comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gesimꝰ annꝰ in lege iubileus dic¬
tus ẽ id ẽ annus remissionis. Cẽ¬
ten qͥ se deo ꝓtegente nulla pe¬
nitencia publica indigent. A¬
lit̾. qͥnqͣgeni. discib̾t cõiugati.
Centem: uirgines. uel c̾te qͥnqͣ¬
geni: qui t̾renas res bene dispo¬
nunt. Centem: qui ꝑfectionis
amore omĩa ꝓpt dm̃ d̾elinqũt.
Erat aũ fenũ multũ in loco. fẽ¬
num herba est pratoꝵ qͤ dũ ui¬
ridis est. et uisu est delectabił.
et session atq deambulatioĩ
suauis. S cum falce serata fu̾it
subito pͥstinã uiriditatẽ amit
tit. ꝑ fenũ gͦ delectatio carnał
siue euisdẽ fragilitas carnis desig¬
nat᷑. Que cũ amatorib suis iocũ¬
da uideat᷑ et pulcra: falce mortis
precisa in ariditat᷑e pulu̾is recligi¬
tur. ysaia dicente. Omĩs caro fe¬
num: et om̃is gła enis quasi flos
fem. Exsiccatũ est fenũ et cecidit
fios: qi sp̃c di sufflauit in eo. u̾e¬

Expanded text:
gesimus annus in lege jubilaeus est dictus, id est annus remissionis; centeni qui, se Deo protegente, nulla poenitentia publica indigent. Aliter: Quinquageni discumbunt conjugati, centeni virgines. Vel certe quinquageni, qui terrenas res bene disponunt; centeni, qui perfectionis amore omnia propter Deum derelinquunt. « Erat autem fenum multum in loco. » Fenum herba est pratorum, quae, dum viridis est, et visu est delectabilis, et sessioni atque deambulationi suavis: sed, cum falce secata fuerit, subito pristinam viriditateio carnalis, sive ejusdem fragilitas carnis designatur, quae cum amatoribus suis jucunda videatur et pulchra, falce mortis praecisa, in ariditatem pulveris redigitur, Isaia dicente: « Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni. Exsiccatum est fenum, et decidit flos, quia sp
Abbreviated transcription (Latin):
Et iacob. Si qͥs putat se religio¬
sum ẽẽ non refrenans lingũa su¬
am. s seducens cor suũ. huĩ uana
est religio. Cũstodiamꝰ manus
ab effusione sanguinis. aꝑcussi¬
one et lesione ꝓximi. et eas sẽꝑ
ꝑatas ad elemosinã largiendam¬
habeamꝰ.⁊ ad id qd̃ bonũ est ope¬
randũ ꝓmptissimas. ut cũ ꝓpħa
dice possimꝰ Laualx int̾ inn̾ocẽ¬
tes manꝰ meas. et çirciuly altare
tuũ dñe. Eto̾ si fec̾imus. ad mille¬
narii numeri ꝑfectionẽ ꝑuenie¬
mus. Millenariꝰ qͥire numerͤ.
ultra quẽ uulla computatio cͤscit:
eoꝵ ꝑfectionẽ significat qͥ ꝑfecte
consũmateq st̃ uirtutis. quib
ut ait apłs nichil de est mulla
grã expectantib reuelationẽ

Expanded text:
 Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . » Custodiamus manus ab effusione sanguinis, a persecutione et laesione proximi, et eas semper paratas ad eleemosynam habeamus, et ad id quod bonum est operandum promptissimas, ut cum Propheta dicere possimus: « Lavabo inter innocentes manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine . » Quod si fecerimus, ad millenarii numeri perfectionem pervenimus. Millenarius quippe numerus, ultra quem nulla computatio crescit, eorum perfectionem significat qui perfectae consummataeque sunt virtutis. Quibus ut ait Apostolus nihil deest in ulla gratia, exspectantibus revelationem
Abbreviated transcription (Latin):
nus odor d̃o inom̃i loco. Eustoli¬
amus linguã amaledictione. derc¬
tione. falsitate: murm̾atione.et
ocioͦ sermone. et ꝓpt̾ tacit᷑ntatis c̾to¬
diam int̾lũ abonis cessemꝰ eloqͥis
iuxta illud ꝓpłe. Dixi custodiam
inas meas: ut ñ delinqmͣ in lingna
mea. Posi ori meo custodiã: et

Expanded text:
nus odor Deo, in omni loco . » Custodiamus linguam a maledictione, detractione, falsitate, murmuratione et otioso sermone: et, propter taciturnitatis custodiam, interdum a bonis cessemus eloquiis, juxta illud Prophetae: « Dixi, Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo cu
Abbreviated transcription (Latin):
modi. Discubuert gͦ uiri. mme¬
ro qͣsi qͥnq milia. Nec absq cõ¬
ssderatione p̾tcreundñ est. qd in
hac refectione dñi nulla femi¬
ua int̾fuisse memorat᷑ s tan¬
tũ mͦ uin. uir quippe auirib¬

Expanded text:
modi. « Discubuerunt ergo viri, numero quasi quinque millia. » Non absque consideratione praetereundum est quod in hac refectione Domini nulla femina interfuisse memoratur, sed tantummodo viri. Vir quippe a virib
Abbreviated transcription (Latin):
gemitũ eoꝵ audiui et descendi
libare eñ. In hoc gͦ loco subleua¬
tio ocłoꝵ dm̃. respectũ miserati¬
onis significat: qͥa turbas quas
postea pauit pͥus misi̾corditer
inspexit. His enĩ ocłis dñs petiũ
respexit: qnͣdo egressus foras amra¬
re fleuit. Dic̾ ad philippũ. Unde
ememꝰ panes ut manducent hi:
alqͥd disc̾et: s ut eum doc̾et. Qd̾
facilius intelligimꝰ si qͥb modis
int̾rogatio fiat ꝑpendamꝰ. Fit eñ
tis. aut uoto discentis: aut affec¬
tu docentis. Studio rep̾henden¬
tis. sic̃ scͥbe et pharisei dñm int̾¬
rogauert ut eũ rep̾henderent ue¬
luti de qͣdam muliere in adulte¬
rio dep̾hensa: et denario et cet̾is
apłi dñm int̾rogauerunt dicentes.
Dñe qnͣdo hec erunt uel qd signũ ad¬
uentus tui: et cet̾a talia. Affectu do-¬
centis: sic̾angłs ioħem in apocalip¬
si int̾rogauit dicens. Hi amicti sto¬
lis albis qui sunt er unde uenert̃:
quo respondente dñe mi tu nosti:
continuo docint eum dicens. Hi ft̾

Expanded text:
et descendi liberare eum . » In hoc ergo loco sublevatio oculorum Domini respectum miserationis significat, quia turbas, quas postea pavit, prius misericorditer inspexit. His enim oculis Dominus Petrum respexit, quando egressus foras amare flevit . « Dicit ad Philippum: Unde ememus panes, ut manducent hi? aliquid disceret, sed ut eum doceret. Quod facilius intelligimus, si quibus modis interrogatio fiat perpendamus. Fit enim tis, aut voto discentis, aut affectu docentis. Studio reprehendentis, sicut scribae et Pharisaei Dominum interrogaverunt, ut eum reprehenderent, veluti de quadam muliere in adulteriDominum interrogaverunt, dicentes: « Domine, quando haec erunt? Vel quod signum adventus tui? , » et caetera talia. Affectu docentis, sicut angelus Joannem in Apocalypsi interrogavit, dicens : « Hi amicti stolis albis qui sunt, et unde venerunt? » Quo respondente, Domine mi, tu nosti, continuo docuit eum, dicens: « Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est qr sic̃ alio euangłista narran¬
te cognouimꝰ. fecert̃ eos discũb̾e̾
tenos. Ordo eium iste discũben¬
tium: uarietatẽ significat in
eccłia conu̾santiũ. Quinqͣge
i gͣ discimbũt penitentes. Qñĩ¬
qͣgenarĩ enĩ numer̾ penitẽtib
congruit. qͥa qͥnqͣgesimꝰ psalmꝰ

Expanded text:
 sicut alio evangelista narrante cognovimus: « Fecerunt eos discumbere tenos. » Ordo enim iste discumbentium varietatem significat in Ecclesia conversantium. Quinquageni igitur discumbunt poenitentes; quinquagenarius numerus poenitentibus con
Abbreviated transcription (Latin):
saltꝰ enittit: sic ip̃e ppłs t̾rena
cis qͣnͣtomagis fluctib tunclit᷑
eo ampliꝰ conualescit: sic ⁊ per¬
fectus xp̃iañ tautũ in dm̃ ꝓficit.
quanto in hoc scło inuenit qd̾¬

Expanded text:
saltus emittit, sic ipse spiritus terrena cis quanto magis fluctibus tunditur, eo amplius convalescit, sic et perfectus Christianus tantum in Deo proficit, quantum in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdam sapientẽ. Uasa figuli pro¬
bat fornax: et hoĩcs iustos tẽptatio
tͥbulationis. Quo gen̾e tẽptatioĩs
tẽptauit ds abraham: ut qͥ not̃
crat deo hõib appareret ꝓbatus.

Expanded text:
quemdam sapientem: « Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . » Quo genere tentationis tentavit Deus Abraham, ut, qui notus erat Deo, hominibus appareret probatus.
Abbreviated transcription (Latin):
diligentib se. Respondit ei phi¬
lippus. Ducentoꝵ denarioꝵ. panes ñ
sufficiunt eis: ut unusqͥsq modicũ
qͥd accipiat. Philippus os lampadis
int̾p̾tat᷑. Significat hoc in loco po¬
pulũ indeoꝵ. qͥ quondam os lampa¬
dis fuit: quando ore ad iaudenclñ
dm̃ prosiliuit. In eo uͦ qd̾ ait ducẽ¬
toꝵ denarior panes ñ suffic̾e̾ eis. ut
unus qͥsq modicũ qͥd acciꝑet. ta¬
tam uel modicã eisdẽ ppłi signi¬
ficat fidem qm̃ ꝑ corporalẽ lm̃psẽtiã¬
tam̃ti noticiam ad cognitionẽ lo¬
minũ uenire posse ñ credidit. Du¬
centi enĩ denarii utrũq testam̃tũ
significant. Dicit ei inus ex disci¬
puł eiꝰ: audieas frat̾ syuionis petͥ.
Est puer unus hic. qͥ habet qͥnos
panes ordeaceos et duos pisces. S
quantulũcumq uidet᷑ hab̾e phi¬
lippo cũ dicit. Est puer unus hic qͥ
habet quinq panes ordeaceos et
duos pisces. S infide dubitauit
cum subumxit. s hec qͥd st̃ inter¬

Expanded text:
 « Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat. » Philippus os lampadis interpretatur: significat hoc in loco populum Judaeorum, qui quondam os lampadis fuit, quando aperto ore ad laudandum Deum prosilivit. In eo vero quod ait « ducentorum denariorum panes non » sufficere « eis, ut unusquisque modicum quid accipiat, » raram vel modicam ejusdem populi significat fidem, quae per corporalem Domitamenti notitiam ac cognitionem hominem venire posse non credidit. Ducenti enim denarii utrumque Testamentum significant. « Dicit ei unus ex discipulis ejus, Andreas frater Simonis Petri: Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces. Sed quantulamcunque videtur habere Philippo, cum dicit: « Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces. » Sed in fide dubitavit, cum subjunxit: « Se
Abbreviated transcription (Latin):
turbas hominũ pauisse: ñ tantũ
est miranclũ quantũ uen̾andũ.
Nonͣ enim mirũ qr potuit: s po¬
tius uenerandũ quia fac̾e uolu¬
it. Qui enĩ ex nichilo cuncta
creauit: ñ est mirũ si expaucis
panib multas turbas pauit.
Sed illud considerandũ est qd̾
dñs refectunus tͣbas. pͥus suble¬

Expanded text:
antum est mirandum quantum venerandum. Non est enim mirum, quia potuit: sed potius venerandum, quia facere voluit. Qui enim ex nihilo cuncta creavit, non est mirum si ex paucis panibus multas turbas pavit. Sed illud considerandum est, quod Dominus refecturus turbas, prius suble
Abbreviated transcription (Latin):
s substrahendo solatium: qr cum subiec¬
tos apotentib uidet oppͥmere ñ contͣdlicit
ut lib̾et pauꝑem et egem̃ de manu ip̃orũ
s magis adulando decipit. De qͥb ꝑ ꝓpħam
gati sunt. Et it̾m. Quasi uulpes indeser

Expanded text:
sed subtrahendo solatium: quia cum subjecsed subtrahendo solatium: quia cum subjectos a potentibus videt opprimi, non contradicit, ut liberet pauperem et egenum de manu ipsorum, sed magis adulando decipit. De quibus per prgati sunt . » Et iterum: « Quasi vulpes in deser
Abbreviated transcription (Latin):
quando discipłis dicebat. S cio qna post
meũ discessum intrabunt inuos iupi
granes lupi rapaces: ñ parcentes gregi.
Et ex nob ip̃is consurgent iuri loqͦntes
m̃datium: ut abducant discipłos pt̾
se. Secte antẽ de talib subdit᷑. Cinus
ñ sunt oues ꝓpͥe. Non enim ut ꝓpͥas
oues recognoscunt: s ut alienas nesci¬
unt. Non facile añ tẽꝑe patis discernit.
qͥs sit pastor qͥsne m̾cenariꝰ. S lupꝰ ne¬
mens incdicat qͦ qͥses anĩmo suꝑ gregẽ
sitũ inuigilet unde et seqͥt᷑. Nidl̃t lupũ¬
nIII uenientẽ et dimituit oues et fugit:. et lupꝰ
rapit et disꝑgit oues. Lupi noĩe in hoclo¬
tco potentes quilibet designant᷑ et iniusti:
mquidũ pauꝑum substantias diripiunt
more lupoꝵ quasi carnes ouium dilaterãt.
S m̾cenariꝰ indet lupum uenientẽ et cli¬
mittit oues et fugit: qr carnał pastor ter¬
rena patͥmonia amitt̾e timens sub filen¬
tio se abscondit. fugit aũ ñ nutando loc̃

Expanded text:
quando discipulis dicebat: « Scio quia post meum discessum intrabunt in vos lupi graves, lupi rapaces, non parcentes gregi. Et ex vobisipsis consurgent viri loquentes mendacium, ut adducant discipulos post se . » Recte autem de talibus subditur: « Cujus non sunt oves propriae. » Non enim ut proprias oves recognoscunt, sed ut alienas nesciunt. Non facile autem tempore pacis cognoscitur quis sit pastor, quisve mercenarius: sed lupus veniens indicat, quo quisque animo super gregem suum invigilet. Unde et seqm venientem, et dimittit oves, et fugit et lupus rapit et dispergit oves. » Lupi nomine in hoc loco potentes quilibet designantur et injusti: qui dum pauperum substantias diripiunt, more luporum quasi carnes ovium dilacerant. Sed mercenarius videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit: quia carnalis pastor, terrena patrimonia amittere timens, sub silentio se abscondit. Fugit autem, non mutando locum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ gente: s ut filios dĩ qui erant disꝑsi
congregaret munũ: De qͥb ait. Et ali¬
as oues habeo que ñ sunt ex hoc ousli. Ex
eo temꝑe quo dñs abraham a cet̾is na¬
tionib segregauit. et erus ꝓgemem si¬
bi inpeculiate᷑ plebem elegit. duo ppłi
⁊ due gentes noĩati ceꝑunt: indeorũ
scil⁊ et gentiũ. S post qmͣ ex ip̃ns abͨ¬
he stirpe natꝰ est. exutͦq ppło tinã eccł̃iã
miserat dicens. In semine tuo benedicẽ¬
tur om̃s familie t̾re. Unde cũ int̾ indroᷤᷤ
corporalit̾ ambularet. de nr̃a uocatioẽ
dicebat et alias oues habeo que ñ sũt
ex hoc ouili. id est ex hac gente et ex hoc
ceptis meis obedient. Et̃ fit imũ oule ⁊
soest exutꝰq ppło una collecta eccł̃ia in
p̾senti siue in die iudicii. qr uent̾i sunt
uidei ad fidẽ. Et unus pastor: ip̃e scilicet

Expanded text:
 gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. De quibus ait: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili. » Ex eo tempore quo Dominus Abraham a caeteris gentibus segregavit, et ejus progeniem sibi in peculiarem plebem elegit, duo populi et duae gentes nominari coeperunt, Judaeorum scilicet et gentium. Sed postquam ex ipsius Abrahae stirpe namiserat, dicens: « In semine tuo benedicentur omnes familiae terrae . » Unde cum inter Judaeos corporaliter ambularet, de nostra vocatione dicebat: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, » id est ex hac gente et ex hoc aeceptis meis obedient. « Et fiet unum ovile. » Id est, ex utroque populo una collecta Ecclesia in praesenti, sive in die judicii, quia venturi sunt Judaei ad fidem. « Et unus pastor. » Ipse scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
tis: et oues mee que pedib urĩs cõcal¬
cata fu̾atit pascebant᷑. et qͥ pedes uñ
turbau̾ant hec bibebant. S m̾cenarioꝵ
uitiis pateffactis: dñs ad bom pastori
officium sermonẽ conu̾tit dicens. Ego
sum pastor bonus et cognosco meas:
et cognoscunt me mee: qd̃ est aꝑte di¬
cere. Cognosco meas. id est diligo eas
⁊ cognoscunt me mee. so est diligentes
uoci mee obediunt. De qͥb alibi dñsait.
Oues mee uocẽ meam aucdiant: et ego
dñs agnosco eas. et secunt᷑ me. Et ego¬
uitam et̾nam do eis: et met̾num ñ ꝑi¬
bunt. nec rapiet eas de manu mea qͥsqͣm.
Hinc gͦ bonum pastorẽabii pastores imi¬
tani debent. ut quos sub suo regimine
recognoscunt puro et sincero ammo
diligant. unde primꝰ pastor eccł̃ie reliqͦs
pastores ammonet dicens. Semores qͥ
in uob̃ sunt obsecͦ consemor et testis xp̃i

Expanded text:
tis. Et oves meae, quae pedibus vestris concultis. Et oves meae, quae pedibus vestris conculcatae fuerant, pascebantur; et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . » Sed mercenariorum vitiis patefactis, Dominus ad boni pastoris officium sermonem convertit, dicens: « Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas et cognoscunt me meae. » Quod est aperte dicere: « Cognosco meas » , id est diligo eas. « Et cognoscunt me meae, » id est diligentes me voci meae obediunt. De quibus alibi Dominus ait: « Oves meae vocem meam audiunt, et ego Dominus cognosco eas, et sequuntur me, et vitam aeternam do eis, et in aeternum non peribunt, nec rapiet eas quisquam de manu mea. » Hunc ergo bonum pastorem alii pastores imitari debent, ut quos suo regimine cognoscent, puro et sincero animo diligant. Unde primus pastor Ecclesiae reliquos pastores admonet, dicens: « Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et test
Abbreviated transcription (Latin):
est. Qui enim ñ amore diuino s dilecti¬
one cupiditatis et potestatis gregẽ dm̃cũ
pascit. mox ut tunor hec amittendi acces¬
serit. ille rececdit. Et si non corpore tamẽ
m̃te:. qr iuxta psalmiste uocẽ illic tͤpidat
tui qui u̾sabant᷑ in medio tuz qͣsi irituli
saginati fugerunt simul: nec stare po¬
tuerunt. Diligunt em̃ pͥncipalit̾ qd̃ ꝑ¬
dere potuerant laudabilit̾ io est res t̾re¬
nas ⁊ ñ timent ãmitt̾e qd̃ sine gram
ꝑicło ñ possunt relinq̾re. idest aĩas sũb¬
iectoꝵ. De qͥb sub specie structionis: ꝑ
beatũ iob dr̃. Qnͣdo derelinqͥt int̾ra ona
sua obluinscit᷑ qd̃ pes hoĩs conculcet ea
et bestie agͥ conterant. Sunt aũ ñ nul¬
li rectores qui qm̃uis bene doceant tam̃
qi male iiuunt magis int̾ m̃cenarios
qmͣ int̾ pastores cõputant᷑. Qm̃ qͦs bene
docendo enudiunt. hos male uruenchi
exemplo destiuunt. De qͥb ꝑ ꝓph̾am
aquã bib̾etis. reliqmͣ pedib nr̃is tͣbaba¬

Expanded text:
est. Qui enim non amore divino, sed dilectione cupiditatis et potestatis gregem Dominicum pascit, mox ut timor haec amittendi accesserit, ille recedit, et si non corpore, tamen mente, quia, juxta Psalmistae vocem, « illic trepidat tui, qui versabantur in medio tui, quasi vituli saginati erant, fugerunt simul, nec stare potuerunt . » Diligunt enim principaliter, quo perdere potuerunt laudabiliter, id est res terrenas, et non timent amittere, quod sine gravi periculo non possunt relinquere, id est animas subjectorum. De quibus sub specie struthionis per beatum Job dicitur: « Quando derelinquit in terra ova sua, obliviscitur quod pes hominis conculcet ea, et bestiae agri conterant . » Sunt autem nonnulli rectores, qui quamvis bene doceant, tamen quia male vivunt, magis inter mercenarios quam inter pastores computantur: quoniam quos bene docendo erudiunt, hos male vivendi exemplo destruunt. De quibus per proaquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbaba
Abbreviated transcription (Latin):
Decebat enim ut cum di filius moreret᷑.
ñ tantũmodo ꝓ una gente s ꝓ om̃i ppło.
unde caiphas: tẽpore passionis eiꝰ ꝓph̾a¬
uit dicens. Expedit uob̾ ut inus moriat᷑
homo ꝓpopulo et ñ tota gens ꝑ eat. Hoc¬

Expanded text:
decebat enim ut cum Dei Filius moreretur, decebat enim ut cum Dei Filius moreretur, non tantummodo pro una gente, sed pro omni populo. Unde Caiphas tempore passionis ejus prophetavit, dicens: « Expedit vobis ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens
Abbreviated transcription (Latin):
me pat̾: et ego agnosco prẽm. Nouit
pat̾ silium ñ temporalit᷑ s et̾nalit̾ coet̾¬
num et consubstancialẽ sibi gignendo
filium so est u̾bum et sapĩam. Nichilo¬
minus filiꝰ patrẽ qr genitꝰ est apatre sic̃
ip̃e ait in euangelio. Nemo nouit filiũ
nisi pat̾: nec patrẽ nouit qͥs insi filius ⁊
ci filius uoluent reuelare. Et aĩam me¬
am pono ꝓ omb meis. Ac si dic̾et. Si
inde maifesto scire me patrẽ et cogni¬
tum ẽẽ apr̃e: qr amm̃a meã pono pro
ouib meis. tanto unusqͥsq pastor
ueriꝰ dm̃ cognoscere ostendit᷑. qnͣto
gregem sibi cõmissum sollicitius c̾todit.
Non solũ ãmonendo et exortando: s
etiam cũ necessitas exigit. ꝓ necessĩta¬
te illoꝵ utilitatẽ suam postponendo. Nemo
emm iaiorẽ ac dilectionẽ habet: quã
ut animã suã ponat quis ꝓamicis sinis.
unde et iohes dicit. Si xp̾c ammã suã
pon̾e. S nũqͥd sũmꝰ pastor solũm ꝓ sa¬
lute iudeoꝵ aĩam suam posuit: Non.

Expanded text:
 et ego agnosco Patrem. » Novit Pater Filium non temporaliter, sed aeternaliter, coaeternum et consubstantialem sibi gignendo Filium, id est Verbum et sapientiam. Nihilominus Filius Patrem quia genitus est a Patre, sicut ipse ait in Evangelio: « Nemo novit Filium nisi Pater, nec Patrem novit quis nisi Filius, et cui Filius voluerit revelare . » « Et animam meam pono pro ovibus meis. » Ac si diceret: Si inde me manifesto scire Patrem et cognitum esse a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis, tanto unusquisque pastor verius Deum cognoscere ostenditur, quanto gregem sibi commissum sollicitius custodit, non solum admonendo et exhortando, sed etiam si necessitas exigit pro necessitate illorum utilitatem suam postponendo. « Nemo enim majorem hac dilectionem habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . » Unde et Joannes diciponere . » Sed nunquid summus pastor solummodo pro salute Judaeorum animam suam posuit? non;
Abbreviated transcription (Latin):
rens qũe deuoret. Dum em̃ aliũ adsuꝑbi¬
am aliũ ad adult̾ium aliũ ad rapmã
aliũ ad forncationẽ aliũ ad homiciiũ
ꝑtrahit. more lupoꝵ qͣsi carnes ouium
lamat. S m̾cenariꝰ indet lupũ uementẽ
et dimittit oues et fugit. cum his qͥ ñ pro
diuino amore gregẽ di pascit contͣ hec
uitia nullo ⁊elo accendit᷑. nullo dolore
mouet᷑: nulla p̾dicationis arma apponit.
fugit em̃: cũ se sub silentio abscondit.
fũgit etiã cũ subiectos ꝑ diu̾sa uitia uidet
comqͥnari et tacet qr ñ corrigit: ñ conside¬
rans illud qd̃ apłs timotheo p̾cepit dicẽs.

Expanded text:
m enim alium ad superbiam, alium ad adulterium, alium ad rapinam, alium ad fornicationem, alium ad homicidium pertrahit, more luporum quasi carnes ovium laniat. Sed mercenarius vidit lupum venientem, et dimittit oves et fugit, cum is qui non pro divino amore gregem Dei pascit, contra haec vitia nullo zelo accenditur, nullo dolore movetur, nulla praedicationis arma opponit. Fugit enim, cum se sub silentio abscondit. Fugit etiam, cum subjectos per diversa vitia videt coinquinari: et tacet quia non corrigit, non considerans illud quod Apostolus Timotheo praecepit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
bilem uocẽ andire m̾ebuntur. Eñge
serue bone et fidelis qr suꝑ pauca finsti
fidelis supͣ multa te constituam: intra
ingaudium dm̃ tui. unde bene nato cdño
angłs pastorib apparuit. eosq claritas
dłi cucd̃nfulsit: ut intelligamus qͥa il¬
los grã di inp̾senti ꝑfectius illuminat
et sublum m̾cede infict᷑o remun̾at qui
gregẽ dm̃cum diuino amore benedocẽ¬
do pasce ñ recusant:. qm̃ sic̃ ait damhel.
Qm docti funt fulgebunt sic̾ stelle fir¬

Expanded text:
ge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . » Unde bene nato Domino angelus pastoribus apparuit, eosque claritas Dei circumfulsit, ut intelligamus quia illos gratia Dei in praesenti perfectius illuminat, et sublimior merces in futuro remunerat, qui gregem Dominicum divino amore bene docendo pascere non recusant, quoniam sicut ait Daniel: « Qui docti sunt, fulgebunt quasi stellae i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem postqmͣ dixit ego sum pastor ad¬
ixit bonus: ad discretionẽ illoꝵ qui
in digne nom̃ pastoris usurpant. eo
ait. Omnes qͦtqͦt ante me uenerunt:
fures fuert et latͦnes. fuerunt enĩ bom
pastores qual fuit petr̃ cin adño dic-¬
tum est. Si diligis me pasce oues me¬
as. Et it̾m. Tu espastor omum. Talis
erat paulus qm optabat se anathe¬
bam a nathema cẽ ꝓ frib meis qͥ sunt
cognati mei. qui sunt isrłite. S ed aliud
est eẽ bonũ essencia lit̾ sic̃ dñs ⁊ aliud
ñcupatiue sic̃ discipłi. aliud ꝑ naturã ⁊

Expanded text:
quidem postquam dixit, « Ego sum pastor » adjunxit « bonus, » ad discretionem illorum qui indigne nomen pastoris usurpant, eo ait: « Omnes quotquot ante me venerunt, fures fuerunt et latrones . » Fuerunt enim boni pastores, qualis fuit Petrus, cui a Domino dictum est : « Si diligis me, pasce oves meas. » Et iterum: « Tu es pastor ovium. » Talis erat Paulus, qui optabat se esse anathebam anathema esse pro fratribus meis, qui sunt cognati mei, qui sunt Israelitae. . » Sed aliud est bonum essentialiter, sicut Domino; et aliud nuncupative, sicut discipulis; ali
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o ut bonus eẽt accepit. Et sdeo si bom¬
tati eiꝰ comparent᷑: minus bom inue¬
uiunt᷑. Qnͣtum uͦ bonus pastor oues
sibi cõmissas diligẽ debeat. manifesta¬
tur cum subdit᷑. S omis pastor aĩam
suam ponit ꝓ ouib suis. fẽcit qd̾ mo¬
nuit: et qd̃ docuit u̾bis ostencdit exem¬
plis. Primus amnã suam pro ombus
sins posuit: ostendens bomis pastorib
etiam si necessitas euen̾it ꝓ ouib sibi
ꝯmissis mortẽ ñ debepe timerẽ. Unde cũ pet̾
oues suas regendas t̾tio cõmendass: qͥd
ꝑ eisdem ouib passurꝰ cẽt intimauit
dicens. Am̃ am̃ dico tͥ: cum ẽẽs iunior cin

Expanded text:
pit; et ideo bonitati ejus si comparentur, minus boni inveniuntur. Quantum vero bonus pastor oves sibi commissas diligere debeat, manifestatur cum subditur: « Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. » Fecit quod monuit, et quod docuit verbis ostendit exemplis. Prius animam suam pro ovibus suis posuit, ostendens bonis pastoribus, etiamsi necessitas evenerit, pro ovibus sibi commissis mortem non debere timere. Unde cum Petro oves suas regendas tertio commendasset, quid pro eisdem ovibus passurus esset intimavit, dicens: « Amen, amen dico tibi, cum esses jun
Abbreviated transcription (Latin):
it mͥ: Quent᷑ aũ quare dñs sepastorem
uocauit cũ paulo suꝑis hostiũ se eẽ di¬
x̾it dicens. egofum oftium. Ito qd̾ dicẽ¬
dum qi aliud est ostiarius ⁊ aliud osti¬
um. atq aliud pastor. Ip̃e est enĩ ostia¬
nus qͥ nos ad fidem introducit: sic̾ ip̃e
ait in euangelio. Nemo uenit ad patͤm:.¬

Expanded text:
pastorem vocavit, cum paulo superius ostium se esse dixerit, dicens: « Ego sum ostium. » Ad quod dicendum quia aliud est ostium, et aliud ostiarius, atque aliud pastor. Ipse est enim ostiarius, qui nos ad fidem introducit, sicut ipse ait in Evangelio: « Nemo venit ad Pat
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs ꝑascit me ⁊ nichil michi deert. et rł.
Et̃i̾m. Saciabor dũ manifestabit᷑ gła
go suscitabo uob̃ pastorẽ unũ seruñ meũ
dauił: qui pascat uos in uidicio et in ui¬
cob patͥarcha oues pauisse legit᷑. Sic̃ enĩ
ad pastoris officiũ ꝑtinet ñ solũ fortiores
oues ad pascua duc̃e. s etiam infirinis me¬
dicinam impend̾e. sic etiam iste pastor ñ
solum ꝑfectiores qͦsq in eccł̃ia gerit uel
regit. s etiam infirmis ammnab ꝑ mise¬
ricordiã cõdescendit. et ꝑ penitẽtiam cu¬
ram salutis impendit. Qd̃ significant eiꝰ¬
beo oues fetas teneras mecũ: qͣs si ͥ ambu¬
lando plus laborare fecero morient᷑ cũcti
greges una cdie. Unde ꝑ ez echielẽ ꝓph̾am
dr̃. Ec̃ce ego ip̃e reqͥram oues meas: et insi¬
tabo eas sic̾ insitat pastor gregẽ suũ in
cdie quando fuerit inmedio omũ suaꝵ

Expanded text:
nus pascit me, et nihil mihi deerit . » Et iterum: « Satiabor dum manifestabitur gloria go suscitabo vobis pastorem unum, servum meum David, qui pascit oves in judicio et jucob patriarcha oves pavisse legitur. Sicut enim ad pastoris officium pertinet, non solum fortiores oves ad pascua deducere, sed etiam infirmis medicinam impendere, sic etiam iste pastor non solum perfectiores quosque in Ecclesia gerit, sed etiam infirmis animabus per misericordiam condescendit, et per poenitentiam curam salutis impendit. Quod significant eju, quod habeo oves fetas teneras mecum, quas si in ambulando plus laborare fecero, morientur cuncti greges una die . » Unde per Ezechielem prophetam dicitur: « Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas. Sicut visitat pastor gregem suum in die, quando fuerit i
Abbreviated transcription (Latin):
aũ huius pastoris benignitas infirmanti¬
b ouib compatiat᷑ iua ꝑabola euangelii
indicat in qua legit᷑ qr pastor bonus re-¬
lictis nonaginta nouẽ ouib in montib
sic reportauit ad gregem. Ad piedicti aũ
pastoris mensam si uolumꝰ acced̾e. necesse
est ut in bomis oꝑib nos p̃paremꝰ: salo¬
mone testante. Ad mensam potẽtis ac¬
cessisti. diligent̾ attende que posita st̃
tibi. sciens qr similia te p̾parare oportet.
ei similia p̾pamus. si ꝓ ens amore tͥbu¬
lationes et angustias sustinemꝰ. qr sic̃¬
ait apłs: ꝑ multas tͥbulationes opor

Expanded text:
autem hujus pastoris benignitas infirmantibus ovibus compatiatur, illa parabola Evangelii indicat, in qua legitur, quia pastor bonus, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, sic reportavit ad gregem. Ad praedicti autem pastoris mensam si volumus accedere, necesse est ut in bonis operibus nos praeparemus, Salomone testante: « Ad mensam potentis accessisti? diligenter attende quae apponuntur tibi, sciens quia similia te praeparare oportet .ei similia praeparamus, si pro ejus amore tribulationes et angustias sustinemus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam qd̾̃ eos amorsib lupoꝵ sua ꝓtec¬
tione defendat. Ip̃ enim uerus est pastor:
qui nob rationalẽ sensũ tbuit et sꝑi¬
talem intellectum ministrat. Ip̃e em̃¬
uerus est pastor qui sacͣmento sui corꝑis
ac sanguinis nos in p̾senti reficit. ⁊ in
fut᷑o ad sacietatẽ sue contẽplationis ꝑ¬
ducit. Qui ait in euangłio. Eg̃o sũ pa

Expanded text:
sed etiam quod eos a morsibus luporum sua protecsed etiam quod eos a morsibus luporum sua protectione defendat. Iste est enim verus pastor, qui nobis rationabilem sensum tribuit, et spiritualem intellectum ministrat. Ipse verus est pastor, qui sacramento sui corporis ac sanguinis nos in praesenti reficit, et in futuro ad satietatem suae contemplationis perducit, qui ait in Evangelio: « Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
iħc discipłis suis. Ego sum pastor bonꝰ.¬
euangelii narrat qualit̾ dñs int̾
bonos malos q pastores discretionẽ fec̾it
dicens de malis. Qui ñ intrat ꝑ ostium
in omle oinum s ascenclit aliunde: il¬
lefur est et latͦ. Et cet̾a. De bonis aũ. Qͥ
intrat ꝑ ostium: pastor est onum. hu¬
ic hostiarĩ aꝑit. et ones nocẽ enis audi¬
unt Alienum autẽ ũ secunt᷑ s fugiũt
ab eo qr ñ nouerunt nocẽ alienoꝵ. Cũ
aũ cerneret eos dñs hoc ꝓn̾buim ñ intel¬
ligere: aꝑtius de quo pastore loq̃retur
exposuit dicens. Ego sum pastor bonus
S in exordio huiꝰ lectionis inqͥrendũ ẽ
quare se dñs pastorẽ noĩare uoluerit.
Numqͥd ideo pastor dicit᷑ eo qd̃ more
terrem pastoris oues ad pascua ducat
et reclucat: Non. S ꝑsimilitudinem
diñe: uitulus ꝓpt̾ carnis sue immolati¬
onẽ. leo ꝓpt̾ fortitudinẽ. petͣ ꝓpt̾ firmi¬
tatẽ: sic et dñs dr̃ pastor. ñ solum qd̃
fideles suos sꝑitalit̾ pascat et reficiat:

Expanded text:
 discipulis suis: Ego sum pastor bonEvangelii narrat qualiter Dominus inter bonos malosque pastores discretionem fecerit, dicens de malis: « Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde ille fur est et latro. » De bonis autem: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem ejus audiunt. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo, quia non noverunt vocem alienorum. » Cum autem cerneret eos Dominus hoc proverbium non intelligere, apertius de quo pastore loqueretur exposuit, dicens: « Ego sum pastor bonus. » Sed in exordio hujus lectionis inquirendum est, quare se Dominus pastorem nominari voluerit. Nunquid ideo pastor dicitur, eo quod more terreni pastoris oves ad pascua ducat et reducat? Non. Sed per similitudinem dinem, vitulus propter suae carnis immolationem, leo propter fortitudinem, petra propter firmitatem, sic dicitur pastor, non solum quod fideles suos spiritualiter pascat et reficiat,
Abbreviated transcription (Latin):
opiebamini ⁊ qd̾ crassum erat occidebatis
gregẽ aũ meũ ñ pascebatis. Qd infirmũ
firit ñ consolidastis. et qd̾ egrotũ ñ sana¬
stis. Qd̃ confractum est ñ alligasus. et qd
abiectum ñ reduxistis. Qd̃ ꝑierat ñ que¬
siftis: s cum austertate imꝑabatis eis
⁊ cum potencia. Quos em̃ ab extraneis de¬

Expanded text:
iebamini, et quod crassum erat, occidebatis; gregem autem meum non pascebatis. Quod infirmum fuit, non consolidastis, et quod ęgrotum, non sanastis, quod confractum, non alligastis, et quod abiectum, non reduxistis, et quod perierat, non quęsistis, sed cum austeritate imperabatis eis et cum potentia. Post
Abbreviated transcription (Latin):
in ierłm. ꝓpt̾ nom̃ dm̃ ih̾u. Non eñĩ facio
animã meam p̾ciosiorẽ qm̃ me. Et̃ rursus.
¶elnis est mͥ mori qͣm ut głam meam
quis euatuet. S post qmͣ dñs bomi pasto¬
ris opus ostencdit. etiam uitia mali pasto
temali pastores figͤant᷑. qͥ ñ ob amorem
cłi nec ꝓpt̾ cdilectionẽ gregis. sed ꝓpt̾ lucra
t̾rena curam ammaꝵ suscipunt. qͣren¬
tes que sua sunt ñ que ih̾u xp̃i. Et sicut
apłs dicit: questum existimant pieta
ta. Quos ꝑ ꝓph̾am redarguit dns di¬
cens. Ip̃i regnanerune et ñ ex me: prin¬
cipes exciterunt et non cognomi. Tria
qͥdem sunt que m̾̃cenarii ab onib reqͥ¬
rint. lac lanam et carnes: Qma mali pa¬
stores qui magis p̾esse qm̃ ꝓdesse desid̾ant.
hec tͥa sibi a subiectis exigunt. Lac adu¬
lationis. lanam obseqͥi: carnes delectati¬
ones carnales. qͦs dñs ꝑ ez echielẽ ꝓꝑph̾am
redarguit cum arẽ. ue pastorib isrł qui
pascebant semet ip̃os. Nonne greges paᷤᷤ

Expanded text:
 propter nomen Domini Jesu. Non enim facio animam meam pretiosiorem quam me . » Et rursus: « Melius est mihi mori, quam ut gloriam meam quis evacuet . » Sed postquam Dominus boni pastoris opus ostendit, etiam vitia mali pastorte mali pastores figurantur, qui non ob amorem Dei, nec propter dilectionem gregis, sed propter lucra terrena curam animarum suscipiunt, quaerentes quae sua sunt, non quae Jesu Christi, sicut Apostolus dicit: « Quaestum existimant pdicens: « Ipsi regnaverunt, et non per me: principes exstiterunt, et non cognovi . » Tria quidem sunt, quae mercenarii ab ovibus exquirunt, lac, lanam, et carnes: quia mali pastores, qui magis praeesse quam prodesse desiderant, haec tria a sibi subjectis exigunt, lac adulationis, lanam obsequii corporis, carnes delectationis carnalis. Quos Dominus per Ezechielem prophetam redarguit, dicens: « Vae pastoribus Israel, qui pasceba
Abbreviated transcription (Latin):
tis et legalib obsernationib emcdiit.
quasi sꝑitali ut̾o genuit. Q dño loqͤnte
ad turbas filia pͥncipis defuncta est: qͥa
temꝑe quo dñs incarne apparuit. sina¬
goga apat̾na religione et legis obserua¬
tione defecerat. Undiq emim tumultu¬
antib rebus pͥstinam amiserat digni¬
tatem. qi nec sac̾dotał honor ꝓpͥum deco¬
rem habebat. et templi reuerencia etho¬
stiarum iimolatio ñ solũ sꝑitalit̾ s¬

Expanded text:
alibus observationibus erudivit, quasi spiritali utero genuit. Sed, Domino loquente ad turbas, principis filia defuncta est, quia tempore quo Dominus in carne apparuit, Synagoga a paterna religione et legis observatione defecerat. Unde etenim tumultuantibus rebus pristinam amisit dignitatem? quia nec sacerdotalis honor proprium decorem habebat, et templi reverentia et hostiarum immolatio non solum non s
Abbreviated transcription (Latin):
fetentẽ solo nissu resuscitait. De qͦ lacͥ¬
masse legit᷑ ih̾c: et uoce magna clamas¬
se. larare ueni foras: quia tales a docto¬
rib ñ solum exhortationib uerũ etiã
orationib sunt instruendi. et cũ mag¬
na instancia p̾dicatioĩs uoce magna
clamancdi. frẽquent̾ eñ ꝑ clunnã gr̃am
compuncti ab ip̃is pcc̃is resipiscunt.
seq ip̃os assidus flecib et longiorib
ieminiis macerant. largiores elemosmaᷤᷤ
nen̾at allegorce significent. uideamꝰ Ait
enim euangłista. Loquente ih̾n ad tͤbas:
ecce pͥnceps unus accessit. Allegorice pͥnceps¬

Expanded text:
fetentem solo jussu resuscitavit, de quo lacryfetentem solo jussu resuscitavit, de quo lacrymasse legitur Jesus, et voce magna clamasse: « Veni foras, » quia tales a doctoribus non solum exhortationibus, verum etiam orationibus sunt instruendi, et cum magna instantia praedicationis voce magna clamandi. Frequenter enim per divinam gratiam compuncti ab ipsis peccatis resipiscunt, seque ipsos assiduis fletibus et longioribus jejuniis macerant, largiores eleemosynasvenerat, allegorice significent, videamus. Ait enim Evangelista: « Loquente Jesu ad turbas, ecce princeps unus accessit, et adoravit e
Abbreviated transcription (Latin):
modis iniente: trib ꝑpetrat᷑ incorꝑe.
Inm̃te agit᷑ suggestione delectatione: et
consensu. In corpore aligñdo occulte ali¬
qnͣdo palam: aliquando consnetudine.
Qm u̾ oculte peccat:. quali infra domũ
mortinis iacet. S cum diuma gr̃a enuis
cor ad penitẽtiam agendã infiaminãt
quasi infra domũ mortuus resuscitat᷑.
Tales significauit filia archismagogi.
que inpuellaiz etate resuscitata est. Qͥ
a dño resuscitant᷑. Hos significat ado¬
lescens filiuspudue: quẽ dñs extͣportas
siciuitatis resuscitauit. Sunt eñĩ alii qͥ
ñ solum publice peccare ñ ernbescunt.
is etiam ip̃m pcc̃m in longã cõsuetudi¬
nẽ u̾tunt: quales significauit lazarꝰ
quatͥduanꝰ mortinis de quo benescͥptũ
est quia iam fecet: qm̃ dum publice
ꝑ consuetudinẽ peccare ñ erubescunt
pus m̃tib fetorẽ male fame ingerunt.¬
S ñ ideo detalib desꝑandũ est. qͥa clñs
etiam lararum qnatͥduañ mortuũ

Expanded text:
modis in mente, tribus perpetratur in corpore: in mente agitur suggestione, delectatione et consensu: in corpore aliquando occulte, aliquando palam, aliquando consuetudine. Qui vero occulte peccat, quasi intra domum mortuus jacet: sed cum divina gratia ejus cor ad poenitentiam agendam inflammat, quasi intra domum mortuus resuscitatur: tales significavit filia archisynagogi, quae in puellari aetate resuscitata est. Qui a Domino resuscitantur: hos significavit adolescens filius viduae, quem Dominus extra portam civitatis resuscitavit . Sunt etiam aliqui, qui non solum publice peccare non erubescunt, sed etiam ipsum peccatum in longam consuetudinem vertunt: quales significavit Lazarus quatriduanus mortuus, de quo bene scriptum est: « Quia jam fetet , » quia dum publice per consuetudinem peccare non erubescunt, piis mentibus fetoresed nec de talibus desperandum est, quia Dominus etiam Lazarum quatriduanum mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
pectũ miserationis eĩ significat᷑ etcł̃iam.
Quasi emm t̾ga et ñ faciem dm̃ nidebat. qñ¬
do post scola manuũ suaꝵ currens creato¬
rẽ dm suũ ignorabat. S postqmͣ eũ fide
tang̾e cepit faciem ei oftendit. qnͣdo ꝑ suam
grãm m̃tem eccł̃ie ad se indendum illum¬
nauit. Qd̃ qͥa ꝑfidem acciꝑe meruit. recte
dr. Confide filia fides tua te saluã fec̃. et salua
ta est mulier ex illa hora. Nam siqͥs solam
litt̾am attendat. ñ ꝑuam fidem mulierem
istam habuisse cognoscit. cuĩ ꝑfectionem
fidi lucas euangelista manifestius declarat
suã in medicis: nec ab ullo pot̾at curari.
S cum uidiss dñm inturba ambulantẽ.
solo tactu uestim̃ti eĩ posse fieri crediclit qd̃
multis medicis impossibile fieri cõꝑbau̾at.
Unde et acceffit retro. et tetigit fimbriã ue¬
stimenti eiꝰ et cõfestim sterit fluxꝰ sanguiis eiꝰ.¬

Expanded text:
is ejus significat ad Ecclesiam. Quasi enim terga, et non faciem Domini videbat, quando post idola manuum suarum currens, creatorem suum Deum ignorabat. Et postquam fide eum tangere coepit, faciem ei ostendit, quando per suam gratiam mentem Ecclesiae ad se videndum illuminavit. Quod quia per fidem accipere meruit, recte dicitur: « Confide, filia, fides tua te salvam fecit. Et salva facta est mulier ex illa hora. » Nam si quis solam litteram attendat, non parvam fidem mulierem istam habuisse cognoscit. Cujus perfectionem fidei Lucas Evangelista manifestius declarat, se, nec ab ullo poterat curari. » Sed cum vidisset Dominum in turba ambulantem, solo tactu vestimenti ejus posse fieri credebat, quod multis medicis impossibile fieri comprobaverat: « Unde et accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confestim stetit fluxus sanguinis e
Abbreviated transcription (Latin):
mulier inuia sanata est. quia dimmi nide¬
orum ppłm p̾dicabat fidem gentiũ appro¬
babat. sic̾ ip̃e alibi de cenfione ait. Amen
dico uob̾: ñ inuemi taritã fidẽ misił. Un
in dignos uos indicatis et̾ne uite: ecce cõ¬
u̾timur ad gentes. Mamfeste etiã maior
fides mulieris comꝓbat᷑ qm̃ archismago¬
gi: qm̃ cum archisinagogus dñm ad do¬
nũ suã uenire rogass et inin̾e euncli uel
redeundi eum laborare fecisset. mulier ꝑfee¬
te credens nichil eum laborare ficit. s tantũ
simbriam uestim̃ti eiꝰ tetigit. S postqrin do¬
minꝰ mulierẽ initin̾e curauit. filiã archisi¬
nagogi in domo refuscitamt. quiꝰ cura fi¬
nẽ scłi sinagoga credit᷑a est. uixta illud a¬
postoli. Cum plenitudo gentiũ sub intra¬
uent. tunc om̃is isił saluus fiet. Et item̃.
Non pͥus qd̾ sꝑitale est s qd̾ aĩale. dem̃de

Expanded text:
mulier in via sanata est: quia dum Judaemulier in via sanata est: quia dum Judaeorum populo praedicabat, fidem gentium approbabat, sicut ipse alibi de centurione ait: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem inindignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Manifeste etiam major fides mulieris comprobatur, quam archisynagogi: quoniam cum archisynagogus Dominum ad domum suam venire rogasset, et in itinere eundo vel redeundo eum laborare fecisset, mulier perfecte credens, nihil eum laborare fecit, sed tantum fimbriam vestimenti tetigit. Sed postquam Dominus mulierem in itinere curavit, filiam archisynagogi in domo resuscitavit: quia circa finem saeculi Synagoga creditura est, juxta illud Apostoli : Cum « plenitudo gentium subintraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. » Et iterum: « Non prius quod spirituale est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Que recte ꝑfidem saluat᷑. qͥ a sic̾ scͥptũ
est. iustꝰ ex fide niuit et sine fide impossi¬
bile est plac̾e dõ. Unde dñs mulieri chania¬
nee ait. O mulier magna est fides tua: fi¬
at tͥfic̃ uis. Notandũ aũ qͥa cũ dñs ad fi¬
liam archisinagogi suscitandam ꝑgeret.
mulier: initin̾e sanata est. qͥa eũ dñs adsi¬
nagogã docendam ueniret. eccł̃ia ex gen¬
tib credendo anticipauit salutẽ: iuxta
illud ꝓpheticũ. Ethiopia p̾ueniet manus
euis deo. Ethiopia enĩ que nigrum gignit
ppłm: eccłiam significat exgentib nigre¬
dine ꝑcẽorum cooꝑtam. Ethiopia gͦ ma-¬
muis eius p̾uenit. qͥñdo eccłia ex gentib
ante sinagogam crediadte. Oportet aũ cõ¬
siderare quia mulier nec in domo nec in
urbe. qm̃ ab urbe lege excludebat᷑. s in uia
el occurrit. qr gentilis ppłs nullã cogninio¬
nẽ cłi nec legis noticiam habebat. Et idõ
quasi midus et discooꝑtus dño occurre¬
bat. Sicq cum dñs ad puellam tendebat.

Expanded text:
ptum est: « Justus ex fide vivit , » et « sine fide impossibile est placere Deo . » Unde Dominus mulieri Chananaeae ait: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis . » Notandum autem quia cum Dominus ad filiam archisynagogi resuscitandam pergeret, mulier in itinere sanata est: quia cum Dominus ad Synagogam docendam veniret, Ecclesia ex gentibus credendo anticipavit salutem, juxta illud propheticum: « Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . » Aethiopia enim, quae nigrum gignit populum, Ecclesiam significat ex gentibus nigredine peccatorum coopertam. Aethiopia ergo manus ejus praeveniet, quando Ecclesia ex gentibus, ante Synagogam credidit. Oportet autem considerare quia mulier nec in domo, nec in urbe, quoniam ab urbe longe excludebatur, sed in via ei occurrit: quia gentilis populus nullam cognitionem Dei, nec legis notitiam habebat, et ideo quasi nudus et discoopertus Domino occurrebat. Sicque cum Dominus ad puellam tendebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit̾ et illeambulauit et ip̃e ambulare Ac
lud ꝓpheticum. Accedite ad eum et sslu¬
incarnationis eiꝰ mist̾ium agnosc̾e. et
scom illud sꝑitalit̾ uiu̾e. Quia em̃ ds
indiuinitate tangi ñ potest. qͣsi fimbã
uestim̃ti tangendã exhibuit. quͣdo se
in humanitate iusibilẽ demonstrainit.
Dicebat em̃ intra se. Si tetigero tantũ
uestim̃tum eiꝰ: salua ero. Pulchre hec mu
in conspectu d̃i appareat: sua bona oꝑa fre¬
quent̾ ab humanis aspectib abscondit. De
abintus. In tactu enĩ uestim̃ti salutẽ cẽ
credidit qͥa ꝑ incarnationis mist̾im ge¬
nus humanũ saluari posse ñ dubitauit.

Expanded text:
sicut ille ambulavit et ipse ambulare . »a illud propheticum: « Accedite ad eum et illuincarnationis ejus mysterium agnoscere, et secundum illud spiritaliter vivere. Quia enim Deus in divinitate tangi non potest, quasi fimbriam vestimenti tangendum esse exhibuit, quando se in humanitate visibilem demonstravit. « Dicebat enim intra se: Si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. » Pulchre haec mulin conspectu Dei appareat, sua bona opera frequenter ab humanis conspectibus abscondit. De jus ab intus . » In tactu enim vestimenti salutem esse credidit, quia per incarnationis mysterium genus humanum salvari posse non dubit
Abbreviated transcription (Latin):
ba sunt. Uem impone manũ suꝑ eã et
uiuet. Eꝰ anus enim dm̃ inscͥpturis ali¬
quando incarnationẽ significat filii
tuam et dext̾am tuam demedio sinu tuo:
Et it̾m. Emitte manũ tuam dealto: eripe
me et lib̾a me de a qͥs multis. Ut gͦ suꝑ
defunctam filiã manũ impon̾et rogate
fuit: qͣtinus ꝑ incainatienis mist̾ium
mundo uisibit appareret. Quasi em̃i sꝑi¬

Expanded text:
ni, impone manum tuam super eam, et vivet. » Manus enim Domini in Scripturis, aliquando incarnationem significat Filii,tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo? » Et iterum: « Emitte manum tuam de alto, eripe me, et libera me de aquis multis . » Ut ergo super defunctam filiam manum imponeret, rogare fuit, quatenus per incarnationis Domini mysterium mundo visibiliter appareret. Quasi eni
Abbreviated transcription (Latin):
regione gerasenoꝵ hoĩem alegione de
monũ curasse. Septimũ: inc̾uitate
sua capharnaum ꝑaliticũ sanasse. Oc¬
tauo loco subuitͣt archismagogus pro
filta rogaturꝰ. nolens amisterio circõ¬
tisionis excludi. Sub intrat etiã mu¬
lier a fluxu sangunis curata. Retͦ aũ
accessit quia non dño manente incar¬
ue. s post erus ascensionẽ crecdit eccłia ex
gentib. Uel certe accessit retͦ quia ñ so¬
lum incarnationis eiꝰ mist̾i misterium
cognouit. s etiam uestigia passionis illiꝰ

Expanded text:
regione Gerasenorum a legione daemonum regione Gerasenorum a legione daemonum hominem curasse: septimum, in civitate sua Capharnaum paralyticum sanasse: octavo loco subintrat archisynagogus, pro filia rogaturus, nolens a mysterio circumcisionis excludi. Subintrat etiam et mulier a fluxu sanguinis curata. Retro autem accessit, quia non Domino manente in carne, sed post ejus ascensionem credidit Ecclesia ex gentibus. Vel certe accessit retro, quia non solum incarnationis ejus mysterium cognovit, sed etiam vestigia passionis ill
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑitalẽ intelligentiã quando sinago ga
uata est eccłia exgentib cepit in firma¬
ii: qͥa ñ fatile cognoscunt᷑ uitia nͥ incõ¬
ꝑatione uͥtutũ. Gentił gͦ ppłs ex eo ui¬
lior eẽ cepit. ex quo ppłs iuuideoꝵ electꝰ
est. Si em̃ ut clixiniꝰ puella duodeci¬
mo anno etatis defuncta ẽ. temꝑe pub̃¬
tatis adꝓpinquante uitam finiuit. qr
tẽpore liderationis uel redemptionis in
stante. iudeͥa ͥ ñ cognouit lib̾atorẽ: magis¬
q mortẽ elegit qmͣ uitã. Iuxta hunc sen¬
sum ñ uacat amist̾io. qd̃ architinagogꝰ
filiam suam octauo loco miracłoꝵ a d̾ño
resuscitari rogauit. Secensita gͥ eũaglica
lectione inuenit᷑ primũ miracłm dñsi
galilea fecisse: scss de aqua innũ. Sed̾m:
descendens de monte lepsum curasse. Ter¬
cium. puerũ centionis aꝑalisi sanasse.
Quaitũ: socrũ pet̾ febricitãtẽ lib̾asse. En¬
tum: mare turbatũ secdisse. Sextũ: in

Expanded text:
spiritalem intelligentiam, quando Synagoga spiritalem intelligentiam, quando Synagoga nata est, Ecclesia ex gentibus coepit infirmari: quia facile cognoscuntur vitia in comparatione virtutum. Gentilis ergo populus ex eo vilior esse coepit, ex quo populus Judaeorum electus est. Si enim, ut diximus, puella duodecimo anno aetatis defuncta est, tempore pubertatis appropinquante vitam finivit; quia, tempore liberationis stante, Judaea suum non cognovit liberatorem, magisque mortem elegit quam vitam. Juxta hunc sensum, non vacat a mysterio, quod archisynagogus filiam suam octavo loco miraculorum a Domino resuscitari rogavit. Recensita igitur evangelica lectione, invenitur primum miraculum Dominus in Galilaea fecisse, scilicet de aqua vinum: secundum descendens de monte, leprosum curasse: tertium, puerum centurionis a paralysi sanasse: quartum, socrum Petri febricitantem liberasse: quintum, mare turbatum sedasse: sextum, in
Abbreviated transcription (Latin):
puli eiꝰ. Et ecce mulier que sangurnis ftu¬
xum paciebat᷑ duodecĩ annis. accessit retͦ
et tetigit fimbriã uestim̃ti eiꝰ. Sic̃ archi¬
sinagogi filia sinagogã significat: fic mu¬
lier que fiuxũ sangumis paciebat᷑ duode¬
cim annis. sigraficat eccłiam exgentib.
fluxus em̃ sanguinis inmũdiciã significat
peccatorũ: sic̾ ꝑ ꝓpħam di. fuitum. homi¬
cilium. et adult̾ium inuindauert: ⁊ san¬
guis sanguinẽ tenigit. Aqͦ fuyeu sangui¬
nis selib̾ar optabat ille: qͥ dicebat. Lib̾a
me de sanguimib cĩs d̃s salus mee. Nõ¬
ab rep̾t̾mittendũ uidet᷑: qd̾ hec mulier
duodecim annis fluxũ sanguinis pacie¬
bat᷑. Ut enĩ alii euangeliste cõmemorãt.
puella hec archisiagogi filia dnodecim
annos habebat etatis. Considerata gͦ u¬
traq lectione cognoscimꝰ. qͥa qñdo puel¬
la nata est. tc̃ mulier cepit infirmari:
qm̃ et isla duodecim annos habebat eta¬
tis. ⁊ ista ctuo decim infirmitatis. Iuxta uͦ

Expanded text:
s fluxum patiebatur duodecim annis, accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus. » Sicut archisynagogi filia Synagogam significat, sic « mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur duodecim annis, » significat Ecclesiam ex gentibus. Fluxus enim sanguinis immunditiam significat peccatorum, sicut per cidium, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit . » A quo fluxu sanguinis se liberari optabat ille qui dicebat: « Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae aetermittendum videtur quod haec « mulier duodecim annis fluxum sanguinis patiebatur, » ut enim alii evangelistae commemorant, puella haec archisynagogi filia duodecim annos habebat aetatis, considerata ergo utraque lectione, cognoscimus quia, quando puella nata est, tunc mulier coepit infirmari. Quoniam et illa duodecim annos habebat aetatis, et ista duodecim infirmitatis. Juxta vero