comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant. Quib etiam paulo post dicit.
Non potui loqui uob̾ quasi sp̾ualib: s
quasi carnalib. Hoc gͦ inter illos nesci¬
ebat qd̾ ꝑillum scire ñ poterant . R. hoc
solum scire dicebat ꝗd eos ꝑ illum scire
oportebat. Deniq sciebat int̾ ꝑfectos. qd̾
int̾ paruulos nesciebat. Ibi quippe ait.
Sapientiam loquimͣ inter ꝑfectos. E onãq
gen̾e̾ loquutionis nescire quisq dicit᷑
tur scͥpturȩ qd̾ inconsuetudine huma¬
na ũ inueniat᷑. quia utiq hõib loquun¬
tur. sedm formã dei dictum ẽ. ante

Expanded text:
poterant; quibus etiam paulo post dicit poterant; quibus etiam paulo post dicit Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat: denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat. Ibi quippe ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Eo namque genere locutionis, nescire quisquis dicitur tur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur, quia utique hominibus loquuntur. Secundum form
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ ht̃ pater ipsius sunt. & omĩa
tua mea sunt. inquit &. meatua: scd̾m
formã serui ñ ÷ doetrina ipsius. sed
illiuis qui eum misit:
de die & hora nemo scit. neq an¬
głi incelo. neq filuis nͥ pat̃. Hoc
enim nescit: qd̾ nescientes facit. idẽ. qd̾
ñ ita sciebat. ut tunc discipłs indicaret.
Sicut dictum ẽ ad abrahani. Nunc cogno¬
uiquia times dm̃. Id ẽ. nunc feci ut co¬
gnosceres quia & ipse sibi in illa tempta¬
tione ꝓbatus innotuit. Nam & illudutiq
dicturus erat. discipłs temꝑe oportuno:
de qͦ fut᷑o tanqͣm pret̾ito loquens ait Iã
ũ dicam uos seruos s amicos. Seriuis
enim nescit uoluntatem dñi sui. Uos
autẽ dixi amicos: quia omĩa quȩ audi¬
ui a patre meo nota feciuob. Quod nun¬
dum fecerat s quia certo facturus erat.
quasi iam fecisset loquutus ẽ. Ipsis enĩ
ait. Multa habeo uob̾ dic̃e s ñ potestis il¬
la portare. Inter que iutelligit᷑ & de die¬
& de hora. Nam & apłs. Neq enĩ iudica¬

Expanded text:
omnia quae habet Pater ipsius sunt: Et omnia tua mea sunt, inquit, et mea tua: secundum formam servi, non est doctrina ipsius, sed illius qui eum misit. Et de die et hora nemo scit, neque angeli in caelo neque filius, nisi pater. hoc enim nescit quidquid nescientes facit, id est quod non ita sciebat, ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: nunc cognoui, quia times deum, id est "nunc feci, ut cognosceres", quia et ipse sibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae i et hora. Nam et Apostolus: Neque enim judica
Abbreviated transcription (Latin):
exii nͥ inea forma qua equalis sum patri.
s alit̾ .i. inassumpta creatura minor appa
mamqmͣ me exinaniens accepi. etiam pec¬
catorum qͥ mundũ istum diligunt ocłis de¬
monstraui: Et quid ẽ. iterum relinquo mũ¬
dum. nͥ abaspectu dilectoꝵ mundi. aufe¬
ro qd̾ uidunt: et quid ẽ. uado ad patrem.
nͥ doceo me sic intelligendũ a fidelib meis
qͣmͦ equalis sum patͥ. Hoc qui credunt.
digni habebunt᷑ ꝑduci a fide ad sp̃em. idẽ.
ad ipsam uisionem quo ꝗ ducens dictus
ẽ. trade regnum deo & patͥ. E ideles quupe
qͦs redemit sanguine suo. dicti sunt reg¬
num euis ꝓ quib nunc int̾pellat. Tunc
autẽ illic eos sibi faciens inherere uͥ eqͣł
enĩ inquit pat̾ amat uos. Ex hoc enun
rogat quo minor ẽ patre. Quo uͦ equalis:
exaudit cum patre. Unde seabeo qd dixit.
ipse enim pater amat uos: utiq ipse ñ
separat. s scdm facit intelligit que supͣ
ꝯmemoraui. satisq insinuaui. plerunq ita

Expanded text:
exii, nisi, Non in ea forma qua aequalis sum Patri, sed aliter, id est in assumpta creatura minor apparam servi quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum qui mundum istum diligunt oculis demonstraui" ? et quid est: iterum relinquo mundum nisi "ab aspectu dilectorum mundi aufero quod uiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aeenim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita
Abbreviated transcription (Latin):
displicet alt̾i placet: malim me repre¬
hendi a rep̃hensore falsitatis. quam ab
eius laudatore laudari. Ab illo enim
qͣmius ego ñ recte. qui hoc non sense¬
run: error tam̃ ipse recte uituꝑatur.
Ab hoc autẽ nec recte laudor atq existi¬
mor id senfisse qd̃ uituꝑat u̾itas: nec
ipsa sententia quam uituꝑat ĩ̾uitas.
Ergo in nomine domini susceptum
ante me scͥpserunt de tͥnitate¬
qͣue deus ẽ. diuinoꝵ librorum uet̾um
& nouoꝵ catholici tractores hoc inten¬
erit equalitatem. ideoq ñ sint tres dii
s unus ds: qͣmus pater filium genu¬
erit. &. ideo pat̾ non sit qui filius ẽ. sp̃cq

Expanded text:
displicet, alteri placet, malim me repredisplicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum ante me scquae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum catholici tractatores, hoc intenent unitatem. Ideoque non tres dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius no
Abbreviated transcription (Latin):
go. sꝑans de miscdia dei. qđ in om̃ib
ueris que certa mͥ sunt ꝑseu̾antem
me faciet. Si quid autem alit̾ sapio:
cultas inspirationes atq ad monitiões:
siue ꝑmatnfesta eloquia sna siue per
fraĩnas ad monitiones. Hoc oro q hoc
depositum. desid̾iumq meum penes
ipsum habeo: qui mͥ satis idoneus ẽ. &¬
custodire quȩ dedit. & reddere que
ꝓmisit. Arbitror sane ñ nullos tarclio¬
res inquibdam locis libroꝵ meorum:
opinat᷑os me sensisse qd̾ ñ sensi. aut ñ
sensisse quod sensi. Quorũ errorem mͥ
tribui ñ debere guis nesciat. si uelut
me sequentes atti app̃hendentes deuia¬
uerint in aliqͣm falsitatem. dum ꝑ
librorum auctoritatib ullo mͦ quisqͣm
recte tribuerit tam multos & uarios
nent᷑ defende: Admonet me plane. ac
mͥ iubet suauissimo imꝑio lex xp̃i hoc
ẽ caritas. ut cum aliquio fassi in libris
meis me sensisse hõĩes putant qd̃ ego
non sensi. atq id ipsum falsum alteri

Expanded text:
go: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus go: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, cultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum coLibrorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios nentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri
Abbreviated transcription (Latin):
plures a plurib fieri diu̾so stiło nõ
diu̾sa fide etiam de questionib eisdẽ:
ut ad płimos res ipsa ꝑueniat. ad
alios sic. ad alios autem sic. At sulle
qui se ista non intellexisse conquerit᷑.
nulla unqͣm de talib reb diligent̃ ⁊¬
acute disputata & intelligere potu¬
it: secum agat uotis & studus ut ꝓ¬
ficiat. non mecũ querelis & conuitus
ut taceam. Qui uͦ hȩc legens dicit.
intelligo quidem quid dictiim ẽ. sed
non uere dictum ẽ: asserat ut placet
sententiam suam. & redarguat me¬
am si potest. Quod si cum caritate q
ũ̾itate fecerit. mͥq etiam si in hac ui¬
ta maneo cognoscendum fac̾e curau̾it:
ubrimũ fructum laboris huiꝰ mei ce¬
pero. Qd̾ simͥ non potuerit: quib id
potuerit me uolente ac libente p̾stite¬
rit. Ego tam̃ in lege dñi meditabor.
si nondie ac nocte: saltem quib tempo¬
rum particłis possum. & meditationeᷤᷤ
meas ne obluuone fugiant stilo alli¬

Expanded text:
plures a pluribus fieri diverso stilo, non plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alli
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. nec fructuosius aliquid inuenit᷑.
Quisquis gͦ cum legit dicit. ñ bene hoc
dictum ẽ. gm̃ non intelligo: locutionẽ¬
meam reprehendit. non fidem. Et for¬
te uere dici potuit planus. Uerunta¬
men nullus hoĩum ita locittus ẽ: ut
in om̃ib ab om̃ib uitelligeret᷑. Uide¬
at gͦ cui hoc insermone meo displi¬
cet. utrum alios intalib reb questio¬
nibq uersatos. cum indelligat. me. ñ
intelligit. & si ita ẽ: ponat librum
meum uł etiã si hoc uidet᷑ abiciat.
&. eis potuis quos intelligit oꝑam &
tempꝰ impendat. Non tam̃ ꝓpterea
putet me tacẽ debuisse: qi ñ tam ex¬
pedite ac dilucide qͣm illi qͦs intelli¬
git. eloqui potui. Neq enim om̃ia q̃
ab om̃ib conscribunt᷑: inomĩum ma¬
nus ueniunt. Et fieri pot̾. ut ñ nulli
qui etiam hȩc nr̃a intelligere ualent.
illos plamores ñ inueniant libros. &
inistos saltẽ incidant. Ideoq utile ẽ.

Expanded text:
ritur, nec fructuosius aliquid invenitur. ritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionemeam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est,
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. Atq ita siquid eis erga đm uł a¬
moris ẽ. uł tuoris: ad inuium fidei &
orchinem redeant iam sentientes quã
salubrit insc̃a ȩccłia medicina fideli¬
um constituta sit. ut ad ꝑceptionem
incõmutabilis u̾itatis. imbecillam mẽ¬
tem obseruata pietas sanet: ne inopi¬
nionem noxie falsitatis temeritas in¬
ordinata p̃cipitet. N ec pigebit autem
me sicubi hesito querere. nec pudebit
sicubi error discere. Proinde quisquis¬
hȩc legit ubi pariter certus ẽ. pergat
mecum uͥ parit̾ hesitat: querat mecũ
ubi errorem suum cognoscit. redeat
ad me: uͥ meum reuocet me. Ita ingre¬
diamur simul caritatis uiam: tenden¬
tes ad eum de quo dictum ẽ. querite
faciem euis semꝑ. Et hoc placitum piũ
atq tutum coram dño deo nr̃o cum
om̃ib inerim qui ea quȩ scribo legt̃.
& inom̃ib scͥptis meis maximeq in¬
his ubi querit᷑ unitas trintatis. patͥs
alicubi errat᷑. nec laborisius aliquid que¬

Expanded text:
rantur: atque ita si quid eis erga Deum vel arantur: atque ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina fidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit autem me, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeqhis ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quae
Abbreviated transcription (Latin):
eam ipsam qͣm flagitant quantum
possumus redde rationem. quod trini¬
tas sit ums & solus & uerus ds. &
quam recte pater & filius & sp̃e sc̃s
credat᷑. intelligat᷑. ut non quasi nr̃is
excusationib illudantur. s re ipsa ex¬
ꝑiant᷑ .e. ẽe illud summũ bonũ quod pur¬
gatissimis mentib cernit᷑. & a se ꝓpt̃ea
cerni comprehendiq ñ posse. quia m̃¬
tis humanȩ acies inualida intam ex¬
cellenti luce ñ figitur: nͥ ꝑiusticiam fi¬
dei nutrita uegetetur. s pͥmũ scđm
auctoritatem scripturarum sc̃arum.
utrum ita se fides habeat demonstran¬
dum ẽ. Deinde si uoluerit & adiuu̾it
d̃s. istis garrulis ratiotinatoribus elatio¬
ribus quam capatiorib: atq ideo mor¬
bo ꝑicłosiore laborantibus. sic fortasse ser¬
uiemus: ut inueniãt aliquid unde dubi¬
tare ñ possint. & ob hoc ineo qd inuenire
nequi̾unt de suis m̃tib potus quam
u̾itate uł de nr̃is disputationib conque¬

Expanded text:
eam ipsam quam flagitant, quantum eam ipsam quam flagitant, quantum possumus, reddere rationem, quod Trinitas sit unus et solus et verus Deus, et quam recte Pater et Filius et Spirituscredatur, intelligatur; ut non quasi nostris excusationibus illudantur, sed reipsa experiantur, et esse illud summum bonum quod purgatissimis mentibus cernitur, et a se propterea cerni comprehendique non posse, quia humanae mentis acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetetur. Sed primum secundum auctoritatem Scripturarum sanctarum, utrum ita se fides habeat, demonstrandum est. Deinde si voluerit et adjuverit Deus, istis garrulis ratiocinatoribus, elatioribus quam capacioribus, atque ideo morbo periculosiore laborantibus, sic fortasse serviemus, ut inveniant aliquid unde dubitare non possint, et ob hoc in eo quod invenire nequiverint, de suis mentibus potius quamitate, vel de nostris disputationibus conque
Abbreviated transcription (Latin):
s hunc crucifixum. Deinde secutus
ait. Et ego infirmate & timore & tre¬
more multo fui apud uos. E paulo ꝑt
eis dicit. Et ego fratres ñ potui uobis
loqui quasi sp̃ualib s quasi carnalib
Quasi paruulis in xp̃o: lac nob̾ potum
dedit ñ escam. Nundum enĩ poteratis.
s nec adhuc quidem potestis. Hoc cũ
dr̃ quibdam: trascunt᷑. & sibi contume¬
liose dici putant. & plerumq malunt
credere eos potiuis a quib hȩc audiurs.
non habere quoo dicant. quam se caꝑe
ñ posse qd̾ dixerint. Et aliqnͣdo afferimꝰ
eis rationem nunqͣm petunt cum de
deo querunt. quia nec ipsi eam ualent
sumere. nec nos fortasse uł app̾hende
uł ꝓferre: s quia demonstret᷑ eis qͣm
sint in habiles. mumineq ydonei ꝑcipi¬
endo quod exigunt. Sed quia non au¬
diunt quod uolunt: aut callide quod
agere putant. ut nr̃am occultemus
imꝑitiam. aut malitiose quod eis in¬
uideamus ꝑitiam. atq ita indignã¬
tes ꝑturbatiq discedunt. Qua ꝓpter¬

Expanded text:
 hunc crucifixum. Deinde secutus ait: Et ego in infirmitate, et timore, et tremore multo fui apud vos . Et paulo post dicit eis: Et ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo, lac potum dedi vobis, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis . Hoc cum dicitur quibusdam, irascuntur, et sibi contumeliose dici putant; et plerumque malunt credere eos potius, a quibus hoc audiunt, non habere quod dicant, quam se capere non posse quod dixerint. Et aliquando afferimus eis rationem, non quam petunt cum de Deo quaerunt; quia nec ipsi eam valent sumere, nec nos fortasse vel apprehendere vel proferre: sed qua demonstretur eis quam sint inhabiles minimeque idonei percipiendo quod exigunt. Sed quia non audiunt quod volunt, aut callide nos agere putant ut nostram occultemus imperitiam, aut malitiose quod eis invideamus peritiam; atque ita indignantes perturbatique discedunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ur̃i iħti xͥ. temꝑib ꝓprus. Sic eñ
dictum ẽ solus ht̃ ĩ mortalitatẽ: quomͦ
dictum ẽ. qui facit mirabilit̾ solus. Qd
uelim scire de quo dictum accipiant.
Si de patre tantũ: quomͦ gͦ uerum est
qd̃ ipse filius dicit. q̃cunq enĩ pater
facit. hec eadem &. filuis facit similit̾.
An quicꝗͣ ẽ. inter mirabilia mitabiliuᷤ.
qͣm resuscitare & uiuificare mortuos:
Dicit autẽ idem filius. sicut pat̾ sus¬
citat mortuos ⁊ uutificat: sic & filiꝰ
quas uult uiuificat. Quomͦ gͦ solus¬
pat facit mirabilia. cum hȩc u̾ba nec
prtrem tantũnec filium tantum
ꝑmutant intelligi. s utiq dm̃ unũ
uerum solum id ẽ. patrem & filium

Expanded text:
priis. sic enim dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quomodo ergo uerum est quod ipse filius dicit: quaecumque enim pater facit, haec eadem et filius facit similiter? an quicquam est inter mirabilia mirabilius quam resuscitare et uiuificare mortuos? dicit autem idem filius: sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomPater facit mirabilia, cum haec verba nec Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum verum solum, id est, Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre sub̾ȩ ẽ. Et ideo ñ tantum
sime inepła sua dicit. scims qd̾
filius dei uen̾it & dedit nob intel¬
lectum. ut cognoscamꝰ uierum. &. fi¬
mus inuero filio eiꝰ iħu xp̃o. Hic ẽ
uerus ds .& uita et̾̃na. Hinc etiam
consequent̃ intelligit᷑. ñ tantũ mͦ
de patre dixisse apłm paulũ qui
solus habet ĩ mortalitatem: s de
uno & solo deo qd̾ ẽ ipsa truntas.

Expanded text:
cum Patre substantiae est, et ideo non tantum sime in Epistola sua dicit: Scimus, quod Filius Dei venerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus verum et simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Hic est verus Deus et vita aeterna. Hinc etiam consequenter intelligitur, non tantummodo de Patre dixisse apostolum Paulum, qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo Deo, quod est ipsa Trinitas;
Abbreviated transcription (Latin):
&. impso sunt om̃ia. ipsi gła in scła scło¬
rum ameii. Si autẽ hoc de patre tan¬
tũmꝰ intelligi uolunt: quomͦ gͦ omĩa
ꝑpacrem sunt sicut hic dr̃. & om̃ia ꝑ fili¬
um sic̃ ad chorinthios ubi ait. & ums¬
głio iohis. omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
Si enim alia ꝑ patrem alia ꝑ filium. iam
ñ om̃ia ꝑpatrem nec omĩa ꝑfilium. Si
autem omĩa ꝑpatrem & omĩa ꝑfilium:
eadem ꝑpatrem. quȩ ꝑfilium. Ẽ qualis
ẽ gͦ patri filius. ꝙ inseparabilis ẽ. oꝑatio
patͥs &. filii. Quia si uł filium fecit pat̾
quem nec fecit ipse filius .: nec omĩa
ꝑ filium que facta sunt. Autͥ omĩa ꝑ
filium facta sunt: Ipse gͥ factus non ẽ¬

Expanded text:
et in ipso sunt omnia: ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen . Si autem hoc de Patre tantummodo intelligi volunt, quomodo ergo omnia per Patrem sunt, sicut hic dicitur; et omnia per Filium, sicut ad Corinthios ubi ait, Et ugelio Joannis, Omnia par ipsum facta sunt? Si enim alia per Patrem, alia per Filium, jam non omnia per Patrem, nec omnia per Filium. Si autem omnia per Patrem, et omnia per Filium; eadem per Patrem, quae per Filium. Aequalis est ergo Patri Filius, et inseparabilis operatio est Patris et Filii. Quia si vel Filium fecit Pater quem non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt: at omnia per Filium facta sunt; ipse igitur factus non e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. solus ht̃ immortalitatẽ. Suis eiñ
uitȩ ętͣne ꝙ nos participes facti:. ꝓ
modulo nr̃o immnortales efficinuir.
cipatione uiuemꝰ inet̾num. si enim
dirisset quẽ temporib ꝓpriis ostendet
pat̃ beatus & solus potens rerregum
&. dñs dñantium. qui solus ht ĩmor¬
talitatem: nec sic inde separatum fi¬
lium oport̾et intelligi. Neq emim qr
ipse filius alibi loquens uoce sapĩȩ:¬
li cͥcuunt sola: separunt ã se patrẽ.
Q uantomagis gͦ non ẽ. necesse ut tan¬
tũmͦ de patre p̃ter filiũ iitelligat᷑
qd̾ dictumẽ. solus ht̃ immortalitatẽ:
cum ita dictum sit. Ut serues inqͥt
mandatũ sine macła irrep̃bensibile

Expanded text:
i solus habet immortalitatem. Ejus enim vitae aeternae et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Scipatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim, quia ipse Filius alibi loquens voce Sapli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile,
Abbreviated transcription (Latin):
hanne. siue inmonte gñ cum illo erat̃
tres disc ipłi. aut qñ sonuit uor dicẽs.
& clarificatii. &. tt̃m clarificabo: sed
tantũmꝰ uocem patͥs fuisse ad filium
sc̃s sicut inseparabiles sunt: ita in¬
separabiliter oꝑent᷑. Hȩc & mea fi¬
des ẽ: quando hec ẽ catholica fides:¬

Expanded text:
anne, sive in monte quando cum illo erant tres discipuli ; aut quando sonuit vox, dicens, Et clarificavi, et iterum clarificabo : sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium ritus sanctus, sicut inseparabiles sunt, ita inseparabiliter operentur. Haec et mea fides est, quando haec est catholica fides
Abbreviated transcription (Latin):
infirmorum ad querenda suꝑiora. et
inferiorã deserenda ꝓsuo modulo.
tanqͣm passib moueret᷑ affectus. Quȩ
uͦ ꝓprie de deo dicunt᷑. quȩ innulla
creatura reꝑiunt᷑. raro ponit scͥptura
diuina: sic̃ illud qd̃ dictum ẽ. ad mor¬
sen. Ego sum qui sum. & qui ẽ misit
me ad uos. Cum enim ẽe aliquomodo

Expanded text:
infirmorum ad quaerenda superiora et infirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deserenda, pro suo modulo tanquam passibus moveretur affectus. Quae vero proprie de Deo dicuntur, quaeque in nulla creatura inveniuntur, raro ponit Scriptura divina; sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos . Cu
Abbreviated transcription (Latin):
tatib humauꝰ animus purgaret᷑. sc̃a
scͥptura pariilis congruens. nulluis
genis rerum u̾ba uitauit. ex quasi gra¬
datim ad diuina adq sublimia. nr̃ intel¬
lectus uelut nutritus assurgeret. Nã
& uerbis ex reb corporalib sumptis usa¬
ẽ. cumde deo loqueret᷑. uelut cum ait.
Sub umbra alarum tuarum ꝓtege me.
& de sp̃uali creatura multa transtulit:
quib significaret illud qd̃ ita non e̾e̾t.
s ita dici opus esset: sicuti ẽ. Sgo sum
ds delans. Et penitet me fecisse hõiem.
De reb autem quȩ omĩno ñ sunt non
traxit aliqua uocabula: quib ut figura¬
ret locutiones uł sptrasset enigmata.
Unde ꝑnitiosus & inanius euanescunt:
qui t̾tio illo genere erroris a ueritate
secludunt᷑. hoc suspicando de deo: quod
neq in ipso neq in illa creatura inue¬
niti potest. Reb enim quȩ in creatura
reꝑunt solet scͥptura diuina uelut
infantilia oblectamenta formare: quib

Expanded text:
tatibus humanus animus purgaretur, sancta tatibus humanus animus purgaretur, sancta Scriptura parvulis congruens, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina atque sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis ex rebus corporalibest, cum de Deo loqueretur, velut cum ait: In tegmine alarum tuarum protege me. Et de spiritali creatura multa transtulit, quibus significaret illud, non quod ita esset, sed ita dici opus esset, sicuti est, Ego sum Deus zelotes: et, Poenitet me fecisse hominem. De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit aliqua vocabula, quibus vel figuraret locutiones, vel spiraret aenigmata.Unde perniciosius et inanius evanescunt, qui tertio illo genere erroris a veritate secluduntur, hoc suspicando de Deo, quod neque in ipso, neque in ulla creatura inveniri potest. Rebus enim quae in creatura inveniuntur, solet Scriptura divina velut infantilia oblectamenta formare, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nes opimonũ suarum audatius affirmã¬
do int̃cludunt sibimet intelligentiȩ¬
uias. magis eligentes sententiã suam ũ
corrigere puersam: qm mutare defensam.
Et hic qͥdem om̃ium morbus ẽ. trium ge¬
nerum quȩ ꝓposui. & eorum scilicet qui
ꝙ tam̃ de deo ȩxistimant. eo remotiores
a uero: quod id qd̃ sapiunt. nec in corꝑe
reꝑit᷑. nec infacto & incondito sp̃ii. nec
in ipso creatore. Qui enim opinat᷑ dr̃a
uerbi gr̃a candidum. uł rutilum: fallit᷑.
s tam̃ hȩc inueniunt᷑ incorꝑe. Rursus
qui opinat᷑ dm̃. nunc obliuiscentem.
nc̃ recordantem. uł si quid hur nodi ẽ.
nichilominꝰ merrore ẽ. s tam̃ hec inue¬
munt᷑ in animo. Qui autem putant
euis esse potentiȩ dm̃ ut se ipsum genu¬
erit: eo plus errant. qđ ñ solum ds ita
non ẽ. s nec sp̃ualis nec corporalis crea¬
tura. Nulla om̃mo res ẽ. quȩ se ipsam
gignat ut sit. Ut gͦ ab huiꝰmodi falsi¬

Expanded text:
nes opinionum suarum audacius affirmannes opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentivias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui et tamen de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui enim opinatur Deum, verbi gratia, candidum vel rutilum, fallitur; sed tamen haec inveniuntur in corpore. Rursus qui opinatur Deum nunc obliviscentem, nunc recordantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsi
Abbreviated transcription (Latin):
REC
DET¬
RInI¬
p̾us oportes ut nouerit stilum nostrum
aduersus dorum uigilare calumpnias:
qui fidei contẽpnentes initium. in ma¬
turo & ꝑuerso rationis amore fallunt᷑.
Quorum ñ nulli ea quȩ de corporalibus
rebus siue ꝑ sensus corporeos exꝑta no¬
tau̾unt. siue quȩ natura humani in¬
genu & diligentiȩ uiuacitate uł aris
adiutorio ꝑceꝑunt. ad res incorporeas &
sp̃uales tranfferre conant ut ex his illaᷤᷤ
metiri atq opinari uelint. Sunt item
alii qui scđm animi humani naturã
uł affectum. de deo sentiunt si quid sen¬
tiunt. & ex hoc errore cum de deo dispu¬
tant: sermoni suo distortas & fallaces re¬
gulas fingunt. Est item aluo homi¬
num genus eorum qui uniu̾sam qͥdem
creaturam quȩ ꝓfecto mutabilis est
nituntur tnscende. ut ad iminutabilẽ
subam quȩ ds ẽ. erigant intentionem:
s mortalitatis onere pregrauati. cum &
uide uolunt scire quod nesciunt. & qd̃¬
uolunt scire non possunt. presumptio¬

Expanded text:
ec de Triniprius oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, volunt scire non possunt; praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
inisi que facta sunt id ẽ omnẽ cratu¬
ram. Unde liquido apparet ipsan
factum ñ eẽ ꝑquem facta sunt om̃a.
Et si factus ñ ÷: creatura ñ ÷. Si autẽ
creatura ñ ẽ: eiꝰdem cum patre fub¬
stantia ẽ. Om̃is enĩ substantia quȩ

Expanded text:
nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia. Etsi factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substant
Abbreviated transcription (Latin):
bitroi app̃bendisse: s ꝓ modulo meo
siea que retro sunt obliuscor: & in
anteriora me extendo. & scđmn inten¬
tionem sequor ad palmã suꝑne uo¬
cationis. qnͣtum eiusdem uiȩ ꝑege¬
rim. & quo ꝑuenerim. unde mͥ infine
reliquus cursus ẽ. ut aꝑiam desidat᷑
a me. illis desidantib quib me seruire
cogit. lib̾a caritas. Oportet autem et
donabit ds. ut eis ministrando quȩ
legant ipse quoq ꝓficiam: & eis cupi¬
ens respondere querentib ipse quoq
inueniat qd̾ querebam. E rgo suscepi
hȩc uibente atq aduiuante dño deo
nr̃o non tam cognita cum auctori¬
tate disserere: quam ea cum pietate
disserendo cognoscere.:¬
xp̃m nonẽe dm̃. aut non ẽẽ.
uerum dm̃. aut ñcum patre unũ
& solum dm̃ aut non uere inimor¬
talem. quia mutabilem. manifestissi¬
ma diuinor testimorioꝵ. &. ꝯsona
uoce coniuncti sunt. Uñde funt
illa. In pͥncipio erat u̾bum . &. uer¬
bum erat apud dm̃. & d̾s erat uer¬

Expanded text:
bitror apprehendisse? sed pro modulo meo, bitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro, non tam cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum pietate disserendo cognoscere.stum non esse deum aut non esse uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uer
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant querunt. Presertimcũ
dr̃ iseparabilit̾ oꝑari tͥnitatem in
om̃i re quam ds oꝑat᷑: &. tam̃ quan¬
dam uocem patͥs sonuisse: que uox
non nͥ filium. In columbe autẽ sp̃e
carnem in qua ñ nisi filius de urgi
uatus ẽ. eadem trimtas creau̾it. & il¬
lam tolitmmbȩ sp̃em inqua ñ nͥ sp̃s¬
sẽs apparuit. illa ipsa trinitas oꝑata
sit. Nlio quin ñ inseparabilit̾ trini¬
tas oꝑat᷑: s alia pater facit alia fi¬
liris alia sp̃e sc̃s. Nut si queclami si¬
mul faciunt. quȩdam sine inuicem:
quem nec pat̾ nec filius ambo genu¬
erint: cum sit sp̃ẽ &. patͥs &. filii. Quia
gͦ querunt ista hoĩes & tedio nobis
suit: ut si quis hinc ex dono dei sa¬
pit infirmitas nr̃a edisseramꝰ eis uit
possumus neq cũ inuidia eabescen¬
te iter habeamus. si dicimus nos
amore indagandȩ u̾itatis: flagitant
uire caritatis. ut eis indicemus quid
hinc ex cogitare potuerimꝰ. Non qi
iam acceꝑimaut ꝑfectus sun: nam

Expanded text:
praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae voxnonnisi Filium; in columbae autem specie carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonniss apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus: aut si quaedam simul faciunt, quaedam sine invicem, quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihirapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam
Abbreviated transcription (Latin):
lis qualis ad trintatis ꝑtinens unitatẽ.
N. on tamen eandem trinitatẽ natam
de tuirgine maria. & subpontio pila¬
to crucifiram & sepultam tercio die
resurierisse: &. in cȩlum ascendisse.
s tantum mͦ filium. Nec eandem tri¬
nitatem descendisse in sp̃e columbe
suꝑ iħm baptizatum. aut die pentecos¬
thes post ascensionẽ dñi sonitu facto
de celo quasi ferret᷑ flatus uehemeis
& luiguis diuisis uelut ignis: s tan¬

Expanded text:
s unitatem. Non tamen eamdem Trinitatem natam de virgine Maria, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam, tertio die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum ; aut die Pentecostes post ascensionem Domini, sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis velut ignis s
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Et illud qd̾ ait apłs. Quisolus ht̃
ummortalitatẽ cum & anima mͦ qͦdam
immortalis ẽe dicat᷑. & sit. ñ diceret
solus ht̃: insi quia uera inimortalitaᷤ
incõmutabilitas ẽ. qmͣ nulla potest
hab̾e creatura. qm̃ solius creatoris ẽ.
H oc iacob dicit. Om̃e clatum optimũ
& om̃e domun ꝑfectum desursum
ẽ. descendens a patre luminũ. Ã pud
quem non ẽ obmutatio: nec momenti ob¬
umbratio. Hoc & dauid. Mutabisea &
subam dei sine ulla sui cõmutarone
mutabilia facientẽ. & sine ullo suo ter¬
porali motu temporalia creantẽ: intueri
⁊plene nosse difficile ẽ. Et ideo ẽ necessa¬
ria purgatio mentis nr̃e quia illuo in¬
esfabile in effabiliter uideri possit. Quia
nundum p̃diti: fide utim̃. & ꝑ quedam
tolerabiliora ut ad illud capienclũ apti
&. habiles efficiam᷑. itinera ducimur.
tos. eum tam̃ qͣmuis iam gra eius rena¬
tis. s adhuc carnalib & animalib tan¬
qͣm paruulis in xp̃o. nonex diuna uir¬

Expanded text:
illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem : cum et anima modo quodam immortalis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam solius est Creatoris. Hoc et Jacobus dicit: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Hoc et David: Mutabis ea, roinde substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et plene nosse difficile est: et ideo est necessaria purgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. tos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanquam parvulis in Christo, non ex divina vir
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura pariuilis congruens. nullus
gen̾is rerum u̾ba uitauit. ex quasi gra¬
datim ad diuina atq sublimia. nr̃ intel¬
lectus uelut nutritus assurgeret. Nã
& uerbis ex reb corporalib sumptis usa
ẽ. cum de deo loqueret᷑. uelut cum ait.
Sub umbra alarum tuarum ꝓtege me.
E de sp̃uali creatura multa transtulit:¬

Expanded text:
Scriptura parvulis congruens, nullius Scriptura parvulis congruens, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina atque sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis ex rebus corporalibus sumptis usa est, cum de Deo loqueretur; velut cum ait, In tegmine alarum tuarum protege me . Et de spirituali creatura multa transtulit
Abbreviated transcription (Latin):
do int̃eludunt sibimet intelligentiȩ
uias. magis eligentes sententiã suam ũ
corrigere ꝑuersam: qm mutare defensam.
At hic qͥdem om̃ium morbus ẽ. trium ge¬
nerum quȩ ꝓposui. & eorum scilicet qui
& tam̃ de deo ęxistimant. eo remotiores
a uero: quod id qd̃ sapiunt. nec in corꝑe
reꝑit᷑. nec infacto & incondito sp̃ii nec
in ipso creatore. Qui enim opinat᷑ dm̃
uerbi gra candidum. uł rutilum: fallit᷑.
s tam̃ hȩc inueniunt᷑ in corꝑe. Rursus
qui opinat᷑ dm̃. nunc obliuiscentem.
nc̃ recordantem. uł si quid huiꝰ nodi ẽ.
nichilominꝰ mnerrore ẽ. s tam̃ hec inue¬
munt᷑ in animo. Qui autem putant
eius esse potentiȩ dm̃ ut se ipsum genu¬
erit: eo plus etrant. qđ ñ solum ds ita
non ẽ. s nec sp̃ualis nec corporalis crea¬
tura. Nulla om̃ino res ẽ. quȩ se ipsam
gignat ut sit. Ut gͦ ab huiꝰmodi falsi¬
tatib humauꝰ animus purgaret᷑. sc̃a

Expanded text:
do, intercludunt sibimet intelligentiae do, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui n de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui enim opinatur Deum, verbi gratia, candidum vel rutilum, fallitur; sed tamen haec inveniuntur in corpore. Rursus qui opinatur Deum nunc obliviscentem, nunc recordantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsitatibus humanus animus purgaretur, sancta
Abbreviated transcription (Latin):
REC
DET¬
pus oportes ut nouerit stilum nostrum
aduersus dorum uigilare calunpmas:
qui fidei conͣtẽpuentes initium. in ma¬
turo & ꝑuerso rationis amore fallunt᷑.
Quorum ñ nulli ea quȩ de corporalibus
rebus siuie ꝑ sensus corporeos exꝑta no¬
tau̾unt. siue quę natura humani in¬
genu & diligentiȩ uiuacitate uł aris
adutorio ꝑceꝑunt. ad res incorporeas &
sp̃uales tranfferre conant̾ ut ex his illã
metiri atq opinari uelint. Sunt item
alii qui scđm animi humani naturã
uł affectum. de deo sentiunt si quid sen¬
tuint. & ex hoc errore cum de deo dispu¬
tant: sermoni suo distortas & fallaces re¬
gulas fingunt. E st item aliud homi¬
num genus eorum qui uniu̾sam qͥdem
creaturam quȩ ꝓfecto mutabilis est
nituntur tnͣscendẽ. ut ad immutabilẽ
sub̾am quȩ ds ẽ. erigant intentionem:
s mortalitatis onere pregrauati. cum &
uide uolunt scire quod nesciunt. & qd̃¬
uolunt scire non possunt. presumptio¬
nes opimonũ suarum audatius affirmã¬

Expanded text:
ec de Tus oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, volunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirman
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ in nonagesimo ⁊ t̾cio. Intelligi¬
te nẽ qui insipientes estis in popłõ
et stulti aliqñ sapite. Qui plantauit
aurẽ ñ audiet. Et cetera. sis enĩ dic-¬
tum ẽ. quidm̃ ñ intelligendo. de illo
plura repꝑiunt᷑ in diuinis eloquiis
testimonia. Ibi enĩ. ulla duo conseqñ¬
ter utelligunt᷑: qr nemo diligit cuiꝰ
ñ meminit. ⁊ qd̾ penitꝰ nescit. Unoe
illud ẽ. notissimũ prȩcipuũq p̾cep¬
tum: diliges dñm dm̃ tuũ. Sic itaq
condita ẽ. mens humana: ut nunq.
sui ñ memin̾it. nunq. se ñ intelli¬
odit aliquẽ nocere illi studet. ñ im-¬
merito ⁊ mens hõis qñ sibi nocet.
odisse se dr̃. Nesciens enĩ sibi uult
male. dum ñ putat sibi obeẽ. quod

Expanded text:
io: Intelligite nunc, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet ? et caetera. Eis enim dictum est, qui Deum non intelligendo, de illo plura reperiuntur in divinis eloquiis testimonia. Ibi enim et illa duo consequenter intelliguntur, quia nemo diligit cujus non meminit, et quod penitus nescit. Unde illud est notissimum praecipuumque praeceptum: Diliges Domcondita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non diliodit aliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑales. corꝑaliũ p̃sentes st̃ aspectib
ocłoꝵs. S quidic̃ memoriã ñ eẽ. presen¬
tiũ. ad tendat quẽ admodũ dictum sit
inipsis scłarib litt̾eris. uͥ maioriscure
fuit u̾boꝵ integͥtas .q. ueritas rerum.
N ec talia passus ulixes oblitꝰ ue suui ẽ itha¬
cus cdiscͥmine tanto. Uirgilius eñi cũ
ria ꝑtinet. Quappt̃ sic̾ in reb prete¬
tis ea memoria dr̃. qua fit ut ualeant
recoli ⁊ recordari: sic̃ inrep̃senti qd̃
sibi ẽ. mens. memoria sine abfurdita¬
te dicenda ẽ. qua sibi presto ẽ ut sua
cogitatione p ossit intelligi. ⁊ aitrunq

Expanded text:
um praesentes sunt aspectibus oculorum. Sed qui dicit memoriam non esse praesentium, attendat quemadmodum dictum sit in ipsis saecularibus litteris, ubi majoris fuit curae verborum integritas quam veritas rerum: Nec talia passus Ulysses, Oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Virgilius enim cum ria pertineret. Quapropter sicut in rebus praeteritis ea memoria dicitur, qua fit ut valeant recoli et recordari: sic in re praesenti quod sibi est mens, memoria sine absurditate dicenda est, qua sibi praesto est ut sua cogitatione possit intelligi, et utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ pariuis: tic̃ magnꝰ appareat. ñ
qm̃ rationalis ⁊ intellectualis e̾eani¬
ma humana. de ꝑ hoc siscđm hoc
facta ẽ. adimaginẽ dei. qd̾ utiq rati¬
one atq intellectu. ad intelligendũ
cõspiciendũ dm̃ potest: ꝓfecto ab in¬
itis qͦ eẽt cepit ista tam magna ⁊ mi¬
ra natura. siue ita obsoleta sit hȩc
imago. ⁊pene nulla sit. siue obseu¬
ra atq deformis. siue clara ⁊ pul¬
chra sito: semꝑ ẽ Demq deformitatẽ
dignitatis eiꝰ miserans diuina
scͥptura. qnͣꝙ inquit inimagine
ambulat homo: tñ uane contur¬
bat᷑. thesauritat. ⁊ nescit cui con¬
gregabit ea. Nonitaq uanitatem
imagini dei tͥbueret: nͥdeformẽ cer-¬
ñet factam. Non tantũ ualere illã
deformitatẽ. ut auferat qd imago
ẽ: satis ostendit dicendo. Qnͣqm in
imagine ambulat homo. Quappter
ex utͣq parte ueracit᷑ ꝓnuntiari
potest ista sententia. ut qñadmod̾
dictum ẽ. quanqͣm in imagine ã¬
bulat homo. tñuane conturbat̃:

Expanded text:
c parvus, nunc magnus appareat, nunquam nisi rationalis et intellectualis est anima humana; ac per hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper est. Denique deformitatem dignitatis ejus miserans divina Scriptura, Quanquam, inquit, in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum valere illam deformitatem, ut auferat quod imago est, satis ostendit, dicendo, Quanquam in imagine ambulat homo. Quapropter ex utraque parte veraciter pronuntiari potest ista sententia, ut quemadmodum dictum est, Quanquam in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditurus. aut thesauros quos congre¬
gauit aut mentẽ. quiusq ad eo ñ ht̃
mentẽ: ut thesauros malet hab̾e qm
mentẽ. Thesauri enĩ possunt mentẽ¬
plerũq subuert̾e. ⁊ mens quȩ thesau¬
ris ñ subu̾tit᷑. sine ullis thesaur iᷤ faciliꝰ
n expeditius potest uiu̾e. Quis uͦ illos
thesauros nͥ ꝑ mentẽ poterit possidẽ:
sienĩ puer infans qmͣius ditissimꝰ natꝰ
possidet m̃te sopita. qͦ tandemmͦ qͥsꝙͣ¬
quicq m̃te possidebit amissa: S de
thes auris quid loquor. qd̃ eis quilibet
hõium sitalis optio ꝓponat᷑ mauult
carere q. m̃te. cũ eos nemo p̾ponat.
nemo comparet lumunb corꝑis qͥb
gatur amitt̾e. ñ thesauros qm ocłos
malit: Et tñ si abeo simili conditio¬
ne querat᷑ utrũ ocłos malit amitt̃e

Expanded text:
perditurus, aut thesauros quos congreperditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim mentem possunt plerumque subvertere: at mens quae non thesauris subvertitur sine ullis thesauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer infans, quamvis ditissimus natus, possidet mente sopita; quonam tandem quam mente possidebit amissa? Sed de thesauris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo praeponat, nemo comparet luminibus corporis, quibus gatur amittere, non thesauros quam oculos malit? Et tamen si ab eo simili conditione quaeratur, utrum oculos malit amitte
Abbreviated transcription (Latin):
re fortitudinẽ suã. eoq fruilumine
suo. cuicanit᷑ in psalmo. fortitudi¬
nem meã ad te custocdiã. ⁊ in alio. ac¬
secdite ad eũ ⁊ illuminamini: sic in¬
ñ ualet uincere. ⁊ errores aquib ñ
udet qua redire. Uñ iam deo mise¬
rante perutens clamat in psalmis.
Deseruit me fortitudo mea. ⁊ lumen
his tantis infirmitatis ⁊ erroris ma¬
lis. amitt̾e potuit nat᷑alem memo¬
riã. intellectum. ⁊ amorẽ sui ꝓpter
qd̃ merito dici potuit. qd fuꝑius
ꝯ memoraui. quamq inunagine
ambulat homo. tñ uane conturba¬
tur. thesaurirat ⁊ nescit cui con
iñs rei nulliꝰ indig̾et: Et cur nescit
ait. Stulte. hac nocte animã tuã repe-¬
tunt abste: hec que partisti cuiꝰ erunt:
Ueruntñ quia etiã talis inimagine am¬
bulat hõ. & ht̃ memoriã ⁊ intellectum¬
sui. ⁊ amorẽ sui. hõĩs mens. siei mani¬
festaret᷑ qd̾ utrunq hab̾e ñ posset. et
unũ ẽ duob ꝑmiteret᷑ eligere alterũ

Expanded text:
re fortitudinem suam, eoque frui lumine re fortitudinem suam, eoque frui lumine suo, cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic innon valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumenhis tantis infirmitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod merito dici potuit quod supra commemoravi , Quanquam in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur. Thesaurizat, et nescens, rei nullius indigeret? Et cur nescit ait: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt abs te; haec quae praeparasti cujus erunt ? Verumtamen, quia etiam talis in imagine ambulat homo, et habet memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum