comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in se traditum asserunt. Cataroe ꝓpter
munditiam ita se nominauerunt. Qlorian.¬
tes enim de suis meritis: negant penitentibꝰ
ueniam peccatorum. Uiduas si nupserint.
tamquam adulteras damnant. mundiores
se ceteris predicant. qui nomen suum si cog¬
noscere uellent: mundanos se potius quam
mundos uocarent. Pauliani a paulo samosa¬
teno exorti sunt qui dixit non semꝑ fuisse
xp̃m: sed amaria sumpsisse uutium. Ermoge¬
niani. ab ermogene quodam uocati qui materiã
non natã introducens. dõ ñ nato eam cõparauit.
matremq elementorum et deam asseruit.
quos apło imꝓbat elementis seruientes. Ala¬
nichei a quodam ꝑsa extiterunt: qui uocatus ẽ
manes. Sic duas naturas et substantias in
troduxit. id ẽ bonam et malam. et animas
ex dõ quasi ex aliquo fonte Manare asseruit.
testamentũ uetus respuunt. nouum ex parte
ne lege dicuntur. Antropomorfitȩ dicti. ꝓ eo
quod simplicitate rustica dm̃ habere humana

Expanded text:
in se traditum adserunt. Catharoe propter in se traditum adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substtroduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte ne lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana
Abbreviated transcription (Latin):
doniani. a cerdone quodam nominati: qui duo
contraria principia asseruit. Martioniste
a martione stoico philosopho appellati qui cer¬
donis dognia secutus. alterum bonum alterũ
uistum dm̃ asseruit: tamquam duo princi¬
pia. creatoris et bonitatis. Artoterite ab obla¬
tione uocati. Panem enim et caseum offerunt.
dicentes pͥmis hominibus oblationem a fructibꝰ
tr̃ȩ et a fructibus ouium fuisse celebratam.
Aquarii appellati eo quod aquam solam offert̃
in calice sacramenti. Seueriani a senero exorti. ui¬
num ñ bibunt: uetus testamentum et resurrecꝰ¬
tionem ñ recipiunt. Taciani a taciano qͦdam
nominati qui et eneratitȩ dicti quia carnes
abominantur. Alogii uocantur tam quam
sine uerbo. Logos enim grece. uerbum dicit᷑.
Dm̃ enim uerbum ñ credunt: respuentes io¬
hannis euangłm et apocalipsin. Catafrigis.
nomen ꝓuincia frigia dedit. quia ibiextitert̃:
auctores eorum montanus. prisca. et maximil¬

Expanded text:
doniani a Cerdone quodam nominati; qui duo doniani a Cerdone quodam nominati; qui duo contraria principia adserunt. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati, qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum iustum Deum adseruit, tamquam duo principia creatoris et bonitatis. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum offerunt, dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani a Severo exorti vinum non bibunt: Vetus Testamentum et resurrectionem non recipiunt. Tatiani a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Alogii vocantur tamquam sine Verbo. Λόγος enim Graece verbum dicitur. Deum enim Verbum non credunt, respuentes Iohannis evangelium et Apocalypsin. Cataphrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi extiterunt. Auctores eorum Montanus, Prisca et Maximil
Abbreviated transcription (Latin):
qui creatorem angłm nescio quem gloriosum su-¬
perioris dĩ faciens. dm̃ legis isrł illum igneum
affirmans : Appellitȩ quorum auctor appelles
qui dixit xp̃m ñ dm̃ inueritate sed hominem
in fantasia apparuisse. Arcontiaci a principi¬
bus appellantur: qui uniuersitatem quam ds̃
condidit. oꝑa c̾ẽ archangłoꝵ defendunt. Ada¬
miani uocati. quod ade imnitentur nuditatẽ.
unde et nudi orant: et nudi inter se mares
feminȩq conueniunt. Cauiani ꝓĩde sic ap¬
pellati. quoniam cam adorant. Sechiani no-¬
men acceperunt. a fili o adam qui uocatus ẽ
seth. dicentes eundem eẽ xp̃m. Melchisedechi¬
ani uocati. pro eo quod melchisedech sacerdotẽ dĩ
non hominem fuisse sed uirtutem dĩ ee̾ arbitͣnt:¬
Anglici uocati. quia angłos colunt. Apłici.
hoc sibi nomen idõ assumpserunt: quod nihil
possidentes ꝓprium. nequa quam recipiant
eos qui aliquid in hoc mundo utuntur. Cer¬

Expanded text:
qui creatorem, angelum nescio quem gloriosum suqui creatorem, angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel, illum igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appelcondidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantuAngelici vocati, quia angelos colunt. Apostolici hoc sibi nomen ideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui ali quid in hoc mundo utuntur. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. bonum et malum dm̃ suis dogmatibꝰ
fingunt. Carpocratiani a carpocrate quodã
uocantur qui dixit xp̃m hominem fuisse
tantum. et de uttoq sexu ꝓgenitũ. Cherintia.¬
ni acherinto quodam noncupati. hi int cetera
cireuicisionem obseruant. mille annos post
resurrectionem in uoluptate carnis futuros pre¬
dicant. unde et grece liaste. latine miliaste st̃
appellati. Nazarei dicti. qui dum xp̃m qui
a uico natareus ẽ appellatus. filium dĩ confite¬
antur: omnia tam̃ ueteris legis custodiunt.
Ofite a colubro nominati sunt. Coluber enim
grece ofi dicitur. Colunt enim serpentem. di¬
centes ipsum in paradiso induxisse uirtutis
cognitionem.Ualentiniani. aualentino qͦdã
platonico sectatore uocati. qui eonas id est scła
quȩdam in originem dĩ creatoris induxit. xp̃m
quoq de uirgine nihil corporis assumpsisse.
sed ꝑ eam quasi ꝑ fistulam transisse asseruit.
Appellitȩ quorum appelles princeps fuit.

Expanded text:
dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter cetera circumcisionem observant; mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedicant. Unde et Graece Chiliastae, Latine Miliasti sunt appellati. Nazaraei dicti, qui dum Christum, qui a vico Nazaraeus est appellatus, filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris Legis custodiunt. Ophitae a colubro nominaGraece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionem. Valentiani a Valentino quodam Platonico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula quaedam in originem Dei creatoris induxit. Christum quoque de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
pidam etiam heretici qui de ȩxcła reces-¬
serunt ex nomine suor auctorum
non cupant᷑. qui dam uero ex causis quas
eligentes instituerunt. Simoniani dicti a
simone magicȩ disciplinȩ perito cui petrus
in actibus apłorum maledixit. pro eo quod
Hi dicunt creaturam ñ a dõ seda iuitute quadã
suꝑna creatam. Alenandriani amenandro mago
discipło simonis noncupati: qui mundum non
a dõ sed ab angłis factum asseruit. Basilidiani
a basilide appellati: qui inter reliquas blasphe¬
mias passum iħm abnegauit. Nicolaitȩ dicti
anicolao diacono eccłȩ hierosolimorũ: qui cũ
stephano et ceteris constitutus ẽ a petro. qui
ꝓpter pulcbritudinem relinquens uxorẽ dix̃
ut qͥuellet ea uteretur. et uersa ẽ in stuprum
talis consuetudo ut inuicem coniugia cõmuta¬
rentur. quos iobannes in apocalipsin imꝓbat
dicens. sed hoc habes quod odisti facta nicolaitaꝵ.
Gnostici. ꝓpter excellentiam scientiȩ secta ap¬
pellari uoluerunt. Anmam naturam dĩ esse

Expanded text:
idam etiam haeretici, qui de Ecclesia recesserunt, ex nomine suorum auctorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas elegentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in Actibus apostolorum maledixit, pro eo quod Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati; qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias passum Iesum abnegavit. Nicolaitae dicti a Nicolao, diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet eam uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohannes in Apocalypsi inprobat dicens2, 6: 'Sed hoc habes, quod odisti facta Nicolaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse
Abbreviated transcription (Latin):
habent ea quȩ ꝑ uinolentiam dicuntur. Qui¬
dam autem poetȩ theologi dicti sunt. quoniam
de diis carmina faciebant. Officium autem po-¬
etȩ in eo est. ut ea quȩ uere gesta sunt in ali¬
as species obliquis figurationibus oum decore
aliquo conuersa transducant. Unde et lucanꝰ
idõ in numero poetarum ñ ponitur: quia uide¬
tur historias composuisse ñ poema. Apud poe.¬
tas autem tres caracteres ẽẽ dicendi. unum
in quo tantum poeta loquitur: ut ẽ in libris
uirgilii georgicorũ. Alium dragiaticum in
quo nusquã poeta loquitur. ut ẽ in comediis
et tragediis. Tercium mixtũ. ut ẽ in eneide.
Nam poeta illic: et introductȩ ꝑsonȩ loquit᷑.
De Si billis¬

Expanded text:
habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quihabent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introductae personae loquuntur. § 8 De sibyllis
Abbreviated transcription (Latin):
enim post cibum homines ad eos audiendos
uenire. sed comici priuatorum hominũ p̃dicant
acta: tragiciuero respublicas ac regum histo¬
rias. Item tragi corum argum̃ta ex rebus luctu¬
osis sunt. comicorum ex rebus letis. Duo sunt
autẽ genera comicorum: id est ueteres. et noui.
Neteres qui et ioco ridiculares extiterunt: ut
plautus. actius. terentius. Noui qui et sati.¬
rici. e quibus generalit̃ uitia carpuntur: ut
flaccus. ꝑsius. iuuenalis. uł alii. Hi enim uni¬
uersorum delicta corripiunt. nec uitabatur
eis pessimum quemq describere: nec cuius lib&
peccata moresq reprehendere. Unde et nudi
pinguntur. eo quod ꝑ eos uitia singła denuden¬
tur. Satirici autem dicti siue quod pleni sint
omni facundia: siue a saturitate et copia. De
pluribꝰ enim simul rebus loqunt᷑ seu ab illa
lance quȩ diuersis frugum uł pomorum ge-¬
neribus ad templa gentilium solebant de-¬
ferri. aut a satiris nomen tractum: qui multa

Expanded text:
enim post cibum homines ad eos audiendos enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extiterunt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui et Satirici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. Saturici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate et copia: de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomen tractum, qui inulta
Abbreviated transcription (Latin):
et iocundioribus numeris extulerunt: id genus
quia forma quadam efficitur quȩ portes dicit᷑
poema uocitatum ẽ. eiusq fictores poetȩ. Ua
auiendis carminibus. idest flectendis. hoc ẽ
modulandis: et proinde poetȩ. latine uates.
Olim scripta eorum uaticiua dicebantur. qͦd
ui quadam et quasi uesania in seribendo cõ¬
mouerentur: uel quod modis uerba connecte¬
rent. urre antiquis ꝓ uincire ponentibus.
etiam ꝑ furorem diuini eodẽ errant nomine
quia et ipsi quoq pleraq uersibus efferebant.
carminum: unde et lira dicta. Tragedi dicti qͦd
initio canentibus p̃mium erat hircus. quem gre¬
ci tragos uocant. Unde et horatius. carmine qui
tragico uilem certauit ob hircum. Lam dehinc se¬
quentes tragici multum honorem adepti sunt:.¬
et excellentes in argumentis fabularum ad ue.
ritatis imaginem fictis. Comedi appellati siue
a loco quia circum pagos agebant. quos greci
comas uocant.: siue a comessatione. Solebant

Expanded text:
et jucundioribus numeris extulerunt. » Id genus, et jucundioribus numeris extulerunt. » Id genus, quia forma quadam efficitur, quae poesis dicitur, poema vocitatum est, ejusque fictores poetae. 366 est; vel a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, modulandis; et proinde poetae Latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur, vel quod modis verba connecterent; viere enim antiquis pro vincire ponebant. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. carminum. Unde, et lyra dicta. 5. Tragici dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, quem Graeci τράγον vocant. Unde et Horatius: Carmine, qui tragico vilem certavit ob hircum. Jam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, exceritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant
Abbreviated transcription (Latin):
Inde eonas et formenescio quȩ: inde apud arrium
trinitas nominis. et apud ualentinum plato¬
nicus furor. Inde marcionis ds melior de tranqͥl¬
litate. Ab stdicis enim ueerat. et ut anima in¬
terire dicatur: epicurus obseruatur. et ut carnis
restitutio negetur: de uana omnium philoso¬
phoꝵ scola sumitur. Et ubi materia cum dõ
equatur: ⁊enonis disciplina ẽ. et ubi quid de
igneo dõ legitur: eraclitus interuenit. Eadem¬
materia apud hereticos et philosophos uoluta¬
tur. Idem retrac̾tatus implicatur.
cum pͥmum homines ex uta feritate ratio¬
nem u̾itȩ habere cepissent. seq ac deos suos
nosse cultum modicum ac sermonẽ necessariũ.
commenti sibi utriꝰq magnificentiã ad religio¬
nem deoꝵ suorum excogitauerunt. Igitur ut
templa illis domibus pulchriora et simula¬
cra corporibus ampliora faciebant: ita eloquio
etiam quasi augustiore honorandos. putauert̃:⁊
Laudesq eorum et uerbis in lustrioribus

Expanded text:
Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intermateria apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicantur.Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. 2. Igitur, ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio, etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum, et verbis illustrioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ. &dã animũ in om̃ibꝰ ꝯmanentẽ ⁊ lucidũ ut pitagoraᷤ. qͥdã
dm̃ sine tempore. incommutabilẽ: ut plato.
quidã dm̃ mentem solutã ut cicero: quidã et
sp̃m et mentem ut maro. Inuentum enim
solummodo dm̃. ñ ut inuenert̃ ex posuerunt.¬
quia euanuerunt in cogitationibus suis: dicen-¬
tes enim se eẽ sapientes: stulti facti sunt. Itẽ¬
platonici quidem. dm̃ curatorem et arbitrum
et iudicẽ adserunt. Epicurei ociosum et in¬
exercitatum. De mundo autem platonici ad¬
firmant incorporalem: Stoici torporalem. epi.¬
ourꝰ ex athonus. pithagoraᷤᷤ ex numeris. e raclitus
ex igne. unde et uarro ignem mundi anunum dic̃.
ꝓ inde quod in mundo ignis omnia gub̃net. sicut
animus in nobis ẽ quã uanissime. qui cũ eum
inquit in nobis ipsi sumus: cum exit emorim᷑
Ergo et ignis cum de mundo ꝑfulgura ꝓficisci¬
tur: mundus emoritur. Hi philosophorum erro¬
res. etiam et apud ȩccłam induxerunt hereses.

Expanded text:
 animum in omnibus commeantem et luci dum, ut Pythagoras: quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato: quidam mentem solutam, ut Cicero: quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt: Evanuerunt in cogitationibus suis: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Platonici quidem deum creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclius ex igne. Unde et Varro ignem, mundi animum dicit, perinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis: quam vanissime; qui cum est inquit in noErgo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses.
Abbreviated transcription (Latin):
a quam autem speculi modo solem acciͥpit. deprehen-¬
ditq defectus eius. subeuntem lunam ostendens.
magorum in prudentiae manifestissimum in hoc
quoq exemplum est. quoniam admixta herba electto¬
pio. quibusdam additis precationibus gerentem con¬
spici negent. Rignitur in cypro et africa: sed me¬
lior in ethiopia. Sagda gemina para sini coloris apud
chaldeos. cuiꝰ tantauis est ut ꝑ meantes naues e ꝓ¬
fundo petat. et carinis ita tenaciter adhereat.
ut nisi abrasa parte ligni. uix separetur. Mirri-¬
tis dicta est quod in eo color mirre est. Conrp̃ssus¬
autem usq ad odorem nardi spirat suauitatem aro-¬
matitis. Reꝑitur in arabia uł egipto mirrei colo¬
ris et odoris: unde et nomen habet. Melecros ibi¬
color ex una parte uiridis. ex altera melli similis.
Coaspitis a flumine ꝑsarum dicta est. ex uiridi ful.¬
goris aurei.
yIII.De rubris genimis.

Expanded text:
a aquam autem speculi modo solem accipit, deprehena aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpautem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § 8 De rubris gemmis.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta pͥmum in arabiȩ insula. in quatrogoditȩ
predones fame et tempestate fessi. cum herbarum ra
dices effoderent eruerunt. quȩ insula postea quȩfita
nebulisq cooperta: tandẽ a nauigantibus inuenta.
sed ob hoc locus ex gemina nom̃ ex causa accepit. Nã
toparim trogodita rum linguasignificationem ha-¬
bet querentis. Est autem amplissima geminarũ.
eadem sola nobilium limam sentit. Qenera eius
duo. Callaica colore uiridis et pallens: et nimis
crassa nichil ioeundius auro decens. unde et appellata.
Nascitur in udia uł germania in rupibus gelidis
oculi modo extuberans. Molocites spissius uirens
et crassius quam sinaragdus a colore maluȩ nom̃
accepit. In reddendis laudata signis. nascitur in
arabia. Elict opia uiridicolore et nubilo stellis pu¬
niceis: suꝑsparsa cum sanguineis uenis. causa nomi.¬
nis de effectu lapidis est. Nam deiecta in labris
eneis radios solis mutat. sanguineo reꝑcussu: Extͣ¬

Expanded text:
inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempesdices effoderent, eruerunt. Quae insula post ea quaesita, nebulis Sed ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extr
Abbreviated transcription (Latin):
candidis. Berillus in india gignitur. gentis sue lin¬
gua nomen habens. uiriditatesimilis smaragdo. sed
cum pallore. Politur autem ab uidis in sexangulas
formas: ut hebetudo coloris. reꝑcussione angulorũ
excitetur. Aliter politus non habet fulgorem ge¬
nera eius nouem. Crisoberillus dictus. eo quod pal-¬
lida eius uiriditas. in aureum colorem resplendeat:
et hunc india mittit. Criso prasus indicus est.
colore porri sucum referens: aureis interuenienti¬
bus guttis. unde et nomen accepit. quem quidã
berillorum generis iudicauerunt. Laspis de greco
in latinum. uiridis gemma interpretatur. las
quippe uiride. pinnasin gemima dicitur. Est
autem smaragdo subsimilis. sed crassi coloris species
eiꝰ decem et septem. Uolunt autem quidam ias¬
pidem gemmam et gratiȩ et tutelȩ eẽ gestantibꝰ.
quod eredere non fidti sed suꝑsticionis est. Lopation
ex urenti genere est omniq colore resplendens.

Expanded text:
candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lincandidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq gemmas. nulla gratior oculorum refectio ẽ.
Cuius corpus siextentum ẽ sicut speculum. ita
imagines reddit. Quippe nero cesar gladiatoꝵ
pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duode¬
cimꝰ: sed nobiliores scitici. qui in scitia gente reꝑiun¬
tur. Secundum locum tenitit bactriani. Colli¬
guntur enim in commissuris saxoꝵ flante aquilo¬
tie. Tunc enim tellure deoꝑta int̾micant: quia
his uentis arenȩ maxine mouentur. Tertium egip¬
tii habent. Reliqui in metallis erarus inueniunt᷑.
sed uitiosi. Nam aut ere aut plũbo. uł la pil¬
lamentis. uł salisimiles notas habent. Smaragdi
autem mero et uiridi ꝓficiunt oleo: quam uis na¬
tura imbuantur. Calco smaragdus dicta quod uri¬
dis sit: et turbida aeriis uenis. Hȩc in egipto uel
cypro insula nascitur. Prasius pro uiriditate colo¬
ris dictus sed uilis: cuiꝰ alterum genus sanguineis pun¬
ctis abhorret. Tereium distinctum uirgulis tribus

Expanded text:
quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
rate colorum. Primordia eius a rupe cautasi fa¬
bulȩ ferunt. prometheum pͥmum fragmentum
saxi eius inclusisse ferro ac digito circum dasse.
hisq initiis cepisse anulum atq genimam. Qe.¬
nera gem marum innumerabilia ee traduntur
e quibus nos ea tantum quȩ principalia sunt. siue
notissima ad notauimus. Gemmȩ uocate quod
instar gummi transluceant. Preciosi lapides ideo
dicti sunt : quia care ualent. siue ut auilibus dis¬
cerni possunt. seu quod rari sint. Omne enim quod
rarum est. magnum et preciosum uocatur: sicut
preciosus erat in israel. hoc est rarus. uii. De
smaragdus principatum habet. cui ueteres
terciam post margaritas et uniones tribuunt dig¬
nitatem. Smaragdus animia uiriditate uocatꝰ.
omne enim satis uiride a marum dicitur. Nullis
enim gemmis uł herbis maior qͣm huic austeritas ẽ.
Nam herbas uirentes frondesq exsuꝑat. inficiens
cirea se uiriditate reꝑcussum aerem. Sculpentibꝰ

Expanded text:
ate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Faate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur; sicut pretiosus erat in Israel,' hoc est rarus. De viridmmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt. Lesbius liuidior est paulo isto: sed et
ipse diuersi coloris maculas habens. Chorinteus am¬
moniacȩ guttȩ similis. cum uarietate diuersorum
colorum: chorintho pͥmum reꝑtus. Ex eo colum ne
ingentes. liminaq fiunt ac trabes. Caristeum uiri¬
de optimum nomen ab aspectu habens: eo quod gratus
sit his qui geminas sculpunt. Eius enim uiriditas
reficit oculos. Numidicum marmor numidiamit¬
tit: ad cotem sucum dimittit croco similem. unde et
nomen accepit. Non crustis. sed in massa et limi¬
num usu aptum. Luculleum marmor nascitur in
theo insula. cui lucullus consul nomen dedit: qui
de lectatus illo primus romam inuexit: solumq¬
pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est
et liniensis. Tefrian appellatus a colore cineris: cuiꝰ
lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur
uis mulier nigris dignissima barris: ui. De gẽmis.
ost marmorum genera geminȩ sequuntur.
que multum aumo decorem tribuunt uenus-¬

Expanded text:
dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas habens. 14. Corinthaeus, Ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum, Corintho primum repertus: ex eo columnae ingentes, liminaque fiunt, ac trabes. 15. Carystium viride, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam et liminum usum aptum. 17. Lucullaeum marmor nascitur in Chio insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui depene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur , 1: Quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barris? § 6 De gemmis. Post marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venust
Abbreviated transcription (Latin):
unguentaria: qm̃ optime seruare in corrupta dicit᷑.
Nascitur circa thebas ȩgyptias et damascum syriȩ:
ceteris candidior. probatissimus uero in india. Pariꝰ
candoris eximii. ligdinus cognomento. Hic apud pa¬
ron insulam nascitur: unde et parius noncupatus.
Magnitudo eius qua lances craterasq ñ excedat :
unguentis et ipse aptus. Coralliticus in asia reꝑtus :
mensura ñ ultra cubios binos. candore proximo ebori.
ad quandam similitudinem ediuerso niger. I la
bandicus terrȩ sue nomine noncupatus: purpureã
aspectu similis. Iste in oriente igne liquatur: atq ad
usum uitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis
ad terenda colliria quadam utilitate naturali conueni-¬
ens. Si enites cirea sienem uł thebas nascitur trabes
ex eo fecere reges. Marmora autem que in officinis
rupibusq gignuntur: ex quibus itasius diuersi coloris
maculis distinctus. cuiꝰ primũ usum insulȩ ciclades

Expanded text:
unguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta diciunguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta dicinascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae. ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger bandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igni liquatur, atque ad usum vitri funditur. 10. Thebaicus interstinctus aureis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. 11. Syenites circa Syenem, vel Thebas nascitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmora autem, quae in officinis sunt, rupibus gignuntur, ex quibus Thasius diversis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades
Abbreviated transcription (Latin):
sparsa sunt. et preciosissimi generis. Sicut lacede¬
monium uiride cunctisq hilarius reꝑtum prius apud
lacedemonios. unde et uocabulum traxit. Opbites
serpentium maculis simile ẽ: unde et uocabulũ
sumpsit. Duo eius genera molle candidum. nigrã
durum. Augusteum et tyberium in egẏpto. au¬
gusti et tyberii pͥmum principatu reꝑta sunt.
Differentia eoꝵ est ab ophite. cum illud ut pre¬
diximus serpenttum maculis sit simile: hoc ma¬
culas diuerso modo colligunt. Nam augusteum
undatim est crispum in uertices. Ciberium spar
non conuoluta canicie. Purpuritis ex egipto ẽ rubens.
candidis int̾uenientibus punctis nominis eiꝰ causa. ꝗͦd
rubeat ut purpura. Bisanites ferrei coloris siue du¬
ricia: unde et nomenei datum ẽ. inuentus in e¬
gipto et ȩthiopia. Alabastris lapis candidus inter.
instinttus uariis coloribus. ex quo euangłici illius un¬
guenti uasculum fuit. Cauant enunhunc ad uasa

Expanded text:
sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaesparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastriistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa
Abbreviated transcription (Latin):
ut sifinius mollis et candidus. sed calefactus oleo ni-¬
grescit atq durescit. Lapides quoq medicinaliũ¬
mortariorum et pigmentorum usibus apti. edissius
p̃cipuus. et inde colaticus. tebaicus quoq et basantes
lapides. nichil exsese remittentes. Specularis lapis uo-¬
catus est . quod uitri more trans luceat. reꝑtus pri-¬
mum in spania citeriori circa se gobrigam urbem. In¬
uenitur enim sub terra. et effossus exciditur. atq fin¬
ditur in quas libet tenues crustas
ost lapidum genera: ueniamus ad marmora.
Nam inter lapides et marmora: differentia
ost. Nam marmora dicuntur eximii lapides.
qui maculis et coloribus conmendantur. Aarmor
grecus sermo est. a uiriditate uocatus. et quãmuis
postea et alii colores inueniantur. nom̃ tamen
pristinum auiriditate retiuuerunt. Aarmorũ
colores et genera innumerabilia sunt: ñ tamen
omia e rupibus exciduntur. sed multa sub terra

Expanded text:
5. Siphinius mollis, et candidus, excalefactus oleo ni5. Siphinius mollis, et candidus, excalefactus oleo nigrescit, atqmortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
fingites cappadocie lapis duricia marmoris: candidꝰ
atqꝰ trans lucens. ex quo quondam templum constru¬
ctum est a quodam rege: foribus aureis. quibꝰ clau¬
sis claritas intus diurna erat. Emites ebori similis. in
quo darium conditum ferunt. parioq similis. cindore
et duncia minus tantum ponderosus qui porit  uocatur:
Ostracites uocatus. quod similitudinem testȩ habeat:
usus eiꝰ pro punice. Melanites lapis dictus est: eo quod
melleum et dulcem sucum emittat. Ismiris asꝑ et
mȩ teruntur. Crisites colore similis ocreȩ. inuenitur
in egipto. Amnites similis itro sed durior: gignitur
uiridis. sed lacteus. cum resolutur remordens uehem̃t.
Coranus albus est: duriorq pario. Molocius ueliti
uiridis et grandis inuenitur in egipto. Tusculanus a
loco italiȩ dictus: desilire igne traditur. Sabuius
fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidã
uiridis lapis. uehementer igni resistens. Asifimus¬

Expanded text:
Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanmelleum, et dulcem succum emittat. 27. Smyris lapimae teruntur. 259 28. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. 29. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur opia velut viridis, sed lacteus, cum resolvitur remordens vehementer. 31. Coranus albus est, duriorque Pario. 32. Molotius veluti viridis, et grandis invenitur in Aegypto. 33. Tusculanus a loco Italiae dictus, dissilire igne traditur. 34. Sabinus fuscus, addito oleo, etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. 3
Abbreviated transcription (Latin):
a uestibus. eo quod siex ipso uestis fuerit contexta.
contra ignem resistat. et igni imposita ñ ardeat.
sed splendore accepto nitescat. et est yscissi alumi¬
nis similis. ueneficiis resistens omnibus. specialiter
magorum. Batracites similis est testȩlãminosȩ scis¬
sibilis. Qalactites colore cinereus. gustu suauis. sed
idõ uocatus quod quiddam de se lacteum adtritus
dimittat. Obsius lapis niger est: translucidus.
et uitri habens similitudinem ponitur in specu¬
lis parietum: propter imaginum umbras redden¬
das. Gemmas multi ex eo faciunt. Nascitur iindia
et in samo italiȩ. Mitridas lapis eufratis sole re¬
pereussus: coloribus micat uariis. Ethites lapides
repiuntur in nidis aquilarum: aiuint binos
inueniri. marem et fenunam. nec sine his pare¬
re aquilas. Horum masculus durus similis gallȩ
subrutilus femineus uero pusillus ac mollis:
iul ue excidunt. nisi cito parturientibus auferant᷑.

Expanded text:
a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis.  aliquid vulvae excidunt, niso cito parturientibus auferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
et secanda ex aceto inlinitus. ita obstu pescere facit
corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcofagus la¬
pis dictus. eo quod corpora defunctorum condit a
in eo. infra quadraginta dies assumuntur. Saros
enim grece aita dicitur: Fagus comedere. Nascit᷑
autem introeade. fisiliq uena scinditur. Sunt
et eiusdem generis inoriente saxa. quȩ etiam ui¬
uentibus alligata erodunt corpora. mitiora a seruan¬
dis corporibus nec abssumendis. Ematites appellatꝰ
eo quod cote resolutus in colorem ueniat sanguinis.
Est autem admodum lipidus et ferrugineus. Nas¬
citur in ultima egipti babilonia et ispania. Androdo¬
mantus colore niger. pondere et duritia insignis. Un¬
de et nomen traxit: precipuus reperitur in africa:
trahere autem in se argentum uł es dicitur. quique
attritus ut emnatites in colorem redigitur sanguinis.
Ististos inuenitur in ultima ispania crocosimilis. cũ
leui fulgore facile fricabilis. Amiantos appellatus

Expanded text:
et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
Tracius niger et sonorus: nascitur in flumine
cuiꝰ nomen est pontus in equitia. Erigiꝰ lapis ex
loco traxit uocabulum. Nascitur enim in frigia co-¬
lore pallidꝰ mediocriter. Qrauis est autem gleba. spu.¬
micosa. uritur autem uino ꝑfusiis. flatusq follibus
donec rubescat. ac rursus dulci uino extinguitur
ternis uicibus: tinguendis uestibus tantum utilis.
Syrius lapis apatria syria ubi reperitur. appellatꝰ:
hic integer fluctuare traditur. commi nutus mergi.
Arabicus similis est ebori sine ulla macula. Hic de-¬
fricatus ad cotem.sticum dimittit crocosimilem. lu¬
daicus lapis albus est. atq in scemate glandis scͥp¬
turis subiuuicem modulatus. quas greci graminas
appellant. Samius a samo insula ubi reꝑitur uo-¬
catus. et est grauis et candidus. ad poliendũ aurã
utilis. Mensitis uocatus a loco egipti: et est gem¬
mantis naturȩ. Hic tritus atq in his quȩ urenda st̃

Expanded text:
Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lita est : quod gentiles capti sacrilegio mirarentur.
Deniq in templo quodam. fuisse ueneris fanũ ibiq
ut eam nulla tempestas. nullus imber extingueret.
Piritis ꝑsicus lapis fuluus exis similans qualitatẽ. ouiꝰ
plurimus ignis. siquidem facile scintillas emitcit.
Hic tenentis manum si uehementiꝰ p̃matur adurit:
ꝓpter quod ab igne nomen accepit. Est et alius
piritis uulgaris quem uiuum lapidem appellant.
qui ferro uł lapide ꝑcussus scintillas emittit. quȩ
excipiuntur sulgore uł aliis fungiis uł foliis: et
dicto celerius prebet ignem. Hunc uulgus focarẽ
petram uocat. selenites quilatine lunaris int̃pre¬
tatur: eo quod interiorem eiꝰ candorem cum luna eres¬
cere atq deficere aiunt. gignitur in ꝑsida. Tionio sĩ¬
si us lapis fuscus et rubentibus notis sparsus uocat᷑
autem ita quia si aquę mixtus conteratur. uinum
flagrat: et quodin illomirum est ebrietati resistit.

Expanded text:
lita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. lita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum dicunut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitatem, cujus plurimus ignis: siquidhic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ferrum trahere cralitur. Cuiꝰ tanta uis est ut re
magnetem tenuerit sub uase argenteo. ferrumq
suꝑ argentum imposuerit: deinde subter mouente
manu cum lapide. ferrum cursĩ desuꝑ moueatur.
Unde factum est ut in quodam templo simula¬
crum e ferro pendere in aere uideretur. Est quippe
et alius in ethiopia magnes : qui ferrum ñ anibit:
respuitq. Omnis autem magnes tanto melior est.
quanto magis ceruleus. Qagates lapis primum in¬
uentus est in sicilia a gagantis fluminis fluore reiectus:
unde et nominatus. licet in britannia sit plurimus.
Est autem niger. planus. leuis. et ardens. igni admotꝰ.
fictilia ex eo scripta ñ delentur. Incensus serpentes fu
gat. demoniacos prodit. uirguutem deprehendit
mirum quia accenditur aqua. oleo restinguitur.
Abeston archadiȩ lapis ferrei coloris. abigne nom̃
sortitus : eo quodaccensus semel nonquã extinguit᷑.
De quo la pide mecanicum aliquid ars humana mo.¬

Expanded text:
ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut reflapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpegat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana mo
Abbreviated transcription (Latin):
et coronis gratissimus. Calcis uiua dicta. quia¬
dum sit tactu frigida. intus occultum continet ignẽ.
arserit aquis incenditur. quibus solet extingui ignis.
oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Ysus eius¬
structuris fabrice necessarius. Nam lapis lapidi
non potest adherere forcius: nisi calce coniunctus.
Calcis e lapide albo et duro mollior est structuris.
ex molli utilis tectoriis. Arena ab ariditate dicta
non ab ad herendo in fabricis ut quidã uolunt. Huius
ꝓ batio. si manu impressa strid̾at: aut siuestem candi¬
dam sparsa nichil sordis relinquit. IIII. De lapitibꝰ
claius crepidarum. baculiq cuspidi herens. cum armenta
idem magnes pasceret. Postea et passim inuentus. ẽ
autem colore ferrugineꝰ: sed probatur. cum ferro ad¬
iunctus. eius fecerit raptum. Nam adeo apprehendit
ferrum. ut catenam faciat anuloꝵ. Unde et eum uul-¬
gus ferrum uiuum appellat. Liquorem quoq uitri

Expanded text:
et coronis gratissimum. Arena et coronis gratissimum. Arena dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem. rit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius nisi calce coniunctus. Calcis e lapide albo et duro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. Arena autem clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri