pͥma affrica demptaret
auferre. a cer̃is t̃ris imitatione digna
eẽ. deberet. Cũ uͭ & ꝑ italiȩ maximã par¬

Expanded text:
simorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum uideat, qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flatoquamquam ubi est illud, quod cum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus arceatur. quis enim audet uetare priuatim, quod cum frequentatur in sanctis locis, honor martyrum nominatur? Haec si prima Africa temptaret auferre, a ceteris terris imitatione digna esse deberet; cum uero et per Italiae maximam par