comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re ueni foras. & statim ꝓdi it qui fu̾at
mortuusligatꝰ pedes ⁊ manꝰ institis.⁊
facies eiꝰ sudario erat ligata. Dix̃ eis
reris siligatis pedib foras ꝓcessit. qui
qͣt̾duanꝰ resurrexit. Sig̾catur aũt qi
dum pecc̃or conteninit sepultus iacet.
qñ penitet surgit. qñ confitetur ꝓdit
qͣi de occultis exeundo manifestus. Quã
confessionẽ ds amministrat magnauo¬
ce elamando.i. magna gr̃a uocando.
S quia uiuificatꝰ. ⁊ a pecc̃is ab solutus
uituritaq auincłis exclusionis. ⁊ cĩ cȩ¬
teris fidelibꝰ lib̾e abit ⁊ conu̾sat᷑. quẽ ma
ceco intelligimꝰ humanũ genꝰ. sic ⁊ in isto
mortuo. Ubi eũ posuistis: hic nr̃a uoca¬
tio quȩ fit in occulto sig̾cat᷑. ꝑ destinatio
eni nostre uocatiõis occulta ẽ. cuiꝰ secre¬
tisignii ẽ int̾rogatio dñi qͣi nescientis
cum ipi nesciamꝰ. sicut apłs dic. Ut cog¬
noscam sic̃ ⁊ cognitꝰ sum. Quodait au¬
ferte lapidẽ. illos sig̾eat qui in eccła

Expanded text:
 veni foras. Et statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis. Et facies ejus sudario erat ligata. Dixit eisreris si, ligatis pedibus, foras processit, qui quatriduanus resurrexit. Significatur autem quia, dum peccator contemnit, sepultus jacet; quando poenitet, surgit; quando confitetur, prodit quasi de occultis exeundo manifestus. Quam confessionem Deus administrat, magna voce clamando, id est magna gratia vocando. Sed quia vivificatus et a peccatis solutus,vitur utique a vinculis exclusionis, et cum caeteris fidelibus libere abit et conversatur, quem macaeco intelligimus humanum genus, sic et in isto mortuo. Ubi eum posuistis? Hic nostra vocatio quae fit in occulto, significatur. Praedestinatio enim nostrae vocationis occulta est, cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus, sicut Apostolus dicit: Ut cognoscam sicut et cognitus sum . Quod ait, auferte lapidem, illos significat, qui in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ tenebras peccõꝵ ⁊ adu̾sitates belloꝵ ĩ¬
noctem pecc̃i.& idõ nullã securitatẽ po¬
test hab̾e nisi resipiscat. Hec ait. ⁊ pꝰ hec
suscitare eum ñ pot̾ant mortuus erat. s¬
dũodormiebat. Dixert gͦ discipłieiꝰ. Dñe
sidormit saluuserit. Dix̾at aut iħ̾e de
morte eiꝰ. illi aũt putauert quia dedor¬

Expanded text:
est; et tenebras peccatorum et adversitates bellorum imest; et tenebras peccatorum et adversitates bellorum imnoctem peccati. Et ideo nullam securitatem potest habere, nisi resipiscat. Haec ait, et post suscitare eum non poterant, mortuus erat, Domino dormiebat. Dixerunt ergo discipuli ejus: Domine, si dormit, salvus erit. Dixerat autem Jesus de morte ejus, illi autem putaverunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũit indie n offendit: quia lucẽ huiꝰ mim¬
diuidet. Si aut ambulau̾it in nocte of¬
fendit. quia lux ñ est in eo. Dubitationẽ
⁊ infidelitatẽ illoꝵ redarguit. uolebant¬
eñi ei dareconsiliũ ne moreretur. qui ue¬
n̾at mori. Uñ alibi petro dicenti. Diie ꝓpi¬
tius esto tͥait. Redi pꝰ me sachana. ñ eni sa¬
pis quȩ dĩ st̃. Ego sum dies. uos estis hore.
Nunquid hore consiliũ daredebent diei:
Si uidas ibi hora eẽt. luc̾et. ⁊ ñ tradet diẽ.
Ergo dñs in hoc u̾bo ñ ipsum iudam. s suc¬
cessorem euis p̃uidebat. Amplius. Nonne
.xii. hore st̃ diei : Sensusẽ. qͣi dicat. Muta¬
bilis ẽ. animꝰ humanus. ñ quod uult aliqͦ
tp̃r semꝑ uult. s sicut horȩ mutant᷑ una
succedente alii. sic cogitationes p̃t̾eunt ali¬
is succedentib. Siquis ambulau̾it indie
non offendetur ab aliquo ut einoceat. ⁊
ido securi uenite mecũ. Si aũt ambula¬
u̾it innocte.i. intenebris diabłi qui nox

Expanded text:
it in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit; quia lux non est in eo. Dubitationem et infidelitatem illorum redarguit. Volebant ei dare consilium, ne moreretur, qui venerat mori. Unde alibi Petro dicenti: Domine, propitius esto tibi, ait: Redi post me, Satana, non enim sapis quae Dei sunt . Ego sum dies, vos estis horae. Nunquid horae consilium dare debent diei? Si Judas ibi hora esset, luceret, et non traderet diem. Ergo Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ejus praevidebat. Amplius: Nonne duodecim horae sunt diei? Sensus est, quasi dicat: Mutabilis est animus humanus, non quod vult aliquo tempore, semper vult, sed sicut horae mutantur, una succedente alii, sic cogitationes praetereunt aliis succedentibus. Si quis ambulaverit in die, non offendetur ab aliquo ut ei noceat, et ideo securi venite mecum. Si autem ambulaverit in nocte, id est in tenebris diaboli, qui nox
Abbreviated transcription (Latin):
dñi aũt linteamina ⁊ sudariũ qͥ pecca¬
tum ñfecit ⁊ nicħ ignorauit in monum̃to
inuenta st̃. Ip̃e eñi solus incarne ñ tm̃mo¬
num̃to ñ ẽ oppssus ut aliqñ pecẽm in eo in¬
ueniret᷑. s nec linteis implicatꝰ ut aliquid¬
eum lat̾et. aut ab itine retardaret. Mul
tigͦ ex uidis quiuen̾ant ad marthã ⁊ mariã
⁊ uid̾ant quȩ fecit. credidunt in eum. Qui¬
ddam aut exip̃is abiert ad phariseos ⁊ dixer¬
tiauert de iħu phariseis ut seuirent. uł qͥ¬
dam ex his qui credidant nunti auer eis
ut edent. Collegert pontifices gͦ ⁊pha¬
risei concilium ⁊ dicebant. Quid facimus
qr hic homo multa signa facit: cogitabant
quomꝰ nocent. ñ quomͦ consułent. Si di¬
mittimꝰ eũ sic. om̃i eredent in eum: ⁊ ueni¬
ent romani ⁊ tollent nr̃m locu̾ ⁊ gentẽ. Le¬
pr̃alia ꝑdłe timebant. ⁊ etna ñcogitabant.
acsicutrunq amisert. Timebant ne si doc
in seruitutẽ disꝑg̾ent. quod postea factũ ẽ.

Expanded text:
 linteamina et sudarium qui peccatum non fecit, et nihil ignoravit in monumento inventa sunt. Ipse enim solus in carne, non tantum monumento, non est oppressus, ut aliquod peccatum in eo inveniretur, sed nec linteis implicatus, ut eum aliquid lateret, aut ab itinere retardaret. Multi ergo ex Judaeis qui venerant ad Mariam et Martham, et viderant quae fecit, crediderunt in eum. Quidam auttiaverunt de Jesu Pharisaeis ut saevirent, vel quidam ex his qui crediderant, nuntiaverunt eis ut crederent. Collegerunt ergo pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Cogitabant quomodo nocerent, non quomodo consulerent. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum: Et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timebant, et aeterna non cogitabant, ac sic utrumque amiserunt. Timebant ne si doctin servitutem dispergerent, quod postea factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
caiphas anni illuissimꝰ sac̾doserat. Ds̃ aut
constituit sumũ sac̾dotẽ unũ. cui mor¬
tuo unus succedȩt. s ꝑ ambitionẽ pꝰea eue¬
nit ut plures eent. ⁊ ꝑ annoᷤ singłoᷤ suiꝰ uiei¬
bꝰ ministrarẽt. Forte ⁊ uno anno plures am¬
ministrabant. ex quib sorte exibat qui in¬
censũ pon̾et q̃d ñ licebat nͥ summosac̃do¬
ti. ut de ⁊ acharia legit᷑. Axcx. orcxuii.

Expanded text:
Caiphas anni illius summus sacerdos erat. Deus autem constituit summum sacerdotem unum, cui mortuo unus succederet, sed per ambitionem postea evenit ut plures essent, et per annos singulos suis vicibus ministrarent. Forte etiam uno anno plures administrabant, ex quibus sorte exibat qui incensum poneret, quod non licebat nisi summo sacerdoti, ut de Zacharia legitur . A.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ .i. cupiditatũ carnaliũ. Traes in
quit enidns ade cũ ꝑeccass ⁊ int̾ram
ibis. Quod aũt ex iit de monum̃to.
aiam sig̾cat recedentẽ acarnalib ui¬
ciis. Quod uͦ institis obuolutꝰ exiit.
stituti alieni amolestiis carnis ee ñ pos¬
sumꝰ dicente apło. Mente seruio legi dĩ
carne aũt legi pecẽi. Quod aut facies
euis sudario tecta erat. hoc ẽ quod in hac

Expanded text:
 cupiditatum carnalium. Terra es enim, inquit Dominus Adae cum peccasset, et in terram ibis . Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus exiit,stituti, alieni a molestiis carnis esse non possumus, dicente Apostolo: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus s
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd pꝰ hanc uitã auferunt oĩa uelam̃ta
ut facie ad faciẽ uideamꝰ. Quantũ autẽ
int̾sit int̾ hominẽ quẽ dĩ sapia gestabat
ꝑ quẽ lib̾atisumꝰ. ⁊ cȩt̾os hoieshinc intelli¬
gitur. qͥd lazarꝰ exiensñ de monum̃to ñ

Expanded text:
 auferentur omnia velamenta, ut facie ad faciem videamus. Quantum autem intersit inter hominem quem Dei Sapientia gestabat, per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non
Abbreviated transcription (Latin):
factũ. quarta consuetudo. St̃ qui illici¬
tas resobuias cogitõnib suis ita ꝓrsus
abiciunt. ut nec delectent᷑. St̃ qui dele¬
ctantur ⁊ ñ consentiunt. Nondũ ꝑfecta
mors ẽ. s quodãmͦ inchoata. Delectatiõi
accedit consensio. iam ẽ illi damnatio.
Post consensũ infactũ irrumꝑte. factũ
inconsuetudinẽ u̾tit᷑. ⁊ fit quedã des¬
ꝑatio ut dicat᷑ quat̾duanꝰ e. iam putet.

Expanded text:
factum, quarta consuetudo. Sunt qui res illicifactum, quarta consuetudo. Sunt qui res illicitas obvias cogitationibus suis ita prorsus abjiciunt, ut nec delectentur. Sunt qui delectantur, et non consentiunt. Nondum perfecta mors est, sed quodammodo inchoata. Delectationi accedit consensio, jam est illa damnatio post consensum in factum irrumpit, factum in consuetudinem vertitur, et fit quaedam desperatio, ut dicatur: Quatridua
Abbreviated transcription (Latin):
Iħc gͦ rursũ fremens in semetipo. uenit
ad monumtũ. difficultate ostendit ui¬
uificationis gͣuib pecc̃is obruti peccõris.
Erat aut spelunca. ⁊ lapissuꝑpositꝰ erat
ei. Mortuussub lapide reus est sublege.
quȩ in lapide scͥpta ẽ. Iusto eni lex posi¬
sublege uiuentes. ut eos qui sublege erãt
lucͥfacerent. sic̃ ẽ. illud apłi. Misit ds̃ fi¬
liũ suũ factũ ex muliere factũ sublege.
Nam sponte selegi subdidit. ut eos qui
sublege erant redim̾et. Et uirgo abusi¬
ue uocata ẽ mulier ꝓpt̾ eos qui illa uir¬
gine ẽẽ nesciebant. Sic gͦ ꝓpt̾ eos qui esti
p̾dicate. Litt̃a eñi occidens ẽ qĩ lapis pre¬
mens. Hicit ei marthasoror eiꝰ qͥ mortu¬
Timebat remoto lapide potiꝰ fetorẽ exci¬
tari. qͣm frem resuscitari. Hiciteuħs.
Nonne dixitibi. qm̃si credidis uidebis
głam dĩ .i. putentẽ suscitari: Quatͥduanꝰ
citur mors anime. Prima est qͣi titillatio
delectatiõis incorde. sccda consensio. tria

Expanded text:
go rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Difficultatem ostendit justificationis, gravibus peccatis obruti peccatoris. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus est sub lege, quae in lapide scripta est. Justo enim. Lex posisub lege viventes, ut eos qui sub lege erant, lucrifacerent. Sic est illud Apostoli: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Nam sponte se legi subdidit, ut eos qui sub lege erant, redimeret. Et virgo abusive vocata est mulier, propter eos qui illam virginem esse nespraedicate. Littera enim occidens, est quasi lapis premens. Dicit ei Martha soror ejus qui mortuTimebat remoto lapide potius fetorem excitari, quam fratrem resuscitari. Dixit ei Jesus: Nonne dixi tibi quoniam si credideris, videbis Id est putentem resuscitari. Quatriduanus citur mors animae. Prima est quasi titillatio delectationis in corde, secunda consensio, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ. scit ubi sepultusẽ. s sie dicens
sig̾cat se qͣi nescire ꝑditum hominẽ .i.
mortuũ in ꝑecc̃is. Unde dicturus ẽ in
iudicio. Nnoui uos discedite ame.
Hoc ẽ. ñ uideo uos in luce mea. Hinc ⁊̃ ad
adam dr̃. ubi es: Turbauit semet ipsũ
quẽ alius turbare ñ potuit. Scdm uo¬
luntatem ꝓ pͥam turbatur infirmitaᷤᷤ
bari debeas mole pecẽi grauatꝰ. Est aũt
turbatio quȩdã tristiscũ gemitu cordis¬
commotio quã solent sequi lacrime. sicut
econtra hylarescit uultus ante risũ. Spu uͦ
frem̾e ẽ. impetꝰ irȩ contra uicia ꝓrumpens.
Hꝰ mͦi passiones suscepit xꝰ quia uoluit. ad
computat que bona di accepit. quȩ mala
reddidit. ⁊ de pecc̃is increpat se. Dic̃t ei.
Dñe uenri uide. Et lacͥmatꝰ e iħc. fleat se
homo. ⁊ fremat accusando suamala oꝑa.
de humilitate meã ⁊ laborem meũ.⁊dimit¬

Expanded text:
 scit ubi sepultus est, sed sic dicens, significat se quasi nescire perditum hominem, id est, mortuum in peccatis. Unde dicturus est in judicio: Non novi vos, discedite a me . Hoc est, non video vos in luce mea. Hinc etiam ad Adam dixit: Ubi es ? Turbavit semetipsum, quem alius turbare non potuit. Secundum voluntatem propriam turbatur infirmitas cbari debeat mole peccati gravatus. Est autem turbatio, quaedam tristis cum gemitu cordiscommotio, quam solent sequi lacrymae, sicut econtra hilarescit vultus ante risum. Spiritu vero fremere, est impetus irae contra vitia prorumpens. Hujusmodi passiones suscepit Christus, quia voluit computat quae bona Dei accipit, quae mala reddit, et de peccatis increpat se. Dicunt ei: Domine, veni et vide. Et lacrymatus est Jesus. Fleat se homo, et fremat accusando sua mala opera. Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimit
Abbreviated transcription (Latin):
eam. cũ udissent mariã quia cito surre¬
xit ⁊ exiit. secuti st̃ eam dicentes. qr ua¬
dit addmonumtũ ut ploret ibi. Hoc icdo
eũgłista narrare curauit. ut uideamꝰ q̃
occasio fec̾it. quod plures testes hab̾et re¬
surro qͣtͥduam. Maria gͦ cũ uenisset uͥ
erat iħc. uidens eũ cecidit ad pedes eius
⁊dixit ei. dñe si fuisseshic. neẽt mortu

Expanded text:
cum vidissent Mariam quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum ut ploret ibi. Hoc ideo evangelista narrare curavit, ut videamus quae occasio fecerit quod plures testes haberet resurrectio quatriduani. Maria ergo, cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
hic. fr̃ mnsñ fuisset mortuus. S ⁊ nc scio
quia quec̃q poposc̾is adõ. dabit tͥ ds.
Hoc scio qr potessuscitare si uis. quod
tuo arbitrio relinquo. Neñi p̃sumo nec
rogo ut frẽm suscites: quia nescio an sit
eiutił resurrectio. dixit illi iħc. Resur¬
get fr̃tuus. ħ ambiguũ fuit andic̾et
de p̃senti resurrõne an de fut᷑a. quȩ cõ¬
munis erit om̃ium. Dicit ei martha.
Scio quia resurget in resurrõne inno¬
uissimo die. Dicit ei iħc. Ego sum resur¬
rectio⁊ uita. Sane sentis de ultima re
test ⁊ mͦ resurg̾e: quia ego sum resurro.
⁊ iddo resurr̃o quia uita. Q credit in me
⁊̃ si mortuus fu̾it uiuet. Et om̃is qui

Expanded text:
hic, frater meus non fuisset mortuus. Sed et nunc scio quia quaecunque poposceris a Deo dabit tibi Deus. Hoc scio, quia potes suscitare si vis, quod tuo arbitrio relinquo. Non enim praesumo nec rogo ut fratrem suscites, quia nescio an sit ei utilis resurrectio. Dixit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit, an diceret de praesenti resurrectione, an de futura quae communis erit omnium. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione in novissimo die. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Sane sentis de ultima restest et modo resurgere, quia ego sum resurrectio: et ideo resurrectio quia vita. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet; et omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ imminebat ad mortẽ fuit. s potꝰ ad
miracłi quo omñs credent in xp̃m. Głifi¬
catio aut filiũ dĩn auxit cũ sit plenus ds̃.
s nob̃ ꝓfuit. Diligebat aut iħc marthã.⁊
sororẽm eius mariã ⁊ lazaru. Tristium con¬
solator. languentiũ saluator. ⁊ mortuorũ
suscitator. lazarũ diligebat ꝑquẽ pecc̃or
sig̾catur. quia nuenit uocare iustoss pec¬
catores. Ut gͦ audiuit quia infirmabat᷑. tẽ

Expanded text:
ad mortem fuit, sed potius ad miraculum, quo omnes crederent in Christum. Glorificatio autem Filium Dei non auxit, cum sit plenus Deus, sed nobis profuit. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam et Lazarum. Tristium consolator, languentium salvator, et mortuorum suscitator, Lazarum diligebat, per quem peccator significatur, quia non venit vocare justos, sed peccatores . Ut ergo audivit quia i
Abbreviated transcription (Latin):
Non ause st̃ dice uenri sana ⁊ sufficitamã¬
ti nuntiare quiñdeserit que amat. Inbe¬
thania infirmabat᷑ lazarꝰ quod castellũ
erat ꝑximũ iherosolimis. Iste sorores la¬
ignorantie adhũc errantibꝰ dño suppli¬

Expanded text:
Non ausae sunt dicere, veni et sana: et sufficit amanti nuntiare, qui non deserit quem amat. In Bethania infirmabatur Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Istae sorores Laignorantiae adhuc errantibus, Domino suppli
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to hñtẽ. Num̾us iste .iiͦiͬi. diesmortis
sig̾cat. Homo cũ pecc̃o ade nascitur ut
apłs ait. ꝑ unũ hominẽ pecc̃m intͣuit
inmundũ: ⁊ ꝑ pecẽm mors. Ecce unꝰ di¬
esmortis. Homines postꝗͣ uenuĩt ad ra¬
tionabiles annos naturalẽ legẽ que dic
incorde. quod tͥ ñ uisfieri alii ne fec̾is.
tͣnsg̃diunt᷑. Eece alt̃ ddies mortis. Dataẽ.
lex ꝑmoysen ⁊ contemnit᷑. Eece teiꝰ dies

Expanded text:
mento habentem. Numerus iste quatuor dies mortis significat. Homo cum morte peccati Adae nascitur, ut Apostolus ait: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ecce unus dies mortis. Homines postquam pervenerint ad rationabiles annos, naturalem legem, quae dicit in corde, quod tibi non vis, alii ne feceris , transgrediuntur. Ecce alter dies mortis. Data est lex per Moysen, et contemn
Abbreviated transcription (Latin):
‸bulabat a pd̾ uideos. s abiit in regionẽ
uixta desertũ inciuitatẽ quȩ dr̃ effrẽ
⁊ ibi morabat᷑ cũ discipłis suis. Cogitaue¬
r̃t magis definite qͣm pͥꝰ int̾fic̾e eũ. s ip̃e
uiuendi exemplũ dedit discipłis. Neni
ẽ pecẽm si fideles ꝯcuł ꝑseqntium se sub¬
trahant. Quodaut uadit effrem quod in¬
t̃p̃tat᷑ fructificatio. figͣat tͣnsitũ ad ȩccłã
pascha iudoꝵ. Et ascendunt multi
ihrłimam de regione ante pascha ut
scĩficarent seipsos. Adño p̃ceptũ fuit
iudeis ꝑ moysen. ut indie paschȩ celebra¬
tione festi scificarent᷑. Que celebratio um¬
bra fuit futuri. Sanguine postes uidoꝵ
signati st̃. quia sanguine xͥ frontes nr̃e
signantur. Querebant gͦ iħm ⁊ collo¬
quebant᷑ ad inuĩcem in templostantes.

Expanded text:
n regionem juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequentium se subtrahant. Quod autem vadit Ephrem, quae interpretatur fructificatio, figurat transitum ad Ecclesiam A. 97X Et ascenderunt multi Hierosolymam de regione ante pascha, ut sanctificarent seipsos. A Domino praeceptum fuit Judaeis per Moysen, ut in die paschae celebratione festi sanctificarentur. Quae celebratio umbra fuit futuri. Sanguine postes Judaeorum signati sunt, quia sanguine Christi frontes nostrae signantur. Quaerebant ergo Jesum, et colloqu
Abbreviated transcription (Latin):
Idies inte ⁊ cͥcundab̃t te inimici tui uallo.
⁊ coangustabt te undiq ⁊ ad t̾ram ꝓst̾¬
nent te ⁊ filios tuos qͥ inte st̃. Litt̾am sic le¬
ge. Si cognouisses qr uenient diesinte ⁊
cͥcundabt̃ te inmici ⁊ cet̾a. ⁊ tu subaudis
fleres. que mͦ qi nescis q̃d imminet ex ul¬
tas. ducarnẽ uoluptatib das.:⁊ qͥdẽ in hac
uisses hec suꝑuentura mala: s nc abscon¬
ditast ab ocuł cordis tui. Uł pot apͥncipio
capłi sub uno u̾su legi usq ad pacet. ħ¬

Expanded text:
inimici tui vallo, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Litteram sic lege: Si cognovisses, quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici, etc., etiam tu, subaudis fleres, quae modo, quia nescis quod imminet, exsultas, dum carnem voluptatibus das. Et quidem in hac visses haec superventura mala; sed nunc abscondita sunt ab oculis cordis tui. Vel potest a principio capituli sub uno versu legi usque ad pacem
Abbreviated transcription (Latin):
genu sibi flectetur. celestiũ. t̃restriũ ⁊ in¬
fernoꝵ. Notandũ qd osanna ebraicum
u̾bũ compositũ ẽ ex corrupto ⁊ integro.
Salua nanq siue saluifica apud eosd̃r
osi. ⁊ anna e intiectio dep̃cantis. Deniq
in p̃s. cxuuͦ. uͥ .lxx. intptes tͣnstulert o
dne saluũ me fac. in ebreo scͥptũ e. anna¬
salua obsecro sigͥt consumpta uocali qͥ
ubu ancedens t̾minat cũ ꝑfecte dr̃ osi.
quod metrici in scandendis u̾sib sinalim¬
pham uocant. qͣuis scͥptam litt̃am scanden¬
tes tͣnsiliant. In hocaut ubo osanna .i. litt̾a
n scͥbit᷑. s sensu loq̃ntiũ saluo funditꝰ inter¬
mittitur. Inc̃stinu aut turba multa quȩ ue

Expanded text:
r, coelestium, terrestrium et infernorum . » Notandum quod hosanna Hebraicum verbum compositum est ex corrupto et integro. Salva namque sive salvifica apud eos dicitur hosi et anna est interjectio deprecantis. Denique in psalmo CXVII, ubi LXX Interpretes transtulerunt: O Domine, salvum me fac, in Hebraeo scriptum esalva, obsecro, significat: consumpta vocali quae verbum antecedens terminat, cum perfecte dicitur osi. Quod metrici in scandendis versibus synaloepham vocant, quamvis scriptam litteram scandentes transiliant. In hoc autem verbo hosanna, i littera non scribitur, sed sensu loquentium salvo, funditus intermittitur. In crastinum autem turba multa quae ve
Abbreviated transcription (Latin):
ad q̃d ꝑ contemptũ mortis ⁊ głam resur¬
rectionis ⁊ tͥum phũ ascensionis ꝑueni¬
ret. Hinc pꝰ resurrectionẽ ait discipłis.
Data ẽ mͥ om̃is potestas in cęlo ⁊ intra.
Consonat lausturbȩ uoci gabrieł qͥ ait
matͥdñi. Hic erit magnꝰ ⁊filiꝰ altissimi
uocabit᷑. ⁊dabit illi dñs ds sedem dauid
patris eiꝰ ⁊ regnabit indomo iacob in

Expanded text:
Ad quod per contemptum mortis, et gloriam resurAd quod per contemptum mortis, et gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc post resurrectionem ait discipulis: « Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . » Consonat laus turbae voci Gabrielis, qui ait matri Domini. « Hic erit Magnus et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem patris David ejus, et regnabit in domo Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
sit iudaicꝰ ppłs. secutus ẽ gentił. msfi¬
deles clamant filio dauidosanna quod
latine dr̃ salus. qr credunt dauro filiũ
⁊di filiũ unĩ filiũ saluare t̾renos. ut
iusti in angłoꝵ runã edificent᷑. Con
uͦ quȩ fit in do. confesuio sola ẽ ilauda¬
tio bonoꝵ quȩ pstita st̃ ab eo. Benedictio
uͥique fit adõ in nob̾ impletur. dũ eiꝰ be¬
nefieiis implemur: Quẽ aũt iudei fide¬
lesc̃dicłunt uent̾um. hune nos uenisse
cͥdimꝰ In eiꝰ qͥppe laude celestia ⁊trena
concinunt. qr qͦ nascente celestes uirtuteᷤ
decantant gła in excelsis do ⁊ intra pax
hominib: eo de mundi pͥncipe tͥumpha¬
turo mortales uicẽ laudis rependunt.
dicentes pax incelo ⁊ gła in excelsis. Tur
be quide refecte de qͥnq panib ⁊ duo¬
b piscib uoluert raꝑe iħm ⁊ constitu¬
ere regem. s ip̃e fugit inmontẽ. Nc aut
ñ repͥmit uoces eoꝵ qͥ regnũ dauid restau¬
randũ in eo concinunt. In qͦ aꝑte docet

Expanded text:
sit Judaicus populus, secutus est gentiles. Homines fideles clamant filio David: Hosanna: quod Latine dicitur salus, quia credunt David filium Dei filium, unum filium salvare terrenos, ut justi in angeloru quae fit in Deo, confessio sola est et laudatio bonorum, quae praestita sunt ab eo. Benedictio vero quae fit a Deo, in nobis impletur, dum ejus beneficiis implemur. Quem autem Judaei fideles crediderunt venturum, hunc nos venisse credimus. In ejus quippe laude coelestia et terrena concinunt, quia quo nascente coelestes virtutes decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus : eo de mundi principe triumphaturo, mortales vicem laudis rependunt, dibae quippe refectae, de quinque panibus et duobus piscibus voluerunt rapere Jesum et constituere regem, sed ipse fugit in montem. Nunc autem non reprimit voces eorum qui regnum David restaurandum in eo concinunt. In quo apte docet
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cum appͦpinqͣret iam ad descen¬
sum montis oliueti. ceꝑunt omstur¬
be descendentiu gaudentes laudare din
uoce magna. Descendente dño de mon¬
te oliueti .i. humiliante se ad infirmi¬
tatem nre carnis cũ sit informa dĩ. cũ
illo descendunt t᷑bȩ .i. humiliant᷑ sub
manu eiꝰ. qui miscdia indigent ut ab

Expanded text:
propinquaret ad descensum montis Oliveti coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Dominum voce magna. » Descendente Domino de monte Oliveti, id est humiliante se ad infirmitatem nostrae carnis, cum sit in forma Dei. Cum illo descendunt turbae, id est humiliantur sub manu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iħsdixit ad legis ꝑitos ⁊ phariseos
dicens. Silicet salbo curare: At illi ta¬
cuert̃. Mitotacent qui contra se dictu
qͥcqͥd dix̾it uident. Si eni curare licet
cur obseruant si sabb̃m solu̾it. sinlicet
cur pecora curant: Dix dicens. tał posi¬
cio ẽ quał ex pectans ex pectaui. signifi¬
cans ꝑseu̾antiã loq̃ntis. donec expleat
quod intendit. Ipse u apphensum sana¬
uit eũ acdimisit. Et respondens dixit¬
teum cadet. ⁊ ñ continuo extrahet illũ
die sabb̃i: & non pot̾ant ad hec respon¬
dere illi. Idõ ante phariseos ydropicũ
sanat ⁊mox contra auariciam dispu¬
tat. ut ꝑ eiꝰ egritudinẽ corꝑis in ilł
ex pͥm̾et᷑ egritudo intis. ⁊ corꝑał exem¬
plo curationis disc̾ent sp̃ualit̃ curari.
Congruent ⁊ ydropicũ animali quod
cecidit in puteũ comparat. Humore
eñi laborabat. Bos⁊ asinus sapientes
⁊ hebetes sig̾cant. uł bos ppłmsig̾cat
iugolegis attritum. asinꝰ gentilẽ po¬
pulũ nulla ratione domitũ. quasi ani¬

Expanded text:
dixit ad legisperitos et ad Pharisaeos, dicens: Si licet Sabbato curare? At illi tacuerunt Merito tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Si enim curare licet, cur observant si Sabbatum solverit? si non licet, cur pecora curant? Dixit dicens, talis positio est, qualis exspectans exspectavi , significans perseverantiam loquentis, donec expleat quod intendit. Ipse vero apprehensum sanavit eum, ac dimisit. Et respondens teum cadet, et non continuo extrahet illum die Sabbati: Et non poterant ad haec respondere illi. Ideo ante Pharisaeos hydropicum sanat, et mox contra avaritiam disputat, ut per ejus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo mentis, et corporalis exemplo curationis discerent spiritualiter curari. Congruenter etiam hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparat: humore enim laborabat. Bos et asinus sapientes et hebetes significant, vel bos populum significat jugo legis attritum; asinus gentilem populum, nulla ratione domitum, quasi ani
Abbreviated transcription (Latin):
nem᷑ orare ad dm̃. conscientia ñ
multiloqͥo sic̃ echnici putantes qd̾
ipsi ita uerbis dm̃ flectere que
scienti loqͥmur. Ad qd̾ responde¬
mus nos ñ narratores eẽ s roga¬
tores. Ipsa orationis intentio: cor
nr̃m serenat. capaciusq efficit:
ad excipienda diuina munera.
unc dixit unus
ex discipulis eiꝰ ad eũ. dnẽ

Expanded text:
nemur orare ad Deum conscientia, non multiloquio sicut ethnici, putantes quod ipsi ita verbis Deum flectere queascienti loquimur. Ad quod respondemus, nos non narratores esse, sed rogatores, Ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera. L. Tunc dixit unus ex discipulis ejus ad eum: D
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ suã abillo. Ioẽ. ad comꝑationem
illiꝰ. uł plꝰ ꝙͣ ille. qr ille apt̾ se de oꝑib. hic
uͦ apuddin ex fide iustificatꝰ ẽ. Alonge
stare nec ocłos leuare indicia st humili¬
tatis. ꝗͣ ds̃ de ꝓpe aspicit. Iste conscĩam
p̃mit s spe subleuat. pectꝰ ꝑcutit penas
de se exigens ut ds̃ parcat. confitetur
ut ds agnoscat. ignoscit d̾s qd̾ iste agnos¬
cit. Tund̾e ait pectꝰ quid ẽ. nͥ arguere qͥd
latet in pectore. ⁊ euidenti pulsu occul¬
tum castigare pecc̃m: Tipice. phariseꝰ
canus uͦ gentił. qui humilit pecc̃a sua
confessꝰ appͦpinqt dõ ut exaltet᷑. Lccxu¬

Expanded text:
comparationem illius vel plus quam ille: quia ille apud se de operibus, hic vero apud Deum ex fide justificatus est. A longe stare, nec oculos levare, indicia sunt humilitatis, quam Deus de prope aspicit. Iste conscientiam premit, sed spem sublevat, pectus percutit, poenas de se exigens ut Deus parcat, confitetur ut Deus ignoscat, ignorat Deus quod iste agnoscit. Tondere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidente pulsu occultum castigare peccatum? Typice, Pharisaeucanus vero gentilis, qui humiliter peccata sua confessus, appropinquat Deo et exaltatur. L
Abbreviated transcription (Latin):
stram. Cũ supͣ regnũ cȩloꝵ. pau¬
perum ẽẽ dicat᷑. ex opposito appa¬
ret. qd̾ ab hoc regno se alienat. qͥ
consolationẽ querit in tẽporali¬
bus. Non enĩ diuitie. s amor d¬
uitiaꝵ in culpa est. ut eccłastes
ait. Qͥ amat diuitias. fructus ñ
capiet ex eis. hoc est qͥ nescit ero¬
gare pauperi. carebit in poste¬
rũ. & alibi leguus. Beatꝰ diues
qͥ inuentꝰ est sine macła. ⁊ qͥ post
aurũ ñ habiit nec sꝑauit in pe¬
cunia ⁊ thesauris. Ue uob̃ qui sa¬
turat estis. qr esurietis. Saturatꝰ
erat diues purpuratꝰ epulans coti¬
die splendide. s dirum ue sustine¬
bat. quando de lazari digito quẽ
despexerat guitam aque quere¬
bat. Utiq si beati sunt semꝑ esu¬
rientes iusticiã infelices st̃ nullam
ueri bonis patientes famẽ. Ne uob̃
qͥ ridetis nunc: qr lugebitis ⁊ flebi¬
tis. hinc salomon ait. Risus dolo¬
re miscebitur. ⁊ extrema gaudii luc¬
tus occupat. & iterũ. Cor sapienti¬

Expanded text:
A. Cum supra regnum coelorum pauperum esse dicatur, ex opposito apparet quod ab hoc regno se alienat, qui consolationem quaerit in temporalibus. Non enim divitiae, sed amor divitiarum in culpa est, ut Ecclesiastes ait: Qui amat divitias fructus non capiet ex eis , hoc est, qui nescit erogare pauperi, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in peunia et thesauris . Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis. Saturatus erat dives purpuratus, epulans quotidie splendide ; sed dirum vae sustinebat, quando de Lazari digito quem despexerat, guttam aquae quaerebat. Utique si beati sunt semper esurientes justitiam, infelices sunt nullam veri boni patientes famem. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Hinc Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
mnis arbor. quȩ ñ facit
fructum bonũ excidet᷑. ⁊ in ig¬
nem mutet᷑. Igit᷑ ex fructibꝰ eoꝵ cog¬
noscetis eos. Si ille qͥ ñ facit fructũ
bonũ. separandꝰ a iustis sic̃ edi ab ag¬
nis. ⁊ in ignẽ mittendꝰ ẽ. uoce illa.
ite maledicti in ignẽ ȩt̃nũ. quid erit
de illo. qui facit. quicqͥd mali pot̃:
Qͥa arbor mala fructus bonos fa¬
cere ñ potest: igitur ex fructibꝰ eoꝵ
xlii. mͦ.i

Expanded text:
mnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur, igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. Si ille qui non facit fructum bonum, separandus est a justis sicut haedi ab agnis, et in ignem mittendus est voce illa: Ite, maledicti, in ignem aeternum , quid erit de illo, qui facit quidquid mali potest? quia arbor mala fructus bonos facere non potest. Igitur ex fructibus eorum, XLII.
Abbreviated transcription (Latin):
tociens pmoniti de morte dni tam eu qͥñ
comphensus ẽ reliquert. qͣntomagisscan¬
dalizarent᷑ si p̃moniti ñfuissent: Crebro
gͥ p̃dixit eis ⁊ passionis penã ⁊ resurronis
głam. ut cũ morientẽ cernerent ⁊ resurrec¬

Expanded text:
toties praemoniti de morte Domini, tum eum quando comprehensus est reliquerunt, quanto magis scandalizarentur, si praemoniti non fuissent. Crebro igitur praedixit eis, et passionis poenam, et resurrectionis gloriam, ut cum morientem cernerent, etiam resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco uehem̃ter cauendũ ẽ ne cũ
ne ista necessaria desint uł sibi. ut¬
sibi cõmissis. forte uidicemꝰ eũ cõtͣ
p̃cepta dñi facere. Nã ⁊ pse dñs
loculos habere dignatꝰ ẽ cũ peceu¬
nia neqͥs in hoc scandalũ pateret᷑
laulꝰ etiã uidet᷑ cogitasse de cͣsti¬
no cũ dic̃. De collectis aut̃: sic̃ ordi¬
naui facite. Ad hanc gͦ regulã to¬
tũ hoc preceptũ redigitur. ut etiã
mus. Itaq ñ labor ⁊ ꝓuidentia dãp¬
nat᷑: s m̃tem ꝓfocans cura .xxxix.¬

Expanded text:
 loco uehementer cauendum est, ne fone ista necessaria desint uel sibi usibi commissis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est cum pecunia: ne quis in hoc scandalum pateretur: Paulus etiam videtur cogitasse de crastino, cum dicit: « De collectis autem sicut ordinavi facite . » Ad hanc ergo regulam totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam mus. Itaque non labor et providentia damnantur, sed mentem praefocans cura.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ agri qd̾ hodie ẽ. ⁊ cͣs in clibanũ
mittet᷑. ds̃ sic uestit: qͣntomagis
uos minime fidĩ: Uestit. idest¬
adornat ds̃ fenũ. hoc ẽ. herbas. &e
pulero colore ⁊ bono odore. qd̾ cũ de¬
siccatũ fuerit. mittet᷑ in clibanũ. id
est maceruũ: habentẽ speciẽ cliba¬
ni. Modica fides est: quȩ nec de mi¬
nimis certa est. nedum ȩt̾na sꝑat.
Nolite gͦ sollicite eẽ dicentes quid mã¬
ducabimꝰ aut qͥd bibemꝰ. aut coope¬
riem᷑. Hȩc enĩ omĩa gentes inqͥrũt¬

Expanded text:
num, quod hodie est et cras in clibanum num, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidadornat Deus fenum, hoc est, herbas et pulchro colore et bono odore: quod cum desiccatum fuerit, mittetur in clibanum, id est, in acervum habentem speciem clibani. Modica fides est, quae nec de minimis certa est, nedum aeterna speret. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus? aut quid bibemus? aut quo operiem
Abbreviated transcription (Latin):
neq metunt. neq congregant in hor¬
rea. ⁊ pat̃ ur̃ cȩlestis pascit illa. Non¬
ne uos magis pluris estis illis: Hoc ad
litt̾am intelligendũ ẽ. Et dñs manifestȩ
omnẽ curã rerũ p̾sentium ad mouet
⁊ attonitos tantũ ẽẽ in speciȩ futiͦ do¬
cet. Rationale animal cui et̃nitas ꝑ¬
mittit᷑. plꝰ est ꝙͣ irrationale. Magis
pluris: hoc est multo pluris p̃cii estiᷤ
uos: quã uolatilia cęli aerii. Qͥ s aut̃
ur̃m cogitans potest adicere ad sta¬
turã suam cubitũ unũ: Si gͦ neq qd̾
muimũ ẽ. potestis. qͥd de cet̾is solli¬
citi estis: Et de uestimento qͥd solli¬
citi estis: Illi relinqͥte tegendi cor¬
poris curam. cuꝰ factum ẽ. Conside¬
renda allegoria. sic nec in auibꝰ. s de
minoribꝰ persuasio fit ad maiora. Di¬
coaut̃ uobis. qm̃ nec salomon in
omĩ gła sua. cooꝑtus ẽ. sic̃ unũ ex
istis. Que purpura regũ. quȩ pie¬
tura textricũ potest floribꝰ cõpara¬

Expanded text:
neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit ea: Nonne vos magis pluris estis illis? Hoc ad litteram intelligendum est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suminimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? et de vestimento quid solliciti estis? BEDA. Illi relinquite tegendi corporis curam, cujus cura factum est. Considerenda allegoria, sicut nec in avibus, sed de minoribus persuasio fit ad majora. « Dico autem vobis quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. » Quae purpura regum, quae pictura textricum potest floribus compara
Abbreviated transcription (Latin):
aie: quomͦ ocłs ñ aliud ẽ acarne. s aliqͥd
e carnis. ꝑfundens lucẽ cȩtis mnbris. Er¬
go intelłs qui animã illuminat. adeo
illuminatur. Respondit mulier ⁊ di¬
xit. Non habeo uirũ. Dixit ei iħs. Bene
dixisti quia ñ habeo uirũ. qͥnq enim

Expanded text:
animae: quomodo oculus non aliud est a carne, sed aliquid animae: quomodo oculus non aliud est a carne, sed aliquid est carnis, perfundens lucem caeteris membris. Ergo intellectus qui animam illuminat, a Deo illuminatur. Respondit mulier et dixit: Non habeo virum. Dicit ei Jesus: Bene dixisti, quia non habeo virum. Quinque enim
Abbreviated transcription (Latin):
turdnis: ⁊ mulier adhuc carnẽ saꝑit.
Suspirat tñ hab̾e de illo fonte de quo
pꝰꝗͣ bib̾it ñ indigeat aqua. ꝓmitit
iħc sacietatẽ sꝑc quȩ fiet in resurrec¬
tione. Uñ illud. Saciabimur inbonis
domustue. Et alibi. Inebriabunt̃ ab
ub̾tate domustuȩ: aqua corꝑał deor¬
sum fluit. aqua uͦsp̃alissursum salit .i.
salire facit. cum illosqui eam bibunt in
etnam głam subuehit. Hanc qͥppe aquã
bib̾e e. infide ⁊ aliisdonis gr̃e summoꝑe
delectari ⁊ sic in plenitudinẽ głe tͣnsire.
huic Uiro .s. duce ad contemplationẽ sp̃ua¬
lis intelligentie ascendas. Nir carnalis ñ
accipitur hic. s uir anime .i. intellectus
animȩ. Quasi dicat diis Solo intellectu
intelłm tuũ. Non eñĩ e magnũ hab̾e ani¬
mam sine intellectu. Un d̃. Nolite fieri
sicut equus⁊ mulus. quib non ẽ intelłs.
bestiał uita ẽ. sine intellectu. Uirẽ. qui
regit animã. intelłs scilicet. Non tamen
aliud ẽ intlłs anime ab aĩa. s ẽ aliquid

Expanded text:
us, et mulier adhuc carnem sapit. Suspirat tamen habere de illo fonte, de quo postquam biberit, non indigeat aqua. Promittit Jesus satietatem spiritus quae fiet in resurrectione. Unde illud: Satiabimur in bonis domus tuae . Et alibi: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Aqua corporalis deorsum fluit, aqua vero spiritualis sursum salit, id est salire facit, cum illos qui eam bibunt, in aeternam gloriam subvehit. Hanc quippe aquam bibere, est in fide et aliis donis gratiae summopere delectari, et sic in plenitudinem gloriae transire. huc. Viro scilicet duce, ad contemplationem spiritualis intelligentiae ascendas. Vir carnalis non accipitur hic, sed vir animae, id est, intellectus animae. Quasi dicat Dominus: Solo intellectu intellectum tuum. Non enim est magnum habere animam sine intellectu. Unde David: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Bestialis vita est sine intellectu. Vir est qui regit intellectus animae ab anima, sed est aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
salus. facit gͦ uoluntatẽ patris docendo
credere in se. Facit opus maturando mi¬
st̾ium incarnationis qͦusq ꝑpassionẽ
⁊ cet̾a compleat illud. Nonne uosdici¬
tis quod adhuc quatuor mensesst̃ ⁊ mes¬
sisuenit: Nos. iiͫi. m̃ses computatis
usq ad messẽ: s ego uob̾ aliã messẽ al¬
bam ⁊ paratã ostendo. Ecce dico uobis
leuate oculos ur̃os⁊ uidece regiones
quia albe st̃ iam ad messẽ. Ocłis cordis
considate quod transacta hyeme in¬
fidelitatis ad ẽ calorfidĩ. ⁊ parata st̃ cor¬
da. ut oꝑa iusticie ex eis colligatis. Et
qui met̾it m̃cedem accipit ⁊ cong̃gat
fructuin uitã et̾nam. ut ⁊ qui seminat
simulgaudeat ⁊ qui metit. Disparis
temꝑislabores habuert ꝓpħe seminan¬
tes. ⁊ apłi metentes. s parit m̃cedẽ acci¬
pient uitam etnã. In hoc en ẽ u̾bũ ue¬

Expanded text:
salus. Facit ergo voluntatem, docendo credere in se; facit opus, maturando mysterium incarnationis, quousque per passionem et caetera compleat illud. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit. Vos quatuor menses computatis usque ad messem, sed ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Oculis cordis considerate, quod transacta hieme infidelitatis, adest calor fidei, et parata sunt corda ut opera justitiae ex eis colligatis. Et qui metit, mercedem accipit et congregat fructum in vitam aeternam, ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit. Disparis temporis labores habuerunt prophetae seminantes et apostoli metentes; sed pariter mercedem accipient vitam aeternam. In hoc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
cibi habeo manducare quẽ uos uescitis.
Dicebant gͦ discipłi adinuicẽ. Nunqͥã
aliquis attulit ei manducare: Quid
mirii si mulier ñ intelligebat potum
sp̃s s carnis: Ccce discipłi qui cibos
uentris attułant: nondũ intelligunt
magistrũ loquide cibom̃tis. unde eos
instruit non ꝑcircuitũ ut illã quȩ ui¬
ro carebat. s aꝑte. Dicit eis iħc. Meuscib
ẽ ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui misit me.

Expanded text:
 habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier non intelligebat potum spiritus, sed carnis? Ecce discipuli qui cibos ventris attulerant, nondum intelligunt magistrum loqui de cibo mentis: unde eos instruit, non per circuitum, ut illam quae viro carebat, sed aperte. Dicit ei Jesus: Meus cibus est ut faciam voluntatem e
Abbreviated transcription (Latin):
ducit adu̾itatẽ illos rudes. nec statim
affirmat xp̃m ne irasc̾ent᷑ ⁊ indigna¬
rentur. ydor g̾ce aqua latine. indey¬
dria.i. aquariũ. quã pͥus usui nẽ aũt
om̃ deputans ꝓicit. Hinc discant euan¬
głiz aturi pͥꝰ depon̾e curã ⁊ omis scłi. Et¬

Expanded text:
ducit ad veritatem illos rudes; nec statim affirmat Christum, ne irascerentur et indignarentur. Hydor Graece, aqua Latine: inde hydria, id est, aquarium, quam prius usui, nunc autem oneri deputans, projicit. Hinc discant Evangelizaturi p
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi eius. ⁊ mirabantur quia cũ muli¬
ere loquebat᷑. Nemo tam̃ dixit quid que¬
ris. aut cum ea quid loqueris. Bonum
mirabantur. malũnon suspicabantur
Uen̾at eñi quere quod ꝑierat. quigen¬
tilem erroneãdocet. Et hoc mirabant᷑.
ignorantes mist̾ium eccłȩ degentibus
future. Non ausi st̃ introgare mulierẽ
ris. tim̃tes ne ab eo rephendant᷑ si int̾¬
rogauint incaute. Reliquit gͦ muli

Expanded text:
discipuli ejus, et mirabantur quia cum mulidiscipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris? aut quid loqueris cum ea? Bonum mirabantur, non malum suspicabantur: venerat enim quaerere quod perierat, qui gentilem erroneam docet. Et hoc mirabantur, ignorantes mysterium Ecclesiae de gentibus futurae. Non ausi sunt interrogris? timentes ne ab eo reprehendantur, si interrogaverint incaute. Reliquit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ñcorpꝰ. pura intẽ ñ corꝑeũ locum querit
inquo adoretur. Ergo nec inmonte nec
qui ubiq nob̾cũ ẽ ⁊ in cognitione u̾ita¬
e. Quod en ppłs inlege asꝑsione sangui¬
uit nos a pecc̃is nr̃is insanguine suo.
Sic ⁊ cȩt̾is abiectis figuris. u̾itate rerũ
figuratarũ illustremur. Dicit ei muli
ñdu agnoscebat. Digna gͦ erat cui mani¬
festaretur. messias uenit quasi dicat ue¬
niet. messias ebraice xp̃c ẽ grece: unctꝰ
latine. Unde ⁊ punice messe drunge.
Uicine eñi lingue st̃ ebraica. punica
⁊ syra. Messias annuntiabit om̃ia ad
cultum suũ ⁊ patris ꝑtinentia. qualit̃
uidelicoe spto templo uł monte intus
exhibeamꝰ nos tem plũ dõ ubi in spũ ⁊ u̾n
tate oremꝰ. dicit ei iħe. Ego sum qui loqͦr
tecũ. Ego sum messias quẽ uenturũ ex¬
pectas. Qui manifestatione accepta mox
factusẽ uir caput mulieris. ⁊ xp̃c caput
uiri. Reliquit gͦ hẏdriam cupiditatis
⁊ cucurrit p̃dicare. Et continuio uenert

Expanded text:
n corpus, puram mentem, non corporeum locum quaerit in quo adoretur. Ergo neque Hierosolym in cognitione veritaest. Quod enim populus in lege aspersione sanguivit nos a peccatis nostris in sanguine suo; sic et caeteris abjectis figuris, veritate rerum figuratarum illustremur. Dicit ei mulienondum agnoscebat. Digna ergo erat cui manifestaretur. Messias venit, quasi dicat: Veniet. Messias Hebraice, Christus est Graece, unctus Latine. Unde et Punice messe dicitur unge. Vicinae enim linguae sunt, Hebraica, Punica et Syra. Messias annuntiabit omnia, ad cultum suum et Patris pertinentia; qualiter videlicet spreto templo vel monte, intus exhibeamus nos templum Deo, ubi in spiritu et veritate oremus. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Ego sum Messias, quem venturum exspectas. Qua manifestatione accepta, mox factus est vir caput mulieris, et Christus caput viri. Reliquit ergo hydriam cupiditatis, et cucurrit praedicare. Et continuo venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
la samaritana. Quom̾ tu uideuscũsis
bibe ame poscis. que sum mulier sama¬
ritana: Non eni coutunt᷑ iudei samari¬
tanis. Samaritani solam legem accipie¬
bant .i. qͥnq libros moysi. Hi erant ex
origine ꝑsarũ uł assyriorũ. Quos rex
assiriorũ sublatis filiis incaptiuitatẽ isrł
posuit ad incolenda loca samarie.⁊ idõ
ignẽ colebant more ꝑsarii. Cosgͥ iudei ex¬
ecrantur abstinendo acibis eorũ ⁊ uasis.
supplantatoresq uocant. quia heredita¬
tem patͥarche iacob sibi uendicant. Cog¬
nouit mulier xp̃m ẽẽ iudeu. quia fimꝰ¬
brias in uestim̃tis uidei ferebant ꝑqo
disc̾nebant᷑. Respondit iħc idixit ei. Si
scires donũ driquis ẽ qui dicit tͥ dam¬
nnͥpotũ fidĩ petebat. cuiꝰ m̾ito sp̃mda¬
recupiebat. ⁊ iccirco samaritanã ammo¬
net ut petat. Donu di e sp̃ssc̃s⁊ aqua ui

Expanded text:
tu Judaeus cum sis, bibere a me poscis quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. AMBROS. Samaritani solam legem accipiebant, id est, quinque libros Moysi. Hi erant ex origine Persarum et Assyriorum. Quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad in colenda loca Samariae : et ideo ignem colebant more Persarum. Eos igitur Judaei exsecrantur, abstinendo a cibis eorum et vasis; supplantaroresque vocant, quia haereditatem patriarchae Jacob sibi vendicant. Cognovit mulier Christum esse Judaeum, quia fimbrias in vestimentis Judaei ferebant, per quod discernebantur. Respondit Jesus et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tnonnisi potum fidei petebat, cujus merito Spiritum dare cupiebat; et idcirco Samaritanam admonet ut petat. Donum Dei, est Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
credunt loquitur. Uñ ait. Uos adoratis
patrẽ que nescitis. quia nullus adorat
patre nisi filiũ adoret. ꝑ quẽ ad patris
noticiam uenitur. s nosscimꝰ filiũ.⁊ ꝑfili¬
um patre. Uñ sequitur. quia salus ex ui¬
deis ẽ. quorũ cognitio dĩ testam̃tũ. pro¬
samaritanos. tam ñ p̃fero locũ uidoru¬
loco samaritanoꝵ. Et hoc ẽ quod dicit.
S uenit hora ⁊ uc ẽ. in qua ꝑ illumi¬
nationẽ mee doctrine u̾i adoratores ad

Expanded text:
credunt, loquitur. Unde ait: Vos adoratis Patrem quem nescitis, quia nullus adorat Patrem, nisi Filium adoret; per quem ad Patris notitiam venitur; sed nos scimus Filium, et per Filium Patrem. Unde sequitur: Quia salus ex Judaeis est, quorum cognitio Dei, testamentum, proSamaritanos; tamen non praefero locum Juloco Samaritanorum. Et hoc est quod dicit: Sed venit hora et nunc est, in qua per illuminationem meae doctrinae veri adorat
Abbreviated transcription (Latin):
cob ioseph filio suo. Erat aiit ibi fonsiacob.
Siue dns de uidea ingalileã. siue de ga¬
lilea inudeam ꝑsamariatͣnsierit. cum
ea que secuntur facta fu̾int. ex euangłi¬
ca lectione neq̃ ꝗͣ certum ẽ: qm̃ sepissime
tempoꝵ serie ppost̾o ordine ꝑmutat. In
figura xͥ qui e legitimꝰ heres ꝑatͥarchaꝵ
hñs hereditatẽ in gentib suscepit ioseph
a iacob p̃dii hereditatẽ quã gs in habitant.
⁊ in qua intypũ samaritane mulieris
x adherent. VIbi aqua in suꝑfitie trȩ ma
puteus uocat᷑. Iħs gͦ fatigatꝰ ex itin̾e:
sedebat sic suꝑfontẽ. hora erat qͣi sexta.
nos infortitudine sua Suscepit eni oĩa
que it̃ nr̃e infirmitatissine pec̃co ⁊ nu¬
trit quasi infirmꝰ infirmos. Quod fac¬
tus ẽ adam in carne. eua aut de costa
euis: sig̾t nos fortes futuros de infirmi¬
tate.xͥ. fortitudo nanq eiꝰcreauit. in¬
firmitas recreauit. fortitudo fecit ut
quod ierat eet. infirmitas fecit ut qd̾

Expanded text:
ilio suo. Erat autem ibi fons Jacob. Sive Dominus de Judaea in Galilaeam, seu de Galilaea in Judaeam per Samariam transierit, cum ea quae sequuntur facta fuerint, ex Evangelica lectione nequaquam certum est: quoniam saepissime temporum seriem praepostero ordine permutat. In figura Christi, qui est legitimus haeres patriarcharum, habens haereditatem in gentibus, suscepit Joseph a Jacob praedii haereditatem, quam gentes inhabitant, et in qua per typum Samaritanae mulieris Christo adhaerent. Ubi aqua in superficie terrae manputeus vocatur. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat sic super fontem. Hora autem erat quasi sexta. nos fortitudine sua. Suscepit enim omnia quae sunt nostrae infirmitatis sine peccato, et nutrit quasi infirmus infirmos. Quod factus est Adam in carne, Eva autem de costa ejus, significat nos fortes futuros de infirmitate Christi. Fortitudo namque ejus creavit, infirmitas recreavit. Fortitudo fecit, ut quod non erat esset; infirmitas fecit, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
.s. inuidea. Unde ⁊ ista mulier fru¬
ctus maturus erat cum dic̾et. scioq
messias uenit. ⁊ messis matura fuit
qnaurũ apportabat ad pedes apłoꝵ.
Ciecta sunt de illa messe pauca grana
⁊ seminauert orbemtrarũ: ⁊ surrexit
alta messis quȩ infine scłi metenda ẽ.
De quamesse dr̃. Qui seminant in lacͥ¬
cit int̾z izania ⁊ expectat purgari in
fine. Indie iudicii complebit᷑ horreũ.
⁊ tc om̃s qui metunt gaudebt cum
angłis. Ex ciuitate aũt illa multi cre¬
didert in eũ samaritanoꝵ ꝓpt u̾bii¬

Expanded text:
 Judaea. Unde et ista mulier fructus maturus erat, cum diceret: Scio quia Messias venit: et messis matura fuit, quando aurum apportabat ad pedes apostolorum. Electa sunt de illa messe pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum; et surrexit altera messis, quae in fine saeculi metenda est. De qua messe dicitur: Qui seminant in lacrcit inter zizania, et exspectat purgari in fine. In die judicii complebitur horreum: et tunc omnes qui metunt, gaudebunt cum angelis. Ex civitate autem multi crediderunt in eum Samaritanoru