comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa fierent. Non enimsibi abrogare
serui uoluerunt potentiam dnĩ sui. ut di¬
cerent a se factum e̾e. qđ illeinipsis facie¬
bat. Honorem ergo dederunt seruidnõ
suo. Dixerunt: quia illiquae miraban¬
tur. in nomine fierent eius quem illicru¬
cifixerunt: Et facti sunt humiles. con¬
puncti sunt corde. ꝑ turbati sunt confi¬
tentes peccatum suum. & consilium qu¬
runt dicentes. Quidergo faciemus:
desperant desalute : sed quȩrunt medis
Tunc ait illis petrus: AAgite poeniten
& baptietur unus quisq urm in no
dñi nr̃i iħuxpĩ. Qui egerunt poens¬
tiam. humiles fuerunt: Nonergil
redditum est: Quare : Vide quidas
psalmus iste: Exaltare qui iuidicas ter
redde retributionem suꝑbis Abili
mero ergo. excepti erant illi. In illis ula
uox illa dñĩ pendentis incruce & dicot
pater ignosce illis: quianesciunt quis
unt. Ex altare quiuidicas terram. n
li triumphant. & exultant mali. blant¬

Expanded text:
illa fierent: non enim sibi arrogare illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petrus: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in noristi» . Qui egerunt poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde mali triumphant, et exsultant mali, blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
la quando deipso numero iudaeorum cre¬
diderunt. & donatus est illis sanguis xpĩ.
Impias manus & cruentas de sangune xp̃ĩ
portabant. lauit eas ipse cuius sanguinem
fuderant. ad iunctisunt corpori ipsius. id ẽ.
eccłae: Quicorpus eius mortale quod uide¬
runt ꝑ secuti sunt. fuderunt pretium suũ.
uthiberent pretium suum. Namq post¬
eaplures conuersi sunt. cum multa miran¬
da facerent ab apłis : Nam quattuor mi¬
pinquo inuenti sunt: ut omniasua quȩ ha¬
bebant uenderent. & pretium rerum sua¬
rum ad pedes apłorũ ponerent. & unicuiq
distribuebatur quomodo opus erat. &
erat illis una anima & cor unum in dm̃.
deipsis crucifixorib dnĩ. Sed quareñ
illis redditum est : quia redde r&ributio¬
nem suꝑbis dictum est. Illi autem nolue¬
runt eẽ suꝑbi Etenim cum uiderent
multa mirabilia fieriꝑ nomen xp̃i quem
seputabant interfecisse. commoti mira¬
culis: audieruit a petro incuius nomine

Expanded text:
la, quando de ipso numero Judaeorum crela, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot homipropinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
patient̃. Exaltare qui iudicas terram. red¬
deretributionem suꝑbis. Redditurus. ẽ.¬
frs̃ : Quid ẽ enim quod dictum est. ex al¬
tare qui iudicas terram. redderetributio¬
nem suꝑbis: Prophetia est pͣdicentis. non
auda cia ibentis: Nonenim quia dixẽ
ꝓpheta ex altarequi iudi cas terram obtem
hoc prȩdixit propheta. Non ideo fecit
ta predixerat. qr ille facturus erat: Vid&
minem timentem. nulli parcentem in uer¬
bo & dicit: fidenter egit. Vid& illum
qui fidenter egit. uid& illum compre¬
hensum. uid& illum crucifixum. uid&
illum humiliatum. uid& illum resurgen¬
tem & euntem in caelum. & uenturum
inde ad iudicium eorum int̃quorum
manus passus est omniamala. Ex altare
inquit. qui iudicas terram. red de retribu¬
tionem suꝑbis. Suꝑbis reddit. non hu¬
milibus : Qui sunt suꝑbi: quibus parũ
est quod malefaciunt. & defendere pec¬
cata sua uolunt: Nam que dehis qui
cruci fixerunt xp̃m facta sunt postea miracu¬

Expanded text:
patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redpatienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurus es. Quid est enim quod dictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non enim quia dixit Propheta, «Exaltare, qui judicas terram,» obtehoc praedixit Propheta: non ideo fecit ta praedixerat, quia illo facturus erat. Videtminem timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracu
Abbreviated transcription (Latin):
nis erat & mori uenerat. non facereqđ
utores. sed patiquod peccatores: quia
aptereauenerat. ut cum fidenter egis¬
& cum illi ferre non possent fiduciã
sin uerbo quid fecerunt: Tenuert̃
igellauerunt. illuserunt. colafiz aue¬
t sputis in linierunt. spinis corona¬
inint. incruceleuauerunt. postremo
underunt. Sedquid sequitur quod
anter egerit :¬
MALTARE QUI IUDICAS
mim. Puta. qui a tenuerunt humi
tenebunt ex celsum. Puta qui a
dcauerunt mortalem : nonne ab in¬
nitali uidi cabuntur : Quid ergo ait:
ltare tuqui fidenter egisti. & fiduciã
rbitui non sunt passi iniqui. & puta¬
rrunt se aliquid egisse. quia te com¬
undentes crucifixerunt : Quite
debuerunt fide comprehendere. cõpre¬
henderunt ꝑ secutione. Tuergo qui fiden¬
ter ȩgisti inter iniquos. & neminemti¬
muisti. & quia passus es: ex altare. id est
resurgere. uad ein caclum. patiatur &
eccłapatient̃. quod passum est caput eccłȩ

Expanded text:
indutus erat, et mori venerat; non facere quod indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
bantur turbȩ suꝑ doctrinã eiꝰ. Eratem̃
docens eos. tamquam potestatem habens
non quasi scribae eorum & pharisaei:
Quantaergo illedequo dictum est eratdo¬
cens eos tamquam potestatem habens.
quanta dixit: Vae uobis scribȩ &phi¬
risaei ypochritȩ Quanta in illos am̃
infacie : Neminemtimuit: Quat:
Quia ds̃ ultionum est. Ideo non parabit
in uerbo : ut essent postea quibus lcer&
in iudicio. Quiasinollent accipere uer¬
bi medicinam. in cursuri erant utique
nuerbo non peꝑcit passurus. parc & in
nantia iu dicaturus. Qui neminem
nuit in humilitate. timebit quem quam
lritate: Ex eo quodiam fidenter e
cogita quomodo sit acturus in finescłi
ergo murmurare aduersus dm̃ : qui a¬
si parcit malis: Sed estobonus. cui
te ad tempus in flagello non pac̾at. &
me parcat inudicio. Ds̃ ultionum dñs.¬
÷ illi nontulerunt fiduciam ipsius.
uahumilis uenerat. & carnemor talun

Expanded text:
bantur turbae super doctrina ejus. Erat enim bantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum D illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali
Abbreviated transcription (Latin):
ria. id est patienter tolerantes omnia
ista iniquaquȩ transeunt: beatieritis in¬
quit cum uos ꝑ secuti fuerint. & dixxe¬
rint omnemalum aduersum uos: Gau¬
dete & exultate : qm̃ merces urã maqi
in cęlis. Deinde in pro gres susermos
cum docere inciper&. quamuis eumo
circum dar&. dixit talia discipulis sus
Quȩferirent faciem pharisaeorum & u¬
orum. qui quasi primatus habebant en¬
nendarum scripturarum om̃ium. quos
iusti sibi uidebanturꝰ ueluiderise arbm¬
bantur. & ad quorum primatum plebsos¬
sequium uidebatur obtemperare. nonlt¬
ꝑcit &dixit. Quando oratis. nonertassi¬
cut ypo chritȩ. qui amant in synagoose
angulis platearum stantes orare : ut uit¬
antur ab hominibus. & cȩteratalia. Tegi
omnes. non timuit aliquem. Et cumeri¬
nass& ipsum sermonem: conclusit deilis
scriptura euuangeliisic. Factum est nqͥt
cum consummass& iħs uerbahȩc: adnita¬

Expanded text:
ria, id est, patienter tolerantes omnia ria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admira
Abbreviated transcription (Latin):
nem indigentium. interpauperes dnĩnume¬
rantur. Vident enim periculo se seuiuere
in hacuita. sentiunt se e̾e peregrinos. Sic
diuersantur in opulentia diuitiarum sua¬
rum. quomodo uiator instabulo. transitu¬
rus. non possessurus: Ergo. quid dñs :¬
Propter miseriam in opum & gemitum pau¬
perum. nunc exurgam dicit dñs. ponam
in salutari. Salutaris nr̃t. saluator nr̃tẽ
In illo uoluit ponere spem omnium in opũ
& egentium. Etquid ait: Fiduci alit̃
agam in eo. Quid est fiducia liter agam :
N ontim ebit . non parc& uitiis . & concupis¬
centus hominum. Uere medicus fidelis
medicinali ferro sermonis instructus. Se¬
cuit omnia uulnera. ideoq talis prȩdic¬
tus & p̃nuntiatus. talis etiam inuentus
est. Loquebatur in monte. ubi dixit.
num caelorum. Ibibeati dicti sunt: quiꝑ
secunonem patiuntur propter iustitiam.
In ipso sermone dixit. qui aipsorum est
regnd̃ cȩlorum: Et ut facer& eoslumina¬

Expanded text:
nem indigentium; inter pauperes Domini numenem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: est regnum coelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos lumina
Abbreviated transcription (Latin):
habent nisi in illo solo. in quosolo spesnon
fallitur. Attendite fratres qui sunt in o¬
pes qui sunt pauperes: Non omnino pau¬
peres quinihil habent uidentur dici ascrip¬
tura. quando laudantur peccatores: In¬
uenis enim pauperem hominem. quando
patitur aliquam in iuriam. non attendit
nisi patronum suum. in cuius forte man&
domo. cuius inquilinus est. cuius colonus
est: cuius cliens est. Et ideo dicit se in¬
dignepati: quia ad illum ꝑtin&. Cor
ipsius in homine. spesipsius in homine.
cinis incinere. Sunt autem alii qui opu¬
lenti sunt: & honoribus scđm tempus
humanis fulciuntur: & tamen nec in pe¬
cunus suis spemponunt. nec in fundissuis
spem ponunt. nec in familia sua spemponunt.
nec inclaritate transitori aedignitatis : sed
tota m spem in illo ponunt. cui non succedit᷑.
quimori non potest. qui falli& fallere non po¬
test. Tales & simultauidentur habere scđm
scłm. beneeatamen gubernant adrefectio¬

Expanded text:
habent nisi in illo solo, in quo solo spes non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qpatitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectio
Abbreviated transcription (Latin):
innis: ut aliquid inuol&. tudicis quia
unt ds̃. & hominem non uid&. Ergouis
ille corrigat manum. prior tulinguam
mge. Uis illeut corrigat cor aduersus
iminem tucorrige cor aduersus dm̃: ne
te cumoptas uindictam dĩ. siuenerit: te
ioreminueniat. Nam illeueni&. ueni&
& udicabit perseuerantes innequiti sua.
ingratos prȩro gationimiscđiae ipsius. in¬
gratos patientia eipsius. thesauri ÷ antessi¬
biiram indieirae. & reuelationis iusti uidi¬
cii dĩ. qui red d& unicuique scđm operasua.
Quia ds̃ ultionum dñs. ds̃ ultionum ideo fi¬
denter egit. Nullienim peꝑ cit qm̃ hiclo¬
cutus est. dns erat in carnis infirmitate.
sed in uirtute sermonis Non accepitꝑ
illis dicit. & quomodo dictum est: Uere
infiducia : quia in psalmis scriptum est deillo.¬
Proptermiseriam in opum & gemitum pau¬
perum nunc ex surgam dicit dñs: Qui sunt¬
pauperes : qui sunt in opes : quispemnon

Expanded text:
hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est iPropter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominpauperes? qui sunt inopes? Qui spem non
Abbreviated transcription (Latin):
tmurmuras : quia non uindicat inmalos
nurmurare. neinter illossis in quos uin¬
at Facit ille furtum & uiuit. tumur¬
pas aduersus dm̃ : quia non moritur quiti
irtum fecit. Si iam non facis furtum.
. Sienim iam non facis: uideneali¬
indo fecisti. Si iam dies es: recolenoc
ituam. Si iam fixus incęlo es. recole
rintuam. In uenisti furem forte fuisse
iquando. & aliquem alium forte stoma¬
utum : quia & tu furtum faciens iuxisti
unes mortuus. Quomodo autem tu
undo faciebas. ideo iuxisti ut postea ñ
icmultos transituros. quia & tu transisti:
smodo qui murmurares. si ad uersus te
diretur qui prior detemur murauit :
unen & nunc optas uindictam dĩ in ma¬
s quia fur nonmoritur. & murmuras
lrsus dm̃ quia furnonmoritur : Ap¬
painstatera aequitatis furem & blasphemũ
ndcis quia furnon es: sed murmurando ad¬
dis̃ dm̃. blasphemus es. Illecaptat somnũ

Expanded text:
certe murmuras, quia non vindicatur in malos. certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum
Abbreviated transcription (Latin):
non sedit sed in legedni fuit uoluntasca
Vide luminare in caclo: Et in lege eusi
ditabitur di e& nocte. Vult ergo par¬
ter ferre omnia. non descendat decuo
& in lege eius meditetur die & nocte f
in caelocor eius: Suncaelo coreius. nꝰ
iniquitates quae fiunt in terra ad temps
omnes felicitates malorum hominum
omnes labores iustorum meditantidie
& noc te legem dĩ nulli sunt: & patiente
tolerat omnia. & eritbeatus eruditis a
dño: Quomodo: In firmamento cudo
quia lex firmamentum est. Beatis ur
quemtu crudieris dñe. & ex legetiua doci¬
eris eum: ut mitiges eum adieb maligna
donec fodiatur peccatori fouea. At¬
tendite ergoluminaria. quo modo proce¬
dunt. & occidunt. & redeunt. agun
cursus suos: Distingunt diem & natꝰ
uoluunt annos & tempora. & tanainu¬
la fiunt in terra: illis quietem incito
habentibus: Quid est ergo quod nsdo¬
c& ds̃: Iam attendamus psalmo

Expanded text:
non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in firmamento coeli? Quia lex firmamentum est. «Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est ergo quod nos docet Deus? Jam attendamus Psalmum
Abbreviated transcription (Latin):
enim sunt tenebrae. Tenebrae autẽ. in iqui¬
tas. N on in commutabiles tenebrȩ. iam
& hesterno die commemorauimꝰ: Sed qui
hodie tenebrȩ sunt. siuelint: c̃ras lux ert̃
Qui ten ebrȩhuc in gressi sunt: siuelint iã
lux eẽ. iampossunt. Aꝑ te enim apłs
nequis putar& naturales esse iniquitates.
Lux inquit in dño non in uobis: Cor ergo
in libro : Sicor inlibro. cor infirmam̃to
cȩli: Subi est corin deluceat. & non moue¬
tur iniquitatibus subterpositis: Nonquia
ibi est in cado ꝑ carnem : sed quia ibi ẽ per
conuersationem. scđm quod dictum est
nrã autem conuersatio incelis est: Nonpo¬
tes cogitare illam ciuitatem : quia nond
uides. Vis cogitarecȩlum: librumdit
Audi psalmum. Et in lege eius mediti
die& nocte. Et ibibeatus dictus est q
abut inconsilio impiorum. & in iuapar¬
rum non st& it . & in cathedra pestilem

Expanded text:
enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquienim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, «Lux,» inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio in coelis est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia nondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tio necessaria est. quandiu ex parte
cognoscimus. & exparte prophetamꝰ.
sicut dicit apłs. Cum autem uenerit
quod ꝑ fectum est. auferetur quod
exparte est. Non enim in illa ciuita¬
te hierusalem ubi angeli uiuunt. un¬
denos modo peregrinamur. & pere¬
grinatio nra gemĩt: gemit autem si
scimus qui a peregrinamur: Nam odit ual¬
de patriam. qui putat benesibi ẽẽ cum pere¬
grinatur. Numquid in illa ciuitate ubi
sunt angeli. euuangelium legitur aut apłs:
nobis ad tempus. uerbũ caro factum est. &
habitauit in nobis. Sed tamen ipsalex
quȩ scripta est firmam̃ tum nobis. ẽ: Ibi si
sit cor nr̃m. non conuellit᷑ iniquitatibus
hominum. Dictũ ẽ ergo. extendens cae¬
lum sicut pellem. Cum autẽ transeunt tẽ¬
pora necessitas librorum. quid dictum ẽ.
Caelum plicabitur ut liber : Quiergo sursũ
hab& cor : ipsum cor ipsius luminare . ẽ.
Incaelo fulg&. nec uincitur tenebris. Infra

Expanded text:
tio necessaria est, quamdiu «ex parte tio necessaria est, quamdiu «ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus,» sicut dicit Apostolus: «cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apost, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum nobis est: ibi si sit cor nostrum, non convellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra
Abbreviated transcription (Latin):
ihoc prȩtermittamus quantum m̃ti¬
tͥ homines. quando uident obscuran
uum. & dicunt malefici illam depo¬
it. cum certis temporibus defectũ
suum habeat. scđm dĩ dispositionem : non
curat tamen ista uerba hominum. illaquȩ
incaelo est. Sed quid est incęlo: Infir¬
mamento cȩli est. Cuius ergo cor infir¬
mamam̃to libri dĩ est : ista noncurat.
figuram. liberlegis. Ideo quodam locodi¬
citur. extendit caelum sicut pellem.
Si extenditur sicut pellis. tam quam liber
est extentus ut legatur. Trans acto au¬
tem tempore quo legitur. propterea
enim legitur lex quia non dum uenimꝰ
ad illam sapientiam quȩ impl& corda
& mentes intuentium. & non opus erit
ut aliquid ibi nobis legatur. quia in eo
qđ nobis legitur. syllabȩsonant &
transeunt. Iulalux ueritatis non prȩ¬
terit: sed fixa ꝑmanens. in ebriat cor¬
da uidentium. quomodo dictum est.
deipsum fontem. Inlum inein quit tuo.
uidebimus lumen. Modo ergo lec¬

Expanded text:
Nec hoc praetermittamus: quanta mentiNec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo cor in firmamento libri Dei est, ista non curat.elligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae sonant et transeunt: illa lux veritatis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo dictum est, de ipsum fontem: «In lumine,» inquit, «tuo videbimus lumen» . Modo ergo lec
Abbreviated transcription (Latin):
unsefiant. non debent ꝑ deretolerantiã
quiperdident tolerantiam. cecidit decȩ
Qui autem fixum hab& cor incalo.
ipsius laborat interra. Quanta &
psis luminaribus fingunt homines.
patienter ferunt: Quomodo iusti¬
enter debent ferre omnes etiam de
ulsas criminationes : Hoc ipsum qđ
Indudum dixi qui a illa stellamercurii
& illa stella saturni est & illa stellaio
sst: conuitia fiunt stellis. Quidil
ium audiunt tanta conuitia. numquid
uentur: aut non exercent cursussuos :
bhomo quunnatione peruersa & tor¬
oihab & uerbum dĩ. sicut luminare ẽ
igns in scło. Quantiquisibi uidentur
norare solem. de illomentiuntur : qui
potest. a cerbius indignatur contra
honorantem. quam contra contume¬
im. Seruo enim bono. maior contu¬
naest iniuria dnĩ. Quanta falsa deip
suminaribus quidam dicunt: E tfert̃.
drant & non mouentur. Quare : quia
ulo sunt. Caelum autem quodest.

Expanded text:
si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? imoventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo mentiuntur? Qui potest, acerbius indignatur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est?
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo luminaria in caelo ꝑ diem
per noctem procedunt. ꝑ agunt it¬
rasua. cursus suos certos habent. &
mittuntur tanta mala. nec deuiam
desuꝑ stellae fixae in caelo. agentosps
tractus caelestes quȩ illis prestitut a
constituit creator ipsorum : sicdebt
scĩ. Sed siin caelo figantur cordapso¬
rum. si non frustra audiant & reim¬
deant sursum sehabere cor. si muntꝰ
eum qui ait. nr̃a autem conuersito
incȩlis est. Qui a ergo sunt insuꝑna
ubi est thes aurus tuus ibi & cortium
deipsis cogitationibus suꝑ norum pat¬
entes fiunt. Et quic quidinterra
committitur. sic non curant doneꝑ
agant itinera sua: quem ad modunĩ
curant lumin ariacęli quomodo cet¬
ceant dies & noctes. quam uis tam
mala uideant fieri suꝑ terram da
facile est forte: ut quomodo fenit
iusti iniquitates malorum quȩ oni
sos fiunt. Nonenim propterea &¬
tferre & tolerare quia in alios fiunt.

Expanded text:
quomodo luminaria in coelo per diem quomodo luminaria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in super«Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi iniquitates malorum, quae non in sos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
ras inxp̃o ista terrena. quamuis deillis
similitudo quaed am data ẽ ad signifi¬
candos scõs. dequacumq creatura duc¬
ta fuerit similitudo : tu intellige simi¬
litudinem creaturae. & ad ora artifi¬
cem creaturae. Dictus est soldñs nr̃¬
iħs xp̃c. Num quid isteest solquẽ
& minutissima animalia nobis cũ ui¬
dent : Sed dequo dictum est. ẽrat
lumen uerum quod illuminat omnem
hominem uenientem inhunc mundũ.
Nam lux ista. non hominem solum illu¬
minat : sed & iumenta & pecora. &
omia animalia. Quod autem illumi¬
nat omnem hominem. in corde illumi¬
nat. ubiintellectum solum hab&. In
telligat ergo caritas ur̃a. quib dixit
id est inter iniquos in quibus apparetis
sicut luminaria in mundo. uerbum u
habentes. Quo dam modo ammon
nos & ipsum psalmum intelligere. o
noscere titulum ipsius. Tales enin
in quibus est uerbum uitȩ. de con¬
tionequam habent incaelo despicu
omnia iniqua quȩ fuint in terra.

Expanded text:
ras in Christo ista terrena, quamvis de illis ras in Christo ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est; ad significandos sanctos de quacumque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artificem creaturae. Dictus est sol s : numquid iste sol quem et minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Nam lux ista non hominem solum illuminat, sed et jumenta et pecora et omnia animalia: quod autem illuminat omnem hominem, in corde illuminat, ubi intellectum solum habet. 5. Intelligat ergo Charitas Vestra, quibus dixit id est, inter iniquos, «in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti in quibus est verbum vitae, de conversatione quam habent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in terra: et
Abbreviated transcription (Latin):
minarib data est ad scõs: ut sinemur¬
muratione sint. in nationetortuosa
& ꝑ uersa. Sed nequis quam propt̃ea
put& colenda ee & ad oranda luminaria
cęli. quia inde aliqua similitudo duc¬
ta est ad signi ficationem scõrum : prius
hoc explicemus in nomine xp̃i quam
non sit consequens ut propterea tibi ui¬
deatur ad orandus sol aut luna. aut
stellae. aut caelum. quia aliqua de illissimi¬
litudo ducta est quasignificarentur scĩ.
quia multa sunt dequibus ducta ẽ simili¬
tudo ad significandos scõs quȩ non ad oran¬
tur. Sienim quic quid ẽ undesimilitu¬
do ducitur ad scõs ad orandum tibi putas.
ad oramontes. & colles quia dictum est
montes exultauerunt uelut arietes. &
colles uelut agniouium. Tudescis dicis.
ego deipso xpo dico. Adoraleonem.
qui a dictum est. uicit leo de tribuiuda
Adorapetram. quia dictum est. petra
autem erat xp̃c. Si autem non ado¬

Expanded text:
minaribus data est ad sanctos, ut sine murminaribus data est ad sanctos, ut sine murmuratione sint in natione tortuosa et perversa. 4. Sed ne quisquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit consequens, ut propterea tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem erat Christus» . Si autem non ado
Abbreviated transcription (Latin):
idomum intrare. Recolamus ergo
scripturam scãm in genesi primo diequid
sit factum: inuenĩmus lucem. Secundo
diequod sit factum : inuenimus firm am̃¬
tũ quod appellauit dĩ caelum. Tertio
diequid sit factum : in uenimus speciẽ
terrȩ & maris & segregationem: utom¬
nis congregatio aquarum uocaretur
mare . & arida uocaretur terra. Quar¬
to die luminaria fecit ds̃ in cęlo. solem
in potestatem diei : lunam & stellas in
potestatem noctis. Hoc quarto diefe¬
cit. Quid sibi ergo uult qđ dequarto
die accepit psalmus titulum. In quo
psalmo docetur patientia. aduersus fe¬
licitates malorum & labores bonorũ:
Habes paulum apłm dicentem scĩs. fide¬
libus. roboratis in xp̃o. Omni a facite
si nemur muratione & sinedisceptatio¬
ne : ut sitis in reprehensibiles. & since¬
res: in maculati filii dĩ : in medio natio¬
nis prauȩ & peruersȩ. in quibus appa¬
retis sicut luminaria in mundo. uer¬
bum uitȩ̃ habentes. Similitudo delu¬

Expanded text:
sic domum intrare. Recolamus ergo sic domum intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam in Genesi, primo die quid sit factum; invenimus lucem: secundo die quid sit factum; invenimus firmamentum, quod appellavit Deus coelum: tertio die quid sit factum; invenimus speciem terrae et maris, et segregationem, ut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, immaculati filii Dei in medio nationis tortuosae et perversae, in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de lu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid secundum amorem prestitis
sidera ostendebant in caelo : dicen
quod illius ess& illud sidus. & illud
us: Homines autem qui anteanon as¬
uerant. ut uiderent quia ibi erant & il
qdera antequam nascerentur: de coepti
dderunt: & concepta est opinio ua¬
us. Hanc opinionem erroris. diabo
aonfirmauit. xp̃s euertit. Noser
scđ̃m quod loquimur. quarta sabba¬
num. quartus intelligitur adiedomi¬
nudit istetitulus . Hic grande miste¬
imn. & reuera occultum: Nample
upsius psalmi. manifestesonant. &
ifeste mouent. & cito intelligunt᷑
uutem titulus quod fatendum est ha¬
u nonparum obscuritatis : sed aderit
ilserenabit nubilum. & uidebitis psal¬
nn. & ex frontepsalmi cognoscetis eũ
stonte enim hab& psalmus iste . psal¬
ns ipsidauid quarta sabbatorum. In
mine est titulus. in postibus fixus est
lint homines titulum cognoscere. &

Expanded text:
aliquid secundum amorem saeculi praliquid secundum amorem saeculi praestitissent, sidera ostendebant in coelo, dicentes quod illius esset illud sidus, et illud illius: homines autem qui antea non aspexerant, ut viderent quia ibi erant et illa sidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Nos ergo secundum quod loquimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur a die domiid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderit Dominus, serenabit nubilum, et videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et
Abbreviated transcription (Latin):
mali fiunt. sed manifestant᷑. Nonit
sentias qđ natũ sit manifestũ. seditu
tellegas. quid latebat inclusũ : Pucs
his annis & ꝓpehesternodie uidend
hȩc homines & ꝓbauerunt & iam qud
tarde intellegunT : Erat enĩ hic una
dom potentissima ad tẽpus. dequafla¬
gellũ fecerat ds̃ generi humano: Et cas¬
tigatũ e. indegenus humanũ : sicor¬
noscat flagellũ patris. & timeat senm¬
tiã iudicis: Cum ergo e& hic ẽaden
dom magna multi sub illa geme li
murmurabant. rep̃hendebant. dets¬
tabant᷑. blaphemabant: Quomodose
artant homenes &dant᷑ diuinollo
iuditio multi in concupiscentiacor¬
dissui. subito fiebant ipsius domꝰ illiqͥ
murmurabant deipsa domo. & abes
mpotuerunt & eminuerunt in hoc
o cum cari essent hominibus. non ꝓpt̃
an aeternam : sed propter commodũ
nporale. deferebantur eis diuini hono
V& cres enim scłi decepti & decipe
olentes : in eorum adulationem qui

Expanded text:
mali fiunt, sed manifestantur: non ut mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum fecerat Deus generi humano, et castigatum est inde genus humanum; si cognoscat flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub illa gemebant, murmurabant, reprehendebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa domo; et ab mum potuerunt et eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent hominibus, non propter vitam aeternam, sed propter commodum temporale, deferebantur eis divini honores. Veteres enim saeculi decepti, et decipere volentes, in eorum adulationem qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
aut si ꝑ infirmitatem uel ꝑsonȩ suȩ uł
animi timent male facere. ne aliquid
illis secundũ leges scłi mali aceĩdat nꝰ
quia iustitiã diliguñt. sed ut dicã aper¬
tius timentes dã pͥnari int̃ homines ab
hominib: abstinent quidẽ a factisma¬
lis sed se abstinent a cogitationibus ma¬
lis : Et int̃ cogitationes eorũ iniquas
p̃cipue caput iniquitatis illa teno
impiocas qu auid& ris ds̃ nec glegere
& noncurare reshumanas & aut equ¬
malis fauere : Quitalia cogitat. & pn
mali alicui fatiat : facit plurimũ sib
inse ipso impius est & in iquitate sian
ledit dm̃. sed int̃ ficit se: Neq nocdno
hominib quia timidi sunt quitalia co¬
gitant : sed tam̃ homicidia eorũ. adul¬
teria eorũ fraudes & rapinas eorũ ude
ds̃. et punit in cogitationib eorũ : Qus
enĩ uelint. Ille ad tendit cuius oculisi
repellit᷑ carne : ut ñ uideat uoluna¬
tem: Iales sioccasiones inueniant nͥ

Expanded text:
aut si per infirmitatem vel personae suae vel aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare res humanas; et aut aequalimalis favere. Qui talia cogitat, etsi nihil mali alicui faciat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homicidia eorum, adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et punit in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ. Nonut denegent᷑. sed ut ꝑ ul¬
santibus a periantus. Siergo affectu
pio & sincera cordiscaritate puls&is
ille aperi& quiuid & unde pulsatis:
Notum est om̃ib nobis. atq utinã denu¬
mero eorũ nonsimus. multos murmu¬
rare aduersus dĩ patientiã & dolere
iniquos homines & in pios uel uiuere
in hacterra uel &iam plurimũ posse
Et qđ est amplius: plerumq plurimũ
posse malos aduersus bonos: & sepe
malos premere bonos: Malos exulta¬
re : bonos laborare: Malos suꝑbire :
bonos humiliari : Attendentes talia
ingenerẽ humano. ab undant enĩ. ꝑ¬
uertunt᷑ in patientes et infirmiani¬
mi quasi frustra sint boni quia ds̃
auertit. uel auertere uidetur ocu¬
los suos a bonis operib: piorũ & fideliũ
& augere malos in his quȩ diligunt : Pu¬
tantes ergo in firmi frustra sebeneui¬
uere. aut inuitant᷑ ad imitandã mali¬
tiã eorũ quos quasi florere c̃spitiunt.

Expanded text:
turarum, non ut denegentur, sed ut pulturarum, non ut denegentur, sed ut pulsantibus aperiantur. Si ergo affectu pio et sincera cordis charitate pulsetis, ille aperiet qui videt unde pulsetis. Notum est omnibus nobis atque utinam de numero eorum non simus, multos murmurare adversus Dei patientiam, et dolere iniquos homines et impios vel vivere in hac terra, vel etiam plurimum posse; et quod est amplius, plerumque plurimum posse malos adversus bonos, et saepe malos premere bonos; malos exsultare, bonos laborare; malos superbire, bonos humiliari. Attendentes talia in genere humano abundant enim, pervertuntur impatientes et infirmi animi, quasi frustra sint boni; quia Deus avertit vel avertere videtur oculos suos a bonis operibus piorum et fidelium, et augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vivere, aut invitantur ad imitandam malitiam eorum quos quasi florere conspiciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
atis. inmundo pressurã : Quasi dicerenT
putas ñ p̃m& nos mundus & extingu&
rete illi qui uinc& scłm. qui uino& mare :
Gaudete ad tũ quimirabilis ẽ. in excelsis
dñs. & testimonia tua credita facta suN
nimis : Et quid factũ ẽ dehis om̃ibus
Domũ tuã dec& scĩficatiodñe: Domum
tuã. totã domũtuã. nonhic. aut hic. aul
ibi. sed domũ tuã tantũ. ꝑ totũ orbem
terrarũ: Quare ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ.: qui¬
a correx̃ orbe t̃re qui ñ cõmouebitur:
Domus dñĩ fortis erit ꝑ totũ orbẽ t̃rarũ
erit: Multi cadunt: sed domꝰ illastat :
Multi turbant᷑ sed domꝰ illa non mouebit᷑:
Domũ tuam dec& scĩ ficatio dnẽ: Num¬
quid paruo tẽpore : absit: In longitudi¬
ne dierum¬
ICUT INTENTISSIMEAUD IUIM
cum psalmus iste cantaret᷑. inten¬
te audiamus cũ reuelat dñs. quȩ hic
dignat᷑ est opacare mysteria. Ad hoc
enim claudunt᷑ quȩdã sacram̃ta scrip¬

Expanded text:
atis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, atis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet rete illi qui vicit saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his omnibus? «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Domum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo tempore? Absit. «In longitudinem dierumSicut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est opacare mysteria. Ad hoc enim clauduntur quaedam sacramenta Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ponsurȩ exaltationes sunt. Quia quan
brascit᷑ mare suspendunt᷑ fluctus : Sus¬
ndatur fluct᷑ quantũ uolunt. fremat
re quantum uult. mirabiles quidem
pensurȩ maris mirabiles minȩ mira
undo tranquill&ur. det᷑ pax xp̃ianis : Tur¬
ibatur mare. fluetuabat nauicula
umantiũ potestates reges credider̃.
biugatisunt xp̃o: Ergo ñ terreamur:
urabiles erant sus pensurȩ maris. & mi¬
ibilis in excelsis dñs: testimonia tua
redita facta sunt nimis: Testimo¬
uatua. quia dixerat illud ante Hȩc
dco uobis: ut in me pacẽ habeatis. in
mundo autẽ pressurã : Ergo quiamun¬
dis pressurã uobis facturus ẽ. dico uob
Coeperunt pati. & c̃firmarunt inse qd̃
ilis p̃dixerat dñs & magis fortes suN
facti: Cũ enim uidebant impleri in
epassiones. sperabant cõpleriinse
munt. pressuras patim᷑ : Nonne fortede¬
ficimus: absit: Mirabilis in excelsis dñs:
Adeo & ibi cũ dicer&: ut in me pacẽ habe¬

Expanded text:
nsurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, miraquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula.spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo non terreamur, mirabiles erant suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se munt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habe