comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ndie bonorũ nememorsis malorũ: & indiema lorũ
nemme morsis bonorũ qm̃ facile ẽ. Caoram lq
indie obitus retribuere uni cuique secundũ
uiassuas: Malitia hore obliuionem facit
luxurie magna ẽ & in fine hominis denudatio
operũ illius: ante mortẽ ne laudes hominẽ quẽ¬
quã : qm̃ infiliis agnoscit᷑ uir: Non omnẽ homi¬
nẽ inducas indomũ tuã : Multe enĩ insidiae sunt
dolosi : Sicut enĩ eructuant prȩcordia fetantiũ.¬
& sicut ꝑ dix inducitur in caueam: & ut capraea
in laqueum: sic & corsuꝑhorũ: & sicut pros pector
uidens casũ ꝓximisui: bona enĩ in mala c̃uer¬
tens in sidiator & in electis in pon&maculã: ab
scintilla una augetur ignis: & abuno doloso
aug&ur sangiuis : Hlomo uero peccator: sangui¬
niisidiatur: Adtendetibi a pestifero fabricat
enĩ mala : ne forte inducat suꝑte sub sannationẽ
in ꝑpouũ : Ad mitte ate alienigenã : & subuert&te
ibene feceris sato cui feceris uerit gratiabonis

Expanded text:
n die bonorum, ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum; quoniam facile est coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas. Malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae: et in fine hominis, denudatio operum illius. Ante mortem ne laudes hominem quemquam quoniam in filiis suis agnoscitur vir non omnem hominem inducas in domum tuam multae enim insidiae sunt dolosi sicut enim eructant praecordia fetantium sicut perdix inducitur in caveam et ut caprea in laqueum sic et cor superborum et sicut prospectator videns casum proximi sui bona enim in mala convertens insidiatur et in electis inponet maculam ab scintilla una augetur ignis et ab uno doloso augetur sanguis homo vero peccator sanguini insidiatur adtende te a pestifero fabricat enim mala ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum admittbenefeceris, scito cui feceris, et erit gratia in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tib Da misericordi : & ne suscipias peccatorem & im¬
piis & peccatorib: redd& uindictã custodios eos in
die uindicte : Dabono & non receperis peccatorem:
Bene fac humili : & ñ dederis impio: Prohibe panes
illidare ne in ipsis potentior tesit : Nã duplicia
mala inuenies in hominib: bauis: qm̃ & altissimus
hodio hab& pec catores. & impus redd& uindictã:¬
Dt aaticis. Non agnosc& in bonis amicus & ñ
abs cond&ur in malis inimicus: In bonis uiri ini¬
mici illius: in tristicia & malicia illius amicus
agnitꝰẽ Noncredas inimi cotuo in ãnũ : Sicuts
enĩ aram̃tũ eruginat nequitia illius & si humi¬
liatꝰ uadit curuus abicȩ animũtuũ. & custodite
abillo Nonstatuas illũ peneste : nesede at adex

Expanded text:
as peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem benefac humili et non dederis impio prohibe panes illi dare ne in ipsis potentior te sit nam duplicia mala invenies in omnibus bonis quoniam et Altissimus odio habet peccatores et impiis reddet vindictam non agnoscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum penes
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia humiliati ex altabit caput illius &
in medio magnatorũ consedere illũ faci&: Nonlau¬
des uirũ inspeciae sua : neque spernas hominẽ in uisũ
suo breuis in uolatilibus ẽ apis: & initiã dulcorib
hab& fructus illius: Inuestitu neglonenis umquã
nec indie honoristui extollaris: qͦm̃mi rabilia opera
& in suspicabilis portaũdia dema : Multi potentes
oppressi sunt ualide & gloriositraditi sunt in manꝰ
alte rorũ: priusquã introges neuituperes quẽ quã
&cũ int̃ rogaueris corripe iuste : prius quã audias
nerespondeas uerbũ : & in medio seniorũ ñ aditias
loqui: Deea requete ñ molestat necerteris &
iniuditio peccantium ne consistas: Fili. ne in multis
sint actꝰ tui : & si diues fueris ñ eris inmunis adelicto
Si enĩ secutus fueris ñ ad p̃hendes & non effugies
sip̃cucurreris: Ehomo laborans & festinans.
& dolens impius &tanto magis non habundat: & ẽ
homo marcidus egens recuperatione plus deficiens

Expanded text:
Sapientia humiliati exaltat caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum faciet. non laudes uirum in specie sua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in die honoris tui extollaris quoniam mirabilia opera et insuspicabilis portavit diadema multi potentes pressi sunt valide et gloriosi traditi sunt in manus alterorum priusquam interroges ne vituperes quemquam et cum interrogaveris corripe iuste priusquam audias ne respondeas verbum et in medio sermonum ne adicias loqui de re ea quae te non molestat ne certeris et in iudicio peccantium ne consistas fili ne in multis sint actus tui et si dives fueris non eris inmunis a delicto si enim secutus fueris non adprehendes et non effugies si praecucurreris est laborans et festinant dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ iudex & potens ẽ honore : a ñ ẽ maior illo quo
tdema dĩ Seruo serisato liberi seruiunt : &uir pru¬
dens &disciplinatus non mur murauit Torreppus
& inscuus ñ honorabitur Nolite ax tollere infa¬
ciendo o peretuo : & nolicunctari intẽ pore angus¬
tie Meliorẽ qui operatur & abundat in homini¬
bus quã quigloriatur & eg& pane : Fili in mansie¬
tudine serua animã tua  &da illi honoran sue¬
secundũ meritũ suũ : pec cantẽ in animã suam
qui siustificabit : & quis honorificauit exhonoran¬
tem animã suã pauꝑgloriatur ꝑ disciplinã &ti¬
morẽ suũ &ẽ homo qui honorificatur ꝓpt̃ substantiã
suã: Quiaũt gloriat᷑ in pauꝑtate : quanto magis in

Expanded text:
in honore: et non est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi servient, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum peccantem in animam suam quis iustificabit et quis honorificabit exhonorantem animam suam pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam su
Abbreviated transcription (Latin):
Unifo mdibił ẽ iniquus quã amare pecuniã
hine enẽ animã suam uenalẽ hab& : qm̃ inuit asua
precit intimasua: Omnis potentatus breius uita¬
rem precidit medicus: Sic & rex hodieẽ deras
moriaur Qũ enĩ moritur homo hereditabit ser¬
pentes & bestias & uermes: De suꝑbia¬
nitium si ꝑbiae hominis apostata readõ: qm̃ abeo
qui fecit illũ recessit coreius. qm̃ omnium inici¬
ums peccuatiẽ omnis suꝑbia : Qui tenuerit illã
ad implebitur maledictis : & sub uertet̃ eos in finẽ
Propterea ex honorauit dñs conuentus malorũ.
& destrux eos usq infinẽ: Sedes ducũ suꝑborũ des¬
truñ dñs: & sederefecit mites peis : Radicesgen¬
tium suꝑ barũ a refecit ds̃. & plantauit humiles
exipsis gentib : Terrisgentium euertit dñs & ꝑ¬
didit eas usqad fundam̃tũ: Are fecit ex ipsis
& disꝑdidit illos : & cessare fecit memoriã eorũ

Expanded text:
 nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis potentatus brevis virem praecidit medicus sic et rex hodie est et cras morietur cum enim moritur homo hereditabit serpentes et bestias et vermes initium superbiae hominis apostatare a Deo quoniam ab eo qui fecit illum recessit cor eius quoniam initium peccati omnisadimplebitur maledictis, et subvertet eos in finem. Propterea exhonoravit Dominus conventus malorum, et destruxit eos usque in finem. Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro illis. Radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentibus. Terras gentium evertit Dominus et perdidit eas usque ad fundamentum. Arefecit ex ipsis, et disperdidit
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas gentium : Et utilẽ rectorẽ : in tẽpus susci¬
tabit suꝑ illã : In manudĩ potestas hominis & suꝑ fa¬
ciem scribe : in pon& honorẽ suũ: Omnis in iuriȩ
p&imine memineris: & nihilagas in operibus
iniuriae : Odibilis corã dõ & hominib suꝑbia: &
ex secrabilis omnis iniquitas gentiũ: Regnũ agen¬
te ingentẽ transibit: propt̃ iniusticias & iniurias

Expanded text:
us suscitabit super illam in manu Dei potestas hominis et super faciem scribae inponet honorem suum omnis iniuriae proximi ne memineris et nihil agas in operibus iniuriae odibilis coram Deo et hominibus superbia et execrabilis omnis iniquitas gentium regnum a gente in gentem tr
Abbreviated transcription (Latin):
indisciplpiatorũ : mem̃toire : qm̃ ñ tardabit : Hu
pii ignis e& uermis: Noli p̃uaricare in amicũ
pecuniã differenti : neq fratrẽ carissimũ in auro
spreueris : Nolidiscȩdere amuli ȩre sensata &
bona quã scrtitus es intimore dĩ: Qratia enĩ uere

Expanded text:
indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit huindisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit hupii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus e
Abbreviated transcription (Latin):
agnitor cordis ipse ẽ : & penes regẽ noliuel le
uide ris apiens: Noliquere fieri iudex : nisi siua¬
leas uirtute in rũpere iniquitates: Ne forte
extimes cas faciem potentis: & ponꝰs scandalum
inagilitate tua: Non pecces inmultitudine ci¬
uitatis: nec te inmittas in populũ. neq: alligas
duplicia peccata: nec enĩ inunoeris inmunis:
Nolies sepusillanimis in animatua: Exorare & fa¬
cere aelrmosinã ñ despicias: nedicãs in multitu¬
dine munerũ meorũ respici& ds̃ : & offerente me
dõ altissimo : suscipi& muneramea : Non inride¬
as hominẽ in amaritudine animȩ : ẽ enĩ quihu¬
miliat : & exaltat circũ spector ds̃:¬
oliamare m̃datiũ aduersus fratrẽtuũ :¬
Imentiri omnẽ m̃datiũ : assiduitas enĩ illius
ñ ẽ bona : Noli uerbo sus esse in multitudine pres¬
biterorũ. &ñ iteres uerbũ intua oratione : Non
hoderis laboriosa opera : & rusticationem ab al¬
tissimo creatã: Nonte reputes in multitudi ne

Expanded text:
agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua. non pecces in multitudine ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias. ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet Deus et offerentem me Deo altissimo suscipiet munera mea non inrideas hominem in amaritudine animae est enim qui humiliat et exaltat circumspector are mendacium adversus fratrem tuum mentiri omne mendacium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ΙVΑΙΝVENtute tua excipe doctrinã : &usque
ad canos inuenies sapientiam : quasi is qui arat & semi¬
nãt : Haccȩde ad illã & sustine bonos fructos illius :
In opere enĩ ipsius exiguum laborabis: &cito hedes
degenerationib: illius: Quã asperaẽ nimium sapien¬
tia in doctis hominib: : & non permanebit in illa
ex cors: quasi lapidis uirtus ꝓbatio erit in illis. & non

Expanded text:
ventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus, et non permanebit in illa excors. Quasi lapidis virtus probatio erit in illis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
laudis non effugiant ate: Et siuideris sensitũ euigi¬
la adillũ & gradus ostsorũ illius exterat pestuus
Cogitatũ habe in p̃ceptisdi : & in mandatis illlius
maxime assiduus esto : & ipse dabit tibi cor & con¬
cupiscentia sapientiae dabitur tibi:
olifacere mala : a ñte adpe hendent: Disce de
ab iniquo : & deficient mala abste : Non semines

Expanded text:
laudis ne effugiant te. Et si videris sensatum, evigilaudis ne effugiant te. Et si videris sensatum, evigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto; et ipse dabit cor tibi, et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. VII. Noli facere mala, et non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines
Abbreviated transcription (Latin):
accipe consilium intellectus . & neabicias consilium
meum : Inice pedẽtuum in cõpedes illius: & torquesil
lius tuum collũ: Subice umerũ tuum a porta illã
&ne acidiȩris uinculis eius : In omni animotuo accede
ad illã : & omni uirtute tua. serua uias eius : In ues¬
tiga illã : & manifes tabiturtibi : & continens fac tꝰ¬
nedere linques eam : In nouis simis enĩ inuenies requiem
in ea : & conuerte tur tibi in oblectatione : & erunt
tibi cõpedes eius in ꝓtectione fortitudinis & bases
uirtutis. & torques illius in sto lagloriae: Decor enĩ
uite ẽ in illa : auincula illius adligatura salutaris
Stolã gloriȩ indues eam : & coronã gratulationis su
ili si ad tenderis mihi disces eã : & si a cõmoda¬
ueris animũ tuũ : sapienseris: Sunclinaueris
aurẽtuã excipies doctrinã : & sidilexeris audire
sapienseris: In multitudine presbite rorũ pruden
tium sta & sapientiae illorum excorde coniungere
Vtomnem narrationem dĩ possis audire : & ꝓuerbia

Expanded text:
accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factderelinqueris eam in novissimis enim invenies requiem in ea et convertetur tibi in oblectationem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam grFili, si adtenderis mihi, disces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta, et sapientiae illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire, et proverbia
Abbreviated transcription (Latin):
principes ambulantes quasi seruos suꝑterrã: Quifodit
foueam incidit in eam : & qui dissi pat sepem morde bit
eum coluber: Quitrans fert lapidos afligaurmeis
& qui scidit ligna uulne rabitur ab eis: Siretun sum
fuerit ferrũ & hoc non ut prius sed hebetatũ esit
ulto laborũ ex acuatur & post industria sequitior
sapientia:
Si mordeat serpens in silentio : ni hileominus haba
quihoculto derahit: Verba boris sapientis gratila
ꝓ labia insipientis. p̃cipitabunt eum : Initum uer¬
borũ eius stulticia : & nouissimũ horis illiustepne
pessimus Stultus uerba multiplicat ignoratho¬

Expanded text:
mbulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praecipitabunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
gloria parua : ad tẽpus stulticia : Corsapientis in
dexte raeius: & corstulti insinistra illius: sed &inuia
scultus ambulans cũ ipse insi piens sit . omnes stultos
aestimant: Si sp̃s potestatẽ habentis ascenderit suꝑte
locũ tuum ne dimiseris. quia curatio cessare faci& pec¬
cata maxima : ẽmalũ quod uidi subsole: Quasi perro

Expanded text:
itia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
suã : & nullus de inceps recordatus ẽ hominis illius
pauperis: Ꝙ dicebã ego meliorẽ esse sapientiã forti¬
tudine: Quo modo ergo sapientia pauperis contẽptaẽ
& uerba cius non sunt audita : Uerba sapientium audi¬
entur infilentio : plusquã lamor principis int̃stultos :
Meliorẽ sapientia quã arma bellica: & qui muno
peccauerit. multabona ꝑda Musce morientes ꝑ

Expanded text:
ps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, mul
Abbreviated transcription (Latin):
samea : & ueni : lamenĩ hiemps transut imber abiit
& recessit: flores apparuerunt int̃ra : tẽpus po¬
tationis aduenit: Voxturris auditaẽ in t̾ra nr̃a: fi¬
cusptulit grossossuos uineae florentes dederunt
Surge amicamea spetiosa mea & ueni colũ bamea
inforaminib: p&re : in cauerna mac cr̃iae: oftende
mihi faciemtuam : son& uox tua in aurib: meis: uox

Expanded text:
Jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit. Vox turturis audita est in terra nostra, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt Surge, amica mea, speciosa mea, et veni. Columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae, ostende mihi facie
Abbreviated transcription (Latin):
to nebrescent uidentes ꝑforamina &cludent oftia in platora
inumilitate uocis molentis : & consurgent aduocẽ uolu¬
cres & obsurdescent omnes filie carminis: Ex celsa
quoq: timebunt : & formidabunt inuia
łlorebit amigdalũ inpinguabit locusta & dissi pabit
capparis : qm̃ ibit homo indomo a & nitatis suae : &cir¬
quibunt in platea plangentes:
Ante quã rũpatur fums argenteus & recurrat uit ta
aurea & conteratur hdria suꝑ fontẽ & c̃fringatur
rota suꝑcistnã & reuertatur puluis int̃rã suã Vnde
erat & spsredeat ad dñm qui dedit illũ ¶anitas uani¬
tantium dix̃ ecdesiastes & omĩauanitas : Cũq essa
sapienti sssimus ecclesi astes: docuit populũ uenar¬
rauit quȩ fecerat & in uestigans. conposit parabolas
multas: Quae satit uerba utilia a conscripsit sermo¬
nes rectissimos acueritate plenos uerba sapientium
sicut stimuli & quasi claui in altũ defixi: Quȩ ꝑmagis¬

Expanded text:
tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoque timebunt: et formidabunt in via. Florebit amigdalus et impinguabitur lucusta: et disscapparis: Quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae, et circuibunt in platea plangentes. Antequam rumpatur funiculus argenteus; et recurrat vitta aurea: Et conteratur hydria super fontem, et confringatur tota super cisternam: Et revertatur pulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magis
Abbreviated transcription (Latin):
cess& manus tua quia nescis quid magis oritur hoc
aut illud & siutrũq simul: meliuserit: Dulcelum̃
& delectabile ẽ : oculis uideresolẽ : Si annis multis
uixerit homo & in hisomnib: la&us fuerit: meminis¬
sedeb& tenebrosi tẽ poris & multorũ dierũ : Qui cum
uenerint uanitatis : arguunt᷑ p̃terita. Li&are ergo
uiuenis in adolescentiatua: &in bonis sit cortuum.
indiebus iuuentutistuȩ: &ambula inuiis cordis
tui & in intuitu oculorũ tuorum. & scito qđ ꝓomnib:
his ad duc&te dñs iniuditium :¬
Auferirã a cordetuo : & a moue malitiã a carne tua:¬
Adoles cencia enĩ & uoluptas : uanasunt:
Mem̃to creato ristui indiebus iuuentutis tue ante quã
ueniat tẽpus afflictionis & ad ꝓpinquent anni dequib:
dicas ñ mihiplacent: Ante quã tenebrecat solalum̃
& luna& stelle a reuertantur nubes post pluuiam
Quando cõmouebuntur custodes domus & mutabunt᷑¬
uinfortissimi Rotiose erunt in minatonu mero &

Expanded text:
cesset manus tua quia nescis quid magis oriatur hoc cesset manus tua quia nescis quid magis oriatur hoc an illud et si utrumque simul melius erit dulce lumen et delectabile est oculis videre solem si annis multis vixerit homo et in omnibus cum venerint vanitatis arguentur praeterita laetare ergo iuvenis in adulescentia tua et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis tuae et ambula in viis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in iudicium aufer iram a corde tuo et amove malitiam a carne tuaadulescentia enim et voluptas vana sunt memento creatoris tui in diebus iuventutis tuae antequam veniat tempus adflictionis et adpropinquent anni de quibus dicas non mihi placent antequam tenebrescat sol et lumen et luna et stellae et revertantur nubes post pluviam quando commoviri fortissimi: et otiose erunt molentes in minuto numero. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Belita t̃ra cuius re& nobilis ẽ &cuius principes
uescunturintẽ poresuo ad reficiendũ & non ad lu¬
xuriã : Inpigricis humiliabitur contignatio & in
infirmitate manuum ꝑstillabit domus: In risã faci¬
unt panem hac uinum : ut epulent᷑ uiuentes:
Et pecuniae obediunt om̃ia, Incogitatione tua
regine detraas : & in secr&o cubiculitui nemaledixeris
diuiti quia auesceli portabit uocemtuã : & qui habent
pinnas adnuntiabit sententiam :
tatẽ pora inuenies illũ : Da partẽ septẽ nec non & octo : quia
ignoras quid futurũ sit mali suꝑterrã: Sireplae fuerint
nubes imbres suꝑ t̃rq̃ effundent : Siceciderit lignum
ad austrũ autaquilonem in cocũq: loco ceciderit ibn
erit : Qui obseruat uentũ non seminat : & qui considerat
nubes numquã m&& : Quomodo ergo ignoras quȩ sit
uia sp̃s: & quaratione conpinguantur ossa in uentre
pregnantis : sic nescis opera dĩ qui fabricator ẽ omni¬
um
Mane semina sem̃tuũ : & uespere ne

Expanded text:
et cujus principes vescuntur in tempore suo, ad reficiendum, et non ad luxuriam. In pigritiis humiliabitur contignatio, et in infirmitate manuum perstillabit domus. In risum faciunt panem, et vinum ut epulentur viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabit sententiam. ta tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit qui observat ventum non seminat et qui considerat nubes numquam metet quomodo ignoras quae sit via spiritus et qua ratione conpingantur ossa in ventre praegnatis sic nescis opera Dei qui fabricator est omnium mane semina sementem tuam et vespere ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sugnoraste opulchra in t̃mulieres egredere & ab ipost
uestigia gregum : & pascae aedostuos iuxta tabernacu¬
la pastorum  equita tu meo: in curribus pharionis Assi¬
milauite amicamea: pulcrȩ sunt gen&uae sicut turris
collũ tuum sicut manilia, Mure nulas aureas faciemus
tibi: uermiculatas argento
Dũ ess& rex in acubitusuo nardus mea dedit odorem suum
Fasculus merre : dilectus meus mihi : in t̃uberamea com¬
morabit᷑: Botrus crpridilectus ms mihi : in uineis engãdi

Expanded text:
pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum, et pasce haedos tuos juxta tabernacula pastorum. Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis: collum tuum sicut monilia. Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento. Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi, in vineis Engaddi.
Abbreviated transcription (Latin):
tione animi considerans repperi & aliam uanitatẽ subsole:
Vnus ẽ : & secundũ non hab&: non filium ñ fratrẽ & tam̃
laborare non cessat nec satiantur. oculi eius diuitias: nec
recogitatdicens : Cui laboro & fraudo animã meã bonis
ergo duo simul esse : quã hunũ : Habent enĩ emolumen¬
tum soci& atissue : Siunus ceciderit ab altero fulti&ur:
Vȩ so liqui a cũ ceciderit : non hab& subleuantẽ : & sidor¬
mierint duo. fouebunt᷑ mutuo : Vnus quo modo calefi&¬

Expanded text:
aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis?est duos simul esse quam unum habent enim emolumentum societatis si unus ceciderit ab altero fultietur ve soli quia cum ceciderit non habet sublevamen Item si dormierint duo fovebuntur mutuo Unus autem quomodo calefi
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ sapiens regesene & stulto quinescit p̃uidere
imposterũ : Quod & de carcere catenis que int̃dum quis
ingrediatur ad regnũ : & alius natus in regno in opia con
sũ matur : Vidi cunctos uiuentes qui ambulant subsole
cũ ado lescente secundo qui consurg& ꝓeo : Infinitus est¬
numerus populi omnium qui fuerunt ante eum : & qui
postea futuri sunt: Non l&abuntur ineo : sed & hoc uani¬
tas & afflictio sp̃s: Cus todi pedẽ tuum : in grediens domũ
dĩ : Multo enĩ melior oboedientia quã stultorũ uictimae
ꝓferendũ sermonẽ corãdõ. Osenĩ incȩlo & tu suꝑterrã:
Idcirco sint pauci sermonestui: Multas curas. secunt᷑¬
somnia : & in multis sermonib: inuenitur stultitia :
Si quid uouistidõ nemoreris reddere : Displic& enim ei
in fidelis : & stulta ꝓmisio : sed quocũq uoueris redde
Multoq: melius ẽ non uere ÷quã ꝓsuotũ promissa non

Expanded text:
pauper et sapiens rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod de carcere, catenisque interdum quis egrediatur ad regnum, et alius natus in regno, inopia csumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens domum Dei: multo enim melior est obedientia, quam stultorum victimae,proferendum sermonem coram Deo. Deus enim in coelo, et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. Multas curas sequuntsomnia, et in multis sermonibus invenitur stultitia. Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque voveris, redde. Multoque melius est non vovere, quam post votum promis
Abbreviated transcription (Latin):
uidi in diebus uanitatis meae : Iustus perut inisticia : & im¬
pius multo uidit tempore in malitia sua: Noliesse iustus mul¬
tũ neq plus sapiens quã necesseẽ ne obstupescas : Ne impiȩ
quia quidm̃tim& nihil neglegit: Sapientia confortauit
sapientẽ : suꝑducem principis ciuitatis : Non ẽ enimhomo
iustus int̃rã qui. faciat bonum & non pecc& : Sed & cunctis ser¬
monibus quedicuntur : Ne comedas cortuum : ne forte audias
seruũtuum maledicentẽ tibi: Scit enĩ tua conscientia.
quia & tucrebo maledixisti alus: Cuncta tẽptaui in sapi¬
entia : Dixi sapiens efficiar : & ipsa longius recessit ame:
multo magis quã erat : & alta ꝑ funditas quis inueni& ea
Lustraui aniuersa animo meo : ut scirẽ & considerarem

Expanded text:
vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et imvidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faciat bonum et non peccet sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat quid futurũ sit: Melius irariso quia ꝑtristiã
uultus corrigit᷑ animus de linquentis : Corsapientium
ubitristia ẽ : & corscultorũ ubi laicia aleliusẽ asipi¬
ente corripi : quã stultorũ adulatione decipi Quia sicut
illius: Melior finis orationis quã principium: melior ast
paciens arrogante:
euelox sis adirascendũ qui ira insinustulti requiescit
Nedicas quid cause ẽ quod priora tẽpora meliora fuere¬
quamnunc sunt stulta ẽ enim huiuscemodi interrogatio:¬
Vtilior ẽ enim sapientia cũ diuitus: & magis ꝓdest uidenti¬
bus solẽ: Sicut enĩ ꝓtegit sapientiam : sic ꝓtegit pecunia :
Hoc aũt plus hab& eruditio & sapientia : quod uitã tribuunt
poses sorisuo : Considera operadĩ : quod nemopossit corri¬
gere quẽ ille despexerit : In diebona fruerebonis & ma¬
lã diem p̃caue : Sicut enĩ hanc sic & illa fecitds̃. ut non in¬
ueniat homo contraeum : lustas queri monias. hec quoque

Expanded text:
cogitat quid futurum sit. Melior est ira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens adrogante. ne uelox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. ne dicas: quid putas causae est quod priora tempora meliora fuerequam nunc sunt? stulta est enim huiuscemodi interrogatiosapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Sicut egressus ẽ nudus deuteromatris suȩ
sic re uertetur : & ni hil auferit: secũ delabore suo: Mise¬
rabilis prorsus infirmitas: quomodo uenit sicreuertetur :¬
Quidergo ꝓdestei quod laborauit inuentũ : cunctis diebus ui¬
tesuȩ comedit inte nebris: & incuris multis : & merũna at¬
quȩ tristicia : hocitaque mihi uisũ ẽ bonũ ut comedat. quis
& bibat &fruatur l&itia ex labore suo quod labo rauit ipse
sub sole numerum dierum uite suae quos dedit ei ds̃ diuitias

Expanded text:
erit sicut egressus est nudus de utero matris suae erit sicut egressus est nudus de utero matris suae sic revertetur et nihil auferet secum de labore suo miserabilis prorsus infirmitas quomodo venit sic revertetur quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tuã : ne quedicus corã angelo ñ ẽ ꝓuidentia : ne forte
iratꝰds̃ suꝑ sermones tuos : dissi p& cuncta operata¬
nuumtuarum : Vbi multa sunt somnia plurime ua¬
nitatos & sermones innumeri : Tuuero dm̃time : Siui¬
deris calũnias. aege norũ &ui olenta iuditia & sub¬
uerti iusticiã in ꝓuintia : non mireris suꝑhoc negotio:
quia excelso : alius excelsiorẽ & suꝑ hosquoque emi¬
nentiores sunt alis : & in suꝑ uniuerse t̃re rex imperat
seruienti:
Quarus non in plebitur pecunia : & quiamat diuitias.
fructus ñ capi& ex eis & hoc ergo uanitas .ẽ, Vbi multa
sunt opes : multi & qui comedunt eas: & quid ꝓdest pos¬
sessorinisi quod cernit diuitias oculis suis : Dulas est
somnus operanti : siue parũ siue multũ comedat: Sa¬
turitas aũt diuiti : non sinit dormi reȩum: ẽ & alia
infirmitas pessima quã uidi subsole : Diuitiar conser¬
uate in malũ domini sui pereunt enĩ in afflictione
pessima Generauit filium qui insũ ma aegosedte

Expanded text:
providentia ne forte iratus Deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum ubi multa sunt somnia plurimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si videris calumnias egenorum et violenta iudicia et subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est et super hos quoque eminentiores sunt alii et insuper universae terrae rex imperat servienti avarus non implebitur pecunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulcis est somnus operanti sive parum sive multum comedat saturitas autem divitis non sinit dormire eum est et alia infirmitas pessima quam vidi sub sole divitiae conservatae in malum domini sui pereunt enim in adflictione pessima generavit filium qui in summa egestate
Abbreviated transcription (Latin):
Introduã merex incellaria sua: ex ultabimus & le¬
tabtinur intẽ : Memores uberã tuorũ suꝑuinum:
rectidiligunt te :¬
Iigrasũ sed formosa filiaȩ hierus alẽ sicut taberna¬
cula cȩdar sicut pellis salomonis: Noli me considerare
quod fuscasi : quia de corauit mesol: Filii matris meae

Expanded text:
introduxit me rex in cellaria sua exultabimus et laetabimur in te memores uberum tuorum super vinum recti diligunt te sum sed formonsa filiae Hierusalem sicut tabernacula Cedar sicut pelles Salomonis nolite me considerare quod fusca sim qui
Abbreviated transcription (Latin):
time seruansa lectioni ossi duȩ studiũ dans int̃cetera repperit in libris be¬
ati ac p̃cellentis simiuiri gregori romani antistitis. qͣmodo sc̃s acdõ dilect᷑
benedictus agonis suioursũ in beneuentana ꝓiuntia consuma uerit. Rocor¬
dinsq quia isdẽ uenerabililis pat̃ oraculo diuino ad monit᷑ p̃sciensq futuros
is te oculis patratũ carneisconspiciebat misitad p̃dictã ꝓuintiã unũ es cõ¬
mili conib: siuis nomine aigulfũ monachum. Sicnã que sibi reuelatũ fuisse¬
diuinitꝰ dicebat ut p̃dictꝰiuir illuc ꝑgenscorpusiam dicti trans ferrae bene¬
dicti Euit na qudẽ augul fus uemerilulisiuit aȩ do omni no do placeregestiens
cantur: Nas cũ bonis polletre operib  monasterio liringos oblonorũs tudiumopez

Expanded text:
time servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris betime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros bus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens:canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum
Abbreviated transcription (Latin):
si cudinis usq hodiein artiuis publicis. nr̃i reseruat᷑ monasterii : Prȩdictus a ũur dñ
leo debođ hoc negotio ꝑacto: nequaquã oblitꝰ suidestinationẽ desi derii : insũ pradicto
agello coepit ȩdificare habitationes utiles monadis: Qđ opsagaci insistens in dustria.
mirifico c̃sumauit effectu : Aedificansq ibibasilicã in honore sci pari : itẽq aliã in hono¬
re scȩ mariȩ : dño dedicariuoluit: Mox &iã ut p̃parata habitatioñ inanis eẽ atque
s̃ nehabitatorib: collegit iln dẽ quã plures dño seruiendũ. sub norma regulȩ uiuere
paratos: Patrẽq: & abbatẽ : his p̃fec̃ nomine mũ molũ : Qui quã diu reb humanis in¬
c̃fuit ut idoneus pastor gregis sibi cõmissi sollicite curã exibuit : Igitur cũꝓces su¬
tẽporis euoluentib: annis supra dictus leodebođ corpore ex ẽptus sic̃ credimꝰ cȩlicas
reces sisset ad sedes iam dictusmum molus su pra gregis sibi cõmissicustodias ol¬

Expanded text:
hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. Aigulfus temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias op
Abbreviated transcription (Latin):
rat animas testis fidelis : et ꝓfretmendatia uersi pellis
In timore dñi fidutia fortitu dinis. & filius eius erit
spes Timor dñi fonsuite ut declinet aruin a mortis:
Inmultitu dine popeli dignitas regis. & in paucitate
plebis igno¬
minia principis: Quipatiens
muiltagubernatur prudentia : qui aũt in paciens ẽ ex altat
stulticiã sura Aita earnium sanitas cordis: putredo os suum
inuidia : Qui calũniat᷑ aegentẽ ex pbrat factorieius: honorat
autteum quimiser a&uir i auperi : In malitiasua ex pellaurim¬
pius sperat aũt iustus in mortesua: In corde prudentis reqͥ¬
escit sapientia : & indoctos quosq: erudi&¬
asticia eleuatgentẽ mni seros facit popu los peccatũ: Acceptꝰ ẽ.
regniminist̃ intelligens: iracundiameiꝰ inutilis subtinebit:
Responsio mollis frangit irã : sermodurus suscitat furorẽ :
ligua sapientium ornant scientiã. os stultorũ ebulit stalti¬

Expanded text:
rat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. rat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. in multitudine populi dignitas regis et in paucitate plebis ignominia principis qui patiens est multa gubernatur prudentia qui autem inpatiens exaltat stultitiam suam vita carnium sanitas cordis putredo ossuum invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiJusticia elevat gentem: miseros facit populos peccatum. Acceptus est Regi Minister intelligens: iracundiam ejus inutilis sustinebit. Responsio mollis frangit iram: sermo durus suscitat furorem. Lingua sapientium ornat scientiam. Os
Abbreviated transcription (Latin):
Stultis in ludit̃ peccatũ : & int̃iustos morabitur gratia:
corqb nouitam aritu dinẽ anime sue : ingaudio eius non
miscebitur extraneus : Domus impiorũ delebitur : taber
cula iustorũ germinabũt
st uia queui de tur homoni iusta : nouissima aut eius
deducunt ad mortẽ : Risus dolo remiscebitur : & extre¬
magau dii luctus occupat: Niis suis delebiturstultus
& suꝑ eũ erit uirboms : In nocenscreditomni uerbo
astulcus considerat. gressus suos: Sapiens timet. & de¬
clin& amalo stultus transsilit et confidit : Insapiens
bunt mali antebonos &impu ante portas iustorũ: Eti¬
ã ꝓximosuo pauꝑ o diosus ẽ amiciueero diuitũ multi:
Qui despicit ꝓximũ suũ pectat : Qui aut̃ miseretur pau¬
parantbona. I n omni o pereerit abundantia : Vbi aut̃
uerba sunt plurima : ibi frequenter egestas : Coronas api¬
entiũ diuie eorũ : fatuitas stultorũ prudentia. Libe¬

Expanded text:
stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus impiorum delebitur: tabercula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis replebitur stultus et super eum erit vir bonus innocens credit omni verbo astutus considerat gressus suos sapiens timet et declinat malum stultus transilit et confidit inpatiens opbunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Libe
Abbreviated transcription (Latin):
lu et iustire tribuenturbona : Bono srelinquet heredes
filios et nopotes &custoditur iusto substantia peccato¬
ris Multicibiin noualibus patrũ : & alii congregantur
Nabs que iu dicio: Qui parcituir gae odit filiũ suũ. Quiaut
diligit illũ stanter erudit: iustus comedet & replet
animã suã : uenteraũt impiorũ insatura bilis:
Sapiens mulier edificat
domũ suã : insipiens instructã quo quedes tru& manib: sius
Ambulans recto itinere ettimens dm̃ : despicit᷑ habeo
qui infama gradiaturuia : Inore stultiuir ga suꝑbie
labia sapientiũ custodiunt eos : Vbi non sunt boues p̃sepe¬
dobouis : Testis fidelis non m̃tietur : ꝓfret m̃datiũ do¬
losis testis : Quȩrit derisor sapientiã & non inueni& : doc¬
trina prudentiũ facilis : Ua de contrauirũ stultũ &
nescit labia prudentiae: sapientia. Callidiẽ intellege¬
reuiã suã ixprudentia stulto equarũerrans:

Expanded text:
lum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes lum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibus ambulans recto qui infami graditur uia. in ore stulti uirga superbiae: labia sapientium custodiunt eos. do bovis. Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus. quaerit derisor sapientiam et non inuenit: doctrina prudentium facilis. uade contra uirum stultum et nescito labia inprudentiae. sapientia callidi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ est increpationẽ non sus tin&: Luxiuxtorũ laetificat:
lucerna aũt impiorũ extinguetur : Intersuꝑbos sem¬
ꝑ iurgia sunt : quiaũt agunt cuncta cũ consilioregun
tur sapientia: Substantia festinat aminu etur quȩ
aũt pͥalatim colligitur manu : multiplicabitur: Spes
quae differtur ad flig& animam : lignũ uite desideriũ
ueniens: Quidetrahit alicureiipsese infutu rũ obligat.
qui aut timet p̃ceptũ in pace seruabitur : Lex sapien¬
tis fonsuite ut declin& aruina mortis: doctrinabo¬
nadabit gratiã : initenere conteptorũ uorago
astutus omnia agitcũ consilio quiaut fatuus e aperi&
stulatiasr: Nuntius impii cadet in malũ legatus fidelis
sanitas : Aegestas & ignomima ei quide serit disciplinã qui
tur delectat animan. detestantur stulti eos qui fugiunt ana¬
la: Quicũsa pientibus graditurs apienserit : ami cus
stultorũ efficietur similis: Peccatores ꝑsecuntur ma¬

Expanded text:
per est increpationem non sustinet lux iustorum laetificat per est increpationem non sustinet lux iustorum laetificat lucerna autem impiorum extinguetur inter superbos semper iurgia sunt qui autem agutur sapientia. Substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplquae differtur adfligit animam lignum vitae desiderium veniens qui detrahit alicui rei ipse se in futurum obligat qui autem timet praeceptum in pace versabitur lex sapientis fons vitae ut declinet a ruina mortis doctrina bona dabit gratiam in itinere contemptorum vorago astutus omnia agit cum consilio qui autem fatuus est aperit stultitiam nuntius impii cadet in malum legatus fidelis sanitas egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam qui at animam detestantur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur ma
Abbreviated transcription (Latin):
ortiũ dominabitunque aũt̃ remissiẽ tributis serui&
Meror incorde uiri humili abit cũ & sermone bonoleti ficabi tur
Quineglegit dãnũ ꝓp̃t amitũ iustus ẽ iter aũt impiorũ deci¬
piat eos : Non inueni& fraudentus lucrũ & substantia homi¬
nis erit aurip̃tiũ : In semita iustitieuita it̃ aũt deuiũ du¬
cit ad mortẽ : Filius sapiens doc trina patris quiaũt̃ in lusor
ẽ non audit cũ arguitur : Defructu oris sui homosaturabit᷑
bonis anima aũt p̃uari catorũ iniqua. Quicustoditos suũ
custodit animã suã : equaũ in considerans ẽ ad loquen¬
dũ sentiat mala : Vult & non uult preranima aut operan¬
tiũ in pinguabitur : Verbũ mendax iustus de testabitur.
impius aut̃ c̃fundit. & confundetur : Iustitia costodim
nocentes uiam : impieta s uero peccatorũ subplantãt: Et
quasi diues cũnihil habeat : &ẽ quasi pauꝑ cũ mmultis
diuitiis sit: Redẽptioani me uiridiui tiesue : quiaũt pau¬

Expanded text:
uae autem remissa est tributis serviet maeror in corde viri humiliabit illud et sermone bono laetificabitur qui neglegit damnum propter amicum iustus est iter autem impiorum decipiet eos non inveniet fraudulentus lucrum et substantia hominis erit auri pretium in semita iustitiae vita iter autem devium ducit ad mortem filius sapiens doctrina patris qui autem inlusor est non audit cum arbonis: anima autem praevaricatorum iniqua. Qui custodit os suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum sentiet mala vult et non vult piger anima autem operantium inpinguabitur verbum mendax iustus detestabitur impius confundit et confundetur iustitia custodit innocentis viam impietas vero peccato subplantat est quasi dives cum nihil habeat et est quasi pauper cum in multis divitiis sit redemptio animae viri divitiae suae qui autem pau
Abbreviated transcription (Latin):
Aatus ẽ stultꝰ inignominia sua sednẽ pat̃ infatuo l&abit:
animꝰ gaudens &atẽ floridã facit : sp̃s̃ tristis ex siccat ossa:
Mune rade sinu impius accipit : ut ꝑuertat sẽmitas iuditu
in facie prudentis luc& sipientia oculistultorũ in finibus t̃re

Expanded text:
ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus te