comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no missus ad nos ꝓpt̾ hoc ipsũ. ꝯfessus &̾
oquestꝰ ẽ nob̾: rogans etiã ꝑ nos hoc idem
innotesce̾ uob̃. Dixi. ⁊ it̾m dico: mem̃tote
qͥd factũ ẽ niu̾nis. Ordinatissimũ ẽ: mi¬
nꝰ int̾dũ ordinate aliqͥd fieri. Claues ue¬
stras qui sanũ sapiunt. alt̾am in dis¬
cretione: altam in potestate ostituunt.
scrib̾e ad uos ꝓdño cluniacensi: &
quasi uelle patrociniũ ferre quẽ õs sͥ pa-¬
tronũ hab̾e desid̾ant. S scribo. ⁊si ñ ne¬
cessarie illi: satiffaciens tñ affectui. Affe¬
ctui dico meo: ñ alt̾iꝰ. Ipso enĩ qr corꝑe ñ
possũ: ꝓsequor amicũ ꝑegrinantẽ. Qͥs
nos seꝑabit: Nec altitudo alpiũ. nec ni¬
uiũ frigora: nec longitudo itin̾is. E t
nunc p̃sens sũ in litt̾is his: assistens illi.
S̾ine me pot̾it eẽ nusqm. Debitor sũ di¬
gnatioĩ eiꝰ. ꝑ quã dignꝰ habitꝰ sũ assumi
in id grẽ: s debito ipsa absoluit grã. qr

Expanded text:
no missus ad nos propter hoc ipsum, confessus et no missus ad nos propter hoc ipsum, confessus et conquestus est nobis, rogans etiam per nos hoc ipsum innotescere vobis. Dixi, et iterum dico: Mementote quod factum est Nivernis. Ordinatissimum est, minus interdum ordinate aliquid fieri. Claves vestras, qui sanum sapiunt, alteram in discretione, alteram in potestate constituunt.scribere ad vos pro domino Cluniacensi, et ei quasi velle patrocinium ferre, quem omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui: affectui dico meo, non alterius. Ipso enim, quia corpore non possum, prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! Nec altitudo Alpium, nec nivium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc praesens sum, in litteris his assistens illi. Sine me poterit esse nusquam. Debitor sum dignationi ejus, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiae. Sed debito ipsa absolvit gratia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
serit. siue in celo siue in t̾ra iste ñ iudica¬
bit᷑: Tu gͦ serue dĩ qͥ tenes gladiũ petri.
amputa ꝯfusionẽ opprobrii a religione.
scandalũ ab eccła. cͥmen a ꝑsona. a spũa¬
liũ oĩum qͥ eũ in spũ & ñ carnalit̾ dilige¬
bant. & tuo ipsiꝰ corde amaritudinẽ &e do¬
lorem. Exurge finees. sta & placa: ut sa¬
netur quassatio. Sta inqͣm inflexibilis.
adu̾sꝰ carnẽ ce sanguinẽ: qͦ ariete murũ
tue ꝯstantie filii huiꝰ scłi ꝓculdubio ꝯcu¬
t̾e conabunt᷑. Uera pietas ẽ in auuncu¬
lũ: si suꝑ huiꝰmodi extit̾is impius in ne¬
potem. Et hoc scitote qd̾ uiros religio¬
sos decanũ scĩ petͥ autisiodorensis. ⁊ pͥ¬
rent & det̾ruit. Siqͥdem comes ipse uoca¬
tis ad se denunciauit ne se intromit¬
terent. & minis gͣuissimis ac manife¬
stis ꝓhibuit eos. sic̃ prior ipse a p̃clicto
abbate suo ⁊ frẽ suo carnali ⁊ a deca¬

Expanded text:
serit, sive in coelo, sive in terra, iste non judicaserit, sive in coelo, sive in terra, iste non judicabitur? 2. Tu ergo, serve Dei, qui tenes gladium Petri, amputa confusionem opprobrii a religione, scandalum ab Ecclesia, crimen a persona, a spiritualium omnium, qui eum in spiritu et non carnaliter diligebant, et tuo ipsius corde amaritudinem et dolorem. Exsurge, Phinees: sta et placa, ut sanetur quassatio. Sta, inquam, inflexibilis adversus carnem et sanguinem, quo 270 ariete murum tuae constantiae filii hujus saeculi procul dubio concutere conabuntur. Vera pietas est in avunculum, si super hujusmodi exstiteris impius in nepotem. 3. Et hoc scitote, quod viros religiosos, decanum Sancti Petri Antissiodorensis, et Prrruit ne venirent. Siquidem comes ipse vocatis ad se denuntiavit, ne se intromitterent, et minis gravissimis ac manifestis prohibuit eos: sicut Prior ipse a praedicto abbate suo et fratre suo carnali, et a deca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ in morte aliqͣntulũ stupidꝰ eẽt &
tͣbatꝰ. iste eũ fec̃ mori pene intestatũ.
Cum enĩ pauꝑibꝰ & eccłiis aut nicħ aut
parũ daret. nepoti suo carnali ad oles¬
centulo scl̃ari. initili. totũ pene qd̃ ac¬
sollicitante dimisit. Aiunt septẽ eccłas
aureos suos. ⁊ ꝓprias equitaturas. &
cũ minꝰ ille suffice̾nt ad ꝯficiendũ iter.
ut ꝓ his firmandis ad uos ueniret.
ississe tradi etiã monastii equitaturas.
Qͣmqͣm qͥdã existiment ep̃m donationes
istas nescisse: s stepħ fecisse & sigillasse
q̃ uoluit. Et crederidũ. Nempe ⁊ anno p̃¬
t̾ito in articło ut putabat᷑ mortis positũ.
eccłam qͣndam eidẽ nepoti donare fecert̃:
fecisse se minime recognouit. Qͥs deniq
sui fuit. testam̃tũ tale fecisse: Qͥs uel
sełarissimꝰ hoc dixerit destam̃tum sacerdo¬
tis: Heccine dispositio hoĩs sobrii & spĩ¬
talis. illiꝰ qui oĩa diiudicat. & ipse a ne¬
mine iudicat᷑: A quo enĩ si ita reman¬

Expanded text:
 cum in morte aliquantum stupidus esset et turbatus, iste eum fecit mori pene intestatum. Cum enim pauperibus et ecclesiis aut nihil, aut parum daret, nepoti suo carnali adolescentulo, saeculari inutili, totum pene quod acgerente et sollicitante, dimisit. Aiunt septem ecclesiaureos suos, et proprias equitaturas; et, cum minus illae sufficerent ad conficiendum iter, ut pro his firmandis ad vos veniret, jussisse tradi etiam monasterii equitaturas. Quanquam quidam existimant episcopum donationes istas nescisse, sed Stephanum fecisse, et sigillasse quae voluit: et credendum. Nempe et anno praeterito in articulo, ut putabatur, mortis positum, ecclesiam quandam eidem nepoti donare fecerunt: fecisse se minime recognovit. Quis deniqusui fuit, testamentum tale fecisse? Quis vel saecularissimus hoc dixerit testamentum sacerdotis? Haeccine dispositio hominis sobrii et spiritualis, illius qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur? A quo enim, si ita reman
Abbreviated transcription (Latin):
Nec nego panem et uinum aqua quidẽ
mixtum debere apponi. simul. quin
potuis assero haut aliter debere fieri.
Sed aluid est culpare negligentiã. ali¬
ud negare efficaciam. Alud in quã est
quod causamur ñ bene quippiam fi¬
eri. et aliud quod mentimur nec fieri.
Hec int̾im de hac re dixerim ⁊ senserĩ.
absq p̃iudiciouł tue sententie siquid me¬
lius sapis. uł cuiuslibet sanius sapien

Expanded text:
Nec nego panem et vinum, aqua quidem Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet sanius sa
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝓmeo fatuo sensu si mͥ idem con¬
tigisset quod tibi uellem ad remediũ
mali unum eduobus egisse. aut ipsũ
quod fecisti. aut certe abillo locoubi
dicitur. simili modo pꝰ quam cenatũ est.
ũba scã it̾asse. et sic complesse qđ resta¬
bat de sacrificio. ⁊ seq enim dubitauerĩ
de corpore iam consecrato. qui utiq iux¬
ta ritum eccłie didici ab ipsa quod et
ipsa accepit a domino. panem uideł
ac uinum simul apponere. ñ simultũ
ex his sacra conficere. Cum gͦ prius de
pane corpus. quam de uino sanguis
more eccłiastico conficiatur. si ꝑ obluuo¬
nem tardius quod posterius sacrand
est apponatur. ñ uideo quid sacris p̃¬
cedentib tarditas possit p̃ripere con¬
sequentium. Puto enum quod si domi¬
no post factum de pane suum corpus.
uini consecrationem placuisset aliquã¬
dui int̾mitt̾e. aut certe penitus omitte¬
re. nichilominus corpus mansisset quod
fecerat. nec factiᷤᷤ facienda p̃scriberent.

Expanded text:
autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem conautem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili modo postquam coenatum est, » verba sancta iterasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut certe penitus omittere, nihilominus Corpus mansisset quod fecerat  al. fuerat, nec factis facienda praescriberent.
Abbreviated transcription (Latin):
In hunc modum satisfaciat et ille qui
tibi ad illam missam minstrauit. De il
lo qui sibi ante apparauerat. et oblitus
est mitt̾e uinum in calicem. cuius et ma-¬
iorem in hoc estimamus culpam. si tñ et
tu ita putas. tuo arbitrio derelinquimꝰ.
Sane si sermo ex ut int̃ frẽs. et ipsi omnes
singuli singulas accipiant disciplinas. uͥ
fiat quod legr̃. Alter alterius onera por¬
tate. Dende quod comꝑta licet sero ne
gligentia. uinum fudisti in calicem. su¬
ꝑ hostie sacrate particulam laudamus.
nec sub tanto articulo melius fieri po¬
tuisse putamus arbitrantes liquorem
et siñ ex consecratione ꝓpria atq sol¬
lempni in sanguinẽ xp̃i mutatum. sa¬
crum tñ fuisse ex contactu corporis sa¬
cri. diunt tñ nescio quẽ aliũ aliud sen¬
idest pane. uino et aqua. ħ sacrificium
ẽẽ. ita ut si quodlibet deȩẽ contig̾it. re¬
liqua ñ scĩficentur. Set de huiusmodi
unusquisq in suosensu abundat. Ego

Expanded text:
In hunc modum satisfaciat et ille qui In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et oblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio quem alium aliud senid est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ multum rem ipsam et intra nos pen¬
santes. et int̾ nos conferentes. tuam quid
ibi dep̃hendimus ignorantiam. ministnͣ¬
tium quoq negligentiam sẽd plane nul¬
lius maliciam. Et certe oꝑtime nosti nlł¬
lũ eẽ bonũ nͥ fuerit spontaneum. Malũ
gͦ poterit eẽ. magnum. quod constat
uoluntarium ñ fuisse: Alioquin si qđ
fit anolente. bonum quidem nullam
grãm. malum autem multam conseqͥ¬
tur penam. hoc est si circa unam eancł¬
ꝙ causam et malum imputatur. et bo¬
num ñ susciꝑitur. quisquis ita sentit.
asserat si uult quia ñ sapientia mali¬
ciam sed malicia iuncit sapientiam.
Ut tam̃ faciamus satis in quietiori con¬
scientie tue. et ne forte malum hocma¬
li cuuispiam grauioris latentis adhuc
in monasterio. fuerit cõmonitio. ꝓpe
nitentia tibi iniungimus septem
psalmospenitentiales cotidie usꝙ
ad pascha septies ꝓsternendo te de-¬
cantare. septem disciplinas accipere

Expanded text:
noster multum rem ipsam et intra nos pennoster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volente, bonum quidem nullam gratiam, malum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem disciplinas accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
nde te contristatum cognouimꝰ.
contristatum quidem eẽ. lauda¬
mus sẽd si ñ nimis. Contristatus enim
es nͥ fallor quomodo ait apłs scd̃m de
dilectissime irascere. ⁊ noli peccare
IPeccabis autem ñminus nimis irascẽ¬
do: quam omnino ñirascendo. Si qͥł
ñ irasci ubi irascendum sit: nolle em̃
ꝑeccm̃ ñ emendare. quomodo ma¬
ium nerit augm̃tare: Si ex rerum
euentib reatuum pendẽret iudici¬
um: ñ foret culpanda tua etiam in¬
gens tristicia. ubi nimirũ constitis¬
set quod ingens fuisset et culpa
Tanto quippe culpa gͣuior: quanto
res sacrior appareret. Nsunc uero
quia rerum causa ñ materia. nec exitus
actuum sed intentionis ꝓpositum culpas
discernit et merita. dicente domino si ocu¬
lus tiuis simplex fuerit. totum corpus tu¬
um lucidum erit. si nequam. totũ corpus
tenebrosum erit: intui quoq examina¬
tione cõmissi. ñ tam ut arbitror sacroꝵ
est attendenda maiestas. quã ꝓpria in¬
tentio discutienda. Porro ego et prior

Expanded text:
nde te contristatum cognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, sed si non nimis. Contristatus enim, nisi fallor, quomodo ait Apostolus, secdilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emenpeccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit , in tui quoque examinatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria intentio discutienda. Porro ego et Prior
Abbreviated transcription (Latin):
ta uen̾atione seruata: quẽ manus
apłica consecrauit. Hoc ipse rex hu¬
mlit̾ petit: hoc nr̃a uniu̾s a citra¬
mõtana nimiũ iã afflicta eccła suꝑ¬
plicit̾ deprecat᷑. Alioqͥn. damꝰ manꝰ
morti. tabescentesites & arescentes
p̃ timore & expectatiõe q̃ suꝑuenert̃
uniu̾so orbi. Siquidẽ deprecatio
mea suꝑ hoc ab anno pͥore. & pecc̃is meis
exigentibꝰ dep̃cationẽ meã ñ exauditio. s
indignatio. indignationẽ autẽ desolati-¬
o pene uniu̾se t̾re secuta ẽ. Siqͥd zelo ur¬
gente erupit. qd̾ ñ fuit aut secꝰ qͣm fuit
dicendũ: sit q̃so apd̃ uos qͣsi ñ dictũ. U¬
bi uͦ ddixi qd̃ oportuit. & ubi oportuit
dici: sit ñ frustra dictũ.

Expanded text:
ta veneratione servata, quem manus ta veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; sit non frustra dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
scissure alie res arciri. Nam si actor scã¬
dali ore singlarit̾ iudicis tremendo ad¬
dicit᷑ maledicto: qͥbꝰ putamꝰ bñdictioĩ¬
bꝰ dignos huiꝰ nequitie fugatores &
ꝓpugnatores:. De duobꝰ ñ exeusamꝰ
regẽ. Nam & uirauit. & illicite: &e ꝑse¬
uerat iniuste. Uerũ id ñ uoluntate.
s u̾ecundia. Nam ꝓbro ducit᷑ sicut
optime nostis. apd̾ francigenas iura¬
m̃tũ solu̾e. ꝙͣlibet male publice ui¬
ratũ sit. qͣuis nemo sapiens dubitet.
illicita iuram̃ta ñ ẽẽ tenenda. Ue¬
rũtũ nein hoc qͥdẽ excusari posse fa¬
tem᷑. Neq enĩ excusare nos. s ueniã
postulare suscepimꝰ. Uos uidete an
excusare eũ aliqͣtenꝰ possit. ira. etas.
maiestas. Pot̾it sine dubio: si mise
tio in rege. ⁊ puero habeat᷑. ut hac ei
uice tali qͥdẽ tenore parcat᷑. qͦ tale
aliqͥd de cet̾o ñ p̃sumat. Parcat᷑ sa¬
ne dixerĩ. si fieri possit. salua ĩ oĩb
eccłẽ lib̾tate. simul &e archiep̃o debi¬

Expanded text:
scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misertio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul et archiepiscopo debi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦnd̾a ep̃c rediens ab urbe ñ pigri¬
tauit diu̾t̾e ad puerũ urm: & auxi¬
lium ab homuncło flagitare nõ
despexit. Quo audito recordatꝰ sum
ꝓphie dicentis. Montes & colles co¬
ram dõ humiliabunt᷑: & ert̃ praua
in directa & asꝑa in uias planas.
Sic uos ludẽ nostis. alta cõpͥmere.
sedare tumentia: & enormia redig̾e
in mensurã. Uerũtñ cũ tͣgedie sue
hystoriã in auribꝰ meis ħo seriatĩ ex¬
posuisset. laudaui iudicẽ. iudiciũ
approbaui: s dico uob̾ compassus
sũ iudicato. Sic qͥppe totã suã lacͥ¬
mosã illã orationẽ conclusit: tãꝙͣ
in calce ipsiꝰ dic̾et cũ ꝓpħa. Exalta¬
tus autẽ humiliatꝰ sum & contur¬
batꝰ. & qi eleuans allisisti me. Cũq
memorarer iusticie ur̃e. & uirilis ani¬
mi quẽ sciebã: cepi tñ simul cogitare

Expanded text:
 rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer justitiae vestrae et virilis animi quem sciebam, coepi tamen simul cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbos. ⁊ parc̾e nichilominꝰ subiectis:
nͥ qd̃ magistrũ seqñs etiã consueuit
miscd̃iam suꝑ exaltare iudicio. Et
acquieui solita illa mea p̃sũptione
loqui ad dñm meũ cũ sim puluis &e
cinis. & ministrabat mat̾iã spei. pre¬
ci fidutiã. pietati rationẽ. qd̾ adu̾te¬
rẽ hominẽ ñ ut assolet u̾sũ in furorẽ
cũ indignatione recedẽ & repetere
natale solũ. moliri scandala. tẽp¬
tare seditiones: s ded̾ locũ ire. &
induit sp̃m mansuetudinis. & decli¬
nauit ad urõs eluniacenses. & ĩcli¬
nauit se humiliũ genibꝰ. humiliũ
p̃cibꝰ cõmuniuit armis podentibꝰ a
deo. His telis statuit adu̾sum uos
dimicare. & rigoris murũ oppositũ sͥ
talibꝰ ut iactat pietatis machinis
labefactare conabit᷑. Confidit au¬
tẽ qd̃ respicietis in orationẽ humili¬
ũ. nec sꝑnetis precẽ eoꝵ: & uncet
pietas quẽ tremunt potestates. E¬
go qͦ securꝰ cũ talibꝰ tendo manꝰ. fle¬
cto genua. supplico ꝓsupplici. auda¬

Expanded text:
os et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequens, etiam consuevit misericordiam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humilium, nec spernetis precem eorum; et vincet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: auda
Abbreviated transcription (Latin):
brationẽ: ꝙͣ archiep̃o pallii usũ. Est eti¬
ã qd̾ ñ mediocrit̾ uro pio rigori obuiat
in bac parte. qd̾ filio ur̃o regi lodouico
possit hinc ñ parue offensionis & irri¬
tationis occasio dari: cũ ipse sͥ tota ma¬
li huiꝰ uideat᷑ eẽ occasio. Qd̾ plane tẽ¬
pore isto ñ expedit: ne bonũ qd̾ ur̃o
hortatu bono & magno animo cepit.
dignũ qd̃ absit ñ habeat exitũ: si in scã¬
dalo & anumi ꝑturbatione hoc egerit.
De cet̾o. mandastis & obediui: & fecun¬
dauit obedientiã p̃cipientis auctori¬
tas. Si qͥdẽ annunciaui & locutꝰ sum:

Expanded text:
brationem, quam archiepiscopo Pallii usum. Est etibrationem, quam archiepiscopo Pallii usum. Est etiam quod non mediocriter vestro pio rigori obviat in hac parte, quod filio vestro regi Ludovico possit hinc non parvae offensionis et irritationis occasio dari, cum ipse sibi tota mali hujus videatur esse occasio. Quod plane tempore isto non expedit: ne bonum, 246 quod vestro hortatu bono et magno animo coepit, dignum quod absit non habeat exitum, si in scandalo et animi perturbatione hoc egerit. De caetero mandastis et obedivi, et fecundavit obedientiam praecipientis auctoritas. Siquidem an
Abbreviated transcription (Latin):
cuit aut libuit loqui. Debuit ne hoc
solo excessu cꝰ cet̾a laudabilia extiteĩt.
tam dire feriri. tã seuere animaduerti:
Semel excessisse etiã iurtꝰ pot̾at repu¬
tari: si de ur̃o ñ de uultu inimicoꝵ eiꝰ
udiciũ ꝓdisset. Deinde qͥd in arto il¬
lo fieri oportebat: Dies celebͥs. sollẽ¬
nis curia. iuuenis rex. & qd̾ his maiꝰ ẽ.
di negociũ de iherosolimitana scilicet
nis debitiq honoris frustrationẽ
nullatenꝰ admittebant. Sed nec ip¬
si bituricensi archiep̃o oĩo expediebat.
ut honor regis ꝑ eũ ĩ pediret᷑. Que cũ
ita se babuerit. estimamꝰ locũ mi¬
scdie ñ deesse: ubi tanta necessitas
ego sanabo. Absit ut cuiꝰ tenetis ui¬
cem. ñ usurpetis ⁊ uocẽ: uocẽ preci¬
pue pietatis. Ergo sola hac uice re¬
deat sagitta ionathe retrorsum: & si ne¬
cesse fui̾t. in me mag̾ mittat᷑. Tolerabiliꝰ
fateor habuissem int̾dici mͥ missaꝵ cele¬

Expanded text:
cuit, aut libuit loqui. Debuitne hoc cuit, aut libuit loqui. Debuitne hoc solo excessu, cujus caetera laudabilia exstiterunt, tam dure feriri, tam severe animadverti? Semel excessisse, etiam virtus poterat reputari, si de vestro, non de vultu inimicorum ejus judicium prodiisset. Deinde quid in arcto illo fieri oportebat? Dies celebris, solemnis curia, juvenis rex; et, quod his majus est, Dei negotium, de Jerosolymitana scilicet ronae regiae solemnis debitique honoris frustrationem nullatenus admittebant. Sed nec ipsi Bituricensi archiepiscopo omnino expediebat, ut honor Regis per eum impediretur. 2. Quae cum ita se habuerint, aestimamus locum misericordiae non deesse, ubi tanta necessitas ego sanabo . Absit ut cujus tenetis vicem, non usurpetis et vocem, vocem praecipue pietatis. Ergo sola hac vice redeat sagitta Jonathae retrorsum, et si necesse fuerit, in me magis mittatur. Tolerabilius, fateor, habuissem, interdici mihi Missarum cele
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Suꝑbia & arrogantia romanoꝵ:
plus qͣm fortitudo eoꝵ. Qͥdenĩ: Iũqͥd
quispiã magnꝰ uł potens. u̾bigrã im¬
ꝑator aut rex feda rem istã in mꝑũ
parit̾ sac̾dotiũq p̾sumit: S popłs
hic maledictꝰ & tumultuosꝰ: qui suas
nescit metiri uires. cogitare finẽ. cõ¬
humiliastis. Letificastis õs mimicos
eiꝰ: s qͣntos uos ꝯtͥstasse putatis: Nõ
ẽ modꝰ ꝯdolendi: qr amicoꝵ ñ ẽ numerꝰ.
Dilectꝰ a d̾o ⁊ hõibꝰ. gͣndis criminis luit
penas: nulliꝰ conuuictꝰ. nulliꝰ ꝯfessus. Te¬
nemꝰ sinees. sentimꝰ zelum. israelites
ꝑfodit᷑: s ñ cũ madianitide. Impo¬
nit᷑ ei qd̾ regẽ coronauit: s in hoc ñ
estimat excessisse se denorẽ pͥuilegi¬
oꝵ suoꝵ. Obicit᷑ ei qd̾ scient̾ diuina
p̃sumpserit celebrare in eccła int̾dicta.
Negat. Suo temꝑe ꝓbabit᷑ ilid̾: pur¬
gabitur istud. Esto tñ. Putemꝰ oĩa cõ¬
stare: quec̃q in absentẽ adu̾sariis eiꝰ li¬

Expanded text:
arrogantia Romanorum plus quam fortitudo eorum. Quid enim? Numquid quispiam magnus vel potens, verbi gratia, imperator, aut rex, foedam rem istam in imperium pariter sacerdotiumque praesumit? Sed populus hic maledictus et tumultuosus, qui suas nescit metiri vires, cogitare finem, cohumiliastis. Laetificastis omnes inimicos ejus: sed quantos vos contristasse putatis? Non est modus condolendi, quia amicorum non est numerus. Dilectus a Deo et hominibus, grandis criminis luit poenas, nullius convictus, nullius confessus. Tenemus Phinees, sentimus zelum; Israelites perfoditur, sed non cum Madianitide. Imponitur ei quod Regem coronavit ; sed in hoc non existimat excessisse se tenorem privilegiorum suorum. Objicitur quod scienter divina praesumpserit celebrare in ecclesia interdicta: negat. Suo tempore probabitur illud, purgabitur istud. Esto tamen: putemus omnia constare, quaecumque in absentem adversariis ejus li
Abbreviated transcription (Latin):
celestibꝰ: ditauit nichilominꝰ & t̾renis.
Lib̾abit inqͣm lib̾abit. s si in manu
altiꝰ. uideant regni pͥncipes idne ho¬
nor regis. regni ue utilitas sit. Non est
utiq. Quã obrẽ accing̾e gladio tuo suꝑ
femur tuũ potentissime: & restituat

Expanded text:
t, ditavit nihilominus et terrenis. Liberabit, inquam, liberabit: sed si in manu alterius, viderint regni principes, idne honor Regis, regnive utilitas sit. Non est utique. 3. Quamobrem accingere gladio tuo super femur tuum, potentiss
Abbreviated transcription (Latin):
eccłis ꝓsꝑitatẽ. & exaltationẽ imꝑii
nociturã. Non enĩ itͥusq institutor
ds̃. in destructionẽ ea conuexuit: s in
edificationẽ. Si hoc scitis: qͦusq uos
cõmunẽ contumeliã. cõmunẽ dissi¬
mulatis in iuriã: Nonne ut apłica
sedes:⁊ tta & capt̃ imꝑii roma ẽ: Ut
gͦ de eccł̃a taceã. nũ honor regi ẽ. trun¬
cũ in manibꝰ tenere imꝑium: Et qͥdẽ
ignoro qͥd uob̾ suꝑ hoc consulant sa¬
pientes ur̃i & pͥncipes regni: s ego in
insipientia mea loquens. qd̃ sentio nͣ
tacebo. Eccła d̾i ab exortu sui usq ad
hec tpr̃a. płies tͥbulata ẽ: ⁊ płies lib̾ata
ẽ. Deniq audite qͥd ipsa de se loqͣt᷑ in
psalmo. Ipsiꝰ enĩ uox ẽ. Sepe expugna¬
uert̃ me a iuuentute mea. etenĩ ñ.pmͥ.¬

Expanded text:
speritatem et exaltationem imperii speritatem et exaltationem imperii nocituram. Non enim utriusque institutor Deus in destructionem ea connexuit, sed in aedificationem. 2. Si hoc scitis, quousque vos communem contumeliam, communem dissimulatis injuriam! Nonne ut apostolica Sedes, ita et Caput imperii Roma est! Ut ergo de Ecclesia taceam, num honor Regi est truncum in manibus tenere imperium! Et quidem ignoro quid vobis super hoc consulant sapientes vestri et principes regni: sed ego, in insipientia mea loquens, quod sentio non tacebo. Ecclesia Dei ab exortu sui usque ad haec tempora pluries tribulata est, et pluries liberata est. Denique audite quid ipsa de se loquatur in Psalmo. Ipsius enim vox est: Saepe expugnaverunt me a juventute mea; etenim n
Abbreviated transcription (Latin):
amicabiliꝰ s nec argꝰ oĩo regnũ
sacerdotiũq ꝯiungi seu complantari
in inuicẽ potuerunt: qm ut in ꝑsona
dnĩ ambo hec parit̾ ꝯuenirent. ut pote
qui factꝰ ẽ nob̾ ex ut᷑q tͥbu scd̾m carnẽ.
summꝰ sacerdos & rex. Non solũ autẽ.
put illiꝰ: ita ut hoc genꝰ hominũ apo¬
stolica uoce genꝰ electũ. regale sacerdo¬
cium appelletur. In alia qͦ scͥptura qͦt¬
qͦt sunt p̃destinati ad uitã. ñne om̃s
reges & sacerdotes nominant᷑. Ergo
que ds coniunxit: homo ñ separet.
Mag̃ autẽ qd̾ diuina sanxit auctoritas.
humana studeat adimplere uoluntas:
& ungant se animis qui iuncti sunt
institutis. Inuicẽ se foueant. inuicem
se defendant: inuicẽ on̾a sua portent.
Ait sapiens. fr̃ adiuuans frẽm: ambo
consolabunt᷑. Qd̃ si alterutrũ se qd̾ ab¬
sit corroserint & momorderint: ñ ne
ambo desolabunt᷑.: Non ueniat ani¬
ma mea in conciliũ eoꝵ. qui dicunt
uł imꝑio pacẽ & lib̾tatem eccłaꝵ. aił¬

Expanded text:
amicabilius, sed nec arctius omnino regnum sacerdotiumque conjungi seu complantari in invicem potuerunt, quam ut in persona Domini ambo haec pariter convenirent; utpote qui factus est nobis ex utraque tribu secundum carnem summus et Sacerdos, et Rex. Non solum autem, put illius: ita ut hoc genus hominum apostolica voce genus electum, regale sacerdotium appelletur In alia quoque scriptura quotquot sunt praedestinati ad vitam, nonne omnes reges et sacerdotes nominantur ? Ergo quae Deus conjunxit, homo non separet. Magis autem quod divina sanxit auctoritas, humana studeat adimplere voluntas; et jungant se animis, qui juncti sunt institutis. Invicem se foveant, invicem se defendant, invicem onera sua portent. Ait Sapiens: Frater adjuvans fratrem, ambo consolabuntur . Quod si alterutrum se quod absit corroserint et momorderint, nonne ambo desolabuntur! Non veniat anima mea in consilium eorum qui dicunt, vel imperio pacem et libertatem Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. qͣm qͥdam sc̃orum in simili
fert᷑ causa ꝓtulisse. Siqͥdem insti¬
gantib eum quibdam fr̃ib atq
increpantib cur suũ in sui iniu¬
riam ab alia susceptũ eccłia fugi¬
id ip̃m a me ip̃e ñ exigo. Nam cũ
unus nr ñ solum religione ꝓ¬
fessus. s ⁊ carne ꝓpinquꝰ cluni¬
aci me inuito ⁊ susceptus sit &
detineat᷑: doleo qͥdem. s sileo. oras
i ꝓ illis ut uelint ablatum redd̾e̾.
& ꝓ illo ut uelit sponte redire: sin
uͦ. seruans ei uindictam qui factu¬
rus ẽ. iudiciũ iniuriã patientibꝰ.
& arguere h̃t in equitate ꝓ man-¬
suetis t̾rȩ frẽm hugonẽ de lau-¬
sanna ore tuo ⁊ nr̃o sp̃u cõmone¬
mꝰ. ñ omĩ sp̃ui credẽ. & ne cito mo¬
ueatur certa ꝓ incertis deserere.
sciens diabolum soli semꝑ ꝑseue-¬
rantiȩ insidiari. qͣm solam uͥtu-¬
tum nouit coronari. tutiꝰq ẽẽ
in ea uocatione qua uocatus est.
simplicit̾ ꝑseuerare. qͣm sub sp̃ẽ

Expanded text:
tentia, quam quidam sanctorum in simili tentia, quam quidam sanctorum in simili fertur causa protulisse. Siquidem instigantibus eum quibusdam fratribus atque increpantibus, cur suum in sui injuriam ab alia susceptum Ecclesia fugiidipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicium injuriam patientibus, et arguere habet in aequitate pro mansuetis terrae. Fratrem Hugonem de Lausanna ore tuo, et nostro spiritu commonemus non omni spiritui credere, et ne cito moveatur certa pro incertis deserere, sciens diabolum soli semper perseverantiae insidiari, quam solam virtutum novit coronari: tutiusque esse in ea vocatione qua vocatus est, simpliciter perseverare, quam sub specie
Abbreviated transcription (Latin):
in xͦ: ꝑsecutionẽ patiunt᷑. Nec id¬
circo t̾n ñĩm̾to his quos in anxi¬
etate positos uidemꝰ amicis nr̃is
compatim᷑: quib utiq dum exi¬
&e repbis tͥbulatio parit ecõtͣrio
pusillanimitatẽ. pusillanimitas
ꝑturbationẽ. ꝑturbatio desꝑatio¬
nem: & illa int̾imit. Ne gͦ hec te
tam horrenda qͦd d̃s au̾tat. dem̾¬
gat tempestas aquȩ ne huius tã
trem̃de abyssi absorbeat ꝓfundũ.
ne ue urgeat suꝑ te tam in exple¬
bilis puteus os suum. sollicite stu¬
deat humilis prudentia tua. non
iuinci a malo. s uince in bono ma¬
lum. Uinces aũ spem tuam in
deo fortit̾ figendo: & rei finem lon¬
ganimit̾ expectando. Et si qͥdem il¬
le resipuerit. siue obtimorẽ tui. si¬
ue ob suum laborẽ: bene. Sin aut̃.
bonũ ẽ tͥ humiliari sub potenti
manu dĩ. et neqͣqͣm uelle resiste̾
suꝑnȩ dispositioni: qr si ex deo ẽ
ñ pot̾it dissolui. Conandum est
potius tͥ tuȩ licet iuste indigna¬
tionis stimulos illa repͥmere sen¬

Expanded text:
 persecutionem patiuntur . Nec idcirco tamen immerito his quos in anxietate positos videmus, amicis nostris compatimur; quibus utique dum exiet reprobis tribulatio parit e contrario pusillanimitatem, pusillanimitas perturbationem, perturbatio desperationem, et illa interimit. 2. Ne ergo haec te tam horrenda quod Deus avertat demergat tempestas aquae, ne hujus tam tremendae abyssi absorbeat profundum, neve urgeat super te tam inexplebilis puteus os suum: sollicite studeat humilis prudentia tua non vinci a malo, sed vincere in bono malum. Vinces autem, spem tuam in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter exspectando. Et si quidem ille resipuerit, sive ob tui timorem, sive ob suum laborem; bene: sin autem, bonum est tibi humiliari sub potenti manu Dei, et nequaquam velle resistere supernae dispositioni; quia 46 si ex Deo est, non poterit dissolvi. Conandum est potius tibi, tuae licet justae indignationis stimulos illa reprimere sen
Abbreviated transcription (Latin):
yanto affectu tͥ condoleã:
scit ille qui nr̃os om̾iũ nr̃m
dolores. in suo corꝑe tulit. Qͣm
libent̾ tͥ si scirem consulerẽ. si poᷤ¬
sem succurrẽm: tam efficacit̾ ipse
mͥ qui omnia scit & omĩa potest
in cunctis meis necessitatib consu¬
lat & succurrat. Si ft̾ drogo de sua
discessione me consuluisset: ab sit
ut consentirẽ. Si pꝰ discessionẽ ad
nos diu̾tisset: absit ut susciꝑem.
Deniq qͦd solum potui: ad ab̃b̃em
tum ad te ꝑtinet. optune mecum
nouit scĩtas tua. ꝑfectos solere ui-¬
sic loq̃nte. Uasa figuli ꝓbat fornax:
& homines iustos temptatio. &
Iuxta ẽ dñs his qui tͥbulato st̃

Expanded text:
o affectu tibi condoleam, scit ille qui nostros omnium dolores in corpore suo tulit. Quam libenter tibi, si scirem, consulerem; si possem, succurrerem: tam efficaciter ipse mihi qui omnia scit, et omnia potest, in cunctis meis necessitatibus consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua discessione me consuluisset, absit ut consentirem: si post discessionem ad nos divertisset, absit ut susciperem. Denique, quod solum potui, ad abbatem ntum ad te pertinet, optime mecum novit Sanctitas tua, perfectos solere visic loquente: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Juxta est Dominus his qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis iniurias: An ñ time¬
tis qͦd rursũ scͥptum ẽ. quia in qͣ
m̃sura mensi fu̾itis. remetiet᷑ uo¬
bis: An nescitis quia qͣm facile
uos humbtum. tam facile ĩmo in¬
cõparabilit̾ facilius ds̃ theobaldũ
qͦd absit exhereditare possit Et
qͥdem in talib uͥ culpa tam aꝑta
atq in excusabilis ẽẽ uidet᷑. qͣtinꝰ
nulla nͥ cum iusticiȩ ꝑiculo. mĩe oc-
casio relinquat᷑. etiam tunc trem̃s
& dolens uindicẽ uos exhib̾e de¬
betis: magis uidł officii cõpulsus
necessitate. qͣm uindicandi libidi¬
N ne. uͥ aũ obiectum crim̃ aut mi-¬
Inus certum ẽẽ cognoscit᷑. aut ex-¬
cusandũ suscipit᷑. hoc ñ solum
ñ renuere. s & libentissime debe¬
tis amplecti: letꝰ nimirũ qͦd salua
iusticia. pietas ur̃a locum inue¬
nerit. Ecce ħ scdo ur̃ȩ supplico
eximietati. ut sicut dm uultis
uob̾ misereri: tta uos humb̃to
misereamini. siue illa uob̾ ꝓmiᷤ¬
sione dñica blandiente. beati mi-¬

Expanded text:
to magis injurias? An non timetis quod rursum scriptum est: Quia in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis? An nescitis quia quam facile vos Humbertum, tam facile, imo incomparabiliter facilius Deus Theobaldum quod absit! exhaeredare possit? Et quidem in talibus, ubi culpa tam aperta atque inexcusabilis esse videtur, quatenus nulla nisi cum justitiae periculo misericordiae occasio relinquatur; etiam tunc tremens et dolens vindicem vos exhibere debetis 50; magis videlicet officii compulsus necessitate, quam vindicandi libidine. Ubi autem objectum crimen, aut minus certum esse cognoscitur, aut excusandum suscipitur; hoc non solum non renuere, sed et libentissime debetis amplecti, laetus nimirum quod salva justitia, pietas vestra locum invenerit. Ecce hoc secundo vestrae supplico Eximietati, ut sicut Deum vobis vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati mi
Abbreviated transcription (Latin):
deuitꝰ responde &e dic. Si consi¬
stant adu̾sum me castra: non
fecit. eiusdẽ rursus uos in ur̃i p̾¬
sentia recipiats satiffactionẽ. & sic
cõsequat᷑ indulgentiã. An ignora¬
tis qͥs minet᷑ cum acceꝑo tempꝰ ego

Expanded text:
de intus responde, et dic: Si conside intus responde, et dic: Si consistant adversum me cafecit; ejusdem rursus vos in vestri praesentia recipiatis satisfactionem, et sic consequatur indulgentiam. 2. An ignoratis quis minetur: Cum accepero tempus, ego
Abbreviated transcription (Latin):
hendisse. iam comp̃ henderas.
Nemo quippe ꝑfectus: qui ꝑftcti¬
or ẽẽ ñ appetit. Et in eo quisq per¬
parauit illum: & quia pulsus de
corde tuo intꝰ potestatem amisit.
foris seuiet qͣntum pot̾it. Et ut
aꝑtius loquar: nescis qr pharisei
scandalizati sunt in ħ u̾bo qͦd fe¬
cisti. S niem̾to ñ omniũ scanda-¬
lum magnoꝑe ẽẽ curandũ iux¬
ta responsionẽ dñi dicentis. Si¬
nite illos: ceci sunt duce ᷤᷤ cecoꝵ. Me¬
lius ẽ enim ut scandalum oriat᷑:
qͣm u̾itas relinquat᷑. Mem̾to qui
natus fu̾it in ruinã ⁊ resurrecti¬
onẽ multoꝵ: & ñ mireris si tu qͦ
aliis qͥdem sis odor uitȩ in uitã.
aliis odor mortis in mortem Si
maledictiones intentau̾int. si
anathematũ intorserint spicula.
audi ysaac ꝓ te respondentẽ. Qui
maledixerit tͥ sit ille maledictus:
ce qui bñdix̾it tͥ bñdictionib
repleat᷑. S & tu muro inexpug¬
nabili conscĩȩ tuȩ circũmunit᷑

Expanded text:
ehendisse, jam comprehenderas. ehendisse, jam comprehenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse non appetit; et in eo quisque perparavit illum: et quia pulsus de corde tuo intus potestatem amisit, foris saeviet quantum poterit. Et, ut apertius loquar, nescis quia Pharisaei scandalizati sunt in hoc verbo quod fecisti? Sed memento non omnium scandalum magnopere esse curandum, juxta responsionem Domini dicentis: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Melius est enim ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur . Memento, qui natus fuerit in ruinam et resurrectionem multorum ; et non mireris, si tu quoque aliis quidem sis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Si maledictiones intentaverint, si anathematum intorserint spicula, audi Isaac pro te respondentem: 48 Qui maledixerit tibi, sit ille maledictus; et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur . Sed et tu muro inexpugnabili conscientiae tuae circummunitus,
Abbreviated transcription (Latin):
tui iam dudũ ñ mediocri
fu̾am affectus amore: nc̃ apparet
dilectissime drogo. Etañ qͥdem to¬
tum pulchrũ. totum erat amabile
qͦd cernebaris: s ego nescio quid ali-¬
ud de te supͣ id qͦd uidebam. aut
audiebam. ex te. excellentiori dig¬
num uenãtione p̾senseram. Nũ¬
quid forte celestis sponsi cuius
nunc artiꝰ castis te amplexibus
imp̾ssisti. iam tunc uocem audi¬
eras dicentis. ad pudicissimã tur¬
turem suam animã tuã. tota pul¬
chra es amica mea. tota pulchra
absq eo qͦd intͥnsecꝰ latet: Quid
fecisti: Quis ħ credet. Sc̃m te ac
religiosissimũ tota ciuttas ꝑsona¬
bat. ita ut nichil tͥ addi posse crede¬
ret᷑ ex omib bonis: & tu uelut e se¬
cłarib unus monast̾iũ tanqͣm se-¬
cłm deserens iam atiͥtum xͥ sarci¬
ñ erubescis: In te nunc fr̃ uerã
qua d̃r. Cum consu̾matꝰ fu̾it ħo
tunc incipit. Iudiciũ gͦ tuȩ con¬
sũmationuis ẽ qͦd nunc cepisti: a&e
in quo arbitrabaris te ñ comp̃¬

Expanded text:
tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut e saecularibus unus, monasterium tanquam saeculum deserens, jam attritum Christi sarcion erubescis? In te nunc, frater, veram qua dicitur: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Indicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non compr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scł bonitatẽ suã respondeat᷑ ei. Exau.¬
diat᷑ ꝓ necessitatibꝰ suis: & stͣ eũ ñ audi¬
atur apostata. Bethuniensis decanꝰ. uo¬
luntate epĩ & assensu aduocati bonã
rẽ ꝓ eccła sua in eccła eadẽ ostituit:
bonũ ẽ ut urã auctoritate firmetur.
Similit̾ & ꝓ decanis suessioñ. & camerae̾.
rogamꝰ: ut digne p̃ces eoꝵ exaudiant᷑. Pi¬
clitati sumꝰ in falsis fr̾ibꝰ. & multe litt̾e fal¬
sate sub falsato sigillo nr̃o in manꝰ mul¬
toꝵ exierunt: & qd̾ mag̃ u̾eor etiã usq ad
uos dr falsitas ꝑuolasse. Hac necessita

Expanded text:
 bonitatem suam respondeatur ei. Exaudiatur pro necessitatibus suis, et contra eum non audiatur apostata. Betuniensis decanus voluntate episcopi, et assensu advocati, bonam rem pro ecclesia sua in ecclesia eadem constituit: bonum est ut vestra auctoritate firmetur. Similiter et pro decanis Suessionensi et Cameracensi rogamus, ut dignae preces eorum exaudiantur. Pclitati sumus in falsis fratribus, et multae litterae falsatae sub falsato sigillo nostro in manus multorum exierunt; et, quod magis vereor, etiam usque ad vos dicitur falsitas pervolasse. » Ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rem̃sis u̾sat᷑ in domo magni pats¬
familias: tãqm uas in honorẽ. Si hoc
scitis: seruate honorẽ eiꝰ. honorẽ eccłe eiꝰ.
si bñ noui uirũ: qͦ mag̃ honorabitis e¬
ũ. eopłꝰ honorabit᷑ d̾s ꝑillũ & in illo. Do¬
minꝰ atrebatensis hõ simplex & rectꝰ: &
adhuc ꝑmanens in humilitate sua. Nõ
ẽ opꝰ ut ꝑ aliũ plꝰ humiliet᷑: ne ꝑdat au¬
ctoritatẽ. ac ꝑ hoc & utilitatẽ. Hanc si
dignũ ducitis date ei uos. qi suo studio
nũqm habebit: ut pote sui mag̃ qd̾ in
se ẽ mediocͥtate ꝯtentꝰ. Est qͥ adu̾satur
& extollit᷑: is plane ut humiliet᷑. ep̃o¬

Expanded text:
rsatur in domo magni Patrisfamilias, tanquam vas in honorem Si hoc scitis, servate honorem ejus, honorem Ecclesiae ejus. Si bene novi virum, quo magis honorabitis eum, eo plus honorabitur Deus per illum, et in illo. Dominus Atrebatensis, homo simplex et rectus, et adhuc permanens in humilitate sua, non est opus ut per alium plus humilietur, ne perdat auctoritatem, ac per hoc et utilitatem. Hanc, si dignum 275 ducitis, date ei vos, quia suo studio nunquam habebit: utpote sui magis, quod in se est, mediocritate contentus. Est qui adversatur et extollitur: is plane ut humilietur epis
Abbreviated transcription (Latin):
us ⁊ adhuc priore uxore sua uiuen¬
te ac consentiente. fortissime dui ⁊¬
deuotissime continentiam tenuit.
secundis rursus amplexib meptis¬
sime atq in honestissime implicuis¬
se. Quia tñ publice ac sollempniter
iuxta morem ceterorum hominum
et sine querela uł calumpma. ip̃m
qualecunq coniugium celebratũ
fuit. ñ nobis uidetur tutum. illum
illam ñ consentientem dimiitere. nͥ
prius ep̃alis auctoritatis consilio fre¬
tum. uł imperio. aut certe eccłiastico
canonico q iudicio. Quoniam uͦ hoc
tam grande hominis periculum
adte nn mirum ñ minpna ex parte.
respicere credimus. ex eo quippe
quod uolentem ac flagitantem suũ
confirmare ꝓpositum. nimis susci¬
pere distulisti. occasione sumpta di-¬
abolus in hec eum mala p̃cipitauit.
omnino ex caritate suademus. ⁊ con¬
suluus ut quacunq industria quo¬
cunq sumptu uł labore potes. mise¬
rum omni modo satagas liberare.
conueniendo scił aut mulierem ut

Expanded text:
ius, et adhuc prior uxore sua vivenius, et adhuc prior uxore sua vivente ac consentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumque conjugium celebratum fuit, non nobis videtur tutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel consilio fretum, vel imperio, aut certe ecclesiastico canonicoque judicio. Quoniam vero hoc tam grande hominis periculum ad te nimirum non minima ex parte respicere credimus ex eo quippe quod volentem ac flagitantem suum confirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus in haec eum mala praecipitavit, omnino ex charitate suademus et consulimus ut quacunque industria, quocunque sumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ius tuus esse possit. Nunquidnã dom
ti tibi negaret.: Immo si uelles accipe¬
re gratissimum haberet. ñ quia bonꝰ
ñ est. sed quia sibi ut scis opus ñ est.
Timendum ualde est tibi pariter ⁊
mͥ. ne si sollicite in operib nr̃is ñ ser¬
uamus. quod apłs dicit. nemo adq¬
lescentiam tuam contempnat. citius
quia iuuenes sumus. de leuitate no¬
temur. Sẽd confido quia tu consulti¬
is ages. ⁊locum qui uicimor &̾ iam
constructus. est. eliges. quem amico
quidem tenenti nosti oneri esse. tibi
autem necessarium fore. uał Ad eun¬
nationi frẽm hunc nr̃am par¬
uitatem consulere. sic nos quod no¬
bis uisum fuit. noueris consilium
dedisse. ut sanori ñ p̃uidicauerimꝰ.
tse gͦ rerum quas scis. suꝑflua nar¬
rõne te grauemus. hec est sũma con¬
silii. Periculosum quidẽ ẽ ⁊ fortas¬
sis illicitum. hominem post dutinã
indomo ⁊ habitu religionis conu̾sa¬
tionem ad seculum redisse. quiq pͥ¬

Expanded text:
vis, tuus esse possit. Numquid nam domvis, tuus esse possit. Numquid nam domuirenti negaret? Immo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia sibi, ut scis, opus non est. Timendum valde tibi pariter et mihi, ne si sollicite in operibus nostris non servamus quod Apostolus dicit: «Nemo adolescentiam tuam contemnat: citius, quia juvenes sumus, de levitate notemur.» Sed confido quia tu consultius ages, et locum qui vicinior et jam constructus est, eliges: quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem necessarium fore. Valenationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et habitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, quique pr
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ et dilectionis impende¬
re sibipossunt absentes amici. pu¬
to ⁊ me debere tibi. ⁊mͥ deberi ate:
ñ solum ob consortium ꝓpositi et ꝓ¬
fessionis sẽd etiam ex debito nr̃e in¬
uicem pristine societatis. Que tam gͣ¬
ta utriq. tamq debita deuotio
quantum in unoquoq nr̃m ferueat.
innullo euidentius agnoscere. seu inno¬
tescere possumus. quã si alterutrum
ñ celemus. si quid fortasse de alterutro
quod ñ deceat audimus. dudiui autẽ
ego de te. quod de scõ conuentu tuo.
ab̾batiam in hispania construere ue¬
lis. Quod mͥ nuirum in magnã am¬
mir̃onem uenit. quid cause udeł sit.
quid consilii. quid ue utilitatis. quod
filios tuos exulare cupis. in locũ utiq
tam longĩquum. tanto sumptir⁊ la¬
bore. ⁊ querendum ⁊ edificandum:
cum ꝓpe te habere possis ubi eos col¬
loces iam edificatum. ⁊ bene p̃para.¬
tum. Nec enim ut reor hinc te excusa¬
re potes. quod locus ille tuus ñsit: cum
certissime sciam quod facillime si

Expanded text:
 et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, quæ tam grata utrique, tamque debita devotio, quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat, audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causæ videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quærendum, et ædificandum: cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam ædificatum et bene præparatum. Nec enim ut reor hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit; cum certissime sciam, quod facillime, si