comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex tunc: et conseruata que nescis. Nunc creata sunte
es non ex tune et ante diem. et non andisti ea ne for¬
te dicas ecte cognoui ea. noq audisti. neq cognou¬
ftrꝰ neq ex tunc aperta est auris tua. Stio enim dͥa
preuauams preuarioabis: et dransgressorem ex uẽ
tre uomute: Opter nomen meti longe faciam furo¬
rem meũ ed saude mea infrenabote. ne intereas. Ee
ce excoxi te. seo non quasi argentu: elegi te in oa¬
mino paupertatis. Opter me faciam ut nonblasi¬
pherer. et gloriam meam abteri uon dabo. Audi me
lacob: et isriꝰ quem ego uoco. Ego ip̃e. ego primus ÷
et ego nouessimus. Mmus quoq mea fundauro t¬
un: i dertera mea mensa est celos. Ego nocabo e¬
os eo stabuno simul. Cong̾gamini om̃s uos et au¬
dite. Quis de eis anniuttiauit hec. Dñs dilexto eñ
Sriciet uoliurtatem suam in babylone: et brachiũ
sium in chaldeis. Ego ego loctitus sum et uocaui eũ.

Expanded text:
ex tunc, et conservata sunt quae nescis: Nunc creata sunt, ex tunc, et conservata sunt quae nescis: Nunc creata sunt, et non ex tunc: et ante diem, et non audisti ea. ne forte dicas: Ecce ego cognovi ea. Neque audisti, neque cognovisti, neque ex tunc aperta est auris tua: Scio enim quia praevaricans praevaricaberis, et transgressorem ex utero vocavi te. Propter nomen meum longe faciam furorem meum: et laude mea infrenabo te, ne intereas. ce excoxi te, sed non quasi argentum elegi te in camino paupertatis, propter me faciam, ut non blasphemer, et gloriam meam alteri non dabo. Audi me, Jacob, et Israel quem ego voco. Ego ipse, ego primus, et ego novissimus. Manus quoque mea fundavit terram: et dextera mea mensa est celos. Ego voco eos et stabunt 53 simul. Congregamini omnes vos: et audite: quis de eis annunciavit hec? Dominus dilexit eum. Faciet voluntatem suam in Babylone; et brachium suum in Chaldeis. Ego locutus sum et vocavi eum:
Abbreviated transcription (Latin):
celi. qui contemplabant᷑ sy dera. et supꝑiteslinto m̃ses
ud ex eis camintiarent uentura tĩbi. Eece scĩ sunt qua¬
s stipitlsa signis combussit eos. Non liberaburtt aẽam su
am demanu flamme. non siuro prune quib eelefiarte
neq fcrus ut sedeant ad eũ. Sic fc̃a sunt tibi. in qui¬
btumq laboraueras. slgociatores tuab adolescentia
ena inusquisq in uia sua errauerito: non est qui
saluet tudite hoc domits iacob. qui uocamimi no
imotoł. et de aquis uida existis. Qui urratis in no
minedũ. et dei isrł recordamini. non in ueritate. n
mnsttia. De ciuitate enim sc̃a uocarti siuro. et super
drum isoł constabiliti sunt: dñs excereraĩ nomen eiꝰ
Oriora ex timcannuntiaui. et ex ore meo exterunt
et ardita feci ea. Repente operatus sum. eouenẽrt.
Srtiui enim quuia durus estu. et neruus ferreus cerup
tua et frons
tua erea Predici tĩbi ex
tunc: anteꝙͣ
uenirent indicauitͥ. ne for¬
te diceres. icola mea fecerunt hec: et scusptilia mea.

Expanded text:
cęli, qui contemplabuntur sydera et supputabunt menses, ut ex eis annunciarent futura, ecce facti sunt quasi stipula, ignis combussit eos. Non liberabunt animam suam de manu flammae non sunt prunae quibus calefiant nec focus ut sedeant ad eum sic facta sunt tibi in quibuscumque laboraveras negotiatores tui ab adulescentia tua unusquisque in via sua erraverunt non est qui salvet te audite hoc domus Iacob qui vocamini nomine Israhel et de aquis Iuda existis qui iuratis in nomine Domini, et Dei Israel recordamini, non in veritate, neque in justitia, De civitate enim sancta vocati sunt, et super Deum Israel constabiliti sunt: Dominus exercituum nomen ejus. Priora ex tunc annuntiavi, et ex ore meo exierunt, et audita feci ea: repente operatus sum, et venerunt. Scivi enim quia durus es tu, et nervus ferreus cervix tua, et frons tua aerea, Praedixi tibi ex tunc: antequam venirent, indicavi tibi, ne forte diceres: Idola mea fecerunt haec, et sculptitia mea e
Abbreviated transcription (Latin):
ses ers. Proeo quod repibbrastis uerbum hoc et spere¬
ftio ui caliumpniã ed incumulũ. et innixi estis aper
eo . ipterea erit uobis iniquitas hec sicut inteuptio e¬
den. et raquisita in muro excelło. qm̃ subito dum nõ¬
speritur uemet contrinio euis et comminurestꝰ. siciro
conterttuo lagena figisli contritione perualida et nso
unienetiu de fragmentis eius testa in qua pordet᷑
ignitulus de incendio. aut hauriatͦ pare aqre de to¬
uea. Quia hec dicit dñs d̾s sc̃s isrł. Si reuertamint
et quesoantis: saluierctis. In silentio et inspe egto
cortttudo ura: es noluistis et diristis. slequaquã s
ad eqͥs fugiemus. Ideo fugietis. Et super ueloces ascẽ¬
tenus. Ideo uelaces erunt. qui persequerto nos. qa¬
le homines a facie terroris uniꝰ et a facie terroris qͥnꝙ
fugietus donec rełinqͣmini quasi malus nauis mũ
tico montis: et quasi signum supet collem. Opterea
expestiti dñs ito misereatur it̃i. et ideo exałtabitur

Expanded text:
srael: Pro eo quod reprobastis verbum hoc, et sperastis in calumniam et tumultum, et innisi estis super eo. Propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens, requisita in muro excelso. Ac si dsperatur veniet contritio eius et comminuetur sicut conteritur lagoena figuli contritione pervalida et non invenietur de fragmentis eius testa in qua portetur igniculus de incendio aut hauriatur parum aquae de fovea quia haec dicit Dominus Deuset quiescatis, salvi eritis: in silentio et in spe erit fortitudo vestra; et noluistis, et dixistis: Nequaquam; sed ad equos fugiemus: ideo fugietis et super veloces ascendemus: ideo veloces erunt qui persequentur vos. Mile homines a facie terroris unius et a facie terroris quinque fugietis donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis et quasi signum super collem propterea expectat Dominus ut misereatur vestri et ideo exaltabitur
Abbreviated transcription (Latin):
te sousdebuno ceiili eius. ceruent tamide longed
alo nraeditabitur timorem Ubi est lageratuo u
orilulos ia ponderans. Ubi doctor pariuuloꝵ. Dopl̃m
mra dente nnon urdebis. popłm alti sermontẽ ⁊ita
inon posen intelligere diseritadiẽm lingire eres

Expanded text:
e suo videbunt oculi ejus, cernent terram de longe. Cor ejus meditabitur timorem: ubi est litteratus? ubi verba legis ponderans? ubi doctor parvulorum? Populum imprudentem non videbis, populum alti sermonis: ita ut non possis intelligere di
Abbreviated transcription (Latin):
dui dri repletus est sanguine. intrassatus est adr
pede sanguine agnoꝵ eo hyrcoꝵ. et de sangumne me¬
dullatoꝵ ariecum Uistuna enim dñi iborra: et
ilitifestio magnia in terra edom. Et descendent
unicornes cun eis. et tauri cum potertibꝰ. Inebra¬
bauot tesa eoꝵ sanguie. et humis eoꝵ adire pm¬
quurtuqu a uieo uttionis dñi anntis oecbitriemis

Expanded text:
dius Domini repletus est sanguine, incrassatus est addius Domini repletus est sanguine, incrassatus est ade agnorum et hircorum, de sanguine medullatorum arietum: Victima enim Domini in Bosra, et interfectio magna in terra Edom. Et descendent unicornes cum eis, et tauri cum potentibus: Inebriabitur terra eorum sanguine, et humus eorum adipe pinguium: Quia dies ultionis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sod cen optlentum. Thabernaculũ qd̾ nequta quã trãs¬
tonem serionec auferent᷑ olaui eiusin sempreas
Eronnes funitłi ents non rumpent᷑. quia selumtnibi
lis tinis. ut dilatare signum non queas. Tune duriden¬
cir. spolia pedare multaꝵ claudi diripient rapinam.
nes drls mednus elangiu. Nopulus qui habitat inea
infereturab es iniquitaq¶ccedite gentes et audite
enpopiili attendite. Audiat terra et plenitudo eiuis
oĩbũ et omne germen eius. quia indignatio dr̃u su¬
pboiris gentes: et furor suiper uintn̾sam maliciam
co Interfetro eos et dedro eos in occistoneni. Inter¬
fest coꝵ prorti enterr: et de cadauerib eoꝵ alcendet
feto. Sabesceno montes a sanguine eoꝵ: et tabesceo
omnis milicia cełoꝵ. Et complicabientur situt liber
celi. es omnis miłitia eoꝵ defluet: sicut defluit fo¬
lum do uinea et de ficir Qm̃ inebriattis est in celo
ꝯladius meis. esce super ꝙ̇dumeam descendet: Et
supeo populum interfestionis mẽẽ ad uiditiũ. Gla¬

Expanded text:
abernaculum quod nequaquam transferri poterit nec auferentur clavi eius in sempiternum et omnes funiculi eius non rumpentur quia solummodo ilus tuus ut dilatare signum non queas tunc dividentur spolia praedarum multarum claudi diripient rapinam nec dicet vicinus elangui populus qui habitat in ea auferetur ab eo iniquitas accedite gentes et audite et populi adtendite audiat terra et plenitudo eius orbis et omne germen eius quia indignatio Domini super omnes gentes et furor super universam militiam eorum interfecit eos et dedit eos in occisionem interfecti eorum proicientfoetor: Tabescent montes a sanguine eorum. Et tabescet omnis militia coelorum, Et complicabuntur sicut liber coeli: et omnis malitia eorum defluet, sicut defluit folium de vinea et de ficu. Quoniam inebriatus est in coelo gladius meus: Ecce super Idumaeam descendet, et super populum interfectionis meae, ad judicium. Gla
Abbreviated transcription (Latin):
runo memandato hominũ et doctrinis: ideo ecce ego ad¬
dam ut ammiratõnem faciam populo huic. miraculo
guandi et stupendo. Peribro enim sapcentia a saprentib
rum sunt in tenebris opera. et dicunt. Quis iudet nos
aut quis norto nos: Peruersa hec est nr̃a cogitatio. Qł
sifutum a contra figulum cogitet. et dioat opus fc̃ori
suo. non fecisti me: et sigm̃tum dicat fictori suo non
intelligis. Nonne adhuc in modico et in breui conuer¬
tet᷑ libanus in chermel. et chexmiel in saltum reputa¬
bit᷑. Eo andient indre illa surdi uerba libri. et de te¬
nebus et caligine ocułi cecoꝵ udebunt. Et addent mi¬
tes indũo lenciam. et pauperes homĩes in sc̃o isrł. exul¬
tabutto. qm̃ defecit qui preualebat. consummatus ÷
llusor et succisi sunt omnes qui ugilabant super¬
iniquitatẽ qui peccare faciebent homines in uerbo.

Expanded text:
runt me mandato hominum et doctrinis: Ideo ecce ego adrunt me mandato hominum et doctrinis: Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic, miraculo grandi et stupendo: peribit enim sapientia a sapientibusorum sunt in tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio: quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: Non fecisti me: et figmentum dicat fictori suo: Non intelligis. Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur? Et audient in die illa surdi verba libri, et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt. Et addent mites in Domino laetitiam, et pauperes homines in sancto Israel exsultabunt. Quoniam defecit qui praevalebat, consummatus est illusor, et succisi sunt omnes qui iniquitatem, qui peccare faciebant homines in uerbo.
Abbreviated transcription (Latin):
audesoantis. Et ertt sicut sompnum ieisionis nce¬
mne nistitudo omĩum gentium que dimicaue¬
iuro contra adihel et omnes qui mltonuecunt et
obrdetunt. et preualuerunt adu̾sus eam. Et siart
conpniat eysuriens et comedio: cum autꝰ suerrex
ponoractus nacua est anima eitis. Et sicait somꝑnĩat
setiens eo bibto: et postonã fuerit expergefactus:
lassus a dhuc sictt. et anima eius uatua est:ac exo
multitudo onn̾im gentium que dimicaruerũt cont
monten syon. Qetri pescite et ammiramini Autrrate
eonacillate. mebriamini et non auino. moitemini
conon ebueatte. qm̃ misciit uõbis dñs sp̃m soporis.
Wilaudes oculos ur̃os. propħas et prncipes ur̃os quiui
uerba libri signati. Quem cum dederint scientti litteras
dceno Lege istum. Et respondebro. Non possum: sigua
ei. Lege. Et respondebit. Nescio litteras. Et dixit dñs.
Eoquodappropinqͣt populus iste ore suo. et laburo sue¬
ũ glorificat me. cor autem euus longe est a me. et tinue¬

Expanded text:
antis et erit sicut somnium visionis nocturnae multitudo omnium gentium quae dimicaverunt contra Arihel et omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam et sicuti somniat esuriens et comedit cum autem fuerit expertus vacua est anima eius et sicut somniat sitiens et bibit et postquam fuerit expergefactus lassus adhuc sitit et anima eius vacua est sic erit multitudo omnium gentium quae dimicaverunt contra montem Sion obstupescite et admiramini fluctuate et vacillate inebriamini et non a vino movemini et non ebrietate quoniam miscuit vobis Dominus spiritum soporis claudet oculos vestros prverba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum, et respondebit: Non possum, signaei: Lege: et respondebit: Nescio litteras. Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me, cor autem ejus longe est a me, et timue
Abbreviated transcription (Latin):
aureb dirtipite: pͥie. non aur̃e set corde perespitur. Se
senos sunt et cesestes: audiunt spicitualre Qlur arc
habriantinterta appellantͦq terreni: aurib percapit
Ubitimq aut ħ duo uerba iuncta ponuntoͦ. non ad sim¬
plicem tantum uerloꝵ sonum. setadrecontortam qͦq
diccoꝵ intelligentiam pertinere. In genesi lamech lais

Expanded text:
auribus percipite: proprie non aure, sed corde percipitur. Qui senes sunt et caelestes, audiunt spiritualiter: qui autem habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Ubicunque aut haec duo verba ponuntur, non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque directorum intelligentiam pertinere intell
Abbreviated transcription (Latin):
st̃.: quodest uerbum d̾i. Per omẽm orationẽ et obsecratio¬
uem orantes omni tempore in sp̃u. eo i ip̃o uigilantes in
omni instantia et obsectatione pro omnib scĩs et ꝓ me:
ut detur mͥ sermo inaꝑtione oris mei. tum fiduciaᷤ nottm
facere myst̾ium euuangelii. pro quo legatione fungor in
cathena: ita ut in ip̃o audeam pro ut oportet me lanu. Ut
ster in dño: quem misi ad nos in hoc ip̃m. ut cognoscatis q̃
cura nos sunt: et consoletur corda ur̃a. Pax fratrib. et ai¬

Expanded text:
st verbum Dei per omnem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et obsecratione pro omnibus sanctis et pro me ut detur mihi sermo in apertione oris mei cum fiducia notum facere mysterium evacatena, ita ut in ipso audeam, prout oportet me, loqui. Uster in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscatis quae circa nos sunt, et consoletur corda vestra. Pax fratribus, et ch
Abbreviated transcription (Latin):
nia. ossessiones et substantias uendebant. et diuidelan
ila omnebi pro ud cuiq opus erat. Cotidie quoq p mi¬
tes ananin aiter in templo. et frangentes cirda domor u¬
nem sumel into cibum cun exultatione et simplatan
aordis colla udantes deum: et habentes grãm ad omenis
ber  Sñs autꝰ augebato qui salui fierent cotidie iudpn

Expanded text:
tias vendebant et dividebant illa omnibus prout cuique opus erat cotidie quoque perdurantes unianimiter in templo et frangentes circa domos panem sumebant cibum cum exultatione et simplicitate cordis conlaudantes Deum et habentes gratiam ad omnem plebem Dominus autem augebat qui salvi fierent cotidie in id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ia uiutios me uax. Et ueniat sitper me mi¬
ldia aladomine: salutare tuum sd̾m eloquium
tuum. Et respondebo exprobrantib mͥ uerbum:
quia sperau in sermonib tus Et ne anferas de
ne mes uerbum ueritatis usqueqttaq quia in iu¬
dicis tuis super speram. Et custodiam legem tuam
lemper: in seculum ⁊ in seculum seculi Et amibula¬
bum in larituditie: quia mandata tlia exqerisiui.

Expanded text:
iat super me misericordia tua Domine salutare tuum secundum eloquium tuum et respondebo exprobrantibus mihi verbum quia speravi in sermonibus tuis et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque quia in iudiciis tuis supersperavi et custodiam legem tuam semper in saeculum et in saeculum saeculi et ambulabam in latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nus tiis non declinaui. Uidi preuaricantes et
tabesçebam: quia eloquia tua non custodiernt.¶i¬
de qm̃ mandata tua dilexi domine: in mescd̃ia tua
uiuifica me Prencipium uerboꝵ tuoꝵ ueritis:
ineternum omnia uidicia uisticie tue. sen. D uĩ¬
cipes persecuti sunt me gratis: et auerbis tuis for¬
midauit cor meum. etabor ego super eloquia tua:

Expanded text:
navi vidi praevaricantes et tabescebam quia eloquia tua non custodierunt vide quoniam mandata tua dilexi Domine in misericordia tua vivifica me principium verborum tuorum veritas et in aeternum omnia iudicia iustitiae tuae sen principes persecuti sunt me gratis et a verbis tuis formidavit cor m
Abbreviated transcription (Latin):
rope es tu domine: et oumnes uie tue uetitas. In
tio cognoui de testimonuis teus: quia mneternũ fun¬
dasti ea. Res. Uide humilitatem meam et eri¬
pe me: quia legem auam non sum oblitus. Ludica
iudiaium meum et redime me: ꝓpter elcquiũ tuum
iuufica me. Tonge apeccatorib salus: quia uisti¬
ficacõnes tũad. non exquisierunt. iscd̾re tue mueł

Expanded text:
rope es tu, Domine  et omnia mandata tua veritas. Ab initio cognobi de testimoniis tuis  quia in aeternum fundasti ea. Res. Capitis. Vide humilitatem meam, et eripe me  quia legem tuam non sum oblitus. Iudica iudicium meum, et redime me  propter eloquium tuum vivifica me. Longe est a peccatoribus salus  quia iustificationes tuas non exq
Abbreviated transcription (Latin):
enim tius timiui. am. eci iuditiu et ui¬
sticiam: non tradas mẽ calumpniantib me Sus¬
cipe seruum tuum in bonil: non calumpnientur
me superbi. Oculi mei defecerunt in salutare tu¬
um: et in eloquium iusticie tue. Lac cum seruo
tuo sod̾m miscd̾iam tuam: et iustificatões tuas
doce me. Seruus tuus sum ego: da mͦ intellectũ

Expanded text:
judicium et justitiam, non tradas me calumniantibus me. Suscipe servum tuum in bonum, non calumnientur me superbi. Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in eloquium justitiae tuae. Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam, et justificationes tuas doce me. Servus
Abbreviated transcription (Latin):
fugisti: et tu iordanis quia conuersus es recror¬
sum. ¶Nontes exultastis sicut arietes: et colles
sicut agni ouium N facie domini mota est t̾ra
a facie dei iacob Qui conuertit petram in stagna aq̃¬
tum: et rupem in tõntes aquars ¶ on nobis domino
non nobis: sed nomiui tuo da głoriam Super mi

Expanded text:
uia conversus es retrorsum montes exultastis sicut arietes et colles sicut agni ovium a facie Domini mota est terra a facie Dei Iacob qui convertit petram in stagna aquarum et rupem in fontes aquarum non nobis Domine non nobis sed nomini tuo da gloriam super mi
Abbreviated transcription (Latin):
eati immaculati in uia: qui ambulant in
lege domini. Beati qui scrutantur testimo¬
uia eius: in toto corde exquirunt eum Non e¬
tum qui operantur mniquitatem: in uus eius
ambulauerunt. Du mandasti: mandata tua

Expanded text:
Beati inmaculati in via  qui ambulant in lege Domini. Beati, qui prescrutantur testimonia eius  in toto corde suo exquirunt eum. Non enim qui operantur iniquitatem  in viis eius ambulaberunt. Tu mandasti mandata tua
Abbreviated transcription (Latin):
aulominus consummauerunt me in derra: ego au¬
tem non dereliqui mandata tua S cłm misccłiam ai¬
am uucifica me: et custodiam testimonia oris tui.
lamech Net̾num domine: uerbum tuum perma¬
net in celo. Ingeneratõne et generatõnem ueritas

Expanded text:
erra ego autem non dereliqui mandata tua secundum misericordiam tuam vivifica me et custodiam testimonia oris tui lamed in aeternum Domine verbum tuum permanet in caelo in generationem et generationem veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Srtim est in tenebus lumen rectis: misericors
ed nusenitor et iustus. Iocundus homo qui mise¬
retin et commodat disponet sermones suos iuta¬
dicior quia inetnum non commouebitur. In me¬
mora etrerna erio iufeus⁊ ab audetione mala nõ

Expanded text:
exortum est in tenebris lumen rectis misericors et miserator et iustus iucundus homo qui miseretur et commodat disponet sermones suos in iudicio quia in aeternum non commovebitur in memoria aeterna erit iustus a
Abbreviated transcription (Latin):
inde esto uerbi tl seruo tuo in quo mspem dedallio
ne efte con solata est in humilitare moa ÷ͥ auaia elo¬
quermm tunm iniuftoaũet me. Superbi inique age¬
bantus quenuaꝙ: alege autem tua non deliaauo
Tomor tuntoiioꝵ tuoꝵ a seculo domine: et consola¬
ieuort efetio cenuit me: eto peccatorib deret¬
linqunentib legem tuam. Cantasbiles mrchi erant
mor fuinoste nominis tiu domme: et gestoduor le¬

Expanded text:
n quo mihi spem dedisti haec me consolata est in humilitate mea quia eloquium tuum vivificavit me superbi inique agebant usquequaque a lege autem tua non declinavi memor fui iudiciorum tuorum a saeculo Domine et consolatus sum defectio tenuit me prae peccatoribus derelinquentibus legem tuam cantabiles mihi erant mor fui in nocte nominis tui Dom
Abbreviated transcription (Latin):
lunturia oris met beneplacita fac domine: et uditia
tua doce me. Antma mes in mauib meis semper:
et legem tuam non sum oblitus Posuenunt peccato¬
res la queum mͥ: et de mandatis tuis non erraut.
ereditate a qquisiui testimonia tua inet̃num:

Expanded text:
luntaria oris mei beneplacita fac Domine et iudicia tua doce me anima mea in manibus meis semper et legem tuam non sum oblitus posuerunt peccatores laqueum mihi et de mandatis tuis non erravi hereditate
Abbreviated transcription (French):
IMotheum instruit et doceo. de ordina¬
tione episcopatus. et diaconii. et om¬
nis ecclesiastice discipline: scripsit de

Expanded text:
imotheum instruit, et docet de ordinatione episcopatus, et diaconii, et omnis ecclesiasticae disciplinae. Scripta de
Abbreviated transcription (Latin):
inalo. cum eis extimplo superuenerit. Hanc qua¬
nidi sub sole sapientiam. et probani maximam
Qiuitas parua et pauci in ea uiri uenro contra
eam rex magnus. et uallauit eam. extrixitq
mũtõnes per gyrum. et perfecta est obsidio. In
uentusq est in eã uit panper et sapiens. et libe
dicelam ego. meliorem esse sapientiam. fortitu¬
dine. Quomodo gͦ sapientia pauperis contemp¬
ta est. et uerlu eius non sunt audita. Uerlu sapi¬
entium audiuntur in silentio. plusquam clamor
tem ungieiti. Preciosior est sapientia et gloria
parua ad tempus: stulticia. Cor sapientis in dex¬
tera eius et cor stuli in sinistra illuis. Set et in
nia stultus ambulans. cum ip̃e insipienssid: om¬
nes stultos estimat. Si spiritus potestaitem hiben.¬
tis ascenderit rer .e. ocum tium nedmisen
quia cibatio dessare fuciet peconta iniedinai ser¬

Expanded text:
malo, cum eis extemplo supervenerit. Hanc qumalo, cum eis extemplo supervenerit. Hanc quoque sub sole vidi sapientiam, et probavi maximam. Civitas parva, et pauci in ea viri: venit contra eam rex magnus, et vallavit eam: Exstruxitque munitiones per gyrum, et peventusque est in ea vir pauper et sapiens, et liberdicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium audiuntur in silentio plus quam clamor tem unguenti pretiosior est sapientia et gloria parva ad tempus stultitia cor sapientis in dextera eius et cor stulti in sinistra illius sed et in via stultus ambulans cum ipse insipiens sit omnes stultos aestimat si spiritus potestatem habentis ascenderit super te locum tuum ne dimiseris quia curatio cessare faciet pec
Abbreviated transcription (Latin):
babent ultra mercedem. quia oblutoni traditu ẽ.
memoria eoꝵ. Amor quoq et odium et inuidis
simul perierunt. nec habent parcem in hoe secuło.
dio uinun tuuim. quia deo placent opera tua. Om¬
ni tempore sint uestimenta tua candida. eo oleũ
de capite tuo non deficiat. Perfruere uitu qm
uxore. quam diligis cunctis dieb uite instabalt¬
tatis tue. qui dati sunt tibi sub sole. omni tempo¬
re uanitutis tue. Hec est enim pars inuita et in
labore tuo. quo laboras sub sole. Quodumq
potest manus tia facere. instenter operare. qui
nec opus. nec ratio. nec scientia. nec sapientia
runt apud inferos quo tu pperas. Uerci me alio.
uidiq sub sole. nec uelocum esse cursum. nec for¬
tium bellum. nec sapientim panem. nec doctoꝵ
diuitias. nec artificum gra̾m. set tempus oasum¬
q in omnib. Nescit homo finem suum. set sicut
pisces capiuntur hamo. et sicut aues comprehẽ¬
duntur laqueo. sic capiuntur homines tempore

Expanded text:
habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo,dio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare: Quia nec opus, nec erunt apud inferos, quo tu properas. Verti me ad aliud, et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam: sed tempus casumque in omnibus. Nescit homo finem suum: sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves laqueo comprehenduntur: Sic capiuntur homines in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ac motib sompnum ocalis non capit̾. Et iꝑtellexi
quod omnium operum dei mullam possio homo ar¬
uentre nationem. eoꝵ que fiunt sub sole. et quan¬
toplus laborauerit ad querendum. tartono
mueniat. Etiam si dixerte sapiens se nosse: non
et opera eoꝵ in manu dei. et tamen nescit homo. u¬
trum amore an odio dignus sit. set omnia in futuro
seruantur incerta. eo quod unutersa eqie eueniãt
iusto & impio. bono et malo. mundo et inmitdo.
immolanti uictimas. et sacrificia contempnenti.
Sicut bonus sic et pecoator. ut periurus. ita et ille
qui uerum deierat. Hoc est pessimum inter omna
que subsole siunt. quia cadem cunctis eueniunt.
unde et corda filioꝵ hominũ implentur malicia et
contemptu in uita sua. et post hec ad inferos dedu¬
centiir. Nemo est qui semper unat. et qui hucus
ret habeat fiduciam. Melior est cauis uinus: leo¬
ne mortuo. Uiuentes enim scint se esse morrait¬
ros. mortui uero nichil nouerunt amplus. nec

Expanded text:
ac noctibus somnum non capit oculis, Et intellexi, ac noctibus somnum non capit oculis, Et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem, eorum quae fiunt sub sole: Et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniat: Etiamsi dixerit sapiens se nosse, non et opera eorum in manu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uetete quasi iustoꝵ operum. Set ed hoe uanites
elt. Etenim quia non profercur cito contra malos sen¬
em aura ullo tinore filũ homiuũ perpetrontma¬
larłi camien exeo quod pecoator centies facto malũ.
eo per patientiam distentatur ego cognomi qued exti
bonrrm uinentib derim qui uerentur factemenil.
Non sit bonim immpio. nec prolongent dies eres. S
quasi nuibra tianseant. qui non timnend faciem d̃i.
Et et alia uanitas: que fio super tertam. Sii
usti quib multa prouenitint: quasi opera egexint
impioꝵ. Et suno impii qui ita securi sird. quasi
untoꝵ fca habeant. Sed et hoc uanissimum iudico.
Laudau igitur leticiani. quod non est homni bonũ
sũb sole. nisi quod comederet ⁊ biberet atq gande¬
rrd et hor solum secum auferret de labore suõ. in di¬
eb uite quos dedit et deus sub sole. Et apposu corte
meum ut ictrem sapientiam. et intelligerem distẽ¬
tonem que uer satur in terra. Est homo qui dreb

Expanded text:
civitate quasi iustorum operum sed et hoc vanitas civitate quasi iustorum operum sed et hoc vanitas est etenim quia non profertur cito contra malos sententia absque ullo timore filii hominum perpetrant mala attamen ex eo quod peccator centies facit malum et per patientiam sustentatur ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum qui verenturNon sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae fit super terram: sunt justi, quibus multa proveniunt, quasi opera egerint impiorum. Et sunt impii, qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant: sed et hoc vanissimum judico. Laudavi igitur laetitiam, quod non esset homini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc solum secum auferret de labore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo, qui diebus
Abbreviated transcription (Latin):
tisluns faciem illius cominitabit. Ego os regis
obseruo. et precepta iuramentider. Ne festro es
rcetere a facie enes. neq permaneã in opere maꝰ¬
lo. quia oinne quod uoluerto facies. et sermodle
potesta te plenus est. nec dicere ei amsquam potest
quare ita facis. Qui custode preceptam non ene¬
poraetur quiaquam mali. Dempus et responionẽ
cor sapientis intelligio. Omni negocio. tempus ÷̃
et oporcunitas. et mubea hominis aftuct̃io: quĩa
ignorat preterita et uentura. nullo sepoe potest
numio. Non est in hominis ditione prohibere. spi¬
ritim. nec habet potest potestatem ua die mortis.
nee sinitur qͥuieicere ingruente bello. necq salua¬
bet impietas impuim. Omnia hec considerani. oto
dedi cor meum in cinictis operib que fiunt subso¬
le interdum dominat᷑ homo homuti m maliatin
suum e uiot inpros sepultos. qui etiam cum adiu¬
uerent in loco sancto erant. et landabantir met

Expanded text:
tissimus faciem illius commutavit ego os regis tissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit potestate plenus est: nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis? Qui custodit praeceptum, non experietur quidquam mali. Tempus et responsionem cor sapientis intelligit. Omni negotio tempus est, et opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. Non est in hominis potestate prohibere spiritum, nec habet potestatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum in cunctis operibus quae fiunt sub sole interdum dominatur homo homini in malum suum vidi impios sepultos qui etiam cum adviverent in loco sancto erant et laudabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
cor tium. ne forte audias seruum tuum maledicen¬
tem tibi. Sat enim tua conscientia. quia et tu crebͦ¬
dia sapiens efficiar. Et ip̃a longius recessio ame. mł¬
tomagis quam erat. Et altia profunditas: quis in¬
uenet cami. Lustraui umilesa auimo meo. ut sci¬
rem et considerarem eo auererem sapĩam et rationẽ
eerut cognoscerem impiecntem sesltres ex rorem in¬
pritestamui. Et inueni amariorem morte mulierẽ
qne laquens uenatoꝵ est. et sagena cor eius nincia¬
laen am sent maniu᷑ illiuis. Qui placet deo effugiet
camrqnt antem peccator est capretur ab illa. Etce
hor inueni dixit eccłiastes. unum ed alcerx.unt i¬
uenirem rationem quam adhuc querto anime
mea. ⁊ non inueni. Surrum de mille unum rey¬
prei mulierem ex omnib non inueni. Solum m
bor inuent. quodꝰ fecerto deus homiẽna restumͥ et
capeniest. Et quis cognonit solutionemi nerber
Sapientia hominis lucet in nultu eius et poten¬

Expanded text:
cor tuum ne forte audias servum tuum maledicencor tuum ne forte audias servum tuum maledicentem tibi scit enim tua conscientia quia et tu crebi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem: Et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentium: Et inveni amariorem morte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagena cor ejus, Vincula sunt manus illius: qui placet Deo, effugiet illam: qui autem peccator est, capietur ab illa. Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et poten
Abbreviated transcription (Latin):
a quod puora tempora meliora fuere. quam nune st̾.
St au ib enmi huniscem interregatio. Utilior est
saponea cumd uituis. et magis prodest indentib
lorem. Sicit enim protegit sapientia: sit protegto pe¬
conm. Nuecuttem plus habet erudicio et saprentid
quod utcum tribuunt possessori suo. Considera opera
uit eiuim banc. sic et illam fecit deus. ut noninueniat
hono conttra eim iustas queximonias. Hec quaq
uidi in dieb uanttatis meẽ. Iustus perit m̃ sua iusti
ca et impius multo uitit tenipore in malicia sua
oliesse iustus musltum. neq plus sapras quam ne¬
cesle est. ne obstu pescas. Neimpie agas multum. et
noli esse stultus. ne moriaris in tempore non tuo. ẜo¬
nm est te sustentare iustum. set et ab illo ne sb̾
treahas manum tuami. quia qui deum tiineo. iu¬
chil negligit. Sapientia confortabit sapientẽ.
super acem priicipes cuutitis. Non est enim home
uistus in terra qui faciat bonum et non peccet. S
et cunctis sermonib qui dicuntur ne accommodes

Expanded text:
 quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera cut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faciat bonum et non peccet sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes
Abbreviated transcription (Latin):
res dies etatis habuerit. et anima illius non ittatur
bonis substantie sue. sepulturaq caread. de lxe¬
go pronuntio. quod melior illo sit abortuuus. fru¬
stra enim uenit et pergit ad tenebras. et oblunons
delebitur nomen eius. Non uidit solem. neq oguo¬
uit distantiam bont ⁊ niali. Etiam si duob mllꝰ¬

Expanded text:
res dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur res dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tendelebitur nomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali: Etiamsi duobus mil
Abbreviated transcription (Latin):
modo uenit. sic reuertetur. Quid gͦ prodest et quas
laborauit inuentum cunctis dreb iute sie. ¶que¬
dit in tenebris. et incuris mułtis. et ut etum paue
atꝙ tristicia. Hoc itaq m iusum est bonum ut c
quod laborauto ip̃e sub sole. numero dierum tte
sue quod dedit ei deus. et hec est pars allius. Et om¬
ni homini cui dedio deus diuitias atq substantiam
potestatemq ei tribuit ut comedat ex eis. et fria¬
tur parte sua et lecetur de labore suo. hoc est donũ
dei. Non enim satis recordabittir dierum uite sue
eo quod deus occupet deliciis cor eius Est et aliud
malum quod uidi sub sole. et quidẽ frequens apud
homines. Uir cui dedit deus diuitias et substan¬
tiam et honorem. et nichil deest anime eius ex om¬
b que desiderat. nec tribuit et potestatem dens u¬
comedat ex eo. set homo extraneus uorabit illud.
hoc uanitas et magua miseria est. Si genuerit aͥs¬
piam centum filios. et uperit multos annos. et plu¬

Expanded text:
modo venit, sic revertetur. modo venit, sic revertetur. laboravit in ventum cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut cquod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et almalum quod vidi sub sole, et quidem frequens apud homines. Vir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
promissa non reddere. sle dederis os nam post noni¬
re facias caruem titam. neq dicas. corani. aspaui
non est prouidentia. ne forte matus deutaang elo¬
mones tuos. dissipet cuncta opera manuil hes ber
ubi mubaa sunt somꝑnia plurime uaniteeuetio¬
mones innumeri. Tunero deum time. Siidoss¬
crlumpnias egenoꝵ. et uolentu uidicia. E suni¬
ti iusticiam in ꝑroitmcia. non mireris supes hen
gocio. quia excelso alius excelsior ÷̃ et super br h
eminentiores sunt alii: et in super unuereꝰ eq
rex imperat seruienti Aurus non im plebtte pe¬
cunia. et qui amat dinitias. fructus non capiet e
eis. Et hoc ergo uanitas. Abi multe sunt opes. n
nus operanti. siue parum siue multum comeats ox¬
turitas autem diuitis: non sinit dormire eũ. Es
et alia infirmitas pessima quam uidi sub sole. Di¬
uitie conseruate in malum dñi sui: pereunt enim
in afflictione pessinia. Generauit filium qui insũ
de labore suo. Miserbilis prorsus infirinitas quo

Expanded text:
omissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum. ubi multa sunt somnia, plurimae uanitates et sermones innumeri: tucalumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, mnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in sude labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo
Abbreviated transcription (Latin):
reuercatur puluis in terram suam unde erat. et spi¬
itus redeat ad deum qui dedit allum duanitas napre¬
tatum dixto eccłiastes et erania uanttas. Eumq as¬
set sapientissimus eccłiastes : docuit populũ. et enar¬
nuit que fecerat. et inuestigans composurt parabo¬
las multis. Quesunt uerba utilia. et conscripsit ser¬
mones rectissimos. ac ueritate plenos. Uerba sapien¬
cium sicut stimieli. et quasi claui in altum defixu
que per magr̃oꝵ consilium data sunt a pastore nno
His ampliui fili nt ue requiras. Enciendi plures li¬
bros nullus est finis. frequensq meditatio. carnis
affutio est. Finem loquende omnes pariter audiam
Deum time. et mandatu eius obserua: hoc est enim
omnus homo. Et cuncta que fiunt sub sole. adducet
deus in iuditium. ꝓro omni exratu. siue bonum
sine malum sit. Ex plicit liber ecc lesiaste

Expanded text:
revertatur pulvis in terram suam unde erat, et spirevertatur pulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. His amplius, fili mi, ne requiras. Faciendi plures libros nullus est finis: frequensque meditatio, carnis afflictio est. Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time, et mandata ejus observa: Hoc est enim omnis homo: et cuncta quae fiunt, adducet Deus in judicium pro omni errato, sive bonum, sive malum illud sit. Explicit liber Ecclesiaste
Abbreviated transcription (Latin):
dieb iuuentittis tue Et ambula in uũs cordistus
et in intuitu ocuiloꝵ tuoꝵ. et scito quod pro omnib
hiis adducet te deus in iuditiũ. Ayfer iram a cod
tuo. et amoue maliciam a carue tua. Adolescemis
enim et uoluptas : uana sun¶ Memento creatoi
coliima e stelle. et reuertantur nubes post pluiu¬
anima aende cormonebunt᷑ custodes domis. et nu¬
cabino uiri fortissimi. et ociose exirut molentes
iminuto numero. et tenebrescent idendes per
tormrna. et claudent ostia in platea. mhiuuili¬
tateuonis molentis. et consurgent ad nocem uolu¬
lus i obsurdescent omnes filie carmuus. Excel¬
Aquas timebunt: et formidabunt in uia. Elo¬
lebit amig dalumr. unpro gorab rtuo loriste. dissi¬
pbituar capparis. qm̃ ibio homo in domum ecerui¬
aatis sue. & cuciubunt in placea plangentes. An¬
cequam rumpatur funis argenteus. ed recur¬
rt utita aurea. et conteratur ydria super fon¬
tem. et confungatur rota super csternami.et

Expanded text:
diebus iuventutis tue et ambula in viis cordis tui diebus iuventutis tue et ambula in viis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in iudicium aufer iram a corde tuo et amove malitiam a carne tua adulescentia enim et voluptas vana set luna, et stelle: et revertatur nubes post plubiam. Quando commovebuntur custodes domus, et mutabuntur viri fortissimi et otiosae erunt molentes inminuto numero et tenebrescent videntes per foramina et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis et consurgent ad vocem volucris et obsurdescent omnes filiae carminis excelsa quoque timebunt et formidabunt in via florebit amigdalum inpinguabitur lucusta et dissipabitur capparis quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae et ctequam rumpatur funiculus argenteus; et recurrat vitta aurea: Et conteratur hydria super fontem, et confringatur tota super cisternam: Et
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. In cogitatione tua regi ne detrabais ecuite¬
creto cubilis tui. ne maledixeris diutto quia auis
cel. portabunt uocem tuam. et qui habes pru ane
nies illum. Da partem septem. necnon et ccto. ue
ignoras quid fucturum sit mali super terrairdi
replete fuerint nubes: ymbrem super tecrames¬
obieruat uentum non semiuat. et qui considerat
nubes: nunquã metet. Quomͦ ignoras que sit
uia spiritus. et qua ratione compnigantur ossa in
uentre pregnantis. sic nescis operader qui fabrias¬
tor est omnium. ¶Dane semuia sementem tuã
et uespere ne cesset manus tua. quia nescis quidin¬
gis oriatur. loc an illud. Et si utoumq simul: m¬
lius erit. Dulce lumen. et deleftabile est ocułis in¬
omuib letatus fuerit: meminisse debet tenbr¬
si temporis et dierum multoꝵ. Qui cum uenerind:
uanitatis arguentur preterritir. Letare gͦ uie¬
nis in adolescentia tua. com bono sit cor tm in

Expanded text:
omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in seomnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas mpora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram eobservat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis omnibus letus fuerit, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum qui, cum venerint, vanitatis arguentur preterita. Letare ergo, iuvenis, in adolescentia tua et in bono sit cor tuum in
Abbreviated transcription (Latin):
dissipat sepen: mordebit eu m colnber eqͫ et qͥu¬
fert lapides. affligetur in eis: et qui seu sdit atrᷤ
inlnerabitur ab eis. Si retunsum fuelat eigne¬
rum. et hor nonut prirs set hebetaturi si detime¬
to labore erucuetur. et post industoiam i cueet in
sapientia. Si mordeat serpens in silentio lecin
cominus habet qui orcilte detuihnt is. neli
sapientis gratia. et labia in sipientis prccup cab
eum Initium uerboꝵ eius stulticia. et nousims
oris aliis error pessimus. Stultus uerlumltina¬
cat. Iguorat homo quid ante se fuerit. Et ruags
futurum est. quis illi poterit indicare. Talio sd¬
toꝵ affligeo eos. qui nesciunt in ur̃bem ai da
Ue tibi terra cuuis rex est puer. et amms eree¬
pes mane comedunt. Beata terra cunics ius poie
est. et cuus principes uescuntur in tempee suoas
reficiendum: et non ad luxurtam. In pigre so au¬
miliabitur contignatio. et in infirmttute manui
perstillabet domus. In risum factauo panenaui
num. ut epilentũr bibentes. et pecunile obedeut

Expanded text:
dissipat saepem, mordebit eum coluber. qui transfert lapides, adfligetur in eis: et qui scindit ligna, uulnerabitur ab eis. si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum fuerit, multo labore exacuatur: et post industriam sequitur sapientia. si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. uerba oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipitabtium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante se fuerit: et quod post futurum est, quis illi poterit in dicare? Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt in urbem pergere. Vae tibi, terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt. Beata terra, cujus rex nobilis est, et cujus principes vescuntur in tempore suo, ad reficiendum, et non ad luxuriam. In pigritiis humiliabitur contignatio, et in infirmitate manuum perstillabit domus. In risum faciunt panem, et vinum ut epulentur viventes: et pecuniae obediunt
Abbreviated transcription (Latin):
a du nenleritis. & eliis est ueo ad domimi lustus:
qlar us donum conuuus. In illa euar feres erens¬
uars ad dontunz oniũ. et uiuens cogters erido fu¬
cr amtion eNSelio est uri risui quia per trisrsapren
qlrr asorigtaus animus delinoauentis. Eor sapieri¬

Expanded text:
s est ire ad domum luctus quam ad domum conuiuii: in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapien
Abbreviated transcription (Latin):
consurget pro eo: Infinitus numerus est popi¬
li omĩum qui fuerunt ante eum. et qui postea
futuri sunt non letubuntur in eo. Set et hoc ua¬
nitas: et afflictio spiritus. Custodi pedem tuũ
as. Multo enim melior est obedientia. quam stulł¬
toꝵ uictune. qui nesciunt quid factant mali¬
e dle temere quid lamaris. neq or au̾ sta
lox ad proferendum sermonem cora ni dno. senue
nim in cẽlo et tu super terram. idciam ant pens
mones tui. Multas airas sequintur suns paut le
multis sermonib iuenttur stułticil. Sipua e

Expanded text:
consurget pro eo. Infinitus numerus est popuconsurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pedem tuum . multo enim melior est oboedientia quam stultorum uictimae, qui nesciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si