comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ippetitu rerũ terrenarũ & tẽporalium atq cȩcat᷑. quantomagis
ipsum factum cuiꝰ incertꝰ est exitꝰ sordidũ & tenebrosum Qua
et si bene alicui ꝓueniat. quod tu non recta et munda interitio¬
ne facis: quomodo tu feceris tͥ imputat᷑. non quomodo illi pro
seruire: ad hanc ipstm intentionem referendum est qđ consequera:¬
ter exponit diceris. Aut enĩ unum odio habebit et alterũ dilige::
aut alterũ patiet᷑ & alterum contemnet. Quȩ uerba. diligeriter
consideranda surat. Nam qui sunt duo drĩi: de inceps ostendit cum
dicit. Non potestis dõ seruire: & manmonȩ. Mammona apud hebrtos:
diuitiae appellari dicuritur. Congrut et pimicũ nomeri. Nã
lucrũ punice: mammon dicit᷑. Sed qui seruit mammone. illiutq
seruit qui rebus istis terrenis merito suae ꝑuersitatis p̃positus
magistratꝰ huiꝰ scłi adrĩo dicitur. Aut ergo hunc̃ odio habebit
homo. et alterũ diliget id est dm̃: aut altẽrum patietur. et alterum

Expanded text:
nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium, atque caecatur, quanto magis ipsum factum cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui ne facis; quomodo tu feceris, tibi imputatur, non quomodo illi provst duobus dominis servire, ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut s dominis servire. Qui sunt duo domini deinceps ostendit, cum dicit: Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos divitiae appellari dicuntur, congruit et Punicum nomen, nam lucrum Punice mammon dicitur. Sed qui servit mammonae, illi utique servit qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, magistratus hujus saeculi a Domino dicitur. Aut ergo hunc odio habebit homo, et alterum diliget, id est, Deum; aut alterum patietur, et alterum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dicere . coronam gemmis. auroq consistere.
Dunt enim gemmue atq aurum: quibus corona
constat. Nam in priore modo non est mel atque
aqua: inquibus illud quod exutrisq ungitur
constet. Cum igitur. ꝑ manere naturas in xp̃o

Expanded text:
sumus dicere coronam gemmis auroque consistere: sunt enim gemmae atque aurum, quibus corona consistat; nam in priore modo, non est mel atque aqua in quibus illud, quod ex utrisque jungitur, constet. Cum igitur utrasque manere naturas in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut posset de illis mundus fabricari. Sic dicunc dm̃ ꝑ uenisse
aduictoriam. cum magnis calamitatibus. et miserus membrorũ suoꝵ

Expanded text:
sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad uictoriam cum magnis calamitatibus et cruciatibus et miseriis membrorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
totam uitam cum homine ꝑmanerent. et non desererent dilecꝰ¬
torẽ suum: ipse illas sua morte desereret. Quanta: enim uita
hominis. etiamsi senescat: Aut cum sibi obtant senectutem

Expanded text:
totam vitam cum homine permanerent, et non desererent dilectotam vitam cum homine permanerent, et non desererent dilectorem suum, ipsa illas sua morte desereret. Quanta est enim vita hominis etiamsi senescat, aut cum sibi homines optant senectutem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ utrum ꝓpt̾ uite p̾sentis aliqđ eommodũ. an ꝓpt̾ requiem
quȩ post hanc uitã speratur xp̃ianus. c̃ẽ desiderat ꝓpt̃ fucurã
requiem respondisse: tali fortasse anobis instrueretur alloquio
Dõ gr̃as fr̃. Ualde tibi gratulor. et gaudeo decẽ: quod intantis
et tam periculosis hinius scłi tempestatibus. dealiqua uera et cerca
securitate eogitasti. Nam et in hac. homines magnis laboribus
requiem quaer̃ et securitatẽ: sed prauis cupiditatib non inueniur̃.
U olunt enim requiescere in rebus in quietis et non ꝑmanentibus.
et quia illȩ tempore subtrahuntur et transeunt: timorib et
doloribus agitant. nec quietos. ee ꝑmittunt. Siue enim
indiuitus uelit homo requiescere: magis suꝑbus efficitur.
quam securus. An non uidemus quã multi eos subito ꝑdiderir̃.
multi etiam ꝓpt̾ illas perierint. aut cum eas habert cupiunt
aut ut eis oppressis acupitioribus auferenturꝰ Q nȩ si etiam per

Expanded text:
aliquod commodum, an propter requiem quae post vitam speratur, Christianus esse desideret, propter futuram requiem respondisse, tali fortasse a nobis instrueretur alloquio: Deo gratias, frater; valde tibi gratulor, et gaudeo de te, quod in tantis et tam periculosis hujus saeculi tempestatibus, de aliqua vera et certa securitate cogitasti. Nam et in hac vita, homines magnis larequiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in rebus inquietis et non permanentibus, et quia illae tempore subtrahuntur et transeunt timoribus et doloribus eos agitant, nec quietos esse permittunt. Sive enim in divitiis velit homo requiescere, magis superbus efficitur quam securus. Annon videmus quam multi eas subito perdiderint, multi etiam propter illas perierint, aut cum eas habere cupiunt, aut cum eis oppressis a cupidioribus auferuntur, quae si etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
mundis corde. tã quã purgato oculo quo cerni possit
quod corporeus oculus Non uidit. Nec auris audiuit.
fec in eor hominis ascendit. Dequibus hic dicitar:
Beati mundi cordes: Sapientia congruit pacificis:¬
in quibus iam ordinata sunt omnia. nullusq motus
aduersus rationem rebellis est: sed cuncta obtẽperard
spiritui hominis. cum et ipse obtemperat dõ de quib¬
hic dicitur. Beati pacifici. Unũ autẽ p̃mium qđ ẽ.
regnum cȩloꝵꝵ. ꝓ ipsis gradibus uarie nominatũ t̃.
nprimo sicut oportebat positum est regnũ cȩlorũ.
qđ est ꝑfecta summaq sapientia animȩ rationalis.
Sic itaq dictum est beati pauperes sp̃u. qm̃ ipsorum. ẽ.
regnum caelorum: tanquam diceretur:. initium sapientiae
timor dñi. Mitibus hereditas data est: tanquã testa¬
mentum patris cum piecate quęrentibus. Beati

Expanded text:
mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de quibus hic dicitur, Beati mundi cordein quibus ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum ipse obtemperat Deo. De quibus dicitur hic: Beati pacifici. Unum autem praemium, quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut opquod est perfecta summaque sapientia animae rationalis. Sic itaque dictum est, Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum: tanquam diceretur, Initium sapientiae timor Domini. Mitibus haereditas data est, tanquam testamentum patris cum pietate quaerentibus: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Beati pauperes sp̃u: id est non inflati. Non suꝑbi.
quibus apłs dicit. Noli altum sapere sedtimȩ: idest
noli extolli. Pietas congruit mitibus. Qui erim
pie quęrit. honorat sc̃am scripturam. et ronrepheri¬
dit quod non dr̃ intelligit: et ꝓpterea non resistit.
quodest mitem esse. Ufade hic dicitur. beati mites
inscripturis. quibus malis uincti teneantur: Quae tan¬
esurientibus et sirientibus. Laborant enĩ desideran¬
tes gaudium de ueris bonis. et amorem aterrenis et
corporalibus auercere cupientes: de quibus hic dicit᷑.
Beati qui esuriunt. et sitiunt iusticiã. Consilium: con¬
gruit misericordibus. Hoc enĩ unum remedium est
detantis malis euadendi : ut dimittamus sicut nobis
dimitti uolumus: et adiuuemus in quo possumus alios sic̃
nos: in quõ non possumus. cupimus adiuuari. De quibus
hic dicitur: Beati misericordes Intellectus congruit

Expanded text:
dicitur, Beati pauperes spiritu, id est non inflati, non superbi: dicitur, Beati pauperes spiritu, id est non inflati, non superbi: quibus Apostolus dicit, Noli altum sapere, sed time ; id est, noli extolli. Pietas congruipie quaerit sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et propterea non resistit, quod est, mitem esse, ipse possidebitin Scripturis, quibus malis vincti teneantur, quae tanesurientibus et sitientibus. Laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes. De quibus hic dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati misericordes. Intellectus congruit
Abbreviated transcription (Latin):
quia consummatũ ꝑrectumq ostendit et ꝓbat. Itaq
inprima et octaua. nominatũ est regnum caelorum
Beati pauperes sp̃u. qm̃ ipsorũ est regnum caelorum ꝓ¬
latio. an angustia. an ꝑsecutio. anfames. an nuditas.
an periculum. an gladuis: Septẽ sunt ergo quȩ ꝑfici¬
unt. Nã octaua clarificat. et quod ꝑfẽctũ est de¬
monstrat: ut ꝑ hos gradus ꝑficiantur & cȩteri. tã quã
formis operatio sp̃s scĩ de qua isaia loqͥtur. his gradib
sententusq congruere : sed int̾ est ordinis. Nam ibi
enumeratio abexcellentiorib cȩpit. hic uero ab imferio¬
ribus. Ibi nãq incipit asapientia. & desinit ad timorẽ
dĩ. Sed initium sapientiae. timor dĩ est: Qua ꝓpt̃
si gradatim tanquã ascendentes numeremus: primꝰ
ibi est cimor dĩ: Scda pietas. tercia scientia. quart a
fortitudo. quintũ consiliũ. Sextus intellectus. Septima
sapientia: Timor dĩ congruit humilibus: dequibus hic

Expanded text:
quia consummatum, perfectumque ostendit, et probat. Itaque in prima et octava nominatum est regnum coelorum: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum,utio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius ? Septem sunt ergo quae perficiunt: nam octava clarificat, et quod perfectum est demonstrat, ut per hos gradus perficiantur et caeteri, tanquam formis operatio Spiritus sancti, de qua Isaias loquitur , his gradibus sententiisque congruere. Sed interest ordinis: nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia, et desinit ad timorem Dei: sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus ibi est timor Dei, secunda pietas, tertia scientia, quarta fortitudo, quintum consilium, sextus intellectus, septima sapientia. Timor Dei congruit humilibus, de quibus hic
Abbreviated transcription (Latin):
differunt. Nisi sola relatione. Relatio uero noN
praedicatur ad il edequo praedicatur. quasi ipsa sit.¬
et secundum rem de quasdicatur. non facit alteri tatẽ rei dequa dicit᷑:
Sedsi dici potest: quo quidem modo id quod uix intel

Expanded text:
differunt nisi sola relatione; relatio vero non praedicatur ad id de quo praedicatur, quasi ipsa sit,et secundum rem de qua dicitur, non faciet alteritatem rerum de qua dicitur, sed, si dici potest, quo quidem modo id quod uix intel
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtatem uideatur esse conuersa. hoc uero qui
fieri potest᷑ Diuinitas in generatione xp̃i et
humanam animam suscepit : et corpus. Non
enim omnis res: in rem omnem uerti ac trans¬
mu̾tari potest. Nam cum substantiarum aliȩ
sint corporeȩ: aliȩ incorporeȩ: neque corporea
inincorpoream: neque incorporea in eam
quae corpus est mutari potest.
Nec uero incorporeȩ inse inuicem formas pro

Expanded text:
itatem uideatur esse conuersa. Hoc uero qui fieri potest, si diuinitas in generatione Christi et humanam animam suscepit et corpus? Non enim omnis res in rem omnem uerti ac transmutari potest. Nam cum substantiarum aliae sint corporeae, aliae incorporeae, neque cin incorpoream, neque incorporea in eam quae corpus est, mutari potest. Nec vero incorporea in se invicem formas pro
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUS ITAQE HOMO: ANIE EECCAIUM
cum sua coniuge in cola paradisi fuit
Atubi aurem prebuit suasori. & conditoris pre¬
ceptum neglexit attendere: exul effectus est.
Terram iussus ex colere: atq a paradrsi sinu seclusus.
in ignotis partibus sui generis posteritactem trans

Expanded text:
rimus itaque homo ante peccatum cum sua conjuge incola Paradisi fuit: at ubi aurem praebuit suasori et conditoris praeceptum neglexit attendere, exsul effectus, terram jussus est excolere, atque a Paradisi sinu seclusus, in ignotis partibus sui generis posteritatem trans
Abbreviated transcription (Latin):
& gemina significatione diuersa significans:
una quidem significatione non manere sub¬
stantias. ex quibus illud quod copulatum est

Expanded text:
 gemina significatione diversa designans: una quidem significatione, non manere substantias, ex quibus illud quod copulatum est
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Creuitque contumatia: quam dudum diluuu
unda puniuerat. Et quiinumerosam annorum¬
seriem permissus fuerat uiuere: in breuitate anno¬
mhumana aetas adlicta est: DEPATRI ARCHIS

Expanded text:
tit. Creuitque contumacia quam dudum diluuii unda puniuerat et qui numerosam annorumseriem permissus fuerat uiuere, in breuitate annorum humana aetas addicta est. Malui
Abbreviated transcription (Latin):
NRIS UOS QUESTIONIS OBSCURITATEM
quae continet modum quod substan¬
tiae in eo quod sͣ nt bonae sint. cum
non sint substantialia bona digeram: et
paulo euidentius monstrem: idque eo dicis faci

Expanded text:
ris eius quaestionis obscuritatem quae continet modum quo substantiae in eo quod sint bonae sint, cum non sint substantialia bona, digeram et paulo euidentius monstrem; idque eo dicis
Abbreviated transcription (Latin):
cum dico currit uel regit uel nunc est uel semper est:
refertur quidem uel ad facere uel ad tempus. sitamen
interim diuinum illucd tempus dici potest:

Expanded text:
cum dico currit uel regit uel nunc est uel semper est, refertur quidem uel ad facere uel ad tempus—si tamen interim diuinum illud semper tempus dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
eius darentur signa iudicui. At quiego quidem
nihil cȩceris amplius efferebam. immo uero aliquid eciã
mimnus. Nam de rẽ ꝓposita aeque nihil ceteris senti¬
ebam. minus uero quam ceteri ipse afferebam : false

Expanded text:
eius darentur signa iudicii. Atqui ego quidem nihil ceteris amplius afferebam, immo uero aliquid etiam minus. Nam de re proposita aeque nihil ceteris sentiebam; minus uero quam ceteri ipse afferebam, fals
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidem: Nam bonum esse ad essentiam.
iustum esse uero ad actum. respicit. Idem autẽ
est in eo esse: quod agere. Igitur idem bonum

Expanded text:
hoc quidem, nam bonum esse, essentiam, justum vero esse, actum respicit: idem autem est in eo esse, quod agere; idem igitur bonum
Abbreviated transcription (Latin):
de pecunia animi amittenda ad moneri eum. tali cui prẽce orare precipit᷑
timus: tunc conincamur contra istam regulam fecisse. si eis non cħi¬
mittimus quiueniam petunt: qm̃ et nosueniam petentibus abenignis

Expanded text:
de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. timus, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittamus, qui veniam petunt, quia et nos veniam petentibus nobis a benignis
Abbreviated transcription (Latin):
animi. Quisquis itaq tali dimictit debitum: inopi dimitt it¬
opusq cristianum oꝑatur. manente illa regula ut in animo paratꝰ sit
amittere quod sibi debetur. Nam simodestẽ acleniter ommimoda egerit
ut sibi restituaturꝰ. non tam intendens fructum pecunę quam ut
hominem corrigat. cui sine dubio ꝑnitiosum est habere unde reddat
et non reddere: Nonsolum non peccahit. sed prodertt etiã plurimum:
Ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere uult. damnum fidĩ
patiatur. Quod tanto est grauius: ut nulla sit comparatio. Exquo
intelligitur etiam in ista. q̃uinta. petitione qua dicimꝰ. dimitte nob
quidem dici sed de omnib quȩ innos quisq peceat. Ac ꝑ hoc etiamde
pecunia. Peccat namq inte. qui tibi pecuniam debitam cum habeat
unde. recusat redderẽ. Quod peccatum si non dimiseris: non peteris diq¬
re. dimitte nobis sicut et nos dimittimus. Si autem ignoueris: uidesetũ

Expanded text:
animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittitanimi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittitopusque christianum operatur, manente illa regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte nobis quidem dici; sed de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam
Abbreviated transcription (Latin):
homines. quod illi ultramodum debitores essent id est peccatores.
et addidit. Amen dico uobis. nisi pęnitentiam egeritis: similiter
moriemini. Non hic ergo quisq urgetur pecuniam dimittere debi¬
toribus: sed quȩcumq in eum alius peccauerit. Nam pecuniam di.¬
mittere: illo potius ubemur p̃cepto. quod superius dictum est.
Siquis tibi tunicam tollere uoluerit. & uiditio tecum contendere:
dimitte illi et pallium. Nec ibi necesse est omni pecuniario debi¬
tori dimittere debitum: sedei qui reddere noluerit. in tantum ut uelit
etiam litigare. Seruum autem domini ut ait apłs. non oportet liti¬
gare. Qui ergo uel sponte uł conuentus pecuniam debitam reddere
noluerit: dimittenda illi est. Duas enm obres nolet reddere. uł
quod non habeat. uł quod auarus sit. reiq alienȩ cupidus. Utrũq
autem: ꝑtinet ad iopiam. Nam illa inopia est rei familiaris:. haec

Expanded text:
homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, et addidit: Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similmoriemini . Non hic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere debitoribus, sed quaecumque in eum alius peccaverit. Nam pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est, Si quis tibi tunicam tollere voluerit, et judicio tecum contendere, remitte ei et vestimentum : nec ibi necesse est omni pecuniario debitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare; Servum autem Domini, ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimittenda illi est. Duas enim ob res nolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec
Abbreviated transcription (Latin):
temporali uita. Sic enim cẏbo spiritali posthanc uitam satura¬
himur in aeternum. ut non tunc dicatur cotidianus panis: qui a
ibi temporis uolubilitas quȩ diebus dies succedere facit. unde
appellãtur cotidie nulla erit. Ut autem dictum est hodie siuocẽ
quandui dicitur hodie: Ita et hic accipiendum est danobis hodie.
Siquis autem etiamilla quȩ deuictu corporis necessario. uł desa.¬
cramento dominici corporis istam sententiam uult accipere: opor-¬
cet ut coniuncte accipiantur omnia tria. ut scilicet cotidianum pa-¬
nem sumul petamus et necessarium corpori et sacra tum usibi.
debita nr̃a : sicut et nos dimittimus debitoribus nr̃is. Debita pec
cata dici: manifestum est.. Uel illo quo ait idem dominꝰ. Non exies¬
inde donec soluas nouissimum quadrantem. Uel illo quõ debitores
appellauit qui ei nuntiati sunt extincti. uł in ruma turris. uel
quorum sanguinem sacrifitio heretes miscuit. Dixit enimputare

Expanded text:
temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturatemporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem Quamdiu dicitur hodie : ita et hic accipiendum est, Da nobis hodie. Si quis autem etiam de victu corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibiledebita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita, pecata dici manifestum est, vel illo quod ait idem Dominus: Non exies donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quod debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti vel ruina turris, vel quorum sanguinem Herodes sacrificio miscuit; dixit enim putare
Abbreviated transcription (Latin):
diei parte sacramentum illud cȩlebremꝰ: Restat igitur. ut co¬
tidianum panem accipiamus spiritalem. p̃cepta scilicet diuina
que cotidie oportet meditari et oꝑari. Nam deipsis dñs dicit.
O peramini escam: quȩ non corrumpitur. Cotidianus autem iste
cybus nunc dicitur: quamdiu ista uita temporalis ꝑ dies dece den¬
tes succedentesq ꝑagitur: Et reuera quamdiu nunc insuperiora
nunc in inferiora. id est nunc inspiritulia nunc in carnalia ani-¬
mi affecꝰtus alternat: tanquam ei qui aliquando pascitur cybo
aliquando famẽri patitur. cotidie panis est necessarius quo refitiat᷑
esuriens. et relabens erigatur. Sicut itaq corpus nr̃m in hac uita
ante illam scilicet immutationem cybo reficitur: quia sentit disperi¬
dium. sic et animus qm̃ temporalibus affectib quasi dispendium
abintentione dĩ patitur. p̃ceptorum cybõ rẽficitur. Danobis
hodie autem dictum est. Quandiu dicitur hodie: id est in hac

Expanded text:
diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie oportet meditari et operari. Nam de ipsis Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur. Quotidianus autem iste cibus nunc dicitur, quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in spiritualia, nunc in carnalia animi affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium: sic et animus, quoniam temporalibus affectibus quasi dispendium ab intentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da nobis hodie autem dictum est, quamdiu dicitur hodie, id est, in hac
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror esse sumendam: unde rerum
manifestum constat exordiũ:
id est ab ipsis
catholicȩ fidei fundam̃¬
interrogem. an
qui dicitur pater substantia sit: respondetur esse

Expanded text:
arbitror esse sumendam, unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundameinterrogem, an qui dicitur pater substantia sit, respondetur esse
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo permansit:tq hominis factus est. idemq
dĩfilius: ita ut in eo & diuinae naturae radiaret
splendor. & humanȩ fragilitatis appareret
as sumptio. Sedhuic tam sanae atq ueracis simȩ
fidei extiterant multi. qui diuersa garrirent᷑.
et practer alios. nestorius et eutiches repertores

Expanded text:
uirgo permansit; atque hominis factus est idemque dei filius, ita ut in eo et diuinae naturae radiaret splendor et humanae fragilitatis appareret assumptio. Sed huic tam sanae atque ueracissimae fidei exstiterant multi qui diuersa garrirent et praeter alios Nestorius et Eutyches repertores
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ualerent ꝑsecuturi: ut si fieri posset de terra
omnino deleretur. Et quia eos patientia martyrum et
magnitudine miraculoꝵ. et consequente fide populorum
erãt superaturus: idõ sic dictum est. p̃ualebit dñs aduersus
eos. Non enim diceret᷑ p̃ualebit aduersus eos. nisi oppugnandi
illi resisterent. Unde et in psalmo. ita ꝓphecatum est.
Ut qui fremuerunt gentes. et populi meditatis inania :
Aasticerunt reges t̾rȩ et principes conuenerunt inunum.

Expanded text:
quantum ualerent, persecuturi, ut, si fieri posset, de terra quantum ualerent, persecuturi, ut, si fieri posset, de terra omnino deleretur. et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum et consequente fide populorum erat superaturus, ideo sic dictum est: praeualebit dominus aduersus eos. non enim diceretur: praeualebit aduersus eos, nisi oppugnando illi resisterent. unde et in psalmo ita prophetatum est: ut quid fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae, et
Abbreviated transcription (Latin):
patri& gentiũ. qm̃ dñi est regnum. et ipse dominabit᷑ geri¬
tium. Haec autẽ ꝑ xp̃m fuisse complenda: et aliis plurimis
testimonus. et in eodem ipso psalmo unde hoc commemoraui
satis apparet. Cũenim paulo superius futuram passionem
suã ꝑ ꝓphetã ipse loqueretur dicens. foderunt manus meas
et pedes meos. dinumerauer̃ omnia ossa mea. ipsi uero con¬
siderauer̃ et conspexer̃me. diuiser̃ sibi uestimenta mea. et suꝑ
uestimentũ meum miser̃ sortem: paulo post infert illud qđ posui.
commemorabuntur et conuertentur ad dñm uniuersi fines t̾rȩ
et cȩtera. Quã quam et illud testimonium quod prius adhibui
ubi dictum est p̃ualebit dñs aduersus eos et extermina¬
bit omnes deos gentium t̾re in eo quod positum ẽ pre¬
ualebit: satis ostendit᷑ etiã hoc p̃nuntiatũ. quod pagani
prius oppugnaturi essent ȩccłam. nomenq xp̃iarũtm

Expanded text:
patriae gentium, quoniam domini est regnum, et ipse dominabitur genpatriae gentium, quoniam domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. haec autem per Christum fuisse conplenda et aliis pluribus testimoniis et in eodem ipso psalmo, unde hoc commemoraui, satis adparet. cum enim paulo superius futuram passionem suam per prophetam ipse loqueretur dicens: foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. diuiserunt sibi uestimenta mea, et super uestimentum meum miserunt sortem, paulo post infert illud, quod posui: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et cetera. quamquam et illud testimonium, quod prius adhibui, ubi dictum est: praeualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppugnaturi essent ecclesiam nomenque christianum,
Abbreviated transcription (Latin):
et sacra euertenda ꝑ suos uates hoc est ꝓphetas. aꝑta de¬
nuntiatione p̃dixit. aꝑta potestate p̃cepit. aperta
ueritate compleuit. Uide quis usq adeo desipiat. qui
non eũ potius colendum eligat quem coli non ꝓhibent
quos colebant. quemꝓculdubio cum colere cȩperit illosutiq
non est culturus. quos ꝓhibet coli quem colit: uod autẽ ipsũ
essent culturȩ gentes exterminatis dus falsis quos antea cole¬
colebant. aꝓphetis eius. et p̃dictum paulo ante cõmemo¬
raui: et nunc repeto. Preuabit inquit dñs aduersus cos.
et exterminabit omnes deos gentium t̾rȩ: et adorabunt eũ
unusquisq de loco suo. omnes insulȩ gentium. N eq enim
solȩ insulȩ. Sedita om̃s gentes ut ẽtiam om̃s in sulȩ gentiũ.
quando quidem alibi Non insulas nominat sed uni uersũ orbẽ
t̾rarũ dicens. Commemorabunt᷑ ec conuertentur ad dnm
uniuersi fines t̾re. et ad orabunt in conspectu eius uniuersa

Expanded text:
acra euertenda per suos uates, hoc est prophetas, aperta deacra euertenda per suos uates, hoc est prophetas, aperta denuntiatione praedixit, aperta potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea colebant, a prophetis eius esse praedictum paulo ante commemoraui et nunc repeto. praeualebit, inquit, dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. neque solae insulae, sed ita omnes gentes, ut etiam omnes insulae gentium, quandoquidem alibi non insulas nominat, sed uniuersum orbem terrarum dicens: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae, et adorabunt in conspectu eius uniuersae
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmonũ extortum ẽ id ꝓdere cultoribus suis quod didicerat
ex ȩloquis ꝓphetarũ uel ex oraculis angłoꝵ. Quod cur non
fieret. cum et ista non sit opinatio sed attestatio ueritatis:
Illudenim. quod solum abeis flagitandum est: nec umquam
antea ꝓtuler̃. nec umquam postea nisi forte confictum pro¬
ferre conabunt᷑. aliquid deos suos ꝑuates suos contra dmñ isrł
ausos fuisse p̾dicere aut dicere: dequo dõ doctissimi eoꝵ
auctores qui omnia illa legere ac nosse potuer̃. magis quȩ-¬
siuer̃ quis ds̃. eet: quam dm negare potuerunt. Porro autem
ds̃ iste quem Nullus eorum negare ausus est uerum dm̃. quia
et si negaret non solum subiaceret debetis pęnis. uerũ etiã
certis conuinceret᷑ effectib. Iste ergo ds̃ quem nemo ut
dixi illoꝵ negare ausus est uerum̃ dm̃: illos falsos. eͥẽ
deos et omninõ deserendos. eorumq templa et simulacra¬

Expanded text:
daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis prophetarum uel ex oraculis angelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausus est uerum deum, qui et si negaret, non solum subiaceret debitis poenis, uerum etiam certis conuinceretur effectis: iste ergo deus, quem nemo, ut dixi, illorum negare ausus est uerum deum, illos falsos esse deos et omnino deserendos eorumque templa et simul
Abbreviated transcription (Latin):
istos falsos deo s ͤ dicet. necolantur uehementissime p̾cepit. cur
non hoc etiã ipsi comꝑtum p̃dicere sinerent᷑. Ut inde clarius
apparet eos haec antea uel minime credidisse uelsuis cultorib
enuntiare timuisse. In fine autem tamquam nihil amplius
habentes quod agerent. etiam ibi uoluisse suam ostentare di¬
uinationẽ. ubi iãm ꝓdunt᷑ dui sumilasse diuinitatẽ: Qd̾ autẽ
dicunt reliqui eorũ cultores etiam suarũ quibusdam libris
haec p̃ cognita contineri. quãquam exrebus impletis con¬
ficta putanda sint. quȩ in eoꝵ templis tam longo antea tẽpore
populis eoꝵ siuera. eent. in notescere debuerunt. sicut nr̃a
non solum in aecclęsiis nr̃is uerũ etiã quod ad grauius testimoni¬
um contra omnes immicos ualet. in uidȩoꝵ sinagogis antiquis¬
sima et notissima recitantur Tamen nec ista ip̃sã quȩ abeis
uix raro et clanculo ꝓferuntur mouere nos debent. siciuiquam

Expanded text:
istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi completum praedicere sinerentur, unde clarius adpareret eos haec antea uel minime credidisse uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in fine autem, tamquam nihil amplius habentes quod agerent, etiam ibi uoluisse suam ostendere diuinationem, ubi iam produntur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea tempore populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solum in ecclesiis nostris, uerum etiam — quod ad grauius testimonium contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
frequentare noluer̃. sicut eoꝵ poeta iunonem inducit non omni
modo credentem quae decurni morte iuppiter dixerat. Iuno autẽ
abistis potestas aeria p̃dicat᷑. quae apud uirgilium sic loquitur.
Nunc manet in sontem grauis exig̾us. aut ego ueri fana feror
quod uto potius formidinẽ falsa ludicaret inmelius tuaqui potis
orsa reflectaf. Aut ego ista sibi quȩ ꝑ ꝓphetas ꝑ̃dicta nouerant
posse accedere dȩmones hoc est potestates aeriȩ dubitabteNT
et ꝓpterea p̃dictioynem eorum cę̧lebrare noluerunt. Et hinc
intelligendum est quales sint: aut cumea uentura certissima
scirent idõ ꝑsua templa tacuer̃. nẽc tam tunc inciperent ab ho¬
minibus intelligentib deseri atq contemni. qđ detemploꝵ
et simulacroꝵ suoꝵ futura euersionẽ eis ꝓphecis adtestaren-¬
tur: qui eos coli ꝓhibebant. Nunc uero postea quã tempus¬
aduenit quo complerentur uaticinia ꝓphetarum dĩ unius qui

Expanded text:
frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa reflectas! — aut ergo ista sibi, quae per prophetas praedicta nouerant, posse accidere daemones, hoc est potestates aeriae, dubitabant et propterea praedicationem eorum celebrare noluerunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tunc inciperent ab hominibus intellegentibus deseri atque contemni, quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos coli prohibebant. nunc uero, posteaquam tempusaduenit, quo conplerentur uaticinia prophetarum dei unius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ut per suos fideles fier& imperauit. Cur autẽ hoc nonsineret᷑
demon p̃dicere cum sibi iã p̃nosceret imminere. cum hȩc p̾dic¬
tio et ꝓphetis attestaretur aquibus sunt ista conscripta. et pru¬
dentibus daret intelligi quam uigilanter. ẽẽt demonũ cauerida
fallicia. cultusq fugiendus. qui cum ante ꝑtam longum tempus
in templis suis haec futura tacuissent. quȩ ꝑ ꝓphẽcas predicta
ignorare non posserit. postea quam apꝓpinquare cȩperunt
uoluerunt ea quasi p̃dicere. ne ignari uictiq putarentur. a¬
Cumigitur tam longe ante p̃dictum eet. atq corscriptum
ut alia interim taceam illud quod sophonias ꝓpheta dicit.
preuale bit dñs aduersus eos. et exterminabit omnes deos gen¬
tium terrȩ. et adorabunt eum unusquisq delocosuo om̃s iN¬
sulȩ gentium. aut non credebant ista sibi euentura qUI IN
templis gentium colebantur. et haec idõ ꝑsuos uates ac fanaticos

Expanded text:
 ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur  ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur daemon praedicere. cum sibi iam praenosceret inminere, cum haec praedictio et prophetis adtestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent, quae per prophetas praedicta ignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedicere, ne ignari uictique putarentur. cum igitur tam longe ante praedictum esset atque conscriptum, ut alia interim taceam, illud, quod Sophonias propheta dicit: praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium, aut non credebant ista sibi euentura, qui in templis gentium colebantur, et haec ideo per suos uates ac fanaticos
Abbreviated transcription (Latin):
et usitatiorib causis futura p̃uidentur: eandem maioribus
et occultiorib causis impedita mutantur. Fiallunt autem
etiã studio fallendi. et inuid a uoluntate : qua hominum er¬
rore lȩtant᷑. Sedne apud cultores suos pondus auctoritatis
amittant. id agunt ut interpretibus suis signorumq suoꝵ
coniectorib culpa tribuant᷑. quando decęp̾ti fuerint: uel mex-¬
titi. Quid ergo mirũ si immin ente temploꝵꝰ et simulacroꝵ¬
ȩuersione quam ꝓphete dĩ summi tanto ante p̃dixerant serapis
dȩmon alicin cultorũ suoꝵ hoc deproximo ꝓdit. ut suã quasi
diuinitatẽ recedens uel fugiens commendaret. Fugant᷑ enĩ
isti. uel &iam iussis superiorib colligati abstrauntur. & alienant᷑
a locis suis: ut dereb quib: dominabantur quibusq colebantur
fiat uoluntas dĩ. qui hoc tanto ance ꝑ om̃s gentes futurũ ẽẽ p̃dixit.¬

Expanded text:
et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam studio fallendi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentiti. Quid ergo mirum, si iam inminente templorum et simulacroreuersione, quam prophetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus, quibus dominabantur quibusque colebantur, fiat uoluntas dei, qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit et,
Abbreviated transcription (Latin):
longeq prestantius ꝓaeru corporis sensu sollertiore et exercita.¬
tiore p̃noscunt. quia et hȩc abangłis dõ summo piȩ seruientib
exalia dispositione ignota demonib ex imꝓuiso acrepente mutaͬt᷑:
tamquã si aliquid ȩgro extrinsecus accidat quo moriat᷑. quem me-¬
dicus ueris salutis p̃cedentib signis. uicturum. e̾e ꝓmiserat.
Aut si aeris qualitate p̃uisa diũ flaturum illum uentũ riau¬
tarum aliqui p̃dixissetͥ: cui dñs xp̃s cum discipulis suis na¬
uigans ut quiesceret imperauit. et facta est tranquillitas mag¬
na. Uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquã
polliceat᷑. Naturã utiq t̾rȩ et numeros seminum calleres.
quo tamen anno eã uel imꝓuisa cęli intemperies are faciat
uel aliqua iussio potentiores eradicet. Ita multa etiã ad pre¬
scientiã p̃dictionemq dȩmonum ꝑtinentia. quȩ minorib

Expanded text:
longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitalongeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent, cui dominus Christus cum discipulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepta uideamus parit aiuistis ꝑuersisq cantari. Nec ob ẽt̃ aliqͥd
immo etiã prod ẽẽ ad maiorem notitiã famamq ueritatis. cum
de illa etiã hi quicquid nouer̃ dicunt: qui ec ꝑuersis moribus con¬
tra dicunt. In cȩteris autẽ suis p̃dictionibus. dȩmones plerumq¬
et falluntur & fallunt Et fallunt᷑ quidem. quia cumsuas dispo¬
sitiones prȩnuntiant: eximꝓuiso de suꝑ aliquid iubet᷑. qđ eorum
consilia cuncta ꝑturbet: uelut si aliquid disponant quilibet
homines quibusq potestatib subditi. qđ non ꝓhibituros suos
p̃positos arbitrentur. idq facturossẽȩ. ꝓmittant: Atilli peries
quos maior potestas est. ex alio superiore consilio hoc totũ dispo¬
sitũ atq p̃paratum repente ꝓhibe̾arit: Fallunt᷑ etiã cum causis
naturalibus sicut medici. & Nautȩ. & agricolȩ.: Sed longe acutius

Expanded text:
praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt. falluntur quidem, quia, cum suas dispositiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius
Abbreviated transcription (Latin):
apparet concitatior animi motus in uultu. ut abhominib quoq
aliquid forinsecus agnoscat᷑ quod intrinsecus agit᷑: Ita non
debec. eẽ. incredibilẽ si etiã leniores cogitationes dant aliqua
signa ꝑcorpus. quȩ obtonso sensu hominum cognosci non
possunt. acuto autẽ dȩmonũ possunt. Hac atq huiusmodi fa¬
cultate multa dȩmones futura p̾nuntiant. cumtamen ab eis lor¬
ge sit altitudo illius ꝓphetiȩ: quam ds̃ ꝑscõs angłos et ꝓphȩcas
õꝑatur. Nam siquid de illa dĩ dispotione p̃nuntĩant: audunt
ut p̾̃nuntient: et cum ea p̃dicunt quunde audiunt Non falluit
neq falluntur Ueracissima enim sunt. angłica et ꝓphecica ora¬
cula. Sic autem in dignant̃ accipitur quod aliqua etiã talia
dȩmones audiant et p̃dicant: quasi aliquid in dignum sit. ut
quod idõ dr̃ ut hominibus in noteftat. hoc Non solũ boni
ueũ ecia mali Nontaceant: cumipsis hominibus etiã uitȩ bonȩ

Expanded text:
adparet concitatior animi motus in uultu, ut ab hominibus quoque adparet concitatior animi motus in uultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque huius modi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen ab eis longe sit altitudo illius prophetiae, quam deus per sanctos angelos et prophetas operatur. nam si quid de illa dei dispositione praenuntiant, audiunt. ut praenuntient; et cum ea praedicunt, quae inde audiunt, non fallunt neque falluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibus eoꝵ ꝑ quȩdã imaginaria uisa miscendo. siue uigilan¬
tium siue dormientium. Aliquando autẽ non quȩ ipsi faciunt
sedquȩ naturalibus scis futura p̾noscunt. Quȩ signa in hominum
sensus uenire non possunt: ante p̾dicunt. Neq enĩ quia p̾uidet
medicus. quȩ non p̃uidet eius arcis ignarus: idõ iam diuinus habentꝰ.
Quid autem mirũ. si quemadmodũ ille in corparis humani ueł ꝑ¬
turbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras p̃¬
uidet ualitudines. sic demon in aeris affectione atq ordinatio
ne sibi nota nobis ignota. futuras p̃uidec tempestates: Aliquando
et hominum dispositiones non solum ꝓlatas: uerũ etiã cogitatione
concȩptas consignat. Quȩdam exanimo exprimunt᷑ in cõrpore.
tota facilitate ꝑdiscunt: atq hinc etiam multa futura p̾nuntiant.
alus uidelicet mira. qui ista disposita non nouerunt. Sicut enim

Expanded text:
cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilancogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic dne sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates: aliquando et hominum dispositiones non solum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas: cum signa quaedam ex animo exprimuntur, in corpore tota felicitate perdiscunt: atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista dis
Abbreviated transcription (Latin):
moribus meliores : quanto maiora et mirabiliora ꝓsubtilissimi
corporis hoc est aerii facultate ac facilitate dȩmones possint.
cumtamen sint prauae uoluntatis. maximeq suꝑbiȩ fastu
et inuidentiae malici& sp̃s immundi atq ꝑuersi. Quantũ autẽ
ualeat aeris elementũ quo eoꝵ corpora p̾ualent ad multa
uisibilia in uisibiter molienda. mouenda. mutanda atq uer¬
sanda : longum est nunc demonstrare. & puto qđ uł mediocrit᷑
consideranti facile occurrat. Quȩ cum ita sint: primũ sciendũ ÷
quȩ ipsi facturisunt. Accipiunt enim sepę potestatem & morbos
immittere. & ipsum aerem uiciando morbidum reddere. & ꝑuersis
atq amatorib t̾renorũ commodorũ male facta suadere. dequor ꝓ
moribus certi sunt qđ sint eis talia suadentib consensuri.
Suadent autẽ mi ris et inuisibilibus modis. ꝑ illam subtilitatem
corporũ suorũ corpora hominum non sentientium penetrando. ẽe

Expanded text:
moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatis maximeque superbiae fastu et inuidentiae malitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum esquae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem uitiando morbidum reddere et peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentientium penetrando et se
Abbreviated transcription (Latin):
rerum in exꝑto: uideantur. Q uod uero non solum quȩ eemones
futura p̃dicunt. uerum etiam quȩdã mirafaciunt ꝓ ipsa utique
sui corporis excellentia. cur non comtemnat᷑ aprudentib. cum
plerumq iniqui ac ꝑditi homines ita exerceant corpora sua
tantaq diuersis artibus possint. ut ea quihȩc nesciunt nec
aliquando uider̃. etiam narrata uix credantꝰ. Quam multa
in ambuli. cęteriq theatrici artifices. quam multa opifices maximeq
mȩchanici miranda fecerunt: Num idõ meliores sunt bonis et
sc̃a pietate p̃ditis hominibus: Quae idõ commemoraui. ut qui
hȩc sine ꝑuitia et sine uana resistendi animositate considerat.:
simul cogitet. si de subiacenti crassiori materia uelsui quisque
corporis ued terrȩ et aquȩ. lapidum atq lignoꝵ. metallorũq
uariorum tanta quidem homines possunt ut ẽos illis qui haec
nonpossunt plerumq stupendo in sui comparatione diuinos
uocent. cumquidam illor &ͦ sint artib potentiores. quidã istoꝵ

Expanded text:
uinare uideantur. Quod uero non solum quaedam daemones futura praedicunt, uerum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum