comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ conseqͣntur effectꝰ: Nũqͥ
ẽ hoc ex ui exorcismoꝵ: uł aue¬
toris eorum: uel eoꝵ ordinis:
Ita dico. si alicui ordini sũt ad¬
dicti: s auctor ignoratur. nͥ¬
ex ui eis collata hoc habeãt. Sed

Expanded text:
s consequantur effectus? Nunquid est hoc ex vi exorcismorum, vel auctoritatis eorum, vel ex vi ordinis? Ita dico, si alicui ordini sunt addicti, sed 200 auctor ignoratur. ex vi eis collata hoc habeant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb nõ pot̃ eẽ salus. cũ miracła
fiant cñq m̾ito illiꝰ cui ñ fi¬
unt. uel illiꝰ pro qͦ fiunt. uel
m̾ito illiꝰ qͥ orat ut fiant. uł
m̾itis scõꝵ qui orantur. qm̃
istorum oium. qñq uolun¬
tas dei sola. qũq płiũ m̾ita.
oꝑari miracła: Item. Dissona
sunt ⁊ repugnantia iudicia¬
hmodi. Nam reus censetur.
quem natura ignis ledit. in¬
nocens qͤm aque natura reci¬
duob adem institutis: uide¬
tur neutrũ debere obseruari.
Siuͦ natura ignis ⁊ aq̃ reum
abiceret. qd̃ ignis uim suam¬

Expanded text:
alus, cum miracula fiant quandoque merito illius cui fiunt, vel illius pro quo fiunt, vel merito illius, qui orat ut fiant, vel meritis sanctorum qui orantur. Quanistorum omnium, quandoque voluntas Dei sola, quandoque plurium merita, operari miracula? Item dissona sunt et repugnantia hujusmodi. Nam reus censetur quem natura ignis laedit, innocens quem aquae natura reciduobus ad idem institutis videtur neutrum debere observari. Si vero natura ignis et aquae reum abjiceret, quod ignis in
Abbreviated transcription (Latin):
adherere deo bonum ẽ: pon̾e ĩ dño
d̾o spem meam. ut annuntiem
om̃es p̃dicationes tuas in portis
filie syon. St̃ enim plures modi
p̾dicandi. quos diximꝰ. In quib
male tacetur. maxime a p̃lato.
ditur: a malo curiositatis. ostñ¬
tationis. ⁊ delectationis ẽ. Unde
dat de ore ur̃o. S ⁊ si qͥs bonꝰ. nõ¬
onem. Et dauid. Os meũ loq̃t᷑¬

Expanded text:
adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam, ut annuntiem omnes praedicationes tuas in portis filiae Sion . » Sunt enim plures modi praedicandi, quos diximus, in quibus male tacetur, maxime a praelatoditur, a malo curiositatis, ostentationis et delectationis est. Unde dat de ore vestro, et si quis bonus, noonem . » Et David:
Abbreviated transcription (Latin):
audisti. ⁊ ꝑ multos testes hec cõ¬
menda fidelib hõib qͥ ydonei e¬
runt ⁊ alios doc̾e ydonei .G. uita.
scientia. facundia. hoc enĩ tͥcio.
quantũ quis prodest exemplo: tã¬
tum nocet silentio. Itẽ philosoꝰ.¬

Expanded text:
ltos testes, haec commenda fidelibus hominibus; qui idonei erunt et alios docere. » Idonei, vita, scientia, facundia. Hoc enim tertio quantum quis prodest exemplo, tantum nocet silentio. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadent qͣm u̾ba. Qd̃ conuinci¬
tur exemplo bĩ bernardi p̃dican¬
tis montalib. ⁊ in pͥncipio ser¬
monis obmutescentis ꝓpt̾ pcc̃a
illaꝵ. Qͥb penitentib ⁊ ꝯfitenti¬
celo sacre scripture. Itẽ. exemplo¬

Expanded text:
rsuadent quam verba. Quod conjicitur exemplo Bernardi praedicantis monialibus, et in principio sermonis obmutescentis propter peccata illarum . Quibus poenitentibus et confitenticoelo sacrae Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
nałr peccabit si p̃dicau̾it. Qd̃ ꝓbat
⁊ locum alt̾ius occupas: Caue ne
p̃dicatio ⁊ debita ꝓ ppło or̃o: et pro
ne opꝰ impedit. ⁊ ideo mortalẽ pͤcat.
penitens p̃dicare. ⁊ existens in ꝓpo¬
sito peccandi. qr contͣ officiũ neñ
⁊ illd exeqñdo mortalr̃ peccat. Qnͣ¬
tomag̃ cuiꝰ uita ẽ scandalis plena :

Expanded text:
naliter peccabit, si praedicaverit: quod probat et terram alterius occupas? Cave ne praedicatio et debita populo oratio, ei pro ne opus impedit, et ideo mortaliter peccat . poenitens et existens in proposito peccandi, quia contra officium venit, et illud exsequendo mortaliter peccat: quanto magis cujus vita est scandalis plena
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Sacerdos legalis pͥus indue
aliquis ad rõcinatõem ⁊ doct̾nam.
qͣi pͥus habeat uitam mnundam.
sac̾dotib.Priꝰ. it elaborandũ ẽ io¬
ꝑandum ut seꝑeris amalis. qd̃ fi¬

Expanded text:
Item: Sacerdos legalis primo induebaccedas ad ratiocinationem et doctrinam, quasi prius habeas vitam mundam. sacerdotibus. Prius enim laborandum et operandum est, ut separeris a malo
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. contexitur in inicio
sui. Ut in hoc ostendatur extins¬
se fundam̃tum totiꝰ religiois
ip̃orum. uterq enim suꝑ afflie¬
tos pia gestabat uisca. unde
⁊ nicholaus tres uirgines ne
p̃ inopia lupanari macła in¬
Erat enim in eiꝰ aĩo pietas eti

Expanded text:
lebant, contexitur in initio sui; ut in hoc ostendatur exstitisse fundamentum totius religionis ipsorum. Uterque enim super afflictos pia gestabat viscera. Unde et Nicolaus tres virgines, ne pro inedia lupanari macularenErat enim in ejus animo pietas exi
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib distribuit. Et qͥ modi¬
cum ht̃ in temꝑalib: nõ mi¬
norauit in eisdem. qr suffici¬
enter ea ab aliis recepit. sic ⁊
de sp̃ualib. hanc equalitatẽ
bonoꝵ suꝑerogando excessit b̃s¬
e medietatẽ: pauperi dedit. Qͤm
fc̃m deformẽ ꝓtruncato hĩtu:
alii ceperunt deridere. Alii altiꝰ
gemere. eo qd̾ nichil simile eiꝰ¬
unqͣm contigiss. S ⁊ unicam
tunicam totam in uigilia

Expanded text:
peribus distribuit: et « qui modicum habet » in temporalibus, non « minoravit » in eisdem, quia sufficienter ea ab alio recipit. Sicut de spiritualibus. Hanc aequalitatem bonorum supererogando excessit ae medietatem pauperibus dedit. Quem factum deformem pro truncato habitu, alii coeperunt deridere, alii altius gemere, eo quod nihil simile unquam eis contigisset. Sed et unicam tunicam totam, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui ht̃ escas: simiłr faciat.
De duab tunicis ⁊ escis similr̃
diuidendis: congrue ⁊ signifi¬
canter datur p̃ceptum. Qͥa si u¬
na diuidatur: nemo ea uesti¬
etur. In dimidia enim tunica.
tribue. Etiam necc̃ia ex necc̃ita¬
te. pro loco ⁊ tempore. Alioquin:
raptor eris. hanc etiam medita¬
tõem bonoꝵ distribuendoꝵ pau¬

Expanded text:
et qui habet escas similiter faciat. » De duabus tunicis et escis similiter dividendis congrue et signanter datur praeceptum ; quia si una dividatur, nemo ea vestitur. In dimidia enim tunica, tribue, etiam ex necessitate, pro loco et pro tempore, alioquin raptor eris. Hanc etiam mediationem bonorum distribuendorum pau
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter. qͥ recipit iustum: s
addit in noie iusti. Recipere
iustũ: datũ ẽ.In noie iusti: fruc¬
tus. Helyam pauisse digt᷑. et
coruus ⁊ uidua. S coruus qͥ ñ
in noĩe iusti: pauit dato.ui
dua autẽ in nõie iusti: pa¬
uit fructu. Hẽ gͥ fructũ mag̃
ꝙͣ datum requito. Qͥ enĩ dant.
⁊ nõ debita cã. uel ñ debito fi¬
ne. uel inuiti. uel iniustum
p̾ponentes: similes sũt coruo.
ministri sunt. ñ hñt fructũ
elemosine. s minist̾ium tm̃.¬

Expanded text:
gulariter: « Qui recipit justum, » sed addit: « In nomine justi. Recipere justum, datum est; in nomine justi, fructus . » Heliam pavisse legitur corvus et vidua . Sed corvus, qui non in nomine justi, pavit « dato; » vidua, quae in nomine justi, pavit « fructu. Hunc igitur fructum magis quam datum requiro . » Qui enim dant, et non debita causa, et non debito fine; vel inviti, vel justum postponentes, similes sunt corvo; ministri sunt, non habent fructum eleemosynae, sed ministerium t
Abbreviated transcription (Latin):
uideor uobis humilis. Glosa.
nõ aspere corripiendo. Absens
etiam confido in uobis ut di¬
citis. Confident̾ ⁊ asꝑe uos per
epłas redarguens. Qĩ spe q̃stus
allectus. uł timore coactꝰ effe¬
minem. ⁊ molliam arcum
dñi p̃sens. S nõ est ita. Sicut
enim absens: ita ⁊̃ p̃sens corri¬
pio. Item. Contͣ hos eunuchõ.
⁊ effeminatos. eunuchi ⁊ãtes
Auferam a uobis uirũ fortẽ.
⁊ prudentem mystici eloqͥi.
Et dabo uobis pueros pͥnci¬
pes. ⁊ effeminati dñabunt᷑
ẽ. dñarentur. s ꝑmitt̃ent eã
libere currere. in grauitate.
⁊ maturitate sua. Itẽ. ꝓph̾a. ue
illis qui affer̃t stat̾as dolosas.
manu tia statera dolosa. Ta

Expanded text:
videor vobis humilis, » non aspere corripiendo: « Absens autem confido in vobis, » ut dicitis, confidenter et aspere vos per epistolas redarguens, quasi spe quaestus allectus, vel timore coactus, effeminem et molliam arcum Domini praesens, sed non est ita. Sicut enim absens, ita et praesens corripio. Item: Contra hos eunuchos et effeminatos, eunuchizantes q« Auferam a vobis virum fortem et prudentem mystici eloquii, et dabo vobis pueros principes, et effeminati dominabuntur narentur, sed permitterent eam libere currere, in gravitate et maturitate sua. Item propheta: « Vae illis qui afferunt stateras dolosas . ra et statera
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bere alicui occõem. uł oportu¬
nitatem fornicandi. cur non
rapiendi. immo minist̾ium
tuũ prebere alicui: Nõ st̃ ano¬
bis facienda minora mala: ne
alii faciant maiora. Qmͦ gͦ ñ¬

Expanded text:
praebere alicui occasionem, vel opportunitatem fornicandi, cur non rapiendi, imo ministerium nostrum praebere alicui? Non sunt a nobis facienda minora mala, ne alii faciant majora. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc illi cũ qͥb adoleuisti u̾mi¬
le aiũt. Cui nos seruituros re¬
linqͥs: Nẽ ⁊ gerula qͦndam iam
anus ⁊ nutritiꝰ scd̾s. post nat᷑alem
pietatis pr̃em clamitant. Mori¬
turos expecta paulisꝑ ⁊ sepeli. for¬
sitan ⁊ laxis ub̃um pellib. arata
rugis fronte. antiquũ mater
referens mãma. lac dare con¬
geminet. Dicant si uolunt ⁊ gra¬
matici. In te om̃is domꝰ inclina-¬
ta recumbit. facile rumpit hec
uincula amor dei. ⁊ timor ge¬
henne. At contra p̃cipit paren¬
xp̃m amat. ꝑdit aĩam suam.
Gladium tenet hostis ut me
perimat. ⁊ ego de nrr̃is lacrimis
cogitabo: ꝓpt̾ prẽm militiã xͥ¬
deseram. cui sepulturam xͥ cã
scandalum fuit petrus. Paulus
retinẽtis se fr̃ib. ne iħosolimã
perg̾et: respondit. Qͥd facitis
plorantes. ⁊ conturbantes cor
iste pietatis qͦ fides qͣtitur eu᷑n¬
gelii: retundendus ẽ muro. Ma¬
ter mea ⁊ frẽs mei sunt. qui¬
cunq faciunt uoluntatem

Expanded text:
nunc illi cum quibus adolevisti vernnunc illi cum quibus adolevisti vernulae aiunt: Cui nos servituros relinquis? Nunc gerula quondam jam anus, et nutritius secundus post naturalem pietatem pater clamitat: Morituros exspecta paulisper, et sepeli. Forsitan et laxis uberum pellibus mater arata rugis fronte antiquum referens mammae lallare congeminet: dicant si volunt et grammatici: In te omnis domus inclinata recumbit. Facile rumpit huincula amor Christi et timor gehennae. at scriptura praecipit parenChristum amat, perdit animam suam. gladium tenet hostis, ut me perimat, et ego de matris lacrimis cogitabo ? propter patrem militiam deseram, cui sepulturam Christiscandalum fuit. Paulus retinentibus se fratribus, ne Jerosolymam pergeret, respondit: Quid facitis plorantes, et conturbantes cor iste pietatis, quo fides quatitur, Evangelii 31 retundendus est muro. Mater mea, et fratres mei hi sunt, quicumque faciunt voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
tum regis tui. Qͥ mecũ ñ est:
contra me ẽ. Et qͥ mecũ ñ col¬
ligit: spargit. Retordare tỹa¬
cinii tui diem. qͦ xp̃o in baptisma¬
te consepultus: in sacram̃ti
uerba iurasti pro nõie eiꝰ. non
te matri parciturum ẽẽ non
pri. Ecce adu̾sariꝰ inpectore tuo.
xp̃m conatur occidere. Ecce dona¬
tiuum qd̃ militatuiꝰ acceꝑas.
hostilia castra suspirant. licet
pariilus ex collo pendeat ne¬
pos licet sparso crine. ⁊ scissis
ostendat. licet inlimine pat̾
iaceat: ꝑcalcatum ꝑge pr̃em.
sictis ocłis aduexillum crucis
euola. Solum pietatis genꝰ ẽ: in
hac re ẽẽ crudelem. ueniet.ueni¬
et pꝰea dies. quo uictor reu̾taris
fortis coronatus incedas. Tunc
ius petes. Tunc ⁊ pro me rogabis.
qͥte ut uinc̾es incitaui. Neq
uͦ nescio qͣ te nẽ dicas compede p̃¬
pediri. Nõ ẽ nobis ferreũ pectus.
nec dura p̃cordia. Nec ex silice na¬
tos hyrcane nutriere trigrides.
⁊ nos ꝑ ista transiuimꝰ. Nunc tͥ
blandis nidua soror ħet lacertis.

Expanded text:
tum regis tui: qui mecum non est, contra me est; et qui mecum non colligit, spargit. recordare tirocinii tui diem, quo Christo in baptismate consepultus in sacramenti uerba iurasti: pro nomine eius non te matri parciturum esse, non patri. ecce aduersarius in pectore tuo Christum conatur occidere; ecce donatiuum, quod militaturus acceperas, hostilia castra suspirant. licet paruulus ex collo pendeat nepos, -licet sparso crine et scissis ostendat, licet in limine pater iaceat, per calcatum perge patrem, siccis oculis ad uexillum crucis uola! pietatis genus est in hac re esse crudelem. Ueniet postea dies, quo uictor reuertaris fortis coronatis ius petes, tunc et pro me rogabis, qui, ut vinceres, incitavi. Neque vero nescio, qua te nunc dicas conpede praepediri. Non est nobis ferreum pectus nec dura praecordia, non ex silice natos Hyrcanet nos per ista transivimus. Nunc tibi blandis vidua soror haeret lacertis;
Abbreviated transcription (Latin):
enim iob in patientia. dauid
in humilitate. Moyses ĩ man¬
suetudine. ioseph in castitate.
qͦ ad oꝑa ext̾iora. uñ ⁊ ecc̃a cõ¬
stat ex ꝑsonis mltaꝵ facierũ
circundata uarietate. hii dẽe¬

Expanded text:
enim Job in patientia, David in humilitate, Moyses in mansuetudine, Joseph in castitate, quoad opera exteriora. Unde et Ecclesia constat ex personis multarum facierum « circumdata varietate . » Hi d
Abbreviated transcription (Latin):
assimilatur deo. hñs faciem x
Consistit enim inuittutib que
om̃es sunt una facies in radice
caritatis. Et plures in exhibitã.
⁊ habilitate qͣdam oꝑum. Qⁱ a¬

Expanded text:
assimilatur habens faciem Christi consistit in virtutibus, quae omnes sunt una facies in radice charitatis, et plures in exhibitione et habilitate quadam operum.
Abbreviated transcription (Latin):
Consistit ⁊̃ ħ facies in ꝯsiliis.¬
liꝰ compediti .s. claustrales. Sed
dici habitu milites. sermone
hystriones. oꝑe ⁊ gestu m̾etͥces.
occupatõe curaꝵ temꝑalium
uel inqͦ habitu resurgent. qͥ
in nullo uiuunt: Tonsurã
qͥdem seruant. s ob głiam. uel
uenalitatem. Et alii qͥdẽ aliis
latiorem. qͥ sepe hanc lib̾tatẽ
clicalem sumunt ⁊ seruant
temporaliũ. Contra qͦs apłs lo¬
quens ait. Tm̃ ne detis lib̾ta¬

Expanded text:
facies in consiliis,i compediti et claustrales; sed clerici habitu milites, sermone histriones, opere et gestu meretrices, occupatione curarum temporalium vel in quo habitu resurgent, qui in nullo vivunt? Tonsuram quidem servant, sed ob gloriam, vel venalitatem, et alii quidem aliis latiorem, qui saepe hanc libertatem clericalem sumunt et servant temporalium. Contra quos Apostolus loquens, ait: « Tantum ne dederit
Abbreviated transcription (Latin):
benignitati eius attribuere:
diabolo ascribere. Tales etiam¬
qͣi qͣdam prolixitate uexãt ius¬
tos reuelantes ⁊ manifestãtis
illis secrera domꝰ sue. ⁊ modũ
uiuendi ad exẽplum. Qͥ si ui¬
tant eos ẽẽ ỹpocritas. Si aut̃
clauserint: dicunt qd̃ in oc¬
tulto uoratores carniũ ⁊ po¬
curiosi gramatici nugig̾uli
intrabant loculum cuiꝰdam¬
tum suum. inter duas tͣbe¬
culas plenum cin̾e. ⁊ ciliciũ¬
tissiod̾: libere ⁊ aꝑte tẽ int̾ se
dicebant. Ostentator ẽ iste. Nõ
deb̾et hꝰmͦi ostendere. Ꝙ audi¬
ens homo dei: clausit ostiolũ¬
suum. ⁊ nulli postea patuit
secretum religionis sueaoñ
plures qͣm pͥus. orte sunt pͣne
suspitiones. Aiebant enim.
modo carnes comedit. Mͦ iacet
in plumis sardanapalli. Et
ita scandalizabantur. utrũ
faceret. Consiliũ ẽ in talib.¬

Expanded text:
benignitati ejus deberet attribui, diabolo ascribere quasi quadam perplexitate vexant justos revelantes et manifestantes illis secreta domus suae, et modum vivendi ad exemplum. Qui si vitant eos esse hypocritas; si autem clauserint, dicunt: Quia in occulto vorator carnium, pocuriosi grammatici nugi, geruli, intrabant loculum tum suum inter duas trabeculas plenum cinere et cilicirmani. Libere et aperte tunc inter se dicebant: Ostentator est iste, non debet hujusmodi ostendere. Quod audiens homo Dei, iterum clausit ostiolum et nulli postea patuit secretum religionis suae. Unde plures quam prius factae sunt de strato suspiciones. Aiebant enim: Modo carnes comedit, modo jacet in plumis Sardanapali, et ita scandalizabantur. Utrum faceret consilium in talib
Abbreviated transcription (Latin):
angłi: ñ habeamꝰ p̃sumptõem
diaboli. Potiꝰ alt̾ alt̾ius on̾a por¬
tate. Glosa. dimittentes debi
ta inuicem. malis proximoꝵ
compatientes. ne si nõ cõpa¬
tiaris: tua fiant. Si qͥs autem
cũ nichil sit: Glosa. fingens se
habere qd̾ ñ habet. alios teme¬
rarie iudicans ñ hab̾e ꝗ hñt:¬

Expanded text:
angeli, non habeamus praesumptionem diaboli, potius « alter alterius onera portemus , » dimittentes debita in invicem, malis proximorum compatientes, ne, si non compatiaris, tua fiant. « Si quis autem cum nihil sit ibid, » fingens se habere quod non habet, alio temerarie judicans non habere
Abbreviated transcription (Latin):
mum᷑. Item. attende si resi¬
deas iudex. qͣnta maturitate¬
.s. instituto ordine iudiciario.
qͣnta sollẽpnitate sententia¬
res. qͥ mͦ tam leuit̾ sentẽtias
in proximum. cũ ñ sis iudex.¬

Expanded text:
. Item: Attende, si resideas judex, quanta maturitate, instituto ordine judiciario, quanta solemnitate sententiares, qui modo tam leviter sententias in proximum, cum non sis judex
Abbreviated transcription (Latin):
lum perpetrandi mali a se. am¬
putat leuem occasiõem: s ⁊ ra¬
dicem tem̾arii iudicii. ħ ẽ suspi¬
tionem. Uñ ut faciat qd ꝑelo¬
qͥa dei docetur: orans cũ ꝓpha ait
Amputa obpbriũ meũ qd̃ suspi¬
bonis uel malis alioꝵ: malã uł
falsamhabeam suspitõem. Que ẽ
obpbrium meũ. Quia sepe ałe qͣ
res sit ẽẽ puto. ⁊ ita culpam qͣm
in aliis suspicor: meamẽe ostũ¬

Expanded text:
lum perpetrandi mali a se amputat levem occasionem, sed et radicem temerarii judicii, hoc est suspicionem. Unde, ut faciat quod per eloquia Dei doceatur, orans ait: « Amputa opprobrium meum quod suspibonis, vel malis aliorum, malam vel falsam habeam opinionem, quae est « opprobrium meum; » quia saepe aliter quam res sit esse puto, et ita culpam, quam in aliis suspicor, meam esse osten
Abbreviated transcription (Latin):
quis es qͥ iudicas alienum ser¬
dit. Stabit autem. Potens ẽ enĩ
bigua debemꝰ in meliorẽ ꝑtem
ũtere. ⁊ plus salutem ꝗͣ mortẽ
eorum optare. Et in futuro spẽ
boni habere. ⁊ si aliter sit in p̃¬
senti. Q enim hodie ẽ malus:
cras erit optimus. Nong̾ ĩui

Expanded text:
uis es qui judicas alienum serdit stabitque. Potens est enim bigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem eorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi alter sit in praesenti. Qui hodie est malus cras erit optimus. Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
rerum: ciuilib concedit᷑. Iudi¬
cium uͦ ꝑsonaꝵ. soli iudici. ⁊ ñ¬
nͥ conuictaꝵ in iudicio uł con¬
Iniqͥssimum enim ⁊ dyabłicũ
est. in aliam partem declinare.
picari obprobrium alt̾ius. cũ
neq̃unt rodere qd̃ eminet. Ma¬
ximũ uiciũ humanitatis est¬
suspicio. q̃ aliter putat ꝙͣ sit
u̾itas. ut de malis bona. ul de
bonis mala dicamꝰ. Itẽ apłs¬

Expanded text:
rum cuilibet conceditur; judicium vero personarum soli judici, et nonnisi convictarum in judicio, vel conIniquum enim et diabolicum est in aliam partem declinare, picari opprobrium alterius, cum nequeunt rodere quod eminet. Maximum est vitium humanitatis suspicio, quae aliter putat quam sit veritas, ut de malis bona, vel de bonis mala dicamus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ratur in reb. ut qͥ malũ pu¬
tat bonum. ⁊ bonũ malũ . Q
uir cutes nõ approbat. ⁊ uicia
ñ detestatur. ꝓfecto si aliqua
tio. De quib sepe nr̃a creduli¬
tas fallitur. Nec mirũ. qr de
temur. iudicia saltẽ ⁊ diffini¬
tas sñias contineamꝰ. It̃. augꝰ.¬

Expanded text:
ratur in rebus, ut qui malum putat bonum, et bonum malum, qui virtutes non approbat et vitia non detestatur. Profecto si aliqua tio, de quibus saepe nostra credulitas fallitur. Nec mirum, quia etemur, judicia saltem, et definitivas sententias contineamus. Idem a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alieno subiecta est iudicio. ⁊
ideo nullus p̃sumat ꝯtͣ ꝯscĩam
uel ꝓferre. uel cogitare sñiam
Sienim putat. multomag̃¬
Item. Maxima p̃sumptio est
puer suus gyezi acceꝑat a na
aman syro. quemalepͣ cura¬
uerat. argentum. uestes. pecu¬

Expanded text:
que alieno subjecta judicio, et ideo nullus praesumat contra eam, vel proferre, vel cogitare sententSi enim putat quoItem: Maxima praesumptio est puer suus Giezi acceperat ea quae Naaman Syrus, quem a lepra curaverat, argentum, vestes, pecu
Abbreviated transcription (Latin):
de facili uidet uanitatem: oslo¬
qͥtur. manus ue oꝑatur. Qd̃ in
credat. ⁊ alt̾um fac̾e. Bona ali¬
orum pura. ex aĩo suo sola esti¬
mans. suꝑficialia. suisꝙ simi¬
Sciendum ẽ qd̾ occulta hominũ
ñ uidentur: datꝰ ẽ suspitõib lo¬
lio. de fine operum p̃cepiss. ne

Expanded text:
de facili videt vanitatem, os loquitur, manusve operatur, quod in credat et alterum facere, bona aliorum pura, ex animo suo solo aestimans superficialia suisque simiSciendum quod quia occulta hominum non videntur, datus est suspicionibus lolio , cum de fine operum praecepisset, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tes controu̾sia. Preparemꝰ gͥ nos
ad ingressũ regni. qr ñ nͥ p̃pa-¬
rati ingrediemur. Preoccupe¬
mus faciem iudicis in ꝯfessiõe
⁊ in psalmis. hoc ẽ in bonis
ei ante qͣm ueniat. reminis¬
centes qd̃ unũ qd̃ ꝙ quatuor
aĩalium: coram facie sua am-¬
bulabat. dͥ oͣcen s i mitatores
euungelii sic ambulare. Exẽ¬
plo etiam apłi. qͥ in ant̾iora
batur. Exemplo etiam anime
ei qͦ uadat. Elemosina uͦ mortui
ẽ tanqͣm lucerna post t̾gũ lata¬
hominis ñ illuminansei quo
minꝰ cadat in p̃cipiciũ. Exẽplo¬

Expanded text:
t mortem. Praeparemus igitur nos ad ingressum regni, quia nonnisi praeparati ingrediemur. « Praeoccupemus faciem » judicis « in confessione, et in psalmis; » hoc est in bonis ei , » antequam veniat; reminiscentes quia « unumquodque quatuor animalium coram facie sua ambulabat , » docentium, imitatores Evangelii sic ambulare; exemplo etiam Apostoli, qui in anteriora t exemplo etiam animaeei quo vadat. Eleemosyna vero mortui, est tanquam lucerna lata post tergum hominis non illuminans ei, quo minus cadat in praecipitium. E
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cum cõcinnamꝰ inge¬
nium. ferre impetum uicioꝵ.
tam magno comitatu uenien¬
tium pot̃. uñ exẽplum. lux᷑ie
aut auaricie: mltum mali fa¬
cit conuictor delicatꝰ. paulatĩ
eneruat. ⁊ emollit. Uicinus di¬
ues. cupiditatẽ irritat. Malig
credis in quos publice fc̃i ẽ im¬
petꝰ: Necc̃e ẽ aut imiteris. aut
oderis. Utrunq tñ deuitandũ
ẽ. ne scił uel similis malis fias
qr dissimiles st̃. Recede ip̃e in
ꝙͣtum potes. Cum hiis conu̾¬
sare: qͥ te meliorem fc̃uri sũt.
qͦs tu facere potes meliores. Mu¬
tuo ista fiunt.⁊ hõies de dũ do¬
cent discunt. Et nota qd ẽ hec

Expanded text:
maxime concinnamus ingemaxime concinnamus ingenium, ferre impetum vitiorum tam magno comitatu venientium potest. Unum exemplum luxuriae aut avaritiae multum mali facit; convictor delicatus paulatim enervat et emollit, vicinus dives cupiditatem inritat, malignredis, in quos publice factus est impetus ? Necesse est aut imiteris aut oderis. Utrumque autem devitandum est; neve similis malis fias, quia dissimiles sunt. Recede in te ipsum, quantum potes. Cum his versare, qui te meliorem facturi sunt. quos tu potes facere meliores. Mutuo ista fiunt, et homines, dum docent, discunt. Non est quod te
Abbreviated transcription (Latin):
fuge turbam. Nundũ illi de tu¬
to cõmutas. Ego qͥdem cõfiteor ĩ¬
becillitatẽ meã. Nunꝙͣ mores qͦe
extuli refero. Aliqͥd enim ex eo
qd̃ composui: turbatur. Aliqͥd¬
enim ex hiis que fugaui: redi¬
it. Ꝙ egris euenit: quos longa
imbecillitas usꝙ adeo affecit.
ut nusꝙͣ sñ offensa ꝓferantur
hoc accidit nobis qͦꝵ animi
ex longo morbo reficiunt᷑. Ini¬
Nemo ñ aliqid̃ nobis uiciũ aut
cõmendat. aut impͥmit. aut
nescientib adicit. Utiq qͦ ma¬
ior est ppłs cui miscemur: hie
pericłi plus ẽ. Nichil enim tam
dampnosum bonis morib. qpͣta
in aliqͦ spectacło residere. Tunc
enim ꝑ uoluptatem. faciliꝰ ui¬
cia subrepunt. Qͥd me existimᷤ¬
dic̾e: auarior redeo. aanbitiesile
luxuriosior. Inmo uͦ crudelior.
⁊ inhumanior. qr inter hoĩes ĩ¬
turba fui. Subducendꝰ gͦ ẽ ppło
tener animꝰ.⁊ parũ tenax recti.
facile tnͣsitur ad plures. Socrati.
mores suos dissimilis młtitudo
potuiss. Adeo nemo ẽ nr̃m qͥ

Expanded text:
 Turbam. Nondum illi tuto committeris. Ego certe confitebor inbecillitatem meam: numquam mores, quos extuli, refero. Aliquid ex eo, quod conposui, turbatur; aliquid ex iis, quae fugavi, redit. Quod aegris evenit, quos longa inbecillitas usque eo adfecit, ut nusquam sine offensa proferantur, hoc accidit nobis, quorum animi ex longo morbo reficiuntur. Ininemo non aliquod nobis vitium aut commendat aut inprimit aut nescientibus adlinit. Utique quo maior est populus, cui miscemur, hoc periculi plus est. Nihil vero tam damnosum bonis moribus quam in aliquo spectaculo desidere. Tunc enim per voluptatem facilius vitia subrepunt. Qdicere? Avarior redeo, ambitiosior, luxuriosior, imo crudelior, et inhumanior, quoties inter homines fui. Sub lucendus est populo tener animus, et parum tenax recti, facile tmorem suum dissimilis multitudo potuisset; adeo nemo nostrum, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
uenite benedicti pr̃is met.¬
Contra nugigerulos. ⁊ cito in
tem̾itatem iudi cii prorũpen¬
tes. qͥ qd̃ nesciunt ꝓferunt. qui
qui labuntur cũ lubrica lin
ad linguam ꝙͣ ad limã festi¬
nant. qui loquunt᷑ errantes.
qr nesciunt qd̃ sñia ẽ certa ⁊
indubitata mentis responsio.
pͥmo qͥdem aĩo concepta ⁊ nu¬
trita. tandem ẽ in lucẽ edita:
tionis. disponet sermões suos
in iudicio. Et sic dep̃catus dñm
exaudietur. ⁊ conseruabit dis¬
ciplinam. ⁊ tẽ respondebit. Itẽ¬
p̃cedat te. Et añ oẽm actũ: con¬
silium stabile. U̾bum enĩ neqͣ
immutabit cor. Quatuor par¬

Expanded text:
enite, benedicti Patris meContra nugigerulos, et cito in temeritatem judicii prorumpentes, qui quod nesciunt, proferunt, qui qui labuntur cum lubrica lingad linguam, quam ad limam festinant. Loquuntur errantes, quia nesciunt quod sententia est certa et indubitata mentis responsio: Primo quidem in mente concepta et nutrita, deinde in lucem edita. « disponit sermones suos in judicio , » « et sic deprecatus Dominum, exaudietur, et conservabit disciplinam, et tunc respondebit praecedat te, et ante omnem actum consilium stabili. Verbum enim nequam immutabit cor. »
Abbreviated transcription (Latin):
neccĩum ẽ. Item. Salomon. Pal¬
pebre tue p̃cedant gressus tuos.
i. oꝑa tua. ut nichil sñ pruden¬
tia loqͣris. uelagas. ne hiis assi¬
Narratio fatui: qͣi sarcina in
uia. labia imprudentiũ: stul¬
ta natrabunt. Et insensati: uer¬
ba in enarrabilia.

Expanded text:
 Palpebrae tuae praecedant gressus tuos, » id est opera tua, ut nihil sine providentia loquaris, vel agas. 196 Ne his assi« Narratio fatui quasi sarcina in via, labia imprudentum stulta narrabunt, et insensati verba inenarrabilia;
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. ħ ẽ lima discretõis: nil
facias. nil dicas. ⁊ post fc̃m nõ
tem enim dictõem ⁊ actõem:
prudentium: statera pondabitꝰ
In oie fatuoꝵ: cor eoꝵ. Et incorde
apientis os illiꝰ. Item idẽ. Qui
credit cito: leuis corde ẽ ⁊ mi¬

Expanded text:
consilio » hoc est lima discretionis « nil facias, » nil dicas; « et post factum non tem enim dictionem et actionem prudentium statera ponderabuntur. In ore fatuorum cor eorum, in corde sapientis, os illius. » Idem : « Qui credit cito, levis corde est et i
Abbreviated transcription (Latin):
T gͦ contͣ pestem prorum¬
pendi in iudiciũ tem̾ari¬
um habeas antidotũ: acqͥes
dicentis. Rumores fuge. ne
incipias nouus actor haberi.
Rara fides ideo ẽ. qr młti mł¬
ꝑcunctatorem fugito. nam

Expanded text:
tra hanc pestem prorumpendi in judicium temerarium habeas antidotum, sait : Rumores fuge, ne incipias novus auctor haberi; Rara fides ideo est, quia multi mucunctatorem fugito, nam
Abbreviated transcription (Latin):
Noli hab̾e aures bibulas. lin¬
guam prurientẽ. Et quintꝰ
osi militis est uiciũ. fama.
malum. qͦ ñ aliud uelocius
ullũ. Mobilitate uiget. ui¬
resq adqͥrit eundo. Et qͥ audi¬
ens uel proferens illicito uel
turpi utitur sermone: eius
qd̃ nesciunt profer̃t. Cũ uiri
iudicio. certa animi ⁊ indu¬
bitata responsio. Dubiꝰ testis
biꝰ assertor alicꝰ rei. Magis ꝑi¬
culosum ẽ p̃cipitare sñiam
ꝑ qͣm leditur fama alicꝰ ⁊ in¬
crustatur. qͣm illã ꝑ ꝙͣ ledi
tur fama minuit᷑ ⁊ deꝑit
aristotile. qui ꝓpõite q̃stioni
inducias docebat dari. ad sol¬
b discipłis suis. qͦꝵ alt̾ freno.
alter calcarib egebat. Et de
augusto prudentissimo im¬
ꝑatore qͥ in om̃ib fc̃is. uel
sentenciis dandis morosus
cio agebat. De facto theodo¬
in thessalo. uñ post statutũ
ẽ. ne sñia ferretur in aliqͣm.
infra tͥcesimum diem. Uñ
qͥdam sapiens. Iratus sum.
pedit ira animum ne possit cer¬
tenuemq moram. male cũcta

Expanded text:
noli habere aures bibulas; linguam prurientem. Et Quintus omalum, quo non aliud velocius ullum, Mobilitate viget, viresque acquirit eundo, Et qui audiens et proferens illoto et turpi utitur sermone ejus vquod nesciunt, proferunt, cum viri sse certa animi et indubitata responsio. Dubius testis bius assertor alicujus rei. Magis periculosum est praecipitare sententiam, per quam laeditur fama alicujus et incrustatur, quam illam per quam minuitur, vel deperit Aristotele, qui propositae quaestioni inducias dari ad solbus discipulis suis, quorum alter freno, alter calcaribus egebat . De Augusto prudentissimo imperatore, qui in omnibus factis, vel sententiis dandis morosus at. De facto Theodoin Thessalo. Unde post statutum est ne sententia ferretur in aliquem infra trigesimum diem. Unde quidam sapiens: Iratus sum,  furor hic est: Impedit ira animum, ne possit certenuemque moram, malo cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
uolant ⁊ animum non satiant.
Idem ysaias. ubi est litt̾atus: ubi¬
añ offensam ydolatrie ifrłitico¬
ppło tm̃ dechalogum cõmisisset.
sufficientem ad salutem: post illi
multiplices contulit cerimoĩas.
Quib m̾itis eoꝵ exigentib: one¬
rati sunt ⁊ afflicti. Eoꝵ exemplo

Expanded text:
volant, et animum non satiant. Item idem: « Ubi est litteratus, ubante offensam idololatriae illi populo tantum Decalogum commisisset sufficientem ad salutem, post illam multiplices contulit caeremonias, quibus, meritis eorum exigentibus, onerati sunt et afflicti. Eorum exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
tinentem. m̾itis nr̃is exigentib.
puta uanis exercitationib inqͥ¬
sitionib superfluis. ⁊ pcc̃is aliis.
glosaꝵ multitu dĩe. lectionum
superfluitate. ⁊ prolixitate on̾ati
sumꝰ. In quib est tm̃ labor ⁊ afflic¬
tio sp̃s. puta inglosis illis que¬

Expanded text:
tinentem, meritis nostris exigentibus, puta vanis exercitationibus, et inquisitionibus superfluis, et peccatis aliis, glossarum multitudine, lectionum superfluitate et prolixitate onerati sumus, in quibus est tantum « labor et afflictio spiritus ; » puta in glossis illis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophus uituperans. ⁊ re¬
secandam ostendens ait. Dist̃¬
quantum haliueris: satis ẽ har̾e
quantum legas. S mͦ inquis
hunc librum euolu̾e uolo. mͦ
illum. fastidientis stomachi est.

Expanded text:
philosophus vituperans, et resecandam ostendens, ait : Distrquantum habueris, satis est habere quantum legas. Sed modo, inquis, hunc librum evolvere volo, modo illum. Fastidientis stomachi es
Abbreviated transcription (Latin):
Iuebat itaq hõ ĩ ꝑadyso. sic̃
uisserat.sinuebat fruensd̾o ex quo
¶bo̾nos erat bon᷑ uiuebat sine ulla ege
ulł enis iẽsib igerebat. Nullus incrui¬
secus morb nullꝰ ictus intuebat᷑ extñ¬
sec᷑. sũma ĩcarne saĩtas ĩͣ aũo tota tranꝗl¬

Expanded text:
ivebat itaque homo in paradiso sicut jusserat: vivebat fruens Deo, ex quo bono erat bonus: vivebat sine ulla egesullis ejus sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in anima tota tranq
Abbreviated transcription (Latin):
l pot eici ut eĩ. ad pariẽdũ nõ doloris ge¬
mitus / set maturitatis ĩ plsus feĩnea in¬
scera relaxaret. sic ad fetand̾ ⁊ ꝯci piendũ
nõ libidins appetitus s uolũtarius usus:
pudendis / ⁊ ido̾ ꝙͣuis añ ꝙͣ earũ pudẽt q̃leᷤᷤ

Expanded text:
hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gehoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus pudendis et ideo, quamuis, antequam earum puderet, quales
Abbreviated transcription (Latin):
re acciderat bone uolũtatis offe̾sio. ¶lich
oĩo triste/ ncħ̾ etat ĩ anit ĩ letũ gandiũ
ẽ. ueꝵ ꝑpetuabat᷑ exdo̾ ĩ quẽ flagrabat.
caritas d̾cõde puro a ꝯscĩa bona/ afide ñ
ficta. Atq int̾ se ꝯugũ fida exhoẽsto/ a¬
more societas / ꝯcors. mẽtis coͣporisq in¬
gilia. cĩmãdati sine labore custodia.Nõ
lassitudo f̾atigabat ociosũ. nõ sop̃nus p̃¬
mebat in uitũ. In tãta facilitate reꝵ q
felicitate oĩ ab sit ut suspicemi nõ
potuisse ꝓlẽ seri sine morbo libidinis. set
eo uolũtatis nutu monerẽt᷑ mẽbra illa/ qͦ
cetera / ⁊ sñ ardoris illecebͦso stimulo/ cui
tranqllitate aĩ cicors ulła cõrupttẽ ĩ teg̾¬
tatis infũ deret gremio maritus uxoris.
bidus calor set spõtanea potestas / sicut
opus eẽt adhibe̾t. Ita tunc potusse ut̾ꝰ cõ¬
ugis salua ĩ teg̾tate feĩnei geĩtał/ui¬
le semẽ ĩmitti. sicut uc̃ põt eadẽ integti¬

Expanded text:
offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. bidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integri
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uiuit ut mlt. qui nõ uiuͤ ꝙͣ din uult.
ꝙ si mon noluerit. quõ pot ut uult iu̾e
qui nõ uult uiue̾. EEt si i do̾ mori uelit ñ
qud̾ nolit uiuere s ut pt᷑ mõtẽ melius in¬
nat. nõ dũ gͦ ut uult uiuit. sed cũ ad io
ait terenciꝰ. qm̃ nõ põt id fieri ꝙuis. idue¬

Expanded text:
t, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo potest ut uult uiuere, qui non uult uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id ait Terentius: Quoniam non potest id fieri quod uis, Id ue
Abbreviated transcription (Latin):
nist. Set ã ipẽ uistus nõ uauet᷑ nt
uult. nͥ eo ꝑuenerit ubi mori falli offẽ¬
di. oĩo nõ possit. eiq sit certũ ita s̃ꝑ futuꝵ
Noc eͥ natura expetit./ ñ plene. atq ꝑfc̃e.
btã erit ñ adepta ꝙ expetit. Nuc uo quis
hom̃i pot̃ ut uult / uiuere. nõ ẽ ĩpotãte. in¬

Expanded text:
Sed etiam ipse iustus non uiuet ut eo peruenerit, ubi mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ppᷤ und̾ cepant / reddideit̃. spã at redditõ qͣlis
tes. at ille sñ duce hoiẽ atq rectore/ ad heb ͦ¬
os uia ꝑtinacit̾ gradiẽtes. n renocate mugi¬
tib estũentim filioꝵ magͦᷤ sac̾mẽtũ sius d̾¬
conb repotarit.  atait̃ mõ tͥh pua sut̃

Expanded text:
reddiderunt. Ipsa autem redditio qualis tes. At illae sine homine duce atque rectore, ad Hebraeos viam pertinaciter gradientes, nec revocatae mugitibus esurientium filiorum, magnum sacramentum suis c
Abbreviated transcription (Latin):
appebat q̃ sic̃ ig̾s uocte fulgebat. Que nubes
Atũ mouẽt᷑ castra mouebãt᷑. ⁊ uͥ staret ca¬
stra ponebãt᷑. Redd̾ita st̃ at̃ illi legi magͣ nũa¬
culi testiõma ꝓ̃tͥ ista q̃ dixi. ⁊ p̃t̾ uoces q̃ er
illius arche loco edebãt᷑: slã cũ t̾rã rerimĩsiõi
intrãtib. eadẽ archa transiret. i ortunis flu¬
⁊ ip̃i it̾ siccũ p̃buit t̾nseundi locũ./ Deĩ̾de cuu¬
tatis q̃ rma hostił ccurrit / more gẽtiu płimoᷤᷤ
colẽs t̾os. septies eadẽ archa cutũ acta nu re¬
pẽte cecidert̃. ulła manu opugͦtiplło aiẽte.
ꝑcussi. Post ħ ã cũ iã int̾ra ꝓmialoĩs eẽnt¬

Expanded text:
apparebat, quae sicut ignis nocte fulgebat quae nubes cum moveretur, castra movebantur; et ubi staret, castra ponebantur . Reddita sunt autem illi legi magni miraculi testimonia, praeter ista quae dixi, et praeter voces quae ex illius Arcae loco edebantur. Nam cum terram promissionis intrantibus eadem Arca transiret Jordanem, flut populo siccum praebuit transeundi locum . Deinde civitatis, quae prima hostilis occurrit, more Gentium deos plurimos colens, septies eadem Arca circumacta, muri repente ceciderunt, nulla manu oppugnati, nullo ariete percussi . Post haec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
euidẽt᷑ appet / ut ẽ ꝙ effigies doꝵ pennatũ/ qͦs
d̾ troia eneas fugiẽs aduexit. deloco ilocũ ii¬
grasse referũt᷑.q. cuͦtẽ. tarq uiꝰ. nouada secuit
cu.sꝙ epydauri s pes esculapio nauiga̾ti ⁊cã
comes adhesit. qd̾ maẽ qͣ simłactu mattis fn

Expanded text:
euidenter apparet, ut est quod effigies deorum Penatium, quas de Troia Aeneas fugiens aduexit, de loco in locum migrasse referuntur; quod cotem Tarquinius nouacula secuit: quod Epidaurius serpens Aesculapio nauiganti Romam comes adhaesi
Abbreviated transcription (Latin):
Wi at̾ putat. ħ uisibłia sac̾fitia diis aliis
iuaiora imaior i. melioriq meliora q̃lia.
st pue mẽtis a bone uolũtatis offitiat ꝑ fecto
gna st̃ rer. Cꝰ circa sic̃ orãtes atq laudãtes.
ad eũ dingimiꝰ sig̾cãtes uoces cui res ipãs. ui
cord̾ qͣs sig̃cam̾ offe̾ruꝰ. Ita sacfi cãtes nõ al¬
teri uisible sac̾titiu offerẽdũ ẽẽ nouerimꝰ quã
illi uicuiꝰ cõdib nrĩs ĩui sibłe sacͥfitiu nor ip̃i

Expanded text:
i autem putant haec visibilia sacrificia diis aliis majora majori, meliorique meliora, qualia sunt purae mentis et bonae voluntatis officia, profecto gna sunt rerum. Quocirca sicut orantes adque laudantes ad eum dirigimus significantes uoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ̃to tardiꝰ ire ꝑmictit᷑ s urgẽt᷑ os pari
moti ũ diuu̾so in ꝑellũt accessl.aeq eĩ cui
uita b̾ nor fuit celenꝰ diẽ dux̃. ꝙͣ ille. cui
lõgiõ set cũ equalr. ⁊ eqͣlia momĩta reꝑen¬
tur ambobꝰ alt̾ huĩt ꝓpiis. alt̾ remotiꝰ quo
nõ imꝑan uelocitãte curebãt. Aliud ẽ ãt
ampliꝰ me ꝑegisse aliuid tardius amblas¬
se. Qui gͦ us ad mõtẽ ꝑductiora spacia.
tẽ poris agit: nõ lẽcius ꝑgit. s plus itine¬
ns ꝯficit. po̾ro. illo quisꝙ inciꝑit mori
ħ ẽ eẽ in morte : ex quo. m illo agi ceꝑint
ip̃a mors. idẽ uite de tractio.q cũ de tra¬
hendo finita fuĩt post mõtẽ iã etit. nõ
in morte. ꝓtecto ex quo eẽ. incipit /un
corᷤ in morte ẽ. Quid eĩ aliud dieb ho¬
ris monĩtuq sigłis agit᷑. doũ ea ꝯsũꝑta.¬

Expanded text:
to tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diverso impelluntur accessu. Neque enim cuius vita brevior fuit, celerius diem duxit quam ille cui longior; sed cum equaliter equalia momenta raperentur ambobus, alter abiit propius, alter remotius, quo non inpari uelocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius uiae peregisse, aliud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus horis momentisque singulis agitur, donec ea
Abbreviated transcription (Latin):
solũ nature sili¬
tudiẽ sociandu
gnatioĩs necessi¬
tudiẽ. inxiuitatẽ
ꝯcordẽ pacis uĩculo colligant̾ ex hoĩe uno. p̃¬
teũ uoluisse hoiẽs instituere./ ni ħ genus
fuisse in singuł quibq morituꝵ ñ duo
pͥmi quoꝵ c̾atus ẽ unꝰ ex nlło. alt̾ ex illo id
niobediã meriuisset̃ ia quib adinusũ eit¬

Expanded text:
turae similitudine sociandum, gnationis necessitudine in unitatem concordem pacis vinculo colligandum, ex homine uno Deum voluisse homines instituere: neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inobedientia meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
dap̃nabilia oꝑa canis age̾ d̾mõstratꝰ. quis
imicicias nõ ĩ aĩo hat̃: ant qs ita laquit
ut immico suo. uł quẽ putat inimicu
dicat mnalã canẽ. an nõ poꝰ malũ am̃ ha¬
bes ad usũ me. Postremo sic̃ cãnalitates ut
ita dicã siqs audiss nõ dubitaret cam tri¬
buere Ita nẽo dubitat aĩositates adaũi

Expanded text:
a carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo, vel quem putat inimicum, dicat, Malam carnem, ac non potius, Malum animum habes adversum me? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam, si quis audisset, non dubitasset carni tribuere; ita nemo dubitat animositates ad animum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei aut̃ robore atq c̾tanune nimaioribꝰ
dũ tarat etatib / ⁊̃ mo̾tis fũat suꝑandus
timor qd̾ in scĩs mnartirib maxiẽ eminuit
Cuĩ ꝓfecto. cẽtanus eẽt ulła uictoria uł¬
ia gloria.qr nͨ ipũi oio poss eẽ cͥtamẽ si po̾t
lauactui regnãtioĩs/ iã scĩ nõ possẽt mor¬
nea corpore solueretur/ ata ita. nõ innisi¬
bili p̃io ꝓbaret᷑ fides/ set iã nec fides eẽt.
ꝯfestĩ sui opis q̃rẽto a sumẽio me̾cedẽ / uñc
nõ qmabłiore grã saluatoris ĩusus iusti¬
tie: ptc̃i pena ꝯu̾sa ẽ. Tuc eĩ dictũs ẽ hoĩ/ no¬

Expanded text:
Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent morne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui opabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Mo
Abbreviated transcription (Latin):
optime ualeat ꝓiꝰ lãgore tabescat. Latro
Infantes utilites reb hũamꝙ ĩmatiua ao¬
te rapiãt᷑. ⁊ ꝗuidẽt᷑ ñ nasci tebuisse diutis¬
siẽ ĩ suꝑ uiuãt/ Plenus crimiuib ibͥ limet᷑
honorb ci hoiẽ sñ q̃rela tñbre ignobłitatiꝰ

Expanded text:
optime valeat, pius languore tabescat: latrocinfantes: utilis rebus humanis immatura morte rapiatur; et qui videntur nec nasci debuisse, diutissime insuper vivant: plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
E die ultimi inditiĩ
d̾i ꝙ ip̃e doãreit᷑ locutu¬
impios ⁊ ĩc̾dulq tã¬
quã ĩ ediffitii fũdam̃¬
to priꝰ pone̾ testiõnia
dĩna debemꝰ. Quib.¬

Expanded text:
e die ultimi iudicii Dei quod ipse donauerit locutuinpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia di
Abbreviated transcription (Latin):
tos anãgita tres. ꝑueĩret: llã ples nõgẽtoᷤᷤ
anos ã trãsiert̃ ꝙͣuis neõ. ad mille pucrx¬
rit. Quis itaq dubitam̾t ꝑ uniꝰ hoĩs etatẽ
tãtũ młciplicari potuisse gen̾ꝰ hũamiĩiut
eẽt unde ꝯstitueret᷑. nõ una s płime cinta¬
tes: qd ex ħ conia facillime. pot̃ qr ex uno

Expanded text:
tos quinquaginta tres perueniret. Nam plures nongentos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest,
Abbreviated transcription (Latin):
trubere debeat s cui mẽs debeat ĩ pare eãq
ab illicitis oꝑib itẽ cohibe̾/ Cñ eͥ ꝯ̾ mota fue¬
rit ad aliꝗd ꝑ perã ꝯmittẽdũ si ꝯescatũ
a obtẽperet᷑ dicẽti apło. ne exhibue̾i̾tis.
mẽbra utã arma iiꝗtatis pcc̃o ad mẽtẽ
Het p̃cepit ds̃. huic qui fancib ã uidie in¬
flãmabat᷑/ in frẽm ⁊ quẽ debuerat ĩ nuta¬
n cupiebat. aufẽn. Quiesce ĩ ꝗd. manꝰ ab
scelere ꝯtine/ nõ regnet pocm̃ ĩ tuo mota¬
licor᷑ ad obediẽd̾ desidriis oĩ ñ exhibeas mẽ

Expanded text:
trahere, sed cui mens debeat imperare eamque ab illicitis operibus ratione cohibere. Cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur, dicente Apostolo: Ne exhibueritis membra vestra arma iniquitatis peccato; ad mentem ecepit Deus huic, qui facibus inuidiae inflammabatur in fratrem et, quem debuerat imitari, cupiebat auferri. Quiesce, inquit; manus ab scelere contine, non regnet peccatum in tuo mortali corpore ad oboediendum desideri
Abbreviated transcription (Latin):
intẽdẽs te ipm̃ / ne ⁊ tucẽptetis. Et alibi.
sol nõ occidat suꝑ iracũdiã urã. Et ĩ euan¬
gelio si peccauĩt ute frat̾ tius cõripe cũ ĩt̾
te a ipm̃. Itẽ de peccatis in ꝗb młtoꝵ canet᷑
offensio sic apłs d ͭ peccãtes corã oĩb ãgue¬

Expanded text:
intendens te ipsum, ne et tu tenteris; et alibi: Sol non occidat super iracundiam uestram; et in euangelio: Si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum; item de peccatis, in quibus multorum cauetur offensio
Abbreviated transcription (Latin):
absaditũ ẽ cõ alteriꝰ eẽ possit ambiguũ et
prsus in cẽtũ utrũ illa. tistitia maligͥtatẽ
suã inqͣ se d̾ displicuisse didicerat anfñ
dolui̾t boĩtatẽ que do̾ placuit cũ ĩ eiꝰ sacri¬
ficiu aspex̾it. Set ratoẽ reddẽs ds̃ cur eiꝰ

Expanded text:
absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum, utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se Deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem, quae Deo placuit, cum in sacrificium eius adspexit. Sed rationem reddens Deus, quur
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq seminũ cor̾ ꝓpͥu. Ita nͣ feĩn ã sui
ruerreni c̾atricẽ applłare d̾beniꝰ s pꝰ. illũ qui
cuidã famulo suo drẽ p̾usꝙͣ te fõmarẽ in
ntero noute. Et ꝙͣuis aĩa sic uł sic affoc¬
ta ygnãtis ualeat aliqbo uelut. uidueit
qualitatib fetũ. sic̃ d̾ nãiatis u̾gis iacob
fecit ut recora colore. uaria gignerẽt. nã¬

Expanded text:
ium corpus. Ita nec feminam sui puerperii creatricem appellare debemus, sed potius illum qui cuidam famulo suo dixit: Priusquam te formarem in utero, noui te. Et quamuis anima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: na
Abbreviated transcription (Latin):
ta a oculto nature iuiuẽtis atq inelligẽtis
arbitrio/q̃ nõ solui nãles cõpoꝵ spẽs/ ueru
ã ipãs aĩantiu aias nõdũ nõ fit facit su¬
ꝑradcã. illa spẽs. artificib qͥbq trbuatur
Hec at̾ alt̾a nõ nͥ uni artifici c̾atori /a ꝯdicto¬
ri do qͥ mũdũ ipo ⁊ angłos sũ ullo mãdo
a sñ illis. angłis feẽ. Qua e̾ ui dĩna a ut ia

Expanded text:
 intellegentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa species artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt pstãtio aĩalib t̾restrib. cnatalibus
a nolatilib que mẽtẽ huiꝰ moĩ nõ habetẽt
Et cũ uirũ t̾renti fomasset expulue̾/ eiq
aĩa qualẽ dixi sie quã iã fecerat sufflãdo
in didusi. fiue pociꝰ sufflãd feciss. eũq fla¬

Expanded text:
alibus terrestribus et natatilibus et uolatilibus, quae mentem huius modi non haberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflando indidisset siue potius sufflando fecisset eumque fla
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ uero dno subditꝰ p̃ceptũ eiꝰ pia obediẽ¬
tia custodiret in ꝯso̾ciu transiret angłicu.
sine morte media /btã unmõ̾tulitatẽ abła
ullo t̾mmo ꝯsecucus. Si ac̃ dmũ deũ suũ libe¬
ra uolũtate supbe atq mobediẽt᷑ usus offe̾

Expanded text:
tanquam vero Domino subditus praeceptum ejus pia obedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam immortalitatem absque ullo termino consecutus; si autem Dominum Deum suum libera voluntate superbe atq