comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis infeliciter in acternis tormen¬
tis sine moriendi potestate duran¬
tibus. quoniam utriq extremi
frumentum apaleis. Unus quisq
secundum modum meritorum:
aut dampnabitur Aut condamp¬
nabitur. Quidam uidelicet
iuxta peccatorum qualreatem
mitius torquentur: qui minore
Sunt etiam & sanctorum merita
diuersa quorum quisq secundũ
meritorum magnitudinem aeter¬
nae recipiet premia beatitu¬
dinis. Quod ipse dominus in eu¬
uangelio significabat dicens
Indomo patris mei: mansiones
multae sunt. sed nemo in illis ali¬
cuius lactitiae uel beatitudinis
sentieo detrimentum quia un
sufficiet quod accipiet. quia
quihabitant in domo tua domi
in seculum sec ulilaudabuntae
Ex pressiusq ipse dominus in u
mundo corde. quoniam ipsi de
uidebunt. Haec est absq on
percurbatione beato dei paxp
exsuperat omnem sensum in
uidebitur deus deorum insiode
inspeculo perpetuae quied
Omnia quippe membra etuis
in corruptibilis corporis quenin

Expanded text:
illis infeliciter in aeterna morillis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sifrumentum a paleis; unusquisque secundum modum meritorum aut damnabitur, aut coronabitur. Quidam videlicet juxta peccatorum qualitatem mitius torquentur, qui minore Sunt etiam et sanctorum merita diversa; quorum quisque secundum meritorum magnitudinem aeternae recipiet praemia beatitudinis. Quod ipse Dominus in Evangelio significabat dicens: In domo Patris mei mansiones multae sunt ; sed nemo in illis alicujus laetitiae, vel beatitudinis sentiet detrimentum, quia unicuique sufficiet, quod accipiet, quia qui habitant in domo tua, Domine, in saeculum saeculi laudabunt te . Et expressius ipse Dominus in mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Haec est absque omni perturbatione beata Dei pax, quae exsuperat omnem sensum, in qua videbitur Deus deorum in Sion, id est, in speculo perpetuae quietis. Omnia quippe membra et viscera incorruptibilis corporis, quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
est xristus. aurum. argentum.
& lapides preciosos aedificauer̃
Tantu felicitate illum peruo¬
lent ignem. Quantu in tegri¬
tate fidei. & dilectiones cristi
in hac uita custodierunt pre¬
cepta. Critq illis ille ignis die
iudicii. sicut tribus pueris cami¬
num babrlonae fornacis fu¬
erat qui absq omni flamarũ
lesione : in domini laudes omniũ
pulchritudinem creaturarum
conuocabunt. Sunt ergo quidẽ
iusti minutis quibus dam peccu¬
supra fundamentum quod est
cristus foenum ligna stipulam
quae illius ignis ardore purgan¬
tur a quibus mundati aet̃nae
felicitatis digni efficiantur gloria.
Illoq transitorio igne ettoto extre¬
mi diei iudicio completo diuident᷑.
Duae congregationes sanctorum et
impiorum unaa cristi. altera diaboli
Vna bonorum: Altera malorum.
utraq angelorum et hominum.
Istis uoluntas illis facultas non po¬
terit ulla esse peccandi nec ulla
conditio moriendi. Iitis in eena
uita uere feliciterq uiuentibus

Expanded text:
est Christus, aurum, argentum est Christus, aurum, argentum et lapides pretiosos aedificaverunt, tanta facilitate illum pervolabunt ignem, quanta integritate fidei, et dilectionis Christi in hac vita custodierunt praecepta, eritque illis ille ignis diei judicii, sicut tribus pueris caminus Babyloniae fornacis fuerat, qui absque omni flammarum laesione in Domini laudes omnium pulchritudinem creaturarum convocabant. Sunt ergo quidam justi minutis quibusdam peccasupra fundamentum, quod est Christus, fenum, ligna, stipulas, quae illius ignis ardore purgantur, a quibus mundati, aeternae felicitatis digni efficientur gloria. Illoque transitorio igne, et toto extremi diei judicio completo, dividentur duae congregationes, sanctorum et impiorum; una Christi, altera diaboli; una bonorum, altera malorum: utraque angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, nec ulla covita feliciter viventibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cum diabolo etangelis eius puni¬
antur. Utrum sane ipsi cũ uitus.
et deformitatibus eorum corporum
resurgant. Q uecumq: in eis uitio¬
sa eedeformia membra gestaue¬
runt in quirendo labore quid
opus est. Neque enim fatigare
nos debet incerta eorum habitu¬
do. uel pul chritudo quorum erit
cesta & sempiterna dampnatio
hoc certissime sciendum est: quiu
nemo nisi perindebitam miseri¬
cordiam dei liberabitur. cenemo
nisi perdebitum iudicium damp¬
nabitur. Tunc sancei scient
plenius quid bomi eis contulerit
gratia uel quid essent consecuti.
non elegisset misericordia etquã
unius quisq opus : qualis sit ig¬
nis declarabit. deigne purgaturio
hoc eum dixisse non est dubitan¬
dum. Quem ignem aliter impu
sentient: aliter sancti. aliter iusti
Impii siquidem deillius ignis cru¬
ciatu: adperp&uas ignium flã¬
mas decrudentur. Sancti uero
quisine omni petcatorum macu¬
la in corporibus suis resurgent.
qui supra fundamentum quod

Expanded text:
cum diabolo et angelis ejus punicum diabolo et angelis ejus puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis, et deformitatibus eorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestaverunt, inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo, vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Hoc certissime sciendum est, quia nemo nisi per indebitam misericordiam Dei liberabitur: et nemo nisi per debitum judicium damnabitur. Tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia; vel quid essent consecuti non elegisset misericordia; et quam Uniuscujusque opus quale sit, ignis declarabit . De igne purgatorio hoc eum dixisse non est dubitandum, quem ignem aliter impii sentient, aliter sancti, aliter justi. Impii siquidem de illius ignis cruciatu ad perpetuas ignium flammas detrudentur. Sancti vero, qui sine omni 736 peccatorum macula in corporibus suis resurgent, qui supra fundamentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
naturae deceat pulchritudini
Nihil tale habebunt in illa per¬
petuae felicitatis perfectione
in ea scilic& mensura & dignitate
qua uel futurai erant. si ante pe¬
fectae actatis decorem oriuntur
siue ctiam habuerunt ante uer¬
tis adinfirmitatem aetatis anno
membrorum ominium pulchria¬
dinem congruo de coreseruatu
ita utnihil in gruum habebunt
Quia spiritaliter erit corpusm
carnale quam uis caro sit non
ritus : non tamen carnalib: sub iae
dei non possidebunt. procul en
ab eis omnis infirmitas omnist
formitas omnis tarditas. omnis
corruptio. omnis egestas. omnil
sum mi regis non decet regnus
in quo resurrectionis. et promisiu¬
nis filii aequaleserunt anges
dei. Ergo quicquid de corporbꝰ
unus uel post mortem. decados¬
ribus perit humanosq effusꝰ
sus simul cumeo quod insepul¬
oris uȩtustate. mutatum resur
in corruptione atq in morta¬
itate uetitum. Resurgent etimꝰ¬
Iunusquisq cum sua carne ut

Expanded text:
naturae deceat pulchritudinem, naturae deceat pulchritudinem, nihil tale habebunt in illa perpetuae felicitatis perfectione: in ea scilicet mensura et dignitate, qua vel futura erant, si ante perfectae aetatis decorem moriuntur, sive etiam habuerunt ante vergentis ad infirmitatem aetatis annos, membrorum omnium pulchritudine congruo decore servata, ita ut nihil incongruum habebunt quia spiritale erit corpus non carnale. Quamvis caro sit non spiritus, non tamen carnalibus subjaceDei non possidebunt . Procul erit ab eis omnis infirmitas, omnis deformitas, omnis tarditas, omnis corruptio, omnis egestas, omnis od illud summi regis non decet regnum in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei . Ergo quidquid de corporibus vivis, vel post mortem de cadaveribus periit, humanosque effugit visus, simul cum eo, quod in sepulporis vetustate mutatum, resurget incorruptione atque immortalitate vestitum. Resurgent et impii unusquisque cum sua carne, ut
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ueram ostendit resurreccionẽ:
Quam uidelicee absque omni du¬
bitatione firmissime credere de¬
bemus : utin ea carne qua hic qui
uidebat in hac presenti uitra in ea¬
dem resurgere debeant: Nec ali¬
cui in credibile deber esse: poten¬
tiam diuinam corpora nostra de
cuius cumq conditionis corruptio¬
ne resuscitare posse : Absit hoc
a fide nostra dubitare: utresusci¬
tanda corpora uitaeq: reden
da non possit omni potentia crea¬
toris omnia reuocare. quod uel
bestia uel ignis ad sumpsit. uel in
pul uerem cincremq conpulsum.
inhumerum resolitum. uel in au¬
res est ex altatum: absit: ut sinus
ullus secretus. quinatura ita
recipiat Aliquid subtractum
sensibus nostris: ut omnium crea¬
toris aut cognitionem lateat.
aut effugiat potestatem : Resur¬
gent equidem sanctorum corpo
ra adglorim : sine ullo uitio
felicitas: Q uamuis enim aliqruid
deformitatis habeant corporueo
in hac presenti uita uel maiusiu
minus. habentia. quam humar

Expanded text:
carnis veram ostendit resurrectionem, carnis veram ostendit resurrectionem, quam videlicet absque omni dubitatione firmissime credere debemus; ut in ea carne, qua hic quisque vivebat in hac praesenti vita, in eadem resurgere debeat. Nec alicui incredibile debet esse potentiam divinam corpora nostra de cujuscunque conditionis corruptione resuscitare posse. Absit hoc a fide nostra dubitare, ut resuscitanda coda non possit omnipotentia creatoris omnia reuocare, quae uel bestiae uel ignis absnmsit uel in puluerem cineremne conlapsum uel in humorem solutum uel in auras est exhalatum. absit, at sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliqsensibus nostris, ut omnium creatoris aut cognitionem lateat, aut effugiat potestatem. Resurgent equidem sanctorum corpora ad gloriam, sine ullo vitio,felicitas. Quamvis enim aliquid deformitatis habeant corpora eorum in hac praesenti vita, vel majus vel minus habentia, quam humanae
Abbreviated transcription (Latin):
ens omnem ninus paratus in uol¬
uat. eliam. et aenoch. maximas
prophetas uenturus esse a eccłae
habet fides perquorum doctri¬
na populis israheliticus conper¬
tetur adfidem. Quicum ipsi
prime tres semis annus: predica¬
uerint. In ipsa eadem predica¬
tione : cum aliis fidelibus glorio¬
so coronantur mastirio. Percus¬
so autem illo perditionis filio
etimpiissimo. tocius iniquitatis
magistro ab ipso domino sicut
A postolus ait. Quem dominus
hiesus interficiet spiritu oris
sui: et destruet in lustratione
aduentus sui. Non continuo dies
iudicii securus esse credendus
est ut impleatur. Sicut ipse
dominus in euuangelio ait. dedie
autem illo ethora nemo scit neq
angeli. neque filius nisi pater
solus. Neque quomodo domini
uerba intellegenda sint loco
oportuno supperus exposuimus
DERESURReCTIONE CORPOꝵ
INNouISSino die
pse dominus hiesus cristus in resurrec¬
tione carnis suae quam die tertio
suscitauit desepulchro: nobis nostrae

Expanded text:
ens, omnes minus paratos involens, omnes minus paratos involvat, Eliam et Enoch maximos prophetas venturos esse Ecclesiae habet fides: per quorum doctrinam, populus Israeliticus convertetur ad fidem. Qui, cum ipsi primo tres semis annos praedicaverint, in ipsa eadem persecutione cum aliis fidelibus Christi, glorioso coronabuntur martyrio: percusso autem illo perditionis filio, et impiissimo 735 totius iniquitatis magistro, ab ipso Domino, sicut Apostolus ait: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui , non continuo dies judicii secuturus esse credendus est, ut adimpleatur quod ipse Dominus in Evangelio ait: De die autem illo et hora nemo novit, neque angeli, neque Filius, nisi Pater solus : quomodo haec Domini verba intelligenda sint, loco opportuno superius exposuimusDe resurrectione corporum in novissimo die. Ipse Dominus noster Jesus Christus in resurrectione carnis suae, quam die tertio suscitavit de sepulcro, nobis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Ait cum in trauerit plenitudo gentiũ
tunc omnis israhel saluus fiet. &¬
regnum anteͥ cristi. & crudelitas
eus in sanctos: Haec enim erit no¬
uissima persecutio. nouissimo in mi¬
nente iudicio: quam sanctri a ecd&
toto terrarum orbe patietur. Um¬
uersa scilicet ciuitas cristi: ab uni¬
uersa diabali ciuitate. Quantu¬
cumque erit utraq super terra
cuius persecutiones auceorem. et̃.
eundem ante christum nondubiũ
est. Quem apostolus filium no¬
minauit perditionis : atq refugã
utiq addomino deo qui excollit̾
supra omne quod dicitur deus aut
quod colitur. Aecclesiae quidem
sanctti dicitur. deus colitur. Itaq
rectae tantum modo. sancta tri¬
nitas deus. Cuius honorest impi¬
issimus ille refuga sibi uindi
utans utsanine colant prodeo
euius persecutionem trium semis
annorum spatium. Ex candescere
super terra in appocalipsin predi¬
catum est sed ne tam inmanis &cre¬
dulis persecutio in prouisa ueni¬

Expanded text:
ait: Cum intraverit plenitudo gentium, ait: Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet ; et regnum Antichristi et crudelitas ejus in sanctos; haec enim erit novissima persecutio, novissimo imminente judicio, quam sancta Ecclesia toto terrarum orbe patietur; universa scilicet civitas Christi, ab universa diaboli civitate; quantacunque erit utraque super terram, cujus persecutionis auctorem esse eumdem Antichristum non dubium est, quem Apostolus filium nominavit perditionis atque refugam, utique a Domino Deo; qui extolletur supra omne quod dicitur Deus, am sancta, dicitur Deus. Colitur itaque recte tantummodo sancta Trinitas Deus: cujus honorem impiissimus ille refuga sibi vendiccitans, ut se colant pro Deo, cujus persecutionem trium semis annorum spatio, excandescere super terram in Apocalypsi praedictum est ; sed ne tam immanis, et crudelis persecutio improvisa veni
Abbreviated transcription (Latin):
deus infine seculi per eundem fl
hominis: ut acternaliter uiuanta
cristo: Neque enim aduidicums
uorum & mortuorum pater ipsea
turus est : Nec tamen recedit a
pater : quomodo ergo non ipse uer¬
rus est: quia non ipse indutus est
forma serui : nec uidebitur in
dicio : Uidebuntnamq impuii
quem con punxerunt: forma
erit uidex: quęstetit sub iudice
illa iudicabat : quae uidicatus
iudicata est enim inque: uida¬
bit iuste: Talis apparebit iuo
qualis uideri possit & ab eis quolo¬
natu est : & ab eis quos dampnad¬
rus est : Forma ergo serui uus¬
bitur : occulta erit forma der
quae ustis uidere solum modo
promittitur Ad aeternum beas
ipse dominus in euua nģeli
Ante finem mundi futura eẽ. predix̃.
rans acta leguntur : quȩ uero inminen¬
ta cotidie sentiuntur: Quedam itaq
eedum acta sunt: sed futura esse
aestis sime creduntur. id est fides isra¬
ditici populi: dequa apostolus

Expanded text:
Deus in fine saeculi, per eumdem Filium Deus in fine saeculi, per eumdem Filium hominis, ut aeternaliter vivant cum Christo. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est; nec tamen recedit a Filio Pater; quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse indutus est forma servi, nec videbitur in judicio. Videbunt namque impii, in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice: illa judicabit, quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste; talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis quos coronaturus est, et ab eis, quos damnaturus est. Forma ergo servi videbitur; occulta erit forma Dei, quae justis videre solummodo promittitur ad aeternum beatiipse Dominus in Evangelio ante finem mundi futura esse praedixit, transacta leguntur; quaedam vero imminentia quotidie sentiuntur. Quaedam itaque necdum acta sunt, sed futura esse certissime creduntur, id est, fides Israelitici populi, de qua Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilicet in anima mortui. in cor¬
pore mortuos sepelirent: mors
est uidelicet animae. quando
dscitur deserit eam ob peccatorũ
magnitudinem : corporis : quando
ab anima deserieur : Ab his duob
mortis generibus resuscitatas:
duas dicimus resurrecciones.
tatis: Ethaec est prima resurrec¬
tio: quam qui habent: in secunda
quae est corporum feliciter re¬
surgent inuitam Aeternam ⁊ filius
uero hominis. Accepit potestatẽ
iudicium facere : quode iudicium
infine erit seculi: etibi nonerit
resurrectio animarum sed corporũ.
ideo adipso dominus has duas de¬
signat in eodem loco resurrectiones:
Animarum ubi ait : Amendico
uobis quia uenit hora etnunc est:
quando mortui audient uocem
filu dei : Corporum uero ueniet
gunt nunc inmente per uerbuma
filium dei. Resurgunt ñunc in e¬
ne per uerbum dei carnem facq
filium hominis: Animas ergo
suscitat deus per uerbum filun
ut uiuant in xristo : corpora suscao

Expanded text:
ut scilicet in anima mortui, in corut scilicet in anima mortui, in corpore mortuos sepelirent. Mors est videlicet animae, quando Deus deserit eam ob peccatorum magnitudinem; corporis mors est, quando ab anima deseritur. Ab his duobus mortis generibus resuscitatos duas dicimus resurrectiones htatis. Et haec est prima resurrectio, quam qui habent, in secunda, quae est corporum, feliciter resurgent in vitam aeternam. Filius vero hominis accepit potestatem judicium facere, quod judicium in fine erit saeculi, et ibi non erit resurrectio animarum, sed corporum. Ideo ipse Dominus has duas designat in eodem loco resurrectiones: animarum, ubi ait: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei ; corporum vero: Venieturgunt nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei; resurgent tunc in carne per Verbum Dei, carnem factum, Filium hominis. Animas ergo nunc suscitat Deus per Verbum, Filium Dei, ut vivant in Christo; corpora suscitat
Abbreviated transcription (Latin):
FiLiΥ gibi coacter̃ inforna dĩ auedam
PEUNDE FILIT LFORMA SERUI FILIX HOMINS.
pse enim dñs de potestate quam
habet ex aeterno cumpatre. et depo¬
testate quam accepit extempore
informa serui: sic ait: Sicut enim
pater habet uitam in semet ipso.
sic dedit & filio uitam habere
insemet ipso et potestatem dedit
ei iudicium facere. quia filius ho¬
minis est: Genuit itaq deus pater
filium. uitam & potestatem in sem&¬
ipsum habentem: dedit etum potes¬
tatem eqͥdem filio iudicium face¬
re : qui informa serui factus est
homo: deus pater perduas in
cristo operatur naturas: perunam
quaȩei communis estcum deo patre
exeo quod deus est : per alteram
quod ex uirgine maria homo fac¬
tus est: per has duas naturas. in u¬
no filio dei Deus pater duas
facit resurrecciones humani ge¬
neris : id est animarum & corporũ :
habent enim & animae mortem
suam: inimpietate atq peccatis :
secundum quã mortem mortuis unt
Dequibus idem dominus. Ait : Sine
mortuos sepelire mortuos suos:

Expanded text:
ibi coaeternum in forma Dei, quaedam per eumdem Filium in forma servi, Filium hominis. Ipse enim Dominus de potestate, quam habet ex aeterno cum Patre, et de potestate, quam accepit ex tempore in forma servi, sic ait: Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est . Genuit itaque Deus Pater Filium vitam et potestatem in semetipso habentem. Dedit enim potestatem eidem Filio judicium facere, qui in forma servi factus est homo. Deus Pater per duas in Christo operatur naturas: per unam quae ei communis est cum Deo Patre, ex eo quo Deus est; per alteram, qua ex virgine Maria homo factus est. Per has duas naturas in uno Filio Dei Deus Pater, duas facit resurrectiones humani generis, id est, animarum et corporum. Habent enim et animae 734 mortem suam in impietate atque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt: de quibus idem Dominus ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos ,
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Sed aliud est qđ extirius geritur aliud uero qđ por
fidẽ creditur. asensũ quod ꝑtinet corporis corruptibiles
Quod fides ueo credi: in corruptibile: Exterius igitur qu
gelii ohannis expositione dũ decorpore xp̃i loqueretur e
sanguine scait. Mancucauit et moyses manna. manducaus
ꝙ aaron. manducaui et finees. manducauer̃ ibi multi quid¬
placuer̃ et mortui ion sunt. Iuare⁊ quia uisibilem cibũ spira¬
liter intellexerunt. spiritaliter esurier᷑. spirita liter gustue
ut spiritaliter satiarentur. Nam et nos hodiȩ accipimꝰ uisibla
cibũ. Sedaliud est sacramentum alia uirtus sac ramenti lea
in posteriorib: hic .ẽ. panis qui decȩlo descendit. Hancpuis

Expanded text:
citur. Sed aliud est quod exterius geritur, aliud vero quod per citur. Sed aliud est quod exterius geritur, aliud vero quod per fidem creditur: ad sensum quod pertinet corporis, corruptibile; quod fides vero credit, incorruptibile. Exterius igitur quod gelii Joannis Expositione , dum de corpore Christi loqueretur et sanguine, sic ait: « Manducavit et Moyses manna, manducavit et Aaron, manducavit et Phinees, manducaverplacuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quanducaverunt. « Hic est panis qui de coelo descendit. » Hunc panem
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine intimatur. Item quae a se differ̃. idem non sunt: Corpis
xp̃i quod mortuum .ẽ. et resur rexit et in mortale factũ. Iã non mo¬
ritur etꝰ mors illi ultra nondominabitur aeternũ est neo passibile
Hocautem qđ in ecła celebratur. temporale est non aeternũ corrup¬
tibiꝰ beest. non mtorruptũ. Inua est non in patria. differunt igit᷑a
rum corpus xp̃i dieitur et uerus sanguis: Sienim corpus
xp̃i est. et hocdicitur uere quia corpus xp̃i .ẽ. inueritate corpu
xp̃i est: Etsi inueritate edrpus xp̃i est et corpus xp̃i incorrupa¬
bile et in pas ubile . ẽ. acperhoc aeternum. Hoo igitur corpus
xp̃i qđ agitur in erla. neasseest ur et in corruptibile sit ȩterni
Segnegari non pitest corrũpi  ret partes cõminutum
dispertitur sumendũ etdentm: cõmolitũ in corpus tra¬

Expanded text:
sanguine intimatur. LXXVI. Item, quae a se differunt idem non sunt. Corpus sanguine intimatur. LXXVI. Item, quae a se differunt idem non sunt. Corpus Christi quod mortuum est et resurrexit, et immortale factum jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur , aeternum est, nec jam passibile: hoc autem quod in Ecclesia celebratur, temporale est, non aeternum; corruptibile est, non incorruptum; in via est, non in patria. Differunt igitur a se, rum corpus Christi dicitur et verus sanguis? LXXVII. Si enim corpus Christi est; et hoc dicitur vere quia corpus Christi est: in veritate corpus Christi est; et si in veritate corpus Christi, et corpus Christi incorruptibile est, et impassibile est, ac per hoc aeternum. Hoc igitur corpus Christi quod agitur in Ecclesia, necesse est ut incorruptibile sit et aeternum. Sed negari non potest corrumpi quod per partes comminutum dispartitur sumendum, et dentibus commolitum in corpus traji
Abbreviated transcription (Latin):
cesse. ẽ. intelligatur. Sic et inuino qui sanquis xp̃i dicitur aqua
misceri iubetur. nec uni sine altero permittitur offerri.
Quia nec populus sine xp̃o. nec xp̃s sine populo: sicut nec capnd
sine corporo ł corpus sne cipite ualet existere: a qua deniq
sci ficatum perministrorũ officium in xp̃i sanguinem corporalit̃
conuertitur: A qua quõq quae pariter ad mixta . ẽ. insanguinem¬
in sanguinẽ populi credentis necesse .ẽ corporaliter conuertatur
ubi namq una sc̃ĩficatio est una consequenter operatio. etubi
par ratio: par quoq: consequitur mysteriũ. At uidemus in a¬
qua secundũ corpus nihil esse conuersum. consequenter
ereo Et in uino nihil corporalitor ostensum. Accipitur spi¬
taliter quic quid in aqua depopulo corporalater significat᷑.
lecipiatur ergo necesse ẽ spiritaliter quie quid in uinodexpi

Expanded text:
cesse est intelligatur. LXXV. Sic et in vino qui sanguis Christi dicitur, aqua cesse est intelligatur. LXXV. Sic et in vino qui sanguis Christi dicitur, aqua misceri jubetur, nec unum sine altero permittitur offerri, quia nec populus sine Christo, nec Christus sine populo; sicut nec caput sine corpore, vel corpus sine capite, valet existere. Aqua denique ur si vinum illud sanctificatum per ministrorum officium, in Christi sanguinem corporaliter convertitur; aqua quoque, quae pariter admista est, in sanguinem populi credentis necesse est corporaliter convertatur. Ubi namque una sanctificatio est, una consequenter operatio; et ubi par ratio, par quoque consequitur mysterium. At videmus in aqua secundum corpus nihil esse conversum, consequenter ergo et in vino nihil corporaliter ostensum. Accipitur spiritualiter quidquid in aqua de populi corpore significatur; accipiatur ergo necesse est spiritualiter quidquid in vino de Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tt et in uisibilis eficientiae diuineq uirtutis. Atq auud lon¬
ge consistit scđm quod exterius conspicitur. atq aliud scdm
quod inmysterio creditur. Porro caro xp̃i quae crucisixa est nali¬
ud exterius. quã qđ interius erat ostendebat qui auera caro ueri
hominis existebat. Corpus utiq: uerũ inueri corporis s̃pecie cen¬
sistens. Considerandum quoq qđ in pane illo nonsolum corpils
xp̃i. uerum corpus etiam in eum credentis populi figure tur.
unde multis frumenti granis conficitur quia corpus populaare¬
dentis multis ꝑ uebum xp̃i fidelibus augmentatur. Quadere
sicut in mysterio panis ille xp̃i corpus accipitur. sic etiã inmisbe¬
rio menbra populi credentis in xp̃m intimantur. Et sicut
noncorporaliter sed spiritaliter panis ille credentium corpus
dicitur. sic quoq: xp̃atorpus non corporalic̃ sed spiritaliter ne¬

Expanded text:
tiae et invisibilis efficientiae, divinaeque virtutis: atque aliud lontiae et invisibilis efficientiae, divinaeque virtutis: atque aliud longe consistit secundum quod exterius conspicitur, atque aliud secundum quod in mysterio creditur. Porro caro Christi quae crucifixa est, non aliud exterius quam quod interius erat, ostendebat: quia vera caro veri hominis existebat, corpus utique verum in veri corporis specie consistens. LXXIII. Considerandum quoque quod in pane illo non solum corpus Christi, verum etiam in eum credentis populi figuretur: unde multis frumenti granis conficitur, quia corpus populi credentis multis per verbum Christi fidelibus augmentatur. LXXIV. Qua de re, sicut in mysterio panis ille Christi corpus accipitur, sic etiam in mysterio membra populi credentis in Christum intimantur; et sicut non corporaliter sed spiritualiter panis ille credentium corpus dicitur, sic quoque Christi corpus non corporaliter sed spiritualiter ne
Abbreviated transcription (Latin):
lutem placuit pru¬
dentiae uestrae fili Karis¬
sime aliquas preponere
mihi ad soluendas de sanc
quibus fortassis. Alui ues¬
trae aures sapientiae.
Nec ullatenus erudicio¬
nem uestram. etincatho¬
lica fide puritatem
minus aliquid intalibs
intellexisse reor. dum
maximae diuna ope¬
rante gratia ab in cun
uirilis robore sensus
Vecum hoc egi. ut robus¬
tus predicatur etinsu¬
pera bilis doctor infi¬
de sanctae trinitatis
esse uideris cui nonde
tiam olim prioribus
& nunc nostris proba¬
bemus temporibus . s
magis laudo hacc
rum prodest discend
tio sine docendi sto
ta sententiam salon
thesaurum inuisus
inutrisq quo circar
deber esse cura hes
tellegenti in decosio
frustra laboret
multos crudiutit
finma mertu
inperpetua fuls
claꝑitate
cõpacta nulla menbrorum uarietate distincta. nulla rationali
sub stantia uegetata nullos proprios potens motus exerere.
Quic quid enĩ in ea uitae pre bet sub seanti ẽ. spiritalis est poten¬

Expanded text:
lutem. Placuit prudentiae vestrae, fili charissime, aliquas proponere mihi ad solvendas de sanctquibus fortassis vestrae aures sapientiae iNec ullatenus eruditionem vestram, et in catholica fide puritatem, minus aliquid in talibus intellexisse reor, dum maxime divina operante gratia ab ineunte virilis robore sensus tecum hoc egi, ut robustus praedicator et insuperabilis doctor in fide sanctissimae Trinitatis esse videreris; cui non deores olim prioribus et nunc nostris probatum habemus temporibus: sedmagis laudo hanc parum prodest discendi devotio, sine docendi studio, juxta sententiam Salomonis: Thesaurus invisus in utrisque ? Quocirca tota debet esse cura bene intelligenti in docendo, ne frustra laboret multos erudiunt, sicut firmamentum in perpetua fulgebunt claritatecompacta, nulla membrorum varietate distincta, nulla rationali substantia vegetata, nullos proprios motus potens exercere. Quidquid enim in ea vitae praebet substantiam, spiritualis est poten
Abbreviated transcription (Latin):
planata repererat. ipse adhuc inquib dam faciliorius¬
sensu incertusper seueret ac dubius quȩ illi forcasse
qui p fundiora t ract abant quȩ sit u digna ñ ducehas
tit etiam ut non oma quac apatribus scripta sunt aio¬
nib possint haberi. et ignorentur questiones scriptias
alegentibus. Non quia ad octioribus expositae nonsies
sed quia ipse carum quest⁊ ones uł non habeantur il
habit ae non intellegantur aquȩrent ibus sicde ui
plurimiseorum quõrũ ame responsa et petisti etuq
N constat. ẽẽ. factitatum. in quibus uidelicet rapi¬

Expanded text:
planata repererat, ipse adhuc in quibplanata repererat, ipse adhuc in quibsensu incertus perseveret, ac dubius; quae illi fortasse qui profundiora tractabant, quaesitu digna non ducebant. Fit etiam, ut non omnia quae a patribus scripta sunt, ab omnibus possint haberi, et ignorentur quaestiones Scripturarum a legentibus; non quia a doctoribus expositae non sint, sed quia ipsae earum quaestiones vel non habeantur, vel habitae non intelligantur a quaerentibus; sicut in plurimis eorum, quorum a me responsa et petisti et accepisti, constat esse factitatum. In quibus videlicet re
Abbreviated transcription (Latin):
et sangui ne saginatur. Deniq nonsicut quidam uolunt animan
sola hoc misterio pascit.: uerum etiam caro perhoc adinmor¬
talitatem et incorruptionem re paratur
ilec tissimo fratri nothelmo. beda salutem. Iuȩ delbi
regum dilucidanda tibi frater dilectis sime missisti
tim ꝓut dño iuuante potui explicare curaui. ea dũ taxt
distinctione. ut tnginta e ex his ꝓposit iones quȩ gra uiores
forte uide bantur breuibus distinctas capitulis quoficd¬
us possent in ue niri hoctibi uolumine com prehendere
Cetera uero quȩ cõ mixti ad not asti no mi na uel uerba qui
facilius acbreui us solui poterant. in aliis scedulis seorsum
collecta si mul tuę frat̃nitati. transmt terem
Iaiamuis ipse noueram pluri ma in eodẽ libro multi
obseuriora quã ea. eẽ. quaeame querenda iudicasti Sedit
hoc non ignorabã sepius fieri solere. ut is qui obseuron
forte non nulla iambene ii tellexerat. quia uidelat
haec intractatib magnorũ auctorum sufficienter a¬

Expanded text:
et sanguine saginatur. Denique non, sicut quidam volunt, anima solo hoc mysterio pascitur, verum etiam caro per hoc ad immortalitatem transit et incorruptionem reparaturilectissimo fratri Nothelmo Beda, salutem! Quae de libro Regum dilucidanda tibi, frater dilectissime, misistixplicare curavi, ea duntaxat distinctione, ut XXX ex his propositiones, quae graviores forte videbantur, brevibus distinctas capitulis, quo facilius possent inveniri, hoc tibi volumine comprehenderem. Caetera vero quae commistim annotasti nomina vel verba, quae facilius ac brevius solvi poterant, in aliis schedulis seorsum collecta, simul tuae fraternitati transmitterem. Quamvis ipse noveram, plurima in eodem libro multo obscuriora, quam ea esse quae a me quaerenda judicasti. Sed et hoc non ignorabam, saepius fieri solere ut is qui obscuriora forte nonnulla jam bene intellexerat, qui videlicet haec in tractatibus magnorum auctorum sufficienter ex
Abbreviated transcription (Latin):
propter eius crucem : dictum est:
Qui autem xristi hiesu sunt: carnẽ
suam crucifixerunt cum passionib
& concupicentus : propter sepulturã :
Consepulti enim estis xristo perbap¬
tismum in mortem: propter resur¬
reccionem: utquem ad modum xp̃s¬
resurrexit Amortuis inglariam
patris : ita etnos innouitate uitae
ambulemus : ꝥropter ascensionem
incaclum: sedemq addexteram pa¬
tris : Siautem caresurrexistiscũ
xristo que sur sum sunt querite : ubi¬

Expanded text:
propter ejus crucem dictum est: propter ejus crucem dictum est: Qui autem Christi Jesu sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus, ei concupiscentiis . Propter sepulturam: Consepulti enim estis cum Christo per baptisma in mortem . Propter resurrectionem: Ut quemadmodum Christus surrexit a mortuis in gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum, sedemque ad dexteram Patris: Si autem consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
non eguit : qui spiritus sanctuso
baptizato inspetiãe columbae
descendissae super eum uisusd
Nec credendum est tunc dona ei
sancti spiritus primo suscepisse
quila prima conceptionepũ s ancto
filius ds baptizatus in homine
aritus dẽs descendit in columba pat̃
Cadest in uoce : sine cuius in¬
uocatione idẽ scãe trinitatis. nullũ
nptsma prodesse poterit: Ideo dei fi¬
ius primus ipse suo in baptismate
dtam personaliter ostendere uoluit
adesse trinitatem: uisa cramentor ũ
surum dispensatoribus erat precepturus.
docere omnem gentem: & baptizare
eos in nomine patris. et filii et sp̃s sci:
Quic quid igitur gestum est incruce
cristi. in sepultura. in resurreccione
tercio die in ascensione incaelum¬
& sessione addexteram patris. ita gestũ
est: ut his rebus non misticae tantũ
dictis sed etiam gestis. configuraret᷑
uita cristiana quȩ hic geritur : Nam

Expanded text:
 regeneratione non eguit: qui Spiritus sanctus, eo  regeneratione non eguit: qui Spiritus sanctus, eo baptizato, in specie columbae descendisse super eum visus est. Nec credendum est tunc dona eum sancti Spiritus primo suscepisse, qui a prima conceptione Spiritu sancto Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus adest in voce, sine cujus invocatione, id est, sanctae Trinitatis, nullum baptisma prodesse poterit. Ideo Dei Filius primus ipse  Al., ipso suo suo in baptismate totam personaliter ostendere voluit adesse Trinitatem, qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus, docere omnes gentes, et baptizare eas in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
c arsa gestasont:
⁊cit euuangelista xristum
beato respondisse bap¬
tistae : dum ad eiis uenit bap¬
tismum : sine modo: sic enim
decet nos omnem implere
iustitiam. Quid aliud quod
ait omnem iustitiam implere
trat in loco dicens. Qui seqͥt᷑
me non ambulat intenebris.
sed habebit lumen uitae
ẜaptizatus est ergo xristus non
eius ulla dilueretur iniquitas ꝗ
omnino nullam habuit : sed uteiꝰ m¬
na commendaretur humilitas
lta quippe in eo baptismus quoda¬
eret: sicut mors nihil quod pum
inuenit : Quisolus itaq sic nascn
Non enim renascebantur quibapn¬
bantur baptismate iohannis a
et ipse baptizatus est : qua propta
baptisma cristi non fuit inaquas
tum sicut iohannis. Sed inspirt
sancto in remissionem peccatorn
ipso alibi dicente : Nisi quis renol
fuerit exaqua & spiritu sanco
non potest introire in regnũ d
Vtde spiritu sancto regenerati
qui in xristum credunt: habeas
omnium remissionem peccato
dequo spiritu xristus generatio

Expanded text:
causa gesta sunt. icit evangelista Christum beato respondisse Baptistae, dum ad ejus venit baptismum: Sine modo, sic enim decet nos omnem implere justitiam . Quid aliud est, quod ait omnem justitiam implere,trat in loco dicens: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae ? Baptizatus est ergo Christus, non ut ejus ulla dilueretur iniquitas, qui omnino nullam habuit, sed ut ejus magna commendaretur humilitas; ita quippe in eo baptisma quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; qui solus itaque sic nasci non enim renascebantur, qui baptizabantur baptismate Joannis, a quo et ipse baptizatus est. Quapropter baptisma Christi non fuit in aqua tantum sicut Joannis, sed in Spiritu sancto, in remissionem peccatorum, ipso alibi dicente: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei : ut de Spiritu sancto regenerati, qui in Christum credunt, habeant omnium remissionem peccatorum; de quo Spiritu Christus generatus,
Abbreviated transcription (Latin):
entem: natiuitates: unã
atre deternam : Alterã
utre temporalem : qui
ceptum & deum uerum natũ.
eundem uerum deum etue¬
rum hominem: unum xristũ¬
unum filium dei: unigenitam.
prosrium & per fectum. incͥa¬
abus naturis : in unius personȩ
singularitate : In passibilem
& passibilem: mortalem. atq
in mortalem : crucifixum in in¬
firmitate nostra eundemq
semper uiuentem inuirtute
sua : qui mortuus est carnis suȩ
morte & sepultus. atq ab in¬
feris dampnato & spoliato
principe totius iniquitatis. re¬
diens tertia die resur rexit.
atq: cumtrium pho gloriae ui¬
dentibus discipulis caelum as¬
cendit. sedens indextera
patris. idest maiestate diui¬
nitatis : Inde iam uenturus
iudicare uiuos & mortuos
quem impii uidebunt uiga¬
cante in eu foema qua
crucifixus est non in ea hu¬
militate qua iniuste ui¬
dicatus est: sed inea clarita¬
te qua iuste iudicatus est

Expanded text:
habentem nativitates, unam ex Patre aeternam, alteram ex matre temporalem; qui etiam ceptum, et Deum verum natum, eumdem verum Deum et verum hominem unam Christum Filium Dei unigenitum, per primum et perfectum in duabus naturis in unius personae singularitate impassibilem et passibilem, mortalem atque immortalem, crucifixum in infirmitate nostra, eumdemque semper viventem in virtute sua, qui mortuus est carnis suae morte et sepultus, atque ab inferis, damnato et spoliato principe totius iniquitatis, rediens tertia die resurrexit, atque cum triumpho gloriae videntibus discipulis coelum ascendit, sedens in dextera Patris, id est, majestate divinitatis, inde jam venturus judicare vivos et mortuos, quem impii judicantem videbunt in ea forma qua crucifixus est, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea claritate qua juste judicaturus est
Abbreviated transcription (Latin):
ticum sic prqtulit depsalmis
eloquium. Vt cristi animam quã
in infernum nouerat descendisse.
ipsam diceret in inferno nondere¬
lictam Quam de inferis ad carnẽ
die tercio reuestentẽ idem deus
secundum carnem qua insepul¬
chro iacuit: Desepulchro sur¬
rexit: & quadragesimo postre¬
surrectionem die idem deus ho¬
mo factus in caelum ascendeis.
indextera dei sedet: inde infine
seculi adudicandum uiuos¬
& mortuosuenturus:¬

Expanded text:
ticum sic protulit de Psalmis eloquium, ut Christi animam, quam in infernum noverat descendisse, ipsam diceret in inferno non derelictam ; qua de inferis ad carnem die tertio revertente, idem Deus secundum carnem, qua in sepulcro jacuit, de sepulcro surrexit. Et quadragesimo post resurrectionem die idem Deus, homo factus, in coelum ascendens in dextera Dei sedet, inde in fine saeculi ad judicandum vivos mortuosque venturus
Abbreviated transcription (Latin):
dexisse quamsero & eum qui interp̃tatus ẽ uerbi ambiguitate deceptũ non sero interp̃¬
tatuimẽẽ seduespere : quamquam consuetudo humaniser monisteneat serononuȩsperũ
significare sed tarde. Solemus enimdicere sero uenisti idest tarde Itque sacere ante
dehueras fac saltimsero idesttarde. Siautem illud obicitur quomodo eadem maria
quae prius uiderat dnm̃re surgentem postea ad sepulchrum eius flere referatur. hoc
dicendumẽ quod& sola &cum altera siuecum aliis mulier ibus me morhenificiorum
quae in sedñs contulerat ad sepulchrumeius frequenter eucurrorit & nuncadoraue¬
it quemuidebat  uncfleuerit quem querebat absentem. lic& quidam llaas marias
magdalenas decodemuico magdala fuisse contendant & altera c̃ẽquae in mattheo eumuider
resurgentem. Altera quae in hio hannem eumquerebat absentem.

Expanded text:
dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interprdixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem.
Abbreviated transcription (Latin):
indigentilus p̃paratur inuna sabbatti p̃cipit congregandam nec putandam est mattheum
&iohannem diuersa sensisse sedunumatq idem tempus media noctis. & gallorum cantus
diuersis appellas se nominibus Matheu senim scribit. uesperes abbatti. id est sero non in¬
cipiente nocte sediam profunda. & magnaex parie trans acta. apparuis sed ñm maria e
nagdaler e apparuis se uespere sablatti inluciscentis inuna sabbatti sei psum interp̃tans
quid dixis se uespere sabbarti idestadprapinqu ante iamluce sequentis diei. &io hanrem
non absolute dixisse una autem sabbarti uenit maria magdalenȩ mane ad sepulchru
sed addidisse cumadhuc essent tenebrȩ . eiusdem igitur atq unius temporis id est medio
uoctis & gallarumcantus alterum finem. alterum dixisse principium. mihiq uidetur
cuangelista maitheus qui euangelium hebraicosermone conscripsit non tamuespere

Expanded text:
indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere
Abbreviated transcription (Latin):
quando dñ sresurrȩxit idestuespere sabbatti. marcus autem quando eumuiderit maria
magdalenae Id est mane in prima sabbatti. Itaenim distinguendum est distinctio. cũ autẽ
surrexiss& & parum ꝑsp̃uco artati inferendum prima sablatti mane apparuit mariȩ
magdalene utquiue spere sabbacti iuxtamattheum rexurrexeritmane. prima s abbata
uerta marcum apparuit mariae magdalene quod quidem &tohannes euangelista sig¬
nificat manc eum alterius dieiui sumeẽ de monstrans:
uo modo iuxtamattheum uespere s abbatimaria nigdalenae uiditdñmresur gentem
a ichannes euangelistatesert maneuna sabbattieam iuxta sepulchrum flere una sabbati
diedominico intellegenda est quia omnes ebdomadas insabbattum & in primam & secun¬
dam &e tertiam & quartam & quintam & sextanisabbatidiuiditur quam & huicuidolo¬
rum elemontorum nominibus appellant. Deniq. apostolus collectam pecuniam quae

Expanded text:
quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati iuxta Marcum apparuerit Mariae Magdalenae. quod quidem et Iohannes euangelista significat mane eum alterius diei uisum esse demonstrans. Quomodo iuxta Matheum uespere sabbati Maria Magdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum &audiuimus dñm predicantem meuscrbus est ut faciam uoluntatemei
qui memisit & impleam opusei. Faciamus igitur uoluntatem eius qui nos misit penis
& impleamus opus illius & xp̃s nobiscumbib& in regno eclesiae sanguinem suum
Quaecausa sit ut deresur rectione & apparitionedñi eu angelistae diuersa narraueris
in quibus primumquaeris curmattheus dexerit uespere sabbati in luciscente inunã
abbattidñ iresurrexisse. M arcusmanere surrectionem factameẽ commemorat itascribens.
cumautemresurrȩxiss& una sabbatimane. Cuius questiones duplex solutio est. autenim non¬
ecipimus marcitestimonium quod in raris fertur euangeliis omnibus grecis libris pene
hcccapitulum infinem non habentibus. p̃sertuncum diuersa atq contraria euangelistis
ietrris narrare uideatur. Aut hoc respondendum quod uterq uerum dixerit: Matheus

Expanded text:
angelorum et audimus dominum praedicantem: meus cibus est, ut faciam uoluntatem eius, angelorum et audimus dominum praedicantem: meus cibus est, ut faciam uoluntatem eius, qui me misit, et impleam opus eius. faciamus igitur uoluntatem eius, qui nos misit, patris et impleamus opus illius et Christus nobiscum bibet in regno ecclesiae sanguinem suum. Quae causa sit, ut de resurrectione et apparitione domini euangelistae diuersa narrauerint. — In quibus primum quaeris, cur Matheus dixerit uespere sabbati inlucescente in una sabbati dominum surrexisse et Marcus mane resurrectionem eius factam esse commemoret ita scribens: cum autem resurrexisset, una sabbati mane apparuirecipimus Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixerit: Matheus,
Abbreviated transcription (Latin):
dequo in propheta legitur. Calicem salutaris accipiam & nom̃ dñi inuocabo Et alibi
cipulis dedit sanguis illius est nouitestamenti quie ffusus ẽ in remissionem ommnium
peccatorum iudicus fabellas repellamus & a scendamus cuindño caenaculummagnũ
stratum atq mundatum & accipiamus ab eo sursum calicem nouitestamenti ibiq cũco
comede s qui& comeditur illus bibim̃us sangiunem & sineipso potare nom possumꝰ
& cotidie in sacrificus eiꝰ degenimine uitis uere &iuincȩ sorech quae interp̃tatur elita
rubentia musta calcamus & nouum ex hisuinum bibimus in regnopatris nequaquam in
uetus tate litterae sed in nouitate sp̃s canentes canticum nouũ quod nemo ꝑ otest caneri
nisi inregno etclesiae quod regnum patris est. Hunc panem & ia cobpatriarcha comedt
adoperiendum quot quot enim xp̃o baptizamur x p̃m induimur & panem comedim

Expanded text:
de quo in Propheta legimus: Calicem salutaris accipiam . Et alibi:de quo in Propheta legimus: Calicem salutaris accipiam . Et alibi:cipulis dedit, Sanguis peccatorum, Iudaicas fabulas repellamus et ascendamus cum domino cenaculum magnum, stratum atque mundatum et accipiamus ab eo sursum calicem noui testamenti ibique cum eo comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumus et cotidie in sacrificiis eius de genimine uitis uerae et uineae Sorech, quae interpretatur \'electa\', rubentia musta calcamus et nouum ex his uinum bibimus in regno patris nequaquam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus canentes canticum nouum, quod nemo potest canere nisi in regno ecclesiae, quod regnum patris est. hunc panem et Iacob comedere patriarcad operiendum. quotquot enim in Christo baptizamur, Christum induimur et panem comedimus