comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrere refugium. quod in illa felicitate
ri desieram quȩrere. Quis enim facile ruo¬
tur dm̃. qui semꝑ felix est. & spe prȩsentigu¬
d& : recedat spes scłi. & accedat spesdĩ. ut pis
dicere. & factus est mihi dñs in refugium
hocdoleam : ut fiat dñs in refugium. && d̃ne
in auxilium spermeȩ. Modo enim spes
Quam diu enim hic sumus. inspesumus. nons
in re. Sed ne inspe deficiamus. ad estpronssa
erigens nos: & temperans ipsama la quȩ pamꝰ
Non enim frustra dictum est : fidelis ds̃ quinon
sin& uos temptari supra quam potestis fere

Expanded text:
quaerere refugium quod in illa felicitate quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recordatur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potes
Abbreviated transcription (Latin):
ternum. contempnis dolores temporales : &
pro eo quod primisit dr̃. contempnis tempora¬
lem felicita tem Promisitrequiem. patere
molestiam: minatuir ignem aeternum. con¬
tempnis dolores temporales & euigil antexp̃o
tran quillatur cortuum : ut ad portum quoq
ꝑuenias : Non enim non prȩpar& portum.
qui parauit nauem: Num quid adhȩr& tibi
sedes iniquitatis. qui fingis dolorem in precep¬
to. De homihibus malis exerc&nos. & deil¬
lorum insecutionibus nos erudit De mali¬
tiamali flagellaturbonus. & deseruo emen¬
datur filius. Ita fingitur dolor in pre¬
cepto: quia quod illos posseds̃ promittit.
uerum crimen non inuenient: quod obici¬
ant. Quid enim captauerunt in dño: Con¬
cinnauerunt falsa crimina qui auera in ue¬
nire non potuerunt. Et sanguinem in no¬
centem condempnabunt. Quare hoc totũ
res talerefugium. si n on periclitareris. Sui
periclitatus es ut quęreres: quia ille fingit ao
inprecepto: facit mihi demalitia maloni
tribulationem. punctus tribulatione co

Expanded text:
rnum, contemnis dolores temporales; et pro eo quod promisit Deus, contemnis temporalem felicitatem. Promisit requiem; patere molestiam: minatur ignem aeternum; contemne dolores temporales: et evigilante Christo tranquilletur cor tuum, ut ad portum quoque pervenias. Non enim non praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, verum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnabunt.» Quare hoc totum res tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium speimeȩ. Curergo tibi uidebaturꝰ
quasi iniustus eẽ quia parcit malis: uidequo¬
modo iam corrigitur psalmus. & tu cumpsil¬
mo corrigere. Ideo enim uoces tuas habe psil¬
mus: Quȩ sunt uoces : Vsque quo peccato¬
res dnẽ . usq quo peccatores gloriabunturi
Psalmus uoces tuas habebat. modo ergotuha¬
beto uoces psalmi. Quae sunt uoces psalmis
Et factus est dñs mihi in refugium. & ds̃m̃s inau¬

Expanded text:
auxilium spei meae.» Cur ergo, quid tibi videbatur quasi injustus esse, quia parcit malis? Vide quomodo jam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces Psalmi? «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in au
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ flumina uocem suã a uocib aquani
multarũ : Nã & cũ dimissi. eent apid
concilio iudȩorũ. uener̃ ad suos. & india¬
uer̃ quanta eis sacerdotes & seniore sor¬
runt: Atilli audientes. leuauer̃ uocen
un animes om̃s ad dnm & dixerunt : Dnẽ
tues qui fecisti cȩlũ & t̾ram. et mare& ona
quȩ ineissunt : Et cȩtera quȩlicere potuer
flumina eleuauerunt uocem suam
irabiles suspensure maris : Cumenim¬
illi eleuassent uoces suascdiscipuli cre¬
dider̃ multi & acceperunt multis pͥi sem
paucis: Ideo sequit᷑ auͦcib aquarum
multarũ : mirabiles suspensurȩ maris
id ẽ. huius scłi Cũ coepissent sc̃ĩs uocb¬

Expanded text:
enim «flumina voenim «flumina vomultarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de concilio Judaeorum, venerunt ad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt: at illi audientes levaverunt vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt, «Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» Cum enimilli elevassent voces suas discipuli, crediderunt multi, et acceperunt multi Spiritum paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» id est, hujus saeculi. Cum coepisset C
Abbreviated transcription (Latin):
sunt multa flumina : de ipso flumine
dicit alius psalmus alioloco: Fluminis im¬
p&us l&ificat ciuitatẽ dĩ. Ergo facta
sunt flumina currentia deuentre disci¬
pulorũ cũ acceperunt sp̃mscm̃: Ipsa flu¬
mina accepto sp̃uscõ unde flumina fac¬
ti sunt eleuauer̃ uoces suas Quare ele¬
uauer : quia primo timuerunt : P&rus
non dũ fuit flum̃ quando int̃rogatio¬
ne ancillȩ ter xp̃m negauit. nescioho¬
minẽ : Hoc timens m̃titur. nondũ ele¬
uat uocẽ. ñ dũ ẽ. flumen: Ubiautem
impl&i sunt spũ seõ accersier̃ eosiudei
& prȩcoeperunt eis ne omnino loques¬
tur. neque docerent in nomine ihu: Re
autẽ & ioħ dixerunt ad eos: Siustũes
coram dõ. ut uobis oboediamꝰ magisqu
dõ iudicate: Non enĩ possumꝰ que ue¬
mus & audimꝰ non loqui: Eleua uerl
rum : Ad ipsam e leuationẽ uocis ptin&
qđ ibiscriptũ est: Stetit autẽ p&ruscon
undecim. & eleuata uoce dixit adros li¬
ne timore cũ magna fidutia: Eleuauenl

Expanded text:
sunt multa flumina. De ipso flumine sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Pejustum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Elevaveruntrum multarum.» Ad ipsam elevationem vocis pertinet quod ibi scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et elevata voce dixit ad eos, Visine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt»
Abbreviated transcription (Latin):
non legimꝰ tam̃ ibi quȩramus : Nam
si ibi .ñ. inuenimꝰ. ubi inuenimus: ego
uobis fingere potero. & subito eroñ
certus dispensator sed ineptus fabulator
In euangelio quȩram. simul que ramus quȩ
sunt flumina quȩ eleuaueruN uocessuas :¬
Stabat iħs & clamabat dictũ ẽ in euangło:
Quid clamabat : ecceiã ipsũ capuđ flumi¬
nũ clamat: Ipse fons uite unde sunt flu¬
mina cursura : Leuauit primo uocẽ suã
Et quid: Stabat ihs̃ & clamabat: Quicre¬
dit in me sicut scriptura dicit. flumina
aquȩ uiue deuentre eiꝰ fluent: Euangelis¬
ta sequitur statim: Hoc autẽ dicebatde
spũ quẽ accepturi erant. hiqui in eum
erant credituri: Sp̃s autẽ nondũ erat
datus. quia iħs̃ ñdũ erat glorificat᷑ : Cũ
autẽ glorificatꝰ e& ihs̃ in resurrectione
& ascensione incȩlũ sicut nostis fr̃s. imple¬
tis decẽ diebus propt̃ quod dã sacram̃ tum
ipse sp̃s : Magnũ flumen. unde impl&a

Expanded text:
non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Cum autem glorificatus esset Jesus in resurrectione et ascensione in coelos, sicut nostis, fratres; impletis ibi decem diebus propter quoddam sacramentum,. Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta
Abbreviated transcription (Latin):
ham sed ante adam. Non solũ ante adã
sed ante om̃s angłos: ante cȩlũ & terrã.
quia omĩa ꝑ ipsũ facta sunt : subiecit sta¬
tim. netu intendens diem natiuitatis
dñi ex quonat᷑ e. putares ex illo ee coe¬
sic hab& grecus: ac eonon aliquando słm
ponit᷑. aliquando ae t̃nũ ponit᷑ : Ergo
otu qui exillo uideris natꝰ exaterno es:
Non autẽ natiuitas humana cogit&ur.
sed cogit& &ernitas diuina: Ergo coe¬
pit ex quonatus ẽ. creuit: Audistis e¬
uangeliũ elegit discipulos. impleuit
illos. coeperunt p̃dicare discipuli : for
suas: non audiuimus : Neque quan¬
donat᷑ ẽ dñs. audiuimꝰ locuta flumina.
neq quando baptizat᷑. neq quando
passus est : Non audiuimꝰ flumina lo¬
cuta : Legite euangeliũ. ñ inuenitis
quia locuta sunt flumina : Parumest
quia locuta sunt. eleuauerunt uocessuas :
Non solũ locuta sunt sed fortit̃. magne
excelse: Quȩ sunt ista flumina. quȩ
lotuta sunt : Diximꝰ qđ in euangelio

Expanded text:
Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coesic habet graecus: αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. Fortesuas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audivimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
serui uoluerunt potentiam dnĩ sui. ut di¬
cerent a se factum e̾e. qđ illeinipsis facie¬
bat. Honorem ergo dederunt seruidnõ
suo. Dixerunt: quia illiquae miraban¬
tur. in nomine fierent eius quem illicru¬
cifixerunt: Et facti sunt humiles. con¬
puncti sunt corde. ꝑ turbati sunt confi¬
tentes peccatum suum. & consilium qu¬
runt dicentes. Quidergo faciemus:
desperant desalute : sed quȩrunt medis
Tunc ait illis petrus: AAgite poeniten
& baptietur unus quisq urm in no
dñi nr̃i iħuxpĩ. Qui egerunt poens¬
tiam. humiles fuerunt: Nonergil
redditum est: Quare : Vide quidas
psalmus iste: Exaltare qui iuidicas ter
redde retributionem suꝑbis Abili
mero ergo. excepti erant illi. In illis ula
uox illa dñĩ pendentis incruce & dicot
pater ignosce illis: quianesciunt quis
unt. Ex altare quiuidicas terram. n
li triumphant. & exultant mali. blant¬

Expanded text:
servi voluerunt potentiam Domini sui, ut diservi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petrus: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in noristi» . Qui egerunt poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde mali triumphant, et exsultant mali, blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. & donatus est illis sanguis xpĩ.
Impias manus & cruentas de sangune xp̃ĩ
portabant. lauit eas ipse cuius sanguinem
fuderant. ad iunctisunt corpori ipsius. id ẽ.
eccłae: Quicorpus eius mortale quod uide¬
runt ꝑ secuti sunt. fuderunt pretium suũ.
uthiberent pretium suum. Namq post¬
eaplures conuersi sunt. cum multa miran¬
da facerent ab apłis : Nam quattuor mi¬
pinquo inuenti sunt: ut omniasua quȩ ha¬
bebant uenderent. & pretium rerum sua¬
rum ad pedes apłorũ ponerent. & unicuiq
distribuebatur quomodo opus erat. &
erat illis una anima & cor unum in dm̃.
deipsis crucifixorib dnĩ. Sed quareñ
illis redditum est : quia redde r&ributio¬
nem suꝑbis dictum est. Illi autem nolue¬
runt eẽ suꝑbi Etenim cum uiderent
multa mirabilia fieriꝑ nomen xp̃i quem
seputabant interfecisse. commoti mira¬
culis: audieruit a petro incuius nomine
illa fierent. Non enimsibi abrogare

Expanded text:
diderunt, et donatus est illis sanguis Christi. diderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot homipropinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare
Abbreviated transcription (Latin):
deretributionem suꝑbis. Redditurus. ẽ.¬
frs̃ : Quid ẽ enim quod dictum est. ex al¬
tare qui iudicas terram. redderetributio¬
nem suꝑbis: Prophetia est pͣdicentis. non
auda cia ibentis: Nonenim quia dixẽ
ꝓpheta ex altarequi iudi cas terram obtem
hoc prȩdixit propheta. Non ideo fecit
ta predixerat. qr ille facturus erat: Vid&
minem timentem. nulli parcentem in uer¬
bo & dicit: fidenter egit. Vid& illum
qui fidenter egit. uid& illum compre¬
hensum. uid& illum crucifixum. uid&
illum humiliatum. uid& illum resurgen¬
tem & euntem in caelum. & uenturum
inde ad iudicium eorum int̃quorum
manus passus est omniamala. Ex altare
inquit. qui iudicas terram. red de retribu¬
tionem suꝑbis. Suꝑbis reddit. non hu¬
milibus : Qui sunt suꝑbi: quibus parũ
est quod malefaciunt. & defendere pec¬
cata sua uolunt: Nam que dehis qui
cruci fixerunt xp̃m facta sunt postea miracu¬
la quando deipso numero iudaeorum cre¬

Expanded text:
de retributionem superbis.» Redditurus ede retributionem superbis.» Redditurus es. Quid est enim quod dictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non enim quia dixit Propheta, «Exaltare, qui judicas terram,» obtehoc praedixit Propheta: non ideo fecit ta praedixerat, quia illo facturus erat. Videtminem timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum cre
Abbreviated transcription (Latin):
utores. sed patiquod peccatores: quia
aptereauenerat. ut cum fidenter egis¬
& cum illi ferre non possent fiduciã
sin uerbo quid fecerunt: Tenuert̃
igellauerunt. illuserunt. colafiz aue¬
t sputis in linierunt. spinis corona¬
inint. incruceleuauerunt. postremo
underunt. Sedquid sequitur quod
anter egerit :¬
MALTARE QUI IUDICAS
mim. Puta. qui a tenuerunt humi
tenebunt ex celsum. Puta qui a
dcauerunt mortalem : nonne ab in¬
nitali uidi cabuntur : Quid ergo ait:
ltare tuqui fidenter egisti. & fiduciã
rbitui non sunt passi iniqui. & puta¬
rrunt se aliquid egisse. quia te com¬
undentes crucifixerunt : Quite
debuerunt fide comprehendere. cõpre¬
henderunt ꝑ secutione. Tuergo qui fiden¬
ter ȩgisti inter iniquos. & neminemti¬
muisti. & quia passus es: ex altare. id est
resurgere. uad ein caclum. patiatur &
eccłapatient̃. quod passum est caput eccłȩ
patient̃. Exaltare qui iudicas terram. red¬

Expanded text:
peccatores, sed pati quod peccatores; quia peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; red
Abbreviated transcription (Latin):
docens eos. tamquam potestatem habens
non quasi scribae eorum & pharisaei:
Quantaergo illedequo dictum est eratdo¬
cens eos tamquam potestatem habens.
quanta dixit: Vae uobis scribȩ &phi¬
risaei ypochritȩ Quanta in illos am̃
infacie : Neminemtimuit: Quat:
Quia ds̃ ultionum est. Ideo non parabit
in uerbo : ut essent postea quibus lcer&
in iudicio. Quiasinollent accipere uer¬
bi medicinam. in cursuri erant utique
nuerbo non peꝑcit passurus. parc & in
nantia iu dicaturus. Qui neminem
nuit in humilitate. timebit quem quam
lritate: Ex eo quodiam fidenter e
cogita quomodo sit acturus in finescłi
ergo murmurare aduersus dm̃ : qui a¬
si parcit malis: Sed estobonus. cui
te ad tempus in flagello non pac̾at. &
me parcat inudicio. Ds̃ ultionum dñs.¬
÷ illi nontulerunt fiduciam ipsius.
uahumilis uenerat. & carnemor talun
nis erat & mori uenerat. non facereqđ

Expanded text:
docens eos tanquam potestatem habens; docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum D illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod
Abbreviated transcription (Latin):
ista iniquaquȩ transeunt: beatieritis in¬
quit cum uos ꝑ secuti fuerint. & dixxe¬
rint omnemalum aduersum uos: Gau¬
dete & exultate : qm̃ merces urã maqi
in cęlis. Deinde in pro gres susermos
cum docere inciper&. quamuis eumo
circum dar&. dixit talia discipulis sus
Quȩferirent faciem pharisaeorum & u¬
orum. qui quasi primatus habebant en¬
nendarum scripturarum om̃ium. quos
iusti sibi uidebanturꝰ ueluiderise arbm¬
bantur. & ad quorum primatum plebsos¬
sequium uidebatur obtemperare. nonlt¬
ꝑcit &dixit. Quando oratis. nonertassi¬
cut ypo chritȩ. qui amant in synagoose
angulis platearum stantes orare : ut uit¬
antur ab hominibus. & cȩteratalia. Tegi
omnes. non timuit aliquem. Et cumeri¬
nass& ipsum sermonem: conclusit deilis
scriptura euuangeliisic. Factum est nqͥt
cum consummass& iħs uerbahȩc: adnita¬
bantur turbȩ suꝑ doctrinã eiꝰ. Eratem̃

Expanded text:
ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. Vident enim periculo se seuiuere
in hacuita. sentiunt se e̾e peregrinos. Sic
diuersantur in opulentia diuitiarum sua¬
rum. quomodo uiator instabulo. transitu¬
rus. non possessurus: Ergo. quid dñs :¬
Propter miseriam in opum & gemitum pau¬
perum. nunc exurgam dicit dñs. ponam
in salutari. Salutaris nr̃t. saluator nr̃tẽ
In illo uoluit ponere spem omnium in opũ
& egentium. Etquid ait: Fiduci alit̃
agam in eo. Quid est fiducia liter agam :
N ontim ebit . non parc& uitiis . & concupis¬
centus hominum. Uere medicus fidelis
medicinali ferro sermonis instructus. Se¬
cuit omnia uulnera. ideoq talis prȩdic¬
tus & p̃nuntiatus. talis etiam inuentus
est. Loquebatur in monte. ubi dixit.
num caelorum. Ibibeati dicti sunt: quiꝑ
secunonem patiuntur propter iustitiam.
In ipso sermone dixit. qui aipsorum est
regnd̃ cȩlorum: Et ut facer& eoslumina¬
ria. id est patienter tolerantes omnia

Expanded text:
rantur. Vident enim periculose se vivere rantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: est regnum coelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur. Attendite fratres qui sunt in o¬
pes qui sunt pauperes: Non omnino pau¬
peres quinihil habent uidentur dici ascrip¬
tura. quando laudantur peccatores: In¬
uenis enim pauperem hominem. quando
patitur aliquam in iuriam. non attendit
nisi patronum suum. in cuius forte man&
domo. cuius inquilinus est. cuius colonus
est: cuius cliens est. Et ideo dicit se in¬
dignepati: quia ad illum ꝑtin&. Cor
ipsius in homine. spesipsius in homine.
cinis incinere. Sunt autem alii qui opu¬
lenti sunt: & honoribus scđm tempus
humanis fulciuntur: & tamen nec in pe¬
cunus suis spemponunt. nec in fundissuis
spem ponunt. nec in familia sua spemponunt.
nec inclaritate transitori aedignitatis : sed
tota m spem in illo ponunt. cui non succedit᷑.
quimori non potest. qui falli& fallere non po¬
test. Tales & simultauidentur habere scđm
scłm. beneeatamen gubernant adrefectio¬
nem indigentium. interpauperes dnĩnume¬

Expanded text:
fallitur. Attendite, fratres, qui sunt paufallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qpatitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini nume
Abbreviated transcription (Latin):
innis: ut aliquid inuol&. tudicis quia
unt ds̃. & hominem non uid&. Ergouis
ille corrigat manum. prior tulinguam
mge. Uis illeut corrigat cor aduersus
iminem tucorrige cor aduersus dm̃: ne
te cumoptas uindictam dĩ. siuenerit: te
ioreminueniat. Nam illeueni&. ueni&
& udicabit perseuerantes innequiti sua.
ingratos prȩro gationimiscđiae ipsius. in¬
gratos patientia eipsius. thesauri ÷ antessi¬
biiram indieirae. & reuelationis iusti uidi¬
cii dĩ. qui red d& unicuique scđm operasua.
Quia ds̃ ultionum dñs. ds̃ ultionum ideo fi¬
denter egit. Nullienim peꝑ cit qm̃ hiclo¬
cutus est. dns erat in carnis infirmitate.
sed in uirtute sermonis Non accepitꝑ
illis dicit. & quomodo dictum est: Uere
infiducia : quia in psalmis scriptum est deillo.¬
Proptermiseriam in opum & gemitum pau¬
perum nunc ex surgam dicit dñs: Qui sunt
habent nisi in illo solo. in quosolo spesnon

Expanded text:
hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est iPropter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus . Et habent nisi in illo solo, in quo solo spes non
Abbreviated transcription (Latin):
& postea udicare. Primo patitur malos .o
postea iudicat malos Modo iustitia sit po¬
ea conuertetur iniudicium. Et tam du
titur homines malos. quandiuuultas
Quam diu illos ꝑfer& eccładĩ. quam diu eridi¬

Expanded text:
et postea judicare: primo patitur malos, et et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur homines malos, quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
poenam. Quid promittit dr̃ : Sempiter¬
nam requiem. In quo flagellatbonos. tem¬
poraleest. In quo parcit malis. temporale
& qui habent eam: Omnes qui recto sunt
corde. Attende modo. & habe iustitiam:
quia iudicium nondum potes habere : pri¬
us est ut habeas iustitiam. Sedipsauistitia
tua. conuertatur iniudicium. Habuert̃
hic iustitiam apłi. & pertulerunt in iquos
Sed quid illis dicitur: Sed ebitis suꝑ duo de¬
cim sedes. iudicantes duodecim tribus isrł.
Ergo iustitia ipsorum conuert&ur in iudici¬
um. Modo enim iustus quisquis hic fue¬
rit: ad hoc est iit patiatur mala & toler&¬
Et patiatur tempus passionis. & ueni& dies
iudicationis. Sed quid dico deseruis dĩ.
Ipsedñs qui uidex est omnium uiuorum &
mortuorum. primoiudicariuoluit. & sic
iudicare. Quousq iustitia conuertatur
cium: & quihabent eam : omnes recti cr
corde. Quihabent modo iustitiam. nond
iudicant. Primo est enim habere iustiua

Expanded text:
poenam. Quid promittit Deus? Sempiterpoenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Attende modo, et habe justitiam; quia judicium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitiam Apostoli, et pertulerunt iniquos. Sed quid illis dicitur? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Ergo justitia ipsorum convertetur in judicium. Modo enim justus quisquis hic fuerit, ad hoc est ut patiatur mala et toleret: patiatur tempus passionis, et venit dies judicationis. Sed quid dico de servis Dei? Ipse Dominus qui judex est omnium vivorum et mortuorum, primo judicari voluit, et sic judicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
quoduolunt. Iam quem admittit facerequod
ldeo parcit ds̃ non esthoc: Fossapeccatorum. ipsa felicitas peccatorum est:¬
uult non uult pmittere adhereditatem suam.
Eum autem flagellat filium. cui ipsamheredita¬
tem seruat. Cum autem flagellat dĩ filium.
currat sub manu patris flagellantis Quia
flagellat. adhereditatem erudit. Ab
hereditatenon repellit filium suum quem
castigat: Sed ideo flagellat. ut recipiat.
N onsit tam uano sensu & puerili. ut dicat plus
amat pater meus fratrem meum. cu ꝑmittit
facere quicquiduult: Ego si me mouero
contra iussionem patris mei: fagella inuenio.
Iugaude sub flagellis: quiatibi seruatur he¬
reditas. Quia non repell& ds̃ plebemsuam.
Ad tempus emendat. non in aeternum damp¬
nat. Illis autem ad tempus parcit. & in aet̃¬
num illos dampnabit. Elige tibi. tempora¬
lem uis laborem. ansempiternam poenam.
Temporalem felicitatem. ansempiternam
uitam. Quid minatur ds̃ : Sempiternã

Expanded text:
quod volunt. Jam quem dimittit facere quod quod volunt. Jam quem dimittit facere quod deo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum estult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum damnat: illis autem ad tempus parcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam
Abbreviated transcription (Latin):
angelos: Quantum habes erigi ut attingas
adillum ex celsum : Nolote rumpas. extenden¬
dote. Aliud consilium tibi do : neinista
extensione forte crepes ꝑ suꝑbiam: Certe
ipsorum est. Dicit tibi ds̃: quo modo illis fodi¬
tur & quareillis foditur fouea. Non est tuum
cognoscere : sed ex legem ea discepatientemte
ẽe debere. donec fodiatur peccatori fouea.
Et quid demeinquis quilaboro. & laboro inter
ipsos peccatores : Respondetur tibi quod sequi¬
tur : qui a non repell& dñs plebemsuam. Ex¬
erc& non repell&. quomodo dicit alio loco
scriptura qm̃ quem diligit dĩ corripit. flagel¬
lat autem omnem filium que mrecipit. Iile
flagellum recipit. tudicis quia repellit: Ui¬
dimus homines infilus suis facere illud: Ali¬
quando iam desperatos filios suos dimit̾tunt
uiuere quomo do uolunt. Eos quispem ha¬
bent flagellant. illos quos omnino uiderint
sinespe & in dõmitos ẽe : dimittunt ut faciant

Expanded text:
Angelos: quantum habes erigi, ut attingas Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superbiam: certe ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Exercet, non repellit. Quomodo enim dicit alio loco Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
÷ alterius carnis. aqua uidẽris premi: quia
rit ille suscepit carnem. & prote fudit ille
ssmmpius. quid seruat fideli : Hic mites ce
tiam. Ad ducit eos quib parcit: sed illinon
corriguntur. nouit illequomodo deillis iudic&
Inmitis est autem homo. cum uult contradicere
authonitati dni. autpatientiae. aut potestati.
aut iustitiae iudicis. Frigitur suꝑbus indm̃.
mergit illud ds̃. & in eo ipso mergitur. quo e¬
rigitur in dm̃: Nam in alio psalmo sic ait
Deiecisti eos. cum extollerent᷑. Nondixit.
deiecisti eos quia elatisunt. aut de iecisti eos
posteaquam elatisunt. ut aliud sit tempus
elationis eorum. aliud tempus deiectionis.
sed ineo ipso quod ex tollebantur. ibi deicie¬
bantur. Quantum enim suꝑbũ ẽ. corhomi¬
nis. tantũ recedit adõ. Etsi recedit adõ: in
profundum it: Contra corhumile decȩlo
ad ducit dm̃: ut proximus fiat: Certe altus
est ds̃. supͣ oñs cęlos est ds̃. transcendit omnes

Expanded text:
ne alterius carnis, a qua videris premi; quia ne alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille ses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. tiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
suea dicatur. Donec fodiatur peccatori
ua. Parcitilli enim ds̃. quem nouit pecca¬
pen & impium. occulta iustitiasua. Et hoc
um quod ei parcit ds̃. ꝑ impimitatem facit
slatum: Iulese altum putat & cadit. ineo ip
udit quose altum putat. Hoc se illeputat
dlmiter.ire. & ds̃ hoc fossam uocat. Fossa
amatendit. non ad caelum. Peccatores au
insuꝑbi. quasi in caelum eunt: & in terram
uerguntur: Contra humiles quasi in terram
depͥrimunt. & in caelum ascendunt Mi¬
sceergo quisquis es fidelis si eruditus es exle
dĩ utsit cortuum infirmamento caeli. qr
łfecitlumin aria quarto die. quidicitur quar
ulbbati. unde titulum psalmus iste ꝑcoe¬
t: Quomodo uides luminaria cumtotapa¬
iia dirigere cursus suos & non curarequȩ
isedicunt homines : sic & tunoncures quicꝗd
uifecerit caro. Omnis enimhomo. caro &
liguis est. Nonenim uilis est in comparatio¬

Expanded text:
felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
rit. gratias agat eiaquo accȩperit: Cumau¬
tembene facit. non in sult& illi qui illud non
facit. autextollat sesuꝑ eum. Non eninin
illo finita est gratia dĩ : ut ad illum nonpue¬
niat. Vt mitiges eum adiebus malignis.
donec fodiatur peccatori fouea: Mits ergo
esto quisquis xp̃ianus es: adiebus malignis
Maligni sunt enim dies. quibus uidentur flo
⁊peratores: & laborare iusti. Sellabor
soruor flagellum patris est. & felicitas pec¬
orum. fouea ipsorum est: Quia enim mita
uosds̃ adieb malignis. donec fodiatur pec¬
aon fouea: non cogit&is qui a modo in aliquo
oaetant angłi cum uidentibus. & fodiunt
soueam magnam. quaepossit capereomne
nuis iniquorum. Etquia uidetis multos ẽẽ
quos & dicatis uobis carnaliter. reuera
sunmultitudinem iniquorum. tantamtur¬
mn peccantium. quȩ fouea potest capere
undo foditur talis quȩ om̃s capiat : quando

Expanded text:
rit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum aurit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitius estomihi peccatori. Ille suꝑbusenatin
ds̃ suꝑbos & ideo sic condusit: Amendiouo¬
bis. descendit iustificatus publicanus mags
quam pharisaeus . Et dicit quare: quiaomus
quis eexaltat humiliabitur. & omnis quisehni¬
miliat exaltabitur. Fratres mei. uel hine solui
non discimus. quia humilitatem nos docuitxps
displic& paganis. unde nob insultant Qult̃
dm̃ colitis quinatus est: qualem dm̃ colitis
qui crucificus est : Humilitas xp̃i. suꝑbis ds¬
plic&. Tibi autem xp̃iano. si plac& imitare
Si imitatus fueris non laborabis : quia ipsedixit.
uenite ad me omnes quilaboratis & honerati
estis. & discite ame quia mitissum & humilis
corde. Haec est ergo disciplina xpĩana. ne¬
mo aliquid bene. nisi gratia ipsius: Quod fatt
homo male. ipsius est hominis. Quod facitbe¬
ne debeneficio dĩ facit. Cum coeperit facer
bene. non sibi tribuat. Cum non sibi tribue¬

Expanded text:
propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et omnis qui se humiliat, exaltabitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Chrdisplicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribue
Abbreviated transcription (Latin):
& abillo sefacere Vndeergo improbatus
est: Quiam sultabat publicano: Vt profi¬
ciatis attendite: Primo precedere deb&
siue uirum siue feminam confessio peccato¬
rum. salubris poenitentia. quȩ ualeat ad
corrigendum hominem. non ad irriden dum
dm̃: Cũm autem postpoenitentiam beneuue¬
recoeperit. hab& adhuc quod cogit& ne
sibitribuat quodbene facit: Sedilli agat
grãs. cuius grã factum est ut bene uiuer&:
quia ille illum uocauit. illeillum illumi¬
nauit. Ergo. isteiamꝑ fectus est non adhuc
deest illi aliquid. Quidilli de est : ueno
ꝑbiat suꝑ eos qui necdum sic uiuunt quoni
ipseuiuit: Quitalis fuerit. securus sit n
redditur retributio dequadictum est . mdi
retributionem suꝑbis: Non est inter illos
bus foditur fouea. N amuidete illum
blicanus iste: Quantum seextollit. cumdit
qui a non sum sicut &publicanus iste: Ileauꝰ
elisa facie. ꝑ cutiebat pectus suum dicens dr̃

Expanded text:
et ab illo se facere. Unde ergo improbatus et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illumublicamus iste:» quantum se extulit, cum dicit, «Quia non sum sicut et Publicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim prȩmisit. redde retributionem suꝑbis
Nam & ille peccator fuit publicanus. qui ocu¬
los eliserat interram. & ꝑ cutieb at pectus su¬
um dicens ds̃ propitius estomihi peccatori
Sed quia non suꝑbus erat. ds̃ autem redd& re¬
tributionem suꝑbis non illi : sed talibus fodia¬
tur fouea. donec redd& r&ributionem suꝑbis
Ergo quod ait donecfodiatur peccatori fouea
suꝑbos intellige. Quis est suꝑbus: qui non
confessio nepeccatorum agit poenitentiam:
ut sanari ꝑ humilitatem possit. Quis est suꝑ¬
bus: qui illa ipsa pauca quȩ uidetur habere
bona. sibi uult arrogare : & de rogat miseri¬
cordiȩ dĩ. Quis est sũꝑpbus : Quietiam sidõ
tribuit bona quȩfecit. insultat taimen tis qui
illa non faciunt . & extollit se suꝑ illos: Nam
& ille pharisaeus. gratias tibi ago inquit
nondicit ego facio. Dehis quȩ faciebat gras
dõ agebat Sentiebat ergo & bene saere.

Expanded text:
enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere,
Abbreviated transcription (Latin):
iamamieus factus est: prodit consilium suũ.
Eauos fsmei. nolite uos contempnere: sicẽ
fide accedrtis addtim. auditis cogitationes
q & as modo discitis. hoc uobis dicitir. ac
ad hoc instriumini quare parcat modo ds̃
malis nemurmuretis aduersus dm̃. qui
doc& hominem scientiam.
qm̃ uanesunt. Relinquite ergo cogita¬
tiones hominum quȩ uanȩ sunt: ut comp̃¬
hendatis coguationesdĩquȩ sapientes sunt:
S edquis est qui comp̃hendat cogitationesdi
Qui ponitur infirmamento cȩli Iam hocean¬
tauunus: hoc diximus. & exposuimus. Bea¬
tus uir quemtu erudieris dñe. & exlegȩ tua
do cueris eum: ut mitiges eum adiebus malig¬
nis. donec fodiatur peccatori fouea. Ecce
habes consilium dĩ. quare parcit malis. Po¬
ditur fouea peccatori. tuiis illum sepelire.
Ad huc fouea foditurilli. noli festinare sepeli¬
re. Quidest donec fodiatur peccatori
fouea. Autquem ponit peccatorem : Vnũ
hominem Non. Quidergo : Omnegen᷑
hominum peccatorum : sed suꝑborum Iam

Expanded text:
jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposuimus.  «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sed superborum; jam