comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
SEDIANT ŨDICUERBOET
SANABITUR PUERMCUS
Cagna fidescentu¬
rionis qua uerbi
opus inxp̃oconfitetur. & nre
sanationis acomoda mysteriis
Ominemse et potestatiu&
Atribuni uel prresidis subdi¬
seminorib:. ut subaudiatur
eum multo magis quids̃ sit et su¬
peromnia potens. Innumera
uistutis angelicae. quae a dimpe¬
inta obtemper& haberemilitu
ETDICOHUICUADEETUA¬
EI SERUOM EOFACHOC
ET FACIT
Tultostendereiñm quo¬
que non peraduentum
tantum corporis. sed pera noe¬
lorum ministeria posse imple¬
re quod uellet Reppellende
enimerant uel infirmitates
cortorum. uel fostitudines con¬
tirriae. Quib: homo addebili¬
tatem saepe conceditur. &
uerbo dñi et ministeriis ange¬
lorum Aliter Milites & sctui
quicenturionioboediunt. uir¬
tutes sunt natunles. quarũ
nonminimam copiam multi
ad dñm uenientes secum defer̃
De quib: incorne liicenturionis
laude dicitur. Quia eraet uir ius¬
tus ettimens dm̃. cumomnidomo

Expanded text:
Sed tantum dic verbo, et Sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Magna fides centurionis, quia verbi opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis, ac commoda mysteriiHominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis subdise minoribus: ut subaudiatur eum multo magis, qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. « Et dico huic vade, et vaet servo meo fac hoc et facit. Vult ostendere Dominum quoque non per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria posse implere quod vellet, repellendae enim erant, vel infirmitates corporum vel fortitudines contrariae, quibus homo ad debilitatem saepe conceditur, et verbo Domini, et ministeriis angelorum. Aliter. Milites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales, quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes secum deferunt. De quibus in Cornelii et centurionis laude dicitur, quia erat vir justus, et timens Deum, cum omni domo
Abbreviated transcription (Latin):
pharnaum quae interp̃tatur.
Ager consolationis uel uillapul¬
cherrima : ecclesiam significat
Centurio autem propterper¬
fectionem numeri nominis.
primitias significat gentium.
ut cornelius. uel eunuchus
aphilippobaptizatus Puer
qui indomo iacet parecliticus.
& maletorquetur ademonio.
populum significat gentium
qui indomo idest in hõc mundo¬
ido la colens dae monibusque
seruiens. Infidelis iacebat
ETRESPONDENS AIT
DNENONSŨDIGNUS UT
INTRES SUBTEC̃TŨM EŨ
Sropter uitae gentilis con¬
scientiam grauarise ma
Agis dignationẽ putauit dñi.
quamiuuari Nec possehabere
ditus. Nondum ta meneret sa¬
cirmentis inbutus Sedquia
quae nm infirmitas non prȩ¬
sumit diuina gnrtia nouit dare¬
& alius centurio qui sicut &iste
credentem exgentib: popu¬
lum prarefigunet. magnae
fidei et iustitiae merito sp̃s
scĩdonum prius quam baptita¬
r&ur accepit. & iste necdum
catecizatus. & fidem suam lau
dariadño. & famulum salua¬
ri promeruit

Expanded text:
pharnaum, quae interpretatur pharnaum, quae interpretatur ager consolationis, vel villa pulcherrima, Ecclesiam significat. Centurio propter perfectionem, numeri nominis, primitias significat gentium. Ut Cornelius vel eunuchus a Philippo baptizatus . Puer qui in domo jacet paralyticus et male torquetur a daemonio, populum significabat gentium, qui in domo, id est, in hoc mundoidola colens daemonibusque serviens infidelis jacebat. Et respondens ait: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Propter vitae gentilis consagis dignatione putavit Domini quam juvari, nec posse haberei fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit: et alius centurio, qui, sicut et iste, credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito, Spiritus sancti donum priusquam baptizaretur accepit; et iste, necdum catechizatus, dari a Domino et famulum salvari promeruit.
Abbreviated transcription (Latin):
uentem scam. dõplacentem
CUMINTROISSET CAPHAR¬
NAUM. ACCESSITADE¬
UM CENTURIOROGANS
SUM ET DICENS
uaeritur quomodo con¬
ueniat quodlucas cen¬
turionemnuntiosmis¬
sisse. matheus autem ipsũ acces¬
sisse namit ad dñm F acilepat&.
quod matheus breuitatis causa
dixerit ipsum accessisse: Cuius
conmendans hoc quodscriptũ . ẽ
Accedite ad eum et inlumina.¬
mini porrolucas. totũ quem¬
ad modũ gestumsit aperuit
ONEPUERMEUSIACET
INDOMO PARALITICUS
ETMALETORQUETUR
AM ET CURABÕEUMO
denscenturionis fidem
humilitatem. et pruden¬
tiam statim seiturum et sana¬
turum eẽ. promittit Fidem
in eo quod exgentib credidit
puerum a saluatore possesanare
humilitatem. quod se iudica¬
uit indignum. Cuius tectum
intraretdñs Prudentiam
quodultracorporis tegumen.
diuinitatem latentemuiderit
Sciens nonid sibi profuturum
quod etiam ab in credulis uide¬
batur. sedid quodlatebat intrin¬
secus : Allegoricae autem ca.¬

Expanded text:
ventem, sanctam, Deo placentem ventem, sanctam, Deo placentem . Cum introissent Capharnaum, accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens. Quaeritur quomodo conveniat, quod Lucas centurionem nuntios misisse. Matthaeus autem ipsum accessisse narrat ad Dominum. Facile patet, quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus commendans, hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini. Porro Lucas totum quemadmodum gestum sit aperuit. Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquetur, am et curabo eum. Videns centurionis fidem, humilitatem et prudentiam, statim se iturum et sanaturum esse promittit. Fidem in eo, quod ex gentibus credidit puerum a Salvatore posse salvari. Humilitatem, quod se judicavit indignum, cujus tectum intraret Dominus. Prudentiam, quod ultra corporis tegumen, divinitatem latentem viderit, sciens non id sibi profuturum, quod etiam ab incredulis videbatur, sed id quod latebat intrinsecus. Allegorice autem Ca
Abbreviated transcription (Latin):
MOYSESINTESTIMOM¬
UM ILLIS
fferre autem sacrific
legem gradiens. supra legen
sanar&eos. quosremedialeor
non sana uenrnt : Et bene
additur in testimonium ilis
hoc est sidõ credant. siumpe¬
tatis lepradiscedat: Quiaue¬
rotrpice uiriste peccatis lan¬
guidumgenus de signat hu
manum. recte non solumle¬
prosus. sed & plenus leprade¬
scribitur Omne senimpecca¬
uerunt. et egent gloriadĩ
Illa scilicet. ut extentananu
saluatoris. hocest in carnaou
uerbo humanamq: contin¬
gente natunrm. ab erronis
prisciuarietate mundentus.
Possintq: cum a postolis aud re
samuos mundiestis. propter
sermonem quem locutus su
uobis. Et quidiutius ab homi¬
nabiles apopuledi enent castris
segregati. lamaliquando tẽplo
reddi & sacerdotiquaeant offir¬
ri Illiutique. cuidicitur Tues
sacerdo sinae ternum : Audien¬
tes aba postolo Templumenim
dĩ scmest quodestisuos. Offe¬
nentq proemundatione sua. si¬
cut pncecepit morses. id est ex¬
ibeant corponesua hostiamui¬

Expanded text:
Moyses in testimonMoyses in testimonium illis. Offerre autem sacrificidum legem gradiens supra legem, sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant, et bene additur. In testimonium illis, hoc est, si Domino credant, si impietatis lepra discedant. Quia vero typice vir iste, peccatis languidum genus desigmanum, recte non solum leprosus, sed et plenus lepra describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Illam scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est, incarnato Dei Verbo, humanamque contingente naturam, ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis ; et qui diutius abominabiles a populi Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi et sacerdoti queant offerri, illi utique cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum , audientes ab Apostolo: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; offerantque pro emundatione sua sicut praecepit Moibeant corpora sua hostiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem tangile prosos prohibet.
sed quid ñs legis est. Non obse¬
quitur legi. sed legemfacit:
Nonergo ideo tetigit quia
sine tactumundare ñ poteral.
sedut probar&. Quia legi sub¬
iectus nonerat. Nec contagiũ
timebat ut homines
sed quia contamin ar i non pote¬
nit quialios libenebat
NEMINT DIXERIS
uare prrecipitur
Neminidixeris . Ni
ut non soluma mercede absti¬
neam: pecuniȩ. sed etiam gnr¬
tiae SEOUADE OS¬
TENDETES ACERDOTI
stendere sesacerdot
lubetur ut intellegẽ
n& sacerdos eum non legisor¬
dine sed gnatia dĩ suprlegem
essecuntum Varia sob cau¬
sas mittit eumadsacerdotes
Primum propterhumilitatẽ
ut sacerdotib deferre uide¬
atur Enit eniminlege pnre¬
ceptum. ut quimundatifuis¬
sent alepra. offerent mune
isacerdotibus. De inde. ut
mundatum uidentes leprosũ.
autcrederent et saluarentur
Aut sinoncrederent. in excu¬
sabiles fierent. Et simul
Ne quo dineo saepissime crimi¬
nabantur. lege muideretur
infringere ETOPNn

Expanded text:
quidem tangi leprosos prohibet, quidem tangi leprosos prohibet, sed qui Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret, quia legi subjectus non erat, nec contagium timebat, ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat. nemini dixeris. Quare praecipitur nemini dixeris, nisut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdoti. Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret eum sacerdos, non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Varias ob causas mittit eum ad sacerdotes, primum propter humilitatem, ut sacerdotibus deferre videatur. Erat enim in lege praeceptum, ut qui mundati fuissent a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde ut mundatum videntes leprosum, aut crederent, et salvarentur, aut si non crederent, inexcusabiles fierent, et simul ne quod in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere. Et offer
Abbreviated transcription (Latin):
CUM DESCENDISSET
IHS̃ DE MONTESECU¬
TAESUNTEUM TUR¬
BAE MUL. TAE
montedño descen¬
dente idest decaelis
inmundum. secutae sunt eũ
turbae multae generis hu¬
maniperfidem Nisienimille B¬
descendisset. Ne mohominũ
ad caelos ascendisset
ET ECCELEPROSUS UE¬
NENS AD ORABATE¬
UM DICENS DNES IUIS
POTESMEMUN DARE
Nuoluntate dñi. tribuit
potestatem. De uoluntate
Autem dñi non dubitauit:
sed qua si sibi conscius non p̃¬
sumpsit. Leprosus istepopu¬
lum gentilium significauit.
qui conpunctus admisericordi¬
am dĩ peruenit EXTEN¬
DITIHS MANUOSUAM¬
ETTETIGITEŨ DICENS
UOLO MUNDARE
onsiden quam humilis
responsio. Illedixerat
siuis . dñsrespondit. Volo ille
pleriq: latinorum putant iun¬
gendum ẽ &legendum uo¬
lomundare. sed sepanrtim.
ut primum dicat uolo. de in¬
de imper&.mundare
ETCONFESTIM MUNDA¬
TAESTLEPRAEIUS
Thilmedium est inter
quia in prrecepto est opus
Deniq dixit & facta sunt. quia
uoluntas dĩ potesta sest Etlex

Expanded text:
Cum descendisset Jesus de monte secutae sunt eum turbae multae. De monte Domino descendente, id est, de coelis in mundum, secutae sunt eum turbae multae generis humani per fidem, nisi enim ille descendisset, nemo hominum ad coelos ascendisset. Et ecce leprosus veniens adorabat eum dicens: Domine, si vis potes me mundare. In voluntatem Domini tribuit potestatem, de voluntate autem Domini non dubitavit. Sed quasi sibi conscius non praesumpsit, leprosus iste populum gentium significavit, qui compunctus ad misericordiam Domini pervenit. Et extendit Jesus manum suam, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Considera quam humilis responsio. Ille dixerat si vis. Dominus respondit: Volo. Ille, plerique Latinorum putant jungendum est, et legendum volo, mundare, sed separatim, ut primum dicat, volo, deinde imperet, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Nihil medium est, inter quia in praecepto est opus. Denique dixit, et facta sunt, quia voluntas Dei potestas est, et Lex
Abbreviated transcription (Latin):
salutemstabilem ꝑpȩnitenti¬
amopentur: IOIPSŨ IN¬
UICEM SENTTENTES
Cermoiste ñnatura sui. sed
interp̃tatione obscurior
factus ẽ. Hocestenim quod dicĩ.
ut ita defraxtre sentiamus. ut¬
& de nobis ipsis Et ita uelimus
proximo sicut et nobis uolum:
ut et dñsineuangelio dixit
Quȩ uultis ut faciant uobis
homines. eademetuos facite
IlLIs NONALTASAPIENTES
SCOHUMILIBUS CONSEN¬
TIENIES
uperbiam peromniare
fugiendam docet. Hoc
Menimdicit alta sentire
Et merito superbia reicien¬
da est. tum scripture dicat.
Quiamitium discedendia dõ.
superbia est. Beneaute uno
sermone institutionem hu¬
militatis exposuit. Consenti¬
re enimhumilib: & amare
humiles atq: inclinare seadeos.
hoc ẽ consuescere imitarieũ.
quicum informadĩ esset. for¬
mam serui suscepit. & humilia¬
uit seusq: ad mostem. Suꝑba
sapit istequisuã perse ulcisci
cupit iniuriam. &ñ humilib
reb: id.ẽ. humilitate consentil¬

Expanded text:
salutem stabilem per poenitentisalutem stabilem per poenitentiam operatur. Id ipsum invicem sentientes. Sermo iste non natura sui, sed interpretatione obscurior factus est, hoc est enim quod dicit: ut ita de fratre sentiamus ut et de nobis ipsis. Et ita velimus proximo, sicut et nobis volumus, ut et Dominus in Evangelio dixit: Quae vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Superbiam per omnia fugiendam docet, hoc enim dicit alta sentire: et merito, superbia fugienda est, cum Scriptura dicit: Quia initium discedendi a Domino, superbia est. Bene autem uno sermone, institutionem humilitatis exposuit, consentire enim humilibus, et amare humiles, atque inclinare se ad eos, hoc est, consuescere imitari eum, qui cum in forma Dei esset, formam servi suscepit, et humiliavit se usque ad mortem . Superbia sapit iste, qui suam per se ulcisci cupit injuriam, et non humilibus rebus, id est, humilitati consenti
Abbreviated transcription (Latin):
siue pacis uel misericordiae:
& ita gestum ut in libro uitȩ
referrimereatur. debemi
gaudere cumtalib Sed &
si quidem uideamus aberrore
couersum. & relicti s igno¬
nentiae tenebris adlucẽ ueri¬
tatis uenisse remissionem pec¬
catorum. et grartiam sc̃ĩ sp̃sme¬
ruisse. debemus gaudere cũta¬
libus: FLERE TUFLENTIB
Noncum illis quiflent mor¬
tuos suos iubemur flere
Aut quiflent damna saecula¬
ria. scientes quod huius saecłi
tristitia. moste moperatur
Non sunt ergo lacrimae iun¬
gendae cumtalibus. sed cũ illis
flendum est dequib: dicit dñs.
Beatiquiflent. qnmipsicon¬
solabuntur Siquiflent pro
peccatissuis. siqui post delicta
conuestitur ad penitentiam.
&errorem suum lacrimis la¬
uat: Siquie tiam in gemescil
in habitaculo istopositus & ad
de siderium lacrimarũ pro¬
fusione lauatur. iungamus
cumtalib: lacrimas nostrs
& gemitus sociemus Tristi¬
tia uero quae secundũ dm̃.ẽ.

Expanded text:
sive pacis, vel misericordiae, sive pacis, vel misericordiae, et ita gestum, ut in libro vitae, referre mereatur, debemus gaudere cum talibus. Sed et si quidem videamus ab errore conversum, et relictis ignorantiae tenebris, ad lucem veritatis venisse, remissionem peccatorum et gratiam sancti Spiritus meruisse, debemus gaudere cum talibus. Flete cum flentibus. Non cum illis qui flent mortuos suos, jubemur flere, aut qui flent damna saecularia. Scientes quod hujus saeculi tristitia mortem operatur. Non sunt ergo lacrymae jungendae cum talibus. Sed cum illis flendum est. De quibus dicit Dominus: Beati qui flent, quoniam ipsi consolabuntur. Si quis flet pro peccatis suis, si quis post delicta convertitur ad poenitentiam, et errorem suum lacrymis lavat. Si quis etiam ingemiscit in habitaculo isto positus, et ad er sanctum desiderium lacrymarum profusione lavatur. Jungamus cum talibus, lacrymas nostras et gemitus sociemus. Tristitia enim quae secundum Deum est,
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis diuerse positus
bentur. Sed dibenedictio al¬
quidmuneris semꝑhisquiab
eo benedicuntur in pertit.
homines uero dm̃benedicore
prohoc quodest laudare &
grntias referre dicuntur.
BENEDICITEGTNOLI¬
IE MALEDICERE
Ista turnos a postolus. ut
cum prouo camur ab ini¬
micis. Non promale dictis m¬
ledicta reddamus. sed faciam
quod ipse desemet ipsoseribr
Vbidicit. Maledicimur &be¬
nedicimus. GAUOERE
SUM GAUDENTIBVS
abenda ẽ. etiam in hoc
conpetens et apta distin¬
tio. Nonenim quibus cumq
gaudis xp̃ianorum gaudia
socian da sunt. Neq siuidea
gaudere aliquem suꝑ questu
pecuniae. Aut saccularis ho¬
noris eminentia. congnini¬
laridebeo talib:. quiscia quod
huius modi gaudialuctus se¬
quantur etlacrimae: Sed
quia dñs a postolis ait. Gaude¬
te quia nomina ur̃a scripta sun
incaelo & nossiuideamusab
aliquotaleopus geriquodin
caelo scribi dignũ sit. siue
iustitiae opus. siue caritatis.

Expanded text:
in Scripturis diverse positus in Scripturis diverse positus  benedicere jubentur, sed Dei benedictio aliquid muneris semper his qui ab eo benedicuntur impertit, homines vero Deum benedicere pro hoc quod est laudare et gratias referre dicuntur. Benedicite et nolite maledicere. Hortatur nos Apostolus ut cum provocamur ab inimicis, non pro maledictis maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit, ubi dicit, maledicimur et benedicimus . Gaudete cum gaudentibus. Habenda est etiam in hoc competens et apta distinctio, non enim quibuscunque gaudiis, Christianorum gaudia socianda sunt, neque enim si videam gaudere aliquem, super quaestu pecuniae, aut saecularis honoris eminentiae, congratulari debeo talibus qui sciam, quod hujusmodi gaudia luctus sequatur et lacrymae, sed quia Dominus apostolis ait: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. Et nos, si videamus ab aliquo tale opus geri quod in coelo scribi dignum sit, sive justitiae opus, sive charitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
communem et meminisse
scõrum siue in collectis sollẽ¬
nib: siue proeo ut exrecor da¬
tione eorum proficiamus
HOSPITALITATẼSECTANTES
uamdigne hospitalita¬
Vtis magnificentiã uno
sermone conp̃hendit.
dicensenim sectanda. eẽ. hos¬
pitalitatem. Non illũ solum
ostendit. ut uenientemad nos
hospitem suscipiamus. sed &
requinmus. & sollicitisimus
& sectemur acperquinomus
ubiq: hospites. Nec ubi foste in
plateis sedeant nec extratectũ
iaceant Recordare loth. &
inuenies quod non illũ hospites.
sedipse quae sierit hospites &
hocent hospitalitatem sec¬
tantes BENEDICITE
PERSEQUENTIB UOS
snrlem sensum latius
aplũs exsequens Ac¬
tusmentem propositũ
os quoq: ipsum discipulorum
linguamq: conponit: Non
uult credentes xp̃odeoresuo
proferremaledictum sedbe¬
nelo quibenedicere. benep̃¬
dicare. ut ex hocetbonidñi
serui etbonimagistricredant᷑
.ee. discipuli Sciendum tamen
est quod sermobenedictionis

Expanded text:
commune, et meminisse commune, et meminisse sanctorum sive in collectis solemnibus, sive pro eo, ut ex recordatione eorum proficiamus. Hospitalitatem sectantes. Quam dignae hospitalitatis magnificentiam, uno sermone comprehendit. Dicens enim sectandam esse hospitalitatem, non solum ostendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed et requiramus, et solliciti simus, et sectemur ac perquiramus ubique hospites, nec ubi forte in plateis sedeant, nec extra tectum jaceant. Recordare Loth, et invenies quod illum non hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc erat hospitalitatem sectari. Benedicite persequentibus vos. Moralem locum latius Apostolus exsequens actus, mentem, propositum, os quoque ipsum, discipulorum linguamque componit. Non vult credentes Christo de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, benedicere, bene praedicare, ut ex hoc, et boni Domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum tamen est, quod sermo benedictionis
Abbreviated transcription (Latin):
ritia aut in anis gloria domina¬
bitur. SPEGAUDENTES¬
pegaudet. Quin on respi¬
cit ea qua e uidentur. sed
eaquae non uidentur expec¬
tat. Et quiscit qñm non sunt
condignae passiones huius tẽ¬
poris ad futunam gloriã quae
reuel abitur innobis. INTRI¬
BUL.ATIONEPATIENTES
roptergaudiũ speifutu¬
roce omnia sustinete. si¬
Eut scriptum .ẽ. Omne gau¬
dium exi stimate fr̃s: cũ in
uariis temptationib incide¬
ritis. Et quia tribulatio pati¬
entiã openitur. patientia au¬
tẽ. ꝓbationem probatiospẽ
ORATIONT INS TANTES
nistantia enimontionis. no¬
bis prestatauxilium in aduer¬
sis In quo enim non sufficit
humana frrgilitas: auxiliũ di
onrtionib: inplonendum est
Necessitatibus scõrum
COMMUNTCANTES
Acsidicat. Ministrrte eis.
qui propt̃ xp̃m sua omnia
contemnentes. Alienis
ad tempus indigent ministra¬
tionib:. Hon este et decenter
non qua sistipem indigentib
sc̃is p̃bere sed censum nostrũ
quodammodo cumipsis habere

Expanded text:
ritia, aut inanis gloria dominaritia, aut inanis gloria dominabitur. Spe gaudentes. Spe gaudet, qui non respicit ea quae videntur, sed ea quae non videntur exspectat, et qui scit, quoniam non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . In tribulatione patientes. Propter gaudium spei futurae omnia sustinete, sicut scriptum est: Omne gaudium existimate, fratres, cum in varias tentationes incideritis , et quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem . Orationi instantes. Instantia enim orationis nobis praestat auxilium in adversis, in quo enim non sufficit humana fragilitas, auxilium Dei orationibus implorandum est. Necessitatibus sanctorum communicantes. Ac si dicat ministrate eis, qui propter Christum sua omnia contemnentes, alienis ad tempus indigent ministrationibus. Honeste et decenter, non quasi stipem indigentibus sanctis praebere, sed censum nostrum quodammodo cum ipsis habere
Abbreviated transcription (Latin):
cere Si enimiustus .ẽ multoma¬
gis dilectione dignus est. dñsenim
diligitiustos. HONOREINUI¬
FEM PRAEUENTENTES
Nocsi semper seruaremus. et
enimomnib: minores iudicare¬
mus. Nec ultro alicui in iuriam
faceremus. Nec in latam nobis
gnruiter doleremus. Hocest
quod et dñs docuit. Cum notar&
scribas & phariseos prima sibilo¬
ca in conuiuiis uindicantes. & do¬
cet ut cum uocatus fueris tuadoe¬
nam. In nouissimolocorecũbas
SOLLICIIUOINE NONPIGN¬
in estes Superius eum qui p̃¬
est insollicitudinedebere esse
commonuit. Nunc uero omnib
dat hoc in commune mandatũ.
Nequis nostrum audiat ad nõ
Seruemale etpiger
SPU FERUENTES
uia frigidos dñsnon amal
&inte pidis nausiatus
Tunc plane spũferuem:
si sacculo frigidisumus. Vult
enim ut nos qui sublege sp̃suiui¬
mus. Nihil remissum Nihil
tepidum habeamus innobis. sed
cum feruore sp̃s & calore fidei.
cuncta peragamus
DÑO SERUIENTES
Illedño seruit. qui potest di¬

Expanded text:
 si vero justus est, multo magis dilectione dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc si semper servaremus, et enim omnibus minores judicaremus, nec ultro alicui injuriam faceremus, nec illatam nobis graviter doleremus. Hoc est, quod et Dominus docuit cum notaret scribas et pharisaeos, prima sibi loca in conviviis vindicantes, et docet ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo loco recumbas . Sollicitudine non pigri. Ninertes. Superius eum qui praeest, in sollicitudine debere esse commonuit, nunc vero omnibus dat hoc incommune mandatum, ne quis nostrum audiat a Domino serve male et piger. Spiritu ferventes. Quia frigidos Dominus non amat, et in tepidis nauseatur, tunc plane spiritu fervemus, si saeculo frigidi sumus. Vult enim ut nos qui sub lege spiritus vivimus, nihil remissum, nihil tepidum habeamus in nobis, sed cum fervore spiritus, et calore fidei cuncta peragamus. Domino servientes. Ille Domino servit qui potest di
Abbreviated transcription (Latin):
tionis inseruit. Vt diligat dm̃
& eaquae uult ds̃. Ergo quicũ¬
q: aliud dilexerit quam dm̃ &
qua edõ placent. dilectio in eo
ficta & simulata dicenda est
Sed & siquis proximum suum
enaentem uiderit et noncor¬
rexerit simulata dilectio di¬
cenda est. Nihilenimhabere
Adulatorium. Nihil fucatum
dilectio debet
ODIENTES MALUM
irumfostassefit quod
interce tembona uir¬
tutum assumitur &iamodium.
& tam quam necessarium ab apło
ponitur. Vndecestum .ẽ. in . eẽ.
animae etia moduaffectum Est
enim laudabile o disseuitia. odisse
peccata. Nisienim quisodiohabe¬
at uitia. Non potestamare nec
conseruare uistutes
ADHERENTESBONO
Adhereamus bono Obser¬
uandum etiam hoc. quod sicut in
sine dubio ut contingat nobis unũ
.eẽ. cumbono cARTIAI Ẽ FRAT̃¬
NITATIS INUICẼDILIGENTES
Icsidicat. Vt fratres etquasi
exuno matre genenrt. Ita
uos diligite. Hoc manda¬
tum accepimus. Vt diligamus
nos inuicem sicut et ds dilexit

Expanded text:
tionis inservit, ut diligat Deum tionis inservit, ut diligat Deum et ea quae vult Deus. Ergo quicunque aliud dilexerit quam Deum, et quae Deo placent, dilectio in eo ficta et simulata dicenda est, sed et si quis proximum suum errantem viderit, et non correxerit, simulata dilectio dicenda est. Nihil enim habere adulatorium, nihil fucatum dilectio debet. Odientes malum. Mirum fortasse sit quod inter caetera bona virtutum, assumitur etiam odium, t tanquam necessarium ab Apostolo ponitur. Unde certum est inesse animae etiam odii affectum. Est enim laudabile odisse vitia, odisse peccata, nisi enim quis odio habeat vitia, non potest amare, nec conservare virtutes. Adhaerentes bono. Adhaereamus bono, observandum etiam hoc, quod sicut in sine dubio, ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Ac si dicat, ut fratres, et quasi ex una matre generati, ita vos diligite, hoc mandatum accepimus, ut diligamus nos invicem, sicut et Deus dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
IN HILARITATE
Paxime ciraegrotos mi¬
seri cordia exhibenda est. siue¬
misericordiae titulus generx¬
lis est quicira om̃s placido exhi¬
bendus est animo. Hilarem e¬
nim datorem diligit ds̃. &tris¬
temsine dubio odit: Qui enim
prrerogat pecunia isuam si
infidelissit et recepturum se
rio tam quamille qui eamper¬
diderit contristatur. Quiue¬
rocum fide et spehocagit. In
hilaritate & laetitia agit. cer¬
tus quod parua haecquae pro
mandato dĩ expendit . Ingen¬
tes sibiopescaelestiũ diuitiarũ.
insuper autem. & aeternam
confenent uitam. Dil. Ec¬
TIOSINE SIMULATIONE
ota puritas debet. eẽ. inxp̃i¬
Hano. sicut ds̃ punrlux est
Fingereenim seruorumest
Diligamus non lingua tantum.
sedo peree cueritate. It aut etia
si necesse fuerit proinuicem¬
&̃ moriamur. Egoputo quod
omnis dilectio qua e non est se¬
cundum dm̃. simulata sit et ue¬
rrnonsit. Et enimcreator
animaed s̃ id circo ei cum ceteris
uistutib &iam affectum dilec¬

Expanded text:
in hilaritate. in hilaritate. Maxime circa aegrotos misericordia exhibenda est, misericordiae titulus generalis est, qui circa omnes placido exhibendus est animo, hilarem datorem diligit Deus, et tristem sine dubio odit . Qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se rio tanquam qui eam perdiderit, contristatur, qui vero cum fide et spe hoc agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper autem et aeternam conferant vitam. Dilectio sine simulatione. ota puritas debet esse in Christiano, sic Deus pura lux est, fingere enim servorum est. Diligamus non lingua tantum, sed opere et veritate. Ita etiam si necesse fuerit pro invicem moriamur. Ego puto quod omnis dilectio quae non est secundum Deum simulata sit, et vera non sit, etenim creator animae Deus, idcirco ei, cum caeteris virtutibus, etiam affectum dilec
Abbreviated transcription (Latin):
EO. QUIEXHORTATUR Qui
EXHORTATINEXHORTANDO
xhostatiospecies est doc¬
trinae et uerbi. quo af¬
flictae animae scriptunrum
diuinarum prudenter aptatis
& in unum collectis sermonibus
releuantur: Si uero sermoha¬
bens uistutem gratiae dĩ fueri
adhibitus animae despenrtae:
tunccor eius penetrat et consola¬
tionem p̃bet. acspemreuocat
desperatione submota. QUITRI¬
BUIT INSIM PLICITATE
postet inquit ut simpli¬
laudem quaenat ab hominibus
Non est simplicitas. si aliuduide¬
atur agiinmanib: & aliud quȩ¬
nrt incorde. QUIPRAE EST
IN SOLLICITUDINE.
sto huero pnreest fitrib
uel prreest ecclesiae. Ini sollicitudi¬
neesse debetnonhumanarum
causarum nec saeculariumrerũ
Haecenim sollicitudo aliena de¬
bet esse abhis quiecclesiae p̃suN
sed talem recipiant sollicitudi¬
nem. qualem a postolus dicit
Concursus inme cotidianus. sol¬
licitudo omniu mecclesiarum
quis infirmatur etego non infir¬
more quis candalitatur & ego
nonurore: QuIMISERETUR

Expanded text:
eo qui exhortatur. Qui eo qui exhortatur. Qui exhortatur in exhortando. Exhortatio species doctrinae est et verbi, quo afflictae animae, Scripturarum divinarum prudenter aptatis et in unum collectis sermonibus relevantur, si vero sermo habens virtutem gratiae Dei, fuerit adhibitus animae desperatae, tunc cor ejus penetrat, et consolationem praebet, ac spem revocat, desperatione submota. Qui tribuit in simplicitate. Oportet, inquit, in simpllaudem quaerat ab hominibus. Non est simplicitas, si aliud agi videatur in manibus, et aliud quaerat in corde. Qui praeest in sollicitudine. Qui vero praeest fratribus, vel qui praeest Ecclesiae, in sollicitudine esse debet, non humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollicitudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesunt, sed talem recipiant sollicitudinem, qualem Apostolus dicit. Concursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Qui miseretur
Abbreviated transcription (Latin):
HABENTES DONATIONES
SECUNDUM GRATIAM
QUA EDATAESTNOBIS
DIFFERENTES
onumnon exnostro
sed exdonantis pen¬
detarbitrio Omni¬
b quidem credentib: gloria pro¬
mittitur infuturo. sed quitam
mundum corhabuerit. ut uir¬
tutum gnatiam accipere me¬
reatur etiamin p̃senti. Siue
prophetiae. secundum natio¬
nemfidei Fideidixit. Non legis
siue quia fides illa meruit un:¬
quisq: enimtantum accipit.
quantum credit: SIUEMINIS¬
TERIA INMINIS TRANDO
Hae comnia possumus adillã
regulamreuocare. quae supe¬
rius dicta est: hoc est nomplus
sapere quamopostet sapere
Verbicausa non debereeum
quiministrat inministrando
plus saperequamopostet sape¬
re. & quidocet indoctrina.
& qui exhostatur in exhostati¬
one non plus sapere. Multiac¬
cepto ministerio uel accepta
doctrinaplus sapuerunt quã
opostuit sapere. &elatiin arrogan¬
tia uel in deliciis resoluti. p̃cipites
Pcorruerunt Deministeriosa¬
cerdo taliuel diaconatus dicit
SIUE QUIDOCEIINDOCTR¬
NA. QUIDOCETMAIOREST

Expanded text:
Habentes donationes secundum gratiam, quae data est nobis, differentes. Donum non ex nostro, sed ex donantis pendet arbitrio. Omnibus quidem credentibus gloria promittitur in futuro, sed qui tam mundum cor habuerit, ut virtutum gratiam accipere mereatur etiam in praesenti. Sive prophetiae secundum rationem fidei. Fidei dixit, non legis, sive quia fides illa meruit, unusquisque enim tantum accipit quantum credit. Sive ministerium in ministrando. Haec omnia possumus ad illam regulam revocare, quae superius dicta est, hoc est, non plus sapere quam oportet sapere. Verbi causa, non debere eum qui ministrat, in ministrando plus sapere quam oportet sapere, et qui docet in doctrina, et qui exhortatur in exhortatione, non plus sapere. Multi accepto ministerio, vel accepta doctrina, plus sapuerunt quam oportuit sapere, et elati in arrogantia, vel in deliciis resoluti, praecipites corruerunt. De ministerio sacerdotali vel diaconatus dicit. Sive qui docet in doctrina. Qui docet major est
Abbreviated transcription (Latin):
quod die testio postilla
quae superior euange¬
lii sermo de scripsemt. Nuptie
factae reseruntur Sed testio
cempore saeculi. dñmadaptan¬
dam sibiecdesiã uenis sedesis¬
nat. Primum quippesaecuui
tempus antelegem patriar¬
charum exemplis. Secundũ
sublege prophetarũ scriptis
Testium subgnatia p̃coniis euan¬
gelistarum. quasi testia die.
lucemmundo refulsit. Inquo
dñs & saluator nr̃ proredẽp¬
tione generis humani in carne
natus apparuit: Sed & hoc quod
inchanagalileac. id ẽ. intelo
tnan smignationis perpetrrtȩ
Eadem nuptiae perhibo¬
tur. tipice denuntiat eos maxi¬
me grrtia xp̃i dignos existere
Quite lõferuore prȩde uotionis
&aemulari charismata melio¬
nr. Acdeutus aduistutes bona
openindo deterrenis adae¬
terna Norunt spenendo &
Amando trrnsiignare
Nuptiae factae sunt inchana
galileae : Oni s adnuptia sinbun
mundum uenit. quia scã mecela¬
si amsibi copulauit. Dequa apłs

Expanded text:
quod die tertio post ea, quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad adoptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc, quod in Cana Galilaeae, id est, in coelo transmigrationis perpetrateadem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo ac fervore piae devotionis, et aemulari charismata meliora, ac de vitiis ad virtutes bona operando, de terrenis ad aeterna norunt, sperando et amando transmigrare. Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae. Dominus ad nuptias in hunc mundum venit, quia sanctam Ecclesiam sibi copula
Abbreviated transcription (Latin):
lia uoluit apostolus
ha sepistolas ad sin¬
gula secclesias desti
causis existentibus prremunis &
& prresentia at que orientiar ẽse¬
car& uitia. & post. futurxsexclu¬
der& quaestiones. Dece mepistola¬

Expanded text:
luerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destincausis existentibus, praeveniret, et ut praesentia atque orientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exempl
Abbreviated transcription (Latin):
dum quem fecit ihs̃ & signaqub
illum repleuit. dicamus. Qua
hic est uere mediator dĩ & homi¬
num qui inmundo eraet diuinia¬
te &mundus peripsum factus ẽ¬
quia in propria uenit humanitatt
quaerere et saluare quod pere¬
nrt acrecrearemundum quem
fecenrt¬

Expanded text:
dum quem fecit Jesus, et signa quibus dum quem fecit Jesus, et signa quibus illum replevit, dicamus: Quia hic est vere Mediator Dei et hominum, qui in mundo erat divinitate, et mundus per ipsum factus eQuia in propria venit humanitate, quaerere et salvare quod perierat, ac recreare mundum quem fecer
Abbreviated transcription (Latin):
neglegenter omittenda. sed
sunt inquirenda perfectis
COLLEGERUNTERGO
ET IM PLEUERUNT .XTI.
COFINOS FRAEMENTO¬
RUM . EXQUINQUE PAN¬
BUSQUA ESUPERAUER
uia duo denarionumero
solet perfectio designari.
ꝯrecte perduo decimco¬
finos duo decima postoli. & per
a postolos omnis doctorũ sp̃italiũ
chorus exprimitur Foris qui¬
dem hominib: dispectus sed intus
salutariscibi repletus Constat
enim cophinos openrseruilia geri
solere. Sedipse cophinos panum
frrgmentis impleuit. Qui infirma
mundiut fostia confunder& elegis
ILLIERGOHOMINES CU
UT DISSENT QUOD FECE¬
RATSIGNTM. DICEBANT
QUIA HICESTUERE PRO¬
PHETA QUIUENTURUS
EST INMUNDUM
ecte quidem dicebant dm
prophetam magnum im¬
nae salutis prce conemis
mundo futurum Nam &ipse
prophetam seuocare dignatir
ubiait. Quia non capit prophea
perire extrahierus alem: Sed
nec dumplena fide proficiebant
qui hunc etiam dm̃ dicere nescie¬
bant Noscestioriagnitione
ueritatis & fidesuidentesmun¬

Expanded text:
negligenter omittenda, sed negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Collegerunt ergo, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum, ex quinque panibus quae superfuerant. Quia duodenario numero solet perfectio designari. Recte per duodecim cophinos duodecim apostoli, et per apostolos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, foris quidem hominibus dispectus, sed intus salutari cibo repletus. Constat enim cophinis opera servilia geri solere. Sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma mundi, ut fortia confunderet, elegit. Illi ergo homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant: Quia hic est vere propheta, qui venturus est in mundum. ecte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit prophetam perire extra Jerusalem . Sed necdum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Deum dicere nescie Nos certiori agnitione veritatis et fidei videntes mun
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ALITER
Quinquageniillos significant
quia malo quie scunto pere Cen¬
ten quietia mamala quiescur
cogitatione ACCEPIT
CUM GRATIASEGIOSEI
DIS TRIBUITDIS CŨBEN¬
TIBUS SIMILITERET
EXPISCIBUS QUANTŨ
UOLEBANI
Ionenim saluator noua
creatcibaria. sed acceptis
his quaehabuerunt discipulibene¬
dixit. Quia ueniens in carne non
aliaquam pnredicta sunt p̃dicabał.
sedlegis & prophetarum scripta
quam sint mysteriis gratiae gra¬
uida demonstrat. Crctia segit :
ut & nos deperceptis caelitus mu¬
nerib: gratias semperagere do¬
cer& & ipsequantum de nostris
profectib gratuletur intimar&
Fregit et perapostolos distribuil
discumbentibus. quia sac ram̃ta
prophetiae perscõs doctores qui
haectoto orbe p̃dicarent distri¬
buit UTAUTEMIMPLETI
SUNI. DIXIT DISCIPULAS
SUIS COLLIGITE FRAGM¬
TA QUAESUPERAUERUN
NEPEREANT¬
uod turbis superest adis¬
cipulis sustollitur. Quia
sacratiora et arhanadiuino¬
rum eloquiorum mysteria
quae arudib: capinequeunt non

Expanded text:
rant. Aliter, rant. Aliter, quinquageni illos significant, qui a malo quiescunt opere. Centeni, qui etiam a mala quiescunt cogitatione. Accepit cum gratias egisset distribuit discumbentibus, similiter et ex piscibus quantum volebant. Non enim Salvator nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli benedicit, qui veniens in carne, non alia quam quae dicta sunt praedicabat. Sed legis et prophetarum scripta, quam sint mysteriis gratiae gravida demonstrat. Gratias egit, ut et nos de perceptis coelitus muneribus, gratias semper agere doceret ut et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur intimaret. Fregit et per apostolos, distribuit discumbentibus, quia sacramenta prophetiae per sanctos doctores, qui haec toto orbe praedicarent, distribuit. Ut autem impleti sunt, dixit discipulis suis, colligite fragmenta, quae superaverunt ne pereantuod turbis superest a discipulis sustollitur, quia sacratiora et arcana divinorum eloquiorum mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
SI QUIN QUE MILIA
uinqimilia uirorũ q¬
imanducauerunt. perfectionam
uitae corumqui uerbo reficiunt᷑
insinuant. Quib: apostolus ait
Viriliter agite . & confostamini
Mille narius autemnumerus ul¬
trrquem nulla nostrirconputatio
succrescit. plenitudinemrerum
de quib agitur indicare consueiuĩl
Quinario uero. quinq notis simi
corporis nri sensus ex primuntur
Visus uidelicet. Auditus gustus.
olfatus & tactus. In quibus singu¬
lis quicumq: uiriliteragere & con¬
fostari satagunt sobrie & iuste
& pieuiuendo & caelestis sapientiȩ
dulcedine recreari. hinimirum
quinque milib: uirorum quo sdñs
misticis dapib satiauit figunent᷑
Quibene secundum marcum quin¬
quageni etcenteni discubuerun
Quinquagesimus enim paenitin¬
tiae psalmus est. significat eos
quiad conuiuium dñiadhuc in
penitentia commissorũ positi
uenientes uerbi auditũ ꝑcipiunt
Centeniautem hisunt. quiiam
prisumpta uenia e spe deso¬
louitȩ aeterne desiderio suspi¬

Expanded text:
si quinque millia. si quinque millia. Quinque millia virorum, qui manducaverunt, perfectionem vitae eorum, qui verbo reficiuntur, insinuant, quibus Apostolus ait: Viriliter agite et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum, de quibus agitur, indicare consuevit. Quinario vero, quinque notissimi corporis nostri sensus exprimuntur, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et actus. In quibus singulis quicunque viriliter agere et confortari satagunt, sobrie et juste et pie vivendo et coelestis sapientiae dulcedine recreari, hi nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Qui bene secundum Marcum quinquageni et centeni discubuerunt. Quinquagesimus enim poenitentiae psalmus est, significat eos qui ad convivium Dei, adhuc in poenitentia commissorum positi, venientes verbi auditum percipiunt. Centeni autem hi sunt, qui jam praesumpta veniae spe, de solo vitae aeternae desiderio suspi
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistae quia panes & pisces
dñs discipulis. discipuli autẽmi¬
nistrauerint turbis. Cum enĩ
mysterium humanae salutis ini
panes & duo spisces fregit et distr¬
buit discipulis. quando a peruni
sensum ut intellegerentomna
quae scripta essent in lege mors
& prophetis & psalmis de ipsod
cipuli ad posuerunt turbis. quor¬
do profecti praredicauerunt ubꝗ
dño coopenente & sermone con¬
firmante sequentibus signis
DIXITERGOIH̃S FACITE
HOMINES DISCUMBERE
GRATAUTEM FENUM¬
Ienumin quo discumbenstu
ba reficitur. Concupiscenu
carnalis intellegitur. Qua
calcare acpraemerẽ debet omnis
qui spitalibus alimentis satiar
desidenrt Omni senimcarofie¬
num et omnis gloria eius tamqui
flos facni Discumbat ergo suꝑ
faenum florem faeni contenit
idest castiget corpus suum & ser¬
uituti subiciat: uoluptate scarnis
edomet. luxoriae fluxa restrin
gat. quisque panis uiui cupit sua¬
uitate refici DISCUBUERUN
ERGOUIRI NUM EROQUA¬

Expanded text:
evangelistae, quia panes et pisces evangelistae, quia panes et pisces Dominus discipulis, discipuli autem ministraverunt turbis. Cum enim mysterium humanae salutis initpanes et duos pisces fregit et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi et prophetis et psalmis de ipso. Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Dixit ergo Jesus, facite homines discumbere, erat autem fenuenum in quo discumbens tuba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritualibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Discumbat ergo super fenum, florem feni conterat, id est castiget corpus suum et servituti subjiciat, voluptates carnis edomet, luxuriae fluxa restgat, quisquis panis vivi cupit suavitate refici. Discubuerunt ergo viri numero qua
Abbreviated transcription (Latin):
frengiatq: corrumpi. &uio¬
lentes turbarum contrrdic¬
tiones tam quam aduersantes
undas saepe disrumpere. In¬
terdum eis custodita sua in te
gritatecedere. prorsus more
piscium tamquã in procelloso¬
marisic in turbulenta populiadmi¬
nistrartione uersari. Quae tamen
duae personȩ prrefigunabant.¬
xp̃m. Amba senimsolus ille sustinu¬
it. & non figunte. sed propriȩ
solus impleuit. ESTPUER
UINUS HIGETRELIQUA
Nuer quiquinq: panes & duos
pisces habuit nectamenhos
esurientibus turbis distribuit. sed
dño distribuendos obtulit. popu¬
lus ẽ iuda eorum lit tenrli sensupu¬
erilis. quiscriptunarum dicta clau¬
sasecum tenuit: Quae tamendñs
incarne apparens accepit. & quid
in tus haberent utilitatis acdulce
dinis ostendit. quammulti plici
sp̃s grartia quae pauca ac dispecta
uidebantur exuberarent pate¬
fecit. & haec pera postolos suos
a postolorumq: successores cunc¬
tisnationib: ministraendapor¬
rexit Vndebenealii ferunt

Expanded text:
frangi atque corrumpi; et viofrangi atque corrumpi; et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere. Prorsus more piscium, tanquam in procellosmaris, sic in turbulenta populi administratione versari, quae tamen duae personae praefigurabant, ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. Est puer unus hic, et reliqua. Puer, qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen hos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, sive qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utildinis ostendit, quam multiplici Spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur, exuberarent, patefecit, et haec per aposapostolorumque successores cunctis nationibus ministranda porrexit. Unde bene alii referunt
Abbreviated transcription (Latin):
uinque autem panes quib
multiuidinem populi satu¬
nruit. Quinq: sunt libri
mosi quibus sp̃iali intellectu pate¬
factis & abundantiore iam sensu
multiplicatis. Auditorum fideliũ
cotidie corda reficit. Quibene
ordea qii fuisse referuntur. prop¬
ternimirum austerion legi sedicta
& integumenta littenre grosiont.
si medullam celabant Duo autẽ
pisces quos addit . psalmistarum
non in conuenienter et propheta¬
rum scripta significant: Quorũ
do suis auditorib: futurae xp̃i &
ecclesiae sacnrmenta nantrbaN
Etbeneperaquatilia animan¬
ia figurantur illius acui prreco¬
nes. In quo populus fidelium sine
aquis baptis iniuiuere nullaten:
possec: Sunt quiputant duospis¬
ces qui s aporem suauem panida¬
bant dua sillas personas signifi¬
care. quib populus ille regebatͥ.
ut pereasconsiliorũ mode nm̃
Acciper&. regiamscilicet & sa¬
cerdotalem: Adquas &iam sa¬
croscã illa unctiopertinebat
Quarumoffitium enet procel¬
lis fluctib: popularib:nũqua

Expanded text:
uinque autem panes, quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spiritali intellectu patefactis, et abundantiori jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit. Qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et integumenta litterae grossiora si medullam celabant. Duo autem pisces quos addidit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quorum do, suis auditoribus futura Christi, et Ecclesiae sacramenta narrabant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones; in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. » Sunt, qui putant, duos pisces qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas consiliorum moderamen acciperet, regiam scilicet et sacerdotalem; ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat; quarum officium erat procellosis fluctibus popularibus nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ndiehusillis. Venithelias inbersabeae iuda: & dimisit ibi pue¬
rum suum & perrexit ifsde sertum un a unius die̾i. Cumqueue¬
nisset &sederet subter unam iuniperum: peciuit ani me sue
ut moreretur &ait : Sufficit mihi dñe : tolle animã meã
neque enim meliorsum quam patresmei. Proiͤcit quese: &ob¬
dormiuit inumbraim peri. &ecceangelus dm̃itetigit eum
dixitque ei. Surge comede. & respexit. &eccead capud uu
subcineritius panis: &uasaque. Cõmẽ ditergo & bibit: &
rur sumobdormiuit: Reuersusque est angecus tm̃ise cundo:
& tetigit eum dixitque illi. Surge cemede: grandis enimtibi
restatuia. qui consurrxisset: comedit & bibit. &ambu¬
lauit infortitudine cybi illius: quad raginta diebus & quad

Expanded text:
a et dimisit ibi puerum suum et perrexit in desertum via unius diei cumque venisset et sederet subter unam iuniperum petivit animae suae ut moreretur et ait sufficit mihi Domine tolle animam meam neque enim melior sum quam patres mei proiecitque se et obdormivit in umbra iuniperi et ecce angelus tetigit eum et dixit illi surge cosubcinericius panis, et vas aquae. Comedit ergo et bibit, et rursum obdormivit. Reversusque est angelus Domini secundo, et tetigit eum, dixitque illi: Surge, comede. Grandis enim tibi restat via. Qui cum surrexisset comedit et bibit, et ambulavit in fortitudine cibi illius quadragint
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent numerum repleri
Optant pacem hominib: : quia.
quos infirmosprius abiectosque
dispexenrnt. Nascente incar¬
ne dño. laisocios uene nentur
Quicum pacemhominib: poscuNt.
exponunt & quibus. uidelicet
bonȩ uoluntatis. hocest eis quisus¬
cipiunt natum xp̃m. Non autem
herodi pontificibus et pharisaeis
ceterisque antichristis. qui eius
natiuitate audita turbati sunt:
eumq: quantum ualuere gladiis
insecuti. Nonestenimpax impi¬
is dicit dñs. Paxautem multa di¬
ligentibus nomentuum dñe.
& non est illis scandalum

Expanded text:
gaudent numerum repleri: gaudent numerum repleri: optant pacem hominibus, quia quos infirmos prius abjectosque dispexerant, nascente in carne Domino, jam socios venerantur. Qui, cum pacem hominibus poscunt, exponunt, et quibus, videlicet bonae voluntatis, hoc est, eis qui suscipiunt natum Christum, non autem Herodi, pontificibus et Pharisaeis, caeterisque Antichristis, qui ejus nativitate audita, turbati sunt, eumque, quantum valuere, gladiis insecuti: Non est enim pax impiis, dicit Dominus , Pax autem multa diligentibus nomen tuum, Domine, et non est illis scandalum