comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beate iuiuere. Hõ gͥ om̃s heate iuuere uolut̃. Immo pauei hoc
uolunt. siñ ẽ beate uiuere nͥ scđm uirtutẽ amĩ uiuere qd multi
nolut. Itane falsũ erit unde nec ipse cũ achademicis omĩa dubia
sint achademicus cicero dubitauit. qͥ cũ uellet in ortensio dialogo
ab aliqua recerta dequa nullus ambigeret sumere suȩ disputatio¬
nis ex ordiũ. bĩ certe inqͥt om̃s eẽ uolum. ab sit ut hoc falsũ eẽ dica¬
mus. eiuid ẽ gͥ bẽ uiuiere. An dicendũ ẽ etiã si nichil fit aliud beate
uiuere qͣm scđ̾m uirtutẽ am̃i uiuere tam̃ ⁊ qͥ hoc ñ uult. bẽ uult
uiuere. Nimis quidẽ uidet᷑ hoc ab surdũ. Tale ẽ enĩ ac si dicamꝰ ⁊ qͥn

Expanded text:
omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse cum Academicis omnia dubia sint Academicus ille Cicero dubitavit, qui cum vellet in Hortensio dialogo ab aliqua re certa, de qua nullus ambigeret, sumere suae disputationis exordium, Beati certe, inquit, omnes esse volumus? Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid igitur? an dicendum est etiamsi nihil sit aliud beate vivere, quam secundum virtutem animi vivere, tamen et qui hoc non vult, beate vult vivere? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale est enim ac si dicamus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
existat deipsa bĩtudine rursus uarietas ⁊ diuersitas uolũtatuĩ.
Hõ ꝗ aliqͥs eã nolit. s qd ñ om̃s eã noruit. Si eni om̃s eã nossent.
ñ ab aliis putaret᷑ eẽ in uirtute am̃i aliis incorporis uoluptate.
aliis in utroq ⁊ aliis atq aliis. alibi atq alibi. Ut enĩ eo queq res
maxime delectauit. ita in ea cõstituer uitã beatã. Quomͦ gͥ fer¬
uentissime amant om̃s. qͥ ñ om̃s sciuint : Cuis potest amare qͥ
nescit sic̃ iã de hac re in libris suꝑioribꝰ disputaui. Curgͦ bĩtudo
amat᷑ ab om̃ibꝰ nec tam̃ scit᷑ ab hominibꝰ: An forte scuitꝰ om̃s

Expanded text:
diversitas voluntatum, non quod aliquis eam nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim omnes eam nossent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi; aliis, in corporis voluptate; aliis, in utraque; et aliis atque aliis, alibi atque alibi. Ut enim eos quaeque res maxime delectavit, ita in ea constituerunt vitam beatam. Quomodo igitur ferventissime amant omnes, quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit? sicut jam de hac re in libris superioribus disputavi . Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ senserĩ. error tam̃ ipse recte uituꝑat᷑. Ab hoc aut̃ nec ego recte lau¬
dor aqͦ eristimor id sensisse q uituꝑat ueritas. nec ipsa sententia. ꝗͣ
intuꝑat ueritas. Ego in nomine dñi susceptũ opꝰ aggrediar.¬

Expanded text:
non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte launon senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggredia
Abbreviated transcription (Latin):
diores in quibꝰdã locis libroꝵ mõꝵ opinaturos. me sensisse q ñ sensi. aut
ñ sensisse q sensi. Cuoꝵ errore mͥ tribui ñ deb̾e qͥs nesciat. siułut me se¬
quentes neq app̃hendentes deuiauerĩt in aliqͣm falsitatẽ. dũ ꝑquedã¬
densa ⁊ opaca cogor uiã carꝑe: quando qͥdẽ nec ipsis scĩs duunoꝵ li¬
broꝵ auctoritatibꝰ ullomͦ quisqͣm recte tribuerit tã multoꝰ ⁊ uarioꝰ
erores ereticoꝵ. cũ om̃s exeisdẽ scripturis falsas atq fallaces opi¬
niones suas conent᷑ defenđe. Ammonet me plane ac mͥ uibet sua
uissimo imꝑio lex ap̃i. hoc ẽ caritas ut cũ aliqͥd falsi in libris mĩs
me sensisse homines putant. qͥ ego ñ sensi. atq id ipsũ falsũ altĩ
displicet altĩ placet. malim me rep̃hendi arep̃hensore falsitatis.
quã ab eus laudatore laudari. Abillo enĩ quã uis ego ñ recte qͥ hoc

Expanded text:
diores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut diores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque appdensa et opaca cogor viam carpere? quandoquidem nec ipsis sanctis divinorum librorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum: cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opinionvissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
at. Qui uͦ hȩclegens dic̃. intelligo quidẽ qͥd dictũ sit s ñ bene dictũ ẽ. asserat
ut placet sententiã suã ⁊ redanguat mã si potest. Qđ sicũ caritate ⁊ ueri¬
tate fecerit. mͥq etiã siin hac uita maneo cognoscendũ facere curauerit.
uberrimũ fructũ laboris huiꝰ mi capio. Qđ sim̾ ñ potuerit quibꝰ ł potui¬
erit me uolente ac libente p̃stiterit. Ego aut̃ inlege dni meditabor. sin
die ac nocte. saltẽ quibꝰ ipr̃m particulis possũ. ⁊ meditationes mas ne¬
lauit. siue ꝑ occultas inspirationes atq am monitiones siue ꝑ mani¬
festa eloquia sua. siue ꝑ fr̃nas sermocinationes. hocoro. ⁊ hoc de¬
positũ defidiũq mm penes ipsũ habeo. qͥ mͥ satis idoneus ẽ& custo¬
dire quȩ dedit. ⁊ reddere quȩ ꝓmisit. Arbitror sane ñ nullo tar

Expanded text:
am. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, am. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, nelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos
Abbreviated transcription (Latin):
nat librũ mm̃. uł etiã si hoc uidet᷑ abiciat& eis pocius quo intelligit.
oꝑam ⁊ tempꝰ impendat. Nõ tam̃ ꝓpt̾ea me putet tacere debuisse. qͥa
ñtã expedite ac dilucide qͣm illi qͦs intelligit. eloqͥ potui. Neq enĩ omĩa
quȩ ab om̃ibꝰ cõseribunt᷑. in om̃iũ manibꝰ uenuit. Et fieri potest. ut
ñ nulli qui etiã hȩc nr̃a intelligere ualet̃. illo planiores ñ mueniat
libroᷤ. ⁊ inisto̾ saltẽ incidãt. idõq utile c̃ plures apluribꝰ faeri duter sostilo
ñ diuersa fide etiã dequestionibꝰ eisdẽ. ut ad plurimo resipsa ꝑ ueniat.
ao alio sic. ad alio̾ aut̃ sic. At si ille qͥse ista ñ intellerisse cõquerit᷑. nul¬
la ũquã detalibꝰ reb̾ diligent̃ ⁊ acute disputata intelligere potuit. secũ
agat uotis ⁊ studiiꝰ ut ꝓficiat. ñ me cũ quereliꝰ ⁊ cõuiciis ut taceã argu¬

Expanded text:
nat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, nat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut tace
Abbreviated transcription (Latin):
hec legit. ubi parit̾ certus ẽ. ꝑgat mecũ. Ubi parit̃ esutat. que¬
rat mecũ. Ubi enorẽ suũ cognoscit. redeat adme. Ub mm̃. reuocet me.
Ita ingrediam᷑ simul caritatis uiã. tendentes adeũ deqͦ dictũ ẽ. querite
faciem eiꝰ semꝑ.⁊ hoc placitũ piũ atq tutũ corã dnõ dõ nr̃o. cũ om̃ibꝰ¬
interĩ qui ea quȩ seribo legunt.⁊ in om̃ibꝰ scriptis mĩs. marimeq in
his ubi querit᷑ unitas trinitatis. patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ tenere uelim.
quia neq ꝑiculosius alicubi errat᷑. neq laboriosius aliqͥd querit᷑. neq
ẽ. qm̃ ñ in telligo. locutionẽ m̃a rep̃hendit ñ fidẽ. Et forte uere potuit
dici planuiꝰ. Uerũ tam̃ nullũ hõiũ ita locutꝰ ẽ. ut in õibꝰ ab om̃ibꝰ intel
ligeret᷑. Uideat gͦ cui hoc in sermone mõ displicet. utrũ alio intalibꝰ
rebꝰ questionibꝰq uersatos cũ intelligat. me ñ intelligat. Et si ita ẽ. po¬

Expanded text:
ec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum agnoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est: Quaerite faciem ejus semper. Et hoc placituinierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; quia nec periculosius alicubi erratur, nec labtum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locuet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, po
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃si in in teriore homine sumꝰ scientia cõp̃hendendis labo¬
remus nec sufficiamꝰ. ũtam̃ urpudent̃ in illa quȩ supͣ ses
diuina ⁊ in effabilia pietas fidelis ardescit. ñ quã suaꝵ ui¬
riũ inflat arrogantia. s quã gr̃a ipsius ereatoris ⁊ saluato¬
ris in flãmat. ñ quo intellectu homo dm̃ capit. qͥ ipsũ in¬
tellectũ suũ qͦ eũ uult cape ñ dũ capit. Si aut̃ hũc iã capit.
attendat diligent̃ nichil eo eẽ in sua natura melius. & ui
uideat utrũ ibi uid̾at ulla liniam̃ta formarũ. nitores
coloꝵ. speciosa granditatẽ. parciũ distantiã. molis distinctionẽ
aliquas ꝑ locoꝵ int̾ualla motiones uł qͥd eius modi. Hichil cer¬
te istoꝵ inuenimꝰ in eo. quo in natura nr̃a nichil meluis in¬
uenimꝰ. idẽ in nr̃o intellectu quo sapientiã capimꝰ. qͣntũ ca¬
paces sumꝰ. Qđ̃ gͦ ñ inuenimꝰ in meliore nr̃o. ñ debemꝰ ĩ illo
querere q̃ longe melius ẽ meliore nr̃o. ut sic intelligamuᷤ

Expanded text:
ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intellectu Deum capit homo, qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitcolorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distinctionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam capimus, quantum capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
tienda ⁊ refellenda hereticoꝵ argum̃ta quȩ ñ ex duuni libriꝰ
s exrationibꝰ suis ꝓfer̃ quibꝰ se uehement̃ cogere arbutrant᷑
ligenda ut ipsi uolũt. Hc̃ aut̃ ñ idõ muiorẽ filiũ quia missuꝰ
ẽ apatre. nec idõ minorẽ spm scm̃ quia ⁊ pat̾ eũ misit ⁊ filis.
sufficient quantũ arbitror demõstratũ ẽ. Siue enĩ ꝓpt̾ uisi
litatẽ uł inparilitatẽ uł dissinilitudinẽ substantię inscrip¬
turis hȩc posita intelligantꝰ. Quia etiã si uoluisset ds̃ pat̾ ꝑsub¬
iectã qeaturã uisibilit̾ apparere. absurdissime tam̃ aut filio
quẽ genuit. aut spũ scõ qui deillo ꝓcedit missus diceretur.
Iste gͥ sit huiꝰ uoluminis modus. Dein cebs in ceteris ad ui¬
uante dniõ illa hereticoꝵ uersutissima argumenta qualia
sint. ⁊ quẽ ad modũ redarguantur udebimꝰ.¬

Expanded text:
tienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, tienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Salitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbim
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ꝑ ereaturã quidẽ facta ista ñ dubito. S utrũ tantũ mͦ cor¬
poralẽ atq senfibilẽ an adhibito spũ etiã racionali uł intellectua¬
li. hoc enĩ quibꝰ da placuit appellare qd greci dicũt ncͦneron. ñqͥd ẽ
ad unitatẽ ꝑsonȩ. quis enĩ hoc dixerit ut quicqͥd illud ẽ ereat̾ẽ.
ꝑ qd sonuit uox patris. ita sit ds̃ pat̾ aut quicqͥd illud ẽ graturȩ
in quo ꝑ colũbȩ speciẽ ⁊ ꝑ igneas linguas sp̃s sos demõstratꝰ ẽ. ita
ad ministeriũ ꝑagendȩ significationis. sic̃ oportuisse ds̃ iudicaũ
an aliqͥd alud intelligendũ sit inuenire difficile ẽ. ⁊ temere
affirmare ñ expedit. Quomͦ tam̃ ista sine racionali uł intellec¬
tuali qreatura potuerĩt fueri ñ uideo. Heq. adhuc locus ẽ expli¬
care cur ista fentiã. quantũ uires dñs dedit. Prius enĩ s̃discu¬

Expanded text:
tus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo cortus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita rtuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discu
Abbreviated transcription (Latin):
uł adfiliũ. uł adspmn sem̃ demẽstrandũ ꝓprie ꝑtinere dicũt᷑.
S i gͦ ame queritꝰ quomͦ factȩ sint̾. uł uoces uł sensibiles formȩatii
species ante in cornationẽ uerbi dĩ. quȩ hoc futurũ p̃figura¬
rent ꝑ angłoꝰ ea dm̃ oꝑatũ eẽ respondeo. qd etiã scripturarũ
scãrũ testimoniis quantũ existimo satis ostendi. Si aut̃ querit᷑
ipsa in carnatio quomͦ facta sit. ipsũ dĩ uerbũ dico carnẽ factũ.
idẽ hominẽ factũ. ñ tam̃ in hoc qd faccũ cõuersũ atq mutatũ.
Ita sane factũ ut ibi sit ñ tantũ uerbũ dĩ. ⁊ homnas caro. s etiã
racionalis hominis amã. atq hoc totũ ⁊ ds̃ dicat᷑ ꝓpt̃ dm̃. ⁊
homo ꝓpt̃ hominẽ. Qd si defficillime intelligitꝰ. mens fidepur¬
get᷑ magis magisq abstinendo apeccatis ii ben e oꝑando &
⁊ intelligat ⁊ antet. Si aut̃ queritꝰ pꝰ in carnationẽ uerbi qͦmͦ fac¬
ta sit. uł uox patris. uł species corporalis qua sps̃ sc̃s demõstra¬

Expanded text:
dum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutIta sane factum ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et t amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
uos auĩ ꝓprie singula in eadẽ trinitate dicunt᷑. nullo mͦ mnat
ad seipsa s ad in uicẽ aut ad creaturã dicunt᷑.⁊ idõ relatiue
ñ substantialit̃ ea dici manifestũ ẽ. Sic̃ eiũ trinitas unꝰ ds
dr̃. magnus. bonus. ȩtiius. omp̃s. idẽq ipsa sua si dici potest
dĩtas. ipse sua magnitudo. ipse sua bonitas. ipse sua ȩt̾nitaᷤᷤ.
ipse sua om̃ĩpotentia. ñ sic dici potest trinitas pat̾. nisi forte

Expanded text:
uod autem proprie singula in eadem Trinitate dicuntur, nullo modo ad se ipsa, sed ad invicem, aut ad creaturam dicuntur; et ideo relative, non substantialiter ea dici manifestum est. Sicut enim Trinitas unus Deus dicitur, magnus, bonus, aeternus, omnipotens, idemque ipse sua sic dici podeitas, ipse sua magnitudo, ipse sua bonitas, ipse sua aeternitas, ipse sua omnipotentia: non sic dici potest Trinitas Pater. Dicitur e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab eis acciꝑet potestatẽ qua ꝑ in positionẽ manus eiꝰ da¬
retur sp̃s sẽs. eui petrꝰ idẽ. pecunia in qͥt tua tecũ sit inꝑ
ditionẽ. quia donũ dĩ estunasti ꝑ pecuniã possid̾e. & alio
eusdẽ libri loco. cũ petrus cornelio ⁊ eis qui cũ illo fuerant
loqueret᷑ annuncians ⁊ p̃dicans xp̃m. ait seriptura. Adhuc

Expanded text:
impositionem manus daretur spiritus sanctus. cui Petrus idem: pecunia, inquit, tua tecum sit in perditione, quia donum dei aestimasti pecunia possidere. et alio eiusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et eis qui cum illo fuerant loqueretur annuntians et praedicans Christum, ait scriptura: ad huc
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt dm̃i. S nimis longũ ẽ cuncta colligere. & qͥd eis
satis ẽ quibꝰ ea quȩ dixunꝰ satis ñ sunt: Sane ammonẽdi
sunt ꝗͣndoquidẽ donũ dĩ iã uident dictũ spm̃ sem̃ utcũ¬
auduat donũ sp̃s scĩ. illud genus locutionis agnoscant
carnis nichil aliud ẽ qͣm caro. itad̾onũ sp̃s scĩ nichil aliud
ẽ qͣm sp̃s scs̃. Intantũ gͦ donũ dĩ ẽ. in quantũ datꝰ eis qͥbꝰ
datur. Apud se aut̃ ds̃ ẽ.⁊ si nemini detꝰ quia ds̃erat patri
⁊ filio coȩternus ante qͣm cuiq iam daret᷑: nec quia illi dant
ipse datur. idõ inin or ẽ illis. Ita enĩ dat᷑ sic̃ dĩ donũ. ut etiã

Expanded text:
diligunt deum. sed nimis longum est cuncta colligere, et quid eis satis est quibus haec quae diximus satis non sunt? Sane admonendi sunt, quando quidem donum dei iam uident dictum spiritudici donum Spiritus sancti, illud genus locutionis agnoscant,carnis nihil aliud est quam ipsa caro, ita donum Spiritus sancti nihil aliudeum. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur; apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
raui. onũa hȩc oꝑatur unus atq. idẽ sp̃s. diuidens ꝓpria uni¬
euiq. ꝓ ut uult. Hõ ẽ illie eõ ditio dati ⁊ dñatio dantiũ. s eõ¬
coidia dati ⁊ dantiũ. Qua ꝓpt̾ sic̃ scã scriptura ꝓclamat ds̃
caritas ẽ illa que ex dõ ẽ ⁊ in nob̾ id agit ut in dõ maneam
⁊ ipse ui nob̾. ⁊ hoc inde cognoscimꝰ quia despũ suo dedit nob̃
ipse sp̃s eiꝰ ẽ ds̃ caritas. Deinde si ui donis dĩ nichil mauis ẽ
demonstrat amboꝵ. qͥd cõ uenientius qͣm ut ille ꝓprie di¬
catur caritas. qͥ sp̃s ẽ cõniunis ambobꝰ. Hoc enĩ saniꝰ eredit᷑
uł intelligit᷑. ut ñ solus sp̃s sc̃s caritas sit in illa trinitate.
s ñ frusfra ꝓprie caritas nuncupetur. ꝑ illa quȩ dicta s.
sic̃ ñ solus dictus ẽ in illa trinitate uł sp̃s. uł sc̃s. qͥa pat̾¬

Expanded text:
ec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati et dominatio dantium, sed concordia dati et dantium. 37. Quapropter si sancta Scriptura proclamat, Deus charitas est; illaque ex Deo est, et in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majusdemonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sanius creditur uel intellegitur, ut non solum spiritus sanctus caritas sit in illa trinitate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in illa trinitate uel spiritus uel sa
Abbreviated transcription (Latin):
mente cognoscente. Singula inbinis ita sut̃. qͥa mens quȩ se
nouit ⁊ amat. in amore ⁊ notieia sua ẽ.⁊ amor amantis
mentis seseq scientis. in m̃te noticiaq eiꝰ ẽ. & noticia m̃tis
se scientis ⁊ amantis in m̃te atq in amore eiꝰ ẽ. qͥa scientẽ se
amat. ⁊ amantẽ se nouit. Ac ꝑ hoc ⁊ bina s̃ in singulis. qͥa
mens quȩ se nouit ⁊ amat. cũ sua notieia ẽ in amore. ⁊ cũ suo
amore in noticia. amor quoq ipse ⁊ noticia simul sunt ĩ m̃tȩ.
quȩ se amat ⁊ nouit. Tota uͦ in totis quẽ ad modũ sint. iã supͣ
ostendimus cũ se tota mens anat. ⁊ totã nouit ⁊ totũ amorẽ
suũ nouit. totãq amat noticiã suã. quando tria ista adseip¬
sa ꝑfecta sunt. Miro itaq mͦ tria ista inseparabilia s a semetips is
⁊ tam̃ eoꝵ singulũ quoq. substantia ẽ.⁊ simul omĩa una substan¬
tia. uł una eẽntia. cũ relatiue dicant᷑ ad inuicẽ.

Expanded text:
mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cum relative dicantur ad invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
InILIIs tribꝰ cũ se nouit mens. ⁊ amat se.manet trinitas.
mens. amor. noticia.⁊ nulla comixtione cõ fundit᷑. qͣmuis
⁊ singula sint inscipsis. ⁊ inuicẽ tota in totis. siue singula m
binis. siue bina insingulis. itaq omĩa in om̃ibꝰ. Nã ⁊ mens.
ẽ utiq in seipsa. qm̃ ad seipsã mens dr̃. quã uis nocens. uł noto
uł nocibilis ad suã noticiã relatiue dicatur. amans quoq. & a¬
mata. uł amabilis ad amorẽ referat᷑. quo se amat. & noticia
quã uis referat᷑ admentẽ cognoscentẽ uł cognitã tam̃ ⁊ ad
scipsã nota ⁊ no̾cens dr̃. Nõ enĩ sibi ẽ in cognit̾a noticia. qͣse
nens ipsa cognoscit. & amor qͣmuis refferat᷑ ad m̃tẽ amantẽ.
cuiꝰ amor ẽ. tam̃ ⁊ ad seipsũ ẽ amor. ut sit etiã in scipso. qͥa
⁊ amor amatur. nec alio nisi amore amari potest. idẽ seipso.
ta s̃ hȩc singula in seipsis. In alterius aut̃ ita s̃. quia ⁊ mens
amans in amore ẽ.⁊ amor in amantis notiera. ⁊ noticia in

Expanded text:
in illis tribus, cum se novit mens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ desinat nesciente illo ⁊ adhuc ainante. Amor aut̃ qͦse mes
amat. sieẽ desinat simul ⁊ illa desinit eẽ amans. Itẽ noticia
qua semens nouit sier ddesinat. simul uipsa nosse sedesiuet.
so caput capitati alicuiꝰ utiq. capiit ẽ. ⁊ relatiue adse dieu¬
tur qͣm us etiã substantiȩ sit̃. Nã ⁊ caput corpꝰ e ⁊ capitatũ.¬

Expanded text:
esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliuo p̃ter se. Itẽ nõ se solã cognoscit mens. s ⁊ alia iulta.
Quã obrẽ ñ amor ⁊ cognitio tanquã in subietto in sut̃ m̃ti s sub¬
stancialit etiã ista sut. sic̃ ipsa mens. quia si relatiue dicunt᷑ ad
inuicẽ. in sua tam̃ sunt singula queq substantia. ñ sic̃ colorte¬
⁊ coloratũ pelatiue ita dicunt᷑ ad in uicẽ. ut color insubiero co¬
lorato sit. ñ habens in seipso ꝓpriã substantiã. qm̃ coloratũ
corpus substantia e. ille aut̃ in substancia. S sic̃ duo amiect
etiã duo sũt homines quȩ sut substancię. cũ homines ñ relatuie
dicantur amict aut̃ relatiue. S itẽ qͣmus substantia sit amãs
uł sciens. substantia sit scientia. substantia sit amor. s am̃as
separari posse ñ amo. in quãtũ amicis. Ueruptam̃ fiera po¬
test ut amicus amicũ etiã odisse incipiat. ⁊eo ipso amieuꝰ

Expanded text:
et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus
Abbreviated transcription (Latin):
orpus aut̃ ñ ẽ uita. & uita quelibet qͥlibet corpon maior ẽ nõ
mole s ui. Mens uͦ cũ seipsa cognoscit. ñ se suꝑat noticia sua
quia ipsa cognoscit. ipsa cognoscit᷑. Cũ gͦ se totã cognoscit. neq
secũ quicqͣm aliud par illi ẽ coguitio sua. quia neq ex alia na¬
tura ẽ eiꝰ cognitio. cũ seipsa cog̾noscit.⁊ cũ se totã nichilq am¬
pluis ꝑcipit᷑. nec minor nec maior ẽ. Recte gͥ dixiinus. hec tria¬
cũ ꝑfecta s eẽ cõ sequent̃ equalia. simul etiã am monem sic̃ eũq
uidẽ possim. hȩc in am̃a axistere.⁊ tãquã in uolntate uolui.
ut sentiant᷑ ⁊ dinunerent᷑ substancialit̃. ulut ita dicã eẽntia¬
liter. ñ tanquã in fubiecto ut color aut figura in corpore. aut ul¬
la alia qualitas aut quantitas. Cuic qͥd enĩ tale ẽ ñ excedit fubiec¬
tum in qͦ ẽ. Nõ enĩ color iste aut figura huiꝰ corporis potest cẽ.
⁊ alteruis corporis. Mens aut̃ amore quo se aniat potest amare

Expanded text:
ita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipita. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ uniuis substantiȩ s̃. aqua uiuũ ⁊ mel. quã uis ex eoꝵ comiatio¬
ita sint hec tria. ut ñ alteri alicui rerũ mens uł amata uł nota
sit. Unius gͦ eiusdẽq cẽntiȩ. uecesse ẽ hȩc tria sint. & idõ si tãquã
comiatione cõfusa ẽẽnt nullo mͦ ẽẽnt tria. nec referri ad inui¬
cent̃ possent. quẽ ad modũ si ex uno eodẽq auro tres anulo simi¬
les facias. qͣmuis conexos sibi. referunt᷑ ad inuicẽ. qd simile s.
mĩs enĩ similis. alicui simili similis ẽ. & trinitas anuloꝵ ẽ. &
unũ aurũ. at si misceant᷑ sibi. ⁊ ꝑtotã singuli massã suã cõs¬
ꝑgant᷑. in tc̃idet illa trinitas.⁊ om̃ino ñ erit. ac ñ solũ unũ
aurũ dicet᷑ sic̃ in illis tribꝰ anulis dicebatur. s iã nulla aurra
tria

Expanded text:
Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtioSed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtioita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea tria
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ totũ. ñ tantũ ista relatiue dicunt᷑. s etiã substaneralit
s̃. ꝥ ortassis gͦ mens totũ ẽ. ⁊ eius quasi partes amor qͣse amat.
⁊ scientia qua se nouit. quibꝰ duabꝰ partibꝰ illuo totũ cõstat.
an tres sunt equales partes quibꝰ totũ unũ cõplectit᷑. s nulla
pars totũ cuiꝰ pars e cõplectitꝰ. Mens uͦ cũ se totã nouit. hoc
ẽ ꝑfecte nouit. ꝑ totũ eiꝰ ẽ noticia eiꝰ.& cũ se ꝑfecte amat.
totã se amat. ⁊ ꝑtotũ eiꝰ ẽ amor eiꝰ. Nũ gͦ sic̃ ex iuno ⁊ aqua
⁊ melle una fit potio.⁊ singula ꝑ totũ su̾nt. ⁊ t̾ria tam̃ s̃. Mul¬
la enĩ pars ẽ potionis quȩ ñ habeat hȩc tria. Nõ enĩ seuineta
ułut si aqua ⁊oleũ eẽnt. s om̃ino comiata s̃. ⁊ substantię
s̃ oñis. ⁊ totus ille liquor una quedã ẽ extribꝰ cõ fecta substãtia
tale aliqͥd arbitrandũ ẽ eẽ simul hȩc tria. mentẽ amorẽ noticiã.

Expanded text:
n tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam?
Abbreviated transcription (Latin):
dã sut corpus hominis cũ plus sit ipsa qͣm corpꝰ peccat ⁊ ñ ep
fectus amor eiꝰ. Item si amplius se amet quã ẽ. ulut si tantũ se
amet quantũ amandus ẽ ds̃. cũ incõparabilit̃ minus sit ipsa
quã ds̃. etiã sic nimiũ peccat. ⁊ ñ ꝑfectũ habet amorẽ sui. Ma¬
iore aut̃ ꝑuersitate ⁊ iniqͥtate peccat. cũ corpꝰ tantũ amat. qͣntũ
amandus ẽ ds̃. Itẽ noticia siminor ẽ qͣm ẽ illud q noscit᷑. ⁊ plene
nosei potest. ꝑfecta ñ ẽ. Si aut̃ maror ẽ iã suꝑior ẽ natura quę̧ no

Expanded text:
dum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natur
Abbreviated transcription (Latin):
assup̃tꝰ ẽ filiꝰ hominis. in qua forma ipsiꝰ uerbi dĩ ꝑsona p̃senta¬
sius. Hõ utiq qd ampliꝰ habebat uerbũ ut eẽt. ꝗͣ ceteri excellentio¬
res sapientia. s qd ipsũ uerbũ erat. Aliud ẽ enĩ uerbũ in carne.
aliud uerbũ caro. quia aliud ẽ uerbũ in homine. aliud uerbũ
homo. Caro enĩ ꝓ homine posita ẽ in eo qd ait. uerbũ caro factũ ẽ.
sic̃ ⁊ illud ⁊ uidebit omĩs caro salutare di. Nõ enĩ sine ama uł sine

Expanded text:
assumptus est Filius hominis in qua formae persona Verbi praesentasuis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro parit
Abbreviated transcription (Latin):
patre dictꝰ ẽ sic̃ filiꝰ ꝓpt̃ formã serui. qͥa illa forma serui inhesit
ad unitatẽ ꝑ sonȩ. Ille uͦ species corporales ad demõstrãdũ qd opꝰ fuit

Expanded text:
Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. ita possumꝰ dic̾e spmsom̃ colũbã uł ignẽ. Iila enĩ petra erat incre¬
atura ⁊ ꝑ actioni modũ nun cupata ẽ nomine .xp̃i quẽ significabat.
sic̃ lapiꝰ ille quẽ iacob positũ ad caput etiã unctionẽ ad significandũ
dnm̃ assũpfit. Sic̃ ẏsaac ap̃s erat cũ ad se ẏmmolandũ ligna porta¬
bat. Acceffit istis actio quedã significatua. iã existentibꝰ. nõ aut̃ siẽ
illa coluba ⁊ igniᷤᷤ. adhȩc tantũmͦ significanda repente extiter. Ma¬
gis ista similia mͥ uident᷑ flãmȩ illiꝰ quȩ in rubo apparuit moysi. ⁊
illi colũnȩ quã ppħ inheremo sequebat᷑. ⁊ fulguribꝰ ac tonitrui quȩ
fiebãt cũ lex daret᷑ in monte. Adhoc enĩ rerũ illarũ corporaliꝰ ex¬
titit species. ut aliqͥd significaret atq p̃teriret. ꝓpt̃ has gͦ corporaleᷤᷤ¬
formas quȩ ad eũ significandũ. ⁊ sic̃ humanis sensibꝰ oportebat

Expanded text:
t in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut aliquid significaret atque praeteriret. CAPUT formas, quae ad eum significandum, et sicut humanis sensibus oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
uł illũ flatũ uł illũ ignẽ sibiq ⁊ ꝑsonȩ suę ĩ unitate habituq. cõ¬
unã in ȩt̾nũ. Aut uͦ mutabili̾.⁊ cõ uertibilis ẽ natura sp̃s scĩ.
ut nõ hec ex creatura fierent. s ipse in illuo atq illud mutabilit̾
uerteretꝰ sic̃ aqua in glaciẽ.S apparuer̃ ista. sic̃ oportune appa¬
rere debuer̃ creatura seruiente creatori. ⁊ ad nitũ eiꝰ in comuta¬
bilit̾ inscipso ꝑmanentis ad eũ significandũ ⁊ demõstrandũ. siẽ
significiri ⁊ demonstrari mortalibꝰ oportebat. mutata atq cõ¬
uersa. P unde quãqͣm illa colũba sp̃s dicta sit ⁊ deillo igne cũ diceretꝰ
uisȩ s̃ illi in qͥt lingue diuisȩ ułut igniꝰ. qͥ ⁊ in sedit suꝑ unũ quẽq. eoꝵ.¬

Expanded text:
nitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque coversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eo
Abbreviated transcription (Latin):
uult intelligi qd eũ genuerit pat̃. ut ñ tanquã existenti ⁊ ñ haben¬
ti dedit aliquid. s ipsũ dedisse ut hab̾et. genuisse ẽ ut eẽt. Hon
enĩ sic̃ crratura ita dĩ filiꝰ ante in carnationẽ ⁊ ante assũptam
creaturã unigenitꝰ ꝑ quẽ facta s̃ om̃ia. aliud ẽ.⁊ aliud habet. s
dũ sit idoneus. ubi ait. sic̃ pat̾ habet uitã in semeaipso. ita dedit¬
⁊ filio uitã hab̾e insemetipso. Neq enĩ iã existenti ⁊ uitã n ha¬
benti dedit ut hab̾et uitã insemetipso cũ eo ipso qd ẽ uita sit. hoc
ẽ gͦ dedit filio hab̾e uitã insemetipso. genuit filiũ eẽ ĩ comuta¬

Expanded text:
vult intelligi quod eum genuerit Pater: non ut tanquam existenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius, ante incarnationem et ante assumptam creaturam unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed dum sit idoneus ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit, ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio habere vitam in semetipso: genuit Filium incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ dici ut cogitant᷑ uł ab homineali¬
quo uł certe anb̾ꝰ nõ om̃i mͦ posfũt. qͣm¬
ius ⁊ ipsa nr̃a cogitatio cũ dedõ trini¬
tate cogitamꝰ. longe se illi deipso cogitãt
imparem sentiat. neq ut ẽ eũ capiat.
s ut scriptũ ẽ etiã a tantis quantus
mus. ⁊ dequo digne cogitare ñ possumꝰ cui laudando reddẽda
ẽ om̃i tp̃re benedictio. ⁊ cui annunciando nulla cõpetit dictio.
iad uitoriũ ad intelligenda atq explicanda quȩ intendo.
⁊ ueniã p̃cor sicubi offendo. Memor enĩ sũ ñ solũ uolũtatis
uerũ etiã infirmitatis meȩ. Abhis etiã qui ista lecturi sut̃.
qͣ uł ipsi melius intelliguntꝰ. uł ꝓpt̾ mĩ eloquii difficultatẽ
ñs in telligunt. sic̃ ego eis ignosco. ubi ꝓpt̾ suã tarditatẽ in¬
telligere ñ possut̃. Facilius aut̃ nob̾ in uicẽ ignoscimꝰ si noue¬
timus aut certe credendo firmũ tenuerimꝰ ea quȩ denatura
uicomutabili ⁊ in uifibili sũm eq uiuente ac sibi sufficiente

Expanded text:
ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus mus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente
Abbreviated transcription (Latin):
omitã. qͥd dicut̃ depatre nr̃o abrahã cui certe iugilanti ⁊ mi¬
nstranti cũ scriptã p̃mifisset dicens. uisuꝰ ẽ dñs abrahe ñ unus
aut duo s tres apparuer̃ uri. qͦꝵ nullus excelsius aliis eminiusse
dictus ẽ. nullus honoratius effulsisse. nullũ imꝑiosius egisse.
stitiumus utrũ pat̾ an filiꝰ. ansp̃s sc̃s. an aliquãdo pat̾. anali¬

Expanded text:
ro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ?stituimus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
solũ filiũ uł spm̃ scm̃. s etiã patrẽ corporali specie siue similitu¬
dine mortalibꝰ sensibꝰ significationẽ sui dare potiusse credendũ
ẽ. Quȩ cũ ita sint. neui moderatius ꝓ grediat᷑. scdi huiꝰ uolumi¬
nis longitudo. ea quȩ restant in cõsequentibꝰ iudeamus.

Expanded text:
um sanctum, sed etiam Patrem corporali specie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sa somniantiũ ñ potest formare ipsã corporea creaturã adse signi
ficandũ gełis uigilantiũ. cũ eiꝰ ipsa substantia qua ẽ ipse qͥẽ milla
corporis similitudine dormienti. nulla corporea specie iugilanti
qͥuigilantiũ iusis mouet᷑ ut ñ patrẽ s tantũ filiũ uł spm̃ sc̃m

Expanded text:
visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creavisa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaficandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti qui vigilantium visis moventur, ut non Patrem, sed tantum Filium vel Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ preceribit. ⁊ regnũ eius ñ corrũpet᷑. Ecae pat̃ dans ⁊ filiꝰ accipies
regnũ sempit̃nũ. ⁊ sut̃ ambo incõspectu ꝓpħantis uisibili specie.
Nogͦ incõuenient̃ qedit᷑ etiã ds̃ pat eo mͦ solere apparere mortalib
nisi forte aliqͥs dicet idõ ñ eẽ uisibile patrẽ. quia in cõspectu somini
omĩa uigilans uidit. quasi uͦ uerbũ ⁊ sapientiã di udit moyses
carnalibꝰ ccłis. aut uidĩ sps. uł humanus potens. qui carne istã ui¬
uificat. uł ipse corporeus qui uentus dr̃. Quantominꝰ ille sp̃sdi. qͥ
om̃iũ hominũ ⁊ angłoꝵ m̃tes. in effabili excellentia diumnę substa¬
tiȩ suꝑ gredit᷑. aut quisꝗͣ tali p̃cipitetur errore. ut audeat dicere
ñ nisi somniantibꝰ: Quomꝰ gͦ depatre solo accipiit̃ que nemo homi¬
nũ uidit. nec uidĩ potest: Ancũ dormuit̃ homines. tẽ ñs̃ ħ omineꝰ:
ut qͥ formare similitudinẽ potest corpori adse significandũ ꝑui

Expanded text:
orrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniaomnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat dicere  Patrem autem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pofficia geminamꝰ. Itaq cũ uea querimꝰ trinitatẽ. in tota que¬
rimus. ñ separantes actionẽ racionalẽ intemporalibꝰ a cõtẽplatione
et̃noꝵ ut terciũ aliqͥd in quiramꝰ quo trinitas impleat᷑. s uitota
natura m̃tis ita trinitatẽ reppiri opus ẽ. ut si desit actio tẽpora¬
liũ. cui oꝑi necessariũ sit ad uitoriũ. ꝓpt̃ q ad hȩc inferiora admi¬
nistranda diruiat᷑ aliqͥd m̃tis inuna. nusquã disꝑtita m̃te trinita
iueniat᷑. ⁊ facta iã ista distributione in eo solo qad cõtẽplationẽ
ꝑtineat ȩt̃noꝵ ñ solũ tritas. s etiã imago dĩ. In hoc aut̃ qd. diriua¬
tũ ẽ in actionẽ temporaliũ. etiã si trinitas possit. ñ tam̃ imago

Expanded text:
nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea quaerimus trinitatem, in tota quaerimus, non separantes actionem rationalem in temporalibus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium, cui operi necessarium sit adjutorium, propter quod ad haec inferiora administranda derivetur aliquid mentis, in una nusquam dispertita mente trinitas inveniatur: et facta jam ista distributione, in eo solo quod ad contemplationem pertinet aeternorum, non solum trinitas, sed etiam imago Dei; in hoc autem quod derivat
Abbreviated transcription (Latin):
Dut ñ ipsa sint homo. Homo ẽ enĩ sic̃ ueteres deffinier̃. amal
rationale mortale. Illa gͦ ex cellunt in homine. ñ ipsa s homo.
Et una ꝑsona idẽ singulus quisq homo habet illa tria ĩm̃te uł¬
m̃tẽ. Qd si etiã sic desinamꝰ hominẽ ut dicamꝰ ħomo ẽ substan¬
tia rationalis. cõstans exain̾a ⁊ corpore. ñ ẽ dubiũ hominẽ habe
mo sunt. s hominis sunt. uł in homine sunt. Detracto etiã
corpone si sola am̃a cogitetur. aliqͥd eiꝰ ẽ mens tanqͣm capt̃
eius. uł oculus uł facies. s nõ hȩc ut corpora cogitanda s. ñ gͥ
dicere trinitatẽ sic eẽ in dõ. ut aliqͥd dĩ sit nec ipsa sit ds̃¬

Expanded text:
ut non ipsa sint homo; homo est enim, sicut veteres definierunt, animal rationale mortale. Illa ergo excellunt in homine, non ipsa sunt homo, et una persona, id est singulus quisque homo, habet illa tria in mente. Quod si etiam definiamus hominem, ut dicamus, homo est substantia rationalismo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Detracto etiam corpore, si sola anima cogitetur aliquid, ejus mens est tanquam caput ejus, vel oculus, vel facies, sed non haec ut corpora cogitanda sunt. Nonid autem possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit D