comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lauerat ergo adam
lumen oculorum ipsius. Nam lumen oculoꝵ
ipsius. ipse ds̃ erat. Quem cum offendiss&:
fugit adumbram: & abscondit se in ter
ligna paradisi. Pauebat a faciedĩ: & quae¬
siuit umbram arborum. Iam inter arbo¬
res lumen oculorum non habebat: ad
quod gaudere consueuerat. Siergo ille
deorigine & nos deꝓpagine. & redeunt
adillum secundum uel nouissimum adã
membra ista quia nouissimus adam in
spũ uiuificante. & clamant decorpore
eius inista confessione. & lumen oculoꝵ
meorum non est mecum: iam confitens.
um redemptus iam in corpore xp̃i est.
& lumen oculorum ipsiuf non est cum
ipso. Plane non est cum ipso: sed est
inspe. sed nondũ est illud lumen. de quo
dicitur. Ostendam meipsum illi. Ille
est quiddam luminis quia filii dĩ sumus.
& utique hoc infide retimus: sed nondum
est illud lumen quod ui debimus. nondũ
enim apparuit quid erimus. Scimus quia
cum apparuerit. similes ei erimus qm̃ uide¬
bimus eum sicuti est. Nam modo lumen

Expanded text:
Latuerat ergo Adam lumen oculorum ipsius. Nam lumen oculorum ipsius ipse Deus erat: quem cum offendisset, fugit ad umbram, et abscondit se inter ligna paradisi . Pavebat a facie Dei, et quaesivit umbram arborum. Jam inter arbores lumen oculorum non habebat, ad quod gaudere consueverat. Si ergo ille de origine, et nos de propagine; et redeunt ad illum secundum vel novissimum Adam membra ista, quia novissimus Adam in spiritum vivificantem ; et clamant de corpore ejus in ista confessione, Et lumen oculorum memorum non est mecum: jam confitens, jam redemptus, jam in corpore Christi est, et lumen oculorum ipsius non est cum ipso? Plane non est cum ipso: sed est in spe; sed nondum est illud lumen de quo dicitur, Ostendam meipsum illi . mus aliquid luminis, quia filii Dei sumus , et utique hoc in fide retinemus: sed nondum est illud lumen, quod videbimus, nondum enim apparuit, quid erimus . Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, cum videbimus eum sicuti est. Nam modo lumen
Abbreviated transcription (Latin):
aec est oratio omiũ scõrũ. odor
suauitatis. quiascendit inconspectũ dñi. lam
enĩ exauditur aeccła de ipso monte. quod
etiã caput eius est. uel deilla iustitia dĩ. qua
& liberantur electi eius. & persecutores coꝵ
puniuntur. Dicat populus dĩ etum illud.
Ego dormiui & somnũ coepi. & exurrexi qm̃¬

Expanded text:
aec est oratio omnium sanctorum, odor suavitatis qui ascendit in conspectu Domini: jam enim exauditur Ecclesia de ipso monte, quod etiam caput ejus est; vel de illa justitia Dei, qua et liberantur electi ejus, et persecutores eorum puniuntur. Dicat populus Dei etiam illud: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, q
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qui intrauit ut uider&: egrediebatur foras
& loquebatur. Utinam intus ess& & uera loque¬
retur: non exir& foras ubi falsa loquitur.
Traditor est & persequutor est: egressus foras
loquitur. Si ad menbra xp̃i pertines: uenĩ
introire ad caput. tolera zizania. Si triti¬
cum es: tolera paleam. Si frumentũ es:
tolera pisces malos infra retia. Si piscis
bonus es. quare ante tempus uentilatio¬
nis auolasti: Quare ante tempus messis
ximi frumenta tecum eradicasti: Quare
intequam adlitus uenires retia disrupisti:
Egrediebat᷑ foras & loq bat᷑

Expanded text:
Ille qui intravit ut videret, egrediebatur foras et loquebatur. Utinam intus esset, et vera loqueretur! non exiret foras ubi falsa loquitur. Traditor et persecutor est, egressus foras loquitur. Si ad membra Christi pertines, veni intro, haere capiti. Tolera zizania si triticum es; tolera paleam, si frumentum es ; tolera pisces malos intra retia, si piscis bonus es. Quare ante tempus ventilationis avolasti? Quare ante tempus messis etiam frumenta eradicasti tecum? Quare antequam ad littus venires, retia disrupisti? Egrediebantur f
Abbreviated transcription (Latin):
Quod incapite est. hoc incorpore. Quid est
non compungar. Limnonmoriar. Com¬
punctus est enim cumincruce̾ pender&. lancea
percussus est. Caput ergo nrm̃ dicit non com¬
pungar. iam non moriar. Nos autẽ quid dicimꝰ.
propter dedicationem domus: Non nos
compungat conscientia. stimulis peccatorum. Dimnit¬
tentur enĩ omiã. & tunc liberierimus. Utcant& tibi
incelo. dicturus est quibusdam. Esuriui. & dedistis
mihi manducare. Et ibi est & hic. Ibi inse: hic
innobis. Quid ergo ait. Yteant& tibi gła mea
& non compungar. Gemit tibi humilitas mea.
cantabit tibi gła mea. Iam infinem
in aeternum confitebor tibi

Expanded text:
Quod in capite est, hoc in corpore. Quid est, non compungar? Jam non moriar. Compunctus est enim cum in cruce penderet, lancea percussus est . Caput ergo nostrum dicit, Non compungar, jam non moriar. Nos autem quid dicimus propter dedicationem domus? Non nos compungat conscientia stimulis peccatorum. Dimittentur enim omnia, et tunc liberi erimus. Ut cantet tibi, in coelo, dicturus est quibusdam: Esurivi, et dedistis mihi manducare . Et ibi est, et hic: ibi in se, hic in nobis. Quid ergo ait? Ut cantet tibi gloria mea, et non compungar. Gemit tibi humilitas mea, cantabit tibi gloria mea. Jam in fine: in aeternum confitebor tibi
Abbreviated transcription (Latin):
possideas ad earũ salutẽ. & quae tibi fruc¬
tiferent spiritalia.
Etpossessionem tuam
terminos terrȩ.I

Expanded text:
possideas ad earum salutem, et quae tibi fructificent spiritualia. Et possessionem tuam terminos terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est
in corde immicoꝵ tuoꝵ. Ipsum enim appellat
regem: ipsum nouit regem. Populi subte
cadent: incorde inimicorum regis. In imici
erant. acceperunt sagittas tuas. ceciderunt
antetẽ. Ex inimicis amici factisunt. inimici
mortui sunt. amici uiuunt. Hoc est prohis

Expanded text:
hoc est, in corde inimicorum tuorum. Ipsum enim appellat regem, ipsum novit regem. Populi sub te cadent, in corde inimicorum regis. Inimici erant: acceperunt sagittas tuas, ceciderunt ante te. Ex inimicis amici facti sunt: inimici mortui sunt, amici vivunt. Hoc est, Pro his
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. Quanto melius faciunt quodiub &
ds. neilla grauiora patiantur: Quare
neque inira emendetur: tamquã dicens.
dõ. qmĩ iam ista quae patior multa sunt
igna sunt. queso ut sufficiant. & incipit
illi numerare satis faciens dõ offerens illa

Expanded text:
faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet Deus, ne illa graviora patiantur? 4. veneque in ira emendetur? Tanquam dicens Deo, Quoniam jam ista quae patior multa sunt, magna sunt, quaeso ut sufficiant. Et incipit illa enumerare satisfaciens Deo, offerens illa
Abbreviated transcription (Latin):
illos quisalui erunt. sictamen quasi per
ignẽ. Quare nisi quia hic aedificant super
fundamentũ. ligna. fenum. stipulam.
edificarent autem. aurum. argentũ. lapides
praeciosos. & deutroque igne securi essent.
Nonsolum deillo aeterno qui in aeternũ cru¬
ciͣturus est impios: sed etiam deillo qui emẽn¬
dabit eos. qui perignem salui erunt. Dicitur
enĩ. Ipse autem saluus erit: sic tamen qua si
perignẽ. Et quia dicitur saluus erit: con¬
tempnitur ille ignis. Ita plane quã uis salui
perignem: grauior tamen erit ille ignis.
quã quiequid potest homo pati in hac uita.
Et nostis quanta hic passi sunt mali & possunt
pati. tamen tanta passi sunt. quanta potue¬
runt pati & boni. Quid enim quisq. maleficꝰ
latro. aduter. sceleratus. sacrilegus. pertulit
legibus quod non pertulit martyr in confes¬
sione xp̃i. Ita ergo quae hic sunt. multo
faciliora sunt: & tamen uidete quẽ ad modũ
ea homines nepatiantur quic quid usseris

Expanded text:
illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quare; nisi quia hic aedificant supra fundamentum ligna, fenum, stipulam? Aedificarent autem aurum, argentum, lapides pretiosos, et de utroque igne securi essent; non solum de illo aeterno qui in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo qui emendabit eos qui per ignem salvi erunt. Dicitur enim, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Et quia dicitur, salvus erit, contemnitur ille ignis. Ita plane quamvis salvi per ignem, gravior tamen erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Et nostis quanta hic passi sunt mali, et possunt pati: tamen tanta passi sunt, quanta potuerunt pati et boni. Quid enim quisque maleficus, latro, adulter, sceleratus, sacrilegus pertulit legibus, quod non pertulit martyr in confessione Christi? Ista ergo quae hic sunt mala, multo faciliora sunt: et tamen videte quemadmodum ea homines ne patiantur, quidquid jusseris
Abbreviated transcription (Latin):
Futurum est emm utquidam iniradĩ emendent᷑
& inindignatione arguantur. Et forte non
om̃s qui arguuntur emendabuntur : sed
tamen futurisunt inemendatione quidam
salui. Futurũ est quidẽ quia emendatio no¬
minata est. sic tamen quasi perignẽ. Futuri
autẽ quidam qui arguentur: & non emenda¬
buntur. Nam utique argu& cosquibus dicit.
esuriui & nondedistis mihi manducare. sitiui
& non potastis me: & cetera quae ibi persẽ¬
quens quandam inumanitatẽ & sterilitatẽ
in crepitat malis ad sinistram constitutis.
quibus dicit: ite inignem aeternũ quipre
paratus est diabolo &angelis eius. Haec
iste grauiora formidans excepta ista uita in
cuius malis plangit: & gemit rogat & dicit
Onẽ nemindignatione tua arguasme. Non
sim inter illos quibus dicturus es. ite mignẽ
aeternum qui praeparatus est diabolo &
angelis eius. Neq. inira tua emendes me
Utinhac uita purgesme: & talem mereddas
cui iam emendatio igne non opus sit. propt̃

Expanded text:
Futurum est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non omnes qui arguuntur emendabuntur: sed tamen futuri sunt in emendatione quidam salvi. Futurum est quidem, quia emendatio nominata est: sic tamen quasi per ignem. Futuri autem quidam qui arguentur, et non emendabuntur. Nam utique arguet eos quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non potastis me: et caetera quae ibi prosequens, quamdam inhumanitatem et sterilitatem increpitat malis ad sinistram constitutis, quibus dicitur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Haec iste graviora formidans, excepta vita ista, in cujus malis plangit et gemit, rogat et dicit: Domine, ne in indignatione tua arguas me. Non sim inter illos quibus dicturus es: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Neque in ira tua emendes me: ut in hac vita purges me, et talem me reddas, cui jam emendatorio igne non opus sit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Inte dnẽ speraui
numquam confundar dũ tamquã bomini
simili ceteris insultabitur
Intua iustitia erueme

Expanded text:
in te Domine speravi, nunquam confundar, dum tanquam homini simili caeteris insultabitur. In justitia tua erue me,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed
hoc aduersum est erranti. Mel amarum est febrici¬
tanti: dulce tamen &acceptibile sinitati. Quia
carũ est sanitati. desiderabilia suꝑ aurum & lapidẽ
prȩciosum multum. & dultiora super mel & fauũ.

Expanded text:
Sed hoc adversum est erranti: mel amarum est febrienti, dulce tamen et acceptabile sanato, quia carum est sanitati. Desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum, et dulciora super mel et favum.
Abbreviated transcription (Latin):
adaures ualeat. Intellectus autẽ memoria eoꝵ
qui audiunt. uelutt quodã lacu excipiatur.
Inde transeat inmorum disciplinam. & habitum
mentis tamquam delacu incellas in quibus
siueglegentia nonacuerit. uetustate firmabit᷑.
Acuit namque in uidȩis. & hoc aceto dñõ pota¬
uerunt. Nam illud uinum quod degeneratione
uitis noui testamenti bibiturus est cum scĩs
suis dñs in regno patrissui. suauissimũ atque
firmissimũ sit necesse est. Solent accipi tor¬
cularia etiam martiria tamquam afflictione
persecutionum calcatis eis qui xpĩ nomen
confessisunt. Mortalia eorũ tãquã uinacia
in terra remanserint. anime autẽ requiem
caelestis habitationis emanauerint. Sed neque
isto intellectu ab aecclesiarũ fructificatione
disceditur. Psallitur ergo ꝓtorcularibus per
aecclesiie constitutionem. cum dñs nr̃ post¬
quam surrexit ascendit incȩlos. Tunc enim
misit sp̃m̃ scm̃ quo impleti discipuli cum fidii.¬

Expanded text:
ad aures valeat; intellectus autem memoria eorum ad aures valeat; intellectus autem memoria eorum qui audiunt, velut quodam lacu excipiatur, inde transeat in morum disciplinam et habitum mentis, tanquam de lacu in cellas in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc aceto Dominum potaverunt. Nam illud vinum quod de generatione vitis Novi Testamenti bibiturus est cum sanctis suis Dominus in regno Patris sui , suavissimum atque firmissimum sit necesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam martyria, tanquam afflictione persecutionum calcatis eis qui Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserint, animae autem in requiem coelestis habitationis emanaverint. Sed neque isto intellectu ab Ecclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo pro torcularibus, pro Ecclesiae constitutione, cum Dominus noster postquam resurrexit, ascendit in coelos. Tunc enim misit Spiritum sanctum, quo impleti discipuli, cum fidu
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ attin& ad corporalem praesentiam
conuersentur: Aliud autẽ erit tempus. quo
uel frumenta. in horrea. uel uina incellas sẽ¬
gregentur. Frumenta inquit recond& inhor¬
reis. palcas autẽ combur& igni in extinguibili.
Eadem res malia similitudinẽ. sic intellegi potest.
e ma recond& in a pothecis. uinacia uero pecorib
pici&. tuentres pecorum ꝓpenis gehennarũ
detorcularibus intellectus. dum tamen ab aeccła¬
rum significatione non recedatur. Nam & uerbũ
diuinum. potest uua intellegi. Dictus est eni
& dñs botrus uuae. quem ligno suspensũ deter¬
ra ꝓmissionis qui premissi erant apopulo isrł
tamquam crucifixum adtulerunt. Uerbum
itaque diuinum. cumenuntiationis necessitate
usurpat uocissonum. quo in aures peruebatur
audientium eadem. sono uocis tamquã uinacus .:
intellectus tamquã uinum includitur & sic
uua ista inaures uenit quasi incalcatoria tor¬
cularium. Ibi enim discernitur. utsonus usq

Expanded text:
quantum attinet ad corporalem praesentiam, quantum attinet ad corporalem praesentiam, conversentur. Aliud autem erit tempus, quo vel frumenta in horrea, vel vina in cellas segregentur. Frumenta, inquit, recondet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Eadem res in alia similitudine sic intelligi potest: Vina recondet in apothecis, vinacia vero pecoribus projiciet: ut ventres pecorum pro poenis gehennarum de torcularibus, dum tamen ab Ecclesiarum significatione non recedatur. Nam et Verbum divinum potest uva intelligi: dictus est enim et Dominus botrus uvae, quem ligno suspensum, de terra promissionis, qui praemissi erant a populo Israel, tanquam crucifixum attulerunt . Verbum itaque divinum, cum enuntiationis necessitate usurpat vocis sonum, quo in aures pervehatur audientium, eodem sono vocis tanquam vinaciis, intellectus tanquam vinum includitur: et sic uva ista in aures venit, quasi in calcatoria torculariorum. Ibi enim discernitur, ut sonus usque
Abbreviated transcription (Latin):
IHIL DE TOR¬
CULARIBUS
IN TEXIU SIUS
PSALCOT CUIUS
ISTI IULUS EST
DICERS VIDETUR
Inquo a par& multis
& uarus similitudinibus unam eandem que
rem inscripturis sepe insinuari. Torculari
enĩ possumus accipere aecclesias eadem ratione.
qua &iream intellegimus aeccłam. Quia siue
ina rea siue in torcularia nibil aliud agitur.
nisi utfructus ab integumentis purgentur
quae neressaria erant: & ut nascerentur . & ut cres¬
cerent. atque ad maturitatẽ uel messis. uł un¬
demiae peruenirent. His ergo uł integumentis.
uel sustentaculis. id est paleis in area frumenta.
& uineacus intorcularibus uina exuuntur. sicut
in iecclesiis amultitudine saecularium hominũ.
quae simul cum bonis congregatur. Quibus
ut nascerentur & apti fierent uerbo diuino. neces¬
saria erat illa multitudo id agitur ut spiritali
amore per operationem ministrorũ dĩ separent᷑.
Agitur enim nunc. utnon loco sed affectu. interim
separentur boni amalis. quamuis simul in aecclesus.

Expanded text:
ihil de torcularibus in textu ejus psalmi, cujus iste titulus est, dicere videtur. In quo apparet multis et variis similitudinibus unam eamdemque rem in Scripturis saepe insinuari. Torcularia ergo possumus accipere Ecclesias, eadem ratione qua et aream intelligimus Ecclesiam. Quia sive in area, sive in torculari, nihil aliud agitur, nisi ut fructus ab integumentis purgentur, quae necessaria erant et ut nascerentur et ut crescerent, atque ad maturitatem vel messis vel vindemiae pervenirent. His ergo vel integumentis vel sustentaculis, id est paleis in area frumenta, et vinaciis in torcularibus vina exuuntur: sicut in Ecclesiis a multitudine saecularium hominum, quae simul cum bonis congregatur, quibus ut nascerentur et apti fierent verbo divino, necessaria erat illa multitudo, id agitur, ut spirituali amore per operationem ministrorum Dei separentur. Agitur enim nunc, ut non loco, sed affectu interim separentur boni a malis: quamvis simul in Ecclesiis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ad membra respexit:
ecce & ipse fecit uoluntatem patris. Sed in
capite libri scriptum est deillo: Fortasse
incapite libri huius psalmorum. Quid
enim longe petamus. aut alios libros in¬
quiramus : ecce in capite huius libri psalmoꝵ
scriptũ est. beatusuir quinon abut in con¬
silio impiorũ. & muia peccatorũ nonste¬
tit. & cathedra pestilentiarum non sedit.
sedin lege dniĩ fuit uoluntas eius. hoc est
ds̃ m̃s uolui & legem tuam imedio cordis
mei: hoc est & in lege eius meditabitur
die acnocte

Expanded text:
Ecce ad membra respexit, ecce et ipse fecit voluntatem Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiarum non sedit, sed in lege Domini voluntas ejus fuit: hoc est, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei: hoc est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
gematur. nisi illustr& ille faciem suã super
seruũ suum: Quid est ergo illustra faciem
tuã super seruum tuum: Appareat qui al
pertinent adte. nesic dicat & xpĩanus edere¬
impius qui pertin& adte. nesine causa ex¬
tibi inalio psalmo dixerim. Iudicame
ds̃ & discerne causam meã. degente non scã.
Quod ibi dixit discerne causam meam. hoc
dicit hic. illustra faciem tuã super seruum
tuũ. Et tamen ne & ipse superbiat. & quasi
se iustificare uideatur. adiungit &ait
Saluummefac intua misericordia. Hoc est
non in mea iustitia. non in meritis meis. sed
intua misericordia. Nonquia ego dignus
sum. sed quia tumisericors es. Nolime audire
scđm udiciariam se ueritatẽ. sed seđm mise

Expanded text:
gematur, nisi illustret ille faciem suam super gematur, nisi illustret ille faciem suam super servum suum? Quid est ergo, Illustra faciem tuam super servum tuum? Appareat quia pertineo ad te, nec sic dicat et christianus impius quia pertinet ad te, ne sine causa tibi in alio psalmo dixerim: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Quod ibi dixit, Discerne causam meam; hoc dicit hic, Illustra faciem tuam super servum tuum. Et tamen ne et ipse superbiat, et quasi se justificare videatur, adjungit, et ait, Salvum me fac in tua misericordia: hoc est, non in mea justin misericordia tua. Non quia ego dignus sim, sed quia tu misericors es, noli me audire, secundum judiciariam severitatem, Aug. se
Abbreviated transcription (Latin):
dicebamus simeminit hesternȩ disputationis
caritas urã. quicumque ad fiustis qm̃ illi
marime persecuntur eccłam. qui xp̃iani
nolunt hene uiuere. Perhos enĩ obpro¬
brium hab& eccła. & habis inimicitias
sustin& quando corripiuntur. quando
male uiuere non permittitur. quando
cũ eis uel uerbo agitur. Ipsi mala in suis
cordibus meditantur. & erumpendi occasionẽ.
requirunt. Interhos gemens iste. & si uolumꝰ
nossumus. Qm̃ plures sunt ipsi. & inter
multitudinẽ eorum uix apparent boni tam¬
quam grana inarei. De quibus tam̃en purgatis.
horreȩ replende suntͫ Ergo inter hos gemens
iste ait. illustra faciem tuam super seruum
tuum. Confusio enim quedam putatur.
cum oms xp̃ĩan dicuntur. & qui bene ui¬
uunt. & qui male uiuunt. om̃s uno caracte-¬
re signantur. om̃s adunum altare accedunt.
oms codem baptismo abluuntur. oms ean¬
dem orationẽ dominicã proferunt. om̃s
isdẽ misterus celebrandis inter sunt.
Q uando discernuntur quigemant. & aquibus

Expanded text:
sternae disputationis Charitas Vestra, quicumque affuistis, quoniam illi maxime persequuntur Ecclesiam qui christiani nolunt bene vivere. Per hos enim opprobrium habet Ecclesia, et ab his inimicitias sustinet: quando corripiuntur, quando male vivere non permittuntur, quando cum eis vel verbo agitur, ipsi mala in suis cordibus meditantur, et erumpendi occasionem requirunt. Inter hos est gemens iste, et si volumus nos sumus; quoniam plures sunt ipsi, et inter multitudinem eorum vix apparent boni, tanquam grana in area, de quibus tamen purgatis horrea replenda sunt Domini . Ergo inter hos gemens iste ait: Illustra faciem tuam super servum tuum. Confusio enim quaedam putatur, cum omnes Christiani dicuntur, et qui bene vivunt, et qui male vivunt, omnes uno charactere signantur, omnes ad unum altare accedunt, omnes eodem baptismo abluuntur, omnes eamdem orationem dominicam proferunt, omnes iisdem mysteriis celebrandis intersunt, Quando discernuntur qui gemant, et pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inthesauris abẏssos. Nescis unde ꝓferat quod
opus est ad flagellandum te patertuus: qui
quidem addisciplinam tuam hab& abẏssos.
thesauros. quibus erudiat adchesauros cȩloꝵ.
Ergo redi ad timorem: qm̃ ibas in securitatem
Exult& terra: sed&timeat. Exult&. quare.
Quia misericordia dñi plena est terra. Timeat:
quare : Quia sic congregauit in utrem aquas
maris ut poner& inthesauris abẏssos. Fitergo
milla quodalibi breuit dicitur utrumque.¬

Expanded text:
in thesauris abyssos, nescis unde proferat quod opus est ad flagellandum te pater tuus? Qui quidem in disciplinam tuam habet abyssi thesauros, quibus te erudiat ad thesauros coelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas in securitatem. Exsultet terra, sed et timeat. Exsultet: quare? Quia misericordia Domini plena est terra. Timeat: quare? Quia sic congregavit in utrem aquas maris, ut poneret in thesauris abyssos. Fit ergo in illa quod alibi breviter utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
& facis tribulationes. ad inflammandos animos
desiderio aduentus tui. his enim iocundior ẽ.
fons ille uitae. quimultum sitierint. Itaque in¬
sinuat consilium dilationis dicens.
Dum suꝑ¬
bit impius incenditur

Expanded text:
 facis tribulationes ad inflammandos animos desiderio adventus tui: his enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint; itaque insinuat consilium dilationis, dicens: dum superbit impius, incenditur
Abbreviated transcription (Latin):
dem repetitum. ẽ. termi¬
nos terrae. pro eo positum quod dictũ est
gentes. Sed hoc planius. utonis gentes in¬
tellegamus possessionẽ tuã. proeo quod
dictum. ẽ. hereditatẽ tuam.

Expanded text:
dem repetitum est: terminos terrae, pro eo positum quod dictum est, gentes; sed hoc planius, ut omnes gentes intelligamus: possessionem autem tuam, pro eo quod dictum est, haereditatem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ualeat mihi ad perfectionem liberationis.
tantũ meum pretium sanguif diũi mei. & inperi¬
culis huius uitae. miscła tua non deserat me.
recessit aiustitia tua.
In ecclesus benedicam te

Expanded text:
aleat mihi ad perfectionem liberationis, tantum pretium sanguinis Domini mei; et in periculis hujus vitae, misericordia tua non deserat me. recessit a justitia tua. In Ecclesiis benedicam te
Abbreviated transcription (Latin):
Inillo tẽpore erit dd̃ quando sacrificia uiccimar̃
ummaliũ offerabantur dõ.: & ui debat haec
futura tẽpora. Nonne inhis uocib nosignosei¬
mꝰ: erant illa sacrificia figurata prenuntian¬
tia unũ salutare ficrificiũ. Necnos dimis¬
si sine sicrificio sumꝰ : qđ do offeramꝰ. Audi
enĩ quid dicat curã gerens ꝓpeccato suo: &
ignosci sibi uolens malũ qđ fecit. Qm̃siuoluis¬
ses inquit: sacrificiũ dedissẽ utiq
holocaus¬
tis non delectaberis.

Expanded text:
In illo tempore erat David, quando sacrificia victimarum animalium offerebantur Deo, et videbat haec futura tempora. Nonne in his vocibus nos agnoscimus? Erant illa sacrificia figurata, praenuntiantia unum salutare sacrificium. Nec nos dimissi sine sacrificio sumus, quod Deo offeramus. Audi enim quid dicat curam gerens pro peccato suo, et ignosci sibi volens malum quod fecit: Si voluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique. Holocaustis non delectaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ullum erat. Sed similitudo carnis peccati
erat in dño: quia mors non est nisi depeccato.
Et utique corpus illud mortale erat. Nam
nisi mortale ess& nonmoreretur. Sinon mo¬
reretur. non resunger&. Sinon resurger&:
exemplũ uitae aeternȩ nob non demonstrar&.
Ergo sicdicitur mors peccatũ quae faeta est
peccato: quomodo dicitur lingua greca.
lingua latina non ipsũ menbrũ carnis. sed qđ
fit per membrũ carnis. Nã lingua inmẽbris
nr̃is unũ est deceteris: sicut oculi. nasus. aures
& cetera. Lingua autẽ greca. uerba greca sunt:
non quia uerba lingua. sed quia uerba ꝑlinguã.
Dicis dealiquo agnoui faciem ipsius demenbro
corporis. Loqueris & dicis etiam. Agnoui
manũ ipsius & absentis. Nonmanũ incorpore:
sed scripturã quae facta est ꝑmanũ. quae erat
incorpore. Sicergo peccatũ dñi quod factũ. ẽ.
depeccato: quia inde carnẽ assumpsit demassa

Expanded text:
catum ullum erat, sed similitudo carnis peccati catum ullum erat, sed similitudo carnis peccati erat in Domino; quia mors non est nisi de peccato , et utique corpus illud mortale erat. Nam nisi mortale esset, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, exemplum vitae aeternae nobis non demonstraret. Ergo sic dicitur mors peccatum, quae facta est peccato, quomodo dicitur lingua graeca, lingua latina, non ipsum membrum carnis, sed quod fit per membrum carnis. Nam lingua in membris nostris unum est de caeteris, sicut oculi, nasus, aures, et caetera: lingua autem graeca, verba graeca sunt: non quia verba lingua, sed quia verba per linguam. Dicis de aliquo, Agnovi faciem ipsius, de membro corporis loquens: et dicis etiam, Agnovi manum ipsius absentis, non manum in corpore, sed scripturam quae facta est per manum quae erat in corpore. Sic ergo peccatum Domini, quod factum est de peccato, quia inde carnem assumpsit, de massa
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã baptizatus est: ciliciũ ibi nullum
audiuimus. nullũ legimus. Ieiunasse autem
nondũ uidaeis persequentibus: sed diabolo
temptante. Noneo tẽpore dico ieiunasse dñm.
quando eũ interrogabant quae ignorabat. &¬
quando retribuebant mala ꝓbonis. insectando.
persequendo. tenendo. flagellando. uulneran¬
do. occidendo: sed tamen in his omĩbus fr̃s
sialiquantũ pia curiositate leuemus uelum.
appellasse carnissuȩ mortalitatẽ. Quare cili¬
cium: Propter similitudinẽ carnis peccati.
Apłs enĩdicit. Misit ds̃ filiũ suũ insimilitudinẽ
carnis peccati. ut depeccato dampnar& peccatũ
incarne: hoc est filiũ suũ induit cilicio. ut
decilicio dampnar& haedos. Nonquia pec¬
catũ erat nondico in uerbo dĩ sed ne in ipsa
quidẽ dico animã scãm. & mentẽ hominis
quẽ sibi adunitatẽ personȩ uerbũ dĩ & sapien¬
tia coaptauerat: sed nec in ipso corpore pec-¬

Expanded text:
postea quam baptizatus est: cilicium ibi nullum postea quam baptizatus est: cilicium ibi nullum audivimus, nullum legimus: jejunasse autem nondum Judaeis persequentibus, sed diabolo tentante . Non eo tempore dico jejunasse Dominum, quando eum interrogabant quae ignorat, et quando retribuebant mala pro bonis, insectando, persequendo, tenendo, flagellando, vulnerando, occidendo: sed tamen in his omnibus, fratres, si aliquantulum pia curiositate levemus velum, appellat carnis suae mortalitatem. Quare cilicium? Propter similitudinem carnis peccati. Apostolus enim dicit: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne : hoc est, Filium suum induit cilicio, ut de cilicio damnaret haedos: non quia peccatum equidem dico anima sancta et mente hominis, quem sibi ad unitatem personae Verbum Dei et Sapientia coaptaverat; sed nec in ipso corpore pec
Abbreviated transcription (Latin):
Docemur quidem fr̃s quia pertinemus ad
corpus xp̃i. quia sumus menbra xp̃i. & am
monemur inomĩ tribulatione nr̃a non cogitare
quẽ ad modũ respondeamus inimicis: sed
quẽ ad modũ orando dm̃ ꝓpitiemus. & maxi¬
me netẽptatione uincamur. Deinde ut &iam
illi quinos persecuntur ad sanitatẽ iustitia e
conuertantur: nullũ magis. nullũ melius
negotiũ est intribulatione. quã recedere
abeo strepitu qui foris est & ire in interiora
mentis secretaria. Ibi dm̃ inuocare: ubi nemo
uid& gementẽ & subuenientẽ. Illius cubi¬
culi aduersus omem extrinsecus in latam
molestiam ostiũ claudere: humiliare sc̃ ipsũ
inconfessione peccati. magnificare & laudare
dm̃. & corripientẽ & consulentẽ. Prorsus hoc
omnimodo tenendũ est. uerũtamen incorpore
xp̃o quid tale agnoscimus: Euangelio ꝓspecto
& diligentissime ꝑscrutato: non inuenimus
dñm inaliqua passione & tribulatione sua in¬
diusse se cilicio. Ieiunasse quidẽ eũ legimus

Expanded text:
Docemur quidem, fratres, quia pertinemus ad corpus Christi, quia sumus membra Christi : et admonemur in omni tribulatione nostra, non cogitare quemadmodum respondeamus inimicis, sed quemadmodum orando Deum propitiemus, et maxime ne tentatione vincamur; deinde, ut etiam illi qui nos persequuntur, ad sanitatem justitiae convertantur. Nullum majus, nullum melius negotium est in tribulatione, quam recedere ab eo strepitu, qui foris est, et ire in interiora mentis secretaria ; ibi Deum invocare, ubi nemo videt gementem et subvenientem; illius cubiculi adversus omnem extrinsecus illatam molestiam ostium claudere, humiliare seipsum in confessione peccati, magnificare et laudare Deum, et corripientem et consolantem: prorsus hoc omni modo tenendum est. Verumtamen in corpore  nostro Jesu Christo quid tale agnoscimus? Evangelio perspecto et diligentissime perscrutato, non invenimus Dominum in aliqua passione et tribulatione sua induisse se cilicio. Jejunasse quidem eum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Scis qui interra uiuentiũ spem suam
posuerunt cuubus hierusalem caelestis. quorũ
conueriatio spiritalis. per anc horam spei mnilla
patria figitur. quae recte d̃i terra nominatur.
quãuis adhuc inhis terris carne uersetur Miri¬
ficauit om̃s uoluntates measin illis. his

Expanded text:
ejus: sanctis qui in terra viventium spem suam posuerunt, civibus Jerusalem coelestis, quorum conversatio spiritualis per anchoram spei in illa patria figitur, quae recte Dei terra nominatur; quamvis adhuc et in his terris carne versentur. Mirificavit omnes voluntates meas in illis. His
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ita factum est: sitnomen dñi benedic¬
tum. Nontrium ph& uumicus quia ipse fecit.
noui ego inquit aquo sit permissus. Diabolo
tribuatur nocendi uoluntas. dño meo ꝓbandi
potestas. Inipso uulnere corporis accedit uxor
relicta sicut eua. adutrix diaboli. noncosolatrix
mariti. Temptat & dicit. inter multas increpatio¬
nes. Dic aliquod uerbum indm̃. & morere.
Et ille adam instercore cautior. quã adam inpara¬
diso. Nam adam in paradiso consensit mulieri
ut deparadiso dimitteretur. adam instercore
respuit mulierẽ ut ad paradisum admitteretur
Quid ergo ille adã instercore parturiens immor¬
talitatẽ intrinsecus. uermibus fluescens extrinsetꝰ.

Expanded text:
placuit ita factum est, sit nomen Domini benedicplacuit ita factum est, sit nomen Domini benedictum . Non triumphet inimicus, quia ipse fecit: Novi ego, inquit, a quo sit permissus; diabolo tribuatur nocendi voluntas, Domino meo probandi potestas. In ipso vulnere corporis accedit uxor relicta, sicut Eva, adjutrix diaboli, non consolatrix mariti; tentat, et dicit inter multas increpationes: Dic aliquod verbum in Deum, et morere . Et ille Adam in stercore cautior, quam Adam in paradiso; nam Adam in paradiso consensit mulieri, ut de paradiso emitteretur; Adam in stercore respuit mulierem, ut ad paradisum admitteretur. Quid ergo ille Adam in stercore, parturiens immortalitatem intrinsecus, vermibus fluescens extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
Ad coronã uero. permissi sunt persecutores in mar¬
tẏres. Occisisunt martyres. quasi uicisse se arbi¬
trati sunt persecutores. Illimmani festo falso
triumphauerunt. illi in occulto uere coronati sunt.
Ergo inquem permittitur. occulte dispensationis
est prouidentiae dĩ. Ut autem uell& nocere.
ipsius hominis est: & non eum continuo quem
uult occidit. Itaque ipse dñs iudex uiuorum
& mortuorum. stans ante hominẽ iudicem.
prebens nob̃ humilitatis & patientiae docu¬
mentũ. nonuictus sedmiliti pugnandi exem¬
plum demonstrans minanti udici tumenti
superbia &dicenti. Nescis quia potestatem¬
habco dimittendi & occidendite : Abstulit
typum inflantis. & tamquam reddens exsuffla¬
tionem qua detumesceret. Non haberes in me
inquit potestatem. nisi tibi data eẽt desuper.
Etiob nempe diabolus temptauit. occidit filios
ipsius diabolus. tulit omnẽ substantiam ipsius
Et illequid: Dñs dedit. dñs abstulit. sicut dño

Expanded text:
Ad coronam vero permissi sunt persecutores in marAd coronam vero permissi sunt persecutores in martyres: occisi sunt martyres, quasi vicisse se arbitrati sunt persecutores; illi in manifesto falso triumpharunt, illi in occulto vere coronati sunt. Ergo in quem permittitur, occultae dispensationis est providentiae Dei: ut autem velit nocere, ipsius hominis est; non enim continuo quem vult occidit. 7. Itaque ipse Dominus judex vivorum et mortuorum, stans ante hominem judicem, praebens nobis humilitatis et patientiae documentum, non victus, sed militi pugnandi exemplum demonstrans, minanti judici, tumenti superbiahabeo dimittendi et occidendi te? abstulit typhum inflantis, et tanquam reddens exsufflationem qua detumesceret, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Et Job nempe diabolus occidit filios ipsius, diabolus tulit omnem substantiam ipsius, et ille quid? Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino
Abbreviated transcription (Latin):
SPES ETUNIUER SUM SACRAMEN TUM
dissoluende huius questionis. Dedicabitur
domus aliquando quemodo fabricatur
Modo enim fabricatur domus. id est eccła. post¬
ea dedicabitur. Indedicatione apparebit gła
popłi xp̃ĩant quae modo lat&. Seuant modo
imimici. humilient. ficiant nonquic quid uolunt
seaquic quid desuꝑ permittuntur. Non enim
quie quid passi abinimicis fucrimus inimicis
nob̶. Desuper periitait homines nocere
non uoluntatẽ nocendi desuper dari sed potes¬
tatem. Unusquisque enim malus apudse ha-¬
b& uoluntatẽ nocendi. ut autem possit nocere
non hab& inpotestatem. Ut uelit iam reus est:
ut possit occulta dispensatione prouidentia e
dĩ. in alium permittitur ad poenam. in alium
permittitur ad probationem. inalium per¬
mittitur adcoronam. Adpoenam. quomodo
permissi sunt abillo allofili idest alienigene
capere populũ istahel. quia peccauerunt indm̃
Ad probationẽ autẽ. permissus est diabolus it
iob. Probatus est iob confusus est diabolus.

Expanded text:
spes, et universum sacramentum dissolvendae hujus quaestionis. Dedicabitur domus aliquando, quae modo fabricatur. Modo enim fabricatur domus, id est Ecclesia, postea dedicabitur. In dedicatione apparebit gloria populi christiani, quae modo latet. Saeviant modo inimici, humilient, faciant non quidquid volunt, sed quidquid desuper permittuntur. Non enim quidquid passi ab inimicis fuerimus, inimicis quando nobis desuper permittit homines nocere, non voluntatem nocendi desuper dari, sed potestatem. Unusquisque enim malus apud se habet voluntatem nocendi: ut autem possit nocere, non habet in potestate. Ut velit, jam reus est: ut possit, occulta dispensatione providentiae Dei in alium permittitur ad poenam, in alium permittitur ad probationem, in alium permittitur ad coronam. Ad poenam, quomodo permissi sunt ἀλλόφυλοι, id est alienigenae, capere populum Israel, quia peccaverunt in Deum . Ad probationem autem permissus est diabolus in Job : probatus est Job, confusus est diabolus.
Abbreviated transcription (Latin):
Claritas qua regnas addexteram
patris. inueniat indie iuditu puniendos om̃s
quite oderunt. quia nunc ipsi non inuenerunt eã.
intrinserus conscientia impietatis suae. In tempore
uultus tui.
In tempore manifestationis tiue dns
inira sua conturbabit eos. &d euorabit cosignis.

Expanded text:
claritas qua regnas ad dexteram Patris, inveniat in die judicii puniendos omnes qui te oderunt; quia nunc ipsi non invenerunt eam. intrinsecus, conscientia impietatis suae. In tempore vultus tui: in tempore manifestationis tuae. Dominus in ira sua conturbabit eos, et devorabit eos ignis
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc lumen est totũ
hominis. & uerũ bonũ : quod non oculis sed
mente conspicitur. Signatum autem dixit
mnob̾. tãquã denarius signatur regis imagine.
homo enim factus est adimaginẽ & similitudinẽ
di: quã peccando corrupit. Bonũ ergo eius est
uerum atq aeternũ: sirenascendo signetur.
Et ad hoc credo pertinere: quod quidam prudent̃
intellegunt illud quod dñs uiso caeris num¬
moait. Reddite caesaris quod caesaris est:
& dõ quod dĩ est. Tamquam sidicer&
Quem admodum caesar auobis exigit in pres-¬
sionem imaginis suae. sic & ds̃. Vt quẽ ad modũ
illi redditur nummus. sicdõ anima lumine uul¬
tus tius illustrata atque signata
Dedisti
lȩticiam in corde meo

Expanded text:
Hoc lumen est totum hominis et verum bonum, quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine: homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit: bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et ad hoc credo pertinere, quod quidam prudenter intelligunt, illud quod Dominus viso Caesaris nummo ait: Reddite Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est ; tanquam si diceret: Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti laetitiam in cor me
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. Quid ergo adhuc degregibus tuis cogi¬
tas: Nũquid manducabo carnes taurorum.
aut sanguinẽ hyrcorũ potabo: Audistis
quid a nob̾ non quaerat. quinescio quid nob̾
uult indicere. Detalibus cogitabatis: iam
auferte cogititiones uras atalib reb nihil
tale dõ offerre cogitetis. Si habes taurum pinguẽ
occide pauperibus: manducent ipsi carnes:
taurorũ. & sinon bibent sanguinẽ hyrcoꝵ
Quodcũ feceris: imputabit tibi ille quidixit.
Siesuriero: nondicam tibi. Et dicet tibi.
Esuriui: & dedisti mihi manducare.
Nũqͥd manducabo carnes taurorũ: aut sanguinẽ¬
hircorum potabo.

Expanded text:
Quid ergo de gregibus tuis adhuc cogitas? Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Audistis quid a nobis non quaerat, qui nescio quid nobis vult indicere. Si de talibus cogitabatis, jam auferte cogitationes vestras a talibus rebus: nihil tale Deo offerre cogitetis. Si habes taurum pinguem, occide pauperibus: manducent ipsi carnes taurorum, etsi non bibent sanguinem hircorum. Quod cum feceris, imputabit tibi ille qui dixit, Si esuriero, non dicam tibi; et dicet tibi, Esurivi, et dedisti mihi manducare . Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinehircorum potabo
Abbreviated transcription (Latin):
Id est illi uoci. quam ut ds̃
intellegat. petit quae qualis sit. iam insiua.¬
uit cũ dixit. intellege clamorem ineum.
Intende uoci orationis meae. rex mĩ & ds̃

Expanded text:
id est, illi voci, quam ut Deus intelligat petit; quae qualis sit jam insinuavit, cum dixit: Intellige clamorem meum. Intende voci obsecrationis meae, Rex meus
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã plasmatus es: postea quã sensum
uidendi accepisti. Haec uolatilia deaqua
nata sunt aduerbum dĩ dicentis: ꝓducant aquae
uolatilia. Ubi nouerat dis̃ quae imperabat ut
aqua ꝓferr&: iam certe nouerat quod crearat.
& antequã crear& nouerat: Tinta est ergo notitia
Cognoui omiã uolatilia cęli. Quae tũ mihi non
potes dare: quae tũ mihi macͣturus es. ego
cognoui. Nonquia feci cognoui: sed ut face¬
rem.
Et speties agrime cu est

Expanded text:
postea quam plasmatus es, postea quam sensum postea quam plasmatus es, postea quam sensum videndi accepisti. Haec volatilia de aqua nata sunt ad verbum Dei, dicentis: Producant aquae volatilia . Ubi noverat Deus quae imperabat ut aqua proferret? Jam certe noverat quod crearat, et antequam crearet noverat. Tanta est ergo notitia Cognovi omnia volatilia coeli, quae tu mihi non potes dare. Quae tu mihi mactaturus es, ego cognovi omnia: non quia feci cognovi, sed ut facerem. Et species agri mecum est
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit: Ad tendit. numerauit. Quis nr̃m
nouit omĩa uolatilia cęli: Sed & sialicui ds̃
d& notitiã om̃iũ uolatiliũ cęli: non sicipse
nouit utdat nosse homini. Alia est notitiadĩ
alia hominis. sicut alia possessiodĩ. alia hominis.
Idest aliud est possidere dĩ: aliud possidere homi¬
minis. Non enim tũ quod possides totũ habes
inpotestate: aut quãdiu uiuat bos tuus in tua
potestate est aut ut nonpereat. aut ut non pas¬
catur. Apuid quẽ sũma potestas est. sũma &
secreta cognitio. & tribuamꝰ hoc dõ. Laudantes
dm̃ non audeamus dicere quomodo nouit ds̃:
neforte hocame fr̃s expectetis ut explicem
uob̾. Quomodo cognoscat ds̃ hoc solũ dico
non sic cognoscit uthomo. non sit cognoscit ut
angłs. Et quomodo cognoscit dicere nonau¬
deo: qm̃ & scire non possumus. Unũ tantum
scio: quia & antequã essent omĩa uolatilia cȩli.
nouerat ds̃ quod fuerat creaturꝰ. Quae est illa
notitia: O homo uideri coepisti uolatilia.

Expanded text:
numeravit. Quis nostrum novit omnia volatilia coeli? Sed etsi alicui Deus det notitiam omnium volatilium coeli, non sic ipse novit, ut dat nosse homini. Alia est notitia Dei, alia hominis: sicut alia possessio Dei, alia hominis; id est, aliud est possidere Dei, aliud possidere hominis. Non enim tu quod possides, totum habes in potestate, aut quamdiu vivat bos tuus in tua potestate est, aut ut non pereat, aut non pascatur. Apud quem summa potestas est, summa et secreta cognitio est. Tribuamus hoc Deo, laudantes Deum. Non audeamus dicere: Quomodo novit Deus? Ne forte hoc a me, fratres exspectetis ut explicem vobis quomodo cognoscat Deus; hoc solum dico: non sic cognoscit ut homo, non sic cognoscit ut angelus; et quomodo cognoscit, dicere non audeo, quoniam et scire non possum. Unum tamen scio, quia et antequam essent omnia volatilia coeli, noverat Deus quod fuerat creaturus. Quae est illa notitia? O homo, videre coepisti volatilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis illã explic& laudibus: Quis digne laud&
celũ. terram. mare &omiã quaemeis sunt: Et ista qui¬
dẽ iusibilia quis digne laud&. Angelos. sedes. do¬
minationes. principatus. potestates. quis digne laud&:
hoc ipsum quod innobis uig& : uigetur. Corpus
mouens menbra. sensus exerens. & memoria tam
multa complectens intellectu tam multa discernens.
quis digne laud&.Autsi mnistis creaturis dĩ sic
laborat humanus sermo increato requid agit.
Nisi sola restet sermo nedeficiente uibilatio. Cir¬
cũ iui &immolaui intab̾naculũ eius. hostiam ui¬
bilationis. Est & alius sensus. qui mihi uidetur
ad contextionẽ psalmi magis pertinere. Quia enim
dixerat. inpetra se exaltatũ quod est xp̃c. & caput
suum exaltatũ suꝑ inimicos suos quod est xp̃c
& iam ipse qui inpetra exaltatus est in eodẽ capite
suo exaltatũ intellegi uoluit suꝑ inimicos suos.
referens hoc adhonorem eccłae. cui cessit inimicorũ

Expanded text:
quis illam explicet laudibus? quis digne laudet quis illam explicet laudibus? quis digne laudet coelum et terram, mare, et omnia quae in eis sunt? Et ista quidem visibilia. Quis digne laudet Angelos, Sedes, Dominationes, Principatus, et Potestates? Quis digne laudet hoc ipsum quod in nobis viget, vegetans corpus, movens membra, sensus exserens, et memoria tam multa complectens, intellectu tam multa discernens, quis digne laudet? At si in istis creaturis Dei sic laborat humanus sermo, in creatore quid agit, nisi sola restet sermone deficiente jubilatio? Circumivi, et immolavi in tabernaculo ejus hostiam jubilationis. 13. Est et alius sensus, qui mihi videtur ad contextionem Psalmi magis pertinere. Quia enim dixerat in petra se exaltatum, quod est Christus; et caput suum exaltatum super inimicos suos, quod est Christus: etiam se, qui in petra exaltatus est, in eodem capite suo exaltatum intelligi voluit super inimicos suos, referens hoc ad honorem Ecclesiae, cui cessit inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam letitiae. hostiam gratulationis. hostiam
gratiarũ actionis. quã uerb̃ explicari non potest.
Immolamꝰ autẽ. Cibi. In ipso tab̃naculo eiꝰ. in scã
aeccła. Quid ergo immolamus. habundantissimũ
& inenarrabile gaudium. nullis uerb̾ uoce in effabile
baec est hotia iubilationis. Vnde quaesita. unde
inuenta est. Circumeundo. Circuiui inquit
& immolaui intabnaculo eius. hostiam iubilatio¬
nis. Circum eat animus tuus peruniuersam
citaturã undique tibi clamabit creatura: ds̃
mefecit. Quicquid tẽ delecturit in parte. arti¬
ficem commendat. Magisque sicircum eas.
uniuersa consideratio concipit artificis laudẽ
Uides cȩlos. magna opera dĩ sunt. Uides terram.
ds fecit. Seminum numeros diuersitates
germinũ. multitudinẽ animalium. Cirumiad¬
huc cȩlos usque ad terram. nihil relinquas undique
tibi omnia resonant conditorem. & ipsȩ speties crea¬
turarũ. uoces sunt quaedam creatorem laudantiũ
Quis autem explic& laudibus uniuersã creaturam.

Expanded text:
hostiam laetitiae, hostiam gratulationis, hostiam gratiarum actionis, quae verbis explicari non potest. Immolamus autem, ubi? In ipso tabernaculo ejus, in sancta Ecclesia. Quid ergo immolamus? Abundantissimum et inenarrabile gaudium, nullis verbis, voce ineffabili. Haec est hostia jubilationis. Unde quaesita, unde inventa est? Circumeundo, Circumivi, inquit, et immolavi in tabernaculo ejus hostiam jubilationis. Circumeat animus tuus per universam creaturam: undique tibi clamabit creatura: Deus me fecit. Quidquid te delectarit in arte, artificem commendat; magisque si circumeas universa, consideratio concipit artificis laudem. Vides coelos, magna opera Dei sunt. Vides terram, Deus fecit seminum numeros, diversitates germinum, multitudinem animalium. Circumi adhuc coelos usque ad terram, nihil relinquas: undique tibi omnia resonant conditorem; et ipsae species creaturarum, voces sunt quaedam creatorem laudantium. Quis autem explicet universam creaturam?
Abbreviated transcription (Latin):
cor Om̃s iustitiae dñi millo rectȩ. qui non docuit
quod ipse non fecit. Ytqui imitarentur corde gau¬
derent incis. qui libere cum caritate facerent. non
seruiliter cum timore
Preceptũ dnĩ lucidũ. in¬

Expanded text:
c. Omnes justitiae Domini in illo rectae, qui non docuit quod ipse non fecit, ut qui imitarentur, corde gauderent in eis, quia libere cum charitate facerent, non serviliter cum timore. Cujus praeceptum lucidum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ est: protegit nos quia ds̃ est nemoriamur.¬
regitnos: quia rex est necadamus. Regendo
autem nos.: non frangitnos. Nam quos non
regit: frangit. Reges enim inquit eos in uirga
ferrea: & tamquam uas figuli conteres eos.
Sed sunt quos non regit: ipsis non parcit. Sed¬
tamquam uas figuli. conterens eos Ab illo
enim obtemus regi & liberari: quia hic est

Expanded text:
r est; protegit nos, quia Deus est, ne moriamuregit nos, quia rex est, ne cadamus. Regendo autem nos non frangit nos; nam quos non regit, frangit. Reges eos, inquit, in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Sed sunt quos non regit: ipsis non parcit, tanquam vas figuli conterens eos. Ab illo ergo optemus regi et liberari: quia hic est
Abbreviated transcription (Latin):
Subauditur
nisi ipse. cuius humilitatẽ contempsistis.
Ytqm isto humili aduentũ facta est cȩcitas
ex parte insrahel utplenitudo gentium iñ¬
taret. in illo alio fiat quod sequitur. & sic
omnis israhel saluus fieret. Pro uidacis enim
apostolus. etiam illud esuȩ testimonium
accipit. quod dictũ est. Ueni& exsion quia¬
uertat impietatẽ abiacob. sicut hic positum
est quisdabit exion salutare israhel

Expanded text:
subauditur, nisi ipse cujus humilitatem contempsistis? torum; ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte Israel, ut plenitudo Gentium intraret , in illo alio fiat quod sequitur, et sic omnis Israel salvus fieret: pro Judaeis enim Apostolus etiam illud Isaiae testimonium accipit, quod dictum est, Veniet ex Sion qui avertat impietatem ab Jacob ; sicut hic positum est, Quis dabit ex Sion salutare Israel