comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gram in hoclocoscđm bettũ ambrosium
sapientiã debeus acciꝑe. quȩ gratis
paulodata̾ sine suis meritis: inscientia
ueteris & noui testamenti. & linguis
om̃iũ gentium : Dicit enibeatus augus¬
tinus in quodã sermone suo diuinitꝰ
ita procuratũ eẽ apło. utquia om̃ib
gentibus erat p̃dicaturꝰ: maiorẽ sapi¬
entiam p̃ om̃ib upłis haberet. ut om̃i¬
bus philosophis gentium. et simplicib
esset sufficiens: Unde et petrus in epła
su laudat illum dicens : Sicut inquit
fraternr̃ paulus p̃dicat in om̃ib: eccłuis:
scđm sapientiam sibi adõ dictã : Quod
autem dicit om̃ib qui sunt inter uos.
et altiori intellectu ut illos alloquitur
qui ꝑfidem dõ adherebant: qui semꝑha
bet ẽẽ qD senimsolus ÷: quia ipse substan¬
tialiter habet eẽ. sicut ad morsen dicit n
Egosum quisum  Et egosum ds̃ abrahũ:¬
a cet̾a : Quicumq ergo illi adherent.
illiͣ sunt : sicut etquinon adherent.
non sunt : Ergo qui sunt dicit. id ÷ qui

Expanded text:
am in hoc loco, secundum beatum Ambrosium, sapientiam debemus accipere, quae Paulo gratis data est sine suis meritis in scientia Veteris et Novi Testamenti, et in linguis omnium gentium. Dicit enim beatus Augustinus in quodam sermone suo: Divinitus ita procuratum esse Apostolo, ut quia omnibus gentibus erat praedicaturus, majorem sapientiam prae omnibus apostolis haberet, ut omnibus philosophis gentium et simplicibus esset sufficiens. Unde et Petrus in Epistola sua laudat illum, dicens: Sicut, inquit, frater noster Paulus praedicat in omnibus ecclesiis secundum sapientiam sibi a Deo datam . Quod autem dicit, omniori intellectu, ut illos alloquatur qui per fidem Deo adhaerebant qui semper habet esse, Deus enim solus est quia ipse substantialiter habet esse, sicut ad Moysen dicit : Ego sum qui sum, et Ego sum Deus Abraham, etc. Quicunque ergo illi adhaerent, illi sunt, sicut et qui non adhaerent, non sunt: ergo qui sunt dicit, id est qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia futura p̃mia electoꝵ. & poenus re¬
ꝓborum p̃dicebant suis auditoribus :¬
liomodo prophetia hic ꝓdoctrina possu¬
mus accipere: utsitsensus : Siue ꝓpheciã
id ÷ doctrinã quis habet: scđm rationem
fidei dispenset illcũ: Nonplus supiat: quã
oporta sapere : Rationẽ autẽ fidei. ueri¬
tatẽ cutholicȩ fidei dicit: scđm quã debet
quilibet doctor dispensare p̃dicationem
suã neforte aueritute deuiet.
nisteriũ : subaudis quis habet. In mi¬
nistrando: nonplus sapiat quã oporta
sapere: Inministeris et eni quads sibri
adõ conlatum nemo suꝑbire debet id÷
non plus sapere quã oporta sapere : ha¬
bes quodministres pauꝑibus. & orfanis.
noli suꝑbire : quia gratis tibi adõdatũ
est. Pocest & demisterio ȩcelastico intelli¬
gi. dequonemo debet suꝑbire. lic& sit
eps. lic& presbit̾. autpater mon aste¬
ru consticutus: sed mugis debetse humi¬
barg. adtendens illud quoddiq itur .

Expanded text:
quia futura praemia electorum et poenas requia futura praemia electorum et poenas reproborum praedicabant suis auditoribus. Alio modo, prophetiam hic pro doctrina possumus accipere, ut sit sensus: sive prophetiam, id est doctrinam, quis habet secundum rationem fidei, dispenset illam, nec plus sapiat quam oportet sapere. Rationem autem fidei, veritatem catholicae fidei, dicit, secundum quam debet quilibet doctor dispensare praedicationem suam, ne forte a veritate deviet: sive ministerium, subaudis quis habet, in ministrando, non plus sapiat quam oportet sapere. In ministerio etenim gratis a Deo sibi collato, nemo superbire debet, id est non plus sapere quam oportet sapere. Habes quod ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, quia gratis tibi a Deo datum est. Potest et de ministerio ecclesiastico intelligi, de quo nemo debet superbire, licet sit episcopus, licet presbyter, aut pater monasterii constitutus, sed magis debet se humiliare, attendens illud quod dicitur :
Abbreviated transcription (Latin):
differentes In hocloco defecaos
tionis ÷ q Qua propter netesse ÷ ut sub&¬
atur aliquid: ad comple: tionẽ sensus q
ceccur itaq hoc modo: Simus igitur nos
habentes donationes. scđm gram quil
dcita ÷ nob adõ differentesꝰ. & abinius
distantes: sicut etmenbra corporisnt
bi grã ⁊ Oculus non ÷ auris. nec auris¬
est oculus : Sic sunt in ȩccła : Quisunt oculi:
& non sunt aures :̃ Sunt aures & ñ sunt oculi:¬
qui sunt doctores. sunt & auditores :Sunt ele¬
mosinarii & cȩteri ordines inquibus diui¬
sa est gratia Grã dicitur. gratis data:
tquicquid habent fideles donorũ & dona¬
tonum. grãdi ÷: quia sine sius meritis il¬
lud ꝑceperunt :
Siue ꝓphetiam.
subaudis quis habet
scdm̃ rationẽ
ti habet illã. quia fides hoc ꝓmeru¬
it i Sienum ñcredidissemꝰ: ꝓphetiaespm̃
nequaquã accepissemus : Legitur agabus
ꝓphetasse postdm̃ ascensionẽ: & quattuor
filiȩ philippii Ipsi etiã apłi ꝓphecȩfuer̃ :

Expanded text:
differentes. In hoc loco defectus differentes. In hoc loco defectus dictionis est, quapropter necesse est ut subaudiatur aliquid ad completionem sensus. Dicatur itaque hoc modo: Sumus igitur nos habentes donationes secundum gratiam quae data est nobis a Deo, differentes et ab invicem distantes, sicut et membra corporis. Verbi gratia: oculus non est auris, nec auris oculus: sic sunt in Ecclesia qui sunt oculi, et non sunt aures, sunt aures et non sunt oculi: sunt doctores, sunt auditores, sunt eleemosynarii, et caeteri ordines in quibus divisa est gratia. Gratia dicitur gratis data, et quidquid habent fideles donorum et donationum gratia Dei est, quia sine suis meritis illud perceperunt: sive prophetiam, subaudis quis habet: sive rationem fidei habet illam, quia fides hoc promeruit. Si enim non credidissemus, prophetiae spiritum nequaquam accepissemus. Legitur Agabus prophetasse post Domini ascensionem, et quatuor filiae Philippi. Ipsi etiam apostoli prophetae fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mnꝰi xpos icut enĩ mnunocor¬
pore multa menbra unũ corpus stciunt. itams¬
titudo fidelium conuneta ꝑfidẽ & diltedo¬
diendi. & reliqua similiter ⁊ Etsicut uni
menbrũ ul terius menbri non usurpat
officium: sic unusquisq nrm̃ non debe
inuadere alterius ministeriũ : Et tam̃ si
oculi uident toto corpori. & aures audi¬
unt. & os loquitur. etm anꝰcooꝑant̾ suo
corpori: sic debentagere & spiritalio
menbra ȩccłae i Oculi sunt: qui abis min¬
trant spiritale lum̃. sicut doctores udun
boni auditores: qui uerba mugistrorun
humiliter audiunt : Mares : qui scienti
discernendi interfetores uitiorũ. & odou
uirtutũ obtinent : Os: qui alios erudiun
Manus: qui aliis ministrant necessaria i
sunt elemosinaru boni iPedes: quiꝓsia
guine innoxio liberando. & ad infirmo
uisitandos currunt : Huec enim sibunu¬
collatam. alios uiuare debet: ut sint sibio
uicem menbra. & inspiritcilib & intẽp¬
ralibudi
SHabentesgitur donatin
sedm̃ gr̃am quae dati ÷ uobis

Expanded text:
uno corpore multa membra unum corpus faciunt, ita multitudo fidelium conjuncta per fidem et dilectiodiendi, et reliqua similiter. Et sicut unum membrum alterius membri non usurpat officium, sic unusquisque nostrum non debet invadere alterius ministerium. Et tamen sicut oculi vident toto corpori, et aures audiunt, et os loquitur, et manus cooperantur suo corpori, sic debent agere et spiritalia membra Ecclesiae. Oculi sunt qui aliis ministrant spiritale lumen sicut doctores: aures, boni auditores, qui verba magistrorum humiliter audiunt; nares, qui scientiam discernendi inter fetores vitiorum et odores virtutum obtinent; os, qui alios erudiunt; manus, qui aliis ministrant necessaria sicut sunt eleemosynarii boni; pedes, qui pro sanguine innoxio liberando, et ad infirmos visitandos currunt. Haec sibi invicollatam alios juvare debet, ut sint sibi invicem membra, et in spiritalibus, et in temporalibus. Habentes autem donationes secundum gratiam, quae data est nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ apliid icut ergo radixbona. bonũ
succũ diffundit ꝑ ramos ubi sunt fructꝰ
bonis aporis. ita apłi qui originẽ duxer̃
a scis patrib et eorũ fidem imitati sunt.
scĩ & boni fuerunt: lam suꝑius in hac
epła alterã massã posuerat. quasig¬
nificutur mortulitus et peccatũ ade.
et ex qua fiunt quaedũ uusa in hono¬
rem ꝑmiscđiã dĩ gratice: quaedã uero
iusto iuditiodĩ incontumeliã: Hic uero
massa: in bono accipiturq ẜ otest & ꝑ
radicem intelligi xp̃s : Perramos autẽ
apłi. aliiq credentes : Quiasicut
a radice emittitur succus inramos ut ui
ab illo omẽbonum accipientes: cuius & m̃¬
brasunt:
Quodsi aliqui exramis
fracti sunt.¬
sub audis in infidelitate
remanendo.
Tuaut cũ oletister esses
totus.

Expanded text:
id est apostoli. Sicut ergo radix bona bonum id est apostoli. Sicut ergo radix bona bonum succum diffundit per ramos ubi sunt fructus boni saporis, ita apostoli, qui originem duxerunt a sanctis patribus et eorum fidem imitati sunt, sancti et boni fuerunt. Jam superius in hac Epistola alteram massam posuerat, qua significatur mortalitas et peccatum Adae, et ex qua fiunt quaedam vasa in honorem per misericordiam gratiae Dei: quaedam vero justo Dei judicio in contumeliam. Hic vero massa in bono accipitur. Potest et per radicem intelligi Christus, per ramos autem apostoli aliique credentes: quia, sicut a radice emittitur succus in ramos ut viab illo omne bonum accipientes, cujus et membra sunt. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt in infidelitate remanendo, tu autem cum oleaster esses, tot
Abbreviated transcription (Latin):
Delibatio est degustatio
quaedam. siue primitiae alicuius rei .
a erbigra : Quaedã particula accipiturex
massa conspsae strinae: & p̃gustutur
cuius saporis sit reliqua: Nam natura¬
le est ut om̃is resquae unius substanti¬
ae est. diuisci ꝑpartes. in etide ꝑ ma¬
neat natura. & uniussaporis et quali¬
tutis sit: sicut exfermentata farina
dinoscitur : hic cutem delibatio: scõs
significat apłos : M assa uero: patres
sc̃os. abraham.isa ac. lacob dauid.
esalum. etreliquos ex quoꝵ progenie:
apłi descenderunt  ł rgo siapłi sancti
& patres. quorum fidẽm ipsi apłi asse¬
cula & uitatisunt. sc̃i fuerunt. potest
& ppostero ordine ñ in conuenientius
fidem patrum ueraciter habuerunt :
Et si radix scã: & rami¬
.II Idipsũ
appellat modo radicem: qđ suꝑius mas¬
sami ł tidẽ significant rami: qđ deliba¬
tio: P atres uidelicet ueteris testam̃ti. s̃
massa & radix. quia deillorũ ꝓsapiu
sumpta est delibatio. & processer rami

Expanded text:
Delibatio est degustatio quaedam, sive primitiae alicujus rei. Verbi gratia: quando particula accipitur ex massa conspersae farinae, et praegustatur cujus saporis sit reliqua. Nam naturale est ut omnis res quae unius substantiae est, divisa per partes, in eadem permaneat natura, et unius saporis et qualitatis sit: sicut ex fermento farina dignoscitur. Hic autem delibatio sanctos significat apostolos, massa vero patres sanctos, Abraham, Isaac, Jacob, David, Isaiam, et reliquos, ex quorum progenie apostoli descenderunt. Ergo si apostoli sancti, et patres quorum fidem ipsi apostoli assecuti et imitati sunt, sancti fuerunt, potest et praepostero ordine non inconvenientius fidem patrum veraciter habuerunt. Et si radix sancta, et rami. Idipsum appellat modo radicem quod superius massam: et idem significant rami quod delibatio. Patres videlicet Veteris Testamenti sunt massa et radix, quia de illorum prosapia sumpta est delibatio et processerunt rami,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm religionẽ. sub audis deuita :¬
nhoc loco uideos nottit. qui dicebarł̃
non debere seruũ inseruicio teneri nisisex
annis. scđm legis p̃ceptum: Seddicit
beatus augustinus quia illud spiritalit̃
ẽ. intelligendũ. magnũq. misteriũ in se
contin&: qđ illi carnalit̃ obseruabaNł:
Et dicit. om̃i tẽmpore quo uixerit ser¬
uus debere dominis suis seruire: nisi
ab eis libertatem ꝓ meruerit:
sub audis ille talis qui
aliter doc&. nihil bonio sciens.
sedlanguens in ani mogirca questiones
& pugnas uerbor ũ: qđ unumest:
oriuntur blasphemiae.

Expanded text:
m religionem est, subaudis de vita. In hoc loco Judaeos notat, qui dicebant non temere servum in servitio teneri nisi sex annis, secundum legis praeceptum. Sed dicit beatus Augustinus quia illud spiritaliter est intelligendum, magnumque mysterium in se continet, quod illi carnaliter observabant, et dicit omni tempore quo vixerit servus, debere dominis suis servire, nisi ab eis libertatem promeruerit. Superbus est ille talis qui aliter docet nihil boni sciens, sed languens in animo circa quaestiones et pugnas verborum, quod unum est. oriuntur blasp
Abbreviated transcription (Latin):
puit dm̃ id ÷ paganis. & qui non obe¬
dunt eiui angłio: hereticis uidelic&
& falsis xpĩanis atq iudeis: Bene in
Namma ignis dicit daturum dnm̃
undicta mͦ rȩꝓbis: quia ignis prece¬
d& eum. tantum spacium aeris oc¬
cupans: quantum occu pauit aqua
indiluuio. quia ardebit terrã &
crassitudinem aeris uł maris: &¬
purgabit electos : Reꝓbi aut̃ audi¬
entes adnõ ite in ignem aet̾num.
inuoluentur ab ilło igne. & trahent᷑
ad supplicia inferni : Qui reꝓbi:
dabunt penas aeternas in inꝰ teri¬
tum: Dabunt penas. non aliis sed
sibidabunt. & inferent quimala
fecerunt: ꝓquibus talia recipe ent n
sustinere sicut in uirgilio : łtpro
purpureo penasdat scilla capillo:
ld÷ sustin& penas : Ita & hic dabund
penas: id ÷ sustinebunt :¬

Expanded text:
aganis, et qui non obediunt Evangelio, haereticis videlicet, et falsis Christianis, atque Judaeis. Bene in flamma ignis dicit daturum Dominum vindictam reprobis, quia ignis praecedet eum, tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio, qui ardebit terram et crassitudinem aeris, et purgabit electos; reprobi autem audientes a Domino: Ite in ignem aeternum , involventur ab isto igne, et trahentur ad supplicia inferni. Qui reprobi dabunt poenas aeternas in interitu. Dabunt poenas aliis, sed sibi dabunt et inferent: quia mala fecerunt pro quibus talia recipient. sustinere, sicut in Virgilio: Et pro purpureo poenas dat Scylla capillo, id est sustinet poenas, ita et hi dabunt poenas, id est sustinebunt
Abbreviated transcription (Latin):
at Et bene addidit scđ̾m uoluntatẽ
dĩ patris: quia uoluntus dĩ patris fuit.
ut filius ꝑ suam passionem genus hu¬
manum reparar&: Amennamq
hebreum ÷: & ẽ confirmatio episto¬
lae. sonat enim uere siue fideliter.¬
& fiat:Miror qđsic tamcito trans¬

Expanded text:
ddidit secundum voluntatem Dei Patris, quia voluntas Dei Patris fuit, ut Filius per passionem suam genus humanum repararet. Amen. Amen Hebraeum est, et est confirmatio Epistolae. Sonat ergo Amen, vere sive fideliter fiat. Miror quod sic tam cito trans
Abbreviated transcription (Latin):
Anathema: uarias hab& significa¬
tiones : Aliquando poniturꝰ ꝓocca¬
sione : ut idem apostolus alibidicit.
Optrbam ego a nathema fieripro
nonibus habetur. siquis hoc uel
illud fecerit: a nathema id ÷ ma¬
ledictus sit: Aliquando ꝓsepara¬
tione: uthic :Sicut predixi
p̃cedenti uersiculo: ittt nunc dusn¬
Modo enĩ hominib suades enena
Sensus tidis ÷ :Suadeo id ÷ hortor no
noui facere cui omã patent. p̃teritu.
suadebat in xpm credere : dõ uero
non suadebat ut aliquid noui facne.
Tunc suader& a postolus dõ aliquid nn
facere : sicircum cisionẽ ipse primũ
destruer& : Sed quia xp̃s legemillã
complendo euacuauit: idõ non sua¬
debat a posto lus dõ. sed quae ipse

Expanded text:
Anathema varias habet significationes. Aliquando ponitur pro occisione, ut idem Apostolus alibi dicit: Optabam ego anathema fieri pronibus habetur: Si quis hoc vel illud fecerit, anathema, id est maledictus sit; alio loco pro separatione, ut hic. Sicut praedixiin praecedenti versiculo, ita nunc Modo enim hominibus suadeo an Deo? Sensus talis est: Suadeo, id est hortor modo hnovi facere, cui omnia patent praeterita suadebat in Christum credere, Deo vero non suadebat ut aliquid novi faceret. Tunc suaderet Apostolus Deo aliquid novi facere, si circumcisionem ipse primus destrueret. Sed quia Christus legem implendo evacuavit illam, ideo non suadebat
Abbreviated transcription (Latin):
ess& epistola.: Uel ut de monstrar&
omnibus se condolere de eorum sedue¬
tione: & qđ om̃s equaliter sentirent
decircum cisione qđ non deberent
circumcidi. neq sacrificiu legalia
offerre : Quid ÷ &iam quod in epis¬
dola episcoporum. pres biterorum.¬
uł diaconorum mentionẽ non facit
sicut in aluis. qui nec dumhabebant
episcopos ordinatos. neq alios recto¬

Expanded text:
s Epistola, vel ut demonstraret omnes condolentes de illorum seductione, et quod omnes aequaliter sentirent de circumcisione quod non deberent circumcidi, neque sacrificia legalia offerre. Quid est etiam quod in hac Epistola, episcoporum, presbyterorum, diaconorum mentionem non facit sicut in aliis? quia necdum habebant episcopos ordinatos, neque alios recto
Abbreviated transcription (Latin):
RIMO QUEREN¬
DŨEST INHOR¬
dio huius epis¬
sint appellati
uenirent in auxilium
eius. ꝑ acto bello & potita uctoria:
regnum diuider& cum eis Qui
cum uenissent & iuictoriu potiti
essent: regnum cum eis diuisit ut
ꝓmiserat᷑ Appellatiq sunt pri¬
mum gallo greti: hoc ÷ galli myeti
grecisꝰ : Parsq regniquam ipsi te¬
nuerunt: appellatu ÷ gallogre¬
cia. id ÷ galli cõmorantes ingrecia:
Postẽti autẽ ut sapienti oribus uide¬
tur. appellati sunt galathae
stulti: & facile aꝓposito m̃tis recedentes .n
Unde cum accepissent uerbũ p̃dicationis
ab apostolo & a postolus ab eis ad alios
transir & : seduct sunt a falsis a postolis &
audeis quiuolebant eos sectari circũci¬
sionẽ. & sacrificia legalia dicentes. n¬
Lic& baptizatisitis & inxp̃mcredatis:
tam̃ alit̾ non potestis saluari ꝑ passionẽ
xp̃i. nisi circũcidamini: & legalia sa¬
crificia offeratis: Quod audiens apłs
tatis causa id egit. sicut & reges & prin¬

Expanded text:
rimo quaerendum est in exordio hujus Epissint appellati:i venirent in auxilium ejus, pacto bello et potita victoria, regnum divideret cum eis. Qui cum venissent et victoria potiti essent, regnum cum eis divisit ut promiserat, appellatique sunt primum Gallograeci, hoc est Galli misti Graecis, parsque regni quam ipsi tenuerant appellata est Gallograecia, id est Galli commorantes in Graecia. Postea autem ut sapientioribus videtur appellati sunt Galatae stulti et facile a proposito mentis recedentes. Unde cum accepissent verbum praedicationis ab Apostolo, et Apostolus ab eis ad alios transiret, seducti sunt a falsis apostolis et a Judaeis, qui volebant eos sectari circumcisionem et sacrificia legalia, dicentes: Licet baptizati sitis et in Christum credatis, tamen aliter non potestis salvari per passionem Christi, nisi circumcidamini et legalia sacrificia offeratis: quod audiens Apostolus, tatis causa id egit sicut reges et prin
Abbreviated transcription (Latin):
apud galathas iuidei quidicebant
beatum paulum non eẽ uerũ a pos¬
tolum xp̃i. neq doccorem uerita¬
tis. eo qđ a xp̃o non fuerat uocatus
& doctus: sicut alii apostoli: Ideo¬
dixit se non ab homine mortliis
terris eẽ doctum & constiutum:
sed ab omnipotentedõ deraelis.¬

Expanded text:
apud Galatas quidam Judaei qui dicebant beatum Paulum non esse verum apostolum Christi, neque doctorem veritatis, eo quod a Christo non fuerat vocatus et doctus sicut alii apostoli, idcm Christi, dixit se non ab homine mortali in terris esse doctum et constitutum, sed ab omnipotenti Deo de coelis
Abbreviated transcription (Latin):
ue quipelo subrogatur insa erl
dequibus dicit bẽatus dmbro suloqi
Oepiscope. certe nisicentũ ollos aedi¬
ses hodie episcopus non essesedlaui
dicitur &iam in libro regum. duu
temporibus hiero boamꝰ. quicelipuin¬
plebat manum suam muneribis n
fiebat sacerdo s idolorum: Ieos st̃
tales: inter illos sunt reputandi:¬

Expanded text:
etio subrogatur in sacerdotium, de quibus dicebat beatus Ambrosius: O episcope, certe nisi centum solidos dedisses, hodie episcopus non fuisses. De quibus etiam in libro Regum dicitur : Temporibus Jeroboam quicunque implebat manum suam muneribus, fiebat sacerdos idolorum. Ideoque isti tales inter eos sunt reputandi
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm. quod adõquidem ÷: sed per
hominem : Dequorum numero: suÑ
iosue. quidõ uolente ꝑ moy sen mis¬
sus ẽ: & alii multi. qui electione
populi ꝓuitȩ meritis dõ uolente
eliguntur : quia uoluntas populi:¬

Expanded text:
quidem est, sed per hominem, de quorum numero fuerat Josue, qui Deo volente per Moysen missus est, et alii multi qui electione populi pro vitae meritis Deo volente eliguntur, quia voluntas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ut. quidicunt filium creaturam esse.
uos minorem patre. qui suscita uit
tis ẽ. seipsum suscita uit:
Et qui mecũ suNt¬
discipuli erant & credentes: eadem sen¬
tentes decircum cisione ⁊ Quid ÷
qđ inalus epistolis quorumdã discipu¬
lorum suorum nomina ponit. & hic

Expanded text:
 qui dicunt Filium creaturam esse, ideoque minorem Patre. Qui suscitavit emptus est, seipsum suscitavit: et qui mecum suntdiscipuli et credentes, eadem sentientes de circumcisione. Quid est quod in aliis Epistolis quorumdam discipulorum suorum nomina ponit, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
M irari sedicit apostolus quare tam
cito potuerint solis uerbis aueritate
qui uos conturbant: id ÷ cõmouent a rec
non ÷: nisi xp̃i : Iraditio ergo uideoꝵ
& doctrina qua dicebant debere cir¬
cumcisionem seruare. & &iam eaquȩ
error ÷ postquã xp̃suenit. & uolunt¬
quidem muture. & euuangeliũ xp̃i
aspiritalibus ad carnaliaa. sed noni
ualent : quia firmissimũ & uerũ ẽ i
Fuuangeliũ enim simuttitũ fuerit:
non erit iam euuangelium Et lic&e
aliqui possint mutcri areeaitudine
bile man& : Sedlic& de ÷ aut nos id ÷
ego & apostoli xp̃i petrus & alii. aut

Expanded text:
Mirari se dicit Apostolus quare tam cito potuerint solis verbis a veritatecito potuerint solis verbis a veritate non est, nisi Christi. Traditio ergo Judaeorum et doctrina qua dicebant debere circumcisionem servare, et caetera quae error est, postquam Christus venit. quidem mutare Evangelium Christi a spiritalibus ad carnalia, sed non valent, quia firmissimum et verum est. Evangelium enim si mutatum fuerit, non erit jam Evangelium. Et licet aliqui possint mutari a rectitudine bile manet. Sed licet nos, id est ego
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina: ñ auro redimitis
uestibus aut castorinis: Pudicum:
idest castuĩ ab om̃i inmunditia:
Hospitalem: laicus aut quilib&
a edesiasticus. siduos aut tres pauꝑes
hospicio colligit. hospitalitatis officiuĩ
ut non sit pugil sicut uidices
istius scłi. uł si ꝑcussus fuerit : non
reddat uicẽ. uł etiã suo prauo exẽplo:
Aut doccrina ꝑuersa. ñ ꝑcuciat animos
subiectorũ ñ cupidum : Morbo cupi¬
ditatis: pene om̃s laborant:
unius uxoris

Expanded text:
doctrina, non auro redimitis vestibus aut castoriis; pudicum, id est castum ab omni immunditia; hospitalem, laicus aut quilibet ecclesiasticus, si duos aut tres pauperes hospitio colligit, hospitalitatis officium iercussorem, ut non sit pugil, sicut judices istius saeculi: vel si percussus fuerit, non reddat vicem, vel etiam pravo suo exemplo aut doctrina perversa, non percutiat animos subjectorum; non cupidum, morbo cupiditatis penes omnes laboret unius uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
li: appetendo illa quescriptura sa¬
solũ demones ꝑ eius cogaitionẽ : & ad¬
uitoriũ dĩ possumus superare: sed&iã
auctoritate illius hereticos conuincere.
& errores illorum destruere: Gracia
id ÷ fides & remissio peccatorum
sit uobis in incorruptio

Expanded text:
li, appetendo quae Scriptura sali, appetendo quae Scriptura sasolum daemones per ejus cognitionem et adjutorium Dei possumus superare, sed etiam auctoritate illius haereticos convincere, et errorem illorum destruere. Gratia, id est fides et remissio peccatorum, sit vobis in incorruptio
Abbreviated transcription (Latin):
Q uicquid missile ÷ & iacitur: telũ
potest appellari: ł prie tam̃ illut
qđ inlongum ꝓtenditur : ut lancea:
Nantelon: dicunt greci longũ: uinde
mustela dr̃: mus longus Sicut ergo¬
scitũ se tenentẽ ꝓtegit. & tela repellit.
ita fides hominem munit. & adibo
iaculis & infestationib defendit:
illa tam̃ quae fuerit bonis oꝑib adorna¬
ta: Tela aut̃ diaboli ignea appellat.
suggestionẽ prauã. quanos incendit ad
tur. om̃sq. corporissensus munit & ꝓtegit :
uisũ uidelic& in oculis. auditũ in aurib.
gustũ inore. olfacũ innaribus: tactum:
in toto capite : Quid debemus gͦ intelli¬
gere ꝑgaleã. que ut diximꝰ om̃s sensuscor¬
tionem illius : Percaput gͦ mentẽ. quia
sic̃ capite reguntur m̃bra: ita m̃te cogi¬
ciã ñ innobis ipsis. & ipse tuebitur om̃s
sensus nr̃os: ne adiabolo hoste anciquo
possimꝰ uulnerari :
sub audis assumite:
appellatur. quia sicut gladio fugancur
insidias. & omĩa machinamenta diabo¬

Expanded text:
Quidquid missile est et jacitur, telum potest appellari, proprie tamen illud quod in longum protenditur, ut lancea. Nam telon dicunt Graeci longum. Unde mustela dicitur mus longus. Sicut scutum se tenentem protegit, et tela repellit, ita fides hominem munit, et a diabolo jaculis et infestationibus defendit, illa tamen quae fuerit bonis ota. Tela denique diaboli ignea appellat suggestionem pravam, quae nos incendit ad tur, omnesque corporis sensus munit et protegit, visum videlicet in oculis; auditum in auribus, gustum in ore, olfactum in naribus, tactum in toto corpore. Quid debemus ergo intelligere per galeam, quae, ut diximus, omnes sensus cortionem illius. Per caput vero mentem, quia sicut capite reguntur membra, ita cogiciam non in nosipsos, et ipse tuebitur omnes sensus nostros, ne a diabolo hoste antiquo possint vulnerari. «» subaudis assumite. appellatur, quia sicut gladio fugantur insidias et omnia machinamenta diabo
Abbreviated transcription (Latin):
quectigul
est tributũ fiscale: & dicit᷑ auehendo.
eo quod accipiatur deuectis. id ÷ depor¬
tutis mercibus : Cui timorem debetis
debetis
dere : reddite illi. ñ solũ inconquiescen¬
do ethumiliando: sed munera dando ⁊
Ne nuini quicquam debeatis: nisi ut in¬
uicem diligatis. Nid÷ si comĩb
seruitutis ur̃ae obsequia. & debita reddi¬
te: utnemini quicquã ꝓ quo uob irasca¬
tur debettis. nisi ut inuicẽ diligatis
Reddite debito. obsequio. quod omib po¬
testatibus et principib ꝑ soluere debe
mus: eos qui nob p̃positi sunt diligere
debemus: Hoc debitũ caritutis: quum¬
diu inp̃senti scło uiuitur debetur: In
futuro quoq sme pondere plenius fir¬
iubitur : Qui enimdiligit ꝓximũ.

Expanded text:
ectigal est tributum fiscale, et dicitur a vehendo, eo quod accipiatur de vectis, id est, de eportatis mercibus; cui timorem, timorem, debetis,ddite illi, non solum in conquiescendo et humiliando, sed etiam munera dando. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Sic omnibus servitutis vestrae obsequia et debita reddite, ut nemini quidquam pro quo vobis irascatur, debeatis, nisi ut invicem diligatis. Reddite debitum et obsequium, quod omnibus potestatibus et principibus persolvere debetis, id est, eos qui nobis praepositi sunt, diligere debetis. Hoc debitum charitatis quandiu in praesenti saeculo vivitur, debetur, in futuro quoque sine pondere plenius firmabitur. Qui enim diligit proximu
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ honorẽ habet faibricator.
adomo quã ipse fabricauit : Red¬
ditq causã quare maioris
głae fit. Fabricator domꝰ
quã domus abeo fribricata :
Om̃is nãq domus fabricatur ab ali

Expanded text:
majorem honorem habet fabricator a domo, quam ipse fabricavit. Redditque causam quare majoris gloriae sit fabricator domus quam domus ab eo fabricata. Omnis namque domus fabricatur ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
habitus ÷ quanto ampliorem
honorem hab& domus quiftibri¬
eecuit illam
Hoc in loco auterit ypallage insensũ.
aut satis neces saria sub auditio: sup¬
ponetur hoc modo  Tanto mauioris

Expanded text:
habitus est: quanto ampliorem honorem habet Dominus, qui fabricavit illam. Hoc in loco autem erit hypallage in sensu, aut satis necessaria subauditio, supponetur hoc modo: Tanto majoris
Abbreviated transcription (Latin):
aut: uocat legem & statutũ qđ ds p̃cepit
ade dicens: Exom̃i ligno paridisi comede:
usq morte morieris : Peccatũ uͦ qđ primo
parens nr̃ cõmisit in quo om̃s peccauimꝰ
mortulesq effecti sumus: appellat mͦ
cyrografum decreti quia in memoriã
uenir& qui illuĩ deleuit: Unde dr̃
apud me. & signata inthesauris meis
Permanũ enĩ intelligitur oꝑatio: It
quando extendit manũ ut continge¬
r& lignũ uecitũ quasi tunc seripsit᷑
poterat iustificari. quo adusq. ꝑ dñm
deletum ẽ Quomodo ergo deleuit
illudͦ in nocent̃ & sine peccato uiuendo
in mundo uł in carne in nocent̃ moriens
ꝓpeccatoribus¬
sipsumquȩ subaudis
ipso. quando sine peccato uixit uł
quando in nocens ꝓpeccatorib: mortuuꝰ
est: Alia trans latio: expolicans se carne:¬

Expanded text:
autem vocat legem et statutum quod Deus praecepit Adae, dicens: Ex omni ligno paradisi comede, etc. Usque morte morieris . Peccatum ergo quod primus parens noster commisit, in quo omnes peccavimus, mortalesque effecti sumus, appellat modo chirographum decreti, quia in memoria oveniret qui illud daret: Unde dicitur apud me et signata in thesauris meis ? Per manum enim intelligitur operatio, et quando extendit manum, ut contingeret lignum vetitum, quasi tunc scripsit poterat justificari quoadusque per Dominum deletum est. Quomodo ergo delevit illud? Innocenter et sine peccato vivendo in mundo, vel, innocenter in cruce moriens pro peccatoribus. Ipsumque, subaudis tipso, quando sine peccato vixit, vel quando innocens pro peccatoribus mortuus est. Alia translatio habet: Exspolians se carne
Abbreviated transcription (Latin):
triumphemꝰ deprincipatib ac potes¬
tatib tenebrarum : & ipsum tulit.¬
ioest abstulit de medio subaudis nr̃m.
quia factus medicitor nr̃. abstulit
peccata quȩ quasi in medio erant :¬
Quando nos separabant ado: affigens¬
expoliauit atumabus hominũ
mortuoru. & potestatẽ de hoc min¬
triumphaus illos insem& ipso aosi¬
aperte uixit in nocenter & palam

Expanded text:
triumphans de principatibus ac potestatibus tenebrarum. Et ipsum tulit de medio, subaudis nostrorum, quia factus mediator noster abstulit peccata nostra quae quasi in medio erant quando nos separabant a Deo. Exspolipoliavit animabus hominum mortuorum, et potestatem de hoc muntriumphans illos in semetipso, quia per se vixit innocenter, et palam
Abbreviated transcription (Latin):
po nualios d̃tis scripta in cordibus
nrĩs ił pła signum salutis quia salutẽmit¬
tras otin&. & de illiussalute loquitur:
ouopitdui scripta in cordibus nr̃is quia de
uia salute die noctuq meditemur & co¬
ꝯtamus & ipsa bona intentio nr̃i cordis:
ohib& nobis testimonium laudis : Quae
reissedmente in telligitur illa episto la:
id÷ hoc quod de ur̃a salute semꝑ cogitamus ⁊
incordibus nr̃is. uos estis manifestati
aliis. qđ nr̃a p̃dicatione ad fidem uenis¬
lis: qm episto la estis xp̃i. min istrata
a nobis & scripta. Non atram̃to: sed spũ
diuiui i Illud quod atram̃to scribitur :¬
est ita fides illa aeterna est :
Manife̾s¬

Expanded text:
ostra vos estis, scripta in cordibus nostris. Epistola signum est salutis, quia salutem mittentis continet, et de illius salute loquitur, Corinthii, scripta in cordibus nostris, quia de vestra salute die noctuque meditamur et cogitamus, et ipsa intentio nostri cordis perhibet vobis testimonium laudis, quae ereis, sed mente intelligitur illa epistola, id est, hoc quod de vestra salute semper cogitamus. Min cordibus, vos estis manifestati aliis quod nostra praedicatione ad fidem venistis, quoniam epistola estis Christi. Ministrata a nobis, et scripta, non atramento, sed spiritu Dei vivi. Illud quod atramento scribitur est, ita illa fides aeterna est. Manifes
Abbreviated transcription (Latin):
acreatura mundi. id÷ ab homine¬
maximeq aphilosophis gentiũ. ꝑ ea quȩ
facta sunt uisibilia intellecta sueꝑ
cepta & cognita conspiciuntur. non
oculis corporeis: sed oculis m̃tis in¬
telliguntur Per ea enĩ quȩ faciti suN¬
ta:Sempit̾na quoq uirtꝰ et diuini¬
tcis. subaudis ꝑ ea quȩ ftccta sunt uisi¬
bilia. conspiciuntur mente ab illis
p hilosophis: itt ut sint in excus abiles:
Uirtus dĩ est: quae cuncta creata gub¬
nat : Diuinittis : quae uniuersa re
uisibilia. dedit philosophis cõgnos¬
cere multa deduuntate sua. ut
illi adorantes idola creaturã uide¬
lic& procreatore. in excusabiles
sint: et ñpossent dicere quod deum
ignorauerint: Uirtus enĩ dĩ quȩ sẽ¬
piterna est. diuinitas quȩ nihil

Expanded text:
ominemaximeque a philosophis gentium, per ea quae facta sunt visibilia, intellecta sive percepta et cognita conspiciuntur, non oculis corporeis, sed oculis mentis intelliguntur. Per ea enim quae facta sunsempiterna quoque ejus virtus et divinitas. Subaudis per ea quae facta sunt visibilia conspiciuntur mente, ab illis philosophis. Ita ut sint inexcusabiles. Virtus Dei est quae cuncta creata gubernat: divinitas vero, quae universa repta sunt visibilia, dedit philosophis multa cognoscere de divinitate sua, ut illi adorantes idola, creaturam videlicet pro Creatore, inexcusabiles sint, et non possint dicere quia Deum ignoraverint. Virtus enim Dei quae sempiterna est, et divinitas quae nih
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem dĩ in mendatium cõmu¬
ta uerunt: quando uerã creaturã¬
Ca
adõ facta : ꝑ m̃daciũ dicebant ẽẽ qđ
nonerat: Solem enim& lunã dice¬
bant m̃dacit̃ dõs esse. denegantes
quod erant. quia non sunt du:. sedso¬
lum modo creaturae inueritate :
Creatura quippe adõ facta. uera cre¬
atura est: sed non est eaueritas quȩ
& temporales. id ÷ defectum & cor¬
ruptibilitatẽ pacientes. iuxta
quod psalmista de illis dicit
Erit tempus eorũ in scła. quod est
eorum manebit inscła: quia sẽꝑ
ne : Sequitur : Propterea tradi¬
dit illos ds̃ inpassiones ignomi¬
niȩ : ꝓ pterea inquit quia ueridĩ
religionem in m̃datiũ cõmutauer̃:
tradidit illos ds̃. id ÷ tradi ꝑmisit
uł ire inpassiones etflagitia igno¬
miniue il gnominia dicitur quasi
sine nomine dignitatis: Inde dicitͥ
ignominiosus: qui desinit habere
nobilis sinebono nomine. & infa¬
mius sine bona fama: quales erant¬
& illi dequibus subiungitur :
Nam feminę illorũ inmͦutauer

Expanded text:
mendacium commutaverunt, quando veram creaturaa Deo factam per mendacium dicebant esse quod non erat. Solem etenim et lunam dicebant mendaciter deos esse, denegantes quod erant: quia non sunt dii, sed solummodo creaturae in veritate. Creatura quippe a Deo facta vera creatura est, sed non est ea veritas quaeet temporales, id est defectum et corruptibilitatem patientes: juxta quod psalmus dicit de illis: Erit tempus eorum in saecula , quod est eorum manebit in saecula, quia semper bus. Sequitur: Propterea tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Propterea, inquit, quia veri Dei religionem in mendacium commutaverunt, tradidit illos Deus, id est tradi permisit, vel ire in passiones et flagitia ignominiae. Ignominia dicitur quasi qui sine nomine dignitatis. Inde dicitur ignominiosus qui desinit habere nobilis, sine bono nomine, et infamis sine bona fama, quales erant illi de quibus subjungitur: Nam feminae eorum immutaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
aquaticus natans in aqua ut piscis:
pascens interra utbos pter quod
iđ ÷ quia cultum et religionẽ dĩ ftil¬
sis imaginib tradiderunt. & nolu¬
erunt ei gr̃as referre ꝓ collatissibi
diuinitus donis: tradidit illosds̃
indesideria cordis eorum. iN
IN munditi am. id ÷ tradi
ꝑ misit aseipsis. uł ire scđm deside¬
rium cordiseoꝵ in inmunditiam.
ut contumelus id ÷ turpitudinib
libidinũ afficiant siue deturpent
corpora sua insemet ipsis. ic cir¬
co ꝑ misiteos ire indesi deria cor¬
diĩ illorum: ut grauius puni¬
rentur: Quomodo ꝑ miserit
illos dsire scđm desideria delec¬
tationũ suarũ: insequentibus
plenius refercur
ui cõmutto¬
uerunt ueritutẽ dĩ in mendatiũ:
& coluer & serui er̃ creaturȩ
potius quam creatori : qui

Expanded text:
aquaticus, natans in aqua ut piscis, aquaticus, natans in aqua ut piscis, pascens in terra ut bos. Propter quod, id est quia cultum et religionem Dei falsis imaginibus tradiderunt, et noluerunt ei gratias referre pro collatis sibi divinitus donis; tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam, id est tradi permisit a seipsis, vel ire secundum desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis, id est turpitudinibus libidinum, afficiant sive deturpent corpora sua in semetipsis. Idcirco permisit eos ire in desideria cordis eorum, ut gravius punirentur. Quomodo permiserit illos Deus secundum desideria delectationum suarum in sequentibus plenius refertur. Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae potiusquam Crea
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbi gr̃a: homo corruptibilis ÷ qui a
corrũpitur ꝑ senectutem. ꝑ infirmi¬
tatem. ad extremũ eciam quando
ꝑ mortem redigitur inpuluerem:
D̾s uero om̃ps qui non potest muturi
aut in melius aut indeterius. sed sẽp
idemꝰ ȩ qualis manet incorruptibilissolus
existit : Cuius głam & culturam quȩ
soli illi conuenit qui ds est: mutit¬
uerunt homines insimilitudinem
aliorum hominũ. ut assi rii qui si¬
mulachrũ beli patris nini regisꝓ
dõ colebant. etbabrlonii id ipsum
quem uocabant bel. sidoni baal.
solum insimilitudinẽ hominis mor¬
tui & corruptibilis: sed etiam insi¬
militutem uolucrum. sicut romani
qui colebant anserem. & egrptu
qui colebant accipitrẽ: insimilitu¬
dinẽ quoq quad rupedum: sicut ȩgrp¬
tu qui colebant aphim. hoc est uac¬
cam albam: insimilitudinẽ quoq
serpentium. sicut babilomi qui co¬
lebant draconẽ. et egrptii qui cole¬
bant corcodrillum. qui est serpens

Expanded text:
Verbi gratia: Homo corruptibilis est quia Verbi gratia: Homo corruptibilis est quia corrumpitur per senectutem, per infirmitatem: ad extremum etiam quando per mortem redigitur in pulverem: Deus vero omnipotens, qui non potest mutari, aut in melius aut in deterius, sed semper idem et aequalis manet, incorruptibilis solus existit. Cujus gloriam et culturam, quae soli convenit ei qui Deus est, mutaverunt homines in similitudinem aliorum hominum, ut Assyrii, qui simulacrum Beli patris Nini regis pro Deo colebant; et Babylonii idipsum, quem vocabant Bel, Sydonii Baal, : et non solum in similitudinem hominis mortui et corruptibilis, sed etiam in similitudinem volucrum, sicuti Romani qui colebant anserem, et Aegyptii qui colebant accipitrem. In similitudinem quoque quadrupedum, sicut Aegyptii qui colebant apim, hoc est vaccam albam. In similitudinem etiam serpentium, sicut Babylonii qui colebant draconem, et Aegyptii qui colebant crocodilum, qui est serpens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rreaturã uisibilem nonꝰ sic̃ dm̃ glo¬
rificauerunt. aut gr̃as eger̃: sed eua¬
nuerunt in uͦađitu tubus suis¬
sibi facultutẽ adõdatȩ sapientiue.
& obscuratũ est cor eorũ insipiens:
Dñ non glorificciuer. siue non hono¬
rauerunt: qui a maiestatẽ illius
publice non p̃dicauerunt. neque
docuerunt illum solũ ẽe colendum.
abiectis idolis: Grãs non egerunt.
id ÷ laudes non retulerunt illi: ꝓ demons¬
tratione sum mi & in effabilis boni: Cor
quoq illorũ qđ illuminatũ est ꝑna
Dicentes enĩ sessse
saͣpientes a sem& ipsis stulti factis.
In hoc cum abillis ñ esset sapientia: ase
ipsis eã se habere putauerunt Nuod
enim contulit. diuina grã gratis: abs¬
tulit utiq dum essent ingrati: Et in¬
tauer̃ głam incorruptibilis dei.
insimilitu dinẽ imaginis corrup¬
tibilis hominis. & uõ lucrum
et quadru pedum et
serpeNti um
O m̃is creatura quae mutari potest in
melius aut indeterius: corruptibilis ÷ :

Expanded text:
icut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suissibi facultatem a Deo datae sapientiae, et obscuratum est cor eorum insipiens: Deum non glorificaverunt, sive non honoraverunt, quia majestatem illius non publice praedicaverunt, neque docuerunt illum solum esse colendum, abjectis idolis. Gratias non egerunt, id est laudes non retulerunt illi pro demonstratione summi et invisibilis boni. Cor quoque illorum quod illuminatum est per Dicentes enim se esse sapientes a semetipsis stulti facti sunt in hoc, cum ab illis non esset sapientia, a se ipsis eam se habere putaverunt. Quod enim contulit illis divina gratia gratis, abstulit utique dum essent ingrati. Et mgloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. Omnis creatura quae mutari potest in melius aut in deterius corruptibilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pallũs substantialiter
ednonuiuebat in illo malitia sed
iusticia: Ex tinctus enim & mortuus
erat iillo seuissimus ꝑsecutor.
Suuebat in illo pussimus p̃dicator:
nobis gratis datasunt  Sienu
iuslificare. Xp̃s sine causaest
mortuus. & eius passio nec ꝓfuit
nec obfuit

Expanded text:
quidem substantialiter, sed non vivebat in illo malitia, sed justitia. Esxtinctus et mortuus erat in illo saevissimus persecutor, et vivebat in illo piissimus praedicator. nobis gratis data sunt. Si enim justificare, Christus sine causa mortuus est, et ejus passio nec profuit, nec obfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad pfectionẽ scõrum. ut illi quip debi.¬
ti sunt adgłam aet̾nam: illorĩ p̃dieno¬
ne & exemplis. ꝑficerentur. Fuer pitoit
primordio fidei euangelistae ꝓphet&e
pastores quoq & doctores: sunt a nooi
in aeccłia: uicũq bona adnuncidti
euangelista ÷ : Quicũq gaudi detoi
penasq reproborum suis auditoribis
ꝓnunciat: ꝓpheta est : De nomine uero
pastorũ & doctorũ int̾rogatus beatus
augustinus apaulino: respondit unũ
ẽẽ pastorẽ & doctorẽ: Pastor eni ñꝑocist
gregẽ sibi cõmissũ. Qđ si caruerit
doctrina. lic& nom̃ habeat pastoris:
caro tam̃ officio: Pastores aut̃ & docto¬
res aecdłiae. qđ unum ÷: sunt epĩ ꝓb.¬

Expanded text:
ad perfectionem sanctorum, ut illi, qui praedestinati sunt ad gloriam aeternam, illorum praedicatione et exemplis perficerentur. Fuerunt in primordio fidei, evangelistae, prophetae, pastores quoque et doctores: sunt et modo in Ecclesia. Quicunque bona annuntiat, evangelista est; quicunque gaudia electorum, poenasque reproborum suis auditoribus annuntiat, propheta est. De nomine vero pastorum et doctorum interrogatus beatus Augustinus a Paulino, respondit unum esse pastorem et doctorem. Pastor enim non potest gregem sibi commissum. Quia si caruerit doctrina, licet nomen habeat pastoris, caret tamen officio. Pastores autem et doctores Ecclesiae, quod unum est, sunt epis
Abbreviated transcription (Latin):
retrusus in carcere in domo imꝑatorisꝙ
cepiss& docere. infirmos curare. nultiꝗ
miracula patrare : multi crediderits¬
ꝑeũ. intantũ: ut sic̃ beatus hiero nimꝰ¬
ne roriis: aeccłiam facer& redẽptoris: Tiui
manifestatũ ÷ & in onuĩ p̃torio idest
imꝑcitori. om̃ibq. consulib & prnc¬

Expanded text:
retrusus in carcerem, in domo imperatoris, et coepisset docere, infirmos curare, multa miracula patrare, multi crediderunt in tantum, sicut beatus HieronymNeronis ecclesiam faceret Redemptoris. Tunc manifestatum est in omni praetorio, id est, imperatori, omnibusque consulibus et princ
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc. ꝑ quẽ omĩa bona habemus:
Soire autẽ uos uolo frẽs: quia.
circa masunt magis ad ꝑfectũ id ÷ aduti¬
beatus apłs philipenses contristari
desuis tribulationib & condolere suis
infirmitatib. neilli deficerent infide
audientes eũ talia pati: scribebat
eis dicens : Scio quidẽ uos cõpati afflic¬
tionib meis. sed innotescere uobis uolo:
qui a quȩ circa me sunt uincula uide¬
lic&. carcer. & cippus: magis ad ꝓfec¬
tũ id÷ adutilitatem & augm̃tum suñ
euangłui. quã ad contrarietatem :

Expanded text:
, per quem omnia bona habemus. Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum beatus Apostolus Philippenses contristari de suis tribulationibus et condolere de suis infirmitatibus, ne illi deficerent in fide, audientes eum talia pati, scribebat eis dicens: Scio quidem vos compati afflictionibus meis, sed innotescere vobis volo quia quae circa me sunt, vincula videlicet, carcer et cippus, magis ad profectum, id est, ad utilitatem et augmentum sunt Evangelii, quam ad contrarietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã: erisq florens magno honore
inpalacio meo. & ille magis eligebat
ab illo flagellari. & iniunculis astringi:
quã ei assentire: Tunc defendebat euan¬
głium. qui a uidentes alu hoc dicebatł:
Li ere nisi eẽt doctrina istauera. & nisi

Expanded text:
doctrinam istam, erisque florens magno honore in palatio meo, et ille magis eligebat ab illo flagellari, et in vinculis: astringi, quam ei consentire, tunc defendebat Evangelium. Et videntes alii hoc, dicebant: Vere nisi esset doctrina ista vera, et nisi
Abbreviated transcription (Latin):
um. hab& increm̃tũ & ꝑfectionẽ: ita
& caritas: Oro inquit. ut ñ solũ ad dm̃
& proximũ : sed & adiminicos extendat᷑:¬
id ÷ intelligatis
maiora dedõ: Et sitis sinceres.
id ÷ ꝑfectiinfide: & in omi bonitate:
Sinceris cnĩ matheria ÷ integra. solida.
& firma. que nullius rei uarietate ma¬
culatur: ita deb& & fides ẽe solida:
Et sine offensa indie xp̃i. id÷ sine
id÷ sine
offensione indie mortis urãe.: uł indie ui¬
dicu: Repleti fructu iusticie ꝑ iłim xp̃m¬

Expanded text:
um, habet incrementum et perfectionem, ita charitas. Oro, inquit, ut non solum in Deum et proximum, sed etiam ad inimicos extendatid est intelligatis majora de « Deo, ut sitis sinceri, » id est perfecti in fide et in omni bonitate. Sinceris materia est integra, solida et firma, quae nullius rei varietate maculatur, ita debet et fides esse solida « et sine offensa in die Christi, » id est sine offensione in die mortis vestrae, vel die judicii. « Repleti fructu justitiae, » id
Abbreviated transcription (Latin):
decõmunione quã habetis nobiscũ: Suꝑ
enangłium & participastis fidĩ eius. uł
Qi decõ munione & participatione qua
nobis participastis in p̃clicatione : quia
p̃dicastis &iam sic̃ & nos:
A prima die.
id ÷ a primordio fidei usq nunc confidelli

Expanded text:
de communione quam habetis nobiscum, vel Evangelium et participastis fidei ejus: vel etiam de communione et participatione, qua nobis participastis in praedicatione, quia praedicatis jam sicut et nos, a primo die, id est a primordio fidei, fratres confi
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃m xp̃m iel aliter: Grã id ÷ fides remis¬
sio peccatorum. societas aeterna sit uob̾
cũ om̃ib scĩs in incorruptione. h oc ÷
in resurrectione generali. ubi accipi¬
ent om̃s electi incorruptionẽ & immor¬
talitatẽ in corpore. & in cõmutabilita¬
catẽ in anima. fulgentes sicut sol in
regno patrissui. cũ quo felices inscła
scłorum manebunt. a
regibus: diuersa nomina
sortita ÷: liocatur enim
macedona: a macedo rege:
Emathia: abematho:
Tessalia: a tesfelo: Genera¬
Gliter omĩs terra grecorum grecia
uocatur agracco rege: ut seruius
Idicit : Hu philipenses postquam
acceꝑunt uerbum p̃dicationis ab
receꝑunt falsos apłos. ficut in argu
Ut maioris auctoritatis ẽet epła:
Sic nãq solitisunt facere reges:
& principes : Quare ñ seruauit
morẽ suũ ponendo nom̃ aposto
idõ p̃termisit ne utilitas lectionis
differretur : Philipenses gͦ ut diximꝰ¬
postquã ꝑ illũ crediderun. ñ dib¬
cauerunt : quinipse ẽẽt apłs anox¬

Expanded text:
istum. » Vel aliter: Gratia, id est fides, remissio peccatorum, societas aeterna, sint cum omnibus sanctis in incorruptione, hoc est in resurrectione generali, ubi omnes accipient electi incorruptionem et immortalitatem in corpore, et incommutabilitatem in anima , fulgentes sicut sol in regno patris sui : cum quo felices in saeculorum manebunt. Amregibus diversa nomina sortita est. Vocatur enim Macedonia a Macedone rege, et Aemathia ab Aematho, et Thessalia a Thessalo: generaliter autem omnis terra Graecorum Graecia vocatur a Graeco rege, ut Servius dicit: Hi Philippenses postquam acceperunt verbum praedicationis ab receperunt falsos apostolos, sicut in argumUt majoris auctoritatis esset Epistola. Sic namque soliti sunt agere reges et principes. Quare non servavit morem suum, ponendo nomen aposto In qua ideo praetermisit, ne utilitas lectionis differretur. Philippenses ergo, ut diximpostquam per illum crediderunt, non dubitaverunt quin ipse esset Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ista excogitata sunt ł & ĩa cõplels
ipse apłs quod docebat dicens. si cu
reuelatum fuerit sedenti aliquid:
prior taceat: Alam quando diccaos
epłas. om̃s discipulieius aderant.¬
& si alicui illorum alia reuelata
essent que ipse nondicebat. au
alit̃ quam dicebat quła isdẽ spsiae¬

Expanded text:
ista excogitata sunt, vel etiam complebat ipse Apostolus quod docuerat dicens: Si cui revelatum fuerit sedenti aliquid, prior taceat . Nam quando dictabat Epistolas, omnes discipuli ejus aderant: et si alicui illorum alia revelata essent, quae ipse non dicebat, aut aliter quam dicebat, quia idem Spi