comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Sed ne iterum naturȩ finis esset
inmortẽ : data . ẽ. res urrectio mortuoꝵ:
Ut per mortem culpa deficeret: per
resurrectionem autem perpetuaret᷑
natura. Ideoq mors haec transitus
uniuersorum.ẽ. Opus. ẽ: ut cons¬
tanter transeas: Transitus autem
a corruptione ad incorruptionem:
amortalitate ad inmortalitatem:
aꝑturbationib ad cranquillitatem:
Non igitur te nomen mortis offen¬
dat. sed boni transitus beneficia
delectent. Quid enim. ẽ. mors. nisi
sepulcura uitiorum. uirtutum
suscitacio: Unde & ille ait. Moria.¬
tur anima mea in animis iustoꝵ.
d ẽ. consepeliatur: ut sua uitia
deponat. iustorum ad summat grãm.
Qui mortificationem xp̃i incorpore
suo atq anima circũferunt: morti¬
ficatio autẽ xp̃i.: remissio peccatoꝵ.
abluitio criminum. erroris obliuio.
assumpcio grarum. Quid autẽ de
bono mortis plenius possimus dice¬
re. quam ꝗqđ mors. ẽ. quȩ mundũ
morte dicamus: quid eam timeamꝰ:

Expanded text:
ret. Sed ne iterum naturae finis esset ret. Sed ne iterum naturae finis esset in morte, data est resurrectio mortuorum; ut per mortem culpa deficeret, per resurrectionem autem perpetuaretur natura. Ideoque mors haec transitus universorum est. Opus est ut constanter transeas. Transitus autem a corruptione ad incorruptionem, a mortalitate ad immortalitatem, a perturbatione ad tranquillitatem. Non igitur nomen te mortis offendat, sed boni transitus beneficia delectent. Quid est enim mors, nisi sepultura vitiorum, virtutum suscitatio? Unde et ille ait: Moriatur anima mea in animis justorum , id est, consepeliatur, ut sua vitia deponat, justorum assumat gratiam qui mortificationem Christi in corpore suo atque anima circumferunt. Mortificatio autem Christi, remissio peccatorum, abolitio criminum, erroris oblivio, assumptio gratiarum est. Quid autem de bono mortis plenius possumus dicere, quam quod mors est quae mundum morte dicamus. Quid eam timeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
concurbernio. & mors utiq est bonũ.
quȩ animã asocietate huius carnis
absoluit & liberat: Om̃i faria igi.¬
cur mors. ẽ. bonum. & quia cori¬
pugnatia diuidit. nese in uicem
impugnent. & quia portus quidã
ẽ. corũ. qui magno uitae istius
iactati salo fide quietis stacionem
requirunt. & quia deteriorẽ statum
non efficit. sed qualẽ inuenerit in¬
singulis. talem iudicio futurum re¬
seruat. & quiete ipsa fouet. & p̾sentiũ
iuidiȩ subducit. & futurorũ expec¬
tacione cõponit accedit eõ qd frus¬
tra homines mortẽ timent : quasi
sinẽ naturȩ: Namsi racolamus qd̵
ãs mortem non fecerit. sed postquam
homo lapsus inflagitium. ẽ. p̃uaricati¬
onis & fraudis. sententia cõprehen¬
derit. ut int̾ram suam terra remear&:
inueniemꝰ mortẽ finẽ. eẽ. peccati.
nequo. cẽt uita diuturnior. fieret
culpa numerosior. Passus .ẽ. igitur
dñs subintrare mortem: ut culpa cessa.¬

Expanded text:
contubernio; et mors utique est bonum, contubernio; et mors utique est bonum, quae animam a societate carnis hujus absolvit et liberat. 15. Omnifariam igitur mors est bonum; et quia compugnantia dividit, ne se invicem impugnent; et quia portus quidam est eorum qui magno vitae istius jactati salo, fidae quietis stationem requirunt; 396 et quia deteriorem statum non efficit: sed qualem in singulis invenerit, talem judicio futuro reservat, et quiete ipsa fovet, et praesentium invidiae subducit, et futurorum exspectatione componit. Accedit eo, quod frustra homines mortem timent, quasi finem naturae. Nam si recolamus quod Deus mortem non fecerit: sed postquam homo lapsus in flagitium est praevaricationis et fraudis, sententia eum comprehenderit, ut in terram suam terra remearet, inveniemus mortem finem esse peccati ; ne quo esset vita diuturnior, eo fieret culpa numerosior. Passus est igitur Dominus subintrare mortem, ut culpa cessa
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit. non mors malũ seduita.
quia uita non fuit. Iuae.ẽ. enĩ uita.
uicus peccatisq obsita: Quid igitur
accusamꝰ mortẽ. quȩ aut uitȩ pre.¬
ciũ luit. aut abolet eiꝰ dolorem. atq
cruciatũ: Itaq mors auc suȩ quietis
bono utitur. aut malo alieno labo¬
rat. Nunc illud specta siuita oneri.:
mors ablutioni: si uita supplicia.
mors remedio: aut si iuditiũ post mortẽ.
aut si hic uita bona: quomodo illie
mors non . ẽ. bona. cum illie nullus
supersit terribilis iudicii metus.
sed ipsa hic uita si bona. ẽ: quibus
rebus bona est: Uirtute utiq &
bonis moribus: Non ergo scđm
animȩ & corporis copulã bona.ẽ.
sed quia ꝑuirtutẽ qđ malũ ẽ. suũ
reppellit. Q uod autẽ bonum est
mortis: adipiscitur::quid animȩ
c̃. magis quam id qđ contuber nii.
& ioniunctionis operetur. Iuocl siuita
bona. quȩ animȩ se a corpore sepa¬
tntis.ẽ. speculum. & si anima bona
quȩ se eleuat. atq abducit acorporis

Expanded text:
servaverit, non mors malum, sed vita; servaverit, non mors malum, sed vita; quia vita non fuit. Quae est enim vita vitiis peccatisque obsita? Quid igitur accusamus mortem, quae aut vitae pretium luit, aut abolet ejus dolorem atque cruciatum? Itaque mors aut suae quietis bono utitur, aut malo alieno laborat. 14. Nunc illud specta: si vita oneri, mors absolutioni: si vita supplicio, mors remedio: aut si judicium post mortem, aut si hic vita bona, quomodo mors illic non est bona, cum ibi nullus supersit terribilis judicii metus? Sed ipsa hic vita bona si est, quibus rebus bona est? Virtute utique, et bonis moribus. Non ergo secundum animae et corporis copulam bona est: sed quia per virtutem quod malum est suum repellit; quod autem bonum est mortis, adipiscitur; ut quod animae est, magis quam id quod contubernii et conjunctionis operetur. Quod si vita bona, quae animae se a corpore separantis est speculum, et si anima bona quae se elevat atque abducit a corporis
Abbreviated transcription (Latin):
requies aperturbationib nulla alabo¬
rib reclinatio. hrae & indignationis
motiis horridior: Pleriq cupiunt
mortẽ: & non impetrant. Si autem
impetrauerine gratulantur: quia
nonfecit. Uita erat inparadẏso.
ubi lignũ uitae: & uita erat lux ho¬
minũ. Mors igitur mala accidit:
& subintrauit. Sed quomodo morꝰ
mala. si aut scłm gentiles sensu car&.
nobis mors malum. si nullus post mor-¬
tem sensus. ẽ: Ubi enim nullus sensus.
nullus utiq in iuriae dolor. Quia
dolor sensus. ẽ: aut quia . ẽ. post mor¬
tem sensus: Est utiq uita post mor¬
tẽ. & superstes mortis. ẽ. anima. quȩ
sensu utitur. & uita fungitur. Cum
autẽ man& post mortẽ uita. atque
anima man&. bonũ nec morte amit¬
titur sedaugetur: Nec ullo impedi¬
m̃to mortis retardatur anima. sed
operatur. ac mags quia operatur
quod animȩ maiori onere. quam usui
ẽ. Quidigitur .ẽ. mali animȩ quae
puritatẽ suam custodierit. & uirtutũ
disciplinam seruauerit: Aut si non

Expanded text:
requies a perturbationibus, nulla a laboribus reclinatio, irae et indignationis motus horridior. Plerique cupiunt mortem, et non impetrant: si autem impetraverint, gratulantur; quia non fecit: vita erat in paradiso, ubi lignum vitae , et vita erat lux hominum. Mors igitur mala, quae accessit et subintravit. Sed quomodo mors mala, si aut secundum gentiles sensu caret,mors nobis malum, si nullus post mortem sensus est? Ubi enim nullus sensus, nullus utique injuriae dolor, quia dolor sensus est. Aut quia est post mortem sensus, est etiam vita post mortem, et superstes mortis est anima quae sensu utitur, et vita fungitur. Cum autem manet post mortem vita atque anima, manet bonum, nec morte amittitur, sed augetur: nec ullo impedimento mortis retardatur anima: sed operatur magis, quia operatur quod animae majori oneri quam usui est. Quid igitur mali est animae, quae puritatem suam custodierit et virtutum disciplinam servaverit? Aut si non
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo igitur negas
patrem & filium nichil fateris. eẽ.
medium. neid ipsum medium
Quoniam mẽ disputandi arte conelu¬
dis: id quod amaioribus nr̃is dictũ
ẽ. breuiter explicabo. Aiunt enim.
quociens deinicio filii & patris
aeternitate tractatum. ẽ. Erat
quando non erat: & antequam nas¬
ceretur non erat

Expanded text:
Quomodo igitur negas Patrem et Filium fateris esse nihil medium, ne idipsum non medium Quoniam me disputandi arte concludis, id quod a majoribus nostris dictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
cubitus. Quid dicam de salomone
quem ponens. IN R TTΩ AOTC
maritorum imaginem adserit salua¬
toris. & deillo uult. eẽ. scriptum.
ds iudicium tuum regi da. et
iusticiam tuam filio regis. & dabi¬
tur ei de auro arabie & adorabunt
pro eo semper. Ac repente transcen¬
dit adheliam & heliseum. & narrat
quasi grande misterium. quod requi¬
euerit sp̃s heliae in heliseum.
& cur hoc dixerit tacet: nisi forte
heliam quoq & heliscum habuis se
arbitratur uxores. Transit ad eze¬
chiam. & cum in eius laudibus
immoretur. miror cur oblitus sit
deutero nomu liber repertus
est: abholda uxore sellum in¬
structum refert. Danihel quoque
& tre pueros inter maritos numerat:
& ad cuangelium repente crascendens.
Lachariam & disabech petrum ponit
& soerum eius. cetrosq apostolos.
& ronsequenter infert dicens. Siaut̃
uoluerint adsumere uanam defen¬
sionem & obtundere quod rudis
mundus eguerit incremento: au¬
diant paulum loquentem. A doles¬

Expanded text:
cubitus. Quid dicam de Salomone, cubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter maritos ponit . Et ad Evangelium repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paulum loquentem: Adoles
Abbreviated transcription (Latin):
men nuptiarum opera perdebat.
Al oyseni proponit & mariȩ lepram.
quae fratri prouxore detrahens.
ilico dĩ ultione percussa . ẽ. Laudat
samlon. & uxorium naz areum¬
A miris effert preconus. Deboram¬
⁊ quoq replicat & barac. quod absque
urginitatis bonis sisaram. & iabin.
& currus ferreos debellarint.
El ahel uxorem abecinei adducit iN¬
⁊ medium. & palo armatãm predicat
manum. Inter iepchę patrem
E sit dõ. dicit nullã fuisse distantiam.¬
L quin potius fide parentis prefert.
& quę cesa sit lugens. Uenit ad
lamihel alterũ nazareũ dñi.¬
E qui ab infantia nutritls intaber¬
naculo. ẽ. & uestitus efodbad. quod
int̾pretatur uestibus lineis. dicitq
eũ filios ꝓcreasse. nec sacerdotalẽ
pudicitiam uxoris inminutã. eẽ.
complexii. Boor cum sua ruch.
in area collocat. & iesse ac dauid
inde producit. Ipsumq dauid ducen¬
tis preputiis. & iam cum uitae peri¬
culo refert regis filiae quaesisse cori¬

Expanded text:
men, nuptiarum opera perdebat. men, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cynei adducit in medium, et palo armatam praedicat manum. Inter Jephte patrem  sit Domino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus EPHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse, ac David 244 inde producit. Ipsum quoque David ducentis praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse con
Abbreviated transcription (Latin):
Currit ad abraham isade. & iacob.
equibus prior trigamus. secundus
monagamus. tertius quattuor
uxorum. ẽ. liȩ. racel. balȩ. & zelphe.
& adserit abraham ob fidei
meritum benedictionem ingeneratio¬
nem filii suscepisse. laram intxpo
aeccłiae cui defecerant muliebria.
maledictionem sterilitatis parcus
benedictione mutasse. Quod rebecca
ierit quasi ꝓphetes in terrogare
dñm. & audierit ab eo. duae gentes
& duo populi inutero tuo sunt.
Quod iacob inuxore seruerit. & existi¬
mante rachel uiri. eẽ. dare liberos
ac dicente da michi filios. sin aut̃
moriar: responderit numquid ꝓdõ
ego sum qui tẽ conclusit. intantũ
inquit sciebat fructus nuptiarum
esse dñi non mariti. Q uod ioseph
ur sc̃s acq cast issimus
& omnes patriarchae uxores habuerint.
quibus aequaliter permoy sen benedi¬
cat ds̃. ludam quoq proponit &
Ethamar. & occisum aonan perstrin¬
Egit adño. quia fratri inuidens. se¬

Expanded text:
. Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fructus nuptiarum Domini esse, non mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes patriarchae uxores habuerint, quibus aequaliter per Moysen benedicat Deus. Judam quoque proponit, et Thamar: et occisum Onam perstringit a Domino, quia fratri invidens se
Abbreviated transcription (Latin):
idipsum ineuangelio confirmariqd
d̾ coniunxit: homo nonsepar&. Statĩ¬
ꝙ subnectit. Crescite & multiplicami¬
ni. & replete terram. Et per ordinẽ
replicat. seth. enos. caiNaN.
malal eel. iarech. enoch. matusalam.
lamech. Noe. omnes habuisse uxores.
& exdĩ sententia filios ꝓcreasse. quasi
generacionis ordo & historia coridi¬
tionis humane. sine coniugibus & li¬
beris potuerit enarrari. Iste inquit. ẽ.
enoch. qui ambulauit cũ dõ. & iaptꝰ
incaelum est. Iste noe: qui cum
essent utiq multi uirgines ꝓpter
aetatem. solus cum filiis & uxoribus
naufrago orbe seruatus est.
Rursus post cdiluiuũ quasi altero
principio generis humani uirorum
& uxorũ paria iunguntur. & exin¬
tegro generationis instauratur bene¬
dictio. crescite & multiplicamini &
replete terram. Insuper & iam come¬
dendarum carnium licentia relaxa¬
tur : & omne quod mouetur uobis
erit in ęscam sicut holera herba¬
rum dedi uobis uniuersa

Expanded text:
idipsum in Evangelio confirmari, Quod idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa
Abbreviated transcription (Latin):
simos post penitentiam ubi dupli¬
cata & triplicata matrimonia. nisi
qđ in eo digami & trigami dolere
non debent quia isdem scortatoꝵ
& penitens in regno celorũ & iam
uirginibus ad ęquatur. P roponã
igitur manifestioribus uerbis &
habentib aliquã consequentiam
argumenta eius & exempla denup¬
tus eodemq ordine omnia quo ab
co dicta sunt digeram. Nec molestũ
lectora sit: si nausiam eꝰ & uomi¬
tum legere compellatur. Libentiꝰ
antidotũ xp̃i bib&: cum diaboli
uenena precesserint. Audite paci¬
enter uirgines. audite queso uolup¬
tuosissimum concionatorẽ.: immo
sirenarum cantus qͥuasi ẽ fabulis
clausa aure transite. uras ferte
paulisper in iurias. Putate uos
cum dño crucifiyas.  phariȩor ũ
audit blasphemial¬
Qiaiã inquit dĩ sententia est.
ẜ copter qđ dimit& homo patrem
a matrem suam & adherebit uxori
suae: & erunt duo incarne una. Ac
ne forsitan diceremus hoc scriptum
inueteri testam̃to. adserit adño quoq.

Expanded text:
simos post poenitentiam, ubi duplisimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemia sententia est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersus singulas propositionel.
eus scripturarum uel maxime
nitar testimonus: ne querulus
garriat sẽ eloquentia magis quã
ueritate superatum. Quod si exple¬
uero. & illum utriusq instrumen¬
ti nube oppressero: ad sumam ex¬
empla secularis quoq litteraturȩ
adquam & ipse prouocat: doceãq
& iam inter philosophos & egregios
in re publica uiros uirtutes uolup¬
tatibus. id est phitagoram. & pla¬
tonem. & aristidem. aristippo. & epi¬
curo. & alcibiadi ab omnibus solere
preferri. Uos quesõ utriusque
sexus uirgines & continentei ma¬
riti quoq & digami. ut conatus
meos orationibus adiuuetis cunc¬
torum in commune louinianus
hostis. ẽ: Nam qui equalia omniũ
adserit merita : tam uirginitatis
facit in iuriam dum & iam nuptus
comparat quam & nuptus. sic eas
licitas adserens. ut scda & tercia
matrimonia. Sed & digamis & tri¬
gamis aduersarius est: ibi ponens
scortatores quondam & libidinosis¬

Expanded text:
et adversus singulas propositiones et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiam inter philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosis
Abbreviated transcription (Latin):
protegi. P ateat quod noxium
et: ut possit conteri cum patuerit.
Diert uirgines uiduas & marita¬
tas quae semel inxp̃o locȩ sunt. si
non discrepent ceteris operib eusdẽ
esse meriti. Nititur ad probare
eos qui plena fide inbaptismate
renati sunt: adiabolo non posse sub¬
uerti. Tertium proponit. in ter
abstinentiam ciborum. & cum gra¬
tiarum actione perceptionẽ: eorũ
nullam esse distantiam. Quartum
quod & extremum. ẽ. omnium.
qui suum baptisma reseruauerint.
unam in regno caelorum
SERPENTIS ANNQUI
Sis consiliis: draco deparadolo
hominem expulit. Nã & satu¬
ritatẽ ieiuniis preferendo reꝓmisit
eos inmortales futuros: quasi nũq
possint corruere. & dum diuinitatẽ
equalẽ dõ pollicetur expulit eos
deparadyso: ut qui nudi & expediti¬
& absque ulla macula uirgineꝰ dñi
consortio fruebantur. deiecti in
uallem lacrimarum tunicis con¬
sutis & pellicus uestirentur. Sed
uestigia particionis expositae.

Expanded text:
is. 241 Pateat quod noxium is. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actione perceptionem eorum, nullam esse distantiam. Quartum quod et extremum, esse omnium qui suum baptisma servaverint, unam in regno coelorum serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed vestigia partitionis expositae,
Abbreviated transcription (Latin):
dificultas experte quondam uolup¬
tatis inlecebris abstinere: tanto ma¬
ius & premium. Porro centesimus
numerus. diligenter queso lector
adtende: desinistra transfertur
addexteram. & hisdem quidem di¬
gitis. sed non eadem manu quibus
in leua nuptae significantur & ui¬
duae. circulum faciens exprimit
uirginitatis coronam. Haec dem
pacientia: magis quã iuxta ordinẽ
disputationis dixerim. Cum enim
adhuc deportu egrediar. & ruden¬
tibus uela sustollam in mediũ me
quaestionum pelagus subitus loquen-¬
di aestus abripuit. Unde cohibebo
cursum. & paulisper sinus contrahã.
nec indulgebo mueroni: iam nunc
ꝓuirginitate ferire cupieNti.
B alista quanto plus retrahitur: tan¬
to fortius mittitur. Non .ẽ. dam¬
pnum dilatio: ubi certior fit exdila¬
tione uictoria. Proponã breuit̃ ad¬
uerlarii sententias: & detenebrosis
libris qͦ quasi defoueis scrpentes
proctaham: neq sinam uenenosum
caput spiris maculosi corpors¬

Expanded text:
difficultas expertae quondam uolupdifficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitatpatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corpor
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. alios edificare aurum ar¬
gentum. lapides preciosos. alios ẽ
contrario. fenum. lignia. stipulam.
non ignoramus honorabiles nuptias.
& cubile inmaculatum. Legimus
primam dĩ sententiam. crescite & mul¬
tiplicamini. & replete terram. Sed
ita nuptias recipimus: ut uirgini¬
tatẽ quȩ denuptus nascitur pre¬
feramus. Numquid argentum
non erit argentum. si aurum argen¬
to preciosius. ẽ. Aut arboris &
segetis contumelia. ẽ. si radici & fo.¬
lus. culmo & aristis poma preferant᷑¬
& fructus: Ut poma ex arbore.
frumentum ẽ stipula. ita uirginitas
ẽ nuptiis. Centesimus & sexagesimꝰ
& tricelimus fructus quamquam
deuna terra & deuna semente nasca¬
tur: tamen multum differt innume¬
ro. Triginta referuntur adnuptias.
Nam & ipsa digitorum coniunctio
& quasi molli osculo sẽ complexans.
& federans. maritum pingit & con¬
iugem. Sexaginta uero aduiduas.
eo qđ in angustia & cribulatione
sint posicae: unde & superiori digico
deprimuntur. Quantoq maior. ẽ

Expanded text:
posuit, alios superaedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario foenum, ligna, stipulam. Non ignoramus honorabiles nuptias, et cubile immaculatum. Legimus primam Dei sententiam: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Sed ita nuptias recipimus, ut virginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. Numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis, poma praeferantet fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Si autem uir mortuus fue¬
preuaricationem: salua autem
fiet per filiorũ generationem
si permanserint infide & dilectione
& sc̃ificatione cum sobrietate. Certe
cessat hic illud apostolicum. & qui¬
F habent uxores. sic sint quasi non ha¬
beant: nisi forte dicetis. propterea
uult eas Nubere: quia iam quedã¬
⁊ conuersae sunt retro post satanan.¬
⁊ quasi exiurginibus nulla cadat.
& non sit carum maior ruina.
lxquo mansostum. ẽ. uos manichȩoꝵ
dogma sectari prohibentiũ nubere.
& uesci cibis quos ds creauit ad uteri¬
dum cauteriatam habentium cons¬
cientiam. & post multa quae nunc
ot iosum . ẽ. reuoluere. excutit se
quasi in locum rethoricum. & facie
apostrosam ad uirginem dicens.
Non cibi facio uirgo iniuriam. E le¬
gisti pudicitiam ꝓpter presentem
necessitatem placuit tibi ut esses
scã. corpore. & spũ. ne superbras:
liusdem eccłiae menbrum es. cuiꝰ
& nuptae suN ic

Expanded text:
us. Si autem mortuus fuepraevaricationem. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectiet sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utendum, cauteriatam habentium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclesiae membrum es, cujus et nuptae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in hac disputacione id me fateor
secuturum. quod ipse probaueris.
dequo non inter nos tantum. sed
&iam inter maiores nr̃os plerũq.
euagetur oratio. ipse iam ut soles per¬
sonam proponentis adume. &anoo
rationem nrãe fidei quaerintibus
uicissim redditurus inquire
Dic michi uerumne sit quod tẽ audio
dicere. patri omousson non esse
penitus filium. FELICIANOS
dixi⁊. Uerum est: nec persuadar
michi potest id ingenitum. cẽ. quos
genitum. ne eundem patrem uide¬
ar predicare. quem filium
Non ita est. Nam nemichi quidem
istud est inanimo. eundem ingenitũ
esse quem genitum: sed id potius
ingenitum esse quod genitum
& quomodo non eundem ingenitum
esse dicis quem genitum. siutrumq
unum putas. eẽ. non alterum. eꝰ¬
Anim aduerto uim tẽ penitus non
attendisse uerborum. Namdum
utrumq unum dico: substantiam
ueri patris & filii ueri extoto
non separo. & dum non eundem
patrem quem filium praedico: utris.¬
que persona seruata. uniuscuiusq

Expanded text:
in hac disputatione id me fateor in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris. de quo non inter nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei quaerentibus, vicissim redditurus inquire. inquam, verumne sit, quod te audio dicere, Patri homousion non esse penitus Filium? Fel. dixit. Verum est, nec persuaderi mihi potest id ingenitum esse quod genitum, ne eumdem Patrem videar praedicare quem Filium. Non est ita: nam ne mihi quidem istud in animo est, eumdem ingenitum esse quem genitum, sed id potius ingenitum esse quod genitum. Et quomodo non eumdem ingenitum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
imperitiae necessitas quia per se
stare nequeunt. cogit ista ad aliena
confingere. Inte uero iccirco nullo.
modo prorsus ista perpetior: q̃uia
eloquentiam parit̃ cum conscientia
fidei cibi uideo non deesse Ium
gro. Non ulq adco inquam duci
me putes laudibus meis. ut in iu¬
riam faciam praecedentibus scĩs:
nec presu mam umquam insapi¬
entia uerbi ne euacuetur crux xp̃i.
sed scripturarum auctoritate con¬
tentus: simplicitati obȩdire potius
studeo quam tumori. Sed melius
inquis ratione quis. quam testimo.¬
ns edocetur. Quidergo. Quam
rationem afferre poteris si partum
predices uirginis. si redditos oculos
non neges cȩcis. si sepultos redisse
ostendas amortuis: Si ergo horũ
& incomprehensibilis ratio & ueritas
prompta. ẽ: facilius innegotus
fidei testimoniis creditur. quam
ratio uestigatur. Uerum quia non
nimis inconsequenter duo ista dis¬
cernis. cum ratione premissa & iam
testimonia non omitas: iccirco

Expanded text:
imperitiae necessitas, quia per se imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: in te vero idcirco nullo modo prorsus ieloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego, Num usque adeo, inquam, duci me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis, nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio investigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa, etiam testimonia non omittis: idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
sic precepta fidei rudibus traditis.
ut non deintelligendarum rerum
ratione: sed potius dequadam
testimoniorum ostentatione con¬
loquentibus praescribatis. Quod
ut non dicam uarum. interim
quam rusticum sit: nullus ignorat
Primnum quod si is qui edocctur libris
iam credidit. obtemperat iste: non
pugnat. Alioquin: non magis
tibi quam isdem testimoniis quȩ
pro affirmato ingeruntur. necesse
est contradicere. & ideo melior
michi ad docendum uidetur haec
uia. qua primum fidei ratio sine
testimonus redditur: post ratione
conuicto. Iter illud scripturis
respondentibus expolitur: & non
merito. Si enim testimonia hace
eo ꝓbantur. quo ratione non careant.
possunt per se illa sufficere. quae
&iam haec non nisi per seipsa ui¬
dentur attrahere. Sin contra. quis
potest inrationabilibus testimonud
lic& illa diuina fingantur. rationa¬
bili fidei renitendo colla submitte¬
re.: & illam quidem disputandi
uiam fateor inaluis tolerare: quos

Expanded text:
sic praecepta fidei rudibus traditis, sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non imme rito: si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin contra, quis potest irrationabilibus testimoniis, licet illa divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
DIECTISSIMEFIU
ut de unitate trinitatis quae
perfectus ds̃ semper ac summus
idq me propriae infirmitatis
conscius sepius excusarem
multis modis exegisti. asserens
communis fidei rationem & re¬
ligiosos accipere. & sacerdotes
debere fidelibus non negare.
ne aut illi dum non accipiunt
incipiant ab infidelibus facile
decipi. aut abhis cum desidera¬
Itaq uictum me fattor probabilib
causis: ne in ermes tradene
uidear obsistentibus malis. dum
aduersus infideles non instruunt᷑
munimine ueritatis. Uerum quia
in eiusmodi quaestionibus quȩdam
obseuritas continuata orationie
frequenter ieurritur: ideireo id
michi uisum. ẽ. ut eum sermonem
qui inter me & feliciaNum
nuper. ẽ. habitus. pręnotatis ꝓpt̃
personarum discretionem principa¬
libus nominum litteris: prȩsentis
libelli breuitate conplecterer.
Nam cum ante hos dies pariter
sederemus: tum ille. Inter alia
inquit quae me inuestris disputa¬
tionibus frequenter offendunt.
nichil deterius puto quam quod

Expanded text:
dilectissime ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desideraItaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in hujusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis libelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nam cum ante hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
quae cernimus & audimus. fuer it
intentus. Uetus quoq sententiae
ẽ difficile immo impossibile est.
delicus & uoluptatibus affluentes.
non ea cogitare quae gerimus. frus¬
draq quidam simulant salua fide
& pudicitia & in tegritate mentis.
Eabuci uoluptatib. cũ contra
naturam sit copiis uoluptatum sine
uoluptate perfrui. & apostolus hoc ip̃¬
sum cauens dixerit. quae autem in
delicus.ẽ. uiuens mortua. ẽ. Sensus¬
corporum. quasi equi sunt sine ratio.¬
ne currentes. Anima uero maurigȩ
modum retin& frena currentium.¬
& quomodo equi absq rectore pracci¬
pites ruunt. ita corpus sine ratione
& imperio animae insuum fertur
inceritum. Alia quoq comparatio
pedagogum. eẽ. dicentium: Unde &

Expanded text:
quae cernimus, et audimus fuerit quae cernimus, et audimus fuerit intentus, vetus quoque sententia est. Difficile est, immo impossibile, deliciis et voluptatibus affluentes, non ea cogitare quae gerimus: frustraque quidam simulant salva fide, et pudicitia et integritate mentis, se abuti voluptatibus, cum contra 339 naturam sit, copiis voluptatum sine voluptate perfrui: et Apostolus hoc ipsum cavens, dixerit: Quae autem in deliciis est, vivens mortua est corporum quasi equi sunt, sine ratione currentes, anima vero in aurigae modum retinEt quomodo equi absque rectore precipites ruunt, ita corpus sine ratione et imperio anime in suum fertur interitum». Alia quoque comparatio pedagogum esse dixerunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
procul. non solum desertam. sed & pesti¬
lentem: ut cura & assiduitate mor¬
borum. libidins impetus frangtant᷑
discipuliq sui nullam aliam sentirene
uoluptatem. nisi earum rerum quas
discerent. Quosdam legimus effocdis se
sibi oculos. ne per eorum uisum.
a contemplatione philosophiae auo¬
carentur. Unde & crates ille tche.¬
banus. ꝓiecto in mari non par uo
auri pondere. Abite inquic pessum
malȩ cupiditates. ego uos mergam.
tionumq seperfrui. & uacare posse
sapientiae. hoc.ẽ. uersari indelicus.
& deliciarum uitus non teneri: se iplũ
decipit. Cum enm procul abhis
remoti saepe capiamur naturȩ in¬
lecebris. & cogamur ea cupere quoꝵ
copiam non habemus. quantomagis
sicircumdati rebus uoluptatum. esse
nos liberos arbitremur: Sensus nr̃
illud cogitat quod uidet. audit. odo¬
ratur. gustat. ac trectat. & adeius rei
trahitur appetitum. cuius capitur uo¬
luptate: quod mens uideat. & mens
audiat. & quod nec audire quippiam

Expanded text:
procul, non solum desertam, sed et pestiprocul, non solum desertam, sed et pestilentem: ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangeretur: discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem, nisi earum rerum quas discerent. Quosdam legimus effodisse sibi oculos, ne per eorum visum a contemplatione philosophiae avocarentur. Unde et Crates ille Thebanus, projecto in mari non parvo auri pondere, Abite, inquit, pessum malae cupiditates: ego vos mergam, tionumque se perfrui, et vacare posse sapientiae, hoc est, et versari in deliciis, et deliciarum vitiis non teneri, seipsum decipit. Cum enim procul ab his remoti saepe capiamur naturae illecebris, et cogamur ea cupere, quorum copiam non habemus; quanto magis, si circumdati retibus voluptatum, esse nos liberos arbitremur! Sensus noster illud cogitat, quod videt, audit, odoratur, gustat, attrectat, et ad ejus rei trahitur appetitum, cujus capitur voluptate. Quod mens videat, et mens audiat; et quod nec audire quippiam,
Abbreviated transcription (Latin):
libertas. ubi fortitudo eius. ubi dedõ
cogitacio. maxime cum tactus de¬
pingat sibi & iam preteritas uolup¬
tates. & recordatione uitiorum cogat
animam compati. & quodam modo
exertere quod non agit. Hisigitur
phorum reliquerunt frequentias
urbium. & hortulos suburbanos.
ubi ager inriguus. & arborum comȩ
& susurrus auium. fontis speculũ.
riuus. inmurmurans. & multae
oculorum auriumq in lecebrae:
ne per luxum & habundant iam
copiarum. animae fortitudo mollesee¬
r&. & eius pudicitia constuprartur
tẽ experimento commit tere. quibus
difficulter cartas. Nam & phytago¬
.rei. huiuscemodi frequentiam dedi¬
nantes: insolicudine & desertis locis
habitare consuerunt. ꝑlatoruo
quoq & stoici. intemplorum lucis
& porticibus uersabantur. ut ad moni
alud quam deuirtutibus cogitarent.
Sed & ipse plato cum. cẽt. diues. & toros
eius diogenis lutatis pedibus concul.¬
car&. ut poss& uacare philosophiae.¬
legit academiam uillam. ab urbe

Expanded text:
libertas, ubi fortitudo ejus, ubi de Deo libertas, ubi fortitudo ejus, ubi de Deo cogitatio: maxime cum tactus depingat sibi etiam praeteritas voluptates, et recordatione vitiorum cogat animam compati, et quodammodo exercere quod non agit? 9. Crates phorum, reliquerunt frequentias urbium, et hortulos suburbanos, ubi ager irriguus, et arborum comae, et susurrus avium, fontis speculum, rivus immurmurans, et multae oculorum auriumque illecebrae: ne per luxum et abundantiam copiarum, animae fortitudo mollesceret, et ejus pudicitia constuprareturte experimento committere, 338 quibus difficulter careas. Nam et Pythagoraei hujuscemodi frequentiam declinantes, in solitudine et desertis locis habitare consueverunt. Platonici quoque et Stoici in templorum lucis et porticibus versabantur, ut admonitialiud quam de virtutibus cogitarent. Sed et ipse Plato cum esset dives, et toros ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret: ut posset vacare philosophiae, elegit Academiam villam ab urbe
Abbreviated transcription (Latin):
mimorumq urbanitatibus. & strofis¬
& quicquid per aures introiens. uiri¬
litatem mentis effeminat. Odoris
autem suauitas. & diuersa thymiama¬
ta. & amomum. cyfi. oenanthe. mus¬
gus. & peregrini muris pellicula. qđ
dissolutis & amatoribus conueniat.
nemo nisi dissolutus negat. Porro
ciborum auiditas. quod auaritia e
mater sit. & animum quasi quibus¬
dam compedib degrauatum interra
teneat: Quisignorat: propter breuẽ
gulae uoluptatem. terrae lustrantur
& maria: & ut mulsum uinum.
preciosusq cibus fauces nr̃as transeat.
totius uitae opere desudamus. Tactus
autem alienorum corporum & femina¬
rum ardencior appetitus. uicinus in¬
saniae. ẽ: obhunc sensum cupimus.
irascimur. gestimus. aemulamur.
solliciti sumus. & expleta uolupta¬
te: per quandam penitudinem rur¬
sus accendimur: quaerimusq facere.
quod cumfecerimus. iterum peniteamꝰ
gitur cum per has portas. quasi quidã
perturbationum cunei ad arcem
nr̃ae mentis intrauerint. ubi eric

Expanded text:
mimorumque urbanitatibus et strophis, quidquid per aures introiens, virilitatem mentis effeminat. Odoris autem suavitas, et diversa thymiamata, et amomum, et cyphi, oenanthe, muscus, et peregrini muris pellicula, quod dissolutis et amatoribus conveniat, nemo nisi dissolutus negat. Porro ciborum aviditas, quod avaritiae mater sit, et animum quasi quibusdam compedibus degravatum in terra teneat, quis ignorat? Propter brevem gulae voluptatem, terrae lustrantur et maria; et ut mulsum vinum pretiosusque cibus fauces nostras transeat, totius vitae  Ms. opere opera desudamus. Tactus autem alienorum corporum, et feminarum ardentior appetitus, vicinus insaniae est. Ob hunc sensum, cupimus, irascimur, gestimus, invidemus, aemulamur, solliciti sumus, et expleta voluptate per quamdam poenitudinem, rursus accendimur: quaerimusque facere, quod cum fecerimus, iterum poeniteamus. Igitur cum per has portas, quasi quidam perturbationum cunei ad arcem nostrae mentis intraverint, ubi erit
Abbreviated transcription (Latin):
indifficili loco uersetur oratio
tamen uerendum nobis nichil
ẽ: qui per adiutorium sc̃ĩ sp̃s
testimonium dicimus dõ. Qud
ergo dicemus. estne aliquid in
patre quod negetur ingenitum
annon: Si est: non in toto sedin
parte potius dicatur ingenitus
Alioquin: extempore non coepit
filius. Nam si paternitas noꝵ
coepit patris: initium inueniri
non potest prolis. Si initium di¬
citur prolis: non aeterna pater.¬
nitas docebitur patris. & quomͦ
stabit quia totum in patre docetis
ingenitũ qui ipsius paternitatis
nomen habere putatis initiũ. cũ
coepisse extempore dicitis filium.
quo noncdũ exstante. pur tm
fici non potest uocitatum¬
Nonsum tam stultus. ut tempus
preferam filio: sed mitium dari
crtum et genit.¬

Expanded text:
difficili loco versetur oratio: difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus, testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium dicitur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quo nondum exstante Patrem dici non potest vocitatumNon sum tam stultus, ut tempus praeferam Filio; sed initium dari certum est genit
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc quidem. amaioribus ur̃is
non mediocris calumniae scisma
contexitur: Iamen per auxiliũ
ipsius trinitatis. catholica neces¬
se est simplicitate soluatur
Tatrem namq ingenitum: filium
genitum dico. Nec ideo tamen
genitum ingenito coȩternum esse
non prȩdico: eo tantum docens in¬
genitum patrem quia non proces¬
sit ex altero. eo genitum filium:
quia non extitit exseipso. Non
est commune utrisq nasci. non
ẽ. cõmune n gigni : & cõmune
ẽ. alterum ab altero interuentu
medii temporis non diuelli.
Itaq si ꝓprium patris quȩrimus.
sufficit quia solus non hab& pa.¬
trem. Si filii: satis est quod non
hab& prolem. Unam autem a
coȩternam patris & filii : dicimꝰ
deitatem. FELICIANS¬
dixit: Quantum ad me adtin&:
non uideo quid istie Nunc
colligas. Nam quamius arstot e¬
lica mecum subtilitate conten¬
das: fieri tamen non potest. iꝑ
eum qui genitus. ẽ. ab eo qui ge.¬
nuit nulla eui intercedentis
ant iquitate discernas
Scio equidem ut ille ait. quamuis

Expanded text:
In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilium ipsius Trinitatis catholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, quia non processit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune, non gigni: et commune tamen est alterum ab altero interventu medii temporis non divelli. Itaque si proprium Patris quaeris, sufficit quia solus non habet patrem; si Filii, satis est quod non habet prolem: unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. FEL. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest, ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. Scio equidem, ut ille ait, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
DIXIT Estne aliquid quod aut
non possit ds̃. aut nesciat: Sert¬
piordixit. Nichil est
quod non possit. nichil .ẽ. quod om¬
nino nesciat¬
ARNOBIUS DIXIT

Expanded text:
dicit: Est ne aliquid quod aut non possit Deus, aut nesciat? Serapion dixit: Nihil est quod non possit Deus, nihil est quod nesciat.--Arnobius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
DIXIT Nonsolum abstatu non
ẽ. exelusa humana substancia: sed
instatu suo magis. ẽ. roborata. Nam
sicut status uirginitatis mariae ho¬
mine concepto & partu non. ẽ. asua
integritate deiectus. sed magis est
integrior factus: ita status humanȩ
substantiae infusione diuina. lta
inquam .ẽ. fortior factus. ut quicqͥd
ꝑ preuaricationem adȩ fragilitatis
incurrer&. ꝑassumptionem di pęnitꝰ
non haber&. & firmius suae integri¬

Expanded text:
dixit: Non solum a statu suo non est exclusa humana substantia, sed in statu suo magis est roborata. Nam sicut status virginitatis Mariae, homine concepto et parto, non est ex sua integritate dejectus, sed magis est integrior factus; ita status humanae substantiae in infusione divina, ita, inquam, est fortior factus, ut quidquid per praevaricationem Adae fragilitatis incurrerat, per assumptionem Dei penitus non haber
Abbreviated transcription (Latin):
Incellectus
tiuuis: errorem patitur Nam memor
dm̃ unum & integrum confiteris.
cũ patrem & filium & sp̃m scm unũ
dm̃. et̃. ita eredideris ut noncupatiue
cdicas putran ledurum paetron qu
dixit. Cigo alius & alius est
ARNOBIVS DIXIT AliuS &
alius a¬
alius est: tamen unus derus est¬
Serapien dixi⁊. hoc stare non petdl
ut alius sic pater qui genuit. & alus
sic filius qui genicus est. ita ut noi
sic ipse pater qui est filius. & tame

Expanded text:
Intellectus tuus errorem patitur. Nam debes unum Deum integrum confiteri, cum Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum ita credideris, ut nisi putative dicas Patrem, sed verum Patrem, qui dixit: Ergo et alius, et alit: Alius, et alius est; et tamen unus Deus est.--Serapion dixit: Hoc stare non potest, ut alius sit Pater, qui genuit; et alius sit Filius, qui genitus est: ita ut non sit ipse Pater, qui est Filius, et tamen