comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut apls ait. Sunt amministͣ¬
torii sp̃c in ministeriũ missi:
ꝓpter eos qui hereditatem ca¬
piunt salutis. Contristati aut̃
dicuntur: quia si cut gaudent suꝑ
bene agentes: sic dolere dicunt᷑ suꝑ
male agentes. Siue alit̾. Conseruos
qui hec dño nunciant. doctores ⁊
magistros eccłie intelligamus.
Qui uidentes minores a maiori¬
b opprimi. uel affligi. ꝯpatiunt᷑
eis: et cum eis condolent: quasi
ꝑ affectum mentis omnia hec
dño suo nunciant. Tunc uo¬
cauit illum dñs suus: et ait illi.
Serue nequam. omne debitum
dimisi tibi: quoniam rogasti
me. Nonne ergo oportuit ⁊te
misereri conserui tui: sicut ego
⁊tui misertus sum: Ecce. qua¬
lem penam merebitur: qͥ suas
nult uindicare iniurias. Ait e¬
nim. Serue nequã. Ac si diceret.
Serue male. ingrate serue. cũ
ad omnẽ petitionẽ omne debi¬
tum tibi limiserim: quare non
considerasti. quia oportuit et te
misereri conserui tui. sicut et ego
tui misertus sum: Et iratus do¬
minus eius. tradidit eum tor

Expanded text:
sicut Apostolus ait « Sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem cupiunt salutis . » Contristati autem dicuntur, quia sicut gaudent super bene agentes, sic dolere dicuntur super male agentes. Sive aliter, conservi qui haec domino nuntiant, doctores et magistri Ecclesiae intelliguntur, qui videntes minores a majoribus opprimi vel affligi, compatiuntur eis: et dum eis condolent, quasi per affectum mentis omnia haec Domino nuntiant. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me; nonne ergo oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? » Ecce qualem poenam merebitur, quia suas vult vindicare injurias. Ait enim: Serve nequam, etc. Ac si diceret: Serve male, ingrate serve, cum ad unam petitionem omne debitum tibi dimiserim, quare non considerasti quia oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? « Et iratus Dominus ejus tradidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
litate iudicas. ⁊ cum magna re¬
uerentia disponis nos. Tortores
quib ingratus seruus tradit᷑.
im mundi sunt sp̃c. De quibus
striptum est. Immissionem ꝑ
angelos malos. Qui grauit̾ a
nobis exigunt:qd̃ blande et
leniter ꝑsuaserunt. Ip̃os enim
peccator tortores habet in pena:
quos habuit suasores ad cul¬
pam. Qd̃ aut̃ dicitur. quousq
redderet uniuersum debitum:
finitum. aduerbium ꝓ infinito
tempore posuit:qm̃ reprobi ꝓ¬
eterno supplicio dampnati. sic
cotidie. debitum peccati in pena
exsoluent: ut tamen penarũ¬
cruciatus num qͣm eis deficiat: do¬
mino dicente. Amen dico tibi nõ
exies inde.donec reddas nouissimũ
quadrantem. Non ergo ita est ac¬
cipiendum. qd̃ post uniuersale
iudicium uindicta peccatoꝵ ꝑ
acta. reꝓbi ueniam consequi pos¬
sint: licet origeniste destentur: qͦꝵ
sententia non est sequen da: qͥa
postqm semel dampnati fu̾int.
ueniam consequentur. Exponẽs
dñs qd̃ in similitudine premi¬
serat: ad iunxit dicens. Sic ⁊ pr̃

Expanded text:
reverentia disponis nos. » Tortores, quibus ingratus servus traditur, immundi sunt spiritus, de quibus scriptum est . « Immissiones per angelos malos: » qui graviter a nobis exigunt quod blande et leniter persuaserunt. Ipsos enim peccator tortores habet in poena, quos habuit suasores ad culpam. Quod autem dicitur: « Quoadusque redderet universum debitum. » Finitum adverbium pro infinito tempore posuit, quoniam reprobi aeterno supplicio damnati, sic quotidie debitum peccati in poena exsolvent, ut tamen poenarucruciatus nunquam eis deficiat, Domino alibi dicente : « Amen dico vobis, non exies inde donec reddas novissimum quadrantem. » Non ergo ita est accipiendum, quod post universale judicium vindicta peccatorum peracta, reprobi veniam consequi possint, licet Origenistae testentur, quorum sententia non est sequenda, quia postquam semel damnati fuerint, veniam non consequentur. Exponens Dominus quod in similitudinem praemise
Abbreviated transcription (Latin):
decordib ur̃is. In quib uerbis
ostenditur: quia si cut suꝑius
diximus. qui frĩb in se peccanti¬
b nõ uult dimittere: etiam illa
peccata que sibi dimissa crede¬
bat. ad iundictam ei replicabũ¬
tur. Et quia deus inspector est
cordis. signanter dicitur.de cor
qui cum ab aliis lesi fuerint.
ore dimutere uidentur:sed
corde iniurias reserirant. Qd̃
ideo facuint: quia aut ab ali¬
is coguntur ut dimutant:
aut certe defendere se preualet
is a quo lesi sunt: uel. cege tẽ¬
pus iundicandi aptum expec¬
tant. Dequib ꝑ ꝓpham dicitur.
Ore pacem cum amico suo loqͥtur.
et occulte ponit ei in sidias. Sed
isti tales qualẽ uindictam ꝑcipi¬
ant. psalmista declarat dicens.
Qui loquuntur pacem cũ ꝓxi¬
mo suo: mala aut̃ in cordib eoꝵ¬

Expanded text:
 verbis ostenditur, quia, sicut superius diximus, qui fratribus in se peccantibus dimittere non vult, etiam illa peccata, quae sibi dimissa credebat, ad vindictam ei replicabuntur. Et quia Deus inspector est cordis, signanter dicitur, « de cqui cum ab aliis laesi fuerint, ore dimittere videntur, sed corde injurias reservant, quod ideo faciunt, quia ab aliis coguntur ut dimittant: aut certe defendere non se praevalent ab his a quibus laesi sunt, vel certe tempus vindicandi aptum exspectant, de quibus per prophetam dicitur : « Ore pacem cum amico suo loquitur, et occulte ponit ei insidias. » Sed isti tales, qualem vindictam percipiant, Psalmista declarat, dicens : « Qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa manuum eoꝵ tribue illis.
Quoꝵ pacientia. nõ premium
accipient uirtutis: quia uela¬
m̃tum est furoris. Nichil ergo
prodest ore dimittere. qui uult
iracundiam corde seruare. ꝓpt̾
hoc cum dixisset dñs. sic et pat̾.
meus celestis faciet uobis. si nõ
remiseritis unusquisq fr̃i suo:

Expanded text:
a manuum eorum tribue illis . » Quorum patientia non praemium accipiet virtutis, quia velamentum est furoris. Nihil ergo prodest ore dimittere, qui vult iracundiam corde servare. Propter hoc, cum dixisset Dominus: « Sic pater vester coelestis faciet vobis, si non remiseritis unus
Abbreviated transcription (Latin):
in die peccare non sinitur: semꝑ
parati esse debemus ad ignoscen¬
dum. S dicit dicit aliquis. Pec¬
cauit enim fr̃ meus: dimisi ei
usq septuagies septies. Nũ qͥd
amplius dimittere debeo: quã a do¬
mino preceptum est: Cui respon¬
dere debemus: quia et si septuagi¬
es occies.⁊ si centies. ⁊ quociens om¬
nino peccauerit: semꝑ dimitten¬
dum est: quia sicut a deo. non ex
parte secl ex integro nr̃a uolumꝰ
dimitti peccata: sic ex toto fratͥb
in nobis peccantib dimittere de¬
oblitus. suas uult uindicare ĩui¬
rias: nõ solum defuturis pecca¬
tis ueniam non merebit᷑: sed
etiam preterita peccata. que di¬
missa sibi credebat. ad uindictã
ei replicabuntur. Unde ⁊ subdit᷑.

Expanded text:
in die peccare non sinit, semper in die peccare non sinit, semper parati esse debemus ad ignoscendum. Sed dicet aliquis: Peccavit in me frater meus, dimisi ei usque septuagies septies, nunquid amplius dimittere debeo quam a Christo praeceptum est? Cui respondere debemus, quia etsi septuagies octies, etsi centies, et quoties omnino peccaverit, semper dimittendum est. Quia sicut a Domino non ex parte, sed ex integro volumus dimitti peccata: sic ex toto corde fratribus in nobis peccantibus dimittere deoblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei
Abbreviated transcription (Latin):
debitor est:⁊ debitorem
habet. Quis enim est qui nõ
sit debitor dei: cum nullus
sit sine peccato: Et quis est qui de¬
bitorem non habeat frẽm suum:
nisi ille in quem nemo peccauit:
Quantum aut̃ inter decem milia
iora sunt que in dm̃ cõmittimus:
quã ea que fr̃s in nobis peccant.
Ea ergo benignitate qua fratrib
in nobis peccantib minora di¬
mittere debemus:qua maiora no¬
bis a d̾o dimitti optamus. Quod
melius agnoscimus:si suꝑiorem
dñi ammonitionẽ. ex qua hec
similitudo orta est: consideremꝰ.
Cum enim suꝑius preciꝑet di¬
cens. si peccauerit in te frat̾ tuuᷤ.
uade et corripe eũ. inter te ⁊ ip̃m
solum. et cetera que secuntur: in¬
terrogauit eum petrus dicens.
Dñe. quociens peccabit in me
frater meus: dimitam ei usq
septies: Ait illi iħc. Non dico tibi
usq septies:sed usq septuagies
septies. Ex qua int̾rogatione et¬
et responsione hoc discimus. qͥa
si tociens peccauerit in nobrs fr̃
nr̃. quociens humana fragilitaᷤᷤ

Expanded text:
debitor est et debitorem habet. Quis enim est qui non sit debitor Dei, cum nullus sit sine peccato? Et quis est qui debitorem non habeat fratrem suum, nisi ille in quem nullus peccavit? Quantum autem inter decem milliajora sunt quae in Deum committimus, quam ea quae fratres in nobis peccant. Ea ergo benignitate fratribus in nobis peccantibus minora dimittere debemus, qua majora nobis a Deo dimitti optamus. Quod melius agnoscimus si superiorem Domini admonitionem, ex qua haec similitudo orta est, consideremus. Cum enim superius praeciperet, dicens: « Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum , » et caetera quae sequuntur, interrogavit eum Petrus, dicens: « Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Ait illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies . » Ex qua interrogatione et responsione hoc discimus, quia si toties peccaverit in nobis frater noster, quoties humana fragilitas
Abbreviated transcription (Latin):
excutit manus suas ab omĩ mu¬
nere. Neq enim dicit qui excutit
manus suas a munere.sed ad¬
uinxit ab om̃i. quia aliud est
munus ab osequio. aliud a ma-¬
nu. aluid munus a luigua. Mu¬
nus quippe absequio est:subie¬
ctio in debite impensa. Munus
a manu:pecunia est. Munus a
lingua. fauor. Qui ergo sacros
ordines tribuit: tunc ab omni
munere manus excutit.quãdo
in diuinis reb. non solũ nul¬
lam pecuniam. sed etiam huma
cognoscitis meriti ocłos adue¬
stra reuocate. cuncta erga uos
hoc mundo retributionẽ q̃rere.
quẽ cum tanta iam cernitis ue¬

Expanded text:
excutit manus suas ab omni muexcutit manus suas ab omni munere . Neque enim dicit, Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni: quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa. Munus a manu, pecunia est. Munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed eticognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis ve
Abbreviated transcription (Latin):
tenderat: hunc ad uitam in te¬
rius uirtus animaret. Egro¬
tanti aut̃ fideli socio. exhiben¬
da foris signa non fuerant: qͥ
salubrit̾ incus uiuebat. Lc. ixͣ¬
ed concessa potestate predica¬
tionis. concessis uirtutum
mira culis: quod redemptor nr̃
subiungit audiamus. Gratis
accepistis. gratis date. Prescie¬
bat namq non nullos hoc ip̃m¬
donum accepti sp̃c inusum ne¬
gociationis in flectere: et mira¬
culoꝵ signa ad auaricie obse¬
quium declinare. Hinc est qd̃
male comparasset. Hinc de tẽplo
redemptor nr̃ flagello de resticu¬
lis facto turbas eiecit: cathedrã
uendentium columbas eu̾tit.
Columbas quippe uendere ẽ.
sed ad premium dare. Sed sunt
non nulli qui quidem num mo¬
rum premia ex ordinatione nõ
accipiunt. et tamen sacros ordi
nes pro humana grã largiunt᷑.
atq largitate eadem laudis so
o sc̃itatis. nummũ fauoris ex¬
petunt. Un de bene cum iustũ
uirum describeret ꝓpħa. ait. qui

Expanded text:
tenderet, hunc ad vitam intetenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipdonum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enimmale comparasset. Hinc de templo Redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit. Columbas quippe vendere est,sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ones pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solo sanctitatis, nummum favoris expetunt. Unde bene, cum justum virum describeret Isaias propheta, ait: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
intus est. longe mirabilius es¬
se sentiatur. Unde nunc quoq
cum fidelium numerositas ex¬
creuit. in tra sc̃am eccł̃iam mul¬
ti sunt qui uitam uirtutum
tenent. et signa uirtutum nõ
habent: quia frustra miracu¬
lum foris ostenditur. si deest
quod intus oꝑetur. Nam iuxa
magistri gentium uocẽ lin¬
gue insignum sunt non in¬
fidelib sed fidelib. Unde et is
tine ueniens. et plenam in fi¬
celib insulam sciens. patrem̃
publii dissenteria febribq ue¬
xatum orando saluauit. Per¬
egrinationis sue comitem. et
sc̃e predicationis adiutorem ti¬
motheum ex infirmitate sto¬
machi lascescentem nõ uerbo
curat. sed medicinali arte re¬
parat dicens. Modico uino u¬
tere propt̾ stomacũ. et freq̃ntes
tuas infirmitates. Qui ergo in¬
fidelem infirmum una prece
saluat: cur egrotum sociũ prece
non roborat: Quia nimirũ ille
foras ꝑ miratulum sananlus
erat: qui uiuus interius ñ erat.
ut ꝑ hoc qd̃ exterius potestas os¬

Expanded text:
intus est longe mirabilius esintus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde etten veniens, et 1449 plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando sanavit . Peregrinationis vero suae comitem, et sanctae praedicationis adjutorem Timotheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas os
Abbreviated transcription (Latin):
in uisibile mutebantur. cum
longe lateqz omnes cernerent
florere regna t̾rarum. Unde ⁊
miuncta sunt predica torib
scĩs miracula. ut fidem u̾bis
daret uirtus ostensa. et noua
facerent qui noua predicarẽt:
sicut in hac eadem lectione sb̾¬
iungitur. Infirmos curate.
mortuos suscitate. leprosos
mundate: demonia eicite.Nlo¬
rente mundo crescente huma¬
no genere. diu in hac uita sub¬
sistente carne. exuberante rerũ
opulentia. quis cum audiret
uitam esse aliam crederet. qͥs
inuisibilia uisibilib p̾ferret:
Sed ad salutem redeuntib in¬
firmis. ad uitam resurgenti¬
b mortuis. carnis munlici¬
am recipientib leprosis. e¬
reptis a iure immundorũ
sp̃uum demoniacis. tot uisibi¬
lib miraculis exactis quis nõ
crederet. qd̃ de in uisibilib audi¬
ret: Ad hoc quippe uisibilia mi¬
racula choruscant: ut corda ui¬
dentium. ad fidem in uisibili¬
um ꝑtrahant. ut ꝑ hoc quod
mirum foras agitur: hoc quod

Expanded text:
invisibile mittebantur, cum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
issis aut̃ predicatorib qͥd
precipiatur audiamꝰ. Eun¬
tes predicate dicentͤ. quia aꝓpin¬
quabit regnũ celoꝵ. Hoc iã fr̃es
dilectissimi etiam si euangłm
taceat. mundus clamabat.
Ruina namq illius. uoces eiꝰ
sunt. Qui enim tot attritus ꝑ¬
cussionib a gła sua cecidit
quasi iam nobis ex ꝓximo reg¬
num aliud qd̃ sequitur osten¬
dit. Ip̃is etiam a quib amat᷑
amarus est. ip̃e eius ruine predi¬
cant. qd̃ amandus nõ est. Si
enim ruinam sui domꝰ quas¬
sata minaretur. quisquis ĩ il¬
la habitaret fugeret:et qui stan¬
tem dilexerat: recedere quanto¬
cius a cadente festinaret. Si igi¬
tur mundus cadit.⁊ nos eũ
amando complectimur: op¬
primi uolumus potius quã
habitare. Quia nulla nos ra¬
tio a ruina illius separat: quos
eius passionib amor ligat. Fa¬
cile ergo est nunccum iam de¬
structa omnia cernimus. ani¬
mum nr̃m ab eius dilectione
disiungere: sed hoc illo in tem¬
pore difficillimum fuit. quo
tunc predicare celoꝵ regnum

Expanded text:
issis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres charissimi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
butionis sue tempore in publico
ostendat. Sicut carni uestre ne
deficiat. cibos cotidie prebetis. sic¬
et mentis ur̃e cotidiana alim̃¬
ta bona sint oꝑa. Cibo corpus
uicture inꝑpetuum anime
non negetis. Si quando enĩ
repentinus ignis habitacłm
assumit:quisquis eius pos¬
sessor extiterit. rapit quod ua¬
luerit et fugit lucrũ deputat.
siquid secum ex ignib tollat.
Otce tribulationum flamma
mundum concremat: et cũc¬
ta que in eo spetiosa uidebãt᷑.
finis iam ꝓximus uelut ignis
ximum credite: si uobiscũ aliꝙͥ
de illo rapiatis.Si quid fugien¬
tes tollitis: u hoc qd̃ perire rema¬
nendo poterat. ad retributionẽ
uobis perpetuam largiendo ser¬
uatis. Terrena quippe omnia
seruando a mittimus: sed bene
largiendo seruamus. Cum ue¬
locitate tempora fu giunt. Ad
uidendum ergo cicius iucdicẽ¬
atterimur. quia cum magna
importunitate impellimui
ei bonis actib cum festinati¬
one preparemur.¬

Expanded text:
butionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis ximum credite 1451 si vobiscum aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicetrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
sione ad resurrectionẽ. a morte
ad uitam. a pena ad glam. a cor¬
ruptione ad incorruptionẽ trãs¬
migrauerat. Et prius post resur¬
rectionem in galilea a discipulis
uidetur: quia resurrectionis eiꝰ
głam. postea leti uidebimus: si
modo a uiciis ad uirtutum celsi¬
tudinem transinigramus. Qui
qui in mortificatõne carnis ag¬
noscitur: intransinigratione
mentis uidetur

Expanded text:
e ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem transmigraverat, et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui qui in mortificatione carnis agnoscitur, in transmigratione mentis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
lux in dño. In die aut̃ ꝑ nubem
colũpna monstrata est. et ĩ noc
te ꝑignem: quia ommpotens
ds̃ ⁊ blandus iustis. ⁊ t̾ribilis
apparebit in iustis. Istos iniu¬
dicio ueniens ꝑ lenitatis mansue¬
tudinem demulcet: illos uero ꝑ¬
iustitie districtionẽ terret. S etiã¬

Expanded text:
lux in Domino . In die ergo per nubem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et iper ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos per justitiae districtionem terret. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
Iħm queritis nararenum. Iħs la¬
tino eloquio. salutaris. idest salua¬
tor int̾pretatur. At uero multi hoc
nomine tunc ih̾s dici poterant: ñ
tamen substancialiter. sed nũcu¬
patiue. Ideo et locus subiungi¬
tur: ut de quo ih̾u dictum sit ma¬
nifestetur. Nararenum. Et causã
ꝓtinus subdit. Crucifixum. Atq
addit. surrexit: non est hic. Non
est hic dicitur ꝑ presentiã carnis.
qui tamen nusquã deerat ꝑ pre¬
sentiam maiestatis. Sed ite. dici¬
te discipłis eius et petro: quia p̾¬
cedit uos in galileam. Queren¬
dum nobis est. cur nominatis
discipłis. petrus designatur ex
nomine. S si hunc angłs no¬
minatim non exprimeret: qui a¬
magistrum negauerat. uenire
int̾ discipłos nõ auderet. Uoca¬
tur gͦ ex nomine: ne desperaret ex
negatione. Qua in reconsiderã¬
dum nobis est:cur omp̃c deus¬
eum quẽ cuncte eccłie preferẽ¬
dum disposuerat. ancille uocẽ
ꝑtimescere. ⁊ ipsum se negare
ꝑmisit. Qd nimirum magne
noscimus: ut is qui futurꝰ erat

Expanded text:
m quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideoque locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum; et causam protinus subdit, crucifixum, atque addidit, resurrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite et dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur nominatis discipulis Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est, cur omeum quem cunctae Ecclesiae praeficere disposuit, ancillae vocem pertimescere et se negare permisit. Quod nimirum magnae no
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is cathedre nomen ac ep̃i.¬
cepit. ideo quod primus a¬
płoꝵ petrus. hodie episco¬
patus cathedram. suscepis¬
se referatur. Recte ergo eccl̃ie
natalem sedis illius colunt.

Expanded text:
ris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus Apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo Ecclesiae Natalem sedis illius colunt,
Abbreviated transcription (Latin):
euangelice uerba let¬
tionis subbreuitate transcur¬
rere: ut postea diutius lice¬
at in contemplatione tante
sollempnitatis immorari.
Hodie namq sp̃s sc̃s repẽ-¬
tino soniti suꝑ discipłos
uenit:mentesq carnali¬
um in sui amore ꝑmutauit. Et
foris apparentib linguis igne¬
is. intus facta sunt corda flam¬
mantia: quia dum dm̃ in igniᷤᷤ
uisione susceꝑunt: ꝑ amorem
suauiter arserunt. Ip̃e namq
sp̃s sc̃s amor est. Unde ⁊ ioħes
dicit. Deus caritas est. Qui ergo
mente integra dm̃ desiderat: ꝓ¬
fecto iam habet quẽ amat. Ne¬
q enim quem quã posset dili¬
gere: si eum quem diligit nõ

Expanded text:
evangelicae verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas emente integra Deum desiderat, profecto habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si eum quem diligeret non
Abbreviated transcription (Latin):
pellat:⁊ sublimia appetat. Tec¬
tum quippe ascendit: qui t̾rena
contempnens. celestia ꝯcupiscit.
ꝑtegulas aut̃ in firmum añ
dñm ponit qui humane fragili¬
tatis memor. sic contra peccantes i¬
rascitur: ut penitentib compatia¬
tur. uł certe hi qui paraliticũ dño
ad curandum obtulerunt. recte
quatuor fuisse memorantur: qͥa
quatuor sunt principa ͤ uirtutes.
dequibz in et̾ne sapientie laude
canitur. Sobrietatem ⁊sapienti¬
Quas ñnulli uersis nominibus
prudentiam. temꝑantiam. forti¬
tudinem.⁊ iustitiam appellant:
quibz ut ait scriptura nichil est
utilius in uita hominis. Pruden

Expanded text:
pellat, et sublimia appetat. Tecpellat, et sublimia appetat. Tectum quippe ascendit, qui terrena contemnens coelestia concupiscit. Per tegulas autem infirmum ante Dominum ponit, cum humanae fragilitatis memor, sic contra peccantes irascitur, ut poenitentibus compatiatur. Vel certe hi, qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, recte quatuor fuisse memorantur: quia quatuor sunt principales virtutes, de quibus in aeternae sapientiae laude canitur, sobrietas et sapientiquas nonnulli versis nominibus, prudentiam, temperantiam, fortitudinem et justitiam appellant, quibus, ut ait Scriptura, nihil est utilius
Abbreviated transcription (Latin):
ectulus in quo paraliticus
portabatur. uel corpus ho¬
muis peccatis assuetum. uel cõ¬
scientiam desperatam significat.
Hii aut̃ qui paraliticum dño ad
curandum obtulerunt. doctores
et magistros eccłie significãt..
Offerunt enim paraliticum dño
ad sanandum eccłiastici uiri:
quando petcantem uerbis corri¬
gunt: ⁊ orationib iuuant. ut
ab ip̃is peccatis resipiscant. Qui
bene marco narrante quatuor
fuisse referuntur: quia quatuor
sunt libri sci euangelii: in quib
omnis predicantium doctrina. ñ
solum instruitur: sed etiam robo¬
ratur. Sed quia omnis qͥ alienaᷤᷤ
terrenis desideriis in herere debet.
sed celestia corsupiscere: recte hi
qui ꝑaliticum dño ad curandũ
obtulerunt. uixta alium euan¬
gelistam non inuenientes qua
parte eum inferrent pre turba:
ascenderunt suꝑ tectum: et per
tegulas summiserunt eũ cum
lecto in medium ante iħm. Oĩs
namq anima que a paralisi
rat. necesse est.ut turbas demo¬
num. et tumultus uicioꝵ re¬

Expanded text:
ectus in quo paralyticus portabatur, vel corpus hominis peccatis assuetum, vel conscientiam desperatam significat. Hi autem qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, doctores et magistros Ecclesiae significant. Offerunt enim paralyticum Domino ad sanandum ecclesiastici viri, quando peccantem verbis corrigunt, et orationibus juvant, ut ab ipsis peccatis resipiscat. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse referuntur, quia quatuor sunt libri sancti Evangelii, in quibus omnis praedicantium doctrina non solum instruitur, sed etiam roboratur. Sed quia omnis, qui alienas terrenis desideriis inhaerere debet, sed coelestia concupiscere, recte hi qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, juxta alium evangelistam, non invenientes qua parte eum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum, et per tegulas submiserunt eum cum lecto in medium ante Jesum. Omnis namque anima quae a paralysi rari, necesse est ut turbas daemonum et tumultus vitiorum re
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitatem distet. Scribis enĩ
dñm blasphemantib. turbe que
minus erudite erant. eius opera
uidentes cum timore ⁊ ammirati¬
one glorificauerunt dm̃n: qͥ dedit
⁊ hoc cotidie fit in eccłia in conu̾¬
sione peccatoꝵ: quia dum quili¬
bet facinorosus publice ad dm̃
conuertitur: et ꝑ penitentiam
curatur: multi in conuersione
immensam dei pietatem głifi¬
cant. Iuxta suꝑiorem sensum. tur¬
one concussi sunt. Unde ⁊ ꝑ obsessũ
hominem loquebantur. Quid tibi
et nobis fili dr: Uenisti ante tempꝰ
torquere nos. Et ut euangelista
ait: multum rogabant eum de¬
monia. ut non eos mitteret in
abyssis¬

Expanded text:
simplicitatem distet. Scribis enim simplicitatem distet. Scribis enim Deum blasphemantibus, turbae, quae minus eruditae erant, ejus opera videntes, cum timore et admiratione glorificaverunt Deum. Sed c quotidie fit in Ecclesia in conversione peccatorum, quia dum quilibet facinorosus publice ad Deum convertitur, et per poenitentiam curatur, multi in ejus conversione immensam Dei pietatem glorificant. Juxta superiorem sensum turone concussi sunt. Unde et per obsessum hominem loquebantur: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Et ut evangelista ait: « Multum rogabant eum daemonia ut non eos mitteret in abyss
Abbreviated transcription (Latin):
nima mea: quã multiplicit̾ et
caro mea. Et iterum. In deo sꝑa¬
uit cor meũ. ⁊ adiutus sum: et
refloruit caro mea. Et rursum.
Cor meum ⁊ caro mea: exulta¬
uerunt in dm̃ uiuum. Domꝰ ad
quam post curationẽ ire iubem᷑.
para clysus est. Ad hoc uero con¬
diti eramus:ut si primus homo
ab illa recessimus: equũ est. ut
penitendo ad eam redeamꝰ. Ad
quẽ ardentissimo amore ꝑue¬
nire optabat ille. qui dicebat.
Unam petii a dño hanc requi¬
mini. Et iterum. Introibo in do¬
mum tuam: ad orabo ad tẽplũ
sc̃m tuũ. Et rursus. Ingrediar in
locum tabernaculi ammirabilis.
usq ad donrũ d̾i. In hac domo tã
inueniet: quanto in presenti uita
iustius iuxerit: ip̃o dño dicente. in
domo prĩs mei mansiones mul¬
te sunt. Uidentes aut̃ turbe timu¬
erunt: ⁊ glificauer̃t dm̃. qui de¬
dit potestatem talem hominib.
In hoc loco declaratur. qͣntum
int̾ doctam maliciam. ⁊ sc̃ãm

Expanded text:
nima mea, quam multipliciter et nima mea, quam multipliciter et caro mea . » Et iterum: « In Deo speravit cor meum, et adjutus sum, et refloruit caro mea . » Et rursum: « Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . » Domus ad quam post curationem ire jubemur, paradisus est. Ad hoc vero conditi fueramus, ut si primus homo ab illa recessimus, aequum est ut poenitendo ad illam redeamus. Ad quam ardentissimo amore pervenire optabat ille, qui dicebat: « Unam petii a Domino, hanc requi» Et iterum: « Introibo in domum tuam, Domine, adorabo ad templum sanctum tuum . » Et rursus: « Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . » In hac domo tantmpliorem, quanto in praesenti vita justius vixerit, ipso Domino dicente: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » « Videntes autem turbae timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. » In hoc loco declaratur quantum inter doctam malitiam et sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. et abiit in domũ suam.
Iam suꝑuis ꝑ paraliticũ peccatricẽ
animam diximus figurari: cuiꝰ
lectum. carnem peccatis assuetã
diximus esse. Recte namq dicitur
surge:quia omnis penitens si ue¬
niam uult consequi. primum
ab inquitate in qua iacuit sur¬
gere debet: ut est illud apłi. Sur¬
xp̃c. Nõ solum aut̃ paraliticus
surgere. sed etiam lectulũ porta¬
re iubetur: quia nõ solũ anima
a peccatis quiescere debet: sed eti¬
am caro que uiciis mancipata
hibuit membra sua seruire ĩmũ¬
dicie. ⁊ iniquitati ad iniquitatem:
ita eadem exhibeat seruire iusticie
in scĩficationẽ. Quasi enĩ parali¬
ticus lectum portat: quando pec¬
cator ꝑ conuersionẽ carnem suã
crucifigit. mortificando membra
sua que sunt suꝑ terram: ⁊ scd̾m¬
apłm crucifigens carnem suam
cum uiciis ⁊ concupiscenciis. Cuiꝰ
enim anima dm̃ ꝑfecte uidete de¬
siderat dignum est ut etiam euᷤ
caro uirtirib se subdat: in illius
exemplo qui ait.Sitiuit in te a¬

Expanded text:
surrexit, et abiit in domum suam. » Jam superius per paralyticum peccatricem animam diximus figurari, cujus lectum carnem peccatis assuetam diximus esse. Recte namque dicitur: « Surge, » quia omnis poenitens, si veniam vult consequi, primum ab iniquitate, in qua jacuit, resurgere debet, ut est illud Apostoli: « SurChristus . » Non solum autem paralyticus surgere, sed etiam lectum portare jubetur, quia non solum anima a peccatis quiescere debet, sed etiam caro quae vitiis mancipata hibuit membra sua servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, ita eadem exhibeat servire justitiae in sanctificationem . » Quasi enim paralyticus lectum portat, quando peccator post conversionem carnem suam crucifigit, mortificando membra sua, quae sunt super terram, et s Crucifigit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis . » Cujus enim anima Deum perfecte videre desiderat, dignum est ut etiam ejus caro virtutibus se subdat, illius exemplo qui ait: « Sitivit in te a
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis est ista prudentia. si for¬
titudo desit: Scire enĩ bonũ et
ñ posse facere: magis pena est ꝙͣ
urtus. Addatur ergo ad pruden¬
tiam fortitudo: ut bonum quod
ꝑ prudentiam cognoscitur: per
mentis fortitudinẽ in fatigabili¬
ter teneatur.scriptura dicente. Ui¬
rilit̾ agite et confortetur cor ur̃m.
omnes qui sꝑatis in dño. Porro
fortitudo tunc laudabilis erit. si
iusta fuerit: qm̃ fortiter agere et
nõ iuste: nõ uirtus est. sed uitium.
Multi enim fortiter agunt in pre¬
unt: talis fortitudo ñ in uirtute.
sed in uitio reputatur. Addat᷑ aut̃
ad fortitudinẽ iustitia: ut quod
⁊ memoria teneatur: scriptura
monente. Diligite iustitiã. qui
iudicatis t̾ram. Tunc enĩ iustitia
d̾o accepta. ⁊ dulcis erit hominib.
si discreta et temꝑata fuerit: qͥa
bona uirtus que sine temꝑantia
agitur. frequent̾ in uitio uertit᷑.¬

Expanded text:
is est ista prudentia, si fortitudo desit? Scire enim bonum et non posse facere, magis poena est quam virtus. Addatur ergo ad prudentiam fortitudo, ut bonum quod per prudentiam cognoscitur, per meriti fortitudinem infatigabiliter teneatur, Scriptura dicente: « Viriliter agite, et confortetur cor vestrum omnes qui speratis in Domino . » Porro fortitudo tunc laudabilis erit, si justa fuerit: quoniam fortiter agere, et non juste, non virtus est, sed vitium: multi enim fortiter agunt in praeunt, talis fortitudo non virtuti, sed vitio deputatur. Addatur autem ad fortitudinem justitia, ut quod et memoria teneatur, Scriptura monente: « Diligite justitiam, qui judicatis terram . » Tunc enim justitia Deo accepta et dulcis erit hominibus, si discreta et temperata fuerit, quia bona virtus, quae sine temperantia agitur, frequenter in vitium vertit
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Hec sunt que caros ue¬
stros iuuare possunt. hec sũt
refrigeria qui escentium. hec
tem et pocula que sepulchris
suꝑponuntur.si qua ad de¬
gis quam delectari possint.
Huic aliquis uinum offert
quẽ sentit ꝓuini et gule ni¬
mietate torqueri. contumeli¬
a hoc magis est quã huma¬
nitas: exprobratio criminis.
non offitium caritatis. Ita fit
ut uideantur defunctis pecca¬
torib a caris suis. non tam
amoris solatia tribui. quã con¬
scientie tormenta cumulari. Hec
de peccatorib diximus. Si aut̃
sc̃s est cui hec parentur. nichil
quidem ad eum ꝑtinet. Illud u¬
nus quisq ur̃m agat quod su¬
ꝑius diximus:ut ꝑorationes.
ꝑ elemosinas. ꝑ sacrifitia. per
oblationes. et defunctis suis ꝓ¬
sit. et sibi ip̃i. id est si peccator ẽ¬
et mortuus ꝓ quo hec agit:
alleuientur peccata eius. Si
aut̃ sẽs est ꝓ quo sacrificia deo
offert. in eternum cum scĩs esse
mereatur. prestante dño nr̃o iħu¬

Expanded text:
us, Haec sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec tem et pocula, quae sepulcris superponuntur, si qua gis quam delectari possunt. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, per eleemosynas, per sacrificia, per oblationes et defunctis suis prosit, et ipse sibi: id est, ut si peccator est pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo offert, in aeternum cum Sanctis esse mereatur: praestante ipso Domi
Abbreviated transcription (Latin):
um impleatur.
dhibeat quoq unusqͥsq
pro caris suis scõꝵ preces.
sacrificia offerat: et sacerdotali
eos ꝓsecutione dño comm̃det.
Qd̾ quidem a nobis unde for

Expanded text:
um impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis sanctorum preces, sacrificia offerat, et sacerdotali eos prosecutione Domino commendet. Quod quidem a nobis si forte
Abbreviated transcription (Latin):
etrum itaq fundam̃tũ
eccłie dñs nominauit. et
ideo digne hoc fundam̃tum
eccłia colit. supra qd̵ eccłiasti¬
ci edificii altitudo consurgit.
Unde conuenient̾ psalmus
qui lectus est dicit. exaltente¬
um in eccłia plebis. et reliq̃a.¬
clesia precepit. quia dignũ est
ut fundam̃tum hoc in eccłia ho¬
noretur. ꝑ qd ad celum ascendit᷑¬

Expanded text:
etrum itaque fundamentum Ecclesiae Dominus nominavit: et ideo digne fundamentum hoc Ecclesia colit, supra quod ecclesiastici aedificii altitudo consurgit. Unde convenienter Psalmus qui lectus est, dicit, Exaltent eum in Ecclesia plebis, et ialtari praecepit; quia dignum est ut fundamentum hoc in Ecclesia honoretur, per quod ad coelum conscendit
Abbreviated transcription (Latin):
quus conferendus est. Uillici
sane uocabulo discimus eos qͥ
pecunias habent: ñ iam do¬
minos domus sue:sed aliene
pocius rei dispensatores ẽẽ pu¬
tandos: qui si iuxta huius ser¬
ui exemplum sedulo finiende
uillicationis. ac rationis red¬
dende tempus preuiderint. fa¬
cile t̾renoꝵ omnium delectati¬
one simul et dilectione nudati
plus sibi de amicis cõquirẽlis
in futuro. quã de uiciis in p̾senti
colligendis ꝓspicere curabũt.
Qui multa secum auxius ꝑ¬
tractando. quid faciam in qͥt:
Fodere non ualeo: mendicare
erubesco. Ablata quippe uilli¬
catione fodere nõ ualemus:
quia finita hac uita. in qua
tantũ licet oꝑari: nequaquã
ultra bone conuersationis fru¬
ctum. ligone deuote compũc¬
tionis licet inquirere. Mendi¬
care confusionis est: illo scili¬
cet pessimo genere mendicã¬
di. quo uirgines ille fatue m̃¬
dicasse referuntur: que ingruẽ¬
te tempore nuptiarũ. oleo uir¬
tutum deficiente. sapientibus

Expanded text:
quus conferendus est. Villici quus conferendus est. Villici sane vocabulo dicimus eos qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum omnium delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in futuro quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Qui multa secum anxius pertractando, quid faciam? inquit: Fodere non valeo, mendicare erubesco. Ablata quippe villicatione, fodere non valemus, quia, finita hac vita, in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis fructum, ligone devotae compunctionis licet inquirere. Mendicare, confusionis est. Illo scilicet pessimo genere mendicandi quo virgines illae fatuae mendicasse referuntur, quae, ingruente tempore nuptiarum, oleo virtutum deficiente, sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iuillico quẽ dñs eiciebat de
uillicatu. ⁊ laudauit eũ qd̾ ĩ fu¬
turũ sibi ꝓspexerit: nõ omnia
debemus ad imitandũ sumere.
Non enĩ aut dño nr̃o facienda
est in aliquo fraus. ut de ip̃a frau¬
de elemosinas faciamꝰ: aut eos
a quib recipi uolumꝰ ut taber¬
nacula et̾na. tam quã debitores
dei et dm̃ nr̃i fas est intelligi:
cũ iusti et sc̃i significent᷑ hoc lo¬
co qui eos introducant in tab̾¬
nacła et̾na: qui necessitatib
sius t̾rena bona communica¬
uerint. De quib etiam dicit:
qd̾ si quis alicui eoꝵ calicem
aque frigide dederit tantum in
nomine discipuli:nõ perdet mer¬
cedem suã. Sed etiam ecõtrario
dicuntur iste similitudines. ut
intelligamus: si laudari potu¬
it ille a dño cui fraudem facie¬
bat: quanto amplius placeãt
domino d:o. qui scd̃m eus p̾¬
ceptum illa oꝑa faciunt: Si¬
cut etiam de iudice iniquitatis
qui int̾pellabatur a uidua cõ¬
ꝑationem duxit adiudicẽ dm̃.
cui nulla ex parte iudex mi¬

Expanded text:
uilico, quem dominus eiciebat de uilicatu et laudauit eum, quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. non enim aut domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude elemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi uolumus in tabernacula aeterna tamquam debitores dei et domini nostri fas est intellegi, cum iusti et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicauerint; de quibus etiam dicit: quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam. sed etiam e contrario ducuntur istae similitudines, ut intellegamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant domino deo qui secundum eius praeceptum illa opera faciunt; sicut etiam de iudice iniquitatis, qui interpellabatur a uidua, comparationem duxit ad iudicem deum, cui nulla ex parte iudex
Abbreviated transcription (Latin):
sedin generatione sua prudẽtes
ẽẽ commemorat: iuxta hoc quod
alibi dicitur. Ue qui sapientes
estis in oculis uestris: ⁊ coram
uobis met ip̃is prudentes. Nec ñ
et amatores eterne uite filios lu¬
cis appellando. ñ aluid eos qui
sapientes sunt ut faciant mala.
bene aut̃ facere nescierunt. quã
filios arguit esse tenebrarum.
filii aut̃ lucis. ⁊ filii huius scli
uocantur: quomͦ filii regni ⁊
filii ꝑditionis. Cuius enim qͥsq¬
agit oꝑa: eius cognominatur

Expanded text:
sed in generatione sua prudentes sed in generatione sua prudentes esse commemorat. Juxta hoc quod alibi dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Nec non et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur, quomodo filii regni et filii perditionis, cujus enim agi
Abbreviated transcription (Latin):
decentum chadis olei quin qͣ¬
ginta scribi fecit a debitore:
⁊ de centum choris tritici oc¬
toginta: ad nichil aliud ua¬
lere arbitror. nisi ut ea que
det iusticia eius suꝑ scribarũ
⁊ phariseoꝵ: ut cum illi deci¬
mas claret. isti dimidias dẽt:
sicut ñ de fructib. s de ip̃is bo¬
nis suis fecit ⁊acheus: aut certe
duplicet decimas. ut duas deci¬
mas dando. superet impenclia
uideoꝵ. nisi forte quis simplicit̾
accipiendum putet. qd̾ omnis
qui indigentiam cuius libet pan¬
ꝑis scõꝵ uel ex dimidia. uł cer¬
te ex quinta parte. quantũ ui¬
ginti uł quinquaginta ad cẽ¬
tum sunt. alleui a uerit: certa sue
miscd̾ie sit mercede donandus. Et
laudauit dñs uillicum iniqui¬
tatis. quia prudenter fecisset:
quia filii huius scłi. prudentio¬
res filiis lucis in generatione
sua sunt. Audiant sapientes
huius scł̃i. ut stultam sapĩam
deserere. et sapientẽ dei stulticiã
entiam diuina equitas estima¬
uerit: quos non uere prudentes.

Expanded text:
de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore; et de centum coris tritici, octoginta; ad nihil aliud valere arbitror, nisi ut ea quae det justitia ejus, super Scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias, dent sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zachaeus : aut certe duplicet decimas ut duas decimas dando superet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum, vel ex dimidia, vel certe ex quinta parte, quantum viginti, vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae misericordiae sit mercede donandus. Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset. Quia filii hujus saeculi prudentiores fisua sunt. Audiant sapientes hujus saeculi, ut stultam sapientiam deserere, et sapientem Dei stultitiam entia divina aequitas aestimaverit, quos non vere prudentes,
Abbreviated transcription (Latin):
strum uocat: cuius non uult ẽẽ
discipłs. Simplicissimus inter¬
rogator. ⁊ malignissimꝰ insidia¬
tor de magno mãdato int̾rogati
qui nec minimum obseruat. I¬
le enim debet int̾rogare de maio.¬
re iusticia: qui iam minorem.
dit: ut interrogationis eius
fictam conscientiam statim pri¬
mo responso ꝑcuteret dicens. Diligeᷤ¬

Expanded text:
strum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem dit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo responso percuteret dicens. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
iam ex toto corde non amas dm̃.
ꝓquanta enim parte cor tuũ
habeat uxorem. quomodo cog¬
noscitur uxoris plena dilectioᷤ
Uxor enim neminem debet sa¬
pientiorem putare quã uirũ
suum. et si sit alter sapientior¬
re qͣm uirum suum: ⁊ si sit alt̾
fortior. tam̃ illa intelligere non
debet alterum fortiorem. Uxor
neminem debet formosiorem
rere. ꝑfectum enim odiũ ⁊ ꝑfec¬
tus amor: rerum iuditiũ ñ cog¬
noscit. Ut pote si ꝑfecte odias ali¬
quem. qualiacũq fuerint apud
dixerit quam sapiens uir. utinã
uir meus talis esset:iam amor
eius.minus habet aliquid de

Expanded text:
m ex toto corde non amamus. Pro quanta enim parte in aliquoam ad Dei. Quomodo cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter sapientiorre, quam virum suum; etsi alter sit fortior, illa tamen intelligere non debet alterum fortiorem. uxor neminem debet putare formosiorem,parere; perfectum enim odium et perfectus amor rerum iudicia non cognoscunt. nam si perfecte hodias aliquem, qualiacumque fuerint apud dixerit: quam sapiens vir, utinam vir meus talis esset! jam amor ejus minus habet aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anima omnis xp̃iana que
sponsa est xp̃i. ita debet diligere
dm̃: ut nichil sit in mundo qd
amplius amet. quã eũ. łc.ix.¬
ro quanta aut̃ parte plus
aliquid amauerit ꝓ tan¬
ta parte minus amat dm̃. Idest
ueritate: et firmum ẽẽ in fide. Aliꝰ¬
est enim amor cordis: et alius¬
amor anime. Amor cordis quo¬
dammͦ carnalis est: ut etiã car¬

Expanded text:
t anima Christiana, quae sponsa est Christi, ita debet diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Quid veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam car
Abbreviated transcription (Latin):
git. Timere enim seruoꝵ est: dili¬
gere filioꝵ. Timor sub necessita¬
te est: dilectio in libertate. Qui in
timore seruit deo. penam quidẽ
morem. Nõ uult ergo deus ut
timeatur ab hominib quasi do¬
minus: sed ut diligatur quasi
pater: qui adoptionis sp̃m do¬

Expanded text:
git. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem morem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum do