comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. S qͥd uituꝑationis haleat qd̃ eũ
samarttanũ nominauerant. ꝓpt̾ eos qͥ
istoriam ignorant cõmemorandũ est. Le¬
ginus enim in regͥoꝵ libris qd̃ decẽ tͥbus
cuco suscitaiit dñs contͣ eos salmanassar¬
regem assirioꝵ qͥ duxit eos captiuos in
exteras nationes. ita tam̃ ut ineoꝵ regi¬
one alias gentes constitueret. Que etiam
cũ ibi deos suos colerent. misit dñs ineos
pessimas bestias. ursos scił⁊ et leones: ad qͦ
morsus et plagas cum plures morerent᷑.
misert̃ nuntios ad regem dicentes. Ter¬
ra inq̃ habitamꝰ optima est s habitato¬
res suos deuorat. eo qd̵ ignoremꝰ legitima
dei t̾re colere. Tunc rex inito cõsilto misie
unũ desac̃dotib hebreoꝵ qͥ eos iegitima cli
cłi t̾re colere docẽt. Et ex eo temꝑe ip̃e gen¬
tes dm̃ celi coluerũt: ñ tam̃ sdola sua relin¬
quentes. Trib aũ uida et bemamin inqͥb
reges destyrpe dauid regnabant. sic̃ ei dñs
ꝓmiserat lucernam ei se dat̾m ex semme

Expanded text:
est. Sed quid vituperationis habeat, quod eum Samaritanum nominaverint, propter eos, istoriam ignorant, commemorandum est. Legimus enim in Regnorum libris , quod decem tribus circo suscitavit Dominus contra illos Salmanasarregem Assyriorum, qui duxit eos captivos in exteras nationes, ita tamen, ut in eorum regione alias gentes constitueret. Quae etiam cum ibi deos suos colerent, misit Dominus in eos pessimas bestias, ursos scilicet et leones, ad quorum morsus et plagas cum plures morerentur, miserunt nuntios ad regem, dicentes: « Terra in qua habitamus optima est, sed habitatores suos devorat, eo quod ignoremus legitima Dei terrae colere. » Tunc rex, inito consilio, misit unum de sacerdotibus Hebraeorum, qui eos legitima Dei terrae colere doceret, et eo tempore ipsae gentes Deum coeli coluerunt, non tamen idola sua relinquentes. Tribus autem Juda et Benjamin, in quibus reges de stirpe David regnabant, sicut ei Dominus promiserat lucernam ei se daturum ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
b se Responclit philippꝰ. Ducentoꝵ
deuarioꝵ panes ñ sufficnnt eis. ut
dicum quid accipiat. ⁊̃ Duilippus
os lampadis int̾pretat᷑. Significat hoc
dm̃ ꝓsilruit. In eo uͦ qd̃ ait ducentorũ
denarior panes ñ sufficere eis ut uñ qͥsq
modicum qͥd acciꝑet: raram uel modi¬
cam eiusdem ppłi significat fsdem qͥ per
corporalem dñi p̾senciam ⁊ ꝑ uũ nume
rum apłoꝵ utͥusq testam̃ti noticiam
ad cognitionem hominũ uenire posse
ñ credidit. Ducenti enĩ denarii utrũq de¬
stam̃tum significant. Dicit eiunus ex
discipłis enis andreas frat̾ simõis petͥ. Est
puer unus hic qͥ halet qͥnq panes orde¬
aceos: et duos pisces. S in fide dubita

Expanded text:
pus: Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut dicum quid accipiat. » Philippus os lampadis interpretatur: significat hoc Deum prosilivit. In eo vero quod ait « ducentorum denariorum panes non » sufficere « eis, ut unusquisque modicum quid accipiat, » raram vel modicam ejusdem populi significat fidem, quae per corporalem Drum, ad utriusque Testamenti notitiam ac cognitionem hominem venire posse non credidit. Ducenti enim denarii utrumque Testamentum significant. « Dicit ei unus ex discipulis ejus, Andreas frater Simonis Petri: Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeace
Abbreviated transcription (Latin):
et doctus: et disceret eo p̾sente qͥ educit
panẽ de t̾ra et innũ qd̃ letificat cor hõĩs.
ñ dubitare de paucis panib multas
turbas hoĩm saciari posse. Hec gͥ tẽp¬
tatio ñ est timenda. s potius ꝓpt̾ ꝓba

Expanded text:
redderetur, et disceret, eo praesente qui educit redderetur, et disceret, eo praesente qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis, non dubitare de paucis panibus multas turbas hominum satiare posse. Haec igitur tentatio non est timenda, sed potius propter
Abbreviated transcription (Latin):
ds nemine temptat. quare euangłista
dicit. hocautẽ dicebat temptans enm.
Ad qd̾ breuit̾ respondendum qr alra
est temptatio diaboli qua hoĩem tẽp̃
tat ut ꝑdat. alia di qua hoĩem tẽptat
ut ꝓbet. Qd̃ melus cognoscimꝰ: si ea¬
discutiamus. Ett eñi temptatio dia¬
boli qua hoĩem demptat ut ꝑdat de
qua lib̾ar cupientes in oratione coti¬
die dicimus. et ne nos inducas intep̃¬
tationẽ. Est aũ et alia que exfragili¬
tate uel delectatione carnis orituR¬
de qua iacob dicit. Temptat᷑ aliqͥs a
qua ds hoĩem tẽptat ut ꝓbet. deqͣ ꝑ mo¬
quendam sapientẽ. Uasa figuli ꝓbat
fornar: et boĩes iustos tẽptatio tͥbulati¬
onis. Quo gen̾e tẽptationis tẽptauit
cłs abraham. ut qui notꝰ erat deo hõib
appareret ꝓbatus. Talit̃ enim se tẽpta
ri optabat ꝓpha cum dicebat. Proba
me dñe et tempta me. Hoc gͥ modo do¬
minꝰ temptauit philippii. ut qui igna¬
rus erat tanti mift̾ii: sciolus redd̾etur

Expanded text:
Deus neminem tentat, quare evangelista dicit, « hoc autem dicebat tentans cum? » Ad quod breviter respondendum, quia alia est tentatio diaboli, qua hominem ta Dei, qua hominem tentat ut probet. Quod melius cognoscimus, si eadiscutiamus. Est enim tentatio diaboli, qua hominem tentat ut perdat; de qua liberari cupientes, in oratione quotidie dicimus: « Et ne nos inducas in tentationem . » Est autem et alia, quae ex fragilitate vel delectatione carnis oritude qua Jacobus dicit: « Tentatur aliquis, a qua Deus hominem tentat ut probet; de qua per Moquemdam sapientem: « Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . » Quo genere tentationis tentavit Deus Abraham, ut, qui notus erat Deo, hominibus appareret probatus. Taliter enim se optaropheta, cum dicebat: « Proba me, Domine, et tenta me . » Hoc igitur modo Dominus tentavit Philippum, ut qui ignarus erat tanti ministerii, sciolus et doctus
Abbreviated transcription (Latin):
rogationẽ ꝓtimis respondet᷑. cum sub¬
infertur. Qu ingreditur sine macła:
et oꝑat᷑ iusticiam. Et̃ Rł Abnegantis¬
sicut salomonait. Quis potest clic̾e mũdũ
est cor mneum purꝰ sum apcc̃o: Et iterum.
In inferno aũ quis confitebit᷑ tibi: Uui
sub audiendum est ꝑ singla: nullus Ita
hend̾e pot̾at. qui ut pccõres apc̃co solu̾et
inmundũ absq pcc̃o uen̾at. Ani namq¬

Expanded text:
m subditur: « Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam. » Abnegantisicut Salomon ait: « Quis potest dicere, Mundum est cor meum, purus sum a peccato ? » Et iterum: « In inferno autem quis confitebitur tibi ? » ubi subaudiendum est per singula, nullus. Ita uere poterat, qui ut peccatores a peccato solveret, in mundum absque peccato venerat. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
et qũe maria portauit corporalrt. ip̃e por¬
tat sꝑitalit̾. B ene aũ post qmͣ dixit
beati qui audiunt u̾bũ d̃i subinxit¬
et custodiunt illud: qui ad beatitudi¬
nẽ et̾nam ꝓmerendam ñ sufficit u̾bũ
di auclire: nisi qͥsq illud ftudeat cus¬
todire: dño dicente discipłis Si scitis
hec: beati eritis si fec̾itis ea unde iohes
inapocalipsi cum dixiss. beatꝰ qͥ legit
et seruat que mea scͥpta sunt. Non enĩ¬
ut ait apls auditores legis iustisunt
apd̾ dm̃. s fcõres legis iustificabunt᷑.
Audire ⁊ ñ fac̾e̾ magis ꝑtinet ad con¬
tumatiam: qm̃ ad beatitudinẽ. Uñde
iohes dicit. Scienti bonũ et ñ facien¬
ti. pcc̃m est ill. Et̃ iacob. Effote frõres
u̾bi et ñ auditores tantũ fallentes uoᷤᷤ

Expanded text:
Et quem venter Mariae portavit corporaliter, ipse porEt quem venter Mariae portavit corporaliter, ipse portat spiritualiter. Bene autem postquam dixit: « Beati qui audiunt odiunt illud, » quia ad beatitudinem aeternam promerendam non proficit verbum Dei audire, nisi quisque illud studeat custodire, Domino dicente discipulis: « Scitis haec, beati eritis, si feceritis ea . » Unde Joannes in Apocalypsi cum dixisset: « Beatus et ser auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Audire et non facere, magis pertinet ad contumaciam quam ad beatitudinem. Unde Jacobus dicit: « Scienti bonum et non facienti, peccatum est illi . » Et Jacobus: « Estote factores verbi, et non auditores tantum, falle
Abbreviated transcription (Latin):
minũ xp̃m confitet᷑. C iñ reuera uoce uẽ¬
ter marie inrginis beat̾ p̾dicat᷑. qui tociꝰ
nudi redemptorẽ meruit portare. sicut
ip̃a deseait. Ex hoc beatam me dicent o m̃s
gnationes. Et̃ ehysabeth. Beata es qͦ credidi¬
sti. Confirmat aũ dñs u̾ba mulieris: cũ
subiungit. Quinimmo beatiqͥ audiũt
u̾bum di: et custodiunt illud Ac si dixiᷤᷤ¬
set. Iuxta tuam sentẽciam pͥncipaliter
beatꝰ est ille uent̾ qui me portauit: s et
om̃s beati qui audiunt u̾bũ di et custo¬
cliunt illud. Quẽ enĩ leatitudo marie de¬
lectat. studeat libent̃ audire u̾bũ dĩ et
custodire. et lratꝰ erit. Qrasqͥs gͦ u̾bũ cłi li¬
bent̃ audit. xp̃m concipit. Si aũ ⁊ oꝑe
licenti sibi. ecce mat̾ tua et fr̃s tuz foris
Astant querentes te: respondit. Siqͥs fec̾it
uoluntatẽ pris mei. ip̃e m̃s frat̾. et soror
⁊ mat̾ est. Om̃is quippe qͥ u̾bũ dĩ audiens
impleu̾it. cotidie xp̃m concipie et parit.

Expanded text:
m confitetur. Cujus revera voce venter Mariae virginis beatus praedicatur , quae totius mundi Redemptorem meruit portare, sicut ipsa de se ait: « Ex hoc beatam me dicent omnes generationes. » Et Elizabeth: « Beata es quae credidisti. » Confirmat autem verba mulieris, cum subjungit: « Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud. » Ac si dixisset: Juxta tuam sententiam principaliter beatus ille venter est qui me portavit: sed et omnes beati, qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud. Cui autem beatitudo Mariae delectat, studeat libenter audire verbum Dei et custodire, beatus erit. Quisquis ergo verbum Dei libenter audit, Christum concipit: si autem in odicenti sibi : « Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te, » respondit: « Si quis fecerit voluntatem Patris mei, ipse meus frater, soror, et mater est. » Omnis quippe qui verbum Dei audiens impleverit, quotidie Christum concipit et parit.
Abbreviated transcription (Latin):
Siins ꝑfectus ẽẽ uade et uende om̃a
q̃ habes ⁊ da panꝑib. et habeb̃ thesan¬
rum incelo et ueni et seq̾re me. S
cipuł inconuallib morabat᷑ qñdo
dicebat. Ego fĩs ñ potin uob̃ loqui
escam. Quasi montẽ ascenderat: qñ¬
do iłł dicebat. sapĩam loqͥm᷑ int̾ per¬
fectos. Quasi incõuallib morabat᷑
qnͣdo aiebat. ꝓpt̾ fornicationẽ nñ¬
qͥsq ꝓpͥam accipiat uxorẽ. ⁊ una qͦq¬

Expanded text:
de et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. » Sed cipulis in convallibus morabatur, quando dicebat: « Ego, fratres, non potui vobis loqui escam . » Quasi montem ascenderat, quando illis dicebat: « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Quasi in convallibus morabatur, quando aiebat: « Propter fornicationem unusquisque propriam accipiat uxorem, et unaq
Abbreviated transcription (Latin):
Aut̃ conugati ⁊ alit̾ uirgines: aliter
casti ⁊ alit̾ luxͣiosi. Aut̃ ebriosi et alit
sobrii: alit̾ suꝑbi. ⁊ alit̾ humiles: alit̾
aliena rapientes: et alit̾ sua distͥbuen¬
tes. Plerũq uͦ medicinale antidotũ
unũ morbũ curat. alt̾m accumulat.
Et parnis cum fortiũ uitam roboret:
ꝑuuloꝵ necat. Et uenenũ cũ sit inta
seipentis: mors est hoĩs. Hec gͦ discretio
in p̾dicatione est obseruanda ut qͦs
uid̾it doctor sꝑitalẽ intelligenciã caꝑe
ñ posse. iuxtautt̾am doceat: nec ꝓꝓter
eos tam̃ ꝑfectiores relinquat. Qd̾ exẽ¬
plo suo nob iacob patͥarcha ostendit:
qui cũ oues laban anuncłi sui pasc̾et
⁊ uaria queq ꝓ m̾cẽde acciꝑet. tulit uͥgaᷤᷤ
populeas ⁊ amigdalinas qͣs ex parte¬

Expanded text:
aliter conjugati, et aliter virgines; aliter casti, et aliter luxuriosi; aliter ebriosi, et aliter sobrii; aliter superbi, et aliter humiles; aliter aliena rapientes, et aliter sua distribuentes. Plerumque vero medicinae antidotum unum morbum curat, alterum accumulat. Et panis, cum fortium vitam roboret, parvulorum necat. Et venenum, cum vita sit serpentis, mors est hominis. Haec ergo est discretio in praedicatione observanda, ut quos viderit doctor spiritualem intelligentiam capere non posse, juxta litteram doceat, nec propter eos tamen perfectiores relinquat. Quod exemplo suo nobis Jacob patriarcha ostendit, qui, cum oves Laban avunculi sui pasceret, et varia quaeque pro mercede acciperet, tulit virgas populeas,
Abbreviated transcription (Latin):
Magna hic dñi potencia oftendit᷑ s ñ mi¬
nor humilitas eius declarat᷑. MNagna est
enĩ potestas deqͥnq panib qͥnq milia
hominũ saciare. s mira humilitas frag¬
menta que remanser̃t ñ uelle ꝑire. Si
aũ ꝑ paucis scͥpt᷑a intesligit᷑ ut dictũ ẽ
sumꝰ et ꝑ fragm̃ta que irmanscrt᷑ obs

Expanded text:
mini potentia ostenditur, sed non minor ejus humilitas declaratur. Magna est enim potestas de quinque panibus quinque millia hominum satiare; sed mira humilitas, fragmenta quae remanserunt non velle perire. Si autem per panes Scriptura intelligitur, ut dictum est, possumus et per fragm
Abbreviated transcription (Latin):
dem grãm in arentẽ t̾ram id est ingenti¬
lium corda detulerunt. ut fructus ubeno¬
res redd̾et. at impleret᷑ ꝓph̾ia pingues¬
cent speciosa deserti: et exultatione col¬
les accingent᷑ Incluti sunt arietes omnũ:
et ualles habundabunt frum̃to. Ini gͦ

Expanded text:
et in arentem terram, id est in gentilium corda detulerunt, ut fructus uberiores redderent, et impleretur prophetia: « Pinguescent speciosa deserti, et exsultatione colles accingentur. Induti sunt arictes ovium, et valles abu
Abbreviated transcription (Latin):
dalum sustineat᷑ qmͣ u̾itas relinqͣtur.
Et non cognouistis eũ In hoc se iudez
dm̃ pr̃em ñ cognouisse oftenderunt:
quia filium eiꝰ ab eomissum ñ credideit᷑.
Si enim patrẽ cognosc̾ent. itiq et fi¬
lium eiꝰ credidissent. sic̃ ip̃e filiꝰ eis dicit.
illuminati parũ de eĩ subtili nat᷑a senti¬
mus. illi aũ nosse est patrẽ coet̾nũ et cõ¬
substancialẽ sẽꝑ cũ eo eẽ. sic̃ ip̃e dicit. Et¬

Expanded text:
m veritas relinquatur. « Et non cognovistis eum. » In hoc se Judaei Patrem non cognovisse ostenderunt, quia Filium ejus ab eo missum non crediderunt. Si enim Patrem cognovissent, utique et Filio ejus credidissent, sicut ipse Filius eis dicit: illuminati, parum de ejus subtili natura sentimus. Illi autem nosse Patrem est, coaeternum et consubstantialem semper cum eo esse, sicut ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sus corꝑis ꝑtinet: insũ scił̃r auditũ¬
odoratum gustum et tactum. hos gͥ sen¬
sus sollicite custodire debemꝰ. si cõmino
dñi int̾ee uolumꝰ. Custodiamꝰ ocłos
ab illicito insu. ne uideant qd̃ concu

Expanded text:
sus corporis pertinet, visum scilicet, auditumsus corporis pertinet, visum scilicet, auditum, gustum, odoratum et tactum. Hos igitur sensus sollicite custodire debemus, si convivio Domini interesse volumus. Custodiamus oculos ab illicito visu, ne videant
Abbreviated transcription (Latin):
p laude ioseph tͥbulationes egiptias fortit̃
tolerantis dr̃ Mlisit ante eos uirum. Cũ
gͦ in hoc conuuuo dñi tantũmͦ uiri fuis¬
se dicunt᷑. mistice monem᷑ ut si qmͣ suauis
sit dñs gustare desideramꝰ. uirisimꝰ id est
fortes contͣ diaboli tẽptationes apło mo-¬
nente. Uirilit̾ agite et confortamin:¬
et omĩa ur̃a in caritate fiant. Et angło
inapocalips. Estote fortes inbello et
pugnate contͣ antiquũ serpentẽ. Nec
ab hac refectione diñca femina ieuina
remanebit. si insexi femineo uirilit̾
tẽptam̃ta diaboli cõp̾ssent: sic̃ e contͣ
uir sexu femina m̃te efficit᷑ si cõtra im¬
petum tẽptationis mollis et dissolutꝰ
in oꝑe suo inuenit᷑. Ad quoꝵ intuꝑa¬
tionẽ dicit᷑ et effeminati dñabunt᷑ eis.
Bene aũ qͥnq milia hoĩm fuisse refe¬
rut᷑ ꝓpt̾ quinarii numeri ꝑfectionẽ.
Qui narius enum numer̾ ad quinq sen¬

Expanded text:
 laude Joseph tribulationes Aegyptias fortiter  laude Joseph tribulationes Aegyptias fortiter tolerantis dicitur: « Misit ante eos virum . » Cum ergo in hoc convivio Domini tantummodo viri fuisse dicuntur, mystice monemur ut, si quam suavis sit Dominus gustare desideramus, viri simus, id est fortes contra diaboli tentationes, Aposto« Viriliter agite, et confortamini, omnia vestra in charitate fiant . » Et angelo in Apocalypsi: Estote fortes in bello, et pugnate contra antiquum serpentem. Nec ab hac refectione Dominica femina jejuna remanebit, si sexu femineo viriliter tentamenta diaboli compresserit: sicut e contra vir sexu femineae mentis efficitur, si contra impetum tentationis mollis et dissolutus in opere suo invenitur. Ad quorum vituperationem dicitur: « Et effeminati dominabuntur eis . » Bene autem quinque millia hominum fuisse referuntur, propter quinarii numeri perfectionem. Quinarius enim numerus ad quinque sen
Abbreviated transcription (Latin):
flos agͥ sic efflorebit. Et iob. Hõ natus
de muliere brem uuens temꝑe repletur
multis miseriis. Qui qͣsi flos egreditur
et conterit᷑: et uelut umbra fugit et nũ¬
qmͣ ineodem statu ꝑmanet. Turba gͦ qmͣ
dñs pauit sup̃ fenũ discubuit. ut intell¬
gamus qr si sꝑitalit̾ ab eo refici cupimus
neçesse est ut delectationes carnis sub m̃tiᷤ
net pcc̃m inur̃o mortali corꝑe. iit obecli¬
atis concupiscenciis eiꝰ. s mortificate m̃
bra ur̃a quesunt suꝑ t̾ram. id est forn¬
cationẽ inmundiciam. auariciam. et ce¬
tera huimodi. Discubuerũt gͦmiii: mi¬
mero qͣsi qͥnq milia. Nec absq confide¬
ratione p̾tereundũ est: qd̃ in hac refec¬
tione dr̃ nulla femina int̾fuisse me-¬
morat᷑. s tantũ mõdo uiri. uir qͥppe a
lũbos tuos idest sic̃ fortis restringe luxi¬
am. Et insapĩa. Ouni: ad uos cdamito.
Acsi dic̾et. Qui fluxa et feminea m̃te st̾.
mea u̾ba andire ñ possunt. Hinc et in¬

Expanded text:
tus de muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miseriis . » Qui quasi flos egreditur et conteritur, et velut umbra fugit, et nunquam in eodem statu permanet. Turba enim quam Dominus pavit, super fenum discubuit, ut intelligamus quia, si spiritualiter ab eo refici cupimus, necesse est ut delectationes carnis sub mentis net peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis combra vestra, quae sunt super terram, id est fornicationem, immunditiam, avaritiam , » et caetera hujusmodi. « Discubuerunt ergo viri, numero quasi quinque millia. » Non absque consideratione praetereundum est quod in hac refectione Domini nulla femina interfuisse memoratur, sed tantummodo viri. Vir quippe a lumbos tuos , id est, Sicut fortis restringe luxuriam. Et in Sapientia: O viri, ad vos clamito . » Ac si diceret: Qui fluxa et feminea mente sunt, mea verba audire non possunt. Hinc et in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinã unriditatẽ amittit. ꝑfenũ gͦ de¬
lectatio carnat. siue eiꝰdẽ fragilitas camis.¬
designat᷑. Que cũ amatorib suis iocunda
indeat᷑ et pulchra. face mortis precisa in
ariditatẽ pulu̾is redigit᷑ isaia dicente.
Om̃is caro fenũ. et omĩs gła eiꝰ quasi floᷤᷤ
feni. Exsiccatũ est fenũ et cecidit flos: qi
sp̃c cłi sufflauit in eo. uere fem̃ est ppłs.
Cm̃ fem ariditatẽ in spex̾at ꝓpħa cum

Expanded text:
pristinam viriditatem amittit. Per fenum ergo depristinam viriditatem amittit. Per fenum ergo delectatio carnalis, sive ejusdem fragilitas caum amatoribus suis jucunda videatur et pulchra, falce mortis praecisa, in ariditatem pulveris redigitur, Isaia dicente: « Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni. Exsiccatum est fenum, et decidit flos, quia spiritus Dei sufflavit in eo . » Vere fenum est populus. Cujus feni ariditatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicauert̃ ubiq deo cooꝑante ⁊sermo¬
nem confirmante sequentib signis.
S illud p̾t̾mittendũ ñ est qd̃ sicut
alio euanglista narrante cognoii¬
mus. fecerunt eos discumb̾e. ꝑ cõniuia
sua qͥnq̃genos et centenos. Ordo eñ iste cdis¬
cumbentium uarietatẽ significat in ecclia
conu̾santium. Quinqͣgem gͥ discum bt̃
penitentes. Quinq̃genarius enm numet̃ꝰ
penitentib congruit. qr quinq̃ gesimus
psalmꝰ in penitencia est decantatꝰ. ⁊ qͥnq̃¬
gesimꝰ annus in lege iubileus ẽ dictus.
id est annus remissionis. Centem qͥ sedõ
ꝓtegente nuilla penitencia puplica indi¬
gent. Aut̃ qͥnqͣgeni discabunt comuga¬
ti: centenz uirgines. Uel certe qͥnq̃genz
qͥ t̾renas res bene disponunt: centem qͥ
ꝑfectionis amore dmĩa ꝓpt̾ dm̃ delinqtint.
Erat autẽ fenũ multũ in loco. fenũ herba
est pratoꝵ. que dũ uiridis est et insu est
delectabit et sessiom atq de ambulationi
suaius. S cum falce secata fu̾it subito

Expanded text:
caverunt ubique, Deo cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. » Sed illud praetermittendum non est quod, sicut alio evangelista narrante cognomus: « Fecerunt eos discumbere pro convivio, quinquagenos et centenos. » Ordo enim iste discumbentium varietatem significat in Ecclesia conversantium. Quinquageni igitur discumbunt poenitentes; quinquagenarius numerus poenitentibus congruit, quia quinquagesimus psalmus in poenitentia est decantatus, et quinquagesimus annus in lege jubilaeus est dictus, id est annus remissionis; centeni qui, se Deo protegente, nulla poenitentia publica indigent. Aliter: Quinquageni discumbunt conjugati, centeni virgines. Vel certe quinquageni, qui terrenas res bene disponunt; centeni, qui perfectionis amore omnia propter Deum derelinquunt. « Erat autem fenum multum in loco. » Fenum herba est pratorum, quae, dum viridis est, et visu est delectabilis, et sessioni atque deambulationi suavis: sed, cum falce secata fuerit, subito
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓpħa dice possiniꝰ. Lauabo int̾ in¬
nocentes manus meas et cirrundabo
altare tuũ dñe. Qd̃ si fec̾imus ad mille¬
nari num̃i ꝑfectionẽ ꝑuenieinus. Mille¬
nariꝰ cͥhpe nuner̾ ult qm nulla cõputa¬
tio crescit eoꝵ ꝑfectionẽ significat. qui̧
ꝑfecte consummateq sunt iurtutes qͥib

Expanded text:
a dicere possimus: « Lavabo inter innocentes manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine . » Quod si fecerimus, ad millenarii numeri perfectionem pervenimus. Millenarius quippe numerus, ultra quem nulla computatio crescit, eorum perfectionem significat qui perfectae consummataeque sunt virtutis. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ accipiens ihc panes grãs agens bene¬
ddixit fregit dedlit discipłis ut appon̾ent:
et apposuert̃ turbe. Iam em̃ suꝑuis ꝑ pa¬
nes legẽ moysi significari diximꝰ. et ꝑ
pisces oracła ꝓpħaꝵ et cantica psalmoꝵ
Accepit gͦ iħc panes fregit er dedit disci¬
pul quando post resurrectionẽ sensum
in lege eis apperuit: scilicet qñado incipi
pit etam pisces fregit et deddit discipłis.
quando eis inpsalmis et ꝓbb̃is sꝑitalẽ intel¬
lectum ostendit: dicens illis. qr sic scͥptũ est
in lege moysi ⁊ ꝓph̾is et psaimis de me.
⁊ sic oportuit pati xp̃m et resurg̾e amor

Expanded text:
as agens benedixit, fregit, dedit discipulis suis, ut apponerent, et apposuerunt turbae . Jam enim superius per panes legem Moysi significari diximus, et per pisces oracula prophetarum et cantica Psalmorum. Accepit ergo Jesus panes, fregit, et dedit discipulis, quando post resurrectionem suam sensum in lege ejus aperuit, scilicet quando, incipipit etiam pisces, fregit, et dedit discipulis, quando et in Psalmis et Prophetis spiritualem intellectum ostendit illis, dicens : Quia sic scriptum est in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Et sic oportuit pati
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑. Ad me clamat ex seyr. Custos qͥd de
nocte. custas qͥd denocte: Dix̃ custos.
uenit mane et nor. Si q̃ritis q̃rite: cõ¬
u̾timini et uentte. Ei honorifico prẽm
meum: et uos in honorastis me. In int¬
tis locis euãgelii innenimꝰ filiũ patrẽ
honortficasse. Non solum enĩ incarna¬
tionis sue mist̾ium ad patͥs glam retor¬
sit: s etiam p̾dicationẽ miracłoꝵ. oste

Expanded text:
r: Ad me clamat ex Seir, custos qui de nocte , custos qui de nocte? et dixit: Custos venit mane et nox, si quaeritis, quaerite. Convertimini et videte . » « Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. » In multis locis Evangelii invenimus Filium Patrem honorificasse. Non solum enim incarnationis suae mysterium ad Patris gloriam retorsit, sed etiam praedicationem, miraculorum oste
Abbreviated transcription (Latin):
S hec qͥd st̾ int̾ tantos: Si litt̾a inspiciat᷑ andre¬
as hoc inloco maiorẽ fidẽ qͣntulũ cũq usdet᷑ ha¬
bere philippo cũ dicit. Eit puer unꝰ hic qͥ habet
quinq panes ordeaceos: et dno pisces¬
assimilabo hanc gn̾ationẽ pessim̃ã. uel
cui eam sinlem dix̾im: Simił est pu̾s
sedentib inforo: lundentib atq dicentib
saltauimꝰ uob̃ ⁊ ñ cantastis. planximus

Expanded text:
 haec quid sunt inter tantos? » Si littera inspiciatur, Andreas hoc in loco majorem fidem quantulamcunque videtur habere Philippo, cum dicit: « Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos piscesassimilabo hanc generationem pessimam, vel cui eam similem dixerimus? Similis est pueris sedentibus in foro, ludentibus atque dicentibus: Saltavimus vobis, et non canta
Abbreviated transcription (Latin):
tot fragm̃ta remansert̃ ex qͥb duode¬
cim cophini replerent᷑. S neq duo¬
decim namq cophinos. dnodecim apłi
congrua ratione figant᷑. Cophmꝰ em̃
ex inlib ac minutissimis contexitur
uirgis. Sic nimirum et apłi clũ nõ
ex regib et principib. ñ ex philoso¬
phis et sapientib huĩ mundi.s ex sĩ¬
plicib et piscatorib sunt electi. qͣ cophi¬
in exuilib ⁊ mimiitissimis urgis sunt

Expanded text:
ta remanserunt, ex quibus duodecim cophini replerentudecim namque cophinos, duodecim apostoli congrua ratione figurantur. Cophinus enim ex vilibus ac minutissimis contexitur virgis, sic nimirum et apostoli dum non ex regibus et principibus, non ex philosophis et sapientibus hujus mundi, sed ex simplicibus et piscatoribus sunt electi, quasi cophini ex vilibus et minutissimi
Abbreviated transcription (Latin):
subiie celum significat: in qͦd postqm̃
ꝑ tͥumphũ sce cruicis frem̃tis muncdi fluc¬
tus calcauit nictor ascendit. Qd̃ aũ ibi
cum discipłis sedebat. ostendit quia ub
p̾cessit caput secut᷑a erant ⁊ m̃bra sicut
ip̃e in euangłio ait̃. Uolo pater ut ubi e¬
go sum. ibi sit et minist̾ m̃s. Et iterum.
ubi fuent corp̾: sruc congregabunt᷑
or doctrina intelligit᷑. Dñs in monte:
u̾bum est malto. Qui gͦ sublimmorem
doctͥnam uutt accipe cor de terra ad celũ
eleuet. idẽ de amore mundi transeat
docet. curat et reficit. et cum discipłis
inmontẽ ascendit. ut ostendat qͥ uxta
capatitatẽ auditoꝵ. formandus est ser¬
mo inp̾dicatione doctoꝵ. Non em̃ ꝓpt̾
ꝑfectos deseren di sunt infumi: s pocꝰ
incomiallib morabat᷑ quando illi qͦ¬
renti qͥd faciendo uitam et̾nam posside¬
bo: Responclit Si uis inuenire iitã:
serua mandata. Non occides ũ mecha¬

Expanded text:
subiit, coelum significat, in quod postquam subiit, coelum significat, in quod postquam per triumphum sanctae crucis, frementis mundi fluctibus calcatis, victor ascendit. Quod autem ibi cum discipulis sedebat, ostendit quia, ubi praecessit caput, secutura erant et membra, sicut ipse ait in Evangelio: « Volo, Pater, ut, ubi ego sum, ibi sit et minister meus . » Et iterum: « Ubi fuerit corpus, illic congregabuntur or doctrina intelligitur. Dominus in monte, verbum est in alto; qui ergo sublimiorem doctrinam vult accipere, cor de terra ad coelum elevet, id est de amore mundi transeat convallibus docet, curat et reficit, et cum discipulis in montem ascendit, ut ostendat quia juxta capacitatem auditorum formandus est sermo in praedicatione doctorum. Non enim propter perfectos deserendi sunt infirmi, sed potius in convallibus morabatur, quando illi quaerenti, Quid faciendo vitam aeternam possidebo? respondit : « Si vis invenire vitam, serva mandata: Non occides, non moecha
Abbreviated transcription (Latin):
bulabis. Hinc nos ioh̾es ammonet di¬
cens. Qui dic̃ se in xp̃o man̾e. debet sic̃
ip̃e ambulauit et ille ambulare. Re¬
ꝓbi autẽ in hoc mari quasi pisces uol¬
uunt᷑: qr carnalib desideriis implica¬
ti:. uittus et̾ne uite tang̾e nequaqm̃ uo¬
lunt. Unde bene mare galilee dictũ est:
que rota siue uolubilitas int̾pretat᷑.
Sicut enim rota mobilis incircło uol¬
uitur: sid millum iter ꝑficit. sic ill qͥ
inmundi amore radices cordis plan-¬
tauert cum sint mobiles ⁊ inqͥeg: ta
tem ciuitatẽ ñ habemꝰ s fut᷑am. toto desi¬
derio inqͥrimꝰ: taliũ exempla despicientes
cũ dño mare transnauigemus et ea que
ret᷑ sunt obliuiscentes. ad ea que ante ft̃
extenti scd̾m uocationẽ sequam᷑ eñ ad
brauium et̾ne remun̾ationis: quatuiꝰ
cum hec turba sꝑitalit̾ ab illo instrui cu¬
rari et reficiualeamꝰ. Subiit gͦ inmon¬
tem iħ̾c: et ibi sedebat cum discipłis suis.
Mons inque dñs transnauigato mari

Expanded text:
monet, dicens: « Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . » Reprobi autem in hoc mari quasi pisces volvuntur, qui, a carnalibus desideriis implicati, littus aeternae vitae tangere nequaquam valent. Unde bene mare Galilaeae dictum est, quae rota sive volubilitas interpretatur. Sicut enim rota mobilis in circulo volvitur, sed nullum iter perficit, sic illi qui in mundi amores radices cordis plantaverunt, cum sint mobiles et inquieti, tamtem civitatem non habemus, sed futuram toto desiderio inquirimus, talium exempla despicientes, cum Domino mare transnavigemus, et ea quae retro sunt obliviscentes, ad ea quae ante sunt extenti, secundum vocationem sequamur eum ad bravium aeternae remunerationis, quatenus cum hac turba specialiter ab illo instrui, curari et refici valeamus. « Subiit ergo in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. » Mons in quem Dominus, transnavigato mari,
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo erant. s intio ex deo ñ erant. Qd̾ ge¬
nus locutionis ad eo usitatissimũ est in
scͥpturis ut etiam incõmum locutione
reꝑiat᷑. Uerbi gr̃a. Uideo hoĩem pcc̃orem.
Cum hoĩem noiamꝰ: naturam intelligimꝰ
cum subiungimꝰ pcc̃orem: uitium. Si¬
milit̾ etiam et boĩes bonos dicimꝰ. et hoĩes
malos Bonos qi adõ sunt cõditi. malos
quia uitios. Et dicimꝰ angłm bonũ et
angłm malum. ñ qd̃ ip̃e ꝑ naturam ma¬
lus ẽẽ possit. s qd̾ uitio se malũ eẽ fecit. Q¬

Expanded text:
ex Deo erant, sed vitio ex Deo non erant. Quod geex Deo erant, sed vitio ex Deo non erant. Quod genus locutionis adeo usitatissimum est in Scripturis, ut etiam in communi locutione reperiatur. Verbi gratia: video hominem peccatorem; cum hominem nominamus, naturam intelligimus; cum subjungimus peccatorem, vitium. Similiter etiam et homines bonos dicimus et homines malos: bonos, quia a Deo sunt conditi; malos, quia vitiosi. Et dicimus angelum bonum, et angelum malum: non quod ipse per naturam malus esse possit, sed quod vitio se malum esse fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat iudeis. uos ex deo ñ estis cũ alibi scͥp¬
tum sit: udit d̾s cuncta q̃ fecit. et erãt
ualde bona. Et it̾m. Qui manet meter¬
num creauit omĩa simul. Ad qd̾ dicen¬
dum: qr ñ negat eos nat᷑a ex deo ẽẽ s in-¬
tio Auud est em̃ nat᷑a in hoĩe aliud pec¬
catũ. Natura in hoĩe a deo creata ualde bo¬
na est. pcc̃m adiabolo inuentũ. Bomĩ
qͥppe sine malo ẽẽ potest. malum uͦ sine bo¬
no eẽ ñ potest. quia priuatio bonz nichil
aliud est nisi inuentio mali Igit᷑ condi¬
tione ex deo erant: s uitio ex dõ ñ erant
Qõ aptius cognolcimus si paululi bui̾
lectionis at suꝑiora adtendamus. Legimi
enim qr edsdẽ udeos filios abrahe confes¬
sus est dicens. Scio quia filii abrabe estis.
Et̃ post pauca. eos cẽ filios abrahe negauit.
subitiens. Si filii abrahe estis: oꝑa abrabe
facite. Er̃go ꝓpagine carnis filii erant abra¬
he. s ꝑmutationẽ humilitatis et fid̃i ñ e¬
rant filii abrabe: Sic gͦ dictũ est. natura

Expanded text:
dicat Judaeis: « Vos ex Deo non estis, » cum alibi scriptum sit: « Vidit Deus cuncta quae fecit, et erant valde bona . » Et iterum: « Qui manet in aeternum, creavit omnia simul . » Ad quod dicendum, quia non negat eos natura ex Deo esse, sed vitio. Aliud est enim natura in homine, aliud peccatum: Natura in homine, a Deo creata valde bona est, peccatum a diabolo inventum est. Bonum quippe sine malo esse potest, malum vero sine bono esse non potest; quia privatio boni, nihil aliud est, nisi inventio mali. Igitur conditione ex Deo erant, sed vitio ex Deo non erant. Quod apertius cognoscimus, si paululum hujus lectionis superiora attendamus. Legimus enim quia eosdem Judaeos filios Abrahae confessus est, dicens : « Scio quia filii Abrahae estis; » et post pauca esse filios Abrahae negavit, subjiciens: « Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. » Ergo pesed per imitationem humilitatis et fidei, non erant filii Abrahae. Sic ergo, ut dictum est, natura
Abbreviated transcription (Latin):
gelista appellant᷑ qr humana tantum
sapiebant. uidentes enm tale tantũq
miracłm debuerant dic̾e qd̃ hic est uere
filis dĩ qui uenit inmũdũ. s qr hoĩes
erant et humana sapiebant filiũ d̃i ta-¬
centes ꝓph̾am confitent᷑. S nec intoto
errant cum dñm ꝓpħ̾am confitentur
qr sic̾ ip̃e de seip̃o ait. Non est ꝓpha sine
honore. nisi indomo et inpatͥa sua. Et
iterũ. Non oportet mor ꝓpħam extra

Expanded text:
gelista, quia humana tantum sapiebant. Videntes enim tale tantumque miraculum, debuerant dicere Quod hic est vere Filius Dei, qui venit in mundum. Sed, quia homines erant, et humana sapiebant, Filium Dei tacentes, prophetam confitentur. Sed nec in toto errant, cum Dominum prophetam confitentur, quia sicut ipse de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in domo et in patria sua . » Et iterum: « Non oportet mori prophetam extra
Abbreviated transcription (Latin):
corticande ⁊ exparte cũ corticib relinqͥn¬
de. ut ꝑfectiores allegorice instruant᷑:
miniis capaces iuxta litt̾am eiudiant᷑.
Erat añ ꝓximũ pascha dies festus iudeoꝵ.
Non ut qͥdam putant pascha a passio

Expanded text:
corticandae, et ex parte cum corticibus relinquendae, ut perfectiores allegorice instruantur, minus capaces juxta litteram erudiantur. « Erat autem proximum Pascha, dies festus Judaeorum. » Non, ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾itis nec de fut̾is ulius redarguere pre¬
ualet. qr carnẽ quidẽ ex carne traxit adã.
s tam̃ nullam culpam pcc̃i ex origine t̃¬
xit adam. De quo: ueracissime apłs petr̾
ait. Qui pcc̃m ñ fecit nec inuentꝰ est dolꝰ
more enis. Et ip̃e dñs de seip̃o uenit ad
me pͥnceps hurus mundi: et mine ñ habet
quicqmͣ. Nec solũ eius sca concep̃tio atq
natiuitas absq pcc̃o fuit. s eiꝰ enis omĩs
oꝑatio. p̾dicatio. atq int̾ hoĩes cõu̾satio
inrep̾hensibit apparuit sic̃ ip̃e ait me
uangelio. Si male locutꝰ sum: testimo¬
a pcc̃ĩs lib̾ari posse si menm cred̾e uellẽt
subimmxit dicens. Si u̾itatẽ dico qͣre ñ¬

Expanded text:
praeteritis, nec de futuris ullus redarguere praevalet, quia carnem quidem ex carne traxit Adam, sed tamen nullam culpam peccati ex origine traxit Adae. De quo veracissime apostolus Petrus ait: « Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . » Et ipse Dominus de seipso: « Venit ad me princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam . » Nec solum ejus sancta conceptio atque nativitas absque peccato fuit, sed etiam omnis ejus operatio, praedicatio, atque inter homines conversatio irreprehensibilis apparuit, sicut ipse ait in Evangelio: « Si male locutus sum, testimoa peccatis liberari posse, si in eum credere vellent, subjunxit, dicens: « Si veritate
Abbreviated transcription (Latin):
qsd̾ aque euis amare sint. Sunt enĩ
dulces ad potandũ abiles q ad piscã¬
dum: s usus ebree lingue om̃s con¬
gregationes aquaꝵ uocare maria:
sic̃ scͥptum est in genesi. Congrega¬
tiones q aquaꝵ: appellauit maria.
Sꝑitalit̾ hoc mare naingerũ p̾sens
a meando eo qd̃ semꝑ accedat ⁊ recedat.
Sicut eñi mare quietũ et tnͣqͥlũ sta¬
re ñ ualet. sic mundus contbatioib
Crescit nascendo: decrescit moriendo. Hoc
gͦ mare clñs ꝑtransiit: quando calcatus
mundi fluctib it̾ uite celestis nob̃ oftẽ¬
dit. De cuĩ transitu petr̾ apłs dix̃. Qui

Expanded text:
enim dulces ad potandum, habilesque ad piscandum: sed idioma Hebraeae linguae est, congregationes aquarum appellare maria, sicut scriptum est in Genesi. « Congregationes aquarum appellavit maria . » Spiritualiter, hoc mare navigerum praesens a meando, eo quod semper accedat et recedat. Sicut enim mare quietum et tranquillum stare non valet, sic mundus conturbationibus crescit nascendo, decrescit moriendo. Hoc ergo mare Dominus pertransiit, quando, calcatis mundi fluctibus, iter vitae coelestis nobis ostendit. De cujus transitu Petrus apostolus ai
Abbreviated transcription (Latin):
tar uellent filii dĩ cẽ possent. ad iuuyt̃
hoc qd̾ incapite hinus lectionis habet᷑.
Quis ex nob̾ arguet me de pcc̃o: Quis no¬
men infinitũ. aliquando ium int̾rogan¬
tis habet aliquando ab negantis. Int̾o¬
gantis sic̾ ꝑ psalmistam dr̃. Dñe quis¬

Expanded text:
 possent, adjunxit hoc quod in capite hujus lectionis habetur: « Quis ex vobis arguet me de peccato? » Quis, pronomen infinitum, aliquando vim interrogantis habet, aliquando abnegantis. Interrogantis, sicut per Psalmistam di
Abbreviated transcription (Latin):
Et̃ cet̾a talia. Affectis docentis: sic̃ angłs
ioh̾em inapocalipsi int̾rogauit dicens.
Hi amicti stot albis. quisunt et unde
uenert̃: Quo respondente. dñe nirtu
nosti: continuo docuit eũ dicens. Hi
sunt qui uenert̃ ex magna tͥbulatio¬
ne: et lauerunt stolas suas in sangĩe

Expanded text:
et caetera talia. Affectu docentis, sicut angelus et caetera talia. Affectu docentis, sicut angelus Joannem in Apocalypsi interrogavit, dicens : « Hi amicti stolis albis qui sunt, et unde venerunt? » Quo respondente, Domine mi, tu nosti, continuo docuit eum, dicens: « Hi sunt qui venerunt ex magna tribulatione, et laverunt stolas suas, e
Abbreviated transcription (Latin):
buit uel cum nos ap̾ssura tribulationis
lib̾at. sicut ait moxsi. Uidens iudi afflic¬
tionẽ ppłi mei qui est inegipto et gemi¬
tum eoꝵ audiui. et descendi lib̾are eum
In hoc gͦ loco subleuatio ocłoꝵ dñi respec¬
tum sue miserationis significat. qr turbaᷤᷤ
quas post ea pauit prius misicordit̾ in¬
spexit. His enĩ occłis dñs petrũ respexie:
quando egressus foras amare fleuit. Dic̃
ad philippũ Unde ememꝰ panes ut mã¬
ñ ut ab eo aliqͥd disc̾et s ut eum doc̾et.
Qd facilius intelligimꝰ si qͥb modis int̾¬
rogatio fit ꝑpendamꝰ. fit enim tͥb modis
Aut studio rep̾hendentis. aut uoto discẽ¬
tis. aut affectu docentis. Studio rep̾hen¬
dentis. sic̃ scͥbe et pharisei dñm int̾roga¬
uerunt ut eum rep̾hend̾ent. ueluti de q̃dã
muliere in adult̾io dep̾hensa et denario:
et cet̾is similib. Noto discentis. sic̾ apłi
dñm int̾rogauerunt dicentes Dñe qͣnͣ¬
do hec erunt uel qd̃ signũ aduentustui:

Expanded text:
 pressura tribulationis liberat, sicut Moysi dicit: « Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eum . » In hoc ergo loco sublevatio oculorum Domini respectum miserationis significat, quia turbas, quas postea pavit, prius misericorditer inspexit. His enim oculis Dominus Petrum respexit, quando egressus foras amare flevit . « Dicit ad Philippum: Unde ememus panes, ut manlippum, non ut ab eo aliquid disceret, sed ut eum doceret. Quod facilius intelligimus, si quibus modis interrogatio fiat perpendamus. Fit enim tribus: aut studio reprehendentis, aut voto discentis, aut affectu docentis. Studio reprehendentis, sicut scribae et Pharisaei Dominum interrogaverunt, ut eum reprehenderent, veluti de quadam muliere in adulterio deprehensa , et de denario , et caetera similia. Voto disnum interrogaverunt, dicentes: « Domine, quando haec erunt? Vel quod signum adventus tui? , »
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i eit̃: ñ potestate s cõꝑatione. Sic̃
enĩ regina salba ueniens afinib t̾re
andire sapĩam salomoĩs iudicatura
est eos qui maiorẽ xp̃m salomone au¬
dire contẽpseit. et sic̾ niniuite agẽ¬
tes penitenciã ad p̃licationẽ ione
iudicatur sunt eos qui maiorem
iona saluatorẽ audire noluerunt.
sic et isti exorciste qͥ curationẽ demo¬
num deo tribuebant iudicare dicunt᷑
eos qui curationẽ demonũ beelz ebub
et ñ deo assignabant. Porro siindigito
dei eicio demonia: ꝓfecto ꝑuenit in uos
regnũ di. Digitus dĩ sp̃c sc̃s intelligit᷑.¬

Expanded text:
n in potestate, sed comparatione. Sicut n in potestate, sed comparatione. Sicut enim regina Saba, veniens a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, judicatura est eos, qui majorem Christum Salomone audire contempserunt: et sicut Ninivitae agentes poenitentiam ad praedicationem Jonae judicaturi sunt eos, qui majorem Jona Salvatorem audire noluerunt, sic et isti exorcistae, qui curationem daemonum Deo tribuebant, judicare dicuntur eos qui curationem daemonum Beelzebub, et non Deo assignabant. « Porro si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. » Digitus Dei, Spiritus sanctus int
Abbreviated transcription (Latin):
monib uexabant᷑. Genus curati¬
onis: fuit huiusmodi. In narib
eins qui demonio uexabat᷑ posuit
anulum subt̾ radicem habentẽ signad̾m
a solomone monstratũ. et repente cecidit
homo. At ille conuirauit eum iuram̃¬
ta salomonis obiciens. id est carmina
que salomon cõposuit suꝑ eũ edicens.
Deinde ꝑ nares odorantis demonium
extͣxit. et ne ultͣ ad eum redire auderet.
adiurauit et contestatꝰ est. Et ut ostẽ¬
deret eleazarus hanc se hab̾e iurtutem
ponebat in medio peluim plenã aq̃ si¬
ne qd̃ libet uas: p̾cipiens ut egressus
ab hoĩe hanc eu̾teret. dans om̃ib in¬
ditiũ: qd̃ hoĩem reliqͥss Qd cum ficiet:
ãmirab. ant᷑ sapĩam salomoĩs. Ad
scͥbas et phariseos constringit dicens.
Siego inbeelebub eicio demonia fi¬
lii ur̃i in quo eiciunt: Ac sidic̾et. Si
exorcistaꝵ expulsio deo tͥbuit᷑ et ñ
demonib quare idẽ opꝰ mme ñ ean¬
dem habet reu̾enciam. Ideo ip̃i indice ᷤᷤ¬

Expanded text:
monibus vexabantur. Genus curatimonibus vexabantur. Genus curationis fuit hujusmodi: Intulit naribus ejus qui a daemonio vexabatur, annulum subter radicem habentem signaculum a Salomone monstratum, et repente cecidit homo. At ille conjuravit eum juramento Salomonis, objiciens eidem carmina, quae Salomon composuit super eum, dicens: Deinde per nares odorantis daemonium extraxit, et ne ultra ad eum redire auderet, adjurans contestatus est. Et ut ostenderet Eleazarus hanc se habere virtutem, ponebat in medio pelvim plenam aqua, sive quodlibet vas, praecipiens ut egressus ab homine hanc everteret, dans omnibus indicium quod hominem reliquisset. Quod cum fieret, admirabantur sapientiam Salomonis. Ad scribas et Pharisaeos constringit, dicens: « Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? » Ac si diceret: Si exorcistarum expulsio Deo tribuitur et non daemonibus, quare idem opus in me non eamdem habet reverentiam? « Ideo ipsi judice
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Ideo ip̃i iudices uñ eiunt. id ẽ in¬
fima et contẽptibilia mund que ego
elegi ut confundant forcia discipli
mei qui curationes demonũ deo ⁊ ñ
et sederit insede maiestatis sue sede¬
bunt et ip̃i suꝑ sẽdes duodecim ui¬
dicantes duodeci tͥb isrł̃. Nel certe
filios eoꝵ exorcistas id est adiuͣtores
appellat qui ex ͣ antiqͦ in eodem ppło
habebant᷑. ad quoꝵ inuocationẽ uel
comurationẽ demones ab hoĩb pel¬
lebant᷑. Cuiꝰ rertestis est iosephus is¬
toriographus hebreoꝵ: qui inlibris
antiqui tantũ int̾ cet̾a que de salo¬
monis sapiencia cõmemorauit. ad¬
iecit et de hoc dicens. Prestitit aũ dñs
salomoni ut etiam contͣ demones
stituit. qͥb egͥtudines soleant ur¬
geri. Que cura: actenus apud nos
multũ ualere dinoscit᷑. Nidi enim
ego quendã eleararum de gente no¬
stra. p̾sente uespasiano ⁊ tito alio¬
q simul ex̾citu curantẽ eos: qͥ ade¬

Expanded text:
tis? « Ideo ipsi judices vestri erunt. » Id est, intis? « Ideo ipsi judices vestri erunt. » Id est, infirma et contemptibilia mundi quae ego elegi ut confundant fortia, discipuli mei, qui curationes daemonum Deo et non et sederit in sede majestatis suae, sedebunt et ipsi super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . » Vel certe filios eorum exorcistas appellat, qui ex more antiquo in eodem populo habebantur, ad quorum invocatioconjurationes, daemones ab hominibus pellebantur. Cujus rei testis est Josephus historiographus Hebraeorum, qui in libris antiquis, tum inter caetera quae de Salomonis sapientia commemoravit, adjecit et hoc, dicens: Praestitit autem Dominus Salomoni, ut etiam daemones stituit, quibus aegritudines soleant mitigari, quae cura hactenus apud nos multum valere dignoscitur. Vidi enim ego quemdam Eleazarum, de gente nostra, praesente Vespasiano et Tito, alioque simul exercitu, curantem eos qui a dae
Abbreviated transcription (Latin):
xeninus e celo: dicet nob̃. Quare ergo
ñ suscepistis illud: Ezic ex hõib: tur¬
ba que aioh̾e baptirata est lapidabit
nos. Et ñ inuenientes qͥd dic̾ent: silu¬
erunt. Sic et in hoc loco qi confiteri
sathanas sat̾anam eicẽt. nec lib̾am
responsionẽ inueniebant. obstruc¬
tum est os ioquentiũ iniqͣ ꝓꝑter
qd̾ tradent᷑ in manꝰ gladii. et parte ᷤᷤ
uulpiũ erunt. Ad quoꝵ malitiam
comuncendam: ad hiic subuumxit
dicens. Si ego inbeelz ebub eicio de¬
monia: filii ur̃i inqͦ eiciunt: filios
eoꝵ discipłos suos dicit. qui sine du¬
bio exeoꝵ ꝓgenie natierant. qͥb
iam potestatẽ effugandi demones
dederat atq calcandi suꝑ omnẽ
potestatẽ inimici dicens. in noĩe
meo infumos curate. leꝓsos mun¬
date cecos illuminate. demones eici¬
te. gratis accepistis et gratis date.
Ac si dixiss. Si disciplĩ mei filii u¬
tiq nr̃i in noĩe meo demoĩa eiciũt:
quare uos idẽ opus in me princip
demonioꝵ beelrebub et ñ deo assigna¬

Expanded text:
 dicet nobis: Quare ergo non recepistis illud? Si ex hominibus, turba quae a Joanne est baptizata, lapidabit nos. Et non invenientes quid dicerent, siluerunt. Sic et in hoc loco, quia confiteri Satanas Satanam ejiceret, nec liberam responsionem invenientes, obstructum est os loquentium iniqua. Propter quod « tradentur in manus gladii, et partes vulpium erunt . » Ad quorum malitiam convincendam adhuc subjunxit, dicens: « Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? » Filios eorum discipulos suos dicit, qui sine dubio ex eorum progenie nati erant, quibus jam potestatem effugandi daemones dederat, atque calcandi super omnem potestatem inimici, dicens: « In nomine meo infirmos curate, leprosos mundate, caecos illuminate, daemones ejicite. Gratis accepistis, gratis date. . » Ac si dixisset: Si discipuli mei, filii utique vestri, in nomine meo daemonia ejiciunt, quare vos idem opus in me principi daemoniorum Beelzebub et non Deo signa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. Qd̃ gͦ deplebeia mlatudo ñ
capit dñs apłis ut collig̾ent p̾cepit. qͥ a
obscuras sentencias quas simplex multitu
tit tempore necessitatis ñ solũ ad ea docẽ¬
da s ad defendenda idoneimuemantur.
Unde apłs paulus cum iuitutes ep̃i des¬
crib̾et. scienciam scͥpt᷑aꝵ. in eo eligenda ẽẽ
ostendit dicens. Obtinentẽ eum qͥ scd̃m
doctͥnam ẽ fidelem sermonẽ ut potens
sit coartan indoctͥna sana et contracdi-¬
centes redarguere. Qmͣuis enĩ melior
sit scã simplicitas qmͣ docta malicia. ta¬
men magistris eccłie utrũq cõuenit
ut et sc̃a sit nita ꝓpt̾ exemplũ. et docta
lingua ꝓpt̾ erucditionẽ alioꝵ. Unde dñs
ait. Om̃is scͥba doctus in regno celoꝵ. simi¬
lis est hõi patͥfamilias qͥ ꝓfert de thesan¬

Expanded text:
telligere. Quod ergo plebeia multitudo non capit, Dominus apostolis ut colligerent praecepit: quia obscuriores sententias, quas simplex multitudut tempore necessitatis non solum ad eam docendam, sed ad defendendam idonei inveniantur. Unde apostolus Paulus, cum virtutes episcopi describeret, scientiam Scripturarum in eo eligendam esse ostendit, dicens: « Obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . » Quamvis enim melior sit sancta simplicitas quam docta malitia, tamen magistris Ecclesiae utrumque convenit, ut et sancta sit vita propter exemplum, et docta lingua propter eruditionem aliorum. Unde Dominus ait: « Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini pat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ solitudines et corda gentelium qui
andi erant apingnedine sp̃c scĩ et in¬
aquosi. soẽ ab unda baptismatis alie¬
nii. S cũ dño inmundũ ueniente gẽ¬
tiles ꝑundam baptismatis et gr̃ãm

Expanded text:
 solitudines et corda infidelium: qui aridi erant a pinguedine Spiritus sancti, et inaquosi ab unda baptismatis alieni. Sed cum Domino in mundum veniente, gentiles per undam baptismatis, et gratiam