comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit: tẽptari possit. Scda fortuna & it̾m repetita infra t̾ram insera¬
t᷑. Hic de qͦ scribis ⁊ mandas ñ ht uires. Indulsit uitiis simul ⁊ emar¬
cuit ⁊ induruit. Non pot̃ reciꝑe rõnem. ñ pot̃ nutͥre. At cupit ip¬
se. noli crede. Ñ dico illũ m̃tiri tͥ. putat se cuꝑe. stomacũ illi fecit
de illo feramꝰ sententiã. cũ fidẽ nob̃ fec̾it: iniuisã iam sͥ ẽẽ. luxuriã.
nunc illis male conuenit. Ual.

Expanded text:
dit, temptari possit secunda fortuna, et iterum repetita infra terram inseradit, temptari possit secunda fortuna, et iterum repetita infra terram inseratur. Hic, de quo scribis et mandas, non habet vires; indulsit vitiis. Simul et emarcuit et induruit. Non potest recipere rationem, non potest nutrire. " At cupit ipse." Noli credere. Non dico illum mentiri tibi; putat se cupere. Stomachum illi fecit de illo feremus sententiam, cum fidem nobis fecerit invisam iam sibi esse luxuriam; nunc illis male convenit. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
uoles uich agere. Hoc tñ hñt uise pesfimũ: dulcedinẽ qͣndã sui faci¬
unt. & animũ spetie subtilitatis inductũ tenent ac morant᷑. Cũ tanta
rerũ moles uocet. cũ uix tota uita sufficiat. ut hoc unũ discas: uitã
contẽpñe. Qd reg̾̃e inquis scd̃m opꝰ ẽ : Nam netno illã bene rexit
nͥ qͥ contẽpserat. Uał.¬
Opio me hercłes amicũ tuũ formari. ite desid̾as ⁊ iustitui. s
ualde durꝰ capit᷑. ĩmo qd̃ ÷ molestiꝰ. ualde mollis capit᷑. ⁊ c̾sue¬
tudine mala ac dutina fractꝰ. Uolo tͥ ex nr̃o artificio exemplũ re¬
ferre. Non quelibet insitionẽ uitis patit᷑. si uetꝰ & exesa ẽ. si infirma
gͣcilisq aut ñ recipiet surcłm. aut ñ alte nͨ applicabie sͥ. nec in qͣli¬
tatẽ eiꝰ naturãq tͣnsibit. Itaq solemꝰ supͣ t̾ram p̾cid̾e. ut si ñ respõ¬

Expanded text:
voles nihil agere. Hoc tamen habent in se pessimum: dulcedinem quandam sui facivoles nihil agere. Hoc tamen habent in se pessimum: dulcedinem quandam sui faciunt et animum specie subtilitatis inductum tenent ac morantur, cum tanta rerum moles vocet, cum vix tota vita sufficiat, ut hoc unum discas, vitam contemnere. "Quid? Regere," inquis. Secundum opus est; nam nemo illam bene rexit nisi qui contempserat. VAehercules amicum tuum formari, ut desideras, et institui; sed valde durus capitur, immo, quod est molestius, valde mollis capitur et consuetudine mala ac diutina fractus. volo tibi ex nostro artificio exemplum referre. Non quaelibet insitionem vitis patitur; si vetus et exesa est, si infirma gracilisque, aut non recipiet surculum aut non alet nec adplicabit sibi nec in qutatem eius naturamque transibit. Itaque solemus supra terram praecidere, ut si non respon
Abbreviated transcription (Latin):
elaror. At ile qͥ ꝓbilosophiã in remediũ suũ exercuit. ingenst
aĩo. plenꝰ fidutie in exsuꝑabilis. ⁊ maior adeunti. Qin magnis
eienit montib quoꝵ ꝓceritas minꝰ apparet longe intuentib: Cũ
accesseris: tc̃ manifestũ fit. qd̃ in arduo sũma sint. Ialis ẽ. mi lucili
uerꝰ ⁊ reb ñ artificiis philosophꝰ. in edio stat. ad mirabił. celsus. mag¬
nitudinis uere ẽ. ñ exsurgit in plantas. nͨ sũmis ambulat digitis. eoꝵ
more qͥ m̃datio staturã adiuuant. longioresq qͣm ft̃ udi uo¬
iunt. Contentꝰ ÷ magnitudine sua. Qd ni contentꝰ sit eo usq creiuis¬
se qͦ manũ fortuna ñ porrigit: Ergo & supͣ humana ẽ. & par sibi
sa ac difficilia. Hanc constantiã cauillationes iste de quib pauloan¬
te loquebar. p̾stare ñ possc̃. Ludit istis animꝰ ñ ꝓficit. & philosophiã
a fastigio deduc̃ in planũ. Nec te ꝓhibuerĩ aliqñ ista agere. s tc̃ cũ

Expanded text:
sophiam in remedium suum exercuit, ingens imo, plenus fiduciae, inexsuperabilis et maior adeunti. Quod in magnis evenit montibus, quorum proceritas minus apparet longe intuentibus; cum accesseris, tunc manifestum fit, quo in arduo summa sint; talis est, mi Lucili, verus et rebus, non artificiis philosophus. In edito stat admirabilis, celsus, magnitudinis verae. Non exsurgit in plantas nec summis ambulat digitis eorum more, qui mendacio staturam adiuvant longioresque quam sunt, videri volunt; contentus est magnitudine sua. Quidni contentus sit eo usque crevisse, quo manus fortuna non porrigit ? Ergo et supra humana est et par sibi er adversa ac difficilia; hanc constantiam cavillationes istae, de quibus paulo ante loquebar, praestare non possunt. Ludit istis animus, non proficit, et philosophiam a fastigio suo deducit in planum. Nec te prohibuerim aliquando ista agere, sed tunc, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Oume aĩal donec moriat᷑ homo. ẽ: idẽ. qd cepit hõ. Donec moriat᷑:
hõ ẽ:equus: equiis canis. canis: tͣnsire in aliud ñ pot̃. Iusticia. ani
qͦdanim᷑ se hñs. Qs animꝰ : Ille qͥ mͦ iusticia erat. tenet᷑ iupͥore
aĩali. in aluid aĩal tͣnsire ei ñ licet. in eo illi inqͦ pͥmũ eẽ. cepit: ꝑse¬
uerandũ ẽ. Pret̾ea unꝰ animꝰ duoꝵ ẽẽ. aĩaliũ ñ pot̃. multo minꝰ
pluriũ. S iusticia. fortitudo. tẽꝑantia. cet̾eq uͥtutes aĩalia sc̃. qͦ

Expanded text:
Omne animal, donec moriatur, id est, quod coepit; homo, donec moriatur, homo est, equus equus, canis canis. Transire in aliud non potest. Iustitia, iodo se habens. Quis animus ? Ille, qui modo iustitia erat ? Tenetur in priore animali, in aliud animal transire ei non licet; in eo illi, in quo primum esse coepit, perseverandum est. Praeterea unus animus duorum esse animalium non potest, multo minus pl
Abbreviated transcription (Latin):
nera concibiant᷑ ingenia. Adhonesti rectiq amorẽ & ad huc do¬
tilib leniterq corriptis: micit manũ ueritas. si aduocatũ idone¬
uni nacta ẽ. Ego cerce cũ accalũ audirẽ in uitia. in errores. in ma¬
lautte ꝑͥorantẽ: sepe misertꝰ sum gm̃is humam. & illũ subliũ
astioniemq huinano fastigio credidi. Ipse regẽ se eẽ. dicebat. sed
plusqm regnare m uidebat᷑. cui liceret censurã ag̃e regnantiũ.
pondus ẽẽt. suꝑuatuũ & graue ferenti: sepe exue ẽ scola pau¬
ꝑi libuit. Cĩ cepat uoluptates nr̃as tradut̃e. laudare castũ cor¬
pus. sobriã m̾̃sam. pͣram mentẽ. ñ tm̃ abillicitis uoluptatib s
eciã suꝑuatuis: libebat errcũstrib̾e gulam ac uentrẽ. Inde id
qͣdam ꝑmansere lucili. Magno enĩ in oĩa inceptu uenerã. De

Expanded text:
nera conciliantur ingenia ad honesti rectique amorem et adhuc donera conciliantur ingenia ad honesti rectique amorem et adhuc docibilibus leviterque corruptis inicit manum veritas, si advocatum idoneum nancta est. Ego certe cum Attalum audirem in vitia, in errores, in mala vitae perorantem, saepe miseritus sum generis humani et illum sublimem altioremque humano fastigio credidi. Ipse regem se esse dicebat, sed plus quam regnare mihi videbatur, cui liceret censuram agere regnantium. et supervacuum et grave ferenti, saepe exire e schola pauperi libuit. Cum coeperat voluptates nostras traducere, laudare castum corpus, sobriam mensam, puram mentem non tantum ab inlicitis voluptatibus, sed etiam supervacuis, libebat circumscribere gulam ac ventrem. Inde mihi quaedam permansere, Lucili. Magno enim in omnia inceptu veneram. De
Abbreviated transcription (Latin):
Añi. cũ salutarib p̃ceptis u̾sus inserunt᷑ efficatiꝰ eadẽ illa demis
as tactũ patentiore nouissime exitu effudit: sic seusus nr̃os cla¬
num̃i & egregiũ sensũ astrinr̃e certi pedes: eadẽ illa sententia
uelut lacerto excussa rerorqͥt᷑. De cotemptn pe cuniȩ multa
dñr. & longissimms or̃onib hoo p̾cipit᷑. ut hoĩes in aĩo ñ inpatͥ
onfessionẽ ueritatis ad duciii᷑. Illi enĩ quib nich satis ẽ. adiui¬
rant᷑. ad clamant. odiũ petine indict̃. Hc̃ illoꝵ affectũ uide¬
us. urge hoc p̃me. hoc honora. Relictis ambiguitatib & sillo¬
ꝯisims & cauillationib & cet̾is acuminis irriri ludieris: dic in aua¬
riciam. dic in luxuriã. Cũ ꝓfecisse te ud̃is. & aĩos audientiũ affe¬
ceris. insta uehem̃tius. Ueri simule ñ ẽ. qͣntũ ꝓficiat talis or̃o
remedio intenta. Etota inbonũ audientiũ u̾sa. Facillime enĩ te¬

Expanded text:
dicuntur, cum salutaribus praeceptis versus inseruntur, efficacius eadem illa demissdicuntur, cum salutaribus praeceptis versus inseruntur, efficacius eadem illa demissas tractum patentiore novissime exitu effudit, sic sensus nostros clanumeri et egregium sensum adstrinxere certi pedes, eadem illa sententia velut lacerto excussiore torquetur. De contemptu pecuniae multa dicuntur et longissimis orationibus hoc praecipitur, ut homineconfessionem veritatis adducimur. Illi enim, quibus nihil satis est, admirantur, adclamant, odium pecuniae indicunt. Hunc illorum adfectum cum videris, urge, hoc preme, hoc onera relictis ambiguitatibus et syllogismis et cavillationibus et ceteris acuminis inriti ludicris. Dic in avaritiam, dic in luxuriam; cum profecisse te videris et animos audientium adfeceris, insta vehementius; veri simile non^est, quantum proficiat talis oratio remedio intenta et tota in bonum audientium versa. Facillime enim te
Abbreviated transcription (Latin):
uiri & eximꝑio fugientes. Rapit illos instigatq rerũ pulerttu¬
do ñ uerboꝵ maniũ sonitꝰ. Si quid acriter contͣ mortẽ dictũ ẽ
siqͥd contͣ foctunã contumacit̾ uiuat. ꝓtinusq audeas fac̃e ai¬
ficiunt᷑ illis : & sunt qͣles iubent᷑. si illa aĩo forma ꝑmaueat.
si ñ impecũ insignẽ ꝓtiuꝰ popłs houesti dissuasor excipiat.
fundam̃ta dedit sem̃q uͥtutum. Om̃s ad oiã ista uati sumꝰ. Cũ
irritator accessit. tc̃ illa aĩa bona ueluti solita excitat᷑. Non uides
quẽadmodũ theatra consonent. quotiens aliqͣ dicta st̃ que pub¬
lice agnoscimꝰ. & consensu uera ẽẽ. testam᷑. Dest̃ in opie multa:
auaricie om̃ia. Innullũ auarus bonus ẽ: in se pessimꝰ. Ad
hos u̾sũs ille sordidissimꝰ plaudit. & uitũs suis freri conuitium
gaudet. Qnͣto magis hoc uidicas euenire cũ aphilosopho ista

Expanded text:
viri et ex imperio furentes. Rapit illos instigatque rerum pulchrituviri et ex imperio furentes. Rapit illos instigatque rerum pulchritudo, non verborum inanium sonitus. Si quid acriter contra mortem dictum est, si quid contra fortunam contumaciter, iuvat protinus quae audias, facere. Adficiuntur illis et sunt quales iubentur, si illa animo forma permaneat, si non impetum insignem protinus populus, honesti dissuasor, excipiat; fundamenta dedit semenque virtutum. Omnes ad omnia ista nati sumus; cum inritator accessit, tunc illa anima bona veluti soluta excitatur. Non vides, quemadmodum theatra consonent, quotiens aliqua dicta sunt, quae publice adgnoscimus et consensu vera esse testamur ? Desunt inopiae multa, avaritiae omnia. In nullum avarus bonus est, in se pessimus. Ad hos versus ille sordidissimus plaudit et vittis suis fieri convicium gaudet; quanto magis hoc iudicas evenire, cum a philosopho ista
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantib. Quid gͦ: Non nouimꝰ quosdam qͥ multis apud pbi¬
losophũ annis ꝑsed̾it.⁊ ne colorem quidẽ duxerint: Quid i
nou̾m ꝑtinacissimos quidẽ & assiduos. quos ego ñ discipłos philo¬
sophoꝵ. s inqͥlinos uoco: Quidã ueniunt ut audiant ñ ut ddiscãt
sit̃ urtheatrũ uoluptatis causa ad delectandas aures or̃one uł
uoce uł fabuł dutim᷑. Magnã hant auditoꝵ partẽ uidebis an
philosophi scola diu̾soriũ otii sit. Non id agunt ut aliqͣ illo
uitia deponant. ut aliqͣui legẽ uite accipiant. qua mores suos
exigant. s ut oblectam̃to auriũ ꝑfruant᷑. Aliqui tñ & cũ pu¬
gillarib ueniunt. ñ ut res excipiant. s ut uerba que tã sine
ꝓfectu alieno discant qͣm sine suo audiunt. Qdam ad maguii¬
ias uotes extitant᷑. & tͣuseunt in affectũ dicentiũ alacres uultu
aĩo. nec alit̾ concitant᷑ qͣm solent phrigii tibitinis sono semi¬

Expanded text:
pugnantibus. " Quid ergo ? Non novimus quosdam, qui multis apud phipugnantibus. " Quid ergo ? Non novimus quosdam, qui multis apud philosophum annis persederint et ne colorem quidem duxerint ? " Quidni noverim ? Pertinacissimos quidem et adsiduos, quos ego non discipulos philosophorum, sed inquilinos voco. Quidam veniunt ut audiant, non ut discant, sicut in theatrum voluptatis causa ad delectandas aures oratione vel voce vel fabulis ducimur. Magnam hanc auditorum partem videbis, cui philosophi schola deversorium otii sit. Non id agunt, ut aliqua illo vitia deponant, ut aliquam legem vitae accipiant, qua mores suos exigant, sed ut oblectamento aurium perfruantur. Aliqui tamen et cum pugillaribus veniunt, non ut res excipiant, sed ut verba, quae tam sine profectu alieno dicant quam sine suo audiunt. Quidam ad magnificas voces excitantur et transeunt in adfectum dicentium alacres vultu et animo, nec aliter concitantur quam solent Phrygii tibicinis sono semi
Abbreviated transcription (Latin):
h ẽ aminũ. capies qͣntũ uoles. Quo plus recipit aminiꝰ. hoc se
magis larat. Het noħ̾ preciꝑe attalũ memini. cũ scolã eiꝰ obside¬
remꝰ. & pͥmi ueniremꝰ. & nouissum exiremꝰ. ambulantẽ quoq
illũ ad aliqͣs disputationes euotaremꝰ. ñ tm̃ paratũ discentib.¬
s obuiũ. Idem inqͥt & docenti & distenti debet eẽ. ꝓpositũ. ut i.
ꝓdẽe. uelit. hic ꝓfic̾ẽ. Qui adphilosophũ uenit. cotidie aliqͥ Q
bͥoni ferat. ant samor domũ redeat. aut sanabilior redibit. An¬
enĩ ea philosophie uis ẽ. ut ñ studentes s et̃ conseruanteᷤ iuues
ui insolẽ uenit. licet ñ in hoc uteñit: colorabit᷑. Qui ininigenta¬
ria tab̾na resedert̃. & paulo duitiꝰ cõmorati ft̃ ÷ odorẽ secũ loci
ferunt. Et qͥ ad philosophũ fuert̃ : traxeruit aliquid uectẽ. ẽ qd̾¬
ꝓdeẽt etiã negligentib. Attende quid dicam negligentib ũ re¬

Expanded text:
habe animum; capies quantum voles. Quo plus recipit animus, hoc se habe animum; capies quantum voles. Quo plus recipit animus, hoc se magis laxat. Haec nobis praecipere Attalum memini, cum scholam eius opsideremus et primi veniremus et novissimi exiutationes evocaremus, non tantum paratum discentibed obvium. " Idem," inquit, " et docenti et discenti debet esse propositum: ut ille prodesse velit, hic proficere." Qui ad philosophum venit, cotidie aliquid secum boni ferat: aut sanior domum redeat aut sanabilior. Redibit autem; ea philosophiae vis est, ut non studentes, sed etiam conversantes iuvet. Qui in solem venit, licet non in hoc venerit, colorabitur; qui in unguentaria taberna resederunt et paullo diutius commorati sunt, odorem secum loci ferunt. Et qui ad philosophum fuerunt, traxerint aliquid necesse et etiam neglegentibus. Attende, quid dicam: neglegentibus, non re
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ. Dic oparens celsiq dũator poli qͦtumq placuit. Nulla
parendi mora ẽ. assum impiger. fac nolle. comitabor gemens.
malusq patiar fac̃e qd̾ libuit. Bono duc̃t uolentẽ fata nolen¬
tẽ trahunt. Sic uiuamꝰ. sic loquamͣ. Paratos inueniat atq impi¬
guos fatũ. Hicẽ. magnꝰ aumiꝰ qui se eo tradidit. At coutͣ ille pu¬
sllus & degener. qͥ obluctat᷑ & de ordine mundimale existimat.
ordine continentes totã moralẽ philosophie parcẽ. statĩ expediã.
Illud tam̃ pꝰ seribam quẽadmnodũ tͥ ista cupiditas discendi qua
flagrare te uideo. dirigenda sit ue ipsa se impediat. nec possim
carpenda st̃ nec auide. Inuadendo uniu̾sa. ꝑ partes ꝑuenit᷑ ad
totũ. Aptari omis urrib debet. nec plus ocempari qͣm cui suffic̃e
possumꝰ. Non qͣntũ us: s qͣntũ capis. hauriendũ ẽ. Bonũ tm̃

Expanded text:
exemplum: Duc, o parens celsique dominator poli, Quocumque placuit; nulla exemplum: Duc, o parens celsique dominator poli, Quocumque placuit; nulla parendi mora est. Adsum inpiger. Fac nolle, comitabor gemens Maiusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. Sic vivamus, sic loquamur; paratos nos inveniat atque inpigros fatum. Hic est magnus animus, qui se ei tradidit; at contra ille pusillus et degener, qui obluctatur et de ordine mundi male existimat ordino continentes totam moralem philosophiae partem. Statim expediam, illud tamen prius scribam, quemadmodum tibi ista cupiditas discendi, qua flagrare te video, digerenda sit, ne ipsa se inpediat. Nec passim carpenda sunt nec avide invadenda universa; per partes pervenietur ad totum. Aptari onus viribus debet nec plus occupari quam cui sufficere possimus. Non quantum vis, sed quantum capis, hauriendum est. Bonum tantum
Abbreviated transcription (Latin):
es sequit᷑. pars celi consurgit. pars mergit᷑ contͣriis. rerũ et̾nitas con¬
stat. Ad hauc legẽ auimꝰ ñr. aptandꝰ ẽ. Hanc sequat᷑. Huic pare¬
at. & qͤtumq fiunt debuisse fieri putet. nec uelit obuirgare natu¬
iam. Optinũ ẽ. pati qd em̃dare ñ possis.⁊ d̾ñi quo auctore cuncta
ꝓuemunt. sine murmuratione comitari. Malus miles ẽ. qͥ imꝑa¬
torẽ gemens sequit᷑. Quare: impigri atq alacres excipiamꝰ inpe¬
ua. Nec desinamꝰ hc̃ oꝑis pulcherrimi curfũ. Cui qͥcqͥd patiam᷑ in¬
tectũ ẽ. & sic alloquam᷑ iouẽ cuiꝰ tab̃nacło moles ista dirigit᷑. quẽ
cleantes nr̃ uersib di sertissimis alloquit᷑. Quos mͥ uinr̃m sermo¬
uẽ mutare ꝑmittte᷑. Ciceronis di sercissimi uiri exemplo si placu¬
eruit sibi consules. si displicuerint: scies me in hoc setutũ citeronis

Expanded text:
es sequitur; pars caeli consurgit, pars mergitur. Contrariis rerum aeternitas cones sequitur; pars caeli consurgit, pars mergitur. Contrariis rerum aeternitas constat. Ad hanc legem animus noster aptandus est; hanc sequatur, huic pareat. Et quaecumque fiunt, debuisse fieri putet nec velit obiurgare naturam. Optimum est pati, quod emendare non possis, et deum, quo auctore cuncta proveniunt, sine murmuratione comitari; malus miles est qui imperatorem gemens sequitur. Quare inpigri atque alacres excipiamus imperia nec deseramus hunc operis pulcherrimi cursum, cui quidquid patiemur, intextum est. Et sic adloquamur Iovem, cuius gubernaculo moles ista derigitur, queCleanthes noster versibus disertissimis adloquitur, quos mihi in nostrum sermonem mutare permittitur Ciceronis, disertissimi viri, exemplo. Si placuerint, boni consules; si displicuerint, scies me in hoc secutum Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
q uedã uibint :⁊ cũ maxime ueniunt. Quedã in alios ꝑuentura
nos fringt̃. Nich nurem᷑ eoꝵ ad que nati sumꝰ. que ideo nulli que¬
renda. quia paria st̃ omiub. Ita dico paria fẽ. Nam eciã qd esfu¬
gie aliqͥs: pati potuit. Equũ autẽ us ẽ: ñ quo om̃s usi st̃ s qd
omuib latũ ẽ. Imꝑet᷑ equitas aĩo & sine querela mortalitatuis
tribita pendamꝰ. Hiemps frigora adducit. algendũ ẽ. Estas calo¬
res refert. estuandũ ẽ. In temꝑies celi ualitudinẽ temptat: egro¬
tandũ ẽ. Et fera nob aliquo loco occurret. & homo ꝑnitiosior.
feris oĩb. Aliud aqua aliud ignis eripiet. Hanc rerũ conditiont̃¬
anitare ñ possumꝰ: idem possimꝰ. Magnũ sumere auimũ. ⁊ ut
hon o dignũ quo forcit̾ fortuita paniam᷑ ⁊ natte consentiamꝰ. Na¬
tura autẽ hoc qd uides reguũ mutationib temꝑat. nubilo secena
succedunt. turbant᷑ maria conqͥeuert̃. flant inuicẽ uenti. noctẽ di¬

Expanded text:
nt et cum maxime veniunt, quaedam in alios perventura nos stringunt. Nihil miremur eorum, ad quae nati sumus, quae ideo nulli querenda, quia paria sunt omnibus. Ita dico, paria sunt; nam etiam quod effugit aliquis, pati potuit. Aequum autem ius est non quo omnes usi sunt, sed quod omnibus latum est. Imperetur aequitas animo et sine querella mortalitatis tributa pendamus. Hiems frigora adducit: algendum est. Aestas calores refert: aestuandum est. Intemperies caeli valitudinem temptat: aegrotandum est. Et fera nobis aliquo loco occurret et homo perniciosior feris omnibus. Aliud aqua, aliud ignis eripiet. Hanc rerum condicionare non possumus; illud possumus, magnum sumere animum et viro bono dignum, quo fortiter fortuita patiamur et naturae consentiamus. Natura autem hoc, quod vides, regnum mutationibus temperat; nubilo serena succedunt; turbantur maria, cum quieverunt; fiant in vicem venti; noctem di
Abbreviated transcription (Latin):
grarent incendia. et̃ si subitꝰ turbo totã nauẽ meã mari raꝑet. Hãc
mͥ prestaturũ uoluptatẽ ut głam contẽpnã. Postea doceb̾ implicita
ꝓpitios deos oñis. quos ht̃ placatos ⁊ fauentes. quil hs ꝯil.
ꝓpitiduit. Depone inp̃sentia qͦ qͥb dã placent. unicuiq urt̃i bs¬
gogũ dari dĩi. Non qͥd̾e ordinariũ. s hc̃ inferioris note uino pai¬
mero qͦs odiuiꝰ ht̃ de plebe dos. Ita tam̃ hoc se ponas uolo ite uem¬
neris maiores nr̃os qͥ credider̃ stoieos fuisse singłis enĩ ⁊ uiere ou¬

Expanded text:
grarent incendia, etiam si subitus turbo toto navem meam mari raperet. Hanc grarent incendia, etiam si subitus turbo toto navem meam mari raperet. Hanc mihi praesta curam, ut voluptatem, ut gloriam contemnam. Postea docebis inplicta propitios deos omnis, quos habet placatos et faventes, quisquis sibi se propitiavit. Sepone in praesentia, quae quibusdam placent, unicuique nostrum paedagogum dari deum, non quidem ordinarium, sed hunc inferioris notae ex emero, quos Ovidius ait " de plebe deos." Ita tamen hoc seponas volo, ut memineris maiores nostros, qui crediderunt, Stoicos fuisse; singulis enim et
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes plus in alieno negotio uid̾e initio. Hoc illis euente qͦs amor sibi
excecat. quibq despectũ utilitatis timor inꝑicłis excutit. intipiet sa¬
ꝑe securior & extra metũ positꝰ. Si nicħominꝰ quedã st̃ qͣ etiã sapien¬
tes in alio qͣm inse diligentiꝰ uident. Pret̾ea illud dulcissimũ ẽ. honestis¬
simũq idẽ uelle atq idẽ nolle. Sapiens sapienti p̾stabit. egregiũ opꝰ
philosophiȩ uoluminib complectit᷑n. Cogita qd̃ soleo frequent̾ tͥ dic̾ẽ
mistis nos nich aliud q̃m acum̃ exercẽ. Lociens enĩ illo reũtor. Ed ista
me res uiuat : fortiorẽ faciam. iustiorẽ. temꝑatiorẽ. ñ dũ exerteri ua¬
cat. Adhut medito mͥ opꝰ ẽ. Qd me posces scientiã inutislẽ: Magna
ꝓmisisti. exige uide. Dicebas intrepidũ fore et̃ si cͥca me gladi unca¬
rent. et̃ si imuero tang̃et ugulũ. dicebas securũ fore et̃ si łta me fla¬

Expanded text:
homines plus in alieno negotio videre, vitio hoc illis evenit, quos amor sui homines plus in alieno negotio videre, vitio hoc illis evenit, quos amor sui excaecat quibusque dispectum utilitatis timor in periculis excutit; incipiet sapere securior et extra metum positus. Sed nihilominus quaedam sunt, quae etiam sapientes in alio quam in se diligentius vident. Praeterea illud dulcissimum et honestissimum " idem velle atque idem nolle " sapiens sapienti praestabit; egregium opus philosophiae voluminibus complectimur. Cogita, quod soleo frequenter tibi dicere, in istis nos nihil aliud quam acumen exercere. Totiens enim illo revertor: quid ista me res iuvat ? Fortiorem fac iam, iustiorem, temperantiorem. Nondum exerceri vacat; adhuc medico mihi opus est. Quid me poscis scientiam inutilem ? Magna promisisti; exige, vide. Dicebas intrepidum fore, etiam si circa me gladii micarent, etiam si mucro tangeret iugulum; dicebas securum fore, etiam si circa me fla
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec ciuilia ⁊ domestica uenit᷑. & ut ita dicã mortalia. In his sic illi
opus ẽ. alieno consilio. quomͦ medico. qͦmͦ gub̃natore. qmͦ aduocato.
⁊ litis ordinatore. ꝓctit gͦ sapiens aliqͣndo sapienti. Suadebit enĩ s in
illis qͦ magnis ac diuinis ut diximꝰ cõmunit̃ honesta trastando. &
aĩos cogitationesq miscendo. utilis erit. Fret̾ẽa scd̾m naturã ẽ. ⁊ ami¬
os complecti & amitoꝵ astu & suo ꝓpͥoq letari. Nam nͥ hoc fecerimꝰ.
ne uirtus quidẽ nob̃ ꝑmanebit. que exercendo sensu ualet. Uirtus
autẽ suadet p̃sentia bene collocare. infuturũ consułẽ. delib̾are ⁊ in¬
tend̾e animũ. Fatiliꝰ intendet explicabitq qui aliquẽ sibi assũpse¬
rit. Querit itaq aut ꝑfectũ uirũ aut ꝓficientẽ. uitinũq ꝑfecto.
ꝓdit autẽ ille ꝑfectus. si confiliũ cõmumi prudentia uiuerit. Aunt

Expanded text:
ad haec civilia et domestica venitur et, ut ita dicam, mortalia. In his sic illi ad haec civilia et domestica venitur et, ut ita dicam, mortalia. In his sic illi opus est alieno consilio quomodo medico, quomodo gubernatori, quomodo advocato et litis ordinatori. Proderit ergo sapiens aliquando sapienti, suadebit enim. Sed in illis quoque magnis ac divinis, ut diximus, communiter honesta tractando et animos cogitationesque miscendo utilis erit. Praeterea secundum naturam est et amicos complecti et amicorum auctu ut suo proprioque laetari. Nam nisi hoc fecerimus, ne virtus quidem nobis permanebit, quae exercendo sensu valet, virtus autem suadet praesentia bene conlocare, in futurum consulere, deliberare et intendere animum; facilius intendet explicabitque qui aliquem sibi adsumpserit. Quaeret itaque aut perfectum virum aut proficientem vicinumque perfecto. Proderit autem ille perfectus, si consilium communi prudentia iuverit. Aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uendã. uatione opus ẽ. sic moͣueat᷑ iitio ꝑfecta: opus ẽ. rõne ꝑfet¬
ta. ꝓdẽẽ. dũr & que media nob̾ largiunt᷑. pe tuniã. gr̃am. mco¬
lumitatẽ. alia inusus uitȩ cara aut netessaria. In his dicet᷑ etiã
uirtute sua. ut eiꝰ qui mouebit᷑. hoc non sine ipsuis qͦ qͥ prod̾it bono
siet. Neceẽ. enũ alienã uͥtutem exertendam. exertendo & suam. Sed
ut remouetis ista quȩ aut sũma bona st̃ aut sũmoꝵ efficientia: ni¬
chilominꝰ ꝓdeẽ. int̾ se sapientes posst̃. Inuenire enĩ sapientẽ sapien
ti ꝑ se res excedenda ẽ. Quia natura: bonũ omne earũ ẽ. bono
Disic quisq conciliat᷑ bono quẽadmodũ sibi. Nece̾ẽ. ẽ. ex hac questiõe
argum̾ti causa in alt̾am tͣnseam. Querit᷑ enĩ an deliberaturꝰ sit sa¬
piens. an inconsiliũ aliquẽ aduocaturꝰ. Qd̃ face illi necessariũ ẽ. cum

Expanded text:
vendam ratione opus est, sic ut moveatur ratio perfecta, opus est ratione pevendam ratione opus est, sic ut moveatur ratio perfecta, opus est ratione pe dicuntur et qui media nobis largiuntur, pecuniam, gratiam, incolumitatem, alia in usus vitae cara aut necessaria. In his dicetur etiam virtute sua ut eius, qui movebitur. Hoc non sine ipsius quoque, qui proderit, bono fiet. Necesse enim alienam virtutem exercendo exerceat et suam. Sed ut removeas ista, quae aut summa bona sunt aut summorum efficientia, nihilominus prodesse inter se sapientese carum est bono et sic quisque conciliatur bono quemadmodum sibi. Necesse est ex hac quaestione argumenti causa in alteram transeam. Quaeritur enim, an deliberaturus sit sapiens, an in consilium aliquem advocaturus. Quod facere illi necessarium est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit. Num qͥd instructꝰ omnib reb agͥcola. ab alio instrui qͦitre
Nuniqͥd armatꝰ miles qͣntũ in atiem exitum satis ẽ. uti ampliꝰ arma
desiderat : gͦ nec sapiens. Satis enĩ uite instructꝰ satis armatꝰ ẽ
S ipse se inquit. calor continet. Primũ multũ interẽ. int̾ ista que
comꝑas. Calor enĩ unus ẽ. ꝓ deẽ. uariũ ẽ. Deĩ calor ñ adiuuat᷑ ao¬
iectione caloris ut caleat. Sapiens ñ potẽ. in habitu ũitis sue stare
nͥ amicos aliqͦs similes sui admisit. cum quib uirtutes suas cõmi¬
nicet. Adice ñc qd̃ omnib int̾ se urtutib amiicia ẽ. Itaq ꝓdẽ.
qͥ u̾ͥtutes alicuiꝰ partes sui amat. amandasq inuitẽ p̃stat. suniba
delectant. utiq ubi honesta st̃: & ꝓbare. ac ꝓbari sciunt. etiã nc̃
sapientis animũ ꝑtti. mouere nemo aliꝰ pot᷑. qͣm sapiens. Sieus
hoĩem mouere rõnalit̾ ñ pot̾ nisi homo. Quomͦ gͦ ad rõnẽ mo¬

Expanded text:
sit. Numquid instructus omnibus rebus agricola ab alio instrui quaerit ? Numquid armatus miles, quantum in aciem exituro satis est tuti, amplius arma desiderat ? Ergo nec sapiens; satis enim vitae instructus, satis armatus es" Sed ipse se," inquit, " calor continet." Primum multum interest inter ista, quae comparas; calor enim unus est, prodesse varium est. Deinde calor non adiuvatur adiectione caloris, ut caleat; sapiens non potest in habitu mentis suae stare, nisi amicos aliquos similes sui admisit, cum quibus virtutes suas communicet. Adice nunc, quod omnibus inter se virtutibus amicitia est. Itaque prodest, qui virtutes alicuius paris sui amat amandasque invicem praestat. Similia delectant; utique ubi honesta sunt et probare ac probari sciunt. Etiamnunc sapientis animum perite movere nemo alius potest quam sapiens, sicut hominem movere rationaliter non potest nisi homo. Quomodo ergo ad rationem mo
Abbreviated transcription (Latin):
nectꝰ. In hoc contub̾nio uita degenda ẽ. Effug̾e ista ñ potes. comes¬
uere potes. Contempnes autẽ si sepe cogitau̾is. & sutura p̃sump¬
seris. Nemo ñ fortiꝰ adio cui se dui compõsuerat accessit. & duris
qͦ si premeditata erant obstitit. At contͣ imparatꝰ: etiã leuissi¬
ma expauit. Id agendũ ẽ. nequid nob̾ in o ꝓinatũ sit. Et quia
oĩa nouitate grauiora st̃: hoc cogitatio assidua p̃stabit. ut
nulli sis malo tyro. Serui me relinqͦrt̾. aliũ compilauert ali¬
um aceusauert̃. aliũ occidert̃. aliũ ꝓdidert̃. aliũ calcauert̃. aliũ¬

Expanded text:
nectus. In hoc contubernio vita degenda est. Effugere ista non potes, contemnere potes. Contemnes autem, si saepe cogitaveris et futura praesumpseris. Nemo non fortius ad id, cui se diu conposuerat, accessit et duris quoque, si praemeditata erant, obstitit. At contra inparatus etiam levissima expavit. Id agendum est, ne quid nobis inopinatum sit. Et quia omnia novitate graviora sunt, hoc cogitatio adsidua praestabit, ut nulli sis malo tiro. " Servi me reliquerunt." Alium compilaverunt, alium accusaverunt, alium occiderunt, alium prodider
Abbreviated transcription (Latin):
suilla prudentia tua. uͥ mdespiciendis reb subcilitas. ubi
magnitudo iõ pusilla tangit: Seru occupationes tu il oi¬
calionẽ fuge putauert̾. si amici deciꝑent. Hañt. enĩ saue
nomen. qd̾ illis nr̃ epͥori imposuit. & uotent᷑ quo turpiꝰ ñ sutis¬
credebant. Nich hoꝵ in solitũ. nitħ ineespectatũ ẽ. Offendieb
uslis tam ridicłm ẽ. q̃m queri qd̾ spargaris in publico. ait inqͥne¬
ris in liteo. Eadem uitȩ conditio ẽ. que balnei turbe itineris. q̃ brie
int̾mittent᷑. quedam incident. Non ẽ delicata res uiu̾e. longũ ui¬
am ing̾̃ssus es. & labaris oporcet & arietes. & cadas & lasferis. & e¬
dames. O mors. Idẽ. mentiaris. Alio loco comitẽ relinqͥs. alio elteres
alio timebis. ꝑ eiusmodi offensas. emetiendũ ẽ. confragosũ hoctt̃
Mori uult: p̃parait᷑ aniꝰ contͣ oĩaꝰ. Sciat se uenisse ub̃i lustus. u
trices posuere: Ebisi ͣ cure. pallentesq habitant morbi tͥstisq se

Expanded text:
illa prudentia tua ? Ubi in dispiciendis rebus subtilitas ? Ubi magnitudo ? Iam pusilla te res angit ? Servi occupationes tuas occasionem fugae putaverunt. Si amici deciperent—habeant enim sane nomen, quod illis noster error inposuit, et vocentur, quo turpius non sicredebant. Nihil horum insolitum, nihil inexpectatum est. Offendi rebus istis tam ridiculum est quam queri, quod spargaris in publico aut inquineris in luto. Eadem vitae condicio est, quae balnei, turbae, itineris: quaedam in te mittentur, quaedam incident. Non est delicata res vivere. Longam viam ingressus es; et labaris oportet et arietes et cadas et lasseris et exclames: "O mors ! " id est mentiaris. Alio loco comitem relinques, alio efferes, alio timebis; per eiusmodi offensas emetiendum est confragosum hoc iter. Mori vult ? Praeparetur animus contra omnia; sciat se venisse, ubi tonat trices posuere cubilia Cure, Pallentesque habitant Morbi tristisque Se
Abbreviated transcription (Latin):
partes uirtꝰ diuidit᷑. incontẽplationẽ ueri ⁊ actionẽ. Contẽplatio¬
nẽ instititio tradit. actionẽ admonitio. Uircutẽ ⁊ exercet ⁊ osten¬
dit recta actio. acturo autẽ si ꝓdest qͥ suadet: ⁊ qͥ monet ꝓderit. S̾
hrecta ẽ. actio. uͥtuti necessaria ẽ. Rectas autẽ actiones admoni

Expanded text:
partes virtus dividitur, in contemplationem veri et actionem. Contemplatiopartes virtus dividitur, in contemplationem veri et actionem. Contemplationem institutio tradit, actionem admonitio. Virtutem et exercet et ostendit recta actio. Acturo autem si prodest qui suadet, et qui monet proderit. Ergo si recta actio virtuti necessaria est, rectas autem actiones admoni
Abbreviated transcription (Latin):
erempla. Pitagoras ait aliũ animũ fieri urtͣntib templũ. deoq simu¬
sacra ex uicino cernentib. & aliuiꝰ oracłi oꝑientib uocẽ. Quis autẽ ne¬
gauit feriri quibdam p̃ceptis efficacit̾ et̃ imꝑitissimos uelud his bre¬
uissimis uotib s mulcũ habentib pondĩs. Nicħ nimis. Auarꝰ animꝰ
nullo satiat᷑ lucro. Ab alio exspectes alt̾i qd̵ fetis. Hec cũ ictu qͦdã au¬
dimꝰ. nec ulli licet dubitare aut int̾rogare quare: Adeo etiã sine rõ¬
ne ipsa ueritas ducit. Si reuerentia frenat aĩos. ac uitia cõpescit. cur
ñ ⁊ admonitio idẽ possit : Dumponit pudorẽ castigatio. Ẽ admom¬
tio ñfatiat. etiã si nudis preceptis utit᷑: Illa uͦ esficatior ẽ ⁊ altus
penetrat qͦ adiuuat rõne qd precipit. qͣ adicit qͣre qurꝰq fatiendũ
sit. ⁊ qͥs facientẽ obedientẽq preceptis: fructꝰ exspectet. Sumꝑio ⁊

Expanded text:
exempla. Pythagoras ait alium animum fieri intrantibus templum deorumque simuexempla. Pythagoras ait alium animum fieri intrantibus templum deorumque simulacra ex vicino cernentibus et alicuius oraculi opperientibus vocem. Quis autem negabit feriri quibusdam praeceptis, efficaciter etiam inperitissimos ? Velut his brevissimis vocibus, sed multum habentibus ponderis: Nil nimis. Avarus animus nullo satiatur lucro. Ab alio exspectes, alteri quod feceris. Haec cum ictu quodam audimus, nec ulli Meet dubitare aut interrogare " quare ? "; adeo etiam sine ratione ipsa veritas ducit. Si reverentia frenat animos ac vitia compescit, cur non et admonitio idem possit ? Si inponit pudorem castigatio, cur admonitio non faciat, etiam si nudis praeceptis utitur ? Illa vero efficacior est et altius penetrat, quae adiuvat ratione quod praecipit, quae adicit, quare quidque faciendum sit et quis facientem oboedientemque praeceptis fructus exspectet. Si imperi
Abbreviated transcription (Latin):
tationes.⁊ obuirgationes.⁊ laudationes. Oĩa ista monitionũ gn̾a
st̃. ꝑ ista ad ꝑfectũ animũ statĩ ꝑuenit᷑. Nulla res magis aĩos ho¬
bonoꝵ iuroꝵ conũsatio. Paulatĩ enĩ descendit inpectora. ⁊ iũ p̃tep¬
toꝵ optinec freq̃nter aspici. freq̃nter audiri. Oceursus me hercules
ipse sapientiũ iuuat. & ÷ aliqͥd qd̃ ex magno uiro uł iacente ꝓficid̃l.
Nec t facile dix̾im quemadinodũ ꝓsit sit̃ illud intelligam ꝓftusse. Mhi¬
uuta qͣdam ut ait phedron aĩalia cũ mordent ñ sentiunt᷑. adeo tenuis
ilis ⁊ fallens in ꝑicłm uisẽ. Tumor indicat morsũ. & in ipso tumore
millũ uulnꝰ apparet. Idem tͥ conu̾satione iuroꝵ. sapientiũ eiteniet. ñ
dephendes quẽ adinodũ aut qͣndo tͥ ꝓsit. ꝓfuisse dep̾hendes. Quorsus
inqͥs hoc ꝑtinet: Equȩ p̃cepta bona si sepe tetũ sint ꝓfut᷑a qͣm bona

Expanded text:
tationes et obiurgationes et laudationes. Omnia ista monitionum genera tationes et obiurgationes et laudationes. Omnia ista monitionum genera sunt. Per ista ad perfectum animi statum pervenitur. Nulla res magis animis hobonorum virorum conversatio. Paulatim enim descendit in pectora, et vim praeceptorum obtinet frequenter aspici, frequenter audiri. Occursus mehercules ipse sapientium iuvat, et est aliquid, quod ex magno, viro vel tacente proficias. Nec tibi facile dixerim quemadmodum prosit, sicut illud intellego profuisse. " Minuta quaedam," ut ait Phaedon, " animalia cum mordent non sentiuntur; adeo tenuis illis et fallens in periculum vis est. Tumor indicat morsum et in ipso tumore nullum vulnus apparet. Idem tibi in conversatione virorum sapientium eveniet: non deprehendes, quemadmodum aut quando tibi prosit, profuisse deprendes." Quorsus, inquis, hoc pertinet ? Aeque praecepta bona, si saepe tecum sint, profutura quam bona
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ille ñ ꝑsuadent qͥa minant᷑. At hec ñ cog̃t s exorant. De ide
leges a scelere det̾rent. p̃cepta in officiũ adortant᷑. His adice qdͣ le¬
ges quoq ꝓficiunt ad bonos mores. utiq si ñ tm̃ imꝑant s docent.
nhat re: dissentio a possidonio. Qui ꝓ eo qd̃ platonis legib adies¬
ta pͥncipia fc̃. Legem enĩ breuẽ eẽ. ꝯportet qͥfaciliꝰ abim̃ꝑtas teneũ
uelut emissa diuinitꝰ uox sit. Iubeat: ñ disputet. Nich̾ uidet᷑ iͥ fri¬
gidiꝰ nich ineptiꝰ qͣm lex cũ ꝓ legomisne dic qͥd me uelis fecisse ñ disco
legib. Et ñ apud om̃s ꝓficiunt. ne philosophia quidẽ uec ideo in¬
utilis ⁊ formandis aĩs in efficax ẽ. Qd autẽ philosophia. ñ uite fex ẽt
S putemꝰ ũ ꝓficere leges. ñ ideo sequit᷑ ut me monitiones quidẽ ꝓfi¬
tiant. Aut sic  consolationes nega ꝓficere dissuasionesq & adhor¬

Expanded text:
hoc illae non persuadent, quia minantur, at haec non cogunt, sed exorant. Deinde hoc illae non persuadent, quia minantur, at haec non cogunt, sed exorant. Deinde leges a scelere deterrent, praecepta in officium adhortantur. His adice quod leges quoque proficiunt ad bonos mores, utique si non tantum imperant, sed docent. In hac re dissentio a Posidonio, qui " inprobo," inquit, " quod Platonis legibus adiecta principia sunt. Legem enim brevem esse oportet, quo facilius ab imperitis teneatur. Velut emissa divinitus vox sit; iubeat, non disputet. Nihil videtur mihi frigidius, nihil ineptius quam lex cum prologo. Mone, dic, quid me velis fecisse; non disclegibus. " At non apud omnis proficiunt." Ne philosophia quidem; nec ideo inutilis et formandis animis inefficax est. Quid autem ? Philosophia non vitae lex est ? Sed putemus non proficere leges; non ideo sequitur, ut ne monitiones quidem proficiant. Aut sic et consolationes nega proficere dissuasionesque et adhor
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Infinita inqͥt p̃cepta st̃: s falsũ ẽ. Nam cde maximis ac necella¬
riis reb ñ st̃ insmnita. Ienues autẽ differentias hñt. qͣs exigunt ĩꝑa
lota. ꝑsone. S his qͦ dant᷑ p̃cepta gu̾alia. Nemo inquit p̃cepus u¬
rat insaniã. gͦ ne maliciã quidẽ. Dissimilẽ ẽ. Ilam si insaniã sustu¬
łis. sanitas reddita ẽ. Si falsas opiniones exclusmiꝰ. ñ statin seqr̃ di¬
pectꝰ rerũ agendarũ. Ut sequat᷑ tñ admonitio. corroborabit rectã
de bonis malisq sententiã. Illud qͦ falsũ ẽ. nicħ apud insanos ꝓfie
precepta. Nam quẽ ad modũ sola ñ ꝓsunt: sic ciuationẽ adiuuant.
Et demintiatio ⁊ castigatio insanos coercuit. De illis nc̃ insanis loquoi.
quib mens mota ẽ. ñ erepta. leges inquit ut faciamꝰ qd̾ oportet ñ et¬
ficiunt. & qͥd aliud st̃ qͣm cũ minis mixta p̃cepta : Primũ oñi ob

Expanded text:
dere. " Infinita," inquit, " praecepta sunt." Falsum est. Nam de maximis ac necessadere. " Infinita," inquit, " praecepta sunt." Falsum est. Nam de maximis ac necessariis rebus non sunt infinita. Tenues autem differentias habent, quas exigunt tempora, loca, personae, sed his quoque dantur praecepta generalia. " Nemo," inquit," praeceptis curat insaniam; ergo ne malitiam quidem." Dissimile est. Nam si insaniam sustuleris, sanitas redit, at si falsas opiniones exclusimus, non statim sequitur dispectus rerum agendarum. Ut sequatur, tamen admonitio conroborabit rectam de bonis malisque sententiam. Illud quoque falsum est, nihil apud insanos proficere praecepta. Nam quemadmodum sola non prosunt, sic curationem adiuvant. Et denuntiatio et castigatio insanos coercuit. De illis nunc insanis loquor, quibus mens mota est, non erepta. " Leges," inquit, " ut faciamus, quod oportet, non efficiunt, et quid aliud sunt quam minis mixta praecepta ? " Primum omnium ob
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a intotũ. parciculatĩ alt̾a. Siquis inqͥt recta ht̃ & houesta de¬
areta: hic ex suꝑuatuo monet᷑. Mmune. Nam hic quoq dostꝰ qͥdẽ
i facere que debet. s. hec ñ satis ꝑspicit. Non enĩ tm̃ affectib im¬
pedim᷑. quo miiꝰ ꝓbanda faciamꝰ. s imꝑttia inueniendi qͥd qͣꝙ
res exigat. habemꝰ int̾dũ cõposccũ animũ. s residẽ & iuerertita¬
tũ adinueniendã officioꝵ uiã qͣm admonitio demonstrat. Expel¬
le inqͥt falsas opinones de bonis ⁊ malis. in locũ autẽ earũ ueris
prudentia & iusticia officiis constat. Officia p̃ceptis disponunt᷑ p̃tor
iꝑsũ de malis bonisq udiciũ qd̵ confirmat᷑ officioꝵ execucione. a
qͣm precepta ꝑduct̃. Utraq enĩ int̾ se consentiunt uͨ illa posst̃ p̾rede
ut ñ hec seqͣnt᷑. ⁊ si hec ordinẽ sequunt᷑ suũ. Unde apparet illa p̃e¬

Expanded text:
altera in totum, particulatim altera. " Si quis," inquit, " recta habet et honesta dealtera in totum, particulatim altera. " Si quis," inquit, " recta habet et honesta decreta, hic ex supervacuo monetur." Minime; nam hic quoque doctus quidem est facere quae debet, sed haec non satis perspicit. Non enim tantum adfectibus inpedimur, quo minus probanda faciamus, sed inperitia inveniendi quid quaeque res exigat. Habemus interdum compositum animum, sed residem et inexercitatum ad inveniendam officiorum viam, quam admonitio demonstrat. " Expelle," inquit, " falsas opiniones de bonis et malis, in locum autem earum veras prudentia et iustitia officiis constat, officia praeceptis disponuntur. Praeterea ipsum de malis bonisque iudicium confirmatur officiorum exsecutione, ad quam praecepta perducunt. Utraque enim inter se consentiunt; nec illa possunt praecedere, ut non haec sequantur. Et haec ordinem sequuntur suum; unde apparet illa praece
Abbreviated transcription (Latin):
qus alleuent. Aut si p̾cepta nicħ adiuiuant: oĩs mstitutio collen¬
da ẽ. Ipsa natura contenti eẽ. debemꝰ. Hoc qͥ dñt ñ uident aliũ
ce ingenii mobilis & erecti. aliũ tardi ⁊ hebetis. ritiq aliũ alio in¬
gemofiorẽ. Ingenũ uis p̾ceptis alit̃ exc̃seto. nouasq ꝑsuasiones adi¬
a. qͥd illũ ammoniciones ninabt̃ uitiosis obligatũ : Hoc scłut il
iis liberet᷑. Non enĩ extincta in illo indolis naturatis ẽ. s obscurata
E opp̃ssa. Sic qͦ temptat resurg̾e. & contͣ praua uitte. Nacta uͦ p̾si¬
dũ & aduita p̃ceptis: eualescit. si tñ illam duitina pestis ñ uifec̃.
net eneciit. Hanc enĩ ne distiplina qͥdẽ philosophie toto impetu
suo conixa restituet. Qd enĩ int̾ ẽ. int̾ decreta philosophie ⁊ p̃cep¬
ta. nͥ qd̃ illa qñalia p̃cepta st̃ hec specialia: Utraq res p̃cepit. l¬

Expanded text:
gis adlevent. Aut si praecepta nihil adiuvant, omnis institutio tollengis adlevent. Aut si praecepta nihil adiuvant, omnis institutio tollenda est, ipsa natura contenti esse debemus. Hoc qui dicunt, non vident alium esse ingenii mobilis et erecti, alium tardi et hebetis, utique alium alio ingeniosiorem. Ingenii vis praeceptis alitur et crescit novasque persuasiones adita, quid illum admonitiones iuvabunt vitiosis obligatum ? " Hoc scilicet, ut illis liberetur; non enim extincta in illo indoles naturalis est, sed obscurata et oppressa. Sic quoque temptat resurgere et contra prava nititur, nancta vero praesidium et adiuta praeceptis evalescit, si tamen illam diutina pestis non infecit nec enecuit; hanc enim ne disciplina quidem philosophiae toto inpetu suo conisa restituet. Quid enim interest inter decreta philosophiae et praecepta, nisi quod illa generalia praecepta s
Abbreviated transcription (Latin):
s: aut ꝓsa orõne insententiã coartata. Sit illa catoniana. Emas
s qd̃ apiis ẽ s qd̾ necesse ẽ. Qd̃ non opus ẽ: asse carũ ẽ. Qualia st̾
a autreddita oracło. aut similia temꝑi parte te nosse. Numqͥd
tonem exiges. cũ tͥ alius hos dix̃it uersus: Inuiriarũ remediũ ẽ. obli¬
uo: audentes fortuna iuuat. Piger ipse sibi obstat. Aduocatũ ista
ũ quer̃t. affectꝰ ipsos tangunt. & natura ium suã exer ente ꝓficiunt.
Omniũ honestarũ rerũ semina aiini gert̃. qͦ admonitione excitant᷑.¬
i on alit̃ qͣm si scintilla flatu leui aduita ignẽ suũ explicat. Erigitur
uirtus: cũ tacta ẽ. &impulsa. Eret̾ea quedã st̃ qͥdẽ in aĩo s parũ
ꝑmpta. qͦ incipiunt in expedito ẽẽ. cũ dicta st̃. Quedã diu̾sis lo¬
disiacent sparsa. que couthere in exercitata mens ñ potẽ. Itaq
munũ conferenda st̃ & iungenda ut plus ualeant. animũq ma¬

Expanded text:
sunt aut prosa oratione in sententiam coartata, sicut illa Catoniana: " emas sunt aut prosa oratione in sententiam coartata, sicut illa Catoniana: " emas non quod opus est, sed quod necesse est; quod non opus est, asse earum est," qualia sunt illa aut reddita oraculo aut similia: " tempori parce," " te nosce." Numquid rationem exiges, eum tibi aliquis hos dixerit versus ? Iniuriarum remedium est oblivio. Audentes fortuna iuvat, piger ipse sibi opstat. Advocatum ista non quaerunt; adfectus ipsos tangunt et natura vim suam exercente proficiunt. Omnium honestarum rerum semina animi gerunt, quae admonitione excitantur, non aliter quam scintilla flatu levi adiuta ignem suum explicat. Erigitur virtus, eum tacta est et inpulsa. Praeterea quaedam sunt quidem in animo, sed parum prompta, quae incipiunt in expedito esse, eum dicta sunt. Quaedam diversis locis iacent sparsa, quae contrahere inexercitata mens non potest. Itaque in unum conferenda sunt et iungenda, ut plus valeant animumque ma
Abbreviated transcription (Latin):
grauib uitiis. Ne medicina quidẽ morbos insanabiles uncie. Tam̃
Adhibet᷑ aliis in remediũ. aliis in leuam̃tũ. Ne ipsa quidẽ. uniu̾se phi¬
losophie uis licet totas in hoc iuires suas aduocet: duramꝰ iã & uet̾em
docet admonitio. s adũtit. s excitat. s memoriã continet. nec pati᷑
elabi. Pleraq ante ocłos posita tͣnsimꝰ admon̾e : genꝰ ad hortandiẽ.
sepe animꝰ etiã aꝑta dissimulat. Ingerenda ẽ. itaq illi noticia rerũ
colendas ẽẽ. s ñ facis. Scis imꝓbũ ẽẽ. qͥ abuxore pudica exit. ipse
alienarũ corruptor uroꝵ. Scis ut illi nil cũ adultero: sic tͥ mlẽẽ
agitari debent. sepe uersari. ut si tm̃ nota sint nob̾ s etiã parata.
etiã sine ꝓbationib ipsa monentis auctoritas ꝓ dest e Sic qm᷑ ii¬
ris consultoꝵ ualent responsa. etiã si ratio ñ reddit᷑. Prec̾ea ipsa
que pretipiunt᷑. ꝑ se multũ hñt pond̾is. Utiq si aue carmui iuter.

Expanded text:
gravibus vitiis." Ne medicina quidem morbos insanabiles vincit, tamen adhibetur aliis in remedium, aliis in levamentum. Ne ipsa quidem universae philosophiae vis, licet totas in hoc vires suas advocet, duram iam et veterem docet admonitio, sed advertit, sed excitat, sed memoriam continet nec patitur elabi. Pleraque ante oculos posita transimus. Admonere genus adhortandi est. Saepe animus etiam aperta dissimulat; ingerenda est itaque illi notitia rerum colendas esse, sed non facis. Seis inprobum esse, qui ab uxore pudicitiam exigit, ipse alienarum corruptor uxorum; scis ut illi nil eum adultero, sic tibi nil esse agitari debent, saepe versari, ut non tantum nota sint nobis, sed etiam parata. etiam sine probationibus ipsa monentis auctoritas prodest ? Sic quomodo iurisconsultorum valent responsa, etiam si ratio non redditur. Praeterea ipsa, quae praecipiuntur, per se multum habent ponderis, utique si aut carmini intexta
Abbreviated transcription (Latin):
Stultũ ÷ inquit p̃ciꝑe egro qͥd fac̾e tanqͣm sanus debeat. cũ restituen¬
da sanitas sit sine qͣ irrita st̃ precepta. Qd qd̾ hñt egri qͦdã samq
cõmunia. de quib ammonendi st̃: Lanqͣm ne auide tibos appetant
ut lassitudinẽ uitent. Hñt qͣdam p̃cepta cõmunia pauꝑ & diues.
Sana inqͥt auariciã & nicħ habebis qd̃ admoneas. aut pauꝑẽ aut

Expanded text:
uit, " praecipere aegro, quid facere tamquam sanus debeat, cum restituenda sanitas sit, sine qua inrita sunt praecepta." Quid, quod habent aegri quaedam sanique communia, de quibus admonendi sunt ? Tamquam ne avide cibos adpetant, ut lassitudinem vitent. Habent quaedam praecepta communia pauper et dives. " Sana," inquit, " avaritiam, et nihil habebis quod
Abbreviated transcription (Latin):
di. hc̃ nob̾ p̃cepta ñ decraht̃. nec expugnant. Opiones debonis
ae malis falsas concede. ꝑ se efficatia p̃cepta ñ ee ad eũtendã pͣuã
animi ꝑsuasionẽ. s ñ ideo aliis quidẽ adiecta ꝓficiunt. Pmũ meno¬

Expanded text:
di. Hunc nobis praecepta non detrahunt nec expugnant opiniones de bonis di. Hunc nobis praecepta non detrahunt nec expugnant opiniones de bonis ac malis falsas." Concedo per se efficacia praecepta non esse ad evertendam pravam animi persuasionem; sed non ideo nihil ne ali
Abbreviated transcription (Latin):
dñr. cui respondebimꝰ ad singła. Primũ adu̾sus illud qd̃ ait. Siqͥs
obstat ocło & impedit uisũ: deb̾e remoueri. fateor huic ñ opꝰ ẽẽ. pre¬
ceptis aduidendũ. s remedio qͦ purget᷑ aties & officientẽ sibi moram
estugiat. Natura enĩ uidemꝰ cui usũ sui reddit. qͥ remouit obstantia.
Quid autẽ cuiq debeat᷑ officio: nat᷑a nos docet. Deiñ cuiꝰ curata sustu¬
sio ẽ: is ñ ꝓtimis cłi uisũ recepie. aliis qͦ potẽ redd̃e. malicia liberat᷑ &¬
liberat. Non opꝰ ÷ exhortatione ne consilio qͥdẽ ut toloꝵ ꝓpͥetates ocłs
intelligat. a nigro albũ etiã nullo monente distinguet. Multis contͣ
inde plus audi. & paulatĩ clarã lucẽ pati ad suesce. Non ÷ qd̵ pꝰ cibũ
studeas. Non ẽ. qd̃ plenis ocłis ac tumñtib imꝑes. asflatũ & iuimi frigo¬
ris mos octurrentis eiuta. alia eiꝰmodi qͦ ñ munꝰ qͣm medicam̃ta ꝓfi¬
cunt. Adicit remediis medicina consiliũ. Error inqͥt ÷ cansa peccan¬

Expanded text:
respondebimus ad singula. Primum adversus illud, quod ait, si quid obstat oculo et inpedit visum, debere removeri. Fateor huic non esse opus praeceptis ad videndum, sed remedio, quo purgetur acies et officientem sibi moram effugiat. Natura enim videmus, cui usum sui reddit qui removet obstantia. Quid autem cuique debeatur officio, natura non docet. Deinde cuius curata suffusio est, is non protinus eum visum recepit, aliis quoque potest reddere; malitia liberatus et liberat. Non opus est exhortatione, ne consilio quidem, ut colorum proprietates oculus intellegat, a nigro album etiam nullo monente distinguet. Multis contra inde plus aude et paulatim claram lucem pati adsuesce. Non est quod post cibum studeas, non est quod plenis oculis ac tumentibus imperes; adflatum et vim frigoris in os occurrentis evita "; alia eiusmodi, quae non minus quam medicamenta proficiunt. Adicit remediis medicina consilium. " Error," inquit, " est causa peccan