comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humani gaudii qđ & paruũ & transitorium est &i deo sapi¬
entibus nihili pendendũ. Bene autẽ in illa quam ds sue ciui¬
tati tribuit leticia uxores quo que ciui umsimul & liberi
gauisi eẽ referuntur qͥa tẽporere surreccionis non solũ illiqͥ
uel euangeli tando uerbũ uel fortiter in operibus fidei ꝑsis¬
tendũ eđ am e dificauerant fructũ siui magna laboris accipiunt
magnũ. S& & in firmiores qͥque eius dẽ fidei confortes una ea¬
dẽ que cõ eis uite eterne ꝑcepcionelaȩtantur. Bene dixeñi
om̃s timentes se dñs pu sillis cũ maioribus. Potestecdedica¬
cio etiam in hac uita tipice in quibusdam e lectis coepta
in tel gi quipuri ficatocordis oculo eaquȩ ifuturo cuncta ꝑ¬
ceptura est ecła non nulla ex ꝑ arte gaudia contemplari
merenturꝰ ut esaias. ete hi el daniel ceterique ꝓfetȩ ut a¬
pli que cdarificatũ in monte scõ dñm̃ uidere gaude bant

Expanded text:
humani gaudii, quod et parvum et transitorium est; et ideo sapihumani gaudii, quod et parvum et transitorium est; et ideo sapientibus nihili pendendum. Bene autem in illa quam Deus suae civitati tribuit laetitia, uxores quoque civium, simul et liberi gavisi esse referuntur; quia tempore resurrectionis non solum illi qui vel evangelizando verbum, vel fortiter in operibus fidei persistendo Ecclesiam aedificaverant, fructum sui magni laboris accipiunt magnum; sed et infirmiores quique ejusdem fidei consortes, una eademque cum eis vitae aeternae perceptione laetantur. Benedixit enim omnibus timentibus se Dominus, pusillis cum majoribus . Potest haec dedicatio etiam in hac vita typice, in quibusdam electis apte intelligi, qui, purificato cordis oculo, ea quae in futuro cuncta perceptura est Ecclesia, nonnulla ex parte gaudia contemplari merentur, ut Esaias, Ezechiel, Daniel caeterique prophetae; ut apostoli , qui clarificatum in monte sancto Dominum videre gaudebant;
Abbreviated transcription (Latin):
electi immolant illas uidelic& quas in spefuturoꝵ degustans psalmista
dicebat. Di srippistiuiculamea ͥ sacrificabo hostiã laudis. Quibene
&iã ubi hanc schostiã sacrificaturã sperar & ostendit cũptinꝰ adiungit
No tame a dño red dam in atri is domus cbũ in conspectu om̃is płi eius
mme diotui hae rusalem in mnedio quippe hierb mn uo ta dõmcons¬
pectu om̃is płi eius reddimus c̃umin celestipatri a om̃is scõrum
multitudine congregata eas pro quibus in presenti gemi nix quas
que graciarum ei coatidiano desi derositimus laudes oferi¬
est in futuro uera citerpertinent : in qua quia ds̃ est rexille
qui sua presenti a su osciues letificađ. Magnauti que letici¬
a geriturꝰ unde & eodem natoin caruere ge p̃astoribus ap¬
parens an gelus aiebat.  ecce enĩ euange lito uobis gaudi¬
um magnũ qđ erit omni populo. Ad distigcio nemni mirũ

Expanded text:
electi immolant, illas videlicet quas in spe futurorum degustans Psalmista electi immolant, illas videlicet quas in spe futurorum degustans Psalmista dicebat: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Qui bene etiam, ubi hanc se hostiam sacrificaturum speraret, ostendit, cum protinus adjungit: Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus in medio tui, Hierusalem. In medio quippe Hierusalem vota Deo in conspectu omnis populi ejus reddimus, cum in coelesti patria omni sanctorum multitudine congregata, eas pro quibus in prque gratiarum actione quotidiano desiderio sitimus, laudes efferiest in futuro, veraciter pertinent, in qua Deus est rex ille qui sua praesentia suos cives laetificat, magna utique laetitia; unde et eodem nato in carne Rege, pastoribus apparens angelus aiebat: Ecce enim evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Ad distinctionem nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Sed i in hacuita ascendunt inciuitate dñi iusticũ hymnis dedica¬
timis ꝗdo in memoriã futu rereminerationis totocordeinientes
in bonis cotidieoperib: magis magisq ꝓficiunt. iuxt a illud psalmistȩ
A scensiis incorde eiꝰ disposuit inualle lacrimarũ. &iterũ Beati inma¬
culati inuiaqͥ ãbidant in lege dñi. Ecc̃ e enĩ ⁊in maculatos dic̃ inuia: ⁊¬
ãbulantes inlege dñi q sicnimirũ sic acceptã cordis ⁊ operis. in nocen¬
tid̃ tenent᷑ ut suꝑ ad altiora crescere irtatũ merita c̃tendant . Stant
plendauo luntate in fatigabilim̃ teꝑmaneo. Beneaut̃ seqͥẽ
&immolauer̃ in dieilla uictimas magnas ⁊ l&atis : Indienãq: illa ꝑp& ue
lucis deqͣ dex̃ ⁊ acharias ⁊erit dies una quȩ nota ÷ dnõ. Non dies neq:
nox hoc ÷ a labentiũ tẽporũ c̃su&udineremota. Magn as dnõ uictimas

Expanded text:
Dei . Sed et in hac vita ascendunt in civitatem Domini justi cum hymnis dedicaDei . Sed et in hac vita ascendunt in civitatem Domini justi cum hymnis dedicationis, quando in memoriam futurae remunerationis toto corde inhiantes, in bonis quotidie operibus magis magisque proficiunt, juxta illud Psalmistae: Ascensus in corde suo disposuit in valle lacrymarum . Et iterum: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Ecce enim et immaculatos dicit in via ambulantes in lege Domini, quia sic nimirum acceptam cordis et operis innocentiam tenent, ut super ad altiora crescere virtutum merita contendant. Stant plenda voluntate indefatigabili mente permaneo. Bene autem sequitur: Et immolaverunt in die illa victimas magnas, etc. In die namque illa perpetuae lucis de qua dixit Zacharias: Et erit dies una, quae nota est Domino non dies, neque nox: hoc est a labentium temporum consuetudine remota magnas Domino victimas
Abbreviated transcription (Latin):
a pellat᷑ ĩ ciuitas. Verũ distat qđ edificia ciuitatis in carminib: ⁊ gratiarũ
iorganis ascendis selaudantes indomo aut̃ dĩstantes laudasse ⁊ clare
cecinis sepibent᷑. Ascenduntnãq dectimoenia ciutatis quȩ feceñ ẽ audia
suꝑnȩ patrie que ipsi instantia bonorum operum sua fece¬
runt in tro eunt: Cernunt dis ꝑtitam porta rum gradium
e difi ciorum celsi tu dinẽ cum in tro euntes indomopa¬
tris multarũ in ibimansionũ differentiã ꝓdiuersis hominũ meritis
c̃tẽplant᷑ Stant aut̃ indomodĩ ⁊ clarius canunt cũ insuas singuliman¬
sionẽs receptiin ꝑ p&uã sui c̃ditorisiusi onestabilihabitatione ꝑseue¬
ranteiq: laudes in scłm scłi uoce indiuersa c̃celebrant. Vbi duo er̃cho¬
rilaudantiũ ł deutroq uidelic& popło ut supͣ intp̃tati sumꝰ conexi
atq in una diuine laudis modulatione coptilati ł deangłis ⁊ hominib:
facti cõpl& apiusi onedñi caquadicit᷑ : Quia er̃ homines aequales a ng̃łis

Expanded text:
appellatur, et civitas. Verum distat, quod aedificia civitatis in carminibus gratiarum et organis ascendisse laudantes; in domo autem Dei stantes laudasse, et clare cecinisse perhibentur. Ascendunt namque electi moenia civitatis, quae fecerunt cum gaudia supernae patriae, quae ipsi instantia bonorum operum sua fecerunt, introeunt. Cernunt diversitatem portarum, et turrium et aedificiorum celsitudinem, cum introeuntes in domum Patris, multarum inibi mansionum differentiam pro diversis hominum meritis contemplantur. Stant autem in domo Dei, et clarius canunt, cum in suas singuli mansiones recepti, in perpetua sui Conditoris visione stabili habitatione perseverant, ejusque laudes in saeculum Dei voce indivisa concelebrant. Ubi duo erunt chori laudantium, vel de utroque videlicet populo, ut supra interpretati sumus, connexi, atque in unam divinae laudis modulationem copulati; vel de angelis et hominibus facti, completa promissione dominica, qua dicitur, quod erunt homines aequales angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciutatis quasi desperans loq bat᷑. Debilita ÷ fortitudoportantis
⁊ humꝰnimia ÷ ⁊ nos ñ poterimꝰ aedificare murũ ⁊ c&̃ illius loci. Iã nc̃re¬
ceperat fortitudinẽ im̃tis ⁊ corporis ad exportanda humũ quȩ in pedi¬
ebat. ad adificandũmurũ qͥcetiderat ad sũperandas hostiũ in sidias quȩ
imminebant : Ideoq meritol& ant᷑ in sac̃dotib: ileuitis cantorib: ⁊iani¬
torib: quoꝵ laborei exortatione. tantȩ periculũ afflictionis eua sit.
Tãq magnã recuper an tȩgł ampsperitatiꝰ inuenit. &tuergo si humouiti¬
oꝵ cortuũ p̃grauari. ne in eo ciuitatẽ diuine in halutationẽ dignã ae¬
dificareualeas site ab expurgandis uitioꝵ ruderib: ab adificandis
uirtutũ moenib: hostẽmalignũ r&rahere uelle ꝑspexeris audic̃ solatio¬
nẽ ⁊ c̃silia s ac̃ dotũ auscultandis ⁊ custodiendis diuinis lectonib: assidiuis

Expanded text:
ne civitatis quasi desperans loquebatur: Debilitata est fortitudo portantis, ne civitatis quasi desperans loquebatur: Debilitata est fortitudo portantis, et humus nimia est, et nos non poterimus aedificare murum , et caetera illius loci; jam nunc receperat fortitudinem et mentis et corporis ad exportandam humum, quae impediebat ad aedificandum murum qui ceciderat, ad superandas hostium insidias quae imminebant. Ideoque merito laetatur in sacerdotibus et Levitis, cantoribus et janitoribus, quorum labore et exhortatione tantum periculum afflictionis evasit, tamque magnam recuperatae gloriam prosperitatis invenit. Et tu ergo si humo vitiorum cor tuum praegravari, ne in eo civitatem divina inhabitatione dignam aedificare valeas, si te ab expurgandis vitiorum ruderibus, ab aedificandis virtutum moenibus, hostem malignum retrahere velle perspexeris, audi consolationem et consilia sacerdotum; auscultandis et custodiendis divinis lectionibus assiduus
Abbreviated transcription (Latin):
tros in hierłmhabita redilige red qui aletatus ẽ in bo¬
nis eorũ operibus quorũ instancia dõ de uota & ipsepopu¬
luis correctus haberroribus & ciuitas erat ex tructa hac
magna cũ laudeleticiȩ dedicata. Huiusa ut̃ capituli
nobis exposicio allae gorica in ꝓmtũ est quia dñs statuit
eos qui euange liumannunciant᷑ de euangeli ouiue¬
re. Sedue illis sacerdotibus acministrissc̃orũ qui sũtes
quidem suo gradu debi tossummere apło delectantur:
sednilꝓ eius dempłi student salute labora rẽñ aliquit
sacriducatus ei recte uiuendo prebere non de suaui¬
tẽ regnicae lestis ei qͥppiam dulce predicando canere :
sed nec ianuas ei suꝑnȩciuitatis haperire mancipatũ
in celis habendo: Verũ potius obcludere ꝑferre a gen
doꝓbant̃ in quonto perib: nequaꝗ c̃fitens siue laudans dnm̃ popłs l&ari.
sed multo magis cogit̃ affligi Nõtandũ sane qđ iudas qͥ supͣ in aedificatio¬

Expanded text:
tros in Hierusalem habitare diligeret; quia laetatus est in botros in Hierusalem habitare diligeret; quia laetatus est in bonis eorum operibus, quorum instantia Deo devota, et ipse populus correctus ab erroribus, et civitas erat exstructa, ac magna cum laude laetitiae dedicata. Hujus autem capituli nobis expositio allegorica in promptu est; quia Dominus statuit eos qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed vae illis sacerdotibus ac ministris sanctorum, qui sumptus quidem cum gaudio debitos sumere a populo delectantur, sed nil pro ejusdem populi student salute laborare, non aliquid sacri ducatus ei recte vivendo praebere, non de suavitate regni coelestis ei quidpiam dulce praedicando canere, sed nec januam ei supernae civitatis aperire, municipatum in coelis habendo, verum potius occludere perverse agendo probantur. In quorum operibus nequaquam confidens, sive laudans Dominum populus laetari, sed multo magis cogitur affligi. Notandum sane quod Judas, qui supra in aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
dificacione ac dedicacione ciuitatis ꝓcuratũ est omni
instancia ut cultus in eare ligionis qͥ ꝑ cerimoni as maxi¬
me doctrinã & oficia sacerdo tũ leuitarũ cantorũ &e geni¬
torũ erat exequendus seruaretur & cresceret Ideo que
sta tutis uiri strenui qͥ conlatam a populo peccuniam
di genter in erariam templi colligerent & custo dirent᷑ ꝓp̃t
usũ e arundem minis trorumtem pli& altaris primicias quoq
frugũ ac decimas &uinũ ad libanaque ad tẽ plũde ferebantur
se dulacura conseruarent quatenus habundante copi ae orũ
quȩ uł dño essent oferenda uł ex quibus ipsi minis tridm̃ uiue¬
repos sentlibencius eorun demminis trorũ multitudo in hie¬
rłm sibi mansi onẽ facere consentire tia quibus confluad
turba płidocerisimul & scifican deberet quia letatus
ẽ iuda insacer dotibus & leuitis astantibus & ct̃ Illa erat
causa ut płssacerdo tes & leui tasceteras que sc̃orũminis¬

Expanded text:
dificatione ac dedicatione civitatis, procuratum est omni instantia, ut cultus in ea religionis, qui per caeremonias, maxime doctrinam et officia sacerdotum, Levitarum, cantorum et janitorum erat institutus, servaretur et cresceret. Ideoque statuti sunt viri strenui, qui collatam a populo pecuniam diligenter in aerarium templi colligerent et custodirent, propter usum eorumdem ministrorum templi et altaris; primitias quoque frugum, ac decimas, et vinum et libamina, quae ad templum deferebantur, sedula cura conservarent; quatenus abundante copia eorum quae vel Domino essent offerenda, vel ex quibus ipsi ministri Domini vivere possent, libentius eorumdem ministrorum multitudo in Hierusalem sibi mansionem facere consentiret, a quibus conflua turba populi doceri, simul et sanctificari deberet. Quia laetatus est Juda in sacerdotibus et Levitis astantibus, etc. Illa erat causa ut populus sacerdotes et Levitas, caeterosque sanctorum minis
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ enumerat & genealogiã illoꝵ explicatꝰ uume¬
adiungere satagit. Vt tacite insinu& : q̃ hominaeoꝵ quide
confusione mundi huius ascendunt in libro uite agnic̃ti¬
nentur ad scripta. Sed & doctores quiq: principer uideli¬
c& famibarũ płidĩ quantũ animarũ numenũ dño ad quies

Expanded text:
 enumerat, et genealogiam ipsorum explicat. Numeadjungere satagit; ut ita insinuet, quia nomina eorum qui de confusione mundi hujus ascendunt, in libro vitae Agni continentur ascripta. Sed et doctores quique, principes videlicet familiarum populi Dei, quant
Abbreviated transcription (Latin):
el & semeã &cã. Oportuineogit etras ut pruis quã iter
tantũ incipera& diligent̃ sibi copiã prouider& ministroꝵ
domdĩ ꝑ quos hiero solimã ꝑueniens ea qͥ s intẽ pluis est
neces siria perficer&: & misi eos ad heddo q : primꝰ¬
in caspiae loco & posui inore eoꝵ uerbaq̃ loquere tur
ad adõ & ad fr̃sei natineos in loco caspie ut ad ducerent no¬

Expanded text:
egit Ezras, ut priusquam iter tantum inciperet, diligenter sibi copiam provideret ministrorum domus Dei, per quos Hierosolymam perveniens, ea quae in templi usus essent necessaria, perficeret. Et misi eos ad Eddo, etc. Main Chasphiae loco, et posui in ore eorum verba, quae loquerentur ad Eddo, et fratres ejus Nathinaeos, in loco Chasphiae, ut adducerent no
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ sapientia. Euius solius ẽ constituere iudices ac p̃¬
sules eclesi arũ : qui secundũ uoluntatẽ ei. iudicen᷑ om̃a:
Et in doctis ꝑ orbẽ fidẽ eip̃dicent : & om̃is qͥ decreta c̃tẽp̃¬
nit legis illius uł p̃senti pȩna uł futura iuxta modũ quis¬
q: sui punietur erratus: Haecergo artar xerxis scri.¬
bens ȩtrȩ & amorẽ quẽ erga cultũ religionis habe¬
bat litteris c̃prehendens patent̃ & pres sit quid futu¬
ri tẽporibus xp̃iani regis deuotionis habituri. qđ er¬
gafidẽ ueritatis eent acturi: Ondebreter epłam &¬

Expanded text:
us solius est constituere judices ac praesules Ecclesiarum, qui secundum voluntatem ejus judicent omnia, et indoctis per orbem fidem ejus praedicent. Et omnis qui decreta contemnit legis illius, vel praesenti poena, vel futura juxta modum quisque sui punietur erratus. Haec ergo Artaxerxes scribens Ezrae, et amorem quem erga cultum religionis habebat litteris comprehendens, patenter expressit, quid futuris temporibus Christiani reges devotionis habituri, quid erga fidem veritatis essent acturi. Unde breviter ep
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quos docusti uitagloriosior incelesti regno appare:
C̃grogauiaut̃ eos ad fluuiũ qͥdecurrit adiuua: Nom̃
hodociñ quã alibi melegisse memini: cũ uero in sequen¬
tib scriptũ sit & p̃dicaui ibi ieuiniũ iuxta fluuiũ. auua:
& postaliquanta ꝓͥmouim᷑ ergo ad fluminae ahauua. du
odecimo diem̃sis primi : iudetur ubrisimilȩ qđ & hauua
fluuius sit & alit̃ aliquid fluuius in cũ decurrat. Inquoꝵ
c̃finio erraseos qui secũ ascenderant congrega uerit:
Iosephus aut̃ phoc nomine ponit eufraten. Vnde potest
ahauua. ñ in c̃grne riuus aliqͥfluminis eu frates intel¬
legi : Et mansimꝰ ibi tril dieb: qͣisiuiq inpło & sacerdotib:

Expanded text:
eorum quos docuisti vita, gloriosior in coelesti regno appare. Congregavi autem eos ad fluvium qui decurrit ad Ahava. Nomen hoc loci nusquam alibi me legisse memini. Cum vero in sequentibus scriptum est, Et praedicavi ibi jejunium juxta fluvium Ahava; et post aliquanta, Promovimus ergo a odecimo die mensis primi; videtur verisimile, quod et Ahava fluvius sit, et alter aliquis fluvius in eum decurrat, in quorum confinio Ezras eos qui ascenderunt secum congregaverit. Josephus autem pro hoc nomine ponit Euphratem. Unde potest Ahava non incongrue rivus aliquis fluminis Euphratis intelligi. Et mansimus ibi tribus diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
Mare caspiũ ut scribit horosuis subaquilonis plaga abo¬
ceano oritur : Cuuis utraq: circaoce anũ litera & locade¬
serta incultaq: habent᷑: Inde meridiẽ uersus ꝑ longas an¬
gusti as tendit᷑ : donec ꝑmagna spatia dilatatũ. caucasi
montes radicib: t̃minetur : hab& aboriente usq: ado ce¬
anũ hyrcanoꝵ & ꝙtharũ gentes plurimas: Propt̃ terra¬
rũ infecundã diffusionẽ late obrantes : Saboc eydente
gentes hab& multas : sed generaliter regio plurima. al¬
bania ulterior. submari & monte caspio. amazonũ nun¬
cupatur. Vbi notandũ qđ cũ historici caspiũ scribant
etras locha caspiae nomin& : Ebreynãq p. literã non haben¬
tes ꝓ hoc in nominebus grecis. si ueb arbaris .f. littera utunt᷑
adducendos sibi ministros domus dñi: leuitas uidelic&¬
& natinneos qs io sephus sacros seruos nominatꝰ de qͥb no¬
tandũ qđ multũ libera in pace. quãuis int̃eteros uiuebanđ: qui

Expanded text:
Mare Caspium, ut scribit Orosius, sub aquilonis plaga ab oceano oritur, cujus utraque circa oceanum littora et loca deserta incultaque habentur. Inde meridiem versus per longas augustias tenditur, donec per magna spatia dilatatum, Caucasi montis radicibus terminetur. Habet ab oriente usque oceanum Hircanorum et Scytharum gentes plurimas, propter terrarum infecundam diffusionem late oberrantes. Ab occidente gentes habet plurimas. Sed generaliter regio multo Albania ulterior sub mari et monte Caspio, Amazonum nuncupatur. Ubi notandum, quod cum historici Caspium scribant, Ezras hoc loco Casphiae nominet. Hebraei namque P litteram non habentes, pro hoc in nominibus Graecis sive barbaris Ph littera utuntur, adducendos sibi ministros domus Domini, Levitas videliceet Nathinneos, quos Josephus sacros servos nominat. De quibus notandum, quod multum libera in pace, quamvis inter exteros vivebant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur animas designarent : quȩ de c̃fusione & errorib:
mundihuius c̃uerterent᷑ ad dnm: Vnde apte huius¬
modi uasa sacerdotib: com̃dat etras qͥ ea hiero soli¬
mã ꝑferant : qr ꝑsacerdotũ neces e mam deluantur d¬
inbaptismo & c̃secrentur dño qͥcũq: ad c̃sortiũ scȩ̃ ȩdẽ ꝑ¬

Expanded text:
et erroribus mundi hujus converterentur ad Dominum. Unde apte hujusmodi vasa sacerdotibus commendat Ezras, qui ea Hierosolymam perferant; quia per sacerdotum necesse est manus diluantur in baptismo, et consecrentur Domino, quicunque ad consortium sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ mecũ : Mlanũ dĩ : uirtutẽ dĩ qua omne᷑ operatur
appellat : merito aut̃ illec̃gregat qͦs debabilone iero¬
solimã adducat : qͥ manũ dĩ qua c̃fortetͦ ipselabere in
se cognoscit᷑: qanimirũ sic demũ qͥsq: id oneds ad alios dõ
ꝑsuã doctrinã ad gregandos efficit᷑ dũ prius ipseꝑgra

Expanded text:
ei, etc. Manum Dei, virtutem Dei, quae omnia operatur, appellat. Merito autem ille congregat, quos de Babylone Hierosolymam adducat, qui manum Dei, qua confortetur, ipse habere in se cognoscitur. Quia nimirum sic demum quisque idoneus ad alios Deo per suam doctrinam aggregandum efficitur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Onde nunc p̃cipitur sal ab sgm̃s ura tribuidiligenter
indomo dĩ celi : quianimirũ necesse ÷ ut quicquid sapi¬
entiȩ qͥs hab& totũ hoc insequiũ sui cretoris e hibeat:
& recolendũ qđ in superiob: huius libri. legitur dixis¬
sesa maritanos. scribentes ad alterũ artarsersen : quia
tẽ ei edificaretur : Nunc aut̃ hic artarxerxes ub& omni¬
bus archȩ publicȩ custodibus: ut int̃ aliado naria salsuũ in
quantũ hopus sit indomũ dĩ celitriant: Ibinãq: cognoscatur :
qđ heretici ñ nũ quã ad inpugnandã ȩđeĩ fraudulȩnto

Expanded text:
ne nunc praecipitur, sal absque mensura tribui diligenter in domo Dei coeli; quia nimirum necesse est ut quidquid sapientiae quis habet, totum hoc in obsequium sui Creatoris exhibeat. Et recolendum, quod in superioribus hujus libri legitur dixisse Samaritanos, scribentes ad alterum Artaxerxen, quia tem ejus aedificaretur. Nunc autem hic Artaxerxes jubet omnibus arcae publicae custodibus, ut inter alia donaria sal suum, in quantum opus sit, in domum Dei coeli tribuant. Ibi namque cognoscitur, quod haeretici nonnunquam ad impugnandam Ecclesiam fraudulent
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes leuitȩ & ceteridom dĩ ministri. acuectigalib in¬
munes red duntur : manifeste ostenditur qđ c&era plebs
filioꝵ is rł ad patriã ꝑueniens tributa regipendebat: qđ dis¬
creta omnimo dis ꝓuisione refecisse cognoscitur: Vthiqͥ
indiuino seruitio sẽꝑ hoccupa uerant. a suo essent famula¬
tuliberi qͥq: nilin t̃rãꝓpriũ possidebant: Sed ix dȩcimis
płi uidebanti habis nemo tributa soluenda &iger& : Ex quib
omnib: aꝑtissimȩ ꝓbaturr& ñ solũ dileexis se sed &optime
didicisse quȩ diuinȩ seruititis poscer& cultus : Tua ut etras
secundũ sapientiã dĩtui que ÷ inmanutua : constitue iudices
& presides & iudicent omnipło qui ÷trans flum̃. his uideli¬
c& quino uer legẽditui: sed inperitos docete libere. &
om̃is qui ñ fecerit legẽditiu & legẽ regis diligent̃ iudi¬
ciũ erit de eo siur in mortẽ siue in auxiliũ siue in c̃dũ¬

Expanded text:
cerdotes, Levitae, et caeteri domus Dei ministri a vectigalibus immunes redduntur, manifeste ostenditur, quod caetera plebs filiorum Israel, ad patriam perveniens, tributa regi pendebat. Quod discreta omnimode provisione rex fecisse cognoscitur, ut hi qui in divino servitio semper occupati erant, a suo essent famulatu liberi; quique nil in terra proprium possidebant, sed ex decimis populi vivebant, ab his nemo tributa solvenda exigeret. Ex quibus omnibus apertissime probatur, regem non solum dilexisse, sed et optime didicisse quae divinae servitutis posceret cultus. Tu autem, Ezra, secundum sapientiam Dei tui, quae est in manu tua, constitue judices et praesides, ut judicent omni populo qui est trans flumen, his videlicet qui noverunt legem Dei tui, sed et imperitos docete libere. Et omnis qui non fecerit legem Dei tui, et legem regis diligenter, judicium erit de eo, sive in mortem, si
Abbreviated transcription (Latin):
dũ psuo modulo contẽpnit imitari necdũ gradũ ligneũ Ande
in firmis supemineat ascendit. Id eoq: necesse ÷ talis criba tre¬
piđ p̃ceptadĩ p̃dic& timens siue crubescesss eaq̃ ipseñ fec̃ alis
facienda pponere. Vnde aptissime in sequentib: ad iungitur
Popłsaut stabat in gradusuo. Cũ enĩ psules ꝗ̃tũ honor e p̃stant
tantũ & iã bonis operib: subditos ante ire satagunt. Tc̃udem
subditibonis eoꝵ incitati exẽplis su¬
egradũ uite
iã deuotis ex secunt᷑ eoꝵq: piis exor¬
tationib:
admonitila crimas ꝓadmissis er¬
rantib: siue
&iã ꝓdesiderio patriecelestis cro¬
bras funde¬
redelectant᷑ Vnde ⁊ hic qͦq aptesub¬
igit᷑ Flebat
aut̃ omis popłs cũ audiret uerbalegis. Uerũ qidẽ doctoressc̃
qͥm̃tes auditoꝵ suoꝵ ⁊ lectionib: sacris ⁊ de uotissius exortationib:
ad lacriimas excitant easdẽ qͦq: lacrimas c̃sodant᷑ dũ sẽpit̃na

Expanded text:
Domini pro suo modulo contemnit imitari, necdum gradum ligneum, unde Domini pro suo modulo contemnit imitari, necdum gradum ligneum, unde infirmis superemineat, ascendit. Ideoque necesse est talis scriba trepidus praecepta Dei praedicet, timens vel erubescens ea quae ipse non fecit, aliis facienda proponere. Unde apte in sequentibus adjungitur: Populus autem stabat in gradu suo. Cum enim praesules, quantum honore praestant, tantum etiam bonis operibus subditos anteire satagunt, tunc et iidem subditi bonis eorum incitati exemplis, suae gradum vitae jam devoti exsequuntur; eorumque piis exhortationibus admoniti, lacrymas pro admissis erratibus, sive etiam pro desideriis patriae coelestis crebras fundere delectantur. Unde et hic quoque apte subjungitur: Flebat autem omnis populus, cum audiret verba legis. Verum quia qui mentes auditorum suorum et lectionibus sacris et devotis suis exhortationibus ad lacrymas excitant; easdem quoque lacrymas consolantur, dum sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
maior atrioꝵ exterioꝵ õniex parte tẽplierat circũdita
Deqb sũꝑperius in code libro scriptũ ÷ fec̃&iã atriũ sac̃ dotũ &
basilicã grandẽ. Verũ salomonquasi rexbase fec̃ ȩneũ Porro
ensas qͥuasiminoris potentie gradũ ad loquendũ ligneũ conis¬
titut si c̃&iã salomonsiue morses alttre holo caustũ fecer̃
aneũ pq filuitransiigrationis reposuer lapideũ. Sednon÷
putandũ minoris sacram̃tũ ꝑfectionis ligneũ gradũ ꝗba sẽ
gitudine deficiunt & inõnẽ trã exiũ sonꝰeoꝵ :It&iã¬
lignũ eis dẽ aptissime c̃gruit ꝓpt̃ uidelic& trophcũ dũ cȩpas¬
sionis Supuniũ sũergo popłm pontifex emin& : ꝗdohis qͥgradũ
doctoris accip̃merito uitȩ ꝑfectionis actionẽ uulgitranscendit
Stit aut ingraduligneo quẽ fecerat adloquendũ q̃d osingulari
initatione dĩi cȩpassionis altiorẽ se c&eris fac̃ . Vndemerito
fidutia libere uerbũ dĩ p̃dicandi obtinebat. Nã quipassionẽ

Expanded text:
ta. De quibus superius in eodem libro scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem. Verum quia Salomon quasi rex, basem fecit aeneam, porro sdras quasi minoris potentiae, gradum ad loquendum ligneum constituit. Sicut etiam Salomon sive Moyses altare holocausti feuo filii transmigrationis reposuerunt lapideum. Sed non est putandum, minoris sacramentum perfectionis ligneum gradum, quam bagitudine deficiunt, et in omnem terram exivit sonus lignum eisdem aptissime congruit, propter videlicet tropaeum dominicae passionis. Super universum ergo populum pontifex eminet, quando is qui gradum doctoris accipit, merito vitae perfectioris actionem vulgi transcendit. Stat autem in gradu ligneo, quem fecerat ad loquendum, quando singulari imitatione dominicae passionis altiorem se caeteris facit. Unde merito fiduciam libere verbum Dei praedicandi obtinebat. Nam qui passionem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dicitpopulũ ad plateã quȩẽ ante portã aqͥrũ: Portã
aquarũreor dicit in atriũ sacerdotũ qđ teplũ om¬
ni ex parte per quatbũ erat circũdatã : macxi mead
orientalẽ plagã tẽpli hubierat mare ȩneũ ad lauandas
mañ pedes que intro e ẽuntium intẽ plum. Vbix lite¬
resȩnei : adlauandas ostias ubi &iam altare ola¬
causti: int̾ quod & templũ lapidatus est ⁊ alcarias
filius barachiȩ Non aut̃ populus intrahuius portã
atrii habeban licentiam intrandi sed tantũ sacer¬
dotes & minis tridñi populus aut̃ & trahanc portã &
maxi me inplatea quȩ ad orientalẽ euserat plagã :
ad ccudiendum uerbum. siue ad ortendũ sta resole¬
bat. Bene ergo ante portam aquarũ collectus estN
populus qui ꝑ antis titẽ suũ fluentis scripturarũ erat sptalit̃
potandus. S&it aut̃ et rasscriba suꝑ gradũ ligneũ quẽ fecerat

Expanded text:
d plateam quae est ante portam aquarum; portam aquarum reor dici in atrio sacerdotum, quo templum omni ex parte per quadrum erat circumdatum, maxime ad orientalem plagam templi, ubi erat mare aeneum ad lavandas manus pedesque introeuntium templum, ubi decem luteres aenei ad lavandas hostias; ubi etiam altare holocausti, inter quoautem populus intra hujus portam atrii intrandi habebat licentiam, sed tantum sacerdotes ministri Domini. Populus autem extra hanc portam, et maxime in platea, quae ad orientalem ejus erat plagam, ad audiendum verbum, sive ad orandum stare solebat. Bene ergo ante portam aquarum collectus est populus, qui per antistitem suum fluentis Scripturarum erat spiritualiter potandus. Stetit autem Ezras scriba super gradum ligneum, et
Abbreviated transcription (Latin):
da erant. Xp̃s uero tamquam filius indomo sua
firmam retinea mus. In cuius figuram. oomus sur tem¬
pli spiritalis. salomon rex fecit̾ dño templum in hirłm
am Salomon ipsequi intp̃ tatur pacificus aptefiguram
tenuit eius dequo cantt ꝓph ꝙa. Mubti pli tã bitur
cius imperium et pacis non ert sinis: Dequo & apłs etde¬

Expanded text:
ssent, Christus uero tamquam filius in domo sua, firmam retineamus . In cujus figuram domus sive templi spiritualis, Salomon rex fecit templum Domino in Jerusalem; nam Salomon ipse, qui interpretatur pacificus, apte figuram tenuit ejus de quo canit propheta: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . De quo et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ob uo duero idem templum. Vũ annis edisici¬
uit Qiuĩ aũt consumauit ac dedicauit Significat qđ
toto tempore scłi huus quod Vũ diebũs circuit
ecłam dñs collectis adedi fitium celeste fidelibus
construit: Porro inuita futura apparente gła resur¬
rechonis atlintegrum persicit atque ingaudium
uite in mostalis: in aetna sue claritatis iusione bus

Expanded text:
ero idem templum septem annis aedificavit, octavo autem consummavit ac dedicavit, significat quod toto tempore saeculi hujus, quod septem diebus circuit, Ecclesiam Dominus collectis ad aedificium coeleste fidelibus construit. Porro in vita futura, apparente gloria resurrectionis, ad integrum perficit, atque in gaudium vitae immortalis in aeterna suae claritatis visione sus
Abbreviated transcription (Latin):
torum unum quemq & omnem simul eccłam.
hocẽ uniuer ditatem iustorum. Solere appellari. pro
eo qđ ineorum cordi bus in secredentibus acdperan¬
tibus. Seq diligentibus. ds in habitare dignetur.
iuista hoc quod ipꝰ se ait Siquis diligit me Sermo

Expanded text:
torum, et omnem simul Ecclesiam, hoc est universitatem justorum, solere appellari; pro eo quod in cordibus in se credentibus ac sperantibus, seque diligentibus, Deus inhabitare dignetur, juxta hoc quod ipse ait: Si
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur hebetes: Sed distut cuuis modisto sal. Nã & dñs
ꝑlegẽ in omapsacrificuꝰ sal offerri p̃cipitꝰ & in eungelio
dicit hab& in uob sal ⁊ pacẽ abetȩ int̃uos. Necta m̃ frus¬
tra dđ in uallȩ salinarũ idumeas ꝑcussis se legitur qr¬

Expanded text:
vocantur hebetes; sed distat cujusmodi sit sal. Nam et Dominus vocantur hebetes; sed distat cujusmodi sit sal. Nam et Dominus legem in omni sacrificio sal offerri praecepit , et in Evangelio dicit: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Nec tamen frustra David in valle
Abbreviated transcription (Latin):
cpp̃s xp̃iani sub iec tissibi omnib: imperant : Vt quicquid abeis
petieritdñs & panti fex nr̃abs que mora tribuant : nilomnino
re tractantes. quin uelo cis diuinȩ uoluntatis ius sa pficiunt
dent aut̃illi aurũ in c̃fessione uere fidei qͣ frum̃tũ in osten¬
si pnebonȩ operationis : Vinũ inferuore dilectionis holeũ
in lectione &ilarita temiseri cordiȩ: & hȩccunta subnu¬
data cȩlestia sequentib: indomopatris p̃mia rȩpmiset Vt
nulla prorsus alia quã suꝑ ne gratia retributionis bonis
insstamꝰ actib: Centenarius nãq numerus : qui in cõputa¬
to digitoꝵ deleua trans fert᷑ in dextrã : eaqsindatera iu¬
dicis hoc ÷ inuita ag̃nas sol&e gaudia designare: Tilentum¬
aut̃ triplicis eẽ m̃ surȩ traditurꝰ mininũ librarũ I. mediũ
miodii bat qui sphi decima prđs̃ chorx ide modiis tnes
Saluero absq mensura omne qđ adritũ dĩ cȩli ꝑtine tri¬
constat omnib Vnde & in cõmuiulo cucione insulsi

Expanded text:
cipes Christiani subjectis sibi omnibus imperant, ut quidquid ab eis petierit Dominus et pontifex noster, absque mora tribuant, nil omnino retractantes, quin veloces divinae voluntatis jussa perficiant. Dent autem illi aurum in confessione verae fidei, frumentum in ostensione bonae operationis, vinum in fervore dilectionis, oleum in exhibitione et hilaritate misericordiae. Et haec cuncta sub nudata, coelestia sequentibus in domo Patris praemia repromisit; et nulla prorsus alia quam supernae gratia retributionis bonis insistamus actibus. Centenarius namque numerus, qui in computo digitorum de laeva transit in dexteram, ea quae in dextera indicis, hoc est, in vita aeterna s minimum librarum L; medium modii, batos qui et ephi, decima pars cori, id est, modii sunt tres. Sal vero absque mensura. Omne quod ad ritum, etc. constat omnibus, unde et in communi locutione insulsi
Abbreviated transcription (Latin):
& deqͥb ille loquitur uasa misericordia cuncta tradidit
in conspectu dĩpatris in suꝑ nabieru salem: deis uasis loqui¬
tur ipse in euangelio : aut qͦ modo potest quisquã intra re
indomũ fortis & uasa ei diripere : nisi prius alligauerit for¬
tẽ &tunc domũ ei diripi at fortis & enĩ erat r&xbabilonius

Expanded text:
et de quibus ille loquitur, vasa misericordiae, cuncta tradidit et de quibus ille loquitur, vasa misericordiae, cuncta tradidit in conspectu Dei Patris in superna Hierusalem . De his vasis loquitur ipse in Evangelio: Aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fort
Abbreviated transcription (Latin):
timen homnib: inemplo operis poss ostendi Sedtan¬
tũ adglorifi candũ dĩ gratiã recitari: Otẽ illit qđ dani¬
el aegere mias pueri ppb&̧ auer̃ : qđ iohannes nondũ na¬
tus qđ cornelius cũdo mosua nondũba ptizatus spm̃ scm̃
ti uł auri fulgent indo modnĩ: Necta m̃ ex eodt̃ argento
siue auro oblationes qssuꝑ altare inponant emipos sunt
quia talia cũ audimꝰ mirari quidẽ uł ut diuna deliemus Sed
non hectam̃ quasi pisibilia ualemꝰ imitari: Sacrificia aut̃
proprie dicebantꝰ quȩ defrugib: tre offerebantur ut ẽ
panis simila spicȩ, libamina aitĩ quȩ deuno aliqui: dis
reb fiebant: Gusa quoque quȩ dasitibi inminis teriũ dom̃ditui:
diuersi ponderis : Uerũ &iã uasa dantur. etrȩ deferenda
inbierusalẽ : Sed & dñs nr̃t typicus uidelic& etras uasa quȩ¬
sibi credunt᷑ habombubus cũ in quib ẽ & uas ꝑlȩctionis paudis

Expanded text:
tamen omnibus in exemplo operis possunt ostendi, sed tantamen omnibus in exemplo operis possunt ostendi, sed tantum ad glorificandam Dei gratiam recitari; ut est illud quod Daniel et Jeremias pueri prophetaverunt, quod Joannes nondum natus, quod Cornelius cum domo sua nondum baptizatus, Spiritum ti et auri fulgent in domo Domini; nec tamen ex eodem argento sive auro oblationes, quae super altare imponantur, emi possunt; quia talia cum audimus, mirari quidem velut divina debemus, sed non haec tamen quasi possibilia valemus imitari. Sacrificia autem proprie dicebantur, quae de frugibus terrae offerebantur, ut est panis, simila, spicae; libamina autem, quae de vino ac liquidis rebus fiebant. Vasa quoque quae dantur tibi in ministerium domus diversi ponderis, verum etiam vasa dantur Ezrae deferenda in Hierusalem. Sed et Dominus noster typicus, videlicet Ezraseduntur ab hominibus, cujusmodi est vas electionis Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
offerentur suꝑ altare dĩ : & siquid suꝑ eã pecuniarũ hoc
ñ aliter nisi uixta uoluntatẽ dĩ dispensaretur : Vbi & hoc
notandũ qr cũdicit desacerdotib: oblaturos indomũ dĩ sui
manifeste doca & si aliqͥ desa cerdotib: acle uitis: cũ exra
hiero solimã ascenderint : Nonnullos tam̃ ad hbc in babilomi
cũ residuis suipłi remansisse Pate & sensus allegorie¬
quasi dles ad hoc suc operabo na inscã ecłi cla rescere
cupiunt : Ot& ipsi ꝑꝓhecpartẽ cũ scũ habere mere antur : &
alii ipsorũ ꝓficiant &xemplis Nũ uł ut deargento & auro urã
sacri fetra libamina & hostiȩ ad offerendũ dnõ conparant :
cũ cor pectanrõꝵ operũ claritate preximi conuertuntur
adofficiũ piaatis qͥx ipsi bene uiuendo dño consȩ crentur
Sed & si quid. argenti suꝑ eẽ. ⁊ auri deqꝰ oblationȩs ñ eẽnt
em̃de & hoc secundũ uoluntatẽ ac placitũ dĩ iussit ordi¬
nari : Sunt enĩ quidã darissimȩ scoꝵ uirtutes : quȩ non

Expanded text:
set pecuniarum, hoc non aliter nisi juxta voluntatem Dei dispensaretur. Ubi et hoc notandum, quia dum dicit de sacerdotibus oblaturos in domum Dei sui, manifeste docet, et si aliqui de sacerdotibus ac Levitis cum Ezra Hierosolymam ascenderint, nonnullos tamen adhuc in Babylonia cum residuis sui populi remansisse. Patet et sensus allegoricequia fideles ad hoc sua opera bona in sancta Ecclesia clarescere cupiunt, ut et ipsi per haec partem cum sanctis habere mereantur, et alii ipsorum proficiant exemplis. Nam velut de argento et auro nostra sacrificia, libamina, et hostiae ad offerendum Domino comparantur, cum conspecta nostrorum operum claritate proximi convertuntur ad officium pietatis, quo et ipsi bene vivendo, Domino consecrentur. Sed et si quid argenti superesset, et auri, de quo oblationes non essent emendae, et hoc secundum voluntatem ac placitum Dei jussit ordinari. Sunt enim quaedam clarissimae sanctorum virtutes quae non
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ei qͥ donaqs dño offerre uoluer̃ magis pillũ qͥlegẽdĩ
in manubabebat id ÷ opere cõplebat offerenda cẽ intel¬
lexer̃ : Mirũq dictu quã fidelit̃ ad octe rexipsũ in hierłm
habene tabna culũ dicat quẽ supr adm̃ celidixerat. Tab nacu¬
lonãq: initinero ut i solem: & ds̃celi tab naculũ hab& hinbie¬
rusalẽ quia qͥ ȩt̃ nã in celis sedȩ hab&: ipse cũperegrinan

Expanded text:
quae Domino offerre voluerunt, magis per illum qui legem Dei in manu habebat, id est, opere complebat, offerenda esse intellexerunt. Mirumque dictu, quam fideliter ac docte rex ipsum in Hierusalem habere tabernaculum dicat, quem supra Deum coeli dixerat; tabernaculo namque in itinere uti solemus, et Deus coeli tabernaculum habet in Hierusalem; quia qui aeternam in
Abbreviated transcription (Latin):
pstratos ad orarestatuã suã : & diabolus sa tagit genꝰ
humanũ ꝑdulcedinẽ põpȩ trertris. arectitudi ne.m̃tis
inflectere : & ad sequendã cupiditatẽ quȩ ẽ simula coꝵ
cesser curñ ⁊boni bonoꝵ hactus siue sermones quȩ in ꝓ¬
phaȩico uolumine c̃tinentur. bona sequentiũ gesta p̃fi¬
gura repotuer. Itẽ uide amꝰ opͥcula scĩ agustini qui aiã
septẽ uiros unius mulieris sinefilis defunctos dequib:
saducei . resurectionẽ negantes dnm̃tẽ tabant : Certã
ȩcclȩsi astici sacram̃ti figuradix̃ abere. Mec ñ & muli¬
erẽ & sterelitatẽ eiꝰ ⁊ mortẽ : Ipsoꝵ qͦq: uirorũ mortẽ:¬
figuras eẽrerũ memorabili ũ docuit: Cũ hancistoriã ne¬
q: ipse dñs. neq: euangelistarũ quis piã e sua ꝑsona nar¬
rauerit : sed que impii. nefando ore contra dnm ꝓtulerant euan¬
geliste ꝓpt̃ sacram̃tis simũ dñ responsũ suis litteris indiderint

Expanded text:
prostratos adorare statuam suam. Et diabolus satagit genus prostratos adorare statuam suam. Et diabolus satagit genus humanum per dulcedinem pompae terrestris a rectitudine mentis inflectere, et ad sequendam cupiditatem, quae est « simulacrorum cur non et boni bonorum actus sive sermones, quae in prophetico volumine continentur, bona sequentium gesta praefigurare potuerunt? Item videamus opuscula sancti Augustini, qui etiam septem viros unius mulieris sine filiis defunctos, de quibus Sadducaei resurrectionem negantes, Dominum tentabant, certam ecclesiastici sacramenti figuram dixit habere, necnon et mulierem, et sterilitatem ejus, et mortem. Ipsorum quoque virorum morteit, cum hanc historiam neque ipse Dominus, neque evangelistarum quispiam ex sua persona narraverit; sed quae impii nefando ore contra Dominum protulerant, evangelistae propter sacratissimum Domini responsum suis litteris indiderint.
Abbreviated transcription (Latin):
am remittitur. aliquid in eđã scã bonipos sefigurare :
Legat opus cula patrũ qͥ actus siue casus regũ reproborũ
saulis & ie chonie scĩs sima redẽp̃toris nr̃i operafigurilit̃
designaredixer̃ : Saulis uidelica uncti in regẽ sed me¬
rito sceler suoꝵ hoccisi suꝑ in noxia regis xp̃s morte int̃¬
pretantes : lec honiȩ uero trans: lationẽ deiuda in b&lem
quã propter pec cata sustinuit ad gratiã eius dẽ redem p¬
toris nr̃a Tipicereferenter quarelictis Nobꝑfidiã iudeis
ad saluandas per orbẽ nationes trans mignire digna¬
tus es : quidicta uł acta pharaonis. si uenabuco dono¬
sor: Tipicȩ suꝑ hostib: eđe intellegenditradider Ger¬
bi gracia pharao precepit in fantes płidĩ mas culos in
flumine ne chary. feminas reseruari : qui adiabolus
fortia nob forma & tinguere fluxa & infirma cupit
enutrire Itt̃p̃nabu codonosor hussit om̃s populos si¬
bi subditos audita uocȩsyphoniarũ & musi corum

Expanded text:
am remittitur, aliquid in Ecclesia sancta boni posse figurari, legaSaulis et Jechoniae sanctissima Redemptoris nostri opera figuraliter designare dixerunt: Saulis videlicet uncti in regem, sed merito scelerum suorum occisi, super innoxii regis Christi morte interpretantes; Jechoniae vero translationem de Juda in Babyloniam, quam propter peccata sustinuit, ad gratiam ejusdem Redemptoris nostri typici referentes, qua, relictis ob perfidiam Judaeis, ad salvandas per orbem nationes transmigrare dignatus est. Qui dicta vel acta Pharaonis sive Nabuchodonosor typice super hostibus Ecclesiae intelligenda tradiderunt. Verbi gratia: Pharao praecepit infantes populi Dei masculos in flumine necari, feminas reservari: quia diabolus fortia in nobis opera exstinguere, fluxa et infirma cupit enutrire. Item Nabuchodonosor jussit omnes populos sibi subditos audita voce symphoniarum et musicorum
Abbreviated transcription (Latin):
da siue decernenda es & septẽ sapientiũ uterentur con¬
silio: Septẽpaut̃ consili arus utuntur fideles: cũ in om¬
nib: quefaciunt p̃cepta. ac decreta sequntur scripturȩ
diuinȩ. dequadicit psalmista. elo quia dñi. elo qui a
casta argentũ igne & aminatũ terre purgatum sep¬

Expanded text:
da sive decernenda essent septem sapientum uterentur consilio. Septem consiliariis utuntur fideles, cum in omnibus quae faciunt praecepta ac decreta sequuntur Scripturae divinae. De qua dicit Psalmista: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum te
Abbreviated transcription (Latin):
dexteratua : Vtuisitantes inquit iudeã & hierusalẽ inle¬
gedĩtui quȩ : inmanutua: Lex aut̃ dĩ in manuerate trȩiqm̃
hanc non lingua solũ p̃dicabat sed & actuimplebat : Dñsqͣ
legis p̃cepta in omnib: secutꝰ ẽ Verũ &iã qui a in potestatȩ
ȩdictalegis habebat: & ipse uidelic& eã quondã ꝑ moysen
ꝓutuo lebat statuens & nunc eandẽ ꝓut uolebat ꝑ se ipsũ in¬
mucans atq ad ꝑfecciora trans ferrens: unde aiebat Audis¬
tis qr dictũ estantiquis ego aut̃ dico uob : & mirũ quo modo
uerbũ qͦ uti solebant ꝓph&e in epła artar xerxis inueni¬
atur . ut dicã legẽ dĩ eẽ in manuserui illuis: Scriptũ est
enĩ : factũ ÷ uerbũ dñi in maaggei ꝓpha̧o: & dñs fecitqđ¬

Expanded text:
tam . Ut visites, inquit, Judaeam et Hierusalem in lege Dei tui, quae est in manu tua. Lex enim Dei in manu erat Ezrae; quoniam hanc non lingua solum praedicabat, sed actu implebat. Dominuslegis praecepta in omnibus secutus est, verum etiam quia in potestate edicta legis habebat; et ipse videlicet eam quondam per Moysen, prout volebat, statuens, et nunc eamdem prout volebat per seipsum immutans, atque ad perfectiora transferens. Unde aiebat: Audistis quia dictum est antiquis, ego autem dico vobis. Et mirum quomodo verbum, quo uti solebant prophetae, in epistola Artaxerxis inveniatur, ut dicat legem Dei esse in manu servi illius. Scriptum est enim: Factum est verbum Domini in manu Aggaei p
Abbreviated transcription (Latin):
dñi salua toris udcuius m̃bra ꝑtinebat typũges sit quas i ꝑ
illũ donanrã offerimus cuuis i n omnib: opitulatione in¬
digemꝰ ut bona quȩ agimͥdõ patrieẽ possint accepti:
Nemo enĩ inquiđ uenit ad patrẽ nisi perme : Et de illo ioban¬
nes : ipsȩ est enĩ ꝓpitiatio propeccatis nris : & omne argen¬

Expanded text:
Domini Salvatoris, ad cujus membra pertinebat, typum gessit, quasi per illum dona nostra offerimus, cujus in omnibus opitulatione indigemus, ut bona quae agimus, Deo Patri esse possint accepta. Nemo enim, inquit, venit ad Patrem nisi per me . Et de illo Joannes: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et omne argen
Abbreviated transcription (Latin):
utinã aliqͥs in dieb: nr̃is. neemias. id ÷ c̃solator ad ño ad¬
ueniens nr̃os c̃pescaterrores : nrã ad amorẽ diuinũ
p̃cordia accendat nrãs aꝓpriis uoluntatib: ad constru¬
endã xp̃iciuitatẽ man auertens c̃fort&e : sed uide amꝰ
uix talitterã quia triplici distincisone miser afflictipłi
clamor augebat᷑. Quidã nãq: fameco actifilios suos diti¬
orib cibo uendere disponebant : Alu liberis parcentes
agrospotuis acdo mͦ suts ꝓcibos dare uolebant: non nualli
ec̃traphibentes iliberorũ ⁊ agroꝵ uenditionẽ tantũ hoc
ꝑsua debant ut mutuo sumerent pecuniã intributa regis, datis
loco pignoris agris suis ⁊ uineis donecredeunte copuafer¬
tilitatis ac frugũ possent restiturre fenerato¬
mates ⁊ magistratos ndixieis. usuras ne singuli
a fratribus ur̃is gigatis ⁊c̃gregaui ad uersus eos c̃ti¬
onẽ magnã ⁊dixicis : nos utscitis redimimus fr̃i nr̃os iude¬

Expanded text:
utinam aliquis diebus nostris Nehemias, id est, consolator a Domino adutinam aliquis diebus nostris Nehemias, id est, consolator a Domino adveniens, nostros compescat errores, nostra ad amorem divinum praecordia accendat, nostras a propriis voluntatibus ad constituendum Christi civitatem manus avertens confortet. Sed videamus juxta litteram, quia triplici distinctione miser afflicti populi clamor augebatur. Quidam namque fame coacti, filios suos ditioribus cibo vendere disponebant; alii liberis parcentes, agros potius ac domos suas pro cibo dare volebant; nonnulli econtra prohibentes et liberorum et agrorum venditionem, tantum hoc persuadebant, ut mutuo sumerent pecuniam in tributa regis, datis loco pignoris agris suis et vineis, donec redeunte copia fertilitatis ac frugum possint restituere feneratomates et magistratus, et dixi eis: Usurasne singuli a fratribus vestris exigitis? Et congregavi adversum eos concionem magnam, et dixi eis: Nos, ut scitis, redemimus fr
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. agros nr̃os ⁊& uineas ⁊ domos nostras oppo¬
namus ⁊ accipiamꝰ frum̃ta infame :ualii dicebant mutuo :s¬
sumam pecunias intributa regis: dom̃q a grosnr̃os ⁊iu¬
neas. & c̃t Desiderabat qͥdẽ płs murũ c̃struere ciuitatis :
sed magnitudine famis abopere scõp̃pediebat᷑: quã uidelicȩ
famẽ ñ solũ penuria frugrũ sed ti principũ a uaricia fe¬
cerat : Cũ ab eo dẽ pło maioraquã reddere poter at tribu¬
ta exigerentꝰ: Qđ aput nos cotidie eodẽ ordine fieri uidemꝰ :
Quantienĩ s̃ in pło dĩ quidiuinis libent̃ cupiant obtẽpgra¬
re mandatis sed nepossent implere qđ cupiunt ⁊ in opi¬
arerũ tẽporaliũ hac pauꝑtate e ẽplis retardant᷑ eoꝵ
qui abitureligionis uident᷑ eẽ p̃diti : Cũ ipsi ab eis qͥbus
p̃eẽ uident᷑ ⁊ in m̃sũ rerũ seculariũ ponđ acuectigalexci¬
gunt cinihileoꝵ saluti ꝑpaeuȩ uł docendo uł x ẽplaui¬
uendi p̃bendo uł opera pi& atis inpendendo c̃fer̃ Adq

Expanded text:
dicerent: Agros nostros, et vineas, et domos nostras opponamus, et accipiamus frumentum in fame. Et alii dicebant: Mutuo sumamus pecunias in tributa regis, demusque agros nosnus, etc. Desiderabat quidem populus murum construere civitatis, sed magnitudine famis ab opere sancto praepediebatur. Quam videlicet famem non solum penuria frugum, sed et principum avaritia fecerat, cum ab eodem populo majora quam reddere poterat tributa exigerent, quod apud nos quotidie eodem ordine fieri videmus. Quanti enim sunt in populo Dei, qui divinis libenter cupiunt obtemperare mandatis, sed ne possint implere quod cupiunt, et inopia rerum temporalium, ac paupertate et exemplis retardantur eorum qui habitu religionis videntur esse praediti, cum ipsi ab eis quibus praeesse videntur, et immensum rerum saecularium pondus ac vectigal exigunt, et nihil eorum saluti peendendo conferunt. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
graciãdĩ ciuitas acdom ei efficiamurꝰ ⁊ si post ablu¬
cionẽ sacrifontis diabolo seducente ad peccata re¬
labimur uirtutũ moenia nostroꝵ hostis uictor ig¬
neuctioꝵ deicit: Grauiorib: neces se ẽ oracionis ad flic¬
cionis uigiliarũ alemo synarũ ÷iuitȩ arcoris stu¬
dis ea q ꝑdidimꝰ bonoꝵ operũ aedificare paremꝰ
N ã & o ꝑtis uitioꝵ in lecebris: difficilius quã in cos¬
nitis caremꝰ minorisq: laboris ẽ in cognitã carns
cauere uoluptatẽ qͥuã reicere cognitã. Intẽpore¬

Expanded text:
gratiam Dei civitas ac domus ejus efficiamur. Et si post ablugratiam Dei civitas ac domus ejus efficiamur. Et si post ablutionem sacri fontis, diabolo seducente ad peccata relabimur, et virtutum moenia nostrorum hostis victor igne vitiorum dejicit, gravioribus necesse est orationis, afflictionis, vigiliarum, elediis, ea quae perdidimus bonorum operum aedificia reparemus. Nam et expertis vitiorum illecebris, difficilius quam incognitis caremus; minorisque laboris est incognitam carnis cavere voluptatem, quam rejicere cognitam. Un