comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est : quod ualde duersae sunt consparsiones
animorũ: Non nulli namq hominum ita
ociosȩ mentis sunt: ut si eos labor occupatio¬
nis excipiat. in ipsa operis inchoacione sux¬
cumbant: Et non nulli ita in quieti sunt. ut
siuacationem laboris habuerint. grauius la¬
borent: quia tantum deceriores cordis tumul¬
tus tolerant: quantum eis licentius ad cogi¬
tationes uacat nde necesse est ut ne quieta mens
Ad eaeracationem se in moderat operis dilaceo:
nec in quieta studium comtem plationis an¬
gustec Sacpe enim qui conte m plari deum
quiettꝰ poterant. occupationibus praessi cae¬
aiderint: et saepe qui occupati bene huma¬
nis usibus uiuebant gladio suae quietis extine¬
cisunt: Hine namq eR. quod non nulli in quieti
sp̃s. dum plus ex quirunt̾ contemplando quam
capiant: usq ad ꝑuersa dogmata erum punc:
et dum ueritatis discipuli eẽ humiliter negle¬
gunt magistri errorum fiunt: Hinc ꝑsemet¬
ipsam ueritas dic̃ : Sioculus tiuis dexter scan¬

Expanded text:
e inter se diversae sunt conspersiones animarum. Nonnulli namque hominum ita sunt otiosae mentis, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis occupatione succumbant. Et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint gravius laborent, quia tanto detentiores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius a cogtatione vacant. Unde necesse est ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati operis dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis exstincti sunt. Hinc namque est, quod nonnulli inquieti spiritus, dum plus exquirunt contecapiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt; et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt, magistri errorum fiunt. Hinc per semetipsam Veritas dicit: Si oculus tuus dexter scan
Abbreviated transcription (Latin):
caecidit: Quae suadente hoste adcibũ
ꝓhibitum manum tetendit: sed in foueam
ꝓtinus caueam inuenit Quia sponte ad
mortẽ ueniens: corruptionis suae mox car¬
cerẽ pertulit. atq ad auras liberas gra¬
tia interueniente reducitur:. Sed cum mul¬
ta agere conatur et nonualet: eiusdem
corruptionis suae obstaculis quasi caueae
uectibus ligatur: Iam quidẽ eã inquacae¬
ciderat damnationis foueam euasit. quia
secuturae mortis supplitium manu redẽp¬
tionis ad uita. adueniã redeundo superaut:
Sed tamen coartata caueã tolerat. quia su¬
pernae quoq disciplinae nexibus cingitus
neper carnis desideria uagetur: Quaceigo
sponte sua in foueam caetidit: adauras luetas
clausa redit: Quia et perlibertiat̃ asbicd
incilpã corrut: e tamen hanc asus nob¬
condicoris gratiã eoatã nolentẽq cons¬
touogat . Post fouta ita qu eaueti p aticaro
quat erepti eraccerno supplitio a prue

Expanded text:
cecidit, quae, suadente hoste, ad cibum cecidit, quae, suadente hoste, ad cibum prohibitum manum tetendit. Sed in fovea protinus caveam invenit, quia sponte ad mortem veniens corruptionis suae mox carcerem pertulit; atque ad auras liberas, gratia interveniente, reducitur. Sed cum multa agere conatur, et non valet, ejusdem corruptionis suae obstaculis quasi caveae vectibus ligatur. Jam quidem eam in quam ceciderat damnationis foveam evasit, quia secuturae mortis supplicium, manu redemptionis adjuta, ad veniam redeundo superavit. Sed tamen coarctata caveam tolerat, quia supernae quoque disciplinae nexibus cingitur, ne per carnis desideria vagetur. Quae ergo sponte sua in foveam cecidit, ad auras liberas clausa redit, quia et per libertatem arbitrii in culpam corruit, et tamen hanc a suis moticonditoris gratia coactam nolentemque constringit. Post foveam itaque caveam patitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
na cũ aescã catulis ex quirit : in hiancer
in foueam captionis ruit Sicut enim
et quibusdam regionibus fercur. fit
in eius itinere fouea inqua pexcus depo¬
nitur. uc illuc se eius appecitu ꝓicere
leena ꝓuocetur: Quae angusta si¬
mul & alta p̃paratur. ut in ea mruere
ambiendo ualeat : sed hanc saliendo
nullo modo euadat: Alia quoq fouca quas
priori cohereat effoditur : quae tamenei in qr
petus est extrema partis a pertione conung¬
tur: In qua nimirum cauea ponitur: ut lce̾na
corruens. quia desuper terroribus urguct᷑
Cum quasi in secretiori parte foueae occultare
se appetit : caueam uolens intret Cuius
iam saeuitia nequaquã pertimescitur:
quia clausa in caueam leuatur Quae eñ
sua sponte in caueã corruit: ad superiores
partes circũ septa uectibus redit Sic ni
mirũ humanamens capta ẽ. quae in liber¬
tate arbitrii conditadũ nutrire desideria
carnis appetuut: quasi leena catulis escã
quae siuit. atq in deceptionis suae foueã

Expanded text:
na cum escam catulis exquirit, inhianter in foveam captionis ruit. Sicut enim ex quibusdam regionibus fertur, fit in ejus itinere fovea, in qua pecus deponitur, ut illuc se ejus appetitu projicere leaena provocetur: quae angusta simul et alta praeparatur, ut in eam ruere ambiendo valeat, sed hanc saliendo nullo modo evadat. Alia quoque fovea, quae priori cohaereat, effoditur, quae tamen ei, in qua pecus est, extremae partis apertione conjungitur. In qua nimirum cavea ponitur, ut leaena corruens, quia desuper terroribus urgetur, cum quasi in secretiori parte foveae occultare, se appetit, caveam volens intret; cujus jam saevitia nequaquam pertimescitur, quia clausa in cavea levatur. Quae enim sua sponte in foveam corruit, ad superiores partes circumsepta vectibus remirum humana mens capta est, quae in libertate arbitrii condita, dum nutrire desideria carnis appetivit, quasi leaena catulis escam quaesivit, atque in deceptionis suae foveam
Abbreviated transcription (Latin):
tanto subtilius uitae nraẽ sordes agnosci¬
mus : quibus ab eius munditia discordamꝰ.
A it ergo : Silotus fuero quasi aquis nius
et fulserint uelud mundissimȩ manus
meae : tamen sordib intingn esme: Ac si

Expanded text:
tanto subtilius vitae nostrae sordes agnoscitanto subtilius vitae nostrae sordes agnoscimus, quibus ab ejus munditia discordamus. Ait ergo: Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
Hos taq nuus a qua non abluit: quia eorũ fletꝰ
abimis uenit: quasi enĩ exterrae aqua per¬
fusi sunt qui ꝓterrenis bonis in practibus cõ¬
punguntur: Qui uero id cireo plorant qm̃
praẽmia superna desiderant: a quanuus
hos diluit. quia caelestis cõ punctio infun¬
dit: nam cumper ennẽ patriã per lamen¬
ta appetunt ciusq accensi desideriis plan¬
gunt : a summis accipiunt unde mundetur:
Permanus autem: quid aliud quamopera
designantur . Vnde quibusdam perp¬
phetã dicitur: Manus uraẽ sanguine ple¬
nȩ sunt ĩdest opera crudelitate: Notan¬
dum uero quoduir sc̃s nonait. fulserint
mundissimȩ manus meae. sed uelud mun¬
dissime: manus meae: qua quousq poena
corruptionis astringimur . quam libet
rectis operibus ueram munditiã nequaquã
ap prehendimus sed imitacmur: Vnde ap
te subiungitur: Tamensordibus intingues:
tos sordibus de monstrare: quia quanto ad
illum ueruis perbona opera surgimus.

Expanded text:
Hos itaque nivis aqua non abluit, quia eorum fletus Hos itaque nivis aqua non abluit, quia eorum fletus ab imis venit. Quasi enim ex terrae aqua perfusi sunt, qui pro terrenis bonis in precibus compunguntur. Qui vero idcirco plorant, quoniam praemia superna desiderant, aqua nivis hos diluit, quia coelestis compunctio infundit. Nam cum perennem patriam per lamenta appetunt, ejusque accensi desideriis plangunt, a summis accipiunt unde mundentur. Per manus autem quid aliud quam opera designantur? Unde quibusdam per prophetam dicitur: Manus vestrae sanguine plenae sunt ; id est, opera crudelitate. dum vero quod vir sanctus non ait: Fulserunt mundissimae manus meae; sed, velut mundissimae manus meae, quia quousque poena corruptionis astringimur, quamlibet rectis operibus, veram munditiam nequaquam apprehendimus, sed imitamur. Unde et apte subjungitur: Tamen sordibus 315 intinges mtos sordibus demonstrare, quia quanto ad illum verius per bona opera surgimus,
Abbreviated transcription (Latin):
per magn meriti colorem candit Sunt nãq
nonnulli quilamenta habent. sed humilita¬
tẽ non habent: quia afflicti plangunt. sed
tumen in ipsis fletibus uel contra ꝓximorũ
uitam superbiunt: uel contra ordinationem
conditoris eriguntur: Hii nimiruĩ aquas
habent : sed nillis aquas non habent: et mun¬
diesse ne queunt : quia humilitatis fletibus
minime lauantur: A quis autem niuis acul¬
pa selauerat : qui confidenter dicebat cor
contritũ ethumiliatum deus nonspernit: qͥ
enim lamentis affliguntur sed murmuran¬
do rebelles sunt : mentẽ quidem conterunt
sedhumiliari contempnunt: quamius a quat
uiuis intelligi et aliter possunt: aqua erĩ
fontis et fluminis: exterra oritur: & quauõ
nus exdere prut: Et sunt pleriq qui per
orationẽm lamenta se cruciant : Sed tamento¬
tis lamentorũ laboribus ad sola terrena desi¬
deria exsudant: Cõ punguntur in preabis
sed felicitatis transtorie gaudia ex quirunt:

Expanded text:
per magni meriti colorem candet. Sunt namque per magni meriti colorem candet. Sunt namque nonnulli qui lamenta habent, sed humilitatem non habent, qui afflicti plangunt, sed tamen in ipsis fletibus, vel contra proximorum vitam superbiunt, vel contra ordinationem Conditoris eriguntur. Hi nimirum aquas habent, sed nivis aquas non habent, et mundi esse nequeunt, quia humiminime lavantur. Aquis autem nivis a culpa se laverat qui confidenter dicebat: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Qui enim lamentis affliguntur, sed murmurando rebelles sunt, mentem quidem conterunt, sed humiliari contemnunt. Quamvis aquae nivis intelligi et aliter possunt. Aqua enim fontis et fluminis ex terra oritur, aqua vero nivis ex aere proruit. Et sunt plerique qui per orationum lamenta se cruciant, sed tamen totis lamentorum laboribus ad sola terrena desideria exsudant; compunguntur in precibus, sed felicitatis transitoriae gaudia exquirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
praestolamur: Uirigitur sc̃s subocculto u¬
ditio trepidans dicit: Si autẽ & sic impuissumn
quare frustra laboraui: Plon quo hune laborad¬
se pentet: sed quod incertus eẽ depraemis t
inter labores doleo: Sciendunuero ẽ qo
uri sc̃ ita inera sunt ut confidant aeq sla
confidunt: ut tamen enseturtrati nontorpeant :
qua ereo plefumq mens et im pensa reccis accb
ctpidat sestat ut posti quam bonum opusagit᷑
lacime desperations ex quirantur. quatincs
ad aeterna praemia meritum recioperis sub¬
uehat humilitas postulationis: sed tamen scien
re. uel uita uellacrimȩ non ualent: quousq
nos mortiditas nraẽ corruptionis tenec: Vn¬
aquis nuis et fulserint uelud mundissimȩ
iparti meae. tamen sordibus intingesme:
et ab hominabuntur meuestimenta mea :
A quae enimnius. sunt lamenta humilitatis
quac ꝓfecto humilitas. quia ante districti uidi¬
cis oculos ceteris uirtutibus praeminet: quasi

Expanded text:
praestolamur. Vir igitur sanctus, sub occulta jupraestolamur. Vir igitur sanctus, sub occulta judicia trepidans, dicit: Si autem et sic impius sum, quare frustra laboravi? non quo hunc laborasse poenitet, sed quo incertus esse de praemiis et inter labores dolet. Sciendum vero est quod viri sancti ita incerti sunt ut confidant, atque ita confidunt ut tamen ex securitate non torpeant. Quia ergo plerumque mens et impensa rectis actibus trepidat, restat ut postquam bonum opus agitur lacrymae deprecationis exquirantur, quatenus ad aeterna praemia meritum recti operis subvehat humilitas postulationis.  Vet. XXVIII, Rre, vel vita, vel lacrymae non valent quousque nos mortalitas nostrae corruptionis tenet. Unaquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea. Aquae enim nivis sunt lamenta humilitatis: quae profecto humilitas, quia ante districti judicis oculos caeteris virtutibus praeeminet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
audire post confessionẽ meruit dñs transtulit
peccatũ tuũ : ettamen multis post cruciatibus
a fflictus ac fugiens reatum culpae quam per¬
petrauerat: ex soluit: sic nos salutis unda acul¬
pa primi parentis absoluimur : sed tamenrea¬
tũ eiusdem culpae deluentes: absoluti quoq
adhuc carnaliter obimus Bene ergo dicitur.
sciens quod non parcerss delinquenti: quia delic¬
ta nr̃a siue pernos. siue per semetipsum rese¬
cat: &iam cum relaxat Abelectis enim sius ini¬
quitatũ maculas studet temporali afflictio¬
ne tergere : quas in eis inperpetuũ non ualt
uidere: Sed saepe mens dumplus uisto trepida:
dum pauore quatitur. dum sinistris suspitionib
urguetur : tedet hanc uiuere. quae se adiutam
uel per labores ambigit peruenire: Unde
et subsequenter adiungitur: Si autem et¬
sic impius sum quare frustra laboraui: Si
enim remota pietate discutimur. opus nrm̃
poena dignũ ẽ: quod remunerari praemus

Expanded text:
audire post confessionem meruit: Dominus transtulit audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum, et tamen multis post cruciatibus afflictus, ac fugiens reatum culpae quam perpetraverat, exsolpa primi parentis absolvimur; sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus. Bene ergo dicitur: Sciens quod non parceres delinquenti, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. Sed saepe mens dum plus justo trepidat, dum pavore quatitur, dum sinistris suspicionibus urgetur, taedet hanc vivere, quae se ad vitam vel per labores ambigit pervenire. Unde et subsequenter adjungitur: sic impius sum, quare frustra laboravi? - Si enim remota pietapoena dignum est, quod remunerari praemiis
Abbreviated transcription (Latin):
quis ab aeterna morte eripitur. cum adelic¬
to mundus nemo repperitur . An paeni¬
tenti parcit. et delinquenti non parcit :
Quia cum delicta plangimus: nequa quã iam
delinquentes sumus: sed quid quod petrus
cum negat. respicitur. et redemptoris negati
respectu ad lacrimas uocatur: quid quͦd pau¬
lus cumre demptoris nomen interra conaret᷑
extinguere. eius uerba decaelo meruitaudire :
Sed tamen culpa inutroq punita est. q̃us etide
petro teste euangelio scriptũ est. recordatus¬
est petrus uerbi ihũ. egressus foras. fleuit
amare : Et de paulo. haec eadẽ quae hunc
uocauit ueritas: dicit Ego ostendam ei. quanta
eum oporteat ꝓnomine meo pati : Delinquenti
ergo dñs nequa quã parcit: quia delictum sine ul
tione non deserit: Aut enimipse hoc homo inse
pęnitens punit. aut hoc deus cum homine undicans
percutit: nequaquã igitur peccatum parcitur:
quia nullatenus sine causa laxatur: sic dauid

Expanded text:
quis ab aeterna morte eripitur, cum a delicquis ab aeterna morte eripitur, cum a delicto mundus nemo reperitur? An poenitenti parcit et delinquenti non parcit? Quia cum delicta plangimus, nequaquam jam delinquentes sumus. Sed quid quod Petrus cum negat respicitur, et Redemptoris negati respectu ad lacrymas vocatur? Quid quod Paulus cum Redemptoris nomen in terra conaretur exstinguere, ejus verba de coelo meruit audire? Sed tamen culpa in utroque punita est, quia et de Petro, teste Evangelio, scriptum est: Recordatus Petrus verbi Jesu, egressus foras, flevit amare . Et de Paulo haec eadem, quae hunc vocavit, Veritas dicit: Ego ostendam ei quanta eum oporteat pro nomine meo pati . Delinquenti ergo Dominus nequaquam parcit, quia detione non deserit: aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur: quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic David
Abbreviated transcription (Latin):
Munus ex manu ẽ praemiũ perdationẽ : Sed
uistus quisq ab omni munere manus excutit.
quia in eo quod recte agit: nec abhuma no
corde in anẽ gloriã. nec ab ore laudẽ nec
amanurecipere dacionem quaerit: Solus ego
indei opere ftaudt̃ nonfait. quicum adtudia do¬
nae accions mugilat ec adcorporals sui pitoe¬
mia neo udlaucis uerba: nec adhuman uiciea
humili confesione diceretur: quac a perte ege
rim uideo: sed qui dinbis latenter ꝑtulerim
ig noro. Saepe enim bona nrã latrocinanti frau¬
de depereunt: quia rettisse nr̃ĩs actibus con¬
cupiscentiae defitiunt: quia feruore quocep¬
ta s nt frigescente amore tabefunt: quia er¬
go culpae subreptio uel imipso uirtutis accuuyxe
uncitur. quid adsecuritactẽ superest. nisi ut
studiose semper et inurtute timeatur : Sed¬
posthaec ualde scrupulosum cordise obicit:
quod subiungit. Sciens quod non parcerss de¬
linquenti Sienum delinquenti non parcitur:

Expanded text:
Munus ex manu est praemium per dationem. Sed Munus ex manu est praemium per dationem. Sed 313 justus quisque ab omni munere manus excutit, quia in eo quod recte agit, nec ab humano corde inanem gloriam, nec ab ore laudem, nec a manu recipere dationem quaerit. Solus ergo in Dei opere fraudem non facit, qui cum ad studia bonae actionis invigilat, nec ad corporalis rei praemia, nec ad laudis verba, nec ad humani judicii humili confessione diceretur: Quae rim video, sed quid in his latenter pertulerim ignoro. Saepe etenim bona nostra latrocinante fraude depereunt: quia rectis se nostris actibus coniente deficiunt, quia a fervore quo coepta sunt frigescente amore tabefiunt. Quia ergo culpae subreptio vel in ipso virtutis actu vix vincitur, quid ad securitatem superest, nisi ut studiose semper et in virtute timeatur? post haec valde scrupulosum cordi se objicit quod subjungit: Sciens quod non parceres delinquenti. Si enim delinquenti non parcitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & fraus: Unde et per ꝓphetã apud
uetustã trans lationem dicitur: Maledictus
omnis : qui opus dni facit fraudulenter et
desidiose Sed sciendum magnopere ẽ. quia
desidia pertorporẽ nascit᷑: fraus perpriua¬
tã dilectionẽ: illã namq minor deiamor ex¬
aggerat: Hanc autẽ male mentẽ possidens
ꝓprius amor creat: Fraudem quippe indei
opere perpetrat: quis quis semetipsum in or¬
dinate diligens. perhoc quod recte egerit:
adremunerationis transitoria bona festinat:
Sciendum quoq ẽ quod tribus modis fraus ipsa
cominĩtitur quia perhanc ꝓculdubio autta¬
cita cordis humani gratia. aut fauoris aura.
aut res quaelibet exterior desideratur: quo
lũ fraus in acceptione pecuniae est : munus
ꝓculdubio unum non ẽ: Tres uero sunt acceptiones
munerũ : ad quas ex fraude festinatur: Mu¬
nus namq acorde ẽ: capta gratia acogitatio¬
ne: Munus ab ore ẽ. gloria per fauorem:

Expanded text:
videlicet et fraus. Unde et per prophetam apud videlicet et fraus. Unde et per prophetam apud vetustam translationem dicitur: Maledictus omnis qui facit opus Dei fraudulenter et desidiose . Sed sciendum magnopere est, quia desidia per torporem nascitur, fraus per privatam dilectionem. Illam namque minor Dei amor exaggerat, hanc autem male mentem possidens proprius amor creat. Fraudem quippe in Dei opere perpetrat quisquis, semetipsum inordinate diligens, per hoc quod recte egerit, ad remunerationis transitoria bona festinat. Sciendum quoque est quod tribus modis fraus ipsa committitur, quia per hanc procul dubio aut tacita cordis humani gratia, aut favoris aura, aut res quaelibet exterior desideratur. Quo lum fraus in acceptione pecuniae est, munus procul dubio unum non est. Tres vero sunt acceptiones munerum, ad quas ex fraude festinatur. Munus namque a corde est captata gratia a cogitatione. Munus ab ore est gloria per favorem.
Abbreviated transcription (Latin):
meã solus: et non comedit pupillus exea Et
rursum: Si non benedixerunt michi latera
eius. et deuelleribus ouium mearum cale¬
factus ẽ: Gratiã hospitalitatis exhibuit:
qui dicit: foris non mansit peregrinus. osti
um iuatori patuit: et interhaec aduirtu¬
tũ cumulũ per excellentiorẽ uiã carita¬
tis etinimicos dilexit: quiait: Si gauissus
sũ adrunã eius qui meoderat: etrursum:
non enundedi ad peccandũ guttur meum :
ut ex peterẽ maledicens animam eius: quia
ergo iuir sc̃s sua opera uerebatur. qui illa
semꝑ exhibuit ex quib: placarideus et er¬
ga iauquitates solet: Quid ergo ẽ quod¬
et mira opera fatiens. haec ipsa &iam ueretur pa¬
uens cumdict. uerebar omnia opera mea. Ni¬
si quod in scĩ iuri actibus uerbisq colligimus. ut
si placere deo ueraciter cupim.: post quã per¬
uersa subigimus ipsa in nobis & iã bene gesta
ribus necesse ẽ ut studios ae formidentur. desidia

Expanded text:
meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Et meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Et rursum: Si non benedixerueius, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Gratiam hospitalitatis exhibuit, qui dicit: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Et inter haec ad virtutum cumulum per excellentiorem viam charitatis, et inimicos dilexit, qui ait: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Et rursum: Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterem maledicens animam ejus . Quid ergo vir sanctus sua opera verebatur, qui illa semper exhibuit, ex quibus placari Deus erga iniquitates solet? Quid ergo est quod, mira opera faciens, haec ipsa etiam veretur pavens, cum dicit: Verebar omnia opera mea, nisi quod in sancti viri actibus verbisque colligimus, ut si placere Deo veraciter cupimus, postquam perversa subigimus, ipsa in nobis etiam bene gesta ribus necesse est ut studiose formidentur, desidia
Abbreviated transcription (Latin):
pente spetialia subiungit dicense¬
exercuit: sacre hbuius historiat tentis
otendit. bolo caustis quippe mub̃ta¬
plicibis auctort plicr todiuralut: quora uxta
filioru nuntum ues eretum dbe. Lion sug ens
absiq no solim abinmundis aeibus sel apra
uo qido sogitacione mundabat: Dequo serp¬
tuaa uest perhibetur: dicebat eñ neforte pec¬
cauerine filii mei et bȩnedixerint deoincor¬
dibussus affeccũ conpassionibus exercuit:
quia ipse de se amicorũ quaestionibus exac¬
tus diet flebam quondã super eum qui afflc¬
tus erat: myͣsterium pietactis impendit. qui
at Oculus fui caeco. et pes claudo: et casti¬
tatis munditiã in corde custodiuit: qui obtes¬
tando se aperit dicens: Si deceptum est cor
meum super mulierẽ: humilitatis culmen
medullitus tenuit: qui dicit: si contempsi iu¬
ditiũ subire cũ seruomeo et ancilla mea:
cũ disceptarent aduersũ me: beneficia lar¬
gitactis impendit. qui ait: Si comedi bucellã

Expanded text:
epente specialia subjungit, dicensepente specialia subjungit, dicensexercuit, sacrae hujus historiae textus ostendit. Holocaustis quippe multplicibus auctorem placare studuit, quia juxta filiorum numerum, ut scriptum est, consurgens eosque non solum ab immundis actibus, sed a prava quoque cogitatione mundabat. De quo, Scriptura teste, perhibetur: Dicebat enim: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis . Affectum ergo compassionis exercuit, quia ipse de se amicorum quaestionibus exactus dicit: Flebam quondam super eum qui afflictus erat . Ministerium pietatis impendit, qui ait: Oculus fui caeco, et pes claudo . Castitatis munditiam in corde custodivit, qui obtestando se aperit, dicens: Si deceptum est cor meum super mulierem . Humilitatis culmen medullitus tenuit, qui dicit: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Beneficia largitatis impendit, qui ait: Si comedi buccellam
Abbreviated transcription (Latin):
prehendimus et supernȩ reuerentiae
consideratione refrenamus: Inquare.¬
frenatione scilicet mentis nraẽ facies cõ¬
mutatur : quia quae prius non capiens
audenter summa requirebat. infirmi¬
tatẽ suam postmodum agnoscens uene¬
rari inchoat: quod ignorat: Sedimpsa
commutatione dolorest: quia ualde as¬
fligitur. quoniã primȩ culpae merito
adintelligenda ea quae dese ipsa sunc
caecatur Quae patitur uxta se con¬
siderat. pauetne in dolore perlicentiã
locutionis excedat: Orisilentiũ indicit:
sed excitatus dolor eo ipso quo restrin¬
giturꝰ augetur: Dicat ergo: Cumdire¬
ro nequa quam ita loquar cõmucofa¬
ciem meam et dolore torqueor : Qua
quasi perconsolationis studiũ afflictio¬
nis nraẽ nobis conamur mala leuigare :
Sed quisquis iam subtiliter parentis ꝑͥ¬
mi dampͣtione ꝓpagata humanige¬
neris damna considerat: superẽ. ut
his adiungere ꝓpria metuat: Vnde
ur sc̃s post quã communa intulit i¬

Expanded text:
prehendimus, et supernae reverentiae prehendimus, et supernae reverentiae consideratione refrenamus. In qua refrenatione scilicet mentis nostrae facies commutatur, quia quae prius non capiens audenter summa requirebat, infirmitatem suam postmodum agnoscens, venerari inchoat quod ignorat. Sed in ipsa commutatione dolor est, quia valde affligitur, quoniam primae culpae merito ad intelligenda ea quae de ipsa sunt caecatur. Quae patitur, justa esse considerat; pavet, ne in dolore per licentiam locutionis excedat; ori silentium indicit, sed excitatus dolor eo ipso quo restringitur augetur. Dicat ergo: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor, quia quasi per consolationis studium afflictionis nostrae nobis conamur mala levigare. Sed quisquis, jam subtiliter parentis primi damnatione propagata, humani generis damna considerat, superest ut his adjungere propria metuat. Unde vir sanctus postquam communia intulit, r
Abbreviated transcription (Latin):
core a quila uolans adescam. diesnri ue¬
lociter transcunt: quia quo ima petimꝰ:
es subsistere inuita phibemur: Sed cũ¬
haec antementis ꝯculos continua cogi¬
tatione reuoliumus: duris taciti qua estio¬
nibus urguemur.: Quur omp̃s deus con¬
didit quem periturum e̾e praescuut: Cur
is qui sum me potens et summe bonus est :¬
nequa quã uoluit hominẽ talẽ facere.
qui perire non posset: Cum uero haec
tacita mens interrogat: pauet neipso
interrogationis ausũ insuperbiã erum¬
pac: Sc̃q humiliter conprimit: et cogi¬
tationes restringit Sedeo grauius affli¬
gitur.: quo inter mala quae sustinet.¬
&iam deconditionis suae abscondico intel¬
lectu cruciatur Vnde hic quoq apte
subiungitur : Cum dixero nequaquã
ita loquar: commuto fatiem meam et
dolore torqueor: Nequaquam quip¬
pe ita nos debere loqui dicimus. cumnñ
infirmitatis modum ex inquisitione
transeuntes : nos mecipsos pauore re¬

Expanded text:
ergo aquila volans ad escam, dies nostri veergo aquila volans ad escam, dies nostri velociter transeunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in vita prohibemur. 51. Quhaec ante mentis oculos continua cogitatione revolvimus, duris taciti quaestionibus urgemur, cur omnipotens Deus condidit quem periturum esse praescivit? cur is qui summe potens et summe bonus est nequaquam voluit hominem talem facere qui perire non posset? Cum vero haec tacita mens interrogat, pavet ne ipso interrogationis ausu in superbiam erumpat, seque humiliter comprimit, et cogitationes restringit. Sed eo gravius affligitur, quo inter mala quae sustinet etiam de conditionis suae abscondito intellectu cruciatur. Unde hic quoque apte subjungitur: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor. Nequaquam quippe ita nos debere loqui dicimus cum, nostrae infirmitatis modum ex inquisitione transeuntes, nosmetipsos pavore re
Abbreviated transcription (Latin):
gaudus expulsũ. ium contemplationus
perdidit : robur conditae fortitudiaus
amisit: Cumq ad superna repetenda
se erigit: flagrat quidemodore memoriȩ.
sed dignȩ non exerit pondus uitȩ: Pomorum
ergo odoribus repletur : et tamen huc il¬
lucq leuiter mentis nraẽ nauis impellitur.
Quia et parady̧si celsitudinẽ cum ardoris
recordatione meminimus : et in portunos
toualde uolatu suspenditur: et ad nisu
praepeti ad aethera libratus : Se al peblip¬
prctũ uentris cerras ex petie seh a siblim¬
busrepente deorsum funde: Sre leohu¬
manum genus in parente ꝑrtinor aiclui tor
no luu limibus corriue⁊ quodomirũ con¬
de sablimibat dg nitas. inationis celstu¬
duospͥne quasi maeris liberticre suspen
cibum contigit: peruentris concupisen¬
tidum adterrasuenit: Et quasi postuo lacũ
carnibus pascitur. quia illa libera contem¬
plationis inspiracula pedidit : et deorsum
corporeis uoluptatibus lȩtatur: Sicut

Expanded text:
gaudiis expulsum vim contemplationis gaudiis expulsum vim contemplationis perdidit, robur conditae fortitudinis amisit; cumque ad superna repetenda se erigit, fragrat quidem odore memoriae, sed digne non exerit pondus vitae. Pomorum ergo odoribus repletur, et tamen huc illucque leviter mentis nostrae navis impellitur, quia et paradisi celsitudinem cum odoris recordatione meminimus, et importunos to valde volatu suspenditur, et adnisu praepeti ad aethera libratur; sed per appetitum ventris terras expetit, seseque a sublimibus repente deorsum fundit. Sic sic humanum genus in parente primo ad ima de sublimibus corruit, quod nimirum conditionis suae dignitas in rationis celsitudine quasi in aeris libertate suspendum vetitum contigit, per ventris concupiscentiam ad terras venit; et quasi post volatum carnibus pascitur, quia illa libera contemplationis inspiracula perdidit, et deorsum corporeis voluptatibus laetatur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
terrae uidelicet perfluctus ferunt
Terta uero hominis para cdy sus ercitit: qde
hunc in concussum tenere potuit : si per in nocen¬
tiam stare uoluisset: Sed quia ad mutabilita¬
tis undas perculpam cȩcidit: ad praesentis ui¬
tȩ mariam positerramuenit: Poma & iam ter¬
rȩ huius fuerunc: mandati sermo concessa pos¬
sibilitas operis. naturae indita intelligentia
conditoris. Sed haec poma edere i ter¬
ra rernu Emus: permaria portamus:
Quia concessa bona totmunerum in codicussi
custo dire in para disonolumus : et seruare nunc
intemptationib: conamur : Tendentes ad ter¬
minũ aura uitae praesentis impellimur.:
mutabilitatis nraẽ fluctu fatigamur: Sed
quia percrucis misterium adingenita na¬
turae bona restringimur: quasi per lignũ
poma por tamus: Quod tamen intel¬
ligi et aliter potest Naues et enim cum
poma portant. suauitatemodoris ha¬
bent: sed grauitudinem ponderis non
habent: Et humanum genus a para disi

Expanded text:
terrae videlicet per fluctus ferunt. terrae videlicet per fluctus ferunt. Terra vero hominis paradisus exstitit, quae hunc inconcussum tenere potuit, si per innocentiam stare voluisset. Sed quia ad mutabilitatis undas per culpam cecidit, ad praesentis vitae maria post terram venit. Poma etiam terrae hujus fuerunt mandati sermo, concessa possibilitas operis, naturae indita intelligentia conditoris. Sed haec poma quae edere in terra renuimus, per maria portamus, quia concessa bona tot munerum inconcussi custodire in paradiso noluimus, et servare nunc in tentationibus conamur. Tendentes ad terminum, aura vitae praesentis impellimur, mutabilitatis nostrae fluctu fatigamur. Sed quia per crucis mysterium ad ingenita naturae bona restringimur, quasi per lignum poma portamus. Quod tamen intelligi et aliter potest. Naves etenim cum poma portant, suavitatem odoris habent, sed gravitatem ponderis 311 non habent. Et humanum genus paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
bonun uit sepeuam dicumuis le primuis
honio onditis fuerat ĩt perauģmenta
temo orii tendi possit eius uta tantum¬
modo noneuoliui: Sed quia sponte acul¬
pasecidit. quo actigit uecitum pertulita
Detursum. quem nunc homo praesentis ui¬
tȩ desiderio oppressus indesinenter et
tolerat. et optat Ne enim finiatur uue¬
re appetit: sed per augmenta uitae
cotidi e ad finem tendit: Nec de pre¬
hendit ualde temporũ incrementa
quam nulla sint : nisi cum repente trans¬
conditionis aspitiat : et ex humani gene¬
ris uoce. damna & decursus ingemȩscat
dicens : Dies mei uelociores fuerunt cur¬
sore . fugerunt᷑ non uiderunt bonum.
Acsi a perte dicat: Ad hoc homo conditus
fuit: ut bonum quod est uidere pociusset:
Sed quistare a dlucẽ noluit: fugiendo
oculos amisit Quia quo perculpam
coepit adima decurrere : eo cecitatem
pertulit. ne incimum lumen uideret:
Dequibus adhuc diebus apte subiuingitur
Pertranserunt quasinaues poma portanꝰ¬
tes. Haues cumpoma portant: fructus

Expanded text:
ut saepe jam diximus, sic primus homo conditus fuit, ut per augmenta temporum tendi posset ejus vita tantummodo, non evolvi. Sed quia sponte ad culpam decidit, quo attigit vetitum, pertulit decursum, quem nunc homo praesentis vitae desiderio oppressus indesinenter et tolerat et optat. Ne enim finiatur, vivere appetit, sed per augmenta vitae quotidie ad finem tendit. Nec deprehendit valde temporum incrementa quam nulla sint, nisi cum repente transconditionis aspiciat, et ex humani generis voce damna decursus ingemiscat, dicens: Dies mei velociores fuerunt cursore; fugerunt, et non viderunt bonum. Ac si aperte dicat: Ad hoc homo conditus fuit, ut bonum, quod Deus est, videre potuisset; sed qui stare ad lucem noluit, fugiendo oculos amisit, quia quo per culpam coepit ad ima decurrere, eo caecitatem pertulit, ne intimum lumen videret. De quibus adhuc diebus apte subjungitur: Pertransierunt quasi naves poma portantes. Naves cum poma portant, fructus
Abbreviated transcription (Latin):
iii quandoq interitu ipsa asius qualitatib
&iã tormenta discordent. quatinus quo
se inpugnent cruciatus augeat Tȩt cum ua¬
riae ꝓdeunt : multi pliciter sentiantur: quȩ
tamen supplitia inse dimersos. et ultra ui
quatinus semper sine termino cruciatus
durat. fit ergo miseris mors sine morte :
finis sine fine defectus sine defectu Quia
et mors uiuit. et finis semper incipit. et
deficere defectus nescit: quia igitur et mors
ꝑimit. et non extinguit: dolor cruciat.
sed nulla pauorẽ fugat. flamma conburit:
pernociciã praesencis uitae colligitur sup¬
plitia ordinẽ non habent. quae non suã ꝑ
omna qualitactẽ tenent. quã iuis illic
ignis & ad consolationẽ nonlucet. ecticmen ut
magis toqͥueat adali quid lucet pã sequaces

Expanded text:
m quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus m quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent; quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt, multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se diversos, et ultra virquatenus semper sine termino cruciatus durat. Sic al., sit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, sed non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent: quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces
Abbreviated transcription (Latin):
nequa quã mentẽ metus cruciat. cumpa¬
ti iam coeperit quod metuebat: In fer¬
nũ uero et umbra mortis obscurat. et sẽ¬
piternus horror in habitat: quia eiusigni¬
bus traditi et insupplitiis dolorẽ sentiunt :
et indoloris angustia pulsatł se semꝑ pauo¬
re ferunt᷑¬
ut et quodtaimnent
tolerent et rurs quod tolerant: sine cessatione
ꝑ timescant: Dehis et enim scriptũ ẽ. uermes
eorũ non moriuncur. et ignis eorũ non extin¬
guetur: Hinc flamina quae succendit: in lu¬
minac. illic ut superius uerbis psalmistae do¬
ciumus: ignis qui cruciat obscurat: Hic me¬
tus amittitur: cum tolerari iam coeperic. quo d
timebatur: illic et dolor dilaniat . et pauor
angustat: Horrendo igitur modo erit łunc
rȩꝓbis dolor cum formidine. flamma cum
obscuritate: sic sic uidelicet adampnatissen
tiri pondus summae acqualitatis debet:
ut quia uoluntate conditoris nequaquã
sunt ueriti discrepare dũ uiuerent in eorũ¬

Expanded text:
nequaquam mentem metus cruciat cum panequaquam mentem metus cruciat cum pati jam coeperit quod metuebat; infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloris angustia pulsante se semper pavore feriunut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant, sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ; hinc flamma, quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritiri pondus summae aequitatis debet. Ut, quia a voluntate Conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eoru
Abbreviated transcription (Latin):
iorrorum. hocillio exhibet dispar causame¬
toru uomodo ergo nullus inesseor¬
Q si pplitis dr̃. in quibus ꝓferto quis que
uea modũ culpae cruciatur : Se post
confusio indampnatorũ mente subuin¬
gt : Quia ipsa quoq supplitia quaeor¬
dinata per iusticiam ueniunt : ordinata
proculdubio in corde morientiũ non sunt:
It enim paulo superius diximus: Damp¬
natus quisq foras flamma succenditur.
intus caecitatis igne deuoratur. atq in
dolore positus exterius interiusq confun¬
ditur : ut sua deterius confusione cruci
ctur : Repulsis ergo ordo insupplitio non
erit : quia inͤorũ morte atrotius ipsa con¬
fusio mentis saeuit: quantaȩ nimira po¬
tentia iudicantis aequitas ordinat. ut poe
uel certe ab et̃ ordo supplitis dr̃. quia qui¬
bus libet reb in poenã surgentib ꝓpria qͦͣ¬
litas non seruatur Unde et protinus sub¬
infertur. et sempiternus horror in habi
rẽ habet: dolor timorẽ non habet. quia

Expanded text:
corporum, hoc illic exhibet dispar causa mecorporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo supplicii dicitur, in quibus profecto quisque juxta modum culpae cruciatur? . . . Sedconfusio in damnatorum mente subjungit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt, ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur: atque in dolore positus exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit, quam tamen mira potentia judicantis aequitas ordinat ut poenVel certe abesse ordo suppliciis dicitur quia, quibuslibet rebus in poenam surgentibus, propria qualitas non servatur; unde et protinus subinfertur: Et sempiternus horror inhabitarem habet, dolor timorem non habet. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
similis culpa inquinat: paraeiã poena con¬
stringat: et quinequaquã dispari ini qui¬
tate polluti sunt: nequaquã dispari tor¬
menta crutientur. quatinus simul dam¬
natio conterat: quos simul elatio subleua¬
bat. quosq non dissimiliter dilatat᷑ ambi¬
tio non dissimilis afflictio angustet: et
par crutiet flamma supplitu. quos¬
inigne luxuriae par sucendit flam¬
ma peccati Si cut enĩ indomo pa¬
nae tris mansiones multae sunt ꝓcliuer
sitate uitutis: sic damnatos diuer¬
so supplitio gehennȩ ignibus subicit dispa¬
rilitas criminus. quae scilicet gehenna
quãuis cunctis una sit non tamen cunctos
una eadẽq: qualitate sucendit : Nam sai
uno sole omnes tangimur: necta men subĩ
uno ordine omnes aestuamus. qͥa iuxta
qualitictẽ corporis sentitur eiã pondis
caloris sic damnatis et una est gedini
quait afficit. et tamen nonõmnes quleat
osburit. quia quodhic agt dipar ualitudo

Expanded text:
similis culpa inquinat par etiam poena consimilis culpa inquinat par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur: quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis afflictio angustet, et par cruciet flamma supplicii quosin igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo patris mansiones multę sunt pro sitate / virtutis, sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subicit disparilitas criminis. Quae squamvis cunctis una sit, nec tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris: sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit. Quia quod hic agit disparilitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeunt. inferi sine ordine nequa quã pos¬
sunt : Quomodo nãq insupplitus ordo
nonerit. dũ dampnatũ quẽq. uixta mo¬
dũ criminis. et retributio sequitur ultio¬
nis: Hinc quippe scriptũ ẽ. potentespo¬
tenter tormenta patientur. et forciorib
forcior instat cruciatio: Hinc inbaby¬
lonis dampnatione dicitur. quancũ exal¬
tauit se. et indelitus fuit tantũ illi date
tormenta eductũ : sugitus uixta modũ culpȩ
poena distinguitur : Constat nimirũ quod
in supplitus ordo seruatur: eonisi tormen¬
torũ summa meritorũ acta dirimerene:
nequa quã uidex ueniens dicturũ se
messoribus esse ꝓhiberet. colligite tita
niã. et ligate ea fasciculos ad comburen¬
dũ : Si enĩ nullus insupplitus ordoserua¬
bitur cur conburenda titania in fascicu¬
lis ligancur : Sednimirũ fasciculos ad con¬
burendũ ligare est: hos qui aeterno igni tra¬
dendi sunt pares paribus sotiare. ut quos

Expanded text:
prodeunt, inferri sine ordine nequaquam posprodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . Hinc in Babylonis damnatione dicitur: Quantum exaltavit se et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctum . Si igitur juxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur; et nisi tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse perhiberet: Colligite primum zizania, et ligate ea in fasciculos ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est, hos qui aeterno igni tradendi sunt pares paribus sociare, ut quos
Abbreviated transcription (Latin):
nis caerat: No & foras cos dolor conbulionis
eruciet: et incus poena cecitictis obscura: Qua¬
tins quiautori suo corport et corde delis¬
qua turd simulcorpore et corde punant᷑
ꝑtuarouitr poenus sentiant. qͥdũ hic uuerent
prausuis delectationib exutroq seruiebat
Vnde bene ꝑꝓphetã dictur: Descenderunt
ad infernũ cũ armissuis : Arma qui ppe
peccantiũ sunt menbra corporis : quibus per
uersa desideria. quae concipiunt: exsequun¬
tur nde recte ꝑ paulũ dicit᷑: Neque
descendere ẽ : cum ipsis quoq menbris. qui¬
bus desideria uoluptatis expleuer̃ aecer¬
ni iuditi i tormentac tolerare. Nt tunc eos
undiq dolor absorbeat: qui nunc sius delec¬
tutionis subditi undiq contra iusticiam
iuste uidicantis pugnant Miruĩ uõ est
omp̃s deus qui mala bene punit. in ordina¬
taeẽ ullo modo uel torm̃ta ꝑmittit: quia
ipsa quoq supplitia quae exlance iusticie

Expanded text:
nis caecat, ut et foris eos dolor combustionis nis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret. Quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquerunt, simul corpore et corde puniantur, et utrobique poenas sentiant qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant.  per prophetam dicitur: « Descenderunt ad infernum cum armis suis. » Arma quippe peccantium sunt membra corporis quibus per diversa desideria, quae conspiciunt, haec sequuntur. Unde recte per Apostolum dicitur: « Neque descendere, est cum ipsis quoque membris quibus desideria voluntatis expleverunt, aeterni judiciundique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valdomnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ex lance justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ma diuidit carnẽ : ita mors interior adõ
separat animã: Umbra ergo mortis est: obscu
cum aeterno igne succenditur : ab internolu¬
mine tenebratur: Naturae uõ ignis est: ut
exipso et lucẽ exhibeat. et concremationẽ
Sed transactorũ illa ultrix flamina uitio¬
rũ concremationẽ habet: et lucẽ noni
habet: Hinc est enim quodrȩꝓbis ueritas
dicit: Discedite a me maledicti inignem
acternũ : qui paratus ẽ diabolo et ange¬
lis eius : Quorũ rursum omniũ corpus
in unius personã significans: dicit. liga¬
te ei manus et pedes: et mittite eum in
tenebras exteriores: Si itaq ignis quire¬
ꝓbos cruciat. lumen habere pociusset: is
qͥ repellit᷑. ne quaquã mitti in tenebras
diceretur: Hinc &eiã psalmista ait : Su¬
per eos caecidie ignis et non uider̃ solẽ:
gnis enĩ super impios cadit. sed sol igne
cadente noncernitur : quia quo illos
gehennae flamma deuorat: ausione uerlumi¬

Expanded text:
ma dividit carnem, ita mors interior a Deo ma dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuricum aeterno igne succenditur, ab interno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex seipso et lucem exhibeat, et concremationem, sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet et lucem non habet. Hinc est enim quod reprobis Veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem : ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur; quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri lumi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantis dampnat: Quaead nb¬
huc subcilius loca describuntur¬
cum dicitur: Terra miseriae ettene¬
brarũ : Miseria ad dolorẽ percinet :
tenebre adcecitatẽ : Ea ergo quae d cons¬
pectu districti uidicis expulsus tenet :¬
miseriae ec tenebrarũ terra perhibet᷑.
Q ua foris dolor crutiat quos duuscs
a uolumine : incus caecitas obscurat Quã¬
us miseriae et tenebrarsĩ terra incelli¬
gi et aliter potest: Nã haec quoq
terra nastimur iñqua. est quidẽ miseriae.
sed cenebrarũ nonẽ: Quia multa hic corrup¬
tionis nraẽ mala patimur. sed tamen ad huc
in ea perconuersionis gratiã adlucemre¬
dimus. Ueritate suadente quȩdit Ambu¬
late dum lucem habetis: ne uos tenebre cõn¬
prehendant: Illa uõ simul miseriae et
tenebrarũ terraẽ. quia quis quis ad cole¬
randa eius mala discendit: nequa quã ul¬
terius ad lucẽ redit : Incuius adhuc descrip¬
tione sub iungitur: Ubi umbra mortis et
nullus ordo : Sicut mors exterior ab ani¬

Expanded text:
udicantis damnat: quae adhuc subtilius loca describunturCum dicitur terra miseriae et tenebrarum, miseria ad dolorem pertinet, et tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet miseriae et tenebrarum terra perhibetur, quia foris dolor cruciat quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat; quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum non est, quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen adhuc in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nequaquam ulterius ad lucem redit. In cujus adhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis, et nullus ordo : Sicut mors exterior ab ani
Abbreviated transcription (Latin):
Ne adiuuacẽ mortẽ iniquitas rapiat. cum
constet. quod ad terminũ citius morta¬
lis uita percurrat: Sed saepe oculus con¬
templationis nrãe confunditur : dũ dolor
nr̃ flagellis crebrescentibus ad grauatur:
Libet presentis uitae exiliũ gemere: sed p̃
ipsa afflictione mens nonualet dãpna suȩ
caecitatis aestimare: Unde ꝓtinus subdit¬

Expanded text:
ne ad vivacem mortem iniquitas rapiat, cum ne ad vivacem mortem iniquitas rapiat, cum constet quod ad terminum citius mortalis vita percurrat. Sed saepe oculus contemplationis nostrae confunditur dum dolor noster flagellis crebrescentibus aggravatur. Libet praesentis vitae exsilium gemere, sed prae ipsa afflictione mens non valet damna suae caecitatis aestimare. Unde protinus subdit