comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac mortuus. resurrexisse atq ad caelos ascendisse non creditur
sicut persacrȩscripturȩ paginas predicatur . nimirũ apudeos
prophetia ligataerit. Quȩsi ita ut dicta est meorũ intellectum
decurrer&. quasi gressus liberos suaeprȩdicationis habuis set.
reprobis ergotunc prȩdicatorũ scientia tacere cõpellitur. un¬
de & hic subcditur. Et linguam tuã adherescere faciã palato
tuo. & eris mutus nec quasi uir obiurgans. quiadomus exaspe¬
rans est. Sed quia enoch & helia prȩdicante. multiexhis qui
tunc exiucdaeis in ipfidelitate remanserint. ad cognitionem
ueritatis redeunt. Sicut deeodem helia dicitur. Helias uenit.
&ipserestitu& omã. qui utriq perzachariam duȩ oliuȩ. & ꝑ
iohannem duocandelabra nominantur. Recte hic quoq sub¬
CUMAUTEM LOCUTUS FUSRO TIBTA¬
PERIAM OSTUUM. ETDICOS AD SOS. HASCDICIT

Expanded text:
ac mortuus, resurrexisse atque ad coelos ascendisse non creditur, ac mortuus, resurrexisse atque ad coelos ascendisse non creditur, sicut per sacrae Scripturae paginas praedicatur, nimirum apud eos prophetia ligata erit: quae si ita ut dicta est in eorum intellectum decurreret, quasi gressus liberos suae praedicationis habuisset. Reprobis ergo tunc praedicatorum scientia tacere compellitur. Unde adhuc subditur: « Et linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. » Sed quia, Enoch et Elia praedicante, multi ex his, qui tunc ex Judaeis in infidelitate remanserint, ad cognitionem veritatis redeunt, sicut de Hetia dicitur: « Elias veniet et ipse restituet omnia . » Qui utrique per Zachariam duae olivae , et per Joannem duo candelabra nominantur . « Cum auCum autem locutus fuero tibi, aperiam os tuum, et dices ad eos: Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
anon egredieris in medio eorum. & linguam tuã adherescere
fatiam palatotuo. & eris mutus. nec quasi uir obuirgans quia
domus exasperans est. Qua euidelicet uerba. si perty pieȩ exposts¬
nis ordinem sequam. propheta indomo sua uincula suscipta
ligatur. quia inextremis cum iudȩa crediderit. grauis simas am¬
christitempore persecutiones senti&: ita ut predicationes eius¬
ministri iniquitatis non recipiant. sed resisten do has uinculis
dolorũ prremant . Et inmedio eorum non egreditur. quiaa
corda prauorum prȩdicatio non peruenit. dum lingua bono
ligata tribulationib: tac&. Ert̃ & enim tunc multiexiudes i¬
fidelibus . qui eos demipsos qui ex iudȩis crediderint persequn¬
tur. Vnde notan dum est . quod hic quoq dr̃: Quia indomosu
uincula proph&a sustineat. ut uidelic& designetur. qm̃ & e
ipso suo genere iudȩa cum fidelis fuerit tribulationes persecu¬
tionis port&. Dum enĩ unigenitus sum mi patris incarnatus

Expanded text:
 linguam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. » Quae, videlicet verba, si per typicae expositionis ordinem sequimur, Propheta in domo sua vincula suscipit et ligatur, quia in extremis, cum Judaea crediderit, gravissimas Antichristi tempore persecutiones sentiret, ita ut praedicationes ministri iniquitatis non recipiant, sed resistendo hunc vinculis doloris premant. Et in medio eorum non egredietur, quia ad corda pravorum praedicatio non pervenit, dum lingua bonorum ligata tribulationibus tacet. Erunt etenim tunc multi ex Judaeis infidelibus, qui eosdem ipsos, qui ex Judaeis crediderint, persequentur. Unde notandum est quod hic quoque dicitur quia in domo sua propheta vincula sustineat, ut videlicet designetur, quoniam ex ipso suo genere Judaea, eum fidelis fuerit, tribulationes persecutionis portet. Dum enim Unigenitus summi Patris incarnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dicitur. Quod enim prius praedicauerunt sc̃ĩ. hoc post¬
modum crediderunt atq tenuerunt: conuersi ad fidẽpope
qui adextremũ liberatori omiũ reddent laudem in cadest
aquarum sit quasi sonus sublimis dĩ. qui alaudem om̃po¬
tentis dñi . quã prius inmundo pauci. hanc post modũ multio
multiclamant . cum adhuc eis in sem& ipsis suacorraptiore¬
pugnat. hanc in caelesti patria electi om̃s suo iã capiti unis
resonabunt. Adhuc autem stõrum animalium operais

Expanded text:
Dei dicitur. Quod enim prius praedicaverunt sancti, hoc postDei dicitur. Quod enim prius praedicaverunt sancti, hoc postmodum crediderunt atque tenuerunt conversi ad fidem populi, qui ad extremum quoque liberatori omnium reddent laudem in coelestia uarum fit quasi sonus sublimis Dei, quia laudem omnipotentis Domini, quam prius in mundo pauci, hanc postmodum multi multi clamant, cum adhuc eis in semetipsis sua corruptio repugnat, hanc in coelestem patriam electi omnes suo jam capiti uniti resonabunt. Adhuc autem sanctorum animali
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intellegere possumus. quod futurum electis omĩbus scin
Alarum enim sonitus. sic̃ diximus fuit in praedicatoribus si
aquarũ sonitus inconuersis & sequentibus populis: Sedisdẽ
sonitus erit quandoq sublimis dĩ. quia multitudo quae ni
ad fidem perscõs doctores trahitur. quandoq incaelestem pa¬
am congregatur. ut ibi om̃s electi sinefine laudent. cũ uide
sinefinequemlaudent. Et quiatunc perfecterorpus redẽpt
efficitur omnis multitudo scõrum. iuxta pauli uo cẽ dicent
&ipsa creatura liberabitur a seruitute corruptionis. in libe¬
ne quaeperresurrectionem uincitur iamnihil in suo scõ a¬
re contradicat. sedunitagloriae sui redẽptoris fiat. recteda
quasi sonus sublimis dĩ. Notandus est ordo describendiq
prius sonus exalis animalium. qui post modum quasi soni
aquarũmultarum. adextremum uero quasisonus sublims

Expanded text:
etiam hoc intelligere possumus quod futurum electis omnibus scimus. etiam hoc intelligere possumus quod futurum electis omnibus scimus. Alarum etenim sonitus, sicut diximus, fuit in praedicatoribus sanctis: aquarum sonitus, in conversis et sequentibus populis. Sed idem ipse sonitus erit quandoque sonus sublimis Dei, quia multitudo, quae nunc ad fidem per sanctos doctores trahitur, quandoque in coelestem patriam congregabitur, ut ibi omnes electi sine fine laudent, cum viderint sine fine quem laudent. Et quia tunc perfecte corpus Redemptoris efficitur omnis multitudo sanctorum, juxta Pauli vocem dicentipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in liberruptione, quae per resurrectionem vincitur, jam nihil in suo sancto amore contradicat, sed unita gloriae sui Redemptoris fiat; recte dicitur: Quasi sonum sublimis Dei. 4. Notandus est ordo describentis, quia prius sonus ex alis animalium, qui postmodum quasi sonus aquarum multarum, ad extremum vero quasi sonus sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dsstetit insynagoga deorum. in medio autem deos diui¬
dieat: Essentialiter autem ds̃ dicitur. sicut ad moysendicit.
sgosum ds̃patristui. ds̃ abraham. ds̃ isaac &dsiacob Vnde pau¬
lus apostolus uolens nuncupatiuum dĩnomen abessenti alidis¬
cemere. deredẽptorenrõ locutus est dicens. Quorum patres. &¬
exquibus xp̃c secundũ carnem. qui est super omnia ds̃ benedic¬
tus insȩcula. quienim nuncupatiuedicitur . ds̃ interomã. qui
uero essentialiter ds̃ superoma est. Vt ergo ostender& xp̃m na¬
uraliter dm̃: non hunc dm̃ tantũmodo. sed dm̃ superomnia
essememorauit : quia &electus quisq sicut praemisimus uel in
etemplo iustitiae praerogando positus dicids potest. sed inter
hiete dnhel prophetadm̃ subli meminominat: Post quã uer
dictumest. audiebam sonũ alarum quasi sonum aquari
multarum . quia ad huc additur. quasi sonũ sublimisdi.

Expanded text:
ait: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijuait: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . Essentialiter autem Deus dEgo sum Deus Patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Unde Paulus apostolus, velens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, de Redemptore nostro locutus est dicens: « Quorum patres ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . » Qui enim nuncupative dicitur Deus inter omnia: Qui vero essentialiter Deus super omnia est. Ut ergo ostenderet turaliter Deum, non hunc Deum tantummodo, sed Deum super omnia esse memoravit, quia et electus quisque, sicut praemisimus, vel in exemplo justitiae praerogando positus dici Deus potest, sed inter Ezechiel propheta Deum sublimem nominat. Postquam vero dictum est: Audiebam sonum alarum, quasi sonum aquarum multarum, quia adhuc additur: Quasi sonum sublimis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tns nr̃i cumla crimis. sed quis illam infudit in tus. nisi quibe¬
ngne suscepit foris  Quis illam ad lacrunas urguebat percom¬
punctionis spm̃. nisi quihanc exterius coram simul recũ benti¬
bus recipiebat adueniam: Redẽptor igitur noster peccatricis
mulieris mentem extrahebat cum deculpa cum pungeret. susci¬
piebat ut aculpaliberaret. Beneergo iste alarum sonus. qua¬
si sonus sublimis dĩ dicitur. qui a quicquid in scõrum uirtutibus
agitur. eius est gratiae . qui meritalargitur. Quirecteperprophe¬
tam. sublimis dĩ essememoratur. Inscriptura & enim sacra ali¬
quando ds nuncupatiue. aliquando uero essentialiter dicit᷑.
Nuncupatiue enim dicitur. sicut scrptum est. Ecceconstitui
te dm̃pharaonis : Etficut moysesait. Siquis hoc uel illud fe¬
cerit applica illum addeos. Videlic& ad sacerdotes . quirursũ
dicit. Diis non detrahes. id est sacerdo tibus. Et sicut psal mista

Expanded text:
toris nostri cum lacrymis ; sed quis illam infudit intus, nisi qui betoris nostri cum lacrymis ; sed quis illam infudit intus, nisi qui benigne suscepit foris? Quis illam ad lacrymas urgebat per compunctionis spiritum, nisi qui hanc exterius coram 1236 simul recumbentibus recipiebat ad veniam? Redemptor igitur noster peccatricis mulieris mentem extrahebat cum de culpa compungeret, suscipiebat ut a culpa liberaret. Bene ergo iste alarum sonus quasi sonus sublimis Dei dicitur, quia quidquid in sanctorum virtutibus agitur, ejus est gratiae qui merita largitur: 3. Qui recte per prophetam sublimis Deus esse memoratur. In Scriptura etenim sacra aliquando Deus nuncupative, aliquando vero essentialiter dicitur. Nuncupative enim dicitur, sicut scriptum est: Ecce constitui te deum Pharaonis . Et sicut Moyses ait: Si quis hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videlicet ad sacerdotes . Qui rursum dicit: Diis non detrahes , id est sacerdotibus. Et sicut Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat : Ecce alarum sonitus qui prius in paucis animalib o
iam nunc inpopulis resonat. iam nunc mundi multitudinẽ a
caeleste desiderium pennae uirtutum leuant. Beneergo dicito
& au diebam sonum alarum. quasisonum aquarum multano
quia sicut praefatisumus. ille uirtutum sonus qui in auredi pnu
expaucis scĩs factus est. post modum exaquis multis. id este
in numerabilibus est populis multiplicatus. Dequo adhuc sm
quod alarum sonus in scĩs animalibus. quasi sonus sublimis
dĩdicitur. nisi quod omp̃s ds̃ &ipse implet mentes scõrũ ere¬
lesti desi derio. & ipse exaudit impletas. Ipse& enim creat
in scõrum cordibus amorem. & ipse examantibus cordibus
iscipit praecem. Negationem suam petrus fleuit amare. sed
omenillic praemittitur quia ihs respexit petrum. Cenit ma¬
namagdalenae post multas maculas culpȩ ad pedes redemp¬

Expanded text:
sufficiat? Ecce alarum sonitus, qui prius in paucis animalibus fuit, sufficiat? Ecce alarum sonitus, qui prius in paucis animalibus fuit, jam nunc in populis resonat, jam nunc mundi multitudinem ad coeleste desiderium pennae virtutum levant. Bene ergo dicitur: Et audiebam sonum alarum, quasi sonum aquarum multarum, quia, sicut praefati sumus, ille virtutum sonus qui in aurem Dei prius ex paucis sanctis factus est, postmodum ex aquis multis id est ex innumerabilibus est populis multiplicatus. De quo sono adhquod alarum sonus in sanctis animalibus quasi sonus sublimis Dei dicitur, nisi quod omnipotens Deus et ipse implet mentes sanctorum coelesti desiderio, et ipse exaudit impletas? Ipse etenim creat in sanctorum cordibus amorem, et ipse ex amantibus cordibus precem suscipit. Negotionem suam Petrus flevit amare, sed tamen illic praemittitur quia Jesus respexit Petrum . Venit Maria Magdalene post multas maculas culpae, ad pedes Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
puli designare. Vndeperiohanem dicitur : Aquae uero suncu
puli. Idento autem aquis populus designatur quia & inuitas
habet extu multu carnis. & cotidiedefluit ex decursu mortal
tis. Vtautem saepeiam diximus. alaesunt animalium uirtutes
rum. Quid est ergo quod propheta alarum sonum audit. quasis¬
num aquarum multarum. nisi quod ex omnipotentis dĩ pietar
illae alȩ uirtutum quaempaucis prius scĩs sonabant. etiamno
praedicatione diffusa in multorum populorum conuersatione¬
sonant: Incarnatoenim passo acresurgentedño. pauea pennati
animalia fuerunt. quiarari ualde extiterunt quiad caelestia d¬
derarent. & uirtutum pennis se in alta suspenderent. Sed posta
diuinitatis eius praedicatio in mundo diffusa est. quanti iã par¬
li. quanti grauiores. quanti fortes iuuenes. quanti imbecilles
quantae conuersȩ peccatrices. quantae anus uirgines. perfidẽ p
spem.peramorem ad caelestia euolant. quisdicerequis aestimam

Expanded text:
puli designari. Unde per Joannem dicitur: Aquae vero sunt populi . Idcirco autem aquis populus designatur, quia et in vita sonum habet ex tumultu carnis, et quotiditatis. Ut autem saepe jam diximus, alae sunt animalium virtutes sanctorum. Quid est ergo quod propheta alarum sonum audit, quasi sonum aquarum multarum, nisi quod ex omnipotentis Dei pietate illae alae virtutum, quae in paucis prius sanctis sonabant, jam nunc praedicatione diffusa in multorum populorum conversatione resonant? Incarnato enim, passo ac resurgente Domino, pauca pennata animalia fuerunt, quia rari valde exstiterunt, qui coelestia desiderarent, et virtutum pennis se in alta suspenderent. Sed postquam divinitatis ejus praedicatio in mundo diffusa est, quanti jam parvuli, quanti graviores, quanti fortes juvenes, quanti imbecilles, quantae conversae peccatrices, quantae anus, virgines, per fidem, pspem, per amorem ad coelestia evolant, quis dicere, quis aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
urbonorum facta. quae possumus: Apud orientem &e¬
im & aquilonem multi sunt. qui per perfectionem uitȩ
antum cubitis mensurantur. Exiudea enim & gentilita¬
e sicut dictum est. ad sanctitatis culmen excreuerunt.
uamuis intellegi per orientem &aquilonem. &iam iusti
peccatores possint. Oriens quippe. non in merito iustino¬
nantur quia sicut in luce fidei. nati sunt. in innocentia
irstiterunt. Peraquilonem uero. recte peccatores accipi¬
nis. qui in mortis frigore dilapsi. sub peccati umbra torpu¬
runt. Sed quia omnipotentis dĩ misericordia etiam
ales ad poenitentiam reuocat. compunctione & lacri¬
islauat. uirtutibus ditat. usque ad perfectionis głam
bleuat. non solum adorientem centum cubitis. sed e¬
am ad aquilonem ducuntur: dum cum iustis &iam pec¬
atores & dona & poenitentiam. ad ꝑfectionẽ ueniunt

Expanded text:
ur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enim et Aquilonem multi sunt qui pro perfectione vitae centum cubitis mensurantur. Ex Judaea etenim et gentilitate, sicut dictum est, ad sanctitatis culmen excreverunt. Quamvis intelligi per Orientem et Aquilonem etiam justi et peccatores possint. Oriens quippe non immerito justi nominantur, qui, sicut in luce fidei nati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatores accipimus, qui mentis frigore dilapsi sub peccati sui umbra torpuerunt. Sed quia omnipotentis Dei misericordia etiam tales ad poenitentiam revocat, compunctione et lacrymis lavat, virtutibus ditat, et usque ad perfectionis gloriam sublevat, non solum ad Orientem centum cubiti, sed etiam ad Aquilonem ducuntur, dum cum justis etiam peccatores per dona et poenitentiam ad perfectionem veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
la correptȩ sunt actionis culpȩ : Alios in captiuitatemdi
alios detruncari. alios interfici uidemꝰ. Quid est ergo quo
in hacuita libeat. fr̃s meic Si& talem mundũ adhuc dils¬
ntuum. sicut aquila. Caluitium quippe hominis. insolo
nte fierisol&. Caluitium uero aquilȩ in toto fit corpore.
acum ualde senuerit. plumȩ eius ac pennȩ exomnibus
us membris cadunt. Caluitium ergo suum sicut aquila
utat. quae plumas perdidit: quae populum amisit: A¬
um quoq pennȩ ceciderunt. cum quib uolare ad prȩ¬
imn consueuerat: quia om̃s eius potentes extincti sunt: per
usaliena rapiebat. Haec autem quae deromanȩ urbis
itritione dicimus. in cunctis facta mundi ciuitatibus sei¬
is. Alia & enim loca clade desolata sunt: alia gladio con
npta: alia fame crutiata: alia terrȩ hiatibus absorta. Des¬
icamus ergo extoto animo. hoc presens scłm. uel extinctũ:
mamus mundi desideria saltem cum mundi fine In mite¬

Expanded text:
gella correctae sunt actionis culpae. Alios in captivitatem duci, gella correctae sunt actionis culpae. Alios in captivitatem duci, alios detruncari, alios interfici videmus. Quid est ergo quod in hac vita libeat, fratres mei? Si talem mundum adhuc diltuum sicut aquila . Calvitium quippe hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac pennae ex omnibus illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, quia plumas perdidit dum populum amisit. Alarum quippe pennae ceciderunt cum quibus volare ad praedam consueverat, quia homines ejus potentes extiquos aliena rapiebat. Haec autem quae de Romanae urbis contritione dicimus, in cunctis facta mundi civitatibus scimus. Alia etenim loca clade desolata sunt, alia gladio conpta, alia fame cruciata, alia terrae hiatibus absorpta. Despiciamus ergo ex toto animo hoc praesens saeculum vel exstinctum; finiamus mundi desideria saltem cum mundi fine: imitem
Abbreviated transcription (Latin):
habent & non odorabunt. Manus habent & non ꝑalpabim
des habent & non ambulabunt. Qui itaq haec ominipoten
dño psallendo dicimus. ipsum erroris nr̃i frenum qđ alaude a
ra nr̃a ligauerat. uero dño canticum fecimus. Bene autemde
sicut uox sanctificatȩ ꝓsollempnitatis. quia dum confessu
laudem dõ reddimus. in sanctificata psollem pnitate gauo
Respondeamus ergo moribus tantȩ miseri cordiae condits
nr̃i . & qui lucem cognouimus. prauorum operum t enehuis
clinemus. Quid est iam rogo. quod in hoc mundo libeate I¬
q luctus aspicimus. undiq gemitus audimus. destruetru
bes. euersa sunt castra. depopulati agri. in solitudinẽ tem
redacta est. Nullus in agris in cola. pene nullus in urbibus
bitator remansit . Et tamen ipse paruȩ generis humanira¬
quiae. ad huc cotidie & sine cessatione feriuntur. & fini
non habent flagella caelestis iustitiae. quia necinter flo¬

Expanded text:
habent, et non odorabunt; manus habent, et non palpabunt; habent, et non odorabunt; manus habent, et non palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt . Qui itaque haec omnipotenti Domino psallendo dicimus, ipsum erroris nostri frenum, quod a laude Dei ora nostra ligaverat, vero Domino canticum fecimus. Bene autem dicitur: Sicut nox sanctificatae solemnitatis , quia dum confessionis laudem Deo reddimus, in sanctificata solemnitate gaudemus. Respondeamus ergo moribus tantae misericordiae Redemptoris nostri, et qui lucem cognovimus, pravorum operum tenebras declinemus. 22. Quid est jam, rogo, quod in hoc mundo libeat? Ubique luctus aspicimus, undique gemitus audimus. Destructae urbes, eversa sunt castra, depopulati agri, in solitudinem terra redacta est. Nullus in agris incola, pene nullus in urbibus habitator remansit; et tamen ipsae parvae generis humani reliquiae adhuc quotidie et sine cessatione feriuntur. Et finem non habent flagella coelestis justitiae, quia nec inter fla
Abbreviated transcription (Latin):
ptrantes inte. Tuncenim nobis dĩ misericordiȩ mire fiunt. cum
ibis ad memoriam miseriȩ nostrȩreuocantur. Qui recolentes
uod fuimus. intellegimus eui debemus qđ sumus. Cantemꝰ
iuq cum gaudio. creatori nr̃o. quia deseruitio creaturȩ col¬
amentis excussimus. G aud eamus in nobis impleum esse
quod perisaiam dictum est. Et frenum erroris qđ erat in in¬
lis populorum. canticum erit uobis sicut uox scĩficatȩ psolla¬
nitatis. Frenum quippe erroris maxillas populorum cons¬
xerat . quando idolorum errore obligata gentilitas. dõuen
fessionis laudem dare nesciebat. Sed hoc ipsum errorisfio
iam nobis incanticum uersum est: cum gaudendo psallimis
q cantamus. om̃s dii gentium demonia. dñs autem carls
cit. Et rursum. Simula cra gentium argentum & aurus
pera manuum hominum. Os habent & nor loquentur. oes
habent & non uidebunt. Aures habent & non audien n

Expanded text:
 salvos facis sperantes in te . Tunc enim nobis Dei misericordiae mirae fiunt, cum  salvos facis sperantes in te . Tunc enim nobis Dei misericordiae mirae fiunt, cum nobis ad memoriam miseriae nostrae revocantur, quia, recolentes quid fuimus, intelligimus cui debemus quod sumus. Cantemus itaque cum gaudio Creatori nostro, quia de servitio creaturae colla mentis excussimus. Gaudeamus in nobis impletum esse quod 1374 per Isaiam dictum est: Et frenum erroris quod erat in maxillis populorum, canticum erit vobis, sicut vox sanctificatae solemnitatis . Frenum quippe erroris maxillas populorum constrinxerat, quando idolorum errore obligata gentilitas Deo vero confessionis laudem dare nesciebat. Sed hoc ipsum erroris frenum jam nobis in canticum versum est, cum gaudendo psallimus atque cantamus: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et rursum: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquentur; oculos habent, et non vide
Abbreviated transcription (Latin):
raquilonem uero. gentilitas figuratur. quȩ diu inperfidiȩ su
srigore torpuit : & in cuiꝰ corde ille regnauit. qui ad testante
mpheta apud sem& ipsum drat. Ponam sedem meam ad a¬
ulonẽ. Quia itaq incarnatus omp̃s dñs alios perfectos ex
at centum cubitos non solum adorientem mensus est. sede¬
um adaquilonẽ. Sed quia sub aquilonis nomine degentilita
sermose intulit. considerare lib& quantum supernos effusa
n uiscera creatoris nr̃i. Om̃s enimnos exgentilitate uenimus.
ntiqui parentes nr̃i lignis & lapidibus seruiebant. & derelin¬
uentes dm̃ a quo facti sunt. deos uenerati sunt quos fecerunt.
Nosautem ꝑ omni potentis dĩ gratiam. adlucem de tenebris
educti sumus. Re colamus ergo dequib: tenebris uenimus. ut
eluce quam accepimus grãs agamus. Neq enim diuinã mise¬
cordiam intellegit. qui suae miseriȩ memor non est. Vnde&

Expanded text:
Per Aquilonem vero gentilitas figuratur, quae diu in perfidiae suae Per Aquilonem vero gentilitas figuratur, quae diu in perfidiae suae frigore torpuit, et in cujus corde ille regnavit, qui, attestante propheta, apud semetipsum dixit: Ponam sedem meam ad Aquilonem . Quia itaque incarnatus omnipotens Deus alios perfectos ex siam fecit, centum cubitos non solum ad Orientem mensus est, sed etiam ad Aquilonem. 21. Sed quia sub Aquilonis nomine de gentilitate sermo se intulit, considerare libet quantum super nos effusa sunt viscera Creatoris nostri. Omnes enim nos ex gentilitate venimus. Antiqui parentes nostri lignis et lapidibus servierunt, et, derelinquentes Deum a quo facti sunt, deos venerati sunt quos fecerunt. Nos autem per omnipotentis Dei gratiam ad lucem de tenebris educti sumus. Recolamus ergo de quibus tenebis venimus, ut de luce quam accepimus gratias agamus. Neque enim divinam misericordiam intelligit qui suae miseriae memor non est. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
non iudemus. siue latitudinem quae est in facie portr ust
rioris siue frontem atru interioris extrinsecus met̃imus
Cum enim alios conspicimus largiri aelemosinam. affucti
concurrere oppressis subuenire: nileos in hoc mundo qͥo¬
ae quȩ rere nullis huius mundi compendis inhiare at
alios uidemus carnem domare lacrimis in sistere uerbis
cadestib occupari. niltransitorii honoris app&ere quis
aliud debemus nisi cos ꝑfectos credere. scos aestimares
uergo perhoc quod aspicimus esseeos perfectos uidemus.
um uitam percentũ cubitos extrinsecus metimur. Et quia mul
nudea: pleriq uero ingentilitate positi. ad hanc perfectionis
umnam uenerunt. recte subiungitur. adorientem & aquilo¬
: Iudaicus & enim populus oriens ture dictus est. decuius
me ille natus est. qui sol iustitiȩ uocatur. De quo per prophe¬
indicitur. Uobis autem timentibus dm̃. orietur soliustitiȩ

Expanded text:
non videmus, sive latitudinem quae in facie portae est non videmus, sive latitudinem quae in facie portae est inferioris, sive frontem atrii interioris ext. » Cum enim alios conspicimus largiri eleemosynam, afflictis concurrere, oppressis subvenire, nil eos in hoc mundo gloriae quaerere, nullis hujus mundi compendiis inhiare, atque alios videmus carnem domare, lacrymis insistere, verbis coelestibus occupari, nil transitorii honoris appetere: quid aliud debemus nisi eos perfectos credere, sanctos aestimare? Quia ergo per hoc quod aspicimus, esse eos perfectos videmus, eorum vitam per centum in Judaea, plerique vero in gentilitate positi, ad hanc perfectionis summam pervenerunt, recte subjungitur: Ad Orientem et ad Aquilonem. Judaicus etenim populus Oriens jure dictus est, de cujus carne ille est natus, qui Sol justitiae vocatur. De quo per prophetam dicitur: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur Sol justitiae .
Abbreviated transcription (Latin):
recte incentenario numero. id est in ꝑfectione mensurari si
iste ad huc quae sit uia ꝑfectionis ignorat: Nec cognorat
de ad ꝑfectionem tenditur quia nec ipsum eius initu
uenit. Prius enim app&itum amente euellere debuti
na amalo & facbonum. Quid enim potest esse boni. qđ fa
qui necdum amalo declinauit. c Et sunt quidam. qui sic
dictum est. ab alimentis abstinent. carnem cruciant. sedu
si pulsati fuerint. cognoscuntur quia admundi gloriam un¬
lant. Isti frontem atrii interius ostendunt sed ꝑcentuma
tos non mensurantur . Hui ergo innumero ꝑfectionis sun
quib per paulum dicitur qui carnem suam crucifixni
cum uitus & toncupiscentiis. Et notandum quia nonds¬
tur eel urtrinsecus. sed ex trinsecus ista mensurantur q
uide licet redẽptor noster cum proptełnos feseta honin
uel approbat ueliudicat non intrinsecus inutstur. undei

Expanded text:
recte in centenario numero, id est in perfectione mensuraris. recte in centenario numero, id est in perfectione mensuraris. iolenter aliena, iste adhuc quae sit via perfectionis ignorat nec cognovit unde an perfectionem tenditur, quia nec ipsum ejus initium invenit. Prius enim appetitum evellere a mente debuit, na a malo et fac bonam . 1373 Quid enim potest esse boni quod facit, qui necdum a malo declinavit? Et sunt quidam qui, sicut dictum est, ab alimentis abstinent, carnem cruciant, sed tamen si pulsati fuerint, cognoscuntur quia ad mundi gloriam anhelent. Isti frontem atrii interioris ostendunt, sed per centum cubitos non mensurantur. 19. Hi ergo in numero perfectionis sunt, de quibus per Paulum dicitur: Qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis . Et notandum quia non dicitur quod intrinsecus, sed extrinsecus ista mensurantur, quia videlicet Redemptor noster cum per nos facta hominum vel approbat, vel judicat, non intrinsecus, sed extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
pur latitudinem a facie portȩ inferiori usq ad frontem
eunterioris extrinsecus centum cubitos. quia redemptor
aster cotidie ꝑmagistros atq doctores in mensura perfecti¬
smetituruitam fidelium. uel in exibi boni operis ꝑfidẽ.¬
uimagna operari. sed incentum cubitis non mensurantur. qͥa
psa quae faciunt. terrenam gloriam quȩrunt. Et quidam
udentur ꝑabstinentiam cruciari. gemitibus insistere. sede.¬
nm men sura ad centum cubitos minime ducitur. quia in
isquae agunt. ab humano iuditio fauores requirunt. Quis
go est qui pertentum cubitos mensuratur. nisi is cius bo
uoperatio recta intentione utitur. ut in eo qđ agit. non ad
trrenalucra appetenda: aut ad laudes transitorias reflec¬
tur Ecce enim miseri cordiam proximis exhibere. pos¬
essa largiri. cum celeritate indigenti tribuere. latitudo
isacie portȩ inferioris est. Sedsi tua dans aliena non
appaas. & si terrenam loriam de ipsobono opere non req

Expanded text:
 latitudinem a facie portae inferioris usque ad frontem  latitudinem a facie portae inferioris usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centnoster quotidie per magistros atque doctores in mensura perfectionis metitur vitam fidelium, vel in specie boni operis pesiti magna operari, sed in centum cubitis non mensurantur, quia per ipsa quae faciunt terrenam gloriam quaerunt. Et quidam videntur per abstinentiam cruciari, gemitibus insistere; sed eorum mensura ad centum cubitos minime ducitur, quia in his quae agunt ab humano judicio favores requirunt. Quis ergo est qui per centum cubitos mensuratur, nisi is cujus bona operatio recta intentione utitur, ut in eo quod agit non ad terrena lucra appetenda aut ad laudes transitorias reflectatur? 18. Ecce enim misericordiam proximis exhibere, possessa largiri, cum celeritate indigenti tribuere, latitudo in facie portae inferioris est. Sed si tua dans aliena non appetas, si terrenam gloriam de ipso bono opere non requiras,
Abbreviated transcription (Latin):
cipi& & uitam aeternam possidebit Neq & enim sc̃s quis¬
qndeo terram deserit. ut haec possidere in hoc mundo nul¬
tiplicius possit. Quia quisquis terreno studio terranrebo¬
t terram non relinquit. sed app&it. Nec quiunam uxorem
erit centum recepturus est. sed percentenarium numerũ
eno designatur. Postquam &iam uita acterna promittit᷑.
uaquisquis pro dĩ nomine temporalia atq terrena contẽp
a hic perfectionem recipit. ut iam ea non appaat. quae
ntempnit. & insequenti scło ad aeternam uitȩ głam per¬
nit Centies itaq recipit quod dedit. qui perfectionis
maccipiens. terrenis non indigens ÷ &iam si haee non ha
Ille enim pauper est. qui eg& eo qđ non hab&. Nam qui
nonhabens habere non app&it. diues. est. Pauꝑtas quip
emopiamentis est. non in quantitate possessionis. Nan eui in opia
npaupertate bene conuenit. non est pauper. Mensus est

Expanded text:
cipiet, et vitam aeternam possidebit . Neque etenim sanctus quiscipiet, et vitam aeternam possidebit . Neque etenim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit, quia quisquis terreno studio terram relinquit, terram non relinquit sed appetit. Nec qui unam uxorem deserit centum recepturus est; sed per centenarium numerum perfectio designatur, postquam etiam vita aeterna promittitur, quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternae vitae gloriam pervenit. Centies itaque recipit quod dedit, qui perfectionis spiritum accipiens, terrenis non indiget, etiamsi haec non habet. Ille enim pauper est, qui eget eo quod non habet. Nam qui et non habens habere non appetit, dives est. Paupertas quippe in inopia mentis est, non in quantitate possessionis. Nam cui cum paupertate bene convenit, non est pauper. Mensus est
Abbreviated transcription (Latin):
ION E. Inquib: uerbis si portam aditum accipimus. qu
ad cognitionem dñi intramus. porta inferior fides estꝰ anu
uero interuis contemplatio. Hab& autem porta inferioru
tudinem in facie quia uidelic& fides ꝑ caritatis suae ampla¬
dinem. hab& eam quam uid&ur a praximis operatione ma
dui fortiter a ꝑfectiorib agi conspicimus nos quibonis aedi¬
bus angustamur. exempla percos magnȩ operationis la¬
mus. &e unaquaeq scã actio quasi quȩdam nobis sit lautis¬
doitineris quae prius angusta erat difficultatis. Habaqi¬
qu atrium uiterius frontem . quia contemplatiua uita. pt
quedam signa desideriorum & gemituum. ostendit qus¬
tum unrtus iudeat. quae tantum amat. Denarius auten
nunerus ꝑ sẽm& ipsum multiplicatus incentenarium sur
Nbnde recte percentenarium magna ꝑfectio de signatur
si eut dedectis dicitur. Omnis quirdiquid domanaus
fratres. autsorores. aut patrem. dut matrens. donium ue
aunt filios. aut agros. propter nomen ntum. centuplum ac¬

Expanded text:
In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est; atrium vero interius contemplatio. Habet autem porta inferior latitudinem in facie, quia videlicet fides per charitatis suae amplitudinem habet eam quae videtur a proximis operationem. Quam dum fortiter a perfectioribus agi conspicimus, nos qui in bonis actibus angustamur, exempla per eos magnae operationis accipimus, et unaquaeque sancta actio quasi quaedam nobis fit latitudo itineris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque atrium interius frontem, quia contemplativa vita per quaedam signa desideriorum et gemituum ostendit quantum intus videat quam tantum amat. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de electis dicitur: « Omnis qui relinquit domum vel fratres aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum ac
Abbreviated transcription (Latin):
propheta subiungit. quia
thalami sex cubitorum e¬
rant hinc oeinde. Qualn
re magna nobis questio
generatur . cur superius thalamum: uno calamo mensuratum dix̃.
utm ui delic& calamũ sexcubitos & palmũ habere ꝑhibuit: atq
iferius thalamos sex solum modo dicit cubitis mensurari. Si enĩ
uncalamo sed sex cubitis mensuratur: palmus deest qui superi
sumensura calami dicebatur adesse. Sed si thalami funt sensus
eogitationes fidelium. in quibus castae animar conditori suo
umore iunguntur: & per sex cubitos ꝑfecta operatio. ꝑ palmũ
t inchoatio contemplationis exprimitur. scȩ̃ uniue ssalis aeccłe

Expanded text:
propheta subjungit, quia thalami sex cubitorum erant hinc et inde. Qua in re magna nobis quaestio generatur, cur superius thalamum uno calamo mensuratum dixit, quem videlicet calamum sex cubitos et palmum habere perhibuit, atque inon calamo, sed sex cubitis mensuratur palmus, deest qui superius in mensura calami dicebatur adesse. Sed si thalami sunt sensus atque cogitationes fidelium in quibus castae animae conditori suo in amore junguntur, et per sex cubitos perfecta operatio, per palmum vero inchoatio contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
stnt: & incontemplatione suspensi. Hi ꝓfeeo calamũ in mensimbi
bent quia & sex cubitos operationis. & palnum contemplations pͥ

Expanded text:
sint, et contemplatione suspensi. Hi profecto calamum in mensura habent: quia et sex cubitos operationis, et palmum contemplationis p
Abbreviated transcription (Latin):
quando extempore. ALiquan¬
DO EXLOCO EAUSAS DOSIGNANT
quas aperto sermone non indicant.
Ex tempr & enim. sicut praedicante
iudȩis dño pereuan gelistam dicitur.
hiempserat. Int̃ illa enim mysteria quȩ
ueritas loquebatur. quid causȩ fuit ut
nomen hiemis adder&ur. nisiut per
qualitatem temporis. ostenderet fri¬
gus cordis : Quia & cum uerba ueritatis
acciperent. frigida iudȩorum corda remanebant.: Aliquando
uero exloco. sicut carnali israhelitico populo descendente de
monte mox se. lex incam pestrib data est Et scĩs apostolis dñs
inmonte sedens. sũma & sp̃italia praecepta locutus est. ut ex
locis indelicet monstraretur. quia & illis tamquã carnalibus
mandata minima dabantur inualle terrarum. & istitã quã
spiritales & scĩ. inmontemandata caelestia audirent. quatenꝰ
aperte monstra retur. quod ascendentes cordȩ ad cȩlestia in fir¬
mamundi relinquerent. & in mentis culmine starent. Vnde
nunc hiezechiel proph&a quid iubente dõ in locis egerit descri¬

Expanded text:
quanda ex tempore, aliquando ex loco causas designant, quas aperto sermone non indicant. Ex tempore etenim, sicut praedicante Judaeis Domino per evangelistam dicitur: Hiems erat . Inter illa enim mysteria quae Veritas loquebatur quid causae fuit ut nomen hiemis adderetur, nisi ut per qualitatem temporis ostenderet frigus cordis? Quia et cum verba veritatis acciperent, frigida Judaeorum corda remanebant. Aliquando vero ex loco, sicut carnali Israelitico populo, descendente de monte Moyse, lex in campestribus data est ; et sanctis apostolis Dominus in monte sedens summa et spiritalia praecepta locutus est , ut ex locis videlicet monstraretur quia et illis tanquam carnalibus mandata minima dabantur in valle terrarum, et isti tanquam spiritales et sancti in monte mandata coelestia audirent, quatenus aperte monstraretur quod ascendentes corde ad coelestia infima mundi relinquerent, et in mentis culmine starent. Unde nunc Ezechiel propheta quid jubente Deo in locis egerit descri
Abbreviated transcription (Latin):
quã percussa est ciuitas. ipsalacdie Quid est enĩ quod perhanc ui¬
sionem ultimam omp̃s ds̃ ea ipsadie dignatus est promissionis
suȩ miseri cordiam facere . quadie inpercus saciuitate irã iustitȩ
impleuit. nisi qđ illa diuinitatis uis quȩ indiuersitatis modũ&
mutabilitatem nonducitur. ea ipsaluce iustitiȩ afflictos. ac
pęnitentes uiuificat. qua superbientes acrigidos percutit᷑. Prȩ¬
misso itaq uisionis suȩ tẽpr̃ subiungit. Facta est supermemanꝰ
dñ. & ad duxit meilluc inuisionibus dnĩ. adduxit me int̾rã isł¬

Expanded text:
quam percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc viquam percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc visionem ultimam omnipotens Deus ea ipsa die dignatus est promissionis suae misericordiam facere, qua die in percussa civitate iram justitiae implevit, nisi quod illa divinitatis vis, quae in diversitatis motum et mutabpoenitentes vivificat, quae superbientes ac rigidos percutit? Praemisso itaque visionis suae tempore subjungit: « Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. In visionibus Domini adduxit me in terram Is
Abbreviated transcription (Latin):
secundaerat urbiscaptiuitas. quarto decimo anno pro pheta
uisionẽ ultimã uidebat: Vndecim itaq & quattuor decim
quinto captiuitatis prioris anno locitus est. atq hanc ultimã
uicesimo & quinto annofactã fuisse describit: profecto patec qđ
inuiginti annis locutionis suae moras. usq ad ultima eius uifio¬
nis uerbatetenderat: Nec mouere quẽpiam debet. quod in me¬
dio pro phetiȩ suȩ uolumine cũ debabilonico regeloqueret᷑.
inicesimi acseptimi anni memoriam facit Quom loco cũ nihil
detẽpore suȩ captiuitatis interferit. a perte demonstrat. quia
eusregis tẽpora describat . dequo ut prophetaret acceperat.
Quoduero ait mexordio anni decima mensis. tẽpus simplicit̃
exprimit. ut exipso quoq tẽpr̃ incorda audientiũ iuxta litoe¬
ram uerbiradicem figat. ex qua spiritales fructus postmodum
proferat. Notandum uero qđ ait : quarto decimo anno post¬

Expanded text:
secunda erat urbis captivitas, quarto decimo anno propheta secunda erat urbis captivitas, quarto decimo anno propheta visionem ultimam videbat. Undecim itaque et quatuordecim m primam quinto captivitatis prioris anno locutus est, atque hanc ultimam vigesimo et quinto anno factam fuisse describit, profecto patet quod in viginti annis locutionis suae moras usque ad ultimae visionis suae verba tetenderit. Nec moyere quempiam debet quod in medio prophetiae suae volumine, cum de Babylonico rege loqueretur, vigesimi ac septimi anni memoriam facit. Quo in loco cum nihil de tempore suae captivitatis interserit, aperte demonstrat, quia ejus regis tempora describat, 1309 de quo ut prophetaret acceperat. Quod vero ait: In exordio anni, decima mensis, tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso quoque tempore in corda audientium juxta litteram verbi radicem figat, ex qua spiritales fructus postmodum proferat. 2. Notandum vero quod ait: Quartodecimo anno post
Abbreviated transcription (Latin):
MOANNΟ pOST quAM ΡERCΩSSAONITV¬
IPSA HACDIE FACTAEST SUPERME MANUS DÑI.
t aoduxit ms illuc. dicturus mysticam narrationem
historicã prȩmittit: ut figat extẽpore quod credatur in reuelati¬
one: Notandũ uero est : quod inexordio librihuius. quo anno
prophetare coeperit indicauit: In fineuero inseruit. quoextre¬
mã uisionẽ uidit. it aut cognosciualeat in quot annis prophetiȩ¬
suȩ librũ dixerit: Tempus nãq quo prophetarecȩpit. in locuti¬
ons suȩ initio posuit dicens: A pertisunt cȩli &uidi uisionesdñi
in quinta mensis. ipse est annus quintus trans migrationis regis
ioachim: nunc ueroloquitur dicens. inuicesimo & quinto an¬
no trans migrationis nostrȩ : Isdẽ namq propheta incaptiui¬
tate prima . cũ ioachim rege fuerat inbabilonẽ trans ductus:
Namdesecunda hierosolimorum captiuitate subiungit. quar¬
todecimo anno post quã percus saest ciuitas Vndecim quip¬
pe annis sedechias post captiuitatẽ primã in qua pro pheta

Expanded text:
mo anno postquam percussa est civipsa hac die facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. 1. Dicturus mystica, narrationem historicam praemittit, ut figat ex tempore, quod credatur ex revelatione. Notandum vero quod in exordio libri hujus quo anno prophetare coeperit indicavit; in fine vero inseruit quo extremam visionem suae dixerit librum. Tempus namque quo prophetare coepit in locutionis suae initio posuit, dicens: « Aperti sunt coeli, et vidi visiones Domini in quinta mensis, ipse est annus quintus transmigrationis regis Joachim. » Nunc vero loquitur, dicens: « In vicesimo et quinto anno transmigrationis nostrae. » Idem namque propheta in captivitate prima cum Joachim rege fuerat in Babylonia trNam de secunda Jerosolymorum captivitate 1308 subjungit: Quarto decimo anno postquam percussa est civitas. Undecim quippe annis Sedecias post captivitatem primam, in qua Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
sl uistitiȩ. & sic̃ reprobi infine dicturisunt. soliustitiȩ nonortus
est nobis. Dicendoergo lunã & stellas quastu fundasti. & tamen
tacendo solẽ quifactus est. indicauit quia illi soli locitus est.
qui non solũ solẽ & lunã atq stellas corporaliter. sed &iam lunã
ȩcelesiã. atq stellas scõs om̃s spiritaliter fecit. Siergo cũ aliquid
deest historiȩ. apertaratio ducimur ad intellectũ allegoriȩ : quan¬
tomagis illa spiritaliter accipienda sunt. in quibus iuxta rationẽ
literȩ historicũ ihil sonat
PACTAEST SUPERME MA

Expanded text:
sol justitiae . De quo reprobi in fine dicturi sunt: 1310 Sol justitiae non ortus sol justitiae . De quo reprobi in fine dicturi sunt: 1310 Sol justitiae non ortus est nobis. Dicendo ergo, Lunam et stellas quas tu fundasti , et tamen tacendo solem qui factus est, indicavit quia illi Soli locutus est qui non solum solem et lunam atque stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam atque stellas sanctos omnes spiritaliter fecit. Si ergo cum aliquid deest historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae; quanto magis illa spiritaliter accipienda sunt, in quibus juxta rationem litterae nihil historicum sonat? Facta est super me m
Abbreviated transcription (Latin):
qđ psalmistaaat. Qm̃ uidebo cȩlos opera digitorũ tuo lunã &
stellas quastufundasti. Ecce enĩ exteriore descriptionesti ser¬
morationis. quia & cȩli operadĩ sunt. & luna ac stellȩ abieocreaꝵ
atq fundatȩsunt. Sed si hoc psal mista. iuxta sola exteriora ope¬
a & non &iã scđm intellectũ misticũ asserit. quicȩlos operadĩ
eseprofessus est. dicturus lunã &stellas curnon &iam solẽquẽ
scimus quia eius opus est parit̃ enumerauit: Sienĩ urxta solã
litterã loquebatur. dicturus luminareminus . prius lumina¬
remauis. dicere debuit. ut antesolem & postlumã atq stellas
fundatas esse perhiberet. Sed quia iuxta intellectũ mysticum
loquebatur. ut lunã scãm ecclesiã. & stellas om̃s scõs. acciperede¬
beremus. solẽ numerare noluit. quia u delicet ipsiaeterno soli
loquebatur. dequo scriptũ est. uobis autẽ quitimetis dm̃. oriet᷑

Expanded text:
d Psalmista ait: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et d Psalmista ait: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quas tu fundasti . Ecce enim in exteriori descriptione stat sermo rationis, quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta sola exteriora opera, et non etiam secundum intellectum mysticum asserit, qui coelos opera Dei esse professus est, dicturus lunam et stelias, cur non etiam solem, quem scimus quia ejus opus est , pariter enumeravit? Si enim juxta solam litteram loquebatur, dicturus luminare minus, prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas sanctos omnes accipere deberemus, solem nominare noluit, quia videlicet ipsi aeterno Soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur
Abbreviated transcription (Latin):
sitium ciuitatis. uergentis ad austrũ. Cuius uidelicet ciuitatis ed¬
fitium accipi iuxta litterã nullatenus potest. Nã paulopost sub¬
dit. Hoc ipsũ aedificiũ calamis sexcubitorũ &palmo. portauen
eius dem ȩdificii quattuordecim cubitis mensuratur. cuius
portȩ fronteseẽ perhibet sexaginta cubitorũ: Quȩ cunctastar
iuxtalitterã. nullatenus ualent Quomodo enĩ totũ simul
ȩdificiũ calamo idest sexcubitis & palmo mensuratur . & porcȩ
ȩdificu in quat tuordecim cubitis. frontes uero portarũ insexa¬
ginta cubitis extenduntur: portauero inciurtate est. frontes
uero in portis. eẽ. nullatenus ratio permittit: quiaminusesthoc
qđ continet. abeo quod continetur . Inscriptura autẽ sacra. &
ea accipi scđm instoriã possunt plerũq quȩspĩtalit̾ intellegen
da sunt. ut & fides habeatur inueritate historiȩ. & spĩtalis intel¬
legentia capiatur demisteriis allegoriȩ. sic̃ illud quoq nouimꝰ¬

Expanded text:
ad Austrum. 3. Cujus videlicet civitatis aedificium accipi juxta litteram nullatenus potest. Nam paulo post subdit hoc ipsum aedificium calamo sex cubitorum et palmo, portam vero ejusdem aedificii quatuordecim cubitis mensuratam, cujus portae frontes esse perhibet sexaginta cubitorum. Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim totum simul aedificium calamo, id est sex cubitis et palmo mensuratur, et portae aedificii in quatuordecim cubitis, frontes vero portarum in sexaginta cubitis extenduntur? Porta enim in civitate est, frontes vero in portis. Et nulia recipi ratio permittit, quia minus est hoc quod continet ab eo quod continetur. In Scriptura autem sacra et ea quae accipi secundum historiam possunt, plerumque spiritaliter intelligenda sunt, ut fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentia capiatur de mysteriis allegoriae, sicut ea, quae nu
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Vndhietechiel propheta subfigura sua uniuersalis ecde¬
siȩ. & euangelistarum gloriã perquat tuor animalium similitudi¬
nem uidit. & tamen repente illa subiungit quae anterioribus tem¬
poribus gesta sunt. ut patent̃ indic& simul seuidisse. quod earnis
lingua pon sufficer& simuldicere. Quia uero perquattuor anĩma¬
lia &iam perfectos om̃s significari diximus. consideran dũqͦq ẽ.
quosdam scõrum & antelegem fuisse quinaturali lege districdo
uerent. & om̃i potenti dño placerent. Post animalia. ergo rot
scribitur. qui aelectorum multi apud omĩpotentem dnm̃
fecti & antelegem fuerunt. Sinuero animalia solos ut dix
euangelistas debemus accipere. est adhuc aliud quod cons¬
re debeamus. Videbat inspũ propheta. quia haec ipsa uerla
obscuritatibus obuoluta propherebat. non iudaico popule
sed gentibus panderentur. Nobis igitur loquens. pruis ano¬

Expanded text:
quitur. Unde Ezechiel propheta sub figura sanctae universalis Ecclequitur. Unde Ezechiel propheta sub figura sanctae universalis Ecclesiae, et evangelistarum gloriam per quatuor animalium similitudinem videt, et tamen repente illa subjungit, quae anterioribus temporibus gesta sunt, ut patenter indicet simul se vidisse quod carnis lingua non sufficeret simul dicere. Quia vero per quatuor animalia etiam perfectos omnes significari diximus, considerandum quoque est quosdam sanctorum et ante legem fuisse, qui naturali lege districte viverent, et omnipotenti Domino placerent. Post animalia ergo rota describitur, quia electorum multi apud omnipotentem Dominum perfecti et ante legem fuerunt. Sin vero animalia solos, ut diximus, Evangelistas debemus accipere, est adhuc aliud quod considerare debeamus. Videbat enim sanctus propheta quia haec ipsa verba quae obscuritatibus obvoluta proferebat, non Judaico populo, sed gentibus panderentur. Nobis igitur loquens prius ani