comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adutꝰ abeo quemp̃catus est: Cogitaui inqͥt
uias meas. & auerti pedes me õs intestimo¬
nia tua Auerti scilic& aui is meis quae displi¬
cuerunt mihi : ut irent intestimonia tua. atq
ibi haberent uiam. Plures enim codices non
habent quia cogitaui sicut inquib dam legit᷑.
sed tantũ modo cogitaui. Quod autem hic posi¬
tum . ẽ. & auerti pedes meos: nonnulli habent
quia cogitaui. & auertisti pedes meos. ut hoc
dĩ potius grãe tribuatur. scđm illud quod apłs
ait: ds̃ estenim qui oꝑatur inuobis: cui etiã
dicitur: auerte oculos meos neuideant uanita¬
tem Si oculos ne uideant uanitatem. cur non&
pedes. ne sectentur errorẽ : ꝓpter quod & illud
scriptum est. Oculi mei semꝑ addnm: qui a ipse
euellet delaqueo pedes meos Sed siue auertis¬
ti pedes meos. siue auerti pedes meos legitũr.
abillo fit ut faciamus: cuiꝰ faciem precatuis est
in corde suo. cui & dixit: miserere mei scđm

Expanded text:
adjutus ab eo quem precatus est: «Cogitavi,» inquit, «vias meas, et averti pedes meos in testimonia tua. Averti» scilicet a viis meis, quae displicuerunt mihi, ut irent in testimonia tua, atque ibi haberent viam. Plures enim codices non habent, «Quia cogitavi,» sicut in quibusdam legitur; sed tantummodo, «Cogitavi.» Quod autem hic positum est, «Et averti pedes meos;» nonnulli habent, «Quia cogitavi, et avertisti pedes meos:» ut hoc Dei potius gratiae tribuatur, secundum illum quod Apostolus ait, «Deus est enim qui operatur in vobis» : cui etiam dicitur, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem.» Si oculos, ne videant vanitatem, cur non et pedes, ne sectentur errorem? Propter quod et illud scriptum est: «Oculi mei semper ad Dominum, quoniam ipse evellet de laqueo pedes meos» . Sed sive «avertisti pedes meos,» sive «averti pedes meos» legatur, ab illo fit ut faciamus, cujus faciem precatus est in corde suo, et cui dixit, «Miserere mei secundum
Abbreviated transcription (Latin):
eminensest gͦ uia: & merit ꝯꝓtegit inaqͥs superiora
caeli: qͥanichil inuenis eminentius karitate. indi¬
uinis libris. Sed adhuc euidentius audi qđ aquasit.
rant aquae tuae : & ait mͥ aliqͥs : Non ibi exp̃ssae
dictũ ÷: utrũ Karitatẽ intelligere debeã. Quidsi
alius aliud aliqͥd intelligat: Tantũ mem̃to qđ ait
apłs: caritasdĩ diffusaest incordib nr̃is. Unde :¬
Siqͥs sitit: ueniat &bibat. Dicit adhuc. Quicredit inme:
flumina aquȩ uiuȩ fluent deuentre eiꝰ. Quid÷ hoc:
Exp̃onãt euangłista. Hoc autẽ dicebat inqͥt desp̃ũ:
que accepturierant credentes in eum. Sp̃señi ñ du erat
datꝰ: qͥa iħs ñdũ fuerat glorificatꝰ. E rgo fr̃s si ꝓpt̃ea sp̃s¬

Expanded text:
it in aquis superiora coeli; quia nihil invenis eminentius charitate in divinis Libris. 10. Sed adhuc evidentius audi quid aqua sit.rant aquae tuae.» Et ait mihi aliquis, Non ibi expresse dictum est, utrum charitatem intelligere debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? Tantum memento quod ait Apostolus, «Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris.» Unde? «is sitit, veniat, et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc autem dicebat,» inquit, «de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Spiritus enim nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus.» Ergo, fratres, si propterea Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mitter& caritatẽ. Neni sicd̾s ꝓtegit: ut qͣsi sustentẽt᷑
abeo quẽ ꝓtegit. Subleuat que ꝓtegit: nonerat:
Itagͦ cęlũ aqͥs ꝓtegit : ut magis illo diuino spu sub¬
leuẽtur. Qd subleuat sursu est: qđ subleuat᷑ infraest
Illud suspendit: hoc pendit. Si gͦ illud suspendit.
hoc pendĩt: audi. quia hoc calũ scripturarũ ex cari¬
tate pend&. Duosunt nẽpe illa notissima p̃cepta
dilectionis. In hisduob p̃ceptis: totalex pend& &

Expanded text:
mitteret charitatem. Non enim sic Deus protegit, ut quasi sustentetur ab eo quem protegit: sublevat quem protegit, non onerat. Ita ergo coelum aquis protegit, ut magis illud divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum est; quod sublevatur, infra est: illud suspendit, hoc pendet. Si ergo illud suspendit, hoc pendet; audi quia hoc coelum Scripturarum ex charitate pendet. Duo sunt nempe illa notissima praecepta dilectionis: «In his duobus praeceptis tota Lex pendet
Abbreviated transcription (Latin):
indñm: Sed s̃perauit. Auigilia matutina usq¬
isrł indñm : sed auigilia matutina speret isrł
Ergo culpo spem scłi. quando sꝑatur dedõ: non
Sedalia spes.ẽ. isrł ꝓpria. Nonꝓsũmo suo bono.
sper& isrł diitias : non salutẽ corporis. non
abundantiã terrenoꝵ. Immo tribulationem
hic habiturus. ẽ : si forte contigerit illi ꝓp̃ter
ueritatẽ pati aliquas molestias. Non enim non
sꝑabant indm̃ martyres. & tam̃ talia sunt pas¬
si qualia latrones: qualia iniqui. subrecti ad
bestias. ignib concremati. gladio ꝑcussi. ungu¬
lis ex arati. cathenis obstricti. carcere necati
Ista omĩa mala passi. non sꝑabant indñm : aut
ideo sperabant ut istis malis carente sihac uita
fruerentur: non plane: quia a uigilia matuti¬
na sperabant. Quid ẽ hoc: considerabant illã
uigiliã matutinã qua resurrexit dñs eorum.
& uidebant quia antequam resurgger& talia
ipse passus erat. qualia ipsi paciebantur : & ñ
desperabant etiam se post tales passiones resur¬

Expanded text:
id speravit? «A vigilia matutina sIsrael in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resur
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ dixit. auigilia matutina usq ad noctẽ.
tutina s urrexit dñs Et hoc debet sperare corpꝰ.
quod p̃cessit incapite. Sed nẽc suggeratur ista
cogitatio: capiti licuit resurgere. quia peccatis
non p̃mebatur. nullum peccatum erat in eo
Quidnos facturi sumꝰ: sꝑabimꝰ talem resurres¬
tionem. qualis indño p̃cessit. cum peccatis nr̃is
aggrauemur: sed uide quid sequitur. qm̃ apd̾¬

Expanded text:
gilia matutina speret Israel tutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? Sed vide quid sequitur: «Qu
Abbreviated transcription (Latin):
& illi erubescant nonse credidisse quod uidebant
łrubescentes damnabuntur : & gratulati corona¬
buntur. Dicetur confusis: ite inignem aeternũ.
qui paratus .ẽ diabolo & angłis eiꝰ Dicetur gau¬
dentib: uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ.
quoduobis paratum. ẽ. ab origine mundi. Quod
cum acceperint: iam spes nonerit. quia res tene¬
bitur. Trans acta ergo sp̃e : transuit nox illa:
Seddonec fiat: auigilia matutina sper&e anima

Expanded text:
 illi erubescant non se credidisse quod videbunt.  illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Erubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum acceperint, jam spes non erit, quia res tenebitur. Transacta ergo spe, transibit nox illa; sed donec fiat, a vigilia matutina speret anima
Abbreviated transcription (Latin):
istam no ttem iam non erit spes: sed ipsa res
Spes enim quae uidetur non ẽ. spes: apłs dicit
Quod enim qͣuis. quid sꝑat: si autẽ quod non ui¬
demus sꝑamus : ꝑpacientiam expectamꝰ Si gͦ
pacienter expectare debemus q uod nonuidemꝰ.¬
quousq  usq ad noctem speremꝰ: id ẽ usq ad
finem huiꝰ uitae nr̃ae. uel scłi. Cum autẽ nox
ista transierit: iam ueni&e quod sperabamus.
& non iainsperabimꝰ. nectamen desperati erimꝰ
Est enĩ uituperatio. desperatoꝵ. Et aliquando de¬
testamur hominẽ. & dicimꝰ. non hab& spem
Non semꝑ malum.ẽ. non habere spem. In hac ui¬
ta cum sumꝰ : malumẽ non habere spem: Qui
enĩ modo spem non habet: rem postea non ha¬
bebit. E rgo modo spem debemꝰ habere: Sed
cum res uenerit. numquid spes erit: quod enĩ
rexit. demonstraturꝰ generi humano: ut uide¬
ant & pii & impii Illi uideant & gratulentur
inuenis se sẽ quod eredider̃ antequã uiderent.¬

Expanded text:
istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. «Spes» enim «quae videtur, non est spes,» Apostolus dicit: «quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmupatienter exspectare debemus quod non videmus, usque ad noctem speremus, id est usque ad finem hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox ista transierit, jam veniet quod sperabamus; et non jam sperabimus, nec tamen desperati erimus. Est enim vituperatio desperatorum, et aliquando detestamur hominem, et dicimus: Non habet spem. Non semper malum est non habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, numquid spes erit? «Quod enimrexit, demonstraturus generi humano, ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum. & heliseus : sedresurrexer̃ iterum
morituri. Dñs ipse quos resuscitauit. morituri
resurrexer̃. siue ille iuuenis filius uiduae.
siue illa puella duodetĩ annorum filia archi¬
synagogi. siue latarus: aliter̃ suscitati sunt
om̃s morituri. Semel nati sunt: sedbis mortu
sunt. Nemo resurrexerat nunquã moriturꝰ: nisi
dñs: Quando autem resurrexit dñs. nunquam
moriturus : auigilia matutina. Hoc spera & tũ
dedño. resurrecturum te. Non quomodo laza¬
rus resurrexit. non quomodo filius uiduae.
& archisynagogi filia resurrexer̃. non quomͦ
quos suscitauer̃ antiqui ꝓphetae. sed resur¬
recturũ te sꝑa quomodo dñs. ut post resurrec¬
tionem qua resurrexeris. noniamte timeas
moriturum: & coepisti sperare auigilia matuti
na Spera autem usq ad noctẽ quousq finiatur
haec uita. quotisq sit nox uniuersi generis
humani in occasu scłi. Quare hocusq quia post

Expanded text:
mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum morituri. Dominus ipse quos resuscitavit, morituri resurrexerunt; sive ille juvenis filius viduae , sive illa puella duodecim annorum, filia archisynagogi , sive Lazarus : aliter resuscitati sunt, omnes morituri; semel nati sunt, sed bis mortui sunt. Nemo resurrexerat nunquam moriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Domino, resurrecturum te, non quomodo Lazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui Prophetae; sed resurrecturum te spera quomodo Dominus, ut post resurrectionem qua resurrexeris, non te jam timeas moriturum: et coepisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est hoc Non hoc cȩperunt sperarededño
quod precessit indño. ab illa uigilia matuti¬
na: Sed sꝑabant dedño: ut si essent xp̃iani
haberent plenamdomũ frum̃to. uino & oleo.
argento & auro. nullus eorum moreretur im¬
maturus. Siquis eoꝵ non haberet filios: ac¬
ciperet: Si uxorem nonduxisset duceret. Non
ab ortiret non solum aliqua mulier indomo
eiꝰ : sed nec pecus eiꝰ Non arẽscerent cupae
eiꝰ non grandinaretur uinea eiꝰ. Qui sic spe¬
rabat indño. animaduertit his reb abunda¬
re eos qui noncolebant dñm. & defecerunt
pedes eiꝰ. & nonsꝑauit usq ad noctem: qui a
non coepit auigilia matutina sperare. Quis
ergo sic incipit auigilia matutina sperare.:
qui hoc sperat dedño. quod cȩpit ostendere
auigilia matutina in qua resurrexit. Antea
enim nemo resurrexerat: sem per uicturus
Intendat caritas urã Resuscitati sunt mortui
ante aduentum dñi. Nam &̃ helias resuscitauit

Expanded text:
Quid est hoc? Non hoc coeperunt sperare de Domino, Quid est hoc? Non hoc coeperunt sperare de Domino, quod praecessit in Domino ab illa vigilia matutina: sed sperabant de Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, vino, oleo, argento, auro; nullus eorum moreretur immaturus; si quis non haberet filios, acciperet; si uxorem non duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus, sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit his rebus abundare eos qui non colunt Dominum, et defecerunt pedes ejus , et non speravit usque ad noctem; quia non coepit a vigilia matutina sperare. 9. Quis ergo sic incipit a vigilia matutina sperare? Qui hoc sperat de Domino, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resuscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
tuas dedit dõ. & ait tibi. Consecrata sunt iã omĩa
tua: Quando tales primitiae tuae detẽ datest̃
dõ spera ergo & inte futurum: quod precessit in
primiciis tus Ergo ille quia auigilia matutina
resurrexit: ꝯpit anima nr̃a exhoc sꝑare. Et quo¬
usq: usq in noctem. quousq moriamur Omis
enim mors nr̃a carnalis: quasi somnus . ẽ: Cȩ¬
pisti sperare exquo resurrexit dñs : noli defice¬
re sperare. quousq exeas abhac uita. Namsi
nonusq ad noctẽ speraueris : deletur totum
quod speraueras. Sunt enĩ homines qui inci¬
piunt sꝑare : sed non ꝑseuerant usq ad noctẽ
Incipiunt pati tribulationes aliquas: incipi¬
unt patitemptationes. uident homines malos
talia sperabant dedño. ut hic essent felices: at¬
tendunt eos qui scelera fecer̃ habere quodipsi
habere desiderabant: & deficiunt pedes eoꝵ
& desinunt sperare indñm Quare: quia
non auigilia matutina cȩperunt sperare.

Expanded text:
tuas dedit Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tuas dedit Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te datae sunt Deo; spera ergo et in te futurum quod praecessit in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati tentationes, vident homines malos talia sperabant de Domino, ut hic essent felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia matutina coeperunt sperare.
Abbreviated transcription (Latin):
Idest quia erit resurrectio. resurgetis & uos
Sed sunt quidicant. Ecce resurrexit dñs. nũ qͥd
ꝓꝑtẽa sperandum ẽ & me posse resurgere:
utiq ꝓꝑterea. In hoc enim resurrexit dns: quod
ate accepit. Non enim resurger&: nisi mor¬
tuus esset. Non enim mortuus eẽt: nisi carnẽ
portaret. Quid accepit ate dñs: carnẽ: Quid
uenit ipse : uerbumdĩ quod erat ante omĩa.
ꝑ quod facta sunt omĩa. Sed ut acciper& abste
aliquid: uerbum caro factum ẽ & habitauit
innobis. Accepit abste quod offerret prote:
quomodo accipit ate sacerdos quod ꝓte offerat.
quando uis placęre dõ ꝓpeccatis tuis Iã factũ
est: ita factum est. Sacerdos nr̃ a nobis accepit.
quod pronobis offerr&. Accepit enĩ a nobis car¬
nem: in ipsa carne uictima factus . ẽ. holocaus¬
tum factus. ẽ: Sacrificium factus. ẽ inpassione.
sacrificium factus ẽ: in resurrectione. In noua¬
uit illud quod occisum est: & tanquã primitias

Expanded text:
id est, quia ego resurrexi, resurgetis et vos. id est, quia ego resurrexi, resurgetis et vos. 7. Sed sunt qui dicant: Ecce resurrexit Dominus; numquid propterea sperandum est et me posse resurgere? Utique propterea: in hoc enim resurrexit Dominus, quod a te accepit. Non enim resurgeret nisi mortuus esset, non autem mortuus esset, nisi carnem portaret. Quid accepit a te Dominus? Carnem. Quid venit ipse? Verbum Dei, quod erat ante omnia, per quem facta sunt omnia. Sed ut acciperet abs te aliquid. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Accepit abs te, quod offerret pro te; quomodo accipit sacerdos a te, quod pro te offerat, quando vis placare Deum pro peccatis tuis. Jam factum est, ita factum est. Sacerdos noster a nobis accepit quod pro nobis offerret: accepit enim a nobis carnem; in ipsa carne victima factus est, holocaustum factus est, sacrificium factus est. In passione sacrificium factus est; in resurrectione innovavit illud quod occisum est, et tanquam primitias
Abbreviated transcription (Latin):
lia matutina usq ad noctem: Quidẽ. quodait:
una diȩ sperauit indño. & finita est tota spes ip¬
sius. Auigilia matutina usq ad noctem: spe¬
rauit indño. Ista uigilia matutina : finis noc¬
tis . ẽ. Hinc usq ad noctem: sꝑauit anima mea
in dñm ł rgo intelligendum.ẽ. ne putemꝰ uno
die nobis sꝑandum. ẽẽ. indñm: Auigilia ma-¬
tutina. usq ad noctem. quid ergo putatis fr̃s
hoc. eẽ.. auigilia matutina usq ad noctẽ. spe¬
sunt peccata. in uigilia matutina resurrex̃
amortuis : ut hoc sꝑemus in nobis futurũ.
quod p̃cessit in dño. Iamenĩ peccata nr̃a dimis¬
sa sunt : sed nondum resurreximus. Si non¬
dum resurreximꝰ : nondum in nobis factum ẽ.
quod precessit incapite nr̃o. Quid p̃cessit inca¬
pite nr̃o: quia & caro ipsius capitis resurrex̃
Sp̃s illius capitis nunquam mortuus . ẽ : sed qđ
in eo mortuum . ẽ resurrexit. Resurrexit autẽ
tertia die. & quod ammodo hoc nobis dix̃
dñs: Quod in me uidistis: sperate inuobis.

Expanded text:
lia matutina usque ad noctem.» Quid est quod ait? uno die speravit in Dominum, et finita est tota spes ipsius? «A vigilia matutina usque ad noctem, speravit in Dominum.» Ista vigilia matutina, finis noctis est; hinc «usque ad noctem speravit anima mea in Dominum.» Ergo intelligendum est, ne putemus uno die nobis sperandum esse in Dominum, «A vigilia matutina usque ad noctem.» Quid ergo putatis, fratres? Hoc est, «A vigilia matutina usque ad noctem, spesunt peccata, in vigilia matutina resurrexit a mortuis, ut hoc speremus in nobis futurum quod praecessit in Domino. Jam enim peccata nostra dimissa sunt, sed nondum resurreximus: si nondum resurreximus, nondum in nobis factum est quod praecessit in capite nostro. Quid praecessit in capite nostro? Quia et caro ipsius capitis resurrexit; spiritus illius capitis numquid mortuus est? Sed quod in eo mortuum est, resurrexit. Resurrexit autem tertia die; et quodam modo hoc nobis dixit Dominus: Quod in me vidistis, sperate in vobis;
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso speraui
Inhis om̃ib in toto labore meo.
in omĩb p̃liis meis. in omĩb difficultatib meis.
in ipso speraui:
ii: quĩ subcdis popłm meũ sub me:

Expanded text:
 in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui subdit» «populum meum sub me
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs intelligentib angustã uiã. quaeducit
aduitam. Talib enim ueni& illa hora subito.
quia tales erant indieb noe: quoꝵ dierum
cõmemorationẽ: audistis factã in euangłio
Sic erit aduentus filii hominis inquit: quomo¬
do indieb noe. Manducabant. bibebant. nu-¬
bebant. uxores ducebant. nouellabant. ȩdifi¬
cabant. donec introut noe in arcam: & uenit
diluuium. & perdidit omĩ. quid ergo : omĩ
peribunt qui ista faciunt. qui nubunt. qui
uxores ducunt. qui nouellant. qui aedificant.
Non: Sed qui dehis p̃sumunt. sed qui ista dõ p̃¬
ferunt. sed qui ꝓpt̾ haec offendere dm̃ cito
parati sunt. At uero qui istis omib aut non
utuntur. aut utuntur tanquã nonutentes.
plus p̃sum̃tes deillo quidedit quã dehis quȩ
data sunt. & intelligentes in his eiꝰ consolatio¬
nem & miscłiam: & non occupati donis
ne adonatore ru ant Quitales sunt: non
illos inuenĩt imparatos hora illa sicut fur

Expanded text:
sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur
Abbreviated transcription (Latin):
innocte ita ueni&:. Si scir& in quit pat̾ fami¬
lias qua hora fur uenir&e: amendico uobis
quia non pateretur ꝑfodiri parietem suũ
Dicitis modo Quis ergo nouit quahora ueniat.
quia hora sicut fur erit: nescis quahora ueni¬
at : semper uigila. Vt qđ nescis quando ueni¬
at: paratum te inueniat cum uenerit. Ꝙ ad
hoc forte nescis quando uenturus. ẽ : ut sẽꝑ
paratussis. Illum enĩ patrem familias subito
occtipauit hora illa: qui pater familias suꝑb
significatus. ẽ. Noli eẽ: uelle pater familias.
& nonte subito illa hora occupabit: & quid ero
inquis : qualem audisti depsalmo. Pauper
&e dolens ego sum: Sienim pauꝑ & dolens eris.
non eris pater familias: quem illa hora subito
inueni&: & subito p̃m&. Patres familias
enim sunt illi: qui p̃sum̃tes decupiditatib
suis:. & indeliciis huius scłi defluentes. tument
& eriguntur aduersus humiles: & in sultant

Expanded text:
in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamiin nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant
Abbreviated transcription (Latin):
mittentes semina sua: Haec . ẽ. conuallis plora¬
tionis : ubi a fentib mittuntur semina
Quae sunt autẽ semina: bona oꝑa in ista tribu¬
latione t̾rena. Quibene oꝑatur in conualle
plorationis : similis .ẽ. homini seminanti per
hyemẽ: Nũquid frigore ab opere deterretur:
Sic p̃ssuris mundi non debemus abono opere
det̾reri : quia uides quod sequitur. Euntes
inquit ibant & flebant: mittentes semina sua.
Ualde miseri sisemꝑ flebant: ualde miseri si
nunquã delacrimis liberandi: Sed uide quid
seqͥtur. Uenientes autem uenient in exultati¬
one : portantes gremia sua. Nichil aliud istis
canticis docemur fr̃s: quã ascendere: Sed
ascendere incorde. in affectu bono. infide. in¬
spe & caritate: indesiderio perpetuitatis. &
uitae aet̾nae sic ascenditur. Congruit nos
dicere quomodo ascendendum sit: quanta
t̾ribiliora lecta de euangłio. audiuit caritas
urã. Videtis certe : qui a hora dñi sicut fur

Expanded text:
mittentes semina sua.» Haec est convallis ploramittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur
Abbreviated transcription (Latin):
ECVNDUS .T̃ ISTEPSALMUS TORUM:
quoꝵ titulus. ẽ. canticũ graduum:
Plures enim sunt significantes. ut
iam in primo eoꝵ audistis ascensum ur̃m. qui
fit incorde addm̃ in conualle plorationis: id ẽ.
abhumilitate tribulationis. Ascensus enim
utilis nobis non potest ẽẽ : nisi primo humi¬
liatis a conualle nobis ascendendum. ẽẽ. memi¬
nerimꝰ. Conuallis enĩt̾rae locus.ẽ. dep̃ssus.:
sicut loca t̾rae altamontes & colles: ita conual¬
lis locus humilis Nedum p̃ꝓpere & p̃postere
quaerimus exaltari : non ascendamꝰ sed ruamꝰ
Docuit autem ipse dñs aconualle plorationis
ascendendum : quando ꝓnobis humiliariusq
admortẽ crucis. & patidignatus est. hoc exẽplũ:
non relinquamꝰ Istam conuallem plorationis.
martyres intellexer̃: Onde intellexerunt:
ꝗnde. nisi quia & ipsi de conualle plorationis
ut corona rentur ascender̃. congruit & ho¬
dierno diei psalmus iste canticum graduum
Deillis enim dictũ est. ł untes ibant & flebant.

Expanded text:
ecundus est iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant,
Abbreviated transcription (Latin):
N empe auerbis esꝰ
illa formido nonfecit eorũdem uerboꝵ odiũ.
sed integram tenuit caritatem Neq enĩ lex
dĩ non sunt uerba & eloquia dĩ. absit ergo
ut timore pereat amor : ubi castus. ẽ timor.
Sic patres a filiis piis & timentur & amantur.
sic pudica coniunx uirum. & tim& ne abil-¬
lo deseratur. & amat ut fruatur. Sic ergo

Expanded text:
Nempe a verbis ejus illa formido non fecit eorumdem verborum odium, sed integram tenuit charitatem. Neque enim lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis pet pudica conjux virum, et timet ne ab illo deseratur, et amat ut fruatur, multo
Abbreviated transcription (Latin):
in caelis. & ille sponsus nõncarne p̃filus homi¬
num. seruitute formosus. Aquib enĩ diligi¬
tur lex dĩ. nisi aquib diligitur ds̃ & quid
hab& bonis filiis triste lex patris. anqm̃
quemdiligit corripit. & flagellat omnẽ filiũ
quẽ recipit.: At qui haec iudicia respuit: pro¬
missa non recipit. Pat̾na ergo iudicia lauden¬
tur & inflagello: si ꝓmissa diligantur in p̃
Septies
indie laudauite : suꝑ iudicia iustitiae tuȩ

Expanded text:
in coelis est , et ille sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in pra«Septies in die laudavi te, super judicia justitiae tu
Abbreviated transcription (Latin):
Quã dicat
irritationem uelsicut exp̃ssius alii interp̃tati
sunt amaricationem : consequentia satis in¬
dicant
it Uperta.ẽ. inquit terra & deglutiuit
dathan. &̃ õperuit suꝑ congregationem
abiron

Expanded text:
Quam dicat irritationem, vel, sicut expressius alii interpretati sunt, amaricationem, consequentia satis indicant Aperta est Terra, & deglutivit Dathan, & operuit super congregationem Abiron
Abbreviated transcription (Latin):
Adño quippe hoc etiam iste superius optauit ubi
ait: utinam dirigantur uiae meae. Et hic ubi
addidit: In cordemeo abscondi eloquia tua.
ut non peccemtibi: Continuo diuinum quȩ siuit
auxilium. ne in corde eius dĩ eloquia sine fructu
absconderent᷑: nisi oꝑa iustitiae sequerentur.
Cum enĩ hoc dixisset: adiunxit. Be¬
Benedictus es

Expanded text:
viam suam» . A Domino quippe hoc etiam iste superius optavit, ubi viam suam» . A Domino quippe hoc etiam iste superius optavit, ubi ait, «Utinam dirigantur viae meae:» et hic ubi addidit, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi;» continuo divinum quaesivit auxilium, ne in corde ejus Dabsconderentur, nisi opera iustitiae sequerentur. Cum enim hoc dixisset, adiunxit: Benedictus es
Abbreviated transcription (Latin):
ł cce orat ut adiuuetur adcustodienda uerba dĩ.
inquo dixerat uiam suã corrigere iuniorem Nã
utiq hoc est ne repellas me amandatis tuis Quid
est enim adõ repelli. nisi non adiuuari: manda¬
tis quippe eiꝰ rectis atq ardiuis. humana non con¬
temperatur infirmitas: nisi preueniens eiꝰ ad¬
iuu& caritas Quos autem non adiuuat: hos
merito ꝑhibetur repellere. & tanqua m flammea
framea ꝓhibeantur indigni: ne manum extendant
ad arborem uitae. Quis. ẽ. autem dignus. ex quo
ꝑunum hominẽ peccatũ intrauit inmundũ. & ꝑ
peccatum mors. & ita in om̃s homines ꝑ transiit.
in quo om̃s peccauer̃ : sed indebita dĩ miscđia
sanatur debita nr̃a miseria: Nam iste loquitur
& dicit.:. in toto corde meo exquisiuite. Et hoc
unde posset. nisi eum auersum ad seipse conuer¬
ter& cui dicitur. ds̃ tu conuersus uiuificabis nos.
& ille perditum quaerer&e. et errantẽ ille reuoca¬
te. Neq enim ꝑseipse posset: cum hieremias ꝓphe¬

Expanded text:
cce orat, ut adjuvetur ad custodienda verba Dei, in quo dixerat viam suam corrigere juniorem. Nam utique hoc est, «Ne repellas me a mandatis tuis:» quid est enim a Deo repelli, nisi non adjuvari? Mandatis quippe ejus rectis atque arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi praeveniens ejus adjuvet charitas. Quos autem non adjuvat, hos merito perhibetur repellere, tanquam flammea framea prohibeantur indigni, ne manum extendant ad arborem vitae . Quis est autem dignus, ex quo per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Sed indebita Dei misericordia sanatur debita nostra miseria. Nam iste qui loquitur et dicit, «In toto corde meo exquisivi te;» et hoc unde posset, nisi eum aversum ad se ipse converteret, cui dicitur, «Deus, tu convertens vivificabis» «nos» , et ille perditum quaereret, et errantem ille revocate: neque enim per se ipse posset, cum Jeremias prophe
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾num fidelib & nonuis credere ibi in ey¬
rographomeo: lege omĩa quae ꝓmisi. deduc
mecũ rationẽ: certe uel cõputando quae reddidi.
potes me credere redditurum eẽ quod debeo
In ipso cyrographo habes ꝓmissum unicũ filium.
cui non peꝑci.: sed ꝓuobis omĩb tradidi eũ: lãcõm¬
puta in redditis: lege crrographum: Promisi ibi
trrum gloriosissimorũ: cõputa redditum: amhmo-¬
neatte massa debiti mei. Sed haec gloria martr¬
rum. ut redderetur tibi ꝓmissa incrrographo
ubi scriptum. ẽ ꝓpt̾te mortificamur totadie: ut
hoc redderetur: fremuer̃ gentes. & popłi meditati
Principes conuener̃ in unũ: conspirantes aduersꝰ
xp̃ianos. Quid ipsorum regium fidem. Non¬
ne & ꝓmisi incrrographo. & reddidi in sffectu.
Aitende ubi ꝓmisi: Ad orabunt eum om̃s reges
terrae. om̃s gentes seruint illi Ingrate legis
debitum cernis redditum: non credis ꝓmissũ

Expanded text:
sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chsempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum unicum Filium, cui non peperci, sed pro vobis omnibus tradidi eum : jam computa in redditis. Lege chirographum; promisi ibi tyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu? Attende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non credis promissu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim ꝓmisit & nondedit: Fidelis dñs in
uerbis suis Adhuc quaedam ꝓmisit & ñ dedit:
sed creditur illi ex his quae dedit. Fidelis dñs
in uerbissuis. Possumus illi credere tantũ modo
dicenti: noluit sibi credi dicenti. sed uoluit tene¬
reł scripturam suam. Quomodo sidiceres alicui
homini cum aliqͥd ꝓmiteres non mihi credis.
eccẽ scribo tibi Et enim quia generatio uadit:
& generatio uenit: Et si transcurr̃ ista scła cedentib
succendibq mortalib scriptura dĩ manere debu¬
it. & quoddam crrographum dĩ quod om̃s transe¬
untes legerent. & uiam̃ promissionis tenerent.
Et quanta sunt quae reddidit ex isto crrographo:
Dubitant homines credere illi de resurrectione
mortuoꝵ. & defuturo scło. Quod solum iam:
reddendum restdit: quando si faciat rationem
cum infidelib erubescunt infideles Sidicat tibi
ds cyrographum meũ tenes. ludicium promisi
de reptionẽ bonorum & malorũ. & regnum

Expanded text:
quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
cui soluendo  obstrinxi: preualebit dñs aduer¬
sus eos. & ext̃minabit om̃s deos gentium terrȩ.
& adorabunt eum unusquisq deloco suo. Nempe
iam p̃ualuit. & ext̾minauit om̃s deos gentium
terrae. Nonne & hoc facit. & hoc reddit: ante
oculos omniũ: ponit solutionem debitorum suoꝵ.
Quaedam reddidit sub maiorib nr̃is quae nos non
uidimus: quȩdam reddidit tẽporib nr̃is quae
illi non uider̃. ꝑ om̃s generationes reddidit quȩ
scripta sunt. Et quid restat non ei creditur his
omĩb redditis: quid ei restat.: Ecce fecisti ratio¬
nem. tanta reddidit. Numquid ꝓpter pauca
residua infidelis .ẽ. factus: absit. Quare : quia
fidelis dñs in uerbis suis. & sc̃s inomĩb oꝑib suis

Expanded text:
Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «Fidelis Dominus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
Non sicut
inimici mei. qui obliti sunt uerboꝵ tuorum:
Cidetur autem minor aetate non oblitus iusti¬
ficationes dĩ: dolere ꝓinimicis suis aetate
maiorib. qͥ obliti sunt. Nam quid .ẽ. unior
ego nonsum oblitus. nisi illi maiores oblitist̃

Expanded text:
non sicut inimici mei, qui obliti sunt verborum tuorum. Videtur autem minor aetate non oblitus justificationes Dei dolere pro inimicis suis aetate majoribus qui obliti sunt. Nam quid est, «Junior ego non sum oblitus,» nisi, Illi majores obliti
Abbreviated transcription (Latin):
A it qͥppe. Fuimꝰ eni & nos aliqͣndo natura filii irae:
sic̃ & ceteri. Ergo exira ipsiusest qđ hic homo ꝑegri¬
nat᷑. qd̾ laborat: Ñ est exira ipsius fr̃smei : Insudore
uultꝰtui & labore edes pane̾ tuũ: & t̾raspinas &
tribulos germinabit tibi. Auctorinr̾o dictũ÷: aut
siest aliud nr̃a uita. si potest c̃ uertere ad aliqua uo.¬
luntatẽ. ubispinas ñ sentias: elige qđ uolueris aut̃
auarꝰ. luxuriosus : Ut duo sola istadicamꝰ: add&
qͣntȩ spinȩ: Amores turpes. qͣntas molestias habent :
Quantas sollicitudines hicinistauita: Omitto gehennas:
ipsiusest. Etcũte c̃uerteris. ut iustȩ agas: ñ poteris
nisilaborare int̾ra. & ñ finit᷑ labor: nisicũfinita fuerit
uia. Oport& inuia laborare: ut in patria gaudeamꝰ
Ergo c̃ solat̃ ꝓmissione sua. laborẽ tuũ. sudorẽ tuu̾. mo¬
lestiastuas: & dic̃tibi: ñ infine̾ irascet᷑. neq in et̃ nũ
indignabit᷑¬

Expanded text:
ait quippe, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, ait quippe, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Ergo ex ira ipsius est quod hic homo peregrinatur, quod laborat. Non est ex ira ipsius, fratres mei, «In sudore et in labore edes panem tuum, et terra spinas et tribulos pariet tibi» ? Auctori nostro dictum est. Aut si est aliud vita nostra; si potes, convertere ad aliquam voluptatem, ubi spinas non sentias. Elige quod volueris, avarus, luxuriosus, ut duo ista sola dicamus; adde e? Amores turpes quantas molestias habent? quantas sollicitudines hic in ista vita? Omitto gehennas. ipsius est: et cum te converteris, ut juste agas, non poteris nisi laborare in terra; et non finitur labor, nisi cum finita fuerit via. Oportet in via laborare, ut in patria gaudeamus. Ergo consolatur promissione sua laborem tuum, sudorem tuum, molestias tuas, et dicit tibi: «Non in finem irascetur, neque in aeternum indignabit
Abbreviated transcription (Latin):
Audisti & hodie. Qu̾a cotidie audis: tã cotidie non
corrigeris. Iu enĩ scđm duritia cordistui. & corinpeniterd:
thesaurizas tͥ irã indiȩ irae. & reuelationis iusti uidi
uideat᷑ ds misericors: ut ñ uideat̃ iustꝰ. Misericors
& miserator dñs. Audio & gaudeo. itadicis: audi &
gaude: adhuc addidit. longanimis & multu misericors:
& in extremo. &uerax. Gaudes& ad uerba superiora:
adultimũ treme. Sic misericors & longanimis est:
ut sit & uerax. Cũ tibi thesaurizaueris ira indiȩ irae.
p̃ne experieris iustũ. quẽ c̃tepsisti benignũ:
N infine irascet᷑: neq inȩt̃nũ indignabit᷑. Quia & qđ
uiuimꝰ in flagellis. & correptione mortalitatis: de
indignatione ipsius est. Depena hochabemꝰ pͥmi
peccati. Pr̃s mei. ñ solũ cogitare debemꝰ ut futuras
minas ipsius euadamꝰ: sed& p̃sentẽ ira Auia & ista
ira ipsius:: çuiꝰ & se & nos fuisse dic̃ filios apłs.

Expanded text:
audisti et hodie: quam quotidie audis, tam quotidie non audisti et hodie: quam quotidie audis, tam quotidie non corrigeris. «Tu» enim «secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationisvideatur Deus misericors, ut non videatur justus. «Misericors et miserator Dominus.» Audio, et gaudeo: ita dicis. Audi, et gaude; adhuc addidit, «Longanimis et multum misericors:» et in extremo, «Et verax.» Gaudes ad verba superiora, ad ultimum treme. Sic misericors et longanimis est, ut sit et verax. Cum tibi thesaurizaveris iram in die irae, nonne experieris n in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur.» Quia et quod vivimus in flagellis et corruptione mortalitatis, de indignatione ipsius est: de poena hoc habemus primi peccati. Fratres mei, non solum cogitare debemus, ut futuras minas ipsius evadamus, sed et praesentem iram; quia et ista ira ipsius est, cujus et se et nos fuisse dicit filios Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
Andiuitias bonitatiseiꝰ & longa nimitatis eiꝰ cont̾ep¬
nis : Ignoras qm̃ patientia dĩ. ad penitentiã tẽ
adducit: Qđ tibi parcit. putes quia placesei:
Haec fecisti inqͥt & tacui: suspicatꝰes iniquitatẽ
qd̾er d tibisimilis. Non mihi placent peccata:
sedlonganimitate quȩro rectafacta. Si punirẽ
peccatõres: ñ inuenire̾ c̃fessores. Ergoteds longa¬
nimitate sua parcẽdo adpenitentiã adducit: tu
autẽ cũ cotidie dicis. finit hodiernꝰ dies: & sic ero
& crastinodie. Neñ craserit ultimꝰ & t̃ciodie:
& subito uenit iraciꝰ. Fr̃s. ñ tardetis c̃uerti addum
Sunt eñĩ qͥ p̃parant c̃uersionẽ & differ̃: & fit inillis
uox coruina. crascras. Coruus dearca em̃issus : ñ ÷
reuersus. N quȩritds̃ dila tone in uoce coruin&
sedẽfessione in gemitu colubino. Missa colu̾ba: re¬
uersaest. Quandiu cras: eras: Obserua ultimu̾ eras.
Quia ignoras qͥdsit ultimũ cras: sufficiat qđ uixisti
usq adhodiernũ peccator. Audisti: sȩpesoles audire:

Expanded text:
is et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit» ? Quod tibi parcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus. sunt enim qui praeparant conversionem et differunt, et fit illis vox corvina, cras, cras. Corvus de arca missus non est reversus . Non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. Missa columba reversa est. Quamdiu, Cras, cras? Observa ultimum cras: quia ignoras quod sit ultimum cras, sufficiat quod vixisti usque ad hodiernum peccator. Audisti, saepe soles audire,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a luxta infernum dispersa sunt ossa marty¬
rum : id ẽ. corpora testium xp̃i. Occisi enim
sunt martyres. & quasi p̃ ualuer̃ qͥ occider̃
Prȩualuer̃ illi persequendo: ut p̃ualerent uer¬
ba xp̃i predicando. Et quid factum.ẽ. demor¬
contẽptibilia quaeq. eẽ : quae sunt quasi contẽp¬
tibilia hominib sucum dant t̾rae Namdictũ
.ẽ. & inquodam psalmo iacuisse mortes scõrum.
& non fuit qui sepeliret. sed illae om̃s mortes
factae sunt crassitudo t̾rae. Quomodo acceͥpit
terra quandam pinguedinẽ dereb contẽptibilib
& dbiectis: sic ex eo quod contẽpsit hic mundus
accepit crassitudinem terraẽ: ut inde seges aeccłae
feratius pullular&e. lam nostis fr̃s. quia contẽp¬
tibilia terrae huiꝰ dequib pinguescit terra:
nec appellare uolo. nec dicere dec&e. Talis. ẽ.
quaedã sagina terrae. talis.ẽ. quaedam pingue¬
do. Et contemptibile. ẽ. hominib. & quasi sor¬
didum. ẽ & abicitur. Sed quid fecit hic Vt

Expanded text:
 Juxta infernum dissipata sunt ossa martyrum, id est corpora testium Christi. Occisi sunt enim martyres, et quasi praevaluerunt qui occiderunt. Praevaluerunt illi persequendo, ut praevalerent verba Christi praedicando. Et quid factum est de morcontemptibilia quaeque esse. Quae sunt quasi contemptibilia hominibus, fecundant terram. Nam dictum est et in quodam psalmo jacuisse mortes sanctorum; et non fuit qui sepeliret . Sed illae omnes mortes factae sunt crassitudo terrae. Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus, accepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecclesiae feracius pullularet. Jam nostis, fratres, quia contemptibilia terrae hujus, de quibus pinguescit terra, nec appellare volo, nec dicere decet: talis est quaedam sagina terrae, et quaedam pinguedo; et contemptibile est hominibus, et quasi sordidum est, et abjicitur. Sed quid fecit hic, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: Sicut contẽptibilis .ẽ. scło : ita p̃ciosa ẽ. agri¬
colae. Nouit enim ibi utilitatem & u̾berem̃
sucũ : & nouit quid affect&: quid eligat. unde
segges fertilis surigat: Sed contẽpnit eã iste mun¬
dũs Nescitis quia contẽptibilia mundi elegit
ds̃ & ea quae nonsunt tanquã quae sunt. ut ea
quae sunt euacuentur: Destercore erectus
patilus & petrus. & cum occiderentur: contẽp¬
nebantur. Modo iam saginata inde terra: exur¬
gente segete aeccłae: Eccẽ quodẽ nobile. et
precipuum inmundo. Imperator uenit romã
Quo festinat: ad templũ imperatoris. anadmemo¬
riam piscatoris : Sicut enĩ crassitudo terrae
disrupta. ẽ superterrã: dissiꝑ̾ata sunt iuxta in¬
fernum ossa nr̃a. Qm̃ adte dñe oculi mei: inte¬

Expanded text:
ptibilis est saeculo, ita pretiosa est agricolae. Novit enim ibi utilitatem et uberem succum, et novit quid affectet, quid eligat, unde seges fertilis surgat: sed contemnit eam iste mundus. Nescitis quia «contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur» ? De stercore erectus Petrus, et Paulus; et cum occiderentur, contemnebantur: modo jam saginata inde terra, exsurgente segete Ecclesiae, ecce quod est nobile et praecipuum in mundo, imperator venit Romam; quo festinat? ad templum Imperatoris, an ad memoriam Piscatoris? «Sicut» enim «crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata sunt juxta infernum ossa n
Abbreviated transcription (Latin):
nor eoꝵ suꝑeos. Timorũtiq ȩbreoꝵ: super
aegrptios. Non enim timor eorum quotimebant
ebrei : sed qͦ timebantur Dic̃it aliqͥs. Quo modo
ergo nolebant eos dimittere aegyptii: quomͦ
tanquã rẽdituros dimiserunt: : quomodo tanquã
redituris & reddituris aurũ & argentũ petenti¬
b comodauer̃. si laetata ẽ. aegyptus in ꝓfectione
eorum: sed intelligendum. ẽ post illam ultimã
aegrptiorũ mortem. & tantã stragẽ in mari rubro
tã magni persequentis exercitꝰ. aegyptios timuisse
residuos. redirent hebrei: & eorum reliquias mag¬
na facilitate contererent: Tunc impletũ ẽ qđ supe¬
rius cũ dixiss&e & auxit popłisuũ uehem̃t̃: mox
addidit. & firmauit eũ super inimicos eiꝰ. Hanc
enĩ sententiã uno uersiculo ꝓpositam ut explicarce
quomodo id factumsit: adiunxit cetera. quae in hac
laude narrauit usq adistum locum ubi ait. lȩtata ẽ.
aegrptus inprofectione eorum. quia incubuit timor
eorum suꝑ eos: uelut adsignans quod ꝓposuerat.

Expanded text:
or eorum super eos.» Timor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo timebantur. Dicet aliquis: Quomodo ergo nolebant eos dimittere Aegyptii? quomodo tanquam redituros dimiserunt? quomodo tanquam redituris et reddituris aurum et argentum petentibus commodaverunt, si «laetata est Aegyptus in profectione eorum?» Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cum dixisset, «Et auxit populum suum vehementer,» mox addidit, «Et firmavit eum super inimicos ejus.» Hanc enim sententiam uno versiculo propositam ut explicaret, quomodo id factum sit, adjunxit caetera quae in hac laude cladis narravit, usque ad istum locum, ubi ait, «laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos;» velut assignans quod