comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quando aut̃ ueritatẽ p̾dicat errantibꝰ. cordatis humilis ãmonitio
ẽ. insensatis inutilis afflictio. Non.ẽ. tam̃ potestas. nͥ adõ. Qui
aut̃ resistit potestati. dĩ ordmationi resistit. Principes enĩ ñ st̃
timori boni oꝑis. s mali. Uis aut̃ ñ timere potestatẽ: Bonum
fac. & habebis laudem ex illa. Siue enĩ potestas ueritati fauens
aliquẽ corrigat. laudẽ habuerit ab illa qͥ fuerit emendatus.
siue in uica ueritateͥ inalique̾ seuiat. laudẽ ex illa habet.qr
uictor fuerit coronatꝰ. Tu aut̃ ñ bonũ facis ut timere ñ debeas
potestatẽ. nͥ forte bonũ.ẽ. sedere. & ñ aduersus fre̾m detͣhere.
s aduersus om̃s fr̃s in om̃ibꝰ gentibꝰ constitutos. quibꝰ testimo¬
niũ ꝑhibent ꝓpħe. xp̃c. apłi. cũ legit᷑ in semine tuo benedicent᷑

Expanded text:
quando autem ueritatem praedicat, errantibus cordatis utilis admonitio quando autem ueritatem praedicat, errantibus cordatis utilis admonitio est, insensatis inutilis afflictio. non est tamen potestas nisi. a deo; qui autem resistit potestati, dei ordinationi resistit; principes enim non sunt timori bono operi sed malo. uis autem non timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa. siue enim potestas ueritati fauens aliquem corrigat, laudem habet ex illa, qui fuerit emendatus; siue inimica ueritati in aliquem saeuiat, laudem habet ex illa, qui uictor fuerit coronatus. tu autem non bonum facis, ut timere non debeas potestatem, nisi forte bonum est sedere et non aduersus fratrem detrahere sed aduersus fratres omnes in omnibus gentibus constitutos. quibus testimonium perhibent p
Abbreviated transcription (Latin):
quisq urm̃ cuiꝗͣ donasset ualeret. & qđ donauit ds̃ dõꝵ a solis
ortu usq ad occasũ uocatis filiis ñ ualeret. ut de t̾ra corporis ur̃i
in exiliũ ñ mitteremini. & de regno sanguinis sui a mare usq ad
mare. & a flumine usq ad t̾minos orbis t̃rę.xp̃m exulẽ facere co¬
naremini. Immo uͦ seruiant reges t̾re xp̃o. etiã leges ferendo pro
xp̃o. Maiores ur̃i cecilianũ & socios eiꝰ regibꝰ t̾rę puniendos falsis
criminibꝰ obiecer̃. Conuertant᷑ leones ad cõminuenda ossa calũp¬
niantiũ. Nec danihel ipse int̾cedat in nocens cõꝓbatꝰ. & de lacu
qͦ illi pereunt lib̾atꝰ. qͥ enĩ parat ꝓximo suo foueã. ipse iustius
cadet in eam. Fripe te fr̃ dũ in hac carne uiuis. ab ira q̃ uenturaẽ
ꝑtinacibꝰ & suꝑbis. Terror tẽporaliũ potestatũ qͣndo ueritatẽ op¬
pugnat. ustis fortibꝰ głosa ꝓbatio .ẽ. infirmis ꝑiculosa tẽptatio.

Expanded text:
quisque uestrum cuiquam donasset, ualeret et, quod donauit deus deorum a solis quisque uestrum cuiquam donasset, ualeret et, quod donauit deus deorum a solis ortu usque ad occasum uocatis filiis, non ualeret? ut de terra corporis uestri in exilium non mitteremini et de regno sanguinis sui a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conaremini? immo uero seruiant reges terrae Christo etiam leges ferendo pro Christo. maiores uestri Caecilianum et socios eius regibus terrae puniendos falsis criminibus obiecerunt; conuertantur leones ad comminuenda ossa calumniantium nec Danihel ipse intercedat innocens comprobatus et de lacu, quo illi pereunt, liberatus; qui enim parat proximo suo foueam, ipse iustius cadet in eam. Eripe te, frater, dum in hac carne uiuis, ab ira, quae uentura est pertinacibus et superbis. terror temporalium potestatum quando ueritatem oppugnat, iustis fortibus gloriosa probatio est, infirmis periculosa temptatio;
Abbreviated transcription (Latin):
nos falsis rumoribꝰ t̾rebam᷑ intͣre. quos falsos eẽ nesciremꝰ nͥ intraremꝰ.
nec intraremꝰ nͥ cogerem᷑. grãs dño qui trepidationẽ nr̃aͣm flagello
abstulit. exꝑtos docuit ꝗͣ uana & mania de ęccłia sua mendax fa-¬
nos a diuisione collegit. & ħ uni dõ congruere. ut in unitate cola¬
t᷑ ostendit. His egodnu̾cis lucris impediendis ad contͣdicendũ me
opponerẽ collegis meis. ne in montibꝰ & collibꝰ ur̃is id est in tumoribꝰ
grex & unꝰ pastor. Ita sane huic ꝓuisioni contͣdicere debui. ne res
quas dicitis ur̃as ꝑderetis. & securi xp̃m ꝓscriberetis. ut iure roma¬
no testam̃ta conderetis. & uire diuino patribꝰ conditũ testamͣtũ
ubi scriptũ . ẽ. in semine tuo benedicent᷑ om̃s gͣs. calũpniosis crimi-¬
nationibꝰ rũꝑetis. ut in emptionibꝰ & uenditionibꝰ liberos contrac

Expanded text:
\'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, \'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, nec intraremus, nisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam uana et inania de ecclesia sua mendax famias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni deo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me opponerem collegis meis, ne in montibus et collibus uestris, id est in tumoribusgrex et unus pastor? ita sane huic prouisioni contradicere debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et securi Christum proscriberetis? ut iure Romano testamenta conderetis et iure diuino patribus conditum testamentum, ubi scriptum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, calumniosis criminationibus rumperetis? ut in emptionibus et uenditionibus liberos contract
Abbreviated transcription (Latin):
tare dĩ ponere iactitabant. Quã multi nichil int̾eẽ credentes inqͣ
qͥsq parte xp̃ianꝰ sit. ideo ꝑmanebant in parte donati qͥa ibi nati
erant. & eos inde discedere atq ad catholicã transire nemo coge-¬
bat. his omĩbꝰ harũ legũ t̾ror quibꝰ ꝓmulgandis reges dño serui-
nt in timore ita ꝓfuit. ut nc̃ alui dicant iã ħ uolebamꝰ.¬
qͥ nob̾ occasionẽ p̾buit. iãq faciendi & dilationũ morulas amputa¬
uit. alii dicant ħ ẽẽ uerũ iã sciebamꝰ. s nescimꝰ qͣ consuetudine tene.¬
bam᷑. grãs dño qͥ uincula nr̃a disrupit. & nos ad pacis uinculũ trans¬
tulit. alii dicant nesciebamꝰ hic ẽẽ ueritatẽ ner eã discere uobebamꝰ.
s nos ad eã cognoscendã metꝰ fecit intentos qͦ timuimꝰ ne forte
sine ullis rerũ ęt̃narũ lucris dampno rerũ temporaliũ ferirem᷑.
rãs dño qui negligentiã nrãm stimulo t̾roris excussit.

Expanded text:
tare Dei ponere jactitabant! Quam multi nihil interesse credentes in qua tare Dei ponere jactitabant! Quam multi nihil interesse credentes in qua quisque parte christianus sit, ideo permanebant in parte Donati, quia ibi nati et eos inde discedere atque ad Catholicam nemo transire cogebat! 18. His omnibus harum legum terror, quibus promulgandis reges serviunt Domino in timore, ita profuit, ut nunc alii dicant: Jam hoc volebam nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum morulas amputauit\', alii dicant: Hoc esse uerum iam sciebamus, sed nescio qua consuetudine tenebamur; gratias domino, qui uincula nostra disrupit et nos ad pacis uinculum transtulit\', alii dicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscendam metus fecit intentos, quo timuimus, ne forte sine ullis rerum aeternarum lucris damno rerum temporalium feriremur; gratias domino, qui neglegentiam nostram stimulo terroris excussit,
Abbreviated transcription (Latin):
liũ timore conũsa ẽ. qͣm nc̃ uidemꝰ ita huiꝰ ur̃ȩ animositatis ꝑniciẽ
detestari. ut in ea nunꝗͣ fuisse credat᷑. Ita aliȩ multȩ quȩ mͥ noti¬
natĩ cõmemorabant᷑. ut ipsis rebꝰ agnoscerẽ etiã in hac causa recte
intelligi posse qđ scriptũ .ẽ. da sapienti occasionẽ. & sapientior e¬
rit. Quã multi enĩ quod certo scimꝰ iã uolebant eẽ catholici ma-¬
nifestissima ueritate cõmoti. s offensionẽ suoꝵ reuerendo cotidie
diuina illa sententia. uerbis ñ em̃dabitur seruus durꝰ. Si enĩ &
intellexerit. ñ obȩdiet. Quã multi ꝓptea putabant uerã ęccłiam
eẽ partẽ donati. qͥa eos ad cognoscendã catholicã ueritatẽ. securi.¬
tas torpidos. fastidiosos. pigros q faciebat. Quã multis ad itum
intrandi obserabant rumores maledicoꝵ. qͥ nescio qͥd aliud nos in al¬

Expanded text:
lium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem lium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit. quam multi enim, quod certo scimus, iam uolebant esse catholici manifestissima ueritate commoti et offensionem suorum reuerendo cotidie divina illa sententia: Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obediet ! Quam multi propterea putabant veram Ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam veritatem securitas torpidos, fastidiosos, pigrosque faciebat! Quam multis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in al
Abbreviated transcription (Latin):
ri uehem̃ t̃ diabolicã separationẽ. diligere ardent᷑ unitatẽ. Quȩ ta¬
m̃ timoris huiꝰ qͥ tͥ displicet occasionibꝰ catholicȩ factȩ st̃ ꝑ leges imn-¬
ꝑatoꝵ. a constantino ap̃ quẽ pͥmũ ur̃i ultro cecilianũ accusauer̃ us¬
q ad p̾sentes imꝑatores. qͥ uidiciũ illiꝰ quẽ ur̃i eleger̃. quẽ iuidicibꝰ¬
ep̃is p̃culer̃. iustissime contͣ uos custodiendũ eẽ decernunt. His gͦ
exẽplis a collegis mͥ ꝓpositis cessi. Nã mea pͥmitꝰ sententia ñ erat. nͥ
neminẽ ad unitatẽ xp̃i eẽ cogendũ. uerbo eẽ agendũ. disputatione
pugnandũ. racione uincendũ. ne fictos catholicos haberemꝰ. quos
aꝑtos hereticos noueramꝰ. S hȩc opinio mea ñ contͣdicentiũ uerbis.
s demonstrantiũ suꝑabat᷑ exẽplis. Nã pͥmo mͥ opponebat᷑ eiuitas
mea. q̃ cũ tota eẽt in parte donati. ad unitatẽ catholicã legũ imꝑia¬

Expanded text:
ri uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tari uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tamen timoris huius, qui tibi displicet, occasionibus catholicae factae sunt per leges imperatorum a Constantino, apud quem primum uestri ultro Caecilianum accusauerunt, usque ad praesentes imperatores, qui iudicium illius, quem upis praetulerunt, iustissime contra uos custodiendum esse decernunt. His ergo exemplis a collegis meis mihi propositis cessi. nam mea primitus sententia non erat nisi neminem ad unitatem Christi esse cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum imperia
Abbreviated transcription (Latin):
possetis. aut fortasse etiã cogitatis. S meliꝰ erat ut amaretis pos¬
sessiones t̾renas. qͣs tũdo ꝑdẽ cognitȩ ueritati consentiretis. ꝗͣ ut
a maretis uanissimã hominũ głam. qͣm uos putatis ꝑdere. si cog¬
nitę ueritati consenseritis. Uides itaq iã ut opinor ñ eẽ conside-¬
randũ qđ quisq cogit᷑. utrũ bonũ an malũ. ñ qͦ qͥsq bonꝰ eẽ possit¬
inuit᷑. s tim̃do qđ ñ uult pati. uł relinquit impedientẽ animosi-¬
tatẽ. uł ignoratã cõpellit᷑ cognoscere ueritatẽ. ut timens uel¬
respuat falsũ de qͦ contendelut. uł querat uerũ qđ nesciebat. &
uolens iã teneat qđ nolebat. Suꝑfluo fortasse ħ diceret᷑ quibꝰ libor
uerb̾. si ñ tã multis ostendet᷑ exemplis. Non illos aut illos homines.
s multas ciuitates uidgmꝰ fuisse donatistas. nc̃ eẽ catholicas. detesta¬

Expanded text:
possetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amaretis pospossetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amaretis possessiones terrenas, quas timendo perdere cognitae ueritati consentiretis, quam ut amaretis uanissimam hominum gloriam, quam uos putatis perdere, si cognitae ueritati consenseritis. Vides itaque iam, ut opinor, non esse considerandum, quod quisque cogituinuitus, sed timendo, quod non uult, pati uel relinquit impedientem animositatem uel ignoratam compellitur cognoscere ueritatem, ut timens uelrespuat falsum, de quo contendebat, uel quaerat uerum, quod nesciebat, et uolens iam teneat, quod nolebat. superfluo fortasse hoc diceretur quibuslibet uerbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. non illos aut illos homines sed multas ciuitates uidemus fuisse Donatistas, nunc esse catholicas, detesta
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quã magnũ crim̃ .ẽ. ab istoꝵ innocentiũ cõmunione sepa¬
rari: Nã & facta nocentiũ quȩ innocentibꝰ demonstrari uł ab in-¬
nocentibꝰ credi ñ possunt. Non inquinant quẽ quã. si ꝓp̾t᷑ tuno¬
centiũ consorciũ. etiã cognita sustinent᷑. Non enĩ ꝓptͣ malos bo¬
ni deserendi. s ꝓpt̾ bonos mali tolerandi st̃ sic̃ tolerar̃ ꝓphetę
bant. sic̃ ipse dñs nocentẽ iuidã usq ad condignũ eiꝰ exitũ tole¬
rauit. & eũ sacrã cenã cũ innocentibꝰ cõmunicare ꝑmisit. sic̃ tole-¬
rar̃ apłi eos qͥ ꝑ inuidiã qđ ipsiꝰ diaboliuiciũ ẽ. xp̃m adnunciabant¬
lat ydolatriã. Postremo qͥcqͥd tẽ int̾ illos ep̃os gestũ .e. etiã si for¬
te ab aliquibꝰ eoꝵ sciebatur. si ñ sit acceptio ꝑsonarũ. nc̃ ab om̃i¬
bꝰ ignorat᷑. Cur gͦ ñ ab om̃ibꝰ pax amat᷑  hȩc facillime cogitare

Expanded text:
dit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione sepadit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione separari? nam et facta nocentium, quae innocentibus demonstrari uel ab innocentibus credi non possunt, non inquinant quemquam, si propter innocentium consortium etiam cognita sustinentur. non enim propter malos boni deserendi, sed propter bonos mali tolerandi sunt, sicut tolerarunt prophetae, bant, sicut ipse dominus nocentem ludam usque ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt aplat idolatriam. postremo quicquid tunc inter illos episcopos gestum est, etiam si forte ab aliquibus eorum sciebatur, si non sit acceptio personarum, nunc ab omnibus ignoratur. cur ergo non ab omnibus pax amatur?\' haec facillime cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
tot milia fideliũ in omĩbꝰ gentibꝰ quoꝵ multitudinẽ stellis
cȩli & arenȩ maris dñs cõparauit. quos in semine abrahȩ¬
benedicendos ꝓmisit & reddidit. ꝓpt̾ea negant᷑ ẽẽ xp̃iani. quia in
hac causa in ꝗͣ discucienda ñ int̾fuer̃. iudicibꝰ potiꝰ suo ꝑiculo iudi-
ꝗͣ uictis litigatoribꝰ crecłe maluer̃: certe nulliꝰ crim̃ mac
nescientẽ. Quomͦ fideles toto orbe diffusi crim̃ tͣditoꝵ cognosce.¬
re poterant. qđ accusatores etiã si nouerant. tam̃ eis ostendẽ non
ualebant: Hos g ab ħcrimine in nocentes eẽ. nẽpe ipsa ignoran-¬
tia facillime ostendit. Cur gͦ innocentes falsis criminibꝰ accusan-¬
t᷑. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescier. Quis locus in-¬
nocentiȩ reseruat᷑. si crim̃ .ẽ. ꝓpriũ. nescire crim̃ alienũ : Porro
si tot gentiũ popłos ipsa ignorantia sic̃ dictũ .ẽ. in nocentes osten¬

Expanded text:
tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis caeli et harenae maris dominus comparauit, quos in semine Abrahbenedicendos promisit et reddidit, propterea negantur esse Christiani, quia in hac uictis litigatoribus credere maluerunt? certe nullius crimen maculat nescientem. quo modo fideles toto orbe diffusi crimen traditorum cognoscere poterant, quod accusatores, etiam si nouerant, tamen eis ostendere non ualebant? hos ergo ab hoc crimine innocentes esse nempe ipsa ignorantia facillime ostendit. cur ergo innocentes falsis criminibus accusantur. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescierunt? quis locus innocentiae reseruatur. si crimen est proprium nescire crimen alienum? porro si tot gentium populos ipsa ignorantia, sicut dictum est, innocentes osten
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eẽ contendit᷑. Qđ qͥd. ẽ. aliud ꝗͣ id qđ de uob̾ quidam scrip¬
siderare atq cogitare constantini uidiciũ atq sententiã contͣ
uos iuuere. quȩ ur̃is maioribꝰ cecilianũ ap̃ imꝑatorẽ totiens ac-¬
cusantibꝰ & ñ conuincentibꝰ. aduersus uos ꝓmulgata. ẽ. eã q ne¬
cessario sequi cęteros imꝑatores maxime catholicos xp̃ianos. quo¬
tiens de uob̃ aliqͥd agere urȩ obstinationis necessitas cogit. Fa-¬
cile erat ista cogitare. ut uob̃ ipsis aliqͣndo diceretis. Si cecilia.¬
nꝰ uł in nocens fuit. uł nocens conuinci nͨ potuit. qͥd in ħ nego¬
tio tã longe lateq diffusa societas xp̃iana peccauit: Cur or-
bi xpͣiano ñ licuit ignorare. qđ ñ potuer̾ qͥ accusauerant de¬
onstrare : Cur illi qͦs xp̃c in agro suo idest in ħ mu
minauit. & int̾ zizania crescere usq ad messem p̾cepit. cur

Expanded text:
dum esse contenditur. quid est aliud quam id, quod de uobis quidam scripdum esse contenditur. quid est aliud quam id, quod de uobis quidam scripConstantini iudicium atque sententiam contra uos uigere. quae uestris maioribus Caecilianum apud imperatorem totiens accusantibus et non conuincentibus aduersus uos promulgata est, eamque necessario sequi ceteros imperatores, maxime catholicos Christianos, quotiens de uobis aliquid agere uestrae obstinationis necessitas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando diceretis: \'Si Caecilianus uel innocens fuit uel nocens conuinci non potuit, quid in hoc negotio tam longe lateque diffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non licuit ignorare, quod non potuerunt, qui accusauerant, demonstrare? cur illi, quos Christus in agro suo, id est in hoc mundo seminauit et inter zizania crescere usque ad messem praecepit, cur
Abbreviated transcription (Latin):
partes cognoscente atq uidicante. uł ueritati uł paci cedendũ
iũ & socios eiꝰ si eẽnt ur̃is maioribꝰ accusantibꝰ uicti. ꝗͣ qđ
in eos ipsos qͥ cũ ultro accusafent. nec ea quȩ intendebant ꝓbare
potuissent. noluer̃ ueritati consentire nec uicti. Ille qͥppe im-¬
ꝑator pͥmꝰ constͣuit in hac causa. ut res conuictoꝵ & unitati ꝑui-¬
cacit̾ resistentiũ. fisco uendicarent᷑. S uidelicet si urĩs maioribꝰ
accusantibꝰ atq suꝑantibꝰ cont᷑ cõmunionẽ ceciliani imꝑator tale
aliqͥd decreuisset. ꝓuisores ȩccłiȩ. defensores pacis & unitatis nomi¬
nari uelletis. Cũ uͦ in eos qͥ ultro accusantes nichil ꝓbare potue¬
r᷑. nec oblato sibi gremio pacis qͦ correcti excipent᷑ consentire uo¬
luer̃. ab imꝑatoribꝰ talia decernunt᷑. indignũ facinꝰ clamitatur.
neminẽ ad unitatẽ ẽẽ cogendũ. malũ ꝓmalo nemini redden-¬

Expanded text:
partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum  socios eius, si essent uestris maioribus accusantibuin eos ipsos, qui cum ultro accusassent nec ea, quae intendebant, probare potuissent. noluerunt ueritati consentire nec uicti? ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res conuictorum et unitati f peruicaciter resistentium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti exciperentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem ad unitatem esse cogendum, malum pro malo nemini redden
Abbreviated transcription (Latin):
& corrigendi uoluntate fecissent. uos tñ indubitant̃ arguimus quib
crim̃ uidet᷑ de inimicis cõmunionis nr̃ę xpiano imperatori aliqͥd
conqueri. cũ libellus amaiorib ur̃is anolino ꝓc̃suli datus. con-¬
stantino imperatori mittendus ita supͣscriptꝰ sit. libellus ȩccłȩ
catholicę criminũ ceciliani traditꝰ a parce maioꝵ̾. Illos autẽ hinc
magis arguimꝰ. quia cũ apud imperatoꝵẽ ultro cecilianũ accusaseñ
quẽ primo utiq apud collegas trans marinos conuincere debue¬
ruNt. ipso imꝑatore longe ordinatius agente ut epõꝵ causã ad se
delatam adep̃os mitterẽt. Nec uicti pacẽ cũ fr̾ib uoluerunt hab̾e.
s rursus ad eundẽ imꝑatorẽ uener̃. Rursus non cecilianũ tantum.
uerũ etiã datos sibi ep̃os uidices apud t̾renũ rege̾ accusauer̃. Rur-¬
sus ab alio ep̃ali iudicio eundẽ imꝑatorẽ appellauer̃. nec eo ipso int̾

Expanded text:
et corrigendi uoluntate fecissent. uos tamen indubitanter arguimus, quibus et corrigendi uoluntate fecissent. uos tamen indubitanter arguimus, quibus crimen uidetur de inimicis communionis nostrae Christiano imperatori aliquid conqueri, cum libellus a maioribus uestris Anulino proconsuli datus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: catholicae criminum Caeciliani, traditus a parte Majorini. Item magis arguimus, quia, cum apud imperatorem ultro Caecilianum accusassent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos conuincere debuerunt, ipso imperatore longe ordinatius agente, ut episcoporum causam ad se delatam ad episcopos mitteret. nec uicti pacem cum fratribus habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imperatorem uenerunt, rursus non Caecilianum tantum uerum etiam datos sibi episcopos iudices apud terrenum regem accusauerunt, rursus ab alio episcopali iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt nec eo ipso inter
Abbreviated transcription (Latin):
Sed fuerit error inuerbo. De ipso facto qͥd dicis: Si nichil iustũ
ab imperatore petendũ est. cur aiuliano petitũ est qđ iustũ puta¬
tum est. Anꝑhoc petendũ est ut sua quisq recuper&: non ut
aliquẽ quo abimperatore coherceatur accus&: Interim & insua¬
rũ rerum recipiendarũ repeticione ab apłicis exemplis receditur:
quia hoc fecisse nemo inuenit᷑ illoꝵ: sed tñ cũ maiores ur̃i ipsum
cecilianũ tunc ȩccłȩ cartaginensis epm̃ cui tamꝗͣ criminoso
comunitare noluerur̃. apud principẽ constantinũ. ꝑ anolinũ ꝓc̃su
accusauer̃. non res suas amissas repetiuerunt. sed innocentẽ
existimamꝰ. & sicut ipse iudicioꝵ exitus docuit calupniose appetier̃.
Quo quid sceleratꝰi ab eis fieri potuit. Si autẽ sicut falso arbitra¬
mini. uere criminosũ iudicandũ terrenis potestatib tradider̃.
nus quia fecer̃Si non animo inuido & noxio. sedem

Expanded text:
sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo inuenitur illorum. sed tamen cum maiores uestri ipsum Caecilianum tunc ecclesiae Carthaginiensis episcopum, cui tamquam criminoso communicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipse iudiciorum exitus docuit, calumniose appetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenis potestatibus tradiderunremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emendandi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cantando uel declamando sed philosophando dixer̃. multoꝵ etiã
quoꝵ litteras ñ habemꝰ. s in eoꝵ litteris didicimꝰ scđm quẽdã modũ
laudabiles uitas. ut excepto dĩ cultu in quo errauer̃ colentes uana
quȩ puplice colenda fuerant instituta. & creaturȩ quã creatori
runtur ad fidẽ rectȩ ueręq pietatis. sed ad fastũ inanem humanȩ
laudis & gloriȩ: etiã ipsa in anescunt quodãmodo steriliaq red¬
luntur. U erum tam̃ quadã indole animi ita delectant. ui
certis documtis ꝓbamus: sed tñ nondũ abeis separati eratis. qnͣdo
locũ haber& quẽ certe apostatã nouerant. & idolatrus deditũ sic
uidebant: ut aut iusticiã eẽ idolatriã faterentur. aut se scelerate
mentitos negare non possent. ut apud eũ dicerent solum locum
habere iusticiã. apud quẽ magnũ locũ cernerent habere idolatriã:

Expanded text:
non cantando uel declamando sed philosophando dixerunt, multos etiam, non cantando uel declamando sed philosophando dixerunt, multos etiam, quorum litteras non habemus, sed in illorum litteris didicimus secundum quendam modum laudabiles uitas, ut excepto dei cultu, in quo errauerunt colentes uana, quae publice colenda fuerant, instituta et creaturae quam creatori o non referuntur ad finem rectae ueraeque pietatis sed ad fastum inanem humanae laudis et gloriae, etiam ipsa inanescunt quodam modo steriliaque redduntur. uerum tamen quadam indole animi ita delectant, ut certis documentis probamus; sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando  locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam.
Abbreviated transcription (Latin):
quib fuerat alligatꝰ. facile est intelligere. sic eos solutos quẽ admodũ
solui possunt laquei uenantiũ ne tenẽant. ñ qr tenuer̃ Potest & sic
ut eos dolores eũ soluisse credamꝰ. quib teneri ipse ñ poterat. sed
qͥb alii tenebant᷑ quos ille nouerat liberandos. Uerũ quinã isti si.
temerariũ est definire. Si enĩ om̃s omĩno dixerimꝰ. tẽ esse liberatoᷤᷤ
ꝗͥ illic inuenti sunt. quiᷤ ñ gratulet᷑ si hoc possimꝰ ostendere. p̃sertim ꝓpt̃
qͦsdã qui nob̾ litterario labore suo familiarit̾ innotuer̃. quoꝵ eloqͥỹ
ingeniũq miram᷑. ñ solũ poetas & oratores qui eosdẽ ipsos falsos
d̾os gentiũ. multis opusculoꝵ suoꝵ locis contẽpnendos ridendosq
monstrauer̃. & aliquando etiã unũ dm̃ uerumque confessi sunt.
quãuis illa suꝑsticiosa cũ cęteris colerent. uerũ etiam illos qui hȩc

Expanded text:
quibus fuerat alligatus —, facile est intellegere sic eos solutos, quem ad modum quibus fuerat alligatus —, facile est intellegere sic eos solutos, quem ad modum solui possunt laquei uenantium, ne teneant, non quia tenuerunt; potest et sic, ut eos dolores eum soluisse credamus, quibus teneri ipse non poterat, sed quibus alii tenebantur, quos ille nouerat liberandos. Verum quinam isti sint, temerarium est definire. si enim omnes omnino dixerimus tunc esse liberatos, qui illic inuenti sunt, quis non gratuletur, si hoc possimus ostendere, praesertim propter quosdam, qui nobis litterario labore suo familiariter innotuerunt, quorum eloquium ingeniumque miramur, non solum poetas et oratores, qui eosdem ipsos falsos deos gentium multis opusculorum suorum locis contemnendos ridendosque monstrarunt et aliquando etiam unum deum uerumque confessi sunt, quamuis illa superstitiosa cum ceteris colerent, uerum etiam illos, qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dico multa milia hominũ. qͥ dm̃ ignorantes & demonũ ł simula¬
chroꝵ cultui dediti. ita a tẽporib noẽ usq ad passionẽ xp̃i ex hac uita
emigrar̃. quos ap̃ inferos xp̃c inueniens quomͦ illis ñ p̃dicauit. s illiᷤ
tantũ qui in dieb noȩ increduli fuer̃ cũ fabricaret᷑ archa: Aut si om̃ib
dicauit. cur illos solos petrus cõmemorauit. pt̾missa multit¬
nũ satis constat. Neq enĩ contradici potest uł ꝓpheciȩ quȩ dixit.
qm̃ ñ derelinques animã meã in inferno. Qđ ne alit̾ qs ꝗͣ sapere
asserit soluisse inferni dolores. in qͥb impossibile erat eũ teneri. Quiᷤᷤ
gͦ nͥ infidelis negauerit fuisse apud inferos xpm: Qđ si mou& quẽad
modũ accipiendũ sit inferni ab illo solutos dolores. Neq enĩ ceperat
in eis eẽ tanꝗͣ inuinculis. & sic eos soluit tanquã si catenas soluiss&

Expanded text:
eorum dico multa milia hominum, qui deum ignorantes et daemonum uel simulaeorum dico multa milia hominum, qui deum ignorantes et daemonum uel simulacrorum cultui dediti a temporibus Noe usque ad passionem Christi ex hac uita emigrarunt, quos apud inferos Christus inueniens quo modo illis non praedicauit, sed illis tantum, qui in diebus Noe increduli fuerunt, cum fabricaretur arca? aut si omnibus praedicauit, cur illos solos Petrus commemorauit praetermissa multitnQuoniam non derelinques animam meam in inferno, quod ne aliter quisquam sapere s uerbis, quibus eum adserit soluisse inferni dolores, in quibus inpossibile erat eum teneri. quis ergo nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos Christum? quod si mouet, quem ad modum accipiendum sit inferni ab illo solutos dolores: - neque enim coeperat in eis esse tamquam in uinculis et sic eos soluit, tamquam si catenas soluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
inferos dñs quando mortuus ẽ in carcere c̾clusis sp̃iritib p̃dicauit. qͥd boni
soli meruerint ut dñs in inferna descender&. & de istis tantũ duob dictũ¬
fuisse illi diuiti. int̾ nos & uos chaos magnũ firmatũ ẽ: ut hi qͥuolunt
hinc transire aduos ñ possint. neq inde huc transmeare. nescio utrũ
qͥsquã sit cui ñ uideat᷑ absurdũ. Porro si plures quã duo ibi erant.
s audeat dicere ñ ibi fuisse patriarchas & ꝓpħas. qͥb inscri
fuer̃ cũ fabricaret᷑ archa: &enĩ post tẽpora noę. multa milia tot
gentiũ usq ad passionẽ xp̃i mortua sunt: quȩ potuit apud inferos
inuenire. ñ utiq eoꝵ qͥ in dm̃ crediderant sicut ꝓpħȩ & patriarchȩ
de stirpe abrahe : sic̃ ipse retro noe & tota domꝰ eiꝰ quȩ̨ salua facta
ẽ ꝑ aquã excepto fortassis uno filio qui postea reꝓbatus est. sic̃ etiã

Expanded text:
inferos dominus, quando mortuus est, in carcere conclusis spiritibus praedicauit, quid boni inferos dominus, quando mortuus est, in carcere conclusis spiritibus praedicauit, quid boni soli meruerint, fuisse illi diuiti: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, ut hi, qui uolunt, hinc transire ad uos non possint neque inde huquisquam sit cui non videatur absurdum. Porro si plures quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse Patriarchas et Prophetas, quibus fuerunt, cum fabricaretur arca. etenim post tempora Noe multa milia tot gentium usque ad passionem Christi mortua sunt, quae potuit apud inferos inuenire, non utique eorum, qui in deum crediderant - sicut prophetae et patriarchae de stirpe Abrahae, sicut ipse retro Noe et tota domus eius, quae salua facta est per aquam excepto fortassis uno filio, qui postea reprobatus est, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te latere ñ arbitror uehem̃tissime cõmouere. quomͦ illa
uerba accipienda sint tanꝗͣ de inferis dicta. Replico gͦ tͥ
eandẽ questionẽ. ut siue ipse potueris. siue aliquẽ qͥ possit in¬
ueneris. auferas de illa atq finias dubitationẽ meã. Qd si pͥor potuero.
cũ id donauerit dñs. tͥq imꝑtire ualuero: ñ fraudabo dilectionẽ tuã.
c̃ aut̃ quȩ me ibi moueant intimabo. ut scđm hȩc de illis uerbis apłicis
uel ipse cogites. uł quẽ idoneũ reppereris consulas. Cũ dixiss& xpm morti¬
ficatũ carne uiuificatũ spũ: canuo subiecit in eonpso spiritib qͥ in carcere
erant c̃clusi aduenientẽ p̃dicasse. qui sp̃c aliqͣndo increduli fuerant cũ susten¬
tar& in dieb qͥb adhuc expectabat dĩ pacientia. indieb noe cũ fabricaret᷑
archa. in qͣ pauci id est octo animę saluę factȩ sunt ꝑa quã. Deinde subiunx̃
& ait. Qđ & uos nc̃ similis forma baptisma saluos fecit. Mouet itaq si ap̃

Expanded text:
te latere non arbitror, uehementissime commouere, quo modo illa uerba accipienda sint tamquam de inferis \' dicta. replico ergo tibi eandem quaestionem, ut, siue ipse . potueris siue aliquem, qui possit, inueneris, auferas de illa atque finias dubitationem meam. quod si prior potuero, cum id donauerit dominus, tibique inpartire ualuero, non fraudabo dilectionem tuam; nunc autem, quae me ibi moueant, intimabo, . ut secundum haec de illis uerbis apostolicis uel ipse cogites uel, quem idoneum reppereris, consulas. -Cum diiisset Christum mortificatum carne. uiuificatum spiritu, continuo subiecit in eo ipso spiritibus, qui in carcere erant conclusi, aduenientem praedicasse, qui spiritus aliquando increduli fuerant in diebus, quibus adhuc expectabat dei patientia, in diebus Noe, cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animae saluae factae sunt per aquam. deinde subiunxit et ait: Quod et uos nunc simili forma baptisma saluos fecit. mouet itaque, si apud
Abbreviated transcription (Latin):
apollo quã iołis. Cur ergo pꝰ istũ ñ baptirauit qui pꝰ ioħem
baptizauerat. nͥ quia iste baptisinꝰ ꝑquẽlibet datus xp̃i erat.
ille aut̃ ꝑ quẽ libet datꝰ quãuis xp̃o uiã pꝰparararet. tamen io-¬
hannis erat. In uidiose dici uidetur. pꝰ ioħem baptizatũ est.
pꝰ hereticos non baptizatur: S potest &e hoc iniuidiose dici
Post ioħem baptizatũ .ẽ. & pꝰ hebriosos ñ baptizat᷑ Melius
enĩ hoc uiciũ cõmemoro. quod nec occultare possunt in quibꝰ
regnat. & quã multi ubiq sint quis uł cęcus ignorat. Et
tam̃ int̾ oꝑa carnis quȩ qui agunt regnũ dĩ ñ possidebunt.
etiã hoc ponit apłs. ubi etiã hereses enumerat. Manifesta in¬
quit st̃ oꝑa carnis. quȩ st̃ fornicationes. immundicię. luxuriȩ.¬
idoloꝵ seruitꝰ. ueneficia. inimicitię. contentiones. emulatio

Expanded text:
Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem baptizauerat, nisi quia iste baptismus per quemlibet datus Christi erat, ille autem per quemlibet datus, quamuis Christo uiam praepararet. tamen Iohannis erat? Inuidiose dici uidetur: Post Iohannem baptizatum est et post haereticos non baptizatur\'; sed potest et hoc inuidiose dici: Post Iohannem baptizatum est et post ebriosos non baptizatur\'. melius enim hoc uitium commemoro, quod nec occultare possunt, in quibus regnat, et, quam multi ubique sint, quis uel caecus ignorat? et tamen inter opera carnis, quae qui agunt, regnum dei non possidebunt, etiam hoc ponit apostolus, ubi etiam haereses enumerat: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornication es, inmunditiae, luxuriidolorum seruitus, ue
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ. debuit pꝰ te rogatꝰ. cũ prb̃r baptizasses. Si aut̃ baptismꝰ
qui nc̃ dat᷑. ideo partt̃ ualet in eis quibꝰ dat᷑. quãuis imparis me.¬
riti sint ꝑ quos datur. quia xp̃i. ẽ. ñ eoꝵ a quib ministratus.
puto quod iam intelligas ideo paulũ dedisse quibꝰdã baptismũ
ille baptismꝰ dictꝰ. ẽ. sic̃ multis locis diuina scriptura testat᷑. quod et
ipse dñs dic̃. Baptismus ioħis unde erat. de cę̧lo an ex ha
batur ȩqualit̾ ꝓderat. Nã si tanto meliꝰ quisq haptizatur. quan¬
to melior.ẽ. qui bapticat. ñ recte grãs agit apłs. qđ neminem
chorinthioꝵ baptirauerit nͥ crispũ & gauĩ & stephanȩ domum.
łanto enĩ meliꝰ baptizarent᷑. quanto erat paulus melior si ab ipso
bapticarent᷑. Deniq cũ dicit ego plantaui apollo rigauit. uidet᷑
significare se euangeli tasse. illum baptitasse. Numquid melior

Expanded text:
minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, qui nunc datur, ideo pariter ualet in eis, quibus datur, quamuis sint inparis meriti, per quos datur, quia Christi est, non eorum, a quibus ministratur, puto, quod iam intellegas ideo Paulum dedisse quibusdam baptismum ille baptismus dictus est, sicut multis locis diuina scriptura testatur, quod et ipse dominus dicit: Baptismus Iohannis unde erat? de caelo an ex homibatur aequaliter proderat. Nam si tanto melius quisque baptizatur, quanto a meliore fuerit baptizatus, non recte gratias agit Apostolus, quod nemCorinthiorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum; tanto enim melius baptizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab ipso baptizarentur. denique cum dicit: Ego plantaui, Apollo rigauit, uidetur significare se euangelizasse, illum baptizasse. numquid melior
Abbreviated transcription (Latin):
habetis illic ubi estis. Nobiscũ aut̃ estis in baptismo. in simbo
pacis. in ipsa deniq catholica ȩccłia nobiscũ ñ estis. Hec si acci¬
suscipimꝰ uros. s suscipiendo efficimꝰ nr̃os. qui recedunt a uob̾
ut suscipiant᷑ a nob̾. & ut incipiant eẽ nr̃i. prius eẽ desinunt
ur̃i. Nec nob̾ conuingiᷤ pellimꝰ oꝑarios erroris quẽ detestamur.
s ideo nob̾ illos homines conuingi uolumꝰ. ne hoc sint qđ detes¬
tam᷑. S baptirauit inquis pꝰ ioħem paulus apłs. Numquid pꝰ
hereticũ: Aut si forte audes illũ amicũ sponsi hereticũ dicere.
& in unitate ȩccłiȩ ñ fuisse. uolo & hoc scribas. Si aut̃ dem̃tissi¬
mũ.ẽ. uł sentire uł dicere. iã tuę prudentię . ẽ. considerare. qua¬
re pꝰ ioħem paulus apłs baptirauerit. Si enĩ pꝰ equalẽ. om̃s pꝰ
uos haptizare debetis. Si pꝰ maiorẽ: debes &e tu pꝰ rogatũ. Si post

Expanded text:
habetis illic ubi estis. Nobiscum autem estis in baptismo, in simbolhabetis illic ubi estis. Nobiscum autem estis in baptismo, in simbolitatis et in vinculo pacis, in ipsa denique catholica ecclesia nobiscum non estis. suscipimus uestros, sed suscipiendo efficimus nostros, qui recedunt a uobis, ut suscipiantur a nobis, et, ut incipiant esse nostri, prius esse desinunt uestri. nec nobis coniungi compellimus operarios erroris, quem detestamur, sed ideo nobis illos homines coniungi uolumus, ne hoc sint, quod detestamur. \'Sed baptizauit\', inquis, cpost Iohannem Paulus apostolus\'. numquid post haereticum? aut si forte audes illum amicum sponsi haereticum dicere et in unitate ecclesiae non fuisse, uolo et hoc scribas. si autem hoc dementissimum est uel sentire uel dicere, iam tuae prudentiae est considerare, quare post Iohannem Paulus apostolus baptizauerit. si enim post aequalem, omnes post uos baptizare debetis; si post maiorem, debes et tu post Rogatum; si post
Abbreviated transcription (Latin):
ni.anteꝗͣ errore qͦ in retiti estis exuamini. Cũ aut̃ transitis ad
nos. prius utiq relinquitis qđ eratis. ne ad nos heretici transea-¬
tis. Baptiza ergo me inquis. Facerẽ si baptitatꝰ ñ eẽs. aut si do.¬
nati uł rogati ñ xp̃i baptismo baptizatꝰ esses. Non sacram̃ta
xp̃iana te faciunt hereticũ. s praua dissensio. Non ꝓpt̾ malũ
qđ ꝓcessit ex te. negandũ . ẽ. bonũ qđ remansit in te. quod malo
habes. si ñ ibi habes. unde bonũ ẽ. qđ habes. Ex cath
Nim eccłia st̃ om̃a dnĩca sacram̃ta. quȩ sic habetis & datis. quẽ
ad modũ habebant᷑ & dabant᷑ etiã priusquã inde exiretis. Non
tam ideo ñ habetis. qr ibi ñ estis unde st̃ quȩ habetis. Non in uo-¬
bis mutamꝰ in quibꝰ nob̾cũ estis. in multis eniꝰ estis nob̾cũ. nã
ce de talibꝰ dictũ.ẽ. qm̃ in multis erant mecũ. s ea corrigimꝰ
in quibꝰ nobiscũ ñ estis. & ea uos hic accipere uolumꝰ. quȩ non

Expanded text:
ni, antequam errore, quo inretiti estis, exuamini; cum autem transitis ad nos, prius utique relinquitis, quod eratis, ne ad nos haeretici transeatis. \'baptiza ergo me/ inquis. facerem, si baptizatus non esses aut si Donati uel Rogati, non Christi baptismo baptizatus esses. non sacramenta Christiana te faciunt haereticum sed praua dissensio. non propter malum. quod processit ex te, negandum est bonum, quod remansit in te, quod malo tuo habes, si non ibi habes, unde est bonum, quod habes. ex catholica enim ecclesia sunt omnia dominica sacramenta. quae sic habetis et datis, quem ad modum habebantur et dabantur etiam prius, quam inde exiretis. non tamen ideo non habetis, quia ibi non estis, unde sunt, quae habetis. non in uobis mutamus. in quibus nobiscum estis; in multis enim estis nobiscum; nam et de talibus dictum est: Quoniam in multis erant mecum; sed ea corrigimus. in quibus nobiscum non estis, et ea uos hic accipere uolumus. quae no
Abbreviated transcription (Latin):
maui. cũ anxiaret᷑ cor meũ. & quȩ in alio psalmo dicit. Tediũ de¬
tinuit me a peccatoribꝰ de linquentibꝰ legẽ tuã. & uidi insensatos. et
tabescebã. Ipsa.ẽ. quȩ dic̃ sponso suo ubi pascis. ubi cubas in meridie.
ne forte fiã sic̃ oꝑta suꝑ greges sodaliũ tuoꝵ. idẽ. qđ alibi dr̃. Dex¬
terã tuã notã fac mͥ. & eruditos corde in sapientia. in quibꝰ luce ful

Expanded text:
mavi, cum anxiaretur cor meum . Quae in alio psalmo dicit, Taedium demavi, cum anxiaretur cor meum . Quae in alio psalmo dicit, Taedium detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam; et, Vidi insensatos, et tabescebam . Ipsa est quae dicit sponso suo: Ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum . Id est quod alibi dicitur, Dexteram tuam notam fac mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
a mundi huiꝰ diluuio libauit. Qđ cũ ignoretis an factũ sit. atq ita
uob̾ inauditũ sic̃ multis popłis xp̃ianoꝵ in longis t̾ris constitutoꝵ
nom̃ donati inauditũ .ẽ. incerti estis ubi sit eccła. Ibi est enĩ ubi
pͥmũ forsitan factũ ẽ. qđ postea uos fecistis. si potuit eẽ ulla ius.¬
ta causa qua uos a cõmunione omĩũ gentiũ separare possetis. Nos
aut̃ ideo certi sumꝰ neminẽ se a cõmunione omiũ gentiũ iuste se.¬
parare potuisse. qͥa ñ quisq nrm in sua iustitia s in scripturis
diuinis querit ȩccłiam. & ut ꝓmissa . ẽ. reddi conspicit. Ipsa est̾
enĩ de qͣ dr̃. Sic̃ liliũ in medio spinarũ. ita ꝓxima mea in medio
filiarũ. Quȩ nec spinȩ dici possent nͥ malignitate moꝵ. nec filię.
nͥ cõmunione sacram̃toꝵ. Ipsa .ẽ. enĩ ꝗͣ dicit. A finibꝰ t̃rȩ ad te cla¬

Expanded text:
a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita uobis inauditum, sicut multis populis Christianorum in longinquis terris constitutorum nomen Donati inauditum est. incerti estis, ubi sit ecclesia. ibi enim erit, ubi primum forsitan factum est, quod postea uos fecistis, si potuit esse ulla iusta causa, qua uos a communione omnium gentium separare possetis. Nos autem ideo certi sumus neminem se a communione omnium gentium iuste separare potuisse, quia non quisque nostrum in sua iustitia sed in scripturis diuinis quaerit ecclesiam et, ut promissa est, reddi conspicit. ipsa est enim de qua dicitur: Sicut lilium in medio spinarum ita proxima mea in medio filiarum, quae nec spinae dici possent nisi malignitate morum nec filiae nisi communione sacramentorum. ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ uerũ q conuersi st̃. & cotidie conũtunt᷑. S plane & uidei
& pagani si tã paucos putarent eẽ xp̃ianos ꝗͣ pauci uos estis qui
solos uos xp̃ianos eẽ ꝑhibetis. nec blasphemare nos dignarentur.
quȩ ñ paris: erũpe & clama q̃ ñ parturis. qm multi filu deser¬
te magis ꝗͣ eiꝰ quȩ habet uiru̾. p̃ponens multitudinẽ xp̃ianoꝵ
dicturi estis. ideo magis iusti sumꝰ qͥa pauci sumꝰ. nec attenditis
s responsuros qđ libet uos ẽẽ dicatis. ñ tam̃ estis illi de q
oppositurꝰ es exẽplũ iusti illiꝰ in diluuio. qͥ cũ domo sua solꝰ libera¬
ri dignꝰ inuent᷑.ẽ. Uides gͦ adhuc ꝗͣ longe sis a iusticia. Prorsus
donec ad septẽ remaneas quibꝰ tusis octauus. iustũ te ẽẽ ñ dicimꝰ.
si tam̃ ñ istã iustitiã sic̃ dicebã p̃ripuit aliqͥs ante partẽ donati.
& cũ suis septẽ usta aliqͣ causa cõmotꝰ se longe alibi separauit. &

Expanded text:
uiuum uerumque conuersi sunt et cotidie conuertuntur. sed plane et Iudaei uiuum uerumque conuersi sunt et cotidie conuertuntur. sed plane et Iudaei et pagani si tam paucos putarent esse Christianos, quam pauci uos estis, qui solos uos Christianos esse perhibetis, nec blasphemare nos dignarentur, quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, praeponens multitudinem Christiandicturi estis: Ideo magis iusti sumus, quia pauci sumus\', nec adtenditis eos responsuros: \'Quotlibet uos esse dicatis, non tamen estis illi, de qoppositurus es exemplum iusti illius in, diluuio, qui cum domo sua solus liberari dignus inuentus est. uides ergo, adhuc quam longe sis a iustitia? prorsus donec ad septem remaneas, quibus tu sis octauus, iustum te esse non dicimus, si tamen non istam iustitiam, sicut dicebam, praeripuit aliquis ante partem Donati et cum suis septem iusta aliqua causa commotus se longe alibi separauit et
Abbreviated transcription (Latin):
a ceteroꝵ hominuᷤ iniqͥtate secerneret. se separauerint causa ęquissi.¬
ma. ęccłia dĩ potiꝰ tanꝗͣ sion spiritalis. quę uos om̃s iusta separatio¬
ne p̃uenit. multoq p̾sũptiꝰ ꝓ se int̾p̃tet᷑ qđ scriptũ .ẽ. mons syon.
latera aquilonis. ciuitas regis magni. qͣm ꝓse int̾pͣtat᷑ pars donati.
ubi pascis. ubi cubas in meridie. & tam̃ uereris ne cũ imꝑialibꝰ
legibꝰ ad unitatẽ cogimini. nom̃ dĩ a uideis & paganis duttiꝰ blasphe.¬
met᷑. qͣsi nesciant uidei quẽ ad inodũ pͥmꝰ popłs isrł etiã bello dele-¬
re uoluerit duas illas tribꝰ & dimidiã quȩ ultͣ iordanen terras ac-¬
ceꝑant. qͣndo eas putauer̃ se ab unitate sui popłi separasse. Paga¬
ni uͦ magis nos blasphemare posst̃ legibꝰ qͣs cont᷑ idoloꝵ cultores
xp̃iani imꝑatores tuler̃. & tam̃ ex eis multi correcti. & ad deum

Expanded text:
a ceterorum hominum iniquitate secerneret, se primitus causa aequissia ceterorum hominum iniquitate secerneret, se primitus causa aequissi ecclesia dei tamquam Sion spiritalis, quae uos omnes iusta separatione praeuenit, multoque praesumptius pro se interpretetur, quod scriptum est: Mons Sion, latera aquilonis, ciuitas regis magni, quam pro se interpretatur pars Donati: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Et tanpen uereris, ne, cum imperialibus legibus ad unitatem cogimini, nomen dei a Iudaeis et paganis diutius blasphemetur, quasi nesciant Iudaei, quem ad modum primus populus Israhel etiam bello delere uoluerit duas illas tribus et dimidiam, quae ultra Iordanen terras acceperant, quando eas putauerunt se ab unitate sui populi separasse. pagani uero magis nos blasphemare possunt de legibus, quas contra idolorum cultores Christiani imperatores tulerunt, et tamen ex eis multi correcti et ad deum
Abbreviated transcription (Latin):
munionẽ suã separent a cõmunione orbis t̾rarũ. eãq appellent
unde scitis in xp̃iana societate tã loonge lateq diffusa. ne forte
anteꝗͣ. uos separaretis iã se aliqͥ usta causa separauerant in longin-¬
quissimis t̾ris. unde ad uos eoꝵ iusticię fama ñ potuerit ꝑuenire.
Quomͦ in uob̾ potest eẽ ęccłia potiꝰ. quã in illis qͥ se pͥores forte separa¬
uer̃. Ita fit cũ ħ nescitis. ut incerti uob̾ met ipsis sitis. qđ necesse . ẽ.
contingat omĩbꝰ qͥ ꝓsua societate utunt᷑ testimonio ñ diuino sed
suo. Neq enĩ potestis dicere si hoc contigisset nos latere ñ posset.
faciunt iustiores. qͣnto fuerint pauciores. & utiq tanto st̃ latentio¬
res. Ac ꝑ ħ incerti estis. ne forte aliqͥ pauci iusti & ideo minime noti
alicubi longe contͣ africȩ meridiẽ anteꝗͣ pars donati iustitiã suam

Expanded text:
munionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellentmunionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellentunde scitis, in Christiana societate tam longe lateque diffusa ne forte, antequam uos separaretis, iam se aliqui iusta causa separauerant in longinquissimis terris, unde ad uos eorum iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia potius quam in illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, ut, cum hoc nescitis, incerti uobismet ipsis sitis, quod necesse est contingat omnibus. qui pro sua societate utuntur testimonio non diuino sed suo. neque enim potestis dicere: c si hoc contigisset, nos latere non posset,\' faciunt, iustiores, quanto fuerint pauciores, et utique tanto sunt latentiores. ac per hoc incerti estis, ne forte aliqui pauci iusti et ideo minime noti alicubi longe contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ głe eiꝰ in et̃nũ & in scłm scłi. & replebit᷑ gła eiꝰ om̃is t̾ra fi.¬
at fiat᷑. & tu sedes cartennis. & cũ decẽ rogatistis qͥ remansistis
dicis. ñ fiat ñ fiat. Audis loqui euangeliũ. oportebat imple¬
ri om̃a quȩ scripta st̃ in lege & ꝓpħis & psalmis de me. tunc
minꝰ rogo te ragatistas audire debemꝰ. qͥ nec illud ꝓse int̾ptari co-¬
nabunt᷑ qđ scriptũ. ẽ. ubi pascis ubi cubas in meridie : Si eni ħ loco
scripturarũ. meridies africa intelligenda ẽ. in parte donati qđ sub
celi feruentiore plaga .ẽ. om̃s uos maximianistę suꝑabunt. quoꝵ scis¬
ma in birancio & tripoli exarsit. S confligant cũ eis artuges. & ħ
magis ad se ꝑtinere contendant. Mauritania tam̃ cesariensis occi-¬
dentali ꝗͣ meridianę parti uicinior. qͣndo nec africã se uult dici.
obscura: Qđ aut̃ om̃ibꝰ donatistis dicere solemꝰ. qͣnto fortiꝰ uobis
dicimꝰ. si posst̃ qđ fieri ñ potest aliqui hab̾e causam iustã qua cõ¬

Expanded text:
oriae eius in aeternum et in saeculum saeculi. et replebitur gloria eius omnis terra. fiat, fiat. et tu sedes Cartennis et cum decem Rogatistis, qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. tuncminus, rogo te, Rogatistas audire debemus, qui nec illud pro se interpretari conabuntur quod scriptum est: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Si enim hoc loco scripturarum meridies Africa intellegenda est in parte Donati, quod sub caeli feruentiore plaga est, omnes uos Maximianistae superabunt, quorum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. sed confligant cum eis Arzuges et hoc magis ad se pertinere contendant. Mauretania tamen Caesariensis occidentali quam meridianae parti uicinior, quando nec Africam se uult dici, obscura? Quod autem omnibus Donatistis dicere solemus, quanto fortius uobis dicimus: si possunt, quod fieri non potest, aliqui habere causam iustam, qua com