comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
princeps mundi dyabolus
seruit ergo et romam serui¬
unt deo et trrampni quibus
romanum neccesse est seruire
pontificem ad eo quidem ut
uisi seruierit aut ex poutifi¬
cen aut ex romanum ee nec¬
cesse sit. Quis eui ergo
seruimi seruorum ee ambigit
dominum adrianum cuius
tempora felicia faciat deus
huius rei testem iuuoco quia
romano pontisice nemo mi¬
sera bilior est condicione eus
nulla miserior. ¶ Et licet
nichil a luid ledat necc̃e est ut
citis  ͤ uel solo labore deficiat
cantas miserias iuueuisse
¶Spiosam dicit cathedra
romam pontificis mantum
acutissinus usqz quaqz conset¬
tum aculeis tanteqz molis
ut robustissimos p̾mat terat
et conmiuinat hunteros coronã
et frigium clara mito uideri
quomam ignea sunt seqz nũꝙͣ
a uatali solo auglie malle ex¬
isse aut in claustro beati tus¬
si perpetuo latuisse dicit ꝙͣ
tantas nisi quia diuine di¬
spensacioni reluctari non au¬
det intrasse angustias dum
superest ipsum interroga et

Expanded text:
princeps mundi diabolus princeps mundi diabolus servit. Ergo et Romani serviunt Deo, et tyranni, quibus Romanum necesse est servire pontificem. Adeo quidem, ut nisi servierit, aut expontificem, aut exromanum esse necesse sit. Quis ergo eum servum servorum esse ambigit? Dominum Adrianum, cujus tempora felicia faciat Deus, hujus rei testem invoco, quia Romano pontifice nemo miserabilior est, conditione ejus nulla miserior. Et licet nihil aliud laedat, necesse est ut citissime vel solo labore deficiat. tantas miserias invenisse, Spinosam dicit cathedram Romani pontificis, in tantum acutissimis usquequaque consertam aculeis, tantaeque molis, ut robustissimos premat, terat et comminuat humeros; coronam et phrygium clara merito videri, quoniam ignea sunt, sed nunquam a natali solo Angliae malle exisse, aut in claustro beati Rufi, perpetuo latuisse dicit, quam tantas, nisi quia divinae dispensationi reluctari non audet, intrasse angustias. Dum superest, ipsum interroga, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoce condempnat si in sumina
potencia niimma licencia est
prosecto qui legibus pre est
milli subicitur ab illicitis ar¬
cius coartaeur ergo et roma¬
no pontifia minimum eo ĩpo
quo plurinium luet quid pou¬
derosius est sollicitudine ecle¬
siarum ouii apostolicum pri¬
iulegium transit ad successores
et plane pars priuilegu est
quaur apostolus ad corui thios
loquitur. Quis inquit infir¬
matur. et ego non infirmor
quis scandaliz atur et ego nõ
uror si totum non iiltis re¬
uoluere uel istud ueudicet qͥ
de primatu contendit et ut
puto ato faciet lociuir. ¶ Pre¬
terea qui romanus pontifex
est eiuidem pro condicione
ecclesie que iuirc est ẽẽ seruũ
seruorum neccesse est non
equideuz nuntupacione ad
gloriam ui quidem opinantur
sed subiectione ut pote qui ser¬
ius dei seruiet uel inuitu¬
¶Ouimis enun persona deo
seruit et dispensatrix est cle¬
mencie uel iusticie sue seruit
angelus seruit honio seruuit
boui seruiunt mali et ipse

Expanded text:
voce condemnat? Si in summa voce condemnat? Si in summa potentia minima licentia est, profecto qui legibus praeest, nulli subjicitur, sed ab illicitis arctius coarctatur. Ergo et Romano pontifici minimum, eo ipso quo plurimum licet. Quid ponderosius est sollicitudine omnium Ecclesiarum? Apostolicum privilegium transit ad successores, et plane pars privilegii est, quam Apostolus ad Corinthios loquitur: Quis, inquit, infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Si totum non vultis revolvere, vel istud vindicet qui de primatu contendit, et, ut puto, cito faciet locum. Praeterea qui Romanus pontifex est, eumdem pro conditione Ecclesiae quae nunc est, esse servum servorum necesse est. Non equidem nuncupative ad gloriam, ut quidam opinantur, sed substantive, utpote qui servis Dei serviet vel invitus. Omnis enim persona Dei servit, et dispensatrix est clementiae vel justitiae suae. Servit angelus, servit homo, serviunt boni, serviunt mali, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tur ee condicio si euu auaricie
seruit mors ei est sui auteni
nou effugier manusnet liig̃s
romanorum. ¶ NDisi eium
habeat unde obstenat ora eor
manusqz cohibeat ad conucia
ad flagicia et sacrilegia ꝑso¬
renda aures occulos duret ot
ann tria quideni suirt que pre
ceteris etiam prudentuur om¬
ue iudicium subuertunt amor
inmerunt accepcio personarũ
sacilitas credendi ¶ Namad
ista moueri et iusticiam di¬
spensare nullus oim pt. ergo
et abhis iumuiem romanũ
ueccesse est ẽe poutificem qui
onn cohercere debet excessus
Si odit munera quis benesicia
conferet in muituus quid lar¬
largiturus est qui non accipir
aut quomodo si nou largitur
placabit romanos si ꝑsonas
eorunt non accipit quomodo
subsistet aute faciem eorunt
poterit pensare sacerdotaleu
quin eos in consiliis omnibz
adiiciere compellatur. ¶ Quid
quod cogitur damp ᷝ ͤ symonia
numera et retribuciones si ea
sequitur nouue se ipsum ꝓp̃a

Expanded text:
tur esse conditio. Si enim avaritiae tur esse conditio. Si enim avaritiae servit, mors ei est; sin autem, non effugiet manus et linguas Romanorum. Nisi enim habeat unde obstruat ora eorum, manusque cohibeat, ad convicia, ad flagitia et sacrilegia perfecenda, aures, oculos, duret et animum. Tria quidem sunt, quae prae caeteris, etiam prudentum omne judicium subvertunt, amor munerum, acceptio personarum, facilitas credendi. Nam ad ista moveri, et justitiam dispensare, nullus omnino potest. Ergo et ab his immunem Romanum necesse est esse pontificem, qui omnium coercere debet excessus. Si odit munera, quis beneficia conferet in invitum? Quid largiturus est, qui non accipit? Aut quomodo, si non largitur, placabit Romanos? Si personas eorum non accipit, quomodo subsistet ante faciem eorum? poterit pensare sacerdotalem, quin eos in consiliis omnibus admittere compellatur. Quid quod cogitur damnare Simoniam, munera et retributiones? Si ea sequitur, nonne se ipsum propria
Abbreviated transcription (Latin):
ui ardentes primas riua iui¬
iiueret ad pͥuum nitum et
quasi terentis licio dependens
gladius inter regales delicias
ceriici Illius suulis serienti
irrueret ¶ Hoc Idem apud
caudiauum astruit theodosus
ait ei qui terret plus ipe
tunet sors ista tyrampius cõ¬
ueuit inuideant caris sortesqz
trucident iniuti gladiis uiuãt
septiqz uenenis ancipites et¬
habeant arces trepidiqz iniuen¬
tur. ¶ Tu cuiem patremq gera.
tu consule cunctis ne tua te io¬
ueant sed publica uota Erubesce
sidon ait mare quia iam carna¬
lis loquitur q̃ uir spiritualis au¬
dire non pot Si enimi audiret
sacerdotes uocem hant nequꝙͣ
per tela per hostes currerent ui
p̾mas cathedras occuparent s
licet omines suuiui pontisicatus
apicem deserant quantum salua
religione licet sugiendum ꝙͣ
suscipiendumi arbitror sapienti
ut enui ex consciencia ueturre
loquar Illius laborio sissunar
et quantum ad statuui pritis
seculi pertinet iserrimia uide¬

Expanded text:
in ardentes prunas ruina imin ardentes prunas ruina immineret, ad primum nutum et quasi texentis licio dependens gladius, inter regales delicias cervici illius, similis ferienti, irrueret. Hoc quidem apud Claudianum astruit Theodosius. Ait enim: Qui terret plus ipse timet, sors ista tyrannis Convenit, invideant claris, fortesque trucident. Muniti gladiis vivant, septique venenis, Ancipites habeant artes, trepidique minentur. Tu civem, patremque geras, tu consule cunctis. Nec tua te moveant, sed publica vota. Erubesce Sidon, ait mare , quia jam carnalis loquitur, quae vir spiritualis audire non potest. Si enim audirent sacerdotes vocem hanc, nequaquam per tela, per hostes currerent, ut primas cathedras occuparent. Sed licet omnes summi pontificatus apicem deferant, quantum salva religione licet, fugiendum, quam suscipiendum arbitror sapienti. Ut enim ex conscientia verum loquar, illius laboriosissima, et quantum ad statum praesentis saeculi pertinet, miserrima vide
Abbreviated transcription (Latin):
dum elatus iuuenili leuitate
fertrir in celum marius iluc¬
tibus mergitur deiectus euum
est dum alleuaretur ¶ub¬
uectio si quidem impiorum gra¬
uior rume preparacio est qͥ
autem eo iquior qui iuiniste¬
rium pacis sacrificandi ossi¬
cum in rixas nictit et car¬
inficum. ¶ Quorsum queio
taiurta Inimanitas uĩquid
ad uitam sed eorum suns in¬
teritus an ad gloriam sed glo¬
ria eoruu in consusione est an
ad uoluptatem ergo et eoruui
deus uenter est an ut nobili¬
tentur in carue et sanguine
sed caro et sauguis reguum
dei nou possidebunt nam ad¬
uersus caruales nou ego sed
hec et gramiora his apostolica
uitonat triba quorum inquit
suus iuteritus quorum deus
uenter et gloria in confusione
quia terreua sapuint si ut
suam expleant uoluntatem
aliis dommantes quod tyran¬
ieuni est eis uichil minus
proueniet. ¶Tyrampno si¬
quideui nichil tutum est aut
quietum. ¶ Interroga damoclem
et se a tyrampno sicilie hoc didi¬
cisse fatebitur cuui ei undiqz

Expanded text:
dum elatus juvenili levitate dum elatus juvenili levitate fertur in coelum, marinis fluctibus mergitur. Dejectus enim est dum allevaretur. Subvectio siquidem impiorum, gravioris ruinae praeparatio est. Quis autem eo iniquior, qui ministerium pacis, sacrificandi officium in rixas mittit, et carnificium? Quorsum, quaeso, tanta immanitas? Nunquid ad vitam? Sed eorum finis interitus . An ad gloriam? Sed gloria eorum in confusione est . An ad voluptatem? Ergo et eorum deus venter est . An ut nobilitentur in carne et sanguine? Sed caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Nam adversus carnales non ego, sed haec, et graviora his, apostolica intonat tuba: Quorum, inquit, finis interitus, quorum deus venter, et gloria in confusione, quia terrena sapiunt . Si ut suam expleant voluntatem, aliis dominantes quod tyrannicum est, eis nihil minus proveniet. Tyranno siquidem nihil tutum est, aut quietum. Interroga Damoclem, et se hoc a tyranno Siciliae didicisse fatebitur, cum ei undique
Abbreviated transcription (Latin):
etate nr̃a memoria incredibile
est quemꝙͣ ad eo iuisere am¬
bicio fum ec̃ ut eccliam scndere
uou forundet. ¶Neminem
ita stupidum ẽẽ credo qui no
malit se deleri ꝙ̃. ut pro eo fiat
tanta turbacio si delictis uris
erigentibus carificum istor
quisꝙ ascenderit sedem petri
et ad gubernaculum uaius eiꝰ
domino iudiguente accesserut
gium faciet cun et petrus
uocatus a domino cid ualidiorẽ
territus aurcun ceperit mergi
et nauis que domnum habebat
uectorem de salute desperet donᷤ
xpus dorunens precibus er¬
citetur utiqz qui misere asceu¬
dit rotatur miserius Et in¬
serrume deicietur nec letos hũt
exitus que mialo sunt inchai¬
ta principio discordia certissi¬
uiuu unquitatis et deffectus
rerum discordia turbat pacem
sumia tenent. ¶Pheton in
fabulis dumi paternos currus
affectat inoeudit orbeni et tau¬
dem miseracione dei Et ipe suc¬
ceusus corruit preceps curru
ecclesia cismate succensa xp̃s
uidetur ab eẽ. ¶ Ycarus quoq

Expanded text:
aetate nostra memoria, incredibile aetate nostra memoria, incredibile est quempiam adeo misere ambitiosum esse, ut ecclesiam scindere non formidet. Neminem ita stupidum esse credo qui non malit se deleri, quam ut pro eo tanta fiat turbatio. Si delictis nostris exigentibus, carnificium istorum quisquam ascenderit sedem Petri, et ad gubernaculum navis ejus, Domino indignante, accesserit, rito faciet, cum et Petrus vocatus a Domino, ad validiorem territus auram coeperit mergi, et navis, quae Dominum habebat vectorem, de salute desperet, donec Christus dormiens precibus excitetur. Utique qui misere ascendit, rotatur miserius, et miserrime dejicietur; nec laetos habent exitus, quae malo sunt inchoata principio. Discordia certissimum iniquitatis et defectus rerum discordia turbat Pacem summa tenent. Phaeton in fabulis, dum paternos currus affectat, incendit orbem, et tandem miseratione dei, et ipse succensus corruit praeceps, curru Ecclesia succensa sidetur abesse. Icarus quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad unguem nomien pou¬
tificis arto habeatur hic pon
fraguini tolleret naufragiũ
fecit maluitqz ꝑire solus ꝙͣ
alios inuoluere suis periculis
nec teunen regende nauis cra
susceperat. ¶ Salonion ab eo
materuum conuicit affectumi
ꝙ in tegrum meretricis cali puus
filiuui cẽdere uialuit ꝙͣ partiri.
at isti periditari ialunt ecclia
et sundi ꝙͣ houorem nou usur¬
pare et iuuocenti matri ecclĩe
nou inserre calumpiuant hec
est inquit mater eus quonia
ex dilectione refugit sectionem
econtra h̾ic p̾iuiguus est qui
ferro rimatur uiscera matris¬
¶ Quot et quautos tumultꝰ
et strages dedit Illa collisio qu
filius petri leouis aduersus
dominus conatus est ab aqui¬
loue ascendere nouue et stella¬
riu parteu secum traxit rui¬
na eus. quis nescu egidium
tusculauiui quis petruu pr¬
sanum cui iuillus aut uix si¬
nulis alter erat in curiar quis
receuseat Episcopos qui in tota
sere ytalia corruerunt. ¶ Pro¬
fecto duui ruie Illuis ex tabit

Expanded text:
Nec ad unguem nomen pontificis arcto; habeatur hic pontfragium tolleret, naufragium fecit, maluitque perire solus, quam alios involvere periculis suis; nec tamen regendae navis curam susceperat. Salomon ab eo maternum convincit affectum, quod integrum meretricis calumniae filium cedere maluit, quam partiri. At isti periclitari malunt Ecclesiam, et scindi, quam honorem non usurpare, et innocenti matri Ecclesiae non inferre calumniam. « Haec est, inquit, mater ejus, quoniam ex dilectione refugit sectionem. » Econtra hic privignus est, qui Ferro rimatur viscera matris. Quot et quantos tumultus, et strages dedit illa collisio, quando filius Petri Leonis adversus Dominus, conatus est ab aquilone ascendere? Nonne et stellarum partem secum traxit ruina ejus? Quis nescit Aegidium Tusculanum? Quis Petrum Pisanum, cui nullus, aut vix similis alter erat in curia? Quis recenseat episcopos, qui in tota fere Italia corruerunt? Profecto dum ruinae illius exstabat
Abbreviated transcription (Latin):
sine sangiie frateruo saucta
sauctor ingressꝰ sit pontisex
Concitata sũt iterum bella plus
ꝙͣ ciuilia et cesarẽ et pompeui
et quicquid philippis leucade nu¬
tiie in egipto hispaniaqz p̾sump¬
tu est quicquid impie gestum
pugna sacerdotalis absoluit
pro grege qd̾ pastor ẽ aĩas pon̾e¬
scã ut su qd̃ edifficari et sc̃ifiᵗ¬

Expanded text:
sine sanguine fraterno Sancta sine sanguine fraterno Sancta sanctorum ingressus sit pontifex. Concitata sunt iterum bella, plus quam civilia, inter Caesarem et Pompeium, et quidquid Philippis, Leucade, Mutinae, in Aegypto, Hispaniave praesumptum est, quidquid impie gestum, pugna sacerdotalis absolvit.pro grege, quod pastoris est, animas poneresancta, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
ut his liceat¬
sunt contendere de pͥmatuui¬
ris eccliasticis hoc usqz quaqz ar¬
Ebitror ee Illicitui car ualium
Ens obrepit impietas et iam
non modo contenditur pro sa¬
cerdocio sed pugnatur. ¶ Auti¬
qui quond̾ trahebantur nnuni
et prom ad martirium pͥmas
cathedras carere perus et cruce
fugiebant, contra iam palain
loquintur sacerdotes et ꝓuer¬
bium nullum dicunt uolumꝰ
inquiunt martires eẽ sed se¬
dium ur̃arum gloriam non
damus alteri. ¶ Misera quide
et miserabilis uox in ore sa¬
cerdotis qui xpin sic agnoscit
ut se eniu nolle sequi palau
confiteatur dubitari poterit
an uerus moriatur confessor
qui ꝑsecu ͬ ͤᷤ si opus fu̾it nou
expectat ait cnim cipͥanꝰ epus
si tuuet actum est de deo s liceat
iuuere nou stare in neccessitate
iuicitum est fugituuis uuitilis
ir sauus est Est tameu ini quo
uidentur constanciam martyr¬
iuuitari si pro cathedra .s. fu̾it
decertandum llertur a qui¬
busd̃ et uerum est ꝙ super co¬
mano pontificatu ab aubicios

Expanded text:
ut bis liceatsunt, contendere de primatu, viris ecclesiasticis hoc usquequaque arbitror esse illicitum. Carnalium nis obrepit impietas, et jam non modo contenditur pro sacerdotio, sed pugnatur. Antiqui quondam trahebantur inviti, et proni ad martyrium, primas cathedras, carcere pejus et cruce, fugiebant. Contra jam palam loquuntur sacerdotes et proverbium nullum dicunt. « Nolumus, inquiunt, martyres esse, sed sedium nostrarum gloriam non damus alteri. » Misera quidem et miserabilis vox in ore sacerdotis, qui Christum sic agnoscit, ut se nolle eum sequi palam confiteatur. Dubitari poterit an verus moriatur confessor, qui persecutorem, si opus fuerit, non exspectat? Ait enim Cyprianussi timet, actum est de eo. » Sed liceat timere; non stare in necessitate, illicitum est. Fugitivus inutilis infamis est. Est tamen in quo videntur imitari constantiam martyrum, si pro cathedra scilicet fuerit decertandum. Fertur a quibusdam, et verum est, quod super Romano pontificatu ab ambitiosi
Abbreviated transcription (Latin):
ariuis uel uotis prodesse Iou
hoc autem uide cur ẽe seruand̃
iii his ubi quis iustuis induit
aruia scire nefas.¶ Nam si
hereticus cisiuaticus ue catho¬
licuui impuguant assistere ue¬
ritan, pium est et romano pou¬
tifici deuotissune fauiulari
hoc quidem cuui iunotuerit naui
cisinaticus se catholicum ee sepe
ientitur. ¶ Quis enun pre¬
suinet sumium iudicare pou¬
tificem, auus cã dei soluis re

Expanded text:
armis, Vel votis prodesse Jovi. armis, Vel votis prodesse Jovi. Hoc quidem videtur esse servandum in his, ubi quis justius induit arma, scire nefas. Nam si haereticus schismaticusve catholicum impugnat, assistere veritati pium est, et Romano pontifici devotissime famulari. Hoc quidem cum innotuerit, nam schismaticus se catholicum esse saepe mentitur: Quis enim praesumet summum judicare pontificem, cujus causa Dei solius re
Abbreviated transcription (Latin):
caruali siciebat affectu mari¬
dato donnni ad presens tegi¬
tur in uagina et disaipuli
eradicare zizania properantec
preapumtur messores au¬
glos expectare. ¶Oret uni ͭ ͥ ᷤᷤ
integritas ut in se colligat dii¬
sidentes lapis incisus in quo
fundatur eclesia quem cisia¬
tici reprobant qui fecit utͣqz
unum et uestem suami in sor¬
tem fidelium integm cedere
maluit ꝙͣ secari. ¶ Oret inꝙͣ
ne defficiat fides et expetens
in crebro sathauas non disꝑ¬
dat/ conculcet et triticum oret
paceui, querat pacem, et perse¬
quatur etiam fugitatem me
nes angelorum exaltatus in
cruce omuia adquisiit Ipsa
euim ex anicio ad eo meruerit
exaltari ut ad gloriam eius
flectatur omne genus cisma¬
ticos nocentes accipuut sed
consencientes uistos uocentes
facuuit bella sacerdotalia.¬
¶ Quiescant ergo stantes a
louge cum ꝑetro ut uideant
fineu. ¶ Recolant Illud
dedisset aut si terrigene tempta¬
reut astra gigantes non tauie
auderet pietas huuiana uel

Expanded text:
carnali sitiebat affectu, mancarnali sitiebat affectu, mandato Domini ad praesens tegitur in vagina, et discipuli eradicare zizania properantes, praecipiuntur messores angelos exspectare. Oret unitatis integritas, ut in se colligat dissidentes lapis incisus, in quo fundatur Ecclesia, quem schismatici reprobant, qui fecit utraque unum, et vestem suam in sortem fidelium integram cedere maluit, quam secari. Oret, inquam, ne deficiat fides, et expetens in cribro Satanas non disperdat, conculcet et triticum. Oret pacem, quaerat pacem, et persequatur etiam fugientem. Me legiones angelorum, exaltatus in crucem omnia acquisivit. Ipsa enim exinanitio adeo meruit exaltari, ut ad gloriam ejus flectatur omne genu. Schismaticos nocentes accipiunt, sed consentientes justos, nocentes faciunt bella sacerdotalia. Quiescunt ergo stantes a longe cum Petro, ut videant finem. Recolant illud dedisset, Aut si terrigenae tentarent astra gigantes, Non tamen auderet pietas humana, vel
Abbreviated transcription (Latin):
est. hic quoq per multis ma¬
xinusqz periculis patet quor
nemo satis dedinat euentum
nͥ p̾cauecu facultatem. ¶Iu¬
nuit hic poeta grauissinius
aut si iuxta quintilianm
rectius dicere malueris: ora¬
torem non cepugno duin cou¬
stet precaiuenda ec etiam q̃
put euenire pericula et uni¬
uersitatem ab uno quolz cogi
nou posse ut sceleri obsequa¬
tur in uita ait erum ¶ Hic
quanuus iillo maculatus
sanguire nuiles qͥ potuit ie¬
cisse tunet quid pectora pul¬
sas quid uesane gemus quid
Nletus sundis manes nec te
sponte tua sceleri parere fateris
usqz ad eo ne tunes quem tu
facis esse tuuendum cassica
det bello diros tu neglige canctꝰ
Signa serai cessa iaui iaut
ciulis erius concidet et cesar
generum p̾uatus amabit sic
sic si eccłia dei erigatur in liber
sceleris subire detrectat aut
omiia cisiuata sopientur
soli inter se csuatici duica¬
bunt ¶ Interun contmeat
ecclesia manus suas. quonia
gladius petri, qui sanguineu

Expanded text:
est. Haec quoque permultis maest. Haec quoque permultis maximisque periculis patet, quorum nemo satis declinat eventum, nisi praecaveat facultatem. Innuit noc poeta gravissimus, aut si, juxta Quintilianum, rectius dicere malueris oratorem, non repugno, dum constet praecavenda esse etiam quae possunt evenire pericula, et universitatem ab uno quolibet cogi non posse, ut sceleri obsequatur invita. Ait enim: Et quamvis nullo maculatus sanguine miles. Quae potuit fecisse, timet. Quid pectora pulsas? Quid vesane gemis? quid fletus fundis inanes? Nec te sponte tua sceleri parere fateris? Usque adeone times, quem tu facis ipse timendum? Classica det bello; diros tu neglige cantus: Signa ferat; cessa: jam jam civilis Erynnis Concidet, et Caesar generum privatus amabit. Sic sic, si Ecclesia Dei erigatur in spiritsceleris subire detrectet, aut omnino schismata sopientur, soli inter se schismatici dimicabunt. Interim contineat ecclesia manus suas, quoniam gladius Petri, qui sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
N Id uicturi placeat demerga¬
tur in tyberun aut si cum co
uricuis agendum uidetur re¬
urndatur in caueam cui cum
abbas loci caustrum iuimo
carcerem aperuerit proiesletur
ie non mlud ei qui dampnatur
preparaisse sed uito si quidem
uulla sides uiuꝙͣ unseros elegit
lencior fuerit in liparem aliam¬
ue insulam exul perpetuns de¬
portetur ad marmora secan¬
da aut cid metalla damꝑnet᷑¬
¶ Fa cuius enum asmatis qͦs
inquinat equat uisi quia ple¬
eumq qui forcior iuimo sero¬
cior Idem un quior est quid
ꝑuiciosius aut odibilius bello
ciuili iul plane preter rabiem
cisiaticorum aut hereticam
pestem quorum utrum puicio¬
suis sit non facile dixerun si
tamen niihis numerus est ut
tero cessabunt plane bella ci¬
uilia si presumpcioni desit te¬
meritatis adiitor nec est qui
conciues possit uegere ad suro¬
rem usi eos aliquatenus ipã
delectet insana utiq ucc̃ĩtas
confurendi aui nuilla ouiiuo
aut ut multum ymaginaria

Expanded text:
si id victori placeat, demergasi id victori placeat, demergatur in Tiberim, aut si cum eo mitius agendum videtur, retrudatur in caveam. Cui cum abbas loci claustrum, imo carcerem, aperuerit, protestetur se non illud ei, qui damnatur, praeparasse, sed victo. Siquidem Nulla fides unquam miselentior fuerit, in Liparem, aliamve insulam exsul perpetuus deportetur ad marmora secanda, aut ad metalla damnetur. Facinus enim schismatis quos inquinat, aequat, nisi quia plerumque qui fortior, imo ferocior, idem et iniquior est. Quid perniciosius aut odibilius bello civili? Nihil plane, praeter rabiem schismaticorum, aut haereticam pestem. Quorum utrum perniciosius sit, non facile dixerim, si tamen in his numerus est, ut tero. Cessabunt plane bella civilia, si praesumptioni desit temeritatis adjutor. Nec est qui concives possit urgere ad furorem, nisi eos aliquatenus ipsa delectet insania. Utique necessitas confurendi, aut nulla omnino, aut, ut multum, imaginaria
Abbreviated transcription (Latin):
suas ab arms contiuere cun¬
libus quibus quarito quisq
li bencius et forcius iuimusce¬
tur tanto iuiquior et Iuimia¬
mor est au ergo iuĩc neqz
pompen brutum neqz cesaꝵ
hostem post bellum uictor habes
si ergo sapiant hii pro quor
dominio cisinatici litigant eos
solos coucur rere paciautur al¬
terut metuant opeui ferre
incerti quis uictor futurus
sit certiqz quanta ꝙͣ grauis
ruina bictis inmnecit nulla
mauus belli nuitato iudice
pura est. ¶ Nami et nict̾x¬
causa deo placit ied uicia catoni
gandeat plane inuidus au
alter solus uicerit sed propeusio¬
ri letetur gaudio si uicerit uter¬
q uel uenter connemant ergo
si placet ini insula licaonia aut
alio tamen si quis locus bellis
siue duellis est apcior nam
autiqui reste quintiliauo bellos
dicebant quos modo duellos ap¬
pellauius et sine orbis et ur¬
bis periculo uincat alteruter
duellorum quem deus s. app¬
bauerit aut uictorem ee ẽe
periniserit. ¶ Uictus quoq

Expanded text:
suas ab armis continere civsuas ab armis continere civilibus, quibus quanto quisque libentius et fortius immiscetur, tanto iniquior et immanior est. Ait ergo: Nunc neque Pompeii Brutum, nec Caesaris hostem, Sed bellum victoris habes. Si ergo sapiant hi, pro quorum dominio schismatici litigant, eos solos concurrere patiantur, alterutri metuant opem ferre, incerti quis victor futurus sit, certique quanta, quam gravis ruina, victis immineat. Nulla manus, belli mutuato judice, pura est. Nam et Victcausa Deo diis placuit, sed victa Catoni. Gaudeat plane mundus, cum alter solus vicerit, sed propensiori laetetur gaudio, si vicerit uterque, vel neuter. Conveniant ergo, si placet, in insula Lycaonia, aut alio, si quis tamen locus bellis, sive duellis est aptior: nam antiqui, teste Quintiliano, bellos dicebant, quos modo duellos appellamus, et sine orbis et urbis periculo vincat alteruter duellorum, quem Deus scilicet approbaverit, aut victorem esse permiserit. Victus quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
euis qui in passione xp̃i eiec¬
tus est redieus scandala spar¬
gat ut beatus sit qui non
capitur tendiculis eius tanto¬
ne nouorum ꝓuentu sceleriun
querunt utere imꝑet orbi
uix tanti fuerat auilia bella
mouere ut neuter. ¶ Rectis¬
suiam enurendi uiam do¬
euit xp̃s qui discipulos suos
regibus gencium noluit con¬
sorͬͥ ut domineutur in sub¬
ditis et qui ptãtem erercent be¬
nefici dicantur sed qͥ maior
est sponte iumoretur et solum
pre ceteris uite quiete uiribz
et contencione remota sͥ uen¬
dicet officium ininistrandi¬
¶ At isti aliam pretulerunt
asceu ͭ ͤᷤ ex aduerso fratrum
et ministrandi huiuilitate
reiecta appetunt pre regibus
gencium dommnari ¶Nec du¬
bium qn frigescente iuimio
exincta caritate sedem suaui
et ipi ponant ad aquiloneui
si quidem productos odere pares
¶ui sequti eent qui ea ui¬
derunt tempora consilium bru¬
ti a quo eumi riuminente bello
cuili catois auertit aucto ͭ ͣꝰ¬
¶ Decreuerat enun manus

Expanded text:
ejus, qui passione Christi ejecejus, qui passione Christi ejectus est, rediens scandala spargat, ut beatus sit, qui non capitur tendiculis ejus: . . . Tantone novorum Proventu scelerum quaerunt uter imperet orbi? Vix tanti fuerat civilia bella movere, Ut neuter. Rectissimam eminendi viam docuit Christus, qui discipulos suos regibus gentium noluit conformari, ut dominentur in subditis, et qui potestatem exercent, benefici dicantur, sed qui major est, sponte minoretur, et solum prae caeteris, jure, quiete, viribus, et contentione remota, sibi vindicet officium ministrandi. At isti aliam praetulerunt, ascendentes ex adverso fratrum, et ministrandi humilitate rejecta, appetunt prae regibus gentium dominari. Nec dubium quin refrigescente, imo exstincta charitate, sedem suam et ipsi ponant ad aquilonem. Siquidem « productos odere pares. » Utinam secuti essent, qui ea viderunt tempora, consilium Bruti, a quo eum, imminente bello civili, Catonis avertit auctoritas. Decreverat enim manus
Abbreviated transcription (Latin):
si eñ ut plr̃a sͥ impune liccai
si ut peccuuiã ꝯg̾gẽt si ut caruẽ
et sangnẽ fouecit dilatẽt et cor¬
rupẽt si ut familiã noblitent
si demq ut gliã suã querãt in
ciero ducintes nõ forͣ sacti gͥtiy
ex ammo licz l abiis et sila ͥ  osfiai
pastorem induant tyrãpius ꝙͣ
principibus facilus accẽ diui.¬
¶ Dicunt phi et uerum arbi¬
tror nichil in rebus humanis
utilius homine et in ipsis ho¬
iiuibus principe eccłiastico
uel mundano uenio utilior.
Ediuerso uichil homi pernicio¬
suis homine et in eis tyramp¬
nus secularis aut eclesiasticꝰ
periciosior est sed ꝓfecto in
utroqz genere secularem eccle¬
siasticus antecedit sal enum in
fatuatum ad nichil omnuo
yalet iusi ui proiciatur foras
et conculcetur ab hominibus
¶Porro usqz adeo solus fer¬
rum mortemqz tiniere auri
nescit amor pereunt discrume
opes ergo dindatur unitas
integritas sauidatur suice ri¬
tas corrumpatur maculetur
et sanctitas mundi nouu
iudicui celebretur et pͥnceps

Expanded text:
plura sibi impune liceant, si ut pecuniam congregent, si ut carnem et sanguinem foveant, dilatent et corrumpant, si ut familiam nobilitent, si denique ut gloriam suam quaerant in clero dominantes non forma facti gregis ex animo, licet labiis et simulatione officii pastorem induant, tyrannis quam principibus facilius accedunt. Dicunt philosophi, et verum arbitror, nihil in rebus humanis utilius homine, et in ipsis hominibus, principe ecclesiastico vel mundano, nemo utilior. E diverso nihil homini perniciosius homine, et in eis tyrannus saecularis, aut ecclesiasticus, perniciosior est. Sed profecto in utroque genere, saecularem ecclesiasticus antecedit. Sal enim ifatuatum ad nihilum ualet ultra, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus. Porro Usque adeo solus ferrum mortemque timere Auri nescit amor, pereunt discriminopes. Ergo dividatur unitas, integritas scindatur, sinceritas corrumpatur, maculetur et sanctitas, mundi novum judicium celebretur, et princeps
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q argumentum a signo
sno non est neccessarum et
de ezechici. achab et nuinitis
et ꝙ ea que significantur mu¬
tari possimi¬

Expanded text:
 argumentum a signo suo non est necessarium, et de Ezechia, Achab, et Ninivitis; et quod ea quae significantur, mutari poss
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De aruspicibus et chironian¬
ticisz et phitouicis et saulis de¬
iectione.
De specularus ei maligni
spiritus interdum futura pre¬
noscunt et subtilitate nature
et longa experiencia temporis
rios mala indubitata sequnt᷑.¬

Expanded text:
 De aruspicibus, et chiromanticis, et pythonicis, et Saulis dejectione.De speculariis, et quod maligni spiritus interdum futura praenoscunt, et de subtilitate naturae, et longa experientia temporis,rios mala indubitata sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuoddam u sactis licteris re¬
pertum. quod ꝑ idem tempus
uirum de signaret. ex eormũ
regione processurum. qui to¬
cis orbis potiretur imperio
Cuius oraculi presaguint¬
sicuiam declarare suspicatur¬
¶ Sed uespasianus non aliis
ꝙͣ. Illis solis gentibus q̃ roma¬
no imperio uidebantur subdite
dominatus est. uii iustius ad
xpin hec responsa referuntur
ad quem dixerat pater. pete
a me et dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam. et possessionẽ
tuam teruiuos. Et cuuis per
Idem tempus per apostolos su¬
o⁊ in ouinem ternum exuint
sonus eorum et in fines orbis
terre uerba eorui.¬

Expanded text:
quoddam in sacris litteris requoddam in sacris litteris repertum, quod per idem tempus virum designaret ex eorum regione processurum, qui totius orbis potiretur imperio. Cujus oraculi prasianum declarare suspicatur. Sed Vequam illis solis gentibus quae Romano imperio videbantur subditae, dominatus est. Unde justius ad Christum haec responsa referuntur, ad quem dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et cujus per idem tempus, per apostolos suos: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eoru
Abbreviated transcription (Latin):
duraret in die festo taberna¬
culorum repon te ilamare
tepit uox aboriente. uox ab
occidente, uox a qua tuor uen¬
tis. uox super ihero solua
et templum. uox super spon¬
sos et sponsas et uox super
populu et indesignanter
die uoctuqz per omnes plate¬
as circinnes hec clamabat
Usq quo quid̃ p̾mores ex
populo uiri uelut infausti p̾¬
sagii indignacione commoti
correptum hominem multis
uerberibus afficiunt. at ille
nequaꝙͣ per se aliquid loquẽs
sed uet eos quidemi qui ciram¬
steterunt deprecans easdem uoces
pari obstinacione et clamore re¬
petebat. Cum principes intelligẽ¬
tes ut res erat numiiis ẽẽ iii
piro motus perducunt enin
ad indicem romanorum apd̃
quem flagris ad ossa usqz la¬
matus fudit. neqz preces. neq
lacrimas sed eaudem uocem mni¬
serabiliter. ei cum quedam
euilatu emitteus per singula
pene uerbera ꝓferebat addeu
quitur et alium idem histo¬
riographiis maiore gestimi
miraculo dicens oraculum

Expanded text:
duraret, in die festo tabernaduraret, in die festo tabernaculorum repente clamare coepit: « Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor ventis, vox super Hierosolymam et templum, vox super sponsos et super sponsas, vox super populum. » Et indesinenter die noctuque per omnes plateas circumiens haec clamabat: usquequo quidam primores ex populo viri, velut infausti praesagii indignatione commoti, correptum hominem multis verberibus afficiunt. At ille nequaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos quidem, qui circumsteterant deprecans, easdem voces pari obstinatione et clamore repetebat. Tunc principes intelligentes, ut res erat, numinis esse in viro motus, perducunt eum ad judicem Romanorum, apud quem flagris ad ossa usque laniatus, neque preces neque lacrymas fudit; sed eamdem vocem miserabiliter, et cum quodam ejulatu emittens, per singula pene verbera proferebat, addens quitur et aliud idem historiographus, majore gestum miraculo, dicens oraculum
Abbreviated transcription (Latin):
clauderetur ferreis quoqz uec¬
tibus et seris nunita ac pes¬
sulis in altum demissis tenere¬
tur obstruta. repente hora noc
tefacta sed et transacto die fe¬
sto post aliquot dies pͥma et
uicesuna die mensis arteme¬
si qui apud uos mains uo¬
catur ꝓdigiosins apparuit ui¬
sus. et fidem pene exceden
quod uere falsum putaretur
iusi occulorum fidem confir¬
masset malorum consecuta
perinces. ¶ Et enum prope
solis occasum uisi sunt cur¬
rus et quadrige in omni re¬
gione per aerem et armator
cohortes misceri nubibus. et
urbes circundari agiinibus
improuisis. ¶In alio iterum
die festo qui penthecostes ap¬
pellatur uoctu sacerdotes in¬
gressi templum ad iniuisteria
ex more complenda primo
quid̃ motus. quosdam strepi¬
tuqz senserunt. cum demde
uoces subditas audiunt dicẽ¬
tes mgtemus hiic nuigre¬
mus ex sedibus istis. additur
his etiam aliud terribilui
ihus nomine uir plebeuis
et rusticus aute quartum
belłi cunnum cum ciuitas et

Expanded text:
clauderetur, ferreis quoque vecclauderetur, ferreis quoque vectibus et seris munita, ac pessulis in altum demissis teneretur obstricta, repente hora nocttefacta. Sed et transacto die festo, post aliquot dies, prima et vicesima die mensis Artemisii, qui apud nos Maius vocatur, prodigiosus apparuit visus, et fidem pene excedens. Quod vere falsum putaretur, nisi oculorum fidem confirmasset, malorum consecuta pernicies. Etenim prope solis occasum, visi sunt currus et quadrigae in omni regione per aerem, et armatorum cohortes misceri nubibus, et urbes circumdari agminibus improvisis. In alio item die festo, qui Pentecostes appellatur, noctu sacerdotes ingressi templum, ad ministeria ex more complenda, primo quidem motus quosdam, strepitusque senserunt, tum deinde voces subitas audiunt dicentes: « Migremus hinc, migremus ex sedibus istis. » Additur his etiam aliud terribilius: Jesus nomine, vir plebeius et rusticus, et ante quartum belli annum, cum civitas in
Abbreviated transcription (Latin):
sagabatur excidium. s uelui
afflati et amentes. et qui nz
occulos neqz animas in se
haberent. spernebant omma
que celitus nunciabantur.¬
¶ Et enim stella p̾sulgens
gladio per ommia simul imi¬
nere de iuper cuitati et come¬
tes preterea exicialibus flam¬
annum. sed et ante excidii tem¬
pus ac belli cum populi ad
diem festum conuenirent . uiiĩ
die mensis xantichi qui et
nona tantus luminis fulgor
aram templum q crcundedu¬
ui putarent omnes diem cla¬
rissimum sanctum et piuan¬
sit spacio hore dumidie. Quod
imꝑitis quid̃ et iguaris pro¬
sperum uidebatur. sed legi¬
pitos et probos quoqz doctiores
non lacuit exiciale portentum
¶In eadem quoqz festuntate
intula sacrificiis admota et
aris assistens iter ipas in¬
iustrorum in auus eiuxa est
agua. ¶ Ded et ianua interio¬
ris edis que respiciebat ad ori¬
entem cum eẽt ere solido in¬
duta ac ꝑuide ueusi poude¬
ris que ix. uigniti uiri
summo conatu impellantibz

Expanded text:
aesagiebatur excidium. Sed velut aesagiebatur excidium. Sed velut afflati et amentes, et qui neque oculos neque animas in se haberent, spernebant omnia quae coelitus nuntiabantur. Etenim stella praefulgens gladio per omnia similis, imminere desuper civitati, et cometes praeterea exitialibus flamannum. Sed et ante excidii tempus ac belli, cum populi ad diem festum convenirent, octavo die mensis Xanthici, qui est nona tantus luminis fulgor aram templumque circumdedut putarent omnes diem clarissimum factum, et permansit spatio horae dimidiae. Quod imperitis quidem et ignaris prosperum videbatur; sed legisperitos, et probos quosque doctores non latuit exitiale portentum. In eadem quoque festivitate vitula sacrificiis admota, et aris assistens, inter ipsas ministrorum manus enixa est agnam. Sed et janua interioris aedis, quae respiciebat ad orientem, cum esset aere solido induta, ac perinde immensi ponderis, quae vix viginti viris summo conatu impellentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sinenter populum ꝯmisse im¬
pietatis ei feralis ausi de sce¬
lere commouebant, si forte
possent commissi penitudiez
gerere. si possent flere prosce¬
lere. et ultrites penarum
flammnas lacrimarum uber¬
tate restringere ostende bat
namqz eis deus per suam pa¬
cienciam ꝙ ip̃orum quereret
ꝓmam. quia non uult tan¬
tum deus mortem peccato¬
ris. quantum ut conuertatꝰ
et uiuat molsire autem ad ͨ
mentis corum duriciam inte¬
batur diuina maiestas signs
et prodigiis celitus datis. ter¬
roresq sunul et ininacem dex¬
teram ostendendo pocius ꝙ̃
inferendo. de quibus supradci
historiographi fides ut ince
teris etiam in ħ sufficieus erit
Releganius ergo quid in ui ͦ
historiarum suarum libro
de his ipẽ signauerit iosephꝰ
sed infelicem inquit pleben
teterrimi quid̃ homines et
deceptores falsa uaticmantes
tibus et iudiciis iracundie
et indignationis diume nõ
crederent. quibus aperte fu¬
turum et urbis et gentis p̾¬

Expanded text:
sinenter populum commissae imsinenter populum commissae impietatis, et feralis ausi, de scelere commonebant, si forte possent commissi poenitudinem gerere: si possent flere pro scelere, et ultrices poenarum flammas lacrymarum libertate restringere. Ostendebat namque eis Deus per suam patientiam, quod ipsorum quaereretam; quia non vult tantum Deus mortem peccatoris, quantum ut convertatur et vivat. Mollire autem adhuc mentis eorum duritiam nitebatur divina majestas, signis et prodigiis coelitus datis, terroresque simul et minacem dexteram ostendendo potius quam inferendo. De quibus supradicti historiographi fides, ut in certis, etiam in hoc sufficiens erit. Relegamus ergo quid in sexto historiarum suarum libro, de his ipse signaverit Josephus. « Sed infelicem, inquit, plebem teterrimi quidam homines, et deceptores falsa vaticinantes, signis et indiciis iracundiae et indignationis divinae non crederent, quibus aperte futurum et urbis et gentis pr
Abbreviated transcription (Latin):
S refert hystoria sic¬
¶¶D dicta quod est cui¬
ctor eius incertus et uetera re¬
sert ꝙ mimiuente iherosolimo¬
rum ex cidio eclipsis lune per
duodecim noctes continas etiã
in remotissimis locis ꝓtracta
est forte signisicans udaite ꝑ¬
sidie ei supersticiosi ercoris sub¬
aplicam iiuido illuscescente
rectissime contigit. criptum
est enun. Stultus imutatur ui
linia. scpieus uerocum sole per¬
manet. alia quoq ꝙͣ plurima
diuino super incredulos inmi¬
nente iudicio acciderunt. que
si per singula ꝓut ab aucto¬
ribus digesta sunt cepero e¬
narrare uel sola h ͨ ꝓp̾um te¬
pus desiderabunt et ocium.
pauca tamen auctore Iosepho
compendioso sermone pertur¬
ram. eo ꝙ ad roborandam fi¬
dem nram ꝓficuint. et ad re¬
cundendam obstinatam ꝑfi¬
ginta namqz post admissum
piaculum continius ꝓtracta
annis impiorum penci differ¬
tur. in quibus apostoli om̃s
pcipue tamen iacobus qui di¬
cebatur frater domini iero¬
sosmmuis eps constitutus inde¬

Expanded text:
s refert historia sic dicta quod est auctor ejus incertus, et vetera refert quod, imminente Hierosolymorum excidio, eclipsis lunae per duodecim noctes continuas etiam in remotissimis locis protracta est, forte significans Judaicae perfidiae et superstitiosi erroris eapostolicam mundo illucescente, rectissime contigit. Scriptum est enim: Stultus mutatur ut luna, sapiens vero cum sole permanet . Alia quoque quam plurima, divino super incredulos imminente judicio, acciderunt, quae si per singula, prout ab auctoribus digesta sunt, coepero enarrare, vel sola haec proprium tempus desiderabunt, et otium. Pauca tamen auctore Josepho compendioso sermone percurram, eo quod ad roborandam fidem nostram proficiunt, et ad retundendam obstinatam Judginta namque, post admissum piaculum, continuis protracta annis, impiorum poena differtur. In quibus et apostoli omnes, praecipue tamen Jacobus, qui dicebatur frater Domini, Hierosolymis episcopus constitutus, inde
Abbreviated transcription (Latin):
sapie comꝑatͫ et in forũ iiloꝵ
qͥ aures audiẽdi hui nõ mͦ ridi¬
culosus sz quoda modo uesanus
diligencius non iustruxit ¶ Ui
alicis claues quas ad intelligeͣ
scͥpturaꝵ ticoniꝰ posiui in lucẽ
ꝓferet uber qͥ de doctrina xpiama
iuscribitur sed nequaꝙͣ istis ob¬
iiat oñs pociꝰ u̾santur in una
istarũ. Ecis naqz studiũ q̃rendi
coplecti᷑ ¶ Ceteru de tradicoe
gentilium sermo fu̾at ĩstitutꝰ
Itatamen ut ad institucoeiũ
ligencia ueri nullus accedit qua
qͥsquis aui appͥhendit aut non

Expanded text:
ae comparatur. Et in forum illorum, ae comparatur. Et in forum illorum, qui aures audiendi habent, non modo ridiculosus, sed quodammodo vesanus,diligentius non instruxit. Septem alias claves, quas ad intelligentiam Scripturarum, Tychonius posuit, in lucem profert liber, qui De doctrina Christiana inscribitur, sed nequaquam istis obviant, omnes potius versantur in una istarum. Eas namque studium quaerendi complectitur. Caeterum de traditione gentilium, sermo fuerat institutus, ita tamen ut ad institutionem ligentiam veri nullus accedit, quam quisquis aut non apprehendit, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
umuenerint germanum qui ul
lenticula sapie precui nouune
largiatur. Est eium ut fertur
dixisse ariscippus iudulgere ui¬
cis a legendi studio tempera
ti claues pourtur amor doce¬
cium, quo p̾ceptores ui parẽtes
amandi sunt et coleudi sicut
eni illi corporu ita et Isti quid̃
uut in melius reforᵈ ͦ nã Et
cupiscũt. Et pio faciẽte afftũ in
ipos cetꝰ scolarium leti alacrezꝙ
cõuenuit. Emendati nõ ira¬
scuntur i audati nõ erubescunt
ut suit et ip̃i lum studio m̾ebur
¶Na ut doctoꝵ officiũ ẽ doce
sit auditoꝵ p̾be̾ se dociles calioqͥn
neutru sine altero sufficit na
sicut homis ortus ex utroqz gig¬
uencĩ ẽ confectꝰ et frustra
sparseris seuna iuisi ea p̾mol¬
litus fouerit fulcus Ira eloquenꝰ
coalescere nequit insi sociata
tradentis accipientisqz concordia
hec quid̃ quintilianꝰ in p̾ceptis
eloque ͤ sed nichiloniꝰ sunt ad
institutoem sapiẽ applicanda
profecto nec eloquenͣ a p̾ceptis

Expanded text:
invenerint germanum, qui vel invenerint germanum, qui vel lenticulam sapientiae, pretii nomine largiatur. Est enim, ut fertur dixisse Aristippus, indulgere vitiis, a legendi studio temperartium clavis ponitur, amor docentium, quo praeceptores ut parentes amandi sunt et colendi. Sicut enim illi corporum, ita et isti quidem nunt, in melius reformando naturam. Et cupiscunt, et pio faciente affectu, in ipsos coetus scholarium laeti alacresque conveniunt. Emendati non irascuntur, laudati non erubescunt, ut sint et ipsi charissimi studio merctorum officium est docere, sic auditorum se praebere dociles. Alioquin neutrum sine altero sufficit. Nam sicut hominis ortus ex utroque gignentium est confectus, et frustra sparseris semina, nisi ea praemollitus foverit sulcus: ita eloquentia coalescere nequit, nisi sociata tradentis accipientisque concordia. Haec quidem Quintilianus in praeceptis eloquentiae, sed nihilominus sunt ad institutionem sapientiae applicanda. Profecto nec eloquentia, nis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus modeste paupertatis ex̾¬
cicio crescit et fortitudo facilius
diuiciis ꝙ̃ laboribus expugna¬
tur Qui uero in cognacoe tem¬
poralium quibus quod̃ modo
ingenitus est pedem sui figut
affectus seruit et inimorat᷑
et iure dñn feliciter adqͥrunt
onua que mudi cordis affecͥ
quasi mentis pede calcantur
sed quis est qui hanc arduam
uiant uel iutrare disponal au¬
gliu forte quis aggreditur aut
quis si aggreditur ꝑseuerat
nec tamen sine discͥimie col¬
luctandi uidetur facies ueri ᷝ ͥ ᷤ
Et uͥ pauperis exilii amaritudo
p̾cedat. rachelis et sye coniuga
non dulcescit nec subcrescit.
soboles inuuerosa iusi in uirtutis
baculo iordane in labencium so¬
litudo trarisierit et in ducibus
turuuis spiritualium et corpo¬
ralium bonorum in patrian
dines egreditur qui etiam inter
cognatos exul in pure conten¬
placionis et recte operacioins
labore duiciis sudauit. ¶ Qui
errant et urgente faine p̾mo¬
genita distrahent si tamen

Expanded text:
virtus modestae paupertatis exevirtus modestae paupertatis exercitio crescit, et fortitudo facilius divitiis, quam laboribus expugnatur. Qui vero in cognatione temporalium, quibus quodammodo ingenitus est, pedem sui figit affectus, servit et minoratur, et jure dominii feliciter acquiruntur omnia, quae mundi cordis affectione, quasi mentis pede calcantur. Sed quis est, qui hanc arduam viam vel intrare disponat? Angelum forte quis aggreditur, aut quis, si aggreditur, perseverat? Nec tamen sine discrimine colluctandi, videtur facies veritatis, et nisi pauperis exsilii amaritudo praecedat, Rachelis et Liae conjugatio non dulcescit, nec succrescit soboles numerosa, nisi in virtutis baculo Jordanem labentium solitudo transierit, et in duabus turmis spiritualium et corporalium bonorum in patriam dives regreditur, qui etiam inter cognatos exsul, in purae contemplationis et rectae operationis labore diutius sudavit. Qui errant, et urgente fame primogenita distrahent, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ditates ego uos mergani ne
ipse mergar a uobis. ¶Sed et
auaxagoras cum a duiturna
peregriuacione patriam repe¬
craticum fertur oraculum ne¬
nuuem locupletem futurum ut
doceat nisi se ad discendum
pauperem et egenum credat
semper eium discentibus plura
deerunt que scitum iocunda
aut neccessaria sunt. ¶Terrã
alieuam phĩa exigit et suam
interdum alienam facit Inimo
alienam facit suani et nuillo
nuꝙ̃ grauatur exilio. hoc est ꝙ
domesticas et que carius suiu¬
abigit sollicitudines ut homo
totus quod̃ modo uerius in sp̃m̃
omue quod scipie profectum
impedit reputet cilienũ. ¶ Ub̃iq
tamen donn. et ubiqz in patria
quia ubiqz locorum apud se et
ubiqz apud sapienciam commo¬
ratur. ¶ Et forte huc patriar¬
chani muitat domimus du
cione sua precipit ut in peregri¬
nacione proficiens multiplice¬
tur in gentem magnam ipam¬
qz terram adquirat feliater qua
relinquit dum ad uocicõem
sapiencie omma que sunt mu¬
dana contempnit ¶Si quide

Expanded text:
ditates, ego vos mergam, ne ditates, ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. » Sed et Anaxagoras, cum a diutina peregrinatione, patriam repessent. » Socraticum fertur oraculum, neminem locupletem fieri ut doceat, nisi se ad discendum pauperem et egenum credat; semper enim discentibus plura deerunt, quae scitu jucunda aut necessaria sunt. Terram alienam philosophia exigit, et suam interdum alienam facit, imo alienam facit suam, et nullo unquam gravatur exsilio. Hoc est quod domesticas, et quae carnis suabigit sollicitudines, ut homo totus quodammodo versus in spiritum, omne quod sapientiae profectum impedit, reputet alienum. Ubique tamen domi, et ubique in patria, quia ubique locorum apud se, et ubique apud sapientiam commoratur. Et forte huc patriarcham invitat Dominus, dum tione sua praecipit, ut in peregrinatione proficiens, multiplicetur in gentem magnam, ipsamque terram acquirat feliciter quam relinquit, dum ad vocationem sapientiae, omnia quae sunt mundana contemnit. Siquidem