comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est: tam̃ qm̃ aliud est accusantibus respondere quod indefensi¬¬
one. aut negatione sola positum est, aliud instituere. quod nos
facimus inquo necesse est datrine tocius sbam contineri nõ
defugi hunc laborẽ ut implerẽ mãm. quã cyprianus nõ est
executus in ea orone qua demetrianũ sicut ait ip̃e oblatrãte
atq obstrepentẽ ueritati redatguere conatur. Qua mͣa non
est usus ut debuit. Non enim scripture testimoniis: quã ille
utiq uanam ficta cõmentitiã putabat sed argumentis. et
rõne fuerat refellendus. Nam cum ageret contra hominem
ueritatis ignarum: dilatis paulisꝑ diuinis lectionib forma¬¬
re hunc aprincipio. tanqͣ rudẽ debuit: eiq paulati lucis
principia mõstrare. ne toto lumĩe obiecto caligaret. Nam sicut
infans solidi ac fortis cibi capem uim non põt obstomaci te¬
neritudinem sed liquore lactis et mollitudine alitur donec

Expanded text:
est: tamen, quoniam aliud est accusantibus respondere, quod in defensiest: tamen, quoniam aliud est accusantibus respondere, quod in defensione aut negatione sola positum est, aliud instituere, quod nos facimus, in quo necesse est doctrinae totius substantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut inplerem materiam, quam Cyprianus non est exsecutus in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepentem ueritati redarguere conatur. qua materia non est usus ut debuit: non enim scripturae testimoniis, quam ille utique uanam fictam commenticiam putabat, sed argumentis et ratione fuerat refellendus. nam cum ageret contra hominem ueritatis ignarum, dilatis paulisper diuinis lectionibus formare hunc a principio tamquam rudem debuit eique paulatim lucis principia monstrare, ne toto lumine obiecto caligaret. nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stomachi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
łergo de quibus dixi cum putẽ me ac dolente sacrilegas sua
ir̃as explicassent: et illorum suꝑba impietate simulatus,
ut uer itans ip̃ius conscientia et ut ego arbitror deo suscepi hoc mu¬
nus ut omnibus ingeniii mei uiribus accusatores iustine refuta¬
rem nõ ut contra hos scriberẽ qui paucis uerbis obtineri poterãt
ysed ut om̃es ubiq idemi oꝑis efficiũt aut effecerunt: uno semel
impetu profligaiem. Non dubito enimꝗn et alii plunmi et mł¬
tis in locis et nõ modo grecis. sed etiã latinis luteris monumentũ
iustitie sue struxerũt. Qiub singulis qm̃ respondere nõ poterã:
sic ꝯgendam hanc mihi cãm putaui. ut et priores cum suis õib
scriptis ꝑ uerterem et futuris omnẽ facultatẽ scribẽdi aut respõ¬
dendi amputare. prebeant mõ aures. efficiã profecto. ut qrunq
ista cognouerit aut suscipiat quod ante dãnauit: et futuris omnem¬
eandem cãm plene ꝑ orauerit in eo libro eui apologetico nom̃

Expanded text:
ergo de quibus dixi cum praesente me ac dolente sacrilegas suas litteras explicassent, et illorum superba inpietate stimulatus et ueritatis ipsius conscientia et, ut ego arbitror, deo, suscepi hoc munus, ut omnibus ingenii mei uiribus accusatores iustitiae refutarem, non ut contra hos scriberem qui paucis uerbis obteri poterant, sed ut omnes qui ubique idem operis efficiunt aut effecerunt, uno semel inpetu profligarem. non dubito enim quin et alii plurimi et multis in locis et non modo Graecis, sed etiam Latinis litteris monumentum iniustitiae suae struxerint. quibus singulis quoniam respondere non poteram, sic agendam mihi hanc causam putaui, ut et priores cum suis omnibus scriptis peruerterem et futuris omnem facultatem scribendi aut respondendi amputarem. praebeant modo aures : efficiam profecto ut quicumque ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod eeamdem causam plene peroraverit in eo libro cui Apologetico nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Multi enis supstitionib uanis prinacitet ĩ herẽtos obdurãt
se cõtra maĩfesta ueritatẽ nõ tam de suis teligionib quas
prefenũt bñ meriti q de semale. Qui cu hẽant iter rectum
deuios sequũtut anfractus. planũ deserũt ut ꝑprecipiuum
labatur. lucem telinquũt ut ĩre nebris ceci ac debiles iaceãt his cõ¬
sulendũ est ne cõtra se pugnẽt uelintq se randẽ abĩ ueteratis ermo¬
tebus liberari Qđutu facient siquare sint nati aliquãdo p̾r¬
derint. hec eni prauitatis est causa ignorano sui qo siqs ogtiita
ueritate discusserit sciet quo referẽda et quẽ ad modũ sibi uita de¬
genda sit. Cuius sc̃ĩe sũrtia breuiter circũ scribo ut neq religio
ulla sine sapientia sit. nec ulla sine religione probanda sapiẽtia.¬

Expanded text:
dare. Multi enim superstitionibus vanis pertinaciter inhaerentes, obdurant dare. Multi enim superstitionibus vanis pertinaciter inhaerentes, obdurant se contra manifestam veritatem, non tam de suis religionibus, quas prave asserunt, bene meriti, quam de se male: qui cum habeant iter rectum, devios sequuntur anfractus; planum deserunt, ut per praecipitium labantur; lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac debiles jaceant. His consulendum est ne contra se pugnent, velintque se tandem ab inveteratis erroribus liberari: quod utique facient, si, quare sint nati, aliquando perviderint. Haec enim pravitatis est causa, ignoratio sui; quam si quis, veritate, discusserit, sciet quo referenda, et quemadmodum sibi vita degenda sit. Cujus scientiae summam breviter circumscribo: ut neque religio ulla sine sapientia suscipienda sit, nec ulla sine religione probanda sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
tende atq illustrãde. septẽ uolumĩa destinamus. ꝙ uisea res
infini pene sit oꝑis et ĩmensi. siquis hec dilatare atq exeꝗ
plenissime uelit tanti illi rerũ copia exuberet. ut nec libri tnõ¬
dum nec finẽ repiat or̃o. Sed id citcho nos breuiter ortiĩa col¬
ligemus. ꝙ eaque allaturi sumustam clara sũt et lucida ut
et apis mirũ esse uideatur tam obscurã uideti hõib ueritatẽ
u̾t bis precipue qui sapiẽtes uulgo putatut. uelq tatitũ moto
istituendi nobis hoĩes erũt: hoc est abertore quo sũt ĩplicati ad
rectiorẽ uiam reuorãdi & uod si fuerimus ut sꝑo assecuti mutemꝰ
eos ad ip̃m doctrine ubertimũ ac plerussimũ fontẽ cuius hau¬
stu atq potui coriceptũ uiscerib sits sedent ardorẽq restĩquant
erũtq illis oĩa facilia prona maĩfesta. Modo ric pigeat ad pci¬
piendam saprẽtie disciplinã legẽdi uel audicdi patiet.q cõmo¬

Expanded text:
rendae atque illustrandae septem volumina destinavimus, quamvis ea res rendae atque illustrandae septem volumina destinavimus, quamvis ea res infiniti pene sit operis et immensi: ut si quis haec dilatare atque exequi plenissime velit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat oratio. Sed nos idcirco breviter omnia colligemus; quod ea quae allaturi sumus, tam clara sunt et lucida, ut magis mirum esse videatur tam obscuram videri hominibus veritatem, et iis praecipue, qui sapientes vulgo putantur, vel quod tantummodo instituendi nobis homines erunt, hoc est, ab errore quo sunt implicati, ad rectiorem viam revocandi. Quod si fuerimus, ut spero, assecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cujus haustu atque potu conceptam visceribus sitim sedent, ardoremque restinguant. Eruntque illis omnia facilia, prona, manifesta: modo ne pigeat ad percipiendam sapientiae disciplinam, legendi, vel audiendi patientiam commo
Abbreviated transcription (Latin):
defendere quẽ potius appellẽ. quẽ alloquar. nisi eũ ꝑ que rebus
humanis iustitia et sapiẽtis restituta est: Omissis ergo terrene
rectã. Q uos eꝗdem si putorẽ satis idoneos adbene uiuẽdu duces
eẽ et ip̃e sequerer: et alios ut sequerẽtur hortarer. Sed cũ itite
se magna cocertatiõe dissideãt secũq ip̃i plerũq discordent
apparet eorũ iter nequaq̃ esse directũ. Siꝗdem sibi quiq ut
est libitũ proprias uias ipresserũt. confusionẽq magnã querẽ¬
tib ueritatẽ reliquerũt. Nobis aũt qui sacramẽtu relioronis
accepimusscu sit ueritas reuelata diuinitus eum doctorem
sapiẽtie ducẽq uritutis deũ sequamur uniuersossine ullo
discrimiẽ uel sexus uel etans ad celeste pabulũ cõuocamus. e¬
Hullus enis suauior aĩe cibus estq̃ cognitio ueritatis. cuius asse

Expanded text:
defendere, quem potius appellem, quem alloquar, nisi eum per quem rebus defendere, quem potius appellem, quem alloquar, nisi eum per quem rebus humanis justitia et sapientia restituta est? Omissis ergo hujusce rectam: quos equidem, si putarem satis idoneos ad bene vivendum duces esse, et ipse sequerer, et alios, ut sequerentur, hortarer. Sed cum inter se magna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discordent, apparet eorum iter nequaquam esse directum: siquidem sibi quique, ut est libitum, proprias vias impresserunt, confusionemque magnam inquirentibus ueritatem reliquerunt. nobis antem qui sacramentum uerae religionis accepimus cum sit ueritas reuelata diuinitus, cum doctorem sapientiae ducemque uirtutis deum sequamur, uniuersos sine ullo discrimine uel sexus uel aetatis ad caeleste pabulum conuocamus: nullus enim suauior animo cibus est quam cognitio ueritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
erroresq turpissimos sopiamus: Quod opus nuc̃ nõĩs tui auspitio
inchoamus. Constantine Impator maxiẽ. qui pͥmus romanorũ
principũ repudiatis er̃orib maiestatẽ dei singularis ac ueri et co.¬
ꝯnouisti et honorasti. Ham cũ dies felicissiũs orbi terrarũ illuxisses
quo te deus sũmus adbeatũ imꝑii culmeri euexit salutarẽ itniuer¬
sis et optabilẽ principatũ preclato inito auspicatus es cũ euersam
sublatãq iusticiã reducẽs reterrimũ aliorũ facinus expiasti. pro
tuisq liberis ut ip̃e apatre accepisti tutelã romani noĩs tradas. Nã
malis qui ad huc aduersus iustos. ẽt aliis terrarũ ꝑtibus seuiunt
ꝙto serius tanto uehemẽtuis: Idem oipotens mercedẽ sceleris
exoluet.quia ut est ergapios ĩdulgentissimus pater. sic aduersus
impios rectissimus iudex cuiuis religionẽ cultũq diuinũ cupiẽs

Expanded text:
erroresque turpissimos sopiamus? Quod opus nunc nominis tui auspicio erroresque turpissimos sopiamus? Quod opus nunc nominis tui auspicio inchoamus, Constantine, Imperator Maxime, qui primus Romanorum principum, repudiatis erroribus, majestatem Dei singularis ac veri et cognovisti et honorasti. Nam cum ille dies felicissimus orbi terrarum illuxisset, quo te Deus summus ad beatum imperii culmen evexit, salutarem universis et optabilem principatum praeclaro initio auspicatus es, cum eversam sublatamque justitiam reducens, teterrimum aliorum facinus expiasti: pro tuisque liberis, ut ipse a patre accepisti, tutelam Romani nominis tradas. Nam malis, qui adhuc adversus justos in aliis terrarum partibus saeviunt, quanto serius, tanto vehementius idem omnipotens mercedem sceleris exsolvet: quia ut est erga pios indulgentissimus pater, sic adversus impios rectissimus judex. Cujus religionem cultumque divinum cupiens
Abbreviated transcription (Latin):
nata. de religione itaq nobis rebusq diumis istituitur disputatio
Nam si ꝗd am maximi oratores professionis sue q̃ ueteran decut¬
sis opibus actionũ suarũ postremo se pħic tradiderũt eãq sibi reꝗẽ¬
laborũ iustissimã putauerũt. si animos suos in eatũ rerũ que inue¬
añ uersatiꝙto iustius eo me ad illã piam uerã diuinã sap̃iam
quasi ad portũ aliquẽ tutissimũ conferã: inqua omĩa dictu protia
sunt auditu suauia facilia ĩtellectu honesta susceptu. et᷑ ꝗͥdam pru¬
dentes et arbitri eꝗtatis istitutioẽs ciuilis uiris cõpositas ediderunt
quib ciuiu dissidentiũ lites cõtentionesq sopirẽt. Quãto meliꝰ
rios et rectius diuinas ĩstitutioes lr̃is psequemur inꝗbus nõ destilici¬
diis aut aquis arcendis. aut de manu cõserenida: sedde spe de uita de
salute de ĩmortalitate de deo loquemur ut suꝑstitiones mortiferas

Expanded text:
nata. de religione itaque nobis rebusque diuinis instituitur disputatio. nata. de religione itaque nobis rebusque diuinis instituitur disputatio. nam si quidam maximi oratores professionis suae quasi ueterani decursis operibus actionum suarum postremo se philosophiae tradiderunt eamque sibi relaborum justissimam putaverunt; si animos suos in earum rerum, quae inveante versati: quanto justius ego me ad illam piam, veram, divinamque sapientiam, quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suavia, facilia intellectu, honesta susceptu? Et si quidam prudentes, et arbitri aequitatis, Institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus civium dissidentium lites contentionesque sopirent: quanto melius nos et rectius divinas Institutiones litteris persequemur; in quibus non de stillicidiis, aut aquis arcendis, aut de manu conserenda, sed de spe, de vita, de salute, de immortalitate, de Deo loquemur, ut superstitiones mortiferas,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad uirtutẽ. sed plane ad amutã malitiã iuuenes erudiehamus
Multoq nuc̃ rectius de preceꝯis celestibi disseremus ꝗbus adcultũ
uere maiestatis mẽtes hoĩum ĩtruere possimus. Nec tam de reb hu¬
manis bene meretur qui scĩa i bene dicendi affert qͣ qui pie
atq ĩ nocenter docet uiuere. Ihrro apud grecos maiore ingloria
pħi q oratores fucrũt. Illi enirecte uiuẽdĩ doctores sũt estimati ꝙ
est lorige prestabilius. qm̃ benelicere ad paucos ꝑtinet. bene aute
uiuere adom̃ẽs. Multũ tam̃ nolis exerritatio illa fictaꝵ litiũ cõtulit
ut nũc maiore copia er facultaie dicendi causã ueritatis poremus.
Que licet possit sine eloquẽtia deferidi ut est amultis sepe defensa
tñ claritate ac nitore sermionis illustrãda et quod ã modo disserẽda
est ut potẽtius in animos ĩfluat et insua ĩstructa et luce or̃onis or¬

Expanded text:
non ad virtutem, sed plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. non ad virtutem, sed plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. Multo quippe nunc rectius de praeceptis coelestibus disseremus, quibus ad cultum verae majestatis mentes hominum instruere possimus: nec tam de rebus humanis bene meretur, qui scientiam bene dicendi affert, quam qui pie atque innocenter docet vivere: idcirco apud Graecos majore in gloriaoratores fuerunt. illi enim recte uiuendi doctores sunt existimati, quod est longe praestabilius, quoniam bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis exercitatio illa fictarum litium contulit, ut nunc maiore copia et facultate dicendi causam ueritatis peroremus. quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa, tamen claritate ac nitore sermonis inlustranda et quodammodo adserenda est, ut potentius in animos influat et ui sua instructa et luce orationis or
Abbreviated transcription (Latin):
offectu uagari ꝑtenebras in extricabiles. Apuit oculos eius aliquãdo
et nͣationẽ ueritatis mimus suũ fecit. ut et humanã et sapientiam
nullã esse mõstraret et erranti ac uag uiam cõsequẽde ĩmortalita¬
tis oste nderet.Uerum qm̃ pauci utũtur hoc celesti bñfitio ac munẽ¬
ꝙ oh uoluta in obscuro uerita latet. eaq uel cõtemptui doctis est ꝗa¬
idoneis assertoribus eget. uelodio indoctis obinsitam sibi austeritatem
quã nã hominũ procliuis inuitia pati nõ põt.Nam ꝗa uirtutib ama¬
ritudo ꝑmsta est uitia uõ uoluptate cõdita sunt illa offensi hac deli¬
niti ferũtur inpreceps. et honorũ specie falsi mala probonis amplec¬
tũtur. succurẽdu esse his erroribus credidi ut et docti aduerã sapi¬
entiã dirigãtur. et ĩdocti ad ueram religionẽ. Quȩ professio multo
melior utilior gloriosior purda estq illa oratoria ĩqua diuuersati

Expanded text:
effectu vagari per tenebras inextricabiles; aperuit oculos ejus aliquando, effectu vagari per tenebras inextricabiles; aperuit oculos ejus aliquando, et notionem veritatis munus suum fecit: ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritaidoneis assertoribus eget, vel odio indoctis, ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum proclivis in vitia pati non potest nam quia virtutibus amaritudo permixta est, vitia vero voluptate condita sunt; illa offensi, hac deliniti feruntur in praeceps, et bonorum specie falsi, mala pro bonis amplectuntur succurrendum esse his erroribus credidi: ut et docti ad veram sapientiam dirigantur et indocti ad veram religionem. Quae professio multo melior, utilior, gloriosior putanda est, quam illa oratoria, in qua diu versati,
Abbreviated transcription (Latin):
aes terreneq sunt et ad solius¬
corporis piment cultũ. nemo melior nemo uistior effici põt. Erãt ꝗdẽ
illi ueritatis cognitioniᷤ dignissimi quã scire tantope cupiuerũt: atq
ita ut eam rebus om̃ibus anteponerẽt.Nam et abiecisse quosdã res
familiares suas. et renũtiasse uniuersis uoluptatib constat ut solã
nudãq uirtutẽ nudiq expeditiq sequerẽtur: Tantũ apud eor
uirtutis nomen et autoritatis ualuit ut in ip̃a esse sũmi boni p̾miũ
predicarẽt. Sed neq adepti sunt id quod uolebant et opam simul
atq industriã pdiderunt ꝗa ueritas idest archanũ sũmi dei ꝗ fecit
omnia ĩgenio ac propriis sensibus nõ põt comprehẽdi. Mioꝗn nihil
inter deum hominẽq distaret si cõsilia et dispositiones illius maie¬
statis e terne cogitatio assequeretrir humana. Quod quia fieri non
potuit ut bomĩ ꝑ se ipm tõ diunia notesceret nõ est passus hominẽ
deus lumen sapientie requitentẽ diutius errare ac sine ullo laboris

Expanded text:
es terrenaeque sunt et ad soliuscorporis pertinent cultum, nemo melior, nemo justior effici potest. Erant illi quidem veritatis cognitione dignissimi, quam scire tantopere cupiverunt; atque ita, ut eam rebus omnibus arteponerent. Nam et abjecisse quosdam res familiares suas, et renuntiasse universis voluptatibus constat, ut solam nudamque veritatem nudi expeditique sequerentur: tantumque apud eos veritatis nomen et auctoritas valuit, ut in ipsa esse summi boni praemium praedicarent. Sed neque adepti sunt id quod volebant: et operam simul atque industriam perdiderunt; quia veritas, id est arcanum summi Dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis non potest sensibus comprehendi: alioqui nihil inter Deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius majestatis aeternae cogitatio assequeretur humana. Quod quia fieri non potuit, ut homini per seipsum ratio divina innotesceret, non est passus hominem Deus lumen sapientiae requirentem diutius errare, ac sine ullo laboris
Abbreviated transcription (Latin):
lepteri. Incipiunt quorum primud i. falla teligione
A qoci excellenti ĩ gnio uiri cũ
seort: ae penutus dedissẽt ꝗc¬
qud laboris poretat ĩpendi cõ¬
pril omibus et priuatis et pu¬
icis actionib adĩqui rẽde ue¬
quatis studiũ contulerũt existi¬
ntes tusto esse pelarius hiĩa

Expanded text:
ONUM LIBER I DE FALSA RELIGIONE. Magno et excellenti ingenio uiri cum se doctrinae penitus edidissent quicquid laboris poterat impendi contemptis omnibus et priuatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse praeclarius huma
Abbreviated transcription (Latin):
luptate animi esse censet Aristippus in uol uptate corporis.
Calliphon et dinomachus Cyrenaici honestatẽ cũ uolup¬¬
tato iunxerunt. Biodorus ĩpriuatione dolotis sũmu bonũ
posuit hicronxitius in nõ dolendo. Peripatetici autẽ ĩbonis
animi ee corporis et fortune. Erilli sũmu bonũ est scĩa. Cȩ
rionis cum nã congruẽter uiuere quorũdam stoitorum
uirtutẽ sequi siristoteles in honestate acunt᷑e. Sũmum s¬
bonũ collocauit. he sunt fere orniũ sñtie. Intanta diuer¬
sitate quẽ seꝗmur: Cui credimus: Par est in omĩb auto¬
ritas. Si eligere possumus quod est melius.⁊am nõ ẽ pħia
sp̃us iudicamus. Cum uero discende sap̃ie cauã ueniamus
quid possumus iudicate. qui nondũ saꝑe ceꝑimus maxiẽ
cum presto adsit sichademicus qui nos palio retrabat ac

Expanded text:
luptate animi esse censet, Aristippus in uoluptate corporis; luptate animi esse censet, Aristippus in uoluptate corporis; Callipho et Dinomachus honestatem cum uoluptate iunxerunt. Diodorus in priuatione doloris summum bonum posuit, Hieronymus in non dolendo, Peripatetici autem in bonis animi et corporis et fortunae. Herilli summum bonum est scientia, Zenonis, cum natura congruenter uiuere, quorundam Stoicorum, uirtutem sequi. Aristoteles in honestate ac uirtute summum bonum conlocauit. hae sunt fere omnes omnium sententiae. in tanta diuersitate quem sequimur? cui credimus? par est in omnibus auctoritas. si eligere possumus quod est melius, iam non est nobsententiis iudicemus. cum uero discendae sapientiae causa ueniamus, qui possumus iudicare qui nondum sapere coeperimus, maxime cum praesto a
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Inqua torius phie ratio cõtinetur. Siꝗdem in illa
ꝓhisica sola oblectatio est inhac ẽt utilitas. et quoniã indisponẽdo
uite statu formãdisq morib piculo maiore peccatur maiorẽ di¬
Hligentiã necesse est adhiberi ut sciamus quomõ nos oporteat uiuẽ.
Illic põt uena concedi quia sine aliquid dicunt nihil prosiĩt. siue
delirant. nihil nocent: hic nõ nullus discidio. nullus errori locus ẽ
siquid fuerit erratũ uita omnis euertitur.In illa priore pre ut peri¬
culi minus ita plus difficultas est ꝙ obscura retũ ratio cogit diuersa
et uaria sentire: hic ut plus piculi est ita minis difficultatis ꝗr iple
usus rerum et quottidiana expimenta possunt docere quid sit me¬
lius et uerius. Uideamus ergo utrũ ne consentiãt aut quid nobis asse¬
rant. quo rectius uita degatur nõ uecesse esse omĩa circuire. Unum
e ligainus ac potissimum quod est sũmum ac principale inquox¬
tocius sapientie cardo uersatut. Epicurus sũmu bonũ inuo¬

Expanded text:
cant, in qua totius philosophiae ratio continetur; si quidem in illa physica sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. Et quoniam in disponendo vitae statu, formandisque moribus, periculo majori peccatur, majorem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat vivere. Illic enim potest venia concedi; quia sive aliquid dicunt, nihil prosunt, sive delirant, nihil nocent. Hic vero nullus dissidio, nullus errori est locus. si quid fuerit erratum, vita omnis evertitur. In illa priori parte ut periculi minus, ita plus difficultatis est; quod obscura rerum ratio cogit diversa et varia sentire. Hic ut periculi plus, ita minus dificultatis; quod ipse usus rerum et quotidiana experimenta possunt docere, quid sit verius, et melius. Videamus ergo, utrumne consentiant, aut quid nobis afferant, quo rectius vita degatur. Non necesse est omnia circuire. unum eligatotius sapientiae cardo uersatur. Epicurus summum bonum in uo
Abbreviated transcription (Latin):
Cereris adimitanidum dedit.Siue igitur a Meliseo. sicut didimꝰ
tradidit colendorum deorum ritus effluxit: siue ab ipo quoq ⁊
ioue euhemerus de tempore tam̃ constat quando dii coli cepint:
Meliseus quidem multũ antecessit etare quippe qui educauerit
louem pro nepotem. et idcirco fieri põt ut uel ante uel adhuc &¬
puero ioue deos colere instituerit .i. alumni sui matrẽ et auia
tellurem que fuit Urani coniunx. patrẽq Saturtium. et ip̃e
lix exemplo atq instituto iouem ad tantã suꝑbiam peruexerit:
ut postea sibi diuinos honores auderet assumere¬

Expanded text:
ceteris ad imitandum dedit. siue igitur a Melisseo, sicut Didymus ceteris ad imitandum dedit. siue igitur a Melisseo, sicut Didymus tradidit, colendorum deorum ritus effluxit siue ab ipso Ioue, ut Euhemerus, de tempore tamen constat quando dii coli coeperint. Melisseus quidem multum antecessit aetate, quippe qui educauerit Iouem pro nepote. et idcirco fieri potest ut uel ante uel adhuc puero Ioue deos colere instituerit id est alumni sui matrem Opem et auiam Tellurem, quae fuit Urani coniunx, patremque Saturnum et ipse hoc exemplo atque instituto Iouem ad tantam superbiam prouexerit, ut postea sibi diuinos honores auderet assumere
Abbreviated transcription (Latin):
hospitio sibi. et amicitiã copulabat: et cum aquoq digrederetur iu¬
bebat sibi fanũ creari. hospitis sui nomĩe qͣi ut posset amicitie ac fe¬
deris memoria conseruari. Sie constituta sunt templa ioui atha¬
birio. ioui labriãdio. Athabyrus enim et labyriandus hospices eiug
atq adiutores inbello fuerunt. Item ioui laptio ioui belioni ioui
cassio et que sunt in eundẽ modum. Qđ ille astutissime excogita¬
uit ut et sibi honorẽ diuinũ et ut hospitibus suis perpetuũ nom̃
&cquiteret cum religione cotiunctũ. Gaudebant ergo illi. et huie
imꝑio cius libenter õbsequebantur: et nõis sui gratia. ritus ãnuos:
et festa celebrabãt. Simile quidam insicilia fecit. Eneas cũ con¬
dite urb aceste hospitis nomen imposuit: ut eam post modum
letus ac libens acestes diligeret. augeret. orniaret. hoc modo religi¬
ꝯnem cultus sui ꝑ orbem terre tupiter seminauit: et exemplu

Expanded text:
hospitio sibi et amicitia copulabat et cum a quoque digrederetur, iuhospitio sibi et amicitia copulabat et cum a quoque digrederetur, iubebat sibi fanum creari hospitis sui nomine, quasi ut posset amicitiae ac foederis memoria conseruari. sic constituta sunt templa Ioui Ataburio, Ioui Labryandio: Ataburus enim et Labryandus hospites eius atque adiutores in bello fuerunt; item Ioui Laprio, Ioui Molioni, Ioui Casio et quae sunt in eundem modum. quod ille astutissime excogitauit, ut et sibi honorem diuinum et hospitibus suis perpetuum nomen adquireret cum religione coniunctum. gaudebant ergo illi et huic imperio eius libenter obsequebantur et nominis sui gratia ritus annuos et festa celebrabant. simile quiddam in Sicilia fecit Aeneas, cum conditae urbi Acestae hospitis nomen inposuit, ut eam postmodum laetus ac libens Acestes diligeret augeret ornaret. hoc modo religionem cultus sui per orbem terrae Iuppiter seminauit et exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
postra dilarceratus et cõptus est. et fuit ꝑ eadem fore tempor ꝗdus
que regnatite. Orpheus curti argmautis ad ilietisium liitus acces¬
sit. Pt ocedamus igitur ulterius ẽt queramus qui soĩo colendorm
deoruri primus auctot extiterit didittus in libr uet don
lium regem primũ diissaerificasse. ac ritus nouos sacroruias po¬
pas mertduxisse buiusduas fuisse filias dimialthes et Nolilam
quo ic uẽ puerum capritio lacte ac melle nuttierunt Unde poerica¬
illa fabula origitiẽ sumpsit apes aduolasse att os pueri mellesse Me¬
lissam uõ apatre primã sacerdotem matri magne constitutã. Unde
adhuc eiusdem matris antistes melisse tiuncupãtut. Historia ueto x¬
sacra testatur ip̃miouem postqͣ fierum potitus sit intantã uẽisse
tisolentiã. ut ip̃e sibi fana ĩmultis loris constitueret. Hamcũ terras
circuiret. ut inquãq regionẽ uetierat reges principesue populorũ

Expanded text:
postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus quo regnante, Orpheus cum Argonautis ad Iliensium littus accessit. Procedamus igitur ulterius, et quaeramus, quis omnino colendorum deorum primus auctor extiterit. Didymus in libris ἐξηγήσMelissea Cretensium regem primum diis sacrificasse, ac ritus novos sacrorumque pompas introduxisse. Hujus duas fuisse filias, Amalthaeam et Melissam, quae Jovem puerum caprilla fabula originem sumpsit apes aduolasse atque os pueri melle complesse —; Melissam uero a patre primam sacerdotem Matri Magnae constitutam, unde adhuc eiusdem Matris antistites Melissae nuncupentur. Historia uero Sacra testatur ipsum Iouem postquam rerum potitus sit, in tantam uenisse insolentiam, ut ipse sibi fana in multis locis constituerit. nam cum terras circumiret, ut in quamque regionem uenerat, reges principesue populorum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ parum ertoris. Quẽ tamen prudentes quiq pspiuuit uam
lucilius eorum stultitis̃. qui simulacra deosputant ess dendet
his uersibus. Territolas lamias fauni quas fompiliiq isituere
nutte tremiit. has hic omnia ponit ut pueri infantes eretũt
ligna orinia etina uiuere et esse homities sic isti ommia ficta ueta
putatit eredutit signis cor itiesse eritiis. Pergulo piuorsueri
uihil omnia fita. Poctas quiderti stultos hornios sic isti omtra¬
At ego multo imprudertores esse dico Illi enim simulacra hores
putantesse: bi deos. Illos etas facit putare quod nõ est hossiutcia
Illi uq breui desinũt falli horinti uanitos et durat seriper et
inescit.Sacra liberipatris. primus orpixus indimit itgrecio pri¬
musq celebrauit ĩmotite boethie thebis ubi liber natus ests prox¬
mo qui cunti ferquẽter cithare cantu ꝑsotioret: &thetori ibpel¬
latusest.Eo sacra etiã nunc orphica nomĩantur. In quib ipse

Expanded text:
non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. Ut pueri infantes credunt signa omnia ahena Vivere, et esse homines: sic isti omnia ficta Vera putant; credunt signis cor inesse in ahenis. Pergula pictorum; veri nihil: omnia ficta Poeta quidem stultos homines inAt ego multo imprudentiores esse dico. Illi enim simulacra homines putant esse, hi deos. Illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia. Illi utique brevi desinunt falli, horum vanitas et durat, et semper crescit. Sacra Liberi Patris primus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
in lano qui et saturno auo nefaria saera constituit: et picum pa¬
trem inter deos honorauit et sororẽ suam fatitã faunã. xandẽq
coniugem cõsacrauit quã gabius bassus fatuã nominatã tradit.
ꝙ mulieribus fata canere consuesset ut faunus uiris. Eandem
Uarro seribit tarite pudicicie fuisse ut nemo illã quo adiuxerit
proier suum uitũ mas uiderit, nec nometieius audierit. Id criro illi
mulieres inopto sacrificant et bonã deamtiominãt. et .c. Sextus
Clodius ineo libro. quẽ grece scripsitrrefert fauni hanc uxorẽ fiuisse.
Que quia contra morẽ decusq regium clamuiti ollam ebiberat
et ebna facta est. uitgis mirteis auito ad mortẽ usq ad ceso est¬
postea uero cumi eum facti sui peniteret ac desiderium eius fen
nõ posset diuitiũ illi honorẽ detulisse. Id crito in sacris eius ob¬
uolueam umi amphorã poni. Reliquit ero posteris faunus ꝓ

Expanded text:
in Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum pain Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum patrem inter deos honorauit et sororem suam Fentam Faunam eandemque coniugem consecrauit; quam quod mulieribus fata canere consuevisset, ut Faunus viris. Eamdem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo eam, quoad vixerit, praeter virum suum mas viderit, nec nomen ejus audierit. Idcirco illi mulieres in operto sacrificant, et bonam deam nominant. Et Sextus Clodius in eo libro, quem graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse, quae quia contra morem decusque regium clam vini ollam ebiberat, et ebria facta erat, virgis myrteis a viro usque ad mortem caesa. Postea vero cum eum facti sui poeniteret, et desiderium ejus ferre non posset, divinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris ejus obvolutam vini amphoram poni. Reliquit ergo posteris Faunus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m tartien nõ fefellit. Nam post annos plurimos Cornelio et be¬
bio consulib. inagro scribe petilii subi aniculo arce due lapidee
sunt reꝑte afossoribus. quarũ in altera corpus nume fuit ĩ altera
sepiem libri latini de iure pontifitio.Item gẽci totidem de discipli¬
na sapientie scripta quibus religiones nõ eas modo quas ip̃e insti¬
tuerat sed omẽs preterea dissoluit. Quare ad senatũ delata decre¬
tum est ut hi libri abolerẽtur. Ita eos.Q. pictilius pretor urbanus
in contione populi cõcremauit. Insipienter id quidẽ. Quid enim
profuit libros esse cõbustos cum hoc ip̃m quod sunt ideo cõbusti g
quia religionibus derogabant: memorie sit traditum: Nemo ergo
tunc insenatu nõ stultissimus potuerunt eni et libri aboleri. et
tam̃ res ĩmeroria nõ exire. Ita dum uolunt etiã posteris appro¬
institutor in eptiarum religionũ fuit: sic ante pompiliũ faunus

Expanded text:
se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baese ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientiae scripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decretum est, ut hi libri abolerentur. ita eos Quintus Petilius praetor urbanus in contione populi concremauit. insipienter id quidem: quid enim profuit libros esse combustos, cum hoc ipsum, quod sunt ideo combusti, quia religionibus derogabant, memoriae sit traditum? nemo ergo tunc in senatu non stultissimus: potuerunt enim et libri aboleri et tamen res in memoriam non exire. ita dum uolunt etiam posteris adproinstitutor ineptarum religionum fuit, sic ante Pompilium Faunus
Abbreviated transcription (Latin):
Arumuanitatum apud romanios auctor et cõstituior sabi¬
nus ille rexfuit qui maxime animos hominũ rudes aiq ĩ¬
Diros nouis supstitionib implicauit. quod ut faceret: aliqua cum
autoritate simulauit cum dea egeria nocturnos se hẽre cõgressus.
Frat spelunca quedam ꝑopaca in nemore aricino unde riiius ꝑ¬
enini fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat
ut mentiri posset monirus dee coniugis es sacra populo se tradere
que acceptissima diis eẽnt.Uidelicet astutiã minois uoluit imita
ri. qui se in antrum iouis recondebat. et ibi diu moratus: leges tãq
sibi aIoue traditas afferebat ut homies ad parendũ nõ modo impo
rio. sed etiã religione constringeret. Hec difficile sane fuit ꝑsuadere
pastoribus. Itaq pontifices flamines: salios augures creauit. deos ꝑ
familias descripsit sic noui popiili feroces animos mitigauit et
ad studia pacis a rebus bellicis auocauit. Sed cum alios falleret

Expanded text:
arum uanitatum aput Romanos auctor et constitutor Sabinus ille rex fuit, qui maxime animos hominum rudes atque inperitos nouis superstitionibus implicauit: quod ut faceret aliqua cum auctoritate, simulauit cum dea Egeria nocturnos se habere congressus. erat spelunca quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se tradere, quae accepri: qui se in antrum Jovis recondebat, et ibi diu moratus, leges tamquam sibi a Jove traditas afferebat, ut homirio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit persuadere pastoribus. itaque pontifices flamines Salios augures creauit, deos per familias discripsit: sic noui populi feroces animos mitigauit et ad studia pacis a rebus bellicis auocauit. sed cum alios falleret,
Abbreviated transcription (Latin):
Fus igitur machinator constitutorq rerum sicut ĩ secũdo
libro diximius anteqͣ preclarum hoc opus mũdi adoriretur
sancrm et̾ corruptibilẽ spiritum genuit quẽ filium nũcuparet
et quãuis alios postea ꝑ ip̃m ĩnumerabiles crequisser quos ange¬
Ios dicimus. hunc tam̃ solum primo ꝯenitum diuitii nominis
appellatione dignatus est. paterna .s. uirtute ac maiestate pollẽte.
Esse autẽ sũmi dei filiũ qui sit potestate maxima preditus nõ tm̃
congnẽtes in unũ uoces prophetarũ. sed ettã trismegisti predicatio¬
et sybillarum uaticinia demonstrãt: hermes in eo libro qui

Expanded text:
us igitur machinator constitutorque rerum, sicut in se- s cundo libro diximus, antequam praeclarum hoc opus mundi adoriretur, sanctum et incorruptibilem spiritum genuit, quem filium nuncuparet. et quamuis alios postea innumerabiles creauisset, quos angelos dicimus, hunc tamen solum primogenitum diuini nominis appellatione dignatus est, patria scilicet uirtute ac maiestate pollentem. esse autem summi dei filium, qui sit potestate maxima praeditus, non tantum congruentes in unum uoces prophetarum, sed etiam Trismegisti pret Sibyllarum vaticinia demonstrant. Hermes in eo libro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerberet spoliet: laceret: affligat interimat. Deus autem in
quem nec egestas nec iniutia nec dolor nec mors cadit:
timere nullo pacto põt. quia nullus est quod ei uim possit in¬
ferte.Item libidinis ratio in homine manifesta est. Ham qu
fragilis et mortalis effectus est necesse fuit alierum sexum¬
diuersumq constitui cuius ꝑmixtione soboles effici posset ad
continendam generis perpetuitatem.hec autem libido in
deum locum non habet. quia et fragilitas et interitiis ab eo
alienus est: nec ulla est apud eum femina. cuius possit copu¬
latione ꝯaudere nec successione indiget: qui semꝑ futurus
est. E adem de inuidia et cupiditate dici possunt que certis
manifestisq decausis in hominem cadunt. indeum nullo
modo. At uero et gratia et ira et miseratio habent in deo &¬
materiam recteq illis utitur summa illa et singularis pote¬
stas ad rerum conseruationem.

Expanded text:
verberet, spoliet, laceret, affligat, interimat. Deus autem, in verberet, spoliet, laceret, affligat, interimat. Deus autem, in quem nec egestas, nec injuria, nec dolor, nec mors cadit, timere nullo pacto potest; quia nihil est, quod ei vim possit inferre. Item libidinis ratio et causa in homine manifesta est. Nam quia fragilis et mortalis effectus est, necesse fuit alterum sexumversumque constitui, cujus permistione soboles effici posset ad continuandam generis perpetuitatem. Haec autem libido in Deo locum non habet; quia et fragilitas et interitus ab eo alienus est, nec ulla est apud eum foemina, cujus possit copulatione gaudere, nec successione indiget, qui semper futurus est. Eadem de invidia et cupiditate dici possunt; quae certis manifestisque de causis in hominem cadunt, in Deum nullo modo. At vero, et gratia, et ira, et miseratio habent in Deo materiam; recteque illis utitur summa illa et singularis potestas ad rerum conservationem.
Abbreviated transcription (Latin):
prohiben et uirtutis offitia imperari. Cum igitur sint
in rebus humanis bona et mala quorum rationem de¬
claraui. necesse est inutranq ꝑtem moueri deum, et ad
gratiam cum iusta fieri uidet. et ad iram cum cerit
iniusta. Sed occurrit nobis epicurus ac dicit. Si est in
deo leticie affectus ad gratiam et odii ad iram necesse
est habeat: et timorem et libidinem et cupiditatem/ cete¬
rosq affectus: qui sunt imbecillitatis humane. Hon est
necesse ut timeat qui irascitur: aut mereat: qui gaudet.
Deniq iracundi minus timidi sunt: et natura leti minus
merent. Quid opus est de humanis affectibus dicere. qui¬
hus fragilitas nostra succumbit: Consideremus diuinã
necessitatem: nolo enim naturam dicere: quia deus nũqͣ
creditur natus: Timoris affectus habet in homine ma¬
teriam in deo non habet. homo quia multis casibus ꝑiculis¬
q subiectus est metuit nequa uis maior existat: que illũ

Expanded text:
prohiberi et uirtutis officia imperari. cum igitur sint prohiberi et uirtutis officia imperari. cum igitur sint in rebus humanis bona et mala, quorum rationem declaraui, necesse est in utramque partem moueri deum, et ad gratiam, cum iusta fieri uidet, et ad iram, cum cernit iniusta. sed occuDeo laetitiae affectus ad gratiam, et odii ad iram, necesse est habeat, et timorem, et libidinem, et cupiditatem, caeterosque affectus, qui sunt imbecillitatis humanae. » Non est necesse ut timeat, qui irascitur; aut moereat, qui gaudet: denique iracundi, minus timidi sunt; et natura laeti, minus moerent. Quid opus est de humanis affectibus dicere, quibus fragilitas nostra succumbit? Consideremus divinam necessitatem; nolo enim naturam dicere, quia Deus noster nunquam creditur natus. Timoris affectus habet in homine materiam, in Deo non habet. Homo, quia multis casibus periculisque subjectus est, metuit, ne qua vis major existat, quae illum
Abbreviated transcription (Latin):
le fortasse querat aliquis unde ad hominẽ pec¬
cata puenerint aut que prauitas diuini institutt
reoulam ad peiora detorserit ut cum sit ad iustitiam
genitus oꝑa tamen efficiat in iusta.Iam suꝑius expla¬
paui simul deum proposuisse deum bonum ac malũ
lum ꝑmisisse ut et bonu emicaret quod alterum sine
altero sicut sepe docui intelliginus constare non posse
Deniq ipsum mundum ex duobus elementis repugnantib¬
altero celo ascribitur: quia tenue est et intractabile. alterũ
alteri malum alteri lux uita iustitia Alteri tenebre morg¬
et inuicem copulatis esse coneretum igneo et humido.nec
potuisse lucem fieri. nisi et tenebre fuissent: quia nec suꝑum
potest esse sine infero nec oriens sine occidente nec calidũ
sine frigido nec molle sine duro.Sic et nos ex duobus eque
repugnantibus compacti sumus anima et corpore: quorũ
iniustitia. hinc extitit in homĩbus nature sue de praua¬
tio ut esset necesse constitui legem, qua possent et uitia

Expanded text:
 fortasse quaerat aliquis unde ad hominem peccata peruenerint aut quae prauitas diuini instituti regulam ad peiora detorserit, ut cum sit ad iustitiam genitus, opera tamen efficiat iniusta. iam superius explicaui simul deum proposuisse bonum ac malum lum permisisse, ut et bonum emicaret, quod alterum sine altero, sicut saepe docui, intellegimus constare non posse: denique ipsum mundum ex duobus elementis repugnantibalterum coelo ascribitur, quia tenue est et intractabile; alterum alteri malum: alteri lux, vita, justitia; alteri tenebrae, moret inuicem copulatis esse concretum, igneo et umido, nec potuisse lucem fieri. nisi et tenebrae fuissent, quia nec superum esse potest sine infero nec oriens sine occidente nec calidum sine frigido nec molle sine duro. sic et nos ex duobus aeque repugnantibus conpacti sumus, anima et corpore, quorum iniustitia. hinc extitit in hominibus naturae suae deprauatio, ut esset necesse constitui legem qua possent et uitia
Abbreviated transcription (Latin):
iuuẽrul toranaliut prtias. uelsi di tantũ mado ducos curãt
Ceterã multitudinẽ negligũt. Cut warmo solus euasit qui hoc
fecitet paulus ꝗ nibil moruut occisus est: uidelicet nibiltũc
rat aut carthaginẽ defendere ubi arma eius. et currus fuit. aut
rortianis nocere quia progeniẽ troiano asanguiẽ duci audierat
iyriasolim que uerteret artes. Sed illorũ sunt isti lusus: ꝗ sub
norñibus mortuorũ delitescerites uiuẽtib plagas tendũt. Itaq
siue illud ꝑiculũ. quod iminet uitari põt uiderĩ uolũt id plac a.¬
ti auertisse siue tioti põt. id aounit ut ꝑꝑ illorũ contemptũ acci¬
disse uideatir. Ita sibi opud homĩes: qui eos nesciunt autoritatẽ
ac timorẽ pariunt. Hac uersutia. et his artib noticiã ueri dei. et
singularis apud omes geriies inueterauerũt. Suis eni uitiis per¬
diii sceuiũt. et grassantur ut ꝑdant. Id circo et̃ humanas hostiar

Expanded text:
iuiucaeteram multitudinem negligunt, cur Varro solus evasit, qui hoc fecit, et Paulus, qui nihil meruit, occisus est? Videlicet nil tunc rat, aut Carthaginem defendere, ubi arma ejus et currus fuit, aut Romanis nocere, quia . . . . . Progeniem Trojano a sanguiTyrias olim quae uerteret arces. sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitiscentes uiuentibus plagas tendunt. itaque siue illut periculum quod imminet uitari potest, uideri uolunt id placati auertisse, siue non potest, id agunt ut propter illorum contemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoritatem pariunt ac timorem. hac uersutia et his artibus notitiam dei ueri et singularis apud omnes gentes inueterauerunt. suis enim uitiis perditi saeuiunt et grassantur, ut perdant. idcirco etiam humanas hostias
Abbreviated transcription (Latin):
cutiq adeo uelfacta sunt uel fiutit ip̃i potissimũ facero. aut
fecisse uideãtur et quociẽs alicu: populo uel urbi soc undut
dei statutũ hotii quid impẽdet illi se id facturos uol prodoiis
uel sõmniss. ueloraculis pollicentur.si sib templa si lioris.
sacrificia tribugitur. Quib datis cum illud acciderit quod no¬
cesse est summã sibi pariũt uenerationẽ hitic rempla deuoriẽt
ct noue itagines cotisecrãtur. mactãtur gregos hostiarũ Sed
cuti heo facta surt. tuhilominus tam̃ et uita et sãius corut
qui hec feceritie imolãtut. Q uoriẽs autẽ picula it pẽdent ob
aliquã se ineptam et leuẽ eaulã profit̃tur iratos sicut iutio
Uartoni ꝙ fortnosũ puerũ intemplo loius ad exuuias eniẽ¬
das .ollorauerot et obhanc causã romatiũ tomet apc chãnas
potie delͥetũ est.& si iuno alterũ. Ganimedeti uerobat̃ cur

Expanded text:
aecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut aecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur, et quotiens alicui populo uel urbi secun- , dum dei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagnihilo minus tamen uita et salus eorum qui haec fecerint immolatur. quotiens autem pericula impendent, ob aliquam se ineptam et leuem causam profitentur iratos, sicut Iuno Varroni, quod formonsum puerum in tensa lorus ad exuuias tenendas conloca.cerat: et ob hanc causam Romanum nomen aput Cannas paene deletum est. quodsi luno alterum Ganymeden uerebatur, cor
Abbreviated transcription (Latin):
legos et lutio tiudata et locrensis: proserpina et ceres pulesia ui¬
dicauit. et Hercisles de Appio. et lupiter de attino et Mitieua
de Cesare. Hincq serpens urbẽ rottiã pestilẽtia siberauit cpi¬
dauro accersitus. Ilam illic demoniarches ip̃e infigura siia sine
ula dissimilitudiẽ ꝓductus est.Si quidẽ legati ad eam rem
missi draconẽ secum mite magnitudinis aitulerunt. In ora¬
culis autt̃ uel maxime fallũtur quorũ prestigias prophan
aueritate ĩ telligere nõ possunt. Ideoq ab illis aitribui putant
et imꝑia et uĩctorias. et opes et euẽtus prospos rerũ doniq
ipsorũ nut sepe rem .p. piculis iminẽtib liberata. Que peri¬
cula et responsis denũnauerũt et sacrificiis placcati a uertert
seci omĩa ista fallatie sumnt.Hlam cum dispositiones dde: presetrã:
quippe qui mistri eius fuerunt ĩterponunt se ĩbis rebus ut q̃¬

Expanded text:
legos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uinlegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et responsis denuntiauerint et sacrificiis placati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut qu