comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim mihi est incaelo & ate quid uolui su¬
per terram : Exuoce ur̃a intellexisse uos
uideo: cõ parauit uoluntati suae ter¬
renae praemium caeleste quod acceptu¬
rus est: Vidit quid ibi sibi seruaretur &
cogitans & aestuans in cogitatione cuius¬
dam rei ineffabilis. quam nec oculus ui¬
dit nec auris audiuit. Net incor homi¬
nis ascendit : Nondixit illud aut illuda
mihi est incaelo sed quid mihi ẽ incae¬
lo: quid est illud quod habeo incaelo
Quidest : quantum est. quale est¬
& cum nontransiit quod habeo incas
ate quid uolui super terram: Serias
mihitu: dicam ut possum sed date uo
accipite conatum meum deuotionem
nitendi : Nam explicandi nullam fac¬
tatem: seruas inquiđ mihi tu incaelo ꝗ¬
uitias in mostales te ipsum. Et ego uolis
quod habent᷑. scelerati multi. quod habor
multȩ feminȩ turpes. multi uiri turps
Haec promagno desideraui adõ super. cin¬

Expanded text:
hi est in coelo, et a te quid volui super terram? Ex voce vestra intellexisse vos video. Comparavit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut illud mihi est in coelo; sed, Quid mihi est in coelo? Quid est illud quod habeo in coelo? quid est? quantum est? quale est? Et, cum non transit quod habeo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; nam explicandi nulla facultas est: servas, inquit, mihi tu in coelo divitias immortales, te ipsum; et ego volui quod habent et scelerati multi, quod habent multae feminae turpes, multi viri turpes: haec pro magno desideravi a Deo meo super
Abbreviated transcription (Latin):
euingelio dicit. pacẽ me ã do uobis. pacem
cundum pacem quam nouit &quȩrit hic
mundis. sed illam pacem dequa dicitur
apud proshetam. dabo eis solacium uerũ
pacem super nacem: Cum scilic& paci
re conciliationis. additi nax inmorta¬
lratis Nam post omnia redͥdita quȩ
promisit ds. nouis simã pacem nos exper¬
tare debere qua cũ dõ uiuamus hiae¬
ternũ.: Idem propheta ostendit ubi

Expanded text:
s, pacem  secundum pacem quam novit et quaerit hic mundus; sed illam pacem de qua dicitur apud prophetam, Dabo eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortatatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus in aeternum, idem propheta ostendit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia Prius iustitiam posuit. deinde
nidicium dicens : Indicare populum tuu
Iniustiu. & puperes tuos inudicio Ma¬
ens ostendit iudicium se appellase iuftitran
snhil incer esse demonstrans quo ordine
ponatur: Cuinidem significat: solec enr
sici iudicium pratium quod inustum efb
Iustiiam uertiniquam uel inustam dicere

Expanded text:
t, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniq
Abbreviated transcription (Latin):
habeami suhil mihi prodest Tam quani dicer&
s dstribuero omimnia mea pauperibus. & pau¬
per di honfuero: i hil mibi proclest : Cari¬
tas enim non inflatur. nec est ueradi cari¬
tas. Ineo qui ingratus est scõ spiu fius. per
quem duiffunditur in cordibus nris caritas enas
&ideo tales non ꝑtin& acpopulum di qunacu
nonsunt pauperes dĩ Pauperes quippe. dicunt.
nos autem non spm huius mundi accepimus
seed sp̃m qui exdo est. utsciamus quaȩ ado do¬
natosunt nobis: Nam cum & inisto psal
pegi iustitiam tuam da filio regis. No¬
lunt ist sibi clare iustitiam. sed ase ipsis
eam se habere confidunt: Ignorantes eni
di iustitim. & suam uolentes censtitutre
iustitiae di non sunt subiecti: Nonsunt ita¬
que utt syci pauperos dĩ. sed diiuites sui: quia
nonsunt humiles sed superbi. Vem&e ergo
ille usdicare populum dĩ iniustitia. & paupe¬
res di in uidicio & iudicio discern& adiuti¬
bus eorum pauperes suos. sed quos pauperta¬
te sua facit chuntes suos: clamat ei quippe

Expanded text:
i diceret: Si distribuero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratus est sancto Spiritui ejus, per quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam cum et in isto psalmregi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaque, ut dixi, pauperes Dei, sed divites sui; quia non sunt humiles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ne firmamenti: & quod dictum est glo¬
riam dĩ rep&itum est opera manuum eius:
& quod dictum est enarrant : rep&itum
est. ad nuntiaNt. Istȩ autem repetitiones.
multum eloquia diuma commendant.
monis
postreg filio ad quã remr dedit nehie¬
pri siuum eiustitun suam satis ostencli¬
tun sum dieit Iudicare popubumlum mu
inustitia dest adiudicandum populum tu¬
adscsei dum sa pertiam & disciplinãm

Expanded text:
ne firmamenti: et quod dictum est, glone firmamenti: et quod dictum est, gloriam Dei; repetitum est, opera manuum ejus: et quod dictum est, enarrant; repetitum est, annuntiat. Istmultum eloquia divina commendant, monis Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum dicit, Judicare populum tuum in justitia, id est, ad judicandum populum tuad sciendam sapientiam et disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
ait: dñe ds̃ noster pacem da nobis: Om̃a no. e aauds oni¬
enim dedisti nobis: pax erit plane illa
ꝑfecta. quando nouissima iniica des¬
truetur mors: & inquo erit hoc nisi in
pacifico illo reconcibatore nostro: Sicut
enim inadam. omnes moriuntur. sic & in
uenimus uerum salomonem. hoc est ue¬
rum pacificum : quid deinde psalmus
ipse de illo doceat ad tendamus
non iudicat quemquam. sed omne ndiciũ
dedit filio Hoc est ergo. ds̃ iudicium tiuion
utĩq rex est : Ita scriptum est. quod rex fecit
nuptias filio suo: mor e aut̃ scripturae idem
repaatur Nam quod dixit iudicium tuũ:
hoc aliter dixit iustitiam tuam & quod dixit
regi hoc aliter dixit filio regis: Sicut est illud
qui habitat in caelis in ridebit eos. & dñs sub¬
sannabit eos Quod est qui habitat incaelis.
hoc est & dñs & quod .ẽ in ridebit eos. hoc
est & dñs subsannabit. & caeli enarrant glo¬
riam dĩ & opera manuum eius ad nuntiat
firmamentum Caeli rep&iti sunt nomi¬

Expanded text:
ait: Domine, Deus noster, pacem da nobis; omnia enim dedisti nobis . Pax erit plane illa fecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et in nvenimus verum Salomonem, hoc est verum pacificum; quid deinde psalmus ipse de illo doceat attendamus. 2non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum utique rex est. Ita scriptum est, quod rex fecit nuptias filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Quod est, qui habitat in coelis; hoc est, et Dominus: et quod est, irridebit eos; hoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomi
Abbreviated transcription (Latin):
NSalomone quidem psalmihu ius
titulus prȩnotatur. Sed hȩc in eo dicun¬
tur quȩ non possint illi salomoni reg
sł secundum carnem uxta ea quae deillo
sca seriptura loquitur conuerires dño
aut̃ xp̃o aptissime po̾sunt Vnde lncelle¬
gitur &iã ipsum uocabulũ salomonis
adfiguratã significationẽ adhibitum.
ut hico xp̃s accipiatur Salomon quip¬
pe. Interpr&atur pacificus Ac per hoc
tale uocabulum illi uerissime at que opti¬
me corgruit. ꝑquẽ mediatorem exinimi¬
c is accepta remissione peccatorum re
eius. Idem ipse est. pacificus qui fecit utraq
unum & medum parietẽ maceriȩ
soluens inicitias incarne sua: legemida

Expanded text:
Salomonem quidem psalmi hujus titulus praenotatur; sed haec in eo dicuntur, quae non possint illi Salomoni regi Israel secundum carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccaem filii ejus. Idem ipse est pacificus, ille qui fecit utraque unum et medium parietem solvens inimicitias in carne sua, legemque
Abbreviated transcription (Latin):
siuis haberemi sericordem. esto misericors ante¬
quamueniat. Dimit tesi quid inte commissũ ẽ.
daex eo quod ab undas Et decuius das. nisi de
Quid enim habes quod non accepisti: Hae sunt
hostiȩ dõ gratissime. miscđia. humilitas. con¬
fessio pax. caritas. Has apportemus. & securi
expectauimus aduentum iudicis. qui iudica¬
bit orbem terrarum in ȩquitate . & populos

Expanded text:
si vis habere misericordem, esto misericors antesi vis habere misericordem, esto misericors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. Et de cujus das, nisi de Quid enim habes, quod non accepisti ? Hae sunt hostiae Deo gratissimae, misericordia, humilitas, confessio, pax, charitas. Has apportemus, et securi exspectabimus adventum judicis, qui «judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiam : cum miseri cordia iudicabuntur.
tur enim eis addexteram positis. Uenite
ndictipatris mei ꝑcipite regnum. quod uobis
ntum est ab originemundi. Et imputał¬
instram positis. quid imputabit : qui a nolue¬
nt facere miscđiam. Et quo ibunt: Ite in
m aeternum: Iste auditus malus. magnum
nntum faci&. Sed quid dixit p̾salmus alius .
memoria aeterna erit iustus. ab auditumalo
ntimebit. Quid est auditus malus: Ite inig
gaudebit ad auditum bonum. nontimebit
auditumalo. Quomodo gaudebunt ad au¬
ditum bonum: Uenitebenedicti patrismei Et
aquo auditu nontimebunt: Ite ini gnem aeter¬
num. quiparatus est diabolo & angelis eius. Hȩc
est aequitas. hȩc ueritas. Iudi cabit enim orbẽ
terrarum inequitate . & populos inueritate sua.
Anquiatu in iustus esiustus nonerit iudex : Aut
quiatumendax es. uerax nonerit ueritas: Sed

Expanded text:
misericordiam, cum misericordia judicabuntur. misericordiam, cum misericordia judicabuntur. Dicetur enim eis ad dexteram positis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et imputaad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in i ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum bonum? «Venite, benedicti Patris mei.» Et a quo auditu non timebunt? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Haec est aequitas, haec veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax non erit veritas? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
un linguam. Quattuor litterȩ sunt. alfa.
a. alfa. mr̃: sicut autem greciloquuntur.
itior orbis partes has incapite litteras habent
holen dicunt orientem. dẏsis occidentem. a¬
idam. Ipseergo adam. toto orbeterrarum
suis est. In uno loco fuit. cecidit. & quodã mo
ominutus. implebit orbem terrarum. Sed
id̃ia dĩ undiq collegit fracturas. & conflauit
taritatis. & fecitunum qđ fractum erat No
ellud facere artifex ille. nemo desper& : mul
quidem est. sed quissit artifex cogitate
aefirit quifecit. ille formauit qui formauit. iudi¬
acorbemterrarum in ȩquitate. & populos in
nitesua. Quȩ est aequitas & ueritas: Congre¬
uit secum electos suos ad iudicandum. cȩteros
mn separauit ab inuicem. Positurus estenim
saddexteram. alios ad sinistram. Quid autem
uis quid uerius. quamut non expectent miseri¬
am dei̾udice. qui noluerunt facere miscđiã¬
um uenir&& udex: Qui autem uoluerunt fa

Expanded text:
 linguam. Quatuor enim litterae sunt, A, D, A, et M. Sicut autem Graeci loquuntur, quatuor orbis partes has in capite litteras habent, Ἀνατολὴν dicunt Orientem; Δύσιν, Occidentem; ἈAdam. Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus implevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misquam veniret judex? Qui autem voluerunt facere
Abbreviated transcription (Latin):
factura regi regnorum : dño omĩum regũ
creatori om̃ium seculorum : Anideo con¬
tempnitur. qui atam summissus & tamhu.¬
milis apparuit : Misericordia est : non
impotentia: Ille enim humilis apparuit :
ut eum caperemus: Sedi am uid eamus
dñs regnauit: ex ultet terra: io cundentur
insulȩ multȩ: Est quidem. quia uerbũ
dĩ nonin sola continenti terra prȩdicatum
est. sed iͦam in insulis quȩ constitutȩ sunt
in medio mari : & ipsȩplenȩ xp̃ianis. plenȩ
sunt seruisdĩ. Non enim separat mare
eum qui fecit mare: quo naues possunt
accedere. uerbadĩ non possunt: Imple¬
tȩ sunt insulȩ : Uerum tam en possunt¬
& infigurarecte accipi insulȩ. omnes
eccłȩ : Quare insulȩ: Quia circum la¬
trantur fluctibus omnium temptationũ:
Quomodo insula undiq circũ strepentib¬

Expanded text:
factura Regi regnorum, Domino omnium regum, factura Regi regnorum, Domino omnium regum, Creatori omnium saeculorum? An ideo contemnitur, quia tam submissus, et tam humilis apparuit? Misericordia est, non impotentia: ille enim humilis apparuit, ut eum caperemus. Sed jam videamus: «Dominus regnavit; exsultet terra, jucundentur insulae multae.» Est quidem, quia verbum Dei non in sola continenti terra praedicatum est, sed etiam in insulis quae constitutae sunt in medio mari: et ipsae plenae christianis, plenae sunt servis Dei. Non enim separat mare eum qui fecit mare. Quo naves possunt accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentib
Abbreviated transcription (Latin):
ipis angularis ubi ambo copularentur:
terum quomodo accipimus cum terra eius
estituer&ur : cum caro eius resuscitaretur:
usenim intellectus. tamen axp̃o non re-¬
cedens. sic potest nobis occurrere . Terra
restituta. caro resuscitata: Postre suscita¬
tionem enim ipsius. facta sunt ista omia.
quȩ cantantur in psalmo: Audi amus iam
de terrȩ restitutione psalmum. plenum
Ipse sermonem nrm̃ moderetur. aptumcor¬
dibus ur̃is : ut quicquid hic exultat cornr̃m
in talibus spectaculis ꝑducat ad linguam.
& inde ad auresurãs : deinde incoruestrum:
illequi flagellatus est: illequi consputus est.
illequi spinis coronatus est: illequi colaphis
cȩsus est : illequunligno suspensus est: ille
cui pendenti insultatum est : illequi incruce
mortuus est : ille qui lancea ꝑ cussus est: ille
qui sepultus est ipsere surrexit : dñs regnauit:
Saeuiant quantum possunt regna: quid st̃

Expanded text:
lapis angularis, ubi ambo copularentur . 3. lapis angularis, ubi ambo copularentur . 3. Iterum quomodo accipimus, «Cum terra ejus restitueretur?» Cum caro ejus resuscitaretur. Alius enim intellectus, tamen a Christo non recedens, sic potest nobis occurrere: terra restituta, caro resuscitata. Post resurrectionem enim ipsius facta sunt ista omnia quae cantantur in Psalmo. Audiamus jam de terrae restitutione Psalmum plenum ipse sermonem nostrum moderetur aptum cordibus vestris, ut quidquid hic exsultat cor nostrum in talibus spectaculis, perducat ad linguam, et inde in aures vestras, deinde in cor vestrum, ille qui flagellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui pendenti in ligno insultatum est, ille qui in cruce mortuus est; ille qui lancea percussus est, ille qui sepultus est, ipse resurrexit. «Dominus regnavit.» Saeviant quantum possunt regna; quid sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi tenebant dm̃ pollicitatorem : quia
Sedquẽ promissum audierant. p̃sentem ñ
nouerunt: Illis autẽ ꝓmissum nihilerat : sed
en in ꝑphetis &iam de fide ipsorum dictum
t: Nondictum erat ipsis: sed dictum erat de
s Missum est& ad illos: & audistis exdis.¬
isatione dnĩ. ipsa enim lectio modo uobis lec
st inactibus apłorum. quomodo centurio cor¬
ius credidit: Cornelius enim centurio. non
tdegente iudȩorum : Orabat: ieiunabat:
emosinas faciebat: Non illum deseruit ds̃
um uis ingentibus constitum: & missus est ei
igelus qui illi nuntiar& qđ elemosinȩ &
rationes ipsius acceptȩ fuerit᷑ apuddm̃ : Cre-¬
uidt. aduocato ad sepetro: Nũ quid non illum
ioterat docere angelus : misit illum adpe¬
num. ut magis ꝑhominem illi fides fier& : qr
iomines dignatus eratdñs uisitare : Nec dedig¬
ubatur dicereꝑ hominem. quidignatus ẽ e ẽ
arietibus dediuerso uenientibus. ess& ipse

Expanded text:
Judaei tenebant Deum pollicitatorem, quia Judaei tenebant Deum pollicitatorem, quia sed quem promissum audierant, praesentem non cognoverant: illis autem promissum nihil erat; sed tamen in Prophetis etiam de fide ipsorum dictum erat. Non dictum erat ipsis, sed dictum erat de ipsis. Missum est et ad illos: et audistis ex dispensatione Dei; ipsa enim lectio modo vobis lecta est in Actibus Apostolorum, quomodo centurio Cornelius credidit. Cornelius enim centurio non erat de gente Judaeorum. Orabat, jejunabat, eleemosynas faciebat. Non illum deseruit Deus quamvis in Gentibus constitutum; et missus est ei angelus, qui illi nuntiaret quod eleemosynae et orationes ipsius acceptae fuerint apud Deum: credidit, advocato ad se Petro . Numquid non illum poterat docere angelus? Misit illum ad Petrum, ut magis per hominem illi fides fieret; quia homines dignatus erat Dominus visitare: nec dedignabatur docere per hominem, qui dignatus est esse parietibus de diverso venientibus esset ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eis erat: & spes illius in illis nonerat Ostendit
seillis: manifestatus est &iam cȩteris discipu¬
lis : Visus contrectatur: & inuentus estillis
quibus iamperis seiudebatur: Reuocatiest
fides eorum quiceciderant.  estituta est terra
eius Deinde factiscum eis quadragintadiebus.
ascendit incȩlum: Et sicut paulo ante cõme¬
morauim isso spuscõ. fecit discipulossuos ido¬
tas homines. loqui omnium gentium lingius
Tunc illi pro quibus non frustra dixxerat. pãts
nosceillis qui a nesciint quid faciunt. Commo
it diximus quȩ sierunt salutem : consilium ac.¬
perunt. ut in eum crederent : Crediderunt uno
uerat ipse. habeo alias oues quȩ non sunt ex
couili. oport& me& eas adducere. utsitunus
ex & unus pastor.: & iam ad gentes ad quas
hetȩ missi non erant apłimissi sunt. Quȩ.
sunt quinon quȩsierant: inuenti sunt qui
il expectabant: Quem nontenebant polli¬
itorem inuenerunt redemptorem: Iamȩ.

Expanded text:
at, et spes illius in illis non erat. Ostendit se illis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illis quibus jam perisse videbatur: revocata est fides eorum qui ceciderant; «restituta est terra ejus.» Deinde factis cum eis quadraginta diebus, ascendit in coelum ; et, sicut paulo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt uno Sed quia dixerat ipse, «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» ; etiam ad Gentes, ad quas Prophetae missi non erant, Apostoli missi sunt. Quaesiti sunt qui non quaesierant, inventi sunt qui nihil exspectabant: quem non tenebant Deum pollicitatorem, invenerunt redemptorem. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
caput agitauerant. eum ipsum caput habere
luerunt᷑: Ita ergo restituta est terra eius. quodi¬
b&titulus psalmi: Terra enim eius. iudea. Ens
rierat omnis iudȩa. quando crucifixerat dim̃mi
Ignorantes frenetici. sȩuientes in medicũ. & silit
insania repellentes: Tam quã perierat ergo ud
tota. Quam tota : Ipsietiam apłi trepidauenit
Petrus qui aud aci dilectione sequebatur. tmidin
pidatione. ternegauit: Resurgens. inuiaquos¬
damloquentes se̾cum dese. tales inuenit dñs iue

Expanded text:
caput agitaverunt; eum ipsum caput habere caput agitaverunt; eum ipsum caput habere voluerunt . Ita ergo «restituta est terra ejus,» quod habet titulus Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo perierat Judaea tota: quam tota? Ipsi etiam Apostoli trepidaverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales invenit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tenere : non recedamus alapide angulari: ne
intellectus nr̃ ruinam faciat: In illo solidet᷑.
quod in stabilimotunutabat. In illo incũbat.
quod ꝑ incerta pendebat : Quic quid dubita¬
tionis hab& homo in animo: uditis scrip.¬
turis dĩ. axpõ non recedat: Cum ẽi fuerit in
illis uerhis xp̃c reuelatus. in telle gat se intel¬
omicredenti: Quid est ergo & quomodo
accipitur in xp̃o. cum terra eius restituta est :
Nam quomodo dauid intelligatur xepc̃. facile
est agnoscere: Apc̃ enim ex maria. ex se¬
minedauid : Etqui ex semine eius futurus
erat ꝓpterea nomin eeius infigura prophe¬
tabatur: Ergo dauidxpc̃ : quia & interp̃ta¬
tio dauid manu fortis est: Etquis tam
manu fortis. quam quidecrucemundum
fixerunt. consilium quȩ siuit salutis : Aa
credidit: ignotum est: Do natus reatus sanq¬
xpĩ: Imꝑtitus est potus sanguinis xp̃i. facuso
in eum quem crucifixerunt : & antequem ins

Expanded text:
tenere: non recedamus a lapide angulari , ne tenere: non recedamus a lapide angulari , ne intellectus noster ruinam faciat: in illo solidetur, quod instabili motu nutabat; in illo incumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet homo in animo auditis Scripturis Dei, a Christo non recedat; cum ei fuerit in illis verbis Christus revelatus, intelligat se intelomni credenti» . Quid est ergo, et quomodo accipitur in Christo, «Cum terra ejus restituta est?» Nam quomodo David intelligatur Christus, facile est agnoscere. Christus enim ex Maria, et ex semine David; et quia ex semine ejus futurus erat, propterea nomine ejus in figura prophetabatur. Ergo David Christus: quia et interpretatio David Manu fortis est; et quis tam manu fortis, quam qui de cruce mundumucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sani, impertitus est potus sanguinis Christi; factin eum quem crucifixerunt, et ante quem insultantes
Abbreviated transcription (Latin):
autem iam prȩsentiared debantur. Vnde illesy¬
meon iustus quidam senex. multum exultauit.
uidens infantem iħm. & agnoscens inparuo.
magnum. & in exigua carne cognoscens cęli&
terrȩ creatorem: Multum ergo exultauit.
qui ares ponsum acceperat non seexiturum
ee dehacuita. prius quam uider& saluta redĩ
Agnouit ergo illum: iocundatus est: exultauit
gaudio : & hocait. Dnẽ. nunc dimitts seriũ
tuum inpace : quoniã uiderunt oculimei s alu¬
taretuum: Magnaergo est ista iocunditas :¬
& hanc facit caritas: Delectati sumus cumpsal¬
mus iste cantaretur : & quȩdam ibi ab homini¬
bus intellecta sunt : quȩdam uero quantum
arbitramur: aut apaucis. aut certe non ab
omnibus: Simulergo illum in isto sermone
in quo uobis seruimus consideremus : & uidea¬
mus quanta dignatione nos ds̃ lȩtificare uoluit
cum terraeius restituta est : Totum ad xp̃m re¬
uocemus : Siuolumus i terrectȩ intelligentiȩ

Expanded text:
autem jam praesentia reddebantur. Unde ille Siautem jam praesentia reddebantur. Unde ille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens coeli et terrae Creatorem. Multum ergo exsultavit, quia responsum acceperat non se exiturum esse de hac vita, priusquam videret salutare Dei. Agnovit ergo illum, jucundatus est, exsultavit gaudio; et hoc ait: «Domine, nunc dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum» . Magna est ergo ista jucunditas; et hanc facit charitas. Delectati sumus, cum psalmus iste cantaretur: et quaedam ibi ab omnibus intellecta sunt; quaedam vero, quantum arbitramur, aut a paucis, aut certe non ab omnibus. Simul ergo illum in isto sermone, in quo vobis servimus, consideremus; et videamus quanta dignatione nos Deus laetificare voluit, cum terra ejus restituta est.» Totum ad Christum revocemus, si volumus iter rectae intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ prebet cordi xp̃ĩano. & quibus uere
nihil possit iocundius inueniri: si tam̃
ad sit palatum fidei. cui sapiat mel dĩ: Credi¬
mus omnibus uobis qui insaluatorem nrm̃ toto
corde credidistis in eẽ spm̃ eius: qui a uos delect&
cum leguntur ꝓphetiȩ ante tot annos platȩ
exorescõrum. & post tot annos impletȩ infi.¬
degentium: Magnam enimtunc iocundita
tem carpebant ipsi scĩ ꝓphetȩ. cum ea uidebant
inspũ. non iamimpleta. sed ad huc futura: Erat
eis magna delectatio : sed tamen & ipsi procari¬
tate quain nos accensi erant quos nondũ uidebant
& spũ parturiebant. uolebant si fieriposs& in
hoc tempr̃ nobiscum uiuere. & uidereimploa
quȩ in spũ ꝓphetabant: Indedns̃ discipulissuis.
iam ista uidereincipientibus. ait. Multire
ges & ꝓphetȩ. uoluerunt uidere quȩ uidetis.¬
& audirequȩ auditis. & non audierunt:
Quam uis enim uiderent ista inspũ : tamen
futura illis quod ammodo formabantur : Apłis

Expanded text:
Deus praebet cordi christiano, et quibus vere nihil possit jucundius inveniri; si tamen adsit palatum fidei, cui sapiat mel Dei. Credimus omnibus vobis, qui in Salvatorem nostrum toto corde credidistis, inesse Spiritum ejus, qui vos delectet cum leguntur prophetiae, ante tot annos prolatae ex ore sanctorum, et post tot annos impletae in fide gentium. Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sancti Prophetae, cum ea videbant in spiritu, non jam impleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videre impleta quae in spiritu prophetabant. Inde Dominus discipulis suis, jam ista videre incipientibus, ait: «Multi justi et prophetae voluerunt videre qu audire quae auditis, et non audierunt» . Quamvis enim viderent ista in spiritu, tamen futura illis quodam modo formabantur: Apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
Ttillum laudes. te accuses. Qui a illius est mise¬
ricordia: ut peccata nrã dimittat. Nam si
uell& promeritis agere. non inuenir& nisi
quos dampnar&.. Venite ergo dicens.: utre¬
cedamus iam a peccatis nrĩs. & non nobiscũ
deducat rationem dep̃ teritis: Sed tã quã
tabule nouȩ fiant. in censis omnibus cyrq¬
phis debitorum nr̃orum: Quanta ergo illi
laus. quanta miscđia : Confiteamur itaq .i¬
dantes. Namsi semꝑ confessio pȩnitenus
non diceretur in eiui angelio de ipso dño

Expanded text:
Ut illum laudes, te accuses; quia illius est miseUt illum laudes, te accuses; quia illius est misericordia, ut peccata nostra dimittat. Nam si vellet pro meritis agere, non inveniret nisi quos damnaret. «Venite» ergo dixit, ut recedamus jam a peccatis nostris, et non nobiscum deducat rationem de praeteritis; sed tanquam tabulae novae fiant, incensis omnibus chirographis debitorum nostrorum. Quanta ergo illius laus, quanta misericordia, confiteamur, utique laudantes. Nam si semper confessio poenitentis esset, non diceretur in Evangelio de ipso Do
Abbreviated transcription (Latin):
lingua dicendo non sufficit. quem ammodũ
uibilent: ut ꝑ ellam uocem indicetur animi
affectus uerbo explicare non ualens quod
corde concipitur. Si ergo illi degaudio terre¬
no uibilant nos degaudio cȩlesti iubilare non
debemus qđ uere uerbis explicare non possum:¬
Preoccupemus faciem eiꝰ inconfessione : Con¬
fessio quidem duob: modis accipitur inscrip¬
turis. Est confessio laudantis. est confessio ge¬
mentis. Confessio laudantis. ad honorem ꝑti¬
n& eius quilaudatur: confessio gementis.
ad poenitentiam ꝑtin& eius qui confitetur.
Confitentur enim homines cum laudant dm̃
confitentur cum accusant se: & nihil dignius
facit litigua. Uere puto quodipsasint uo¬
ta dequab dicit in alio psalmo. Reddam
tibi uotam ea. quȩ distinxerunt labiamea.
N ihilista distinctione sublimius. nihiltam ne¬
cessarium. & ad intelligendum & ad faciendũ
Quomodo ergo distinguis uota quȩ reddis dõ:

Expanded text:
lingua dicendo non sufficit, quemadmodum lingua dicendo non sufficit, quemadmodum jubilent, ut per illam vocem indicetur animi affectus, verbis explicare non valentis quod corde concipitur. Si ergo illi de gaudio terreno jubilant; nos de gaudio coelesti jubilare non debemus, quod vere verbis explicare non possumPraeoccupemus faciem ejus in confessione.» Confessio quidem duobus modis accipitur in Scripturis. Est confessio laudantis, est confessio gementis. Confessio laudantis, ad honorem pertinet ejus qui laudatur: confessio gementis, ad poenitentiam pertinet ejus qui confitetur. Confitentur enim homines, cum laudant Deum: confitentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quomodo ergo distinguis vota quae reddis Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
constat quia dissimiles existendo recesseramus
adõ. & facti eramus longe ꝑ dissimilitudinẽ.
& efficimur ꝓpe ꝑ similitudinem: utiam fi¬
atinnobis quod scriptum est. Accedite ad
eum & illum in amini. Ergo quibusdam
longepositis & maleuiuentib: psalmus istedi¬
cit: Nue si nite exultemus. Quoitis. quo
receditis. quo disceditis. quo fagitis exultan do
inmundo: Uenite exultemus dño. Quoitis
exultare ubi deficitis : Uenite exultemus in
illo a quo facti sumus. Venite exultemus dño.
ubilemus dõ salutari nr̃o. Quid est iubilare :
Caudium uerbo non posse explicare. & tamen
uoce testari. quod intus conceptum est. Qđ
uerbo explicari non potest. hoc est iubilare
Nam consider& caritasurã qui iubilant incanti¬
lenis quibusq & quasi incertamine quodã
laetitiȩ sȩcularis. & uidetis quasi inter cantica
uerbis exprimere exundantem laetitiam. cũ

Expanded text:
constat quia dissimiles existendo recesseramus constat quia dissimiles existendo recesseramus a Deo, et facti eramus longe per dissimilitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat in nobis quod scriptum est, «Accedite ad Deum, et illuminamini» . Ergo quibusdam longe positis et male viventibus psalmus iste dicit, «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis? quo receditis? quo disceditis? quo fugitis, exsultando mundo? «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis exsultare, ubi deficitis? Venite, exsultemus in illo a quo facti sumus. «Venite, exsultemus Domino.» 3. «Jubilemus Deo, salutari nostro.» Quid est jubilare? Gaudium verbis non posse explicare, et tamen voce testari quod intus conceptum est et verbis explicari non potest: hoc est jubilare. Nam consideret Charitas Vestra qui jubilant in cantilenis quibusque, et quasi in certamine quodam laetitiae saecularis; et videtis quasi inter cantica verbis expressa exundantes laetitia, cui
Abbreviated transcription (Latin):
id est in animanrã imago dĩ nr̃i. & redeamus
tributo cȩsaris quȩrentes causam calumni e
consuleremagistrum ueritatis uoluerunt. &
consulendo temptare utrum licer& tributũ
dari cesari. quid illeait: Quid me tempta¬
tis ypocrite : Petit afferrisibi nummum.
& allatus est: Cuius hab & inquit imaginẽ :
Responderunt. cȩsaris: Etille. Reddite ergo
cȩsariquȩcȩsaris sunt : & dõ quȩ dĩ sunt Tã¬
quam dicer&: Sicȩsar quęrit innum mo
imaginem suam. ds̃ non quęr& in homine
imaginem suam: Adhanc similitudinem
nr̃os &iam in imicos diligamus. & dat exem¬
plum de ipsodõ. Sicut pateruester ait qui in
cȩlis est . qui solem suum oriri facit suꝑbonos
& malos. & pluit suꝑ iustos & in iustos. Es¬
tote ergo sicut paterur̃ ꝑ fecti. Cum dicit es¬
totesicut ille ꝑfecti. ad similitudinem nos in¬
uitat. Siergo ad similitudinem nos inuitat.

Expanded text:
id est, in anima nostra imago Dei nostri, et redeamus id est, in anima nostra imago Dei nostri, et redeamus tributo Caesaris, quaerentes causam calumniae, consulere magistrum veritatis voluerunt, et consulendo tentare utrum liceret tributum dari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, hypocritae?» Petiit afferri sibi nummum, et allatus est. «Cujus habet,» inquit, «imaginem?» Responderunt: «Caesaris.» Et ille: «Reddite ergo Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» . Tanquam diceret: Si Caesar quaerit in nummo imaginem suam, Deus non quaerit in homine imaginem suam? Ad hanc similitudinem nostros etiam inimicos diligamus; et dat exemplum de ipso Deo: «Sicut Pater vester,» ait, «qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Estote ergo sicut Pater vester perfecti» . Cum dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similitudinem nos invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat,
Abbreviated transcription (Latin):
itorum longe est ame. Nonergo loco quisq
nalis moribus receditur adõ. Vnus ergo idẽ
it addm̃. & amando iniquitatem. recedit
Nusquam pedes mou&. & tamen potest.
uudere & recedere. Pedes enim nr̃i in hoc
ure. affectus nr̃i sunt. Pro utquisq affec
ihabuerit. pro utquisq. amorem habuerit.
acedit uel recedit adõ. Nonneplerumq.
nus quando inuenimus aliqua dissimilia.
longe est ab illo: Quando aliquos duos¬
dente. iuxta iniuicem sunt:. Et ͫ duo: iusti
similiter: Si altersit in oriente alter in occi¬
dente. setum sunt qui a in dõ sunt. Contra
unus iustus. alter iniquus. etiam siun acate¬
na ligentur. multum a seseparati sunt. Er
go dissimilitudinerecedimus adõ. similitudi
neredĩmus addm̃. Quasimilitudine : Ad
quam factisumus. quam in nobis peccando
corruperamus. quã peccatorum remissione
recepimus:. Quȩ in nobis renouatur in tus
inmente : ut tam quã resculpatur innũ mo

Expanded text:
eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque  accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duosdente juxta invicem sunt. Et duo justi similiter, alter sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, quia in Deo sunt. Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si dissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum remissione recepimus, quae in nobis renovatur intus in mente, ut tanquam resculpatur in nummo,
Abbreviated transcription (Latin):
nant. cum quibus uult exultare dño. nisi
ulonge sunt ut ueniendo propinquent. propin¬
indo accedant. accedendo exultent: Vnde
em longesunt : Numquid locis longepotest
mno ee ab eo quiubiq est: Uis ee̾ ab eo lon
quo ibis ut longesis: nam quidam peccator
udem. sed tamen cum spe salutis pęnitens &
ans depeccatis. & metuens iram dĩ. & uolens
aredm̃: Sir in alio psalmo loquitur. Quo
obo abspũtuo. & a facietua quofugiam : Si
indero incȩlum tinbi es Quidergo restat qr
senderit inclum ibi inuenit dm̃ .Vt longe
qat adõ quo iturus est: quiddicat uide. Si¬
undero in infernum ades. Siergo ascenden
ncaelum ibi inuenit dm̃. descendendo in in¬
um: non fugit dm̃ : Quoiturus est: quo
iurus est ab illo irato. nisi ad ipsũ placatum:
nen cumom̃i no nemo possit fugere ab illo
ibiq est: nisi quidam longeessent adõ. non
ntur. populus iste labus mehonorat. corau

Expanded text:
ant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo irato, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique est, nisi quidam longe essent a Deo, non diceretur: «Populus iste labiis me honorat, cor autem
Abbreviated transcription (Latin):
remistum : ut sudor istenr̃ sit uobis in proui
lutis. non in testimonium accusationis. H.
fratres: ut exeo quod audistis proficiatis. &i
netis uobis cum: nonuos permittatis obliu
non solum ista recogitando & colloquendo
etiam itauiuendo: Bonauita enim expra¬
tisdĩquȩ agitur. tamquam stilus est. quo a¬
tor scribens incorde : Siuncera scribereun
ciledeleretur. Scribite in cordibus ur̃is. no

Expanded text:
rem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in cordibus vestris, mo
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ iniquitates abundabunt : sed quiꝑ seuera¬
ueritusq infinem. hic saluus erit: Refrigesc&
inquit caritas multorum: Quiergo ꝑ seueranter
emosibi ergo ꝓmittat. quod euuangelium non
ꝓmittit: Ecceueni ent lȩtiora tempora. & facio
illud. & emo illud: Bonum est tibi ut attendas
illum qui non fallit nec fefellit aliquem: Quid
ubi promisit: Uon hicletitiam : sed inse : Etcũ
transierint ista. speres quiacum illo regnabis in
aeternum : necum hic uis regnare. nequehic¬
habeas iacunditatem. neq illic inuenias¬

Expanded text:
multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveramultae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo perseveranter Nemo sibi ergo promittat quod Evangelium non promittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hichabeas jucunditatem, neque illic invenias
Abbreviated transcription (Latin):
urbatus ẽ ab ira : ab auaritia. acupiditate. alibidi¬
neinsensata : Turbatus est oculus tuus. non potest
udereillam lucem: Crede antequam uideas: sana¬
beris & uidebis: lux orta est iusto & rectis corde iocun¬
ditas: Iocundamini ait iusti in dño: & confitemini
nemoriȩ scĩtatis eius: Iam iocun damini in dño
ungaudentes in dño. iã confitemini: quianisiuel¬
l&. non in illogauderemus: Ait enim ipsedñs.
aeclocutus sum uobis. ut in mepacem habeatis: in
mundo autem pressuram habebitis: Sixp̃ianies¬
us pressuras in istomundo sperate : Tranquilliora
& meliora tempora. nolitesperare: Fratres. falli¬
is uos: qđ uobis euuangelium non ꝑmittit : nolite
uobis ꝓmittere: Quid dicat euuangelium scitis. xp̃ia¬
nis loquimur: F idei preuaricatores eẽ ñ debemꝰ: e.
uuangelium hocdicit quia in nouissimis temporib:
multa mala. multa scandala. multȩ pressurae.

Expanded text:
turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libiditurbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gaudentes in Domino, illi confitemini; quia nisi vellet, non in illo gauderemus. Ait enim ipse Dominus: «Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram» . Si christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: christianis loquimur; fidei praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae,
Abbreviated transcription (Latin):
est gaudere impis dicit dñs: Si hoc nonestgu¬
dere : qualegaudium uidebat incuius cõpar¬
tione non erãt hoc gaudium : tamquam sitins¬
sessolem & alicui laudantilucemam dicers
non ẽ istalux: Quare lux non est : Iule pronis¬
no hab&: guid& exultat & tudicis noneisi
lux : Autꝰuissimiam miraretur. diceres ũst
stapulchritudo : Etsi forte occupatus. e&. circacõpo-¬
saonem membrorum in illabestia. & om̃s illas con-¬
quentias miraretur. tuquinoueras aliam pulcritu¬
anem negares istam & diceres. non est: Quare:
ua aliam nosti: Seddicis: ego illam quam uidebat
suas non uideo: crede& uidebis: Forte cnim non
hibes undeuideas : estenim oculus unde illa pulcri.¬
nido uideatur : Nam quo modo est oculus carnis unde
x istauideatur : sic esto culus cordis undeilla iocunditas
udeatur: Porte illeo culus saucius est: sordidatus est:

Expanded text:
est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gauest gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
die esto rectus corde : & semꝑ est tibi deilio iora¬
gaudere impis dicit dñs : Gauderequo duor
impu nonẽ guidere : Qualegaudium nouata
qui hoc gaudium im probabat: Cred amusidi
fratres. homo erat: sed ambo gaudianouert
Homo erit: utiq nouerat gaudia calicis. quiabo¬
moerat: Nouerat gaudium mensȩ noliqutep¬
dium lect: nouerat gaudia usta secul ardi &lini¬
riosa: Iua quinouerat illa aitprȩsumens. uon
giudere impiis dicit dñs: Sed nondicithono
dñs dicit: exueritate dnĩ non est guiderc impis
Namilli sibiuidentur gaudere. nõnest autemps¬
ipsum gaudium uidens ait. Etdi em honiuꝰ
non desĩderaui. Tuscis qui mihi alium dicmos¬
tendis: quime aliam lucem doces: quimeatu os¬
cunditate ꝑfundis qui aliud mihiintussti sinus
fecistime non concupis ceredi m hominumu
Utiq uidebat isaias hominef in potationt inui¬
euria: intheatris & spectaculis totũmundun
luxuriari uariis nugis : & tamendam abat no

Expanded text:
die. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucungaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illi, fratres. Homo erat, sed ambo gaudia noverat. Utique noverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non
Abbreviated transcription (Latin):
elemosine ad tenebras teꝑduxerunt : & quo¬
Q uareille ista cum fiducia nisi quia aliam luce
uidebant: T ilius patriman imte nebat utẽ¬
bular& . sed pater filium uiam docebat. ut
uiuer&: Estergo alialux quȩ ortum uisto
Luxortaest iusto & recas corde iocunastos
Visillam nosse : Esto rectus cordes quidest
esto rectus corde : noli toto corde ee adđdm̃
resitens uoluntatupsius & uolensillum cur¬
uare adte & nonte dirigere adillum. &esen
tim̃ lo cunditatem quam norunt omnes quir aeus¬

Expanded text:
eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quoeleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quoire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et ties jucunditatem, quam norunt omnes qui re