comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quib uersatur nr̃a mutabilitas.
ñ mendacit᷑ dicimꝰ. & fuit. & ẽ. & e¬
rit. Et quȩ uentura sunt annun¬
tiabit uobis. Multi habuerunt
mos curant. mortuos suscitant.
demonib imꝑant. nec tam̃ futura
cognoscunt. potest sic accipi. quia
spc̃ adueniens uentura nuntiaret.
reducens ad memoriã gaudia cȩle¬
stis patriȩ. Elle me clarificabit:
quia de meo accipieo & annunti¬
abit uobis. Oyasi dicat. Ista om̃a
suam. Me clarificabit: auferendo
uobis timorem. & dando amorem
ardentiorẽ. Qd ipsi facturi erant
in sp̃u sc̃o. Hoc eundem spm̃ dixio
&̃ facturum. ut illud. Non enim uos
estis qui loquimini: s sp̃c patͥs ur̃i¬

Expanded text:
ur nostra mutabilitas non mendaciter dicimus et fuit, et est, et erit. « Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. » Multi habuerunt mos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, nec tamen futura cognoscunt, potest sic accipi, quia Spiritus adveniens ventura nuntiaret, reducens ad memoriam gaudia coelestia. « Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. bonitatem suam. Me clarificabit, auferendo vobis timorem, et dando amorem ardentiorem. Quod ipsi facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum, ut illud: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
mitates assumpsit: ut eas cruci affi¬
geret. & nos forres efficeret. Itaq uo¬
luntatẽ nrãm suscepit: & trĩstitiam.
Tristitiam confident̾ dico: qͥ cruoem
p̃dico. S ẽ quedam tristitia & qͥ d̾ã
timor rationem submergens. & ho¬
minẽ contẽpto dĩ p̾cepto ctucens in
peccatũ: sicut petrus timore negauit.
De huiꝰmodi locunt᷑ expositores. qͣn¬
do dicunt xp̃m ñ timuisse: qͥ ad
hoc uenerat ut pateret᷑. & petrum
timiditatis arguerat. Est ꝙ alꝰ ti¬
mor moderatus. qui naturalitt̾ inest
om̃i homini. & sine peccato ẽ. ut fa¬
mes. sitis: & ille fuit in xp̃o: horrute¬

Expanded text:
mitates assumpsit, ut eas cruci affimitates assumpsit, ut eas cruci affigeret, et nos fortes efficeret. Itaque voluntatem nostram suscepit et tristitiam. Tristitiam confidenter dico, qui crucem praedico. Sed est quaedam tristitia, et quidam timor rationem submergens, et hominem, contempto Dei praecepto, in peccatum ducens, sicut Petrus timore negavit. De hujusmodi loquuntur expositores, quando dicunt Christum non timuisse, qui ad hoc venerat ut pateretur, et Petrum timiditatis arguerat. Est alius timor moderatus, qui naturaliter inest omni homini, et sine peccato est, ut fames, sitis, et ille fuit in Christo. Horru
Abbreviated transcription (Latin):
rdo ẽ. Sedete donec uadam & orem:
& orate ne in tẽptatione suꝑemini.
eparantur in oratione qͥ separant᷑
in passione: quia ille orat. illi dormi¬
unt. ꝑinguestine cordis oppressi.
net ꝓ cȩlestib bonis orandum ẽẽ. Cũ
in u̾alle orat ꝑinguedinis: insinuat
nobis humilitatem seruandã ẽẽ in
oratione. & pinguedin̾e intnȩ dilecti¬
onis. Et assumpto petro & duob
filiis zebedei iacobo & ioħe: oepit con¬
tristari & mestus ẽẽ.. Non aliis hie
assumptis ꝗͣ in transfiguratione qͥb
secretiora manifestat: ut ueritatem
assumpti ꝓbaret hominis uere con-¬
tristat eũ ꝓpassio: s passio ñ dñat᷑
eiꝰ animo. Sciendum quia pot̾at
xp̃c natura nͣ mori. sicut adam po¬
tuit ñ mori ante peccatum. In eo e¬
nim: nullum culpȩ debitũ. nulhius
peccati uestigium fuit. Uoluntarie
aut̾ẽ assumpsit infirmitates nr̃as gͦ
a do ñ separant: uelut ignorantia seu
concupiscentia separat. Sicut ueram
humanitatem. tta & humanas infir-¬

Expanded text:
rdo est: Sedete donec vadam et orem, et orate, ne tentatione superemini. Separantur in oratione qui separantur in passione, quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis oppressi. net pro coelestibus bonis orandum esse. Cum in valle orat pinguedinis, insinuat nobis humilitatem servandam esse in oratione, et pinguedinem internae dilectionis. Et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei Jacobo et Joanne, coepit contristari et moestus esse. Non aliis hic assumptis quam in transfiguratione, quibus secretiora manifestat. Ut veritatem assumpti probaret hominis, vere contristat eum propassio, sed passio non dominatur ejus animo. Sciendum quia poterat Christus natura non mori, sicut Adam potuit non mori ante peccatum. In eo enim nullum culpae debitum, nullius peccati vestigium fuit. Voluntarie autem assumpsit infirmitates nostras, quae a Deo non separant, velut ignorantia seu concupiscentia separat. Sicut veram humanitatem, ita et humanas infir
Abbreviated transcription (Latin):
d̾̃o iubente p̾ceꝑat: ut series generati¬
onis insacerdotib texeret᷑. Refert
aittem iosephꝰ. istum cayphan unius
tantum anni pontificatũ a romano
est: si iniquus pontifex inique iudi¬
cet. Annas quippe & cayphas utt
lucas sexto capło refert. ambo prin¬
cipes sacerdotum. ꝑ uices. suos annos
egeriuit. & erat anns cayphȩ quan-¬
do passus ẽ xp̃c. Unde ductus ẽ ihe
ad illum. s priꝰ ad annam: ñ quia
collega. s quia socer ens erat. Cre¬
dendum ẽ scd̃m uoluntatẽ cayphe
id ẽẽ factũ: uł domos eoꝵ ita posi¬
tas ut ñ deberet annas a transeunti¬
b p̃teriri. CLALIR. clxxxui.

Expanded text:
Deo jubente, praeceperat ut series generationis in sacerdotibus texeretur. Refert autem Josephus istum Caipham unius tantum anni pontificatum a Romano n ergo mirum est si iniquus pontifex inique judicet. Annas quippe et Caiphas, ut Lucas sexto capitulo refert, ambo principes sacerdotum, per vices suos annos egerunt; et erat annus Caiphae, quando passus est Christus. Unde ductus est Jesus ad illum, sed prius ad Annam, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Credendum est, secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel domos eorum ita positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. CAPUT CLXII.
Abbreviated transcription (Latin):
eos. maxime petrum magna de se con¬
fidentem: ut uideant & audiant. uͥ ẽ
posse hominis. & qͦmͦ impetratur. Ui-¬
deant cadentẽ in faciẽ. auctiant dicentẽ.
Pãt si possibile ẽ: transeat calix iste
ad nuptias. cui dieitin. Amice: qͦm
huc intrasti non habens uestem
ħ̾e itaq sciens omĩa quȩ uentura

Expanded text:
eos, maxime Petrum magna de se coneos, maxime Petrum magna de se confidentem, ut videant et audiant ubi est posse hominis et quomodo impetratur. Videant cadentem in faciem, audiant dicentem: Pater, si possibile est, transeat calix iste ad nuptias, cui dicitur: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem sus itaque, sciens omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
Tristis ẽ anima mea usq ad mortem.
Nĩc alibi ddicit. Baptismo habeo bap¬
tizari: & qͦm angor usq dũ ꝑficiat᷑ :
Usq ad mortem tristis ẽ. donec apłos
suos sua liberet passione. Mors qͥppe
Petrus dicit. anima meã pono ꝑ te:
xp̃e dicit. anima mea turbatur. Utrũ¬
q uerũ ẽ & ratione plenũ: qr inferi¬
or ñ timet. & suꝑior gerit timentis
affectum. Ille enim quasi homo uun
mortis ignorat: iste quasi d̾̃s in corꝑe
constitutus fragilitatem carnis exponit:
ut eoꝵ qui sacramentũ incarnatio¬
nis abiurant. excluderet᷑ impietas.
Sequitur. Sustinete hic: & ugila
tionis: uigilantes a somno infidelitatis
& torpore mentis. Ceteris quidẽ iussi
sedere ibi quasi inferiores. ab agone
isto seruans eos securos: uos autem
quasi firmiores usq huc adduxi. s
nolo uos ultersꝰ ꝓgrehi. necclũ enim
potestis. Propt̾ hoc manete hic uigi¬
lantes. sicut & ego uigilo: ut unusqͥs
habet suꝑiorem. Adhoc aut̾e adduxit

Expanded text:
Tristis est anima mea usque ad mortem. Hinc alibi dicit: Baptismo habeo baptizari, et quomodo angor usque dum perficiatur ? Usque ad mortem tristis est, donec apostolos suos sua liberet passione. Mors quippePetrus dicit, animam meam pono pro te. Christus dicit, anima mea turbatur. Utrumque verum est et ratione plenum, quia inferior non timet et superior gerit timentis affectum. Ille enim, quasi homo, vim mortis ignorat; iste, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis abjurant, excluderetur impietas. Sequitur: Sustinete hic, et vigiltionis, vigilantes a somno infidelitatis et torpore mentis. Caeteris quidem jussi sedere ibi, quasi inferiores ab agone isto, servans eos securos; vos autem quasi firmiores usque huc adduxi, sed nolo vos ulterius progredi. Necdum enim potestis. Propter hoc manete hic vigilantes, sicut et ego vigilo, ut unusquishabet superiorem. Ad hoc autem adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
S ille sicut ille: nos sicut nos. Uo¬
lo inquit: & ñ potest ñ fieri qͦd
uult omnipotens. Om̃ium quidẽ
potestas ei ẽ: s illi soli sui sunt
qs elegit ut dicit. Ego elegi uos
de mundo. Illos pat̾ sibi dedit: idest¬
traxit ad eũ. A cl iiii. U cxii.
te ñ cognouit: ego autẽ te cognoui.
UIundꝰ iniustus ñ cognouit te: mun

Expanded text:
Sed ille sicut ille, nos sicut nos. VoSed ille sicut ille, nos sicut nos. Volo, inquit, et non potest non fieri quod vult Omnipotens. Omnium quidem potestas ei est, sed illi soli sui sunt quos elegit, ut dicit: Ego elegi vos de mundo . Illos Pater sibi dedit, id esttraxit ad eum. A. 154III M. 112 L. te non cognovit, ego autem te cognovi. Mundus in
Abbreviated transcription (Latin):
qd d̾s erat: etiam in paradyso erat.
ꝓpt̾ea cũ dixisset & illi sint addidit
mecum: nam & miseri possunt ẽẽ uͥ
ille ẽ. qui ubiq ẽ: s bean soli sunt
cum illo. quia beati eẽ ñ possunt nͥ ex
illo. Sumamꝰ qualecũq exemplum.
Sicut cecus etiam si ibi sit uͥ lux est.
ñ tam̃ cum luce : ita impius uł puis
xp̃o. sicut hic intelligit᷑ uoluisse. cũ ait.
Uolo ut uͥ sũ ego: & illi sint mecum.
Nam de spetie illa om̃ino dicebat: in
qua uidebimꝰ eum sicut ẽ. Unde sub¬
ditur ut uideant: ñ ut credane. fidei
merces ẽ ista. ñ fides: uidere claritate
d̾i. Sequitur. Quia dilexisti me an¬
te constitutionẽ mundi. In illo eti¬
am dilexit nos ante mundi constitu¬
tionem p̾destinatione. quia membra
eius sumus: & diligimur in illo qͥ
totus diligitur. Si scđm hoc qͦ filiꝰ
patri est coeternus hoc dictum acci-¬
piamus. uolo ut ubi sum ego & illi
sint mecum: in patre cum xp̃o erimꝰ.

Expanded text:
quod Deus erat, etiam in paradiso erat. quod Deus erat, etiam in paradiso erat. Propterea cum dixisset, et illi sint, addidit, mecum: nam et miseri possunt esse ubi ille est qui ubique est; sed beati soli sunt cum illo, quia beati esse non possunt nisi ex illo. Sumamus qualecunque exemplum. Sicut caecus, etiamsi ibi sit ubi lux est, non est tamen cum luce; ita impius vel pius,  est cum Christo, sicut hic intelligitur voluisse, cum ait: Volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum: nam de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Unde subditur: ut videant, non ut credant. Fidei merces est ista, non fides: videre claritatem Dei sequitur. Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. In illo etiam dilexit nos ante mundi constitutionem praedestinatione, quia membra ejus sumus: et diligimur in illo, qui totus diligitur, si secundum hoc quod Filius Patri est coaeternus, hoc dictum accipiamus: Volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum. In Patre cum Christo erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia dictum ẽ sicut & me: nam si¬
cut non semꝑ significat equalitatẽ.
s aliquandoͬ ponitur ꝓ quia. ut
hie: & ibi. Sicut me misisti in mun¬
dum: & ego misi eos in mundum.
pat̾ gr̃a dilectionis ad angłoꝵ equali-¬
tatem : carn̾e uͦ unigeniti sui suꝑ ex¬
cellentiam cuiꝰlibet angłi. cum sio
una ꝑsona carnis & uerbi. St̃ tam̃
quidam qui etiã nos pferunt an¬
s di mised̃ia comm̃dat᷑. Pat̃ qͦs
dedisti mͥ uolo ut uͥ egõ sum & illi
sino mecũ: ut uideant claritatem
meam quam dedisti michi. Quan
attinet ad creaturam in qua factꝰ ẽ
homo. hoc dicit. Adhuc tam̃ ñ ibi
erat: s cito erat ascensurus. Uel sũ
dixit ꝓpt̾ unitatem ꝑsonȩ: in qua
& d̾s homo ẽ. ꝙ hom̃o d̾̃s. Quantũ
uͦ atunec ad formam dĩ: ubi q ẽ.
Unde latro audiuit: hoche mecũ eris
in paradyso. Sccłm id qd̃ homo erat.
anima eius ipso cdie futura erat in in¬
ferno: caro in sepulchro. Scd̃m aut̾e

Expanded text:
quia dictum est: sicut et me; nam, siquia dictum est: sicut et me; nam, sicut non semper significat aequalitatem, sed aliquando ponitur pro quia, ut hic et ibi: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Pater gratia dilectionis ad angelorum aequalitatem, carnem vero Unigeniti sui super excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi. Sunt tamen quidam, qui etiam nos praeferunt ansed Dei misericordia commendatur. Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti mihi. Quantum attinet ad creaturam, in qua factus homo hoc dicit. Adhuc tamen non ibi erat, sed cito erat ascensurus. Vel sum, dixit propter unitatem personae in qua et Deus homo est, et homo Deus. Quantum vero attinet ad formam Dei, ubique est. Unde latro audivit: Hodie mecum eris in paradiso . Secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura erat in inferno, caro in sepulcro. Secundum autem
Abbreviated transcription (Latin):
me misisti. Et ego claritatẽ qu̾a
dedisti mͥ decdi eis: ut suit unum si¬
cut nos unum sumꝰ. Claritatem
id est immortalitatẽ quã decdisti mͥ.
dedi eis. Propt̾ immobilitat̾e p̾desti¬
nationis: significat futura. u̾bis p̾te¬
riti temꝑis. Ego  in eis & tu
in me: ut sint consummati in unũ.
Sreuit̾ ostendit se mediatorẽ ẽẽ int̾
dm̃ & homines: ac ꝑ eum patr̃e ma¬
nere in nobis. Qd̃ acddidit consum¬
mati: ostendit ꝑfect̾a beatitudin̾e.
t cognoscat mundus: quia tu me
misisti. Eliquando cognoscere po¬
nitur ꝓ credere: s hic ubi loquit᷑
de consummatione intelligenda est
cognitio qualis erit ꝑ speciem. non
qualis nunc ẽ ꝑ fidem. Quamdiu
enim credimus qd̃ ñ uidemꝰ: ñ dũ
sumꝰ consũmati sicut erimꝰ cũ uidebi¬
mꝰ. Et dilexisti eos: sicut ꝙ me
cdilexisti. Oui diligit unigenitum:
diligit & membra eiꝰ quȩ adoptauro.
Non id̾o pares sumus unigenito filio

Expanded text:
me misisti. Et ego claritatem quam me misisti. Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus. Claritatem, id est, immortalitatem quam dedisti mihi, dedi eis. Propter immobilitatem praedestinationis, significat futura verbis praeteriti temporis. Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Breviter ostendit se mediatorem esse inter Deum et homines, ac per eum Patrem manere in nobis. Quod addidit: consummati, ostendit perfectam beatitudinem. Et cognoscat mundus, quia tu me misisti. Aliquando cognoscere ponitur pro credere; sed hic, ubi loquitur de consummatione, intellegenda est cognitio qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus consummati, sicut erimus cum videbimus. Et dilexi eos, sicut et me dilexisti. Qui diligit unigenitum, diligit et membra ejus quae adoptavit. Non ideo pares sumus unigenito Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti illum resurrecturum non
dubitabant: ꝗͣ illi qͥ uisa eiꝰ morte
spẽ ꝗͣ habuerant de eiꝰ resurrectiõe
ꝑdiderunt. Unde & quid̃a dixert̃.
Nos autẽ sꝑabamꝰ: quia redemptu¬
rus eẽt isrt. Igitur om̃s ad oratioñẽ
xp̃i credendũm ẽ ꝑtiniusse: qui fi¬
dem illam habuerunt quam apħ pꝰ
t om̃s unum sint: sicut tupat᷑ in
me. & ego in te. Sub intelligitur:¬
unum sumꝰ. Pat̃ & filiꝰ unũ sunt
substantialit̃ : nos autẽ in eis oẽ pos¬
sumꝰ. s ñ substantialit̾. In eis sumꝰ
ut creature in creatore: ĩn eis unũ
ẽẽ possumus. nunc fide & caritate:
S in futuro ampliori dilectione.
Unde & subditur. Et & ipsi in
nobis unum sint. Credendo sure
unum dĩ templum: sicut ostendit
subdendo. Et mundus creciat: qr
tu me misisti. Si u̾bum rogo t̃cio
ponamus: manifestior erit senten¬
tia hoc modo. Rogo ut om̃s unũ
sint. rogo ut & ipsi in nobis unũ
sino. rogo ut mundꝰ credat qr tu

Expanded text:
defuncti, illum resurrecturum non defuncti, illum resurrecturum non dubitant, quam illi qui visa ejus morte, spem quam habuerant de ejus resurrectione, perdiderunt. Unde et quidam dixerunt: Nos autem sperabamus quia redempturus esset Israel . Igitur omnes ad orationem Christi credendum est pertinuisse, qui fidem illam habuerunt, quam apostoli post Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in tesunt substantialiter; nos autem in eis esse possumus, sed non substantialiter. In eis sumus, ut creaturae in Creatore; in eis unum esse possumus nunc fide et charitate, et in futuro ampliori dilectione. Unde subditur: Ut et ipsi in nobis unum sint. Credendo sint unum Dei templum, sicut ostendit subdendo: Ut mundus credat quia tu me misisti. Si verbum rogo tertio ponamus, manifestior erit sententia hoc modo: Rogo ut omnes unum sint, rogo ut et ipsi in nobis unum sint, rogo ut mundus credat quia tu
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ ñ uidetur orasse ꝓ antiquis
iustis. neq ꝓ illis qui iãm credide¬
rant siue ꝑͥ se. siue quolibet modo.
ut nathanael & ioseph ab arimathi¬
a. qͥ corpꝰ dñi petiit a pylato. &
mat᷑ euis & alię femine. & illi qui
apparuit. Latro etiã creddidit in
cruce: quando doctores defecerunt.
Sic gͥ intelligamꝰ ꝑ u̾bum eoꝵ: ut
ipsum u̾bũ fidei qͥuod p̃clcauert̃
his significatũ ẽẽ crelamin. Quod¬
p̃cipue fuit p̃dicatum. & pͥmitꝰ in¬
culcatum. Nleq ꝓpt̃ea ñ est u̾bũ d̾i.
quia aictũ ẽ eoꝵ: cum paulꝰ dicat
thessalonicenses excepisse a se non ut
uerbum hominum. sed sicut ẽ uere
uerbum dĩ. Dĩ ẽ. quia d̾s id cdona¬
uit: eoꝵ ẽ quia d̾s hoc p̃dicandũ
illis primitus cõmendauit. Uerbũ
eoꝵ habuit latro in fide: u̾bũ eoꝵ
habuerunt antiqui iusti. de quib
constat quia nũquã saluari posseno:
nͥ in mediatorẽ uenturũ credidis¬
sent. Fideliores gͦ repꝑuint᷑ qͥ iam

Expanded text:
militer non videtur orasse pro antiquis justis, neque pro illis qui jam crediderant, sive per se, sive quolibet modo, ut Nathanael, et Joseph ab Arimathia, qui corpus Domini petiit a Pilato, et mater ejus et aliae feminae, et illi qui apparuit . Latro etiam credidit in cruce , quando doctores defecerunt. Sic igitur intelligamus per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt, hic significatum epraecipue fuit praedicatum, et primitus inculcatum. Neque propterea non est verbum Dei, quia dictum est eorum, cum Paulus dicat Thessalonicences excepisse a se non ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei . Dei est, quia Deus id donavit; eorum est, quia Deus hoc praedicandum illis primitus commendavit. Verbum eorum habuit latro in fide; verbum eorum habuerunt antiqui justi, de quibus constat quia nunquam salvari possent, nisi in mediatorem venturum credidissent. Fideliores ergo reperiuntur, qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
miris tam̃ ueris modis: etiã sp̃s
incorporeos posse pena corꝑalis ignis
affugi: Idem ignis corꝑalis: crucia

Expanded text:
miris, tamen veris modis, etiam spiritus incorporeos posse poena corporali ignis affligi? Idem ignis incorporalis crucia
Abbreviated transcription (Latin):
ficia & quascũq dei rectissimas dispen¬
sationes uł ordinationes consistit. qͣ
sunt exp̃ssa. Et sciendum quia fides
non dicitur parua uł magna. eo qͦd
ad multas uł paucas res ꝑtineat. s
qm̾ firmit̃ uł teꝑide creditur ea. In¬
tensam quippe fidem atq constantẽ
laudat dñs ubi cdicit. o mulier mag¬
ua ẽ fides tua. Et de fide centurionis.
fidem remissam increpat dicens.
Quid cogitatis inter uos modice fidei.
quia panes non habetis. Utiq si
inter cetera firmit̾ crederent. quia ñ
qͦd uitrat in os coinquinat hominẽ.
non cogitarent dñm prohibere pha¬
riseorum panes.

Expanded text:
ficia et quascunque Dei rectissimas dispenficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quasunt expressa. Et sciendum quia fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centurionis: fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter crederent, quia non quod intrat in os coinquinat hominem, non cogitarent Dominum prohibere Pharisaeorum panes
Abbreviated transcription (Latin):
de gła in głam: ita & ibi ex fide infi¬
dem. De gła scilicet euangłii qͦ nunc
credentes illuminantur in głam ma¬
nifeste ueritatis. Sunt autẽ plura
etiam ad adm̃ ꝑtinentia. quȩ siue cre-
in hac seu illa ciuitate p̃dicasse. uł ñ.
nullum incurrimꝰ ꝑiculũ. Ea uero
diuntaxat quȩ ad fidem catholicã spe-¬
ctant. si ñ credant᷑ damnationẽ pa¬
riunt. Est autem fides catholica. idest
uniuersalis quȩ ita omnib necessaria
est: ut nemo discretꝰ absq ea saluari
possit. Unde athanasiꝰ cũ p̃misisset.
hȩo ẽ fides catholica. statim illud aꝑi-¬
ens uide sit dicta catholica. addidit:
quam nͥ quisq crediderit. saluus
ẽẽ ñ pot̾it. Uel dicit᷑ catholica idest
cõmunis. ad cufferentiã fidei hereticoꝵ
non ubiq cum ȩccłia dilatate. s qua-¬
si in angulo latitantis. fides aut̾e ca¬
tholica partim circa ipsã qiuinitatis
naturam. partim cuca diuina bene-¬

Expanded text:
de gloria in gloriam, ita et ibi, ex fide in fide gloria in gloriam, ita et ibi, ex fide in fidem. De gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam manifestae veritatis. Sunt autem plura etiam ad Deum pertinentia, quae in hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id est, communis, ad differentiam fidei haereticorum, non ubique cum Ecclesia dilatatae, sed quasi in angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina bene
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Illud quoq sciendum est quod in¬
terdum fidei nomen transfertur ad
designandam certitudinem manifeste
uisionis quam habituri sumꝰ. Hoc au¬
tem fit uł ex illa regula qua nom̾ eau¬
se ponitur pro effectu. uł ex alia sccd̃m
quam significata res ꝑ similitudin̾e
suscipit rei significantis nom̃. Est eñi
ipia fides qua nẽ ꝑ speculũ in enig¬
mate dm̃ cernimus sacramentũ iłlꝰ
futurȩ uisionis qua dm̃ facie ad faciẽ
sicuti ẽ uidebimꝰ. & ꝑ fidem ducimur
etiam fides rerum quando ñ uerbis
s reb ipsis p̃sentib credit᷑. Qd fu¬
turum ẽ cũ iam ꝑ speciem manifestã
se contẽplandã p̃bebit scĩs ipsa dĩ sa¬
pientia. De qua fide rerum lucisq ipsiꝰ
p̾sentie forsitan paulus dicit. Iustitia
enim dei in eo reuelatur ex fide in fi¬
dem. Dicit enim alio loco. Nos enim
reuelata facie glam dei speculantes
in eandẽ unaginẽ informabimur
a gła in głam. Sicut enim cticit hic

Expanded text:
Deum. Illud quoque sciendum est, quod inDeum. Illud quoque sciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad designandam certitudinem manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futurae visionis, qua Deum facie ad faciem, sicuti est, videbimus, et per fidem ducimur etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur. Quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem . Dicit enim in alio loco: Nos enim revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem informabimur a gloria in gloriam . Sicut enim hic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dit & sꝑat. Qui uero ñ amat. ianit
eredit &ͥ sꝑat. quamuis ad uer̃a filicita¬
tem ꝑtineant. Licet enim sꝑare. non
possit fieri sine amore. tamen potest
fieri ut id non amet sine quo ad id
qͦd sꝑat ñ potest ꝑueniri. ut siquis
sꝑet uitam et̾nam. & ñ amet iustinã.
dem in pͥmo de doctrina xp̃iana. T̃ ru
hec sunt. quib & scientia omnis & ꝓ¬
phetia militat. fides. spes. caritas .Sͦ:
fidei suecedit spes quam uidebimus.
& spei succedit beatitudo ip̃sa ad quã
ꝑuenturi sumꝰ. caritas autẽ etiã istis
decedentib augebitur potiꝰ. Si enim
credendo diligimus quod nondum
uidemꝰ. quantomagis cum uidere ce¬
perimꝰ: Et si sꝑando diliginꝰ quo
nondum ꝑuenimꝰ: quantomagis cũ
fide & spe decedentib. ipsa ꝑmanet.
dem inoctauo de trinitate. capitulo
octauo. Ex una eademq caritate dm̃
ꝓximumq diligimus. sed dm̃ propter
dm̃: nos autem & proximum ꝓpcer

Expanded text:
dit et sperat. Qui vero non amat, inaniter dit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore, tamen potest fieri ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest perveniri: ut si quis speret vitam aeternam, et non amet justitiam. » Idem in prima de doctrina Christiana: « Tria ec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus, quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo octavo: Ex una eademque charitate Deum proximumque diligimus: sed Deum propter Deum, nos autem et proximum propter
Abbreviated transcription (Latin):
spes futuroꝵ bonoꝵ expectatio cum
fiducia adipiscendi. ex gr̃ã dei. & ex bo¬
na conscientia. Spes enim sine meri¬
tis non est spes. sed presumptio. Ex¬
pectatio uͦ alicuius incommodi. non
dicitur spes. s desperatio. hoc est dif¬
fidentia a bono. Hoc gͦ distat inter
spem & illam etiam partem fidei. quȩ
est de bonis futuris in nobis. quia
fide intelligimus futura nobis bo¬
na. & spe confident̾ expectamus ea
Postquam gͦ tenebitur res. iam non
erit expectatio spei. Ex fide autẽ tan¬
quam fundamento omniũ bonorũ
spes & caritas oriuntur. Quid eñ spa
Creddi autem potest. si non speret᷑ uel
ametur. Inde gͦ diligimus quia crecuim
inde etiam sꝑamus. quia credimꝰ s
diligimꝰ. Cum enim sit spes expectatio
fida futuri commodi. ex fide nascitur
expectare. & ex caritate fiducia impe¬
trandi. Hinc augustinꝰ quinquage¬
simo quarto capitulo enchiridion.
Qui recte amat. proculaubio recte cre¬

Expanded text:
spes futurorum bonorum exspectatio cum spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, sed praesumptio. Exspectatio vero alicujus incommodi non dicitur spes, sed desperatio, hoc est, diffidentia a bono. Hoc igitur distat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bot spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim speredatur? Credi autem potest, si non speretur vel ametur. Inde ergo diligimus, quia credimus; inde etiam speramus quia credimus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augustinus quinquagesimo quarto capitulo Enchiridion: « Qui recte amat, procul dubio recte cre
Abbreviated transcription (Latin):
credidisti. Et qm̃ minus ẽ credere ꝗͣ
uidere. cessabit fides. quia uidebit᷑ spe¬
ties. Cessabit credendi existimatio. qm̃
manifesta erit ueritatis cognitio. fi̾
apparentium. idest ostensio. Arguere
enim. dicebant antiqui ostendere. Itaq
corporei sensus indicant nobis appa¬
rentia. fides uͦ extenditur ad ñ appa¬
rentia. suo modo ostendens ea. qͦusq
uera urcelligentiȩ uisio succedat. Files
itaq est substantia sperandarũ rerũ.
quia dum ea quȩ non uidemꝰ credi¬
mus. aut fuisse. aut ẽẽ aut futura ẽẽ.
ipsa fides facit ea subsistere in nobis
credendo. Uerbi gr̃a. Resurrectio gene¬
ralis cum nondum sit: ꝑ fidem tam̃
iam subsistit in anima nr̃a. quasi
pre oculis eam habeamus. Est gͦ fides
tam de p̾sentib uel de preteritis. ꝗͣ
de futuris. tam de bonis quam de ma-¬
lis. ut augustinus in principio enchi¬
ridion disserie. Spes autem de bonis
est tantum & de futuris. Est enim

Expanded text:
credidisti. Et quoniam minus est credere quam credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. Fideentum non apparentium , id est, ostensio. Arguere enim dicebant antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
xoniam crebro de fide in euan¬
gelio legitur. ne nusquã dictũ
sit breuit᷑ aꝑiamus quid sit fides.
de quib habeatur. scdm quid mag¬
na uł modica dicatur. fides ẽ existi¬
matio rerum ñ apparentiũ. hoc ẽ
sensib corporeis non subiacentium:
supra opinionem. & infra agnitio¬
nem constituta. Supra opinionem.
quia plus est credere quam opinari.
Infra agnitionẽ. quia minus ẽ cre¬
dere quam cognoscere. Idõ eñĩ cre¬
dimus. ut aliquando cognoscamus.
Quȩ autem sunt apparentia. fidem
non habent s agnitionem. Hoc eñĩ
ueracit᷑ dicitur credi. quod ñ ualet
uideri. Nam credi iam ñ potest:
quod uideri potest. At tam̃ ex reb
quas uidemus. agitur in nobis. ut
ea credantur quȩ ñ uidemus. Hȩe
ita eẽ affirmant augustinus sepissime
dialogoꝵ. ꝙ in sccło libro omeliarum
euangłii. ceteriq doctores. Fides gͦ ẽ.
quod ñ uides eredere. ꝑ fidem eñi am¬
bulamus. non ꝑ spetiem. Cum autẽ
uenerit qͦd ꝑfectum est. uidebis quod

Expanded text:
oniam crebro de fide in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur, secundum quid modica vel magna dicatur. Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem constituta. Supra opiquia plus est credere quam opinari; infra scientiam, quia minus est credere quam scire. Ideo enim credimus, ut aliquando sciamus.Quae autem sunt apparentia, fidem non habent, sed agnitionem. Hoc enim veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Attamen ex rebus quas videmus agitur in nobis ut ea credantur quae non videmus. Haec ita esse affirmant Augustinus saepissimeDialogorum, et in secundo libro homiliarum Evangelii, caeterique doctores. Fides ergo est quod non vides credere: per fidem enim ambulamus, non per speciem. Cum autem venerit quod perfectum est, videbis quod
Abbreviated transcription (Latin):
quamius utiq in dño: & ministerium
meum. & prudentiam meã. & eugħum
meũ: quamuis utiq a dño imꝑtitũ atq
donatum. Baptismum autẽ meũ. nemo
equalis ẽ gła. neq mniustrant omnes
equalit᷑. nec ȩquali prudentia sunt. &
ipsa doctrina salutari. Alius autẽ alio
magis minusue baptizatus. dici non

Expanded text:
 in Domino, et ministerium meum et prudentiam meam, et evangelium meum, quamvis utique a Domino impertitum atque donatum; baptismus autem meus, nemo aequalis est gratia, nec ministrant omnes aequaliter; nec aequali prudentia sunt omnipsa doctrina salutari, Alius autem alio magis minusve baptizatus dici non
Abbreviated transcription (Latin):
lasphemia ẽ ꝑ quam de ipso deo
falsa dicuntur. ꝙ ideo peuis est
blasphemare quam peierare. qm̃ pe¬
ierando falsarie adhibetur testis d̾s.
blasphemando de ipso dõ falsa dicunt᷑.¬

Expanded text:
lasphemia est, per quam de ipso Deo falsa dicuntur, et ideo pejus est blasphemare quam pejerare; quoniam pejerando, falsarie adhibetur testis Deus; blasphemando, de ipso Deo falsa dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotali octaginta quinq. fugte
abiathar ad dauid. comes factus exilii
eus. Postea uero regnante dauid. sum¬
mi sacerddotii gradum acceꝑit. maio¬
ris excellentiȩ factus quam pat̾ suus
& id̾o dignus cuius dñs mentionem
faceret ut marcus refert quasi sũ¬
mi sacerdotis. etiam patre uiuente.
Et dicebat illis. M cxu.
ut non legistis in legem. quia
sabbatis sacerdotes in templo
sabbatum iolant & sine crimine
sunt: Dico autem uobis: quia tẽplo
maior est hic.
abbatum unolabant sacerdo-¬
tes occidendo tauros. circumei¬
dendo pueros. Hic non pronomen.
sed aduerbium loci legendum est.
quasi dicat.¬

Expanded text:
sacerdotali, octoginta quinque, fugit sacerdotali, octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, comes factus exsilii ejus. Postea vero, regnante David, summi sacerdotii gradum accepit, majoris excellentiae factus, quam pater suus, et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, ut Marcus refert, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. Et dicebat illis. M. Aut non legistis in lege, quia Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violant, et sine crimine sunt? Dico autem vobis, quia templo major est hic. abbatum violabant sacerdotes, occidendo tauros, circumcidendo pueros; hic non pro nomen, sed adverbium loci legendum est, quasi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
in ceteris:
anes propositionis ante sabba¬
tum cocti. mane sabbati offere¬
bantur. & suꝑ sacram mensam po¬
nebantur. sex hinc &sex inde ad alte¬
rutros conuersi. duabus ꝑ ateris aure¬
is suꝑpositis thure plenis. quȩ per¬
manebant usq ad aliud sabbatum.
Et tunc ꝓ illis alii ponebant᷑. & illi
sacerdotib exbibebantur. & thure
incenso in igne sacro in quo holocau¬
sta fiebant. aliud thus suꝑ alios du¬
odecim panes adiciebatur. Qua hora
suꝑueniens dauid. pauesq consecratos
accipiens. ostendit figurate sacerlotalẽ
cẏbum ad usum transiturum ẽẽ popu¬
loꝵ. siue qͦd om̃s uitam sacerdotalem
aebemus imitari. siue quia om̃s filii
eccłiş sacerdotes sunt. Ungimur enim
in sacerdotium sc̃m. offerentes nosmet
ipsos d̾o hostias spũales. Abiathar au
tem filius achimelech uł ut quidam
cocaices habent abimelech aderat cum
patre. ub dauid panes petit & acce¬
autem abimelech a saule cum
uuiris domus suȩ qui erant de genere

Expanded text:
in caeteris? Panes propositionis ante Sabbatum cocti, mane Sabbati offerebantur, et super sacram mensam ponebantur, sex hinc, et sex inde, ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, quae permanebant ad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fieri solebant, aliud thus super alios duodecim panes adjiciebatur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, siue quod omnes uitam sacerdotalem debemus imitari siue quia omnes filii ecclesiae sacerdotes sunt? unguimur enim in sacerdotium sanctum offerentes nosmet ipsos deo hostias sptem filius Achimelech, vel, ut quidam codices habent, Abimelech, aderat cum patre, ubi David panes petiit et acceautem Abimelech a Saule cum viris domus suae, qui erant de genere
Abbreviated transcription (Latin):
sorte exiit ut incensum poneret ingres¬
sus in templum dñi. & omnis multicu¬
do erat populi orans foris hora incensi.
umr ex precepto moysi uno sacerdote de¬
cedente unus succedere iubebat᷑. tempore
dauid statutum ẽ ut uicissim ministran¬
tes ꝑ octonos dies a sabbato usq ad sab¬
batum tempore uicis suȩ. singuli casti¬
moniȩ studerent. nec interea domũ suã
tangerent. Lacharias sorte exiit. ñ noua
s prisca. illa uidelicet quꝙͣ successit in ui¬
& abia: cum primo ad pontificatum
accederet. Hȩe sollempnitas decima die
septimi mensis a paschali mense quã
diem expiationis siue ꝓpitiationis uo¬
cant celebrat᷑. quando solus pontifex
introibat in sođm tab̃naculum cum
sanguine. In quo significat᷑ iħe sacer¬
dos. qui impleta dispensatione carnis.
celi secreta subiit. ut ꝓpiciũ nobis face
ret patrem. & int̾pellaret pro peccatis
eoꝵ. qui adhuc ꝓ forib orantes ex pec¬
tant & diligunt᷑ aduentum esꝰ. Pulchrȩ

Expanded text:
neret, ingressus in templum Domini, et omnis multitudo populi erat orans foris hora incensi. Cum ex praecepto Moysi uno sacerdote decedente, unus succedere jubeatur, tempore David statutum est ut vicissim ministrantes per octonos dies, a Sabbato usque ad Sabbatum tempore vicis suae, singuli castimoniae studerent, nec interea domum suam tangerent. Zacharias sorte exigit, non nova, sed prisca, illa videlicet qua successit in vice Abia, cum primo ad pontificatum accederet. Haec solemnitas decima die septimi mensis a paschali mense, quam diem expiationis sive propitiationis vocant, celebratur, quando solus pontifex introibat in secundum tabernaculum cum sanguine. In quo significatur Jesus sacerdos, qui, impleta dispensatione carnis, coeli secreta subiit, ut propitium nobiret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe sermonib cunctis ab initio eu¬
angłii. uł his completis de scđo ad¬
uentu dñi uͥ se uenturũ in clarita¬
te p̾dixit: passurum se ostendit. ut
sacramentũ crucis admixtũ ẽẽ głe
ȩt̾nitatis ammoneat. Erubescant
qui putant saluatorẽ passionis timo¬
re dixisse: pat̾ si fieri potest transe¬
at a me calix iste. Nam p̾sciuit se
tradendum : nec territus fugit. Post
biduũ. id est post duos dies celebra-¬
turi erant iudei suum pascha: uideli¬
cet quarta decima luna pꝰ equinoctiũ.
oc sane int̾ uetꝰ pascha & arima
distat. qͦd pascha solꝰ dies appellat᷑
in qͦ agnꝰ occidebat᷑ ad uesꝑam. hoc
ẽ quarta decima luna pͥmi mensis:
quintadecima autẽ luna quando e¬
gressus ẽ ppłs ille de egypto succede¬
bat festiuitas azimoꝵ. Cuiꝰ septẽ
dieb idest usq ad uicesimã pͥmam
eiꝰ de m̃sis cdiẽ ad uesꝑam: ẽ statuta

Expanded text:
e sermonibus cunctis ab initio Evangelii, vel his completis, de secundo adventu Domini, ubi se venturum in claritate praedixit, passurum se ostendit, ut sacramentum crucis admistum esse gloriae aeternitatis admoneat. Erubescant, qui putant Salvatorem passionis pavore dixisse; Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam praescivit se tradendum, nec territus fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha, videlicet quartadecima luna post aequinoctium. Hoc sane inter vetus pascha et azyma distat, quod pascha solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis; quintadecima autem luna, quando egressus est populus ille de Aegypto, succedebat festivitas azymorum. Cujus septem diebus, id est, usque ad vigesimam primam ejusdem mensis diem, ad vesperam est sta
Abbreviated transcription (Latin):
ic uͦ ꝓuidentiam quam futurum
tempꝰus afferet secum. ut cum ne¬
cẽsse erit sumere aliquid temporale
assit. quia nouit d̾s quo indigeamꝰ.
Curam autem p̃sentium malitiã uo¬
cas. quia penalis est. & ꝑtinet ad mor¬
talitatem quam peccando meruimꝰ.
quȩ in se satis onerosa ẽ: ne dũ futu¬
roꝵ curam suꝑ addamus. Hoc loco ue¬
hement̃ cauendum est. ne cum uide¬
rimus aliquem seruum dei ꝓuidere
ne ista necessaria desint uł sibi ut sibi
commissis. forte iudicemus eum contͣ
p̃cepta dñi facere. Nam & ipse dñs
loculos habere dignatus est cũ pecu¬
nia. ne quis in hoc scandalum pate¬
retur. Paulus etiam uidetur cogitasse
de crastino cum dicit. De collectis aut̾ẽ
sicut ordinaui facite. Ad hanc quoq
regulã totum hoc p̃ceptum dirigitur.
ut etiam in istoꝵ ꝓuisione regnum d̃i
cogitemus. in militia uͦ regni dei non
ista cogiremus.
taq ñ labor & prouidentia damnat᷑.
s mentem ꝑrefocans cura .xxxUIIII.¬

Expanded text:
 providentiam, quam futurum tempus afferet secum, ut cum necesse erit sumere aliquid temporale adsit, quia novit Deus quid indigemus. Curam autem praesentium malitiam vocat, quia poenalis est et pertinet ad mortalitatem quam peccando meruimus; quae in se satis onerosa est, necdum etiam futurorum curam superaddamus. Hoc loco vehementer cavendum est, ne cum viderimus aliquem servum Dei providere, ne ista necessaria desint vel sibi, vel sibi commissis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est cum pecunia: ne quis in hoc scandalum pateretur: Paulus etiam videtur cogitasse de crastino, cum dicit: « De collectis autem sicut ordinavi facite . » Ad hanc ergo regulam totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in malitia vero regni Dei non ista cogitemus. taque non labor et providentia damnantur, sed mentem praefocans cura. Collati
Abbreviated transcription (Latin):
mini. In quo enim udicio
iudicaueritis. iudicabimini.
Nolite condempnare. & ñ ẽdenabimini.
e dubiis iudicare. & suspectos qua¬
si reos condemnare. penitus re¬
pellit a nobis.
ubia gͦ in mehꝰ interp̃tem᷑. quia
de manifestis ut sunt stupra. blas¬
phemiȩ. furta. ebrietas. & similia: no-¬
bis tantum iudicare ꝑintititur. De
dubiis scͥptum est. Nolite ante tempꝰ
iudicare quo adusq ueniat dñs. & illu¬
minet abscondita tenebrarum. Duo
sunt in quib temerariũ iudiciũ ca¬
uere ddebemꝰ. cũ incertũ ẽ qͦ animo fi¬
ant quȩ bene & male fieri possunt. uł
cum incertum est qualis futurus sit.
qui nunc uł malus uł bonꝰ appareo.
ynquid si temere iudicauerimꝰ: Aubꝰ
temere d̾s de nobis iudicabit.
Absit. S intelligendum est. qm̃ temeri¬
tas qua punis alium. te puniat neces¬
se est. Hinc alibi ait. Qui ꝑcusserit
gladio. peribit gladio. uidelicet peccati.
quod cum gladio ferreo commitrit.
cdate beneficia. ut peccata ur̃a

Expanded text:
m judicio judicaveritis, judicabimini. Nolite condemnare, ut non condemnabimini. » De dubiis judicare, et suspectos quasi reos condemnare, penitus repellit a nobis. ubia ergo in melius interpretemur, quia de manifestis, ut sunt stupra, blasphemiae, furta, ebrietates, et his similia, nobis tantum judicare permittitur. De dubiis scriptum est: « Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum . » Duo sunt in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum quo animo fiant quae bene et male fieri possunt, vel cum incertum est qualis futurus sit qui nunc vel malus vel bonus apparet. Nunquid si temere judicaverimus, temere Deus de nobis judicabit? Absit! Sed intelligendum est quoniam temeritas, qua punis alium, te puniat necesse est. Hinc alibi ait: « Qui percusserit gladio, gladio peribit , » videlicet peccati, quod cum gladio ferreo committit. s et date beneficia, ut peccata vestra
Abbreviated transcription (Latin):
altabitur. Posita pharisei & publi¬
cani controuersia. data ẽ iudicis sen¬
tentia & confirmatur: ut suꝑbia caue¬
t relictis illis cum iam uespera
ẽẽt hora: abiit foras extra ciuita
Relictis incredulis iit in bethaniã.
quȩ utterp̃tatur domus obedientiȩ:
iam tunc uocationẽ gentium p̾figu¬
rans. Uesꝑe facto iuit: quia in iu¬
deis tenebras reliquit. sol egrediens
In urbe maxima hospitem ñ inue¬
nit: sed in agro paruulo apud laza¬
rum & sorores eius. quoꝵ uicus be¬
t sciens turba quod exiit extra ci¬
uitatem. secuti sunt eum: & susci¬
piens eos quib necessaria erat cura.
sanabar. Cum domino ingredien¬
ti ciuitatem maximo uoto quam
multi occurrerint. & deinde mirabi-¬
lia quȩ fecit uiderint: quis negare
cessaria erat cura secuta sit egredi¬
entem: Omnẽ quippe languorem
curabat: ut quib sermo non suase¬
rat credere. oꝑa suaderent. Unde io¬
hannes ait. Cum autem eẽt ieroso¬

Expanded text:
altabitur. Posita Pharisaei et publialtabitur. Posita Pharisaei et publicam controversia, data est judicis sententia: et confirmatur, ut superbia cavet relictis illis, cum jam vespera esset hora, abiit foras extra civitatHIERON. Relictis incredulis, ivit in Bethaniam, quae interpretatur domus obedientiae, jam tunc vocationem gentium praefigurans. Vespere facto ivit, quia in Judaeis tenebras reliquit sol egrediens. In urbe maxima hospitem non invenit, sed in agro parvulo apud Lazarum et sorores ejus, quorum vicus BeEt sciens turba quod exiit extra civitatem, secuti sunt eum, et suscipiens eos quibus necessaria erat cura, sanabat. Cum Domino ingredienti civitatem maximo voto quam multi occurrerint, et deinde mirabilia quae fecit viderint, quis negare cessaria erat cura, secuta sit egredientem? Omnem quippe curabat languorem, ut quibus sermo non suaserat credere, opera suaderent. Unde Joannes ait: Cum autem esset Hieroso
Abbreviated transcription (Latin):
los ad cȩlum leuare: sed ꝑcittiebat pe¬
ctus suum dicens. Ds̃: propitius esto
michi peccatori. Dico uobis: descendit
hic iustificatus in domum suã ab il¬
lo. Id est ad comparationẽ illiꝰ. uł
plus quam ille: quia ille apud se de
operib hic uero apud dm̃ ex fide iusti¬
ficatus est. Alonge stare nec oculos
leuare: indicia sunt humilitatis: ꝙͣ.
deus de prope aspicit. Iste conscientiã
p̃mit. s spem subleuat: pectus ꝑcitit
penas de se exigens ut deus parcat:
confitetur ut deus ignoseat: ignoseit
d̾s quod iste agnoscit. Tundere aut̃ẽ
pectus quid est. misi arguere qͦd latet
in pectore. & eiudente pulsu occultũ
castigare peccatum: Typice phari¬
seus uideoꝵ ẽ populus: qui ex iusti¬
ficationib legis extollit merita sua:
& suꝑbiendo recedit. Publicanus uͦ
gentilis: qͥ humilit̾ peccata sua con¬
fessus. appropinquat dõ & exaltat᷑¬
uia omnis qui se exaltat humi¬
liabitur: & qui se humiliat ex¬

Expanded text:
los ad coelum levare, sed percutiebat pelos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Id est, ad comparationem illius vel plus quam ille: quia ille apud se de operibus, hic vero apud Deum ex fide justificatus est. A longe stare, nec oculos levare, indicia sunt humilitatis, quam Deus de prope aspicit. Iste conscientiam premit, sed spem sublevat, pectus percutit, poenas de se exigens ut Deus parcat, confitetur ut Deus ignoscat, ignorat Deus quod iste agnoscit. Tondere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidente pulsu occultum castigare peccatum? Typice, Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua, et superbiendo recedit. Publicanus vero gentilis, qui humiliter peccata sua confessus, appropinquat Deo et exaltatuia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri hominum. raptores. iniusti.
adulteri: uelut etiam hic publicanus.
Quatuor sunt speties quib omnis
tumor arrogantium demonstratur:
cum aut bonum a semecipsis se ha¬
bere existimant. aut si desuꝑ datum
credant pro meritis datum sibi pitant.
aut cum iactant se habere quod non
habent. aut despectis cȩteris singula¬
ut iste phariseus. Unde absq iustifica¬
tione de templo discessit: quia publica¬
no se iactanter pretulit. Ie uino bis
in sabbato: decimas do om̃ium quȩ
possideo. Erechiel dicit animalia¬
sibi ostensa fuisse oculis plena: quia
sanctoꝵ actio undiq debet ẽẽ ꝑspecta.
S nos sepe dum aliis rebus intendi¬
mus: alias negligimus. Pharsseus ad
abstinentiam. ad miscłiam oculum
habuerat: s ad humilitatis custodiã
non habebat. Et quid prodest ciitatẽ
custodiri: si unum foramen relinqua¬
tur: unde ab hostib intretur: Et pu¬
blicanus a longe stans. uolebat nec ocu¬

Expanded text:
caeteri hominum, raptores, injusti, caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum aut bonum a semetipsis se habere existimant: aut si desuper datum credant, pro meritis datum sibi putant: aut cum jactant se habere quod non habent: aut despectis caeteris, singulaut iste Pharisaeus. Unde absque justificatione de templo discessit, quia publicano se jactanter praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel dicit animalia ostensa sibi fuisse oculis plena , quia sanctorum actio undique debet esse perspecta. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, alias negligimus. Pharisaeus ad abstinentiam, ad misericordiam oculum habuerat: sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest civitatem custodiri, si unum foramen relinquatur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec ocu