comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑem ante ianuam diuitis i a¬
cere ꝑmisit. ut ⁊ diues impius
dampnationis sibi augeret ul¬
tionẽ: et temptatus pauꝑ cresc̾et
ad remunerationẽ. Conspicie¬
bat ille cotidie cui ñ misereret᷑.
uidebat iste. de quo ꝓbaretur
Duo inferi corda. sed unus de¬
suꝑ inspector: qui ⁊ hunc temp¬
tando exercebat ad głam:⁊ il¬
lum tolerando expectabat ad
penam. Nam sequit᷑. Factum
est aut̃ ut moreretur lararus.⁊
portaretur ab angłis in sinu ab ͣ¬
he. Mortuus est aut̃ ⁊ diues: et
sepultus in inferno. Qͥniirũ
diues eum cui in hac uita mise¬
reri noluit: in suo iam suplitio
positus patronum querit. Nam
ecce subiungitur. Qui eleuans
oculos suos cum esset in torm̃tis.
uidit abraham a longe: ⁊lara-¬
rum in sinu euis:⁊ ip̃e clamans

Expanded text:
perem ante januam divitis japerem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum i
Abbreviated transcription (Latin):
gitauione tolerasse. cum ip̃e e¬
geret pane ⁊ ñ hab̾et etiã salutẽ:
atq ante se diuitem cerneret.sa¬
lutem ⁊ delicias habere cũ uolup¬
tate: se dolore et frigore affici. il¬
lum gaudere conspiceret. bysso
⁊purpura uestiri:se deprimi
uulnerib. illum defluere accep¬
tis rebz: seegere. illũ nulla lar¬
giri: Quanto putamus fratres
kĩni tunc in corde pauꝑis tu¬
multus temptationis fuisse:
cui certe poteratad penã suffic̾e̾
paꝑtas: etiam si sanus fuisset:
Rursum suffecisset egritudo:
etiam si subsidium nõ adesset.
S ut probaretur amplius pauꝑ.
simul hunc ⁊ pauꝑtas et egritu¬
do tabefecit: atq in suꝑ uidebat
ꝓcedentẽ diuitem ab obsequenti
b circum fulciri: ⁊ se in infirmi¬
tate ⁊ in opia a nullo uisitari.
Nam quia nemo ei ad uisitã¬
dum ad erat:testantur canes. qͥ
licent̾ uulnera lingebant. Ex
una ergo re omp̃c ds̃ duo uidi¬
cia exhibuit: dum lazarũ pau¬

Expanded text:
gitatione tolerasse, cum ipse egitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pau
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbum ⁊ diuidem nescio. Illũ
cognitum ꝑ approbationẽ ha¬
beo: hunc ꝑ uidicium reꝓbatio¬
nis ignoro ¶pensandum nob̃
est.quia etiam con litor noster
omnia consideratione dispẽsat.
Una et enim res ñ probari agi¬
tur. Nam ecce plenus ulcerib
mendicus lararus ante ianuam
diuitis iacet: quia de re una do¬
minus duo iudicia expleuit. Ha¬
buisset enim fortasse aliquam
excusationẽ diues. si lazarus pau
non iacuisset: si remotus fuisset:
si eius in opia ñ ẽẽt ocłis impor¬
tuna. Qursum si longe eẽt diues
ab oculis ulcerosi pauꝑis: minorẽ
tolerasset in animo temptatõnẽ
pauꝑ. S dum egenum ⁊ ulceratr̃
ante ianuam diuitis ⁊ deliciis af¬
fluentis posuit: inuna eademq
re. ⁊ ex uisione pauꝑis. ñ miserenti
diuiti cumulũ dampnationis
intulit: ⁊ rursum ex uisione di¬
uitis. temptatũ cotidie pauꝑem
ꝓbauit. Quantas namq hunc
egenum ⁊ uulnerib obsessum
temptationes creditis in sua co¬

Expanded text:
superbum divitem nescio. Illum superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua co
Abbreviated transcription (Latin):
melius etiã ex diu̾so colligere: qͥa
si abiectio uilis in dum̃ti uirtus
ñ eẽt: euangelista uigilant̾ de io¬
hanne ñ diceret: erat indutus
pilis cameloꝵ. S notandum
nob̾ magnoꝑe est: in ore uerita¬
tis. de suꝑbo diuite et humili pau¬
ꝑe. quantus sit ordo narratioĩs.
Ecce enim dicitur. Homo quidã
erat diues:⁊ ꝓtinus sub infertur:
et erat quidam mendicus nomi¬
ne lazarus. Certe in popło plu¬
res solent nommna diuitũ quã
pauꝑum scire. Quid est ergo
faciens. nom̃ pauꝑis dicit.⁊ no¬
men diuitis ñ dicit: nisi quod
ds̃ humiles nouit. atq appro¬
bat. ⁊ suꝑbos ignorat: Unde et
quibzdam de miraculoꝵ oꝑatõe
suꝑbientib in finẽ dicturus ẽ.
Nescio uos unde sitis: discedite a
me om̃s oꝑarii inquitatis. At
contra moysi dicitur. Noui te ex
nomine. Ait ergo de diuuite: ho¬
mo quidã: ait de pauꝑe: egenus
nomine lararus. Ac si aꝑte di¬
cat. Pauꝑem ⁊ humilem scio:

Expanded text:
melius etiam ex diverso colligere, quia melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo faciens, nomen paumen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat et superbos ignorat. Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio,
Abbreviated transcription (Latin):
licite reb fruor. Quia diues iste
ñ ictirco punitus ẽ. qd̃ aliena ab¬
stulerit: s quia acceptis rebus se¬
metip̃m male dereliquit. Hocq
fuit qd̾ hũc inferno tradidit: qui¬
a in sua felicitate timidus ñ fuit:
quia ꝑcepta dona ad usũ arrogã¬
tie inflexit: quia uiscera pietatis
ignorauit:quia peccata sua que¬
redimere. etiã cũ sibi abunda¬
ret p̾ciũ noluit. Et sunt ñ nulli
qui cultum subtiliũ. p̾tiosarũq
uestiũ. ñ putant ẽẽ peccatum.
Qd̾ si uidelicet culpa ñ eẽt neqͣꝙͣ
sermo d̾i tam uigilant̾ expͥm̾et:
qd̾ diues qͥ torquet᷑ apud inferos.
bysso ⁊ purpura indutus fuisset
Nemo quippe uestim̃ta p̾cipua
nisi ad in anem gł̾am querit :
uidelicet ut honorabilior cet̾is
esse uideatur. Nam quia ꝓ sola
in ani gła uestim̃tum p̾tiosuis
queritur. res ip̃a testatur: quod
nemo uult ibi prectosis uestib
indui: ubi ab aliis ñ possit ui¬
deri. Quã culpam possumus

Expanded text:
licite rebus fruor, quia dives iste licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dis allegorie mysteriis suc¬
cincte transisse sufficiat: nunc ad
intuendam latius rei geste mora¬
litatem. animus recurrat. Homo
quidã erat diues: ⁊ induebatur
purpura et bysso: et epulabat᷑ coti¬
die splendide. Et erat quidã men¬
dicus nomine lazarus: qui iace¬
bat ad iamam eius ulcerib ple-¬
nus. Non nulli putant precepta
ueteris testam̃ti. districtiora esse
qͣm noui: s hi nimirũ imꝑui¬
da ꝯsideratione falluntur: ĩ illo
enim ñ tenacitas sed rapina mł¬
tatur. Ibi res in iuste sublata resti¬
tutione quadrupli ponitur:. hic
aut̃ diues iste. ñ abstulisse aliena
reprehenditur:s ꝓpria ñ dedisse.
Nec dicit᷑ qͥa ui quẽquã opp̾ssis¬
set: s quia in acceptis reb se ex¬
tulit. Hinc ergo hic summoꝑe
colligendum est. qua pena mul¬
tandus sit. qui aliena diripit: si
inferni dampnatione ꝑcutitur.
qui ꝓpria ñ largit᷑. Nemo itaq
securum se estimet dicens. Etce
aliena ñ rapui: sed concessis sol¬

Expanded text:
dis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis
Abbreviated transcription (Latin):
derent ab eo quidam liscipło¬
rum eius diceretq ille ad du¬
odecim. Num quid et uos uul¬
tis abire: Respondit ei dicens.
mus. quia tu es xp̃c filius dei.
nr̃o exemplum si imitari sata¬
gimus et nos cum illo beati
⁊ appellari et esse ualebimus.
Nos quoq symonis id est obedi¬
entis xp̃o nom̃ congruet. nos
ꝓpt̾ simplicitatem fidei ñ ficte
acceptamq a dño grãm uirtu¬
tum. filii columbe uocabimur.
Congaudensq: ip̃e spiritalibus
anime nr̃e ꝓfectib dicet. quam
pulchra es amica mea. quam
pulchra es. ocłi tui columbarũ.
Sicq fit ut nobis suꝑ petram
fidei. aurum. argentũ. lapides
preciosos. hoc est ꝑfecta uirtutũ
oꝑa construentib nil tribula¬
tionum ignis detrimenti affe¬
rat. nuli temptationum turbi¬
nes preualeant. quin pocius ad¬
uersitatib probati accipiemus
coronam uite quã ille nobis
ante secula ꝓmisit. Qui uiuit
et regnat deus cum patre in u¬

Expanded text:
derent ab eo quidam discipuloderent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Petrus, mus quia tu es Christus Filius Dei nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentationum turbines praevaleant, quin potius adversitatibus probati, accipiamus coronam vitae, quam ipse nobis ante promisit, qui vivit et regnat Deus cum Patre in u
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ absolui: nec ianuam pos¬
sent regni celestis ingredi. Unde
nos necesse est.dota intentione
sacram̃ta discere. et con gruenti
insidias. quatenus iuxta psal¬
miste uocem de his Aouiuante
dñs eripi. aui ad annuncian¬
das cus laudes portas filie sy¬
on hoc est gaudia merea mur
ficere nobis ad salutem arbitre¬
mur. si turbis negligentiũ uel
quoꝵlibet in doctoꝵ. fide uel acti¬
b adequemur. Quib in litteris
sacris unica est credendi parit̾
et uiuendi regula prescripta.
sed quocienscũq nob̾ erranti¬
um ingeruntur exempla. nos
confestim auertentes oculos
mentis nr̃e ne uideant uani¬
tatem. magis quid ueritas ip¬
sa decernat sedulo corde scrute¬
mur. sequentes exemplũ beati
petri qui petris errantiũ sectis
uere fidei archanũ qd̃ cogno¬
uerat. indubia oris confessio¬
ne ꝓtulit. in suꝑabili cordis
cura seruauit. Nam defidu¬
cia confessionis hoc loco cog¬
nouimus. de uirtute autem

Expanded text:
catorum absolvi, nec januam poscatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. Unde nos necesse est tota intentione,sacramenta discere, et congruentiainsidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supernae cficere nobis ad salutem arbitremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem
Abbreviated transcription (Latin):
que egerunt ꝑsistere cognouerit.
illos ꝑhennib suppliciis ob¬
ligandos insinuet.Unde ali¬
as dominus de correpto semel
et iterum ac t̾tio. sed non penitẽ¬
te fratre precepit dicens. Si autẽ
eccliam non audierit. sit tibi
sicut ethncus et publicanus.
Et ne leue quisq putaret et¬
clesie se iudicio condempnari.
mox terribiliter adiunxit. Am̃
dico uobis quetumq alligau̾i¬
tis suꝑ t̾ram. erunt ligãta in ce¬
lo. et quecumq solueritis suꝑ
t̾ram: erunt soluta et in celo.
Omni igitur electoꝵ eccł̃ie iuxͣ
modum culparum uel peniten¬
ne ligandi ac soluendi datur
auctoritas. Sed ideo beatus pe¬
trus qui xp̃m uera fide confessus.
uero est amore secutus spetia li¬
ter claues regni celoꝵ et princi¬
patum iudiciarie potestatis ac¬
cepit: ut omnes ꝑ orbem credenteᷤᷤ
in telligant quia quicũq ab u¬
nitate fidei uel societatis illius.
quolibet modo semetip̃os se
gregant. tales nec uinculis pec¬

Expanded text:
quae egerint persistere cognoverit, quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quoligregant, tales nec vinculis pec
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e collatis clauib regni celestis
donatus est: ut constaret omĩ¬
b quia absq confessione ea ac¬
fide regnum celoꝵ nullus pos¬
sit intrare. Claues autẽ regni
celoꝵ ip̃am discernendi scienti¬
am potentiamq nominat. qua
dignos recipere in regnum. in¬
dignos secludere deberet a regno.
Unde manifeste subiungit. Et qd¬
cumq ligau̾is suꝑ t̾ram erit li¬
gatum.⁊ in celis. Et quodcumq
solu̾is suꝑ terram erit solutum
et in celis. Que soluendi ac ligã¬
di potestas. quamuis soli petro da¬
ta uideatur. a domino. absꝙ ulla
tamen dubietate noscendum ẽ
quia et ceteris apłis datur ipso
teste qui post passionẽ resurret¬
tionis que sue triumphum ap¬
parens eis insufflauit et dixit
remiseritis peccata remittur eis.
⁊ quoꝵ retinueritis retenta st̃.
Nec non etiam nunc in ep̃is ac
presbiteris omni eccłe officium
commutitur. ut uidelicet agni¬
tis peccantium causis. quocũq

Expanded text:
ipse collatis clavibus regni coelestis ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris suet in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunqu
Abbreviated transcription (Latin):
uel auctorib uel sequacib
iter ꝑditionis ostendunt.
Nam et fides si non habeat
oꝑa: mortua est in semet ip̃a.
et corrumpunt mores bonos col¬
loquia mala. Multe itaq sũt
porte inferi. sed harum nulla.
eccłia que supra petram funda¬
ta est preualet: quia qui fidem
xp̃i intimo cordis amore ꝑceꝑit.
omne quicquid exterius ꝑicłi
temptam̃tis ingruerit facilli¬
me contempnit. At quicũq cre¬
dentium fidem uel oꝑa uel ne¬
gatione deprauatus ꝓdidit. nõ
hic suꝑ petram domino cooꝑã¬
te domum sue ꝓfessionis edifi¬
casse. sed iuxta alterius loci ꝑa¬
bolam. suꝑ arenam si ne fun¬
dam̃to posuisse credendus est.
Hoc est non simplici acuera intẽ¬
tione xp̃m sequi. sed t̾renam quã¬
libet fragilemq ob causam ha¬
bitum pretendisse xp̃iani. lc.ixͣ.
equitur. Et tibi dabo cla¬
ues regni celoꝵ. qui regem
celoꝵ maiori pre ceteris deuotio¬
ne confessus est. merito pre ceteris

Expanded text:
vel fautoribus vel sequacibus vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
ea que sunt sp̃c dei. Sequitur
Et ego tibi dico quia tu es
petrus. ⁊ suꝑ hanc petram edi¬
ficabo eccł̃iam meam. Petrus
qui symon ante dicebatur. ad
fortitudinem fidei. ⁊ confessio¬
nis sue constantiam a dño pe¬
tri nomen accepit. quia uide¬
licet illi firma. ac tenaci m̃te
adhesit: de quo scͥptum ẽ. Pe
tra aut̃ erat xp̃c. et suꝑ hanc pe¬
tram. id est suꝑ xp̃m saluatorẽ
qui fideli suo cognitori. ama¬
tori. confessori. participium
sui nominis donauit. ut scili¬
cet a petra petrus uocaretur. E¬
dificat eccłiam. quia non nisi
ꝑ fidem et dilectionem xp̃i per
te qui ait. Fundam̃tum enĩ
est xp̃c iħs. Et porte inferi. nõ
preualebunt adu̾sus eã. Por¬
te inferi.doctrine sunt nequã.
que seducendo inprudentes ad
inferos trahunt. Porte quoq
inferi. et torm̃ta et blandim̃¬
ta sunt ꝑsecutoꝵ. que in firmoᷤᷤ
quosq deterrendo uel emolli¬
endo a stabilitate fidei introi¬
tum eis et̾ne mortis aperiunt.
q sunt in feri in quantũ suis

Expanded text:
a quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhtra autem erat Christus . Et super hanc petram, id est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, perte, qui ait: Fundamentum enim Jesus . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. que sunt inferi, in quantum suis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ omnia oꝑatur unus atq
idem sp̃c diuidens singulis ꝓ¬
ut uult. Pater ergo mittit
sp̃m. filius mittit spiritũ. sp̃c¬
ubi ip̃e uult spirat. quia pro¬
fecto ut diximus. una est uo¬
luntas et oꝑatio patris ⁊ filii
et sp̃c sc̃i. Et ꝓpterea conuenien¬
ter dicrtur quia pat̾ qui ĩ celis
est reuelauerit filio columbe
misterium fidei. quod ei ca¬
ro et sanguis reuelare nequi¬
bat. Caro aut̃ et sanguis recte
intelliguntur hom in es sapi¬
entie carnalis in flati. colum¬
bine simplicitatis nescii: sdeo¬
q a sapientia omnimodis a¬
uersi. De quib supra dictum
est. quia xp̃m non in telligen¬
tei. alii ioh̾em baptistam alii
aut̃ helyam. alii iheremiam¬

Expanded text:
autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius mittit Spiritum: Spiritus ipse ubi vult, spirat: quia profecto ut diximus, una est voluntas et operatio Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Et propterea convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
quam quicquam faceret a pͥn¬
cipio. Petrus filius sp̃c scĩ ex
eo tempore quo ab ip̃o illumi¬
natus grãm diuine cognitio¬
nis accepit. Et quia una uolun¬
tas eadem est oꝑ o sc̃e trinitatis:
recte cum dixisset beatus es sy¬
caro et sanguis non reuelauit
tibi. sed pater meus qui in ce¬
lis est. Pater quippe filio co¬
lumbe reuelauit:quia una est
et filii quod facillmis sacre
scripture ꝓbabitur exemplis:
Dieit namq de patre apłs Mi¬
sit deus sp̃m filii sui in corda

Expanded text:
quam quidquam faceret a prinquam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, Sicaro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Spiritum Filii sui in
Abbreviated transcription (Latin):
iona. Bariona syriace.lati¬
ne dicitur filius columbe. Filius
multum simplex est animal.
Et ip̃e prudenti ac pia simpli¬
citate dñm sequebatur. memor
illius precepti quod cũ sus con¬
discipulis ab eodem magistro
simplicitatis ac ueritatis acce¬
pit. Estote prudentes sicut serpẽ¬
tes. et simplices sicut columbe.
filius columbe nuncupat᷑ qui
sp̃ali grã plenus extitisse mon¬
stratur. Et uista satis laude di¬
lectorem confessoremq suũ do¬
minus remunerat: cum eum
scĩ sp̃c filium esse testatur. a quo
ip̃e dei uiui filius asseueratur:
Quamius hoc ip̃m multũ dis¬
similiter fieri nullus fidelium
dubitat. Dñs enim xp̃c filius
dei ꝑ naturam: petrus sicut et
ceteri electi. filius sc̃i sp̃s est ꝑ gra¬
tiam. Xp̃s filius dei quia de ip¬
so natus est: petrus filius sp̃c sc̃i.
quia de ip̃o renatus est. Ap̃c fili¬
us dei ante tempora: ip̃e est enĩ
dei uirtus et dei sapientia que
dicit. Dominus possedit me ĩ¬
in initio uiarum suaꝵ ante¬

Expanded text:
est. Barjona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Recte multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus sicut et caeteri electi filius sancti Spiritus est per gratiam. Christus Filius Dei, quia de ipso natus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, ante
Abbreviated transcription (Latin):
dem scã trinitas. nichil mauis est.
in trib ꝑsonis semel nominatis.
quã in una qualibet ꝑsona semel
dicta: qui a una queq ꝑsona. ple¬
na est substantia in se. Non tam̃
bonitas. pat̾ et filius ⁊ sp̃s sc̃s.
ec aliud est pater

Expanded text:
ero sancta Trinitas nihil est ero sancta Trinitas nihil est in tribus personis simul nominatis quam in una qualibet persona semel dicta, quoniam unaquaeque persona plena est substantia in se, non tamenbonitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nec aliud est Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ata in quã. id est facta. nõ genita.
Quod enim de simplici bono ge¬
nitum est. parit̾ simplex est: et
hoc est. qd̾ est illud. de quo ge¬
nitum est. Que duo. patrem ⁊
filium dicimus: et utrum q
hoc. cum sp̃u scõ. unus est deus.¬
semetip̃o. non ab alio: filiũ
a prẽ genitum. dm̃ uerũ a deo ue¬
ro: lumen uerum. de lumine ue¬
ro. Non tamen duo luminaria.
sed unum lumen. Sp̃m sc̃m a
stantialem. coet̾num patri .⁊ fili¬
in omnib non localiter. sed po¬
dentialit̾: qui sine commutati¬
one sui. mutabi lia creauit:
qd̃ est: cui nichil accidens esse
potuit: quia simplici diuinita¬
tis nature. nichil ad di. uel minui
idem est esse. uiuere. ⁊ intelligere.
in se: filius plenus deus a
pr̃e genitus. sp̃s sc̃s plenus deus.
a pr̃e et filio procedens. Non tam̃
tres deos dicimus: sed unum dm̃
omnipotentẽ: eternum. inuisibilẽ.
in commutabilem. Hec tria unus¬
deus: ⁊ unus deus hec tria. Idem ds
in substantia: quia una est substã¬

Expanded text:
, inquam, id est facta, non genita. Quod enim de simplici bono genitum est, pariter simplex est, et hoc est quod illud de quo genitum est; quae duo Patrem et Filium dicimus; et utrumque hoc cum Spiritu sancto unus est Deusseipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen; Spiritum sanstantialem, coaeternum Patri et Filiin omnibus, non localiter, sed personaliter, qui sine commutatione sui mutabilia creavit id quod est, cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis naturae nihil addi vel minui idem est esse, vivere, et intelligere. n se, Filius plenus Deus a Patre genitus, Spiritus sanctus plenus Deus a Patre et Filio procedens. Non tamen tres deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incommutabilem, Deus, et unus Deus haec tria. » Idem: in substantia: quia una est substan
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione. cunctam terrene la
bem mortalitatis. et corruptionis
exuet ac deinceps in regnum cele¬
stis ierłm bonoꝵ uictimis oꝑm.
dño commendata transferetur.
Quod aut̃ symeon et anna pro¬
uecte. uidelicet etatis uir et femi¬
na. deuotis confessionum offi¬
ciis dñm quem corpore paruũ
uident. sed magnum dyulita¬
te intelligunt excipiunt: illam
rate denuntiãt. que longa in car¬
nationis eius expectatione fati
aduenit. et piarum ulnis acti¬
onum. et fidei non ficte uocib
exaltare ac magnificare studu¬
it. acclamans illi et dicens. Di
dicendum quia merito uterq
sexus ei gratulabundus occur¬
rerit: qui utriusq redẽptor apꝰ¬
parebat.

Expanded text:
resurrectione cunctam terrenresurrectione cunctam terrenbem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam rate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectatione fatigadvenit, et piarum ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirdicendum quia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat.
Abbreviated transcription (Latin):
narrabit:Columba aut̃ grega¬
cim gemere consueuit: et ob id
iste secretas orationum lacrimas.
illa publicos eccłie conuentus in si¬
nuat. Bene aut puer ih̾c primo cir¬
cumciditur. ac sic int̾positis die¬
b ierosolimam cum hostia de¬
fertur. quia et ip̃e iam iuuenis.
prius omnẽ carnis corruptionẽ
moriendo. ac resurgendo calca¬
uit. ac deinde int̾positis diebus.
cum ip̃a carne iam immortali
quam ꝓ nr̃a salute hostiam deo
fecerat. ad gaudia suꝑne ciuita¬
tis ascendit. Et unusquisq nr̃m
prius aqua baptismi. a peccatis
omnibz quasi uera circumcisi¬
one purgatur: ac sic ꝓficiente
grã noue lucis ad altare sc̃m̃
alutari hostia dominici corꝑis
et sanguinis consecrandus in¬
greditur. Nam et ip̃a singula¬
riter simplex. et casta nr̃i sal¬
uatoris humanitas que. ob¬
lata est patri ꝓ nobis. non in¬
congiue ꝑ immolationẽ colũ¬
be siue curturis. potest figura¬
liter exprimi. Sed et omnis in fine
mundi eccł̃ia primo communi

Expanded text:
agus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Domini corporis et sanguinis consecrandus ingreditur, nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae, sive turturis, potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi
Abbreviated transcription (Latin):
quit hostiam scd̾m qd̾ dictũ est:
in lege dñi. par turturum aut
duos pullos columbarũ. Hosti¬
a hec pauperum erat. Precepit
quippe dñs in lege. ut qui pos¬
sent agnum ꝓ filio uł filia si¬
mul et turturem. siue colũ¬
bam offerrent: qui uero non
sufficeret ad offerendum ag¬
num duos turtures. uel duoͤ
columbe pullos offerret. Ergo
dñs nr̃e ꝑ omnia memor salu¬
tis. non solum homo fieri. cũ
deus esset. sed etiam cum diues
eẽt pauꝑ fieri dignatus est pro
nobis. ut nos sua pauꝑtate si¬
mul et humanitate diuitiarũ.
et diuinitatis sue donaret esse
ed libet paulis ꝑ intueri
cur he maxime uolu¬
cres in hostiam dñi iuberentur
offerri. Nam et abraham patri¬
archa. tanto ante legem tem¬
pore has in holocaustum dñi
legitur obtulisse. et in plerisq
legis cerimoniis qui mundan
dus esset. ꝑ has ubebatur mun¬
dari. Columba ergo simplicita¬
tem: turtur indicat castitatem.
quia et columba simplicitatis.

Expanded text:
quit, hostiam secundum quod dictum est quit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, seesset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse ed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mudus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
atissima dei genitrix et ꝑpetua
uirgo maria simul cum filio
quem genuit. ab omni fuerit
legis subiectione liberrima.
Cum enim dicat lex mulierẽ
que suscepto semine peꝑisset ĩ¬
mundam decerni. et ꝑ longa
tempora. simul cum ꝓle quam
genuisset oblatis uictimis debe¬
remundari. patet ꝓfecto quia il¬
lam que sine uirilis susceptione
seminis. uirgo peperit:una cum
filio qui natus est ei. neq immũ¬
dam describat. neq ꝑhostias sa¬
lutares doceat esse mundandam.
Sed si cut dñs ac saluator nost̾
qui diuinitus legem dedit appa¬
rens in homine fieri uoluit sub le¬
ge. ut eos qui sub lege erant redime¬
ret. ut adoptionem filioꝵ reciꝑe¬
mus. ut etiam beata dei genitrix
illius que singulari priuilegi¬
o supra legem fuit ꝓ ostendendo
tamen humilitatis exemplo. le¬
galib subdi non refugit insti¬
tutis. uixta illud uiri sapien¬
tis. quanto magnus es. humi¬
lia te in omnibz. Et ut darent ĩ¬

Expanded text:
atissima Dei genitrix, et perpetua atissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, in
Abbreviated transcription (Latin):
runt illum in ierłm ut sist̾ent
eum dño sicut scripum est. in
lege dñi. quia omne mascu¬
linum ad aꝑiens uuluã sc̃m
domino uocabitur. precepit nã¬
q lex. ut mulier que susceptõ se¬
mine peꝑisset filium immunda
menq aptaret. deinde etiam a¬
lios triginta tres ͤ ab ingressu
templi. a uiri thoro abstineret.
donec quadragesimo natiuitatis
die filium cum hostiis ad templũ
dñi deferret. Primogenitũ autẽ
omne masculini sexus sc̃m do¬
mino uocari. atq ideo munda
queq offerri deo. immunda au-¬
tem mundis mutuan uel occidi.
aut̃ feminam peꝑisset mulier.
immunda fieri iussa est quatu¬
ordecim diebz. et sexaginta sex
dieb aliis: a templi in gressu
suspendi. donec octogesimo na¬
tiuitatis die. que dies purgatio¬
nis eius uocabatur. illo se suã¬
q sobolem hostiis scĩficatura
ueniret. ac si demum ad ch orũ
uiri libera recdire deberet Intue¬
uerba legis que ꝓposuimus.⁊
ui debimus aꝑtissime quã be¬

Expanded text:
ent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda menque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutari, vel occidi, autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intueverba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam be
Abbreviated transcription (Latin):
iterum. Etce tu pulchra es a¬
mica mea. ecce tu pulchra ocli
tui columbarum. Genas quip¬
pe ut turturis habet anima. que
ab omni impudicicie peste. castã
se custodit et immunem. Oclos
habet columbarum. que nulli
nocere desiderans. etiam inimi
cos simplici amore contuetur.
Sed et utraq auis memorata.
quia gemitum ꝓ cantu edere
solet. scõꝵ in hoc scło designat
ploratum de quo dñs memorat
dicens. Amen amen dico uob̃
plorabitis et flebitis uos: mun¬
dus aut̃ gaudebit. uos autem
contristabimini. sed tristitia ue¬
stra uertetur in gaudium. Et
turtur ⁊ columba dño offerun¬
tur in hostiam: quia nimirũ
simplex et pudica fidelium cõ¬
uersatio. gratum est ill sacri¬
ficium iusticie. quia qui labo¬
rat in gemitu suo. qui lacͥmis
stratum suũ singulas ꝑ noctes
abluit: acceptissimam ꝓrsus
uero utraq auis ista ꝓpt̾ con¬
suetudinem gemendi. presen¬
tis scõꝵ luctus et desyderia suꝑ¬
na designet. hoc tamen differũt.

Expanded text:
iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni impudicitiae peste castam se custodit et immunem; oculos habet columbarum, quae, nulli nocere desiderans, etiam icos simplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium . Et turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimam Al. avero utraque avis ista propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt
Abbreviated transcription (Latin):
ant oꝑa ur̃a bona. et głificent pa-¬
trem ur̃m qui in celis est. Duo
aut̃ sunt que iubentur. ⁊ lumboᷤ
restringere. et lucernas tenere. ut
et mundicia sit castitatis in corꝑe:
et lumen ueritatis in oꝑatione.
Redemptori et enim nostro unũ
sine altero nequa quam placere¬
potest si aut is qui bona agit.
adhuc luxurie inquinamenta
non deserit:aut is qui castitate
preminet. nec dum se ꝑ bon a o¬
ꝑa exercet. Nec castitas ergo mag¬
na est sine bono oꝑe: nec opus
bonum est aliquid sine casti
patriam tendat: et nequaquã
se a uiciis ꝓmundi huius ho¬
neste contineat.

Expanded text:
a vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitpatriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat.
Abbreviated transcription (Latin):
principali igitur sexu lũ¬
boꝵ nomine luxuria desig¬
natur. cum dñs dicit. Sint lũ¬
bi ur̃i precincti. Lumbos enim
pretingimus. cum carnis luxu¬
ria ꝑ continentiam coartamus.
Sed quia minus est mala nõ
agere nisi etiam quisq studeat
et bonis oꝑib insudare: ꝓtinus
additur. Et lucerne ardentes in
manib ur̃is. Lucernas quippe
ardentes in manibz ten emus cũ

Expanded text:
principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicente. et trahit audien¬
tem: ammoneat qd̵ sequitur.
Amen amen dico uobis. qui
credit in me habet uitam eter¬
nam. Reuelare se uoluit quid
esset. nam compendio dicere po¬
tuit. qui credit in me. Ip̃e en im
Qui ergo credit in quit me. ha¬
bet inquit me. Quid est aut̃ habere
tem assũpsit. uita eterna mori uo¬
luit. sed de suo. non de tuo. accepit
a te. ubi moreretur ꝓ te. Sed in ter¬

Expanded text:
cum dicente, et trahit audiencum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelareesset. Nam compendio dicere potuit: Qui credit in me, habet me. IQui ergo credit in me bet me. Quid est autem habere tem assumpsit vita aeterna, et mori voluit; sed de tuo, o homo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Assumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
dient tale uerbũ: Quia uerbũ
caro fc̃m est. et habitauit in no¬
bis. Exponit hoc et ip̃e. ⁊ ostẽ¬
dit nobis quid dixerat. qui au¬
diuit a pr̃e. et didicit. uenit ad
me. Continuo subiecit. qd cogita¬
re possimus. Non quia patrẽ uidit
quisquã. nisi is qui est a deo. hic
uidit patrem. Quid est qd ait. e¬
go uidi patrem. uos ñ uidistis
patrem. et tamen non ad me¬
uenistis. nisi trahamini a pr̃e:
Quid est autem uobis trahi a
patre. nisi discere a patre: Quid
est discere a patre. nisi audire a
patre: Quid est audire a pr̃e. nͥ
audire uerbum patris. id ẽ me:
Ne forte ergo cũ dico uobis. om¬
nis qui audiuit a pr̃e et didicit.
dicatis apud uos. sed num qͣm
uidimus patrem. quomͦ discere
potuimus a pr̃e: A me ip̃o au¬
dite. non quia patrem uidit qͥs¬
quam sed qui est a deo. hic uidit
patrem. Ego nou patrem. et ab
illo sum. Sed quomodo uerbũ
ab illo cuius est uerbum. ñ qd̃
sonat. et transit. sed qd̾ manet

Expanded text:
diant tale Verbum? Quia Verbum diant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet
Abbreviated transcription (Latin):
trahit pater:docendo de¬
lectatur: non necessitatẽ impo¬
nendo. Ecce quomͦ trahit. Erũt
omnes docibiles dei. Trahere dĩ
est. Ominis qui au dit a patre. et
didicit: uenit ad me. Tr̃a here
de est. Quid igitur frẽs: Si omĩs
qui audit a pr̃e et didicit. ip̃e ue
Quid. quod patrem magistrũ ho¬
mines non uiderunt: filium ui¬
derunt: Filius dicebat: sed pater
docebat. Ego cum homo sum. quẽ
doceo: Quem frẽs: nisi eum qui
audit uerbum meum: Si ego
cum homo sim illum doceo
qui audit uerbum meum: illũ
docet et pater qui audit uerbũ
eius. Si illum docet pat̾ qui au¬
dit uerbum eius. quere quid
In principio erat uerbum. Non
in principio fecit deus uerbum.
quo modo in principio fecit ds̃
celum et terram. Ecce quia ñ
est creatura. Disce trahi ad fili¬
um a pr̃e. Doceat te pater. au di
uerbum eius. Qd̃ uerbum eius
inquit audio: In principio erat
uerbum non factum. sed erat.
Et uerbum erat apud deum.
et deus erat uerbum. Quomͦ
homines in carne constituti. au¬

Expanded text:
trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere Dei est. 8. Quid igitur, fratres? Si omnis qui audivit a Patre et didicit, ipse venQuid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti au
Abbreviated transcription (Latin):
significat altare dñ i. Sacram̃ ta
illa fuerunt in signis. diuersa st̃
Norunt fideles corpus xp̃i. Si
in xp̃i corpore homo fuerit. ac¬
cipiet de xp̃i sp̃u. Sicut autem
corpus nr̃m sine sp̃u uiuere
non potest. sic non habebit sp̃m
uite nisi qui in xp̃i corpore fu̾it
inuentus. Qui uult uiuere. ac¬
cedat. credat. uiuat deo. de deo
in corporetur. ut uiuificetur.

Expanded text:
significat altare Dei. Sacramenta significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt; in signis diversa sunt, Noverunt fideles Christi corpus, si in Christi corpore homo fuerit, accipiet de Christi spiritu. Sicut autem corpus nostrum sine spiritu non potest vivere, sic non habebit spiritum vitae, nisi qui in Christi corpore fuerit inventus. Qui vult vivere, accedat, credat, vivat Deo de Deo; incorporetur, ut vivificetur.