comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prauitas cifidei societate auertat : Ni hil temere
dde xp̃o loquaris: nihil de dõ prauũ. ł impiũ
sentias Nihil peruerse sentiendo indilectione
eĩ offendas. esto infide iustus: habeto infide¬
recta conuersationẽ scam. quem in uocas fide : non abneges
opere : ab omnibequȩ lex uecat abstine: omnia quȩ
scriptura ꝓhibet caue Nihil contra preceptũ dĩ facias:¬
uiue inbono: Nullo ad iuncto malo: Bonos mores: Nulla
conuersatio mala co inquinat: Opera recta: sinistra facta
Vnũ malũ : multa bona perdit: Qui in uno peccauerit :

Expanded text:
pravitas a fidei soliditate avertat. Nihil temere pravitas a fidei soliditate avertat. Nihil temere de Christo loquaris, nihil de Deo pravum, nihil impium sentias, nihil perverse sentiendo in dilectione ejus offendas. Esto in fide justus, habeto fiderectam, conversationem sanctam, quam invocas fide, non abneges opere, ab omnibus quae lex vetat abstine, omnia quae Scriptura prohibet cavevive in bono, nullo adjuncto malo, bonos mores nulla conversatio mala coinquinet, opera recta sinistra facta Unum malum multa bona perdit. Qui in uno peccaverit
Abbreviated transcription (Latin):
esto inpoenitentia fortiter confirmatus: uitam quã coepisti¬
bonã tenere non deseras : Propositum bonȩ uitae conserua
datur: Non ille beatus qui bonũ fe̾cit : sed qui incessabilit
acit Qui enĩ perseuerauerit usq infinem : hic saluus erit:¬
uaeso te anima. obsecro te. de precor te.
imploro te: Ne quid ultra leuiter agas.
Nequid in consulte geras. Netemere aliquid
facias: Ne repetat᷑ malũ. Merenascatur peccatũ.
Neredeat iniquitas. Ne recurrat malicia. Ne
denuo exoriat᷑ nequitia : Ne resumat in iusticia
cito homo temet ipsum: scito quid sis Scito
cur ortus sis: quare natus sis: Inquem usum
genitus sis. quare sis factus. qua conditicione sis
fecit. qualem te factor condidit: qualem creator
instituit: Serua rectam fidem : tene sinceram
fidem. Custodi intemeratam fidem: Maneat In
te recta fides: Sit inte in corruptȩ confessionis
fides: Nulla te insipiens doctrina decipiat.
Nulla religio per uersa corrumpat. Nulla

Expanded text:
esto in poenitentia fortiter confirmatus; vitam bonam, quam accepisti, tenere non desinas; propositum bonae vitae conserva  Non est beatus qui bonum facit, sed qui incessabiliter facit. Qui enim perseveraverit usque ad finem, hic salvus erituaeso te, anima, obsecro te, deprecor te, imploro te, ne quid ultra leviter agas, ne quid inconsulte geras, ne temere aliquid facias, ne repetatur malum, ne renascatur peccatum, ne redeat iniquitas, ne recurrat malitia, ne denuo exoriatur nequitia, ne resumat injustitia cito, homo, temetipsum; scito quis sis, scito cur ortus sis, quare natus sis, in quem usum genitus sis, quare sis factus, qua conditione sis fecit, qualem te factor condidit, qualem te creator instituit. 3. Serva rectam fidem, tene sinceram fidem, custodi intemeratam fidem, maneat in te recta fides. Sit in te incorrupta confessionis fides, nulla te insipiens doctrina decipiat, nulla religio perversa corrumpat, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
& matris sanguine paruus acliquidus globus eras Dic er¬
go sinosti qualiter ille humor saeminis inossib durii it qua¬
siter in medullis liquidus remansit. qualiter inerius solidatꝰ
est: qualit̃ in carnibus creuit. qualiter incute extensus ÷.
qualiter incapillis atq ungiub diltinctus. ittiut capilli
molliores carnib et ungues eeñt teneriorił ossib: carnib
duriores: Siigitur totaetantti exuno semine. et ꝑspeties
distint ta sunt. & tamen in forma remanent cuncta: quid
mirum si possit omp̃s deus mnilla resurrectione mortuorũ
carnẽ hominis distinguere a carne bestiarũ. ut unusidẽq
pulius & non resurgat in quantũ puluise lupi & leonis: &¬

Expanded text:
et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic eret matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic ergo, si nosti, qualiter ille humor sliter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non resurgat in quantum pulvis lupi et leonis
Abbreviated transcription (Latin):
perit deo ait agustinus terrena materies
dequa morttlium creatur caro sed inquã libet pul¬
uerem cinerẽ ue soluatur inquos libet alitus aurasq
defugiat inquacũq aliorũ corporũ substantia uelipsa
elementa uertatur inquorũ cumq animaliũ aut & iam
hominumcibum cedat. carnẽq mutetur illi animaehuma¬
nȩ inpuncto temporis retͥdit. quae illã primitus ut homo¬
fieret. eresceret. uiuer& animauit Hanc quoq questio¬
nem beatus gregorius insis ttictatibus ꝓponens pariter et
exponens: ait. Sepe quida obicere inanem questiunculam
solent qua dicunt: carnẽ hominis lupus comedit. lupũ leo
deuorauit. leo moriens ad puluerẽ redut: Cum pulius ille
suscitatur. quomodo caro hominis alupi & leonis carne duui¬
ditur. quib quid respondere aliud debemꝰ. nisi ut prius cogi¬
dent qualit̃ in hoc mundo uenerint: & tunc inuenient qualit̃
resurgant. Certe tu homo qui loqueris aliquando inmatris
utero spuma sangiunis fiusti: ibi quippe ex patris semine

Expanded text:
perit Deo terrena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis refieret, cresceret, viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius in suis tractatibus proponens pariter et solvens ait : « Saepe objicere inanem quaestiunculam solent, qui dicunt: Carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit: cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividitur? Quibus respondere non aliud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hoc mundo venerint, et tunc invenient qualiter resurgant. Certe tu homo qui loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti; ibi quippe ex patris semine
Abbreviated transcription (Latin):
qđ magis mihi expediat: Ecce scio. noui. didici istud:
llud item quȩro. illud scire uolo: Illud nosse maxime
cupio. si est spes inconfessione : si est spes. si est fidutia:
si est remissio. Si est uenia : Si indulgentia : Si est locus ꝑ
pęnitentiã regredi adiusticiam RATI o
Confessio iustificat: Confessio peccati ueniã donat:
Om̃is spes: in confessione consistit: In confessione. locus misericordie
est: Cercissime igicur crede : Nullo modo hȩsites. Nullatenus
de misericordia dĩ de speres: habeto spem in confessione: habeto
Qui enĩ ueniam de peccato de sperat: plus se dede speratione:
quã de commisso scelere damnat: De speratio: auget peccatũ:
De speratiõ : peior est omni peccato: Corrige igit᷑ te : et in¬
De pone iniquitatẽ : et spera salutẽ: Nulla tam grandis
culpa : quȩ non habeat ueniã: Quã uis enĩ peccator sis:
Non negatur tibi penitentiȩ locus: facile poenitentibus: diuina

Expanded text:
quod magis mihi expediat: quod magis mihi expediat: Illud item quaero, illud scire volo, illud nosse maxime cupio, si est spes in confessione, si est fiducia, si est remissio, si est venia, si est indulgentia, si est locus per poenitentiam regredi ad justitiam. 488 53. confessio justificat, confessio peccati veniam donat, omnis spes in confessione consistit, in confessione locus misericordiae est. Certissime igitur crede, nullo modo haesites, nullo modo dubites, nullatenus de misericordia Dei desperes. Habeto spem in confessione, habeto Qui enim veniam de peccato desperat, plus se de desperatione quam de commisso scelere damnat. 54. Desperatio auget peccatum, desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur te, et inepone iniquitatem, et spera salutem. Nulla tam gravis culpa est quae non habeat veniam; quamvis enim peccator sis, non denegatur tibi poenitentiae locus: facile poenitentibus divina
Abbreviated transcription (Latin):
uides coram te alium cecidisse: Pericula aliena: inte ꝑtimesce:
alienos casus: tua fac esse pericula: Morientes: uocatio
tua sit et emendatio: Alioꝵ perdicio : tua sit cautio: Re¬
trahat te apeccato: Impioꝵ interitus: Abstrahat te
aculpa : pereuntiũ poena: Delinquentiũ finis : te corrigat :
salutem ꝓficiat: Quod male fecisti: dum potes emenda:
Dum potes: auitio te et peccato reuoca: dum tempus : clama
dum datur spatiũ: luge: Dum est licentia: poenite: festina dum
potes: P lange: dum adhuc anima uersatur in corpore: dum
ad huc uiues: remediũ tibi futurum adquire : Prius quã te
dies mortis preueniat: Prius quã te ꝓfundũ ab sorbeat prius¬
quã te infernus rapiat : ubi iam nullus est indulgentiȩ locus:
ubi nulla poenitentie patet libertas. ubi nulla correctionis
datur licentia: ubi nullus ad confesionẽ recursus: adueniam
Nullus regressus

Expanded text:
vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. Alienos casus tua fac esse pericula; morientis vocatio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigat, salutem proficiat; quod male fecisti dum potes emenda, dum potes a vitio et a peccato te revoca, dum tempus est clama, dum datur spatium luge, dum est licentia poenitere festina, dum potes plange; dum adhuc anima versatur in corpore, dum adhuc vivis, remedium tibi futurum acquire, priusquam te dies mortis praeveniat, priusquam te profundum absorbeat, priusquam te infernus rapiat, ubi jam nullus est indulgentiae locus, ubi nulla poenitentiae patet libertas, ubi nulla correctionis datur licentia, ubi nullus est ad confessionem recursus, ad veniam nullus regressus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ deducim̃: Nescimus. quid hodie nobis contingat.
finis nr̃ nobis ab sconditus est: uenturi exitus. ignorantia
et finis hominũ: dum nescimus: repente mors uenit: Dum
non existimamꝰ : In prouiso tollimur : Dum ignoramus : repente
sub trahimꝰ: Timeamus : nedies illa tam quã furnos conpre¬
hendat Ne nos turbo diuini iudicu dũ igno ramus diripiat:
Ne nos repentinus interitus auferat: Ne ignorantes subito
calamitas conprehendat: Sp̃s qui ad peccandũ suecendit:¬
peccantem sepe subito rapit Qui uiuentes inflãmat.
morientes subito deuorat: Qui implectit aduitia: per¬
trahet subito ad tormenta Quantos ad poenã mortis in pro
quanti dum mori non existimant. auferuntur : Quanti ad
mortem subito rapiunt̾ Quanti repente ad aeterna supplicia
deducuntur Aspice ergo ex alieno tormento qđ timeas:
respice ex alieno exicio qđ pauescas: uita foueam: in quã

Expanded text:
ad finem deducimur. 49. Nescimus quid nobis hodie contingat, ad finem deducimur. 49. Nescimus quid nobis hodie contingat, Finis noster nobis absconditus est, venturi exitus ignorantia et finis omnium. Dum nescimus, repente mors venit; dum non existimamus, improviso tollimur; dum ignoramus, repente subtrahimur. Timeamus ne dies illa, tanquam fur, nos comprehendat , ne nos turbo divini judicii dum ignoramus diripiat, ne nos repentinus interitus auferat, ne ignorantes subito calamitas comprehendat. peccantem saepe subito rapit; qui viventes inflammat, morientes subito devorat; qui inflectit ad vitia, pertrahit subito ad tormenta. Quantos ad poenam mortis improviquanti, dum mori non existimant, auferuntur? quanti ad mortem subito rapiuntur? quanti repente ad aeterna supplicia deducuntur? Aspice ergo ex alieno tormento quod timeas. Respice in alieno exitio quod pavescas, vita foveam, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
eluctare: contra prauã consuetudine: contra consue¬
tudinem peccandi : tota uirtute pugna: Vince usum
resiste Propone tibi aduersus presentis carnis futuri sup plicu
ignes: Superet estum libidinis: recordatio aeterni incendu
Memoria ardoris gehennȩ : ardorem excludat luxuriȩ :
fornicationis poenã : metus grauioris supplicii uincat
Fortior dolor: dolorem minorem exsuperat: Patienter
leuiora portabis : si grauiora fueris recordatus: Versecur
ante occulos tuos: imago futuri iuidicri Preuide: quȩ post¬
modicũ eris passurus: futurã di sententiã cogita: Futura
terreat te futuri uidicu sententia: Reuocet te poenarum
tuos: tenebrarum semper uersetur aduentus. De morte tua
cotidie cogita : finẽ uite tuae semꝑ considera Rcole semꝑ
diem mortis incertum: esto sollicitus. ne subito rapiaris:
Cotidie dies ultimus adꝓpinquat: uittm nram cotidie dies
Ad uite terminum cotidie tendimus: Momentis de currentibs

Expanded text:
elucta contra malam consuetudinem, contra consuetudinem peccandi tota virtute repugna; vince usum resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem excludat luxuriae. 47. Fornicationis poenam metus gravioris supplicii vincat, fortior dolor dolorem minorem exsuperet. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Versetur ante oculos tuos imago futuri judicii, praevide quae postmodum eris passurus. Futuram Dei sententiam cogita, futura erreat te gehennae metus, terreat te futuri judicii sententia, revocet te poenarum tuos tenebrarum semper versetur adventus. De morte tua quotidie cogita, finem vitae tuae semper considera, recole semper diem mortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ultimus appropinquat, vitam nostram quotidie dies ad vitae terminum quotidie tendimus, momentis decurrentibus
Abbreviated transcription (Latin):
impendamus. quib et pietus adutilitatẽ. & sit ad fruccum
dilectio: Pro inde uirgando. hortundo. suadendo. blandi¬
endo: et consolando: ꝓdeẽ quib possumus festinemus. Lin¬
gua nrã: honis fomentum sit: prauis aculeus Tumidos retun¬
dat: iratos mitigtet. Pigros excicuet. desides hortundo succendat:¬
Refugientib suadeut: asperis blandiatur: Desperantes: conso¬
letur: ut quia doctores dicimus. uiam salutis gradientib ostenda¬
error ad duxent: toto illam nisu ad caulas reuocare dominicas
contendamus : ut de pastoris nomine quod habemus nonsup¬
plitium sed p̃mium consequam᷑ Quia ergo in his omnibus
diuinȩ graẽ adiutorium opus est: omĩpĩs dei assidius p̃cibus
clementiã exoremus: quatinus ad huc nobis operanda ecuelle
tribuat. et posse concedat: Atq in ea nosuia cum fructuboni
operis quam se pastor pastorum eẽ testatusẽ dirigat. ut sine qͦ

Expanded text:
impendamus, quibus et pietas ad utilitatem et sit ad fructum impendamus, quibus et pietas ad utilitatem et sit ad fructum dilectio. Proinde objurgando, hortando, 1012 suadendo, blandiendo, consolando prodesse quibus possumus festinemus. Lingua nostra bonis fomentum sit, pravis aculeus; tumidos retundat, iratos mitigrefugientibus suadeat, asperis blandiatur, desperatos consolatur, ut quia doctores dicimur, viam salutis gradientibus ostendaerror abduxerit, toto illam annisu ad caulas dominicas revocare contendamus, ut de pastoris nomine quod habemus, non supplicium, sed praemium consequamur. Quia ergo in his omnibus divinae gratiae adjutorium opus est, omnipotentis Dei, assiduis precibus clementiam exoremus, quatenus ad haec nobis operanda, et velle tribuat, et posse concedat, atque in ea nos via, cum fructibus boni operis, quam se pastor pastorum esse testatus est, dirigat, ut sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
agere neglegit. Lenociniumẽ nongratiȩ sacramentum
quod tintum p̃sentib exhibetur. Amicitiae sinceritus¬
tos non relsquit. qui possit uera fides intelligut: qui tunc
adipiscitur benefitia. quando desinit supplicare. manent
familicrum sius uira cardinibus. ner quae sunt diusa habita¬
culis dissotiantur animab Percurrit etherius uigor. quocumq
carnis cognitione ꝑducitur: et illa caelestis portio: unius pa¬
in debitã delinquentib clementiã solitat miseratione succur¬
rit. dum eos sacrarũ animarum intercessione sustentat
Onde indecens ẽ deillis tedio afflictionis ad dici. quos credendũ ẽ
adueram uitam moriendo peruenire Habent forsitun illi
scło ad meliorem transitum non confidunt Nos autẽ qui noui¬
mus quiq hoc credimus & docemus: contristari nimiũ de oboe¬
untib nondebemus. ne quod apud alios pietutis tenet spetiẽ.
hoc magis nobis inculpasit Nam diffidentiae quodã modo
diximus nec demortius affligamur. sed affectũ uiuentib

Expanded text:
ODIUS CELSO. Lenocinium est, non gratiae sacramentum, quod tantum praesentibus exhibetur: amicitiae sinceritastos non relinquit. quid possit uera fides, intellegat qui tunc adipiscitur beneficia, quando desinit supplicare: familiarum suis jura cardinibus; nec quae sunt divisa habitaculis, dissociantur animabus: percurrit aetherius vigor, ubicunque carnis cognatione producitur; et illa coelestis portio unius paindebitam delinquentibus clementiam solita miseratione succurrit, dum eos sanctarum animarum intercessione sustentatNam indecens est de illis taedio afflictionis addici, quos credendum est ad veram vitam moriendo pervenisse. Habent forsitan illi saeculo ad melius esse transitum non confidunt. Nos autem qui novimus, qui hoc credimus et docemus, contristari nimium de obeuntibus non debemus, ne quod apud alios pietatis tenet speciem, hoc magis nobis in culpa sit. Nam diffidentiae quodammodo diximus, de mortuis non affligamur, sed affectum viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis animi: ad memoriam tristium. mens recordatione stimu¬
landa reuocauit: Nam sem ꝑ remedium: obliuio doloris est:
Q uia quodratione non possumus: temporũ ꝓlixitate sepelim̾:
B ene namq ẽ: qm̃ diuturnitute senescit afflictio: et magni¬
cudo doloris consolatione citius ꝑsilentium ꝓcuratur Nam in
huius modi negotiis: plusagit consolatio orationis. quam tris
ticia doloris. Haec igitur dilectissimi et adse qui contendite.
et adepcu cuscodite: Sed & replicate: quib adiste magis¬
tris quibus utimur institutionib: quorum erigimur exemplis.

Expanded text:
tis animi ad memoriam tristium mens recordatione stimulanda revocavit. nam semper remedium doloris oblivio est, quia quod ratione non possumus, temporum prolixitate sepelimus. bene est, quia diuturnitate senescit adflictio et magni doloris consolatio citius per silentium procuratur. nam in huiusmodi negotiis plus agitur nil agendo. sed quid facio, a dedit. Haec ergo, dulcissimi, et adsequi contendite et adepta custodite. sed replicetis, quibus ad ista magistris, quibus utamur institutoribus, quorum erigamur exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit signum filii hominis incaelo: ectunc plangent¬
se suꝑse omnes tribus terrae: et uidebunt filiũ hominis
uenientẽ innubibus caeli cũ uirtute multa: et mittet an
tos tus a quattuor uentis a sommo caelorũ : usq ad termi¬
dicit. Ipse autẽ dñs iniussu et inuoce archangeli : et intuba.
dei descendet decaelo Ignis enim ante eũ psal misti p̃di¬
cente ardebit. et in circutu eius tempestas ualida. Quia idẽ qui ali¬
quando uenit ut uidicaretur occultus: tunc ueniet ut om̃s uidicet
manifestus: Congregatis ergo omnib: sc̃is suis ad fatiendu uerli¬
tium: Tremendusigitur ualde & pauendus adueniet indie exa¬
minis sui. quando cum angelis et archangelis. thronis & domi¬
nationib: ceterisq uirtutibus ccielis quoq ac terris ardentibus.
cunctis in sui obsequii terrore cõmotis: iusus fuerit ingła maiestattis:

Expanded text:
apparebit signum filii hominis in caelo, et lamentabunt se omnes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem in nubibus caeli cum uirtute magna et claritate. tos eius a quattuor uentis, a summis caelorum usque ad summidicit: Ipse autem Dominus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Ignis enim ante eum, Psalmista praedicente, ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida : quia idem qui aliquando venit ut judicaretur occultus, tunc veniet ut omnes judicet manifestus. Congregatis ergo sanccium . Tremendu sigitur valde et pavendus adveniet in die examinationis suae, quando cum angelis et archangelis, thronis et dominationibus, caeterisque virtutibus, coelis quoque ac terris ardentibus, cunctis in sui obsequii terrore commotis, visus fuerit in gloria majestati
Abbreviated transcription (Latin):
bus praestatur: Ministra affectionis ẽ defunctorũ oratio. &¬
ymnidica p̃cum uigilia Muta caritus: simulacrũ praestat
ingratis Dep̃tiat genium suum quȩ inuocẽ non ꝓrumpit ami¬
citia Bene secretum pectoris reseratur: claue sermonis Spe enĩ¬
percepimus. quod effectus ostendit Bene enimergo senten¬
tiae cuelestis finem p̃noscis: qui nouit qualitatẽ eius de actuũ
humanorũ serenitate colligere. & reddit unicuiq uix tuoꝑa¬

Expanded text:
ministra affectionis est epistularis confabulatio: muta caritas simulacrum praesentat ingrati: depretiat genium suum quae in uocem non prorumpit amicitia. bene secretum pectoris reseratur claue sermonis: diaeceperam quod effectus ostendit. bene enim sententiae caelestis finem praenoscit qui nouit qualitatem eius de actuum humanorum serenitate colligere. uale ergo longum, mi do
Abbreviated transcription (Latin):
piternã. Audideus nr̃. audi lumen oculorum nr̃orum.
Si uste nos intenderis: mortui fetemus: Si miscđia respexeris:
fetentes suscitus desepulchro Simala respexeris nr̃a: tur¬
turea tormenta uix suffitiunt Si piaetatẽ intenderis
solitã: poteris muture in meluis Precamur igitur te¬

Expanded text:
incula. Audi, Deus meus, audi lumen oculorum meorum, Si juste me intenderis, mortuus feteo. Si misericordiam respexeris, fetentem suscitas de sepulcro. Si mala respexeris mea, tartarea tormenta vix sufficiunt. Si pietate intendas solita, poteris commutare in melius. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uel malitiã non ẽẽ adeo creata. seda dia¬
bolo inuenta : quia et ipse bonus adeo creatus ẽ:
Sed quia libero arbitrio ut pote rationabilis creatura
commissus ÷: & cogittindi acceperat facultatẽ Sci¬
entiã boni: uertit ad malum Et multa cogitan
do: factus ẽ inuentor mali Q uodinse ꝑ diderat
inuidit inalias. nec contemptus solus periret᷑sua¬
sit aliis : ut qui eẽt suae malitiue inuentor: fieret¬
& aliorum auctor Et ex hoc malum uel malitia
ꝑcucurrit inter caeteras rationabiles creaturas
cognoscim nihil eẽ na

Expanded text:
el malitia non est a Deo creata, sed a diabolo inventa, quia et ipse bonus a Deo creatus est. Sed quia libero arbitrio, ut pote rationalis creatura a Deo commissus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa codo factus est inventor mali, et quod in se perdiderat invidit in aliis; nec contentus solus perire suasit aliis, ut qui esset suae malitiae inventor, fieret et aliorum auctor, et ex eo malum vel malitia percurrerit inter caeteras rationabiles creaturas. Unde cognoscimus nihil esse na
Abbreviated transcription (Latin):
sermones inquire: Scito quo tempore loquaris: considera quando
dicas: Tempore congruo loquere : tempore congruo tace : Tace usq¬
quo interrogeris : Non loquaris : nisi interrogatus : Nondicas : prius quã
audias: Interrogatio os tuũ aperiat : sint uerba tua pauca. Tolle
uerbositatẽ sermonis suꝑ flui: loquendi modũ non excedas: ne ha¬
moderatione linguȩ in curras periculũ : Multiloquia: non effugient
culpam: Multiloquiũ : nondeclinat peccatum: Fluuius exundans:
cito colligit lutũ: Ultra modũ flatus maris: periculũ parit:
ymbriũ nimietas : periculũ suscitat: Linguosus homo: inperitus est
Sapiens: paucis utit uerbis. Breuẽ sermonẽ: scientia facit:
loqui multũ stultia est Uox eñi insipientis. in multiplicatione
sermonis

Expanded text:
sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem generat. Paulatim : increscunt uitia. & dum parua
non cauemus : In magnis ꝓlabimur: Minima igit᷑ uita : et
ad maiora non peruenies: Parua sperne : ut inde terius
non incidas: & quȩ loqueris: grauitate atq doctrina digna
existant: Sit sermo tuus utilis et in reprehensibilis. sit expec¬
tatione audientiũ utilis: Stude non quod loqui libet: sed
qđ oportet: Discerne qđ loquaris. quid taceas: & in loquendo
et in tacendo : peritꝰ esto: multũ ante delibera quid dicas: Nereuo¬
care non possis qud dicis: Fuge casus linguae: lingua tua: te non
perdat : Tolle insidiantẽ occassionẽ: Non pateat inimici iaculis
os tuũ : Non loquaris qđ excipiat inimicus: Amicũ semꝑ habeco
silentiũ: Pone custadiã ori tuo Labus tus: signaculũ prebe
opone linguȩ tuce claustra silenti : eircũ clude linguã muni¬
cione custodiȩ Intende : oportunitatẽ loquendi : Tempus ꝓferendi

Expanded text:
majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi
Abbreviated transcription (Latin):
inquinabit᷑: Claude etiã aures tuas : ne audias malum. Respue
sermones inpudicos: fuge in honesta uerba : nulla auris tua
sermonũ inpudicitia subrepat. Uanus sermo : cito polluit
mentem: & facile agitur : quod libent̃ auditur: Nihil exore
tuo quod impedire possit ꝓcedat: Nihil quod non expedit
sonus uocis erumpat: hoc procedat ex labis : qđ aures non pulluat:
uanȩ conscientie index est: Mores hominis : lingua pandit:¬
& qualis sermo ostendit᷑ : talis animus conprobat᷑: Ex habundan-¬
Caue fabulas: In eptissimas fabulas non loquaris: in ania uerba
non garrias: Retine uerbũ : qđ non aedificat audientes : Sermo
otiosus : non erit absq uiditio: Vnus quisq : rationem redditurꝰ ÷
sermonũ suoꝵ: Ante unus cuius que faciem : sua uerba stabunt :
Qui otiosum uerbũ non reprimit : ad noxia cito transit. Qui
minima spernit: maxima facile post ponit. Minor naq culpa.

Expanded text:
inquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue inquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat avanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundanCave a fabulis ineptissimis, aniles fabulas non loquaris. Turpia et inania verba non garrias, retice verbum quod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa
Abbreviated transcription (Latin):
n incessu honestas. nihil dedicoris. nihil lasciuiȩ. Nihil petulantiȩ
Nihil in solentiȩ. Nihil leuitatis in incessu tuo appareat : Animus
eñĩ in corporis habitu: appareat: Gestum corporis: signum est mentis.
Corporis gestu : animus ꝓdit̾: Corporis gestu : animi habitus pandit᷑:
Incessus ergo tuus: imaginẽ leuitatis Non habeat: Incessus tus:
alterius ocules non offendat: Non prebeas dete spectaculum:
Bonis te coniunge : bonoꝵ consortiũ appete. bonorũ societatem
quȩre . scĩs indiuiduȩ adhere: Si fueris socius conuersationis :
eris et uirtutis. Qui cũ sapientibus graditur: sapiens erit: Quicũ
stultis: stultꝰ erit: Similes enĩ: similibus coniungi solent:
Periculũ est cũ his uitã ducere : perniciosum ẽ cũ his qui prauȩ
consortiũ: Sicut multa bona habet comunis uita scõꝵ: sic plurima
mala societas affert maloꝵ: Qui enĩ tetigerit inmundum: quo¬

Expanded text:
in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis vitam ducere, perniciosum est cum his qui pravae consortium; sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plurima mala affert societas malorum; qui enim tetigerit immundum, co
Abbreviated transcription (Latin):
habeto testimoniũ bonũ Custodi bonã famam tuã: nulli slaceret
opinionibus: Laceratio enĩ opinionis bonȩ : iaecturã facit: Caue
Nonsis circũ flatus uento fauoris: Contemine fauores. contemine laudẽ
popularis fauoris: eẽ magis bonus: qua uidere stude. non exqͥras
siquis te extollẽt : aut siquis contemnat. Nec fauor te seducat:
Nec uituperatio frangat Qui laudẽ non appetit: nec contumeliã
sentit: Si contempnis laudem : facile et uituperationem relin¬
quis: Non ideo bonũ existimes te : si bonus prediceris : Inligua
aliena : conscientiã tuã non credas: Discerne te tuo non alieno
iudicio : neq ex alioꝵ sermonibus. sed extua te mente imiteris:
Nemo magis scire potest. qui sis sicut tu. qui conseius es tui
Quid eñĩ prodest. dũ malus es. bonus prȩdiceris. aut quid boni laus
uis : talis esto Professionẽ tuam: & habitu. et incessu demonstra:
Sit in gressu tuo: simplicitas: In motu puritas. Ingestu grauitas.

Expanded text:
habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Cave non sis circumflatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni laus vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. seduidemus cum eorum uitt̃ sine corporib ui¬
dere nequeamus. quantũ in eis percorpora remocti
om̃i ambiguicate conspicimus: itti quicumq spiri¬
calia illc limina corporum nrõrũ cucũ ferimus. incor¬
poreum deum omiã regentẽ &iam ꝑ corpora contuebimur
A ut ergo sic ꝑillos oculos uidebitur deus. ut aliquid habe¬
ant intanta excellentia mentis simile: quo et corporta
natura cernatur. quod ullis exemplis siue scripturarũ
intelligendum facilius: it nobis deuss uideatur ab alte¬
ro in alterum. uideatur inseipso: Uideatur in caclono¬
uo & terra noua: atq inomi quac tunc fuerit ereatura:
Uideatur et ꝑ corpora in omni corpore: quocumq fuerint spi¬
rittles corporis oculraciae perueniente directi Patebunt
& iam cogiţationes nraẽ inuicẽ nobis Tunc enim ad
minabit abscondita tenebrarũ: et manifestabit cogi¬
tationes cordium. et tunc laus erit unicuiq adeo:¬

Expanded text:
uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uiuiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. aut ergo sic per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excenatura cernatur, quod ullis exemplis sive testimoniis dintelligendum facilius est, ita Deus ro in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumqritalis corporis oculi acie perueniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae inuicem nobis. Tunc enim inpminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
& iam ipsi oculi spirittiles. quantum possunt isti quales
nunc habemus: ꝓ culdubio deus ꝑeos uideri poterit Lon¬
ge ittiq alterius erunt potentiae. si ꝑ eos uidebitur in cor¬
porea illa natura quae non continetur loco: sedubiq ẽ
tota: Q uamobrtm uaett quodidem doctor ad firmat. si fi¬
eri pocest ualdeq eredibile est : sic nos et̃ uisuros mundana¬
tunc corpora çeli noui etterrae nouae. ut deum ubiq. presen¬
tem et uniuersa & iam corporalia gubernantẽ. ꝑ corpora
quae gesttibimus & quae conspitiemus. qua conuersos
oculos dixͥerimus: darissima ꝑspicuitate uideamus: Nam
sicut nunc iniusibilia dei perea quae facta sunt intellecttiꝰ
conspitiuntur ꝑspeculũ inenigmate. et ex parte uibi
plus in nobis ud fides qua credimus. quam corporalium
speties quas ꝑoculos cernimus corporales Sed sicut
homines inter quos uiuentes uiuimus. quae uitades exhe¬
rentes uiuimus mox ut aspicimus. Non ut credimus

Expanded text:
e ipsi etiam oculi spiritales, quantum possunt isti, quales e ipsi etiam oculi spiritales, quantum possunt isti, quales nunc habemus, proculdubio Deus videri per eos non poterit. Longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos videbitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed est ubique tota. » Quamobrem, juxta quod idem doctor affirmat, « Fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana corpora tunc caeli noui et terrae nouae, ut Deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora quae gestabimus et quae conspiciemus, quaqua uersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia Dei per ea, quae facta sunt. intellecta conspiciuntur per speculum in aenigmate et ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corphomines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus
Abbreviated transcription (Latin):
istis corporeis sc̃s agustmus specialiter
disputans. utrum ꝑ ipsos deum in futura uidere uitti
possimus: sicait Cum ex me queritur inquid quid actu-¬
ri sint oculusti. in illo corpore spirittili. Nondico quidiam¬
uideo sed dico quod credo. secundumillud quod in psal mo
lego: Credidi ꝓpter quod locutus sum. Dico itaq iusuri sunt
deum inisto corpore: sed utrum ꝑ ipsum sicut ꝑ corpus nunc
uidemus solem. lunam. & stellas. mare ac terrã. & quae
sunt inea: non parua questio est: Durum ẽ enim dicere quod
scĩ teilia corpora tunc habebunt. ut non possint oculos clau¬
dere. atq aperire cum uoluerint: durius hoc quod ibi deum
quis quis oculos clauserit non uidebit Absit ergo ut dica
mus illos scõs in illa uita deum clausis oculis non uisuros.quẽ
spũ semꝑ uidebunt: Sed utrum uidebunt deum ꝑistos
oculos corporis. cum eos aptos habebunt: inde questio est:
Sic̃ enim tantũ poterunt incorpore spiritali: eo modo utiq¬

Expanded text:
istis corporeis sanctus Augustinus perspicaciter disputans , utrum per ipsos Deum in futura vita videre possimus, sic ait: « Cum ex me quaeritis, inquit, quid acturi sunt oculi isti in illo corpore spirituideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non umus sanctos in illa vita Deum oculis clausis non visuros, quem spiritu semper videbunt. Sed utrum videbunt Deum per istos oculos corporis cum eos apertos habuerint, inde quaestio est. Si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
codicibus legimus. peccatores & impii quamius resurgen¬
tes incorruptibiles et in morctles sint: tamen interra no¬
ua omino nonerunt. quia ab illa in muttitione scõrũ: pror¬
sus alieni futuri sunt: Nam cuma płs dicat. omnes quidẽ
resurgemus sed non omnes inmutabimur: resurrectionẽ
omnib generaliter insiriuat ẽẽ futuram. in mutationẽ uero¬

Expanded text:
codicibus legimus, peccatores et impii, quamvis resurgentes immortales et incorruptibiles sint, tamen in terra nova omnino non erunt, quia ab illa immutatione sanctorum prorsus alieni futuri sunt. Nam cum Apostolus dicat: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur , resurrectionem omnibus generaliter insinuat esse futuram, immutationem vero
Abbreviated transcription (Latin):
Con¬
tra eos quidicunt. si post factum iuditiumcent. conflagratio
mundi: ubi tunc eẽ poterunt scĩ. quod nononuntur flama in

Expanded text:
Contra eos qui dicunt si, post factum judicium, erit conflagratio mundi, ubi tunc esse poterunt sancti, qui non contingantur flamma in
Abbreviated transcription (Latin):
udi anima quȩ loquor : ausculta que dico adtende
quȩ moneo: Nulla iam inmundicia polluaris: Nulla
libidine maculeris : Ab omni carnis corruptela te suspende:
ab omni carnis corruptione te extrahe : Luxurit inte ultra
non ualescat : libido ultra inte non deuincat: Custodi a fornica¬
tione corpus tuũ: Nulla umquam contagione carnali inquineris
Fornicatione contaminari : de terius peccatum puta: Omnibus
maculari: Melust animã effundere : quã eam ꝑ incontinentiam
ꝑ dere: Continentia : hominẽ prinũ dõ reddit: Continentia: hominem dõ

Expanded text:
udi, anima, quae loquor, ausculta quae dico, attende quae moneo; nulla jam immunditia polluaris, nulla libidine maculeris, ab omni te carnis corruptela suspende, ab omni carnis corruptione te subtrahe. Luxuria in te ultra non invalescat. Libido ultra non te devincat. Custodi a fornicatione corpus tuum. Ne ulla unquam carnali cogitatione inquineris; fornicatione contaminari deterius omni peccato puta, omnibus maculari, melius est animam effundere quam eam per incontinentiam perdere. Continentia hominem Deo proximum reddit, continentia hominem Deo
Abbreviated transcription (Latin):
aethius. Nihil anterius posteriusue autminus ut arrius:
Nichil eaetrancũ aut offitiale alteri ut machedonuus.¬
nichil ꝑsuasione aut subreptione insertũ. ut manicheus.
nichil corporeũ ut melito et tertullianꝰ Nichil corpora¬
liter effigiatum ut antro pomorfus & uadianus. Nichil
sibi iniusibile ut origenes: Nichil creaturis uisibile ut for¬
tunatus. Ni chil morib uel uoluntaete diuersum ut mar¬
tion. Nichil extrinitatis essentia adcreaturarũ natu¬
ram deductum: ut platon et tertullianus Nichil of¬
fitio singula. nec alteri communicabile ut origenti.
Nichil confusius ut sabellius. sed totũ perfectũ quia
praxeas & siluanus: penta politana dampnabilis doc¬
trina:¬

Expanded text:
Ethius; nihil anterius posteriusque aut minus, ut ait Arius; nihil extraneum aut officiale alterius, ut Macedoniusnihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut Antropomorfus et Vadianus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis tunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil ex Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare, nec alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius; sed totum perfectum, quiaPraxeas et Silvanus, Pentapolitana damnabilis illa doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
mihi placent. omĩa grata sunt: Omnia insederunt anima
Om̃ia mihi blandierunt : om̃ia me oblectant. Quã igitur
satis factionẽ ꝑsoluam: Quã remunerationẽ rependam:
Quid conpensare posum donis tius nisi ut tius preceptes ucnr
tibi semꝑ ob tempere : cibi parcam: Tibi iubenti obediamꝰ
tu es eni dux uitae: Tu magister uistutis: Tu me tam quã
regula quȩ indirectũ ducis: Tu es quȩ arecto num quam
discedis res quȩ aueritate numquã auerteris: Inuentrix
bonorũ magistra moꝵ. Indicatrix uirtutum: Sine qua:
nihil uita hominis nosse potest. Perte. cunetis uiuendi
segula dat: ꝑ te diuitiae prauitate: ad meliorem uitã
homines ad ducuntur: Preceptistuis: formantur animi
Siquiad distortũ est: tu corrigis: Si quid corrigendum est
tu emendas Nihil mihi te copiosius: Nihil mihi te carius

Expanded text:
mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnia blandiuntur mihi, omnia me oblectant. Quam igitur satisfactionem persolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te dulcius.
Abbreviated transcription (Latin):
Futura merces : non presens promittitur iuistis : incaelo non
in terra. merces ꝓmittitur sc̃ĩs : Non eñi hic expectatur qđ
alibi debet̾: Ecce accepisti monita : data est tibi iiuendi
norma: Nulla iam ignorantia: apeccato excusat: Non es
iam uitae nescius: non es in prudens aut ignarus. legem quã
debeas sequi disposui: Qualis debeas eẽ scripsi: Preceptionẽ
mandatoꝵ habes : iam scis quid sit recte uiuere: Uide ne
ultra offendas: uide. ne de inceps bonũ quod nosti despicias:
uide ne qđ legendo respicis: uiuendo conteminas donũ scientiȩ
acceptũ redde : imple opere : qđ didicisti predicatione: homo:¬
rationi respondit: Gratias ago. gratias refero. gratiarum
actionẽ rependo. actiones gratiarum persoluo: ago atq habeo
uberem tibi gratiã. quantas ualeo gratias celebro: quantas pro
uiribus possum gratias ago : Multa sunt ate mihi concessa :
Multa conlata: Multa speciali miseratione largita : Om̃ia

Expanded text:
Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gratia : quã quod impendit᷑: Tale erit opus tuum : qualis fuerit
intentio tua: Quod eni affectu bono dispensatur: hoc accipit
ds̃ Qui enim cũ tediodat: ꝑdit mercedem: Qui cum tristicia
manũ porrigit : fructũ remunerationis amittit: Non est enĩ¬
misericordia : ubi non ẽ beniuolentia: De tius iustis laboribs:
ministra pauperibus: non auferas alteri unde aliis tribuas.
uecte misericordem ostendas : Alieno expolio: nihil prodest
si alterum inde reficis: unde alium in anem facis: Contemnit
miseratio ista : non ꝓficit: Talis misericordia: peccata non
purgat sed ampliã: Bonũ qđ facif. miscdae causa. non iactantiae
facito: Nihil studeas ꝓpt̃ laudem: nihil ꝓtemporali opinione.
Nihil ꝓpt̃ famam: sed ꝓpt̃ uitam aeternam : Quicquid
agis ꝓfutura age mercede aeternȩ remunerationis: Expectatio
amit titur: Iusti eñi mercedem non hic: sed in futuro recipiuaet:

Expanded text:
gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis amittit; qui cum trimisericordia, ubi non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mortus ab affectu uitae istius: te separa: S̾ut sepultus: non
habeas curã scłi: Tam quã defunctus: ab omni terreno te
priua negotio: Contemne uiuens: quȩ post mortem habere
non potef: Qđ habes: habeto ad miseri cordiã: Suffraget̾ uircꝰ
tua: egeni in opiam: Siquẽ positũ in necessitate cognoueris. Si quẽ
ad inopiam redactum : Siquẽ direptione alicuiꝰ exinanitum.
Siquẽ oppressũ : Si quẽ humiliatum. Nullũ contemnas: Nullũ
Nemo ate: confusus reuertat᷑: Omnibus comunica: Omnibs tribue.
Omnibus prebe: Non eligas cui misereris : neforte precereas
eum qui meritus est accipere: In certus esto : ꝓ quo magis placeas
dõ Nescis ꝓ quo tibi maior fructus iusticiȩ: prȩparet᷑: Quic quid
tribuis: cũ affectu distribue Quic quid largiris cũ hilaritate
largire : Prebe misericordiã sine munere : Prebe aelemofinam :¬
sine tedio: Maior sit beniuolentia: quã quod datur: Maior

Expanded text:
mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nullum contemnas, nullum nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe misericordiam sine murmuratione; praebe eleemosynam sine taedio. Major sit benevolentia quam quod datur, major