comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi aduictimã ñ tristis exchi¬
bint. ꝓ digna pignoris impie¬
tate. fit carnali pietate subli-¬
mior: lucͣtur orbitatem. dum
parricidiũ meditatur. ⁊ dũ uni¬
co nõ parc̃ intr̃is. stellas ꝓ filiis
annum̾are iubetur in celis: car¬
nalisq despector nat᷑e. in nat᷑a
sidum collocatur: ⁊ humani
temptor seminis. pat̾ uocatur
astroꝵ. Sic fidelis nõ filio s p̃cep¬
to. dũ mandatũ dñi religionem
duc̃ ẽẽ ñ crim̃: dũ offerre filiũ
dõ. sacͥficium indicat eẽ ñ pa

Expanded text:
ubi ad victimam non tristis exhibuit, pro digna pignoris impietate, fit carnali pietate sublimior. Lucratur orbitatem, dum parricidium meditatur: et cum unico non parcit in terris, stellas pro filiis annumerare jubetur in coelis: carnalisque despector naturae, in natura siderum collocatur: et humani contemptor seminis, pater vocatur astrorum. Sic fidelis non filio, sed praecepto, dum mandatum Domini religionem ducit esse, non crimen, dum offerre filium Deo sac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ambitio secłi : q̃ nõ ẽ a patre: Illa
gͦ ꝓmissio & circũcisio ẽ. q̃ nõ patim̃
ut seru. s exhibemꝰ ut liberi : nec pꝰꝗͣ
nati fuerimꝰ cęlebramꝰ. s ut nascam᷑
offeyimus. om̃iq in ꝓcinctu baptis¬
matis ĩdumẽto nudati. sola scõꝵ o¬
culis ꝯfessione uestim᷑: nec ad sp̃em.
naturam nr̃am arsura filoꝵ ueste
it: s cuncta carnis repudiata nat᷑a
sexꝰ unmemores nil uerem᷑. nec cũ
pͥmo illo treno homĩe. adã ubi es.
dmñ fugientes audiuimus: s c̃ secło
isto celesti. ego hodie genui te. dm̃
sequentes audimꝰ : Prepucia itaq¬
illa quȩ adan transgressor ad quirit
per subiectionẽ celestis obedientiȩ res¬
puentes. naturan eirẽcidunus ui¬
tioꝵ. & ꝑunam corporał menbri
formã om̃s exercentes in p̃pucium
naturã : s naturȩ sr̃flua resecamus:
sciẽtes qm̃ quicquid ampliꝰ est a ma¬
lo ẽ. Sic dñi dignatiõe ꝯsequim᷑. ⁊ it
nos qui scđ̃m carnẽ p̃puciũ dicim᷑.

Expanded text:
 ambitio saeculi, quae non est a Patre . Illa ergo promissio et circumcisio est, quam non patimur ut servi, sed exhibemus ut liberi: nec postquam nati fuerimus celebramus, sed ut renascimur offerimus: omnique in procinctu baptismatis indumento nudati, sola sanctorum oculis confessione vestimur: nec ad speciem naturam nostram arsura filorum vestit: sed cuncta carnis repudiata natura, sexus immemores, nil veremur: nec cum primo illo terreno homine, Adam ubi es ? Deum fugientes audimus: sed cum illo secundo coelesti. Ego hodie genui te . Deum sequentes audimus. Praeputia itaque quae Adam transgressor acquirit, per subjectionem coelestis obedientiae respuentes, naturam circumcidimus vitiorum, et per unam corporalis membri formam, omnes exercentes in praeputium naturam, sed naturae superflua resecamus: scientes, quoniam quidquid amplius est, a malo est. Sic Domini dignationem consequimur, ut nos qui secundum carnem p
Abbreviated transcription (Latin):
aut &̃ nõ incirẽcisi in carne eam
ipsam naturã cũ suis ꝑseq̃ntes. u̾¬
bum dñi dũ nos custodimus. ob¬
terimus. Porro ħan ita sehabeant.
⁊ fidĩ patrẽ ⁊ circ̃cisioĩs interro gemꝰ
auctorem qm̃ ab ipso utͣq ħ ⁊ quȩ

Expanded text:
aut etiam non circumcisi in carne, eam ipsam naturam cum suis persequentes, verbum Domini, dum non custodimus, obterimus. X. Porro haec an ita se habeant, et fidei patrem, et circumcisionis interrogemus auctorem: quoniam ab ipso ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus : nec an sine p̃pueio ix̾it sit
q̃rẽdũ. s q̃d nebil labiis suis pec¬
peccauerit. sit tenendum. Ad alie¬
nec in eo g̾mina dño de numine f
magis cõfundant᷑ in femina. ꝑ mit¬
titur ꝑ ꝓpħas de radice iesse uͥga
ꝓ nr̃a salute ꝓditura. ĩ quã flos

Expanded text:
tus: nec an sine praeputio vixerit, sit quaerendum, sed quod nihil labiis suis peccaverit, sit tenendum. Ad alienec in eo germina de vimine, sed magis confundantur in foemina. Promittitur per prophetas de radice Jesse virga pro nostra salute proditura: in quam fl
Abbreviated transcription (Latin):
tes in carne. arriam ñ ĩtelligẽtes ĩ
sp̃u. uniꝰ libri paginaꝵ ꝯfedatã disse¬
cauere iuĩcturã. ⁊ mediatorem duoꝵ
ꝯsertis mambꝰ beretico furore ruꝑũt:
paginis sapiẽtes ac demũdiali phi¬
losophia uenientes. tãta oꝑti aꝑtiq
libri ꝯeatenatioĩs subtilitas p̃t̾unt:

Expanded text:
ntes in carne, Ariani non intelligentes in spiritu, unius libri paginarum confoederatam dissecuere juncturam, et mediatorem duorum consertis manibus, haeretico furore ruperuntpaginis sapientes ac de mundiali philosophia venientes, tanta operti apertique libri concatenationis subtilitas praeterivit:
Abbreviated transcription (Latin):
Arrianꝰ it̾m superiorẽ partẽ ubri utraq
cirẽplexͦ manu. illã int̾iorẽ pagniã
sic reserare formidat qͣi saclegiũ factu¬
rus sit. si ds̃ in carne ueniẽs ñ amise¬
rit dĩtatẽ: uidẽsq dnm ĩ nauicła
dormiẽtẽ. ñ uidet uẽtis ⁊ fluctibꝰ im¬
ꝑantẽ. cui dĩtatẽ se tribuere sine simi¬
litudine pat̾na mẽtit᷑. Ds̃ em̃ ẽẽ nisi
patri .i. dõ similis sit. ñ pot̃. Sii¬
lem aũ eẽ. nec illũ qui foris scͥptus :
de int̾ioribꝰ aliqͥd perdidisse. illos coti¬
dianꝰ sermo ĩstruere debuisset. quo
filios patribꝰ suis similes ita cupimꝰ
aꝓpbare.: ũ dicamus. De ore eiꝰ exiit.
gen̾atiõem alt̾ gen̾et᷑. tñ si forte patͥ
ꝑ om̃ta similis sit. dicet᷑ ab ore eiꝰ ꝓfec¬
tus. Qͥ sinuidet dm̃ u̾bũ de corde pa¬
tris eructuatũ. nec aliunde in spũ
Quod ubi fidelit̾ senserimꝰ tũ ⁊ ea q̃ foris

Expanded text:
Arianus iterum superArianus iterum supercircumplexus manu, illam interiorem paginam sic reserare formidat, quasi sacrilegium facturus sit, si Deus in carne veniens non amiserit deitatem: vidensque Dominum in navicula dormientem, non videt ventis et fluctibus imperantem; cui deitatem se tribuere sine simulitudine paterna mentitur. Deus enim esse nisi Patri, id est, Deo similis sit, non potest: similem autem esse, nec illum qui foris scriptus est de interioribus aliquid perdidisse, illos quotidianus sermo instruere debuisset, quo filios patribus suis similes ita cupimus approbare, ut dicamus, De ore ejus exiit.generationem aliter generetur: tamen si forte patri per omnia similis sit, dicetur ab ore ejus profectus. Quis non videt Deum Verbum de corde Patris eructatum, nec aliunde in spiriQuod ubi fideliter senserimus, te, et ea quae foris
Abbreviated transcription (Latin):
uident ꝯficẽtur. Inuisibilẽ in uirtu¬
tibꝰ recognoe̾unt: insibilẽ ĩ homine
qd̾ facillimũ eẽ debuit. ñ agnoseũt:
O cecitas. o ignoratio u̾itatis: õ nimi¬
um e ratiõe sui damnanda p̃sump¬
tio. Isti s̃ qui dõ ip̃i se p̃ferũt. sic cre¬
dẽdo: in carne ꝯstituti sp̃ałr se uiu̾e
ꝓfitẽtur. qd̾ dñi ñ credũt potuisse.
Minor enĩ sine dubio ab istis ds̃ est: si
quod isti possũt. ille ñ potuit. Nam
si isti possũt ĩ carne ꝯstituti alienã
carpere naturã: cur ille in carne po¬
situs suã scruare ñ possit. uidelie:
ũ semꝑ d̃s sit: ne corruptele admiatꝰ
incipiat ẽẽ corruptusꝰ Mira disputa¬
tio: dm̃ distribuit dũ honorat. Illaioris
enĩ uirtutis ẽ obtin̾e in trena sub̾a
ip̃e destiait ẽẽ quod fuerat. s quod car¬
nem fec̃ ẽẽ. qd̾ ds̃ est. qͦd exeusatiõe
mat̾iȩ uitiosȩ iansit ip̃e sine excusa¬
pecẽor esse ñ potuit S ħ manicheꝰ

Expanded text:
sibilem in virtutibus recognoscunt, visibilem in homine, quod facillimum esse debuit, non agnoscunt. O caecitas! o ignorantia veritatis! et omni ratione damnanda praesumptio: isti sunt qui Deo ipsi se praeferunt: sic credendo in carne constituti, spiritualitefitentur, quod Deum non credunt potuisse. Minor enim sine dubio ab istis Deus est, si quod isti possunt, ille non potuit. Nam si isti possunt in carne constituti alienam capere naturam: cur ille in carne positus suam servare non possit; videlicet ut semper Deus sit, ne corruptelae admixtus incipiat esse corruptus? Mira disputatio, Deum destruit, cum honorat. Minoris autem virtutis est obtinere in terrena substantia ipse destitit esse quod fuerat, sed quod carnem fecit esse quod Deus est: quod in excusationem materiae vitiosae mansit ipse sine excusapeccator esse non potuit. Sed hic Manichaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
tãtis semꝑ ñ anuea miracłis. In
planũ ds̃ si ñ aliquid scđm hom̃iem
uid̾et᷑ ignorare. ꝓcesserat. T̃ urbatꝰ
est ĩqͥt. id est feculentia carnis di¬
scet᷑. ⁊ ad ignorationẽ humanam
dĩtas uelanda reuocatur. Sic tur¬
butur ⁊ fons. c̃ excitatus qͣi aliqͦ
tum. dũ seꝑat᷑ caxludit᷑. Ait nãq:
Ubi eũ posinstisꝰ . ħ turbatus.
uideis dĩtatẽ cęlat in homĩe. ⁊ splẽ¬
dorem duuitatis ĩ tãta oꝑatioe
corcͦat᷑e. ignorantia mortalitatis ob¬
ducit.: u̾ẽ possit in suscitado lazaro
deus adorau. hõ ĩ sepulcri eiꝰ igno¬
ratiõẽ uilescat. Siedũ a cecis uide¬
tur. ⁊ a uidentibꝰ ñ uidet᷑. sic dũ de

Expanded text:
tantis semper non amica miraculis. In planum, Deus si non aliquid secundum hominem videretur ignorare, processerat. Turbatus est, inquit, id est, fetulentia carnis discetur, et ad ignorantiam humanam deitas velanda revocatur. Sic turbatur et fons, cum excitatus casu aliquo tum dum separatur excluditur. Ait namque, ubi eum posuistis? Et hic turbatus Judaeis deitatem celat in homine, et splendori divinitatis in tantae operationis coruscatione ignorantiam mortalitatis obducit, ut cum possit in suscitando Lazaro Deus adorari, homo in sepulcri ejus ignoratione vilescat. Sic dum a caecis videtur, et a videntibus non videtur: s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioribꝰ indendꝰ. int̾ioribꝰ nõ uidẽdꝰ.
qr ĩ ꝯp̃hensibilis. Intꝰ siqͥd̾ scͥptꝰ est:
cũ ꝓpħa diẽ Gen̾ationẽ eiꝰ quis ena¬
rrabit. fõris scͥptus ẽ. c̃ eũ głista
filii abraham: Intꝰ scribitur cũ
ds̃ dic̃. Cructaũ cor meũ u̾bũ bonũ.

Expanded text:
oribus non videndus, quia incomprehensibilis . Intus siquidem scriptus est, cum Propheta dicat: Generationem ejus quis enarrabit ? Foris scriptus est, cum Evangelista filii Abraham . Intus scribitur, cum Deus dicit: Eructavit cor meum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pot̾at debitã detͣheret dignitatẽ
La tari amiei sui mortẽ ñ audit & nũ¬
eiat. faciat hoc dedĩtate quid mirũꝰ
ut cũ localit̾ ꝯspiẽetur in hom̃ie: di
uinitate tñ nusꝗͣ ab eẽ cred̾etur. festi¬
nat in bethaniam. submusitantibꝰ
pene discipłis. pietas facta miracu¬
lum. defuncti sorores occurrũt ietͦ
habitu. ore lacͥmoso. cͥne deiso. qͣs bono
si ille ñ sint. qubitat᷑e ꝯ firnat. Uidet¬

Expanded text:
fieri poterat debitam detraheret dignitatem. Lazari amici sui mortem non audit et nuntiat : faciebat hoc de Deitate, quid mirum? ut cum localiter perspiceretur in homine, ex divinitate nusquam abesse crederetur. Festinat in Bethaniam, submussitantibus pene discipulis, pietas factura miraculum: defuncti sorores occurrerunt tetro habitu, ore lacrymoso, crine conscisso, quas bono si illae non sunt dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe. insolent̾. clate. de carnis tumo¬
re. nõ de sp̃us lenitate. Nã ego qui
resisto nũe uob̾: humilibꝰ dare gr̾a
sucui. Ita dñs dum humilitatem
secreta parte corporis p̾fig᷑ationem
u̾e eirccisionis hab̾i uoluerit osten¬
dit. Dixi de occulto cirẽcisioĩs.
q̃ putaui ẽẽ dicẽda: snꝑẽ ut de ip̃a
cirẽcisioe tractemꝰ. q̃ fig᷑a sit cur ñ¬
dicente : Nam si oculꝰ tuꝰ scandali¬
zat te erue eũ : & simanus tua
scandali zat te abscide eam. Quȩ
tanta ibi p̾fig᷑atio ÷ ut ꝑunã par¬
tem corporis totus om̃ino homo
cuẽcssus eẽ credat᷑: ⁊ ẽ hoc nos post
mus ad regen̾ationis nr̃e sac̃mẽ¬
ta celestia. ut circ̾cisionẽ sp̃italẽ
ĩ sp̃itali natiuitate q̃ramus. ⁊ ĩ
ipsis fidei ñe cimabulis quo tp̃r
eirẽcisio celebrat᷑. pͥmos uagitus
sacͣte repetanius infantiȩ. & ab¬
renuncia ciõem illã qͣ p̃putiis de¬
nudanur añ ocłos collocemꝰ : qm̃

Expanded text:
superbe, insolenter, elate, de carnis tumosuperbe, insolenter, elate, de carnis tumore, non spiritus lenitate. Nam ego qui resisto nunc vobis, humilibus dare gratiam consuevi. Ita Dominus dum humilitatem secreta parte corporis praefigurationem verae circumcisionis habere voluerit, ostendit. IX. Dixi de occulto circumcisionis, quae putavi esse dicenda: superest ut de ipsa circumcisione tractemus, quae figura sit, cur nDomino: Nam si oculus tuus scandalizat te, erue eum: et si manus tua scandalizat te, abscinde eam . Quae tanta ibi praefiguratio est, ut per unam partem corporis totus omnino homo circumcisus esse credatur: et cum hoc nos post mus ad regenerationis nostrae sacramenta coelestia, ut circumcisionem spiritualem in spirituali nativitate quaeramus: et in ipsis fidei nostrae cunabulis, quo tempore circumcisio celebratur, primos vagitus sacratae repetamus infantiae: et abrenuntiationem illam, qua praeputiis denudamur, ante oculos collocemus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em se despectũ studiose uelata¬
diuinitate ꝓiecit. nec uidi in se
uoluit quod nõ pot̾at nõ agnosci :
quid homines obseruare sub spẽ
secrete eirc̃cisioĩs ex pediet. quoᷤᷤ
p̃ter nat᷑am exẽpla humiliãt & p̃¬
cepta Cõsultius utiq faciẽt. si
&̃ c̃ om̃ia fecerĩt. dicant. serui ĩnti¬
les sumꝰ. quod ĩꝑatum ẽ fecimus:
ꝗͣsi fiducia p̃sumptionis ęlati ut
unꝰ a dextris & a sinistris alius
ĩ regno eius sedeant postularĩt:
ne illis dñs ip̃e respondeat. qͥ illos
amare ampliꝰ credebat᷑. nescitis
quid petatis: quibꝰ ⁊ statĩ formi¬
do passionis obponitur: q̃ uidcta
carnẽ humiliat ȩlatos. Quã ubi intͤ¬
pide poposcerũt: recte quidẽ dic illis.
Sedere ad deat̾am aut ad sinistrã nõ ẽ
meum dare uob̾. Nunquidnã hie se
potẽtie ĩ digum ẽẽ ꝓfessus est. aut aliqͥd
sibi nõ lic̾e testat᷑ : qͣi pat̾ neminẽ n
ẽ ait meũ dare uob̾. idest sic petẽtibꝰ

Expanded text:
ominem se despectum velata studiose divinitate projecit: neque videri in se voluit, quod non poterat non agnosci: quid homines observare sub specie secretae circumcisionis expediet, quos praeter naturam exemplo humiliavit et praecepto? Consultius utique facient, si etiam cum omnia fecerint dicant: Servi inutiles facti sumus, quod imperatum est fecimus : quam fiducia praesumptionis elati, ut unus a dextris, et a sinistris alius in regno ejus sedeant, postulaverint: ne illis ipse Dominus respondeat, qui illos amare amplius credebatur, nescitis quid petatis . Quibus et statim formido passionis ab eo opponitur, quae juxta carnem humiliat elatos: quam ubi intrepide poposcerunt, recte quidem dicit illis, sedere ad dexteram, aut ad sinistram, non est meum dare vobis. Numquid nam hic se potentiae indignum esse professus est, aut omne sibest, ait, meum dare vobis, id est, sic petentibus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. uideamꝰ an tale aliqͥd docunt.
⁊ fec̃. qm̃ quod factũ ẽ in illo. uitaẽ:
si & ipse cirẽcisio̾em ueluti in occulta
parte corporis oꝑatus. noluit ab homi¬
nibꝰ ⁊ ea q̃ faciebat.⁊ ipse quis eẽt.
agnosei. Ac pͥmũ pꝰ celestẽ illam doct᷑¬
nam de mõte descendens ppłors se ad¬
mirantiũ. stipatꝰ agminibꝰ lepsi om̃s
sordes emacłans. ꝓ salutis tante be¬
neficio. ñ laudem. ñ eelebͥtatem cõmu¬
ni hom̃iũ ore desid̾at: s sibi soli quod
monio. lubet illũ uemini suã indica¬
re iurtutẽ. secretũ qͦ diuinȩ maiesta¬
tis quod mist̾iũ in carnationiᷤᷤ occu

Expanded text:
m: videamus an tale aliquid docuit et fecit, quoniam quod factum est in illo vita erat : si et ipse circumcisionem veluti in occulta parte corporis operatus, voluit ab hominibus, et ea quae faciebat, et ille quis esset agnosci. Ac primum post coelestem illam doctrinam de monte descendens, populorum se admirantium stipatus agminibus, leprosi hominis sordes emaculans , pro salutis tantae beneficio, non laudem, non celebritatem communi hominum more desiderat: sed sibi soli quid monio. Jubet illum nemini narrare suam virtutem: secretum quoque divinae Majestatis, quod mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditioĩs in lapidẽ offensioĩs impĩgit.
illud mist̾i̾o occultȩ oꝑatioĩs exxseqͥt᷑:
ũ cũ ⁊ infirmi ac debiles ad poscẽdã
opẽ salutis nullo mõstrãte ꝯgnoscãt.
⁊ ꝑsecutores ł inunici quẽ ten̾e debe¬

Expanded text:
ditionis in lapidem offensionis impingit: et illud mysterio occultae operationis exsequitur, ut eum infirmi ac debiles ad poscendam opem salutis, nullo monstrante, cognoscant, et persecutores vel inimici quem tenere debe
Abbreviated transcription (Latin):
metuit: c̃ ⁊ uirtus sit habit᷑a mira¬
culum. ⁊ dĩtas ñ sit subiecta tr̃oriͦ
Q sepulcͥ tã ĩsulta requisitio: ut om̃mo
credas deturbato ꝯfusoqꝰ. ꝓfectoq
ille ds̃ nr̃ qͥ discipulis ostant̾ dix̾at
de absente. latarꝰ mortuus est: qui
sororibꝰ eius ꝯfidẽt̾ ꝓmiserat de mor¬
tuo resurrecturꝰ est. noua sub nescio
qͣ fusione sepulerũ q̃rit. qͣi ħ solũ qͥ
om̃ia  nosset oe p̾stare pot̾at igno¬
raret. Nõ plane hoc ẽz Nam alius

Expanded text:
metuit, cum et virtus sit peractura miraculum, et deitas non sit subjecta terrori? Quae sepulcri tam inconsulta requisitio? Ut omnino credas de turbato confusoque profectam: Ille Deus noster qui discipulis constanter dixerat de absente: Lazarus mortuus est; qui sororibus ejus confidenter promiserat de mortuo, resurrecturus est: sub nova nescio qua confusione sepulcrum quaerit, quasi hoc solum qui omnia et nosset et praestare poterat, ignoret: non plane hoc est: nam alius
Abbreviated transcription (Latin):
na dum ꝑ multa spacia decurrãt.
late potandi usum peromnem
tractum suũ cursus sui am̃ãtibꝰ
exhiberent. ut ipsum mare aquis
influẽi tibus non excrescat. ut
uelirt uent̾ quidam laticum
aqͣs f tire uideatur. ne uel fõ¬
tibus in et̾num manantibꝰ. uel
fluminibus sine fine currentibꝰ
uel pliunis assidue ruentibꝰ ꝓpe¬
tuo trã diluiio teg̾etur. ũ cęlum
p̃t̾ plenitudinem illam lueis ĩ sole.
nocturns etiam sideribus radia¬
ret: nequod tempꝰ egenũ lumuus
haberemꝰ. Si gͦ hec tͣnsitoria ut
ipse ait. celum ⁊ tr̃a transibit. sic
sapientia descͥpsit : ut alit̾ ea ẽẽ
non potuisse credamꝰ : quid hões
ipsos ꝓ quibus hec nẽ ita exccogi¬
tauit. ordinauit. insticuit: sine

Expanded text:
na dum per multa spatia decurrunt na dum per multa spatia decurrunt late, potandi usum per omnem tractum cursus sui animantibus exhiberent: ut ipsum mare aquis influentibus non excrescat, sed ut velut venter quidam laticum aquas sitire videatur: ne vel fontibus in aeternum manantibus, vel fluminibus sine fine currentibus, vel pluviis assidue ruentibus, perpetuo terra diluvio tegeretur: ut coelum praeter plenitudinem illam lucis in sole, nocturnis etiam sideribus radiaret, ne quod tempus egenum luminis haberemus. Si ergo haec transitoria, ut ipse ait: Coelum et terra transibunt , sic sapientia descripsit, ut aliter ea non potuisse esse credamus; quid homines ipsos, pro quibus haec nunc ita excogitavit, ordinavit,
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtute. Nobis gͦ ex habundã¬
tia licet ap̃ te dissertare. quod didi¬
cimus in te. tibiq ꝓdere q̃d nob̾
tua uita prestitit ne eẽt obsurum.
S quid nouum loquimur siaut
quod locutur sumus hoc uiuis.
aut si ap̃ te quod in te dicimus ħ
loquimur: cũ ⁊ memor eoꝵ que
mneminit monita non requirat :¬
⁊ doctus nõ ea q̃ iam callet inqui¬
rat: Tu quidẽ filia dilectissima
circ̃cisione uniis. mͥ tñ ꝓpositũ
est. illud tecum loqui. quare ñ
fit circumcisio uiooꝵ. q̃ utiq
sine ratioẽ duc̾etur si a dõ inuẽ¬
ta non eẽt. Nichil enim sine ra¬
tione per dm̃n. nichil caubꝰ urgẽ¬
tes loquuntur. nichil fortuitis.
habere aliquid potestatis. ds̃ aũ
qui ipse ratio est: ut nichil nõ
plena ratione formauit. ita ni¬
chil ab homine fieri sine rõne di
gessit: ut tr̃ã hec eẽt suꝑ qͣmi re¬
liqua mouerentur. ĩmobilis.u̾
Laquaꝵ uene altioribꝰ mo̾tibus
ꝯderentur. a quibus orta flumi¬

Expanded text:
in virtute . Nobis ergo ex abundanin virtute . Nobis ergo ex abundanti licet apud te dissertare, quod didicimus in te, tibi prodere quod nobis vita tua praestitit, ne esset obscurum. Sed quid novum loquimur, si aut tu quod locuturi sumus hoc vivis, aut si apud te quod in te didicimus hoc loquimur: cum et memor eorum quae meminit monita non quaerat, et doctus non ea quae jam callet inquirat? II. Tu quidem, filia dilectissima, circumcisione vivis: mihi tamen propositum est illud tecum loqui, quare nonfiat circumcisio Judaeorum, quae utique sine ratione esse diceretur, si a Deo inventa non esset. Nihil enim sine ratione fit per Deum: nihil casibus, ut gentes loquuntur, fortuitis, habere aliquid potestatis. Deus autem, qui ipse ratio est, ut nihil non plena ratione formavit: ita nihil ab homine fieri sine ratiessit, ut terra haec esset, super quam reliqua moverentur, immobilis, ut aquarum venae altioribus montibus conderentur, a quibus orta flumi
Abbreviated transcription (Latin):
uperiori epistola quam
ex me consultatio ur̃a de¬
ꝓm̃sit. quam ⁊ ad tuum ⁊ ad soro¬
ris tuę nomẽ misi. rationem cirẽ¬
cisionis rapide transcurri: qm̃
ꝓcinctus itineris mei in qͦ cõfec¬
ta est non soluni ei limam nito¬
ris. uerum&̃ ꝑfectionem operis
inuidit. liez me ⁊ illa horreant
que limantur. Qd si non placent
impolita: formidat animus qͥd
iudicii mereantur informia.
Quam ego tamen nõ ad iudicium¬
⁊ subsellia. sed ad fauentium mͥ
corda transinisi. Deniq mã sen¬
tentia nõ ꝓdisset. nisi fuisset
per uos de secreto uerec̃die uelut
manu quadam caritaritis eduel¬
ta. S qm̃ iam illam meliorem
facere non possum : placuit mͥ
sermonem omissum repetens.
satio cireumeisionis est int̾preta¬
tio. ⁊ uita. totius legis enarratio.
E eo siguidem lex uidetur obscura :
si ea uita que sola uita ẽ iuiuere¬
mus: narratio legis eius opus
non erat. qm̃ faciliꝰ erat uide
quam loqui. qñqui dem ñ
in sermone est regnũ dei. sed

Expanded text:
uperiore epistola quam ex me consultatio vestra deprompsit, quam et ad tuum et sororis tuae nomen misi, rationem circumcisionis rapide transcurri, quoniam procinctus itineris mei, in quo confecta est, non solum ei limam nitoris, verum etiam perfectionem operis invidit, licet me et illa terreant quae limantur. Quod si non placent polita, formidat animus cogitare quid judicii mereantur informia: quamquam ego illam non ad judicum subsellia, sed ad faventium mihi coronam transmisi. Denique mea sententia non prodisset, nisi fuisset per vos de secreto verecundiae, velut manu quadam charitatis educta. Sed quoniam jam illam meliorem facere non possum, placuit mihi, ut semel emissum repetens satio circumcisionis est interpretatio, et vita totius legis enarratio. Ex eo siquidem lex videtur obscura, qsi ea vita quae solum vita est viveremus, enarratione legis ejus opus non erat, quam facilius erat videre quam loqui: quandoquidem non in sermone est regnum Dei, sed
Abbreviated transcription (Latin):
moises ĩ testimoniũ illis. uͥ dũ tacet
q̃d qͣi filiꝰ hom̃s ĩꝑauit. legis pociꝰ
mandata qͣm moysi ds̃ ipse dedit ef¬
ficiat. ⁊ dũ hominẽ quẽ in carne uide¬
rat laudare ꝓhibet᷑. dm̃ tñ in mun̾is
oblatio̾e̾ magnificet. Sic głia filii ho¬
minis. q̃ per ianuã ꝓhibetur. per se

Expanded text:
in testimonium illis, ut dum tacet quod quasi filius hominis imperavit, legis potius mandata quam Moysi Deus ipse dedit, efficiat: ut et dum hominem quem in carne viderat laudare prohibetur, Deum tamen in muneris oblatione magnificet. Sic gloria filii hominis quae per januam prohibetur, per se
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ acqͥrat᷑. Ueream̾ audire a dño:
Ppłs hic la biis me honorat. cor aũ
coꝵ longe est ame. iuixta illũ
qui qd̾ pertinebat ad labia. ma¬
gistrũ bonũ de bono quesiturꝰ appel¬
lat. Cui uetꝰ lex id ẽ carnał cirẽcisio
ułut in suꝑficie posita recitat᷑. Iuã
se cõplesse testatus. ubi qd̾ ad cirẽci¬
sionẽ cordis ꝑtinebat audiuit. uende
miser ꝓrsus. qͥ seqͥ noluit quẽ bonũ
ignorare ñ potuit. Int̾uis gͦ illud ẽ.
signałm p̃fig᷑atũ quod inuisibili

Expanded text:
 autem audire a Domino: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Juxta illum qui quod pertinebat ad labia, magistrum bonum de bono quaesiturus appellat: cui vetus lex, id est, carnalis circumcisio velut in superficie posita recitatur, quam se complesse testatus, ubi quod ad circumcisionem cordis pertinebat audivit: Vende miser prorsus, qui sequi noluit quem bonum ignorare non potuit. Interius ergo illud est signaculum praefiguratum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾am ẽ sinistra mimicare cessũ
est. Accipiemꝰ ab hom̃ubꝰ honorem.
si ieuuua nr̃a. ⁊ abstinẽtiã ciboꝵ
ppłi ocłis fractior mẽtitȩ infirmita¬
tis omendet incessus. ⁊ fauorẽ uulgi
tristi uultu aduocatus pallor acqͥrat.
& ou̾sationẽ tuã secretȩ illiꝰ circ̃cisio¬
nis agnoscis. foris egeua. intꝰ lar¬
ga. foris sine lege: ĩtus sub lege.

Expanded text:
tra communicare concessum est. Accipimus ab hominibus honorem, si jejunia nostra et abstinentia ciborum, populi oculis fractior mentitae infirmitatis commendet incessus, et favorem vulgi tristi vultu advocatus pallor acquirat:et conversationem tuam secretae illius circumcisionis agnoscis: foris egena, intus larga: foris sine lege, intus sub lege:
Abbreviated transcription (Latin):
sebit᷑ c̃ amici morte lacͥmat᷑: intus
scͥbit᷑. c̃ ipsũ quẽ flebat exsuscitat.
Foris scribr̃ c̃ affigit᷑ cruci: intꝰ scri¬
bitur. c̃ ꝑadisum latroni ꝓmitat
in cruce. foris scribr. c̃ sp̃m moriẽs
scđ̾m ratioem humanȩ carnis emit¬
tit. intuᷤ seribr̾ ẽ ĩ passiõe solfugit.¬
cri liminibꝰ emotis. erũpit in lucem.
uuln̾ibꝰ ostensis. escam & postulat:
intꝰ scribit᷑ cũ int̾ eosd̾ apłos cdausis
ostiis qui intͣre iuisus ñ fuisset. ap¬
paret.S mromͦ ẽ int̾ior script᷑a
libri magis obscura sit: ãplius
hominũ mẽtes t᷑bat exxt̾ior. ⁊ uidẽ¬

Expanded text:
scribitur, cum amici morte lacrymatur . Intus scribitur, cum ipsum quem flebat exsuscitat. Foris scribitur, cum affigitur cruci; intus scribitur, cum paradisum latroni promittit in cruce. Foris scribitur, cum spiritum moriens secundum rationem humanae carnis emittit; Intus scribitur, cum in passiocri liminibus remotis erumpit in lucem. vulneribus ostensis, escam etiam postulat ; intus scribitur, cum inter eosdem apostolos, clausis ostiis, qui intrare visus non est, apparet. Sed miro modo cum interior Scriptura libri magis obscura sit, amplius hominum mentes turbat exterior et viden
Abbreviated transcription (Latin):
uidendũ nob̾ in nr̃o corpore nõ uerẽ¬
dȩ. Hoc testimoniũ głiosum. c̃ u̾¬
si amare cupũt. quos odisse gaude¬
bant. Uñ ñ ĩ carne palam s in oc¬
culto cordis udĩ eẽ debemꝰ. ñ lit̾ta
s sp̃u. Nã silitt̾a ocłis subiacet nr̃is.¬

Expanded text:
videndum, nobis in nostro corpore non verendae: hoc testimonium gloriosum cum conversi amare cupiunt, quos odisse gaudebant. Unde non in carne palam, sed in occulto cordis Judaei esse debemus, non littera, sed spiritu. Nam littera oculis subjacet nos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidet᷑: qm̃ stulticie uelamine ue¬
lut ueste tegit᷑ mũdiali. Nec sane
a nob̾ magnoꝑe sid̾andũ ẽ: ut o¬
templatiõĩ om̃iũ cirẽcisio aꝑta sub¬
iaceat: ne merces oꝑis penes eos
sit. quos uolumꝰ hãc uidẽ. dicente
dño. Am̃ dico uob̾ receper̃t mercedẽ
suã. S ita modeste. ita u̾ec̃de ha¬
benda est. ⁊ uelanda iuxxta apłm¬
eã unaginẽ ꝗͣ habũdãtiore honore

Expanded text:
non videtur: quoniam stultitiae velamine venon videtur: quoniam stultitiae velamine velut veste tegitur mundiali: Nec sane a nobis magnopere desiderandum est, ut contemplationi omnium circumcisio aperte subjaceat, ne merces operis pene eos sit, quos volumus hanc videre, dicente Domino: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam : sed ita modeste, ita verecunde habenda est, et velanda juxta eam imaginem, quam abundantiori honore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ rõnis ut assertore nõ egeãt :
uideamꝰ uñ digressi sumus. quę
causa est. u̾ eam partem corporis
ã secretior ⁊ occultior est. aut eã
que a grecis. phisis. a nobis dr̃
nat᷑a. ad encuncidendũ dñs
eleg̾it cum utiq ob signum qͦ
uolebat famłos suos iam abrahã
inde censeri. id potuisset elig̾e.
quod in ꝓpatulo positum ab
om̃ibꝰ cerneret᷑ ⁊ alio nomine
uocaretur. ut nec in signo obs¬
curitas. nec ꝯfusio eẽt in nomi
habuit geminȩ u entatis. q̃ dũ
loquor unpende patiẽtiã. uͥ q̃ circ̃ci¬
sionem illam in uita tua ñ ẽẽ crede¬
bas. nẽ uitã tuã in illa cirẽcisio̾e ⁊¬
spicias. Ac pͥmũ de secretiore parte
corꝑis. qͥd fig̾abat adu̾te. Illud sine
dubio quod pꝰmodũ dñs ipse mon¬
strauit. ne iusticiã nr̃am eorã ho¬
minibꝰ fac̾emꝰ. s in occulto corã eo
solo. cui soli nichil occultũ est. &
quem solũ remun̾atorem bonoꝵ no¬
uimꝰ ẽẽ factors: Nã hic nr̃a cirẽcisio

Expanded text:
esse rationis, ut assertore non egeant: videamus unde digressi sumus, quae causa est, ut eam partem corporis, quae secretior et occultior est, aut eam quae a Graecis φύσις, a nobis dicitur natura, ad circumcidendum Dominus elegerit: qui utique ob signum quo volebat famulos suos in Abrahae semine censeri, id potuisset eligere, quod in propatulo positum ab omnibus cerneretur, et alio nomine vocaretur: ubi nec in signo obscuritas, nec confusio esset in nomine. habuit geminae veritatis: quam dum loquar impende patientiam, ut quae circumcisionem illam in vita tua non esse credebas, nunc vitam tuam in illa circumcisione conspicias. Ac primum de secretiori parte corporis quid figurabat, adverte. Illud sine dubio quod postmodum Dominus monstravit, ne justitiam nostram coram hominibus faceremus, sed in occulto coram eo solo, cui soli nihil occultum est, et quem solum remuneratorem bonorum novimus esse factorum. Nam hic nostra circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mͥ epłis tuis. siue taxẽdaꝵ. siue
dicendai ẏpostaseos detur auctori¬
tas.
Et ne forte obscuritas in quo dego
loci fallat baiulos lit̾taꝵ: ad euagͥũ
presbit̾um quem optime uosti. digna¬
re scripta tͣnsmitt̾e. Si mul&̃ cum
ap̃ antiochiam debeam comunica-¬
re: significes: quia cãpenses cum
tarsensibꝰ hereticis copulantur. Ni¬
chil aliuo ambiunt: qͣm uͥ auctori¬
tate communioĩs ur̃e fulti. tres ỹpo¬
stasis c̃ antiquo sensu p̃dicen t̃.

Expanded text:
ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ds̃  S quia illa est ꝑfeci¬
ta natura. & in tribꝰ ꝑsonis dĩ¬
tas una ꝑfistit. que ⁊ uere una
rere. Et si ita ẽ. cur ab arrio pa¬
rietibꝰ seꝑam᷑ : ꝑf̾idia copulati:
Iungat᷑ cũ bĩtudine tua ursinꝰ.
c̃ ambrosio societur auxcẽtius.
tres personas subsistentes. ꝑfectas.
equales. coet̾nas. T aceantur tres
ẏpostasis si placet.⁊ una teneatur:
Non bone suspicioĩs est: ẽ ĩ eod̾ sen¬
su uerba dissentiũt. Sufficiant ub
latet. Trans fig᷑abit enĩ se angłs sa¬
tane: in angłm lucis. Bene int̾p̃¬
tãtur ẏpostasis: Et ẽ id q̃d ipsi ex¬
ponũt. habere me diẽt: heretieꝰ
iudicor. Quid tã anxie unũ u̾bũ
tenẽt  Quid sub ambiguo. ẜmone
latitãt Si sic credunt ut intp̃tã¬
tur: non damno qđ retinẽt. Si sie
eredo uͥ ipsi sentire se si mulant:
ꝑmittant mͥ uerbis mĩs suum
sensum loqui. Quamob rem obtestor
bĩtudinem tuã ꝑ erucifixxam mũ¬
di salutem. ꝑ homouspos. tͥnitatẽ.

Expanded text:
dicat deus? sed quia illa sola est infecta natura et in tribus personis deitas una subsistit, quae est uere, unarere. et si ita est, cur ab Arrio parietibus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. atres personas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; taceantur tres hypostases, si placet, et una teneatur. non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu uerba dissentiunt. sufficiat nobilatet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabit: Una ẽ sola nat᷑a. q̃ ue¬
re est. Ad id enĩ q̃d subfistit. ñ
habet alinde. s suum est. Cet̾a
que creata s̃ &̃ si uidẽtur ẽẽ ñ
s̃. quia aliqͣndo ñ fuer̃t: & po¬
test rursus non ẽẽ. q̃d ñ fuit: ds̃
solꝰ quia et̾uꝰ est. hoc ẽ qui exor¬
dium ñ habet: ẽẽntie nom̃ u̾e
tenet. Iccuco ⁊ ad moysen rubo
loquitur. Ego sum qͥ sũ. & rur¬
sum qui ẽ misit me. Et quomodo¬

Expanded text:
praedicabit? una est dei sola natura, quae uepraedicabit? una est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est —, cetera, quae creata sunt, etiamsi uidentur esse, non sunt, quia aliquando non fuerunt et potest rursus non esse, quod non fuit. deus solus, qui aeternus est, hoc. est, qui exordium non habet, essentiae nomen uere tenet. idcirco et ad Moysen de rubo loquitur: ego sum, qui sum, et rursum: qui est, misit me. e
Abbreviated transcription (Latin):
co. Non noui uitalem. milesium
respuo. ignoro paiuinũ. qͥcq tc̃
non colligit. spargit. hoc ẽ qui &
to parit̾ occidente. decretũ. triũ ẏpo¬
nouellum a me homine romano
stasis posse arbitrẽtur ĩtelligi:
tres personaᷤ  subsistentes. Respõ¬
demus nos ita credere. ñ suffiẽ
sensus. ipsum nom̃ eflagitant.
quia nescio quid ueneni latet in
est tres subsistentes ꝑsonas non
confitetur: a nathema sit. Et qr
uocabula nõ edicimꝰ: heretici
iudicam᷑. Siquis aũ ẏpostas in
usiam intelligens. nõ tribꝰ ꝑso¬
nis unam ypostasin dic̃: alienꝰ
a xͦ est. Et sub hac cõfessione ub̾¬
cum parit̾ caut̾o unionis inuri¬
mur. Disc̾nite obsecꝰ si plac. non
timebo tres ypostasis dic̾e si uibe¬
as. Condatur noua post nicenã
fides. & similibꝰ u̾bis c̃ arrianis
confiteam᷑ orthodoxi. Tota scłariuĩ
lit̾aꝵ seola nichil aliud ypostasĩ
nisi usiam nouit. Et quis qͣm ro¬
go.ore sacrilego tres substantiaᷤ

Expanded text:
co. non noui Vitalem, Meletium co. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque tecum non colligit, spargit, hoc est, qui to pariter occidente decretum trium ύnouellum a me, homine Romano,stases posse arbitrentur intellegi: \'tres personas subsistentes\' aiunt. respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid ueneni in syllabhoc est ut tres subsistentes personas, non confitetur, anathema sit\' et, quia uocabula non edicimus, heretici iudicamur. si quis autem hypostasin usian intellegens non in tribus personis unam hypostasin dicit, alienus a Christo est et sub hac confessione uobiscum pariter cauterio unionis inurimur. Decernite, obsecro: si placet, non timebo tres hypostases dicere; si iubetis, condatur noua post Nicenam fides et similibus uerbis cum Arrianis confiteamur orthodoxi. tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasin nisi usian nouit. et quisquam, rogo, ore sacrilego tres substantias
Abbreviated transcription (Latin):
nundi. uos sal tr̃e. uos uasam au¬
rea.⁊ argentea. hic testea uasa.
uel lignea: uirgam ferrea. & et̾¬
tui me terreat magnitudo: tñ ĩ¬
uitat humauitas. A sacerdote
uictima salutem: a pastore p̃si¬
diũ ouis flagito. facessat in ui¬
dia. romani culminis recedat am¬
bitio. cum successore piscatoris.
⁊ discipłi &ͥ loqͣr. Ego nullum pͥ¬
mum nisi xxp̃m sequens. bĩtudi¬
ni tue id est cathedre petri. com¬
munione consocior. suꝑ illam
petram ȩdificatam ecłiam scio:
Quiẽq extͣ hanc domũ agnũ come¬
derit: ꝓt᷑anatꝰ est. Si quis in noe
arca nõ fuerit: peribit regnãte
diluiio. Et quia ꝓ facinoribꝰ mei ᷤᷤ
ad eam solitudinem cominigͣui q̃
siriam iuncto barbarie fine det̾¬
minat. nec possum scm̃ dñi. tot
ĩt̾iacentibꝰ spaciĩs a sc̃imonia tua
semꝑ expet̾e. iõ hic collegas tuos.
egiptios cõfessores seqͦr. ⁊ sub hon̾a¬
riis nauibꝰ. nauicła parua deliteᷤ¬

Expanded text:
mundi, uos sal terrae, uos uasa aumundi, uos sal terrae, uos uasa aurea et argentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream et aetetui me terreat magnitudo, tamen inuitat humanitas. a sacerdote uictima salutem, a pastore praesidium ouis flagito. facessat inuidia, Romani culminis recedat ambitio: cum successore piscatoris et discipulo crucis loquor. ego nul- Ilum primum nisi Christum sequens beatitudini tuae, id est cathedrae Petri, communione consocior. super illam petram aedificatam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum comederit, profanus est. si quis in Noe arca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine determinat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delites
Abbreviated transcription (Latin):
uetus oriens ĩter se ppłoꝵ furo¬
re collisus in disfissam dñi iui-¬
nicã.⁊ desuꝑ texxtam. minutatĩ
per frusta decerpit ⁊ &ͥc uineam
ext̾minãt uulpes int̾ lacus con¬
tritos qui aquã ñ habent: diffici¬
le ubi fons signatus ⁊ ortus ille
conclusus possit ĩ telligi: idõ mͥ
cathedram petri et fidem aplico
ore laudatam censui cõsulendam: in¬
de nc̃ anime meȩ postulans cibũ:
unde olim &ͥ uestimẽta suscepi. Neq
uero tanta uastitas elem̃ti liq̃ntis
⁊ interiacens longitudo tr̃aꝵ me
a p̃ciosȩ margaritȩ potuit inqui¬
sitione ꝓhibere. Ubic̃q fuerit cor¬
pus illuc congregabunt᷑ aquile.
ꝓ fligato a sobole mala patͥmonio.
ap̃ uos solos : in corrupta patrum
tr̃a fecundo: dñici seminis puri¬
tataem centeno fructu refert. Hic ob¬
ruta sulcis frum̃ta : in loliũ aue¬
nas q degen̾ãt. Nc̃ ĩ occidente sol
iusticie oritur: in oriente aũ luci¬
fer ille qui ceciderat suꝑ sida posu¬
it tronum suum. Uos estis luoc

Expanded text:
uetusto oriens inter se populorum furore conlisus indiscissam domini tunicam et desuper textam minntatim per frusta discerpit et Christi uineam exterminant uulpes, ut inter lacus contritos, qui aquam non habent, difficile, ubi fons signatus et hortus ille conclusus sit, possit intellegi, ideo mihi cathedram Petri et fidem apostolico ore laudatam censui consulendam inde nunc meae animae postulans cibum, unde olim Christi uestimenta suscepi. neque uero tanta uastitas liquentis elementi et interiacens longitudo terrarum me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. profligato a subole mala patrimonio apud uos solos incorrupta patrum terra fecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert; hic obruta sulcis frumenta in lolium anenasque degenerant. nunc in occidente sol iustitiae I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat, super sidera posuit thronum suum. uos estis lux
Abbreviated transcription (Latin):
nutrita: Ibimꝰ ad nazareth. ⁊ uix¬
ta int̾p̃tationẽ noĩs eiꝰ. florẽ uidebi¬
mus galilee. Haud ꝓcul inde cernit᷑¬
chanã. in qͣ aquȩ in uinũ uersȩ s̃.
ꝑgemꝰ ad hitabiriũ. ⁊ tab̃nacła saluato¬
ris. nõ ut petrꝰ qͦndã uoluit cũ moy¬
se ⁊ helia: sed cũ patre cernemus ⁊
sp̃u scõ. Inde ad mare ueniemꝰ gene¬
raseth. ⁊ de qͥnq ⁊ septẽ panibꝰ uide
naym: in cuiꝰ portis. uidue filiꝰ sus¬
citatus ẽ U idebit᷑ hermonim ⁊ torrẽs
endor. in qͦ suꝑatꝰ ẽ sesara. Caphar-¬
naum qͦq signoꝵ dm̃ familiaris: et
om̃is parit̾ galilea cernet᷑. Cũ comi¬
etecta uexxilla. adonr̃am speluncã
nalierimꝰ: cinemꝰ iugit̃. crebro flebi¬
mus. indesent̾ orabimꝰ.⁊ iruln̾ate
iacło saluatoris. in cõmune dicemꝰ.
Inueni quẽ que siuuit am̃a mã. tene

Expanded text:
nutrita? Ibimus ad Nazareth, et juxnutrita? Ibimus ad Nazareth, et juxta interpretationem nominis ejus, florem, videbimus Galilaeae. Haud procul inde cernetum uersae sunt. pergemus ad Itabyrium et ad tabernacula saluatoris, non, ut Petrus quondam uoluit, eum cumMoysi etHelia, sed cum patre cernemus et spiritu sancto. inde ad mare ueniemus Gennesareth et de quinque et septem panibus uidebNaim, in cuius portis uiduae filius suscitatus est. uidebitur Hermonin et torrens Endor, in quo superatus est Sisara. Capharnaum quoque signorum domini familiaris, sed et omnis pariter Galilaea cernetur. tunc, comierecta vexilla, ad nostram speluncam redierimus, canemus jugiter, crebro flebimus, indesinenter orabimus, et vulneratae jaculo Salvatoris in commune dicemus: « Inveni quem quaesivit anima
Abbreviated transcription (Latin):
nachoꝵ chori. tota uͥginũ agmina.
cõcrepabũt: Obuiã gestimꝰ occurre¬
re.⁊ nõ expectato uehicło. cõsitum
pedibꝰ ferre corpꝰ. tenebimꝰ manus.
ora cernemꝰ. ⁊ a desid̾ãto uix auellem̾
amplexu. E igone erit illa dies qño
nob̾ liceat speluncã saluatorif intrare.
in sepulchro dm̃ flere cũ sorore. flere
cũ matre crucis deinde lignũ lamb̾e.
et in oliueti monte cũ ascendente dño.
uoto am̃o. subleuari. uide exire laza
rum fasciis colligatũ. ⁊ fluenta ior¬
danis ad lauiacrũ dñi puriora. inde
ad pastoꝵ caulas. ꝑgere. in dd orare
mausoleo amos ꝓpħam etiã nc̃ buc¬
cina pastorali in fua cõspicere rupe¬
clangentem. ad abraham. ysahac ⁊ ia¬
cob. triũ qͦq illustriũ feminatũ. uel
tab̾nacła ꝓꝑare. uł memorias. uidere
fontẽ in quo a philippo eunuchus est
ingredi speluncas. in qͥbꝰ ꝑsectitionis
et famis tp̃re. ꝓpħarũ agmina sũt

Expanded text:
nachorum chori, tota uirginum agmina nachorum chori, tota uirginum agmina concrepabunt? obuiam iam gestimus occurrere et non expectato uehiculo concitum pedibus ferre corpus. tenebimus manus, ora cernemus et a desiderato uix auellemur amplexu. ergone erit illa dies, quando nobis liceat speluncam saluatoris intrare? in sepulchro domini flere cum sorore, flere cum matre? crucis deinde lignum lambere et in oliueti monte cum ascendente domino uoto et animo subleuari? uidrum fasciis colligatum; et fluenta 209 Jordanis ad lavacrum Domini puriora? Inde ad pastorum caulas pergere: in David orare Mausoleo? Amos Prophetam etiam nunc buccina pastorali in sua conspicere al. prospicere  rupeclangentem? Ad Abraham, Isaac, et Jacob, trium quoque illustrium feminarum, vel tabernacula properare, vel memorias? Videre fontem, in quo a Philippo eunuchus est Ingredi speluncas, in quibus persecutionis et famis tempore Prophetarum agmina sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cata fides. ⁊ gentilitate calcata: ĩ sub
num. S ipsa ambitio. potentia. mag¬
nitudo urb. uid̾i ⁊ uide. salutari ⁊
salutare. laudare et detrahere. uł au¬
dire uł ꝓloqui: et tantã freq̃ntiam
hoĩum saltem inuitũ ude:a ꝓposi
monachoꝵ. et a qͥete. aliena s̃. A ut enĩ
uidemꝰ ad nos uenaentes.⁊ silentiũ
ꝑdimꝰ: aut nõ uidemꝰ: et suꝑbiȩ argui¬
mur. Int̾dum ut uisitantibꝰ redlamꝰ
uicẽ: ad suꝑbas fores ꝑgimꝰ. ⁊ int̾ lingͣs
rodentiũ ministroꝵ: postes ingredim᷑
tota rusticitas: et extra psalmo ᷤᷤ silen¬
tium ẽ. & uocũq te uert̾is arator stiuã
tenens: alleluia decantat. sudans mes-¬
sor: psalmis se auocat. ⁊ curua aiton-¬
dens uitẽ falce uinitor: aliqͥd daurticũ
canit. hec s̃ in hac ꝓuintia carmina.
hee ut uulgo dr̃ amatorie cantiones.
hic pastoꝵ sibilꝰ. hec arma culture.
Uerũ qͥd agimꝰ ⁊ Nec qͥd deceat cogitãtes.
solũ q̃d cupimꝰ hoc uidemꝰ. O qñ illud

Expanded text:
cata fides et gentilitate calcata in subliianum, sed ipsa ambitio, potentia, magnitudo urbis, uideri et uidere, salutari et salutare, laudare et detrahere, audire uel proloqui et tantam frequentiam hominum saltim inuitum pati a proposito monachorum et quiete aliena sunt. aut enim uidemus ad nos uenientes et silentium perdimus, aut non uidemus et superbiae arguimur. interdumque, ut uisitantibus reddamus uicem, ad superbas fores pergimus et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimurtota rusticitas et extra psalmos silentium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia carmina, hae, ut uulgo dicitur, amatoriae cantiones, hic pastorum sibilus, haec arma culturae. Uerum quid agimus nec, quid deceat, cogitantes solum, quod cupimus, hoc uidemus? o quando illud
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi domꝰ miseroꝵ penis. et dãpuatoꝵ
labore uestite  ubi ad instar palatii.
opibꝰ pͥuatoꝵ instructe basilice. ut uile
corpuscłm hoĩs p̃ciosiꝰ mambulet. et
qͣsi mundo qͥcquã possit ẽẽ ornatius.
tecta sua magis uelit aspice̾ qͣm celũ:
Ecce in hoc paruo t̾re foramine: celorũ
cõditor natꝰ ẽ hic inuolutꝰ pannis. hic
uisus a pastoribꝰ hic demonstratus a
stella. hic adoratꝰ a magis& puto sc̃ior
locꝰ ẽ. rupe tarpera. que de celo sepns
fulminata: ostendit qͥd dño displicẽt.
Lege apocalipsin ioħis. ⁊̃ qͥd de purpu¬
rata muhere. ⁊ scͥpta in eiꝰ fronte blas¬
phemia. septẽ montibꝰ aqͥs multiᷤ can¬

Expanded text:
ubi domus miserorum poenis et damnatorum ubi domus miserorum poenis et damnatorum labore uestitae? ubi ad instar palatii opibus priuatorum extructae basilicae, ut uile corpusculum hominis pretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino displiceret. Lege Apocalypsin Iohannis et, quid de muliere purpurata et scripta in eius fronte blasphemia, septem montibus, aquis multis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. ubicũq fuerit corpꝰ illuc
una religio. Tot pene psallentiũ
chori: qͦt gentiũ diu̾sitates.ẜ int̾
hec que uel pͥma in xͥanis uͥtus ẽ:
nichil arrogans. nichil de ꝯtinentia
nulla admiratio. Ut cũq placue¬
rit inced̾e. nec detractionis ẽ. nec
laudis. Ieiuma qͦq neminẽ suble¬
uant. nec defert̾ mediȩ. nec mod̾a¬
ta saturitas odẽpnat᷑. Suo dño stat
unusqͥsq aut cadit. Nemo iudicat
altum: ne a dño uidicet᷑. Et q̃d in
plerisq ꝓuinciis familiare est. ut
genuino dente se lacerẽt: hic pe¬
nitus nõ habet᷑. ł rocul luxcuria.
ꝓcul uoluptas. T anta in ipsa ur¬
be orationũ loca. ut ad ꝑagͣndũ:
dies sufficere nõ possit. Uerũ ad
uillulã xp̃i.⁊ ad mariȩ diu̾soriũ
ueniamꝰ. plus enĩ laudat unus¬
qͥsq qd possidet: qͦ sermone. qͣ
uoce. speluncã tͥ possumꝰ sal¬
uatoris eaponere. Et illud p̃sepe
qͣm infimo sermone honorandum est.
Ubi s̃ late porticus: ubi aurata laq̃aria:

Expanded text:
illuc una religio. Tot pene psallentium chori, quot gentium diversitates. Inter haec quae vel prima in Christianis virtus est nihil arrogans, nihil de continentia nulla admiratio. utcumque placuerit incedere, nec detractionis nec laudis est. ieiunia quoque neminem subleuant; nec defertur inediae nec moderata saturitas condemnatur. suo domino stat unusquisque aut cadit. nemo iudicat alterum, ne a domino iudicetur. et quod in plerisque prouinciis familiare est, ut genuino dente se lacerent, hic penitus non habetur. procul luxuria, procul uoluptas. Tanta in ipsa urbe orationum loca, ut ad peragrandum dies sufficere non possit: uerum, ut ad uillulam Christi et ad Mariae diuersorium ueniamus — plus enim laudat unusquisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluatoris exponere? et illud praesepe, quam infirmo sermone honorandum est. ubi sunt latae porticus? ubi aurata laquearia?
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d litas grecas. nõ athenis. s lilibei.
latinas nõ rome s in cicilia didic̾it.
cur nos putamꝰ absq athenis nr̃is
quẽ quã ad studiorũ fastigiũ ꝑue¬
nisse: Nec hoc dicimꝰ qd renuamꝰ
ramus uel maxiine eos qui ĩ toto
orbe s̃ pͥmi: hĩc parit̾ ꝯgregari.
Ad que nos loca non ut prime sed
ut extreme uenimꝰ: ut primos
in eis om̃iũ gentiũ cerneremꝰ.
Certe flos qͥdam ⁊ p̃ciosissimꝰ lapiᷤ.
int̾ eccłiastica or nam̃ta: mona¬
choꝵ ⁊ uͥginũ chorus ẽ. Quicũq
in gallia fuerit pͥmus: huc ꝓꝑat.
Diuisꝰ ab orbe nr̃o britannꝰ. si in reli¬
gione ꝓcesserit. occiduo sole dimisso:
q̃rit locũ fama sibi tantũ. ⁊ scͥpt̾aꝵ
relatione cognitũ. euid referamꝰ arme-¬

Expanded text:
quod litteras Graecas non Athenis, sed Lilybaei, quod litteras Graecas non Athenis, sed Lilybaei, Latinas non Romae, sed in Sicilia didicerit,cur nos putamus absque Athenis nostris quemquam ad studiorum fastigium peruenisse? Nec hoc dicimus, quo rennuamus ramus uel maxime, eos, qui in toto orbe sunt primi, huc pariter congregari. ad quae nos loca non ut primae, sed ut extremae uenimus, ut primos in eis omnium gentium cerneremus. certe flos quidam et pretiosissimus lapis inter ecclesiastica ornamenta monachorum et uirginum chorus est. quicumque in Gallia fuerit primus, huc properat. diuisus ab orbe nostro Britannus, si in religione processerit, occiduo sole dimisso quaerit locum fama sibi tantum et scripturarum relatione cognitum. quid referamus Armen