comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui me misit pater. ille
mandatum mͥ dedit quid di¬
cam. & quid loquar. Et scio
quia mandatum eius uita et̃¬
na ẽ. Que ego loquor. ita ut dixit
mͥ pater sic loquor. Si gͦ non ui¬
dicat filius s uerbum qd̾ locutꝰ
ẽ filius: ideo autem iudicat uer¬
bum qd loquutus ẽ filius. quia
non ex se loquutus ẽ filus. s
qui misit eum pater mandatũ
ei dedit quid dicat & quid loqͦ¬
tur. pater utiq iudicat. cuius
uerbum ẽ quod locutus ẽ filiꝰ.
At qui ipsum uerbum patris:
idem ipse ẽ filuis. Non enun
aliud ẽ mandatum patris. ali¬
ud uerbum patris. Nam & uer¬
bum hoc appellauit & manda¬
tum. Uideamus gͦ neforte qd
ait ego non ex me loquutus sũ
hoc intelligi uoluerit: ego non
ex me natus sum. Si enim u̾¬
bum patris loquitur: seipsum
loquitur. quia ipse ẽ uerbum
patris. Plerumq enim dicit
dedit mͥ pater: in quo uult in¬
telligi qd eum genuerit pater:
ut non tanqͣm iam existenti &
non habenti decłit aliquid. s

Expanded text:
ille qui misit me pater, ille ille qui misit me pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi paterdicat Filius, sed verbum quod locutus est Filius; ideo autem judicat verbum quod locutus est Filius, quia non ex se locutus est Filius, sed qui misit eum Pater mandatum dedit ei quid dicat, et quid loquatur: Pater utique judicat, cujus verbum est quod locutus est Filius, atque ipsum Verbum Patris idem ipse est Filius. Non enim aliud est mandatum Patris, aliud Verbum Patris: nam et verbum hoc appellavit, et mandatum. Videamus ergo ne forte quod ait, Ego non ex me locutus sum, hoc intelligi voluerit, Ego non ex me natus sum. Si enim Verbum Patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est Verbum Patris. Plerumque enim dicit, Dedit mihi Pater: in quo vult intelligi quod eum genuerit Pater: non ut tanquam jam existenti et non habenti dederit aliquid; sed
Abbreviated transcription (Latin):
qd d̾s & equalis ẽ patri. Non
ẽ meum inquit dare. id est
non humana potestate ista do.
s quib paratum ẽ a patre meo.
S iam tu intellige: quia si omĩ¬
a quȩ habet pater mea sunt. &
hoc utiq meum ẽ. & cum patre
ista parau. Nam & illud que¬
ro. quomodo dictum sit: siqͥs
non audit uerba mea. ego non
iudicabo illum. foitassis enim
ita hic dixit. ego ñ iudicabo il¬
lum: quemad modum ib ñ ẽ
meum dare. S quid hic seqͥ¬
ture Non enim ueni inquie
ut udicem munłu: s ut sal¬
uum faciam mundum. Deĩ¬
de adiungit & dicit. Qui me
spernit. & non accipit uerba
mea: habet qui se iudicet.
Hic iam intelligeremus patrẽ
nisi adrungeret & diceret.
uerbum qd loquutus sum.
ipsum iudicabit illum in no¬
uissima die. Md gͥ. iam nec
filius iudicabit quia dixit.
ego non iudicabo illum. nec
pater: s uerbum quod locutꝰ
ẽ filius. Immo aud ad huc
quod sequitur. quia ego inqͥd
non ex me loquutus sum. s

Expanded text:
quod Deus aequalis est Patri. Non quod Deus aequalis est Patri. Non est meum, inquit, dare, id est, non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a Patre meo: sed jam tu intellige, quia si omnia quae habet Pater, mea sunt , et hoc utique meum est, et cum Patre, ista paravi. 26. Nam et illud quaero, quomodo dictum sit, Si quis non audit verba mea, ego non judicabo illum. Fortassis enim ita hic dixit, Ego non judicabo illum, quemadmodum ibi, Non est meum dare. Sed quid hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum: deinde adjungit et dicit, Qui me spernit et non accipit verba mea, habet qui se judicet. Hic jam intelligeremus Patrem, nisi adjungeret et diceret: Verbum quod locutus sum, ipsum judicabit illum in novissimo die. Quid igitur, jam nec Filius judicabit, quia dixit, Ego non judicabo illum? nec Pater, sed verbum quod locutus est Filius? Imo audi adhuc quod sequnon ex me locutus sum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
unius eiusdemq substantiȩ.
Sieut & de sp̃u scõ dicit. Cum
ego iero: mittam illum aduos.
Non dixit mittemus: s ita
quasi tantum fiius eum mis¬
loco dicat. Hec locutus sum uo¬
bis apud uos manens. Ad uocatꝰ
innomine meo. ille uob decla¬
rabit omia. Hio rursus ita
dictum ẽ. quasi noneum mis¬
surus eẽt & filius: s tantum
pater. S icut gͦ ista. ita ił il¬
lud ꝗd ait s quib paratũ ẽ
a patre meo: cum patre se intel¬
ligi uoluit. parare sedes glouȩ
quib uellet. S dicit aliquis.
Ille cum de spu scõ loqueretur:
ita se missurum ait. ut non
negaret patrem missurum.
Et alio loco ita patrem. ut
non negaret se missurum:
hic uero aperte ait non ẽ me¬
um dare. atq itt secutus a pa¬
tre dixit ista preparata. S
hoc ẽ quod p̃struximus: scd̃m
formam serui dictum: ut ita
intelligeremus. ñ ẽ meum da¬
re: ac si diceretur. ñ ẽ huma¬
ne potestatis hoc dare: ut per
illud intelligatur hoc dare: ꝑ

Expanded text:
unius cujusdemque substantiae. unius cujusdemque substantiae. Sicut et de Spiritu sancto dicit, Cum ego iero, mittam illum ad vos . Non dixit, Mittemus; sed ita quasi tantum Filius eum misloco dicat, Haec locutus sum vobis apud vos manens; advocatus in nomine meo, ille vobis declarabit omnia . Hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et Filius, sed tantum Pater. Sicut ergo ista, ita et illud quod ait, sed quibus paratum est a Patre meo: cum Patre se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Illic cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum; et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum: hic vero aperte ait, Non est meum dare; atque ita secutus, a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam servi dictum: ut ita intelligeremus, Non est meum dare, ac si diceretur, Non est humanae potestatis hoc dare: ut per illud intelligatur hoc dare, per
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod & loquitur nobis: inqͦ
principio fecit ds cȩlum & trã.
Scd̃m formam autẽ serui. spon¬
sus procedens de chalamo suo.
Scõm formam dez pͥmogenitꝰ
om̃ĩs creat᷑ȩ. & ipse e ante om¬
nes: & omia illi constant. Scd̾m
ipse glorificet scos suos. Quos
enim predestinauit: hos o uo¬
cauit. Et quos uocauit: ipsos
& iusti ficauit. Quos aut̾ẽ iusti¬
ficauit: ipsos & glor fi cauit.
De illo quippe dictum ẽ: qd ius¬
tificet impium. De illo dictũ
ẽ. quod sit iustus & iustificans.
Sigͦ qͦs iustificauit. ipsos &
glouficauit. qui iustificat ip-
serui. satagentib discipulis
de glouficatione sua: respondit.
Sedere ad dexteram aut ad sinis¬
trã meã non ẽ meum dare uobis:
s quib paratum ẽ a patre meo.
Qd autem paratum ẽ a patre eiꝰ.
& ab ipso filio paratum ẽ: qͥa ip¬
se & pater unum sunt. Iam enz
ostendimus in hac trinitate ꝑ
multos locutionum diuinaru
modos. etiam de singulis dici
quod omnium est: prop
ter inseparabilem oꝑationem

Expanded text:
est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse est ante omnes et omnia illi constant; secundum ipse glorificet sanctos suos: quos enim praedestinauit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit de illo quippe dictum est, quod iustificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustificat, ipsserui satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autem paratum est a patre eius, et ab ipso filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendimus in hac trinitate per multos locutionum diuinarum modos etiam de singulis dici quod omnium est pter inseparabilem operationem
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Neq enum uita eterna
mortalis ẽ. scdm aliquam muta¬
bilitatem. Ic ꝑ hoc filius cd̃i quia
uita ȩterna ẽ. cum patre etiã ipse
intelligitur ubi dictumẽ. solus
habet unmoitalitatem. Eius
enun uitȩ eernȩ & nos particz¬
pes facti: ꝓ modo nr̃o inmorta¬
les efficunur. S aliud ẽ ipsa cuiꝰ
participes efficimur uita ȩterna:
aliud nos qui eius participatio¬
ne iuuemus inȩternum. Si e¬
uum dixisset quem temporib
propriis ostendet pat̾ beatꝰ & so¬
lus potens. rex regum & dñs do¬
minantium. qͥ solus habet un¬
mortalitatem: nec sic inde sepa¬
ratum filium oport̾et intelligi.
Neq eñ qͥa ipse fihus alib lo¬
quens uoce sapientiȩ. ipse ẽ enĩ¬
dei sapientia ait. girum cęli cir¬
cuiui sola: separauit a se patre.
Quantomagis gͦ ñ ẽ necesse. ut
tontũm de patre preter filium
intelligatur qd dictum ẽ. qͥ solꝰ
habet immortalitatẽ cum ita die¬
tum sit. ut serues inquit man¬
datum sine macła inrep̾hensi¬

Expanded text:
erna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
mago uero quȩ renouatur in
spu mentis. inagnitione dei.
non exterius. s interuis de die
indiem: ipsa ꝑficietur uisione
quȩ tunc ent post iudicium
facie ad faciem. nunc autem
ꝓficit ꝑ specłm inenigmate.
ꝓpter crius ꝑfectionem die¬
tum intelligendum ẽ: sumiles
ei erunus. qm̃ uidebimus eũ
sicuti ẽ. Hoc enun donum tunc no¬
bis dabitur: cum dictum fuerit. Ne¬
nite benedicti patris mei. possidete
parattim uobis regnum. Tunc qͥp¬
pe touetur impus ne uideat clari¬
tatem d̃i. quando ibunt sinistri
in supplictum ecerĩi: euntib dex¬
tris inuitam ȩterna. Hȩc ẽ autem
sic̃ ait ueritas uta eterna: lit cognos

Expanded text:
Imago vero quae renovatur in Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit per speculum in aenigmate . Propter cujus perfectionem dictum intelligendum est, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Hoc enim donum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
dem imaginem poitare possirmus:
nondum inuisione s infide. nonłu
inre. s inspe. De corpous quippe
resurrectione. tunc lo quebatur apls¬
cum hȩc diceret. At uero illa ima
go de qua dictum ẽ. faciamus
hominem adimaginem & simil¬
tudinem nr̃am: quia non dictum ẽ
ad meam uel ad tuam. adimagi-¬
nẽ trinitatis factum hominem
credimus: & quanta potuimus
inuestigatione comp̃hendunus
Et ido scđm hanc potius & illud
intelligendum ẽ. quod ait apłs
iohes: similes ei erimus qm̃ uide¬
bunus eum sicuti ẽ. quia & de illo
dixit de qͦdixerat. filii di sumus:
& unmortalitas carnis illo ꝑfi¬
cietur momento resurrectionis:
de quo ait apłs paulus. In ictu
ocł in nouissima tuba: & mortui
resurgent incorrupti & nos in mu¬
tabunur. In ipso namq ictu
ante iudicium resurget inuir¬
tute. inincorruptione. ingła.
corpus sp̃uale: qd nune seini¬
natur ininfirmitate. corruptio¬
ne. contumelia. coipus animale.

Expanded text:
dem imaginem portare possumus, dem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Aposcum haec diceret. CAPUgo, de qua dictum est, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; quia non dictum est, Ad meam, vel, Ad tuam: ad imaginem Trinitatis factum hominem credimus, et quanta potuimus investigatione comprehendimus. Et ideo secundum hanc potius et illud intelligendum est quod ait apostolus Joannes, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: quia et de illo dixit, de quo dixerat Filii Dei sumus . Et immortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in gloria corpus spirituale, quod nunc seminatur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale.
Abbreviated transcription (Latin):
qm cum apparuerit: similes ei
erimus. q̃m uidebimus eum si¬
cuti ẽ. Hinc apparet. tunc in ista
imagine dei fieri eius plenam
similitudinem. quando eius plenã
ꝑcepit uisionem: quamqͣm possit
hoc a iohanne apło. etiam de unmor¬
calitate corꝑis dictum uidi. Et in hac
quippe similes erimus do: s tantũ¬
mͦ filio. quia solus intrinitate corpꝰ
accepit: in quo moituus resurrexit:
atq id ad suꝑna ꝑuexit. Nam cd̾r
etiam ista imago filii d̃i: in qua sic̃
ille immoitale coipus habebumus.
conformes facti in hac parte ñ patris
imaginis. aut sp̃c sc̃i: s tantũmodo
filii. quia de hoc solo legitur. & fide
sanissima accipitur. uerbum caro
caro eius incontumelia. resurrexit
ingła. Scdm hanc imaginẽ filii.
cui ꝑ immoitalitatem conforna¬
mur incorpore: & lam illud agi¬
taimus imaginem terreni. porte¬
mus &e imaginem eius qui de orlo ẽ.
ut scilicet qui scđm adam mortales
futuros. fide uera. spe certa. firma¬
q teneamus. Sic enim nunc ean¬

Expanded text:
quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hinc apparet tunc in ista imagine Dei fieri ejus plenam similitudinem, quando ejus plenam perceperit visionem. Quanquam possit hoc a Joanne apostolo etiam de immortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, quia solus in Trinitate corpus accepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna pervexit. Nam dicitur etiam ista imago Filii Dei, in qua sicut ille immortale corpus habebimus, conformes facti in hac parte, non Patris imaginis aut Spiritus sancti, sed tantummodo Filii, quia de hoc solo legitur, et fide sanissima accipitur, Verbum caro caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agitavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est : ut scilicet qui secundum Adam mortales es nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eam
Abbreviated transcription (Latin):
manifestior. qm hoc quod dixi¬
mus. In substantia quippe
ueritatis qm̃ sola uere ẽ. non
ẽ maior aliqua: nisi quȩ ueriꝰ
ẽ. Quicquid autem intelligi¬
biłe atq incõmutabile ẽ. n
aliud alio uerus ẽ: quia ȩq
incominutabiliter eternũ ẽ.
Nec quod ibi magnum dr.
aliunde magnum ẽ: qm eo qͦ
uere ẽ. Qua propter ub mag¬
nitudo ipsaueritas ẽ. quicqͥd
plus habet magnitudinis.
necesse ẽ plus habeat ueritatis.
non habet etiam plus magnitudi¬
nis. Poiro quicquid plus habet
ueritatis. profecto uerius ẽ: sicut
mauis ẽ. quod plus habet magni¬
tudinis. Hoc gͦ ibi ẽ maius. qd̃
uerius. Non autem ueruis ẽ
pater & filius simul: qͣm singłs
pater aut singłs filius. Nongͥ
maius aliqͥd utrũq simul: qͣm
mul: q̃m ueritate non suꝑant
filium. Non enĩ uerius sunt:
nec magnitudine suꝑant.
Atq ita filius & sp̃ce sc̃s sumul
tam magnũ aliqͥd sunt: qͣm
pater solus. quia tam uere st̃.

Expanded text:
manifestior quam hoc quod diximanifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: etiam magnitudinis. Porro, quidquid plus habet veritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius. Non igitur majus aliquid utrumque simul, quam mul, quoniam veritate non superant Filium; non enim verius sunt; nec magnitudine superant. Atque ita Filius et Spiritus sanctus simul tam magnum aliquid sunt quam Pater solus, quia tam vere sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod attinet addiuinitatem:
s nec pater & filius simul. maiꝰ
um. minus aliquid sit qͣm ip¬
sa trinitas. Dicta sunt hec. &
si sepuis uersando repetantur:
familiarius quidem innotes¬
cunt. S & modus aliquis ad¬
hibendus ẽ. deoq supplicand̾u
deuotissima pietate. ut urtellec¬
tum aꝑiat: & studium conten¬
tionis absumat. quo possit men¬
te cerni eẽntia ueritatis sine ul¬
la mole. sine ulla mobilitate.
Nunc itaq inquantum ipse
adiuuat creatoi mire misericors
atcendamus hȩc quȩ modo tam¬
interiora qͣm suꝑiora tractaui¬
mus. cum sint eadem seruata
illa regula. ut quod intellectui
nr̃o nondum eluxerit: a firmi¬
tate fidei non dimittatur. Di
tate mauis aliquid duas aut
tres personas. quam unã earũ:
quod non capit consuetudo
carnalis. Nonobaliuid nis
quia uera quȩ creata sunt sen¬
cit ut potest: uentatem aut̃
ipsam qua creata surit. non po¬
test untueri. Nam si posset:
nullomͦ eẽt lux ista corporea

Expanded text:
quod attinet ad divinitatem, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus um minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitate fidei non dimittatur. CAPtate majus aliquid duas aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea
Abbreviated transcription (Latin):
nas ꝑtinentia. que relatiue dicun¬
tur ad inuicem: sicut pater &
filus & utriusq donum sp̃e sc̃s.
Non enun pater trinitas. aut
filius trinitas: aut truutas do¬
num. quod uero ad sedicunt᷑.
singul non dic pluralit̾ tres.
s unum ipsam trinitatem:
sicut ds pater. ds filius. ds spc̃¬
sc̃s: & bonus pater. bonus filiꝰ.
nec tamen tres dii. aut tres bonz.
aut cres omĩpotentes. s unus ds.
bonus. om̃ipotens. ipsa trinitas.
& quicquid aliud non ad inuicẽ
relatiue. s ad se singł dicuntur:
hoc enim scdm eẽntiam dicunt᷑.
quia hoc ẽ ibi ẽẽ. quod magnũ eẽ.
quod bonum. quod sapientem
ẽẽ:. & quicqͥd aliud ad se unaqueq
ibi persona. uel ipsa trinitas d̾r.
id eoq dici ttes ꝑsonas. uel tres
substantias. non ut aliqua in¬
telligatur diuersitas eẽntiȩ s ut
uel uno aliquo uocabulo respon¬
deri possit. cum d̃r quid tres uel
quid cria: tantamq ẽẽ equal¬
tatem in eatrinitate. ut ñ solu
pater non sit maior qͣm filius.

Expanded text:
nentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum Spiritus sanctus: non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas Donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non dici pluraliter tres, sed unum ipsam Trinitatem: sicut Deus Pater, Deus Filius, Deus SpDeus bonus Pater, bonus Filius,nec tameaut tres omnipotentes, sed unus Deus, bonus, et omnipotens, ipsa Trinitas; et quidquid aliud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur: hoc enim secundum essentiam dicuntur, quia hoc est ibi esse, quod magnum esse, quod bonum esse, quod sapientem esse, et quidquid aliud ad se unaquaeque ibi persona, vel ipsa Trinitas dicitur. Ideoque dici tres personas, vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enun ses quisqͣm potesta¬
te sua gaudet. s eius aquo
habet posse quicquid congru¬
enter potest: & nouit potentiꝰ
ẽẽ coniungi omĩpotent pia
uoluntate. qͣm ꝓpria uolunta¬
te posse quod contremiscant
quem uidet humano iisu spi¬
rituali caritate diligeret: uide¬
ret dm qui ẽ ipsa caritas uisu
interioie quo uideri potest. Ita¬
q qui frẽm quem uidet ñ dili¬
git. dm̃ quem propterea non
uidet quia ds dilectio ẽ. qua
caret qui frẽm non diligit: qͦmͦ
potest diligere: ec illa iam
quȩstio moueat: quantum fr̃i¬
caritatis debeamus impendere.
quantum do. Frĩ enun quantũ
nobis ipsis. Nosautem ipsos tan¬
comagis diligimus: quantora¬
demq caritate dm̃ proximumq
diligimus: sed dm̃ propter d̾̃m.
nos autem & proximum propt̾
uid enim ẽ queso quod
exardescimus cumaudi¬
mus & leginus. ecce nunc tem¬
pus acceptabile: ecce nunc dies¬
dies salutis. Nullam inqͦ qͣm
dantes offensionem. ut ñ repre¬

Expanded text:
non enim sanctos quisquam potestanon enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremescant quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, deum, quem propterea non uidet, quia deus dilectio est, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? nec illa iam quaestio moueat, quantum caritatis fratri debeamus impendere, quantum deo. fratri enim quantum nobis ipsis; nos autem ipsos tanto magis diligimus, quanto mademque caritate deum proximumque diligimus; sed deum propter deum, nos autem et proximum propter Quid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non repre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimus in litteris scĩs. inqui¬
b sola dilectio proximni ad
ꝑfectionem precipi uidetur.
& taceri de dilectione di: cũ
inutroq precepto lex pendeat
& ꝓpħȩ. S &. hoc ideo quia
& qui ꝓximum diligit. conse¬
quens ẽ ut ipsam precipue d¬
lectionem diligat. łs autem
dilectio ẽ. & qui manet in dilecꝰ¬
tione indeo manet: consequens
gͦ ẽ ut precipue dm̃ diligat.
ua propter qui uii¬
querunt d̾m ꝑistas potes¬
tates quȩ mundo pͣsunt. uel
partib mundi: auferuntur
abeo longeq iactantur. non
interuallis locorum. s diuer¬
sitate affectuum. Exteriuis
enun conantur ire & interiora
sua deserunt: quib interior
ẽ d̾s. Itaq & iam si aliquam
scãm cȩlestem potestatem uel
audierunt uel uteumq cogi¬
tauerint. facta magis euisap¬
petunt. quȩ humana mirat᷑
in firmitas: ñ imitantur pie¬
tatem qua diuina requies com¬
paratur. Malunt enu su¬
perbe hoc posse quod angłs:
qͣm deuote hoc ẽẽ quod angłs.

Expanded text:
imus in Litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri de dilectione Dei; cum in utroque praecepto Lex pendeat et Prophetae. Sed et hoc ideo, quia  proximum diligit consequens est, ut ipsam praecipue dilectionem diligat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus.
Abbreviated transcription (Latin):
inmutabili. ea res quȩ ꝑ grãm non
mutabitur. quia non equatur crea¬
tura creatori. & quando ab om̃i lan¬
guore sanabittr. mutabitur. S¬
hanc non solum incoipoialem. uerũ
etiam summe i separabilem uereq
ummutabilem trinitatẽ. cũ uenerit
uisio quȩ facie ad faciem nobis ꝓmit¬
titur. multo clarius certiusq uide¬
bimus qͣm nunc eiꝰ imaginẽ qd̃ nos
sumus: ꝑ quod tomen specłm & inqͦ
enigmate qui uident sic. ut in hac
uita uidere concessum e. non ill st̃
qui ea quȩ digessimus. & cõmenda¬
uimus in sua mente conspiciunt:
s illi qui eam tanqͣm imaginem
uident. ut possint ad eum cuius
umago ẽ. quom̾cumq referre qd ui¬
dent. & ꝑ imaginem qͣm conspic¬
endo uident. etiam illud uidere co¬
niciendo. qm nondum possunt fa
cie ad faciem. Non enim ait apłs
uidemus nunc specłm: s uidemꝰ

Expanded text:
immutabili ea res quae per gratiam non immutabili ea res quae per gratiam non mutabitur: quia non aequatur creatura Creatori, et quando ab omni languore sanabithanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod uident, et per imaginem, quam conspiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum poscie ad faciem. Non enim ait Apostolus, Videmus nunc speculum; sed, Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
sanc mirabilit̾ in esfabile ẽ uł in ef¬
fabiliter mirabile. cum sit una ꝑ¬
sona hec imago crinitatis: ipsa uͦ
sumina trinitas tres ꝑsonȩ sint.
inseparabilioi ẽ illa trinitas ꝑsona¬
rum trium: qͣm hȩc unius. Illa
quippe innatura diuinitatis siue
q uncominutabilit̾ int̾ se ac semꝑ
equalisẽ. Nec aliquando ñ fuit
aut aliter fuit: nec aliquando ñ e¬
rit aut aliter ent. Ista uero tria
quȩ sunt in impari imagine. &¬
si non locis qm non sunt coipora:
tamen nunc inista uita inter se mag¬
nitudinib separantur. Neq enĩ
quia moles nulle ibi sunt. ideo non
uidemus in alio maioiem ẽẽ memou¬
e contra. in alio duo hȩc amoris mag
nitudine suꝑari. siue sinit ipsa duo
inter se equalia siue non sint: atq
ita & a singłis bina & abinis singła.
& a singłis singła. maiorib minora
uincuntur. Et quando inter se e¬
qualia fuerint ab omĩ languoie
sanata. nec tunc equabitur rei nat᷑a

Expanded text:
sane mirabiliter ineffabile est, vel inefsane mirabiliter ineffabile est, vel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago Trinitatis, ipsa vero summa Trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa Trinitas personarum trium, quam haec unius. Illa quippe in natura divinitatis, sive que incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullvidemus in alio majorem esse memorecontra: in alio duo hnitudine superari, sive sint ipsa duo inter se aequalia, sive non sint. Atque ita a singulis bina, et a binis singula, et a singulis singula, a majoribus minora vincuntur. Et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura
Abbreviated transcription (Latin):
non habent. id ẽ qua res intelligi¬
bues ita continent᷑. ut ñ in eam
ꝑ sensus corpous uenerint. habeat
pro modulo suo in hac imagine
trinitatis incõparabilit̾ quidem
imꝑarem. s camen qualemcum¬
q similitudinẽ patris: itemq
intelligentiȩ hominis quȩ ꝑ in¬
tentionem cogitationis in de foi¬
matur. quando quod scitur dr.
& nulliꝰ linguȩ cordis uerbum ẽ.
habeat in sua magna disparilitate
nonnulam similitudinem filii:
& amor hominis de scientia proce¬
dins. & memouam intelligentiãq
coniungens. tanqm parenti pro
liq communᷤͤ urde nec parens in¬
telligitur eẽ nec proles. habeat in
hac imagine aliqͣm licet ualde in¬
parem similitudinem sp̃e sc̃i: ñ
tamen sicut in ista imagine trini¬
catis. ñ hec tria unus homo. s uniꝰ
hominis sunt: ita in ipsa summa
trinitate cuius hȩc imago ẽ. uniꝰ
łi sunt illa tria. s unus ds e. O
tres sunt illȩ. nonuna ꝑsona. ꝯd̾

Expanded text:
non habent, id est qua res intelliginon habent, id est qua res intelligibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis venerint, habeat pro modulo suo, in hac imagine Trinitatis, incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcunque similitudinem Patris: itemque intelligentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur, et nullius linguae cordis verbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem Filii, et amor hominis de scientia procedens, et memoriam intelligentiamque conjungens, tanqlique communis, unde nec parens intelligitur esse, nec proles, habeat in hac imagine aliquam, licet valde imparem, similitudinem Spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine Trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa Trinitate cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus est, et tres sunt illae, non una persona. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habet hȩc tria. ñ ipsa ẽ hec
tria. In illius uero suminȩ
simplcitate naturȩ quȩ ds̃ ẽ. qͣm¬
uns unus sit d̾s: tres tam̃ ꝑsonȩ
sunt pater c filius & sp̃e sc̃s.¬
Aliud ẽ itaq truritas resipsa.
aliud imago trinitatis in re alia
ꝓpter quam unaginem. simul
& illud in quo sunt hȩc tria. ima¬
go đr. sicut imnago dr simul&
tabula & quod in ea pictum ẽ:
s & propter picturam quȩ inea
ẽ. simul & tabula nomine ima¬
ginis appellatur. Uerum in illa
sũma trinitate que in cõparabil¬
t̃ reb om̃ib antecellit. tantaiẽ
inseparabilitas. ut cum trinitas
hominum non possit dici unus
homo. in illa unus ds & dicatur
& sit : nec inuno deo sit illa trini¬
tas s unus ds: nec rursus quem¬
admodum ista unago quod homo
ẽ. habens illa tria. una ꝑsona ẽ. ita
ẽ illa trinitas. s tres ꝑsonȩ sunt.
pat̾ filii. & filiꝰ patris. & sp̃c patͥs¬
minis. & maxime illa qͣm pecora

Expanded text:
quae habet haec tria, non ipsa est haec quae habet haec tria, non ipsa est haec tria. in illius uero summae simplicitate naturae, quae deus est, quamuis unus sit deus, tres tamen personae sunt, pater et filius Aliud est itaque trinitas res ipsa, aliud imago trinitatis in re alia, propter quam imaginem simul et illud in quo sunt haec tria, imago dicitur; sicut imago dicitur simul et tabula, et quod in ea pictum est; sed propter picturam quae in ea est, simul et tabula nomine imaginis appellatur. Verum in illa summa Trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo; in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo habens illa tria una persona est, ita est illa Trinitas: sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritusminis, et maxime illa quam pecora
Abbreviated transcription (Latin):
mea gignitur. utrumq meum ẽ &
scientia utiq & uerbum. Ego enun
scio: ego dico in meo corde quod scio.
Et quando in memoria mea cogitan¬
do inuenio iam me intelligere. iam
me amare aliquid qui intellectus
& amoi ibi erat. & anteqͣm inde co¬
gitarem: intellectum meum & amo¬
rẽ meũ inuenio inmemoria mea. qͦ ego
incelligo. ego amo. ñ ipsa. Item qͣndo
cogitatio mea memoi ẽ. & uult redi¬
re ad ea quȩ inmemoria reliq̃rat: eaq
intellecta conspicere atq intus dice¬
re: mea memoua memor e. ꝙ mea uult
uoluntate non sua. Ipse quoq amoi
ms cum meminit atq intelligit
quid appetere debeat quid uitare:
ꝑ meam n ꝑsuã memouam mre¬
minit. & ꝑ incelligentiam meam
non suam quicquid intelligenter
amat intelligit. Qd̾ breuiter di¬
ci potest. ego ꝑ omĩa tria illa me¬
muni. ego intelligo. ego diligo.
qͥ nec memora sum. nec intelli¬
gentia. nec dilectio: s hȩc habeo.
Ista gͦ dici possunt ab una ꝑsona

Expanded text:
mea gignitur, utrumque meum est, et mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea, quo ego intellego, ego amo, non ipsa. item quando cogitatio mea memor est et uult redire ad ea quae in memoria reliquerat eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria memor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse quoque amor meus cum meminit atque intellegit quid appetere debeat, quid uitare, per meam, non per suam memoriam meminit, et per intellegentiam meam, non suam quidquid intellegenter amat intellegit. quod breuiter dici potest: ego per omnia illa tria memini, ego intellego, ego diligo, qui nec memoria sum nec intellegentia nec dilectio, sed haec habeo. ista ergo dici possunt ab una persona,
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut inẽ memoua. inẽ dilectio
huic intelligentiȩ quȩ cogitatione for¬
matur. quod uerbum uerum sine ul¬
liꝰ gentis lingua intus dicimus. qͣn¬
do quod nouinus dicimꝰ. Nam ni¬
si remimscendo ñ redit ad aliquid. ꝙ
nͥ amando redire non curat nr̃ȩ cogi¬
tationis intuitꝰ. ita dilectio quȩ ui¬
sionem in memoria constitutam.
& uisionẽ cogitationis in de formata
quasi parentem prolemq contungit:.
nͥ haberet appetend scientiã quȩ
sine memoria & intelligentia ñ potest
eẽ. quid recte diligeret ignoraret.
erum hȩc quando inuna
sunt ꝑsona sic̾ ẽ homo potest
nobis quispiam dicere. tria ista memo¬
ria intellectꝰ & amor mea sunt ñ sua:
nec sͥ sed mͥ agunt quod agunt. imn¬
mo ego ꝑ illa. Ego enim memini
ꝑ memouam. intelligo ꝑ intelligeni¬
tiam. amo per amorem: & quando
ad memoiiam meã aciem cogitatio¬
nis aduerto. ac sic incorde meo dico
qd̃ scio. uerbumq uerum de scientia

Expanded text:
et sicut inest memoria, inest dilectio et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando cognovimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus, ita dilectio, quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret.erum haec quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia
Abbreviated transcription (Latin):
gicaret. De spũ autem sco nichil
in hoc enignate quod ei simile ui¬
derettir ostendi: nͥ uoluntatẽ nrãm
uel amoiem seu dilectionem quȩ
ualentioi ẽ uoluntas: qm uolun¬
cas nr̃a quȩ nobis naturaliter in e
sicut ei res adiacuerint. uel oceur¬
rerint. quib ad licimur aut of
fendimur. ita uarias affectiones
habet. Quid gͦ ẽ Numquid
dicturi sumus uoluntatẽ nr̃am
qͣndo recta ẽ. nescire quid appetat:
qͥd euitet. Porro si scit. profecto
in ẽ ei sua quȩdam scientia: quȩ
sine memora & intelligentia ẽẽ
non potest. An uero audiendus e
quispiam dicens caritatem nescire
quid agat: quȩ non agit ꝑpera:
Sic̃ gͦ in ẽ intelligentia: inẽ di¬
lectio illi memoriȩ pͥncipal inqͦ
inuenimus paratum & reconditum.
ad qd cogitando possumus ꝑuenire
quia ꝙ duo ista inuenimus ibi qͦn¬
do nos cogitamus. iuuenimus & in¬
celligere aliquid & amare quȩ ibi e¬
rant. & quando inde non cogitabamꝰ.

Expanded text:
gitaret. 41. De Spiritu autem sancto nihil gitaret. 41. De Spiritu autem sancto nihil in hoc aenigmate quod ei simile videretur ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amorem seu dilectionem quae valentior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut ofendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo est? nunquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non potest possit. An vero audiendus est quispiam, dicens, Charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus, et intelligere aliquid, etiam et amare quae ibi erant, et quando inde non cogitabamus:
Abbreviated transcription (Latin):
bum non mendacit̾ s ueraciter
genuit: quemadinodum potui.
non ut illud iam facie ad faciem.
s ꝑ hanc similitudinem meinig¬
mate quantuluicumq conicien¬
do iuderetur: in memoria & intel¬
ligentia mentis nrȩ significare cu¬
raui. memorie tribuens om̃e qd̃ sei¬
mus. etiam si non inde cogitemus.
intelligentiȩ uero proprio mͦ qͣndã
cogitationis informationem. cogi¬
tando enim quod uerum inueneri¬
mus. hoc maxime intelligere dici¬
mur: & hoc quidem in memoria
rursus relinquimus. S illa eꝰ ab¬
strusioi profunditas nr̃ȩ memoriȩ
ubi hoc etiã pͥmum cum cogitare¬
mus unienimꝰ & gignitur intimũ
uerbum. quod nullius linguȩ sit
tanqͣm scientia de scientia. & uisio
de uisione: & intelligentia quȩ ap¬
paret in cogitatione de intelligen¬
tia quȩ in memorza iam fuerit
s latebat: qͣmqͣm & ipsa cogitatio
quandam suam memoriã nͥ babe¬
ret non reuerteretrir ad ea quȩ ĩ
memoua reliquerat cum alia co¬

Expanded text:
bum non mendaciter sed veraciter bum non mendaciter sed veraciter genuit; quemadmodum potui, non ut illud jam facie ad faciem, sed per hanc similitudinem in aenigmate quantulumcumque conjiciendo videretur in memoria et intelligentia mentis nostrae, significare curavi: memoriae tribuens omne quod scimus, etiamsi non inde cogitemus, intelligentiae vero proprio modo quodam cogitationis informationem. Cogitando enim quod verum invenerimus, hoc maxime intelligere dicimur, et hoc quidem in memoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, et gignitur intimum verbum, quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur ad ea quae in memoria reliquerat, cum alia co
Abbreviated transcription (Latin):
terna immutabilisq natura recol.
conspici. amplect. concupisei: remi¬
niscit᷑ ꝑ memouam intuet᷑ ꝑ intell¬
gentiam. amplectit᷑ ꝑ dilectionem:
profecto repꝑit illius summȩ tri¬
nitatis imaginem. Ad quã sũma
trinitatem reminiscendam. uiden¬
d̾a. diligendam. ut eam recordetur.
eam contempletur. ea delectetur. to¬
tum debet teferre qõ uiuit. Nerã¬
ne hanc imaginem ab eadem tri¬
intate factã. & suo uitio indeteriꝰ
commutatam. ita eide cõ paret tri¬
nitat ut om̃unodo existimet si¬
milem: s potuis inqualicumq ista
similitudine magnam quoq diss¬
militudinem cernat: quantum sa¬
tis eẽ uidebatur ad monui. Sane¬
dm patrẽ & dm̃ filium. id ẽ dm̃ ge¬
nitoiem qui omia quȩ substanti¬
aliter habet. incoeterno sibi uerbo
suo dix̃: quodam & ipsum uerbut̃
eius dm̃. qͥ nec plus nec minus
aliquid habet etiam ipse sub¬
stantialit̾. quam qd̃ ẽ in illo qͥ uer¬

Expanded text:
terna immutabilisque natura recoli, terna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem. ad quam summam trinitatem reminiscendam, uidendam, diligendam, ut eam recordetur, eam contempletur, ea delectetur, totum debet referre quod uiuit. uerne hanc imaginem ab eadem trinitate factam et suo uitio in deterius commutatam ita eidem comparet trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, quantum satis esse uidebatur, admonui. Deum Patrem, et Deum Filium, id est, Deum genitorem qui omnia quae substantialiter habet, in coaeterno sibi Verbo suo dixit quodam modo, et ipsum Verbum ejus Deum, qui nec plus nec minus aliquid habet etiam ipse substantialiter, quam quod est in illo qui Ver
Abbreviated transcription (Latin):
mutesceret: & sua interrogatione
obligatum in solubili uincło se ui¬
deret S uoluntas di si & propͥe
dicenda ẽ aliqua intrinitate ꝑsona:
magis hoc nomen sp̃ui scõ compe¬
tit. sicut caritas. Nam quid ẽ ali¬
ud caritas q̃m uoluntas: Hioeo
me de spũ sc̃o in isto libro scłm serip¬
turas scãs hoc disputasse quod fideli¬
piorib libris scd̾m easdem scripturaᷤ
scãs uerumẽẽ docuimus. De creatura
etiam qͣm fecit ds. quantum ualui¬
mus admonuimus eos qui rationem
de reb talib poscunt. ut inuisibilia
eius perea quȩ facta sunt sieut possent
inteulecta conspicerent: & maxime
ꝑ rationalem uel intellectualem crea¬
turam quȩ facta ẽ adimaginem dei.
ꝑ quam ueluti ꝑ specłm quantum pos¬
sent. si possent cernerent trinitatem
dm̃: in nr̃a memoria. intelligentia
uoluntate. Quȩ tria in sua mente
naturaliter diuinitꝰ instituta. quis¬
quis uiuacit̃ ꝑspicit. & quam mag¬
num sit inea unde potest etiã sempi¬

Expanded text:
mutesceret et sua interrogatione mutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est aliqua in trinitate persona, magis hoc nomen spiritui sancto competit sicut caritas. nam quid est aliud caritas quam uoluntas? Video me de spiritu sancto in isto libro secundum scripturas sanctas hoc disputasse quod fideliperioribus libris secundum easdem scripturas sanctas uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod uelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempi
Abbreviated transcription (Latin):
patris idem uerbum eẽ dixert̃.
S meliuis qñtũ existimo dicit᷑
consilium de consilio. & uoluntas
de uoluntate. sic̃ substantia de sub¬
stantia. sapientia de sapientta: ne
ab surditate illa qͣm iam refellimus
filius pattem dicatur facere sapien¬
tem uel uolentem: si non habet patͣ
in substantia sua consilium uel uo¬
luntatem.
cute sane qͥda respondit heretieo
uersutissime interroganti. utrũ
ds filium uolens an nolens gemue¬
rit: ut si diceretur nolens. absurdis
sima dei miseria sequeretur. si aut̃
uolens. continuo qd intendebat ue¬
lut inuicta ratione concluderet: nͣ
naturȩ eẽ filium s uoluntatis. At
ille iugilantissime uicissim quesunt
ab eo. utrum d̾s pater uolens an no¬
lens sit ds̃: ut si responderet nolens.
sequeretur illa miseria qͣm de deo
credere magna in sania ẽ. Si aut̃
diceret uolens. responderettr ei. Er¬
go & ipse uoluntate sua ds ẽ non
natura. Quid gͦ restabat. nͥ ut ob¬

Expanded text:
Patris idem Verbum esse dixerunt. Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio, et voluntas de voluntate, sicut substantia de substantia, sapientia de sapientia: ne absurditate illa quam jam refellimus, Filius dicatur Patrem facere sapientem vel volentem, si non habet Pater in substantia sua consilium vel voluntatem. Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si disima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut ob
Abbreviated transcription (Latin):
to sunt omia filium d̃ ẽẽ natura.
hoc ẽ de substantia patris genitũ:
non nature uel substantiȩ. siue eẽn¬
tiȩ dixit ẽẽ filium. s filium uolun¬
tatis dĩ. accidentem scilicet deo uo¬
lens asserere uoluntatem qua gig¬
neret filium. uidelicet ideo quia
nos aliquid aliquando uolumus
qd̃ antea non uolebamus: quasi n
propter ista mutabilis intelligat᷑
nr̃a natura. quod absit ut indeo
ẽẽ credamus. Neq enim ob aliuo
scriptum e. mulce cogitationes in
coide uiri. consilium autem dni
manet inȩternum: nͥ ut intelliga¬
mus siue credamus sicut ȩternum
d̾m. itti eternũ eius ẽẽ consilium
ac ꝑ hoc immutabile sic̃ ipse ẽ.
Quod autem de cogitationib:: hoc
etiam de uoluntatib uerissime di¬
ci potest. Multȩ uoluntates in
corde uiri: uoluntas autem dni
manet inȩternum. Quidam ne
filiũ consilii uel uoluntatis ħ di¬
cerent unigenitum uerbum: ip¬
sum consilium seu uoluntatem

Expanded text:
ta sunt omnia , Filium Dei esse natura, ta sunt omnia , Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum; non naturae vel substantiae suae sive essentiae dixit esse Filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabilis intelligatur nostra natura, quod absit ut in Deo esse credamus. Neque enim ob aliud scriptum est, Multae cogitationes in corde viri; consilium autem Domini manet in aeternum ; nisi ut intelligamus sive credamus, sicut aeternum Deum, ita in aeternum ejus esse consilium, ac per hoc immutabile, sicut ipse est. Quod autem de cogitationibus, hoc etiam de voluntatibus verissime dici potest: Multae voluntates in corde viri; voluntas autem Domini manet in aeternum. Quidam ne filium consilii vel voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
de deo patre. qui eruit nos de potes¬
tate tenebrarum: & transtulit in
regnum filii caritatis suȩ. Non
dixit filii sui. quod si diceret ue¬
rissime diceret. quemadmodum
quia sepe dixit uerissime dixit.
s ait filii caritatis suȩ. filius gͦ ẽ
etiam sp̃ẽ sc̃: si ñ ẽ in illa trinica¬
te caritas nͥ sp̃c sc̃s. Quod si absiu¬
sic uocetur. Quod autem dictũ
ẽ filii caritatis suȩ: nichil aluid
intelligatur qm filii sui dilect
qͣm filii postremo substantiȩ suȩ.
Caritas quippe patris quȩ in
eius ẽ in effabilit̾ sim¬
plici. nichil ẽ aliud qͣm erus ip¬
sa natura. atq substantia ut se¬
pe iam diximus: & sepe iterare
non piget. ac per hoc filius cari¬
tatis eius nullus ẽ alius qͣm qͥ de
substantia eius est genitus. Q¬
circa ridenda ẽ dialectica euno¬
mii. a qͦ eunomians heretici exoi¬
ti sunt: qui cum non potuisset in¬
telligere nec credere uoluisset uni¬
genitum di uerbum. ꝑ quod fac¬

Expanded text:
de deo patre: qui eruit nos de potesde deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis suae. filius ergo est etiam spiritus sancti, si non est in illa trinitate caritas dei nisi ssic uocetur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. circa ridenda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod fac