comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam incaiticia que ẽ xͤ facta ẽẽ dicantur. quo scilicet in his que facta sunt nicħ
iniustũ nicħ fortuitã uideatur. s om̃ia ita ẽẽ. ut equitatis ac tͥticie regula expe¬
cit doceant᷑. Quo mͦ gͦ tanta rerum uarietas. tantaq diu̾sitas uistissima. ⁊ equis¬
sima possit intelligi: certꝰ sum humano ingenio. ł sermone ex plicari ñ possi
nͥ ip̃m u̾bũ ac sapientiam ⁊ iꝰticiam qͥẽ. unigenitꝰ filiꝰ dĩ ꝓstrati ac supplices
de p̃cem᷑ qui ꝑ gr̾am suam sensib nr̃is infund ens obscra in luminare. clai¬
beatur aꝑire. Nongͦ fre. Eti nr̃o ĩgenio s ipsiꝰ sapientie auxilio qui fecii uni

Expanded text:
is quæ facta sunt nihil injustum, nihil fortuitum videatur, sed omnia ita esse ut æquitatis ac justitiæ regula expetit, doceantur. Quomodo ergo tanta ista rerum varietas tantaque diversitas justissima et æquissima possit intelligi, certus sum humano ingenio vel sermone explicari non posse, nisi ipsum Verbum ac Sapientiam et Justitiam, qui est unigenitus Filius Dei, prostrati ac supplices deprecemur, qui per gratiam suam sensibus se nostris. infundens, obscura illuminare, claubeatur aperiri. Non ergo freti nostro ingenio, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
statim pꝰ natiuitatẽ huiꝰ cemi sensib defraudati. ł certe iam adulta etate
tale aliquid passi. E quid refert euoluere me om̃s atq enumerare
humanaꝵ clades miseriaꝵ aquib alii liberi alii ĩ uoluti sunt. cũ possto
uisibiles uirtutes qͥb q̃ suꝑ t̾ram sunt dispensanda ꝯmissa st̃. ⁊ ñ pa̾na. i¬
ipsis diffrã eẽ c̾denda ẽ. sic̃ ⁊ in hoĩb inuenitur. Sane apłs paulus eẽ q̃dam
Ñĩ ferna designat. ⁊ ĩ ipsis simili mͦ sine dubio uarietatis causa reqͥrẽla ẽ
Demutis uͦ anrmalib ⁊ uolucͥb atq de his que ĩ aquis habitant requirere
suꝑfluum uidetur: cũ hec ñ pͥncipalia s ꝯseqũtia accipi deb̾e c̾tr̃ sit. Qm̃¬

Expanded text:
statim post nativitatem hujuscemodi sensibus defraudati, vel certe jam adulta ætate tale aliquid passi. Et quid refert evolvere me omnes atque enumerare humanarum clades miseriarum, a quibus alii liberi, alii involuti sunt, cum possit nvisibiles virtutes, quibus quæ super terram sunt dispensanda commissa sunt; et non parva ipsis differentia credenda est, sicut et in hominibus invenitur. Sane Apostolus Paulus esse quædam etiam inferna designat, et in ipsis simili modo sine dubio varietatis causa requirenda est. De mutis vero animalibus et volucribus, atque de his quæ in aquis habitant, requirere superfluum videtur; cum hæc non principalia, sed consequentia accipi debere certum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rp̃m eẽ u̾itatem norunt sco̾m qd̾ iꝑse dixit. ego sum u̾itas: scienciã
que ꝓuocat hoĩes adbene beateq uiuendũ non aliunde quam abip̃ꝰ
cile ex diunis scripturis ostũd̾e quo modo ł moyses ł ꝓpħe sp̃u rͥ repleti ł locuti st̃.¬
ł gesserunt om̃ra que gesserunt: nͥ studii nob̾ ͭ ͤ ꝑsens hoc oꝑus oĩ qͣ possumꝰ b̾uitate
succing̾e. Uñ suffic̾e estimo uno hoc pauli testimomo deb̾e nos uti erepła quam ad
hebreos scbit: inqͣ ita ait. fide eñi magnus factus moyses. negauit se dici filiũ filie

Expanded text:
um quod ipse dixit: EGO SUM VERITAS, scientiam quæ provocat homines ab bene beateque vivendum non aliunde quam ab ipsicile ex divinis Scripturis ostendere, quomodo vel Moyses vel Prophetæ spiritvel gesserunt omnia quæ gesserunt, nisi studio nobis esset præsens hoc opus omni qua possumus brevitate succingere. Unde sufficere existimo uno hoc Pauli testimonio debere nos uti ex epistola quam ad Hebræos scribit, in qua ita ait: «Fide» magnus factus Moyses negavit se dici-filium filiæ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc necessariũ uidetur pͥus de his singłis certã lineã manifestãq regulã po¬
nere. tum deuide ⁊̃ de cet̾is q̃rere. Sic̃ eqͥm multis apud g̾cos ⁊ barbaros pollicẽtibꝰ
u̾itatẽ desiuimꝰ apud os eã q̃rere qui eã falsis opinionib ad serebant. pꝰ ea quã cdi¬
dimꝰ filiũ oĩ ẽe iͫ: ⁊ ab ipso nob̾ hanc discendã ẽẽ ꝑsuasimꝰ. Itacũmulti sñt qͥ se putã

Expanded text:
pter hoc necessarium videtur prius de his singulis certam lineam manifestamque regulam ponere, tum deinde etiam de cæteris quærere. Sicut enim multis apud Græcos et Barbaros pollicentibus veritatem, desivimus apud omnes eam quærere qui eam falsis opinionibus asserebant, posteaquam cred
Abbreviated transcription (Latin):
am ingenuo qm̃dasti pudore. qͥa
de eo ꝯsuleres qd̾ ñ ꝓ bares ⁊ s morẽ
gereres parenti ut pietatẽ ñ lȩderes
securꝰ qd̾ ñ alud ame posset referri:
nͥ qd̃ scãs deceret necessicudines. Ego
uͦ libnt̃ tua inme hona suscepi. ⁊ auo
neptẽ ut opinor refudi. Quã nescio
ylane qm̃ opinione nur̃ sibi fieri.¬
desid̾abat: ut auũ socero mutaret.

Expanded text:
am ingenuo commendasti pudore, quia de eo consuleres, quod non probares, sed morem gereres parenti; ut pietatem non laederes, securus quod non aliud a me posset referri, nisi quod sanctas deceret necessitudines. 2. Ego vero libenter tua in me onera suscepi, et avo neptem, ut opinor, refudi. Quam nescio plane qua opinione nurum sibi fieriderabat, ut avum socero mutaret.
Abbreviated transcription (Latin):
płis ẽ: qͥ potes etiã iduegare qd̾ sepe
etiã ĩ multos defuit. ñ cã amoris usu.
qmͣ officũ intissitudine: Ego uͦ etiã
ex meo animo tuã uicẽ estimo: ut
d sẽꝑ animis heremꝰ. nũqmͣ tuas lit̾as
ili deet̃ opiner. aut meas tͥ. cñ te
cotidie coiã allo quar. uite ocłõs. stu¬
dia. atq oĩa offitia mea dirigã. his
tecũ delect᷑at ꝯgredi. ħã lt̾e tue.
ut aꝑte cũ in diuidio pectous mei
loquar uecũdari me faciũt. Unde
peto. ut suꝑsedeas grͣar̃ relatu. Menĩ
mei iiuos officũ sũma m̾ces ẽ si me
debito erga uos mun̾i ñ de fuisse.
arbitrere. Uale mos dilige qͥa ego
qͦ te diligo. sontuli.¬

Expanded text:
is est; qui potes etiam id negare, quod saepe ltos defluit, non tam amoris usu, quam officii vicissitudine? 2. Ego vero etiam ex meo animo tuam vicem aestimo, ut niam semper animis adhaeremus: numquam tuas litteras mihi deesse opiner, aut meas tibi; cum te quotidie coram alloquar, in te oculos, studia, atque omnia officia mea dirigam. 3. His tecum delectat congredi; nam litterae tuae, ut aperte cum individuo pectoris mei loquar, verecundari me faciunt. Unde peto ut supersedeas gratiarum relatu; mihi enim mei in vos officii summa merces est, si me debito erga vos muneri non defuisse arbitrarer. Vale, et nos dilige, quia ego quoque te diligo. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
etiam de illa çelesti esca. esca aucẽ ⁊ de¬
lect᷑atio celestis alimenti sapiẽtia est
qua uescebãt᷑ in paradiso locati qui e¬
rat indeficiens aĩe cibꝰ. qm̃ uocauit mã¬
na diuinꝰ sermo. ita legimꝰ distͥbutionẽ
factã. ꝑ singłas animas: ut eqͣlis fieret
fuit. Unꝰ quisq enĩ ꝓuumo animarũ
qui apd̃ se erat intabuacłis collegerũt
ꝑ singła capita gomor id est mensurã in¬
ni. sicut ht̃ int̃p̃tatio. Est autẽ nĩsura
sapientie. Que si supͣ mensurã sit nocet.
quia scͥptũ est. Noli ẽẽ. multũ sapiens.
Et paulꝰ docuit sedm̃ mensurã dari
diuisionẽ qͣrar̃. eum dicit. quia uniciuꝙ¬

Expanded text:
de illa coelesti esca esca autem et delectatio alimenti coelestis sapientia est, qua vescebantur in paradiso locati, qui erat indeficiens animae cibus, quem vocavit manna divinus sermo ita legimus distributionem factam per singulas animas, ut aequalis fieret fuit . Unusquisque enim pro numero animarum, qui apud se erat in tabernaculis, collegerunt per singula capita gomor, id est, mensuram vini, sicut habet interpretatio. 6. Est autem mensura sapientiae, quae si supra mensuram sit, nocet; quia scriptum est: Noli esse multum sapiens . Et Paulus docuit secundum mensuram dari divisionem gratiarum, cum dicit: Quia unicu
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio p̃ scͥpsi diẽ. Ꝙ tam̃ nullo
usãte. nullis testimoniis ꝑ urgñ
.insinuaui scẽ sororͥ qd̾ pet̾es co
ip̃a inspici ⁊ uisitari memoratã
nẽ. At illa sc̃ẽ inspect̾ionẽ qͥdẽ
usauit. s testimoniũ ñ declinañ¬

Expanded text:
udicio praescripsi diem, et tamen nullo accusante, nullis testimoniis perurgentibus, insinuavi sanctae sorori quod peteres coram ipsa inspici et visitari memoratam virginem. At illa sancte inspectionem quidem recusavit, sed testimonium non declina
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosus Simpliciano
Rotioe cum uet̾is amo¬
ris usu familiaris ĩcer
nos sermo ced̾ct᷑. delecta¬
ri te in sinuasti mͥ. cũ
aliqͥd de pauli apłi scͥy¬
cis corã pͦpło ad disputãdũ assum̾em.
sullime insentẽtiis audientẽ erigat.
disputãtẽ accendat tũ qͥa ĩplerisꝙ ita
se ip̃e suis exponat sermonib ut isqͥ
tractat nicħ inueniat qd̾ aditiat sim̃
ac si uelit aliqͥd dice. gͣmatici magis ꝗͣ
disputatoris fũgat᷑ mun̾e. In eo tñ qm̃¬
⁊ uet̾is affectũ amicitie. ⁊ qd̾ plꝰ est pa¬
t̃ne grȩ amorẽ reꝯgnosco nã uetustã
lũtati tue. admonitꝰ p̃sertĩ ⁊ ꝓuoca¬
me. ꝯditionis ⁊ detestabilioris neqͥ
ꝑsonas amendauissent anfugisset
odole ñ ignara obiciẽdi sibi facino
qd̾ ante lectũ renati sola cubitaui
ancilla p̾sto eẽt alia que stupro
ẽ renatise dic̾et coinqͥnatã. de¬

Expanded text:
AMBROSIUS SIMPLICIANO Proxime cum veteris amoris usu familiaris inter nos sermo caederetur, delectari te insinuasti mihi, cum aliquid de Pauli apostoli scriptis coram populo ad disputandum assumerem; sublime in sententiis audientem erigat, disputantem accendat: tum quia in plerisque ita se ipse suis exponat sermonibus, ut is qui tractat, nihil inveniat quod adjiciat suum; ac si velit aliquid dicere, grammatici magis quam disputatoris fungatur munere. 931 2. In affectum amicitiae, et quod plus est, paternae gratiae amorem recognosco nam vetustas luntati tuae, admonitus praesertim, onditionis et detestabilioris nequitiae personas amandavissent, aufugisset Theudule, non ignara objiciendi sibi facinoris, quod ante lectum Renati sola cubitavisset, ancilla praesto esset alia, quae stupro ejusdem Renati se diceret coinquinatam; d
Abbreviated transcription (Latin):
ã uingĩti annis ⁊ supͣ: dabit ãlatis¬
nẽ dño. Q diues est ñ adiciet. ⁊ qui pa¬
uꝑ est ñ minorabu adimidia parte
didragmi. cũ ceꝑint dare oblationẽ
dño. ⁊ orare ꝓ aĩab suis. Et accipiẽs
pecuniã illationis afiliis isrł ⁊ dabis
illã in opꝰ tab̃nacłi testimonui. Et enc
filiis isrł legitimũ memoriale ĩ cõspee¬
erat uł diues qͥ plus offerret. uel pctũ¬
ꝑ qui minꝰ haberet: si inpecunia dimi¬
diũ didraginũ istud ⁊ ñ inuirtute ess
Inde aduertendũ. qđ ñ mat̾iał ista
s intelligibił dragnia sit: que exeqͣ¬

Expanded text:
ginti annis et supra, dabunt illationem Domino. Qui dives est, non adjiciet: et qui pauper est, non minorabitur a dimidia parte didrachmi; cum coeperint dare oblationem Domino, exorare pro animabus suis. Et accipies pecuniam illationis a filiis Israel, et dabis illam in opus Tabernaculi testimonii, et erit filiis Israel legitimum memoriale in conspecerat vel dives, qui plus offerret; vel pauper, qui minus haberet, si in pecunia dimidium didrachmum istud, et non in virtute esset? Unde advertendum quod non materialis ista, sed intelligibilis dra
Abbreviated transcription (Latin):
dragnã quã ꝑdida t. Magnũ enĩ
damnũ anime: si qͥs fidẽ amiserit. uł
gr̃amtouã fidi pretio adqͥsiuit sͥ. Et
tua. Quere dragiã redinptionẽ aĩe
tue. quam qui amiserit turbat᷑ qͥ in¬
uenit exultat. Est ⁊ redẽptio anme.
misccłia. Redẽptio enĩ auime hominis
diuitie eiꝰ quib utiq fit miscdĩa. que¬

Expanded text:
. Magnum enim damnum animae, si quis fidem amiserit, vel gratiam, quam fidei pretio acquisivit sibi. Et tua. Quaere drachmam redemptionem animae tuae, quam qui amiserit, turbatur: qui invenerit, exsultat. 3. Est et redemptio animae misericordia; redemptio enim animae hominis di
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosiꝰ Iusto salutẽ.
ulchrre ad ooones fu̾
ut epistolares fabu¬
las ⁊ sermonẽ absũ¬
tiũ ad int̾p̃catio¬
nẽ ꝯferamꝰ oracłi
celestis. int̾rogans
me qͥd significet illud

Expanded text:
AMBROSIUS JUSTO, salutem. 1. Pulchre admones, frater, ut epistolares fabulas, et sermonem absentium ad interpretationem conferamus oraculi coelestis, interrogans me quid significet il
Abbreviated transcription (Latin):
hab̃e ñ queat̃. s ꝯgnationis tantũ
sibi titło ꝯnexi sint. Unde opoitet
abea discedas intñtione. que etiã¬
si liceret tura tuã familiã ñ ꝓpa.¬
potes. debet ȩtiã neptis
carissima ꝓnepote.
Sale cũ tuis oĩb son

Expanded text:
habere non queant, sed cognationis tantum sibi titulo connexi sint. 11. Unde oportet ab ea discedas intentione, quae etiamsi liceret, tamen tuam familiam non propapotes, debet etiam neptis charissima pronepotes. Vale cum tuis omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. Nã theodosuis ĩꝑator etiã patrue¬
les fr̃s ⁊ ꝯsobrinos uetuit int̃ se ꝯuigũ
ꝯuenire noĩe. ⁊ seiu̾issimã penã statu.¬
it. siqͥs tem̾are ausus eẽt fratrũ pia
pignora. Q tñ illi inuicẽ sĩbi eqͣles st̃
tantũmꝰ᷑: qͥa ꝓpinqͥtatis necessitudĩe
i fr̃tie societatis ligãt᷑ iuĩcło. Pietati
eos uoluit deb̾e qd̾ nati st̃. Sed dicis
alicui relaxatũ. Uer̃ hoc legi ñ p̃ui¬
dicat. Qd̃ enĩ ĩ ꝯmune statuit᷑ ei tã¬
tũ ꝓficit. cui relaxatũ uidet᷑. Lõge
diusa inuidia. illd̃ tñ licet. In uet̾ͥi
test am̃to legun᷑ ut aliqͥs urorẽ suã

Expanded text:
ator etiam patrueles fratres et consobrinos vetuit inter se conjugii convenire nomine, et severissimam poenam statuit, si quis temerare ausus esset fratrum pia pignora; et tamen illi invicem sibi aequales sunt: tantummodo quia propinquitatis necessitudine et fraternae societatis ligantur vinculo, pietati eos voluit debere, quod nati sunt. 9. Sed dicis alicui relaxatum. Verum hoc legi non praejudicat; quod enim in commune statuitur, ei tantum proficit, cui relaxatum videtur, longe diversa invidia. Illud tamen licet in veteri Testamento legimus, ut aliquis uxorem su
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ꝯꝑta retines. Ꝙi deo
nẽ quasi aĩe portionẽ.
uenio meẽ habens aꝓd̾ te ꝑ castitati
htumelia familia . i oolentẽ querel̃
ta ne oportuit inoratã atq in audi
u̾ginitatis causã ad udicari ut n
possit absolui. hoc. ẽ. nͥ sua ĩ uiria.
ab honesto pudore traducat᷑ ad ind

Expanded text:
ta retines; et ideo nunc quasi animae portionem convenio meae, habens apud te pro castitatis contumelia familiarem et dolentem querelam. Itane oportuit inoratam atque inauditam virginitatis causam adjudicari, ut non possit absolvi? Hoc est, nisi sua injuria, nisi ab honesto pudore traducatur ad ind
Abbreviated transcription (Latin):
cuiud interpretatio doctri¬
na ÷. Sollicitus ergo auditos ple¬
nos doctrinȩ ede uersus quise¬
cuntur : debed presumere.
FATIminaculati
Nquit inuia: quiã¬
bulunt in lege
dñi. Beuti qui
Scrutuntur testi¬
monia euid. Intoto

Expanded text:
cujus interpretatio doctrina est. Sollicitus ergo auditonos doctrinae esse uersus qui secuntur debes praesumere. Beati inmaculati, inquit, in uia, qui ambulant in lege domini. beati qui scrutantur testimonia eius, in toto
Abbreviated transcription (Latin):
atq. utinam quam facilis sermo:
tam cautus & sollicitus affectus:
Sed quod peius. ẽ. frequenter
irrepit terrenarũ illecebra cupi¬
ditatu. & uanitatũ offusio
mentẽ occupat. ut quodstudeas
uitare hoccogites. animoq

Expanded text:
atque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peius est, frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque
Abbreviated transcription (Latin):
quidĩsuo exemplo xp̃i nos firriimita¬¬
tores inb& dicendo. imitatores mei
dĩ extendit dicens. stote gͦ imitatores
dĩ. sicut filiikm̃i Iamuero demonstrans
quianchil ita hanc imitationem
pariat. quã siiuuat aliquis uthonũ
euis in commune ꝑficiat. atq uniuer.¬
sis utiliora ꝓuideat. ãdiunx. abulate
incaritate. Ideo cumdixiss& imitato¬
resmeiestote: continuo decaritate
disseruit. quiahec p̾cipue uuitus
homines dõꝑxi mosfacit Quantȩ¬

Expanded text:
quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit. 48. De
Abbreviated transcription (Latin):
Uelud tubae increpuerit Sono
dauid propħa. tamen moraliũ
magnus magister quantum
in eõ excellat ethic apsalmi huꝰ
summa declarat gratia. Siqͥdem
cum suauis om̃is doctrina mora¬
lis sit: tum mixiie suauitate
cirminis et psallendi dulcedine

Expanded text:
uelut tubae increpuerit sono Dauid propheta, tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
enim tela sua uulnerant: Nec potest bene
uti armis quae ferre non nouerit. Et
ideo circa fidem uir ꝑfectus exigitur.
in quo non ꝑ humum scientiae rept&
infancia Non debilis quedam nec carens
sensibus mysticȩ cognitionis titubet ȩtas.
quae uircute iuuentutis amissa: coronã
gloriosi certaminis non requirat: Et senes¬
centis aquilcce modo quae prius aut lepo¬
rem parere pedib consuerat. aut anserẽ.
mes requirat: qui solidiorem cibum affer¬
re nonpossint

Expanded text:
enim tela sua uulnerant, nec potest bene uti armis. qui ea ferre non nouerit. et ideo circa fidem uir perfectus exigitur, in quo non per humum scientiae reptet infantia, non debilis quaedam nec carens sensibus mysticae cogquae virtute juventutis amissa, coronam gloriosi certaminis non requirat, et senescentis aquilae modo, quae prius aut leporem rapere pedibus consuerat, aut anserem, tus requirat, qui solidiorem cibum afferre non possint
Abbreviated transcription (Latin):
sicut granum sinapis: dicetis huic
arbori moro eradicare & iactare in
mare: & obaudiet uos. De grano
sinapis supra diccum est. nunc de
arbore moro est disputandum.
Arborem lego: non tamen credo
Nam quae ratio. qui profectus
hic noster. ut arbor quae laboran¬
tibus agricolis ferat fructus eradi¬
cetur & mittatur inmari: licet hoc
pro uirtute fidei possibile iudice¬
mus: ut sensibilibus imperiis. natũ¬
fructus eius primo al
deinde iam formatus

Expanded text:
sicut granum sinapis, dicetis huic arbori mori: \'eradicare et iactare in mare\', et obaudiet uos. de grano sinapis supra dictum est, nunc de arbore mori est disputandum. arborem lego, non tamen arborem credo. nam quae ratio, qui profectus hic noster, ut arbor, quae laborantibus agricolis ferat fructus, eradicetur et mittatur in mare? licet hoc pro uirtute fidei possibile iudicemus, ut sensibilibus inperiis natufructus eius primo albet in flore, deinde iam formatus
Abbreviated transcription (Latin):
coeperit: iugorem suae uirtutis amittit
Excita igitur somnum tuum: ut pulses
ostium xp̃i. Quod aperiri sibi etiam
paulus exposcit. non solum suis sedctiã
populi orationibus obsecrans se uiuari.
ut aperiatur sibi hostium ad loquen¬
dum misterium xp̃i. Et fortasse illud
est ostium: quod apercũ uidit ioħs:
Uidit enim: & dixit. Post haec uidi.
&ecce ostium apertum in caelo. & uox
prima quam audiui : tamquam tubã

Expanded text:
coeperit, uigorem suae uirtutis amittet. excita igitur somnum tuum, ut pulses ostium Christi, quod aperiri sibi etiam Paulus exposcit non solum suis, sed etiam populi orationibus obsecrans se iuuari, ut aperiatur sibi ostium ad loquendum mysterium Christi. et fortasse illud est ostium, quod apertum uidit Iohannes; uidit enim et dixit: post haec uidi et ecce ostium apertum in caelo et uox prima, quam audiui tamquam tubam
Abbreviated transcription (Latin):
aliam sp̃i sci memosant pocestale
plures deos. & plures dominos in
ecclesiam gentilis uitio erroris indu¬

Expanded text:
aliam spiritus memorant potestatem plures deos et plures dominos in ecclesiam gentilis uitio erroris indu
Abbreviated transcription (Latin):
uiro cui nomen erat ioseph de
domo dauid. & nomen uirginis
uaria Latent quidem diuina
misteria. nec facile iuxta ꝓpheticũ
dictũ quisquã hominũ potest scire
consiliũ dĩ: sed tamen ex ceteris factis
atque preceptis dnĩ salutaris. possumꝰ¬

Expanded text:
uiro, cui nomen erat Ioseph, de uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possum
Abbreviated transcription (Latin):
quem lucas sanctus plonore quo¬
d imodo itrum dominicatum
distinctione digessit stilum ipsum
prius exponendum putamus
Est cium historicus. Nanlicit
scrptura diuina mindanac cuicuit
sapientuc disciplii quod muote
fuata uerborum ambicu quã itrũ
putant qui quetit inuenit Ttia
sunt crum. quat pbilosophi mut¬
di istius p̃cellentis sima putiuer̾.¬
iplicem scilicet esst sapientiant
quod uut naturilis sit aut motalis
aut ritionalis Hicetru. iam & in
ucton testimento potuimus aduct¬
tot. Quid enim aluid significant
tres illi putti quorum unus cst
uisionis. alus abindancat.¬
& atrcius iuramenti nisi mriplut̃
istim mpatrurchis fuisscuitu¬
tem: Rationilis puitus uisionis.
coquod ratio uisum mentis acuit.
& anum purget optucum Et hic
puttus abundinti ic. coquod
cicdentibus allophilis quotum
specic uicia corporis figurintur.
uiuat isaac liquorem̃ inucnit
Purum cium profluunt boni
moits. & bonitis ipsa populans
inciuitatẽ galileae cui nomen
narareth ad uirginẽ de sponsacã

Expanded text:
quem Lucas sanctus pleniore 11262 quodam modo rerum dominicarum distinctione digessit, stilum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. nam licet scriptura diuina mundanae euacuet sapientiae disciplinam, quod maiore fucata uerborum ambitu quam rerum putant quaerit, inueniet. tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putauerunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit aut moralis aut rationalis. haec tria iam et in uetere testamento potuimus aduertere. quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est uisionis, alius abundantiae, tertius iuramenti, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse uirtutem? rationalis puteus uisionis eo quod ratio uisum mentis acuat et animi purget optutum, ethicus puteus abundantiae eo quod cedentibus allophylis, quorum specie uitia corporis figurantur, uiuae Isaac liquorem mentis inuenit — purum enim profluunt boni mores et bonitas ipsa popularis nomen Nazareth, ad uirginem desponsatam
Abbreviated transcription (Latin):
as fecit caclũ & terrã. Nam& si humana
non sunt comparanda ditunis. typus
tamen integer est quod pater xp̃i igni
operatur & spũ: & tamquã bonus anumȩ
faber uicia nrã circumdolat. cito seturt̃
admouens arboribus infecundis: secare
doctus exigua. culminibus seruart subli¬
mia. rigida mentiũ sp̃signe mollire¬

Expanded text:
 fecit deus caelum et terram. nam etsi humana  fecit deus caelum et terram. nam etsi humana non sunt conparanda diuinis, typus tamen integer est, quod pater Christi igni operatur et spiritu et tamquam bonus animae faber uitia nostra circumdolat, cito securem admouens arboribus infecundis, secare doctus exigua, culminibus seruare sublimia, rigida mentium spiritus igne mollire
Abbreviated transcription (Latin):
ieSI iħs ia÷ incienus iri
ANNORUM TMGINTA QUI
eutaba toa essi filius ioserhi
De generationibus dicturi. quarũ non nul¬
lã uidemus incuuangelio scđm mathcũ
uel in hoc cuius interpretationẽ habem
in manibus esse distantiã: qm̃ nonest
credibile aduersantia sibi scõs uiros
potuis se dicere. degestis presertum
dñi salutaris quanto studio possumus
non dixisse eos discrepantia demonstrem
Et primũ omniũ neminc̾ mouere debet
quodita scriptũ est: quia putabatur
esse filius ioscph. Bene enĩ putabatur
quia natura nonerat. Bed ideo putabat᷑.
sata generauerat Sic eni habes. Nonne¬
hic est filius ioseph fabri.: Diximus
supra quaratione peruirgine. diximus
etiã quaritione perdes ponsata & quare
census tempore nasci uolucrt dñs salutars
Non alicnũ etiã iudetur: ut qua ratione
fabrũ patrẽ habucrit dedaremus. Hoc
enĩ trpo eum patrẽ sibi essc demonstrat
qui fabricator omniũ condidit mundũ
iuita quod scriptũ est In principio.¬

Expanded text:
Iesus erat incipiens fere annorum XXX, qui putabatur esse filius Ioseph. de generationibus dicturi, quarum nonnullam uidemus in euangelio secundum Matthaeum uel in hoc, cuius interpretationem habemus in manibus, esse distantiam, quoniam non est credibile aduersantia sibi sanctos uiros potuissDomini Salvatoris, quanto studio possumus, non dixisse eos discrepantia demonstremus. 2. Et primum omnium neminem movere debet quod ita scriptum est: Qui putabatur esse filius Joseph. Bene enim putabatur, quia natura non erat: sed ideo putabatur,sata, generaverat; sic enihic est filius Ioseph fabri? diximus supra qua ratione per uirginem, diximus etiam qua ratione per desponsatam et quare census tempore nasci uoluerit dominus salutaris: non alienum etiam uidetur ut qua ratione fabrum patrem habuerit declaremus. hoc enim typo eum patrem sibi esse demonstrat, qui fabricator omnium condidit mundum iuxta quod scriptum est: in principio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: uitã subditorũ facile exemplis suis uel ȩsdificaN
uł subuertunt. Idõq pͥncipe non oportet delinquere.
ne formã peccandi faciat eiꝰ impunita licentia. Nã rex
quiruit inuitia. cito uiã ostendit erroris. sic̃ legitur
de hieroboã qui peccauit. & peccare fecit isrł. Illi aut̃
ad scribit᷑ quicqͥd exẽplo eiꝰ asubditis ꝑpetratur. Sic̃
ñ nulli bonorũ pͥncipũ dõplacita factasecunt᷑ ita facile
multi praua eoꝵ exẽpla sectant᷑. Pleriq aut̃ apud iniqͦs
pͥncipes. necessitate magis quã uoto mali existunt. dũ
imꝑis eorũ obȩdiunt. Nonnulli autẽ sic̃ prompti st
sequi reges in malũ. sic pigrisunt imitari illos ibonũ.
Sepe unde mali regespeccant. in deboniiustificantur:
dũ p̃cedentiũ cupiditatẽ & malitiã corrigunt. Nam
reuera peccatis eoꝵ cõmunicant. si qđ illi diripuerunt.
isti retentant. Cuiꝰ peccatũ quisq sequit᷑ necesse est

Expanded text:
 vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant,  vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
quando eoũ uitia uel em̃dare ualeat uel punire.
Oulti aduersus principes coniurationiscrimine de¬
teguntur. sed ꝓbare uolens ds clem̃tiã principũ. illos
male cogitare ꝑmittit. istos ñ deserit: Deillorũ malo
bene istis facit. du culpasquas illi agunt. isti mira pa¬
cientia indulgent. Reddere malũ ꝓmalo: uicissitu
do iusticiȩ ẽ. Sed qͥclem̃tiã addit iusticiȩ. ñ solũ ꝓma¬
loculpatis reddit sedbonũ ꝓmalo offensis impertit.
legib cohercent᷑ Reges aute nis solo di timore.
mȩtuq gehennȩ coherceantur. li̾e inp̃ceps ꝓruuN.
& ꝑ̃ abrũptũ licentiȩ in om̃e facinꝰ uitioꝵ labunt᷑.
Quanto quisqr insuꝑior constitutus ẽloco. tantd¬
in maiori uersatur ꝑiculo. Et quantosplendoris honore
celsior quisq est: tantosi delinquat peccator maior est.
Potentes enĩ: potent̃ toim̃ta patiunt᷑. Cui enĩ plus com¬
mittit᷑ plus ab eo exigit᷑: ȩtiã cũ usura penarũ. Reges¬

Expanded text:
quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit. nt. Reges autem, nisi solo Dei timore, metuque gehennae coerceantur, liberi in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tantin majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigit
Abbreviated transcription (Latin):
ne glorietur om̃is caro. hoc est carnalis potencia corã
illo. Unus enĩ dñs. equalit̾ & dominis fert consilium
& seruis. Melior. ẽ subiecta seruitꝰ. quã elata libtas.
Multi enĩ inueniunt᷑ dõ libere seruientes. sub domi¬
nis constituti flagitiosis. qui & si subiecti sunt illis cor
aut si aliqua fungit᷑ ñ subilla seuruat᷑. ut suꝑb
tumeat. sed eã sibi subicit. ut humilior in notescat.
ꝓ batur autẽ hoc apłico exemplo. qui datã sibi potestatẽ
ȩtiã nec ad hoc usus. ẽ qđ licebat. Sed dũ posset uti: li¬
cita abnuit. seseq ut paruulũ inmedio eorũ quibus
p̃erat ostendit. Qui in appetendis honorib scłi. aut
ꝓsꝑitatib mundi instanti desudat labore. & hic & in
futuro uacuus inuenietur arequiae. Tantoq sarcinis
peccatorũ grauatus. quanto abonis oꝑib alienus.¬

Expanded text:
ne glorietur omnis caro, hoc est carnalis potentia coram illo : Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consilium et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas; multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis coaut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
VSTṼ EST legib pͥncipe obtẽpare suis. Tc̃ enĩ iura sua ab
om̃ib custodienda existimet. quando & ipse illisreueren¬
tiã prebet. Principes tenerisuis: nec inse posse dãpna¬
re iura quȩ insubiectis constituunt. Iusta. ẽ. enĩ uocis
eorũ auctoritas: si qđ popłis ꝓhibent. sibi licere no
paciant᷑. Subreligionis disciplina scłi potestates sub¬
iecte sunt & quã uisculmine regnisint pͣditi. uinculo
tam̃ fidĩ tenentur adstricti. ut fidem xp̃i legib p̃di

Expanded text:
em legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi sui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ innititur ꝓpriis uirib nec adñorecedit cor eiꝰ. Regni
fastigio. humili p̃sidet animo. Non eũ delectat iniqͥtas.
non inflãmat cupiditas. Sine defraudatione alicuius.
expauꝑẽ diuitẽ facit. Et qđ iusta cupiditate apopłis ex¬
torquere pot̾at. sepe miscđĩ clem̃tia donat. Dedit ds pͥn¬
cipib p̃sulatũ ꝓregimine popłorũ. & illis eosp̃. ẽẽ. uolu¬
it. cũ quib una . e eis nascendi moriendiq conditio.
łd. c̃e gͦ debet popłis pͥncipat᷑ ñ nocere. nec dominando
p̃mere. sed condescendendo consolari. ut uere sit utile
hoc potestatis insigne. & donũ diꝓtuicione utantur men¬
brorũ xp̃i. Menbra quippe xp̃i: fidelesst popłi. Quos
dũ eapotestate quã accipiunt optime regunt. bonam
utiq uicissitudinẽ dõlargitori restituunt. Bonus rex
facilius addiusticiã adelicto regreditur. qua deiusti¬

Expanded text:
Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando remere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membrorum Christi. Membra enim Christi, fideles sunt populi: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
manifestiꝰ elucet. bonã malãq potestatẽ ado ordinari.
Sedbonã ꝓpiciꝰ. malã iratus. Reges. quando bonisunt
muneris. eẽ. di.: quando uͦ mali. sceleris. ẽẽ popłi. Scđ̾m
meritũ enĩ plebiũ: disponit᷑ uita rectorũ. testante iob
Qui regnare facit hẏpocritã: propt̃ peccata popłi. Iras¬
cente enĩ dõ. talẽ rectorẽ popłi suscipiunt qualem
peccato merent᷑. Nonnũ quã ꝓmalicia plebis etiã re¬
gesmutantur: & qͥ ante uidebant᷑ . ẽe. boni. accepto reg
gm̃ib debet. ut quantomagis honoris celsitudi¬
ne claret. tanto semet ipsũ m̃te humiliet ꝓponens sibi
ex ẽplũ humilitatis dauid qͥde suis meritis ñtumuit.
sed humilit̾ sese deitiens dixit. Uilis incedã. & uilis appa¬
rebo ante dm̃ qͥme elegit. Quirecte utitur regnipotes¬
tate forma iusticiȩ factis magis quã uerbis instituit.
Iste nulla ꝓsꝑitate erigit᷑. nulla aduersitate turbat᷑.

Expanded text:
manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, acctare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur. peccando amittit᷑. Nã & iuiros sco̾sꝓinde
susq ꝓpͥos bene regant. & motꝰ resistentes sibi ratio¬
nabili discretionẽ componant. Recte gͦ illi reges
uocantur. qͥ tã semetipsos quã subiectos bene regen¬
do modificare nouer̃. Quidã ipsũ nom̃ regiminis.
totoq se tumore cordis extollunt. ut cunctos sub¬
ditos sui cõparatione despiciant. eosq quib p̃esse
contigit non agnoscant. Quib congrue ꝑ ȩcclesi¬
asten dr̃. Ducẽ te constituer̃ noli excolli. sed esto
illis quasi unus exillis: du mundi reges sublimiores
se ceteris senciunt. mortales stam̃ se. eẽ. cognoscant.
nec regnigłam qua in sło sublimantur aspiciant.
sed opus qđ secũ ad inferos deportent. in tendant.
Si gͦ carebunt huiꝰ tẽporis gła. illa agant quȩ post
finẽ sine fine possideant. Dũ apłsdicat ñ est po¬
potestatib dicit. ipsi regnauerunt sed non ex me : quasi

Expanded text:
tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde susque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis atantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiastem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi reges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant.Si ergo carebunt hujus temporibus gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dicat: Non est poibus dicit: Ipsi regnaverunt, sed non ex me ? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ tanto grauius curarũ ponderib aggrauatur.
Eisq magis m̃te & cogitacione subditur. quib subli¬
mitatis gradu p̃ponit᷑. Nã ut qui dã patrũ ait. om̃e
qđ eminet. plus merorib afficitur. quã honorib gau¬
det. Quanto quisq curis mundi maiorib occupatur.
tanto faciliłs uitĩis p̾mitur. Si enĩ uix ualet peccata
animꝰ deuitare quietꝰ. quantom agis occupatione scła¬
ri deuinctus : Non statim utile. ẽ. om̃e potestatis in¬
signe. sed tunc uere. ẽ utile. si bene gerat᷑. Tunc aut̃
bene gerit᷑ quando subiectis prod. ẽ: quib t̾reni ho¬
nores p̃ferunt᷑. Potestas bona quȩ dõ donante est.¬
ut malum timore coherceat. ñut temere malu comit¬
tat. Nichil autẽ peius quã ꝑpotestatẽ peccandi lib̾ta¬
tem hab̾e. nihilq infelicius male agendi facilitate.
fulgentẽ & lumina lapillorum nudi & miseri
ad inferna torquendi descendent. Reges. arecte a¬
gendo uocatist̃. Ido̾q recte faciendo. regis nom en

Expanded text:
matur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est,ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchra restaurent: taliq reuerentia exetra cuilpã se esse paterni
quac detestentur etiã multiplicato facinore ꝑficiant: Atq ideo et
serpentes & uiperina generatio sunt: quia m̃surã paternȩ uoluntatis
implebunt. Et q̃rͦ effug̾ant iuditiũ detestantes cȩdem ꝓpħarũ. et¬
gentia scribȩ. cȩsos. lapidatos. crucifixos . & aciuitatib in ciuitates
fugatos. om̃is sanguis iustorũ ab abel usq ad zachariã redundauit.
utaqͥb oboeditũ si fuisset ꝓpriorũ criminũ ee̾t uenia prȩstanda abhis

Expanded text:
sepulcra restauret: talique reverentia extra culpam se esse paterni sepulcra restauret: talique reverentia extra culpam se esse paterni quae detestentur, etiam multiplicato facinore perficiant? Atque ideo et serpentes et viperina generatio sunt, quia mensuram paternae voluntatis implebunt . Et quomodo effugient judicium, detestantes caedem prophetarum, eogentia scribae, caesos, lapidatos, crucifixos, et a civitatibus in civitates fugatos, omnis sanguis justorum ab Abel usque ad Zachariam redundavit : ut quibus obeditum si fuisset, propriorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ nicor÷ obtinendus: ut ea quȩ corporis st̃. forinsecus & uantur.
Scpulchris qͦq eos cõparauit. quac humano oꝑe cultuq splendentia.
mortuorũ ossib & cadauerũ ĩmunditus interiꝰ sordescant: prȩferant
scilicet ii anib uerbis iustitiac speciositatẽ. habcant uͦ intra se consci¬
& unicuiq nr̃m exnatura sensus opinio ȩqͥtatis imponitur. ut ininiꝰ
exceo ueniȩ iniqͥtatis ophabeat̃ qͦ magis ȩqͥtas ignorata ñ fuerit.
Prophas nanq om̃s legis popłs occidit. Inodium cni eorũ: amaritudi¬
ne obiurgationis accensi st̃. Na uoce publica furta. cȩdes. adulteria:
sacrilegia eiꝰ coarguebant. Et qͥa indignũ eũ cacdesti regno obhacc
oꝑa denuntiabant. & heredes testam̃ti dĩ gentes futuras p̃dicabant:
uario pęnarũ genere confecti sc̃. Sed parentũ facta posteritas ita de:¬
testata÷: ux ꝓphetiae libros uenerentur. memorias adornent

Expanded text:
tiae nitor est obtinendus, ut ea quae corporis sunt forinsecus eluantur . tiae nitor est obtinendus, ut ea quae corporis sunt forinsecus eluantur . Sepulcris quoque eos comparavit, quae humano opere cultuque 786 splendentia, mortuorum ossibus et cadaverum immunditiis interius sordescant : praeferant scilicet inanibus verbis justitiae speciositatem, habeant vero intra se consciet unicuique nostrum ex natura sensus atque opinio aequitatis imponitur: ut minus ex eo veniae iniquitatis opus habeat, quo magis aequitas ignorata non fuerit. Prophetas namque omnes legis populus occidit. In odium enim eorum, amaritudine objurgationis, accensi sunt: nam voce publica furta, caedes, adulteria, sacrilegia ejus coarguebant. Et quia indignum eum coelesti regno ob haec opera denuntiabant, et haeredes testamenti Dei gentes futuras praedicabant; vario poenarum genere confecti sunt. Sed parentum facta posteritas ita detestata est, ut prophetiae libros veneretur, memorias adornet,
Abbreviated transcription (Latin):
atq aneti. led prȩscribit efficiatit: ut implere legẽ abhominib
existimentur. Miscđi am uͦ atq iustitiã & fidẽ. & om̃em beniuo¬
lentiae affectum reliquerint. qd̃ ꝓpriũ hominis offitiũ est: quia
decimatio illa holeris quae inprȩformationem futurorum erat
utilis ñdebebat omitti. Effici aut̃ hoc oportebat: ut fidei et iusti
holeris potius quã beniuolentiac ofitiũ p̃tenre: irridet eorũ incolan-¬
dis culicib diligentiã. quorũ inglutiendis camelis ẽẽt incuria: pecca¬
ta uidelicet leuia uitantũ. & gradia deuorantũ. Par qͦq in eos pęne
denunciatio: qͥ calices et parapsides extrinsecus eluentes. eorũ interi¬
ora ñmundent: et iactantiã inutilis studii sequentes. utilitatis ꝑ fe¬
etȩ ministeriũ derelinquant. Calicis nanq usus. interior ÷. Qui si
obsortiuerit. qͥd ꝓficiet lotus exeteriꝰ : Atq ideo interioris conscien¬

Expanded text:
atque anethi lex praescribit efficiant, ut implere legem ab hominibus atque anethi lex praescribit efficiant, ut implere legem ab hominibus existimentur; misericordiam vero atque justitiam et fidem et omnem benevolentiae affectunt reliquerint, quod proprium hominis officium est. Quia decimatio illa oleris, quae in praeformationem futurorum erat utilis, non debebat omitti: effici autem hoc oportebat, ut fidei et justitculi esset, decimationem oleris potius quam benevolentiae officium praeterire; irridet eorum in colandis culicibus diligentiam, quorum in glutiendis camelis esset incuria, peccata videlicet levia vitantium, et gravia devorantium . Par quoque in eos poenae denuntiatio est, qui calices et paropsides extrinsecus eluentes, eorum interiora non mundent : et jactantiam inutilis studii sequentes, utilitatis perfectae ministerium derelinquant. Calicis namque usus interior est: qui si obsorduerit, quid proficiet lotus exterius? Atque ideo interioris conscien
Abbreviated transcription (Latin):
Nã orna tus altaris atq tẽpli. non dignitatẽ de cul tu con¬
ciliabat: sed futurorũ speciem de decore fingebat. Nam aurum.
argentũ. es. auricalcũ. iargaritae. christallus: ꝓpriam significa¬
tio nẽ ꝓnacura uniuscuiusq metalli cõplectuntur. Igitur redarguit
Qdaurũ tẽpli & dona altaris ꝓsacram̃torũ religionib uenerarentur.
cũ honor potior eẽt & altaris & templi: quia ad fucurorũ speciem et
aurũ templo et donũ dedicaretur altari. Et ideo adueniente xp̃o
inutilem ẽẽ fidutiam legis: quia non inlege xep̃e. sed lex sc̃ificaret᷑
in xp̃o: inqua ueluti sedes thronusq sibi positus sit. Qui quia reli¬
giostis habeatur: religionẽ ab eo necesse est qui in illo considat
accipiat. Atq ita stulti caeciq sunt: qui scificante p̃terito sc̃ifica¬
luntatũ iniquitatẽ redarguit: quod ea quae in decimis mente

Expanded text:
Nam ornatus altarii atque templi non dignitatem de cultu conNam ornatus altarii atque templi non dignitatem de cultu conciliabat, sed futurorum speciem de decore fingebat. Nam aurum, argentum, aes, aurichalcum, margaritae, crystallus propriam significantiam pro natura uniuscujusque metalli complectuntur. Igitur redarguit, quod aurum templi et dona altaris pro sacramentorum religione venerarentur; cum honor potior esset et altaris et templi, quia ad futurorum speciem et aurum templo et donum dedicaretur altari. Et ideo adveniente Christo inutilem esse fiduciam legis: quia non in lege Christus, sed lex sanctificaretur in Christo, in qua veluti sedes thronusque sibi positus sit. Qui quia religiosus habeatur, religionem ab eo necesse est qui in illo considat acceperit: atque ita stulti caecique sint, sanctificante praeterito, sanctificaluntatum iniquitatem redarguit: quod ea quae in decimis menthae
Abbreviated transcription (Latin):
aridam. Maris et terrae ꝑagratione significat in totis orbisfinib:
eos eẽ xp̃i euangłium obtrectaturos: & legis iugo contra iustisicatio¬
nem fidei aliquos subdituros. Proselrti enĩ sunt exgentib insẏna¬
gogã recepti: quorũ futurorũ raritas in uno indicatur. Neq enĩ
post rep̃i p̃dicationẽ: doctrinae eorũ fides relicta est. Sedqͥsq fuerit
ad quisitus ad plebem. filius sit gehennȩ. poene soboles et aeterni
iuditii hereditas: quia ad optĩo exgentib abrahac familiã factura
sit. Ideo aut̃ poene duplicatȩ erit filius: quia neq remissionẽ pecca¬
torũ sit gentiliũ consecutus. & societatẽ eorũ qui xp̃m ꝑsecuti
tumeliam ꝓpheticac traditionis esxꝓbrat. quod in anib honorẽ
darent: et detraherent honorandis. Legẽ nanq ipse dederat.
et lex non erricientiã continebant. sed meditabatur effectus.

Expanded text:
aridam . Maris et terrae peragratione significat, in totis orbis finibus aridam . Maris et terrae peragratione significat, in totis orbis finibus eos esse Christi Evangelio obtrectaturos, et legis jugo contra justificationem fidei aliquos subdituros: proselyti enim sunt ex gentibus in Synagogam recepti. Quorum futurorum raritas in uno indicatur: neque enim post Christi praedicationem doctrinae eorum fides relicta est. Sed quisquis fuerit acquisitus ad plebem, filius fit gehennae, poenae soboles, et aeterni judicii 785 haereditas: quia adoptio ex gentibus Abrahae familiam factura sit. Ideo autem poenae duplicatae erit filius, quia neque remissionem peccatorum sit gentilium consecutus, et societatem eorum qui Christum persecuti tumeliam propheticae traditionis exprobrat, quod inanibus honorem darent, et detraherent honorandis. Legem namque ipse dederat, et lex non efficientiam continebat, sed meditabatur effectus.