comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his licuit: quam qđ popłs dño uo¬
lente cogebat. Inter ep̃os tamen
qui adfuerant p̃cipue: defensor¬
quidã nomine dicit᷑ resticisse. Un¬
de animaduersum est: grauiter
illum lectione ꝓphetica tunc no¬
tatum. Nam cum fortuitu lector
cut legen ixdi eo die officiũ erat:
interclusus apopulo defuisset. tur¬
batis ministris dum expectatur
qui non aderat: unus e circumstan¬
tibus sumpto psalterio. quẽ pͥmũ
uersum inuenit arripuit. Psalmꝰ
aut̃ hic erat. Ex ore infantium
& lactentium ꝑfecisti laudẽ. ꝓpt̃
inimicos tuos: ut destruas inimicũ
& defensorem. Quo lecto. clamor
populi tollitur. pars diuersa con¬
funditur: atq ita habitũ ẽ diumo
nutu psalmũ hunc lectũ fuisse. ut
testimonium operis sui defensor
audiret. quia ex ore infantium
atq lactentiũ in martino dñi lau¬
de ꝑfecta. ꝙ ostensus pariter ꝙ des¬
tructus est iimicus. Lam uero
sũpco episcopatu qualem se qͦn¬

Expanded text:
 licuit, quam quod populus Domino uo licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant pquidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem . Quo lecto clamor populi tollitur, pars diversa confunditur. Atque ita habitum est, divino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus est inimicus. X. Jam vero sumpto episcopatu qualem se quan
Abbreviated transcription (Latin):
ub eodem fere tempore ad e¬
piscopatum turonicȩ ȩccłȩ:¬
cũ erui monasterio suo non facile
possĩt: ruricuis quidam unus ẽ ciui¬
bus uxoris languore simulato. ad
genua eius ꝓuolutus. ut egrede¬
retur obtinuit. Ita dispositis iam
in itinere ciuium turbis: sub qua¬
dam custodia ad ciuitatẽ usque
deducitur. Mirũ in modũ incredi¬
bilis. multitudo non solũ exillo op¬
pido: s etiã ex uicinis urbib ad suf¬
fragia ferenda comienerant. Una
om̃iũ uoluntas. eadẽ uota. eadẽq¬
ꝙ sententiai. martinum episcopatu
ẽẽ dignissimum: fȩlicẽ fore tali ȩc¬
clesiam sacerdote. Pauci tamen ꝙ
non nulli ex ep̃is. qui ad constituen-¬
dum antistitẽ fuerant euocati. im¬
pie repugnabant dicentes. scilics
contẽptibilẽ esse ꝑsonam. indig¬
num ẽẽ episcopatu. hominem
uultu despicabilem. ueste sor¬
didum. crine deformem. Ita a
ppło sententiȩ sanioris hȩc illoꝵ¬
uirum. dũ intuperare cupiunt.
p̃dicabant. N ec uero aliud facere¬

Expanded text:
ub idem fere tempus ad episcopatum Turonicae ecccum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illoruirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere
Abbreviated transcription (Latin):
totus mundus cũ om̃ibꝰ delectationib
fili quantũ adme attinet. nulla re
delector inbac uita. Iam quid hic fa¬
ciam adhuc. & cur hic sim nescio: iam
consumpta spe huius scłi. Unũ erat
propt̃ quod in bac uita aliquantulũ
immorari cupiebam: ut te apranũ
catholicũ uiderẽ priusqũã morerer.
Cumulatius hoc michi dñs m̃s pre¬
stitit. ut etiam contempta felicitate
terrena seruũ eius te uideam. Ergo

Expanded text:
t cum omnibus delectationibus Fili, quantum ad me attinet, nulla jam re delector in hac vita. Quid hic faciam adhuc et cur hic sim, nescio, iam consumpta spe huius saeculi. unum erat, propter quod in hac uita aliquantum inmorari cupiebam, ut te christianum catholicum uiderem, priusquam morerer. cumulatius hoc mihi deus praestitit, ut te etiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid
Abbreviated transcription (Latin):
& fugit ab eis sollicitudo uitȩ p̃terite.
Nec satiabatur augustinus illis dieb
dulcedine mirabili. considerare altitu¬
diñe consilii diuini suꝑ salutẽ generis
humani. Quantũ fleuit in ymnis &
canticis suaue sonantis eccłiȩ uocibus
commotus acriter. Uoces ille influe¬
bant aurib eius. & eliquabat᷑ ueritas
in cor eius. & exestuabat inde affectus
pietatis. & currebant lacrimȩ: & bene

Expanded text:
t fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
adherente. Niirũ annus erat. aut ñ
multo amplius. cũ iustina ualentiniam
rat seducta ab arrianis. Excubabat¬
tunc pia plebs in ȩccła: mori parata-
di monicha. sollicitudinis & ugiliar ũ
primas partes tenens orationib uide

Expanded text:
dibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata c tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiue
Abbreviated transcription (Latin):
mea deus cordis mei. sepositis paulisꝑ
bonis eius actib. ꝓ quib tibi gaudens
gr̃as ago. nunc ꝓ peccatis matris meȩ.
deprecor te. exaudime ꝑ medicinam
uulnerũ nr̃ox quȩ pependit in ligno.
& sedens ad dexterã tuã te interpellat
ꝓ nobis. Scio enĩ miscditer oꝑatam.¬
& ex corde dimi sisse debita debitorib
suis. Dimute illi & tu debita sua: si
qua etiam contraxit ꝑ tot annos post
aqu̾a salutis. Dimitte dñe dimitte:

Expanded text:
mea, deus cordis mei, sepositis paulisper bonis eius actibus, pro quibus tibi gaudens gratias ago, nunc pro peccatis matris meae deprecor te: exaudi me per medicinam uulnerum nostrorum, quae pependit in ligno et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio miseriet ex corde dimisisse debita debitoribus suis; dimitte illi et tu debita sua , si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. Dimitte, Domine, dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
defuncta ẽ. Impendente autẽ die quo
fenestr̃a: unde ortus intra domũ quȩ
eos habebat ꝓspectabat᷑. illic apud¬
⁊N ostia tiberina. bi remotia turbis
post longitineris laborẽ. instaurabãt
se nauigationi. Collo quebant᷑ gͦ soli
ualde dulciter. & preterita obliuiscen¬
tes. in ea quȩ ante sunt extenti. quere.¬

Expanded text:
fuisset. Impendente autem die, quo fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaere
Abbreviated transcription (Latin):
peractis uindemialib ut
scolasticis siuis mediolanenses uendi¬
dorẽ uerboꝵ alium prouiderent: ꝙ¬
quod do ipse seruire ĩa decreuisset. Et
stinos errores suos. & presens uotum
legere deberet: quo ꝑcipiende tante
euangłii uocationisq gentiũ sit pre¬
nuntiator aꝑtior. Ueruntamen ille
primã huius lect̾ionẽ ñ intelligens.
totũq talem arbitrans distulit repe¬
tendũ. exercitatior in dñico eloquio.
Inde ubi tempus aduenit quo se nom̃
dare opporteret: relicto rure. mecũo¬
lanũ remeauit. Placuit & alypio re¬

Expanded text:
peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem stinos errores meos et praesens uotum legendum esset, quo percipiendae tantae euangelii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio re
Abbreviated transcription (Latin):
predixit: qualit̃ scilic& suc¬
cessura eoꝵ posteritas regnũ
eẽt nobilissime ꝓpagatura
atq gubernatura: & scãm
ȩccłam sublimatura omniq
romana dignitate regnoq
potitura: & uictorias contra
aliarũ gentium incursus
adeptura: nisi forte abono
degenerantes uiam ueritatis
reliquerint: & diuersos
uitioꝵ fuerint secuti amfra¬
ctus. quib negligi & eccle¬
siastica sol& disciplina: & qͥb
ds̃ offenditur. ac ꝑhoc regna
solent subuerti: atq de gente
in gentẽ transferri. Quod
de moyse scriptum legimus:
quia splendida facta ẽ. facies
eius dum respicer& in eum dñs.
hoc & inbeatũ remigiũ luce
splendida illustratũ factum
fuisse audiuimus. Qm̃ sicut
moyses legis lator populo
ueteri erat a dño constitutꝰ.
ita & beatus remigius euuan¬
gelicȩ gr̃ȩ lator. popło inpro¬
ximo ꝑ fontẽ baptismatis in¬
nouando extitit munere
xp̃i electus.ł

Expanded text:
predixit: qualiter scilicet sucpredixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi electus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fatam portã clausit: & ut
nunquã ab aliquo aperiretur
cũ int̾minatione uindictę
qui illam p̃sumeret aperire
ꝓhibuit: & sicut iosue imp̃catꝰ
est ultionẽ de eo qui muros hie¬
rico dĩ uirtute deiectos denuo
restaurar&. Post quosdam uero
annos eiuis quidam nomine
fercintus secus illam portam
manens. ꝑtusum in maceria
qua eadem porta abstrusa
fuerat fecit: ꝑ quẽ fimũ suȩ cur¬
tis eicer&. Quem mox tanta ẽ.
umdicta secuta: ut non homo
non pecus clade suꝑuemente
sed subsequenti consolatione de¬
mulceant precedentem timo¬
rem: instruens eos exauctorita¬
te scãrum scripturarum quomͦ
singulis quib apparuerant. &
inprimordio apparitionis in¬
cusserint se uidentib timorẽ.
sed post ꝑ grãm consolationis
gratissimam eorũ cordib pre¬
buere letitiȩ hilaritatem: Cunq
iam sc̃s uir eos de talib suffici¬
enter instruxiss&: ꝓphetico
repletus sp̃u. cuncta quȩ eis
uel semim eoꝵ euentura erant

Expanded text:
prefatam portam clausit, et ut prefatam portam clausit, et ut numquam ab aliquo aperiretur, cum interminatione vindictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, sicut et Iosue inprecatus est ultionem de eo, qui muros Hiericho Dei virtute deiectos denuo restauraret. Post quosdam vero annos civis quidam nomine Fercintus secus illam portam manens pertusum in maceria, qua eadem porta abstrusa fuerat, fecit, per quem fimum suae curtis eiceret. Quem mox tanta est vindicta secuta, ut non homo, non pecus, clade superveniesed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant
Abbreviated transcription (Latin):
esto uoci meę. Et concito cursu
ꝑ gradus ante ipsam ȩccłiam
petris compositos: ciuitatẽ petuit
In quib petris ac si suꝑ molle
lutum impressa eius fuerunt
uestigia: quȩ hodieq ibi ad
memoriã diuim miraculi de¬
monstrant᷑: & sic celeri uelo¬
citate cucurrit: atq se igni
opposuit. Statimq ut exten¬
sa dextera contra ignẽ cũ in¬
uocatione xp̃i nominis signũ
scẽ crucis fecit: totũ illud in¬
cendium uelud quodam reatu
cognito fracta & coneisa atq
insese relisa uirtute cepit ante
uir dĩ semꝑ insequebatur: &
int̃ ignem & ea quȩ adhuc erant
residua cum signo sc̃ȩ erucis &
inuocatione xp̃i se opponebat.
Sicq totũ flammarũ globum
ante se fugientẽ ꝑ patentem
portam sic enim tunc tempo¬
ris uocabat᷑: quia portis aliis
clausis obciuitatis custodiam
ꝓ exeuntiũ & introeuntium
cõmoditate indie patebat. di¬
uina potentia expulit: & alia
porta adhoc officiũ deputata

Expanded text:
esto voci meae'. Et concito cursu esto voci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demonstrantur. Et sic celeri volocitate cucurrit atque se igni opposuit. Statimque ut extensa dextera contra ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante vir Dei semper insequebatur et inter ignem et ea que adhuc erant residua cum signo sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commoditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc cognoui sce pater: quia
diuina inspiratione adhanc
domũ te hodie uocaui: Prop¬
terea de hac uilla te & ȩccłam
tuam. ꝑpetuo heredem ẽẽ. faci¬
am. Et presentialiter ipsam
uillam adremensem ȩccłam
tradidit: & eidem sco presuli
inde cartam & uestituram
secundum morem legalem
fecit
ed quia humani generis aduersa¬
rius non desistit ostendere nocen¬
do malignitatis suę potentiam:
immissione sua surgentib subi¬
to flammarũ globis. hanc ciui¬
tatẽ remorum succendit. Et
nimia uastatione oborta: iam
fere partẽ tertiam fauillis ex¬
tantib concrematio ꝑ acta con¬
sumpserat: & quod residuum
erat uictrix flamma lambe¬
bat. Cuius rei nuntius eũ ad
beatissimi remigii antistitis
ꝑueniss& auditũ: ilico adora¬
tionem inbasilica beati ncasi
urbis huiꝰ pontificis & marty¬
ris nam ibi tunc morabatur
se ꝓstrauit: & surgens ab orati¬
one suspiciens incęlum inge¬
muit & dixit. Ds ds̃ ms̃ ãd¬

Expanded text:
Nunc cognovi, sancte pater, quia Nunc cognovi, sancte pater, quia divina inspiratione ad hanc domum hodie te vocavi. Propterea de hac villa te et aecclesiam tuatn perpetuo heredem eam. Et praesentialiter ipsam illam ad Rhemensem ecclesiam tradidit, et eidem sancto praesuli inde chartam et vestituram secundum morem legalem fecit Quia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus, concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissimi Remigii antistitis pervenisset auditum, ilico ad orationem in basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens ab oratione, suspiciens in caelum, ingemuit et dixit: 'Deus, Deus meus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat non modicȩ quantitatis.
& genua flectens adorationẽ.
orauit diutius: & cȩpit uinum
ꝑforamen superius ꝑ quod eidẽ
uasculo infusum fuerat adeo
redundare : ut suꝑ pauimen¬
tum ipsius domus largiter
inundar&. Et uiro scõ ad huc
decumbente inoratione: cella¬
rarius timore ꝑculsus exclama¬
uit dicens Innomine xp̃i quis
unquã tale uidit: Quod cum
audiuit sc̃s remigius surrexit
aboratione: & p̃cepit illi ut ne¬
minihoc indicar&: sed dicer&
dominȩ suȩ ministris impe¬
tratum uinũ se habere unde
ministrare ualer&. Sc̃s uero
dñi rediens ad p̃fatam sobrinã
suam: consolatus ẽ. eam dicens
Filia noli contristari. sed spera
indño. & fac bonitatẽ: & pasce¬
ris indiuitiis eius. habes nunc
uinũ: lȩtemꝰ & exultemꝰ in
dño. Quod factum cũ illa &
homines eius ꝑ cellarariũ cogno¬
uissent: quia ut scriptumest
opera dñi narrare honorificũ
ẽ: dixit adeum sobrina sua

Expanded text:
erat non modice quantitatis, erat non modice quantitatis, et genua flectens ad orationem, oravit diutius. Et cepit vinum per foramen superius, per quod eidem vasculo infusum fuerat, adeo redundare, ut super pavimentum ipsius domus largiter inundaret. Et viro sancto adhuc decumbente in oratione, cellerarius timore perculsus exclamavit, dicens: 'ln nomine Christi, quis umquam tale vidit?' Quod cum audivit sanctus Remigius, surrexit ab oratione et precepit illi, ut nemini hoc indicaret, sed diceret dominae suae ministris, inpetratum vinum se habere, unde ministrare valerent. Sanctus vero Domini rediens ad prefatam sobrinam suam, consolatus est eam, dicens: 'Filia, noli contristari, sed spera in Domino et fac bonitatem, et pasceris in divitiis eius. Habes nunc vinum; letemur et exultemus in Domino'. Quod factum cum ipsa et homines eius per cellerarium cognovissent, – quia, ut scriptum est, opera Domini narrare honorificum est, – dixit ad eum sobrina sua:
Abbreviated transcription (Latin):
hilari uultu consolatus ẽ. e
dicens. Prohac re filia nolis
tristari: dabit enim inde di
largitate pietatis suȩ solitam con¬
solationẽ: qui ꝑ ꝓphetam suum¬
Et dixit eidem sobrinȩ suȩ audi¬
entib illis qui aderant. ut alia
illa curar&: ipse uero uero inte¬
rim uell& hortũ & uiridiariũ
atq domus illius circuire & in¬
dere qualiter illa maner&. Et
sic de industria prius alia circu¬
iens: ꝑuenit usq ad cellarn ostiũ.
Et int̾rogans quid in illo tecto
haber&: respondit minister
cellariũ ẽe̾. Hsdem autẽ uir sc̃s
dixit se illuc introire uelle
Cui cum nemo auder& contra¬
dicere: introgauit cellarariũ
sihaber& in aliquo de ipsis uascu¬
lis uel aliquid uini. & designato
uasculo in quo aliquid uimi re¬
manserat. dixit. Claude ostiũ:
& sta de ista parte usq dum
ego adte reuertar. Et ꝑgens
ad alteram frontẽ uasculi quȩ
erat secus parietem: fecit cru-¬
cem suꝑ idem uasculum quod

Expanded text:
hilari vultu consolatus est eam, hilari vultu consolatus est eam, dicens: 'Pro hac re, filia, noli tristari; dabit enim inde Dominus largitate pietatis suae solitam consolationem, qui per prophetam suumEt dixit eidem sobrinae suae, audientibus illis qui aderant, ut alia illa curaret, ipse autem vellet interim ortum et viridiarium atque domos illius circuire et videre, qualiter illa maneret. Et sic de industria prius alia circuiens, pervenit usque ad cellarii ostium. Et interrogans, quid in illo tecto haberet, respondit minister, cellarium esse. Isdem autem vir sanctus dixit, se illuc introire velle. Cui cum nemo auderet contradicere, interrogavit cellerarium, si haberet in aliquo de ipsis vasculis vel aliquid vini. Et designato vasculo, in quo aliquid vini remanserat, dixit: 'Claude ostium et sta de ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasculi, que erat secus parietem, fecit crucem super idem vasculum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
exortatus ẽ. eos. dando cybum
& potũ inconsolationẽ labo¬
ris Et dum hȩc agerentur.
accidit sobrinã illius nomine
cũ cognouit scm remigu
iuxta transitus sui uiã esse
nit adeũ: & benigne ut pa
erat. ab illo suscẽpta. peti
eundem scm̃ uirũ ut uni
cum illa domũ suam qu
ibat dignaret᷑ adire. Is do
sc̃s uir ut erat prestabiliss
iustis petitionib: ipsius so
suȩ postulationi assensun
buit. & cum parit̃ ad don
ꝑuenissent & int̾se famil
& spiritalia haberent coll
uenit minister ipsius cel
ad auriculam eiꝰ dicens. q
uillicus eius uinũ quod in
uilla fuerat uenditũ iaml
bebat. excepta paruulaqi¬
reseruauit. Cuiꝰ uultũ sc̃s
remigius uidens rubore ꝑs
introgauit quid ei suus mi¬
ster inauriculam dixerit
illi prompte respondit: q
non tantũ ꝓ eo de ipso nui
uerecundabat᷑: quantũ pi
qui cũ eo aduenerant. Cos¬
ta autẽ causa beatus renio

Expanded text:
exortatus est eos dando cibum exortatus est eos dando cibum et potum in consolationem laboris. Et dum haec agerentur, accidit, sobrinam illius nomine cum cognovit, sanctum Remigium iuxta transitus sui viam esse, venit ad eum, et benigne, ut par erat, ab illo suscepta, petiit eundem sanctum virum, ut una cum illa domum suam, quo ibat, dignaretur adire. Isdem vir sanctus, ut erat prestabilis super iustis petitionibus, ipsius sobrinae suae postulationi assensum prebuit. Et cum pariter ad domum pervenissent et inter se familiaria et spiritalia haberent colloquia, venit minister ipsius Celsae, ad auriculam eius dicens, quod villicus eius vinum quod in eadem villa fuerat venditum iam habebat, excepta parvula qureservavit. Cuius vultum sanctus Remigius videns rubore perfusum, interrogavit, quid ei suus minister in auriculam dixerit. Quae illi prompte respondit, quoniam non tantum pro eo de ipso nuntio verecundabatur, quantum pro eis qui cum eo advenerant. Cognita vero causa, beatus Remigius
Abbreviated transcription (Latin):
exercitio incessant̃ afficiebat.
se humilit̾ ad t̾ram ꝓstrauit.
statimq lumen pristinũ ceciocu¬
lis redditdit. & ab eo pestem im¬
mundi sp̃s effugauit: & ne ul¬
tra eum uexare p̾sumer& in no¬
mine xp̃i p̃cepit. opemq uict
petitam pauperi tribuit. O in¬
effabilis grã pietatis: aquodũ
substantia sola petitur. triplex
remedium obtinet᷑. Uictu
pauit egenũ: mimerauit uisu
cȩcatũ: reddidit libertati cap¬
tiuum Atq ita contigit per
hoc insigne miraculũ sc̃ȩ
trinitatĩs mysteriũ: ut cum
apparuit unus in paupere tri¬
nitas se ostendit insalute.
mus. int̾norũ curam inex¬
teriorũ occupatione non mi¬
tiuens: ex terioꝵ ꝓuidentiã
in int̃noꝵ sollicitudine non
relinquens. Cum enĩ circuiens
parroechiam sollicitudine pa-¬
storali transir& ꝑ condumam
episcopii uillȩ cuiꝰ uocabulũ
ẽ. tudimacus. aspęxit messo¬
res messem secantes : accedensq
ad eos cum uerbo p̃dicationis

Expanded text:
exercitio incessanter afficiebat, exercitio incessanter afficiebat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmundi spiritus effugavit, et ne ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in salute. mus internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens. Cum ergo circuiens parrochiam sollicitudine pastorali transiret per condumam episcopii villae, cuius vocabulum est Tudiniacus, aspexit messores messem secantes, accedensque ad eos, cum verbo predicationis
Abbreviated transcription (Latin):
desiderato. ad modicũ retractus
animꝰ erebra innouatione ar¬
dentius & fortius ad cęlestia
tendit.¬
ecidit autẽ. qͣuodam tem¬
pore cũ pastorali sollertia
exmore parroechias circuir&.
ut si negligent̃ aliquid indiui¬
nis cultib ageretur fidelis
xp̃i seruus agnoscer&. & ut
bonus agricola quȩ inculta
erant ad bonȩ operationis
fructus ꝓferendos excoler&:
ad uicum cu uocabulũ est
calmiciacus ꝑuenit. Ubi dũ
quidam cecus ꝑ int̾ualla tem¬
porum occultantis se dȩmonis
inuasione possessus ab ed misc łȩ
opem postulass&: qm̃ ante
ipsius scĩ uiri p̃sentiam occultari
non potuit: erat enĩ illius
generis de quo in euangłio
dñs dicit. quod non eicitur
nisi inoratione & ieninio: cępit
qua dudum captus fuerat
dȩ monis infestatione isdem
cȩcis corporis uexatione tor¬
queri Tunc beatus remigius
in oratione qua semꝑ animo
ad dnm intendebat: corpore.
quod ieiuniis & bonoꝵ operũ

Expanded text:
desiderato ad modicum retractus desiderato ad modicum retractus animus, crebra inno vatione ardentius et fortius ad caelestia tenditcidit autem quodam tempore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret, ut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus ageretur, fidelis Christi servus agnosceret et ut bonus agricola quae inculta erant ad bonae operationis fructus proferendos excoleret, ad vicum cni vocabulum est Calmitiacus pervenit. Ubi dum quidam cecus, per intervalla temporum occultantis se daemonis invasione possessus, ab eo misericordiae opem postulasset, quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
cadebat lux uultus eius in t̾ram:
quia nimirũ intanta grauita¬
te uultum tenere consueue.¬
rat. ut nunquã contemptibili
letitia resolueretur: sed quotien
S ed eum beatus iohannes nihilei
subsecutus loquendo fuit: post
aliquod spatiũ iuuenis arcum
distendit. Cuibeatus iohannes
Cur inquit arcum distendisti:
Ad quẽ iuuenis. Quia sidiutius
tensus teneretur: infirmius
in rigore contemplationis
ꝑsistat. & suę fragilitati non
condescendat: minꝰ necessa¬
rio ualida contemplationis
penna subleuatur. Quodpia
ris nr̃i agit᷑. ut ꝑ collatam gr̃am
crescamus in ꝓfectu uirtutũ.
& ꝑ infirmitatis nr̃e recogni¬
& aquila cunctis auib cel¬
sius uolare. cunctis amman¬
naturȩ necessitate ad cada
uer celsum deponere sol&
uolatum. Sic & nr̃a fragilitas
memor suȩ conditionis. quia
illũ ad quem suspiramꝰ in
huiꝰ tempore uel loco pere¬
grinationis continue con¬
templari non possumꝰ: quasi
ab affectu contemplationis

Expanded text:
cadebat lux vultus eius in terram, cadebat lux vultus eius in terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienSed cum beatus Iohannes nihil ei subsecutus loquendo fuit, post aliquod spatium iuvenis arcum distendit. Cui beatus Iohannes: 'Cur', inquit, 'arcum distendisti?' Ad quem iuvenis: 'Quia tensus teneretur, infirmius in rigore contemplationis persistat et sue fragilitati non condescendat, minus necessario ualida contemplationis penna subleuatur. Quod ensante agitur ut per collatam gratiam crescamus in profectum uirtutum et per infirmitatis nostre recogniet aquila cunctis auibus celsius uolat et cunctis animannature necever celsum deponere solet volatum. Sic et nostra fragilitas memor suae conditionis, quia illum ad quem suspiramus in huius tempore vel loco peregrinationis continue contemplari non possumus, quasi ab effectu contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
suit sudores & int̃ hȩc om¬
nia intendebat uir beatus
iactantiã uirtutũ fugere.
in quo non poterat gr̃a celsa
latere: adeo ut non solum
corda hominũ beluina feritate
crudelia ad mansue tudinẽ xp̃i
domar&. fidelis seruus eius &
prudens. sciens conseruis suisdare
intempore tritici mensuram.
idest ꝓcaptu audientium men¬
surate & oportune diuini uerbi
pabula ministrare: uerũ etiam
aues ut innocentia & potestas
prumi adȩ antequã peccaret
cui om̃ia in rationabilia subiect
fuerunt. ut scriptura demon¬
um enĩ inter domesticos
suos contingebat secretius
illum habere conuiuiũ. & delecta¬
retur in hilaritate caroꝵ: deseen¬
debant ad eum intrepidi passe¬
res: & in manu eius mensę reli¬
quias colligebant. Discedebant
aln saturi: accedebant alii satu¬
randi. Sic mansuescebat fernas
auium: inoperatione uirtutũ.
Delectatio nanq illius taliserat
inhilaritate carorum: sicut
de beato ioblegimꝰ. qm̃ non

Expanded text:
suit sudores. Et inter haec omsuit sudores. Et inter haec omnia intendebat vir beatus iactantiam virtutum fugere, in quo non poterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis servus eius et prudens, sciens conservis suis dare in tempore tritici mensuram, id est pro captu audientium mensurate et oportune divini verbi pabula ministrare, verum etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura demon5. Cum enim inter domesticos suos contingebat secretius illum habere convivium, et delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob legimus, quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
Docebat filios suos cotidie ne
res alienas concupiscerent.
ne eis coniuges extraneȩ
pulchrȩ essent: ne peccatiue¬
nenum ꝑ aspectum animam
penetrar&. De quantorum
ille cordibus quos iniquitas
& impietas possidebat fuga¬
uit luxuriam: ꝓmouit iram.
restinxit inuidiam: reuocan¬
do illic fidem & castitatem
atq miscđiam. Quantos uir
ille apłicus pęnitentiȩ medi¬
camentis apeccatoꝵ morte
resuscitauit: custos animarũ.
cupiditates resecans. iras com¬
primens malitias extirpans.
His magis uir ille temporib
necessarius fuerat. quib tan¬
ta imquitas sumptis cotidie
deficiente iustitia uirib con¬
ualescit. Et quidem ille in
hac peregrinatione scłi solo
corpore constitutus. cogitati¬
one tam̃ milla ȩt̃na patria
conuersatus ẽ : qui huic mun¬
do crucifixus ac mortuus quic¬
quid laborauit de hac uita
ad illam transtulit. & de si¬
nistra semꝑ transmisit index¬
teram: atq incelo suos repo¬

Expanded text:
Docebat filios suos cotidie, ne Docebat filios suos cotidie, ne res alienas concupiscerent, ne eis coniuges extraneae pulchrae essent, ne peccati venenum per aspectum animam penetraret. De quantorum ille cordibus, quos iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, promovit iram, restincxit invidiam revocando illic fidem et castitatem atque misericordiam! Quantos vir ille apostolicus penitentiae medicamentis a peccatorum morte resuscitavit, custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias extirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione seculi solo corpore constitutus, cogitatione tamen in illa aeterna patria conversatus est, qui huic mundo crucifixus ac mortuus, quicquid laboravit, de hac vita ad illam transtulit et de sinistra semper transmisit in dexteram adque in caelo suos repo
Abbreviated transcription (Latin):
terra quȩ talem genuit ac de
alumno nobis patronũ de ho¬
mine angłm ac doctorẽ nob̾
emisit. Bene igitur & congrue
scđm ꝓphetam de illo dicimus.
in memoria ȩt̃na erit iustus
Digne enim in menioria uersat᷑
hominũ: qui ad gaudium
transiit angłoꝵ. Qui ideo grãm
dĩ glorificatus inuenit: quia
mundi głam adiutus dĩ gr̃a
non quesunt. Qui guberna¬
culum fidei uirilit̾ tenens.
anchoram spei tranquilla
iam instatione composuit
Qui contra impetum diaboli
scutum dei ita infatigabilit̃
tenuit: ut adiictoriam ꝑue¬
nir&. Habemꝰ in eo medicum
e cęlo: cum quo scĩtas. immo
ipse sc̃ĩtatis auctor ciuitatem
nr̃am intrauit. Quantis cęcis
a uia ueritatis errantib uisum
inquantoꝵ aurib sermonibus
infudit auditum. Quantos
intrinsecus uulneratos angłici
oris arte & orationis uirtute
curauit: quantoꝵ animas
peccatis incorpore iam defun-¬
ctas ademendationẽ tanquã
adlucem uocando resuscitauit

Expanded text:
terra, que talem genuit ac de terra, que talem genuit ac de alumno nobis patronum, de homine angelum ac doctorem nobis emisit! Bene igitur et congrue secundum prophetam de illo dicimus: In memoria aeterna erit iustus. Digne enim in memoria versatur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum; qui ideo gratiam Dei glorificatus invenit, quia mundi gloriam, adiutus Dei gratia, non quesivit; qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit; qui contra impetum diaboli scutum Dei ita infatigabiliter tenuit, ut ad victoriam perveniret. Habemus in eo medicum e caelo, cum quo sanctitas, immo ipse sanctitatis auctor, civitatem nostram intravit. Quantis cecis a via veritatis errantibus visum In quantorum auribus sennonibus infudit auditum! Quantos intrinsecus vulneratos angelici oris arte et orationis virtute curavit! Quantorum animas peccatis in corpore iam defunctas ad emendationem, tamquam ad lucem, vocando resuscitavit!
Abbreviated transcription (Latin):
cit insalutare tuũ anima mea. siti¬
uit inte anima mea quã multipli¬
citer tibi & caro mea: sitiuit ani¬
do ueniam & apparebo ante faciem
dĩ: Et cosolando se. Quare trstis
es anima mea: & quare conturbas
me: Spera in dõ qm̃ adhuc con¬
fitebor illi salutare uultus mei
ds̃ m̃s: satiabor dum manifesta¬
bitur gła eius Ilam quia spetie
sui conditoris ad quan anhela¬¬
bat necdum satiabatur: conti¬
nuis suspiriis atq gemitib diur¬
nis ac nocturnis lacrimis illum
desiderans pio luctu ad suꝑna
gaudia subleuata ł lendose ani¬
ma scã pascebat. Et intus quidẽ
doloris sui gemitũ tolerabat:
sed eo refectionis pabulum ꝑci¬
piebat: quo hic uis amoris per
lacrimas emanabat. Preter
uitã auide nihil es uriebat.
p̃ter iustitiam nihil delectabi¬
liter sitiebat. Presentia tanquã
inania atq transacta absente
sp̃u non uidebat: & infuturo
reposita quasi oculis subdita
concupiscebat. Et uere felix

Expanded text:
cit in salutare tuum anima mea. Siticit in salutare tuum anima mea. Sitivit in te anima mea quam multipliciter tibi et caro mea! Sitivit anido reniam et parebo ante faciem Dei? et consolando se: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei Deus meus. Satiabor, dum manifestabitur gloria tua. Nam quia spetie sui Conditoris, ad quam anhelabat, necdum satiabaur, continuis suspiriis atque gemitibus, diurnis ac nocturnis lacrimis illum desiderans, pio luctu ad superna gaudia sublevata, flendo se anima sancta pascebat; et intus quidem doloris sui gemitum tolerabat, sed eo retectionis pabulum percipiebat, quo hic vi amoris per lacrimas emanabat. Preter vitam avide nichil esuriebat, preter iustitiam nichil delectabiliter sitiebat. Presentia, tamquam inania atque transacta, absente spiritu non videbat et in futuro reposita, quasi oculis subdita, concupiscebat. Et vere felix
Abbreviated transcription (Latin):
tes inse diuitias celestium mune¬
rum: & de armario suaue olen¬
tium uirtutum. aromata scĩfica¬
tionis & gr̃arum suarũ supra
omnẽ hanc eccłam effudit le¬
glector quietis. refuga uolup¬
tatis: appetitor laboris. Patiens
abiectionis: impatiens honoris
Pauꝑ in pecunia: diues inconsci¬
entia. Humilis admerita: su¬
perbus aduitia: Sic inse exco¬
luit diuersas gr̃arũ uirtutes.
ut uix pauci tenerent singu¬
las. quomodo ille impleu̾it
uniuersas. Semꝑ inoperis exer¬
citio: semꝑ in compunctionis
affectii Nulla illi ex om̃ibus
ꝓpensior cura: nissꝰ uit de dõ
in lectione. atq sermone. aut
cum dõ inoratione loqueret᷑
Qui contrita continiatis ieiu¬
niis ossa studebat de ꝑsecuto¬
re inimico longo triumpha¬
re martyrio. Pro cibo ac potu
hoc secum incessanter rumi¬
nans fuerunt mͥ lacrimȩ meȩ
panes die ac nocte: concupiscit
& deficit anima mea in atria
dm̃i. cor meu & caro mea
exultauerunt in dm̃ inuum defe¬

Expanded text:
tes in se divitias coelestium munetes in se divitias coelestium munerum, et de armario suave olentium virtutum, aromata sanctificationis, et gratiarum suarum supra omnem hanc Ecclesiam effudit. Neglector quietis, refuga voluptatis, appetitor laboris, patiens abjectionis, impatiens honoris, pauper in pecunia, dives in conscientia, humilis ad merita, superbus ad vitia. Sic in se excoluit diversas gratiarum virtutes, ut vix pauci tenerent singulas, quomodo ille implevit universas. Semper in operis exercitio, semper in compunctionis affectu, nulla illi ex omnibus propensior cura, nisi ut aut de Deo in lectione atque sermone, aut cum Deo in oratione loqueretur. Qui contrita continuis jejuniis ossa studebat de persecutore inimico, longo triumphare martyrio; pro cibo ac potu hoc secum incessanter ruminans: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini. Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum. Defe
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Delinquentib quideminis¬
nabatur frontis austeritas: sed
blandiebat᷑ cordis serenitas.
Erga bene agentes petrus appa-¬
rebat in uultu: erga delinquen¬
tes paulus in sp̃u. ac si conueniente
in uno diuersitate gr̃arum. illius
pietatis. huius erat̾ emulator
districtionis: ita ut cum pre¬
sentiam eius quisquã uix susti¬
neret. absentiam ferre non
poss&. Internorum autẽ bonoꝵ
suorũ formas ac species sicut
nemo ad plenum potuit inspi¬
cere: ita nemo sufficit expli¬
care. Quas sicut ille studuit
excolere: ita & laborauit oc¬
culere. Et cum hȩc uell&
augeri: nolebat agnosci
Sed quia hȩc ẽ. natura iusti-¬
tiȩ. ut quanto studiosius ab¬
scondi optat. tanto clarius
in notescat. & occultatio ipsa
p̃dicatio sit: ꝑ popłos tantoꝵ
bonoꝵ fama uolitabat: Emine¬
bat in admiratione omnium
ueluti ciuitas suꝑ uerticem mon¬
tis exposita: nec iam lucerna
poterat latere sub modio Glo¬
riosa illa anima aperint laten¬

Expanded text:
tis. Delinquentibus quidem mitis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Isuorum formas ac species, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare. Quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum haec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hoc est natura justitiae, ut quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa praedicatio sit: per populos tantorum bonorum fama volitabat. Eminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec jam lucerna poterat latere sub modio. Gloriosa illa anima aperuit laten
Abbreviated transcription (Latin):
atq in sede p̃sulatus collocatur
huiꝰ ciuitatis remorũ. Ubi statim
sic apparuit aptus & deuotus.
tanquã si officio ad quod nouit̃
ascenderat iugit̾ prefuiss&. fuit
itaq inelemosynis largus: in
uigiliis sedulus: in oratione deuo¬
tus: in karitate ꝑfectus: inhu¬
manitate ꝓfusus: in doctrina
precipiius. insermone paratus.
inconuersatione scĩssimus. Sin¬
ceritatem mentis uultus suise¬¬
renitate monstrabat: & pietatẽ
clementissimi cordis ostendebat
in lenitate sermonis. Quic quid
ad salutẽ ꝑtinere poss& ȩt̃nam.
non minus implebat beatissimꝰ
opere : quã sermonis p̃dicatione
docebat. O uirum ꝑ omma dõ
dignum. Eminebat inpso habi¬
tu animi pulchritudo: inspecie
ex terioris hominis ipsam putares
expressam imaginẽ scĩtatis. Erat
in reuerentib t̾ribilis aspectu:
reuerendus incessu. metuendus
seueritate. uenerandus benignita¬
te: censuram auctoritatis tem¬
perabat mansuetudo humilita¬

Expanded text:
atque in sede presulatus collocatur atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilita
Abbreviated transcription (Latin):
te. sensit capiti suo unguinis sacri
infusum liquorem: quitotũ eius
delibutum ẽ. capiit. & merito. ut
qui oleum spiritale popłis quo eoꝵ qͥdem
capita uisibili. mentes autẽ predica¬
tione sco sp̃u inse loquente uncturꝰ
erat crismate in insibili. idest gr̃a
eiusdem sp̃s sci: ipse quoq prius
tali unctione insigniretur: Accep¬
tis autẽ talib ac tantis auspiciis: di¬
uinis timuit contraire statutis
Neq enĩ tutũ illi uideri poterat tot
signis p̃currentil. diuinȩ contra¬
dicere iussioni: p̃sertim cũ luce
& unctione scĩ sp̃s quȩ oleo uisibili
designatur interius illustratꝰ atq
ꝑunctus: ut & sc̃s iaias admitten¬
dum se in diuinũ ministeriũ debe¬
re potius offerre quã excusare
didicerit.
ost habita ergo om̃i dubitatione
atq ancipiti submota sententia
unanimitate ep̃oꝵ remensis pum¬
tiȩ infulis induitꝰ sacerdotalibus.
benedictione consecrat᷑ episcopali.

Expanded text:
te, sensit capiti suo unguinis sacri te, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, id est gratia eiusdem Spiritus sancti, ipse quoque prius tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mittendum se in divinum ministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstratus apud se factus ẽ. paulus.
idest paruus. modicus & humilis.
demum gr̃ae dĩ magnus defensor
ut uas electionis effectus atq to¬
tius ẽ. ȩxcłȩ magister & p̃dicator
t enim cũ modo predicto reniti
conaretur: uidentib om̃ib qui
aderant. descendit subito radius no¬
ui luminis suꝑ ipsius uiri sc̃ĩ uerticẽ:
acsi ipse sol de cęlo motus suꝑ eum
ceciderit: ut quia illuminandarũ
lux parabatur animarũ: ipse quoq
cum adhoc opus asscissceretur lu¬
mine debuit declarari uisibili. Ipse
nanq erat lucerna. quȩ non sub
modio curȩ corporeȩ. sed supra can¬
delabrum purissimȩ ac dõ dilectȩ
conuersationis erat ponenda: qua¬
tinus his qui indomo sc̃ȩ eccłe futu.¬
rierant. lumen optimȩ institutio¬
nis preber&.
lacuit etiã om̃ipotentię diuinȩ
huic miraculo aliud addere: ad
ostensionẽ meritoꝵ uiri hieatissimi
Et enĩ radio supra dicto se illustran-¬

Expanded text:
prostratus, apud se factus est Paulus, prostratus, apud se factus est Paulus, id est parvus, modicus et humilis, demum gratiae Dei magnus defensor, ut vas electionis, effectus atque totius est aecclesiae magister et predicatorEtenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustran
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ munere ꝑfudit. Ortus ẽ. autẽ
ex anu & uetulo diusterilib ꝑ repro.¬
missionem ut naac & iohannes
uir iste sc̃s antequã natus. nomine
designatus. antequam mundo
cognitus. inpago laudunensi alto
parentũ sanguine: ut monstraret᷑
inortu. qualis futurus erat in actu
Ningularis autem meriti inditiũ
Idatur : quotiens hominibus a
dõ uel imponit̾ nomen uel mutat᷑
Sic abram quia pater multarum
gentiũ erat futurus: abraham ẽ.
uocatus. Sic iacob qui dm̃ uidit
isrł apellari meruit. Sic iosias ob
eximię uirtutis culien nominat᷑
a dõ est multo antequã natus.
Sic iohannes eoquod diuina sibi
gr̃a adminiculante plus e̾ẽ. meruit
quã ꝓpheta: & quod nemo inter
natos mulierũ maior illo surrexit:¬
& petrus a firmitate & stabilitate
petrȩ sumpsit cognomen: & qui
antea saulus postea nominatus ẽ.
paulus: qm̃ legis ⁊ elo contraxp̃m
erectus: ab eo quem in menbris
siuis ꝑsequebatur de cȩlo in t̾ram

Expanded text:
gratie munere perfudit. Ortus est autem gratie munere perfudit. Ortus est autem ex anu et vetulo diu sterilibus per repromissionem, ut Isaac et Iohannes, vir iste sanctus antequam natus, nomine designatus, antequam mundo cognitus, in pago Laudunensi alto parentum sanguine, ut monstraretur in ortu, qualis futurus erat in actu. Singularis autem meriti indicium datur, quotiens hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram, quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus; sic Iacob, quia Deum vidit, Israhel appellari meruit; sic Iosias rex ob eximiae virtutis culmen nominatus a Deo est, multo antequam natus. Sic Iohannes, eo quod divina sibi gratia adminiculante, plus esse meruit, quam propheta, et quod nemo inter natos mulierum maior illo surrexerit, et Petrus a firmitate et stabilitate petre sumpsit cognomen. Et qui antea Saulus, postea nominatus est Paulus, quoniam legis zelo contra Christum erectus, ab eo quem in membris suis persequebatur de caelo in terram
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex: & xp̃i adminiculante
miscđia. mat̾ beatissima quem
auspice dõ concepit. felicit̃ filiũ
genuit: cui remigium scđm dñi
dictum in baptismate nomen
imponi fecit. Et ablactatus. sicut
suus prenuntiator p̃dixerat: la¬
cte matris oculos sui uatis ma¬
tre obstetricante ꝑungens lum̃
illi gr̃a diuina restituit. Nec
incredibile uideri deb&: sipuer
iste antequã ꝑetatem corporis
scir& uocare patrem & matrẽ
suam. uirtutes munere diui¬
no operatus ẽ: qui & si ut homo
ininiquitatib conceptus ẽ: con¬
tra morem tam̃ humanȩ con¬
ditionis non indelictis eump̃ua¬
ricationis: sed ingr̃a remissionis
mat̾ sua peperit Neq enĩ du¬
apeccatis absoluit. Constat
quippe ueridica patrum senten
tia: quia lege non stringitur
scĩ sp̃s donum. Et ꝓpter ea qͥ
cornelium ac domũ eiꝰ ante ꝑ¬
ceptionem baptismi sua gr̃a
consecrauit: ipse utiq beatum
remigrum non solũ ante baptis¬
sed etiam ante natiuitatem eiusdem

Expanded text:
pontifex, et Christi adminiculante pontifex, et Christi adminiculante misericordia, mater beatissima, quem auspice Deo concepit, feliciter filium genuit. eui Remigium secundum Domini dictum in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus prenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per etatem corporis sciret vocare patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricatimater sua peperit? Neque enim dua peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sentetia, quia lege non stringitur sancti Spiritus donum. Et propterea, qui Cornelium ac domum eius ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique beatum Remigium non solum ante baptissed etiam ante nativitatem eiusdem