comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebantur: uł quic ipsoꝵ exemplo & doq¬
na ꝓ ficiebant. uł etiã quia unius fidi
erant: & unũ dm̃ patrẽ habentes. fratis
erant infide : Om̃senĩ xp̃i ani qui fr̃ss
infide: debitores sibisunt. ut ult̃ alto¬
us honera porcent: Potest et quarto mis
intelligi. in hoc eos ex istere debicoresen
quia illi die ac nocte ꝓsalute istorũ ora¬
onib insistebant. ut fidesxp̃i in eis robo¬
raretur :¬
audis bonorum. partic i pes fictisus
gontiles: debent & in carnalibiis¬
tiuro eis His dem modis eras
Iamquia inspiritlib reb illi prestan
istissupplementũ. et quod inse ñbabꝰ
habent millis: Lustũ ÷ ut intẽporalib reb¬
eheneficus subueniant : Hoc igitur
rum. quã eis mittunt ꝓmefideles: ꝓfi¬
oiscar ꝑnosin his paniã ĩ Congrue autẽ
dictꝓficisci ꝑromanos in hispaniũ: quia
cuntib de achaia in ispaniã. in medio
itmnere romahabet᷑ : Scio aut̃ qñueni¬
ens aduos: in habundantit benedictio

Expanded text:
ur, vel quia ipsorum exemplo et doctrina proficiebant; vel quia etiam unius fidei erant, et unum Patrem Deum habentes, fratres erant in fide. Omnes enim Christiani, qui fratres sunt in fide, debitores sibi sunt, ut alter alterius onera portent. Potest et quarto modo intelligi, in hoc eos existere debitores eorum, quia illi die ac nocte pro salute illorum orationibus insistebant, ut fides Christi in eis roboraretur. Num bonorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Iisdem modis erantJam quia in spiritalibus rebus illi praestant istis supplementum, et quod in se non habent, habent in illis, justum est ut in temporalibus beneficiis eis subveniant. Hoc igitur rum, quam eis mittunt per me fideles, proficiscar per vos in Hispaniam. Congrue autem dicit proficisci per Romam in Hispaniam, quia euntibus de Achaia in Hispaniam, in medio itinere Roma habetur. Scio autem quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
ut iniusceribiuri ¶Et ẽ sensus: O corinchii.¬
si sensumangustum habeas & strictũ. ut ñ
possitis recipere latitudinẽ misteriorum
diumorum : nolite nobis hoc reputare:
qm̃ non consistit hoc in nobis qui uobis
ministrare debemus: sed in uobis qui
debetis capere: Nosquidem multa
uobis possumus dicere. & uoluntatem
lectus uester & intelleetus uoluntas.
constringitur inuiscerib: id÷ in in te¬
rioribus cordis:
andẽ. Aut̃ habentesremunerationẽ

Expanded text:
us vestris; et est sensus: O Corinthii,si sensum angustum habetis et strictum, ut non possitis recipere latitudinem mysteriorum divinorum, nolite nobis hoc reputare, quoniam non consistit hoc in nobis, qui vobis ministrare debemus, sed in vobis qui debetis accipere. Non quidem multa vobis possumus dicere, et voluntatem lectus vester et voluntas constringitur in visceribus, id est in interioribus cordis. Eamdem autem habentes remuneratione
Abbreviated transcription (Latin):
ochorintu. Cornr̾m dilatatũ est:
Id÷ uoluntas mentis nrãe. & intencio
tum ẽ ad p̃dicandum : cuius uoluntas
est ꝑfectai. p̃dicaitio scã: Conuersatio¬
feã & bona Cuius uero uoluntas est
cortuosa : conuersatio ac uita praua
lic& aliquid intelligentiȩ uideatur
habere : deficiunt ei uerba cũ sensu. n¬
Idoq non pat& os illius ad p̃dicandũ.
quie tim & in aliis redarguere.

Expanded text:
cor nostrum dilatatum est. Id est voluntas mentis nostrae et intentio rtum est ad praedicandum, cujus voluntas est perfecta, praedicatio sancta, conversatio bona. Cujus vero voluntas est tortuosa, conversatio ac vita prava, licet aliquid intelligentiae videatur habere, deficiunt ei verba cum sensu, ideo quod non patet illius os ad praedicandum, quia timet in aliis redarguere
Abbreviated transcription (Latin):
Id ÷ sempersumus mortificantes m̃bra
nr̃a : cũ uicus & concupiscentiis  Ut
& uita ihũ qua ipse modo uiuit
in mortidis uł in corporib nr̃is
mani festetur post generalem resus¬
rectionem Aliter nͦ Xp̃s sicut pas¬
citur & uestitur insuis sicut dic&¬
ipse electis. Quam diu his minimis
meis fecistis mihi fecifas: it occidit᷑
& mortificatur atq flagellatur.
& ꝑsequit᷑ in suis : Nonne instephano
Sic dixit &iam petro q uenio romã:
iterum crucifigi inte : Semꝑ in qͥt
mortificationem ihusumus cuiicũ¬
ferentes. Id ÷ semꝑ mortificatur
ihẽ in nobis & occiditur: ut sicut ip¬
se modo in nobis occiditur & nos pip
so: itti & iã ipse iuuat innobis. e
nos uiuamus in illo ⁊ Et sieut ipse.
iam non moritur sed semꝑ uiuit: ito & nos
post resurrectionẽ uiuemus. in mortales
& in corruptibiles :
Semꝑ enĩnos qui ui¬
umus in p̃senti scło fide bonisq operib:
in mortẽ tradimur propt̃ iħm.

Expanded text:
d est, semper sumus mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis, ut et vita Jesu, qua ipse modo vivit immortalis in corporibus nostris manifestetur post generalem resurrectionem, aliter Christus sicut pascitur et vescitur in suis, sicut dicet electis: Quandiu his minimis meis fecistis, mihi fecistis , ita occiditur et mortificatur atque flagellatur et persequitur in suis. Nonne in StephanoSic dixit etiam Petro: Venio Romam iterum crucifigi in te. Semper, inquit, mortificationem Jesu intes, id est semper mortificatur Jesus in nobis et occiditur, ut sicut ipse in nobis modo occiditur, et nos pro ipso, ita etiam ipse vivat in nobis, et nos vivamus in illo. Et sicut ipse jam non moritur, sed semper vivit, ita et nos post resurrectionem vivamus immortales et incorruptibiles. Semper enim nos, qui vivimus in praesenti saeculo fide bonisque operibus, in mortem tradimur propt
Abbreviated transcription (Latin):
ticia loricae cõparatur. qulasieue
lorica multis circulis contexitu
ita iusticia multis uircutib confi
Aliter: Iusticia &iã bene loricas
pdl aopariri. quia sieut loriea pes¬
las munte. uentrẽ struigit. femora pte¬
Q ta iusticia suꝑ fluas cogitationes
Sc inpeftore uersari solent repellit.
sgliuim uentris restringit. luxuriã
It calciͥti pedes

Expanded text:
titia loricae comparatur, quia sicut lorica multis circulis contexitur, ita justitia multis virtutibus constat. Aliter: Justitia enim bene loricae potest comparari, quia sicut lorica pectus munit, ventrem stringit, femora protegit, ita justitia superfluas cogitationes, quae in pectore versari solent, repellit, ingluviem ventris restringit, luxuriam Et calceati pedes
Abbreviated transcription (Latin):
scđm augustinum. głalegis quae uide¬
batur eẽ infestiuitatibus & operibus:
euacuata ẽ adueniente xp̃o quẽ illa
significaibant : Uel &iam parsspiri¬
teilis intelligentiȩ. quae aquibusdã
intelligebatur sicut a morse. iosue.
samuhel. dauid. c& erisq talibus.:
adueniente xp̃o in quo cõpleta est:¬
& a quo manifestatti ẽ
cessar& penitus & perir& ipsa intel¬
ligentia spiritalis: sed ut in melius
ꝓficer&. atq augmentum caper& ⁊
Uerbigrã : Sicut euacuatur in fancice¬
& pueritia adueniente adulescen¬
tia. & adueniente iuuentute eua¬
cuatur ad olescentia. dũ in melius
ꝓficit: In euuangelio aut̃ nonfitita in
Quict euuangłm spiritalit̃ ex toto in¬
telligitur. nec euacuatur: quia ȩt̾nũẽ i¬
Siergo illiquilegem operibus impla¬
& ex parte spiritalit̃ intellexerua
quae euacuata est tantamgłans
ampliorem obtinebunt isti quss¬
taliter legem & euuangelium i¬
ligunt. obseruant. predicant &i

Expanded text:
secundum Augustinum: Gloria legis quae videsecundum Augustinum: Gloria legis quae videbatur esse in festivitatibus et operibus, evacuata est, adveniente Christo, quem illa significabat: vel etiam pars spiritalis intelligentiae, quae a quibusdam intelligebatur, sicut a Moyse, Josue, Samuel, David caeterisque talibus, adveniente Christo, in quo completa est et a quo manifestata est cessaret penitus, et periret ipsa intelligentia spiritalis, sed ut in melius proficeret, atque augmentum caperet. Verbi gratia: Sicut evacuatur infantia et pueritia, adveniente adolescentia, et adveniente juventute evacuatur adolescentia, dum in melius proficit. In Evangelio autem non fit ita, quia Evangelium spiritaliter intelligitur ex toto, nec evacuatur, quia aeternSi ergo illi qui legem operibus implerunt, ex parte spiritaliter intellexerunt: quae evacuata est tantam gloriampliorem obtinebunt isti qui spiritaliter legem et Evangelium intelligunt, observant, praedicant, et
Abbreviated transcription (Latin):
Alciori igitur intellectu moy ses qui pone¬
bat uelamen suꝑ faciem suã. neintende¬
rent in eũ filii i srahel: significat ipsam
legem. sic̃ in euuangłio dñs testatur dixisse
abraham addiuitem Habent mor sen
id ÷ legem : Ue lam̃ illud significat
intelligenciam litterarũ. & historicũ sensũ¬
quo obumbrabatur ipsalex: In fidelitas
quoq: & ignorantiat cordis iudȩorũ : Uelam̃
ergo quod ponebat suꝑ faciem suã moyses.
non sinebat illos cernere głam uultus
eius: quia infidelitas. ignorantia &
peccatum eorum. Litteralis quoq intel¬
ligentia & historicus sensus. non ꝑmit¬
tebat illos penetrare & intelligeregłam
spiritalis intelligentiue: quae latebat
in lege : Quod uero dic̃ głam & clarita¬
tem moysi euacuatam. Idõ dic̃quantũ
adlitteram ꝑtin&. quia moyse mor¬
tuo. facies eius quae antea splendoris
radios enuttebat: inpallorem uersa
est: Alciori autẽ sensu & sublimiori

Expanded text:
Altiori igitur intellectu Moyses, qui poneAltiori igitur intellectu Moyses, qui ponebat velamen super faciem suam, ne intenderent in eum filii Israel, significat ipsam legem, sicut in Evangelio Dominus testatur dixisse Abraham ad divitem: Habent Moysen , id est legem. Velamen illud significat intelligentiam litteralem quo obumbratur ipsa lex, infidelitas quoque et ignorantia cordis Judaeorum. Velamen ergo quod ponebat super faciem suam Moyses, non sinebat illos cernere gloriam vultus ejus, quia infidelitas, ignorantia, et peccatum eorum, litteralis quoque intelligentia, et historicus sensus non permittebat illos penetrare et intelligere gloriam spiritalis intelligentiae, quae latebat in lege. Quod vero dicit gloriam et claritatem Moysi evacuatam, dicit, quantum ad litteram pertinet: quia Moyse mortuo, facies ejus quae ante splendoris radios emittebat, in pallorem versa est. Altiori autem sensu et sublimiori
Abbreviated transcription (Latin):
choruscabat: suumq splendorem ipsepo¬
terat ferre : Illi aut̃ quia peccatores &
incredulierant: non fuerunt digni contẽ¬
plari splendorem illius: Sensus igitur:
iste est Si moysestantam claritatem ha¬
buit in uultu quando legem dedit populo
quae ministra erat mortis quia mortẽ
minabatur : quanto maiorem głam ha¬
bebunt ministri euu angelii. qͥuitã aet̾nã¬
& iusticiam ministrantꝰ. qđ uitã aet̾nã
prestant: Multõ maiorem głam & cla¬
ritatẽ habebunt: quia eandemclarita¬
tẽ habebunt quam hostendit dñs in mon¬
tẽ tribus discipulis. quando uisi sunt cũ
eo moyses & helyas in maiestate & clari¬
tate : Uidebunt enim oculis corporeis
głam claritatemq clari ficatȩ humani¬
tatis filiidĩ ut beatus leodicit: ipsiq
eandem głam habebunt : Głam uero
diuinitatis & tocius trinitatis mente con¬
in expositione illius euuangłii. illã głam
mihite ipsum. id÷ inuisibilitatẽ tuam n

Expanded text:
coruscabat, suumque splendorem ipse pocoruscabat, suumque splendorem ipse poterat ferre: illi autem qui peccatores erant et increduli, non fuerunt digni contemplari splendorem ejus. Sensus igitur iste est: Si Moyses tantam claritatem habuit in vultu, quando legem dedit populo, quae ministra erat mortis, quia mortem minabatur, quanto majorem gloriam habebunt ministri Evangelii, qui virtutem et justitiam ministrant, quae vitam aeternam praestant? multo majorem gloriam et claritatem habebunt: quia eamdem claritatem habebunt, quam ostendit Dominus in monte tribus discipulis, quando visi sunt cum eo Moyses et Elias in majestate et claritate. Videbunt enim oculis corporeis gloriam claritatemque clarificatae humanitatis Filii Dei, ut beatus Leo dicit, ipsique eamdem gloriam habebunt, gloriam vero Divinitatis et totius Trinitatis mente conin expositione illius Evangelii, illam clarimihi teipsum, id est, invisibilitatem tuam?
Abbreviated transcription (Latin):
Apostolis Antera occidit in anima modo:
: literalis intelligentia legis : sp̃s aut̃
uuficat: id÷ spiritalis intelligentia.
utam deternam prestat :
uistradio mortis
quae ministra erat mortis sicut modo
dximus deformata uł descripta litte¬
ris i lapidibus fuit. subaudis moysi
ingła & claritate uultus. ita ut non
possent intendere filii israhel infaci
ingła suis ministratoribus. & obseruato¬
ribus: Istoin loco uult ostendere
quae distantia sit int̾ legem & euuan¬
gł̃m. & moysen & doctores euuangłii:
sicut iam supra diximus : Legimus in
exodo qđ mor se descendente demonte.
facies eiu̾s erat cornuta ex consortio
sermonis dñi. id ÷ radios quosdam emit¬
tebat splendorissicut sol: in tantũ ut
non possent intendere filu is rahel in
fuciem eius: Sed quando egrediebat᷑
ad populum : ponebat uelã mensu ꝑ
aliquis quare illigłam & claritatẽ hominis
mortalis non poterant intenderȩ. Cui respon¬
dendum ẽ quic moyses sc̃s̃ & iustus erat. idõq

Expanded text:
Apostolus: Littera occidit in anima modo, id est litteralis intelligentia legis: spiritus autem vivificat, id est spiritalis intelligentia vitam aeternam praestat. nistratio mortquae ministra erat mortis, sicut modo diximus, deformata vel scripta litteris in lapidibus fuit, subaudis Moysi in gloria, ex claritate vultus, ita ut non possent intendere filii Israel in faciein gloria? suis ministratoribus et observatoribus. Isto in loco vult ostendere, quae distantia sit inter legem et Evangelium, et Moysen et doctores Evangelii, sicut jam supra diximus. Legimus in Exodo , quod Moyse descendente de monte, facies ejus erat cornuta ex consortio sermonis Dei, id est radios quosdam emittebat splendoris sicut sol, intantum ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus, sed quando egrediebatur ad populum, ponebat velamen super aliquis: Quare illi gloriam et claritatem mortalis hominis non poterant intendere? Cui respondendum est, quia Moyses sanctus et justus erat, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑalegis. quae aleuioribus peccatis
mundabant suos obseruatores : Verbigas
Sicut circumcisio quae originale petcti
tollebat: quam uis ad itum patri̧ gens
non reserar&. Et sicut erant multa alia
ꝓ quibus offerebantur holocaust &
de quibus dicebatur: Si quis hoc uelilia
fecerit. offerat Arietem aut aliquuads¬
& mundabitur : Post dñi aut̃ aduenti
in quo cõpletasunt in ueritate om̃ailla
figuratiua & umbratica. quicumq us
luerit illam legem carnaliter obseris¬
re: morietur mn anima. quit anina
quae peccuuerit : ⁊ psamorietur NO
&idema postolus: inepistola adeplis

Expanded text:
opera legis, quae a levioribus peccatis opera legis, quae a levioribus peccatis mundabant suos observatores, verbi gratia: sicut circumcisio, quae originale peccatum tollebat, quamvis aditum patriae coelestis non reseraret, et sicut erant multa alia, pro quibus offerebantur holocausta , et de quibus dicebatur: Si quis hoc vel illud fecerit, offeret arietem aut aliquid mundabitur. Post Domini autem adventum, in quo completa sunt in veritate omnia illa figurativa et umbratica: quicunque voluerit eamdem legem carnaliter observare, morietur in anima quia anima quae peccaverit morietur. Unde et idem Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
Id÷ non fecit nos ministros inlitteralegis.
ut p̃dicaremus circũcisionẽ carnałiter
obseruandam. Aut sabbatiocium. aut
neo meniarum uł sacrificiorũritũ cele¬
brandũ: sed inspiritali intelligentia
tẽ pore baptismatis : Qđ aut̃ dicit idone¬
Idoneus minister ẽ ꝓpͥe congruus & ati¬
lis. atq illirei aptus: dequã sermoagit᷑.
Littera occidit: sp̃s autẽ uiuificat ⁊¬
Duobus modis intelligendũ ẽ: Litea
mosaicae occidit hominẽ corpoa
obruetur᷑: in patibulum suspende
& non uiuat quomodo impleatirqu
dubio ipsa occidit hominẽ quae udiꝰ
dat ut occidatur: lic& ipsa nonsit culi
gelium quod spirita lit̃ intelligiur 
hominem in p̃senti : sed insuꝑ uuifiua
id ÷ uitam aet̾nam prestat. Nusqua ĩ
cat post culpam ad penitentiã. ꝓni¬
tens uitam aet̾nam : Penitencian inqu
agite: apꝓpinquabit enĩ regnũ clni
Aliter: Ante dñi aduentũ erant quȩdan

Expanded text:
est, non fecit nos ministros in littera legis, est, non fecit nos ministros in littera legis, ut praedicaremus circumcisionem carnaliter observandam, aut sabbati otium, aut neomeniarum vel sacrificiorum ritum celebrandum, sed in spiritali intelligentia tempore baptismatis. Quod autem dicit idoneidoneus minister est proprie congruus et utilis, atque illi rei aptus de qua sermo agitur. Littera enim occidit, spiritus autem vivificatDuobus modis est intelligendum. Littera legis Mosaicae occidit hominem corporaobruetur, in patibulo suspendetur, et non juvat quo impleatur procul dubio ipsa occidit homine, quae judicium dat ut occidatur, licet ipsa non sit causa gelium quod spiritaliter intelligitur, et hominem in praesenti, sed insuper vivificat, id est vitam aeternam praestat. Nusquam ensed provocat post culpam ad poenitentiam, promittens vitam aeternam: Poenitentiam inquit agite, appropinquabit regnum coelorum . Aliter. Ante Domini adventum erant quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ex nob sed sufficientia nr̃a ex dõ est.i
Hic destruit omnẽ confidentiam liberi ar¬
bitrii. ꝑ quod multiputant se possebo¬
nũ aliquod agere sine dĩgrã Et idcirco
ista omnia ait: ut ostendat nihil boni
sua uirtute & prudenti cogitare aut
facere : Dicit ergo i Non habemus talem
fiduciam uł audaciam. qđ simus suffici¬
entes. id ÷ qđ possimus cogitare a nobis
aliquidboni de ur̃a salute uł nr̃a: quasi
exnobis aliquid boni uobis futurum sit si¬
i Sed sufficientia & abundantia
nr̃a exdõ est: quidat uelle et posse .
Id ÷ non solum non ualemus bonũ aliquod
ꝑ ficere sinedĩ misericordia. & gr̃ã p̃ce¬
dente & subsequente : sed nec cogitare ⁊
Deienimgra nos praeuenit ut uelimus.
& ipsa nos subsequitur ut possimus : uin¬
de exorabat psalmista dicens: Mise¬
ricordia eius p̃uenietme : & misericor¬
dia eiussub sequetur me Sienĩ nonua¬
lemus cogitare. quomodo poterimus ꝑfi
& congruos ministros noui testament
non litteora sed spiritu .⁊

Expanded text:
ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. Hic destruit omnem confidentiam liberi arbitrii, per quod multi putant se posse bonum aliquod agere sine gratia Dei; et idcirco ista omnia ait, ut ostendat nihil boni sua virtute et prudentia cogitare aut facere. Dicit ergo: Non habemus talem fiduciam vel audaciam, quod simus sufficientes, id est, quod possimus cogitare a nobis aliquid boni de vestra salute vel nostra, quasi ex nobis aliquid boni vobis futurum sit siei, sed sufficientia ex abundantia nostra ex Deo est, qui dat velle posse, id est, non solum non valemus bonum aliquod perficere sine Dei misericordia et gratia praecedente et subsequente sed nec cogitare. Dei enim gratia nos praevenit, ut velimus, et ipsa nos subsequitur, ut possimus. Unde exorabat Psalmista dicens: Misericordia ejus praeveniet me , et Misericordia tua subsequetur me . Si enim non valemus cogitare, quomodo poterimus perfet congruos, ministros Novi Testamenti, non littera, sed spiritu, id
Abbreviated transcription (Latin):
Repeticio ẽ superiorum: mutato sem¬
ne : Nam si ministratio dampnations
gła est. id ÷ silex̃ quae ministra enr
dampnationis & mortis. tantã qła
prestitit moysi suo ministratori adi
c& eris obseruaatoribus:¬

Expanded text:
Repetitio est superiorum mutato sermone. Nam si ministratio damnationis gloria est, id est, si lex quae ministra erat damnationis et mortis, tantam gloriam praestitit Moysi suo ministratori et caeteris suis observatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ministerium uisticiae ẽ : qua
ꝑ illud ministratur nobis iusticia.
salus & uita aet̃na tẽporebaptis nas
sicut dñs dic̃ a postolis : Ite docete oñs
gentes: id ÷ ministrate illis euuangłm
Qui crediderit & baptrzatus fuent᷑:
saluus erit salute aeterna. quiamull¬
dabitur ab omnibus peceatis: & qis¬
etur ustus: Gła deniq euuangeli
quae datur ministratoribbus eus
& obseruatoribus: maior ẽ głalgs
quae splenduit in facie morsi. qua
illa fuit temporalis. & ut quocũa
autem aederna erit : Nec poal̃
fieri ab a postolis. quando adti

Expanded text:
ergo ministerium justitiae est, quia per illud ministratur nobis justitia, salus, et vita aeterna tempore baptismatis, sicut Dominus dicit apostolis : Ite, docete omnes gentes, id est, ministrate illis Evangelium. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit salute aeterna: quia mundabitur ab omnibus peccatis: et efficietur justus. Gloria denique Evangelii quae datur ministratoribus ejus et observatoribus, major est gloria legis quae splenduit in facie Moysi, quia illa fuit temporalis, et a quocunque autem aeterna erit, nec potuit ferri ab apostolis quando a
Abbreviated transcription (Latin):
ntia dellentem Głam
it uiltus illus ꝯ hxcellentẽ łam appel¬
let quia dns glorificatus est inmonte.
&qiua glorificandi sunt om̃s electi: Et
e senus talis : Illud quod splendiut in
faciem moysi non est glorificatum.
i:. non fuitgła uera: quae euacuari
pout ꝓmortẽ illius: Nec fuit gloriosũ
comparatione istius głae quae aet̃nalit̃
manebit: & multo amplior erit In
hocenm qđ nulli ꝓfuit gła uultus eius.
quasi non fuit gła. quiec non habuit
fructumgłie. Ulit̃. quoddicit in
hacparte. quasi in istam partẽ. id ÷
quod claruit & splenduit in moyse.
non ẽ glorificatum in hac parte. id ÷
quantum ad istampartemgłae eiuian

Expanded text:
excellentem gloriam. re vultus illius, excellentem gloriam appellat, qua Dominus glorificatus est in monte, ex qua glorificandi sunt omnes electi, et est sensus: Illud quod splenduit in facie Moysi, non est glorificatum, id est, non fuit gloria vera, quia evacuari potuit per mortem illius: nec fuit gloriosum comparatione istius gloriae, quae aeternaliter manebit, et multo amplior erit. In hoc enim quod nulli profuit gloria vultus ejus, quasi non fuit gloria, quia non habuit fructum gloriae. Aliter: Quod dicit in hac parte, quasi in istam partem, id est quod claruit et splenduit in Moyse, non est glorificatum in hac parte, id est quantum ad istam partem gloriae Evan
Abbreviated transcription (Latin):
qausabruhȩ. Et intp̃tatur damascus
aposolo. in exordio fidei eius factee
sint: quando cecatus a dño initinere
pduetus ẽ damascũ. ubi mansit trib
diebus non uidens neq manducans . ⁊¬
Pote uero baptizatus. & accepto
pane confortatus: introiuit statĩ
isinagogam uidȩorũ. & cepit publi¬
ci p̃dicare nom̃ dñi iħu Quod uiden¬
tes iudȩi succensi sunt Zelo: & quere¬
bant occasionem quomodo eum
pderent Seddum ꝑse minime hoc
auderent agere: adierunt principẽ
ciuitatis suꝑ hacre. quatinus illius
auxilio & ꝑmissu: ualerent illum
occdere : Qui uolens placere iudȩis.
& sirenuussibi mofficio credito ap¬
parere: p̃cepit custodiri undiq ciuita¬
tem. ne ullo modo uiuus effuger e
poss& : Seddĩ auxilio ꝓcurante effu¬
git: eomodo quo sequentia mani¬
festant :

Expanded text:
servus Abrahae, et interpretatur Damascus Apostolo, in exordio fidei ejus facta sunt, quando caecatus a Domino in itinere productus est Damascum, ubi mansit diebus tribus non bibens neque manducans. Postea vero baptizatus, et accepto pane confortatus, introivit statim in Synagogam Judaeorum et coepit publice praedicare nomen Domini Jesu. Quod videntes Judaei succensi sunt zelo, et quaerebant occasionem quomodo cum perderent; sed dum per se minime hoc auderent agere, adierunt praepositum civitatis super hac re: quatenus illius auxilio et permisso valerent illum occidere. Qui volens placere Judaeis, et strenuus in officio sibi credito apparere, praecepit custodiri undique civitatem ne ullo modo vivus effugere potuisset: sed Dei auxilio procurante effugit eo modo quo sequentia manifestant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bona sua detegunt: nisi eos autꝓ
morum utilitas. aut certe nimiu
necessitus cogat. sic̃ nunc a postolũ
coegit: Unde: ipsedixit: Sigloriar
oport&. & re uera : oportebat
Ergo. sigloriandum ÷ xp̃iano in
humilitate ÷ gloriandum : dse
qđ iudȩi increduli contra eum
principes gentium concitassent
regnaq terrarum contra eumin¬
surrexerint. nihilq ei nocuerins
Dm̃ testem in uocat. ut facilius er¬
datur : Idõq tcrlici comine mosas
ut hostendat quanta distanciue
inter ueros apostolos qui tanda
ꝓ dĩ amore suftinebant. quȩren
salutẽ auditorum : & pseudo apls

Expanded text:
bona sua detegunt, nisi eos aut bona sua detegunt, nisi eos aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat, sicut tunc Apostolum coegit, unde ipse dixit: Si gloriari oportet, et revera oportebat. Ergo si gloriandum est Christiano, in humilitate est gloriandum. Deus d Judaei increduli contra eum principes gentium concitassent, regnaque terrae contra eum insurrexerint nihilque ei nocuerint, Deum testem invocat, ut facilius credatur. Ideoque talia commemorat, ut ostendat quanta distantia est inter veros apostolos qui tanta pro Dei amore sustinebant, quaerentes salutem auditorum, et pse
Abbreviated transcription (Latin):
Si reddidi retribuentib mihimala.
id ÷ non reddidi: A postolus quoq
isto in loco : multiplicit̃ : Quibus
respondendum ÷: qđ ꝑfecti dũ uir¬
tutes ꝓprias p̃dicant. & se apud
homines laudant. non idcircohoc fa¬
ciunt ut ipsi apud homines sua
hostensione aliquid ꝓficiant: sedut
eos quibus p̃dicant exemplosuo
ad uitã trahant: In hoc quoq
omni potentis imitatoressunt :¬
qui laudessuas hominib: loquitur.
ut ab hominibus agnoscatur: Nam
ds̃ qui nos ꝓhib& ꝑscripturã dicens
Laud& tẽ alienus & nonos tuum :
ipse ꝑscripturas sacras laudessuas
loquitur. dicens ad morsen : Ego
ds̃ omini potens: & nom̃ meũ adone
indicaui eis: It ꝑesaiam: Antem
ẽ formatus ds̃: & postme nonero
Vnde ꝑpsal mistam de eo dicit᷑: Vrax
operum suorum: ad nuntiabit popboa
ut d& illis hereditatẽ gentiũ: Vir¬
tes ergo suas ad nuntiat᷑. non uclauds
Descĩs tam̃ sciendum ÷. quic nũqũ

Expanded text:
Si reddidi retribuentibus mihi mala , Si reddidi retribuentibus mihi mala , id est non reddidi. Apostolus quoque isto in loco multipliciter. Quibus respondendum est, quod perfecti dum virtutes proprias praedicant, et se apud homines laudant, non idcirco hoc faciunt ut ipsi apud homines sua ostensione aliquid proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo ad vitam trahant. In hoc quoque omnipotentis Dei sunt imitatores, qui laudes suas hominibus loquitur, quatenus ab hominibus agnoscatur. Nam Deus qui nos prohibet per Scripturam dicens: Laudet te alienus et non os tuum: ipse per Scripturas sacras laudes suas loquitur, dicens ad Moysen: Ego sum Deus omnipotens, et nomen meum Adonai non indicavi eis ; et per Isaiam: Ante me non est formatus Deus, et post me non erit , mistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Virtutes ergo suas annuntiant, non ut laudibus De quibus tamen sciendum est, quia nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Oportebat illum utiq
gloriari & enumerare suas passiones
nonꝑse ut ille aliquid exinde cres¬
cer& apuddm̃: sed ꝓ illorũ salute
quos uolebat ab amore falsorum
a postolorum adsuum reuociere.
ut se &iam alus in exemplũ p̃ber&
& imitabilem In firmittitis aut̃
nomine comp̃henduntur omã
in cõmoda & ꝑsecutiones atq pas¬
siones oquas ꝓ xpo libenti animo
ꝑtulit: Et est sensus : Si gloriari
uolunt hi qui uosseducunt & retrahunt
ab amore meo detrahendo: in hasglorient᷑
in quibris ego glorior. lic& inuitus &
ꝓuocatus Manifestũ ẽ aut̃ non posse
nolo gloriari quãquã ex eodem
genere originem ducã Quęrunt
non nulli quare ds̃ ꝑsalomonẽ dixe¬
rit : Laud & te alienus & non os tuũ.
quare iusti atq ꝑ fectiuiri aliquan
do bona & uirtutes narrant quas
diuinitus ꝑceperunt : Uerbi grã sic̃
beatus iob qui dixit  Pesfui claudo
& pat̾ orfanorum. causamq quã
nesciebam diligentissime in uestiga¬
bam: & c&era huius modi: Et dauid

Expanded text:
Oportebat illum utique gloriari et enumerare suas passiones non pro se ut ille aliquid exinde cresceret apud Deum, sed pro illorum salute quos volebat ab amore falsorum apostolorum ad suum revocare, et ut se etiam aliis in exemplum praeberet et imitabilem. Infirmitatis autem nomine comprehenduntur omnia incommoda et persecutiones atque passiones quas pro Christo libenti animo pertulit, et est sensus: Si gloriari volunt hi qui vos seducunt et retrahunt ab amore meo, mihi detrahendo, in his glorientur in quibus et ego glorior, licet invitus et provocatus. Manifestum est autem non posse nolo gloriari, quanquam ex eodem genere originem ducam. Quaerunt nonnulli cum Deus per Salomonem dixerit: Laudet te alienus et non os tuum , quaredo bona et virtutes narrent, quas divinitus perceperunt, verbi gratia: Sicut beatus Job quoque qui dixit: Pes fui claudo et pater orphanorum, causamque quam nesciebam diligentissime investigabam , caeteraque hujusmodi; et David:
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominatur dum non uult euscome¬
dere. holus id ÷ herbus ortorũ. & quicqͥd
cordi eius plac&: hoc sumat : luautem
noli illũ diuidicure : ꝑ holus: om̃a her¬
barum genera designantur. apta com¬
mestioni Dicitbetitus hieronimꝰ. qui
infirmus ÷ impetu libi dinis: abstinera
a carnib et uino. quib libido excitut᷑.
et holus manducet: id ÷ uiles cibos et
aridos. quib refrenatur et restringitur
fluxus libidinis: edere discut i crassi¬
tilis qui manducat indifferenter om̃s
cibos.¬

Expanded text:
atur, dum non vult eas comedere, olus, id est herbam hortorum, et quidquid cordi ejus placet, hoc sumat. Tu autem noli illum dijudicare. Per olus, omnia genera herbarum designantur, apta comestioni. Dicit beatus Hieronymus: Qui infirmus est impetu libidinis, abstineat a carnibus et vino, quibus libido excitatur, et olus manducet, id est viles cibos et aridos quibus frenatur et restringitur fluxus libidinis edere discat. Crassitilis, qui manducat indifferenter omnes cibos
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ om̃a gentilẽ uidelic&
neq reprehendut
quasi re ũ et peccutorem : U trosq &
iudeos & gentiles: alternis instruit
sententus : P otest & spirituliter intel¬
ligi. scđm beatum gregoriũ : Iui man¬
ducut inquit. id ÷ quimꝰeditando et scru¬
tando sacramscripturã penetrare ua¬
let: ñ manducuntẽ id÷ illũ quinon
uulet penetrare nondespiciut. neq¬
sꝑnat iE contra quinonoianducat. id÷
qui non intelligit ea. nec ualet penetrar
qui intelligit etsapiens ÷ non contriste.
neq despiciat :ds enim illum subaudͥ
gentilem mandu cantẽ om̃a assumpsit
ad fidem suam. quemꝑ fecte docuit: ut ni¬
hil putit inmundũ eẽ mundis hominb¬
Et est sensus  dids illum gentilem assũpst
ad fidem suum. ut om̃a manducet: tu
qui illũ decomestione sua reprehendi
Potest tamen et hȩc sententia adiudȩĩ
infide cissumptũ referri: scđm quodse¬
quentia manifestant. ut dicatur
Os assumpsit iudeum ad fidem suam:
licet ille quȩdũ inmunda adhuq

Expanded text:
ntem omnia, gentilem videlicet, neque reprehendat quasi reum et peccatorem. Utrosque enim, Judaeos et gentiles, alternis instruit sententiis. Potest et spiritaliter intelligi secundum beatum Gregorium: Qui manducat, inquit, id est qui meditando et scrutando sacram Scripturam penetrare valet, non manducantem, id est illum qui non valet penetrare, non despiciat neqernat. Econtra qui non manducat, id est qui non intelligit nec valet penetrare qui intelligit et sapiens est, non contristet neque despiciat: Deus enim illum, subaudis gentilem manducantem omnia, assumpsit ad fidem suam quem perfecte docuit, ut nil putet immundum esse mundis hominEt est sensus: Si Deus illum gentilem assumpsit ad fidem suam ut omnia manducet, tu quis es, qui illum de comestione sua reprehendis? Potest tamen et haec sententia ad Judaeum in fide assumptum referri, secundum quod sequentia manifestant ut dicatur: Deus assumpsit Judaeum ad fidem suam, licet ille quaedam immunda adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
credit mundaquia infide dñi suistiat
Si autem cudit credensomã munda:
non tibi cadit ogentilis. qui non poti
eum releuure. sed suo dño quem offendo
qui potens est eum erigere: & solidar
infide :Nam cadere sponte possumus
Sed surgere nisi cidõ erigamur nequimꝰ
Scabit uutõ

Expanded text:
credit munda, quia in fide Domini sui stat. Si autem cadit, non credens omnia munda, non tibi cadit, o gentilis, qui non potes eum relevare, sed suo Domino quem offendit, qui potens est eum erigere et solidare in fide. Nam cadere sponte possumus, sed surgere, nisi a Deo erigamur, nequimus. Stabit aut
Abbreviated transcription (Latin):
mundos: Firmus uero infide ÷ gentilis.
U idit ds̃ cuncta quaefecit: et erant ualde
bona : Qui talit̃ infidesunt firmi: debent
assumere in affectũ caritatis. & indilec¬
tionem suã iudȩũ. qui putut Suillam
carnẽ. leporinã. Anguillinã. in mun¬
da esse. & cȩtã a quib lexꝓhibet: et
quae ille antegrãm fidei quusi com¬
munia. id ÷ inmunda ducebat ilstũ
talem p̃cipit apłs assumere indilectio¬
nem  Assumite inquitillũ tulẽ uidȩũ
in affectum curitatis: & nolite illum¬
diuidicare in cogitutionibus uestris.
neq contendatiscũ illo: licet quȩdũ
inmunda putans noluit manducure
Alius enim credit manducatre se om̃a .i
Alius id ÷gentilis firmus
infide: credit om̃a munda eẽ. & credit¬

Expanded text:
mundos; firmus vero in fide est gentilis, mundos; firmus vero in fide est gentilis, Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Qui taliter sunt firmi in fide, debent assumere in affectum charitatis et in dilectionem suam Judaeum, qui putat suillam carnem, leporinam, anguillinam, immundam esse, et caetera a quibus lex prohibet, et quae ille ante gratiam fidei quasi communia, id est munda, dicebat. Istum tamen praecipit Apostolus assumere in dilectionem. Assumite, inquit, illum talem Judaeum in affectum charitatis et nolite dijudicare illum in cogitationibus vestris, neque contendatis cum illo, licet quaedam immunda putans nolit manducare. Alius enim credit se manducare omnia. Alius, id est gentilis, firmus in fide, credit omnia munda e
Abbreviated transcription (Latin):
uIII. A Non ait necessitatẽ carnis ne
fecerics. quia necesse ÷ utmanducemus.
bibamus. dormiamus. uestiamur : hoc
quia necessarium ÷ : non prohibuit.
edeurmis curam indesideriis. id÷̃ malũ
ut pote adulterium. crapulã. ebrietutem :
usum quoq balneorũ ultraquã expedicit:
Et cȩtera quae desiderat misera caro. nep¬
ficiatis ait. & nondixit non cogitetis. qm̃
impossibile ÷ cessare penitus a cogitutio¬
ne delectationũ: Sed hoc considerandũ.
quia quod ꝓhibuit indesiderus concessit
innecessitatibus : Adhibenda ÷ & enĩ
cura carnis in necessitatibus ÷ In delicus
uero et luxuria atq omi concupiscen¬
tia: penitus excludenda :
affectũ caritutis. Non in disceptionib
qui in aliqua parte fidei dubitut. nec
credit ꝑfecte: sicut credendũ ÷ ꝗ Infide¬
lis extoto: quinihil fidei habet: F irmꝰ ue¬
ro infide existit: qui in ea nihil dubitat n
Ergo infirmus ÷ infide uideus qui nouit̃
ad fidem ueniens: nonputat om̃scibos

Expanded text:
iis. Non ait, necessitatem carnis ne feceritis; quia necesse est ut manducemus, bibamus, dormiamus, vestiamur. Hoc quia necessarium est, non prohibuit; sed carnis curam in desideriis, id est malum, utpote adulterium, crapulam, ebrietatem, usum quoque balnearum ultra quam expediat, et caetera quae desiderat misera caro, ne perficiatis ait; et non dixit, Ne cogitetis, quoniam impossibile est cessare penitus a cogitatione delectationum. Sed hoc considerandum quia quod prohibuit in desideriis concessit in necessitatibus. Adhibenda est etenim cura carni in necessitatibus: in deliciis vero et luxuria atque omni concupiscentia, penitus excludenda. affectu charitatis, non in disceptationibqui in aliqua parte fidei dubitat, nec credit perfecte sicut credendum est. Infidelis est toto, qui nihil fidei habet. Firmust in fide existens, qui in ea nihil dubitat. Ergo infirmus est in fide Judaeus qui noviter ad fidem veniens, non putat omnes cibos
Abbreviated transcription (Latin):
łio non sit uelumen: tam̃ non idõ
penetrant iudȩigłam spiritalis
intelligentiȩ. qua̾e in lege lat&.
qu̾a obtusi & reuerberati sunt
sensus eoꝵ in fidelitutis ꝑfidia&
ignorantia : quii nolunt in xp̃m
gredere. sed semꝑ litterim sequi
uolunt i
usq in hodiernũ enĩdiem.

Expanded text:
gelio non sit velamen, tamen non ideo penetrant Judaei gloriam spiritalis intelligentiae quae in lege latet, qua obtusi et reverberati sunt sensus illorum infidelitatis perfidia et ignorantia, quia nolunt in Christum credere: sed semper litteram sequi volunt. Usque in hodiernum enim diem
Abbreviated transcription (Latin):
operatur quod suum ẽ: quia trahit
ad uitam aet̾nam i Et ẽ sensus Propt̾
uitam aet̾nam quam uobis p̃dicamꝰ.
& fidem quam uobis ministramus.
morimur & in t̾ficimur : cotidie
pericula mortissustinendo:¬

Expanded text:
hit ad vitam aeternam, et est sensus: Propter vitam aeternam quam nos vobis praedicamus, et fidem quam vobis ministramus, morimur et interficimur, quotidie pericula mortis sustinendo
Abbreviated transcription (Latin):
qdeati. domus dnũ : totũ animal
sb andicabcit alttire : Si queuado
uitinȩ aliciq scicrificia offere¬
si: quic nullos sumptus auobis
accepi aeuangeliũ ne facerem
uenale. etuos libere possem re¬
darguere : Non scripsi a¬
utita ficiÑ in me: Potercint illi
dcere : Uere ideo apłs tailia scrip¬
sit nobis ut quod anteai non acce¬
pit auobis modo accipicit : ut de¬
mus eti quȩ necessciria sunt : Ad
haec illȩ. Non ideo in qͥt ista dico.
utqđ actenꝰ ñ feci nc̃ faicere incipici:
sedutuos adcciritaitẽ ꝓuocẽ : Bonũ ÷

Expanded text:
s Domini, totum animal sibi vindicabat altare; si quando vero victimae aliaque sacrificia offeresum, quia nullos sumptus a vobis accepi, ut Evangelium non facerem venale, et vos libere possem redarguere. Non autem scripsi ut ita fiant in me. Poterant illi dicere: Vere ideo Apostolus talia scripsit nobis, ut quod antea non accepit a nobis, modo accipiat, ut demus ei quae necessaria sunt. Ad haec ille: Non ideo, inquit, ista dico, uod hactenus non feci, nunc facere incipiam, sed ut vos a
Abbreviated transcription (Latin):
animas in mortales ẽẽ. et hom¬
nes ab uno dõ principiũ sũpsis
uisus est eis quesi unus ex ipsil
licet idola noncidorraret. pau¬
latimq trahebat eos ad illa
quaie minus credebart siad
nbasu qui magna non poterquit
ape Infirinus : compciranas osen
talia p̃diccirido. quae eorũ ccipa¬
atati congruebatit: etquae ipsi
sib cudis gentib uidȩisq omĩa sub¬
audis suꝑius dictei factus sumanfir¬
mus uidelicet infirmis. ludeus ui

Expanded text:
animas immortales esse, et homines ab uno Deo principium sumpsisse, visus est eis quasi unus ex ipsis, licet idola non adoraret, paulatimque trahebat eos ad illa quae minus credebant, suadens ectu, qui magna non poterant capere, infirmus, comparando et talia praedicando, quae eorum capacitati congruebant, et quae ipsi subaudis gentibus Judaeisque omnia superius dicta. Factus sum infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ nedicatur de nobis qđ au¬
sa questus etlucri tempor¬
lis potius p̃diccimus aeugi
quã causi scilutis animans
et remunerationis aetuae
habet᷑q euangliũ uendle¬
Nescitis qm̃ qͥ it ascicrario i
excoriaendo uictimas copꝰ¬
quer ido ubis ae. scierario sudit edũ¬

Expanded text:
Id est, ne dicatur de nobis, quod causa quaestus et lucri temporalis potius praedicemus Evangelium, quam causa salutis animarum et remunerationis aeternae, habeaturque Evangelium venNescitis quoniam qui in sacrario, id excoriando victimas et conquerendo, quae de sacrario sunt edu
Abbreviated transcription (Latin):
prio sensu ista loquor:
gabis os boui trituranti. id ÷ os¬
predicatoris. Alienũ a mercede
non facies : Recte ergo predicato¬
res bobus comparantur. quia sicut
illi uomere exarant terrã: ita
p̃dicatores uomere siue ligone uer¬
bi di excolunt corda auditorum.
ut fertint fructus salutis aetnae . n¬
Nũ quid debobus cura est dõ
Est utiq dõ curti debobus. qui omĩum
quee fecit curã habet: sicut ei dicit᷑. :
Nihil odisti horũ quae fecisti. ł tr̃ solũ
debobus: uerũ etic̃ de passerib: cura
est illi. Sicut in aeuangłio ostendit᷑ .
ubi dicitur pascere illos: sed ñ curabit
ita debobus ut in t̾precepta quae
homini dedit ad scilute sui p̃ciperet¬
curt̃ boum habere : Nec enĩ necd
est ꝑscriptt̃ legem. monere so¬
nẽ : quomodo boui suo consulcit
nũ ÷ sinos urã carnali&:¬

Expanded text:
prio sensu ista loquor? Non alligabis os bovi trituranti, id espraedicatoris alienum a mercede non facies. Recte ergo praedicatores bobus comparantur, quia sicut illi vomere exarant terram, ita praedicatores vomere sive ligone verbi Dei excolunt corda auditorum, ut ferant fructus salutis aeternae. Nunquid de bobus cura est Deo? Est utique Deo cura de bobus, qui omnium quae fecit curam habet, sicut ei dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Et non solum de bobus, verum etiam de passeribus cura est illi, sicut in Evangelio ostenditur, ubi dicitur pascere illos . Sed non curabat ita de bobus, ut inter praecepta quae homini dedit ad salutem sui, prcuram bovis habere. Nec enim necesse est per scriptam legem monere hominem, quomodo bovi suo consulat. agnum est, si nos vestra carnali
Abbreviated transcription (Latin):
tiis: sub cuidis nullus: Tamen ego
milito meis stipendiis: labore mai¬
nuũ mecirũ uictũ etuestimentũ
adquirens : Quis plcntaiuit uineã.
et fructũ eius. id ÷ racemos eius non

Expanded text:
tiis, subaudis nullus. Tamen ego milito meis stipendiis, labore manuum mearum victum et vestitum acquirens. Quis plantat vineam, et fructus ejus, id est racemos, non
Abbreviated transcription (Latin):
sed conpacientis effectu:
iudaeis tamquam ud ce
subciudis legis obseruator ali
tordendo ccaput in cencris qu
portus coriithi: offeretidom¬
nera intẽplo hierosolimis. seqi
quod in cictib: apłorũ habea
quando purificcitus ascendi
templẽ. etcircũ cidendo timos¬
ũ ꝓpt̃ iudȩos. ut uidaeos lucro¬

Expanded text:
sed compatientis affectu, ut sed compatientis affectu, ut Judaeis tanquam Judaeus, subaudis legis observator, adhuc tondendo caput in Cenchris, quae est portus Corinthi, offerendo munera in templo Hierosolymis, secundum quod in Actibus apostolorum habetur, quando purificatus ascendit in templum , et circumcidendo Timotheum propter Judaeos, ut Judaeos lucr
Abbreviated transcription (Latin):
aeugłm sine mercede temporali:
mercede habeo paratt̃ axp̃õ.
remuNerationẽ uidelicet aet̾riã :
auditurus ab ipso. intra geuidiũ dñi
seriti: etdicit clã inquiens Uolo
sponte predicaire ȩugłm quae ẽ
merces meti in preseniti: Et respon¬
det ipse sibi : aut alicui in t̾rogani¬
tii Qucie ÷ merces tiei.
Haec ÷ merces meti in presenti et
intentio : ut a eugłm predicans¬
subaudis fidelib omib audire
uolentib Sine sumptu ponã
acugłium. subcudis in cordib eo¬
rũ : utnon abutar siue non utar
potestate meti in aeuglio. quã
cũ aliis apłis habeo id ÷ neticci¬
picĩ aliquid ab auditorib: qm̃
magna merces mihi reseruat᷑
Nãcũ liber.eẽm: ñ solũ¬
rũ eticĩ exomib negotiis homi¬
nũ. nihil habeis accipiendo:
subaudis hominũ
sub portanido
om̃s ueluti bonus ꝓcurator sub¬
portat infirmos : Maxime
uos ocorinthii: ꝑ metĩ pacientiã .n
ł eci aut̃ hoc non calliditatis astu.

Expanded text:
Evangelium sine mercede temporali, Evangelium sine mercede temporali, mercedem habeo paratam a Christo, remunerationem videlicet aeternam, auditurus ab ipso: Intra in gaudium Domsenti, et dicit, jam inquiens: Volo sponte praedicare Evangelium, quae est merces mea in praesenti? Et respondet ipse sibi, aut alicui interroganti quae est merces tua? Haec est merces mea in praesenti et intentio, ut Evangelium praedicans fidelibus, omnibus que audire volentibus, sine sumptu ponam angelium, subaudis in cordibus eorum, ut non abutar, sive non utar potestate mea in Evangelio quam cum aliis apostolis habeo, id est ne accipiam aliquid ab auditoribus, quoniam magna merces mihi reservatur Nam cum liber essem, non soluRS. 19.-- Ex omnibus. Negotiis hominum, nihil ab eis accipiendo; Omnium, subaudi hominum, supportando omnes, veluti bonus procurator supportat infirmos, maxime vos, o Corinthii, per meam patientiam. Feci autem hoc non calliditatis astutia,
Abbreviated transcription (Latin):
eucicuet. siue destruet: dandimͥ munerci
une enĩ gła illius eucicuaretur :
simercedem accipiens inp̾senti. non
spertiret aliã mercedẽ acciꝑe in fu¬
turũ : nec redargueret delinquen¬
tes. Nã si aeuangeli ⁊ auero. subcu¬
dis solũmodo ꝓpthoc ut ꝓpt̃ assi¬
duitatẽ p̃diccitionis. mercedẽ in
presenti recipiã etlaudẽ abho¬
minib: Nonest mihi gloriaa
subaudis aeterna in futuro ⁊
uã aliunde non habeo.: H aec in
quib: dci fiebanit sicut in pseudo¬
apłis sed inpciulo nonerat qͥ neq
mercedẽ. neq lcuidẽ ab hominib:
dire indie iudicii. recepisti mer¬
cede tuã si laborasti:
primet. et penuriã famis susti¬
nebo : sinon a euangeliz auero:
Non exsua ꝑsona talia dicit. sed
potus exillorũ qui id circo p̃dici¬
bait. qui non habebant unde
uiueretit : nisi exp̃dicatione.
ideoq fauebant suis auditorib n
SDienĩ uolens siue sponte hoc ago
id ÷ si non p̃dicciuero ꝓpt̃ somptus
carnales. et si adminis trauero

Expanded text:
t sive destruat, dando mihi munera. Tunc enim gloria illius evacuaretur, mercedem accipiens in praesenti, non speraret mercedem aliam accipere in futurum, nec redargueret delinquentes. Nam etsi evangelizavero, subaudis solummodo propter hoc, ut propter assiduitatem praedicationis mercedem in praesenti accipiam, et laudem ab hominibus, non est mihi gloria, subaudis aeterna in futuro: nvam, aliunde non habeo. Haec in quibusdam fiebant, sicut in pseudoapostolis, sed in Paulo non erat, qui neque mercedem, neque laudem ab hominibus dire in die judicii: Recepisti mercedem tuam, si laborasti. primet, et penuriam famis sustinebo, si non evangelizavero. Non ex sua persona talia dicit, sed potius ex illorum qui idcirco praedicabant quia non habebant unde viverent nisi ex praedicatione, ideoque favebant suis auditoribus. Si enim volens sive sponte hoc ago, id est, si non praedicavero propter sumptus carnales, et administravero
Abbreviated transcription (Latin):
sio corrupta & deprauata ÷ :Adima¬
gnẽ & similitudinẽ dĩ factus: homo
onanma ñ corpore: sed peccando ꝑdi¬
at inaginẽ quã habebat inscĩtatẽ &
innocencia. & similitudinẽ quã habe¬
bat in immortalitate: Ipse aut̃ homo
i genuit filiũ adillã similitudinẽ
oua ipse factus ÷: sed ad imaginẽ & si¬
mlitudinẽ suã quã ipse iã habebat.
hoc ÷ peccatorẽ & mortalẽ. sic̃ ipse erat :
duergo peccatores & mortales nati sumꝰ
iã erant effecti. quasi natura siue natu¬
ralit̾ eramus filii undictae: quia ꝓpter
p̃uaricationẽ mandatorũ dei. quã p̃ua¬
ricati sumꝰ inparentib nr̃is. uindictã
merebamur recipere :
ues est hoc ÷ habundans & multiplex
s.ñsolũ inpotencia & uirtute sed in
miscđia: propt̃ nimi ctmi
maximã caritatẽ & dilectionẽ quanos
dilexit. cũ essemus mortui peccatis
e modo quo suꝑius diximꝰ conuiuifi¬

Expanded text:
suo corrupta et depravata est. Ad imaginem et similitudinem Dei factus est homo in anima, non in corpore; sed peccando perdidit imaginem quam habebat in sanctitate et in innocentia, et similitudinem quam habebat in immortalitate. Ipse autem homo non genuit Filium ad illam similitudinem, qua ipse factus est, sed ad imaginem et similitudinem suam quam ipse jam habebat, hoc est peccatorem et mortalem sicut ipse erat. Dum ergo peccatores et mortales nati sumus jam erant effecti, quasi natura sive naturaliter eramus filii vindictae, quia propter praevaricationem mandatorum Dei, qua praevaricati sumus in parentibus nostris, vindictam merebamues est, hoc est abundans et multiplex, non solum potentia et virtute, sed in misericordia propter nimiam, maximam charitatem et dilectionem suam qua nos dilexit, cum essemus mortui peccatis, eo modo quo superius diximus. Communicavi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo caput siue princeps ÷ aeccłiae.
quia sicut acapite reguntur m̃ bra.
guntur om̃s electi. & uiuificatur : Et sic̃
n& inse fortes infide & bono oꝑe. &
petcatores quosq qui sunt infirmi in
eos adfidẽ uocat.
Plenitudo eiusqui
omĩa in om̃ib adimplo
stibauditiones
huius modi: hic sunt necessarie: Quae
corpus illius augetur: Uierbi grã.
sicut de quolib&ꝰ rege dr̃. quiadũ
ad eũ exercitus & populi diuersarũ
gentiũ confluunt: augetur & ad¬
impletur: Et uos sub audis oephesi
cũ essetis mortui delictis & peccatis

Expanded text:
ergo caput sive princeps est Ecclesiae, quia sicut a capite reguntur membra, guntur omnes electi et vivificantur: et sicut net in se fortes in fide et in bono opere, peccatores quoque qui sunt infirmi in eos ad fidem vocat. Et plenitudo ejus, qui omnia in omnibus adimpletur. Subauditiones hujusmodi hic sunt necessariae: Quaecorpus illius augetur. Verbi gratia: sicut de quolibet rege dicitur, quia dum ad Deum exercitus et populi diversarum gentium confluunt, augetur. CAPUT II. Et vos, subaudis Ephesii, cum essetis mortui delictis et peccatis