comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prestatur et gracia. Idcirco dilectis¬
sime letamim et laudate. quia si
deum ore prophetico in sanctis suis
laudare iubemur: multomagis eũ
ambulare preconiis ac misticis ho¬
norare muneribus Nulli
dubium quin totum ad glãm lau¬
dis eius ꝑtineat: quicquid digne
genitrici sue. impensum fuerit ac
solenniter exhibitum. Ex quo tinieo
satis et ualde ꝑtimesco. dum uestris
cupio parare profectibz: ne forte sic̾
improbus et indignus laudator
inueniar: profecto cum nec sancti¬
tas uel facundia suppentet. ut beatã
et gloriosam uirginem digne lan¬
dare queam. Quoniam ut uerum
fatrar: quidquid hũanis dici potest
uerbis. minus est a laude celi: quia
diunus est. et angelis excesienci
predicata. et laudata preconiis.
I ꝓphetis siquidem prenuiciata. a
patriarchis figuris et enigmatibus
presignata: ab euuangelistis exhibi¬
ta et monstrata. ab angelo uenera¬
biliter atq officiosissime salutata.
Preterea qualis et quanta esset ab

Expanded text:
praestatur et gratia. Idcirco, dilectispraestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eumjubilare praeconiis, et mysticis honorare muneribus. Nulli dubium quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat, quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, ac solemniter attributum. Ex quo timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne laudare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli, quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab
Abbreviated transcription (Latin):
uos o filie iitamini. que in iscola
xp̃i ꝑmanere nouistis: perseuerate
orationibus unanimiter uiuentes
quousqz intrare possitis gandia eter¬
ne uite. quo beata maria uirgo feli¬
citer hodie introiuit: alternantibus
hymuidicis angelorum choris. intra
pascua eterne uiriditatis. ubi una
societas omnium supernorum ciui¬
um. ubi dulcis solennitas angeloꝵ.
ubi post labores et erum nas felix
et suauis est. resurrectio aminarum¬
maria: celos ascendit. Nogo gaudete:
quia ut ita dicam: in effabiliter sub¬
limata: cum xp̃o regnat incternum.
Riegina mundi hodie de terris. et de
presenti seculo nequam exipitur
iterum dico gaudete. quia secura
de sua mimarcessibii gloria. ad
celi iam ꝑuenit palacium. Exul¬
tate inquam ac gaudete: et lecetur
omnis orbis. quia hodie nobis om¬
nibus ens interuenientib meritis.
salus aucta est. Uobis quoq diligẽ¬
tibus eam. honor et uirtus. una cũ
reliquis uirginibus sacris. amplior

Expanded text:
vos, o filiae imitamini, quae in schola vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio animarumMaria coelos ascendit: rogo, gaudete:quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior
Abbreviated transcription (Latin):
cobi. Hn omnes erant inquit ꝑseue¬
rantes umnanimiter in oratione cum
mulieribus. et maria matre ihesu. et
fratribus eius. Ecce ihũ ascendente
cum quibus uirgo uacat in scola
uirtutum. et meditatur in lege man¬
datorum dei: ut et ip̃a sit forma disci¬
pline xp̃i. et exemplum ꝑfectionis
uirginibus. Conuersatur autem cũ
conuersatur cum sen atoribus celi. in¬
fra curiam paradisi. sub spũs sancti
disciplina. et magisterio tocius diui
ne maiellatis. Inuenitur pri
tes: quorum uta non erat iam de ter¬
ris. in quibus xpũs preliabatur: sed
de celis. Hinc ascendisse leguntur in
cenaculum. quo pascha uerissime ce¬
lebratur: ibi quippe manebant. cum
maria matre ihũ. unanimiter aspi¬
rati in cacitate. ꝑseuerantes in ora¬
tione. donec induerentur uirtute ex
alto. Ceperant enim iam orare: qui
miraculis pascebantur: et bene perse¬
uerantes in oratione. nichil hesitan¬
tes. donec acciperent mimera spiritus
lancti que poscebant.Quos et

Expanded text:
cobi hii omnes erant persevecobi hii omnes erant perseverantes unianimiter in oratione cum mulieribus et Maria matrefratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum is. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majestatis. Invenitur primtes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dtibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et
Abbreviated transcription (Latin):
gritas carnis. et una uirtus: que ad
muicem quasi cognata sociatur.
Hinc quoq iohannes quicquid ẽ
quod maria genuit. euuangelizãdo
suo commendat eloquio: quod in
cipio. et apud deum erat uerbum.
ria ex se carne factum. Idcirco et uir¬
ginitas longe sacratior. et fecundi¬
tas. ut ita dicam multo meffabilior:
quam suo potuerit nullus explicare
quanto uirginitas cognatior uirgini¬
tan: tanto beatus euuangelista. cet̾is
excellencior et uicinior uerbo. Ideo quic¬
quid est: quod uirgo genuit. totum
prout potuit homo per sp̃m sanctum
nobis reserauit. manifestus et docuit.
Ceterum ad exemplum humane uite
conuersatio eius post ascensionẽ xp̃i
generaliter cum aplĩs fint. quonisq
disꝑsi sunt. sicuti lucas memint di¬
cens. Quod regressi quidem a mõte
oliueti. iherosolimã uenerunt: et
ascenderunt in cenaculum ubi ma-¬
et andreas. philippus. et thomas.
bartholomeus. et matheus. iacobus
alplei. et symon zelotes. et iudas ia¬

Expanded text:
gritas carnis, et una virtus, quae ad gritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, cipio, et apud Deum erat, et Deusria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et docuit. IV. Caeterum ad exemplum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi maet Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomeus et Mattheus Iacobus Alphei et Simon Zelotes et Iudas Ia
Abbreviated transcription (Latin):
ut esset adinuicem grata societas. et
floridus aspectus. necnon et uenu-¬
stus conseruandi uernans alter¬
natim pudiciciarum splendor de¬
coratus. Una siquidem uirtus ur¬
gnutatis in ambob: sed altera pro¬
porcio in maria. Altera qui dem
quia fecundior: sed ip̃a . Ipsa uero:
sed altera. Quia et si ip̃a eademtq ĩ¬
corruptio: tamen fecunditas integri¬
tatis longe gloriosior est quã uir¬
ginitas. Idcirto et fecunditas in illa
tota deificata est: et uirginitas. Ali¬
oquim nusquam secundum naturã
nascendi uirguntas ubi fecunditas
medica tub: neq fecunditas ubi uir¬
ginita s integra conseruatur. I deoq
totum superexcellit de illa que di¬
cuntur: quia sunt diuina atq
inesfabilia unde iurginitas et fe¬
cunditas prolis supereminens no¬
uitas est quanquam humanum
cernatur ex carne quod nascitur.
Uerum tamen et si magnificẽtior
multum uirginitas in maxia ꝓpter
gr̃e excellenciam. una tamen inte¬

Expanded text:
ut esset ad invicem grata societas et ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen inte
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisit uirgo uirginem seruauit.
siuisq deseruunt obsequiis. Nom
quod ille eximius scorum chorus
apłorum eam deseruerit. inter quos
post resurrectionem intrans et exiẽs
familiarius contulit de xp̃i incar-¬
natione. Tanto si quidem uerius
quanto ab micio plemus per sp̃m
sanctum cuncta didicerat: et ꝑspexe¬
rat oculis uniu̾sa: licet et aplĩ ꝑ eun¬
dem sp̃m sanctum omma cognoue¬
ruit: et in omnem edocti ꝑuenerint
ueritatem. Quam sane beatã uir¬
ginem et si omnes uenerati sunt
discipuli eiq famulabantur officio
dilectionis: iohannes tamen ampliꝰ
ac specialius usq ad finem uite qui
sibi cõmissam accepit in suam qͣsi
matrem filius: cui benignus magi¬
ster de cruce mulier ecce inquit filiꝰ
tuus: ad discipulum autem: ecce
mater tua. ut uirgo uirgin cohere¬
ret et deseruiret officiosissime cura
adoptionis. lcõ ix Non enim pudi¬
cissima uirginitas alicui discipłoꝵ
rectius quam uirgini cõmendatur

Expanded text:
commisit, virgo virginem servavit, commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sane factum: et de aliis qui¬
buslibet locis scripturarum firmare
conantur: quod iam cum xp̃o reg¬
nant resuscitati in eterna societate
Quod quia deo nichil est impossibi¬
le: nec nos de beata maria factum
abnuimus. quamqͣm ꝓpt̾ cautelã
salua fide. pio magis desiderio opi¬
nari oporteat. quam inconsulte difi¬
nire: quod sine ꝑiculo nescitur. Unde
de hiis ex quibz certi sumus tantis
ꝑloquamur ad exortationẽ ur̃am q̃¬
licumqz sermone ad edificationẽ et
laudem nominis dei. ut et religio
conseruetur pro famulatu. et deuotio
augeatur pro affectu. Qm̃ hec est
uirgo que sola interemit. uniuersã
hereticam prauitatẽ ⁊ sola sit poct deũ
que nos confirmet in ommiuerita¬
te suisqz cõmendet meritis. et p̃cibz
auxilictrr ut et ip̃i inuenian¬
digni in eius laudibus. Quod se
queritur post ascensionem domeni
quid egerit: uum pro certo ẽ: quia
uirgo scã corpe ac mente permansit.¬
lcõ uiii Quam sane angelus gabri¬
el as si celestis paranimphus itac

Expanded text:
Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, inta
Abbreviated transcription (Latin):
ger et uiuus atq ĩmaculatus ꝑma¬
net. Et ideo magnũ et pauendum
mysterium est: quia aliud uidetur.
et aliuid intelugitur. S cum myste¬
tium sit unum corpus. et sanguis
dicitur. figurant panis. et tumr. habet
faciente domino: quia non habemꝰ
in usum carnem crudam comedere:
et bibere sanguinem. Sicut uerus¬
quemadmodum homines. per gra¬
ciam: sed quasi filius et substancia
patris. ita uera est xp̃i caro. sicut ip̃e
dixit. quam accipimus et uerus san¬
unitatis et corporis: et tu accipis car¬
nem diuine eius substancie in illo-
participas alimento

Expanded text:
ger, et vivus, atque immaculatus mager, et vivus, atque immaculatus manet, et ideo magnum et pavendum est mysterium, quia aliud videtur, et aliud intelligitur. Sed quum mysterium sit, unde corpus et sanguis dicitur? Figuram panis et vini habet faciente Domino, quia non habemus in usu carnem crudam comedere, et bibere sanguinem. C. quemadmodum homines per gratiam, sed quasi filius ex substantia patris: ita vera caro, sicut ipse dixit, quam accipimus, et verus ejus sandivinitatis, et corporis. Et tu, quia accipis panem, divinae ejus substantiae in illa participaris alimento
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: ut unus ubicumq sit
panis corporis xp̃i: ut unus sit ca¬
lix sanguimis eius. Calix enĩ quẽ
sacerdos catholicus sacrificat: non
est aliud nisi ip̃e quem dominus
aplĩs tradidit. quia sicut diuinitaᷤ
uerbi dei una est. que totum ĩplet
mundum. ita licet multis locis:
et ĩnumerabilibus diebus illud
corpus consecretur: non sunt tamẽ
multa corpora xp̃i: neq multi ca¬
lices. S unum corpus xp̃i. et imꝰ
sanguis cum illo. quod sumpsit
in utero uirginis: et quod dedit¬
aplĩs. Diuinitas uerbi replet illud
quod ubicumqz est. et cõnngit et
facit. ut sicut ip̃a una est: ita et
Unde anmaduertendum est. quia
siue plus siue minus quis inde ꝑci¬
piat:omnes equaliter corpus xp̃i
integerrime sumunt. et generaliter
dere debes: quod ibi salus nr̃a
consistat. Prouidens enim nobis
dominus redoit hoc sacramentum
salutis: ut quia nos quotidie pecca¬
mus: et ille iam mon non potest.
per istud sacramentum remissionẽ
ditur et bibitur in ueritate: sed inte¬

Expanded text:
sto, ut unus ubique sit panis corporis Christi, et unus sit calix sanguinis ejus. Calix enim, quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Quia sicut divinitas Verbi Dei una est, quae totum implet mundum, ita licet multis locis et innumerabilibus diebus illud corpus consecretur, non sunt tamen multa corpora Christi, neque multi calices, sed unum corpus Christi, et unus sanguis cum eo, quod sumpsit in utero Apostolis. Divinitas enim verbi replet illud, quod ubique est, et conjungit, et facit, ut, sicut ipsa una est, ita coUnde animadvertendum est, quia, sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt, et generaliter dere debes, quod ibi salus nostra consistit. Providens enim nobis Dominus dedit hoc sacramentum salutis, ut, quia nos quotidie peccamus, et ille jam mori non potest, per istud sacramentum corporis suditur et bibitur in veritate, sed inte
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Quomodo ergo melchi sedech
Quid sibi uult ammixtio aque:
Rationem accipe. Primo omnium
figura fuit: que ante precessit tp̃re
moysi. Quia cum sitiret populus
uideorum. et murmuraret ꝙrod
aquam inuenirr non posset: uissit
dominus moysi ut tangeret petram
cum uirga. Cetigit petram. et petra
undam maximam fudit. sicut apłs¬
dicit. Bibebant autẽ de spiritali: cõ¬
sequenti eos petra. Petra autẽ erat
xp̃s. Non immobilis petra: que po¬
pulum sequebatur. Et tu bibe: ut
te xp̃s sequatur. Uide misterium:
moyses hoc est ꝓpheta. Uirga: hoc ẽ
uerbum dei. Sacerdos uerbo dei tã¬
git petram: et fluit aqua et bibit
populus dei: tangit ergo sacerdos
calicem: redundat aqua in calice. ⁊
salit in uitam eternam: et bibit
populus dei. qui dei grãm consecu¬
tus est.

Expanded text:
mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, quid habet? Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de virga. Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut Apostolus ait: Bibebant autem de spiritali consequenti eos petra: petra autem erat Christus . Non immobilis petra quae populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium. Moyses, hoc est, propheta: virga, hoc est, verbum Dei. 374 Sacerdos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit pcalicem, redundat aqua in csalit in vitam aeternam, et bibit populus Dei, qui Dei gratiam consecutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur cum propugnaculis: Mil¬
le clipeu pendent ex ea. omnis arma¬
tura fonrcium⁊ de qͣra salomon
ait. Turris foztissima nomen dñi:
ad ipãm currit iustus. et exalta¬
bitur. Sed quia nominis interpre¬
tatione compulsi: a superficie hn¬
storica paululum discessimus. li¬
bet intueri clementissimam domini
fanuliaritatem erga beatam mariã.
eb sororem eius martham: ac ip̃arũ
pie deuotionis in ommbus famu¬
latum. Legimus enim cunangłista
uarrante luca: quia intrauit dũs
ihesus quoddam castellum. et mu¬
lier quedam marcha nomine: exce

Expanded text:
ficata est cum propugnaculis. Milficata est cum propugnaculis. Mille clypei pendent ex ea, et omnis armatura fortium . Et de qua Salomon ait: Turris fortissima nomen Domini, ad ipsam currit justus, et exaltabitur . Sed quia nominis interpretatione compulsi, a superficie historica paululum discessimus, libet intuere clementissimam Domini familiaritatem erga beatam Mariam et sororem ejus Martham, ac ipsarum piae devotionis in omnibus famulatum. Legimus enim, evangelista Luca narrante, quod Intravit Jesus in quoddam castellum, et mulier quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
peuent uigere corpus domini in-¬
quit ip̃s A men dico nobis: ubicum¬
q predicatum fuerit hoc ernangeli¬
um in cots mundo dicetur et quod
hec fecit in memoriam eius lẽ uͣ.¬
uod non solun. in toto mun¬
do. de hac sancta muliere pre¬
dicatur. quod unxerit caput domiiu
sed de ecclesia. Quocidie enim sicut
iam prelibatum est: hec operatur in
sius actionibus. Bene etiam maria
magdalene dicitur. Magdalus uero
interpretatur turris: et significat ec¬
desiam. Turris enim non solum
sublumor: sed et tutior domus ẽ: ñ
facile hostibus patens. ac ꝑ hoc egcle¬
liam designat. que terrena deserens
celestia desiderat. pugnans int̾ spis¬
ritales nequicias. fortitudinem qz
suam. nou sibi sed domino cõmit¬
tens. orat cum ꝓph̃a dicens. Esto do¬
mine turris fortitudius: a facie mi¬
mici. Hec est illa turris fortis: et in¬
expugnabilis. cui uoce sponsi in
canticis canticorum dicitur. Sicut
turns dauid collum tim: que edi¬

Expanded text:
praevenit ungere corpus Domini, inpraevenit ungere corpus Domini, inquit ipse: Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fecit in memoriam ejus . Quoniam non solum in toto mundo de hac sancta muliere praedicatur, quod unxerit caput Domini; sed et de Ecclesia quotidie enim ut jam praelibatum hoc operatur in suis sanctis actionibus. Bene etiam Maria Magdalene dicitur, Magdalus vero interpretatur turris, et significat Ecclesiam. Turris enim non solum sublimior, sed et tutior domus est, non facile hostibus patens; ac per hoc Ecclesiam designat quae terrena deserens, coelestia desiderat, pugnans inter spiritales nequitias, fortitudinemque suam non sibi, sed Domino committens, orat cum Propheta dicens: Esto mihi turris fortitudinis, a facie inimici . Haec est illa turris fortis et inexpugnabilis, cui voce sponsi in Canticis canticorum dicitur: Sicut turris David collum tuum, quae aedi
Abbreviated transcription (Latin):
uit: et quotidie spiritaliter nõ cessat
implere in tota mundi latitudine:¬
cum glorie laudes referens creatori
dicit. Deo autem gracias qui semper
triumphat nos in xp̃o ihũ: et odorẽ
noticie sue maifestat per nos in oĩ
loco. quia xp̃i bomus odor sumus deo.
religione et reuerencia confitetur et
predicat ⁊ et in quantum naturalis
ingemi uigor suꝑm luminis in luctͣ¬
tione ꝑfusus sint digna ueneratio¬
ue recolit. mentuq actem ad con¬
tenciam extendit: capu̾t profecto iuiꝰ
precio sissimo perfundit unguento
Quod uero iudas. contra hanc sanc¬
tissimam mulierem indignatus di¬
atur pro effusione tanti unguenti.
datur aperie intesligi. quia repiobi¬
et infideles contra sanctam ecdesiã
derogant religiom ac deuotioni. ui¬
dentes per quatuor mundi plagas:
doctriia ip̃ius et exemplis diuiiu¬
tatis domira potenciam: et humai¬
tatis clemenciam cunctis daruisse.
donds et de hac sancta muliere que

Expanded text:
vit, et quotidie spiritualiter non cessat vit, et quotidie spiritualiter non cessat implere, cum in totam mundi latitudinem glorianter laudes referens Creatori dicit: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos, in omni loco, quia bonus odor Christi sumus Deo . religione ac reverentia confitetur et praedicat; et in quantum naturalis ingenii vigor superni luminis illustratione perfusus sit, digna veneratione recolit; mentisque aciem ad contentiam extendit, caput profecto illius pretiosissimo perfundit unguento. Quod vero Judas Iscariot contra hanc sanctissimam mulierem indignatus dicitur: pro effusione tanti unguenti, datur aperte inte& infideles contra sanctam ecclesiam derogant religioni ac deuotioni, videntes per quatuor mudoctrina ipsius et exemplis, divinitatis Domini potentiam, et humanitatis ejus clementiam cunctis claruisse. Unde et de hac sancta muliere quae
Abbreviated transcription (Latin):
istice autem hec beatissima
mulier: sanctam designat
escliam. Que bene in domum symo¬
nis uenisse dicitur: et ab omnibus
pristme uite contagiis curata. Sy¬
mon enim interpretatur obediens.¬
cobediens. pristinos decoquens ana¬
trematiz auit errores: omnemq post
aquam baptismatis suorum obti¬
nint ueniam delictorum ac quoti¬
die dnm sequitur. non gressu pe¬
dis. sed mutatione oꝑis. sugaiit
igitur hec mulier pedes domin la¬
crimis penitencie: et unguento pre
confessionis liniuit: quia ecclia do
rum credens hommem. pro suis cou¬
die excessib lacrimarum singultib
ipius exorat ablutionem. Dumq
assumpte humanitatis misteria di¬
gna reuerencia suscipit et predicat
qua inter homines conu̾sari digna¬
tus est: utiq in pedes domini ungen¬
ti nardi pistici libram fidelem fun¬
dit. que loquitur in cantico amoris
dicens. Dum esset rex in accubitu tuo:
nardus mea dedit odorem suum. Que
minirum uerba. iuxta litteram. mani¬
bus beate marie magdalene comple¬

Expanded text:
stice autem haec beatissima mulier sanctam designat Ecclesiam. Quae bene in domum Simonis venisse dicitur, et ab omnibus pristinae vitae contagiis curata Simon enim interpretaturobediens, pristinos decoquens anathematizavit errores, omnemque idolorum aquam baptismatis, suorum obtinuit veniam delictorum, ac quotidie Dominum sequitur non gressu pedis, sed imitatione operis. Rigavit autem haec mulier pedes Domini lacrymis poenitentiae, et unguento piae confessionis linivit, quia Ecclesia Dnum ac verum credens hominem, pro suis quotidie excessibus, lacrymarum singultibus ipsius exorat ablutionem. Dumque assumptae humanitatis mysteria digna reverentia suscipit et praedicat, quia inter homines conversari dignatus est; utique in pedes Domini unguentum nardi pisticum, id est fidelem, fundit. Quae loquitur in Cantico amoris, dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum, verba juxta litteram, manibus B. Mariae Magdalenae comple
Abbreviated transcription (Latin):
dam mauduaniq describit resusci¬
tationem. Diligebat autem ihũs
marcham. et mariam sororem euis:
et lazarum. Ae in sequentibz cõme¬
morat: qm̃ uocata a sorore sua cum
ueniret ubi erat dominus corruit
ante pedes eius dicens. Domme si fu¬
isses his: frater meus non eẽt mor¬
tuus. Ihũs autem ut uidit eam plo

Expanded text:
dam inauditamque describit resuscidam inauditamque describit resuscitationem. Diligebat, inquit, Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum . Ac in sequentibus commemorat, quoniam vocata a sorore sua, cum veniret ubi erat Dominus, corruit ante pedes ejus, dicens: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus . Jesus autem ut vidit eam pl
Abbreviated transcription (Latin):
perunt dum̃ in domum suã. duas
significant. ecclesie uitas. actiuam
scili cet et contemplatiuam. Per
martham uero. que circa frequens
ministerium sollicita erat. actiue
ouite labor exprimitur. Per mariã
ergo. que sedens secus pedes domini.
uerbum illius intenta aure percipi¬
ebat. contemplatiue uite dulcedo
designatur. cuius sapor quanto
magis degustatur: eo ampluis a
rebus insibilibus. et curarum tu-¬
multibus anius separatur. Spre¬
tis enum omnibus temporalibus
sola mens cum solo des esse deside¬
rat. libet ci audire precepta celestia.
sicut hec beatissima facielrt maria
que sedens secus pedes domni uer¬
bum illius intentissima peccipiebat¬
aure. Et sic impletum est in ipsa:
quod olim per beatum moysem dic¬
tum fuerat. Et qui appropinquant¬
sub pedibus eius: accipunt doctri¬
nam ip̃ius. Quam gratissim a
enum et dilecta. apud conditoris
demenciam: pro sue deuotioms
famulatu. ac mextinguibili diec¬
nes euuangelista manifestabat.
ubi quatrduam lazari: ueneran¬

Expanded text:
perunt in domum suam, duas significant Ecclesiae vitas, activam scilicet et contemplativam. Per Martham ergo quae circa frequens ministerium erat, activae vitae labor exprimitur. Per Mariam vero, quae sedens secus pedes Domini, verbum illius intenta mente percipiebat, contemplativae vitae dulcedo designatur; cujus sapor quanto magis degustatur, eo amplius a rebus visibilibus, et curarum tumultibus animus separatur. Spretis enim omnibus temporalibus, sola mens cum Deo esse desiderat. Libet enim audire praecepta coelestia, sicuti haec beatissima faciebat Maria, quae sedens secus pedes Domini verbum illius intenta aure percipiebat. Impletum est in ipsa, quod olim per beatum Moysen dictum fuerat: Et qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina ipsius . Quam gratissima enim apud Conditoris clementiam pro suae devotionis famulatu et inexstinguibili delecnes evangelista manifestat, ubi quatriduani Lazari veneran
Abbreviated transcription (Latin):
sedens secus pedes domim: audiebat
uerbum de ore illius. Marcha autẽ
satagebat cura frequens ministeriũ
Unde non solum contra sororem.
uerum etiam contra ip̃m dnm quere¬
lam assumit dicens. Domine non ẽ
tibi cure quod soror mea reliquit me
solam munistrare: dic ergo illiut me
adiuuet. At ip̃e qui non est ꝑsona¬
cum acceptor sed subtiliter singulo
meliorem ẽẽ animam quam corpus.¬
et meliorem cybum spiritalem quã
carnalem: ita unius laudat opus.
ut alterius non uituperet. M it uero.
Martha martha sollicita es: et tur¬
baris erga plurima. Porro. unum ẽ
necessarium. Maria optimam par¬
tem elegit: que non auferetur ab

Expanded text:
dens, audiebat verbum illius. Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Vnde non solum contra sororem, verum etiam contra ipsum Dominum querelam assumit dicens. Domine, non est tibi curæ quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi vt me adiuuet. At ille qui nō est personarum acmeliorem esse ut cibum spiritalem quam carnalem, ita unius opus laudat, ut alterius non vituperet; ait vero: Martha, Martha sollicita es, et turbaris erga plurima, porro unum est necessarium. Maria optimam partem el
Abbreviated transcription (Latin):
prolatus. ante pedes beati niri expo¬
suit. causam innotuit omnem. At
ille humano miseratus affectu. cum
gemitu et suspiriis oculos ad celum
cat. Et ratione premissa linguam
pueri contrectauit. et signum ei cru¬
cis impressit. Ilico lingua resoluit.
et uariis sermonem responsis. usq
hodie mirabiliter loquitur. Preclaris
gloriosisq signis stupenda succedũt.
lfames. ut pote omnes prouĩ¬
cias populata esset. puer quidam a¬
fame pre mortuus genibus sancti-
spũ temu uoluitur. et ut sui mise¬
retur. exorat. Cui miseratus uir pie¬
tate plems. respiciens ad eun qui
preerat domi hunc inquit summo
stu dio sub testimomio xp̃i tibi com¬
mendo. Tunc ille sicut precipiebat
adhibiturum se diligenciam pollice¬
tur. Et dum huc atq illuc occupatio¬
nibus uariis teneretur. paulo indul

Expanded text:
prolatus, ante pedes beati viri expoprolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelumcans, et, oratione praemissa, linguam pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris gloriosisque signis stupenda miracula sufames, ut pote omnes provincias populata est, puer quidam fame praemortuus, genibus sancti spiritu tenui provolvitur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indil
Abbreviated transcription (Latin):
fessione uemientes. ab ip̃o pontifice
baptizati sunt. Diuino igitur mune¬
re. bellator egregius predam inmico
abstraxit. auctori restriuit. De penet᷑¬
libus cordis xp̃i amore infidelitatis
maculam expulit. nõnulli ex ip̃is
sub nr̃a fidei religione hodie degunt.
Bene etem̃ post tempus tantam eñ
uirtutum gratia augebatur. ut nõ
minus per eum signa quam dudũ
per apostolos fierent. Nam cum ut¬
pauio superuis diximus. quod demo¬
nes uerbo fugaret. et egros oranone
curaret. addidit deus noster magni¬
ficuri in sanctum suum. ita ut n pro¬
cessu temporis. cecis uisum. siudis
auditum. locutionem redderet mutis.
uitam mortius. mantis dextras. clau¬
plura quod longum est enarrare ꝑ
e quibus si dei fauor adinue-¬
rit optainus perstringere pau¬
ca. Eya age sermo quod spiritus op
tat. Gunthoaldus quidem. filium
suum annorum circiter decem. guctͣ
cuius ita adheserat lingue. ut sermo
formatus nũquam de ore eius fuisset

Expanded text:
confessione venientes, ab ipso pontifice confessione venientes, ab ipso pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis Christi amore infidelitatis maculam expulit. Nonnulli ex ipsis sub nostrae fidei religione hodie degunt. 15. Breve etenim post tempus tanta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo fugaret et aegros oratione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu temporis caecis visum, surdis auditum, locutionem redderet mutis, vitam mortuis, mancis dexteras, clauplura, quae longum est narrare per e quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
clarus. non magni pendebat sermo¬
is ornatum. scilicet quia in eo erat
amina diuinis ornata uirtutibus.
gens quotidie predicationẽ
uerbi dei et salutaria semia
regna celorum per omnem terram la¬
tius serens. mox quidem in tantum
ad emendandum populum iudeoꝵ
netustis infectum uenems profecit.
ut quasi nouellam lucem ueritatis
sibl aspicere uiderentur. et cum reli¬
gionis doctorum multa quidem uer¬
bis. plura famen doceret exemplis.
ne uiderent ab eo discipuli imperari
quod non prius ip̃e fecisset. nullũ
sie mora absq baptisini gracia in
urbe sibi celitus tradita. uideum ha¬
bitare permisit. Nam cum pro eoꝵ
cõnuersione dominum iugiter pre¬
caretur. ac doceret eos per baptismũ
habere pectatorum remissionemm: et
non aliter posse eos intrare in regnũ
da. nisi ueri solis in eorum corda res¬
plenduissent radii. opstupescentes ac
teuelata facie dei glorram intuentes
antiquos penitentes errores. fideli cõ

Expanded text:
clarus, non magnipendebat sermonclarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, gens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Dominum jugiter precaretur, ac doceret eos per baptismum habere peccatorum remissionem, et non aliter eos posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum
Abbreviated transcription (Latin):
consilium. cupiditatis represso uene¬
no. spietis malorum suasionibus.
sine dilatione iussit impleri. quod di
procurante. episcopalis apicis emeru¬
it prime aquitanie sedem. Dei etem̃
affuit uoluntatis auxilium ut diuer¬
santes inter se populos. et animo desi¬
dentes ad amorem pontificis uelox
conuersio reuocaret. et subito in uno
consensu federaret. Post igitur ponti¬
ficale officium nactus. oneri succubu¬
it non honori: factus est deniqz oĩbus
omma. non querens que sibi utilia
essent. sed quod multis. ut salui fierẽt
Et subito ualut lampaden quandem
sacerdotem suum dominus accendere
properat. In tegre etem̃ uir beatus tra¬
didit semetip̃m in abstinencia plu¬
rima. in ieuiis in desinentibus. in
iugiliis pene iugibus. ita ut si quã¬
do parum aliquid sompni necessitas
naturalis exigeret. tunc non supra stͣ¬
tus moliciem qua uti nũquam con¬
sueuerat. sed super solius maltule cili
uir et deo dignus cum esset in omni¬
bus puritate uite et anime uirtutib

Expanded text:
consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionibus, sine dilatione jussit impleri quod diviprocurante episcopalis apicis meruit primam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulpicius, oneri succubuit non honori; factus est denique omnia omnibus, non quaerens quae sibi utilia essent, sed quae multis, ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti consueverat, sed super solius matulae  Id  et Deo dignus, cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
tris sacrificaueris. hodie te dilaniatũ
omnibus penis. capitalis sentencie
dampnatione prosternam. Sanctus
symphorianus dixit. Ego ommpotẽ¬
tem deuni qui me fecit trmeo: et ipsi
soli seruio. Tu corpus meum ad tem¬
pus in potestate habes: amimam uero
meam non habes.

Expanded text:
tris sacrificaueris. Hodiae te dila| ceratum tris sacrificaueris. Hodiae te dila| ceratum omnibus poenis capitalis sentenciae damna| cione prosternam. Sanctus synforianus dixit . ego omnipotente| deo qui me fecit timeo et illi soli seruio . tu corpus meum| ad tempus in potestate . habes . anima uero mea . non| habes.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Non debet uider cui com¬
nussa res publica est: friuolis uerbor
sermocinaciomibus. subiacentem pro¬
sirre sentenciam. Si ꝑiculosum est
non quotidie ad profectum anime
aliquid addere: quanto peritũlosins
est a salute discedentem. in scopulis
peccatorum naufragio uergentem cõ¬
mus ex debito. Sera penitudo est: sub
uedicis tinusse conspectu. Munera
uestra sucati mellis premixta dulce¬
dine male credulis mentibus uene¬
na parturuint. diuicie noctre uero
amma habendo nichil possidet. que¬
a dyabolo delegata atris intelicis
lucri compedibus detinetur. Nrchil
in hoc mundo secundis credit huma¬
ma fragilitas. Lapsura condicione
gaudia temporum uestrorum. in
similitudine uitri. cum ceperint splẽ¬
dere franguntur. Solus deus noster¬
rerum nescit antiquitas. Huius
termmnum quia non ent nosse nõ
potest series mueterata seculorum
Iudex dixit. Nimum dui te sym¬
phoriane. nescio cuius xp̃i magnitu¬
dinem disputantem paciencie m ee

Expanded text:
it non dibet iudex| cui comissa res publica est fribulis uerborum sermocina| cionibus subiacentem proferre sentenciam si periculosum| est. Non cottidie ad profectum animae aliquid ad| dere quantum periculosius est ab eius salutem discen| dentem in scopolis peccatorum naufragium uergentem| conmus ex debito soluamus ex uoto sera penitudo est| sub iudices tenuisse conspectum . munera autem uestra| fugati mellis pmixta dulcidine male credulis men| tibus uenena parturiunt. Diuiciae uiroomnia habendo nihil possedit . quia| diabolecis delegata facultatibus infelicis lucri cupidi| tate detenetur. Dixit nihil in hoc mundo secum dis| credat humanae fragilitatis lapsura condicione| gaudia temporum nostrorum in similitudine mutare| cum coeperent splendere frangantur. rerum . nesciuit antiquitas huius terminum| quia non erit nosse non potest series inueterata seculorum| Iudex dixit nimium te diu synforiane te nescio cuius christi| magnitudinem disputante pacienciae meae
Abbreviated transcription (Latin):
urgente iam die ad uesperũ
ꝓci. dit subito ĩ pauimentũ ⁊ frcis
genibus aute dei uultum ꝓuolutus.
orabat suppliciter gemens ac suspirãs.
ut sua hengnissima pietate ꝓuideat
pastorem.: qui regat modeste plebem
suam ne fiat inquit et̾ne pastor:
hec plebs sicut oues quibus non est
pastor. Cõmendo tibi oues quas mͥ
tradidisti et familiã omnẽ quam
per ministeriũ officii mei tuo sac̃to
et magnificencia bonitas. Recessurꝰ
iam de mũdo sui quedã modo cura
neglecta alioꝵ sicut sẽper cõsueu̾at
regebat ad minicula. Sic eĩ exim
ubi ei ꝑabatur gaudiũ sẽpiternum
nulla innquã uetustate ꝑiturum. et
nichilominus illuc tendens gregis
sibi cõmissi familieq adepte mag¬
nam ut ꝯsueuerat sollicitudinem
gerebat cõmendans utiq dño cũ fer¬
uore qd̃ ab ip̃o acceperat talẽti mu¬

Expanded text:
ergente jam die ad vesperam, procidit subito in pavimento, et fixis genibus ante Dei vultum provolutus, orat suppliciter gemens, atque suspirans, ut sua benignissima pietate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium officii mei tuo sancto et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enim eximi ubi ei parabatur gaudium sempiternum nulla unquam vetustate periturum; et nihilominus illuc tendens, gregis sibi commissi familiaeque adeptae magnum, ut consueverat, sollicitudinem gerebat, commendans utique Domino cum fenore quod ab ipso acceperat talenti mu
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dum fratres
messem succnderent et m¬
mipidi sparsim per agrum iace¬
rent. tempestas frendens mno¬
tuit et uenit cum turbine uali¬
Do se ostendens. Tunc sanctus
ne fratres laborem perderent
extensis bracchiis dominum ie¬
sum inclamauit. Illo ab ariente
lurgente diuma uirtus tempe¬
statem abstulit. et in duabus di¬
uisim partibus effugauit. Mox
serenitate reddita reddiderunt
monachi deo laudum pracona.
Dies erat dommica et uir dei
peracto itinere festinabat ad ce¬
nobium missarum celebrare so¬
lemnia. Peruenientes autem ad
sequanam ipse cum fratribus
forestarius dum aspexit equm
quem uir domini conscendebat
dormienduncasse repent
surrexit et am omuni si¬
am flammixiti libus. arde¬
re conspexit ed cu hoc uxor
sius non uret et eius an-¬
uieta semmmesceret. lu¬
bito et ipsa od poc quod ure
luus uidebicoilpiciens. per¬
cunctari con si aliquid de
rebus seruum dei uir suꝰ
haberet in aude. Quod ubi
sognouit nio pariter nul¬
lam morai secerunt. donee

Expanded text:
uadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiis, dominum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, serenitate reddita, reddiderunt monachi Deo laudis praeconia. 16. Dies erat dominica, et vir Dei, peracta itinera, festinabat ad caenubium missarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus forestarius dum aspexit, equum quem vir Dei sederatdormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percunctare coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir suus haberet in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et
Abbreviated transcription (Latin):
maris rubri: ubi submersis egyp¬
ste manna. non nisi regeneratis p̃¬
pulum antiquum ad terram ꝓmis
huius seculi desertum transeuntes:
in celum subuehit. Uude recte ia¬
ticum appellatur: quia in uia nos
reficiens. usq ad patriam dedu¬

Expanded text:
maris Rubri, ubi submersis Aegypmaris Rubri, ubi submersis Aegypste manna, non nisi renatis prpulum antiquum ad terram promihujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam dedu
Abbreviated transcription (Latin):
redere in ihm xp̃m: hoc ẽ man¬
ducare panem uinum. Qui
credit manducat. inuisibiliter sagi¬
natur: quia inuisibiliter renascitur.
Et qui manducat carnem xp̃i. et
eternam. Participatione enim filii:
quod est per unitatem corporis et sã¬
guinis ens. homo manducans ui¬
uit: non sumens tantum in sacra¬
mento quod et mali faciunt. s usq
ad spũs participationem. ut in corpe
dñi tanquam membrum maneat:
et eius spiritu uegetetur. quod ẽ dũ
eius mandata seruat. ad altare dei
iuisibile quod non accedit iniustꝰ
ille ꝑuenit: qui ad hoc presens iusti¬
ficatus accedit. Inuenit illic uitam:
qui illic discerint causam suam
Singuli autem accipiunt xp̃m do¬
muum: et ur singulis portionib
totus est: nec per singulos miniit᷑.
pars est corpis: est et totum. Eadẽ
ratio est in corꝑe dñ que in mãna:
que in eus figura precessit. de quo
dicitur. Qui plus collegerat non
habuit amplius: neq qui minus
parauerat habuit minus. Illud da
tum fuit antiquis post transitum

Expanded text:
redere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitEt qui manducat carnem meam, et eternam. Participatione enim filii quod est per unitatem corporis Christi et sanguinis homo manducans vivit, non sumens tantum in sacramento quod et mali faciunt, sed usque ad Spiritus participationem, ut in corpore Domini tanquam membrum maneat, et ejus Spiritu vegetetur, quod est, dum ejus mandata servat. § 1. Ad altare Dei invisibile quo non accedit injustus ille pervenit, qui ad hoc praesens justificatus accedit. Inveniet illic vitam  suam, qui hic discernit causam su. Singuli accipiunt Christum Dominum, et in singulis portionibus totus est, nec per singulos minuitur, pars est corporis, est et totum. Eadem ratio est in corpore Domini, quae in manna, quod in ejus figura praecessit, de quo dicitur: Qui plus collegerat non habuit amplius, neque qui minus paraverat invenit minus. tum fuit antiquis post transitum
Abbreviated transcription (Latin):
angus phlibertus heli¬
siano territorio ortus. seculari
prudentia non indoctus: undiq
iuxta morem gentis streniuis.
urbe uice ilii  i nutritus.
Ca de causa maximx quod ge¬
nirorem iplius pguibaudum̃ db¬
tentũ regio mimere laicali ad¬
inistratione cessante, ciues lo¬
ci ulius expetissent pontiticem.
Qui cum predictum adolescenten
bone indolis florere cerneret stu-¬
diie, cum regi dagoberto cõmen¬
di studuit qui inter reliquos
trancorum reges sortissimus
suił. Tunc ille nobilitatis lam¬
pade fuigens. consortium adep¬
tus est audonei optimatis. qui
sub aurco baltheo deum ma¬
eime diligens inter reliquos
regmi proceres ualde habebeaur
illustris. Et prefulgentibus uita
meritis cathedram subiit rotho¬
magensium ciuitatis et nuc uir¬
tutum signis sulgurante radio
corulcat in terris. Tu autem

Expanded text:
ur Filibertus Helisano territurio ortus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat in terris. 2. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
rilia rudimenta. hic ludue
cius infancie. talis in eo calebat
pueris uigilans. atq in oratie ne
pronus ĩcumbens: cum mentis¬
tota dependeret delectatione: spiritꝰ
duo teterrimi ĩmanes ethyopum
nultu similes. apprehensos singuli
pueros. ab ecclesia uiolenter trahere
intebantur. Tandem iur dei põst ter¬
gum magnis clamoribus eiulãtes
repperit suos. Intuetur tetros: ma¬
num eleuat contra aduersarios. Iã¬
qz pueros ui abstrahentes. cum foriꝰ
egressum preriperent: dei sacer uexil¬
lum deprimit cruicis. Illico tertis cru¬
entisqz elapsis. pueri sospites remã¬
serunt. Ex eo igitur tempore. ille tociꝰ
bonitatis emulus. et ueritatis ĩnnicꝰ
salutisqz humane hostis omnia mo¬
limina contra dei militem uersans.
quem mente corrumpere non p̃ua¬
luit: minis fantasticis intitur deter¬

Expanded text:
rilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevpueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentitota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deter