comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S cithara & organo: dehoc iosephus dicit:
lubal musicam amauit. psalterium &
citharã laudauit: & neumquam abͥuma¬
na memoria elaberetur. ea quae inuenerat:
induabus columnis altera lateritia. altera
lapidea descripsit: Cum audiss& adam
sed & dehoc idẽ iosephus dicit: tubal cain
resbellicas decenter exercuit. artẽ ferranã
docuis quaedam &iam quae adlibidinẽ
s pertinent oculorum: ad inuenit Soror¬
ꝯs tubal. xain. noemma: notandum quod
progenita perquod designatur lascuuia¬
& petulantia quae reprobis in presenti do
meum. Hunc locum ita hebrei expo¬
nunt: lamech diu uiuendo caliginem
oculorum incurrerat. necuidere poterat.
Nabebat autem quendam adolescen¬
tem qui gressus eius regebat. Cũ autẽ
quadam die uenatione exerceretur il¬
luc iacula dirigens quo adolescens indi¬
cass&: casu camn inter frutecta latentem
indice adolescente pertus sit: q̃uiferam
esse putauerat. Sed cum cognouiss&

Expanded text:
cum cithara et organo. De hoc Josephus dicit: « cum cithara et organo. De hoc Josephus dicit: « Jubal musicam amavit, psalterium et citharam laudavit. Et ne unquam ab humana memoria elaberentur ea quae invenerat, in duabus columnis, una lateritia, altera lapidea, descripsit, cum Adam praedicaSed et de hoc idem Josephus dicit: « Tubalcain res bellicas decenter exercuit, artem ferrariam docuit: quaedam etiam, quae ad libidinem oculorum pertinent, adinvenit. » Soror Tubalcain Noema. Notandum quod progenita, per quod designatur lascipetulantia quae reprobis in praesenti domeum. Hunc locum ita Hebraei exponunt. Lamech diu vivendo caliginem oculorum incurrerat, nec videre poterat. Habebat autem quemdam adolescentem qui gressus ejus regebat. Cum ergo quadam die venatione exerceretur, illuc jacula dirigens quo adolescens indicasset, casu Cain inter fruteta latitantem, indice adolescente, percussit, qui feram esse putaverat. Sed cum cognovisset
Abbreviated transcription (Latin):
bant. necmirum cum &iam filii
legantur ut eorum numerari non
Uposs& exercitus. Edificauit inquit
Nciuitatem quam ex nomi ne filii sui¬
Nuocauit enoch. E noch ȩdificatio
inter pretatur: notandum autem
quod in prima generatione decain
nascitur enoch: id est dedicatio quia
reꝓborum płus inprima genera¬
tione. hoc est in presentiuita sede¬
dicat huic seadiciens & in hac sifieni
posset semper manere uolens: unde & ciui¬
tatem ȩdificauit: quia reꝓbi hic habent
suam felicitatem. & quasi fundamentũ
cum a postolus dese & suis similibus. di¬
cat. non habemus hic manentem ciui¬
tatem sed futuram inquirimus.
Desedh uero natus est enoch. septima
generatione : quia scĩ qui ad dĩ perti¬
nent cutatẽ alteri uitae. idest futurȩ
se dedicant quae post uii. seculi aetates.
Lameth pipius. digantiam perpe¬
trauit quia lluas uxores habuit & prop¬
s & nomen abteri fella: & enuitq ada¬
s iobal: ipse fuit patercanentium

Expanded text:
bant. Nec mirum, cum etiam filii bant. Nec mirum, cum etiam filii legantur ut eorum numerari non posset exercitus. Aedificavit, inquit, civitatem, quam ex nomine filii vocavit Enoch. Enoch dedicatio interpretatur. Notandum autem quod in prima generatione de Cain nascitur Enoch, id est dedicatio; quia reproborum populus in prima generatione, hoc est in praesenti vita, se dedicat huic se adjiciens, et in hac, si fieri posset, semper manere volens. Unde et civitatem aedificavit, quia reprobi hic habent suam felicitatem et quasi fundamentum, cum Apostolus de se suisque similibus dicat: Non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . De Seth vero natus est Enoch  aliageneratione, quia sancti, qui ad Dei pertinent civitatem, alteri vitae, id est, futurae se dedicant quae post sex saeculi aetates sLamech primus bigamiam perpetravit, quia duas uxores habuit, et propet nomen alteri Sella. Genuitque Ada Jubal. Ipse fuit pater canentium
Abbreviated transcription (Latin):
&iam sub xpĩana iam tranquilli¬
tate eos prohibuit suis legibus uti
& suo more uiuere. & hoc̃ est quod
perpsalmistam filius loquitur
ad patrem. neoccidas eos nequan¬
do obliuiscantur populi mei.
Disperge illos inuirtute tua.
S Egressusq cam a facie dñi habi¬
Stauit in terra ꝓfugus adorientale
plagam eden. Eden: epulȩ ueldeli¬
ciae interpretatur: Ixx dicunt. habita¬
uit interra naith. Sed naith. non est hic
nomen loci interpretatur autem in¬
stabilis ueluagus. & ideo interra naith
habitare dicitur: quia in stabilis et
s autem uxorem suam. quae conce¬
spit & pepent enoch. Et ȩdificauit
ciuitatem uocauitq nomen eius ex
nomine filii sui enoch: quia intimore
erat & tremore : ideo fortassis ciuitatẽ
ȩdificauit ut ibi abs conditus ꝓtegere¬
tur. Quaeri autem potest cum qui¬
erant homines quamhi quosscrip¬
tura commemorat. sed sciendum
multo plures iam tunc fuisse quia
diu uiuendo plures filios genera¬

Expanded text:
etiam sub Christiana jam tranquillietiam sub Christiana jam tranquillitate eos prohibuit suis legibus uti et suo more vivere. Et hoc est quod per Psalmistam Filius loquitur ad Patrem: Ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei: disperge illos in virtute tua . Vers. 16. Egressusque Cain a facie Domini habitavit in terra profugus ad orientalem plagam Eden. Eden epulae vel deliciae interpretatur. Septuaginta dicunt: habitavit in terra Naith. Sed Naith non est hoc loci nomen. Interpretatur autem instabilis vel vagus, et ideo in terra Naith habitare dicitur, quia instabilis et fgnovit autem uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch: et aedificavit civitatem, vocavitque nomen ejus ex nomine filii sui Enoch. Quia in timore erat et tremore, ideo fortassis civitatem aedificavit, ut ibi absconditus protegeretur. Quaeri autem potest cum quierant homines quam hi quos Scriptura commemorat. Sed sciendum multo plures jam tunc fuisse, quia diu vivendo plures filios genera
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. scđm lxx.ita legitur. quicum que
occidertt cain uii. uindictas exsolu&.
Et est sensus. Nonita fiet utius. ut ui¬
delic& cito morte longę uitae cruciatũ
effugies. sed dui uiuendo usq ad septi¬
mam generationem. Tandem qui¬
cumq teoccidert exsolu& id est fim&
septem uindictas quae intesunt.
non quo ille qui eum occidiss& sep¬
tuplum eet puniendus: sed quia
illum occidendo finir& illas. uII.
cam diuuiuendo cruciabatur.
Hoc scđm lxx. caeterum secundum
hebraicam ueritatẽ septuplum
punietur: idest plenarie & perfectȩ.
in quo deterr& nequis homicidium
audeat iterare. Posuit dñssig¬
num incam ut non eum inter fice¬
ire t om̃is qui inueniss& eum ut
uidelicet quia uagus & profugus
erat super terram: uelut lxx gemens
& tremens Allegorice posuit ds
signum inuideos ut nemo eo socci¬
deret. ipsam uidelic& legem quã
portabant ad suam dam̃pnationẽ
& nr̃am ereptionem. ꝓpter hoc sig¬
num nemo eos occidit. neque enim¬
uel sub pagana persecutione uel

Expanded text:
tur LXX legitur: Quicunque occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Et est sensus: Non ita fiet ut vis, ut videlicet cita morte longae vitae cruciatum effugias, sed diu vivendo usque ad septimam generationem tandem quicunque te occiderit exsolvet, id est, finiet septem vindictas quae in te sunt: non quo ille qui eum occidisset septuplum esset puniendus, sed quia illum occidendo finiret illas septeCain diu vivendo cruciabatur. Hoc secundum LXX. Caeterum secundum Hebraicam veritatem septuplum punietur, id est plenarie et perfecte: in quo deterret ne quis homicidium audeat iterare. Posuit Dominus signum in Cain, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc videlicet, quia vagus et profugus erat super terram, vel, ut LXX, gemens et contremens. Allegorice posuit Deus signum in Judaeos, ut nemo eos occideret, ipsam videlicet legem quam portabant ad suam damnationem et nostram ereptionem. Propter hoc signum nemo eos occidit. Neque enim pagana persecutione, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uł temporale potest accipi. uł magis
propter spit ritalem significationẽ
dr̃ focdus sempiternũ : quia foedus
xp̃i et in eum fidelium credentium qui sunt
spintales filu abraham. nullo fine terminabit᷑
Circumcidetur omne masculinũ: inuobis

Expanded text:
vel temporale potest accipi. Vel magis vel temporale potest accipi. Vel magis propter spiritalem significationem dicitur foedus sempiternum, quia foedus Christi et in aevum fidelium credentium qui sunt spiritales filii Abraham nullo fine terminabitur. Vers. 10. Circumcidetur omne masculinum in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib potuit. Vnde etbenedixit:
cum ꝑ transiero. Nam transire: hum ani-
abraham. Abrã interp̃tatur:
pater excelsus. Abraham uero pater
multarum .s. gentium. Tradunt hebrei
qđ de nomine dĩ qđ quat tuor litteris
scribitur tetragrãmaton uocatur.
et in effabile dr̃ he lit teram. scripserit
ds̃ et ad diderit nomini abraham.
similiter denomine sarai ioth lit teram
tulerit. et eamdem litteram he addi¬
derit. Nec mirum si nos pro he. ha.
habemus. quia haebrei ꝑhe scribunt.
sed ꝑha. pronuntiant. Uocatur
autẽ abraham patermultarum
.s. gentium: quia om̃s gentes in eius
nomine idest inxp̃o crediturae erant.
Sarai uero : interpretaitur princeps
mea. Saraa  absolute princeps:
terno Querunt multi. quomodo
dictũ sit foedus sempiternũ: cum
nequaquam in aeternũ durauerit.
Sed hic sempiternũ proseculari ponit᷑:
qđ grece eõnioñ dicitur. Eon enim
grẽce. tam sempiternũ quam scculare

Expanded text:
ab hominibus potuit. Unde et bene dixit: ab hominibus potuit. Unde et bene dixit: Cum pertransiero. Nam transire hominis esAbraham. Abram interpretatur pater excelsus. Abraham vero pater multarum gentium. Tradunt Hebraei quod de nomine Dei quod quatuor litteris scribitur, unde et tetragrammaton vocatur et ineffabile dicitur, he litteram scripserit Deus et addiderit nomini Abraham. Similiter de nomine Sarai jot litteram tulerit et eamdem he addiderit. Nec mirum, si nos pro he a habemus, quia Hebraei pro he scribunt, sed per a pronuntiant. Vocatur autem Abraham pater multarum, subauditur, gentium: quia omnes gentes in ejus semine, id est, in Christo crediturae erant. Sarai vero interpretatur princeps mea. Sara absolute princeps, terno. Quaerunt multi quomodo dictum sit sempiternum foedus, cum nequaquam in aeternum duraverit. Sed hic sempiternum pro saeculari ponitur quod Graece eonion dicitur. Eon enim Graece tam sempiternum quam saeculare
Abbreviated transcription (Latin):
significant. Agar quidem sin agoga quae
inseruitutem generat populũ iudeorum.
qui feri sunt et agres tes: iugũ dni lene et
fidem eius nolentes recipere. ideoq disꝑsi
& uagabundi sunt ꝑ totũ orbem. & omnib:
maxime xp̃ianis contrarii. Sarra uero
aeccłam exgentib quae primũ sterilis et
in foecunda fuit: postea uero inliberta tem
fidei et grãe plebem catholicam generauit.
Tu deus qui uidisti me. hoc est qui misertus es mihi.
Uidere enĩ dĩ: misereri est: Quod aut̃ hic dicit¬
profecto hic uidi posteriora uidentis me:
concordat cum eo loco ubi dñs ad mͦẏsen
dixit. Non enĩ uidebit me homo: et uiuet.
Ac deinde. Est locus apud me. sttibis suꝑ
petram. Cumq transiero : auferam manũ
meam. & uidebis posteriora mea: Illam
enim sapientiam quae deus est inuisibilem
omni creaturae: profecto nullus uidere
potest. Posteriora autẽ dĩ: misterium
est in carnationis xp̃i. ꝑ quam uideri

Expanded text:
significant. Agar quidem Synagogam quae significant. Agar quidem Synagogam quae in servitutem generat populum Judaeorum qui feri sunt et agrestes, jugum Domini leve et fidem ejus nolentes recipere, ideoque dispersi, et vagabundi sunt per totum orbem et omnibus maxime Christianis contrarii. Sara vero Ecclesiam quae primum sterilis et infecunda fuit, postea vero in libertatem fidei et gratiae plebem catholicam generavit. Vers. 13. Tu Deus, qui vidisti me. Hoc est, qui misertus es mihi. Videre enim Dei misereri est. Quod autem hic dicit: vidi posteriora videntis me concordat cum eo loco ubi Dominus ad Moysen dixit: Non enim videbit me homo et vivet. Ac deinde: Est locus apud me: stabis supra petram. Cum pertransiero, auferam manum meam, et videbis posteriora mea . Illam enim sapientiam, quae est Deus, invisibilem omni creaturae profecto nullus videre potest. Posteriora autem Dei mysterium est incarnationis Christi per quam videri
Abbreviated transcription (Latin):
candum esse genus suum se sicut stellas cceli:
sednesciebat ꝑ quam mulierẽ. quia saram
sterilem nouerat. Non ergo fuit in con¬
cũbendo libidiꝯnosã uoluntas.
sed pia propagandae prolis caritas:
simul aetiam dicendum: quia hoc uo-¬
luntate nimia cogente uxoris fecit.
quae quia ipsa filios habere non poterat:
exalia eos suscipere cupiebat: Si forte
exilla suscipiam filios. ut illapttriente
filium susciper&. & in locũ proprii ad-¬
optaret. Uocabis nomen ismahel ismahel:
auditio interp̃tatur. quia enĩ angłs
dixit eo qđ audierat dñs uocẽi tuam. Hic sũptta
cethimologicoũocatus est ismahel id est auditio.
Prol xx̃ dicut: hic erit phara. Phara interp̃¬
tatur onager. Significat autem sarracẽnos
qui deismahel ducut᷑ originem. qui ꝑlatam
solitudinem incertis sedibus uagantes: inpug¬¬
nant om̃s heremi uicinos. & ab omnibus
inpugnantur: Allegorice hae duae mulieres
exponente apło: sinagogam & aeccłam

Expanded text:
candum esse genus suum sicut stellas coeli, candum esse genus suum sicut stellas coeli, sed nesciebat per quam mulierem, quia Saram sterilem noverat. Non ergo fuit in concumbendo libidinosa voluptas, sed pia propagandae prolis charitas. Simul etiam dicendum quia hoc voluntate nimiae cogentiae uxoris fecit quae, quia ipsa filios habere non poterat, ex alia eos suscipere cupiebat. Vers. 2. Sed forte ex illa suscipiam filios. Ut illa pariente filium susciperet et in locum proprii adoptaret. Vers. 9. Vocabis nomen ejus Ismael. Qui auditio interpretatur. Quia enim angelus dixit: Eo quod audierat Dominus vocem tuam, hinc sumpta etymologia vocatus est Ismael, id est auditio. Pro quo LXX dicunt: Hic erit Phara. Phara interpretatur onager, significans autem Sarracenos, qui de Ismael ducunt originem, qui per latam solitudinem incertis sedibus vagantes impugnant omnes eremi vicinos et ab omnibus impugnantur. Allegorice hae duae mulieres, exponente Apostolo , Synagogam et Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenies generationem ita. Leui¬
genuit chaat. Eihaat: genuit amram:
Amram: genuit aaron. Aaron: genuit
eleazar. Eleatar: genuit finees.
Chaathingressus est in aegyptũ cum
patre suo laeui. Fi nees uero filius
eleazari: ingressus est terram repro¬
missionis. Si uero quomodo & quinta
generatione hoc fac tũ sit uelis scire :
ꝑiudã computare debebis. Iuda :
genuit phares. Phares: genuit esrom.
Esrom: genuit aminadab Aminadab:
genuit naason. Naason: genuit
⁊salmon. luda in gressus est cumfilio suopa
sol. Occubitts solis: finem scłi significat.
Caligo tenebrosa : tribulationẽ a& angustiam
quae tunc futura est. Clibanus uł lampas
ignis transiens ꝑdiuisiones: significat iudiciũ
quod ꝑ ignẽ exercendũ est: quo separandi
abraham: non genuerat liberos. Quomodo
potest excusari abraham ab adultero. qui
uiuente uxore sua ancillae iunctus est. e¬
Sed necdum promulgata erat lex euuangłu
unius uxoris. simul aetiam audierat multipli¬

Expanded text:
inventes generationem ita: Linventes generationem ita: Levi, Caaz, Caaz genuit Amram, Amram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Phinees. Caaz ingressus est Aegyptum cum patre suo Levi: Phinees vero filius Eleazari ingressus est terram repromissionis. Si vero et quomodo quinta generatione hoc factum sit velis scire, per Judam computare debebis. Judas genuit Phares, Phares genuit Esrom, Esrom genuit Aminadab, Aminadab genuit Naason, Naason genuit Salmon. Judas ingressus est cum filio suo Psol. Occubitus solis finem saeculi significat, caligo tenebrosa tribulationem et angustiam quae futura erat. Clibanus vel lampas ignis transiens per divisiones significat judicium quod per ignem exercendum est, quo separandi Abraham non genuerat liberos. Quomodo potest Abraham excusari ab adulterio, qui vivente uxore sua ancillae junctus est? Sed necdum promulgata erat lex Evangelii unius uxoris. Simul etiam audierat multipli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecisse subdaud. Prima enim actas fuit
ab adam usq ad noe. Secunda a noe. usq
ad abraham. Tercia ab abraham: usq
ad dauid. Qđ uero animalia diuisa sunt:
Aues uero non sunt diuisae: significat quia
carnales quiq subiacent diusioni: Diui¬
dunt enim ꝑ sec tarum scandala. Spiri¬
tales uero qui signantur ꝑ aues. in diui¬
sibiles ꝑmanent: quia nullã fidei pa-¬
ciuntur corruptionẽ : Uolucres quae
descendebant suꝑ cadauera : doemones
significant qui ex diuigne carnalium
quendam sibi pastum requirunt. Quod
uero abraham manu eas abigebat. signi¬
ficat quia scĩ patres plebem illam manu
scãe operationis: protegebant ab incursu
finem scłi significat. quando ꝑ antixp̃m
tenebrosus horror idest ꝑsecutio et
sed ultim a parte tantum istius temporis.
Moy ses dicit quinta generatione egressi
sunt filii isrł de aegrpto. hic uero dr̃
generatione quarta. sed utrũq uerũ
est. Nam si ꝑleui computes: quartã

Expanded text:
profecisse sub David. Prima aetas fuit profecisse sub David. Prima aetas fuit sub Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ad Abraham usque ad David. Quod vero animalia divisa sunt, aves vero non sunt divisae, significat quia carnales quique subjacent divisioni. Dividuntur enim per sectarum scandala. Spiritales vero qui significantur per aves indivisibiles permanent, quia nullam fidei patiuntur corruptionem. Vers. 11. Volucres quae descendebant super cadavera, daemones significant qui ex divisione carnalium quemdam sibi pastum requirunt. Quod vero Abraham manu eas abigebat significat quia sancti Patres plebem illam, manu sanctae operationis, protegebant ab incursu finem saeculi significat, quando per Antichristum tenebrosus horror, id est persecutio vel sed ultima parte tantum istius temporis. Moyses dicit: quinta generatione egressi sunt filii Israel de Aegypto. Hic vero dicit: generatione quarta. Sed utrumque verum est. Nam si per Levi computes, quartam
Abbreviated transcription (Latin):
abrahae. Nam superius dixit erit semen
tuũ sic̃ arena maris. hic uero dicit. sic erit
semen tuum sicut stellae caeli : quia in illa
plebe quidam futuri erant carnales et ter¬
reni. quia arenae comparantur aridi et
in faecundi: ab onis operib Alii uero
spiritales & caelestes. uirtutum splendore
fulgentes: quos stellis caeli cõmparat.
Unde scire possum. qđ possessurus sim eam.
Querit signũ non quasi dubitans deꝓmissione
dĩ: sed modum interrogat quo hoc fieri
poss&. Hinc mos in oleuit iudeis. ut
iuxta lit teram: in anifesta sunt. Mistice
ꝑ haec animalia. pleps iudaica designata¬
est: quae ab abraham ducit originem.
Peruaccam quidem: quia iugum legis
traxit. Per capram olidam & foetosam:
quia pet᷑rix erat futura. Per arietem
uero qui est dux gregis: quia aliquo
tempore regni imperium ꝑotentissi me
capram uł arietem trium annorum esse
debere: ostendit hanc plebem trium
temporum articulis ad regni dignita tem

Expanded text:
Abrahae. Nam superius dixit: Erit semen Abrahae. Nam superius dixit: Erit semen tuum sicut arena maris. Hic vero dicit: Sic erit semen tuum sicut stellae coeli, quia in illa plebe quidam futuri erant carnales et terreni, qui arenae comparantur, aridi, infecundi a bonis operibus, alii vero spiritales et coelestes, virtutum splendore fulgentes, quos stellis coeli comparat. Vers. 8. Unde scire possum quod possessurus sim eam? Quaerit signum non quasi dubitans de promissione Dei, sed modum interrogat quo hoc fieri posset. Hinc mos inolevit Judaeis ut juxta litteram manifesta sunt. Mystice per haec animalia plebs Judaica designatur quae ab Abraham ducit originem. Per vaccam quidem, quia jugum legis traxit: per capram olidam et fetosam, quia peccatrix futura erat: per arietem vero qui est dux gregis significatur quia alio tempore regni imperium potentissime vaccam, vel arietem trium annorum esse debere, ostendit hanc plebem trium temporum articulis ad regni dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
significat sine patre fuer fuit ꝑhuma¬
nitatem: sine matre ꝑdiuinitatem:
Natus est enim depatre sine matre: dematre sine
patre. Protulit panem & iunum. Hic iam
p̃signabatur. mutatio legalis sacerdocii
In nouo enim testamento sacrificium uictimarũ:
translatum est: insacramentũ corporis
& sanguinis xp̃i. Ergo hoc uerũ xp̃i sacer¬
dotium: antiquus est sacerdotio legali
Melchisedech enĩ qui abraham gentilis erat.
leui uero princeps legalis sacerdotii adhuc
erat in lumbis abrahae: et qui postea accepit
decimas apopłoipse in abraham decimatus est:
quiq postea popło benedicebant in abraham:
a mel chisedech benedicti sunt. Semper
autẽ minor: amaiore benedicitur. Damihi
animas. idest captiuos redde mihi: caetera
Stamen : fila dicimus stantia in tela. Sub tenen:
uillici uł dispensatoris. Eliezer: in terpre¬
tatur ds̃ m̃s adiutor Abhoc dicunt aedifi¬
catam ciuitatem damascum: uer¬
tuum: Gemina species ostenditur : seminis

Expanded text:
significat sine patre fuit per humasignificat sine patre fuit per humanitatem, sine matre per divinitatem. Natus est enim de patre sine matre, de matre sine patre. Protulit panem et vinum. Hinc jam praesignabatur mutatio legalis sacerdotii. In novo enim Testamento sacrificium victimarum translatum est in sacramentum corporis et sanguinis Christi. Ergo hoc verum Christi sacerdotium antiquius est sacerdotio legali. Melchisedech enim qui, ut Abraham, gentilis erat, Levi vero princeps legalis sacerdotii adhuc erat in lumbis Abrahae, et qui postea accepit decimas a populo ipse in Abraham decimatus est, quique postea benedicebant in Abraham a Melchisedech benedicti sunt. Semper autem minor a majore benedicitur. Vers. 22. Da mihi animas. Id est: captivos redde mihi. Caetera. Stamen fila dicimus stantia in tela, subtegmen villici vel dispensatoris. Eliezer interpretatur Deus meus adjutor. Ab hoc dicunt aedificatam civitatem Damascum. Vers. 3. Vertuum. Gemina species ostenditur seminis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & unus quisq nr̃m pro anima sua tanquam
abraham ꝓfratre: contra quat tuor reges idest
contra spiritales nequitias spiritale bellũ
cum auxilio signi scãe crucis. Hic enim¬
numerus: in ⁊lit tera quae figuram xpĩ
tradunt hebrei esse sem filium noȩ et com.¬
putantes annos: dicunt eum uixisse usq
ad tempora isaac̾. Salem uero ciuitas:
ipsa est hierusalem trionima. Salem. iebus.
hierusalem. Hanc enĩ tenuerunt iebus ei
& uocauerunt eam iebus: siec coniune tis¬
iduobus nominib. dic ta est hierusalem:
Erat sacerdos di altissimi. Om̃s enĩ primo¬
geniti a noe sacerdotes fuerunt usq
ad a aron: qui primus legalis sacerdos
fuit. Mistice melchisedech: qui inter
significat: ꝑ quem reconciliati sumus.
& qui in fine scłi iuste orbem iudicaturus
est. Huiꝰ mis terium apłus cõmemorat
dicens. sine patre. sine matre. sine
genealogia. Melchi sedech quidem
patrem̃ & matrem habuit: sed xp̃s quẽ

Expanded text:
Sic unusquisque nostrum pro anima sua tanquam Sic unusquisque nostrum pro anima sua tanquam pro fratre suo Lot contra quatuor reges, id est, contra spiritales nequitias spiritale bellum cum auxilio sanctae crucis. Hic numerus in Tau littera, quae figuram Christi tradunt esse Sem filium Noe, et computantes annos dicunt eum vixisse usque ad tempus Isaac. Salem vero civitas ipsa est Hierusalem, trionyma, Salem, Jebus, Hierusalem. Hanc enim tenuerunt Jebusaei, et vocaverunt eam Jebus: sic conjunctis nominibus dicta Hierusalem. Erat sacerdos Dei altissimi. Omnes enim primogeniti a Noe sacerdotes fuerunt usque ad Aaron qui primus legalis sacerdos fuit. Mystice Melchisesignificat, per quem reconciliati sumus, et qui in fine saeculi juste judicaest. Hujus mysterium Apostolus commemorat dicens: Sine patre et sine matre, sine genealogia . Melchisedech quidem patrem et matrem habuit, sed Christus quem
Abbreviated transcription (Latin):
udicium interp̃tatur. Ibi enim iudicutꝰ
est murmurans popłs. interp̃tatur etiam
sc̃ã cata antifrasin idest ꝑ contrarium.
Fontem petram dicit: dequa moyses
aquã ꝓduxit. Percusserunit amorreũ:
qui habitabat in asasontamar̃.
A sa son tamar urbs palmarũ in terp̃tatur
escol. Mambrae: propriũ nomen est
Hi tres: foedus inierant cum abraham
Expeditos: id est sine uxorib. ꝑsecutus
est eos usq dan. Dan fontem dicit ex quo
iordanis fficitur. Nam duo fontes sunt
ad radices montis libani ior. & dañ.
qui iuncti iordanẽ efficiunt. Dan aut̃
iudicium: iorriuus interp̃tatur
Usq ad phenicem: Fenicẽ: siriam dicit
Allegorice hoc bellũ abrahae: contra
quattuor reges bellũ significat uir.¬
tutũ & uitiorum. Pater ergo fidei.
& prima uiti credendi ab rahiam
profratre suo loth contra quat tuor reges
dimicauit & uicit: non inmultitudine exercitꝰ.
sed in trecentis decem et octo expeditis uernaculis

Expanded text:
judicium interpretatur. Ibi enim judicatus judicium interpretatur. Ibi enim judicatus est murmurans populus. Interpretatur etiam sancta cata antiphrasin, id est per contrarium. Fontem petram dicit de qua Moyses aquam produxit. Percusserunt Amorrhaeum qui habitabat in Asasonthamar. Asasonthamar urbs palmarum interpretatur.Escol. Mambre proprium nomen est. Hi tres foedus inierant cum Abraham.Expeditos, id est sine uxoribus. Persecutus est eos usque Dan. Dan fons est ex quo Jordanis efficitur. Nam duo fontes sunt ad radices montis Libani, Jor et Dan, qui juncti Jordanem efficiunt. Dan autem judicium, Jor rivus interpretatur. Usque ad Phoenicem. Phoenicem Syriam dicit. Allegorice hoc bellum Abrahae contra quatuor reges bellum significat virtutum et vitiorum. Pater ergo fidei et prima via credendi Abraham pro fratre suo Lot contra quatuor reges dimicavit et vicit non in multitudine exercitus, sed in trecentis decem et octo vernaculis expeditis.
Abbreviated transcription (Latin):
pecudis silentis. Bersã in terp̃tatur
in angustia : et est rex gomorrae. quae
in terp̃tatur plus timens. Senna ar
adamae : quae interpretatur terrena.
Semeber: ibi ꝑditio interp̃tatur. Est
rex sebon: quae in terpretatur uinculũ
meroris. Bale ciuitatula: in terp̃¬
tatur uorago uł p̃cipitatio. uocatur
etiam uitula consternans: Ferunt enĩ
hebrei: hanc tercio terrae motu corruisse
siluestrem: sod omã dicit quae nunc
est mare salis. lacus uidelicet. quae
post combustionem ignis caelestis in
lacum uersa est. in quem lacũ cadit
iordanis. et ibi ꝑdit laudabiles aquas
suas. Percusseruntq raphai id est
gigantes. quia raphau gigantes inter¬
locorum sunt & gentium. Seir ꝑ. prolemsinꝰ
dicit. nec dum enim locus ille sic uaca¬
batur. seir ipse est edom qui et esau inter.¬
p̃tatur hispidus uł setosus quia immodũ
pellis hispidus natus est. a quo regio
quam possedit seir uocata est. Ad
fontem mesphath. ipsa est cades. Cades

Expanded text:
pecudis silentis. Bersa interpretatur pecudis silentis. Bersa interpretatur in angustia, est rex Gomorrhae quae interpretatur populus timens. Sennaar Adamae, quae interpretatur terrena. Semeber ibi perditio interpretatur. Est rex Sebon quae interpretatur vinculum moeroris. Bale civitatula interpretatur vorago vel praecipitatio. Vocatur etiam vitula consternans. Ferunt enim Hebraei hanc tertio terrae motu corruisse.3. Vallem. Sylvestrem Sodomam dicit quae nunc est mare salis, lacus videlicet, quae post combustionem ignis coelestis in lacum versa est, in quem lacum cadit Jordanis, et ibi perdit laudabiles aquas suas. Vers. 5. Percusserunt Raphaim. Id est gigantes, qui Raphaim gigantes interprlocorum sunt et gentium. Seir per prolepsin dicitur, necdum enim locus ille sic vocabatur. Seir ipse est Edom, qui et Esau interpretatur hispidus, setosus, qui in modum pellis natus est, a quo regio quam possedit Seir vocata es Vers. 7. Ad fontem Misphat, ipsa est Cades. Cades
Abbreviated transcription (Latin):
nem quae quat tuor humoribus constat.
inquinq corporis sensus dominari querunt.
Amraphel: in terp̃tatur dixit ut cãderet
Et est rex sennaar : quae ut superius diximꝰ
interp̃tatur excussio. uł foetor dentium.
Sigiuificant hereticos: qui ex proposito
peccant et cadunt contra dm̃ ꝑuerse
loquentes & obsceni dogmatis foetorem
emittentes. An och: hebrius uł ebrietas
in terp̃ttitur. Significant gentiles: qui
poculo erroris d debriati: creaturam
procretitore colunt. Codor laomor: inter¬
p̃tatur decorum manipulum: Ponitur
insignificatione rppocritarũ: qui cum
sint pleni malitia. uulgo decori uirtutib¬
putantur. Est rex elamitarum: id est
scłi uł orbis. Tadal interp̃tatur sciens
iugum: p̃signat auariciam. cuiꝰ iugum
sciunt auari libenter ferre. Est rex¬
gentium: quia auaricia maxime gentib
dominatur : Ini rent bellum contra
barã. Barã malicia uł creatura in ter¬
p̃tatur. et est rex sodomorum. idest

Expanded text:
nem quae quatuor humoribus constat, nem quae quatuor humoribus constat, in quinque sensus corporis dominari quaerunt. Amraphel interpretatur: dixit ut caderet, et est rex Sennaar qui, ut superius diximus, interpretatur excussio vel fetor dentium. Significat haereticos qui ex proposito peccant et cadunt contra Deum, perversa loquentes et obsceni dogmatis fetorem emittentes. Arioch ebrius vel ebrietas interpretatur. Significat gentiles qui poculo erroris ebriati creaturam pro Creatore colunt. Cohdorlachamor interpretatur decorus vel manipulus. Ponitur in significatione hypocritarum qui, cum sint pleni malitia, vulgo decori putantur virtutibus. Est rex Elamitarum, id est saeculi vel orbis. Thadal interpretatur sciens jugum. Praesignat avaritiam cujus jugum sciunt avari libenter ferre. Est gentium rex, quia avaritia maxime gentibus dominatur. Vers. 2. Inirent bellum contra Bara. Bara malitia vel creatura interpretatur. Est rex Sodomorum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
doginatis: eligunt sibi pulchra et humilia.
quia non rec tẽ deueritate fidei sentiunt:
nec ad dnm̃ cum moyse in montẽ ascendunt.
Sõ doma: pecus silens interp̃tatur.
Homines sod omitae pessimi erant: et pec-¬
catores coram domino. Suꝑ fluum est:¬
pessimi erant. Coram dño peccator est:
qui coram hominib ut cũq iustus apparet.
Unde & dezachariai & elisabeth dr̃: erant iusti
Perhaec quattuor climata: terra repromis¬
sionis ei ꝓmittitur. Qđ autẽ in quib dam
locis mare ponitur ꝓ occidente : ideo fit
quia terra repromissionis inmari occidentali
quae alio nomine cariatharbẽ dr̃. idest
ciuitas. Arbẽ : quattuor. Ibi enim si tus
est adam maximus: et abraham. et isa ac.
et iacob Conuallis manbraẽ ab uno
amicorum abraham dicta est: qui manibraẽ
ut amraphel. senna ar. et caetera.
Quattuor reges: inierunt bellum contra
quinq Hi quat tuor reges: mas tice signi¬
ficant aduersarias potestates. quae ꝑcar.¬

Expanded text:
dogmatis eligunt sibi pulchra et humilia, dogmatis eligunt sibi pulchra et humilia, quia non recte de veritate fidei sentiunt, nec ad Deum cum Moyse in montem ascendunt. Sodoma pecus silens interpretatur. Vers. 13. Homines Sodomitae pessimi erant et peccatores coram Domino. Nam etpessimi erant. Coram Deo peccator est, qui coram hominibus utcunque justus apparet. Unde et de Zacharia et Elisabeth dicitur: Erant justi Per haec quatuor climata terra promissionis ei promittitur. Quod autem in quibusdam locis mare ponitur pro Occidente, ideo fit quia terra repromissionis in mari Occidentali quae alio nomine Cariatharbe dicitur, id civitas, arbe, quatuor. Ibi enim situs est Adam maximus, et Abraham, et Isaac et Jacob. Convallis Mambre ab uno amicorum Abraham dicta est qui Mambre vocaut Amraphel Sennaar, etc. Quatuor reges inierunt bellum contra quinque. Hi quatuor reges mystice significant adversarias potestates quae per car
Abbreviated transcription (Latin):
de aegypto grauis ualde: qđ bene i ỹsterio
conuenit. Sc̃o enim uro: aegypti diuiti ae
graues sunt. Aegrptus enim: tenebrae uel
meror in terp̃tatur. Fratres enim sumus.¬
Tribus modis: inscriptura scã fiatres dicdtur.
Natura : sicut iacob & isaac̃. Cognatione.
sicut abraham & loth. Loth enim: filius
fuerat fratris sui aranĩ. Gente: sic̃ om̃s iudaei
fratres dicuntur. dicente lege. Si attenuatus¬
fuerit frater tius hebreus: uendiderit se tibi: Et
ad tendendumn: quanta cura concordiae
dedit loth: ut aut ipse ꝑgeret illo rema¬¬
nente. aut certe si ille alibi uellet recedere.
sic̃ paradisus dni. Ex hoc loco discimus
paradi sum esse terrenum: cui terrena
regio comparatur. Haec regio plana erat
& campestris: & urngabatur iordane
fluuio sic̃ aegyptus nilo. Flegitq sibi
regionem circa iordanem: et caetera. Allego¬
łice lothcum suis pastoribus typũ tenet
hereticorum: qui relicta ueritate ecclesi astici

Expanded text:
de Aegypto gravis valde, quod bene mysterio de Aegypto gravis valde, quod bene mysterio convenit. Sancto enim viro Aegypti divitiae graves sunt. Aegyptus enim tenebrae vel moeror interpretatur. Tribus enim modis in Scriptura sancta fratres vocantur: natura, sicut Jacob et Isaac: cognatione, sicut Abraham et Lot; Lot enim filius fuerat fratris sui Aran: gente, sicut omnes Judaei fratres dicuntur, dicente lege: Si attenuatus frater tuus Hebraeus vendiderit se tibi . Et attendendum quanta cura concordiae dedit Lot, ut aut ipse pergeret illo remanente, aut certe, si ipse alibi vellet recedere, sicut est paradisus Domini. Ex hoc discimus paradisum esse terrenum, cui terrena regio comparatur. Haec regio plana erat et campestris, irrigabatur Jordane fluvio, sicut Aegyptus Nilo. Elegitque Lot sibi regionem circa Jordanem, etc. Allegorice Lot cum suis pastoribus typum tenet haereticorum qui relicta veritate ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
qđ siuellet etiam apud phartionem
Excusari potest sara. in hoc qđ in
domum pharaonis translata est
inuita uł coacta: non solum in hoc
quia non coinquinatur corpus. nisi
ex consensu mentis: sed etiam in hoc.
qđ conuuente & ꝑmittente uiro
factum est hoc. Queritur etiam.
quomodo apud phartionem tam
diu in tacta manere potuerit.
Dicitur enim. Ab raham bene usi
sunt propter eam: & fuerunt ei oues¬
& boues & familice: Sed ab soluendã
hanc questionem: ual& hoc qđ in libro
hester legitur. quia puellae quae
assuero regi ad ducebantur: non
statim in troducebantur ad regem.
sed anno uno custodiebantur. & sex
mensibus ungebantur oleo mirtino:
& sex aliis mensibus diuersis unguentis:
Potuit ergo fieri: ut ꝑhas inducias
longi temporis sara manserit in¬
corrupta & in terim bene usi sunt
abraham aegyptii donec adõ
pharao flagellaretur: & cognito
qđ uxor eius esset. restituerẽt eam
Alia trans latio dicit: ascendit

Expanded text:
si vellet, etiam apud Pharaonem esi vellet, etiam apud Pharaonem eExcusari potest Sara in hoc quod in domum Pharaonis translata est invita vel coacta, non solum in hoc quia non coinquinatur corpus nisi ex consensu mentis, sed etiam in hoc quod connivente et permittente viro factum est hoc. Quaeritur etiam quomodo apud Pharaonem tam diu intacta manere potuerit. Dicitur enim: Abraham bene usi sunt propter eam, et fuerunt ei boves, oves et familiae. Sed ad solvendam hanc quaestionem valet et hoc quod in libro Esther legitur, quia puellae quae Assuero regi adducebantur non statim introducebantur ad regem, sed anno uno custodiebantur, et sex mensibus ungebantur oleo myrtino, et sex aliis mensibus diversis unguentis . Potuit ergo fieri ut per has inducias longi temporis Sara manserit incorrupta, et interim bene usi sunt Abraham Aegyptii, donec a Deo flagellaretur et, cognitam quod uxor ejus esset, restitueret eam iAlia translatio dicit: Ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
ut numquam illuc redir&. Superius
exierat corpore : nunc uero mente
ẽ. quȩ a quibusdam corrupte si char
dicitur. Interpretatur aut̃ humerus
Conuallem illustrem pentapolim
dicit. quȩ nunc est mare salis. uel¬
mare mortium. Dicitur & lacus
asphalti: & lacus salinarum. Appa
apparuit. qui renuntians idolatrie.
Bethel ciuitas et in tribu beniamin.
quae antea luza id est amic̃ dalus
uocabatur. Ahi uero ciitas :¬
in tribu iuda est constituta.
Bethel: interp̃tatur domus dei.
quae postea betauen uocata est:
idest domus idoli. Ahi: oculds
uł fons in terpretatur. Ergo
patriarcha tendens ad terram̃ repro.¬
missionis: tetendit tabnaculum
in terbethel & ahi: quia scĩ om̃s
fonte baptismatis regenerati. et
cursum huius uitae circumspectae
agentes: addĩ tab̾naculum et
adcaelestem properant ciuitatem
Dic obsecro: quod soror measis
Querunt quidam. cur sc̃s patriarcha
mentiri uoluerit ut diceret
saram sororem suam: & non
potius hoc dõ cõmiserit. certus

Expanded text:
ut nunquam illuc rediret. Superius exierat corpore, nunc vero mente est, quae a quibusdam corrupte Sichar dicitur. Interpretatur autem humerus. Convallem illustrem Pentapolin dicit, quae nunc est mare Salis et Mortuum dicitur, et lacus Asphalti et lacus Salinarum. Vers.apparuit, qui renuntians idololatriaBethel civitas est in tribu Benjamin quae antea Laza, id est amygdalus vocabatur. Hai civitas in tribu Juda est constituta. Bethel interpretatur domus Dei quae postea Bethaven vocata est, id est domus idoli. Hai oculus vel fons interpretatur. Ergo patriarcha tendens ad terram promissionis tetendit tabernaculum inter Bethel et Hai quia sancti omnes fonte baptismatis regenerati, et cursum hujus vitae circumspecte agentes ad Dei tabernaculum et ad coelestem properant civitatem. Vers. 13. Dic, obsecro, quod soror mea sis. Quaerunt quidam cur sanctus patriarcha mentiri voluerit ut diceret Saram sororem suam, et non potius hoc Deo commiserit qui
Abbreviated transcription (Latin):
Tali enim modo probabatur hostia dõ
placuisse sed quaeri potest quare deus
respexerit admunera abel. adeain uero
munera non respexit.& Num quid enim
plus psacet dõ petualis hostia. quam
sacrificium defructibus  Sed sciendum
quia ds̃ plus mentes offerentium: quam
id qđ offerebatur attendit. Uidebat enĩ¬

Expanded text:
Tali enim modo probatur hostia Deo Tali enim modo probatur hostia Deo placuisse. Sed quaeri potest quare Deus respexit ad munera Abel, ad Cain vero munera non respexit? Nunquid enim plus placet peculiaris hostia quam sacrificium Deo de fructibus? Sed sciendum quia Deus plus mentes offerentium, quam id quod offerebatur, attendit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
anteti in mortalis conditus:
mortalis effectus est. Cherubin plenitudo
scientiae: in terp̃tatur. Cherubin ergo
et flãmcus gladius ante paradisum collocat᷑.
ut detur intelligi quia ꝑscientiam doc trinae
cudestis. et ꝑ tribulationes et labores p̾sentis uitȩ:
ad paradisum possumus redire. Ad am
positus non legitur cognoius se uxorem
suam: sed posł quam ciectus est deparadiso
Quia enim peccciturus erat. et mortales filios
generaturus: ideo nullus ex eius stirpe
imparadiso ntitus est qui locus est uitae
Quae concaepit et peperit cain dicens: pos¬
sedi hominem per Edeum. Camuiti
hebrace possidere dicitur: qui ergo mat̾
interp̃tatur. Fuit luctus parentib extinctus
a fratre. et tamquam uapor cito disperiit id est
cius. In quo respexit dñs. ad munera abel.
Ignem uidelicet caditus mittendo. quo sc¬
crificium consumebatur: qđ tͥeo dotionis
translatio ostendit dicens. in flãmauit
dns suꝑ abel: suꝑ cam autem ñ inflãmauit.

Expanded text:
antea immortalis conditus, antea immortalis conditus, mortalis effectus est. Cherubim plenitudo scientiae interpretatur. Cherubim ergo et flammeus gladius ante paradisum collocatur, ut detur intelligi quia per scientiam disciplinae coelestis et per tribulationes et labores vitae praesentis ad paradisum possumus redire. CAPUT positus non legitur cognovisse uxorem suam, sed postquam ejectus est de paradiso. Quia enim peccaturus erat et mortales filios generaturus, ideo nullus ex ejus stirpe in paradiso natus est qui locus est vitae. Quae concepit et peperit dicens: possedi hominem per Deum. Cainiti Hebraice Possidere dicitur. Quia ergo mater interpretatur. Fuit luctus parentibus exstinctus a fratre, et tanquam vapor cito disperiit vel dis munera ejus. In quo respexit Dominus ad munera Abel? Ignem videlicet coelitus mittendo quo sacrificium consumebatur. Quod Theodotionis translatio ostendit dicens: Inflammavit Dominus super Abel: super Cain autem non inflammavit.
Abbreviated transcription (Latin):
recte custodia ei adhibita est: ne possent
ulterius lignum uitae contingere
ꝓmisterium angelicũ igneã custodi am
constituit. Flãmeus gladius tribulationes
gladiũ. significatur sententia iustae
dampnationis. quae homini data est:
qui tamen ita dãpnatus est. ut posset
passione xp̃i redimi. Vnde et rec te
gladius ipse uersatilis dr̃: qui posset
aliquando remoueri. Remotus est enĩ
enoch et heliae: & dño baptitato. omnib¬
uita adillam supernam transeunt
beatitudinẽ. Et non dicit flãmeam
et gladiũ. sed flãmeũ et gladiũ: quia
quicũq ad paradi sum uenire cupiunt.
necesse est ut igne sp̃s scĩ omnes
concupiscentias huiꝰ uitae exurant:
et gladio uerbi di p̃cidant quicquid
in se noxium & inutile conspexerint.
Alia trans latio habet contra paradiũ.
qm̃ uehemens contrarietas ad ae contigit
Non enim paruo contraria sunt beati¬
tudo & miseria: siquidem qui prius¬
erat beatus. fac tus est miser. & qui

Expanded text:
recte custodia ei adhibita est, ne posset recte custodia ei adhibita est, ne posset ulterius lignum vitae contingere.per ministerium angelicum igneam custodiam constituit. Flammeus gladius tribulationes gladium significatur sententia justae damnationis quae homini data est. Qui tamen ita damnatus est, ut posset passione Christi redimi. Unde et recte gladius ipse versatilis dicitur qui posset aliquando removeri. Remotus est enim Henoch, et Eliae, et Domino baptizato omnibvita ad illam supernam transeunt beatitudinem. Et non dicit: flammam et gladium, sed flammeum gladium: quia quicunque ad paradisum redire cupiunt, necesse est ut igne Spiritus sancti omnes concupiscentias hujus vitae exurant, et gladio verbi Dei praecidant quidquid in se noxium et inutile conspexerint. Alia translatio habet: contra paradisum, quoniam vehemens contrarietas Adae contigit. Non enim parvo contraria sunt beatitudo et miseria. Siquidem qui prius beatus, factus est miser, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
denihilo condidit omnia ds̃. hoc quoq
irridendo eorum suꝑbiam replicat deus.
uerba. quae suasor dixerat incaput
dampnationis eorum dicens: sciens bonũ
et malum. Quasi diceret. non solum ñ
potuit adam peruenire ad id qđ appecut:
uidelicet ut si milis dõ fieret. sed etiam
id qđ erat amisit. Apecut enim similis
esse deo: non humilitꝰ imitando deum.
sed suꝑbiendo et eius dominium respuendo
Quod autem sub sequitur quasi unus
ex nobis: sanctae trinitatis mentio¬
S inculcatur. Hunc ergo: neforte mittat¬
S manum suam. Quod dicit ne forte
mit tat manum suam: uerba dei sunt.
actus ipse est: et est defectuci locutio
ullus urae uł ꝑturbationis motus cadat
qui est summę tranquillus. sed more
sacrae scripturae hoc dictum est: quae
dedõ loquens quae sunt hominũ.
impleto numero electorum: gustari
erant om̃s deligno uitae. et sic ad
illum beatum̃ statum migraturi:
et quia indignum se fecerat illo statu:

Expanded text:
de nihilo condidit omnia Deus, hoc quoqude nihilo condidit omnia Deus, hoc quoqu factus est! Irridendo eorum superbiam replicat Deus verba quae suasor dixerat in caput damnationis eorum, dicens: sciens bonum et malum. Quasi diceret: non solum non potuit Adam pervenire ad id quod petiit, scilicet ut similis Deo fieret, sed etiam id quod erat amisit. Appetiit similis esse Deo, non humiliter imitando Deum, sed superbiendo et ejus dominium respuendo. Quod autem sequitur, quasi unus ex nobis, sanctae Trinitatis mentio inculcatur. Nunc ergo ne forte mittat manum suam. Quod vero dicit: ne forte mittat manum suam, verba Dei sunt. Actus ipse est, et est defectiva locutio ullus irae vel perturbationis motus cadat qui est summae tranquillitatis, sed more sacrae Scripturae hoc dictum est, quae de Deo loquens quae sunt hominum i impleto numero electorum gustaturi erant omnes de ligno vitae, et ad illum statum beatum migraturi. Et, quia se indignum fecerat illo statu,
Abbreviated transcription (Latin):
non desistit Et hoc ad tendendum.
qđ adextrinsecus poena imponitur
cũ dr. maledicta terra in operetuo
Mulieri uero intrinsecus. cum dicit᷑
multiplicabo erumnas tuas & ceta
Quia mulier seducta decepit uirũ.
ido grauior ei poena irrogatur
animalibus detrahuntur. ꝑtunicas
ergo pelliceas: ostendebatur. qr
mortales facti erant ex inmortalib
& non solum amiserunt beatũ statũ
inquem mutari poterant sinoN
peccassent: uerum etiam ipsam
felicem uitam qua in para disobe¬
ate uiuerẽ poterant ꝑdiderunt
Ipsi quidem fecerunt sibi perizo¬
mata : ut peccatum suũ đo abs¬
conderent ds uero fecit eis tuni¬
cas pelliceas quib totum corpus
corum induit: quia & incorpore
& in anima eos usto uidicio dãp¬
nauit. In anima quidem propt̃
peccatũ preuaricationis Incorpo¬
re uero. propterpenam peccati
Sculca uero questio. ẽ. si qͥsudit
requirere. qualiter uł co operante pelles
abanim alibus sub duc tae sint: qui enim

Expanded text:
non desistit. Et hoc attendendum non desistit. Et hoc attendendum quod Adae extrinsecus poena imponitur, cum dicitur: Maledicta terra in opere tuo; mulieri intrinsecus, cum dicitur: Multiplicabo aerumnas tuas, etc., quia mulier seducta decepit virum, ideo gravior ei poena irrogatur.animalibus detrahuntur. Per tunicas ergo pelliceas ostendebatur quia mortales jam facti erant ex immortalibus, et non solum amiserunt beatum statum in quem mutari poterant, si non peccassent, verum etiam ipsam felicem vitam, qua in paradiso beate vivere poterant, perdiderunt. Ipsi quidem fecerunt sibi perizomata, ut peccatum suum Deo absconderent. Deus vero fecit illis tunicas pelliceas quibus totum corpus eorum induit, quia in corpore et in anima justo judicio damnavit. In anima quidem propter peccatum praevaricationis, in corpore vero propter poenam peccati. Stulta vero quaestio est, si quis velit requirere qualiter vel quo operante pelles ab animalibus subductae sint. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
minus penalis. eẽt: quia ex dilectione
proceder&: Quoo nc̃ ei propena imponit᷑.
ut etiam nolens uiro subdatur. Mo¬
raliter subpotestate uiri mulier cons¬
tituitur: quia caro spiritui subdenda
est: Ne repugn& sed magis obtemꝑa
tuo Terramaledicitur. non ipseadã:
ut uidelic& ceteri propter quos ista
scribenda erant terrerentur.: Ne simi¬
lia facerent. & simili poena plecte¬
rentur Cam uͦ quia primae p̾uarica¬
tioni paricidium adduxit. ipse ma¬
S ledicitur cuidictum. ẽ: Maledictꝰ¬
Seris suꝑ terram. Terra tua spinas &¬
S tribulos germinabit. Spinaiẽ quidẽ
antea erant quia inter reliquas ar¬
bores & uirgulta. Spinas dscreauit:
Sed non adhoc. ut homini laborẽ
inferrent. quae postpercatũ ad la¬
borem & afflictionem humano generi
datae sunt. Sicut etiam serpentes
& noxia quaeq ante peccatumerant
innoxia. Mistece spinas& tribulos
terragerminat. quia caro nr̃a punc¬
tiones & aculeos uiciorum gignere

Expanded text:
minus poenalis esset, quia ex dilectione minus poenalis esset, quia ex dilectione procederet quae nunc ei pro poena imponitur ut etiam nolens viro subdatur. Moraliter sub potestate viri mulier constituitur: quia spiritui caro subdenda est, ne repugnet, sed magis obtempertuo. Terra maledicitur, non ipse Adam, ut videlicet caeteri, propter quos ista scribenda erant, terrerentur ne similia facerent et simili poena plecterentur. Cain vero, quia primae praevaricationi parricidium adduxit, ipse maledicetur, cui dictum est: Maledictus eris super terram . Terra tua spinas et tribulos germinabit. Spinae vero antea erant, quia inter reliquas arbores et virgulta spinas Deus creavit, sed non ad hoc ut homini laborem inferrent, quae post peccatum ad laborem et afflictionem humano generi datae sunt: sicut etiam serpentes et noxia quaeque ante peccatum erant innoxia. Mystice spinas et tribulos terra germinat: quia caro nostra punctiones et aculeos vitiorum gignere