comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo quod scriptum ẽ: cleri eoꝵ
ñ ꝓderunt eis. Uideamus au¬
tem et in reliquis necessariam
correctionem: quam ut michi
iudetur in morali loco debemꝰ
accipe. Confundemini a glãtio¬
ne ur̃a: ab obꝓbrio in conspectu
dei. Multa sunt in quib głantes
insipientiam nr̃am ostendimus.
Uerbi grã: siqui in multis posseᷤᷤ¬
sionib głantur: dicit᷑ eis confũ¬
demini agłatione ur̃a. Siquis gła¬

Expanded text:
in eo quod scriptum est: Cleri eorum in eo quod scriptum est: Cleri eorum non proderunt eis. Videamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes insipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in multis possessionibus gloriantur, dicitur eis: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui gloria
Abbreviated transcription (Latin):
alaico. Qui uero totius ecclie
arcem obtinet: ꝓ om̃ĩ eccłia
reddet rationem. Propter hoc a¬
postolus uidelicet ut is cui fu¬
erant multa commissa aiebat.
Sic nos existimet homo ut mi¬
nistros xp̃i et dispensatores
sacramentoꝵ dĩ. Hic iam que¬
ritur inter clispensatores: ut fi¬
delis quis inueniat᷑. In tantũ
rarum ẽ bonum dispensatorẽ
inueniri. Ihc̃ qui antequam
orirent᷑ ea que erant futura co¬
gnouerat loquebat᷑. Quis pu¬
tas ẽ fidelis dispensator et sa¬
piens: quem constituit dñs su-¬
ꝑ familiam suã. dare in tempo¬
re cibaria conserius sius. Et
post pusillum causatus dequi¬
bus dam dispensatorib intulit
dicens. Si autem incipiat malꝰ
seruus dicere: moratur dñs m̃s
uenire et ceꝑit cedere seruos
et ancillas et comedere et bib̾e
et in ebriari: ueniet dñs serui illiꝰ ĩ
die qua non sperat. & hora qua
nescit et diuidet illũ: et partẽ
illius cum in fidelib ponet. H

Expanded text:
a laico. Qui vero totius Ecclesiae a laico. Qui vero totius Ecclesiae arcem obtinet pro omni Ecclesia reddet rationem: propter hoc apostolus Paulus, videlicet ut is cui fuerant multa commissa, aiebat: « Sic nos existimet homo quasi ministros Christi et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Intantum rarum est bonum dispensatorem invenire, ut Jesus, qui antequam orirentur ea quae erant futura cognoverat, loqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis? Et post pusillum causatus de quibusdam dispensatoribus intulit dicens: Si autem incipiat malus servus dicere: Moratur dominus meus venire, et coeperit caedere servos et ancillas, et comedere, et bibere, et inebriari, venit dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividit illum, et partem illius cum infidelibus ponit . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qii putamur aliquid ẽẽ. ul
est qui inclericatus uobis ordine
p̾sidemus intantũ ut quidam
de minore gradu adhunc locũ
cupiant ꝑuenire nosse debetis
ñ statim in eo ẽẽ saluandos nos
quia clerici sumus. multi enim
& p̃rb̾ri pereunt. et laici beatis¬
simi reperiuntur. s si ordinem
clericatus & mereamur parit̾
&e habeamus. Quia gͥ sunt qui¬
dam clerici ñ ita uiuentes. ut &¬
ipsi ex ordine capiant fructum.
& ornamento sue sint dignitati:
iccirco auint qui exposuerunt
quod ꝓph̾a nunc dixit: clerici
eoꝵ ñ ꝓderunt eis. Utilitas
quippe clericatus non in eo est
si aliquis in agmine sedeat p̾̃s¬
br̃oꝵ. s si iuxta locum suum &¬
iuxta p̃ceptum dm̃i dignus in¬
cedat. Uerum kim̃ nolite pu¬
tare hoc tantum de nobis esse
dictum: et nos et uos commonz
diuina maiestas ut uixta scͥp¬
turarum p̃cepta uiuamus. Et¬
si sic expedit dicere potentes po¬
tenter tormenta patientur.
Plus a me exigitur quam a
diacono. plus adiacono quã

Expanded text:
Nos qui putamur aliquid esse, id est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvandos, quia clerici sumus: multi enim et presbyteri pereunt, et laici beatissimi reperiuntur: sed si ordinem clericatus et mereamur pariter et habeamus. Quia igitur sunt quidam clerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine suo capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati, idcirco, aiunt qui exposuerunt prophetam hunc, dixit: « Clerici non proderunt eis. » Utilitas quippe clericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorum: sed si juxta locum et juxta praecepta Domini dignus incedat. Verum, charissimi, nolite putare hoc tantum de nobis esse dictum: et nos et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, etsi sic expedit dicere: « potentes potenter tormenta patientur. » Plus a me exigitur quam a diacono, plus a diacono quam
Abbreviated transcription (Latin):
Putas ne aliquando consequit᷑
ud ꝑ singulos dico: ut ds om̃ium
fiat ds̃ nr̃: Si autem uis plenius
discere quoꝵ fit ds. & quib uoca¬
bulum sui nominis largiatur:
ego inquit ds̃ abraham et deus
ysaac. et ds̃ iacob: idq ipsum ex
est mortuus: Utiq peccator qui
non audit dicentem. ego sum ui¬
ta: qui habet mortua oꝑa. necdũ
penitentiã agit ab oꝑib mortu¬
is. De quib apłs ait. Non rur¬
sum fundam̃tũ iacientes penitẽ¬
tie ab oꝑib mortius. Si gͦ non¬
est ds mortuoꝵ s iuuentium &
scimus eum ẽẽ uiuentem qui cõ¬
uersatur uixta xp̃m ut fiat par¬
ticeps eius. et si uolumus ut et
mortius. ut pollicitationẽ suã
in nobis compleat dicens. et ero
uobis in dm̃. & statuam uiram̃¬

Expanded text:
» putasne aliquando consequimur id » putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium sit Deus noster. Si autem vis plenius discere quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . » Idque ipsum expest mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operibus mortuis, de quibus Apostolus ait: « Non rursum fundamentum jacientes poenitentiae ab operibus mortuis . » est Deus mortuorum, sed viventium: et scimus esse viventem eum qui conversatur in Christo, ut fiat particeps ejus: et si volumus ut et mortuis, ut pollicitationem suam in nobis compleat dicens: Et ero vobis in Deum, ut statuam A
Abbreviated transcription (Latin):
me in idous sius: et ego emulabor
cos suꝑ ñ gentem. in gentẽ autem
insipientem irritabo eos. Nos gͥ
.in ipłm cłi facti sumus: et annun¬
tiatur uisticia ppło qui nascitur
ex gentib. Iste enim ppłs subtro
nascitur. Et in ꝓph̾a scriptum est.:
tem gens insimul. quando salita¬
tor ascendit ad celos. et credicle¬
runt una die quinq milia. et
alia die addita sunt tria milia.
Uere tunc fuit cernere ppłm istũ
insimul natum sermone di. & re¬
pente sterilem parturientẽ ad qͣ
dicitur. Letare sterilis que non
paris: erumpe et clama que ñ
parturis: quia plures filii deser¬
te magis quam eius que habet
uirum. Deserta ecclia a lege. de¬
serta erat adauid: habens autẽ
uirum synagoga. legem habebat
& dm̃. Quid gͦ pollicet᷑ deus: Eri¬
tis michi in ppłm et ero uobis in
deum. Non ẽ om̃ĩum ds̾. s eoꝵ
tantum quib se largitus ẽ: quo¬
mocdo patriarche illi ad quem lo¬
sum alii: ero deus tuus. Nec non
de aliis: ero inquit deus eorum.

Expanded text:
me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem. In gentem autem insipientem irritabo eos. Nos igitur in populum Dei facti sumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in propheta scriptut gens in semel: » quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia, et alia die addita sunt tria millia . Vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem parturientem, ad quam dicitur: « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis, quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? « Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. » Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est. Quomodo patriarchae illi, ad quem disum alii: « Ero Deus tuus: » nec non de aliis: « Ero, inquit, Deus eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerse terre: et impletum est
hoc quod scriptum ẽ ingentibus
supponentur tͥ. & capieris baby¬
lon &e non cognosces. Utinam cape¬
retur babylon et ꝑ singlõs nr̃m.
Ex anteriorib autem potest intel¬
ligi captiuitas babylonis. qnͣdo
capta suffodit᷑. subuertit᷑. desola¬
tur: ut nichil in nobis resideat
confusionis. Et capieris babylon
et non cognosces:inuenta es et
comp̃hensa quia dño restitisti.
Ergo ne sola babylon restitit do¬
mino: et non potius om̃s genteᷤ
dum creatore deserto idola uene¬
rate sunt dño restiterunt: An fi¬
guraliter dicit omnem animã
babylonem eẽ. Unde et scĩ in ihe¬
rusalem: peccatores in babylone
erant. Et si peccabant iherosoli¬
mite mittebant᷑ in babylonem:
& si conuertebant᷑ ad penitenti¬
am inbabylone consistentes. ite
pitur gͦ babylon: et ñ cognoscit.
babylon quippe legi d̃ĩ non subi¬
citur: neq enim potest. Et inuẽ¬
p̃hensa est: et ob id comp̃hensa
ẽ cum inuenta ẽ. quia dño resti¬

Expanded text:
universae terrae, et impletum est hoc quod scriptum est: In gentibus superponentur tibi, et capieris, Babylon, et non cognoscis. Utinam caperetur Babylon et per singulos nostrum. Ex anterioribus autem potest intelligi captivitas Babylonis, quando capta suffoditur, subvertitur, desolatur, nihil in nobis resideat confusionis. Et capieris, Babylon, et non cognoscis; inventa es, et comprehensa, quia D» Ergone sola Babylon restitit Domino, et non potius omnes gentes, dum creatore deserto idola veneratae sunt, Domino restiterunt? an figuraliter dicit omnem animam Babylonem esse? Unde et sancti in Jerusalem, peccatores in Babylone erant. Et si peccabant Jerosolymitae, mittebantur in Babylonem, et sic convertebantur ad poenitentiam in Babylone consistentes. Sancti pitur ergo Babylon et non cognoscit. Babylon quippe legi Dei non subjicitur neque enim potest invenprehensa esse; sed ob id comprehensa est cum inventa est, quia Domino resti
Abbreviated transcription (Latin):
cum in quo dicit᷑ conuersi sunt
ad iniquitates patrum suoꝵ pͥoꝵ.
uxta hystorie quidem ueritane uꝰ¬
tem non negamus p̃sentiam do¬
mini nr̃i ihu xp̃i corporaliterfa¬
ctam. et toto muncdo illuxisse qnͣ¬
do uerbum caro factum ẽ et habi¬
tauit innobis. Oportet autem
nosse. qm̃ etantequam corpus
assumeret. ad scõs quosꝙ descẽ¬
derit. et posthanc p̃sentiam cor¬
poralem ad celos uictor ascendẽs.
rursus ad nos ueniat. Si uis hꝰ
rei capere argumentũ: ausculta
quod dicitur. Sermo qui factus
est suꝑ iheremiam a dño dicens:
audi et reliqua. Quis enim est
hic sermo qui factus ẽ adño. si¬
ue ad iheremiam. siue ad ysaiã
siue ad quemlibet ꝓph̾arũ: An
ille ẽ qui erat apͥncipio apud
dm̃: Ego nescio aliquod uerbũ
dñi: p̃ter eum de quo ait euan¬
gelista. In pͥncipio erat u̾bum
et uerbum erat apud dm̃ et d̃s
erat uerbum. Hoc autem scire
debemus quia hec sit utilitas
credentium. si sermo ad singit¬

Expanded text:
cum in quo dicitur: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum . 801 Juxta historiae quidem veritatem non negamus praesentiam Domini nostri Jesu Christi corporaliter factam, et toti mundo illuxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque descendit: et post hanc praesentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino, dicens: Audi, et reliqua. Quis enim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille Deum? Ego nescio aliud verbum Domini praeter eum de quo dicit evangelista: « In principio erat sermo, et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad sing
Abbreviated transcription (Latin):
pi
qui suꝑ terras perflant inthesau¬
ris dei sunt: et non horum natu¬
ra manifesta ẽ quomodo et qua
ratione subsistant:S sunt qui¬
dam uentoꝵ thesauri. thesauri
& fortitudinis. sp̃c scientie et pie¬
dilectionis. castitatis. Potes et
ipse de scripturis hos uentos con¬
gregare: et istoꝵ sp̃uum inueni¬
re thesauros. Ubi sunt thesauri¬
isti: Utiq in eo: in quo sunt the
sauri sapientie et scientie abscõ¬
diti. In xp̃o sedem habent. incle
oruintur hi sp̃c: ut alius sapiẽs
sit alius fidelis. alius eruditus:
et alius quodcumq donoꝵ dei
possicdeat. Alii enim ꝑ sp̃m dat᷑
sermo sapientie. alii sermo scien¬
tie scd̃m eumdem sp̃m: alii ficles
in eodem spũ. Eduxit gͦ nubes¬
ab extremo t̾re : et fulgura in
pliuuiam fecit. Et eduxit uentõ
de thesauris suis. Et nos iuxta
misccłiam cłi ad hos thesauros
nos occursuros speramus. Et qͥa
plures sunt thesauri: forte iuxta
ordinem resurgentium erit et
requies inthesauris clei. Quod

Expanded text:
i qui super terras perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant. Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri  fortitudinis, scientiae et piedilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem spab extremo terrae, et fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos ds aplõs nouissimos
ostendit. Quod si ñ sum apłs.
licet tamen michi fieri extremũ:
ut deus educens nubes ab extre¬
mo terre. educat et me. Et fulgu¬
ra in pluuiam fecit. Auint na¬
turalium causarum scrutatorẽ.
quod fulgura ex nubii collisio¬
ne generent᷑ in morẽ silicum du¬
rioꝵ quos sibi cum comploseris
atq ita cum fulgore pariter et
tonitrua mugire. tonitru scił
sonitum inlicante toncursus &
fulgore excussi luminis clarita-¬
tem. Si intellexisti exemplum:
considera nunc nubes rationa¬
les. Moyses nubes erat. ih̾c na¬
ue nubes erat. Isti si secum lo¬
quuntur: ex sermonib eorũ
fulgura micant. Iheremias et
baruc nubes erant. Si sermoci¬
nentur in uicem. uidebis ruti¬
lare fulgura. Potes enim et tu
ipse de scͥpturis in hunc modũ¬
nubium inuenire concursus:
ex quib ignis emittat᷑. Ut au¬
tem & ad nouum testamentũ
ueniamus: paulus et siluanus
due nubes inunum conuener̃t:
fulgore illuminant. Fulgura ĩ

Expanded text:
enim, nos Deus apostolos novissimos enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisione generentur, more silicum duriorum: quos cum comploseris,atque ita cum fulgore pariter et tonitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Barucnentur invicem, et videbitis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, fulgore illuminant: Fulgura in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe de terra: quia Dñs loc tĩ ie est.
Et quia ipse nubes erat et sciebat
alias nubes comꝓphantes sibi: id̾o
uaticinans aiebat. Mandabo nu¬
bib. ne pluant suꝑ eam ymbrẽ.
Si autem iam didicimus qui sĩt
nubes: iudeamus quomͦ d̾s edu¬
cat nubes ab extremo t̾re. Ait sal¬
uator. Qui uult in uobis ẽẽ pri¬
mus: sit om̃ĩum nouissimus.
Seruauit hoc mandatum paulꝰ.
& fuit nouissimus in hoc mun¬
do dicens. Puto enim ds nos a¬
ploͬs nouissimos ostendit. qua¬
si mortificatos: quia spectaculũ
facti sumus inmundo. et angłis
et hominib. Siquis gͦ sc̃s custo¬
diens p̃ceptum saluatoris factꝰ
fuerit in hac uita nouissimus. iste
est nubes: et educit ds nubes a¬
finib terre. ñ a pͥmis terre: non
a consulib ñ aducib ñ ad diui¬
tib. Beati enim pauꝑes sp̃i: qͦ¬
niam ur̃m est regnum celorũ.
Uides quomodo ab extremis
aquas ꝑuenit ueritas li. nouiᷤ¬
simi omium fiamus: et tam af¬
fectii quam oꝑe dicamus. Puto

Expanded text:
e, terra, quia Dominus locutus est . Et quia nubes ipse erat, et sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Si autem jam dicimus qui sint nubes; videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos, quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus. Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes; et educit Dominus nubes non a primis terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a divitibus: Beati enim pauperes, quoniam vestrum est regnum coelorum . Vides qquas pervenit veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu quam opere dicamus; Puto
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum interponam ut ꝑspicue
possit intelligi. quomodo fatuũ
dei stultam fecerit mundi sapien¬
tiam.fingamus paulisꝑ me qui¬
aliquid putor nosse cum insiꝑiẽ¬
te aliquo et inerudito conferre
sermonẽ: qui nichil intelligat in¬
chil acute disputationis int̾roget.
Numquid nam opus ẽ michiad
illius stulticiam coarguendam
dialetice artis calliditatẽ. et pro¬
fundoꝵ sensuum acum̃ adhibe̾:
Nonne ad unuis sermuncłĩ iac¬
tum uilis et modici qui tamen
illius intelligentie uideatur a¬
cerrimus: fatuum cum et insi¬
pientem ẽẽ conuincã: Sic igit᷑
ad mundi sapientiã stultifican¬
dam. ñ est opus sapientiam
dei descendere et cum ea collut¬
tari que deorsum ẽ sapientia:
s sufficit fatuum di sapientib
hominib. Et infirmum lĩ for¬
tius ẽ hominib. Et omĩa contͣ¬
ria saluator m̃s et dñs assump-¬
sit. ut contrariis lissoluat con-¬
traria. et confirmem᷑ ab infirmi¬
tate eius et sapientes efficiamͣ

Expanded text:
exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisaliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget. Nunquidnam opus mihi est ad illius stultitiam coarguendam dialecticae artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia: sed sufficit fatuum Dei, hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur
Abbreviated transcription (Latin):
mea: et descendant ut ros elo¬
quia mea. Si non fuisset nube̾ᷤ
nunquam dixisset. expectentur
ut pluuia uerba mea. et descen¬
dant ut ros eloquia mea: qua¬
si nubes dicebat. ut ymber suꝑ
gramen & pruina suꝑ fenum.
quia nomen dñi inuocaui. Si¬
militer et ysaias ut nubes lo¬
quebat᷑. Audi celum et aurib¬

Expanded text:
mea, et descendant ut ros elomea, et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ut imber super gramen, et pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi . Similiter et Isaias, ut nubes loquebatur: Audi, coelum, et aurib
Abbreviated transcription (Latin):
bes: s ueritas dei usq ad illas¬
nubes. ẽ que audiunt mandata
dñi. et nouerunt quo pluuias
deferant et aquibz eas suspen¬
dant. De his nubib dictum est.
Et mandabo nubib meis ne
pluant suꝑ eam ymbrem. De
constare dicunt᷑. si non fueri. plu¬
uia ñ p̃cipit dñs ne pluant suꝑ
uneam aut quamcumq regio¬
nem ymbrem. s omĩno ñ appare¬
ant. ut int̾cio regnoꝵ libro legi¬
tis nubes nulla apparuit. et post¬
ea uixta ꝓpħiam helye future
pliuue signum in uestigio homi¬
nis ostensum ẽ. atq ita post nu¬
bem conglobatam ymber descen¬
dit adt̾ras: istis uero quasi sub¬
sistentib nebulis iubet᷑ pluiuiam
continere cum indigna fuerit a¬
nima ymbre celesti. et dicitur.
mandabo nubibus ne pluant su¬
per eam ymbrem. Itaq unusqͥs¬
q scõꝵ nubes est. Moyses nubes
erat: et quasi nubes loquebatur.
Attencle celum et loquar. et au¬
diat t̾ra sermones ex ore meo. Ex¬
pectentur sicut pluuia uerba

Expanded text:
bes, sed veritas Dei usqbes, sed veritas Dei usqnubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem . De dicuntur constare, si non fuerit pluvia, non praecepit Deus ne pluant super vineam, aut quamcumque regionem imbrem: sed omnino non apparent, ut in tertio Regnorum libro legitis nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam imber descendit in terras: istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: « mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem. » Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat et quasi nubes loqAttendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ. celum es et in
ram ibis: cur ꝓpter celestem
ei qui imaginem celestis por¬
tat ñ conueniat dici celum es¬
&e in celum ibis: unusquisq autem
nr̃m aut celestia facta habet aut ter¬
rena. Si terrena facta sunt: ad cog¬
natam sibi t̾ram deducunt eum.
qui thesaurizat ea interra. et non
in celum sursum. Rursumq hec
que iuxta uirtitẽ gesta sunt. the
saurizatorem suum adppinquas
sibi celoꝵ regiones subuehunt. Et
eduxit mbes ab extremo t̾re. Istius¬
modi disputatio et in psalmo nu¬
ꝑ incidit: et dictum ẽ anobis quo¬
modo ds eduxerit nubes ab extre¬
mo t̾re: quocd quidem nunc rursũ¬
cogimur retractare. ut et hi qui au¬
dierunt plenissime eoꝵ que sciũt
reminiscant᷑. et hi qui aut non
inter fuerunt aut obliti sunt. con¬
textum sermonis agnoscant. quẽ
tunc. ꝓut ualuimus exposuimꝰ.
Diximus autem scõs ẽẽ nubes.
Etenim hoc quod scriptum est.
ueritas tua usq ad nubes non
potest referri admanimales nu¬

Expanded text:
regnum coelorum: Coelum es, et in regnum coelorum: Coelum es, et in ram ibis , cur propter coelestem, ei qui imaginem coelestis portat, non conveniat dici: Coelum eset in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia facta habet, aut terrena: si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum qui thesaurizat ea in terra, et non in coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nu
Abbreviated transcription (Latin):
it. Quando iusticia: clistribu¬
tor et uidex meritoꝵ significa¬
tur. Quando scĩtas: illa uirtꝰ
describit᷑. que credentes deo
effecit scõs. Ita gͦ mecimet pro¬
dentiã euis intellige. cum doctͥ¬
na ẽ. et demonstratio bonarum
aut malarum rerum. siuie neu¬
trum: atq in hunc modũ exten¬
disse nunc dicit᷑ celum inpru¬
dentia sua. Quomodo autem
extendit᷑ celum: Extendente eo
prudentia. Audi. Qm̃ extendi
uerba mea: et ñ attendistis. As¬
serit quippe extensionẽ quan¬
dam eẽ uerboꝵ similit̾ ut nẽ
dicitur celi: uixta illud quoq¬
quod in alio loco scͥptum ẽ. qͥ
extendit celum ut pellem. Ex¬
tenditur autem et aĩa nr̃a. q̃
prius fuerat contracta: ut poᷤ¬
sit capax ẽẽ sapientie dĩ. Ue¬
rum ut ad ppositum reuerta¬
mur: diximus de eo quod pͥ¬
dentia celum factum sit: et nẽ
affirmamus eos. qui celestẽ
hominẽ portant eẽ celestes. Si
enim ad peccatorẽ clicit᷑. terra
es et int̾ram ibis: quare non
dicatur adiustum cuius est

Expanded text:
stitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: quoniam non extendit verba non attendentis. Asserit quippe extensionem quamdam esse verborum similiter, ut nunc dicitur coeli: juxta illud quod in alio loco scriptum est: Qui extendit coelum ut pellem . Extenditur autem et anima nostra, quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est
Abbreviated transcription (Latin):
dit: consequent̾ erigendus fuit.
Nemo quippe sine casu suble¬
uatur. Si autem erectus ẽ ui¬
deamus que ruina p̃cesserit.
Om̃s corriumus ꝑ peccatum
in orbe t̾rarum: et dñs qui e¬
rigit elisos. eleuauit nos iacẽ¬
tes. In adam om̃s morimur

Expanded text:
dit, consequenter erigendus fuit. dit, consequenter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt isti tres sp̃t : Principalis
sc̃s. sp̃c sc̃s ẽ. Hec in approbatio¬
nem eius rei diximus quod in¬
habitata idẽ orbis t̾rarum in
apiertra dĩ fabricatusFt. Sapie¬
tia quipe auxiliabit᷑ iustum suꝑ
decem prtestatẽ habentem ciuita-¬
tes. Sapientiã autem et discipli-¬
nam qui abicit infelix ẽ. & uana
spes eius et labores eius insensa¬
ti. et in utilia oꝑa eius: ait sapi¬
entia que titulo inscribitur sa¬
lomonis. Iccirco quanto possumꝰ
laborare nitamur: ut habitata
anima nr̃a a sapientia di eriga¬
tur. Cecidit quippe et de sublimi
corruit: uenientib nobis in lo¬
cum istum miseriarum cecidit
inhabitata nr̃a postquam pecca¬
uimus inique fecimus. in ui¬
ste egimus. impie gessimus. et
post riunam indiget erectione:
Si autem ñ ius ista sententia
adduci cõmunem. totius orbis
queramus ruinam: ut post ca¬
sum eius consequent̾ deus eri¬
gens p̃dicetur. Quicumq est
in orbe isto ante erectionẽ ceci¬

Expanded text:
sunt isti tres spiritus? Principalis sunt isti tres spiritus? Principalis itus est sanctus. Haec in approbationem ejus rei diximus, quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit infelix est, et vana spes ejus, et labores ejus insensati, et inutilia opera ejus, » ait sapientia quae titulo inscribitur Salomonis. Idcirco quantum possumus labore nitamur, ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur: cecidit quippe et de sublimi corruit; venientibus nobis in locum istum miseriarum; cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus, et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ter id quod dictum ẽ: suꝑ terrã
scribantur. Causamq commemo¬
rat. quia dereliquerunt fontem
in fortitudine sua. Si autem ad hãc
terram uenias et consideres id qd
in iobscriptum ẽ uixta emenda¬
tissima tamen exemplaria quo¬
modo statuerit eam insuꝑ nichi¬
lum: inuenies fortitudine dĩ in
medietate mundi t̾re libram su¬
stineri. Ueniam uero et ad orbẽ
non habet dm̃ patrem. si ñ habet
filium dicentem. ego et pater m̃s
ueniemus ad eum et mansionẽ
apud eum faciemus. si ñ habet
spm sc̃m anima cdeserta ẽ. Habi¬
tata autem ẽ: quando ꝑlena est
deo. quando habet xp̃m et sp̃m¬
scm̃. Uerum hec different̾ et ua¬
rie in scͥpturis dicunt᷑ in anima
hominis ꝑatrem et filium et spi-¬
ritum scm̃ cõmorari. Nam et da¬
uid in psalmo confessionis tres
sp̃c postulat dicens. Sp̃u pͥnci¬
pali confirma me. sp̃m rectum
innoua in uiscerib meis. sp̃m
scm̃ tuum ne auferas ame. Qui

Expanded text:
ter id quod scriptum est: Super terram ter id quod scriptum est: Super terram scribantur; causamque commemorat: Quia dereliquerunt fontemin fortitudine sua. » Si autem et ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem non habet Deum Patrem, si non habet Filium dicentem: « Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ; » si non habet Spiritum sanctum, anima deserta est: habitata autem est quando plena est Deo, quando habet Christum et Spc differenter et varie in Scripturis dicuntur: in anima hominis Patrem et Filium et Spiritum sanctum commorari. Nam et David in psalmo confessionis tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spiritum rectum innova in visceribus meis: spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nomina ur̃a scͥpta sunt in celis. Igi¬
tur oportet letari. si talis quis fu¬
erit ut nomen eius scribatur in
celis. Et quomodo iustoꝵ nomina
insuꝑiorib conscribunt᷑. sic econt᷑
rio qui conuersant᷑ terrene: qui
non ꝑtranseunt t̾ram edom. sed
agros terre edom et uineas pos¬
sident scribuntur nomina quasi
derelinquentium dm̃ suꝑ terrã.
Confundantur discedentes: super
terram scribant᷑. Quo enim metro
mensi sunt. remetiet᷑ eis. Ipse sibi
unusquisq causa ẽ ut scribatur
suꝑ terram. Si celestia requirat
interra: si semꝑ anima eius de
istius mundi negotus estuet q̃
uident᷑ scło bona. Si uero audi¬
ens ih̾m loquentem. nolite uob̾
thesaurizare thesauros suꝑ ter¬
ram. ubi tinea et uermis exter¬
minat. et ubi fures effodiunt &¬
furantur: s thesaurizate nobis
tbesauros in celo. Qui thesauri¬
zauerit sibi in celo. ipse sibi cau¬
sa ẽ ut scribatur in celis. Hec ꝓp¬

Expanded text:
nomina vestra scripta sunt in coelis . Iginomina vestra scripta sunt in coelis . Igitur oportet laetari si talis quis fuerit, ut nomen ejus scribatur in coelis. Et quomodo justorum nomina in superioribus conscribuntur, sic econtrario eorum qui conversantur terrene, qui non pertranseunt terram Edom, sed agros terrae Edom et vineas possident, scribuntur nomina quasi relinquentium Deum super terram. Confundantur discedentes, super terram scribantur. Quo enim metro mensi sunt, remetietur eis ipsis . Sibi unusquisque causa est, ut scribatur super terram, si non coelestia requirat in terra, si semper anima ejus de istius mundi negotiis aestuet, quae videntur saeculo bona. Si vero audiens Jesum loquentem: Nolite vobis thesaurizare thesauros super terram, ubi tinea et vermes exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur, sed thesaurizate vobis thesauros in coelo : qui thesaurizaverit 791 sibi in coelo, ipse sibi causa est, ut scribatur in coelis. Haec prop
Abbreviated transcription (Latin):
glẽ et excelsus: et apͥncipio saluator.
ille sanctificans et nos scĩficati ex
uno sumus om̃s. Sustentatio isrł
Sicut ipse iusticia iħc. ⁊pse ueritas.
ipse sanctificatio. similiter ipse ẽ
in se non habet xp̃m. Ipse ẽ enim
sustentatio isrł. Si autem et ad pa¬
trem hoc retuleris: non impie in
telligis. Dñe om̃s qui derelinqũt¬
te confundant᷑ discedentes. Unus¬
quisq nr̃m quando ꝑeccat: per
ea que peccat xp̃m relinquit. Re¬
linquens autem filium. relinqͥt¬
et patrem. Inuistus a iuisticia
longe ẽ. pollutus a scĩmonia. bel¬
lator a pace. Et qui sub potestate
inimici ẽẽ incipit: a redemptione
fit alienus. Et qui extra sapienti
am dĩ est. sapientiam dereliquit.
ait. Uniuersi qui te derelinqũt
confundantur discendentes. hoc
est quantum te deserunt. tantũ
confundant᷑ discedentes. Super
terram scribant᷑. Om̃s homines
describunt᷑. sci incelo. peccatores
suꝑ terram. Dicit ad discipulos
suos ihc Gaudete autem: quia

Expanded text:
claritatis et excelsus, et a principio Salvator: ille sanctificans, et nos sanctificati ex uno omnes sumus. Sustentatio Israel. » Sicut ipse justitia Jesus, ipse veritas, ipse sanctificatio, similiter ipse est in se non habet Christum: ipse est enim sustentatio Israel. Si autem et ad Patrem telligis. Domine, omnes qui te derelinqut, confundantur discedentes . Unusquisque nostrum quando peccat, per ea quae peccat, Christum relinquit: relinquens autem Filium, reliqet Patrem. Injustus a justitia longe est, pollutus a sanctimonia bellator, a pace: et qui sub potestate inimici esse incipit, a redefit alienus, et qui extra sapientiam 790 Dei est, sapientiam Dei derelinquit. ait: Universi qui te derelinquunt, confundantur discedentes, hoc est, quantum deserunt, tantum confundantur discedentes. Super terram scribantur. Omnes homines describuntur, sancti in coelo, peccatores super terram. Dicit ad discipulos Jesus: Gaudete autem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sepe. Auideis quinquies quadͣ¬
genas una minus accepi. Ter
uirgis cesus sum. semel lapidatꝰ
sum: ter naufragium passus
sum. Discamus differentias
głarum: et ñ nullos ẽẽ qui su¬
ꝑ his głent᷑ que rubore digna
in confusione. In his quippe glo¬
riantur: que cum faciunt late¬
bras et secreta ꝑquirunt. Post
hec consideremꝰ. quid de cinctorio
p̾ceptum sit. Hec dicit dñs. Ua¬
de et accipe cinctorium lineũ
et circunda lumbos tuos: et per
aquam ñ transibis. Et accepi cinc¬
me dicens. accipe accinctũ quod
cuxa lumbos tuos ẽ: et uade
ad eufraten e absconde illud
incauerna petre. Post dies ue¬
nit ꝓph̾a. et accepit cinctorium
deloco ubi infoderat illud. Et ecce
computruerat quod nullo esset
usiu. Ac ne quis uixta uolunta¬
tem animi sui de hoc loco sibi

Expanded text:
udaeis quinquies quadragenas una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae rubore digna in confusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cincme dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, quod nulli usui esset. Et ne quis juxta voluntatem animi sui de hoc loco sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tione ur̃a. Uerum hoc parum ẽ.
Audi quid loquat᷑ in iheremia
pientia sua nͨ fortiᷤ ĩ fortitudine sua
mibi mundus crucifixus est
et ego mundo. Uis glari. et ñ
audire: confundemini a głatio¬

Expanded text:
tione vestra. Verum hoc parum est. Audi quid loquatur in Jeremia pientia sua, nec fortis in fortitudine sua,mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Vis gloriari et non audire: Confundimini a gloriatio
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita corruit orbis t̾rarum: et in¬
diget erectione ut in xp̃o om̃s iuui¬
ficemur. Igitur duplicem intellec¬
tum de orbe tradidimus: unum
quomodo singule anime aut in¬
habitate sint. aut deserte: alterũ
quomodo uniu̾sus orbis pariter
ceciderit. Et in sua prudentia ex¬
tendit celum. Non fortuitu sa¬
pientia in celi extensione assũp¬
ta ẽ. Inuenies et in ꝓuerbiis di¬
ctum. D̾s sapientia fundauit t̾¬
ram: p̃parauit autem celos in¬
prudentia. Est gͦ aliqua prudẽ¬
tia cdi quam nolo ut extra xp̃m
requiras: omĩa quippe que d̃i
sunt xp̃c ẽ. Ipse sapientia eius.
ipse fortitudo. ipse iusticia. ip̃e
sanctitas et redemptio: ipse ut
ad p̃sens ueniam etiam prudẽ¬
centi : ꝓuarietate sensum di¬
uersis uocabulis ñcupat᷑. Aliud
significat sapientia. aluid iu

Expanded text:
atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut desertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam etiam prudencenti, pro varietate sensuum, diversis vocabulis nuncupatur. Aliud sign
Abbreviated transcription (Latin):
& beatus ysaias ꝓph̾a uidens
dñm et regnum eius: uidi dnm
sabaoth sedentem suꝑ sedem ex¬
celsam et eleuatam. Uidit et ihe¬
remias quomodo d̾s regnat: ꝓp¬
ter quod głificans eum ait. Chꝰ¬
nus głe exaltatus abinitio lo¬
cus scĩficatio nr̃a. Siue cle xp̃o
uolueris ista intelligere nõ pec¬
cabis: siue de patre non impie

Expanded text:
 beatus propheta videns Dominum, et regnum 789 ejus: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super sedem excelsam et elevatam. Vidit et Jeremias quomodo Deus regnat, propter quod glorificans eum ait: Thronus gloriae, exaltatus ab initio locus, sanctificatio nostra. Sive de Christo volueris ista intelligere, non peccabis, sive de Patre, non impie
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Qui paruum habet peccatum.
non usꝙ ad celum et sydera iudi-¬
cium suum effert: pusillum enĩ &e
humile ẽ. Qui uero crescit in scele¬
re crescit in uidicio: simulq cũ ui¬
tiis augetur et pena. Et quia in tã¬
tum deliquit ut iudicium eus
usq ad celestia subleuet᷑. et ꝑ im¬
pietatem suam resistens cło ad su¬
ꝑiora conscendat: ꝓfert ds iudi¬
cium suum in humiliatonẽ euis
iudicii quod celatum ẽ a peccatore.
Et ꝓferens uidicium suum humi¬
liat quidem peccatum. retribuet᷑
autem iusto digna uita eius. in

Expanded text:
ra. » Qui parvum habet peccatum non usque ad coelum et sidera judicium suum effert, pusillum enim et humile est. Qui vero crescit in scelere, crescit et in judicio, simulque cum vitiis augetur et poena: et quia in tantum delinquit, ut judicium ejus usque ad coelestia sublevetur, et per impietatem suam resistens Deo: ad superiora conscendat, profert Deus judicium suum, in humiliatione ejus judicii, quod exaltatum est a peccatore, et proferens judicium suum, humiliat quidem peccatorem, retribuit autem justo digna vita ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
modo uasa aurea argentea. s et
lignea & fictilia: & alia quidem
inhonorem. alia porro incontu¬
meliam. Si gͥ quis muncdauerit
semetipsum abhis: erit uas in ho¬
nore sanctificatum: utile dño ad
omne opus bonum p̾paratum.
Putasne magna domus inp̃sen¬
ti ẽ: et in ea sunt uasa in honorẽ.
et alia in contumeliam: an inil¬
la que futura ẽ domo. uasa quidẽ
aurea et argentea que sunt in
honorem. inueniunt᷑ uasa mise
ricordie. reliqu ⁊ autem mecliocͤs

Expanded text:
m vasa aurea et argentea, sed et m vasa aurea et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omne bonum opus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa quidem aurea et argentea, quae sunt in honorem, invenientur vasa esse misericordiae: reliqua autem, id es
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis ut ostenderet᷑. quia nõ
erant om̃s ex nobis. In aliud qͥd¬
dam cupit sermo ꝓrumpere.
Quod autem audemus dicere:
istius modi ẽ. Inthesauro d̃i. ua¬
sa ire sunt. Extra thesaurum ua¬
sa peccantia. ñ sunt uasa ire : s
uasis ire minora sunt. Serui enĩ
sunt ignorantes uoluntatem
dñi sui: et non facientes uolun¬
tatem eius. Qui autem ingredi-¬
tur eccłiam: aut uas ire ẽ. aut
neq ire. Aluid quoddam nom̃
ei inquiro. qui extra eccłiam
misccłie. Et quomodo decerno
conficlens non ẽẽ eum uas mi¬
sericordie: sic econtrario ex ratio¬
nis ueritate commotus aꝑte
ꝓmo sententiam. neq uas mi¬
sericordie posse eum dici: s uas
in aliud quiddam seruatum.
Ergo ne potero de scripturis
approbare nec misccłie uas nec
ire: ut et sccła expositio aliqͥd
nobis itile inp̾senti loco int̾¬
ponat. & sane rursus audeat
in id quod iam dudum conat᷑¬
sermo ꝓrumꝑe: Ait aplłs. In domo
autem magna ñ sunt tantum¬

Expanded text:
a nobis, ut ostenderetur quia non a nobis, ut ostenderetur quia non erant omnes ex nobis . » Et in aliud quiddam cupit sermo prorumpere. Quod autem audemus dicere, istiusmodi est: in thesauro Dei vasa irae sunt. Extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irae minora sunt. Servi enim sunt ignorantes voluntatem domini sui, et non facientes voluntatem ejus; qui autem ingreditur Ecclesiam, aut vas irae est, aut ue irae. Aliud quoddam nomen ejus inquiro, qui extra Ecclesiam et quomodo decerno confidens, non esse eum vas misericordiae: sic econtrario ex rationis veritate communitus aperte promo sententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam reservatum. Ergone potero de Scripturis approbare, nec misericirae: ut et secunda expositio aliquid nobis utile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatsermo prorumpere? Ait Apostolus: In domo autem magna non sunt tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sunt gͦ in thesauro d̃i. uasa
ire. Scriptum ẽ enim. Aꝑuit dñs
thesaurum suum : et ꝓtulit uasa
ire sue. Quis ẽ iste thesaurus do¬
mini: in quo uasa ire inuenum¬
tur: Aliquis forsitan querat
utrum inthesauro dñi. tantum¬
modo uasa ire sint: et thesaurꝰ
dei qui ẽ thesaurus omĩum ha
intelligi oporteat de thesauro
dei unde efferant᷑ uasa ire eius.
Thesaurum dñi ego confidens di¬
cam eẽ eccłiam eius: et in isto the¬
sauro idẽ eccłia sepe homines la¬
titare qui sunt uasa ire. Ueniet
thesaurum suum eccłiam: nunc
enim clausa ẽ ecclia. et uasa ire
cum uasis misccłie in habitant.
& palee cum frumento sunt: &
pisces ꝑdendi cum bonis pisci¬
bus qui in rete incilerant con¬
tinentur. Quem cum aperue¬
rit iudicii tempore et ꝓtulerit
exinde uasa ire sue. dicet forsitã
is qui ẽ uas miscłie de egredi¬
entib uasis ire : exierunt ex nob̾
non erant enim ex nobis Si enĩ
fuissent ex nobis. mansissent uti¬
q nobiscum: s ideo egressi sunt

Expanded text:
Dei vasa irae. Scriptum est enim: Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit vasa irae suae. Quis est iste thesaurus Domini, in quo vasa irae inveniuntur? Aliquis forsan quaeret, utrum in thesauro Domini tantum vasa irae sint, et thesaurus Dei, qui est thesaurus omnium, nointelligi oporteat de thesauro Dei, unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et in isto thesauro, id est Ecclesia, saepe homines latitare, qui sunt vasa irae. Veniet thesaurum Ecclesiae: nunc enim clausa est Ecclesia, et vasa irae cum vasis misericordiae inhabitant, et paleae cum frumento sunt, et pisces bus, qui in rete inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, dicet forsitan is qui est vas misericordiae de egredientibus vasis irae: « Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; seu ideo egressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
as ñ cum iudicio. In dimidio di¬
erum eius derelinquent eũ. et in
nouissimis suis erit insipiens. Ex
natura uolucris dignum uidet᷑
quandam hystoriam cominemo¬
rare: ut cognoscentes animal sci-¬
re possimus. utrum ad bonam¬
an ad malam partẽ nunc nomi¬
nati ꝑdicis intelligentiã refera¬
mus. Dicit᷑ autem hoc ẽẽ animal
malignum: fraudulentum. calli¬
dum. multumq decipiens uena¬
tores. Sepe quippe ante pedes au¬
cupis uoluit᷑: et in medio eius
conatu quasi iam app̃hendendꝰ
elabitur p̃dam sui ex inciuitate
ꝑmittens. Et hoc agit ne ad mdu
fetuum suoꝵ citus uenator oc¬
currat. Cumq iam senserit fugis¬
se pullos suos. tunc et ipse illu¬
so bost aisrat ez ne quitia

Expanded text:
udicio. In dimidio dierum ejus derelinquent eum, et in novissimis suis insipiens erit . Ex natura volucris dignum videtur quamdam historiam commemorare, ut animal cognoscentes, scire possimus utrum ad bonam, an malam partem nunc nominati perdicis intelligentiam referamus. Dicitur autem hoc esse 783 animal malignum, fraudulentum, callidum, multumque decipiens venatores. Saepe quippe ante pedes aucupis volvitur, et in medio ejus conatu, quasi jam apprehendendus elabitur. Praedam sui ex vicinitate promittit: et hoc agit, ne ad nidum foetuum ejus citus venator occurrat. Cumque jam senserit fugisse pullos suos, tunc et ipse illuso hoste discedit. Sed nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Inlata autem et patenti
saluetur. Disꝑdite int̾ficite omĩa
babylonis. Nuꝑ diximus de par¬
uulis babylonis. de iuris babylo¬
nis. de semine baby lonio: non sit
buite ei uixta oꝑa euis. scdm oĩa
que fecit facite ei: quia dño resti
nequam resistentes pietati. et fi¬
dei uere: habes inte babylonios.
ad ihrłm transgredi cuutatem

Expanded text:
tam; in lata autem et patenti tam; in lata autem et patenti salvetur. Disperdite, interficite omnia Babylonis. » Nuper diximus de parvulis Babyloniis, de viris Babyloniis, de semine Babylonio. Non sit buite ei juxta opera ejus, secundum omnia quae fecit, et facite ei, quia Domino restnequam resistentes pietati et fidei verae, habes in te Babylonios. in Jerusalem transgredi civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Uox fugientium et resaluatoꝵ
de t̾ra babylonis: ad annuntian¬
dictam. De his nunc ꝓpħat: qui
mores patrios relinquentes. et le¬
ges gentilium et incredulitatem
ueterem. uenunt ad sermonem
dei. Tale enim quiddam significa¬
tur in eo quod dicit: uox fugien¬
tium et resaluatoꝵ de t̾ra baby¬
gientium peccata omnia. fiat.
uatoꝵ. Non sufficit fugere det̾¬
ra babylonis. s resaluari ex ter¬
ra babylonis aclannunciandũ
in syon lundictam ad nõ dõ nr̃o:
ut fugientes de t̾ra babylonis
ueniatis ad syon speculatoriũ
eccłiam cdĩ. Ad annuntiandum
in syon. idẽ eccłiam uindictam
a dño dõ nr̃o. Uindictam ppli̾
eius denuntiate in babylone
multis: omĩ intẽdẽti arcum. Sig¬
nificant̾ positum ẽ multis. mul¬
ti enim sunt qui in babylone st̃:
in ihrłm uero pauci. Non enim
iccirco ait dilexit uos dñs deus
ur̃ quia multi eratis: uos qͥppe
estis pauci ab om̃ib gentibus.
qui saluant᷑. S et illud. Contẽ¬
dite intrare ꝑ angustam por¬

Expanded text:
fugientium, et resalvatorum de terra Babylonis, 781 ad annuntiandictam. De his nunc prophetat, qui mores patrios relinquentes, et leges gentium, et incredulitatem veterum, veniunt ad sermonem Dei. Tale enim quiddam significatur in eo, quod dicit: Vox fugientium et resalvatorum de terra Babygientium peccata. Vox vatorum non sufficit fugere de terra Babylonis: sed et resalvari ex terra Babylonis, ad annuntiandum in Sion vindictam Domino Deo nostro, ut fugientes de terra Babylonis veniatis ad Sion speculatorum, Ecclesiam Dei ad annuntiandum in Sion, id est Ecclesiam, vindictam a Domino Deo nostro, vindictam populi ejus. Denuntiate in Babylone multis, omni intendenti arcum: significanter positum est multis. Multi enim sunt qui in Babylone sunt, in Hierusalem vero pauci. Non enim idcirco ait: « Dilexit vos Dominus Deus vester, quia multi eratis: vos quippe estis pauci ab omnibus gentibus. qui salvantur, » sed et illud: « Contendite intrare per angustam por