comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te cum dicer& regnum dĩ euangelitare : addidit. &omnes in illud
uimfacit: Magna enimuis & uiolentia grandis est : Nos terra geni¬
tos caelorum sedem qua ererȩpossidere uelle ꝑ uirtutem q̃d non po¬
tuimus tenere ꝑnaturam.: Nec solum terrena contemnere: sed & linguas
deridentium:. nos talia contemnentes . Hocenim subdidit cum desper¬
nendis diuitus locutus: apharisaeis eẽt dirisus.
acilius ẽ autem caelum & terrã pr&̧erire : quam delege unũ apice
cadere: Neputarent meo quod dixitlex & proph&ae usq. ad iohan¬
nem. legis uel proph&arum ab eo distructione praedicari : manifeste
protestatur faciliuscẽ maxima mundi elementa . quam minimalegis
dicta transire : & reuera pra&erit enim figura huius mundi Eabbi:
caelos autem nouos & terrã nouã & promis saipsius expectamus in quib
iustitia habitat: Delegeautem neunius quiden littente summitas. hocest

Expanded text:
te cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud te cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud vim facit. Magna enim vis et violentia grandis est nos terra genitos, coelorum sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitiis locutus a Pharisaeis esset derisus. Facilius est autem coelum et terram praeterire quam de lege unum apicem cadere. Ne putarent in eo quod dixit: Lex et prophetae usque ad Joannem, legis vel prophetarum ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
qui in liminabit ab sconditatenebrarum & manisfestabit consila cordium : Lex
& proph&ae usq adiohannen : ex coregnum dĩ euangelitatur : &omnes milluid
um facit: Disputantem contraphilargiriã saluatorem pharisac deridebam
quasi contrarialegi proph&isq p̃cipere t: ubimulti &ditissimi fuisse
& tamen dõ placuisse legerentur : sed & ipse moyses populum quen rege¬
bat : silegem sequeretur omnib: quaeterragignit bonis abundaturum:
Sinautem negleger& pestefame inopia cunctisq malis praedicer& esse
feriendum : quibus ille occurrens ostendit interlegem & euangelium. sicut
promissionum : ita& praeceptoꝵ. nonminimam debere distantiam : & ma¬
iora quidem propter regnum caeloꝵ. Min orauero propter regnum
terrarum imperari. ab eodem uno dõ qui caelum fecit & terram:
ibinamq dictũ est . si uolueritis &audieritis me bona terrae com ed&is:

Expanded text:
qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Lex qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur, et omnis in illud vim facit. Disputantem contra philargyriam Salvatorem Pharisaei deridebant, quasi contraria legi prophetisque praeciperet, ubi multi et ditissimi fuisse, et tamen Deo placuisse legerentur; sed et ipse Moyses populum quem regebat, si legem sequeretur, omnibus quae terra gignit, bonis abundaturum, si autem negligeret, peste, fame, inopia, cunctisque malis praediceret esse feriendum. Quibus ille occurrens, ostendit inter legem et Evangelium, sicut promissionum, ita et praeceptorum non minimam debere esse distantiam, et majora quidem propter regnum coelorum, minora vero propter regnum terrarum imperari ab eodem uno Deo qui coelum fecit et terram. Ibi namque dictum est: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis .
Abbreviated transcription (Latin):
ridebant illum: Monebat quidem dñs scribas & pharisa eos non superbe
sapere : non desua iustitia praesumere : sed &pecatores publicanosq recipere
poenitentes: & sua quae forte inciderent elimosinis peccata redimere.
sed illi p̃ceptorem miseri cordiae humilitatis . & parsimoniae : duas maxime
deridebant obcausas: Qui a scilic& uelminus utilia Neq umquam facienda
quasi noxius imperar&. uel certeutilia sed a seiam facta superfluus ingerer& :
taitillis : Uos estis qui iustificatis uos coram hominib:. Ds autem nouit¬
corda uestra : quia quod hominibus altum ẽ : ab hominatio ẽ apuddm̃.
Iustificant sec oram hominib: : qui peccatores quidem quasi infirmos
desperatosq contem nunt se. autem ipsos quasi ꝑfectos momnib: cuncta eq
fragilitatis expertes. elimosinarum remedio opushabere non credunt:
sed haec noxistumoris altitudo quamsit iustedam nanda : uid& ille

Expanded text:
ridebant illum. Monebat quidem Dominus scribas et Pharisaeos, qui non superbe ridebant illum. Monebat quidem Dominus scribas et Pharisaeos, qui non superbe sapere, non de sua justitia praesumere, sed et peccatores publicanosque recipere poenitentes, et sua quae forte inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et parcimoniae, duas maxime deridebant ob causas. Quia scilicet vel minus utilia, neque unquam facienda quasi noxius imperaret, vel certe utilia, sed a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus. Deus autem corda vestra, quia quod hominibus altum est, abominatio est apud Deum. Justificant se coram hominibus, qui peccatores quidem quasi infirmos desperatosque contemnunt, se autem ipsos quasi perfectos in omnibus cunctaeque fragilitatis expertes eleemosynarum remedio opus habere non credunt. Sed haec noxii tumoris altitudo quam sit juste damnanda, videt ille
Abbreviated transcription (Latin):
exponit dicens : Non potestis dõseruire & mammonȩ: Audiatautem hoc auarus
audint quicens&ur uocabulo xp̃iano: nomposse simul mdmmonae hoc est diuitus
enim diuitiarum seruus ẽ : diuitias custodi& ut seruus: Qui autẽ seruitutis ex¬
cus sit iugum: distribuit eas ut dominus: Sed qui seruit mammonae illiutiq ser¬
uit quireb istis terrenis merito suae ꝑuersitatis p̃p ositus princeps huius saecłi
adño dicitur : Ergo aut unum odi& & alterum dilig&. Vtfieri deb&,
odi & scilic& diabulum : dilig& dm̃: Aut uni adhȩrebit . & alterum contem n&:
Adhȩrebit scilic& diabulo. cumquasi eius praemia temporalia secta tur : Con¬
tem n& autẽdm̃ non dixit odi&. sed sicut solent minas eius post ponere cupi
ditatib: suis quidebonitate eius admpunitatem sibi blandiuntur : Quibus ꝑsalo¬
monem dicitur : Fnili neadicias peccatum super peccatum : & dicas miserdtio
dĩ magnaest: Audiebant autem omniahaec pharisaei qui erant auari: & di¬

Expanded text:
Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est, divitienim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas, ut dominus: sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impuritatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est . Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari et de
Abbreviated transcription (Latin):
nonminus auaritiae quam superbiȩ pestelanguentes: sicut poenitentib ueniam:
sic &egentib: pecuniam dare negabant.: Uerum ille qui uult omnes homines
saluos fieri & ad agnitionem ueritatis uenire : Nunca deos. nunceis auhentibus
ad discipulos suos uerba faciendo comsuetȩpietatis dona benignus inpendere
noncessat: sed ueniamus ad textum.

Expanded text:
non minus avaritiae quam superbiae peste languentes, sicut poenitentibus veniam, non minus avaritiae quam superbiae peste languentes, sicut poenitentibus veniam, sic et egentibus pecuniam dare negabant. Verum ille qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , nunc ad eos, nunc eis audientibus ad discipulos suos verba faciendo consuetae pietatis dona benignus impendere non cessat. Sed veniamus ad textum.
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib: ab his in a&erna tabernacula recipiendos: illos autem quiin his soli
luxoriari desiderent ininferno sepeliendos: & necstillam aquae ꝑmodicam
quaper ennis tormentorum ardores uelad momentum refrigerare quȩant
essenacturos: quia ui delic& & ordo p̃dicandi aptissimus ẽ : ut post poenitentiã
elimosina : Idestopus miseri cordiae suggeratur. : Illeenim iuste a dõ
poenitens ut sui misereatur impetrat : qui proximi indigentis quantũ ual& ipse
misereri non tardat: at qui a uertit aurem suã n eaudiat pauperem: oratio eius ete
exsecrabilis : Unde &iohannes baptista. Cum turbis suader&. Nemerito suae
sterilitatis inignem mitterentur. dignos poenitentiae fructus esse faciendos. mox
consilium salutis suaequȩrentib: adiunxit. atq ait: Qui hab& dua samicas
d& non habenti : & quihab & es cas similiter facuat . Et idem pharisaq: acstribae

Expanded text:
pauperibus, ab illis in aeterna tabernacula recipiendos. Illos autem qui in his soli pauperibus, ab illis in aeterna tabernacula recipiendos. Illos autem qui in his soli luxuriari desiderant, in inferno sepeliendos, et nec stillam aquae permodicam, quae perennes tormentorum ardores vel ad momentum refrigerare queant, esse nacturos. Quia videlicet et ordo praedicandi aptissimus est, ut post poenitentiam eleemosyna, id est, opus misericordiae suggeratur. Ille enim juste a Deo poenitens ut sui misereatur impetrat, qui proximi indigentis quantum valet ipse misereri non tardat. At qui avertit aurem suam ne audiat pauperem, oratio ejus erit exsecrabilis. Unde et Joannes Baptista cum turbis suaderet, ne merito suae sterilitatis in ignem mitterentur, dignos poenitentiae fructus esse faciendos, mox consilium salutis suae quaerentibus adjunxit, atque ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et iidem Pharisaei ac scribae,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsam patris ꝑtinent diuinitatem : in quib: illeest ȩqualis omnia quaehab&
pater habendo: Neq enim sp̃s sc̃s decreaturaquȩ patri est subiecta & filio erat
accepturus Quod ait demeo accipi&: Sedutiq depatre dequo p̃cedit
sp̃s. dequo natus est filius: siueitaq duos filios hos adutrumq populum:
siueut quib:dam plac& ad duos quos lib& homines poenitentẽ uidelic&
& iustum: uel quisibi iustus uideitur. referre uolueris : congaudeat maior
qui sibi iusti uidebantur. Trib: continuis parabolis dequib: supra dispu¬
tatum est. saluator redarguit. Docens salutem yesipis centium dõ quidem
& angelis gratissimam . sed inuidis hominib: esse grauissimam. quastam
mox quintamq: deelymosina danda & parsimonia sequenda subiungens:
Pia iustaq dis cr&ione manifestat eos quibona terrena disꝑserint dederintq

Expanded text:
ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis omnia quae habet ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis omnia quae habet Pater habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subjecta et Filio, erat accepturus quod ait: De meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo natus est Filius. Sive taque duos filios hos ad utrumque populum, sive ut quibusdam placet ad duos quoslibet homines, poenitentem videlicet et justum, vel qui sibi justus videatur, referre voluerit, congaudeat major qui sibi justi videbantur tribus continuis parabolis, de quibus supra disputatum est, Salvator redarguit, docens salutem resipiscentium Deo quidem et angelis gratissimam, sed invidis hominibus esse gravissimam, quartam mox quintamque de eleemosyna danda et parcimonia sequenda subjungens, pia justaque discretione manifestat eos qui bona terrena disperserint dederintque
Abbreviated transcription (Latin):
& omnia meatua sunt : Nomputandum est itadictum quasi non sint & fratris :
ut tam quam interrena hereditate patiatur Angustias. quomod opossint esse
omnia maioris. si hab& ibi &am iunior partẽ suam: sicenim aperfectis & ꝑpur¬
gatis aciam inmortalib: filiis habentur om̃ aut sint &omnium singula: &
omnico singulorum : ut enim cupiditas nihilsin eangustia: itanihil cum angustia
caritas ten& : Cum ergobeatitatem illã obtinuerimus : nr̃ aerunt aduiuendum
superiora : nr̃a erunt ad conui uendum a equalia nr̃aerunt ad dominandum in¬
feriora: Siquem autem mouet quomodo patrisupplicans ueritas dicat.
& meaomniatua sunt᷑ h& omnia meatua sunt: Sciat unigeniti filii esse omnia
quaepatris sunt per hocquod &iã ipseds̃ ẽ : & depatrenatus. patri est ȩqualis.
Nam & illud quod despũs cõ loquens ait. omnia quaehab& patermea sunt.
propterea dixi quiademeo accipi& & adnuntiabit uobis dehis dixit quae

Expanded text:
Et omnia mea tua sunt, non putandum est ita dictum quasi non sint et fratris, Et omnia mea tua sunt, non putandum est ita dictum quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate patiaris angustias. Quomodo possint esse omnia majoris, si habet ibi etiam junior partem suam? Sic enim a perfectis et perpurgatis ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Cum ergo beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad vivendum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum inferiora. Si quem autem movet quomodo patri supplicans veritas dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mquae Patris sunt, per hoc quod etiam ipse Deus est, et de Patre natus, Patri est aequalis. Nam et illud quod de Spiritu sancto loquens ait: Omnia quae habet Pater mea sunt: propterea dixit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae
Abbreviated transcription (Latin):
existimat: iocundari epulis eius non meruit: ut quodait. Numquam
mihi dedisti hedum: ut cum amicis meis epularer: Talesit acsidicer&¬
eum quimihi hedus uidebatur
mihi dedisti ad epulandum: eo ipso mihi illum ipsum non concedens.
quomibi hedus uidebatur: quod autem dicit cum amicis meis: Aut exper¬
sona principum cũ plebemtellegitur : aut̃ persona populi hierusolimi¬
tani cum c&eris populis iuda :ꝰ Sed postquam filius tuus hic quide¬
uorauit substantiam suam cum mer&ricib uenit: occidisti illi uitulum
saginatum :: M&rices sunt gentilium superstitiones: cumquib substan¬
tiam dissipare est : Relicto uno comubio uerbi dĩ. cumturba daemonum
copiditate turpissima fornari: At ipsedixit illi fib tu semper
mecumes : & omnia meatua sunt : epulari autem & gaudere oportebats : quia
fratertuus hic mortuus erat & reuixit perierat &inuentus est: Quod dicit

Expanded text:
existimat, jucundari epulis ejus non meruit. Ut quod ait: « Nunquam existimat, jucundari epulis ejus non meruit. Ut quod ait: « Nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer, » tale sit ac si dicereum qui mihi haedus videbatur, nunquam mihi ad epulandum dedisti: eo ipso mihi illum ipsum non concedens quod mihi haedus videbatur. Quod enim dicit « Cum amicis meis, » aut ex persona principum cum plebe intelligitur, aut ex persona populi Hierosolymitani cum caeteris populis Judaeorum. « Sed postquam filius tuus hic qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti illi vitulum saginatum. » Meretrices sunt gentilium superstitiones, cum quibus substantiam dissipare, est, relicto uno connubio veri Dei, cum turba daemonum cupiditate turpissima fornicari. « At ipse dixit illi: Fili, tu semper es mecum, et omnia mea tua sunt. Epulari autem et gaudere te oportebat, quia fratrer tuus hic mortuus erat, et revixit, perierat, et inventus est. Quod dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
onem potioris atq iocundioris exultationis inuitat : Etnumquam dedisti
mihi hedum : utcum amicis meis epularer. Peccator profecto hedi nomine
significari sol&: Sed absit ut ante christum intellegam: multum enim
absurdum est eum cuidicitur. tum ecum es semper hocapatre optasse ut anti¬
christo creder&. neq omnino meis iuda eorum quianti christo credituri sunt
istum filium fas est intellegi: quomodo auten epular&ur ex illo hedo si ip¬
se est anti christus quinonei creder& Autsi hocest epulari exhedi occisione.
quod est deantichristi perditione la&ari: Quomodo diui silius quem rece¬
pit pater hoc sibi non fuis se concessum: cum omnes filii dĩ deillius ad uer¬
sarii damnatione la&aturis int : nimirum ergo ipsum dñm sibi negatum
adepulandum conqueritur : dum eum peccatorem putat: Cum enim hed us
est illigenti . Idest cum eum sabbati uiolatorem. & pro fanatorem legis

Expanded text:
onem potioris, atque jucundioris exsultationis invitat. Et nunquam dedisti onem potioris, atque jucundioris exsultationis invitat. Et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. Peccator profecto haedi nomine significari solet, sed absit ut Antichristum intelligam. Multum enim absurdum est eum cui dicitur. Tu mecum es semper, hoc a patre optasse, ut Antichristo crederet. Neque omnino in eis Judaeorum, qui Antichristo credituri sunt, istum filium fas est intelligi. Quomodo autem epularetur ex illo haedo, si ipse est Antichristus, qui non ei crederet? Aut si hoc est epulari ex haedi occisione, quod est de Antichristi perditione laetari, quomodo dicit filius, quem recipit pater, hoc sibi non fuisse concessum, cum omnes filii Dei de illius adversarii damnatione laetaturi sint? Nimirum ergo ipsum Dominum sibi negatum ad copulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti,
Abbreviated transcription (Latin):
agro donec plenitudo filii minoris longem idolagentium constituti :
redux admanducandum uitulum intrar&: erit enim quandoq aperta
uocatio iudaeorum. insalutẽ euangelii : quam manifestati omem uocationis:
tamquam egressum patris appellat ud rogandum maiorem filium.:
Atille respondens dixit patrisuo: eccetot annis seruio tibi & num¬
quam mandatum tuum prȩerii : Quaeritur quomodo ille populus numquã
mandatum dĩ pra&erisse dicatur : Sed facile illud occurrit: neq deomni
mandato dictum esse. Sed deuno maxime necessario : quonullum alium
dm̃ colere iussus est: neq istefilius iomnibus is rahditis : Sed in his
intellegitur habere ꝑsonam. quinumquam ab uno dõ ad simula cra con¬
uersi sunt: quamuis enim tamquam magro positus istefilius terrena desi¬
derar& : Abuno tamen dõ ista desiderabat bona: quod & am patris
ipsius testimonio comprobatur. cumdicit. tumecum es semꝑ: Non enĩ quasi
mentientem redarguit : sed secũ ꝑseuerantiam eius approbans. ad fructi ficati¬

Expanded text:
agrum, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria gentium constituti, redux ad manducandum vitulum intraret. Erit enim quandoque aperta vocatio Judaeorum in salute Evangelii. Quam manifestationem vocationis, tanquam egressum patris appellat ad rogandum majorem filium. At ille respondens, dixit patri suo: Ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterii. Quaeritur quomodo ille populus nunquam mandatum Dei praeterisse dicatur. Sed facile illud occurrit, neque de omni mandato dictum esse, sed de uno maxime necessario, quo nullum alium Deum colere jussus est. Neque iste filius in omnibus Israelitis, sed in his intelligatur habere personam, qui nunquam ab uno Deo ad simulacra conversi sunt. Quamvis enim tanquam in agro positus iste filius terrena desideraret, ab uno tamen Deo ista desiderabat bona. Quod etiam patris ipsius testimonio comprobatur, cum dicit: Tu mecum es semper. Non enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiam ejus approbans, ad perfruiti
Abbreviated transcription (Latin):
hib& : quia superbus iden iudaicus populus quiex magna parte lam clamna¬
tus ẽ: sequaces suos quos superterram reliquit: quinq: sensib: corporis
deditos nouit : quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit.
quia eos ad spiritalem intellegentiam non ad surgere i inferno positus.
gonit: p&it utadeos latarus mitatur : Cui quia moxser & propheias

Expanded text:
hibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnahibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ergo amplius ardebit : ubi seostendit scire quod facerenoluit ab extrem o
digiti se tangi desiderat : quiatte nis suppliciis datus: optat operatione
iustorum uelultma participari : Cui respond&ur . quod in hacuitabona
receperit : quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putauit: ha¬
bere hic & enimpossunt &iustibona : Nectamen haec mrecompensatione
recipere : quiadum meliora idẽ aeterna app&unt eorum iudicio quaelib&
bona ad fuerint : cum scĩs desideriis aestuant bonaminime uidentur . : In ter
haec uero notandum ẽ . qd eidicit᷑. Memento fili : Ecceenim abraham
filium uocat. quenitamen atormento non liberat: qm̃ huius infidelis populi
praecedentes patres fideles: quia multos asuafide deuiasse considerant.
eos nulla conpassione intormentis eripiunt : Quos tamen percarnem filios
recognoscunt: Intormentis autem diues positus quinq fratres habere seper¬

Expanded text:
Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque fratres habere se per
Abbreviated transcription (Latin):
Insinu uero abra hae latarus ab angelis ductus ẽ . Quid habrahae sinus:
nisi secr&am requiem signi ficat patris: Dequaueritas. Multi inquit
uenient aboriente &occidente: & recumbent cum a braham & isaac
Filii autem regnihuius eicientur intenebrres
exteriores: Quienim purpura indutus dicitur : Rectefilius regni
uocatur: Qui delonginquo aduidendum lazarum oculos leuat : Qui adũ
ꝑdamnationis suae supplicia infideles mimosunt : Fidelesquosq ante
diem iudicu extremi superse inrequiem attendunt: quorum post gau¬
dia contemplari nullatenus possunt: longe uero est quod conspiciunt
quia illuc permeritum non attingunt: in lingua autem amplius ardere
ostenditur  Cumdicit mittelatar m ut intinguat extremum digiti
sui maquam. & refriger& linguam meam. qua crucior in hac flama¬
Infidelis populus uerba legis more tenuit : quae opere seruare contempsit:

Expanded text:
in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et IsaacFilii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamInfidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit.
Abbreviated transcription (Latin):
bant demensadiuitis & nemo illidabat : quia gentilem quemq ad cognitionẽ
legis ad mittere superbus illepopulus dispiciebat : quidum doctrinam
legis. non ad caritate habuit. sed ad elationem: quasi deacceptis opibus
tumuit : & quia ei uerba defluebant descientia : quasimicȩ cadebant olemensa:
At contra iacentis pauperis uulnera lingebant canes: Non num quam solent
insacro eloquia ꝑcanes p̃dicatores intellegi: Canum &enim lingua iul¬
nus dum lingit curat: quia & doctores scĩ dum in confessi onepeccat nostri
Nos instruunt : quasi uulnus mentis ꝑ linguam tangunt : & quia nos loquendo
apeccatis eripiunt: quasi tangendo uulnera ad saluten reducunt.: Unde
& bene latarus adiutus interp̃tatur : quia ipsi hunc adereptionem iuuant.
qui eius uulnera ꝑ linguae correptionem curant: Contigit uero ut uterque
morer&ur diues qui induebatur purpura &bisso. sepultus in inferno:

Expanded text:
bant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem bant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus timuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt. Et quia nos loquendo a pecet bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno;
Abbreviated transcription (Latin):
sur rexerit credent : Quianimirum qui uerbalegis dispiciunt. redemp¬
toris praecepta quiex mortuis surrexit. quanto subtiliora sunt. tanto haec
difficilus implebunt: & nimirum constat. quia cuius impleredictare nu¬
unt ei proculdubio credere recusant: quem uero iuxta alligoriam diues
istequi induebatur purpura &bisso. & epulabatur cotidie splendide
Nisi iudacum populum significat: qui cultum uitae exterius habutt. qui
acceptalegis dilicis ad nitorem usus ẽ nonadutilitatem : Quem autemla tarus
ulce ibus plenus : nisigentilem popubim figuraliter ex primit : Quidum
conuo sus addmpeccata sua confiteri non crubuit: huicuulnus ineutefuit
incutis quippe uulne e uirus auiscerib: trabitur: & forasermn ꝓptio
Quid estorgo peccatorum confessio: nisi quae damiuiluordims dptio
qua peccato uirus silubritor aperitur in confessione quod pestifore¬
latebat inmente : sed latarus uulneratus cupiebat saturari demicis quaecade¬

Expanded text:
surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redempsurrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam, dives iste, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit? qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huicIn cutis quippe vulnere, virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestiferelatebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cade
Abbreviated transcription (Latin):
natorquentur . quos inutiliter amauerunt : Credendum uero ẽ quod anter&ri¬
butionem extremi iudicii. in iusti mrequiem quosdam iustos conspiciant. ut eos
uidentes ingaudio. Non solum desuo supplicio. sed &iam deillorum bono crucietur
Iustiuero intormentis semper intuentur in iustos : ut hinc eorum gaudid̃ cres¬
cat : quiamalum conspiciunt. quod miseri corditer eua serunt : Tantoq malo
siessent neglecti potuerunt : quia qui creatoris sui claritatem uident: nihil in
creatura agitur quoduidere non possint: Et ait illi abraham: habent moysen
& prophetas audiant illos : Sed qui uerba dĩ dispexerat haec audirenoñ pos¬
sesuos sequaces a estimabat : Vnde & respondit diues : Non pater abra ham
sed siquis ex mortusierit ad eos poenitentiamagent : Cui mox uera senten¬
tia dicitur: Si moxsen & proph&as non audiant . Neq siquis exmortuis

Expanded text:
na torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retrina torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt, tantoque majoresi essent neglecti, potuerunt. Quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Moysen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces, aestimabat. Unde et respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerat recurrit: Quiareproboꝵ menten poena suaquandoq: mnutiliter
erudit ad caritatem : utiam tunc &am suos spiritaliter diligant. qui hic
dum peccatadiligerent. Nec seamabant: Unde nunc sequitur :
Etait. Rogo teergo pater ut mittas eum indomum patris mei. habeo
enim quinq fratres ut test&ur illis. ne & ipsi ueniant in locum hunc
tormentoꝵ: Quamrenotandum ẽ ardenti diuiti quanta ad supplicium
comulantur ad poenam Namq: suae & cognitio seruatur & memoria.
Cognoscit enim &lactarum quen dispexit fratrum quoq suoꝵ meninit
quor peliquit : Perfecta quippe ei ultio depaupere non ess& : si hunc in
paga bintone noh cognoscer& : & ꝑfecta poena mignenonesr& : sinon hoc
quod ipsepatitur &iam suis timer& ut ergo peacatones amplius in sipplicio
puniantur . & eorum uident gloriam quos contempserunt : & deilloꝵ &iam poe¬

Expanded text:
reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc sequitur: Et ait: Rogo te ergo, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in loctormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poe
Abbreviated transcription (Latin):
Et mn his omnibus interuos & nos
chaus magnum firmatum ẽ : ut hi qui uolunt hinc transire aduos non possunt
neq inde huctsans meare : Quamre ualdequa erendum ẽ. quomododi catur
hi qui uolunt aduos transire nom pos sint : quia enim hiqui in infernosunt ad
beatorum sortem traensire cupiunt dubium non ẽ: qui ueo iam mbeatitudi¬
nis sorte suscepti sunt. quopacto dictur quia trunsire ad eos quim inferno
cruciantur uolunt : sed sicut transire yeprobi adelectos cupiunt . idest asuppli¬
ciorum suorum afflictione migrare : itaad uefflictos atq intormentis
positas tunsire iustoꝵ ẽ mente ire ꝑmiseri cordiam : eosq uelle liberare .
possunt : quia uistorum animae . quamuis insuae natura e bonitate miseri¬
cordiam habeant : Iamtunc auctoris sui iustitiae coniunctȩ tanta rectitudi¬
ne con stringuntur: Vt nulla cadreprobos conpassione moueantur : Sed
post quam ardenti diuiti desespes tollitur eius animus ad propinquos quos

Expanded text:
os et nos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur: Hi qui volunt ad vos transire non possint. Quod enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est. Qui vero jam in beatitudinis sortem suscepti sunt, quo pacto dicitur quia transire ad eos qui in inferno cruciantur volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare. ansire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s datus quia ihs nondum fuerat glorificatus. hocest uictoria passionis
dequa alibi: potestis in quit bibere calicem. quem ego bibo : Aut baptis mo
quo iego baptizor baptizari:. Et quomodo co artor usq dum perficiat᷑:

Expanded text:
Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , hoc est victoria passionis. Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , hoc est victoria passionis. De qua alibi: Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor, baptizari ? Et quomodo coarctor, usque dum perficiat
Abbreviated transcription (Latin):
interram missus illas centum uiginti quas marcesio reperit lucernas intima
suiluminis aspersione fetauit: dequibus supracumdicer& : Sint lumbi uestr
praecineti addidit & lucernae ardentes : Quaeris ergo inquit utrum
omnes moneam lumbis accinctis & lucernis ardentib: dñi aduentum prȩ¬
stolari: Sed qui obhoc solum desinu patris exiui &ueni inmundum. ut homi¬
nes aterrenis cupiditatib incaelestia desideria succendam: quidputas uolo
alud quam uthuius incendii iubar cunctas mundi plagas in lustr &. huius
flammadeuotionis usq ad finen saeculi fidelium semꝑ augescat incorde neque¬
ullo infidelium uel fluctuum extinguatur incursu uel flatuum.
Ribtis maͦ autem habeo baptitarȩ : Sanguinis inquit propriitictione prius
habeo perfundi: & sic corda credentium sp̃s igne quoterrena omnia simul
& animam suam dispicere immo odpre queant inflammare : Non enimerat

Expanded text:
in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima sui luminis aspersione fetavit. De quibus supra cum diceret: Sint lumbi vestri praecincti , addidit: Et lucernae ardentes. Quaeris ergo inquit utrum omnes moneam lumbis accinctis et lucernis ardentibus Domini adventum praestolari: sed qui ob hoc solum de sinu Patris exivi, et veni in mundum ut homines a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria succendam, quid putas volo aliud, quam ut hujus incendii jubar cunctas mundi plagas illustret, hujus flamma devotionis usque ad finem saeculi fidelium semper augescat in corde, nequllo infidelium vel fluctuum exstinguatur incursu vel flatuum? Baptisma autem habeo baptizari. Sanguinis inquit proprii tinctione prius habeo perfundi, et sic corda credentium spiritus igne, quo terrena omnia simul et animam suam despicere imo odire queant, inflammare. Non enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
& cognitio dominicae uoluntatis & exsequendi quaecognoscunt facultas inpen¬
ditur : multum autem commendatur ei cui cum sua salute dominiciquoq gre¬
gis pascendi cura commutqrur.: Itaq. potentes potenter tormenta patuint᷑
& fortiorib: fortior instat cruttatio . hocest maiori gratia donatos sideli¬
querint maior uindicta sequitur: mitissima aut̃ omnium poena erit eorum
qui pr&̧er pecatum quod originale traxerunt : Nullum insuper ad diderunt.
& ma&eris qua eaddiderunt. tantoquisq ibi tolerabili orem habebit damnati¬
onem : quanto hic minorem habuerit iniquitatem :
nem ueni mitere interram. & quid uolo nisi accendatur .:
dus specialiter sententia respondit. Ignem quippedicit sp̃s sũ feruorem:
qui secr& a cordis inluminans continuis motib: ad superna prouocat : uitia
concupiscentiae carnalis : quasi spinas tribulosq conburit: Aurea dominicȩ
domus uasa prob ando meliorat : &liigna foenum stipulamq consumit qui mex

Expanded text:
 cognitio dominicae voluntatis, et exsequendi quae cognoscunt facultas impenditur. Multum autem commendatur ei, cui cum sua salute dominici quoque gregis pascendi cura committitur. Itaque potentes potenter tormenta patiuntur, et fortioribus fortior instat cruciatio, hoc est majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris, quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuerit iniquitatem. nem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? dus, specialiter sententia respondet. Ignem quippe dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans continuis motibus ad superna provocat, vitia concupiscentiae carnalis quasi spinas tribulosque comburit, aurea dominicae domus vasa probando meliorat, et ligna, fenum, stipulamque consumit, qui mox
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. triahaec. maior autemhis caritas: Fides namq est quae futuri iudicu
ac suppliciorum metu uitiorum facit contagia declinare : Spes quaementem

Expanded text:
charitas, tria haec, major autem his charitas . Fides namque est, quae, futuri judicii charitas, tria haec, major autem his charitas . Fides namque est, quae, futuri judicii ac suppliciorum metu, vitiorum facit contagia declinare; spes, quae, mentem
Abbreviated transcription (Latin):
& corã teiam non sum dignus uocari filius tuus. Incipit iam peccata
constitutus in ecclesia confiteri: necdicit omnia quaed icturum sees sepro¬
miserat: Sedusq ad illud. non sum dignus uocari filius: hocenim uult
fieri pergratiam quod se indignum esse permerita fatetur: non addit
quod m illa meditatione dixerat: fac me sicut unum demercennariis tuis¬
cum enim panem non haber &ul merce narius es se cupiebat : quod post osculum
patris genero sissime iamdedignatur : Intelligit namq inter filium merten¬
narium & seruum. non minimam es sedistantiam : seruum uidelic& essecum
quiadhuc m&u gehennae siue praesentium legum auitus tomperat: mercenna¬
rium : qui spe atq: desiderio regni caclorum: filium affectuboni ipsius.
atq amore uirtutum : in quarum uirtutum trium consumationem. beatus
a postolus omnem salutis summam concludens : Nunc inquit man& spes fides

Expanded text:
et coram te; jam non sum dignus vocari filius tuus. Incipit jam peccata et coram te; jam non sum dignus vocari filius tuus. Incipit jam peccata constitutus in Ecclesia confiteri, nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud: Non sum dignus vocari filius tuus. Hoc enim vult fieri per gratiam, quod se indignum esse per merita fatetur. Non addidit quod in illa meditatione dixerat: Fac me sicut unum de mercenariis tuisCum enim panem non haberet, vel mercenarius esse cupiebat, quod post osculum patris generosissime jam dedignatur. Intelligit namque inter filium, mercenarium et servum, non minimam esse distantiam: servum, videlicet, esse eum qui adhuc metu gehennae, sive praesentium legum a vitiis temperat; mercenarium, qui, spe atque desiderio regni coelorum, filium, affectu boni ipsius atque amore virtutum. In quarum virtutum trium consummatione, beatus Apostolus omnem salutis summam concludens, Nunc, inquit, manet fides, spes,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumautem ad huc longeess&. & antequam intelleger& dm̃. sed tamen cũ
iam piequaerer&: Uidit illum pater ipsius : Impios &enim & superbos
conuenienter non uidere dicitur : tamquam anteo culos non habere. ante
oculos enim haberi: nonnisi quidiliguntur. dicisolent.
t miseri cordia motus est : & occurrens cecidit supercollum eius: Non
enm pater unigenitum filium deseruit in quo usq ad nr̃am longinquam
&iam peregrinationem occurrit atq descendit : quia ds̃ erat inxp̃o mundũ
reconcilians sibi: &ipsedñs ait: Patermme manens ipsefecit opera sua :
Quidest autem cadere supercollum eius : nisi inclinare & humiliare in con¬
plexum eius brachium suum ÷ & brachium dñi cui reuelatum est: quodẽ
ad spem indulgentiae peccatorẽ: hocest post longaitinera remeantem :¬
a patremereri osculum caritatis.:
Dixitq efilius: pater peccaui in caelũ

Expanded text:
Cum autem adhuc longe esset. Et antequam intelligeret Deum, sed tamen cum Cum autem adhuc longe esset. Et antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret. Vidit illum pater ipsius. Impios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui diliguntur dici solent. Et misericordia motus est, et occurrens, cecidit super collum ejus. Non enim pater unigenitum Filium deseruit, in quo usque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit, atque descendit. Quia Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Et ipse Dominus ait: Pater in me manens, ipse facit opera sua . Quid est autem cadere super collum ejus, nisi inclinare et humiliare in amplexum ejus brachium suum? Et brachium Domini cui revelatum est , quod ad spem indulgentiae peccatorum, hoc est, post longa itinera remeantem a Patre mereri osculum charitatis. Dixitque ei filius: Pater, peccavi in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
cipe pẽcorum mistrabili egestate tabesco: peccaui autem incaelum: coram
spiritib angelices sc̃isq animabus. in quibus dĩ est sedes significat: coram
te uero: iniꝑso conscientae interioris conclaui : qua dĩ solius ocudi penetrare
ualeba NT : Etiam non sum dignus uocari filius tiuis. fac me sicut unum de
mercennariis tuis: Ad filii quidem effectum qui omnia quae patris sunt
suaes se non ambigit adsperare ne quaquam praesumit: Sed mercennarii
statum iam promercede seruiturus desiderat. Uerum nehunc quidem : nisi
paterna dignatione semereri possetestatur : ubis unt ergo pelagianistae
qui sua se uirtute saluari posse confidunt: contra apertissimam ueritatis senten¬
tiam. quaat: sine me nihil potestis facere.
Et surgens uenit ad patrem suum.: Uenire ad patrem est in ecclesi a consti¬
tũi perfidem . ubi iam possit es sepeccatorum legitima & fructuosa confessio:

Expanded text:
cipe porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram cipe porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram spiritibus angelicis sanctisque animabus, in quibus sedes est Dei, significat. Coram te vero, in ipso conscientiae interioris conclavi, qua Dei solius oculi penetrare valebant. Et jam non sum dignus vocari filius tuus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ad filii quidem affectum, qui omnia quae patris sunt, sua esse non ambigit, aspirare nequaquam praesumit, sed mercenarii statum, jam pro mercede serviturus, desiderat. Verum ne hunc quidem nisi paterna dignatione se mereri posse testatur. Ubi sunt ergo Pelagianistae, quia sua se virtute salvari posse confidunt, contra apertissimam veritatis sententiam quae ait: Sine me nihil potestis facere? Et surgens venit ad patrem suum. Venire ad patrem est in Ecclesia constitui per fidem, ubi jam possit esse peccatorum legitima et fructuosa confessio.
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui futurge mercedis intuitudig naoperari satagunt cotidianis supernie
gratiae reficiuntur alimonis : At uero fame pereunt : quiextrapatris aedes
positi uentrem cupiant. implere desiliquis: id est quis inefide uiuentes:
uitam beatam in anis philosopiae studiis inquirunt: sicut enim panis qui cor
hominis confirmat uerbo dĩ quomentem reficiat assimilatur : ita siliquaquȩ
& ipsa intus manis foris mollis est & corpus non reficit sed impl& : ut sit ma¬
gis oneri quam usui: saeculari sapientiae non inmerito cumparatur: cuius
sermo facundiae plausu sonorus: sed uirtute utilitatis est uacuus.
Surgam &ibo ad patrem meum. & dicam illi: pater peccaui in calum
& coramte. Quam miseri cordem piumq nouerat patrem : Qui nec offen¬
sus afilio patris dedign&ur audire uocabulum: Surgam ergo inquit:
quia meiacere cognoui: & ib& quia longe recessi: apatrẽmed : quia sub prin¬

Expanded text:
quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt quotidianis supernae quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt quotidianis supernae gratiae reficiuntur alimoniis. At vero fame pereunt qui, extra Patris aedes positi, ventrem cupiunt implere de siliquis. Id est, qui, sine fine viventes, vitam beatam inanis philosophiae studiis inquirunt. Sicut enim panis, qui cor hominis confirmat, verbo Dei quo mentem reficiat assimilatur, ita siliqua quae et ipsa intus inanis, foris mollis est, et corpus non reficit, sed implet, ut sit magis oneri quam usui, saeculari sapientiae non immerito comparatur, cujus sermo facundiae plausu sonorus, sed virtute utilitatis est vacuus. Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misericordem piumque noverat patrem, qui nec offensus a filio patris dedignetur audire vocabulum. Surgam ergo, inquit, quia me jacere cognovi. Et ibo, quia longe recessi. Ad patrem meum, quia sub prin
Abbreviated transcription (Latin):
sehabeo exire & uidereillam ħ Etcupiebat implere uentrem suum desiliquis
quas porci manducabant : Siliquae quibus porcos. pascebant : sunt doctrinȩ
saeculares. sterili suauitate resonantes : dequibus laudes idolorum : fabularũq.
ad deos gentium uario sermone atq carminib pererepant. quib dȩ monia
delectantur : Unde cum iste saturari cupiebat. aliquid solidum & rectum quod
adbeatamunam pertiner& inuenire uolebat intalib: & non poterat: hoc est enim
quod ait. Et neno illidabat : In seautem reuersus : Iam scilic& ab eis quae
forinsecus frustrainliciunt & seducunt in conscientae interiorareducem faciens
intentionem suam: Dixit: quanti mecennarii patris mei abundant panibs
egaautem hic famepereo: Unde hoc scirepoterat. inquitanta erat obliuio dĩ
sicut inomnib: idolatri s fuit : nisi quia ista recogitatio iam resipientis est:
cun euangelium praedicar&ur ÷ mercentariiergo patris ab undant panibus

Expanded text:
s gaudeant operari. Et cupiebat implere ventrem suum de siliquis quas porci manducabant. Siliquae quibus porcos pascebat sunt doctrinae saeculares, sterili suavitate resonantes, de quibus laudes idolorum fabularumque ad Deos gentium vario sermone atque carminibus pererepant, quibus daemoniadelectantur. Unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: Et nemo illi dabat. In se autem reversus. Jam, scilicet, ab eis quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam. Dixit: Quanti mercenarii patris mei abundant panibus, ego autem fame hic pereo. Unde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Mercenarii ergo Patris abundant panibus,