comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃: reb singulis modũ seruare. atq imꝑtire ordinem.
N quo uere p̾lucet illud qd̃ decorũ dicitur: qd̾ ita cum
honestate iungitur. ut separari nͨ queat. Siquidẽ & qd̃
aecet honestũ ẽ: & qd̃ honestũ ẽ decet. ut magis in ser-¬
mone distinctio sit. qua in uirtute discretio. Differ¬
re enim ea inter se intelligi potest: explicari ñ potest.
Et ut conemur aliquid eruere distinctionis: houestas
uelut bona ualitudo est. & quedam salubritas corporis.
Decus autẽ tãquã uenustas & pulchritudo. Sicut gͦ pul¬
chritudo supra salubritatẽ ac ualitudinẽ uidet᷑ excellere.
& tamen sine his esse ñ potest. neq ullo separari modo.
non potest: sic honestas decorũ illud in se continet:
ut ab ea ꝓfectum uideat᷑. & sine ea esse nͨ possit uelut
salubritas. Igitur totiꝰ oꝑis actusq nr̃i honestas est: &
sicut species est decorũ: qd̾ cum honestate confusum

Expanded text:
est rebus singulis modum servare, atque impartiri ordinem, est rebus singulis modum servare, atque impartiri ordinem, in quo vere praelucet illud quod decorum dicitur: quod ita cum honesto jungitur, ut separari non queat. Siquidem et quod decet, honestum est, et quod honestum est, decet; ut magis in sermone distinctio sit, quam in virtute discretio. Differre enim ea inter se intelligi potest, explicari non potest. 219. Et ut conemur aliquid eruere distinctionis, honestas velut bona valetudo est, et quaedam salubritas corporis: decus autem tamquam venustas et pulchritudo. Sicut ergo pulchritudo super salubritatem ac valetudinem videtur excellere, et tamen sine his esse non potest, neque ullo separari modo; non potest: sic honestas decorum illud in se continet, ut ab ea profectum videatur, et sine ea esse non possit. Velut salubritas igitur totius operis actusque nostri honestas est, et sicut species est decorum, quod cum honestate confusum,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitior. aliꝰ sacrario oportunior habet᷑. Hȩc om̃ia
spectet sacerdos: & quid cuiq congruat. id officii de¬
putet. Quo etenim uiiuqu̾eq suũ ducit ingeniũ. aut
qd̃ officium decet: id maiore implet᷑ gr̃a. Sed id quod
in om̃i uita difficile: tuͣ in nr̃o actu difficillimũ est.
Amat enim unusquisq sequi tuam parentũ. Deniq
pleriq ad militiam feruntur. quoꝵ militauerunt pa¬
rentes: alii ad actiones diuersas. In ȩccłastico uͦ officio I¬
nichil rariꝰ inuenias. qu̾a eum qui sequat᷑ institutũ
patris: uel quia grauis deterret actus. uł quia in lubri¬
c a etate difficillior abstinentia. uł quia alacris adoles¬
centię uidetur uita obscurior. Et ido ad ea conũtunt᷑
studia: quȩ plausibiliora arbitrant᷑. Presentia qͥppe
plures quam futura p̾ferunt. Illi autẽ p̾sentib. nos fu¬
turis militamꝰ. Unde quo p̾stantior causa: eo debet cu¬

Expanded text:
sollicitior, alius sacrario oportunior habetur. Haec omnia sollicitior, alius sacrario oportunior habetur. Haec omnia spectet sacerdos, et quid cuique congruat, id officii deputet. Quo etenim unumquemque suum ducit ingenium, aut quod officium decet, id majore impletur gratia. 216. Sed id cum in omni vita difficile, tum in 58 nostro actu difficillimum est. Amat enim unusquisque sequi vitam parentum. Denique plerique ad militiam feruntur, quorum militaverunt parentes, alii ad actiones diversas. 217. In ecclesiastico vero officio nihil rarius invenias quam eum qui sequatur institutum patris: vel quia gravis deterret actus, vel quia in lubrica aetate difficilior abstinentia, vel quia alacri adolescentiae videtur vita obscurior; et ideo ad ea convertuntur studia, quae plausibiliora arbitrantur. Praesentia quippe plures quam futura praeferunt. Illi autem praesentibus, nos futuris militamus. Unde quo praestantior causa, eo debet es
Abbreviated transcription (Latin):
conueniat atq etatib: quid etiam singuloꝵ inge¬
niis sit accomiodũ. Sepe eium qd̃ alterum decet: alte¬
rum ñ decet: Aliud iuueni aptum. aliud seni: aliud in
ñ saltauit. samuhel. Nec idõ ille rep̃hensus: sed magis
iste laudatus. Mutauit uultũ corã rege: cui nom̃ achis.
At hoc si remota fecisset formidine. quo minꝰ cognosce¬
retur: nequaqu̾a leuitatis rep̾hensione carere potuisset.
Saul quoq uallatus choro ꝓpħarũ etiã ipse ꝓpħ̾auit.
& de solo qͣsi indigno memoratũ ẽ. & saul inter ꝓph̾as¬
nusquisq gͥ suũ ingeniũ nouerit: & ad id se appli¬
cet. qd̾ sibi aptum elegerit. Itaq priꝰ qͥd sequat᷑
consideret. N ouerit bona sua. sed etiam uitia cognoscat
equalemq se udicẽ sui p̾beat. ut bonis intendat. uitia
declinet. Aliꝰ distinguendȩ lectioni aptior. aliꝰ psal¬
mi gratior. aliꝰ exorcizandis qui malo laborant spu

Expanded text:
conveniat atque aetatibus, quid etiam singulorum ingeconveniat atque aetatibus, quid etiam singulorum ingeniis sit accommodum. Saepe enim quod alterum decet, alterum non decet. Aliud juveni aptum, aliud seni: aliud in non saltavit Samuel; nec ideo ille reprehensus, sed magis iste laudatus. Mutavit vultum contra regem, cui nomen Achis : at hoc si fecisset remota formidine quo minus cognosceretur, nequaquam levitatis reprehensione carere potuisset. Saul quoque vallatus choro prophetarum, etiam ipse prophetavit; et de solo quasi indigno memoratum est: Et Saul inter pnusquisque igitur suum ingenium noverit, et ad id se applicet, quod sibi aptum elegerit. Itaque quid sequatur, prius consideret. Noverit bona sua, sed etiam vitia cognoscat: aequalemque se judicem sui praebeat, ut bonis intendat, vitia declinet. 215. Alius distinguendae lectioni aptior, alius psalmo gratior, alius exorcizandis qui malo laborant spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
spectatur & queritur. Ordo gͥ quidam uitȩ nobis tenen¬
dus est: ut a uerecundia prima quedã fundamenta du¬
cantur: quȩ socia ac familiaris est mentis placiditati. ꝓ¬
teruię fugitans. ab om̃i aliena luxi sobrietatẽ diligit.
honestatẽ fouet. decorũ illud requirit. Sequat᷑ conuer¬
sationis electio: ut aduingamur ꝓbatissimis quibusq se.¬
morib. Namq ut equalium usus dulcior. ita senũ tuti¬
or est: qui magisterio quodã & ductu uitȩ colorat. mo¬
res adolescentium. & uelut muricȩ ꝓbitatis inficit.¬
Nanq si hi qui sunt ignari locoꝵ cum sollertib uiarũ
iter adoriri gestiunt: quantomagis adolescentes cum
senib debent nouum sibi iter uitȩ aggredi. quo minꝰ
errare. possint. & a uero tramite uirtutis deflectere.
Nichil enĩ pulchriꝰ. ꝗͣ eosdẽ & magistroᷤᷤ & uitȩ testes habere.
uerendum etiam in om̃i actu qͥd ꝑsonis. temporib

Expanded text:
spectatur et quaeritur. 210. Ordo igitur quidam vitae nobis tenenspectatur et quaeritur. 210. Ordo igitur quidam vitae nobis tenendus est, ut a verecundia prima quaedam fundamenta ducantur: quae socia ac familiaris est mentis 57 placiditati, proterviae fugitans, ab omni aliena luxu, sobrietatem diligit, honestatem fovet, decorum illud requirit. 211. Sequatur conversationis electio, ut adjungamur probatissimis quibusque senioribus. Namque ut aequalium usus dulcior, ita senum tutior est, qui magisterio quodam et ductu vitae colorat mores adolescentium, et velut murice probitatis inficit.Namque si hi qui sunt ignari locorum, cum solertibus viarum iter adoriri gestiunt; quanto magis adolescentes cum senibus debent novum sibi iter vitae aggredi, quo minus errare possint, et a vero tramite virtutis deflectere! Nihil enim pulchrius quam eosdem et magistros vitae et testes habere. 212. Quaerendum etiam in omni actu quid personis, quid temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset: alter qui adiuuisset. Hic laurentium scm̃ ad
huc nullus urgebat: nisi amor deuotionis. Tamen & ip¬
se post triduum cum illuso tiranno impositus suꝑ cra¬
ticulam exureretur: assum ẽ inquit. uersa & manduca.
Ita uirtute animi uincebat ignis naturã.
ducuntur cupiditate. insolentiꝰ abutantur potesta¬
tib: & plerumq auersu̾s a nobis animꝰ gentiliũ instipen¬
dia ꝑsecutionis excitent. atq inflamiment ad iracundiã
Itaq ut illi ꝑseuerare possint. & supplicia uincere. qͣn¬
tos ꝑire faciunt. Prospiciendum etiam. ne adulanti
aꝑiamꝰ aurem. Emolliri enĩ adulatione. ñ solũ forti¬
tuainis ñ esse. sed etiam ignauiȩ uidetur.
ñ de trib uirtutib diximꝰ: restat ut de quarta uir¬
tute dicamꝰ. quȩ temꝑantia ac modestia uocatur.
In qua maxime tranquillitas animi. studium mansuetu¬
dinis. moderationis gr̃a. honesti cura. decoris considatio

Expanded text:
fecisset, alter qui adjuvisset. Hic Laurentium sanctum ad fecisset, alter qui adjuvisset. Hic Laurentium sanctum ad hoc nullus urgebat, nisi amor devotionis; tamen et ipse post triduum, cum illuso tyranno, impositus super craticulam exureretur: Assum est, inquit, versa et manduca. Ita animi virtute vincebat ignis naturam. ducuntur cupiditate, insolentius abutantur potestatibus, et plerumque aversos a nobis animos gentilium in studia persecutionis excitent, atque inflamment ad iracundiam. Itaque ut illi perseverare possint, et supplicia vincere, quantos perire faciunt? 208. Prospiciendum etiam ne adulantibus aperiamus aurem; emolliri enim adulatione, non solum fortitudinis non esse, sed etiam ignaviae videtur. de tribus virtutibus diximus, restat ut de quarta virtute dicamus, quae temperantia ac modestia vocatur: in qua maxime tranquillitas animi, studium mansuetudinis, moderationis gratia, honesti cura, decoris consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
riosior de tiranno triumphus. Mox uenies: flere desiste.
Post triduum me sequeris sacerdotẽ leuita. Hic mediꝰ
numerus decet. Non erat tuũ sub magistro uincere:
quasi aduitorẽ quereres. Quid consortium passionis
meȩ expetis: Totam tibi hereditatẽ eiꝰ aimitto.
Quid p̾sentiam meam requiris: Infirmi discipuli ma¬
gistrum p̾cedant. fortes sequantur: ut uincant sine. nia¬
gistro. qui iã ñ indigent magisterio. Sic & helias helise¬
um reliquit Tibi gͦ mando nr̃e uirtutis successionem.
Talis erat contentio. Digna sane. de qua certarent sacer¬
dos & inmister: quis prior pateretur ꝓ xp̃i nomine. In
fabulis ferunt tragicis. excitatos teatri maguos esse. plau¬
sus. cum se pẏlades orestem diceret: & orestis ut erat.
orestem se esse asseueraret. Ille ut ꝓ oreste necaret᷑.
orestis. ne pyladem ꝓ se pateretur necari. Sed illis non z¬
licebat uiuere: qd̾ uterq esset parricidii reus. Alter qͥ

Expanded text:
riosior de tyranno triumphus. Mox venies, flere desiste, riosior de tyranno triumphus. Mox venies, flere desiste, post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantur, ut vincant sine magistro, qui jam non indigent magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit. Tibi ergo mando nostrae virtutis successionem. 206. Talis erat contentio, digna sane de qua certarent sacerdos et minister, quis prior pateretur pro Christi nomine. In fabulis ferunt tragicis excitatos theatri magnos esse plausus, cum se Pylades Orestem diceret; Orestes, ut erat, Orestem se esse asseveraret: ille ut pro Oreste necaretur, Orestes ne Pyladem pro se pateretur necari. Sed illis non licebat vivere, quod uterque 56 esset parricidii reus: alter qui
Abbreviated transcription (Latin):
bis appellare cepit. Quo ꝓgrederis sine filio pater.
quo sacerdos sce̾ sine diacono ꝓperas tuo: Nuniqu̾a
sacrificium sine muinistro offerre. consueueras. Quid¬
in me gͦ displicuit pater: Num degenere ꝓbasti: Ex
perire certe. utrum idoneum ministrũ elegeris. cui
commisisti an̾ici sanguinis consecrationẽ. Cui con¬
sũmandoꝵ consortium sacramentoꝵ tribuisti. huic
sanguinis tui consortium negas. Uide ne ꝑiclitetur
iudicium: dum fortitudo laudatur. Abiectio discipłi.
detrimentum magistri. Quid. qd̾ illustriꝰ p̾̃stantes
uiri discipuloꝵ certaminib qũa suis uincunt. Deniq
abrabam filium optulit: petrus stephanũ p̃misit. & tu
pater ostende in filio uirtutẽ tuam. O ffer qu̾e erudisti:
ut securus iudicii tui comitatu nobili ꝑuenias ad coro¬
nani. Tunc syxtus. Non ego te fili relinquo ac desero:
s maiora tibi debentur certamina. Nos quasi senes leui¬
oris pugnȩ cursum recipimꝰ: te quasi uiuene̾ manet glo¬

Expanded text:
grederis sine filio pater? Quo, sacerdos sancte, sine diacono properas? Tu nunquam sacrificium sine ministro offerre consueveras. Quidin me ergo displicuit tibi pater? Num degenerem probasti? Et perire certe utrum idoneum ministrum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, cui consummandorum consortium sacramentorum credidisti, huic sanguinis tui consortium negas? Vide ne periclitetur judicium tuum, dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum magistri est. Quid quod illustrius praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt? Denique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili nam. 205. Tunc Xystus ait: Non ego te, fili, relinquo ac desero: sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus: te quasi juvenem manet glo
Abbreviated transcription (Latin):
sortium honestatis adiungerent. qd̃ sine ea ñ possit.
esse beata uita. Tenon stoycus solum & summũ bo¬
nũ qd̾ honestum est: aristothiles autẽ uł theofrastus
ceteri ꝑipatetici in uirtute quidẽ hoc ẽ honestate
uitã beatam esse. sea compleri eiꝰ beatituainẽ etiam
ruerunt. Scriptura autem diuina uitam ȩter¬
nam in cognitione posuit diuinitatis. & fructu
bonȩ oꝑationis. Deniq utriusq assertionis ȩuan¬
głicum suppetit testimonium. Nã & de conscien.¬
tia ita dixit dñs iħc. Hȩc est autem uita ęterna:
ut cognoseant te solum uerum dm̃. & quem misi¬

Expanded text:
sortium honestatis adjungerent, quod sine ea non possit sortium honestatis adjungerent, quod sine ea non possit esse beata vita. Zenon Stoicus solum et summum bonum quod honestum est: Aristoteles autem vel Theophrastus et caeteri peripatetici in virtute quidem, hoc est honestate vitam beatam esse, sed compleri ejus beatitudinem etiam ruerunt. 5. Scriptura autem divina vitam aeternam in cognitione posuit divinitatis, et fructu bonae operationis. Denique utriusque assertionis Evangelicum suppetit testimonium. Nam et de scientia ita dixit Dominus Jesus: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misi
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Houestatis gͥ est uel miscdiam facere. uł ieiuni¬
etiam ab hominib. Nam qui ab hominib querit. ha¬
bet mercedẽ suam. Qui autẽ a dõ. habet uitã ęternã:
quam p̾stare ñ potest nisi auctor ȩternitatis. sicut ẽ¬
illua. Amen dico tibi: hodie mecum eris in paradẏso.
Unde exp̃ssiꝰ scriptura uitã ęternam appellauit eam
quȩ sit beata: ut ñ hominum opinionib estimandum
relinqueretur. sea diuino iuaicio committeret᷑.¬
taq philos ophi
Quitam beatã alii in ñ aolendo posuerunt ut hieroni¬
mus: alii in rerum scientia ut erillus: qui audiens
ab aristothile & theofrasto mirabiliter laudatã esse re¬
rum scientiam. solam eam quasi summũ bonũ posuit.
cum illi eam quasi bonum ñ quasi solum bonu̾ lauda¬
uerint. Alii uoluptatẽ dixerunt. ut epicurꝰ: alii ut
callipho. & post eum aiodorꝰ ita interpretati sunt
ut alter ad uoluptatẽ. alter ad uacuitatẽ doloris con¬

Expanded text:
suam. 3. Honestatis igitur est vel misericordiam facere, 71 vel jejunisuam. 3. Honestatis igitur est vel misericordiam facere, 71 vel jejunietiam ab hominibus. Nam qui ab hominibus quaerit, habet mercedem suam: qui autem a Deo, habet vitam aeternam: quam praestare non potest nisi auctor aeternitatis, sicut illud est: Amen, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Unde expressius Scriptura vitam aeternam appellavit eam quae sit beata; ut non hominum opinionibus aestimandum relinqueretur, sed divino judicio committerettaque philosophi vitam beatam, alii in non dolendo posuerunt, ut Hieronymus: alii in rerum scientia, ut Herillus, qui audiens ab Aristotele et Theophrasto mirabiliter laudatam esse rerum scientiam, solam eam quasi summum bonum posuit; cum illi eam quasi bonum, non quasi solum bonum laudaverint. Alii voluptatem dixerunt, ut Epicurus: alii, ut Callipho, et post eum Diodorus, ita interpretati sunt, ut alter ad voluptatem, alter ad vacuitatem doloris, con
Abbreviated transcription (Latin):
libro de officiis
tractauimꝰ. quȩ
conuenire hones¬
tati arbitrarem᷑:
in qua uitã beatã
positam esse nul¬
li dubitauerunt.
quam seriptura
appellat uita ȩter¬
nam. Tantus enĩ
splendor honestatis
est: ut uitã beatã
efficiat. tranquilli¬
tas conscientiȩ. &
securitas in nocen¬
tiȩ. Et ido sicut exortus sol lunȩ globum & cete¬
ra stellarũ abscondit lumina: ita fulgor honestatis:
ubi uero & incorrupto uibrat decore. cetera quȩ pu¬
alienis estimatur iudiciis: sed domesticis ꝑcipitur sen¬
sib. tamqu̾ã sui uidex. Neq enim ppłares opimiones
Nam qui głam requirunt. his ea mexces presentium
umbra futuroꝵ est. quȩ impediat. uitam ȩternam
Qd̃ in euglio scriptum ẽ. A men amen aico uobis.
ꝑceperunt mercedem suam De bis scilicet. qui uelut
tuba canendo. uulgare liberalitatẽ suam qua faciunt.
circa pauperes gestiunt. Similiter & de ieninio quod
ostentationis causa faciunt: habent inquit mercedem

Expanded text:
libro de officiis tractavimus, quae convenire honestati arbitraremur, in qua vitam beatam positam esse nulli dubitaverunt, quam Scriptura appellat vitam aeternam. Tantus enim splendor honestatus est, ut vitam beatam efficiant tranquillitas conscientiae, et securitas innocentiae. Et ideo sicut exortus sol lunae globum et caetera stellarum abscondit lumina, ita fulgor honestatis, ubi vero et incorrupto vibrat decore, caetera quae pualienis aestimatur judiciis, sed domesticis percipitur sensibus, tamquam sui judex. Neque enim populares opiniones Nam qui gloriam requirunt, his ea merces praesentium, umbra futurorum est, quae impediat vitam aeternam; quod in Evangelio scriptum est: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam ; de his scilicet qui velut tuba canente, vulgare liberalitatem suam quam faciunt circa pauperes, gestiunt. Similiter et de jejunio quod ostentationis causa faciunt: Habent, inquit, mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
nes suos in uiaicio. quia in scłm ñ cõmouebit᷑. In me¬
moria ęterna erit. iustꝰ. Et infra. Disꝑsit. ceait
pauꝑib: iustitia eiꝰ manet in ęternum. Habet gͦ uitã¬
ȩternam fides: quia fundamentum ẽ bonum. Eabet¬
& bona facta: quia uir iustus & dictis & reb ꝓbatur.
Nam si exercitatus sit in sermonib & desidiosus in oꝑi¬
bus: prudentiam suam factis repellit. Et grauiꝰ ẽ sci¬
re quid facias: nec fecisse qd̃ faciendũ cognoueris. Con¬
tra quoq strenuum esse in oꝑib affectu infidũ. ita est.
ac si uitioso fundamento pulchra culminũ uelis eleuare
fastigia. Od̾ plꝰ extruxeris. plꝰ corruit: quia sine muni¬
mento fidĩ bona oꝑa ñ possunt manere. Infida statio in
portu nauem ꝑforat: & arenosum solũ cito cadit: nec
potest impositȩ ȩdificationis sustinere onera. Ibi gͦ ple¬
nitudo premii. ubi uirtutũ ꝑfectio: & quędã in factis

Expanded text:
nes suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In menes suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In memoria aeterna erit justus . Et infra: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . 7. Habet ergo vitam aeternam fides, quia fundamentum est bonum: habent et bona facta, quia vir justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum, ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis
Abbreviated transcription (Latin):
trem. aut filios. aut agros ꝓpter nomen meũ: centu¬
plum accipiet. & uitam ęternam possidebit. Sed
ne estimetur hoc recens esse. & priꝰ tractatũ a philo¬
sophis. quã in eugłio predicatum. anteriores enim
engło philosophi. ia est aristothiles & theofrastꝰ uł
zenon atq hieroninꝰ. sed posteriores ꝓpħis: accipiant
qu̾a longe. antequã philosophoꝵ nomen audiretur. ꝑ
os sc̃i dauid utrumq aꝑte uideatur exp̃ssum. Scrip¬
tũ est enim. Beatus que tu erudieris anẽ : & de lege
tua docueris eum. H abemꝰ & alibi. B eatus uir qui ti¬
niet dñm: in mandatis eiꝰ cupiet nimis. Docuimꝰ de
cognitione: cuiꝰ p̃mium ȩternitatis fructũ esse memo¬
rauit. adiciens ꝓpb̃a. quia in domo huiꝰ timentis dm.
uel eruditi in lege. & cupientis in mandatis aiuinis
scłi. De oꝑib quoq in eodẽ psalmo subiunxit: uitę
ȩternę suppetere p̃mium uiro iusto. Deniq ait. Bea¬
tus uir qui miseretur & commodat: disponit. sermo¬

Expanded text:
m, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . 6. Sed ne aestimetur hoc recens esse, et prius tractatum a philosophis, quam in Evangelio praedicatum anteriores enim Evangelio philosophi, id est, Aristoteles et Theophrastus, vel Zenon atque Hieronymus, sed posteriores prophetis, 72 accipiant quam longe antequam philosophorum nomen audiretur, per os sancti David utrumque aperte videatur expressum. Scriptum est enim: Beatus quem tu erudieris, Domine; et de lege tua docueris eum . Habemus et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupiet nimis . Docuimus de cognitione, cujus praemium aeternitatis fructum esse memoravit, adjiciens Propheta, quia in domo hujus timentis Dominum, vel eruditi in Lege, et cupientis in mandatis divinis: saeculi . De operibus quoque in eomium viro justo. Denique ait: Beatus vir qui miseretur et commodat, disponet sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi semꝑ facta sententia: consideremꝰ qũa enodẽ de
eo scriptura diuina absoluat sententiam. de quo tam
multiplices & implicatas atq confusas uidemꝰ questi¬
ones esse philosophiȩ. N ichil enim bonu scriptura nisi qd̃
honestum asserit: uirtutẽq in om̃i rerum statu beatã
iudicat. quȩ neq augetur bonis corporis uel externis.
neq minuitur aduersis. nichilq tam beatũ nisi qd̃
a peccato alienũ sit: plenũ innocentiȩ. repletũ gra dĩ.

Expanded text:
quasi semiperfecta sententia; consideremus quam enodem de eo divina scriptura absolvat sententiam, de quo tam multiplices et implicatas atque confusas videmus esse quaestiones Philosophiae. Nihil enim bonum Scriptura nisi quod honestum asserit, virtutemque in omni rerum statu beatam judicat, quae neque augeatur bonis corporis, vel externis, neque minuatur adversis: nihilque tam beatum, nisi quod a peccato alienum sit, 73 plenum innocentiae, reple
Abbreviated transcription (Latin):
minum beniuolentian tanqu̾ã solẽ e mundo tuleris.
ita erit: quia sine ea usus hominũ esse ñ potest. ut pe¬
regrinanti monstrare uiã. reuocare errantẽ. aeferre hos¬
pitio. Non gͥ mediocris uirtus. de qua sibi plandebat iob.
dicens. E oris autẽ ñ habitabat hospes. ianua mea om̃i ui¬
anti patebat. Aqu̾a ae aqua ꝓfluenti dare. lumꝰ de lumi¬
ne accendere. Beniuolentia itaq in his est om̃ib. tãqu̾a
fons aquȩ reficiens sitientẽ: tãqũa lum̃. q̃ etiã in aluis luce¬
at. nec illi desit qͥ de suo lumine aliis lum̃ accenderit.
st etiam in beniuolentia
uiberalitas: ut si qd̾ habes aebitoris cyrograsũ. scm¬
aens restituas: inchil a debitore consecutus aebiti. Qd ex¬
emplo si facere nos aebere iob sc̃s aamonet. Nam qui
qu̾a potes cum beniuolentiȩ tuȩ laude sine dampno pe
primũ ꝓfecta ꝑsonis. i est a filiis. parentib. fr̃ib

Expanded text:
minum benevolentiam, tamquam solem e mundo tuleris, minum benevolentiam, tamquam solem e mundo tuleris, ita erit; quia sine ea usus hominum esse non potest ut peregrinanti monstrare viam, revocare errantem, deferre hospitium, non igitur mediocris virtus, de qua sibi plaudebat Job dicens : Foris autem non habitabat hospes, janua mea omni venienti patebat  aquam de aqua profluenti dare, lumen de lumine accendere. Benevolentia itaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens sitient em, et tamquam lumen quod etiam in aliis luceat, nec illis desit, qui de suo lumine aliis lumen accenderint. 168. Est etiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore consecutus debiti. Quod exemplo sui facere nos debere Job sanctus admonet . Nam qui quam potes cum benevolentiae laude sine damno pecuprimum profecta personis, id est, a filiis, parentibus, fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
neris. Qrã enim in eo ipso qd̃ habetur refert᷑. Mag¬
na gͥ beniuolentia: quȩ etiam si nichil conferat plus
exibet. & cum in patrimonio nichil habeat. largitur
plurib. Iadq facit sine ullo sui dispendio. & lucro om̃i¬
um: & idõ p̾stat beniuolentia supra ipsã liberalitatẽ.
Ditior hȩc morib: quã illa munerib. Plures enĩ sunt
qui indigent beneficio: quã qui abunaant.
st autẽ beniuolentia & coniuncta liberalitati: a qͣ¬
aipsa liberalitas ꝓficiscitur cum largitatis affectu
sequitur largiendi usus: & separata atq discreta. Ubi
enim aeest liberalitas: beniuolentia manet. Comunis
quedam pars est: om̃iumq amicitiam conectit. & co¬
pulat. In consiliis fidelis. in ꝓsꝑis leta. in tristibus
mesta. ut unusquisq beniuolentis se magis qu̾a sapi¬
entis credat. consilio. ut dauid cũ esset prudentior io¬
natha. tam̃ unioris consiliis adquiescebat. Ex nsu ho¬

Expanded text:
neris. Gratia enim in eo ipso quod habetur, refertur. Magneris. Gratia enim in eo ipso quod habetur, refertur. Magna igitur benevolentia, quae etiam si nihil conferat, plus exhibet: et cum in patrimonio nihil habeat, largitur pluribus; idque facit sine ullo sui dispendio, et lucro omnium. Et ideo praestat benevolentia supra ipsam liberalitatem. Ditior haec moribus, quam illa muneribus; plures enim sunt qui indigent beneficio, quam qui abundant. 167. Est autem benevolentia etiam conjuncta liberalitati, a qua ipsa liberalitas proficiscitur, cum largitatis affectum sequitur largiendi usus: et separata atque discreta. Ubi enim deest liberalitas, benevolentia manet, communis quaedam parens omnium, quae amicitiam connectit et copulat: in consiliis fidelis, in prosperis laeta, in tristibus moesta; ut unusquisque benevolentis se magis quam sapientis credat consilio: ut David cum esset prudentior, Jonathae tamen junioris consiliis acquiescebat. Tolle ex usu ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et in paradẏso delectationis positus atq in conuuio sa¬
pientie locatus: considera quȩ apponunt᷑ tibi. Scriptu¬
ra diuina conuiuiũ sapientiȩ est: singuli libri singula
sunt fercula. Intellige pris qͥd habeant ferculoꝵ. dapes:
& tunc mitre manũ. ut ea quȩ legis. uł quȩ accipis a dño
do tuo oꝑib exequaris. & collatã in te grãm officiis repꝰ¬
sentes. ut petrus & paulus. qui ȩugłirando uicẽ quandã
largitori muneris reddiderunt: ut possint singuli dicẽ.
Gra autẽ dĩ sum qd̃ sum: & gr̃a eiꝰ egena in me nͦ fuit.
sed abundantius illis om̃ib laboraui.
gentum argento rependit: aliꝰ laborẽ. aliꝰ haua
scio an etiam locupletiꝰ solum restituit affectũ. Quid
enim si redaendi uulla facultas suppetit: In beneficio
referendo plus animꝰ quã census oꝑatur. magisq p̃¬
ponderat. beniuolentia. qua possibilitas referendi mu¬

Expanded text:
et in paradiso delectationis positus, atque in convivio saet in paradiso delectationis positus, atque in convivio sapientiae locatus, considera quae apponuntur tibi. Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis reprsentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia autem Dei sum quod sum, et gratia ejus egena in me non fuit: sed abundantius illis omnibus laboravi gentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi mu
Abbreviated transcription (Latin):
taq & illud conuiuiũ salomonis. ñ de cibis sed de oꝑib: ẽ
bonis. Quo enim meliꝰ epulanturanimi. qũa bonis factis:
Aut quid aliud tam facile potest iustoꝵ explere mentes.
qua boni oꝑis conscientia: Qui autẽ iocundior cib quã
facere uoluntatẽ dĩ: Que cibum sibi solum dñs ab un¬
dare memorauit: sicut scriptũ ẽ in eugłio. Meus cibus
est. ut faciam uoluntatẽ patris mei qui in cęlis est. Hoc
cibo delectamur: de quo ait ꝓpħa. Delectare in año. Noc
cibo aelectantur. qui suꝑiores delectationes mirabili inge¬
nio comphenderunt: qui possunt. scire qualis sit munda
illa & intelligibilis mentis delectatio. Edamꝰ gͥ panes
facti ad imaginẽ dĩ. De poculo uͦ satis exp̃sse dicit sc̃s iob
Sicut terra expectans pluuiã: sic & isti sermones meos.¬
Pulchrũ ẽ gͦ. ut diuinarũ scripturarũ uescam᷑ alloquio:
& quasi ros sic in nos dĩ uerba descendant. Cũ gͥ sederis
ad illã mensam potentis: intellige quis iste sit potens.

Expanded text:
taque et illud convivium Salomonis non de cibis, sed de operibus est bonis. Quo enim melius epulantur animi, quam bonis factis? Aut quid aliud tam facile potest justorum explere mentes, quam boni operis conscientia? Qui autem jucundior cibus, quam facere voluntatem Dei? Quem cibum sibi solum Dominus abundare memoravit, sicut scriptum est in Evangelio: Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei qui est in coelo . 164. Hoc cibo delectemur, de quo ait Propheta: Delectare in Domino . Hoc cibo delectantur; qui superiores delectationes mirabili ingenio comprehenderunt, qui possunt scire qualis sit illa munda et intelligibilis mentis delectatio. Edamus ergo panes facti ad imaginem Dei. De poculo vero satis expresse dicit sanctus Job: Sicut terra exspectans pluviam, sic et isti sermones meosPulchrum est ergo ut divinarum Scripturarum humescamus alloquio, et quasi ros sic in nos Dei verba descendant. Cum igitur sederis ad illam mensam potentis, intellige quis sit iste potens:
Abbreviated transcription (Latin):
ri cupientes sscripsimꝰ. Conferre grãm bonu̾ est:at qͥ
referre nescit durissimꝰ. Humanitatis exemplum ipsa
terra suggerit. Spontaneos fructus ministrat. quos ũ
seueris: multiplicatũ quoq redait qd̃ acceꝑit. Negare
In ꝓuerbus qͦq hahes. qd̃ ita plurimũ redibitio ista gr̃ȩ
apud dm consueuit. ualere: ut etiam in die rumȩ in¬
ueniat. grãm. quando possunt p̃ponderare. peccata. Et
quid aliis utar exemplis: cũ dñs ipse remunerationẽ uberi¬
orẽ scõꝵ meritis in euugłio polliceatur atq hortetur. ut
operemur bonũ opus aicens. dimittite & dimittet᷑ uobis:

Expanded text:
 sententias, scripsimus. Conferre gratiam bonum est: at qui referre nescit, durissimus. Humanitatis exemplum ipsa terra suggerit. Spontane os fructus ministrat quos non severis, multiplicatum quoque reddit quod acceperit. Negare In proverbiis quoque habes, quod ita plurimum redhibitio ista gratiae apud Deum consuevit valere, ut etiam in die ruinae inveniat gratiam quando possunt praeponderare peccata. Et quid aliis utar exemplis, cum Dominus ipse remunerationem uberiorem sanctorum meritis in Evangelio polliceatur, atque exhortetur ut operemur bonum opus, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
abernaculum moyses legis lator
primũ dño condidit. Salomion deinde templũ prudeu¬
tia usus instituit. Nostroꝵ post hac tempoꝵ fides in
rore p̾eunte. canere dõ in choris carm̃ triumphale ꝑ¬

Expanded text:
abernaculum Moyses legislator primum Domino condidit . Salomon deinde templum prudentia peritus instituit . Nostrorum post haec temporum fides in rore praeeunte, canere Domino in choris carmen triumphale
Abbreviated transcription (Latin):
meo stilo elicui. noimnulla uͦ ita ut apud ipsos erant
adiniscui: quo faciliꝰ lectio de singulis fidei aucto¬
ritatẽ teneret. Si qua tam᷑ ex his displicueruit:
errorib meis paratior uenia erit. quia ñ sunt re¬
ferenda ad culpȩ meȩ titulũ. de quib testificatio

Expanded text:
meo stylo elicui, nonnulla vero, ita ut apud ipsos erant, admiscui. Quo facilius lectio de singulis fidei auctoritatem teneret. Si qua tamen ex his displicuerint, erroribus meis paratior venia erit, quia non sunt referenda ad culpae meae titulum de quibus testificatio
Abbreviated transcription (Latin):
NO SUO
ET DEI
seruo fulgen¬
Queris a me
orignie officioꝵ
quoꝵ magiste¬
rio in eccłiis
erudimur. ut quib sint inuenta auctorib bre¬
uib cognoscas indiciis. Itaq ut uoluisti libellũ de
genere officioꝵ ordiuatu inisi ex scriptis uetusti ssumi
auctoꝵ: ut locus obtulit cõientatũ. In quo pleraq¬

Expanded text:
no meo et Dei servo FulgenQuaeris a me originem officiorum, quorum magisterio in Ecclesiis erudimur, ut quibus sint inventa auctoribus, brevibus cognoscas indiciis. Itaque, ut voluisti, libellum de origine officiorum misi, ordinatum ex scriptis vetustissimis auctorum, ut locus obtulit, commentatum, in quo pleraq
Abbreviated transcription (Latin):
ceret interĩ nec ꝑcuteret incredulos. ad eam tam̃ t̾rã
quã recusauerant ꝓpter incredulitatis suȩ p̃tiũ ñ ꝑue¬
nirent. s pueri & mulieres qui nͨ murmurauerant. uł
sexi uł ętate ueniabiles caꝑent erꝰ terrȩ ꝓmissã here¬
ditatẽ Deniq quicũq erant a uicesimo anno & supra
in deserto eoꝵ m̃bra ceciderunt: sed eoꝵ dilata pęna ẽ

Expanded text:
ceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram ceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram quam recusaverant, propter incredulitatis suae pretium non pervenirent: sed pueri et mulieres qui non immurmuraverant, vel sexu, vel aetate veniabiles, caperent ejus terrae promissam haereditatem. Denique quicumque erant a vigesimo anno et supra in deserto, eorum membra ceciderunt, sed aliorum dilata est
Abbreviated transcription (Latin):
collatione locupletũ iuuari egentes: in inistrari uic¬
tũ esurientib nulli cibũ adefore: Quid tã utile qͥ
cultores agro reseruari. non interire plebẽ rusti
nisi in ñ solũ turpe. sed etiã mutile credidissent regi
dã terrã uberẽ quidẽ terrã sed a ferocissimis in habitari
gentib nuntiauerunt. Terrore belli ppłs infractꝰ: re¬
cusabat t̾rę eiꝰ possessionẽ. S uadebant missi explorato¬
res ih̾c & caleb terrã eẽ utilẽ: maccorũ putabant cedere
nationib. Lapidari potiꝰ eligebant. qd̾ ininabatur
ppłs: qu̾a decedere de honestate. D issuadebant alii.
plebs reclaiabat dicens. aduersꝰ diras & asꝑas gen¬
tes bellũ fore cauendũ sibi. in p̃lio mulieres suas & pri¬
eros direptiom futuros. Exarsit dñ indignatio. ut om̃s
uellet ꝑdere: s rogante moyse tẽꝑauit sententiã. ulti¬
onẽ distulit: satis esse ꝑfidis supplicii iudicans. & si par¬

Expanded text:
collatione locupletum juvari egentes, ministrari viccollatione locupletum juvari egentes, ministrari victum es urientibus; nulli cibum defore? Quid tam utile, quam cultores agro reservari, non interire plebem rusticnisi id non solum turpe, sed etiam inutile credidissent regi dam terram, uberem quidem terram, sed a ferocissimis inhabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores Jesus et Caleb terram esse utilem: indecorum putabant cedere nationibus: lapidari potius eligebant, quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et asperas gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros. 55. Exarsit Domini indignatio, ut omnes vellet perdere: sed rogante Moyse, temperavit sententiam, ultionem distulit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi par
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ urbe amplissima. qui iam plurimã illic ętatẽ tranᷤ¬
egerant. flentes cũ filiis abisse. quib uelua ciuib ad
molienaũ exilium deplorarent: int̾rriptas cõplurium
necessituaies. direptas affinitates. Et certe arriserat
aniii fecunditas. Inuectio urbis sola egebat: frum̃te
potuisse iuuari. Petebatur ab italis frumentũ. quo¬
rũ filii expellebantur. Nichil hoc turꝑiꝰ. ercludere
quasi alienũ. & exigere quasi suũ. Quid illũ eicis.
qui de suo pascitur: Quia illũ eicis. qui te pascit: Ser¬
uum retines: trudis parentẽ. Eruinentũ suscipis. nec
affectum impertis. Uictũ extorques. nec rependis gram.
Qu̾a deforme hoc: qu̾a mutile. Q uom enĩ potest utile
esse. qd̃ non aecet. Et quantis corporator subsidis
audũ roma fraudata est. Potuit & illos ñ amittere.
& euadere famẽ: expectatis uentoꝵ flatib oportunis.
atq utile: Quid enĩ tam decorũ atq honestũ. qu̾a

Expanded text:
esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transesse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus moliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuisset juvari, si peteretur ab Italis frumentum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid illum ejicis, qui te pascit? Servum retines, trudis parentem? Frumentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, exspectatis ventorum opportunis atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ om̃ium miscdia numiqua aestituit᷑. s adiuuat᷑.
deinde subsidia annonȩ quȩ his imꝑtienda sunt
collatione redimamꝰ. reparemꝰ auro. Nuinqͥd his
aeficientib ñ alii uobis redimenai cultores uident᷑
Quanto uiliꝰ est pascere: quã emere cultorẽ. Ubi
etiam repares. ubi inuenias. quẽ reformes. Adde. si in¬
uenias. qd̾ ignarũ. & alien usus numero possis sub¬
stituere ñ cultui. Quid plura: Collato auro coacta
fruinenta sunt: ita nec abundantiã urbis minuit.
& ꝑegrinis alimoniam subnanistrauit. Quante hoc
cõmendationis ap̃ d̾m fuit scĩssimo sem. quantę apud
hounnes głȩ: Hinc magnꝰ uere ꝓbatur. qui uere
potuit imꝑatori dicere. demonstrans ꝓuintię totius
ppłos. Nos tibi om̃s reseruaui: hi uiuunt beneficio
tui senatus. hos tua curia morti abstulit. Quanto
hoc utiliꝰ. qm illud qd̾ ꝓxime roma factũ ẽ: eiectos

Expanded text:
Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos
Abbreviated transcription (Latin):
honiinẽ ex homime exuerit. qui cibũ morienti nega¬
ret: Canes ante mensam impastos esse ñ patimur.
hominẽ extruaimꝰ: Q uam mutile quoq tot ppłos
niundo ꝑire: quos aira conficeret tabes: quantos ur¬
bi suę ꝑire. qui soliti fuerant adium̾to ẽẽ. uł in con¬
ferendis subsidis. uł in celebrandis cõmertiis. Nemi¬
nem fame aliena iuuari: ꝓtrahere ut plurmiũ dic̃
posse. non mopiã repellere. immo tot cultorib ex¬
tinctis. tot agricolis occidentib occasura in ꝓpetuũ
subsidia frumentaria. Hos gͥ excludimꝰ. qui uictũ
nobis inferre consueuerant. hos nolums in tempore.
necessitatis pascere. qui nos om̃i ętate pa uert̃: Quan¬
ta sunt quȩ ab ipsis nobis hoc ipso tempore minis¬
trantur: Non in solo pane uiuit homo. Nr̃a illic fa¬
milia: pleriq etiam nr̃i parentes sunt. Reddamꝰ
quod accepimꝰ : sed uereamur ne cuinulemꝰ inopiã.

Expanded text:
hominem ab homine exui, qui cibum morienti negahominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate paverunt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore ministrantur! Non in solo pane vivit homo . Nostra illic familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur ne cumulemus inopiam.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Sed & illi qui ꝑegrinos urbe ꝓhibent. ne¬
quaqua ꝓbandi expellere eo tẽpore quo deberent
uiuare: separare a cõmertiis cõmunis parentis. fusos
om̃ib partiis negare. inita iam consortia inuendi
auerruncare cum quib fuerint cõnninia iura. cũ
his uolle in tempore necessitatis subsidia partiri
Ferȩ non expellunt feras. & homo excludit homi¬
nẽ. Ferȩ ac bestiȩ cõmunẽ putant om̃ib uictum. qu̾e
terrę ministrant. illȩ etiam conforinẽ generis sui¬
adiuuant: homo impugliat. qui nichil a se alienũ
aebet credere. quicquid humani ẽ. Quanto ille
rectiꝰ: qui cũ iam ꝓuecta ꝓcessisset ętate. & famẽ
toleraret ciuitas. atq ut in talib solet. peterent uu¬
go ut ꝑegrin urbe ꝓluberentur: p̾fecturȩ urbanȩ
curam cęteris maiorẽ sustinens. conuocauit honoratos
& locupletiores uiros. poposcit. ut in mediũ consule¬
rent. dicens: quam immnane esse ꝑegrinos eici. quai

Expanded text:
. Sed et illi qui peregrinos urbe prohibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos omnibus partus negare, inita jam consortia vivendi averruncare: cum quibus fuerint communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienum debet credere quidquid humani est. 46. Quanto ille rectius, qui cum jam provecta processisset aetate, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam
Abbreviated transcription (Latin):
modũ hunc frumentarii p̾tii captatorẽ exponat in
tulit. & ille quasi egens dicebat. quid faciam: non
habeo quo congregem. destruam horrea mea. & ma¬
iora faciam. cũ scire ñ posset. utrũ sequenti nocte
amnna sua ab eodẽ reposceretur. Nesciebat quid face¬
ret: quasi ei alimenta deẽnt. herebat ambigno. Non
capiebant aimmonam horrea: & ille se egere credebat.
Recte gͥsalomon. Qui continet inquit frumentũ. re¬
adquiritur: quasi uentis quibusdã ita extraneis diri¬
pientib dissipatur. Et addidit. Captans annonã
maledictus in plebe ẽ: benedictio autẽ eiꝰ in capite¬
qui participat. Uides gͦ qd̾ largitorẽ frum̃ti eẽ dece

Expanded text:
dmodum hunc frumentarium pretii captatorem exponat in dmodum hunc frumentarium pretii captatorem exponat in tulit, et ille quasi egens dicebat: Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, renon legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem fru
Abbreviated transcription (Latin):
am uocas. hanc ailigentiam nominas. quȩ calliaitatis
uersutia est: quȩ astutia fraudis ẽ. Et hoc tu reme¬
dium uocas: qd̾ est cõmentũ nequitiȩ. Patrocinium
hoc. an facinꝰ appelłẽ: Captantur taqu̾a latrocinii
tempora: quib in uiscera hominũ durus insidiator ob¬
repas. Auget᷑ pretiũ tuuꝰ cum sorte cumulatũ: fe¬
norisq ꝑiculum captas. acexuantur tibi condite fru¬
ges: multiplicatur usura. Tu frumentũ quasi fene¬
rator occultas: qͣsi uenditor auctionaris. Quid imp̃¬
caris male om̃ib. quia maior futura sit fames. qͥa
nichil frugum suꝑsit. quia infecundior aimꝰ seq̃t᷑
Lucrum tuũ. damnũ publicũ ẽ. Ioseph sc̃s om̃ib
aꝑuit horrea. nͦ clausit. ñ p̾tia captauit annonȩ
sea ꝑhenne subsidium collocauit. Nichil sibi adqui¬
siuit: s queaamoaũ fames etiam in posterũ unice¬
retur. ꝓuida ordinatione disposuit. Legisti queia¬

Expanded text:
am vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditatis am vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditatis versutia, quae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem? Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obrepas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? Lucrum tuum damnum publicum est. 42. Joseph sanctus omnibus aperuit horrea, non clausit: nec pretia captavit annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, sed quemadmodum fames etiam in posterum vinceretur, provida ordinatione disposuit . 43. Legisti quema
Abbreviated transcription (Latin):
sincerã messem colligit. Fęcunda est terra: multi¬
plicatũ reddit qd̃ acceꝑit. Fidelis est ager: fenerato ᷤᷤ
solet restituere ꝓuentus. De reditib gͥ uberis glebȩ
expectare debes tui mercedẽ laboris: de fertilitate
pinguis soli iusta sꝑare compendia. Cur ad fraudẽ
conuertis naturȩ indulgentiam: Cur inuides usib
hominũ publicos partus. Tur ppłis minuis ab un¬
iantiã: Cur affectas inopiam: Cur optari facis
a pauꝑib sterilitatẽ: Cur enim ñ sentiunt bene¬
ficia fecunaitatis:Te auctionante pretiũ. te conden¬
te frumentũ: optant potiꝰ nichilnasci. quã te
de fame publica negotiari. Ambis frumentoꝵ indi¬
gentiam. alimentoꝵ penuriam. Uberes soli partus
in gemiscis: fles publicam fertilitatẽ. horrea frugũ
gaudes arrisisse maledictũ. ut nichil cuiquã nasce¬
retur. Tunc messem tuam uenisse letaris: t̾c tibi
ae om̃ium miseria congeris opes. Et hanc tu industri¬

Expanded text:
sinceram messem colligit. Fecunda terra multisinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebae exspectare debes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industri