comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea quae in diuinis scripturis obscura sunt intueri ne quiuerutus arbi¬
trentur sedigitũ quidemmeũ uidere posse sidera uero quibris de¬
monstrandis intonditur uidere non posse: Illi ergo etsi me srentun¬
dere desinant: et lumen oculorũ diuinitus sibi praeberi dep̃centur.
Noneninsi pos sum membrũ meũ ad aliquid demonseran dum mornte
dos nmetiam oculos accendere quibus uel ipsa demorrt egi noea dueiu
ed simltudi quo duolo de monstrare cernatur. ⁊ Ianuero eorũ quidiuino
eunere exultint et sine talibus p̃ceptis qualiua nunctra dere inftitot scõs
lbmosinta uegert atq oraeture gloriantut. Et pro po ere une sus fleno
uolussse seribere existimant sic ẽ lenũnda commotio ut quanuis magnodĩ
do noure laetentur recordentur setamen per homines didicusst uelliteras.
onopros terta sibiabantonioscõ et ꝑfecto iuro egrpotio mona ceho malutar

Expanded text:
ea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbiea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum meum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quibus vel ipsa demonstratio mea, vel etiam illud quod volo demonstrare, cernatur. 4. Jamvero eorum qui divino munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros intelligere atque tractare gloriantur, et propterea superflua voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari
Abbreviated transcription (Latin):
buntur hocopere : nullum adiuuari posse censebunt: Tertium
genus .ẽ. rep̃hensorũ quidiuinas scripturas uel reuera detrac¬
is modi obseruationibus lectis quales nunc tradere inscitui
facultatem exponendorũ scõrũ librorũ seassecutos esse uel
uident uel putant nemini. eẽ. ista p̃cepta necessaria. sed potius
totũ quod deillarũ litterarũ obscuritatibus laudabiliter
aperitur. diuinomunere fieri posse clamitabunt . quibus om¬
nibus breuiter respondensillis quihaec quae scribimus non
intellegunt: hocdico itame non esse rep̃hendendum. quia
haec non in tellegunt tam quam silunam uel ueterẽ uel nouam.
sidus uealiquod minime clarũ uellent uidere quodego inten¬
to digito demonstrarẽ.: Illis autẽ nec adipsum digitum meũ
uidendum sufficiens acces esset oculorũ : non propterea mihi
utcendere debent. illis uero quietiam istis p̃ceptis cognitus atq ꝑceptis

Expanded text:
buntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium buntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tracs hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: me ita non esse reprehendendum, quia haec non intelligunt; tanquam si lunam veterem vel novam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito demonstrarem; illis autem nec ad ipsum digitum meum videndum sufficiens esset acies oculorum, non propterea mihi uccensere deberent. Illi vero qui etiam istis praeceptis cognitis atque perceptis,
Abbreviated transcription (Latin):
UNT PRAE CEPTA QUAEDAM TRACIAN¬
darum scripturarum quae studiosis earum uideo Ñ
ncommode possetradi: ut non solum legendo alios qr
diuinarũ litterarũ oꝑta aperuerunt : sed etiam ipsi a perien¬
do proficiant. Haectradere institui uolentibus etualentib
etiam scribenti mihi non deneget. quod ante quam exordiar:
uidetur mihi re pondendum. eẽ his quihaec rep̃hensuri sunt
autre p̃hensuriessent. si eosnon ante placaremus: Quod si non¬
nulli etiam postista rep̃henderint : saltimalios non mouebuNt
Necabutilistudio adimperite pigritiam reuocabunt : quos
mouere pos sint praemunitos praeparatosq: inuenirent: Quidam
enim rep̃hensuri sunt hoc opus nrm̃: cum ea quae p̃cepturi su¬
mus non intellexerint. Quidam uero cum intellectis uti uoluer inT
onatiq fuerint scripturas diuinas secundum haec precep
tractare neque ualuerint a perire atq: explicare quod cupiuNt
in aniter melaborasse arbi trabuntur ⁊ et quia ipsi non adiuua¬

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
Diliges inquit proximũtuũ tamquã teipsum  Dm ueroeneseta
nrde etextota anima et extotamente : u t om̃s cogitationesiuas
et omnẽ uitã. et omnẽ intellectũ in illũ conferas a quohabes ea
ipsa quae confers Cum autẽ ait toto corde. tota anima toramenteũ
pillauitae nrãe partẽ reliquid qua euacare debeat et quusi locũ
dare utaliare uelit frui. Sed quicquid aliud diligendũ uene¬
rit inanimũ : illuc rapiatur quo totas dilectionis impetuscurrit
Quis quisergo recte diligit proximũ : hoc cũeo debetagedm̃
utetia ipse in toto corde. tota anima. totamente diligatdm̃
Sicenim cum diligens tãquã seipsũ : totã dilectionẽ sui et
illius refert in illã dilectionẽdĩ quaenullũ aseriuulũ duci
extra patitur cuius diriuatione minuatur. Non autẽ omniu
quibus utendũ ẽ diligenda sunt : sed ea sola quae aut nobiscũ
societate quadam referuntur indm̃ sicuti ẽ. homo uel angelus

Expanded text:
Diliges, inquit, proximum tuum sicut teipsum; Deum vero ex toto Diliges, inquit, proximum tuum sicut teipsum; Deum vero ex toto corde, et ex tota anima et ex tota mente ; ut omnes cogitationes tuas et omnem vitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Cum autem nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsuillius refert in illam dilectionem Dei quae nullum a se rivulum duci extra patitur, cujus derivatione minuatur. Non autem omnia quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo vel angelus;
Abbreviated transcription (Latin):
conscicutg beatauita Cuius etiam sinondures. quiseoispes
cousnos hoctẽ port consolatur Maledictusdecte quisperi suã
ponit si homifor Sednee seipso quis quã fruidebeti suli quisde
adue taso quia neseipsum debet poropter cupiũ dibemes seor
propterillũ quo fruendumẽ Tuncẽ. quippe optimus homo
cuntorta uita suaogit in in cõmutabilẽ uitã et ioto a ffectuin¬
boritilli Siaute se propter se diligit : non se refeonad dm̃
sedad scipsũ conuersus non adincõmutabile aliquid comuerti¬
fus dse sproptereaiam cũ defecitu aliquose fruemmut
quia melior ẽ. cũ totus heret atq constringiturer in comsunta¬
bulabono quã cũ indeuel adseipsum relaxatur. ⁊ Siergo tensum
non propoterte debesdiligere sed propter illũ ubidilea aousoree
reras simus finis est : non succenseat alius homo sietam ipsũ propaet
dm̃ diligis. Faec enim regula dilectionis diuinitus constituta ẽ

Expanded text:
constituitur vita beata; cujus etiamsi nondum res, tamen spes constituitur vita beata; cujus etiamsi nondum res, tamen spes ejus nos hoc tempore consolatur. Maledictus autem qui spem suam ponit in homine . 21. Sed nec seipso quisquam frui debet, si liquido advertas; quia nec seipsum debet propter seipsum diligere, sed propter illum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur; quia melior est cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo teipsum non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim regula dilectionis divinitus constituta est:
Abbreviated transcription (Latin):
habet atq: ita serẽ habere credendũ . ẽ. neque animũ neque cor¬
pus humanũ omnimodo interitũ pati. sed impios resurgere ad
omnibus rebus illitantũ sunt quibus fluendum .ẽ. quas aeternas¬
atq: in commutabiles commemorauimus. Caeteris autẽ uten¬
dum ẽ. ut ad illarũ ꝑfectionẽ peruenire possimus. Nositaq
qui fruimur etutimur aliis rebus resaliquȩ sumus: magna enim
quȩdam res est homo factus adimaginẽ ad similitudinẽ dĩ.
Non inquantũ mortali corpore includitur : sed inquantũ
bestias rationalis animae honore p̃cedit : Itaq:m
questio ẽ utrũ fruisse homines debeant : Anuti anutrũq
praeceptũ .ẽ enim nobis ut diligamus inuicem : sed qua e¬
ritur utrũ propterse homo ab homine diligendus sit
an propter aliud. Sienini propterse : fuimur eo
Sipropter aliud utimur eo. Videtur autemmibi propter
Aliud diligendus Quod enim propter se diligendum men spes

Expanded text:
habet, atque ita se rem habere credendum est, neque animum, neque corhabet, atque ita se rem habere credendum est, neque animum, neque corpus humanum omnimodum interitum pati; sed impios resurgere ad omnibus rebus illae tantum sunt quibus fruendum est, quas aetern incommutabiles commemoravimus; caeteris autem utendum est, ut ad illarum perfructionem pervenire possimus. Nos itaque qui fruimur et utimur aliis rebus, res aliquae sumus. Magna enim quaedam res est homo, factus ad imaginem et similitudinem Dei, non in quantum mortali corpore includitur, sed in quantum bestias rationalis animae honore praecedit. Itaque magna quaestio est utrum frui se homines debeant, an uti, an utrumque. Praeceptum est enim nobis ut diligamus invicem; sed quaeritur utrum propter se homo ab homine diligendus sit, an propter aliud. Si enim propter se, fruimur eo; si propter aliud, utimur eo. Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
auerteret : in eiusdem ecclesiae gremio constitutus eadem fide atq
correctione sanaretur . Quisquis enim non credit dimitti sibi posse
peccata fit deterior desperando qua sinihil illi melius quã malũ esse
remaneat ubi de fructusuae conuersionis infidus est. Iamuero sicuo
tendo : sic etiam corporis mors. ẽ. animationis pristine resolutio
et quomodo animus post pęnitentiã qua priores mores perditos in¬
terimit. reformatur in melius. sic etiam corpus post ipsam mortẽ
quam uinculo peccati om̃s debemus credendum et sperandum . ẽ. re¬
rectionis tempore in melius commutari. ut non caro et sangu
regnũ caelorũ possideat quod fieri non potest. sed corruptibile hoc
induat in corruptionẽ. et mortale hoc induat in mortalitatẽ. Nullã¬
que faciens molestiã : quia nullã patietur indigentiã abeata ꝑfectaq:
moritur huic scłoneque incipit configurari ueritati. Ingrauiorẽ
mortẽ mortẽ corporis trahitur neq: ad cõmutationẽ caelestis

Expanded text:
averteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constitutus, eadem fide atque correctione sanaretur. Quisquis enim non credit dimitti sibi posse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversionis infidus est. CAPUT XIX.-- Ctendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomodo animus post poenitentiam, qua priores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore in melius commutari, ut non caro et sanguis regnum Dei possideant, quod fieri non potest; sed corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , nullamque faciens molestiam, quia nullam patietur indigentiam, a beata perfectaque moritur huic saeculo, neque incipit configurari veritati, in graviorem mortem morte corporis trahitur; neque ad commutationem coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
Aequitatẽ in omnes concilicans manereca maxire in conugioru
paco ꝑeepit L egi ad dens plura nichildemens net sane ꝓsectus
guipotest uã eule libertatẽ dindirepudii gc libelll autt¬
te tiibuis se nuno marito fides eucngelica ñ solũ uoluntatem
pacis indixus uer udi ctõ reatũ coactȩ in adulteriũ uxoris imposu¬
te siadii erdisces sionis necessitate nubendasit: nullã alic causam
desimendi a coniugio pseribens quã que uir ũ ꝓstiuitea lixo mi s¬

Expanded text:
Aequitatem in omnes concilians, manere eam maxime in conjugiorum pace praecepit: legi addens plura, nihil demens. Nec sane profectus argui potest. Nam cum lex libertatem dandi repudii ex libelli auctoritate tribuisset, nunc marito fides evangelica non solum voluntatem pacis indixit, verum etiam reatum coactae in adulterium uxoris imposuit, si alii ex discessionis necessitate nubenda sit: nullam aliam causam desinendi a conjugio praescribens, quam quae virum prostitutae uxoris s
Abbreviated transcription (Latin):
inaginem & similitudinẽ sorticint nihil adim̃ suu ao doccubus
dis giantes diquitentestr es ante erant.: caelestes modofium ili¬
pdicent regnũ caclorũ ꝓpinquare : imaginem stlicos &esimii¬
tuldinemd nuic in consortiũ ueritatis ad suno uit dñioimoe
quin isus cipenti sut sos emundent. demones eieiant. quie quiet¬
sum ipsi docom munio nedomini caepotestatis emundem se
ut a toto secundu genesis ꝓph&iamdi simpilitudi nẽ canse¬
quant: daregratis quod gratis ac ceper iubent ut sit seilita
ministratio gratuita muneris gracuiti: Aunu. angentum¬
& duas a puucas & calcia menta & iurgam in manib a l sume¬
rciudignus mer cedes sua est operarius. non in uidiosus utar¬
bitror ł hesaurus in tona est & quid sibiuult auriar genti
atq eris intona inhibita possessio: Lona est ministeruappa¬
ratus & adeffĩt iã operal is p̃cinctio: ergo nequid in miristonrio
nostrouenalesit admonemur. Neq loc apostolatus uriopus

Expanded text:
imaginem et similitudinem sortiuntur, nihil a Domini sui virtutibus differentes; et qui terrestres antea erant, coelestes modo fiunt. Praedicent regnum coelorum propinquare , imaginem scilicet et similitudinem Dei nunc in consortium veritatis assumi; ut sancti omnestuos suscitent, leprosos emundent, daemones ejiciant ; quidquisum ipsi de communione dominicae potestatis emundent. Et ut ex toto, secundum Genesis prophetiam , Dei similitudinem consequantur, dare gratis quod gratis acceperunt jubentur: ut sit scilicet ministratio gratuita muneris gratuiti. 5. Inet duas tunicas et calceamenta, et virgam in manibus assumere: et dignus mercede sua est operarius . Non invidiosus, ut arbitror, thesaurus in zona est: et quid sibi vult auri, argenti, atque aeris in zona inhibita possessio? Zona est ministerii apparatus, et ad efficaciam operis praecinctio. Ergo ne quid in ministerio nostro venale sit admonemur; neque hoc apostolatus 712 nost
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos ministret᷑ rogaridñm messis iubeꝰ ut in messem opera¬
rios plures eiciat: ad capessendũ scilicex qđ p̃parabatur do
nobis adõ munus effund&ur. atquem ut mes se illã messor eia
iii erosos exh. sduodecim. primũ a postolis diffundendos
indica. e: Conuocatis illis dedit eiciendorũ spirituũ potes¬
tatẽ & omnis infirmitatis medendae: huius eñi doniuir¬
ttib poterunt & turbator expelli& infirmacurari.
et dignũ est praeceptorũ singulorũ significantiã comaeri
Iã abstinere se auiis gentiũ admonent᷑: non qđ non
& iam ad salutem gentiũ mitterent᷑ sed ut opere & uite
gentilis ignorantia e abstiner&. inciuitateso maritanił ũ
uetiti ut introire : Num quid non potius sam arita. c
ipsecuraut : sed ut ecclesias hereticor ̃: non ad eaunt ad no¬
nentur : Nihil eñidisffert ab ignoratione ꝑuersitas mitt uitera

Expanded text:
per quos ministretur; rogari Dominum messis jubet, ut in messem operaper quos ministretur; rogari Dominum messis jubet, ut in messem operarios plures ejiciat: ad capessendum scilicet quod praeparabatur donnobis a Deo munus effunditur. Atque ut in messem illam messores numerosos ex his duodecim primum Apostolis diffundendos indicaret; convocatis illis dedit ejiciendorum spirituum potestatem, et omnis infirmitatis medendae. Hujus enim doni virtutibus, poterant et turbator expelli, et infirma curari. Et dignum est praeceptorum singulorum significantiam contueriia. --Abstinere se a viis gentium admonentur : non quod non etiam ad salutem gentium mitterentur, sed ut opere et vita gentilis ignorantiae abstinerent. In civitates Samaritanorum vetiti sunt introire. Numquid non potius Samaritanam ipse curavit ? Sed ut ecclesias haereticorum non adeant admonentur. Nihil enim differt ab ignoratione perversitas. Mittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
signi ficationum momenta consistunt. Turbarũ dñs mise e
ueraturum & iocentium : tumquã gregis sine pastor edisꝑsie: it
Mes senimultam paucos operarios orandum dñm missis utio e¬
rarios plures in messemeiciat . & discipulis conuocatis dedit
potestatem eiciendorũ spiritiũ inmundorũ. curandae¬
quȩ cunctae infirmitates om̃sq: langores: Haec igiturt
lic& in p̃sens gestasint qiuid tamen in futurũ significent᷑
neq casũ aliquo motuq ꝑculse iacebant. quo modo ergo
iacentes uecatasq miseret᷑ : inmundiui delico sp̃s domi¬
nainte uiolentia uexatã & sublegis honere aegrotãpi ehẽ
dñs miser&ur : quia nullus adhuchis pator ẽẽt &custodia
sũ sp̃s redditurus: Erat autẽ doniistius copiosissimus fruc¬
tus sed nondũ messus aq ioquam eius nom̃ copiahaurientiũ
dissi militudi nẽ uincit : nã quantũ lib& ad sumatur acunctis ad
lar giendũ : scd tam̃ semꝑ exuberat: & quiaplures ẽe it alesit

Expanded text:
significationum momenta consistunt. Turbarum Dominus miseretur vexatarum et jacentium, tamquam gregis sine pastore dispersi. Et ait, messem multam, paucos operarios, orandum Dominum messis, ut operarios plures in messem ejiciat . Et discipulis convocatis, dedit potestatem ejiciendorum spirituum immundorum, curandaeque cunctae infirmitatis, omnisque languoris . Haec igitur licet in praesens gesta sint, quid tamen in futurum significent, neque casu aliquo motuque perculsae jacebant: quomodo ergo jacentes vexatasque miseratur ? Immundi videlicet spiritus dominante violentia vexatam, et sub legis onere aegrotam plebem Dominus miseratur, quia nullus adhuc his pastor esset, custodiam sancti Spiritus redditurus. Erat autem doni istius copiosissimus fructus, sed nondum messus a quoquam. Ejus enim copia haurientium de se multitudinem vincit. Nam quantumlibet assumatur a cunctis, ad largiendum se tamen semper exuberat. Et quia plures esse utile sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiderant : c̃rediderint: ex quo intellegendum ẽ : fide merendũ
esse quod petitur. non ex inpetratis fidem ẽẽ sum dã: In
greditur dein de dñs domum principis: srnagogam idelic&
cui incanticis legis hrmnus lectuum ꝑsonabat & in ride t̾
aplurimis: Numquam eñi illidm̃ in homine crediderunt : quin
potius pdicari resur rectionem ex mortuis riserunt.: Ad¬
prae hie sam igitur puellaem manũ cuius apud sei morserat
somnus retraxit aduitum: namq ut rarus bic hse q legrsedeo¬
tium electionis numerus intellegipos sec e tur ba oeris seul se est
quam ltq sal iuridĩs opias sec edinridendo deta agest aqu enus

Expanded text:
viderant crediderunt : ex quo intelligendum est fide merendum viderant crediderunt : ex quo intelligendum est fide merendum esse quod petitur, non ex impetratis fidem esse sumendam, si greditur deinde Dominus domum principis, synagogam videlicet, cui in canticis legis hymnus luctuum personabat : et irridetur a plurimis. Numquam enim illi Deum in homine crediderunt, quin potius praedicari resurrectionem ex mortuis riserunt. Apprehensam igitur puellam manu, cujus apud se mors erat somnus, retraxit ad vitam . Atque ut rarus hinc esse ex lege credentium electionis numerus intelligi posset, turba omnis expulsa est: quam utique salvari Dominus optasset; sed irridendo dicta gestaque ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tingerefitq moxsana. ita alterisalus dũ alii deffertur est
reod ditu: cuius fidem & constantiã dñs laudauit quia quod
israbeliparabatur plebsgentiũ occupauit. Est autt̃ insim¬
plici intellegentia magnauirtutis dominicae admiratio
cũpotestas intra corpus manens reb caducis ef ficientiã adde¬
nos sanitatis. &usq in uestiũ fimbrici soperatio diuina ꝓceder&
non eñi diuisibilis & conp̃hensibilis erat đs ut corporecdau¬
deretꝰ: ipse eñidona in spũ diuidit ceterũ nondi uiditur in
donis. Uir tutẽ autẽ eius fides ubicũq consequit᷑ quia ubiq
est & nusquã ab est: & ad sũptio corporis ñ naturã uirtu¬
tis inclusit: sed ad redemtio¬
nẽ suã fragilita tẽ corpo¬
ris uirtus adsũpsit. quaetã in¬
finita tãlibera est. ut
&icim ostendens non ex salutefidem. sed ꝑfidem salutem expe¬
tandam: Caeti eñi quia crediderant: ut uiderunt. nonquia

Expanded text:
tingere; fitque mox sana . Ita alteri salus, dum alii defertur, est tingere; fitque mox sana . Ita alteri salus, dum alii defertur, est reddita. Cujus fidem et constantiam Dominus mox laudavit: quia quod Israeli parabatur, plebs gentium occupavit. 7. Virtusplici intelligentia, magna virtutis dominicae admiratio: cum potestas intra corpus manens rebus caducis efficientiam 709 adderet sanitatis, et usque in vestium fimbrias operatio divina procederet. Non enim divisibilis et comprehensibilis erat Deus, ut corpore clauderetur. Ipse enim dona in Spiritu dividit; caeterum non dividitur in donis. Virtutem autem ejus fides ubicumque consequitur: quia ubique est, et nusquam abest. Et assumptio corporis non naturam Virtutis inclusit, sed ad redemptionem suam, fragilitatem corporis Virtus assumpsit: quae tam infinita, tam libera est, ut ostendens non ex salute fidem, sed per fidem salutem exspectandam caeci enim quia crediderant viderunt, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mlifaeces principis fides mulieras. tue be mudo arl
copuentus ac corũ duum clamor muti esurdi& dȩmaniaci obla¬
tio &x super iorib dictis conexe sibi intellegentiae tenent ordi¬
nemn Pt inceps hiclȩcẽt intellegit quae d ñm orat pilids quium
ipsa xp̃i praedicata cduentus eius gepectatione nutriuerat uitã
mor tuae feddat: Namnullũ principemeredidis selegimus
ꝯiquoꝑ sona principis huius orantis merito intrpũlegisaptabit̃
prior cũ a postolis peccatorum turba sciluatur: &cũprimũ elec¬
tionem quȩ gelege distinabatur uiuerc oportuis sec : Anterior
amen in mulieris speties salus publicanis & peccatorib reddiẽ
haccitaq ad dñi p̃tercuntis occursũ tactu uestis dñi sanã sedepro¬
flu uio stinguinis futurã eẽ confidit: sordib scilicee pollutacor¬
poris sui & interioris uitii inmundiciis dissoluta fimbriã ues¬
corpore modo fimbriae exeuntis cũ a postolis conuersata con¬

Expanded text:
 Preces principis, fides mulieris, turbae in domo conventus, et caecorum duum clamor, muti et surdi et daemoniaci oblatio, ex superioribus dictis connexae sibi intelligentiae tenent ordinem. Princeps hic, lex esse intelligitur; quae Dominum orat pro plebe, quam ipsa Christo praedicata adventus ejus exspectatione nutriverat, ut vitam mortuae reddat. Nam nullum principem credidisse legimus: ex quo persona principis hujus orantis merito in typum legis aptabitur. prior cum apostolis peccatorum turba salvatur. Et cum primum electionem, quae ex lege destinabatur, vivere oportuisset: anterior tamen in mulieris specie salus publicanis et peccatoribus redditur. Haec itaque ad Domini praetereuntis occursum tactu vestis Domini sanam se de profluvio sanguinis futuram esse confidit: sordibus scilicet polluta corporis sui, et interioris vitii immunditiis dissoluta, fimbriam vese Christi corpore modo fimbriae exeuntis, cum apostolis conversata con
Abbreviated transcription (Latin):
propriupdicare. Quin oiam post hacc inmuto ee surdo &i lar
moniaco : gentium plebs indicata totius salutis offert. omnib
eni undiq malis circũ sessa totis corporis uitus inplicabe tunun
& in eorerum or doseruatus ẽ : Namdae monprius eicitur e tum
ł eliqua corporis officici succedunt: Ds quippecognitione suꝑ¬
stitionũ omniũ uesama effugata & uisusecauditus &sepno la¬
lutis in uehitur : cũ factiadmiratione talis turbae consecu¬
ta confessio Num quam sic a paruit in isrł eũ ciuiplegem
nibil ad ferriopis potuerat uerbiuir tute saluari. quodq
laudes di homo mutus surdusq loqueretur. Salute autero
gentib data ciuitates om̃s e castella omnia uir tute aines cesa¬
& reliqua . Uer borũ uirtutes non minus oport& introspice¬
rei quam rerũ quiaudiximus paria indictis atq infactis

Expanded text:
ur. --Quin etiam post haec, in muto et surdo 710 et daemoniaco , gentium plebs indiga totius salutis offertur. Omnibus enim undique malis circumsessa, totius corporis vitiis implicabatur. Et in eo rerum ordo servatus est. Nam daemon prius ejicitur, et tum reliqua corporis officia succedunt. Dei quippe cognitione superstitionum omnium vesania effugata, et visus et auditus et sermo salutis invehitur. Cujus facti admirationem talis turbae est consecuta confessio, Numquam sic apparuit in Israel : cum, cui per legem nihil afferri opis potuerat, verbi virtute salvari; quodque laudes Dei homo mutus surdusque loqueretur. Salute autem gentibus data, civitates omnes et castella omnia virtute et ingressu Chriet reliqua . Verborum virtutes non minus oportet introspicere, quam rerum: quia, ut diximus, paria in dictis atque in factis
Abbreviated transcription (Latin):
nos uoluit & efficer equaeius sit : & crederequaespopondit.
onsũmatis igit᷑ omnib: turbae mirabantur doctrinã ei
quia se non scribarũ et pharisaeorũ mor edocuis set: inuer¬
borũ eñi uirtutib effectus potestatem metiebantur:¬
It descendente eo demonte. saccutȩ sunt eũ turbae multae ::¬
& ecceleprosus quidam ueniens ad orabat eũ dicens dñe
uis potes memundare: &rłq: In ex or diosermonis ad¬
nuimus nequis forte existimaret aliquidrerũ gestarum
fideide trahendum. sires ipsas ꝓfectus rerũ consequentiũ con¬
tinere in sedoceremus: nihilem̃ ueritatide trahit ĩmitationẽ
ueritas consecuta. Toto igit̾ superiore sermonedñs fidei p̃cep¬
missorũ suorũ spem fidelissimam imperauerat : Quidigit᷑
post haec primũ gesserat contuendum ẽ: ad est leꝓsus emun

Expanded text:
nos voluit, et efficere quae jussit, et credere quae spopondit. nos voluit, et efficere quae jussit, et credere quae spopondit. Consummatis igitur omnibus, turbae mirabantur doctrinam ejus, qua se non Scribarum et Pharisaeorum more docuisset . In verborum enim virtutibus effectus potestatum metiebanturEt descendente eo de monte, secutae sunt eum turbae multae. Et ecce leprosus quidam veniens adorabat eum dicens, Domine, si vis, potes me mundare, et reliqua . In exordio sermonis admonuimus, ne quis forte existimaret aliquid rerum gestarum fidei detrahendum, si res ipsas profectus rerum consequentium continere in se doceremus. Nihil enim veritati detrahit, imitationem veritas consecuta. Toto igitur superiore sermone Dominus fidei praecepromissorum suorum spem fidissimam imperaverat: quod igitur post haec primum gesserit, contuendum est. 2. Legis in
Abbreviated transcription (Latin):
qoo paradionis eemposi ꝑ sttiaein se fiti homirt ce ponit
tum impetu ñ possedissolui: inpetra seipsũ dñs significat uali¬
dum excelsiae dificii fundam̃tũ: cũ autẽ quiex se in sublime opus
ex creuerit moueri ñ posse uel pluuiis uel fluminib ueluento.
inpluuiis blandarũ & sensim in labentiũ uoluptatũ in lecebras
significat: quib: primũ fides rimis patentib in madescit : postquã
torrentiũ ꝓcursus idẽ. grauiorũ cupiditatũ motus incurrit.
atq ex inde totauentorũ iuscircũ flantiũ daeseuiat uniuersos
scilic& ⁊abolicae potestatis sp̃s inferat᷑: sed fundam̃to perae
homo aedificatus insistit nec mouerilo cosuopoterit. stultus
uero hȩc audita dissimulans: tũquã suꝑ harenam opus aedifica¬
tionis inpenderit. infideliter stat. citopluuiis in labenti
luendus & fluminib ꝓpellendus. & uentis differendus. secun¬
dũ naturã suꝑ quas aedificatus ẽ harenarũ cũ grauir uinaesuae

Expanded text:
hominem exponit, tum impetu non posse dissolvi; in petra se ipsum Dominus significans, validum aedificii fundamentum. Cum autem qui ex se in sublime opus excreverit, moveri non possit vel pluviis, vel fluminibus, vel vento; in pluviis, blandarum et sensim illabentium voluptatum illecebras significat, quibus primum fides rimis patentibus immadescit: post quas torrentium procursus, id est, graviorum cupiditatum motus incurrit: atque exinde tota ventorum vis circumflantium desaevit, universus scilicet diabolicae potestatis spiritus infertur. Sed fundamento petrae homo aedificatus 699 insistet, nec moveri loco suo poterit. Stultus vero haec audita dissimulans, tamquam super arenam opus aedificationis impenderit, infideliter stat, cito pluviis illabentibus subluendus, et fluminibus propellendus, et ventis differendus, secundum naturam super quas aedificatus est arenarum, cum gravi ruinae suae
Abbreviated transcription (Latin):
anius usasuriuis opos si cr caueste ẽ cibũq solliectius pu quid
paduet suucuitudine hebetato oculi lumin eobseurabit cor¬
pus aut quodcorpori slumenc̃epossit xx oculo nuquid ihes¬
quacine sufitutio ecorporuspetes sit futura quacin suis¬
tantia aernitatis alimonia & cũ ex difficultatib questionũ
inutiliũquȩ dũ utendarũ psentiũ uoluptatũ ratio quauditate
mitili mau cis cadi reuerentiã demorantes in scligaudiatito¬
seunt atqr tae ut duob: dominis unius infidele seruitiũ sit:
Ant ex sumo piecatis ad fectu grauis simoq diffidema ple
pcriculo antepdicto. ita admonet Nonneatuma plus
÷ qua esca rticorpus plusis ẽ quã uestim̃tum. Indictusdo ue¬
ritas este reruor oandarũ efficieñtia omnis in uerbo est

Expanded text:
ni servus non possit circa vestem esse cibumque sollicitus? Numquid per adversam valetudinem hebetato oculi lumine obscurabitur corpus? aut quod corporis lumen esse possit ex oculo? Numquid thesquae in resurrectione corporum species sit futura, quae in substantiam aeternitatis alimonia; et cum ex difficultatibus quaestionum inutilium, quaedam utendarinutili metu circa Dei reverentiam demorantes, in saeculi gaudia transeunt; atque ita est, ut duobus dominis unius infidele servitium sit: igitur ex summo pietatis affectu, gravissimo diffidentiae periculo ante praedicto, ita admonet: Nonne anima pluris est quam esca, et corpus pluris est quam vestimentum ? In dictis Dei veritas est, et rerum creandarum
Abbreviated transcription (Latin):
paraliticus.: Sequitur emundationẽ lepsi paraliticipuericu¬
ratio: sedquid istud est quod ñ dignũ setribunus pueridomi
sens p̃senti opemadferat : seq haberemili tes iubere qđ uellit
& in potestate posito parere sibi plurimos. similiter & domi¬
nũ curationẽ uerbo posse praestare : De tribunoposuis se mesa¬
tis sit principem eẽgentuim crediturarũ : Quis hic princepssit
iecti sint plures. qui uult scire morsundeutero nomi ocar¬
ticũ & salomonis librũ ecclesiasticũ ubi ded isꝑsione gentiũ quaedã
locuti sunt legat nobis tantũ depuero tractatus sit. :Succedit dein¬
de inhoc puero post paralytici sanitatem . curatio populidemon¬
te descendentis salus gentium: lacebat eñipuerdissolutus indomo
humilicor ruptibili: & ingressu eius cuius tam̃ egens erat salua¬
ris indigna : & tribunus scit puerũ uerbo possesanari: qui

Expanded text:
paralyticus, etc. . Sequitur emundationem leprosi, paralytici pueri cuparalyticus, etc. . Sequitur emundationem leprosi, paralytici pueri curatio. Sed quid istud est, quod non dignum se tribunus pueri domipraesens praesenti opem afferat; seque habere milites, jubere quod velit, et in potestate posito parere sibi plurimos, similiter et Dominum curationem verbo posse praestare? De tribuno posuisse me satis sit, principem esse gentium crediturarum. Quis hic princeps sit cui subjecti sunt plures, qui volet scire, Moysi in Deuteronomio canticum , et Salomonis librum Ecclesiasticum, ubi de dispersione gentium quaedam locuti sunt, legat: nobis tantum de puero tractatus sit. 4. Gentium salus ex fide. --Succedit deinde in hoc puero post paralysis sanitatem curationi populi de monte descendentis, salus gentium. Jacebat enim puer dissolutus in domo humili, corruptibili, et ingressu ejus, cujus tamen egens erat, Salvatoris indigna. Et tribunus scit puerum verbo posse sanari: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen ostendere se sacer doti & munus quod mor ses intestimoniũ
fieri p̃cepit offerre : Curatio igit̾ obedientis &credentis turbae
e cũ dño de monteuenientis ad oratio in leproso ostendit᷑: quaeui¬
tiosa labecorporis contaminata auditaque regnicaclorũ p̃dica¬
tione curari serogat: contractu corporisuisitat᷑. uerbi uirtute
curat᷑ : & ut salus haec ñ offerree potius quã quȩ reretur silentiũ
imperat᷑ & ostenderese sacer dotib: iubet᷑ ut p̃nuntiatus in lege
factis & operib: cernatur. & in quolex infirmabat᷑ in eouirtus
intellegeretur : praemiũ quoq receptȩ salutis quipurgatus ẽ
dõ offerat.: sed ut donũ illud nonsit ex ausib: sed ut homo ipsea sor¬
dib: peccaticorporis emundatus insacrificiũ dĩ transeat. quia
quod morses in legep̃ceperat. testimoni ũ sit ñ effectus.
Sost haec autẽ cum intro iss& caphar naum accessit ad eũ qui¬
dã tribunus rogans eũ e dicens. Dñ epuermeus iac& indomo

Expanded text:
, sed tamen ostendere se sacerdoti et munus quod Moyses in testimonium fieri praecepit offerre. Curatio igitur audientis et credentis turbae et cum Domino de monte venientis in leproso ostenditur: quae vitiosa labe corporis contaminata, auditaque regni coelorum praedicatione curari se rogat; cum tactu corporis visitatur, Verbi virtute curatur, et ut salus haec 700 non offerretur potius, quam quaereretur, silentium imperatur, et ostendere se sacerdotibus jubetur: ut praenuntiatus in lege factis et operibus cernatur; et in quo lex infirmabatur, in eo verbi virtus intelligeretur: praemium quoque receptae salutis, qui purgatus est, Deo offerat; sed ut donum illud non sit ex avibus, sed ut homo ipse a sordibus peccati corporis emundatus, in sacrificium Dei transeat ; quia quod Moyses in lege praeceperit, testimonium sit, non effectus.ost haec autem cum introisset Capharnaum, accessit ad eum quidam tribunus rogans eum, et dicens: Puer meus jacet in domo
Abbreviated transcription (Latin):
des cteroem̃i oeulo qmioius ltilis e in qus pene causa ñineed&
sis quia di uer sas daue membra corpusrum or̃s uotisuimus
adiuuo ca nobis uel potius eruere ꝓpinquitates caris simorũ
nemenũ adbis ner pot isi in illis aliquid a lecornamus neiui
consortui monins eo ũ des cil lariteta uepam is mettius

Expanded text:
ae carens damno inutilis est, in quem poenae causa non incidet. Sed quia diversa invicem membra, corpus tamen omnes unum sumus; abjicere a nobis, vel potius eruere, propinquitates carissimorum nominum admonemur, si in illis aliquid tale cernamus, ne in consortium criminis eorum de familiaritate veniamus: rectius
Abbreviated transcription (Latin):
nomoetuiangelida portune mo con cederet. quoduero pserte sponso
ieuuinandi neces s̃i tatem discipulis non ẽe responditio sep sontende
ieiunaturos eedicit. quia om̃s noneredent elo ne sescrexisse
hxpim habituri non essent crbũ uitae. Infide enitesor inuit¬
nis sac ramcnntĩ panis caelestis accipit: e& quisq sinexpoẽ iante

Expanded text:
m evangelicam eorum nemo concederet. Quod vero praesente sponso jejunandi necessitatem discipulis non esse respondet ; praesentiae jejunaturos esse dicit: quia omnes non credentes resurrexisse Christum, habituri non essent cibum vitae. In fide enim resurrectionis sacramentum panis coelestis accipitur: et quisqui
Abbreviated transcription (Latin):
gondi uiuendi tam̃ tribuitur de aeter hi consili potestat
subscantid arquut ad inmundos istudsoricoteli opo te
dis tantie discrimen nequitiae & sancttatis ostsearaonis
aute n uestrũ potest adicere adstaturã suã cubitũ unum. u
de uost meto quid sollicitiestis: fidem uitalis subst antiaen: aie
dedo d mento spirituũ firmauit : opi nionẽ autẽ habitus futũ¬
sanudicio comunis intellegentiae dereliquid: Cũ eñi uniuer¬
sonũcor porũ quaeuitã auxerint diuersittem in unũ con¬
suma tũ urũ pfectum quae sit &citaturus. solusq pottruissit
adunius cuiusq: ꝓceritatẽ cubitũ unũ ec alterui ter tiũ ie
prustane: deuestitu id ẽ despeti e corporũ cũ tantaeiur
contumelic ambigemus : quiut aequalem atq uniformẽ
ominẽ hominẽ efficiat tantũ m̃surac sit bumanss core¬

Expanded text:
gandi, vivendi tamen tribuitur de aeterni consilii potestate substantia. Atque ut ad immundos istud spiritus referri praestantia, discrimen nequitiae et sanctitatis ostendensautem vestrum potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid 693 solliciti estis ? Fidem vitalis substantiae nostrae de documento spirituum firmavit: opinionem autem habitus futuri, judicio communis intelligentiae dereliquit. Cum enim universorum corporum, quae vitam hauserint, diversitatem in unum consummatum virum perfectuet alterum tertiumve praestare, de vestitu, id est, de specie corporum, cum quanta ejus contumelia ambigimus ! qui ut aequalem atque uniformem omnem hominem efficiat, tantum mensurae sit humanis cor
Abbreviated transcription (Latin):
tis c̃ nonẽ uerendum ut sit indignus: eptusnt : nec cominu¬
tio es i babitationis in eunda & quid interrogas se pderit &
quaes isie dedigno siaiduersus indignũ hospitẽ & obseruan¬
tici praecipictur & pena: sed instruit eo señs non ad misce¬
ri eorum domib: ac familiaritatibus. qui xp̃m aut sectantur. aut

Expanded text:
tus est non est verendum: aut si indignus repertus sit, nec commutus est non est verendum: aut si indignus repertus sit, nec communio erit habitationis ineunda. Et quid interrogasse proderit et quaesisse de digno, si adversus indignum hospitem et observantia praecipiatur et poena? Sed instruit eos Dominus, non admisceri eorum domibus ac familiaritatibus, qui Christum aut insectantur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
mone ad conficiendũ iter scłi gratia uiatico uesiecalcia mer¬
tomoaestade hbisem̃ioperantes dignimer code ostalcia per
niuduoi idẽ pborũ obseruantiã caclestis spcipmia recepruri
ti quã quq cuutatem intraueritis int̃ rogete quis incadignrs
mabit̃i quadq se usq admonita intro eundihabitandimorar¬
di extundi quã e submiserit : Haec quidenabitandumora
pliciter seorũ modestiae congruunt ut cũ dignos sit hos¬
pocalitus meue p incuriã aut ignorantiã cohabitatio ne
pbosae familiae polluant: Sed introeuntes oui tatem de
digno ub& interrogare & cumeo habitare usq ad profec
inuicẽ rȩuertatur  Quiutẽ ñ receperint eosi sermones¬
qieorũ bis gcus sopedũpuluere ae ternae maleditio¬
gentiae commoue : sieni successori hospitio nonerint nisiante
quis dignus sic interrogauerint quot nodo indigna donus pos¬
ipi scoperiaur : Et quomodo sermõ nes eorũ naudiens &
ipsos non audiens & ipsos non recipiens aut eñi hoc in eoquiius¬

Expanded text:
mone ad conficiendum iter saeculi, gratia, viatico, veste, calceamento, potestate; in his enim operantes, digni mercede nostra recepturi. 6. In quamcumque civitatem introieritis interrogate quis in ea dignus timabitur: quod se usque ad monita introeundi, habitandi, morandi, exeundique summiserit. Haec quidem intellecta simpliciter sanctorum modestiae congruunt, ut cum digno sit hospitalitas, neve per incuriam aut ignorantiam cohabitatione probrosae familiae polluantur. Sed introeuntes civitatem de digno jubet interrogare, et cum eo habitare usque ad profectinvicem revertatur: qui autem non receperint eos, sermonesque eorum; his excusso pedum pulvere, aeternae maledictiogentiae commovent. Si enim successuri hospitio non erunt, nisi ante quis dignus sit interrogaverint; quomodo indigna domus postea reperietur? Et quomodo sermones eorum non audiet, et ipsos non audiens, et ipsos non recipiens? Aut enim hoc in eo qui jus
Abbreviated transcription (Latin):
Multi autẽ &iã inheresim ꝑ intellegentiae. ꝑuersitatẽ tra¬
ducerent᷑: & quia istius modiom nes fallentes & audientib blan¬
dientes. paenese esse ueritatem catholicã mentiuntur: I deo
superius admonuit dignũ cũ quo habitandũ sit eẽquerendũ.
hospitem possent domoipsa quaed igna sit dicta. Idẽ ecclesia
quae catholica dicit᷑. taute & diligenter utendũ est Salutan¬
dũ quidem cũ pacis affectus edita: ut potius paxdicta quã da¬
asit: Nã itap̃cepit: Salutate eãdicentes. Pax huic domi
Ergo pax salutationis in uerbis ẽ . & operationis sermorem
tribuenda : Porroautẽpacẽ propriã qua euis cera pisera¬
tionis s̃ non oportere in eã uenire nisi dignasit : quo digna
reꝑta non fuerit sacramentũ pacis caeletis intrapopriam

Expanded text:
multi autem etiam in haeresim per intelligentiae perversitatem tramulti autem etiam in haeresim per intelligentiae perversitatem traducerentur. Et quia istius modi omnes fallentes, et audientibus blandientes, penes se esse veritatem catholicam mentiuntur; ideo superius admonuit, dignum cum quo habitandum sit esse quaerenduhospitem possent; domo ipsa quae digna sit dicta, id est, Ecclesia quae catholica dicitur, caute et diligenter utendum; salutandam quidem cum pacis affectu, sedita ut potius pax dicta, quam data sit. Nam ita praecepit: Salutate eam, dicentes, Pax huic domui. Ergo pax salutationis in verbis est et orationis sermone tribuenda. Porro autem pacem propriam, quae viscera miserationis sunt, non oportere in eam venire nisi digna sit: quae si digna reperta non fuerit, sacramentum pacis coelestis intra propriam
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt: & in quacũq: ciuitate. interrogare. quis eorũ habi¬
tatione sit dignus.: Id est sic ubi ȩeclesiasit. & xp̃s habitator:
neq: quoquam alibi transire: quia sit domus digna & iu
Sicitepax huic domui: & si dignadomus reꝑtasit : uenire suꝑ eã
pacemoportere : si uero indigna adipsos pacem reuerti: Sed
si iã primo ingres su insalutationis officio dictapax est: quomo¬
do posteaueni&. aut quo modo posteareuertetur: aut eñi dici
antenon debuit quã utrũ dignaes s& ꝓbarȩt̾: aut sidig
fuit & salitata cũ paceẽ. conditio & uenturae. & reuersur ae
pacis. non potest ex ratione superiorib: coherere : Quae er go
dictorũ sit ꝓpri&as. monstranda est. Iuda eorũ plures erant¬
futuri quorũ tantus infauorem legis affectus ẽ et̃ ut quã uis
Imirationẽ operũ in xp̃ocredidis sent. tum̃ in legis ope
morarent᷑: aliiuero explorandȩ libertatis quae in xp̃o est. cu¬
riositransis se seadeuuangelia eclegeessent simulaturi.

Expanded text:
nesciunt: et in quacumque civitate interrogare quis eorum habitatione sit dignus, id est, sicubi Ecclesia sit, et Christus habitator: neque quoquam alibi transire, quia sit domus digna, et justus Dicite, Pax 713 huic domui: et si digna domus reperta sit, venire super eam pacem oportere; si vero indigna, pacem ad ipsos reverti: sed si jam primo ingressu in salutationis officio dicta pax est; quomodo postea veniet, aut quomodo postea revertetur? Aut enim dici pax ante non debuit, quam utrum digna esset probaretur: aut si digna fuit et salutata cum pace est, conditio et venturae et reversurae pacis non potest ex ratione superioribus cohaerere. Quae ergo dictorum sit proprietas monstranda est. 9. Judaeorum futuri, quorum tantus in favorem legis affectus esset, ut quamvis per admirationem operum in Christum credidissent, tamen in legis operibus morarentur; alii vero explorandae libertatis quae in Christo est curiosi, transisse se ad Evangelia ex lege essent simulaturi:
Abbreviated transcription (Latin):
luporũ aitmitter ep̃dicens Simplices sicut colum bas. & pruden¬
tes sicut serpentes ẽẽ oportere: sed colũbae simplicitas in absoluto
est: qua eautẽ sit serpentis prudentia contuendũ est: nescio quid
imllo prudentiae consiliiq ext&: Lic& quãȩdã hinc aliqui memo¬
riae mandauerint : quod ubi se inmanus hominũ uenis se intel¬
legat omni genere ab ictu caput subtrahat idq aut collecto
in orbem corpore contegat. aut fouaeae in mergat. caeliq: par¬
tem reli: quã derelinquat. Nosq hoc xemplo oportere
siquid acciderit ꝑ secutionum caput nostrũ quod ẽ xp̃s occulle¬
re ut oblatis nobis inom nescruciatus. fidem ab eoacceptã iactu¬
a corporis communiamus Sed omnis hic dñi deiuidatis atq

Expanded text:
luporum ait mittere, praedicans simplices sicut 714 columbas, et prudenluporum ait mittere, praedicans simplices sicut 714 columbas, et prudentes sicut serpentes esse oportere 16. Sed columbae simplicitas in absoluto est: quae autem sit serpentis prudentia, contuendum est. Nescio quid in illo prudentiae consiliique exstet, licet quaedam hinc aliqui memoriae mandaverint, quod ubi se in manus hominum venisse intelligat, omni genere ab ictu caput subtrahat, idque aut collecto in orbem corpore contegat, aut foveae immergat, caedique partem reliquam derelinquat: nosque hoc exemplo oportere, si quid acciderit persecutionum, caput nostrum, quod est Christus, occulere; ut oblatis nobis in omnes cruciatus, fidem ab eo acceptam jactura corporis communiamus. 12. Sed omnis hic Domini de Judaeis atq
Abbreviated transcription (Latin):
regnip̃dicatione. a postolarum p̃cepta respuerint : & egres sueorũ
& signopul ueris pedib excussis aeternam. Maledicti relinquat᷑.
nescio qua eñ i insistendi inlococũ eo in quo institerit loco uidet᷑
communio : & fit int̃ eos quaedam corporis soliq: coniunctio: Et¬
goomnedomus illius habitationisq pec catũ intraipsam excusso
pul uerepedum relinquit᷑: nihilq sanc titatis deinsistentiũ apos¬
tolorũ uestigis mutuat : ut quorũ ad itu ingressuq: delicta ter¬
renae originis aufert᷑ eorũ testimonio infidelitas cũ omni ter¬
raesuae puluere iudicetur.
olerabilius indiȩ iudicii terraesodomorum & gomorum erit : quã
utati isti. Quia illis ignoratoxp̃o errasse sit leuius. his u
in expiabilesit aut p̃dicatũ ñ recepis se. aut receptũ non ẽẽ. neq catho¬
licae p̃dicas se: & quidem plures hosquiuesanofurore in apostolos¬
dese iuturi essent. futuros eẽ significat: cũ se eos sicut oues in medio

Expanded text:
regni praedicatione apostolorum praecepta respuerint, egressu eorum, et signo pulveris de pedibus excussi, aeterna maledictio relinquatur . Nescio enim quae insistenti in loco cum eo in quo institerit loco videtur esse communio, et fit inter eos quaedam corporis solique conjunctio. Ergo omne domus illius habitationisque peccatum intra ipsam excusso pulvere pedum relinquitur, nihilque sanctitatis de insistentium apostolorum vestigiis mutuatur: ut quorum aditu ingressuque delicta terrenae originis auferuntur, eorum testimonio infidelitas cum omni terrae suae pulvere judicetur. Tolerabilius in die judicii terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum erit, quam civitati isti : quia illis ignorato Christo errasse sit levius, his vero inexpiabile sit, aut praedicatum non recepisse, aut receptum non sancte neque catholice praedicasse. desaevituri essent, futuros esse significat, cum se eos sicut oves in medio