comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anniuersaria dnĩ in carnatio.
& uestrae fraternitatis tam fre¬
quens congregatio: exigit a nob
debitum sermonis officium
Itaq fratres affectupio. corde deuoto:
ianuam dñĩ pulsemus. ut & nobis
tribuat fidutiam utilia dicendi: &
uestrae caritatis fructum audiendi
ginum sponsus Uirginali utero cor¬
poraliter natus: uirginali conubio
spiritaliter coniuigatus Hodie itaq
nascidignatus est: ꝑ quem facta sunt
omnia: Manens quod est: exhibeis
tibi quod e Manens apuo patrem
indiui nitate . suscepit nram
infirmitatẽ in humanitate.
Duas namq natiuitates dnĩ
acceͥpimus. Unam diuinã:
alterã humanã. Tamen u¬
truq mirabilem. Illam sine
matre: istam sine patre. Illã
aecernam. ut crearet tempo¬
rales: hanc temporalẽ. ut pres¬
taret aeternos. Ille enimest
dequo dicit iohannes euan¬
gelista: quia in principio
erat uerbum. et uerbum erat
apud dm̃: et ds̃erat uerbũ.
et quia omnia perip sum
facta sunt: et sine ipso factũ
est nihil quod factum est.

Expanded text:
Anniversaria Domini Incarnatio, et vestrae Fraternitatis tam frequens congregatio, exigit a nobis debitum sermonis officium. Itaque, fratres, affectu pio, corde devoto januam Domini pulsemus: ut et nobis tribuat fiduciam utilia dicendi, et vestrae Charitati fructum audiendi.nis filius, virginum sponsus, virginali utero corporaliter natus, virginali connubio spiritualiter conjugatus. Hodie itaque nasci dignatus est, per quem facta sunt omnia: manens quod est, exhibens tibi quod es; manens apud Patrem in divinitate, suscepit nostram infirmitatem in humanitate. Duas namque nativitates Domini accipimus: unam divinam, alteram humanam, tamen utramque mirabilem; illam sine matre, istam sine patre: illam aeternam, ut crearet temporales; hanc temporalem, ut praestaret aeternos. Ille enim de quo dicit Joannes evangelista, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est:
Abbreviated transcription (Latin):
gente moabitarum. egressus estagnꝰ
in maculatus qui tollit peccatum
mundi : qui dominatur in orbem
terrarum. Petra autem deserti. ruch
significat: quae destituta morte
natus estxp̃c. Montem autem filiae
sion: authistorialiter ipsam urbem
hierosolimam dicit. aut iuxta tro¬
pologiam ecclesiam. Inspelunca: idẽ
inuirtutum sublimitate conlocata.¬

Expanded text:
gente Moabitarum egressus est Agnus gente Moabitarum egressus est Agnus immaculatus qui tollit peccata mundi, qui dominatur in orbem terrarum. Petra autem deserti Ruth significat, quae destituta morte natus est Christus. Montem autem filiae Sion aut historialiter ipsam urbem Hierosolymam dicit, aut juxta tropologiam Ecclesiam in specula, id est in virtutum sublimitate consolata
Abbreviated transcription (Latin):
one. leo ex seculari potestate. oues
depopulare ordine. simul morantur:
quia infide communis est commixtio
omnium: Puer autem paruulus mi¬
nans eos: ille . ẽ. utiq qui se humiliauit
pronobis ut paruulus. Dos autem&
leo. simul comedent paleas: quia prin¬
cipes cum subiectis plebibus. communẽ
habent doctrinam. Delectatur quoq
in fans abubert. suꝑ foramine aspidis.
dum gentes quae solebant uenena aliquan¬
do predicare. conuersi etiam paruuli.
xp̃i fidem delectantur audire. Cauer¬
na enim reguli. corda sunt infideliũ.
inquibus ille serpens tortuosus requies¬
cebat: quem ablactatus conprehensũ
exinde captiuum traxit: ut in mon¬
te scõ eius quod est aecclesia. non nocer&
lamuero. quia ore prophetico de moab
nascente xpõꝑhibetur testimonium.
idem esaias testatur Ponam inquit
suꝑhis qui fugerint de moab leonem:
& rliquis terrae. Emitte agnum
dominatorem terrae. de petra deserti.
admontem filiae syon Dehac enim

Expanded text:
one, leo ex saeculari potestate, ovis one, leo ex saeculari potestate, ovis de populari ordine simul morantur, quia in fide communis est commixtio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique qui se humiliavit pro nobis ut parvulus. Bos autem et leo simul comedent paleas, quia princeps cum subjectis plebibus communem habent doctrinam. Delectabitur quoque infans ab ubere super foramine aspidis , dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectantur audire. Caverna enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat, quem ablactatus, comprehensum exinde captivum traxit, ut in monte sancto ejus, hoc est Ecclesia, non noceret. Jam vero quia ore prophetico de Moab nascenti Christo perhibetur testimonium, idem Isaias testatur: Ponam, inquit, super his qui fugerint de Moab leonem, et reliquias terrae. Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion . De hac enim
Abbreviated transcription (Latin):
uirga de radice iesse: & flos de radice
eius ascendet. Haec uirga de radice
iesse: uirgo.ẽ. maria de dauid radice.
exorta. quae genuit florem dnm̃ sal¬
uatorem De quo etiam sequitur &.
requiescet suꝑ eum sp̃s dni. sp̃s sapien
tiae & intellectus. sp̃s consilii & for¬
titudinis. sp̃s scientiae & putatis: &
replebit cum sp̃s timoris dni. Iđo aut̃
tanta dona sp̃d. suꝑ cum predicantur:
quia in cum non admensuram spiritꝰ
habitat sc̃ssicut in nobis. sed tota in est
plenitudo diuinitatis & graciarum:
Iste .ẽ. quinon scđ̾m uisionem oculoꝵ.
& auditumaurium iudicat: sed . ẽ.
iustitia cingulum lumborum eius.
& fides cintorium renum cius In
cuius aecdesia habitat lupuscũ agno.
ille cutiq qui solebit ab ea rapere p̃re¬
dam. dum ad eam conuertitur : cum
innocentibus commoratur. Incui
ouile parduscum hedo habitat accubat.
pmiti scilicet subdoli cum peccatori¬
bus lbi etiam uitulus ex circumeisi¬

Expanded text:
virga de radice Jesse, et flos de radice virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Haec virga de radice Jesse virgo est Maria de radice David exorta, quae genuit florem 22 Dominum Salvatorem, de quo etiam sequitur: Et requiescet super eum Spiritus Domins consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replevit eum Spiritus timoris Domini . Ideo autem tanta dona Spiritus super eum praedicantur, quia in eum non ad mensuram Spiritus habitat sanctus, sicut in nobis, sed tota in eo est plenitudo Divinitatis et gratiarum. Iste est qui non secundum visionem oculorum et auditum aurium judicat, sed est justitia cingulum lumbrorum ejus, et fides cinctorium lumborum ejus . In cujus Ecclesia habitat lupus cum agno, ille utique, qui solebat ab ea rapere praedam, dum ad eam convertitur, cum innocentibus commoratur, in cujus ovile pardus cum haedo accubat. Permixti scilicet subdoli cum peccatoribus ibi, ut etiam vitulus ex circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uistus noster Adhuc idemesaias
dexp̃o. quia ex semine dauio natꝰ
est secundum carnem. sic inconse¬
quentibus dicit Indie illa radixies se
qui stat insignum populorũ. ipsũ
gentes deprecabuntur: & erit sepul¬
chrum eius gloriosum. Insignum
populorum stat radix iessẽ: quando¬
xp̃c signaculum crucis exprimit
infrontibus eorum. Ipsumgentes
deprecabuntur: quod iam dudum
cernitur fuisse completum. Sepul¬
chrum autem eius. in tantum est
gloriosum: ut excepto qđ redempti
ꝑmortem eius gloriam exhibemus.
etiam locus ip̃se coruscans miracuł.
gloriae suae causa ad se omnem
contrahat mundum: hic locus. in
hebreo hab&. & erit requies cius
gloriosa. Utiq quia moriens. caro
cuis nonuidit corruptionem. scđm
psalmi sententiam. quia ñ derdicta
ẽ. anima eius in inferno. Nec dabis
scm̃ tuum uidere corruptionem: Iste
.ẽ. qui ꝑnathan exsemine dđ ꝓmictat᷑.
qui etiam & ꝑesaiam prophetam.
ita pronunciatur Egredietur inqͥt

Expanded text:
Dominus justus noster . Adhuc Isaias Dominus justus noster . Adhuc Isaias de Christo, quia ex semine David natus est secundum carnem. Sic in consequentibus dicit: In die illa radix Jesse, quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . In signum populorum stat radix Jesse, quia Christus signaculum crucis exprimet in frontibus eorum. Ipsum gentes deprecabuntur, quoniam obtutu cernitur fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per mortem ejus gloriam exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis gloriae suae causa omnem ad se attrahit mundum. Hic locus in Hebraeo habet: Et erit requies ejus gloriosa. Utique quia moriens caro ejus non vidit corruptionem, secundum psalmi sententiam: Quia non derelicta est anima ejus in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Iste est qui per Nathan ex semine David promittitur, qui etiam et per Isaiam prophetam ita pronuntiatur: Egredietur, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
factis: sed de lapidibus uiuis & pre¬
ciosis. id est sanctis& fidelibus. Nã
& illud quod subiecit. fidelis erit
domus eius. & regnum eiꝰ usq insem¬
piternum coram me: attendat &.¬
aspiciat quisquam non de salonone
esse pronunciatum. Salomonis nãq
domum plenam fuisse mulieribus
alienigenis colentibus idola legitur.
& ipse ab eis rex idolatriae seductus
atq deiectus: qui dumbonus fuiss&¬
ininitio. malos exitus habuit Ergo
quis. ẽ: iste cuiusdomꝰ est fidelis iñ
ꝑpetuum. & qui postmortem dđ.
promictitur suscitandus. Ille est
utq de quo ipse dauid exestuans pro¬
clamat. dicens inpsalmo octuagesimo
Non .c̃. ergo ille salomon᷑ Ecceap
qui ex dauid genere ortus est: fuisse
complitas De quo ꝑesaiam ipse dñs
dicit. Et suscitabo dauid germen
iustum. & regnabit rex& sapiens
erit: & faciet iudicium & iustitiã
suꝑ terram. In diebus illis saluabit᷑
iuda. & israhel habitabit confident̃.
& hoc nomen quod uocabunt eum.

Expanded text:
factis, sed de lapidibus vivis et prefactis, sed de lapidibus vivis et pretiosis, id est, sanctis et fidelibus. Nam et illud, quod subjecit: Fidelis erit domus ejus, et regnum ejus usque in sempiternum coram me , attendat et aspiciat quisquam non de Salomone esse pronuntiatum. Salomon quippe domum plenam fuisse mulieribus alie ipse ab eis rex idololatria seductus, atque delectus, qui, dum bonus fuisset initio, malos exitus habuit. Ergo quis est iste cujus domus est fidelis in perpetuum, et qui post mortem David promittebatur suscitandus? Ille est utique de quo ipse David aestuan. proclamat, dicens in psalmo LXXXVIII: Non est ergo ille Salomon, sed necqui ex David genere ortus est, fuisse completae, de quo per Jeremiam ipse Dominus dicit: Et suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet judicium et justitiam super terramJuda, et Israel habitabit confidenter; et hoc est nomen quod vocabunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
Vade & dic seruo meo đđ. Haec dicit
dñs. Ad nuncio tibi: qđ aedificatur
sit domumtibi dñs. Cumq imple¬
ueris dies tuos. ut uadas ad patres
tuos: suscitabo semen tuum postte
quod erit defiliis tuis. & stabiliam
regnum eius Ipse aedificabit mͥ
domum: & firmabo solium eius
usq in aecernum. Ego ero ei inpa¬
trem: & ipse erit michi infilium.
& misericordiam meam non auferã
abeo. sicut abstuli ab eo qui ance
te fuit. Et statuam eum indomo
mea. & regnabit usq in sempit̃nũ.
& chronus eius erit firmissimus in
insalomone putat fuisse impleta.
multum errare uidetur Nam qua¬
liter insalomone in telligendum. ẽ.
quod dictum . ẽ. postquam dormieris
cum patribus tuis. suscitabo semen
tuum postte quoderit de filiis tuis.
& stabiliam regnum illius.Nũ quid
de salomone creditur ꝓphecatum.
minime. Ille enim: patre suo uiuen¬
te coepit regnare: Namhic dicitur.
sed post mortem cius pronunciatus
fuerit suscitandus: qui aedificara
domum dni. non deparietib manu¬

Expanded text:
Vade, et dic servo meo David: Haec dicit Dominus: Annuntio tibi, quod aedificaturus sit domum tibi Dominus. Cumque impleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos suscitabo semen tuum post te quod erit de filiis tuis et stabiliam regnum eius ipse aedificabit mihi domum et firmabo solium eius usque in aeternum ego ero ei in patrem et ipse erit mihi in filium et misericordiam meam non auferam ab eo sicut abstuli ab eo qui ante te fuit et statuam eum in domo mea et in regno meo usque in sempiternum et thronus eius erit firmissimus in in Salomone putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam qualiter in Salomone intelligendum est, quod dictum est: Postquam dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum illius? Nunquid de illo Salomone creditur prophetatum? Minime. Ille enim patre suo vivente coepit regnare. Nam hic dicitur sed post mortem ejus pronuntiatus fuerat suscitandus. 4. Qui aedificaret domum Domini, non de parietibus manu
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret : & diabolum qui mor¬
tis habebat imperium sua uirtu¬
te destrueret. Nonenim superare
nospossemus peccati & mortis
auctorem: nisi naturam nostrã
ille susciperet & suam faceret.
quem nec peccatum contami¬
nare : Nec mors potuit detinere
Conceptus quippe est despũ
quaeillum ita salua uirginitate
edidit. quem ad modum salua
uirginitate concepit. Sed si de
hõc xp̃ianę fidei fonte purissi¬
mo. sincero intellectu haurire
non poterat. quia splendorem
perspicuȩ ueritatis. obcetatione
sibi propria tenebxarat: doctri¬
nę se euangelice sub didiss&.
& dicentẽ matheo. libergenera¬
tionis iħu xp̃i. filii dauid. filii
abra ham: A postolicę quoq
predicationis expetiss& instructũ
etlegens inepistola ad romanos.
paulus seruus xp̃i ihũ. uocatus
a postolus segregatus in euange¬
lio dĩ. quod ante promiserat

Expanded text:
vinceret, et diabolum, qui morvinceret, et diabolum, qui mortis habebat 807 imperium, sua virtute destrueret. Non enim superare possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum contaminare, nec mors potuit detinere. Conceptus quippe est de Spiritu quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis obcaecatione sibi propria tenebrarat; doctrinae se evangelicae subdidisset. Et dicente Matthaeo: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham ; apostolicae quoque praedicationis expetisset instructum. Et legens in Epistola ad Romanos: Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat
Abbreviated transcription (Latin):
dum lumen intelligentiȩ in scã
scripturarum latitũ dine. labora¬
re: illam saltem cõmunem et in¬
discretã confessionẽ solito rece¬
pisset auditu. quam fidelium
uniuersitas profitetur: credere
se indm̃ patre omnipotentẽ.
& in ihm̃ xp̃m filium eius unicũ
dñm nrm. quinatus est despũ
scõ & maria uirgine. Quibus.
tribus sententus̃: omnium fere
hereticorum machinȩ destruun
pater creditur. consempiter nus
eidem filius demonstratur in nul¬
lo apatre differens: quia dedõ
ds̃. de omni potente omnipotens.
de aeterno. natus est co aeternus
N on posterior tempore: non in¬
ferior potestate. Non dissimilis
glona: non diuisus essentia. Idem
uero sempiterni genitoris unigeni¬
tus sempiternus. natus ẽ. despũ
scõ : & maria uirgine. Quae na¬
tiuitas temporalis. illi natiui tati
diuinę & sempiternae nichil mi¬
nuit. nichil contulit : sed totam
sereparando homini quierat de¬
ceptus inpendit. ut & mortem

Expanded text:
dum lumen intelligentiae, in sanctarum dum lumen intelligentiae, in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, qua fidelium universitas profitetur credere se in Deum Patrem omnipotentem,  Christum Filium ejus unicum, Dominum nostrum, qui natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quibus tribus sententiis 805 omnium fere haereticorum machinae destruuntPater creditur, consempiternus eidem Filius demonstratur, in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus; non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, non divisus essentia: idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempiternus natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quae nativitas temporalis illi nativitati divinae et sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando homini, qui erat deceptus, impendit; ut et mortem
Abbreviated transcription (Latin):
eutiches quipres biterii nomine
honorabilis uidebatur. multum
in prudens & nimis imperitus os¬
tenditur: ut etiam deipso dictũ
sit aꝓpheta. Noluit intelligere
utbene ageret. iniquitatẽ medi¬
tatus est ĩncubili suo. Quid
autem iniquius. ut impia sape¬
re. & sapienciorbus doctoribq.
non credere: Sed in hac insipi¬
entia cadunt: qui cum ad cog¬
noscendã uentatem aliquo im¬
pediuntur obscuro. non ad ꝓ¬
pheticas uoces non ada postoli¬
cas lit teras. nec ad euangelicas
auctoritates : sed ad semẽt ipsos
recurrunt. Etideo magistri er¬
roris existunt: quia uentatis dis¬
cipuli non fuerunt. Quam enim
erudicionem desacris noui & ue¬
teris testamenti paginis ad qui¬
siit. qui nec ipsius quidem sim¬
boli inicia conprehendit. Et
quod pertotum mundum omni¬
um regeneratorum uoce de promi¬
tur: istius adhuc senis corde non
capitur. Nesciens igitur quid de¬
beret deuerbi dĩ incarnatione
sentire. necuolens ad promeren¬

Expanded text:
Eutyches, qui presbyterii nomine Eutyches, qui presbyterii nomine honorabilis videbatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur: ut etiam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere ut bene ageret: iniquitatem meditatus est in cubili suo . Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus doctioribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui, cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediantur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt: et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli non fuerunt. Quam enim eruditionem de sacris Novi et Veteris Testamenti paginis acquisivit, qui ne ipsius quidem symboli initia comprehendit? Et quod per totum mundum, omnium regenerandorum voce depromitur, istius adhuc senis corde non capitur. 87 Nesciens igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promeren
Abbreviated transcription (Latin):
angelus ado inciuitate cui nomen¬
erat natareth. ad uirginem despon¬
satam uiro cui nomen erat ioseph. de
domo dauid: & nomen uirginis
maria. Latent quidem diuinamis¬
teria: nec facile uixta propheticum
dictum. quisquam hominũ potest
scire consilium đi. Sed tamen ex
ceteris factis. atq preceptis dnĩ salua¬
toris: possumus intelligere. & hoc
propensioris fuisse consilii. quod ea
potissimum electa est ut dnm̃pare¬
ret quae erat desponsata uiro. Cur
autem non ancequam desponsaretur
impleta. ẽ.  ł ortasse ne diceretur.
quod concoeperat ex adulterio: Et
lis consorcii : uideretur desponsata:
Ne temeritate uirginitatis adureret᷑
infamiae: cuigrauis aluus corrupcelȩ
tantinopolitano episcopo
Lectis dilectionis tuae epistolis.
quas miramur fuisse tam seras.
& gestorum episcopalium ordine
recensitas: tandem quid scandali
contra integritatem fidei exortum
fuisse agnouimus. Et quae pri¬
us uidebantur occulta. nunc no¬
bis reserata patuerunt: quibus

Expanded text:
omen Nazareth, ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et lis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae tantinopolitano LEO episcopus. Lectis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus: et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuerunt. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Icce ex qua cribu nasciturus esset
xp̃c: clectione prophetica docemur
dns dđ ueritatem. & non frustrabit᷑
eum: defructu uentris tui ponam
suꝑ sedemtũam: Et raursum Semel

Expanded text:
Ecce ex qua tribu nasciturus esset Christus, ex lectione prophetica docemur. Dominus veritatem, et non frustrabitur eam; de fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Et
Abbreviated transcription (Latin):
consider&: quanta orandi sit differentia.
interuacuum uentrem & refectum
Inter rubentem faciem: & ora pallentia
Inter saliuam uirginem: & labia cra
pula dissoluta Inter oppressum epulis
sensum: & in ediae tenuitate uigilan
duplicata & multiplicata ieiunia.
sed saltim singulos dies. absq ciborũ
luxuria transigamus. Cessent lauacra.

Expanded text:
ndat quanta sit orandi differentia inter vacuum ventrem et refectum, inter rubentem faciem et ora pallentia, inter salivam virginem pula dissoluta, inter oppressum epulis sensum, et inediae tenuitate vigilantduplicata, non multiplicata jejunia; sed vel singulos dies absque ciborum luxuria transigamus. Cessent lavacra,
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatis stolam.  Quare pauꝑ
non mertatur accipere panem tuum.
qui tecum meruit acciperebaptismi
sa cramentum.o Cur indignus sit
accipere uel reliquias ciborum tuorũ.
qui tecum ad conuiuium uenturus
meum̃. sed dnĩ communis preceptũ
Sic enim ait in euangłio. Cũ facis
prandium aut caenãm: noli inuitare
diuites qui te iterum reinuitent. s
ant tibi Recribuetur autemtibi.
non debeo ad conuiuium reuocare.o
tuosa & deliciosa. sed tamparca &
possint pauperes refici. unde possit
aliquid pauperib erogari. ut cum
dies iudicii uenerit: non cum eis qui
nunc pauperes dispiciunt audiamꝰ.
discedite a me maledicti in ignem
acternum: sed cum iustis & misericor¬
dibus audire mereamur. uenite

Expanded text:
immortalitatis stolam? Quare pauper immortalitatis stolam? Quare pauper non mereatur accipere panem tuum, qui tecum meruit accipere Baptismi sacramentum? Cur indignus est accipere reliquias ciborum tuorum, qui tecum ad convivium venturus meum, sed Domini commune praeceptum. Sic enim ait in Evangelio: Cum facis prandium aut coenam, noli invitare divites, qui te iterum reinvitent, et ant tibi; retribuetur autem tibi non debeo ad convivium invitare? Rtuosa et deliciosa, sed tam parca epossint pauperes refici, unde possit aliquid indigentibus erogari: ut cum dies judicii venerit, non cum impiis, qui nunc pauperes despiciunt, audiamus, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum; sed cum justis et misericordibus audire mereamur, Venite,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑelemosinam & penitentiam redi¬
mantur: Contra nullum hominem:
odium incorde teneatur. Quod
solebat uanitasꝑ gulamperdere.
incipiat iustitia ꝑmiscricordiam
pauperib erogare Et quod luxuria
uel gula. dissipabat in mundo pi¬
expediat. ut semꝑedemosinas facere
debeamus: precipue tamen in scĩs
sollempnitatib secundũ uires nras.
abundantius erogare debemus
Pauperes: ante om̃nia frequentius
ad conuiuium reuocemus. Non
est enim iustum : ut in scã sollemp¬
nitate. inpopulo xpĩano ad unũ
dnm̃ ꝑtinentem : alii in ebrientur
alii famis periculo crucientur &
nos & omnispopulus. unius dnĩ
serui sumus: uno p̃cio redempti sumus
Pari conditione in hoc mundo intra¬
uimus: simili etiam exitu migraturi
sumus Et sibene agimus: adunam
bcatitudinem pariter ueniemus. Quare
pauper tecum non accipiet cibum.
qui tecum accepturus.c̃. regnum.o
Quare pauꝑ non accipiet uel ueterem
tunicam. qui cecum recpturꝰ est

Expanded text:
eleemosynam et poenitentiam redieleemosynam et poenitentiam redimantur: contra nullum hominem odium in corde teneatur: quod solebat vanitas per gulam perdere, incipiat justitia per misericordiam pauperibus erogare; quod luxuria vel gula dissipavit in mundo, piexpediat, ut semper eleemosynas facere debeamus: praecipue tamen in sanctis solemnitatibus secundum vires nostras abundantius erogemus, pauperes ante omnia frequentius ad convivium vocemus. Non enim est justum ut in sancta solemnitate in populo christiano ad unum Dominum pertinente, alii inebrientur, alii famis periculo crucientur. Et nos et omnis populus unius Domini servi sumus, uno pretio redempti sumus, pari conditione in hunc mundum intravimus, simili etiam exitu migraturi sumus; et si bene agimus, ad unam beatitudinem pariter veniemus. Et quare pauper tecum non capiat cibum, qui tecum accepturus est regnum? Quare pauper non accipiat vel veterem tunicam, qui tecum recepturus est
Abbreviated transcription (Latin):
a corpora nr̃a. ut cęlestis ille in¬
uitator: Nihil in nobis sordidũ
nihil fetidum. nihil obscurũ.
nihil oculissuis dep̃hendat
indignum. Haec ergo fr̃s kmĩ
tremore debemus attenderẽ. Inui¬
tatienim sumus ad nuptias: ubi
nos ipsi sibeneagimus sponsae erimꝰ.
Cogitemus ad quales nuptias: con¬
si deremus ad qualem sponsum. uł.
adquale conuuiim inuitati sumꝰ
Inuitati enim sumus ad mensam.
ubi non inuenitur cibus hominũ:
sed panisponitur angłoꝵ Etideo
uideamus: Neforde intus in anima
ubi debẽmũs bonorum operum
margaritis ornari. ibi appareamꝰ
uitiõrum pannis ueceribus in uoluti
Et quando eos quibonisunt in oculis
dñi castitas reddet candidos. tunc
eos quimali sunt. reddatluxuria
festiuitates adueniunt. sicut fre¬
quenter admonui: ante pluresdies
non solum ab infelice concubinarũ
consortio sed etiam a propriis uxorib
abstinete. Ab omni iracundia uos
alienos efficite: ut peccata preterita.

Expanded text:
et corpora nostra: ut coelestis ille inet corpora nostra: ut coelestis ille invitator nihil in nobis sordidum, nihil foetidum, nihil obscurum, nihil oculis suis deprehendat indignum. Haec ergo, fratres dtremore debemus attendere. Invitati enim sumus ad nuptias, ubi nos ipsi, si bene agimus, sponsae erimus. Cogitemus ad quales nuptias, consideremus ad qualem sponsum, vel ad quale convivium invitati sumus. Invitati enim sumus ad mensam, ubi non invenitur cibus hominum, sed panis ponitur Angelorum. Et ideo videamus ne forte intus in anima, ubi debemus bonorum operum margaritis ornari, ibi appareamus vitiorum pannis veteribus involuti: et quando eos qui boni sunt in oculis Dei castitas reddet candidos, tunc eos qui mali sunt, reddet luxuria festivitates adveniunt, sicut frequenter admonui, ante plures dies, non solum ab infelici concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete, ab omni iracundia vos alienos efficite: peccata praeterita per
Abbreviated transcription (Latin):
cupidum. superbum: timeo ne
hoc illi dicatur quod in euangłio
ipse predixit. amice. quomodo
huc intrasti non habens uestem
nuptialem.  Et quod auertat
ds̃: fiat illud quod sẽquitur.
ligate illi manus & pedes: et
proicite intenebras exteriores.
ibi erit fletus & stridor dentium
Ecce qualem sententiam indie
iudicii excipiẽt. qui sine remedio
penitentiae ad festiuitatem dñi
uitiorum sordib inquinatus ac¬
cesserit. In natale enim dnĩ frs
dilectissimi quasi innuptiis spiri¬
talib: sponsae suae ecclesiae xp̃c
adiunctus est: Iunc ueritus de terra
orta .ẽ. tunc iustitia de celo prospexit
Tunc processit sponsus de chalamo
suo: hoc est uerbum dĩ de utero
uirginali Processit enim cum spon¬
sa sua aecclesia: idest humanam
carnem suscepit. Ad ista sergo tam
scãs nuptias inuitati. & ad con¬
intraturi: uidete qualib uesti¬
mentis debeamus ornari. Et idõ
mundemus quantum possumꝰ
cum di adiutorio corda simul

Expanded text:
cupidum et superbum, timeo ne cupidum et superbum, timeo ne hoc illi dicatur, quod in Evangelio Dominus ipse dixit, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et, quod avertat Deus, fiat illud quod sequitur, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam in die judicii excipiet, qui sine remedio poenivitiorum sordibus inquinatus accesserit. In natali enim Domini, fratres dilectissimi, quasi in nuptiis spiritualibus, sponsae suae Ecclesiae Christus adjunctus est. Tunc veritas de terra orta est, tunc justitia de coelo prospexit ; tunc processit sponsus de thalamo suo , hoc est, Verbum Dei de utero virginali. Processit enim cum sponsa sua Ecclesia, id est, humanam carnem suscepit. Ad istas ergo tam sanctas nuptias invitati, et ad conintraturi, videte qualibus indumentis debeamus ornari. Et ideo mundemus, quantum possumus cum Dei adjutorio, corda simul
Abbreviated transcription (Latin):
ca et desiderabilem gloriosã
ac singularem sollempnitatem:
hocest natiuitatem dnĩ saluatoris.
fr̃s dileccissimi deuotione fidelissi¬
ma suscepturi: totis uirib nos
debemus cumipsius adiutorio
preparare. & omnes latebras a¬
nimae nraẽ diligenter aspicere.
Ne forte sit innobis aliquod pec¬
catum absconditum. quod &. con¬
scientiam nrãm confundat et
mordeat: et oculos diuinae ma¬
iestatis offendat. Namlicet xp̃c̃
rexerit. &. incelum ascenderit.
considerat tamen ut credimus &
diligenter attendit. qualiter se
dum eius natalicium stud eat
preparare. atq componere Et
secundũ quod unum quemq ornatũ
bonis operib uiderit: ita illi gram
suae misericordiae dispensabit
Sienim uiderit caritatis luce ues¬
litum. iustitiae uel misericordiȩ
margaritis ornatum: castum.
et sobrium: sitalem agnouerit.
corpus &. sanguinem suum ei
Non adidicium: sed ad remedi¬
um ꝑsacerdotum suorũ minis¬
terium dispensabit. Si uero aliquẽ
uiderit adulterum. ebriosum.

Expanded text:
 et desiderabilem, gloriosam ac singularem solemnitatem, hoc est, nativitatem Domini Salvatoris, fratres dilectissimi, devotione fidelissima suscepturi, totis viribus nos debemus cum ipsius adjutorio praeparare, et omnes latebras animae nostrae diligenter aspicere; ne forte sit in nobis aliquod peccatum absconditum, quod et conscientiam nostram confundat ac mordeat, et oculos divinae majestatis offendat. Nam licet Chrisrexerit, et in coelum ascenderit; considerat tamen, ut credimus, et diligenter attendit, qualiter se dam ejus nativitatem studeat praeparare atque componere: et secundum quod unumquemque bonis operibus ornatum viderit, ita illi gratiam suae misericordiae dispensabit. Si enim viderit charitatis luce vestitum, justitiae vel misericordiae margaritis ornatum, castum, et sobrium; si talem agnoverit, corpus et sanguinem suum ei non ad judicium, sed ad remedium per sacerdotum suorum ministerium dispensabit. Si vero aliquem viderit adulterum, ebriosum,
Abbreviated transcription (Latin):
mendax est Qui enim non diligit
fratrem suumquem uidet. dinquẽ
non uidet. quomodo potest diligere.
Iuicumq ergo odium uel iracun¬
diam seruat incorde. et sub tali
tonitruo nec terretur nec exper¬
giscitur : Non dormiens sed mor
tuus eẽ. credendus ẽ. Haec
qui boni sunt cumdi grã conten¬
dant perseuerare in operib bonis.
quia . Ñ. qui coeperit. sed qui
sinam tardos: et ad iracundiã
promptos. et ad exercendã luxu¬
riam precipites. eẽ. cognoscunt.
auxiliante dnõ. festinent se a
malis eruere : ut quae bona sunt
mereamur implere: ut cũ dies
iudicii uenerit. Noncum impiis &
peccatoribus puniantur: sed cum
iustis et misericordib ꝑuenire ad
aeterna premia mereantur: pres¬

Expanded text:
mendax est. Qui enim non diligit mendax est. Qui enim non diligit fratrem suum, quem uidet, deum, quem non uidet, quomodo potest diligere? quicumque ergo odium uel iracundiam seruat in corde et sub tali tonitruo nec terretur nec exspergiscitur, non dormiens, sed mortuus esse credendus est. Haecqui boni sunt, cum dei gratia contendant perseuerare in bonis operibus, quia non qui coeperit, sed qui synam tardos et ad iracundiam promptos et ad exercendam luxuriam praecipites esse se cognoscunt, auxiliante domino festinent se a malis eruere, ut, quae bona sunt, mereantur inplere, ut, cum dies iudicii aduenerit, non cum impiis et peccatoribus puniantur, sed cum iustis et misericordibus peruenire ad aeterna praemia mereantur praes
Abbreviated transcription (Latin):
quas sollempnitates celebrare dispo¬
nitis Ebrictatem: ante omNiia
fugite Iracundice: quasi bestiue
crũ delissimae repugnate O diũ
uelud uenenum mortiferum de
corde ur̃o repellite:. Et tanta in
uobis sit caritas. quae nonsolum
usq ad amicos. sed etiam usq ad ipsos
perueniat inimicos. ut securipos¬
sitis dicere in oratione dominica.
dimitte nobis debita nrã. sicut &
nos dimittimus debitoribus nrĩs
Nam qui se scit uel rinum homine
cipue: cumbeatus iohannes euan¬
gelista. terribiliter clam& et dicat
Q ui fratrem suum odit: omicidu
ł omicida antequam penitentiam
agat. presumere debeat eucharistiã
accipere. Addit etiam adhuc sanctꝰ
iohannes: et clamat dicens. Qui fra¬
trem suum odit: intenebris ẽ. et
in tenebris ambulat. et nescit quo
uadat : quoniam tenebrae obscura¬
uerunt oculos eius Et iterum.
Omnis inquit qui fratremsuum
Non diligit: manet inmorte Et
iterum. Siquis dixerit quia diñ¬
diligit. & fratrem suum odit:

Expanded text:
quas solemnitates celebrare dispoquas solemnitates celebrare disponitis, ebrietatem ante omnifugite, iracundiae quasi bestiae crudelissimae repugnate, odium velut venenum mortiferum de corde vestro repellite: et tanta sit in vobis charitas, quae non solum usque ad amicos, sed etiam usque ad ipsos perveniat inimicos; ut securi possitis dicere in oratione dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nam qui se scit vel unum hominem cipue beatus Joannes evangelista terribiliter clamet, et dicat, Qui fratrem suum odit, homicida homicida antequam poenitentiam agat, praesumere debeat Eucharistiam accipere. Addit etiam adhuc sanctus Joannes, et clamat dicens, Qui fratrem suum odit, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat; quoniam tenebrae obcaecaverunt oculos ejus; et iterum, Omnis, inquit, qui fratrem suum non diligit, manet in morte; et iterum, Si quis dixerit quia diligo Deum, et fratrem suum odit,
Abbreviated transcription (Latin):
trario. quam infelix ẽ. illa con¬
scientia. toto lacrimarum fonte
lugenda: quaese ita malis operib
cruentauit. ut in ea non xp̃c requi¬
escere : sed diabolus incipiat do¬
minari. Talis enim anima: si
medicamen tum poenitentiae non
cito sub uenerit. aluce relinquitur.
a tenebris occupatur. Uacuatur
dulcedine: impletur a maritudi¬
ne A morte inuaditur: auita
repudiatur. Non tamen dedñi
pietate diffidat. quitalis ẽ: Nec
mor tifera desperatione frangatur
sed magis ad poenitentiam cito recur
rat. & dum adhuc noua sunt & ca¬
lent pec catorum suorum uul¬
nera. sic sibi ad hibeat medi¬
camen ta salubria:
quia medicus nr̃ omnipotens est:
& sic consueuit plagas nrãs curare.
ut nec cicatricum faciat uestigia re¬
manere. Et idõ frs dilectissimi. sic̃
omni tempore ab adulteris & lugen¬
dis ac miserrimis concubinis. ita
etiam a propriis uxorib ante mul¬
tos dies abstinere debetis: quoties¬
cumq aut natalem dni. aut reli¬

Expanded text:
trario quam infelix est illa contrario quam infelix est illa conscientia, toto lacrymarum fonte lugenda, quae se ita malis operibus cruentavit, ut in ea non Christus requiescere, sed diabolus incipiat dominari! Talis enim anima, si medicamentum poenitentiae non cito subvenerit, a luce relinquitur, a tenebris occupatur; vacuatur dulcedine, impletur amaritudine; a morte invaditur, a vita repudiatur. Non tamen de Domini pietate diffidat qui talis est, nec mortifera desperatione frangatur; sed magis ad poenirat et, dum adhuc noua sunt et calent peccatorum suorum uulnera, sic sibi adhibeat medicamenta salubria, quia medicus noster omnipotens est et sic consueuit plagas nostras curare, ut nec cicatricium faciat uestigia remanere. Et ideo, fratres dilectissimi, sicut in omni tempore ab adulteris et miserrimis concubinis, ita etiam a propriis uxoribus ante multos dies debetis cunque, ante natale Domini aut reli
Abbreviated transcription (Latin):
nec uilitas. Nec aliqua feditas: o¬
culos inuitantis offenderet. Tali
ergo studio inquantum preuales
XP̃O auxiliante contende: ut
diuersis uirtutum ornamentis
anima tua composita. simplici¬
tatis gemmis. & sobrietatis flon¬
bus ad ornata: ad sollempnitatẽ
regis aeterni. id est ad natalẽ dñi
saluatons: cum secura conscientia
procedas. castitate nitida. caritate
splen dida. aelemosinis can di¬
da. xp̃c enim dñs. site ita
compositum natalicium su¬
um celebrare cognouerit: ipse
per se uenire. & animam tuam
Non solum uisitare sed etiam
requi escere. & imper petuum
in illa dignabitur habitare.
sicut scriptum est: &inhabitabo
in illis: & in ambulabo. Et iterum.
Eccesto adostium & pulso.
Siquis surrexert &a peruerit
mihi : intrabo adillum. & ce¬
nabo cum illo: &ille mecum
Quam felix est illa anima.
quaeuitam suam ita dõ auxi¬
liante studuerit gubernare:
ut xp̃i hospitem & habitatorẽ
mereatur accipere. Sicut econ¬

Expanded text:
nec uilitas aliqua seu foeditas onec uilitas aliqua seu foeditas oculos inuitantis offenderet. Tali ergo studio, in quantum praeuales, Christo auxiliante contende, ut diuersis uirtutum ornamentis anima tua conposita gemmis simplicitatis et sobrietatis floribuRegis aeterni, id est, ad Natalem Domini Salvatoris cum secura conscientia procedat, castitate nitida, charitate splendida, eleemosynis candida. Christus enim Dominus si te ita compositum natalitium suum celebrare cognoverit, ipse per se venire, et animam tuam non solum visitare, sed etiam requiescere et in perpetuum in illa dignabitur habitare: sicut scriptum est, Et inhabitabo in illis, et inambulabo ; et iterum, Ecce sto ad ostium, et pulso: si quis surrexerit et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ille mecum . Quam felix est illa anima, quae vitam suam ita, Deo auxiliante, studuerit gubernare, ut Christum hospitem et habitatorem mereatur excipere: sicut e con
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. natalem ausuum aufilii
sui celebrare desiderat: quanto
studio ante plures dies. quic quid
indomum suam sordidum uide¬
rit. ordinat emundari : quicquid
ineptum & incongruum proici:
quic quid utile & necessarium.
precipit exhiben. Domus etiam
si obscura fuerit: dealbatur. Pa¬
uimenta scopis mundatur : &
diuersis respersa floribus ad or¬
nantur. Quic quid etiam ad
leticiam animi &corporis deli¬
cias ꝑtinet: omni sollicitudine
cum gaudio celebre tur ho¬
minis morituri. Siergo
tanta preparas in natalicio
tuo. uel filii tui. quanta
et qualia pre parare debes
sus cepturus natalem dnĩ
tui Sitalia preparas
morituro. qualia preparare de¬
bes aeterno. Quic quid ergo
non uis inuenire indomum tuã:
quantum potes labora. ut non
inueniat ds̃inanimam tuam
Certe site rex terrenus. aut quicũ¬
que pater familias. ad suum
natalicium inuitaret: qualib
uestimentis studeres ornatus in¬
cedere. quam nouis uelnitidis. quã
splendidis. Quorum necuetustas

Expanded text:
bilis aut natalem suum aut filii bilis aut natalem suum aut filii sui celebrare desiderat, quanto studio ante plures dies, quicquid in domu sua sordidum uiderit, ornate mundari, quicquid ineptum et incongruum, proici, quicquid utile et necessarium, praecipit exhiberi. domus etiam, si obscura fuerit, dealbatur, pauimenta scopis mundantur et diuersis respersa floribus adornantur, quicquid etiam ad laetitiam animae et corporis deliciarum pertinet, omni sollicitudine cum gaudio celebretur? homo moriturus, si ergo tanta praeparas in natalicio tuo uel filii tui, quanta et qualia debes praeparare suscepturus natalem domini tui? si talia praeparas morituro, qualia praeparare debes aeterno? quicquid ergo non uis inuenire in domu tua, quantum potes, labora, ut non inueniat deus in anima tua. certe si te rex terrenus aut quicumque paterfamilias ad suum natalicium inuitaret, qualibus uestimentis studeres ornatus incedere, quam nouis et nitidis uel quam splendidis, quorum nec uetustas
Abbreviated transcription (Latin):
Lo ricia diuinitate fr̃s karissimi:
iam prope est dies. inquo nata
rogo & moneo: ut quantum pos¬
sumus cũdĩ aduitorio labore¬
mus. ut in illo die cũ sincera &
pura conscientia. mundo corde.
& casto corpore. ad altare dñi pos¬
simus accedere : & corpus uel san¬
guinẽ eius. Non adiudiciũ sed
adremediũ animȩ nrãe: meream᷑
accipere: Inxp̃i enĩ corpore: uita
nr̃a consistit. Sicut ipse dñs dixit.
nisi manducaueritis carnẽ filii
hominis & biberitis eius sanguinẽ :
non habebitis uitã in uobis Mu¬
tet ergo uitam : quiuult accipere
uitam: Namsi non mutet uitã:
adiudiciũaccipiet uitã Et ma¬
gis exipsa corrumpitur: quam
sanetur. Magis occiditur: quã
uiui ficetur. Sic enim dixit
apostolus. Qui manducat
corpus dñi. & bibit sanguinẽ
eius indigne: iudicium sibi
manducat & bibit. Et licet
nos omni tempore bonis operibus
ornatos ac splendidos esse conue¬
niat: precipue tamen indie nata¬
lis dñi sicut in euangelio ipse dixit:

Expanded text:
opitia diuinitate, fratres dilectissimi, iam prope est dies, in qua natarogo et admoneo, in quantum possumus, cum dei adiutorio laboremus, ut in illa die cum sincera et pura conscientia, mundo corde et casto corpore ad altare domini possimus accedere et corpus uel sanguinem eius non ad iudicium, sed ad remedium animae nostrae mereamur accipere. in Christi enim corpore sic uita nostra consistit, sicut et ipse dominus dixit: nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius, non habebitis uitam in uobis. mutet ergo uitam, qui uult accipere uitam. nam si non mutet uitam, ad iudicium accipiet uitam et magis ex ipsa corrumpetur quam sanabitur, magis occiditur quam uiuificatur. + sic enim dixit apostolus: qui manducat corpus domini et bibit sanguinem eius indigne, iudicium sibi manducat et bibit. et licet nos in omni tempore bonis operibus ornatos ac splendidos esse conueniat, praecipue tamen in die natalis domini, sicut et in euangelio ipse dominus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ opus sunt angeli: et tamen
carnẽ xp̃i sedentis addexteram
patris. ad orant angeli. Ergo
ds̃ apuddm̃. uerbum dĩ per
quod facta sunt omnia. quo¬
modo inutero includitur.
lum: Etunde angeli uiuerent:¬
Sedut panẽ angelorum man

Expanded text:
m opus sunt Angeli: carnem Christi sedentem ad dexteram Patris adorant Angeli. Tale Deus apud Deum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, quomodo in utero includitur? lum? Et unde Angeli viverent,Sed ut panem Angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Concoepit: ẽtuirgo est: generat:
et uirgo. c̃. Lactat: et uirgo est.
potuit: mulier esse non potuit
Intumescunt ubera uirginis.
et intacta manent genitalia matris
Utiq corrumpi non potuit:
quae in tegritatem genuit
Magnum meritum magnũ
donum: magna gratia.
Ancilla: peperit dnm. Cre¬
atura: peperit creatorem.
Filia: peperit patrẽ. Filia
diuinitatis : mater humani¬
tatis. Quia uerbum caro
factũ est: & habitauit in no

Expanded text:
concepit et virgo est, generat concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. potuit, mulier esse non potuit. Intumescunt ubera virginis, et intacta manent genitalia matris. Utrique corrumpi non potuit quae integritatem genuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia. Ancilla peperit Dominum, creatura peperit creatorem, filia peperit patrem; filia divinitatis, mater humanitatis. Verbum caro factum est, et habitavit in no
Abbreviated transcription (Latin):
tice. Anima tua impia. infidelis
et tenebro sa. quaeistta sibi confin¬
git credens spiritib erroris. ubi est
anima tua. Numquid tantum
non etiã in intestinis tuis. Ubi
abstercore tuo. et ds̃inquinari
potuit ab opere suo. sunt etiã
quidicant. quia scã maria ha¬
buerit filios exioseph post partũ
dñi : quod nefas est credere
his breuiter respondemus: genitalia
ex quibus inmundum progredimꝰ:
portae dicuntur. Nontantum
dicuntur: sed etiam scribuntur
Sc̃s enĩm iob sic dicit: dedie nati¬
uitatis suae: Qui non conclusit
portas uentris matris meae: neme
pareret. Iam uidete fr̃s: quo mo¬
do porta perquam ingres sus est
dñs sem per fuerit clausa ꝓsic
ti inquid me aduiam portae
scũarii exterioris que respicieb at
adorientem: ethec erat clausa
Et dixit dñs adme Porta haec¬
quam uides clausa erit: et non
est per eam. & semper ẽrit clau¬
sa. Ecce ubi euidenter ostendit
nobis : quia scã maria. semper
uirgo fuerit: uirgo permanse¬
rit. Uirgo ante partum: uirgo

Expanded text:
inis? Anima tua impia, anima infidelis et tenebrosa, quae ista sibi confingit, attendens spiritibus erroris, ubi est? apite? Nunquid tantum non etiam in intestinis tuis, ubi  a stercore tuo, et Jesus inquinari potuit ab opere suo? Sunt etiam qui dicunt quia sancta Maria habuerit filios ex Joseph post partum Domini, quod nefas est dici. His breviter respondemus. Genitalia ex qui bus in mundum procedimus, portae dicuntur; et non solum dicitur, sed etiam scribitur. Sanctus enim Job sic dicit de die nativitatis suae: Qui non conclusit, inquit, portas ventris matris meae, ne me pareret . Jam videte, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus, semper fuerit clausa. Sic me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non et per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo
Abbreviated transcription (Latin):
per angelum partum: coepit
uerbõ formari conceptio: Col¬
ligitur in homine ds̃: & eum
sustinet uenter cui paruus fuerat
mundus: Et intra breue uirgi¬
nei corporis spacium: ꝓnobĩs
incarnataest maiestas: Lecun¬
da uiscera uerbo auctore tendun¬
tur : conpletisq mensibus. uen¬
ter cael estem hominem fundit:

Expanded text:
per angelum partu coepit Verbum formari, conceptione colligitur in homine Deus, et eum sustinet venter cui parvus fuerat mundus, et intra breve virginei corporis spatium pro nobis est incarnata majestas; fecunda viscera Verbo auctore tenduntur; completisque novem mensibus venter coelestem hominem fudit:
Abbreviated transcription (Latin):
flagiciis. Ubi eni conscieñtia tene¬
brosa .ẽ. totum corpus obscurum. ẽ
Habenus autem: quo conscientiae
maculas abluamus. Scriptum est
enim date elemosinam: a omĩa
munda sunt uobis Bonum elemo¬
sinae mandatũ. ꝑ quod manibus
operamur. corde mundamur:¬

Expanded text:
flagitiis. Ubi enim conscientia teneflagitiis. Ubi enim conscientia tenebrosa est, totum corpus obscuratum est. Habemus autem, quo conscientiae maculas abluamus: scriptum est enim Date eleemosynam, et omnia munda sint vobis . Bonum eleemosynae mandatum, per quod manibus operamur, ut corde mundemur
Abbreviated transcription (Latin):
autem: non nisi diripiunt aliena.
A gnosco ueram eẽ. sententiã. Xpm̃
enim: ecclesia rapuit sinagogae:
& alienae gentes. uim faciendo
possident: Nam saluator missus
sub lege: nutritus iuxta legem. dũ
a uidaeis neglegitur. agentibus
occupatur. Et dum a sacerdotib¬
repellitur. a peccatoribus inuenit᷑.
sicut ipse ait Publicani & pecca¬
tores : precedunt uos in regno celoꝵ¬
Ergo fr̃s. natalem dnĩ suscepturi.
ab õmni conscientias nrãs fece mun¬
demus. Procuremus nos non sericis
uestibus: sed operibus preciosis
uestimenta enim nitida. menbra
operire possunt. conscientiã ornare
non possunt: nisi quod maioris. ẽ.
uerecundiae. nitidum menbris in¬
cedere: & pollutum sensib ambulare
Interioris igitur hominis prius ar¬
memus affectum: ut exterioris quoq
sit amictus ornatus Spiritales ma
culas abluamus. ut carnalia in nob̃
fulgeant uestimenta. Nichil autẽ
prodest fulgere uestibus: & sordedere

Expanded text:
autem nonnisi diripiunt aliena. autem nonnisi diripiunt aliena. Agnosco veram esse sententiam: Christum enim Ecclesia rapuit Synagogae, et alienae gentis regnum vim faciendo possedit. Nam Salvator missus sub lege, natus in lege, nutritus juxta legem , dum a Judaeis negligitur, a Gentibus occupatur ; et dum a sacerdotibus perditur, a peccatoribus invenitur; sicut ipse ait: Publicani et peccatores praecedent vos in regnum coeloes, 17 natalem Domini suscepturi ab omni conscientiam nostram faece mundemus. Accuremus nos non sericis vestibus, sed operibus pretiosis. Vestimenta enim nitida membra operire possunt, conscientiam mundare non possunt: nisi quod majoris est verecundiae nitidum membris incedere, et pollutum sensibus ambulare. Interioris igitur prius hominis ornemus affectum, ut exterioris quoque hominis sit amictus ornatus. Spirituales 18 maculas abluamus, ut carnalia in nobis fulgeant vestimenta. Nihil autem prodest fulgere vestibus et sordere