comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓfutura. Maxime tamen parati in diẽ
tantus cuca meridiẽ populus fuerat con¬
gregatꝰ. & tanto ꝑietatis relo stipati undiꝙ¬
riti ne quid simile aut forte grauiꝰ accidet
die .iii. preoccuꝑantes horam. & mane di¬
uina ex more sactificia consummantes. sic̃
samũ. suo uasculo conmisere. in lapide re¬
ponentes lapidẽ preciosũ. obtimã margaritã:
onsummatis ergo felicit̾ uite suȩ
lectus dñi bernarlꝰ clareuallensis cȩnobi
primus abbas. alioꝵ quoq amplius quã¬

Expanded text:
futura. Maxime tamen parati in diem tantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undiriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes, sicutsamum suo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaritam. 88. Consummatis ergo feliciter vitae sualectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius qua
Abbreviated transcription (Latin):
ricus quidã ex his qui regulares nominan¬
tur. homo grandeuus & cecus. Imposuit
ei manũ. & breuẽ ex more feci̾t oracionẽ.

Expanded text:
ricus quidam ex his qui Regulares nominantur, homo grandaevus et caecus. Imposuit ei manum, et brevem ex more fecit oratione
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ab impudentibꝰ impudent̾ laudat᷑ puden¬
da concupiscentia nulla eẽt. nͥ homo ante pec¬
casset. Nuptiȩ uͦ eẽnt. etiã si nemo peccasset:
fieret quippe sine isto morbo seminatio filioꝵ
in corpore uitȩ illiꝰ. si ne qͦ nc̃ fieri non potest
in corpore mortis huiꝰ. Cur autẽ ad te potissi
mũ de hac re scribere uoluerim. tres maxi¬
mȩ causȩ sunt. quas breuiter intimabo.
Una ẽ.quia donante.rp̃o magna tͥ ẽ obser¬
uantia pudiciciȩ coniugalis. altera. quia

Expanded text:
quae ab impudentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; Fieret sine isto morbo seminatio filiorum in corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus » mum de hac re scribere voluerim, tres maximae causae sunt, quas breviter intimabo. Una est, quia donante Christo, magna tibi est observantia pudicitiae conjugalis. Altera, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod antiquissima atq firmissima catholicȩ
fidei regła continet᷑. isti nouelli et ꝑuersi dog¬
matis assertores qͥ nichil peccati ẽẽ in paruulis
dicunt qͦd lauacro regen̾atiois abluat᷑. & tanꝗͣ dãne-¬
mꝰ nuptiaᷤᷤ & tanꝗͣ opꝰ di hoc ẽ hoĩem qͥ exilliᷤᷤ nascit᷑.

Expanded text:
quod antiquissima atque firmissima catholicae fidei regula continetur, isti novelli et perversi dogmatis assertores, qui nihil peccati esse in parvulis dicunt quod lavacro regenerationis abluatur, tanquam damnemus nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
niant᷑. Nec aduertunt qd̾ ita nuptiarũ bonũ
malo originali qd̃ inde trahit᷑ non potest accu¬
sari. sicut ad ulter ioꝵ et fornicationũ malũ
bono naturali qd̾ inde nascit᷑ non potest ex¬
cusari: nã sicut peccatũ siue hinc siue inde
a paruulis trabat᷑ opꝰ est diaboli: sic homo si

Expanded text:
i: nec advertunt, quod ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulteriorum et fornicationum malum bono naturali quod inde nascitur non potest excusari. Nam sicut peccatum, sive hinc sive inde a parvulis trahatur, opus est diabol
Abbreviated transcription (Latin):
fili ualeri. qui medicinã . xpĩ qua pec-¬
cata sanantur carnalit̾ natis paruuliᷤ
Anecessariã non eẽ contendunt. damna¬
tores nosẽe nuptiarũ.oꝑisq diuini. quo ex
maribus et feminis d̃s homines creat. in uidi¬
osissime clamitant. qmͣ dicimꝰ eos qͥ de tali cõ¬
mixtione nascunt᷑ trahere originale peccatũ.¬

Expanded text:
fili Valeri, qui medicinam Christi, qua peccata sanantur, carnaliter natis paruulis necessariam non. esse contendunt, damnatores nos esse nuptiarum operisque diumaribus et feminis Deus homines creat, invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere originale peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere matrẽ. Tum uero consolans
eum pater sc̃s. nicħ timere iubet. s rec̃¬
& offerre ei humilẽ pauꝑis sue familie
salutacionẽ. Ad hanc uocẽ qua potuit
capitis inclinatione & motu annuens la¬
biorũ: iterũ clausit oculos & eadẽ hora
in pace quieuit.

Expanded text:
cognoscere matrem. Tum vero consolans cognoscere matrem. Tum vero consolans eum Pater sanctus, nihil timere jubet, sed recChristum, et offerre ei humilem pauperis suae familiae salutationem. Ad hanc vocemqua potuit capitis inclinatione et motu annuens labiorum, iterum clausit oculos, et eadem hora in pace quievit.
Abbreviated transcription (Latin):
moriar die. Hodie enĩ michi pater nr̃
domnus abbas apparuit cum multitu¬
dine monachoꝵ. & blanda consolatiõe
refouens. quinto die moriturũ me esse
tabatur ab omnib dies illa: s pre om̃ib
ille beatus in expectacione sua fuit. Iã
dies . uͣ. inclinabat᷑ ad uesꝑam: illiuis aũ
spiritus magis ac magis eleuabat᷑ ad
dñm. Demum circa undecimã horã in
ipso mortis agone positus. obducto ꝓr¬
sus ut assolet lumine oculoꝵ: ꝙ nemini
iam intendens ad exitũ festinabat. In¬
terim uisitans eum pat̾ sc̃s uelut ab
alto somno reuocat. & quasi retrahit com¬
meantẽ: nec in salutatũ abire ꝑmittit. Ad
cuiꝰ uocẽ aꝑiens oculos & mirum in mo¬
dũ facie serenata. aliqͣndu intendebat
in eũ. Mirabam᷑ om̃s mortalẽ hominẽ
immo iam morientẽ eatenꝰ triumphare
de morte. ut in ip̃o mortis articulo exul¬
taret in gaudio. pulcherrime nob̃̾ exhi¬
bens illud poetȩ. incipe parue puer risu

Expanded text:
moriar die. Hodie enim mihi pater noster moriar die. Hodie enim mihi pater noster dominus Abbas apparuit cum multitudine monachorum, et blanda consolatione refovens, quinto die moriturum me esse tabatur ab omnibus dies illa, sed prae omnibus ille beatus in exspectatione sua fuit. Jam dies quinta inclinabatur ad vesperam, illius autem spiritus magis ac magis elevabatur ad Dominum. Demum circa undecimam horam in ipso mortis agone positus, obducto prorsus, ut assolet, lumine oculorum, et nemini jam intendens, ad exitum festinabat. Interim visitans eum Pater sanctus, velut ab alto somno revocat, et quasi retrahit commeantem, nec insalutatum abire permittit. Ad cujus vocem aperiens oculos, et mirum in modum facie serenata, aliquandiu intendebat in eum. Mirabamur omnes mortalem hominem, imo jam morientem eatenus triumphare de morte, ut in ipso mortis articulo exsultaret in gaudio, pulcherrime nobis exhibens illud poetae: Incipe, parve puer, risu
Abbreviated transcription (Latin):
q stupebant obliqua quadã & artificio¬
sa obiectione. qͣm aꝑta excusatione : quȩ
humilitatẽ magis predicabilẽ preferendo
estimationẽ. non minueret hominẽ s au¬
geret. Unde quondã loco ex propria lo¬
quens exꝑientia uerus inqͥt humilis.
iulis uult reputari. non humilis p̾dicari.
Lud quoq nouissumũ fuit. quod adhuc
in carne degens: apparens aũ in sp̃u fratͥ
ciudã obitus sui prenunciaũit diem. In¬
firmabat᷑ nouicius quidã fr̃ in clarãual¬
le bone conũsationis & bone indolis ad¬
olescens. Nec longe aberat dies qua post
annuã ex more ꝓbationẽ nouũ induere¬
tur hominẽ: si non prius hominẽ exuis¬
set. Siquidẽ consuminatꝰ in breui exple¬
uit temꝑora multa: placita enim erat᷑ dõ.
anima illiꝰ. Quinto igitur die aute ulti¬
mum diem suũ uisitante se fratre qͦdã¬
idem nouiciꝰ exhilaratꝰ plurimũ inter alia
spiritalis graciȩ uerba: ecce inqͥt quinta

Expanded text:
quod stupebant, obliqua quadam et artificioquod stupebant, obliqua quadam et artificiosa objectione, quam aperta excusatione, quae humilitatem magis praedicabilem praeferendo, existimationem non minueret hominum, sed augeret. Unde quodam loco ex propria loquens experientia: « Verus, inquit, humilis vilis vult reputari, non humilis praedicari.lud quoque notissimum fuit, quod adhuc in carne degens, apparens autem in spiritu, fratri cuidam obitus sui praenuntiaverit diem. Infirmabatur novitius quidam frater in Clara-Valle, bonae conversationis et bonae indolis adolescens. Nec longe aberat dies, qua post annuam ex more probationem, novum indueret hominem, si non prius hominem exuisset. Siquidem consummatus in brevi, explevit tempora multa: placita enim erat Deo anima illius. Quinto igitur die ante ultimum diem suum, visitante se fratre quodaidem novitius exhilaratus plurimum, inter alia spiritualis gratiae verba: « Ecce, inquit, quinta
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat: cum subito ille malignꝰ horrendi ᷤ
uocib uictũ se ꝓfitens: eninquit egredior
recedo ꝑtinꝰ. manere ultra non possum. Reᷤᷤ¬
pondente autẽ abbate ꝑ nomen dñi & ip
suis beati uiri m̃itũ. cuiꝰ hec stola fuit.
tͥ precipio. exicitiꝰ ne moreris: continuo
demon fugatur ab homine. homo a demo¬
ne lib̾atur. Quis alter non periculose for¬
sitan exultasset usq adeo sibi spiritus ẽẽ
subiectos. ut cederent & absenti. Uerum
ille abbate ipso nunciante nil motus: ma¬
gisq subsannans eos quos udebat mag¬
na suꝑ hoc ammiratione moueri. Hec eadẽ
uerba respondit. Quini facile nos duo
preualuissemꝰ in unũ: Leuit̃ illũ eicere
potuit ds̃: presertim cum ego ei socius¬
datus sum ꝙ aduitor. huiꝰmodi nẽꝑe repo̾¬
sis in huiꝰmodi reb sepiꝰ utebat᷑. Nouat siqͥd
uerꝰ & uerax ñ ostentator. s emulator hu¬
militatis efficatiꝰ dissuaderi posse hominib

Expanded text:
jacebat, cum subito ille malignus horrendis jacebat, cum subito ille malignus horrendis vocibus victum se profitens: « En, inquit, egredior, recedo protinus; manere ultra non possum. » Respondente autem Abbate, « Per nomen Domini, et ipsius beati Viri meritum, cujus haec stola fuit, tibi praecipio, exi citius; ne moreris: » continuo daemon fugatur ab homine, homo liberatur a daemone. Quis alter non periculose forsultasset, usque adeo sibi spiritus esse subjectos ut cederent et absenti? Verum ille Abbate ipso nuntiante nil motus magisque subsannans eos quod videbat magna super hoc admiratione moveri, haec eadem verba respondit: « Quidni facile nos duo praevaluissemus in unum? Leviter illum ejicere potuit Deus, praesertim cum ego, ut dicius sim et adjutor. » Hujusmodi nempe responsis in hujusmodi rebus saepius utebatur. Noverat siquidem verus et verax non ostentator, sed aemulator humilitatis, efficacius dissuaderi posse hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
nus eris. ꝑ suasit illid̾s̃ ut crederet: cuiꝰ
nimirũ dispositione omnia gerebantur.
Rediit rediensq paulatim recepit eam qͦ
sibi ꝓ missa fuerat misericordiam: ut nõ
pru̾is domũ ꝑting̃ẽt. quam plenarie do¬
tale aliqͥd contigisset audire. non minꝰ hu¬
militer qͣm iocunde refutans dicẽ consue¬
uerat. Hoc enim michi sic imputandum.
sicut ei qui conscius omnino non fuit.
Nmonasterio cui nom̃ est bellauałt ꝓpe
urbẽ crisoꝑolim. homo quilam a demone
uexabatur: mira eo iustigante faciens. mi¬
ra loquens. Post multas igitur oraciones
fratrũ cum imꝑbe ꝑsiffẽt illa nequitia spi¬
ritalis. recordatus est uen̾abilis abbas loci
illius potius hodieq suꝑstes: hr̃e se sto¬
lam qua beatus pater aliqͣndui usus fu¬
erat in oblatione hostiȩ salutaris. Nec
cunctatur. tulit ꝑtinꝰ arma potencia deo
& fiducialit̃ aggressus est inimicũ. Uix
lumen attig̃at cellulȩ in qua miser̃ homo

Expanded text:
sanus eris. » Persuasit illi Deus ut crederet, cujus sanus eris. » Persuasit illi Deus ut crederet, cujus nimirum dispositione omnia gerebantur. Rediit, rediensque paulatim recepit eam, quae sibi promissa fuerat, misericordiam, ut non prius domum pertingeret, quam plenariae dotale aliquid contigisset audire, non minus humiliter, quam jucunde refutans, dicere consueverat: « Hoc certe mihi sic est imputandum, sicut ei qui conscius omnino non fuit. » 7. In monasterio, cui nomen est Bella-Vallis, prope urbem Chrysopolim, homo quidam a daemone vexabatur, mira eo instigante faciens, mira loquens. Post multas igitur orationes fratrum, cum improbe persisteret illa nequitia spiritualis, recordatus est venerabilis abbas loci illius Pontius hodieque superstes, habere se stolam, qua beatus Pater aliquandiu usus fuerat in oblatione hostiae salutaris. Nec cunctatus tulit protinus arma potentia Deo, et fiducialiter aggressus est inimicum. Vix limen attigerat cellulae, in qua miser homo
Abbreviated transcription (Latin):
olim montis pessulani dñs. nunc uerus
xpisti pauꝑ & humilis monachꝰ. degit
in cenobio. qđ grandissilua uocatur. Iꝑ¬
suis relatione didicimꝰ qđ dicturi sumꝰ.
sicut ab eius ore ciu contigat se accepisse
dicebat. In ciuitate accitanorũ quȩ metͦpolis
ẽ gasconiȩ: miles qͥdã infirmabat᷑. Cuius
cum inferiores corꝑis partes a renib & de¬
orsũ morb seuiens occupasset: erat dieb
multis decubans lectulo non modica par¬
te p̃mortuuis. Compunctus deniq &̾ confi¬
sus de misericordia dĩ: ad seruũ eius. cu¬
ius cutumqͦq tam cęlebris sese uircutũ fa¬
ma diffud̾at. quocumq labore se p̃cepit
deportari. Iam ꝑ dies aliquot ꝓcesserat. ꝓ¬
feceratq non minus in fide ꝙ deuotioneᷤ ꝙͣ
in itinere ipso: cum miseratꝰ hominẽ ds̃ mi¬
rabilit̾. & infirmitati eiꝰ subuenire dignatꝰ
est. & parc̃e fatigationi. Occurrens enim qͥ¬
dam in uia: quisnã esset aut qͦ tenderet in¬
quisiuit. Acceptaq itiñis eius necessitate

Expanded text:
olim Montis-Pessulani dominus, nunc verus Christi pauper et humilis monachus, degit in coenobio, quod Grandissilva vocatur. Ipsius relatione didicimus, quod dicturi sumus, sicut abdicebat. In civitate Auxitanorum, quae metropolis est Vasconiae, miles quidam infirmabatur Cujus cum inferiores corporis partes a renibus et deorsum morbus saeviens occupasset, erat diebus multis lecto decubans, non modica parte praemortuus. Compunctus denique et confisus de misericordia Dei, ad Servum ejus, cujus circumquaque tam celebris sese virtutum fama diffuderat, quocumque labore se praecipit deportari. Jam per dies aliquot processerat, profeceratque non minus in fide et devotione, quam in itinere ipso; cum miseratus hominem Deus, mirabiliter satis et infirmitati ejus subvenire dignatus est, et parcere fatigationi. Occurrens enim quidam in via, quisnam esset, aut quo tenderet inquisivit. Acceptaque itineris ejus necessitate:
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt uel non recordant᷑. Deniq non solũ istã sen¬
tentiam decurtauit ut non adderet nͥ moriat᷑. uerũ
seminibꝰ loqueret᷑. Ait enĩ apłs. & quod seminas.
non corpus quod futurũ est seminas. s nudũ granũ.¬
fere tritici aut alicuiꝰ ceteroꝵ. his p̃termissis. iste
contexuit quod inde dicit apłs. Ds̃ autẽ illi dat cor¬
pus prout uult. & unicuiq seminũ ꝓpriũ corpꝰ tanqͣm
de comcũbente homine dixerit apłs. insipiens tu qd̾
seminas non uiuificat᷑. ut intelligeremꝰ non ab homi¬
ne concubitu filios seminante. s adõ uuunficari se¬
men humanũ. Sic enĩ fuerat p̃locutꝰ. Quia uolun¬
tas illa non explet oꝑationis uicẽ.s de thesauris
nature offert dõ. unde ille dignetur hominẽ opera¬
ri. & subiunxit testimoniũ quasi hoc dixerit apłs.
Insipiens tu qd̾ seminas non uiuificat᷑. hoc ẽ non ate

Expanded text:
nesciunt uel non recordantur. denique non solum istam sennesciunt uel non recordantur. denique non solum istam sententiam decurtauit, ut non adderet: nisi moriatur, ueseminibus loqueretur. ait enim apostolus: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granufere tritici, aut alicujus caeterorum. His praetermissis, iste contexuit quod deinde dicit Apostolus, Deus autem illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus ; tanquam de concumbente homine dixerit Apostolus, Insipiens, tu quod seminas non vivificatur: ut intelligeremus non ab homine concubitu filios seminante, sed a Deo vivificari semen humanum. Sic enim fuerat praelocutus, quia « voluptas illa non explet operationis vicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari\', et subiunxit testimonium, quasi hoc dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, hoc est non a te
Abbreviated transcription (Latin):
quit utrũ naturaliter malũ dici debet quod interdũ
aufert ex asꝑatus ds. redditq placatus. Ipse inquit
ad naturã ꝑtinet. quȩ deo gaudet auctore: qd̾ autẽ
impñ sunt᷑ ad studioꝵ prauitatẽ. quȩ unicuiq de li¬
bera uoluntate contingit. his omnibꝰ quȩ tã multa
dixit respondemꝰ. nichil diumis testimoniis quȩ int̾¬
posuit eẽ dictũ de pudenda libidine. quã dicimꝰ ñ¬
fuisse in corpore beatoꝵ. quando nudi erant et ñ con¬
fundebant᷑. Nam pͥmũ illud apłi de seminibꝰ dictũ
ẽ frumentoꝵ. quȩ priꝰ moriunt᷑ ut uiuificant᷑. Quã
sententiã scilicet apłicam. qͦ consilio nescio noluit
iste complere. Nam eã huc usq cõmemorauit. Insipi¬
ens tu quod seminas ñ uiuificat᷑. Apłs autem addi¬
dit nͥ prius moriat᷑. S iste quantũ existimo quod
de frumentis dictum est. de humano semine accipi
uoluit abeis qui hec legunt. et scͥpturas scãs uel

Expanded text:
quit, \'utrum naturaliter malum dici debet, quod interdum quit, \'utrum naturaliter malum dici debet, quod interdum aufert exasperatus deus redditque placatus. ipse\', inquad naturam pertinet, quae deo gaudet auctore, quod autem inpii sunt, ad studiorum prauitatem, quae unicuique de libera uoluntate contingit. His omnibus, quae tam multa dixit, respondemus nihil diuinis testimoniis, quae interposuit, esse dictum de pudenda libidine, quam dicimfuisse in corpore beatorum, quando nudi erant, et non confundebantur . Nam primum illud Apostoli de seminibus dictum est frumentorum, quae prius moriuntur, ut uiuificentur. quam sententiam scilicet apostolicam quo consilio nescio noluit iste conplere; nam eam huc usque commemorauit: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur. apostolus autem addit: nisi moriatur. sed iste, quantum existimo, quod de frumentis dictum est, de humano semine accipi uoluit ab eis, qui haec legunt et scripturas sanctas uel
Abbreviated transcription (Latin):
iam sunt in corporibꝰ auero đo ꝯdita a qͦ ⁊psa condun¬
t & corpora. non fiunt uoluptate. s. excitant᷑ aut emit¬
tunt᷑ cum uoluptate. Utrum autẽ utriusq sexus
semina in muliebri ut̾o cũ uoluptate misceant᷑. uideriit
feminȩ. quid in secretis uisceribꝰ sentiant. nos dedecet
inaniter usq ad ista ẽẽ curiosos. Libido tamen illa e¬
rubescenda unde pudenda ipsa appellata sunt mem
bra. nonfuit in corpore uitȩ illiꝰ. quȩ in paradiso fuit
ante peccatũ. s cȩpit eẽ in corpore mortis huius. retͥ
poterat opus fieri conuigũ in generatione filioꝵ. sicut
multa oꝑa fiunt obedientia cȩteroꝵ sine illoꝵ ardore
membroꝵ. quȩ uoluntatis nutu mouentur: non estu
libidinis concitantur. Attende cęt̾a. Hoc etiã inquit

Expanded text:
jam sunt in corporibus a vero Deo condita, a quo et ipsa condunjam sunt in corporibus a vero Deo condita, a quo et ipsa conduntur corpora, non fiunt a voluptate, sed excitantur et emittuntur cum voluptate. Utrum autem utriusque sexus semina in muliebri utero cum voluptate misceantur, viderint feminae quid in secretis visceribus sentiant: nos non decet inaniter usque ad ista esse curiosos. Libido tamen illa erubescenda, unde pudenda ipsa appebra — non fuit in corpore uitae illius, quae in paradiso fuit ante peccatum, sed coepit esse in corpore mortis huius retribpoterat. opus fieri coniugum in generatione filiorum, sicut multa opera fiunt oboedientia ceterorum sine illo ardore membrorum, quae uoluntatis nutu mouentur, non aestu libidinis concitantur.. Adtende cetera: \'hoc etiam\', inquit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ peccato generati. si non fuerint in xp̃o regenera¬
ti.S qͥa de abraham loquebat᷑ & sara: subiunxit
atq ait. Quod si dixeris usus in eis uigebat. et
fȩtus non erat. respondebo. quẽ conditor promi¬
sit. conditor dedit. non concubitꝰ. s dĩ opus est qͥ¬
nascit᷑. Qui enĩ primũ hominẽ fecit ex puluere.
om̃s fabricat᷑ ex semine. Sicut gͦ tunc limꝰ qui assũp¬
tus ẽ mat̾ia non auctor hominis fuit. ita nc̃ ius illa¬
unde ille hominẽ dignetur oꝑari. Hȩc omĩa quȩ dixit
excepto qd̾ ait. a uoluptate semina confici. atq misce¬
ri. recte diceret. si eis catholicum sensũ defendere ni¬
teretur. Qina uͦ scimꝰ quid ex his moliatur efficere. pro¬
fecto dicit etiã recta ꝑu̾se. Illud itaq quo excepto cȩtera
uera ẽẽ non abnuo. ideo non ẽ uerũ. quia uoluptas illa
concupiscentiȩ carnalis non conficit semina. s ea quȩ

Expanded text:
cum peccato generati, si non fuerint in Christo regeneracum peccato generati, si non fuerint in Christo regenerati. Sed quia de Abraham loquebatur et Sarra, subiunxit atque ait: \'quodsi dixeris: usus in eis uigebat et fetus non erat, respondebo: quem conditor promisit, conditor dedit, non concubitus, sed dei est opus qui nascitur. qui enim primum hominem fecit ex puluere, es fabricatur ex semine, sicut ergo tunc limus qui adsumptus est matunde ille hominem dignetur operari. Quexcepto quod ait, a voluptate semina confici atque misceri, recte diceret, si in eis catholicum sensum defendere niteretur. Quia vero scimus quid ex his moliatur efficere, profecto dicit etiam recta perverse. Illud itaque, quo excepto caetera vera esse non abnuo, ideo non est verum, quia voluptas illa concupiscentiae carnalis non conficit semina; sed ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uoluptate. cũ semine. a deo facta & ꝓ suo mͦ lau¬
dabił approbat᷑. quȩ ali quando etiã amplũ efficitꝰ
munꝰ pioꝵ. Dixit cũ calore. dixit cũ uoluptate. dyx̃
cũ semine. ñ tamen dicere ausus ẽ cũ libidine. Qua¬
re. nͥ quia nominare erubescit. quam laudare non
erubescit: Munꝰ autẽ pioꝵ ꝓpagatio ẽ fecunda
filioꝵ. ñ cõmotio pudenda mẽbroꝵ: quã non habe¬
ret in generandis filiis nat̾a sana. nc̃ autẽ ha¬
bet eã natura uiciata. Et ꝑ hoc et qui inde nascit᷑
indiget renasci. ut sit membrũ xp̃i: & de quo nas¬
citurꝰ siam renatꝰ est indiger liberari ab eaquȩ in
corpore mortis huiꝰ est lege peccati. Quȩ cũ ita e¬
sint. quom adiungit & dicit. confitearis gͦ neces¬
se est origniale quod finxeras interisse peccatũ. Non
ego finri originale peccatũ. quod catholica fides
credit antiqͥtꝰ s tu qui hoc negas sine dubio es nouuᷤᷤ
hereticꝰ. Sub diabolo autem sunt iudicio dĩ om̃s

Expanded text:
eo facta et pro suo modo laudabilis adprobatur, quae aliquando etiam amplum efficitur munus piorum\\ dixit \'cum calore\', dixit \'cum uoluptate\', dixit \'cum semine\', non tamen dicere ausus est \'cum libidine\'. quare, nisi quia nominare erubescit, quam laudare non erubescit? munus autem piorum propagatio est fecunda filiorum, non commotio pudenda membrorum, quam non haberet in generandis filiis natura sana, nunc autem habet eam natura uitiata. ac per hoc et qui inde nascitur indiget renasci, ut sit membrum Christi, et de quo nascitur, si iam renatus est, indiget liberari ab ea quae in corpore mortis huius est lege peccati. quae cum ita sint, quomodo adiungit et dicit: \'confitearis ergo necesse est originale quod finxeras interisse peccatum?\' non ego finxi originale peccatum, quod catholica fides credit antiquitus; sed tu, qui hoc negas, sine dubio es nouus haereticus. sub diabolo autem sunt iudicio dei omnes
Abbreviated transcription (Latin):
non potest.s si gratia diuina subueniat. qua non subue¬
niente quid sunt homines. nͥ quod ait apłs petrus. ue¬
lut muta animalia ꝓcreata nat᷑aliter in captiuitatẽ
& interitũ: Unde uno loco paulus apłs utrunq cõ¬
memorans. & iram dei cumqua nascimur. & grãm qua
liberam̃ : &e nos om̃s inquit aliquando conuersati sumꝰ
in desideriis carnis nr̃ȩ. facientes uoluntatẽ carnis et

Expanded text:
non potest, sed si gratia diuina subueniat? qua non subuenon potest, sed si gratia diuina subueniat? qua non subueniente quid sunt homines nisi, quod ait apostolus Petrus, uelut muta animalia procreata naturaliter in captiuitate et interitu? unde uno loco Paulus apostolus utrumque commemorans, et iram dei, cum qua nascimur, et gratiam, qua liberamur, et nos omnes, inquit, aliquando conuersati sumus in desideriis carnis nostrae, f
Abbreviated transcription (Latin):
de homine obedientia membroꝵ ad nutũ uoluntatis
exisset. si peccatũ non p̃cessisset. Neq nc̃ agitur dena-¬
tura humani seminis. s de uicio. Illa quippe habet auc¬
torem dm̃. ex isto trahit᷑ originaleipeccatũ. Nam si semen
ipsũ nullum habet. uiciũ. quidẽ quod scͥptũ est in libͦ
sapientiȩ. non ignoratis qm̃ nequã est natio illorum
& naturalis malicia ipsoꝵ. & qm̃ non poterat mutari
cogitatio illoꝵ in ꝑpetuũ. semen enim erat maledictũ
abinitio: Nempe de quibuscũq dicat ista. de hominibꝰ
dicit. Quomͦ est gͦ cuiuslibet hominis malitia natura-¬
lis & semen maledictum abinitio. nͥ ad illud respiciatur
quod ꝑ unũ hominem peccatum intrauit. in mundum.
& ꝑ peccatũ mors. ita in om̃s homines mors ꝑtransiit in
quo om̃s peccauerunt: Cuiꝰ autẽ hominis mala cogita¬
tio non potest mutari in ꝑpetuũ. nisi quia ꝑ se ipsam

Expanded text:
de homine oboedientia membrorum ad nutum uoluntatis de homine oboedientia membrorum ad nutum uoluntatis exisset, si peccatum non praecessisset. neque nunc agitur de natura hominis, sed de uitio. illa quippe habet auctorem deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. nam si semen ipsum nullum habet uitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientiae: non ignorans quoniam n equam est natio illorum et naturalis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum; semen enim illorum erat maledictum ab initio? nempe de quibuscumque dicat ista, de hominibus dicit. quomodo est ergo cuiuslibet hominis malitia naturalis et semen maledictum ab initio, nisi ad illud respiciatur, quod per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt? cuius autem hominis mala cogitatio non potest mutari in perpetuum, nisi quia per se ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
addidit et dixit. Addociimentũ instituti coitꝰ. ipsum
semen. diuinitas dicitur excitasse. Non intellexit ho¬
mo iste quod scͥptum est. Putauit enim adhoc ẽẽ dictũ.
suscitauit mͥ dñs semen aliud ꝓabel. ut crederet᷑ ds il¬
li excitasse libidinẽ coeundi. cuius motu excttaret᷑ sem̃
ut gremio feminȩ posset infundi. & nesciit non esse
dictum excitauit michi semen. nͥ dedit mͥ filium. De¬
niq hoc adam ñ dixit post coitũ suũ quo semen emisit.
s post coniugis partũ quo filiũ dõ donante suscepit.
Namquȩ gratulatio est nͥ forte libidinoẜoꝵ & suum
uas in morbo concupiscentiȩ quod uetat apłs possiden¬
tiũ. si semen extrema coeundi uoluptate fundatur.
nec sequatur conceptꝰ aut partꝰ. ubi nuptiarũ uerus ẽ
fructus. Neq ideo hoc dixerim. quod aliud putandꝰ
sit preter summũ & uerum dm̃ uel humani seminis
uel ipsiꝰ hominis creator ex semine. s hoc tranquilla

Expanded text:
addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum semen diuinitas dicitur excitasse\'. non intellexit homo iste quod scriptum est; putauit enim ad hoc esse dictum: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, ut crederetur deus illi excitasse libidinem coeundi, cuius motu excitaretur semen, ut gremio feminae possit infundi. nescit non esse dictum Cexcitauit mihi semen\' nisi \'dedit mihi filium>. denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post coniugis partum, quo filium deo donante suscepit. nam quae gratulatio est nisi forte libidinosorum et suum uas in morbo concupiscentiae, quod uetat apostolus, possidentium, si semen extrema coeundi uoluptate fundatur nec sequatur conceptus aut partus, ubi nuptiarum uerus est fructus? Neque hoc ideo dixerim, quod alius putandus sit praeter summum et uerum deum uel humani seminis uel ipsius hominis creator ex semine; sed hoc tranquilla
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Quid dixerit diuersitatem meritoꝵ. fateor non
intelligo. S potentiã membroꝵ. credo illud uoluit
dicere. quod puder euidenter edicere. Maluit enum
dicere membroꝵ pudentia. quam carnis concupis¬
tia. P lane etiã si non cogitauit. significauit aliqͥd
quod ad rem ꝑtinere uideatur. Quid enim potentiꝰ
membris hominis qndo non seruiunt uoluntati
hominis: Quia tam et si frenetur temperantia uel
continentia usus eoꝵ aliquantũ. motꝰ tamen eoꝵ ñ
est in hominis potestate. Genuit gͦ adã filios. hac¬
illos gigneret erubuit post peccatũ. Si autẽ non peccas¬
set non eos genuisset membroꝵ potentia. s membroꝵ
obedientia. Ipse quippe esset potens ut eis subiectis uo¬
luntate imꝑaret. si potentiori & ipse subiectus eadẽ uo¬
luntate seruiret. Post aliquanta iterũ dicit scͥptura di¬
tauit mͥ dñs semen aliud ꝓ abel quẽ occidit cam. Peinde

Expanded text:
torum\'. quid dixerit \'diuersitate meritorum\', fateor, non torum\'. quid dixerit \'diuersitate meritorum\', fateor, non intellego; sed potentia membrorum, credo, illud uoluit dicere, quod pudet euidenter dicere. maluit enim dicere membrorum potentiam quam carnis concupiscentiam. plane, etiamsi non cogitauit, significauit aliquid, quod ad rem pertinere uideatur. quid enim potentius membris hominis, quando non seruiunt uoluntati hominis? quae tamen etsi frenentur temperantia uel continentia, usus eorum aliquantum, motus tamen eorum non est in hominis potestate. genuit ergo Adam filios haillos gigneret, erubuit post peccatum. si autem non peccasset, non eos genuisset membrorum potentia, sed membrorum oboedientia. ipse quippe esset potens, ut eis subiectis uoluntate imperaret, si potentiori et ipse subiectus eadem uoluntate seruiret. Post aliquanta iterum: \'dicit scriptura ditauit mihi dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain\\ deinde
Abbreviated transcription (Latin):
nea. sub quibus latet quid aliud quã id quod pudet:
Ita quippe iste circum locutionis obstacula huuis. si¬
cut illi succinctoria consuerunt. Contexat & dicat.
Post quam autem uir naturali appetitui cognouit uxo¬
rem. Dicit scͥptura diuina. Concepit eua et peperit
filium: & uocauit nomen eius cain. S quid inquit
dicit adam audiamus. Acquisiui hominem ꝑ dm̃.
Unde constat opꝰ dei ẽẽ. quem ꝑd̾m acquisitum scͥp¬
tura diuina testatur. Quis hinc dubitet. quis hoc ne¬
get. maxime catholicꝰ. xpianus: Opus dei est homo.
s carnis concupiscentia sine qua si peccatũ non pre¬
cessisset tranquillȩ uoluntati obedientibus sicut ce¬
tera mẽbra genitalibus seminaretur homo. non ex
patre s ex mundo est. Uerum nc̃ obsecro te paulo
attentius intuere quod nomen inuenerit. quo rursus
oꝑiret quod erubescit aꝑire. Genuerat enim eum in¬
quit adam potentia membroꝵ non diuersitate meri-¬

Expanded text:
neae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? neae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? ita quippe iste sibi circumlocutionis huius obstacula sicut illi succinctoria consuerunt. contexat et dicat: \'postquam autem uir naturali adpetitu cognouit uxorem, dicit scriptura diuina, concepit Eua et peperit filium, et uocauit nomen eius Cain. sed quid\\ inquit, 'dicit Adam audiamus: adquisiui hominem per deum. unde constat opus dei esse, quem per deum adquisitum scriptura diuina testatur.\' quis hinc dubitet? quis hoc neget, maxime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concupiscentia, sine qua, si peccatum non praecessisset, tranquillae uoluntati oboedientibus sicut cetera membra genitalibus seminaretur homo, non est a patre, sed ex mundo est. Verum nunc, obsecro te, paulo adtentius intuere, quod nomen inuenerit, quo rursus operiret quod erubescit aperire. "genuerat enim eum", inquit, Adam potentia membrorum, non diuersitate meri
Abbreviated transcription (Latin):
pudet. & mira si dici potest pudoris impudentia. qd̃
nominare pudet. laudare non pudet.Deniq uide quẽ¬
ad modum magis eam circumloquendo maluerit signi¬
ficare. quam dicere. Post quã autẽ uir inquit naturali
appetitu cognouit uxorem. Ecce iterũ dicere noluit car¬
nis concupiscentia cognouit uxorem: s naturali in qͥt
appetitu. Ubi ad huc possumꝰ intelligere ipsam uolun¬
tatem iustam &e honestam qua uoluit filios ꝓcreare.
non illam libidinem de qua iste sic erubescit. ut ambi
gue loqui malit. quã ꝑspicue quod sentit exprimere.
Quid est naturali appetitu: An non & uelle eẽ saluũ.
& uelle ipsos susciꝑe. nutrire. erudire filios. naturali ᷤᷤ
est appetitus. idemq rationis non libidinis: S quia
hunis nouimus intentionẽ. ideo non eum putamus
his uerbis nͥ libidinẽ membroꝵ genitaliũ significare
uoluisse. Nonne tͥ uidentur hec uerba folia ẽẽ ficul¬

Expanded text:
pudet, et mira — si dici potest — pudoris inpudentia, quod pudet, et mira — si dici potest — pudoris inpudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. denique uide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare quam dicere. \'postquam autem uir\\ inquit, \'naturali adpetitu cognouit uxorem>. ecce iterum dicere noluit: carnis concupiscentia cognouit uxorem, sed, naturali, inquit, \'adpetitu\', ubi adhuc possumus intellegere ipsam uoluntatem iustam et honestam, qua uoluit filios procreare, non illam libidinem, de qua iste sic erubescit, ut ambiguo nobis loqui malit quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? annon et uelle esse saluum et uelle ipsos suscipere, nutrire, erudire filios naturalis est adpetitus idemque rationis est, non libidinis? sed quia huius nouimus intentionem, ideo non eum putamus his uerbis nisi libidinem membrorum genitalium significare uoluisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficul
Abbreviated transcription (Latin):
mascło & feminȩ quod puderet. ut non ẽẽt cõmix¬
tio qualis ẽẽ potuit in corpore uitȩ illiꝰ. s qualem
diuisit in sexu. quod in operatione coniungeret. Ab
ipso gͥ commixtio corpoꝵ. a quo est origo corporum.
Iam supra respondimꝰ hec ex do ẽẽ. s non ẽẽ delictũ
ñ mẽbrorũ inobedientiã. ꝑ carnis concupiscentiã
quȩ non est apatre. Peinde dicit. Tot gͦ rerũ bonarũ
id est corpoꝵ. coniunctionũ. sexuũ. malos fructus
ẽẽ non posse. nec homines obhoc a deo fieri ut adia¬
bolo sicut dicis inquit ligitimo iure teneatur.
Iam dictum est non eos ideo teneri quia homines st̃.
quod naturȩ nomen est. cuiꝰ auctor diabolus non
est. s quia peccatores sunt quod culpe nomen est.
cuius diabolus auctor est. s int̾ tot nomina bonaꝵ
rerum idest corpoꝵ. sexiũ. coniunctionũ. libidinem uel
concupiscentiam carnis iste non nominat. Tacet qͥa

Expanded text:
masculo et feminae quod puderet, ut non esset commixmasculo et feminae quod puderet, ut non esset commixtio qualis esse potuit in corpore uitae illius, sed qualem \', inquit, \'diuisit in sexu. quod in operatione coniungeret. ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum\'. iam supra respondimus hoc ex deo esse, sed non delictum, non membrorum inoboedientiam per carnis concupiscentiam, quae non est a patre. deinde dicit: \'tot ergo rerum bonarum, id est corporum, sexuum, coniunctionum malos fructus esse non posse nec homines ob hoc a deo fieri, ut a diabolo, sicut dicis\', inquit, \'legitimo iure teneantur\'. iam dictum est non eos ideo teneri, quia homines sunt, quod naturae nomen est, cuius auctor diabolus non est, sed quia peccatores sunt, quod culpae nomen est, cuius diabolus auctor est. Sed inter tot nomina bonarum rerum, id est corporum, sexuum, coniunctionum, libidinem uel concupiscentiam carnis iste non nominat. tacet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bus ioumiani tandem aliquando cohibete. Quam¬
iuis ille nimis laudando nuptias scẽ illas uirginita¬
ti equauit. & tamen nuptiarũ fructibꝰ abutero etiã
recentibꝰ. xp̃m saluatorẽ. & de potestate diaboli re-¬
demptorem necessariũ non negauit. Quod uos ne¬
gatis. & quia uobis ꝓ eoꝵ salitte qm̃ nondũ ꝓ se loqͥ
possunt. & ꝓ fidei catholicȩ fundamentis resistimꝰ:
manicheos nos ẽẽ iactatis. S iam sequentia uideamꝰ.
Rursum quippe int̾rogans dicit. Quẽ gͥ paruuloꝵ
confiteris auctorem : uerũ dm̃ : Respondeo. dm̃
uerum. Deinde subiungit. S ille malũ nonfecit.
hominis ipse non condidit. Deinde quasi concludit
atq infert. Simala cõmixtio deformis ce conditio
corpoꝵ. Et ideo corpora quoq malo ate deputatitur
auctori. Cui respondeo. Malo auctori non deputo cor¬
pora s delicta quoꝵ causa factũ est. ut cũ in corporibꝰ
hocest in dei oꝑibus totũ placeret. accideret tamen

Expanded text:
bus Iouiniani tandem aliquando cohibete. quambus Iouiniani tandem aliquando cohibete. quamuis ille nimis laudando nuptias sanctae illas uirginitati adaequauit et tamen nuptiarum fructibus ab utero etiam recentibus Christum saluatorem et de potestate diaboli redemptorem necessarium non negauit: quod uos negatis et, quia uobis pro eorum salute, qui nondum pro se loqui possunt, et pro fidei catholicae fundamentis resistimus, Manicheos nos esse iactatis. sed iam sequentia uideamus. Rursus quippe interrogans dicit: \'quem igitur paruulorum confiteris auctorem? deum uerum?\' respondeo: deum uerum. deinde subiungit: \'sed malum ille non fecit\' hominis ipse non condidit\'. deinde quasi concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et conditio corporum et ideo corpora quoque malo a te deputantur auctori\'. cui respondeo: malo auctori non deputo corpora, sed delicta, quorum causa factum est, ut, cum in corporibus, hoc est in dei operibus totum placeret, accideret tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Seruatũ est gͥ inquit ut ex uiro & muliere. idest ꝑ
illam corpoꝵ commixtionẽ. nemo uideatur exꝑs ẽẽ
delicti. Qui autẽ exꝑs est delicti: exꝑs est etiã huiꝰ¬
&e celestiani audebitis dicere manicheũ. quod eñ dice¬
bat esse iouinianꝰ hereticꝰ. contra cuiꝰ impietatem
uir ille sc̃s etiam post partũ ꝑmanentẽ uirginita¬
tem sc̃ȩ mariȩ defendebat: Sigͦ illũ maniche¬
um dicere non audetis. nos cũ in eadẽ causa eadẽ
sententia fidem catholicã defendamꝰ. cur dicitis:
A ut siet illũ fidelissimũ uirũ hoc scd̾m manicheos
sapuisse iactatis. iactate. lactate. ut mensurã io¬
uiniani ꝑfectiꝰ impleatis. Nos cũ illo homine dei
patienter ura maledicta & conuicia sustinebimꝰ.
Q tamen heresiarches ur̃ pelagiꝰ. fidem et purissi¬
mum in scripturis sensũ sic laudat ambrosii. ut
dicat ne inimicũ quidem eũ ausum eẽ rep̃hendere.
Quo gͦ progressi fueritis attendite. & uos ab ausi¬

Expanded text:
Servatum est igitur, » inquit, « ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem nemo videatur expers esse delicti; qui autem expers delicti est, expers est etiam hujuset Caelestiani, audebitis dicere Manicheum? quod eum dicebat esse Iouinianus haereticus, contra cuius inpietatem uir ille sanctus etiam post partum permanentem uirginitatem sanctae Mariae defendebat. si ergo illum Manicheum dicere non audetis, nos, cum in eadem causa eadem sententia fidem catholicam defendamus, cur dicitis Manicheos? aut si et illum fidelissimum uirum hoc secundum Manicheos sapuisse iactatis, iactate, iactate, ut mensuram Iouiniani perfectius inpleatis; nos cum illo homine dei patienter uestra maledicta et conuicia sustinemus. et tamen haeresiarches uester Pelagius fidem et purissimum in scripturis sensum sic laudat Ambrosii, ut dicat ne inimicum quidem ausum esse reprehendere. quo ergo progressi fueritis adtendite et uos ab ausi
Abbreviated transcription (Latin):
nem consueuit intelligi. Quodlibet autẽ de puden¬
da concupiscentia carnis iste sentiat de pariulis ꝓqͥbꝰ
laboramꝰ. ut saluatore indigere credant᷑. ne sine sa¬
litte moriant᷑. attende qͥd dixerit. Uerba eiꝰ repeto.
Illos gͦ inquit qͥ nunquã nati sunt bonos potuisse eẽ
dicis. istos uͦ qui mundum impleuerunt. ꝓ quibusirp̃ẽ¬
mortuus ẽ diaboli opus. & de morbo natos. et abexor¬
dio reos definis. Sic nodũ soluat etiã contentionis.
quomͦ nodũ soluit istiꝰ questionis. Nunquid enĩ se
mͦ de maioribꝰ ista locutũ eẽ dicturus est: De par¬
uulis agit᷑. de nascentibꝰ agit᷑. de his nobis quia rei ab
nexordio definiunt᷑ a nobis. ab illo inuidia comino¬
prorsus. inde obtinebimꝰ causam. unde excitandã
putauit inuidiã. Ipse dicit quomͦ sunt rei parmuili ꝓ

Expanded text:
nem consueuit intellegi. Quodlibet autem de pudennem consueuit intellegi. Quodlibet autem de pudenda concupiscentia carnis iste. sentiat, de paruulis, pro quibus laboramus, ut saluatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, adtende quid dixerit. uerba eius repeto: 'illos ergo\\ inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos umortuus est, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio reos definiam. » quomodo nodum soluit istius quaestionis! numquid enim se modo de maioribus ista locutum esse dicturus est? de paruulis agitur, de nascentibus agitur, de his nobis, quia rei ab exordio definiuntur a nobis, ab illo inuidia commoprorsus, inde obtinebimus causam, unde excitandam putauit inuidiam. ipse dicit: \'quomodo sunt rei paruuli pro
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ xp̃c mortuus est. diaboli opus. & de morbo
natos. & ab exordio reos diffinis. Probaui itaq
inquit. nichil te aliud agere. quã ut dm̃ neges
hoꝵ qui sunt hominũ conditorẽ. Ego quidem con¬
ditorẽ omniũ hominũ quãuis om̃s sub peccato
nascant᷑ & ꝑeant nͥ renascant᷑. non dico nͥ dm̃.
Uiciũ quippe inseminatũ est ꝑsuasione diaboli.
ꝑ qͦd sub peccato natisunt. ñ nat᷑a condita qua ho¬
minessunt. Libido autẽ pudenda ñ moueat m̃¬
bra nͥ quando uolumꝰ. & non ẽ morbꝰ. Nonde illa eru¬
bescat etiã licitꝰ & honestus coniugatoꝵ concubitꝰ.
uitando conspectũ. & appetendo secretũ: & non ẽ mor¬
bus. Non prohibeat apłs in hoc morbo possideri
ho desiderii uel concupiscentiȩ. alii uͦ in passionẽ
concupiscentiȩ. uel siquo alio mͦ in aliis atq aliis
codicibus inuenit᷑. S passio in latina lingua ma¬
xime usu loquendi eccliastico non ad uitupatio¬

Expanded text:
quibus Christus mortuus est, diaboli opus et de morbo quibus Christus mortuus est, diaboli opus et de morbo natos et ab exordio reos definis. probaui itaque\', inquit, \'nihil te aliud agere, quam ut deum neges horum, qui sunt, hominum conditorem\'. ego quidem conditorem hominum omnium, quamuis omnes sub peccato nascantur et pereant, nisi renascantur, non dico nisi deum; uitium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines sunt. libido autem pudenda non moueat membra, nisi quando uolumus, et non est morbus; non de illa erubescat etiam licitus et honestus coniugatorum concubitus uitando conspectum et adpetendo secretum, et non est morbus; non prohibeat apostolus in hoc morbo possideri bo desideriiuel concupiscentiae, aliiuero: in passione concupiscentiae, uel si quo alio modo in aliis atque aliis codicibus inuenitur. sed passio in latina lingua, maxime usu loquendi ecclesiastico, non ad uituperatio
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑ immunis. & hoc more legittimo filii semi¬
nant᷑ eedem ipse sunt nuptiȩ quas ipse institu¬
it. quãuis diabolus non ipsas s homines ex quibꝰ
nuptiȩ fiunt. antiqua peccati ꝑsuasione saucia¬
uerit inobedientiȩ ꝑsuadendo peccatũ. cui ꝑdiui¬
num iudiciũ inobedientia m̃broꝵ recipca redde¬
retur. In qua coniugati quãuis erubuerint nudi¬
tatem suã. nuptiarũ tamen adõ institutã non
omnimodo potuerunt amittere bonitatẽ. Hinc
iste ꝑgit ab eis qͥ coniungunt᷑ ad eos qͥ gignunt᷑
propter quos in hac questione tantis aduersus
nouos hereticos disputationibꝰ laboramꝰ. et occul¬
to dei compulsus instinctu dicit aliqͥd ubi totum
istũ nodũ sua confessione dissoluit. Uolens enĩ
nob̾ maiorem inuidiã commnouere. quia dicimꝰ ẽ
de legittimis nuptiis sub peccato paruulos nasci:
se ẽẽ dicif. istos uͦ qui mundũ impleuerunt. pro

Expanded text:
seruatur inmunis et hoc more legitimo filii semiseruatur inmunis et hoc more legitimo filii seminantur, eaedem ipsae sunt nuptiae, quas deus instituit, quamuis diabolus non ipsas, sed homines, ex quibus nuptiae fiunt, antiqua peccati persuasione sauciauerit inoboedientiae persuadendo peccatum, cui per diuinum iudicium inoboedientia membrorum reciproca redderetur, in qua coniugati. quamuis erubuerint nuditatem suam, nuptiarum tamen a deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem. Hinc iste pergit ab eis, qui coniunguntur, ad eos, qui gignuntur, propter quos in hac qunovos haereticos disputationibus laboramus: et occulto Dei compulsus instinctu dicit aliquid, ubi totum istum nodum sua confessione dissolvit. Volens enim nobis majorem invidiam commovere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato parvulos nasci: « undum inpleuerunt, pro
Abbreviated transcription (Latin):
to. propter hoc relinquet homo patrẽ & matrẽ.
& adherebit uxorisuȩ. erunt duo in carne una.
Hoc enĩ ante peccatũ dictũ est. & si nemo peccas¬
set sine pudenda libidine posset fieri. E nunc
quam uis sine illa ñ fiat in corpore mortis huiꝰ.
ipsum ẽ tamen quod non cessat fieri ut adhere¬
at homo urori suȩ. & sint duo in carne una.
Quam obrem et si dicit᷑ nunc alias eẽ nuꝑtias.
alias uͦ si nemo peccasset ẽẽ potuisse. non scđ̃m earũ
naturam. s scđm quandã indeterius mutatã di¬
citur. qualitatẽ. sicut aliꝰ dicit᷑ quãuis idem sit ho¬
mo qui mutauerit uitã. siue in meliꝰ siue indete¬
rius. Aliud ẽ enĩ iustꝰ. aliud peccator. quã uis idẽ
ipse sit homo. Sic aliȩ nuptiȩ sine pudenda li¬
bidine. aliȩ cũ pudenda libidine. cũ tamen scd̾m
constitutionẽ suã qua legittime coniungit᷑ mu¬
lier uiro. & fides carnalis debiti adult̾ioꝵ peccato.

Expanded text:
to —: propterea relinquet homo patrem et matrem to —: propterea relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. hoc enim ante peccatum dictum est et, si nemo peccasset, sine pudenda libidine posset fieri. et nunc quamuis sine illa non fiat in corpore mortis huius, ipsum est tamen quod non cessat fieri, ut adhaereat homo uxori suae et sint duo in carne una. quamobrem etsi dicitur nunc alias esse nuptias, alias uero, si nemo peccasset, esse potuisse, non secundum earum naturam, sed secundum quandam in deterius mutatam dicitur qualitatem. sicut alius dicitur, quamuis idem ipse sit homo, qui mutauerit uitam siue in melius siue in deterius — aliud est enim iustus, aliud peccator, quamuis idem ipse sit homo — sic aliae nuptiae sine pudenda libidine, aliae cum pudenda libidine, cum tamen secundum constitutionem suam, qua legitime coniungitur mulier uiro et fides carnalis debiti ab adulteriorum peccato
Abbreviated transcription (Latin):
illis inobedientibꝰ m̃broꝵ istoꝵ in obedientia ius¬
to supplicio redderetur: Quod suppliciũ casti
sentiunt. qui ꝓculdubio mallent si possent iu¬
bente uoluntate. quã pruriente uoluptate fi¬
lios seminare. Immundi autẽ qui propter istũ
morbũ non solũ meretrices. uerũ etiã coniuges
amant. de hoc supplicio carnis grauiori suppli¬
cio mentis ȩxultant. Absit gͦ ut dicamꝰ quod
nos dicere iste confingit. ista coniugia quȩ nunc
agunt᷑. a diabolo inuenta. Prorsus ipse sunt nui
tiȩ abinitio d̾s instituit. hoc enĩ bonũ suũ ad
hominũ generationẽ institutũ. etiã damnatis ho-¬
minibꝰ non detraxit. quibus non detraxit etiã
sensus carnis & m̃bra. ꝓcul dubio munera sua. quã¬
uis iã debita damnatione moritura.Iste in quam
sunt nuptiȩ de quibus dictũ ẽ. excepto qͦd̾ hinc
figuratũ est magno illo xp̃i et ęccłiȩ sacramen¬

Expanded text:
illis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusillis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusto supplicio redderetur? quod supplicium casti sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, iubente uoluntate quam pruriente uoluptate filios seminare. inmundi autem, qui propter istum morbum. non solum meretrices, uerum etiam coniuges amant, de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant. Absit ergo, ut dicamus, quod nos dicere iste confingit. ista coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta prorsus ipsae sunt nuptiae, quas ab initio deus instituit. hoc enim bonum suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxit etiam sensus carnis et membra, procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, sunt nuptiae, de quibus dictum est — excepto, quod hic figuratum est, magno illo Christi et ecclesiae sacramen