comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cestator. alium testa¬
mentur mutata no¬
luntate facere nolu¬
it. ⁊ impeditus abip¬
sis est abumiuerso
iudicio priore reces
cos aufertur. Pauł.
to decedencin non de¬
fenderunt. om̃s eni
hrdes uel cos qui lo¬
cobrdisunt officiose
agerecirca defuncti
uindictam ꝯuenit.¬

Expanded text:
stator aliud testamentum mutata voluntate facere voluit et impeditus ab ipsis est, ab universo iudicio priore recessdos aufertur. Paulusto decedentium non defenderunt: omnes enim heredes vel eos qui loco heredis sunt officiose agere circa defuncti vindictam convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
restituere cogenduz¬
R̾. qr bone fidei possess¬
orfuisse ñuitetur. ex¬
emplo bonoꝵ fiscou
enditatoꝵ post motã
detacito fideicomisso
ꝯtrou̾siam antepre

Expanded text:
restituere cogenduquod bonae fidei possessor fuisse non videtur exemplo bonorum fisco vindicatorum. post motam de tacito fideicommisso controversiam ante pre
Abbreviated transcription (Latin):
indignum carere. tas¬
legato sen fiterco¬
misso libertumꝙ ei
testainto patrom re¬
lictum fuerat. cu pa¬
tronu sum post mn¬
ortez eius quasi illici¬
te mercis negociato
sse. ⁊ adfiscum ꝑtinet.¬

Expanded text:
indignum carere legato seu fideicommisso libertum, quae ei testamento patroni relicta erant, cum patronum suum post mortem eius quasi illicitae mercis negotiatorsse et ad fiscum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. retinereenz
non posse.tanquam
si tutor pupillam cõ¬
tradecretum amplis¬
simi ordinis indomũ
suam duxisset. Utro¬
q ergo cau ⁊ sierasce
hrs institutus adierit
hroitatem. fiscolocue
sit. nam qͣi indignoci¬
trariu ãt ductata
habeo quiofficiu in
atutore ulicite. ma¬
gis est ut ducatur
cͤape illa extesto. nec
quasi indigna ẽe re¬
pellendam q̃tezerit
siquiui ignorantis
decreuit. ut ⁊ marcel

Expanded text:
serunt retinere eum non posse, tamquam si tutor pupillam contra decretum amplissimi ordinis in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigntrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis uiui ignorantis decreuit, ut et Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
situmẽ ante tutele iudicio
ꝯsequi possit. ꝙ malimẽta
pupille ⁊ mercetẽ. atutore
ex tutela p̃stitum sit. Nex
istimo. ⁊ sicitra magistratu¬
um decretum cutorsorore
pupili sui aluerit. ⁊ nbali¬
bus artib eam instrue̾rit.
cum hoc ei cõtingere alit ⁊¬
non posset. nicħ eo nõie
tutele indicio pupillo aut
subititutis pupilli presta
ueleducari pupillu opor¬
teat. cã cognita id preside
statuere oportebit. incan¬
se ognicione enitandis̃.
qui pudicitie impuberis
possunt insidiari. Triph.¬

Expanded text:
aesitum est, an tutelae iudicio aesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes a tutore ex tutela praestitum sit. respondi: existimo, etsi citra magistratuum decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut substitutis pupilli praestauel ubi educari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt insidiari. 6 Tryph
Abbreviated transcription (Latin):
desiterat suscipe debet cog¬
nicionez. nec temere alim
igere debet. ut ꝓfiteatur
tutor que sit penes se sũma.
⁊ cominari graniores ein
suras infligieiꝰ ꝙ supra ꝓ¬
fessionez apud eum fuerit
cõp̾hensum. ¶ Idem ad inst¬
ructõne quoq pupiloꝵ
ueladolescenciu pupillaꝵ
ꝯstitute sunt. solet decern̾e
respectu facultatum ⁊ etati
eoꝵ qui instruuntur ¶ So¬
⁊ siegenisint pupilli. de su¬
o eos ałe cutor non ꝯ pellitur.
et si forte pr decreta alim̃ta
adegestate fuerit pupil¬
lus pͥ ductꝰ. ceminui deb
que decreta sunt. quẽadin¬
odum solent augere. si qd
patrimomo accessit. ꝑ an.
uerat. nec quidꝙͣ preterea.
⁊ tucorem eis sẽproniũ de¬
dit. is accg̃ntis ⁊ appinquis
pupille ꝑͦductꝰ ad magis¬
tratum. iussꝰ ẽ alimenta ꝑ¬
upille. ⁊ mercedes ut lib̾a¬
lib artib instrueretur. ꝑ¬
upille nõie preceptoribus
dare pubes facto pupillus.
puberiiam facte sororis ue
ducenta legati ca soluit. Or¬

Expanded text:
desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimeigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarum stitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserit. uerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa soluit. qu
Abbreviated transcription (Latin):
hatebit locum in ꝑsona fi¬
lii que pat̾ impuberi fr̃i
it. Hẽutorem adcẽp exu¬
lare iussum excusari non
oportet. s ꝑ tp̃s exiniicur¬
ator in locum ip̃iꝯ deb dari

Expanded text:
habebit locum in persona filii, quem pater impuberi fratrit. Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non oportet, sed per tempus exilii curator in locum ipsius debet dari
Abbreviated transcription (Latin):
atutoris. ⁊ inꝓuisa accide¬
rit. forte ꝙ subito ad cogni¬
cionez principale. ꝓfectꝰ
nec rei sue ꝓuidere nec con¬
sulere pupillo poterit et
sꝑatur redire.⁊ ydoneꝯ sit
tutor. nec expediat alium
adiungi. ⁊ pupillꝰ alimẽ¬
ta dere sua postulet. recte
cituetur. ad hoc solũ ut ex

Expanded text:
tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae prouidere ne‹c› consulere pupillo potuerit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ampliꝯ. ⁊ sip̃tor mod̃
alim̃tis statuit. ueruitñ
non debet rõ hri alim̃toꝵ
õĩum. quia sis nogessisser
aut diminuerentur iam
decreta. aut non tantad¬
cernerentur. ¶ S si pater
statuit aumenta liberis
quos hrdes scripserit ea pͥs¬
tando cutor reputare po¬
terit. insi forte ultra ires
facultatũ statuerit. cunc
eñ ĩputabitur ei. cũm ñ
ad ito pretore de siderauit a¬
limenta minui. Id̾.

Expanded text:
Hoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, uerumtamenon debet ratio haberi alimentorum omnium, quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit aliment
Abbreviated transcription (Latin):
tuteleanarta subroganda
quarto loco mnuenitur ex
honꝯ alius quoq tutele nͨ
memonet ꝙ dicat aliquis
hoc non exigi an admini¬
stretur tutela. hoc eĩ eo ꝑ¬
tinet ne sit finita ad mini¬
stracio. Ceteru si ꝑiculum
sustineat cessacionis. puto
ei imputandu quoq eam
tutelam. ¶Itenr e uenire
pot. si duob testam̃tis cu
hie cres tutelas cutordatꝯ
est. ubi non aꝑtaꝵ tabula

Expanded text:
tutelae quarta subroganda:quarto loco invenitur, exonus illius quoque tutelae. nec me movet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem evenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est
Abbreviated transcription (Latin):
egatariꝰ qui rogatꝰ ẽ alii
omne legatum restituere.
simaluit se excusare atute¬
la. legatum ꝑꝑ fidei comis¬
sarium ꝯ sequtour. Cuisi¬
uꝙ primlegium querit. re¬

Expanded text:
egatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui siliquod priuilegium quaerit, re
Abbreviated transcription (Latin):
datꝯ sit tutor. põt se excu¬
faciliꝯ aũt exulis ignorã¬
cia quicum tutorez sus pec¬
tum facere non potuerit.
uemiamhabebit. Pap̃.
maximiq principes nr̃i⁊
scituerunt excusandos. q¬
nomam circa latꝯ eoꝵ ag¬
erent. ⁊ honor celatꝰ. finẽ
certi tp̃is ac ioci non hr̃et.
Qum oriundus ex ꝓuin¬
cia rome domiciliu hr̃et.¬

Expanded text:
datus sit tutor, potest se excuFacilius autem exulis ignorantia, qui contutorem suspectum facere non potuerit, veniam habebit. Papinimaximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet. Cum oriundus ex provincia Romae domicilium habere
Abbreviated transcription (Latin):
tare debet. cum alimenta
decernit. ⁊debet statuere
nat. S semꝑsit. ut aligd¬
do ⁊ mançipia que pupil¬
lis deẜuunt. ⁊ mercedes
pupilloꝵ ⁊ uestem.⁊ tect᷑
pupilli. etatem ⁊ ꝯtẽplari
ꝯ exhibicioni frugałi suffi¬
cit modũ alimentis dabit.¬
¶Sz si non ꝯstat quis modꝮ
facultatumsit. inter cuto

Expanded text:
tare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere nat, sed semper sit, ut alido et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari,quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tuto
Abbreviated transcription (Latin):
buerit coacuerit. ñ
extingiutur legatũ.¬
¶ Siactum quis lega
mimero fuerit. ¶¬
buit legauit deind
hoccoacuit. licet post¬
ea inacceti locum tr¬
anslatum sit apatre
.f. uino legato conti¬
nebitur.quia io ꝙ te¬
stamenti facti tẽpore
uinuz fuerit demon¬

Expanded text:
buit, coacuit, non exstinguitur legatum. Si acetum quis legavnumero fuit. Ibuit legavit, deinde hoc coacuit, licet postea in aceti locum translatum sit a patre familias, vino legato continebitur, quia id, quod testamenti facti tempore vinum fuit, demon
Abbreviated transcription (Latin):
iunerib municipalib
obstrictanonsint. nisi no
magistratus ħetur. qui pͥ¬
sunt. scd̃m diui marci res¬
criptum. ¶Sane notumẽ
ꝙ gẽntib honore uaciõe
tucelaru ꝯcedr placuit.:
Uacare au̾t eos quidẽ pri¬
mum uocentur ad suscipi¬
endu offm̃ tutele. Ceteru
eos qui se ip̃m miscuerũt
ad m inistracioni nec tp̃r
quide magr̃atꝰ uatare e¬
que notum ẽ. ¶Diũ na¬
uiu h̃ri non uidentur. in¬
ter priuilegia ut atutela
uaeẽnt. id q diuus trainꝰ
rescripsit. ¶ In quilini ca

Expanded text:
uneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nommagistratus habetur qui prsecundum diui Marci rescriptum.Sane notum est, quod gerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administrationi, ne tempore quidem magistratus vacare aeque notum est. Domini navium non videntur haberi inter privilegia, ut a tutelis vacent, idque divus Traianus rescripsit. Inquilini ca
Abbreviated transcription (Latin):
ceptaru trium cutelaꝵ¬
aut queqr suscipienda
est. s ⁊ etatas pnpilior
ositeranda ẽ. Nam si pri¬
orum pupilloꝵ etas ꝓpe
pub̾tate sit. itaue tm̃¬
modo seĩnstre tp̃s reliqu¬
um fuerit. aut eoꝵ quo¬
rum suscipe tutelam co¬
gitur. non dabitur excu

Expanded text:
ceptarum trium tutelarum quaeque suscipienda est, sed etiam aetas pupillorum consideranda est: nam si priorum pupillorum aetas prope pubertatem sit, ita ut tantummodo semenstre tempus reliquum fuerit, aut eorum quorum suscipere tutelam cogitur, non dabitur excu
Abbreviated transcription (Latin):
scendũ ẽ ei. S si forte ab sẽs
alibtis preuenta ẽ. uł ab alii
dicẽdu ẽ. eam nõ excludi.
nifi forte cum frustraretur
id ꝯtigit. fuliis aũt non petẽ¬
to punitur. utio ⁊ filiabus.
Quod si nepotib si miłr non
pendo punitur.¶Quid si cu¬
rãtores non peciit. uerba re¬
scripti deficunt. S dicẽdũ
ẽ si ꝗdem impubib curato¬
res non pecut. eatem rõnez¬
eẽ si iam puberib cessare de¬
bere. ¶Quod si cu pregnans
eẽt. bonis non pecit curato¬
rem dico in sñam incidere.
na et si apud hostes habuit
impubere. idem erit dicen
pecat. mag̃ ut incidat. ¶ non
solum aut que non peciit co¬
hercetur. S et que de functo
peciit ut repto
teclaratur uł priuilegio mu¬
nitu uł honeratu trib pu¬
ta tutelis. s ita demũ. si data
oꝑa hoc fecit. Quid ergo si ta¬
ies peciit et suscepunt nichi¬
lo minꝯ uł detenti sunt. erit¬
excusata mat̾. Quid si indi¬
gnos uł minꝯ habiles ad tu¬

Expanded text:
scendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit. Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepotibus? similiter non petendo punitur. Quid si curatores non petiit? uerba rescripti deficiunt, sed dicendum est, si quidem impuberibus curatores non petiit, eandem eem, si iam puberibus, cessare debere. Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hostes habuit impuberem, idem erit dicendum. at. Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae defunctorie petiit, ut rescripto declaratur, uel priuilegio munitum uel oneratum tribus puta tutelis, sed ita demum, si data opera hoc fecit. Quid ergo, si tales petiit et susceperunt nihilo minus uel detenti sunt? excusata erit mater. Quid si indignos, id est minus habiles ad tu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ĩ omnib pẽ¬
hex post fcõ appare¬
bit: ut puta mnãnos
singulos legatum
relictũẽ: ꝙͣ diu falci¬
dia ñdu locũħ̃t. In¬
tegre pentõnes ãmi¬
ueniet. ut retro oĩa

Expanded text:
ueniat, in omnibus penhoc ex post facto apparebit. ut puta in annos singulos legatum relictum est: quamdiu Falcidia nondum locum habet, integrae pensiones annuaueniet, ut retro omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ta lana eẽ detractoq u̾bo
uersi colorio nichominus
⁊ uersi coloriacebebuntur
a non appareat aliam desun¬
ti uoluntate fuisse. ¶ Tici¬
a mundu muliebre sep¬
ticieleganit. ea putabat.
sibilegata ⁊ ornam̃ta et
monilia. inquib gẽme et
magarite insunt.⁊ anulos
⁊ uestem tam coloria qua¬
anhec omnia mundoꝯtin¬
gentu balnearie mũto
muliebriꝯtineri. Ite cu
martes inquib due mar¬
garite elenchi ⁊ sꝑmarag
di legasset duo. ⁊ postea el¬
encħos enisde detarisset.
q̃reretur. an nichominus
detractis elenchis maure¬
ornamenta. Nam illatu
exclelindris.triginta .iii.
sex de margaritis detraxis
interest. s difficultatio
facit mens legantis.si⁊
ire solutus fuerit. utique¬

Expanded text:
ta lana esse, detractoque verbo ta lana esse, detractoque verbo "versicolorio" nihilo minus etiam versicoloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti voluntatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legavit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et vestem tam coloriam: quaan haec omnia mundo continmundo muliebri contineri.Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaureornamentum mamillatum ex cylindris triginta quattuor ris, etiam sex de margaritis detraxissinterest: sed difficultatem facit mens legantis, si et ipse solitus fuerit uti qu
Abbreviated transcription (Latin):
f.in argento uas uasaha
retur detali legato hoc
ampliꝯ filia mea dulcissi¬
maemedio sumito tibiq
heto. ornam̃tum omne m̃¬
um muliebre cu auro ⁊ si
qua alia muliebria appar¬
uerint. cumtex tatrixs ne¬
gociatrix fuerit. an non
solu argentuꝙ intomo
uł intrahorreum usibus
eius fuerit legato cedit.
id legatumꝙ negocian¬
di causa ue uale ꝓponisok̃
nisideeo id quoq sensisse
isom petit ꝓbet. ¶ Nerat
ꝓculus refert. itandisse.
nasis electrins legatis ni¬
chil interẽ quantu eaua¬
sadequib queritur argẽ¬
tiaut electrir habebantꝰ. S
utrum argentu electro.
anelectum argento cedat.
idexaspectus uasoꝵ facili¬
us intelligi posse. Quod
si mobscuros it inspicien¬
dumẽ. inutroq numero
eauasa. is qui testin fecer¬
purpura uersicoloria fca
infcaq oĩa ⁊ cetera. s non
mutat. sub̾eam rerũ non
necessaria uerboꝵ multip¬
licatȯqr libero testõ lana.
ac deinde nersi coloriascri¬
pssit. quasi desit. lana tinc¬

Expanded text:
in argento suo uasa haretur de tali legato: 'hoc amplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, quod in domo uel intra horreum usibus eius fuit, legato cedit, id legatum, quod negotiandi causa uenale proponi soleret, nisi de eo quoque sensisse is qui petat probet.Neratius Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uasa, de quibus quaeritur, argenti aut electri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum est, in utro numero ea uasa is, qui testamentum fecpurpuram uersicoloria facta infectaque omnia" et cetera. sed non mutat substantiam rerum non necessaria verborum multiplicatio, quia Labeo testamento lanam ac deinde versicoloria scripsit, quasi desit lana tinc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sunhoc sint res soluti
alia mens fuit testantis.
quihoc quoq: que ador¬
nam̃ta parauerat. orna¬
mentoꝵ loco appellacio¬
ne conphendi noluit. n¬
¶Ungenta quib ualitud¬
inis cumunguntur. mũ¬
uauis quedam exueste
mag̃ ornatus gracia. ꝙ
pociꝰ hnda ee uestis nim̾i¬
roqua ornam̃toꝵ. ¶ Sim¬
iliter ornam̃toꝵ ẽẽ ꝯstat
quib uti mulieres uen
an adempta. Quãuis eĩ
corpus regant. tñorna¬
mentoꝵ ñuestis et.u ip̃.
cił ita diffinit. argẽtũ
frm̃uas argenteu uide¬
riee ¶Ancuiargenteñ
omnelegatumest. emũ¬
mi quoq iegati eẽuidean¬
tur.q̃ritur.⁊ego puto nõ
continerinon facile enĩ
quisqua argenti mime¬
ronumos conputat. Itẽ
argento fcõ legato pu¬
to nisi euicenter ꝯtra se¬
nsisse testatorez appare¬
at. nũmos ñ contineri. n¬
¶argento eĩ legato quodi
suum eẽt. sine dubio non
debetur idꝙ increditoest
hoc ides quia non uide̾ suu
eẽ cuui uendicari ñ potest.¬

Expanded text:
et si in hoc sint resoluti et si in hoc sint resoluti alia mens fuit testantis, qui haec quoque, quae ad ornamenta parauerat, ornamentorum loco et appellatione comprehendi uoluit.Unguenta, quibus ualetudinis causa unguimur, munuamuis quaedam ex ueste magis ornatus gratia, qupotius habenda esse uestis numero quam ornamentorum. similiter ornamentorum esse constat, quibus uti mulieres uenuanademata: quamuis enim corpus tegant, tamen ornamentorum, non uestis esse. ita definit argentum factum uas argenteum uideri esse.An cui argentum omne legatum est, ei nummi quoque legati esse uideantur, quaeritur. et ego puto non contineri: non facile enim quisquam argenti numero nummos computat. item argento facto legato puto, nisi euidenter contra sensisse testatorem appareat, nummos non contineri.Argento omni legato, quod suum esset, sine dubio non debetur id, quod in credito esset: hoc ideo, quia non uidetur suum esse, quod uindicari non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
añitoꝵ prãnt. Ceruicalia
quoq nestis nommnecon¬
tinentur. ¶Siquis addi¬
cerit uestem suamappa¬
ret de eaeum sensissequã
ip̃e in usus snos hũit Cui¬
citreetiam uestis erunit.
Item pelles caprine et ag¬
nine uestis erunt. ¶Mu¬
eni omnes quecũq sexꝯ
feminini sut ¶orname¬
ta muliebria sunt ꝯbus
mulier ornatur ueluti
maures armille uiriole.
anuli pretersignatorios
⁊ oĩa que ad aliam reimil¬
lam pantur.nisicorporis
orñdicansa. Quo exnum̃¬
me lapilliꝗ aliam nullam
in se ntilitatez hñt. ¶ Mũ¬
dus mulieris ẽ quo muli¬
er mũdior fit continẽtur¬
⁊ speculamotule ungen¬
tauasa ungentaria. ⁊ siq̃
similiadici possunt. uelu
reticula crechi funcia sic
⁊ mulier. põt. eẽ munda ñ
tñ ornamenta ut solet cõ¬
tingere inhis que se mun¬
danerint.iore.inbalneo.
n se ornauerint.⁊ contra
est. aliqua exsono statim
ornata nontũ ẽmũdata¬
margarita si ñ solutasũt.
uł qui alii lapides siadem
exentiles sint dicenduz

Expanded text:
aestant. Cervicalia quoque vestis nomine continentur. Si quis addiderit "vestem suam", apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam vestis erunt. Item pelles caprinae et agninae vestis erunt. Muenim omnes dici, quaecumque sexus feminini sunt. Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, veluti inaures armillae viriolae anuli praeter signatorios et omnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi corporis ornandi causa: quo ex numemae lapilli, quia aliam nullam in se utilitatem habent. mundus mulieris est, quo mulier mueo specula matulae unguenta uasa unguentaria et si qua similia dici possunt, uelutreticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundauerint lotae in balneo neque se ornauerint: et contra est aliqua ex somno statim ornata, non tamen conmundata.Margarita si non soluta sunt uel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
iqn alteriꝯ generis mat̾i¬
a auroargento ne miec¬
tasit. si factum auru uł
argentum legetur.⁊ io
ꝙ uectum est debetur. ut¬
ra au̾t utrius materie
sit accessio. ussu atq us¬
n rei consuetudims ꝑa¬
iquis italegauit uxori
mee munduornam̃ta
senqueeius cãparaui
do lego placet omnia ei¬
deberisicum italegatu
ticio uinaque inurbe ab¬
beo. sen inportudo lego.¬
placet omnia deberi ħ em̃
uerbum scuicet ãpliandi
rẽ minimã relinq̃bas. ita
legauerat. lancem mino¬
rem illilego. medie mag¬
nitudins uideri legataͦ

Expanded text:
 alterius generis materia auro argentoue iniecta sit, si factum aurum uel argentum legetur, et id quod iniectum est debetur. Utra autem utrius materiae sit accessio, uisu atque usu rei, consuetudinis paquis ita legaverit: "uxori meae mundum ornamenta seu quae eius causa paravi, do lego", placet omnia deberi, sicuti cum ita legatur: "Titio vina, quae in urbe habeo seu in portu, do lego", omnia deberi: hoc enim verbum "seu" ampliandi rem minimam relinquebat, ita legaverat: "lancem minorem illi lego". mediae magnitudinis videri legatam
Abbreviated transcription (Latin):
ommad icendum est eã
ra aut muliebris aut in¬
non uidetur deeas sensi¬
ssequa ip̃e qi uirili uteb
aurum suũ omne pater.
si ab aurifice ei rep̾hensũ
n̾ee̾t mulieri non ceretur¬
põp̃. hoc ex parte uerumẽ
ex parte falsum. namdeeo
ꝙ debetur. sine dubio ut
putasi aurilibras stipula¬
tus fuerit. hoc auru ꝙ ei
ceberetur exscipulatu. n
ꝑtinet ad uxorem. cum il¬
lius fc̃m ad huc non sit. id
anrifice falsumest. si aurs̃
decerit: ita ut exeo auro ali¬
quid sibi faceret. namtũe
licet. apud aurificersit an¬

Expanded text:
omnia dicendum est eam ra aut muliebris aut vinon uideretur de ea sensisse, qua ipse quasi uirili utebaaurum suum omne pater fsi ab aurifice ei repensum non esset, mulieri non debetur.Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo, quod debetur, sine dubio: ut puta si auri libras stipulatus fuerit, hoc aurum quod ei deberetur ex stipulatu, non pertinet ad uxorem, cum illius factum adhuc non sit: id aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aurificem sit au
Abbreviated transcription (Latin):
reretur uendicare potuit
siuimeẽ set siqua distrib¬
ucio eius rei fca e̾ tunc in¬
ter ẽ quom̃osit legatum.
¶Sifcinauꝵ legatum est.
omneadeum ptinet cui
legatum ẽ ex quo auro a¬
liquid ẽ effectum siue io¬
⁊ sue siue alterio usus omn¬
is causa cõꝑatum eẽt ue¬
luti uasa aurea emblama¬
ta signa aurum muliebre
⁊ cetera que his reb que st̃
similia set si infractum i¬
talegatum est. ꝙ eius ita
tre. fa. infectinumero fu¬
erat iduidetur legatum

Expanded text:
reretur›, uindicare potuit suum esse. sed si qua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, siue id suae siue alterius usionis causa paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si infectum legatum est, quod eius ita tre familias infecti numero fuerat, id uidetur legatum
Abbreviated transcription (Latin):
eculis argenteis ad iunc¬
ta sigilla enea ceteraq oĩa
que ad eandem similitudi¬
ne redigi possunt. argẽto
fcõ cedunt. ¶ Auroscoad¬
mimeranturgẽme amul.
inclaise quippeꝰ amillorm
sunt. cymbia argentea cr¬
ustisfaureis illigata. inar¬
garite que ita ornamentis
muliebrib contexte sunt
ut inhis aspectus auripo¬
tenciorsit. auro fcõ adnu¬
merantur aurea emblam¬
ata que inlapidib ab fidi¬
bargenteis eent ⁊ replũ¬
bari possent. deberi gallus
ait. S labeo imꝓbat. Ture¬
ro aũt ꝙ testator auri mi¬
mero huisset. legatum ui¬
ceriait. Alioquin aurata
⁊ inclusa uasa alt̾itus ma¬
terieauri numero non ha¬
benda. ¶argento potori
ouł escario legato inhis
quedubium est. cumsge¬
neris sunt. consuetudinẽ

Expanded text:
culis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt.Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: sed Labeo improbat.Tubero autem, quod testator auri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasa alterius materiae auri numero non habenda.Argento potorio uel escario legato in his, quae dubium est cuius generis sint, consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
lipisunt. item mimismͣ¬
ta ⁊ similia. ¶argento a¬
ureo legato non puto uen¬
tris causa habita scapbia
contineri. quia argentu
numero non hntur. ¶ar¬
gentum fcm̃ rectequis i¬

Expanded text:
lippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentris causa habita scafia contineri, quia argenti numero non habentur.Argentum factum recte quis
Abbreviated transcription (Latin):
ti toge pretexte.alicule cla¬
mides palliaque filiis nr̃is
facile nci põt sinencu ꝑ¬
acione. uelutistole. pallia
cunice. capiciacone intra
que magis capitis tegen¬
di. quamornandi causa
sunt coꝑata plagule peg¬
ule cõm sunt. quib ꝓmi¬
scue utitur. muliercum
uiro. uelutisi ens modo
pemile passium uestes
sine rep̾bencione uel uir
capetauesti cedunt. que
curales peduleq ⁊ impi¬

Expanded text:
ti togae praetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nostris facile uti potest sine uituperatione, ueluti stolae pallia tunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitis tegendi quam ornandi causa sunt comparata, plagulae penulae. communia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si eiusmodi penula palliumue est sine reprehensione uel uir .Tapeta uesti cedunt, quaecrurales pedulesque
Abbreviated transcription (Latin):
cuniamq̃ iocirco missa ẽ. ut
peam merces ĩ ytalia adue¬
rentur iuytalco patrimoĩo
ad iungenda.Nam ⁊sided¬
is inpuincia. depecuns q¬
uas in utalia ex̾cebat.⁊ itu¬
ras ⁊ reddituras dicenoum
ẽ hanc q̃ italici patri momii
ec̃ racionẽ Igitur efficeredi¬
uiut merces quoq iste que¬

Expanded text:
cuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adveherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in provincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse. Rationem igitur efficere dici, ut merces quoque istae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uł cuzhꝰisque iͥsũt. Agasonẽ
enĩ missũ inuilla ap̾atre .f.
non ꝑtinere ad fundi lega¬
tum mutius ait.quin idci¬
sus muillam inteneri illie
futurꝰ. qr dumoffenterat.
quasi ad tp̃s relegatus. ⁊esũ
ẽ ⁊ eñ ad ualle legatũ ñ ꝑtine
osagros reuertebantur qͣl
abalio comodatrinea simt
ꝯdicione ut adlegatsi ꝑ tin¬
eant.qr ñ ita inagro fuerã
ut eiagro uidentur destina

Expanded text:
sunt: agasonem enim missum in uillam a patre familias non pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcisus in uillam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legatum non pertineros agros reuertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destina
Abbreviated transcription (Latin):
um e ⁊ precepciones Quod si
fuerit inc̾tum anfalcidia in¬
teruentura sit. rectissimei
tus officioq indicis attribu¬
encur singuł res que ascripͥte
sunt. Erunt tũ ħrdes exequis
partibus. qu̾ia nulla pars.¬
ex pressa ascripta elo ne res fa¬
cit. ut si forte in aliis fatultati
bus plussit. in ytalicis forte
nus. ⁊ eris alieni racio urge¬
nem eandem fieri ꝙͣ s̾ ostendi¬
mus ꝑinde. ⁊ si aliis fuerint
nam quid sensret spectãdũ
ẽ ueriitũ hoc intelligendũ
erit. rerum ytalicaꝵ signifi¬
cacione eas ⁊tineri quas per¬
perpetuo quis ibi hritꝰ ito
ita dispossnerit ut ꝑ perno
h̾ret. Ceteꝵ quisi intepore a¬
liquo transtulit iaaliu loc̃¬

Expanded text:
m praeceptiones. quod si fuerit incertum, an Falcidia interuentura sit, rectissime ptus, officioque iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt tamen heredes ex aequis partibus, quia nulla pars adscripta est. quae res facit, ut, si fbus plus sit in Italicis forte nus et aeris alieni ratio urgunem eandem fieri quam supra ostendimus: proinde et si aliis fuerint nam quid senserit, spectandum est. verumtamen hoc intellegendum erit rerum Italicarum significatione eas contineri, quas perpetuo quis ibi habuerit atque ita disposuit, ut perpetuo haberet: ceteroquin si tempore in quo transtulit in alium loc
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ex quib partib ascrip¬
sero. si minus. exequis qͣsi
ouplici facta institutõne ꝙͣ
aliter atq ꝓbat. milla institu¬
cione ꝙ exqua parte metici¬
us hrdem scripsit. seius hrs

Expanded text:
tur: 'ex quibus partibus adscripsero, si minus, ex aequis', quasi duplici facta institutione: qualiter atque probat in illa institutione: 'ex qua parte me Titius heredem scripsit, Seius here
Abbreviated transcription (Latin):
adnabrs ut instituitur. ut
ꝯstitutõne dinoꝵ seneri. et
ua hec sunt. Serim̃adulteri¬
o accusatum non iure testõ
manumissũ. intesnãm abe¬
amuliere uideriquare afue¬
rat eiusdem criminis postu¬
lata. rõis est. Quare seq̃r. ut
ineuntẽ adña collata insti¬

Expanded text:
r, ut constitutione divorum Severi et ba haec sunt : ‘ Servum adulterio maculatum non iure testamento manumissum ante sententiam ab ea muliere videri quae rea fuerat eiusdem criminis postulata, rationis est : quare sequitur, ut in eundem a domina collata insti
Abbreviated transcription (Latin):
ã. nic hil ualere seqntem¬
institutone.quia satis
plena prior fuisset.¶S
si plures institutõnes ex
eadem parte subdiu̾sis cõ¬
dicionib fuerint facte.
utra prior condicio exsti¬
terit. id faciet ꝙ s̃ dixim.
sipure ⁊ subꝯdicione itẽ¬

Expanded text:
m Si te solum ex parte dimiinstitutionem, quia satis plena prior fuisset.Sed si plures institutiones ex eadem parte sub diuersis contum ex ea parte heredem utra prior condicio exstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione ide
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. ¶Inextraneis p̃rdibus
illa obyuantut sit cum eis te¬
stamentifactõ. siue ip̃i hrce̾
instituantur. siue hiiqui in
potestateeoꝵ sunt. Et iddus
tem. eẽcebet cum eotes :⁊̃ Sic
cio. siue pure sine subzdicio¬
ne h̃rs institutꝰ sit. Nam ius
ħrdis eo maxime tp̃r inspici

Expanded text:
ta est. In extraneis heredibus illa observantur: ut sit cum eis testamenti factio, sive ipsi heredes instituantur sive hi qui in potestate eorum sunt, et id duotem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo vel maxime tempore inspici
Abbreviated transcription (Latin):
institutos. ut et labeo scripsit
qua cetracta semisse filii frĩs
semissem primus hret. ¶ꝑ
ater .f. distribuerehroitatẽ
in tot ꝑres põt quot nolu¬
erit: set souempnis assisdi¬
stribucio.in xii. uncias fit.¬
¶ Deniq simimus distribuit
pontas niris in hoc reuolui¬
tur ut putasiduos hrdes ex
quadrante scripserit. Nam
hrditas eius residua acce̾dit
ut ex semissib uideantur se¬
ripti ¶ S sialiter ex quadrã¬
te alter ex semisse hrdes scͥꝑ¬
cisunt. ꝗ accedit quadr.inꝯ.
pro partib hrditariis eiac
ex duodecĩ micus hrdem te
ex sexscripsit. ego hi ditati
habeo bessem. tutrientem.¬
s si duoᷤ exasse hrdes scripse¬
is. aeqͣ distributo fiat. aput

Expanded text:
institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem fratris filii, semissem Primus haberet.Pater familias distribuere hereditatem in tot partes potest quot uoluerit: sed sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit.Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas eius residua accedit, ut ex semissibus uideantur scripti.Sed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui accedit quadrans pro partibus hereditariis eis aex duodecim unciis heredem, te ex sex scripsit: ego hereditatis habeo bessem, tu trientem.Sed si duos ex asse heredes scripseis, an aeque distributio fiat, apud
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte dimidia hrs esto
idem ticius exaltera par¬
te dimidia. si nauis exa¬
sia uenerit hrs esto. Cum
expura institutõne adie¬
rit h̾rs. ꝙͣ uis ⁊dicio alteri¬
us institutois pendeat. ex

Expanded text:
ex parte dimidia heres esto: idem Titius ex altera parte dimidia, si navis ex Asia venerit, heres esto", cum ex pura institutione adierit heres, quamvis condicio alterius institutionis pendeat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
pbunt ꝑ hrditariis par¬
tib eos agnoscere es alieñ
debere. hoc ẽ ꝓ semisse fundoᷤᷤ
enĩ uice p̃ceptõis accipien¬
tos Quare si forte tm̃ sit es
alienĩ̃. ut nicħ detracto eo
suꝑ eẽ possit. Conseqnt᷑ dice¬
mus. institutõnes istas ex
re factas. nullius eẽ mo¬
m̃ti ¶ Et si forte falcidia in¬
terueniens. tecisionẽ ieg
dicis recidit p̃ceptiones is¬
tas. ut ñ plus quisq bono¬
rum hat. qua eẽt habiturꝰ
silegatum acce pisset. ułali¬

Expanded text:
probaui, pro hereditariis partibus eos adgnoscere aes alienum debere, hoc est pro semisse: fundos etenim uice praeceptionis accipiendos. quare si forte tantum sit aes alienum, ut nihil detracto eo superesse possit, consequenter dicemus institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset iudicis recidit praeceptiones istas, ut non plus quisque eorum habeat quam esset habiturus, si legatum accepisset uel
Abbreviated transcription (Latin):
ad pristimilocũ renocaret.
n angebit qr ocranstulit.
ut puta de italico patri no¬
no quodam ẜ uos miẜat ĩ
puinciam forte galuiam ad
exigendum debitum nel
ad merces conpandas reuer¬
quin nondebeas diciad yta

Expanded text:
ad pristinum locum revocaret, neque augebit quo transtulit ut puta de Italico patrimonio quosdam servos miserat in provinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum vel ad merces comparandas, recurquin debeat dici ad Ita
Abbreviated transcription (Latin):
institutꝯ ẽ quam rẽexqu¬
Sta igitur res accipĩetur. u̾¬
bigracia. poneduos hrtes
cẽ institutos. unũex fũdo
corneliano alterumex fũ¬
do libiano. ⁊ fundoꝵ qd̾ al¬
terum facere dodrante bo¬
noꝵ. alterum quadrãte er¬
ut quidẽ hrdes exequis ꝑti¬

Expanded text:
institutus est, quam rem, ex quita igitur res accipietur. uerbi gratia pone duos esse heredes institutos, unum ex fundo Corneliano, alterum ex fundo Liuiano, et fundorum alterum quidem facere dodrantem bonorum, alterum quadrantem: erunt quidem he
Abbreviated transcription (Latin):
namduus traianꝯ rescri¬
psit. possenoiatim ⁊ante
ħrdis institutõne filium
ex brdare. ¶Institutu añt
urdem eumquoq dicim
qniscriptus non ẽ. s solu¬
moconuncuipatꝰ. ¶Outꝰ
⁊ surdus. recte h̾rdes insti¬
tini possut. ¶ Qui n iegat¬
brdaturus quinq uerbis
pot facere testm̃. Ut dicat
intitici michit hrs esto
¶Bau̾t scriptura ꝑtinet ad
eum qui non scriptura te¬
statur. qui potint ⁊ tribus
uerbis cestari. ut dicat in
co fuisset aliquis solus hrs¬
institutꝯ ualet institutõ
detracta fundi m̃cione.¬
ucet non ad iecerit esto. cre¬
dimus plus nincupatu.¬

Expanded text:
uus Traianus rescripsit posse nominatim etiam ante heredis institutionem filium exheredare.Institutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus.Mutus et surdus recte heres institui potest.Qui neque legatheredaturus, quinque uerbis potest face'Lucius Titius mihi heres esto': haec autem scriptura pertinet ad eum qui non per scripturam testatur. qui poterit etiam tribus uerbis testari, ut dicat: 'Ldo fuisset aliquis solus institutus, ualet institutio detracta fundi mentione.eres', licet non adiecerit 'esto', credimus plus nuncupatu
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ exparte dimidia h̃rs esto.
seius exparte dimidia exqͣ
pͤarte señs instituieread̾ pa¬
rte sẽpniꝯ ħrs estodubutari
pot utrum intressemisses di¬
uitere uoluerit hrditatate.
an uero iminu semissẽ sent:
et sẽ ꝓmũ ⁊ iungere: Quod

Expanded text:
tius ex parte dimidia heres esto: Seius ex parte dimidia: ex qua parte Seium institui, ex eadem parte Sempronius heres esto', dubitari posse, utrum in tres semisses diuidere uoluit hereditatem an uero in unum semissem Seium et Sempronium coniungere: quod
Abbreviated transcription (Latin):
te sit substitussure facta
uideb̾r. ñ quasi adempta.
qm brditas semeldata ad¬
ui facile non tõt s qua¬
si nec data. ¶ Si quis codi¬
cilos intesto ꝯ firmanir.
et codicillis ascripsit auod¬
ut tm̃ hrdis insritutõ ĩ ꝓ¬
emolumm̃tu hrditatis non
habebit. ¶Ssiomnia no¬
mina induxerit ut ꝓponi¬
tur. ascripserit aut idcir
cose id fecisse. qr uũ ħ̾rde
offensum hũit. muitum
int̾ ẽẽ arbitor. utrum illũ
cĩ frauoare uoluit hrdita¬
te.an uero causa illio totuz
cestmñ infirmare. ut licet u¬
nuscãm inductõis prebu¬
erit. uerum omnib obfu¬
erit ⁊ si quid̾ soliei ademp¬
tam uoluit porcione. ceteri
nich̾ nocebit inductõ. no
magisqͣm si uolens unum¬
hrdem in ducere inuitꝰ et

Expanded text:
te sit substitutus, iure facta uidebitur, non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi facile non potest, sed quasi nec data.Si quis codicillos in testamento confirmauit et codicillis aut tantum heredis institutio inpremolumentum hereditatis non habebit. sed si omnia nomina induxerit, ut proponitur, adscrco se id fecisse, quia unum heredem offensum habuit, multum interesse arbitror, utrum illum tantum fraudare uoluit hereditate an uero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unus inductionis causam praebuerit, uerum omnibus offuerit. et si quidem soli ei ademptam uoluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducere inuitus et
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rs scriptꝯ existet. qͣi expar¬
te dimidia insticutꝰ. ¶Siq
ius nomen hrdis quitez no
dixerit. s in dubitabili signo
eum demostrauerit ꝙ pene
nichil anõĩedistat non tñ
id eo ꝙ ꝯtumelie cansa solet ad¬
diualet institutõ. ¶Hrs in¬
stitui nisi ut certa demonst¬
retur. non pot. ¶Siquis ita
dixenit. ut exfrĩb meis cici
otmenio seiam uxorez dux¬
erit.excodrante estonter ñ
ouxerit exquadrate ħrs es
co. recte factam institutõe
rte incertumẽ. planeerit si¬
miłis. si itainstitucio facta
fuerit uter exsupra scriptis
fr̃ib meis seiam uxorez ou¬
xerit. hrs esto. o ⁊hanc pu¬
condicione fact.az. ¶Hrder
inris successores sunt. Et si
plures instituantur diui¬
di inter eos atestatore ius
oportet. Quod si nonfiat. õs
equaliter ħrdes sunt. ¶Sidu
ohrdes sint instituti umis
ex t̾cia parte fundicornelia
in alter exbesse eiꝯdefundi
celsus ex peditissima sabi
in sñam sequit᷑. ut cetracta
fundi incione q̃i sine parti¬

Expanded text:
res existet quasi ex parte dimidia institutus.Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, quod contumeliae causa solet addi, ualet institutio.Heres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest.Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Titio et Maevio Seiam uxorem duxerit, ex dodrante, uter non duxerit, ex quadrante heres esto", hic recte factam institutionemrte, incertum. Plane erit similis, si ita institutio facta fuerit: "uter ex supra scriptis fratribus meis Seiam uxorem duxerit, heres esto": sed et hanc pucondicione factam. Heredes iuris successores sunt et, si plures instituantur, dividi inter eos a testatore ius oportet: quod si non fiat, omnes aequaliter heredes sunt. Si duo sint heredes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine parti
Abbreviated transcription (Latin):
moxdeleuerit ita ut aꝓpa¬
reat. andereatur ⁊ põpscri¬
psit codicillos deletos non
nł induxerat.et si ꝑꝑ miñ
hrdem facere dixerat.⁊ id

Expanded text:
mox deleuit ita ut appareat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos non uel induxerat et si propter unum heredem facere dixerat: id
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ stripto non ẽset si ĩre
quis errauerit. ut puta d¬
u uult lance relinq̃re u¬
estem leget. neutrumi debe¬
bit. hoc siue ipe scripserit.
sine scribendudic tane¬
rit. ¶ S si non incorpore
errauit. set in parte. Puta
sicum dictasset ex semisse
aliquẽscribiexquadrante
ex semissehrdemfore. qͣsi
plus micupatum sit mi¬
nus scriptum. Que sna res¬
criptis adiuuatur genera
minus scribat cum plus
quadrantesemissem: ꝓculꝰ
putat. ex quadrante fore

Expanded text:
quoniam scriptus non est.Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit sive scribendum dictaverit. Sed si non in corpore erravit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptu‹m›: quae sententia rescriptis adiuuatur generalminus scribat, cum plus quadrante semissem, Proculus putat ex quadrante fore
Abbreviated transcription (Latin):
neccͣiamꝰ substituto filio ex¬
h̾rdacione cumet si fuerit
facta irrita ẽ. post morte
mur igitur filiũ si sit insti¬
tutꝯ subea condicione que.¬

Expanded text:
riam a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, frustra est: post mortem s: opinamur igitur filium, si sit institutus sub ea condicione e
Abbreviated transcription (Latin):
subcõdicione dariposse.tst
ne ⁊ lib̾. th̾rs erit. quocũq¬
loco uł modo lib̾tas data
fuerit. Deficienteanͣt
dicione ꝑ ind̾e habetur.
ac silib̾tas sine h̾rditate
data fuerit. Dõp̃.¬

Expanded text:
sub condicione dari posse verne liber heresque erit, quocumque loco libertas data fuerit: deficiente autem condicione perinde habetur, ac si libertas sine hereditate data fuerit. Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
est ex nulla parte hrs insti¬
duo sine partib scribãtur.
utrum insingulos asses.
Isti dno. an inu̾nũassem
b. ⁊ ueriꝰ ẽ. inunũ assem ue¬
arte. duoziuncti sine ꝑ¬
arte instituantur. ñtres
trientes fierr celsꝯ .x.xui.
Quod sionis dipondiudis

Expanded text:
est, ex nulla parte heres instiduo sine partibus scribantur, utrum in singulos asses isti duo an in unum assem beo, et uerius est, in unum assem uearte, duo coniunctim sine parte instituantur, non tres trientes fieri Celsus libro sQuod si quis dupundium
Abbreviated transcription (Latin):
uo loco scribitur P auł.
an medio uł nouissimo. n¬
chilint̾e. ¶ Si iam mortuo
quadrans aliicodrans datꝰ
sit ⁊ alius sine parte scrip¬
tosit. labeoait. eum qui si¬
ne parte ħ̾rs institutꝯ sit.

Expanded text:
uo loco scribatur heres an medio vel novissimo, nihil interest. Si iam mortuo quadrans, alii dodrans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dincelegatis dubitatũ est.¬
rios excludendos eristiꝰma
si omne scripturam testa¬
menti cancellasset. S non¬
nullos opinari id iure ño
rgo ẽ. ñ ⁊illud intdum cre¬
induxerat statise ꝯsecutur̃¬

Expanded text:
de legatis dubitatum est etrios exclud‹e›ndos existimasi omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipsorgo? non et illud interdum creinduxerat, satis se consecutur
Abbreviated transcription (Latin):
oitas eiꝰ scd̃m diui parris
mei ꝯstitucione ad eos qm
scripti sunt ꝑtinere non in¬
cetur.⁊ ut ad uocatꝯ fiscioi¬
xit. uos abetis iudices nr̃os¬
diuus cenodixit. Rogo dñe
imp̃r.audias me paciente
delegatis quid statues. ¶an

Expanded text:
patris mei constitutionem ad eos qui scripti fuerint pertinere non uidetur.' et aduocatis fisci dixit: 'Uos habetis iudices uestros'.Uibius Zeno dixit: 'Rogo, domine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?' An
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. hic non maliũ asse
s intriente ueniet. ut la¬
nec aristoł paur. ut pote
si ne parte fecisset hrcem.
utrum nenis assem habi¬
curunsn foret. aniddu ta¬
xat. ꝙerdipendio deeẽt. et

Expanded text:
uit, hic non in alium assem, sed in trientem uenit, ut Lanec Aristo uel Aulus utpote sine parte fecisset heredem, utrumne is assem habiturus foret an id dumtaxat, quod ex dupundio deesset. et
Abbreviated transcription (Latin):
qui destinans inserere no
dicione. ad didit. cum nell
cetracta ea hrdem futuri
nec nincupatu uuderi.ꝙ
contra uolimtate script

Expanded text:
m destinans inserere nondicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec nuncupatum uideri quod contra uoluntatem script
Abbreviated transcription (Latin):
stamẽto legi posst. cũturli
ducta nichominꝰ ualẽt. t̾¬
ꝯsto non ualent. Iduero
Cecerum si extrinsecus inte¬
tiguntur: non uidebuntur
leg̾iposse. Suffit aũt silegi¬
biia sunt inꝯsulto deleta si¬
ue ab ñd testatore siue ab ali¬
o set nolenͣtio inducta ac¬
cipiendum ẽ ⁊ si ꝑducta si¬
nt̃ ꝙ uod igitur. incanites
tuit. et iteo sin nonissime
ut solet testm fuerit ascrip¬
culitturas. inductones sr̃¬
ductõnes ip̃e fecit. non ui¬
debitur referri ad eaq̃ inꝯ¬
sulto ꝯtigerit. ꝓinde ⁊ si ĩ¬
ꝯsuto srscripsit induxisse
se manebunt ⁊si ademit:
nonerunt adempta s et
sileginon possunt. que in¬
ꝯsuitodelata sunt. dicẽdũ
est non deteri s hoc itad̾¬
repelluntur. inꝯsuitou̾o
non repessuntur. siue legi
possunt siue non possũt.
qm sitotum testmñ noni
exstet. ꝯst at ualere ea oĩa
que in eoscripta sunt. et
siquidem illudꝯcidit tes¬
ramentor.de negabunt᷑
acciones s i uero aliꝯ ĩ ui¬
totestatore: non tenegab¬

Expanded text:
stamento legi possunt, ducta nihilo minus ualent, consulto non ualent: id ueroceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. "inducta" accipiendum est et si perducta sint. Quod igitur incaute tuit: et ideo, etsi novissime, ut solet, testamento fuerit adscriptum: "lituras inductiones superductiones ipse feci", non videbitur referri ad ea quae inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto delata sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita derepelluntur, inconsulto uero non repelluntur, siue legi possunt siue non possunt, quoniam, si totum testamentum non exstet, constat ualere omnia quae in eo scripta sunt. et si quidem illud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inuito testatore, non denegab
Abbreviated transcription (Latin):
ture tabularũdilaçio. ne¬
cessarii ħrdis ius ñ mutat.
ut solemus insubstituto
impuberis dicere. ¶Nam
ẽ relacum si seadarrogan¬
dum dederit substitatus
inpuberi. deficti filio ne

Expanded text:
turae tabularum dilatio necessarii heredis ius non mutat, ut solemus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit substitutus impuberi defuncti filius, ne
Abbreviated transcription (Latin):
omnez⁊res plurniz gene
suppellectir expemso. ferre
solitus erat is uxori suppe¬
llectilem legauerat. recte
negabant uestei legatoi
cessura. labeooffilius ca¬
sselliꝰ. quia non possec uiõ¬
ri uestis appellacione sup
sita. item siquid aliud ma¬
gis deliciarum quansus
causa patumeet. non ee
appellectilis. labeo.⁊ treb¬
acius putant. mure aũt
uasa. ⁊ intreaque adusu
edendi⁊ bibendicansa ꝑ¬
ata eent. insuppellectilidi¬

Expanded text:
em et res plurium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatione supesita, item si quid aliud magis deliciarum quam usus causa paratum esset, non esse supellectilis Labeo Trebatius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa, parata essent, in supellectili di