comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribendo: quia cum dñs nr̃ a uideis ortus sit: mors tam̃ eiꝰ a gentib.
est suscepta. Sine angulus orientalis natiuitas: occidentalis ascensio. In
qua occidit: io est pꝰea nob̃ non apparuit. Scribit enĩ lucas ab angulo
orientali sinstro: usq in angulũ occidentalem dextrum. quando pͥmũ
sermonẽ fecit de omĩb quȩ cepit ihc facere et docere. usq indiem qua
precipiens apłis ꝑ sp̃m scm̃ quos elegit assũptus est. S cumu̾sus isdẽ
ab angulo orientali dextro. reu̾titur ad angulũ orientalẽ sinistrum.
hoc indicare uidetur. quia cum plenitudo gentiũ introierit: tunc
omĩs isrł saluus fiet. Utriꝰq gͦ populi collectionẽ: duo u̾sus isti significant
inunam tam̃ crucis compagem. Hinc est quod iacob oum filiis iosephbe¬
nediceret: cancellatis manib effigiem crucis faciens. dextrammanum

Expanded text:
em pontifex scribendo, quia cum Dominus noster a Judaeis ortus sit, mors tamen ejus a gentibus em pontifex scribendo, quia cum Dominus noster a Judaeis ortus sit, mors tamen ejus a gentibus est suscepta. Sive angulus orientalis nativitas, occidentalis ascensio in qua occidit, id est, postea nobis non apparuit. Scribit enim Lucas ab angulo orientali sinistro usque in angulum occidentalem dextrum, quando primum sermonem fecit de omnibus quae coepit Jesus facere et docere usque in diem qua praecipiens aposab angulo orientali dextro revertitur ad angulum occidentalem sinistrum, hoc indicare videtur quia cum plenitudo gentium introierit tunc omnis Israel salvus fiet. Utriusque ergo populi collectionem duo versus isti significant, in unam tamen crucis compagem. Hinc est quod Jacob, cum filiis Joseph benediceret, cancellatis manibus effigiem crucis faciens, dextram manum
Abbreviated transcription (Latin):
plagas mundi. ad quas ꝑuenit doctrina egcłiastica quȩ ꝑ litteras signifi¬
catur in terra descriptas. Quod aut̃ alphabetum ibidem describitur.
predicatio eiingłii simplex. et pura insinuatur. In alphabeto enim¬
icħ duplicitatis. nicħ falsitatis incurrit. quia euuingłica puritas. m¬
chil fuscatũ. nicħ appetit falsum. sed simplici ueritate subnixa: exter¬
nam prorsꝰ respuit falsitatem. Quod auc̃ ab angulo orientali. in angło
occidentali. prior uersus desinit. iterumq orientał angulꝰ insimstrũ
angulum occidentalem duplici figure adauget. Quare pͥma est
quia intali scĩmate crux xꝑifiguratur. ut doctrinȩ eiuingłicȩ mors xꝑi
semꝑ inseratur. In crucis enĩ effigie litterȩ figurantur. cum simplicib
quib q mors xꝑi simplicit̃ innuitur. Unde paulꝰ quibdam talib ait.¬
Quoduͦ ab angulosinistro orientali scribere incipit. usq in angulũ occi-¬
dentalem: angulꝰ sinister intelligit᷑ uidaicus populꝰ. Unde isdem angulꝰ

Expanded text:
plagas, ad quas pervenit doctrina ecclesiastica quae per litteras significatur in terra descriptas. Quod alphabetum ibidem describitur praedicatio Evangelii simplex et pura insinuatur. In alphabeto nihil duplicitatis, nihil falsitatis incurrit, quia evangelica puritas nihil fucatum, nihil appetit falsum, sed simplici veritate subnixa externam prorsus respuit falsitatem. Quod autem ab angulo orientali in angulum occidentalem prior versus desinit, iterumque ab orientali angulo in sinistrum angulum occidentalem, duplici figurae aggaudet, quarum prima est, quia in tali schismate crux figuratur, ut doctrinae evangelicae mors Christi semper inseratur. In crucis enim effigie litterae figurantur, cum simplicibus quibusque mors Christi simpliciter innuitur. Unde Paulus quibusdam talibus aito ab angulo sinistro orientali scribere incipit usque in angulum occidentalem, angulus sinister Judaicus intelligitur populus. Unde isdem angulus
Abbreviated transcription (Latin):
digetis ut uos instruamini. quȩ sunt elementa mundi. & exordia sermo¬
num dei. Soribit gͦ pontifex alphabeti ordinem. cum fidei docet sim¬
plicitatẽ. et dic̃ cum paulo apło. Lac uob̾ potum dedi non escam. Nondũ
enĩ poteratis. s nec ad huc quidem potestis. Sic̃ enĩ paruulorũ eruditioni
congruit pͥmum lit̾arum elementa cognoscere. deinde ad sillabas. ac̃ post
u̾ba paulatim ad sententiarũ cognitionẽ ꝑuenire: sic quidam gradꝰ sunt
indellectꝰ in familia sc̃ȩ eccłiȩ. Quorum pͥmus.ẽ. eorũ qui simpleit̃ iuuen-¬
tes. non tam̃ ad robur doctrinȩ proficientes. quasi pͥmis elementis contẽpti sunt.
S ed quomͦ eadem elementa scribi debeant attendamꝰ. Non passim s distĩc¬
so ordine. ab angulo sinistro orientali. usq in sinistrum angulũ occiden¬
talem. Ac pͥmum sciendum est quod suͭi. anguli basliȩ iui. designent

Expanded text:
digetis ut vos instruamini quae sint elementa mundi et exordia sermodigetis ut vos instruamini quae sint elementa mundi et exordia sermonum Dei. » Scribit ergo pontifex alphabeti ordinem, cum fidei docet simplicitatem, et dicit cum Paulo apostolo: « Lac vobis potum dedi, non escam. Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. » Sicut enim parvulorum eruditioni congruit primum litterarum elementa cognoscere, deinde ac syllabas, ac post verba paulatim ad sententiarum cognitionem pervenire, sic quidam gradus sunt intellectus in familia sanctae Ecclesiae, quorum primus est eorum qui simpliciter viventes adhuc tamen ad robur doctrinae proficientes quasi primis elementis contenti sunt. Sed quomodo eadem elementa scribi debeant attendamus. Non passim, sed distincto ordine ab angulo sinistro orientali usque in dextrum angulum occidentalem. Ac primum sciendum est quod quatuor anguli basilicae quatuor designent
Abbreviated transcription (Latin):
IS.RITE COMPLETS: INOPIT
pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere ꝑ
pauimentũ alphabetum usq in dextrum angrilũ
occidentis. atq iterum simiłr a dexto angulo orientis. usq in sini¬
strum angulũ occidentalem beifilicȩ. Quȩ res puerilis ludus uideret᷑.
to magis sacratius quid intali facto sit reconditũ requirendũ est: qnͣto mi-¬
nus non intelligentib uile uideri potest. Sciendum tam̃ sic̃ iam stip̃dictũ
est omĩa quȩ in tałib fiunt dñi exemplũ precessisse: & quod inillo p̃ces-¬
sit. in successorib imitabile remansisse. Suꝑius namq pontifex tantũmͦ
oronem fudit: nunc uͦ iam alphabeti ordinem. profuturã eccłiã sub
certȩ significonis misterio describit. Qind aut̃ ꝑ alphabetũ. nisi initia et
rudimenta sacre doctrinȩ intelligi conuenit: Unde ec paulus hebreis
exprobłins dicit. Ꝙ enĩ cum deberetis magistri ee ꝓpt̾̃ tempꝰ. rursum in¬

Expanded text:
is rite completis, incipit pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere per pavimentum alphabetum usque ad dextrum angulum occidentis, atque iterum similiter a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentalem basilicae. Quae res puerilis ludus videretur, to magis sacratius quid in tali facto sit reconditum requirendum est, quanto minus non intelligentibus vile videri potest. Sciendum tamen, sicut jam supra dictum est, omnia quae in talibus fiunt Domini exemplum praecessisse, et quod in illo praecessit in successoribus immutabile remansisse. Superius namque pontifex tantummodo orationem fudit, nunc vero jam alphabeti ordinem per futuram ecclesiam sub certae significationis mysterio describit. Quid autem per alphabetum, nisi initia et rudimenta doctrinae sacrae intelligi convenit? Unde et Paulus Hebraeis exprobans dicit: « Etenim cum deberetis magistri esse, propter tempus rursum in
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i loco. Deinde incircuitu eccłie ꝑparietes. crucem cumpollice
de ipso crismate poncifex facit. incipiens adextro latere usq index
trum. Altare quidẽ totum ꝑlinit᷑ sacra unctione: parietes aut̃¬
signant᷑ pontificis pollice. qͥa ꝑaltare signant᷑ illi qͥ potiori sc̃ĩ sp̃s
debriant᷑ munere. quors scilicet mens in dm̃i amore feruet semꝑ. Atq
ideo inquo magis eo delectant᷑. eo maiori illiꝰ munere impinguant᷑.
Per parietes aut̃ minoris qͦ ordinis qͥb sufficit qđ lapides sunt eccłie.
& incõpagis eccłie manent unione: atq ideo ꝑfidem passionis ac
resurrectionis. et ꝑ caritatẽ fr̃nitatis dona merent᷑ scĩ sp̃s. N dextro
aut̃ usq indextrũ crux pingit᷑. cũ recta intentione intrat quis
eccłiam et in eiꝰ societate ꝑsistens. passionesq sui saluatoris reminis¬
cens. t̾minat hanc uitam. Canit interea antistes antiphonam.

Expanded text:
in omni loco. » Deinde in circuitu Ecclesiae per parietes crucem pollice in omni loco. » Deinde in circuitu Ecclesiae per parietes crucem pollice de ipso chrismate pontifex facit incipiens a dextro latere usque in trum. Altare quidem totum perlinitur sacra unctione; parietes autsignantur pontificis pollice, quia per altare signantur illi qui potiori Spiritus sancti debriantur munere, quorum scilicet mens in Domini amore, fervet semper, atque ideo in quo magis delectantur, eo majoris illius munere impinguantur. Per parietes autem minoris quoque ordinis, quibus sufficit quod lapides sint Ecclesiae et in compagis Ecclesiae manent unione, atque ideo per fidem passionis ac resurrectionis, et per charitatem fraternitatis dona merentur Sancti spiritus. A dextro autem usque in sinistrum crux pingitur cum recta intentione intrat quis Ecclesiam, et in ejus societate persistens passionesque sui Salvatoris reminiscens terminat hanc vitam. Canit interea antistes antiphonam: «
Abbreviated transcription (Latin):
mus hic̃ ĩchoat᷑. cũ ꝑspeculum uidemꝰ & in enigiate. Consummabitur¬
autẽ. cum uiderimus facie adfaciem. Canit aut̃ sacerdos fuso cͥsmate su-¬
per altare. antiphonam. Ecce odor filii mei sic̃ odor agri pleni quẽ
benedixit dñs. Reminiscens olim ꝓphetiam iacob ꝓnuntiatã: nunc
existit. quẽ ille iam tunc multa post tempora nasciturum p̾idit.
Citꝰ ager : tota latitudo mundi. ꝑ quẽ diffusa est ecclia. hic gͦ diu̾sos
flores odoris ꝓtulit optimi. cum rose in martirib. lilia inu̾ginibus.
uiolas inscłi contemptorib. uirides herbas ĩ ĩcipientib. floridas in ꝓ¬
ficientib. plenas fructib inconsummatis atq ꝑfectis auimab ꝓfer¬
re nondesistit. Odor gͦ filii odorem agri pleni. cum campꝰ sc̃e eccłie
diu̾sis resplendet uͥtutib suauem xp̃o confert odorem. Unde herba
illa aromatica. de se ec suis similib aiebat. xp̃i bonus odor sumus dõ

Expanded text:
mus hic inchoatur cum per speculum videmus et in aenigmate, consummabiturmus hic inchoatur cum per speculum videmus et in aenigmate, consummabitur cum viderimus facie ad faciem. Canit autem sacerdos fuso chrismate super altare antiphonam: « Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni quem benedixit Dominus. » Reminiscens olim prophetiam Jacob pronuntiatam nunc existit, quem ille jam tunc multa post tempora nasciturum praevidit, cujus ager est tota latitudo mundi per quem diffusa est Ecclesia. Hic ergo diversos flores odoris protulit optimi, cum rosas in martyribus, lilia in virginibus, violas in saeculi contemptoribus, virides herbas in incipientibus, floridas in proficientibus, plenas in consummatis atque perfectis animalibus proferre non desistit. Odor ergo filii odor est agri pleni, cum campus sanctae Ecclesiae diversis resplendet virtutibus et suavem Christo confert odorem. Unde herba illa aromatica de se et suis similibus aiebat: « Christi bonus odor sumus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
fex altare unguit. aliꝰ sacerdos incensum ponit: qͥa cũdñs et saluator
ẽẽ. aduentu sc̃ĩ sp̃s. nisi quem uͥtus sacre commendat orationis. Queri
aũt potest cur altare unguit᷑. et bis exoleo simplici: t̾cio aut̃ cͥsmate.
ipsius scã eccłia ꝑnecessarias habet. sine qͥb saluari neqͥt. fidem scilicet.
spem et caritatem. Quia gͦ tͥb his uirtutib genus humanũ ditat. tͥb
unctionib sacrum altare decorat. Quod cũ prius uiliori. t̾cio autem cͥs-¬
mate id est p̃ciosiori inpinguat. unguento significat: qͥa cũ fides
et spes ualde sint nobis necessarie. p̃ciosior tamen his. caritas habet᷑.
Unde paulus apłs inepła sua dicit. Nunc enĩ manent fides. spescaritas.
tria hec: maior aut̃ horum caritas. Maior em̃ caritas fide et spe: qͥa
istis deficientib caritas manet: siue qͥa caritatis initium qua dm̃ diligi¬

Expanded text:
fex altare unguit alius sacerdos incensum ponit, quia cum Dominus et Salvfex altare unguit alius sacerdos incensum ponit, quia cum Dominus et Salvesse adventu sancti Spiritus nisi quem virtus sacrae commendat orationis. Quaeri autem potest cur altare unguitur et bis ex oleo simplici, tertio autem chrismaipsius sancta Ecclesia pernecessarias habet sine quibus salvari nequit: fidem scilicet, spem et charitatem. Quia ergo tribus his virtutibus genus humanum ditatur, tribus unctionibus sacrum altare decoratur. Quod autem prius viliori, tertio autem chrismate, id est, pretiosiori impinguatur unguento, significat quia, cum fides et spes valde sint necessariae, pretiosior tamen his charitas habetur. Unde Paulus in Epistola sua dicit: « Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum est charitas. » Major est enim charitas fide et spe, quia istis deficientibus charitas manet, sive quia charitatis initium qua Deum diligi
Abbreviated transcription (Latin):
mus dei contemplari meret᷑. qui lapidẽ ad capud habet: qͥa ille ue-¬
raciter ea quȩ sunt diuma conspicit. qui caput id est mentem in
xp̃o fixam habet. Unrit autẽ eundem lapidẽ. qͥa p̾uidit futurũ
illũ lapidem et unguendũ. qͥ reꝓbatus ÷ a iudeis edificantib: &
unctus adeo patre oleo exultationis: p̃participib suis. Unde et
xp̃c id est unctus dr̃. Ungit pontifex manu sua ipsum lapidẽ.
quia inpotestate ueri sacerdotis nr̃i fuit. quando sp̃m paracli-¬
tum suꝑ eccłiam misit. Unde dicit ad eundẽ lapidem. quem pͥ-¬
scͥptum. ẽ. factum est u̾bum dñi inmanu aggei uel cuiꝰlibet
alteriꝰ ꝓpħe. hinc petrus. Dextera gͥ dĩ exaltata. et ꝓmissione
sp̃s scĩ accepta. effudit in nos qͥ credimꝰ. Quod uͦ in circuit u
ipsius altaris alius sacerdos incensum ponit. congruit illi tempori qͣn-¬
erant intemplo laudantes deum. & benedicentes dñm. Cumgͦ ponti-¬

Expanded text:
mus Dei contemplari meretur qui lapidem ad caput habet, quia ille vemus Dei contemplari meretur qui lapidem ad caput habet, quia ille veraciter quae sunt divina conspicit qui caput, id est mentem in Christo fixam habet. Unxit autem eumdem lapidem, quia praevidit futurum illum lapidem et ungendum qui reprobatus a Judaeis aedificantibus, et unctus a Deo Patre oleo exsultationis prae participibus suis. Unde et Christus, id est unctus dicitur. Unguit pontifex manu sua ipsum lapidem, quia in potestate veri Sacerdotis nostri fuit, quando Spiritum Paracletum super Ecclesiam misit. Unde dicit ad eumdem lapidem quem priscriptum est: « Factum est verbum Domini in manu Aggaei, » vel cujuslibet alterius prophetae. Hinc Petrus: « Dextera igitur Dei exaltata et promissione Spiritus sancti accepta effudit in nos qui credimus. » Quod vero in circuitu ipsius altaris alius sacerdos incensum ponit, congruit illi tempori quaner in templo, laudantes Deum et benedicentes Dominum. » Cum ergo ponti
Abbreviated transcription (Latin):
scła: oꝑatus.ẽ. salutem in medio t̾re. Inmedio gͦ altaris oleum fun-¬
dit᷑. inmodũ crucis. & sic ꝑ qͣtuor angulos eiꝰ. qͥa pͥmũ in ierłm
posite suꝑuenit eccłie donũ scĩ sp̃s. et sic inceteras mundi partes¬
deriuata est. Scriptum est enim. De syon exibit lex: et uerbũ
ꝓꝑarent dicens. Ios antem sedete in ciuitate. quo adusq induamini
uirtute exalto. Recordat᷑ autem pontifex ueteris hystorie simul &
ministerii cum canit. Erexit iacob lapidem intitulum. fundens
oleum de suꝑ. lacob namq cũ exularet. lapidem sibi subcapite posuit
inbethel et dormiuit. Domiis dei ÷ eccłia ipsiꝰ. sicut paulus adtimothe¬
um. Si autem tardauero inquid. scias qualiter te oporteat conu̾¬
sari indomo dĩ que est eccłia ipsiꝰ. Lapis autem ille quẽ iacobsub
capite habuit. tẏpum saluatoris expressit. Ille gͦ fundamenta do¬

Expanded text:
saecula operatus est salutem in medio terrae. » In medium ergo altaris oleum funsaecula operatus est salutem in medio terrae. » In medium ergo altaris oleum funditur in modum crucis, et sic per quatuor angulos ejus, quia primum in Jerusalem positae supervenit Ecclesiae donuest. Scriptum est enim: « De Sion exibit lex, et verbum properarent, dicens: « Vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto. » Recordatus autem pontifex veteris historiae simul et ministerii cum canit: « Erexit Jacob lapidem in titulum, fundens oleum desuper. » Jacob namque cum exsularet, lapidem sibi sub capite posuit in Bethel, et dormivit. Domus Dei est Ecclesia ipsius, sicut Paulus ait ad Timotheum: « Si autem tardavero, » inquit, « scias qualiter te oporteat conversari in domo Dei quae est Ecclesia ipsius. » Lapis autem ille quem Jacob sub capite habuit typum Salvatoris expressit. Ille ergo fundamenta do
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ altare. in medio altaris crucem ex eo faciens: et suꝑ quatuor an¬
gulos altaris. Et quidem satis congrue ordo seruat᷑: ut post emun¬
dationem ꝑaquam ec reliqua quȩ dicta sunt ꝑfundat᷑ altare oleo.
cͥa et sẽã eccłia pͥiis aqua mundat᷑ infonte baptismatis: et sic uncti¬
one insignit᷑ ꝑ manus pontificis. ut sp̃c sci inse mereat᷑ aduentum.
Dam oleum: grãm significat sp̃s sancti. Et dum oleum corporibus
adhibet᷑ exterius: aduentus sp̃s scĩ significat᷑ interuis. Unde ꝑysaiã
olim ꝓmissũ est: &e computrescet ugum afacie olei. Lugum enim
S querendũ cur inmedio altaris crux fiat exoleo: et sic ꝑ quatt uor
angulos eiꝰ. Ad qđ respondendũ. qͥa ȩccłie fundam̃ta atq initia
inierłm pͥmo surrexerunt quã in mundi medio scrmus positam.
teste erechiele qͥ dicit. Ista est ierłm inmedio gentium posui eã.
et incircuitu eiꝰ t̾ras. Itemq psalmista: Deus autem rex nr̃ ante

Expanded text:
 altare, in medio altaris crucem ex eo faciens et super quatuor angulos altaris. Et quidem satis congrue ordo servatur ut post emundationem per aquam et reliqua quae dicta sunt perfundatur altare oleo, quia et sancta Ecclesia prius aqua mundatur in fonte baptismatis et sic unctione insignitur per manus pontificis ut Spiritus sancti in se mereatur adventum, nam oleum gratiam significat Spiritus sancti, et, dum oleum corporibus adhibetur exterius, adventus Spiritus sancti significatur interius. Unde per Isaiam promissum est: « Et computrescet jugum a facie olei. » Jugum enim ancti. Sed quaerendum cur in medio altaris crux fiat ex oleo, et sic per quatuor angulos ejus. Ad quod respondendum quia Ecclesiae fundamenta atque initia in Jerusalem primo surrexerunt, quam in medio mundi scimus positam, teste Ezechiele, qui dicit: « Ista est Jerusalem, in medio gentium posui eam, et in circuitu ejus terras. » Et item Psalmista: « Deus autem rex noster ante
Abbreviated transcription (Latin):
Alii namq linteanina offerunt. corpora scilicet diu̾sis uͥtutum
exercitiis adcandorẽ castitatis ꝑducta. Alii rubra indum̃ta. cor-¬
da admart yriũ p̃parata: alii iacinctina qͥ dicere norunt. nr̃a aũt
conu̾satio: incelis. Alii coccinea. ardore caritatis flagrantia.¬
alii scutulata federe pacis in separabilit̾ unita. Alii aut̃ uasa au¬
rea &e argentea. sensus et eloqͥi uenustate fulgentia. Que omĩa consi-¬
derans psalmista. ab ecdia uͦ regi debito cũhonore referri. ad clamat
ei dicens. Astitit regina adextris tuis inuestitu de aurato. circũdata
uarietate. hinc ÷ q idẽ ipse ꝓpħa. tanta ordinatione uidens hono-¬
rem dõ exibere debere. hortat᷑ angłos siue apłos dicens. Congrega-¬
te illi scõs eiꝰ. qͥ ordinauer̃ testam̃tũ eiꝰ suꝑ sacͥficia. S et ipse dñs
gratissime benedictionẽ talib imꝑtiri dignat᷑. dicente eodem

Expanded text:
Alii namque linteamina offerunt, corpora scilicet diversis virtutum Alii namque linteamina offerunt, corpora scilicet diversis virtutum exercitiis ad candorem castitatis perducta; alii rubra indumenta, id est, corda ad martyrium praeparata; alii hyacintina qui dicere norunt: « Nostra autem conversatio in coelis est. » Alii coccinea ardore charitatis flagrantiaalii scutulata foedere pacis inseparabiliter unita; alii autem vasa aurea et argentea sensus et eloquii venustate fulgentia. Quae omnia considerans Psalmista ab Ecclesia vero Regi debito cum honore referri acclamat ei, dicens: « Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumdata varietate. » Hinc est quod idem ipse Propheta tanta ordinatione videns honorem Deo exhiberi debere, hortatur angelos sive apostolos dicens: « Congregate illi sanctos ejus qui ordinaverunt testamentum ejus super sacrificia. » Sed et ipse Dominus gratissime benedictionem talibus impertiri dignatur, dicente eodem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cat᷑ uł ipse dñs patrẽ exorans ut confirmet qd̾ oꝑatꝰ ÷ ut ei om̃is t̾ra
subiciat᷑. ꝓpt̾ cuiꝰ redẽptionẽ ipse ñ dubitauit mori sic̃ ei ante incar¬
nationẽ ꝓmiserat : postula ame et dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã et reł.
Uel om̃is pontifex uice illiꝰ fungens obsetrat ut qd̃ illiꝰ dono exercetur.
illud qd̃ ds̃ oꝑatꝰ ÷ innobis. unde scilicet illuad donum em̾serit. adiecit.
tionis et signa exercuere uͥtutis. Que omĩa ad głam refert eccłia pa
et omĩa ornam̃ta eccłie. pontifici benedicenda offerunt. Quidꝑhos
ministros nisihi  intelligunt᷑ qͥ eccłie seriitio uł ornatui delegan¬
t᷑. quos necesse ÷ addecorẽ eccdie multa conferre et uaria. ꝓpͥe posfi-¬
bilitati congruentia. Sic̃ enim in popło ifraelitico cũ tab̾nacu-¬
lum iussu dei construendo uaria oblata st̃ donaria. sic et in sc̃e
ec clie decore diuersa conferunt᷑ dona ꝑministcos eiꝰ dño offererenda.

Expanded text:
onfirmet quod operatus est, ut ei omnis terra subjiciatur propter cujus redemptionem ipse mori non dubitavit, sicut ei ante incarnationem promiserat: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam; » et reliqua; vel omnis pontifex vice illius fungens obsecrat ut quod illius dono exerceturillud quod Deus operatus est in nobis, unde scilicet illud donum emerserit adjecit: tiones et signa exercuere virtutis. Quae omnia ad gloriam refert Ecclesia Pet omnia linteamina ecclesiae pontifici benedicenda offerunt. Quid per hos ministros nisi hi intelliguntur qui Ecclesiae servitio vel ornatui delegantur, quos necesse est ad decorem Ecclesiae multa conferre et varia propriae possibilitati congruentia? sicut enim in populo Israelitico, cum tabernaculum jussu Dei construeretur, varia oblata sunt donaria, sic et in sanctae Ecclesiae decore diversa conferuntur dona per ministros ejus Domino offerenda.
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ sese deuotꝰ submitit. sciens scͥptum. Ad locum unde exe-¬
unt flumina. reu̾tunt᷑ ut it̾um fluant. Neq enĩ fluere ualent ĩmo
siccant᷑ om̃ia flumina. nisi ad matricẽ redeant abyssũ. qͥa nisi ꝑcep¬
tores diuinors munerũ sese humilit̾ eiꝰ potentie subdere studuer̾.
aqͦ ut fluant acceꝑunt: eors et uelle ⁊ posse ariditate ꝑpetua mar-¬
cescet. Nam qͥb dam talib apł̃s exꝓbrans ait. Quid enĩ habes q ñ acce-¬
pisti: Si autem accepisti. qͥd głaris quasi non acceꝑis: S et ponti¬
fex pontificum dñs et saluator nr̃ qͥ sedet indextera paterne maiesta¬
tis crucẽ incensi suꝑ altare tunc ponit. cum ꝓnobis sic̃ apłs dicit
patrẽ int̾uenit. Crucẽ enĩ incensi facere est: passionẽ suã patͥ osten-¬
etiã int̾pellat ꝓnobis. Post orationẽ incipit pontifex antiphonã.

Expanded text:
actionem sese devotus submittit, sciens scriptum: « Ad locum unde exeactionem sese devotus submittit, sciens scriptum: « Ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. » Neque enim fluere valent, imo siccantur omnia flumina nisi ad matricem redeant abyssum, quia, nisi perceptores divinorum munerum sese humiliter ejus potentiae subdere studuerint a quo ut fluant acceperunt, eorum velle et posse ariditate perpetua marcescent. Nam quibusdam talibus Apostolus exprobrans ait: « Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? » Sed et Pontifex pontificum, Dominus Salvator noster, qui sedet in dextera paternae majestatis, crucem incensi super altare tunc ponit, cum pro nobis, sicut Apostolus dicit, Patrem intervenit. Crucem enim incensi facere est passionem suam Patri ostenetiam interpellat pro nobis. » Post orationem incipit pontifex antiphonam: «
Abbreviated transcription (Latin):
rarum. qͥb arcent᷑ iudei. heretici. atq pagani. qͥ de lapidib p̾ciosis
edificant᷑. qͥa ualde p̃ciosi fuerunt qͥ scripturas sacras ipso auctore con¬
diderunt. et nobis legendas reliquerunt. Lapides aut̃ dicti. ꝓpt̾ in-¬
uincibilem firmitatem. Quors uni eorꝑ dictũ ẽ. Gues petrꝰ. et suꝑ hanc
petrã. edificabo eccłiam meã. Quod uͦ it̾um crucẽ incensi suꝑ altare
facit pontifex. indicat qͥa anteꝗͣ grãm diuinã meream. etiã instantia
orationũ adeo poscere debemꝰ. S neq pꝰ acceptã eiꝰ bonitatẽ. remissi
et negligentes ẽẽ debemꝰ. quin potiꝰ grates illi innumeras ꝓbeneficiis
collatis ex soluere conuenit. ne ingrati muneri suscepto indigni¬
reddam accipiendo. simulq pͥuem᷑ accepto. sic̃ ille negligens et inde¬
uotꝰ seruus: qͥ accepto dñi talento ñmͦ indeuotꝰ apparuit. s etiam
ad calumpniã dño inferendã ꝓcax et maliuolus extitit. Quod uitans

Expanded text:
ei, haeretici atque pagani. Qui muri de lapidibus pretiosis aedificantur, quia valde pretiosi Deo fuerunt qui Scripturas sacras ipso auctore condiderunt et nobis legendas reliquerunt, lapides autem dicti propter invincibilem firmitatem. Quorum uni dictum est: « Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. » Quod vero iterum crucem incensi super altare facit pontifex, indicat quia, antequam gratiam mereamur, etiam instantia orationum a Deo poscere debemus. Sed neque post acceptam bonitatem remissi et negligentes esse debemus, quin potius grates illi innumeras pro beneficiis collatis exsolvere convenit ne ingrati munere suscepto reddamur accipiendo, simulque privemur accepto, sicut ille negligens et indevotus servus qui accepto Domini talento, non modo indevotus apparuit, sed etiam ad calumniam Domino inferendam procax et malevolus exstitit. Quod vitans
Abbreviated transcription (Latin):
potestas in cȩlo & in terra. Ite eigo docete om̃s g̃s intinguentes eos in
cepi uobis. Quare si in limine xp̃i ambulare uolumis. a preceptis et moni¬
tis eiꝰ non recedamis: agentes gr̃ãs. quod dum instituit in futurum
quid facere debeamus. de preterito ignoscit quod simpliciter erraitimꝰ.
et quia iam scdi ciꝰ aduentus nobis appropinquat magis ac magis
benigna eiꝰ & larga dignatio corda nr̃a luce ueritatis illuminat.
ditiones dominice ueritatis: & quod prius apud quo gdam uidet᷑
erratum domino monente corrigere. ut cum in claritate sua & maiesta¬
te cȩlesti uenire ceꝑit. iueniat nos tenere quod monuit. obseruare
quod docuit. facere quod fecit. OPTO Tt fr̃᷑ kim̃e Sẽꝑͣ bene ualẽ¬

Expanded text:
potestas in caelo et ipotestas in caelo et icepi uobis. quare si in lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis eius non recedamus agentes gratias, quod dum instruit in futurum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter errauimus. et quia iam secundus eius aduentus nobis propinquat, magis ac magis benigna et larga dignatio corda nostra luce ueritatis inluminat. ditionis dominicae ueritatem et quod prius apud quosdam uidetur erratum Domino monente corrigere, ut cum in claritate sua et maiestate caelesti uenire coeperit, inueniat nos tenere quod monuit, obseruare quod docuit, facere quod fecit. opto te, frater carissime, se
Abbreviated transcription (Latin):
conmutere.. Dum quis de euungłica ueritate furatur. dñĩ u̾ba
et facta corrumpit atq adulterat precepta ditna. sic̃ apud hie¬
remiam scriptum est. Quid ÷ inqͥt paleis ad triticam:. Propt᷑ hoc ecce ego
ad ꝓpħas dicit dñs. qui furantur uerba mea unusqͥsq ꝓximo suo. et
seducunt ppłm metim inmendatiis suis. & merrorib sins. Item apud
eunidem alio loco. Ꝙ mechata est inqͥt lignum & lapidem. & in bis
omĩb non est reuersa ad me. Quod furtum & adult̾ium. ne uinos etiã
cadat. cauere sollicite. & timide ac religiose obsernare debemus.
Iam si sacerdotes dei & xp̃i sumis. non inuemio quem magis sequi qmͣ
scii. qui me secutus fuerit. non ambulabit in tenebris s habebit lum̃
uite. Ne gͦ in cenebris ambulemus. xp̃m sequi. & precepta eiꝰ obseruare
debemus. quia et ipse alio in loco mitens apłos dixit. Data est mͥ omis

Expanded text:
committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba et facta, corrumpit atqremiam scriptum est: quid est, inquit, paleis ad triticum? propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui furantur uerba mea unusquisque proximo suo, et seducunt populum meum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundem alio loco, et moechata est, inquit, lignum et lapidem, et in his omnibus non est reuersa ad me. quod furtum et adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timide ac religiose obseruare debemus. nam si sacerdotes Dei et Christi sumus, non inuenio quem magis sequi quamsaeculi. qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. ne ergo in tenebris ambulemus, Christum sequi et praecepta eius obseruare debemus, quia et ipse alio in loco mittens apostolos dixit: data est mihi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nos dñs & facere exemplo & magilt̾io suo docuit: potest simplicitat
eiꝰ de indulgentia dñi uenia concedi. nob̃ uͦ non poterit ignosci qui nunc
adomino ammoniti & instructi sumus. ut calioem dtucum uinomixtũ
scđm quod dñs obtulit. offeramus. & de hoc quoq adcollegas. nr̃as lit¬
cempnere. & in errore pͥstrno ꝑseuerare. quid. ẽ. aliud quam incur¬
rere in obiurgationẽ dñi increpantis inpsalmo et dicentis. ad quid
exponis uistificationes meas. & assumis testamentũ meũ ꝑ os tuum
Ili uͦ odisti disciplinam. & abiecisti sermones meos retro. Si uidebas
furem currebas ei. & inter mechos particulam tuam ponebas. Expo¬
nere enĩ iustificones tuas & testamentũ dñi. & non idem facere qͦd
fecerit dñs. quid aliud est quam sermones eiꝰ abicere. & disciplinam
Añicam contempnere: Nec terrena sed sp̃ualia furta. & adulterla

Expanded text:
quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti et instructi sumus ut calicem Dominicum vino mixtum, secundum quod Dominus obtulit, offeramus; et de hoc quoque ad collegas nostros littemnere et in errore pristino perseverare, quid aliud est quam incurrere in objurgationem 110 Domini increpantis in Psalmo et dicentis: Ad quid exponis justificationes meas et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et abjecisti sermones meos retro. Si videbas furem, concurrebas ei, et inter moechos particulam ponebas . Exponere enim justificationes et testamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est quam sermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria
Abbreviated transcription (Latin):
aqua sola offerriuidetur: tam̃ cum ad cenandum uenimus mixtũ calioẽ
offerimus. Sed cum cenamus ad conuiuium nr̃m plebem conuocare non
possumus. & sacramenti ueritatem fr̾mtate omĩ presente celebremus
Et enĩ non mane. s post cenam mixtum calicem obtulit dñs. Nun qͥd
dis dñicis offeramus: Xpm offerre oportebat cira uesꝑam diei. ut ho-¬
ra ipsa sacrificii ostenderet occasum & uesꝑam mundi si c̃ in exodoscͥp¬
tum est. & occidet illum omẽ uulgus synagoge filiorũ isrł: ad uesꝑam
Et iterũ in psalmis. Alleuatio manuum mearum. sacrificiũ uesꝑtinũ.
Nos aut̃ resurrõnem dñi mane celebramus. & quia passionis eiꝰ mentionẽ
in sacrificiis omĩb facimus: passio est enĩ dni sacrificium quod offerimꝰ.¬
id quod constat dnm fecisse faciamus. & uideris fr̾ kñe si quis de ante¬
cessorib nr̃is uł ignorant̾ uł simplicit̾ non hoc obsernauit & cenuit.

Expanded text:
aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem offerimus? sed cum cenamus, ad conuiuium nostrum plebem conuocare non possumus, ut sacramenti ueritatem fraternitate omni praesente celebremus. at enim non mane, sed post cenam mixtum calicem optulit Dominus. numqudis dominicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne u. Et iterum in Psalmis: Allevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. XVII. Et quia passionis ejus mentionem in sacrificiis omnibus facimus passio est enim Domini sacrificium quod offerimid quod constat Dominum fecisse faciamus. Et viderit, frater charissime; si quis de antecessoribus nostris vel ignoranter vel simpliciter non hoc observavit et tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos dĩ patris. et sacrisicium patri se ipsum obtulit: et hoc fieri insui
conmemoratione precepit. Utiq ille sacerdos uce xp̃i uere fungitur. qui
id quod xꝑc fec̃ imitatur. Sed et sacrificium uerum & plentm tunc offert
deo patri. si sic incipiat offerre scđdm quod ipsum xꝑm uideat obtulisse. Ce
certim omĩs religionis et ueritatis disciplina subuertitur. nisi id quod spũ¬
aliter precipitur fideliter reserneruetur. nisi in sacrificiis matutinis hoc
quis ueretur. ne ꝑsaporem uini redoleat sanguinem .xͥ. Sic gͦ incipit.
bus dic̃ de sanguine eiꝰ. & eruore confundi. Porro aut̃ dñs in ernñgłio
dicit. Qui confusꝰ me fuerit. confunditur eini filius hominis. Et apłs
quoq loquitur dicens. Si hominib placerem: xp̃i seruus non essem. Qmͦ
bibere.: An sua aliquis sibi contemplatione blanditur. quod et si mane

Expanded text:
sacerdos Dei Patris, et sacrificium Patri se ipsum primus obtulit, et hoc fieri in sui sacerdos Dei Patris, et sacrificium Patri se ipsum primus obtulit, et hoc fieri in sui commemorationem praecepit, utique ille sacerdos vice Christi vere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur, et sacrificium verum et plenum tunc offert in Ecclesia Deo Patri, si sic incipiat offerre secundum quod ipsum Christum videat obtulisse. XV. Caeterum omnis religionis et veritatis disciplina subvertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reservetur, nisi si in sacrquis ueretur, ne per saporem uini redoleat sanguinem Christi. sic ergo incibus discit de sanguine eius et cruore confundi. porro autem Dominus in euangelio dicit: qui confusus me fuerit, confundetur eum filius hominis. et apostolus quoque loquitur dicens : si hominibus placerem, Christi seruus non essem. quombibere. An illa sibi aliquis contemplatione blanditur, quod etsi mane
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ m̃s dilectissumis. in quo bene sensi ipsum audite. Quare si solrs xp̃c audiendꝰ
est. non debemus attendere quid alius ante nos faciendum putanerit. sed qͥd
qui aute onĩs est xp̃c prior fecerit. nec aut̃ hominis consuetudinem sequi quem¬
oporteat. s dei ueritatem: cum ꝑ ysaiam ꝓpħam ds̃ loquatur et dicat. Sine
cauisa aut̃ colunt me: mandata & doctrinas hominum docentes. & item dñs
in eiuinͣgłio hoc idem repetat dicens reicitis mandatum dei. ut traditionem
urãm statuatis. S & alio in loco ponit & dicit. Qui soluerit tinum ex matida¬
tisistis minimis & docuerit sic homines: minimus uocabitur in regno çeloꝵ
Quodsinec minima de mandatis dominicis licet soluere. qnͣtomagis tam magna
tam grandia. cã ad ipsum dnĩce passionis. et nr̃ȩ redemptionis sacramentum
ꝑtinentia. fas non est infringere. auc in aluid quam quod diuinitꝰ institutũ

Expanded text:
filius meus dilectissimus, in quo bene sensi, ipsum audite. quare si solus Christus audiendus filius meus dilectissimus, in quo bene sensi, ipsum audite. quare si solus Christus audiendus est, non debemus adtendere quid alius ante nos faciendum esse putauerit, sed quid qui ante omnes est Christus prior fecerit. neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei ueritatem, cum per Esaiam prophetam Deus loqcausa autem colunt me, mandata et doctrinas hominum docentes . Et iterum Dominus in Evangelio hoc idem repetat dicens: 109 Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio in loco ponit et dicit: Qui solverit unum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum
Abbreviated transcription (Latin):
aut unum solum nisi utrumq sibi misceatur: quomͦ nec corpus dnĩ potest et
farma sola. ut aqua sola. nisi utrumq adunatum fuerit & copulatum. & panis
uniꝰ compage solidatum. Qd et ipso sacramento ppłs nr̃ ostenditur adunatus.
tit quemadmodũ grana multa inunum collecta & conmolita & mixta. panẽ
unum faciunt: sic in xp̃o qui est panis cȩlestis unum scimus eẽ corpꝰ. eui conunctꝰ
solam offerendam putauertint. querendum est eñ ipsis quem sint secuti. Nam
insacrificio quod xp̃c obtislit. non insi xp̃c sequendus est. Utiq id nos obandire
et facere oportet quod xp̃c fecit. et quod faciendum ẽẽ mandauit: qnͣdo in euu̾̃n
głio ipse dicat. si feceritis quod mando uob̾: iam non dicouos serrios sed amicos.
Et quod xp̃c debeat solus audiri: pater de cęlis ẽtiam contestatur dicens. Hic est

Expanded text:
aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius compage solidatum. Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus; ut, quemadmodum grana multa in unum collecta et commolita et commixta panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciamus esse corpus, cui conjunctus solam offerendam putaverunt. Quaerendum est enim ipsi quem sint secuti. Nam, si in sacrificio quod Christus obtulit, non nisi Christus sequendus est, utique id nos obaudire et facere oportet quod Christus fecit et quod faciendum esse mandavit, quando ipse in Evangelio dicat: Si feceritiet quod Christus debeat solus audiri, pater etiam de caelis contestatur dicens: hic est
Abbreviated transcription (Latin):
et gentes hetnicorum sunt & linge: Quod scilicet ꝑspicimus. et
insacramento calicis contineri. Nam qͥa nos om̃s portabat. xp̃e. qui
et peccata nr̃a portabat. uidemus in aqua ppłm intelligi. in uino
latio ⁊ c̃iũctioaquȩ & uini sic miscetur incalice dñi. ut cõmixtio. illa que¬
non possit abinuicem separari. Unde eccłiam idest plebem in eccłia consti-
cutam. fideliter et firmiter in eo quod credidit ꝑseuerantem. nuila res
separare poterit axp̃o quo minus her eat. semꝑ et mancat indiuidua dilec̾-¬
tio. Sic aut̃ inscificando calicem Domim offerri aqua sola non potest. qͥmͦ et
uinum solum potest. Namsi uinum tatitum quis proferat. sangtus xp̃i inci¬
pit eẽ sine nob̃. Si uͦ aqua sit sola. plebs incipit ce̾ sine xp̃o. Qnͣdo autem
utrumq miscetur: et adunatione confusa sibi iuicem copulatur. tunc
sacramentũ spũale et cȩl este ꝑficitur. Sic uͦ calix domini nonẽ. aquasola

Expanded text:
et gentes ethnicorum sunt et linguae . Quod scilicet perspicimus et et gentes ethnicorum sunt et linguae . Quod scilicet perspicimus et in sacret peccata nostra portabat, ulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa non possit ab inuiceutam, fideliter et firmiter in eo quod credidit perseverantem, nulla res separare poterit a Christo quominus haereat semper et maneat individua dilectio. Sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non potest, quomodo nec vinum solum potest. Nam, si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis: si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et coeleste perficitur. Sic vero calix Domini non est aqua sola
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ uino isto connum mens soluitur. & anima relaxatur. et
tristicia omĩs exponitur. ita et potato sanguine dm̃. & poculo salutari. ex¬
ponatur memoria ueteris hominis. ut fiat obluno conuersationis pristine
scłaris. et mestum pectus ac triste quod prius peccatis augentib preme-¬
batur: diuine ĩdulgentiȩlecicia resoluatur. Quod tum demũ potest lecificare
nos de uino aquam faciamus: cum sacramentũ quoq illiꝰ ammonere. et
struere nos debeat. ut in sacrifici is amĩcis uinum potiꝰ offeramus:. Nam
quia apud uideos defecerat gr̾a spũalis. defecit et ninum. Uinea enĩ dnĩ
fidei ꝑtienire. de aqua uinum fecit. idest quod adnuptias. xꝑi et egcłiȩ
uideis cessantib: plebs magis gentium conflueret. et coniunceret osten¬
dit. Aquas nanq ppłos significari in apocalipsi scriptura diuina decla¬
rat dicens. Aquȩ quas uidisti suꝑ quas sedet meretrix illa. ppłi et tͣbȩ

Expanded text:
quemadmodum vino isto communi mens solvitur et anima relaxatur et quemadmodum vino isto communi mens solvitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita, epotato sanguine Domini et poculo salutari, exponatur memoria veteris hominis, et fiat oblivio conversationis pristinae saecularis, et moestum pectus ac triste, quod prius peccatis angentibus premebatur, divinae indulgentiae laetitia resolvatur; quod tunc demum potest laetificare nos de vino aquam faciamus, cum sacramentum quoque rei illius admonere et instruere nos debeat ut in sacrificiis Dominicis vinum potius offeramus. Nam, quia apud Judaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et vinum: vinea enim Domini fidei pervenire, de aqua vinum fecit, id est, quod ad nuptias Christi et Ecclesiae, Judaeis cessantibus, plebs magis gentium conflueret et conveniret ostendit. Aquas namque populos significare in Apocalypsi Scriptura divina declarat dicens: Aquae quas vidisti, super quas sedet meretrix illa, populi et turbae
Abbreviated transcription (Latin):
uimus uob. andchema sit sic̃ prediximꝰ. Et nunc iterum dico. Siquis¬
uob̾ annuntiauerit preter quam quod accepistis auachema sit. Qum gͦ neq
ipse apłs. neq angłs de cęlo annuntiałi possit aliter. aut docere pret̾ qmͣ
ursupatum sit. uic contra euuingłicam et apłicam disciplinam quib dam
in locis offeratur aqua in dnĩco calice. quȩ sola xp̃i sanguinem non possit
exprimere Clꝰ rei sacramentũ. nec inpsalmis tacet sp̃s sc̃s. faciens menti¬
onem dominici calicis dicens. Calix tunis in ebrians: quam optimus
Calix aut̃ qui mebriat. utiq mixtus uino est. Neq enĩ aqua quenqmͣ¬
in ebriare potest. Sic auc̃ calix dominicus in ebriat. ut Nos in õenefi
uinum bibens in ebriatus est. S quia ebrietas dominici calicis et
sanguinis non est talis. qualis est ebrietas uini scłaris. cum diceret
redigat. ut a sopore isto scłari ad intellectum dei unusqͥsq resipiscat. et

Expanded text:
uimus nobis, anathema sit, sicut praediximus, et nunc iterum dicouimus nobis, anathema sit, sicut praediximus, et nunc iterum dicovobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit . XI. Cum ergo neque ipse Apostolus neque Angelus de coelo annuntiare possit aliter aut docere praeterquausurpatum sit ut, contra evangelicam et apostolicam disciplinam, quibusdam in locis aqua offeratur in Dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. Cujus rei sacramentum nec in Psalmis tacet Spiritus sanctus faciens mentionem dominici calicis et dicens: Calix tuus inebrians perquam optimus . Calix autem qui inebriat, utique vino mixtus est: neque enim aqua inebriare quemquam potest. Sic autem calix Dominicus inebriat ut et Noe in Genesi vinum bibens inebriatus est. Sed, quia ebrietas Dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas vini saecularis, cum diceret redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellectum Dei unusquisque resipiscat, et
Abbreviated transcription (Latin):
in meam coninemorationẽ. Quotiensꝯq ederitis panem istum. et calicẽ
biberitis. mortem dñi admuntiatis quo adusq ueniat Quod si a dño
precipitur. et ab apło eiꝰ hoc idem confirnatur et craditur. ut qͦtiens¬
cunq bĩberimus. in conmemorationẽ dnĩ hoc faciamus quod fecit et
dominus: inuenimus non obseruari a nob̃ quod mandatum est. nisi
eadem quȩ dñs fecit nos quoq faciamus. et calioem pari ratione mis¬
centes a diuino magisterio non recedamus. Ab euiingłicis aut̃ p̃ceptis
omnino non recedendũ ẽẽ. & eadem quȩ docuit magister & fecit. dis¬
cipulos quosq obseruare & facere debere. constantiꝰ et fortiꝰ. Alio in loco
beatus apłs monet dicens. Miror quod sic tam cito demutamin ab
eo qui uocauit ad gr̾am. ad aliud euungłium quod non est aluid. nisi
sunt aliqui qui uos turbant. & uolunt conuertere euungłnm&ͥ. Si ncoe

Expanded text:
in meam conmemorationem. quotienscumque enim ederitis panem istum et calicem in meam conmemorationem. quotienscumque enim ederitis panem istum et calicem biberitis, mortem Domini adnuntiatis quoad usque ueniat. quod si a Domino praecipitur et ab apostolo eius hoc idem confirmatur et traditur, ut quotienscumque biberimus, in commemorationem Domini hoc faciamus quod fecit et Dominus, inuenimus non obseruari a nobis quod man\'datum est, nisi eadem quae Dominus fecit nos quoque faciamus et calicem pari ratione miscentes a diuino magisterio non recedamus. ab euangelicis autem praeceptis omnino non recedendum esse et eadem quae magister docuit et fecit discipulos quoque obseruare et facere debere constantius et fortius alio in loco beatus apostolus docet dicens: miror quod sic tam cito demutamini ab eo qui uos uocauit ad gratiam, ad aliud euangelium, quod non est aliud, nisi si sunt aliqui qui uos turbant et uolunt conuertere euangelium Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
pro multis effundetur in remssionem pecc̾orum. Dico uob̾ non bibam
amodo exista creatura uitis. usq indiem illum quo uob̃cum bibam
nouum in regno pr̃is mei. Qua m parce inuenimus calicem mixtum
fiusse quem dñs obtulit. & uinum fuisse quod sanguinẽ suũ dix̃. Unde
apparet sanguinem xͥ non offerri. si desit uinum calici: nec sacrificiũ
dñicum legitima scificatione celebrari. nisi õblatio et sacͥfitium nr̃m
patris bibemus. si in sacrificio dei patris et xp̃i uinum non offeri¬
mus. nec calicem dnĩ dominica traditione miscemus: Beatꝰ qͦq
apis paulus a domino electus. et missus. et predicator ueritatis
eiuingłicȩ constitutꝰ: hec eadem in epła sua ponit dicens. Dominꝰ
Simuili modo et calicem pꝰquam cenatum est: accepit dicens. Hic calix no¬
uum testimentatũ est in meo sanguine. hoc facite quotiensꝯq biberitis

Expanded text:
pro multis effundetur in remissionem peccatorum. dico uobis, non bibam pro multis effundetur in remissionem peccatorum. dico uobis, non bibam amodo ex ista creatura uitis usque in diem illum quo uobiscum bibam nonam in regno patris mei qua in parte inuenimus calicem mixtum fuisse quem Dominus optulit et uinum fuisse quod sanguinem dixit. unde apparet sanguinem Christi non offerri, si desit uinum calici nec sacrificium dominicum legitima sanctificatione celebrari, nisi oblatio et sacrificium nostpatris bibemus, si in sacrificio Dei patris et Christi uinum non offerimus nec calicem Domini dominica traditione miscemus? Beatus quoque apostolus Paulos a Domino electus et missus et praedicator ueritatis euangelicae constitutus haec eadem in epistula sua ponit dicens: Dominussimili modo et calicem postquam cenatum est accepit dicens: hic calix nonum testamentum est in meo sanguine, hoc facite quotienscumque biberitis
Abbreviated transcription (Latin):
auda et sitienti cupiditate suscipitur: plemꝰ et uberiꝰ hauritur: sic̃ et alio
loco ad samaritanã mulierem dñs loquitur dicens. Omĩs qui biberit ex
aqua ista: siti& it̾m. Iui aut̃ bib̾it ex aqua quam ego dedero: non siti et
in ȩternum. Quod et ipsa. baptisma salutaris aque significatur. quod semel
scilicet sumitur: nec rursus iteratur: Ceterum calix dñi. in eccłĩa semꝑ sitit᷑
aquȩ baptisma significatum ee̾. et sic nos intelligere debere. qnͣdo dñs ad-¬
ueniens baptism et calicis manifestau̾it uirtutem. qui aquam illanfide-¬
lem. aquam uitȩ eternȩ. preceꝑit credentib in baptismo dari: calicem uͦ¬
credentib docuerit exemplo magisteni sui umi & aquȩ conuentione
misceri. Calicem et enĩ sub die passionis accipiens: benedix̃. et dedit disc¬
puilis fuis dicens. Bibite ex hoc om̃s. hic est enĩ sangnis testamenti qui

Expanded text:
auida et sitienti cupiditate suscipitur plenius et uberius hauritur. sicut et alio auida et sitienti cupiditate suscipitur plenius et uberius hauritur. sicut et alio loco ad Samaritanam mulierem Dominus loquitur dicens: omnis qui biberit ex aqua ista, sitiet iterum. qui autem biberit ex aqua quam ego dedero, non sitiet in aeternum. quo et ipso baptisma salutaris aquae significatur, quod semel scilicet sumitur nec rursus iteratur. ceterum calix Domini in ecclesia semper et sititur aquae baptisma significatum semper esse et sic nos intellegere debere, quando Dominus adueniens baptismi et calicis manifestauerit ueritatem, qui aquam illam fidelem, aquam uitae aeternae praeceperit credentibus in baptismo dari, calicem uero docuerit exemplo magisterii sui uini et aquae coniunctione misceri. calicem etenim sub die passionis accipiens benedixit et dedit discipulis suis dicens: bibite ex hoc omnes. hic est enim sanguis testamenti, qui