comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergami reges cum carta indigerent:
menbrana pͥmi ex cogitauerunt. Unde
et ꝑgamenoꝵ nomen hucusq tradentes
sibi posteritate seruatum ẽ. Hȩc et men¬
brana dicuntur: quia ex menbris pecudũ
detrahuntur. fiebant autẽ primum colo¬
ris lutei. idẽ crocei. postea uero rome can¬
dida menbrana reꝑta sunt. quod apparu¬
it inabile eẽ quod et facile sordescant. aci-¬
emq legentium ledant: cum peritiores
architecti neq aurea lacunaria ponenda
in bibliot̾etis putent. neq pauimenta alia
quam enicaristico marmore quod auri ful-¬
gor ebetat. et eucharisti uiriditas reficiat
oculos. Nam et qui num mulariã discunt.
denariorum formas mirte os pannos subi¬
ciunt. et geminarũ sculptores scarabeor
terga quibus nichil ẽ uiridius subinde re-¬
spiciunt et pictores idem faciunt: ut laborẽ
uisus eorum uiriditate recreent. Men¬
brana autem autẽ candida aut lutea aut
purpurea sunt. Candida naturaliter ex-¬
istunt. Luteum menbranum bicolor ẽ.

Expanded text:
ergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est,
Abbreviated transcription (Latin):
arcus terentius uarro apud latinos in¬
numerabiles libros scripsit. Apud gre¬
cos quoq calciterus miris attollitur laudi.¬
bus quod tantos libros ediderit. quantos
quisq nr̃m alienos scribere ꝓpria manu
uix possit. De nr̃is quoq apud grecos
origenes. in scripturarum labore tam gre¬
cos quam latinos oꝑum suorum numero
suꝑauit. Deniq hieronimus sex milia
libroꝵ eius legisse ᷤ fatetut. Horum tam̃
omnium studia augustinus ingenio uel
scientia sua uicit. Nam tanta scripsit
ut diebus ac noctibus ñ solum scribere
libros eius quisquam: sed nec legere qͥdẽ
occurrat.
UTI. De gñibus opuscłoꝵ.

Expanded text:
arcus Terentius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. § 8 De generibus opusc
Abbreviated transcription (Latin):
quia quamuis sceleris conscius ñ sit. reus tamen dicit᷑.
quamdiu in iudicio ꝓ realiqua pecitur. Testes anti¬
quitꝰ suꝑerstites dicebantur: eo quod suꝑstatum cau¬
sȩ proferebantur. nunc parte ab lata nominis testes
uocari. Lestis autem consideratur. conditione. nat᷑a.
et uita. Conditione si liber non seruus. nam sepe ser¬
uus metu dominantis testimonium subprimit ueri¬
tatis. Natura si uir non femina. Nam uarium
et mutabile semꝑfemina. Uita si innocens et inte¬
ger actu. Nam si uita bona defuerit. fide carebit.
Nonenim potest iusticia cum scelerato habere so-¬
cietatem. Duo sunt autem genera testium aut di¬
cendo id quod uiderunt. aut ꝓferendo id quod au-¬
dierunt. Duobus autem modis testes delinquunt.
cum aut falsa promunt aut uera silentio obteguĩ.

Expanded text:
quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. 8. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes vocantur. 9. Testis autem consideratur: conditione, natura et vita. Conditione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina. Nam varium et mutabile semper femina. Vita, si innocens, et integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iur¬
gium dictum quasi iuris garrium: eo quodhi qui cau¬
sam dicunt. iure disceptent. Lis a contentione lii¬
tis prius nomen sumpsit: de qua uirgilius. Lunes
erat positus litem ut discerneret agri : causa autẽ¬
aut argum̃to aut probatione constat. argum̃tũ
numquam testibus numquam tabulisdat ꝓbatio-¬
nem. sed sola inuestigatione inuenit ueritatem : un¬
de et dictum argumentum idest argutun idest ar-¬
gutum inuentumꝰ. Probatio autem testibus et fide ta¬
bularum constat. In omne autem uiditium sex ꝑso¬
nȩ queruntur. udex. accusator. reus. et tres testes.
Iudex dictus quasi ius dicens populo: siue quod iure
disceptet. Iure autem disputare est iuste iudicare: ñ
est autem iudex si non ẽ in eo iusticia. Accusator uo-¬
catur quasi ad causator: quia ad causam uocat eum
quem appellat. Reus are qua petitur noncupatus:

Expanded text:
dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurdicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De qua Vergilius Aen. 12, 898: Limes erat positus, litem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum igutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. 6. In omni autem judicio sex personae quaeruntur judex, accusator, reus, et tres testes. Judex dictus, quasi jus dicens populo, sive quod jure disceptet. Jure autem disceptare est juste judicare. Non est autem judex, si non est in eo justitia. 7. Accusator vocatus, quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re quam petitur nuncupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
orus est exercendarum litium locus a fando
dictus. siue a foroneo rege qui grecis pͥmus le¬
ges dedit. qui locus et ꝓ rostra uocatur. ab eo quod
ex bello punico captis nauibus cartaginensium ro¬
stra ab lata sunt. et in foro romano prefixa ut eẽt
huiꝰ insigne uictoriȩ. Constat autem forus causa.
lege. et iudice. Causa uocata a casu quo euenit. Est
enim materia et origo negocii necdum discussio¬
nis examine patefacta. Que dum p̃ponitur causa
est: dum discutit᷑ uiditium est. dum finit᷑ iusti.¬
Nocatum autem iudiciũ quasi iuris dictio: et iusticia
quasi iuris status. Iuditium autem priꝰ inquisitio uoca¬
batur. Unde et actores iudicioꝵ et prepositos: questo¬
res uł quesitores uocamus. Negotium multa signi¬
ficat: modo actum rei alicuius eui contrarium est
otium. modo actionem causȩ quod est uirgium litis.
et dictum negotium quasi nec otium: idest sine otio
Negotium autẽ in causis: negotiatio in commnertiis

Expanded text:
orus est exercendarum litium locus, a fando dictus sive a Foroneo rege, qui primus Graecis leges dedit. Qui locus et Prorostra vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustiVocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis
Abbreviated transcription (Latin):
uero a carnifice contingebantur. id ẽẽ inditium ut
ad tantum fastigium euecti: mediocritatis huma¬
ne cõmonerentur. Duobus atitem generibus de¬
Sic et utrũq uirgilius. internicione. submer-
et dissice corpora ponto. Spolia hostium. preda ma¬
nubiȩ. exuiuȩ partes. Preda a predando uocata.
manubie eo quod manibus detrahuntur: hec ex
uui& ab exuendo dictȩ. quia exuuntur: hec et
partes a pari diuisione ꝓ ꝑsonarum qualitate et
laborum iusta distinctione. Spolia autem a pal¬
leis quasi expallia. Nictis enim detrahuntur.¬
III. De signis

Expanded text:
vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem generibus deSic et utrumque Vergilius. Internicione Aen. 1, 69: Submersaet dissice corpora ponto. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detrahuntur. De signis
Abbreviated transcription (Latin):
primum de triumpho duci concedendo exercitum
udicare solitum erat: secundo senatum: tercio po¬
pulum. Erat autem romanorum mos ut triumphari¬
tes quadrigis ueherentur: ex illo quod soliti sunt prio.¬
res duces hoc habitu bella mnire. Quicumq autemin
conflictu uicissent. palma aurea coronabantur: quia
palma stimulos habet. Qui uero sine conflictu fugi-¬
entem prostrasset. laurea: eo quod hȩc arbor sine spi-¬
nis est. Namq et purpuream et palmatam togam
triumphantes induebantur: et scipionem cum
sceptro in manu gerebant ad iitationem uictoriȩ
scipionis. licet et scipio baculus sit quo homines in¬
nituitur unde et ille pͥmus cornelius scipio appel¬
latus est : quia in foro pat̃ eiꝰ cecus inuixus eo ambula¬
bat. Suꝑ scipionem autem aquila suꝑsedebat ob
indicium quod ꝑ uictoriã quasi ad suꝑnam magni¬
tudinem accederent. Inde et colore rufo ꝑ luueban¬
tur: quasi imitarentur diuini ignis effigiem. Qͦd

Expanded text:
primum de triumpho duci coprimum de triumpho duci coiudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habitu inire bella. Quicumque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabanpalma stimulos habet; qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ: bellis queritur. uictoriis propagat᷑.
ictoria dicta. quod ui idest uirtute adipiscat᷑.
Hoc est enim ius gentiũ: iumui expellere. Nã
turpis est dolo quesita uictoria. Certa autem
uictoria est. uł occisio hostis. uł expoliatio. uel
utrumq. Non est autem iocunda uictoria
quȩ ꝑ inmensa detrimenta contingit. Et hoc est
quodlaudat salustius. duces uictoriam in eruen¬
to exercitu deportasse. Pompa dicta ẽ greca signifi
tari. Precedit autem uictoria pompam: ideo qͦd
ituris ad hoc certamen pͥmum ẽ uictoriȩ uotum.
sionehostis et fuga. Nlamab eo quod hostem quis
fugasset. merebatur tropheum. qui occidisset tri-
exultatione. Plene enim uictoriȩ triumphus de¬
betur: semiplene tropheum: quia nondum plenã
est uictoriã consecutus. Non enim obtinuit. sed fu¬
gauit exercitum. Hȩc tam̃ nomina scriptores cõ¬
fundunt. Tranquillus autẽ triũphum latine dic̃
potius appellatum: quod is qui triumphans urbẽ
ingrederetur: triꝑtito iuditio honoraretur. Nam

Expanded text:
huius bellis queritur, victoriis propagatur. Victoria dicta est, quod vi, id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victvictoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem jucunda victoria, 374 quae per immensa detrimenta contingit. Est hoc est, quod laudat Sallustius duces victoriam in cruento exercitu reportasse. 2. Pompa dicta est Graeca signiftari. Praecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. 3. sione hostium et fuga. Nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum; qui occidisset, triuab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur; semiplenae trophaeum, quia nondum plenam est victoriam consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina Scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum Latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur tripertito judicio honoraretur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
onachus greca ethimologia uocatus. eo
quod sit singularis. Alonas enim grece
singularitas dicitur. Ergo si solitarius int̃pre¬
tatur uocabulum monachi. quid facit in tur-¬
ba qui solus est: Plura sunt autem genera
monachorum. Cenobite quos nos in cõmune
iuiuentes possumus appellare. Cenobium enĩ
plurimoꝵ ẽ. Anachoritȩ sunt. qui post ce¬
nobialem uitam deserta petunt. et soli habi¬
tant ꝑ deserta. et ab eo quod ꝓcul ab hominibꝰ
recesserunt: tali nomine noncupant᷑. Sẽd
anachorite heliam et iohannem cenobite apłos
imitantur. Heremite hi sunt qui et auacho¬
rite. ab hominum conspectu remoti. Heremũ
et desercas solitudines appetentes. Nam
heremus dicitur quasi remota. Ab̾b̃a autẽ
syrum nomen. significat in latinum pater.
quod paulis romanis scribens exposuit diccis.
in quo clamamꝰ abba pat̃. In uno nomine duabꝰ¬
usus linguis. Dicit enim abba syro nomine pa-¬
trem: et rursus latine nominat itidem patiẽ.
De ceteris
fidelibus.xiiii.

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis; μονὰς enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, quid facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. 2. Coenobitae, quos nos in commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. 5. Abba autem Syrum nomen, significat in Latinum pater, quod Paulus Romanis sIn quo clamamus: Abba Pater  , in uno nomine duabusus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem. De ceteris fidelibus .
Abbreviated transcription (Latin):
icenda sunt quoq summissa lenit̃. incita¬
ta grauiter. inflexa moderate hoc ẽ enĩ
illud trimodum genus dicendi. humile. me¬
dium. grandilocum. Cum enim magna dici¬
mus. granditer ꝓferenda sunt. cum parua
dicimus subtiliter. cum mediocria tẽperate.
Nam in paruis causis nichil grande. nichil
sublime dicendum ẽ. sed leni ac pedestri more
loquendum. In causis autẽ maioribus ubi de
dõ uł hominum salute referimus. plus mag¬
nificentiȩ et fulgoris ẽ exhibendum. In tempera¬
tis uero causis ubi nichil agitur ut agat. sed
tantũ modo ut delectetur auditor int᷑ utrũq
moderate dicendum ẽ. Sed et quamuis de mag¬
nis rebus quisq dicat. ñ tamen semꝑ grandit̃
docere debet. sed summisse cum docet. et tem¬
perate cum aliquid laudat uel uituperat. gran¬
diter cum ad conuersionẽ auersos animos ꝓ¬
uocat. utenda tamen uerba in sum misso ge¬
nere sufficientia. In temꝑato splendentia: in
grandi uehementia. De cola et commata
t periodis.XU III..

Expanded text:
icenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colo, commate, et periodis .
Abbreviated transcription (Latin):
uermiculos stercore suo faciunt nasci. Locusta quod
pedibus sit longis ueluti asta. Unde et eam greci
tam maritimam quam terrestrem astagonꝰ appel¬
lant. Cicades ex cicudorum nascuntur sputo:
hec in italia apud reginos multe sunt : nec usquã
alibi. Musca ex grecouenit sicut et mus: hȩc sicut
et apes necatȩ in aqua. a liquotiens post unius
horȩ spacium reuiuiscunt. Cynomia grece uo¬
catur. idest musca canina. nam cynos grece ca-¬
nis uocatur. Culex ab aculeo dictus. quod san¬
guinem suggit. Habet enim in ore fistulam in
modum stimuli: qua carnem terebrat: ut sangui¬
nem bibat. Scinifes muscȩ minutissume sunt:
aculeis ꝑmolestȩ. qua tereia plaga suꝑbus egipti.¬
orum populus cesus est. Oestrus animal armento¬
rum aculeis ꝑmolestum. Oestrum autem gre¬
cum est : qui latine asilus uulgo tabanus uocat᷑.
Bibiones sunt qͥmi uino nascuntur: quos uulgo
mustiones a musto appellant. Unde afronius.

Expanded text:
vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Oestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afraniu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ laborauit: de quo uirgilius. Ignauum fueus. pe¬
cus a presepibus arcet. Uuespe animal exiguũ.
bo. idest caballo: quod ex eis ereentur. Sicut autẽ
scabrones nascuntur de equorum carnibus putri¬
dis. ita ex eis iterum sepe nascuntur scarabei. un-¬
de et cognominati sunt. Tauri uocantur scara¬
bei terrestres: ricino similes. Buprestis animal
est paruum in italia: simillimũ scarabeo. lon¬
gi pedum quod fallit inter herbas bouem maxime.
Unde et nomen habet: deuoratumq tacto felle
ita inflamiat utrumpat. Cicendela scarabeor:
genus ẽ: eo quod gradiens uel uolans lucet. Plat¬
te a colore noncupatȩ: siquidem et compre hen¬
sȩ manũtingunt. unde et blatteum colorẽ
dicunt. Hoc autem animal lucem uidere non
patitur: contrarium muscȩ. Ilam musca
lucipeta et blatta lucifuga est. ꝑ noctem enim tan¬
tum ambulat. Papiliones auiculȩ sunt: quȩ
maxime habundant florentibus malius. quiq

Expanded text:
non laboravit; de quo Virgilius: Ignavum fucos penon laboravit; de quo Virgilius: Ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. 4. Vespae . bo, id est, caballo, quod ex his creentur, sicut autem crabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex eis iterum saepe nascuntur scarabaei, unde et cognominati sunt. 5. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis, animal est in Italia parvum, simillimum scarabaeo, longipedi. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat, ut rumpat 6. Cicendela, scarabaeorum genus est, eo quod gradiens, vel volans, lucet. 7. Blattae, a colore nuncupatae, siquidem et comprehensae manum tingunt, unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique
Abbreviated transcription (Latin):
Pes dicte. uel quod se pedibus inuicem al¬
ligent. uł pro eo quod sine pedibus nascunt᷑.
lam postea et pedes et pennas accipiunt. Hȩ
sollertes in generandi mellis officio: adsignatas
incolunt sedes. domicilia in enarrabili arte cõ¬
ponunt. ex uariis floribus fauum condunt:
textisq ceris innum era prole crastra replent.
exercitum et reges habent : prelia mouent. fu¬
mum fugiunt. tum ultu exasꝑantur. Has ple¬
riq exꝑti sunt de boum cadaueribus nasci.
Namq pro his creandis uitulorum occisorum
carnes uerb̃antur. ut ex putrefacto cruore uer¬
mes creentur: qui postea efficiuntur apes. Pro¬
prie tamen apes uocantur orte de bobus. sicut
scabrones de equis. fuei de mulis. uespȩ de asinis.
Costros greci appellant. qui in extremis fauoꝵ
partibus maiores creantur: quos aliqui reges pu-¬
tant dictos quod eastra ducant. Fucus est maior¬
apis. scabrone minor. Dictus autem fucus: quod
alienos labores edat. quasi fagus. De pascitur enim qͦd

Expanded text:
pes dictae, vel quod se pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pinnas accipiunt. Haec sollertes in generandi mellis officio adsignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte conponunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod ape, crabrone minor. Dictus autem fucus, quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt
cornua quę conuocantli causa erant facta. et a calcan¬
do classica dicebantur. De quibus uirgilius. Classica
iamq sonant: apud amazonas autem non tuba sicut a
regibus. seda regina sistro uocabatur feminarũ exercitꝰ.
omnium rerum instrumenta sunt. unde et
ubi reponuntur armaria dicta sunt. Item arma et
tela omnium generum. sed arma sunt quibus ipsi
tuemur: tela sunt quȩ emittimus. Nam arma dupli-¬
cia sunt idest uł quibus ꝑcutimus. it quibus tegi¬
mur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod ar-¬
mos tegunt: nam arma uł ab armis dicuntur id est ab
a potuarios idest a marte.

Expanded text:
unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. De quibus VergiliusAen. 7, 637: Classica iamque sonant. Apud Amazonas autem non tuba, sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus.ter omnium rerum instrumenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel quibus tegimur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis dicuntur, id est ab a per armos
Abbreviated transcription (Latin):
ueina est qua signum datur in hoste: dicta¬
autem a uoce quasi uocina. Nam pagani
a grestesq ad omnem usum bucina ad cõpita
conuocabantur. Proprie ergo hoc agrestibus signũ
fuit. de quo ꝓꝑsius. Bucina cogebat priscos ad
arma quirites. huius clangor bucinum dicitur.
a tirrenis predonibus excogitatam. cum disꝑsi cirra
maritimas oras. non facile ad quaniq predȩ occasio-¬
nem. uoce aut bucina conuocarentur: uento plerãq
obstrepente. Hunc postea bellicis aertaminibus ad¬
hibita. ẽ. ad denuntianda signa belloꝵ: et ubi ex¬
audiri preco ꝑtumultum ñ poterat. sonitus tubȩ
clangentis adtingeret. Tubam autem dictan
quasi tofam id est cauam. Item tubam quasi tibi¬
am. Inter tubam autem et bucinam ueteres discer¬
nebant. Nam bucina insonans sollicitudinem
ad bella denuntiabat. Uirgiliꝰ. qua bucina signũ
interdum canitur ut bella cõmittant᷑. interdum
ut insequantur eos qui fugiunt: interdum recep¬
tui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit:

Expanded text:
ucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signum fuit. De quo Propertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. VergiliusAen. 7, 519: Qua bucina signum interdum canitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
posita uetere tunica. senectutem deponere atq
in iuuentam redire ꝑbibeantur. Tunicȩ serpen¬
tum exuuiȩ noncupantur: eo quod his quando se¬
nescunt sese exuunt. quibus exuti in iuuentã
redeunt. Dicuntur enim exiuue et induine:
quia exuuntur et induuntur. Pitagoras dicit
de medulla hominis mortuiq in spuia est serpentẽ
creari: quod etiam ouidius in metam orfoseoꝵ libris
facta spina sepulchro. mutan credant humanas
angue medullas. Quod si creditur. merito euenit.
ut sicut ꝑ serpentem mors hominis. ita et ꝑ homi-¬
nis mortem serpens. Fertur autem quod serpens ho¬
minem nudum non sit ausus contingere. .U. De

Expanded text:
posita vetere tunica senectutem deponere atque posita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari; quod etiam Ovidius in Metamorphoseorum librifacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. De verm
Abbreviated transcription (Latin):
bus uniuersis ebes uisus ẽ: raro in aduer̾sum con¬
tuentur. nec frustra: cum oculos non infronte
habeant. sed in timporibus adeo ut eitius audiant
quam aspiciant. Nullum autem animal in tan¬
ta celeritate linguam mouet ut serpens: a dõ ut
triplicem linguam habere uideatur cum una sit.
Serpentium ula sunt corpora: adeo ut quocum que
eunt uiam humore designent. Uestigia serpentiũ
talia sunt: ut cum pedibus carere uideantur. costis
tamen et squamarum nisibus repunt. quas a sũmo
guture usq ad imam aluum parili modo dispositas
habent. Squamis eium quasi unguibus. costis quasi
cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis
parte ab aluo usq ad caput ictu aliquo conlidatur.
debilis reddita cursum habere ñ possit : quia ubicũ¬
que ille ictus inciderit. spinam soluit ꝑ quam co-¬
starum pedes et motus corporis agebantur. Ser¬
pentes autem diu uiuere dicuntur: ad eo ut de¬

Expanded text:
bus universis hebes visus est. Raro in adversum conbus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut de
Abbreviated transcription (Latin):
quod dum quicũq serpentium ueneno ꝑcutitur:
primum obstupescit. et postea ubi in illo calefa-¬
ctum ipsum uirus exarserit: statim hominem ex¬
tinguit. Uenenum autem dic̾tum : eo quod ꝑuenas
uadit. Infusa enim pestis eius ꝑ uenas. uegeratione
corporis aucta discurrit: et animam exigit. Un de
non posse uenenum nocere: nisi hominis tetigerit
sanguinem. Lucanus. Noxia serpentum est. admix¬
tio sanguine pestis. Omne autem uenenum frigidũ
est : et idõ anima que ignea est: fugit uenenum
frigidum. In naturalibꝰ bonis. quȩ nobis et in ratio¬
nabilibus animantibus uidemus e̾ẽ cominunia: ui¬
uacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et
legitur in genesi. Serpens autem erat sapientior
omnibus pecoribus terrȩ. Dicit autem plinius.
Si creditur. quod serpentis caput etiam si cum duobꝰ
euaserit digitis: nihilominus uiuit. Unde et
totum corpus obicit ꝓ capite ferientibus. Angui-¬

Expanded text:
quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus 9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et legitur in Genesi 3, 1: 'Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae.' Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Angui
Abbreviated transcription (Latin):
guit incendium. Saura lacertus qui quando se-¬
nescit cecantur oculi eius : intrat in foramen pa-¬
rietis aspicientis contra orientem et orto sole intendit.
et in luminatur. Stellio de colore inditum nom̃
habet: est enim tergo repictus. lucentibus guttis
colori nomen habet. uariis stellatus corpore guttis.
Hic autem scorpionibus adeo contrarius tradit᷑.
ut uiso eo pauorem eis afferat et torporem. SuÑ
et alia serpentium genera. ut ad modite. elefanti.¬
et amedracontes. postremo quantus nominum. tan¬
tus mortium numerus. Om̃s autem serpentes natura
sua frigide sunt : nec ꝑcutiunt nisi quando calescunt.
Nam quando sunt frigidȩ nullum tangunt. Unde
et uenena eorum plus ie quam nocte nocent: tor¬
pent enim noctis algore. Et merito. quia frigidȩ
sunt nocturno rore. in se enum adducunt uaporem
corporis gelide pestis. et natura frigidȩ. Unde et
hieme in nodos torpent. estate soluuntur. Inde ẽ

Expanded text:
guit incendium. Saura lacertus, qui quando seguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis 5, 461: aptumque colori Nomen habet, variis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est
Abbreviated transcription (Latin):
ni ferum iuuenem tirreni sanguinis aulum. torta
caput retro dipsas calcata momordit. uix dolor
aut sensus dentis fuit. Salpiga serpens est. que ñ
uidet. Unde cecula dicta propͦter quod parua sit.
et non habeat oculos. Centupeda a multitudine
pedum dicta. Lacertiis reptile genus est: uocatus
ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura.
ut botrax. salamandria. saura. stellio. Botraca¬
dicta quod ranȩ habeat faciem. nam greci ranam
botracam uocant. Salamandria uocata. quod con-¬
tra incendia ualeat : cuius inter omnia uenenata
uis maxima ẽ. Cetera enim singulos feriunt.¬
hȩc plurimos pariter interunit. Nam si in arborem
in repserit: omnia poma inficit ueneno. et eos qui
ederint occidit. Quȩ etiam si in puteum cadat. ui
ueneni potantes in terficit. Ita contra incendia re¬
pugnans: ignes sola animalium extinguit. Ui¬
uit enim in mediis flaminis sine dolore et con-¬
sumptione : et non solum ñ uritur sedextin¬

Expanded text:
niferum iuvenem Tyrrheni sanguinis Aulum torto niferum iuvenem Tyrrheni sanguinis Aulum torto capite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandrdicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βότραχον vocant. 36. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat; cujus inter omnia venena vis maxima est. Caetera enim singulos feriunhaec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extin
Abbreviated transcription (Latin):
Boas anguis italiȩ iinensa mole: ꝑsequitur gre¬
ges armentorum et bubulos: et plurimo lacte
riguis se uberibus innectit. et sugens interimit.
atq inde a boum depopulatione boas nom en accepit.
laculus serpens uolans: de quo lucanus. laculiq uo¬
lucres. Exiliunt enim in arboribus. et dum aliqͦd
animal obuium fuerit. iactant se suꝑ eum et ꝑi¬
munt: unde et iaculi dicti sunt. In arabia autẽ
serpentes sunt cum alis: quȩ siene uocantur. quȩ
plus currunt ab equis. sed etiam et uolare dicunit᷑.
Quorum tantum uirus ẽ: ut morsum ante mors inse¬
quatur quam dolor. Obites dicta. quod colorem are¬
lis teofanus obites. concolor exutis atq indiscretus
arenis admoditus. Seps exiguus serpens. qui ñ solũ
corpus : sed et ossa ueneno consumit. cuiꝰ poeta sic
seps. De ipsa serpens tantȩ exiguitatis fertur. ut
cum calcatur ñ uideatur. cuius uenenum ante ex¬
tinguit quam sentiatur: ut facies preuenta morte.

Expanded text:
Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greBoas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus 9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arelis Thebanus ophites concolor exustis atque indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consumit. Cuius poeta sicseps. Dipsas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte n
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem: in quo uno meatu clauso. multi erum¬
pebuant. Quod hercules uidens: loca ipsa excussit.¬
et sic aquȩ clausit meatus. Nam ydra ab aqua dicta
est. Chelidros serpens qui et chersidios quasi cherim.
quia et in aquis et in terris moratur. Namcherson
dicunt greci terram. ydros aquam. Hic ꝑ quam labi¬
tur tr̃am fumare facit. quam sic macerdes scribit.
seu terga exspirant spumantia uirus: seu terra
fumat qua teter labitur anguis. Et lucanus. Tracti
q uia fumante chelidri. Semꝑ autem directus ambu¬
lat . nam si torserit se dum currit: statin crepat.
Rinatrix serpens aquam ueneno inficiens in quo¬
cumq enim fonte fuerit. eum ueneno in miscet.
De quo lucanus. Rinatrix uiolator aquȩ. Cen¬
cris serpens. inflexuosa quȩ semꝑ rectum iter effi
te cencris. Parias serpens. quȩ semꝑ in cauda am¬
bulat. et suscum facere uidetur. de quo idem luca¬
nus. Quo contentus iter cauda: sulcare parias.

Expanded text:
civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumcivitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebet sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua est. Chelydros serpens, qui et chersydros, quasi †cerim†, quia et in aquis et in terris moratur; nam χέρσον dicunt Graeci terram, ὑδωρ aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus 9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus 9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficte cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus 9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias.
Abbreviated transcription (Latin):
autem feruoris ẽ. ut etiam hiemis tempore exuuias cor¬
poris feruentis exponat. De quo lucanus. Et scit¬
alis sparsis etiam nunc sola pruinis exuuias positu¬
ra suas. Anfiuena dicta eo quod duo capita habeat. unũ
in loco suo. alterum in cauda. currens ex utroq capite.
tractu corporis cutulato. Hȩc sola serpentium frigori
se conmittit. Prima omnium ꝓcedens de qua idem lu¬
canus. Et grauis in geminum uergens caput anfiue¬
na. Cuius oculi lucent. ueluti lucernȩ. Enidros
coluber in aqua uiuens grecienim aquam ydor uo¬
cant. Ydros aquatilis serpens: a quo icti obturgescuÑ.
cuiꝰ quidam morbum boam dicunt. eo quod fimo bouis
remedietur. Ydra draco multorum capitum: qualis
fuit in lerna padulȩ prouinciȩ archadiȩ. Hȩc lati¬
ne excetra dicitur: quod uno ceso. tria capita excres¬
cebant. sed hoc fabulosum ẽ. Nam constat ydrã
locum fuisse euomentem aquas. uastantes uicinã

Expanded text:
autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corautem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus 9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus 9, 719: Et gravis in geminum vergens caput amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam constat Hydram locum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam
Abbreviated transcription (Latin):
ce enim sanguis: emat dicitur. Prester aspis semꝑ
ore patenti et uaporanti currit: cuius poeta sic me
Hic quem ꝑcusserit distenditur. enormiq corpu¬
lentia necatur. Exuberatum enim putredo sequit᷑.
Spectabificus aspis. qui dum momorderit hominẽ
statim eum consumit. ita ut liquefiat totus in ore
serpentis. Cerastes serpens dicitur. eo quod in capite
cornua habeat similia arietum. Cerasta enim greci.
cornua uocant. Sunt autem illi quadrigemina cor¬
nicula. quorum ostentatione ueluti esca uliciens
sollicitata animalia ꝑunit. totum enim corpus tegit
arenis. nec ullum indicium sui prebet. nisi ex ea par¬
te qua inuitatas aues uel animalia capit. Est autẽ
flexuosus plus quam alii serpentes: itaut spinam
non habere uideatur. Seitalis serpens uocata. quod
tanta prefulget tergi uarietate. ut notarum gratia
aspicientes retardet. Et quia reptando pigrior est. qͦs
assequi ñ ualet. miraculo sui stupentes capit. tanti

Expanded text:
ce enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ce enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poeta sic memHic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti
Abbreviated transcription (Latin):
tem fiunt pastilli. qui tiriaci uocantur a grecis. As¬
pis uocata. quod morsu uenena inmittat et spargat:
ios eium greci uenenum dicunt. Et inde aspis qu&d
morsu uenenato interimat. Huius diuersa gene¬
ra et species et dispares effectus ad nocendium. Fat̃
autem aspis cum ceꝑit pati in cantatorem qui eam qui¬
busdam carminibus propriis euocat. ut eam de ca¬
uerna producat: illa cum exire noluerit unam
aurem in tram premit. alteram cauda obturat et
oꝑit : atq ita uoces illas magicas non audiens. non
exit ad incantantem. Dipsa genus aspidis qui lati¬
ne situla dicitur: quia quem momorderit siti pe¬
rit. Ipnalis genus aspidis dicta: quod somno necat.
hanc sibi cheopatia apposuit. et ita morte quasi som¬
no soluta est. Emorrois aspis noncupatus. quod san¬
guinem sudet. qui ab eo morsus fuerit. ita ut dissolu.¬
tis uenis quicquid uitȩ ẽ ꝑ sanguinem euocet. Gre¬

Expanded text:
tem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ vocantur a Graecis. Astem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Grae
Abbreviated transcription (Latin):
quas illic homines inferunt cauerius. in quibus de¬
lite scunt. Itaq eouiso fugit: quem ille ꝑsequitur
et occidit. Nichil enim parens ille rerum sine reme.¬
dio constituit. Est autem longitudine semipedalis.
albis maculis liniatus. Reguli autem sicut scorpi¬
ones: arentia queq sectantur. Et postquam ad aqs
uenerint: idrophobas et limphaticos faciunt. Sibi¬
lus idem est qui et regulus : sibilo enim occidit an¬
te quam mordeat. uel exurat. Uipera dicta quod ui
pariat. nam et cum uenter eius ad partum intumu¬
erit : catuli ñ expectantes maturam naturȩ solutionẽ.
conrosis eiuis lateribus uierumpunt. cum matris in.¬
teritu. Lucanus. Uipereq coeunt abrupto corpore
nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto uipe¬
re semen expuat : illa autem ex uoluptate libidi¬
nis in rabiem uersa. caput maris ore receptum pre¬
cidit. Et ita fit ut parens uterq pereat: masculus
dum coit. dum parturit femina. Ex uiperea au¬

Expanded text:
quas illic homines inferunt cavernis in quibus dequas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus 6, 490: Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vipera au
Abbreviated transcription (Latin):
ab speluncis abstractus. fertur in aerem. concitaturq¬
ꝓpter eum aer. Est autem cristatus ore paruo et
artis fistulis ꝑ quas trahit sp̃m. et linguam exerit.
Nim autem ñ indentibus sed in cauda habet: et
uerbere potius quam ictu nocet. In noxius autem
est a uenenis: sed idõ huic ad mortem faciendam
uenena non eẽ necessaria. quia si quem ligauerit
occidit: a quo nec elefans tutus est sui corporis mag¬
nitudine. Nam circa semitas delitescens. ꝑ quas ele¬
fanti soliti gradiuntur: crura eoꝵ nodis inligat ac
suffocatos ꝑiit. Rignitur autem in et hiopia et
india: in ipso incendio iuigis estus. Basiliscus grece:
latine interpretatur regulus. eo quod rex serpentiũ
sit : adeo ut eum uidentes fugiant. quia olfactu
suo eos necat. Nam et hominem uel si aspiciat in¬
terunit: siquidem et eius aspectu nulla auis uolans
in lesa transit. sed quamuis ꝓculsit:
eius ore combusta deuoratur: a mustelis tam̃ uincit᷑.

Expanded text:
a speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturqa speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturqpter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et artis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerat. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio iugis aestus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur,