comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis s& : Sedsin&ar ditate maledixi quia supplitiaman sura conspitiens iu ansitra
conspiciens eius potentiam sine dubitatione repbatu: Sed quia iniqui quiq: quoplus
in hoc niundo ꝓficunt plures secũ adinteritum tralunt. Reste subditur: Longi
fient sunili eius a salute : Filii quippestultisunt: quia in ambitione huius seculi &
eius imitatione nascuntur: quip festo tanto a salute longius fiunt. quanto in ꝑpe¬
tratione nequitiae nulla infirmita feriunt: Dequbus bene abditur: Et conteren¬
tur inporta & nonerit quieripiat : Nansicut urbis aditus porta dicitur itat̃
dies tudicii porta regni quia ꝑeum ab elestis om̃ib: quia ꝑeuna abelestis om̃ibtis¬
ad caelestis patriae gloriã intratur: Vnde & liunc diem cũ ad re tributionẽ scãe
ecclesiae salomor ꝓpinquare conspicer& dixit: Nobilis in portis uir euis quan¬

Expanded text:
tenuisset; sed sine tarditate maledixi, quia supplicia mansura conspiciens, ejus tenuisset; sed sine tarditate maledixi, quia supplicia mansura conspiciens, ejus potentiam sine dubitatione reprobavi. Sed quia iniqui quique quo plus in hoc mundo proficiunt, plures secum ad interitum trahunt, recte subditur: Longe fiant filii ejus a salute. Filii quippe stulti sunt, qui in ambitione hujus saeculi ex ejus imitatione nascuntur; qui profecto a salute tanto longius fiunt, quanto in perpetratione nequitiae nulla infirmitate feriuntur. De quibus bene additur: Cuit hic corripi. --Nam sicut urbis aditus porta dicitur; ita est dies judicii porta regni, quia per eum ab electis omnibus ad coelestis patriae gloriam intratur. Unde et hunc diem cum ad retributionem sanctae Ecclesiae Salomon appropinquare conspiceret, dixit: Nobilis in portis vir ejus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
glorio sos quesque autelestos subito aut fortas se &iam morientes aspiciunt:
quia humanagloria omnimodo nisul sit cumgemitu fatentur : Ita ut pt inus dicant
Ecce quam nihl est homo : Qui hoc nimirum rectius dicerent sicum ingloria
cum se se super ceteros suc cessibus & tollit: Tunc amsiderandum est
quocur su felicitas trans uol& : cum ante humanosoculo
quasi permanens poll&: Namgloria morituri iulesse. in ipsa iã morte pensare
uifir mniquilib& possunt: Tunc enĩ ei &iam illi derogant : qui hanc &us quȩ ad mor¬
tem sequentes amant:. Bene ieaqtae dicitur. Ego uidistultũ fir maradice: & male¬
dixi puleritudinietus statim. Ac siaperte dicer&: Contrastulti puloritudiñẽ
moram in maledistione non habui: quia cum hano dernerem simul &iã pornam
sequentem uidi: Nonenũ statim maledicerem : siqua megloriae illius delestatio

Expanded text:
gloriosos quosque, aut dejectos subito, aut fortasse etiam morientes aspiciunt, gloriosos quosque, aut dejectos subito, aut fortasse etiam morientes aspiciunt, quia humana gloria omni modo nihil sit, cum gemitu fatentur, ita ut protinus dicant: Ecce quam nihil est homo. Qui hoc nimirum rectius dicerent, si cum in gloriacum sese super caeteros successibus extollit. Tunc considerandum est quo cursu felicitas transvolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam morituri nihil esse, in ipsa jam morte pensare infirmi 185 quilibet possunt. Tunc enim ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Bene itaque dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Ac si aperte diceret: Contra stulti pulchritudinem, moram in maledictione non habui, quia cum hanc cernerem, simul etiam poenam sequentem vidi. Non enim statim maledicerem, si qua me gloriae illius delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ego udistultum firmaradice : & maledixi pulcritudinȩ eius statim: Pulcritudiniquippo
stulti maledicere est : eius gloriam ex considerata damnatione iudicare. Oua eo atroci¬
us intormentis obruitur ꝰ quo altius in peccatis eleuatur: Quia transit quodextollitur :
perman& quad punitur: Qua honoratur inuia: in peruentione dam nabitur & quasi per
amoena prata ad carcerem peruenit qui ꝑsentis uitae pruspera adinteritum tendit
Hot andum uero quod cum stulti pulcritudini maledixisse dicer&: addidit statim
Mos namq humanȩ & infirmaenentis est : ut cum earum rerum quas respicit qua¬
litate uarietur: Saepe enim eius iuidicium cumipsa praesentis rei spetie ducitur:
&uexta hoc quad aspait intentio illius sensusque formatur: Namprerumq non nul¬
li dumquorumdam gloriam cernunt : eius dem gloriae aspestibus de lestantur
ac magnum aliquid a estimant. seque ut alia mereantur & ontant : Cum uero

Expanded text:
Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Pulchritudini quippe Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Pulchritudini quippe stulti maledicere, est ejus gloriam ex considerata damnatione judicare, quia eo atrocius in tormentis obruitur, quo altius in peccatis elevatur; quia transit quod extollitur, permanet quod punitur; quia qui honoratur in via, in perventione damnabitur; et quasi per amoena prata ad carcerem pervenit, qui per praesentis vitae prospera ad interitum tendit. Notandum vero, quod cum stulti pulchritudini maledixisse se diMos namque humanae et infirmae mentis est, ut cum earum rerum quas respicit qualitate varietur. Saepe enim ejus judicium cum ipsa praesentis rei specie ducitur, et juxta hoc quod aspicit, intentio illius sensusque formatur. Nam plerumque nonnulli, dum quorumdam gloriam cernunt, ejusdem gloriae aspectibus delectantur, ac magnum aliquid existimant, seque ut talia mereantur exoptant. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi firmaradice stultus ad collitur: quandohuc temporali prosperitate sulcitur: ut¬
omne quad appetit ad sequatur: Aduer sanulla sustineat contra infirnios sine repug¬
natione praeualeat. beneagentibus & austoritate contradicat ad maiora amimoda q
perori semper actione perueniat. Et unde ui anuitȩ deserit : inde ad tempus felitior
uiuat: Sed cum malos florere infirmi conspiciunt. trepidant & apud sema ipsos peccanti¬
um prosperiate tur bati : intus ingressibus mentis nutant: Quorum profecto spetiem sump¬
sit psalnusta : cum dicer& : Mei autem pene moti sunt pedes : pene effusisunt gressus mei
quia zelaui inpeccatorilius: pacem peccatorum uidens : Cum uero eorum gloriam forces
aspiciunt : ptinus quȩꝓost gloriam poena sequatur ad tendunt . Et alta intus cogitatione
despiciunt hoc quod suꝑbi foris fastuuacuae inflationis intumescunt: Berieergodicit᷑

Expanded text:
quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur, quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur, omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaleat, bene agentibus ex auctoritate contradicat, ad majora commoda ex pejori semper actione perveniat, ut unde viam vitae deserit, inde ad tempus felicior vivat. Sed cum malos florere infirmi conspiciunt, trepidant; et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus in gressibus mentis nutant. Quorum profecto speciem sumpsit Psalmista cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peaspiciunt, protinus quae post gloriam poena sequatur, attendunt; et alta intus cogitatione despiciunt hoc, quod superbi foras fastu vacuae inflationis intumescunt. Bene ergo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dem & comedidicuntur & ebibi : quia nimirum dum quaedam ineis obscura sunt quae non
nisi inter p̃tata intellegimus haec quasi mandendo gluttimus : Dum quȩdam uero ad
intellegendum facilia itafumimus ut inuenimus : ea quasi non mansabibimus quia non in¬
frasta sorbentus : Haec sul intellestu mystico breui locutione transcurrimus nequid for¬
sitan prae teris se uideremur : Sed quiabeato iob amici ẽẽ nom possent nisi in quibus dam
qopinag ia mnoi lonestate sulgerent restat ut maorumuer busuit tucensenisum mo¬
raliter inquiramnus quatenus dum locitionus eoꝵ piondus dsciitur: cuuis dostr ine
tun: Quasi firmaradicestultus interrafigitur quatotis desideris interreno amore
solidatur. Vnde & primus cainciutatem construxis se scribitur sut aꝑte monstrare
tur quia pse interra fundamentum posiuit. quia soliditate cae lests patriat alienus fait

Expanded text:
dem et comedi dicuntur et bibi, quia nimirum dum quaedam in eis obscura sunt, quae non dem et comedi dicuntur et bibi, quia nimirum dum quaedam in eis obscura sunt, quae non nisi interpretata intelligimus, haec quasi mandendo glutimus; dum quaedam vero ad intelligendum facilia ita sumimus ut invenimus, ea quasi non mansa bibimus, quia non fracta sorbemus. Haec sub intellectu mystico brevi locutione transcurrimus, ne quid forsitan praeterisse videremur. Sed quia beati 184 Job amici esse non possent, nisi in quibusdam oque magna morum honestate fulgerent, restat ut in eorum verbis virtutem sensuum moraliter inquiramus, quatenus dum locutionis eorum pondus discutitur, cujus doctrinae TER. Quasi firma radice stultus in terra figitur, quia totis desideriis in terreno amore solidatur. Cujus tur, quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate coelestis patriae alienus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
nar& : Quod ꝓfecto discipulos ueritas praemon& dicens: Uenit hora : ut om̃is qui interficit
uos arbitretur se obsequium prestare deo: Sequitur : Et ebibent sicientes diuitias eius
in superbiae ostensione possederat : comuersȩ gentilium mentes in rigantur : Vnde eis
per ꝓphetam dicitur : Omnes sicientes uenite ad aquas & qui non habetis argentum
properate : Quia enim argenti uocabulo eloquia diuina signantur. Esalmista testatur
dicens : Eloquia dñi eloquia casta : argentum igne examinatum : Quiergo argentũ non ha¬
bent ad aquas uocantur : quia nimirum gentilitas quȩ scripturȩ sacrȩ p̃cepta non accepe¬
rat. sacri elo quii inundatione saciatur: Quamtanto nunc auidius potat : quanto hanc
diusic casitiebat: Eadem ergo diuina elo quia : & messis & diuitiae uocantur: Messis quia
ie iunam mentem reficiunt . Diuitiae quia magnanos morum uenustate componunt: ea¬

Expanded text:
naret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit naret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo . Sequitur: CAPUT V  Vet. et Rec. in superbiae ostentatione possidet, conversae gentilium mentes irrigantur. Unde et eis per prophetam dicitur: Omnes sitientes venite ad aquas; et qui non habetis argentum, properate . Quia enim argenti vocabulo eloquia divina signantur, Psalmista testatur, dicens: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Qui ergo argentum non habent, ad aquas vocantur, quia nimirum gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur, quam tanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Eadem ergo divina eloquia et messes et divitiae vocantur: messes quia jejunam mentem reficiunt; divitiae, quia magna nos morum venustate componunt. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
spicarum granasunt. uerba ꝓphetarum : Ouȩ stultus habuit sed non omedit : Otiaui¬
daicus populus legem quidem uerbotenus sed ꝑfatuitatis fastidium ab eus incellectu
ieuenaut: Huius uero stulti messem famelicus comedit : quia nimirum gentilis populus
uerba legis intellegendo edidit adq̃ plebs udaica sint intellestu laborauit : hos faneli¬
cos fidei dr̃s p̃uidit : cumper eiuangelium dixit : Beatiquie suriunt & sit uint
iustitiam : qm̃ ipsi saturabuntur : De his famelicis anna propbetante dicitur . Repole¬
tiprius propanibus selo cauerunt : & fantelici saturati sunt : Sed quiantessem ꝑdidit rec¬
te sub iungitur qualiter ipse &iam stultus perit cumdicitur . & ipsum rapi& armatus:
Antiquus hostis iudaicum populum armatus rapuit : quia in eouitam fidei fraudulent᷑
sug gestionis iaculis extuixit : Vt undese in herere deo creder& : inde euis ordini repug¬

Expanded text:
spicarum grana, sunt verba prophetarum, quae stultus habuit, sed non comedit, quia Jspicarum grana, sunt verba prophetarum, quae stultus habuit, sed non comedit, quia Judaicus populus legem quidem verbo tenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium ab ejus intellectu jejunavit. Hujus vero stulti messem famelverba legis intelligendo edidit, a quibus Judaica plebs sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominujustitiam, quoniam ipsi saturabuntur . De his famelicis Anna prophetante dicitur: Repleti prius, pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt . Sed quia messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse etiam stultus perit, cum dicitur: Et ipsum rapiet armatus. Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eo vitam fidei fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinationi repug
Abbreviated transcription (Latin):
hipocritȩ quia circũ itis mare & aridã ut faciatis unũ ꝓselitũ. Et cũ fuertt factus :¬
facitis eum filium gelennȩ duplo qua uos : Sequitur. Et conterentur in porta
& noneri quieripiat: Ouis alius portȩ nomine nisimediator dei & hominum deb& intelligi
quiait. Ego sumostium ꝑ mesiquis introierit saluabitur : Piliugitur huius stulti extra
portam proficiunt in porta conteruntur : quia prauȩ uideoꝵ soboles antemediatoris
aduentun in legis obseruatione floruerunt : sed inipsa redemptoris nostri p̃sentia adiuini
tatis obse quio ꝑfidiȩ suae meritis repulsi caeciderunt : Quos ninurum nonest quieripiat : qui¬
ascilic& dum ipsum redemptorem &x tinguere ꝑ sequendo coati sunt. oblatum sibi remo¬
& ipsum rapi& armatus : huius enimstultintes ses fuerat sacris eges eloquid : Quae dam namq

Expanded text:
hypocritae, qui circuhypocritae, qui circugehennae 183 duplo quam vos . Sequitur: Et conterentur in porta, et non erit qui eripiat. Quis alius portae nomine, nisi mediator Dei et hominum debet intelligi, qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur ? Filii igitur hujus stulti extra portam proficiunt, et in porta conteruntur, quia pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatione floruerunt; tatis obsequio perfidiae suae meritis repulsi ceciderunt. Quos nimirum non est qui eripiat. Quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati sunt, oblatae sibi remeias rapiunt. --Hujus enim stulti messis fuerat sacri seges eloquii. Quaedam namque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt er gomisticae elipha⁊ uerba pensari quibus adbeatũ iolloquitur dicens : E go¬
iude orũ populus etitit : qui ipsam incarne p̃sentiã aeternȩ sapientiae spreuit :
Qui quasi firmaradice conualuit : quia elestorũ uitã tempora liter &tinguendo supe¬
rauit: Sed hunc elipha⁊ maledicendo despict quianimirũ om̃s heretici quorũ tene¬
re spetiem amicos beati iob diximus. cũ de nomine xp̃ĩ gloriantur. iudeorũ ꝑfidiam
xaustoritate rep̃hendunt : de quostulto ꝓtinus sub ditur : Longe fient filii eiusa salui¬
te : Filuibuius stultisunt : om̃s qui ꝑfidiȩ alius praedicatione generantur : Quiscilic& asa¬
lute longe sunt quia & si temporalem uitam sine afflictione ꝑcipiunt aeter nagra¬
uius ultione feriuntur : Sicut deisdem filiis illi sdñs dicit: eeuobis scribȩ & phariser

Expanded text:
sunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquitur, dicens: sunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquitur, dicens: Judaeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eliphaz maledicendo despicit, quia nimirum omnes haeretici, quorum tenere speciem amicos beati Job diximus, cum de nomine Christi gloriantur, Judaeorum perfidiam ex auctoritate reprehendunt. De quo stulto protinus subditur: CAPUT III. VERS.  --Filii hujus stulti sunt omnes qui perfidiae illius praedicatione generantur. Qui scilicet a salute longe sunt, quia etsi temporalem vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur, sicut de eisdem filiis illius Dominus dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
mistica de signatione suc cingere ut lestor meus & ipsa hac replicatione meminerit
me hoc opere spiritali intellestui deseruire : & tamen cum utilitatis usus postulat
subtiliter quoque studeo historiae uerba discutere : Cũ uero neces seẽ simul utr̃ũq
cõplestor : ut spiritales fructes allegoriagermin& quos tamen & radice historiae
ueritas ꝓducit : Amicos uero beati iob quos hereticorũ tenere spetiẽ diximus in
distissuis nequa quã ꝑ om̃a reprobamus quia dũ ꝑ suꝑnã sententiam contraeos dicit᷑
in caute de labuntur : sed tamen quia tanti amici sunt & familiaritate illius mistica
multa didicerunt : Vnde sicut superius diximus eorũ uerbis &iã paulus utitur : & haeo
in adsertionis suae adiutoriũ ad sumens ꝓlata &ueritate testatur : Quȩt amen ueritas
reste rep̃liendit : quia qua lib& fortis sententia contra scmuirũ ꝓferri nondebuit : Pos¬

Expanded text:
mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit me in hoc opere spiritali intellectui deservire. Et tamen cum utilitatis usus postulat, subtiliter quoque 182 studeo historiae verba discutere. Cum vero necesse est, simul utrumque complector, ut spiritales fructus allegoria germinet, quos tamen ex radice historiae veritas producit. Amicos vero beati Job, quos haereticorum tenere speciem diximus, in dictis suis nequaquam per omnia reprobamus, quia dum per supernam sententiam conincaute dilabuntur. Sed tmulta didicerunt. Unde sicut et superius diximus , eorum verbis etiam Paulus utitur, et haec in assertionis suae adjutorium assumens, prolata ex veritate testatur. Quae tamen veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia contra sanctum virum proferri non debuit. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
ens cas eusest nonolum ꝑxtrema a ultima sedusq adsummamenbra ꝑsecutione seui¬
onustrmetator affligit: Ende &uam paulus dicit: E õpled eaquaȩ desurtpas sionũ xp̃i
incar nemea: Qui suadere uxor ad maledicendũ ntitur : quidcur nales quiq intrai scam
ecclesiam adiutores calliditemptator fs & istunt: Quac enim eum admale dicendũp¬
uocati uitam carnalium designat : quia ut supra iam diximus intrascam ecclesam
in correptis moribus positi quo ꝑ fidem bonis usxtasunt : eoꝑuitã durius p̃munt : Ouia
enĩ quasi fideles uitari nequeunt a fidodelibus tanto de terius quanto & interiusto¬
lerantur : A miciuero illius qui quasi ad conso landũ ueniunt. sed aduerba asperȩ in¬
uestionis &cedunt : hereticorũ spetiem tenent . Quicũ contrabonos dm̃ defendere
nituntur offendunt : Haec itaq: superius latius dicta nunc breuiter studui &¬

Expanded text:
corpus ejus est, non solum per extrema et ultima, sed usque ad summa membra persecutione saevicorpus ejus est, non solum per extrema et ultima, sed usque ad summa membra persecutione saeviens tentator affligit. Unde etiam Paulus dixit: Compleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Cui suadere uxor ad maledicendum nititur, quia carnales quique intra sanctam Ecclesiam adjutores callidi tentatoris existunt. Quae enim eum ad maledicendum provocat, vitam carnalium designat; quia, ut jam supra diximus , intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt. Quia enim quasi fideles vitari nequeunt, a fidelibus tanto deterius, quanto et interius tolerantur. Amici vero illius, qui quasi ad consolandum veniunt, sed ad verba asperae invectionis excedunt, haereticorum speciem tenent, qui cum contra bonos Deum defendere nituntur, offendunt. 2. Spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
uata iustoriae ueritate beati iobdista amicorũq illius. mistica ꝓposui
inter p̃tatione discutere : quia cunctis uera scientibus liqu&. quod redq̃p¬
toremniundi totis suis allegationibus curat sacra scrptira pmit¬
tere. eumque ꝑelestos om̃s ut ꝑ eius scilic& studuit menbra signase:
Vnde & isdẽ beatus iob latino eloquio dolens dicitur it ꝑ euis & nomen & uulnera
redemptoris nr̃ipassio designetur. dequo ꝓpheta ait : Fuđ ere langores nros ipse
tulit & dolores nr̃os ipseportauit: Cui temptator ab latis om̃ibus & soruos & filior
oecidit quia non solũ uicdacũ populũ etimore seruientẽ sed ipsos quoque a posto los
in solo amore generatos pas sionus eius tempore teloꝑsidiae ꝑculi : Vulnere brati iob
corpus adteritur : quia redemutor nr̃t configi clauis incrucis patibulonon dedignat᷑
Aplanta aũt pedis usque aduerticẽ uul nera suscept : quia scam ecclesiam quȩ

Expanded text:
ata historiae veritate beati Job dicta, amicorumque illius mystica proposui interpretatione discutere; quia cunctis vera scientibus liquet quod redemptorem mundi totis suis allegationibus curat sancta scriptura promittere, eumque per electos omnes, ut per ejus scilicet membra, studuit signare. Unde et idem beatus Job latino eloquio dolens dicitur, ut per ejus et nomen et vulnera, Redemptoris nostri passio designetur, de quo propheta ait: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Cui tentator, ablatis omnibus, et servos et filios occidit; quia non solum Judaicum populum ex timore servientem, sed ipsos quoque apostolos in suo amore regeneratos, passionis ejus tempore telo perfidiae perculit. Vulnere beati Job corpus atteritur, quia Redemptor noster configi clavis in crucis patibulo non dedignatur. A planta autem pedis usque ad verticem vulnera suscepit, quia sanctam Ecclesiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nuastro: pabsibus ad illud tendit quot mutubilicatri sunt enetibr uunaaes: ota aet
natura incomip bien sibilis abstatusuo nesuit moueri quae abto queddieb id mest. nes¬
ab auronu tentit lamisi angelorũ substantia amutal iliatis nocufuis sac aliena bene
abauto re conesta nequaqua inre probis sprar aebrtitudins inues e se aluedu ben¬
Mire auẽ omp̃s ds uaturani sumimorũ spiritiũ bona sed mstobi sent andiatidis ta
quip er miane e nollent ruerert : & qui in conditione per sistertnt tanto inea ũdig¬
muis quanto &e ar bitdsiostarent. Et eomaioris apud dminer tisierent qdo aaus¬
tabilit ars mde motũ uoliort tis statuone firisent Q uiaergoisa queqnatusa inge¬
licor est u sem& ipsa mutabilis qua uidelic& mutabilitatẽ uict ꝑ hoc quoqs ei atuse aror
stabiles atq etias dem ꝓtinus docum̃tũ mut abilitatis adiungtur : Eũ deapostatis ip¬
pene sab inferdur.⁊ ae mane lis sus reppert prauitatẽ E x quorũ cõpanet sonuis fasi¬

Expanded text:
uasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis ab statu suo nescit moveri, quae, ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a mutabilitatis motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce ceMire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; et eo majoris apud Deum meriti fierent; quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent. Quia ergo ipsa quoque natura angelica est in semetipsa mutabilis, quam videlicet mutabilitatem vicit per hoc, quod ei qui semper stabiles. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Et in angelis suis reperit pra
Abbreviated transcription (Latin):
resedit audatior &xsurgat. Seque ipsum retinere animus nonual&: quia factus est potestatis
alienae. Et eofuror menbra foris inictibus & erit : quouitus psam menbrorum
dominamentem captiua ten& : Aliquando aũt manus non exerit. sed in maledictio¬
nis iaculum logũa uertit: Fratris namque interitũ p̃cibus & poscit. & hoc dm̃ ꝑpe¬
trare expetit quod ipse ꝑuersus homo facere uel metuit uel erubescit: st que
ut uoto & uoce homici diũ ꝑ agat: & iam cum alesione proximi manibus ces sat
Aliquando ira ꝑtu bato animo quasi & iudicio silentiũ indicit : & quoseforas ꝑ linguã
non ex primit intus de terior ignescit : Vt iratus quisq: conlocutionem suam pxi¬
mosub trabat : & nihil dicendo quã sit auersus dicat Et non nũ quã silentii seueri¬
tas ꝑdisciplinȩ dispensationem geritur : sit amen sollicite inintimis discretionis

Expanded text:
recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledictionis / iaculo linguam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit et hoc deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere vel metuit vel erubescit. Fitque, ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a lęsione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo quasi ex iudicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque conlocutionem suam proximo subtrahat et nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis
Abbreviated transcription (Latin):
luuc ds̃ radium suae cognitionis abscondit: Per iram sc̃ĩ sp̃s splendor &cluditur quo contra
uixta uetustam trans lationẽ scriptũ est. suꝑ quẽ requies cit sp̃sm̃s nisi suꝑ humilem & qui¬
etum & trementem sermones meos: Cũ enim humilem dicer& quietum ptinus ad¬
iunxit: Siergo ira quietem menti subtrahit : suam scõ spui habitationẽ claudit: Cu¬
uis recessione animus uacuus. ad apertam mox insaniam ducitur : & usque ad suꝑfici¬
em ab intimo cogitationum fundamento dissipatur: Nam irae suae stimulis ac¬
censum cor palpitat : corpustremit. lingua sep̃pedit facies ignescit : & asperantur
oculi & nequaquã recognoscuntur noti: Ore quidem clamorem format. sed sens
quidloquitur ignorat : In quo itaque iste a freneticis longe est. quiactionis suai
conscius non est undesit plerũq: ut usque ad manus irapsiliat. Et quo ratio longius

Expanded text:
huic deus radium suae cognitionis abscondit. Per iram sancti spiritus splendor excluditur, quo contra huic deus radium suae cognitionis abscondit. Per iram sancti spiritus splendor excluditur, quo contra iuxta vetustam translationem scriptum est: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius
Abbreviated transcription (Latin):
ħaꝑdit &iam prũdentes quia filic& confusus animus ne quaquã epl& &iam siquid intelligere
prudenter ual&: Per irã iustitia relinquitur. sicut scriptũ est: Iraiuiri iustitiã deinonope¬
ratur quiadũ ꝑturba tamens iudicium suaerationis & asperat : ome quod furor suggerit.
restumputat Per irã gratia uitae socialis amittitur. sicut scriptũ est. Noliesse assiduus
cu homine i racundo nediscas semitas eius & sumas scandalũ aniniȩ tuae. Quia quise q
humanaratione non temperat. necesse est ut bestialiter solusuiuat: Per iram concordia
rumpitur sicut scriptun est. Uir animosus parit rixas. &ur iracundus effundit pecca¬
ta: Iracundus quippe peccata effundit. quia &iam malos quos incaute addiscordiam
prouocat peiores facit: Por irã lux ueritatis amittitur. sicut scriptũ est. Sol non
occidat suꝑ iracundiã urãm. Quia cum menti iracundia confusionis tenebras incutit.

Expanded text:
Ira perdet etiam prudentes . Quia scilicet confusus animus nequaquam explet, etiam si quid intelligere Ira perdet etiam prudentes . Quia scilicet confusus animus nequaquam explet, etiam si quid intelligere prudenter valet. Per iram justitia relinquitur, sicut scriptum est: Ira viri justitiam Dei non operatur . Quia dum perturbata mens judicium suae rationis exasperat, omne quod furor suggerit rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . Quia qui se ex humana ratione non temperat, necerumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam vestram. Qui cum menti iracundae confusionis tenebras incutit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut usteridimus qua restũ est quo pmitur: Iinon abent tobisu serite er laato
enmi serutũstu : Tu uĩ dñe cunt ranquillitate iudicas : Sciendũ nobis nugopere
est iqri a quotues tus bulentos motus animi sub mansiet dous uelti nobis magnoyere.
redire ad similitudine conditoris aonamur: flamncun tnulltate rert sia de¬
ue be nor : dilenatã quoda modo scus sam pertaribit. TEt sibilita ip si nitis nadi
qt ac uon intimȩ similitudinis amittat : Quanta ergost incnduau silga qpenseis
Pe qua dũ man suetudo amit titur suꝑnae imaginis similitudo uitiatur: Per ira
sapientias ꝑditur: ut quid quoueor dine agendum sit omitino nesciatur. Sicut scriptũ est
Ira insinu stulti requiescit. Quia nimirũ intellegentiae lucem subtralit: cũ mentẽ ꝑ mo¬
uendo confundit: Per irã uita amittitur &si sapientiat eneri uideatur : sicut scriptum est

Expanded text:
ut ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste prout ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste prom sit, Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; sciendum nobis magnopere est quia quotiens turbulentos motus animi sub mansuetudinis virtute restringimus, redire ad similitudinem conditoris conamur. Nam cum tranquillitatem mentis ira diverberat, dilaniatam quodam modo scissat, ac vim intimae similitudinis amittat . Quanta sit iracundiae culpa pensemus, per quam dum mansuetudo amittitur, supernae imaginis similitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur, ut quid, quove ordine agendum sit, omnino nesciatur, sicut scriptum Ira in sinu stulti requiescit , quia nimirum intelligentiae lumen subtrahit, cum mentem permovendo confundit. Per iram vita amittitur, etsi sapienter teneri videatur, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ iob rep̃hiensi bilem aestimans defastuse sapientiae onflauit: unde & post p̃dici¬
pondeat. Om̃ps enĩdi sacpe eus pcem in ꝑtur batione deserit. quip gpo tust dl it ttor¬
quillitate contemnit: Vnde scorptũ est quiauertit aurem suã neaudiar legen oatio¬
euis eri & serabilis uocare aũt nrãon est . lumili dm̃ prete deposcere : Respondere
dero deues esfestũ p̃cibus p̃bere : At ergo Vocasiest qui tibi respondeat. Ac supte dicit
Qoa ntũ libẽ afflitus clames. dm̃ respondentem non hiabes . Quiauox intribiilat iome
oniniuenit. quemimens oitranquullitate contempsit: Vlbi adiuc deridendo subuungt:
tione adutores nonuales quos habere socios inhularitate noluisti : Qiui post oirisiont̃
nuuidia: Quae nimirũ sententia uera es s& si inlata contratantã uiripatientiam
nonfius s&: delnos penserus quod dicitur quauis ab auditoris sui uirtite relidatto

Expanded text:
beatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicabeatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicapondeat. - Omnipotens Deus saepe ejus precem in perturbatione deserit, qui praecepta ejus in tranquillitate contemnit. Unde scriptum est: « Qui avertit aurem suam ne audiat legeejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei, est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungit:tione adjutores non vales, quos habere socios in hilaritate noluisti. Qui post irrisionem Quae nimirum sententia vera esset, si illata contra tanti viri patientiam non fuisset. Sed nos pensemus quod dicitur, quamvis ab auditoris sui virtute relidatur,
Abbreviated transcription (Latin):
illud ptinus raturrit quod sũperius derȩpbis pretulit dicens : Et quanullus intillegtt inaet̃¬
mor tẽ tendiit: De quibus bene nunc dicitur. Morientur & non insapientia:. Ac si apte
diceretur: Mortem quidem & sapientiã parite fugint. sed sapientiã pentus deserunt :
mortis ait̃ laqueos non euadunt : Et quia quandoq: morituri uiuere moriendo potuerunt
dũmortem quaȩ ꝓcul dubio uentura est metuunt : & uitã simul & sapientiam ꝑdunt : At
contra iusti in sapientia moriuntur . quia mortẽ quam deuitare funditus nequeunt cũp
ueritate immin& differre contemnunt. Camque dumaequa nimiter ferunt pͥor¬
nõ ꝑpaginis uertunt in instrumentũ uirtutis ut inde debiant uitami recipt̃ unde ꝑpri¬
mȩ culpe meritum cogitur finiri: Sed quia haec eliphat contra iniquosueracit̃ ꝓfula

Expanded text:
illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aeteillud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aetemortem tendunt. De quibus bene nunc dicitur: Morientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceretur: Mortem quidem et sapientiam pariter fugiunt; sed sapientiam penitus deserunt, mortis autem laqueos non evadunt. Et quia quandoque morituri vivere moriendo potuerant, dum mortem quae procul dubio ventura est metuunt, et vitam simul et sapientiam perdunt. At contra justi in sapientia moriuntur, quia mortem quam devitare funditus nequeunt, cum pro veritate imminet, differre contemnunt; eamque dum aequanimiter ferunt, poenam propaginis vertunt in instrumentum virtutis, ut inde debeat vita recipi, unde per primae culpae meritum cogitur finiri. Sed quia haec Eliphaz contra iniquos veraciter protulit,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestisq: subuoxit Nisi quod interposita decuis infirmitate sententia ad hoc in extre¬
mo rediit quod superius dixit : Manuscitonemini in posueris. neq cõmunicaueris peccatis
alienis : ut eñ haec eadem peccata quanta sollicitudine ꝑ quirenda essent ostender&. in¬
terposita contra in firmitatis molestiã discretionis ad monitione ꝓtinus intulit quod in
aliis patescerent : in aliis laterent dicens : Quorũ dam hominũ peccata manifesta sunt
p̃celeontia adiudiciũ quosdãaut a sub secuntuor : Sicut er go ꝑhanc sent entiã paulus non
eidem uerbis congrut. quibus tã loquens de dumodiei infir mitate subuiuxt. Fl aꝗsuOd
ralie quod superius intermit tendo nar raut : italioc loco liel iphaꝵ cumdeclistis dicer&
quireliqui fuerint auferentur exeis ilico ad iungens. Morientur & non in sapientia : Ad

Expanded text:
manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia ad hoc in extremanifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia ad hoc in extremo rediit quod superius dixit: Nemini cito manus imposueris, neque communicaveris peccatis alienis. Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit, quod in aliis patescerent in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. dem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
in sapientia moriuntur: Sedhunc esse nonnũ quã morẽ sacrieloquii melius ostendi¬
mus siexeo aliquã huius rei similitudinẽ proferamus : Paulus nãq: a postolus cũ dilec¬
tũ discipulũ deinstituendis ecclesiae officiis ammoner&. ne quos forte ad sacrosordines:
in ordinate ꝓue her& dixit : Manuscito nemini imposueris. neq: cõmunicaueris pec¬
catis alienis : teipsum castũ custodi : Qui ad infirmitatẽ eiꝰ corporis protinus uerba c̃¬
uertens ait : Noli adliuc a quã bibere. sed modico uino utere ꝓpt̃ stomacũ tuũ & frequen¬
testuas infirmitates : Statĩq: subiungit dicens : Quorũdã hominũ peccata manifesta
sunt p̃cedentia adiudiciũ quorundã aũt̃ & sub sequuntur : Quid ergo adillud ꝑtin&¬
quod ab infirmo bibi aquã prohibut hoc quod depeccatis absconditis quorundõ hominũ

Expanded text:
in sapientia morientur. Sed hunc esse nonnunquam morem sacri eloquii melius ostendein sapientia morientur. Sed hunc esse nonnunquam morem sacri eloquii melius ostendemus, si ex eo aliquam hujus rei similitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros ordines inordinate proveheret, dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis, te ipsum castum custodi . Qui ad infirmitatem ejus corporis protinus verba convertens ait: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates . Statimque subjungit, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdaquod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Qui reliqui fuerint auferentur &eis : Sequitur. Morientur & non in sapien
inaeternũ peribunt. & deelectis dei ilico aduoixit. Qui reliqui fuerint auferentur
x eis. Et hoc ꝓtinus qđ eisdẽ electis non conueniat subdit dicens: Morientur & non
in sapientia : si eni arȩꝓbis diuinitus auferuntur. quopactomori noninisapientia
dicuntur : Sed nimirũ sacrae scripturae consuetudo ẽ ut cũ aliquid narrat. int̃po¬
sita alterius causae sententia ad superiora protinus redeat: Nam post quã dixit & quia
nullus est qui intelligat in et̃nũ peribunt : Elestorũ mox sortem sub intulit dicens:
Quiaũt reliqui fuerint : auferentur ex eis : Et rur sũ sententiae suae oculũ i neum quẽ
p̃dixerat interitũ repborum mittens sulnito adiunxit. Morientur & non in sapien¬
tia : Ac sidicer& : hiquos dixi quia non intellegentes in aet̃ nũ pereunt : ꝓculdubio non

Expanded text:
citur: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis. Sequitur: CAPUT XLII. IBID.-- citur: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis. Sequitur: CAPUT XLII. IBID.-- in aeternum peribunt; et de electis Dei illico adjunxit: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem electis non conveniat, subdit dicens: Morientur, et non in sapientia? Si enim a reprobis divinitus auferuntur, quo pacto mori non in sapientia dicuntur? Sed nimirum sacrae Scripturae consuetudo est, ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Nam postquam dixit: Et quia nullus est qui intelligat, in aeternum peribunt, electorum mox sortem subintulit, dicens: Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis. Et rursum sententiae suae oculum in eum, quem praedixerat, interitum reproborum mittens, subito adjunxit: Morientur, 174 et non in sapientia. Ac si diceret: Hi quos dixi quia non intelligentes in aeternum peribunt, procul dubio non
Abbreviated transcription (Latin):
mit inere deserit. dauid uero inuenit cibo reficit: duce siui iteneris facit amatretu¬
tã pseputur epulantẽ repperit & funditas extinguit: Quidest eni quo dargpti¬
us amalecdite puerunt inere las satur. nisi quodamator p̃sentis scłi peccatisuingre¬
dine opertus sepe ab eodem scło infirmus des pestusq relinquitur . ut cũ eo nequaqua cur¬
rere ualeat. sed frastus aduersitate tor pescat: Sedliunc dauid inuenit. quia redemptor
nr̃t ueraciter manufortis nonnũ quã quos despestos amundigloria repperit in suo a mo¬
recmuertit: Cibo pascit : quia uerbi scientia reficit : Ducẽ it feris eligit : quia suũ &iã¬
dus deseruit non solũ conuersus insuamente dñmrecipit. sed p̃dicando hiunc & iã usq
ad alienacor da ꝑducit: Quouidelic& duce dauid amalediitã conuiuantẽ inuenit. &
ex tinguit : quia ipsis xp̃s p̃dicantib: mundiletitiã destruit quos mundus comites habi¬
redispexit: Oiia igitur plerũq: quos mundus relinqui dñ seligit : Restenunc di¬

Expanded text:
itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalectam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo currere nequaquam valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit, quia dus deseruit, non solum conversus in sua mente Dominum recipit, sed praedicando hunc usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalecitam convivantem invenit et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam destruit, quos mundus comites habere despexit. Quia igitur plerumque quos mundus relinquit, Dominus eligit, recte nunc di
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑcipi non potest contemplatio dissipatur: Ipsenamq zelus rectitudinis quia inquie¬
tudine mentẽ agitat euis mox aciem obscurat. Nt altiora in cõmotione nonuidea t̃
quȩ bene prius trauquulla cernebat: Sed inde subtilius ad alta reducitur: uude ultẽ¬
pus neudeat rener berate: Nampsa resti emulatio ae t na post paulalum intran quit̃¬
letate lar guuis aperit : quȩ haec inte rim ꝑ com motionem clau diti i& un demets tusbat
netude aet e undȩ ꝓfict ut aduidendũ uerius clarescat: Sicit insir mantidculo cun bit¬
le iuri ut teriu lux peritus necatur : Sedinde eam post puululũ uet act rcupit un¬
de liane aelteripus sa lubrite amitit : Nunqua uero animo tionicentem platio un

Expanded text:
de percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquiede percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, 178 ut altiora in commotione non videat, quae pene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio aeterna post paululum in tranquillitate largius aperit, quae haec interim per commotionem claudit; et unde mens turbatur ne videat, inde proficit ut ad videndum verius clarescat: sicut infirmanti oculo cum collyrium immittitur, lux penitus negatur; sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemp
Abbreviated transcription (Latin):
quod alia est ua quã inatientia ꝯcitat : alia quam ⁊elus format: Illa & uitio haeciur tute
genera t̃: Dunom muilla ira &uir tute sur ger&. diuinȩ anim aduersionis inretum finees
pergladium nom placass&: Hanc iram quia beli non habuit : motum contrase implacabi¬
liter siꝑnȩ ultionus & citauit: Namquo camntra subditoꝵ uitia Fepuit : eo conta illum
odistristio aeteriu restoris quarsit : Dehac ꝑsal mustam dicitur: Irascimini & nolite peccare
Qd ñi nuirum nonreste itellegunt qui irascinos nobis tantum modo nom &iam pximis
delinquentib: uolunt: Sienum sic proximos ut nos amare precipimur : restaciut siceoꝵ
erratibus sucut nostris uitus iras camur : dehac ꝑsalomonem dicitur. Melior est irari su:
Quaꝑ tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis: de hac iterumpsalmis taait:
Tur batus est praeira oculus meus: Ira quppe ꝑ uitium oculum mentis &cecat : Ira autẽ
ꝑxelũ turbat : Quia quo sal timresti ae mulatione concutitur : ea quarnisi tranquillo or¬

Expanded text:
quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis. De hac iterum psalmista ait: Turbatper zelum turbat; quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo cor
Abbreviated transcription (Latin):
inbepere non aqpetant &iamsi aeter na es sepotuussent: Et apuldre conditiciaror feaiulu¬
traliunii ioquaa inie sibri autorempuldirtudinus cordispasulu tenount ÷  oret lor¬
nelli qubona uitae psentis diliguont. sedt amen iuee nullatinus adie quont qe. Sunt nor
temporalibus totis desideris inluant mundi gloriam querunt. secladipisci nequaquã
posunt. hos ut ita dixerim cor admuidũ ꝑtrahit : & mundus adcor epeldit Nuã
sepe continigit ut ipsis siuis aduer sitatibus frasti ad mentẽ redeant: & insem& p̃sis reuersi com¬
siderent quonsiit inania quȩ querebant: Seseq: protã stulto desideno protinus adlamtũ
uertant : Et tanto uilentius aeterna desiderent : quanto sestultius laborasse ꝓtempora¬
libus dolent. Vndelene deserptisreprobis subditur : Auaũt reliqus uerot aufereter
usgdoriueu sumeligtt . qua si minimos indignosq derelĩuut: Scdnundireliquos aufe reans

Expanded text:
inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subinhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quaerunt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum 173 pertrahit, mundus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considerent, quam sint inania quae quaerebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent. Unde bene descriptis reprobis subditur: CAPUT XLI  Rec. us gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
de sus &uri masericor due colligintur quia non est qui intelleget: Inqruetg e d usola
tẽ por elia eppeturt & quaclona edestis inaet nu manunt scirecontempiiont i lustbo
as fl.diort̃e cons piciunt sed quȩ sit afflictionus retributio nonagnoscunt: Adtionisuȩ
pede in pfundũ por rigunt quia lucȩ intellegentiat sponte suaoculo selauduto asã¬
luseninultis uolupta ibiis decepti. dũ quȩiudent temporaliter diligunt alem& ipsis alie¬
diaduersitas designar: demane ergo usq aduesperãr pbisucaidiontues i qru hausmun¬
pera lascuuertes depereunt : & p aduersa inpatientes adinsaniã ad surgunt: Quos de mane
feratur ut ucnstaadinterituntenderoꝑ mit tantur sunt nonnulli quip farsent is utae olleta¬
menta despicunt. &iam cum adunt transitoria ce considerant: at qure anore tater ed¬
tatis calcant: Cũ que in lia pronogradi uidicu gressũponuit uegetatiores ad altiora pur¬
imurite: edoi ansta temporalia nonblum quacitiuis sunt amit tenda despiciant sediui

Expanded text:
ia non est qui intelligat . Iniqui ergo dum sola temporalia appetunt, et quae bona electis in aeternum maneant scire contemnunt; dum justorum afflictionem conspiciunt, sed quae sit afflictionis retributio non agnoscunt actionis suae pedem in profundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis aliedi adversitas designari. De mane ergo usque ad vesperam reprobi succiduntur, quia et per prospera lascivientes depereunt, et per adversa impatientes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane atur, sunt nonnulli qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, transitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his