comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ siuisq desideriis sufficere credens: ad os
sacratissimum ꝑ quod diuinȩ pietati crebrȩ
orationum prȩces fuerant fusȩ: ac uariis po¬
pulis frequentes prȩdicationes directȩ ausus
̃ manum mittere: atq sialiquẽ de dentib
iliꝰ posset eximere studuit ꝑtemptare. Sed
& cum hoc ꝓ eorundem firmitate nequiret
ꝓficere: fabrili instrum̃to tenaci uidelicet
focipe usus: de genziuis pulcherrimi oris
duos dentes eduxit: rubicundo ebore ut cre¬
didecet. ac antiquo saphyro prȩciosiores:
asirum dictu fidelem querens auditorem:
quod contra naturam ẽ. mortui cadaueris de
dentib eductis. stillȩ fluxerunt cruoris: hu¬
usꝙ monimenti usq in diem hodiernum
testimonium acerra prebet eborea. adhuc
codem quo in fusa fuerat sanguine cum ibi
seruandi mitter entur mirabile dictu cruen
enouatum sane in hoc facto tata
immo iteratum diuinȩ maiestatis opus
ueneramur quod in primo mundane condi¬

Expanded text:
tamen suisque desideriis sufficere credens, ad os tamen suisque desideriis sufficere credens, ad os sacratissimum, per quod divinae pietati crebrae orationum preces fuerant fusae ac variis populis frequentes praedicationes directae, ausus est manum mittere, atque si aliquem de dentibus illius posset eximere, studuit pertemptare. Sed et cum hoc pro eorundem firmitate nequiret perficere, fabrili instrumento, tenaci videlicet forcipe usus, de gengivis pulcherrimi oris duos dentes eduxit, rubicundo ebore, ut credi decet, ac antiquo saphiro pretiosiores. Mirum dictu fidelem quaerens auditorem, quod contra naturam est! Mortui cadaveris de dentibus eductis stillae fluxerunt cruoris, huiusque monimenti usque in diem hodiernum testimonium acerra praebet eborea, adhuc eodem quo infusa fuerat sanguine, cum ibi servandi mitterentur, mirabile dictu! cruentata. Renovatum sane in hoc facto, immo iteratum divinae maiestatis opus veneramur, quod in primo mundanae condi
Abbreviated transcription (Latin):
citudinis angore cruciari: multa animo uol¬
uens quid ex ipso ad cõmemorationẽ sequen¬
tium ꝓ munere deberet auferri. Ubi uero
fluctuantẽ animum anchora consilii stabi¬
liuit: casulam qua erat indutus a sacratis¬
simo eiꝰ collo abstulit: eundẽq in latus utrũ¬
q uersans. cannas harundinum fluuiales
quȩ subipso olim posite fuerant ꝓpter hu¬
morẽ aquatilem subduxit. Idq suis deside¬
riis minus eẽ. ꝑpendens: nisi etiã ex corpo¬
re aliquã tolleret inuiolatoꝵ portionem
nembroꝵ: uertit audaces ut ita dicam ad ca¬
Quier uenerabile manus: unguesq sp̃ualis
utuli cornua ꝓducentis & ungulas secuit
que post obitum illius contra naturã ita ex¬
reuerant ut etiã manicas manum eiꝰ cremen¬
co suo penetrarent. Nec non & barbam ponti¬
scis nr̃i scilicet aharonis post sepulturam ipstꝰ
recrescentẽ totundit. Hȩc uero omnia sibi sũ¬
mo deuotionis obsequio recondens. nec sibi

Expanded text:
citudinis angore cruciari, multa animo volcitudinis angore cruciari, multa animo volvens, quid ex ipso ad commemorationem sequentium pro munere deberet auferri. Ubi vero fluctuantem animum anchora consilii stabilivit, casulam qua erat indutus a sacratissimo eius collo abstulit, eundemque in latus utrumque versans, cannas harundinum fluviales, quae sub ipso olim positae fuerant propter humorem aquatilem, subduxit, idque suis desideriis minus esse perpendens, nisi etiam ex corpore aliquam tolleret inviolatorum portionem membrorum, vertit audaces, ut ita dicam, ad cadaver venerabile manus unguesque spiritalis vituli cornua producentis et ungulassecuit. Quae post obitum illius contra naturam ita excreverant, ut etiam manicas manuum eius cremento suo penetrarent. Necnon et barbam pontificis, nostri scilicet Aaronis, post sepulturam ipsius recrescentem totondit. Haec vero omnia sibi, summo devotionis obsequio recondens nec sibi
Abbreviated transcription (Latin):
flagrantiũ quasi aromaticus ac toto corpore
in contaminatus: hoc solo quod in sepulchro
iacebat dormienti simillimus.⁊ uestimentis
pontificalib honesta pulchritudine a dor¬
natus. Res raritate sui ualde mirabilis: at
q ꝓsui magnitudine humano sermone uix
explicabilis. Qui enim putauerat se putre¬
factȩ carnis uti in mortuis fieri assolet reli¬
quias inuenturum: repperit ultra estima¬
tionem iniuolati corporis memorabile ꝓdi¬
gium. Quali hȩc uisio digna miraculo: quã¬
q immenso stupori proxima fuerit: eloquen¬
tia humani ingenii effari nequit. Quin mi¬
nus ariditas nr̃i sermonis hȩc exp̃licare ut
decet tenuissimis ualeat uerbis: Stupefa¬
ctus igitur ut par erat tam in opinati uisio¬
ne portenti: omnipotenti deo debitis laudi¬
bus benedixit. tantorsq donor largitori gͣ¬
tias egit. Co igaudens etiã tanti inuentio¬
ne thesauri: non modico iterum cȩpit solli¬

Expanded text:
flagrantium quasi aromaticus ac toto corpore flagrantium quasi aromaticus ac toto corpore incontaminatus, hoc solo quod in sepulchro iacebat dormienti simillimus, vestimentis pontificalibus honesta pulchritudine adornatus. Res raritate sui valde mirabilis atque pro sui magnitudine humano sermone v̅ix explicabilis! Qui enim putaverat se putrefactae carnis, uti in mortuis fieri assolet, reliquias inventurum, reperit ultra aestimationem inviolati corporis memorabile prodigium. Quali haec visio digna miraculo quamque inmenso stupori proxima fuerit, eloquentia humani ingenii effari nequit, quin minus ariditas nostri sermonis haec explicare, ut decet, tenuissimis valeat verbis. Stupefactus igitur, ut par erat, tam inopinati visione portenti, omnipotenti Deo debitis laudibus benedixit tantorumque donorum largitori gratias egit. Congaudens etiam tanti inventione thesauri, non modico iterum coepit solli
Abbreviated transcription (Latin):
meritum manifestũ. Expletis igitur missa¬
rum solemniis: paucis secum quos uoluit
ex monachis retentis cȩteros abscedere fecit:
ac non tam temerario ausu quã fidelis am¬
mi deuotione feruens explorare diligentiꝰ
a mica curiositate duxit congruum. quid sub¬
oculis positum intra uterum suũ teneret
uasis receptaculum. Simulq estimans neces¬
sarium: ut ad deuotionẽ honorandam quȩ¬
rentium de puluere carnis siue de ossib eiꝰ
tolleret aliquãtam portiunculam reliquia¬
rum. Interea om̃i dubietate submota idem
archicustos ad tumulũ iam insuꝑficie paui¬
menti positum humiliter accessit: atq oꝑ¬
culo lapidis quo tegebatur remoto diligen¬
tius introspexit. Et ecce obtulit se obtutib
illius uir caneo capite reuerendꝰ: abstinentiȩ
ac ieiuniorũ macore quib comitib uixerat
pallidus: scĩtate morum meritoꝵq precipu¬
us: in corruptione quoq menbroꝵ suaue

Expanded text:
meritum manifestum. Expletis igitur missameritum manifestum. Expletis igitur missarum sollemniis, paucis secum quos voluit ex monachis retentis, ceteros abscedere fecit, ac non tam temerario ausu quam fidelis animi devotione fervens, explorare diligentius amica curiositate duxit congruum, quid suboculis positum intra uterum suum teneret vasis receptaculum, simulque aestimans necessarium, ut ad devotionem honorandam quaerentium de pulvere carnis sive de ossibus illius tolleret aliquantam partiunculam reliquiarum. Interea, omni dubietate submota, idem archicustos ad tumulum, iam in superficie pavimenti positum, humiliter accessit atque, operculo lapidis quo tegebatur remoto, diligentius introspexit. Etecce! obtulit se obtutibus illius vir cano capite reverendus, abstinentiae ac ieiuniorum macore quibus comitibus vixerat pallidus, sanctitate morum meritorumque praecipuus, incorruptione quoque membrorum suave
Abbreviated transcription (Latin):
sores necessarios adhibuit: atq sarco fago
eleuando plurimam diligentiam impendit:
Quod summa cautela ut dignum erat leua¬
tum insinistra parte deponi fecit: ac festiua
celebritate ꝑ ampla ȩdis spatia lichnis relu¬
centib missarum solemnia ꝓtanti prȩsulis
honore deuotissime exorsus suꝑ eundem tu¬
mulũ impleuit. Et quãuis in circuitu ipsius
sepuleri aquatilis humor extrinsecus fuerit:
non tam̃ intrinsecus lutulentis sordibus seu
aquȩ guttulis introitus patuit. Nec imme¬
rito credibile ẽ. dm̃ qui omniũ creaturarũ
naturas ꝓ suo arbitrio in quascunq uult
rerum species transformat: ac tu mescentia
maria ꝓprio nutu harenis quasi habenis for¬
tissimis frenat: etiam dilecti sui cadaueri tan¬
ti honoris beneficium prȩstare potuisse: ut
intra ipsius urnȩ uasculum quo prȩciosũ
tenebatur depositũ nichil intraret sordiũ:
ut cunctis fieret eiꝰdem uenerandi pontificis

Expanded text:
sores necessarios adhibuit atque sarcofago sores necessarios adhibuit atque sarcofago elevando plurimam diligentiam impendit. Quod summa cautela, ut dignum erat, levatum, in sinistra parte deponi fecit, ac festiva celebritate per ampla aedis spatia, lichnis relucentibus, missarum sollemnia pro tanti praesulis honore devotissime exorsus, super eundem tumulum implevit. Et quamvis in circuitu ipsius sepulchri aquatilis humor extrinsecus fuerit, non tamen intrinsecus lutulentis sordibus seu aquae guttulis introitus patuit. Nec inmerito credibile est, Deum, qui omnium creaturarum naturas pro suo arbitrio in quascumque vult rerum species transformat ac tumescentia maria proprio nutu harenis quasi habenis fortissimis frenat, etiam dilecti sui cadaveri tanti honoris beneficium praestare potuisse, ut intra ipsius urnae vasculum, quo pretiosum tenebatur depositum, nihil intraret sordium, ut cunctis fieret eiusdem venerandi pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
tura clamat. hic igitur in soliti ꝑ motus no-¬
uitate diluiii secum cępit ꝑtractare mente
sagaci. quib modis imminenti succurreret
ꝑiculo: ac tali ac tantę ꝑniciei quali obsis¬
teret suffragio. Sollicitus enim erat ne usq
adp̃ciosissimi thesauri depositũ sacri uide¬
licet patris corpusculũ altius celluri ut in al¬
tero sermone diximus abeatȩ memoriȩ an¬
tistite elegio defossum eadẽ aquarum afflu¬
entia penetraret atq ipsum circum flua hu¬
metatione & improbo ausu contingendo uio¬
laret. Tandẽ ergo ancipiti dubietate sum mo¬
ta adhoc se salubre consilium sustulit. diui-¬
no ut credi decet instinctu animatus: quate¬
nus ipsam sacri corpusculi urnam de inferi-¬
oribus adaltiora subrigeret: eandemq de-¬
inceps ab omni hac alluuione tutissimam
limosaq palude secretissimam sua ꝓuisione
ie igitur constituta clericoꝵ sredderet
caterua ad tantum opus congregata. fos¬

Expanded text:
tura clamat. Hic igitur insoliti permotus notura clamat. Hic igitur insoliti permotus novitate diluvii, secum coepit pertractare mente sagaci, quibus modis imminenti succurreret periculo, aut tali ac tantae perniciei quali obsisteret suffragio. Sollicitus enim erat, ne usque ad pretiosissimi thesauri depositum, sacri videlicet patris corpusculum, altius telluri, ut in altero sermone diximus, a beatae memoriae antistite Elegio defossum, eadem aquarum affluentia penetraret atque ipsum circumflua humectatione et improbo ausu contingendo violaret. Tandem ergo, ancipiti dubietate submota, ad hoc se salubre consilium sustulit, divino, ut credi decet, instinctu animatus, quatenus ipsam sacri corpusculi urnam de inferioribus ad altiora subrigeret eandemque deinceps ab omni hac alluvione tutissimam limosaque palude secretissimam sua provisione redderet. Die igitur constituta clericorum caterva ad tantum opus congregata fos
Abbreviated transcription (Latin):
re. Hȩc uero excrescentiũ aquarũ copia de die
in diem augmento imbrium intumescens:
etiam oras fluuii uocabulo iscarb imietate
sua impleuerat: qui beatissimi patroni nr̃i
amandi tumulo pęne continguus non ampliꝰ
ab eo quam iuinginti passib distabat. Qui
cotidiano crem̃to suꝑ effluens intantũ excre-¬
uit: ut ad sacro scãm sacratissimi corporis se¬
pulturam accederet: atq omne illud ȩdiculȩ
ipsius spaciũ quod circa pedes adiacet super¬
fusis aquis impleret: siccumq ꝑgentib ibi
gradiendi iter negaret. huius itaq in cõmo¬
ditatis tristis euentus monachoꝵ animis me¬
rorem non modicum intulit: prȩcipue ue-¬
ro uenerabilẽ ħlotharium saeri templi illo
tempore edituum non medio eriter ꝑculit:
Cuius sagacis animi industriam oꝑumq ef¬
ficatiam. & corpora libroꝵ nr̃o archiuo indi¬
ta actocius cȩnobii in melius augmentata
etiã si humana lingua taceat: fabricȩ struc¬

Expanded text:
re. Haec vero excrescentium aquarum copia de die re. Haec vero excrescentium aquarum copia de die in diem augmento imbrium intumescens, etiam oras fluvii vocabulo Iscarb nimietate sua impleverat, qui beatissimi patroni nostri Amandi tumulo pene contiguus, non amplius ab eo quam viginti passibus distabat. Qui cotidiano cremento supereffluens, in tantum excrevit, ut ad sacrosanctam sacratissimi corporis sepulturam accederet atque omne illud aediculae ipsius spatium, quod circa pedes adiacet, superfusis aquis impleret siccumque pergentibus ibi gradiendi iter negaret. Huius itaque incommoditatis tristis eventus monachorum animis merorem non modicum intulit, praecipue vero venerabilem Hlotharium sacri templi illo in tempore aedituum non mediocriter perculit. Cuius sagacis animi industriam operumque efficaciam et corpora librorum nostro archivo indita ac totius coenobii in melius augmentata, etiamsi humana lingua taceat, fabricae struc
Abbreviated transcription (Latin):
Sia oꝑa omnipotenitis enarrare fo¬
re honorificum ꝑ raphaelem archan¬
gelum celestis medicinȩ edocemur
baiulum: dignũ arbitramur immo necessa¬
rium eleuationem corporis sacratissimi pon¬
tificis. xp̃i amandi memorabilem non tace¬
re. Est quippe in ea & diumi miracłi porcio
non minima: & eiusdem beati uiri laudis ac
sc̃itatis materies in finita. Igitur anno uer¬
bi carnem facti scilicet filii dei ꝓ salute ac
redemptione humani generis incarnati oc¬
tingentesimo nono. qui erat annus a transi¬
tu uiri dei amandi centesimus quinqua ge¬
simus. plurima ultra solitũ aquarum inun¬
datio facta multisin locis metas suas excesse¬
rat: atq circum iacente ᷤᷤ. fluminib agros dã¬
nosa segetum uacatione nud auerat. Qđ ꝑicu¬
li malum adeo usq excreuerat: ut etiam in¬
colȩ fluminib proximi habitacula auita coge¬
rentur deserere: de in sublimib colliculis do¬
nec decrescerent mutatis tabernaculis habita¬

Expanded text:
ia opera omnipotentis Dei enarrare fore honorificum per Raphahelem archangelum caelestis medicinae edocemur baiulum, dignum arbitramur, immo necessarium elevationem corporis sacratissimi pontificis Christi Amandi memorabilem non tacere. Est quippe in ea et divini miraculi portio non minima et eiusdem beati viri laudis ac sanctitatis materies infinita. Igitur anno verbi carnem facti, scilicet filii Dei pro salute ac redemptione humani generis incarnati, octingentesimo nono, qui erat annus a transitu viri Dei Amandi centesimus quinquagesimus, plurima ultra solitum aquarum inundatio facta, multis in locis metas suas excesserat atque circumiacentes fluminibus agros damnosa segetum vacuatione nudaverat. Quod periculi malum adeo usque excreverat, ut etiam incolae fluminibus proximi habitacula avita cogerentur deserere et in sublimibus colliculis, donec decrescerent, mutatis tabernaculis, habita
Abbreviated transcription (Latin):
qua hic commemorare supersedimus:
qm̃ de his satis in libello uitȩ illius expres¬
sa cognoscimus. Siquidẽ ad eius memoriã
cȩcitas usum: surditas auditum: debilitas
gressum: &e taciturnitas linguȩ recipit offi¬
cium. hȩc nempe quasi cõmunia scõrum
dona referre omittimus quia ad ignẽ ines
memoria diuinitus accensum stilus festinat
stolidus: cuiq habes ꝓna deuotione concur¬
rit animus : Exelicit
de igne celesti minemo¬
riã bĩ amandi diuina uirtute mirabilit̃ accens

Expanded text:
qua hic commemorare supersedimus, quoniam de his satis in libello vitae illius expressa cognoscimus. Siquidem ad eius memoriam caecitas visum, surditas auditum, debilitas gressum, et taciturnitas linguae recipit officium. Haec nempe quasi communia sanctorum dona referre omittimus, quia ad ignem in eius memoria divinitus accensum stilus festinat stolidus, cuique hebes prona devotione concurrit animus. VIII. DE IGNE CAELESTI IN MEMORIAM BEATI AMANDI DIVINA
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset ingressus. & orationẽ ꝓ saluatione sua
quia lingua ñ poterat. solo quo sensu uigebat
funderet corde: precib beati confessoris lingua
soluta auribusq aꝑtis. statim & loqui meruit:
& auditũ reciꝑe. Multum nanq huiꝰ uiri me¬
ritum. apud om̃ipotentẽ dnm ualere dubiũ
non ẽ: cuius precib gestum constat. ut factã
quȩ ex duorũ sensuum pͥuatione imꝑfecta mã-¬
serat. pietate creatoris ad plenum usq forma¬
retur statum

Expanded text:
fuisset ingressus et orationem pro salvatione sua, fuisset ingressus et orationem pro salvatione sua, quia lingua non poterat, solo quo sensu vigebat funderet corde, precibus beati confessoris, lingua soluta auribusque apertis, statim et loqui meruit et auditum recipere. Multum namque huius viri meritum apud omnipotentem Dominum valere dubium non est, cuius precibus gestum constat, ut factura, quae ex duorum sensuum privatione inperfecta remanserat, pietate creatoris ad plenum usque formaretur statum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens: ꝓ restituendo corporis usu. cȩpit assi¬
dua frequentatione scĩs eius se inferre limini¬
bus. Non multo post beato intc̃edente confes¬
sore ita sanatus ẽ: ut nil corporeȩ sanitatis ei
inderetur deeẽ. Et sic ꝓpriis subito gressib
exiliens. reuertebat᷑ a scĩ confessoris tumulo:
qui sepe illuc alienis fuerat manib uegetatꝰ.
Quẽ ideo illiic eum ab eato apło missũ arbit᷑¬
mur: ut longe lateq claresceret. quantum
ꝓmerito scĩtatis intcessio sc̃i confessoris apud¬
omniũ conditorẽ. debilium sanitates im
domitianus: qui anatiuitate funditus
caruerat linguȩ auriũq officio. Sedcum ali¬
moniã publica mendicitate qua sustentaretur
ꝑ diuersa quereret loca: contigit ut ad monaste¬
rium scĩssimi confessoris deueniret. Quicum
more solito aquodam monacho qui suꝑuenien¬
tes suscipiebat peregrinos. ad memoriam beati
confessoris fuisset deductus: cum limina eius

Expanded text:
veniens, pro restituendo corporis usu coepit assiveniens, pro restituendo corporis usu coepit assidua frequentatione sanctis eius se inferre liminibus. Non multo post, beato intercedente confessore, ita sanatus est, ut nil corporeae sanitatis ei videretur deesse. Et sic propriis subito gressibus exiliens revertebatur a sancti confessoris tumulo, qui sepe illuc alienis fuerat manibus vegitatus. Quem ideo illuc eum a beato apostolo missum arbitramur, ut longe lateque claresceret, quantum pro merito sanctitatis intercessio sancti confessoris apud conditorem omnium debilium sanitates impDomicianus, qui a nativitate funditus caruerat linguae auriumque officio. Sed cum alimoniam publica mendicitate qua sustentaretur per diversa quereret loca, contigit, ut ad monasterium sanctissimi confessoris deveniret. Qui cum more solito a quodam monacho, qui supervenientes suscipiebat peregrinos, ad memoriam beati confessoris fuisset deductus, cum limina eius
Abbreviated transcription (Latin):
tutum coruscat miraculis. De quib aliqua
sicuti relatione seniorum agnoui: michi huic
pagine inserenda ẽẽ ratum uidetur. Quidã
puer claudus domonꝰ nomine. cum officio
caruisiet pedum. ita ut manib quia pedib
nequibat reperet: scĩssimi confessoris expe¬
tens cumulũ. ut sui misereret᷑ ex orauit. Qui
precib multiplicib fusa oratione. solotenus
in herens pauim̃to: respectu diuino ꝑ meritũ
scĩ confessoris. incolumitatẽ pristini status
reciꝑe meruit. Et sic de recepta exultans sos¬
flo dulfus. abeato apło petro ꝑuisum ro¬
mȩ est admonitꝰ: ut insulam antrinsem tribꝰ
anamnetensi urbe distantẽ milib ꝑquireret:
ubi corpus beati confessoris ermenlandi con¬
ditum erat: quatenus ad eiꝰ sepulchrũ sam¬
tatem ꝑ eiꝰ reciꝑet intercessionẽ. At ipse ad be¬
atissimi confessoris religiosorũ transuectus
prȩsidio: sicuti admonitus fuit memoriam

Expanded text:
tutum coruscat miraculis. De quibus aliqua, tutum coruscat miraculis. De quibus aliqua, sicuti relatione seniorum agnovi, mihi huic paginae inserenda esse ratum videtur. Quidam puer claudus Domonus nomine, cum officio caruisset pedum, ita ut manibus, quia pedibus nequibat, reperet, sanctissimi confessoris expetens tumulum, ut sui misereretur, exoravit. Qui precibus multiplicibus, fusa oratione, solo tenus inherens pavimento, respectu divino per meritum sancti confessoris incolomitatem pristini status recipere meruit. Et sic de recepta exultans sosFlodulfus a beato apostolo Petro per visum Romae est ammonitus, ut insulam Antrinsem tribus a Namnetensi urbe distantem milibus perquireret, ubi corpus beati confessoris Aermenlandi conditum erat, quatenus ad eius sepulchrum sanitatem per eius reciperet intercessionem. At ipse ad beatissimi confessoris, religiosorum transvectus praesidio, sicuti ammonitus fuit, memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑueniunt: ibiq uxta reuelationem di¬
uinitus factam ymnorũ cum laudib scm̃
condidere corpꝰ. Cuiꝰ sollemne pignus. basili¬
ca insulȩ antrinsis beati apłi petri in honore
sacrata amplecti ꝓmeruit. Res mira post
depositionem scõꝵ membroꝵ. in urna arti¬
ficum diligentia ad hoc ipsum p̃paratam:
in die tercio ibidem claruit. Tantumq om¬
nium aromatũ fraglantiã miri odoris nec¬
tar exuberans ex sepulchro eiusdẽ sc̃i emana¬
uit confessoris: ut tota eodem odore pͥmum
resꝑgeretur basilica: ac demum omne mo¬
nasteriũ ita repleuit: ut om̃s illius incolȩ loci
ex eo referti. usq in diem octauũ continius
ꝑseuerarent horis. Nam om̃s qui illic tunc in¬
terfuerunt. qui lucȩ adhuc utuntur data
mortalib: testantur nusquã tante dulcedi¬
ermenlandi corpus in oratorio scĩ apłi
petri quod ipse construxerat: multis demũ
usq nunc quotiens fides exigit petentiũ. uir¬

Expanded text:
tum perveniunt, ibique iuxta revelationem ditum perveniunt, ibique iuxta revelationem divinitus factam hymnorum cum laudibus sanctum condidere corpus, cuius sollemne pignus basilica insulae Antrinsis, beati apostoli Petri in honore sacrata, amplecti promeruit. Res mira post depositionem sanctorum membrorum in urna, artificum diligentia ad hoc ipsum praeparata, in die tertio ibidem claruit. Tantum namque omnium aromatum flagrantiam miri odoris nectar exsuperans ex sepulchro eiusdem sancti emanavit confessoris, ut tota eodem odore primum respergeretur basilica, ac demum omne monasterium ita replevit, ut omnes illius incolae loci ex eo referti usque in diem octavum continuis perseverarent oris. Nam omnes, qui illic tunc interfuerunt, qui luce adhuc utuntur data mortalibus, testantur nusquam tantae dulcediermenlandi corpore in oratorio sancti apostoli Petri, quod ipse construxerat, multis demum usque nunc, quoties fides exigit petentium, vir
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc in admirationẽ stuporis om̃s conuersi.
quid hoc facto beatus confessor ostendere uelit
cepere conquirere: orantes dnm neduitius
illius differret᷑ ad p̃paratũ locum translatio.
Oratione cõmpleta: uenerabilis dauid abba dñ
Quia iam missarum ẽ. completum officium:
arbitror beatissimũ patrem ermenlandum
solitȩ pietatis ꝓspectui. nos in refectoriũ ingre¬
di uelle: quatenus ꝓ labore suȩ deuectionis
uenerationisq suȩ scĩtatis. singulos poculi bi¬
bamus calices. Quod cum factum eẽt. manibꝙ
actractare sarco fagum cȩpissent: om̃i grauiti¬
dine deposita ponderis: tanta uelocitate eleuã.¬
tes. in basilica beati apłi deferunt petri: ut
nunqu̾ã antea apaucis cum tam paruo por¬
taretur labore. Sed cum om̃iũ monachorum
deuota fraternitas. sollemni fide tradenda se¬
pulturȩ scã deueherent membra: & amore
gestandi onuᷤ leue sentirent ad locum destina¬

Expanded text:
Tunc in admirationem stuporis omnes conversi, Tunc in admirationem stuporis omnes conversi, quid hoc facto beatus confessor ostendere velit, coepere conquirere, orantes Dominum, ne diutius illius differretur ad praeparatum locum translatio. Oratione completa, venerabilis David abba dixit: 'Quia iam missarum est completum officium, arbitror beatissimum patrem Ermenlandum solitae pietatis prospectu nos in refectorium ingredi velle, quatenus pro labore suae devectionis venerationisque suae sanctitatis singulos poculi bibamus calices'. Quod cum factum esset manibusque adtractare sarcofagum coepissent, omni gravitudine deposita ponderis, tanta velocitate elevantes in basilicam beati apostoli deferunt Petri, ut numquam antea a paucis cum tam parvo portaretur labore. Sed cum omnium monachorum devota fraternitas sollemni fide tradenda sepulturae sancta deveherent membra et amore gestandi omnes leve sentirent, ad locum destina
Abbreviated transcription (Latin):
surrexeris crastina & dic tuo abbati: ut trans¬
ferat corpus beati ermenlandi confessoris de
oratorio scĩ Wandragi sili. in basilicã beati pe¬
tri apłi: summoq eum sibi secus altare recon¬
dat. Pater uero eiusdẽ monasterii huiꝰcemodi
mio diligebat amore audiens: nimio reples
gaudio. cum ymnoꝵ laudib membra beatis¬
simi confessoris cum tumulo in quo iacebat
eleuans. cum frĩb deferebat quo sibi fuerat
imꝑatum. Precedentib igit᷑ cum turibulis
& lampadib psallentium choris: gyrabat
claustra monasterii. cum prȩcioso quẽ defere¬
bat thesauro. Cumq ante hostium ꝑuenis.¬
sent refector ii: ferculum ac si immensis one¬
raretur saxorũ molib in quo corpus beatissi¬
mi confessoris deferebat᷑. inter manus porti¬
torum cȩpit grauari: ut terratenus depres¬
sus non solum ab illis. uerum neq ab om̃ib
qui circunquaq comitabant᷑ possit leuari.

Expanded text:
surrexeris crastina, et die tuo abbati, ut transsurrexeris crastina, et die tuo abbati, ut transferat corpus beati Aermenlandi confessoris de oratorio sancti Wandregisili in basilicam beati Petri apostoli summoque eum ibi secus altare cum honore recondat'. Pater vero eiusdem monasterii huiuscemodi mio diligebat amore, audiens, nimio repletus gaudio, cum hymnorum laudibus membra beatissimi confessoris cum tumulo in quo iacebant elevans, cum fratribus deferebat, quo sibi fuerat imperatum. Praecedentibus igitur cum turabulis et lampadibus psallentium choris, girabant claustra monasterii cum precioso quem deferebant thesauro. Cumque ante ostium pervenissent refectorii, ferculum, acsi inmensis oneraretur saxorum molibus, in quo corpus beatissimi confessoris deferebatur, inter manus portitorum coepit gravari, ut terra tenus depressus non solum ab illis, verum neque ab omnibus qui circumquaque comitabantur possit levari.
Abbreviated transcription (Latin):
tib angłis cum uirginũ choris. inquoꝵ colle¬
gio mente uirgo & corpore ꝑmansit decantan¬
tib lȩtus. ac si sopore dormiens int̾ uerba ora¬
tionis beatissimꝰ xp̃i confessor in medio fr̃m
exanime corpus linquens. tam ad dolore mor¬
tis illesus quam fuerat a contagio libidinis a¬
lienus migrauit ad xp̃m: cum quo ꝑpetua
ompleto itaq reuerent̃ a fr̃ib scĩ uiri fu¬
nere: scã eius membra in basilica sancti
pauli apłi iuxta oratorium scĩ Wandregisili
in absida meridiana sepulturȩ debito cum
honore tradiderunt. Dominus nanq ut os¬
tenderet quanta suȩ dilectionis inbeato ermen-¬
lando fuerit grã: multarũ ad sepulchrũ eiꝰ
diuersarũq egritudinũ tabe laborantib salu¬
tis medelã oꝑari dignatꝰ ẽ. Postqu̾a uero ibi ꝑ
plurimos uirtutũ signis refulsit annos: uox
quȩdã nocte facta ẽ ad uenerabilẽ sadreuertum
eiusdem monasterii monachũ dicens. ꝑge cũ

Expanded text:
tibus, angelis cum virginum choris, in quorum colletibus, angelis cum virginum choris, in quorum collegio mente virgo et corpore permansit, decantantibus, letus, acsi sopore dormiens, inter verba orationis beatissimus Christi confessor, in medio fratrum exanime corpus linquens, tam a dolore mortis inlesus, quam fuerat a contagio libidinis alienus, migravit ad Christum, cum quo perpetua onpleto itaque reverenter a fratribus sancti viri funere, sancta eius membra in basilica beati apostoli Pauli iuxta oratorium sancti Wandregisili in absida meridiana sepulturae debito cum onore tradiderunt. Dominus namque, ut ostenderet, quanta suae dilectionis in beato Aermenlando fuerit gratia, multarum ad sepulchrum eius diversarumque egritudinum tabe laborantibus salutis medellam operari dignatus est. Postquam vero ibi per plurimos virtutum signis refulgeret annos, vox quadam nocte facta est ad venerabilem Sadrevertum eiusdem monasterii monachum, dicens: 'Perge, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mulas multis ȩgrotis ad eius scĩtatis famã undi-¬
q confluentib pristinã reddidit sanitatẽ: cum
iam laudabilis eius senectus tanta eniteret uir¬
tutum grã. ut nil ei ꝑfectionis addi posse crede¬
retur: ꝓphetico spũ quo multa futura p̃uidere
solitus erat. suum etiam sacrum prȩnoscens
habitum: non nullis ante dieb fr̃ib suȩ tranᷤ¬
migrationis certũ prȩdixit diem. fr̃s enim de
eius ꝓphetia frequentiꝰ exꝑti: serui dei dictis
certam adhibuerunt fidem. Eo die quo disso¬
lutionẽ sui predixerat corporis. in unum col¬
lecti eius exorauerunt scĩtatem: ut sicuti in
terris eoꝵ fuerat magister uisticiȩ: ita incęlis
dignaretur e̾ẽ ꝑpetuus int̾cessionis patronꝰ.
Qui cum om̃s uiritim ut inscõ ꝑseuerarent
ꝓposito moneret. corporis semet dñici sangui¬
nisq sacram̃to muniens: longeuitate senec.¬
dño emittens cõmendauit: & sic discipłis flen¬

Expanded text:
suis multis egrotis, ad eius sanctitatis famam undiqsuis multis egrotis, ad eius sanctitatis famam undique confluentibus, pristinam reddidit sanitatem, cum iam laudabilis eius senectus tanta eniteret virtutum gratia, ut nil ei perfectionis addi posse crederetur, profetico spiritu, quo multa futura praevidere solitus erat, suum etiam sacrum praenoscens obitum, nonnullis ante diebus fratribus suae transmigrationis certum praedixit diem. Fratres enim de eius prophetia frequentius experti, servi Dei dictis certam adhibuerunt fidem. Eo die, quo dissolutionem sui praedixerat corporis, in unum collecti, eius exoraverunt sanctitatem, ut, sicuti in terris eorum fuerat magister iustitiae, ita in caelis dignaretur esse perpetuus intercessionis patronus. Qui cum omnes viritim, ut in sancto perseverarent proposito, moneret, corporis semet dominici sanguinisque sacramento muniens, longevitate senecpiritum Domino emittens commendavit; et sic, discipulis flen
Abbreviated transcription (Latin):
e fr̃ib quem ipse diuinis disciplinis instruens
enutrierat in bonis actib nomine donatum.
Quẽ cum uoluntate omniũ abbatẽ ordinans.
fr̃ibusq preponens: edocuit quẽ admodum
in spũalib temporalibꝰq reb ministrandis se
sollicitum exhiberet ac promptũ. At ipse ma¬
gistri sequens monita. uiuamine xp̃i fretus.
magistriq intercessione fultus: plenus humi¬
litatis caritatisq grã. monasteriũ cunctis dieb
uite suȩ laudabiliter rexit. Sed euis hoc obti¬
nuit merito: cuiꝰ prȩlatꝰ ẽ electione: xuiii.¬
sis. paucis cõmemoratis: uirtutes quas
ꝑeum dñs oꝑari dignatꝰ ẽ scribendo digessimꝰ
Nunc de eus obitu quo regni cȩlestis ad itum
penstrauit. scribere aggrediar. Igitur postqͣ
plurimos a prauitatib suis ad fidẽ xp̃i con¬
uerti fecit: postquã in cella multis diebus
reclausus. domino soli uacans orationib suis

Expanded text:
e fratribus, quem ipse divinis disciplinis instruens e fratribus, quem ipse divinis disciplinis instruens enutrierat in bonis actibus, nomine Donatum. Quem cum voluntate omnium abbatem ordinans fratribusque praeponens edocuit, quemadmodum in spiritalibus temporalibusque rebus ministrandis se sollicitum exhiberet ac promptum. At ipse magistri sequens monita, iuvamine Christi fretus magistrique intercessione fultus, plenus humilitatis caritatisque gratia, monasterium cunctis diebus vitae suae laudabiliter rexit. Sed eius hoc obtinuit merito, cuius praelatus est electione. 17.sis, paucis commemoratis, virtutes, quas per eum Dominus operari dignatus est, scribendo digessimus; nunc de eius obitu, quo regni caelestis aditum penetravit, scribere adgrediar. Igitur postquam plurimos a pravitatibus suis ad fidem Christi converti fecit, postquam in cella multis diebus reclausus, Deo soll vacans, orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
euis contumaci uite: nec unius tribuetur m̃¬
sis spaciũ. Quod ꝓpħico dictũ spũ declaratur.
Nlam isdem miser ad alfredus die tercio uidit
ꝑ uisionem baculo beati ermenlandi se pro
ꝑuersitate in obedientiȩ suȩ corripientis ꝑcuti:
& euigilans cȩpit ueluti ignib cremaret᷑ c̾ru¬
ciari. Et sic eterna damnatꝰ morte: uitam ui-¬
dicio dei cum regimine infelix repente amisit.
Fr̃s uero scĩ ermenlandi monitu qua erat in¬
dignus eius cadauer sepulturȩ tradider̃t̃:xUii¬
ost interitũ adalfredi abbatis. congloba-¬
ti simul fr̃s: beatum erm̃landũ sũmissis
precib ex orauerunt dicentes. Precam᷑ scĩtatẽ
tuam benignissimȩ pater: quia nos desolatos
relinquere tua p̃sentia maluisti: ne nos sicuti
olim in electione abbatis. ab errare ꝑmittas:
sed dignum deo elige nob̃ pastorẽ: qui uixta
tuum exemplũ uiam dñi nos docere queat.
flexus itaq precib eoꝵ. uissit arcersiri unũ

Expanded text:
eius contumaci vitae nec unius tribuetur meeius contumaci vitae nec unius tribuetur mensis spacium'. Quod prophetico dictum spiritu declaratur. Nam idem miser Adalfredus die tertio vidit per visionem, baculo beati Aermenlandi se pro perversitate inoboedientiae suae corripientis percuti, et evigilans coepit, sicuti ignibus cremaretur, cruciari et sic, aeterna damnatus morte, vitam iudicio Dei cum regimine infelix repente amisit. Fratres vero sancti Aermenlandi monitu, qua erat indignus, eius cadaver sepulturae tradideruost interitum Adalfredi abbatis conglobati simul fratres beatum Aermenlandum submissis precibus exoraverunt, dicentes: 'Precamur sanctitatem tuam, benignissime pater, quia nos desolatos relinquere tua praesentia maluisti, ne nos sicuti olim in electione abbatis aberrare permittas; sed dignum Deo elige nobis patrem, qui iuxta tuum exemplum viam Domini nos docere queat'. Flexus itaque precibus eorum, iussit accersiri unum
Abbreviated transcription (Latin):
mis iuberet ꝑcuti flagellis fratrem: urgen¬
tib dolorib is qui cȩdebatur beatum ermen-¬
landum compellare compulsus ẽ dicens.
Pater ermenlande: ut quid nos dignatus es
uiuentes relinquere: Infelix ad alfredus am¬
plius eum torqueri iubens: dix̃. Non tuus
tibi opem defensionis quẽ inuocas prebebit
ermenlandus. Et cum tandem affectus plagis
euasisset: agili cursu ante fores cellȩ ubi uir
dñi contemplationi insistebat cȩlesti ꝑueni¬
ens: terrȩ eoherens solo & eiulans ait. Heu
mi dñe ermenlande: quid nr̃ȩ iniquitatis rep¬
peristi. ut nos sub tantȩ crudelitatis desereres
iugo: Utinam dira mors humanis nos subtra¬
heret rebus: ne tanti tyranni afficerem̃ malis.
Cȩpere etiam quicum eo erant uiro dñi inti¬
mare: quanta fr̃s penuria famis afficeret. Tũc
ingemiscens uir dm̃: ait. Silete fr̃s. silete. Scito¬
te tamen eius citissimȩ accelerari interitũ. Nã

Expanded text:
mis iuberet percuti flagellis fratrem, urguenmis iuberet percuti flagellis fratrem, urguentibus doloribus, is qui cedebatur beatum Aermenlandum conpellare conpulsus est, dicens: 'Pater Aermenlande, ut quid nos dignatus es viventes relinquere ?' Infelix Adalfredus amplius eum torqueri iubens, dixit: 'Non tuus tibi opem defensionis quem invocas praebebit Aermenlandus!' Et cum tandem affectus plagis evasisset, agili cursu ante fores cellae, ubi vir Domini contemplationi insistebat caelesti, perveniens, terrae coherens solo, eiulans ait: 'Heu, mi domine Aermenlande, quid nostrae iniquitatis repperisti, ut nos sub tantae crudelitatis desereres iugo ? Utinam dira mors humanis nos subtraheret rebus, ne tanti tiranni afficeremur malis!' Coepere etiam, qui cum eo erant, viro Domini intimare, quanta fratres penuria famis afficeret. Tunc ingemescens vir Domini ait: 'Silete, fratres, silete, scitote tamen eius citissime accelerare interitum; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ermenlandꝰ: cum de suis plurimis eum cor-¬
riperet erratib: inter cȩtera dix̃. Quio ẽ hoc
frater. quod neglectis animarũ lucris. frm̃q
necessariis: suꝑ uacuis occuparis rebus: stun¬
quid tibi fr̃ibq domus ad habitandũ sufficien¬
ter hic edificatȩ non uidentur: Meis ꝑ om̃a
dictis intende: his contentus esto: quia alias
in isto ñ edificabis loco. Hoc aut̃ uir dñi ꝓphe¬
tico afflatus spũ dicebat: sciens ultionẽ diui¬
nam imminere quȩ eius iniquitatib eodẽ
anno terminum imponeret. Sed prȩdictus
ad alfredus mente cȩcatus: uerba uiri dei
contemnendo spreuit. Crudeliter enim
penuria alimentoꝵ fr̃s affligens: eis etiam
qui cum scõ ermenlando erant constitutum
subtrahi precepit alimentũ. Quodam etiam
die cum quendã ex eis quos beatus ermenlan-¬
dus sub ȩquo disciplinȩ moderamine deo e-¬
ducauerat. sicuti cȩteros solitus erat dirissi-¬

Expanded text:
Aermenlandus, cum de suis plurimis eum corAermenlandus, cum de suis plurimis eum corriperet erratibus, inter cetera dixit: 'Quid est hoc, frater, quod, necglectis animarum lucris fratrumque necessariis, supervacuis occuparis rebus ? Numquid tibi fratribusque domus ad abitandum sufficienter hic edificatae non videntur ? Meis per omnia dictis intende: His contentus esto, quia alias in isto non edificabis loco !' Hoc autem vir Domini prophetico afflatus spiritu dicebat, sciens ultionem divinam inminentem, quae eius iniquitatibus eodem anno terminum inponeret. Sed praedictus Adalfredus mente cecatus, verba viri Dei contempnendo sprevit. Crudeliter enim penuria alimentorum fratres affligens, eis etiam, qui cum sancto Aermenlando erant, constitutum subtrahi praecepit alimentum. Quodam etiam die, cum quendam ex his, quos beatus Aermenlandus sub equo disciplinae moderamine Deo edocaverat, sicuti ceteros solitus erat, dirissi
Abbreviated transcription (Latin):
in theoricis dño soli uacaret studiis. Relicta
igitur ꝑ regis licentiam monasterii cura si¬
ne uoluntate fratrum. qui de eiꝰ priuatione
multo planxerunt tempore: cum quatuor
fribus eundem si tientib uotum in predic¬
ta cella se reclaudens celestib inseruiebat con¬
templationib. fr̃s autem sibi abbatem elegert̃
nomine ad alfredum. regali annuentẽ pre¬
cepto: quorũ electioni beatus ermenlandus
diuino cedens iudicio inter eẽ noluit. Predictꝰ
igitur ad alfredus maligno spũ deceptus: pa¬
ternitatis uis incręde litatis conuertit tyran¬
nidem. Cȩpit nanq sua fratrũq necessaria re¬
linquens. suꝑfluis occupari negociis: & ab in¬
timis iusto dei iuidicio repulsus. exteriora sola
errabundus sectari. Cepit igit᷑ aulam sibi ȩdi¬
ficare: necessariis non contentus domib. sed
ꝓteruiȩ fastu tumens. competentẽ transgre-¬
di conatus ẽ. mensuram. Quo agnito beatus

Expanded text:
in teoricis Domino soll vacaret studiis. Relicta in teoricis Domino soll vacaret studiis. Relicta igitur per regis licentiam monasterii cura sine voluntate fratrum, qui de eius privatione multo planxerunt tempore, cum quattuor fratribus, eundem sicientibus votum, in praedicta cella se reclaudens, caelestibus iuserviebat contemplationibus. Fratres autem sibi abbatem eligerunt nomine Adalfredum, regali annuente praecepto, quorum electioni beatus Aermenlandus, divino cedens iudicio, interesse noluit. Praedictus igitur Adalfredus, maligno spiritu deceptus, paternitatis ius in crudelitatis convertit tyrannidem. Coepit namque, sua fratrumque necessaria relinquens, superfluis occupari negociis et, ab intimis iusto iudicio repulsus, exteriora sola errabundus sectari. Coepit igitur aulam sibi aedificare, necessariis non contentus; sed proterviae fastu conpetentem transgredi conatus est mensuram. Quo agnito, beatus
Abbreviated transcription (Latin):
GI tur beatus ermenlandus inter ad mi¬
nistrationes necessarias curȩ cõmissoꝵ sibi
fratrum. sua nichilominꝰ studia quib ȩter¬
quotidians uirtutũ profectib ñ desiit. Nõ
ei libuit ut ẽ consuetudinis quibusdã uetera¬
nis remissius imbecillitati senilis ȩtatis con¬
sulentib uitam ducere: sed cum augm̃to tẽ¬
porum rigori suȩ conu̾sationis quicqͥd ualu¬
it uirtutis studuit augere. Dispendiũ ñ par¬
uum arbitrabat᷑: si non quotidie aliquid uir¬
tutis suis ad uingeret exercitiis. Nã cum
ad semilem uenisset etatem: paruũ oratoriũ
in honore scĩ leodegarii martyris iuxta fores
monasterii ad orientẽ uergentis construx̃.
in quo relicto pastoralis cure regimine. qd̾
non ambitionis fastu sed necessitatis in uin¬
licentiã ut uicarium sibi patrem euis substi¬
tuerent loco: ipse deinceps se retrusit: ut
ab om̃i non solum suꝑflue. quin etiã uiste
quantum fragilitas sineret humana. ne¬
cessitatis curȩ inquietudine exutus: libere

Expanded text:
gitur beatus Aermenlandus inter amministrationes necessarias curae commissorum sibi fratrum sua nihilominus studia, quibus aetercotidianis virtutum profectibus non desiit. Non ei libuit, ut est consuetudinis quibusdam veteranis, remissius inbecillitati senilis aetatis consulentibus, vitam ducere; sed cum augmento temporum rigori suae conversationis quicquid valuit virtutis studuit augere. Dispendium non parvum arbitrabatur, si non cotidie aliquid virtutis suis adiungeret exerciciis. Nam cum ad senilem venisset aetatem, parvum oratorium in honore sancti Leodegarii martyris iuxta fores monasterii ad orientem vergentes construxit, in quo, relicto pastoralis curae regimine, quod non ambitionis fastu, sed necessitudinilicentiam, ut vicarium sibi patrem eius substituerent loco, ipse deinceps se retrudens, ut ab omni non solum superfluae, quin etiam iustae, quantum fragilitas sineret humana, necessitudinis curae inquietudine exutus, libere
Abbreviated transcription (Latin):
ti tue. nec ulterius senectuti parcamus:
tem gallinco ex archo italiȩ post nonnul¬
la. Iuud uͦ cognoscite. quia me ñ modice con
se ꝑdidisse ꝓfessus ẽ. & postmodũ ab aduer¬
sariis eccłie tenebatur. Quod ego non negligen¬
tia sed uenalitate eius factum arbitror. Unde
miror quia in eos culpã hanc minime ur̃a
excellentia uindicauit: sed tam̃ quia hoc mi¬
ratus sum. memet ipsum citius rep̃hendi.
Nam ubi domnus ustinus confiliũ prebet
qui pacem cum catholica eccłia ñ habet:
ibi non possunt heretici addici. Preterea
scĩ petri apłoꝵ principis natalitium diem.
in romana ciuitate uos facere uelle ꝑhibetis:
& oramus om̃i potentẽ dñm. ut sua uos mise¬
ricordia ꝓtegat: & uota ur̃a uos implere
concedat. Sed predictus uir eloquentissimꝰ.
peto ut simul ueniat. Qui si ñ uenerit a ur̃s
obsequiis recedat: uel certe si ur̃a ex cellentia
fortasse emergentib causis uenire nequine¬

Expanded text:
ti tuae ulterius, nec senectuti parcamus. ti tuae ulterius, nec senectuti parcamus. » Item Callinico, exarcho Italiae, post nonnulla: « Illud vero cognosse perdidisse professus est, et postmodum ab adversariis Ecclesiae tenebatur. Quod ego non negligentia, sed venalitate ejus factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam hanc minime vestra excellentia vindicavit. Sed tamen quia hoc miratus sum, memetipsum citius reprehendi. Nam ubi domnus Justinus consilium praebet, qui pacem cum catholica Ecclesia non habet, ibi non possunt haeretici addici. Praeterea sancti Petri apostolorum principis natalitium diem in Romana civitate vos facere velle perhibetis. Et oramus omnipotentem Dominum ut sua vos misericordia protegaconcedat. Sed praedictus vir eloquentissimus peto ut simul veniat; qui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, emergentibus causis, venire nequive
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ib accusat᷑. qui insidiari quotidie diu̾¬
soꝵ mortib ꝑ occulta cestam̃ta nec dm̃ metu-¬
it nec homines erubescit. Michi crede fr̃ km̃e:
corrige: ut ex his qui uob̃ uicini sunt. etiã
hi qui uicini non sunt exemplo melius em̃¬
dentur. Iuius linguã noli reciꝑe. Ille ad con-¬
silium ur̃e scĩtatis debet dirigi: non autẽ
ur̃a scĩtas ad uerba illius inflecti. Si enim
illum audit: scio quia pacem cum suis frip
habere ñ poterit:¬
tsm ianuario caralitano ep̃o. Cos inquit
quoꝵ consiliis messem alteruis exarasti &
eradicare terminos minime timuisti. in
duobus mensib ex comunicatos eẽ decerm¬
mus: ita ut si quid eis intra duorum mensi¬
um spatium humanitus euenerit. benedie¬
tione uiatici non priuent᷑. Deinceps autẽ
ab eorũ consiliis cautus ex iste. solliciteq
custodi: nesieis in malo discipłs fueris. qͥbꝰ
magister inbono eẽ debuisti: nec simplicita¬

Expanded text:
ab omnibus accusatur, qui insidiari quotidie diveab omnibus accusatur, qui insidiari quotidie diversorum mortibus per occulta testamenta, nec Dominum metuit, nec homines erubescit. Mihi crede, frater chacorrige, ut ex his qui vobis vicini sunt, etiam hi qui vicini non sunt, exemplo melius emendentur. Illius linguam noli recipere. Ille ad consilium vestrae sanctitatis debet dirigi, non autem vestra sanctitas ad verba illius inflecti. Si enim illum audit, scio quia pacem cum suis fratribus habere non poterittem Januario, Caralitano episcopo: « Eos, inquit, quorum consiliis messem alterius exarasti, et eradicare terminos minime timuisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe, teque sollicite custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus magister in bono esse debuisti, nec simplicita
Abbreviated transcription (Latin):
bhoc sollicitissimꝰ eccłie dĩ custos grego¬
ruis unius cuiusq consiliarios arguens:
quantum inse erat. om̃s omnino saluare cer¬
tabat. Unde uenantio ex monacho patritio
post aliqua scribens ait. Scio quia cum epła
mea suscipitur. ꝓtinus amici conueniunt.
litterati clientes uocantur: & de causa uite.
consiliũ ex fautorib mortis querit᷑. Quidum
non te sed res tuas diligunt: nulla tͥ nisi quȩ
ad tempus placeant loquunt᷑. Tales etiã fuer̃
sicut ipse reminisceris dudũ consiliarii: qui
te ad tanti facinus ꝑ duxerunt delicti. Et ut
tibi aliquid scłaris auctoris loquar: cũ amicis
om̃ia tractanda st̃. s prius de ipsis. Si uero in
causa tua hominẽ consiliariũ qͦris. consiliariũ me
rogo suscipe: nullus tibi fidelior eẽ ad consi¬
lium potest: quam qui ñ tua. sed te diligit:
Ego beatissimo uiro dño ioħi scripserã: sed
rescripsit. qui ad huc de dõ nichil didicit. qͥ
uiscera Raritatis nescit: qui in scelestib reb

Expanded text:
hoc sollicitissimus Ecclesiae Dei custos Gregorius, uniuscujusque consiliarios arguens, quantum in se erat, omnes omnino salvare certabat. Unde Venantio, exmonacho patricio, post aliqua scribens, ait: « Scio quia cum epistola mea suscipitur, protinus amici conveniunt, litterati clientes vocantur, et de causa vitae consilium a fautoribus mortis quaeritur: qui dum non te, sed res tuas diligunt, nulla tibi, nisi quae ad tempus placeant, loquuntur. Tales enim fuerunt, sicut ipse reminisceris, dudum consiliarii, qui te ad tanti facinus perduxerunt delicti. Et, ut tibi aliquid saecularis auctoris loquar , cum amicis omnia tractanda sunt, sed prius de ipsis. Si vero in causa tua hominem consiliarium quaeris, consiliarium rogo me suscipe. Nullus tibi fidelior esse ad consilium potest, quam qui non tua, sed te diligit. « Ego beatissimo viro domno Joanni scripseram; sed lus rescripsit, qui adhuc de Deo nihil didicit, qui viscera charitatis nescit, qui in scelestis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse siqua necessaria uidebantur. satis hilan¬
ter ministrabat. Unde uenantio ep̃o peru¬
clesium frigore omĩno laborare cognoui¬
mus: pro eo quod hyemalem uestem non
habeat. Et quia aliquid sibi anobis petiit
debere transmitti: frat̾nitati tuȩ ad hoc ꝑla
torem p̃sentium transmisimꝰ amphiba¬
lum. tunicam & pectorale: ut ate ei debe¬
at sine mora transmitti. Et ideo ad predicũ
tere: atq nobis hoc ipsum quia transmi¬
seris. tuis renunciare epistolis ñ obmittas
Sed ita fac: ut ad transmittendũ quia ue¬
hemens frigus ẽ morã aliquã minime fa
tem eidem ecclesio clusino ep̃o. Ecias:
Scripta frat̃nitatis ur̃ȩ suscipientes. con¬
tristati sumus: qd̾ uos ꝑ ea et grauiter infir¬
matum. & adhuc debilem eẽ cognouimus.
Et licet scĩtatẽ urãm uidendi desiderium
haberemus: bene tam̃ fecistis isto uos illic
tempore continere:ne uenientes hic de egn¬
tudinis ur̃ȩ molestia. recidiuam nob̾ tristi¬

Expanded text:
ipse, si qua necessaria videbantur, satis hilaripse, si qua necessaria videbantur, satis hilariter ministrabat. Unde Venantio episcopo Perupum nostrum Ecclesium frigore omnino laborare cognovimus, pro eo quod hyemalem vestem non habeat. Et quia aliquid sibi a nobis petiit debere transmitti, fraternitati tuae ad hoc per latorem praesentium transmisimus amphimallum, tunicam et pectorale, ut ad te ei debeant sine mora transmitti. Et ideo ad praedictutere; atque nobis hoc ipsum, quia transmiseris, 98 tuis renuntiare epistolis non omittas, sed ita fac, ut ad transmittendum, quia vehemens frigus est, moram aliquam minime facias. » Item eidem Ecclesio Clusino episcopo: « Scripta fraternitatis vestrae suscipientes, contristati sumus quod vos per ea et graviter infirmatos et adhuc debiles esse cognovimus. Et licet sanctitatem vestram videndi desiderium haberemus, bene tamen fecistis isto vos illic tempore continere: ne venientes huc, de aegritudinis vestrae molestia recidivam nobis tristi