comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritis tribuat: ne ad inimici¬
cias erumpat: Unde et sũb¬
ditur. Non uos me elegistis:
sed ego elegi uos. et posui uos
ut eatis et fructum afferatis.
Posui ad grãm. plantaui ut
eaus uolendo: fructum affe¬
ratis oꝑando. Eatis enĩ uo-¬
lendo dixi: quia uelle aliqͥd
facere: iam mente ire est.
Qualem uero fructum affer¬
re:debeant: subditur. et fruc¬
tus uester maneat. In¬

Expanded text:
ritis tribuat, ne ad inimiciritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat.
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. Nimis confortatꝰ
est principatus eoꝵ. Ecce
electi dei carnem domant spi¬
ritum roborant. demonib
imperant. uirtutib corus¬
cant. presencia despiciunt:
eternam patriam com uoce
morib predicant. Eam eti¬
am moriendo diligũt: atq
ad illam per tormenta ꝑtin¬
gunt: Occidi possunt: ⁊ flec¬
ti nequeunt. Nimis ergo
confortatus est principatꝰ
eoꝵ. In illa ipsa passione
qua ceciderunt in mortẽ car-¬
nis: uidete quantum fuerit
culmen mentis. Unde hoc.
nisi quia confortatus est pͥn¬
cipatus eoꝵ: Sed si magni:
forsitam pauci sunt: Subiũ¬
xit. Dinumerabo eos: et super
harenam multiplicabuntur:
Totum mundum fratres as¬
picite martyrib plenus est.
Iam pene tot qui uideamus
non sumus: quot ueritatũ
testes habemus. Deo ergo no
nobis comprehendi non pos¬
sunt: Sed quisquis adhanc
peruenit dignitatem ut ami¬
cus uocetur dei. sese inse con¬
spiciat. dona autem que per-¬
cepit super se nichil suis me¬

Expanded text:
adjunxit: Nimis confortatus adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numnobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis me
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia quecumq audiui
a patre meo nota feci uobis. Qͤ
sunt omnia que audiuit a pa¬
tre suo ꝙͣ nota fieri uoluit ser¬
us suis. ut eos efficeret amicos
suos. nisi gaudia eterne cla¬
ritatis. nisi illa festa superne
patrie. que nostris cotidie mẽ¬
tib per aspirationem sui amo¬
ris imprimit: Dum enim
audita superna celestia ama¬
mus: amata iam nouimus.
quia amor ipse noticia est:
Omnia ergo eis nota fecerat
qui a terrenis desideriis in¬
mutati amqris sũmi facib
ardebant. Istos uero amicos
dei aspexerat propheta. cũ
dicebat. Michi autẽ nimis
honorificati sunt amici tui
deus. Amicus enim quasi
ãimi custos uocatur. Quia
igitur psalmista prospexit
electos dei amundi huiꝰ amo¬
re separatos custodire ĩ man¬
datis celestibus uoluntatem
dei.miratus est amicos dei di¬
cens. Michi autem nimis ho¬
norati sunt amici tui deus
Et tanquam si ab eo protinꝰ
causas honoris tanti nobis
insinuari quereremus: ilico

Expanded text:
quiquibis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico
Abbreviated transcription (Latin):
non fuimus: et amici uocam᷑.
Quanta est dignitas homi¬
num esse amicos dei: sed audi¬
stis gloriam dignitatis: au-¬
dite et laborem certaminis.
Si feceritis que ego precipio
uobis. Amici mei estis: si ea
que ego precipio uobis faci¬
tis. Ac si aperte dicat. Gau¬
detis de culmine: pensate qͥb
laboribus uenitur ad culm̃e.
zebedei interueniente
matre quererent. ut unus
adextris dei et alius a sinistͥs
sedere debuissent: audierunt.
Potestis bibere calicem: quem
ego bibiturus sum: Iam lo¬
cum celsitudinis querebant.
ad uiam illos ueritas reuocauit:
per quam ad celsitudinem ue¬
nirent. Ac si dicatur. Iã uos
locus delectat celsitudinis: sed
prius uia exerceat laboris: Per
calicem: ꝑtingitur ad maiesta-¬
tem: Si mens uestra appetit
quod demulcet: prius bibite
quod dolet: Sic sic ꝑ amarũ
poculum confectionis: perue¬
nitur ad gaudium salutis.
Iam non dicam uos seruos: qr
seruus nescit quid faciat dñs
eius.Uos autem dixi amicos:

Expanded text:
non sumus, et amici vocamur. non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amicos,
Abbreviated transcription (Latin):
amicis dicebat: ut profecto no¬
bis ostenderet quia cum dili¬
gendo lucrum facere de inimi¬
cis possumus: etiam ipsi ami¬
ci sunt qui ꝑsequuntur. Sed
ecce nos usq ad mortem nemo
ꝑsequitur. Unde ergo ꝓbare
possumus. an diligamus ini-¬
micos: Sed est quod in pace scẽ
ecclie fieri debeat ÷ unde clares¬
cat. Si per sequutionis tempo¬
re mori pro dilectione ualea¬
mus:Certe idem iõhannes di¬
cit: Qui habuerit substanci¬
am mundi huius et uiderit
frẽm suum necesse habere.
et clauserit uiscera sua ab
eo. quomodo caritas dei manet
in eo: Hinc etiam iohannes
baptista ait. Qͥ habet duas
tunicas det non habenti. Qi
ergo trãquillitatis tempore
non dat pro deo tunicam su¬
am quando in persecutione
daturus est animam suame
Uirtus erge karitatis ut
inuicta sit in ꝑturbatione:
nutriatur per misericordiã
intranquillitate. quatenus
onmipotenti deo primũ dis¬
cat sua impendere: post modũ
conditoris nr̃i: Serui digni

Expanded text:
amicis dicebat, ut profecto noamicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmodum sconditoris nostri. Servi digni
Abbreviated transcription (Latin):
qr dũ rẽ diligimꝰ tẽꝑalẽ. uerã
amittimꝰ dilectionem. lc .uiii.¬
Mnis quippe qui nr̃a
tollit: inumicus est.
Ded si odio habere ceperimꝰ
inimicum: intus est quod
ꝑdimus. Cum ergo aliquid
exterius a proximo patim᷑:
contra occultum raptorem ĩ¬
terius uigilemus qui nũꝙͣ
melius uincitur: nisi cum
raptor exterior amatur. Una
quippe et sũma est probatio¬
karitatis: si et ip̃e diligitur
qui aduersatur. Huic est qͦd
ipsa ueritas et crucis patibu¬
lum sustinet. et tamen ip̃is
suis persecutorib affectum di¬
lectionis ĩpendit dicens. Pat̾
ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. Qͥd ergo mirũ
si inimicos diligant discipłi
dum uiuunt. quando et tũc
inimicos diligit magister cũ
occiditur: Cuius dilectionis
summam exprimit eum sub¬
iungit. Maiorem hac dilectio¬
nem nemo habet ut animã
suam ponat quis pro amicis
suis: Mori etiam pro inimi¬
cis dominus uenerat. et tamẽ
positurum se animam pro

Expanded text:
quia dum rem diligimus temporalem, veram quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et sucharitatis, si et ipse diligitur, qui adversatur. Hinc est, quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipse suis persecutoribus affectum dilectionis impendit dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro
Abbreviated transcription (Latin):
lectione sacra eloquia non
contradicunt: sed aliud est
quod sponte impenditur na-¬
ture. aliud quod preceptis do¬
minicis ex caritate debetur
obedientie. Hii nimirum et
proximuni diligunt. et ta¬
men illa sublimia dilectionis
p̾mia non assequuntur: qͥa
aniorem suum non spiritali¬
ter sed carnaliter impendunt.
Proinde cum dominus dic̾et.
hoc est mandatum meũ ut
diligatis inuicem: ꝓtinus
uddidit. Sicut dilexi uos. Ac
si aperte dicat: Ad hoc amate:
ad quod amaui uos. Qua
in re fratres km̃i sollerter
intuendũ est. quod antiquꝰ
hostis dum mentem nostrã
ad rerum temporalium de¬
lectationem trahit. infirmi¬
orem contra nos proximũ
excitat. qui ea ipsa que dili¬
gimus auferre moliatur.
Nec curat antiquus hostis
hec faciens ut terrena tollat.
sed ut caritatem in nobis fe¬
riat: Nam modium repen-¬
te exardescimus: et dũ foris
inuicti esse cupimꝰ. intꝰ gra¬
uit̾ ferimꝰ. Dũ ꝑua foris de¬
fendimꝰ intus amittimꝰ maxĩa

Expanded text:
lectione sacra eloquia non lectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima,
Abbreviated transcription (Latin):
Um cuncta sacra elo¬
quia dominicis ple¬
na sint preceptis: quid est
quod dedilectione quasi de
singulari mandato dominꝰ
dicit. Hec est preceptum me¬
um ut diligatis inuicem:
nisi quia omme mandatũ
de sola dilectione est: et om¬
nia unum preceptum sũt:
Quia quicquid precipitur:
in sola caritate solidatur.
Ut enim multi arboris rami
ex una radice prodeunt: sic
multe uirtutes ex una cari¬
tate generantur nec habet
aliquid uiriditatis ramus
uoni operis si non manet in
radice caritatis. Precepta gͦ
dominica: et multa sunt et
unũ. Multa per diuersita-¬
tem operis: unum in radice
dilectionis. Qualiter autem
ista dilectis sit tenenda: ipse
insinuat. qui in plerisq scͥp¬
ture sui sentencus. et amicos
iubet diligi in se. et inimicos
diligi propter se. Ille enim
uera. citer caritatem habet:
qui et amicum diligit indeo:
et inimicum diligit ꝓpter de¬
um. Nam sunt nõ nulli qͥ
diligunt proximos: sed per
affectum cognationis et car-¬
nis. Quibz tamen in hac di¬

Expanded text:
um cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac di
Abbreviated transcription (Latin):
primos accubitus eligerent:di¬
cens ad illos. Cũ inuitatus fue¬
ris ad nuptias: nõ discubas in
primo loco. Aꝑta quidem ad lit¬
teram  admonitio saluatoris.
docens humilitatem nõ solum
apud dm̃ꝰ sed etiam apud ho¬
mines esse laudabilem.S q̃m
hanc euangelista. nõ frustra pa¬
rabolam uocat: breluter intu¬
endum. quid etiam mystice signec
Nuptias appellari xp̃i ⁊ eccł̃ie
coniunctionẽ. multis locis ap¬
paret. Equib unum est. Nũ¬
quid possunt filii nuptiaꝵ
ieiunare: Aluid. Simile fr̃m

Expanded text:
ubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem. Sed quoniam hanc Evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari Christi et Ecclesiae conjunctionem multis locis apparet, e quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum jejunare ? Aliud: Simile f
Abbreviated transcription (Latin):
rem quã decem ⁊ octo annis
alligatam duxerat. ⁊ ab eadẽ
alligatione soluebat. comꝑauit
ium̃to qd̾ soluitur: ut ad aquã
ducatur. Et bene utroq loco bo¬
uem posuit et asinum: quia
siue sapientes quosq ⁊ hebe¬
tes. siue ut supra dictum est u¬
trumq populum eos signifi¬
care sentiamus: eum uidelicet
cuius ceruicem iugum legis
attriuit. atq eum quẽ quilibet
seductor repꝑit quasi brutum
ammal.⁊ nulla ratione reni¬
tens quo uo luit errore subtra¬
xit. Om̃s saluator adueniens
sathane iunculis astrictos.
om̃s in uno concupiscentie
puteo dimersos inuenit. Non
est enim distinctio. Om̃s enim
peccauerunt: ⁊ om̃s egent gła
dei: iustificati gratis ꝑ gr̃am ip¬
siuis. ꝑ redemptionẽ que est ĩ xp̃o

Expanded text:
rem, quam decem et octo annis rem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redempt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ phariseos ydropicum curat:
⁊mox contra auariciam lispu¬
tat: ut udelicet ꝑ huius egritudi¬
nem corꝑis in illis exprimeretur
egritudo cordis. Deniq post mul¬
ta disputationis eus hortam̃¬
ta. subiũctum est. Audiebant
autem hec omnia pharisei qui
erant auari: et deridebãt illũ.
dropicus quippe.
quo amplius biberit. eo ã¬
plius sitit: et omĩs auarus sitĩ
multiplicat. Qui cum adeptus
alia amplius anhelat. Et res¬
ur̃m asinus aut bos in puteũ
cadit: ⁊ nõ continuo extrahet
illum. die sabbati: Sic obseruato¬
res suos phariseos conuicit:ut
eosdem etiam auaricie condẽpnet.
si uos inquid in sabb̾o asinũ
aut bouem. aut aluid quodli¬
bet animal in puteum decidens
eripere festinatis: nõ animali
sed ur̃e auaricie consulentes: qn¬
tomagis ego hominem qui
multo melior est pecore debeo
liberare: Congruent̾q ydropi¬
cum animali qd̵ cetidit in pu¬
teum comꝑauit: humore enĩ
laborabat: sicut illam mulie¬

Expanded text:
et Pharisaeos hydropicum curat, et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Hydropicus quippe quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae alia amplius anhelat. Et restrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulie
Abbreviated transcription (Latin):
bulum trahit. Grece enim aqua
ydor uocatur. Est aut̃ humor sub¬
cutaneus deuicio uesice natus.
cum inflatione turgente. et an¬
helitu fetido. ꝓpͥumq ẽ ydropi¬
ci: quanto magis habundat
humore mordinato amplius
sitire. Et ideo recte comparat᷑
ei: quẽ fluxus carnalium uolup¬
tatum exuberans aggrauat.
Comparatur diuiti auaro: qͥ
quanto est copiosior duuciis
quib nõ bene utitur: tanto ar¬
dentius talia concupiscit. Et
respondens ih̾c. dixit ad legis¬
ꝑitos et phariseos. Licet sabb̃o
curare: At illi tacuerunt. Quod
dicitur respondisse ih̾c. adhoc res¬
picit qd p̾missum est:⁊ ip̃i obser¬
uabant eũ. Dñs enĩ nouit cogi¬
tationes hominũ. S merito in¬
t̾rogati tacent:qui contra se die¬
tum quicquid dixerunt uidẽt. Nã
si łcet sabato curare. quare sal¬
uatorẽ an curet obseruant: Si
ñ licet: quare ip̃i sabbato peco¬
ra curant: Ip̃e u̾o apprehensum
sanauit. ac dimisit. Prouida dis¬
pensatione dñs ante legisꝑtos

Expanded text:
t: Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos
Abbreviated transcription (Latin):
tus est usq ad uite t̾minũ me¬
diocritate ꝑseuerat. Et ideo qͥa
uixta ueritatis sententiã omnis
qui se incaute de meritis alleuat
humiliabitur a dño: et qui ꝓ¬
uide se de benefactis humiliat
exaltabitEr ab eo: in eundem
ꝓculclubio sensum p̾missus ser¬
mo redemptoris quo primos ac
congruit.

Expanded text:
tus est, usque ad vitae terminum metus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de benefactis humiliat exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
niente sublimatur: quia coti¬
die dñs suas nuptias intrat:
cotidie mores. sedes. habitus
conuiuantium diiudicat. ⁊
suꝑbos despiciens. humilibus
sepe tanta sui sp̃c munera p̾¬
stat: ut eos merito discubenti¬
um. hoc est in fide qui escentiũ
cetus una nimia ammiratõe
glorificet: stupensq in auctoris
sui laudationem. ꝓsiliat dicens:
michi aut̃ nimis honorati sunt
amici tui deus: nimis confortat᷑
est principatus eoꝵ. Quia om¬
nis qui se exaltat humiliabit᷑:
⁊ qui se humiliat exaltabitur.
Et ex hac conclusione manife¬
ste claiet precedentem dñi ser¬
monem typice intelligendũ.
Neq enim mox om̃nis qui se corã
hominib exaltat humiliabitur:
at qui se in conspectu hominum
humiliat exaltabit᷑ ab eis:sed e
contrario nonnum quã qui se
uł in apice dignitatis. uel in qͣ
libet acquirenda gła subleuat.
usq in finem exaltare ñ cessat.
Similiter ⁊ humilis quilibet ac
uerecundus. in sua qua conten¬

Expanded text:
niente sublimatus, quia quotiniente sublimatus, quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanimi admiratione glorificet, stupensque, in auctoris sui laudationem prosiliat, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum. Quia omniet qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis. Sed e contrario nonnunquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua conten
Abbreviated transcription (Latin):
tute mea: exaltatus aut̃ humi¬
liatui sum:⁊ confusus. S̾ ed
cum uocatus fueris. uade et
recumbe in nouissimo loco.
Quanto magnus es inqurr.
humilia te inomnibz. Et psal¬
mista głatur. humiliatus
sum usquequaq dñe: uiuifica me
scł̃m uerbum tuũ: manifeste
significans. ita se a dño posse ui¬
iuificari: si de suis ip̃e uirtutibus
humilit̾ sentiret. Ut cum uen̾it
qui te inuitauit: dicat tibi. A¬
mice. ascende suꝑuis. Ueniens
amici nomine beatificans. suꝑi¬
us ascendere precipit. Qui cũq
enim humiliauerit se sicut par¬
uulus: hic erit maior in regno
celoꝵ. Tunc erit tibi gła. corã
simul discumbentib. Pulchre
dicitur tunc erit gla: ne nunc
querere incipias quod tibi ser¬
uatur in fine:quia sicut salo¬
mon ait. hereditas ad quam
festinat᷑ inprincipio ⁊ in no¬
uissimis benedictione carebit.
Potest aut̃ ⁊ in hac uita intel¬
ligi. Qui in nouissimo loco
recumbens inuenitur. dño ue¬

Expanded text:
tute mea, exaltatus autem humitute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fueris, vade, et recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens amici nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum. Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino ve
Abbreviated transcription (Latin):
gi. qui fecit nuptias filio su¬
o. Et misit seuos suos uoca¬
as ergo nuptias quisqͥs
inuitatus adierit. id est ec¬
clesie se membris fidei gratia
coniunxerit: ñ disumbat in pri¬
mo loco: hoc est non se demeritis
głando quasi ceteris sit sublimi¬
or extollat. Et quidem studeat iux¬
ta alterius loci parabolam. ueste
nuptiali uestiri: hoc est uirtutũ
fulgore choruscus aparere: sed¬
⁊ ipsarũ habitum uirtutũ loco
deuote humilitatis adornet. Ne
forte honoratior. te sit inuitat᷑
dab eo: et ueniens is qui te et il¬
lum inuitauit. dicat tibi da
huic locum: et tunc incipias
cum rubore nouissimũ locũ
tenere. Honoratiori post inui¬
tato locum dat ille. qui delon
ge conu̾sationis sue confidenti¬
a securtor factus aita illoꝵ qui se
in xp̃o secuti sunt agilitate pre¬
itur. Et cum rubore nouissimũ
locum tenet: quando de aliis
meliora cognoscens.quicquid
de sua oꝑatione celsum sentiebat.
humiliat dicens cũ ꝓpħa. Egenꝰ
ego sum:⁊in laboribz a iuuen¬

Expanded text:
ui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocaHas ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huicum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui de longe suae conversationis confidentia securior factus, vitae illorum qui se in Christo secuti sunt, agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat humiliat, dicens cum Propheta: et in laboribus a juven
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem: seuiat usticie in scĩfi¬
cationẽ. Et ꝓ suꝑbia humili¬
tatem. ꝓ luxuria castitͣem: pro
auaricia diligit largitatem. Et
qui antea procreauerat filios
diaboli male uiuendo: incipi¬
do. Ergo ꝑuxorem ꝓpriam car¬
nem intelligere possumus: ꝑ
filios. uicia et peccata. Uel cer¬
te alit̾ uenundatur serius: cũ
peccatori impenitenti. et̾num
comminatur supplicium: et
declinare a malo. ⁊ facere bonũ
ei precipitur. Uenundat᷑ quoq
uxor ⁊ filii: quando nõ solum a¬
nume ꝓ peccatis. sed etiam carni
peccatrici. eternus cruciatus pre¬
dicitur. Quod cum audierit ser¬
uus: frequenter post peccatum
timore conuertitur ad peniten¬
dum: qui ꝓ amore dĩ noluit
cauere peccatum. Unde ⁊subdi¬
tur. ꝑͥcidens autẽ seruus ille.
rogabat eum dicens. Pacien

Expanded text:
quitatem, serviat justitiae in sanctifiquitatem, serviat justitiae in sanctificationem, et pro superbia humilitatem, pro luxuria castitatem, pro avaritia diligat largitatem. Et qui antea procreaverat filios diaboli male vivendo. Et pdo. Et per uxorem, propriam carnem intelligere possumus: per filios, vitia et peccata. Vel certe aliter: venundatur servus, cum peccatori impoenitenti aeternum comminatur supplicium, et declinare a malo, et facere bonum ei praecipitur. Venundantur quoque uxor et filii, quando non solum animae pro peccatis, sed etiam carni peccatrici poena aeterni cruciatus praedicitur. Quod cum audierit servus frequenter post peccatum, timore concutitur ad poenitendum, qui pro amore Dei noluit cavere peccatum. Unde et subditur: « Procidens autem servus ille, rogabat eum di
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegium. et cetera his similia
ꝑpetrant: quasi decem milia ta¬
lenta debent. Cum autẽ nõ hr̃et
unde redderet. ussit eum dñs ue¬
nundari. ⁊ uxorem eius et filios.
⁊ omnia que habebat:⁊ reddi.
Non habebat seruus unde red¬
dat debitum: quia digne ꝓ pec¬
catis. deo satisfacere nõ potest.
ꝑ ꝓprium meritum suum c̾te
non habet seruus unde debitũ
reddat: quia peccator in die iudi¬
cii. nullam excusationem de pec¬
catis suis inueniet. Sed qͥa deus
misericors est. nec uult peccatoreᷤ
perire ꝑpetuo: iubet seruum ue¬
nundari: cum peccatorem ꝑ pe¬
nitentiam precipit immutare.
Inuen̾datione enim hoc agit᷑:
Et tunc spiritalit̾ uenun datur:
quando peccator de possessione
diaboli. ꝑ penitentiam ad pos¬
sessionem conuertitur di. Ue¬
nundatur quoq uxor et filii: cum
caro que peccatis fuit subdita. oꝑa¬
et cogitationes carnales inserui¬
tio dei immutat. Et que seruiuit
immundicie.⁊ iniquitati ad ini¬

Expanded text:
sacrilegium, et caetera his similia sacrilegium, et caetera his similia perpetrat, quasi decem millia talenta debebat. « Cum autem non haberet unde redderet, jussit eum dominus venundari, et uxorem ejus et filios, et omnia quae habebat, et reddi. » Non habebat servus unde redderet debitum, quia digne pro peccatis Deo satisfacere non potest per proprium meritum. Sive certe non habet servus unde debitum reddat, quia peccator in die judicii nullam excusationem pro peccatis suis inveniet. Sed quia Deus misericors, nec vult peccatores perire perpetuo, jubet servum venundari, cum peccatorem per poenitentiam praecipit immutari. In venundatione enim hoc agitur,Et tunc spiritaliter servus venundatur, quando peccator de possessione diaboli, per poenitentiam ad possessionem convertitur Dei. Venundatur quoque uxor et filii cum caro, quae peccatis fuit subdita, et cogitationes carnales in servitio Dei immutat. Et qui servivit immunditiae et iniquitati ad ini
Abbreviated transcription (Latin):
cedere: turpissima seruitus. Huiꝰ
seruus se glabatur psalmista cũ
dicebat. Ego seruus tuus. ego¬
seruus tuus: ⁊ filius ancille tue.
Et iterum. Serius tuus ego
Sum: da michi intellectũ dñe.
Posuit aut̃ rex rationem cum
serius sius: quia non solũ oꝑa.
sed etram cogitationes nr̃as eiꝰ
maiestatis oculus. subtilit̾ exa¬
minat. atq discernit. Sed eo
rationem petente. solet contin¬
gere. ut inueniant᷑ plures: qui
nõ solum minorib peccatis: s
etiam maiorib criminib sint
obligati: quoꝵ speciem tenet iste.
de quo subditur. Et cum cepisset
rationẽ ponere: oblatus est ei u¬
nus. qui debebat decem milia ta¬
lenta. Talentum inscripturis ali¬
quociens peccatũ significat. uel
pondus: siue multitudinẽ peccatoꝵ:
sicut in zacharia legrtur. Uidi: et
ecce talentum plumbi portabat᷑.
talentum diu̾sis modis ponderat᷑.
sic paratoꝵ species diuerse sunt. Q
enim homicidium. adulterium.

Expanded text:
cedere turpissima servitus. Hujus cedere turpissima servitus. Hujus servum se gloriabatur Psalmista, cum dicebat: « Ego servus tuus et filius ancillae tuae . » Et iterum: « Servus tuus ego sum, da mihi intelleonit autem rex rationem cum servis suis, quia non solum opera, sed etiam cogitationes nostras ejus majestatis oculus subtiliter examinat atque discernit. Sed eo rationem ponente, solet contingere ut inveniantur plures qui non solum in minoribus peccatis, sed etiam in majoribus criminibus sunt obligati. Quorum speciem tenet iste, de quo subditur: « Et cum coepisset rationem ponere oblatus est ei unus qui debebat ei decem millia talenta. » Talentum in Scripturis aliquoties peccatum significat, vel pondus, sive multitudinem peccatorum, sicut in Zacharia legitur: « Vidi, et ecce talentum plumbi portabatur talentum diversis modis ponderatur, sic peccatorum species diversae sunt. Qui enim homicidium, adulterium,
Abbreviated transcription (Latin):
norantie cum descendens. freq̃n¬
ter sus scĩs sermonib similitu¬
dines dignatus est adiung̾e ut
quod ꝑ simplicem sermonem
auditores caꝑe nõ poterant: sal¬
tem ꝑ parabolas et figuras te¬
nerent. Unde sicut a libi math̾s
ad impleretur qd̃ ꝑ ꝓphetam
dicitur. Aꝑiam in parabolis
ab initio. Qd̾ in hac lectione
fecisse cognoscimus: si diligen¬
tius suꝑiora huius euangelii
consideremꝰ. Cum enĩ preceptũ
dimittendi fr̃ib in nobis peccã¬
tib: dedisset. ne dura hec uide¬
rentur et asꝑa: adiecit similitu¬
dinem de rege. qui debitori suo
decem talenta ad unam sup¬
plicationẽ dimisit. spiritalit̾
quo scriptum est. Etce uemiet ds̃
et homo de domo dauid: qui ẽ rex
regum. ⁊ dñs dñantium : ⁊ cuiuᷤ¬
regni non erit finis. Huiꝰ regis
serui. homines sunt: quos sibi ad¬
seruiendum. seq laudandum ad
suam ymaginem conclidit: qͥb
etiam sensum et intellectum pre¬
buit. Huic regi seruire. sum ma
est libertas. Ab eius seruitio re¬

Expanded text:
norantiae condescendens, frequenter suis sanctis sermonibus similitudines dignatus est adjungere, ut quod per similitudinem sermonum auditores capere non poterant, saltem per parabolas et figuras tenerent. Unde sicut alibi Matthaeuadimpleretur quod per Prophetam dicitur: Aperiam in parabolis ab initio. Quod in hac lectione eum fecisse cognovimus, si diligentius superiora hujus Evangelii consideremus. Cum enim praeceptum dimittendi fratribus in nobis peccantibus dedisset, ne dura haec viderentur et aspera, adjecit similitudinem de rege qui debitori suo decem millia talenta ad unam supplicationem dimisit. Spiritaliter quo scriptum est: « Ecce veniet Deus et homo de David qui est rex regumregni non erit finis. Hujus regis servi homines sunt quos ad sibi serviendum, seque laudandum ad suam imaginem condidit, quibus etiam sensum et intelligentiam praebuit. Huic rei servire summa est libertas, ab ejus servitio re
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e matris eccł̃ie gremiũ echni¬
cum popłm ꝑdiicere curauit:
ut admodum acceptabilis et
deuotissimus xp̃o factus. cum
traditor ille uidas dñm pr̃o¬
deret xp̃m. suĩq homicida ef¬
fectus apła ͥ ꝑderet. iste uirdo¬
mini in loco illius sorte ⁊ ora¬

Expanded text:
matris Ecclesiae gremium, ethnicum populum perducere curaret. Unde admodum acceptabilis et devotissimus Christo factus, cum traditor ille Judas Deum proderet Christum, suique homicida effectus apostolatum perderet; iste vir Domini in loco illius sorte et ora
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis conditor at
q redemptor. ut effectum uere
in carnationis sue ostenderet.¬
uerus dies. qui duodecim horis
lucebat: duodecim apłos eligere
censuit. Deinde ad si militudinẽ
septuaginta duaꝵ linguarũ.
septuaginta duos discipulos
el egit: binosq misit ad predi

Expanded text:
a crescens, ut effectum verae incarnationis suae ostenderetverus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta duos discipulos assumpsit, binosque misit ad praedi
Abbreviated transcription (Latin):
quod fieri nisi a deo non pos¬
sit. Laudauimus defacto fc̃orẽ.
sed quemadmodũ si luteras
pulchras alicubi inspiceremus.
nõ nob̾ sufficeret laudare scrip¬
toris articulum q̃m eas pari¬
les. equales. decoras fecit nisi e¬
tiam legeremus. quid nobis ꝑ
illas indicauerit: ita factum
hoc qui tantum inspicit. delet¬
tatur pulchritudine facti.ut
ammiretur artificem. qui aut̃
intelligit. quasi legit. Aliter
hoc est totum. qm̃ commone.¬
ris ⁊ legere. Et enim dicis. cũ
uideris litteras. si forte nõ eas
nosti legere: quid putamus eẽ.
qd̾ hic scriptum est: Int̾rogas
quid sit. Cum iam uideas aliqͣd:
aliuid tibi demonstraturus est.
a quo queris agnoscere quod
uidisti. Alios ille ocłos habet:
alios tu. Nonne similit̾ apices
uidetis: S nõ similit̾ signa
cognoscitis. Tu ergo uides et
laudas. ille uidet ⁊ laudat. et
legit et intelligit.

Expanded text:
quod fieri nisi a Deo non posquod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit. Aliter hoc est totum; quoniam commoneris et legere. Etenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
in manib xp̃i. Panes aut̃ illi
quinq quasi semina erant: ñ
quidem terre mandata: sed ab
eo qui t̾ram fecit multiplicata.
Hoc ergo ad motum est sensib
quo erigeretur mens: et exhibi¬
tum dcłis ubi exercetur intellectꝰ.
ut inuisibilem deum ꝑ uisibili¬
a oꝑa mirarem᷑. Et erecti ad fi¬
dem. ⁊ purgati ꝑ fidem etiam
ip̃m inuisibiliter uidere cuꝑe¬
mus: quẽ de reb iusibilib m
iusibilem nosceremus. Non
miraculis xp̃i. Interrogemus
ip̃a miracula quid nobis lo¬
quantur de xp̃o. Habent enim si
intelligantur linguã suam. Nã
quia ip̃e xp̃c uerbum d̾i est: eniã
factum uerbi uerbum nobis est.
hoc ergo miraculum sicut au¬
diuimꝰ qͣm magnum sit. quera¬
mus etiam quam ꝓfundum
sit. Non tantum euis suꝑficie
delectemur: sed etiam altitudi¬
nem ꝑscrutemur. Habet enim
aliquid intus. hoc qd̾ miram᷑
foris Uidimus ⁊ expectauimꝰ
magnũ quiddam. preclarum
quiddam ⁊ omnino diuinum.

Expanded text:
in manibus Christi, panes autem illi in manibus Christi, panes autem illi quinque semina erant quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa: et ad intelligendum deui-
sibilib ammonet humanam
mentem. Quia enim ille non
est talis substantia. que uideri
ocłis possit: et miracula eius qͥb
totum mundum regit uniuer¬
samq creaturam amministrat.
assiduitate uiluerunt: ita ut
pene nemo dignetur attend̾e
oꝑa dei. mira et stupenda in qͦ¬
libet seminis grano. scd̃m ip¬
sam suam miscd̾iam seruauit
sibi quedam. que faceret opor¬
tuno tempore. preter usitatum
cursum ordinemq nature: ut ñ
maiora. sed in solita uidendo stu¬
perent. quib cotidiana uiluerat.
Maius enim miraculum est gu¬
bernatio tocius mundi: qͣm satu¬
ratio quinq milium hominum
de quinq panibz. Et tamen hec
nemo miratur illud mirantur
homines: nõ quia maius est. s
quia rarum est. Quis enim et
nunc pascit uniuersum mun¬
dum. nisi ille qui de paucis gra¬
nis segetes creat: Fecit ergo quo¬
modo ds̃. Unde enĩ multiplicat
de paucis granis segetes: in de
in manib suis multiplicauit
quinq panes. Potestas enĩ erat

Expanded text:
opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multipliquinque panes’. Potestas enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
Taliq igne in mente decoquitur
rubigo culpe: et succensus animꝰ
quasi ardore quia ꝑ uisum spetiẽ
ꝑdidit ꝑ incendium clarescit. Ista
itaq que sicamat. que se ad mo¬
numentum quod ꝑspexerat ite¬
rum inclinat. uideamus qͦ fruc¬
tu uis amoris in ea geminat o¬
pus inquisitionis.

Expanded text:
talique igne in mente decoquitur talique igne in mente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista itaque quae sic amat, quae se ad monumentum quod perspexerat iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis.
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet dicens. Querite fa¬
ciem eius semꝑ. Hinc ꝓpħ̾a ait.
Anma mea desiderauit te in
nocte. sed et sp̃u meo in precor¬
diis meis de mane iugilabo ad
te. Hinc ei iterum eccłia in canti¬
cis canticoꝵ dicit. Uulnerata
caritate ego sum. Iustũ quippe
est: ut ex uisione medici ꝑtin¬
gat ad salutem: que ꝑ estum
eius desiderii. uulnus amoris
portat in pectore. Hinc rursum
ait. Anima mea li quefacta est.
ut locutus est. Mens namq ho¬
minis conditoris sui spetiem
non querentis maledura est.
quia in semetip̃a remanet frigi¬
da. Ac si ardere iam ex desiderio
cepit asseq̃ndo quẽ diligit liq̃¬
facta ꝑ ignem amoris currit. fit de¬
siderio anxia: uilescunt in scło que
placebant. Nichil est quod extra cõ¬
ditorem libeat: et que prius delecta¬
bant animum. fiunt post modũ
uehement̾ onerosa: nichil eius
mesticiam consolatur. quousq
ad huc qui desideratur nõ aspicit᷑.
Meret mens. lux ip̃a fastidiosa ẽ

Expanded text:
admonet, dicens: Quaerite faadmonet, dicens: Quaerite faciem ejus semper . Hinc propheta ait: Anima mea desideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te . Hinc iterum Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Justum quippe est ut ex visione medici pertingat ad salutem, quae per aestum ejus desiderii vulnus amoris portat in pectore. Hinc rursus ait: Anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . Mens namque hominis conditoris sui speciem non quaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est;
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli etiam uite scłaris qui
imitandum aliquid habeant de
actione uirtutis. Querentes ant̃
nos uigiles inueniunt. qui custo¬
diunt ciuitatem: quia sci patres.
qui eccłie statum custodiunt. bo¬
nis nr̃is studiis occurrunt: ut
suo uel uerbo uel scripto nos do¬
ceant. Quos cum paululum ꝑ¬
transimus: inuenimus quem
diligimus. Quia redemptor nr̃.
et si humilitate homo int̾ ho¬
mines. diuinitate tamen super
homines fuit. Cum ergo tran¬
seuntur uigiles dilectus inue¬
nitur: quia cum ꝓpħas et apłos
infra ip̃m eẽ conspicimꝰ: ille qui
natura ds̃ est. esse suꝑ homines
consideratur. Prius ergo non in¬
ueniendus queritur: ut post in¬
uentus strictius teneatur. Sc̃a
enim desideria ut prediximus.
dilatione crescunt. si aut dila¬
tione deficiunt. desideria nõ fu¬
erunt. hoc amore arsit: quisquis
ad ueritatem ꝑtingere potuit.
Hinc namq dauid ait. Si tiuit
uum. quando ueniam et pare¬
bo ante faciem dei. Hinc nos

Expanded text:
nonnulli, etiam vitae saecularis, qui nonnulli, etiam vitae saecularis, qui imitandum aliquid habeant de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem, quia sancti patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitur, quia cum prophetas et apostolos infra ipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait: Sitivit vum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Hinc nos
Abbreviated transcription (Latin):
noctes quesiuii quẽ diligit anĩa
mea: quesiui illum et nõ inueni.
Surgam et circui bo cuui tatemꝑ
uicos et plateas: et querã quẽ
diligit anima mea. Que defectũ
qͦ inuentionis ingeminat dicẽs.
Quesiui illum et non inueni.
Sed quia du inuentio nõ elon¬
gat. si inquisitio non desistat:
adiungit. In ueneẽt me uigiles
qui custodiunt ciuitatem. Nũ
quem dilexit anima mea iudis¬
tis: Paululum cum ꝑ transissẽ
eos: inueni quẽ diligit anima
mea. Dilectum namq in lestulo q̃¬
rimus: quando in presentis uite
aliquantula requie. redemptoris
nr̃i desiderio suspiramus. ꝑ noc¬
tem querimus. quia et si iam ĩ
illo mens ugilat: tamen ad¬
huc ocłs caligat Sed qui dilectũ¬
suũ non inuenit: restat ut sur¬
gat: ciuitatem curueat: id est sãc¬
tam electoꝵ eccłiam mentis in¬
quisitione ꝑcurrat: ꝑ uicos eũ
et plateas querat. idest ꝑ angu¬
sta alata gradientes aspiciat:
eius uestigia exquirat: quia st̃

Expanded text:
noctes quaesivi quem diligit anima noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni. Surgam, et circuibo civitatem, per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Quae defectum quoque inventionis ingeminat, dicens: Quaesivi illum, et non inveni . Sed quia diu inventio se non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque in lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi jam in illo mens vigilat, tamen adhuc oculus caligatsuum non invenit, restat ut surgat, civitatem circumeat, id est sanctam electorum Ecclesiam mente et inquisitione percurrat; per vicos eum et plateas quaerat, id est per angusta et lata gradientes aspiciat, ejus vestigia exquirat, quia sunt