comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scandalizati sunt quidam discipuli
eius septuaguita ferme .&. dixerunt.
Durus ẽ hie sermo. Quis potest eum
intelligere: Et recesserunt ab eo. &
amplius cum eo non abulauerunt.
Durũ usũ illis fuit quod ait. nisi
quis manducauerit carnẽ meã: non
habebit in se uitam ęt̃nam. Accepe¬
runt illud stulte. Carnaliter illud
cogitauerunt. & putauer̃t quod p̾ci¬
surus ess& dñs particulas quasdã de
corpore suo. &. daturus illis: ꝙ. dixert̃
Durus est hic sermo. Ipsi erant duri.
non sermo. Et enun si duri non essent.
sed mites essent: dicerent sibi. Non
sine causa hoc dicit. nisi quia ẽ ibi
aliquod sacramentũ latens. Manerẽt
cum illo lenes & non duri .& discerent
ab illo quod illis discedentib qui re-¬
manserunt didicerunt. Nam eũ
remansissent cũ illo discipuli duodecĩ
illis recedentib suggesserunt illi
tanquã dolentes illoꝵ mortem quod
ꝙ. ait illis. Sp̃c ẽ qui uuuficat. ca¬

Expanded text:
Scandalizati sunt discipuli ejus quidam, septuaginta ferme, et dixerunt: «Durus est hic sermo; quis potest eum intelligere?» Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt. Durum illis visum est quod ait, «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam» «aeternam:» acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecillis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quodet ait illis: Spiritus est qui vivificat, ca
Abbreviated transcription (Latin):
Spũaliter intelligite quod locutꝰ
sum. Non hoc corpus qđ uidetis
manducaturi estis . &. bibituri illũ
sanguinẽ quẽ fusuri sunt qui me
crucifigent. Sacramentũ uobis ali
quod cõmendaui. sp̃ualiter intelle-¬
ctum uiuficabit uos. Et si necesse
ẽ illud uisibilit̃ celebrari. oportet
camen inuisibilit intelligi. Exaltate

Expanded text:
ualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate
Abbreviated transcription (Latin):
quando iam ipsa ueritas de t̾ra
oriretur. Sic enim dicit᷑ in psalmo.
Ueritas de terra orta ẽ. & iusticia de
celo ꝓspexit. M ergo tota intentio
ura ẽ quando psalmũ audimus. qͦn¬
do ꝓphetam. quando legem. quȩ oĩa
antequã uenir&. in carne añs nr̃¬

Expanded text:
quando jam ipsa veritas de terra quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» . Modo ergo tota intentio nostra est, quando Psalmum audimus, quando Prophetam, quando Legem, quae omnia antequam veniret in carne Domin
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s. notum esse
iam debo& carita¬
ti ur̃e tanquam
filiis eccłȩ & eru¬
ditis in scola xp̃i
ꝑ omnes litteras antiquoꝵ patrũ
nr̃oꝵ qui scripserunt uerba dĩ &.
magnalia dei nobis eos consulere
uoluisse qui futuri eramus hoc
tempore iam credentes in xp̃m:
qui oportuno tempore uenit ad
nos primo humilis. postea uen¬
turus excelsus. Primo enĩ uenit an¬
te uidicem staturus . postea uentur
ẽ uidex sessurus: ut ante illũ stet¬
ꝓ suo merito genus humanũ. Prȩ¬
cesserunt autem illũ multi p̃cones.
tanquã iudicẽ magnũ: & hoc ad¬
buc in humilitate uenturũ. A ulti
p̃cones pͣcesserunt adhuc nasciturũ
de uirgine maria. futurũ infantẽ¬
& lac sugturũ. futurũ paruulum
uerbũ dei ꝑ quod facta st̃ omnia.¬
Multi prȩcesserunt p̾cones. & dixe
runt futura ista tempora. sed ita
dixerunt: ut quib dam figuris re-¬
rum tegerent sententias suas. ip¬
sumq uelamen quo tecta ẽ ueri¬
tas in libris antiquoꝵ tr̃ tolleret᷑

Expanded text:
res, notum esse jam debet Charitati vestrae, tanquam filiis Ecclesiae, et eruditis in schola Christi per omnes Litteras antiquorum patrum nostrorum, qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesseruntrunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
poris rogaui inquit ut auferr& eum
a me .&. dixit mͥ. Sufficit tibi grã mea.
Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur.
Ego noui quem curo. Non mͥ do qͥ
egrotat consiliũ. Canquã emplastrum
mordax urit ce. sed sanat te. Rogat
medicũ ut tollat emplastrũ & nͣ tol¬
lit: nisi cum fuerit sanatum quod po-¬
suerat. Uirtus in infirmitate ꝑficit᷑
nos putamls sine flagello futuros. quia

Expanded text:
t auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmitate perficitur.» nos putemus s
Abbreviated transcription (Latin):
dat ergo nobiscũ caritas ura ad istũ
psalmum. & queramus hic xp̃m.
Utiq apparebit querentib. qui pͥ¬
mo. apparuit non querentib. Et non
desero desiderantes se: qui redemit
negligentes se. Eoce de illo cepit psal¬
nus. de illo dicitur.

Expanded text:
obiscum Charitas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sonũ dedit ista ductilis tuba: Adhuc
tunditur. Datus ẽ in potestate ut ca
ro eius ꝑcuteretur. ꝑcussa ẽ: opit pu¬
trescere. scatere uermib Subposit a
eua ad seductionẽ eius uxor. seruata
ad ministeriũ diaboli. non ad solatiũ
mariti. Suggerit blasphemiã. non ob¬
temꝑat ille. Obtemꝑauit euȩ adam
in paradyso. repellit adam euã in ster¬
core. In stercore enim iob sedebat. cũ
fluer& & putrescer& uermib Melior
iob putris in stercore. quam ille inte

Expanded text:
sonum dedit! Ista ductilis tuba adhuc sonum dedit! Ista ductilis tuba adhuc tunditur: datus est in potestatem, ut et caro ejus percuteretur; percussa est, coepit putrescere, scatere vermibus. Supposita Eva ad seductionem, uxor ejus servata ad ministerium diaboli, non ad solatium mariti, suggerit blasphemiam; non obtemperat ille. Obtemperavit Adam Evae in paradiso ; repellit Adam Evam in stercore. In stercore enim sedebat Job, cum flueret et putresceret vermibus. Melior Job putris i
Abbreviated transcription (Latin):
dium. cor ñ taceat dm̃ suũ. ñ taceat
munera eius. Si tibi loqueris. cibi
sanatus es. Si ei: te sanauit dexteraeiꝰ.
Ei loquere. cui sanatus es. Uidert̃
om̃s fines terrȩ salutare dei nrĩ. iuibi¬
late deo uniuersa terra. Cantate &
Qui cantat &. operatur: psallit in cy
organa adiunguntur in similitudini-¬
bus. In tubis ductilib & uoce tube
corneȩ. Quio sibi uolunt cubȩ ducti¬
les .o. tubȩ corneȩ: Ductiles tubȩ exeȩ
sunt: tundendo ꝓducuntur. Si tun¬
dendo: ergo uapulando eritis tubȩ duc¬
tiles ad laudem di ꝓductȩ. si cũ tribu¬
lamini ꝓficiatis. Tribulatio. tunsio. ꝓ¬
fectus ꝓductio ẽ. Cuba ductilis iob erat
quando repente ꝑcussus tantis dãpnis
& orbitate filioꝵ. tunsione illa tantȩ
tribulationis factus tuba ductilis so¬
nuit. Dñs dedit. dñs abstulit. sicut dño
placuit ita factum ẽ: sit nomen dñi be¬
nedictum. Quomꝰ sonuit. quã suauem

Expanded text:
dium; cor non taceat Deum suum, non taceat dium; cor non taceat Deum suum, non taceat munera ejus. Si tibi loqueris, tibi sanatus es; si ei te sanavit dextera ejus, ei loquere cui sanatus es. «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Jubilate Deo, universa terra; cantate, eQui cantat et operatur, psallit in citorgana adjunguntur in similitudinibus: «In tubis ductilibus et voce tubae corneae.» Quid sibi volunt tubae ductiles et tubae corneae? Ductiles tubae aereae sunt, tundendo producuntur. Si tundendo, ergo vapulando. Eritis tubae ductiles, ad laudem Dei productae, si cum tribulamini proficiatis: tribulatio tunsio, profectus productio est. Tuba ductilis erat Job, quando repente percussus tantis damnis et orbitate filiorum, tunsione illa tantae tribulationis factus tuba ductilis, sonuit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum.» Quomodo sonuit! quam suavem
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei sumus: & nondũ apparuit
quid erimus. Scimus quia cum ap¬
paruerit similes ei erimus. qmͣ ui-
debimus eũ sicuti ẽ. Ad hanc uisio¬
nem parate corda ur̃a. ad hoc gau¬
diũ parate animas urãs: quomͦ solẽ
si uell& ds ostendere. moner&. ut ocu¬
los pararetis carnis. Sed quia sapi¬
entiȩ suȩ speciem uobis dignatur
ostendere: parate oculos cordis. Heati
mundi corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Aemor fuit miscdiȩ suȩ iacobꝙ uerita¬
tis suȩ domui isrł. Quis ẽ iste israhel:
Ne forte unam gentem cogites iudeoꝵ:
audi quod sequitur. Uiderunt om̃s
fines terrȩ salutare dei nr̃i. Non di¬
ctum ẽ omnis terra. sed om̃s fines cerrȩ:
quomͦ dicitur a termino usq ad ter¬
minũ. Nemo concidat. nemo dissipo.
fortis ẽ unitas xp̃i. totũ emit qui tan
& loquimini. Sed quod gaudetis. lo¬
qui non potestis: iubilate. Gaudium
urm̃ exprimat iubilatio. si ñ potest
locutio. Non sit tamen mutũ gau¬

Expanded text:
filii Dei sumus, et nondum apparuit filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Ad hanc visionem parate corda vestra, ad hoc gaudium parate animas vestras: quomodo si solem vellet Deus ostendere, moneret ut oculos pararetis carnis; sed quia sapientiae suae speciem vobis dignatur ostendere, parate oculos cordis. Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . «Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Quis est iste Israel? Ne forte unam gentem cogites Judaeorum, audi quod sequitur: «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri.» Non dictum est, omnis terra; sed, «omnes fines terrae:» quomodo dicitur, a termino usque ad terminum. Nemo concidat, nemo dissipet; fortis est unitas Christi. Totum emit, qui tanet loquimini. Si quod gaudetis loqui non potestis, jubilate; gaudium vestrum exprimat jubilatio, si non potest locutio: non sit tamen mutum gau
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ iacobꝙ. ueritatis suȩ domui isrł.
Quid ẽ memor fuit miscdiȩ & uerita¬
tis: Ut ꝓmitter&. misertus ẽ. Quia
ꝓmisit & exhibuit: miscdiam ueritas
consecuta ẽ. Miscdia p̃misit ꝓmissio¬
nem. ꝓmissio reddidit ueritatẽ. Me¬
mor fuit miscdię suȩ iacob ꝙ ueritatis
suȩ comui isrł. Et quid: Tancũ iacob.
illa abrahȩ scdm carnem solet dici do¬
mus isrł .ꝙ. domus iacob. lacob enĩ filiꝰ
isaac. isaac autem ipse filius abrahȩ.
Ergo iacob nepos abrahȩ fuit. ꝙ de ia¬
cob duodecim filii. & de duodecĩ filiis
uiuersa ꝓpago udeoꝵ. Numquid
illis tantũ ꝓmissus ẽ xp̃c : Si discuti¬
at oculos fides nr̃a .& exhibet᷑ ueritas
fidei Credamus in eum quẽ ñ uidemꝰ
ꝯ. gaudentes uidebimꝰ. Desideremus
non uisum. & fruemur uiso. Ergo &
ułi isrł ꝑ fidem. tunc autẽ isrł ꝑ speciẽ
facie ad faciem: non iam ꝑ speculum.
uon in enigmate. sed quẽ admodũ dic¬
tum ẽ a iohanne. Dilectissimi. nunc¬

Expanded text:
tis suae domui Israel.» Quid est, «Memor fuit misericordiae et veritatis?» Ut promitteret, misertus est; quia promisit et exhibuit misericordiam, veritas consecuta est: misericordia praemisit promissionem, promissio reddidit veritatem. «Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Et quid? tantum Jacob, illa Abrahae secundum carnem solet dici domus Israel, et Israel Jacob. Jacob enim filius Isaac, Isaac autem ipse filius Abrahae. Ergo Jacob nepos Abrahae fuit; et de Jacob duodecim filii, et de duodecim filiis universa propago Judaeorum. Numquid illis tantum promissus est Christus? Si discutiat oculos fides nostra, et exhibebitur veritas fidei: credamus in eum quem non videmus, et gaudentes videbimus; desideremus non visum, et fruemur viso. Ergo et modo Israel per fidem; tunc autem Israel per speciem, facie ad faciem. Non jam per speculum, non in aenigmate ; sed, quemadmodum dictum est a Joanne, «Dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicabit orbem t̾rȩ in iusticia. &. po¬
pulos in ȩquitate. Gaudeant omnes
montes. ille enum non iniuste iudica¬
bit. Uenturo forte aliquo uidice ho¬
mine cui non potest patere conscien¬
tia. contremiscunt homines etiã in¬
nocentes. Si non ab ipso exspectant
p̃miũ laudis. uel timent pęnã dãp¬
nationis. Quando ille ueni& qͥ falli
non potest. gaudeant montes. Secu¬
ri gaudeant. illum inabuntur ab eo:
non dampnabunt᷑. Gaudeant quod
uenit dñs uidicare orbem terrarum
i ȩquitate. Ac si montes iusti gaudẽt.
iniqui contremiscant. Sed ecce ñdũ
uenit. Quid opus ẽ ut tremant:
Corrigantur. & gaudeant. In potesta¬
te tua ẽ quomͦ exspectes uenturum
xp̃m. Ideo differt uenire. ut cum
uenerit non te dampnet. Ecce ñdũ
uenit. Ille in cȩlo ẽ. tu in terra. Ille
differt aduentum. tu noli differre
consilium. Aduentus ipsius durus
ẽ duris. mitis ẽ piis. Uide ergo mͦ
tu quid sis. Si durus es: licet tibi

Expanded text:
Judicabit orbem terrae in justitia, et poJudicabit orbem terrae in justitia, et populos in aequitate.» Gaudeant ergo montes; ille enim non injuste judicabit. Venturo forte aliquo judice homine, cui non potest patere conscientia, contremiscant homines etiam innocentes, si ab ipso exspectant praemium laudis, vel timent poenam damnationis: quando ille veniet qui falli non potest, gaudeant montes, securi gaudeant; illuminabuntur ab eo, non damnabuntur; gaudeant, quia veniet Dominus judicare orbem terrarum in aequitate; ac si montes justi gaudent, iniqui contremiscant. Sed ecce nondum venit, quid opus est ut tremant? Corrigantur, et gaudeant. In potestate tua est quomodo exspectes venturum Christum. Ideo differt venire, ut cum venerit non te damnet. Ecce nondum venit, ille in coelo est, tu in terra: ille differt adventum, tu noli differre consilium. Adventus ipsius durus est duris, mitis est piis. Vide ergo modo tu qui sis: si durus, licet tibi
Abbreviated transcription (Latin):
apłis ueritatem tanquã cubis ductilib
& tubis corneis: cõmotum ẽ mare. sur¬
rexerunt fluctus. creuert̃ tempestates.
factȩ sunt ꝑsecutiones ȩccłȩ. Unde
cõmotum ẽ mare: Cum iubilabatur¬
deo. cũ psallebatur deo: dei aures de¬
lectabantur. maris fluctus excitaban¬
tur. Cõmoueat᷑ mare & plenitudo eiꝰ.
Orbis terrȩ & om̃s inhabitantes in eo
Comoueatur mare in ꝑsecutionib
Flumina plaudent manib in id ipsũ
Moueatur mare .&. flumina plaudan
manib in id ipsũ. fiunt ꝑsecutiones.
& gaudent scĩ in dm̃. Unde flumi¬
na plaudent manib Quid ẽ plaude¬
re manib Gaudere oꝑib Plaudere
gaudere ẽ: manib. operib. Quȩ
flumina: Quos d̃s fecit flumina.
dando illis illam aquã spm scm̃. Si
manib plaudebant. ista flumina o
re terrã: & gaudent. Sunt enim
montes. qui uenturo dño uidicare
terrã contremiscent. Ergo st̃ montes
boni. sunt montes mali. Montes
boni magnitudo spũalis. monte:
ueniet: Qm̃ uenit iudicare terram.

Expanded text:
is, tanquam tubis ductilibus et tubis corneis, commotum est mare, surrexerunt finctus, creverunt tempestates, factae sunt persecutiones Ecclesiae. Unde commotum est mare? Cum jubilabatur, cum psallebatur Deo; Dei aures delectabantur, maris fluctus excitabantur. «Commoveatur mare et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes habitantes in eo.» Commoveatur mare in persecutionibus. «Flumina plaudent manibus in idipsum.» Moveatur mare, et flumina plaudent manibus in idipsum: fiunt persecutiones, et gaudent sancti in Deum. Unde flumina plaudent manibus? quid est, plaudere manibus? Gaudere operibus. Plaudere, gaudere est; manibus, operibus. Quae flumina? Quos Deus fecit flumina, dando illis illam aquam Spiritum sancmanibus plaudebant, ista flumina opre terram, et gaudent. Sunt enim montes, qui venturo Domino judicare terram, contremiscent. Ergo sunt montes boni, sunt montes mali: montes boni, magnitudo spiritualis; montes veniet? «Quoniam venit judicare terram.
Abbreviated transcription (Latin):
ambulatis: Quid ẽ autem apollo:
Quid autẽ paulus: Ministri xp̃i per
quos credidistis. Ego plantaui apollo
rigauit: sed ds incrementũ dedit.
Ergo uult illos aspe erigi quã in ho¬
mine posuerant. & contingere spũa-¬
lia xp̃i: ut possint esse tubȩ corneȩ
si superarent carnem. fr̃s. nolite insul¬
tare fr̃ib. quos nondũ conuertit mi¬
scd̃ia dñi. Noueritis quia quandiu
hoc facitis. carnem sapitis. Tuba ñ ẽ
illa quȩ ddelectat aures dñi. Insultati¬
onis tuba infructuosũ bellum facit.
Tuba cornea te erigat aduersus diabo¬
lum. non tuba carnea aduersus frẽm
tuũ. In tubis ductilib & uoce tube
corneȩ. Iubilate dño in conspectu regiᷤᷤ

Expanded text:
ambulatis? Quid est autem Apollo? ambulatis? Quid est autem Apollo? quid autem Paulus? Ministri Dei, per quos credidistis. Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus in crementum dedit» . Vult illos ergo erigi ab spe quam in homine posuerant, et contingere spiritualia Christi; ut possent esse tubae corneae, si superarent carnem. Fratres, nolite insultare fratribus quos nondum convertit misericordia Dei; noveritis quia quamdiu hoc facitis, carnem sapitis. Tuba non est illa quae delectat aures Dei: insultationis tuba infructuosum bellum facit. Tuba cornea te erigat adversus diabolum, non tuba carnea adversus fratrem tuum. «In tubis ductilibus et voce tubae corneae jubilate in conspectu regis
Abbreviated transcription (Latin):
quęrite. ubi xp̃c ẽ in dextera dĩ sedenᷤ:
quȩ sursũ sunt sapite. non quȩ suꝑ
terram. Quid ẽ quȩ sursũ sunt que¬
rite: Id ẽ carnem excedite. nolite car¬
nalia cogitare. Nondum enĩ erant
tubȩ corneȩ. quib adhuc ita loque¬
batur. fr̃s. non potui uobis loqui qͣsi
spũalib sed quasi carnalib tanquã
paruulis in xp̃o lac uobis potũ dedi
non escam: neq poteratis. sed nec ad¬
huc quidẽ potestis. estis enĩ adhuc
carnales. Ergo non erant tubȩ cor¬
neȩ quia non excesserant carnem.
Cornu & carm her&. & carnẽ excedit.
Et quamquã de carne oriatur. superat
carnem. Si es ergo ex carnali spũalis:
adhuc carne calcas terram. & sp̃u erũ¬
pis in celum. In carne enĩ ambulantes
inquit non scđ̾m carnẽ militamus.
ꝓbar& illos carnales carnalia sapere
& non factos tubas corneas: Cũ enĩ
dicit unusquisq ur̃m. ego sũ pauli.
alius ego apollo. alius autẽ ego cephȩ
nonne carnales estis. & scd̃m hominẽ

Expanded text:
sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Quid est, «quae sursum sunt quaerite?» Id est, carnem excedite, nolite carnalia cogitare. Nondum erant tubae corneae, quibus adhuc ita loquebatur: «Fratres, non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam; neque enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; estis enim adhuc carnales.» Ergo non erant tubae corneae, quia non excesserant carnem. Cornu et carni haeret, et carnem excedit; et quanquam de carne oriatur, superat carnem. Si es ergo ex carnali spiritualis; adhuc carne calcas terram, et spiritu erumpis in coelum: «In carne enim ambulantes,» inquit, «non secundum carnem militamus» . probaret illos carnales carnalia sapere, et nondum factos tubas corneas? «Cum enim dicit unusquisque vestrum, Ego sum Pauli; alius, Ego Apollo; alius autem, Ego Cephae: nonne carnales estis, et secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ter inquit dnm̃ rogaui. ut auferret
eum ame: & dixit mͥ. Sufficit tͥ grã
mea. Nam uirtus in infirmitate ꝑ¬
ficitur. Ego tubã inquit ille fãbrica¬
tor ꝑficere uolo. non ꝑficiã nͥ tundã.
In infirmitate uirtus ꝑficitur. Et au¬
di iam ipsã tubam ductilem bene so-
herens illi dexterȩ de qua tenetur mal¬
leus ut ꝓducat tubam: in illa dextera
positus facit & ipse de ipso malleo. Dic̃
de quib dã. Quos tradidi satanȩ: ut
discant non blasphemare. Cradidit
malleis tundendos. male sonabant ante¬
quã ꝓducerentur. forte ꝓducti & facti
tubȩ ductiles amissa blasphemia lau-¬
des diũ sonuerunt. Hȩc sunt tubȩ du¬
ctiles. Uox tubȩ corneȩ quid ẽ: Cor¬
nu excedit carnem. necesse ẽ ut carnẽ
suꝑando sit firmũ: firmũ ad ꝑduran¬
dum & capax uocis. Sed unde hoc:
Quia carnem suꝑauit. Qui uult esse
affectus uincat carnales libidines. Au¬
di tubas coeneas. Si autẽ resurrexistis

Expanded text:
inum rogavi, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur.» Ego tubam, inquit ille fabricator, perficere volo; non perficiam nisi tundam: «in infirmitate virtus perficitur.» Et audi jam ipsam tubam ductilem bene sonahaerens Christo, haerens illi dexterae de qua tenetur malleus ut producat tubam, in illa dextera positus facit et ipse de ipso malleo; dicit de quibusdam, «Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare» . Tradidit malleo tundendos. Male sonabant antequam producerentur; forte producti et facti tubae ductiles, amissa blasphemia, laudes Domini sonuerunt. Hae sunt tubae ductiles. 7. Vox tubae corneae quid est? Cornu excedit carnem: necesse est ut carnem superando sit firmum ad perdurandum, et capax vocis. Sed unde hoc? Quia carnem superavit. Qui vult esse affectus, vincat carnales libidines. Audi tubas corneas: «Si autem resurrexistis
Abbreviated transcription (Latin):
mus quomͦ tunditur tuba ista: ꝑcussit
eum diabolus a capite usq ad pedes
graui uulnere. & putrescens uermib
sedebat in stercore: audiuimꝰ quẽ ad¬
si plac& audiamus: locuta es inquit
tanquã una ex insipientib mulieribus.
Si bona ꝑcepimus de manu dm̃. mala
iste excit&: Quẽ ñ excit& p̃sũptio in
dño. ut aduersus diabolũ securus ꝓ¬
cedat in prelium: non suis uirib obten¬
turus sed illius qui ꝓbat. quia ipse
etiam cundit: Non enim facer&e. mal¬
leos de se ipso. De illiuis enĩ diaboli
pęna futura ꝓpheta cõmemorans ait.
Contritus ẽ malleus uniuerse terrȩ.
Malleũ uniuersȩ terrȩ diabolum
uoluit intelligi. De ipso malleo in ma¬
nu diui posito id ẽ in potestate dĩ cun¬
auntur tubȩ auctiles. ut resonent lau¬
des dei. Uidete quẽ admodũ audeo
dicere fr̃s mei. De isto malleo etiam
apłs tundebatur. In magnitudine in-¬
quit reuelationũ ne extollar: datus ẽ
mͥ stimulus carnis meȩ angelus satanȩ

Expanded text:
mus quomodo tunditur tuba ista. Percussit eum diabolus a capite usque ad pedes gravi vulnere, et putrescens vermibus sedebat in stercore. Audivimus quemadsint mites. Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala iste? quem non excitet praesumptio in Deo, ut adversus diabolum securus procedat in praelium; non suis viribus obtenturus, sed illius qui probat? Quia ipse etiam tundit; non enim faceret malleus de seipso. De illius enim diaboli poena futura propheta commemorans ait: «Contritus est malleus universae terrae» . Malleum universae terrae, diabolum voluit intelligi. De ipso malleo in manu Dei posito, id est in potestate Dei, tunduntur ductiles tubae, ut resonent laudes Dei. Videte quemadmodum audeo dicere, fratres mei, de isto malleo etiam Apostolus tundebatur: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae angelus satan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. de quo dictum ẽ. Et uidebit oĩs
caro salutare dei. De quo etiam dixit
ille symeon: qui infantẽ accepit in ma¬
nii. Nunc dimittis dne seruũ tuum
in pace: qm uiderunt oculi mei salu¬
tare tuũ. Notum fecit añs salutare
suũ. Cui notũ fecit: Parti. an uniuer¬
so: Non parti alicui. Nemo fallat.
nemo decipiat. nemo dicat. E cce hic est
xp̃c ecce illic. Qui dicit ecce hic ẽ. ecce
illic: partes ostendit. Uui notũ fecit
dñs salutare suum: fludi qđ sequit᷑¬

Expanded text:
 de quo dictum est, «Et» «videbit omnis caro salutare Dei» : de quo etiam dixit ille Simeon qui infantem accepit in manus, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Notum fecit Dommus salutare suum.» Cui notum fecit? parti, an universo? Non parti alicui. Nemo fallat, nemo decipiat, nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic» : qui dicit, «Ecce hic est, ecce illic,» partes ostendit. Cui «notum fecit Dominus salutare suum?» Audi quid sequit
Abbreviated transcription (Latin):
&. reddidit illum matri suȩ. Ecce mira¬
bilia fecit dñs. Sed multo maiora mi¬
rabilia sunt. quod totum orbẽ t̾rarũ.
a morte sempiterna erexit: quã cum
unicũ filium iuduȩ matri resuscitauit
rabilia fecit añs. Quȩ mirabilia: Fudi.

Expanded text:
et reddidit illum matri suae . Ecce miraet reddidit illum matri suae . Ecce mirabilia fecit Dominus; sed multo majora mirabilia sunt, quod totum orbem terrarum a morte sempiterna erexit, quam quod unicum filium matris viduae resuscitavit. rabilia
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ. Nouus ho¬
mo nouit. uetus ñ
nouit. Uetꝰ homo
ẽ. uetus uita.ꝙ no¬
uus homo noua uita. Uetus uita
ex adam trahitur. noua uita in xp̃o
formatur. Dicitur autem in hoc psal¬
mo uniuerso orbi terrarũ. ut cantet
canticũ nouũ. Nam aꝑtuis alibi sic
dicitur cantate dño canticũ nouum.
cantate dnõ omnis terra: ut intelligaił
qui se p̃citunt a cõmunione totiu
orbis terrarum non se posse cantare
canticũ nouũ. quia canticũ nouum
in toto orbe non in parte cantatur.
Et hic attendite & uidete hoc dici.
Et cum dicitur untuerso orbi terrarũ
ut cantet canticũ nouũ. hoc intelligit᷑
quia pax cantat canticũ nouũ Can¬
tate dño canticũ nouũ. Qm̃ mirabilia
fecit dñs. Quȩ mirabilia: Eoce mͦ le¬
gebatur euuangeliũ. & audiuimus
mirabilia dni. Efferebatur mortuus
unicus matri suȩ. quȩ erat uidua.
Misertus dñs fecit illos stare. de po¬
suerunt eum: & dixit. luuenis. tͥ dico
surge. Et sedit ille mortuus . &. cepit loqͥ:

Expanded text:
novum.» Novus homo novit, vetus non novit. Vetus homo est vetus vita, et novus homo nova vita: vetus vita ex Adam trahitur, nova vita in Christo formatur. Dicitur autem in hoc psalmo universo orbi terrarum ut cantet canticum novum. Nam apertius alibi sic dicitur, «Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra» ; ut intelligant qui se praecidunt a communione totius orbis terrarum, non se posse cantare canticum novum, quia canticum novum in toto, non in parte cantatur. Et hic attendite et videte hoc dici. Et cum dicitur universo orbi terrarum ut cantet canticum novum, hoc intelligitur, quia pax cantat canticum novum. «Cantate Domino canticum novum; quoniam mirabilia Dominus.» Quae mirabilia? Ecce modo legebatur Evangelium, et audivimus mirabilia Domini. Efferebatur mortuus unicus matris suae, quae erat vidua: misertus Dominus fecit illos stare; deposuerunt illum; et dixit, «Juvenis, tibi dico, surge.» Et sedit ille mortuus, et coepit loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
credidit auditui nr̃o: Et brachiũ dñi
cii reuelatum ẽ: Brachium ergo sc̃m
ẽ tantum sanauit orbem terrarũ dex¬
tera eius: sẽ sanauit ei. Multi enim
sanantur sibi. non ei. Ec̃ce quã multi
cupiunt sanitatẽ istam corporalẽ. &
ab illo accipiunt . & ab illo sanantur:
& non illi sanantur. Quomͦ ab illo sa¬
nantur.&. non illi sanantur: Accepta
sanitate. lascuiunt. Qui egroti casti
erant. sanati adulteri fuint. Qui cũ
egrotarent neminẽ ledebant: & re¬
ceptis uirib inuadunt &. oppͥmunt
innocentes. Sanati sunt. sed non ei.
Quis ẽ qui sanatur ei: Qui intus sa¬
natur. Quid ẽ qui initus sanatͦ: Qui
credit in eum. ut cũ interius fuerit sa¬
natus. in nouũ hominẽ reformatus: pꝰ¬
ea ꝙ hoc quod langu& ad tempus caro
ista mortalis. recipiat in fine & ipsa suã
ꝑfectissimã sanitatem. Sanemur gͦ ei.
Ut ergo sanemur ei: credamꝰ in dex¬
tera eius. quia sanauit ei dextera eius.

Expanded text:
credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est» ? Brachium ergo sanctest tantum, Sanavit orbem terrarum dextera ejus; sed, «Sanavit ei.» Multi enim sanantur sibi, non ei. Ecce quam multi cupiunt sanitatem istam corporalem, et ab illo accipiunt; ab illo sanantur, et non illi sanantur? Quomodo ab illo sanantur, et non illi sanantur? Accepta sanitate lasciviunt: qui aegroti casti erant, sanati adulteri fiunt; qui cum aegrotarent, neminem laedebant, receptis viribus invadunt et opprimunt innocentes: sanati sunt, sed non ei. Quis est qui sanatur ei? Qui intus sanatur. Quis est qui intus sanatur? Qui credit in eum ut cum interius fuerit sanatus, in novum hominem reformatus, postea et hoc quod languet ad tempus caro ista mortalis, recipiat in fine et ipsa suam perfectissimam sanitatem. Sanemur ergo ei. Ut autem sanemur ei, credamus in dexteram ejus; quia «sanavit ei dextera ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tiabatur. Mutata sunt sacram̃ta
facta sunt feliciora. pauciora. salu¬
bria. faciliora. Pmissa quare non
eadem: Quia ꝓmissa ẽ t̾ra chanaan:
t̾ra copiosa. fructuosa. affluens lacte
& melle. ꝓmissum regnũ temporale.
ꝓmissa felicitas scłi. ꝓmissa fȩcunditas
filioꝵ. ꝓmissa subiectio inimicoꝵ
Hec omnia ad terrenã felicitatẽ ꝑ¬
tinent. S quare ipsa pͥmo ꝓmitti
oportebat: Quia non primũ qđ sp̃u¬
ale ẽ s qđ animale ẽ. postea inquit¬
spũale. Primus homo de t̾ra t̾renus.
sccłs homo de celo cȩlestis. Qualis c̃¬
renus. tales & terreni: & qualis cȩlestiᷤ
tales & celestes. Sicut portauimꝰ ima¬
ginẽ t̾reni. portemus & imaginẽ cȩ¬
lestis. Ad imaginẽ terren ꝑtinoe ue

Expanded text:
tiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale; postea, » iuale. Primus homo de terra terrenus. Secundus homo de celo celestis. Qualis terrenus: tales et terreni. Qualis celestis: tales et celestes. Igitur sicut portavimus imaginem terreni: portemus et imaginem celestis.
Abbreviated transcription (Latin):
erunt diuitias. Numquio in uano
iustificaui cor meũ Uidete quẽ¬
admodũ paulomirus effusi sunt
gressus eius. ut iã dicat sibi anima.
Que utilitas quia eruio deo : Ecce
ille non seruit & felix ẽ: ego seruio.
& laboro. Postremo putas qui a ego
felix sum quando & ille felix ẽ qui
non seruit. Quare me putẽ ideo
felicem esse qua seruio: Ille aut̃
psalmus cuius cestimoniũ produri
p̃cedit istũ quẽ nc̃ in manib habe¬
mus. Oportune aut̃ non ex nr̃a s
ex dei dispensatione factũ ẽ: ut
mͦ audiremus ex ęuangelio quia
nimus duo testamenta uetꝰ ꝙ no¬
uũ: non sunt eadem sacramenta.
nec eadem ꝓmissa. eadẽ tam̃ ple-¬
raq p̃cepta. Nam ñ occides. non
mȩchaberis. ñ furaberis. honora
patrem. & matrẽ. ñ falsũ testimo¬
nũ dixeris. non concupisces rẽ ꝓximi
ñ concupisces uxorem ꝓximi tui: & no¬
bis pceptũ ẽ Et quisqͥs ea ñ obserua

Expanded text:
erunt divitias. Numquid in vano erunt divitias. Numquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune autem non ex nostra, sed ex Dei dispensatione factum est, ut modo audiremus ex Evangelio, Quianimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Honora patrem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui , et nobis praeceptum est; et quisquis ea non observa
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Nam & ego israhelita sũ ex
semine abrahȩ: ex tribu benia¬
min. Hic gͦ intelligamꝰ qd̃ ꝓphecȩ
dixerunt. Reliquiȩ saluȩ fient.
Reliquiarũ itaq saluatarũ audi¬
amus hic uocẽ. ut loquat᷑ synago¬
ga quȩ acceꝑat uetus cestamentũ.
& intenta erat in ꝓmissa carnalia:
& ex hoc factum ẽ ut nutarent ei
pedes. Nam & in alio quodã psal¬
mo ubi etiam titulus hab& asaph
qͥd dicitur: Quã bonus d̾s isrł
mei aut̃ pene cõmoti sunt pedes:
Et quasi diceremꝰ unde tͥ cõmoti
sunt pedes: paulominꝰ inqͥt effu¬
si sunt gressus mei. qͥa zelaui in
peccatorib pacem peccatoꝵ intuens.
Cum enim scđm ꝓmissa dei ad ue¬
tus cestamentũ ꝑtinencia expecta¬
r& felicitatem terrenã: animaduer¬
tit eã abundare apud impios. & ĩ
his reb quas expectabat a deo. polle-¬
re illos qui ñ colerent dm̃: ꝙ tanꝗͣ
sine causa seruiss& deo: nutauert
pedes eius. Ibi enĩ dicit. Eoce ipsi pec-¬
catores abundantes in scło optinu¬

Expanded text:
s: Nam et ego Israelita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . Hic ergo intelligamus quod Prophetae dixerunt: Reliquiae salvae fient . Reliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel m pene moti sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatores, et abundantes in saeculo obtinu
Abbreviated transcription (Latin):
amauit. Fecit cor castum. ds̃ cordis
mei: &. pars mea deus in scła Factõ
ẽ cor castum Gratis iam amat᷑ ds:
non ab illo petit̾ aliud p̃miũ. Qui
hi sunt isrł: sed in ysaac inquit uo¬
cabitur tibi semen. hoc ẽ non qui
filii carnis. hi filii dei: s filii ꝓmissi¬
onis deputantur in semine. Sunt
gͦ quidam israhelitȩ. ex quib erat
ille de quo dictum ẽ. Ecce uere isra-¬
helita. in quo dolus nonẽ. Non se.

Expanded text:
amavit; fecit cor castum: Deus cordis amavit; fecit cor castum: Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula. Factum est cor castum; gratis jam amatur Deus, non ab illo pethi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ. gẽmas. familias qđ habent
ꝙ scelerati multi. quod habent femi¬
nȩ multȩ turpes. multi uiri curpes.
hec ꝓ magno desideraui a deo meo.
suꝑ terram cũ seruo. mͥ se in celo.
as meus. quid enim mͥ ẽ in celo: Os¬
tenctere habae ipsũ quid. Et a te qͥd
& caro mea. d̃s cordis mei. Hoc gͦ mͥ
ẽ in glo seruatũ. ds cordis mei &
pars mea ds m̃s. Quid ẽ fr̃s: Inue¬
niamus diuitias nr̃as: eligat sibi
partes genus humanũ. Uideamus
homines cupiditatũ diuersitate
laniari. Eligant alii militiã. alii ad¬
uocationẽ. alii uarias diuersasq
doctrinas. alii negociationem. alii
agriculturã. Istas partes sibi faciãt
de reb humanis. Clam&e płs dei.
pars mea ds m̃s. Non ad tempus
num bonũ haberem: Huc accedit
quia mͥ se ipsũ ꝓmittit: & idem in
ȩternum habiturũ ꝓmittit. Cantũ
habeo. & nũquã non habeo: Mag¬
na felicitas. pars mea ds̃. Quãdiu:
In scła. Qm̃ ecce uide quomͦ illum

Expanded text:
argentum, gemmas, familias; quod habent argentum, gemmas, familias; quod habent et scelerati multi, quod habent multae feminae turpes, multi viri turpes: haec pro magno desideravi a Deo meo super terram, cum servet se mihi in coelo Deus meus. Quid enim mihi est in coelo? Ostendere habet ipsum quid. Et a te quidet caro mea, Deus cordis mei Hoc ergo mihi est in coelo servatum, Deus cordis mei, et pars mea Deus meus. Quid est, fratres? Inveniamus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus num bonum haberem! Huc accedit quia mihi seipsum promittit, et id me in aeternum habiturum promittit. Tantum habeo, et nunquam non habeo! Magna felicitas! Pars mea Deus. Quamdiu? In saecula. Quoniam ecce vide quomodo illum
Abbreviated transcription (Latin):
quis explicoo: Quis dicat: Ex pecte¬
mus hoc: quia in resurrectione erit
in nouissimis erit. Cũ gła assump
tem ipsam cȩlestẽ & arguere se qͥa
pecus fuit. & t̾rena desiderauit.
Quid enim mͥ ẽ in celo: Et ate qͥd
uolui suꝑ terram: Ex uoce urã
intellexisse uos uideo. Cõparauit
uoluntati suȩ terrenȩ p̾miũ cȩ¬
leste qđ accepturus ẽ. Uidit quid
ibi sibi seruaretur: & cogitans &
ȩstuans in cogitatione cuiusdam
rei. ineffabilis. quã nec oculus ui¬
dit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit: ñ dixit illud
aut illud mͥ ẽ in cęlo. s quid mͥ
ẽ in glo Quid ẽ illud qđ habeo
in celo: Quid ẽ: Quantũ ẽ: Quale¬
ẽ: Et cum ñ transiit qđ habeo
in celo. a te quid uolui suꝑ t̾rã:
Seruas mͥ cu. Dicã ut possũ. s
date ueniam. Accipite conatũ
meũ. deuotionem intendi: nõ
uolui a te in terra quod habent
& impii. qd̾ habent & mali &¬
facinorosi. Si pecuniã aurũ

Expanded text:
quis explicat? quis dicit? Exspectequis explicat? quis dicit? Exspectemus hoc, quia in resurrectione erit; in novissimis erit: Cum gloria assutem ipsam coelestem, et arguere se, quia pecus fuit, et terrena desideravit. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Ex voce vestra intellexisse vos video. Comparavit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut illud mihi est in coelo; sed, Quid mihi est in coelo? Quid est illud quod habeo in coelo? quid est? quantum e transit quod habeo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; nam volui a te in terra quod habent et impii, quod habent et malisi; pecuniam, aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ Ex ore tuo iustificaberis: & ex
ore tuo condempnal .ris. Tenuisti
gͦ manũ dexterȩ meȩ potestatem
dexterȩ meȩ Quȩ erat dextera
mea: Quia ego semꝑ tecũ. In sini¬
stra habebam quia pecus sũ: id est
quia t̾rena in me fuit concupiscen¬
tia: s dextera mea erat. quia semꝑ¬
erã tecũ. Huius dexterȩ meȩ manũ
tenuisti. id ẽ potestatẽ rexisti. Quã
potestacẽ: Dedit eis potestatẽ filios
dei fieri. Cepit esse iam inter filios
dei. ad nouũ testamentũ ꝑtinens.
Uide quomͦ retenta ẽ manꝰ dexte¬
re eius. In uoluntate cua deduxisti
me. Quid ẽ in uoluntate tua:
Non in meritis meis. Quid ẽ in
uoluntate tua: Audi apłm qui
fuit pecus. primo t̾rena desiderãs
&e scd̾m uetus testamentũ uiuens.
Quid ait: Qui primo fui blasphe¬
nus & ꝑsecutor & iniuriosus: s
miscłiam consecutus sũ. Quid est
in uoluntate cua. Grã dei sum id
quod sũ. Et in gła assũpsisti me
lam quo assumpcus ẽ & in qͦ gła.

Expanded text:
guae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis . Tenuisti ergo manum dexterae meae, potestatem dexterae meae. Quae erat dextera mea? Quia ego semper tecum. In sinistram habebam, quia pecus factus sum; id est, quia terrena in me fuit concupiscentia: sed dextera mea erat, quia semper tecum eram. Hujus dexterae meae manum tenuisti, id est, potestatem rexisti. Quam potestatem? Dedit eis potestatem filios Dei fieri : coepit esse jam intetinens. Vide quomodo retenta est manus dexterae ejus. In voluntate tua deduxisti me. Quid est, in voluntate tua? Non in meritis meis. Quid est, in voluntate tua? Audi Apostolum, qui fuit pecus primo terrena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid ait? Qui primo fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Quid est, in voluntate tua? Gratia Dei sum id quod sum . Et cum gloria assumpsisti me. Jam quo assumptus est, et in qua gloria,
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑpessi sunt Quando enĩ euersa ẽ
ciuitas iudȩoꝵ pascha celebrabant.
& in multis nilib hominũ tota ipsa
gens conuenent ad illius festiuitatis &¬
lebrationem Ihi ds ꝑ malos quidẽ s ta¬
men ille bonis ꝑ iniustos. s iustus & iꝰte
ita in eos iundicapit. ut perimerent᷑
multa hominũ pilia. & ipsa ciuitas
euerteretur. Hyc in isto psalmo plan¬
git incellectusasaph. & in ipso plancto
tanquã intexctus discernit terrena
a gelestib Discernit uetus cestamentũ
a nouo testamento. ut uideas ꝑ que¬

Expanded text:
ta perpessi sunt. Quando enim eversa est civitas Judaeorum, Pascha celebrabant, et in multis millibus hominum tota ipsa gens convenerat ad illius festivitatis celebrationem. Ibi Deus, per malos quidem, sed tamen ille bonus; per injustos, sed justus et juste, ita in eos vindicavit, ut perimerentur multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso planctu, tanquam intellectus discernit terrena a coelestibus, discernit Vetus Testamentum a Novo Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
in illa gente iam nichil hoꝵ ẽ: iam ꝑ
didit terrena. & nondũ quęrit cȩle¬
stia. In herere gͦ cerrenis quãuis don&.¬
ea deus non debes. Uerũtamen quia eis
inherere ñ debemus: aliũ ea dare nisi
dm̃ credere ñ debemꝰ. Ipse ea dat. S
noli ꝓ magno expectare ab eo bonum
qđ dat & non bono. Namsi ꝓ magno
ea dar&: malis ea ñ dar&. Ideo autem
illa uoluit dare & malis: ut discant
boni aliud ab illo quęrere qđ ñ dat
ꝙ malis. Illi aut̃ inherentes t̾renis mi¬
seri & ñ de illo p̾sumentes qui fecit
celũ & terrã. qui eis dedit & ipsa t̾¬
rena. qͥ eos etiam temporalit̃ de egup¬
ti captiuitate liberauit. qui eos ꝑdi
uisum mare duxit. qui eoꝵ ꝑsequen¬
illo p̃sumentes qui dar& utiq cȩ lestia
grandib sicut terrena paruulis de¬
dit. cunentes ꝑdere quod aerpant.
occiderunt qui dedert. Hȩc dicumnus
fr̃s. ut homines de neio testamento
discatis. non inhererecerrenis. Si eñ

Expanded text:
in illa gente jam niin illa gente jam nirit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, quamvis ea Deus donet, non debes. Verumtamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eoruillo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
terrena ꝓmitter& in ueteri testamẽ¬
to. & clestia in nouo testamento. S
tam diu primus homo t̾renus es:
quamdiu terrã sapis. Nũquid qm̃
puero dantur quȩdã puerilia ludi¬
cra quib puerilis auimus auocet᷑.
ꝓpt̃ea grandescenti. nũmi ñ excuti¬
untur e manib. ut aliquid iã utiliꝰ
tract&. quod grandem dec&: U e¬
rũtamen tu ipse dedisti filio tuo &
nuces paruulo. & codicẽ grandi.
Non gͦ quia illa quasi ludicra pue¬
ror deus ꝑ nouũ testamentũ excus¬
sit de manib filioꝵ. ut aliquid utiliꝰ
grandescentib dar&. ꝓpt̾ea priora
illa non ipsa dedisse putandus ẽ:
Ipse utrũq dedit. Sed lex ipsa per
caritatẽ quod ꝑ litteram iubebatur.
ueritas. quia reddit̃ qđ ꝓmittebat᷑
Hoc gͦ intellexit a saph iste. Deniq
omnia quȩ uidȩis ꝓmissa fuerant
ablata sunt. Ubi ẽ regnũ eoꝵ: Ubi
templũ: Ubi unctio: Ubi sacerdo ᷤ:
Ubi iam apud illos ꝓphetes: Ex qͦ
uenit ille qui ꝑ ꝓphetas prȩdicabat᷑

Expanded text:
terrena promitteret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per charitatem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis miscemur. iagis uos ferimꝰ
quã docemꝰ. in nomine  xp̃i &¬
cũq ista ñ habetis. ñ cipiatis: qͥc̃q
hahetis non in eis p̃sumatis. Ecre dixi
ubis. ii dico dampnamini qͥ habetis.
s dampnamini si de talib p̾sumatis.
si de talib inflamini. si pt̾ calia
magni uobis uideamini. si ꝓpt̃ calia
pauꝑes ũ agnoscatis si generis hu¬
mani conditionẽ cõmunẽ. ꝓpt̾ ex¬
cellentẽ uauitatem obliuiscamini.
Tunc enim deus necesse ẽ ritribuat
in nouissima & in ciuicate sua
imaginẽ taliũ ad nichilũ redigat

Expanded text:
vobis miscemur, magis vos ferimus vobis miscemur, magis vos ferimus quam docemus: in nomine Chricunque ista non habetis, non cupiatis; quicunque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico: Damnamini, quia habetis; sed damnamini, si de talibus praesumatis, si de talibus inflemini, si propter talia magni vobis videamini, si propter talia pauperes non agnoscatis, si generis humani conditionem communem propter excellentem vanitatem obliviscamini. Tunc enim Deus necesse est retribuat in novissimo, et in civitate sua imaginem talium ad nihilum redigat
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ suam. ueluti somnũ exsur
gentis. Quomͦ defecer̃t: Quomͦ defic̃
somnũ insurgentis. Fac hominẽ in
somnis uidere se inuenisse thesau¬
ros: diues ẽ: s donec euigil& Uelu-¬
ci somniũ exsurgentis sic defecer̃t.
quomͦ somniũ euigilantis. Querit᷑
gͥ. ꝙ non ẽ. Nichil in manib nichil
in lecto. Pauꝑ dormierat: diues in
somnis factus fuerat. Si ñ euigilass
diues ess Euigilauit: inueuit erũ¬
nam qua dimiserat dorir ens. Et
isti ur ienient miseriã quã sibi com.¬
parauerant. cũ eiugilauerint de
hac uita. Transit illud quod quasi
in somno ceneracur: ueluti somniũ
insurgentis. Et ne diceret᷑ quid ergo
parua abi uicdetur caritas eoꝵ par¬
ua tibi uidet᷑ pompa eoꝵ. parui cibi
uident tituli imagines. statuȩ. laudes.
cunei clientũ: dnẽ t in ciuitate
tua imaginẽ eor a ł nichilũ redigeᷤᷤ.
Itaq fr̃s mei libere loquens de hoc
loco. uel de quolih quia quando

Expanded text:
quiquigentis. Quomodo defecerunt? Quomodo deficit somnium exsurgentis. Fac hominem in somnis videre se invenisse thesauros: dives est, sed donec evigilet. Veluti somnium exsurgentis: sic defecerunt, quomodo somnium evigilantis. Quaeritur igitur, et non est: nihil in manibus, nihil in lecto. Pauper dormierat, dives in somnis factus fuerat; si non evigilasset, dives esset: evigilavit, invenit aerumnam quam dimiserat dormiens. Et isti invenient miseriam quam sibi comparaverant: cum evigilaverint de hac vita, transit illud quod quasi in somno tenebatur, veluti somnium exsurgentis. Et ne diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, parva tibi videtur pompa eorum, parvi tibi videntur tituli, imagines, statuae, laudes, cunei clientium? Domine, ait, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Itaque, fratres mei, libere loquens de hoc loco, vel unde licet; quia quando