comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nde conficiatur annus solaris:⁊
de ratione bissexti.¬
NNUs solaris. uit maio¬
rum constat sollertia
inuestigatum. ccͦc ixuͦ.
dieb ⁊ quadrante con¬
ficitur. Si quadrans quid sit diluci¬
rum quadrans: tres relique noĩant᷑
dodrans. Cum gͦ diem integrum .i.
cum sua nocte. i dẽ.xxiii. horis con¬
stare manifestum sit. qui numerus
ex senario num̃o quat̃ ducto confi¬
cit᷑: qr quat̃ h̃t senas horas: ip̃e.uͭi.
hore quadrans diei iure nominatur.
Si gͦ unde hidies computent᷑ uis ag
dici quo sol totum signiferũ. idẽ xnͦ.
Quia gͦ sunt .xii. signa ⁊ insingłis eoꝵ¬
decies .xxͣx. ⁊ habes. ccͣcixͣ. dies. Item x.
hore que in singłis suꝑsunt signis du¬
odecies ducte summam reddunt. cͦxxͦ.¬
horaium. Has equa portione. ꝑxxiiii.
distribuens absq dubio . uͦ. dies reppe¬
ries singlos .xxiiii. horaium. Istos iun¬
ge suꝑiorib: ⁊ habes totius anni sola¬
ris dies. ccc lxͣuͤ. Suꝑ ẽ autem adhuc
in figłis signis. unius hore medietas.

Expanded text:
nficiatur annus solaris, et de ratione bissexti.nnus solaris, ut majorum constat solertia investigatum, CCCLXV diebus, et quadrante conficitur. Si quadrans quid sit dilucirum quadrans, tres autem reliquae nominantur dodrans. Cum ergo diem integrum, id est cum sua nocte, XXIV horis constare manifestum sit, qui numerus ex senario quater ducto conficitur, quia quater habet senas horas, ipsae sex horae quadrans diei jure nominatur. Si ergo unde hi dies computentur, manifdici, quo sol totum signiferum, id est, XIQuia ergo sunt XII signa, et in singulis eordecies XXX et habes CCCLX dies. Tunc X horae, quae in singulis supersunt signis, duodecies ductae, summam CXX reddunt horarum. Has aequa portione per XXIV distribuens absque dubio dies quinque reperies, singulos XXIV horarum. Istos junge superioribus, et habes totius anni solaris CCCLXV dies. Superest autem adhuc in singulis signis unius horae medietas,
Abbreviated transcription (Latin):
k. mart̃ ꝓnunciet᷑ totusq ille annuᷤ
bissextilis appellat᷑. constans. ccc. lx.UI.
dieb Qui dies si negligat᷑: eueniet pꝰ
aliquot annos. ut hieme estuii. ee ce¬
t̾a estate. hib̃ni menses occurant Nam
ꝑ .ccclxiiii. annos tantum regrada¬
solsticiazi contͣ in k̾ ᷤᷤ solsticiorum eue¬
u̾nale: appareat solsticium brumale
.xiii. k̃. iuł. quod ẽ solsticium estuium.
occurrat equinoctium uernum: quod
ẽẽ debet .xii. k. apͥl. Sicq incetis eue¬
niet anni dieb. Ad hunc euitandũ
errorem. bissextilis dies . iiii. semꝑ anno
int̾kalatur. hoc ueluti quodam fũ¬
dam̃to inuemendorum sequentium
argum̃torum p̃locato: ad ipsa iam ex¬
plicam explicanda. que hinc confici¬
unt᷑ accedamus argum̃ta¬

Expanded text:
. Martias pronuntietur, totusque ille annus bissextilis appellatur, constans CCCLXVI diebus. Qui dies si negligatur, eveniet post aliquot annos ut hieme aestivi, et contra aestate hiberni menses occurrant. Nam per CCCLXIV annos tantum calculatio regradasolstitia, et econtra in solstitiorum eveaequinoctium vernale, appareat solstitium brumale, XII Kal. Julii, quod est solstitium aestivum, occurrat aequinoctium vernale, quod esse debet XII Kal. April. Sicque in caeteris eveniet anni diebus. Ad hunc evitandum errorem bissextilis dies quarto semper anno intercalatur. Hoc veluti quodam fundamento inveniendorum sequentium argumentorum praelocato, ad ipsa jam explicanda, quae hinc conficiuntur, accedamus argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
omnium signoꝵ Item quantum
descensionis ẽ: ab eodem cancro us¬
q ad libram aliud equinoctiale sig¬
capͥcornum. Cum gͦ cancer omnib
sublimior:⁊ capͥcornus sit humilior:
liquido constat illa inmedio posita
eiusdem ẽẽ altitudinis. Hinc fit. ut
cum sol ad utrumq horum signoꝵ
accesserit. quia ꝑ mediam sꝑamag̃r.
diem ac noctem eqiuis spaciis om̃i
mundo. siue supͣ siue infra dimeci¬
atur. Quem diem cum ratio abutͣ¬
q parte ⁊ diurna scilicet &e noctur¬
na nichilominus.⁊ ab ipsa equali.¬
tate uocari coegisset: nec ut reor in
neutra harum linguarum greca.
ac latina. ex tͥb scilicet his nomini¬
b equitate die ac nocte unum uo¬
cabulum eufonicos comminiscipo¬
tuisset: factum ẽ ut in alt̾a a melio¬
re parte .i. die in alt̾a a det̾iore .i. nõc¬
te appellaret᷑ inutraq lingua addi¬
ta qualitatis adiectione. Latine gͥ
equinoctium abequalitate et no-¬
cte: grece autem ysemeria d̃r. Qd̃

Expanded text:
summum signorum. Item quantum summum signorum. Item quantum est descensionis ab eodem Cancro usque ad Libram, aliud aequinoctiale sigCapricornum. Cum ergo Cancer omnibus sublimior, et Capricornus sit humilior, liquido constat illo in medio posita ejusdem esse altitudinis. Hinc fit ut cum sol ad utrum horum signorum accesserit, quia per mediam sphaeram agitur, diem ac noctem aequis spatiis omni mundo sive supra, sive infra dimetiatur. Quem diem, cum ratio ab utraque parte et diurna videlicet et nocturna, nihilominus ab ipsa aequalitate vocari coegisset, nec, ut reor, in neutra hac linguarum Graeca ac Latina ex tribus generibus his omnibus: aequitate, die, nocte, unum vocabulum eufonicos comminisci potuisset, factum est, ut in altera a meliore parte, id est die, in altera a deteriore, id est, nocte appellaretur in utraque lingua aequitatis adjectione. Latine igitur aequinoctium ab aequitate, et nocte, Graece autem isemeria dicitur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ econtra. in capͥcorno positum in die
australes. nocte boreales mundi lus¬
trare partes: s singła indirectum
t̃ram ambiunt: &e partem ꝙͣ sol
indie suꝑ t̃ram eandem nocte semꝑ
lustrat subt̾ra. Equinoctia sane
ñ ita ut solsticia noctem diemq
uariant: s in utroq dies ⁊ nox eqͥs
horarum dimensionib dist̾mina¬
tur. Cuiꝰ rei rõnem ꝑfacile inspicit:
qui p̃fatam ron solsticiorum con¬
grue p̃uide curau̾it. Equinoctia¬
lia enim signa nequaquam ut sol¬
sticialia alt̃m alt̾o sublimu̾s ẽ uel
humilius s quasi inquodam medi¬
tullio locata ⁊ contra se altrinsecuᷤᷤ
posita ueluti quodam diametro zo
oriente alt̾m occidit: &e cum unũ
suꝑius alt̾um inferiꝰ obtinet cen-¬
trum: tantundem de zodiaco ab
utraq parte hñt. Quantum eñ
ascensionis ẽ a capͥcorno omnium
signoꝵ infimo usq ad arietem eqͥ¬
noctiale signum: tantundẽ ab ipso
ariete usq ad cancrum summum

Expanded text:
et econtra in Capricorno positum die et econtra in Capricorno positum die australes, nocte boreales mundi lustrare partes, sed singula in directum terram ambiunt, et quam partem sol die super terram, eamdem nocte semper lustrat sub terra. Aequinoctia sane non ita, ut solstitia noctem diemque variant, sed in utroque dies et nox aequis morarum dimensionibus disterminantur. Cujus rei rationem perfacile inspicit, qui praefatam solstitiorum congrue providere curaverit. Aequinoctialia enim signa nequaquam ut solstitia, alterum altero sublimius est vel humilius, sed quasi in quodam meditullio locata, et econtra altrinsecus posita, veluti quodam diametro zodoriente alterum occidit, et cum unum superius, alterum inferius obtinet centrum tantumdemque de zodiaco ab utraque parte habet. Quantum enim ascensionis est a Capricorno, omnium signorum infimo, usque ad Arietem, aequinoctialo signum, tantumdem ab ipso Ariete usque ad Cancrum, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
polo ꝓximum gestat. Uñ fit: ut scd̃
sꝑe celestis positionem inqua signa
sunt fixa: suꝑne cancer cetis signis
incelo: tam̃ quia signifero confertur:
necẽe ẽ ut scd̾m eius conuexitatem
uł ꝓpiet uł recedat a t̾ra. Unde in
cancro positꝰ. quia sup terram maxi¬
mum aeris spacium ab ortu usq in
occasum ut pote in altissima ꝓgredĩes
conficit: subt̾ra uͦ breuissimum. qͥppe
qui ambitu t̾re t̾m lustrato festinat
ad ortum. tardiore occasu diem nob̃
ꝓducit. otiore ortu noctem coartat.
sub t̾ra dimergitur. E rursus qͣntum
in hoc subt̾ra: tantumdem suꝑ t̾ram
ui cum brumalib noctib: ⁊ rursũ
hẏemales noctes cum estiuis dieb lon-¬
gitudine siue breuitate concordant.
Singła enim signa ñ obliquum hñt
cursumut ea quȩ sunt inseptemtͥone.
aliq̃n u̾gant ad austrum ut quidã
putant asserentes solem cum est incã¬
cro in die boreales in nocte uͦ australe.

Expanded text:
polo proximum gestat. Unde fit ut secunpolo proximum gestat. Unde fit ut secundum spherae coelestis positionem, in qua signa sunt fixa, superne Cancer caeteris signis coelo fixus, tamen quia signifero suffertur, necesse est ut secundum ejus convexitatem vel propiet vel recedat a terra. Unde in Cancro positus, quia super terram maximum aeris spatium ab ortu usque in occasum, utpote in altissima progrediens, conficit, sub terra vero brevissimum, quippe qui ambitu terrae tantum lustrato, festinat ad ortum, tardiore cursu diem nobis producit, ociore ortu noctem coarctat.sub terra dimergitur; et rursus quantum in hoc sub terra, tantumdem in illo suvi cum brumalibus noctibus, et rursum noctes hiemales cum aestivis diebus longitudine sive brevitudine concordant. Singula enim signa non obliquum habent cursum, ut ea quae in septentrione aliquando vergant ad austrum, ut quidam putant, asserentes solem, cum est in Cancro, in die boreales, nocte vero australes,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis dep̾hend̾e etiam ꝑfacile ẽ. Ca¬
pramenim in pascendo ab imis semꝑ
alta petere: nemo ẽ qui nesciat. Sic̃¬
hoc signum solem nob̾ ab inferiori¬
incanero estiuali. Uñ ⁊ hoc signum
sicut ⁊ illud: tropicon appellat᷑. C
inde hȩc duo signa phylosophi por
ꝙ signo eorum. obuiante solsticio ult᷑
eius ꝓhibeatur accessus. Solsticium
autem dictum ñ quo solem stare ali
q̃n sit credibile: s breuissima illa
spacia quib summam uł imam ⁊o-¬
diaci partem attingit. hoc nomine
dubium ẽ. Sciendumq hoc solsti¬
cio diem breuissimum. noctem fie¬
ri longissimam: sicut econtͣ solsticio
estiuo noctem breuissimã diemq
globositate fierr: liquido patet
Siquidem sꝑa illa celestis. ꝑ quam
⁊odiactea linea ducit᷑ ad quilonẽ
suꝑ t̾ram altissime porrecta breuio¬
rem sui partem nob subt̾ra occul¬
tat: econtra ad austrum parum
alt̾m etropicis .i. cancrum boreali:
alterum uͦ .i. capricornum. australi

Expanded text:
oculis etiam deprendere perfacile est. Caoculis etiam deprendere perfacile est. Capram in pascendo ab imis semper alta petere nemo est qui nesciat, sicut signum hoc solem nobis ab inferiin Cancro estiuali; unde et hoc signum, sicud et illud, tropicon appellatur. Et inde hec enim signa philosophi portque eorum obuiante solstitio ultra eius prohibeatur accessus. Solstitium austare sit credibile, sed brevissima illa spatia, quibus summam vel imam zodiaci partem attingit, hoc nomine dubium est. Sciendum quoque hoc solstitio diem brevissimum, noctem vero longissimam fieri, sicut econtra solstitio aestivo noctem brevissimam diemqueum terraeque globositate fieri liquido patet. Siquidem sphaera illa coelestis, per quam zodiactea linea ducitur, ad aquilonem super terram altissime porrecta, breviorem sui partem sub terra nobis occultat. Econtra ad austrum super terram parum alterum e tropicis, id est, Cancrum, boreali: alterum vero, id est, Capricornum, australi
Abbreviated transcription (Latin):
nos tropicos grece uocatur: Theros .i.
nomine a qualitate temporis ⁊ con¬
u̾sione solis. Sequens signum leonᷤ
dicunt: obillius mensis augusti sci
licet feruentissimum tp̃s: qi leocet̾is
animalib calore p̃stare cernit᷑ & qd̃
leopͥore parte ualidus post̾ĩore de¬
generet: sicut sole medio signo illlꝰ.
iam circa mensem septembrem. estꝰ
sui ardorem. nob dum taxat miti¬
gare incipit. lam uͦ ip̃i septembri
turginem deputauer̃t: quod eo m̃¬
se effeta iam t̾ra nicħ fructuum gig¬
nec. Libra quam intrutine effigie¬
deformant equinoctialem diei no¬
ctisq parilitatẽ quam in ens par¬
idẽ. xi.ł. octobris in sinuant: sic̃ in
merinos .i. equinoctialis appellatur.
At uͦ scorpius aculeatus. ⁊ sagitariꝰ:
ad expͥmendos grandinum ictus
⁊ tempestatum illius temporis st̃ lo¬
cati. Pret̃ hec sagitarius in postrema
parte inferia m̃bra degeñans: sig¬
trusum. Capricorni significantiam.

Expanded text:
nos, Tropicos Graece vocatur θερος, id nos, Tropicos Graece vocatur θερος, id nomine a qualitate temporis et conversione solis. Sequens signum Leonis dicitur ob illius mensilicet, feruentissimum tempus, quia leo ceteris animalibus calore prestare creditur, quodque leo priori parte ualidus, postgenerat; sicut sol e medio illo signo jam circa mensem Septembrem aestus sui ardorem nobis duntaxat mitigare incipit. Jam vero ipsi Septembri Virginem deputaverunt; quod eo mense effeta jam terra nihil fructuum gignat. Libram, quam in trutinae effigiem formant, aequinoctialem diei noctisque parilitatem, quam in ejus quarid est XII Kal. Octobr., insinuant, sicut inmerinos, id est aequinoctialis appellatur. At vero Scorpius aculeatus et Sagittarius ad exprimendos grandinum ictus et tempestatem illius temporis sunt locati. Praeter hunc Sagittarius, postrema parte in ferina membra degenerans, sigtrusum. Capricorni significantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Taurum obid reor illos scdo locopo¬
suisse: quod sole ip̃as partes adeun¬
te. boum laboris. idẽ. segetes ad ma¬
geminorum allegorica significatione
nicħ aliud reꝑire potui. ni parum qd̃
tam̃ idipsum haud multum a fabulo¬
nis quos castorem uocant atq pol¬
lucem: alt̾m immortalem alt̾̃m fuisse
natum mortalem. S illum qui im¬
mortalis extit̾at sue mortis obiectu
fr̃i immortalitate ad quisisse. idq
inip̃is ꝓbare nituntur stellis: qd̾
uno oriente. alt̃ occidat. Hoc quoꝙ
soli sic coaptant quod unus idẽq.
modo imͣam mundi descendat mͦ
insummam resurgat altitudinem.
Cancͥ significatio. inꝓpatulo ẽ: qd̾ sic̃
id genus animał u̾sis uestigiis retro
incedit. ita sol cum adhoc signum
ueu̾it ultra scand̾e ñ ualens infi̾ora re¬
petit: celebͣto in qͣrta eiꝰ parte solsticio
pales ortus occasus ꝙ solis scilicet bru¬
malis equinoctialis. ⁊ borealis iste de
quo loquim᷑ is inquam ortus theri¬

Expanded text:
Taurum ob id reor illos secundo loco poTaurum ob id reor illos secundo loco posuisse, quod sole illas partes adeunte boum labores, id est, segetes ad ma Super Geminorum allegorica significatione nihil adhuc reperire potui, nisi parum, quod tamen et ipsum haud multum a fabulonis, quos Castorem vocant atque Pollucem, alterum immortalem, alterum fuisse natum mortalem. Sed is qui mortalis exstiterat, suae mortis objectu fratri immortalitatem acquisisse, id quod in ipsis probare nituntur stellis, quod uno oriente alter occidit. Hoc quoque soli sic coaptant, quod unus idemque modo in ima mundi descendat, modo in summam resurgat altitudinem. Cancri significatio in propatulo est, quod sicut id genus animalis versis vestigiis retro incedit, ita sol, cum ad hoc signum venerit, ultra scandere non valens inferiora repetit, celebrato in quarta ejus parte solstitio,pales ortus occasusque solis, scilicet brumalis, aequinoctialis, et borealis. Iste de quo loquimur, is, inquam, ortus Theri
Abbreviated transcription (Latin):
dñr phylosophi quibdam physi¬
cis adumbrationib colorare nisist̃.
S nos poeticis. in quib nulla ueri
soliditas ẽ. pꝰ habitis figm̃tis. natu¬
ralium rerum pauca quȩ de uet̾m
potuimus eruere commentariis in¬
serere ñ uideatur onerosum. Gzodi¬
aco ipsieo loco tͥbuentes unitium. qͦ
solem mox factum constat ẽẽ locatũ :
ab hinc se creatum equinoctiali di
mensione sol ipse testat᷑: idẽ quasi¬
pͥncipale signum arietis nomine
uocauerunt ex natura ip̃ius anima¬
lis trahentes uocabulum adsimili¬
tudinem efficiendam solis: siue qd̃
sol ab eo tempore ad resoluendam trã
eatenus brumali rigore concretam
radiorum ui exerc̾e incipit. siue qd̃
abeo equinoctio ꝑ totam estatem
usq ad aliud equinoctium dextrũ
lustrat hemisꝑium: siẽ illud aĩal
toto hoc temꝑe dextro lat̃ fertur in¬
cubare. Nam reliqua anni medieta¬
te: ⁊ sol sinistrum ambitum ꝑagit:
⁊ aries suꝑsimstrum latus incumbit

Expanded text:
dicuntur philosophi, quibusdam physidicuntur philosophi, quibusdam physicis adumbrationibus colorare nisi sunt. Sed nos , poeticis, in quibus nulla inest veri soliditas, posthabitis figmentis, naturalium rerum pauca quae de veterum potuimus eruere commentariis, inserere non videatur onerosum. Igitur zodiaco ipsi eo loco tribuentes initium, quo solem mox factum constat esse locatum, abhinc se creatum aequinoctiali die ratione sol ipse testatur, idem principale signum quasi Arietis nomine vocaverunt, ex natura ipsius animalis trahente vocabulum similitudinis ad efficientiam solis, sive quod icut sol ab eo tempore ad resolvendam terram, eatenus brumali rigore concretam, radiorum vim exercere incipit, sive quod ab eo aequinoctio per totam aestatem usque ad aliud aequinoctium dextrum lustrat hemispherium; sicut illud animal toto hoc tempore dextro lateri fertur incubare; nam reliqua anni medietate et sol sinistrum ambitum peragit, et aries super sinistrum latus incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
Irudib .i. nr̃i similib hoc opꝰ¬
culum cond̾e instituimꝰ: ñ infructuo¬
sum uidet᷑. de rõne signorum qͣntũ
ingenioli nr̃i capacitas ex maiorum
dictis retin̾e potuit pauca ꝑstring̃e.
Ac pͥmo sciendum illa signa nicħ aliud
ẽe: qͣm certa spacia celi ex stellaium po¬
sitione ⁊ ordine calculatoꝵ sagacita¬
de quibusdam qͣi limitib det̾minati.
Primos namq egyptios quos p̃cet̾is
nationib huius artis calluise ꝑitia.¬
⁊ diuine ⁊ humane ꝓdunt littere:
itiner illud solis. ꝑ cuius discursum
annuũ explet circulum in xͦii. parti¬
qua incdustria fec̾int qui plenius noᷤᷤ¬
se desid̾at: eius macrobi studio cõ¬
mentum desomnios cipionis leg̾e
studeat. Ipsas autem partes. subsecu¬
ta postitas pͥmo gen̾ałr signa appel¬
lauit. Unde eidem spere grece zodia¬
cos. latine autem signiferi nomen
impositum ẽ. Deinde signis singłiᷤ
certa indidit uocabula: que poete
quidem ridicle finxerunt: s qui

Expanded text:
hoc opusculum cudere instituimus, non infructuosum videtur de ratione signorum, quantum ingenioli nostri capacitas ex majorum dictis retinere potuit, pauca perstringere. Ac primo sciendum illa signa nihil aliud esse quam coeli certa spatia ex stellarum positione et ordine, calculatorum sagacitate quibusdam quasi limitibus determinata. Primos namque Aegyptios, quos prae caeteris nationibus hujus artis peritia et humanae produnt litterae, iter illud solis, per cujus discursum annuum explet circulum, in duodecim partiqua industria fecerint, qui plenius nosse desiderat, ejusdem Macrobii commentum de Somno Cipionis  sic  legere studeat. Ipsas autem partes subsecuta posteritas primo generaliter signo appellavit. Unde eidem sphaerae Graece zodiacos, Latine autem signiferi nomen impositum est. Deinde singulis signis certa indidit vocabula, quae poetae quidem ridicule finxerunt; sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
rens luna. suam cuiq littẽ restituit
etatem. Discernendi enim gr̃ã. pͥmũ
de tͥnis al fabetum nudis utrinq litt̃is
scđm subnotatis. t̾cium suꝑnota
det̾mmnaidũ eẽ ꝓuidit antiqͥtas

Expanded text:
rens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia primum de ternis alphabetum nudis utrinque litteris, secundum subnotatis, tertium supernotatis, determinandum providit antiquitas
Abbreviated transcription (Latin):
cte: etatem lunãs ꝑsingłas kl̃as ostẽ¬
dunt. hoc mͦ. Sume regłares ciuꝰius
mensis ⁊ adde his epactas que fu̾i̾nt
illo anno: quaꝵ ꝑsingłos annos in¬
uentionẽ post ostendemus: ⁊ quem
numerum effecerint ip̃a ẽ ȩtas lune
inlis. Quodsitͥcenarium excesserint
eis sublatis quot remanserint:to¬
ta exat.

Expanded text:
 singulas Kalendas ostendunt hoc modo: sume regulares cujusque mensis, et his adde epactas quae fuerunt in illo anno, quarum per singulos annos inventionem post ostendemus, et quem numerum suffecerint, ipsa est aetas lunae in Kalendis. Quod si tricenarium excesserint, eis sublatis, quot remanserint, tanta erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit fi ꝓuenture summe reglareᷤᷤ
ipius m̃sis ⁊ iunctis concurrentib qͥ
eo anno currunt. quarum inuen¬
tionem pꝰ docebimus. si ultra .uii. ex¬
creuerint: eis sublatis. quot reman¬
serint totam feriam klaꝵ quamqͣ¬
rebas ẽe nou̾is. Qd̃ sunsimul .uii.

Expanded text:
ota sint feria proventae, sume regulares ota sint feria proventae, sume regulares ipsius mensis, et junctis concurrentibus qui eo anno concurrunt, quorum inventionem post docebimus, si ultra VII excreverint, eis sublatis, quotque remanserint, ea feria Kalendas quas quaerebas esse noveris. Q
Abbreviated transcription (Latin):
.U. At incet̾is sic facies. Sume semꝑ p̃¬
cebentis dies m̃sis:⁊ additis suis regła¬
rib numero qui conficitur. ꝑ .uii. par¬
tito quia hunc numerum hi regłareᷤ
ñ excedunt. reliquos sequenti dam̃si.
Uerbi gr̃a. Martius h̃t dies .xxxi. et
regłares.u. Sunt simulxxxui. Septi¬
es quini:xxxu.Unum qui remanet:
da apͥli. Sic deinceps. Quod si tota
summa ꝑun expensa nil suꝑfiũit:
illim̃si .uii. regłares dandos ẽẽ scito:
inuenturus: quia et ipse septenari-¬
um ñ tͣnsiliunt numerum p̃fatos
solaris anni dies ꝑeundem disꝑ-¬
tiens ducito. Quinquagies ⁊ bis
uii: ccclxiiii. Unum qui remanet
incapite concurrentium pone: ⁊
singłis annis unum adicies septe¬
narium ñ excedens: s .iiͦii. semper
anno obrationem bissexti .i. tran¬
siliens:i sicxxuiii. lineas curres.uii.
turrentes uł p̃cedentes regłares ua-¬
leant: scito adinueniendam quaꝵ
scire cupis cuilibet mensis kl̃e in qͦ¬

Expanded text:
V. At in caeteris sic facies. Sume semper prV. At in caeteris sic facies. Sume semper praecedentis dies mensis, et additis suis regularibus, numero qui conficitur per VII partito, quia hunc numerum irregulares non excedunt; reliquos sequenti da mensi. Verbi gratia: Martius habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Septies quini XXXV; unum qui remanet da Aprili, et sic deinceps. Quod si, tota summa per VII expensa, nil superfuerit, illi mensi VII regulares dandos esse scito. inventurus, quia et ipsae septenarium non transiliunt numerum, praefatos solaris anni dies per eum disponens dicito quinquagies et bis VII, CCCLXIV; unum qui remanet in capite concurrentium pone, et singulis annis unum adjicies, septenarium non excedens; sed quarto semper anno ob rationem bissexti unum transiliens, et sic XXVIII lineas curres. CAPUcurrentes vel praecedentes regulares valeant, scito ad inveniendam quaruscire cupis cujuslibet mensis Kalendae in qu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem. sol de ariete. ñ manterius
signum. s inpost̾ius secedit.i. taurũ:
⁊ de tauro ingeminis: ⁊ sic ꝑ cet̾a: qͣsi
ñ possit fieri ut celo de suꝑ celerius.
⁊ sole infra tardiꝰ currente. signũ in
celo fixum cum ipso cȩlo p̃tereat. sole¬
ob tardiorem incessum p̃t̾ito.⁊ subseqͦn.¬
te alio signo: sol ap̃cedente relictus.
sub hoc rursus inueniat᷑. Hoc autẽ
dico ñ p̃iudicans aliorum sententie:
s simplicit̾ quod mͥ uidet᷑ pandenᷤ.
His de solari ꝑ zodiacum cursu ce¬
siinepte. ñ ad modum tam̃ ut reor in¬
fructuose. horum ignaris breuiter
delibatis: iam ꝓposse susceptum exe-¬
quamur negotium.
de oriant᷑ uideamus. Cumso¬
laris annus ut supͣrelatum ẽ. ccclxu.
singła.xii. signa tͥcenis. immoretur
metiaris numerum. Quorum utro¬
libet ꝑalt̾um multiplicato: ccc lx.
tricies duodem: eandem conficient
summam. Quinq qui suꝑsunt: ꝓre
głarib martio datis ꝓnuntia. M artiꝰ

Expanded text:
ordinem, sol de Ariete non in anterius ordinem, sol de Ariete non in anterius signum, sed posterius secedit, id est Taurum, et de Tauro in Geminos, et sic per caetera; quasi non posset fieri, ut coelo desuper celerius et sole infra tardius currente, signum in coelo fixum cum ipso coelo praetereat, soleob tardiorem incessum praeterito, et subsequente alio signo sol a praecedente relictus sub hoc rursus inveniatur. Hoc autem dico non praejudicans aliorum scientiae, sed simpliciter quid mihi videtur pandens. His de solari per zodiacum cursu etsi inepte, non admodum tamen, ut reor, infructuose, horum ignaris breviter delibatis, jam pro posse susceptum exsequamur negotium. de oriantur videamus. Cum solaris annus, ut supra relatum est, CCCLXV singula XII signa tricenis immoretur metiaris numerum. Quorum utrolibet per alterum multiplicato, CCCLX tricesies XII, eamdem conficiunt summam. Quinque qui supersunt pro regularibus Martio datis, pronuntia: Martius
Abbreviated transcription (Latin):
ic autem addendum re-¬
or qua nam rõne cum zo¬
diacus una signis incelo
fixis ducat᷑. sol autem longe ab eo
infra etheris spacium feratur: ineiꝰ
signis ineare asseratur. S huius rei
argum̃to. Tunc enim eum inali
circuli sui regione discurrit quȩ
eidem signo subiecta ẽ : ita ut sig¬
no supͣ⁊ sole subtus currente. pa¬
rit̾ ferant᷑. Quod eque de cetis pla¬
netis ẽ sentiendum.
uet: quod multi asseuerant c pe¬
ne omnes huius artis tractatores.
solem aclunam cet̾osq planetas
contra mundum nit. Non enim
ꝑspic̾e queo quis nam eos ad oc¬
casum ducat. sieorum nat᷑ał motꝰ.
semꝑ tendit adortum. Nam qd̃ dic̃t.
eos impulsucelestis sꝑe impelli qͣd̃
sit friuolum liquido patet: cum
nullus eorum ipsam speram attin¬
gat s maximo infra int̾uallo feratt᷑
Argum̃tum sane illud quo se ꝓbare
contendunt facile ẽ enaruare. Auii
enim quod cumfint ita signa ordi¬
nata. ut post arietem sequat᷑ taurus.
itemq pꝰ taurum gemini ⁊ fic cet̃a ꝑ

Expanded text:
ic autem addendum reor quanam ratione, cum zodiacus una cum signis in coelo fixus dicatur, sol autem longe ab eo infra aetheris spatium feratur, in ejus signis meare asseratur? Sed ejus rei argumento. Tunc enim eum in aliquo circuli regione discurrit, quae eidem signo subjecta est, ita ut signo supra, et sole subtus currente pariter feratur; quod aeque de caeteris planetis sentiendum vet quod multi asseverant, et pene omnes artis hujus tractatores, solem ac lunam caeterasque planetas contra mundum niti. Non enim perspicere queo quisnam eas ad occasum ducat, si earum naturalis motus semper tendit ad ortum? Nam quod dicunt eas impetu coelestis sphaerae impelli, quam sit frivolum liquido patet, cum nulla earum ipsam sphaeram attingat, sed maximo infra eam intervallo ferantur. Argumentum sane illud, quo se id probare contendunt, facile est enervare. Aiunt enim quod cum signa ita sint ordinata ut post Arietem sequatur Taurus, itemque post Taurum Gemini, et sic caetera per
Abbreviated transcription (Latin):
Si deinceps ꝑtotum m̃sem cuiꝰ¬
cumq diei feriam inuenire uolue¬
ris: sume p̃cedentes eiusdem m̃sis
dies. uscy ad illum dequo inquirs
⁊ his adde numerum ferie. quȩ fuit
in kl̃is ⁊ pͥmum uno die kl̃aꝵ quiabis
positus ÷ sublato: cet̾is ꝑ .uii. diuisis
quot remanserint: totam scito ẽe
lu̾is: itidem cunctos collige dies an
tilis annus ẽ: ip̃m etiam bissexti di¬
em. postquam transactus fũit con¬

Expanded text:
Si deinceps per totum mensem cujuscunque diei feriam invenire volueris, sume praecedentes ejusdem mensis dies usque ad illum de quo inquiris, et his adde numerum feriarum, quae fuit in Kalendis, et primum uno die Kalendarum, quia bis positus est, sublato, caeteris per VII divisis, quot remanserint, totam scito esse lueris, itidem collige omnes dies anntilis est annus, ipsum etiam bissexti diem, postquam transactus fuerit, con
Abbreviated transcription (Latin):
tis assumit. Omnib enim annis
xͦi. i singłis ut dictum ẽ annis itidẽ
adde .xi. ⁊ si ultra.xxͣx. excreu̾itit:
quem numerum lunaris etas nũ-¬
quam excedit. xxͣx. sublatis. cet̾os ha¬
beto ꝓ epactis. U̾bi gr̃ã. Adxͦi. adde.
.xͥi. fiunt .xxii. Ista sequit᷑ epacta. Itẽ¬
ad xxii. iunge .xͦi. fiunt .xxͣxiͦi. Reci¬
de .xxͣx. & iiͦi. tene ꝓepactis sequenti¬

Expanded text:
tis assumuntur. Omnibus enim annis tis assumuntur. Omnibus enim annis XI, et singulis, ut dictum est, annis itidem adde XI etsi ultra XXX excreverint, quem numerum lunaris aetas nunquam excedit, XXX sublatis, caeteros habeto pro epactis. Verbi gratia: ad XI adde XI, fiunt XXII. Ista sequitur epacta. Item XXII junge XI, fiunt XXXIII. Recide XXX, et III tene pro epactis sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
dine repies. Sume semꝑ p̃cedentis
dies mensis: additis insuꝑ reglares
recisis.xxͣx: quot sunt tͥbue sequen¬
ti mensi. Sin mensis ñ ultra .xxix.
lunam computet᷑: ip̃is sublatis reli¬
quos ꝓregłarib sequentis mensis
habeto. Exemplum de duob damuᷤ:
ut sic decetis facias Septemb̾ ht̃ dies
xxͣx. regłares .u. qui sunt xxͣxu. Dimi¬
te triginta. reliquos .u. da octobri. De¬
tober ht̃ dies .xxxi: & regłares.u. qͥ
sunt . xxxui. Tolle .xxix: quia tota¬
ẽ eiꝰ lunatio .uii. qui remanẽt da no¬
lune etas .xxͣx. alt̾a .xxͣix. computet᷑
pacte que his adicunt᷑ regła¬
rib. duorum annorum solaris scili¬
cet ac lunaris inequalitate creant᷑.
De qua inequalitate: quȩ dominꝰ
ded̾it pꝰ loquam᷑. Solaris enim an¬
nus. qui cͦce lxu. dieb euoluitur.
lunarem. ccc Ciiii. dierum xi. suꝑat.
dieb. Quos .xi. dies quia inannosuo
luna minus h̃t: singłis annis ad lu¬
nam kłarum inueniendam ꝓepac¬

Expanded text:
dine reperies. Sume semper praecedentis dine reperies. Sume semper praecedentis dies mensis, additis insuper suis rerecisis XXX quot supersunt, tribue sequenti mensi. Sin mensis non ultra XXIXam lunam computet, ipsis sublatis, reliquos pro regularibus sequentis mensis habeto. Exemplum de duobus damus, ut sic de caeteris facias. September habet dies XXX et regulares V, qui sunt XXXV. Dimitte XXX, reliquos V da Octobri. October habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Tolle XXIX, quia tota est lunatio; VII qui remanent da Nolunae aetas XXX, altera XXIX computetur Epactae, quae his adjiciuntur regularibus, duorum annorum, solaris scilicet ac lunaris inaequalitate creantur. De qua inaequalitate, quae Dominus dederit, post eloquemur. Solaris enim annus, qui CCCLXV diebus evolvitur, lunarem CCCLIV dierum XI superat diebus. Quos XI dies, quia in anno suo luna minus habet, singulis annis ad lunam Kalendarum inveniendam pro epac
Abbreviated transcription (Latin):
mensib duos addidit pͥmum q eoꝵ
iano quem gentili errore arbitraban.¬
stituit: alt̾m a plutone quem febru
um .i. purgatorem ⁊ credebant ⁊ appel¬
labant. nominauit febroarium. Cau¬
sam uocabulorum singłis m̃sib in¬
ditorum dic̃e suꝑsedi: eo quod sit in
dialogo cuiusdam p̃texati sufficientiᷤᷤ¬
sime tͣctata ⁊ adumno beda exinde
deflorata: in libro de temporib sccdõ.
nichilominus abundantissime digeᷤᷤ¬
ta. Inquo ꝓlixa quidẽ s ñ sterili dispu¬
tatione plenissime ẽ expositũ qua¬
lit̃ annus pͥmum a romulo. in .xͭ. est¬
a numa in xii. m̃sib distribut᷑. s nͨ
sic ad limam redatus. longo post
temꝑe a iulio ces are sagacis ingeniz
⁊ p̃dicande memorie uiro ad unguẽ
moderne expositionis fu̾it expolituᷤ.
Is dialogus macrobii legetur: sa¬
turnalium nomine titulatos..
klaꝵ lunam inueniendam asscͥbunt᷑:
septembri ꝓ regłarib Cet̾os: hoc or¬

Expanded text:
mensibus duos addidit, primumque eorum mensibus duos addidit, primumque eorum a Jano, quem gentili errore prinstitui. Alterum a Plutone, quem Februm, id est, purgatorem et credebant et appellabant, nominavit Februarium. Causam vocabulorum singulis mensibus inditorum dicere supersedi, eo quod sit et in Dialogo cujusdam Praetexati sufficientissime tractata, et a domino Beda exinde deflorata in libro de Temporibus secundo, nihilominus sit abundantissime digesta. In quo prolixa quidem, sed non sterili disputatione plenissime est expositum qualiter annus primum a Romulo in X, a Numa in XII mensibus est distributus, sed nec sic ad limam redactus, longo post tempore a Julio Caesare, sagacis ingenii et praedicandae memoriae viro, ad unguem modernae expositionis fuerit expolitus. Is dialogus in libris Macrobii legitur Saturnalium nomine titulatus. CKalendarum lunam inveniendam ascribuntur, Septembri pro regularibus. Caeteros hoc or
Abbreviated transcription (Latin):
i huius artis cupidus ⁊ hoc
forte queris cur p̃facti regłares a mar¬
tio sumant exordium uł concurren¬
tes ibidem mittent᷑ scito hunc m̃sẽ
pͥmum fuisse annia romulo. roma¬
norum auctoritate institut. qui pͥ¬
mum latinorum annum .x. m̃sib
ordinauit: ⁊ obillam pͥme institu¬
tionis memoriam: hactenus obser¬
uari uissit. Hunt enim ille mensẽ
a marte parre ut credebat suo no¬
minauit: & ut dictum ẽ pͥncipiũ
ẽẽ anni instituit. Testantur hoc ñ¬
nulli ex his qui secunt᷑ m̃sib: qͥbꝰ
nomina ab oidine qui amartio ab¬
sunt. ⁊ aeris temꝑie composita &
indita sunt. ut septemb̃ quodab
eo sit.uii. & largiores iam fluere
soleant imbres. Sic ⁊ octob̾. nouemb̃.
alt̾ a iuliocesare. alter ab octauiano
augusto deinceps uocabula mutu¬
auerunt: pͥmum quintilis:⁊ sextilis
simili de causa sunt appellati. Quod
uero nunc annũ aianuar ordimur.
a successore romuli a numa põpilio¬
est institutum: qui denis romuli

Expanded text:
i hujus artis avidus et hoc forte quaeris cur praefati regulares a Martio sumant exordium, vel concurrentes ibidem mutentur, scito hunc mensem primum fuisse anni a Romulo, Romanorum auctore, instituti, qui primum Latinorum annum X mensibus ordinavit, et ob illam primae institutionis memoriam hactenus observari jussit. Hunc enim ille mensem a Marte, ut credebat, patre suo nominavit, et, ut dictum est, principium anni esse instituit. Testantur hoc nonnulli ex his qui sequuntur mensibus, quibus nomina ab ordine, quo Martio absunt et aeris temperie composita et indita sunt. Ut September, quod ab eo sit septimus, et largiores jam fluere soleant imbres. Sic et October, November alter a Julio Caesare, alter ab Octaviano Augusto deinceps vocabula mutaverunt. Pridem Quintilis, vel Sextilis simili de causa sunt appellati. Quod vero nunc annum a Januario ordimur, a successore Romuli Numa Pompilio institutum, qui denis Romuli
Abbreviated transcription (Latin):
iħe: ipso attestante qui ait. Soluite templũ
hoc: et in tͥl dieb excitabo illud. Quod expo¬
nens euangłista subiunxit. Hoc aut̃ dicebat
de templo corporis sui. Dicit aut̃ apłs de
nobis. Hescitis qr templum dĩ estis.. et sp̃s
sẽs habitat in uobisͤ Si gͦ ille templum dĩ
per assumptam humanitatem factꝰ e. ⁊ noᷤ
templum ꝑ inhabitantem sp̃m eiꝰ in no¬
bis efficimur: constat utiq qr fig᷑a omĩ¬
um nr̃m ⁊ ipsius dñi uidelicet et men-¬
broꝵ eiꝰ quȩ nos sumꝰ. templum illud ma¬
teriale tenuit. S illiꝰ. tanqmͣ lapidis an-¬
gularis singłarit̾ electi &e p̾ciosi in fun-¬
damento fundati nr̃i aut̃ tanqmͣ ui l api

Expanded text:
 ipso attestante cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens Evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si ergo iper assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum et ipsius, Domini videlicet et membrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundamento fundati, nostri autem tanquam lapi
Abbreviated transcription (Latin):
omus domini quam edifica¬
uit rex salomon in ierłm.
in figuram facta ẽ scẽ uniu̾¬
salis eccłe: quȩ a pͥmo electo
usq ad ultimum qui in
fine mundi nasciturus
est cotidie ꝑ grãm regis pacifici. sui uidelicet
redemptoris edificatur: quȩ partim adhuc
ꝑegͥnatur ab illo int̾ris: partim cuasis ꝑegri¬
nandi erumpnis cum illo iam regnat in ce¬
lis: uͥ ꝑacto ultimo iudicio. tota ẽ regnatura
cum illo. Adhanc domũ ꝑtinent electi angłi:
quoꝵ nob̾ similitudo in fut᷑a uita ꝓmittit᷑:
dicente dño. Illi aut̃ qui digni habebuntur
scło illo ⁊ resurrectione ex mortus: neq

Expanded text:
omus Dei, quam aedificavit rex Salomon in Jerusalem, in figuram facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui videlicet redemptoris aedificatur: quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim, evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis; ubi, peracto ultimo judicio, tota est regnatura cum illo . Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem, qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortu
Abbreviated transcription (Latin):
requies &e beatitudo figurari. Uel certe
qr illa a solis filiis isrł. hec aut̃ a ꝓselitisetiã
&e gentib facta ẽ. possunt in illa pͥncipa¬
lit̾ patres uet̾is testimenti & antiquus
ille ppłs dei: in hac aut̃ congregata ex gen¬
tib eccła fig᷑alit̾ expͥmi: quamuis enucle¬
atiꝰ edificium utriꝰq domus in spiritali¬
sensu discussum &e labores p̾sentis scłi ȩccłẽ
cotidianos. & p̾mia in fut᷑o ꝑhennia. gau¬
diaq regni cȩlestis. & electionẽ pͥmȩ de isrł
eccłȩ. & salutẽ omniũ gentiũ in .xp̃o mul¬
timodis ostendat᷑ insinuari figuris.

Expanded text:
quies et beatitudo figurari. Vel certe quies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres veteris ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia, figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus ensensu discursum, et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo, multis mod
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ meliꝰ consideratõ ex ordine ipsius¬
domini templi edificatione patebit: ut
in quilydam uidelicet figura ad ipsum
dnĩm. inquibdam uͦ ad omĩs electos ꝑtine¬
at. in quibꝰdam intemeratam in celis an¬
głoꝵ felic itatem: in quib dam inuictam
interris hominũ patientiam describat.
In quibꝰdam collata hominib angeloꝵ au¬
xilia: in quibꝰdam remunerata cũ angłis
hominũ certamina demonstrãt. Desig¬
nat eandem domũ dñi spiritalem. etiam
tab̾nacłin quondam factum ꝑ moysen
quo ad t̾̃rum repmissionis ueniebatur.
hec aut̃ edifirabatur in ipsa t̾ra repmissi¬
onis. & inciuitate ierłm. illa. ut de loco
ad locum crebro leuitarũ ministerio por¬
tata tandem in terram ꝓmisse hereditatis
inducet᷑. hec ut mox in patria ipsa &e ciui¬
tate regia constructa iniuiolabili semper
fundamento consist̾et. donec inditum sibi
fig᷑aꝵ çelestium munꝰ impłet: pot̃ in illa
p̾sentis ȩccłȩ labor & exilium: in hac. fut᷑a

Expanded text:
Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aedificatione patebit, ut in quibusdam videlicet figura ad ipsum Dominum, in quibusdam vero ad omnes electos pertineat; in quibusdam intemeratam in coelis angelorum felicitatem, in quibusdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritalem, etiam tabernaculum quondam factum in eremo quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Hierusalem, illud ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, tandem in terra repromissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura
Abbreviated transcription (Latin):
ciam qua excellent̾ eminebant. ꝑsecu¬
tiones sepe patieb̾antur inuistoꝵ qͣtinꝰ
cum oꝑatione iusticiȩ. coronam insuꝑ¬
bilis patientiȩ ꝑciꝑent: et insuꝑ cunc¬
tis se sequentily głosa ꝑseuerantie suȩ
uestigia p̾fixa relinquerent. Nos aut̃
ꝓ nr̃is castigar erratib. salubri con¬
punctione ad conscientiam nr̃am redeus¬
tes. puniamus sollicite lacrimis dilu¬
entib quod illecebris fallentiby negliga¬
ter admisimus: sicq ubente dno cor¬
recti. ad spem uite illoꝵ qui innocentes
afflicti sunt mereamur ꝑtinere con¬
sortium. Nam e hoc in consolatione

Expanded text:
itiam qua excellenter eminebant, persecuitiam qua excellenter eminebant, persecutiones saepe patiebantur injustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. Nos autem pro nostris castigamur erratibus, ut salubri compunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus, quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque juvante Domino correcti ad spem vitae, ad illorum, qui innocentes afflicti sunt, mereamur pertinere consortium. Nam et hoc in consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Et apłs iacobus. Ecce beatificamꝰ
inquit eos qui sustinuerunt. Sufferenti¬
am iob audistis: et finẽ dñi uidistis.
Non autem frustra cominemoratis iustor
pressuris. addidit. et finem dñi uidistis:
quia neq ille hinc sine flagello exxiit. qͥ
hic sine culpa uixxit: quiq ad saluando
infirmos. mortuosq suscitandos. appa¬
ruit inmundo. ipse ad p̾monstrandum
nobis exemplum patientie. et ꝑ infirmi¬
tatem mortis uoluit mundũ redim̾e.
saluosfaciendi⁊ mox admirando uel
potiꝰ obstupescendo subiunxit: et dñi
dñi exitꝰ mortis. Itaq ꝑ patientiã et
consolationem scripturaꝵ spem habe¬
amus. etiam nos consolando post nr̃aꝵ
afflictionem p̾ssurarum: cum et ipsi in
tribulatione patientes extiterimus. &
eoꝵ actꝰ ad mentem reduxerimus. qui
nos ce merito iusticie longe p̾cesserunt.
et longe maiora nobis aduersitatura ce¬
tamina tolerarunt. Illi etenim ꝓpt̾ iust¬

Expanded text:
tiones . Et apostolus Jacobus: Ecce beatificamus, tiones . Et apostolus Jacobus: Ecce beatificamus, inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis, quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse, ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo.  Deus salvos faciendi , mox admirando vel potius obstupescendo subjunxit: Et Domini Domini exitus mortis. Itaque per patientiam et consolationem Scripturarum spem habemus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad mentem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter just
Abbreviated transcription (Latin):
qr q̃c̃q scͥpta st̃ ad nr̃am doctͥnã scͥpta st̃:
ut ꝑ patientiã & ꝯsolationẽ scͥpt᷑aꝵ spẽ habe¬
amꝰ. U optime ad obtinendã sp̃ẽ cȩlestiũ
bonoꝵ. patientiã nobis habendã & ꝯsolatio¬
nem scripturarum inspiciendam esse decla¬
rat: patientiam uidelicet. ut ea quȩ occurre¬
rint aduersa. mente humili ac submissa. qͣsi
a iusto iudice. et pio patre irrogata flagella
toleremus. siue ad uirtutum głam. augmen¬
tumq meritoꝵ si iusti et innocentes feramꝰ.
seu ad correctionẽ moꝵ si uiciis impliciti.
consolatiõnem uͦ script᷑arum. ut harum
crebra meditatione ad memoriam reuo¬
cemus. quantum summi illi patres. et
preclara eccłe lumina tenebrose affectio
et patientiȩ ꝑceꝑunt: quantum etiam
in hac uita apud fideles om̃s. indefectiuȩ
laudis et claritatis reliquerunt. dicente sc̃ͥp¬
tura. Memoria iusti cum laudib Et iterũ:
Corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt: et ui¬
uent nomina eoꝵ ingenerationes et gn̾a¬

Expanded text:
 scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum illi summi Patres, et praeclara Ecclesiae lumina tenebrosae afflictiet patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint, dicente Scriptura: Memoria justi cum laudibus . Et iterum: Corpora sanctorum in pace sepulta sunt, et nomina eorum vivent in generationes et genera
Abbreviated transcription (Latin):
subiacenti pauimento uicinior. Tanta au¬
tem uastitas domus. tanta ẽ longe distan¬
tium celsitudo faroꝵ. ut magis noctuno
uiisu lucem comasq flammarum quam
ipsa ignium ualeas uasa dinoscere. Nimi¬
rum ubi forib appropinquare uicipiens
posita laquearioꝵ uel parietis loca sustu¬
leris. illa tͥ altior que uicinior ẽ farus ap¬
parebit. Et quanto accesseris. anto tͥ quȩ
submersior ẽ uidebitur eẽ suspensior: do¬
nec ꝑspecta certiꝰ ueritate cuicta ut suis
posita cognoscas. Itagͦ et nos in fra duo
magna celi luminaria siti. quia utruq¬
sydus habenius ad meridiem. quo hoͣc
inferiꝰ ẽ in septenitͥonẽ se subr igendo ma¬
gis magisq nobis appropiat: eo nob̾ ocłos
ad illa et ꝑ illa luminaria dirigentibꝰ ad
celum. uidetur eẽ illo tublimiꝰ quo deiec¬
tius incede manifesta ratione patebit.
De magnitudine uel

Expanded text:
subjacenti pavimento vicinior; tanta ausubjacenti pavimento vicinior; tanta autem vastitas domus, tanta est longe distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens,posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos infra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc quod inferius est in septentrionem se subrigendo magis magisque nobis appropiat, eo nobis oculos ad illa et per illa dirigentibus ad coelum, videtur esse illud sublimius, quod dejectius incedere manifesta ratione patebit. De magnitudine, vel
Abbreviated transcription (Latin):
transit. & quanto ampliꝰ interiora austri
penetrat: tanto deiectior nr̃is qui eam
ab aquilone speculamur paret obtuti¬
b. At cum solsticiali gradit᷑ in circulo
aliquanto sepe elatior sole uidetur esti¬
uo. quia cum ꝓpinquior fit terrȩ quam
sol. quinq etiam uł sex partib aliqno
solis terminos acd aquilonẽ transcenditꝰ
et ieeirco nr̃is obtutib qui in t̾ra positi
utrunq sydus de inferib aspectamus.
tanto eminentior celi culmina petere
uidetur. quantomagis boreales sese recipit
i partes. Q a hoc ꝓbatur exemplo. Intra¬
bis noctu in aliquam domum ꝑgrandem
certe ȩccłam longitudine latitudine et al¬
altitudine prestantem & innuinera lucer¬
narum ardentiũ copia. ꝓ illiꝰ cuiꝰ natalis
est martyris honore repletam. In t̾ qͣuas
due mãxine ac mirandioꝑis fari suis q̃q
suspense. id laquearia cathenis. S qͣuȩ
tibi exhis intranti uicinior. ipsa quoq ẽ

Expanded text:
transiit; et quanto amplius interiora Austri transiit; et quanto amplius interiora Austri penetrat, tanto dejectior nostris, qui eam ab Aquilone speculamur, patet obtutibus. At cum solstitiali graditur in circulo, aliquanto saepe elatior sole videtur aestivo, quia cum propinquior sit terrae quam sol, quinque etiam vel sex partibus aliquando solis terminos ad Aquilonem transcendit, et idcirco nostris obtutibus, qui in terra positi utrumque sidus de inferioribus aspectamus, tanto eminentior coeli culmina petere videtur quanto magis boreales sese recipit in partes. Quod hoc probabitur exemplo: Intrabis noctu in aliquam domum praegrandem, certe ecclesiam, longitudine, latitudine et altitudine praestantem, et innumera lucernarum ardentium copia pro illius cujus natalis est martyris honore repletam, inter quas duae maximae ac mirandi operis pharis suis quaeque suspensae ad laquearia catenis, sed quae tibi ex iis intranti vicinior, ipsa quoque est