comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituto ẽẽ demonstrãs: et corpus mor¬
tuũ. et sp̃m uitã. Nec tñ dixit corpus
mortale. s mortuũ. quãuis eadẽ panlo
post eciã mortalia corꝑa sicut usitatiꝰ
uocãtur appellet. hos gͦ mortuos ex¬
hibuit mare qui in eo erãt: id est ex¬
hibuit hoĩes h ͦ sclm̃ qͥcũq in eo erant
qr nõdũ obierãt. Et mors et infernꝰ
inquit reddiderũt morturs qͦs in se ha¬
bebant. Mare exhibinit: qr sicut ĩuẽti
sunt affuerũt. Mors uo et infermis
reddiderũt: qm̃ uite de qua iã exierãt
reuocarũt. Nec frustra fortasse non
satis fuit ut diceret. mors aut ĩfer¬
nus: s utrũq dictũ est. Mors ꝓpter
apud inferos pendũt. Si eñ non
absurde credi uidetur antiqͤs eciam
sanctos. qui uenturi xp̃i tenuerũt fidẽ
locis quidem a tormentis impiorum
remotissimis. s apud inferos fuisse
donec eos inde sangnis xp̃i. et ad ea
loca destensus erueret: ꝓfecto deinteps

Expanded text:
constituto esse demonstrans, et corpus morconstituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti sunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
fides hiis rerũ uocabulis oĩuo firmat᷑.
illud ꝙ boni et mali suis finib dirimẽt᷑:
futurũ ẽẽ iudiciũ declaratur.
¶Capłm. ⁊ 2ͫ ¶ Qualis futura sit egres¬
sio sitõꝵ ad uidendas penas malorum.
Ed quomiꝰ egredientur boui ad uidẽ¬
das penas maloꝵ: Nũquid torꝑis
motu beatas illas relicturi sũt sedes. et
ad loca penalia precturi: ut maloꝵ tor¬
menta conspiciãt pñcia corꝑali: dibsit:
sz egredientur ꝑ stienciã. Hoc enĩ uerbo¬
significatũ est eos qui caiciabũt᷑ extra
futuros. Propter qd et dñs ea loca te¬
nebras exteriores uocat. quib cõtrariꝰ
est ille ingressus de quo dr̃ seruo bono.
intra in gaudiũ dñi tui: ne illuc mali
erũt in penis. quid a gatur intus ĩ gau¬
dio dñi nescient: qui uero erũt in illo
gaudio. quid a gatur foris in illis tene¬
bris exteriorib scient. Ideo dirtũ est
egredientur: qr eos eciã qui foris abeis

Expanded text:
fides his rerum uocabulis omnino firmatur, fides his rerum uocabulis omnino firmatur, illud, quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse iudicium declaratur. CAPUT XXII. Qualis futura sit egressio sanctorum ad uidendas poenas malorum. Sed quo modo egredientur boni ad uidendas poenas malorum? Numquid corporis motu beatas illas relicturi sunt sedes et ad loca poenalia perrecturi, ut malorum tormenta conspiciant praesentia corporali? Absit; sed egredientur per scientiam. Hoc enim uerbosignificatum est eos qui cruciabuntur extra futuros. Propter quod et Dominus ea loca tenebras exteriores uocat, quibus contrarius est ille ingressus, de quo dicitur seruo bono: Intra in gaudium Domini tui; ne illuc mali erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est: Egredientur, quia eos etiam qui foris ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
saue non interp̾tati sunt mẽbra hõmi. s
cadauera uiroꝵ: ꝑ cadauera siguificantes
eiudentem corporũ penã: ꝙͣuis cadauer
nisi caro ex auims non soleat nũcupari:
illa uero aũata erũt corꝑa: alioquin nulla
potuerũt sentire tormenta: nisi forte qr
mortuorũ erũt corꝑa. id est eoꝵ qui ĩ stdãm
mortem cadent. ideo non absurde eciam
cadauera dici possunt. Unde est et illud
qd ab eodem ꝓpheta dictum iam supra
posui. Terra uero impioꝵ tadet. Quis
autem non uideat a cadendo ẽẽ appellata
cadauera: Uirorũ antẽ ꝓeo posuisse
s ex potiore p̾sertin de quo feĩã fitã est
uterq sexus accipitur. Uerũ qd̾ ad rem
maxime ꝑtiuet. cũ et in bonis dicitur
ueniet oĩs caro. qr ex oĩ genere hõim
ppłs ille constabit. non eñ oms hoĩes
ibi erũt qñ in penis plures erũt. s ut
dicere ceperã cũ et in bonis caro. et in
malis mẽbra uel cadauera noĩantur.
profecto post resurrectionem carnis cuiꝰ

Expanded text:
sane non interpretati sunt: Membra hominum, sed cadauera uirorum, per cadauera significantes euidentem corporum poenam; quamuis cadauer nisi caro exanimis non soleat nuncupari, illa uero animata erunt corpora, alioquin nulla poterunt sentire tormenta; nisi forte, quia mortuorum erunt corpora, id est eorum, qui in secundam mortem cadent, ideo non absurde etiam cadauera dici possunt. Unde est et illud, quod ab eodem propheta dictum iam supra posui: Terra uero inpiorum cadet. Quis autem non uideat a cadendo esse appellata cadauera? Virorum autem pro eo posuisse sed ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque sexus accipitur. Verum, quod ad rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur: Veniet omnis caro, quia ex omni genere hominum populus ille constabit non enim omnes homines ibi erunt, quando in poenis plures erunt, — sed, ut dicere coeperam, cum et in bonis caro et in malis membra uel cadauera nominantur: profecto post resurrectionem carnis, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cadauerũ puluerem: Nec ab illa sũa
qua hõi dictũ est. torra es. et in terrã
ibis. futuros illos sanctos arbitrenius
dmnes. si eoꝵ morienciũ in t̾ra non
recident corꝑa: s sicut in ip̃o raptu
morientur: ita et resurgent dũ ferũtur
in aera. In teruã quippe ibis id est in hͦ
ibis amissa uita qd̾ eras auteꝙͣ sumeres
uitam: id est hͦeris exanuuatus: qd eras
auteꝙͣ esses aĩatus. Terra quippe ĩsuffla¬
uit deus in fatiẽ flatũ uite: tũ factꝰ est hõ
in aĩam uinã. Tanꝙͣ diceretur. Terra
es aĩata qd̾ nõ eras: terra eris ex auimis
sicut eras: qd sunt et anteꝙͣ putrescant
oĩa corpa mortuoꝵ : qd̾ erũt et illa si mo¬
rientur ubitũq moriantur cũ uita care¬
bunt: quã ꝯtinuo receptura sũt. Sic
gͦ ibũt in terrã. qr ex uiuis hoĩb terra
erũt: quẽadiuodũ id in tiuerẽ qd̾ fit

Expanded text:
cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es animata, quod non eras; terra eris exanimis, sicut eras;" quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa, si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fi
Abbreviated transcription (Latin):
turus est xp̃s. nec doruuent nec resur¬
gent : Si gͦ sanctos qui reꝑientur
xp̃o ueniente uiuẽtes. eiq obuiã rapi-¬
entur. credideriuiꝰ in eodem raptu de
apłi patienur angustias: siue ubi dicit.
tu qd̾ seĩas nõ uiuifitatur nisi moriat᷑.
siue ubi dicit. om̃s resurgenius aut om̃s
dormiemus: qr nec illi ꝑ ĩmortalitatẽ
uinificabuntur. nisi quãlibet paulolũ
tñ aute moriantur: ac ꝑ hͦ et a resur¬
rectione nõ erũt alieui quã dormuicione
p̾cedũt ꝙͣuis breuissima. non tñ uuilla.
Cur autẽ nobis ĩcredibile uideatur. illã
młtitudinẽ corporũ ĩ aere quodãmͦ seĩari.
atq ibi ꝓtinus ĩmortaliter atq ĩcorrup¬
tibiliter reuiuiscere: cũ credamꝰ ꝙ idem
ip̃e apłs aꝑtissime dicit. in ittu occuli
futurã resurrectionẽ in mẽbra sine fine
uictura. tantaq facilitate. tãtaq ĩ esti¬
mabili uelocitate rediturũ. autiquissiõꝵ

Expanded text:
turus est Christus, nec dormient nec resurturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum
Abbreviated transcription (Latin):
riatur. Quom ͦ igitur qͦs uiuentes h
xpp̃s ĩueniet ꝑ ĩmortalitatem in illo ui¬
uificabuntur. et si non moriãt᷑: cum
in terrã. sicut sese habet etiã illa in trãs¬
gressorem patrem generis hũan diui¬
nitus plata suĩa: terra es et in teruã
ibis: fatendũ est istos quos nõdũ de cor¬
porib egressos. cũ ueniet xp̃s ĩueniet.
et in istis uerbis apłi. et illis de genest
non teneri: qũ sursũ nbib rapti nõ
utiqz seĩantur: qr nec eũt in t̾rã nec
redeunt: se nullã prorsus experiant᷑
mortem. siue paulolũ in aere moriãt᷑.
S aliud rursus occuruit. qd idẽ dicit
apłs cũ de resuruectione corporũ ad cor
uel sit alii codices habent. om̃s dormi-¬
enus. Cum gͦ nec resurrectio fieri nͥ
mors p̾cesserit possit. nec dormicõem
possimus in illo loco intelligere uisi
mortem: quouiͦ omis uel dormẽt uel
resurgent. si tam młti qͦs in corꝑe ĩuẽ¬

Expanded text:
riatur? Quomodo igitur quos viventes hic riatur? Quomodo igitur quos viventes hic Christus inveniet per immortalitatem in illo vivificabuntur, et si non moriantur cum in terram; sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani divinitus prolata sententia, Terra es et in terram ibis; fatendum est istos quos nondum de corporibus egressos cum veniet Christus inveniet, et istis verbis Apostoli et illis de Genesi non teneri. Quoniam sursum in nubibus rapti, non utique seminantur, quia nec eunt in terram, nec redeunt, sive nullam prorsus experiantur mortem, sive paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit quod idem dixit Apostolus cum de resurrectione corporum ad Coruel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuen
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem mortuoꝵ futurã qñ ueniet
xp̃s utiq ad uiuos et mortuos iudicã¬
dos: p̾clarissume ostendũt. S queri
solet. utrũ illi quos hic uiuẽtes ĩuen-
pientur in nubib in obuiã xp̃o ĩaera:
ad ĩmortalitatem ꝑ mortem mira
celeritate trãsibũt. Neq enĩ dicendũ
est fieri non posse ut dũ ꝑaera in
sublime portantur: in illo spacio. et
moriantur. et reuiuistãt. Qd eñ ait.
et ita semper cũ dño erimꝰ. non sit acci¬
piendũ est. tãꝙͣ uos in aere dixerit
semper cũ dũo ẽẽ mausuros : qr nec ip̃e
utiq ibi manebit. qͦ ueniẽs trãsiturꝰ
est. Uementi quippe ibitur obuiam
sensum qͦ existimenius eciã illos qͦs
hic uiuos ĩuenturus est dñs in ip̃o
parno spatio et passuros mortẽ. et
accepturos ĩmortalitatẽ ip̃e apłs nos
uidetur urgere ubi dicit in xp̃o oñis
uiuifitabũtur: tũ alio loto de ip̃a loꝙ̃s
resuruectione corporũ dicat: tu quod
seminas non uinificatur. nisi priꝰ mo¬

Expanded text:
 ueniet Christus utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos hic uiuentes inuentutibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam,sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et acs nos non videtur urgere ubi dicit, In Christo omnes vivificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat, Tu quod seminas non vivificatur nisi prius mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hanc autẽ ꝯmemorationem
nonissime ꝑsecmonis: breniter
ꝯplectitur totũ qd̾ ultiuo iam iuditio dia¬
bolus. et cũ suo p̾ͥncipe cinitas ĩuuita
passura est. Dicit enr Et diabolus qui
seducebat eos missus est instangnũ ignis
et sulphuris quo et bestia et ꝑseudo ꝓpħe¬
excruciabũtur die et nocte in sclã silõꝵ.
Bestiã bene intelligi ip̃am impiam¬
ciuitatẽ. supra iam diximꝰ. ꝑsendo
imago illa id est fignientũ deqͦ ibi locu-¬
ti sumꝰ. Post hoc ip̃m nonissimũ iu¬
diciũ. qd̾ erit in scdã resurrectione mor-

Expanded text:
ost hanc autem commemorationem novissimae persecutionis breviter complectitur totum, quod ultimo judicio diabolus et cum suo principe civitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo et bestia et pseudopropheta cruciabuntur die et nocte in saecula saeculorum. Bestia bene intelligicivitatem, supra jam diximus. Pseudo imago illa, id est figmentum, de quo ibi locuti sumus. Post haec ipsum novissimum judicium, quod erit in secunda resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
consilio: ut iudicentur inquit om̃s qui
non crediderũt ueritati: s cousenserunt
iniquitati. Proinde iudicati seducent᷑
et seducti iuditabũtur: s inditati seducẽt᷑
illis iudiciĩs dei occulte iustis. iuste occultis:
quib ab micio pcti racionalis treature
nũꝙͣ iudicare cessanit. Seducti autẽ
inditabunt᷑ nouissimo mauifestoq
rũ: ĩiustissime iuditatum.
¶Capłm .roͫ ¶ Quid idem apłs ii
mortuoꝵ: ad eosdem tñ stribens
in epła pͥma. nolumꝰ inqͥt ignorare
uos frẽs de doruuentib ut nõ ꝯtristemĩ.
situt et ceteri qui spemi non habent.
Nam si credimꝰ ꝙ iħs mortuus est et
resurrexit: ita et deus eos qͥ dormierũt
ꝑ ihm̃ adducet cũ illo. Hoc enĩ uobis di¬
timꝰ in uerbo dm̃ qr nos uiuẽtes qͥ reliqͥ
sumus in aduẽtu dm̃ nõ pͥueniemꝰ eos
qui aute dormierũt: qm̃ ip̃e dũs ĩuissu.

Expanded text:
coconon crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iudiciis dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestissimoque rum, iniustissime iudicatum. CAPUT XX. Quid idem apostolus in mortuorum; ad eosdem autem scribens in epistula prima: Nolumus, inquit, ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut et ceteri, qui spem non habent. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum Domini, non praeueniemus eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ligauiꝰ annos nulle fouiri. s uinculi
diaboli atq tustodie. ut ãnos nulle
id est auos õms suos queꝙ ꝑs heãt
diuersis at ꝓpriis plixitatib fiuiẽdos.
ampliore sanctorũ regno. breuiore
diaboli uiiculo. Aut certe qm̃ triũ
annorũ et sex mẽsiũ breuissinũ spa¬
ciũ est ꝯputari noluisse credatur. siue
qd̾ minus. sathane uinculũ. siue qd̾
ampliꝰ uidetur regnũ habere sanctoꝵ.
sicut de quadringentis ãnis ĩ sextode¬
cimo huiꝰ oꝑis uolumine disputaui
qm̃ plus aliquid erãt. et tñ qͣdringẽti
siit nũcupati: et talia sepe reperĩtur
in lrĩs sacrs si quis aduertat
¶Capłm .ixͫ ¶ De dampnacõe diaboli
cũ suis et ꝑ recapitulacõem de resurrectõe
corporũ oĩm mortuoꝵ: et de iudicio ulti

Expanded text:
annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos, quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum spatium est, conputari noluisse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis in sexto decimo huius operis uolumine disputaui; quoniam plus aliquid erant, et tamen quadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris sacris. si quis aduertat. CAPUT XIIII. De damnatione diaboli cum suis et per recapitulationem de resurrectione corporea omnium mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
sub uerbis aliis alibi posuit dicẽs. Ut
quẽadmodũ xp̃s resurrexit a morlus
per gliam pris: sic et nos in nouitate
uite ambulemius. Hinc est et illud. sur¬
ge qui dormis. et exurge a mortuis et
illuminabit te xp̃s. Qd̾ autẽ dicũt nõ
posse resurgere. nisi qui cadũt. et ideo pu¬
tant resurrectionem ad corpora non ad
aĩas ꝑtiuere. qr torporũ est cadere: tur
non audiũt non recedatis ab illo ne ca¬
datis. et suo dũo stat. aut tadit: et qui
seputat stare uideat ne cadat: Puto em̃
ꝙ in aĩa non in corpe casus iste cauẽdus
est. Si igitur cadẽciũ est resuruectio. ca¬
dũt autẽ et aĩe: ꝓfecto et aĩas resurgere
confitendũ est. Qd̾ autẽ cũ dixiss in istis
scdã mors non ht̃ ptatem adiũxit atqr
ait. s erũt sacerdotes dei et xp̃i. et regna

Expanded text:
sum uerbis aliis alibi posuit dicens: Ut, sum uerbis aliis alibi posuit dicens: Ut, quem ad modum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. Hinc est et illud: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. Quod autem dicunt non posse resurgere, nisi qui cadunt, et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt sac
Abbreviated transcription (Latin):
qd nulle annos uotat ꝙͣtũtũq ĩ eo
quisqz eoꝵ uixit in corꝑe nõ reuixit
a morte in qua eũ tenebat ĩpietas:¬
ut sic reuiuistendo p̾ͥme resuruectio¬
nis particeps fieret. atq in eo pt̃atẽ
secunda mors non haberet
¶Capłm.is. ¶ Quid respondendũ
sit eis qui putãt resurrectionẽ ad sola
corꝑa non eciam ad aĩas ꝑtinere.
sont qui putãt resuruectionem
dici non posse nisi torporũ: ideoq
istã qͦ p̾mã in corporib futurã esse
ꝯtendũt. Quoꝵ enĩ est in quiũt tade̾ :
eoꝵ est resurgere. Cadũt autẽ corꝑa
moriendo: nã tͣadendo cadauera nũ¬
cupãtur. Non gͦ aĩaꝵ inquiũt resurret¬
tio p̃t ẽẽ s corporũ. S quid ꝯtra apo¬
stolum dicũt: qui eã resurrectionem
appellat: Nam scdm̃ interiorem. non
sedm̃ exteriorem hoĩem utiq resuruexe¬
rant quib ait. Si resuruexisti̾tũ xp̃o.
que sursum sunt sapite. Quem senstĩ¬

Expanded text:
quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat iut sic reviviscendo primae resurrectionis particeps fieret, atque in eo potestatem secunda mors non haberet. CAPUT X.-- Quid respondendum sit eis, qui putant resurrectionem ad sola corpora, non etiam ad animas pertinere. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum: ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. Quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. Cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. Non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. Sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? Nam secundum interiorem, non undum exteriorem hominem utique rosurrexerant, quibus ait: Si resurrexistis cum Christo. quae sursum sunt sapite. Quem sen
Abbreviated transcription (Latin):
quo uiuere debuerũt ad uitã st de
morte trãseñdo. Et ideo cũ dies uene¬
rit qͦ fiat et corporũ resurectio: non
ad uitam de monuuẽtis ꝓcedent. s ad
mors dicitur. Donec fiiant᷑ enim
nulle anui quicũq non uixerit id
est isto toto tp̃e quo agitur pͥma resur¬
rectio non audierit uotẽ filii dei. et
ad uitam de morte non trãsierit: pro¬
fecto in stdã resurrectione q̃ tarns est
in mortẽ stdãm cũ ip̃a carne tͣnsibit.
Sequitur enĩ et. Hec resurrectio pri¬
ma est. Beatus et st̃s qui ht̃ in hac
p̾ma resurrectione parteii ⁊ id est¬
particeps eiꝰ est. Ip̃e autẽ est ꝑticeps
enns qui non solum a morte que in
pctĩs est reuiuistit. uerũ eciã in eo ꝙ
reuixerit ꝑmanebit. In istis inquit
stdã mors non habet ptãtem. Habet
autem in reliquis de quibz superiꝰ ait
reliqui eoꝵ non uixerũt donec finiãt᷑
mille auui: qm̃ toto isto tp̃is ĩt̾uallo

Expanded text:
quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed uae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrectio, non audierit uocem filii Dei et ad uitam de morte transierit, profecto in secunda resurrectione, quae carnis est, in mortem secundam cum ipsa carne transibit. Sequitur enim et dicit: Haec resurrectio prima est. Beatus et sanctus qui habet in hac prima resurrectione partem, particeps eius est. ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo,
Abbreviated transcription (Latin):
uerati effigie. s fallaci ymagine xpĩa¬
ni. Ad eauidem nãq uestiam ꝑtiuẽt
non solũ a parte iimici uoĩs xp̃i. et
eius gloriosissime ciuitatis: s etiam
zizania que de regno eius qd̾ ẽ ecclĩa
in fiue sclĩ colligenda sunt. Et qui
sunt qui nõ adorant bestiam nec yma¬
ꝯinem eius: nisi qui facĩt qd̾ ait
non subiciũtur. neq accipũt ĩscrip¬
cionem notã scz criumis in fronte ꝓptꝰ
ꝓfessionem. in manu ꝓptꝰ oꝑationem.
dib hiis gͦ malis alieui siue ad huc ĩ
ista mortali carne uiuentes. sine defũt¬
ti regnant cũ xp̃o iã nũt inͦ quodãmͦ
huic tp̃i ꝯgruo ꝑ totũ hͦ interuallum
qd̾ numero nulle significatur ãnoꝵ.
Reliqui eoꝵ inquit non uixerũt. Hora
eñ nũc est cum mortui audiẽt uotẽ
filii dei. et qui audierint uiuent. Reli¬
qui uero eoꝵ non uiuent. Quod ꝟo
subdidit donec finiantur mille anni:
intelligendũ est ꝙ eo tp̃e nõ uixerũt

Expanded text:
ueraci effigie, sed fallaci imagine Christiaueraci effigie, sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, sed etiam zizania, quae de regno eius, quod est ecclesia, in fine saeculi colligenda sunt. Et qui sunt qui non adorant bestiam nec imaginem eius, nisi qui faciunt quod ainon subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defuncti, regnant cum Christo iam nunc modo quodam huic tempori congruo per totum hoc interuallum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt. Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui audierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Regnat itaq cũ xp̃o nũc pͥmũ ecclia
ini uiuis et mortuis. Propterea eñ
sicut dicit apłs mortuus ẽ xp̃s: ut et
uinorũ et mortuoꝵ donuuet᷑. S ideo
tiĩniͦ martirũ aĩas cõmemorauit: qr
ip̃i pͥcipue regnant mortui qui usq
ad mortem ꝓ ueritate certarũt. S
a parte totũ eciam ceteros mortuos
intelligiuius ꝑtinentes ad eccłiam
qd̾ est regnũ xp̃i. Quod uero sequit᷑¬
et si qui non adorauerũt bestiam nec
ymaginem eius. neqz acceperũt in strip¬
cionem in fronte. aut in manu sua.¬
sinuil de uiuis et mortuis de benus
accipere. Que sit porro ista bestia. ꝙͣnis
sit diligencius requirendum: nõ tñ
abhorret a fide recta ut ip̃a npia
ciuitas intelligatur et ppłs infideliũ
ꝯtrariꝰ ppło fideli et ciuitati dei. Imago
uero eius suilacio eiꝰ michi uidetur ĩ
eis uidelicz hoĩb: qui uelut fidem ꝓfi¬
tentur. et infideliter uiuũt. Fingũt
enĩ se esse qd̾ non sunt: uocant᷑qz non

Expanded text:
Regnat itaque cum Christo nunc Ecclesia in vivis et mortuis. Propterea enim, sicut dicit Apostolus: MortuuRegnat itaque cum Christo nunc Ecclesia uiuorum et mortuorum dominetur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Christi. Quod uero sequitet si qui non adorauerunt bestiam nec imaginem eius neque acceperunt inscriptionem in fronte aut in manu suasimul de uiuis et mortuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa inpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non
Abbreviated transcription (Latin):
et uidi inquit thronũ magnũ et tan¬
didũ et sedentẽ super eũ. et ab eiꝰ facie
eius facie fugit celum et terra qm̃ non
tũt fuctũ est id est auteꝙͣ eẽt de uiuis et
mortuis iudicatũ: s eũ se uidisse dixit
in throno sedentem. a cuiꝰ facie fugit
celũ et terra. s pꝰ ea. Peracto quippe
iudicio tũt ẽẽ desinat hoc celũ et hec t̾ra
qñ incipiet ẽẽ telũ nouũ et t̾ra noua.
Mutacõe nãq rerũ non oĩmiodo interitu

Expanded text:
Et uidi. inquit, thronum magnum et candidum et sedentem super eum, cuius a facie eius facie fugit caelum et terra\', quoniam non tunc factum est, id est, antequam esset de uiuis et mortuis iudicatum; sed eum se uidisse dixit in throno sedentem, a cuius facie fugit caelum et terra, sed postea. Peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu
Abbreviated transcription (Latin):
paruũ spaciũ suꝑadditur. atq extra
sit merito ambigitur: qr si dixerimꝰ
gari. Profecto enĩ sitĩ cũ suo rege eciã
in ip̃a ꝑsecutione p̾cipue regnabunt.
mala tanta uincẽtes: qñ iam diabolꝰ
non erit alligatus. ut eos ꝑ sequi oĩb
uirib possit. Quomiͦ gͦ ista scriptura
eisdem anis mille utrũq determinat.
dyaboli st alligacionem. regnũq scõꝵ:
cũ trĩ anuoꝵ et sex mensiũ ĩteruallo

Expanded text:
paruum spatium superaddatur adque extra paruum spatium superaddatur adque extra sit, merito ambigitur; quia, si dixerimus gari. Profecto enim sancti cum suo rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta uincentes, quando iam diabolus non erit adligatus, ut eos persequi omnibus uiribus possit. Quo modo ergo ista scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet adligationem regnumque sanctorum, cum trium annorum et sex men
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑabiles fũĩt scti. uñ excrutiabũt᷑¬
nunici. Sicut enĩ in bouo positũ est
zelus domus tue ꝯmedit me: ita ecõ¬
trario. zelus occupauit plebem ĩerudi¬
tam. Et nũt iguis cõtrarios comedit:
et nũt utiqz excepto st ultimi illius
igne iudicii. Aut si eam plagã qua
perruciendi sunt eccłie ꝑsecutores ue¬
uiente iã xp̃o. quos uiuẽtes ĩueniet
super terrã: qñ interficiet autixp̃m
spũ oris sui ignem appellauit desten¬
deutem de celo: eosqz ꝯmedentẽ. Neq
hͦ ultiuiũ suppliciũ erit impiorum.
s illud qd̾ facta corpoꝵ resurrectione
passuri sunt.¬
antixp̃i nille anui ãnumerãdi suit.
Et ꝑsecucio nouissima q̃ futura
est ab antixp̃o sicut iam diximꝰ
qr et in hͦ libro superiꝰ. et apud dauielẽ
ꝓphetam positũ est: tribus ãnis et
sex iuensib eoit. Qd̾ tp̃s qͣmis exi-¬
et dyabolũ ligatũ dicit et sauctos re¬
gnare cũ xp̃o: an eisdem ãnis hoc

Expanded text:
insuperabiles fiunt sancti, unde excruciantur iinsuperabiles fiunt sancti, unde excruciantur inimici. Sicut enim in bono positum est: Zelus domus tuae comedit me: ita e contrario: Zelus occupauit plebem ineruditam, et nunc ignis contrarios comedet. Et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. Aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet Antichnstum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum supplicium erit inpiorum, sed illud quod facta corporum resurrectione passuri sunt.Antichristi mille annis adnumerandum sit. Haec persecutio nouissima, quae futura est ab Antichristo sicut iam diximus, quia et in hoc libro superius et aput Danielem prophetam positum est, tribus annis et sex mensibus erit. Quod tempus, quamuis exiet diabolum ligatum dicit et sanctos regnare cum Christo, an eisdem annis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
as oĩb inimitis suis. qr et ip̃i in oĩb
gentib cũ illa erũt. ꝑsecutionis illius
ĩmanitate cingetur hoc est in angu-¬
stiis tribulacõis artabitur. urgebitur.
concludetur: nec miliciã suã deseret. q̃
uocabulo est appellata castrorum.¬
¶ Capłm. i2ͫ ¶in ad ultimũ suppliciũ
pertiueat impioꝵ qd̾ destendisse ignis
de celo et eosdem comedisse memoratur.
Uod uero ait. et destendit iguis de
celo et ꝯmedit eos: nõ extremũ
putandum est id est esse suppliciũ qd̾ erit
cũ dicitur. discedite a me maledicti ĩ ignẽ
eternũ. Tũc quippe in iguem mictẽtur
ip̃i: nõ ignis de celo ueniet i ip̃os. ħͥ
autẽ bene intelligitur ignis de celo de
ip̃a firmitate sct̃oꝵ qͣ non cessuri sunt
seuientib. ut eoꝵ faciant uoluntatẽ.
ssirmamentũ est enĩ celũ. cuiꝰ firmita
qm̃i non potuerũt actrahere in partes
antixp̃i sanctos xp̃i. Et ip̃e erit ignis
qui ꝯmedit eos et hͦ a deo. qr dei minie

Expanded text:
ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus gentibus cum illa erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est, in angustias tribulationis arctabitur, urgebitur, concludetur; nec militiam suam deseret, quae vocabulo est appellata castrorum. CAPUT XII.-- An ad ultimum supplicium pertineat impiorum, quod descendisse ignis de coelo, et eosdem comedisse memoratur. Quod vero ait, Et descendit ignis de coelos et comedit eos : non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de coelo veniet super ipsos. Hic autem bene intelligitur ignis de coelo, de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saevientibus, ut eorum faciant voluntatem. Firmamenm non poterunt adtrahere in partes Antichristi sanctos Christi. Et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a Deo, quia Dei munere
Abbreviated transcription (Latin):
uante dei gr̃a ꝑ ꝯsideracõem scripturaꝵ.
in quib et alia et finis ip̃e p̾mĩtiatꝰ
est. quem uenire iam seutũt. adctredẽ¬
dũ qd̾ non credebant futuros ẽẽ firmio¬
res: et ad uincendũ eciã non ligatum
diabolũ fortiores. Qd̾ si ita erit: ꝓptea
p̾cessisse dicenda est eius alligacio. ut
et ligati et soluti ex poliatio sequeret᷑.
qm̃ de hac re dictũ est quis intrabit
in domiũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat nisi
prius alligauerit fortem:¬

Expanded text:
vante Dei gratia per considerationem Scripturarum, vante Dei gratia per considerationem Scripturarum, in quibus et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem venire jam sentiunt, ad credendum quod non credebant, futuros esse firmiores, et ad vincendum etiam non ligatum diabolum fortiores. Quod si ita erit, propterea praecessisse dicenda est ejus alligatio, ut et ligati et soluti exspoliatio sequeretur: quoniam de hac re dictum est, Quis intrabit in domum fortis, ut vasa ejus eripiat, nisi prius alligaverit fortem
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: ut illũ fortẽ uiutãt eciã nõ liga¬
tũ id est oĩb qualib antea nõ quã
uel artib insidiantem uel urgentem
ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit
euãgelita illa sentẽcia. quis intrat
fortẽ: stdm̃n eñ sentencie eiꝰ ueritatẽ.
ordo iste sernatꝰ est. ut priꝰ alliga¬
retur fortis. ereptisq uasis eiꝰ lou-¬
ge lateq in oĩb gentib ex firius et
infiriuis ita multiplicaretur ecclĩa.
et ex ip̃a rerũ diuinitus p̾dictaꝵ et
ĩpletaꝵ robustissuma fide etiã soluto
uasa posset auferre. Sicut enĩ fatẽ¬
dñ est multoꝵ refrigescere caritatẽ
cũ abundat iniquitas. et ĩusitatis
maxinisq ꝑ secutionib atq fallaciis
diaboli iam soluti eos qui in libro ui¬
te scripti non sũt multos ẽẽ cessuros:
ita togitandũ est nõ solũ qͦs bonos fi
deles illud tempus ĩueniet. s nõ nul¬
los eciam qui foris ad huc erũt adiu-¬

Expanded text:
sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligasunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem uel urgentem ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit euangelica illa sententia: Quis intrat fortem? Secundum enim sententiae ejus veritatem, ordo iste servatus est, ut prius alligaretur fortis, ereptisque vasis ejus, longe lateque in omnibus gentibus ex firmis et infirmis ita multiplicaretur Ecclesia, ut ex ipsa rerum divinitus praedictarum et impletarum robustissima fide, etiam uasa posset auferre. Sicut enim fatendum est multorum refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque persecutionibus adque fallaciis diaboli iam soluti eos, qui in libro uitae scripti non sunt, multos esse cessuros: ita cogitandum est non solum quos bonos fideles illud tempus inveniet, sed nonnullos etiam qui foris adhuc erunt, adju
Abbreviated transcription (Latin):
secuti eũ fueruit: nõ eos ad p̾destinatũ
filioꝵ dei numierũ ꝑtiuere. Neq em̃
frustra idem iohes apls qui et haut
apocalipsim scripsit. in epła sua de
quibusdam dicit. Ex nobis exierũt.
sz non erant ex nobis. Nam si fuissẽt
ex nobis ꝑmansissent utiq nobistũ.
Sz quid fiet de paruuilis: Anmũ
quippe incredibile est. nullos iã natos
et nõdũ baptizatos p̾occupari xͥanoꝵ
filios illo tꝑe infantes: nullos etiam¬
ip̃is nasti iã dieb: aut si erũt nõ eos
aparẽtib suis ad lauacrũ regn̾ationis
mͦ qͦcũq ꝑduci. Quod si fiet: qͦ pacto
soluto iã diabolo uasa ista eripientur
in cuiꝰ domũ nemo intrat ut uasa eiꝰ
eripiat nisi prius alligauerit eũ
Imo uero id pociꝰ est credendũ. nec qui
cadant de eccliã nec qui accedãt ecclie
illo tꝑe defuturos. S ꝓfecto tã fortes
erũt. et pentes ꝓ baptizandis ꝑuulis
suis. et hii qui tũt p̾mitus credituri

Expanded text:
secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frustra idem Iohannes apostolus, qui et hanc apocalypsin scripsit, in epistula sua de quibused non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Sed quid fiet de parvulis? Nimium quippe incredibile est, nullos jam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo teipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem. et usq in illũ finem sine du¬
bio ꝯuertentur. Et utiq unicuiq iste
fortis tũt alligatur: qñ ab illo tanqͣ
uas eius eripitur. Et abissus ubi ĩclu¬
sus est non in eis ꝯsũpta est qñ sunt
mortui. qui tũc erant qñ ẽẽ cepit ĩclusꝰ
s successerũt eis alii nascendo atq
succedunt donec fiuatur hͦ stlm̃ qui
oderut xpĩanos. in qͦꝵ cotidie uelut
in abisso cecis et ꝓfundis cordib ĩclu-¬
datur. Utrũ autem eciam illis ultimis
non fuerat sit accessurus ad fidẽ nõuulla
questio est. Quomiꝰ enĩ stabit qd̾ dctm
est. quis intrat in domũ fortis ut ua¬
sa eius eripiat nisi prius alligauerit
fortem si eciam soluto eripiũtur: dit
ꝑ hoc togere uidetur ista sententia
ut tredamius illo stz exigno tp̃e nemi¬
nem accessurũ ẽẽ ppło xp̃iano: s cũ
eis qui iã xp̃iani reꝑti fuerĩt diabolũ
puguaturũ: ex quib eciã si aliqͥ uicti

Expanded text:
ad fidem et usque in illum finem sine duad fidem et usque in illum finem sine dubio conuertentur; et utique unicuique iste fortis tunc adligatur, quando ab illo tamquam uas eius eripitur; et abyssus, ubi inclusus est, non in eis consumta est, quando sunt mortui, qui tunc erant quando esse coepit inclusus; sed successerunt eis alii nascendo adque succedunt, donec finiatur hoc saeculum, qui oderint Christianos, in quorum cottidie, uelut in abysso, caecis et profundis cordibus includatur. Utrum autem etiam illis ultimis non fuerat, sit accessurus ad fidem. nonnulla quaestio est. Quo modo enim stabit quod dictum est: Quis intrat in domum fortis, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem, si etiam soluto eripiuntur? Ac per hoc ad hoc cogere uidetur ista sententia, ut credamus illo licet exiguo tempore neminem accessurum esse populo Christiano, sed cum eis, qui iam Christiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti
Abbreviated transcription (Latin):
hos frangeret. Et soluet in fine: ut ꝙͣ
fortẽ aduersariũ dei tiuitas suꝑanerit.
cũ ingenti glia sui redẽptoris. adinto¬
ris liberatoris aspiciat. In eoꝵ sane
qui tũc futuri sunt scõꝵ atq fideliũ
comparatõe quid sumꝰ: Qñquidẽ
ad illos ꝓbandos tantus soluetur ĩui¬
cus: cũ qͦ nos ligato tantis ꝑiculis
dimitamius. ꝙͣuis et hͦ tpĩs int̾uallo.
quosdam milites xp̃i tam prudentes
et fortes fuisse. atq ẽẽ non dubiũ est
ut eciã si tũc in ista mortalitate uiue¬
rent. qñ ille soluetur: om̃s iusidias
eiꝰ atq impetus et cauerẽt prudẽtissiẽ.
et patientissime sustinerent. Hec autẽ
alligatio diaboli solũ facta est ex quo
cepit ecclia p̾ter udeam terrã ĩnacões
alias atq alias dilatari: s eciã nũc
fit et fiet usq ad teruiuiũ stli̾qͣ soluẽ¬
dus est: qr et nũt hoĩes ab infidelitate
in qua eos ip̃e possidebat ꝯuertũtur

Expanded text:
hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam fortem aduersarium Dei ciuitas superauerit, cum ingenti gloria sui redemtoris adiutoris liberqui tunc futuri sunt, sanctorum atque fidelium comparatione quid sumus? quandoquidem ad illos probandos tantus solvetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quamvis et hoc temporis intervallo quosdam milites Christi tam prudentes et fortes fuisse atque esse, non dubium est, ut, etiamsi tunc in ista mortalitate uiuerent, quando ille soluetur, omnes insidias eius adque inpetus et cauerent sapientissime et patientissime sustinerent. Haec autem adligatio diaboli non solum facta est, ex quo coepit ecclesia praeter Iudaeam terram in nationes alias adque alias dilatari; sed etiam nunc fit et fiet usque ad terminum saeculi, quo soluendus est. quia et nunc homines ab infidelitate, in qua eos ipse possidebat, conuertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dulenterue fallendo. Qd̾ si ꝑmictetur
ꝓpeti non uult. et fideles deiceret et ne
crederent impediret. Quod ne faceret:
alligatus ẽ. Tũc autẽ soluetur qñ et
breue tp̃s erit. Nam tribz ãnis et sex mẽ¬
sibus. legitur totis suis suorũqz uiribus
seuitirus. Et tales erũt cũ quib eis
belligerandũ est: ut uiuci tanto eius
impetu iusidiisqz non possunt. Si aut
nũꝙͣ solueretur minus appareret er
maligna potentia. miuns sancte
eius malo tain bene fuit usus oĩpotẽs¬
deus. qui eũ nec oĩno abstulit a tẽpta¬
cione scloꝵ. quãuis ab eoꝵ interiorib
hoib ubi in deũ creditur. foras muissũ.
ut eius form secus impunatõe ꝓficerẽt.
et in eis qui sũt exparte ip̃iꝰ alligauit.
ne quãtam poss effundendo et exertẽdo
maliciã ĩnumerabiles infirmos. ex
quib eccłiam multiplicari. et impleri
oportebat alios credituros. alios iam
credentes a fide pietatis hos deterreret.

Expanded text:
dulenterue fallendo. Quod si permitteretur dulenterue fallendo. Quod si permitteretur perpeti non uult, et fideles deiceret et ne crederent inpediret; quod ne faceret, adligatus est. Tunc autem soluetur, quando et breue tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur totis suis suorumque uiribus saeuiturus et tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut uinci tanto eius inpetu insidiisque non possint. Si autem numquam solueretur, minus appareret eius maligna potentia. minus sanctaeeius malo tam bene fuerit usus Omnipotens, qui eum nec omnino abstulit a tentatione sanctorum, quamuis ab eorum interioribus hominibus, ubi in Deum creditur, foras missum, ut eius forinsecus obpugnatione proficerent; et in eis, qui sunt ex parte ipsius, adligauit, ne quantam posset effundendo et exercendo malitiam innumerabiles infirmos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios credituros, alios iam credentes, a fide pietatis hos deterreret,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudiciũ nouissiuũ ꝑtiuet qd̾ mĩt
ꝓpter ea cõmemorandũ putaui ne qͥs
existimet eo ip̃o paruo tp̃e qͦ soluetur
diabolus in hac terra eccłiam non futu¬
ram. illo hit eam uel non ĩueniente cũ
fuerit solutus: uel absiuuente. cũ fu̾i̾t
modis oĩb ꝑsecutus. Non itaq ꝑ totũ
hͦ tempus qd̾ liber iste ꝯplectitur a pri¬
mo sc aduentu xp̃i usq in scli finem
qui erit scds eius aduentus. ita diabolꝰ
allugatur. ut eius hec ip̃a sit alligatio.
ꝑ hͦ interuallũ qd̾ mille ãnoꝵ nuuero
appellat non seducere eccłiam: qũquidẽ
illam nec solutus utiq seducturꝰ est. Nã
ꝓfecto ei si alligari est non posse seduc̾e
siue non ꝑmicti: quid erit solui. insi
posse seducere siue ꝑmicti: Qd̾ absit
ut fiat. S alligacio diaboli est non
ꝑmicti exertere totã tẽptacõem quam
p̃t uel ui uel dolo ad seducendos hoĩes
in partẽ suam cogendo uiolenter. fran-¬

Expanded text:
ad iudicium nouissimum pertinet, quod nunc ad iudicium nouissimum pertinet, quod nunc propterea commemorandum putaui, ne quis existimet eo ipso paruo tempore, quo soluetur diabolus, in hac terra ecclesiam non futuram, illo hic eam uel non inueniente, cum fuerit solutus, uel absumente, cum fuerit modis omnibus persecutus. Non itaque per totum hoc tempus, quod liber iste conplectitur, a primo scilicet aduentu Christi usque in saeculi finem, qui erit secundus eius aduentus, ita diabolus adligatur, ut eius haec ipsa sit adligatio, per hoc interuallum, quod mille annorum numero appellat, non seducere ecclesiam, quando quidem illam nec solutus utique seducturus est. Nam profecto ei si adligari est non posse seducere siue non permitti: quid erit solui nisi posse seducere siue permitti? Quod absit ut fiat; sed adligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, quam potest uel ui uel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo uiolenter frau
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec inquit oportet eũ solui
breui tp̃e. Si hoc est diabolo li¬
gdri et intrudi. eccłĩam non posse sedu¬
cere: hec g̾ erit solucio eius ut possit:
Absit. Nũꝙͣ enĩ ab illo eccłiã seducetur
p̾destinata et electa ante mũdi ꝯstitu¬
cionem. de qua dictũ est. nouit deus
qui sunt eiꝰ: et tii hic erit etiam illo
ip̃e qͦ soluendus est diabolus. sicut ex
qͦ est instituta hic fuit et erit omui
tp̃e : in suis utiq qui succedũt nascẽdo
morientibz. Nam paulo post dicit.
qd̾ solutus diabolus seductas gentes
toto orbe terraꝵ actrahet in bellũ adu̾¬
sus eam: qͣͦꝵ hostiũ nuimerꝰ erit ut
arena maris. Et astenderũt inquit
s terre latitudinem. et ciuxerũt castra
setorum. et dilectã ciuitatem. et descẽ¬
dit iguis de celo a deo et comedit eos.
et diabolus qui seducebat eos missus ẽ
in stangnũ iguis et sulphuris ubi et
bestia et psendo ꝓphete: et crutiabũt᷑
die ac nocte in sclã stlõꝵ. Sz hoc iam

Expanded text:
ost haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. Si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? Absit: numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est: Nouit Dominus qui sunt eius. Et tamen hic erit etiam illo tempore. quo soluendus est diabolus, sicut, ex quo est instituta, hic fuit et erit omni tempore, in suis utique qui succedunt nascendo monentibus. Nam paulo post dicit. quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum adtrahet in bellum aduersus eam, quorum hostium numerus erit ut harena maris. Et adscenderunt, inquit, supra terrae latitudinem, et cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitatem, et descendit ignis de caelo a Deo et comedit eos; et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi et bestia et pseudopropheta; et cruciabuntur die et nocte in saecula saeculorum. Sed hoc iam
Abbreviated transcription (Latin):
de ultimo indicio dici. s sedes p̃positorũ.
et ip̃i p̾positi intelligendi sũt: ꝑ quos
ecclia nĩt gubernatur. Iudiciũ autẽ
datũ: nullũ melius accipiendũ uidet᷑
ꝙͣ id qd̾ dictũ est : que ligaueritis ĩ t̾ra
ligata erũt et in celo: et que solueritis
in terra: soluta erũt et in celo. Uñ apłs.
Quid em michi est inquit de hiis qui
foris sunt iuditare; Noune de hiis qui
intus sũt uos iudicatis: Et aĩe inquit
occisorum ꝓpt testimoniũ ihũ. et ꝓpter
uerbum dei: subanditur qd̾ postea dicturꝰ
est. regnauerunt cũ ihũ nulle annis.
aĩe stz martirũ nondũ sibi corporib suis
redditis. neq em̃ piorũ aĩe mortuorum
separantur ab eccłia : que eciã mĩt est
regnũ xp̃i. Ailioqͥn nec ad altare dei
fieret eor memoria in cõmunicatione
corporis xp̃i. nec aliquid ꝓdess ad eius
illo fiuiatur hec uita. nec ad recõcilia¬
eñ̃ fuĩt ista: nisi qr fideles etiã de fũcti

Expanded text:
de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur, quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; et quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. Unde apostolus: Quid enim mihi est, inquit, de his, qui foris sunt, iudicare? Nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? Et animae, inquit, occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei; subauditur quod postea dicturus est: Regnauerunt cum Iesu mille anuis; animae scilicet martyi-um nondum sibi corporibus suis redditis. Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius illo finiatur haec uita; nec ad reconciliaenim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti