comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. quousq auertis faciẽ tuã
a me: etiam hoc dictum ẽ. conuer¬
multum carnalit̾ deo tribuunt
humani corꝑis formã. auersionem
uultus eius & conuersionẽ ñ fieri
motu simili motib corꝑis nr̃ĩ in
hoc eodem psalmo recolant suꝑio¬
ra: posiusti iniquitates nr̃as in
conspectu tuo. scłm nr̃m in illumi¬
natione uultus tui. Hic ergo qͦmͦ
dicit. conuertere ut sit ꝓpicius.
quasi faciem auertissos iratus. cũ
ibi sic insinu& iram ut ñ auerte¬
rit faciem ab iniquitatib eorũ
one uultus sui posuerit: Quod
aut̃ dicitur quousq uerbũ est
orantis iusticiȩ. non indignantis
inpacientiȩ. Sane quod hic posi¬
tum ẽ dep̃cabilis esto: alii uerbũ
de uerbo deprecare interprȩtati
sunt. S qui ait dep̃cabilis esto.
uitauit ambiguum. quia de p̃care
cõmune ẽ uerbũ. Nam & ille
deprecatur qui dep̃cationẽ fun¬
dit. & ille cui funditur. Dicimu
spe anticipans & uelut facta iam

Expanded text:
tum est, «Quousque avertis faciem tuam tum est, «Quousque avertis faciem tuam a me» ? Etiam hoc dictum est, «Convermultum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui.» Quomodo ergo hic dicit, «Convertere,» ut sit propitius, quasi faciem avertisset iratus; cum ibi sic insinuet iratum, ut non averterit faciem ab iniquitatibus et sauminatione vultus sui posuerit? Quod autem dicitur, «quousque,» verbum est orantis justitiae, non indignatis impatientiae. Sane quod hic positum est, «deprecabilis esto;» alii verbum e verbo, «deprecare,» interpretati sunt. Sed qui ait, «deprecabilis esto,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui funditur; dicimusspe anticipans, et velut jam facta
Abbreviated transcription (Latin):
nec fiunt ab illo fugitiui: qd lib&
hoꝵ legatur. salua ẽ ueritatis sen¬
tentia. Et ipsos enim compeditos
uel crudicos corde in sapientia sic
notos ds̃ fecit in nouo testamento:
ut ꝓ fide quam uidȩoꝵ gentiliũq
detestabatur impietas omnia con¬
tempnerent. & eis se priuare pate¬
rentur. quȩ magna putant ꝓmissa
ut illa contempnerent. & deside¬
randis ȩternis ꝑ suas passiones testi¬
monium ꝑhiberent. unde & testes
dicti sunt. sic enum grece martyres
appellantur: multa & multũ ma¬
la & acerba temporalia ꝑtulerunt.
Hoc attendit iste homo dei. & sp̃c
ꝓpheticus. ꝑ moysi uocabulũ figu¬
ratus & ait. Conuertere dñẽ usq qͦ.
& dep̃cabilis esto suꝑ seruos tuos.
Uox ẽ eoꝵ uel ꝓ eis. qui multa ꝑ¬
sequente isto scło mala tolerantes
innotescunt compediti corde in sapi¬
entia: ut nec tantis malis coacti re-¬
fugiant a dno ad huius scłi bona.
Scdm illud autẽ quod alibi scrip¬

Expanded text:
nec fiunt ab illo fugitivi; quodlibet nec fiunt ab illo fugitivi; quodlibet horum legatur, salva est sententia veritatis. Et ipsos enim «compeditos,» vel «eruditos corde in sapientia» sic notos Deus fecit in Novo Testamento, ut pro fide quam Judaeorum et Gentilium detestabatur impietas, omnia contemnerent; et eis se privari paterentur, quae magna putant promissa ut illa contemnerent, et desiderandis aeternis per suas passiones testimonium perhiberent unde et testes dicti sunt; sic enim graece martyres appellantur, multa et multum mala et acerba temporalia pertulerunt; hoc attendit iste homo Dei, et spiritus propheticus per Moysi vocabulum figuratus, et ait: «Convertere, Domine; q deprecobilis esto super servos tuos.» Vox est eorum, vel pro eis, qui multa, persequente isto saeculo, mala tolerantes, innotescunt compediti corde in sapientia, ut nec tantis malis coacti refugiant a Domino ad hujus saeculi bona. Secundum autem illud quod alibi scrip
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscenda. Potest in isto sen¬
su etiam dei dextera intelligi. in
qua iustos suos ab impiis stgre¬
gabit: quia & ipsa bene innotes¬
cit sic. cum flagellat omnẽ filium
quem recipit. nec in peccatis sui
ꝓsꝑari suit plus irascendo. s in
mansuetudine sinistra flagellat.
ut emendatũ ad dexterã ponat.
bent dexteram tuam notam fac
mͥ. ad utrumq referri potest: siue
ad xp̃m siue ad ȩternam felicita¬
tem. Nam d̃s ita non habo cor¬
poralis formȩ dexteram: sicut nec
iram cõmotionib turbulentam.
Quod uͦ adiungit. & compeditos
corde in sapientia: alii codices ñ
habent compeditos s erudito.
Uerbum enim grecũ ita in utͣq
significatione simile resonat: ut
una sillaba paululũ differat.
S cum illi erudiantur in sapi¬
entia qui iniciunt sicut ẽ scrip¬
tum pedem in compedes eiꝰ. non
utiq pedẽ corꝑis s pedem cordis.
&. eius uelut aureis uinculis il¬
ligati a uia dni non exorbitant

Expanded text:
concupiscenda. Potest in isto senconcupiscenda. Potest in isto sensu etiam Dei dextera intelligi, in qua justos suos ab impiis segregabit: quia et ipsa bene sic innotescit, cum flagellat omnem filium quem recipit, nec in peccatis suis prosperari sinit plus irascendo, sed in mansuetudine, sinistra flagellat, ut emendatum ad dexteram ponat . bent, «Dexteram tuam notam fac mihi,» ad utrumque referri potest, sive ad Christum, sive ad aeternam felicitatem: nam Deus ita non habet corporalis formae dexteram, sicut nec iram commotionibus turbulentam. 13. Quod vero adjungit, «Et compeditos corde in sapientia:» alii codices non habent, «compeditos,» sed, «eruditos.» Verbum enim graecum ita in utraque significatione similiter sonat, ut una syllaba paululum differat. Sed cum illi erudiantur in sapientia, qui injiciunt, sicut scriptum est, «pedem in compedes ejus» non utique pedem corporis, sed pedem cordis, et ejus velut aureis vinculis illigati a via Dei non exorbitant,
Abbreviated transcription (Latin):
& intelliger& in noussima. Quo pau¬
ci intrant ut discant p̃timore dei
ainumerare iram eius. & ꝓsꝑitatẽ
hominũ maloꝵ numero applicare
penarũ. Dexteram tuã sic notã fac.
hoc enĩ magis habent codices greci.
fac: nisi xp̃m tuũ de quo est dic̃tum.
& brachium dñi cui reuelatum est:
Sic notam fac: ut tui discant
fideles in eo ea magis ateposcere &
sꝑare prȩmia fidei. quȩ ñ apparetł
in ueteri testamento s reuelant᷑
in nouo: ne arbitrentur ꝓ magno
habendam & cupiendam uel a¬
mandam esse terrenoꝵ ac tempo¬
raliũ honoꝵ felicitatem. ꝙ cõmo¬
ueantur pedes eoꝵ cũ eam uide¬
runt & in eis qui te non colunt:
& gressus eoꝵ effundant᷑ in lapsũ.
aum nesciant ainumerare iram
tuam. Deniq scãm hanc orationẽ
hominis sui sic notum fecit xp̃m¬
suũ. ut suis passionib demonstra¬
r&e non ea munera quȩ uidentur
sonare in ueteri testamento ubi
sunt umbre futuroꝵ: s ȩt̃na esse

Expanded text:
et intelligeret in novissima ; quo pauet intelligeret in novissima ; quo pauci intrant, ut discant prae timore Dei dinumerare iram ejus, et prosperitatem hominum malorum numero applicare poenarum. 12. «Dexteram tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent codices graeci; fac;» nisi Christum tuum, de quo dictum est, «Et brachium Domini cui revelatum est» , sic notum fac, ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et sperare praemia fidei quae non apparent in Vetere Testamento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro magno habendam et cupiendam vel adamandam esse terrenorum ac temporalium bonorum felicitatem, et commoveantur pedes eorum, cum eam viderent et in eis qui te non colunt; et gressus eorum effundantur in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? Denique secundum hanc orationem hominis sui, sic notum fecit Chsuum, ut suis passionibus demonstraret, non ea munera quae videntur sonare in Vetere Testamento, ubi sunt umbrae futurorum, sed aeterna esse
Abbreviated transcription (Latin):
in alio psalmo. irritauit dnm pec¬
cator: ꝓ magnitudine irȩ suȩ non
ex quir&. Quis ergo nouit: id ẽ
quotus quisq reperitur: qui no¬
uerit potestatem irȩ tuȩ. & p̃ ti¬
more iram tuã dinumerare:
Etiam hic subauditur qͥs nouit.
Quã difficile inuenitur qui no¬
uerit ita p̃ timore tuo dinume¬
rare iram tuam: ut etiam hoc
addat & ad eam intelligat ꝑti¬
nere quod ñnullis quib irasce¬
ris parcere uidearis. ut ꝓsperet᷑
peccator in uia sua. & maiora
recipiat in nouissimo. Potestas
quippe humanȩ irȩ cũ corpus occi¬
derit amplius non hab& quod fa¬
ciat: ds uero hab& potestatẽ & hic
punire. & post corporis mortẽ mit¬
tere in gehennã. Et a paucis erudi¬
tis maior ira eius intelligitur uana
& seductoria felicitas impioꝵ. Hãc
ille non nouerat. cuius pene cõmoti
sunt pedes. quia zelauit in peccatori¬
b pacem peccatoꝵ intuens. S didi¬
cit eam cum intrar& in scũariũ di.

Expanded text:
in alio psalmo, «Irritavit Dominum pecin alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . «Quis» ergo «novit,» id est, quotusquisque reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Etiam hic subauditur, «quis novit.» Quam difficile invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in sanctuarium Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. Spe enim salui facti sumus:
& quod nondũ uidemꝰ. ꝑ pacien¬
tiam expectamus. Et hoc ad mi
mansuetudo: & corripiemur.
Quem enĩ diligit dñs corripit.
flagellat autem omnẽ filium
quẽ recipit. Et dat etiã magnis
quib dam stimulũ carnis a quo
colaphizentur ne extollantur¬
in magnitudine reuelationũ suarũ
ut uirtus in infirmitate ꝑficiatur.
Quidam sane codices ñ habent
corripiemur s erudiemur: quod
ad eandem mansuetudinẽ reuoca¬
mur. Non enĩ potest erudiri
quisquam sine labore & dolore
quia uirtus in infirmitate ꝑficit᷑.¬
Quis nouit potestatem irȩ tuȩ.
& p̃ timore iram tuã dinumerare
Ualde paucoꝵ hominũ ẽ inquit
nosse irȩ tuȩ potestatem: quia ple¬
risq ita magis cum parcis irasce¬
ris. ut non ad iram s pocuis ad
mansuetudinem ꝑtinere intelliga¬
tur labor & dolor quo corripis eru¬
disq quos diligis. ne pęnis crucien¬
tur ȩternis. Sicut enim legitur

Expanded text:
nostri: spe enim salvi facti sumus; nostri: spe enim salvi facti sumus; et quod nondum videmus, per patientiam exspectamus . Et hoc ad mismansuetudo, et corripiemur.» Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit : et dat etiam magnis quibusdam stimulum carnis, a quo colaphizentur, ne extollanturin magnitudine revelationum suarum, ut virtus in infirmitate perficiatur . Quidam sane codices non habent, «corripiemur;» sed «erudiemur,» quod ad eamdem mansuetudinem revocatur. Non enim potest erudiri quisquam sine labore et dolore; quia virtus in infirmitate perficitQuis novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur
Abbreviated transcription (Latin):
lib laboramus: corruptibilia oꝑa
texebamus. quȩ nos scđm isayã
ꝓphetam ninime contegebant.
Dies annoꝵ nr̃oꝵ in ipsis septua¬
ginta annis. Si autẽ in poten¬
tatib octoginta anni. Aluid ẽ in
ipsis. aliud in potentatib In ipsis.
hoc ẽ in annis uel dieb ipsis quod
datur intelligi in temporalib Idõ
ti uidentur. in ueteri testam̃to. Si
autem non in ipsis annis s in poten¬
tatib id ẽ non in reb temporalib
s in ȩternis octoginta anni. Quod
nouum testamentũ in spe ẽ renoua¬
tionis & resurrectionis in ęternum.
Et amplius eoꝵ labor & dolor.
Id ẽ. quisquis hanc fidem transgre¬
ditur. & amplius aliquio quęrit:
labores uiuenit & dolores. Potest
& sic intelligi. Quia lic& in no¬
uo testamento constituti simꝰ. quod
octonarius significat numerus:
amplius hab& hȩc uita nr̃a labo¬
rem & dolorem. dum in nobism&¬
ipsis ingemiscimus adoptionem
expectantes redemptionẽ corꝑis

Expanded text:
libus laboramus, corruptibilia opera libus laboramus, corruptibilia opera texebamus: quae nos, secundum Isaiam prophetam, minime contegebant . «Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus octoginta anni.» Aliud est «in ipsis,» aliud «in potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur intelligi in temporalibus rebuti videntur in Vetere Testamento. «Si autem,» non in ipsis annis, sed «in potentatibus,» id est, non in rebus temporalibus, sed in aeternis, «octoginta anni;» quod Novum Testamentum in spe est renovationis et resurrectionis in aeternum: «et amplius eorum labor et dolor;» id est, quisquis hanc fidem transgreditur, et amplius aliquid quaerit, labores invenit et dolores. Potest et sic intelligi: Quia licet in Novo Testamento constituti simus, quod octogenarius significat numerus, amplius habet haec vita nostra laborem et dolorem, dum in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
quã uixerunt antiqui: cum & uitȩ
ipsoꝵ irrisa sit longitudo ubi mil¬
le anni comparati sunt die hester¬
no atq pͣterito & horis trib Et
utiq tunc multum uiuebant. qͣn¬
do iram dei ꝓuocauer̃t: usq ad di¬
luuiũ quo ꝑirent. Septuaginta
poero anm & octoginta fuint cen¬
tum quinquaginta. Quem sacra¬
tum numerũ esse satis insinuat li¬
her iste psalmoꝵ. Hanc enĩ habent
in significatione rationẽ. centum
quinquaginta. quã quindecĩ. Qui
numerus fit septem & octo conũc¬
tis. Quoꝵ primus insinuat ꝓpter
sabbati obseruationẽ testamentũ
uetus: scds cestamentũ nouũ ꝓpt̃
dnĩ resurrectionẽ. Hinc sunt in
templo quindecĩ gradus. hine st̃
in psalmis quindecĩ cantica gra-¬
duũ. hinc quindecim cubitis sũ¬
mos montes aqua diluuii supe¬
rauit: & siquib aliis locis sacra¬
tus commendatur hic numerus
Ergo anni nr̃i uiquit sicut aranea
meditabuntur. In reb corruptibi¬

Expanded text:
quam vixerunt antiqui; cum et vitae quam vixerunt antiqui; cum et vitae ipsorum irrisa sit longitudo, ubi mille anni comparati sunt diei hesterno atque praeterito, et horis tribus: et utique tunc multum vivebant, quando iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo perierunt. 10. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insinuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
dies urĩ defecerunt. & in ira tua de¬
fecimus. Satis in his uerbis osten¬
ditur pęnalis esse ista mortalitas.
Defecisse dies dicit. siue quod in
eis deficiant homines amando quȩ
transeunt: siuie quod ad paucitatẽ
redacti sint. Quod uidetur in conse¬
quentib apire cum dicit. Anni nr̃i
sicut aranea meditabuntur. dies
annoꝵ nr̃oꝵ u ipsis septuaginta
annis. si autem in potentatibus
octoginta anni .& amplius eorũ
labor & dolor. Hȩc quidẽ uerba
uidentur exprimere breuitatem
miseriãq uitȩ huius: quia longe¬
ui appellantur hoc tempore etiã
qui septuaginta annos uixerunt.
usq ad octoginta autem uidentur
aliquas uires habere. His uͦ ãpliꝰ
si uixerint: multiplicatis labore
dolorib uiuunt. S multi intra
septuaginta annos gerunt infir-¬
missimam & ȩrũnossissimã senec¬
tutem. & sepe ultra octoginta an¬
nos senes mirabilit̾ uigere ꝓbati
sunt. Aelius ẽ gͦ in his numeris
spũale aliquid ꝑscrutari. Neq

Expanded text:
dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditabantur. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus octoginta anni, et amplius eorum labor et dolor.» Haec quidem verba videntur exprimere brevitatem miseriamque vitae hujus; quia longaevi appellantur hoc tempore etiam qui septuaginta annos vixerunt. Usque ad octoginta autem videntur aliquas vires habere: his vero amplius si vixerint, multiplicatis labore doloribus vivunt. Sed multi et intra septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirabiliter vigere probati sunt. Melius est ergo in his numeris spirituale aliquid perscrutari. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
uid& nisi ds. Et sicut luna iã caro
ꝑfecta in ȩternũ in resurrectione mor¬
tuor. Et testis in celo fidelis. Quia
uͦ dicebantur omnia de resurrecti¬
one mortuoꝵ: obsecro uos audite
hoc interu planius & mem̃tote
Sci o enĩ quosdã intellexisse. alios
uero fortassis quio dixerĩ adhuc
inquirere. In nulla re sic contra dr
ne carnis. Deniq ille qui natus ẽ
in signũ eui contradicitur. ꝙ ipsã
carnem suã resuscitauit. ut obuiã
ir& contradictori. & qui posset
membra sua sic sanare. ut ea nul¬
nerata fuisse non apparerent. ci¬
catrices seruauit in corpore. ut uul-¬
nus dubitationis sanar&e. in corde
In nulla gͦ re tam uehement̃. tam
ꝑtinaciter. tã obnixe & contentio
carnis resurrectione. Nam de ani-¬
mȩ immortalitate multi etiam
philosophi gentiũ multa dispu¬
tauerunt. & immortalẽ ẽẽ animũ
humanũ plurib & multiplicib li¬
bris conscriptum memoriȩ reliqͣrt̃.

Expanded text:
ut luna,» jam caro; ut luna,» jam caro; «perfecta in aeternum,» in resurrectione mortuorum: «et testis in coelo fidelis;» quia vera dicebantur omnia de resurrectione mortuorum. Obsecro vos, audite hoc iterum planius, et mementote: scio enim quosdam intellexisse, alios vero fortassis quid dixerim adhuc inquirere. In nulla re sic contradicine carnis. Denique ille qui natus est in signum cui contradicitur , et ipsam carnem suam resuscitavit, ut obviam iret contradictori; et qui posset membra sua sic sanare, ut ea vulnerata fuisse non appareret, cicatrices servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. In nulla ergo re tam vehementer, tam pertinaciter, tam obnixe et contentioscarnis resurrectione. Nam de animi immortalitate multi etiam philosophi Gentium multa disputaverunt, et immortalem esse animum humanum pluribus et multiplicibus libris conscriptum memoriae reliquerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
s in conspectu meo. Et sieut luna.
S quȩ luna: ꝑ fecta in ȩt̾̃nũ. Et¬
enim si ꝑficitur ista luna quã noui¬
mus: in alio die incipit minui. Post¬
ea quam ꝑfecta fuerit. sicut lun a
solent significare scripturȩ mortali¬
tatem carnis huius ꝓpt̾ auginenta
& detrimenta. ꝓpter transitoriam
speciem. Deniq & iherico luna inter¬
prȩtat᷑ .. utiq quidã qui descende¬
bat ab ierłm in iericoͥ: incidit in la-¬
trones. Descendebat aut̃ ab unmor¬
talitate ad mortalitatẽ. Similis gͦ
ẽ caro ista lunȩ. quȩ omni tempore
ꝙ omni mense patitur augmenta &
detrim̃ta. S erit caro ista nrã in
resurrectione ꝑfecta. Et cestis in celo
fidelis. Itaq si in solo anio ꝑficere¬
mur. tantũmͦ nos soli compararet.
Pursus si in solo corꝑe ꝑficeremur.
tantũmꝰ lune nos comparar&. S
quia ꝑficiꝙ nos ds̃ & in anima &
in corpore: scđm animã ẽ dictũ. sic̃
sol in conspectu meo. quia animã ñ

Expanded text:
. Et sicut luna:» sed quae luna? «Perfecta in aeternum.» Etenim, etsi perficitur luna ista quam novimus, alio die incipit minui, posteaquam perfecta fuerit. «Sicut luna,»solent significare Scripturae mortalitatem carnis hujus, propter augmenta et decrementa, propter transitoriam speciem. Denique et Jericho Luna interpretatur: et utique quidam qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones ; descendebat enim ab immortalitate ad mortalitatem. Similis est ergo caro ista lunae, quae omni tempore et omni mense patitur augmenta et decrementa: sed erit caro ista nostra in resurrectione perfecta; «et testis in coelo fidelis.» Itaque si in solo animo perficeremur. tantummodo soli nos compararet; rursus, si in solo corpore perficeremur, tantummodo lunae nos compararet: sed quia perficiet nos Deus et in animo et in corpore, secundum animum dictum est, «sicut sol in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
exultauit sicut gygas ad currendã
uiam. quod ita sit gygas gygantum.
magnoꝵ scilico ꝙ fortissimoꝵ qui in
eius eccła spũali robore excellunt.
sicuti ẽ mons montiũ quia de illo
scriptum ẽ. erit in nouissimis tem¬
porib manifestus mons dñi paratꝰ¬

Expanded text:
«Exsultavit ut gigas ad currendam «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortissimorum, qui in ejus Ecclesia spirituali robore excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo scriptum est, «Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, parat
Abbreviated transcription (Latin):
non reuixerunt. Quod aut̃ sequit᷑.
aut medici exsuscitabunt & confite¬
buntur tibi. ĩ ẽ quia ñ a medicis
ex suscitabuntur homines ut confi¬
teantur tibi: in hebrȩo quidẽ alit̃
se habere firmatur. Non enĩ medi.¬
ci s gigantes esse ꝑhibentur. Ue¬
rum septuaginta interpͣtes. quoꝵ
auctoritas tanta ẽ ut ñ immerito
ꝓpt̃ mirabilem consonantiã diuino
spũ interp̃tati esse credant᷑. de uo¬
cis similitudine qua in hebrȩa lin.¬
gua gigantes & medici pȩne eodẽ
modo sonant. ut exigua differen¬
tia distinguantur: non errore s
pocius occasione. quomͦ isto loco acci¬
piendi essent gigantes significare
uoluerunt. Si enim suꝑbos gigan¬
tum nomine insinuatos intelligamꝰ
de quib dicit apłs. ubi sapiens. ubi
scriba. ubi inquistor huus seculi:
nonne fuit incongruũ eosdẽ medi¬
cos nuncupari. uelut ꝑ artẽ sapi¬
entiȩ suȩ ꝓmittentes animarum
Si autẽ in bonũ acceꝑimꝰ gigan¬
tes. quia &. de ipso dnõ dictum ẽ

Expanded text:
non revixerunt. Quod autem sequitur, «Aut medici exsuscitabunt, et confitebuntur tibi?» id est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuaginta interpretes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus, de quibus dicit Apostolus, «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? non fuit incongruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum Si autem in bono acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
chro: & qui suꝑius significati sunt
nomine mortuoꝵ. ubi ait. Num¬
quid mortuis facies mirabilia: Ani¬
mȩ namq mortuȩ. corpus sepulchrũ
ẽ. Unde talib in euuangelio dñs
dicit. Similes estis sepulchris de al

Expanded text:
cro, qui et superius significati sunt cro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepu
Abbreviated transcription (Latin):
test uenire ad me. nisi fuerit ei
tender& etiam fidem qua credit &¬
ex morte sui cordis anima reuiuiscit.
dari nobis a deo. Quantũlib& ergo¬
ex ipsa excellentes uerbi p̃dicatores
& ueritatis etiã ꝑ miracula sua¬
grã non reuixerint. nũquid mortu¬
is facies mirabilia. aut medici ex¬
suscitabunt. & hi quos exsuscita¬
bunt confitebuntur tibi: Hȩc enĩ
confessio indicat uiuoss non sicut
alibi scriptum ẽ a mortuo uelut
qui ñ sit ꝑit confessio. Numquid¬
enarrabit quis in sepulchro mise¬
ricoediam cuam. & ueritatem tuã
in ꝑdicione: Subauditur quod su¬
pra dictum ẽ: ut etiam iste uersus
ita se habeat. ac si dictũ sit. Num¬
quid enarrabit quis ueritatem tuã
in ꝑdicione: Misodiam quippe
& ueritatem amat scriptura comiun¬
gere: maxime in psalmis. Quod uero
ait in ꝑdicione: alio uerbo repetuit
quod supra dixerat in sepulchro.
Sic autem dictũ ẽ in sepulchro. ut
intelligantur hi qui sunt in sepul¬

Expanded text:
test venire ad me, nisi fuerit ei test venire ad me, nisi fuerit ei tenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suagratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: non sicut alibi scriptum est, «A mortuo, velut qui non sit, perit confessio» misericordiam tuam, et veritatem tuam in perditione?» Subauditur quod supra dictum est, ut etiam iste versus ita se habeat, ac si dictum sit, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicit apł̃s paulus. Si quomͦ
emulari potero carnẽ meã: ut sal¬
uos faciam aliquos ex illis. S etiã
tales medici quãuis ñ de suo curen
quia nec medici corporis curant de
suo: tam̃ quantũlib& ꝑ fidele mi¬
nisterium opitulent᷑ saluti. uiuen¬
tes curare possunt ñ mortuos ex¬
citare: de quib dictum ẽ. nũqͥd
mortuis facies mirabilia. Nums
enĩ occulta dei grã ẽ. qua hominũ
m̃tes quodamꝰ reuiuscunt: ut pos¬
sint a quib lib& eius ministris p̃¬
cepta sanitatis audire. Quã grãm
cõmendat in ęuirangelio dicen.
Nemo potest uenire ad me: nisi
pater qui misit me traxerit eum.
Et paulopost aꝑtius hoc ipsũ re¬
petens. ait. Verba quȩ ego locutꝰ
sum uobis sp̃s & uita sunt: s st̃
quidã ex uobis qui ñ credunt.
Deinde interponit ȩuuangelista.
Seiebat enum ab inicio ihc qui
essent credituri: & quis traditurꝰ
eũ ess Et secutus atq ipsiꝰ dñi
uerba comungens. ait. Et dicebat.
ꝓpterea dixi uobis. quia nemo po¬

Expanded text:
tolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens, ait, «Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt; sed sunt quidam ex vobis qui non credunt.» Deinde interponit Evangelista, «Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus eum esset:» et secutus atque ipsius Domini verba conjungens, ait, «Et dicebat, Propterea dixi vobis, quia nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
non audebat leuare. s ꝑcutiebat
pectus suum dicens: anẽ ꝓpicius
esto mͥ peccatori. Et ille peccator.
& ille: s ille irridens iste plangen.
Iue contemptor. hic confessor pecca¬
toꝵ suoꝵ Ueritas autem dĩ qui
non ꝑsonas accipit. discerint peni¬
tentem a defendente. discerint hu¬
milem a suꝑbo. discernit p̾sum̃tẽ
de se ipso a presum̃te de deo. Ergo
ueritas eus canquã scuto circũ¬
dabit te. Non cimebis a timore
nocturno. a sagitta uolante per

Expanded text:
non audebat levare, sed percutiebat non audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens, «Domine, propitius esto mihi peccatori» . Et ille peccator, et ille: sed ille irridens, iste plangens; ille contemptor, hic confessor peccatorum suorum. Veritas autem Dei quae non personas accipit, discernit poenitentem a defendente, discernit humilem a superbo, discernit praesumentem de seipso a praesumente de Deo. Ergo «veritas ejus» tanquam «scuto circumdabit te.» 7. «Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per
Abbreviated transcription (Latin):
Cota mutatur affectu pulloꝵ. Quia
illi infirmi sunt. infirmam se facit
Quia gͦ & nos infirmi eramus. infir¬
mam se fecit sapientia dei. quia uer¬
bum caro factum ẽ & habitauit in
nobis. ut sub alis eius syeremꝰ. Seu
st̃ nec scutum. Si aliquid hor ꝓpͥe
ess& nuinquio ale scutũ esse possent
uel scutum alȩ: S quia figurate
ꝑ similitudines dici ista omnia
possunt: ideo & alȩ & scutũ esse po¬
tuerunt. Si uere lapis ess& xp̃c
leo non essa. Et si leo esse. agnus
& lapis & uitulus & si quid huiusmo¬
di. quia nec lapis nec leo nec agnꝰ
sunt non ꝓprietates. Ueritas eius
inquit circiundabit te. tanquam
scutũ. Ueritas eius est. ut ñ misce¬
at eos qui ui se ipsis sperant cum
eis qui in deo sꝑant. Peccator ẽ. &
peccator. S da peccatorem de se
p̃sumentẽ. contempnentẽ peccata
sua non confitentẽ. & dic&. Si d̾o
displicerent peccata mea ñ ꝑmit¬
ter& me uiuere. Alius aut̃ ocłos

Expanded text:
tota mutatur affectu pullorum; quia tota mutatur affectu pullorum; quia illi infirmi sunt, infirmam se facit. Quia ergo et nos infirmi eramus, infirmam se fecit Sapientia Dei; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut sub alis ejus speremus. 6. sunt, nec scutum. Si aliquid horum proprie esset, numquid alae scutum esse possent, vel scutum alae? Sed quia figurate per similitudines dici omnia ista possunt, ideo et alae et scutum esse potuerunt. Si vere lapis esset Christus, leo non esset; et si leo esset, agnus et lapis , et vitulus, et si quid hujusmodi; quia nec lapis, nec leo, nec agnusunt, non proprietates. «Veritas ejus,» inquit, «circumdabit te.» Tanquam scutum veritas ejus est; ut non misceat eos qui in seipsis sperant, cum eis qui in Deo sperant. Peccator est, et peccator: sed da peccatorem de se praesumentem, contemnentem, peccata sua non confitentem, et dicet, Si Deo displicerent peccata mea, non permitteret me vivere. Alius autem oculos
Abbreviated transcription (Latin):
aud& accedere. Si gallina ꝓtegit
pullos suos sub alis suis quantoma¬
gis tu sub alis dei tutus eris aduer¬
sus diabolum &. angelos eius. quȩ
aerex potestates tanquam accipitres
cireũuolitant ut infirmũ pullum
auferant: Neq enim sine causa
comparata ẽ gallina ipsi sapientiȩ
lui congregare filios tuos tanquam
gallina pullos suos & nolusti. No¬
luit illa ierłm. uelimus nos. Illa
rapta ẽ ab acreis potestatib fugi¬
ens alas gallinȩ. presumens de ui¬
rib suis cum ess& infirma: nos con¬
fitentes infirmitatem nr̃am sub alis
dei fugiamus. Erit enim nobis tanꝗͣ
gallina ꝓtegens pullos suos. In uiri.
ante nos fetant. calefacunt pullo
suos. nulla sic auis infirmatur cum
pullis quomͦ gallina. Attendat cari¬
tas ur̃a. Hyrundines. anseres & cico¬
nias uidemus extra mdos suos. nec
cognoscimus utrum fecus habeant:
at uero gallinam agnoscimus in in¬
firmitate uocis in relaxione plumaꝵ

Expanded text:
audet accedere. Si gallina protegit audet accedere. Si gallina protegit pullos suos sub alis suis; quanto magis tu sub alis Dei tutus eris, et adversus diabolum et angelos ejus, quae aereae potestates tanquam accipitres circumvolitant, ut infirmum pullum auferant? Neque enim sine causa comparata est gallina ipsi Sapientiae lui» «colligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti» ? Noluit illa Jerusalem; velimus nos. Illa rapta est ab aereis potestatibus fugiens alas gallinae, praesumens de viribus suis, cum esset infirma: nos confitentes infirmitatem nostram, sub alas Dei fugiamus; erit nobis enim tanquam gallina protegens pullos suos. Non est eante nos fetant, calefaciunt pullos suos; nulla sic avis infirmatur cum pullis, quomodo gallina. Attendat Charitas vestra: hirundines, passeres et ciconias videmus extra nidos suos, nec cognoscimus utrum fetus habeant; at vero gallinam cognoscimus in infirmitate vocis, in relaxatione plumarum:
Abbreviated transcription (Latin):
& dies habentes plenitudinẽ mi¬
primi hominis & regnũ scd̃i satis
aꝑteq distincta sint. ad hoc existi¬
mo hominis dei moysi nomen ti¬
tulo eius inscriptũ. ut eis qui piȩ
rectȩq scrutantur scripturas eo mͦ
intimaret᷑ etiam legẽ dei quȩ ꝑ
moysen ministrata ẽ. ubi ꝓ boniᷤ
oꝑib sola uel pęne sola prȩmia
terrenor bonoꝵ ds uidetur polli¬
ceri. sine dubio habere sub uelam̃¬
to. tale aliquid quale iste psalmꝰ
ostendit. S cum quisq transie
putes quia tu te potes ꝓtegere.
Ille te ꝓteg& ut eruat. Eru& de mꝰ¬
cipula uenantium. & a uerbo asꝑo.
Inter scapulas suas obumbrabit tͥ
Et atergo potes intelligere. & a pec¬
tore. Scapulȩ enim circa caput
sunt. S quia dicit sub alis eius
sꝑabis: manifestum ẽ quia ꝓtectio
alarum spansarũ facit te esse int̾
scapulas dei. ut hinc & hinc alȩ
dei te ponant in medio. & ñ timebis
ne quis tibi noceat. Tantum tu no¬
li inde recedere. quo nullus inimicꝰ

Expanded text:
enitudinem miprimi hominis et regnum secundi, satis aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam legem Dei, quae per Moysen ministrata est, ubi pro bonis operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque transieputes quia tu te potes protegere: ille te proteget, ut eruat; et cruet de muscipula venantium, et a verbo aspero. «Inter scapulas suas obumbrabit tibi,» et a tergo potes intelligere, et a pectore: scapulae enim circa caput sunt. Sed quia dicit, «sub alis ejus sperabis,» manifestum est quia protectio alarum expansarum facit te esse inter scapulas Dei, ut hinc atque hinc alae Dei te ponant in medio: et non timebis ne quis tibi noceat; tantum tu noli inde recedere, quo nullus inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
passione legimus infirmatos ab
mopia: id est tanquã fame ut asso¬
l& languisse. Post cenam quippe
suam traditus. & eodem die cruci¬
fixus est. Si interiores. quomͦ in¬
firmati sunt ab inopia cum in eis
ess lux indeficiens: S nimirũ ocu¬
los suos dixit membra quȩ in suo
corpore cui caput ẽ ipse. clariora &
eminentiora & p̾cipua diligebat:¬
loquens de quo corpore apłs loque
batur. & de nr̃o corpore similitu¬
ainem adhibens. ait. Si totũ cor¬
pus oculus: ubi auditus: Si totũ
auditus: ubni odoratus: Si fuissẽt
omnia unũ membrũ: ubi corpus:
Nunc aut̃ multa membra: unũ
aut̃ corpus. Non potest dicere
oculus manib opus uos ñ habeo: &.
si dixerit manꝰ non sũ oculus. non sũ
de corpore: ñ ideo non ẽ de corpore.
Quid aut̃ his uerbis uell& intelligi.
euidentius exp̃ssit dicens. Uos aut̃
estis corpus xp̃i & m̃bra. Qua ꝓpter.

Expanded text:
passione legimus infirmatos ab passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intelligi, evidentius expressit dicens, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
certe uel hac tenus quod sciebant
eũ innocentẽ etiã si hominẽ tan¬
tummꝰ ñ & dm putabant. Quãuiᷤᷤ
& bonos quos ꝓbar& notos dicere
potuerit. sicut᷑ malos & quos imꝓ¬
barꝙe ignotos. quib in finẽ dicturꝰ
ẽ: non noui uos. Quod uͦ adiungit.
posuert̃ me ab ominationem sibi:
Possunt & illi quidã intelligi.
quos notos sibi dixit. quia ꝙ ipsi
genus illius mortis horrebant. S
melius intelligitur de his. de quib
suis ꝑsecutorib suꝑuis loquebatur
Traditus sum inquit: & non egredi¬
ebar. Utrum quia foris erant dis¬
cipuli eius quando ipse initus uidi¬
cabatur: an pocius ñ egrediebar al¬
tius dictũ debemꝰ accipere. id est
in interiorib meis latebã. ñ osten¬
debam quis essem. ñ ꝓpalabar. ñ
manifestabar. Et ideo sequitur:
oculi mei infirmati sunt ab inopia
Nam quos oculos eius intellecturi
sumꝰ: Si exteriores in carne in qͣ
paciebatur positos. non eos in etꝰ

Expanded text:
certe vel hactenus quod sciebant certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, ignotos, quibus in fine dicturus est, «Non novi vos» . Quod vero adjungit, «Posuerunt me abominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq positum ẽ & suspensiones
& fluctus: non ibi potuert̃ poni
ꝓ suspensionib fluctus: quȩ duo
sic exposuimus. ut suspensiones di¬
cerenus cõminationes. fluctus autem
iam ipsas passiones: quȩ utraq uenuĩt
de uidicio dei. S illic dictum est
me induxisti. Iilic ergo ꝙ sic quȩdã
Iacciderunt: omnia tamen mala illis
uerbis intelligiliuioluit. Suꝑ me tran¬
sierunt dixit: hic uͦ. suꝑ me induxi¬
sti. Transeunt enim siue quȩ non
attingunt sicut susensiones. siue
quȩ attingunt sicut stuctꝰ. Cũ aut̃ om̃s
suspensiones ñ ait suꝑ me transier t̃
s suꝑ me induxisti: omnia quȩ un¬
pendebant euenisse significat. Im¬
pendebant aut̃. quandiu in ꝓphe¬
tia futura unminebant omnia q̃
inquit fecisti notos meos a me. Si
eos quos nouerat acceꝑimus dictũ
esse notos meos: om̃s erunt. Nam
quẽ ille ñ nouerat: S eos dicit
notos. quib & ipse notus erat. Qn¬
tum eum tunc nosse potuerunt.

Expanded text:
utrumque positum est, et «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum est, nes super me induxisti.» Illic ergo etsi quaedam acciderunt; omnia tamen mala quae illis verbis intelligi voluit, «super me transierunt,» dixit: hic vero, «super me induxisti.» Transeunt enim, sive quae non attingunt, sicut suspensiones; sive quae attingunt, sicut fluctus. Cum autem, «Omnes suspensiones,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae inquit, «fecisti notos meos a» «me.» Si eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
pondere: Et ueritatem tuã in ꝑ¬
dicione. hoc ẽ in tali morte nichil
hor ualenti credere atq sentire:
Numquid enĩ in tenebris huiꝰ mor¬
tis hoc est in homine qui de obliuis¬
cendo uitam & lum̃ amisit tua mi
sit usus istoꝵ mortuoꝵ. quid ex his
sit dei grã in p̃destinatis. qui scd̃m
ꝓpositum uocati sunt. Unde ipsũ
corpus in alio psalmo dicit. Ds m̃s.
miscdia eius prȩueni&. me. Deus m̃s
demonstrabit mͥ inimicis meis. Er
sui loqui. id ẽ eccłȩ. Quid ẽ enim
& ego: nisi quia fuimus & nos ali¬
quando natura filii irȩ. sicut &
ceteri: S ad te clamaui: ut saluus
essem. Quis enĩ me discernit ab ali¬
is filiis irȩ. cum apłm audiã ingra¬
tos terribilit᷑ increpantẽ. ac dicentẽ
quis enim te discernit: Quid aut̃
habes quod non accepisti: Si aut̃¬

Expanded text:
pondere? «et veritatem tuam in ppondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae lumen amisit, «tua msit usus istorum mortuorum; quid ex his sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmo dicit: «Deus meus, misericordia ejus praeveniet me.» Deus meus demonstrabit mihi in inimicis meis . Ergo sui loqui, id est, Ecclesiae: quid est enim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
noscentur in tenebris mirabilia tua:
& isticia tua in terra oblita: Qd̃
ẽ in tenebris: hoc ẽ in terra oblita.
Infideles enim significantur nomi¬
ne tenebrarũ. Hinc dicit apłs. Fuis¬
tis enum aliquando tenebrȩ. Sic &
terra oblita homo ẽ. qui oblitus ẽ
dm̃n. Potest namq anima infidelis
usq ad tantas tenebras ꝑuenire: ut
dicat stultus in corde suo. non ẽ ds.
Cotus ergo iste sensus ita continuat᷑
atq contexitur. Clamaui ad te
dnẽ inter passiones meas. tota die
expandi manus meas ad te: id est
non destiti ad te glorificandũ ex¬
tendere oꝑa mea. Cur gͦ impii
in me seuiunt. nisi quia mortuis ñ
facies mirabilia. id est eis ñ cõmo¬
uentur ad fidem. nec medici eos
ex suscitabunt ut confiteant᷑ tibi:
In quib occulta grã tua ñ oꝑat᷑
qua trahuntur ut credant: quia
nemo uenit ad me. nisi quem tu
traxeris. Nam quis narrabit in se¬
pulchro miscdiam tuã. id ẽ animȩ
mortue cuius mors iac&ꝵ sub corꝑis

Expanded text:
uoscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen flagell&. quẽ mund& non
dissoluat ab emundatione. Si enĩ
dissoluit ab emundatione.: iam ñ
hab& mundandũ s ꝓiciendum.
A qua gͦ emuncdatione dissoluit᷑
uideus: A fide. Ex fide enĩ uiuimꝰ
& de fide dictum ẽ. Fide mundanᷤ
corda eoꝵ. Et quia sola fides xp̃i
mundat. ñ credendo in xp̃m solu¬
ti sunt ab emundatione. Dissolusti
eũ ab emundatione: & sedem eius
in t̾rã collisisti. Merito & fregisti.
Miniusti dies sedis eius. Putabai

Expanded text:
tamen flagellet, quem mundet, non tamen flagellet, quem mundet, non dissolvat ab emundatione: si enim dissolvit ab emundatione; jam non habet mundandum, sed projiciendum. A qua ergo emundatione dissolvitur Judaeus? A fide. Ex fide enim vivimus ; et de fide dictum est, «Fide mundans corda eorum» : et quia sola fides Christi mundat, non credendo in Christum soluti sunt ab emundatione. «Dissolvisti eum ab emundatione; sedem ejus in terram collisisti:» merito et fregisti. «Minuist
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝓnuntiatũ ẽ ego. Ego dor-¬
miui. Illi seuuerunt. illi ꝑsecuti
sunt: s si noluissem ñ doemissem.
Ego dormiui. Ergo de quib dic̃¬
tum erat partes uulpium erurł:
de his nunc dictũ ẽ. Hiripuert̃
eũ om̃s transeuntes uiam. factꝰ
ẽ obꝓliriũ uicinis suis. exaltasti
dexteram inimicoꝵ eiꝰ. ioc̃dasti om̃s
inimicos eius. Aduertite iudeos. &
uidete omnia impleta quȩ pͣdicta
sunt. Auercisti adiutoriũ gladii eiꝰ
Quomͦꝰ solebant pauci dimicare.
multos ꝓsternere: Auertisti adiu¬
toruim gladii eius. & non es opitu¬
latus ei in bello. Merito uictus. me¬
rito captus. merito a regno suo alie¬
natus. merito disꝑsus. Eam enun
terram ꝑdidit. ꝓ qua dnm occidit.
& non es opitulatus ei in bello: dis¬
soliusti eum ab emundatione.
Quid ẽ hoc: Inter omnia mala mag¬
nus hic timor. Quantũ c̃q enĩ &¬
dat ds. quantũ lib& irascatur. quan¬
tumlib& uerber& flagell& ligatũ

Expanded text:
dere pronuntiandum est, «Ego; Ego dordere pronuntiandum est, «Ego; Ego dormivi.» Illi saevierunt, illi persecuti sunt, sed si noluissem, non dormissem. «Ego dormitum erat, Partes vulpium erunt, de his nunc dictum est, Diripuerunt eum omnes transeuntes viam, factus est opprobrium vicinis suis. Exaltasti dexteram inimicorum ejus, jucundasti omnes inimicos ejus. Advertite Judaeos, et videte omnia impleta, quae praedicta sunt. Avertisti adjutorium gladii ejus. Quomodo solebant pauci dimicare, non multos prosternere. Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Merito victus, merito captus, merito a regno suo alienatus, merito dispersus. Eam enim terram perdidit, pro qua Dominum occidit. et non es opitulatus ei in bello. Dissolvisti eum ab emundatione.» Quid est hoc? Inter omnia mala magnus hic terror. Quantumcumque enim caedat Deus, quantumlibet irascatur, quantumlibet verberet, flagellet; ligatum
Abbreviated transcription (Latin):
in terra scũarium eius. Scã illa
que habebant terrena esse osten¬
disti. Destruxisti om̃s macerias eiꝰ.
quib eũ munieras. Quando enĩ
diriperetur. nisi maceriȩ dirutȩ¬
fuissent: Posiusti municiones eius
formidinẽ. Quid ẽ formidinẽ: Ut
dicatur peccantib Si ds̃ naturali¬
b ramis non peꝑcit. neq tͥ parcos.
Diripuert̃ eum om̃s transeuntes
uiam. Om̃s scilic& gentes ꝑ uiam
hoc ẽ ꝑ istã uitam transeuntes di¬
ripuerunt isrł: diripuerunt dauid.
uulpes appellauit scriptura dolo¬
sos & tinidos. quos terr& aliena
uirtus. Ideo ipse dñs cũ de herode
cõminante loqueretur. dicite in¬
quit uulpi illi. Rex qui neminẽ
hominũ tun&e. ipse uulpis non ẽ
Leo ille de tribu iuda cui dicit᷑
Ascendisti. rec̃bens dormisti sic̃ leo.
Potestate ascendisti. potestate dor¬
misti. Quia uoliusti. dormisti. Ideo
in alio psalmo ego inquit dormiui.
Nonne plana erat sententia. dor¬
qm̃ dñs suscipiet me: Quare est¬
aditum ego: Et cũ magno pon¬

Expanded text:
in terra sanctitatem ejus. Sancta illa quae habebant, terrena esse ostendisti. Destruxisti omnes macerias ejus, quibus eum munieras. Quando enim diriperetur, nisi maceriae dirutfuissent? Posuisti munitiones ejus in formidinem. Quid est formidinem? Ut dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet . Diripuerunt eum omnes transeuntes viamer vitam istam transeuntes diripuerunt Israel, diripuerunt David. vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos quos terret virtus aliena. Ideo ipse Dominus cum de Herode comminante loqueretur: «Dicite,» inquit, «vulpi illi» . Rex qui neminem hominum timet, ipse vulpes non est: leo ille de tribu Juda, cui dicitur, «Ascendisti recumbens, dormisti sicut leo» . Potestate ascendisti, potestate dormisti; quia voluisti, dormisti. Ideo in alio psalmo dicit, «Ego dormivi.» Nonne plena erat sententia, «Dorquoniam Dominus suscipiet me» ? quare additum est, «Ego?» Et cum magno pon