comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo ac felicissimo domino
ioh̃i sc̃e catholice et apłice romane
eccłe presuli: ioħs ultimus leui¬
tarum. Nuꝑaduigilias beꝰ¬
ati gregorii pontificis. angłoꝵ scilicet gẽ¬
tis apłi lestione de paulino cuitatis nola¬
ne presule consuetudinaliter ꝑsonante. ui
stinctu cõmonitus requirere: curtantus
pontifex qui multoꝵ sc̃orum uitas texu¬
dorum sibi prorsus in fensissimam gente
gestis ꝓpriis uͥq polleret. Cumꝙ uenerabi¬
les ꝙͣi has ab utrisq gentib haberi qͥdem.
sed compendiosissime responderent:meã
quoq paruitatem conftiscens. p̃ceperas ut
uitam ipsius descrino sc̃e secdis apłice tan¬
to plenuis qnͣto et certuis carpere studiussẽ
Seddum ego ꝓprie mertie conscius memeis
priorib ac ꝑ hoc sapientiorib qui uitam eiꝰ
licet breuiter. tam̃ pio conatu pulcherrimo¬
q stilo descripserant cõferre penitus dubi¬
tarem. ideintidem iubendo uehementes
hortatus es. ut romane sedis pontificem eiꝰ¬

Expanded text:
Beatissimo ac felicissimo Domno Joanni, sanctae catholicae et apostolicae Romanae Ecclesiae praesuli, Joannes ultimus levitarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Romani pontificis, Anglorum gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, vo quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texudorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderent, meam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus dubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, eju
Abbreviated transcription (Latin):
cens. latens furtum desinu in medium
ꝓiecit: qõ in testimonium usq in p̃sens
ꝑseuerat. pendens in oratorio beati apłi
petri in oglanda cella uͥ hoc gestum ẽ uir
uͦ dñi facinore uinctum oratione soluit:
atq eũ alimentoꝵ sacietate reficiens.
& ut ne seductoris suasionib ulterius
ad sensum preberet monens. liberum a se
abire permisit.
lius rursum fur eodem auarttie cor¬
ruptus sp̃u: boues qui onusta lignĩ

Expanded text:
cens, latens furtum de sinu in niedium cens, latens furtum de sinu in niedium proiecit, quod in testimonium usque in praesens perseverat, pendens in oratorio beati apostoli Petri in Oglenda cella, ubi hoc gestum est. Vir vero Domini facinore vinctum oratione solvit, atque eum alimentorum sacietate reficiens, et ut ne seductoris suasionibus ulterius adsensum praeberet monens, liberum a se abire permisit. Alius rursum fur, eodem avaritiae corruptus spiritu, boves, qui onusta ligni
Abbreviated transcription (Latin):
onoꝵ om̃ium fraudulentia doli infe¬
stus inimicus astute obiuare sata¬
gens. cum uirum dei iuitutib pollere
cerneret. m̃temq euis nlło temptatio¬
nis instinctu saltem ad modicum in ul¬
lam ualeret deciptionis foueam labefa¬
ctari: cepit ꝑ quos potuit qui nlła erant
rationis auctoritate muniti uiro dei inqͥ¬
etudinis suscitare molestiam. q̃tinus siñ
supra petram firmit̾ fundatam domun
funditꝰ ualeret euertere. hoc solum sͥ depũ¬
taret lucrum: si uel ad punctũ potuisset
ꝑturbare. Nam quodam die instigatus
facinore cupiditatis qͥdam rusticus: la¬
bulum de sella uin dei precidens abstulit
insinum ꝙ ꝓiecit. Diuina statim ultio
que ideo presentib ulcisittur uerberib.
ut a futuris lib̾et. subsequuta ẽ. Nam¬
coartatus dolorib isdem rusticus cumue¬
lutugnib cremaretur: euilans uocifera¬
ti cepit dicens. Subueni mͥ sc̃e ermelande.
qr ꝓ modico qõ ate conatus sũ furto au¬
ferre: inestimabiles luo penas. Et hec di¬

Expanded text:
orum omnium fraudulentia doli infestus inimicus astute obviare satagens, cum virum Dei virtutibus pollere cerneret mentemque eius nullo temptationis instinctu saltim ad modicum in ullam valeret deceptionis foveam labefactare, coepit per quos potuit, qui nulla erant rationis auctoritate muniti, viro Dei inquietudinis suscitare molestiam, quatenus, si non supra petram firmiter fundatam domum funditus valeret evertere, hoc solum sibi deputaret lucrum, si vel ad punctum potuisset perturbare. Nam quodam die, instigatus facinore cupiditatis, quidam rusticus labulum de sella viri Dei praecidens abstulit in sinumque proiecit. Divina statim ultio, quae ideo praesentibus ulciscitur verberibus, ut a futuris liberet, subsecuta est; quoartatus doloribus isdem rusticus, cum veluti ignibus cremaretur, eiulans vociferari coepit, dicens: 'Subveni mihi, sancte Aermenlande, quia pro modico, quod a te conatus sum furto auferre, inaestimabiles luo poenas'. Et haec di
Abbreviated transcription (Latin):
comptꝰ s̃ uix̃ in sclo ad p̃mum. discipłis
ad exemplũ: ꝓ quib octauo kalendarũ
ap̃lium ad xpͣm migrãs. et̾ne głie meruit
acciꝑe coronam. Humili om̃s iuiri sci ui¬
tam legentes p̃ce deposco. ut mnertissimi
scriptoris et̾ne m̃cedis ꝓspectu in oratio¬
nib sue utt̾cessionis meminisse digñet᷑
quatinus beato ermelando confessore in¬
t̾cedente cũ ip̃o mereant᷑ et̾na ꝑfiui uita:¬

Expanded text:
lo ad praemium, discipulis ad exemplum; pro quibus, octavo Kalendarum Aprelium ad Christum migrans, aeternae gloriae meruit accipere coronam. Humili omnes viri sancti vitam legentes prece deposco, nt inertissimi scriptoris aeternae mercedis prospectu in orationibus suae intercessionis meminisse dignentur, quatenus, beato Aermenlando confessore intercedente, cum ipso mereantur aeterna perfrui vita
Abbreviated transcription (Latin):
in paruissima se retrudens cellula. usq ad
diem uocationis sue ad celestem głam ꝑ¬
mansit reclausꝰ: Qͥd de p̾cipua eiꝰ obedientia
fari possum. qͥ obediendo abb̃i suo ꝓpriũ
linques solũ exulin longinqua cunctis cdie¬
bus uite sue moratusẽ. regione: Quid de
eiꝰ pacientia innotescam. q amplitudine
fretꝰ caritatis ñ solũ malũ ꝓ malo ñ recłli¬
dit uerum om̃ib ꝑsecutorib sius. q̃ ua¬

Expanded text:
in parvissima se retrudens cellula, usque ad in parvissima se retrudens cellula, usque ad diem vocationis suae ad caelestem gloriam permansit reclausus ? Quid de praecipua eius oboedientia fari possum, qui, oboediendo abbati suo proprium linquens solum, exul in longinqua cunctis diebus vitae suae moratus est regione ? Quid de eius patientia innotescam, qui, amplitudine fretus caritatis, non solum malum pro malo non reddidit, verum omnibus persequutoribus suis q
Abbreviated transcription (Latin):
fidem: Quid de eiꝰ spe unrtimare queo qui
amore etnoꝵ om̃ia temꝑalia copiose ei
erubantia contẽpsit ꝓspera: Quid de eius
plenissima caritate significẽ. cuiꝰ studium
semꝑ fuit ñ sua s alioꝵs querere. ut pluri¬
miuita ꝑ eiꝰ exercitium potirentur et̾na:
Quid de eiꝰ edisseram abstinentia. qui ut
cam toto ex̾̃ceret rigore relictis inmonaste¬
rio frĩb antricinũ adiens. ieuiniorũ ꝑ¬
maxime ibi morabatur temꝑe: Quid de
munditia orationis eiꝰ expona. qͥ ꝓpriis
uestigiis uiam ꝑ qua ad orationem ince¬
debat. stationemq in qua orationiincũ¬
bereerat solitꝰ. in morem niuis candidã
redlidit: Qͥd de iugiliaꝵ eiꝰ laude referã.
quib insistens assidue animas acorpore
migrantes longiuscule positꝰ scõ illustratꝰ
sp̃u uicde meruit: Qͥd de humilitate eius
& cõtemplatione referam. qui ut illam ꝑ¬
fectius adquirere possit plationis sue re¬
liquit honorem. & ut isti ꝑfectius inħeret

Expanded text:
fidem ? Quid de eius spe intimare queo, qui amore aeternorum omnia temporalia ubertim ei exuberantia contempsit prospera ? Quid de eius plenissima caritate significem, cuius studium semper fuit, non sua, sed aliorum quaerens, ut plurissimi vita per eius exercitium potirentur aeterna ? Quid de eius edisseram abstinentia, qui, ut eam tota exerceret rigore, relictis in monasterio fratribus, Antriginum adiens, ieiuniorum permaxime ibi morabatur tempore ? Quid de munditia orationis eius exponam, qui propriis vestigiis viam, per quam ad orationem incedebat, stationemque, in qua orationi incumbere erat solitus, in morem nivis candidam reddidit ? Quid de vigiliarum eius laude refferam, quibus insistens continue animas a corpore migrantes longinscule, sancto inlustratus spiritu, videre meruit ? Quid de humilitate eius et contemplatione referam, qui, ut illam perfectius adquirere possit, praelationis suae reliquid honorem et, ut isti perfectius inhereret,
Abbreviated transcription (Latin):
incipias ẽẽ. culpabilis.
tem anthemio subdiacono. ꝑuenit ad
nos punenium a malfitane ciitatis.
ep̃m in eccł̃ia sua residere ñ ẽẽ contentũ.
s foris ꝑ loca diu̾sa uagari. Quod iudẽ¬
tes alii nec ip̃i in castro se retinent. sedeiꝰ
exemplum sequentes foris magis eli¬
gunt habitare. Et quia hoc agentes.
ip̃i pocius ad suam hostes dep̃datioem̃
uuittant. icturo hactͥ auccoritate preti¬
Ao

Expanded text:
incipias esse culpabilis. » 37. incipias esse culpabilis. » 37. Item Anthemio subdiacono: « Pervenit ad nos Pimenium, Amalfitanae civitatis episcopum, in ecclesia sua residere non esse contentum, sed foras per loca diversa vagari. Quod videntes alii, nec ipsi in castro se retinent, sed ejus exemplum sequentes, foris magis eligunt habitare. Et quia sic agentes, ipsi potius ad suam hostes depraedationem invitant, idcirco hac tibi auctoritate praecipo
Abbreviated transcription (Latin):
ytineus ad me. iure tacere compellerer
ut eum ñ reprehenderem. qui emendari
ñ posset. Hec gͦ sententia ꝓpt̾ eos folum¬
modo dicta ẽ. qui illos iudicare stuclet̃.
quoꝵ cura sͥ ꝯmissa nonẽ. Ilt postqm
nos auctore cdeo unum sumꝰ. si uobis¬
eaq ue corugenda st̾taceamꝰ ualde delĩqmꝰ¬
eminẽ sane põtificũ aꝑrochia sua sal
in causis mundialib occupari uehe¬
mentissime ꝑhibebat. Unde romano
defensori scubit dicens. Platum ad nõ¬
ẽ. reuerentissimum frẽm nr̃m basiliũ
ep̃m. uelut unũ de laicis incausis occu¬
pari. et pretorus initiliter obseruare.
Queres qm̃ et ip̃m uilem reddit. et reue¬
resitiam sacerdotalem ad nichilat: sta¬
tim ut exꝑientia tua hoc preceptũ susce¬
ꝑit. eum ita ad reu̾tendum distͣincta
executione ꝯpellat. qͣtinus ei illutte insi¬
stenti. quinq dieb sub qualibet excusa¬
tione unmorari ñ liceat. nesi quolibet
modo eum ibidẽ ampliꝰ moram habere

Expanded text:
pertineres ad me, jure tacere compellerer, pertineres ad me, jure tacere compellerer, ut eum non reprehenderem qui emendari non posset. Haec ergo sententia propter eos solummodo dicta est qui illos judicare student quorum cura sibi commissa non est. At postquam nos, auctore Deo, unum sumus, si ea quae nobis corrigenda sunt tacemus, valde delinqeminem sane pontificum a parochia sua saltt: quos nimirum in causis mundialibus occupari vehementissime prohibebat. Unde Romano, defensori, scribit, dicens: « Perlatum est ad nonos reverentissimum fratrem nostrum Basilium episcopum, velut unum de laicis in causis occupari et pretoriis inutiliter deservire. Quę res quoniam et ipsum vilem reddit et reverentiam sacerdotalem adnichilat, statim ut experientia tua hoc preceptum susceperit, eum ita ad revertendum districta executione compellat, quatenus ei illic te insistente V diebus sub qualibet excusatione inmorari non liceat, ne, si quolibet modo eum ibidem amplius moram habere
Abbreviated transcription (Latin):
et iam periturus latro: ascendit. Sed
quem reatus ꝓpͥus tenuit. par crutifixi¬
o non absoluit. Ego tamen qͣntis ua¬
leo precib deposco. ut sc̃issimam frat̾m¬
tatem ur̃am auitori nr̃o ñ solum nom̃
s et iam causa ꝯungat. Coniiia au¬
tem que in extentione impendende ca-
ritatis fuint. recte ur̃a sc̃tas in suis epłis
laudat. s tamen sciendum ẽ. quia tunc
ueraciter excaritate ꝓdeunt. cum in eis
nulla absentium uita mordetur. nlłs
ex irrisione reprehendit᷑. et ñ in eis inane
scłarium negocioꝵs fabule. s uerba sacͤ
lectionis audiunt᷑. cum non ẽ tul
plusqmͣ necesse ẽ seruit᷑ corꝑi. s sola eiuil
infirmitas reficttur. ut ad usus exercen¬
de iuitutis habeatur. Hecitaq siuos
inur̃is coniuiuiis agitis. abstinenti¬
um fateor magistri estis. Quod gͦ pau¬
li apłi ad me testimonium posuistis.
fuisse. quia neq ego ñ comedo. neq ob
Sed sineꝙ ego adte neq tu alio uid

Expanded text:
etiam periturus latro suscepit; sed etiam periturus latro suscepit; sed quem reatus proprius tenuit, par crucifixio non absolvit. Ego autem quantis valeo precibus deposco, ut sanctissimam fraternitatem vestram auctori nostro non solum nomen, sed etiam causa conjungat. Convivia autem quae ex interitatis fiunt, recte vestra sanctitas in suis epistolis laudat; sed tamen sciendum est quia tunc veraciter ex charitate prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus ex irrisione reprehenditur; et non in eis inanes saecularium negotiorum fabulae, sed verba sacrae lectionis audiuntur, cum non plus quam necesse est servitur corpori, sed sola ejus infirmitas reficitur, ut ad usum exercendae virtutis habeatur. Haec itaque si vos in vestris conviviis agitis, abstinentium fateor magistri estis. Quod ergo Pauli apostoli ad me testimonium posuistis, fuisse: quia neque ego non comedo, neque ob Sed si neque ego ad te, neque tu aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
desolatione loci satagerent: cuidam eorum
gregorius in sompnis apparens iuibet ut
si demonem amonasterii fundo uoluissẽt
repellere. ab oratorio sc̃e martine in eodem
fundo usq ad oratorium sc̃e marie tbidẽ
in domo dominica ꝯstitutum. fr̃s cum
letanus aquam spargentes ecorcizatam
ꝓcederent. Quo facto. ita demon ab om̃i
monasterii possessione repulsus ẽ: ut post¬
ea ꝑ confinium lunttes. ore. narib. atꝙ
ocdis slammas eicire. porcorq cogere. a
subulco conatus sit: sed intra fines mo¬
nasteru: nũquam intrare ꝑmissus.
lio quoꝙ temꝑe
teutgaulus quondam treueren

Expanded text:
desolatione loci satagerent, cuidam eorum desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Martinae usque ad oratorium sanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus. 94. Alio quoque tempore Theutgaudus quondam Treviren
Abbreviated transcription (Latin):
monachis. ñ nͥ mane facto reu̾sus est.
Aquib curiose discussus quonam pri¬
dem tam subita uelocttate ꝓriperet: cõ¬
fessus ẽ dicens. Dum uobis insaniã
demonis reuelarem. taurellus affuit.
anteriorib q pedib me ꝯplectens. ac
sius corniculis tondens. ante se cepit
minare. & tota nocte me sub muros ire¬
coegit ce arbores. Cumq nouissime ꝑ
pontem meconaretur climergere. de cõ¬
plexib ip̃ius exiliui: eumq toto conami¬
ne fugiens. ad portas qͣs euthemiꝰ eugu¬
menus fecerat. monasterii huiꝰ ꝑueni.
Quas clausas inueniens. ambabꝰ ma¬
nib ambos eiꝰ anulos apprehendi. Et
dum me abeis luctaretur diuellere. qͥ¬
dam caluuis pontifex obliquo se latere
iportarum ruas excutiens. ferula ca¬
put taurelli ꝑcussit: eumq in fugam cõ¬
pellens me ab illiꝰ ꝑsecutionib liberauit.
Ergo dum incole depissẽt. et nlłs ibidem
habitator accederet. ac ꝑ hoc monachi ꝓ

Expanded text:
monachis nonnisi mane facto reversus est. monachis nonnisi mane facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis revelarem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas inveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro
Abbreviated transcription (Latin):
remeasse.
euerende quoq memorie nicholai p̃o¬
tificis temꝑe. regimen eidem monaste¬
rũ z acharia ciuitatis aganagnine psule
sicut hodie suꝑ est ꝓcurante: fundum bar¬
bilianũ cuiꝰ suꝑus feceram mentionem.
ꝓ incolarũ scelerib demon apparint agges¬
sus ẽ. Et in similitudine taurelli depratis
mugiendo ad domum recurrens. inuisi¬
biliter suis corniculis uirũ sentiebat᷑
noctu ꝑcutere: boues a presepiis extrahens.
ꝑ contiguos compos. & comptta. cuisu
uelocissimo fatigare. Cũq hoc duituis fa¬
cerit. crebroq rusticis noxius immineret:
huiꝰmodi ꝑcussionib saxulum quẽdam
eiꝰdem p̾dii conductorem. affligendo dis¬
ꝑdidit. Deinde bubulcos aggressus tãta
cede ꝑdomuit: ut uitra tum̃ mensium
spacium. preter neminem illic unum
caucum ursulum nomine. qu̾e simiłr.
affligebat reliquertt. Qui rome ueni¬
ens. dum tante dadis ꝑiculũ fr̃ibus
indicaret: int̾rupto smone monaste¬
rii portis egressus ẽ. & obstupescentibꝰ

Expanded text:
remeasse. 93. Reverendae quoque memoriae Nicolai pontificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis Anagninae praesule, sicut hodie superest, procurante, fundum Barbilianum, cujus superius feceram mentionem, pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pratis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conductorem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantae cladis periculum fratribus indicaret, interrupto sermone monasterii portis egressus est, et obstupescentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia statim illuxerit ut dies iussu ponti¬
ficis. prb̃r qui huc inclusus ẽ extrahetur.
Qd̃ ille surgens matutinali temꝑe fr̃ib
indicauit. Forte tunc idem prb̃r campanꝰ
deloco qui ad austrum ñ longe aterracina
uocatur. asius ꝓ quodam crimine accusa¬
tus: in eodem monast̾io tenebatur. Et tem¬
porib multis labentib. asius accusato
in obluuonẽ deductus. cunlłm ꝓpĩquũ
nlłm in urbe cognitum hr̃e potuisset. qͥ
de eo pontifici suggessisset. ꝙ monachi qͥ¬
dem ꝓ eo satagerent. s ꝓfifiscendi aditũ
ñ haberent: pontifex duunitꝰ recordatꝰ.
etꝰdem diei diluculo hunc ab ergastulo
uissit extrahere. lib̾umq dimittere. Nec
multo post monachi frͣ ita sanus reuersũ

Expanded text:
quia, statim ut dies illuxerit, jussu pontificis, presbyter qui hic inclusus est extrahetur. » Qui surgens matutinali tempore fratribus indicavit. Forte tunc idem presbyter Campanus de loco qui Claustrum non longe a Terracina vocatur, a suis pro quodam crimine accusatus, in eodem monasterio tenebatur; et temporibus multis labentibus a suis accusatoin oblivionem deductus, cum nullum propinquum, nullum in Urbe cognitum habere potuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et monachi quidem pro eo satagerent, sed proficiendi aditum non haberent, pontifex divinitus recordatus ejusdem, diluculo hunc ab ergastulo jussit extrahi, liberumque dimitti. Nec multo post monachi frater ita sanus reversus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o etiam corꝑe untt̾ioris species sc̃tatis.
cum singłaris quedam su auctas appa¬
reret. in uultu. grauitas in incessu. sim¬
plicttas in aspectu. Sermo euis in qͣdam
ditus. nunc t̾cens. nunc blandiens. nũc
erudiens. nunc ꝯsolans ꝓferebat᷑. Null̃
unqm eum uidit aut inflatum suꝑ¬
bia. aut ira efferatum: aut dehonesta¬
tum gula. Qui quidem ob innatam sͥ
simplicitatẽ & circa om̃s sinceritatem:
falliforte aliqñ potuit ut ignorans exce¬
deret. s nec impelli ira. nec ꝯcupiscentia
illici: ut scienter delinqueret. Nam pudi¬
ciciam in eo laudare ñ ẽ necesse: que ei ce¬
in exilio grata. in adu̾sitate socia. inpros¬
ꝑis comes. indiuidua ꝑseuerabat. Pre¬
terea supͣ humanum modũ pecunie con-¬
temptor. nec in earum amissione tristior:
nec in adeptione iudebat᷑ hylarior. Sa¬
ne huiꝰ tante uirtutis unũ ponamꝰ exem¬
plum. ꝑ qd̃ mira eiꝰ simplicitas & cordis
tranquillitas. in expugnabilis insuꝑ leui¬

Expanded text:
ipso etiam corpore interioris spiritus sanctitatis, cum singularis quaedam suavitas appareret in vultu, gravitas in incessu, simplicitas in affectu. Sermo ejus ex quadamditus, nunc terrens, nunc blandiens, nunc erudiens, nunc consolans proferebatur. Nullus unquam eum vidit aut inflatum superbia, aut ira effrenatum, aut dehonestatum gula; qui quidem ob innatam sibi simplicitatem et circa omnes sinceritatem falli forte aliquando potuit ut ignorans excederet; sed nec impelli ira nec concupiscentia illici ut scienter delinqueret. Nam pudicitiam in eo laudare non est necesse, quae ei in exsilio grata, in adversitate socia, in prosperis comes individua perseverabat. Praeterea supra humanum modum pecuniae contemptor, nec in earum amissione tristior, nec in adeptione videbatur hilarior. Sane hujus tantae virtutis unum ponamus exemplum, per quod mira ejus simplicitas et cordis tranquillitas, inexpugnabilis insuper leni
Abbreviated transcription (Latin):
tium d̃m & benedicentiũ qui ad fidem
om̃ium ⁊firmandam in huiꝰ templi
scĩssimi dedicatione celi t̾req patriam
unam fecit rem publicam. Dat fidem mi¬
racło piscatoris illĩ tota successio. q̃ sicut
apatre acceꝑat tociꝰ emolum̃ti qd̃ ei ars
illa deinceps conferret. beato petro eiq C̃¬
iuentib offerre decimas ñ desineret: unus
tam̃ semel fraudem ausus inferre. mox
tandui artis caruit beneficio: donec cõn¬
fessus reatum &. ablatum resticueret &
ꝓmitteret correctionem. De nunciis qͦs

Expanded text:
tium Deum et benedicentium, qui ad fidem tium Deum et benedicentium, qui ad fidem omnium confirmandam, in hujus templi sanctissimi dedicatione coeli terraeque patriam unam fecit rempublicam. Dant fidem miraculo piscatoris illius tota successio, quae sicut a patre acceperant, totius emolumenti quod eis ars illa deinceps contulit, beato Petro eique servientibus offerre decimas non desunt. Unus tamen semel fraudem ausus inferre, mox tam diu artis caruit beneficio, donec confessus reatum, et ablatum restitueret, et promitteret correctionem. De respons
Abbreviated transcription (Latin):
ni suppleat qd̾ omisimus dominici sellicet
dictione: notificet om̃ib hunc melocum
crebro iusitaturũ. Hic me fidelium uotis
ce p̃cib affuturum. sobrie uͦ iuste &e pie in
hoc scło uiuentib celi iauuam reseraturũ.
Hiisdictis: claiuicularius celestis dispa¬
ruit. Et iam nocturnis tenebris finem de¬
cdit autora. cum beato mellito ad future
delicationis celebranda misteria ꝓ gres¬
suro: cum pisce piscator occurrit. Quem
cum ep̃o resignasset: om̃ia que ei ab apło
fu̾ant mandata ꝓseqͥtur. Stupet ponti¬
fex. reseratisq sacre basilice ualuis. uidet
pauim̃tum utriusq alphabeti inscriptio¬
nesignatũ. parietem bissenis in locis sc̃i¬
ficationis oleo litum. tot cereoꝵ reliqͥas
duodenis crucib in herere: & qͣi recẽti res¬
ꝑsione ad huc cuncta madescere. Nichil
ult̾ius ambiguitatis de hus q̃ piscator
astrucerat. in cuiꝰquam animo potuit
residere. cuiꝰ assertioni signa celestia at

Expanded text:
ni, suppleat quod omisimus, Dominici videlicet ni, suppleat quod omisimus, Dominici videlicet dictione, notificet omnibus hunc locum me crebro visitaturum, hic me fidelium vocibus et precibus adfuturum. Sobrie vero, juste et pie in hoc loco viventibus coeli januam reseraturum. » His dictis, clavicularius coelestis disparuit. Et jam nocturnis tenebris finem dedit aurora, cum beato Mellito ad futurae dedicationis celebranda mysteria processuro, cum pisce piscator occurrit. Quem cum episcopo resignasset, omnia quae ei ab apostolo fuerant mandata prosequitur. Stupet pontifex, reseratisque sacrae basilicae valvis, videt pavimentum utriusque alphabeti inscriptione signatum, parietem bissenis in locis sanctificationis oleo litum, tot cereorum reliquias duodenis crucibus inhaerere, et quasi recenti respersione adhuc cuncta madescere. Nihil ulterius ambiguitatis de his quae piscator astruxerat in cujusquam animo potuit residere, cujus assertioni signa coelestia te
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentes & descendentes in illi̾ sacris
sollempniis uisebat᷑. Quid plura: Pa¬
ctis om̃ib que ad eccł̃ie dedicationem spe¬
itant sollempniis. redit ad piscatorẽ pisci¬
um piscator egregiꝰ hominum. Quecum
diuini luminis fulgore ꝑterritũ. aliena¬
Ingredientes cimbamsimł ut̾q piscator.
interloq̃ndum apł̃s hominem isdem qͥb se
q̃udam magist̾ suus mueniens uerb̃. nũqͥd¬
inqͥt in consuete lucis ꝑfusione stupiclus.
tum expectatiõe tui decent̾: nich cepi. sed ꝓinissã ate
nunc inquit retia incapturam. Parnt
imꝑanti piscator. & mox impleuit rete pis¬
cium maxima multitudo. Quib ad ripam
te piscem defer ep̃o. ꝑ nautica uͭ m̾cede: cet̾a
tͥtolle. Egosum petrus quiloquortecũ. qui
cum meis ꝯciuib ꝯstructam in meonomine
basilicam dedicaui. ep̃alemq benedictõem
mee scificationis auccoritate p̃ueni. Dic gͦ
pontifici que uidisti o audisti tuoꝙ ser¬
moni signa parietib impressa testimo¬

Expanded text:
acris solemniis visebantur. Quid plura? Peractis omnibus quae ad ecclesiae dedicationem pertinent solemniis, redit ad piscatorem piscium piscator egregius hominum. Quem cum divini luminis fulgore perterritum alienaIngredientes cymbam simul uterque piscator, inter loquendum apostolus hominem hisdem quibus se quondam magister suus conveniens verbis: « Nunquiinquit, inconsuetae lucis perfusione stupidus, tum exspectatione tui detentus, nihil cepi, sed promissam a te nunc, inquit, retia ad capturam . » Paruit imperanti piscator, et mox implevit rete piscium maxima multitudo. Quibus ad ripam te piscem defer episcopo. Pro naulica vero mercede caetera tibi tolle. Ego sum Petrus qui loquor tecum, qui cum meis concivibus constructam in meo nomine basilicam dedicavi, episcopalem benedictionem meae sanctificationis auctoritate praeveni. Dic ergo pontifici quae vidisti et audisti, tuoque sermoni signa parietibus impressa testimo
Abbreviated transcription (Latin):
mensis fluuii. qui eidem monasterio sb̾¬
terfluit ult̾iori ripa in habitu ꝑegrino
beatus petrus apparens. ꝓmissa m̾cede
cuut. muoq splendore collustrans om̃ia no¬
ctem ꝯu̾tit in ddiem. Affuit cum apło multi¬
gralientium. & choris hynidicis p̃euntibꝰ
melodia celestis insonuit. Omia plena lu¬
mine. om̃ia plena dulcedine. Aures an¬
glice uocis młcebat iocuncditas. nares in¬
dicibilis odoris flagrantia ꝑfuncdebat.
ocłos lux etherea illustrabat. Uidebant᷑
quasi mixta t̾rena celestib humana cõ

Expanded text:
mensis fluvii, qui eidem monasterio submensis fluvii, qui eidem monasterio subterfluit, ulteriori ripa, in habitu peregrino beatus apostolus Petrus apparens, promissa mercede cuit, miroque splendore collustrans omnia, noctem convertit in diem. Adfuit cum apostolo multingredientium, et choris hymnidicis praeeuntibus melodia coelestis insonuit. Omnia plena lumine, omnia referta dulcedine. Aures angelicae vocis mulcebat jucunditas, nares indicibilis odoris fragrantia perfundebat, oculos lux coelestis illustrabat. Videbantur quasi mista terrena coele
Abbreviated transcription (Latin):
eclesbertus qui regnauit incantia
p̃dicante beato angustino fidei sacram̃¬
ta susceꝑat: nepos quoq eiꝰ sebertus qui
orientalib anglis p̃fuit fidem eodẽ ep̃o
euangłiz antesuscepit. Hiclindoniis
que regni sui metropolis habebat᷑. intra
muros eccliam in honorem pauli beatis¬
simi construens. ep̃ali eam sede uoluit
ẽẽ sullimẽ. Cui sc̃s mellitus quem beatꝰ
& honore pontificali pͥmus om̃ium pre¬
fuit. Uolens aũ rex utriq apło segratum
prestare. in occidentali ꝑte etꝰdem ciuita¬
tis extra muros beati petrimonast̾ium ĩ¬
signe fundauit. młtis illd̃ denariis orñas.
& ditans possessionib. Uenerat autem
tempꝰ quo eccła in eo fu̾at cdedicanda.
sterii dignitate. agente etiam ea nocte t̃
tentoriis ep̃o: dies crastina p̾stolabatur.
Magna pleb̾ expectatio. que adhuc ruclis
infide hus sollempniis utt̾eẽ ñ solum ꝓ
deuotione. s etiam ꝓ amiratione gaude¬
bat. Eadem nocte piscatori cuidam uta¬

Expanded text:
elbertus qui regnavit in Cantia, praedicante beato Augustino, fidei sacramenta susceperat, nepos quoque ejus Sebertus qui orientalibus Anglis praefuit, fidem eodem episcopo evangelizante suscepit. Hic Londoniis, quae regni sui metropolis habebatur, intra muros ecclesiam in honore Pauli beatissimi construens, episcopali eam sede voluit esse sublimem. Cui sanctus Mellitus quem beatuset honore pontificali primus omnium praefuit. Volens autem rex utrique apostolo se gratum praestare, in occidentali parte ejusdem civitatis extra muros, in honore beati Petri monasterium insigne fundavit, multis illud donariis ornans et ditans possessionibus. Venerat autem tempus quo ecclesia in eo fuerat dedicanda, sterii dignitate, agente etiam ea nocte in tentoriis episcopo, dies crastina praestolabatur. Magna plebis exspectatio, quae adhuc rudis in fide, his solemniis interesse non solum pro devotione, sed etiam pro admiratione gaudebat. Eadem nocte piscatori cuidam in Tha
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓdere dignaretur. Qui respondens.
dixit. Et cur interrogas nom̃ meum qõ s̃
mirabile: Uerumptam̃ scito memoria re¬
cognoscens. quia ego sum naufragus ille
qui quondam ueniadte qͣndo scuibebas
in cella monasterii tui ad liuum scauri.
cui dedisti duodetim nomismata. et argẽ¬
team scittellam quam tͥ miserat cũ inftisis
leguminib beata siluia matertua. Et
hoc tͥ ꝓcerto sit cognitum. quia ab illo
die quom hec hylari animo tribuisti. desti
pis petri cuiꝰ et uirtutem imitatus es cũ
substantias offerentium diuideret pro¬
ut cuiꝙ opus erat. Hoc audiens grego¬
rius: dixit. Et tu quomͦ nosti qd̾ tunc me
ille inquit. qm̃ ego angłs auis sum. et tẽ
abeo ad tuum inquirendũ ꝓpositum de¬
stinatus. Lunc gregorius quia nñlũ
manifeste uid̾at angłm prorsus paust:
sibiq hunc taliter dicentem audiuit. Ne
tueas neq formides. ecce enim remisit
me dominus ut sun tͥ custos quandiu

Expanded text:
ter prodere dignaretur. Qui respondens, ter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinpis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et tu quomodo nosti quod tunc me ille inquit: « Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta consutudinẽ suam precepit
sacellano ut duodecim ꝑegrinos ad pran¬
dium inuitaret. Qui ꝑgens uissa cõple¬
uit. eos ꝙ ad m̃sam parter orclinauit. Dũ
aũ simul discumberent. intuens papa.
tredetim numerauit. Et arcersito sacellario.
cur tontra uissionem suam t̾tiuncdecimũ¬
inuitare presumpserit inquisinit. Ile
obͥtupefactus. coniuuantes ꝑegrinos
inueniens. ueluti securis respondit. Ere¬
dem honorabilis pater: ñ suit nͥ duode¬
cim. sicut ip̃e uissisti. Ergo dum conuictꝰ
sepius cluodecim idemtidem numeiraret.
actͥrium decimũ quem solus papa uiclere
pot̾at ñ uid̾e̾t. animaduertit spuitalis pĩ
gregorius uirum ꝓpius discumbentem.
uuttꝰ crebro conuertere: et nunc adolescẽ¬
tem. nuncuͦ sͥ uetulum ueneranda
canitie simulare. Fintto comuiiuo. Bie¬
duodecim qͥ abire ꝑmisit. t̾cium e sun¬
decimum uͦ manu suscipiens. incu¬
biculum suũ induxit. uehementer ad¬
iurans. ut ei senomenq suum simplici¬

Expanded text:
uxta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimuinvitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simplici
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fr̃es audirent: una cum leuita dei gre¬
gorio in terra ꝓstrati cum lacͥmis. cepert̃
ꝓ ereptione illius uehem̃tiꝰ cdñm dep̃can. Et
ecce subito: cepit egercum magnis uocib
clamare dicens. Gratias deo. Ecce dracho
qui mead deuorandum susceꝑat: fugit.
Orationib ur̃s expulsus est: stare nõ
potuit. Pro pettatis meis modo intercedi

Expanded text:
hoc fratres audirent, una cum levita Dei Grehoc fratres audirent, una cum levita Dei Gregorio in terram prostrati, cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius Dominum deprecari. Et ecce subito coepit aeger cum magnis vocibus clamare, dicens: « Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum susceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tam̃ etꝰdem pestilentie clade ꝑcussus in
inguine: est ꝑductus admortẽ. Cumq
extremũ sp̃m ageret: conuener̃t fratres
cum gregorio. ut egressum illiꝰ orando ꝓ¬
tegerent. Iam corpus eius ab extrema fu¬
erat parte p̃mortuũ: in solo tantũmodo.
pectore uitalis ad huc calor anhelabat.
enixus orare. qnͣtum eum iam udebant
sub celeritate discecłe. Cum repente cepit
eisdem frĩb assistentib clamare: atq cum
magnis uocib orationes eoꝵ ut̾rumpere
dicens. Recedite. Ette drachoni ad deuo¬
randum datus sum: qui ꝓpter urãm p̃sen¬
tiam me deuorare ñ potest. Caput meum
in suo ore iam absorbuit: date locũ ut me
amplius ñ cruciet. sed faciat qõ factunis ẽ.
Si ei ad deuorandum datus sum. quare ꝓpter¬
loqueris fr̃: Signum tͥ scẽ crucis imprime.
R espondebat ille cum magnis clamoribꝰ
dicens. Uolo me signare s ñ possũ: quia
squamis huius drachonis p̃mor. Cumq

Expanded text:
qui tamen ejusdem pestilentiae clade percussus 36 in qui tamen ejusdem pestilentiae clade percussus 36 in inguine, est perductus ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt cum Gregorio fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. enixius orare, quantum eum jam videbant sub celeritate discedere, cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam me devorare non potest. Caput meum in suo ore jam absorbuit; date locum, ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare prloqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
serpentiũ cum magno drachone ĩ mo¬
dum trabis ualide: ꝑ tyberim fluminis
alueum in mare descendit. Sed suffocate
bestie: inter salsos mans turbidissimi fluctꝰ
sine mora in lictore deciderunt. suaq puitre¬
tudine totum aerem corruperunt.
que romanam urbem adeo uehem̃ti
pestilentia lanauit. ut et iam corporali
uisu sagute celitus uenire. et singłos qͦs¬
q ꝑcutere uiderent᷑. Que in mense unde¬
cimo ueniens: pͥmum om̃ium iuxta illõ
qd̃ in ihezechiele ꝓpħa legitur. ascũario
meo incĩpite: pelagium papam ꝑtulit. et
sine mora extinxit. Quo defuncto: ita in
reliquũ uulgus deseuit. ut subtradtis ha¬
bitatorib. domos in urbe plurimas uacu¬
as om̃ino relinqueret.
odem temꝑe inmonasterio uenera¬
bilis leuite gregorii puer inquietus:
ualde theodorus nomine cum fr̃e religioso.
magis necessitate qm uoluntate degebat.
facere sed etiam audire ñ poterat. Nunꝙͣ
se ad sc̃e conuersationis habitum uenire. iu¬
rando. irascendo. ac deridendo testabatur.

Expanded text:
serpentium cum magno dracone, in modum trabis validae per Tiberini fluminis alveum, in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidissimi fluctus sine mora in littore deciderunt suaque putredine totum aerem corruperunt .quae Romanam urbem adeo vehementi pestilentia laniavit, ut etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque percutere viderentur. Quae in mense undecimo veniens, primum omnium, juxta illud quod in Ezechiele propheta legitur: A sanctuario meo incipite , Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto, ita in reliquum vulgus desaevit, ut, subtractis habitatoribus, domos in urbe plurimas vacuas omnino reliquerit. odem tempore in monasterio venerabilis levitae Gregorii puer inquietus valde, Theodorus nomine, cum fratre religioso magis necessitate quam voluntate degebat, facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, ac deridendo testabatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quia studiositas gregorii. qui post hec
ferme trib annis fuꝑfuit falli ñ potuit: cõ¬
stat nimirũ. quia plures libros qmͣ nunc
habeant᷑ ꝯposuit. Quoꝵ memoriã quidã
in ep̃ali eius ꝑstringens ait. Iobezechiel.
euͣngłia. et pastoralem exposuit: et multa
alia. ut sub audias que iam inuenire ñ
possũt. Qm̃ reuera ante succensa sũt qm
edita. sicut reliqua ip̃ius oꝑa quenuncĩ
om̃e gregoru tͣctandi tempus. quo libros
qui nunc habentur exposuit: adiaconio

Expanded text:
mvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec mvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non potuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in episcopali ejus perstringens, ait: Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et multa alia. Ut subaudias, quae jam inveniri non possunt, quoniam revera ante succensa sunt quam edita, sicut reliqua ipsius opera quae nunc in omne Gregorii tractandi tempus quo libros qui nunc habentur exposuit, a diaconio
Abbreviated transcription (Latin):
fessor ueritatis meruit sepeliri.
incẽ. quod consuetudinalit̾ sp̃s sc̃s in
specie columbe suꝑscribentis gregorii ca¬
put depingitur: et qd̃ expositionum illius ꝑs
maxima. que utiq ab inuidis exusta reco¬
litur ñ habetur. Quarũ ip̃e sũmam ioħi
subdiacono rauenne responsali suo signifi
meloquente de ꝓu̾biis: de canticis cantico¬
rũ de ꝓpħis. delibris quoq regum. et deepta¬
tico audierat queego scripto tradere ꝓrfir¬
mitate ñ potiu. ip̃e ea suo sensu dictauit.
ne obluuone deꝑirent. ut apto temꝑe hec
eadem mͥ inferret. et emendacius dictarent᷑.
Quem cum in legisset: inueni dictoꝵ meoꝵ
sensũ ualde inutilius fuisse ꝑmutatum.
Unde necesse ẽ. ut tua exꝑientia om̃i extusa¬
tione atq mora cessante ad eius monast̾m̃
accedat. cõuenire fr̃es faciat. et cum omni
ueritate qnͣtascumq dediu̾sis scripturis
cartulas detulerit ad mediũ deducãt. Qs
tu suscipe. et mͥ celerrime transmute. Enu¬

Expanded text:
fessor veritatis meruit sepeliri. 70. Hinc est quod consuetudinaliter Spiritus sanctus in specie columbae super scribentis Gregorii caput depingitur, et quod expositionum illius pars maxima, quae utique ab invidis exusta recolitur, non habetur. Quarum ipse summam Joanni, subdiacono Ravennae, responsali suo, signifime loquente de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris quoque Regum et de Heptateucho audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne oblivione deperirent, ut apto tempore haec eadem mihi inferret, et emendatius dictarentur. Quae cum mihi legisset, inveni dictorum meorum sensum valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monasterium accedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Eni
Abbreviated transcription (Latin):
dari. clericis dato precio denegetur. Pos-¬
sessiones gͥ uelsi qua sunt alia eccł̃iastico ui¬
ri competentia. et ab extraneis indebite de¬
tinentur: cum om̃istudio sernata ciuli¬
tate in husus eccłie tue reꝑare festina. ut
negligens in aliqͦ uidei non ualeas. Si
quid uero de quocũq clerico ad aures tuas
ꝑuenerit. qd̃ te iuiste possit offendere. faci¬
le ñ crecdas. nec ad uindictam teres accen¬
dat incognita: s p̾sentib eccl̃ie tue semio¬
rib diligent̾ si ẽ ueritas ꝑscrutetur. Et
tunc si qualitas rei poposcerit: canonica
districtio culpam feriat delinquentis.
Hecitaq om̃ia. sicsolluite ac mansuete
studii tui sit custodire: qͣtimis nec tu ꝓ¬
missionis tue uidearis immemor extitiᷤ¬
se: nec illi uistam contrate occasionem
inuenire ualeant murmurandi

Expanded text:
dari, clericis, dato pretio, denegetur. Posdari, clericis, dato pretio, denegetur. Possessiones igitur, vel si qua sunt alia ecclesiastico juri competentia, et ab extraneis indebite detinentur, cum omni studio servata civilitate, in jus ecclesiae tuae reparare festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid vero de quocumque clerico ad aures tuas pervenerit, quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed, praesentibus ecclesiae tuae senioribus, diligenter est veritas perscrutanda, et tunc si qualitas rei poposcerit, canonica districtio culpas feriat delinquentis. Haec itaque omnia sic sollicite ac mansuete studii tui sit custodire, quatenus nec tu promissionis tuae videaris immemor exstitisse, nec illi justam contra te occasionem invenire valeant murmurandi
Abbreviated transcription (Latin):
at refragatione seruare. Primũ: ut de red¬
ditib eccł̃ie qrͣtam mintegro portionem
eccłie tue clericis. scdm meritum uel offi¬
cium siue laborem suum ut ip̃e unicuiq
ꝓspexetis. sine aliqͣ prebere debeas tardita¬
te. De hoc uͦ quod ex fidelium oblatione ac¬
cesserit: idest quartam partem in solidis eis¬
uel cellario. iuxta pristinam consuetudi¬
nem dare ñ differas. Reliqua aut̾e mobi¬
lia dinia intuam retinens potestatẽ. ĩmo¬
bilia cuncta eccl̃iasticis redditib aggregẽ¬
tur. ut multiplicata qͣntitate dericorũ
tuorum quarta deo largiente ꝓficiant.
Tabularium autem una cu consensu seni¬
orum. et cleri memineris ordi¬
nandũ: qui annis singłis ad amputãdã
fraudis suspitionem sollempnit̾ debeat
rationes exponere. Uindemiorum uͦ tẽꝑe.
isdem clerus emendi. uinũ de possessionibꝰ
eccłie tue ad iuxta p̃cia in qͣntum uendendũ
ẽ remedium conseqͣntur. Nam saus cõtͣ
rationem ẽ: ut quod potest extraneis uenũ¬

Expanded text:
at refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem ecclesiae tuae clericis, secundum meritum vel officium sive laborem suum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua debeas praebere tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, id est quartam partem in solidis vel cellario, eis juxta pristinam consuetudinem dare non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tua retineas potestate; immobilia cuncta ecclesiasticis reditibus aggregentur, ut multiplicata quantitate, clericorum tuorum usibus, Deo largiente, proficiant. Tabularium autem, una cum consensu seniorum et cleri, memineris ordinandum qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum vero tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum vendendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, ut, quod potest extraneis venun
Abbreviated transcription (Latin):
ad nom̃ beati uiri concurrerint undiq
preuicdens solitus erat dicere. Gratias
agamus duuine clementie nam unde
fiat. Redemptio appropinquauit cõ¬
tinuos in ambiguitate presenti ꝓba¬
retur effecto qd̃ dum accepisset: in ma¬
nib resoluta riga fontis uultu florebat.
senior gresso ꝑgebat. Alactior lingua
fluebat iocunclior ut crecleris hommnẽ
ꝓ redimendis aliis. se ip̃m seruitutis
uinculũ liberandũ. Quis uͦ digne re-¬
petat qnͣta uirtus uerboꝵ ab oꝑe testa¬
impencleret quis en arret: Aut tolera¬
tus algores ardore fidei predicet: cũ fre¬
quenter in lectulũ antequam reliquos
de sopore cõmoneret assurgere. quinq̃¬
ginta psalinos uł amplius indefensꝰ
in templo sui pectoris ddr̃o decantare.¬
Quanta uͦ adsalando stanli fuit
constantia dum uelit fertirigore. In¬
ducta caro subsisterit. dum saxa fri¬
gos decrassaret. & aquas in crusta
ceret pene su p̃m obliuistens ut dome¬

Expanded text:
ad nomen bead nomen bepraevidens solitus erat dicere: Gratias agamus divinae Clementiae, nam unde fiat redemptio appropinquavit. Continuo sine ambiguitate praesens probabatur effectus. Quod dum accepisset in manibus, resoluta ruga frontis vultu florebat senior, gressu pergebat alacrior, lingua fluebat jucundior: ut crederes hominem pro redimendis aliis se ipsum servitutis vinculo liberandum. LXXV. Quis vero digne repetat quanta virtus verborum ab ore rotainpenderet, quis enarret aut toleratus algores ardore fidei praedicet, cum frequenter in lectulo, antequam reliquos de sopore commoneret adsurgere, quinquaginta psalmos vel amplius indefessus in templo sui pectoris Domino decantareQuanta vero ad psallendum fuit constantia, dum velut ferri rigore induta caro subsisteret, cum saxa frigus decrustaret, et aquas in crustamicaret et vinceret, pene seipsum obliviscens, ut dome
Abbreviated transcription (Latin):
ci tenebant᷑ in sidie. ut aut equos saxũ
incurrertt. uł ramos arboris tangerit.
aut aqua uellis uel glacies pericło ge¬
meraret. Nox qui & qnͣti aut qualiter
totum mergumine a sefacto om̃em
confitebant᷑. Et numero cũ uiro pedem
efferri de domo. uł ad eccł̃iam uideret̃
effusa ac muta illa clamantia illa fixa
haclubrica. ut uelut ante iudicẽ. Dũ
gesta referrent ꝓpria ñ effuglebant tor¬
menta. s ad sci pecuniũ quanta ẽ. hec
laudatio. Cum in effabilit̾ multa ꝙ
stupiscend: Aeri ne sub mom̃ĩtum cete¬
rum elemosinis qnͣtum fuerit. Ocletus
explicare ñ poderit nec sit ut huiꝰ ppłi
uox in unum se glutenti qui frequent̾
contentus una casula. uł tonica. quic¬
quid era residui nudus pauꝑ uestiebat
ut iops calefieret largtiorem aut gẽ-¬
tem. Quanta ⁊̃ fuit reclemptionis effu¬
sio nlłatenus explicabitiims locum uł
numerum uncde sunt contigna egen-¬
tes intestimonium. spanos. scotthos.
brittos. uuascos. saxos. burgundia. cũ

Expanded text:
ci tendebantur insidiae, ut aut equus lapsum incurreret vel ramus arboris tangeret aut aquavalhV vel glacies periculum generaret, mox qui aut quanti aut qualiter, totum inergumini a se factum, omnem confitebantur et numerum. Cum vero pedem efferret de domo vel ecclesia, videris effusa, haec muta, illa clamantia, illa fixa, haec lubrica, et velut ante iudicem dum gesta referrent propria, non effugebant tormenta. Sed ad sancti praeconium quanta est haec laudatio, cum ineffabiliter multa et stupiscenda fierent sub momento? LXXII. Ceterum elemosinis quantum fuerit prodigus, explicari non poterit, nec si totius populi vox in uno se glutinet, Qui frequenter contentus una casula vel tunica, quicquid erat residui, nudus pauperem vestiebat, ut inops calefieret, largitorem algentem. Qaanta etiam fuerit redemptionis eflfasio, nullatenus explicabitur vel loco vel numero. Unde sunt contiguae gentes in testimonium, Hispanus, Scottus, Britto, Waseo, Saxo, Burgundio, cum