comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cacli & omnis terragloria maiestatis tuae . It etr
in eclesiastico. Qñm multa sapientia dĩ. fortis
in potentia uidens omnes sinie in termissione
It en in hieremia ꝓph&a. Ds adꝓpinquans
ego sum dicitdñs. & non ds̃ delonginquo. quod si
ab sconsus fuerit homo in abditis. ego eũ nonuide¬
bor. nonne calũ & terrã ego impleo dicit dñs

Expanded text:
mnis terra maiestate eius. Item in ecclesiastico: Quoniam multa sapientia dei, fortis in potentia, uidensomnes sine intermissione. Iteminhieremia propheta: Deus adpropinquans ego sum, dicit dominus, et non deus de longinquo. quod si absconditus fuerit homo in abditis, ego eum non uidebo? nonne caelum et terram ego impleo? dicit dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
biis. Melior est panis pusillus cũ suauitate in pa¬
ce quã domus plena multorũ bonorũ &iniquis
immolationibus cũ rixa. Ire in ꝓuerbiis. Qui
caelat in iuriã quaerit amicitiã. Nã qui odit caela¬
ro disiungit amicos. &domesticos. Item in ꝓuerbi¬
is. Cxatia & amicitia liberant quã seruati bene
in obprobriissis. Item in ecclesicastico. Filii sapien¬
tiae ecclesiae iustorũ. &natio eorũ oboedientia
est spui meo quae sunt ꝓbat corãdõ & hominib:
concordia fratrũ. &amor ꝓximorũ & uir & mu¬
lier sibi consentientes. It et in euangelio scđm¬
matħm. Beati pacifici. qnm̃ filii dĩ uocabuntur.
tem scđm mathm. Amen dico uobis quia si duo¬
bus ex uobis consenserit suꝑ terrã de omnire quae¬
cũq p&ieritis a patremeo qui est incaelis. contin¬
g& illis. Vbienim sunt duo aut tres colleca in no¬
mine meo ego ibi sum inmedio eorũ. Ireen scđm
iohannẽ. Praeceptũ niouũ douobis. ut diligatis
inuicem sicut ego dilexiuos. In hoc cognoscent

Expanded text:
in pace quam domus plena multorum bonorum iniquis inmolationibus cum rixa. Item illic: Qui celat iniuriam quaerit amicitiam: nam qui odit celare disiungit amicos et domesticos. Item illic: Gratia et amicitia liberant, quam serua tibi ne in obprobriis sis. Item in ecclesiastico: Filii sapientiae ecclesia iustorum, et natio eorum oboedientia est spiritui meo quae sunt probata coram Deo et hominibus concordia fratrum et amor proximorum et vir et mulier sibi consentientes tres speciesmatthaeum: Beati pacifici, quoniam ipsi fili dei uocabuntur. Item illic: Dico uobis, quia si duobus ex uestris conuenerit super terram de omni re, quaecumque petieritis a patre meo, qui est in caelis, continget uobis. ubi enim sunt duo aut tres collecti in nomine meo, et ego ibi sum in medio eorum. Item secundum iohannem: Praeceptum nouum do uobis, ut diligatis inuicem, sicut ego dilexi uos. in hoc cognoscent
Abbreviated transcription (Latin):
operit multi tudinẽ peccatorũ. Item ioħ in epis¬
tola prima. Qui dicit se in lucẽ eẽ . & fratrẽ suũ
odit intenebris est usq: adhuc qui autẽ diligit
fratrẽ suũ in lumine man& & scandalũ nonest
hoc cognoscimus caritatẽ ipsius. qnm ille ani

Expanded text:
. Item in epistula iohannis I: Qui dicit se in lumine esse et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. qui autem diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum non est hoc cognoscimus caritatem ipsius, quoniam ille pro
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sonans aut chymbalũ tinniens. Et si habeã
ꝓph&ia. & sciero omnia sacramenita &omnẽ
scientiã &si habuero omnẽ fidẽ iiuut montes
trans ferã caritatẽ autẽ non habet̃ pihilsũ. Et
magna nima est caritts. benigna est. caritas
tonaemulatur nonagit ꝑperã non inflatur
tuonde honestatur Non irrittitur. Nonquaent
gaudet autẽ ueritati. omnia credit omnica

Expanded text:
tum sonans, aut cymbalum tinniens. Et si habuero prophetiam, et sciero omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habemagnanima est, caritas benigna est; caritas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non dehonestatur, non quaerit quae gaudet autem veritati, omnia credit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
et uniam tuam non dabis in usurã & in additam̃¬
tum recipiendi gratia nondabis ei escastuas ego sũ
dñs ds̃ uester quie dixiuos de terra aegypti Itẽ Itide¬
utero nomiũ. Non exiges a fratretuo usurã pecuni¬
ae & usuram escarũ &usurã omniũ rerũ quaecũq:
feneraueris. Item inpsalmo xiiii. Qui iurat ꝓximo
suo & non decipit qui pecuniã succ̃ nondedit adusurã

Expanded text:
ecuniam tuam non dabis in usuram, et in additamentum recipiendi gratia non dabis ei escas tuas: ego sum dominus deus uester, qui eduxi uos de terra aegypti. Item in deuteronomio: Non exiges a fratre tuo usuram pecuniae et usuram escarum et usuram omnium rerum quaecumque fieneraueris. Item in psalmo XliII: Qui iurat proximo suo et non decipi
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuerbiis. Non deficianit a te fontes dñi sed cus¬
codi eos in toto cord& uohem ubi supra. Bibe aqua
decuis uasis & deputeorũ tuorũ fontibus suꝑ effun¬
dantur tibi & quae d&uo fonte lntuis cutẽ platheis
circũ eanit aquae tuae fons aquae tuae sit tibi ꝓprius
& nemo extraneus communic& tibi Item in ꝓuer¬
bus Fionsuitae in maniu iustiite ubi supra
Lex sapienti fonsuitae Item ibi Praecepta dñi.
fons uitae faciunt autẽ declinare alaqueo mor¬
tis. Item in ꝓuerbus Fons uitae est consiliũ possi¬
dentibus illud itet ubi s upra F lumen autẽ manat & fon
uitae
cxxxii. qͣd aquas sint suꝑ caelũ ingene

Expanded text:
in prouerbiis: Non deficiant a te fontes domini, sed custodi eos in toto corde tuo. Item illic: Bibes aquas de tuis uasis et de puteorum tuorum fonte. supereflundantur tibi aquae de tuo fonte, in tuis autem plateis circumeant aquae tuae: fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo extraneus communicet tibi. Item illic: Fons uitae in manu iusti. Item illic: Lex sapienti fons uitae. Item illic: Praecepta domini fons uitae: faciunt autem declinare a laqueo mortis. Item illic: Fons uitae est consilium possidenti illud. Item illic: Flumen autem manat et fons uitae. CXXXII. QVOD AQVAE SINT SVPER CAELVM. In gene
Abbreviated transcription (Latin):
atdõ. & molite communicare operibus infruc¬
tuosis. tenebrarũ magis autẽ &redarguite quae enĩ
in occulto fiunt ab eis turpeest &iã dicereli. deton¬
TIMENTIA GRIS INPSalMO. CXXXIIIII¬
Iir linguosus non dirig&ur super terrã Irem in ꝓuer¬
bus. Exmultiloquio noneffugies peccatũ parcens
autem labus sapiens eris Item ubi supra. Qui
multis utitur uerbis. laedit animã suc̃
Item

Expanded text:
at deo: et nolite communicare operibus infrucat deo: et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem et redarguite: quae enim in occulto fiunt ab. ipsis, turpe est etiam dicere. LI. DE CONTINENTIA OBIS. InVir linguosus non dirigetur super terram. In Proverbiis. Ex multiloquio non effugies peccatum; parcens autem labiis sapiens erit. Item illic. Qui multis utitur verbis laedit animam suam. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ruptimente reꝓbi circa fidem sedultra nonꝓ
ficient dementia enim eorũ manifesta erit om¬
nibus sicut &illorũ fuit Iteen ubi supra Sic̃
rogauite ut remaneres ephesi cum irem in machae¬
doniã ut denunciares quibusdã nealiter doceanit
peq intendant fabulis iudaicis & genea logus infi¬
nitisq: quaestiones pra estant magis quã aedifica¬
tionem dĩ quae est infide Item ad titũ Stultas
autem qua estiones. & genea logias & contentiones
& pugnas legis. deuita suntenim in utiles &uana
her&icũ hominẽ postunã correptionem. deuita
sciens qñm peruersus est eius modi & peccatũ sit
suo iuditio dampnatus. Itet iohannes. Caris¬
eum recipere indomo & ad silli nedixeritis qui
enim dicit illi ade. communicat operibus eius.
malignis ecce praedixi uobis neindiem dñi con
uos inuestituouium. intus cutẽ sunt lupi rapa¬
ces. ex fructibus eorũ cognosc&is eos. Irem ad
ephesios. Probate autem quid sit quod place¬

Expanded text:
rupti mente, reprobi circa fidem. sed ultra non rupti mente, reprobi circa fidem. sed ultra non proficient: dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. Item illic: Sicut rogaui te, ut remaneres ephesi, cum irem in macedoniam, ut denun- tiares quibusdam, ne aliter doceant neque intendant fabulis iudaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis quam aedificationem dei, quae est in fide. Item ad titum: Stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones et pugnas legis deuita: sunt enim inutiles et uanae. haereticum hominem post unam correptionem deuita, sciens quoniam peruersus est eiusmodi et peccat, cum sit suo iudicio damnatus. Item eum recipere in domum et aue ne dixeritis ei. qui enim dicit illi- aue, communicat operibus eius malignis. ecce prae- . dixi uobis, ne in diem domini conduos in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces: ex fructibus eorum cognoscetis eos. Item ad ephesios: Probate autem quid sit quod place
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃ ihuxp̃i &eiquae secundũ pi&atem est doc¬
trinae inflatus estautẽ nihil sciens sed egrotans.
circa quaestiones & uerborũ pugnas ex quibus nas¬
cuntur inuidiae contentiones blaspbemiae sus¬
pitiones male conflictationes hominũ mente cor¬
tũ esse culturã dĩ. discede ab eiusmodi. Item ad
timotheum .ii. Pro fanas autẽ uocũ nouitates
euitã ulliũ. enim ꝓficiunt adimpi&iatem & ser¬
mo eorũ uicancer serpitIte ubi supra. Oti¬
motheȩ mandatũ custodi deuitans ꝓfanas uo¬
cũ nouitates &oppositiones falsi nominis scien¬
tiae quam quidã promittentes circa fidem ex¬
ciderunit. Itet adtimotheum ⁊ Habentes¬
formã pi&atis uirtutẽ autẽ eius negantes & hos
deuita ex his sunt quipen&rant domos & capti¬
uas ducunt mulierculas onerattas peccatis quae
ducuntur uariis desideriis semper discentes & nũ¬
quã adscientiã ueritatis ꝑuenientes quẽ am mo¬
dum enim iamnes. &mambres restiterunt
morsi ita & hii resistunt ueritati homines cor¬

Expanded text:
ti et ei quae secundum pietatem est doctrinae, superbus est, nichil sciens, sed languens circa quaestiones et pugnas verborum, ex quibus oriuntur invidiae, contentiones, blasphemiae, suspitiones malae, conflictationes hominum mente cortum esse culturam dei. discede ab eiusmodi. Item ad quem supra II: Frofanas autem uocum nouitates deuita. multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Item illic:s o timothee, mandatum custodi, dieuitans proianas uocum nouitates et oppositiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt. Item ad timotheum II: Hoc auteformam pietatis, uirtutem autem eius negantes. et hos deuita. ex his sunt qui penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur uariis desideriis, semper discentes et numquam ad scientiam ueritatis peruenientes. quemadmodum enim iamnes et mambres restiterunt moysi, ita et hi resistunt ueritati: homines cor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o uonobseruiunt sed suo uentri & persuaui ac¬
loquia & benedictiones seducunt corda in nocen¬
gaudeo igitur in uobis uolo uosscpientes esse in
bono inte grosatem amalo. ds̃ autẽ pacis con¬
terat satanan sub pedibus urĩs uelociter. Item¬
adcorinthios secunda. Quod autem facio & fac¬
turussum. ut amputem occasionẽ eorũ qui
uolunt occasionẽ ut in eo quod gloriantur in¬
ueniantur sicut &nos Namhuius modi pseu¬
se in apostolos xp̃i. sed non mirũ ipse enim sa
iustitiae : quorum finis est secundum opera eorũ¬

Expanded text:
o non serviunt sed suo ventri et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocengaudeo igitur in vobis sed volo vos sapientes esse in bono et simplices in malo Deus autem pacis conteret Satanan sub pedibus vestris velociter ad corinthios II: Quod autem facim, ut amputem occasionem eorum qui uolunt occasionem, ut in quo gloriantur inueniantur sicut et nos. nam huiusmodi pseuse in apostolos Christi. Et non mirum: ipse enim Satjustitiae, quorum finis erit secundum opera eoru
Abbreviated transcription (Latin):
est interitus quorũ ds̃ uenter est. & gloria in con¬
fusione ipsorũ qui terrena sapiunt. postra autẽ
conuersatio in caelis est Item ad colo senses
Nemo autẽ uos iudic& incibo aut in potu aut in
partem diei festi aut neomeniis aut sabbata qđ¬

Expanded text:
s uenter est et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt: nostra autem conuersatio in caelis est. Item ad colossenses: Nemo ergo uos iudicet in cibo aut in potu aut in partem diei festi aut initiis men- sum aut
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ sibi assumit in iustae similiter ꝓcessus
est in malis Itet ubi supraa. Qui susurrio est in
omnibus & non necessacrio odi&ur tetr in ecle
sicastico . Cacitus & sensatus honore honorabitur.
ftem ubi supra. Sensatorũ serua uerbũ tempo¬
nis in medio autẽ tractantiũ assiduus esto
Item

Expanded text:
potestatem sibi adsumit iniuste, similiter processus potestatem sibi adsumit iniuste, similiter processus est in malis. Item illic: Qui susurriomnibus, et non necessario, odietur. Item illic. Tacitus et sensatus honore, honorabitur. Item illic. In medio sensatorum serva verbum temporis. In medio autem tractantium assiduus esto. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Item ubi supra. Qui respondit uerbũ priusquã au¬
dicit stultitia est illi & obprobrium Item in ꝓ uerbiis
Mors & uita in manibus linguae qui autem conti¬
nens est aedet fructus eius Item ubi supra. Quicus¬
todit os suũ & linguã. conseruat de angustiis animã
in ꝓuerbiis. La queus enim fortis est
uiro sua labia. & capitur uerbo orissui Itemubi sup̃
Abominatio est dño defigens oculũ & indocti in con
uelocem in uerbis scito quia spem hab& magis insi¬
piens quã ille stem in ecclesiastico. Nolicittus
esse in lingua & in utilis & remissus in operibus tuis.
Iietr ubi supra. Non appelleris susurrio & lingua
tua capiaris super furem enim est confusio &
paenitentia susurratori aut ẽ odiũ & inimicitia
& contumelia Item ubi supra. De iteres uerbũ pe¬
qui inuenitur sapiens esse & esttacens qui non ha¬
b& sensũ loquellae. & est tacens sciens tempus apti
ciuus autẽ & in prudens nonseruabunt tempus
qui multis utitur uerbis laedit animã suã. & qui

Expanded text:
dit uerbum prius quam audiat, stultitia est illi et obprobrium. Item illic: Mors et uita in manibus linguae: qui autem continens est, edet fructus eius. Item illic: Qui custodit os suum et linguam, conseruat de angustiis animam suam. Item illic: Laqueus enim fortis sunt uiro sua labia, et capitur uerbo oris sui. Item illic: Abominatio est domino defigens oculum, et indocti incontiuelocem in uerbis, scito quia. spem habet magis insipiens quam ille. Item in ecclesiastico: Noli citatus esse in lingua tua et inutilis etremissus in operibus tuis. Item illic: Non appelleris susurrio, et lingua tua capiaris: super furem enim est confusio et paenitentia: susurratori autem odium et inimicitiae et contumelia. Item illic: Ne iteres uerbuqui inuenitur sapiens, et est tacens qui non habet sensum loquellae. et est tacens sciens tempus apti ciuus autem et inprudens non seruabunt tempus. qui multis utitur uerbis, laedit animam suam, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ nontale ieiuniũ ego elegi dicit dñs
dissolue om¬
ne uinculũ in iquitatis dissolue obligationes po
conscriptionẽ iniquã dirrũpe. frange esurienti
panem tuũ & egenũ sine tecto induc indomũ tuã
siuideris niudũ uesti & domesticos seminis tui
nondespicias tunc erũp& temporaneũ lumen
tuũ & sanitates tuae cito orientur & praeibit
antete iustitia & maiestas dĩ circũ dabit tel¬
& tunc clamabis & dñs ex audi&te dũ ad huc
loquaeris dicit ecce adsũ. si auferas ate uincu¬
lũ iniquitatis & obligatione & uerbũ murmu¬
rationis & des esurienti paniẽ tuũ ex animo
& cnima humiliata satia ueris tuno ori&ur tibi
intenebrislum en t enebrae. tibi er̃ ut meridiae
& erit dĩ tuus tecũ semꝑ & sactia beris ꝓ ut deside¬
rat animatua & ossatua puoguescent &eruit

Expanded text:
acceptum. non tale ieiunium ego elegi, dicit dominus: acceptum. non tale ieiunium ego elegi, dicit dominus: sed solue omne uinculum iniquitatis, dissolue obligationes potconscriptionem iniquam disrumpe. frange esurientibus panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti: et domesticos seminis tui non despicias. tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et sanitates tuae cito orientur, et praeibit ante te iustitia, et maiestas dei circumdabit te. tunc clamabis, et dominus exaudiet te: dum adhuc loqueris, dicit: ecce adsum. si auferas a te uinculum iniquitatis et obligationem et uerbum murmurationis, et des esurienti panem tuum ex animo, et animam humiliatam satiaueris, tunc orietur tibi in tenebris lumen, et tenebrae tibi erunt ut meridies. et erit deus tuus tecum semper, et satiaberis prout desiderat anima. tua, et ossa tua pingues
Abbreviated transcription (Latin):
In ecclesi astico
uibaptizatur amortuo quid ꝓficit la¬
uatio eius. sic & homo qui ieiunat in peccatis
suis &iterũ eadem ficit quid ꝓficit humiliandose
dicit dñs ex clama uehement̃ & neptarcas sicut tu¬
ba exalta uocẽ tuã & nuntia populo meo peccata
eorũ & domui ia cob iniquitates eorũ mededie in
diem quaerunt & cognoscere uias meas desiderant
tã quã populus qui iustitiã. fecerit &iuditiũ dĩ non
derelinquerent postulant a me iuditiũ iustũ &
apꝓpriare dõ concupescunt dicentes quid quod ieiu¬
ruimus & non uidisti humiliauimus animas
nr̃as & non scisti in diebus enim ieiuniorũ uestro¬
rũ inueniuntur uoluntates ur̃ae & omnes sub¬
ditos uobis conpurigitis an in iuditio & lites ieiuna
patis ut hodie audiatur inclamore uox ur̃a
Non hoc ieiuniũ elegidicit dñs ut humili& ani¬
mã suã Nec si flectas ut circulũ ceruicẽ tuã &
ciliciũ & cinerẽ substernas nec sic uobis ieiuniũ

Expanded text:
In ecclesiastico: Qui baptizatur a mortuo, quid proficit lauatio eius? sic et homo qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? dicit dominus. exclama uehementer, et ne parcas: sicut tuba exalta uocem tuam, et nuntia populo meo peccata eorum et domui iacob iniquitates eorum. me de die in diem quaerunt, et cognoscere meas uias desiderant, tamquam populus qui iustitiam fecerit et iudicium dei non dereliquerit: postulant a me nunc iudicium iustum, et adpropriare deo concupiscunt, dicentes: quid quod ieiunauimus, et non uidisti? humiliauimus animas nostras, et non scisti ? in diebus enim ieiuniorum uestrorum inueniuntur uoluntates uestrae, et omnes subditos uobis conpungetis. an in iudicia et lites ieiunatnatis, ut hodie audiatur in clamore uox uestra? non hoc ieiunium elegi, dicit dominus, ut humiliet animam suam. nec si flectas ut circulum ceruicem tuam, et cilicium et cinerem substernas, nec sic uocabis ieiunium
Abbreviated transcription (Latin):
in hierusalẽ & qui uident ei pacẽ & nonest paxdicit dñs
critȩ qui similes estis monumentis dealbatis quae qui¬
dẽ uidentur a foris hominib: speciosa intus autẽ ple¬
na sunt ossibus humanis & omnis purcitia Item in
actib: a postolorũ. Percuti& teds̃ paries decilbate
Item

Expanded text:
in hierusalem, et qui uident ei pacem, et non est pax., dicit docritae, qui similes estis monumentis dealbatis, quae quidem uidentur a foris hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus humanis et omni spurcitia. Item in actibus apostolorum: Percutiet te deus, paries dealbate. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Inecdesicstico. Homo iracundus incendit litẽ
&uirpeccator turbauit amicos & inmedio pacẽ
habentiũ immittit delaturã secundũ uirtutem
hominis iracundiã illius. & secundũ substantiã suã
ex aaltauit litem certamen festinatũ incendit
ignẽ & lix festinans effundit sanguinem & lingua
testificans adducit mortem si sufflaueris quasi scin¬
rio & bilinguis maledictus multos enim turbauit
pacem habentes lingua tertia multos commouit
& dispersit illos degente ingente. ciuitates diuitũ des

Expanded text:
dit litem, et uir peccator turbabit amicos et in medium pacem habentium inmittet delaturam. secundum uirtutem hominis iracundia illius, et secundum substantiam suam exaltabit litem. certamen festinatum incendit ignem, et lis festinans effundit sanguinem, et lingua testificans adducet mortem: si sufflaueris, quasi scinguis maledictus: multos enim turbabit pacem habentes. Item illic: Lingua tertia multos commouit et disparsit illos de gente in gentem: ciuitates diuitum des
Abbreviated transcription (Latin):
dolosi diuid& uulnera. & qui fodit fouet̃. iN illõ
cadit & qui statu& laqueũ ꝓximo suo peri&
in illo facienti nequissimũ super illũ deuolu&ur
& nonagnosc& unde ueniat illi It em in iob
Simulatores &callidi ꝓuocant iram dĩ Itẽ
in hieremia ꝓph&a. Ferũ uulnerans linqua eorũ
dolosa uerba orissui. proximo suo loquuntur
pacifica. & in tersem& ipsos habent inimicitiã
in his ergo non uisitabo dicit dñs. aut inpopulo
tali nonuindicauit animame. Ite pau¬
lus adcorinthios secunda. Ios uero reuelata
facie gloriã dñi speculantes. in eadem imaginẽ
trans formamur agloria ingloriã. tt̃quã ad ñi
spũ. & ideo habentes hanc ministrationẽ sicut
miseri cordia consecuti nondeficia mus sed abi¬
ciamus occulta tenebrarũ. non ambulantes
inastutia neq dolo adulterantes uerbũ dĩ.

Expanded text:
dolosi diuidet uulnera: et qui fodit foueam, ia illam eadet: et qui statuet laqueum proximo suo, periet in illo: facienti nequissimum super ipsum deuoluetur, et non agnoscet unde ueniat illi. Item in iob: Simulatores et callidi prouocant iram dei. Item in hieremia propheta: Ferrum uulnerans lingua eorum, dolosa uerba oris eorum: proximo suo loquuntur pacifica et inter semet ipsos habent inimicitiam. in his ergo non uisitabo, dicit dominus, aut in populum talemnon uindicabit anima mea? Itelus ad corinthios II: Nos uero reuelata facie gloriam domini speculantes in eadem imagine transformamur a gloria in gloriam, tamquam a domini pter quod habentes ministrationem hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d
Abbreviated transcription (Latin):
on ambulabis subdole ingentetua & noneris con¬
sed excorde loquaeris & nonerit inte peccatũ
ego enimsũ dñs ds̃ uester. Non habebis odio fra¬
tuũ tam quã teipsũ. ego sũ dñs ds̃ uester. legẽ meã
custodite. Noneris consentaneus cũ derogantib:
aduersus ꝓximũ tuũ. & non accipies ꝑ eos peccatũ¬
ł EM in ecclesiastico. Uonsis incredibilis timo¬
ris dñi & neaccesseris ad illũ dupplici corde. pe
fueris hypocrita. inconspectu hominũ. & non
scandalireris labiis tuis. ad tende in illis nefor¬
te cadas. & adducas anima &uae confusionem
& deniud& ds̃ absconsatua. & in medio synago¬
gae elidatte . qnm accessisti malignae ad dnm̃
& cortuũ plenũ est dolo & fallatia ItΕt In ec¬

Expanded text:
on ambulabis subdole in gente tua, non facies aggsed ez corde loqueris, et non erit in te peccatum: ego enim sum dominus deus uester. non habebis odio fratuum tamquam te. ego sum dominus deus uester. legem meam custodite. non eris consentaneus cum derogantibus aduersus proximum tuum, et non accipies per eos peccatuebit thesauros tuos. non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas et adducas animae tuae confusionem et reuelet deus abscondita tua et in medio synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. Fili, ac
Abbreviated transcription (Latin):
meraricus & superbus pestilentia uocatur.
in ꝓuerbus. Noli superbire ante conspectũ re¬
gis neq inlocis potentium subsistas. melius est
enim tibi dici ascende ad me. quã humiliari in
conspectu potentis Item in ecclesi astico Odibi¬
lis corã dõ & hominib: suꝑbia. Itetn ubi supra
Quid suꝑbit terra &cinis. Item in ecclesi astico.
Sy nagogae superborũ Nonerit sanitts. frutex enĩ
peccati radicabitur. in illis. It e ubi supra
Initiũ superbiae hominis a postatare. adõ quia
in itium peccati omnis superbia. sedes ducum
superborũ detraxit dñs & sedere fecit mites
ꝓillis radicesgentiũ superbarũ arefecit duĩs
& plantauit humiles ex ipsis gentibus & perdidr
dñs memoriã superborũ. & reliquid memoria
humiliũ sensu. Non est creata hominib: suꝑbio
neq iracundia nationimulierũ Iteer inecclesi asti¬
co. Quite tigerit picem inquinabitur abea. & qui
communicat superbo indu& superbia Iretr ubi sup̃
Domus quaenimiae locuplex est adnullabitur suꝑbra

Expanded text:
merarius et superbus pestilentia uocatur. Item illic: Noli superbire ante conspectum regis, neque in locis potentium subsistas. melius est enim tibi dici: ascende ad me, quam humiliari in conspectu potentis. Item in ecclesiastico: Odibilis coram deo et hominibus superbia. Item illic: Et quid superbit terra et cinis? Item illic: Synagogae superborum non erit sanitas : frutex enim peccati radicabitur in illis. Item illic: Initium superbiae hominis apostatare a deo: quia initium peccati omnis superbia. sedes ducum superborum detraxit dominus, et sedere fecit mites pro illis. radices gentium superbarum arefecit dominus, et plantauit humiles ex ipsis gentibus. perdidit dominus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. Item illic: Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea: et qui communicat superbo, induet superbiam. Item illic: Domus, quae nimie locuples est, adnullabitur superbi
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui seduxerit caecũ inuia. & dicit omnis po¬
pulus fiat fiat. Maledictus qui ꝑcusserit ꝓxi¬
mũ indolo & dicit omnis populus fiat fit. Ma¬
ledictus qui acceperit munera ut percutiaat ani¬
mã sanguinis in nocentẽ. & dicit omnis populus
fiat fiat. Irem in ꝓuerbis. Qui obdurat au¬
ressucis ut non audiat infirmũ. ipse in uoca¬
uit dñm. & nonerit qui exudiat eũ. Irem
ops estenĩ. Nec contumeliã infirmo feceris iN
portis. dñs enim iudicauit iuditiũ eius. & tu
liberabis animã tuã in nocentẽ. IreMii
iob Donte auertat uoluntas animi. a p̃cib
infirmorũ cum in nec essitate fuerint. NOΛ¬

Expanded text:
tus qui seduxerit caecum in uia, et dicit omnis potus qui seduxerit caecum in uia, et dicit omnis populus: fiat, fiat. maledictus qui percusserit proximum in dolo. et dicit omnis populus: fiat, fiat. maledictus qui acceperit munera, at percutiat animam sanguinis innocentis. et dicit omnis populus: fiat. fiat. Item in prouerbiis: Qui obdurat aures suas, ut non audiat infirmum. ipse inuocabit dominum, et non erit qui exaudiat eum. Item ops est enim. nec contumeliam feceris infirmo in portis: dominus enim iudicat iudicium eius, et tu liberabis animam tuam innocentem. Item in iob: Non te auertat uoluntas animi a precibus infirmorum, cum in necessitate fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ inconspectu patris panis egentiũ uita pau¬
perũ. qui de fraudat illũ. homo est sanguinũ.
qui aufert insudore paniẽ. quasi qui occidit ꝓ¬
ximũ suũ. & qui fraudẽ facit mercedẽ mercen¬
naro. Itee tobi. Propt̃ quod & tufili di¬
lige fratrestuos . & noli suꝑbo corde agere
cũ filiabus filiarũ populitui. Nec accipies
quẽ quã ex his in subiectione causa in opiae
& uecessitatis qnm in suꝑbia abundat ꝑditio
& infidelittas. Nec consistit fortiter cuigra¬
dus intalibus figitur quia fructus stelionatus
decoloratio & deminoratio uitae est intempore
angustiae & exiguitatis mater est totius nequitia
& emolumentũ turpilucri inftme ad quisitio
a &erni ignis est. & haec deuitans redde mercedẽ
omni homini indie operationis laboranti apud te
XIIII. NOn LΕDEΝDUM INfIRMuM
Inleuiticum
Nonmaledices surdũ & ante cacũ non pones
offendiculũ &timebis dñm dm̃tuũ . ego sũ dñs
ds̃ uester. Irem in deutero nomiũ. Maledic¬

Expanded text:
filium in conspectu patris sui. panis egentium uita pauperum: qui defraudat illum, homo est sanguinum. qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum, et qui fraudem facit mercedem mercennario. Item tobi: Propter quod et tu, fili, dilige fratres tuos, et noli superbo corde agere cum filiabus filiarum populi tui: nec accipias quemquam ex his in subiectione causa inopiae et necessitatis: quoniam in superbia abundat perditio et infidelitas, nec consistit fortiter cui gradus in tabulis figitur: quia fructus stellionatus decoloratio et deminoratio uitae est: et in tempore angustiae captatio exiguitatis mater est totius nequitiae: et emolumentum turpis lucri in fame adquisitio aeterni ignis est. et haec deuitans, redde mercedem omni homini in die operationis laboranti aput te. XIIII. NON LAEDENDVM INFIRMVM In leuitico: Non maledices surdum. et ante caecum nn pones offendiculum. et timebis dominum deum tuum. ego sam dominus deus uester. Item in deuteronomio: Maledic
Abbreviated transcription (Latin):
iuuabẽ pupillũ cui nonerat aduitoriũ. os. ui¬
duae benedixit me. & inducus erã iuditiũ. &cir¬
cũ datus aequitatẽ. Ego erã oculus caetorũ
ego pesclaudorũ. ego in potentiũ pat̃ examina¬
bã causas sine exceptione . & confringens in ius
torũ mol auferebã rapinã demediis den¬
edem mnencenni anii uleuntico
Non nocebis ꝓximũ tuũ & non facies rapinã
& nion manebit merces mercennami usq: in ma
cedem pauperis egentis ex fracribuscuis aut ex ad¬
uenis qui sunt inciuitatib: cotidiaia mercede
eius reddes noc occid& sol suꝑeũ quia pauperest
& in et hab& spẽ & nom ꝓclamauit aduersuste
ad dm̃ &erit intepeccatũ.¬
Noli uiolentur esse pauperi. in ops est enim In e¬

Expanded text:
iuuabam pupillum, cui non erat adiutorium. os uiiuuabam pupillum, cui non erat adiutorium. os uiduae benedixit me. et indutus eram iudicio, et circumdatus aequitate. ego eram oculus caecorum, ego pes claudorum, ego inpotentium pater. examinabam causas sine exceptione, et cotorum molas, auferebam rapinas de mediis denRCEDEM MERCENNARII. In leuitico: Non nocebis proximum tuum et non facies rapinam et non manebit merces mercennarii aput te uscedem pauperis et egentis ex fratribus tuis aut ex aduenis qui sunt hoc ciuitatis: cottidianam mercedem eius reddes: non occidet sol super eum, quia pauper est, et in ea habet spem, et non proclamabit aduersus te ad dominum, et erit in te peccatuNoli uiolentus esse pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
xII Benepaciendũ uidues orpanio et
aDuErIΑO IN EXODO¬
dueriã non nocebitis nec tribulabitis. fuistis¬
caranuimo. & occidã uos gladio & erurit uxores
uestrae uiduae & filiiurĩ orfani. It eci in ex
odo Aduenã Non tribulabitis. uos enim scitis
animas aduenarũ ipsienim aduenae fuistis inter¬
ra ȩgrpti. Iren in leuitico. Siquis autẽ aduos ac¬
cesserit aduena in t̾ra urã non tribulabitis eum.
sicut conterraneus interuos erit. aduena qui ac¬
cesserit ad uos diligitis eũ tãquã uos. quia & uos
aduenae fuistis int̾ra aegrpti. ego sũ dñs ds̃ uest.¬
ret in leuitico. Et me tentibus uobis messẽ.
t̃rae uraẽ non consũ mabitis messẽ agri uestri
pm&ere & quae cadent ex messetua nion col¬
liges & uineãtuã non rachemabis necaccina
uineae tuae colligis. pauperi & aduenae relin¬
querea ego sũ dñs dĩ uester. Nondeclinabis iu¬
ditiũ aduenae & orfani &uiduae. Item in iob
Saluabã enimpauperẽ demanu potentis & ad¬

Expanded text:
ANO BT ADVENAE. In exododuenam non nocebitis, nec tribulabitis: fuistisidam uos gladio, et erunt uxores uestrae uiduae et filii uestri orfani. Item illic: Et aduenam non tribulabitis: uos enim scitis animas aduenarum: ipsi enim aduenae foistis in terra aegypti. Item in leuitico: Si quis autem ad uos accesserit aduena in terra uestra, nOli tribulabitis eum: sicut conterraneus inter uos erit aduena, qui accesserit ad uos: diligetis eum tamquam uos, quia et uos aduenae fuistis in terra aegypti. ego\' sum dominus deus uester. Item illic: Et metentibus uobis messem terrae uestrae, non consummabitis messem agri tui permetere: et quae cadent ex messe tua, non colliges. et uineam tuam non racemabis, nec acinam uineae tuae colliges: pauperi et aduenae relinques ea. ego sum dominus deus uester. non declinabis iudicium aduenae et orfani etuiduae. Item iob: Saluabam enim pauperem de manu potentis, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Donerunt resuiriles super mulierem Nec induit᷑
uir uestimentũ muliebrae qui ab ominatio est
dño qui fecerit haed xuiiii. ñ imputari peccatũ

Expanded text:
on erunt res uiriles super mulierem, nec induetur uir uestimentum muliebre, quia abominatio est domino et qui fecerit haec. LXVIIII. NON INPVTARI PECCAT
Abbreviated transcription (Latin):
Indeutero nomium
i autem uoueris uotũ dño dõtuo nontar dabis
erit inte peccatũ quae exeunt ꝑ labiatua cus¬
todies & facies quem am modũ uoueris dõ tuo
uotũ. quod locutus es orituoste Inec clesias¬
ten. Statim ut uoueris uotũ dño nontardabis
reddere illud. tuitaq: quae uoueris redde.
bonũ est non uouere quã uouisse & non soluere
Ixui nonsiulte ridendũ inecclesiasico
tultus in risu exaltat uocẽ suã. &uir sapiens uix
clesiastico. Melior est indignatio qucc̃ risus quia in
uultu oblectabiturcor. corsapientiũ indomoluctus
& cor insipientiũ indomo luxoriae Item ubi supra
Sicut strepitus spinarũ subolla. sicqui audit risui insi¬
pientium lxuii. non accipienoũ egiimoni ũ
testis unius
indeuero nomium¬
Non imminebit testis unus qui testimoniũ d& ad¬
uersus hominẽ secundũ omne peccatũ & contra
omnem delictũ quod cũq: pec cauerit inore duorũ¬

Expanded text:
In deuteronomio: Si autem uoueris uotum domino deo tao, non tardabis erit in te peccatum. quae exeunt per labia tua custodies, et facies quemadmodum uoueris deo tuo uotum quod locutus es ore tuo. Item in ecclesiaste: Statim ut uoueris uotum: domino, non tardabis reddere illud. tu itaque quae uoueris redde. bonum est non uouere quam uouisse et non soluere. LXVI. NON STVLTE RIDENDVM. In ecclesiastico: Stultus in risu exaltat uocem suam, et uir sapiens uiillic.: Melior est indignatio quam risus, quia in uultu obleetabitur cor. cor sapientium in domo luctus, et cor insipientium in domo luxoriae. Item illic: Sicut strepitus spinarum sub olla, sic qui audit risum insipientium. LXVII. NON ACCIPIENDVM TESTIMONIVM TESTIS VNIVS. In deuteronomioNon inminebit testis unus, qui testimonium det aduersus hominem secundum omne peccatum et contra omne delictum quodcumque peccauerit: in ore duo
Abbreviated transcription (Latin):
eiec istigentes. & plantastieã uiã fecisti inconspectu
eius & plantasti radices eius & repl& a est terra. ope¬
ruit montes umbra eius & arbusta eius caedros dĩ
extendisti palmites eius usq admare &usq: ad flu¬
mine ꝓpaginescius. ut quid destrux isti macheriã
eius & uindemiant eã omnes qui transeunt uiã
extermina uit ett̃ aꝑ desilua & singularis feris
depastus est et̃. ds̃ uir tutũ conuertere uero res¬
pice decaelo & uide & uisita uineã istã & dirige
et̃ quã plantauit dexteratua Item incantica
capticorũ. Uin eae in odorẽ floruer̃ & in om¬
niloco odor quaenã est haec quae descendit. a de¬
serto sicut uitis ꝓpago fumo incensa odorificatur.
r& uuc̃ fecit autẽ spinas Itet in ꝓuerbus.
Tam quã ager uir insipiens. & sicut uinea homo.
cuide est prudentia si relinqueris eũ implebitur
spinis & infenũ fi& &erit desertus & macheriae pari¬

Expanded text:
 eiecisti gentes, et plantasti eam. Viam fecisti in conspectu  eiecisti gentes, et plantasti eam. Viam fecisti in conspectu eius  et plantasti radices eius, et repleta est terra. Operuit montes umbra eius  arbusta eius cedros Dei. Extendisti palmites eius usque ad mare  et usque ad flumina propagines eius. Ut quid dextruxisti maceriam eius  et vindemiaberunt eam omnes transeuntes viam. exterminauit eam aper de silua, et singularis ferus depastus est eam. deus uirtutum, conuerte nunc, respice de caelo et uide, et uisita uineam istam, et dirige eam quam plantauit dextera tua. Item in cantica canticorum: Vineae in odorem floruerunt, et omni loco odor. Quaenam est haec quae descendit a deserto? sicut uitis propago fumo incensa odorificatur. ret uuam, fecit autem spinas. Item in prouerbiis: Tamquam ager uir insipiens, et sicut uinea homo cui deest prudentia: si reliqueris eum, inplebitur spinis et in faenum fiet et erit desertus, et ma-. ceriae pari
Abbreviated transcription (Latin):
IN PROUERDIIS
rue eos quiducuntur ad mortẽ & redime qui int̃¬
ficiuntur nie parcas siautẽ dixeris non noui hunc
dũ opera eiui Item in ecclesi cstico. Libera cũ qui
in iuriã patitur demanu ꝓcerui & non egre feras
in animatua iniudicando esto pupillis misericors
ut pat̃ & ꝓuiro matri illorũ & eris uelut filius altis¬
cipientẽ iudicate pupillo &ipstificate uiduã & ue¬
nite disputemus dicit dñs & si fuerint peccata ur̃a
ut foeniciũ ut niuẽ decababo si autẽ ut coccũ ut
lanã candidã efficiã eripite direptũ demanu
in iuriantis eum
CXII. uitieam appeluxri
hominẽ uel populos uelgentes inlaic
on seminabis uinet̃ tuct̃ obdupplicẽ fructũ &uer¬
timentũ obdupplicem tex turã ex sec rabile non co¬
in deutero Nomiũ. Ex uinea en ĩ
sodomorũ uitis eorũ est &ꝓpago eorũ exgomorra
uua eorũ uua fellis botrus aamaritudinis ipsis Iiemin
psclmo lxxuiuii Vineã ex aegrpto trans tulisti

Expanded text:
In prouerbiis: Erue eos qui ducuntur in mortem et redime qui interficiuntur, ne parcas. si autem dixeris: non noui hunc,dum opera eius. Item in ecclesiastico: Libera eum qui iniuriam patitur de manu proterui, et non aegre feras in anima tua in iudicando. esto pupillis misericors ut pater, et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altiscipientem, iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemuut phoenicium, ut nivem dealbabo; si autem ut coccinum, ut lanam albam efficiam: eripite direptum de manu injuriantis eum CXII. VINEAM APPELLARI HOMINEM, POPVLOS VEL GENTES. In leuitico: Non seminabis uineam tuam ob duplicem fructum, et uestimentum ex duplici textura exsecrabile non coin deuteronomio: Ex uinea enim sodomorum uitis eorum, et propago illorum ex gomorra: una eorum uua fellis, botrus amaritudinis in ipsalma. Vineam ex Aegypto transtulisti
Abbreviated transcription (Latin):
& possidecmus hereditatẽ eius & app̃hensũ eũ
eieoem extra uineã & occider̃ eũ : cũ ergo uene¬
lit dm̃is uineae quid faci& colonis . & illidixer̃
malos made ꝑd&. & uinicc̃ suã trad& aliis cultoribus
qui reddant illi fructos temporib: suis. Cxiii
quod sc̃i homines insimili iudirs tauti¬
ueae meae: auferã macheriã eius &erit in direptio¬
nẽ & destrua pari&ẽ eius & erit in conculcationẽ &
nubibus mandabo nepluant suꝑet̃ pluuiã Itemm
indeutero nomiũ Expect&ur sicut pluuia eloquiũ
meũ & descendat uelut ros uerba mea sicut imber

Expanded text:
deamus hereditatem eius. et adprehensum eum eiecerunt extra uineam et occiderunt eum. cum ergo uenerit dominus uineae, quid faciet colonis? et illi dixerunt: malos male perdet, et uineam suam tradet aliis cultoribus, qui reddant illi fructum in temporibus suis. CXIII. QVOD SANCTI HOMINES IN SIMILITVDINE NVBIneae meae, auferam maceriam eius et erit in direptionem, et destruam parietem eius et erit in conculeationem. et nubibus mandabo ne pluant super eam pluuiam. Item in deuteronomio: Expectetnr sicut pluuia eloquium meum, et descendant sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Ait iłs simile est regnũ caelorũ homini patri fa¬
nilias qui ꝓdit primomane conducere operari¬
os inuinet̃ suã: conuentione autẽ facta cũ operariis.
ut singulis denariis diurnis operarentur : misit illos
inuineã suã: &e gressus circa horã tertiã uidit
alios stantes operarios inforo otiosos & ait illis. lte
&uos inuineũ mett̃: & quod iustũ fuerit dabo uo

Expanded text:
patrifamilias, qui prodiuit primo mane conducere operarios in uineam suam. conuentione autem facta cum operariis, ut singulis denariis diurnis operarentur, misit illos in uineam suam. et egressus circa horam tertiam uidit alios stantes operarios in foro otiosos, et ait illis: ite et uos in uineam meam, et quod iustum fuerit dabo uobis.
Abbreviated transcription (Latin):
risuo: uoca operarios & redde illis mercedẽ. incipi
ens a nouissimos usq: ad primos Item ubi supra
Et ait eisz aliã parabolã : audite. Homoquidam
erat pater fumilias qui plantauit uineã & sepẽ
illi circũ dedit. & fodit in ea lacũ & aedificauit tur
rem in medio eius & locauit illã colonis & pere¬
gre ꝓfeccus est: cũ autẽ adꝓpinqua rr& tem pus
fructuũ misit seruos suos adcultores uiHeae. ut ac¬
ciperent fruccũ uineae: & app̃hensis seruis coloni
aliũ quidẽ cecider̃. aliũ uero occider̃. aliũ autem¬
dec ollauer̃ : & iterũ misit alios seruos plures prio

Expanded text:
llis mercedem, initium faciens a nouissimo usque ad primos. Item illic: Et ait illis: aliam parabolam audite. homo quidam erat paterfamilias, qui plantauit uineam et saepem illi circumdedit et fodit in ea lacum et aedificauit in ea turrem, et locauit illam colonis, et peregre profectus est. cum autem adpropinquasset tempus frugum, misit seruos suos ad cultores uineae, ut acciperent fructum uineae. et adprehensis seruis coloni, alium quidem ceciderunt, alium uero occiderunt, alium uero lapidauerunt. et iterum misit alios seruos plur
Abbreviated transcription (Latin):
ne : & uidentes illũ laudabunt Item ubi supra
Virscapiens inpopulo hereditauit honorẽ. & pom̃¬
Inecclesiastico. Corsa¬
pientiũ indomo luctus &cor insipientiũ indomo lu
xoriae Item in ecdes iastico. Uerba sapientiũ: it
requie audientium Itemiob. Onm sapientia est
timere dñm : abstinere autẽ se. amalis: scientia est.
Item tobi. Adtende autẽ tibi fili: in omnibus ope¬
ribustuis. & esto sapiens inuniuersis sermonibus tuis.
& quod nolueris tibi fieri : alii nefacicis Item in ꝓuer¬
biis. Sapiens timendo declinat amalo: stultus
uero sibi confidens : misc&ur iniquo
XXX UIIII.
Deconuensatione iuuenũ
Inralmo cxuI

Expanded text:
ne, et uidentes illum laudabunt. Item illic: ne, et uidentes illum laudabunt. Item illic: Sapiens in populo hereditabit honorem, et nomecclesiaste: Cor sapxoriae. Item illic: Verba sapientium in requiem audientium. Item iob; Quoniam sapientia est timere dominum: abstinere autem se a malis scientia est. Item tobi: Adtende autem tibi, fili, in omnibus operibus tuis, et esto sapiens in uniuersis sermonibus tuis: et quod nolueris tibi fieri, alio ne feceris. Item in prouerbiis: Sapiens timendo declinat a malo, stultus uero sibi confidens miscetur iniquo. XXXVIIII. DE CONVERSATIONE IVVENVM. In psalmo CXVI
Abbreviated transcription (Latin):
ubi supra. Non abscondas sapientiã tuã : in de¬
core iulingua enim cognoscitur sapientia.
& sensus & scientia doctrinae in uerbis ueritatis & fir¬
mamentũ. in operibus iustitiae. Irem in ecclesia stico.
Sapientia humilis excltauit caput illius. & in medio
magnatorũ consedere illum facit. Ite mubi suprau
felix scapiens qui in sapientia su ueritatẽ & iusti¬
tic̃ meditatur & insensu suo cogitauit circũ spec
uerbis : sapienter egerunt: & intellexer̃ : ueritatẽ
& iustitiã explorauer̃ ad ꝓuerbia & iuditia Item
ItẼ in acclesiastico. Sa piens in uerbis: seipsum
amabilẽ facit Itetr ubi supra. Os prudentis
quaeritur in eclesiã: & uerba illius. cogitabuNs.
cordibus suis Item In ecclesiastico. Homopius
insaapientia man& sicut sol: Nã stultus quasi luna
immutatur Item ubi supra. Homo sensatus cre¬
dit legidĩ. Item in ecclesiastico. Virperitus. mul¬
tos erudiuit. & animae suae: suauis est Item
ubi supra. Vir sapiens implebitur. benedictio¬

Expanded text:
ic: Non abscondas sapientiam tuam in decore: in lingua enim cognoscitur sapientia, et sensus et scientia doctrinae in uerbis ueritatis, et firmamentum in operibus iustitiae. Item illic: Sapientia humilis exaltabit caput illius, et in medio magnatorum considere illum faciei Item illic: Felix sapiens, qui in sapientia sua ueritatem et iustitiam meditatur, et in sensu suo cogitabit circuminspeouerbis sapienter egerunt, et intellexerunt ueritatem et iustitiam, et plorauerunt ad prouerbia et iudicia. ItemItem illic; Sapiens in uerbis se ipsum adfabilem facit. Item illic: Osprudentis quaeritur in ecclesia et uerba illius cogitabunt in cordibus suis. Item illic: Homo pius in sapientia manet sicut sol: nam stultus quasi luna inmutatur. Item illic: Homo sensutus credit legi dei. Item illic: Vir peritus multos erudiuit, et animae suae suauis est. Item illic: Vir sapiens inplebitur benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
scđm iob. Qui autẽ non credit iam iudicatus est
Item in leuitico. Ex fratribus autẽ uestris filiis isl
unus quisq: fratrẽ suũ Nonde primat in suspiriis
hem in ecclesi cstico. Nedespicias hominẽ auer¬
tentẽ sea peccato. memento quia omnes sumus in
correptionẽ.

Expanded text:
m: Qui autem non credit, iam iudicatus est. Item in leuitico: Ex fratribus autem uestris filiis israhel unusquisque fratrem suum non deprimat in suspiriis. Item in ecclesiastico: Ne despicias hominem auertentem se a peccato: memento quoniam omnes sumus in correptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
impi&ato suã animã aufer Item ibi Iniqui tatẽ
uirũ capiunt funib: autẽ peccatorũ suorũ unus qur¬
q: constringitur hic moritur cũ innumerabilibus.
quia sine disciplina est demultitudine autẽ uitae sue
ꝓiectus est & perit ꝓpt̃ iniustitiã Iem in ꝓuerbiis.
Sicut uuct acerua testibus nociua est & fumus oculis
sic iniquitas eis quiutuntur eam Item in lib sapieđ

Expanded text:
am animam auferunt. Item illic: Iniquitates uirum capiunt: restibus autem peccatorum suorum unusquisque constringitur. hic moritur cum innumerabilibus, quoniam sine disciplina est: de multitudine autem uitae suae proiectus est et periit propter stultitiam. Item in prouerbiis: Sicut uua acerba dentibus nociua essic iniquitas eis qui utuntur eam. Item ibi. Homo aut
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs uitae meae nede¬
relinquas me cadere in illis neadcrescant ignoran¬
tiae meae & app̃hendar in conspectu contrariorũ
& gaudecit inimicus meus. Itemr ubi supra Indis¬
ciplinosae. Nonadquiescat ostuũ estenim in illa
uerbũ peccati.hem in ecclesi asten Noli festinare
inoretuo & cortuũ noc acceler& ut proferas uerbum
ante faciemdĩ quia ds̃ incaelo est &tu in terra ꝓpterea
pauca sint uerbatu hiem ubi supra. Holidare os
tuũ ut pecc& carotua & nedicasante faciemdĩ quia
ignorantici est ut rioniras catur dñs in uerbis tuisaut
perdat operamaniuũ suarũ Irem in iob. Et ideo
a nequissima lingua abscondete & nontimebis su
peruenientibus malis deride in iustos & infrena os
sceleratorum Item in iob. Et si inmultiloquio ex¬
tolla muecorã dño non absoluimur tetr inpsal¬
mo xiii. Linguis suis dolosae agebatit uenenum
aspidũ sublabiis eorũ quorũ os maledictione & ama

Expanded text:
inator uitae meae, ne derelinquas me cadere in iIIis: ne adcrescant ignorantiae meae, et adprehendar in conspectu contrariorum, et gaudeat inimicus meus. Item illic: Indisciplinosae IOB adsuescas os tuum, est enim in illa uerbum peccati. Item in ecclesiaste: Noli festinare in ore tuo, etcor tuum non adceleret, ut proferas uerbum ante faciem dei: quia deus in caelo est et tu in terra: propterea pauca sint uerba tua. Item illic: Noli dare os tuum, ut peccet caro tua: et ne dicas ante faciem dei quia ignorantia est, ut non irascatur dominus in uerbis tuis, ut perdat opera manuum suarum. Item in iob: Et ideo a nequissima lingua absconde te, et absconnon timebis a superuenientibus malis. deride iniustos et infrena os scelestorum. Item illic: Et si in multiloquio extollamur, coram domino non absoluetur. Item in psalmo XIII: Linguis suis dolose agebant, uenenum aspidum sub
Abbreviated transcription (Latin):
bus ħt em ubi supra spinae nascuntur in manibur¬
a ebriosi Item in ecclesi astico. Operarius aebrio¬
Operarius aebrio¬
sus non locupl& abitur & qui spernit modia paula¬
tim decid& uiniũ & mulieres a postatare faciunt sa¬
pientes & arguunt sensatos & quise iungit fornica¬
riis erit requã putredo & uermes hereditabunt
tiea magna ira & contumelia & turpitudo illiur
multorũ sedisti priorillis nompos casbibere qđ
sufficiens est homini disciplinato uinũ exiguum
& in dormiendo non laborabis ab illo & non senti¬
ens dolorem uigiliae . colera & tortiones uiro in¬
frunito. somnus saanitatis in homine parco: dor¬
mi& usq: inmane & anima illius cũ ipso deliciabi¬
tur Iteminec clesicstico. Diligentes uiNiũ noli
prouocare multos enim exterminauit uinũ
ienis ꝓbat ferrũ durũ sic uinũ corda suꝑborũ

Expanded text:
bus. Item illic: Spinae nascuntur in manibubus. Item illic: Spinae nascuntur in manibus ebriosi. Item in ececclesiastico: Operarius ebriooperarius ebriacus non locupletabitur et qui spernit modica paulatim decidet vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes et arguent sensatos et qui se iungit fornicariis erit nequa putredo et vermes hereditabunt nea, magna ira, et contumelia, et turpitudo illius multorum sedisti, prior illis non poscas bibere. quod sufficiens sit homini disciplinato uinum exiguum, et in dormiendonon laborabis ab illo et non senes dolorem. uigilia et cholera et tortio uiro infrunito: somnus sanitatis in homine parco: dormiet usque in mane, et anima illius cum ipso deliciabitur. Item illic: Diligentes uinum noli prouocare: multos enim exterminauit uinum. ignis probat ferrum durum, sic uinum corda superboru