comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ores. alii : aliis meliores: Quare ergo siunꝰ
ab illo uerbi grã iustõ sancto baptir etur
alius ab alio inferioris meriti apud dm̃
inserioris gradus inferioris continentiae.
inferioris uitat unum tamen & par &ae¬
quale est quod acceperunt. nisi quia hic
est quibaptizat o. Quomodo ergo cum bap¬
tirat bonus. & melior. non ideo iste bonũ
accepit. & ille melius: sed quamuis bonꝰ
oe melior fuerint ministri. anum&e at
quale est quod acceperunt: non est melius in
illo. & inferius in illo: sic &icum baptizat ma¬
lus exaliqua uel ignorantia. a ecclesiae uelto¬
ltranuia. aut enim ignorantur mali : aut tole¬
rantur:. Toleratur palea quousq in ultimo
uentilitur a rea: illud quod datum est
unum est: Nec impar ꝓpter impares mi¬
nistros: sed par & aequale ꝓpter hic est. qui
baptizat: Ergo dilectissimi. uideamus qđ
uiderł illi nolunt: non quod non uideant.
sed quod se uidere doleant. quasi clausum

Expanded text:
ores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et quale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par et aequale, propter, Hic est qui baptizat. 9. Ergo, dilectissimi, videamus quod videre illi nolunt; non quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat: Quid ergo ꝑ columbam didicit ne
mendax postea inueniatur: quod auertat
a nobis ds̃ opinari: nisi quandam propri¬
etatem in xpo talem futuram. ut quamuis
multi ministri baptitaturi essent siue
iusti siue iniusti non tribuerur sancti¬
tas baptismi nisi illi suꝑ quem descendit
columba dequo dictum est hic est qui
baptirat in spũ sancto: Petrus baptiret.
hic est qui baptirat. Paulus baptiret : hic
est qui baptirat: Iudas baptixet : hic est
qui baptirat: Nam si pro diuersitate meri¬
torum baptismus sc̃s̃ est: quia diuersa sunt
merita. diuersa erunt baptismata. Et tan¬
to quisq aliquid melius putatur accipere.
quanto a meliore uidetur accepisse. Ipsi
sc̃ĩ intelligite fr̃s boni ꝑtinentes ad colum¬
bam. pertinentes ad sortem cuitatis illius
hierusalem. ipsi bomi in aecclesia de quib
sarum gratiarum sunt: non om̃s paria
habent merita: Sunt alii aliis sancti¬

Expanded text:
noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu sancto? Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat; Judas baptizet, hic est qui baptizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius Jerusalem, ipsi boni in Ecclesia, de quibuejus ; diversarum gratiarum sunt, non omnes paria merita habent: sunt alii aliis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
baptiz abat in spũ sancto. sed quia tali ꝓpri¬
ctate ut potestas ab eo non transir&e in
alterum : quamuis eo donante hoc ibi di¬
nouerat iohannes. quia baptitaturus erat
dñs in spũ sancto Vt hoc intellegatur
di dicisse incolumba: quod ita erat bapti¬
taturus dñs in spũ scõ. ut in neminema¬
lium hominem : potestas illa transira&
Vnde probamus Columba iam baptira
todnõ descendit: Ante autem quam ue¬
nirae dñs ut baptitaraur a iohanne in
iordane : diximus quia nouerat eum. il¬
lis uocibus ubi ait. tuad me uenis bapti¬
zari. ego ate debeo baptizari Sed ecce
dnm̃ nouerat : nouerat filium di Vnde
probamus quia iam nouerat qđ ipse bap¬
titar&. in spũ sancto s. Antequam ueni¬
re ad fluuium. cum multi ad iohannem
currerent baptitari : ait illis. Ego qui¬
dem baptito uos in aqua. qui autem
post ie uenit maior me est cuius non sum
dignus corrigiam caltiamenti soluere. ipse¬

Expanded text:
baptizabat in Spiritu sancto; sed quia tali propribaptizabat in Spiritu sancto; sed quia tali proprietate, ut potestas ab eo non transiret in alterum, quamvis eo donante, hoc ibi dinoverat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse in columba, quod ita erat baptizaturus Dominus in Spiritu sancto, ut in neminem alium hominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam cal
Abbreviated transcription (Latin):
tris. ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem
Hoc enim in illo uidit iohannes: & cognouit
quod non nouerat. non quia eum non no
spũ sancto: nam & hoc nouerat: Sed quia ita
ut sibi tener& hanc potestatem. & in nullũ
ministrorum illam transferro. hoc est qđ
didicit in columba: Perhanc enim potesta¬
tem quam xp̃s solus sibi tenuit: & in nemi¬
nem ministrorum trans fudit quam uis
ꝑministros baptitare dignatus set ÷ per
hanc stat unitas a ecdesiae: quae significat᷑
in columba de qua dictum est tna est
columba mea : una est matri suae Si enim
ut iam dixi fr̃s trans ferraur potestas a
dño ad ministrum: tot baptis mata essent
quot ministri essent. & iam non starae
post baptismum descendit columba in qͦ
cognouit iohannes quiddam proprium
cum ei dictum ess&. suꝑ quem uideris
spm̃ descendentem sicut columbam. &
manentem suꝑ eum: ipse est qui baptitat
in spũ sancto: Nouerat autem quia ipso

Expanded text:
tris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. tris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et cognovit quod non noverat: non quia eum non novset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae . Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismata essent, quot ministri essent, et jam non staret post baptismum descendit columba in qua cognovit Joannes quiddam proprium, cum ei dictum esset, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizatin Spiritu sancto. Noverat, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus linguis: loquentes accenditeq
Quid enim frs meis quis non uideat quod
illi non uident: Nec mirum. quia qui inde
iuerti nolunt sicut coruus de arca emissus
est Quis enim non uideat quod illi non ui¬
dent : & ipsi sp̃ui sancto ingrati sunt. Ec
trimtas quae unus nobis ds̃ est: Ascendit
enim dñs ab aqua sicut in euuangelio legimꝰ :
& ecte apti sunt ei carli & uidit spm̃ descen¬
dentem uelud columbam & manentem suꝑ
cum: & statim uox secuta est Tues filius
meus dilectus: in quo mihi complacui Ap¬
par& manifestissima trinitas. pater in uo¬
i. filius in homine sp̃s in columba: Inis¬
ta trinitate quo missi sunt apłi: uideamus
quod uidemus. & quod mirum est quia illi
non uident: Non enim uere non uident. ses
ad id quod facies corum ferit: oculos claudunt.
quo missi sunt discipuli in nomine patris &.
filii &e sp̃s sancti ab illo de quo dictum est.
hic est qui baptitat: Dictum est enimminis¬

Expanded text:
dentibus linguis loquentes, accendite dentibus linguis loquentes, accendite Quid enim, fratres mei? quis non videat quod illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, sicut corvus qui de arca emissus est. Quis enim non videat quod illi non vident? Et ipsi Spiritui sancto ingrati sunt. EccTrinitas, quae nobis unus Deus est. Ascendit enim Dominus ab aqua, sicut in Evangelio legimus: Et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum descendentem velut columbam, et mansit super eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trinitate quo missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod mirum est quia illi non vident: non enim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos claudunt. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ab illo de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Dictum est enim minis
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ sem̃ simplicem se esse debere sicut co¬
lumbam: Habere cum fratribus ueram n¬
cem quam significant oscula columbaru:
Habent enim oscula & corui. sed in coruis
falsa pax in columbis uera pax: Noner¬
go omnis qui dicit pax uobiscum : quasi
columba audiendus est: Vnde ergo dis¬
cernuntur oscula coruorum: ab osculis colũ¬
barum & Osculantur corui: sed laniant:
Alaniatu in nocens est natura columba.¬
rum: Ubi ergo laniatus. non est uera
mosculis pax Illi habent ueram pacem.
qui aecclesiam non laniauerunt Nam cor¬
ui de morte pascuntur. hoc columba
uel muscas occidunt: nichil horum coluba:
Non de morte pascitur: qui laniauerunt
aecdesiam: de mortibus pascuntur: Po¬
tens est ds̃. rogemus ut reuiuiscant qui de¬
uorantur ab eis. & non sentiunt: Multi
agnoscunt: quia reuiuiscunt: Nam ad
eorum aduentum: cotidie gratula mur
in nomine xpĩ: Vos tantum sic̃ estote
simplices ut sitis feruentes. & feruor
uester in linguis sit: Nolite tacere ar¬

Expanded text:
sanctum, simplicem se esse debere sicut columbam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba vel muscas occidunt. Nihil horum columba; non de Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ar
Abbreviated transcription (Latin):
uere his iaclita: in quo dolus non est: ħ
Quid ergo facimus fritres: Deber&
primus non inuenitur in apłis: sed nec
medius nec ultimus. inter duo decim nat¬
hana el est: cui tantum testimonium per¬
hibint filius dĩ dicens: Ecce uere his rae¬
lita : in quo dolus non est: Quaeritur cau¬
sa quantum dñs intimat : probabiliter
inuenimus : Intellegere enim debemus.
ipsum nathanaelem eruditum fuisse¬
& peritum legis: propterta illum nouit
dñs inter discipulos ponere. quia idio¬
tas degit unð con funder& mandum:
Audi apłm ista dicentem: Uidete e¬
nm in quiđ uocationem uram̃ fratres.
quia non multi sapientes stđm carnẽ¬

Expanded text:
vere Israelita, in quo dolus non est. 17. Quid ergo facimus, fratres? Deberetprimus non invenitur in Apostolis, sed nec medius, nec ultimus inter duodecim Nathanael est, cui tantum testimonium perhibuit Filius Dei, dicens, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quaeritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathanaelem eruditum et peritum Legis fuisse: propterea noluit illum Dominus inter discipulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, inquit, vocationem vestram, fratres, quia non multi potentes,
Abbreviated transcription (Latin):
cu desponsata erat mater eius : Nam
quodea intacta conceptus & natus sit .:
tiani Hoc philippus. dixit nathanaeli:
Addidit & locum. anatar&h Et dix̃
ei nathanael: Anatarae potest aliquid
boniesse: Quid intelligitur frs Non
quomodo aliqui praenuntiant : na &e sic
sol& prienuntiari: a natar& potest aliqđ
bom esse : Sequitur enim uox philippi :¬
& dicit: Veni & uide: Ambas autem
pronuntiationes. potest ista uox sequi.
siue sic pronunties tanquam confirman
a natarae potest aliquid boni esse: & il¬
lle ueni & uide : siut sic dubitans &to¬
tum interrogans. anatar& potest ali¬
quid boni esse s. Veni & uide: Cumer¬
gosiue illo modo siue isto pronuntietur:
non repugnant uerba sequentia: nrm̃ ẽ
quaerere : quid potius intelligatur in his
uerbis : Qualis fuerit iste nathanael: in
sequenibus probamus: Audite qualis

Expanded text:
cui desponsata erat mater ejus. Nam cui desponsata erat mater ejus. Nam quod ea intacta conceptus et natus sit, beio. Hoc Philippus dixit Nathanaeli; addidit et locum, a Nazareth. Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Quid intelligitur, Fratres? Non quomodo aliqui pronuntiant: nam et sic solet pronuntiari, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; et ille, Veni, et vide: sive sic dubitans, et totum interrogans, A Nazareth potest aliquid boni esse? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid potius intelligamus in his verbis. 16. Qualis fuerit Nathanael iste, in sequentibus probamus. Audite qualis
Abbreviated transcription (Latin):
rapti sunt fluuio caedebritatis huiuss
Audiendo enim & non faciendo : uenit
fluuius ipsa cael ebritas anniuersaria
impletus est torrens : transiturus est &¬
siccaturus. sed ue illi quem tulerit: Illud
ergo nouerit caritas urã. quia nisi quis&
audiat & faciat: non aedificat supra pe¬
tram. & non ꝑtin& ad nomentam mag¬
num. quod sic commendat dñs Inten¬
tum enim te fecit: Namsi hoc ante
petrus uocar&ur. non ita uideres myste¬
num petrȩ. & putares casu eum sic uoca¬
r: non prouidentia dĩ: Ideo eum uolu
it aliud prius uocari. ut ex ipsa commu¬
tatione nominis. sacramenti uiuacitas
commendarxur: Et in crastinum uolu¬
it exire ingalileam : & inuenit philippũ¬
& dicit ei iħs: Sequere me: Erat autem.
deciuitate andreat. & petri Et inuenit
philippus nathanaelem. lam uocatus a
dño philippus: & dixit ei Quem scripsit
morses in lege & prophete : inuemimus
iħm filium ioseph: Eius filius dicebatur.

Expanded text:
rapti sunt fluvio celebritatis hujus? rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic vocari, non providentia Dei: ideo voluit eum aliud prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galilaeam, et invenit Philippum. Dicit ei: Sequere me. Erat autem de civitate Andreae et Petri. Et invenit Philippus Nathanaetem: jam vocatus a Domino Philippus. Et dixit ei: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph. Ejus filius dicebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
& facta est ruina eius magna Quid ꝓ¬
dest quia intrat aecclesiam. qui uult su¬
ꝑharenam aedificare & Audiendo
nim &e inon faciendo: aedificat quidẽ.
sed suꝑ harenam: Sienim nichil audit.
nichil aedificat Siautem audit : aedi¬
ficat. sed quaerimus ubi: Sienim au¬
dit aefacit: supra petram: si audit & non
facit: suꝑ harenam: Duo sunt genera
acdificantium. aut supra petram: aut
suꝑ harenam: Quid ergo c. Illi qui non
audiunt. securi sunt s. Securos eos dicto
quia nichil aedificant: Nudi sunt: sub
plua. ante uentaos. ante flumina:
Cum uenerint istante eͥbs tollunt: qui
domos deitiant: Ergo est una seruritas
& aedificare : & suꝑ petram aedificare
Si autem audire uis & non facere : ae¬
dificas. sed ruinam aedificas: Cum au¬
tem uenit temptatio. deicit domum
& cum ipsa ruinatua. tetollit: Si au¬
tem non audis: nudus es. illis temp¬
tationibus tu ipse trãheris: Audi ergo
& fac: unum est remedium: Quanti er¬
go hodie forte audiendo & non faciendo

Expanded text:
 facta est ruina ejus magna » . Quid prodest quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit : dñs ipse ꝑhib& testimonium
Magnus dñs: cognitus testimonio iohan¬
nis. beatus nathanael. cognitus est testi¬
monio ueritatis Quia dns̃ & si testimo¬
nio iohannis non commendareur: ipse
sibi phibebat testimonium. quia sufficit
sibi ad testimonium suum ueritas: Sed
quia ueritatem non poterant capere
homines ꝑlucernam quaerebant ueri¬
tatem : & ideo iohannes ꝑ quem dñs
ostenderurmissus est: Audi dnm̃:
nathanadi testimonium ꝑhibentẽ : Et
dixit ei nathanad: Anatar&e potest ali¬
quid boni esse : Dicit ei philippus: Ve¬

Expanded text:
fuerit: Dominus ipse perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus testimonio Joannis: beatus Nathanael cognitus testimonio veritatis. Quia Dominus etsi testimonio Joannis non commendaretur, ipse sibi perhibebat testimonium; quia sufficit sibi ad testimonium suum veritas. Sed quia veritatem non poterant capere homines, per lucernam quaerebant veritatem: et ideo Joannes per quem Dominus ostenderetur, missus est. Audi Dominum Nathanaeli testimonium perhibentem: Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse
Abbreviated transcription (Latin):
linguis apparuit: I. inguae inquit¬
diuisae utlud ignis: qui & in sedit suꝑ unum¬
quemque corũ: Distant inter se. linguae:
sed linguarum distantia. non sunt scis mata.
In linguis diuisis. noli dissipationem timere
oportebat de monstrari spm̃ scm̃ uenientẽ¬

Expanded text:
linguis apparuit. Linguae, inquitlinguis apparuit. Linguae, inquitdivisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum. Distant inter se linguae, sed linguarum distantia non sunt schismata. In linguis divisis noli dissipationem timere,oportebat demonstrari Spiritum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
bat: illi auditis his uerbis qui corui erant.
ad lapides statim aduersus columbam cu¬
currerunt: Corpit stephanus lapidari:
& qui paulo ante fremens & feruens
spũ tanquam inimicos imprtum fecerat
& tam quam uiolentus in uectus erat in
uerbis igneis. atq ita flammantibus ut
audistis. dura ceruice & non circum cisi
corde & auribus. ut qui ea uerba audine
putarae stephanum si ei licer& statim il¬
los uelle consumi: uenientibus inse la¬
pidibus. ex manibus eorum genu flexo
ait Dnẽ. ne statuas illis hoc peccatũ
Inheserat unitati columbat: Prior e¬
nim illud fecerat magister suꝑ quem des¬
cendit columba: qui pendens in cruce
ait: Pater ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt: Ergo ne spũ sanctificati
dolum habeant: in columba de monstra¬
tum est: Ne simplicitas frigida rema¬
neat: in igne demonstratum est Nec¬
iusis apuis morieat : quia linguae diuisae sunt:
Distant enim linguat: ideo diuisis

Expanded text:
bat, illi auditis his verbis qui corvi erant, bat, illi auditis his verbis qui corvi erant, ad lapides statim adversus columbam cucurrerunt; coepit Stephanus lapidari: et qui paulo ante fremens et fervens spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis igneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ergo ne Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, ideo divisis
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ sanctum sicut promiserat: Sp̃s sc̃s
ergo tunc ueniens. impleuit locum illũ.
factoq primo sonitu de caelo tãnquã
ferr&ur flatus uehemens. sicut in ac¬
tibus apłorum legimus. uisae inquit
illis sunt linguae diuisae. ueluđ ignis.
qui & insedit suꝑ unumquemq eorũ:
& caeperunt linguis loqui sicut sp̃s
dabat eis pronuntiare: Hac uidimus
columbam suꝑ dm̃.h ac linguas diuisas
suꝑ discipulos congregatos: Ibi simpli¬
citas. hic feruor ostenditur: Sunt enim qui
dicuntur simplices. & pigri sunt: uocant᷑
simplices. sunt autem segnes: Non talis
crat stephanus: plenus spũ scõ Simplex
erat : quia nemini nocebat Feruens erat.
quia impios arguebat: non enim tacuit
uideis : Sius sunt uerba flammantia. du¬
ra ceruice & non circum cisi corde & au¬
ribus: uos semꝑ restitistis spiũ scõ Mag¬
nus impetus: sed columba sine felle sacuit:
Nam ut noueritis quia sine felle sacuie¬

Expanded text:
Spiritum sanctum, sicut promiserat. Spiritus Spiritum sanctum, sicut promiserat. Spiritus ergo tunc veniens implevit locum illum, factoque primo sonitu de coelo tanquam ferretur flatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, Visae, inquit, illis sunt linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum; et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Hac vidimus columbam super Dominum, hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto. Magnus impetus: sed columba sine felle saevit. Nam ut noveritis quia sine felle saevie
Abbreviated transcription (Latin):
non spu gemunt: Ad eo tales cum ab ipsis
praessuris fuerint liberati: exultant in gran¬
dibus uocibus Ebi appar&e. quia corui.
sunt: non columbae: Merito de arca mis¬
sus est coruus: & non est reuersus: Missa
est columba : & reuersa est: Illas duas aues
misit noe: Habebat ibi coruum : habebat
ibi columbam: Utrumq: hoc genus. arca
illa continebat Et si arca sigurabat aecde¬
siam. uidetis utique quia necesse est ut in
isto diluuio saeculi. utrumq genus contine¬
at aecclesia & coruum & columbam Qsui
sunt corui &. Qui sua quaerunt Qui sunt¬
columbae s Qui ea quae xpĩ sunt quaert̃:
Propterea ergo cum mitter& spm̃ scm̃
duobus modis eum ostendit. uisibiliter.
ꝑcolumbam. & perignem: Per columbã
suꝑ dnm̃ baptiratum. ꝑ ignem superdis¬
cipulos congregatos Cum enim ascen¬
dissae dñs in caelum post resurrectionẽ
pactis cum discipulis suis quad raginta
diebus. impleto die pentecostes misit eis

Expanded text:
non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? Qui sua quaerunt. Qui columbae? Qui ea quae Christi sunt quaerunt . 3. Propterea ergo cum mitteret Spiritum sanctum, duobus modis eum ostendit visibiliter; per columbam, et per ignem: per columbam, super Dominum baptizatum; per ignem, super discipulos congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentecostes, misit eis
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio gemimus: Cui bene est in hoc aetrio¬
scło. immo qui putat quod ei bene sit qͥa
lȩtiua rerum carnalium & habundantia
temporalium & uana felicitate exultat:
hab& uocem corui U ox enim corui damo¬
sa est: non gemebunda: Qui autem nouit
in pressura. mortalitatis huius & peregri¬
nari se adõ. nondum tenere illam ꝑpetu¬
am quae nobis promissa est beatitudinem.
sed habere illam in spe. habituram in re.
cum dñs uenerit in manifestationt praeda¬
rus. qui prius in humilitate uenit occultus
Qui haec nouit: gemit: Et quamdiu ꝓp¬
terhoc gemit: bene gemit Sp̃s illum do¬
cut gemere: a columba didicit gemert:
Multi enim gemunt in infelicitate ter dotrio¬
rena: uel quassati dampnis. uel aegrita¬
dine corporis praegrauati: uel carcerib
indusi. uel catenis conligati. uel flu&i¬
b maris uctati. ud aliquib inimicorũ
insidus circum sepii: Gemunt : sed non colũbȩ
gemitu gemunt: Non amore dĩ gemunt.

Expanded text:
desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saedesiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et peregrinari se a Domino , nondum tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate quando eis dicitur. alogiemur b¬
ne sit nobis. & tali die festo lanuarium ñ
debes ieiunare. ea dico leuia cotidiana.
ab ebrioso homine cum baptizatur. ¶sus
est melior iohannes anebriosuso Respon¬
de si potes. quod ebriosus tuus melior sit
quam iohannes: Numquam hoc audebis
Ergo quia tu sobrius es: baptita post cbn¬
osum tuum: Sienim post iohannem bap
in terpellat ꝓ nobis geminbus in enarrabib¬
bus: Quid ergo fr̃s meic. hoc dicturi sumꝰ
quia sp̃s gemit. ubi ꝑfecta & aeterna bea¬
titudo est ei cum patre &filio s Sp̃s enim
sc̃s dr̃ sicut dĩ filius ds̃: & pater ds̃. Ter
dixi ds̃: sed non dixi tres deos Magis enĩ
Non ergo sp̃s sanctus in sem&ipso apud
sem& ipsum in illa trinitate. in illa beatitu¬
dine & aeternitate substantiae gemit. sed.
in nobis gemit: quia gemere nos facit: Nec
parua res est quid nos docae sp̃s sõs geme¬
re: Insinuat enim nobis: quia peregrinam᷑.
& docae nos in patriam suspirare & ipso

Expanded text:
civitate, quando eis dicitur, Alogiemus, bene sit nobis, et tali die festo Januariarum non debes jejunare; ea dico levia, quotidiana: ab ebrioso homine cum baptizatur, quis est melior, Joannes an ebriosus? Responde, si potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joannes: nunquam hoc audebis. Ergo tu quia sobrius es, baptiza post ebriosum tuum. Si enim post Joannem bapinterpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Quid ergo, fratres mei, hoc dicturi sumus, quia Spiritus gemit, ubi perfecta et aeterna beatitudo est ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Non ergo Spiritus sanctus in semetipso apud semetipsum in illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso
Abbreviated transcription (Latin):
foris : nisi ad arcam reduxerit: Fruet
autem est totus caritas. sinequa nichil
est homo. quicquid aliud habuerit
Et hoc uberrime dictum ab apostolo
comme moriuimus & retensuimus: ao
enim: Silinguis hominum loquar&
angelorum caritatem autem non habe¬
am. factus sum ut aeramentum sonans
aut cimbalum tinniens. Et si habuero
omnem scientiam & sciam omnia sacra
Fidem autem quomodo dixit omnems
Vt montes trinsstram. canitatem autẽ
non habeim: nichil sum: Et si distribu

Expanded text:
foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus autem est totus charitas, sine qua nihil est homo, quidquid aliud habuerit. Et hoc uberrime ab Apostolo dictum commemoravimus et recensuimus. Ait enim: « Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens: et si habuero omnem scientiam, et sciam omnia sacram» fidem autem quomodo dixit omnem? « ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Et si distribu
Abbreviated transcription (Latin):
& columba De iohanne scilica qubd
inspirante spu di : quodiam quidem io¬
hannes nouerat dnm̃. sed quod ipse
dns̃ ita essa buptiraturus uit baptitandi
potestatem a se in neminem transfunde¬
r&: Hoc didicit per columbam. quia die¬
tum ei erat. suꝑquem uideris spm̃ des¬
cendentem ueluđ columbam. & manen¬
tem suꝑeum. hic est qui baptirat in spu
sancto: Quid est hic ests Non est alus
Et si ꝑalium: quare autem ꝑ columbaa
Mult dicta sunt nec porsunt. nec opꝰ
est omnia retexere. prae¬
dipue
tamen ꝓpter pacem : quia
& ligna
quae baptizata sunt foris quia fractũ
in eis inuenit columba ad arcam ad tu¬
lit : sicut meministis columbam emis sam
a noe de arta. quae diluuio natabat : &.
baptismo abluebatur. & non mergebat᷑:
Cum ergo ess& emissa adtulit ramum
oliuae : sed non sola folia habebiat habeliat¬
& fructum: Itaq: hoc optandum est fra¬
tribus nr̃is qui foris baptitantur ut habl¬
ant fructum: Non illos sinit columba

Expanded text:
et columba. De Joanne scilicet, quiet columba. De Joanne scilicet, quiinspirante Spiritu Dei, quod jam quidem Joannes noverat Dominum; sed quod ipse Dominus ita esset baptizaturus, ut baptizandi potestatem a se in neminem transfunderet, hoc didicit per columbam, quia dictum et erat, Super quem videris Spiritum descendentem velut columbam, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Quid est, hic est? Non alius, etsi per alium. Quare autem per columbam? Multa dicta sunt, nec possum, nec opus est omnia retexere: praecipue tamen propter pacem; quia et ligna quae baptizata sunt foris, quia fructum in eis invenit columba, ad arcam attulit: sicut meministis columbam emissam a Noe de arca, quae diluvio natabat, et baptismo abluebatur, non mergebatur. Cum ergo esset emissa, attulit ramum olivae: sed non sola folia habebat, habebat et fructum . Itaque hoc optandum est fratribus nostris qui foris baptizantur, ut habeant fructum: non illos sinet columba
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsos saluos faciat. & opus est ut respi¬
ciant se: & displictant sibi Spectari uo¬
iunt & spectare se non nouerunt: Nam
ñ aliquantum oculos ad se conuertant : uided
confusionem suam: Qsuod donec fiat: alia
sint studia nr̃a. alia sint auocamenta ani¬
mae nraẽ : Plus uala dolor nr̃ : quam
gaudium illorum Quantum ꝑtin&. ad
numerum frm̃. difficile est ut quis quam
illa cael ebritate raptus fuerit ex iuris.
quantum autem ad sororum numerum
contristit nos: Et hoc magis dolendum
est: quia non ipse potius ad aeccłam cur¬
runt. quas debuit si nontimor. certe
ueretundia de publico reuocare : Vide¬
rit hoc qui uida. & aderit miseda eius
ut san& omnes: Nos qui conuenimus
pascamur aepulis dĩ : & sit gaudium nrm̃
sermo ipsius: Inuitauit enim nos ad e¬
uuangelium suum. & ipse cibus: nr est:
quo nichil dultius. sed siquis habeat pala¬
tum sanum in corde: Beneautem arbitror
meminisse caritatem ur̃am. hoc euuan¬

Expanded text:
ut et ipsos salvos faciat. Et opus est ut respiut et ipsos salvos faciat. Et opus est ut respiciant se, et displiceant sibi. Spectare volunt, et spectare se non noverunt. Nam si aliquantum oculos ad se convertant, vident confusionem suam. Quod donec fiat, alia sint studia nostra, alia sint avocamenta animae nostrae. Plus valet dolor noster, quam gaudium illorum. Quantum pertinet ad numerum fratrum, difficile est ut quisquam illa celebritate raptus fuerit ex viris: quantum autem ad sororum numerum, contristat nos, et hoc magis dolendum est, quia non ipsae potius ad Ecclesiam currunt, quas debuit si non timor, certe verecundia de publico revocare. Viderit hoc qui videt, et aderit misericordia ejus, ut sanet omnes. Nos autem qui convenimus, pascamur epulis Dei, et sit gaudium nostrum sermo ipsius. Invitavit enim nos ad Evangelium suum: et ipse cibus noster est, quo nihil dulcius; sed si quis habet palatum sanum in corde. 3. Bene autem arbitror meminisse Charitatem vestram hoc Eva
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erunt quod hodie sunt: & transeunt
omnia & euolant omnia. & sicut fumus
uanescunt : & ue qui amant talia: Om¬
nis enimanima : sequitur quod amat:
Omnis ciro foenum : & omnis honor
carnis. quasi flos foeni: I. oenum aruuit.
flos detidit : uerbum autem dnĩ manae
in aeternum: Ecce quod ames. siuis
manere in acternum: Sed dicere habe¬
bis : Vnde possum apprachendere uer¬
bum dĩc Uerbum caro factum est: &
habitauit in nobis Esua propter frs ca¬
rissimi ad in opiam nram̃ & pauperta¬
tem nram̃ ꝑtineit: & quod illos dolemꝰ
qui sibi habundare uidentur: Gaudi¬
um enim ipsorum : quasi freneticorã ẽ
Quomodo autem freneticus gaud& in
insania. plerumq & rid& & plangit
illum qui sanus est: sic & nos carissi¬
mi. si recipimus medicinã de cado ue¬
nientem quia & nos omnes frenetici cramꝰ
tanquam salui facti: quia ea quae diligeba¬
mus non diligimus. gemamus ad dm̃ de
his qui adhuc insaniunt: potens est cnĩ.

Expanded text:
hoc erunt quod hodie sunt. Et transeunt hoc erunt quod hodie sunt. Et transeunt omnia, et evolant omnia, et sicut fumus vanescunt: et vae qui amant talia! Omnis enim anima sequitur quod amat. Omnis caro fenum, et omnis honor carnis quasi flos feni; fenum aruit, flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum . Ecce quod ames, si vis manere in aeternum. Sed dicere habebas: Unde possum apprehendere Verbum Dei? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 2. Quapropter, charissimi, ad inopiam nostram et paupertatem nostram pertineat et quod illos dolemus qui sibi abundare videntur. Gaudium enim ipsorum quasi phreneticorum est. Quomodo autem phreneticus gaudet in insania plerumque, et ridet; et plangit illum qui sanus est: sic et nos, charissimi, si recepimus medicinam de coelo venientem, quia et nos omnes phrenetici eramus, tanquam salvi facti, quia ea quae diligebamus non diligimus, gemamus ad Deum de iis qui adhuc insaniunt. Potens est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ONGAUDOMES
PRE QUENTIE VRE
QUIA ULTRA
quam sperare potiumꝰ
a lacriter conuenistis:
Hoc est quod nos leti¬
ficat & consolatur in
omnibus laboribus. & periculis uitae huiꝰ:
A mor uester indm̃ & pium studium. &
certispes & feruor sp̃s: Auidistis cum
psalmus leger&ur. quia &. ops & pauꝑ
clamat ad dm̃ in hoc scło uex enim est
ut saepius audistis & meminisse de¬
betis non unius hominis. & tamen unuꝰ
hominis : Non unius. quia fideles multi:
Multa grana inter paleas: gementia. dif¬
fusa toto orbe terrarum: Unus autẽ:
quia membra xp̃i omnes. ac ꝑhoc unũ
corpus. Istt ergo unus populus in ops
& pauꝑ non nouit gaudere de scło: & do¬
lor eius intus est. & gaudium eius int̾
est: ubi non uid& nisi ille qui exaudit
gementem. & coronat sperantem: Li&¬
titia scđi uanitas cum magna exspacta¬
tione speratur ut ueniat. & non potest
teneri cum ꝑuenerit: Iste enim dies
quiletus est ꝑditis. hodie in ista ciuitate.
cras utique non erit: Nec idem ipsi cras

Expanded text:
ongaudemus frequentiae vestrae, quia ultra quam sperare potuimus, alacriter convenistis. Hoc est quod nos laetificat, et consolatur in omnibus laboribus, et periculis vitae hujus, amor vester in Deum, et pium studium, et certa spes, et fervor spiritus. Audistis cum Psalmus legeretur, quia inops et pauper clamat ad Deum in hoc saeculo . Vox enim est, ut saepius audistis, et meminisse debetis, non unius hominis, et tamen unius hominis: non unius, quia fideles multi; multa grana inter paleas gementia, diffusa toto orbe terrarum: unius autem, quia membra Christi omnes; ac per hoc unum corpus. Iste ergo populus inops per, non novit gaudere de saeculo: et dolor ejus intus est, et gaudium ejus intus est, ubi non videt nisi ille qui exaudit gementem, et coronat sperantem. Laetitia saeculi, vanitas. Cum magna exspectatione speratur ut veniat, et non potest teneri cum venerit. Iste enim dies qui laetus est perditis hodie in ista civitate, cras utique non erit: nec iidem ipsi cras
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate Nam qui non praemi sen
cupiditatem: ꝑuenire non potest ad
uoluptatem: Ponesu ergo ydriam
uipiditatem : & aquam de ꝓfundo.
uoluptatem: cum peruenerit quis
ad uoluptatem saeculi huius: cibus
potus est. lauacrum est. spectacu
est. concubitus est: Num quid nc
iterum siti&. Ergo de hac aquaq
biberit. iterum inquid siti&: si auti
acceperit ame aqu̾a ̃ quod hocas

Expanded text:
cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptatem saeculi hujus, cibus est, potus est, lavacrum est, spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non s
Abbreviated transcription (Latin):
sum esse. ad nõ: quod quidem fi&: sed
in resurrectione mortuorũ: Iam hoc uole¬
bat illa: Dederat enim ds̃ aliquando
r&e nec sitir& Qui hoc potuit dare ꝑ
pirabat tamen illa. nolens indigere:
nolens laborare: assidue uenire ad il¬
lum fontem. onerari pondere. quo in¬
digentia suppleretur: & finito quod
hauserat: rursus redire cogebatur:
& cotidianus ei fuit labor : quia indi¬
gentia illa reficiebatur. non extingueb¬
tur: Ddectiti ergotali munere. rogr
ut ei aquam uiuam dar& Uerumtin
non practereimus. qm dñs spiritale
aliquid promittrbat: Quid est qui biba
de hac aqua. siti& iterum.  Et uerua
est scđm hãnc aquam: & uerum est se¬
cundum quod significabat illa aqua
Et enim aqua in puteo. uoluptas scł
est. inprofunditate tenebrosa: Hic
eam hauriunt homines. hydria cupi¬
ditatum: Cupi ditatem quippe ꝓm
suminitͥtunt. ut ad uoluptatem hausu
de profundo ꝑueniant: & fruuntur
uoluptate praecedente & praemissi

Expanded text:
sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquandoret, nec sitiret . Qui hoc potuit dare pepirabat tamen illa, nolens indigere, nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, quoniam Dominus spirituale aliquid promittebat. Quid est, Qui biberit de aqua hac, sitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa
Abbreviated transcription (Latin):
Stu maior es patre nostro iacob qui dedit¬
S nobis puteum. Et ipse exeo bibit &
Sfilii euis & pecora cius De hac aqua
uiua mihi dare non potes: qm̃ haurito¬
rium non habes Forte alium fontẽ
promittis: Patre nr̃o melior potes
esse qui hunc puteum fodit.: & ipse
cum suis usus est eo.  Dñs ergo dicat.
quid dixerit aquam uiua Respondit
iħs & dixit ei Omnis qui biberit exaqͥa
hac. siti&& iterum: Qui autem biberit
exaqua quam ego dabo ei. non sit& in
acternũ: sed aqua quam dabo ei fi&
Sin eo fons aquae salientis inuitam aeter¬
Snam: Apertius locutus est dñs: fi&
in eo fins aquae salientis in uitam aeter¬
nam: Qui biberit ex aqua ista. non si¬
ti& in aeternum Quid eudentius.
quia non aquam uisibilem. sed in uisibi¬
lem promittebat. Quid euidentius.
quia non carnaliter sed spiritaliter
loquebatur.: Adhuc tamen illa mulier
carnem sapit: delectata est non sttire:
& putabat hoc scđm carnem sibi promis

Expanded text:
tu major es patre nostro Jacob, qui dedittu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnem promissum
Abbreviated transcription (Latin):
uia in lacunas aut incisternas. a qua uiua
non dicitur Et si defonte manauerit ⁊
in loco aliquo collecta steterit. nec ad
se illud unde manabat ad miserit. sed
iħ rupto meatu tanquamꝰ fontis trãmite
separata fuerit: non dicitur aqua uiua:
Sed illa aqua uiua dicitur. quae ma¬
nans excipitur: Talis aqua erat in illo
fonte: Quid ergo promittebat quod
petebat. Iamen mulier sus pensa. ait
Dnẽ neq in quo haurias habes: &
puteus altus est: Uidete quomodo
intellexerit aquam uiuam: aquam
scilic& quat erat in illo fonte Tu mi hi
uis dare aquam uiuam : & ego fero unde
hauriam. & tu non fers Aqua uiua
hic est: quomodo mihi daturus es .s
Aliud intellegens. & carnaliter sapiens.
quodam modo pulsat: ut aperiat magis¬
ter quod clausum est: Pulsabat igno¬
rantia non studio: ad huc miseranda.
non dum instruenda: Dicit aliquid
euidentius dñs de illa aqua uiua
Dixerat enim mulier : Num quid

Expanded text:
via in lacunas aut cisternas, aqua viva via in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
errum non utebantur: Et quia fere¬
bat secum mulier uasculum unde hau
nne : eo mirata est. quia iud eus petebat
ab ea bibere. quod non solebant facere
udei: Ille autem qui bibere quaerebat.
sidem ipsius mulieris sitiebat: Deniq
ludi quis petebat bibere Respondit
iis & duat ei: Siscires denum dĩ. & quis
est qui dicit tibi da mihi bibere.: tu for¬
sun petisses ab eo. & dediss& tibi a quã
uuuam: Petit bibere : & promitait bi¬
dirt: Og& quasi accepturus & af
ss fluit tanquam satiaturus: Siscires in quid̃
Sdonum dĩ Donum dĩ est sp̃s sanctus
sed ad huc mulien tecte loquitur : & pau¬
latim intratꝰcor: fortas sis iam docoe:
Quid enim ista hortatione sua suauius
S& benignius Siscires donum dĩ. &
quis est qui dicit tibi da mihi bibere
Stũ forsitan pet̾eres & dar& tibi aquã
Quiuam: Hucusq suspendit: Uiua
aqua dicitur uulgo illa quae defonte
ex̃it : illa autem quae colligitur deplu¬

Expanded text:
eorum Judaei non utebantur. Et quia fereeorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed adhuc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan peteres, et daret tibi aquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de plu