comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re deformes: olle combuste similitudinẽ
uidebantur habere. que omnia licet iu¬
xta litteram inmniue sint adimpleta
quando anabuchodonosor capta ẽ: tam̃¬
omnia in futuro iudicio suꝑ impios uen¬
tura creduntur. Ubi est habitaculum leo¬
num et pascua catulorum leontim: Habi¬
taculum leonum inminiuen dicit quon¬
dam aulam regiam: et in qua leones. idest
potentissimi ⁊ crudelissimi morati fuerant
catulis suis: id est nabuchodonor uictor cunc
ta iure possedit. Hecauit leenis suis id estur¬
bib suis. uel certe uxorib qͣs captiuas in serui¬
siue scrima auro & argento omniq p̃cio¬
sa suppellectili compleuit. Iuxta tropolo¬
giam cum ninue uastata fuerit hoc est
cum mundus qui in maligno positus ẽ.
ꝑtransierit: dicent scĩ exultantes. Ubi est
habitaculum leonum : id est demonum
et ubi pascua catulorum. id est malignoꝵ
sp̃uum. qui rugientes ut rapiant querũt
a deo escam sibi. Ad quam niniuen iuit

Expanded text:
re deformes, ollae combustae similitudinem re deformes, ollae combustae similitudinem videbantur habere. Quae omnia juxta litteram licet in Ninive sint completa, quando a Nabuchodonosor capta est, tamen in futuro judicio super impios ventura creduntur. « Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum? » Habitaculum leonum, Niniven dicit, quondam aulam regiam, et in qua leones, id est potentissimi et crudelissimi morati fuerant.catulis suis, » id est Nabuchodonosor victor jure cuncta possedit. « Et necavit leaenis suis, » id est urbibus suis, vel certe uxoribus captivas in servisive scrinia, auro, argento, omnique pretiosa supellectile complevit. Juxta tropologiam, cum Ninive vastata fuerit, hoc est cum mundus qui in maligno positus est, pertransierit, dicent sancti exsultantes: Ubi est habitaculum leonum, id est daemonum, et ubi pascua catulorum malignorum spirituum, qui rugientes ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi? Ad quam Niniven ivit
Abbreviated transcription (Latin):
et opum que tanto tempore congregate
sunt. Nec tantum illi sufficiebant preda¬
ri: quantum p̾da se diripientib offerebat
Mistice niniue mundum diximus figura¬
re cuius aque non maris non fluminũ
non fontium. sed aquis piscine similes
ẽẽ dicuntur: que non habet aquas iugit̾
manantes. sed pluuiales et breui fine
conclusas. Quia hereticoꝵ dogmata qua¬
si decelo lapsa. et extra fontem eccłie st̃:
quamuis magna ⁊ celestia uideantur
ꝓmittere. Ipsi uͦ fugerunt recedentes ã
dño : nec ꝑpenitentiam redire uolentes:
Licet eos hoitetur dñs ad penitentiam et
dicat reuertimini filii reuertentes et sana¬
nabo contͥtiones ur̃as. horum diuitie. hoc ẽ.
scientie gloriatio diripietur: & ad nicbilũ
redigetur. Dissipata ⁊ scissa ⁊ dilacerata. Sub¬
figura mulieris dissipate et dilacerate de scri¬
bitur qualis fuent niniue: tempore cap¬
tiuitatis. Tabescens corde. dissolutis genib
et p̃terroris magnitudine facies eoꝵ pallo¬

Expanded text:
 » quae tanto tempore congregatae sunt; nec tantum illi sufficiebant praedari, quantum praeda se diripientibus offerebat. Mystice Ninive mundum diximus figurari, cujus aquae non maris, non fluminum, non fontium, sed aquis piscinae similes esse dicuntur, quae non habent aquas jugiter manantes, sed pluviales, et brevi fine conclusas, quia haereticorum dogmata quasi de coelo lapsa, et extra fontem Ecclesiae sunt, quamvis magna et coelestia videantur promittere. Ipsi fugerunt recedentes a Domino, nec per poenitentiam redire volentes, licet eos hortetur Dominus ad poenitentiam, et dicat: « Revertimini, filii, revertentes, et snabo contritiones vestras. » Horum divitiae, hoc est scientiae gloriatio diripietur et ad nihilum redigetur. « Dissipata et scissa et dilacerata figura mulieris dissipatae et dilaceratae, describitur qualis fuerit Ninive tempore captivitatis, tabescens corde, dissolutis genibus, et prae terroris magnitudine facies eorum pallo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑte caput: quis tuus erit consolatore
Que dum intua fuisti ꝓsꝑitate. nulli mise-¬
rebaris nec parabas tibi sotium in luctu: tan¬
quam semꝑ felix semꝑ posses ẽẽ domina.
Sed et nos consideramus naturam mundi
labilem: & omnẽ eius gloriam uelocissimo
cursu transire. Tunc resilimus ab eo: hoc ẽ.
sub thrahimus nos ab amore eius et odio
habenus concupiscentias eius que m̃gunt
inint̾itum: & ea que sunt et̾na incipimꝰ
desiderare. Numquid melior est ab amnon.

Expanded text:
 » Quis tuus erit consolator, quae dum in tua fuisti prosperitate, nulli miserebaris, nec parabas tibi socium in luctu, tanquam semper felix, semper posses esse domina? Sed et nos cum consideramus naturam mundi labilem, et omnem ejus gloriam velocissimo cursu transire, tunc resilimus ab eo, hoc est subtrahimus nos ab amore ejus, odio habemus concupiscentias ejus, quae mergunt in interitum, et ea quae sunt aeterna incipimus desi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad proximũ. Duo erant montes : ui¬
delicet mons dempli et mons syon: qui dĩ
montes uocabantur. Hoc est quod dicit.
fugietis aduallem montium meoꝵ. Quod
autem sequitur. qm̃ conungetur uallis
montium usq ad proximum: ostendit qͥa
uallis que p̃ruptis hinc in de montib scin¬
ditur ÷ usq admontem templi qui sc̃s est
fuam uoraginem trahet. Et fugietis sic¬
fugistis afacie derre motus. indieb orie

Expanded text:
usque ad proximum. » Duo erant montes, videlicet mons templi, et mons Sion, qui Dei montes vocabantur. Hoc est quod dicit: « Fugietis ad vallem montium eorum. » Quod autem sequitur: « Quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, » ostendit quomodo vallis, quae praeruptis hinc inde montibus scinditur, usque ad montem templi, qui sanctus est, suam voraginem trahet. « Et fugietis sia facie terraemotus in diebus Ozi
Abbreviated transcription (Latin):
ex uob̃. Et hic ipsum uerbum habetur hebre-
accipiet exuobis planctum. Asel int̾pretatur
uicina. siue ex latere. Domum ergo asel domũ
uida dicit: que uicina erat samarie. Que
domus asel stecit sibimet id est captiuata sa¬
maria ꝑmansit instatu regn sui: ꝓtecta a dõ
ꝓpter exechiam : quia infirmata ẽ. in bonum
suum: id est quia humiliata est ad ꝓfectum
suum. quando rabsaces blasphemauit dm̃ un¬
uentem. Que habitat in ramoth. id est ina¬
maritudinib: hoc enĩ ĩtp̃tat᷑ ramoth. Iamaritudine¬
nacherib eos obsidente. Quia descen
syriorum uastata samaria uenit contraierl̃m
qͣndo et rabsaces missus ẽ. de lachis ad eze¬
chiam ut se traderet assiriis : insultans dño
ierłm. Et est sensus. Olachis adte ꝑueniet
equitatus et tumultus assirioꝵ. qui te

Expanded text:
 » Et hic ipsum verbum habetur Hebraeuaccipiet ex vobis planctum. Azel interpretatur vicina, sive ex latere. Domum ergo Azel, domum Juda dicit, quae vicina erat Samariae, edomus Azel, stetit sibimet, id est, captivata Samaria, permansit in statu regni sui, protecta a Deo propter Ezechiam. « Quia infirmata est in bonumsuum, id est, quia humiliata est ad profectum suum, quando Rhapsaces blasphemavit Deum viventem. « Quae habitat in Ramoth, » id est in amaritudmibus. Hoc enim interpretatur Ramoth. Inacherib eos obsidente. « Quia descesyriorum, vastata Samaria, venit contra Hierusalem, quando et Rhapsaces missus de Lachis ad Ezechiam, ut se traderet Assyriis, insultans Domino Hierusalem. Et est sensus: O Lachis, et ad te perveniet equitatus et tumultus Assyriorum, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Hoc loco iħ̃m eũ tantũ iuxta litt̾am accipimꝰ
qui filius fuit iosedech: cui ꝓmittitur ad¬
uentus filii dei. Cum enim suꝑus hunc iħ̃m
sacerdotem tipum xp̃i dixerimus habere:
nunc tantum eum iuxta litteram accipimꝰ
Nideamtis nunc quid angłs inꝑsona dei lo¬
quens: huic iħu dicat. Audi iħc sacerdos
sed etiam ille qui eum figuris. et simbolis de¬
signat. Iubecur ergo audire iħc iubentur etiã
audire amnci eiꝰ ide. ceteri ꝓphe: quod dicitur.
Quia ecce lapis quem dedi coram ihu: suꝑ la¬
pidem unum septem occili sunt.

Expanded text:
tem. » Hoc loco Jesum eum tantum juxta litteram accipimus, qui filius fuit Josedech, cui promittitur adventus Filii Dei. Cum enim superius hunc Jesum sacerdotem typum Christi dixerimus habere, nunc tantum eum juxta litteram accipimus, videamus nunc quid angelus in persona Dei loquens, huic Jesu dicat: « Audi, Jesu sacerdos atur verbis, sed etiam ille qui eum figuris et symbolis designat. Jubetur ergo Jesus audire, jubentur etiam audire amici ejus, id est caeteri prophetae, quod dicitur: quia ecce lapis quem dedi coram Jesu; super lapidem unum septem oculi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et heretici suspicant᷑ quod inmultitu¬
dine sacrificioꝵ suoꝵ placent dm̃: et
iudei id est eccłastici quod faciendo hele¬
mosinas. peccata sua redimant in quib
ꝑmanent : cum omne sacrificium prete¬
nta non presentia scelera delere soleat
Et utiq tales dm̃ non inueniunt: quia
aufertur et procul recedit ab eis. Preua¬
ricantur autem quando dei negligunt
p̃cepta: et alienos generant filios cum
opa faciunt diaboli. Ideoq cotidie et sin¬
gillatim dampnantur cum suis partib:
hoc est cum malis que egerunt oꝑib ad
int̾itum proꝑant ȩt̾ne damnationis¬
langite bucina ingabaa

Expanded text:
Sed haeretici suspicantur quod in multituSed haeretici suspicantur quod in multitudine sacrificiorum suorum placent Deum, et Judas id est ecclesiastici quod faciendo eleemosynas peccata sua redimant, in quibus permanent, cum omne sacrificium praeterita, non praesentia scelera delere soleat. Et utique tales Deum non inveniunt, quia auferetur et procul recedet ab eis. Praevaricantur autem, quando Dei negligunt praecepta, et alienos generant filios per opera diabolica. Ideoque quotidie et singulatim damnantur cum suis partibus, hoc est, cum malis quae egerunt operibus ad interitum properant aeternae damnationislangite buccina in Gab
Abbreviated transcription (Latin):
Hon ergo p̃sentem eum sentient adiuto¬
rem: nec suis eum placare poterunt mu¬
suscipiam de domo tua uitulos: & nũqͥd
manducabo carnes tauroꝵ: et cet̾. I
domino preuaricati sunt. Tunc scilicet
quando ꝓdeo idola uenerati sunt. Quia
filios alienos genuerunt. Hoc ẽ. iuncci
idolis : ñ deo sed demonib filios genue¬
runt. Alien quippe filii accipiuntur:
qui midoloꝵ sunt errore generati: siue
quos ꝑignem ducentes idolis consecrarunt.
Nunc deuorabit eos mensis: cum partib suis.
Quia inquit hoc fecerunt. non multo post
ent eis hostes. assirii uudelicet atq caldei:
& deuorabunt eos cum suis partib hoc
est cum sius possessionib: quas sorte et fu¬
niculo acceꝑunt. Unde & lxx. transtule¬
runt. Deuorabit eos rubigo cum clericis
sius. Et est sensus ꝑsingulos menses hostis
adueniet: et cuncta que adeos ꝑtinent
uastabit: ipsosq partim int̾ficiet: partĩ
in captiuitatem ducet. Quod qualiter
bis. sed plurib uicib captiuatum refent.

Expanded text:
on ergo praesentem eum sentient adjutorem, nec suis eum poterunt placare mususcipiam de domo tua vitulos; et: Nunquid manducabo carnes taurorum, etc. « In Domino praevaricati sunt, » tunc scilicet, quando pro Deo idola venerati sunt, « quia filios alienos genuerunt, » hoc est, juncti idolis, non Deo, sed daemonibus filios genuerunt. Alieni quippe filii accipiuntur, qui in idolorum sunt errore generati, sive quos per ignem ducentes idolis consecrarunt. « Nunc devorabit eos mensis cum partibus suis. » Quia, inquit, hoc fecerunt, non multo post entes hostes, Assyrii videlicet atque Chaldaei, et devorabunt eos cum suis partibus, hoc est, cum suis possessionibus, quas sorte et funiculo acceperunt. Unde et LXX transtulerunt: Devorabit eos rubigo cum hederis suis. Et est sensus: Per singulos menses hostis adveniet, et cuncta quae ad eos pertinent vastabit, ipsosque partim interficiet, partim in captivitatem ducet. Quod qualiter bis, sed pluribus vicibus captivatum refert.
Abbreviated transcription (Latin):
dreł. Legimus in
libro paralipomenon quod obsidente sennache¬
rib ierłm: non potuerunt ierosolumte pͥmo m̃se
id ẽ. apͥli pascha facere. Ceso autem exercitu eiꝰ
ꝑ angłm & morte sennacberib nuntiata: scdo
mense id ẽ maio fecerunt in letiua. Ait gͦ pro¬
pheta. Oiuida ne sis sollicitus: et ne timeas qͥa
int̾fectus est hostis tuus. Ecce uenit tibi nuntiꝰ.
montes et colles uelocissime transcurrens:
& annuntians tibi pacem et lib̃ationem orb̃
de imꝑio sennacherib. Ergo celebra festiuita¬
tes. redde uota gaudens: quia saluauit
de dominus: ec
belial totus interiit. id ẽ.
omnis exercitus cum rege suo. Int̾pretatur
autem belial: absq iugo. Mistice p̾cipitur
ȩccłiȩ quam diabolus grauissimo iugo ido¬
num. cum angłis: int̾empto belial. Que enĩ
commnuncatio xp̃o et belial: hoc ipsum dicen¬
dum est si quando ȩccł̃iam aꝑsecutorib et
aduersariis liberat. ut celebret sp̃alis letitie
festa: et uota gratiaꝵ dño reddat. C¬

Expanded text:
 Legimus in libro Paralipomenon quod, obsidente Sennacherib Hierusalem, non potuerunt Hierosolymitae primo mense id est Aprili Pascha facere. Caeso autem exercitu ejus per angelum, et morte Sennacherib nuntiata, secundo mense, id est Maio, fecerunt phase in laetitia. Ait ergo propheta: O Juda, ne sis sollicitus, et ne timeas, quia interfectus est hostis tuus. Ecce venit tibi nuntius, montes et colles velocissime transcurrunt, et annuntiant tibi pacem et liberationem urbis de imperio Sennacherib. Ergo celebra festivitates, redde vota gaudens, quia salvavit te Dominus, et Belial totus interiit, id est omnis exercitus cum rege suo. Interpretatur autem Belial, absque jugo. Mystice praecipitur Ecclesiae, quam diabolus gravissimo jugo idonum cum angelis interempto Belial; « quae enim communicatio Christi ad Belial? » Hoc ipsum dicendum est, si quando Ecclesiam a persecutoribus et adversariis liberat, ut celebret spiritualis laetitiae festa, et votum gratiarum reddat
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝓpħica: tristib leta subiungit. Nam qui priꝰ
leuauit oculos ut uideret tristia in cornib:
nunc it̾um leuat oculos ut uideat iuram
mentientem ierłm. Hic est ille uir: de quo
scriptum est. Ecce uir oriens nomen eius.
Et in iezechielis libro scribitur. habens fum¬
culum et calamũ in manu ut metiretur ci¬
utatem dĩ ierłm: cuius arcifex et conditor
est ds̃. Hec est sc̃a eccłia mat̾ scõrum que edi¬
ficari cepit inpassione dñi & resurrectione:
et cotidie edificat᷑ ut crescat in augm̃tum dĩ
Qui habet funiculum et calamum m̃sure.
quia ipse dispensat mensuras et merita sin¬
gulorum. Uidet etiam quanta sit latitudo
caritatis in singulis. quanta longitudo spei &
longanimitatis
.Et ecce angelus qui loquebat᷑
in me egrediebat᷑ : et alius angłs egrediebat᷑

Expanded text:
ra prophetica post tristia laeta subjungit. Nam qui prius levavit oculos ut videret tristia in cornibus, nunc iterum levat oculos, ut videat virum metientem Hierusalem. Hic est ille vir, de quo scriptum est: « Ecce vir oriens nomen ejus; » et in Ezechielis libro describitur. Habens funiculum et calamum in manu, ut metiretur civitatem Dei Hierusalem, cujus artifex et conditor est Deus. Haec est sancta Ecclesia mater sanctorum, quae aedificari coepit in passione, et in resurrectione Domini, et quotidie aedificatur ut crescat in augmentum fidei. Qui habet funiculum et calamum mensurae, quoniam ipse dispensat mensuras et merita singulorum. Videt etiam quanta sit latitudo charitatis in singulis, quanta longitudo spei et longanimitatis. « Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur, et alius angelus egrediebatur
Abbreviated transcription (Latin):
uinum et hereditatẽ eius. Hec et tunc fie-¬
bant: et modo quod est dolendum amultis
agitur: unde mox iusta subsequit᷑ ultio.
Idcirco hec dicit dñs. Ecce ego cogito suꝑ
familiam istam malum : unde non aufere¬
inutile: et ego cogito suꝑ uos malum: non
quod flagellum dei malum non quod fla-¬
sit : sed quia sustinentib malum uidetur
Et tale erit malum: ut non possitis leuare
colla p̾ssa pondẽ captiuitatis.
Indie illa dicet᷑
suꝑ uos parabola: et cantabitur canticum

Expanded text:
irum et haereditatem ejus. » Haec et tunc fiebant, et modo quod est dolendum a multis aguntur. Unde mox justa subsequitur ultio « Idcirco haec dicit Dominus: Ecce ego cogito super familiam istam malum: unde non aufereinutile, et ego cogito super vos malum, non quod flagellum Dei malum sit, sed quia sustinentibus malum videtur. Et tale erit malum, ut non possitis levare colla pressa pondere captivitatis. « In die illa sumetur super vos parabola, et cantabitur canticum
Abbreviated transcription (Latin):
as ostendit quidicit. Uinea dñi sabaoth
domus isrł est. Et dauid. Uineam de egyp-¬
to transtulisti: et cet̾a. Huic umitores dati
sunt pͥmum egredienti de egypto moyses
& aaron: & cet̾i qui tunc temporis uerbo
& exemplo bonioꝑis eandem coluerunt
uineam. De inde regredienti de captiuita¬
tu obtimos dedit illi uinitores: apłos ui-
delicet qui omnes exeodem loco fuerunt:
hoc est exeadem israhelitica plebe
Et uallẽ

Expanded text:
cit: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est. Et David: Vineam de Aegypto transtulisti. Huic vinitores dati sunt, primum egredienti de Aegypto Moyses et Aaron, et caeteri qui tunc temporis verbo t exemplo boni operatores eamdem excoluerant vineam, deinde regredienti de captivitatu optimos illi dedit vinitores, apostolos videlicet, qui omnes ex eodem loco fuerunt, hoc est ex eadem Israelitica plebe. « Et valle
Abbreviated transcription (Latin):
inuomeres. Omne inquit studium bellige.¬
randi eo ueniente cessabit. et tranfferetur
adpacem: tantaq enit requies: ut ñ solũ
in urbib sed etiam inuillis. et agris. sit sum¬
ma securitas ita ut sedeat unus quisq sub
quia os dñi loquutum est. Legamus hysto¬
rias: & inueniemus quia ante aduentũ
xp̃i totus contra se pugnabat orbis: feruebãt
omnia tam externis quam ciuilib bellis:
nec quisqͣm impune degente ingentem
transire poterat. Post qͣm uͦ in aduentu suo
xp̃c romanum imꝑium. p̃dicando euange-¬
lium p̃parauit: apłice p̃dicationis ꝑuius
factus est orbis. Tropologice. conscisio gladioꝵ
et lanceaꝵ finis est ire et ꝑ sequutionis: qͥa
ut conflatis contumeliaꝵ iaculis fructus sp̃a¬
les succrescerent. Hec autẽ fient: quia dñs

Expanded text:
i deterreat. » Omne inquit studium belligerandi eo veniente cessabit, et transferetur ad pacem, tantaque erit requies, ut non solum in urbibus, sed et in villis et agris sit summa securitas, ita ut sedeat unusquisque sub exercituum locutum est. » Legamus historias, et inveniemus quia ante adventum Christi totus contra se pugnabat orbis; fervebant omnia tam externis quam civilibus bellis, nec quisquam impune de gente in gentem transire poterat. Postquam vero in adventu suo Christus Romanum imperium praedicando Evangelium praeparavit apostolicae praedicationi, pervius factus est orbis. Tropologice concisio gladiorum et lancearum, finis est irae et persecutionis, qua ut conflatis contumeliarum jaculis, fructus spiritales succrescerent. Haec autem fient, quia Domin
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Stare pugnantis et adiuuantis ẽ. Stant
itaq pedes dñi illis & ꝓ illis: quib pugna¬
uit. Ambulat quoq et mouetur quib matꝰ
est sicut de adam legimus: post cuius pec¬
catum deambulabat dñs ad auram post
mendiem. Stabat autem non inualle. sed
suꝑ montem oliuarum : qui luminis. pacis.
et miscdie locus est. Unde et miscdia nom̃
accepit. Iste quoꝙ: mons est contra ierłm
adorientem: unde nobis oritur sol iusticie.
hinc ꝓpha. Uobis timentib nom̃ meum
orietur sol iusticie: & sanitas inpẽnis eiꝰ.
Iste mons oliuarum xp̃c est: consitus illis
oliuis de quib inpsalmo dicitur: filii tai
sicut nouella oliuaꝵ. Ipse oriens: splendor
patris. Sicuit enim ipse est ianua: ipse uia
stat. ipse mons suꝑ quem stat
.Et scindet᷑
mons oliuarũ ex media parte sui adorientẽ &e

Expanded text:
ejus. » Stare pugnantis et adjuvantis est. Stabunt itaque pedes Domini, illis et pro illis pro quibus pugnabat; ambulat quoque et movetur, quibus iratus est, sicut de Adam legimus, post cujus peccatum deambulabat Dominus ad auram post meridiem. Stabat autem non in valle, sed super montem Olivarum, qui luminis, pacis, et misericordiae locus est, unde et a misericordia nomen accepit. Ipse quoque mons est contra Hierusalem ad orientem, unde nobis oritur sol justitiae. Hinc propheta: « Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. » Iste mons Olivarum Christus est consitus illis olivis, de quibus in psalmo dicitur: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Ipse oriens splendor Patris. Sicut enim ipse est janua, et ipse jstat, ipse mons super quem stat. « Et scindetur mons Olivarnm ex media parte sui ad orientem e
Abbreviated transcription (Latin):
struxit demonib: in quoꝵ uictimis pec¬
cauerunt michi. Gloriam eorum in igno-¬
miniam commutabo. Gloriam eorum
appellat idolum in quo glorabantur:
& incuius ueneratione letabantur. Quod
tunc in ignominã cõmutatũ est: qͣndo
ꝓ ipso scelere simul cum ipso ducci sunt
comedent. Dupliciter hec sententia in¬
telligenda ẽ. Peccata populi sacerdotes
comedunt: id est sacrificia ꝓpeccatis ho¬
minum oblata. Ea quippe que tunc of¬
ferebant. uel nunc intemplo dñi offerun¬
tur: musus transeunt sacerdotum.
Unde et meanonib dicitur: ut laici
de consecratis ñ comedant. Sed illi qui elemo-¬
sinas aliorum comedunt. nisi digne pro
eis orauerint: iudeis similes sunt. Quͦ
digne ꝓ eis orant: oꝑib manuum suaꝵ
uiuunt. Siue peccata populi sacerdo¬
tes comedunt: quia cum male agentib¬
blande adulantur eorum peccata sibi
assumunt. Qui enim alterius peccatis
consentiunt: participes eorumdem pec¬
caminum efficiunt᷑. Qm̃ cum eos peccare

Expanded text:
struxit daemonibus, in quorum victimis peccaverunt mihi. « Gloriam eorum in ignominiam commutabo. » Gloriam eorum idolum appellat, in quo gloriabantur, et in cujus veneratione laetabantur, quod tunc in ignominiam commutatum est, quoniam pro ipso scelere simul cum ipso ducti sunt Peccata populi mei comedent. » Dupliciter haec sententia intelligenda est: Peccata populi sacerdotes comedent, id est, sacrificia pro peccatis hominum oblata. Ea quippe, vel quae tunc offerebantur, vel nunc in templo Domini offeruntur, in usus transeunt sacerdotum. Unde et in canonibus dicitur, ut laici de consecratis non comedant. Sed et illi qui eleemosynas aliorum comedunt, nisi digne pro eis oraverint, Judaeis similes sunt. Qui vero digne pro eis orant, operibus manuum suarum vivunt. Sive peccata populi sacerdotes comedunt, quia cum male agentibus adulantur, eorum peccata sibi assumunt. Qui enim alterius peccatis consentiunt, participes eorumdem peccaminum fiunt; quoniam cum eos peccare
Abbreviated transcription (Latin):
de si diceret. Ic
curo traditi sunt caldeis. non quod iustio¬
res fue.¬
rint qui eos opp̃sserunt: seo
quia
iudei quondam populus m̃s
me
de seruerunt et cepunt abi-¬
re post
sordes: hoc est post idola.
Unde sordib & immunditiis: comparant᷑.
Ideoq iustam infert sententiam: ostendeis
eos iccirco calumpniam sustinere. et tradi
peiorib: quia cepit effraim hoc est ierobo¬
am abire post idola: & dm̃ derelinque¬
re. Ipse enim aureos fabricauit uttulos: quos
post ea populus adorauit. Et de hereticis
manifestus est sensus: quod sophismatib
suis & arte dialetica oppresserint eccłiam
Sed cum hoc fecerint: non munditiã uere
fidei. sed sordes sequentur mendatii. Qui cũ
se dampnatos uiderint cum diabolo et
angłis eius: uidentur sibi calumpniam
pati. & in se fractam eẽ iuditii uentatem
Sic et de omnib reprobis sentiendum est
Et ego quasi tinea effraim: & quasi putredo

Expanded text:
 si diceret: Non idcirco traditi sunt Chaldaeis, quod justiores fuerint, qui eos oppresserunt, sed quia Judaei, quondam populus meus, me deseruerunt, et coeperunt abire post sordes, hoc est, post idola. Unde sordibus et immunditiis comparantur, ideoque justam infert sententiam, ostendens eos idcirco calumniam sustinere, et tradi pejoribus, quia coepit Ephraim hoc est Hieroboam abire post idola, et Deum derelinquere. Ipse enim aureos fabricavit vitulos, quos postea populus adoravit. Et de haereticis manifestus est sensus, quod sophismatibus suis et arte dialectica oppresserint Ecclesiam. Sed cum hoc fecerunt, non munditiam verae fidei, sed sordes sequuntur mendacii. Qui cum se damnatos viderint cum diabolo et angelis ejus, videntur sibi calumniam pati, et in se fractam esse judicii veritatem. Sed et de omnibus reprobis sciendum est. « Et ego quasi tinea Ephraim, et quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
tue noli despicere que pͥmum tibi uirginali
matrimonio iuncta ẽ: sed ꝑseueret tecũ usq
ad senectutem. Si odio habueris dimitte:¬
tuum. Hoc exꝑsona sacerdo¬
tum et leuitaꝵ ceteroꝵq qui nolebant rã¬
pere illicita matrimonia: accipiendũ ẽ. Qui
uxorem tuam: dimitte eã. Cur autẽ hoc dñs
ꝑmiserit: saluator exponit in euangłio int̾¬
rogantib apłis: si licet homini dimittere ⁊xo¬
rem suam. Cumq doccor bonus hoc ma¬
nifeste ostendisset non deb̃e dimitu: inter¬
rogauerunt denuo. Quid: inqͥunt moyses
p̃cepit ut daretur libellus repudii: Respon¬
dit dñs. Ad duritiam cordis ur̃i hoc p̃ceptũ
uel ꝑmissum est minus malum: ne maius
peccatum. id est homicidium eueniret. Oꝑiet
legitimam dimiserit uxorem et aliam
duxerit excepto causa formcationis. mechat
et oꝑiet iniquitas uestimentum id est carne¬
eius qua anima indurcur syon sic̃ uestim̃to
res non potestis fine magno peccato dimit¬
tere custodite animas ur̃as: et nolite despi¬

Expanded text:
tuae noli despicere. » Quae primum tibi virginali matrimonio juncta est, sed perseveret tecum usque ad senectutem. « Cum odio habueris, dimittetuum. » Hoc ex persona sacerdotum et Levitarum caeterorumque, qui nolebant rumpere illicita matrimonia, accipiendum est. Quiuxorem tuam, dimitte eam. Cur autem hoc Dominus permiserit, Salvator exponit in Evangelio interrogantibus apostolis: « Si licet homini dimittere uxorem suam? » Cum hoc doctor bonus manifeste ostendisset non debere dimitti, interrogaverunt denuo: Quid inquiunt Moyses praecepit ut daretur libellus repudii? Respondit Dominus: Ad duritiam cordis vestri hoc praeceptum, vel permissum est minus malum, ne majus peccatum, id est homicidium veniret. « legitimam dimiserit uxorem, et aliam duxerit, excepta causa fornicationis, moechatur. » Et operiet iniquitas vestimentum ejus, id est carnem, qua anima induitur sicut vestimento res non potestis sine magno peccato dimittere, custodite animas vestras, et nolite despi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. id ẽ angłs dñi: ⁊ oĩs sac̾dos angłs dñi ẽ seqͦster
ĩter dm̃⁊ hoies dĩq uoluntatemꝰ popłis ad¬
nuntiat.
Uos autem recessistis de uia: et scan¬
daliz astis plurimos in lege: irritũ fecistis

Expanded text:
et omnis sacerdos angelus Domini est, sequester inter Deum et homines, Deique voluntatem populis annuntiat. « Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege. Irritum fecistis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi suꝑ humilem et quietum. et trementẽ
sermones in eosꝰ lux ueritatis fuit inore eiꝰ.
hoc est doctͥna simplex: et nulla mendatii
macula fuscata. Et iniquitas non est inuer¬
ta in eo: quia illum unicũ pontificẽ imita¬
batur : de quo ueraciter dictum ẽ. Pecca¬
et in eq̃uitate ambulauit mecum: quo et¬
it mecum: quo et
ipse pacem haberet. et cet̾os pacificaret: ac
nullius iniudicio ꝑsonam acciꝑet. Et mul¬
cos auercit abimquitate. Qui enim sacer¬
dos est et non corripit delinquentes: ꝑdit of¬
ficium sacerdotis. labia enim sacerdotis cu¬
stodiunt scientiam. ñ dixit ꝓfe rent aut¬

Expanded text:
 humilem et quietum, et trementem sermones meos? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina simplex, et nulla mendacii macula fuscata, et iniquitas non est inventa in eo, quia illum unicum pontificem imitabatur, de quo veraciter dictum est: « Peccaet in aequitate ambulavit mecum, » quo et ipse pacem haberet, et caeteros pacificaret, ac nullius in judicio personam acciperet, et multos avertit ab iniquitate. Qui enim sacerdos est, et non corripit delinquentes, perdit officium sacerdotis. « Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirent
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe: et sic ce tenis que agere debeant uer¬
bo et exemplo ꝓponant. & legem requirãt
ex ore eius. idẽ. sacerdotis. Et inaggeo le¬
gimus. Interroga sacendotes legem. Ad sacer¬
dotes enim disciplina ꝑtinet: ut int̾rogati
respondeant delege. Hinc paulus adtitum
formam describens sacerdotis: ut potens
sit inquit exhortari indoctrina sana: et
contra dicentes redarguere. quia angłs dñi¬

Expanded text:
e agere debeant, verbo et exemplo proponant; « et legem requirent ex ore ejus, » id est sacerdotis. Hoc et in Aggaeo legimus: « Interroga sacerdotes legem. » Ad sacerdotes disciplina pertinet, ut interrogatus de lege respondeat. Hinc Paulus ad Titum formam describens sacerdotis, « ut potens sit inquit exhortari in doctrina sana et contradicentes redarguere. » In
Abbreviated transcription (Latin):
Iudices eius rapaces: non dimittentes aliis
quod possint raꝑe. Propħe eius uesam: id
est in samientes: uiri infideles: quia loque¬
bantur quasi exore dñi: sed omnia ficta et
scũarii dicentes scdm legem se facere: cum
agerent omnia contra legem. Quia gͦ illi ege¬
runt in iuste dñs iustus in medio eius non
faciet iniquitatem: sed restituet illi quod
iudicium dabit. Et hoc fecit ut correpta
ciuitas comuierteretur admelius. sed isrł
nescuuit confusionem. Disꝑdidi gentes: dissi¬
pati sunt anguli eoꝵ. desertas feci uas earĩ.

Expanded text:
mane, » non dimittentes aliis quod rapere possint. Prophetae ejus vesani, » id est insanientes. « Viri infideles, » quia loquebantur quasi ex ore Domini, sed omnia fatua et sanctuarii, dicentes secundum legem facere, cum omnia agerent contra legem. Quia ergo illi egerunt injuste « Dominus justus in medio ejus, non faciet iniquitatem, » sed restituet illi quod confusionem. » Et haec fecit ut correpta civitas converteretur ad melius, sed Israel nescivit confusionem. « Disperdidi gentes, et dissipati sunt anguli earum. Desertas feci vias eor
Abbreviated transcription (Latin):
o. Portam piscium eam portam scdm
litteram dicit: que uicinior erat mari : et
ducebat diospolim: & ioppen. Quodq seqͥt᷑
ululatus ascda: portam dicit scdĩ muri. in ea¬
dem maris uia. Scdam autem ierłm: etiam
in libro regum legimus. Misit ad oldem pro¬
pheten uxorem sellũ: que habitabat in
ierłm. in scda. Contritionem a collib ꝑturba.¬
tionem designat demonte syon. ex celsiore scili¬
cet urbis parte: qua capta facilior erat ad pro¬
na descensus. Tropologice. ꝑ portam pisciũ.
sensus oculorum expͥmitur. ꝑ scdam: sensus
auriũ. ꝑhos quippe duos sensus uidelicet
audiendi et iuidendi. maxime peccatores iu¬
dicandi sunt: ꝑ quos peccati delectatio. ad
sensus reliquos emanat. Ent enim contritio
magna acollib: quia conteretur quicquid
fuerat excelsum. Uox enim dñi suꝑ omnem
suꝑbum ⁊ arrogantem: & humiliabitur.
Sunt qui duas portas baptismum intelli¬
gunt et penitentiã: & aprima porta uox
clamoris. illoꝵ erit. qui non seruauerunt

Expanded text:
 Portam piscium eam portam secundum litteram dicit, quae vicinior erat mari, et ducebat Diospolim et Joppen. Quodque sequitur, « Ululatus a secunda, » portam dicit secundi muri in eadem maris via. Secundam autem Hierusalem, etiam in libro Regum legimus: « Misit ad Oldam propheten uxorem Sellum, quae habitabat in Hierusalem in secunda. » Contritionem a collibus, perturbationem designat de monte Sion, et excelsiore scilicet urbis parte, qua capta, facilior erat ad prona descensus. Tropologice per portam piscium, sensus oculorum exprimitur; per secundam, sensus aurium. Per hos quippe duos sensus, videlicet audiendi et videndi, maxime peccatores judicandi sunt, per quos peccati delectatio ad sensus reliquos emanat. Erit enim contritio magna a collibus, quia conteretur quidquid fuerat excelsum. Vox enim Domini super omnem superbum et arrogantem, et humiliabitur. Sunt qui duas portas, baptismum intelligunt et poenitentiam, et a prima porta vox clamoris illorum erit, qui non servaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt: non dabunt suas cogitationes
ut penitentiam agant & ad dm̃ reuertant᷑:
quia sp̃u forncationis seducti sunt qui
inmedio illoꝵ uersatur: ideoq dñm¬
dm̃ non cognoscent
Et respondebit arro¬
gantia isrł infacie eitis.

Expanded text:
nati sunt, non dabunt suas cogitationes nati sunt, non dabunt suas cogitationes ut poenitentiam agant, et ad Deum revertantur, quia spiritu fornicationis seducti sunt, qui in medio illorum versatur, ideoque Deum non cognoscunt. « Et respondebit arrogantia Israel in faciem ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
xent: tamen intentionem cordis eoꝵ cognos¬
cens subiungit. Non dabunt cogitationes suas
ut conu̾tantur ad dñm dm̃ suum: ut scili¬
cet penitentiam agant de malis cogitatio-¬
nib ÷ ne ꝑficiant opts malum quod cogi¬
tauerunt. Et reddit causam inquiens.
Quia sp̃c formcationũ id est diabolus in
medio eoꝵ. & dñm non cognouerunt: idẽ.
non intellexerunt ut eum colerent: & digna
ueneratione adorarent. Quia gͦ diabolus
in eoꝵ cordib habitabat. ipse eo excecauerat
ne ad uerum lum en possent redire ut
dñm cognoscerent: id est intelligerent
eum dñm ẽẽ colendum. Sic enim dicit᷑¬
& de filiis heli. Porro filii heli filii belial.
non cognoscebant dñm. Principes qͦꝙ
dogmatum ꝑu̾sorum id est hereticos &
populum subiectũ scit dñs: quia omnia
eoꝵ oꝑa et ipsas cogitationes occultas con¬
siderat: nchilq est apud illos quod eũ
possit latere. Et quia ꝑ prauam eoꝵ doc¬
trinam subiecti quoq ipsorum contami¬

Expanded text:
xerit, tamen intentionem cordis illorum cognoscens, subjungit: Non dabunt cogitationes suas ut convertantur ad Deum suum, ut scilicet poenitentiam agant de malis cogitationibus, ne perficiant opus malum quod cogitaverunt. Et reddit causam, inquiens: Spiritus fornicationum id est, diabolus in medio eorum. Et Deum non cognoverunt, id est, non intellexerunt ut eum colerent et digna veneratione adorarent. Quia ergo diabolus in eorum cordibus habitabat, ipse eos excaecaverat, ne ad verum lumen possent redire, ut Deum cognoscerent, id est, intelligerent eum solum esse colendum. Sic enim dicitur de filiis Heli: Porro filii Heli filii Belial non cognoscebant Dominum. Principes quoque dogmatum perversorum id est haereticos et populum subjectum scit Deus, quia omnia eorum opera et ipsas cogitationes occultas considerat, nihilque est apud illos quod eum possit latere. Et quia per pravam eorum doctrinam subjecti quoque ipsorum contami
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est credentes exutroq
pulabo. Tumultuabuntur amultitudine
hominum. Iam aꝑte ostendit: de quib
ouib uel gregib dixerit. Tu multuabuntur.
idest uociferabuntur. bonum pastorem
laudantes qui eos p̃cedet: et iter pandet
ante eos. Ipse eos ꝑse ducet ad se: unde se-¬
quitur¬
tur. ascendit enim pandens iter ante

Expanded text:
hoc est, credentes ex utroque pulabo. « Tumultuabuntur a multitudine hominum. » Jam aperte ostendit de quibus ovibus vel gregibus dixerit. Tumultuabuntur, id est, vociferabuntur, bonum pastorem laudantes, qui eos praecedet, et iter pandet ante eos. Ipse eos per se ducet ad se. Unde sequitur: « Ascendet enim pandens it
Abbreviated transcription (Latin):
Opopule isrł respice adp̃teritos dies: et ab
hac uicesima quarta die mensis noni scdi.
anni darii. quicquid retro gestum est consi¬
dera: et ꝑpende quanta retro sustinueris
cum non dum edificaretur templum: & qͣnta
uero sunt illa: ipse specialiter enumerat.
Antequam cepissetis edificare templum dñi
et accederetis ad aceruum ordei uel frum̃ti
in quo uos putabatis posse habere uiginti
modios: ux mediam partem inueniebatis.

Expanded text:
popule Israel. respice ad praeteritos dies, et ab hac vicesima quarta die noni mensis secundi anni Darii, quidquid retro gestum est, considera, et perpende quanta retro sustinueris, cum nondum aedificaretur templum, et quanta vero sint illa, ipse specialiter enumerat. Antequam coepissetis aedificare templum Domini, et accederetis ad acervum hordei vel frumenti, in quo putabatis vos posse habere viginti modios, vix mediam partem inveniebatis.
Abbreviated transcription (Latin):
instrumenta cessabunt: pace in toto mun-¬
do florente. Uel dissipabitur arcus belli.
ut iam non emittantur ignita iacula: que
carnalium possint corda uulnerare. logͥuet᷑
pacem ingentib: de quib dictum ẽ. Ipse
erit expectatio gentium. Hil gentib loqͣt
pacem factam int̾ dm̃ et homines ꝑsangui-¬
nem suum. & potestas eius amari usq
ad mare. ꝑtotum enim mundum potestas
eius est: etͣ ubiq xp̃c adoratur et colitur.
Hinc psalmista. Dominabitur amari sub¬
flumine iordane in quo baptizatus ẽ. et cep̃
p̃dicare: usq ad terminos orbis derre. Tu
quoq in sanguine testamenti tui emisi

Expanded text:
instrumenta cessabunt, pace in toto mundo florente. Vel dissipabitur arcus belli, ut jam non emittantur ignita jacula, quae carnalium possint corda vulnerare. Loquetur pacem gentibus, de quibus dictum est: « Ipse erit exspectatio gentium. » His gentibus loquetur pacem factam inter Deum et homines per sanguinem suum. « Et potestas ejus a mari usque ad mare. » Per totum enim mundum potestas ejus est, et ubique Christus adoratur et colitur. Hinc Psalmista: « Dominabitur a mari, » subflumine » Jordane, in quo baptizatus est, coepit praedicare « usque ad terminos orbis terrae. » « Tu quoque in sanguine testamenti tui em
Abbreviated transcription (Latin):
ua. ubi inuenientur : ubi fuerit malograna¬
tum. Dicta sic arbor: quia pomum eius multi¬
uuidine granoꝵ plenum est: int̾positis menbra¬
nulis diuersas habens mansiunculas: que
uno puniceo cortice continentur. Unde et ma¬
lum punicum dicitur. et ideo designat in nu¬
meram scõꝵ populoꝵ multitudinẽ: sub umꝰ
fidei societate quasi intra umus corticis gremi¬
um adunatam.

Expanded text:
va, ibi invenientur, ubi fuerat malogranava, ibi invenientur, ubi fuerat malogranatum, dicta sic arbor, quoniam pomum ejus multitudine granorum plenum est, in compositis membranulis diversas habens mansiunculas, quae uno puniceo cortice continentur, unde et malum Punicum dicitur, et ideo designat innumeram sanctorum populorum multitudinem sub unius fidei societate, quasi intra unius corticis gremium adunatam.
Abbreviated transcription (Latin):
cam. Nonus mensis apud nos est nouember:
quia amartio annum incipimus. Apud he-¬
breos autem quoꝵ pͥmus mensis est nisan.
id ẽ. apͥlis. december nonus habetur: quo
mense semina latent int̾ra: nec potest con¬
iectari utrum sterilitas anfecunditas sequatur.
Quia gͦ nonus mensis erat: int̾rogat ꝓpħa.
Numquid iam semen ingermine est : uel ut alia
translatio dicit aꝑtius: infolliculo. hoc est in
teca fiumenti. Aut numquid et ficus ceteraꝙ
dederunt florem: ut exflore possit ubeitas
reium copiam: quia cepistis edificare templum
dñi. Mistice uicesima quarta dies nom m̃sis:
finem designat malorũ oꝑum. Nonus enim
implet denariam ꝑfectionem. Qui gͦ in se
mala finiens quasiinfine noni mensis domũ
dñi edificare. hoc est se ipsum cultui diuino
dedicare ceꝑit: habundabit fructib uinee.
ficus. et oliue: id est replebitur gratia et bene¬
refectionem. atq illuminationem scẽ tͥuitatis
consequutus. Sed hec idestuinea. ficus. & oli¬

Expanded text:
 Nonus mensis apud nos est November, qui a Martio annum incipimus; apud Hebraeos autem, quorum primus, mensis est, Nisan, id est Aprilis, December nonus habetur, quo mense semina latent in terra, nec potest conectari utrum sterilitas an fecunditas sequatur. Quia ergo nonus mensis erat, interrogat propheta: « Nunquid jam semen in germine est? » vel, ut alia translatio apertius dicit, in folliculo, hoc est in testa frumenti. Aut nunquid et ficus caeteraque dederunt florem, ut ex flore ubertas possit omnium copiam, quia coepistis aedificare templum Domini. Mystice vicesima quarta dies noni mensis finem designat malorum operum. Nonus enim implet denariam perfectionem. Qui vero mala in se finiens, quasi in fine noni mensis domum Domini aedificare hoc est seipsum cultui divino dedicare coeperit, abundavit fructibus vineae, ficus, et olivae, id est replebitur gratia et benetionem, atque illuminationem sanctae Trinitatis consecutus. Sed haec, id est vinea, ficus et oli
Abbreviated transcription (Latin):
thiel iste cuius filius dicitur fuisse ⁊ orobabel¬
suit filius iechome regis: qui inbabilonem¬
captiuus ductus ẽ. Int̾pretat᷑ autem zoro¬
babel. fluxus adiacens: siue expositus uel
ortus inbabilone: siue pͥnceps in babilone.
Significat iħm xp̃m qui edificauit templum
deo patri de uiuis lapidib ÷ hoc est utriusq
testamenti fidelib: & ipse quasi largissimus
fluxus uere expositus est nobis adbibendũ
Sed ut hunc possimus bibere adeo debemꝰ
petere ÷ quod innuit salathiel pater eius:
qui int̾pretatur petitio dĩ. hic natus est in
mundi in carnatus apparuit: ut nos qui
in captiuitate peccati tenebamur eriperet:
et ad repromissionis t̾ram reduceret. factꝰ
est gͦ sermo dñi ad zorobabel: factus est &
ad iħm sacerdotem magnum. Historialiter
quidem duo fuerunt homines: unus de
tribu iuda. ac stirpe regia: alter de tͥbu sa-¬
cerdotali. Mistice uero unum eundemq
designant xp̃m. qui est uerus rex & mag-¬
nus sacerdos: cuius tipum scdm̃ quod rex

Expanded text:
thiel iste, cujus filius dicitur fuisse Zorobabel, filius fuit Jechoniae regis, qui in Babylonem ductus est. Interpretatur autem Zorobabel fluxus adjacens, sive expositus, vel ortus in Babylone, sive princeps in Babylone. Significat Christum Jesum, qui aedificavit templum Deo Patri, de vivis lapidibus, hoc est utriusque testamenti fidelibus. Ipse quasi largissimae fluxus venae expositus est nobis ad bibendum. Sed ut hunc possimus bibere, a Deo debemus petere, quod innuit Salathiel pater ejus, qui interpretatur petitio Dei. Hic natus est in mundi incarnatus apparuit, ut nos qui in captivitate peccati tenebamur eriperet, et ad promissionis terram reduceret. Factus est sermo Domini ad Zorobabel, factus est et ad Jesum sacerdotem magnum. Historialiter vero duo fuerunt homines, unus de tribu Juda et de stirpe regia, alter de tribu sacerdotali. Mystice vero unum eumdemque designavit Christum, qui est verus rex et magnus sacerdos, cujus typum secundum quod rex
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c hoc dicit: ex ꝑsona hu¬
manitatis qui enim formam seiui acceꝑat :
eius etiam uoce utitur: abiectum sedicens
ab oculis patͥs. Ac si diceret. Quando eram
tecum opat̾ ÷ & intuo lumine eram lum̃:
tunc non me causabar abiectum. Post qͣm
autem ueni in profundum & carne circũ¬
datus sum: humanos patior affectus.
Et abiectum medico: ut homines iuste abiectos
reducam ad te: quatinus ubi ego sum. sint
& ipsi mecum. Uerumptam̃ rursum uide-¬

Expanded text:
 hoc dicit ex persona humanitatis. Qui enim formam servi susceperat, ejus etiam voce utitur, abjectum se dicens ab oculis Patris. Ac si diceret: Quando eram tecum, o Pater, et in tuo lumine eram lumen, tunc non causabar me abjectum. Postquam autem veni in profundum, et carne circumdatus sum, humanos patior affectus, et abjectum me dico, ut homines juste abjectos ad te reducam, quatenus ubi ego sum, et ipsi sint mecum. « Verumtamen rursus vide
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas ur̃a. sed longo durabit tempore:
pͥncipes eccłiȩ mulieres id est animas sim¬
plices et ꝑse infirmas. malis suis exemplis
de domib suis. id est de eccl̃ia eiciunt. et
mittunt intenebias exteriores ⁊ et iccurto di
citur ut recedant: quia corrupti sunt pu¬
tredine pessima: id est longa peccandi con¬
suetudine : & corruptione anme et corporis.
Utinam non ẽẽm uir habens sp̃m: & m̃dati¬
um potius loquerer. Stillabo tibi in uinũ
et in ebrietatẽ: & erit suꝑ quem stillatur

Expanded text:
tivitas, sed longo durabit tempore, principes Ecclesiae, mulieres id est, animas simplices et per se infirmas malis suis exemplis de domibus suis id est de Ecclesia ejiciunt, et mittunt in tenebras exteriores. Et idcirco it et eant, quia corrupti sunt putredine pessima, id est longa peccandi consuetudine, a corruptione animae et corporis. « Utinam non essem vir habens spiritum, et mendacium potius loquerer: stillabo tibi in vinum et in ebrietatem: et erit super quem stillatur
Abbreviated transcription (Latin):
net. ꝑspinas punctiones doloꝵ: et duncia
adu̾sitatis expͥmit᷑. ꝑ murum autem. ob¬
staculum: ne quod querebat inuenire posset
Sepiam inquit uiam tuam spinis: id est tuas
actiones. durissimis implicabo laborib sepiã
etiam macena: ut ad hoc quod uis nequeas
ꝑ uenire. Porro quod sequit᷑. et semitas sitas
non inueniet: idem ẽ. sensus. Sed more pro¬
phetico uariatur sermo: ut de alia ad aliã
repente transeat ꝑsonam
Et sequetur
amatores suoi

Expanded text:
nas vero, punctiones dolorum et duritia adversitatis exprimitur. Per murum autem obstaculum, ne quod quaerebat, invenire posset. Sepiam inquit viam tuam spinis, id est, tuas actiones durissimis implicabo laboribus, sepiam etiam maceria, ut etiam ad hoc quod vis nequeas pervenire. Porro quod sequitur, « et semitas suas non inveniet, » idem est sensus. Sed more variatur prophetico sermo, ut de alia ad aliam repente transeat personam. « Et sequetur amatores suo
Abbreviated transcription (Latin):
Sea uox dñi ad ꝓpham.
Nunc inquit int̾im nutriatur grex et crescat:
qui postea abhostib capiatur. Que peccora
romani qui possidebant iure uictorum oc¬
cidebant: et non dolebant nec miserebantur.
Que sertiabant aduitam uendebant: et le¬
tabantur¬
tabantur dicentes. ħ enedictus dñs diuites

Expanded text:
 Domini ad prophetam. Nunc inquit interim nutriatur grex et crescat, qui postea ab hostibus capiatur. Quae pecora Romani qui possidebant jure victorum, occidebant, et non dolebant, nec miserebantur, quae servabant ad vitam, vendebant, et laetabantur, « dicentes: Benedictus Dominus, divites
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scđm id quod ibi legitur hic qͦꝙ
dispoliti sunt. Osee cõmaticus ẽ.: quasi ꝑsenten-¬
tias loquens. Ioel planus in pͥncipio: in fine ob¬
scurior. Et usq ad malachiam habent singuli
ꝓpͥetates suas. quẽ erram scribam legisq doctorẽ
hebrei autumant. Et quia longũ ẽ. nunc de
om̃ib dicere: hoc tm̃ uos o paula & eustochium

Expanded text:
Unde secundum id quod ibi legitur, hic quoque dispositi sunt. Osee commaticus est, et quasi per sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachiam, habent singuli proprietates suas: quem Esdram scribam, legisque doctorem Hebraei autumant. Et quia longum est nunc de omnibus dicere: hoc tantum vos, o Paula et Eustochium,
Abbreviated transcription (Latin):
usq consumet eam et lignaeiꝰ et lapides.
Multi sunt qui furtum & ꝑiurtum aut
partia aut nulla putant eẽ crimina: nec
adtendunt quod maledictio huius uolumi¬
nis ad domum dicatur uenire furis. et
mendacit᷑ iurantis in nomine domini:
et consumere ligna et lapides eiꝰ id÷ dura &
grauia peccata illius. Quid de grauiorib
ergo peccatis erit qualia sunt homicidia
adulteria: ceteraq carnis oꝑa: si furtũ
et ꝑ uirium tali pena pleccuntur
Et egres¬
sus est angłs qui loquebatur in me: et

Expanded text:
 consumet eam et ligna ejus et lapides ejus. » Multi sunt qui furtum et perjurium aut parva aut nulla putant esse crimina, nec attendunt quod maledictio hujus voluminis venire dicatur ad domum furis et mendaciter jurantis in nomine Domini, et consumere et ligna et lapides ejus, id est dura et gravia peccata illius. Quid de gravioribus ergo peccatis erit, qualia sunt homicidia, adulteria, caeteraque carnis opera, si furtum et perjurium tali poena plectuntur? « Et egressus est a
Abbreviated transcription (Latin):
iudas sc̃ificationẽ dñi quã dilexit ⁊ habuit¬
it filiam dei alieni. Disꝑdat dñs uirum
qui fecerit hoc. magistrum et discipulũ
de tab̃naculis iacob: & offerentẽ munus
dño exercituũ. Et hoc rursum fetistis.
Oꝑiebatis lacrimis altare dñi : fletu et
mugitu: ita ut ultra non respiciam ad sa¬
crificium ÷ nec accipiam placabile quid de
manu uĩa. Et dixistis. Quam obsausam:
Quia dñs testificatus est inter te et uxorẽ
pub̾tatis tue quam tu despexisti: & hec
pariceps tua et uxor fedens tui. Nonne
unus fecit. et residuum sp̃c eius est. et
quid unus quent nisi semen dei: Cu
dimitte dicit dñs ds̃ isrł: oꝑiet autem
iniquitas uestimentum eius dicit dñs ex¬
despicere. Laborare fecistis dñm insermo¬
nib uñis. Et dixistis. In quo eum fecumis
laborare: In eo cum diceretis omnis qui
facit malum bonus est inconspectu dm̃.
et tales ei placent. Aut certe ubi est deus
iudicii: Escce ego mittam angłm meum
et p̃parabit uiam ante faciem meam:

Expanded text:
Iudas sanctificationem Domini quam dilexit et habuit filiam dei alieni disperdat Dominus virum qui fecerit hoc magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus Domino exercituum et hoc rursum fecistis operiebatis lacrimis altare Domini fletu et mugitu ita ut ultra non respiciam ad sacrificium nec accipiam placabile quid de manu vestra et dixistis quam ob causam quia Dominus testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae quam tu despexisti et haec particeps tua et uxor foederis tui nonne unus fecit et residuum spiritus eius est et quid unus quaerit nisi semen Dei custdimitte dicit Dominus Deus Israhel operiet autem iniquitas vestimentum eius dicit Dominus exolite despicere laborare fecistis Dominum in sermonibus vestris et dixistis in quo eum fecimus laborare in eo cum diceretis omnis qui facit malum bonus est in conspectu Domini et tales ei placent aut certe ubi est Deus iudicii ecce ego mittam angelum meum et praeparabit viam ante faciem meam