comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse dic̃ statui enĩ uos uni uiro uirgi¬
nẽ castã ex hib̾e. xp̃o. et deqͦ in eungłiis
scͥptum ẽ quia rex quidã fecit nuptias
filio suo. in huiꝰ gͦ uiri nuptias cũ se aĩa
dedit. & legitimũ cũ eosortita fuerit ma¬
tͥmoniũ: etiã si fuit aliqͣndo peccatͥr. etiã¬
si meretͥcata ẽ tam̃ si se huic uiro tradi¬
derit: ult᷑ eam peccare ñ patit᷑. Non po¬
test ferre ut rursũ aiã quȩ sortita est
uirũ alludat adult̾is excitat᷑ suꝑ ea re¬
lus eiꝰ. defendit coniugii castitatẽ & re¬
ñ patit᷑ demonib ad misceri. Alioqͥn:
si eã uiderit temerantẽ uira c̃iugii. &
occasiones querere ad peccatũ: tẽ ut scͥp¬
tum est dat ei libellum repudii. & di¬
mittit eã dicens. Ubi est libellus repu¬
dii matͥs ur̃e qͦdimisi eã: Quib etiam
addit & dicit. Ecce peccatis ur̃is uenun¬
dati estis & propt̾ iniqͥtatẽ ur̃am dimi¬

Expanded text:
ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zenon patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus repudii matris vestrae, quo dimisi eam ? Quibus etiam addit et dicit: Ecce peccatis vestris venundati estis, et propter iniquitates vestras, dimi
Abbreviated transcription (Latin):
cem & sponte conuocant. sic̃ paulo an¬
te iã diximꝰ qͦd in ȩũngłio scͥptũ ẽ de illo
spũ qͥ exiit ab homine. & regressus ad¬
ut inuna anima simul habitarent. Sic
gͦ nullã zelotipiã amatorũ suorũ patit᷑
aĩa: quȩ ademonib ꝓstituta ẽ Siuͦ legi

Expanded text:
cem et sponte convocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine, et regressus adtus , ut in una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
it reuerens a terra. Annna autẽ ho¬
minis est: quȩ conturbat᷑ & tristis est
usq ad mortẽ. ñ uerbũ qͦd erat in prin¬
cipio apud dm̃ qͦd ñ quam me̾ret. ñqͣm
Quare me genuisti uirum qui iudicer
et dicernar omni terrȩ : Si consideres
ubiq martyres condempnatos et de
singulis ȩcclesiis exhibitos ad tͥbunal:
inꝑhibentib diuinitati testimoni¬
um iudicat᷑. et hoc fideliter suscipi
fueris incarcere. ñ te esurire cum esu
re inquit fui: et uenistis ad me. Esuri-¬
ui: et dedistis mͥ manducare. Sitiui: &
potastis me. Itaq etiam si condempnat᷑¬

Expanded text:
rens periit a terra. Anima autem hominis est quae conturbatur, et tristis est usque ad mortem, non Verbum quod erat a principio apud Deum, quod numquam moeret, numquam Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres condemnatos, et de singulis Ecclesiis exhibitos ad tribunal,in perhibentibus veritati testimonium judicatur: et hoc fideliter suscipiefueris in carcere: non te esurire, cum esurre, inquit, fui et venistis ad me: esurivi et dedistis mihi manducare: sitivi et potastis me . Itaque si condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
plex quippe seriptura est. Nam in mul¬
tis exemplarib continet᷑. non ꝓfui neq
ra sunt. et cum hebreis consonant. ñ
tet gͦ et id qͦd inusu est atq inȩccłiis le¬
git᷑ exponere: et hoc qͦd in hebreis codi¬
cib inuenit᷑ intactum ñ p̃terire. Pre¬
dicauit ieremias mandata diuina. ne¬
mo his quȩ p̃dicabant᷑ attendebat. Qm¬
obrem quasi medicꝰ libens ac ꝓmptus
medicamina languentib tribuit. & il¬
lis ñ scđm artificium curantis s uixta
uoluntatẽ suã agentib dicit. Non ꝓ¬
fui. neq ꝓfuit mͥ quisquam. Quoddã
m beneficium consequit᷑ ipse qui curat:
si fructum laboris sui inegrotante con¬
spiciat. et ꝑleticiam m̃tis etiam ipse c̃¬
sequit᷑ utilitatem scłm illud qͦd alibi
dicit᷑. Beatꝰ qui loquit᷑ iaures audi¬
entium. Hanc gͥ utilitatem quam õ¬
sequit᷑ magister abauditorib suis si
ꝓficiant audiendo. dum fructꝰ qͦdã mͦ¬

Expanded text:
plex quippe scriptura est: nam in mulplex quippe scriptura est: nam in multis exemplaribus continetur: Non profuit, neque ra sunt, et cum Hebraeis consonant, habtet igitur et id quod in usu est, atque in Ecclesiis legitur, exponere; et hoc quod in Hebraeis codicibus invenitur, intactum non praeterire. Praedicavit Jeremias mandata divina; nemo his quae praedicabantur attendit. Quamobrem quasi medicus libens ac promptus medicamina languentibus tribuit, et illis non secundum artificium curantis, sed juxta voluntatem suam agentibus dicit: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quodammodo enim beneficium consequitur ipse qui curat, si fructum sui laboris in aegrotante conspiciat, et per laetitiam mentis etiam ipse consequitur utilitatem, secundum illud, quod alibi dicitur: Beatus qui loquitur in aures audientium. Hanc igitur utilitatem quam consequitur magister ab auditoribus suis si proficiant audiendo, dum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
quo factum est ut semꝑ incalũpniis
& intristiciis fuerit ieremia eorum ꝑu̾¬
sitatis qͣntum inse fuit curam gerens
Iuxta ꝓpͥam autẽ incredulitatem
adhuc egrotantib: istiꝰmodi aliqͣndo
loquit᷑. Et dixi ñ loquar et ñ nomina-¬
bo nomen dni. Et factum est ut ignis
ardens in ossib meis: et dissolutꝰ sum
undiq: et ferre ñ possum. Aliqͣndo
autẽ uidens se semꝑ maledictis cla¬
morib iniuriis insectari: Heu mͥ in
quit. Ecce mater ut qͥd me geniusti:
uirum qͥ iudicer et discernar omni
terrȩ: Et quia egrotantes bene sibi con¬
sulentẽ et iuxta medicine discipli¬
nam audire contempserunt: ñ ꝓfui
inquit. Rursumq quia illo sp̃uales
peccunias cõmodante auditores acciꝑe
noluerunt ut utilitatem consequerent᷑
et fructum ex his quȩ acceꝑant reddide¬
rint: ait. Neq ꝓfuit mͥ aliquis. uerum
hec anticipans locutꝰ sum pꝰquam ex po¬
nerem ñ ꝓfui neq ꝓfuit mͥ quisqͣm. Du¬

Expanded text:
quo factum est ut semper in calumniis quo factum est ut semper in calumniis et in tristitiis fuerit Jeremias, eorum perversitatis, quantum in se fuit, curam gerens. Juxta propriam autem incredulitatem adhuc aegrotantibus istiusmodi aliquando loquitur: Et dixi: Non loquor, neque nominabo nomen Domini. Et factum est ut ignis ardens in ossibus meis, et dissolutus sum undique, et ferre non possum. Aliquando autem videns se maledictis Heu mihi, inquit, mea mater, ut quid me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae? Et quia aegrotantes ben consulentem, et juxta medicinae disciplinam audire contempserunt: Non profui, inquit. Rursusque quia illo spiritales pecunias commodante, auditores accipere noluerunt, ut utilitatem consequerentur, et fructum ex his quae acceperant, redderent, ait: Neque profuit mihi quisquam. Verum haec anticipans locutus sum, priusquam exponerem: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Du
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si p̃cipientes adu̾sum desideria lan-¬
guentium quia ꝓhibent deliciis et cy-¬
bis uariis uti eos qui cum sint infirmi.
nolunt esus infirmorum uesci. Fugi¬
unt gͦ inobedientes atq languentes me¬
dicos: et maledictis atq inuiriis repel¬
lunt. eaq prorsus his faciunt quȩ fa¬
ciat inimicis et hostib suisqͥs. Abho¬
minant᷑ enĩ eos quasi mimicos uenire.
quasi id tantũm᷑ desiderantes. quomͦ
dolores et uictꝰ parsimonia ex eorum
dispositione nascant᷑. quomͦ acutissi¬
mo ferro secent. et execrant᷑ eos quasi
auctores tantum cruciatuum. et ñ sa¬
nitatis quȩ ex dolorib reddit᷑. Popłs gͦ
egrotabat uariis languorib et misit
illis medicos ꝓpħas ds̃. Unus ex medi¬
cis et ieremias fuit corripiens peccato¬
res et conuertere uolens a uiciis ad uir¬
tutes. Illi uͦ cum deberent ea quȩ dice¬
bant᷑ audire: e contrario accusabant
ꝓpħam apud iudices similes sui. Ex

Expanded text:
quasi praecipientes adversum desideria lanquasi praecipientes adversum desideria languentium, quia prohibent deliciis et cibis variis uti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infirmorum vesci. Fugiunt ergo inobedientes atque languentes medicos, et maledictis atque injuriis repellunt, eaque prorsus iis faciunt, quae faeiat quis inimicis et hostibus suis. Abominantur enim eos quasi inimicos venire, quasi id tantummodo desiderantes, quomodo dolores et victus parcimonia, ex eorum dispositione nascantur: quomodo acutissimo ferro corpora secent; et exsecrantur eos quasi auctores tantorum cruciatuum, et non sanitatis quae ex doloribus redditur. Populus igitur aegrotabat variis languoribus, et misit illis medicos prophetas Deus. Unus ex medicis et Jeremias fuit, corripiens peccatores, et convertere volens a vitiis ad virtutes. Illi vero cum deberent ea quae dicebantur audire, econtrario accusabant prophetam apud judices 841 similes sui. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
edici corporum egrotan¬
tib assistentes et iuxta
disciplinam artissuȩ
uolentes curare eos qͥ
ininfirmitatib constituti sunt. ui-¬
dent tristiciam. in iocunda ꝑtractant: et in
alienis calamitatib merore ꝓprio confi¬
ciunt᷑. Semꝑ enĩ conuersatio eorum inge¬
mitu: semꝑ incuris est. Numqͣm cum
lȩtis consortium habent: cum uulnera¬
tis cum his quorum carnes incõmodis
uariis debilitant᷑. qui febrib estuant.
qui dolore torquent᷑: uigi seruitio ꝑse¬
uerant. Et si quis eorum uult implere
medicinam. ñ indignat᷑. ñ obluuscit᷑ ꝓpo¬
siti artis suȩ: postqͣm cum his fuerit
quos sermo prefatꝰ est. Hȩc iccirco in pro¬
ȩmio diximus quia et ꝓpħȩ medici quo¬
dammͦ sunt animarum: et illuc semper
ire ubent᷑ ubi languentes sint. Non
enim necesse habent sani medicum: s
hi qui se male habent. Quod autẽ luxu¬
riosis egrotantib medici patiunt᷑: hoc
sustinent ꝓpħȩ ac magistri ab his qui
curari nolunt. Odio quippe habentur

Expanded text:
edici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus est. Haec idcirco in prooemio diximus, quia et prophetae medici quodammodo sunt animarum, et illuc semper ire jubentur, ubi languentes sint: Non enim necesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotantibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui curari nolunt. Odio quippe habentur
Abbreviated transcription (Latin):
Et iustꝰ qui post recepit sanitatẽ. Facta ẽ
mͥ subaudit᷑ plaga sicut aqua mendax ñ
conu̾sus fueris. restituamte. Ad om̃s hec
loquit᷑ ds̃ quos reu̾ti uult ad salutẽ. Uidet᷑
autẽ quiddã significare misterii in eo qͦd
ait. Restituam te. Nemo qͥppe restitui po¬
test nͥ in eum locum undante discesserat.
Ut puta simenbrum corporis mei fuerit
a cõpage disiunctũ: medicꝰ illud in pͥsti¬
num loco restituere conat᷑. Si aliquis se¬
paratꝰ a patͥa inexilium mutit᷑. et post ea
ꝑ indulgentiã eorũ qui possunt exules sol¬
uere reddit᷑ lib̾tati: redit unde fuerat ex¬
dicit᷑ ad mortale genꝰ id ẽ ad nos homines
qͥa dõ fueramꝰ au̾si. Si conu̾si fueritis: re¬
stituam uos. Finis quippe ꝓmissionis re-¬
stitutio ẽ: ut in actib apłorum legimus.
Usq ad tempora restitutionis om̃ium q̃
locutꝰ est ds̃ ꝑ osscõrum ꝓpħarũ suor¬

Expanded text:
et justus qui post plagas recipit sanitatem. Facta est et justus qui post plagas recipit sanitatem. Facta est mihi subauditur plaga sicut aqua mendax non conversus fueris, restituam te. Ad omnes haec loquitur Deus, quos reverti vult ad salutem. Videtur autem quiddam significare mysterii in eo quod ait: restituam te; nemo quippe restitui potest, nisi in eum locum unde ante discesserat, ut puta si membrum corporis mei fuerit a compage disjunctum, medicus illud in pristinum locum restituere conatur. Si aliquis separatur e patria, in exsilium mittitur, et postea per indulgentiam eorum qui possunt exsules solvere, redditunc dicitur ad mortale genus, id est, ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. Finis quippe repromissionis restitutio est, ut in Actious apostolorum legimus usque ad tempora restitutionis omnium, quae locutus est Deus per os sanctorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sides ueritatis: azima cum amaritu¬
dinib manducare. Et lex quidem hec
dicit. Azima cũ amaritudinib come¬
dite. et implemini. sicuti & malio loco
dr̃ de quib dam. Manducate et ĩplete
Quare qui me contristant confortantur
inme. Multa passus est ieremias abhis
qui ueritatẽ audire nolebant. & erant
uiuentium. Et saluator ait. Si eẽt de
hoc mundo regnum meum. ministri
mei laborarent ut ñ traderer iudeis
Confortant᷑ gͦ ad u̾sum eum inscło isto
Et quia iustus debilior sit aꝑsequentib
se: uide martyrum passiones. Iudex in
subiectꝰ. confortatis inimicis suis aduersũ
se. Plaga mea firma est. Qui confortant᷑
in me uulnera inferunt mͥ et plaga mea
firma est. Siue de cruce dñi p̃dictum
siue de iustis siue specialit̃ de ieremia uo¬
lueris acciꝑe: ñ abhorrebit a sensu. Pla¬
ga mea firma est. Unde sanabor: Et sal¬
uator potest dicere unde sanabor resurrec¬
tionẽ suam ꝑclauor annuntians uulnera.

Expanded text:
praesidem veritatis azyma cum amaritupraesidem veritatis azyma cum amaritudinibus manducare. Et Lex quidem haec dicit: Azyma cum amaritudinibus comedite et implemini, sicut et alio loco dicitur de quibusdam: Manducate et implete Quare qui me contristant, confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant, et erant um regione, ut Salvator ait: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent ut non traderer Judaeis . Confortantur ergo adversus eum in saeculo isto. Et quod justus debilior sit a persequentibus se, vide martyrum passiones. Judex in subjectus, confortatis inimicis suis adversum se. Plaga mea firma est. Qui confortantur in me, vulnera inferunt mihi: et plaga mea firma est. Sive de cruce Domini praedicatum, sive de justis, sive specialiter de Jeremia volueris accipere, ga mea firma est, » unde sanabor? Et Salvator potest dicere, « Unde sanabor? » resurrectionem suam post clavorum annuntians vulnera:
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. Simul autẽ considerandũ puto
quid uelit hȩc iussio quȩ p̃cȩpit agentẽ
pascha dei azima cum amaritudinib
manducare. Et de azimis quid ẽ mea
int̃pretatio: Apls paulus exposuit. De
a maritudine uͦ qͦd sequit᷑. necesse est ut
aliquid apłicȩ disputatioi simile reddat᷑. De ari¬
misitaq apłs ita dic̃. Hesta celebremꝰ ñĩferm̃to uet̾i
neq in ferm̃to maliciȩ et nequitiȩ s iN
azimis sinceritatis et ueritatis. De ama¬
ritudinib necesse est. ut talis ratio red¬
dat᷑: quȩ doceat sic eas celebrandas qͦ mͦ
arima comedant᷑. Habeto sinceritatem
et ueritatem et amaritudines te seqͣnt᷑:
& manducabis azima cum sinceritate
ma comedebat: sequebat᷑ eum amaritu¬
do dicentẽ. inimicꝰ factꝰ sum uera diens.
Manducabat amaritudines indolore.
& labore: inuigiliis frequenter. in fame
et siti. extra cetera quȩ ꝓ tociꝰ mundi sa¬
lute penclebat. et quȩ eum faciebant

Expanded text:
bitis . Simul autem considerandum puto bitis . Simul autem considerandum puto quid velit haec jussio, quae praecepit agentem pascha Dei azyma cum amaritudinibus manducare. Et de azymis quid est mea interpretatio, Apostolus Paulus exposuit. De amaritudine vero quod sequitur, necesse est ut aliquid Apostolicae disputationi simile reddatur. De azymis itaque Apostolus ita dicit: Festa celebremus non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . De amaritudinibus necesse est ut talis ratio reddatur, quae doceat sic eas celebrandas, quomodo azyma comedantur. Habeto sinceritatem et veritatem, et amaritudines te sequentur, et manducabis azyma cum sinceritate ma comedebat, sequebatur eum amaritudo dicentem: Inimicus vobis factus sum vera dicens . Manducabat amaritudines in dolore, in labore, in vigiliis frequenter, in fame et siti , extra caetera quae pro totius mundi salute pandebat, et quae eum faciebant
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ et secreciꝰ aliqͥd acciꝑe in eo qͦd dicit᷑
solus sedebam. forsitan inueniemꝰ dignã
int̾pretationem sp̃u scõ. Quando uitã
multitudinis imitam᷑. nec est conu̾satio
nr̃a a populo melior. nec contẽpto iu¬
dice dõ ab hominũ maliciis separatur:
ñ possumꝰ dicere solus sedebam. Sedemꝰ
qͥppe cum plurimis. Quando autẽ uita
nr̃a fuerit istiꝰmodi ut nullus nobis
sensus sermocinantis coequet᷑: tẽ possu¬
mus dicere solus sedebam. Licet ei qui
ñ est presbit̾ aut ep̃c aut diaconꝰ aut
alia qualibet decoratꝰ eccłȩ dignitate.
bene uiuendo dicere solus sedebam:
qua a maritudine plenus sum. Si ar-¬
ta & angusta uia est quȩ ducit ad uitam:
expedit tͥ ab omĩ dulcedine recedenti
ut amaritudine inp̃senti scło cõplearis
An ignoras qm̃ sollennitas dĩ adiunctis
a maritudinib celebrat᷑: Ait quippe
sermodiuinꝰ. Cum habueritis diẽ festũ:
arima suꝑ amaritudinem manduca¬

Expanded text:
rimus sacratius aliquid accipere in eo quod dicitur: rimus sacratius aliquid accipere in eo quod dicitur: Solus sedebam, forsitan inveniemus dignam interpretationem Spiritu sancto. Quando vitam multitudinis imitamur, nec conversatio nostra a populo melior, nec, contempto judice Deo, ab hominum malitiis separatur, non possumus dicere: Solus sedebam; sedemus quippe cum plurimis. Quando autem vita nostra fuerit istiusmodi, ut nullus nobis sensu, sermone, gestis coaequetur; tunc possumus dicere: Solus sedebam. Licet ei qui non est presbyter, aut episcopus, aut diaconus, aut alia qualibet decoratus Ecclesiae dignitate, bene 854 viventi dicere: Solus sedebam, quia amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem festum, azyma super amaritudinem manduca
Abbreviated transcription (Latin):
et offendere maiestatẽ tuam aut certe
surge de eo. et ea fac̾e quȩ tͥ placita erant.
magis elegi surg̾e de congregatione luden¬
tium ut amicus tuus eẽm: qͣm contͣria
faciens int̾ eos qui tui hostes sunt cõpuca-¬
ri. Non sedi inconcilio ludentium s ti¬
mebã a facie manꝰ tuȩ. Et saluator nr̃ ñ
sedit in concilio ludentium s surrexisse
docens ait. Dimitet᷑ uobis domus urã de¬
serta. Reliquit enĩ sermo diuinꝰ concili¬
um iudeorum et aliud sibi conciliũ ex
gentib congregauit. Solus sedebam. En
ipse tantũ sine expositione sermo edi¬
ficat audientes. Quando est multitudo
peccantium nec sustinet secum iustũ
gationem eorum et imitari ꝓpħam lo¬
quentem solus sedebam: imitari heliã
miserabilit̾ conquerentẽ. Dñe ꝓpħas¬
tuos occiderunt. altaria tua suffoder̃t.
et ego relictꝰ sum solus. et querunt ani¬
mam meã acciꝑe illam. Si autẽ uolue¬

Expanded text:
et offendere majestatem tuam, aut certe et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sed surrexisse se docens ait: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Reliquit enim sermo divinus concilium Judaeorum, et aliud sibi concilium ex gentibus congregavit. Solus sedebam. Et ipse tantum sine expositione sermo aedificat audientes, quando est multitudo peccantium, nec sustinet secum justum gationem eorum, et imitari prophetam loquentem: solus sedebam: imitari Eliam miserabiliter conquerentem: Dtuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam accipere illam . Si autem volue
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩum finis erit lȩticia. Et erit sermo
tuus mͥ in leticiam et gaudium cordis
mei quia inuocatum est nomen tuũ suꝑ
me dñe pater omĩpotens. Etiam si xp̃c hoc
dicit. ñ abhorret ab intellectu. Nom̃ qͥppe
patͥs inuocatum est suꝑ eum. Non sedi in
concilio ludentium. Si qͣndo uidebat
ꝓphetes ñ sollicitorum concilium s luden¬
tium fugiebat illud. Unde oportet nosse
differentias conciliorum solliciti atq lu¬
dentis. Si hoc concilium nrm sollicitum
est: si omĩa cum eccłastica diligentia que¬
rit. si sermo cũ disciplina. si uita sollici¬
ta est. si negotia cũ cautela: conciliũ ẽ ñ
ludentium s sollicitorum. Si autem de¬
reliquerit studium religionis et uaca¬
uerit lusib mundi istiꝰ qui ueniunt a pͣ¬
uitate: fit concilium ludentium. Ait
itaq ꝓphetes. Non sedi inconcilio ludenti¬
um s timebam a facie manꝰtuȩ. Cum duo
mͥ eeñt ꝓposita sedere in concilio ludentiũ

Expanded text:
 sed horum omnium finis erit laetitia. Et erit sermo  sed horum omnium finis erit laetitia. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam, et gaudium cordis mei, quia invocatum est nomen tuum super me, Domine pater omnipotens . Etiamsi Christus hoc dicit, non abhorret ab intellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium. Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium,
Abbreviated transcription (Latin):
lacerat eum qui qͣntum in se fuit ȩccłam
uindicauit. Uerum nos ñ p̃beamus as¬
sensum eis qui ꝓpter excõmunicationẽ
sui tam p̃positos quam omnẽ eccłe con¬
uentum uesano ore dilacerant. Bẽati uͦ
apłi om̃i admiratione digni innumera¬
bilib ꝓpter ueritatẽ iniuriis affecti loqͤ¬
bant᷑. ꝓpt̾ea complaceo mͥ in infirmita.¬
tib in contumeliis innecessitatib. inꝑse¬
cutionib et angustiis ꝓxp̃o. Hoc tantũ
loborare conuenit. ut ꝓnulla alia re nͥ
tatis causa sit xp̃c. Id optemus ut maledi¬
cta ꝑpessi pro ueritate nos maledici sci¬
amus qͥa eam defendimꝰ: et scͥpturarum
uoluntate omĩ cum fiducia eã p̃dicamꝰ.
nos extendamus molestias et ꝑicula non
uitantes. Athleta enim si difficultatem
certaminis fugerit leticia ñ coronat᷑: et
laudis głam ñ consequit᷑. Et erit sermo
tuus mͥ inleticiã Non ait est: sed erit.
Siquidem in p̃senti tempore carcerss exi¬

Expanded text:
lacerat eum qui, quantum in se fuit, Ecclesiam lacerat eum qui, quantum in se fuit, Ecclesiam vindicavit. Verum nos non praebeamus his aurem, qui propter excommunicationem sui tam praepositos, quam omnem Ecclesiae conventum vesano ore dilacerant. Beati vero apostoli omni admiratione digni innumerabilibus propter veritatem injuriis affecti loquebantur: Propterea complaceo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus et angustiis pro Christo . Hoc tantum laborare convenit, ut pro nulla alia re nistatis causa sit Christus. Id optemus ut maledicta perpessi, pro veritate nos maledici sciamus, qui eam defendimus, et Scripturarum voluntate omni cum fiducia eam praedicamunos extendamus, molestias et pericula non vitantes. Athleta enim si difficultatem certaminis fugerit, cum laetitia non coronatur, et laudis gloriam non consequitur. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam. Non ait, Est: sed, Erit; siquidem in praesenti tempore carceres, exsi
Abbreviated transcription (Latin):
tu pauli uere̾ loqui inlaborib pluri¬
mum. inplagis abundant̃. in carceri¬
b supͣ modum in mortib sepe & reliqͣ
omium iniqͥsimum est. Siitaq uo¬
lumus requiescere cum ꝓpħis. conside¬
remꝰ uitas ꝓpħarum. quomͦ exeo qͦd incre¬
pabant et arguebant delinquentes iudi¬
cati condempnatiq sint: lapidati secti.
In occisione gladii occubuerunt. circũ¬
euntes in melotis. et incapͥnis pellib in
egestate. in tͥbulatione et miseria. insoli¬
tudinib errantes. Co tempore qͦ erant
synagoge płimȩ inierłm: nichilominus
nis petrarum latitabant. Quid gͦ est: Si
crepet arguatq peccantem. statim odio ũ
merebit᷑. statim & detrahet᷑. statim pati-¬
et᷑ insidias. Quod etiam nunc sepe in ec¬
clesiis uidemꝰ accidere. Peccauerit qͦdlibet
quispiam Is qui p̃sidet popło et regit eccle¬
siasticam disciplinam: eicit eum de congre¬
gatione scõrum ilico. Ille circũit ciuitatẽ.

Expanded text:
tu Pauli vere loqui: In laboribus pluritu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, judicati condemnatique sunt: Lapidati, secti in occisione gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes . Eo tempore quo erant synagogae plurimae in Israel, nihilominus cis, et cavernis petrarum latitabant. Quid ergo est? Si crepet, arguatque peccatores, statim odium merebitur, statim ei detrahetur, statim patietur insidias. Quod etiam nunc in Ecclesiis saepe videmus accidere. Peccaverit quodlibet quispiam: is qui praesidet populo, et regit Ecclesiasticam disciplinam, ejicit eum de congregatione sanctorum: illico ille circuit civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
contemptꝰ a populo peccatore suꝑ his q̃
p̃dicabat. Ait quippe & alibi. Compleui
dies meos irrisione. Obꝓbrium gͦ patitur
abhis qui sermones dĩ audire contemp¬
nunt. et dep̃catur ut dei habeat auxili-¬
ierłm: & interfectio populi uideorum.
Post hȩc quia multa passi sunt ꝓphetȩ
ꝓpter legationem u̾bi et increpationes
dĩ qͣs ad popłm ꝓferebant: oportet au¬
ditores paucis cõmoneri debito eorum
atq ꝓmissis et nr̃ã uoluntate ut iuixta
possibilitatem uirium si uolumꝰ reqͥem
consequi cumꝓphetis: etiam oꝑa eorũ
face̾ nitamͣ. Quod autem loquor istiꝰmo¬
di est. frequenter in oratione dicamꝰ.
Ds̃ omp̃s da nobis partem cum ꝓphe¬
loquentes: ñ sentimꝰ quȩ petunꝰ. Si enĩ
hoc dicimꝰ. fac nos sic odio haberi ut
odio habiti st̃ ꝓpħȩ. et da nobis uerba
talia suꝑ que ꝑsecutionem patiamur.
da in istas incidere calamitates qͣs apłi
sustinuerunt dicere quippe damͥ partẽ

Expanded text:
contemptus a populo peccatore super his quae contemptus a populo peccatore super his quae praedicabat: ait quippe et alibi: Complevi dies meos in irrisione . Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire contemnunt, et deprecatur ut Dei habeat auxiliJerusalem et interfectio populi Judaeorum. Post haec quia multa passi sunt prophetae propter legationem verbi et increpationes Dei, quas ad populum proferebant, oportet auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem consequi cum prophetis, etiam opera eorum facere nitamur. Quod autem loquor istiusmodi est: frequenter in oratione dicam: Deus omnipotens, da nobis partem cum propheloquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi partem
Abbreviated transcription (Latin):
que exposuimꝰ et cõminationis u̾ba ad
popłm: ille qͥ suꝑiꝰ orauerat. cõplet ora¬
tionẽ ⁊ pͥorib quȩ secunt᷑ ad iungit. Tu
Scognouisti dñe memor esto mei & uisi¬
ta me ⁊ innocentẽ me fac a ꝑ sequentib
me ñ inpatientia. Et ꝓphetes potest hoc
dicere. ꝑsecutionẽ passus abhis qͦs incre¬
pabat. qui ueritatẽ audire nolebant.
Inimicꝰ quippe eis factꝰ est uera dicens.
Potest autẽ et saluator hȩc dic̾e usq ad cru¬
cem ꝑsecutionẽ passus ãpopło ñ inpati¬
hoc ẽ. In patientia longanimis fuisti sẽꝑ
huic popło delinquenti. s ꝑhoc qͦd etiã
adu̾sũ me suã erexit temeritatẽ: nolieẽ
longanimis. Et reuera ñ fuit patiens
uidebis quomͦ non in patientia abusus
sit ei ds̃. Aquinto decimo qͥppe anno ty
turi erant. Scito quomͦ accepi ꝓpt̃ te ob¬
ꝓbrium a contempnentib sermones
meos. Potest fieri ut ꝓphetes hoc dicat

Expanded text:
quae exposuimus, et comminationis verba ad quae exposuimus, et comminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, memor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potest autem et Salvator haec dicere, usque ad crucem persecutionem passus a populo, Non in patiNon in patientia? Longanimis fuisti semper huic populo delinquenti; sed super hoc quod etiam adversum me erexit temeritatem suam, noli esse longanimis. Et revera non fuit patiens videbis quomodo non in patientia abusus sit eis Deus. A quinto decimo quippe anno Tituri erant. Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. Potest fieri ut prophetes hoc dicat
Abbreviated transcription (Latin):
et arbitrum architectum. et sapientem
auditorem. Hȩc omĩa abstulit ab illis
ds̃. et nob̃ qui exgentib sumꝰ. si tamen ac¬
ciꝑe uoluerimꝰ tradidit. Et thesauros tu¬
os in dep̃dationem dabo cõmutationem
ꝓpt̾ omĩa peccata tua et inom̃ib finib
tuis. Quod dicit tale est. Ista om̃ia pecca¬
ta tua quȩ in uniu̾sos fines tuos p̃uene¬
runt: tibi reddita st̃. Nullus quippe finiᷤᷤ
illiꝰ est popłi: qui ñ peccatis eiꝰ repletꝰ sit.
Nec poterat ñ omĩs eorum finis peccatis
repleri qui qͣntum in se fuit int̾fecit ui
entiam. si ẽ xp̃c sapientia: int̾fecit ueri¬
tatẽ si est xp̃c ueritas. Unde ꝓpt̾ crude¬
les contra filium dĩ acclamationes: hȩc
tantũ credentib sibi ex mortius uictor
ostensus est. Et dabo te inseruitutẽ ini¬
micis tuis. int̾ra qͣm nesciebas. Seruiuit
pꝰpłs iudeorum mimicis suis. ⁊ disꝑsus ẽ
int̾ram qͣm ignorabat. Qm̃ ignis accensus
ẽ inira mea: suꝑ uos ardebit. Post ista

Expanded text:
et prudentem architectum, et sapientem auditorem . Haec omnia abstulit ab illis Deus, et nobis qui ex gentibus sumus, si tamen accipere voluerimus, tradidit. Et thesauros tuos in depraedationem dabo, commutationem propter omnia peccata tua in omnibus finibus tuis. Quod dicit tale est: Ista omnia propter peccata tua, quae in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus repletus sit: 850 nec poterat non omnis peccatis eorum finis repleri qui, quantum in se fuit, interfecere entiam, si est Christus sapientia; interfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes haec otantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in ira mea, super vos ardebit. Post ista
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut meteret fructꝰ. et qͣsi stipula in sege¬
te reꝑta: ꝓpt̃ plurimos peccatores: ait.
heu mͥ qm̃ factus sum sicut qͥ colligit sti¬
pulam inmesse. Uenit uindemiare bo¬
tros uuȩ in hominib et in messe sceleri¬
b inuentis: dicit. Et sicut racemos in
iundemia cũ ñ suꝑsit botrꝰ uuȩ ad man¬
ducandũ pͥmitiua. In alio qͦ loco his lo¬
cutꝰ ad patrem dicens. Quȩ utilitas in san¬
guine meodũ descendo incorruptionẽ:
Quid tanta oꝑa hominib ꝓfui qui nec
in sanguine meo quẽ effudi ꝓeorum sa-¬
lute ꝓfecerunt: Quȩ utilitas in sangui¬
ne meo dũ descendo de celis. dũ uenio
porto corpꝰ humanũ: Quid his om̃ib
dignũ inter homines ꝑpetratum est:
Quȩ utilitas in sanguine meo dũ descen

Expanded text:
enim ut meteret fructus, et quasi stipula in segeenim ut meteret fructus, et quasi stipula in segete reperta propter plurimos peccatores, ait: Heu mihi, quoniam factus sum sicut qui colligit stipulam in messe. Venit vindemiare botros uvae in hominibus, et in messe sceleribus inventis, dicit: Et sicut racemos in vindemia, cum non supersit botrus uvae ad manducandum primitiva. In alio quoque loco similr dicens: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Quid tantopere nominibus profui, qui nec in sanguine meo, quem fudi pro eorum salute, profecerunt? quae utilitas 845 in sanguine meo, dum descendo de coelis, dum venio porto corpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est? Quae utilitas in sangui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o positum: sic et inp̃senti loco inter¬
p̃tet᷑. Annotauimꝰ in pͥncipio huiꝰ libri
dictum. đpħam ingentib posui te. &¬
regna eradicare & subu̾tere & disꝑdere.
& edificare et plantare. Porro ieremias
ista ñ fecit. s dñs m̃s iħc qui eradicauit
regna peccati. et edificatione nequitiȩ
subu̾sa: fecit in animab nr̃is iusticiã
ueritatẽq regnare. Quomͦ gͥ magis
illa conueniunt xp̃o quam ieremie:
sic arbitror & alia plura et hec quȩ nc̃
dicunt᷑ addominũ referenda. Et pri-¬
mo quidẽ uidendum est an possit id qͦd
incongruũ et blasphemum uidet᷑ eẽ
si referat᷑ ad dñm id est heu mͥ ego mat̾
saluator nr̃ dicere: miserans alios. Ad
qͦd ꝓbandum exhibenda sunt testimo¬
nia: quȩ manifeste nulli alii apta sint
illa quȩ manifeste a saluatore dicuntur.
cum ñ suꝑsit botrus ad manducandũ
ñ est. Om̃s qͥ in sanguine iudicant᷑. U̾enit

Expanded text:
 Jesu Christo positum, sic et in praesenti loco inter Jesu Christo positum, sic et in praesenti loco interpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, sed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, et aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, et alia plura, et haec quae nunc dicuntur ad Dominum sunt referenda. Et primo quidem videndum est an possit id quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint illa quae manifeste a Salvatore dicuntur: cum non sit botrus ad manducandum non est. Omnes in sanguine judicantur . Venit
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i terra. Quidã autẽ hunc locum
int̾p̃tans: ait ꝓphetam ñ ad matrẽ
corporalem hȩc locutum fuisse: s
ad eam quȩ generet ꝓpħas. nec aliã
ẽẽ matrem ꝓpħarum. nͥ sapientiam
dĩ adqͣm ait. Heu mͥ mea mater. qͣsi
cur me geniusti osapientia: Filios uͦ
sapientiȩ & alibi legimꝰ scͥptura dicen¬
te. E mittit sapientia filios suos. Heu
mͥ inquit mat̾ mea sapientia. quasi
cur me genuisti uirum qui iudicer: Quis
ego sum qui in hoc natꝰ sum ut iudicer
atq discernar ꝓpter increpationes ꝓpter
correptionem ꝓpter magisterium. dũ
corrige̾ nitor habitantes suꝑ terram:
Si ieremias dicit cur me geniusti uirũ
qͥ uidicer et discernar omĩ terrȩ ñ pos¬
sumus exponere quid sit omĩ terre.
Neq enim ab om̃i terra duuidicat᷑ ie¬
remias. nͥ forte uiolent̾ scripturã tra¬
illo tempore in uniu̾sam terrã ꝑuene¬
rat. nisi forte sicuti et in aliis multis lo

Expanded text:
ab omni terra? Quidam autem hunc locum ab omni terra? Quidam autem hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, sed ad eam quae generet prophetas: nec aliam esse matrem prophetarum, nisi sapientiam Dei, ad quam ait: HeCur me genuisti, o Sapientia? Filios vero Sapientiae et alibi legimus, Scriptura dicente: Amittit Sapientia filios suos. Heu mihi, inquit, mater mea, Sapientia, quasi dicat: Cur me genuisti virum qui judicer? Quis ego sum qui in hoc natus sum, ut judicer atque discernar propter increpationes, propter correptionem, propter magisterium, dum corrigere nitor habitantes super terram? Si Jeremias dicit: Cur me genuisti virum qui judicer; et discernar terrae? non possumus exponere quid sit, omni terrae; neque enim ab omni terra dijudicatur Jeremias, nisi forte violenter Scriptura traillo tempore in universam terram pervenerat: nisi forte sicuti et in aliis multis loc
Abbreviated transcription (Latin):
cata conu̾si: ꝓpħare cȩꝑunt. Ieremiaᷤᷤ
uͦ a puero sumpsit uaticinationis ex¬
ordium. Et huiꝰ rei possumꝰ de scriptu¬
ris acciꝑe testimoniũ. Isaias ñ audiuit.
ante qͣm te plasmarẽ in utero nouite.
et ante quã exires de uulua scĩficaui te.
et ꝓpħam ingentib posuite: neq ait
nescio loqui quia iuuenis ego sum: sed
uisione sibi reuelata ait. Ue mͥ misero
habens. in mecdio popłi ĩmunda labia
habentis ego habito. et regẽ dñm saba¬
oth uidi ocłis meis. et missu est ad me¬
unu de seraphim. et tetigit labia mea
& dixit. Ecce abstuli iniquitates tuas
& peccata tua purgaui. Post pͥstina gͥ¬
peccata dignꝰ effectus est scõsp̃u isaias
et ꝓpħauit. De aliis qͦ similia si que¬
ras reꝑies. At ñ talis ieremias. Ab ipsis
orsus est. ꝓpt̃ qͦd ait. Scd̃m cõmunem
quippe sensum pͥmũ debemꝰ expone̾.
heu mͥ mea mater: ut quid me genu¬
isti uirum qui iudicer et discernar

Expanded text:
cata conversi, prophetare coeperunt: Jeremias cata conversi, prophetare coeperunt: Jeremias vero a puero sumpsit vaticinationis exordium. Et hujus rei possumus de Scripturis accipere testimonium. Isaias non audivit: Antequam te plasmarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te: neque ait: Nescio loqui, quia juvenis ego sum: sed, visione sibi revelata, ait: Vae mihi misero, habens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth uidi ocunum de Seraphim, et tetigit labia mea,  sunt: ecce abstuli iniustitias tuas et peccata tua purgaui. Saget dignus effectus Spiritu sancto Isaias prophetavit. De aliis quoque similia si quaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis orsus est: propter quod ait secundum communem quippe sensum primum debemus exponere: Heumihi, mater, quare me genuisti virum, qui judicer discernar
Abbreviated transcription (Latin):
debet officium. Si uͦ reddere debet et
ñ reddit: ñ potest dicere ñ debui. Cum
enim debuerit: ñ ex soluit. Qͦd autem
sequit᷑ ñ debuit mͥ qͥsquam: sic intelli-¬
gendum est. Ego quidẽ feneraui et uo-
lui sp̃uales peccunias cõmodare s illi
au̾terunt aures suas abhis quȩ dicebant᷑.
neq uoluerunt p̃bere se dociles ut mͥ
deberent. quȩ audiebant: iccirco ñdebu¬
it mͥ quisqͣm. Si quis enĩ uoluerit ser¬
mones qui dicunt᷑ audire: debitor fit
eorum et quasi debitor etiam usuras red¬
dere exigit᷑. Ex quo expedit auditorib ac¬
ciꝑe disciplinȩ u̾ba cum fenore: et fieri
debitores qͣm ñ acciꝑe nec debere. Accu-¬
sant᷑ quippe tales. dicente ꝓpħa. Nec de¬
buit mͥ quisquã. Quodait. heu mͥ mea
mater quare me genuisti uirum qui
iudicer et discernar om̃i terrȩ ñ sic
ex istimo conuenire aliis ꝓphetis ut
ieremiȩ. Multi siquidẽ ꝓpharum pꝰ
aliquod spatium post malitiã. post pec¬

Expanded text:
debet officium. Si vero reddere debet, et debet officium. Si vero reddere debet, et non reddit, non potest dicere: Non debui; cum enim debuerit, non exsolvit. Quod autem sequitur: Non debuit mihi quisquam, sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi debitor etiam usuras reddere exigitur. Ex quo magis expedit auditoribus accipere disciplinae verba cum fenore, et fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare 843 me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, primo mali, et jam post pec
Abbreviated transcription (Latin):
quam consequit᷑ in his qui beatꝰ efficit᷑.
dum inaure loquit᷑ audientiũ. Potest
autem ⁊ alit̾ intelligi. Quicumque¬
discipłis p̃cipit. iste si ingeniosos et arden¬
tis naturȩ habeat auditores: qͣnto plus p̃¬
cipit. tanto plus ꝓficit: illis int̾rꝰgantib
et de eo qͦd dicit sepe querentib: qͥ sit sen¬
sus indicto. qui ordo quȩ scͥpti uoluntaᷤ.
Unde contrariis ait. Non ꝓfui neq ꝓfu¬
it mͥ quisqͣm Quia autẽ et alia nobis ex-¬
positio residua est ꝓpter exemplaria
certiora. inquib continet᷑. ñ debui neq
debuit mͥ quisqͣm: et hunc locum conside¬
remꝰ. Qui om̃ib om̃ia restituit. cui uec¬
tigal uectigal cui timorem timorẽ. cui
tributum tributum. cui honorẽ hono¬
rem et uniu̾sis om̃ia rep̃sentat: nulli
debet aliqͦd officium. Uerbi grã honoranᷤ
parentes ut parentes. fr̃s ut fratres.
ut presbiteros diacones ut diaconos. fi¬
deles ut fideles. cathecuminos ut cathe¬
cuminos. si om̃ib omĩa reddat: nulli

Expanded text:
quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi. Quicumquediscipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia nobis expositio residua est, propter exemplaria certiora, in quibus continetur: Non debui, neque debuit mihi quisquam, et hunc locum consideremus. Qui omnibus omnia restituit, cui vectigal vectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans parentes, fratres ut fratres, ut presbyteros, diaconos ut diaconos, fideles ut fideles, catechumenos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
inhonorata. et deficiens circa filios
hominũ. homo inplaga & dolore. sci¬
ens ferre infirmitatem. qͥa au̾sa ẽ
facies eiꝰ dep̃datꝰ est: nec cõputatꝰ. Hic¬
ex istimauimꝰ eum in dolorib ẽẽ et in
plaga et inuexatione. Ipse autẽ uul-¬
tates nr̃as. Doctͥna pacis nr̃e suꝑ eum.
liuore eiꝰ sanati sumꝰ. Igit᷑ suscepit infir¬
mitates peccator nr̃orũ et portauit
eas. & uenit ad eos qui maledicebantsͥ.
& uirtꝰ defecit ab eis qui maledicebant
e cȩlestib descendentẽ. Simul enĩ & as¬
sumpsit serui formã uerbũ caro factũ
ex in aniut se. et iuxta apłm dicentem
euacuauit se ipsum formam serui acci¬
simus et aliud qͥd manifestiꝰ ab eis quȩ
dicta sunt dicere. Erat lux uera quȩ
illuminat omnẽ hominẽ uenientem
bilis est: particeps uerȩ lucis efficitur.
dam uirtꝰ rationis auget᷑: inquib dam
minuit᷑. Si uideris animam uitiis ple¬
nam et ꝑturbationib seruientẽ: ui¬
debis quomͦ uirtꝰ u̾bi deficiat in ea.

Expanded text:
ecies eius inhonorata et deficiens a filiis - hominum; homo in plaga. positus et sciens ferre infirmitatem, quia auertit facieaestimavimus eum in dolore esse et in plaga et in vexatione. Ipse autem vultates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos qui maledicebant sibi, et virtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro factum exinanivit se, et juxta Apostolum dicentem: Exinanivit seipsum formam servi accisumus et aliud quid manifestius ab eis quae dicta sunt dicere. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem lis est, particeps verae lucis efficitur. sdam virtus rationalis augetur, in quibusdam minuitur. Si videris animam vitiis plenam, et perturbationibus servientem, videbis quomodo virtus Verbi deficiat in ea:
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc peccatores eẽmus. iħe xp̃c ꝓ nobis
mortuus est. Si ñ astiti tͥ intempore ma¬
loꝵ eoꝵ. et in tempore tribulationis
eorum: exurgat inimicꝰ. Ego astititͥ ꝓ eiᷤ.
Quis autẽ est inimicꝰ nr̃ nͥ ⁊abulus. qͥui
tribulabat nos et iugo seruitutis pre¬
mebat: Adu̾sum quẽ astitit patri sal¬
uator. et de captiuitate nos liberans red¬
didit lib̾tati. Hȩc ꝓphetice dñs dixerit.
populo. Et intẽpore malorsĩ eorũ. Suꝑ
quȩ respondet ds̃ & loquit᷑ ad popłm.
qui a saluatore siue a ꝓpħa fuerat accu-¬
satꝰ dicens. Ferrum & oꝑtorium ȩreum
uirtꝰ mea dura. indomabilis quȩ mol¬
liri ñ queat. quȩ uix ꝓducat᷑. Ferrum
& oꝑtorium ereum uirtꝰ tua id ẽ secans
& diuidens et bene cõposita disturbans.
mutationẽ ꝓpt̃ omĩa peccata eorũ. Utrũ¬
ne hos qͦs sibi interra thesaurizauerint:
Unꝰ quisq enĩ hominũ thesaurizat sibi
si est peccator interra. si est iustꝰ incȩlo:

Expanded text:
pro nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Haec prophetice Dominus dixerit. populo, et in tempore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sive propheta fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans, mutationem propter omnia peccata eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
feret᷑ a uob̃ regnum dĩ et dabit᷑ genti fa-¬
cienti fructꝰ eiꝰ. asseruimꝰ iam eẽ cõpletũ.
Non qͦscͥptura ab eis ablata sit: habent
qͥppe legem et ꝓpħas. habent uolumi¬
na diuinarũ luterarũ: s qͦd ñ intelligãt¬
ea. Atq ita regnũ dĩ ablatum est ab eis:
dum scͥpturȩ sensꝰ aufert᷑. Cessauit ap̃
eos legis & ꝓpħarum int̾p̃tatio. Legũt
post aduentũ dñi ꝓphetia. Dic popło huic
Auditione audietis et ñ intelligetis. et
cernentes uidebitis et ñ scietis. In crassatũ
est enĩ cor popłi huiꝰ. Necnon & illud qͦd
abisaia dr̃. Auferet dñs a iudea & ab ie¬
rusalem ualidum et ualidam gignantẽ

Expanded text:
retur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus, » asserimus jam esse completum, non quo Scriptura ab eis ablata sit. Habent quippe legem et prophetas, habent volumina divmarum litterarum, sed absque intelligentia, atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt post adventum Domini prophetia: Dic populo huic: Auditione audietis, et non intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia dicitur: Auferet Dominus a Judaea, et ab Jeru