comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nguine̾ in alimentũ sumendo non solũ nemo ꝓhibet᷑. sed
homo ꝓhibet᷑ in lege sanguinem manducare. eũ que dõ fundere iubet᷑. Nam
Iurpitu dinẽ patris tui & turpitudinem matris tu& monre¬
uelabis turpitudine eoꝵ. Prohib& cũ matre concumbere. ibi ẽ enĩ turpitudo
patris & matris . Nã postea ꝓhib& & nouercae ubidicit turpitudinẽ uxoris patris
II ñ reuelabis. turpitudo enĩ patris tui ẽ: ubi exposuit quomod
domũ uenerat quando patri eiꝰ nupsit. quẽ mon& scriptura ne reuel& turpitudi¬
nẽ sororis suae. Hic uid et᷑ ñ ꝓhibuisse & quasi p̃termisisse concubitũ cũ sorore de
parente nata. Non enĩ dicit turpitudinẽ ñ reuelabis sororis
ex matre. sed ex patre aut ex matre. Uerũ quis ñ uideat etiam illud esse ꝓhibitũ
multo maxime : Si eñĩ ñ lic& sororis turpitu dine reuelare ex quolib& parente

Expanded text:
sanguine in alimentum sumendo non solum nemo prohibetur, ssanguine in alimentum sumendo non solum nemo prohibetur, shomo prohibetur in lege sanguinem manducare eumque deo fundere iubetur. namTurpitudinem patris tui et turpitudinem matris tuae non reuelabis; turpitudo enim eorum. prohibet cum matre concumbere; ibi est enim turpitudo patris et matris. nam postea prohibet et nouercae, ubi dicit: turpitudinem uxoris patris tui non reuelabis; turpitudo enim patris tui est. ubi exposuit quomododomum uenerat, quando patri eius nupsit, quem monet scriptura ne reuelet turpitudinem sororis suae. hic uidetur non prohibuisse et quasi praetermisisse concubitum cum sorore de utroque parente nata; non enim dicit: turpitudinem non reuelabis sororis tuae ex patre et ex matre, sed: ex patre aut ex matre. uerum quis non uideat etiam illud esse prohibitum multo maxime? si enim non licet sororis turpitudinem reuelare ex quolibet parente
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uocari etiam ipsam domũ orationũ idem apłs testis ẽ: ubi ait. Num quid domos
non habetis ad manducandũ & bibendũ. an eccłam dĩ contẽpnitis: Et hoc cotidi¬
anꝰ loquendiusus obtinuit. ut eccłam ꝓdire aut ad eccłam confugere ñ dicat᷑. nisi
qđ ad locũ ipsũ parietesq ꝓdierit uel confugerit quib eccłae congregatio continet᷑
Scriptũ÷etiã. Et effundens sanguinem qui fraudat mercedem mercennarii.
Aercedẽ sanguinem dixit. qm̃ in ea sustentat᷑ uita: qua̧ nomine sanguins ap¬
pellatur. Sed cũ dñs dicat nisi manducaueritis carnem meã & biberitis sangui¬
nem meũ ñ hab ebitis in uobis uitã. quid sibi uult qͥd sanguine sacrificioꝵ quaȩ
ꝓpeccatis offerebant᷑ tantopere populus ꝓhibet᷑. si illis sacrificiis unũ hoc sa¬
crificiũ significabat᷑ in quo uera fit remissio peccatoꝵ: Acuius tam̃ sacrificii

Expanded text:
tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus non habetis ad manducandum et bibendum? an ecclesiam dei contemnitis? et hoc cotidianus loquendi usus obtinuit, ut in ecclesiam prodire aut ad ecclesiam confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel confugerit, quibus ecclesiae congregatio continetur. scriptum est etiam: et effundens sanguinem qui fraudat mercedem mercenarii. mercedem sanguinem dixit, quoniam ea sustentatur uita, quae nomine sanguinis appellatur. Sed cum dominus dicat: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis in uobis uitam, quid sibi uult quod a sanguine sacrificiorum, quae pro peccatis offerebantur, tanto opere populus prohibetur, si illis sacrificiis unum hoc sacrificium significabatur, in quo uera fit remissio peccatorum? a cuius tamen sacrificii
Abbreviated transcription (Latin):
iute res quae significat eiꝰ rei nomine quã significat nuncupari: sicut scriptũ ẽ. Sep¬
tem spicȩ. septem anni sunt. Non enĩ dixit. septem annos significant. Et septem
boues septem anni sunt : & multa huius modi. Hinc ẽ qd dictũ est: petra erat xp̃s.
Nlon eñ dixit petra significat xp̃m. sed tã quã hoc ess& q̃d utiq ꝑ substantiã non hoc
m̃a significat i sacram̃tis. anima dictus ẽ. Uerũ si quisquam putat anima pecoris
esse sanguinem. ñ est in ista questione laborandũ. Tantũ ne anima hominis qua car¬
ñe humanã uiuificat & ẽ rationalis sanguis putet᷑ ualde cauendũ ẽ : & hic error mo¬
ut qm̃ anina sanguine tenet᷑ in corpore : nã si fuerit effusus abscedit ꝑ ipsũ aptius sig¬
nificata sit anima & ei nomen sanguis acceperit. sicut eccła dr̃ locꝰ quo eccła congre

Expanded text:
autem res quae significat ejus rei nomine quam significat nuncupari; sicut scriptum est, Sepautem res quae significat ejus rei nomine quam significat nuncupari; sicut scriptum est, Septem spicae, septem anni sunt; non enim dixit, septem annos significant: et, Septem boves, septem anni sunt ; et multa hujusmodi. Hinc est quod dictum est, Petra erat Christus : non enim dixit, Petra significat Christum, sed tanquam hoc esset, quod utique per substantiam non hoc imam significat, in sacramentis anima dictus est. uerum si quisquam putat animam pecoris esse sanguinem, non est in ista quaestione laborandum: tantum ne anima hominis, quae carnem humanam uiuificat et est rationalis, sanguis putetur ualde cauendum est et hic error mout, quoniam anima sanguine tenetur in corpore — nam si fuerit effusus abscedit — per ipsum aptius significata sit anima et eius nomen sanguis acceperit. sicut ecclesia dicitur locus, quo eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ta itaq ista temporalis. maxime sanguine continet᷑ in corpore. Sed quid est quõd
ait dedi uobis eũ ad altare dĩ exor& ꝓanima ur̃a tamquã anima ꝓanima exor&:
quid sanguis ꝓ sanguine quasi de nr̃o sanguine solliciti sum̃
uolumꝰ exorari : Absurdum ẽ hoc : sed multo ẽ ab surdius ut sanguis pecoris exor& ꝓanima
hominis quae mori ñ potest cũ mani feste scriptura testet᷑ in epistola ad ebreos illũ sanguinem
uictimarũ nihil ꝓfuisse ad exorandũ dm̃ ꝓpetcatis hominũ sed significasse aliquid qđ
ess&. In possibile ẽ enĩ inquit sanguinem hircoꝵ & tauroꝵ¬
Restit itaq ut qm̃ ꝓ anima nr̃a exorat mediator ille qui om̃ib illis sacrificus qui p
peccatis offerebant p̃figurabat᷑. illud appellet̾ anima qd significat anima. Sol&i

Expanded text:
cutiones. uita itaque ista temporalis maxime sanguine continetur in corpore. sed quid est quod cutiones. uita itaque ista temporalis maxime sanguine continetur in corpore. sed quid est quod ait: dedi uobis eum ad altare dei, exoret pro anima uestra? tamquam anima pro anima exoret. numquid sanguis pro sanguine, quasi de nostro sanguine solliciti simus, cum pro anima nostra uolumus exorari? absurdum est hoc. Sed multo est absurdius, ut sanguis pecoris exoret pro anima hominis; quae mori non potest, cum manifeste scriptura testetur in epistula ad Hebraeos illum sanguinem uictimarum nihil profuisse ad exorandum deum pro peccatis hominum, sed significasse aliquid quod prodesset. inpossibile est enim. inquit. sanguinem hircorum et tauroe ut quoniam pro anima nostra exorat Mediator ille, qui omnibus illis sacrificiis quae pro peccatis offerebantur praefigurabatur, illud appelletur anima quod significat animam. Solet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓselitis qui appositi sunt in uobis qui cumq ederit omnem sanguinem. & stas¬
tuam faciem meã suꝑ animã quȩ manducat sanguinẽ: & ꝑdam illã de populo
suo. anima enĩ om̃is carnis sanguis eiꝰ est: & ego dedi illud uobis exorari panima
ur̃is. sanguis enĩ eiꝰ ꝓ anima excorabit. ꝓpterea dixifilus isrł: om̃is anima ex uo¬
bis ñ ed& sanguinẽ & ꝓselitꝰ qui apposit̾ ẽ in uobis ñ ed& sanguinẽ. Nũ ꝗͥd¬
na si anim̃a pecoris sanguinẽ dicimꝰ. etiam anima hominis sanguis putan¬
da ẽ: Absit. Quomodo gͦ ait ñ anima om̃is carnis pecoris sanguis eius ẽ.
anima inquit om̃is carnis sanguis eiꝰ ẽ: In om̃i utiq carne etiam hominis ca¬
ro deputatur. anquia uitale aliquid est in sanguine. quia ꝑ ipsum maxime in hac
carne uiuitur qui in om̃ibenis ꝑ corporis cunctas diffunditur ipsam uitã cor¬
is uocauit anim̃a ñ uitã quae migrat ex corpore sed quae mo
ciebat cui tantũ meritũ conquirebat. Sunt & aliae huius modili

Expanded text:
selytis qui appositi sunt in vobis, quicumque ederit omnem sanguinem; et statuam faciem meam super animam quae manducat sanguinem, et perdam illam de populo suo. Anima enim omnis carnis, sanguis ejus est. Et ego dedi illud uestris: sanguis enim eius pro anima exorabit. propterea dixi filiis Israhel: omnis anima ex uobis non edet sanguinem, et proselytus qui adpositus est in uobis non edet sanguinem. numquidnam si animam pecoris sanguinem dicimus. etiam anima hominis sanguis putanda est? absit. quomodo ergo non ait: anima omnis carnis pecoris sanguis eius est, sed: anima, inquit, omnis carnis sanguis eius est? in omni utique carne etiam hominis caro deputatur. an quia uitale aliquid est in sanguine, quia per ipsum maxime in hac carne uiuitur, qui in omnibus uenis per corporis cuncta diffunditur, ipsam uitam corporis uocauit animam, non uitam quae migrat ex corpore, sed quae mofaciebat, cui tantum meritum conquirebat. sunt et aliae huius modi lo
Abbreviated transcription (Latin):
sint & alia dicente scriptura neq agrũ eiꝰ. neq seruũ eiꝰ. neq ancillã eĩ. neq bo¬
ues eiꝰ. neq subiugales eiꝰ. neq om̃e pecus eiꝰ. nec quȩcumq ꝓximitui sunt.
rei alienae. quando utrumq sic coepit. ñ concupisces uxorẽ ꝓximitui ñ concu¬
pisces dom̃u pximi tui. & huic coepit cetera ad iungere. Non autẽ cũ dixis so
ñ concupisces uxorẽ ꝓximitui. huic conexuit talia dicens. neq domũ eius
 agrũ eiꝰ. neq seruũ eiꝰ & cetr̃ : sed omnino apparent haece¬
uno p̃cepto uident᷑ contineri. & discreta ab illo ubi uxor nominata ẽ. Illud aut̃
ubi dictum ẽ ñ erunt tibi du alii p̃ter me. appar& huiꝰ rei diligentiorẽ execu¬
tionẽ c̾e̾ in his quae subiecta sunt. Quo enĩ ꝑtin& ñ facies tibiidolũ neq ullũ
mulacrum quaecumq in caelo sunt sursum & quaecumq

Expanded text:
sint et alia dicente scriptura: neque agrum eius, neque seruum eius, neque ancillam eius, neque bosint et alia dicente scriptura: neque agrum eius, neque seruum eius, neque ancillam eius, neque bouem eius neque subiugalem eius, nec omne pecus eius, nec quaecumque proximi sui sunt. piscentia cuiuslibet rei alienae, quando utrumque sic coepit: non concupisces uxorem proximi tui; non concupisces domum proximi tui, et huic coepit cetera adiungere. non autem cum dixisset: non concupisces uxorem proximi tui, huic conexuit alia dicens: "neque domum eius neque agrum eius neque seruum eius" et cetera: sed omnino apparent haecuno praecepto uidentur contineri, et discreta ab illo ubi uxor nominata est. illud autem ubi dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, apparet huius rei diligentiorem exsecutionem esse in his quae subiuncta sunt. quo enim pertinet: non facies tibi idolum neque ullum simulacrum, quaecumque in caelo sunt sursum et quaecumqu
Abbreviated transcription (Latin):
uaerit᷑ decẽ p̃cepta legis quem ad modũ diuidenda
sint : utrum quattuor sint usq ad p̃ceptum de sabbato quae ad dm̃ ꝑtinent. sex aut̃
reliqͣ quoꝵ primũ ẽ honora patrẽ & matre quae ad hominẽ ꝑtinent. an potius
m̃ta colenda phibent᷑. Unũ autem uolunt esse non concupisces uxorem ꝓximi
tui . ñ concupisces domũ pacimi tui & om̃a usq infinem. Qui uero illa tria esse di¬
unt & ista septem. unum uolunt esse : quic quid de uno colenc
concupisces ixorem ꝓximi tui aliud ñ concupisces domũ ꝓximitui. Decem tam̃
e ẽ p̃cepta neutri ambigunt. qm̃ hoc scriptura testatur : mihi tam̃ uidetur con¬
ꝑtinent insinuare diligentius intuentib. Et reuera qđ dictũ ẽ ñ erunt tibi
dii alieni p̃t̃ me : hoc ipsũ ꝑfectius explicat᷑ cũ ꝓhibentur colenda figmenta.
Concupiscentia porro uxcoris alienae & concupiscentia dom̃ alienȩ. tantũ in pei
cando differunt. ut illi qđ dictũ ẽ ñ concupisces domũ ꝓximi tui adiuncta

Expanded text:
uaeritur decem praecepta legis quemadmodum diuidenda sint: utrum quattuor sint usque ad praeceptum de sabbato, quae ad ipsum deum pertinent, sex autem reliqua, quorum primum est: honora patrem et matrem, quae ad hominem pertinent, an potius menta colenda prohibentur; unum autem uolunt esse: non concupisces uxorem proximi tui, non concupisces domum proximi tui et omnia usque in finem. qui uero illa tria esse dicunt et ista septem, unum uolunt esse quidquid de uno colendoconcupisces uxorem proximi tui, aliud: non concupisces domum proximi tui. decem tamen esse praecepta neutri ambigunt, quoniam hoc scriptura testatur. Mihi tamen uidetur congentur illa quae ad deum pertinent insinuare diligentius intuentibus. et reuera quod dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, hoc ipsum perfectius explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae et concupicando differunt, ut illi quod dictum est: non concupisces domum proximi tui, adiuncta
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾ quidem mox ses uidetur tabulas testimonii digito dĩ scriptas collisisse atq fre¬
gisse. magnotam̃ mysterio figurata ẽ iteratio testamenti. qm̃ uet̾ fuerat abolendũ
constituendũ nouũ. Notandum sane quanta ꝓpopulo ad dm̃
borauerit. qui tã seuer in eos uindicando extitit. Qđ aut̃ in ignẽ missũ uitulũ fusilẽ
contriuit & in aqu̾ã spargit quã populo potũ dedit. quid nobis uideat᷑ significa¬
re. iam scripsimus in opere contra faustum manicheum.

Expanded text:
ratus quidem Moyses uidetur tabulas testimonii digito dei scriptas conlisisse atque fregisse; magno tamen mysterio figurata est iteratio testamenti, quoniam uetus fuerat abolendum et constituendum nouum. notandum sane quanta pro populo ad deum supplicatione laborauerit, qui tam seuerus in eos uindicando extitit. quod autem in ignem missum uitulum fusilem contriuit et in aquam sparsit, quam populo potum dedit, quid nobis uideatur significare, iam alibi scripsimus in opere contra Faustum Manichaeum.
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculũ testimonii deseruire inscĩs: ñ uult utiq intelligi nisun sc̃ĩs scoꝵ. quia¬
& ipsa utiq sc̃a appellant᷑. Non enĩ om̃a quae scã sunt etiam scã scoꝵ dici possunt.

Expanded text:
bernaculum testimonii, deservire in sanctis, non vult utique intelligi, nisi bernaculum testimonii, deservire in sanctis, non vult utique intelligi, nisi et ipsa utique sancta appellantur. non enim omnia, quae sancta sunt, etiam sancta sanctorum dici possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
illis septẽ continuis intelligi uoluit quib eiꝰ sacerdotiũ quodã modo dedicat᷑ atq
ebdoma dis ẽ in eĩ inchoatione festiuitas : Successorẽ aut̃ a arcm eũ dicit qui
rat in taberna culũ testimonu deseruire in sc̃ĩs. eũ scilic& signi¬
rat eͥe̾ nsi unus : ñ quales erant & filii aaron cũ uiuo patre suo. sed qualis successor
ipsius aaron. Quomꝰ gͦ ꝓpriũ dic̃ huĩ unius e̾e intrare intabernaculũ testimonu
brum ubi cum de seruiant & sequentes sacerdotes ad mensam & candelabrũ & ip
sum altare quomodo unũ dic̃ successorẽ aaron qui intr& intaberna culũ testimo¬
ni de seruire in sc̃ĩs: Si eñi dixiss& deseruire in scĩs scoꝵ. nulla ess& quaestio. Ad
haec enim ubi ẽ arca testimonii solus unus intrabat summ̃ sacerdos. qd̾ etiã in epło
ad hebreos diligentissime cõmendat᷑. nisi forte eo ipso qđ unũ dic̃ intrare inta¬

Expanded text:
illis septem continuis intellegi uoluit, quibus eius sacerdotium quodam modo dedicatur, atque illis septem continuis intellegi uoluit, quibus eius sacerdotium quodam modo dedicatur, atque hebdomadis est in eius incoatione festiuitas. successorem autem Aaron eum dicit, qui intrat in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis, eum scilicrat esse nisi unus, non quales erant et filii Aaron cum vivo patre suo, sed qualis successor ipsius Aaron. Quomodo ergo proprium dicit hujus unius esse, intrare in tabernaculum testimonii, brum. ubi cum desei-uiant et sequentes sacesum altare, quomodo unum dicit successorem Aaron, qui intret in tabernaculum testimonii deservire in sanctis? Si enim dixisset, Deservire in sanctis sanctorum, nulla esset quaestio. Ad haec enim, ubi est arca testimonii, solus unus intrabat summus sacerdos: quod etiam in Epistola ad Hebraeos diligentissime commendatur. Nisi forte eo ipso quod unum dicit intrare in ta
Abbreviated transcription (Latin):
terit aaron & filiis eiꝰ legitimũ at̾num a filus issł
cum dicer& de pectusculo & brachio uictimarum. More illo
re eos ipsis & cõsũmare manꝰ eoꝵ. septem dieb uesti& se eas sacerdos qui succes
ba. multas questiones habent. Nã primũ hic notandũ ẽ : quomͦ cũ stolã doxerit scĩ p̾¬
ea pluralit̃ dic̃ unguere eos in ipsis tam̃ quã stolis. Nã & sup̃ multas stolas eas dixerat
quib: una constar& : quanquã ambiguum sit utrum in ipsis ab eo quod sunt ipsa ge¬
nere neutro quaecumq sunt quib illa stola conplet̾ id est uestis sacerdotalis. qđ ma¬
gis putandum ẽ ex eo qđ in consequentib dic̃. septem dieb uesti& se: facerdos qui suc¬
cesserit ei. ea scilic& om̃a quae cõmemorauit cũ uestem sacerdotalem describer&
repetiuit. Sane qđ sup̃ dicerat cõsũ mare manus eoꝵ. unde mihi quid uideret᷑ expo¬
sui. Qđ uͦ ait septem dieb uesti& se ea sacerdos. numquid aliis dieb ñ uesti& sed

Expanded text:
erit Aaron et filiis eius legitimum aeternum a filiis Israhel, cum diceret de pectusculo et brachio uictimarum. more illo re eos in ipsis et consummare manus eorum. septem diebus uestiet se ea sacerdos qui suire in sanctis. Haec verba multas quaestiones habent. Nam primum hic notandum est, quomodo cum stolam dixerit sancti, postea pluraliter dicit ungere eos in ipsis, tanquam in stolis. Nam et supra multas stolas eas dixerat, quibus una constaret. quamquam ambiguum sit, utrum in ipsis ab eo quod sunt "ipsa" genere neutro quaecumque sunt quibus illa stola completur, id est uestis sacerdotalis: quod magis putandum est ex eo quod in consequentibus dicit: septem diebus uestiet se ea sacerdos qui successerit ei, ea scilicet omnia quae commemorauit, cum uestem sacerdotalem describeret. repetiuit sane quod supra dixerat: consummare manus eorum: unde mihi quid uideretur exposui. quod uero ait: septem diebus uestiet se ea sacerdos, numquid aliis diebus non uestiet? sed
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit unguentario more coctum opus unguentarii. non ideo putare debemus
tum fieri id est unde aliquid unguat᷑. sed ut dictũ ẽ tymiama ue
t concides de illis minutatĩ & pones contra testimonia in taberna culo testimonu
unde in notescam tibi inde in scã scõꝵ. erit uobis incensum. Ecce iterũ hoc in¬
tensum quia intus ponebatur in altari incensi qđ intus erat scm̃ scõꝵ dicitur.
dhibita sane differentia cumait. unde innotescam tibi inde. Sic enĩ dixerat
rimũ deꝓpitiatorio qđ utiq intus ẽ : idẽ intra uelũ suꝑ arca
CXXXUIII.

Expanded text:
 dicit unguentario more coctum opus unguentarii: non ideo putare debemus unguentum fieri, id est unde aliquid ungatur, sed ut dictum est thymiama, ctorum. CXXXVII. Ib. XXX, 36. Et concides de illis minutum, et pones contra testimonia in tabernaculo testimonii, unde innotescam tibi inde. Sanctum sanctorum erit vobis incensum. Ecce iterum hoc incensum, quia intus ponebatur in altari incensi quod intus erat, sanctum sanctorum dadhibita sane differentia cum ait, Unde innotescam tibi inde. Sic enim dixerat primum de propitiatorio, quod utique intus est, id est, intra velum super arcam. CXXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
sue tudine legis ꝓeo. Nondictum est ꝓmatre eiꝰ sed ꝓeo. quamuis ea fie¬
rent quae hoc loco praecepta sunt de duob turturib aut duob pullis co¬
lumbinis. Sic enimbaptitari ipse etiam dignatꝰ ẽ baptisino iohannis
it baptis m penitentie in remissionẽ peccatoꝵ. quamuil¬

Expanded text:
suetudinem Legis pro eo : nondictum est, pro matre ejus, sed, pro eo; quamvis ea fiesuetudinem Legis pro eo : nondictum est, pro matre ejus, sed, pro eo; quamvis ea fierent quae hoc loco praecepta sunt de duobus turturibus aut duobus pullis columbinis. Sic enim baptizari ipse etiam dignatus est baptismo Joannis, qui erat baptismus poenitentiae in remissionem peccatorum , quamvi
Abbreviated transcription (Latin):
cus oblatus sit : cum de sacrificis quae ꝓpeccatis offerenda sunt ab initio dñs lo¬
quens uitulum offerri iusserit ꝓpeccato synagogae sicut ꝓpeccato sacerdotis ñ
caprum sed uitulũ de quo uitulo etiam sanguinem similiter ut ꝓpeccato sacerd¬
tis ad tangenda cornua altaris incensi p̃cepit᷑ inferri. Et quae causa fuerit ut ꝓ¬
suꝑ filia id est dies purgationis impleti fuerint suꝑ ipso aut suꝑ illa filio
E uel filia. ut deinde ab alio sensu sequatur offer& agnĩ
suo. cũ conpleti fuerint dies purgationis eiꝰ suꝑ filio aut suꝑ filia: Quis
sgͥ ita distinguendum putauerit. ex euangelio conuine
Aliqu̾id nato ex uirgine dño facerent magis ꝓpter consuetudine legis
quam ꝑpt̃ necessitatem alicuius in eo expiandi purgandiq peccati. sic
legitur. Et cum inducerent puerũ iħm parentes eiꝰ ut facerent scđm con¬

Expanded text:
cus oblatus sit, cum de sacrificiis quae pro peccatis offerenda essent ab initio dominus locus oblatus sit, cum de sacrificiis quae pro peccatis offerenda essent ab initio dominus loquens uitulum offerri iusserit pro peccato synagogae sicut pro peccato sacerdotis non caprum, sed uitulum — de quo uitulo etiam sanguinem similiter ut pro peccato sacerdotis ad tangenda cornua altaris incensi praecepit inferri — et quae causa fuerit. ut super filia, id est dies purgationis impleti fuerint super illo aut super illa, filio scilicet vel filia; ut deinde ab alio sensu sequatur, Offeret agnusuo, cum completi fuerint dies purgationis ejus super filio aut super filia: quisquis ergo ita distinguendum putaverit, ex Evangelio convincetur, ubi cum tale aliquid nato ex virgine Domino facerent, magis propter consuetudinem Legis, quam propter necessitatem alicujus in eo expiandi purgandique peccati, sic legitur, Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
tio pecorũ ipsoꝵ arietis & uituli quae int̾ caprũ & agnũ posuerat: sed tantũ ille uu¬
tulus & ille aries cõmemorant᷑ quos insacrificium salutaris offerri iusserat. ut iam
ñ sex petora sed potius quattuor fuisse credantur. Potest fortassis intellegi. qd dui
illa quae prius int̃ hircum & agnũ posuerat iterũ nominauit. & ñ ẽ alius uitulusi
& alius aries in sacrificium salutaris : ut cũ dixiss& hircũ ꝓpeccato & arietẽ & ui¬
tulũ ñ dicens in quid idest inquam rem : agnũ uero anniculũ in holo caustũ postea
dicere uoluerit quid de uitulo & ariete faciendũ ess& : id est quia neq ꝓpeccato
sicut hircus neq in holo caustũ sicut agnus. sed in sacrificiũ salutaris iubebant᷑ in¬
ferri. Sed si hoc intellexerimus. manebit quaestio quare ꝓpeccato synagogae hn¬

Expanded text:
ntio pecorum ipsorum arietis et uituli, quae inter caprum et agnum posuerat, sed tantum ille uintio pecorum ipsorum arietis et uituli, quae inter caprum et agnum posuerat, sed tantum ille uitulus et ille aries commemorantur, quos in sacrificium salutaris offerri iusserat, ut iam non sex pecora, sed potius quattuor fuisse credantur: potest fortassis intellegi quod duo illa, quae prius inter hircum et agnum . posuerat, iterum nominauit et non est alius uitulus et alius aries in sacrificium salutaris, ut, cum dixisset hircum pro peccato et arietem et uitulum non dicens in quid, id est in quam rem, agnum uero anniculum in holocaustum, postea dicere uoluerit quid de uitulo et ariete faciendum esset, id est, quia neque pro peccato sicut hircus neque in holocaustum sicut agnus, sed in sacrificium salutaris iubebantur inferri; sed si hoc intellexerimus, manebit quaestio, quare pro peccato synagogae hir
Abbreviated transcription (Latin):
peccato sacerdotis siue ꝓpeccato uniuers e synagogae. ñ de hirco de quo sanguis qm̃o
nerat uissus inferri ad tangenda cornua intus altaris incensi non debuit totus in¬
di sed a sacerdotib manducari. hoc autem quare sit factum io
ta fuerunt seniorib populi ut offerrentur ꝓpopulo. quorũ prius quattuor cõ¬
memorauit hircũ & arietem & uitulũ & agnũ anniculũ: quorũ manifestũ est
hircum ꝓpeccato. manifestũ est etiã agnũ anniculũ in holocaustũ: duo uero
media arietem & uitulũ ambigue posita uideramus. utrum ad sacrificiũ pro
peccato ꝑtinerent ut hirco adiungerentur anpotius agno ut in holocaustũ
offerrentur : unde quid nobis uideret᷑ suo loco exposuim. Poste.
Animalia cõplerentur uitulum & arietem cõmemorauit in sacrificium salutaris
nec tamen in consequentib cũ immnolata sunt & idemtidem cõmemorata fit m̃¬

Expanded text:
peccato sacerdotis siue pro peccato uniuersae synagogae non de hirco, de quo sanguis quoniam peccato sacerdotis siue pro peccato uniuersae synagogae non de hirco, de quo sanguis quoniam non erat iussus inferri ad tangenda cornua intus altaris incensi non debuit totus incendi, sed a sacerdotibus manducari. hoc autem quare sit factum, idta fuerant senioribus populi ut offerrentur pro populo. quorum prius quattuor commemorauit. hircum et arietem et uitulum et agnum anniculum — quorum manifestum est hircum pro peccato, manifestum est etiam agnum anniculum in holocaustum — duo uero media, arietem et uitulum, ambigue posita uideramus, utrum ad sacrificium pro peccato pertinerent et hirco adiungerentur an potius agno, ut in holocaustum offerrentur — unde quid nobis uideretur suo loco exposuimus — postea uero, ut sex animalia complerentur, uitulum et arietem commemorauit in sacrificium salutaris, nec tamen in consequentibus cum immolata sunt et identidem commemorata, fit me
Abbreviated transcription (Latin):
altaris incensi. & consequens erat ut totus arder&. Quid gͦ de ariete:. Anqm̃ primũ
caprum quaesiuit moyses qđd de capro illi responsum est hoc & de ariete intelligen¬
dũ ẽ que ex ordine fuerat quaesiturus. nisi illud responsum sacerdotis ei placuis¬
s&: De uitulo autem quid quȩrer&. cũ ealege fieri potuerit quã de uitulo ꝓpec¬
ut totus arder& extra castra: Haec enim sunt uerba irascentis moysi ad filios
fratris sui cum hircum ꝓpeccato quaesitum non inueniss&. quia fuerat totus in¬
us. Quare non comedistis illud quod fuit ꝓpeccato in loco sco
scõꝵ sunt : hoc uobis dedit edere ut auferatis peccatũ synagogae. & exoretis ꝓ
eo ante dnm. Non enim illatum est asanguine eiꝰ in scm̃ antẽ faciem intus. edetis
illud in loco sc̃o quomodo mihi constituit dñs. Utiq cum dicit non enim in latũ
ẽ a sanguine eiꝰ in sc̃m ante faciem intus: ꝓculdubio discernit illud. qđ ita fit ꝓ

Expanded text:
altaris incensi, et consequens erat, ut totus arderet? quid ergo de ariete? an quoniam primum caprum quaesiuit Moyses, quod de capro illi responsum est, hoc et de ariete intellegendum est, quem ex ordine fuerat quaesiturus, nisi illud responsum sacerdotis ei placuisset? de uitulo autem quid quaereret, cum ea lege fieri potuerit. quam de uitulo put totus arderet extra castra ? Haec enim sunt verba irascentis Moysi ad filios fratris sui, cum hircum pro peccato quaesitum non inuenisset, quia fuerat totus incensus: quare non comedistis illud quod fuit pro peccato in loco sancto? quoniam enim sancta sanctorum sunt, hoc uobis dedit edere, ut auferatis peccatum synagogae et exoretis pro eo ante dominum. non enim inlatum est a sanguine eius in sanctum ante faillud in loco sancto, quomodo mihi constituit Dominus. Utique cum dicit, Non enim illatum est a sanguine eius in sanctum ante faciem intus, procul dubio discernit illud quod ita fit pro
Abbreviated transcription (Latin):
tem hoc diuina aspiratione dixisse. ut & illud tirca sacerdotes deinceps ser¬
uaretur qͣd p̃ceperat dñs mosi & hoc qͣd aaron dixit tanquã diuinitus
dictum moẏses apꝓbar&. Quidgͦ diceretis eiusdem diei sacrificus idest de
ariete & uitulo quae diximus etiam ipsa ꝓpeccato oblata debere intelligi
an de uitulo : Nulla quaestio ẽ: qm̃ oportebat sic fieri ut de eiꝰ sanguine
quem ad modũ p̃ceptũ fuerat intromitteret᷑. unde & tangerent᷑ cornua

Expanded text:
tem hoc diuina inspiratione dixisse, ut et illud circa sacerdotes deinceps sertem hoc diuina inspiratione dixisse, ut et illud circa sacerdotes deinceps seruaretur, quod praeceperat dominus Moysi, et hoc quod Aaron dixit tamquam diuinitus dictum Moyses adprobaret. quid ergo de ceteris eiusdem diei sacrificiis, id est de ariete et uitulo, quae diximus etiam ipsa pro peccato oblata debere intellegi? an de uitulo nulla quaestio est, quoniam oportebat sic fieri, ut de eius sanguine quemadmodum praeceptum fuerat intromitteretur, unde et tangerentur cornua
Abbreviated transcription (Latin):
quaedam ad escas ꝑtinentia sacerdotum ꝓhib& a feminis accipi. sed amascu¬
lis iub&. Cum quaȩsiss& moẏ ses caprum oblatum ꝓpopuli peccatis & non in¬
ueniss& qm̃ fuerat incensus. & iratus. ẽ qͣd ea quae ꝓpeccato apopulo offer¬
itur constituit dñs sacerdotib edenda oblatis inde adipib
autem ess& non fratri suo sed filuis eiꝰ: credo qđ ad eos suggerendi ministerium¬
ꝑtiner& respondit illi a aron & ait. Si hodie obtulerint ea quae ꝓpeccato il¬
& holo causta sua ante dnm & contigerint mihi talia & co
est ꝑ peccato hodie. numquid placitum erit dño: Et audiuit moẏses. & placu
it illi. hoc uidetur dixisse aaron: qd ipso die qͣd primũ obtulerant filii isrł ꝓ
o ñ debuit a sacerdotib manducari sed totum incendi. ñ in
l faciens ad cetera. Nam deinceps sacrificia ꝓpeccatis. ipsi edebant. Sed quia
primũ fuit ipso primo die primitus oblatum. credendum est aaron sacerdo¬

Expanded text:
quaedam ad escas pertinentia sacerdotum prohibet a feminis accipi, sed a masculis jubet. Cum quaesisset Moyses caprum oblatum pro populi peccatis, et non invenisset, quoniam fuerat incensus, et iratus esset, quod ea quae pro peccato a populo offertur, constituit Dominus sacerdotibus edenda, oblatis inde adipibus et renibus; iratus autem esset non fratri suo, sed filiis ejus, credo quod ad eos suggerendi ministeriumrtineret: respondit illi Aaron et ait, Si hodie obtulerunt ea quae pro peccato ilet holocausta sua ante Dominum, et contigerunt mihi talia, et comedam quod est pro peccato hodie, numquid placitum erit Domino? Et audivit Moyses, et plit illi. hoc uidetur dixisse Aaron, quod ipso die. quo primum obtulerant filii Israhel pro peccato suo, non debuit a sacerdotibus manducari, sed totum incendi, non inde regulam faciens ad cetera: nam deinceps sacrificia pro peccatis ipsi edebant. sed quia hoc primum fuit ipso primo die primitus oblatum. credendum est Aaron sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝓfuit sy monimago uisibilis baptismꝰ. cui scĩficatio in uisibilis defuit. Sed quib: ista in uisibilis qm̃
pfuit. etiam uisibilia sacram̃ta ꝑceperant similit̃ baptiaati. Nec tam̃ moyse
cerdotes sc̃ĩ ficabat. ubi fuerit ipse ipsis sacrificiis uel oleo scĩficat᷑ ostendit᷑. In uisibilit̃ uͦ scĩfica¬
tũ negare quis audeat. cuĩ tanta grã p̃minebat: hoc & de iohanne baptista dicipotest. Prius enĩ
baptirator quã baptitat᷑ apparuit. unde eũ sc̃ĩficatũ nequaquã negare possumꝰ : id tam̃ ineo factum
ilit̃ ñ inuenimꝰ antequã ad ministeriũ baptixandi uenir&. hoc & delatrone ill
dñs ait. hodie metũ eris in paradiso. Neq enĩ sine sq̃ficatione in uisibili. tanta felicitate donatꝰ est.
bile contẽpnendũ ẽ. Nã conteptor eiꝰ. inuisibilit̃ scĩficari nullo modo potest. hinc ẽ qͣd cornelius
& quicũ eo erant cũ iam in uisibiliter infuso scõ sp̃u sci ficati apparerent baptitati sunt. tam̃ nec sup¬

Expanded text:
profuit Symoni mago uisibilis baptismus, cui sanctificatio inuisibilis defuit; sed quibus ista inuisibilis quoniam adfuit profuit, etiam uisibilia sacramenta perceperant similiter baptizati. nec tamen Moysecerdotes sanctificabat, ubi fuerit ipse ipsis sacrificiis uel oleo sanctificatus ostenditur; inuisibiliter uero sanctificatum negare quis audeat, cuius tanta gratia praeeminebat? hoc et de Iohanne Baptista dici potest; prius enim baptizator quam baptizatus adparuit. unde eum sanctificatum nequaquam negare possumus. id tamen in eo factum uisibiliter non inuenimus, antequam ad minisnus ait, Hodie mecum eris in paradiso . Neque enim sine sanctificatione invisibili tanta felicitate donatus est. bile contemnendum est: nam contemptor ejus invisibiliter sanctificari nullo modo potest. Hinc est quod Cornelius et qui cum eo erant, cum jam invisibiliter infuso sancto Spiritu sanctificati apparerent, baptizati sunt tamen : nec sup
Abbreviated transcription (Latin):
purpura & cocco torto & bisso neta opus textile facies illud s cherubin:
& suꝑ impones illud suꝑ quattuor columnas inputribiles inauratas au¬
ro. & capita earũ aurea. & bases earũ quattuor argenteae. & pones ue
sunt interius intra uelamen hoc quattuor columnis inpositũ fuisse arcã
testimonii. quam non sic operiri iussit uelamine ut suꝑ arce cooꝑculũ iacene
uelam̃ : sed ut contra statueretur: Deinde dicit. & pones mensam foris ex¬
tra uelam̃. & candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quae respicit
ad austrũ. & mensam pones in parte taberna culi quae respicit Ad aquilonẽ .i
etiam hoc planum est. Qđ autem sequitur & facies ad ductoriũ de iacyntor
& purpura & cocco torto & bysso torta opus uariatoris. & facies uelamini
quinq columnas & in aurabis illas auro. & capita earũ aurea & conflabis
eis quinq bases tereas ᷤᷤ. cui usui uelam̃ hoc fiat quinq columnis extentũ.

Expanded text:
purpura et cocco torto et bysso neta; opus textile facies illud Cherubin. purpura et cocco torto et bysso neta; opus textile facies illud Cherubin. et superinpones illud super quattuor columnas inputribiles inauratas auro; et capita eaium aurea et bases earum quattuor argenteae. et pones uelsunt interius intra uelamen hoc quattuor columnis inpositam fuisse arcam testimonii: quam non sic operiri iussit uelamine, ut super arcae cooperculum iaceret uelamen. sed ut contra statueretur. deinde dicit: et pones mensam foris extra uelamen et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quae respicit ad austrum; et mensam pones in parte tabernaculi quae respicit ad aquilonem. etiam hoc planum est. quod autem sequitur: et facies adductorium de hyacintho et purpura et cocco torto et bysso torta. opus uariatoris. et facies uelamini quinque columnas et inaurabis illas auro: et capita earum aurea. et conflabis eis quinque bases aereas, cui usui uelamen hoc fiat quinque columnis extentu
Abbreviated transcription (Latin):
quasq igttur columnas om̃ium triũ laterũ habere seras quinas iubas ait
sera in quit media int medias columnas ꝑ transeat ab unolatere in aliud
latus. hoc ui¬
detur dicere ut de columna in columnã seraꝑ
ter uallum columnarũ porrigeret᷑ alatere
unius usq: in latus
Alterius. ac ꝑ hoc una exhis omnib colum¬
na nonerat habitura ꝓprias quinq seras ad quam extrem̃a quinq ꝑue¬
niebant a colum na sibi ꝓxima uenientes. Et columnas inquit in au¬
rabis auro. & anulos facies aereos inquos induces seras & inaurabis
auro seras: nec columnae foraminib cauernarentur quo intrarent saerȩ
Anulos fieri tussit quib ex utraq parte continerentur fines serarũ. Prom¬
de intelliguntur hi anuli foxisinligno anfulis pependisse. ut extremas
partes serarum possent capere & continere. Et eriges inquit tabernaculũ
scđm speciem qua monstrata ẽ tibi in monte. & facies uelam̃ de iacynto &

Expanded text:
quasque igitur columnas omnium trium laterum habere seras quinas iubet. et sera, inquit, media inter medias columnas pertrans- • eat ab uno latere in aliud latus. hoc uidetur dicere, ut de columna in columnam sera teruallum columnarum porrigeretur a latere unius usque in latus alterius. ac per hoc una ex his omnibus columna non erat habitura proprias quinque seras; ad quam extremam quinque perueniebant a columna sibi proxima uenientes. et columnas, inquit, inaurabis auro et anulos facies aereos, in quos induces seras, et inaurabis auro seras. ne columnae foraminibus cauernarentur, quo intrarent serae, anulos fieri iussit, quibus ex utraque parte continerentur fines serarum. proinde intelleguntur hi anuli fixis in ligno ansulis pependisse, ut extremas partes serarum possent capere et continere. Et eriges, inquit, tabernaculum secundum speciem quae monstrata est tibi in monte. et facies uelamen de hyacintho et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad moẏ sen & aaron dicens. Ascendite uos de medio sinagoc
tunc iubere dñm separationem fieri corporalem. cum iam uindicta inmin& inalis. Sic noe
cũ domo sua separat᷑ aceteris diluui o perituris. sic lothcum suis separat᷑ a sodomis igne calit̾
consumendis. sic ipse populus ab agyptus marinis fluctib obruendis: sic isti nunc afyna¬
achore abiron & dathan quise primitus ꝑseditionem abrumperi
qua in eos increpans dicit. contaminari tam̃ ab eis minime potuerunt nec separare se
quando uindictam dñs siue differebat siue talem adhibebat q
periclitari ledi ue ñ possent sicut serpentiũ morsib sicut strage mortuoꝵ quads̃ quẽ uole¬
bat sicut uolȩbat alio ꝑcutiebat intacto. ñ sicut aqua diluuii aut ignea pluuia aut aqua ma¬
ris aut hiatu terrae quae ꝑmixtos pariter absumer&. ñ quia & ibi ds̃ suos conseruare ñ
ss&. sedsquid opus erat tẽptatione miraculi. ubi separatio fierip

Expanded text:
nus ad Moysen et Aaron dicens: abscindite uos de medio synagogae istius. notandum est tunc iubere dominum separationem fieri corporalem, cum iam uindicta imminet malis. sic Noe cum domo sua separatur a ceteris diluuio perituris; sic Lot cum suis sepaiatur a Sodomis igne caelitus consumendis; sic ipse populus ab Aegyptiis marinis fluctibus obruendis; sic isti nunc a synagoga Core, Abiron et Dathan, qui se primitus per seditionem abrumpere quae in eos increpans dicit contaminari tamen ab eis minime potuerunt. nec separare se iussi sunt, quando uindictam dominus siue differebat siue talem adhibebat, qua innocentes periclitari laediue non possent, sicut serpentum morsibus, sicut strage mortium, qua deus quem uolebat, sicut uolebat, alio percutiebat intacto; non sicut aqua diluuii aut ignea pluuia aut aqua maris aut hiatu terrae, quae permixtos poterat pariter absumere. non quia et ibi deus suos conseruare non posset; sed quid opus erat tentatione miraculi ubi separatio fieri
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝑcussit eũ isrł nete gladii. & dominati sunt t̾re eiꝰ ab arnon usq: obhoc & usq ad filios
ammon: qm̃ iager termini filioꝵ am man sunt. Et accepit isrł om̃s ciuitates istas. & ha¬
bitauit isrł in om̃ib ciuitatib amorreoꝵ in esebon. Hic certe isrł po
reoꝵ quas bello superauit. quia ñ eas anathemauit. Nani si anathemass&. possidere illi
ñ licer& nec inde ad usus suos aliquid p̃dae usurpar&. Notandũ ẽ sane. quẽ ad modum
bella gerebant᷑. In noxius enĩ transitꝰ negabat᷑. qui iure humanae soci
patere debebat. Sed iam ut ds̃ sua ꝓmissa cõpler&. adiuuit . ii rahelitas quib amorreorũ
t̃rã dari oportebat. Nam edom cũ similit̃ eis transitũ denegar&. ñ pugnauerunt cũ ipsa
gente israhelitae : id est filuiacob cũ filiis esau duoꝵ germanoꝵ atq geminoꝵ. quia t̃rã illã
israhelitis ñ ꝓmiserat: sed declinauerunt ab eis. Xlu Propterea dicent xnigmatistae.

Expanded text:
t eum Israhel nece gladii; et dominati sunt terrae eius ab Arnon usque Iaboc usque ad filios Ammon, quoniam Iazer termini filiorum Ammon sunt. et accepit Israhel omnes ciuitates istas. et habitauit Israhel in omnibus ciuitatibus Amorrhaeorum in Esebon. hic certe Israhel possedit ciuitates Amorrhaeorum, quas bello superauit, quia non eas anathemauit; nam si anathemasset, possidere illi non liceret nec inde ad usus suos aliquid praedae usurparet. notandum est sane quemadmodum iusta bella gerebantur. innoxius enim transitus negabatur, qui iure humanae societatis aequissimo patere debebat. sed iam ut deus sua promissa compleret, adiuuit hic Israhelitas, quibus Amorrhaeorum terram dari oportebat. nam Edom cum similiter eis transitum denegaret. non pugnauerunt cum ipsa gente Israhelitae, id est filii Iacob cum filiis Esau, duorum germanorum atque geminorum, quia terram illam Israhelitis non promiserat: sed declinauerunt ab eis. P
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallacit᷑ dm̃ timuisse in populo eiꝰ. ꝓpterea nec suscensuit dñs iuranti
ut postea gabaonitas ipsos tãquã populi fui homines de domo saul uindicauerit sicut regnoꝵ
ostendit hystoria. Et qm̃ iuratio sic seruata ẽ quamuis in hominib: quimentiti sunt ut ad cle¬
mentiam sententia flecteret᷑. ñ displicuit dõ . Nã si econtrario iurassent aliquos se interfec
terra extraneos & de longinquo ad se uenisse . nullomodo arbitrandũ ẽ q̃d eos essent debella¬
turi causa iurationis inplendae cum ꝓpt̃ ipsam parcendi clementiã sc̃s dauid etiam post uerba
quib se nabal interfecturum e̾e̾ uirauerat. utiq sciens quem fuerat in
luit nec in reduriore implere iuram̃tũ : magis dõ placere existimans si qͣd ira ꝑturbatus
ad nocendũ iurauerat ñ feciss& quã si ꝑ feciss&¬

Expanded text:
non tamen fallaciter deum timuisse in populo eius. propterea nec suscensuit dominus iurannon tamen fallaciter deum timuisse in populo eius. propterea nec suscensuit dominus iurantibus aut parcentibus. ut postea Gabaonitas ipsos tamquam populi sui homines de domo Saul uindicauerit. sicut Regnorum ostendit historia. et quoniam iuratio sic seruata est quamuis in hominibus qui mentiti sunt, ut ad clementiam sententia flecteretur, non displicuit deo. nam si e contrario iurassent aliquos se interfect esse ab illa terra extraneos et de longinquo ad se uenisse, nullo modo arbitrandum est, quod eos essent debellaturi causa iurationis inplendae, cum propter ipsam parcendi clementiam sanctus Dauid etiam post uerba quibus se Nabal interfecturum esse iurauerat utique sciens quem fuerat interfecturus parcere maluit nec in re duriore inplere iuramentum magis deo placere existimans, si quod ira perturbatus ad nocendum iurauerat non fecisset quam si perfeciss
Abbreviated transcription (Latin):
tib sicut illi mentiti fuerant. Sciebant enĩ se debellandos. si cognitũ ess& hebreis in ea t̾ra eos habi¬
tare quã pmissam fuerant habitantib recepturi. Mentientib ergo qd de longa terra ad eos ue¬
nissent. iurauerunt eis israhelitae. Postea uero quam cognouerunt ibi eos habitare ubi om̃s quos
inuenerant scđm dĩ p̃ceptũ debellare oportebat. noluerunt tamen frangere iurationẽ. Et lic&
eos mentitos eẽ didicissent. parcere maluerunt causa iurationis: cũ possent utiq dicere se tã¬
quã illis iurasse quos eos ẽẽ crediderant. id est de longinquo uenientes. Cũ uero aliud cognoue¬
nec parcentib suscensuit quamuis eũ ñ interrogassent quinã illi essent : & ideo eos illi fallere
ualuissent. unde ñ inportune utiq credendi sunt & si fallere homines ꝓsua salute uoluerunt:

Expanded text:
tibus, sicut illi mentiti fuerant. Sciebant enim se debellandos, si cognitum esset Hebraeis in ea terra eos habitibus, sicut illi mentiti fuerant. Sciebant enim se debellandos, si cognitum esset Hebraeis in ea terra eos habitare, quam promissam fuerant retenturi. Mentientibus ergo quod longinqua terra ad eos venissent, juraverunt eis Israelitae: postea vero quam cognoverunt eos ibi habitare, ubi omnes quos invenerant secundum Dei praeceptum debellare oportebat, noluerunt tamen frangere jurationem. Et licet eos mentitos esse didicissent, parcere maluerunt causa jurationis, cum possent utiqquam illis iurasse, quos eos esse crediderant, id est de longinquo uenientes; cum uero aliud cognouenec parcentibus suscensuit, quamuis eum non interrogassent quinam illi essent et ideo eos illi fallere ualuissent. unde non inportune utique credendi sunt, etsi fallere homines pro sua salute uoluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quanta cone dea sit en populi societate ipsa uniuersitas. ut non in seipsis singuli: sed etiam¬
quia partes in toto Caestiment᷑. Per unius igitur peccatũ mortẽq paucoꝵ admonitus
est populus uniuersus. tã quã in corpore uniuerso quaerere qͣd ad missũ est. Simuletiam sig¬
nificatũ ẽ quantũ mali fier& si uniuersa illa congregatiopeccass&. quando ne unus quidẽ
ita potuit iudicari ut ab eo possent ceteriẽ e̾ securi. At uerosi achar ab aliquo inuent atar con-¬
phensus & ulius criminis reus ad iudicium iħu fuiss& adductus. nequa quã putandũ estu
homine udici s el pillo uel cũ illo quem qũa aliũ qui societate facti ei mimme teneret̃ fuisse
puniturũ. Neq enĩ mandatũ legis licebat excedere q̃d datũ ẽ hominib. ne iudieio suo qͥd
in hominem homini iussũ siue ꝑmissũ alterũ ꝓalterius peccato arb

Expanded text:
quantum conexa sit in populi societate ipsa uniuersitas, ut non in se ipsis singuli, sed et tamquantum conexa sit in populi societate ipsa uniuersitas, ut non in se ipsis singuli, sed et tamquam partes in toto extimentur. per unius igitur peccatum mortemque paucorum admonitus est populus uniuersus tamquam in corpore uniuerso quaerere quod admissum est. simul etiam significatum est quantum mali fieret, si uniuersa illa congregatio peccasset, quando ne unus quidem ita potuit iudicari, ut ab eo possent ceteri esse securi. at uero, si Achar ab aliquo inuentus atque conprehensus et illius criminis reus ad iudicium Iesu fuisset adductus, nequaquam putandum est hominem iudicem uel pro illo uel cum illo quemquam alium, qui societate facti eius minime teneretur, fuisse puniturum. neque enim ei mandatum legis licebat excedere, quod datum est hominibus, ne iudicio suo, quod in hominem homini iussum siue permissum est, alterum pro alterius peccato arbi
Abbreviated transcription (Latin):
sol& quomodo iuste ꝓ alterius peccatis in alios uindicet᷑. maxime quia in lege dñs docit
ee patres ꝓ filiorũ nec filioe ꝓpatrum peccatis esse puniendos. An illu
ẽ p̃ceptum nequemquam ꝓ altero puniant. dĩ autem iudicia non sint eius modiqui altomui
sibili & consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalẽ hominũ pȩnã salubremq
terrorem: Non enim aliquid dirum quantũ attin& ad uniuersi mundi administratione
contingit mortalib cum moriunt᷑. quandoq morituri: & tam̃ apud eos qui talia metũ
plina sancit᷑ ut non se solum quisq cur& in populo sed inui
esollicita. Nec tamen credendum est etiam pęnis quaȩ post mortem
ꝓpalio posse dã pnari sed in his tantũ reb hanc in rogari poenã¬
que finem fuerantop habiture etiam sinon eomodo finirent᷑. Simul etiam ostendit᷑

Expanded text:
solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, maxime quia in lege dominus dixit solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, maxime quia in lege dominus dixit nec patres pro filiorum nec filios pro patrum peccatis esse puniendos. an illud iudicantibus hominibus est praeceptum, ne quemquam pro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalem hominum poenam salubremque terrorem? non enim aliquid dirum, quantum adtinet ad uniuersi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri. et tamen apud eos qui talia metuunt disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed inuit membra sollicita. nec tamen credendum est etiam poenis quae post mortem inrogantur alium pro alio posse damnari, sed in his tantum rebus hanc inrogari poeae finem fuerant habiturae, etiamsi non eo modo finirentur. simul etiam ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
sit adõ dictũ nullum hic possunt homines erroris sui patrociniũ reperire
ifis uidit uirum contra se stantem euaginato gladio & eo respondente dicit qd ess& princẽps mi¬
ltiae uirtutis dñi & ꝓstratus in terramdixit quid p̃cipis tuo famulo. quaeri potest utruman¬
gelo se ꝓstrauerit eumq doxerit dnm̃: an potius intelligens aguo missus fuerit ipsũ dñm
Arcerit eiq sȩ ꝓstrauerit: E rat autem sicut legit᷑ iħs in hiericho. Nonutiq inipsa ciuitate cuiꝰ
muri nondum ceciderant q̃d mox futurũ erat ut meã posent intrare. sed in agro ad eam
ꝑtinente. Nam interp̃tatioquae ẽ ex hebreo sic hab& .uiii. In eo quod factum est ut achar
lo grauiter territo iħs cũ semorib sȩ ꝓstrauit ad dñm eiq responsũ ẽ ideo
factũ et qd pͥecauerit populus. minatus ẽ etiam dĩ ñ se cũ eis futurũ nisabstulerint a¬
nathema de seipsis & quod oftensus ẽ qui fecerat nec solus occusus sed cũ om̃ib suis: quaeri

Expanded text:
sit a deo dictum, nullum hic possunt homines erroris sui patrocinium reperire. Quando Iesus uidit uirum contra se stantem euaginato gladio et eo respondente dicit, quod esset princeps militiae uirtutis domini, et prostratus in terram dixit: quid praecipis tuo famulo? quaeri potest, utrum angelo se prostrauerit eumque dixerit dominum an potius intellegens a quo missus fuerit ipsum dominum dixerit eique se prostrauerit. erat autem, sicut legitur, Iesus in Iericho, non utique in ipsa ciuitate, cuius muri nondum ceciderant, quod mox futurum erat, ut in eam possent intrare, sed in agro ad eam pertinente; nam interpretatio, quae est ex hebraeo, sic habet. In eo quod factum est, ut Achar uiri et populo grauiter territo Iesus cum senioribus se prostrauit ad dominum eique responsum est ideo factum esse, quod peccauerit populus, minatus est etiam deus non se cum eis futurum, nisi abstulerint anathema de se ipsis, et quod ostensus est qui fecerat nec solus occisus, sed cum omnibus suis: quaeri