comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& deleatur iniquitas. & adducatur iustitia sempiter na
& impleatur uisio & proph&ia &unguatur sc̃s scõrum:
Vndebeda in libro detemporibus: Nulli dubium quin hȩc
uerba xp̃i in carnationẽ designent. quitulit peccatamundi:
legem & proph&as impleuitꝰ. Vnctus ẽ obeo l&uue praiepar¬
ticipibussuis: De qua cunctione dicit isaias. exꝑ sonu ipsius
sionem & caecisuisum : Vndehieronimus in eadem i saia:
Quando enim consortes nominantur . naturã carnis intellige.
quiad s̃ consortes substantiae suue non hab&: Et quia erat
unctio spiritalis & nequa quã humani corporis ut fuit insa¬
unctus es sememoratur : Cuius unctio illo ex pl&a ẽ. tẽpore
descendit suꝑ eum. & man sit in illo: Secundũ uerba prȩceden¬
tia proptereauenit ut consortes facer & regni sui: Hcec unc¬
tio conficitur quinta  quia ipseuenit adnos quintu
u&utemundi: Si dilcitus ẽ quidã modus unctionis unatiui¬
tate secundũ ssaiam & euungelium inspecie columbȩ usque

Expanded text:
r iniquitas, et adducatur justitia sempiterna, et impleatur visio et prophetia, et ungatur Sanctus sanctorum. Unde Beda in libro de Temporibus: Nulli dubium, quin haec verba incarnationem Christi designent; qui tulit peccata mundi, legem et prophetas implevit; unctus est oleo prae participibus suis +. De qua unctione dicit Isaias ex persona ipsius sionem, et caecis visum. Unde Hieronymus in eodem Isaia: Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in saunctus esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est tempore,descendit super eum, et mansit in illo. Secundum verba praecedentia propterea venit ut consortes faceret regni sui. Haec unctio conficitur quinta feria, quia ipse venit ad nos quinta aetate mundi. Sed dilatus est quidam modus unctionis a nativitate secundum Isaiam, et Evangelium in specie columbae usque
Abbreviated transcription (Latin):
tus es adrefectionẽ corporis : Paraclytũ ẽ. hic additũ quod ñ
inuenitur in sequentibus. Ut reor non sine causa alicuius misto¬
rii: Primo uidendũ est quid operetur sp̃s sc̃s insingulis. indeau¬
parebit curaddatur inista: Exorcismus olei ub& recedere
diabolũ a cate cumino qui adhuc promortuo deputatur. quia
non dũ est baptizatus: Xp̃ismalisunctio. scĩficatiã uiuentem
exmortuis: Oleum pro infirmo. medelam prestat sauaatis.
Vnde in eadem: Ad euacuandos om̃s dolores om̃sque in firmita¬
tes. omnẽ egritudinẽ corporis : Regritudinẽ sequitur dolor
dolorem consolatio : Para drtus consolator inter pr&atur:
Quimortuus ÷ non dol& quia non sentit. Quẽ non sequitur c̃sõ¬
latio: Qui inrp̃o scĩficatur ꝑ conresurrectionẽ. nonȩg&l c̃so¬
latione exdolore : Nunctranseundũ est ad princiualẽ consi¬
crationẽ xp̃ismatis: Ipsa enĩ dicitur principalisi: uia adeius

Expanded text:
tus es ad refectionem corporis. Paracletum est hic additum, quod non tus es ad refectionem corporis. Paracletum est hic additum, quod non invenitur in sequentibus, ut reor, non sine causa alicujus mysterii. Primo videndum est quid operetur Spiritus sanctus in singulis, inde apparebit cur addatur in ista. Exorcismus olei jubet recedere diabolum a catechumeno, qui adhuc pro mortuo deputatur, quia nondum est baptizatus. Chrismalis unctio sanctificat jam viventem ex mortuis. Oleum pro infirmis, medelam praestat sauciatis. Unde in eadem, ad evacuandos omnes dolores, omnes infirmitates, omnem aegritudinem corporis. Aegritudinem sequitur dolor, dolorem consolatio. Paracletus consolator interpretatur. Qui mortuus est, non dolet: quia non sentit, quem non sequitur consolatio. Qui in Christo sanctificatur per consurrectionem, non eget consolatione ex dolore. Nunc transeundum est ad principalem consecrationem chrismatis. Ipsa enim dicitur principalis, quia ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dmittenturei: Quid insirũ salus nomanifestatur. Soli¬
&Porauo fidei cnuis signũ estoie mtio: Hi praptere anfirmant᷑
quia manducat corpusdĩi indigne quibus tamen subuenit olei
unctio id est gratia dĩ ꝑ orationẽ presbiteri. merito consecratio
dequanunc agitur consecrationi corporis & sanguini sdñi
iugitur quaefit in cõmemoratione passionis xp̃i. ꝑ quã auctor
peccati & ernaliter prostratus est : Passio xp̃i. auctorem mortis
destruxit: Gratia eius quȩ significatur ꝑ olei unctionẽ. arma
eius quȩ sunt peccata cotidiana destruit: Nouissima oratio c̃¬
secrationis dominici corporis exuoto penitentũ fit dequibus
dicitur : Sacrificiumdõ sp̃s contribulatus : Congrue hac consi¬
cratur oleum propenitentib ubieorũ sacrificiũ dõ offerturi
Qm̃ de olei natura & quid signific& &cur intalilo co consecret᷑
summatim ꝑstriꝰ ximus conseques ẽ ut aliquatan gamus de uerb
lis in hanc pinguedinẽ olei. ã deuiridiligio roducere digna¬

Expanded text:
estat, scilicet oratio fidei, cujus signum est olei unctio. Si propterea infirmantur quia manducant corpus Domini indigne, quibus tamen subvenit olei unctio, id est, gratia Dei per orationem presbyteri, merito consecratio de qua nunc agitur consecrationi corporis et sanguinis Domini jungitur, quae fit in commemorationem passionis Christi, per quam auctor peccati aeternaliter prostratus est. Passio Christi auctorem mortis destruxit: gratia ejus, quae significatur per olei unctionem, arma ejus, quae sunt peccata quotidiana, destruxit. Novissima oratio consecrationis Dominici corporis ex voto poenitentium fit, de quibus dicitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Congrue in ea consecratur oleum pro poenitentibus, ubi eorum sacrificium Deo offertur. Quoniam de olei natura, et quid significet, et cur in tali loco consecretur, summatim perstrinximus, consequens est ut aliqua tangamus de verbis lis in hanc pinguedinem olei, quam de viridi ligno producere digna
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum re uelent cuit futura prȩdicen. siue non habrant
dis cretionẽ spirituum aut genera linguarũ uel int̃ pritatimẽ
sermonũ non erunt extorres aregnocaelorũ dũ modo habeant

Expanded text:
Scripturarum revelent, aut futura praedicent: sive non habeant discretionem spirituum, aut genera linguarum vel interpretationem sermonum non erunt extorres a regno coelorum, dummodo habeant
Abbreviated transcription (Latin):
frequentatũ apud nos : apud scm̃ hieronimũ manifestũ ẽ qđ montanus heretio
illã obseruationẽ triũ quad ragesimarũ statuer & apuduos. Ioẽ tresquatdra¬
simas ꝑannũ : A pucb nos quoq ñ ẽdubiũ qui in p̃parare nos debeamꝰ in aduent
dñi multis piis operib Natalicia sc̃orũ obseruantur apuchios: De quib dicitbi
tus agustinus in memorata epistola. Diebus dominici somnib & quin qua ii
post÷ a scha & ꝑdiuersa loca dieb solẽnib martyrũ & festisq prandetir Solen¬

Expanded text:
frequentatum apud nos: apud sanctum Hieronymum manifestum est quod Montanus haereticus illam observationem trium quadragesimarum statuerit apud suos, id est, tres quadragesimas per annum. Apud nos quoque non est dubium quin praeparare nos debeamus in adventu Domini multis piis operibus. Natalitia sanctorum observantur apud nos, de quibus dicit Augustinus in memorata epistola: Diebus Dominicis omnibus et quinquaginta post Pascha, et per diversa loca diebus solemnibus martyrum, et festis quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
m̃denataliciis sc̃orũ pauca p̃ libauimꝰ. iuuat sub nectere uerba iohanniscriso¬
tomi ut hisi ã monear quomodomeipsũ debeã coercere a suꝑ fluis uerbis &r
quatenũ s corã sc̃ualtari astitero. Dicitidẽ intractatu duo decimo suꝑ epistolã adebr¬
s.dtat sacerdos dĩ orationẽ offererscunctorũ : tu autẽ rides nihiltimens & illa q¬
dẽ emen spte orationes offert : tuautẽ c̃tenis. Non aduertis scripturã dice tĩ
ec tẽptorib ĩ contremescis ñ colligis tem& ipsũ & in aulã quidã regia in tratu

Expanded text:
m de natalitiis sanctorum pauca praelibavimus, juvat subnectere verba S. Joannis Chrysostomi, ut his admoneat quomodo meipsum debeam coercere a superfluis verbis et risu, quando coram sancto altari astitero. Dicit idem in tractatu duodecimo super Epistolam ad Hebraeos: Stat sacerdos Dei, orationem offerens cunctorum; tu autem rides, nihil timens? Et ille quidem tremens pro te orationem offert, tu autem contemnis? Non avertis Scripturam dicentem, Vae contemptoribus? Non contremiscis? Non colligis temetipsum? Et in aulam quidem regiam intratu
Abbreviated transcription (Latin):
DEUERSU ET DE PENTECOSTE IE DE CALICS
ersus hochab& singulcro : ut excit& corda cantanciũ ad requirendã faciẽ
Y dñi inoratione. Idcirco sepissime ante orationẽ praccodit. Uersus quidicr
incctur naliofficio anteorationẽ praecodit lectionẽ. intent a uult facere corda
praesentiũ ad lectimẽ . Notũ est qđ sessio plus ꝑtin& adsecur atẽ : quastacio
Securita señ parit iue glegintĩ : intorignauis. Id eo preuodie oratio ante sesius
tnt aduerba ymno ũ minocuror ĩ ut or orauun÷. Inc&eriscursibus : ante uaui¬
simũ oratione: raeceh . Nr ee benelieai. semꝑ infines ante qu.̃ disuin gartor
frs siongula ad prria. ahor. tun& sto ususanti ue eccłas. ltalegitur mactibii¬

Expanded text:
 et de Pentecoste, et de calice. Versus hoc habet singulare ut excitet corda cantantium ad requirendam faciem Domini in oratione. Idcirco saepissime ante orationem praecedit. Versus qui dicitur in nocturnali officio, ante orationem quae praecedit lectionem, intenta vult facere corda praesentium ad lectionem. Notum est quod sessio plus pertinet ad securitatem quam statio. Securitas enim parit negligentiam inter ignavos. Ideo praecedit oratio ante sesstenti ad verba hymnorum memoratorum ut in oratione. In caeteris cursibus ante novissimam orationem praecedit. Oratio et benedictio semper in fine sunt, antequam disjungantur fratres singul
Abbreviated transcription (Latin):
nisieiunant sextã. Dies dominicus int̃ dictusẽ adieiu nandũ in libro qui ppria
Diein quit dominico ieuinare scandalũ magnũẽ. Altximepostea quãin notut
testabilis multũq fidei catholicae scripturisq diuinis aptissi me contraria here
manicheorũ : qui suis auditoribus adieiunandũ stuni tãquã legitimũ constitueri
diem Per qđ factũ ẽ ut ieiuniũ diei dominici horribilius habereeu Des iuero

Expanded text:
nis jejunant sextam, dies Dominicus interdictus est ad jejunandum in libro qui propriDie, inquit, Dominico jejunare scandalum magnum est, maxime posteaquam innotuit detestabilis multumque fidei catholicae Scripturisque divinis apertissime contraria haeresis Manichaeorum, qui suis auditdiem. per quod factum est, ut ieiunium diei dominici horribilius haberetur, nisi fo
Abbreviated transcription (Latin):
pulus eã audiat. Quã p̃tulimus in offitio debaptysterio ꝓpt̃ statũ tẽ poris
idestdiei ad sapientes fieri Inqua : & auctor ad memoriã reducitur: Vt si
forte aliquis eorũ qui congregantur exuniuersis locis ꝓpt̃ raritatẽ lectionais
in cognitã hab& historiã. audiat auctorẽ qui forte ñ est incognitus. & exeiꝰ
auctoritate firmius infigantur uerba lectionis incorde. Quitam̃ sapientes

Expanded text:
pulus eam audiat. Quam praetulimus in officio de baptisterio propter statum temporis, pulus eam audiat. Quam praetulimus in officio de baptisterio propter statum temporis, id est dici, ad sapientes fieri, in qua et auctor ad memoriam reducitur, ut si forte aliquis eorum, qui congregantur ex universis locis propter raritatem lectionis, incognitam habet historiam, audiat auctorem, qui forte non est incognitus et ex ejus auctoritate firmius infigantur verba lectionis, in corde, qui tamen sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
& alia sunt ista quib: unusquisq. alterũ incitat ad mansiones caelestes.: quae
multȩ sindomopatris. Quiduersus signific& responsorii : in memorato offi¬
ciomissae descripsimus. Hoc estut duo sint in ecclesiastico uiro. scilic& exor¬
tatio ad fratres: & singularis deprȩcatio addm̃. Gloria sub sequitur in ana¬
goico officio Nullidubiũ qđ nullo in loco tantagloria referanturdõ : quan¬
taicaetus corũ angelorũ & eorũ scõrũ qui in conspectudm̃ sunt. Ipistis lectio¬
nib: scilic& diunalibus : ñ petitur benedictio amaiore. qm̃maior cantat eas
qui sol& uicẽ xp̃itenere in eccła. Hocinter ÷ interhaslectiones & illã que ad
mis sã cȩlebratur : qđ estinter domesticã ammonitionẽ & illãq ad contionem
agitur . Illã enĩ quã ad missã agimus & gradusolemus ꝓferre . ut omnispo¬

Expanded text:
et alia sunt ista, quibus unusquisque alterum incitat ad mansiones coelestes, quae et alia sunt ista, quibus unusquisque alterum incitat ad mansiones coelestes, quae multae sunt in domo patris. Quid versus responsorii significet: in memorato officio Missae descripsimus, hoc est, ut duo sint in ecclesiastico viro, scilicet, exhortatio ad fratres, et singularis deprecatio ad Dominum. Gloria subsequitur in anagogico officio. Nulli dubium quod nullo in loco tanta gloria referatur Deo, quanta in coetu sanctorum angelorum, et eorum sanctorum qui in conspectu Domini sunt. In istis lectionibus, scilicet diurnalibus non petitur benedictio a majore, quoniam major cantat eas, qui solet vicem Christi tenere in Ecclesia. Hoc interest inter has lectiones, et illam quae ad missam celebratur, quod est inter domesticam admonitionem et illam quae ad concionem agitur. Illam enim quam ad missam agimus, ex gradu solemus proferre, ut omnis po
Abbreviated transcription (Latin):
dic & omnibusbonis. Ibi facta ei quomodo fecit celũ & terrã & mare & omnia quȩ
inchũmaiestatẽ siuein sua fortitudine. seuin beneficiis id factis laboram̃ Qua¬
ꝓpt̃ solem sedere inrecitatione lectionis autslendostare: In res ponsorusnãq
solem uocẽ alcus leuare quãin superiorib idestpsalmis & hymmis. Peraltitu¬
dinẽuocis altitudinẽ mentis monstramꝰ : que se erigit ingtudiũ suꝑ neciuntanis
Dot bondopera & refectione mentis desacra scriptura. sequitur gaudiũ eleste
Curresponsorius dicatur inscriptione missae dictũ ÷ Responsoriũ inistolo co
canticis spisitalib cõparamꝰ. Cantica sunt quia cantantur. Spiritalia quia
ꝓcedunt ex iubilatione spiritalismentis. Aliaeni sunt cantica quae de sungu¬
lari in munere gaudent: ut suntea de quibus scripsimus inba ptrsterio. ubi
gtiudiũ tripudiat neo phrtorũ desingulari in nocentia quibus nemores pond&

Expanded text:
ditet omnibus bonis. Ibi facta ejus, quomodo fecit coelum et terram, et mare, et omnia quae in Domini majestate, sive in sua fortitudine, seu in beneficiis, vel factis laboramus, quapropter solemus sedere in recitatione lectionis, aut silendo stare. In responsoriis namque solemus vocem altius levare, quam in superioribus, id est, psalmis et hymnis. Per altitudinem vocis altitudinem mentis monstramus: quae se erigit in gaudium supernae civitatis. Post bona opera et refectionem mentis de sancta Scriptura, sequitur gaudium coeleste. Cur responsorius dicatur, in scriptione missae dictum est. Responsorium in isto loco canticis spiritualibus comparamus. Cantica sunt, quia cantantur: spiritualia, quia ecedunt ex jubilatione spiritalis mentis. Alia enim sunt cantica, quae de singulari munere gaudent, ut sunt ea de quibus scripsimus in baptisterio: ubi gaudium tripudiat neophytorum de singulari innocentia, quibus nemo respondet:
Abbreviated transcription (Latin):
quã diumortalis erat. Vnde ipsidicebat ad patrẽ. Clarificame pat̃ apud
temet ipsum claritatẽ quã habui prius quã mundus fier&. Acideo simili
modo ut in primo p̃camur dm̃ ut cognoscat nobis Intalib. tẽptationib siue
quibus hȩcuita non potest transigi. Do quibusdicitur inparabolis salomonis
Septiesenĩ cadit iustus indie & resurgit. Id est ꝑignorantiã ꝑ oblationem
ꝑ cogita re tionẽ ꝑ sermonẽ ꝑ subreptionẽ ꝑ neces sitatẽ ꝑfragilitatẽcarnis.

Expanded text:
quandiu mortalis erat. Unde ipse dicebat ad Patrem: Clarifica me tu, Pater, apud quandiu mortalis erat. Unde ipse dicebat ad Patrem: Clarifica me tu, Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus fieret. Ac ideo simili modo, ut in primo, precamur Dominum ut ignoscat nobis in talibus tentationibus, sine quibus haec vita non potest transigi. De quibus dicitur in Parabolis Salomonis: Septies enim cadit justus in die, et resurgit, id est, per ignorantiam, per oblivionem, per cogitationem, per sermonem, per subreptionem, per necessitatem, per fragilit
Abbreviated transcription (Latin):
& iterũ Ryrie leison: Tres articulos aliquomodo diuinae maiestatis & tri¬
humanitatẽ quando trinitas inuocabatur. si ne copulatione humane naturȩ
Acideo merito t̃dicimus Kyrie eleison siue semel ꝓpt̃ uiã substantiã. Secun¬
dus est post assũ ptũ hominẽ quando xp̃s uidebatur interra. & nihi lominus
asuis credebaturds̃ & filius dĩ. Vt p&rus. Tues inquit xp̃s filius dĩuiui
Et paulus de eodem filio: Proprio inquit filio non pepercit. Qm̃ propt̃as sũp¬
tã naturã uocatur xp̃s quae uncta ẽ spiritalioleo inmedio articulorũ dicimꝰ
xp̃eleison Oucando semel dicimus. ei xp̃e eleison. ostendimus eũ solũ fuisse
int̃ homines & hominẽ habuisse sui similẽ ꝑ omnia. Et sitercio ostendimꝰ num¬
culus ẽ ex eotẽpore quo uoluit clarificareillũ assũptũ hominẽ plus quã ess&

Expanded text:
 eleison, et iterum Kyrie eleison. Tres articulos aliquo modo divinae majestatis et Tri eleison, et iterum Kyrie eleison. Tres articulos aliquo modo divinae majestatis et Trihumanitatem, quando Trinitas invocabatur sine copulatione humanae naturae, ac ideo merito ter dicimus Kyrie eleison sive semel propter unam substantiam. Secundus est post assumptum hominem, quando Christus videbatur in terra et nihilominus a suis credebatur Deus, et filius Dei, ut Petrus, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi, et Paulus de eodem Filio: Proprio, inquit, Filio suo non pepercit. Quoniam propter assumptam naturam vocatur Christus, quae uncta est spirituali oleo, in medio articulorum dicimus, Christe eleison. Quando semel dicimus ei, Christe eleison, ostendimus eum solum fuisse inter homines, et neminem habuisse sui similem per omnia; et si tertio, ostendimus nunculus est ex eo tempore quo voluit clarificare illum assumptum hominem plus quam esset
Abbreviated transcription (Latin):
id est cogitationes sensus scilic& oculos & aures acnares & sermones nr̃osquiꝑ
os offeruntur & operamanuũ nr̃arũ ut possimus placere in conspectutuo
& sic tandẽ securi properamꝰ ad opera necessaria supra scripto uersui
Exurged ñẽ non p̃ponitur lectio. & ideo ñ sequit᷑ res ponsorius ut inceteri sofficus
Reuersi odĩ edexercitũ isr ł non estaliud quã ut reuerti faciatisr ł toto corde
adse. D̃ non hab& quoreuertatur cui totũ p̃ sens est. Itaenĩ ex surgedñe non
atꝙ strenuos in operemandatorũ tuorũ. Ab ipsa reuersione accepit nom̃ idem
cantus uersus. Fadem enĩ reuersionẽ dequat ammonemur ꝑuersum. exercemꝰ
statucorporisnr̃i. Quando audiuimus uersum. ilico uertimusnos ad orientem
Quarehoc i nisiut om̃s cogitatio. quae foras exiuit aspiciando & uidendo
h ȩc tõporalia reuertatur in franos & dicamus damihidñe cor ut orem ad te

Expanded text:
id est, cogitationes, sensus, scilicet oculos, et aures, et nares, et sermones nostros, qui per id est, cogitationes, sensus, scilicet oculos, et aures, et nares, et sermones nostros, qui per os offeruntur, et opera manuum nostrarum, ut possimus placere in conspectu tuo.  sic tandem securi properamus ad opera necessaria Supra scripto versui, e, Domine, non praeponitur lectio, et ideo non sequitur responsorium ut in caeterReversio Dei ad exercitum Israel non est aliud quam ut reverti faciat Israel toto corde ad se. Deus non habet quo revertatur, cui totum praesens est. Ita enim, Exsurge, Domineatque strenuos in opere mandatorum tuorum. Ab ipsa reversione accepit idem cantus nomen versus. Eamdem enim reversionem, de qua admonetur per versum, exercemus statu corporis nostri. Quando audimus versum, illico vertimus nos ad orientem. Quare hoc? nisi ut omnis cogitatio quae foras exivit aspiciendo et videndo haec temporalia, revertatur infra nos, et dicamus: Domine, da mihi cor ut orem ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
dicer& si mortua fuit animamea ꝓerratibus meis ad de inuiu& ꝑ conuersionẽ
te quã suꝑ nonaginta nouẽ iustus qui ñ indigent penitentiã. Error ẽ pristinum
ouis queperut require seruutuũ quia mandatatua non sum oblitus. Ex eadem
ꝑsona sequitur psalmusquẽ dauid cantauit post quã paenitendo c̃uersus esta malo
adulterii & homicidii postillũ psalmũ cõm̃dat se totius grexdõ pastor simulcũ
ouibus & dicit. Respicemn seruostuos in operatua & dirige filioseorũ. Hoc debe¬
mus cũ hi s uerbis tenere in m̃te ut filios nr̃os cogitemꝰ cogitationes q̃ nascuntur ex
mente. Quatinus illas dirigat ds̃ secundũ suũ beneplacitũ. ł x in sequentibus
ubidicit & opera manuũ nr̃arũ dirige suꝑ nos opera p̃cedentia. ex cogitationi¬
bus. Ac de in singulciris opilio ꝓtoto grege p̃caturdicendo. Dirigedñe corda

Expanded text:
diceret: Si mortua fuerit anima mea pro erratibus meis, at dein vivet per conversionem. diceret: Si mortua fuerit anima mea pro erratibus meis, at dein vivet per conversionem. te, quam super nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia, errorem pristinum ovis quae periit; require servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus. Ex eadem persona sequitur psalmus, quem David cantavit postquam poenitendo conversus est a malo adulterii et homicidii. Post illum psalmum commendat se totus grex Deo, pastor simul cum ovibus, et dicit: Respice in servos tuos et in opera tua, et dirige filios eorum. Hoc debemus cum his verbis tenere in mente, ut filios nostros cogitemus cogitationes quae nascuntur ex mente, quatenus illas dirigat Deus secundum suum beneplacitum; et in sequentibus ubi dicit: Et opera manuum nostrarum dirige super nos opera procedentia ex cogitationibus. Ac deinde singularis opilio pro toto grege precatur, dicendo: Dirige, Domine, corda,
Abbreviated transcription (Latin):
det
resurgit iustus. Vt uidelic& quia iusticiae eius non p̃iudicat lapsus fragilitatis
humane. Aedeinde sequitur oratio lominica quã cũ magna cautela oport& can¬
tare ut ipsasres inmente teneamus quas uerbis pnuntiamus. Saepissime p̃cedit
Κ y rie elei son ꝑ quod rec̃ciliatur primod s ut cũ suamiseratione & dignatione
possimus congruenter illũ inuocare patrẽ nrm & intendere uerbis orationis.
Post orationẽ dominicã se quitur nr̃a credulitas. quã scĩ a płi constituer̃ defide
scẽ trinitatis atq dispensatione in carnationis dñi acstatunrc̃e eccłcie. Mođ
orationis quẽ p̃tulimus ad eos aspicit quideleuib: peccatis & cotidianis cõpungunt᷑
Sunt enĩ utriq in nr̃a eccła scilic& & qui in bonitate ꝑmanser̃ & qui corruert̃
peccando sed festinant cotidie resurgere ꝑpaenitentiã. Ex persona illoꝵ
dicitur . uiu& anima mea & laudabitte & iudiciatua adiuuabt̃me. Ac si

Expanded text:
et resurgit justus, videlicet quia justitiae ejus non praejudicat lapsus fragilitatis humanae. Ac deinde sequitur oratio Dominica, quam cum magna cautela oportet cantare, ut ipsas res in mente teneamus quas verbis pronuntiamus. Saepissime praecedit Kyrie eleison, per quod reconciliatur primo Deus, ut cum sua miseratione et dignatione possimus congruenter illum invocare Patrem nostrum, et intendere verbis orationis. Post orationem Dominicam sequitur nostra credulitas, quam sancti apostoli constituerunt de fide sanctae Trinitatis, atque dispensatione incarnationis Domini, ac statu nostrae Ecclesiae. Modus orationis quem praetulimus, ad eos aspicit qui de levibus peccatis et quotidianis compunguntur. Sunt enim utrique in nostra Ecclesia, scilicet et qui in bonitate permanserunt, et qui corruerunt peccando, sed festinant quotidie resurgere per poenitentiam. Ex persona illorum dicitur: Vivet anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
psclmo die oras. lectio una deueteri siue nouotestam̃to. cunctis audientib ex
cordedicatur & sic a postolicis siuȩ ꝓp&icis confirmati uerbis ad instantiã oratio¬
nis genuflectant. Sed & oris nocturnis cũ alaborib cessatur operũ liberas audi¬
tuilectionũ diuinarũ aures ac cõmodentur. Ex inspiratione qua in spiratus est
domnus beda nouimus nr̃mcur sumdiei. si ue noctis habere exordiũ alibro esdrȩ
Sienĩ iuxta eorũ morẽ c̃uenimus a drogandũ dm̃ oport& nos scire qđ habeamus
operamurorũ aedi ficandorũ ecłȩ nr̃ȩ sicut illihabuer̃ urbis hierus alẽ. Et in
dent. Nos sumus hodiernadie instructura huiꝰmuri. qui semꝑ a edificabit᷑
usq ad finẽ mundi Vnusquisq scõrũ qui p̃distinat᷑ est adõ aduitã a &ernã¬

Expanded text:
psalmodiae horas, lectio una de Veteri sive Novo Testamento cunctis audientibus ex corde dicatur, et sic apostolicis sive propheticis confirmati verbis, ad instantiam orationis genuflectant, sed et nocturnis horis cum a laboribus cessatur operum, liberae auditui lectionum divinarum aures accommodentur. Ex inspiratione qua inspiratus est dominus Beda, novimus nostrum cursum diei sive noctis, habere exordium a libro Esdrae. Si enim juxta eorum morem convenimus ad rogandum Deum, oportet nos scire, quod habeamus opera murorum aedificandorum ecclesiae nostrae, sicut illi habuerunt urbis Hierusalem, et in dent. Nos sumus hodierna die in structura hujus muri, qui semper aedificabitur usque in finem mundi. Unusquisque sanctorum qui praedestinatus est a Deo ad vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tuos : Vox est eorũ uel proeis quimultas ꝑ secutiones in isto saeculo malostolerantes. in notes¬
cunt cõpeditos corde in sapientia. ut nec tam̃ malis coactire fugiant ind̃o ad huiꝰ scłibona

Expanded text:
tuos: Vox est eorum, vel pro eis qui multas persecutiones in isto saeculo malas tolerantes innotestuos: Vox est eorum, vel pro eis qui multas persecutiones in isto saeculo malas tolerantes innotescunt compeditos corde in sapientia, ut nec tamen malis coacti refugiant a Domino ad hujus saeculi bona
Abbreviated transcription (Latin):
tes Nr̃ienĩ codices habent primo obsecrationes. & postea orationes. Huncordinem
sequitur nr̃a oratio : Primusuersus postorationẽ dominicã est. ł godixidñẽmi sereremei
sana animã meã quia peccauitibi. In hocuersu obsecratio est : ꝑ quã precatur ab solucio
malorũ quandodicit sana animã meã quia peccauitibi : medicinã dñi precatur ut a lan¬
guore ab soluatur. Sit secundus uersus ostende nobis dñẽ miseri cordiã tuã & salutaretuũ
danobis In eo uersubona nobis postolamus : qđ ꝑtoret ad orationẽ. Sit tertius conuerte¬
redñ eus quequo : & de precabilis esto suꝑ seruostuos. In eouersu postelamus ut omnia con¬
trariabonis nr̃ĩs̃superentur ꝑchĩi auxiliũ. Hocꝑtin& ad postolationẽ. De quouer sudicit
agustinus intractu suo suꝑ psalmos. Conuerteredñeusq quo. & de precabilis esto saꝑ seruos

Expanded text:
te sunt. Nostri enim codices habent primo obsecrationes, et postea orationes. Hunc ordinem te sunt. Nostri enim codices habent primo obsecrationes, et postea orationes. Hunc ordinem sequitur nostra oratio. Primus versus post orationem Dominicam est, Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, quia peccavi tibi. In hoc versu obsecratio est, per quam precatur absolutio malorum. Quando dicit, Sana animam meam, quia peccavi tibi, medicinam Domini precatur, ut a languore absolvatur. Sit secundus versus, Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis. In eo versu bona nobis postulamus: quod pertinet ad orationem. Sit tertius, Convertere, Domine, usquequo, et deprecabilis esto super servos tuos. In eo versu postulamus, ut omnia contraria bonis nostris superentur per Domini auxilium. Hoc pertinet ad postulationem. De quo versu dicit Augustinus in tractatu super psalmos: Convertere, Domine, usquequo, et deprecabilis esto super servos
Abbreviated transcription (Latin):
ei
Dicit autẽ orationes obsecrationes postulationes & postpauca. Aut enĩbon a nobis adõ
dari postolamus quod orationes uocauit : aut malorũ solucionui qđ obsecrationes nencupa¬
uit. Et iterũ post pauca. Illa uero quae ad nobis sunt contraria. multa sunt & assidua.
Vnũ quidẽ quia dȩmonũ subrepcio. uariae nos ab ono a uerterecupit. Alterũuero :¬
molestia passionũ quȩ nobis in esseuidetur aquib. & abonis exclusi contra nrm ꝓposi¬
tũ sepein illis quae n obis non conueniunt concludimur. Sed neces sariũ estnosqui multã suꝑ
hoc pugnã sustinemus addm̃ recurrere. qui potens ẽ suo auxilio sedare uniuersa illa :
quae adnrãm ꝑtinent molestiã. Hoc postolationẽ dixit. & iterũ in fra. Gratiarũ uero
omnib: hominib debereeos solicitos esse praecepit. Et iterũ in fra. Deinde ad illa quȩ
summa esse uidentur inter homines transit. Proregibus inquit & omnib: qui in sublimita¬

Expanded text:
i Dicit autem, Orationes, obsecrationes, postulationes. Et post pauca: Aut enim bona nobis a Deo dari postulatus, quod orationes vocavit: aut malorum solutionem, quod obsecrationes nuncupavit. Et iterum post pauca: Illa vero quae ad hoc nobis sunt contraria, multa sunt et assidua. Unum quidem quia daemonum subreptio varie nos a bono avertere cupit: alterum vero molestia passionum, quae nobis inesse videtur, a quibus et a bonis exclusi contra nostrum propositum saepe in illis, quae nobis non conveniunt, concludimur. Sed necessarium est, nos, qui multam super hoc pugnam sustinemus ad Dominum recurrere, qui potens est suo auxilio sedare universa illa, quae ad nostram pertinent molestiam. Hoc dixit postulationes. Et iterum infra, Gratiarum vero omnibus hominibus debere eos sollicitos esse praecepit: et iterum infra. Deinde ad illa quae summa esse videntur inter homines, transit: Pro regibus, inquit, et omnibus qui in sublimita
Abbreviated transcription (Latin):
batur in lcuidedĩ. Triformis ẽ natura musicaeartis. Aut enĩ ꝑ pulsũ digitorũ
fit ut in psalterio & chythara. & c& erisuasis quȩ pulsudigitorũ tanguntur :
aut ꝑ uocẽ aut est cantus. Aut ꝑflatũ : sicut est intubis. Hec tria memorantur
in psalterio. Dicit psalmꝰ tricesimꝰ secundus. Confiteminidnõ incithara in psal¬
terio decẽ cordarũ psallite illi. Cantate ei canticũ nouũ : benepsallite ei in uoci¬
ferationis. Et iterũ in psalmotertio. Voce mea ad dnm clamaui. Itẽ in psalꝰ

Expanded text:
bat in laudem Dei. Triformis est natura musicae artis. Aut enim per pulsum digitorum bat in laudem Dei. Triformis est natura musicae artis. Aut enim per pulsum digitorum fit, ut in psalterio et cithara, et caeteris vasis, quae pulsu digitorum tanguntur: aut per vocem, ut est cantus: aut per Hatum, sicut est in tubis. Haec tria memorantur in Psalterio. Dicit psalmus tricesimus secundus: Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite illi: Cantate ei canticum novum, bene psallite ei in vociferatio
Abbreviated transcription (Latin):
es sepos sunt. ꝓpt̃ rectã conuersationẽ. Athi qui semꝑ in ecclesi asticis reb:
in sistunt. & in lectiona diuina ut sunt domestici ecclesi ȩ. non habent necesse
audire auctorẽ quia ex lectione cognoscunt auctor ẽ. Vtlegimꝰ in esdra
quattuor lectiones fiebant indie ab antiquo populodĩ. Et merito quattuor:
quia quatuor elementis constathomo. ut unũ quoq. elem̃tũ ꝑ cõpetentes
oras se offerat creatori suo. Primãnãq: uixtamorẽ nr̃m p̃tulimꝰ sinelec¬
tione. Sulla ñ habuerit lectionẽ : non erunt nr̃ȩ lectiones tot qđ fuert̃
in illo antiquo populo dĩ. Qua propt̃ ꝓcuratũ est a scĩs patrib ut incapitulo
uult in sinuare. Ideo ibi prȩc̃mittit suã doctrinã ut doceat unũ quẽq. doc¬
torẽ primo oportere operari. & posteadocere. De quaredicit moy ses in
libro deutero nomii. Non arabis in primo genito bouis. Potest&iã in istis
tribus uarietatib omne genu musicorũ accipi. qđ antiquus populus exerce¬

Expanded text:
ter rectam conversationem: at hi qui semper in ecclesiasticis rebus insistunt, et in lectione divina ut sunt domestici Ecclesiae, non habent necesse audire auctorem: quia ex lectione cognoscunt auctorem: ut legimus in Esdra, quatuor lectiones fiebant in die ab antiquo Dei populo. Et merito quatuor, quia quatuor elementis constat homo, ut unumquodque elementum per competentes horas se offerat creatori suo. Primam namque juxta morem nostrum praetulimus sine lectione. Si illa non habuerit lectionem, non erunt nostrae lectiones tot, quot fuerunt in illo antiquo Dei populo. Quapropter procuratum est a sanctis Patribus, ut in capitulo vult insinuare, ideo ibi praetermittit suam doctrinam, ut doceat unumquemque doctorem, primo oportere operari, et postea docere. De qua dicit Moyses in libro Deuteronomii, Non arabis in primogenito bovis. Potest etiam in istis tribus varietatibus omne genus musicorum accipi, quod antiquus populus exerce
Abbreviated transcription (Latin):
rio & cithara. Lcuidate cũ intrmpano &coro luudutecũ in cordis & organo
Laudateeũ in cymbalis benesonantibus & reliqua. Quando enĩ psalmoscanta
accepit nom̃ apsalterio musiceartis. Quando legimꝰ : genusillut exercemus
qđ ꝑ uocẽfit. Lectionẽ uocesuocauit apostolus paulus in actib: a postolorum
Ignorantes in quidihim & uoces ꝓph&arũ que ꝑ omnas abbatũ leguntur. Quando
ponsorios cantamus : quasi ꝑ tubã exaltamus uocẽ excitando

Expanded text:
date eum in tympano et choro, laudate eum in chordis et organo. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, et reliqua. Quando enim psalmos cantami volumen, accepit nomen a psalterio musicae artis. Quando legimus, genus illud exercemus, quod per vocem fit. Lectionem, voces vocavit Paulus apostolus in Actibus apostolorum: Ignorantes, inquit, Jesum et voces prophetarum, quae per omne sabbatum leguntur. Quando responsoria cantamus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nos esse siue ad domandã carnẽnrm : seu ad exerciciũ operis in causa nr̃a & fratrũ.
Post istamtropologicã lucutionẽ. id est quedemoribus disputat : sub sequitur lectio
in qua illa repperiuntur que sc̃s hieronimus deputauit hymnis. Idest queadlau¬
dem dĩꝑtinent. Ibimaiesta tẽ dñĩ inuenimus : quo modo in circũ scriptus omnia in
secontineat. Ibi fortitudinẽ eius. quomodo creatũ populũ suũ redimat in forti
manu & brachio extento. Ibi beneficia eiꝰ quo modo ipsum quemiredemit

Expanded text:
nos esse sive ad domandam carnem nostram, seu ad exercitium operis in causa nostra et fratrum. nos esse sive ad domandam carnem nostram, seu ad exercitium operis in causa nostra et fratrum. Post istam tropologicam locutionem, id est, quae de moribus disputat, subsequitur lectio, in qua illa reperiuntur, quae sanctus Hieronymus deputavit hymnis, id est, quae ad laudem Dei pertinent. Ibi majestatem Domini invenimus, quomodo circumscriptus omnia in se contineat. Ibi fortitudinem ejus, quomodo creatum populum suum redimat in manu forti et brachio extento. Ibi beneficia ejus, quomodo ipsum quem redemit
Abbreviated transcription (Latin):
nissi mediscimus. Hic autẽ breuit̃ hymnos esse dicendũ qui fortitudinẽ & maiesta¬
tẽ precedicantdĩ & eiusdem semꝑ ł beneficia ł facta mirantur. Qdom̃ spsalmicon¬
tinent. quibus alleluia ł p̃positũ ł subiectũ est. Psalmiautẽ proprie ad & hic cũ locũ
ꝑtinent : ut ꝑ organũ corporis quid faciendũ & quid uitandũ sit nouerimꝰ. Qui uero
desuperioribus disputat & conuentũ mundi omniũq creaturarũ ordinẽ atq concor¬
diã subtilis disputator edisserit. istespiritale canticũ canit ł. Opus psalterii qđ¬
manu ꝑcutitur ut resonet. ad opera nr̃a ꝑtin&. Opera scõrũ sunt moresboni quo sexer¬
cemussiue in ꝓfectione spiritalis itineris si uein occisione carnaliũ uoluptatũ. Hinc
mͥstare. Ex statu corporis demonstrum effectũ mentis nrae. Hoc est paratos
Hoc est paratos

Expanded text:
nissime discimus. Nunc autem breviter hymnos esse dicendum, qui fortitudinem et majestanissime discimus. Nunc autem breviter hymnos esse dicendum, qui fortitudinem et majestatem praedicant Dei, et ejusdem semper, vel beneficia, vel facta mirantur. Quod omnes psalmi continent, quibus ALLELUIA, vel praepositum, vel subjectum est, psalmi autem proprie ad ethicum locum pertinent, ut per organum corporis, quid faciendum, et quid vitandum sit, noverimus. Qui vero de superioribus disputat, et concentum mundi omniumque creaturarum ordinem atque concordiam subtilis disputator edisserit, iste spirituale canticum canit. Vel certe manu percutitur ut resonet, ad opera nostra pertinet. Opera sanctorum sunt mores boni, quos exercemus sive in profectione spiritualis itineris, sive in occisione carnalium voluptatum. Hi mus stare, ut ex statu corporis demonstremus affectum nostrae mentis, hoc est paratos
Abbreviated transcription (Latin):
libere incedimus. Dicit paulus ad ephesios. Propt̃ quod nolite effici in prudentes sed
intellegentes quesit uoluntas dĩ. Nolite in ebriariuino inquo est luxuria. sedimple¬
tes & sallentes in cordibus ur̃i sdño. Vnde ex positione sc̃ĩ hieronimimihi monstratũ ẽ
tresinutationes nr̃i cursus. in istis tribus prȩceptis a postolicis intellego cõpleri
Vndelic& ut psalmi sint in nr̃a locutione quando psalmos cantamus. &hrmni :
quando exlectione dictorũ scõrũ patrũ ad laudesdĩ cõpungimur : & cantica:
quando ꝑ cantũ res ponsorii nr̃amens subleuatur aliqualaetitia ad concentũ suꝑ¬
ne patriȩ. Cantus enĩ sȩpissime in l&icia celebratur. Scorũ mens non hab& maio¬
remleticiã quã ut ꝑ anagonegen subleuetur ad caelesteregnũ. Ipsiu smemorati sũ¬
midoctoris uerba ponenda sunt . ut euis auctoritate figatur inmente audientũ qđ
cupimus disserere. Quid inquit int̃ sit int̃psalmũ hymnũ canticũ. in psalterio ple

Expanded text:
libere incedemus. Dicit Paulus ad Ephesios: Nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Dei. Nolite inebriari vino, in quo est luxuria, sed impletes et psallentes in cordibus vestris Domino. Ut de expositione sancti Hieronymi mihi monstratum est, tres mutationes nostri cursus in istis tribus praeceptis apostolicis intelligo compleri, videlicet ut psalmi sint in nostra locutione quando psalmos cantamus: et hymni, quando ex lectione dictorum sanctorum Patrum ad laudes Dei compungimur: et cantica, quando per cantum responsorii nostra mens sublevatur aliqua laetitia ad contemptum supernae patriae. Cantus enim saepissime in laetitia celebratur. Sanctorum mens non habet majorem laetitiam, quam ut per anagogen sublevetur ad coeleste regnum. Ipsius memorati summi Doctoris verba ponenda sunt ut ejus auctoritate figatur in mente audientium, quod cupimus disserere. Quid, inquit, intersit inter psalmum, hymnum, et canticum, in p
Abbreviated transcription (Latin):
& malos dare nob̵ ut aliquid digne possimꝰ hicdicere & deuarietate quesit incus¬
sibusid ÷ depsal nodic & lectionib & responsoriis acuer sib: forte in sequentib¬

Expanded text:
et malos, dare nobis ut aliquid digne possimus hic dicere de varietate, quae fit in curet malos, dare nobis ut aliquid digne possimus hic dicere de varietate, quae fit in cursibus, id est, in psalmodia, et lectionibus, et responsoriis ac versibus, forte in sequentib
Abbreviated transcription (Latin):
nem: & muniat ꝑ orationẽ suã. Quis scit si sic poterimus euadere demanib inimi¬
corũ nrorũ Inerant eiciã tãstudiosi uiri in memorato populodĩ. ut una manu
armatenerent ꝓdefensione. altera quaemurũ facerent. Ita sint & manus nrã e
intentionis porrectae . quatenus una resistatur inimicus. & altera agatur bonũ
opus: Eademenĩ resonant aliquiuersus detertia . In prima perio cha dicituer¬
sus. E trespondebo exꝓbrantib mili uerbũ quia speraui in sermonib: tuis. In se
Multi plicata est su ꝑme iniquitas suꝑborũ : ego a utẽ in toto cordemeo scrutabor
mandatatua. Quid uelint tres rep&itiones incur suterciȩ in prima monstra¬
tũ ÷. Hoc estuthis ꝓtegamur ꝑtresoras usq dũ iterũ conueniatur una. scilic&
te sexta inchemus alterũ cur sum. Si bĩ s uoluerit quiso lẽ suũ oriri facit suꝑ bonos

Expanded text:
nem et muniat nos per orationem suam. Quis scit si sic poterimus evadere de manibus iniminem et muniat nos per orationem suam. Quis scit si sic poterimus evadere de manibus inimicorum nostrorum? Inerant etiam tam studiosi viri in memorato populo Dei, ut una manu tenerent arma pro defensione, alteraque murum facerent: ita sint et manus nostrae, id est, intentiones porrectae, quatenus una resistatur inimicis, et altera agatur bonum opus. Eadem enim resonant aliqui versus de tertia. In prima periocha dicitur versus: Et respondebo exprobrantibus mihi verbum, quia speravi in sermonibus tuis; in secMultiplicata est super me iniquitas superborum, ego autem in toto corde scrutabor mandata tua. Quid velint tres repetitiones in cursu tertiae, in prima monstratum est. Hoc est, ut hic protegamur per tres horas usquedum iterum conveniatur, una scilicette sexta, inchoemus alterum cursum. Si Dominus voluerit, qui solem suum oriri facit super bonos
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat despũ & reliquat. Sicutenĩ sinecemento lapides muri nonuinguntur
sinul a dstabilitatẽmuri : sic nec homines aidaedificiũ caelestis hieru salẽ poss
murũ : assunt sinabalat & tobias & arabes & amante & azoti. qui uolunt impedi¬
re opusurm. Pernominatos gentiles : uidemꝰ diabolũ inpu gnare nobiscũ armis
suis quȩsunt uicia siue praui homines. At nosiux tamorẽ populi iudaici tenea¬
muscustodes su ꝑmurũ die & nocte contraeos. & paulo post: Et factũ a dieilla
media pars iuuenũ eorũ faciebat opus. & media parataerat adbellũ & lanceae
& scuta & arcus &lurice : & princeps posteo sinomini domo uida & reliqua
Nra armata sunt ꝓtectiodĩ.: Per scutũ fidei & galeã salutis. & guudiũ uerbi
ꝓtegimur. H ec teneamus in mente quando sumus congregatisimul: & pranceis
nr sit nobiscũ uicesp̃i quidicat ds̃inadiutoriũ meũ intende & doceat nos plectio¬

Expanded text:
cto, et reliqua. Sicut enim sine caemento lapides muri non junguntur simul ad stabilitatem muri: sic nec homines ad aedificium coelestis Hierusalem possunmurum adsunt Sanabalath, et Thobias, et Arabes, et Amanitae, et Azoti, qui volunt impedire opus nostrum. Per nominatos gentiles videmus diabolum impugnare nos cum armis suis quae sunt vitia sive pravi homines. At nos juxta morem populi Judaici teneamus custodes super murum die ac nocte contra eos. Et paulo post: Et factum est, a die illa, media pars juvenum eorum faciebat opus, et media parata erat ad bellum, et lanceae, et scuta, et arcus, et loricae, et principes post eos in omni domo Juda, et reliqua. Nostra arma sunt protectio Dei. Per scutum fidei, et galeam salutis et gladium verbi protegimur. Haec teneamus in mente, quando sumus congregati simul, et princeps noster sit nobiscum vice Christi, qui dicat, Deus in adjutorium meum intende, et doceat nos per lectio
Abbreviated transcription (Latin):
Quat̃ indie & quat̃ confitebantur & ad orabant dnm dm̃ suũ. Vn debeda sic intrac
emorati libri. Qui senĩ ñ mir&ur tantũ populũ tã exhimiã habuissecurã
pietatis. ut quat̃ indie hoc ẽprimomane t̃tia ora sexta & nona quib. orationes
siue psalmodie uacandũ erat auditui selegis diuine c̃traderentq in nouata in dm̃
m̃te purior acdeuotior ad dep̃candũ eiꝰ misericordiã redir&. Sed & in nocte qua t̃
excus so tẽpore somni. ad consitenda peccata sua & postulandũ ueniã exurgerent
quorũ exemploreor in eccła morẽ in oleuisse pulcherrimũ ut ꝑ singulcis diurnae

Expanded text:
quater in nocte confitebantur et adorabant Dominum Deum suum. Unde Beda sic in tractatu memorati libri: Quis enim non miretur tantum populum tam eximiam habuisse curam pietatis, ut quater in die, hoc est primo mane, tertia hora, sexta et nona, quibus orationi sive psalmodiae vacandum erat, auditui se legis divinae contraderet, quo innovata in Deum mente, purior ac devotior ad deprecandam ejus misericordiam rediret? Sed et nocte quater excusso torpore somni, ad confitendum peccata sua et postulandum veniam exsurgeret? Quorum exemplo reor in Ecclesia morem inolevisse pulcherrimum, ut per singulas divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. Reco lit dicta salomonis. Honora dnm detua substantia. &iterũ.
Redẽptio animeuiri pro priȩ diuinae Vt enĩcalix & terraualeat ad ae¬
dificiũ muri aquee cõmixtione glutinantur. aqua sp̃s sc̃s est dicente
euange lista iohanne. Fluent deuentre eius aquae uiuae. Hoc enim¬

Expanded text:
faciat. Recolit dicta Salomonis, Honora Dominum de tua substantia. Et iterum, faciat. Recolit dicta Salomonis, Honora Dominum de tua substantia. Et iterum, Redemptio animae viri propriae divitiae. Ut enim calx et terra valeant ad aedificium muri, aquae commistione glutinantur. Aqua Spiritus sanctus est, dicente evangelista Joanne: Fluent de ventre ejus aquae vivae. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iuniores in ꝓpriũ studiũ ad docendũ ad corrigendũ & ad stabiliendũ in sca eccła:
Hab& unus quisq suꝑ selapidẽ qui laborẽ fraternũ portat. Deipso aedificatio
dicit apł s. Alter alterius onera portate & sic adimplebitis legẽ xp̃i. Grossio¬
res lapides acpoliti. seu quadrati qui ponuntur altrin secus foris. quorum
in medio iacent lapides minores. Perfectiores uiris qui continent in firmio¬
res discipulos. siue sr̃s in scã eccła suis monitis atq orationibus stabilitas enĩ
muri sine cm̃to ñ potestesse. Cem̃tũ enĩ constituitur calce& sabulo atque
aqua. Calix enĩ feruens caritas est. Quce sibi coniungit sabulũ idẽ terre¬
nũ opus de quodicit paulus. Magis autẽ labor& operando manibus suis qđ
bonũ ẽ ut habeat unde tribuat necessitatẽ pacienti. Caritas enĩuera soli¬
citudinẽ maximã hab& ꝓuiduis & confectis aetate atq egritudine siue
pupillis seu debilib: acideo stud& operarimanib: ut habeat unde eis bene

Expanded text:
ad corrigendum, et ad stabiliendum in sancta Ecclesia. Habet unusquisque super se lapidem, qui laborem fraternum portat. De ipso aedificio dicit Apostolus: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi. Grossiores lapides ac politi, seu quadrati, qui ponuntur altrinsecus foris, quorum in medio jacent, lapides minores perfectiores viri sunt, qui continent infirmiores discipulos sive fratres in sancta Ecclesia suis monitis atque orationibus. Stabilitas enim muri sine caemento non potest esse. Caementum enim construitur calce et sabulo, atque aqua: Calx enim fervens charitas est, quae sibi conjungit sabulum, id est, terrenum opus, de quo dicit apostolus Paulus: Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Charitas enim vera sollicitudinem maximam habet pro viduis et confectis aetate atque aegritudine, sive pupillis, seu debilibus: atque ideo studet operari manibus, ut habeat unde eis bene
Abbreviated transcription (Latin):
faaudis. De quibusdicit psalmus. Qm̃ alieni insurgunt suꝑnos qui ñ ponunt
dm̃ ante conspectũ suũ. Atq ut ex omnib tribulationib: noseripiat & super
in imicos nr̃os despiciat oculos nr̃ ut dauid suo intẽporefecit. Postea sequunt᷑
due rep&itiones psalmi. beati inmaculati. quiplenus ẽmorib Oport& enĩ
ut quos ds̃ liberauerit deuinculis & carcere inimicorũ morib bonis &pus
ei assistant in omni deuotione sicut ex duob. uersib: duarũ rep&itionũ possumꝰ
conicere. Vnusdicit utinã dirigantur uia emeae ad custodiendas iustifica¬
tionestuas. Alterita. Reuela oculosmeos & considerabomirabilia
delegetua. istȩtres rep&itiones sustentant & defendunt arcã dñi usq ad ple
dñe adiuuanos & liberanos ꝓpt̃ nom̃tuũ. Simile quid dicebat moỹ ses quando
adeponebatur. Sicenĩ scriptũ est in libronumerorũ cãp̃ x¬

Expanded text:
onunt Deum ante conspectum suum, atque ut ex omnibus tribulationibus nos eripiat, et super omnes inimicos nostros despiciat oculus noster, ut David suo in tempore fecit. Postea sequuntur duae repetitiones psalmi, Beati immaculati, qui plenus est moribus. Oportet enim, ut quos Deus liberaverit de vinculis et carcere inimicorum, moribus bonis et piis ei assistant in omni devotione, sicut ex duobus versibus duarum repetitionum possumus conjicere. Unus dicit, Utinam dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas; alter ita, Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. Istae tres repetitiones sustentant et defendunt arcam Domini usque ad pDomine, adjuva nos, et libera nos propter nomen tuum. Simile quid dicebat Moyses quando arca deponebatur. Sic enim scriptum est in libro Numerorum, cap
Abbreviated transcription (Latin):
Q ia caliculatores orarũ tempora sic diuidunt dierum & noctiũ. ut luna per
noctẽ luceat suehestiuo seuhiemali tempore duo decimoris. Vnde idem quisupͣ
beda in libro detem poribus. Uerũ longissimus in bruma noctibus ud item ac¬
sitate breuissimis : quarũ alias duodecim orarũ spatiũ longe trans cendere
Alias ne qua quã adhoc ꝑtingere posse constat. Quarationem lunam

Expanded text:
etiam calculatores horarum tempora sic dividunt dierum et noctium, ut luna per etiam calculatores horarum tempora sic dividunt dierum et noctium, ut luna per noctem luceat sive aestivo seu hiemali tempore duodecim horis. Unde idem qui supra Beda in libro de Temporibus: Verum longissimis in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam