comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepe fit aut si nopide. aut sandice mixtis. Oinium
primi greci in effesiorum solo inuenisse traduntur.
cuiꝰ piginenti ispania ceteris regionibus plus habun¬
dat. Undei etiam nom̃ proprio flumini dedit. Hu¬
ius distillatio: argentũ liqui dum gignit. Minion¬
autem: hoc quidam dicunt ẽẽ einnabarin a dracone et
barro idest elefanto cognominatum. Aiunt enim draco¬
num eẽ sanguinem dum implicant elefantos: ruunt
enim beluȩ. et dracones obruntur: quorum fusus oruor
tram inficit: fitq pigmentum quicquid solo tinxerit.
Est autem puluis. coloris rubri. Prasin idest creta uiridis
et si in aliquibus t̃ris ꝓmiscue generetur. obtuma tamen
in libia cirenensi. Crisocola colore prasina ẽ dicta. quod
uena eius aurum habere traditur. Hȩc et in armenia
nascitur. sed ex macedonia ꝓbabilis uenit. Foditur enĩ
ex metallis aeris: cuiꝰ inuentio argentum atq indicum
ꝓdit. Nam uenȩ eiꝰ cum his habent nature societatẽ.

Expanded text:
saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minionautem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem.
Abbreviated transcription (Latin):
olores autem dictos. quod calore ignis uł sole
ꝑficiuntur: siue quod in initio colabantur ut¬
ad sum me subtilitatis existerent. Colores aut nascun¬
tur aut fiunt. Hascuntur ut sinopis. rubrica. pari¬
tonium. i elinum. fretia. auripiginentũ. Ceteri fin-¬
guntur aut arte aut ꝑmixtione. Sinopis inuenta pri-¬
mum in ponto ẽ. inde nomen a sinope urbe accepit.
Species eius tres. Rubra. et minus rubens: et int̾
has media. Rubrica uocata. quod sit rubra et san-¬
guineo ꝓxima. Hȩc plurimis locis gignitur: sed opti¬
ina ponto. unde et ponti ca dicitur. Siricũ rubri colo¬
ris pigmentũ. ex quo et librorum capita scribu nt᷑.
Ipsud eͦst et feniceum appellatum eo quod in siria
colligatur in litoribus rubri maris ubi fenices in ha¬
bitant. Aliud ẽ autem sericum. aliud siricum. Nã
sericum lana est quam seres iutrunt : siricum uero
pignientum quod sirii fenices in rubri maris littori¬
biis colligunt. Est autem et inter facticius. Nam

Expanded text:
olores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam
Abbreviated transcription (Latin):
una amissi ac receptiluminis uicibꝰ.
menstrua spatia moderat. Quȩ idõ obliquo
incedit cursu. et non recto ut sol. scilicet
ne incidat in centrum t̃rȩ: et frequenter
patiatur eclipsin. Uicinus enim. ẽ. eius eir.¬
culus terrȩ. Crescens autem. orientẽ cornibꝰ
Spectat. decrescens occidentem. merito qͥa
occasura et amissura lumenẽ.
De uicinitate lunȩ ad terras

Expanded text:
una amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. De vicinitate lunae ad terras
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. quando consuetudine cõmuni res
ueritus sum dudum abs te cauere ne faceres.
quod uulgus seruoꝵ solet: dolis ut me delu-¬
deres. Ab effectis argum̃tum ẽ cum ex his
A comparatiõe argumentũ ẽ. quando ꝑ con¬
lationẽ ꝑsonarum siue causarũ sententiae
ratio sub imputatione formatur. Ut uir
graium. Nos aliquid contra rutilos iuuisse
ne fandum ẽ. Itẽ argumenta quȩ dicuntur
extrinsecus. quȩ greci tecnos id. ẽ. artis ex¬
pertes uocant. ut ẽ testimoniũ: testimo¬
nium uero constat re. Hȩc diuiditur qͥnq
Teitius gͦ superior modus qui ẽ ex temporibus
in octo species diruatur. Primam ingenio.¬

Expanded text:
ntum est, quando consuetudine communi res ntum est, quando consuetudine communi res nnihil veritus sum dudum abs te cavere, ne faceres quod vulgus servorum solet, dolis ut me deluderes. Ab effectis argumentum est, cum ex hiA conparatione argumentum est, quando per conlationem personarum sive causarum sententiae ratio sub inputatione formatur, ut VergGraium, nos aliquid contra Rutulos iuvisse nefandum est? Item argumenta quae ducuntur extrinsecus, quae Graece ἀτέχνους, id est artis expertes vocant, ut est testimonium. Testimonium vero constat re. Haec dividitur in qTertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio
Abbreviated transcription (Latin):
mentum dicitur: quando res discrepantes
sibimet obponuntur. Ut uirgilius. Mor¬
tali ne manu factȩ in mortale carinȩ fas ha¬
beant. certusq incerta pericula lustret ene¬
as. Aconsequentibꝰ argumentũ dicitur. qͣn¬
do positam rem aliquid in euitabilit̾ conseqͥ¬
tur. Ut uirgiliꝰ. N eauis animo nectanta suꝑbiauictiᷤ.
Ab antecedentibus argumentũ. ẽ. quando ali¬
qua ex his quȩ prius gesta sunt cõꝓbantur.
ut cicero ꝓ milõñe: cum ñ dubitauerit ape¬
rire id quod cogitauerit. uos potestis dubita
re quid fecerit. A repugnantibus argum̃-¬
tum ẽ. quando illud quod obicitur aliqua
contrarietate destruitur. Ut cicero. I
gͥ ñ modo de tali periculo lib̾atus. sed hono¬
re amplissimo ditatus. domite interficere
uoluisset. A coniuigatis argum̃tum. ẽ. cũ
comꝓbabiliter ostenditur quid sit ex re qua-
chil obfore credunt: quin omnem hesperiam pe¬
nitus sua sub iuga mittant. A causis argum̃¬

Expanded text:
mentum sumitur, quando res discmentum sumitur, quando res discsibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubire quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitur, ut CiceroDeiot. 15: 'Is igitur non modo de tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te interficere voluisset'. A coniugatis argumentum est, cum contra probabiliter ostenditur quid sit ex re quaquhil adfore credunt, quis omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant. A causis argume
Abbreviated transcription (Latin):
argumnentum ẽ. cum declinatur a nomine.
et fit uerbum. Ut cicero uerrem dicit euer¬
sisse ꝓuinciam. uł nomen a uerbo: cum la¬
trocinari dicitur latro. nomen ẽ a nomine¬
ut terentius. inceptio ẽ amentium aut aman¬
tium. dum modo distet unius appellatio.¬
nis postremitas: in alia uocis declinatione
formata. Secundum argumentum agene¬
re ẽ: cum de eodem genere sententia dicit᷑.
Ut uͥgiliꝰ. Uariũ et mutabile genus semper
femina. Tertium ab specie argumentum ẽ.
cum generali questioni fidem species facit.
ut. At non sic frigius penetrat lacedemo¬
na pastor. Asimili argumentum ẽ cum
de rebus aliquibus similia ꝓferuntur. Ut.
suggere tela michi. ñ nullum dextera frust᷑
torserit in rutilos. steterantq in corpore gra¬
ium iliacis campis. A differentia argum̃¬
tum ẽ. quando ꝑ differentiam aliqua separan¬
tur. Ut uirgilius. Non diomedis equos nec
currum cernis achillis. Acontrariis argu¬

Expanded text:
argumentum est, cum declinatur a nomine argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Terentius: Inceptio est amentium, haud amantium, dummodo distet unius appellationis postremitas in aliam vocis declinationem formata. 6. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur, ut Virgilius: Varium et mutabile semper femina. 7. Tertium a specie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit, ut: At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor. de rebus aliquibus similia proferuntur; ut Virgilius: Suggere tela mihi, nam nullum dextera frustra Torserit in Rutulos, steterintque in corpore Grajum Iliacis campis. A differentia argumentum ducitur, quando per differentiam aliquae res separantur; Virgilius: Non Diomedis equos, nec currum cernis Achillis. A contrariis argu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑica ẽ disciplina inue¬
niendorum argum̃toꝵ. diuisio topicoꝵ
siue locoꝵ ex quibus argum̃ta ducuntur:
triplex ẽ. Nam alia in eo ipso de quo agit᷑
herent. alia quȩ dicuntur effecta. quȩ quo
dam modo ex rebus aliis tracta noscuntur. alia
quȩ adsumuntur extrinsecus. Argumenta
quȩ in eo ipso de quo agitur herent᷑: in tribus
diuisa sunt. Prima a toto. secunda a parte.
tercia a nota. Argumentũ a toto. cum diffi¬
nitio adhibetur ad id quod queritur. sicut
ait cicero. Gloria ẽ laus recte factorum mag¬
norumq in re publica fama meritoꝵ. A par¬
tibus ẽ argumentũ. oum is qui se defendit
aut negat factum: aut factum ẽẽ iure de¬
fendit. A nota ẽ argumentũ. cum ex ui no¬
minis argumentũ aliquod elicitur: ut cice
ro. Consulem inquam querebam: quem in
isto maiali inuenire ñ poteram. Effecta
argum̃ta sunt. quȩ quodam modo ex rebus
aliis tracta noscuntur. Sunt autem nume¬
ro quatuordecim. Id. ẽ. pͥmum a coniugatis

Expanded text:
opica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio topicorum sive locorum ex quibus argumenta ducuntur triplex est. 114 Nam alia in eo ipso de quo agitur haerent; alia, quae dammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sunt; prima a toto, secunda a parte, – a nota. Argumentum a toto est, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: 'Gloria est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Consulem, consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali inuenire argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quattuordecim; id est, primum a coniugatis
Abbreviated transcription (Latin):
to. aristotiles atq alii rerum uarietate ꝑmo.¬
ti. concordi sententia damnauerunt. dicen¬
tes confusionem rerum potus de tali persua.¬
sione generari. Nãsi genus humanum ad
uarios actus nascendi necessitate premerent᷑.
cur aut laudem mereantur boni. aut mali
legum ꝑcipiant ultionem: Et quamuis ip¬
si non fuerint cȩlesti sapientie dediti. ueri¬
tatis tamen testimonio errores eoꝵ merito ꝑcule¬
runt. Ordo autem iste septem scłarium disci
plinarum idõ a philosophis usq ad astra ꝑdu¬
ctus est. scilicet ut animos scłari sapientia
implicatos a t̾renis rebus abduceret: et in su-¬
ꝑna conteplatione collocaret.¬

Expanded text:
to, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoto, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a philosophis usque ad astra perductus est, scilicet, ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abduceret, et in superna contemplatione collocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
eamq arctum filium autẽ eius artofilax
appellauit. Sic lira ꝓmercurio in cęlo lo¬
cata. sic centaurꝰ ciron. ꝓpt̃ quod nutrierit es¬
culapium et achillem. inter astra dinumera¬
tus est. Sed quolibet modo suꝑsticiones bę̧
ab hominibus nuncupent᷑. Sunt tamen si¬
dera quȩ ds̃ in mundi pͥncipio condidit: ac cerꝰ¬
to motu distinguere tempora ordinauit. Hoꝵ
gͥ signorum obseruationes uel geneses uel ce¬
tera suꝑsticiosa quę se ad cognitionem siderũ
coniungunt. idẽ. ad noticiam fatoꝵ et fidĩ
nr̃e sine dubitatione contraria sunt: sic igno-¬
rari debent a xp̃ianis ut nec scripta ẽe ui¬
deantur. Sed non nulli siderum pulc hritudi¬
ne et claritate ꝑlecti. in lapsu stellarum ce¬
catis mentibus corruerunt. ita ut ꝑ supputati¬
ones noxias que matesis dicitur. euentus rerũ
prescire posse conentur. Quos non solum xp̃ia¬
nȩ religionis doctores. sed etiam gentilium. pla¬

Expanded text:
eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, pculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Pla
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium. qui ñ solum pisces. sed etiam arietes
et hircos et tauros. ursas. et canes. et cancros.
et scorpiones. in celum transtulerunt. Nam
et aquilam et cignum ꝓpter iouis fabulas
inter celi astra eius memoriȩ causa colloca¬
uerunt. Perseum quoq et uxorem eius an¬
dromedã postea quam sunt mortui incęlum
receptos eẽ crediderunt. ita ut imagines eoꝵ
stellis designarent: eoꝵq appellare nomini¬
bus non erubescerent. Aurigam etiam ericto¬
niũ in celi astra collocauerunt: ꝓpter quod
udissent eũ pͥmum quadrigas iunxisse. Mi¬
rati sunt enim ingenium eius ad imitationem
solis accessisse: et ꝓpter hoc nomen eius post
mortem inter sidera posuerunt. Sic calisto
licaonis regis filia dum ab ioue compressa
et fabulose ab iunone in urse speciem fuis¬
set uersa quȩ grece arctos appellatur post
interfectionem ipsius. nomen eius iouis cum
filio in stellis septentrionalibus transtulit:

Expanded text:
gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑ eum sol decurrit. tra exhausta solis ardo¬
re nichil pariat. Est enim hoc tempus canicu¬
larum dierum. Libram autẽ uocauerunt ab
equalitate mensis ipsius. quia octauo kł octo¬
bris sol ꝑ illud signum currens equinoctiũ fa-¬
cit. Unde et lucanus. At ustę pondera librȩ. Scor¬
pium quoq et sagntariũ ꝓpter fulgura m̃sis
ipsius appellauerunt. Sagitarius uir eqͥnis
cruribus deformatus. cui sagitam et arcum
adiungunt. ut ex eo mensis ipsius fulmina
demonstrentur: unde et sagitariꝰ. ẽ. uocatus.
Capricornii figuram id̾o inter sidera finxert̃.
ꝓꝑter capream iouis nutricem. Cuiꝰ posteri¬
orem partem corporis. in effigiem piscis ideo
formauerunt. ut pluuias eiusdem tẽporis
designarent: quas solet idem mensis plerũq
in extremis habere. Porro aquarium et piscẽ
ab imbribus temporum uocauerunt. quod hie¬
me quando in his signis soluertitur: maiores
pluuiȩ ꝓfunduntur. Et miranda dementia

Expanded text:
bus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardobus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kal. Octobres sol per illud signum currens aequinoctium facit. Unde et Lucanus4, 58: Ad iustae pondera librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quia in martiomense qui ẽ anni prin¬
cipium. solem in eo signo cursum suũ agere
dicunt. Sed et taurum inter sidera collocañ
et ipsum in honore iouis eo quod in boue sit
fabulose conuersus quando europam transue¬
xit. Castorem quoq et pollucem post mortẽ
int̃ notissima sidera constituerunt: qͦd signũ
gemini dicunt. Cancrum quoq inde dixerunt.
eo quod cum ad eum signum mense uinio sol
uenerit. retrograditur. in modum cancri bre-¬
uioresq dies facit. Hoc enĩ animal incertam
habet pͥmam paitẽ. Deniq ad utrãq par-¬
tem gressum dirigit. ita ut prior parssit po¬
sterior: et posterior prior. Leonem in grecia
ingentẽ hercules occidit ⁊ ꝓpt̾ uirtutẽ suã
hunc inter. duodecim signa constituit.
hoc signum sol cum attigerit. nimiũ calorẽ
mundo reddit: et annuos flatus et hesias facit.
Wirginis etiam signum id circo inter astra col¬
locauerunt. ꝓpter quod hisdem diebus in qui-¬

Expanded text:
erunt, quia in Martio mense, qui est anni prinerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovifabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem diebus, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
martis. ueneris. et mercurii sacrauerunt. De-¬
cepti enim et decipere uolentes in eoꝵ adulatio¬
ne qui sibi aliquid scđm amorem p̃stitissent.
sidera ostendebant in cȩlo dicentes quod iouis
ẽẽt illud sidus. et illud mercurii: et concepta
est opinio uanitatis. Hanc opinionem erroris
diabolus confirmauit. xp̃c euertit. Iam uͦ illa
quȩ ab ipsis gentilibus signa dicuntur. in qͥ¬
bus et animantium imago de stellis format᷑.
ut arcfori. aries. taurus. libra. et huiꝰ modi alia.
hi qui sidera ꝑuiderunt. in numerũ stellarũ.
speciem corporis suꝑsticiosa uanitate ꝑ moti
finxerunt: ex causis quibusdam doꝵ suorum
et imagines et nomina conformantes. Nã
arietemꝰ pͥmum signum cui ut librȩ mediã
mundi lineam tradunt ꝓpter amonem. Iouẽ
idõ uocauerunt. In cuius capite qui simu la¬
cra faciunt. arietis cornua figunt. Quod sig¬
num gentiles idõ inter signa pͥmum constitu¬

Expanded text:
Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. DeMartis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ omnia sidera plus lucis habeat. Est autẽ
unus ex planetis. Hic ꝓprie et iubar dicitur.
eo quod iubas lucis effundat. Sed et
splendor solis et lunȩ et stellarum
iubar uocaturꝰ. quod in modum iubȩ radii ipsoꝵ
extendantur. Uesperus stella ẽ occidentalis: quã
cognominatam ꝑhibent a uesꝑo hispaniȩ rege.
Est autem et ipsa ex quinq stellis planetis: no¬
ctem ducens et solem sequens. fertur autem quod
hȩc stella oriens luciferum. occidens uesperũ facit.
De qua statius. et alterno dep̃nditur unus in ortu.¬
Planete stellȩ sunt quȩ ñ sunt fixȩ in cęlo ut
reliquȩ. sed in aere feruntur. Dicte autẽ pla¬
nete a poe⁊ esplanes id ẽ. ab errore. Nam in ter.¬
duni in austrum.interdum in septentrionẽ.
plerumq contra mundum. ñ nunquã cũ mun¬
do feruntur: quarum nomina greca sunt. phe-¬
ton. pheuonta. phiriona. esperus. stelbon. Has
romani nominibꝰ dõꝵ suoꝵ. id.ẽ. iouis. saturm.

Expanded text:
inter omnia sidera plus lucis ferat. Est autem inter omnia sidera plus lucis ferat. Est autem unus ex Planetis. Hic proprie et jubar dicitur, eo quod jubas lucis ostendat. Sed et splendor Solis, et Lunae, et stellarum jubar dicitur, quod in modum jubae radii ipsorum extendantur. Vesperus stella Occidentalis, quam cognominatam perhibent a Vespero Spaniae Rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis noctem ducens, et Solem sequens. Fertur autem, quod haec stella Oriens Luciferum, Occidens Vesperum facit. De qua Statius: Et alterno depPlanetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae ἀπὸ τῆς πλάνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni,
Abbreviated transcription (Latin):
occasu suo hiemem. ortu estatem pͥmęq nauiga¬
tionis tẽpus ostendunt. Canicula stella ẽ quȩ
et sirus dicitur. ȩstiuis mensibus in medio centro
celi ẽ. Et dum sol ad eam ascenderit. comuncta
cum sole duplicatur calor ipsius: et dissoluunt᷑
corpora et uaporantur. Unde ex ipsa stella dies
caniculares dicuntur. quando et molestȩ sunt
purgationes. Canis autem uocatur ꝓpter qͦd
corpora morbo afficiat. uł ꝓpter flamiȩ can¬
dorem quodeiusmodi sit. ut prȩ ceteris lucere
uideatur. Itaq quo magis eam cognoscerent.
sirion appellasse. Cometes stella ẽ dicta eo qͦd
comas luminis exse fundat. quod genus sideris
quando apparuerit. aut pestilentiam. aut fa¬
mem. aut bella significat. Cometes autẽ latine
crinite appellantur. quia in modum criniũ
flãmas spargunt. quas stoici dicunt ẽẽ ult᷑
triginta: quarum nomina et effectus quidã
astrͦologi scripserunt. Lucifer diltꝰ eo quod

Expanded text:
occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigaoccasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella signicrinitus appellatur, quia in modum crinium flammas spargit, easque Stoici dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. Lucifer dictus, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia fulget: et dictus orion ab urina. idẽ.
ab inundatione aquarum.Tempore enim
hiemis obortus. mare et terras aquis ac tem¬
pestatibus turbat. Hunc latini ugulam
uocant quod sit armatus ut gladius. et
stellarum luce terribilis atq clarissimus. In
quo si effulgent omnia. serenitas portenditur.
si obscuratur huiꝰ acies: tẽpestas cernitur im¬
minere. Hiades dictȩ ATIO TΟΥAΝ id.ẽ.
a suco et a pluuiis. Nam pluuiȩ grece yetos
dicuntur: ortu quippe suo efficiunt pluuiaᷤ.
Unde et eas latin suculas appellauerunt:¬
quia quando nascuntur pluiuiarum signa
mostrantur. de quibis uirgilius. Arcturum plu¬
uiasq hiadas. Sunt autemꝰ.uii. in fronte tauri:
et oriuntur tp̃r uernali. ẜliades a pluralitate di¬
ra. ye Ton. Sunt enim stellȩ .uii. ante ge¬
nua tauri. ex quibus sex uidentur: nam latet
una. Has latini uergilias dicunt a tẽporis sig¬
nificatione quod ẽ uer quando oriuntur. Nam

Expanded text:
vestigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, vestigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, ab inundatiohiemis obortus, mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Jugulum vocant, eo quod sit armatus ut gladius, et stellarum luce terribilis, atque clarissimus, in quo si effulgent omnia, serenitas portenditur; si obscuratur hujus acies, tempestas cernitur imminere. Hyades dictae, ἀπὸ τοῦ ὑείν, id est a succo et pluviis. Nam pluviae Graece ὑετὸς dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas Latinquia, quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur. De quibus Vergilius Aen. 1, 744: Arcturum pluviasque Hyadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pliades a pluralitate diappellant. Sunt enim stellae septem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini Vergilias dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ea intendunt. ad p̃uidendas aeris qualitates.
ꝑ estatem et hiemem uernalẽq temꝑiem.
Ortu enim uł occasu suo certis stationibus
tẽporum qualitates significant.
IG NORŨ pͥmus arctori. qui in axe fixus.
UIi. stellis in se reuolutis. rotatur: No¬
men.ẽ. grecum quod latine dicitur ursa.
quȩ quia in modum plaustri uertitur: nr̃i
eam septentrionem dixerunt. Iriones enĩ
ꝓprie sunt boues aratorii dicti : eo quod tram
terant. quasi teriones. Septentriones autẽ
non accidere axis uicinitas facit: quia in eo
sunt. Arcto filax dicitur. quia arcton. id. ẽ.
aelicem ursam sequitur. eundem et hooetẽ
dixerunt. eo quod plaustro heret. signum mul¬
tis spectabile stellis. int̾ quas arcturus est.
Arcturus sidus ẽ. post caudam maioris urse
posita in signo booetȩ. unde arcturus dicta.ẽ.
cordiis conlocata ẽ. Oritur autem arcturus¬
autumnali tẽpore. Orion austrũ ante tauri

Expanded text:
ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur ursa; quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod tterant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia ineo sunt. 8. Arctophylax dicitur, quod Arcton, id est, Helicem Ursam sequitur. Eumdem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis inspectabile stellis, inter quas Arcturus est. 9. Arcturus est sidus post caudam majoris Ursae positum in signo Bootae. Unde et Arcturus dictus est, cordiis collocata est. Oritur autem autumnali tempore. 162 10. Orion astrum ante Tauri
Abbreviated transcription (Latin):
appareat. obscuratis fulgore suo cun¬
ctis sideribus. Luna dicta quasi lucina ab¬
lata media sillaba. de qua uirgilius. casta
faue lucina. Sumpsit autem nomen per
dinuationem a solis luce. eo quod ab eo lum̃
accipiat. acceptumq reddat. Stelle dictȩ ab
stando: quia fixȩ stant semꝑ in cȩlo ne cadant.
Nlam quod uidemus ecȩlo stellas quasi labi.
non sunt stellȩ sed igniculi ab ȩthere lapsi.
qui fiunt cdum uentus altiora petens. et he¬
reum ignem secum trahit. qui tractu suo imi¬
tatur stellas cadentes. Nam stellȩ cadere ñ
possunt. immobiles enim ut p̃dictum ẽ sufs.
et eum cȩlo fixe feruntur. Sidera dicta quod
nauigantes ea considando iter dirigunt ad
cur suꝰ consuetum: ne facilibus undis aut
uentis alibi deducantur. Quȩdã autẽ stellȩ
idcirco signa dicuntur. quia ea nautȩ obser-¬
uant in gub̾nandis remigiis. contẽplantes
aciem fulgoremq earum. quibus rebus statꝰ
cȩli futuruis ostenditur. Sed et om̃s homines

Expanded text:
olus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba. De qua Vergilius Ecl. 4, 10: Casta fave Lucina. Sumpsit autem nomen per derivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat, acceptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
reterea purum et honestum oratoris elo¬
quium carere debet omnibus uitiis tã
in litteris quam in uerbis: quam etiam in
sententiis. In litteris ut iunctura apta et
conueniens sit. et sic obseruandum. ne pre.¬
cedentis uerbi extrema uocalis in eandem uo¬
calem pͥmam incidat uerbi sequentis. ut fe¬
mine egiptiȩ. quȩ instructura melior fit: si
consonantes uocalibus applicantur. Trium
quoq consonantium que se incidentes stri¬
dere et quasi rixari uidentur. uitanda iuncꝰ¬
tura ẽ. id. ẽ.R.s.x. ut ars studiorum rex
xerseserror romuli. fugienda ẽ et consonans
M. in lisa uocalibus. ut uerum enim.
De iuncturas uerborum.xx.

Expanded text:
eterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. De iuncturis verborum .
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Soleȩ sunt quibus tantum pedum plantȩ te¬
guntur: dictȩ a solo pedum. Item soleȩ materiales
ex materia corio interta. Socci. cuius diminutiuũ
soccelli appellati: in de quod soccum habeant in
quo pars plante innititur. Calliculȩ caligȩ uel
a callo pedum dictȩ. uł quia ligantur. Nam socci
non ligantur. sed tantum intromittuntur. Cer
nui socci sunt sine solo. lingulati quos nos foliatos
uocamus. Clauati quasi caliuati eo quod minutis¬
clauis id est acutis. sola caligis uinciantur. Perones.
et culponei. rustica calciamenta sunt. Baxea. calci¬
amenta mulierum sunt. Corrigie a coriis uocant᷑.
uł a conligatione quasi colligiȩ.

Expanded text:
cis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae tecis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia coreo intecta. Socci, cuius diminutivum socelli, appellati inde quod saccum habeant, in quo pars plantae inicitur. Calliculae. Caligae vel a callo pedum dictae, vel quia ligantur. Nam socci non ligantur, sed tnui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi caliclavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligiae.
Abbreviated transcription (Latin):
dicturi erant: et alta intonantiq uoce carmi-¬
na cantaturi. Est enim calciamentũ in modum
crepidarum: quo eroes utebantur. sed tale est
ut et in dextro et in leuo conueniat pede. Bax¬
ea calciamentum comedoꝵ erat. sicut trague¬
dorum coturni. Quos quidam etiam calones
appellant: eo quod ex salice fierent. Nam gre¬
ci ut diximus lignum cala uocabant. Talares
calcii socci sunt. qui inde nominati uidentur.
quod ea figura sint ut contingant talũ sicut
subtulares quod sub talo sunt: quasi subtalares. Ob.¬
strigilli st̃ qui ꝑ plantas consuti sunt: et ex suꝑiori
parte corrigia. trahitur.: ut constringantur. Un-¬
de et nominantur. Osas puto ab hoso primum
factas: et quamuis nunc ex alio genere: nom̃ tam̃
pristinum retinent. Mullei similes sunt cotur¬
norum solo alto. suꝑiori autem parte cũ osseis uel
eneis malleolis. ad quos lom deligabantur. Dicti
sunt autem a colore rubro. qualis est mulliopis¬

Expanded text:
dicturi erant et alta intonantique voce carmidicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli pis
Abbreviated transcription (Latin):
utores noncupatos: quod insertis filo porco¬
rum setis suant id est consuant. quasi seto.¬
res. Caligarios uero non a callo pedum. sed a calo idẽ.
ligno uocatos. sine quo consui calciamenta ñ possuis.
quas greci calopͥadas dicunt. Fiebant autem prius
ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta: quod
in calo idest ligno fiant. uł quod calcentur. Crepidas
greci ante reꝑtas usisunt. Est autem genus singu-¬
lari forma: et idem utriq aptum pedi uł dextro uł
sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono strin-¬
gantur. siue a pedum crepitu in ambulando. Cialce.¬
os reges utebantur: et cesares forma eoꝵ. Patricios
calceos romulus repperit: quatuor corrigiarum.
ad sutaq luna. Hos soli patricii utebantur. Luna
autem in eis ñ sideris formam sed notam centenarii
numeri significabat: quod iniitio patricii senato¬
res centum fueriit. Ocree tibialia calciament a
sunt: dicta quod erura tegant. Coturni sunt
quibus calciabantur traguedi. qui in theatro

Expanded text:
utores nuncupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniis p̃dicant. Hanc enim pͥmam lane¬¬
Fici usum monstrasse. Hanc eciam telam ordisse. et
colorasse lanas ꝑhibent: oliue quoq hanc dicunt inuen¬
tricem. et fabricȩ multarum q artium reꝑtricem.
Idõq illi uulgo opifices supplicant: sed hoc poetice fin¬
gitur. Non enim minerua istarum artium princeps
est : sed quia sapientia in capite ee dicit᷑ hominis. et
minerua de capite iouis nata fingitur. hoc ẽ ingeniũ.
ideoq sensus sapientis qui inuenit omnia in capite ẽ.
Ldõ et de artium minerua dicitur: quia nichil excellen¬
tius ẽ ingenio quo reguntur uniuersa.
ueste sacerdotali in

Expanded text:
ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, multarumque artium repertricem, ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Iovis nata fingitur, hoc est ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur quia nihil excellentius est ingenio, quo reguntur universa. veste sacerdotali in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽẽ ostenditur: sicut ait apłs. Nobis tam̃
unus ds̃. uł sicut uoce diuina dicitur. Audi
isrł. dominus ds̃ tuus: ds̃ unus ẽ. Scilicet.
ut et trinitas sit: et unus dominus ds̃ sit.
Fides apud grecos de trinitate. hoc modo est.
Una usia. ac si dicat. una natura. aut una
essentia. Tres ipostasis. quod resonat in latinũ.
uel tres ꝑsonas. ut tres substantias. Nam lati¬
nitas ꝓprie non dicit de dõ nisi essentiam
substantia uero non ꝓprie dicitur: sed abu¬
siue. quoniam uere substantia apud grecos.
ꝑsona intelligitur. ñ natura
De angłis.U

Expanded text:
Dei esse ostenditur, sicut ait Apostolus: Nobis tamen Dei esse ostenditur, sicut ait Apostolus: Nobis tamen unus Deus ; vel sicut voce divina dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: Una οὐσία, ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam: substantiam vero non proprie dicit, sed abusive; quoniam vere substantia apud Graecos persona intellegitur, non natura. De angelis
Abbreviated transcription (Latin):
cedens. Eadem et relatiua: quia ad se inuicem
referuntur. Cum enim dicitur ds̃. essentia
ẽ. quia ad seipsum dicitur. Cium uero dicit᷑
pat̃ et filius. et sp̃s sc̃s. relatiue dñr. qͥa ad se
inuicem referunt᷑. Nã pat̃ ñ adscipsũ sed ad filiũ
relatiue dr̃: quia ẽ eifilius. Sic et filiꝰ relatiue dr̃:
quia ẽ ei pater. Sic ẽ sp̃s sc̃s quia ẽ patris filiiq
sp̃s. His enim appellationibus hoc signifi¬
catur: quod ad se inuicem referuntur. non
ipsa substantia qua unum sunt. Pro in de
trinitas in relatiuis ꝑsonarum nominibus
est. Dĩtas non triplicatur : sed in singłarita.¬
te ẽ. quia si triplicatur. dõrum inducimus
pluralitatem. Nomen autem deorum in
angłis. et scĩs hominibus. Ldeo pluraliter
dicitur: propter quod ñ sint merito equales.
De quibus psalmus. Ego dixi dii estis. De
patre autem et filio. et spũ sc̃õ: ꝓpter unã
et equalem diuinitatem. ñ nomen deoꝵ. sed

Expanded text:
cedens. Eadem et relativa, quia ad se invicem cedens. Eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, quia ad se ipsum dicitur. Cum vero dicitur Pater et Filius et Spiritus sanctus, relative dicuntur, quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales. De quibus Psalmus81, 6: 'Ego dixi: Dii estis.' De Patre autem et Filio et Spiritu sancto propter unam et aequalem divinitatem non nomen deorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt. quia et singła in se manent.
et omnia in omnibꝰ. Pater gͥ et filius et sp̃s sc̃s:
trinitas et unitas. Idem enim unum. idem
et tria. In natura unum : in ꝑsonis tria. Unũ
ꝓpt̃ maiestatis cõmunionem. tria ꝓpter
ꝑsonarum ꝓprietatem. Nam alius pater.
Alius filius. alius sp̃s sc̃s. Sed alius quidem
ñ aliud. quia pariter simplex. pariterq incõ.¬
mutabile bonum et coet̃num. Pater solus.
non ẽ de alio. Idõ solus appellatur ingenitꝰ.
filius solus de patre ẽ natus. ideo solus dicit᷑
genitus. Sp̃s sc̃s solus de patre et filio ꝓcedit.
idõ solus amborum nuncupatur sp̃s. Et
in hac trinitate. alia appellatiua nomina:
alia ꝓpria st̃. Propria sunt eẽntialia : ut ds̃ dñs
omni potens. inmutabilis. in mortalis. et uide
ꝓpria quia ipsam substantiã significant.
qua unum sunt. Appellatiua uero pater
et filius et sp̃s sc̃s. ingenitus. et genitus et ꝓ¬

Expanded text:
unum sunt, quia et singula in se manent unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus sanctus trinitas et unitas. Idem enim unum, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dominus, Omnipotens, Inmutabilis, Inmortalis. Et inde propria, quia ipsam substantiam significant qua unum sunt. Appellativa vero Pater et Filius et Spiritus sanctus, Ingenitus et Genitus et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
turi erant credentes in eum. Sed aliud ẽ aqua
sacramenti: aliud a qua quȩ significat spm dĩ.
Aqua enim sacramenti uisibilis ẽ. a qua sp̃s
inuisibilis ẽ. Ista abluit corpus. et signi ficat
quod fit in anima. Per illum autem spm̃ sc̃m.
ipsa anima mundatur et saginatur. Sp̃s sc̃s
idõ unctio dicitur. iohanne testante apło. Quia
sicut oleum naturali pondere suꝑfertur om̃i
liquori: ita in principio suꝑ ferebatur sp̃s sc̃s
aquis. Unde et dominus. oleo exultationis.
hoc ẽ sp̃u sc̃õ legitur fuisse unctus. Sed et io
eo ꝑmaneat inuobis. Et necee̾ non habetis
ut aliquis doceat uos. sed sicut unctio eius
docet uos de omnire. Ipse ẽ enim sp̃s sẽs un¬
ctio inuisibilis.
rinitas appellata quod fiat totum unũ.
ex quibusdam tribus quasi triniras ut
memoria. intelligentia. et uoluntas.
In quibus mens habet ui se quandam unagi¬
nem diuinȩ truitatis. Nam dum tria suit.

Expanded text:
turi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua turi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Iohanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exultationis, hoc est Spiritu sancto, legitur fuisse unctus. Sed et Ioheo, permaneat in vobis; et necesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisibilis. rinitas appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint,
Abbreviated transcription (Latin):
quod in apłoꝵ actibus ꝑ diuisionem linguarũ
ut ignis apparuit : qui et in sedit suꝑunũ¬
quemq eorum. Propterea autem diuersarũ
linguarum grãm apłis dedit. ut idonei effi¬
cerentur fidelium eruditione populorum.
Quod uero supra singłos sedisse memorat᷑.
id causȩ ẽ ut intelligatur ꝑplures ñ fuisse
diuisus. sed mansisse in singulis totus sicut
fere ignibus mos ẽ. Hanc enim habet natu¬¬
ram ignis accensus. ut quanti ad eum. qͣnti
ad crinem purpurei splendoris aspexerint.
tantis uisum suȩ lucis imꝑtiat. tantis mi¬
nisterium sui muneris tribuat. et ipse nicħ¬
ominus in sui integritate ꝑmaneat. Sp̃s
sanctus nomine aquȩ appellatur in euangłio
domino clamante et dicente: si quis sitit ue¬
niat ad me et bibat. Qui credit in me. flumi¬
na aquȩ uiue fluent de uentre eius. Euan¬
głista autem exposuit unde diceret. secutus
enim ait. Hoc enim ditebat de sp̃u quem accep¬

Expanded text:
quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis aad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sui integritate permaneat. 27. Spiritus sanctus nomine Aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangenim ait: 'Hoc enim dicebat de Spiritu, quem accep