comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deneg& seipsum. Quia nisi qͥui
ipso deficiat ad eum quisuperipu
re quodultrio ipsum est. sinescierit
mactare quod ẽ sediam quise auitus
ab negat. ex quirenda sunt eius uistute
in quibus crescat. Nam cum dicta
est. siquis uult postme sequi denegu
seipsum protinus adiungitur.
Et iollat enucem sua m
& sequa tur
Duobi & enimmodis crux tollitur
cum aut perabstinentiam afficitur
corpus aut compas siomem ado¬
proximi affligitur animus
Pensemus qualiter utroq: modo
paulus crucem suam tulerut
qui dicebat. castigo corpus meam
& in seruitutem redigo. neforte aliis p̃di¬
cans ipse reprobus esficiar
Ecce in afflictione corpus audiuima
crucem carnis. Nunc in conpas¬
one proximi audiamus crucem
mentis ait quis infirmatur
& ego non in firmor: quis scanda¬
ritur & ego nonuror & plu¬
Pet fectus quippe predicator uteen¬
plum dano abstinentiae: crucom a¬
postabat incorpore. Et quia inse
tnc hebat damna infirmitatis abieta
crucem portabat in code
Qui enim uolueati Ar¬

Expanded text:
psum; quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum re quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sed jam qui se a vitiis abnegat, exquirendae ejus virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Si quis vult post me sequi, abneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem reaigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis; nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. Qui enim voluerit an
Abbreviated transcription (Latin):
is uulgari inpopulis maiestatem
t post pccululum flagellatum
r sint & crucifixum multa
uati a senioribus & scribis & prin¬
cipibus sacerdotum.
Et notandum quod eum. qui multa patis
& occidi & resurgere debecct
filum bominis appellat quia pas¬
so in carne xp̃o. diuinitus
inpas sibilis mansit
Etad pnehendens eum petuus
coepit increpane euro
uomodomerepauerit eum. matthec
sardoris atquamoris maximi
suisse pecrum in dñm saluato¬
rem Quia ergo postconfessionẽ
suam qua dixenet tues xp̃s.¬

Expanded text:
s vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint, et crucifixum, multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum, quod eum qui multa pati, et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat, quia, passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit. Et apprehendens eum Petrus coepit increpare eum. Quomodo increpaverit eum, Matthaeuardoris atque amoris quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam qua dixerat: Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
ne ior &alterumdan quisimul mixti
ior danis nomen efficiunt xxUi
FtINUIA INTER ROGAbaT discipu¬
los suos homines esse quirespon¬
derunt illi dicentes iohanneco
bapristama. ALII heliam alnuero
quasiunum depropheris
exploraturus. Primo hominum sen¬
tentiam interrogat. Neuidelic& illorũ
confessio ueritas agnitione probata
sed uulgi uideatur opimone firmata
Nec conpesta credere sed instar
hero dis deccuditis hesitaue putentur
Vnde & p&ro sexp̃m confitenti secundũ
mattheum dicit. quia caro & sanguis
non reuel abit tibi. hoc ẽ: doctrina
humana fideite ueritatem non docuil
Pulchre &icm quidiuorsam dedño
sententiam ferunt. hominum no¬
mine notantur. Nonqui uerita¬
tem potentiae eius fideliter ac piamerle
ueolos secunda sua in terri
Tunc dicir illas. uos ue
me dicitis esse.
Attende enim prudens letor

Expanded text:
ne Jor, et alterum Dan, qui simul misti ne Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat in via discipusse homines qui responderunt illi dicentes Iohannem Baptistam alii Heliam alii vero quasi unum de prophetis exploraturus, primo hominum sententiam interrogat, ne, videlicet, illorum confessio non veritatis agnitione probata, sed vulgi videatur opinione firmata, nec comperta credere, sed instar Herodis de auditis haesitare putentur. Unde et Petro se Christum confitenti secundum Matthaeum, dicit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi ; hoc est, doctrina humana fidei te veritatem non docuit. Pulchre etiam qui diversam de Domino sententiam ferunt, hominum nomine notantur. Nam qui veritatem potentiae ejus fideliter ac pia menteapostolos secunda sua interrogaTunc dicit illis: Vos vero quem me dicitis esse? Attende enim, prudens lector
Abbreviated transcription (Latin):
redeant. Et quantum sibi
donatum sit. sollicita mente
perpendant conlatis quae sibi be¬
neficiisit digna operum ex secutione
respondeant Quod uero eum sicut
& multos quoss sa nauit. alios sanatio¬
nem suam silentio tegere iube
Exemplum itis triluit mnedebis quaefa¬
ciunt iminun dis fauorem uulgire¬
quinunt sed diuinis tantumas pectib
ubi & mer ces operum restat sint pla¬
cere contenti¬
incasrello caesareae philappi
Phibppus iste ẽ. finter hero disi
Idequo stipreo diximus t&rarchaituri¬
ae& tra conitidis regionum. qui in hono¬
rẽ tiberii caesaris caesaream philippi
quaenuncphanecs dicitur appellauit gl¬
& est ixprouincia phoenicis. Imitactus
herodempatrem qui in honorem angusti
caesaris appellauit . caesareã quae priu
turris stratonis uocabatur. & ex no¬
mine filicce eius lrbiadem traonsiorda¬
nem exstruxit. Istelocus est caesarece
philippi. ubi iordanis adraedices oritut
libani & hab& duos fontes. unum nomi¬

Expanded text:
redeant, et quantum sibi redeant, et quantum sibi donatum sit sollicita mente perpendant, collatisque sibi beneficiis digna operum exsecutione respondeant. Quod vero eum sicut et multos quos sanavit alios, sanationem suam silentio tegere jubet, exemplum suis tribuit, ne de his quae faciunt mirandis favorem vulgi requirant, sed divinis tantum aspectibus ubi et merces operum restat, sint placere contentiin castellum CaPhilippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream Philippi, quae nunc Paneas dicitur, appellavit, et est in provincia Phoenicis; imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine filiae ejus Libyadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae Philippi, ubi Jordanis ad radices oritur Libani, et habet duos fontes, unum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
nis obscuritate depressus. edut intet
bonunt & mulum fidemu & perfildiara
sincera pi&atis opero & simila tĩo a¬
nem iustiuiae adhuc discernere nes¬
ciat. quasi ambulantes homines i¬
iustar arbotum cernit. Quia facta
mulruuinis ubrq: lace discreuonis
uid&. Et quid talib suꝑ. ẽ nisi ut diui¬
nadignatio qua e ei cunem hominis
considerin ditribuit. &iã donũ confe¬
nart dscernendi quaemaximaehiominũ
uita sequenda quorumsit cardiendo
doctrina. Vnde aptedicitur: quias
secunda impositione manuũ suarũ
dñs eilucem clarcomnia uidendi res¬
utuerit. Clarenamq: uid& omnia
quicecus fuit. Cumis qui in luminari
intus meruit amanifeste didicerit
quomodo credendum qualiter
uiuendum. quae profide ueritatis
atq operatione iustitiae proemia
sint infuturo speranda.
Et msit illum in domum suam
dicens. Vade in domum tuam
Et siinuicum INtoieRs
nemiri dixeris
Quod eum indomum. suam
ire p̃cipit mrstice ammon&
omnes quiagnitionem uerita¬
usi inlustrumtur ut ad corsuũ

Expanded text:
st, ut inter bonum et malum, fidem et perfidiam, sincera pietatis opera et simulationem justitiae adhuc discernere nesciat, quasi ambulantes homines instar arborum cernit, quia facta multitudinis absque luce discretionis videt. Et quid talibus superest, nisi ut divina dignatio, quae ei curam hominis considerandi tribuit, etiam donum conferat discernendi quae maxime hominum vita sequenda, quorum sit audienda doctrina? Unde apte dicitur quia secunda impositione manuum suarum Dominus ei lucem clare omnia vivendi restituerit. Clare namque videt omnia qui caecus fuit, cum is qui illuminari intus meruit manifeste didicerit quomodo credendum, qualiter vivendum, quae pro fide veritatis atque operatione justitiae praemia sint in futuro speranda. Et misit illum in domum suam dicens: Vade in domum tuam: et si in vicum introieris, nemini dixeris. Quod eum in domum suam ire praecepit, mystice admonet omnes qui agnitione veritatis illustrantur, ut ad cor suum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim dixis s& quem me esse dicun
tibus. uos qui dii estis. quemme esse
existimatis. Respondens petrui
Ait tues xp̃s¬
Lic& c&eri apostoli sciant p&rus
tamen respondit prcec&eris. Conplexo
est ltaq: omnia qui& naturam & nomen
ex pressit in quo summa uistutũ .ẽ. &iam¬
nenos degenenetionedĩ serimus quaestio¬
nes cum pcculus iudicauerit nihilse scre
putauerit confitendum. Nos & quãn¬
do & quomodo natus sit & quantus
sit humanae infirmitatis contem¬
platione rimamur finis ergo
fidei mece xp̃s est. finis fidei meae
di filius est: Nonlic& mibi scire gene¬
netione senem. ponlic& timen
nesci regeneractionis fidem
Ei com mirictus est eis pecui
dicene de illo. Et coepit
docere illos qñm opori&t
pilium hominiis mũlia pati
et nepropare asemoris: et c¬

Expanded text:
Cum enim dixisset: Quem me esse dicunttibus, vos, qui dii estis, quem me esse existimatis? Respondens Petrus ait: Tu es ChLicet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Etiamne nos de generatione Dei disserimus quaestiones? Cum Paulus indicaverit nihil se scirputaverit confitendum, nos et quando et quomodo natus sit, et quantus sit humanae infirmitatis contemplatione rimamur. Finis ergo fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Et comminatus est eis, ne cui dicerent de illo. Et coepit docere illos, quoniam oportet Filium hominis multa pati, et reprobari a senioribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
leprosummundare Ita &iam cecum
inluminare uclere. Tangimus cuitẽ
dñmnos cumei fide integna & sincera
adheremus. Quem profecto tactũ nob
quaebonae actionis acaei
Etad preherdenis me
cecii eduaeri eum ex trti
Ad prehendit manum ceciut eara
ad ex sccutionembona eoperetionis
quam prodiutina cordis obscurita
non nouenrt confortirec. Eduxit
extracuicum ut auita uulgari segrega¬
tus uoluntatem sui conditoris qua inlumi¬
nari mereretur : liberius sedulo cor de
scrutaretur : Quis quis enimlumen ao¬
niiccuis indere desidenit: non exem¬
platurbarum sed ducatum Nieces¬
se est semper suire demptoris.
sequatur Et expuens inor
oculos eius impositis manibus
quio uidero. Etaspiciens

Expanded text:
leprosum mundare, ita etiam caecum leprosum mundare, ita etiam caecum illuminare valeret. Tangimus autem Dominum nos, cum ei fide integra et sincera adhaeremus. Quem profecto tactum nobique bonae actionis accendit. Et apprehendens manum caeci, eduxit eum extra vicum. Apprehendit manum caeci, ut eum ad exsecutionem bonae operationis quam pro diutina cordis obscuritate non noverat confortaret. Eduxit extra vicum, ut a vita vulgari segregatus voluntatem sui conditoris, qua illuminari mereretur, liberius sedulo corde scrutaretur. Quisquis enim lumen aeternitatis videre desiderat, non exempla turbarum, sed ducatum necesse est semper sui redemptoris sequatur. Et exspuens in oculos ejus, impositis manibus quid videret. Et aspicie
Abbreviated transcription (Latin):
ius & ad scporem suum
uniuer sam
conspersionem trabat ba do drina
hereticã siuel modicam scintil¬
lam intuum pectus ieceratrr
in breui ingens flamma suc cres¬
c& & totã hominis possessio¬
nem adse trachec. Hoc est de
quo & a postolus loquitur.
na dicum fermentum totam
mas sam corrumpit.
V ETUENIUNT BETHSRIDA
& ad du cunt ei cecum
&ROGABANT Eum ut il¬
lum TAN GERET.
Cunctiquia dño curentur languo¬
res spiritadium sunt signa languo¬
rum. quib: anima perpeccatũ
a&ernae mosti propinquat.
Sicut enim in surdo
& muto adño sanato
sanatio meratis insirua¬
tur. eorum quineq: audi¬
re uerbum dĩ neque
loqui nouerrnt. & mox in re¬
fectione tubae esurientis
quae dñmsecut afuertenT suaui¬
tas figunatur. illa quadili¬
gentium se & quaerentium so¬
la corda nutrire . Ita in hocceco
paulatim curato adño. inlum inatio
designatur cordium stultorum. ac
longe auia ueritatis aberrantium
Rogubant autem eum ut illum tar¬
gera scientes quia tactus dñi sicut

Expanded text:
jus, et ad saporem suum jus, et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur, Modicum fermentum totam massam corrumpit . Et veniunt Bethsaida, et adducunt ei caecum, et rogabant eum ut illum tangeret. Cuncti qui a Domino curantur languores spiritalium sunt signa languorum quibus anima per peccatum aeternae morti propinquat. Sicut enim in surdo et muto a Domino sanato sanatio mentis insinuatur eorum qui neque audire verbum Dei neque loqui noverant, et mox in refectione turbae esurientis quae Dominum secuta fuerat suavitas figuratur illa qua diligentium se et quaerentium solet corda nutrire, ita in hoc caeco paulatim curato a Domino illuminatio designetur cordium stultorum, ac longe a via veritatis aberrantium. Rogabant autem eum ut illum tangeret, scientes quia tactus Domini sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tis e nondum coqnos ci¬
iis Neque in telligitis
uoliuo cecanumt habetis cor
ues tiuu oculos habent es
Nonuidetis Et aures haben¬
IES NONAUDITIS NECRECOR¬
daminii quando quinque
panes Fregi in quinque
Per occasionem prirecepti quo
saluator ius serat diceras.
cauete a fermento pharisa eo¬
rum & fermento hero dis. doc&
eos quid significent quinque pa
nes & septem siue pisciculi.
aut quinque milia hominum
& quattuor milia quaepassasuNt
inberemo. Quod lic& signorum
magnitudo perspicua sit. tamen
aliud spiritali intellegentia
de monstr&ur. Sienim fermen¬
tum pharisa eorum & sadducaeo¬
rum & fermentum hero dis.
poncor porrlem panem sed tracdi¬
tiones peruersas & heretica
significat dogmxta. quare
& cibi quibus nutritus est popu¬
lus dĩ ponueram doctrinam
inte gnemq significent
istius modi fermentum
quod om̃niratione uitandum
est Habuit marcion
& ualentinus &om nes hereti¬
cin fermentum. hancuim
hab& ut si farinae mixtũ fuerit
quod paruũ ui debatꝰ crescatinma¬

Expanded text:
dum cognoscitis neque intelligitis? Adhuc caecatum habetis cor vestrum? Oculos habentes non videtis, et aures habentes non auditis, nec recordamini quando quinque panes fregi in quinque Per occasionem praecepti quo Salvator jusserat dicens: Cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis, docet eos quid signines et septem sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo, quo licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstretur. Si enim fermentum Pharisaeorum et Sadducaeorum et fermentum Herodis non corporalem panem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi, quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit, Marcion et Valentinus, et omnes haeretici; fermentum hanc vim habet ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in ma
Abbreviated transcription (Latin):
hocese deccelo quib: tames
caelestia signa dabatintet
Signum deccelo ostendeli
in caelum quando misso desu
lorum insamaria caesarea epbeso
aliisq: urbib: ac locis plurimis led
gnrtiam deccelo sp̃s sc̃i credentib¬
Ei dicnittens eos ascen dets
Henum ABIIT TRANS PRelum
e oblitisuntslimets panes
Et nisiunum panem uonba¬
BEBANT Secum INNAUI
Nuccenrt aliquis & dicat. quomodo
panes non habebant quistatim
impleis septem spostis ascenderunt¬
in nauiculam &uenerunt infines
magedan. Ibiq audiunt nauigun¬
tes quod cciuere debeant a fermente
pharisceorum & sad ducaeorũ sed
scriptura testatur quod oblitis int
eos secum tollere. Quod caitem naui¬
gaturi tnens fr&um obliti sunt
uiaticum sumere secum. Inditium ẽt
quammodicam carnis curam baben¬
rent in reliquis. quib: ipsa reficien¬
dicorporis necessitas quae naue¬
tunliter cunctis mosta libus
in est intentione dominico
comitatus menti exces seraet
abudoranis quemsecum babeb ant la¬
euper intus reficiebantus

Expanded text:
hoc est de coelo. Quibus tamen multa coelestia signa dabat in tesignum de coelo ostendebat, in coelum, quando, misso desuplorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritus sancti credentibet dimittens eos ascendens iterum abiit trans fretum et obliti sunt sumere panes et nisi unum panem non habebaQuaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Saducaeorum. Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant mper intus reficiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
dpsius insinu& pullidobiũ ẽ
durq aprrpec ab intus deccipite dñi
ledit manus uero isuntonem bnteli
sarporis exterius posita Expueus
urgo moculis ceei dũsi in ponit manus
sua sut uidecit uia cecitium gimeris
humani. aeinꝑinui sibilia diuinae
pieutis donan& perex hibita forissi
crrmentalas sumptae humanitatist
abspersit Prmo isqui cunrbatur
in debat bomines uelut arboresotit
ambulantesHo ẽ⁊ formam quidem
torporunt intentum isrsias piciens
Sad nulla membirorum lima mentõ
insuadbuo caligcinte discermetioo
ualens. quad es condensas arberese
a longe ispectantib: ueltosteanluce
mocturna solenti appareore. Itaut
non facile anborlatibomosit pos sit
dinoscir Quia porimus rmirum euiq:
uis tuti s tintroituscẽ homanumauitam
mores q ie&erorurnins picere ult quic¬

Expanded text:
psius insinuent, nulli dubium est. Sputum quippe ab intus de capite Domini procedit; manus vero sunt membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos caeci Dominus, imponit manus suas ut videat, quia caecitatem generis humani et per invisibilia divinae pietatis dona et per exhibita fae humanitatis abstersit. Primo autem is qui curabatur, videbat homines velut arbores ambulantes, hoc est formam quidem corporum inter umbras aspiciens, sed nulla membrorum lineamenta, visu adhuc caligante, discernere valens, quales condensae arbores a longe spectantibus, vel certe in luce nocturna solent apparere, ita ut non facile arbor an homo sit possit dignosci. Quia primus nimirum cuique virtutis introitus est, hominum vitam moresque caeterorum ins
Abbreviated transcription (Latin):
unt cum haec abinuicem nulla¬
ds uiatunt sepantri: unum habentia
maculum hoc est eclesium dĩ¬
aet pubo obumbnans eos
e u maceriale tuberna culũ quae siuit uubis
aiit umbraulum ut discat in resurreo¬
tane non tegmine domorum sed sps scĩ
glaria scõs esse protegendos
Nequapsalmistia filuautem hominũ
n protectione alurum tuarũ spesebunt
ina poculrpsi sua iohannes. et tẽplũ

Expanded text:
it; cum haec ab invicem nullatenus valeant separari, unum habentia tabernaculum, id est Ecclesiam Det obumbravit eos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti gloria sanctos esse protegendos. De qua Psalmista: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalypsi sua Joa
Abbreviated transcription (Latin):
egnũ dĩ holoco p̃sens ecdesia
uocatur. Et quia non nulli exdisci¬
pulis usq: adeo incorpore uicturi
enant. ut ecdesiamdĩ constructam
conspicerent. Et contrao mundi
huius gloriam erectam consolatoria
promissione nunc dicitur
sunt quidam dehicstantib: qui nongus¬
tabunt mostem doneo uidecnt regnũ
dĩ ueniens inuistute. sed cum tanta
dñs subeundae mortis prirecepta
edera quid neces sarium fuit ut ad
banc subito promissionẽ uenir&.
& labores populorum posstuie
Vt custodicnt ius tificationee
& legem eius requi rent¬
sic ergo hocloco rudib discipuia
ueritas loquens uidendumri¬
num dĩ promittit interra. ut hui
ab eis fidelius in caelo pracesu¬
matur. Quod si regnum dĩ inhac
sententia futuntm in caelis
beatitudinem uelimus accipen
& hoc quidam deccdstantibus
non post multos dies in monti
uiderunt Quod pia utiq pr¬
uisione factum est. ut contr¬
platione semper manent
giudii. tam& siraptimatq
breue momentum
delibata fostius instantia sicc

Expanded text:
egnum Dei hoc loco praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei veniens in virtute. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret?et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requir. Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi raptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
que dos secuindum iabanne patrigratiar
agens decantabat inquo et praseipsoetꝓ
discipulis et proeis quiꝑ uerbam e orumere¬
diturierant eleuatis sursua culis prica¬
batur et pulbre discipulos sacramentis
suicorperis acsangiunis imbutes tedirmn¬
nopiae intercessionis patricom menda¬
tos ininonte meducit oliuarum ut erpi¬
ce designet nos peracceptienem sacra¬
mentorum suorum. perqua eopem suae
intercessionis ad altiona uirtutum do¬
na et charis mata scĩsps. quibus in comdo
perunguamur scandere debere¬
clam E tait eis ihs omnes secndali¬
zcibimim in nocte ista.
Praedicit quod passurisunt ut cumpas¬
si fuerunt nondesperent salutem sed
agentes penitentiam liberentur
et signauter addidit in nocte ista stan¬
dalitabimini: quia quo modo qui inebri¬
ant ᷑ nocte in ebriantur sicet quis camda¬
lum patiuntur in nocte et intenebris susti¬
nent Nosuero dicamus nexpterut d¬
es autem ad propinquauit

Expanded text:
quem Dominus secundum Joannem patri gratias quem Dominus secundum Joannem patri gratias agens decantabat, in quo et pro seipso, et pro discipulis, et pro eis, qui per verbum eorum credituri erant, elevatis sursum oculis, precabatur. Et pulchre discipulos sacramento sui corporis ac sanguinis imbutos. Et hymno piae intercessionis patri commendatos, in montem educit Olivarum, ut typice designet, nos per acceptionem sacramentorum suorum, per quae opem suae intercessionis, ad altiora virtutum dona et charismata sancti Spiritus, quibus in corde perungamur, conscendere debere. Et ait eis Jesus: Omnes scandalizabimini in nocte ista. Praedicit quod passuri sunt, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addidit: In nocte ista scandalizabimini, quia quomodo qui inebriatur, nocte inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
ururł cst de quanimrum uineado
tto tempore bilebat quamis plari
rramis in ameritudinem uitis ali¬
gt conuer sis que tam et simultis
÷ plebe exorbitintibus drecta fi
stenere non de fuere plurimatto
uis tempore quorum pus cogattibs
sunmisquurtutibus delectaretur di
uerium passo incar ne dno acresur gente
a mortuis tempus fuit ut legalis illa
at figuralis obseruatio cessarfi
atque ea quae secundum lateram gere¬
bartur inspiritilem transleta sensum
melius in nouo testament uuante sci
spsi gratia tenerentur
Iturus ergo adpassionem Ins an iam
nonbibam degenimine
initis
usq: indiem illum
cumi
illud bibam nouum
inreg¬
lis agnifsã cralocuam fenie praccipu¬
um aderitenim tempus meae resur¬
rectionis aderit die sille cumipse
in regmodi positus. Id ẽ gloriauita e in¬
mortalis sublimatus. de salute eius de
popul: fonte gratiae spiritalis rege¬
nerati nouo uobiscum gaudio per¬
s autem lnum aetiamille intelle

Expanded text:
rael est . De qua nimirum vinea Dominus multo tempore bibebat, quamvis pluribus ramis in amaritudinem vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore, quorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram gerebantur, in spiritualem translata sensum, melius in novo testamento, juvante sancti Spiritus gratia, tenerentur. Iturus ergo ad passionem Dominus ait: Jam non bibam de genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam novum in reglis agni sacra locum tenuere praecipuum; aderit enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille cum ipso in regno Dei positus, id est, gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem populi fonte gratiae spiritalis regenerati, novo vobiscum gaudio perPotest autem hymnus etiam ille intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
dum legis latore hic scnguis testamen¬
ti quodmandauit aduos dr̃ Neces seeni
exemplaria quidem ui rorum his mueda¬
ri ipsa autem calestia melioribt hostuus
qua istis Iuxta quod apostolus ꝑtorum
adhebreos epistolum intenlegem dis¬
tinguens et euangelium pulcher rinut
expositione acplenaria patione dola¬
rat. Cut en dico uobis quodiaminos
bnbam degenimine uitis usqueidi¬
em illum cum illud hnbuo

Expanded text:
dum legislatore: Hic est sanguis testamendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est enim exemplaria quidem virorum his mundari, ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam istis juxta quod Apostolus per totam ad Hebraeos epistolam, inter legem distinguens et Evangelium, pulcherrima expositione ac plenaria ratione declarat . Amen dico vobis, quod jam non bibam de genimine vitis, usque in diem illum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cet ostendat quidunus quisq: insllagel¬
lo culpae propriae facere debeat
si ipse aequanimiter flagella cal¬
pae portat alienue
ut hinc ostendat quidin correptio¬
ne stciat sulditus siinflagello positu
u qui promalus efftutor
napans corpas confirmat uinum
uero sanguinem oporatur incurni
ad corpus xp̃i mrsticeillud reseit¬
ad sanguinem
cis aqua miscetur actesiante enimi
nue aquae populi sunt Et neque at
solcamineq solum uinum sicut net gra
framenti solum sine aquae admxtu
ut confectiono in panem cuquamlite
ferra atabs uidelicet oblatio. quast
caput ã prembris secernendum ee signisi¬
cet et uelxpmsine nostrat redemptio¬
nis amore ntu potuisse uelnos sineillo¬
us passiois saluariacpatri offerri
posse confingat
quod au¬
tem dicit hic ẽ scinguis
meus
noui tes tamenti addis¬
tinctione
respicit ueteris testa¬
menti. qđ sn corum eetuitulorũ ẽ. san¬
guine dedicectum dicente inter asꝑten¬

Expanded text:
cet ostendat, quid unusquisque in flagelcet ostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae; ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positu qui pro multis effundetur. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertad sanguinem. cis aqua miscetur, attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione, in panem cuipiam licet offerre, ne talis, videlicet, oblatio quasi caput a membris secernendum esse significet, et vel Christum sine nostrae redemptionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salvari, ac Patri offerri posse confingat. Quod autem dicit: Hic est sanguis meus novi testamenti, ad distinctionem respicit veteris testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergen
Abbreviated transcription (Latin):
frangit autem ipsepanem quemdis¬
cipulis porrigio ut ostendat corporis
sui frgetionem non absq: sua sponte
acprocuratione uenturam. sed sicut
alibi dicit potes tatem sehabere
ponendi animam suam et potestae
sehabere. Iterum sumendi eam
quem uidelicet panemcertiquo qugra¬
tia sacramenti prius quam frangeret
benedixit quia naturam humancm
quampassurus assumpsit ipseuna cũ
patre et spusco. gratia diuinae uir¬
tutis impleuit. benedixit panem et fre¬
git. quia hominem assumptum ita mor¬
ti subdere dignatus. ẽ ut ei diuinae
in mortalitatis ueraciter ines se po¬
tentiam demons traret. Ideoq ue¬
locis eum a mortere suscitandum
essedoceret¬
inns tac crepto calice gratias a gens
dediteis etbiberunt ex illo omnes.
Cum ad propinquare passionidicitr.
accepto pane gratias egisse perhibe¬
tur gratias ittiq agit qui flagella
alienae iniquitatis suscipit. et quinibil
dignum percussione exhibuit humiliter
inpercassione benedicit. ut hinc uideli¬

Expanded text:
Frangit autem ipse panem, quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet? panem certi quoque gratia sacramenti priusquam frangeret, benedixit. Quia naturam humanam, quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spiritu sancto gratia divinae virtutis implevit: Benedixit panem et fregit, quia hominem assumptum, ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret. Ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accepto calice gratias agens dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum appropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc videli
Abbreviated transcription (Latin):
in eis dequibus ait ipse: quicc re¬
ceperunt mercedem sucm.
dmmno quippe cogitationem ponere quid ẽ
udi uduaa ouccedam aariditas mentis. qui
ccutem intellectu caelestium icem pscã desi¬
deria desupernis delectationis intime¬
cibo pascuntur quecsi largiori alimento
pinguescunt : hac enim pingued ine sagin.¬
ripscdmista concupienat cum dicebat
sicut cdipe et pinguedine repleatur
animameac. Quantum uero cedip¬
scom dominicae passionis dispensa
tionem pertinet apte ad propicens mor¬
.ti dñes inuclle pinguedinis orruit quico
peruedlem humilitatis etpinguedinem
caritatis pronobis mortem subiit
Humiliccuit enim semetipsum. factus oboe¬
diens patriusq ad mortem. etmaiorem
hacdilectionem nemo hab&. ut anim am
succm quisponcet proamicis suis.
ET ASSUMIT PTIRUM TTIACOBUM TTIOHAN¬

Expanded text:
in eis de quibus ait ipse: Quia rein eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernis intimae delectationis cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Haec enim pinguedine saginari Psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quantum vero ad ipsam dominicae pationem pertinet, apte appropians morti Dominus in valle pinguedinis oravit, quia per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Et assumit Petrum et Jacobum et Joan
Abbreviated transcription (Latin):
rat quia cuncti uel paschae sacramen¬
ta uel ceteralgis decreta eius es si
sacramenta cognoscit¬
dxi U esperecuitem fccto ueni cum
duodecim et dis cum bentibus eis
c mendico uobis. qui unus ex uobis
met radet qui manducat mecum
uidepassiont praȩdixerat et de
proditore prȩdicit dans locum
penitentiae ut cum intellexis set
scire cogitationes sucs et occulta
consilia peniteri eum facti sui
et tamen nonde signat specialiter
nemanifestae coargitus impadera¬
tior fieret.

Expanded text:
rat, quia cuncta vel paschae sacramenrat, quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta, ejus esse sacramenta cognoscit. Vespere autem facto, venit cum duodes: Amen dico vobis quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
tuit et illeenim in exemplum iudad
filium bominis tradit
bile illud et in uio labile dominicicor¬
poris acsangunis sacramentum tu¬
merare prȩsumit
Ille dnm uendit qui euus timore atq
amore neglecto terrena pro
illo et caduca immaa etiam crimi¬
nosa diligere et curutre conuincituro
iFonum e eisi non& es set natus
Lhomo ille.
Noniddeo putandus. et ante fius sequã
nasceretur quaa null possit es sebe¬
ne nisi eiqui fuerit. seđ simplicerr
dictum .e  multo melues et nom dsut¬
sistere quam malesubsistere.
axyEt manducrintibus illis acoe¬
pitihs panem et benedicens
fregit et dedit eis et cit
sumite hoc ẽ corpus meum.
Tinitis paschae ueteris solemnus
quae in com memorationẽ antiquȩ
de aegrpto liberationis populidi
a gebantur. transit ad nouũ quod
in suae redemptionis memoria meo¬
clesicam frequentare uolebant ut
uidelicet procarne agni ac sangui¬
ne sui corporis sanguinisq sacraimtu
subs cituoret ipsuma si¬

Expanded text:
tuit. Et ille enim in exemplum Judae tuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit,inaestimabile et inviolabile dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Deum vendit, qui, ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa diligere et curare convincitur. Bonum esset ei, si non esset natus homo ille. Non ideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit, sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere quam male subsistere. Et manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meum. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentare volebat, ut, videlicet, pro carne agni ac sanguine sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
licertei singillatim
tiniquidego
⁊ certe nouerant undecim a pos
urent sed plus credunt ma
nterrogant de peccato cuius
ficientiam non habebant.
ucut illis. unus exduo decim
qui intingit mecum manuminca¬
tino.
O mradni potentia primum dixe¬
rcit unus ex uobis metradet perse¬
uerat proditor inmalo manifestius
arguit et tamen nomen proprie
non de siginat
iudcs ceteris coniristatis et retra¬
hentibus manum et interudentib¬
num cum magistro mittit incatiro
ut audatia bonam consuentiam
mentiretur
Et filius quidem hominis ua¬
dec sicut scriptum est deeo.
uaetuitem homim illi perquem
filius hominis tradetur
Nec primo nec secundo correptus
& proditione retrahit pedem sed
pacientia dñi nutrit in pudentiam
suam et thesciurizat siburam in
die ircie. poenam praedicitur
ut quem pudor non uicerat.
tigtius accedit quiunsidus mente con¬
ditis quiprecordiis aliquo scelere
pollitis mesteriorum eo oblationi¬
bus sacro scis participare non me¬

Expanded text:
icere ei singulatim: Nunquid ego? » Et certe noverant undecim discipnum cogitarent, sed plus credunt maginterrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. « Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. » O mira Domini patientia! prius dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat traditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibnum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et Filius quidem hominis vadit sicut scriptum est de eo: Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur . Nec primo nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae . Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere pollutis mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non me
Abbreviated transcription (Latin):
&psaliis deme. Et cuio aperuit
illis sensum ut intellegetent scriptu¬
nes et intellecta spititaliter sidelĩ¬
bus tderent ciditoribus quasibene¬
dicens panibus a postolicis acpiscibus
Hosq internce suauitatis dona multi¬
plicans turbis dispertiri prrecepit.
Benecuitem iuxtic euangelictii iohan¬
nis panes qui legem de signant hor¬
diacii sinsse referuntur dui iumen¬
torum maximle rusticorumq est
cibus seruorum. quia incipientibus
Nec dumq perfectis cuiditoribus
asperior et quasi grossiorir sunt
commnittende praecepta Animalis
enim homo non percipit ea quae
sunt spr dĩ. atq ideo dñs pro
suis cui quae uiribus dona tri¬
buens sermiperq ad perfectiora
prouocans. Primo quinq pa¬
nibus quinq milia. secundo sep¬
tem panibus quattuor hominum
milia refecit. NTertio discipulis
sucecarnis et sanguinis myste¬
rium credit adultimum

Expanded text:
et psalmis de me . Et cum aperuit et psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas et intellecta spiritualiter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus aposhosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum, quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus, asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit: ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
porecoepit in ecidem ciuittite heciti
praxcursoris decollatio.Ipso ut ar¬
bi tramur die quocaput inuentum
siue eleuatum est celebitem. de
quibus latius inprrestito chirimi¬
corum libro seriptumrepperies.
Et dicit eis quod papes tAe¬
tis ire ei uioere. Et cum
cocnouissent. Dicunt
Quinq et duos pisces
Per quinq panes apostolorum
Fet duos pisces: ⁊ otatestumenta
ueteris scriptunt signatur
Per quinq uidelic& panes quinq me
ysaiecie legis libra. Quibus diuina
acternitatis cognitio mundi creatio
procursus sceculi labentis & ueno
dõ seruiendi relegio genera bumano
innotiit
lege dĩ populum de promissimeua¬
mimeae incarnationis noua gratiaie
dulcedine pascebant quia trina scrip¬
tunre scienre distinctione. Totam
ueteris instrumenti seriem conunte¬
hendi dominica cuctoritate doce¬
imur. Apparens enimi post resurt¬
rectionem discipulis ait dñs iose
quia dportebat impler: omniaa: quas
scripta sunt in lege morsiiet prophetis

Expanded text:
pore coepit in eadem civitate beati pore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scriptum reperies. Et dicit eis: Quot panes habetis? Ite et videte. Et cum cognovissent, dicunt: Quinque, et duos pisces. Per quinque panes Apostolorum, et duos pisces, tota Testamenti veteris scriptura signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit.lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Quturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis, ait Dominus ipse: Quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysis, et prophetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ulatum. Et anno postihunc se¬
te cum denuo tempus paschale
ret mysterium dominiccie pas
esse completum. Et propte
brium die notactum est.
magyrilogio quod eusebii &
oonis eius. sed diem potius
e tacutnius in ecidem emis saciui¬
nte opertum atq in ecclesia est¬
dc ddesignat  Si quidem ut
atsilimis et locti seci aidre
÷ tua reuelationem ad sister
cu pntecur sor dñi. praecepit. ut
adherodis quondam regis habi¬
taculum accedentes caput suum ibi
requirerent. Et inuentum digno
honore reconderent. Quod ibi
ab eis inuentum et assumptum. sed
non multo post culpamincuricie
perditum per latum est emisam
ab aliis. et in quodam specu inurna
subterra. Nonpauco tempare igno¬
biliter reconditum. Daneo denuo
idem iohannes sese suumq coput
ostendit marcello cuidam religioso
abbati ac prireł brtero dum in eodẽ
spicu habiteret Quod uide licrt ca¬
put luliuramo eiusdem ep̃o. cituta¬
tis per presctum pracesbyterum
constcit esse inuititum. Ex quo tem¬

Expanded text:
latus; et anno post hunc sequente, cum denuo tempus Paschale rediisset, mysterium Dominicae passionis esse completum. Et propterea brium die notatum est, et in Martyrologio, quod Eusebii etdecollationis ejus sed diem potius, quo caput ejus in eadem Emesa civitate repertum, atque in Ecclesia conditum, designat. Siquidem duo solymis et lo per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes, caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, perlatum est Edessam ab aliis, et in quodam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eodem specu habitaret. Quod videlicet caput Julioramo ejusdem episcopo civitatis, per praefatum presbyterum constat inventum. Ex quo tem
Abbreviated transcription (Latin):
FARIOS
Iucisicipertius dicer&
irestcio futurum
ut &ici uos qui degentib
estis sc lutem consequaiinitii
sed primo opontet iud ueos
qui maerito anti quae electio¬
nis filiorum dĩ. solent nomine
censem panie cceli rtefici
Et sic teindem gentibus uitae
pabula ministrari
NON EST BONuM ENIM
et mittere canioxs.
res ponoit. et oicit eiu

Expanded text:
ios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
sed cum fide ad dñm
filico dae moniaca dnm̃ rogat
Cum propopulis sius nec dum ene¬
denubusm ut et ipsi adicbali fricu¬
dibus cibsolutintur supernaat
pietate supplicat Quae bene
iuxta incitiheum de finibu sscue
egressto: Ir hoc uento e inogs¬
lista in gressa esse oddnm atq
adpedes eius procidis searefer¬
tur quatenus exutriusq ad¬
sertione colligatur quond illi solũ
fideliter ac recir proernintib
onint qui prisccis suce perfidi&
inansiones it elinquunt. atq: in
idomem dñi utide lice eeclesicatm
pia sedeuotiane trans ferunt.

Expanded text:
sed cum fide ad Dominfilia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devoti
Abbreviated transcription (Latin):
uoruit seme et nor poturi
⁊atene
Merito qucieritur quomodia
dicatuit: quic dñs nema
uoluerit iter suum scire
Quidenim est quod ille
ibons quae agunt uelle debe
ostum. Ingressus quipne do
praecepit discipulis nest cui
in regione imetas quis esset a pe
atiumen ipse suum illo in¬
dimgentili feminae. quibus cdmq
lpsei predentibus publicauit
loaor illius ad quaetendam a se
suliem in uisibili ceccendit instinetu
mplo eius discerent. quibais
anundain firmos gnaetium ionferrã
e ethibioene ininculorum. humani
deciato selioris quantum posseTa
clincre. iratamen̾ apio uir tutis
pete cessare. Quando haeo fieri
ut fider bonorunciste merere¬
r uel incredulmgns praruorũ
eces scrio cogeret
ONPOTUIT IN QUIT IATERE
uptade eo euius habesat

Expanded text:
voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec uid enim est quod ille in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario cogeret. Et non potuit, inquit, latere. audivit de eo, cujus habebat
Abbreviated transcription (Latin):
glegunt Cum certum sit morser
et prophetas quiuacsa populi di
uel ciquis dilui uel igne purgtiri
uel oleo sũficcri quac cum que ex
ausa iusserunt. Non in boo ma¬
tericdium rerum emundationem
sed mentium pontius et operum
castigationem ac sc̃ima¬

Expanded text:
gligunt: cum certum sit Moysen, gligunt: cum certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in hoc materialium rerum emundationem, sed mentium potius et operum castigationem ac sanctim
Abbreviated transcription (Latin):
ASIBAPTTORTUR NON
apet stitiosa est hominum
naditio semd
n obmanducandum pcinem
drebrius locuare
Et aforo nisibaptilentur nor
come dere
Sed necessuria esł doctrina
iueritatis ÷ quae iubeteos qui
cum pcine uitae descendenten
suac openo purgare ut casto
corde et corpore. ucaelestibus
ucdecint communicare misterus
Iecessarium est in quina nenta
quae extemponilium negotiorum
curis quisqi contrexerit subse¬
quenti bonarum cogitactionum
et actuum permundet instantia
si internae refectionis cupit
aepulis per frui.
Sed phariscer spiritadia propheto¬
rum uerba carnediter accipientes
quat illi decordis et operis casti¬
gictione pnrecipiebant dicentes.
hciuamim mundi es tote et mun¬
decinini qui fertis uacsa drũ
Istide corpore solum lauando ser¬
Frustra autem phacrisaer. frus¬
trix omnes iudcei lecuant m&¬
nus et aforo bopti rantun
quam diu contempnunt fonte
scducitoris ablui
Inuanum baptis mata serueent ua¬
sorum qui cordium suorum
et corporum eluere sordes ne¬

Expanded text:
ptizentur, non Superstitiosa est hominum traditio, semel lotos ad manducandum panem crebrius lavare, et a foro nisi baptizentur, non comedere. Sed necessaria est doctrina veritatis, quae jubet eos, qui cum pane vitae descendente dsua opera purgare, ut casto corde et corpore coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed Pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando serFrustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes ne