comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Incipiam: et complebo. Predixi enim ei qd̾ iudioatu¬
rus eẽm domũ eus in et̾num̃. ꝓpt̾ iniquitatẽ eo quod
minit aut̾ samuhel usq mane. Aꝑuitq ostia domus
dnĩ. et samuhel timebat indioare nsionem heli.Uma¬
uit gͦ heli samuhelem et dixio. Samuhel filimi. Qui
respondens ait. Presto sum. Et int̾rogauit eũ. Quis est
sermo quem locutus est dñs ad te: Oro te. ne celaueris
sermonẽ ex om̃ib uerbis que dc̃a sunt tͥ. Indicauit
itaq ei samuhel. uiniu̾sos sermones: et nõ abscndit ab
es. Et ille respondit. Dñs est. quod bonũ est in ceulis su¬
is faciat. Creuit aut̃ saintihel. et dñs erat cini eo. et
non cecidit ex om̃ib uerbis eius in t̾ram. Et cognouit
uniuersus isuł. adan usq bersabee. quod fidelis samuel
dñi. Et euenit sermo samuhelis: unuierso irłi Et fac¬
Egressus est namq isrł obuiam philistum in prelium
et castra metatus est iuxta lapidem aduitorii. Porro pħi¬
listum uenerunt inaffec. et instruxerunt aciem contea

Expanded text:
i quod iudicaturus essem domum eius in aeternum propter iniquitatem eo quod mivit autem Samuhel usque mane aperuitque ostia domus Domini et Samuhel timebat indicare visionem Heli vocavit ergo Heli Samuhelem et dixit Samuhel fili mi qui respondens ait praesto sum et interrogavit eum quis est sermo quem locutus est ad te orsermonem ex omnibus verbis quae dicta sunt tibi indicavit itaque ei Samuhel universos sermones et non abscondit ab eo et ille respondit Dominus est quod bonum est in oculis suis faciat crevit autem Samuhel et Dominus erat cum eo et non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel Domini et evenit sermo Samuhelis universo Israheli egresegressus est namque Israel obviam Philisthim in praelium, et castrametatus est juxta lapidem Adjutorii. Porro Philisthim venerunt in Aphec, et instruxerunt aciem contra
Abbreviated transcription (Latin):
sicut om̃s gentes: et iudicabit nos rex nr̃. Et egredie¬
tur ante nos: et pugnabit bella nr̃a pronob̾. Et audi¬
uit samuhel omĩa uerba ppłi. et locutus est ea inait¬
rib diũ. Dixit aut̃ dñs ad samuhelem. Audi uodem
coꝵ. et constitue suꝑ eos regẽ eEt ait samubeb ad

Expanded text:
sicut omnes gentes et iudicabit nos rex noster et egredietur ante nos et pugnabit bella nostra pro nobis et audivit Samuhel omnia verba populi et locutus est ea in auribus Domini dixit autem Dominus ad Samuhel audi vocem eorum et constitue super eos regem et ait Sa
Abbreviated transcription (Latin):
uam eius. Si qq facielut per singulos annos cũ
redeunte tempore ascenderent templum dñi. et
sic prouocabat eam. Porro illa flebat: et non ca¬
prebat eybum. Dixit̃ gͦ ei elchana uir siuis. An¬
na cur fles: et quare non comedis. et quamob
rem affligit᷑ cor tuũ : Nunquid ñ ego melior sũ tͥ
quam decem filii: Surrexit aut̃ anna postquam
comederat in sylo. et biberat. et heli sa cerdote se¬
dente super sellam aute postes templi dñ. cum
ẽẽt amaro animo. orauit du̾m flens largiter.
et uotum nouit diceus. Dñe excercituu̾ si respi¬
ciens uideris affliccõnem famule tue. et recor

Expanded text:
am ejus: sicque faciebat per singulos annos, cum redeunte tempore ascenderunt templum Domini, et sic provocabat eam. Porro illa flebat, et non capiebat cibum. Dixit ergo ei Elcana vir suus: Anna, cur fles? et quare non comedis? et quam ob rem affligitur cor tuum? Numquid non ego melior sum tibi quam decem filii? Surrexit autem Anna postquam comederat in Silo, et biberat. Et Heli sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini, cumque esset amaro animo, oravit ad Dominum, flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et
Abbreviated transcription (Latin):
a flus isrł. Egressiq filit ispł de maspłut: ꝑsecnti st
philisteos. et percusserunt eos usq ad locum qui euit
mbter bethoar. Tulit aut̾ samuhellapidem unũ. et posu¬
it eum int̾ masphat. et int̾ sen: et uocauit nom̃ loct
issius lapis adutorii. Dixitq. Huc usq auxiliatus ẽ.
nobis dñs. Et humiliati sunt philistum. nec apposueĩt¬

Expanded text:
a filiis Israhel egressique viri Israhel de Masphat persecuti sunt a filiis Israhel egressique viri Israhel de Masphat persecuti sunt Phisubter Bethchar tulit autem Samuhel lapidem unum et posuit eum inter Masphat et inter Sen et vocavit nomen eius lapis Adiutorii dixitque hucusque auxiliatus est nobis Dominus et humiliati sunt Philisthim nec adposue
Abbreviated transcription (Latin):
uertimi ad dnm̃. auferte deos alienos de medco ur̃r¬
lualim. it astaroth. et pparate corda ur̃a dño. et serutte
illi soli. et eruet uos de manu philistum. Abstulerunt
gͦ filii urł. lialin ed astaroth. et seriuerunt dño sõli. Dre¬
it aut̃ samuhel. Congregate unuisum isrł m masplut
seruntq aquã. et effuderunt in conspectudñi. et ieiu¬
nauerunt die illa. Et dixerunt. Peccauimꝰ dño. Indi¬
cauitq samulxl filios isrł in masphat. Et audierunt
philistum quod congregati eẽnt filũ isrł in masphat.
et ascenderunt satrape philistinoꝵ ad isrł. Quod cum
audissent filiiisrł. timuerint a facie philistinor. dixe¬
runtq ad samubelẽ. Ne cesses clamare pro nobes ad
lit aut̃ samuel agnum lactantem unum. et obtulit
ad dnm̃i pro isrł. et exaudiuit eũ dñs. fcm est gͥ cum
samuhel offerret holocaustum. philisteos iuire preli¬
um contraisrł. Intonuit aut̃ dñs fragore magno in
dre ala super philistum. et exterriit eos. et cesi sũt

Expanded text:
 auferte deos alienos de medio vestrum et Astharoth et praeparate corda vestra Domino et servite ei soli et eruet vos de manu Philisthim abstulerunt ergo filii Israhel Baalim et Astharoth et servierunt Domino soli dixit autem Samuhel congregate universum Israhel in Masphathauseruntque aquam et effuderunt in conspectu Domini et ieiunaverunt in die illa et dixerunt ibi peccavimus Domino iudicavitque Samuhel filios Israhel in Masphat et audierunt Philisthim quod congregati essent filii Israhel in Masphat et ascenderunt satrapae Philisthinorum ad Israhel quod cum audissent filii Israhel timuerunt a facie Philisthinorum dixeruntque ad hinorum. Tulit autem Samuel agnum lactantem unum, et obtulitad Dominum pro Israhel et exaudivit eum Dominus factum est ergo cum Samuhel offerret holocaustum Philistheos inire proelium contra Israhel intonuit autem Dominus fragore magno in die illa super Philisthim et exterruit eos et caesi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
temporib discetent quidam a fide. attendentes spirttib
erroris et doctrinis demonioꝵ in hẏpchresi loquentũl
mentatium. et auutertatam habentium suam conscren¬
tiam: prohibentium nubere. abstinere a cibil quos d̾s
cieauit ad percipiendum cum gra̾ꝵ actione fidelib. ⁊
huis qui cognonerunt uerccatẽ: quia omnis creatuna
dei bona. es nichil reiciendum. quod cum gr̃aꝵ actio¬
ne percipitur. Sc̃ĩficatur enim per uerbum dĩ: et or̃o¬
nem. Hec p̾ponens fratrib bonus eris in mist̾ xp̃i iħ̃m
enutcitus uerbis fider. et bone doctrme quam assequiteꝰ
es. In eptus aut̃ etaniles fabulas deuita. Excerce te ip̃m
ad pretatem. Nam corporalis excercitatio: ad modicum
utiłis est. Pietas aut̃ ad omnia itilis est: ꝓmissionẽ

Expanded text:
dentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatam habentium suam conscientiam, prohibentium nubere, abstinere a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognouerunt ueritatem. quia omnis creatura dei bona, et nihil abiciendum quod cum gratiarum actione percipitur. sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec proponens fratribus, bonus eris minister Iesu Christi, nutritus uerbis fidei et bonae doctrinae, quam adsecutus es. ineptas autem et aniles fabulas deuita. exerce te ipsum ad pietatem. nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est: piet
Abbreviated transcription (Latin):
fide. in castitate. Dum uenio attende lectioni: exhorda¬
tioni. doctrine. Noli neggligere grãm que in te est: que
data est tͥ per ꝓpheciam. cum impositione manuũ presb¬
teri. Hec medttare. in hiis esto: ut profectus auuis mani¬
bestus sit omnibꝰ. Attende tͥ et doctrine: iusta in ellis.
Hoe enim faciens. et te ip̃m saluum facies: et eos qui
de atidiunt. Seniorem ne iutrepauuis: set obsecua itt ꝑa¬
ttrem. Iunenes ut frẽs. anus ut matres. iuuenculas
iro socores : in omui castirate Giduas honora: que uere
udue sunt. Si qua auõ iudua filios aut nepotes ht̃.
discat primũ domũ suam regere: et mutuã uicera red¬
dere parentib. Hoc enim acceptum est coram deo. Que
aut̃ uere iidua est et decolana. speieo in dm̃i. et uistit

Expanded text:
de lectioni, exhortationi, doctrinae. Noli negligere gratiam quae in te est, quae data est tibi per prophetiam, cum impositione manuum presbyterii. Haec meditare, in his esto, ut profectus tuus manifestus sit omnibus. Attende tibi et doctrinae, insta in illis: hoc enim faciens, et teipsum salvum facies, et eos qui te audiunt. V. Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem; juvenes, ut fratres; anus, utiduas honora, quae vere viduae sunt. Si qua autem vidua filios aut nepotes habet; discant primum domum suam regere, et mutuam vicem reddere parentibus: hoc enim acceptum est coram Deo. Quae autem vere vidua est et desolata, sperat in Deum, et instat
Abbreviated transcription (Latin):
unius uxoris itrrs̃. sobrium. prudentẽ. ornatum pudicũ.
hospitalem. doftorem. Non uinolentũ. non percussorem. set
inodestum non litigiosum. non cupidum. sue domui bene
mositum filios habentem subditos cum omi castitate. Si
hubebit. Non neoftcum: ne in suporbram elatus in iuditĩ
iatidut diaboli. Oportet aut̾ illum et testimoniũ habere
bonum abhus qu foris sunt. ut non in obpbrium inci¬
dat eo laqueum diaboli. Diacouos similiter pudicos. si
bilingues. non multo nino deditos. non turpe lucru̾
sestnntes. habentes myst̾um fidei in conscientia ꝑ ura
Et hii aut̾ probentur primũ. et sic ministrent: nullũ
crrinen habentes. Mulieres similit̾ pudicas. non detra¬
hentes: cobrias. fideles in omnib. Diacones sind iinius
axoris uiei qui filiis sitis bene p̾sint. et suis domibus.
Q enini bene ministrau̾int. gradum sibi bonũ aoqtui¬
rent: et multam fiduciam in fide quo est in xp̃o iħu. hec
t scribo: sprans me uenire ad teçito. Si aut̾ tarduiero ã¬

Expanded text:
unius uxoris virum, sobrium, prudentem, ornatum, pudicum, hospitalem, doctorem, non vinolentum, non percussorem, sed modestum, non litigiosum, non cupidum, suae domui bene praepositum, filios habentem bene subditos cum omni castitate. Si habebit? Non neophytum, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli. Oportet autem illum et testimonium habere bonum ab iis qui foris sunt, ut non in opprobrium incidat, et in laqueum diaboli. Diaconos similiter pudicos, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes. Habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi autem probentur primum: et sic ministrent, nullum crimen habentes. Mulieres similiter pudicas, non detrahentes, sobrias, fideles in omnibus. Diaconi sint unius uxoris viri, qui filiis suis bene praesint, et suis domibus. Qui enim bene ministraverint, gradum bonum sibi acquirent, et multam fiduciam in fide, quae est in Christo Jesu. Haec tibi scribo, sperans me ad te venire cito. Si autem tardavero
Abbreviated transcription (Latin):
auro. aut margaritis. uẽl ueste pretiosa. set quod decet
mulieres: promittentes pietatem per opera bona. Mu¬
lier in silentio disart: cum omni subiectione. Docere ã
muliere non periitto. neq dommari in iurũ: s esse in
silentto. Adam enim primus formatus est: deinde eua.
Et adam non est seduatus: multer aut̃ seducta in p̃nari¬
catione fuit. Saluabtt᷑ aut̃ per filioꝵ generationem. si

Expanded text:
auro aut margaritis vel veste pretiosa sed quod decet mulieres promittentes pietatem per opera bona mulier in silentio discat cum omni subiectione docere autem mulieri non permitto neque dominari in virum sed esse in silentio Adam enim primus formatus est deinde Eva et Adam non est seductus mulier autem seducta in praevaricatione fuit salvabitur autem per filiorum generationem
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ. am̃. Hoc preceptun commeudo tͥ fili tunothee. se¬
cundum precedentes in te ꝓpħ̾ras. ut milites in illis bonã
militiam. habens fidem. et bonam conscĩam: quam quidã
repellentes. arca fidem naufragnuerunt. Ex quib est
hymeneus. et alexander quos tradidi sathane: ut discat̃
non blasphemare.¶ Obsecro igitur primo omĩum fieri.
obsecrationes. orationes. postulationes. gr̃ar actiones.
pro omitib hominib. pro regib. ed omnib quim sũb

Expanded text:
sime. Hoc preceptum commendo tibi fili Timothee secundum precedentes in te prophetias: ut milites in illis bonam miliciam: habens fidem et bonam conscientiam. Quam quidam repellentes: circa fidem naufragaverunt: ex quibus est Himineus et Alexander: quos tradidi Sathane: ut discant non blasphemare. Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes: orationes: postulationes: gratiarum actiones. Pro omnibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
In manu potenti et brachio excelso Qui diułit
mare rubrum in diuisiones. Et eduxit iscł per
medium eius Et excussit pharaonem et iuircutẽ
eius in mari rubro. Qui traduxit ppłm suum per
desertum. Qui pertussit rege̾s magnos. Et occidit
reges fortes. Seon regem amorreoꝵ. Et og re¬
gem basan Et dedit t̾ram eoꝵ hereditatem. Here¬

Expanded text:
in manu potenti et in brachio excelso et divisit mare Rubrum in divisiones, et eduxit Israhel per medium eius, et excussit Pharaonem et virtutem eius in mari Rubro, et transduxit populum suum per desertum, et percussit gentes multas, et occidit reges fortes, Seon regem Amorreorum, et Og regem Basan, et dedit terram eorum here
Abbreviated transcription (Latin):
harem pro uobrs: et pro hũs qui sunt laoditie. et qui hie¬
rapoli. Salutat uos lucas medicus km̃s: et demas. Salu¬
tate frẽs qui suito lao dicie. et nympham : et que uidomo
eus est eccłiam. Et cum lecta fuerit apud uos epistola. fa¬
cite uo in laodicensium eccłia legatur: et eam que lao.¬
dicensium est uos legatis. Et dicite arehyppo. Uide mni¬
iust̾ium quod accepistim dño: ut illud impleas. Sulu¬
tacio mea: manu pauli. Nemores estote iunculoꝵ mei

Expanded text:
rem pro vobis et pro iis qui sunt Laodiciae, et qui Hierapoli. Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Salutate fratres, qui sunt Laodiciae, et Nympham, et quae in domo ejus est, Ecclesiam. Et cum lecta fuerit apud vos epistola haec, facite ut et in Laodicensium Ecclesia legatur: et eam, quae Laodicensium est, vos legatis. Et dicite Archippo: Vide ministerium, quod accepisti in Domino, ut illud impleas. Salutatio mea manu Paul
Abbreviated transcription (Latin):
et non multo post tempore iosephus nichil tale retulerint.
s iuna basilica congregatos contulisse scribant ñ ꝓpħas¬
se. Aliuid est enim uatem: aliud int̾pretem. Ibi sp̃c uentura
predicit. hic ertiditio et uerborum copra ea q̃ intelligis
transfert. nisi forte putimdus est tulluis echonomitum ⁊eno¬
fontis et platonis pithagoram ⁊ temostenis prothesi fontẽ.
afiatus rechorico spͥu transtelisse. aut alit de cisdem libris
scriptum ẽẽ mentiti sunt. Quid gͥ. damꝑ¬
namus ueteres minime set post piorum
studia m domo domini quod possumus labo
sententiis. Nos pꝰ passionem et resurrectio¬
nemeius. uontam ꝓph̾iam quam historiam
screbimus. Aliter enim audita aliter utsa nar¬
rantur. Quod meliuis intelligimus melius
et proferrimus. Audi gͥ emule obtreccator
.lx. s confident̾ cunccis illis apłos profero.
ꝑ istorum os mͥ xp̃c sonat quos ante ꝓpħas
inter specialia causmata positos lego. In qui¬
b ultimum pene gradum interpretes tenẽt.

Expanded text:
int: sed in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse; ut aliter de eisdem libris scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, labosententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent .
Abbreviated transcription (Latin):
In sudore uultus itu uesceris pane tuo donec reu̾taris int̾¬
ram de qua sumptus ẽ. quia puluis es et inpuluerem re¬
u̾teris. Et nocauit adam nom en uxoris sue euam. eo quod
mr̃ ess cunctorum uiuentium. fecit qͦ dominus deus ade¬
quasi umus ex nob̃ fc̃s ẽ: sciens bonun et malum. Nunc
g ͦ ne forte mittat manum suam et sumat ⁊̃ de ligno iu¬
de et comedat et iuuat met̾num. Emisit eum dominus
de paradyso uoluptatis ut operareuir t̾ram de qua sump¬
tus ẽ. Eiecttq adam et colloauit ante paradysum uolu

Expanded text:
 donec revertaris in terram de qua sumptus es: quia pulvis es, et in pulverem reverteris. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, Hevam: eo quod mater esset cunctorum viventium. Fecit quoque Dominus Deus Adquasi unus ex nobis, sciens bonum et malum: nunc ergo ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum. Emisit eum Dominus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram, de qua sumptus est. Ejecitque Adam: et collocavit ante paradisum
Abbreviated transcription (Latin):
nouit euam uxorem suam q̃ concepit et peperto chaym
dicens. possedi hominem ꝑ deum. Rursumq peperit frẽm
eius abel. fuit autemabel pastor ouium. ⁊ chaym agͥcola.
faccum est auteni post multos dies ut offerret chaym
de fructib terre munera domino. abel qͦ obtulit de pͥmo¬
genitis gregis sui et de adipib eorum. Et respexit dominꝰ¬
ñ respexit. Iratusq chaym nehement̃ et concid̃ uultus eiꝰ.
Dixitq dominus ad eum quare iratus es et cur concid̃ fa¬
cies tua. Nonne si bene egeris recipies. sin autem male:
statim in forib pecratum tuum aderit. set stibte erit ap¬
petitus eius et tudominaberis illiꝰ. Dixitq chaym ad abel
frẽm suum. Egrediamur foras. Cumq ẽẽnt in agro consur¬

Expanded text:
am uxorem suam quae concepit et peperit Cain dicens possedi hominem per Dominum rursusque peperit fratrem eius Abel fuit autem Abel pastor ovium et Cain agricola factum est autem post multos dies ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui et de adipibus eorum et respexit Dominn respexit: iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. Dixitque Dominus ad eum: Quare iratus es? et cur concidit facies tua? Nonne si bene egeris, recipies: si autem male, statim in foribus peccatum tuum aderit? sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. Dixitque Cain ad Abel fratrem suum: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, consur
Abbreviated transcription (Latin):
tuetur. Psuitq dominus in caym signum ut ñ eũ int̾fioe̾t
omĩs. q ĩueniss eum. Egressitsq caym a facie domini ha¬
bitauit ꝑfugus in t̾ra ad orientalem plagam eden. Cogno¬
uit autem caym uxorem suam q̃ concepit et peꝑit enoch.
et edificauit ciuitatem et uera urt nom̃ eius ex nomine¬
uael. et mana el genuit mathussael. et mathussael genu¬
it lamech. qui accepit uxores uxores luas. Nom̃ uni ada
et nomen alteri sella. Genuitq ada iabel qui fuit pater
ħitantium intotorus atq pastoꝵ. et nomen frĩs eiꝰ thubal.
ip̃e suit pater canentium in cythana. et organo. Sella qͦ
genuit thubalchayn qui fuit malleator et faber in cũcta

Expanded text:
r. Posuitque Dominus in Cain signum, ut non interficeret cum omnis qui invenisset eum. Egressusque Cain a facie Domini, habitavit profugus in terra ad orientalem plagam Eden. Cognovit autem Cain uxorem suam, quae concepit, et peperit Henoch: et aedificavit civitatem, et vocavit nomael, et Maviael genuit Mathusael, et 144 Mathusael genuit Lamech. Qui accepit duas uxores, nomen uni Ada, et nomen alteri Sella. Genuitque Ada Jabel, qui fuit pater habitantium in tentoriis, atque pastorum. Et nomen fratris ejus Jubal: ipse fuit pater canentium cithara et organo. Sella quoque genuit Thubal Cain, qui fuit malleator, et faber in cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretum sigillationẽ noua prõ ueterib cudere rca ingenium
quasi uium probantes cum ego sepissime testatus sim me
pro irli portione intabernaeło dei offerre que possim necopes
alterius aliorum panꝑtate fedari. quod ut auderem origenis
me studium ꝓuocauit qui editioni antique transsationem
theodotionisᷤ miscuit .ꝓ. asterico et obelo .i. stella et ueruom¬
fu̾ant. aut suꝑflua q̃ uigulat et confodit et maxine que
euangelistarum et apłorum auctoritas ꝓmułgauit. In qui¬
b miłta de ueteri t. leginius que in nr̃id codicib si hibent᷑.¬

Expanded text:
Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stefuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habent
Abbreviated transcription (Latin):
tum ause aunit eꝑtlulamum. Hest̃ in ece le typo plin
portes conuitus et drent celebrem mittio in posteros. Puponi¬
lis ẽ ut absq illo si giis scĩam scripurarum sibi oluttano¬
gare serp̃mi erdeat ꝑ singła quippe nomina brincturosq ẽ¬
borum. et ptiisse in reguinlibris tanguntiohistoresex ĩ¬
Omnisꝙ illa turbu ppłi redeunrtis in priam et desccaptiosasẽ¬
dotum lenitarnm esclid proselitorum acꝑ singłas cam leat
murorumetcrruium opera dinsa. aliub mnastice p̃feruat

Expanded text:
typo populum partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomelis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae omnisque illa turba populi redeuntis in patriam, et descriptio sacerdotum, Levitarum Israel, proselytorum, ac per singulas familias murorum et turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de. Si non habes: proice. Tollenti tunicam ⁊ pallium relinquend̾
tentimn tuas possessiuntulas uendederis. Non b̾t xp̃e uñ alat pau¬
peres suos totum deo dedit qui se obtulit. apłi tisi nauem ⁊ retia
reliquerunt. uidua dua̾ era mittit in gazophilatium. et pre¬
fertur gest duntus facile contempnit omia qui s sꝑgritat

Expanded text:
de; si non habes, proice. tollenti tunicam et pallium relinquendumtemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
ad uoluntatem suam sacram scripturam ti here repũgnantẽ
qualt non legerimus homero centenas ⁊ uiigilio ceitenas.
qr scripserit Iam redit et urgo redei ũt saturnia regna. Iam
noua progenies celo dimittitur alto. et patrem loquentem ad
filium. Nate mẽe uires mea magna potentia solus. Et post u̾¬
ba saluatoris incrtice talia pr̃abat memorĩas fixusq manelito¬
res itnino ut cum stomacho latar. nͨ ħ quidẽ scire ꝙ uescias.
Li delicet manifestissima est genesis in qua de creatura nĩ¬
di de exordio generis humani. de dinisione t̾re. de confusione
Pactet exodus cum decem plagis. cum decalago cum msticis di¬
uinisq preceptis. In prompti est leurticus libet. in quo singła¬

Expanded text:
ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebatres: imo, ut cum stomacho loquar, ne hoc quidem scire quod nescias. 8. Videlicet manifestissima est Genesis, in qua de natura mundi, de exordio generis humani, de divisione terrae, de confusionPatet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis In promptu est Leviticus liber, in quo sing
Abbreviated transcription (Latin):
lignorumq cesores. lanaui quaq et fullones. et ceteri qui uari¬
am suppellectilem. et uilia opuseula fãbucant absq doctore ẽẽ¬
ñ possunt. quod cupiunt. Quod medicorum est ꝓmittunt me¬
dici. tractant febrilea fabri. Sola scriptiuaium᷑ ars ẽ. quam
sibi passim omnes uendicat. Scribimus indocti doctiq poema¬
ta passim. hanc garrula anus. hanc delirus seuex. hanc sophi¬
sta uerbosus hanc uuũsi p̾sumunt. laceuant. docent añquam
discent. Alii abducto suꝑalio grandia uerba trittinantes int̾
mulierulas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt.¬
dum fa cilitate u̾borum mnimo audatia edisserunt. Auis quod
tp̃i non intelligunt. Taceo de meis sinilib qui si forte ad scrip¬
turas scãs post seculares lit̾tas uenerurt et sermone compo¬
sito aures ppłi mulserint qui qquid dixeruit hoc legeni d̾c pu¬
sensum suum in congrua aptant testimonia quasi grande sit.
et non uiciosissimum dicendi genus depinuare sententias et

Expanded text:
lignorumque caesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discuntdam facilitate verborum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi mulserint, quidquid dixerint, hoc legem Dei puint; sed ad sensum suum incongrua aptant testimet non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogemus gͦ eos ubi hec scripͣta sunt. et cum dr̃e ñ potue¬
runt de libris hebraitis proferatuꝰ. Primum testimonium
ẽ. in oseẽ. Scdm in ysaia. Tertium in ⁊ acharia. Quartum ĩ
prou̾bus. Quintum eq̃ in ysaia. quia multi ignorantes a po¬
chriphorum deliram̃ta sectant᷑ et hibas uenias libris autenti¬
cis p̃ferunt. Causas erroris non est menm exponere. Iudei pru-¬
hebreos duplicem duunitatem comprehendet. quod maxue
idcuro faciebant quia in platonis dogma cadere uidebatur.
Deniq ubicumq sacratum aliquid scriptura testatur aliqͥ¬
de pr̃e et filio et sp̃n scd aut aliter int̾pretati sunt aut oĩno
tacuerunt. et ut regi satisfacerent. et archanum fidei non

Expanded text:
terrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino ta
Abbreviated transcription (Latin):
ue qui tẏpum domni non solum ingestis uerum etiam ĩno¬
mine p̃fert. trausio iordanem hosttum regna subutit diuidit
t̾ram uictori ppło et ꝑ singłas urbes uitulos. montes flumi¬
ły mortuo et in occisione saul ueterem legem abolitam mõ
describit isrł. Si historiam respicias uerba simplicia sunt.
si ni litteris inspexeris sensum latentem ecłie pautitus et he¬
ticorum contra eccłiam bella narrantur. Duodecim ꝓpħe ĩ
samarram iosepħ ierrael et uxorem fornicariam et forni¬
ortionis filios. et adult̾um cubiculo clausam mariti mul¬
to tempore sedere iuduiam. et sub ueste lugubri mariti ad
se reditum prestolau. Iohel filius fatuel descubit t̾am. xii
tribuum. etiioa brucho locusta rubigine erastante consũp¬
tam. et post euersionem prioris ppłi effrisũ sp̃m scm suꝑ ser

Expanded text:
ve, qui typum domini non solum in gestis, verum eciam et in nomine prefert, transit Iordanem, hostium regna subvertit, dividit terram victori populo et per singulas urbes, viculos, montes, flumili mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, pordescribit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetaSamariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effusum iri spir
Abbreviated transcription (Latin):
propia et ditiores fuint. ałi rapiunt non sua.
et cemper in egestate sunt. Amma que benedĩ¬
aio impinguabitur. et qui in ebriat. ip̃e quoq ĩ¬
ebrabitur. Qut abscondit siuimenta m aledicet᷑
in iopulis. senedistio autem super aspus uendent

Expanded text:
propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis: benedictio autem
Abbreviated transcription (Latin):
pro eo. Simulator ore decipit amicum suum: uisti
autem liberabuntur scientia. In bonis iustoꝵ exal¬
tabitur cutitas. et in perditione impioꝵ eut sait
uin. iudigens corde est. uit autem prudens tace¬
bit. Qui ambulat fraudulent᷑. reuelat archana
qui autem fedelis est celat animi commissum. Mͣ
non est gubernator. corruit populus. salus autẽ
ubi multa consilia. Affugetur malo qui fidem fa
rus erit. Mulier gratiosa inuemet gloriam. et
robusti habebunt diuitias. Benefacio anime sue
iur misert cors:qui autem crudelis est. et ppiquos
abicit. Impius facit opus instabile: semmanti
autem insticiam merces fidelis. Clementia prxpa¬
rat uitam: et sectatio maloꝵ mortem. Abhomi¬
nabile domino cor pranũ. et uoluntas eius in his
qui simpluiter ambulant. Manus in manu nõ
ertt innocens malus. semen autem iustoꝵ salua¬
bitur. Circulus aureus in narib sius: muliera
pulchra et fatua Desiderium iustoꝵ omne bo¬
num esti. prestolatio impioꝵ furor. Alu diudũt

Expanded text:
mulator ore decipit amicum suum: justi autem liberabuntur scientia. In bonis justorum exsultabit civitas: et in perditione impiorum erit lauum, indigens corde est: vir autem prudens tacebit. Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana: Qui autem fidelis est animi, celat amici commissum: Ubi non est gubernator, populus corruet; salus autem ubi multarus erit. Mulier gratiosa inveniet  Al. habebit gloriam: et robusti habebunt divitias. Benefacit animae suae vir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit opus instabile: seminanti autem justitiam merces fidelis. Clementia praeparat vitam: et sectatio malorum mortem. Abominabile Domino pravum cor: et voluntas ejus in iis, qui simpliciter ambulant. Manus in manu non erit innocens malus. semen autem justorum salvabitur. Circulus aureus in naribus suis: mulier pulchra et fatua. Desiderium justorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. Alii dividunt
Abbreviated transcription (Latin):
bitut. Qui diligit epulas in egestate erto. qora
amat uinum ed pingina non ditabitur. sroui¬
sto dabitur mprits. et pro rectis iniquis. Qoet
est habitare in tertu deserta. quam cum mułe¬
re tixosa et ioacunda Thesauris desidetabilis
eo oleum in habitaculo iusti. et impridaendno
dissipaibit illud. Qui sequitur iusticiam et me¬

Expanded text:
bitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui bitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et mi
Abbreviated transcription (Latin):
tiones robusti semper inhiburdantia omnis aũt
piges semper in egestate est. Qui congregat qxs¬
auros lingua mendatii. uanus et excors est. eo uu¬
pingetur ad laqueos mortis. Qãpine impioꝵ de¬
trabent eos: quia noluerunt facere iuditum.
Perueria uia iri aliena est. quia tem mnundꝰ
ist. rectum opus eius. Melius est sedere mangu¬
lo domatie. quam cum misliere litigiosa. et ard¬
mo comnunt. Anima impii de sideuato maliua
nee miserebitur ꝑ roximo uo. ¶Oisttato pestelen¬
te sapientior erit pariuilus. et si sestetur sa pien¬
tem. sumet scientiam. Exagitat iustus de domo
impu: ut retrabat impios amalo. Qui obtuna
durem suam ad claniorem pauperis. et ipecla.¬
mabit et non exaudietur. Munus absconditum
extingueo uras. et donum in sinu indignatone
inaximani. Gandium iusto est facere iudittun.
et pauor operantib iniquitatẽ. Uit qui ertue¬
nt a uia doauine. in oetu gygantum cominora¬

Expanded text:
tiones robusti semper in abundantia omnis autem tiones robusti semper in abundantia omnis autem piger semper in egestate qui congregat thesauros lingua mendacii vanus est et pingetur ad laqueos mortis. Rapinae impiorum detrahent eos, quia noluerunt facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Anima impii desiderat malum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus: et si sectetur sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit, et non exaudietur. Munus absconditum exstinguit iras, et donum in sinu indignationem maximam. Gaudium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Vir, qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commora
Abbreviated transcription (Latin):
se dicas reddam malum pro inalo: expecta dnm̃
et liberabit te. Ab hominatio est apud dũm pon¬
dus et pondus. statera dolosa non est bona. A d no
ditigiurtur gressus uiri. quis autem hominũ i¬
telligere. potest uiam suam. Quina est homini
deuouere sanars et post uota tracture. Dissipat
inpios tex sapiens. et curuat super eos fornicem
lucebna domini spunculum hominis. que mur¬
stigat omiua secreta uentris. Misedia ed ueri¬
tas custodinnt regem. et roboratur elementiã
thronus eius Exultatio utuenum fortitudo eoꝵ
ed dignitas senm oanities. Luior milueres
absterget mala. et plage in secretiorib uentris
¶Sicut diuisiones aquaix. ita cor regis in manudo¬
mini. quocumq uolueoit in olinabrt ilłud. Mis
iua tere recta sibi uideo᷑. appendit autem cordado¬
minus. Facere miscłiam eo uiditium maga pla¬
cent domino quan iuctime. Exaltatio acułoꝵ es di¬
latatio cordis: Incetua impioꝵ pocratum. Cogta¬

Expanded text:
Ne dicas reddam malum pro malo. expecta Dominum Ne dicas reddam malum pro malo. expecta Dominum et liberabit te. Abhominatio est apud Deum pondus et pondus. statera dolosa non est bona. A Domino diriguntur gressus hominis. Si quis autem hominum intelligere poterit viam suam. Ruina est homini devotare Sanctos: et post vota retractare. Dissipat impios rex sapiens: et incurvat super eos fornicem. Luceestigat omnia secreta ventris misericordia et veritas custodiunt regem et roboratur clementia thronus eius exultatio iuvenum fortitudo eorum et dignitas senum canities livor vulneris absterget mala et plagae in secretioribus ventris sicut divisiones aquarum ita cor regis in manu Domini quocumque voluerit inclinabit illud omnis via viri recta sibi videtur adpendit autem corda Dominus facere misericordiam et iudicium magis placent Domino quam victimae exaltatio oculorum et dilatatio cordis lucerna impiorum peccatum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Reim qpui sedeo in solio uiditu. dissipe omneme¬
sui amitii suo. alius potest dicere. mindum ẽ
cormieum. ꝑutus sum a pecoato. Pondus en pon¬
or ierensibi et mensura. utrumꝙ abboninia¬
pues sa monduco ii recta sint opera eias au¬
pene ali ontem et oculum iudentem: doneniᷤ
fentt atdienq sE diligere somynum. ueite
et pani b dirał  est malior est dicco om̃is
cmptor ec cum receseeto iune gloriaboret
aurium et mulitetido gemimaus es uas precio¬
sium: labia scienttie. Colle uestim̾tum eius qui fide¬
ubssor excccti alien. & pro extraneio aeites pigne
ab eo. Snauis est honuni panis mendatũ. et postea
implebitur os eius calculo. Cogitationes consulis
polorantur. et gubernaculis tractanda sund bella
Ei qui reuelat mysteria et ambulat fraudulent᷑.
et dilatat labia sua ne commiscearis. Qmale¬
dicit patri suo eomatii. extinguet᷑ lucerna eius
in medis tenebris. Hereditas ad quani festinat᷑
in principio. in nouissimo benedictione carebit

Expanded text:
lio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominapuer si munda et si recta sint opera eius aurem audientem et oculum videntem Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te is emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo gemmarum: vas autem pretiosum labia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fidejussor exstitit alieni, et pro extraneis aufer pignus ab eo. Suavis est homini panis mendacii: et postea implebitur os ejus calculo. Cogitationes consiliis roborantur: et gubernaculis tractanda sunt bella, Ei, qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commiscearis. Qui maledicit patri suo, et matri, exstinguetur lucerna ejus in mediis tenebris. Haereditas, ad in principio: in novissimo benedictione carebit.
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniat᷑ pauperem. ut augeat diuitias suas
dabit ipe diriori et egebit. fi̾li mi inclina aurentu¬
am. et audiuerba sapientum. appone autem cor ad
doctrinam meam. que pulchra ertt tibi. cum serua
hodie. Etce descripsi eam tebi triplictcei in agitiltio¬
nib et scientia. ud ostenderem tibi firmitatẽ eo
eloiuia ueritutis. respondere ex hus alis qui mise¬
runt te Non facias uiolentiam pauperi quia
per est. neq conteras egenum in porta. quia ꝯns¬
iudicabit aiisam eius. et configet eos aui confire¬
runt animã eius. Noli eẽ amicus homini uacind
mitus eus: et sumas scandalum antine tue slo¬
li ẽẽ cum hiis qui defigunt manus suas. et qui¬
se uades offerunt pro debitis. Si enim non hibes
unde restituas. quid cause est ut tollas operimẽ¬
tum de cuibili tuo. Ne transgrediaris terminos an¬
tiquos. quol posuerunt patcres tui. Uidisti iuiȩ¬

Expanded text:
calumniatur pauperem, ut augeat divitias, calumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad docthodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundmitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti vi
Abbreviated transcription (Latin):
transi c el asdetus est dampno. tinis moccens meo
domini. duitie et gloria et irtu. Arma edesie dinor
niã peruersi cistos autem anime sue loege ladim
ab en. Pro uerbium est. adolescens iseitor se msno
etam aien senitecit: non recedet ab ea. Ouia asus¬
reb. imperat. et qui accipit mutuim. Srtesia
fenerantis. Qici seminat iuiquitatẽ. mertuns ale
et uirga ue sue consuminabit. Qii proonu uaio¬
paisedi̾am benedicetur: de panib enim snis detpan¬
peri. uistoriam ⁊ honorem acqurret quis tedi pt¬
nera. aĩam autem auferet accipientiũ. Ece demo¬
rem et exbit cum eo inrgium. cessabuntq euiis:
contumelie. Qui diligit cordis mundrctam. pter
gram labioꝵ suoꝵ habebit amicumn regea. s uted
mini custod̾ iunt scĩentiam. et supplante ucenido
itnqui. Dicid piges. Leo est foris in medio plateroa
eccidendus sum. Souea profunda os aliene auuitus
est dominus: incided in eam. Sulticia collgats est ui
corde pueri: et uirga discipline fugabit em. Cn

Expanded text:
s est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mortuum, servus est fenerantis, Qui seminat iniquitatem, metet mala, et virga irae suae consumam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia conligata est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
in simmolicitate sua: quam diues torauens labiam¬
lipieno ubinon est scientia anime non est bonurar
epins festinus est pedib offendit. Stułticia homi¬
sus supoiantas greslus enis.: et contra deum feruet
mino siao. Dintie ad dunt amicos plurimos. a pau¬
mimostior huiqios habutt separantur. Tostis fal
dus nonerid impunitus. et qui mendatia loquit᷑
noneffugies. Multi colunt personam potentes
edamin sunt dona tribuentis. fratres hominis
puperis oderunt eum. insuper et amiti proctil
peressems at ab eo. Qni tantum uerba sestatur.
nichil habebit. qui autem possessor est mentrs.
diligit animam suam. et custos pindentie iauenaeo¬

Expanded text:
in simplicitate sua quam diues prauis iinsipiens. ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae invenie
Abbreviated transcription (Latin):
quss quiris siria. et iuditia quali uectes irebiũ
ansintiu oris uiri replebttur uenter euil. et geni¬
mina lalsoꝵ illus saturabunt eum. Morsredere
mina manib lingue. qui diligunt eam: comedent
rustui enis. Qn inuenit milieren bonam. mue¬
a bonum es haumet iccunditatem a dr̃o. Qua

Expanded text:
quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a Domino. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Non inueniet fraudulentꝰ luchrum. et substan¬
tia hominis erit auri p̾cium. In senitia uistitie
uitu. iter autem deunm ducit ad mortem Filiuis
sapiens doctrina patris qui autem illusor est nõ
audit cum arguit᷑. De fructu oris sui homo sa¬
ealit bonis. anima autem preuaria. oꝵ iniqua uie

Expanded text:
non inveniet fraudulentus lucrum et substannon inveniet fraudulentus lucrum et substantia hominis erit auri pretium in semita iustitiae vita iter autem devium ducit ad mortem filius sapiens doctrina patris qui autaudit cum arguitur. De fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praevaricatorum iniqua. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
um suaix retribuetur ei. Uia stulti recta in orulis ei
qui autẽm sapiens est audit consilia. futuis statĩ
indicat itam suam qui autem dissimulat inuiri¬
am: callidus est. Qui quod nouit loquitur. index
conscientia. lingua autem sapientium sanitas est.
Labium ueritatis sumum erit in ꝑpettium qui aut̃
testis est repentinus. concinnat linguam mendatii.
Dolus in corde cogitantium mala. qui autem ine¬
und pacis consilia sequitur eos gaudrum. Non con¬
tristabit iustum quioquid ei acciderit. impũ autẽ
replebuntur malo. Abhominatto est dño labia
mendacia qui autem fideliter agunt. placent eu
Homo uersitus celat scientiam. et cor insipten¬
tium prouocat stultitiam. Manus fortium dña¬
bitur. que autem remissa est iributis seruiet.
¶eror in corde uri humiliabit illum. et sermo¬
ne bono letificabitur. Qui negligit damprisi ꝓpt̾
amitum iustus est. iter autem impioꝵ decipiet to.

Expanded text:
um suarum retribuetur ei. Via stulti recta in oculis ejus: um suarum retribuetur ei. Via stulti recta in oculis ejus: qui autem sapiens est, audit consilia. Fatuus statim indicat iram suam: qui autem dissimulat injuriam, callidus est: Qui quod novit loquitur, index conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit iustum quicquid ei acciderit impii autem replebuntur malo abominatio Domino labia mendacia qui autem fideliter agunt placent ei homo versutus celat scientiam et cor insipientium provocabit stultitiam manus fortium dominabitur quae autem remissa est tributis serviet maeror in corde viri humiliabit illud et sermone bono laetificabitur qui neglegit damnum propter amicum iustus est iter autem impiorum decipiet eos
Abbreviated transcription (Latin):
bat domum suam ꝑoseadebit uentos. e qu estitit
est seriuet sapiente fcustus uistt lignum stdis
qui sitscipit aninas: sapiens est. Siistil ut teor
reccprt: quanto magis impius et peceatot n ier¬
gro disciplinan diligio scientiam. qui autem odiͥit¬
trepatrones insipiens est. Qui bonusꝰ. est sem odrci
domino grãm qui aittem confidit in cogitatonib a¬
isimꝑie agit. Non roborabitur homo eximpitrt.
cia et consilia impioꝵ fraudulenta. Uerba impiodi
sidiantur sanguii. os uistoꝵ liberabit as. uei
pios et non erunt. domus aitem uistoꝵ pernarẽ m
Doctrina sua noscetur uir. quiautem ii prrianebte
est. patebit contemptiui. ¶Melior est paupex et siresi¬
ciens sibi. quam gloriosus et indigens pane.Noutt
iustus animas iumentoꝵ suoꝵ. niscera autemint¬
pioꝵ crudelia. Qui operatuir terram suam satur¬
bitur panib. qui autem sectatur ocium stuibtillim:¬
monim̃tum est pessimoꝵ. radix autem iustoꝵ profi
unusquisq reꝑlebitur bonis. et iuxtil opera manu¬

Expanded text:
debit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quanto magis impius et peccator qui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietatcia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane novit iustus animas iumentorum suorum viscera autem impiorum crudelia qui operatur terram suam saturabitur panibus qui autem sectatur otium stultissimmunimentum est pessimorum: radix autem justorum profunusquisque replebitur bonis, et juxta opera manu