comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
summa origo est omnum rerum. ⁊ ꝑ fec¬
tissima puscritudo. t beatissima. delecta¬
tio. summa autem origo. ut agꝰ. ostenclit
i li. de. u̾a. religione intelligitur deus.
p̾raquo sunt omĩa. a quo filus. ⁊ sp̃c. gͦ.¬
ꝑfestissima pulcritudo intelligit᷑ filius
.s. ueritas pr̃is nulla ex parte ei clissimił
qm cum ip̃o. ⁊ in ip̃o pr̃e ueneramͣ que
formaest omniũ que ab uno facta sunt
⁊ ad unde referuntur que tñ om̃ia nec
fierent.a. pr̃e ꝑfilium. neq suis finsb
salua eẽnt. nisideus sũme bonus ẽẽt qui
⁊ nulli nature. que abillo bona eẽt mui¬
cdit. ⁊ ut inbono oip̃omanent alia quã¬
⁊ filio. ⁊ eq̃ in ꝯmutabilit. colere ⁊ tenere
nos conuenit ꝑcõsidationem itaq cre¬
aturaꝵ unius sube trinitatem intelugi¬
mus .s. unũ deum. pr̃em a quo sumus.
⁊ formam qmͣ sequim᷑. ⁊ gram qͣ. recon¬
ciliam᷑ unum .s. quo auctore conclitisu¬
mus. ⁊ similitudinẽ eius ꝑqmͣ ad uni¬

Expanded text:
summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Filius et Spfectissima pulchritudo intelligitur Filius, scilicet veritas Patris, nulla ex parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quet ad unum referuntur; quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quanet Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque creaturarum unius substantiae Trinitatem intelligimus, scilicet unum Deum Patrem a quo sumus; et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur; unum scilicet quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quem ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊̃ rõne pot̾ ꝓbarisis nichil scit ali
aĩa omnia scit. ad id u̾o ꝙ dñt si oĩa
scit gͦ scit creare mundũ. uł se ip̃am.
are ni sui creande. qr ñ est creanda. s cre
a. Quare d̾s̃ ñ delit illi potentiã¬

Expanded text:
 ratione potest probari sic: Nihil scit aliqejus omnia scit. Ad id vero quod dicit: Si omnia scit; ergo scit creare mundum vel seipsam, sed non sui creandae, quia non est creanda, sed creata. 3. Quare Deus non dedit ei potentia
Abbreviated transcription (Latin):
qua pena temꝑali. ⁊ et̾na ab et̾¬
na quidem relaxanco debitum
atemꝑali u̾o penitus lib̾abit nos ĩ
futuro qñ nouisuma mors intini¬
to aculpa. ñ apena. nec oĩo acuipa. Nõ
enĩ ab ea sic redempti sumus. ut ñ sit

Expanded text:
qua poena? temporali et aeterna. Ab aeterna quidem, relaxando debitum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, quando novissima mors inimito, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
aliene ñ sunt s ad ip̃am ꝑtinent. Lcet
en ĩ hꝰmodi acciones in sedeus. hr̃e non
possit. non .n. pot̾ ambiuiare. ur ioqui.
⁊ hꝰmodi. eas tñ in creaturis pot̾ opari
facit .n. ut homo ambier ⁊ loqͣtur ⁊ni.¬

Expanded text:
alienae non sunt, sed ad ipsam pertinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatem ponit aĩam. Ecce hs
opus auctoris ⁊ ut gen̾alit̾ ꝯclu¬
cam quociens in carne xͦ aliquud
patitur opus auctoris est. qr .n. sua
sit eos oꝑatos ibi ẽẽ honũ ħ distin¬
guend̾ est. pot̃ .n. dici ꝙ oꝑati sunt
bonũ. qr ex actib eoꝵ bonũ ꝓuenit.¬

Expanded text:
auctorem operis; ponet animam: ecce habes opus auctoris. Et ut generaliter concludam, quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est; quia enim sua sit eos operatos ibi esse bonum. Hic distinguendum est. Potest enim dici quod operati sunt bonum, quia ex actibus eorum bonum provenit
Abbreviated transcription (Latin):
pec̾ci cum mens uitio obscurat᷑ ne
cognosc̾e ualeat ea que sciredeberet.
de hõis tnslatione in meliorẽ stat
⁊ de duob boĩs. alt̾o hic dato. alt̾o ꝓmis

Expanded text:
est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet. 10. De hominis translatione in meliorem statum, et de duobus bonis, altero hic dato, altero promis
Abbreviated transcription (Latin):
entic ñ oblimscitur ex quoꝵ nim̾o. si
quis nobis oicat. dicite utr̃ mͥ auorud
mͥ ꝓsit ad uitam fut᷑am si in ista uita
celebrosissime uoluptatis blancdim̃ta
etempsero si me penitendo uehem̃cius
qm̃ priꝰ extruciau̾o. si ub̃ius fleu̾o si me¬
uus uix̾co. si paupes largnis sustenta¬
nero. si caritate arsencius flagͣuero. Qͥs
nr̃m ita desꝓpit ut huic hõi dicat nicħ
tͥ ista in possum proderunt. Uade saltẽ
hꝰ uite suauitate fruere. au̾tat d̾s tã
inmanem sacrilegamq demenciã. It̃¬
iohes crisostomꝰ de repatione lapsi taus

Expanded text:
entiae non obliviscitur. Ex quorum numero si quis vobis dicat: Dicite mihi utrum aliquid prosit ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. ItJoan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Tali
Abbreviated transcription (Latin):
cens grex isde quid fecit: fiat manus
tua in me. ⁊ in domum prĩs mei. quo
fc̃o sacrifitio dignus ilicatus qui
absolucõe extimabat᷑ indignꝰ noc mirũ
si tali sua oblatione ꝓ ppło pec̃ci sui ad¬
eptus ueniam. cũ mopses offerendo
se ꝓ plebis errore pecrata dili̾t Niis

Expanded text:
 Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His
Abbreviated transcription (Latin):
offerrat᷑ ⁊̃ si ad sũmum pͣutniat ma¬
loꝵ. ⁊ inde tñ uelit reu̾ti ad iuurtutis uiã
suscͥ pit ubent̾ ⁊ amplectit᷑ ⁊ facit om̃ia
qͣtinus ad priorem reuocet statũ ꝙq
tu̾it quis explere õem satisfaciendi
ui tempr gestam ñ respuit pñiam. sus¬
cipit ⁊ ip̃am nec patit᷑ qmͣus exigne
ꝯisionis ꝑdere m̾cedem. Exemplis
⁊̃ħ idem astrui pot̾. dauid .n. ꝑ pñam¬

Expanded text:
t malorum, et inde tamen velit reverti ad virtutis viam; suscipit libenter et amplectitur, et facit omnia quatenus ad priorem revocet statum. Quodque tuerit quis explere omnem satisfaciendi vi tempore gestam non respuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perdere mercedem. Exemplis etiam hoc idem astrui potest. David enim, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit spc .s. factor omĩum. unde ioh̾s
crisdstoñ. in expositione epłe ad hebreg
sic ait. Non ut hecicus in anit̾ suspicat᷑
ip̃e facere ñ poss. s sicut dr᷑ pat̾ iudicare
ꝑfilium. qr udicem gemut. sic ĩ dr᷑ oꝑ¬

Expanded text:
ctus factor omnium. Unde Joannes Chrys., in expositione Epistolae ad Hebr., sic ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquid deisit nec ip̃a sit deus ab sit
ut ħ credamus. dm̃s gͦ inmente nr̃a
ymaginis trinitatem s exiguam ⁊ qͣ¬
lencumq ẽe que summe trmitatis. ita
g̾it similitulinẽ. ut exmaxi ꝑte sit clis¬
similis. Sciendũ uero qd̾ hec trinitasm̃¬

Expanded text:
ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus. Dicamus ergo in mente nostra imaginis Trinitatem, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sciendum vero est quod haec trinitas me
Abbreviated transcription (Latin):
plus inpecliat ab ip̃o iordane sacram̃¬
tum quo ꝯstent ħ que dicta st̃ accipiat¬
⁊ nos canonũ ac legum sequentes sqͥp¬
ta deinceps ñ ꝓhiremꝰ. quin alii uiro
si nolu̾it predicta eiꝰ filia tm̃ in clño nu

Expanded text:
plius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia t
Abbreviated transcription (Latin):
gia ragoꝵ in ħ u̾ba de neptis tue ꝯiu¬
gio qmͣ te cuidam militi dat᷑um netes¬
sitatis instante articło sub fidei poui¬
citacõs firmasti ħ equitate dictante de¬
creuimꝰ ut si illa urtum ulũ oĩo ut dr᷑
renuit. ⁊ in eadem uoluntatis auctori¬
tate ꝓpsistit. ut uiro ili se ꝓrsus deneget

Expanded text:
gi Arragonum in haec verba: De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in eadem voluntate persistit ut vir
Abbreviated transcription (Latin):
sentientes spontaneos ñ int̾ renitentes
nincti st̃ si postea ab aliquo demꝑis spa
tio sñ ꝯtraclictõe ⁊ q̃rimonia cohitaue¬
rint facuitate discedenti uł reclaman¬
cli ħ̾ita ⁊sentire uident᷑ ⁊ ꝯsensus ille ⁊¬
sequens supplet ꝙ p̾cedens coactio tulerat.¬
In lidro pandectaꝵ

Expanded text:
sentientes et spontaneos, non inter renitentes juncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerat.In libro Pandecta
Abbreviated transcription (Latin):
incarnari qd est carnenfieri uideri
potest ita deberedici quod sit caro fc̃a
sicur dicitur incarnata. Ad qd̾
dicimus qr si sslud dictum in sacra
scriptura repiretur ex eadem ĩtelligẽ¬
cia accipenir. quia cum dicitur ĩ carna¬
ta.s quia uid anctoritas subucuit
atq hic locutionis modus minimã
uidetur facere exp̾ssionẽ si nat᷑a diui¬
na dic̾etur caro fr̃a melius silefehoc
puto. uł negare qmͣ temere asserere.
e si illud dicatur ꝯu̾tibilitas nature
ĩnaturam significari indetur Ex
p̾missis ĩdubitabilit̾ ꝯstat qd̾ ꝑsona

Expanded text:
incarnari quod est carnem fieri, videri potest ita debere dici, quod sit caro facta sicut dicitur incarnata. Ad quod dicimus, quia si illud dictum in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubitabiliter constat quod persona
Abbreviated transcription (Latin):
dest iõi ienunare ⁊orare. ⁊ aua reli¬
gionis oꝑa ag̾c nͥ mens ab iniquita¬
te reuocet᷑ qui gͦ a malis sic m̃tem re¬
uotat ut ꝯmissa plangat.⁊ plange¬
firmitate peccabit. Ine ã irrisor est
⁊ ñ penitens qui sic ꝯmissa plangit
ut piangenta uouintate ur oꝑt cõ¬
mitte ñ desinat. Iue ⁊̃ qui post iacri¬
mas repetit q̃ fieuit. lauat᷑ ad tempꝰ

Expanded text:
dest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangefirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repe
Abbreviated transcription (Latin):
sisit̾ intelligendũ ind̾. nichil ꝓsunt la¬
plicant᷑ pec̾t̃a nichil ualet ad saluteme
ad ueniam in fine p̾cedens lam̃tum. qr
nichil reliquerunt de ite mundicia qr
aut peccata dimissa redeunt ut quib dã
placet cũ replicant᷑. ur si ñ redeunt eis
tñ deletis ꝓpt̃ ingratitudinẽ. ita reus
⁊ in mundus estituit᷑ cũ ad huc in ex¬
piandis inplicatur. ac si iam deleta ie
niuus agemus. similit̾ nichil ualet ad
sauitem optinendam ⁊ admundiciã
uite hñcam. ueniam de malefc̃is poscͥe
⁊ mala denuo it̾are. Ita ⁊̃ intelligend̾¬

Expanded text:
laplicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redplenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de malefactis poscere, et malefacta denuo iterare. Ita etiam intelligend
Abbreviated transcription (Latin):
tores tradunt ꝙ q̃dam pecc̃a in futuro dimit¬
tentur. q̃dam .N culpe in b̃ scło relaxantur
si bonis actib in hac uita meruerunt ut
ormittant᷑ eis. De illis ⁊̃ qui eilificant
iignum. fentum. stipulã. dicit ad̾. ꝙ ignẽ
tribulacõis transitorie inuenient crema

Expanded text:
tradunt, quod quaedam peccata in futuro dimittentur. Quaedam enim culpae in hoc seculo relaxantur;si bonis actibus in hac vita meruerunt ut dimittantur eis. De illis etiam quae aedificant lignum, fenum, stipulam, dicit August. quod ignem tribulationis transitoriae invenien
Abbreviated transcription (Latin):
cremabilia eclificia .i. ueniala pec̾ca secũ
portant qui migne em̃datorio cremant᷑
Uñ ꝯsdat q̃dam uenialia pect̃a post hnͣc
uitam deleri.

Expanded text:
cremabilia aedificia, id est, venialia peccata secum portant; quae in igne emendatorio cremantur. Unde constat quaedam venialia peccata post hanc vitam deleri.
Abbreviated transcription (Latin):
hectria in nobis ꝯsũmetur peccm̃. uͥ
agnosci pon̾it si diligent᷑ intendatur
quid sit in aĩa mortale uł uemiale p¬
catum. ut .n. serpens ibi suasit muli¬
eri. ⁊ mulier uiro. ita ⁊ in nobis sensu¬
alis morus. cum illecebram pec̾c̃i ꝯ ce¬
ꝑit. qͣi serpens suggerit mulieri .s. in
titum. post de eodem dat uiro cum suꝑ
illecebram sugg̾it. que si ꝯsentit
tunc uir ⁊̃ cum femina cibum ueĩt̃¬
Si gͦ in motu sensuali tm̃ pecc̃i illecebͣ
teneatur ueniale. ac leuissimũ est p¬
catum. Si u̾o inferior pars ratio¬
nis ꝯsenserit. ita ut sola cogitatio¬
nis deectõne sine uoluntate ꝑficiẽ¬
mulier sola manducauit uerrtun¬
ñ uir. cuiꝰ auctoritate chohibet᷑ uolũ¬
tas ne ad opus usq ꝑueniat. Qñ¬
uoluntas ꝑficiendi. ut si assit facul¬
tas ad effectum pducatur. uir quos
manducauit. qr suꝑior ꝑs rõnis il
lecebre ꝯsensit ⁊ tunc est dampnabłe¬

Expanded text:
ec tria in nobis consumetur peccatum. Ubi agnosci poterit si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale, vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quasi serpens suggerit mulieri, scilictitum, post de eodem dat viro, cum supillecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetrgo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficienmulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabi
Abbreviated transcription (Latin):
n ench. ambigue disserit. uidet᷑
quarta gen̾atione p̾cess erunt qd̾ ꝯ¬
firmat illis u̾bis quib in exodo do
minus art. Ego sum d̃s uisitans ini¬
quitates parrum. usq int̾tiam. ⁊ qͣr¬

Expanded text:
 3, ambigue disserit; videtur quarta generatione praecesserunt. Quod confirmat illis verbis quibus in Exod., c. 20: Dominus ait: Ego sum Deus visitans iniquitates patrum usque in tertiam et q
Abbreviated transcription (Latin):
iuram̃ti gͣuisumũ ꝙ fit ꝑ execratio¬
nemut cũ homo dicit. si uuid feci il¬
lud paciar uł illud ⁊tingat filiisme¬
is ẜ quem modũ accipit᷑ ⁊̃ int̾dum
cũ aͥs uirando dicit ꝑ salutẽ meam

Expanded text:
uramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am. s ita pocius ꝯfirmatum est
ut iam ꝑ nid̾ non possit bonus angłs
peccare. qd̾ utiq ñ est ex lib̾o ar. s ex gr̃a¬
arbitrii. possunt flecti in utram ꝑtem
accipi oportet ẜ stanim. in quo creata
sunt. Tales .n. ⁊ homo. ⁊ angłs creatus
est. qui ad utrum flecti pot̾at. s post¬
ea romi angłi. anglĩꝑ gr̃am. ita sunt
⁊ firmati ut peccare ñ possunt. ⁊ mali.
ita inuitio obdurati. ut bñ iurere ne¬
queant: S imuit ⁊̃ illõ ysidori intel¬
ligend̾ est. angłi mutabiles sunt nat᷑a.
in mutabiles sunt gr̃a. qr ex natura
in pͥmordio sue ꝯditionis mutari po¬
tuerunt ad bonum siue ad malum. s
post gr̃am ita bono ad ducti sunt. ut in¬
te mutari possunt. ad ħ .n. repugnat
gra: ñ natura.e¬

Expanded text:
per gratiam, sed ita potius confirmatum, ut jam per illud non possit bonus angelus peccare; quod utique non est ex ipso arbitrio, sed ex graarbitrii possunt flecti in utramque partem, accipi oportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque flecti poterat, sed postea boni angeli per gratiam ita sunt confirmati, ut peccare non possinita in vitio obdurati, ut bene vivere nequeant. Similiter etiam illud Isid. intelligendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
ħitat omis plenitudo diuinitatis. qr
ille est caput in quo st̃ õts sensus. In
sp̃c. ad m̃suram. cũ de nuꝰs plenitudĩe
acceperunt aceperunt ã de iuliꝰ pleni¬
tudinem ñ scõm eẽntiam. s ẜ siłitudi

Expanded text:
itat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, quo sunt omnes sensus. In Spiritus ad mensuram, cum de illius plenitudine acceperunt. Acceperunt autem de illius plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sciuit nec alit̾ sciunt creata: qmͣ crean¬
ta Non .n. eius sap̃ie aliquid accessit
ab eis: situs existentib sicut oportebat
⁊ qñ oportebat. illa mansit ut erat.
Uñ in ecclesiastico. añqmͣ crearentur
oĩa nota sunt itu. sic ⁊ postqmͣ ꝯsum¬
mata sunt. Eccehisu̾bis uderurãs. in
ẽẽ que fiunt. cumdicit. ĩo ea ẽe: qr deus
nouit. Idem quor in .ui.li. dr̃e uidetur

Expanded text:
reanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce his verbis videtur Aug. inneorum quae fiunt; cum dicit ideo ea esse, quia Deus novit. Idem quoque in lib. 6 dicere videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
meodem abꝰ ait. qͣuod res alie sũt
quib fruendũ est alie quib utenclumẽ
alie que fruunt᷑ ⁊ utunt᷑. Ille quib fru-¬
endum est nos beatos fafrunt. Istis quib
utendũ est tendentes adbeatitudinem
adiuuam᷑ ⁊ quasi adminicłamurut¬
ad illasres que nos beatos facrnt ꝑ¬
uenire eisq inh̾erere possumus. Ees
uero que fruunt᷑ ⁊ utuntur nos sumꝰ
tinendum illud. quo fruendum est.
alias ab uti est non uti: Namusus illi¬
nominari debet¬

Expanded text:
rgo aliae sunt, quibus fruendum est; aliae, quibus utendum est; aliae, quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt; istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminicad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sumustinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illinominari debet
Abbreviated transcription (Latin):
ciet in quo homo eumimitaret dsce¬
ret post u̾o in resurrectione secutaẽ
potentia qr reuixit mortunt nũqmͣ
pot̾ ea moriturus. Sed iñ meui¬
rẽ equissimo uinceretur diabolus si
ageret qd oportuit. Iusticia gͦ humi¬
lisatis hoĩem lib̾auit quem sola po¬
tentia equissimilib̾are potuit de c̃a m¬

Expanded text:
ere, in quo homo eum imitari disceret. Post vero in resurrectione secuta est potentia, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus. Sed nonne jure aequissimo vinceretur diabolus, siageret quod oportuit. Justitia ergo humilitatis hominem liberavit, quem sola potentia aequissime liberare potuit. 2. De cau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut ẽ recta cteata ab initio. Modus
ã ille quo tratlitus ẽ homoin potesta¬
tem diaboli ñ ita debet intelligi danꝙͣ¬
tem pec̃ti anctor illico in uasit. ñ tñ d̾s
ꝯtinint in ira snamis eracões suas
nec hoĩem alege sue potestatis ami¬
sit c̃ indiabon potestate ẽẽ ꝑ misit. qr
nec diabolus apotestate dei est alienͦ
siuit nec a bonitate. Nam qͣlicumq
uita cliabolus uł homo ñ subsisteret
nͥꝑ eum qui uinificat oĩa. Non gͦ
d̾s hoĩem deseruit ut ñ se mi se exi¬
beret deum s int̾ malapenaua ⁊ ma
lis murta pstitit bona ⁊ tandem ho¬
minem quem ꝯmisso pecc̃oꝵ diabło
subclicdit remissioꝵ pec̃coꝵ ꝑsangni¬

Expanded text:
non ut est creata ab initio. Modus autem ille quo traditus est homo in potestatem diaboli, non ita debet intelligi, tantem, peccati auctor illico invasit; nec tamen Deus continuit in ira sua miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, cum in diaboli potestate esse permisit; quia nec diabolus a potestate Dei est alienus. sicut nec a bonitate. Nam qualicumque vita diabolus vel homo non subsisteret, nisi per eum qui vivificat omnia. Non ergo Deus hominem deseruit, ut non se illi exhiberet Deum; sed inter mala poenalia etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commissio peccatorum diabolo subdidit, remissio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
bu̾it sułam suam. ⁊ traclidit corpus
sium. ut ardeat nichil ei ꝓdest Qnͣt̾
gͦ bonum est sine quo ad et̾nam iutã
neminem tanta bona ꝑclucunt Ip̃a
uero dilectio uł caritas.¬

Expanded text:
bstantiam suam et si tradiderit corpus suum, ut ardeat, nihil prodest. quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas
Abbreviated transcription (Latin):
los. pͥncipatus. potestates. uͥutes. do¬
minationes. tronos. cherubin. ⁊ sera¬
phin ⁊ inueniunt᷑ in istis ordinib tͥa.
t̾na ẽẽ. ⁊ insingłis tres ordines. ut tri¬
nitatis siłitudo in eis insinuet᷑ inp̾s¬
sa. Uñ dyonisius tres uraines ange
archangeli. angłi.

Expanded text:
los, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impresst, quod Dyonisius tres ordines angelarchangeli, angeli.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erat quentiq ñ intempore ẽẽ cepe¬
runt quid Rdebit de homine quiitẽ
accidit ceo. ⁊ ut om̃is amoueatur cõ¬
trou̾sa certe ut tuus dñs ẽet uł meu
qui m ẽe cepimus ex tempre hũit.

Expanded text:
nus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine qui in taccidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex tempore habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
li tm̃ denent pecc̃o. hiis u̾bis mitissima
sane pena eoꝵ erit. qui pt̾ pecc̃m quod
originalit̾ ꝯtraxerunt millum in sr̃
addicert̃ ⁊ incen̾s qui addidert tanto
quisq ituc tolierabiliorem hebit dãp¬
nationẽ qnͣto ħ minorem hũerit ini¬
quitatẽ. E ccehic aꝑte dicit ꝓuuloꝵ

Expanded text:
li tantum tenentur peccato, his verbis: Mitissima sane poena eorum erit, qui praeter peccatum quod originale contraxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto minorem habuerit iniquitatem. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tui .a. st̃ qui querebant asam pueri.
reos cum tinum fecerint uituium.
de quo dixer̃t isti sunt cłi tuii srł̃ ita
⁊ iud̾ originale unum płali nũo sig¬
nificat᷑. Cũ dicamus ꝑuulos in pec̃coꝵ
inquitatib ꝯcipi
isin actuale pec̾c̃en¬
l ade sit grauius cet̾is

Expanded text:
tui sunt enim qui quaerebant animam pueri, reos, cum unum fecerint vitulum; de quo dixerunt: Isti sunt dii tui, Israel. Ita et illud originale unum plurali numero significatur, cum diximus parvulos in peccatorum iniquitatibus concipi. 6. An actuale peccatum Adae sit gravius caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ leca ꝑ temꝑa mon̾i est ꝑ affectiones
ꝯmutari. deus ã nec loco. nec affectione
unde recte solus dr hr̃e ĩ mortalitatem.
in omni.n mutabłinatira. ut alt aug̃.
contra maximinum nõ ulła mors est ipa
mutatio. qr facit aliquidin ea non ẽe. ꝙ¬
non erat. Uñ ⁊ ip̃a anima hua que iõ¬

Expanded text:
. Et per tempora moveri, et per affectiones commutari; Deus autem nec loco, nec affectione unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod erat, unde et ipsa anima humana, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam. qr si iuste uiuebat ⁊ peccat mo¬
rituriusticie si peccatrix erat ⁊ iustifica¬
turmoritur pecato. ut alias eius muta¬
tiones taceam. de quib modo longum
est disputare ⁊ creaturaꝵ natura celes¬
tium mor potuit ꝯiuia pectare potiit
Nlam ⁊ angli p̃ccauerunt ⁊ de mones fẽi
sunt quoꝵ. est cdiabolus princenps. ⁊
qui ñ ꝑccaunt peccare potuerunt ⁊ cuicũ¬
q creature rationabłi prestatur ut pec¬
care non possit non est ħ nature ꝓprie.
ht̃ in mortautatem. qui non cuiꝰqũ a
gr̾a s naturasua nec potuit nec pot̾.
Aiqua consisione mutari. nec potuit
nec pot̾it aliqua mutatione peccare. pro
ulla suiemutatione mutabłia facien¬
tem ⁊ sñ isllo suo tꝑali motu tꝑauia cre¬
opport ueregͦ ac ꝓprie in omutabilis ẽ
illa dimitatis eentia que sine suimu

Expanded text:
tem suam; quia, si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, habet immortalitatem , qui non cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversatione mutari, id est nec potuit nec poterit in aliqua mutatione peccare. Proiulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creoportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mu
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda sint. licet tante sint ꝓfun¬
ditatis. ut ⁊̃ ad hibita ex põitione uix
aliq̃tenus ea inteluigere ualeat hu-¬
manus sensus cum.⁊ ip̃a eoꝵ explana¬
tio qmͣ ħ ãs. eliclit płimum in se ha¬
beat difficultatis. ⁊ ambignitatis.¬

Expanded text:
accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
& .d. sine soliudine uł ac singłaritate
ꝑsonas ꝯfitemur. uñ Mylarius. in .iiii.
li. de .t. ait dixit deus. Faciamus hoĩem
hunc sermonem eius indelligas ad al¬
terum extitisse. Si solum fuisse dicis
ip̃ms noce arg̾ius dicentis. faciamus
⁊ nr̃am. substulit . a. singłaritatis ac
solttudins in telligentiã ꝓfessio ꝯsor¬
cii. qr aliqd̾ ⁊ sorcium ẽẽ non pot̃. ip̃i
soutauo neq solititudo solitarir reci

Expanded text:
 Sine solitudine ac singularitate personas confitemur. Unde Hilarius in lib. 4 de Trin. sic ait: Dixit Deus: Faciamus hominemhunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque sol
Abbreviated transcription (Latin):
e ã ignores quid faciat sit peticꝰ¬
ħeticum. uł quid sit ħeticus. au
cli br̃ quid inde sc̃i doctores tradant
hyłr ait. extiterunt ples qui celesti¬
sus absolicõem suscipent aliter
int̾pretantes ꝙͣ dc̃oꝵ uirtus postu¬
laret. de intelligencia .n. est hesis ñ de
scͥptura ⁊ sensus ñ sermo fit crim̃¬

Expanded text:
em ignores quid faciat haereticum, vel quid sit haereticus, audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestisius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo fit crim
Abbreviated transcription (Latin):
si ħ dr̃etur intelligentur ẽe enisdem
gͦ deus apud se in p̾sentia sua que ñ
turqui ñ sunt necerat qui elegit nec
uane eligit. Eligit tñ ⁊ h̃t electos quos
creaturus est eligendos. quos ht̃apud
semet ip̃m ñ in naturasua: s inpͥsen¬
tiasua. nondũ erant quib ꝓmutcebat᷑
mittebatur. Ecce h̾ aꝑte dicit dm̃ apd̃
semet ip̃m hre electos antemundum
ad electos referri.cum ait in natura sua
.i. stioꝵ. Illos quippeh̾uit ab et̾no ap̃

Expanded text:
iceretur, intelligerentur esse ejusdem ergo Deus apud se in praescientia sua quae non tur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habuit apud semetipsum non in natura sua, sed in praescientia sua. Nondum erant quibus promittebatur; mittebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante mundi ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno apud
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr cum om̃ia
ꝑcentiam nature s ꝑ
cogninonem scientie ⁊ deussciat bona
⁊ mala. irtrs̃ ꝯcedendũ sit simpliciter
mala ẽẽ indeo siue ẽẽ in deo ꝑcognicio¬
nem Stit .n. deus ⁊ sciut semꝑ om̃iatã
ronaqm̃ mala ⁊ anteqmͣa fierent ⁊ pre¬
sciuit ab et̃no ea futura. Io cum õia
rona diximus ẽe in deo ꝓpt̃ psentiam
cognitionis eadem rõne uidetur dicend̃
omiamala ẽe i eo. cum ea sup norie
rit ⁊ ꝑcognitionem ei p̾sentia fũint.
pre cognouit n. deus ab ẽt̃no quos¬
gendum est ea includi in illa gen̾ ali¬
tate locutionis qͣ dicit aplłs omniaẽe
Illa enĩ ẽe in deo intelligunt᷑ que ex ip̃o¬
nec in ip̃osunt nisirona nongͦ malain
cit ut bona.¬

Expanded text:
 cum omnia essentiam naturae sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosgendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipsonec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in cit ut bona,
Abbreviated transcription (Latin):
fit det̾ior tanta .N. est ista cuipa que
in sapientẽ hoĩem cadere nequit. Est
qmͣ hõĩs sapientis. Itio ã auctore cũ¬
drͣ mo uolente dr. est gͦ uicium uolũ¬
tatis quo est hõ det̾ior. qd̾ uiciũ si longe
ab est ader uoluntate. ut ratio docet a
quo sit querend̾ est. Ecce aꝑte nͥ dicit

Expanded text:
 deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est quam hominis sapientis. Illo autem auctore cuo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei voluntate, ut ratio docet, in quo sit quaerendum est. IV. Quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
rima ã distinctionis oꝑatio fuit for¬
matio lucis. sicut ostendit scͥptura
dens. dixit d̃s. fat lux: ⁊ fc̃a est lux. ⁊
diuisit lucem atenebris. appellauit
lucem diem ⁊ tenebras noctem ⁊ fcm
ẽ uespe ⁊ mane dies unus. Cong̾ue
mundi ornatus auice incepit unde
cet̾a que creanda erant ud̾entur. Ql
s fuit uix illa corporaus.

Expanded text:
rima autem distinctionis operatio fuit formatio lucis, sicut ostendit Scripturadens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. fuerit lux illa, corpora
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ diligent̾ inuestigand̾. quid sit.
de h̃ .n. sci coctores sub obsciͣre locu¬
n sunt atq scolastͥcidoctores uaria
senserũt quidam .R. putant orig̾. pec
obnoxii ⁊ addictisumus pene tem¬
porali ⁊ et̾ne ꝓ pͥmi hõis actualipec¬
nec culpam ẽẽ. n ec penamiu lꝓam
ñ ẽs ip̃i fatent᷑ pena quo scd̃m eos
ẽẽ ñ potest. qr si cebitum peneorig̾. ꝓec

Expanded text:
d diligenter investigandum est, quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale pobnoxii et addicti sumus poenae temporali et aeternae pro primi hominis actuali pecnec culpam esse, nec poenam. Culpam non esse ipsi fatentur; poena quoque secundum eos esse non potest: quia si debitum po
Abbreviated transcription (Latin):
atrende ordinem ⁊ ꝓ gressũ hũane ꝑ¬
ditionis. pͥmo d̾s dix̾at qͣcumq dieo¬
med̾is ex eõ morte mote morieris. de¬
inde mulier dixit.Ne forte moriamur.
Nonissime serpens dixit. nequaꝙͣ mori¬
emini. d̾s affirmauit mulier qͣi am¬
bigendo illd̾ dixit. diabłs negauit qͦ
gͥ dubitauit ab affirmante recessit ⁊¬
neganti appĩquauit.
de u̾sucia diabo¬
li qui ut faciliꝰ ꝑsuac̾et malũ remou¬

Expanded text:
progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. 4. De versutia diaboli, qui, ad facilius persuadendum, malum remo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽ in metlio ꝑacdisi: p̾cepit nobis d̾s ne
emedemus. ⁊ ne tangemus. ne forte mo¬
riamur. In quo u̾bo dedit locum temp¬
tanclo cum dixit ne forte moriam᷑ uñ
mox diabolus dixit ad mulierẽ. neqͣꝙͣ
moriemini. scit .n. d̾s ꝙ in quocium die
ꝯmederitis ex ed̃ aꝑientur oculi u̾ri. ⁊¬

Expanded text:
 est in medio paradisi, praecepit nobis ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quia in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri;
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ad ext̾iorem hoĩem ꝑtinere. Nõ
bitur. s adiucta qͣdam uita sua. qͣ
compages corꝑis. ⁊ om̃s sensus ni¬
gent quib insructus est ad ext̾iora
senuenda. ascendentib gͥ introrsum
ꝑtes ubi incipit aliquid occurre ꝙ
ñ sit nob̾ cõe cum bestiis. ibi incipit
ratio. uͥ hõ int̾ior iam possit agnosci.
Ranonis ã pars suꝑior et̾nis

Expanded text:
iorem hominem pertinere. Non bitur; sed adjuncta quaedam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda. Ascendentibus ergo introrsum er animae partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci . Rationis autem pars superior aeternis
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis ꝯcupiscentie ca nonz in aĩa
sola nec incarne sola ex utroq .n. fit
qr sine utror delectatio taus ñ sentit᷑.
talis gͥ rixd talis ita ꝯcitatio in aĩaxͥ¬
carnaus ibi ẽẽ nequiuit. dei ⁊̃ uoluntaᷤᷤ
erat ⁊ rationi placebat. ut idem scd̾m
suscepit queipsius st̃ subire debint
Ior sicut in nobis duplex est affĩs mn
ueliet mori ⁊ sensrialitas aftc̃i nol¬
iet sicut in uiris scĩs fit petto .n. ip̃a

Expanded text:
carnalis, concupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in animaa ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secunsuscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ponens ab̃ dlicit. ꝙ petrus ad ulam
moiestiam noiens est ductus. nolẽs¬
ad eam uenit. s uolens cam nicit. ⁊ re¬
liqtud affcm insirmitatis. quo nemo
nult mori. qui adco est naturalis. ut
eum petro nec senectus abstułit. Unde
est affectus unius rõnis caritate in¬
formatus. quo ꝓpt̾ deum mori uult
quis. alt̃ sensualtatis carnus ĩ firmi¬
tatiꝓ pinqus ⁊ ei ꝯiumctins quo mor̾

Expanded text:
ne, dicit quod Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolensad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde est affectus: unus rationis charitate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qͣi ñ ex ꝯclitione nat᷑e solum mͦ erat
ex li. uite erat ei posse ñ mori. ñ exna¬
uti li. illo. de quo edens ñ moreretur.
Questio augustini. quomodo in¬
mortalis factus sit homo

Expanded text:
i non ex conditione naturae solummodo erat ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex nauti illo ligno, de quo edens non moreretur. 4. Quaestio Augustini, quomodo immortalis factus sit homo
Abbreviated transcription (Latin):
nec mali ħ inuiste faciunt nͥ qnͣtum iuste
ip̃e ꝑ mittit. Nam ini qui malicia uolũ¬
tatem suam ħt̾ iniuistam potestatem aũ
non nͥ iuste accipit. siue ad suam penã.
siue ad alioꝵ. uł penam maloꝵ. un lau¬
tem uonoꝵ. Si

Expanded text:
nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. i
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei. ⁊ sifiat contͣ erus uoluntatem q̃
traputandum: ita fieri tanqmͣ uelit
fieri ⁊ non fiat. uł nolit fi̾ ⁊ fiat. Illa .n.
uolurtas ut ait as̃. in ench. semꝑ ĩple¬
turaut de nobis. aut a nob̾. de nobis
ĩpietur. s tñ nron inplenius eam. qñ
peccamus. a nobis inplet᷑ cum bonum
facimus. ĩo .n. facimus qr scimus plac̾e
deo. Ita de hoĩe semꝑ deus suam implet
uoluntatem. qr nichil facit homo de
quo deus ñ oꝑetur. qd̾ uult. non .n. uĩt
deus ut peccet homo quilib si ãpeccau̾it
penitenti uuit parc̾e ut uiuat. In pec̃as

Expanded text:
tem, tamen contra ejus voluntatem, quae putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait Augustinus, in Ench., semper impletur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ modo. aĩa in corꝑe creatur in cuiꝰ
ꝯnnctione pec̾co maculat᷑ qmͣ ato gͥ
est pecc̃m ht. nec prius fuit qmͣ pecc̃m
hũit ñ est gͥ talis qualis a d̾o creat᷑
creaturn. ad̾o innocens. ⁊ sine uicio
⁊ nũqmͣ taus est Ad qd̾ clici potest

Expanded text:
 modo; anima in corpore creatur, in cujus conjunctione peccato maculatur. Quam cito ergo est, peccatum habet; nec prius fuit, quam peccatum habuit; non est ergo talis, qualis a Deo creatur. Creatur enim a Deo innocens, et sine vitio; et nunquam talis est. Ad quod dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amisit suiciatam hurit. qmͣ d̾s eñ
sui uicio fecit si .n. res bona si eẽt aĩas
in ea maiũ ẽẽ nequiret. cũ ñ possit ẽe¬
matum. nͥ in bono. ut post dicet᷑ ñ gͥ
oĩo talis est aĩa. qualis est ac̾o creata
sieut qus poslutas htis manus non
tale hilit pomum. q uale ego declimũ¬
clis manib. Ego .R. decli mund̾. an aĩe
ex creacõe sint eqͣles nndonis nat᷑alib

Expanded text:
n amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post dicetur. Non ergo omnino talis est anima, qualis a Deo creata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum. 9. An animae ex creatione sint aequales in donis naturalib
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ sangͥ̾nen It̾. gͥgͥ. putant quidẽ
fiat officio quoꝵ uita coꝵ occłis ur᷑
ignobilis. heu in qmͣ magnũ laq̃um
incidunt ut cdiuma ⁊ occulta miss̾ia
plus ab aliis scificatat posse fi̾ credãt

Expanded text:
 Putant quidam fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scire qd̾ scire. ⁊ scire qd̾ ẽẽ potuit gͦ ñ
ẽs. It cum idem sit deo p̾scunt ẽe.⁊ deũ
p̾scire sit potuit nłła pͥscire. qr potuit
mlła facere.
destinacio si relanu

Expanded text:
scire quod scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. aes
Abbreviated transcription (Latin):
disp̃o. uł p̾destinano potũnt ẽẽ indeo. sisẽ
nlła fuissent futura. Cum .N. p̾scĩa sit
futuroꝵ. ⁊ dispõitio faciendoꝵ.⁊ p̾des¬
tinati salu andoꝵsimilla eẽnt futu¬
ra. si nichil eẽt facturus deus. ułaliqͦs
saluaturus. ñ idetur potuisse indeo
aũt deus ulła pscire futura. potũ non
creare aliquid. ñ saluare aliquos. po¬

Expanded text:
io, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse in Deoautem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, po
Abbreviated transcription (Latin):
angłi a d̾o sunt ꝯfirmati ꝑ gr̃am ut
peccare ñ possint. ⁊ mau ita obdura¬
ti in malor at bene uuere nequeãt.

Expanded text:
ANGELI A DEO SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO, UT BENE VIVERE NEQUEANT.
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur potestas alios atemptandi ui
qd̾ sc̃i repugnantes ad u̾sus alios inn¬
centores. ⁊uincentes minuant excerci¬
utt̾imant ne ultra fas sit illi sp̃m. qui
ab aliquo sc̃o iusde. ⁊ pudice uinendo
uictus est. In prignante tt̾m aliu m
hoĩem. ħ ã quidam putant intesligen

Expanded text:
ncuntur, potestas alios tentandi vidquia sancti repugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exerciinterimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fuficare hilarius distinctionem faci¬
ens. in locutione ut ostederet in pre ẽe
auctoritatem. Iñ est ⁊̃ qd̃ ueritas ostẽ¬
dens patrem ẽe auctorem ꝓcessionis
qua ꝓcecdit sp̃c afilio. dixit in eunͣge¬
lio. de pre ꝓcedit cum de p̃re ⁊ filio ꝓ¬

Expanded text:
nificare Hilar., distinctionem faciens in locutione, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua procedit Spiritus a Filio, dixit in Evangelio: De Patre procedit, cum et de Patre et Filio p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ. Uñ hylarius. ad dm̃ pr̃em de sp̃u
añ tempora unigenitus tuus ex te na
in eodem. Conserua hanc oro fidei mer
religionẽ ut qd̃ in regenationis mee
nitum tuum est ꝓmerear. Etce aꝑte

Expanded text:
per Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de Spiritu Ante tempora Unigenitus tuus ex te natin eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae nitum tuum est promerear. Ecce aperte
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e qd̾ intrat in os: in uentrẽ nadͭ
di potest ħ mͦ. puerquistatim pꝰ ortũ
morit᷑ in illa statura resurget qmͣ h̃i¬
turus erat siuuu̾et usq ad etatem. xxx.
annoꝵ nullo uitio corꝑis ĩpeditus.

Expanded text:
Omne quod intrat in os, in ventrem vaditdi potest hoc modo: Puer qui statim post ortum moritur, in illa statura resurget quam habiturus erat si viveret usque ad aetatem triginta annorum, nullo vitio corporis impeditus.
Abbreviated transcription (Latin):
uł t̾re a regionibr quas in colunt hões
sccretum T in alto situm usq arl luna¬
rem circulum ꝑtingentent. Uñ nec a qͤ
duiuii illuc ꝑuenerunt d
de lignis para

Expanded text:
 terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc pervenerunt. 6. De lignis para
Abbreviated transcription (Latin):
gĩa appõnta. Gr̃a .n. que apponitur este¬
tus est p̃destinonis. Cum gͥ gre que appo¬
nitur iõi ad nustificationẽ nisa sint me¬
rita mitominus ⁊ ip̃ius p̾tesanõnis q̃
ab etno eiegit deris quos uoriuit Aliqua
possunt existere mita EEtemplum poa

Expanded text:
 quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec
Abbreviated transcription (Latin):
mo t̾re formatũ est corpus aĩale non
sp̃uale cum qͣli resurgemus. renoua¬
In qmͣ mutandus erat adam nisi mor¬
tem corpis aĩalis peccando meruiss
son ait apłs corpus mortalez ꝓpter

Expanded text:
mo terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter
Abbreviated transcription (Latin):
qui filios genuit. Nam iuiꝰ celibatus
nem xͦ miitauerunt. s xtinentiam io¬
hannes in oꝑe habraham in solo he̾dat
hĩtu. melior est castitas celibum qmͣ cas¬
tas nupciaꝵ. Quaꝵ unã abrabam hebaat
inusu ambas inh̃itu. caste . ii eiugalit̾
iuxit eẽ. aut castus sñ eiugio potuit s
tunc ñ oportuit. t ier. quis igno
rat sub alta dei dispensacõe om̃s retro
irie iegi ⁊ temporisuo. seriiamꝰ ⁊ nos ie¬
gi ⁊ tempori nr̃o in quo fines scłoꝵ dene¬
nerunt. Ex hiis apparet ꝙ sc̃i pr̃es
añ logem sĩ pect̃o plures hnerunt uxores.
uł ꝯcubinas. eas n ñc uxores appłłat
scͥptura. nũc ⁊ cubinas rachel ⁊ lẏa ambe
Aixores fuerũt non ꝯcubine. oppo¬

Expanded text:
libatus Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportuit. Item Hieroret sub alta dispensatione Dei omnes retro ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae.
Abbreviated transcription (Latin):
mago dei. s qr ñ omnino eqͣles fiebat
illa ymago tanqmͣ ñ ab illo nata. s
ab eo creata. iõ ita ymago d̾i qd̾ ⁊ ad
ymaginẽ. qr ñ equalis parilitatis. s
acceclit qͣdam scłitudine. filius ã est y

Expanded text:
mago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Fil
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. uł pot̾ ꝯparatio referri nõ ad
ip̃os ordines.s ad illa dona. nec ad
oĩa aua cona. s ad quedã. sicut .n. ho¬
mines cum pła hñt dona. quedam
aliis excellencius possident. Ita for¬

Expanded text:
accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita for
Abbreviated transcription (Latin):
nafa hõis. unde ⁊sensꝰ mali pro
⁊ in alio causa extrtit ut fieret deu̾¬
or In alio qr indiabło qui suasit.
re utiq bona. malus ille ꝯsensus pro¬
uen it ⁊ ita ex bono malum mananit.
de ħ ã in sequenti plemus tractabimꝰ
cum origo mali. ⁊ in qua re coalescat
inuestigabitur.
An uoluntas p̾cesse

Expanded text:
a hominis, unde consensus mali procet in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesse