comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut inmenretis: inuocate eũ. Et cũ
aꝓpinquau̾mt uob̃: delinquat im¬
pius uias suas ⁊ uur iniquus cogi¬
ripotest. cur dictum ẽ. querite
faciem eiꝰ semꝑ: An ⁊ inuentꝰ forte
querendꝰ est: Sic enĩ sunt conpre-¬
hensibilia reqͥrenda. Nec se existi¬
met uicħ inuenisse: quiꝙ sit incõ¬
p̃hensibile qd̾ querebat potuerit
inuenire. curgͦ sic querit: si mẽ¬
p̃hensibile conp̃hendit ẽẽ. qd̾ que¬
rit. nͥ qi cessandum ñ ẽ. quamdiu
in ipsa inconp̃hensibiliũ rerũ in-¬
guisitione ꝓficit᷑. ⁊ melior meliorq
fit qͣrens tam magnũbonũ qd̃ &
inueniendũ querit᷑. ⁊ querendũ
inuenit᷑. Nam ⁊ querit᷑ ut inuenia¬
tur dultiꝰ. ⁊ inuenit᷑ ut querat᷑ aui¬
dius. Sed̾m ħ accipi pot̾. qd dictũ
in libro eccłiastico dice sapientiã.
aui me manclucant ad buc esurien.
et ꝰ bibunt me adhuc sitient. Mlan¬
dueant enĩ. ibibunt. qr inueniunt
& qͥa esurunt ac sitiunt. ad huc que¬

Expanded text:
mox inueneritis, inuocate eum. cum autem adpropinquauerit uobis, relinquat impius uias suas et uir iniquus cogiri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejus semper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehensible comprehendit esse quod quaerit, nisi quia cessandum non est, quamdiu in ipsa incomprehensibilium rerum inquisitione proficitur, et melior meliorque fit quaerens tam magnum bonum, quod et inveniendum quaeritur, et quaerendum invenitur? Nam et quaeritur ut inveniatur dulcius, et invenitur ut quaeratur avidius. Secundum hoc accipi potest, quod dictum est in libro Ecclesiastico dicere sapientiam: Qui me manducant, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Manducant enim et bibunt, quia inveniunt; et quia esuriunt ac sitiunt, adhuc quae
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiẽ. hoc
enĩ donũ tunc nob dabit᷑ cum di¬
ctũ fuerit. Uenite benedicti patus
mei. possidete paratũuob̾ regnum.
T̃unc quippe tollet᷑ impiꝰ ut ñ uide¬
at claritatẽ dñi: qñ ibunt sinstri
insuppliciũ et̃num. euntib dex¬
tris inuitã ȩt̾iram. hȩc ẽ. autẽ fic̃
ait ueritas uita ȩt̾na. uit cognoscãt

Expanded text:
oc enim donum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut co
Abbreviated transcription (Latin):
quid putamꝰ eẽ. cause.cur horũ duorum
qñ utrunq ñ possunt. magis eligant
hoĩes. tit omĩa quȩ uolunt habeant.ꝙͣ
tit omĩa bene ueliit. etiam si ñ habe¬
ut cum eos ñ lateat. nec ullũ beatum

Expanded text:
quid putamus esse causae cur horum duorum, quid putamus esse causae cur horum duorum, quando utrumque non possunt, magis eligant homines, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeut cum eos non lateat, nec illum beatum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sic̃ ait scͥptura diuina. laudat᷑ ꝑa¬
cator indesidiis anime sue. ⁊ qui iniqͥ
gerit benedicet᷑ implet om̃s suas facino¬
rosissimas flagitiofissimas uoluntates.
ideo beatũ dicat quia uiuit ut uult.
cũ ꝓfecto qnͣuis ⁊ sic miser eẽt. minꝰ tam
eẽt si nichil eor quȩ ꝑperam uoluisse
habere potuisset: Etiam mala enim
uoluntate uł sola quisq miser effici᷑
s misereor potestate: qua desidium
cunq appetunt. nequisqͣm potest
a mare qd̃ om̃ĩno quid uł quale sit
nescit: nec pot̃ nescire quid sit quod
uelle se scit: sequit᷑ ut om̃s beatam
uitã sciant. Om̃s autẽ beati habent qb
uolunt: qͣnus non om̃s qui habent qd̾
uolunt continuo sint beati. continuo aũ
miseri. qui uł non hñt qd̾ uolunt. uł id
hñt quod ñ recte uolunt. Beatus gͥ non
ẽ. nͥ qui & habet omĩa que uult: et nich
ta constet. atq om̃ib nota. om̃ib cara sĩ.

Expanded text:
ait Scriptura divina, Laudatur peait Scriptura divina, Laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur , implet omnes suas facinorosissimas et flagitiosissimas voluntates, ideo beatum dicat, quia vivit ut vult: cum profecto quamvis et sic miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset? Etiam mala enim voluntate vel sola quisque miser efficitur: sed miserior potestate, qua desideriuaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati: continuo autem miseri, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui et habet omnia quae vult, et nihil stet, atque omnibus nota, omnibus chara sit;
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e uelint. quia om̃s ita uolunt ut
quenq delectat: Nam ⁊ hoc popło si ꝓ¬
nuntiatũ ess intheatro: om̃s iel insius
uoluntatib inuenirent. S hoc quoq
cicero cum sibi exadu̾so ꝓposiusset. ita
redarguit: ut qui hoc sentiunt erubes¬
cant. Ait enim. Eece autẽ ñ philosophi
qͥdem s ꝓmpti tñ ad disputandũ om̃s
auint ẽẽ. beatos qui iuuant ⁊ ipsi ue¬
lint. hoc ẽ. qd diximꝰ ut quosq dectat.
S mox ille subiecit. falsum id quidẽ. Uel¬
le enĩ quod ñdeceat .i. ipsum miserri
mũ. Netam miserum ẽ. ñ adipisci qd̃
uelis: qm adipisci uelle. qd̃ ñ oporteat.
Preclarissime omĩno atq uerissime. Qͥs
namq ita sit m̃te cecus. ⁊ ab õi luce
decoris alienꝰ. ac tenebris dedecoris
inuolutꝰ. ut eum qui nequit uiuit
ac turpiter. ⁊ ntllo ꝓhibente. nullo
ulciscente. et nullo saltem rep̃hende
audente. & insuꝑ ⁊ laudantib plurm.¬

Expanded text:
vivere velint, quia omnes ita volunt ut vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Nam et hoc populo si pronuntiatum esset in theatro, omnes id in suis voluntatibus invenirent. Sed hoc quoque Cicero cum sibi ex adverso proposuisset, ita redarguit, ut qui hoc sentiunt, erubescant. Ait enim: Ecce autem non philosophi quidem, sed prompti tamen ad disputandum, omnes aiunt esse beatos, qui vivant ut ipsi velint: hoc est quod nos diximus, Ut quosque delectat. Sed mox ille subjecit: Falsum id quidem. Velle enim quod non deceat, idipsum miserrimum est: nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Praeclarissime omnino atque verissime. Quis namque ita sit mente caecus, et ab omni luce decoris alienus ac tenebris dedecoris involutus, ut eum qui nequiter vivit ac turpiter, et nullo prohibente, nullo ulciscente, et nullo saltem reprehendere audente, insuper et laudantibus plur
Abbreviated transcription (Latin):
iste ñ uult beate iuiuere. quia ñ uult
scđm uirtutẽ uitiere. qd solum ẽ. beate
uuiere. Non gͥ om̃s beate uiuere uolunt.
ĩmo pauci uolunt: s ñ ẽ beate uiuere.
nͥ scłm uirtutẽ animi. uuere. qd mul¬
ti nolunt. Ita ne falsum erit. unde nec
ipse cum achademicis omĩa dubla
sunt: achademicꝰ eicero dubitauit: Qui
cum uellet inhordensio dialogo ab ali-¬
qua re certa de qͣ nullus ambigeret.
sit ut hoc falsum eẽ. dicamus. Quio igit᷑:
mus & qui ñ uult beate iuuere: beate
uult uiu̾e. Istam repugnantiã quis au¬
diat quis ferat: & tam̃ ad hanc cõtrudit
necessitas. si ⁊ om̃s beate uelle niu̾e uerũ
ẽ. ⁊ ñ om̃s sic uolunt uu̾e quomͦ solũ¬
his angustiis possit eruere. ut qm̃ di¬
.ximus ibi quosq posuisse beatam
uitã qd̃ eos marime delectauit. ut u¬
luntas epicurũ. turtus renonẽ sie ali¬
um aliquid aliud. nicħ dicamꝰ eẽ. beate
uiuere. nͥ inuere scdin delectatio nẽ
suam. ⁊ idõ falsum ñ eẽ. qd om̃s beate

Expanded text:
e vivere, quia non vult secundum virtutem vivere, quod solum est beate vivere? Non igitur omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse cum Academicis omnia dubia sint Academicus ille Cicero dubitavit, qui cum vellet in Hortensio dialogo ab aliqua re certa, de qua nullus ambigeret, sit ut hoc falsum esse dicamus. Quid igitur?mus: Et qui non vult beate vivere, beate vult vivere. Istam repugnantiam quis audiat, quis ferat? Et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate velle vivere verum est, et non omnes sic volunt vivere, quomodo solhis angustiis possit eruere, ut quoniam diximus ibi quosque posuisse beatam vitam quod eos maxime delectavit, ut voluptas Epicurum, virtus Zenonem; sic alium aliquid aliud, nihil dicamus esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam, et ideo falsum non esse quod omnes beate
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ tales repꝑiant᷑. aut etiam ñ quesi¬
ti fortassis occurrant: qui nequitia ma¬
iore qͣm theatrica ꝓpositione. uł ꝓnunta¬
tioni theatrice insultent: magno p̾cio
stupͣ emendo. paruo autẽ rura uenden¬
do. L argitionis etiam gr̃a. nouimus
quosdam emisse frum̃ta carnus. uilius
uendidisse sius cuub. Illud etiam qd̃
uetus poeta dixit entuus. om̃s morta¬
les sese laudarier optant: ꝓfecto ⁊ de se
ipso. & dehis quos exꝑtus fuerat conie¬
cit inaliis & uidet᷑ ꝓnundiasse hoĩum
õium uoluntates. De niq si & minꝰ ille
dixisset laudari om̃s uultis. nemo tre¬
strũ uult uituꝑari: similit̾ qd̾ eẽt om̃i¬
um uoluntatis dixisse uideret᷑. Sunt
tñ qui uitia sua od̾unt. ⁊ inquib sibi
displicent ipsi nec ab aliis se laudari
uelint. gr̃as quȩ agant obuirgantiũ
benuiolentie: cum ideo iituꝑant᷑ ut cor¬
rigant᷑. At si clixisset om̃s beati eẽ uul¬

Expanded text:
rantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesirantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesiti fortassis occurrant, qui nequitia majore quam theatrica, propositioni vel pronuntiationi theatricae insultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse frumenta carius, et vilius vendidisse suis civibus. Illud etiam quod vetus poeta dixit Ennius, Omnes mortales sese laudarier optant; profecto et de se ipso et de iis quos expertus fuerat, conjecit in aliis, et videtur pronuntiasse hominum omnium voluntates. Denique si et mimus ille dixisset, Laudari omnes vultis, nemo vestrum vult vituperari; similiter quod esset omnium voluntatis dixisse videretur. Sunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibus sibi displicent ipsi, nec ab aliis se laudari velint, gratiasque agant objurgantium benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur. At si dixisset, Omnes beati esse vul
Abbreviated transcription (Latin):
suam. aliuo qͣnnus certissima comectu¬
ra conicere alienã. Nam conditã romani
tam certũ habeo inreb humanis. quam
constantinopolim cũ romã uiderimo¬
cłis meis. de illa uͦ nicħ noĩum: nisi qo
aliis testib credidi. et minꝰ qͥdem ille uł
se ipsum intuendo uł alios quoq ex ꝑi¬
endo. uili uelle emere ⁊ caro uendere:
om̃ib id credictit eẽ. cõmune. S qm̃ re
uera uicium ẽ. p ot̾ quisq adipisci eiꝰmo¬
di iusticiam. uł alicuiꝰ alt̾uis uitĩ. qđ
huic contͣrtum ẽ. incurrere sapientiam
qua huic resistat ⁊ uincat. Nam scioip¬
se hoĩem cum uenalis codex ei fuisset
oblatus. p̃cĩq eiꝰ ignarũ & ideo quiodam
exiguum poscentẽ cerneret uenditorem.
iustiim p̾cium qd̃ multo amplius erat
nec opinanti dedisse. Quid sietiã quisꝗ
cdat quȩ dimiserunt parentes. ⁊ care e¬
mat quȩ consumant libidines: Nonẽ ut
opinor incredibilis ista luyuries. Et si que¬

Expanded text:
suam, aliud, quamvis certissima conjectusuam, aliud, quamvis certissima conjectura, conjicere alienam. Nam conditam Romam tam certum habeo in rebus humanis quam Constantinopolim, cum Romam viderim oculis meis, de illa vero nihil noverim, nisi quod aliis testibus credidi. Et mimus quidem ille vel se ipsum intuendo, vel alios quoque experiendo, vili velle emere, et caro vendere, omquisque adipisci ejusmodi justitiam, vel alicujus alterius vitii quod huic contrarium est incurrere pestilentiam, qua huic resistat et vincat. Nam scio ipse hominem, cum venalis codex ei fuisset oblatus, pretiique ejus ignarum et ideo quiddam exiguum poscentem cerneret venditorem, justum pretium quod multo amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit dat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: et si quae
Abbreviated transcription (Latin):
scire quio om̃s uelint. Unde illa cuiꝰ¬
dam mumifacetissima predicat᷑ urba-¬
nitas. qui cũ se ꝓmisset in theatro qͥd
in animo haberent. ⁊ quid uellent
om̃s. aliis ludis ẽẽ. dicturnũ. atq diẽ
constitũ ingenti expectatione maior
multitudo conflueret: suspensis & si¬
lentib om̃ib dixisse ꝑhibetur. Uili u¬
ultis emere ⁊ caro uende. In quodicto
leuisfimichenti om̃s tam̃ conscien¬
tias inuenerunt suas. eiq uera ante
ocłos oĩum constituta. ⁊ tñ imꝓuisa di¬
centi. ad mirabili fauore plauserunt.
Ctr autẽ tam magna expectatio facta
est illo ꝓmitente omĩum uoluntatẽ
se eẽ. dicturnũ. nisi quia latent hoĩem
alior hominũ uoluntates: s m̃quio
latuit ista istum: nũquid quenqmͣ ladet
Quatandẽ causa quia sunt quedam que
ñ incõuenienter in aliis de se quisq eo¬
uitiat. cõpatiente uł conspirante uitio.
seu natura: S aliud ẽ uicłe uoluntad

Expanded text:
scire quid omnes velint. Unde illa cujuscire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisse perhibetur: Vili vultis emere, et caro vendere. In quo dicto levissimi scenici, omnes tamen conscientias invenerunt suas, eique vera ante oculos omnium constituta, et tamen improvisa dicenti, admirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi quia latent hominem aliorum hominum voluntates? Sed numquid ista latuit istum? Numquid quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quia sunt quaedam quae non inconvenienter in aliis de se quisque conjiciat, compatiente vel conspirante vitio seu natura? Sed aliud est videre voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
unã faciem dicimꝰ & miram̃ amboꝵ.¬
Facilius itaq dr̃ multas anmas fuis
anima una: qm ubi dixit apłs una
fides. tot eas quisq audet dicere quot
fideles. Et tñ qui dicit. o mulier magna
ẽ. fides tua. et alti modice fidei qͣre dubi¬
tastie suã cuiq ẽẽ significat. s ita dr̃ ea¬
dem credentium fides una. quẽ admodũ
eadem uolentiũ uoluntas una: cum ⁊
in ipsis qui hoc idem uolunt. sua uolun¬
tas sit ciuq conspicua: alt̾uis autẽ la¬
teat qmͣuis ilem uelit. & si aliquib sig¬
nis sese indicet: credit᷑ potiꝰquã uidet᷑.
Uuusquisq autẽ sui animi consciꝰ: ñ cre¬
dit utiq hanc eẽ. suã. s plane ꝑuidet uo¬
re uiuentis. iratione utentis causa
conspiratio. ut cum lateat alterum
qui alter uelit: ñ nulle sint tn uolũ¬
tates om̃ium etiam singulis notȩ. Et
cum quisq homo nesciat qͥd homo a¬
luis unꝰ uelit: in quibꝰdam reb possit

Expanded text:
unam faciem dicimus, et miramur ambounam faciem dicimus, et miramur amboFacilius itaque dicitur multas animas fuissanima una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane pervidet vorae viventis et ratione utentis tanta conspiratio, ut cum lateat alterum quid alter velit, nonnullae tamen sint voluntates omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit
Abbreviated transcription (Latin):
qui credunt in noĩe eiꝰ. qui ñ ex san¬
guinib neq ex uoluntate carnis.
neq ex uoluntateniuri. s ex deo na-¬
ti sunt: fides ista comunis ẽ. Nonsic̃
aliqua corꝑis forma cõmunis ẽ. ad
uidendũ omĩum ocłis quib presto
ẽ. ex ipsa quippe una õtum cernẽ¬
tium qͦdam mͦ informat᷑ aspectꝰ: s
sic̃ dici pot̃. om̃ib hominib eẽ. faci¬
es humana cõmunuis. lam hoc ita
dr̃. ut tñ singłi suas habeant. Ex
una sane doctnͥa up̃ssam fidem
credentiũ cordib singłorũ qui hoc
idem credunt: uissime dicimꝰ. S ali¬
uo sunt ea quȩ credunt᷑. aliud fides
qua credunt̃. Illa quippe in rebst̃
cunt᷑. Hȩc autẽ manimo credentis
ẽ: ei tantũ conspicua cuiꝰ ẽ. qͣmius
sit & in aliis ñ ipsa s similis Non e¬
nĩ numero ẽ. una s gene. ꝓpter si¬
militudinẽ tam̃ ⁊ nullã diu̾sitatẽ:
magis unã dicimꝰ eẽ. qm mnultas. Nã
& duos hoĩes simillimos cũ uidemis:

Expanded text:
nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, fides ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus ur. Haec enim in animo credentis est ei tantum conspicua, cujus est, quamvis sit et in aliis non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere. Propter similitudinem tamen ex nulla adversitate magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum viderimus,
Abbreviated transcription (Latin):
hac fruit᷑. si mutͣq ille qui fruit᷑ utraq
Cum itaq alius dicit beate uiuere ẽ. uo-¬
luptate corꝑis frui aliꝰ autẽ beate ui¬
amare pot̾ qd̾ nescit: An forte falsum ẽ.
qd̾ ꝓuerissimo certissimoq posiumꝰ. beate
uiuere om̃s homines uelle: Sienĩ bea¬

Expanded text:
hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, Beate vivere est voluptate corporis frui; alius autem, Beate viamare quod nescit? An forte falsum est quod pro verissimo certissimoque posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim bea
Abbreviated transcription (Latin):
recedit. Mirum ẽ. autẽ cum capessen¬
de atq retinende beatitudinis uolun¬
tas una sit omĩum: unde tanta exi¬
stat de ipsa beatitudine rursus uari¬
etas & diu̾sitas uoluntatũ non quod
aliquis eã nolit: s qd̾ ñ om̃s eam no¬
riit. Si om̃s eam nossent: ñ ab aliis
putaret᷑ eẽ. in uirtute animi. aliis in
corꝑis uoluntate aliis inutraq ⁊ aliis
atq aliis. alibi atq alibi. Ut enĩ eos quȩ¬
quȩ res marime delectauit: ita in ea
constituerunt uitã beatam. Quomͦ gͥ
feruentissime amant om̃s. qd ñ omnes
sciunt: Quis pot̃ amare qd nescit. sic̃
iam de hac re inubris suꝑiorib dispn-¬
taui: Cur gͦ beatitudo amat᷑ ab om̃ib
nec tñ scit᷑ ab om̃ib: An forte sciunt õs
ipsa quȩ sit. s ñom̃s sciunt ubi sit. ⁊ iñ
contentio ẽ: Qiias uͦ de aliquo mundi
huiꝰ agatur loco. uͥ quisq debeat uelle¬
uoluptate ẽ: ille beatus ẽ qui fruit᷑ corꝑis
uoluptate. si in uirtute animi ille qui

Expanded text:
. Mirum est autem cum capessendae atque retinendae beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus varietas atque diversitas voluntatum, non quod aliquis eam nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim omnes eam nossent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi; aliis, in corporis voluptate; aliis, in utraque; et aliis atque aliis, alibi atque alibi. Ut enim eos quaeque res maxime delectavit, ita in ea constituerunt vitam beatam. Quomodo igitur ferventissime amant omnes, quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit? sicut jam de hac re in libris superioribus disputavi . Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes ipsa quae sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? Quasi vero de aliquo mundi hujus agatur loco, ubi debeat qvoluptate est, ille beatus est qui fruitur corporis voluptate: si in virtute animi, ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum assumit᷑ aliquid etiã de reb ad
ext̾iorem hoĩem ꝑtinentib: ad hoc assu¬
indum ẽ ut aliquid ĩndoceat᷑. qd̾ ratio¬
nalem adiuuet scientiã. c ꝑhoc rerum
quas cõmunes cum animãtib irratio¬
nabilib habemꝰ. rationalis usus ad intĩ¬
orem boĩem ꝑtinet. nec recte dici pot̾
cum irrationabilib animantib eum
bro hoc aliqͣnto duituis disputare
certa dispositionis nr̃e ratione con¬
pellimur.qm qui habent fideles
uocant᷑ & qui ñ habent infideles.
sic̾ hi qui uenientẽ inꝓpͥa dei filium
ũ receꝑtint. qmͣuis exaudita in nob̾
facta sit: ñ tam̃ ad eum sensũ eorꝑis ꝑ

Expanded text:
uid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pertinentibus, ad hoc assumendum est ut aliquid inde doceatur quod rationalem adjuvet scientiam: ac per hoc rerum quas communes cum animantibus irrationalibus habemus, rationalis usus ad interiorem hominem pertinet; nec recte dici potest cum irrationalibus animantibus eum libro aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non t
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ tactus. qm̃ cord̾ ẽ. res ista ñ corꝑis
nec foris ẽ.a nob̾. s inintunis nob̾. nec
eam quisqm hominũ tudet inalio: s
Inꝰquisq insemet ipso. Demq potest ꝙ
simulatione confingi ⁊ putari eẽ in qͦ¬

Expanded text:
 quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari e
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis sensus. ex tͥnsecus corꝑalia. ⁊ ea memo¬
rie fixa reminisci. atq ineis appet̾e condu¬
cibilia. fugere incõmoda. Uerũ ea notare ac
benta recordando atq cogitandorursusim¬
pͥmere. ut quẽ aomodũ ex eo qd gerit memo¬
ria cogitatio format᷑. sic ⁊ hoc ipsum qd̾ in me¬
moria ẽ. cogitatione firmet᷑. fictas etiã uisio¬
nes hĩc atq inde recordata sum̃do quelibet.¬
& quasi assuendo compon̾ẽ inspic̾e quẽ aomo¬
dũ in hoc rerum gen̾ẽ que uerisimilia sunt
discernant᷑ a ueris. ñ sp̃ualib s corꝑalib ip

Expanded text:
corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, acbentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
animi rationẽ didicunusllec ea uer¬
audieramꝰ. ⁊ ñ solum ipsa: uerum e¬
tiã quȩ signicarent cognita memo¬
ria tenebamꝰ. ⁊ hic agnouuimꝰ. hoc e¬
tũ nom̃ dissillabum cum dr̃ mõdus

Expanded text:
us. Nec ea veraudieramus; et non solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cum dicitur, mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
Mundꝰ quippe in qnͣtum notus ẽ: uidñ¬
tib notus ẽ. At hoc u̾bum quattuor
syllabarũ qd̃ ẽ. credidunt. sonosuo
autẽ significat. nullo corꝑis sensu
s animi ratione cognosert᷑. Nisi enĩ
quid sit crediłunt. ꝑ animũ nosse¬
mus: ñ intelligeremꝰ quid ñ fecerĩt
illi. de quib dictum ẽ. ⁊ sui eum ñre¬
ceꝑunt. Sonus gͦ uerbi forinsecꝰ instre¬
pit aurib corꝑis. & attingit sensũ qͥ
uocat᷑ auditꝰ. Species quoq hominis
& in nobis ipsis nob̾ nota ẽ. forinsecꝰ
in aliis. Ad ẽ. corꝑis sensib ocłis cum
uidet᷑ aurib cum audit᷑. tactui cum
cenet᷑ ⁊ tangit᷑. ht̃ etiam in memoria
nr̃a imaginẽ suam incorꝑalem qui¬
dem. s corꝑi similem. Mundi deniq
ipsius mirabilis pulchritudo. forinsesꝰ
presto ẽ. ⁊ aspectib nr̃is. ⁊ ei sensiu qͥ
dr̃ tactiss: si quid eius attingimꝰ habet
etiam ipse uitꝰ in memoria nr̃a imaginẽ
suam ad qͣm recurrimnꝰ. cum uł septi pa

Expanded text:
Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Crediderunt, sono suoautem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus in memoria nostra imaginem suam, ad quam recurrimus, cum eum vel septi par
Abbreviated transcription (Latin):
U trisq enim notum ẽ. quid sit homo: cꝰ
sis. quia & ipsi hoĩes sunt. ⁊ ꝑhumanã
conu̾sionẽ cognitã tenent. ut possint
cogitare qd̃ dr̃. fuit homo cui nom̃ erat
ioħs: qr & nomina scuint loquendo et
audiendo. Qd̃ autẽ missus ibi ẽ. a deo:
fide tenent quitenent ⁊ qui fide ñ te¬
nent. aut dubitatione ambigunt: aut
in fidelitate derident. Utͥq tam̃ si ñ sunt
ex num̃o nimis insipientiũ. qui dicunt

Expanded text:
Utrisque enim notum est quid sit homo, cujUtrisque enim notum est quid sit homo, cujsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
uita erat lux hominũ. ⁊ lux intenebris
lucet. ⁊ tenebre eã non comp̾hend̾unt.
contẽplatuiã uitam requirit. ⁊ intel¬
lectuali m̃te cernendũ ẽ. Qua in re qnͣto
magis quisq ꝓficerit: tanto fiet. srĩ lu¬
bitatione sapientior. S ꝓpt̃ id qd̃ ait lux
lucet intenebris et tenebre eam ñ com¬
p̃hendiuit: fide utiq opꝰ erat. qua cre¬
deret᷑ qd̾ iuideret᷑. T̃enebras quippe intel¬
ligi uoluit au̾sa ab huiꝰcemodi luce. eã¬
q minꝰ idonea contueri corda mortali¬
um: ꝓpt̾ qd̾ adiungit & dicit. fuit homo
missus a deo. ctu nom̃ erat ioħs. hic ue¬
uit intestimoniũ ut testimoniũ ꝑhibe¬
ret de lumine: ut om̃s crecłent ꝑ illum.
hoc iam tẽꝑaliter gestum ẽ. ⁊ ad scientiã
ꝑtinet. quȩ cognitione hẏstorica cõtinet᷑.
hoĩem autẽ ioħem inphantasia cogitemꝰ.
quȩ de humanȩ naturȩ noticia impssa ẽ.
nr̃e memorie. Et hoc eodem mͦ cogitant.
siue quui ista ñ credunt. siue qͥ credant.

Expanded text:
inum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, utemporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. habita ẽ. ei fides ⁊ decipit. Qua-¬
lis fides. si tñ ⁊ ipsa dicenda ẽ fides ñ
culpabilit̾ de cordib ꝑit. qñ eam in¬
uenta ueritas pellit. Optabilit̃ autẽ
rerũ uerarũ in easdem res fides tnͣsit.

Expanded text:
mus, Habita est ei fides, et decepit. Quamus, Habita est ei fides, et decepit. Qualis fides, si tamen et ipsa dicenda est fides, non culpabiliter de cordibus perit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum verarum in easdem res fides transit.
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ uidimꝰ cogitatione ut cunq for¬
mamꝰ ⁊ memorie cõmendamꝰ. quo re¬
curramꝰ cum uoluerimꝰ. ut illic ea ul
potius qualesc̃q imagines eor quas ibi
fiximus similit̾ recordatione cernamꝰ.
nec sic̃ hoĩem uiũ̃. cuiꝰ animã etiam¬
si ñ uidemꝰ ex nr̃a conicimꝰ. ⁊ ex motib
corꝑalib hoĩem uiuu. sic̃ uiuendo di¬
dicimꝰ. intuem᷑ etiam cogitando. Non
sic uidet᷑ in corde fides in quo ẽ. ab eo
cuiꝰ ẽ. s eam tenet certissima scientia
clamat conscientia. cum itaq ꝓpt̾ea
crede uib eam. quia id qd̾ crede tube¬
mur uide ñ possumꝰ: ipsam tamen
fidem qñ inest nob. uidemꝰ in nobis.
Quia et rerum absentiũ presens ẽ. fides.
& rerũ quȩ foris sunt int̾ꝰ ẽ. fides. ⁊ re¬
rum que ñ iudent᷑. uidet᷑ fides. uipsa
tamen temꝑaliter fit in cordib homi¬
nũ. ⁊ si ex fidelib infideles fuint: ꝑit
ab eis. Aliqͣndo autẽ ⁊ reb falsis accom¬
modat᷑ fides. Loquim᷑ enĩ sic ut dica¬

Expanded text:
 cogitatione utcumque formamus, et memoriae commendamus, quo recurramus cum voluerimus, ut illic ea, vel potius qualescumque imagines eorum quas ibi fiximus, similiter recordatione cernamus; nec sicut hominem vivum, cujus animam etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporalibus hominem vivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima scientia, clamatque conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod credere jubemur, videre non possumus; ipsam tamen fidem quando inest in nobis, videmus in nobis: quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt intus est fides, et rerum quae non videntur videtur fides, et ipsa tamen temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus, infideles fiunt, perit ab eis. Aliquando autem et rebus falsis accommodatur fides: loquimur enim sic, ut dica
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. hoc totũ qd̾ ex euangłio posui
inp̃cedentib suis partib ht̃. qd̃ immuta¬
bile ac sempitnum ẽ: cuiꝰ contẽplatio nos
beatos facit. In consegñtib uero: ꝑmixta
cũ temꝑalib cõmemorant᷑ ęt̾na Ac ꝑ ħ
aliqua ibi ad scientiã ꝑtinent. aliqua
ad sapientiã: sic̃ in libro duodecimo pre
cessit nr̃a distinctio. Nam in pͥncipio erat
u̾bum. & u̾bum erat apud dm̃. ⁊ d̾s erat
uerbũ. hoc erat in pͥncipio apud dm̃. oĩa¬

Expanded text:
ritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio nos beatos facit: in consequentibus vero permixta cum temporalibus commemorantur aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapientiam, sicut in libro duodecimo nostra praecessit distinctio. Nam, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. O
Abbreviated transcription (Latin):
suo a beatitudine expellit᷑. & ꝑ illud suȩ
medietatis exꝑimentũ pęna sua discit.
quid int̾sit intesbonum desertũ. malũq
comissum. nec redire pot̾ effusis ac ꝑ ditiᷤᷤ
uirib: nͥ gr̃a conditoris sui ad peniten¬
tiã uocantis. & peccata donantis. Quis
eñ infelicem animã lib̾abit a corꝑe mor¬

Expanded text:
suo a beatitudine expellitur, et per illud suae suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, nisi gratia Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpore mor
Abbreviated transcription (Latin):
ens a ꝑuerso appetitu similitudinis dei.
ꝑuenit ad similitudinẽ pecorũ. Inde ẽ. qd̃
nudati stola pͥma: pellicias tinicas mor¬
talitate meruer̃t. Honor enĩ hominis ue-
rus ĩmago et similitudo dei. quȩ tĩ custo¬
dit᷑ nͥ ad ipfũ a quo impͥmt᷑. ĩ antomagiᷤ
itaq inheret᷑ do: qͣnͣtominꝰ diligit᷑ ꝓpͥum.
Cupiditate uͦ expiende potestate sue. quo¬
dam suo mitu ad seipsum tanqͣm ad me-¬
dium ꝓruit. Ita cum uult eẽ. sicut ille
sub nullo: et abipsa sit medietate pena
do dei dedecus autẽ similitudo pecoris
hõ inhonore positus ñ intellexit. comꝑa¬
tus ẽ. uim̃tis insipientib. et simił factus
ẽ eis. Qua gͥ tam longe tnsiret a sũmis
ad infima nͥ ꝑ medtũ suum: Cum enĩ ne¬
glecta caritate sapientiȩ quȩ semꝑ eodẽ
mͦ manet concupiscit᷑ scientia ex muta¬
biliũ temꝑaliũq exꝑimento. ainflat ñ
ȩdificat. Ita pregͣuatus animꝰ pondere

Expanded text:
ens a perverso appetitu similitudinis Dei, ens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaldo Dei, dedecus autem ejus similitudo pecoris, homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere
Abbreviated transcription (Latin):
tes carpimꝰ: ut temptatio nos ñ apprehen¬
dat nͥ humana. Hoc enĩ peccatum ex tra
corpus ẽ: nec fornicationi deputat᷑. et ꝓpt̾¬
ea facilliie ignoscit᷑. Cum uͦ ꝓpt̾ adipis-¬
cenda ea quȩ ꝑ corpꝰ sentiunt᷑ ꝓpter ex ꝑi¬
endi. uł excellendi. uł contrectandi cu-¬
piditatem. ut u his finẽ boni suiponat
aliquid agit: quicqͥd agit turpit̾ agit.
et fornicat᷑ incorpus ꝓpͥum ꝑeccans. Et cor¬
ꝑearum rerum fallatia simulachra intior¬
sus rapiens. ⁊ uana meditatione cõponens.
ut ei nec duunũ aliquid nͥ tale uideat᷑:
pͥuatim auara fetat᷑ errorib. i pͥuatun
ꝓdiga in anit̾ uirib. Nec adtam tͣpem ⁊
miserabilem fornicationẽ uł simul ab ex¬
ordio ꝓsiliret: s sic̃ scͥptum ẽ. qui ꝑnit
ñ aꝑtis passib s squamamarũ minitissimiᷤ
nisib reꝑit: sic lubricus deficiendi motus
negligentes minutatĩ occupat. & incipi-¬

Expanded text:
tes carpimus, ut tentatio nos non apprehentes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipi
Abbreviated transcription (Latin):
malors. Totumq illud ubi aliqtud ꝓpͥum ꝯtͣ
leges quib unu̾isitas administrat᷑ agere
atq ita formis & motib corꝑalib delectata.
quia intus ea secum ñ ht̃. cum eoꝵ imagi¬
nib quas memoriȩ fixit inuoluit᷑. ⁊ phan¬
tastica fornicatione turpit̾ inquinat᷑: oĩa
officta sua ad eos sines reserens quib curio¬
se corꝑalia ac temꝑalia ꝑ corꝑis senfus que¬
rit. aut tumido fastu aliis animis corꝑeis
sensib deditis eẽ. affectat excelsior: aut ce¬
noso gurgite carnalis uoluptatis in m̃gitar.
ra ꝑcipienda quȩ ñ pͥuatim s comunit̾
ab om̃ib qui talia diligunt. sine ulla an¬
gustia uł inuicdia casto possident᷑ amplȩ¬
xu
uł sibi uł aliis consulit: & si fallatur in
aliquo ignorantiã temꝑ aliũ quia & hoc tẽ¬
ꝑaliter gerit. ⁊ modũ agendi ñteneat quẽ
debebat: humana tẽptatio ẽ Et magnum
ẽ hanc uitã degere qm uelut uiã redeun¬

Expanded text:
malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, ageratque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis voluptatis immergitur. ra percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeun
Abbreviated transcription (Latin):
bolo. et̾norumq illa uisio. ab ipso capi¬
te etiam cum conuige uetitum mandu¬
cante subtrahit᷑. ut lum̃ ocłoꝵ eiꝰ ñ sit cum
illo. Ac sic ab illa illustratione ueritatis
ambo nucdat. atq aꝑtis ocłis conscientiȩ
adiudendũ qmͣ inhonesti atq indecoꝵ re-¬
manserint. tanqͣm folia dulciũ fuctiutm.
s sine ipsis fructib tra sine fructu bomi
oꝑis bona t̾iba contexunt: ut male tuuen¬
tes quasi bene loquendo contegant turpi-
ligens atima. a ꝯmuni uniu̾soao pͥuatam
partẽ ꝓlabrr᷑. & apostatica illa suꝑbia qd̃
initiũ peccati dr̃. cum in uniu̾sitate crea¬
ture dm̃ rectorẽ secuta legib eiꝰ optime ga¬
b̾nari potuisset: plus aliquid uniu̾so appe¬
tens. aiq io sua lege gub̾nare molita. quia
nichil ẽ. amplius unu̾sitate. incurã parti¬
lem trudit᷑. & sic aliquid ampliꝰ concupiscẽ¬
do minuit᷑. unde & auaricia dr̃ radix õtũ

Expanded text:
bolo: aeternorumque illa visio ab ipso etibolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpituligens anima, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium
Abbreviated transcription (Latin):
deb et quia gła uiri ẽ: quasi mulier nõ
renouet᷑ sp̃ni m̃tis suȩ qui renouat᷑ inag¬
nitione dei. scđm imaginẽ eiꝰ qui creauit
illum: S quia sexu corꝑis distat a uiro.
rite potuit in eiꝰ corꝑali uelam̃to figura¬
ri pars illa rationis que ad temꝑalia gu¬
b̾nanda deflectit᷑: ut ñmaneat imagodi
nͥ ex qua parte mens hõis et̾is rationib
conspiciendis uł consulendis ad herescit.
Qm ñ solum masculos. s etiam feminas ha
Ascendentib itaq introrsus quib dam
gradib considationis ꝑ anime partes.
cõmune cum bestiis: inde incipit ratio.
ubi iã homo int̾ior possit agnosei. Qͥetiã
ipse si ꝑillam rationem cui temꝑaliũ
rerum ad numstratio delegata ẽ. immo¬
d̾ato ꝓgressu nimis in ext̾ĩora ꝓlabitur
consenciente sibi capite suo .i. ñ ad eam
cohibente atq refrenante illa quȩ inspe¬
cula consilii p̾sidet quasi uirili portio¬
ne: inueterat᷑ int̾inimicos suos uirtutis
inuidos demones cum suo pͥncipe dia¬

Expanded text:
on renovetur spiritu mentis suae, qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit illum? Sed quia sexu corporis distat a viro, rite potuit in ejus corporali velamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed etiam feminas habAscendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes,  sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe dia
Abbreviated transcription (Latin):
potestas ẽ. menbra in opꝰ mouendi uł ab
oꝑe cohibendi. inale actioni cedat ⁊ seru
at. Nec sane cum sola cogitatione mensos¬
lectant᷑ illicitis. ñ quidẽ decernens eẽ. facren¬
da tenens tñ & uoluens libent̃. quȩ statim
ut attigerunt animũ respui debuert̃. ne¬
gandum ÷ eẽ. peccatum. s longe minus ꝙͣ
siet oꝑe statuat᷑ implendũ. ndeo de talib
quoq cogitationib uenia petenda ẽ pectus

Expanded text:
potestas est membra in opus movendi, vel ab potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationi
Abbreviated transcription (Latin):
eis fruat᷑ tanqm bonis talib inquib falsa
ingerit qnͣdam illecebram fruendi se .i. tan
blico atq cõmum. qd ẽ. incõmutabile bo¬
nũ: tunc uelut serpens alloquit᷑ feminã.
Hiuc autẽ illecebre consentire: de ligno ꝓ hi¬
bito manducare ẽ.s iste consensus si sola
cogitationis delectatione contentꝰ ẽ suꝑiorĩ
uͦ atictoritate consilii ita menbra retinent᷑.
ut ñ exhibeant᷑ arma iquitatis peccato:
sic habendũ existimo. uelut eybum uetatũ
mulier sola comedit. Si autẽ in consensio¬
ne male utendi reb quȩ ꝑsensũ corꝑissen¬
tiunt᷑. ita decernit᷑ qd cunq peccatũ. ut si
potestas sit etiam cotꝑe compleat᷑: intelli¬
genda ẽ. illa mulier dedisse uiro suo sec̃u
suul edendũ illicitum erbum. lleq enĩ
pot᷑ peccatum ñ solum cogitandũ suauit̃.
uerũ etiam efficacit̾er ꝑpetnͣdum m̃te decer¬
ni: nͥ & illa m̃tis intentio penes qm sũma

Expanded text:
eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus falsa eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus falsa ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est blico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa
Abbreviated transcription (Latin):
necessariam: susceptam considationem
qnͣtum dñs adiuuat ꝑagamꝰ. Sicẽ enĩ in
illo manifesto coniugio cduiors hominũ
qui pͥmi facti sunt. ñ manda cauit ser¬
pens de arbore uetita. s tantũmͦ man-¬
ducandũ ꝑsuasit. mulier autẽ ñ man¬
ducauit sola. s uiro suo dedit. ⁊ simul
manducau̾unt qͣuis cum serpente so la
locuta ⁊ ab eo sola seductasit: ita. un hoc
to qͦdam secretoq conuigio carnalis.
uł ut ita dicam qui corꝑis sensus intenditur
sensualis amimȩ motꝰ qui nob̃ peccoribꝰq
cõmunis ẽ: s usus ẽ. a ratione sapientie. Sẽ¬
su quippe corꝑis. corꝑałia sentiunt᷑. et̾na uͦ
et incõmutabilia sp̾ualia. ratione sapien¬
tiȩ intelligunt᷑. Rationi autẽ sapientie ap¬
petitꝰ uicinus ẽ: qñ quidẽ dese tpsis corꝑalib
quisensu corꝑis sentiunt᷑. raciocinat᷑ ea quȩ
scientia dr̃ actionis. sibene: ut eã noticiam
referat ad finẽ siũm bom. si autẽ male ut

Expanded text:
necessaria, susceptam considerationem, quantum Dominus adjuvat, peragamus. Sicut enim in illo manifesto conjugio duorum hominum qui primi facti sunt, non manducavit serpens de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc to quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur: aeterna vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. nc̃ scio ex parte. tunc autẽ cognos¬
cam sic̾ & cognitus sum. qm conscientiã
ꝓfecto coremplationis lei uult intelligi
hec utiq duo sine dubitatione distinguit.
licet ñ ibi explicet quid int̾sit. & untru
possit utrunq dinosci Uerum scͥptura¬
rũ sc̃arum multiplicem copiã scruptatꝰ.
inuenio scͥptum eẽ. in libro iob eodẽ scõ
iuro loquente. Ecce pietas ẽ. sapientia.
abstiniere autẽ amalis scieutia ẽ. In hac
disferentia intelligendum ẽ. ad contem¬
plationẽ sapientiam. ad actionẽ scienti¬
am ꝑtin̾e. Pietatẽ quippe hoc loco posu¬
Nam hoc u̾bum ht̃ ista sẽtentia in codicib
grecis & quid ẽ ȩt̃nus excellentiꝰ quã ds
cuiꝰ soluis inmutabilis ẽ. natuta: & qͥd
cultus eiꝰ nisi amoi eiꝰ quo nc̃ desid̾amꝰ

Expanded text:
dicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognosdicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum ; quam scientiam profecto contemplationis Dei vult intelligi, haec utique duo sine dubitatione distinguit, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe hoc loco posuNam hoc verbum habet ista sententia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus e