comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑsonis. etunittis in substani¬
tia diuintaitis . ł certe tra¬
det filius regriũ dõ patri. om̃s
uidelicet electos: quid ipse ui¬
debitur in forma hominis in
uidicio. dcipnatis iusta sedi¬
tentic reꝓbis. Om̃s secũ reꝓ¬
bos pateruo uultui exhibebit.
ut qui hominẽ iudicem uider̃ :
munida conscrentia. diuinita¬
tẽ patris etfilii ac sp̃s scĩ con¬
tẽplent᷑¬
Cũ euacuauerit
omne pͥncipatũ : subciudis tẽ
erit finus i P rincipcint᷑ indiui¬
nuis spiritib archangłi angelis. sicut
ipso nomine declarcitur : etreliqͣ
pandunt ordinũ nomina: Princi
quia cessabit om̃is creciturȩ potes¬
tas in cingłis ethominib. cesscibit
timor. regncibit integra caritais:
nec iã erit int̾presidentes et sub¬
ditos ullei dissensio. ac ꝓpt̃cti¬
in bonorũ spirituũ et iustorum
impleto qđ scriptũ ÷ etregncibit¬

Expanded text:
in personis, et unitas in substanin personis, et unitas in substantia divinitatis. Vel certe tradet Filius regnum Deo et Patri, omnes videlicet electos, quia ipse videbitur in forma hominis in judicio, damnatisque justa sententia reprobis, omnes secum electos paterno vultui exhibebit, ut qui hominem judicem viderunt munda conscientia, divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti contemplentit omnem principatum, subaudis, tunc erit finis. Principantur in divinis spiritibus, archangeli angelis, sicut ipso nomine declarantur, et reliqua pandunt ordinum nomina. Princips: quia cessabit omnis creaturae potestas in angelis et hominibus. Cessabit timor, regnabit integra charitas: nec jam erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio, ac propterea bonorum spirituum et justorum impleto quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
sed ftlso scriptũ ⁊ Deinde inquit
hi qui surit xp̃i resurgetit in ci¬
uentu eius: cum uenerit ad iuidi¬
ciũ: Xp̃ĩ sunt qui in eũ credunit :
etcrediderunt ante aduenitum
eius Deinde fitis
subcudis erit: mundi¬
ł inis nc̃q munidi resurrectio erit :
Cutradiderit regrium do
et patri. N.Ds pait̾ omĩci tra¬
didit filio: sicut ipse ait : Omĩci
tadittis mihi apcitre meo : ł t
ꝓciulus dicit. quod tunc sit muri¬
di finis ueraturus. cũ tradide¬
sit regiiũ filius pcitri suo: quł
est ds: ded quia istud regnum
sic filio a patre. et patri a filio¬
tradit᷑. ut cõmunut̃ abutroq pos¬
sidecitur : Dicendũ breuit̃ quod pa¬
t̃ homini filio a uerbo sumpto omĩci
traididerit. ut sicut infilio diuini¬
sic unc sit et possessios Illi enĩ ho¬
mini tunc cuncta tradidit᷑ ab
uiugenito suo suscipi uoluit. Isdẽ
filius in fine regniũ dõ etpatri
ꝑduxerit ÷ Ostendens eis regnati¬
tem dm̃ patrẽ cũ seipso et spũ
etomp̃s: Etquomodo trinitis :

Expanded text:
Sed falso scriptum est. Deinde, inquit, hi qui sunt Christi, resurgent in adventu ejus cum venerit ad judicium. Christi sunt, qui in eum credunt, et crediderunt ante adventum ejus. Deinde finis, subaudis erit mundi; finis namque mundi, resurrectio erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri. Deus Pater omnia tradidit Filio, sicut ipse ait: Omnia tradita sunt mihi a Patre meo . Et Paulus dicit, quod tunc sit finis mundi venturus, cum tradiderit regnum Filius Patri suo, qui est Deus. Sed quia istud regnum sic Filio a Patre, et Patri a Filiotraditur, ut communiter ab utroque possideatur, dicendum breviter, quod Pater homini Filio a Verbo sumpto, omnia tradiderit, ut sicut in Filio divinisic una sit et possessio. Illi enim homini tunc cuncta tradidit, quando ab unigenito suo suscipi voluit. Idem Filius in fine regnum Deo et Patri perduxerit, ostendens ejus regnantem Deum Patrem cum seipso et Spiriet omnipotens: et quomodo trinitas est
Abbreviated transcription (Latin):
lifuerint omica id e filio
tincetipse filius subiedtꝰ erit illi.
aest dopeitri: qui sibi sub icet
ont cuica ⁊ Sunt quidem modo
anctai subieciti filio. sed multi
non adtendurit ad hoc: neq cora¬
sidertiaat. quod sub eius potestate¬
sint pressi quidã ignortentia im¬

Expanded text:
illi fuerint omnia, id est Filio, tunc et ipse Filius subjectus erit ei, id est Deo Patri, qui sibi subjecit omnia. Sunt quidem modo cuncta subjecta Filio, sed multi non attendunt ad hoc, neque considerant quod sub ejus potestate pressi sint quadam ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
miseretitur : id ÷ ut misereatur
perit. id ÷ peꝑit filiũ suũ primo¬
gerutũ :s onitur ꝓsemꝑ et con¬
tinucitione temporis : ut isto in
loco: et ÷ sensus O portet aut̃¬
illũ regnare. donec ponat ds
pater om̃s inimicos subpedib
eius: qđ ÷ dicere: filius semꝑ reg¬
nabit : quia ds̃ pat̾ semꝑ subi¬
ciet in imicos subpedib eius .n
pedes non in congrue accpto
uelut pedes uisci ÷ ab icsta. S
ei duob modis inimici siue usb¬
les subiciunt᷑ : uidelicet dudu
conuersi in spirtite dõ credũ
in xp̃m humanił passum. mori¬
um. ab in feris ꝑresurrections u¬
riã elcpsum : aut eticĩ in sua q¬
ritia ꝑdurciates uidicem cum
discent saltem indie udicii. boo¬
rũ mcilorũq: a quo usto uidici
dc̃pnari se conspicient in pen
suppliciorũ : Nouissimo
mica destruetur mors:
quici postꝗ resurrexerint omneh
in ipsi resurrectione destruetu
mors inimica: post cuius destru¬
tionẽ nullc̃ inimiciciã p̃sentis
uitae paciet᷑ humcinũ gerus:

Expanded text:
stri , id est ut misereatur perit, id est, et peperit filium suum primogenitum . Ponitur pro semper et continuatione temporis, ut in isto loco: et est sensus: Oportet Filium regnare donec ponat Deus Pater omnes inimicos sub pedibus ejus; quod est dicere: Filius semper regnabit, quia Deus Pater semper subjiciet inimicos sub pedibus ejus. pedes non incongrue intelligitur velut pedes visa est abjecta. Sed ei duobus modis inimici sive infideles subjiciuntur, videlicet dum aut conversi inspirante Deo credunt in Christum humanitus passum, mortuum, ab inferis per resurrectionis gloriam elapsum, aut etiam in sua duritia perdurantes, judicem eum discent, saltem in die judicii, bonorum malorumque, a quo justo judicio damnari se conspicient in poenis suppliciorum. Novissime mica destruetur mors, quia postquam resurrexerint omnes, in ipsa resurrectione destruetur mors inimica, post cujus destructionem, nullam inimicitiam praesentis vitae patietur humanum genus.
Abbreviated transcription (Latin):
pericula mortis sustiniebat.
ut illi in regnio ae t̃nȩ beati¬
tudinis glorificarentur : Et
est sensus: ad superiora respi¬
cienis : ł tic̃ suos fieri ñ uultis:
eȩo ttm̃ mercedẽ lciboris hub
Vnde etdicit i Perillã gan

Expanded text:
pericula mortis sustinebat, ut illi in regno aeternae beatitudinis glorificarentur, et est sensus ad superiora respiciens: Etiamsi vos proficere non vultis, ego tamen mercedem laboris habeo, unde et dici
Abbreviated transcription (Latin):
dño cooꝑantei & sermonẽ confirmante
sequentib signis : dubiungitur: Echis
qui me non interrogabant: depe legitur ds̃
gabantdm̃: sed consulebant idola & de¬
monicos
adisnibeł autom. dic

Expanded text:
cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis. Sequitur: Et his qui me non interrogabant. Saepe legitur Deusgabant Deum: sed consulebant idola et daemonia. Ad Israel autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
tibus xp̃m. qui neq legis. neq. propħarũ
aliquod habeb ant docum̃tum. siue ꝓmis¬
sionem deeo: ipse apparuitIlle apparere
dicitur quiñ sꝑutur. sed subito & insperate
uenit: sicut apparuit dñs abrahã cũ non
speraretur. & sicut apparuit angłs zacha¬
riue: sic dñs iħs apparuit gentib p̃dican¬
tibus apłis. & choruscantib miraculis cũ
non expectaretur ab illis i Nã qđ ipse m
aplis apparuerit gentib: testatur suis
sermonibus q ł cceego uobcumsũ om̃ib
diebus: usq ad consũmationẽ scłi. ꝑdoc¬
trinc̃enim cuelestẽ. & ꝑmiraculorum

Expanded text:
tibus Christum, qui neque legis, neque prophetarum aliquod habebant documentum, sive promissionem, de eo ipse apparuit. Ille apparere dicitur, qui non separatur, sed subito et insperate venit, sicut apparuit Dominus Abrahae cum non speraretur, et sicut apparuit angelus Zachariae: sic Dominus Jesus apparuit gentibus, praedicantibus apostolis, et coruscantibus miraculis, cum non exspectaretur ab illis. Nam quod ipse in apostolis apparuerit gentibus, testatur suis sermonibus. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Per doctrinam enim coelestem,
Abbreviated transcription (Latin):
tem inirã iittunt᷑ uidei: non quodd semu¬
lationem & iram in illis operetur. sed qd
beneficia sua quae iudȩis displicuerunt.
ad sẽ conuersis gentib largiatur
Potest & quoddicit nongentem: aliter in¬
telligi i Gentiles increduli anteꝑceptã
fidem. gentes uoccibanturq ł ceptt. ate
gm̃ fidei non iam gens uocatur. seddĩpo¬
p̾ulus etplebs apellacur. Dicente dño ꝑpsal¬
mistãP opulus quẽ non cognoui serui¬
uitmhi. Unde ulibi apłsqd citis in¬

Expanded text:
tem in iram mittuntur Judaei, non quod Deus aemutem in iram mittuntur Judaei, non quod Deus aemulationem et iram in illis operetur, sed quod beneficia sua quae Judaeis displicuerunt, ad se conversis gentibus largiatur. Potest et quod dicit, in non gentem, aliter intelligi: Gentiles increduli ante perceptam fidem gens vocabantur: percepta autem gratia fidei, non jam gens vocantur, sed Dei populus et plebs appellantur, dicente Domino per Psalmistam: Populus quem non cognovi servivit mihi . Unde alibi Apost
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩi dũ uident eũ impsũ credere. quẽips
occiderunt: sicut inactib apłorũ refertur
quod uidentes uidei turbas gentiũ credena¬
um. repletisunt ⁊elo. & contra dicebant
his quȩ apaulo dicebantur : Ante dni aduo¬
tum. genꝰ humanũ inuidȩos diuidebatur
et gentes. sed gentesꝑ enormitutẽ malorũ
transcenderant conditionis suae modum.
ut etiam gentis nomine ñ meruis sent ap¬
pellari : sed canes : Dicente dño ineu angdi
N on est bonum sumere panẽ filiorũ : & mu¬
tere canibus:ͥ Vnde nongentes dicebanꝰ
quia ratione amissa. in rationabilitatẽ
sectabantur u uerũ cũ postmodũ credids¬
sent. tam apłis p̃dicantib quã eorum
successorib: uidȩi contra eos excitati sunt
& in flammati: in uidiȩ facibus q Expo¬
nens ergo apłs quoddixerat nongentẽ.
infert.
sub audis contra hanc gentẽ
insipientem: quȩ cum fuisset usq ad ad¬
uentum xp̃i insipiens: eius fide potita
factu est sapiens : Contra quã iam creden¬

Expanded text:
dum vident eum in ipsum credere quem ipsi occiderunt, sicut in Actibus apostolorum refertur: Quod videntes Judaei turbas gentium credentium, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur . Ante Domini adventum genus humanum in Judaeos dividebatur et gentes, sed gentes per enormitatem malorum, ita transcenderant conditionis suae modum, ut etiam gentis nomine non meruissent appellari, sed canes, dicente Domino in Evangelio: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus . Unde non gens dicebantur, quia ratione amissa irrationabilitatem sectabantur. Verum cum postmodum credidissent tam apostolis praedicantibus quam eorum successoribus, Judaei contra eos excitati sunt et inflammati invidiae facibus. Exponens ergo Apostolus quod dixerat, non gentem, infert: subaudis contra hanc gentem insipientem. Quae cum fuisset usque ad adventum Christi insipiens, ejus fide potita, facta est sapiens. Contra quam jam creden
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum adom̃sgentes ꝑuenit. quanto ma¬
gis aduideos apud quos seminari coepit.
psertum cũ ipsisint om̃iũ gentiũ mediter¬
ranei: uł aliter : Num quidis rahel ñ cogno¬
uit primus: cognouit itaq in cpłicis uiris in¬

Expanded text:
apostolorum ad omnes gentes pervenit, quanto magis ad Judaeos, apud quos seminari coepit, praesertim cum ipsi sint omnium gentium mediterranei. Vel aliter: Nunquid Israel non cognovit primum? Cognovit utique in ap
Abbreviated transcription (Latin):
po nongente arascuntur iudae i inuidia
Nonsine ratione hoc uerbum qđ ÷ audet.
posuit cpłs i ł saias spũ ꝓphetico repletꝰ.
saebat se contẽpriendũ auidȩis. & etiam
serra lignea secandum: & tam̃ audet. id ÷
audacter dicit ex ꝑsona xp̃i non formi¬

Expanded text:
o non gentem irascuntur Judaei invidia Non sine ratione hoc verbum quod est audet, posuit Apostolus. Isaias spiritu prophetico repletus, sciebat se contemnendum a Judaeis, et etiam serra lignea secandum, et tamen audet, id est audacter dicit ex persona Christi, non formi
Abbreviated transcription (Latin):
creduat dõ omĩa possibilia. eẽ. qr¬
rurat semꝑ signa. quomodo illud f¬
tũ sit: dequo sermo agit᷑ ÷ dicfo¬
cit abrahã: quando dixit addm̃
It quo scire potero qđ dciturus es mͥ
terrã hanc in possessioriẽ : Sicgo¬
deon: et cilii plurimi : Oreei scipion¬
.s. humana

Expanded text:
credunt Deo omnia possibilia esse, quaerunt semper signa quomodo illud factum sit, de quo sermo agitur. Sic fecit Abraham, quando dixit ad Deum : In quo scire potero quod daturus es mihi terram hanc in possessionem, sic Gedeon et alii plurimi. Et Graeci sapiens humana
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ stulticiam. Apłis ait
p̃dicantib misteria humduitati
filii dĩ.uidelicet quomodo nats
est exuirginie. quomodo mircicu¬
la multa fecit. quomodo iudcei
illũ crucifixerunt in nocentẽ et
quomodo ipse resurgenis ascendit
cidcȩlos: sccdalizabanit iudae
id ÷ rixcibantur. siue conitendelcis
dicentes nullo modo hoc eẽ ueri
ut uirgo preret. et ut ipsi filiuis¬
dĩ inter fecis sent : sed magum
quendã  cuius discipulis dicunit ir¬
uenta eẽ illa quole in euangelo
de eius resurrectione et ascerisione
referunt᷑ : quae illi omĩa detiegar

Expanded text:
ltitiam. Apostolis praedicantibus mysteria humanitatis Filii Dei, videlicet quomodo natus est ex Virgine, quomodo miracula multa fecit, quomodo Judaei Christum crucifixerunt innocentem, et quomodo ipse resurgens ascendit ad coelos, scandalizabantur Judaei, id est, rixabantur sive contendebant, dicentes nullo modo esse verum ut virgo pareret, ut ipsi Dei Filium interfecissent, sed magnum quemdam a cujus discipulis dicunt inventa esse illa, quae in Evangelio de ejus resurrectione et ascensione referuntur, quae o
Abbreviated transcription (Latin):
edu ea audiebarit predicare de
xpo quae rcitio muridaria et phi¬
losophorũ sapienitia penetrtire
nori poterat constricti. stulticic̃ eẽ
parere : et resurrectionẽ negabanit
psis aut̃ iudcieis uoccitis.
subcudis ad fidem xp̃ĩ. Etgrecis in
gentilib similit̾ p̃destinaitis ad
uitt̃ eteredere uolentibus:
xpistum dei uirtutem

Expanded text:
bant praedicari de Christo, quae ratio mundana et philosophorum sapientia penetrare non poterat, constricti stultitiam esse parere, et resurrectionem negabant. Ipsis autem Judaeis vocatis, subaudis ad fidem Christi, et Graecis, id est gentilibus similiter praedestinatis ad vitam et credere volentibus, Christum Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Ipse ÷ etic̃ĩ sapienitici eius: quȩ
dicit ꝑscilomonẽ : ego scipientia ex
ore al tissimi ꝓdiui primo getutti: n
ꝑfiliũi Ipse et enĩ recte dr̃ sapi¬
entia et uerbũ paitris: qui& ꝑ illũ
pater semet ipsum matufesta¬

Expanded text:
sapientia ejus, quae dicit per Salomonem: Ego sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita ; per Filium. Ipse enim recte dicitur Sapientia et Verbum Patris, quia per illum Deus Pater semetipsum ma
Abbreviated transcription (Latin):
pieritiã illorũ non eẽ uerã : dum
filiũ suũ constituit nasci exurgine ⁊
Dic etiã resuscitauit eũ amortius:
licet illi negarent resurrectionẽ ⁊
Nam quica non cognouit mundus
id÷ amatores mundi. et philosophi
ꝑscpientiã sucĩ munidanã dm̃
patre indi scipientia. id ÷ infilio qͥ

Expanded text:
um non esse veram, dum Filium suum constituit nasci ex virgine, sic etiam resuscitavit eum a mortuis, licet illi negarent resurrectionem. Nam quia non cognovit mundus, id est amatores mundi et philosophi, per sapientiam suam mundanam Deum Patrem, in Dei sapientia, id est in Fili
Abbreviated transcription (Latin):
cic̃ sciluos facere credentes :ensus
huius modi ÷: Quia saipientes huiꝰ
scłi confidentes inscipientia huma¬
na. noluerunit credere uera eẽ¬
inxp̃m qui ÷ sapientia dĩ. neq
in illo etic̃ uoluerunt cognoscere
dm̃ pcitrem ł quarido noluer̃
credere ueri cẽ quae inscipientia

Expanded text:
 salvos facere credentes. Sensus hujusmodi est: quia sapientes istius saeculi, confidentes in sua sapientia humana, noluerunt credere in Christum, qui est sapientia Dei, neque in illo etiam noluerunt cognoscere Deum Patrem, vel quia noluerunt credere vera esse quae in sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
tismate baptizatus. et eius filius sũ
Alius ego apollo nonne homines estis:
id ÷ nonne carnalit̃ sapitis: Fideliũ
apłorũ nomina ꝓfalsorũ ponit ob
causc̃ suprai memoratt̃ ꝙ Quid
igit᷑ : apollo : Quid uero paulus:
subaudis nihil: cõparatione xp̃i
Et ipse exponit quqd sint  Ministri
inquit xpĩ : cui credidistis: Ideoq ñ
possumus dimittere peccata iN
it : Ille igit᷑ ministrat : qui recte p̃¬
dicat : Eturucuiq sic conuenut mi¬
nistrare: sicut dñs ministeriũ dedit
Ego plaratiui. prediccindo fidẽ in

Expanded text:
tismate baptizatus, et ejus filius sum; tismate baptizatus, et ejus filius sum; alius autem: Ego Apollo; nonne homines estis? id est: nonne carnaliter sapitis? Fidelium apostolorum nomina pro falsorum ponit ob causam supra memoratam. Quid est Apollo? quid vero Paulus? subaudis nihil per se comparatione Christi, et ipse exponit quid sint: Ministri, inquit, ejus cui credidistis: ideoque non possumus dimittere peccata in it. Ille ministrat qui recte praedicat, et unicuique sicut convenit ministrat, sicut Dominus ministerium dedit. Ego plantavi, praed
Abbreviated transcription (Latin):
telligere et penetrare intellectum
et scpientiã diũ qui omia fecit:
Qui subcuidis homo instructe et doce¬
at. siue corrigat. ipsum dm̃. etdicat
hoc et illud non benefecisti : ittide
cuidis nullus: In suꝑ magnificabit et
Iciudabit sensum et intellectũ diũ.
atq poteratiã : si cogniouerit ab illo
omĩco ẽẽ factti. dicetis eũ sapienter
cuncta fecisse ÷ Nos aut̃ sensum
xpĩ habemus. id ÷ intellectũ xp̃i ha¬
nemo potest penetrare intellectum
et scipientiã dĩ Nisi ipso donante :
idcirco nemo debet dubitare quin
istti uera sint quȩ dicimus denceti¬
uitate ethumcinitate xpĩ. qui
nos sp̃m sc̃m habemus : Non potiu
tate sensus urĩ nonmei p̃petitus : Mec¬
dũ enuĩ poteraitis. subaudis misteriũ
diuinitatis xpĩ capere : Ne illi dice¬
rent modo possumus : subdidit nec
poteritis: Ideoq quia non poteratis
capere alta: bac uobis potũ dedi
non escã. id ÷ simplicẽ doctrinã de
diuintate xp̃ĩ : et misterio trinita

Expanded text:
test intelligere et penetrare intellectum et sapientiam Domini quo omnia fecit? quis, subaudis homo, instruat, et doceat, sive corrigat ipsum Dominum, et dicat: Hoc et illud non bene fecisti, ita debaudis nullus. Insuper magnificabit et laudabit sensum et intellectum Domini atque potentiam, si cognoverit ab illo omnia esse facta, dicens eum sapienter cuncta fecisse. Nos autem sensum Christi habemus, id est, intellectum Christi hao quia nemo potest penetrare intellectum et sapientiam Dei, nisi ipso donante, idcirco nemo debet dubitare quin ista vera sint quae dicimus de nativitate et humanitate Christi, quia nos Spiritum sanctum habemus. CAPUtate sensus vestri, non mei praepeditus. Nondum enim poteratis, subaudis mysterium Divinitatis Christi capere. Ne illi dicerent: modo possumus, subdidit: Nectamen Deo donante poteritis. Ideoque quia non poteratis capere, addo: Lac vobis potum dedi, non escam, id est, simplicem doctrinam de ivinitate Christi et mysterio Trinitat
Abbreviated transcription (Latin):
qui pcptĩ llius serucitado imitaitur
anore eius pciuꝑib erogat : quod
idem apłs adimplebat non solum¬
de aliis ꝓciuꝑes sustertando: sed de
hoc quod labore manuũ adqͥrebat
Q đ aut̃ sequit᷑ ł t dispenscitores miste¬
riorũ dĩ uł ut quidci codices habeÑ
ministeriorũ di: melius ÷ dicere mis¬
teriorũ : Quia sidixerimus minis¬
teriorũ : erit serisus. quasi tantũ mͦ
ad disponendos et ordinanidos grai¬
dus aecclesicisticos sint uocaiti. ep̃õs
udelicet. presbiteros. dicicones ce¬
terosq ordines : qui etministeria aec¬
desicastica appellant᷑ :Cũ uero dici¬
nus dispenscitores misteriorũ: intel¬
liginus illos electos ad dispersenda
suif auduitorib: misterici iet scicram̃ tci

Expanded text:
qui praeceptum illius servando imitatur amore ejus pauperibus erogat, quod idem Apostolus adimplebat; non de alienis pauperes sustentando, sed de hoc quod labore manuum acquirebat. Quod autem sequitur: Et dispensatores mysteriorum Dei: et, ut quidam codices habent, ministeriorum Dei, melius est dicere mysteriorum Dei, quia si dixerimus ministeriorum, erit sensus quasi tantummodo ad di ponendos et ordinandos gradus ecclesiasticos sint vocati, episcopos videlicet, presbyteros, diaconos, caeterosque ordines, qui et ministeria ecclesiastica appellantur. Cum vero dicimus, dispensatores mysteriorum, intelligimus illius electos ad dispensanda su
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. et distingui hoc modo ꝗdi
quis uult uertĩ sapientiã habere.
hic distingue : ln hoc scło stultus fi¬
at. id÷ hoc credait dexp̃o qđ sapien¬
tib huius scłi stultũuidetur
Alrĩ idiquis uidet᷑ sapiens eẽ in

Expanded text:
intelligi et distingui hoc modo: si intelligi et distingui hoc modo: si quis vult veram sapientiam habere, hic, distingue in hoc saeculo, stultus fiat, id est hoc credat de Christo, quod sapientibus hujus saeculi stultum videtur. Aliter: si quis videtur sapiens esse i
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis sp̃s sc̃s. et tẽplũ illius suñ
onis atigłi: ethomuxes iustin Siqͥt
uo templũ dĩ uo lauerit id÷ siqͥs¬
cipsum corrũpit peccaitido ł alios
prale doctrinci sicut pseudo ꝓpħȩ¬
apli ł quẽ libet prcuio suo exemplo
dispdet illũ dĩ de numero fideliũ¬
suorũ. et cetu electorũ: sicut latro ul
homicid .a. siue quilibet reus abonis
senitentia iudicis diuidit᷑. et manib
tortorũ in carcerẽ mittit᷑ : Lemplũ¬
dt̃ id÷ templũ sp̃s scĩ patris et filii :
scorest quod estifuos Ideoq non de¬
betis illud uiolare: ł ideles alloqͥt᷑
in quib: ds̃ ꝑfidem et dilectionem
habitat : Nemo uos seduccit. id ÷
nemo falsorũ hominũ blcindiendo
decipiat uos ÷ Siquif uidet᷑ in t̾uos
scpieris. eẽ in hoc scło. id÷ apud secu¬
lares homines. stultus ficit. id ÷ stul¬
tã deputtins temporalẽ sapientiã
deponcit illã : ut sit sapienis apud
dm̃ infuturũ :R oc duplicit̃ potest

Expanded text:
in nobis Spiritus sanctus, et templum illius sunt in nobis Spiritus sanctus, et templum illius sunt omnes angeli et omnes justi. Si quis autem templum Dei ipsum corripuerit peccando, vel alios prava doctrina, sicut pseudoapostoli, vel quemlibet pravo suo exemplo, disperdet illum Deus de numero fideliusuorum et coetu electorum, sicut latro vel homicida, sive quilibet reus a bonis sententia judicis dividitur, et malus tortorum in carcerem mittitur. Templud est templum Spiritus sancti, Patris et Filii, sanctum est, quod estis vos: ideo non debetis illud violare. Fideles alloquitur, in quibus Deus per fidem et dilectionem habitat. Nemo vos seducat, id est, nemo falsorum hominum blandiendo decipiat vos. Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, id est apud saeculares homines, stultus fiat, stultam deputans temporalem sapientiam, deponat illam, ut sit sapiens apud Deum in futurum. Hoc dupliciter potest
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝓͥbaiburit᷑ sicut ꝓbatur aurum
Addet qu&ͥ leuice perecitii haibuerit
quat u dux stipula consumeratur
ds eperint illa ꝓbari etconsũmi.
liit ipse nora peretit : sicut sequentia
monifestarit : Ipseciut̃ scluuferit.
sietayr qucisi ꝑ igoiẽ sub aiudis tran¬
siens: Et abigne purgãtus et expi¬
atus ÷ Nã et in hac uitai electi ad¬
uersitaitib et infirmitatib ꝓbant᷑.
immodũ auri et argeniti: ueluti
abigne. sicut tres p̃ueri et scĩ mar¬
tires. necrion etiã etbetitus iobi sui
uero leuici peccata adtrahunt. pur¬
gtidit᷑ ab illis : qui tribulcitionib: in¬
cexdunt᷑ in illis inhoc scło. uł post
morte inigne purgcitorio: ł alia
afflictione oraitiorub:q bonorum
iliciente amore non habuit : utriq¬
ie sine urente dolore non ꝑdet ⁊
Quiuero plũbũ cociceruant sibi. ple¬
rũq in hoc scło incipiunit cruciari :¬
et exparte pati. quae infuturũ ple¬
nius passuri sunt  Hescitis qm̃ tẽ¬
pore baptisicitis incipit habitare

Expanded text:
batur aurum. Si gne qui levia peccata habuerit, quae velut stipula consumentur, dum coeperint illas probari et consumi, licet ipse perierit, sicut sequentia manifestant, Ipse autem salvus erit; sic tamen quasi per ignem, subaudis transiens, et ab igne purgatus et expiatus. Nam et in hac vita electi adversitatibus et infirmitatibus probabuntur in modum auri et argenti ab igne, sicut tres pueri et sancti martyres, necnon etiam et beatus Job. Qui vero levia peccata attrahunt, purgantur ab illis qui a tribulationibus incenduntur in hoc saeculo, vel post mortem in igne purgatorio, vel alia afflictione, orationibusque illicito amore non habuerunt, utique sine urente dolore non perdent. Qui vero plumbum coacervant sibi, plerumque in hoc saeculo incipiunt cruciari et ex parte pati quae in futurum plenius passuri sunt. Nescitis quia tempore baptismatis incipit habitare
Abbreviated transcription (Latin):
modis: ł qui ꝑillũ. qui ÷ uerbum
dĩ patris cũ non essetis cretiti estis.
ł cum ꝑditi essetis: ꝑ illũ redẽpti
estis. Xp̃o aut̃ dĩ subaudis fili¬
us estꝰ: et abillo habet eẽ tã
scđm diuinitatẽ quã scđm hu¬
mcinitatẽ : quic ante omĩci scła
ab illo ÷ genutus. et ab illo hab&

Expanded text:
modis: vel quia per illum qui est Verbum Dei Patris, cum non essetis, creati estis: vel cum perditi essetis, per illum redempti estis. Christus autem Dei, subaudis Filius est, et ab illo habet esse, tam secundum Divinitatem, quam secundum humanitatem, qui ante omnia saecula ab illo est genitus, et ab i
Abbreviated transcription (Latin):
Nons ergo caluid. nisi qui magus et
seductor ÷: utqui non potuit ꝑsegquo¬
do xp̃ianios ꝑdere. saltẽ seduceno
suci p̃dicatione falsa decipicit. fin¬
agit interius in occulto  Sed a płs m
maculat corscientici sub intulit ixp
suudicer id ÷ side trahar et irridetis
auobis ł dc̃ipner: qui legib diuinis &¬
bueratis uti
et humatus laudib et fauorib dela¬
taiit᷑. loquentes et p̃diccintes phli¬
sophice. ut aibhominub lcuidentis :
quia neq contra leges diuinas nto
contra humaanias aliquid ꝑ petni
Humcinas leges ł laudes diei cõpant:
quia illi habenit᷑ etudetit᷑ leirie
iocudidi qui in illis edoctisunt : etqu
tra leges diuincis aut humanaleis¬
se: quici nulli uitio subiciceo i Quas
Nihil enim mihi

Expanded text:
Non est ergo aliud, nisi quia magus et Non est ergo aliud, nisi quia magus et seductor est, ut qui ante non potuit persequendo Christianos perdere, saltem seducendo sua praedicatione falsa decipiat, finagit interius in occulto. Sed Apostolumaculat conscientia, subintulit, inqusi judicer, id est si detrahar et irridear a vobis, vel damner quia legibus divinis debueratis uti,et humanis laudibus et favoribus delectantur, loquentes et praedicantes philosophice, ut ab omnibus laudentur: quia neque contra leges divinas, neque contra humanas aliquid perpetro. Humanas leges vel laudes diei comparat, quia illi habentur et videntur clari et jucundi qui in illis edocti sunt, et qucontra leges divinas aut humanas egisse, quia nulli vitio subjaceo. Quare: Nihil en
Abbreviated transcription (Latin):
mala: facere nolite : Rursus si ꝑbo¬
nos non dispensaret᷑ : Ne quaquã
apłs alibi diceret. Immititores mei
estote sicut et ego xp̃i i Multi ergo
dispenscitores sunit: ꝑ quorũ minis¬
Sedquerit᷑ adõ int̾ dispenisatores
inp̃senti ut fidelis quis inueniatur :
uidelicet ut predicaitores suos¬
oꝑib: exornet ⁊ Mihi cuit̃ ꝓmini
mo÷ ut auobis iudicer: aut abhuma¬
no die i ꝑ seudo apłi atq philosophi.
et quidã coriathiorũ seducti ab illis :
diiudicabanit siue deridebatit pau¬
lũ cipłm. eo qđ non discreparet a p̃¬
diccitione petri aliorũq apłorũ. simi¬
lit̾ et rustice p̃dicans dicenites  di
petrus. andrecis id cobus et iohati¬
nes. qui pisccitores fuerunit rusticẽ
predicatit et non scolastice: nori ẽ
adõ mirũ : Qucire aut̃ paulus imi¬
tator illorũ sit rustice et nodiphilo¬
sophice. siue dicilettice disputtias
qui doctor legis extitit: hoc mirũ ÷ ui

Expanded text:
mala, facere nolite . Rursus, si per bomala, facere nolite . Rursus, si per bonos non dispensaretur nequaquam Apostolus alibi diceret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Multi ergo dispensatores sunt per quorum minissed quaeritur a Deo inter dispensatores in praesenti, ut fidelis quis inveniatur, videlicet, ut quod praedicat ore, operibus exornet. Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die. Pseudoapostoli atque philosophi et quidam Corinthiorum seducti ab illis, dijudicabant seu deridebant Paulum, eo quod non discreparet a praedicatione Petri aliorumque apostolorum, simpliciter et rustice praedicans, dicentes: Si Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes, qui piscatores fuerunt, rustice praedicabant, et non scholastice, non est adeo mirum; quare autem Paulus, imitator illorum, rustice, et non philosophice, sive dialectice disputet, qui doctor legis exstitit, hoc mirum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus : hic id ÷ inp̃senti scło. quoie¬
ritur et consideratur adõ. ut fide¬
lis dispenscitor quis inueniatur
int̃ dispeniscitores alios: sicut ego
sum et barnabas : ꝑ seudo igitur
cipłi qui uos decipiurit. non surit
fideles dispensctores: q̃m̃ a fide &
doctrina xpi discordcnt : Nã
in hoc non ercitit fideles disperisa¬
tores : quia ad ulterabanit uerbũ
di etde fraudabant qP Aulus aut̃
fidelis disperiscitor erat :quia
sicut exdõ cortĩdõ in xpõ loquebat᷑
Ille et enĩ fidelis dispeniscitor ẽ eucin
aeucingłio habent᷑. sine errore uide¬
licet et menidatio. et qui Ñquerit suc̃
głam ut ipse laudetur ab auditorib
suis seddĩ ut glorificet᷑ ds ꝑ illd̃ : et
qui dũꝑlucris tẽporalib et ut uentrẽ
suũ impleat. p̃dicationi insistaͥt :
sed ut adõ premiũ sui laboris ꝑcipiat. q¬
saret᷑: nequaquã dñs diceret. quȩ
dicunt bonci facite. et quae faciuñ

Expanded text:
sensus: Hic, id est in praesenti saeculo, quaesensus: Hic, id est in praesenti saeculo, quaeritur et consideratur a Deo, ut fidelis dispensator quis inveniatur inter dispensatores alios, sicut ego sum et Barnabas. Pseudo igitur apostoli qui vos decipiunt non sunt fideles dispensatores: quoniam a fide et doctrina Christi discordant. Nam in hoc erant infideles dispensatores, quia adulterabant verbum Dei et fraudabant. Paulus autem fidelis dispensator erat, quia sicut ex Deo coram Deo loquebatur. Ille etenim fidelis dispensator Evangelii Evangelio habentur, sine errore videlicet et mendacio, et qui non quaerit suam gloriam ut ipse laudetur ab auditoribus suis, sed ut Deus glorificetur ipse illos: et qui non pro lucris temporalibus, et ut ventrem suum imcipiat. Isaretur, nequaquam Dominus diceret: Quae dicunt bona, facite: et quae faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
qubdẽ mitus et quib: da ora t̃cici.
lũ et reliquos qui misteria a euan¬
głii sui scđm qualitatẽ auditorum
distribuererat: ꝑ fectis uidelicet.
etqui capatioris sensus intellectꝰq
erant: alta et ꝓfurida misteria
dediuinitate omĩ potentis dĩ com¬
mitterent. Simpliciorab: uero sun¬
pliciorti quȩ capere posserit : Qđ
utrũq idem egregius predicator
agebcit : sicut ipse dixit : Sapien¬
tic̃ inquiens loquim᷑ int̾ ꝑfectos.
Etqđ dicit hisdem corinthiis inhac
dedi non escã: istorũ misteriorum
diuinorũ dispeniscitor erat ipse .n¬
deoq se hoc uolebat haberi a suis
auditorib: quod erat : id .ẽ. minis¬
ter xp̃i. et dispeniscitor sacram̃to¬
rũ eius. in quo non uerba ttntum
sed uirtus fulgebat : Hic icĩ queri¬
tur int̾ dispetascitores: ut fidelis
quis inuenuatur : Licet quidam
hunc uersiculũ int̾rogatione ueliñ
legere: tam̃ scđm becitũ augusti¬
nũ potius ÷ ad firmatiue legen¬
dum. sicut sequetus mainu festabit

Expanded text:
quibusdam minus, et quibusdam hora tertia, lum, et reliquos qui mysteria Evangelii sui secundum qualitatem auditorum distribuerent, perfectis videlicet et qui capacioris sensus intellectusque erant, alta ac profunda mysteria de Divinitate omnipotentis Dei committerent, simplicioribus vero simpliciora quae capere possent, quod utrumque idem egregius praedicator agebat, sicut ipse dixit: Sapientiam inquit loquimur inter perfectos . Et quid dicit eisdem Corinthiis in hac dedi vobis, non escam. Istorum mysteriorum divinorum dispensator erat iste, ideoque se hoc volebat haberi a suis auditoribus quod erat, id est minister Christi et dispensator sacramentorum ejus, in quo non verba tantum, sed virtus fulgebat. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Licet quidam hunc versiculum ilegere, tamen secundum beatum Augustinum potius est affirmative legendus: sicut sequens manifestabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequerent᷑ : tameni in forma serui
crucifixus ÷ ipse. qui erat dñs głȩ: et
diuinittis in passibilis mansit: Videci¬
mꝰ ex hoc aliquã similitudinẽ : Ruti¬
lcite sole et dara l̃pade lumen
furidente: rcidius et splenidor eius
illustrait. et ꝑ fundit arborem : dum
ergo ad ecindẽ arborẽ homines
cũ securib: incideridã. Numquid eri¬
gendo etdeponenido secures incidunt
radium solis. licet arborẽ incidutit:
Sic utiq sicut in passibilis maniet ra¬
dius solis. licet semꝑ uidetitur feriri¬
suꝑ cerbore quẽ illustrate: ita illȩ diui¬
nitus quae omĩa implet impassibi¬
lis mausit : quc̃iius homo qui repleba¬
tur incruce. passionẽ sufferret.
me. quia sidemones xp̃m . ee. filium
dĩ cognouissenit qui est dñs gloe et
maestatis. ꝑquem ds̃pat̃ glorificat᷑
nequã qũ ciderucifigendũ cũ udo
acmilites romatiorũ cõpellere tit
Ipsienaĩ illũ crutifixerunt : qui aderũ¬
figetidũ suci serunt ÷ Et ipsi princio

Expanded text:
sequerentur, tamen in forma servi crucifixus est ipse, quia erat Dominus gloriae, et Divinitas impassibilis mansit. Videamus ex hoc aliquam similitudinem. Rutilante sole, et ex clara lampade fundente lumen, radius et splendor ejus illustrat et perfundit arborem; dum ergo adeunt eamdem arborem homines cum securibus incidendam, nunquid erigendo et deponendo secures incidunt radios solis, licet arborem incidant? Sic utique sicut impassibilis manet radius solis, licet semper videatur, ferit insuper arborem quam illustrat: ita illius divinitas, quae omnia implet, impassibilis mansit, quamvis ille quem replebat in cruce passionem sufferret. me, quia si daemones Christum esse Filium Dei cognovissent, qui Dominus gloriae est majestatis per quem Deus Pater glorificatur, nequaquam ad crucifigendum eum Judaeos ac milites Romanorum compellerent. Ipsi enim illum crucifixerunt qui ad crucifigendum suaserunt, et ipsi principes
Abbreviated transcription (Latin):
indie iudicii: Sicut ergo ꝑ curum
sensum ꝑfectũ. ꝑ cirgentum eloqͥa
in corrupta. ꝑ lapides preciosos qui
abigne non lique fiudit. uirtutes in¬
telleximus : itei ꝑlignũ. feriũ. acsti¬
pulã : prauadoc trinci et mala
oꝑcitio accipi potest: Alit̾ ꝑaurũ
et argeritum lapidesq preciosos
possumus in telligere bonci opera.
uirtutesq preclarcis ÷ Perfeniũ uero
lignia stipulã: leuici peccata. sicut
ẽ o ciosus sermo in onestus risus:
etcetera talia : Per plumbũ uero
etferrũ atq. stagniũ. quae scĩ docto¬
res addunt : grauia et in matussi¬
ma peccata. quole a regno caelorũ
separ&it : Igitur sicut aurũ et
argentũ. etlcipides p̃ciosi igoie ꝓ¬

Expanded text:
in die judicii. Sicut ergo per aurum in die judicii. Sicut ergo per aurum sensum perfectum, per argentum eloquia incorrupta, per lapides pretiosos qui ab igne non liquefiunt, virtutes intelligimus, ita per ligna, fenum, ac stipulam, prava doctrina et mala operatio accipi potest. Aliter: per aurum, et argentum, et lapides pretiosos, possumus intelligere bona opera virtutesque praeclaras: per fenum vero, lignum, stipulam, levia peccata, sicut est otiosus sermo, risus inhonestus, et caetera talia. Per plumbum vero, et ferrum, atque stannum, quae sancti doctores addunt, gravia et immanissima peccata, quae a regno coelorum separant. Igitur sicut aurum, et argentum, et lapides pretiosi igne
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ. eẽ. quici quicũq fidem
eius haberit : in illorũ utiq cordib
habittit ipse : Ideoq nemo potest
aliud funidametitũ ponere in
cordib fideliũ : ꝗ fundam̃tũ fidei
xp̃i i Qm̃ si ciliã fidem coperinit
predicare : a fidelib: non recipiet᷑
Et si aliquis exillis doctrinã et erro¬
rem susceꝑit: ia nonerit fund ea¬
menitũ. sed potius destructio do¬
mus ÷ Siquisaut̃ suꝑ aedificat
supra fundametatũ hoc. id ÷ su¬
pra fidem xp̃ĩ Aurum. id est
doctrinã scam et rectũ sensum.
Argentũ id ÷ eloquiai diuiti de
quib dicit psalmista. E loquia
drũ eloquid casta. argeritum
igne examinctũ Et lapidef
preciosos id÷ diuersa gñra uir¬
tutũ quoe sicut lapides boni in¬
solubiles sunit abigie. itti et ille
aet̾rialit ꝑmatietit. nec con¬
sument᷑ abigne indie iudicii : Siqͥs
eticĩ aedificat lignũ. feriũ. stipulã.
id÷ pi ruã doctrinã et mala oꝑa:
uraius cuiusq opus marũfestũ erit

Expanded text:
fundamentum esse, quia quicunque fidem ejus habent, in illorum utique cordibus habitat ipse. Ideoque nemo potest aliud fundamentum ponere in cordibus fidelium quam fundamentum fidei Christi: quoniam si aliam fidem coeperit praedicare, a fidelibus non recipietur; et si quis illius doctrinam et errorem susceperit, jam non erit fundamentum, sed potius destructio domus. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, id est supra fidem Christi, aurum, id est doctrinam sanctam et rectum sensum, argentum, id est eloquia divina, de quibus dicit Psalmista: Eloquia Domini, eloquia casta argentum igne examinatum , et lapides pretiosos, id est diversa genera virtutum, quoniam sicut lapides boni insolubiles sunt ab igne, ita et illa aeternaliter permanent, nec consumentur ab igne die judicii. Si quis autem superaedificat ligna, fenum, stipulam, id est pravam doctrinam et mala opera. Uniuscujusque opus manifestum erit
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑsoncie : Diuinuttis ergo uerbi quȩ
genita : Adõ patre ante omĩa scłco atẽ¬
pore conceptionis illius hominis quem
assumpsit inutero uirginali: In
eodem homine plenissime manisit
Et etidem gła et potestas quae erat
in uerbo : cepit habitare in homine q
Etfactus ÷ ipse homo gła di patris. sicut
ei dspat̃ dicit  E xurge gła metu de
sepulchro : Etnonsolum gła di patris

Expanded text:
Divinitas ergo Verbi quae genita est a Deo Patre ante omnia saecula, a tempore conceptionis illius hominis quem assumpsit in utero virginali, in eodem homine plenissime mansit, et eadem gloria et potestas, quae erat in Verbo, coepit habitare in homine, et factus est ipse homo gloria Dei Patris, sicut ei Deus Pater dicit: Exsurge, gloria mea de sepulcro . E
Abbreviated transcription (Latin):
dis urã ÷ : ut si uultis ꝓdõ moricimi¬
ni temporailit̃. ut uiucitis ae t̃nai¬
lit̃ ꝗ Siue presenitia subaudis bo¬
na etcõmoda urã sunit ut pau¬
perib: ea distribuatis. aquib re¬
cipi mere cimini : et decetero ui¬
uatis etuestiamini ⁊ Siue futura

Expanded text:
ra est, ut si vultis pro Deo moriamini temporaliter, et vivatis aeternaliter; sive praesentia, subaudis bona et commoda vestra sunt, ut pauperibus ea distribuatis, a quibus recipi mereamini, et de caetero vivatis et vestiamini; sive futura
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ mundanã sc¬
pietitiã noti loquimur : qua utun¬
tur amatores huius scłi: Neq sa¬
pientiã principũ huius scłi loqͥm̃.
id ÷ philo sophorum : qui destruunit
Quomodo destruunt᷑ philosophiet
potentes huius scłiꝰ ꝑ mortem
corporis redigunt᷑ inpuluerem :
et destruitur siue ad nihilatur¬
corũ scipientiu id estructus ÷ plas
et aristotiles ꝑmortẽ : et eorũ sa

Expanded text:
 mundanam sapientiam non loquimur, qua utuntur amatores hujus saeculi, neque sapientiam principum hujus saeculi loquimur, id est philosophorum, qui destruuntur. Quomodo destruuntur philosophi et potentes hujus saeculi? Per mortem corporis rediguntur in pulverem, et destruitur, sive annihilaturrum sapientia. Destructus est Plato, et Aristoteles per mortem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Conprehendã id÷ metidaces osten¬
dã sapientes. philosophos uideli¬
cet inastutia eorũ cum filiũ
meũ exuirgine nasci fecero ⁊
appellari. a quo baptizatus est.
sicut donaitiste adoncita: a pollinci¬
riste et matuchei: Om̃ĩca enĩurt̃i
sunt : id÷ siuos dĩ estis. omĩa dĩ urã
sunt : Qucie omĩa: siue paulus. sub¬
audis minister ur̃ est : siue cophas
traisitũ fecit ⁊ Siue mutidus sub¬
audis ur̃ est : quia ꝓt̾ uos factus ÷.
ut uteimini benehis quae inmun¬
do habent᷑ : et uteredatis illũ per
audis presenis: in quo oportet bonũ

Expanded text:
Comprehendam, id est mendaces ostendam, sapientes, philosophos videlicet, in astutia eorum, cum Filium meum ex virgine nasci fecero. Nappellari a quo baptizatus est, sicut Donatistae a Donato, Apollinaristae et Manichaei. Omnia enim vestra sunt, si vos Dei estis, omnia Dei vestra sunt: quae omnia? sive Paulus, subaudis minister vester est, sive Cephas,transitum fecit, sive mundus, subaudis vester est, quia propter vos factus est, ut utamini bene his quae in mundo habentur, et ut credatis illum per audis praesens, in qua oportet bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ita qui indie iudici bona opera
et bonã predicationẽ. licet ꝑignẽ
lesurã sustinebit : Qui uero ha¬
buerit leui peccta : transeundo
ꝑ igriem expicibitur. quici consu¬
metat᷑ ibi sicut fetiũ. ł stipula.
siue ligna cõburent᷑ abigae:
tamen non remanebuntꝰ inigne.
sed munidati et ꝓbati: ascexident
addnm̃ ÷ A tqui habuerint gra¬
uia perccta quae aregnio caelo¬
rũ sepciratit. et quoe apłs cõme¬
morcit alibi inquiens. adulte¬
riũ. fortucationem. homicidiũ¬

Expanded text:
i qui habuerint bona opera et bonam praedicationem, licet per ignem laesuram sustinebunt: qui vero habuerint levia peccata, transeundo per ignem expiabuntur, quia consumentur ibi sicut fenum vel stipula, sive ut ligna comburentur ab igne, tamen ipsi non remanebunt in igne, sed mandati et probati ascendent ad Dominum. At qui habuerint gravia peccata, quae a regno coelorum separant, et quae Apostolus commemorat alibi, inquiens: Adulterium, fornicationem, et homicidiu
Abbreviated transcription (Latin):
cret alus uerbis : Licet ego inme nihil
meli nbilq repreherasionus digoium
in iuste. quidc̃ extollarat suis fauori
htam non ideo iustificcitus sum apud
me neq iustificcitũ me credo eẽ per
hoc apuddm̃ : quid nescio utrũ plcice¬
aat ei quoe cigo. aut qualit̃ etiacci¬
picit. qui melius cogrioscit quid sit
inne: quã ego : Qm̃ et si in maximis
operib peccatorũ non deliqui: scltłm

Expanded text:
ceret aliis verbis: Licet ego in me nihil mali nihilque reprehensione dignum injuste, quidam extollant suis favoribus: tamen non ideo justificatus sum apud me, neque justificatum esse credo per hoc apud Deum, quia nescio utrum placeant ei quae ago, aut qualiter ea accipiat, qui melius cognoscit quid sit in me quam ego, quoniam et si in maximis operibus peccatorum non deliqui, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad niõ non sumus uocott cu
petro alusq apłis: qui non alo
p̃diccimꝰ ego et barnabas : quã qu
illi prediccitit  ł tqui illos intes
positus ad huc moratilis. uoceis¬

Expanded text:
nos a Domino non sumus vocati cum Petro aliisque apostolis, quia non alia praedicamus, ego et Barnabas, quam quae illi praedicant, et qui illos in terra positus adhuc mortalis voc
Abbreviated transcription (Latin):
scđm queuatitatẽ laboris : accipiet
qualntiecitẽ muneris ÷ Dĩ ent̃ sum
adiuitores : in greco melius habetir
dĩ oꝑis pcirticipes sumus ÷ Ds openuĩ
fidem in p̃diccitionie : et soluit pa¬
catai inbaptis mate: Nluius operis ps¬
ticipes et adiutores surit qͥ predicus
etbaptiz cindorũ corpora merũ
D̃ agri culturet estis ÷ Ager ÷ hi n¬
dus : id÷ eius habitatores : Quorim
corda excolit: ꝑ predicatores sus
Nc̃i sicut ciger uomere etligone ex¬
colitur acultore : itt et uoiłere pro¬
ut fructũ boniorũ operũ reddaat
ct : ut ipsum in corde retineatis
Vt sapiens architectus : fund cim̃tum
posui : Architectus dr̃. princepssi
turȩ domus idaipietis architectus¬

Expanded text:
m qualitatem laboris accipiet quantitatem muneris. Dei enim sumus adjutores. In Graeco melius habetur: Dei operis participes sumus. Deus operatur fidem in praedicatione, et solvit peccata in baptismate, cujus operis participes et adjutores sunt qui praedicant, et baptizandorum corpora mergunt. Dei agricultura estis. Ager est hic mundus, id est ejus habitatores, quorum corda excolit per praedicatores suos. Nam sicut ager vomere et ligone excolitur a cultore, ita vomere prat fructum bonorum operum reddant. edificat, ut ipsum in corde retineatis.Ut sapiens architectus fundamentum posui. Architectus dicitur princeps in structura domus; sapiens architectus
Abbreviated transcription (Latin):
diccitidi : Et apollo tinxit corporti:
sed ds̃ peccata dimisit : Ds̃ omauci
ex se et cise habet: Nos aut̃ ex illo
cõpciratione di: quia non potest neq¬
fidc̃ infunadere neq peccata di¬
tere : sids auxiliũ ñ dede ti
plaatat et quirigat uniũ sunt u
uauus dĩ ministri et serui sunit:
homo ille : In ꝑsotus quidẽ duo suos
sed intaciturei et officio utiũ ⁊ Vn

Expanded text:
dentium: et Apollo tinxit corpora, sed Deus peccata dimisit. Deus omnia ex se et a se habet, nos autem et ex illo comparatione Dei: quia non potest fidem infundere, neque peccata dimittere, si Deus auxilplantat et qui rigat, unum sunt, id est unius Dei ministri et servi sunt homo ille in personis quidem duo sunt, sed in natura et officio unum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
udo apłos seductores suos quiesl
dae loquebant᷑ : quã illũ quiue
taitẽ predicainis. eorũ uitia redar¬
guebat : Quod ut apło mauist¬
hic dicuntur ÷ Ostenidens ho de¬
hereticis intelligi dese et seuan:
quod ds illum idcipostolatis
digni tatem elegerit. ini quinb
Dic mos me et bariacibati. etsga¬
neni. existimet homo coriath
ł alius quilibet: ut minustros

Expanded text:
olos seductores suos, qui eis blande loquebantur quam illum qui, veritatem praedicans, eorum vitia redarguebat. Quod ut Apostolo manifesthic dicuntur, ostendens hoc debere intelligi de se et sentiri, quod Deus illum ad apostolatus dignitatem elegerat, inquiens: Sic nos, me, et Barnabam, et Sosthenen existimet homo, Corinthius, vel alius quilibet, ut ministros
Abbreviated transcription (Latin):
sus principes et potestates tenebrarũ
hairũ : contra spirittilia nequitia in
cȩlestib: ł tdequorũ principe dñs ait
Nunc princeps munidi : eicietur fortis ꝯ
Etueruit princeps mutedi: et in me
Nihil inuerut: Quc̃iuis etũ marcus
euangelista dicat dedemorub scie¬
tam̃ uercict̃ ñ poteratit credere illũ
eẽ filiũ dĩ Nidentes illũ iterũ post
facta mirticula e surire. sitire. fatiga¬
ri. Sciebcint quidẽ illũ eẽ ꝓmissum
inlege. sed nesciebarit qđ pͥotestatẽ
quã in hoc murido teuebatit ꝑ illũ
ẽẽnit amissuri: et qđ ituite poteritiȩ
eet futurus : Ruciꝓpt̃ sub iuxigit apłs.
de utroq orditie principũ i Dienim

Expanded text:
t potestates tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus : de quorum principe Dominus ait : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et, Venit princeps mundi hujus, in me nihil invenit. Quamvis enim Marcus evangelista dicat de daemonibus : Scietamen non veraciter poterant credere illum esse Filium Dei, videntes illum iterum post facta miracula esurire, sitire, fatigari. Sciebant quidem illum esse promissum in lege, sed nesciebant quod potestatem, quam in hoc mundo tenebant, per illum essent amissuri et quod tantae potentiae esset futurus. Quapropter subjungit Apostolus de utroque ordine principum. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
Duct sapienitiã nemo principũ huius
sdi cogtaouit i Principes huius scłi :
dupliciter intelligeridi sunat ia
hocloco  Principes huius scłi: id÷ octo¬
uciuus. Trberius. Herodes. Pilatus i¬
cnibȩ etpharisaei. sacerdotesq iudeoꝵ:
non cognoueruat xp̃m eẽ filiũ dĩ.
uideates illum hominẽ eẽ. Videte¬
tes cum fatigari. sitire esurire : non
puttibant᷑. dm̃ : Vnde petrus : Scio
inquit fr̃s quici ꝑ igniorciitiã hoc
feastis sicut et principes uri Quid
ergo: Si ꝑignorantiã serui occide

Expanded text:
tiam nemo principum hujus saeculi cognovit. Principes hujus saeculi dupliciter intelligendi sunt in hoc loco: principes hujus saeculi, id est Octavianus, Tiberius, Herodes, Pilatus, scribae, et Pharisaei, sacerdotesque Judaeorum, non cognoverunt Christum esse Filium Dei, quia videntes illum hominem esse, videntes eum fatigari, sitire, esurire, non putabant esse Deum: unde Petrus: Scio, inquit, fratres, quia per ignorantiam hoc fecistis, sicut et principes vestri . Quid ergo: si per ignorantiam s