comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel tres congregati in nomine
meo: ibi sum in medio eoꝵ. Ad̾
confirmandam namq fidei
nr̃e constantiam. qd semper
agit presentia diuine pietatis:
aliquando etiam presentia uo¬
luit corporalis ostendere uisio¬
nis. Namn et de nobis quãuis
porro infra apłoꝵ pedes iacen¬
tib. hoc ip̃m eius miscd̾ia fieri
confidere debemus esss ip̃m ui¬
delicet esse in medio nr̃m: quo¬
cienscumq conuenientes in no¬
mine illius congregamur. No¬
men quippe illius iħs: id est sal¬
uator. Et cum de acquisitione
ꝑpetue salutis locuturi conuem¬
mus: constat nimirum quia in
nomine dñi congregamur. Nec
dubitare fas est de his que ipse
amat conferentib nobis eum
esse presentem: et tanto utiq ue¬
rius: quanto ea que ore ꝓferimꝰ.
ꝓfectiori corde retinemus. Deinde
uidendum qd̵ apparens saluator
discipłis. statim eis pacis gaudi¬
a mandat: id ip̃m celebrata im¬
mortalis gła iterans. quod ad
pignus eis spetiale salitis ac¬

Expanded text:
vel tres congregati in nomine vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad pignus eis speciale salutis ac
Abbreviated transcription (Latin):
b nunciare discipłis que ab
angłis de ꝑfecta eius resur¬
rectione didicerant. De qͥb
scriptum est. Quia accesserũt.
et tenuerunt pedes. eius:⁊
ad orauert̃ eum. Apparuit
ip̃o die aduesꝑascente duob
qui eum ad hospicium uocã¬
tes. in pa nis fractione cog¬
nouerunt. Apparuit et petro.
Quod si euangelista quando.
uel ubi factum sit minime de¬
signau̾it: tamen quia factũ
sit nõ tacet: scribens quia cũ
prefati duo discipuli cagni¬
to dño in emaus. statim re¬
dissent ierłm: inuenert̃ con¬
gregatos undecim. et eos qͥ
cum ip̃is erant dicentes. qͥ a
surrexit dñs uere.⁊ apparuit
symoni. Ac deinde subiungit.
Et ip̃i narrabant que gesta erãt
in uia: et quomodo cognouert̃
eum in fractione panis.Statĩ¬
q adnectit quintam eus ap¬
ita incipiens. Dum hec autem
locuntur. iħs stetit in medio e¬
nolite timere. Ubi primo no¬
tandum et diligenter memo¬
rie commendandum est: qd̃ de
bi ꝓmisit dicens. Ubi sunt duo

Expanded text:
us nuntiare discipulis quae ab us nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobus qui eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emaus, statim redissent Hierusalem, invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apita incipiens: Dum haec autem loquuntur, Jesus stetit in medio enolite timere. Ubi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de sbi promisit, dicens: Ubi sunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
tum temporis ostendit: q uia ni¬
mirum tanta erat uirtus mi¬
racłiz ut hanc repente capere
fragilia mortalium pectora
non possent. Consulens igit᷑
ip̃e imbecillitati querentiũ
primo uenientib ad mo¬
numentum feminis suo a¬
more feruentib et uiris re¬
uolutum lapidem. et ablato
suo corpore linteamina quib
inuolutum erat. solo posita
monstrauit. Deinde curiosius
inquirentib feminis. et de ex
quod inuenerãt mente con¬
sternatis. angłoꝵ uisionem
ostendit: qui illum resurrexis¬
se certa manifestatione pate¬
facerent.Ac sic ꝑcurrente fa¬
ma patrate resurrectionis
tandem ip̃e dñs uirtutum
et rex głe apparens: quanta
potentia morte quam ad ho¬
ram gustauerat deuictssetra¬
peruit. Et quidem. quantũ euã¬
quinquies ip̃a qua resurrexit
die uisus est hominib. Primo
marie magdalene ad monum̃¬
tum. qͣndo ei desideranti pedes eiꝰ
tangere: non dum enim ascen¬
di ad patrem meũ. Deinde du¬
ab ad monum̃tum currenti.¬

Expanded text:
ntum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evanquinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejustangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentib
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ surgere ad fortia oꝑa. ⁊ crescẽ¬
tib cotidie meritis. ad ꝑfectiora
passim ꝓficere iubet᷑. Si autem
fides saluum fecit eum quẽ ad
agendas saluatori ⁊emundato¬
ri suo grãs inclinauit ergo ꝑfi¬
dia ꝑdidit eos qui acceptis benefi¬
ciis. d̾o głam dare neglexerunt.
Qua ꝓpt̾ hec lectio. suꝑiori ea ra¬
tione coniungit᷑: qd̾ ibi fidem
ꝑhumilitatẽ augere debere ꝑa¬
bola data decernit᷑. Hic autem
manifestius ipsis reb ostendit᷑.
ñ fidei tantũ agnitam ratõem:
s exsequutam fidei oꝑatõem
esse. que saluum faciat credentem:
detq głam patri. qui est in celis:¬

Expanded text:
nem surgere ad fortia opera, et crescennem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
conturbat considerantẽ: quomͦ
mundus dici possit ingratus.
S iam facile est. etiam illud
uideri posse: ut quisquis in ec¬
clesie societate doctrinã integrã
ueramq assequat᷑ ⁊ omnia se¬
cundũ catholice regulam disse¬
rat:distinguat. a creatore crea
turam. eo qd̾ manifestetur ua¬
rietate mendatioꝵ tamquam
lepra caruisse. ⁊ tam̃ in gratus sit
deo.⁊ domino mundatori suo:
quia elatus suꝑbia gr̃ãrũ agen¬
darũ pia humilitate ñ st̾nitur:
similisq efficitur. eis de quibus
aple dicit.qui cum cognouissent
deum. ñ ut dm̃ magnificauerũt.
aut grãs egerũt. Qd̾ enim dicit
eos dm̃ cognouisse. ostendit quidẽ
a lepra fuisse mundatos: s ta¬
men statim accusat ingratos. Et
ait illi. Surge. uade: quia fides
tua te saluum fecit. Qui deuotus
ant̃ dñm cecidit. surgere et ire pre¬
cipitur: quia qui infirmitatẽ suã
subtiliter cognoscens. humilit̾
iacet: ꝑ diuini uerbi consola tõ¬

Expanded text:
conturbat considerantem quomodo conturbat considerantem quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore cturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, qui elatus superbia gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus Apostolus dicit: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
dãtur ad nouem: quedã effigies
unitatis impletur. Quo fit tã¬
ta completio: ut ultra ñ ꝓgre¬
diatur numerus: nisi rursus ad
unum redeatur: ⁊ hec ꝑ infini¬
tatẽ numeri regula custodiat᷑.
Nouem itaq indigent uno. ut
quadam unitatis forma coagu¬
lentur. ⁊ decem sint. Unum aut̃
nõ eis indiget: ut custodiat uni¬
tatem. Quã obrem ut unus ille
qui gr̃as egit. unice eccłie signi¬
ficatione approbatus atq lauda¬
tus est: ita illi nouem qui gr̃as
ñ egert̃: reꝓbi effecti. a consortio
unitatis exclusi sunt. Ideoq ta¬
les in nouenario numero tam¬
quã imꝑfecti remanebunt. Et
merito eos saluator quasi igno¬
tos ubi sunt requirit. Scire enĩ
dei eligere: nescire reprobare est.
Non est inuentus qui rediret.
⁊ daret głam d̾o: nisi hic alie¬
nigena. Scd̾m corpus quidem
facile est uidere posse hominẽ
ñ habere lepram:⁊tamen ani¬
ni esse non boni. Scd̾m signi¬
ficationẽ aut̃ huius miraculi

Expanded text:
datur ad novem, quaedam effigies datur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur. Quo fit tanta complectio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, ut haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent, uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille qui gratias egit unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos, ubi sunt inquirit. Scire enim Dei, eligere; nescire, reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni; secundum significationem autem hujus miraculi,
Abbreviated transcription (Latin):
adit aut̃ in faciem: qui
ex malis que se ꝑpetrasse
meminit. erubescit. Ibi enim
cadit homo: ubi confunditu R
Unde ⁊ apłs. quasi quibdã
infacie iacentib dicebat. Quem
ergo fructum habuistis tunc in
illis. in quib nunc erubescitis: At
contra de ascensore equi. id est de eo
qui in huius mundi gła elatus
est dicitur. Ut cadat ascensor eius
et ceciderunt in terram. Quid est
qd̾ electi in faciem. ⁊ reprobi retror¬
sum cadunt: nisi quod omnis
qui post se cadit. ibi ꝓculdubio
cadit ubi nõ uidet: Qui uero an¬
te se ceciderit: ibi cecidit. ubi uidet.
Iniqui ergo quia in inuisibilibꝰ
cacdunt. post se cadere dicuntur:
quia ibi corruunt. ubi qͥd eos
tunc sequetur. modo uidere non
possunt. Iusti uero qui istis uisi¬
bilib semetip̃os sponte deiciũt.
ut inuisibilib erigant᷑: quasi
infaciem cadunt:quia timore
compuncti. uidentes humilian¬
tur. Nespondens aut̃ ih̾c. dixit.
Nonne decem mundati sunt. et
nouem ubi sunt: Unũ si ad¬

Expanded text:
adit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit. Ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus, quasi quibusdam facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensore equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadet ascensor ejus et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ubi procul dubio cadit, ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo, quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc sequatur modo videre non possunt. Justi vero, quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes, humiliantur. Respondens autem Jesus, dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si ad
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ aut̃ facit ueritatẽ. ue¬
nit ad lucem: ut manifestent᷑
oꝑa eius. quia in deo sunt fr̃a.
Quomodo quidam bonũ opus
fecerunt: ut uenirent ad lucem
id est ad xp̃m: Et quomodo quidã
dilexerunt tenebras: Si omn es
peccatores inuenit. et omnes a
peccato sanat: et serpens ille
in quo figurata est mors dm̃
eos sanat qui morsi fuerant:
et propt̾ morsum serpentis erec¬
tus est serpens. idest mors dñi.
ꝓpt̾ mortales homin es quos
inuenit iniustos: quomodo
intelligitur hoc est iudicium.
qm lux uenit in mundum et
dilexerunt homines magis
tenebras quam lucem: Erant
enim mala oꝑa eoꝵ. Quid ẽ
hoc Quoꝵ enim erant bona
oꝑa: Nonne uenisti ut iusti¬
fices impios: Sed dilexerũt¬
inquit tenebras magis qͣm
lucem.
ulti etenim dixerunt pec¬
cata sua: multi confessi

Expanded text:
Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo facta sunt. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est, ad Christum; et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat? Et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanabat qui morsi fuerant, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines quos invenit injustos. Quomodo intelligitur hoc judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexeruinquit, tenebras magis quam lucem. multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi
Abbreviated transcription (Latin):
saluator ad mundum.
Quare saluator dictus est mũ¬
di.nisi ut saluet mundum: nõ
ut iudicet mundum: Saluari
non us ab ip̃o: ecce iudicaberis.
Et quid dicam iudicaberis: Ui¬
de quid ait: qui credit in eum ñ
iulicatur. Qui aut̃ non credit:
quid dicturum sperabas. nisi iu¬
in quit iudicatus est. Non lũ
apparuit iudicium: sed iam fac
sunt eius: nouit qui ꝑmaneant
ad coronam: qui ꝑmaneant ad
flammamn: nouit in area sua
triticum: nouit paleam: nouit
segetem: nouit zitaniam. Iam
iudicatus est. qui non credit. Qͣ¬
re iudicatus est: Quia ñ credit
in nomine unigeniti filii dei.

Expanded text:
Salvator ad mundum. Quare Salvator dictus est mundi? nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum. Salvari non vis ab ipso? Ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Videte quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit . . . . Quid dicturum sperabas, nisi juinquit, judicatus est. Notandum apparuit judicium, sed jam facsunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine un
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt: merito nomen pastoris
ꝑdunt. De quib ꝓtinus subditur.¬
Mercennarius aut̃ et qui nõ est
pastor. cuiꝰ non sunt oues ꝓprie. ui¬
det lupum uenientem: et dimittit
oues et fugit. Non pastor sed merr̃ẽ¬
narius uocat᷑: qui non ꝓ amore in¬
timo oues dominicas. sed ad tem¬
porales mercedes pascit. Mercẽna¬
rius quippe est. qui locum quidẽ
pastoris tenet: sed lucrum anĩa
rum non querens t̾renis commo¬
dis inhiat: honore prelationis
gaudet temporalib lucris pasci¬
tur: impensa sibi abhominibus
reuerentia letatur. Iste sunt et enĩ
mercedes mercennarii: ut ꝓ eo
ip̃o qd in regimine laborat hic qͦd
queritur inueniat: ed ab heredita¬
te gregis in posterum alienus ex¬
istat. Utrum uero pastor sit an
mercennarius cognosci ueracit̾
non potest. si occasio necessitatis
deest. Tranquillitatis enim tẽpore
plerumq ad gregis custodiã sicut
uerus pastor. sic etiam mercenna¬
rius stat: sed lupus ueniens indi¬

Expanded text:
diligunt, merito nomen pastoris diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibnarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. « Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastorum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelatiogaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indi
Abbreviated transcription (Latin):
lectione euangelica eruditionem
lica ꝑiculum nr̃m. Ecce enim is
qui non ex accedenti dono. sed essen¬
tialiter bonus est dicit: ego sum
pastor bonus: atq euisdem boni¬
tatis formam quã nos imitemur
adiungit dicens. Bonus pastor: a¬
nimam suam ponit ꝓ ouib suis.
fecit qd̃ monuit: ostendit quod
mento nr̃o corpus suum et san¬
guinem uerteret: et oues quas
redimerat. carnis sue alimento
saciaret. Ostensa nobis est de cõ¬
temptu mortis uia quã sequam᷑:
apposita forma cui imprimam᷑
Primum nobis est exteriora nr̃a
misericordit̾ ouib eius impende:
postremum uero si necesse sit. etiã
mortem nrãm ꝓ eisdem ouibus
ministrare. Aprimo aut̃ hoc mi¬
nimo. ꝑuenitur ad postremum
maius. Sed cum in comꝑabilit̾
longe sit melius anima qua ui¬
uimus. a t̾rena substantia quã
exterius possidemus: qui non
dat ꝓ ouib substantiam suam:
quando ꝓ his daturus est animã
suam: Et sunt nonnulli qui plus
terrenam substantiam quã oues

Expanded text:
lectione evangelica eruditionem riculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod mento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves
Abbreviated transcription (Latin):
cennarius est: et non ꝑtinet ad eũ
de ouibz. Sola ergo causa est ut
mercennarius fugiat: quia mer¬
cennarius est. Ac si aꝑte diceret᷑.
Stare in ꝑicło ouium non potest:
qui in eo qd̵ quib preest. nõ oues
diligit. sed lucrum t̾renum q̃rit.
Dum enim honorem amplectit᷑.
dum temporalib commodis le¬
tatur: opponere se contͣ ꝑiculũ
trepidat: ne hoc quod diligit a¬
miitat. Sed quia redemptor nr̃
culpas ficti pastoris innotuit:i¬
terum forma cui debeamus im¬
primi ostendit dicens. Ego sũ
pastor bonus: atq subiungit:
diligo: et cognoscunt me mee.
Ac si apte dicat. Diligentes ob¬
secuntur: quem enim ueritate
non diligit. ad huc minime cog¬

Expanded text:
cenarius est, et non pertinet ad eum cenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercencenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cog
Abbreviated transcription (Latin):
mentes dilaniat: malignus ui¬
delicet sp̃s: qui caulas fidelium
insidians circuit: et mortem a¬
nimarum querit. De quo lupo
mox subditur. et lupus rapit.
et disꝑgit oues. Lupus uenit.
et mercennarius fugit: quia malig¬
nus sp̃s mentes fidelium in tempta¬
tione dilaniat: et is qui locum pas¬
toris tenet. curam sollicitudinis nõ
habet: anime ꝑeunt: ⁊ ip̃e de t̾renis
commodis letatur. Lupus rapit.
et disꝑdit oues: cum alium ad lu¬
xuriam ꝑtrahit: alium in auarici¬
am accendit: alium in suꝑbiam
erigit: alium ꝑ iracundiam diui¬
dit: hunc in uidia stimulat: illũ
fallatia supplantat. Quasi ergo
gregem lupus dissipat: cum fide¬
lium populum. diabolus ꝑ temp¬
tationem necat. Sed contra hec
mercennarius nullo zelo accen¬
ditur: nullo feruore dilectionis
excitatur: quia dum sola exterio¬
ra commoda requirit. interiora
gregis dampna negligent̾ patit᷑:
unde et mox adiungitur. Mer¬
cennarius aut̃ fugit. quia mer¬

Expanded text:
mentes dilaniat, malignus vimentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium incidians circuit, et mortes animarum quaerit ; de quo lupo mox subditur: Et lupus rapit et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat; sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur, quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur, unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mer
Abbreviated transcription (Latin):
Upus etenim suꝑ oues ue¬
nit: cum quilibet iniustus et rap¬
tor. fideles quosq. atq humiles op¬
primit. Sed is qui pastor esse ui¬
debatur et non erat. relinquit oues
et fugit:. quia dũ sibi ab eo ꝑiculũ
metuit: resist̾ę eius iniustitie nõ
presumit. Fugit aut̃ nõ mutando
locum: sed subtrahendo solatium.
Fugit. quia iniusticiam uidit ⁊ ta¬
cuit. Fugit. quia sub silentio se ab¬
scondit. Quib bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑.
Non ascendistis ex aduerso: neq
opposiustis murum ꝓ domo isrł.
ut staretis in prelio in die domini.
Ex aduerso quippe ascendere est:
quib libet potestatib praue a gen¬
tib ratione libera uoce contra ire.
Et in die dñi pro domo isrł in pre¬
lio stamus ac murum opponi¬
mus: si fideles innocentes contra
ꝑuersoꝵ iniustitiam ex iustitie
auctoritate uindicamus. Quod
quia mercennarius ñ facit: cum
uenientem lupum uiderit. fugit.
Sed est alius lupus qui sine ces¬
satione cotidie non corpora. sed

Expanded text:
upus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die domini . » Ex advequibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugSed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie, non corpora, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mala: ut ꝑdat de terra memoriã
eoꝵ. Unde necesse est. ut semꝑ in
oꝑib neqͣm paueant mali: qͦꝵ
etiam cogitationes singule cõ¬
spectui districti iuidicis patent:
semꝑ in oꝑatione iustitie. ⁊ ĩ his
que ꝓpter iustitiam paciuntur
gaudeant boni:.quibz deum di¬
ligentib omnia cooꝑant᷑ in bo¬
num: et in quacumq tribulatiꝰ¬
one positis numquam eius pie¬
tas ab est: cui canitur in psalmo.
tibi derelictus est pauꝑ: pupillo
tu eris adiutor: contere brachiũ
peccatoris et maligni. Quã pie¬
tatis sue presentiam. nõ tamen

Expanded text:
riam eorum . Unde necesse est ut semper in operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent, semper in operatione justitiae et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest, cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pieta
Abbreviated transcription (Latin):
respondit omnipotenti deo qui
unus et uerus est. ego omĩ die
sacrifico: non thuris fumum.
nec tauroꝵ mugientiũ carnes.
nec hyrcoꝵ sanguinem: sed im¬
maculatũ agnum. coti die in
altare crucis sacrifico: cuius
carnes postea quã omĩs popłs
credentiũ manducau̾it. & san¬
guinẽ biberit:agnus qui sa¬
crificatus est. integer ꝑ seuerat.
et uiuus. Et cum uere sacrifi¬
catus sit. et uere carnes eius
manducate sint a popło. et¬

Expanded text:
r, ait: « Omnipotenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a pop
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Si credideris ex toto corde¬
tuo: discere poteris. Si ñ credi¬
deris: penitus numquã tu ad
tinges. Tunc iratus egeas ius¬
multitudo pene totius ꝓuinci
e: ita ut egeam uellent occidere:
et andream apłm fractis ianuis

Expanded text:
« Si credideris ex toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad tinges. multitudo pene totius provinciae venit; ita ut Egeam vellent occidere et apostolum fractis januis
Abbreviated transcription (Latin):
eius: glam quasi unigeniti
a pr̃e: plenum grẽ ⁊ ueritatis.
Głiam xp̃i qͣm ante in carna¬
tionẽ uidere non poterant ho¬
mines. post in carnationẽ ui¬
derunt:aspicientes humani.¬
tatẽ miraculis refulgentem:⁊
intelligentes diuinitatẽ intus
latitantem: illi maxime qui
eius cdaritatem ante passionem.

Expanded text:
igeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem, illi maxime qui et ejus claritatem ante passionem t
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. et exclamauit. Dñs meus:
et ds̃ ms. Dicit ei ihs. Qͥa ui
dististi me thoma credidisti.
Cum paulus apl̃s dicat. ẽ aut̃
fides sꝑandarum substantia rerum.
argumentum non apparentum:
iam fidem nõ habent. sed agni¬
tionem. Dum ergo udit thomas.
dum palpauit. cur ei dicitur qͥa
udisti me credidisti: sed aliud
uidit. et aliud credidit. A morta¬
li quippe homine diuinitas ui¬
deri non potuit. hominẽ igitur
uidit: et dm̃ confessus est dicens.
Dñs ms̃: et deus ms̃. Uidẽdo ergo

Expanded text:
autem et exclamavit: Dominus meus autem et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Dominus meus et Deus m
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hec animadu̾titis: Num¬
quid casu gestum creditis. ut
electus ille discipulus tunc de¬
eẽt: postea ueniens audiret. au¬
diens dubitaret: dubitando pal¬
paret: palpans crederet: Nõ hoc
casu. sed diuina dispensatione
gestum est. Egit namq miro
modo suꝑna clementia. ut dis¬
cipulus dubitans dum in ma¬
gistro suo uulnera palparet
carnis: in nobis uulnera sana¬
ret in fidelitatis. Plus enĩ nob̾
thome infidelitas ad fidem. qͣm
fi des credentium discipulorum
ꝓfuit: quia dum ille ad fidem
palpando reducitur: nr̃a mens
omni dubitatione postposita
in fide solidatur. Sic quippe dis¬
cipulum post resurrectionẽ suã
dubitare ꝑmisit: nec tam̃ in du¬
bitatione deseruit: sicut ante na¬
tiuitatem suam. habere mariã
sponsum uoluit: qui tam̃ ad
eius nuptias nõ ꝑuenit. Nam
ita factus est discipulus dubi¬
tans et palpans.testis uere re¬
surrectionis: sicut sponsus
matris fuerat. custos integer¬
rime uirginitatis. Palpauit

Expanded text:
inter haec animadvertitis? Nuninter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne pastores ecclłie uel soluere stude¬
ant. uel ligare. Sed utrum iuste
an iiuste obliget pastor: pastoris
tamen sententia gregi tim̃da ẽ
ne is qui ligandus est. et cũ iuste
forsitan ligatur. ip̃am obligati¬
oms sue sententiam ex alia cul¬
pa mereatur. Pastor ergo uel ab¬
soluere in discrete timeat. uel li¬
gare. Is aut̃ qui sub manu pa¬
storis est. ligari timeat uł ĩiuste:
nec pastoris sui iudiciũ temere
reprehendat: ne et si iniuste liga¬
tus est. ex ip̃a tumi de reprehen¬
sionis suꝑbia. culpa que ñ erat
fiat. Sed quia hec breuit̾ ꝑ exces¬
sum diximus: ad expositionis
ordinem redeamus. Thomas
aut̃ unus ex duodecim qui dici¬
tur didimus. non erat cũ eis
quando uenit iħs. Iste unus
discipulus defuit: reuersus qd̾
gestum est audiuit: audita cre¬
dere re nuit. Uenit iterum do¬
minus iħs. et non credenti dis¬
cipulo latus palpandum pre¬
buit: manus ostendit: et osten¬
sa suoꝵ cicatrice uulnerum. in

Expanded text:
ne pastores Ecclesiae vel solvere studene pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quandiscipulus defuit: reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vulnerum, inf
Abbreviated transcription (Latin):
tem soluere: quos auctorẽ nr̃m
cognoscimus ꝑ suscitantẽ grãm
uiuificare. Que nimirum uiuifi¬
catio. ante oꝑationẽ rectitu dinis
in ip̃a iam cognoscitur confessio¬
ne peccati. Unde et huic ip̃i mor¬
uiuisce: sed ueni foras. Omnis
quippe peccator dum culpam
suam intra conscientiam ab¬
scondit: in troͬsus latens in su¬
is penetralib occultatur. S ed
mortuus uenit foras: cum pecca¬
tor nequitias suas sponte confi¬
tetur. Lararo ergo dicitur ueni
foras: ac si aꝑte cuilibet mor¬
tuo in culpa diceretur. Cur reatũ
tuum intra conscientiam abs¬
condis: foris iam ꝑ confessionẽ
egredere. qui putas interius per
negationẽ latere. Ueniat itaq
foras mortuus: idest culpam cõ¬
fitratur peccator. uenientem
uero foras soluant discipuli. uͭ
pastores eccłie ei penam debeant
amouere. quam meruit. qui ñ
erubuit confiteri qd̃ fecit. Hec de
solutionis ordine breuit᷑ dixe¬
rim: ut sub magno moderami¬

Expanded text:
tem solvere quos auctorem nostrum tem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi morvivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderami
Abbreviated transcription (Latin):
animas que non uiuunt. Non
morientem qui ppe mortificat. qͥ
iustum dãpnat: ⁊ ñ uicturum
uiuificare nititur. qui eum a suppli¬
cio soluere conatur. Cause ergo pen¬
deus ꝑ compunctionis grãm iu¬
sitat: illos pastoris sententia absol¬
uat Tunc enim uera est absolutio
presidentis: cum et̾ni arbitrium se¬
quitur iudicis. Qd̾ bene quatri du
ani resuscitatio mortui illa signi¬
ficat: que uidelicet demonstrat qͥa
prius mortuum dñs uocauit et
uiuificauit dicens. Lazare ueni
foras: et postmodum is qui uiuẽs
egressus fuerat a discipulis est
solutus. sicut scriptum est. Cũq
egressus esset qui fuerat ligatus
institis: tunc dixit discipłis. sol¬
uite eum. ⁊ sinite abire. Et ecceil¬
lum discipuli iam uiuentem sol¬
uunt: quem magit̾ resuscitaue¬
rat mortuum. Si enim discipłi
lararum mortuum soluerent:
fetorem magis ostend̾ent quã
uirtutem. Ex qua consideratione¬
nobis intuendum est. qd̾ illos nõ
debemus ꝑ pastoralem auctorita¬

Expanded text:
vivunt . Non morientem quippe mortificat, qui justum damnat. Et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur. 6. Causae ergo penDeus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
pulsamur insidiis:agentis uide¬
licet. ut uł odium uirtutis incu¬
ciat:uel expulsionis sue uindicet
iniurias. Unde est. ut de specie tͣnͣ¬
seamus ad genus: qd̾ eccłie pri¬
mordiis tot grauissima in tulit
certamina: quot suo regno dolu¬
it subito illata dispendia. Et in¬
crepauit ihc sp̃m ĩmundum. et
sanauit puerum:⁊ reddidit illũ
patri eius. Nõ puerum qui uim
paciebatur: sed demonem qui in¬
ferebat increpat: quia qui peccã¬
tem emendare desiderat: uicium
utiq arguendo et odiendo depel¬
le: sed hominẽ debet amando re¬
fouere:donec sanatum spiritali¬
b eccłie possit reddere patrib. O

Expanded text:
pulsamur insidiis, agentis, videpulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refovere, donec sanatum spiritalibus Ecclesiae possit reddere patribus. O
Abbreviated transcription (Latin):
crescunt atq decrescunt. Muti. ñ
confitendo fidem: surdi nec ip̃m
aliquatenus fidei audiendo ser-¬
monẽ. Et rogaui discipulos tu¬
os. ut eicerent illum: ⁊ nõ potu¬
erunt.L.atent̾ hoc dicto accusat
apłos: cum possibilitas curandi.
interdum nõ ad imbecillitatẽ
curantiũ. sed ad eoꝵ qui curandi
sunt fidem referatur:dicente do¬
mansuetus et mitis. qui non a¬
ꝑuit sicut agnus coram tonden¬
te os suũ. nec in uerba furoris e¬
rupit: sed quo in similitudinem
medici egrotum uideat contra
sua precepta se gerere dicatꝰ us¬
q quo accedam ad domũ tuam.
quousq in te artis ꝑdam in du¬
striam. me aluid iubente.⁊te aliud
ꝑpetrante: In tantum aut̃ nõ est
tis: ut statim intulerit. adduc huc
filium tuum. Et cũ accederet. eli¬
sit illum demoniũ: ⁊ dissipauit.
Appropinquante iħu. puerum
elidit demon ⁊ dissipat:qͥa sepe
conu̾si ad dm̃ post peccata. ma¬
ioribz nouisq antiqui hostis

Expanded text:
crescunt atque decrescunt, muti non crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem non esttis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis
Abbreviated transcription (Latin):
ce filiũ meũ. quia unicus est mͥ.¬
et cetera. Loca reb congriunt.
In monte dñs orat. transformat᷑:
discipulis archana sue maiesta¬
tis aꝑit: in inferiora descendens.
turbe occursu excipitur miseroꝵ
fletu pulsatur. Sursum discipłis
misteria regni reserat:deorsum
turbis peccata infidelitatis expro¬
brat. Sursum patris uocẽ his
qui sequi se poterant pandit:de¬
orsum sp̃c malos ab his qͥ uexa¬
bantur expellit. Qui etiã nunc
ꝓ qualitate meritoꝵ aliis ascẽ¬
dere. aliis descendere ñ desiit. Nã
terrenos ad huc et incipientes
quasi una petens confortat.ca
lendo glorificat: liberuis de et̾nis
instruit. Et sepe ea que a turbis
Et ecce sp̃c apprehendit illum:
et subito clamat. et elidit: et
dissipat eum cum spuma: et
uix discedit dilanians eum. lc ni.
theus lunaticũ: marcus mutum.
surdumq describit. Significat
aut̃ eos de quib scriptum est. stultꝰ
ut luna mutatur: qui nũquã
in eodem statu ꝑmanentes. nũc
adhec. nũc ad illa uicia mutati

Expanded text:
in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, dolendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemonihaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati,
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finem. Usq in quẽ finem
ꝑseuera bis: Quo usq finias uiã.
Quam diu enim non audis xp̃m.¬
ip̃e aduersarius tuus est in ista
uia. hoc est in ista mortali uita.
Sed quid dicit: concorda cũ adu̾¬
saris tuo cito dum es in uia cum
eo. Audisti. crelidisti. concordasti.
Si aduersaberis. concorda. Si tibi
prestitum est concordare.noli ulte¬
rius litigare. Quandorenim fini¬
atur uia nescis: sed tamen scit ille
si oius es. et si ꝑseueraueris usq
in finem saluus eris. Ego hostiũ:¬

Expanded text:
usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quamdiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide uiuit. Et habundantius
habeant. qui ꝑseuerando usq ĩ
finem ꝑ illud hostium. i dest ꝑ
fidem xp̃i egrediuntur. qm̃ uiri
fideles moriuntur. et habundan¬
tius habebunt uitam. ueniendo
quo pastor ille precessit. ubi nũ¬
quam deinde moriantur. Qua¬
us ergo hic in ip̃o ouili desũt
possumus intelligere qd dc̃m
est. ⁊ pascua inueniet. idest ad in¬
gressum et egressum: tam̃ tunc
uere pascua inueniet. ubi satu¬
rentur. qui esuriunt et siciunt
iustitiam qualia pascua inue¬
nit cui dc̃m est. hodie metum
eris in paradyso. Quomodo au¬
tem ip̃e sit hostium. ip̃e pastor.
ut ꝑ seip̃m quodãm᷑ etiam ip̃e
ingredi et egredi intelligatur.
et quis nam sit hostiarius.
longum est hodie querere. et
disserendo sicut ip̃e don au̾it
explicare.

Expanded text:
ex fiex fihabeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur; quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
et in gredietur et egredietur: et
pascua inueniet. Est ergo aliqͥs
non solum ingressus: uerũ etiã
egressus bonus. ꝑ hostium bonũ
qd est xp̃s. Si quis est iste lauda¬
bilis. et beatus egressus: possem
quidem dicere ingredi nos quã¬
foris. idest coram hominib oꝑari.
Unde et in psalmo legitur. Exiit
homo ad opus suũ. Et ip̃e dñs. Sic
luceat lux uestra coram hominib.
Sed plus me delectat qd̾ ip̃a ueritaᷤᷤ
tamquam pastor bonus. et ideo
doctor bonus. quodam modo nos
am monuit. quem admodũ nos¬
intelligere debeamus. qd̾ ait: ingͤ¬
dietur. et egredietur. et pascua in¬
ueniet: cum secutus a dunxit. Fur
non uenit nisi ut furetur. et mac¬
tet.⁊ ꝑdat. Ego ueni ut uitã ha¬
habeant. Uidetur michi dixisse.
ut uitam habeant ingredientes:
et habundantius habeant egredi
eius intrau̾it. ad uitam tempora¬
lem que est in fide. Ideo ait. ego
ueni ut uitam habeant. hoc est
fidem: que ꝑ dilectionẽ oꝑatur.
ouile ut uiuant: quia iustus

Expanded text:
et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quanforis, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo bonus doctor, quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet; » cum secutus adjunxit, « Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam hahabeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredieejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: tur ut vivant? quia justus
Abbreviated transcription (Latin):
miratione iocunda nõ spetuletur
ip̃ius adolescentis nature fortitudi¬
nem et prutenciam. ac fidem in an¬
eloquitur: tam prudenter int̾rogat:
tam facile credit: Quis nõ iusticiaz

Expanded text:
admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in celoquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non
Abbreviated transcription (Latin):
mebant itaq uirtutes incogitatione
et affectu cordis eius in effabilemsar¬
moniam. quai ip̃a creatrix et in ha-¬
bitatrix eius dei sapientia delectabat᷑
audire choruscabant foris quoq in sr̃¬
ficie sermonis et actus. unde possent
homines glorificare deuii: et exem-¬
pla salutis accipere

Expanded text:
mebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere
Abbreviated transcription (Latin):
ria ip̃am quam apud deui grãm
inuenisti: notã fac mundo scĩs
egris medelam. pusillis corde robur.
afflictis consolationẽ. pereclicantib
adiutorium et liberationem. lc̃ .iiiͣ.¬

Expanded text:
Deum gratiam invenisti, notam facere mundo; aegris, pusillis corde robur, afflictis consolationem, periclitantibus adjutorium et liberationem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiorib: ubi de danda elemosi¬
na. ⁊ in iuria dimittenda pre¬
ciprtur. Si te in quit ira contra
iuolentum. ⁊ contra petentẽ phi¬
larg̾ia cecauerit: num qͥd tua
mente uiciata. uicium eius cu¬
rare poteris: aut ille solus qui
iniuriam fecit. ⁊ ñ tu etiam qui
ferre nesciebas reus deputaberis:
At si mitem te tranquilliq pec¬
toris. eius imꝓbitas inuenerit:
et ille ad penitentiam mouebit᷑:
et tu pacientie premio donaberiˢ.
quia cecum uidende ocło hoc est
corde sereno ducere curabas ad
lumen. Non est discipłs suꝑ ma¬
gistrum: ꝑfectus aut̃ omĩs erit.
si sit sicut magister eius. Si ma¬
gister qui utiq quasi ds̃ potuit.
ñ suas uult ulcisci in iurias: sed
ipsos maluit insecutores paci¬
endo reddere mitiores: eandem
necesse est. ut discipuli qui purt ho¬
mines sunt regulam ꝑfectionis
sequant᷑.

Expanded text:
perioribus, ubi de danda eleemosyperioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique, quasi Deus, potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur.