comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si huiꝰ sceleris conscius. in eo quo ordine
celans uertatem ꝑmanere uolueris.
b hoc sollicitissimus
eccłie dei custos gregorius uniusciuꝰq
consiliauos arguens qnͣtum inse erat õs
om̃ino saluare certabat. Unde uenantio
exmonacho patricio. post aliq̃ scribẽs ait.
S̾cio quia cum epla mea suscipttur.
ꝓtinus amici comiemunt. litt̾ati di¬
entes ubłice uocantur. et de causa uitẽ
cõ icium. ⁊ silium exfautorib mortis
que. na rttur. Qui dum ñ te sed res
tuas diligunt. nulla tͥ nͥ que ad tempꝰ
placeant loquuntur. Tales et iam fue¬
runt sicut ip̃e reminisceris dudum consi¬
liarii. qui te ad tanti facinus ꝑduxeĩt
delicti. Et ut tͥ aliquid secularis autoriᷤ
loquar. cum amicis om̃ia tractancda
sunt. s prius de ip̃is. Si uͦ in cansa tua
hominem consiliarium ius habere. me
rogo suscipe. Nullus tͥ fidelior ẽe po¬
test ad consilium. quam qui non tua
nulla. Ego beatissimo uiro dompnoio¬

Expanded text:
si hujus sceleris conscius, in eo quo es ordine, si hujus sceleris conscius, in eo quo es ordine, celans veritatem permanere volueris. » 44. Ob hoc sollicitissimus Ecclesiae Dei custos Gregorius, uniuscujusque consiliarios arguens, quantum in se erat, omnes omnino salvare certabat. Unde Venantio, exmonacho patricio, post aliqua scribens, ait: « Scio quia cum epistola mea suscipitur, protinus amici conveniunt, litterati clientes vocantur, et de causa vitae consilium a fautoribus mortis quaeritur: qui dum non te, sed res tuas diligunt, nulla tibi, nisi quae ad tempus placeant, loquuntur. Tales enim fuerunt, sicut ipse reminisceris, dudum consiliarii, qui te ad tanti facinus perduxerunt delicti. Et, ut tibi aliquid saecularis auctoris loquar , cum amicis omnia tractanda sunt, sed prius de ipsis. Si vero in causa tua hominem consiliarium quaeris, consiliarium rogo me suscipe. Nullus tibi fidelior esse ad consilium potest, quam qui non tua,nulla: « Ego beatissimo viro domno J
Abbreviated transcription (Latin):
tuas agantur agnoscam. et tot curis occu¬
patus. que fieri debeant disponam. No
sandum sane quia sicut manifesta crimi¬
na discretissimus pater gregorius aut
iix aut nullatenus sine uindicta laxa¬
bat: ita nimirum in reb dubiis numqͣ
aliquando cͥtam sñiam ꝓferebat. Qua¬
ꝓpter andree tarentino ep̃o scribit dicens.
Ante tribunal uidicis et̾ni securus assistet
quisquis reatus sui conscius. digna eum
mͦ penitentia placare contendit. Habu¬
isle te siquidem ꝯcubinam. manifesta ue¬
ritate comperimus. dequa et iam contͣria
ẽ quib̾dam nata suspicio. S quia in rebꝰ
ambigius absolutum ñ debet ẽẽ uidiciũ.
hoc tue conscientie eligunus ꝯmittendũ.
Qua dere sim sacro orcline constitutus eiꝰ
te ꝑmixtioneẽe recolis maculatũ. sacerdo¬
cii honore deposito. ad amministrandũ
nullomodo presumas accecłe. Sctto rur
sus manime tue periculo ministrare.
et cłeo nr̃o te sine dubio reddere rationem.

Expanded text:
tua aguntur, agnoscam, et tot curis occutua aguntur, agnoscam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, disponam. » 43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina discretissimus praesul Gregorius, aut vix, aut nunquam sine vindicta laxabat: ita nimirum in rebus dubiis nunquam aliquando certam sententiam proferebat. Quapropter Andreae Tarentino, episcopo, scribit dicens: « Tribunal judicis aeterni securus aspiciet, quisquis, reatus sui conscius, digna eum modo poenitentia placare contendit. Habuisse siquidem te concubinam manifesta veritate 105 comperimus, de qua etiam contraria est quibusdam nata suspicio. Sed quia in rebus ambiguis absolutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re, si in sacro ordine constitutus, ejus te permixtione esse recolis maculatum, sacerdotii honore deposito, ad ministrandum nullo modo praesumas accedere: sciturus in animae tuae periculo ministrare, et Deo nostro te sine dubio reddere rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut immemores sui genio neq erga eccłiaᷤ
neq erga filios suos pat̾ne ugilantie
curam exhibeant: uł monasterioꝵ sol¬
licttudinem gerant. seu in oppresors sẽ
pauꝑum tuitionem impendant. Ideo
hac tibi auctoritate precipimꝰ. ut eis ad
te conuocatis. ex nr̃o illos manclato cli¬
stricte ꝯmoneas. qͣtinus desides ult̾us
eẽ ñ debeant. s sacerdotalem se habere
⁊ elum. et sollicitudinẽ oꝑe doceant. atq
tta inhis que eos iuste sctłm d̾m ag̾e
conuenit. uigilantes existarit. ut nlłm
nos deeis denuo murmur exasꝑet. Si
quem uͦ eoꝵ post hec negligentem cog¬
noueris. ad nos eum sine aliqua excusati¬
one tͣnsmitte. ut qmͣ sit graue nolle ab his
que reprehensibilia uel deuttuꝑanda sũt
corrigi. regłari in seualeat districtione sen¬
tire.
tem uictorio ep̃o panormitano postaliqͣ.
Cuius inquit iam culpe sis intelligis. ut
ego tam longe positus que incuitates

Expanded text:
ut immores honoris sui, neque erga ecclesias, ut immores honoris sui, neque erga ecclesias, neque erga filios suos paternae vigilantiae curam exhibeant, vel monasteriorum sollicitudinem gerant, seu in oppressorum pauperum se tuitionem impendant: ideo hac tibi auctoritate praecipimus ut eis ad te convocatis, ex nostro illos mandato, districte commoneas quatenus desides ulterius esse non debeant, sed sacerdotalem se habere zelum, et sollicitudinem opere doceant; atque ita in his quae eos juste secundum Deum agere convenit, vigilantes existant, ut nullum nos de eis denuo murmur exasperet. Si quem vero eorum post haec negligentem cognoveris, ad nos eum sine aliqua excusatione transmitte, ut, quam sit grave nolle ab his quae reprehensibilia et valde vituperanda sunt corrigi, regulari in se valeat districtione sentire. » Item Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, inquit, jam culpae sis intelligis, ut ego tam longe positus, quae in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. opprobrium. uolumus ut eũ
cͥoram alus sacerdotib uł quibꝰdam
filus suis nobilib contestari debeas.
achortari. ut uitio torporis excusso debe¬
as ẽẽ non debeat. s in eccl̃ie sue ac mona¬
sterioꝵ cura sit uigilans. Pat̾nam filii
sius caritatem exhibeat. in defensione
pientium libent̾ suscipiat. qͣtinus et
ciuitas illa eius queat sollicitudine
consolari et ip̃e desidie sue culpas ua¬
leat oꝑire. Si uͦ quod ñ crelimus post
hanc adhortationem nr̃am solito adhuc
more negligẽs c̃ẽ temptauerit: ad nos
ẽ. modis om̃ib transmittendus. ut hic
positus discere possit. quiduł qualiter
scłm cdi timorem ag̾e oueniat sac̾dotem.
tem eidem. Quociens illa de
illos reprehensibiles ostenderẽt. et nob̃
tͥsticiam ualeant generare. deeoꝵ uos
emenclatõe non mediocrit̾ cogit neces¬
sitas cogitare. Quia gͦ nunciatũ nob̾
ẽ. campanie ep̃os ita negligentes exist̃e

Expanded text:
probatur opprobrium, volumus ut eum probatur opprobrium, volumus ut eum coram aliis sacerdotibus, vel quibusdam de filiis suis nobilibus, contestari debeas ac hortari, ut vitio torporis excusso, deses esse non debeat, sed in ecclesiae suae ac monasteriorum cura sit vigilans; paternam filiis suis charitatem exhibeat; in defensione pientium libenter suscipiat: quatenus, et civitas illa ejus queat sollicitudine consolari, et ipse desidiae suae culpas valeat operire. Si vero, quod non credimus, post hanc adhortationem nostram, solito adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos est modis omnibus transmittendus: ut hic positus discere possit, quid vel qualiter secundum Dei timorem agere conveniat sacerdotem. » 42. Item eidem: « Quoties illa de illos reprehensibiles ostendere, et nobis tristitiam valeant generare, de eorum nos emendatione non mediocriter cogit necessitas cogitare. Quia ergo nuntiatum nobis est Campaniae episcopos ita negligentes existere,
Abbreviated transcription (Latin):
exist̾e: ut in illo quia ẽ. ep̃c. ñ agnoscat.
a deo ut neq eccł̃ia ipsuis neq monast̾ia.
siue filii uł oppressi pauꝑes eius erga sẽ
dilectionis studium sentiant. nec aliqͣ
supplicantib s̃ inquib uistum ẽ. opem
defensionis accõmodet. Et quod adhuc
dici ẽ. grauius consilia sapientium et
recte suadentium nlła patiat᷑ ratione
susciꝑe. ut quod ip̃e nequit attemptare.
ab alio saltim possit addiscere. Sed reb
que ad pastoris curam ꝑtinent omissis.
ad fabricandum naiuim toto sestudio
adiungitur. qd̾ ita cotidie despectus
cum uno aut duob clericis dicitur ad
mare descendere. ut et apud suos infa¬
bula sit. et extraneis sic iulis ac despica¬
bilis iudeatur. ut nichil in sehabere epis¬
copalis genus uel reuerentie iudicetur
Quod siua ẽ non sine aclpatua esse
cognoscas. quia eum obiurgare atꝙ
coherrere ut cdictum ẽ. distulisti. Quia
gͦ hoc totum ñ solum ip̃m reꝓbat. sed¬
etiam ad sacerdotalis officu ꝑtinere

Expanded text:
 ut in nullo quia est episcopus agnoscatur; adeo ut neque Ecclesia ipsius, neque monasteria, sive filii, vel oppressi pauperes, ejus erga se dilectionis studium sentiant, nec aliquam supplicantibus sibi in quibus justum est opem defensionis accommodet, et, quod adhuc dici est gravius, consilia sapientum et recta suadentium nulla patiatur ratione suscipere, ut quod per se nequit attendere, ab alio saltem possit addiscere; sed, rebus quae ad pastoris curam pertinent praetermissis, ad fabricandum naves toto se studio adjungitur, quod ita quotidie despectus cum uno aut duobus clericis dicitur ad mare descendere, ut et apud suos in fabula sit, et extraneis sic vilis ac despicabilis videatur, ut nihil habere in se episcopalis vel genii vel reverentiae judicetur. Quod si ita est, non sine culpa tua esse cognoscas, qui eum objurgare atque coercere, 1236 ut dignum est, distulisti. Quia ergo hoc totum non solum ipetiam ad sacerdotalis officii pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
gorius et subtiliter inquirebat. et
districtissimis gredargutionib emenda¬
bat. Unde uitaliano ep̃o sipontino. Si
custos inquit religiosi habitus aut esse
ni magistri militie te illic posito nec ꝓie¬
tuis religiosis uestib ad secularem habi¬
tum reu̾ti. nec ad nos licuisset ꝑu̾sam
epłam destinare. Sed quia nuia desi¬
dia nimioq corꝑe deprimeris intuo
dedecore res ad presens illicita impune
cõmissã. Nam si ut p̃fati sumus solli¬
citus exstitisses. prius ad nos ultio mu¬
liens prauissime. qmͣ culpa debuit ꝑue¬
nire. Quia gͦ totum habes. tantumq¬
es negligens ut uisi camonicam inte
cõgiuo t si dño placuert. tempore de¬
tam setgio defensori. Si homo ẽc̃s. aut¬
districtionem aliquam habuisses. ⁊tare
sic illicte ꝯmittunt᷑ ante uindictam cor¬
ugere. quam ad nos eoꝵ nuncius per¬
ueniret. S dum nimia te facit stulti¬
cia negligentẽ: ñ solum de illis offen¬

Expanded text:
gorius, et subtiliter inquirebat et gorius, et subtiliter inquirebat et districtissimis redargutionibus emendabat. Unde Vitaliano, episcopo Sipontino, scribens: « Si custos, inquit, religiosi habitus fuisses, ni, magistri militiae, te illic posito, nec projectis religiosis vestibus ad saecularem reverti habitum, nec ad nos licuisset perversam epistolam destinare. Sed quia nimia desidia nimioque torpore deprimeris, in tuo dedecore res ad praesens illicita impune commissa est. Nam si, ut praefati sumus, sollicitus extitisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimae, quam culpa, debuit pervenire. Quia ergo tantum hebes, tantumqes negligens, ut nisi canonicam in te congruo tibi, si Domino placuerit, tempore deItem Sergio defensori: « Si homo edistrictionem aliquam habuisses, ita relicite illic committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dum nimia te facit stultitia negligentem, non solum de illis offen
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt: ante dñi natalis diem. Quo
tñsacto: mox emiliane sorori sue ꝑ uisi¬
tationem noctuine uilionis aparuit
dicens. beni ut quia natalan domini¬
cum sine te fec. sc̃m theophania iam te¬
cum faciam. Qui ꝓtinus illa de gordia¬
ne sororis sue salute sollictta. respondit.
Et si sola uenio. sororem nr̃am gordia¬
nam cui dimitto: Cui gristi uultu: ite¬
rum clicit. beni. Gordiana et en u soror
nr̃a. int̾laicas deputata ẽ. Quam iusi¬
onem mox molestia corꝑis ẽ. sequitta.
atq ita ut dictum fuerat ante domini¬
ce apparitionis diem: eacdem molestia
ingrauescente defuncta ẽ. Mordiana au¬
tem mox ut solam se remansisse repperit.
cius prauitas excreuit. Et quod prius
latuit in desiderio cogitationis. post ef¬
fectum pͣue oꝑationis exercuit. Nam
oblita dominici timoris. oblita et conse
tres uno prius ardore conu̾se sunt. szñ
om̃s in uno eodemq studio ꝑmanseĩt.
quia uixta dominicam uocem. multi

Expanded text:
gesta sunt ante Dominici natalis diem. Quo gesta sunt ante Dominici natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianae sorori suae per visitationem nocturnae visionis apparuit, dicens: Veni, ut quia Natalem Dominicum sine te feci, sanctum Theophaniae jam tecum faciam. Cui illa protinus de Gordianae sororis suae salute sollicita, respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam, cui dimitto? Cui tristi vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corporis est secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicae apparitionis diem, eadem molestia ingravescente, defuncta est. « Gordiana autem mox ut solam remansisse se reperit, ejus pravitas excrevit; et quod prius latuit in desiderio cogitationis, post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita Dominici timoris, oblita pudoris etres uno prius ardore conversae sunt, sed non omnes in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta Dominicam vocem: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ romane eccl̃ie antistes apparuit. eiq
mansionem ꝑpetue claritatis ostendit
dicens. Ueni. quia in hac telucis mansiõe
suscipio. Que subsequenti mox febreᷤ
correpta ad diem ꝑuenit extremũ. Et sic̃
nobilib feminis uirisq morientib młti
ꝯueniunt. qui eoꝵ ꝓximos consolentur.
mine lecculum cutũsteterunt. Cum su¬
bito sursum illa respiciens. ih̾m uenientẽ
uidit. et cum magna animadu̾sione ceꝰ
pit astantib clamare dicens. Recedite
recedite. iħc uenit. Cumq in eum untende¬
ret quem uidebat. sc̃a illa anima carne¬
guim sal soluta ẽ. Tantaq subito fraglã¬
tia miri odoris asꝑsa ẽ. it ip̃a quoq sua¬
uitas cunctis ostenderet illic auctorem su¬
auitatis uenisse. Cumq corpꝰ eus exmo¬
remortuoꝵ ad lauandum ẽẽt nuclatũ:
longe orationis usu in cubitis eiꝰ et genib
sameloꝵ more inuenta ẽ. obdurata cutis
excreuisse. Et quod iuuens eius sp̃c semꝑ
egerit: mortua caro testabatur. Hec aũt

Expanded text:
hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, minae ejus lectulum circumsteterunt. Cum subito illa sursum respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus ejus ex more mortuorum 103 ad lavandum esset nudatum, longae orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, mortua caro testabatur. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
ba correptionis. S cum euisdem correptio¬
nis hora transisset. transibat ꝓtinus et
suꝑducta grauitas honestatis. Mox¬
debat societate laicarum. eiq ꝑsona ual¬
de honerosa erat. querumq huic o mũ¬
do dedita ñ erat. Quadam uͦ nocte huic
tharsille amtre mee que uit̾ sorores suas
studiose. abstinentie singularis. gͣuita

Expanded text:
ba correptionis, sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxdebat societate laicarum, eique persona valde onerosa erat quaecunque huic mundo dedita non erat. Quadam vero nocte huic Tharsillae amitae meae, quae inter sorores suas studiosae, abstinentiae singu
Abbreviated transcription (Latin):
Luminaria suꝑ addidit. officia sedula
deputauit. De sepultͣa unxta eccłiam. cõ¬
moclum sꝑare ꝓhibuit: septem ex defen¬
sorib honore regionario decorandos indi¬
xit. Alleluia extra pentecosten temꝑa
dici ad missas fecit: subdiaconos expo¬
liatos ꝓcetlere statuit. Kyrteleison can¬
tari precepit: et orationem dominicam
mox post canonem suꝑ hostiam censuit
recitari.
Dam sentiret tanqmͣ qui constanti¬
nopolitane eccłie consuetudines sequere

Expanded text:
Luminaria superaddidit, officia sedula Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. rare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequere
Abbreviated transcription (Latin):
beatoꝵ martyrum cimiteria. scł̃m
qd̃ hactenus plebs romana qͣi eo uiuente
certatim discurrit. sollicitus ordinauit.
ꝑquas et ip̃e simul discurrens: dumad¬
huc loqui preualeret. iuguiti omelias
euͣngłii coram eccl̃a diuerso tempore
declinauit. Reliquas uͦ eius dem
numen dictauit quidem:ͣs sed las¬
sescente stomaco langore continuo. alii
pronunciandas cõmisit.
equebatur excitus dñi ultra cctͣq
gregorium precuntem. et auditu¬
reu̾bum doctͥne innumerabiles undiq
diuersi sexus et etatis. acprofessionis uo¬
luntarie confluebant cohortes. Quibus
ille utpote doctor celestis milicie. cunctis
dum taxat arma sp̃italia suggerẽbat.
Dauꝑib uͦ etaduenis qui ꝓconditione
tempoꝵs rome influxerant cotidiana sti¬
pendia ministrabat.
uꝑ corpora beatoꝵ petri et pauli
apłoꝵ. missarum sollempnia cele¬
brari decreuit. acquisitis numerosissimiᷤ
oliuetis quorum sũmam in tabulis mar¬
moreis preforib eiꝰdem basilice ad notauit.

Expanded text:
beatorum martyrum coemeteria, secundum quod hactenus plebs Romana quasi eo vivente certatim discurrit, sollicitus ordinavit: per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc eloqui praevaleret, viginti homilias Evangelii coram Ecclesia diverso tempore declamavit; reliquas vero ejusdem numeri dictavit quidem, sed, lassescente stompronuntiandas commisit. Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat. 20. Super corpora beatorum Petri et Pauli stolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit.
Abbreviated transcription (Latin):
anus abheremttis quib imꝑatoris p̃ces
portauerat rediens. responsum retulit
dicens. D̃s recepta penitentia tua salua¬
bit animam tuam: et cũ scĩs tȩcum tota
domo tua constituet. Imꝑio uͭ: cum ig¬
nominia et discrmine cdecides.

Expanded text:
ianus ab eremitis, quibus imperatoris preces ianus ab eremitis, quibus imperatoris preces portaverat, rediens, responsum retulit dicens: Deus, recepta poenitentia tua, salvabit animam tuam, et cum sanctis te cum tota domo tua constituet; ab imperio vero cum ignominia et discrimine decides.
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ uelle subriꝑe. At ille ꝓ suspitione se ꝑ¬
dendum coniciens: aduocate gordieuxo¬
ris suetanqͣm ñ reuisure ultimũ uale
dixit. Sacram̃toq cõmunionis accepto:
ãd palatiũ uenit. cubiculũ imꝑatoris
ingrediens. ad pedes ꝓcedit. Cui imꝑa¬
tor adsurgens: ad petles nichilominus
corruit dicens. Ignosce deprecor mͥ quia
nunc ꝓfecto diuina reuelatione doctus
cognoui: qd̃ nichil in me unde suspicabar
cõmiseris. S si quem in agnunib nr̃s cog¬
noscis qui focas soleat uocitari: dicito mͥ.
Et philippicus dui apud se recogitans:
ait. Unum focã cognosco q̃uam nuꝑ pro¬
curator ab ex̾titu nuncupatus: ꝯtradice¬
bat tuo imꝑio. Cum uͦ mauricuis de qͣ¬
litate illius inquireret: philippitus ait.
Est quidem iuuenis et temerarius: atta¬
men tuidꝰ. Et maurici. Si timidus in¬
quit: ꝓfecto et homicida. Dumq suꝑ hu¬
iusmodi titubaret: in crastinum magistͥ¬

Expanded text:
sibi velle subripere. At ille pro suspicione se psibi velle subripere. At ille pro suspicione se perdendum conjiciens, advocatae Gordiae uxori suae, tanquam non se revisurae, ultimum vale dixit; sacramentoque communionis accepto, ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad pedes ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus nihilominus corruit, dicens: Ignosce, deprecor, mihi, quia nunc profecto divina revelatione doctus cognovi quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si quem in agminibus nostris cognoscis qui Phocas soleat vocitari, dicito mihi. Et Philippicus, diu apud se recogitans, ait: Unum Phocam cognosco, qui nuper procurator ab exercitu nuncupatus contradicebat tuo imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius inquireret, Philippicus ait: Est quidem juvenis, et temerarius, attamen timidus. Et Mauricius: Si timidus, inquit, profecto et homicida. Dumque super hujusmodi titubaret, in crastinum magistr
Abbreviated transcription (Latin):
et monachis ciuitatum. siue solitudin̾e
petunias multas. cereos. et tymiamata
destinauit. Hoc optissimum dep̃cans:
ris cuiciatib redimere meruisset. Cumq¬
et hoc et ip̃e uehementius ꝑ multa tẽꝑa
cũ lacrimis postularet: qͣdam nocte dor-¬
miens uidet apud eneam palacii portam.
setoram młto ppło enee statue saluato¬
us assistere. Tuncuox t̾ubilis facta est.
exipso incarnati uerbi charȩttere dicens.
Date mauricium. Et capientes eum iuidi¬
ciors ministri: posuer̃t uixta purp̾eum
umbilicum qui illic erat. Cui eadem uox
characceris ait. Ubi ius redlam tͥ mala
que in hoc sclo ꝑpetrasti: Ille respondit.
Amator hominum dñe. et uidex uiste:
diuina uox iussit tradi mauriciũ. et con¬
stanciam uxorem eiꝰ cum filus et filiab: oĩ¬
q cognatione ip̃ius foce militi. Euigilãs
gͦ mauricius. misit paroce munienum:
et uocauit ad se philippicum generũ suũ.
qũe dudum suspicatus fuerat imꝑium

Expanded text:
et monachis civitatum sive solitudinum, et monachis civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos et thymiamata destinavit, hoc potissimum deprecans ris cruciatibus redimi meruisset. Cumque hoc et ipse vehementius per multa tempora cum lacrymis postularet, quadam nocte dormiens, videt apud aeneam palatii portam se coram multo populo aeneae statuae Salvatoris assistere. Tunc vox terribilis facta est ex ipso incarnati Verbi charactere, dicens: Date Mauricium. Et capientes eum judiciorum ministri, posuerunt juxta pueri umbilicum qui illic erat. Cui eadem vox characteris ait: Ubi vis reddam tibi mala, quae in hoc saeculo perpetrasti? Ille reAmator hominum, domine et judex juste, divina vox tradi Mauricium et Constantinam uxorem ejus, cum filiis et filiabus, omnique cognatione ipsius, Phocae militi. Evigilans ergo Mauricius misit paracoemomenum, et vocavit ad se Philippicum generum suum, quem dudum suspicatus fuerat imperium
Abbreviated transcription (Latin):
que uos rep̃hencditis: ille laulabit. In¬
ter hec gͦ om̃ia incerta. ad solas latͥmas
redeo. petens ut eisdem omps deus piis¬
simum clnm nr̃m ut sua hic manu re¬
cciti gat. et in illo t̾ribili iudicio liberũ
non offendam.
eniq ma̾riciꝰ imꝑator lib̾tatemuo¬
cis tanti pontificis rep̃hensioniꝰq
ꝯstantiam admiratus. qr deficturo li
iudicto set̾ruerat: ad exercendam meu̾
tẏramudẽ ꝓd̾e nitebatur. Cum ꝓtinus
eodem annõ uir quidam monachicis
dextͥa spatham cepit. Quam uidelicet
aforo usq ad eneam statuam. gladiato¬
ris nudam cͥconferens: imꝑatorem gla-¬
dio cunctis moriturum p̃dixit. Qd̾mau-¬
ricius ut audiuit: atyrannnde gregorio
inferenda semel continuit: et uidicium
duunum qd̃ ei minatus fuerat cito se
subiturũ tantomagis timuit qͣnto gre¬
gorium credidit ñ posse mentiri.
ox itaq scripto pretes ꝯpositas tam
eidem qmͣ cunctis patriarchis ep̃is

Expanded text:
quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inquae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter haec ergo omnia incerta, ad solas lacrymas redeo, petens ut idem omnipotens Deus piissimum Dominum nostrum et sua hic manu regat, et in illo terribili judicio liberum non offendam. Denique Mauricius imperator libertatem vocis tanti pontificis, reprehensionisque constantiam admiratus, quia de futuro Dei judicio se terruerat, ad exercendam in eum tyrannidem prodire nitebatur, cum protinus eodem anno vir quidam monachicis dextera spatham cepit, quam videlicet a foro usque ad aeneam statuam gladiatoris nudam circumferens, imperatorem gladio cunctis moriturum praedixit. Quod Mauricius ut audivit, a tyrannide Gregorio inferenda semet continuit, et judicium divinum quod ei minatus fuerat cito se subiturum tanto magis timuit, quanto Gregorium credidit non posse mentiri. 18. Mox itaque scripto preces compositas tam eidem quam cunctis patriarchis, episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
sto magistro militum: ñ mediocriter
sum afflictꝰ. Qui et om̃ia que potuer̃t
fieri nullomͦ facere neglexeĩt. et laboreᷤ
uigiliarum et custodie cruitatis in ob¬
sidione eadem uehem̃tissimos ꝑtuler̃t.
Et post hec om̃ia: gͣui ddñorum indigna¬
tione ꝑcussi ft̃. De quib patent̾ intelligo:
qr eos non sua acta s mea ꝑsona gͣuat.
Cum quo quia partter in tbulatione la¬
borauerãt: post laborem parit̾ tribulan
pauendum et t̾ribile om̃ipotentis dei
uidicium itentat: rogo ꝑ eundẽ omi¬
potentem dñm ne hoc ulterius faciat.
Namadhuc nescimus: quisibi qua¬
lis sit. Et paulus egregius p̾dicator di¬
ut. Nolite iudicare ante tempꝰ. donec
ueniat dñs qui et illuminabit absc̃õcli¬
ta cenebrarũ: et manifestabit consilia
cordiũ. Hoc tam̃ breuit̾ dico. qm̃ pecca¬
sumo. Et sunt multa que de iudicio
illius hommnes ignorant: quia fortas¬
se que uos laudatis. illerep̃hentdit. Et

Expanded text:
storio, magistro militum, non mediocriter storio, magistro militum, non mediocriter sum afflictus: qui et omnia quae potuerunt fieri, nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum et custodiae civitatis in obsidione eadem vehementissimos pertulerunt; et post haec omnia gravi dominorum indignatione percussi sunt. De quibus patenter intelligo quia eos non sua acta, sed mea persona gravat, cum qua, quia pariter tribulatione laboraverant, post laborem pariter tribulanpavendum et terribile omnipotentis Dei judicium intentat, rogo per eumdem omnipotentem Dominum, ne hoc ulterius faciat: nam adhuc nescimus quis ibi qualis sit; et Paulus egregius praedicator dicit: Nolite judicare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Hoc tamen breviter dico, quoniam peccasumo; et sunt multa quae de judiillius homines ignorant, quia fortasse quae vos laudatis, ille reprehendet; et
Abbreviated transcription (Latin):
mero. Primo qd̃ mͥ pax subductaẽ. qmͣ
cum langobardis intuscia posits. sine
ullo rei publice dispendio feceram. Dem¬
de coriupta pace de romana ciuitate mi¬
lites ablati sunt: et quidem alui ab ho¬
stib occisi. aliiuͦ narnus et pusie postri.
Et ut ꝑusia teneretur: romarelicta est.
Dost hec plaga grauior fuit acouentus
agilulfi: cta ut ołis meis ternerem ro¬
manos more canũ in collis funib liga¬
tos. quiao franciam ducebant᷑ uenaleᷤ.
Et quianos qui intra cuitatem fiumꝰ.
cleo ꝓtegente manus euis euasimꝰ:. Ex¬
quesitum ẽ unde culꝑabiles ẽẽ uide¬
remur: uidelicer cur fium̃ta defuerĩt
que in hac urbe lui multa seruari nul¬
latenus possunt sicut in alia sugge¬
stione plenius indicaui. Et quidem de
memet ip̃o innullo turbatꝰ sum: quia
teste conscientia fateor. adu̾sa quelibet
pati ꝑatus sum: dum mͦ hec om̃ia cũ
salute dũ taxat anime euadam. S de
gloriosis uiris gregorio p̃fecto. et ca¬

Expanded text:
mero. Primo quod mihi pax subducta est, quam mero. Primo quod mihi pax subducta est, quam cum Langobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae dispendio feceram. Deinde, corrupta pace, de Romana civitate mlites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus eccisi, alii vero Narniis et Perusio positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post haec plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales. Et quia nos, qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremus, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat animae meae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio, praefecto, et Ca
Abbreviated transcription (Latin):
pie dñe sͥ magis ex humilitate qmͣ illis
aliquod p̾stitit: exreuerentia impensa.
Ante eum quiq pagani inre publica
pͥncipes fuerunt: qui uerum dm nescien¬
tes. deos ligneos et lapideos colebant:
et tam̃ eoꝵs sac̾dotib honorem maximũ
tribuebant. Quid gͥ mirum si xp̃ianus
imꝑator ueri cdei saclotes dignetur ho¬
norare. dum pagani ut p̃dixi principes
honorẽ impendere sac̾dotib nouerunt.
qui diis ligneis et lapideis seriuebant:
mo sum. Et quia om̃ipotenti deo inces¬
sant̾ cotidie delinquo: aliqd̃ mͥ apud tre¬
m̃dum exam̃ illius ẽẽ remedium suspi¬
cor: si incessantib cotidie plagis feror.
Et credo. quia eũdem om̃ipotentem do¬
minũ tanto uobis amplus placatis:
qnͣto ei me male seruientẽ clistricte affli¬
gitis. Multas enim iam plagas acce¬
ꝑam: et suꝑuenientib dñorum uissio¬
nib inueni ꝯsolationem quam ñ spera¬
bam. Si possum: has celerit̾ plagas enu¬

Expanded text:
pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid igitur mirum, si Christianus imperator veri Dei sacerdotes dignetur honorare, dum pagani, ut praediximus, principes honorem impendere sacerdotibus noverunt, qui diis ligneis et lapideis serviebant? mo sum; et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto ei me male servientem districtius affligitis. Multas enim jam plagas acceperam, et, supervenientibus dominorum jussionibus, inveni consolationem quam non sperabam. Si possum, has celeriter plagas enu
Abbreviated transcription (Latin):
du. aliquando angłi uocantur. Et ꝑ
moysen de eo qui ad uiram̃tum deducẽ¬
dus est: dicit᷑. Applica illũ addeos: uide¬
licet ad sacerdotes. Et rursum scrptumẽ.
Dũs ñ detrahes. scilicet sai̾dotib. Et ꝓpħ̾a
ait. Labia sacerdotis custodiunt scienti¬
am. et legem requirent ex ore eus: quia
angłs domini excituum ẽ. Quid gͦ mirũ
sullos uĩa pictas dignetur honorare.
qui in suo eloquio honorem tribuens.
eos ut angłos aut deos ip̃e etiam appel¬
lat dłs: Eccłiastica quoꝙ testat᷑ hystoria:
quia cum pie memorie ꝯstantino pͥncipi.
scripto oblate accusationes contra ep̃os
fuissent: libellos quidem accusationis.
et eosdem qui accusati fuerant ep̃os. con¬
uocans in eoꝵ conspectu libellos quos ac¬
ceꝑat: incendit dicens. Uos dii estis: A
uero do ꝯstituti. Ite: et int̾ uos causas
disponite ur̃as. quia dignum ñ est ut
nos iudicemus deos. In qua sententia

Expanded text:
dii, aliquando angeli vocantur. Nam et per dii, aliquando angeli vocantur. Nam et per Moysen de eo, qui ad juramentum deducendus est, dicitur: Applica illum ad deos, videlicet ad sacerdotes. Et rursum, scriptum est: Diis non detrahes, scilicet sacerdotibus. Et propheta ait: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Qsi illos vestra pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Ecclesiastica quoque testatur historia, quia cum piae memoriae Constantino principi in scripto oblatae accusationes contra episcopos fuissent, libellos quidem accusationis accepit, et eosdem qui accusati fuerant episcopos convocans, in eorum conspectu libellos, quos acceperat, incendit, dicens: Vos dii estis a vero Deo constituti. Ite, et inter vos causas vestras disponite: quia dignum non est ut nos judicemus deos. In qua tamen sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
dulfoplus ẽ. creditũ qmͣ michi. Leoni:
amplius quam mͥ. Et nunc eis qui ẽe.
ad medium uidat᷑: plus qm meis asser¬
tionib credulitas impendit᷑. Et quidem
siterre mee captiuitas ꝑ cotidiana mom̃¬
ta ñ excresceret: de despectione mea atq in¬
risione letus tacerem. S hoc uehementer
affligit: quia unde ego crimen falsitatiᷤ
tolero: inde italia cotidie ducitur sub lan¬
gobardoꝵ iugo captiua. Dumq meis
suggestionib innullo credit᷑: uires hosti¬
um inmanit̃ excrescunt. Hoctam̃ piissi¬
mo dño suggero: ut deme mala om̃ia
quelibet existimet. De utilitate uͦ rei pu¬
blice. et causa ereptionis ttalie ñ quibꝰli¬
bet felices pias aures prebeat: s plus reb
ñ ext̾rena potestate dñs ñr citius inclig¬
netur. Sed excellenti consideratione ꝓpter
eum cuiꝰ serui sunt eis ita dominet᷑. ut eti¬
am debitam reuerantiam impenclat. Nã
in diuinis eloquiis: sacdotes aliquando

Expanded text:
dulpho plus est creditum quam mihi, Leoni dulpho plus est creditum quam mihi, Leoni amplius quam mihi. Et nunc eis, qui esse ad medium videntur, plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. Et quidem si terrae meae captivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde Italia quotidie ducitur sub Langobardorum jugo captiva; dumque meis suggestionibus in nullo creditur, vires hostium immaniter excrescunt. Hoc tamen piissimo domino suggero, ut de me mala omnia quaelibet existimet; de utilitate vero reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias aures praebeat, sed plus rebus non ex terrena potestate Dominus noster citius indignetur, sed excellenti consideratione propter eum, cuius servi sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. Nam in divinis eloquiis sacerdotes aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
si aut simplicitati pruclentia. aut pru¬
dentie simplicitas desit. Ut gͦ seruos su¬
os ad cuncta eruditos sufficeret: ẽẽ eos
et simplices sicut colũbas. et pruclentes
ut serpentes uoluit: q̃tinus eis et serpen
tis astucia temꝑaret. Ego gͥ qui inse¬
renissimis dñorum uissionib abari¬
ulfi astucta deceptꝰ. ñ adiuncta prudẽ¬
tia simplex denuntior: constat ꝓculdu¬
bio qd̃ afatius appellor. Qd̃ ita eẽ ego
quoq ip̃e confiteor. Nam si hoc ũapi¬
etas tacrat: cause clam̾ant. Ego enim
sifatuus non fuissem. ad ista toleranda
que inter langobardoꝵ gladios hoc in lo¬
co patior: minime uenissem. In ea autem
re qmͣ deariulfo ꝑhibui. quiatoto corde
uenire adiem publicam ꝑatus fuit: dum
mͥ ñ creditur. etiam mentitꝰ eẽ. rep̃hendor.
S et si sac̾dos ñ sum: scio graueni ẽe. Hanc
inuiriam sac̾doti. ut ueritati seruiens. fal¬
lax credatur. Et dudum noui. qm̃ nor¬

Expanded text:
si aut simplicitati prudentia, aut prusi aut simplicitati prudentia, aut prudentiae simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes esse voluit, quatenus in eis et serpenttis astutiam temperaret. Ego igitur qui in serenissimis dominorum jussionibus ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat proculdubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat, causae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc in loco patior, minime venissem. In ea autem re quam de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio gravem esse hanc injuriam sacerdoti, ut veritati serviens, fallax credatur. Et dudum novi quoniam Nor
Abbreviated transcription (Latin):
famelicis militib tam eccl̃iastica qmͣ
publica frum̃ta diuiserat: subdolis
assertionib reprehendens. Eui grego¬
rius ut pote qui ꝓuectionem suam di¬
uno uidicio inciuꝰ nimuum manu
corda regum consistentia quocũq uolu¬
erit inlinantur: ñ caducis humanis
fauorib deputabat uoce lib̾a contra¬
dicens: hiis eum responsionib fregit.
deturpauit: atq nõnulla de futuro
dei iudicio disserendo deterruit. Insẽ¬
renissimis inquit uissionib sius do¬
minoꝵ pietas dum me quibꝰdam re¬
darguere studuit: parcendo mͥ mini¬
me peꝑcit. Nam in eis in urbe simpli¬
citatis uocabulo: me fatuum appellat.
In script᷑a et enim sacra cum in bona
intelligentia simplicitas ponitur: u¬
gilant sepe prudentie aut rectitudini
tes in bono. Et ꝑ semet ip̃am u̾itas in¬
euͣngłio ammonet dicens. Estote pru¬
dentes sicut serpentes: et simplices sicut
columbe. Esse ualde inutile indicans:

Expanded text:
famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia simplicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae aut rectitudini tes in bono . Et per semetipsam admonEvangelio admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae , esse valde inutile judicans,
Abbreviated transcription (Latin):
płice seclis ꝯmunionem se ꝑcepisse cog¬
noscit: ꝑsonam ad nos tͣnsmutat. que
pallium tͥ deferendum ex more ꝑcipiat.
Nam queadmodum illicita ꝑpetrari
ñ patimur. sic ea que sunt ꝯsuetudinis
ñ negamꝰ. Licet autem ad hec ꝯcedenda
dispositio nos loci nr̃i uocauerie: multu
tamena nob̾ peticio dulcissumi atq excel¬
lentissimi filu nr̃i cdomni galliniq exar¬
chi ut temꝑantius ergate agͥemus exẽ
imꝑator qui ꝯsuetudinib anti¬
quissimis clationum. legionũquoq mi¬
lites frequentissime sicuti romanorũ
narratur hystoria defraudabat: c̾uenᷤ
gregorium contͣ om̃s muncli strepitus
augustalib defensionib quarũ suffra.¬
gio ad artem pontificatus hunc seꝑue¬
xisse iactabat. penitus ñ eg̾e. imo cano¬
nicis auctoritatib sc̃c̃tatis acpructentie
pientib preualere: ad odium detracti¬
onemꝙ fame illius magis magis q
conu̾sus ẽ: lib̾alitatem pontificis quia

Expanded text:
postolicae sedis communionem se reparasse cogpostolicae sedis communionem se reparasse cognoscit, personam ad nos transmittat, quae pallium tibi deferendum ex more percipiat. Nam quemadmodum illicita perpetrari non patimur, sic ea quae sunt consuetudinis non negamus. Licet autem ad haec concedenda dispensatio nos loci nostri vocaverit: multum tamen a nobis petitio dulcissimi atque excellentissimi filii nostri, domni Callinici exarchi, ut temperantius erga te ageremus, exegimperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibus, sanctitatis ac prudentiaepientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qũauis culpabilib ordinationis tue
pͥmordiis gua̾m aliam ꝑmobeclientiã
culpam addideris: nos tam̃ apłice sedis
ꝑantes: nũquam contrate usq ad hoc
qd̃ causa poscebat exarsimus. S ut lon¬
gius seingratitudo nr̃a quam tu tibi¬
excitasti ꝑduceret: cieclitanos sollici¬
tudo uehement̾ angeb at. nequedam
illicita qͥd̃ de ce audieramꝰ negligenter
omittere iuderem̃. Que si bene conside¬
res ip̃ete satiffacere differendo firma¬
bas. atq ex hac adu̾sumi te zelũ nr̃m
acruis uicitabas. ettubi salubri t̃ad̾e
ꝯsilio usus. iugo te obedientie humilit̾
submĩsti. et cdilectio tua penttenciam
agens. digna ut deputauimꝰ satiffacti¬
one purgauit: redditam tͥ grãm frat̃¬
ne caritatis intellige. atq in nr̃o te re¬
ceptum consortio gratulare. Quia sicut
ꝑsenerantib inculpa districtos: ita
resipiscentib nos benignos decet ẽẽ. ad
ueniam. Postꝙͣ ergo frat̾nitas tua a¬

Expanded text:
« Quamvis culpabilibus ordinationis tuae « Quamvis culpabilibus ordinationis tuae primordiis grave malum per inobedientiae culpam addideris, nos tamen sedis apostoperantes, nunquam contra te usque adhuc ut causa poscebat, exarsimus; sed ut longius se ingratitudo nostra, quam tu tibexcitasti, produceret, credita nos sollicitudo vehementer angebat, ne quaedam illicita, quae de te audieramus, negligenter omittere videremur. Quae si bene consideres, ipse per te satisfacere differendo firmabas, atque ex hoc adversum te zelum nostrum acrius incitabas. At ubi salubri tandem consilio usus, jugo te obedientiae humiliter submisisti, et dilectio tua poenitentiam agens, digna se, ut deputavimus, satisfactione purgavit, redditam tibi gratiam fraternae charitatis intellige, atque in nostro te receptum consortio gratulare: quia sicut perseverantibus in culpa districtos, ita resipiscentibus nos benignos decet esse ad veniam. Postquam ergo fraternitas tua a
Abbreviated transcription (Latin):
tem castorio notaro et cartulario rauẽ¬
ne. Qnͣtum credi tͥ a nob̃ et necessarias
uides causas iniungi: tanto temagis
strenuum debes et sollicttũ exhibere. ꝓ¬
inde si maximus salonitan᷑ prestito satra¬
m̃to firmauerit symoniaca heresi non
teneri. atq de aliis ante corpꝰ scĩ apollina¬
ris tantũ modo requisitus innoxium se
ẽẽ responderit: et de inobedientia sua pe¬
nitentiam sicut deputaumus egerit: uo¬
lumus ut ad consolandũ illũ epłam ꝙͣ
ad eum scripsimus. uͥ eet gr̃am nr̃am.
et cõmunionem nos reddisse signauimꝰ:
exꝑientia tua dare debeat. Quia sicut
incontumatia ꝑsistentib seueros esse
nos ꝯuenit: sic itum humilitatis et
penitentib negare locum uenie non de¬
umq maximus penes corpus be¬
ati apollinaris scłm ussum gre¬
gorui. decunctis humilit̾ satis fecisset:
castorius cartulanus consolatoriamei
epłam p̃buit: u̾bis gregorii asserentem.

Expanded text:
Item Castorio, et notario et chartulario RavenItem Castorio, et notario et chartulario Ravennae: « Quanto credi tibi et necessarias vides causas injungi, tanto te magis strenuum debes et sollicitum exhibere. Proinde si Maximus Salonitanus, praestito sacramento, firmaverit se simoniaca haeresi non teneri, atque de aliis ante corpus sancti Apollinaris tantummodo requisitus, innoxium se esse responderit, et de inobedientia sua poenitentiam, sicut deputavimus, egerit: volumus ut ad consolandum illum epistolam quam ad eum scripsimus, ubi ei et gratiam nostram et communionem nos reddidisse signavimus, experientia tua dare debeat: quia sicut in contumacia persistentibus severos esse nos convenit, sic iterum humiliatis et poenitentibus negare locum veniae non deCumque Maximus penes corpus beati Apollinaris secundum jussum Gregorii de cunctis humiliter satisfecisset, Castorius chartularius consolatoriam ei epistolam praebuit, verbis Gregorii adserentem:
Abbreviated transcription (Latin):
iumus. Ideoq sisdem maximus coram
uobis et predicto cartulario nr̃o desymo¬
niaca heresi p̃stito sesacram̃to purgaue¬
rit. atq de aliis ante corpus scĩ apollina¬
ris tantũmodo requisitus liberum ẽẽ. se
responderit: causam ip̃ius frat̾nitatis
ur̃e de eo qd̃ excõmunicatus missarum
sollempnia ag̾e p̃sumpsit. uidicio com¬
mutimus qͣ debeat penitentia talis cul¬
pa purgari. Et ideo quicquid uob̃ sccłm
d̃m placet securi. disponite: necaliquid de
nob̾ dubium habeatis. Nam quicquid
a uob̾ hacdecausa fuerit ordinatum: noᷤ
et grate suscipimus. et libent̾ admittimnꝰ.
Hortamurtamen ut lebeatis ẽẽ. solli¬
ctti. et lia quelienda conspictis tempetis.
tet dispensatione seiuetis. Supra scͥptũ
uͭ poͣtitorem in presenti quid uob̾ cum
ei sit agendum instiuximus: aquo cun¬
ita subtilit̾ addiscertes. sicuos in om̃ib
exhibete. ut inur̃a sollictiudine nr̃am fu¬
isse p̾sentiam sentiamus.

Expanded text:
vimus. Ideoque, si idem Maximus coram vimus. Ideoque, si idem Maximus coram vobis et praedicto chartulario nostro, de simoniaca haeresi praestito, se sacramento purgaverit, atque de aliis ante corpus sancti Apollinaris tantummodo requisitus, liberum se esse responderit: causam ipsius fraternitatis vestrae de eo, quod excommunicatus missarum solemnia agere praesumpsit, judicio committimus, qua debeat poenitentia talis culpa purgari. Et ideo quidquid vobis secundum Deum placet, securi disponite, nec aliquid de nobis dubium habeatis. Nam quidquid a vobis hac de causa fuerit ordinatum, nos et grate suscipimus, et libenter admittimus. Hortamur tamen ut debeatis esse solliciti, et ita quae flenda conspicitis, temperetis, tet, dispensatione servetis. Suprascriptum vero portitorem in 131 praesenti quid vobis cum eo sit agendum instruximus: a quo cuncta subtiliter addiscentes, sic vos in omnibus exhibete, ut in vestra sollicitudine nostram fuisse praesentiam sentiamus. » 14.
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem fatigare se debeat. et cum pre¬
dicto fr̃e in eodem iudicio pariter seclere.
Quicquid autem ur̃e utroꝵq sanctitati
placuerit: scitote m modis om̃ib placi¬
turum. et ur̃m ego iudicium meũ deputo.
nter hec preuaricator maximus anno sep¬
timo excomunicationis sue. post casti¬
gationes et flagella gregorii. ad cor re¬
uertens: rauennam peciit. et iactauit se
tensus intra ciuitatem in medio silicẽ.
clamans et dicens. Peccaui deo et bea-¬
tissimo pape gregorio. Et agente eo peni¬
tentiam trib horis: cucurrit gallincus
exarchus et castorius cartularius eccł̃ie ro¬
mane cũ mariniano ep̃o: et eleuauerunt
eum desilice. Qui etiam cepit ampliorẽ
penitentiam coram eis ag̾e. Ctd̃ gregoriꝰ
ut audunt: ad miscł̃iam ꝓtinus recliit.
mariniano ẽp̃o inter cet̾a scribẽs. Qualis
decausa maximi frat̾nitatis ũre uoluntaᷤ
sit: ac magis peticio p̃sentium latore ca¬
storio cartulario nr̃o renuntiante cogno¬

Expanded text:
itatem fatigare se debeat, et cum praedicto fratre in eodem judicio pariter sedere. Quidquid autem vestrae utrorumque sanctitati placuerit, scitote mihi modis omnibus placiturum, et vestrum ego judicium meum deputo. » 13. Inter haec praevaricator Maximus anno septimo excommunicationis suae post castigationes et flagella Gregorii, ad cor revertens, Ravennam petiit, et jactavit se tensus intra civitatem in medio silice, clamans et dicens: Peccavi Deo, et beatissimo papae Gregorio. Et agente eo poenitentiam tribus horis, cucurrit Callinicus exarchus, et Castorius, chartularius Ecclesiae Romanae, cum Mariniano episcopo, et elevaverunt eum de silice: qui etiam coepit ampliorem poenitentiam coram eis agere. Quod Gregorius ut audivit, ad misericordiam protinus rediit, Mariniano episcopo inter caetera scribens: « Qualis de causa Maximi fraternitatis vestrae voluntas sit, ac magis petitio, praesentium latore Castorio, chartulario nostro, renuntiante, cogno
Abbreviated transcription (Latin):
committenda diffinit. Cuit.
Ubi elemosinas localit ac ꝑsonalit̾ ordinat.
Quod om̃i petenti se uoluntarie tribuit.
Quod ẽtiam ñ petenti necessaria ministra¬
¶b̃i lib̾alitatis eiꝰ innocentia comꝓbatur.

Expanded text:
committenda definit.--55. Eleemosynas localiter ac personaliter ordinat.--56. Quod omni petenti se voluntarie tribuit.--57. Quod etiam non petenti necessaria ministravit.--58. Liberalitatis ejus innocentia comprobatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pante a lectulo uisitaret requirit in¬
firmus unde uenisset pagina. Res¬
ponclit alb̃s a scõ germano sibi fuis¬
set decreta quam peciit sͥ porrigi. qͥdem
subscriptionem eius linguam cleter¬
gens lictera: salus descendit in iuscera.
Et adram̃ti pictura cuncta uicit un¬
guenta. unde aꝑꝓbat languidũ re¬
cuꝑatum ut dicamus cõmunites
de scĩ consc̃ptione sͥ sanitate linisse. ꝑ¬

Expanded text:
bantem ad lectulum visitaret, requirit inbantem ad lectulum visitaret, requirit infirmus unde venisset pagina. Respondit abba a domino Germano sibi fuisse directam. Quam petiit sibi porrigi. Qui de subscriptione ejus lingua detergens litteram, salus descendit in viscera, et atramenti pictura cuncta vicit unguenta. Unde approbatum est languido recuperato ut dicamus communiter, de Sancti subscriptione sibi salutem linxisse.