comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma: & iudicia quasi uectes urbiũ De
fructu oris uiri replebit᷑ uent̃ eius.
& genimina labioꝵ illiꝰ saturabunt eũ.
Mors & uita in manib linguȩ: qui di¬
ligunt eam comedent fructus eius
ui inuenit mulierẽ honã. iinenit
bonũ: & hauriet iocunditatẽ adño.¬

Expanded text:
 judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a Do
Abbreviated transcription (Latin):
da uerba ex ore uiri: & torrens redun¬
dans fons sapientiȩ. Acciꝑe ꝑsonã im¬
pii in uidicio non ẽ bonũ: ut decli¬
nes aueritate iudicii. Labia stulti
inmiscent se rixis: sed & õs eius ur¬
gia ꝓuocat. Os stulti contricio eius.
& labia ipsius. ruina animȩ eius.
erba bilingius quasi simplicia.
& ipsa ꝑuenuint usq adinterio¬

Expanded text:
rrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interio
Abbreviated transcription (Latin):
Irretiuit eũ multis sermonibꝰ: & blan¬
dicuis labiorũ ꝓtraxit eũ. Statĩ eã sequi¬
tur quasi bos ductus adiuctimã. & qua¬
si agnus lascuuens & ignorans: & nescit¬
quod aduincula stultꝰ trahat᷑: donee tnͣs¬
figat saguta iecur eius: uelut si auis fe¬
stinet ad laqueũ : & nescit quia de ꝑicło
animȩ illiꝰ agit᷑. Nẽ ergo fili audime: ce
in uiis illiꝰ mens tua: neq decipiaris
senuitis eius. Multos enĩ uulneratos de¬
iecit. & fortissimi quiq interfecti sunt
abea Uiȩ in feri domus eius. penetran¬
tes ininferiora mortis ¶unquid non¬

Expanded text:
inretivit eum multis sermonibus et blaninretivit eum multis sermonibus et blanditiis labiorum protraxit illum statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lasciviens et ignorans quod ad vincula stultus trahatur donec transfigat sagitta iecur eius velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur nunc ergo fili auin uiis illius mens tua neque decipiaris semitis eius. Multos enim uulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus eius, penetrantes ad inferiora mortis. Idem in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Dic sapientiȩ soror mea es: & pruden¬
tiam uoca amicã tuã. ut custodiat tẽ
amuliere extranea. & abaliena quȩ uerba
sua dulcia facit.
e fenestra enĩ domus meȩ ꝑcancellos¬
uecordem iuuenẽ. qui transit ꝑ plateas
iuxta angulũ: & ꝓpe uiã domus illius gra¬
ditur: in obscuro aduesꝑascente die. in
noctis tenebris &e caligine. Et ecce mulier
occurrit illi ornatu meretricio: preꝑata
ad capiendas anmas. garrula &e uãga
quietis ĩ patiens: nec ualens indomo
consistere pedib suis. Nc̃ foris. nunc in
plateis. nunc uixta angulos insidians.
App̃hensumq deosculatur iuuenẽ: & ꝑ¬
caci uultu blanditur dicens Uictinias p̾ro
salute debiu: hodie reddidi uota mea. Iccir¬
co egressa sũ in occursũ tuũ: desiderans tẽ
uidere. & repperi. Intexui funib lectum
meũ: straui tapetib pictis exegẏpto. as¬
ꝑsi cubile meum myrra & aloe. & cinna¬
momo Ueni in ebriemur uberibꝰ. & frua
in die plenȩ lunȩ reuersurꝰ ẽ. domũ suã.

Expanded text:
tem: Dic sapientiae: soror mea es, et prudentiam uoca amicam tuam, ut custodiat te a muliere extranea quae uerba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae prvecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris et caligine et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo veni inebriemur uberibus domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
quã fatuo confidenti sibi in stultitia
sua. Qui reddit mala ꝓbonis: ñ rece¬
det malũ dedomo eius. Qui dimit¬
tit aquã caput ẽ uirgioꝵ: & anteqͣm
paciat᷑ contumeliã uidiciũ deserit.
Et qui iustificat impiũ. & qui con¬
dempnat iustũ ab hominabilis uterq¬
ẽ apud dñm. Quid ꝑdest habere diui

Expanded text:
quam fatuo confidenti sibi in stultitia quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedet malum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere d
Abbreviated transcription (Latin):
suo expugnatore urbium. Sortes mit
quã domꝰ plena uictimis cum uirgio.
Seruus sapiens dominabitur filuis
stultis: & inter fratres hereditatẽ diui¬
dec. Sicut igne ꝓbatur argentũ. & au¬
rum camino: ita corda ꝓbat dñs. Ma¬
lus obedit linguȩ iniquȩ. & fallax
obtemꝑat labus mendacib. Qui despi¬
cit pauperẽ. exꝓbrat factori eius: et
qui in ruina letatur alterius. non
erit impunitus. Corona senum filii
filiorũ: & gła filioꝵ patres eorũ. Non
decent stultum uerba cõposita: nec
principẽ labiũ mentiens. Gemma
gratissima expectatio prestolantis: qͦ¬
cumq se uerterit prudent̃ indelliget.
Qui celat delictũ. querit amicitias:
qui altero sermone repetit. seꝑat fede¬
ratos. Plus ꝓficit correptio apud pru¬
dentẽ: quã centũ plage apud stultũ.
Semꝑ uirgia querit malus: angłs au¬
tẽ crudelis mittet̾ contra eũ. Expedit
magis ursȩ occurrere raptis fȩtibus.

Expanded text:
suo, expugnatore urbium: Sortes mittsuo, expugnatore urbium: Sortes mittquam domus plena victimis cum jurgio. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. Sicut igne probatur argentum, et aurum camino: ita corda probat Dominus. Malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. er iurgia quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit magis ursae occurrere raptis fetibus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. Melius ẽ. humiliari cũ mitibus.
quã diuidere spolia cum suꝑbis. Cru¬
ditus in uerbo reꝑiet bona: & qui in
dño sperat beatus ẽ. Qui sapiens corde
est appellabitur prudens: & qui dul¬
cis eloquio maiora ꝑcipiet. Fons uitȩ
eruditio possidentis: doctiuna stultoꝵ
fatuitas. Cor sapientis erudiet os eius
&e labis illius addet grãm. Fauus mel¬
lis uerba composita: dulcedo anime est
sanitas ossium. Est uia quȩ uidetur
homini recta: & nouissimũ eius ducit
ad mortẽ. Amma laborantis laborat sibi.
quia cõpulit eum os suũ. Uir impius
fodit malũ: & in labiis eius ignis ardes
omo ꝑuersus. suscitat
lites: & uerbosus seꝑat principes.
Uir iniquus lactat amicũ suũ: & ducit
eum ꝑiuã non bonã. Qui attonitis ocłis
cogitat praua: mordens labia sua ꝑficit
malũ. Corona dignitatis senectus: quȩ
inuiis iusticiȩ reperietur. Melior ẽ. paci¬
ens uiro forti: & qui dominat᷑ animo

Expanded text:
spiritus. melius est humiliari cum mitibus spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapienest appellabitur prudens et qui dulcis eloquio maiora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis illius addet gratiam favus mellis verba conposita dulcedo animae et sanitas ossuum est via quae videtur homini recta et novissimum eius ducit ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit homo perversus suscitat lites et verbosus separat principes vir iniquus lactat amicum suum s cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo
Abbreviated transcription (Latin):
non erit innocens. Initium uiȩ bonȩ fa¬
tate redimit᷑ iniquitas: & intiore
dñi declinantur a malo. Cũ placuerint
dño uiȩ hominis. inimicos quoq euis &¬
conuertet ad pacẽ. Melius ẽ. parũ cum
iusticia: quã multi fructus cũ iniqui¬
tate. Cor hominis disponit uiã suã: sed
dñi est dirigere gressus eius. Diuinatio
in labiis regis: inuidicio non errabit
os eius. Pondus & statera iudicia dñi
sunt. & oꝑa eius om̃s lapides scłi. Ab¬
hominabiles regi qui agunt impie.
qm̃ iusticia firmatur soluim. Uolun¬
tas regum labia iusta: qui recta loquit᷑
dirigetur. Indignatio regis nuncii mor¬
tis: & uir sapiens placabit eum. In hi¬
laritate uultu regis uita. & clementia
eius quasi imber serotinus. Posside sapi¬
entiam quia auro melior est. & adquire
prudentiam quia preciosior ẽ. argento.
Semita iustorũ declinat mala: custos
animȩ suȩ seruat uiã suã. Contritionẽ
p̃cedit suꝑbia: & ante runã exaltatur

Expanded text:
non retinebas: ini- tium uiae bonae fatate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seru ante ruinam exaltatur
Abbreviated transcription (Latin):
estate cibũ sibi: & congregat in niesse
quod comedat. Usquequo piger dor¬
mis: Quando consurges ex somno tuo:
Paululũ dormies. paululũ dormitabis.
paululũ conseres manus ut dormias:
& ueniet tibi quasi uiator egestas: et
pauꝑies quasiuir armatꝰ. Siuͦ impiger
fueris. ueniet ut fons messis tua. et
egestas longe fugiet ate. Homo aposta

Expanded text:
aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormis? Quando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te . » Quona
Abbreviated transcription (Latin):
culũ hominis.: quȩ inuestigat om̃ia se.¬
creta uentris. Miscdia & ueritas custo¬
diunt regem: & roboratur clementia
thronus eius. Exultatio iuuenũ fortitu¬
do eorũ: & dignitas senum canities. Li¬
uor uulneris abstergit mala.: ce plage¬

Expanded text:
ominis, quae investigat omnia secreta ventris. Misericordia et veritas custodiunt regem, et roboratur clementia thronus ejus. Exsultatio juvenum fortitudo eorum; et dignitas senum, canities. Livor vulneris absterget mala: et plag
Abbreviated transcription (Latin):
glorificetur humiliat᷑. Quiptiꝰ respon¬
det quã audiat: stultũ se esse demon¬
strat & confusione dignũ. Sp̃s uiri su¬
stentat in becillitatẽ suã. spm̃ uͦ ad ira¬
scendũ facilẽ. quis poterit sustinere.
Cor prudens possidebit scientiã: & au¬
ris sapientiũ querit doctrinã. Donũ
hominis dilatat uiã eius: & ante pͥn

Expanded text:
iatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ montes graui mole constiterañ.
Ante colles ego parturiebar. Ad huc
terrã non fecerat: & flumina & cardi¬
nes orbis terrȩ. Quando p̃ꝑabat cęlos
aderã: quando certa lege. & gyro ual¬
labat abyssos. Quando ethera firma¬
bat sursũ: & librabat fontes aquarũ
Quando circundabat mari terminũ
suũ: & legẽ ponebat aquis. ne tran

Expanded text:
constiterant: ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librabat fontes aquarum. Quando circumdabat mari terminum suum: et legem ponebat
Abbreviated transcription (Latin):
festinabit accipere.
rincipium sapientiȩ timor dñi:
& scientia scoꝵ prudentia. ꝑ me
enĩ multiplicabunt᷑ dies tui. & adden¬
tur tibi anni uitȩ. Si sapiens fueris:
tibimet ipsi eris. Si autẽ illusor: solus
portab̾ malũ. Mulier stulta & clamo¬
sa plenaq illecebris: & nichił om̃ino

Expanded text:
. Principium sapientiae, timor Domini: et scientia sanctorum, prudentia. Per me enim multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino
Abbreviated transcription (Latin):
iusta: nouissima autẽ eius dedu¬
cunt ad mortẽ. Risus dolore miscebit᷑:
& extrema gaudii luctus occupat. Uiis
suis replebitur stultus: & suꝑ eũ erit
uir bonus. In nocens credit om̃i uer¬
bo: astutus considerat gressus suos.
Sapiens timet & declinat amalo: stul¬
tus transilit & confidit. Impaciens o¬
ꝑabitur stulticiã: & uir uerbosus odi¬
osus ẽ. Possidebunt paruuili stulticiã
& astuti expectabunt scientiam. Iacebt̃
mali ante bonos: & impii ante portas
iustoꝵ. Etiam ꝓximo suo pauꝑ odiosꝰ
erit: amici uͦ diuitũ multi. Qui despi¬
cit ꝓximũ suũ peccat: qui autẽ mise¬
retur pauꝑi beatus erit. Qui credit in¬

Expanded text:
tem ejus deducunt ad mortem. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauperi beatus erit errant
Abbreviated transcription (Latin):
mite ipsius. Oñs qui in grediunt᷑ ad
eam ñ reuertentur: nec app̃hendent
semitas uite. Ut am̃bules in uia bona.
& calles iustorũ custodias. Qui enĩ rec¬
ti sunt habitabunt in t̾ra: & simplices
ꝑmanebunt in ea Impii uͦ de terra ꝑ¬
dentur: & quiiniquȩ agunt aufe¬
tent̾ ex ea.
ili mi ne obliuiscaris legis meȩ: et
p̃cepta mea custodiat cortuũ. Longi¬
tudinem enĩ dierũ & annos uitȩ: & p̾a

Expanded text:
qui ingrediuntur ad eam non revertentur nec adprehendent semitas vitae ut ambules in via bona et calles iustorum custodias qui enim recti sunt habitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur et qui inique agunt auferentur ex ea ili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudin
Abbreviated transcription (Latin):
nichil habeat: & est quasi pauꝑ cum
inmultis diuitiis sit. Redemptio ani¬
mȩ uiri diuitiȩ suȩ: qui autẽ pauꝑ
ẽ. in crepationem non sustinet. Lux
iustoꝵ letificat. lucerna autẽ impioꝵ
extinguetur. Inter suꝑbos semꝑ uir
gia sunt. qui autẽ agunt cuncta cũ
consilio. reguntur sapientia. Substan¬
tia festinata minusdir: quȩ autẽ pau¬
latim colligitur manu. multiplicabit᷑.
Spes quȩ differtur affugit animã:
lignũ uite desiuium ueniens. Qui
ded̾rahit alicui rei. ipse se infuturum

Expanded text:
nihil habeat, et est quasi pauper, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extigia sunt: qui autem agunt cuncta cum consilio, reguntur sapientia. Substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. Spes, quae differtur, affligit animam: lignum vitae desiderium veniens. Qui detrahit alicui
Abbreviated transcription (Latin):
placent ei. Homo uersutus celat scien
tiam: & cor insipientium ꝓuocat stul¬
titiam. Manus fortiũ dominabitur
quȩ autẽ remissa ẽ. tributis seruiet.
Meror in corde uiri humiliabit eum.¬
gligit dampnũ ꝓpt̾ amicũ iustus est.
iter autẽ impiorum decipiet eos. Non
inueniec fraudulentus lucrũ: & sub¬
stantia hominis erit auri precium.
Insemita iusticiȩ uita. iter autẽ deui¬
Tum ducit ad mortẽ ¶Filius sapiens doc¬
trina patris: qui autẽ illusor ẽ. non
audit cũ arguitur. Defructu oris sui
homo saturabitur bonis: anima autẽ
preuaricatorũ iniqua.
ui custodit os suũ. custodit ani¬
mã suã: qui autẽ inconsideratꝰ
est ad loquendũ. sentiet mala. Uult¬
& non uult piger: anima autẽ oꝑanti¬
um impinguabitur. Uerbũ mendax
iustus de testabitur: impius autẽ con¬
fundit & confundetur. Iusticia custo¬
dit innocentis uiã. impietas uͦ pecca¬
torem supplantat. Est quasi diues cũ

Expanded text:
placent ei. homo uplacent ei. homo utiam et cor insipientium provocabit stultitiam manus fortium dominabitur quae autem remissa est tributis serviet maeror in corde viri humiliabit illugligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae vita: iter autem devium ducit ad mortem. XIII. Filius sapiens, doctrina patris: qui autem illusor est, non audit cum arguitur. De fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praevaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum
Abbreviated transcription (Latin):
derium impii monumentũ ẽ. pessimo¬
rũ: radix autẽ iustorũ ꝓficiet.
ropter peccata labiorũ. ruina ꝓxi¬
mat malo: effugiet autẽ uistus
de angustia. De fructu oris sui unus¬
quisq replebitur bonis: & uixta oꝑa
manuũ suarũ retribuetur ei. Uia stul¬
ti recta inoculis eius: qui autẽ sapiens
est audit consilia. Fatuus statĩ indicat
irã suã: qui autẽ dissimulat in uiriã.
callidus ẽ.Qui quod nouit lõquitur
index iusticiȩ est: qui autẽ mentitur.
testis est fraudulentus. Est qui ꝓmit¬
tit. & quasi gladio pungitur donsci¬
entia: lingua autẽ sapientium sanitas
est. Labium ueritatis. firmũ erit in
ꝑpetuum: qui autẽ testis ẽ. repentinꝰ
concinnat lingũa mendatii. Dolus
in corde cogitantiũ mala.: qui autẽ
ineunt pacis corisilia. sequit᷑ eos gau¬
dium. Non contristabit iustũ. quic¬
quid ei acciderit: impii autẽ replebu¬
tur malo. Abhominatio ẽ. dño labia
mendatia: qui autẽ fidelit̾ agunt.

Expanded text:
derium impii munimentum est pessimorum: radix autem justorum proficiet. Propter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem justus de angustia. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et juxta opera manuum suarum retribuetur ei. Via stulti recta in oculis ejus: qui autem sapiens est, audit consilia. Fatuus statim indicat iram suam: qui autem dissimulat injuriam, callidus est: Qui quod novit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraudulentus. Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib suis impie agit. Non ro¬
borabit᷑ homo ex impietate. & radix
iustoꝵ non cõmouebitur. Mulier dili¬
gens.corona est uiro suo: & putredo in
ossib eius. quȩ confusione res dignas
gerit. Cogitationes uistoꝵ udicia: &
consilia impiorũ fraudulenta. Uerba
impiorũ in sidiantur sanguini: os iu¬
storũ liberabit eos. Uerte impios & non
eruiit: domus aut̃ẽ iustoꝵ ꝑmanebit
Doctrina sua noscetur uir. qui autẽ
uanus & excors ẽ. patebit contemptui.
Melior est pauꝑ sufficiens sibi: quã glo¬
riosus & indigens pane. Nouit iustus
animas uimentorũ suorũ: uiscera autẽ¬

Expanded text:
cogitationibus suis impie agit non rocogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane novit iustus animas iumentorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
Manus inmanu non erit in nocens malꝰ.:
semen autẽ iustoꝵ saluabit᷑. Circulus
aureus innarib suis: mulier pulchia
prestolatio impiorũ furor.
lii diuidunt ꝓpͥa & ditiores fiunt:
alii rapunt non sua. & semꝑ inege¬
state sunt. Anima quȩ benedicit᷑ inpin¬
guabitur: & qui in ebriat. ipse quoq
in ebriabitur. Qui ab condit frumenta
maledicetur. in popuł. benedictio autẽ
suꝑ caput uendentium. Bene consur¬
git diluculo quiquerit bona: qui au¬
tem in uestigator malorũ ẽ. opprimet᷑
abeis. Qui confidit in diuiciis suis cor¬
ruet: iusti aut̃e quasi uirens folium
suã possidebit uentos: & qui stultus ẽ.
seruiet sapienti. Fructus iustilignũ
uitȩ : & qui suscipit animas sapiens est.
Si iustus in terra recipit: quanto magis
impius & peccator¶ Qui diligit discipli¬
nã: diligit scientiam : qui autẽ odit
in crepationes in sipiens ẽ.Qui bonus ẽ.
hauriet a dño grãm. qui autẽ confidit

Expanded text:
manus in manu non erit innocens malus manus in manu non erit innocens malus semen autem iustorum salvabitur circulus aureus in naribus suis mulier pulchra tolatio impiorum furor. alii diuidunt propria et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt. anima, quae benedicit, inpinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. qui abscondit frumenta, maledictus in populis: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium suam possidebit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quanto magis impius et peccator qui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit
Abbreviated transcription (Latin):
angustia lib̾atus est: & tradetur impiꝰ
ꝓeo. Simulator ore decipit amicũ suũ:
iusti autẽ lib̾abunt᷑ scientia. In bonis
iustoꝵ exultabit ciuitas: & inꝑditione
impioꝵ erit laudatio. Benedictionẽ itoꝵ exalta¬
bit̃ ciuitas: &ore impioꝵ subuertet᷑. Qui despie
amicũ suũ indigens corde ẽ: uiraut̃ pruders
tacebit. Qui ambulat fraudulent᷑ reuelat ar¬
chana. qui autem fidelis est celat amici
commissum. bi non est gubernator
popłs corruet: salus autẽ ubi multa st̃¬
consilia. Affliget᷑ malo. qui fidẽ facit
ꝓ extraneo: qui autẽ cauet laqueos. se¬
curus erit. Mulier gratiosa. in ueniet
głam: & robusti habebunt diuitias.
Benefacit animȩ suȩ uir misericors: qui
autẽ crudelis ẽ. & ꝓpinquos abicit.
Impius facit opus instabile: seminanti
autẽ iusticiã. merces fidelis. Clementia
preꝑat uitã: & sectatio maloꝵ mortẽ.:
Abhominabile dño cor prauũ: & uolun¬
tas eius in his qui simplicit̃ ambulant.

Expanded text:
tur impius pro eo simulator ore decipit amicum suum iusti autem liberabuntur scientia in bonis iustorum exultabit civitas et in perditione impiorum erit laudatio benedictione iustorum exaltabitur civitas et ore impiorum subvertetur qui despicit amicum suum indigens corde est vir autem prudens tacebit qui ambulat fraudulenter revelat arcana qui autem fidelis est animi celat commissum ubi non est gubernator populus corruet salus autem ubi multa consilia adfligetur malo qui fidem facit pro extraneo qui autem cavet laqueos securus erit mulier gratiosa inveniet gloriam et robusti habebunt divitias benefacit animae suae vir misericors qui autem crudelis est et propinquos abicit impius facit opus instabile seminanti autem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum mortem abominabile Domino pravum cor et voluntas eius in his qui simpliciter ambulant
Abbreviated transcription (Latin):
Ouiri aduos clamito: & uox mea ad filios
hominũ. Intelligite paruuli astutiã.
& insipientes animaduertite. Audite
qm̃ de rebus magnis locutura sũ: & a¬
ꝑient̾ labia mea ut recta p̾dicent Ueri¬
tatẽ meditabitur guttur meũ: & labia
mea de testabunt᷑ impiũ. Iusti sunt oiñs
sermones mei: non ẽ in eis prauũ quid
neq ꝑuersũ. Recti sunt intelligentib
& ȩqui inuenientib scientiam
ccipite disciplinã meã. & non pecu
niam. doctrinã magis qua aurũ
eligite. Melior ẽ sapientia ẽnĩ cunctis
opibus p̃ciosissimis: & om̃e desiderabi¬
le ei non potest cõparari. Ego sapientia¬

Expanded text:
iri, ad vos clamito, et vox mea ad filios hominum. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes, animadvertite, Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea detestabuntur impium. Justi sunt omnes sermones mei, non est in eis pravum quid, neque perversum. Recti sunt intelligentibus, et aequi invenientibus scientiam. Accipniam, doctrinam magis quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari . Cum genti
Abbreviated transcription (Latin):
gregat thesauros lingua mendatii.
uanus & excors est: & impinget᷑ ad la¬
queos mortis. Rapinȩ impioꝵ detra¬
hent eos: quia noluerunt facere iudi¬
cium. Puersa uia uiri aliena ẽ: qui au¬
tẽ mundus est rectum opus eius. Me¬
lius ẽ. sedere inangulo domatis: quã xXNdñs autẽ sali¬
cũ muliere litigiosa & indomo com¬
muni. Anima impiidesiderat malũ:
ñ miserebitur ꝓximo suo. Multato
pestilente sapientior erit partilus.
& qui sectatur sapientẽ. sumet sapi¬
entiam. Ex cogitat iustus de domo
dictur. Munus absconditũ extin¬
guit iras : & donũ insinu indigna¬
tionẽ maximã. Gaudiũ iusto est fa¬
cere iudicium: & pauor oꝑantib ini¬
quitatẽ. Uir qui errauerit a ĩua
doctrine: in cętu gigantũ cõmora
bitur. Qui diligit ep̾ulas. in ege¬
state erit: qui amat uinũ & p̾in¬
guia non ditabitur. Pro iusto dabi¬
tur impius: & pro rectis iniquus.
Melius ẽ habitare interra deserta:
quã cũ muliere rixosa & iracunda.

Expanded text:
t thesauros lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domo xaudietur munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam gaudium iusto est facere iudicium et pavor operantibus iniquitatem vir qui erraverit a via doctrinae in coetu gigantum commobitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda.
Abbreviated transcription (Latin):
prudens dirigit᷑ gressus. Dissipantur
cogitationes ubi non est consilium: ubi
uͦ plures sunt consiliarii confirmant᷑.
Letatur homo in sententia oris sui: &
sermo oportunus ẽ optimus. Semita
ferno nouissimo. Pomus suꝑboꝵ demo¬
lietur dns: & firmos faciet terminos
uiduȩ.
bhominatio dñi cogitationes male.
& purus sermo pulcherrimus. fir¬
mabitur ab ẽo. Conturbat domũ suã
qui sectatur auariciam: qui autẽ o¬
dit munera uiuet. ꝑ miscdiam & fidẽ
purgantur peccata: ꝑ timor̃e autẽ do
meditabit᷑ obedientiã: os impioꝵ redun¬
dat malis. Longe est dñs abimpiis: &
orationes iustoꝵ exaudiet. Lux ocłor. letificat
animã: famabona inꝑinguat ossa. Auriꝰ qͤ au¬
dit in crepationeᷤ uitȩ: inmedio sapientiũ cõ¬
morabit᷑. Qui abicit disciplinam despicit

Expanded text:
prudens dirigit gressus dissipantur prudens dirigit gressus dissipantur cogitationes ubi non est consilium ubi vero plures sunt consiliarii confirmantur laetatur homo in sententia oris sui et sermo oportunus est optimus semita ferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sequitur avaritiam: qui autem odit munera, vivet. Per misericordiam et fidem purganmeditatur oboedientiam os impiorum redundat malis longe est Dominus ab impiis et orationes iustorum exaudiet lux oculorum laetificat animam fama bona inpinguat ossa auris quae audit increpationes vitae in medio sapientium commorabitur qui abicit dis
Abbreviated transcription (Latin):
dissimile erit. Uictimȩ impioꝵ. abhomi¬
nabiles dño: uota uistoꝵ placabilia. Ab¬
hominatio ẽ. dño uia impii. qui sequi¬
tur usticiam diligitur ab eõ. Doctri¬
na mala deserenti uiã uitȩ : qui incre¬
pationes odit morietur. Infernus et
ꝑdicio corã dño: quanto magis corda
filioꝵ hominũ. Non amat pestilens
eum qui se corripit.: nec ad sapientes
graditur. Cor gaudens ex hilarat faciẽ.
inmerore animi deicitur sp̃s. Cor sapi¬
entis queret doctrinã: & os stultoꝵ pas¬
cetur imꝑitia. Om̃s dies pauꝑis mali
secura mens quasi iuge conuiuium
Melius ẽ. parũ cum timore dñi: quã
thesauri magni & insaciabiles.
elius est uocare adholera cũ carita¬
te : qua ad uitulũ saginatũ cũ odio.
Uir iracundus ꝓuocat rixas. qui paci¬
ens est mitigat᷑ suscitatas. Iter impioꝵ
quasi sepes spinarum. uia iustorũ absꝙ
offendiculo. Filius sapiens letificat pa¬
trem: & stultus homo despicit matrẽ
suã. Stulticia gaudiũ stulto: & uir

Expanded text:
issimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura mens quasi iuge convivium melius est parum cum timore Domini quam thesauri magni et insatiabiles melius est vocare ad holera cum caritate quam ad vitulum saginatum cum odiuir iracundus prouocat rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendiculo. filius sapiens laetificat patrem et stultus homo despicit matrem suam stultitia gaudium stulto et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ilius sapiens letificat patr̃e: filius
uͦ stultus mesticia ẽ. matris suȩ.
Non ꝓderunt thesauri unpietatis. iu¬
Sicia uero libabit a morte. Non affliget
dñs fame animã iusti: & insidias im¬
piorũ subuertet. Egestatẽ oꝑata ẽ. manꝰ
remissa: manus autẽ fortium diuitias
parat. Qui nratur mendatus. hic pas¬
cit uentos: idẽ autẽ ipse sequit᷑ aues
uolantes. Qui congregat in messe filiꝰ
sapiens est. quiautẽ stertit estate. fili¬
us confusionis. Benedictio dñi suꝑ ca¬
put iusti: os aut̃e impiorum oꝑit ini¬
quitatẽ. Memoria uisti cũ laudibus.
& nom̃ impiorũ putrescet. Sapiens cor
de p̃cepta suscipiet: stultus ceditur la¬
bus. Qui ambulat simplicit᷑. ambulat
confidenter: qui autẽ de prauat uias
suas manifestus erit. Qui annuit ocło
dabit dolorẽ: stultus labiis uerberabit᷑.¬
te os iusti: & os impioꝵ oꝑit iniquitatẽ.
Odium suscitat rixas: & uniuersa delic

Expanded text:
ius vero stultus moestitia est matris suae. Nil proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus animam justi fame, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: manus autem fortium divitias parat. Qui nititur mendaciis, hic pascit ventos: idem autem ipse sequitur aves volantes. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate filius confusionis. Benedictio Domini super caput justi: os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laudibus: et nomen impiorum putrescet. Sapiens corcepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitos iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium su
Abbreviated transcription (Latin):
bona. In om̃i oꝑe bono: erit abundan¬
tia. Ubi autẽ uerba sunt plurima: ibi
frequent̃ egestas. Corona sãpientiũ diui¬
tiȩ eoꝵ: fatuitas stultoꝵ imprudentia.
Liberat animas testis fidelis: & ꝓfert
mendacia uersipellis. Intimore dñi fidu¬
cia fortitudinus: & filus erit spes. Timor
dñi fons uitȩ: ut declinet aruina mor¬
tis. Inmultitudine popłi dignitas re¬
gis: & in paucitate plebis ignominia

Expanded text:
bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in pauc
Abbreviated transcription (Latin):
natur prudentia: qui autẽ impacieis¬
est exaltat stultitiam suã. Uita carniũ
sanitas cordis: putredo ossiũ inuidia.
Qui calumniatur egent̾ẽ. exꝑbrat fac¬
tori eius: honorat autẽ eũ qui miseret᷑
pauꝑis. Inmalicia sua expelletur impiꝰ.
sꝑat autẽ iustꝰ in morte sua. In corde pruden¬
tis requiescet sapientia: & indoctos qͦsq¬

Expanded text:
 qui autem inpatiens exaltat stultitiam suam vita carnium sanitas cordis putredo ossuum invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoq
Abbreviated transcription (Latin):
os suũ querit ruinã. Qui ꝑuersi cordis
ẽ non inueniet bonũ: & qui uertit
linguã incidet inmalũ. Natus est
stultus inignominiã suã: sed nec pa¬
ter infatuo letabitur. Animus gau¬
dens etatẽ floridã facit: sp̃s tristis ex¬
siccat ossa. Munera desinu impius
accipit: ut ꝑuertat semitas uidicii
Infacie prud̾entis lucet sapientia: ocłi
stultoꝵ infinib terrȩ. Ira patris filius
stultus: & dolor matris quȩ genuit eũ
Nonẽ. bonũ. dampnũ inferre iusto.
nec ꝑcutere principem qui recta ui¬
dicat. Qui moderat᷑ sermones suos.
doctus ac prudens ẽ: & p̃ciosi sp̃s uir
eruditus. Stultus quoq si tacuerit sa¬
piens reputabitur: & si cõpresserit la
pore erit exꝓbrabilis. Non recipit stul¬
tus uerba pͥrudentię: nisi ea dixeris
quȩ uersantur incorde eius.
mpius cũ in ꝑfundũ uenerit pecca¬
torũ contemꝰpnit: sed sequetur eũ

Expanded text:
t ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labpore erit exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. mpius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Substañtia diuitis. urbs fortitudius
eius. pauor pauꝑm egestas eoꝵ. Opus u¬
sti aduitã: fructus autẽ impii ad peccatũ.
Uia uite custodienti disciplinã: qui autẽ
in crepationes relinquit errat. Abscondt̃
odiũ labia mendatia: qui ꝓfert contuie¬
liam insipiens est. Inmultiloquio pecca¬
tũ nondeẽrit: qui autẽ moderat᷑ labia
sua prudentissimꝰ est. Argentũ electum
lingua iusti: cor impioꝵ ꝓ nichilo. Labia
iusti erudiunt plurimos: qui autẽ in¬
docti sunt incordis egestate morientur.
Benedictio dñidiuites facit: nec sociabi¬
tur eiᷤ afflictio. Quasi ꝑ risũ. stultus oꝑat᷑
scelus: sapientia autẽ est uiro pruden¬
ti. Quod timet impius ueniet suꝑ eũ:
desidium suũ iustis dabitur. Quasi tem¬
pestas transiens. nonerit impius: iustꝰ
autẽ quasi fundamentũ sempiternũ.
Sicut a cetũ dentib & fumus ocłis: sic
piger his qui miserunt eum. Timor dñi
apponet dies : & anni impioꝵ breuiabun¬

Expanded text:
tantia divitis, urbs fortitudinis ejus: pavor pauperum, egestas eorum. Opus justi ad vitam: fructus autem impii ad peccatum. Via vitae, custodienti disciplinam: qui autem increpationes relinquit, errat. Abscondunt odium labia mendacia: qui profert contumeliam, insipiens est. In multiloquio peccatum non deerit; qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. Argentum electum, ljusti erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erautem quasi fundamentum sempiternum sicut acetum dentibus et fumus oculis sic piger his qui miserunt eum timor Domini adponet dies et anni impiorum breviabun
Abbreviated transcription (Latin):
congregat sibi: & obꝓbriũ illius non
delebitur: quia zelus & furor uiri non
parcet indie uindicte. nec ad quiescet
cuiusquã p̃cibus: nec suscipiet ꝓ redẽp¬
tione dona plurima.
ili mi custodi sermones meos: & pre¬
cepta mea reconde tibi. Fili honora do

Expanded text:
congregat sibi et obprobrium illius non congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima ili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi
Abbreviated transcription (Latin):
onserua filimĩ p̃cepta patirris tui: &
ne dimittas legem matris tue. Liga
cunda gutturi tuo. Cũ ambulaueris gra¬
diantur tecũ: cum dormieris custodiañ
te. & euigilans loquere cũ eis: quia
mandatu dñilucerna c̃. & lex lux: et
uia uitȩ in crepatio disciplinȩ
t custodiant te a muliere mala: et
a blanda lingua extraneȩ. Non concu¬
piscat pulchritudinẽ eius cortuũ. nec
capiaris nutib illius. Preciũ enĩ scorti.
uix untas ẽ. panis. Mulier autẽ. uiri
p̃ciosam animã capit. Nunquid abscon¬
dere potest homo ignẽ in sinu suo. ut
uestimenta illius ñ ardeant: aut am¬
bulare suꝑ prinas. ut non cõburant᷑
plantȩ eius:Sic qui ingredit᷑ ad mu¬
lierẽ ꝓximi sui: non erit mundus cũ
tetigerit eam. Non grandis ẽ. culpa cum
quis furatus fuerit. Furatur enĩ: ut
esurientẽ impleat animã. Pep̃hensus
quoq reddet septuplum: & omnẽ sub¬
autẽ ad ulter ẽ: ꝓpt̃ cordis in opiã ꝑdec
animã suã. Turpitudinẽ & ignominiã

Expanded text:
a patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga cumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti uix unius est panis: mulier autem uiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburentur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem subautem adulter est, panimam suam turpitudinem et ignominiam
Abbreviated transcription (Latin):
erunt actus. Lex sapienti fons uitẽ.
ut declinet aruina mortis. Doctrina
bona dabit gratiã. initinere contẽp¬
torũ uorago. Astutus om̃ia agit cum
consilio: qui autẽ fatuus ẽ. aꝑiet
stulticiã. Nuntiꝰ impii cadet inmalũ.
legatus fidelis sanitas. Egestas & igno¬
minia ei qui deserit disciplinã: qui¬
autẽ ad quiescit arguenti glorificabit᷑.
Desidium si compleatur delectat animã.
de testantur stulti eos qui fuguint ma¬
la. Qui cum sapientib graditur sapi¬
ens erit. amicus stultorũ. efficietur
similis. Peccatores ꝑ sequetur malũ:
& iustis retribuentur bona. Bonus
relinquet heredes filios & nepotes:
& custoditur iusto substantia peccato¬
ris. Multi cibi innoualib patrum: &
alii congregantur absq uidicio. Qui
parcit uirge odit filium suũ: qui autẽ
diligit in stanter illũ. erudit. Iustus cõ¬
medit & replet animã suã: uenter au

Expanded text:
ersabitur. Lex sapienti fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque judicio. Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit. Justus comedit, et replet a
Abbreviated transcription (Latin):
manib. Ambulans recto itinere & ti¬
mens dm̃: despicit᷑ ab eõ qui in fami
graditur uia. In ore stulti uirga suꝑ¬
biȩ: labia autẽ sapientium custodurii
eos. Ubi non sunt boues presepe uacuũ
est: ubi autẽ plurime segetes. ibi ma¬
nifesta fortitudo boius. Testis fidelis
non mentietur: ꝓfert autẽ menda¬
tium dolosus testis. Querit derisor sa¬
pientiam & non inueniet: doctrina
prudentiũ facilis. Uade contra uirũ
stultũ & nescit labia prudentiȩ sapi¬
entia callidi ẽ. intelligere uiã suam
& inprudentia stultorũ errans. Stultꝰ
illudit peccatũ: & inter uistos mora¬
bitur grã. Cor quod nouit a maritudi¬
nem animȩ suȩ: ingaudio eius non
miscebit᷑ extraneus. Domꝰ impioꝵ dele¬
bitur: tab̾nacula ustoꝵ germinabirs.

Expanded text:
s recto itinere, et timens Deum, despicitur ab eo, qui infami graditur via. In ore stulti virga superbiae: labia autem sapientium custodiunt eos. Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet peccatum, et inter justos morabitur gratia. Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus. Domus impiorum delebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
solus: nec sint alient particrpes tui. Sit
uena tua benedicta. & letare cũ muliere
adolescentiȩ tuȩ. Cerua carissima. &e gra¬
tissimꝰ hinulus. Ubera eius in ebrient
te om̃i tempore: & in amore illiꝰ delecta¬
re iugiter. Quare seduceris fili mi abali¬
ena: & foueris in sinu alteriꝰ: Respicit
dñs uias hominis: & om̃s grest̾ illiꝰ con¬
siderat. Iniquitates suȩ capiunt impi¬

Expanded text:
Sit vena tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat. Iniquitates suae capiunt impi
Abbreviated transcription (Latin):
Tene disciplinã. nedimittas eam: custo¬
di illã. quia ipsa ẽ. uita tua. Ne delec¬
teris semitis impioꝵ: nec tibi placeat
maloꝵ uia. fuge abea. nec transeas ꝑ
illã: declina & desere eam. Non enun
dormiunt nisi male fecerint: & rapit᷑
somnꝰ abeis nisi subplantauerint. Co¬
medunt panẽ impietatis. & uinũ imqͥ¬
tatis bibunt. Iustor aute semita qua¬
si lux splendens ꝓcedit: & creseit usq
adꝑfectã diem. Uia impioꝵ tenebrosa.
nesciunt ubi corriuint.

Expanded text:
stodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi subplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebrosa nes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ amico tuo: defixisti apud extrane¬
um manũ tuã. Illaqueatus es uerb oris
tui: & captus ꝓpruis sermonib fac ergo
quod dico fili mi. & temet ipsũ libera:
quia incidisti inmanꝰ ꝓximi tui. Dis¬
curre. festina: suscita a micũ tuũ. Ne
dederis somnũ oculis tuis: nec lormi

Expanded text:
defixisti apud extraneum animam tuam. Illaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus tuis. Fac ergo quod dico tibi, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita animum tuum, ne dederis somnum oculis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
dexterã neq ad sinistr̃a. Auerte pedẽ tu¬
ũ amalo. Uias eñi quȩ adextris sunt no¬
uit dñs: ꝑuerse uero sunt quȩ asinistrĩs
sunt. Ipse autẽ rectos faciet cursus tuos.
itinera autẽ tua in pacȩ ꝓducet.U¬

Expanded text:
averte pedem tuum a malo. Vias enim, quae a dextris sunt, novit Dominus: perversae vero sunt quae a sinistris sunt. Ipse autem rectos faciet cursus tuos, itinera autem tua in pace producet.
Abbreviated transcription (Latin):
Custodi legẽ atq consiliũ : & erit
uita animȩ tuȩ: & gr̃a faucib tius Tẽ
ambulab̾ fiducialit inuia tua: & pes
tuus non impinget. Si dormieris ñ
timebis: quiesces & suauis erit somnꝰ
tuus. Ne paueas repentino terrore: &
irruentes tibi potentias impioꝵ. Dñs
enĩ erit in latere tuo. & custodiet pedẽ
tuũ necapiaris. Noli ꝓhibere beneface¬
re eum qui potest: siuales & ipse bene¬
fac. Nedicas a mico tuo uade & reuerte¬
re: & cras dabo tibi: cũ statĩ possis da¬
re. Ne moliaris amico tuo malũ: cum
ille in tehabeat fidutiã. Ne contendas
aduersus hominẽ frustra: cũ ipse tͥ
nichil mali fecerit. Ne emuleris homi¬
nem in iustũ: nec imiteris uas eius.
quia ab hominatio dñi ẽ. om̃is illusor::¬
& cũ simplicib sermocinatio eius. E¬
gestas adño indomo impii: habita¬
cula autẽ uistoꝵ benedicent᷑. Illusores
ipse deludet: & mansuetis dabit gra¬
tiã. Głam sapientes possidebunt.
stultoꝵ exultatio ignominia.

Expanded text:
atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo et custodiet pedem tuum ne capiaris noli prohibere benefacere eum qui potest si vales et ipse benefac ne dicas amico tuo vade et revertere et cras dabo tibi cum statim possis dare ne moliaris amico tuofiduciam ne contendas adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia