comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat ad uiam orientalẽ
QQuis uͦ alius porte huiꝰ
appellatiorie signat᷑. nͥ ipse dñs ac redẽp¬
tor nr̃ qͥ nobis ianua factus ẽ. regni celes¬
tis. sicut ipse ait. nemo uenit ad patrẽ
nisi ꝑme.: S cũ eundẽ uirũ lineis in¬
dutum figurã dñi tenere dixerimꝰ. quȩ¬
rendũ nobis ẽ. qua ratione conueniat.
ut isdem dñs ⁊ ꝑ uirũ designari ualeat
& ꝑ pottam : dum uir ueniat ad portã. Nu¬
quid nã ipse uenit ad semet ipsum : An ita
ẽ. quia ⁊ m ȩuangłie ipse testatur dicenꝰ.
qͥ ñ intrat ꝑ ostiũ in ouile ouiũ s ascen¬
dit aliunde. ille fur ẽ. ⁊ latro. qui autẽ
intrat ꝑostiũ pastor ẽ. outũ. & paulo pꝰ
dic̃ ego sum hostiũ. atq iterũ subiungit.
ego sum pastor bonue. Si ergo pastor
intrat ꝑ ostiũ. ⁊ ipse ẽ. ostiũ ipse pastor
ipse ꝓculdubio intrat ꝑsemet ipsũ. ł cce
dũ iezechielis sensũ enodare cupimus.
ipsũ intret. Dñs ⁊ enĩ ac redẽptor cũ scã¬

Expanded text:
rientalem. Quis vero alius portae hujus appellatione signatur, nisi ipse Dominus ac Redemptor noster, qui nobis janua factus est regni coelestis? Sicut ipse ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Sed cum eumdem virum lineis indutum figuram Domini tenere dixerimus, quaerendum nobis est qua ratione conveniat ut idem Dominus et per virum designari valeatet portam. Dum vir veniat ad portam numquidnam ipse venit ad semetipsum? an ita est, quia et in Evangelio ipse testatur, dicens: « Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aium, pastor est ovium . Et paulo post dicit: Ego sum ostium . Atque iterum subjungit: Ego sum pastor bonus . Si ergo pastor intrat per ostium, et ipse est ostium, ipse pastor, ipse procul dubio intrat per semetipsum. Ecce dum Ezechielis sensum enodare cupimus, ipsum intret. Dominus enim ac Redemptor nos
Abbreviated transcription (Latin):
nentes int̾ thalamos. in fidei cõstructio¬
ne ꝓficiunt. &e am̃sura celestis ȩdificii
disiuncti ñ sunt. Nã ⁊ paulisꝑ se ab appe¬
titu corporaliũ sensuũ subtrahunt. &e di¬
latato m̃tis spacio imitantes caritatẽ quã
conspiciunt. hunc inde ad thalamos ex
descripti sunc. ipsa adhuc eoꝵ inꝑfectio

Expanded text:
nentes inter thalamos in fidei constructionentes inter thalamos in fidei constructione proficiunt, et a mensura coelestis aedificii disjuncti non sunt. Nam et paulisper se ab appetitu corporalium sensuum subtrahunt, et dilatato mentis spatio, imitantes charitatem quam conspiciunt, hinc inde ad thalamos extdescripti sunt, ipsa adhuc eorum imperfectio
Abbreviated transcription (Latin):
qui in scã eccła sicut diximus feruenti
amore dm̃ uidẽ siciunt. eiq iã ꝑ desidiũ
cõuingunt᷑. chalami uocant᷑. S cam sut
in ea quidã qui penetrare subtilia ñ ualen¬
tes. & quinq adhuc corpors sensibꝰ dep̃ssi.
tanto minꝰ amant eũ qͥ fecit om̃ia. quanto
ampliꝰ his quȩ facta sunt imalligant᷑. Et
iã quidẽ exercere se in timore dñi ⁊ amore
ꝓximi tend̾e student. bona oꝑa corpora¬
lic̃ agere. helemosinis peccata redimere.
S quia ui amoris intimi ardere ad cȩleste de¬
sidium nesciunt. quasi adhuc deiuncti cor¬
poreis sensib tenent᷑. Isti itaq chalami ñ
sunt: s tam̃ int̾ chalamos continent᷑. qr
ꝑ eorũ ducatũ qͥ uisionẽ dĩ ꝑfecte dilig̃.
⁊ ipsi ad ꝓuectũ m̃tis ducunt᷑. Int̾ cha¬
lamos gͦ quinq sunt cubiti. qr hi qui
ab exteriorib quinq sensibꝰ adhuc ad in¬
tellectũ misticũ ñ assurgunt dũ int̾ eos
sunt qui sp̃u amoris feruent. uelud ma¬

Expanded text:
iximus, ferventi amore Deum videre sitiunt, eique jam per desiderium conjunguntur, thalami vocantur. Sed tamen sunt in ea quidam qui penetrare subtilia non valentes, et quinque adhuc corporis sensibus depressi, tanto minus amant eum qui fecit omnia, quanto amplius in his quae facta sunt illigantur. Et jam quidem exercere se in timore Domini, et amore proximi tendere student, bona opera corporaliter agere, eleemosynis peccata redimere; sed quia amore intimo ardere ad coeleste desiderium nesciunt, quasi adhuc devincti corporeis sensibus tenentur. Isti itaque thalami non sunt, sed tamen inter thalamos continentur, quia per eorum ducatum qui visionem Dei perfecte diligunt, et ipsi ad provectum mentis diriguntur. Inter thalamos ergo quinque sunt cubiti, quia hi qui ab exterioribus quinque sensibus adhuc ad intellectum mysticum non assurgunt, dum inter eos sunt qui spiritu amoris fervent, velut ma
Abbreviated transcription (Latin):
fit plerũq ut ce bonum opꝰ eoꝵ minꝰ dõ placeat.
quia cũ pes mentis in meliori gradu delibationis
inconstant̃ ponitur. hoc ipsa cogitationis instan¬
tia accusat. S quia ꝑfecti quiq magna se dis¬
cretionis subtilitate conspitiunt ne ad deteriora
quantũ cotidie ꝓficiant incessant̃ pensant :
recte de his dr̃. Non reuertebantur cũ ince-¬
derent: s unũ quodq̃ ante faciẽ suã gradieba¬
tur. Inter hac igtur considare libet nos ad is¬
ta tractanda qͥ sumꝰ unde uenimus. &e usq ad
que sacri eloquii misteria ꝑserutanda subleua.¬
mur. Certe in antiquis parentibꝰ nr̃is cultores
tia rimamur. Unde hoc nobis: S impleuit
Hec quippe ꝓpħarũ dicta deserta apud uideos
fuerunt: quia ꝑ intellectũ misticũ ea excoolẽ
inquirendo noluerunt. Nobis autẽ in ubtatẽ
uersa sunt: quia iuxta historiã isionis dic

Expanded text:
fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo placeat, fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo placeat, quia cum pes mentis in meliori gradu deliberationis inconstanter ponitur, hoc ipsa cogitationis inconstantia accusat. Sed quia perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora quantum quotidie proficiant incessanter pensant, recte de his dicitur: Non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. 19. Inter haec igitur considerare libet nos ad ista tractanda qui sumus, et unde venimus, et usque ad quae sacri eloquii mysteria perscrutanda sublevamur. Certe in antiquis parentibus nostris cultortia rimamur. Unde hoc nobis? Sed implevitHaec quippe prophetarum dicta deserta apud Judaeos fuerunt, quia per intellectum mysticum ea excolere inquirendo noluerunt. Nobis autem in ubertatem versa sunt, quia juxta historiam visionis dic
Abbreviated transcription (Latin):
retro ꝑ cognitionẽ redeat: qui ad anteriora respi¬
ciens iam mentis gressibus ad alta ibat. De quo
bene ꝑ salomonẽ dr̃. Qui obseruat uentum nõ
seminat. & qui considerat nubes nũquã metit.
U entt̾ quippe nomine malignus sp̃s qui mentem
tẽptationibꝰ impellit. nubis uͦ appellatione pec¬
cator expͥmitur : qui tẽptationis impulsione
cõmouetur. Qui gͦ adtendit uentũ non semi¬
nat. ⁊ qui considerat nubes nũquã metit. qͥa
is qui tẽptationes maligni sp̃s intuens. ⁊ iniqͦ¬
rũ lapsus conspiciens semet ipsum desꝑat :
neq nunc exercetur in bono semine oꝑis. neq
atq hec oꝑantes meliora deliberant: s retractan¬
tes meliora quȩ deliberauerant immutant. & qui-¬
de bona agunt quȩ ceꝑant. s amelioribꝰ quȩ de¬
liberauerant succũbunt. Hii nimirũ ante huma¬
na iudicia uidentur stare in oꝑe: s ante omni¬
potentis dĩ oculos cocider̃ in deliberatione. Unde

Expanded text:
retro per cogitationem redeat, qui ad anteriora respretro per cogitationem redeat, qui ad anteriora respns jam mentis gressibus ad alta ibat. De quo bene per Salomonem dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metet . Venti quippe nomine malignus spiritus, qui mentem tentationibus impellit; nubis vero appellatione peccator exprimitur, qui tentationis impulsione commovetur. Qui ergo 1200 attendit ventum, non seminat, et qui considerat nubes, nunquam metit, quia is qui tentationes maligni spiritus metuens, et iniquorum lapsus conspiciens, semetipsum desperat, neque nunc exercetur in bono semine operis, neque atque haec operantes, meliora deliberant; sed retractantes meliora quae deliberaverant, immutant; et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere, sed ante omnipotentis Dei oculos ceciderunt in deliberatione. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtatis tanor eorũ animos concutit. atq ti¬
mentes ne egeant erga egentes tenaces fi-¬
unt: seseq ab ea quã acceꝑant bona oꝑati-¬
one suspendunt. Hiĩ nimirũ incedentes re-¬
uersi sunt. quia ante faciem suã ambulare
noluerunt. Contra quos recte ꝑ salomonẽ
dr. cpter frigus piger arare noluit : m̃di¬
cabit gͦ estate ⁊ non dabitur ei. Sui enĩ nunc¬
ꝓpt̾ pauorẽ mentis atq torporẽ bene oꝑari
negligit: cũ sol iusticiȩ in iudicio uelud in es¬
tate claruerit. indicat uitã s non accipit: qr
ꝓpter illã bona oꝑari contẽpsit. Alius despec¬
tis desideriis carnis cuncta relinquere et om-¬
mpotentis dĩ se subdere seruitio ꝑtractat. se¬
seq ipsum restringere sub continentiȩ et cas¬
titatis freno deliberat. ẜ cum oecidisse alios
&e iam post castitatẽ conspicit. hoc ipsum fa¬
cere quod deliberauerat ꝑtimeseit. Fitq ut

Expanded text:
ertatis timor eorum animum concutit, atque, tiertatis timor eorum animum concutit, atque, timentes ne egeant, erga egentes tenaces fiunt, seseque ab ea quam coeperunt bona operatione suspendunt. Hi nimirum incedentes reversi sunt, quia ante faciem suam ambulare noluerunt. Contra quos recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Qui enipropter pavorem mentis atque torporem bene operari negligit, cum sol justitiae in judicio velut in aestate claruerit, mendicat vitam, sed non accipit, quia propter illam bona operari contempsit. Alius, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere et omnipotentis Dei se subdere servitio pertractat, seque ipsum restringere sub continentiae et castitatis freno deliberat; sed cum cecidisse alios etiam post castitatem conspicit, hoc ipsum facere quod deliberaverat pertimescit. Fitque ut
Abbreviated transcription (Latin):
gentes mueniniꝰ. et ista recedentes quasi post
dorsum relinquimꝰ. Unde et magnũ illud
palmam suꝑne uocationis. In anteriora et¬
enĩ extentꝰ. eoꝵ quȩ retro sunt oblitus fuerat:
qr tẽporalia despiciens sola quȩ sunt ȩtña reqͥ¬
rebat. Ante faciẽ gͦ suã gradiunt᷑ scã animnalia.
qr et ea quȩ reliquerunt nullo iam appetitu
respiciunt. & in ȩt̾nis quȩ appetunt sub contẽ¬
plationis suȩ oculo boni oꝑis pedẽ ponunt.
Quisquis itaq iam ante faciem suã ambulare
decreuit. magna ei consideratione pensandũ ẽ.
qqͥ aliter retro ꝑspicitur exoꝑe: atq aliter ex
cogitatione. Sunt etenĩ quidã qui magna
deliberant. ⁊ peccatorũ conscii suoꝵ multa
ex his quȩ possident. egenis distribuere ꝑ¬
tractant: ut culpas suas ante dĩ oculos mi¬
sericordie uisceribꝰ redimant. Iamq haec
oꝑari inchoant: &e plerũq cũ oꝑantur pau-¬

Expanded text:
ergentes invenimus, et ista recedentes quasi post ergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dorsum relinquimus. Unde et magnum illud palmam supernae vocationis . In anteriora etenim extentus, eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia, temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia et ea quae reliquerunt nullo jam appetitu respiciunt, et in aeternis quae appetunt sub contemplationis suae oculis boni operis pedem ponunt. 18. Quisquis itaque jam ante faciem suam ambulare decreverit, magna ei consideratione pensandum est quod aliter retro respicitur ex opere, atque aliter ex cogitatione. Sunt etenim quidam qui magna deliberant, et, peccatorum suorum conscii, multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Jamque haec operari inchoant, et plerumque cum operantur paup
Abbreviated transcription (Latin):
in caritatis atq concordiȩ pace sociatur. Penna
antẽ alterius ab altero diusa ẽẽt: si in hoc qđ
unusquisq in sipientiã euolat. habere pacem
uertebantur cũ incederent: ẜ unĩ quodq ante
faciem suam gradiebatur. Pennata animalia
indelicet p̃dicatores scĩ cum incedunt mini-¬
me reuertunt᷑: quia sic at̾renis actibus ad
Wu̾ala stranseunt. ut ad ea quȩ reliquerint ul¬
terius nullatenus reflectantur. Quasi eni
ꝑ quandã uiã eis incede ẽ. mente ire semꝑ
ad meliora. Quo contra de repbis dr̃. Qina¬
ueritas dic̃. Nemo mittens manũ suã m ara¬
trĩi. or aspiciens retro: aptus ẽ. regno dĩ. Ma¬
nũ quippe in aratrũ mittere ẽ: quasi ꝑq̃ndã
compunctionis uomerẽ ad ꝓferendos fructus
terrã sui cordis aptre. S retro post aratrum
aspicit: qui pꝰ exordia boni oꝑis ad mala reuer-¬
titur: quȩ reliquit. Quod quia electis di mi¬
ante faciẽ suã gradiebatur. Ante nos enum
et̾na sunt: post nos temporalia. q et illa ꝑ¬

Expanded text:
in charitatis atque concordiae pace sociatur. Penna autem alterius ab altero divisa esset, si in hoc quod unusquisque in sapientiam evolat, habere pacem vertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Pennata animalia, videlicet praedicatores sancti, cum incedunt minime revertuntur, quia sic a terrenis actibus ad spiritalia pertranseunt, ut ad ea quae dereliquerint ulterius nullatenus reflectantur. Quasi enim per quamdam viam eis incedere, est mente ire semper ad meliora, quo contra de reprobis dicVeritas dicit: Nemo mittens manum in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei . Manum quippe in aratrum mittere est quasi per quemdam compunctionis vomerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum aspicit, qui post exordia boni operis ad mala revertitur quae reliquit. Quod quia electis Dei miante faciem suam gradiebatur. Ante nos enim aeterna sunt, post nos temporalia, quia et illa p
Abbreviated transcription (Latin):
am ubiq p̃dicant. in quatuor mundi partibꝰ
faciem demonstrant. Dumq eũ ẽẽ. unũ eũ
patre et sp̃u sc̃o annuntiant: ubiq penna
contẽplationis uolant. Quoꝵ pennȩ uinc¬
te sunt alterius ad alterũ: quia om̃is. eorũ

Expanded text:
Deum ubique praedicant, in quatuor mundi partibus Deum ubique praedicant, in quatuor mundi partibus faciem demonstrant. Dumque eum esse unum cum Patre et Spiritu sancto annuntiant, ubique penna contemplationis volant. Quorum pennae junctae sunt alterius ad alterum, quia omnis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
non uolarent. Nec inmerito manꝰ hominis
eẽ. sub pennis dr̃. quia de eodẽ redẽptore nr̃o
scriptũ ẽ. qui cũ sit splendor głȩ ⁊ figura sub¬
stantiȩ eiꝰ. portansq om̃ia. Eius gͦ manus cor
d̃a portat. eis manꝰ in contẽplatione nos si¬
leuat. Nisi enim ut dictũ ẽ. om̃ps uerbum
ꝓpt̃ homines homo fieret. humana corda ad
contẽplandã uerbi excellentiã non uolaren.
nde gͦ excessȩ factȩ sunc hominũ mentes: un¬
de int̾ homines apparuit humilis ds. Dieat᷑
itaq de sc̃is animalib dicatur. Et manꝰ homi¬
nis sub pennis eoꝵ. De quib adhuc subditur.¬
⁊ facies et pennas ꝑ quatuor partes habebãt.
iuancteq erant penne eorũ alteriꝰ ad alterum.
ꝑ quatuor partes facies et pennas habebant: q
in eunctis mundi regionibꝰ p̃dicantes demons¬
trant. quicqͥd de humanitate quicqͥd de diui¬
nitate nr̃i redẽptoris sentiunt. qi in carnatũ

Expanded text:
non volarent. Nec immerito manus hominis non volarent. Nec immerito manus hominis esse sub pennis dicitur, quia de eodem Redemptore nostro scriptum est: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus, portansque omnia . Ejus ergo manus corda nostra portat, ejus manus in contemplatione nos sublevat. Nisi enim, ut dictum est, omnipotens Verbum propter homines homo fieret, humana corda ad contemplandam Verbi excellentiam non volarent. Inde ergo excelsae factae sunt hominum mentes, unde inter homines apparuit humilis Deus. Dicatur itaque de sanctis animalibus, dicatur: Et manus hominis sub pennis eorum. De quibus adhuc subditur facies et pennas per quatuor partes habebant, junctaeque erant pennae eorum alterius ad alterum. 15. Per quatuor partes facies et pennas habent, quia in cunctis mundi regionibus praedicantes demonstrant quidquid de humanitate, quidquid de divinitate nostri Redemptoris sentiunt. Quia dum incarnatum
Abbreviated transcription (Latin):
nis in libtate głȩ filiorũ di. Tunc eterũ uera¬
in nobis libertas erit: cum ad ꝗłam filiorũ dĩ
aaoptio nrã ꝑuenerit. Nunc uero non solum
actiua uita inseruitute ẽ: s ipsa quoq cõtẽ¬
platio qua suꝑ nos rapimur. libtatẽ mentit
adhic ꝑfecte non optinet s unitatur. q illa
quies intinia in enigmate uidetur: ipsa tam̃
i quantalibet sit contẽplationis angustia. ac¬
tiue uite iã ualde ẽ. latior atq sublimior. quȩ
ad quantã mentis lib̾tatẽ transit. tẽporalia ñ
cogitans s ȩc̃na. Quia itaq conteplatiua uta
ad suꝑiora uolat. cr actiue uite longe suꝑẽ. qua¬
dam utitaddicã dignitate securitatis suȩ. apte
minc dr̃. cx manus hominis sub penius eorũ.
S in uͦ hoc iloco homo redẽptor nr̃ accipitur.
manus hominis sub pennus eoꝵ ẽ: qua nisi
dis homo fieret qui mentes p̃dicantiũ ad cx¬
lestia subleuasset : illa. quȩ apparent animalia

Expanded text:
nis in libertatem gloriae filiorum Dei. Tunc enim nis in libertatem gloriae filiorum Dei. Tunc enim in nobis vera libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in aenigmate videtur. Ipsa tamen in quantalibet sit contemplationis angustia, activa vita jam valde est latiur atque sublimior, quae ad quamdam mentis libertatem transit, temporalia non cogitans, sed aeterna. Quia itaque contemplativa vita ad superiora evolat, et activae vitae longe superest quadam, ut ita dicam, dignitate securitatis suae, apte nunc dicitur: Et manus hominis sub pennis eorum. 14. Sin vero hoc in loco homo Redemptor noster accipitur, manus hominis sub pennis eorum est, quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium 1198 ad coelestia sublevasset, illa quae apparent animalia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ subula: ut ei sit seruus in scłm. His enim
qui in actiua disposuit uita ꝑdurare adño diis
offert᷑: quando a p̃dicatore suo antiquoꝵ pa-¬
trũ dictis imbuitur. qͥ nob̾ in uia omĩpoten¬
tis dñi sacerdotes fuerunt. Atq ad hostium
et postes tabnacłi dilcit᷑. ut de ingressu cȩ-¬
lestis habitacłi altius aliquid audiat. et trem̃di
iudicii diem subtilit̾ agnoscat. ne ꝑbona. oꝑa
quȩ facit placere hominibꝰ appetat. Sic auris
eius subula ꝑforatur. dũ mens illius timoris
dĩ subtilitate ꝑcutit᷑ in uerbi acumine tͣnsfixa.
ꝑ om̃e qđ agit nouerit se ingressũ regni semꝑ
adcende. & quasi ab hostio et poste tab̾nacłi
ꝑforatã aurẽ portare : qui erit seruus in se¬
culũ. ut. eẽ. post scłm liber possit. In scłm et¬
enĩ seruus ẽ: qui ꝑactiuã uitã hominibus
seriare disposuit. ut post p̃sens scł̃m ad libtatẽ
uerã ualeat ꝑuenire. De qua ꝑ paulũ adr̃. Se¬

Expanded text:
ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt. Atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu coelestis habitaculi altius aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur, ut, verbi acumine transfixa, per omne quod agit noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare. 13. Qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum etenim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad libertatem veram valeat pervenire. De qua per Paulum d
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃catore suo dr̃. Scis qđ dñs tuus collatur
ate: Uror uͦ serui empticii filios or filias pa¬
rit: quando bona. actio fortes uł teneros fructꝰ
generat. S mulier quȩ a dño data ẽ. eidẽ dño
cum filiis remanet. ipse uͦ seruus exit cũ ues-¬
timto suo: quia bona actio uł eiusdẽ bonȩ ac-¬
tionis fructus p̃dicatoris mercedi reputant᷑.
ipse uero in desiderii sui intentione ꝑdurans:
ꝑ suꝑnã grãm ad contẽplationẽ liber egredic᷑.
Qđ si dixerit seruus diligo dñm meũ. &r uxorẽ¬
ac liberos: non egrediar liber & oetã. Seruꝰ
dñm suũ diligie.: quando p̃dicatoris uerba sol¬
licita mente custodit. Iaxorem quoq amans &e
liberos. liber egredi recusat: quando actiuam
uitã eiꝰq fructꝰ diligens. transire ad contẽpla¬
tiuã ñ uult. quia bona se oꝑa habere minis¬
terii sui seruitute considans : ad lib̾tatis quie-¬
tem recusat recede. S offerat eum dñs diis.
ce applicetur ad hostiũ ee postes. &e ꝑforet auit

Expanded text:
dicitur: Scis quod dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi emptitii filios et filias parit, quando bona actio fortes vel teneros fructus generat. Sed mulier quae a domino data est eidem domino cum filiis remanet, ipse vero servus exit cum vestitu suo, quia bona actio, vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercedi reputantur. Ipse vero in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur: Quod si dixerit servus, Diligo domac liberos; non egrediar liber . Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝑ contẽplatiuã uolamꝰ. Unde et apd mo-¬
ysen actiua seruitꝰ. contẽplatiua autẽ liber¬
tas uocat᷑. Et cum utreq uitȩ ex ãono sint grẽ:
quã diu tam̃ int̃ ꝓximos utuimꝰ. una nob̾ in
necessitate ẽ: alta in uoluntate. Quis enim
cognoscens dm̃ ad enis regnũ ingredit᷑. nisi
prius bene oꝑet᷑ E. Sine contẽplatiua ergo
uita intrare possunt ad clestẽ patriã. qui
bona quȩ possunt oꝑari ñ negligunt. Sine
actiua autẽ intrare ñ possunt. si negliguas
bona oꝑari quȩ possunt. Illa gͦ in necessĩta¬
te: hȩc in uoluntate.ẽ. Illa in seruitute. ista
in libertate. hinc ẽ. enĩ qđ ad moysen dr̃. Si
emeris seruũ hebreũ: sex annis seriuet tibi.
in septimo egrediet᷑. liber gratis. Cum quali
ueste intrauerit: cũ tali exeat. Si habens ipro¬
rem : ⁊⁊ uxor egrediatur simul. Si autẽ dñs¬

Expanded text:
per contemplativam volamus. Unde et apud Moper contemplativam volamus. Unde et apud Moysen activa servitus, contemplativa autem libertas vocatur. Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quandiu tamen inter proximos vivimus, una nobis in necessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum ad ejus regnum ingreditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali veste intraverit, cum toli exeat. Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatiua. qi ex bono oꝑe tendit᷑ ad cõtẽpla¬
tionẽ. Contẽpłatiua autẽ maior ẽ. merito ꝗͣ
actiua. qr hȩc in usu p̃sentis oꝑis laborat: illa
uͦ sapore intimo uenturã iã requiẽ degustat.
latu contẽplationis. Qd bene in ęuanglio due
ille mulieres designant. marcha scilicet et
maria. Martha enĩ sitagebat cirra freq̃ns
ministeriũ. maria autẽ sedebat ad pedes dm̃
at uerba eiꝰ audiebat. Erat gͦ una intenta oꝑi:
alta contẽplationi. Una actiue seruiebat ꝑex
teriꝰ ministeriũ: altera contẽplatiuȩ ꝑ suspensi¬
onẽ cordis in uerbo. Et quãuis actiua bonasit:
melior tam̃ ẽ. contẽplatiua. qr ista cũ mortali
uta deficit: illa uero in mortali iuta plemꝰ
excrescit. Inde dr̃. maria optimã partẽ elegit :
quȩ ñ auferet᷑ ab ea. Quia igit᷑ actiua minor.
ẽ. merito quã contẽplatiua: recte nunc dr̃.
manꝰ hominis sub pennis eoꝵ. Nam & si ꝑacti-¬
uam boni aliquid agimꝰ. ad celestt desiderium

Expanded text:
itur ad contemplationem. Contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustat. latu contemplationis. Quod bene in Evangelio duae illae mulieres designant, Martha scilicet et Maria. Martha etenim satagebat circa frequens ministerium; Maria autem sedebat ad pedes Domini, et verba ejus audiebat . Erat ergo una intenta operi, altera contemplationi. Una activae serviebat per exterius ministerium, altera contemplativae per suspensionem cordis in verbum. Et quamelior tamen est contemplativa. Quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quia igitur activa minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
cretio monstretur: recte subiungitur.
Ex planta pedis eoꝵ : planta pedis iuituli. Qi
enĩ p̃dicatores scĩ boum nomine designantur:
aocet paulus apłs legis testimoniũ erponẽs.¬
S
N on obturabis os bouis triturantis. In scĩs gͦ p̃di-¬
catoribꝰ planta pedis ẽ. uituli. scilicet &e mat̾e
incedens & fortis &e diuisa. quia unusqͥsq p̃-¬
dicator et uenerationẽ habet in maturitate. ce
fortitudinẽ in oꝑe. & diuisionẽ ungulȩ indiscre¬
tione. Non enĩ facile eius p̃dicatio accipit᷑: si le¬
uis in morib eẽ. uideatur. & nulla erit maturi¬
tatis ostensio. si contra aduersa omia ñ ad fuerit
oꝑis fortitudo. Uirtutis autẽ meritũ ipsa forti¬
tudo oꝑis amittit: si discreta intellectu ñ fuerit.
Ecce enĩ sacrã scripturã legimꝰ. si om̃ĩa ad litterã
sentiamꝰ : uirtutẽ discretionis amisimus. Si
om̃ia ad spũalẽ allegoriã ducimꝰ : similit̃ in dis¬
cretionis stultitia ligam᷑. Cum enĩ legunt sacra

Expanded text:
 monstraretur, recte subjungitur: IBID.-- Planta pedis eorum quasi planta pedis vituli. 4. Quia enim praedicatores sancti boum nomine designantur docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet mature incedens, et fortis, et divisa, quia unusquisque praedicator et venerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribus esse videatur. Et nulla erit maturitatis ostensio, si contra adversa omnia non adfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in intellectu non fuerit. Ecce enim sacram Scripturam legimus: si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amisimus; si omnia ad spiritalem allegoriam ducimus, similiter indiscretionis stultitia ligamur. Legunt enim sacra
Abbreviated transcription (Latin):
breus seruus cũ uxore emptꝰ. ẽ. Et plerũq
is qui talis ẽ. potest ad contẽplatiuã uitã tran-
lic subditur. Si habens uxorẽ : &e uxor egre¬
diatur simul. Cum eo enĩ ad libertatẽ ⁊ uxor¬
egredit᷑. quando is qͥ ad contẽplationẽ ꝑuenit.
etiã foris actionẽ boni oꝑis qua ꝓdesse possic
aliis non relinquid. Sinautẽ dñs dederit illi
uxorẽ. c peꝑerit filios ee filias : mulier et lib̾i
eiꝰ erune dni sui. ipse uero exibit cũ uestitu
suo. Seruo empto dñs dat uxorẽ : cũ p̃dica¬
tor quisq eũ quẽ uiri om̃ipotentis dĩ man¬
cipauerit. bone actioni coniungit. Nam et p̃

Expanded text:
braeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque braeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque is qui talis est, potest ad contemplativam vitam transilic subditur: « Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. » Cum eo enim et uxor ad libertatem egreditur, quando is qui ad contemplationem pervenerit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. « Si autem dederit dominus illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. » Servo empto dat dominus uxorem, cum praedicator quisque quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bo
Abbreviated transcription (Latin):
tiua uita exprimitur : Sex gͦ annis seruit.
&e septimo egreditur liber: quia ꝑ actiuam
quã ꝑfecte exhibuerit. ad contẽplatiuȩ uitȩ. li-
egreditur. qr hui qui postquã om̃ia fecerint di-¬
cunt se mutiles seruos : eis ꝓculdubio sic̃ ipsa
actiua fuit ex munere. ita erit ex grã eciam
cũ tali exeat: quia om̃ino necesse. ẽ. ut unꝰ¬
quisq nr̃m in hoc qđ incipit ꝑseueret. atq
usq ad finẽ oꝑis mea qua inchoauit intenti¬
one ꝑduret. Ille quippe bene ad contẽplati¬
uã transit. qui in actiua uita intentionis
suȩ uestem ad deteriora non mutauerit.
Et sunt nonnulli qͥ priusq̾uã omĩpotentis di
seruitio in scã conuersatione socientur: iã
bona oꝑari diligunt. Sunt uͦ alii qui bona
oꝑa postꝗͣ ad seruitiũ om̃ĩpotentis dĩ uene-¬
rint discunc. Qui gͦ oꝑationẽ bonã ⁊ pͥusꝙ.
ad dĩ seruitiũ uenerit habere studuit: he-¬

Expanded text:
tiva exprimitur? Sex ergo annis servit, tiva exprimitur? Sex ergo annis servit, ex septimo egreditur liber, qui per activam, quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae liberegreditur, quia hi qui postquam omnia fecerint dicunt se inutiles servos, eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiaste intraverit, cum tali exeat; quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli qui priusquam omnipotentis Dei servitio in sancta conversatione socientur, jam bona operari diligunt. Sunt opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam, et priusquam ad Dei servitium veniret habere studuit. He
Abbreviated transcription (Latin):
subula. ⁊ erit ei seruus in scłm. Paulo latus
testimoniũ dedimꝰ. ut distinctionẽ seruitutis
atq lib̾tatis in utraq uita monstremꝰ. Sed
honerosũ ẽẽ. non debet. si hoc exponendo ex¬
sequimur: unde hȩc ipsa quȩ diximꝰ affir¬
memus. Hȩbreus enĩ transiens int̃p̃tatur.
Et seruus habreus emit᷑. quando unusqͥsꝙ
qͥ iam ab hoc scło mente tͣnsit seruitio om̃i¬
potentis dñi subditur. Ille eteñ uere dõ
seruire appetit. qui ab hoc scło mente tran¬
sire didicerit. Sic moy ses transuu: ut ui¬
deret
uisum. Sic dauid cum ud̾et impiũ eleuatũ
et exaltatũ suꝑ cȩdros libani. transsuit ⁊ ecce
non erat. Quia iniquoꝵ potentias ẽẽ. mag¬
nũ aliquid fortasse credimus: nisi ad ꝑma¬
uens scłm mente transeamꝰ. Seruus uero he¬
breus emptus: sex annis seruire p̃cipitur:
ita ut in septimo liber exeat gratis. Quidenĩ
ꝑ senariũ numerũ. nisi actiuȩ uitȩ ꝑfectio
designatur : qͥd ꝑseptenariũ. nisi contẽpla-

Expanded text:
la, et erit ei servus in saeculum . Paulo latius testimonium dedimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita monstraremus. Sed onerosum esse non debet si hoc exponendo exsequimur, unde haec ipsa quae diximus affirmemus. 11. Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Libani, transivit, et ecce non erat . Quia iniquorum potentias esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum nisi activae vitae perfectio designatur? quid per septenarium nisi contemp
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. Qđdũ aliis. atq aliis: dait᷑ ce ab auctorib
fides accipitur: erepta mulier uidelicet scã eccła
sub creditoris sui iã debito tenet᷑. Sequitur
Fi manus hominis sub pennis eoꝵ in quatuor
partes: Possunt hoc in loco quatuor partes. regio¬
nes
quatuor mundi accipi. scilicet orieris. occidẽs.
uirtutes acciꝑe. ex quib relique uirtutes ori¬
untur. uidelicet prudentiã. fortitudinẽ. ⁊ ius¬
ticiã. atq tẽperantiã. Quas nimirũ uirtutes
tẽ ueracit̃ accipimꝰ. cũ earũ ordinẽ eustadimꝰ.
qua qdđ non potest facere : pena magis quam
uirtꝰ ẽ. S qui prudent̃ intelligit qđ agat.
ce fortit̃ agit quod intellexerit: iam ꝓculdũ¬
bio iustusẽ. S eiꝰ iusticiã tẽꝑantia sequĩ de¬
bet. qr plerũq iusticia si modũ non habet:
in crudelitatẽ cadit. Ipsa gͦ iusticia uere iusticia
ẽ. quȩ se tẽꝑantiȩ freno moderat᷑. ut inaelo qͦ

Expanded text:
bantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus bantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia sub creditoris sui jam debito non tenetur. it, hominis sub pennis eorum in quatuor partes. « Possunt hoc in loco quatuor partes regiones quatuor mundi accipi. Scilicet, oriens, occidens, virtutes accipere, ex quibus reliquae virtutes oriuntur, videlicet prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum ordinem custodimus. quam quod non potest facere poena magis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agat, et fortiter agit quod intellexerit, jam procul dubio justus est; sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque justitia, si modum non habet, in crudelitatem cadit. Ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ dictis obȩdiuit: & ex eo qđ parũ olei habe¬
bar ꝑ uasa uacua effudit. Quȩ cuncta post usq
sũmũ repleta sunt .: & ex eoꝵ replecione mulier
a creditoris sui debito ẽ. soluta. Quȩ uidelicet
mulier quã aliã nisi scãm ȩccłiam signat duorũ
popłoꝵ. id÷ iudaici. ⁊ gentił. quasi duoꝵ filioꝵ
matrẽ: Quȩ pͥus ex ꝑuerso oꝑe callidi sp̃s ꝑsu¬
asionẽ quasi quendã peccati nũmũ a creditore ac¬
ceꝑat. ⁊ duos quos infide genuit. amitt̃ẽ timebat¬
obȩdiens ex paruo qđ habebat olei uasa uacua
infundit. qr dũ ab uniꝰ ore doctoris parũ quid de
amore diuinitatis. multoꝵ uacuae m̃tes auduit̃:
exuberante grȩ unguento diuini amoris usq ad
sũmũ replent᷑. Et iam nc̃ multoꝵ corda quȩ
priꝰ fuerant uacua uascula ungđnto sp̃i plena
sunt: quȩ ex paucitate olei solũ mͦ infusa uide¬

Expanded text:
prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habeprophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam signat, duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum matrem? Quae prius ex perverso opere per callidi spasionem, quasi quosdam peccati nummos a creditore acceperat, et duos quos in fide genuit, amittere timebatobediens, ex parvo, quod habebat olei vasa vacua infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quid de amore Divinitatis, multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum, quae prius fuerant vacua vascula, unguento spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa vide
Abbreviated transcription (Latin):
nos scintillȩ uenunt: qr de gelesti patria in
eoꝵ uoce uix tenue aliqͥd cognoscit᷑ qđ tam̃
ab eis ñ tenuit᷑ amatur. Neq enĩ celestẽ głam
aut tantũ uidere sufficiut ꝯ quantũ ẽ : aut
tantũ loqui p̾ualent quantũ uident. Candẽs
gͦ es scintillas ꝓicit : quando uix tenuit̃ p̃di¬
cator loqui fufficit. hoc unde ipse fortit̃ ignes¬
cit. Diuma autẽ pietate agit᷑. ut ex ipsis sein¬
tillis tenuissimis audientis animꝰ inflammet᷑.
quia sunt qͥdã qui dũ parua audiunt. maiorr
desiderio replent᷑. & inde ꝑfecte indĩ amore
ardent. unde uix tenuissimas uerboꝵ scintil¬
las acceꝑint. Uerbũ quippe p̃dicationis sem̃
in corde audientis ẽ. Et auditor bonus inde
ꝓfert postmodũ magnã messẽ scientiȩ: unde pa
rũ acceꝑit prius sem̃ linguȩ. Cui rei bene con¬
cmit factũ in uidua ab heliseo ꝓpħa miracłm.
quȩ ne duos filios auferente creditore amitt̃et.

Expanded text:
nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in eorum voce vix tenue aliquid cognoscitur, quod tamen ab eis non tenuiter amatur. Neque enim coelestem gloriam aut tantum videre sufficiunt quantum est, aut tantum loqui praevalent quantum vident. Candens ergo aes scintillas projicit quando vix tenuiter praedicator loqui sufficit hoc unde ipse fortiter ignescit. Divina autem pietate agitur ut ex ipsis scintillis tenuissimis audientis animus inflammetur, quia sunt quidam qui dum parva audiunt majore desiderio replentur; et inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperunt. 6. Verbum quippe praedicationis semen in corde audientis est. Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvum prius acceperat semen linguae. Cui rei bene concinit factum in vidua ab Elisaeo propheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
quedã quȩ nixta historiã imitanda ñ sunt. sp̃u¬
alit̾ intelligunt. & ad ꝓuentũ tendunt. Qͥd¬
gͦ aliud p̃dicatores sc̃ĩ in suo oꝑe nisi in pede un¬
gulam findunt : De quibꝰ adhuc apee subdit᷑.
⁊ scintille quasi aspectus aeris candentis.
Aes metallũ ualde sonoꝵ ẽ : & recte uoces p̃¬
dicantiũ eri comparant᷑. qr in om̃em t̾rã exiuit
sonus eoꝵ &e infines orbis t̾rȩ uerba eoꝵ. Be¬
ne autẽ es candens dr̃. quia uita p̃dicantium
sonat ⁊ ardet. Ardet enĩ desiderio: sonat uerbo.
As gͦ candens ẽ. p̃dicatio accensa. S de canden¬
ti ȩre scintille ꝓdeunt : qr de eoꝵ exortationi¬
bus uerba flãmantia ad aures auditoꝵ ꝓce¬
incendunt. Consid̾andũ quoq ẽ. qđ scintillȩ
subtiles ualde ⁊ tenues sũt. Quia cũ p̃dicatõ¬
res scĩ de celesti patria loquunt᷑: non tantum
ualent aꝑire uerbo qͣntũ possunt ardere desi¬
derio. Ex eoꝵ ergo lingua quasi quedã ad

Expanded text:
anda non sunt, spiritaliter intelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » Aeris metallum valde sonorum est. Et recte voces praedicantium aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candens dicitur, quia vita praedicantium sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. Aes ergo candens est praedicatio accensa. Sed de candente aere scintillae prodeunt, quia de eorum exhortationibus verba flammantia ad aures audientium proceincendunt. Considerandum quoque est quod scintillae subtiles sunt valde et tenues, quia cum praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo quantum possunt ardere desiderio. Ex eorum ergo lingua quasi quaedam ad
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis decalogi seruiebat. Mensuret᷑ uero
longitudo porte tredecĩ cubitis. qr ꝑ nouũ
testam̃tũ in corde fidelis p̾płi. suꝑ mandata
decalogi quȩ uirtꝰ custodit. cognitio trinita¬
tis creuit. ⁊ eo mandata legis ꝑfecit qͦ trini¬
tatẽ ee. omipotentẽ dm credidit. Ubi et
quęri rationabilit̾ potest cur istã latitu¬
dinẽ liminis porte. quã suꝑiꝰ dixerat: uno
calamo iñsurari. inferuis subiunxit. qr de.¬
cẽ cubitis m̃suret᷑. atq post subditur. qđ lon¬
gitudo porte tredecĩ cubitis sit m̃surata.
nus enĩ calamꝰ sic̃ iã sepe diximꝰ sexcubitos
habet ⁊ palmũ. Decẽ uͦ cubiti. iã m̃surã suã
suꝑ calanũ tenent. tredecĩ uͦ ampliꝰ quam
qͥecẽ. Quidẽ. gͦ qđ pͥus uno calamo limen
portȩ. postinodũ latitudo eiꝰ.x. cubitis. ad
extremũ quoq longitudo portȩ. tredecĩ

Expanded text:
 Decalogi. Mensuratur vero longitudo portae tredecim cubitis, quia per testamentum novum in corde fidelis populi super mandata Decalogi, quae verius custodit, cognitio Trinitatis crevit. Et eo mandata legis perficit, quo Trinitatem esse omnipotentem Dominum credit. 10. Ubi et quaeri rationabiliter potest cur istam latitudinem liminis portae, quam superius dixerat uno calamo mensurari, inferius subjunxit quod decem cubitis mensuretur, ac deinde subditur quod longitudo portae tredecim sitalamus, sicut jam saepe dictum est, sex cubitos habet et palmum, decem vero cubiti jam mensuram suam super calamum tenent, tredecim vero amplius quam decem. Quid est ergo quod prius uno calamo limen portae, postmodum latitudo ejus decem cubitis, ad extremum quoque longitudo portae tredecim
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ eẽ. nouer̃. s eandẽ trinitatẽ quã cog¬
nouerant aꝑte minime p̾dicauer̃: qui
eiꝰ uissionibꝰ obedientes ⁊ uite munditiam
cõseruantes. quasi in sex cubitis calami ha¬
buer̃ ꝑfectionẽ oꝑis: ⁊ sepe angłos uiden¬
tes. habuer̃ palmũ contẽplationis. Data
aut̃ lege rudis ille hebreorũ popłs. man¬
data decalogi seruare conatus ẽ. s tamen
de cognitione sçẽ trinitatis eruditꝰ ñ ẽ. Et
quãuis hanc spuales patres ꝑfecte cogno¬
uissent. multitudo tam̃ magna sinagoge.

Expanded text:
 cognoverunt aperte minime praedicaverunt? Qui ejus jussionibus obedientes, et vitae munditiam conservantes, quasi in sex cubitis calami habuerunt perfectionem operis, et saepe angelos videntes habuerunt palmum contemplationis. Data autem lege, rudis ille Hebraeorum populus mandata Decalogi servare conatus est, sed tamen de cognitione sanctae Trinitatis eruditus non est. Et quamvis hanc spiritales patres perfecte cognovissent, multitud
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. Opus enĩ dĩ ẽ. animas quas creauit
colligere. ⁊ ad ȩt̾̃ne lucis gaudia reuocare.
Flagellari autẽ atq sputis liniri. crucifigi.
mori. ac sepeliri. ñ hoc in substantia sua opꝰ
dĩ ẽ. s opus hominis peccatoris. qͥ hec om̃ia
meruit ꝑ peccatũ.  peccata nr̃a ipse ꝑtu¬
lit. in corpore suo suꝑ ligũ. Et qui in natura
sua manet semꝑ in comp̃hensibilis in nat᷑a.
nr̃a comp̃hendi dignatꝰ ẽ. ac flagellari. qr nͥ¬
dignatꝰ ẽ. ꝓnob̃ tãquã peccator homo uapu¬
lare. ⁊ alienũ opꝰ fecit. ut fac̾et᷑ ꝓpriũ. quia ꝑ
hoc qđ infirmans mala nr̃a sustinuit. nos qͥ
creatura illius sumꝰ ad fortitudinis suȩ głam
ꝑdiixit. in qua uiuit n regnac cum patre

Expanded text:
ab eo. Opus enim Dei est anab eo. Opus enim Dei est ancolligere, et ad aeternae lucis gaudia revocare. Flagellari autem, atque sputis liniri, crucifigi, mori, ac sepeliri non hoc in sua substantia opus Dei est; sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum. Sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum . Et qui in natura sua manet semper incomprehensibilis, in natura nostra comprehendi dignatus est ac flagellari, qudignatus est pro nobis tanquam peccator homo vapulare. Et alienum opus fecit ut faceret proprium, quia per hoc quod infirmans mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus, ad fortitudinis suae gloriam perduxit, in qua vivit et regnat cum Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ibi mors. ibi resurrectio. ibi ascensio illiꝰ cõtine¬
tur. S quis nrm hȩc audita credet. nisi fa¬
cta cognouisset : Signatũ gͦ librũ. sic̃ in io¬
hannis a pocalipsi legitur. quẽ aꝑire ⁊ legere
nemo pot̾at. leo de tribu suda aꝑuit. quia
omĩa eiꝰ nob misteria. in sua passione ac re¬
surrectione patefecit. & ꝑ hoc qđ infirmi¬
tatis nr̃ȩ multa ꝑtulit. suȩ nob̾ potentiȩ.¬
⁊ claritatis bona demonstrauit. Caro enĩ
factus ẽ. ut nos spuales faceret. Benigne
inelinatus ẽ. ut leuarec. Exiit: ut intro¬
duceret. Uisibilis apparuit. ut iuisibilia
monstraret. F. lagella ꝑtulit: ut sanaret.
Obprobria ⁊ irrisiones sustinuit. ut ab ob ꝓ¬
brio etno liberaret. Mortuus ẽ. ut iuuisi¬
caret. Agamꝰ gͦ grãs uiuificanti ⁊ mortuo.
⁊ ideo amplius uiuificanti. qi mortuo. Un¬
de bene salutẽ nram & passionẽ illius y. sa¬
ias contẽplatꝰ ait. Ut faciat opꝰ suũ alienum¬

Expanded text:
ibi mors, ibi resurrectio, ibi 1351 ascensio illius contineibi mors, ibi resurrectio, ibi 1351 ascensio illius continetur. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi facta cognovisset? Signatum ergo librum, sicut in Joannis Apocalypsi legitur , quem aperire et legere nemo poterat, leo de tribu Juda aperuit, quia omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti, quia mortuo. Unde bene salutem nostram, et passionem illius Isaias contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato. ad quẽ ⁊ ꝑquẽ om̃s ꝓficiunt
qͥ se ẽe. peccatores nouer̃. Dicat᷑ itaq de
testam̃ti quȩ p̃dicta ⁊ premissa sunt cõple¬
bit. Sin uero ut᷑q hoc loco marginẽ ac tha¬
lamos memorat: neq hoc ab hac sententia
ab orret. quia eũ maiestas redeptoris nr̃i nob̾
thalami quia corda fideliũ incõparabilit̃.
longe quã mͦ sunt: in amore illiꝰ ꝑficiunt᷑.
uatoris uisio in electis suis fidẽ finit. ⁊ ca¬
ritatẽ ꝑficit. Cõsiderare libet. qui nossu¬
mus. qui ista tractamꝰ. Certe ex gentib
uenimꝰ certe parentes nr̃i. lignorũ ac la¬
pidũ cultores fuer̃. WUnde gͦ hoc nob̾. ut
ea quȩ mncusq hebrei rresciunt. iezechi¬
elis ꝓpħe tam ꝓfunda misteria rimemur :
Agamus gͦ gras uni qui cuncta quede eo in
sacrdi ȩloquio seripta sunt. oꝑe impleuit.
ut quer intelligi audita ñ pot̾ant. uisa pan¬
derent᷑. ilbi quippe incarnatio: ibi passio.

Expanded text:
sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Dicatur itaque de testamenti quae praedicta et promissa sunt complebit. 18. Sin vero utraque hoc loco marginem ac thalamos memorat, neque hoc ab hac sententia abhorret, quia cum majestas Redemptoris nostri nobis thalami, quia corda fidelium incomparabiliter longe quam modo sunt, in amore illius perficiuntur. vatoris visio in electis suis fidem finit, et charitatem perficit. 19. Considerare libet qui nos sumus qui ista tractamus. Certe ex gentibus venimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuerunt. Unde ergo hoc nobis, ut ea quae nunc usque Hebraei nesciunt Ezechielis prophetae tam profunda mysteria rimemur? Agamus ergo gratias uni, qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt opere implevit, ut quae intelligi audita non poterant, visa panderentur. Ibi quippe incarnatio, ibi passio,
Abbreviated transcription (Latin):
solui. ad quirendis t̾renis rebꝰ inhiare.
quos p̃ualent ledere. s quia eos adhuc
sc̃a eccła tolerat. ut conuertat quasi in
arche latiudine deoisum bestie moran¬
cur. uidemꝰ alios iã aliena ñ querere.
illatã iniuria equanimit̃ portare: teb
ꝓpriis eẽ. contentos. humilit̾ uiuere : s quia
isti iã pauci sunt: angustat᷑ archa. Alios
aut conspicimꝰ etiã possessa relinquere. nul-¬
lũ terrenis reb studiũ dare ⁊ ingnicos dili
gere. acunctis uoluptatibꝰ cartiẽ domare:
motꝰ om̃s sub rationis uiditio p̃mere. ꝑ cȩ¬
leste desidium cõtẽplationis penna suble¬
uari: s quia tales quiq ualde rari sunt:
iã archa uixta cubitũ ducit᷑. ubi homines
⁊ uolatilia continent᷑. Querat᷑ tam̃ siqͥs
in eis eẽ. ualeat sine peccato ⁊ nulłꝰ inuenit᷑.
Qiis itaq homo sine peccato ẽ nͥ ille qͥ inpec¬
catis conceptꝰ ñ ẽ : In uno gͦ cubito cõsũ

Expanded text:
solvi, acquirendis terrenis rebus inhiare, solvi, acquirendis terrenis rebus inhiare, quos praevalent laedere. Sed quia eos adhuc sancta Ecclesia tolerat ut convertantur, quasi in arcae latitudine deorsum bestiae morantur. Videmus alios jam aliena non quaerere, illatam injuriam aequanimiter portare, rebus propriis esse contentos, humiliter vivere. Sed quia isti jam pauci sunt, angustatur arca. Alios autem conspicimus etiam possessa relinquere, nullum terrenis rebus studium dare, inimicos diligere, carnem a cunctis voluptatibus domare, motus omnes sub rationis judicio premere, per coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales quique valde rari sunt, jam arca juxta cubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis esse valeat sine peccato, et nullus invenitur. Quis itaque homo sine peccato est, nisi ille qui in peccatis conceptus non est? In