comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amore studeant ac repui¬
ad delectationes ppetuas. et
ad gaudia eterna ꝑtingãt
iee dicentes. Non iutuꝑan᷑
conugium constat cõmertia.
ornaimus.
on em̃i urginitas ma¬
lis rebz supponenda ẽ:
sid et rebus optimis p̃fenda.
Que est em̃ mundis mũdior.
et sanctis sanctior nõ indi¬
get malarum rerũ uitupera¬
cquantur itaq sãcta
iõuigia prĩarcharũ
coniges in religione posite
ac diuinus litteris informate
sarrã rebectam. rachelem. an¬
nam. ac sephoram nuttentur
uxores. xp̃i uero uirgines so¬
lam uirginem matrem lũis
uius pediseca agnes
se puditicie excitauit exẽplũ:
cum integritatẽ pretulit uite
onmnẽqz a se amorem terre¬
nũ ꝑ amorem celestem expel¬
lens. tropheũ crucis xp̃i arti¬
puit. et tain contͤ libidines ꝙͣ
etiam contra un̾iu̾sa supplicia
fide potius armata ꝙͣ ferro for¬
titer dimicauit: ac iucit. In¬

Expanded text:
amore studeant, ac repugad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, ornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim mundis mundior, et sanctis sanctior est, non indiget malarum rerum vituperaquantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis 539 Litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram, imitentur uxores: Christi vero virgines solam Virginem Matrem virginis ujus pedissequa Agnes um pudicitiae excitavit exemplum, cum virginitatem praetulit vitae, omnemque a se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
sum in toto mundo uir¬
gineus flos marie mi¬
marcessibiles coronas ĩnectat.
et sceptrigeram pudoris aulã
ĩmaculato conseruet effectu
eo usq integritas p̾scuerauͭ
ad palinam. ut in puellis
tropheũ sanctitatis arriꝑet.
et per uestigia matris iurgi¬
nis ad celestem thalamũ per¬
lo fidei agnes se asse¬
rit subãrratam. ⁊ clamat se
amori constrictam. O qͣm
mirabile uirginib uirgo t̾ui
tradidisti amoris exemplũ.
tribuisti responsum contõs¬
crando carius concupiscc̃nias
et solam xp̃i pulchritudins
amando¬
ccedite ad puellã ꝓul¬
elle: et discite in ãms
infancie: quales in pectore
suo ciura amorem x flãmas
accendit. Dicit se amatori
suo scruare fidem et ciꝰ cors¬
concupiscere solũ qui pro
more hominũ mortis nos
reuisauit interitum. scdã¬
iscite uirgines xp̃i
morem in puella fr¬
uentem: et om̃s mundi dl¬
iuicias uelut stercora recu
traduntur exempla: nt ui¬
quisq pro qualitate serue
it pro ctate annor modi

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perlo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o tribuisti responsum, contemcrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamandoccedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Dicit se amatori suo serconcupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora recustraduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum
Abbreviated transcription (Latin):
azarus amicus noster dor¬
mit. ea mus et a sompno exu¬
ã Domme si hic fuisses lazarus nõ
alet mortuus ecce iam fetet quatri

Expanded text:
azarus amicus noster dormit, eamus et a somno exc Domine, si hic fuisses, Lazarus non esset mortuus. Ecce jam fetet quatri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paras in natalicio tu¬
ouel filii tui: quãta et qualia
sparare debes suscepturus na¬
talem dñi tui: Si talia p̃pas
morituro: qualia p̃parare de¬
bes et̾no: Quicquid ergo non
uis inueĩre in domũ tuam:
quantũ potes labora ut non
iueniat deus in aĩam tuã.
Certe si te rex t̾remis aut qͥcũq
paterfamilias ad suũ natali¬
cũ inuitaret: qualib uestim̃¬
tis studeres ornatꝰ inced̾e. ꝙͣ no¬
ius et nitidis. ꝙͣ splendidis qͦꝵ
nec uetustas nec uilitas nͨ aliqͣ
feditas odõs ĩuitãtis offend̾et.

Expanded text:
paras in natalicio tuo uel filii tui, quanta et qualia debes praeparare suscepturus natalem domini tui? si talia praeparas morituro, qualia praeparare debes aeterno? quicquid ergo non uis inuenire in domu tua, quantum potes, labora, ut non inueniat deus in anima tua. certe si te rex terrenus aut quicumque paterfamilias ad suum natalicium inuitaret, qualibus uestimentis studeres ornatus incedere, quam nouis et nitidis uel quam splendidis, quorum nec uetustas nec uilitas aliqua seu foeditas oculos inuitantis offenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
uia ꝓpicia diuinita¬
te fratres kiñi solem¬
na dedicationis eclesie cele¬
bramus debemus congruere
solemnitati quã columus
ut sicut ornatis studiosius
eiusdem eccle parietibus. plu¬
ribus accensis lummaribus
addita psalmoꝵ melodia
letis noctem uigiliis ex mo¬
re transegimꝰ. ita etiam pe¬
netrale cordium nostrorum
semp necessariis bonorũ ope¬
rum decoremus ornatibus
semꝑ in nobis flãma diuine
pariter. et fraterne caritans
augescat semꝑ in sanctua¬
rio pectoris no stri celestium
memoria p̃ceptorum. et eu¬
uangelice laudationis dul¬
resonet

Expanded text:
uia propitia Deitate, Fratres Charissimi, solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pietatis et fraternae caritatis augescat; semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et angelicae laudationis dulresonet
Abbreviated transcription (Latin):
uod in bethleem uniiͣ.¬
et in omnb finib etꝰ
ocisi suit ostendit. ñ solum
sa est. Persecunonẽ seuiturã
nandam. Qui dum occisi st̃
doctrina et oꝑatione ꝑfectos ĩ¬

Expanded text:
uod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum sa est, persecutionem saevituram nandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operation
Abbreviated transcription (Latin):
tis tenebras detegis lucis q lusen cre¬
deris lumeu be atum predicans.
recanuir sancte dñe defende
nõs in hac nocte sit nobis in te
requies quietam noctẽ tribue.
grauis som nus irruat
nec hostis nos surripiat nec caro
illi consentiens nos tibi reos sta¬
tuat. Oculi sompnũ capiãt
cor ad te semꝑ uigilet dext̾a tua
ꝓtegat famulos qui te diligũt.

Expanded text:
tis tenebras detegis, Lucisque lumen crederis Lumen beatum praedicans. Precamur, sancte Domine, Defende nos in hac nocte, Sit nobis in te requies, Quietam noctem tribue. Ne gravis somnus irruat, Nec hostis nos surripiat, Nec caro illi consentiens Nos tibi reos statuat. Oculi somnum capiant Cor ad te semper vigilet, Dextera tua protegat Famulos qui te diligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. In sula pathinos
teneri imꝑante ꝓmitur con¬
spicit illic refusa celitus mi¬
steria et ꝓfunda que notauit
mente narrat ardua.

Expanded text:
tinet. Insula Pathmos teneri imperante promitur: Conspicit illic refusa coelitus mysteria, Et profunda, quae notavit, mente narrat ardua.
Abbreviated transcription (Latin):
ste supra pectus illud sem¬
piterm luminis corpis usu
recliuus hauriebat intima
spũsq indicabat ueritatis
guttura. Ad crucẽ tractus
redemptor ẽẽ in matris filiũ
dicit istum rursus ip̃am ẽe
matrem p̃cipit carne unus
spiritual ter ut manerent

Expanded text:
ste supra pectus illud sempiterni Numinis Corporis usu reclinis, hauriebat intima; Spirituque indicabat veritatis gratia. Ad crucem tractus Redemptor, esse matris filium. Dicit istum; rursus ipsam esse matrem praecipit: Carne unus, spiritus alter, ut manerent
Abbreviated transcription (Latin):
duc tus
est et dum male
tractare tur non aperuit
os su um traditus est
ad mor tem ut iuuifica¬
ret po pu luni su ũ.ꝟ
In pace
factus est locus

Expanded text:
ductus est, et dum male tractaretur non aperuit os suum. Traditus est ad mortem, ut vivificaret populum suum. Vers. In pace factus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mubem leuem: et ingredictar¬
gyptum. et mouebũt᷑ sumu¬
lachia egypti a facie eiꝰ: et cor
egypti tabescet in medio eius:
et concurrt faciã egyptios: ad¬
uasus egyptios: et pugnabit
uir contra frẽm suũ: et uir cõ¬
tra ami¬

Expanded text:
ubem levem et ingredieturgyptum et movebuntur simulacra Aegypti a facie eius et cor Aegypti tabescet in medio eius et concurrere faciam Aegyptios adversum Aegyptios et pugnabit vir contra fratrem suum et vir contra ami
Abbreviated transcription (Latin):
deum et apud homi nes glo¬
rificata est in conspectu prin¬
cipum loquebatur sapi¬
C um et domnnius omni¬
uin di lexit am. u̾¬

Expanded text:
Deum et apud homines glorificata est. In conspectu principum loquebatur sapientiam, et Dominus omnium dilexit illam.
Abbreviated transcription (Latin):
exercet corꝑis sui campũ sepius
ieuinando. Ecce em̃ abstinẽcie
tp̃e herba segetum reuiuiscit in
messem surculus arboris cona¬
tur in fructicẽ palines uinee
pubescit in geminam. et om¬
nia de inferioribus ad altio¬
ra se subrigunt. Eu aũt. R

Expanded text:
exercet corporis sui campum saepius jejunando. Ecce enim abstinentiae tempore herba segetum revirescit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam; et omnia de inferioribus ad altiora se subrigunt: ita
Abbreviated transcription (Latin):
ellum xp̃iams indic¬
tũ hoc exemplo monstͣ¬
tur: et belli effectus or̃oms in¬
stancia aꝑitur. Orat em̃ mo¬
yses et uincit: cessat et uincit᷑
didicit xpĩanus quid gerat:
fugiat. ẽu

Expanded text:
ellum Christianis indictum hoc exemplo monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit Christianus, quid egerat, fugiat;
Abbreviated transcription (Latin):
ccepit hic quidem oclõs
pit et quod natura nõ ded̾at¬
manus xp̃i formauit. Impo¬
suit eñ fronti puluerem spu¬
to consꝑsum ad tactũ sacre
manus oꝑis: disciplina festi¬
nans: luciferas gemmas or
fex integrauit. hec omna cũc¬
tis fuere miracso dũ fiebãt.

Expanded text:
ecepit hic quidem oculos, alter accepit; et quod natura non dedhristi formavit. Imposuit enim fronti pulverem sputo conspersum, et ad tactum sacrae manus operis disciplina festinans luciferas gemmas orbfex integravit. Haec omnia cunctis fuere miraculo, dum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
kĩm mansuetudil
dei. Qui relarare peccala
uenerat:et dicebat. Quis ex
nobis arguet me de peccato:
Non dedignatur ex ratione
ostendere. se pcc̃orem non ẽẽ:
qui ex uirtute diuinitatis
pot̾at pcr̃ores iustificare. Sed¬

Expanded text:
 mansuetudo Christi. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis potuit peccatores justificare.
Abbreviated transcription (Latin):
radiderunt me in ma
Orum et inter
i quos proie¬
cerunt
me et non peper ce
me me e congrega n st̃
aduersum me fortes. Et sicut

Expanded text:
radiderunt me in manus impiorum, et inter iniquos projecerunt me, et non pepercerunt animae meae. Congregati sunt adversum me fortes, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua nec remediis. sed solo
tantũ mͦ uideret sermonis im¬
ꝑio restituta: Parua hec tamẽ
ad xp̃i potenciam uidebant᷑
nͥ amitus xp̃i lazarꝰ moreret᷑. Re

Expanded text:
aliqua, nec remediis, sed solo tantummodo videret sermonis imperio restituta? Parva haec tamen ad Christi potentiam videbantur, nisi amicus Christi Lazarus moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
camibus ad manducandũ utiq
domine nam et catelli edunt de
micis que cadunt de mensa donu¬
norum suorum ait illi ihxsus mu¬
lier magna est fides tua fiat tibi

Expanded text:
canibus ad manducandum. Utique, Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Ait illi Jesus: Mulier, magna est fides tua; fiat tibi
Abbreviated transcription (Latin):
õmendat testimoniũ
euuangelice descriptio¬
ins quod ueritate diuina sb̃¬
nrum nullus fideliũ dubita¬
ir permittitur. Cõmendat
placidam sue caris absolu¬
nonem quã dñs specialiter
se uisitante ꝑcepit. S ut per

Expanded text:
ommendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur; commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
upientes a liquid de huiꝰ
diei solẽnitate narrare:
simulqz considerantes. illud unũ
uerbum de quo dicere uolumꝰ:
nulla ĩuenimus uerba: quib
sufficienter aliquid dicere ua

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere va
Abbreviated transcription (Latin):
uũ air. feramus memoriã
illius de terra et de
spo liis e ius sortem mitta¬
mus inter nos ipsi e¬
mit homici de thesaurizaue

Expanded text:
um. Auferamus memoriam illius de terra, et de spoliis ejus sortem mittamus inter nos. Ipsi enim homicidae thesaurizave
Abbreviated transcription (Latin):
las criminis et uox u̾itatis
impletur qua dicitur. Di¬
missa sunt ci pcc̃a multa:
qm̃i dilexit multũ. Que em̃
prius frigida peccando remã¬
serat: post modum amando.
fortiter ardebat. R Maria mag
corpus dñicum ñ inuenit:

Expanded text:
minis: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
eatus gͥ germanꝰ parisioꝵ
pontifex t̾ritorii augustu¬
dunensis iudigena. patre cleu¬
therio matre quoq eusebia: ho¬
nestis honoratisqz parentibz ꝓ¬
uius genitrix pro eo ꝙ
hunc post alterum int.
brcui spaciũ concepisset in ute¬
ro pudore mota muliebri: cupie¬
bat ante partũ infantẽ extingũe.
Et accepta potõe ut abortiuũ ꝓie¬
posset incubabat in uen¬
trẽ. ut uel pond̾e prefocaret: quẽ
uenena ledẽ nõ ualebãt. Certa¬
bat mater cũ paruulo: retine¬
batꝰ infans ab utero. Tu aũt.¬

Expanded text:
eatus igitur Germanus Parisiorum pontifex territorii Augustidunensis indigena patre Eleutherio matre quoque Eusebia honestis honoratisque parentibus puius genetrix, pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem extinguere, et accepta potione, ut abortivum posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena laedere non valerent. 3 Certabatur mater cum parvulo, renitebat infans ab utero: erat
Abbreviated transcription (Latin):
dica. quecunq sunt iusta. q̃¬
tũq sancta. quecũq amabi¬
lia: quecũqz bone fame. si
qua uirtus. si qua laus disci¬
pline hec cogitate que didisci

Expanded text:
dica: quecunque justa: qsancta: quecunque amabilia: quecunque bone fame. Si qua virtus. Si qua laus: hec cogitate que et didici
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidẽ pisces qui capti fuerãt
mutari nõ possũt. Nos autem
mali capimur: sed in bonitate
ꝑmutamur. Cogitemus ergoin
captione:ne
diuidamur

Expanded text:
Et quidem pisces qui capti fuerunt mutari non possunt; nos vero mali capimur, sed in bonitatem permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur
Abbreviated transcription (French):
mina me a usqz ad
mor tem sustinete hic et
u gilate me cum nunc uide¬
bi tis turbam que cucũdabit
me uos fu gam capie tis
et e go ua damĩmo

Expanded text:
ma mea usque ad mortem; sustinete hic, et vigilate mecum; nunc videbitis turbam quae circumdat me, vos fugam capietis, et ego vadam
Abbreviated transcription (Latin):
sci. E cre damascus desinet
esse ciuitas: et erit sicut a ceruuᷤ
lapidum in ruina. Derelicte ci¬
uitates aroel gregibus erunt:
et requiescent ibi; et non ẽ qui
ext̾rcat. Et cessabit adiutoriũ
ab effraym et regnũ a damasco.
et reliquie syrie sicut gła filioꝵ
isrł̃ erunt. dicit dñs ex̾cituum.

Expanded text:
I. Ecce Damascus desinet esse civitas; et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit adjutorium ab Ephraim, et regnum a Damasco: Et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt: dicit Dominus exercituum.
Abbreviated transcription (Latin):
sũt digiti eius. nõ respiciet lucos
et delubra. In die illa erũt cuu¬
tates fortitudis eius derelicte:
sicut aratra et segetes: que delicte
sunt a facie filiorum israel. R¬

Expanded text:
sunt digiti eius non respiciet lucos et delubra in die illa erunt civitates fortitudinis eius derelictae sicut aratra et segetes quae derelictae sunt a facie filiorum Israhel e
Abbreviated transcription (Latin):
pinquantẽ demunciat: ⁊t
tamen supba mens nesti
non nult hoc sponte deserert
qd̃ quonidie ꝑdit in uita.
Quid ergo fr̃atres lm̃ qͥd̾
in cius iudicio dicturi siuis
qui ab amore pñnis sclĩ nes
preceptis flecti¬
mur nec u̾bxri

Expanded text:
pinquantem denuntiat; et tamen superba mens nostra non vult hoc sponte deserere quod quotidie perdit in vita. Quid ergo, fratres charissimi, in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberi
Abbreviated transcription (Latin):
taqz pͥmo liberos et a¬
seruos dehinc muliase.
uiros specialiter alloquisll.
it post interlounonẽ gener̃a¬
is schortanonis. semores q
i adolescentes qualit se agẽ
obrant. octendit. apte autẽ
ulrros docct a carnalib deside¬
m abstiuere. quia solet lib̾tas
ite remissioris maiora ille¬
aibiarum titillantium tole¬
rar pericula. eu aũt.¬

Expanded text:
taque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem liberos docet a carnalibus abstinere desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ostende partum uirguns miretur
onmne seculum talis decet partus deũ.
Hon ex uirili semine sed mu¬
stico spiramine uerbum dei fac¬
tum caro fructusq uentris flo¬
ruit. Aluus tumescit uirgi¬
ius claustra pudoris ꝑmauẽt
uerilla uirtutũ micant u̾satur¬

Expanded text:
Ostende partum Virginis Miretur omne saeculum, Talis decet partus Dominum Non ex virili semine Sed mystico spiramine. Verbum Dei factum caro Fructusque ventris floruit. Alvus tumescit VirgiClaustrum pudoris permanet, Vexilla virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
de spina. s de uirga: si c̃
ait ꝓphã. Exiet uirga de radice
iesse: et flos de radice eiꝰ ascendet.
uirga cm̃ erat maria nitida
subtilis et uirgo: que xpistum
uelut florem integritate sui
ontinuatis ergo scd̃a
riens dñs ꝓcurauit: sed dicit
illum cuuangelista esurisse
no modo ergo potest fie
ri: ut qui tantorum
rit: E suriebat plane: nec ne¬
gare possumꝰ quini esurierit. R¬

Expanded text:
 sed de virga, sicut ait propheta: Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; virga enim erat Maria, nitida, subtilis et virgo, quae Christum velut florem integritate sui ntinuatis ergo quadraminus procuravit: sed dicit illum evangelista esurisse omodo ergo potest fierri, ut qui tantorum rit. Esuriebat plane, nec negare possumus quod esurierit; e
Abbreviated transcription (Latin):
fer ulcus et foueto languidos pelle
morbũ cede hostem ⁊ remone scãdala.
on adurat t̾ram ignis ac¬
rem non sauciet nõ refundat
ultionis triste celum turbineᷤ
non recliuet ini ruinam orbem
auferatur culpa tota sit salunᷤ
copia. sit remota cuncta labes
augeatur caritas. Olĩa deo

Expanded text:
fer ulcus, et foveto languidos: Pelle morbum, caede hostem, et remove scandalum. Non adurat terram ignis, aerem non sauciet; Non refundat ultioni triste coelum turbines; Non reclinet in ruinam Orbem Auferatur culpa tota, sit salutis copia; Sit remota cuncta lues; augeatur charitas. Gloria Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmedio noctis silentio exercitũ
uirginũ que om̃s aurotextis ci¬
cladib indute cũ ingenti lũe
tissimã agnẽ siłi ueste fulgẽ¬
tẽ. et ad dexterã cius agnꝰ mue¬
parentes eius: et qui simul erãt
ed btã agnes rogat scãs
uirgĩes paritq gradũ
fig̾e. et stans parentib sius dixͣ.
didete ne me qͣi mortuã lugca¬
tis s gaudete mͥ atq congratu¬
lam̃i. qr cũ hiis om̃ib lucidas
sedes accepi. et illi sũ nũcta in ce¬
lis quẽ in terris posita. tota aĩ¬
intentione dilexi: et hiis dictis
ꝑtransiit.

Expanded text:
medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine tissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus Agnum sparentes ejus, et qui simul erant, Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit.
Abbreviated transcription (Latin):
isericordie dm̃ qͥa
non sumus con¬
sumpti:quia nõ
deficerunt miserationes eiꝰ
Noui diluculo: multa ẽ spes
tua. Ceth. Pars mea dñs
dixit anima mea: ꝓpterea ex¬
pectabo eũ. Bonus est dñs
sperantibus in eum: aĩc q̃¬
ienti illum. Bonũ est uiro¬

Expanded text:
isericordiae Domini quia non sumus consumpti quia non defecerunt miserationes eius HETH novae diluculo multa est fides tua HETH pars mea Dominus dixit anima mea propterea expectabo eum TETH bonus est Dominus sperantibus in eum animae quaerenti illum TETH bonum est pr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ rex noster cũ sit al¬
tissimus pro nobis
humilis uenit: s in anis ucĩ¬
re non potuit. Magnũ qͥppe
donatiuum sius militibus
attulit. qui eos non solum
coprose ditauit: sed etiam
ad certanen inuictissime

Expanded text:
m Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime
Abbreviated transcription (Latin):
lex spiritalis est. ⁊ spi¬
ritalibus spiritalia cõparan¬
da sunt: solem hic iusticie ar¬
bitror designari. hoc est xp̃m
dum̃n qui nobis ignorancie
tenebris et pccõꝵ cecitate sub¬
mersis. celestis doctrine sue
lumen infundit: et quos ñ
habebamus oculos cordis in¬
seruit. et uelut radios quosdã
aplõs suos misit qui nos de
nocte teterrima delinquencie
liberarent: et paulatim reso¬
lutis in nobis tenebris pcc̃õꝵ
matutina susceptione con¬
suescerent: ut ꝑfecti facilius
possimꝰ tolerare solis ardorem
patiores effice̾nt celestium se¬
creto

Expanded text:
Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem,paciores efficerent coelestium secreto
Abbreviated transcription (Latin):
i nobis referens nobis uestrũ
emulationẽ pro me: ita ut
magis gauderem. nͣ¬
uoniã et si contristaui
uos in epistola: ñ me penitet.
Et si me peniteret: uidens qd̃
epła illa et si ad horam uos
contristauit. nũc gaudeo non
qͥa cõtristati estis ad penitenciã.¬
ontristati em̃i estis mͣ¬

Expanded text:
vobis, referens nobis vestrum emulationem pro me, ita ut magis gauderem. Quoniam etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet: etsi poeniteret, videns quod epistola illa etsi ad horam vos contristavit; nunc gaudeo: non quia contristati estis, sed quia contristati estis
Abbreviated transcription (Latin):
n consolatione aũt mͣ
nr̃a habundancius ma¬
gis gauisi sumꝰ suꝑ gaudio
tyti: quia refectus est spũs eiꝰ
ab omnibz uobis. Et si quid
apud illum de uobis głatus sũ:
non sum contusus. sal

Expanded text:
n consolatione, inquit, nostra abundantius magis gavisi sumus super gaudio Titi, quia refectus est spiritus ejus ab omnibus vobis; et si quid apud illum de vobis gloriatus sum, non sum confusus . »
Abbreviated transcription (Latin):
mientes proiecti in monumẽtis
quorum non est nemor ampli¬
us et ipsi de manu tuare
sunt. Fac tus .uiiiͣ¬
sicut pia expectatione reposci¬
uos consuetudins debitum
sentio ita solemnitati sactisse
lectioms subiungatur exhoi¬
tatio sacerdotis. Quia igitul
apud fideles aures ignorã
locus non ẽ semen uerbi qd ͭ
in predicatione euuãglii.
bet in terra nostri cordis alli¬
ri: ut remotis suffocationib
spinarũ atq tribuloꝵ liba
fructus suos exeant plaulalia
pior sensuũ: et rectarũ qe all
tatũ.

Expanded text:
mientes, projecti in monumentis, quorum non es memor amplius, et ipsi de manu tua repulsi sunt. Factus susicut pia exspectatione reposcvos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut remotis suffocationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina tatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid confitebr̃ tibi pul¬
uis: aut annũciabit ueritatẽ
est mei: dũs frũs est adiutor
meus. Conũtisti planctũ
meũ in gaudiũ mͥ concidisti
saccũ meũ et arcũdedisti me
leticia. Et cantet tibi glĩa
mea et nõ compũgar. dñe de
nũ confite¬

Expanded text:
r tibi pulvis, aut annuntiabit veritatem est mei, Dominus factus est adjutor meus. Convertisti planctum meum in gaudium mihi, concidisti saccum meum, et circumdedisti me laetitia. Et cantet tibi gloria mea, et non compungar; Domine Deus num confite
Abbreviated transcription (Latin):
audiat suaiq dextram porri¬
gat et cipiatos sordib reddat
polorũ se dibz. Ut quiqz sa¬
cratissimo huius deti tempore
horis quictis psallintus donis
bratis nuuncit. Lam nunc
paterua clantas te postulams
affatim absit libido sordidãs
omnisq actus noctius He
feda sit uel lubris.i compago

Expanded text:
audiat, Suamque dextram porrigat, Ex expiatos sordibus Reddat polorum sedibus. 4. Ut quique sacratissimo Hujus diei tempore Horis quietis psallimus, Donis beatis muneret. 5. Jam nunc, paterna claritas, Te postulamus affatim, Absit libido sordidans, Omnisque actus noxius. 6. Ne foeda sit vel lubri
Abbreviated transcription (Latin):
impita in nobis sciẽ¬
tia est ⁊ tam indocta. dectrina:
Interrogati ubi xp̃s nasceretur.
ueraciter et memorit dicitis qd
legistis in bethleem inde.S¬
tu bethleem uida nõ es minima
inter principes iuda: ex te emim
exiet princeps qui iegat popu¬

Expanded text:
perita in vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judatu, BethleemIudaeae, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps, qui regat popu
Abbreviated transcription (Latin):
ini me fortes. eq iniqui¬
tas mea neq peccatum meũ
domine: sine miquitate cu-¬
curri et direri. Erurge in
occursum meum et uide: et
tu domine deus uirtutum
delis isracl. Antende ad iu¬
sitandas om̃s gentes: nou
miserearis omnibus qui o¬
perantur iniquitatem. ¶c¬
uertantur ad uesperam et fa¬
meu pacientur ut canes: et
circuibunt ciuitatem. ccr

Expanded text:
tes. Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine; sine iniquitate cucurri et direxi. Exsurge in occursum meum, et vide; et tu, Domine Deus virtutum, Deus Israel, intende ad visitandas omnes gentes; non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
so pacientia mea. ¶in ipse
deus neus et saluator meus.
aduitor meus non emigabo.
In deo salutare incum ⁊
gloria mea: deus auxilii mei
et spes mea in deo est. Spera¬
te in eo ommis congregatio
populi effundite coram illo.
corda uestra: deus aduitor nr̃
meternum. Ecrumpta¬
mien n aui filu honn men¬
daces filn hominum in sta¬
teris: ut decipiant ipi de ua

Expanded text:
entia mea. Quia ipse Deus meus et salvator meus, adjutor meus, non emigrabo. In Deo salutare meum et gloria mea, Deus auxilii mei, et spes mea in Deo est. Sperate in Deo omnis congregatio populi, effundite coram illo corda vestra, Deus adjutor noster in aeternum. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum, in stateris, ut decipia
Abbreviated transcription (Latin):
Nisperge illos in uirtute
tua: et depõne eos protector
mens donune. Lelictũ
oris corum sermonem labi¬
orum ip̃orum: et comprehẽ¬
dantur in superbia sua.
Et de execratione et meu¬
datio anminciabuntur in
consũmatione: in ira con¬
sũmationis et non erunt.
Et scient quia deus dñabi¬
tur iacobet finum tera õ¬
uertantur ad uesperam et fã¬
men pacientur ut canes: et

Expanded text:
os in virtute tua, et depone eos, protector meus, Domine. Delictum oris eorum, sermonem labiorum ipsorum, et comprehendantur in superbia sua. Et de exsecratione et mendacio annuntiabuntur in consummatione, in ira consummationis, et non erunt. Et scient quia Deus dominabitur Jacob et finium terrae. Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut c
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ suam studuit
humiliter agnoscere. illius
celsitudinem meruit ueracit᷑
obtinere. S cũ ex lectione a¬
lia redemptoris nr̃i sentencia
ad mentem reducitur. ex huiꝰ¬
nobis lectionis uerbis questi¬
o ualde implexa generatur.

Expanded text:
infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
regorius urbe roma¬
tus. non solum spectabili se¬
natorum prosapia: uerũ
ctiam religiosam uitam
apostolice sedis antistes
co tamen hanc gre
extulit: probis actibus de¬
corauit. Deuiqz ut post in
propatulo claruit: non si¬
ne magno presago tale
sortitus est nomen. Tu a.¬
regorius uaniq ex¬
greco eloquio in no
ra uigilauit sibi dum di¬
uinis in herendo preceptis:
laudabiliter uixit. ẽ u aut̃.¬
igilauit et fideluĩ¬
populis: dum doctri
derent patefecit. Tu autem.¬
isciplinis uero libe¬
ita a puero est institutus.
ut qͣmius eo tempore flore¬
etate maturum iã
studium. hic in annis ado
lescentie in quibus solet e
tas seculi mas ingredi: Deo
cepit denotus insistere. et
ad superne uite patriam
totis desideriis annclare. Tc̃õ¬
rentum iam dudu
obitu liberam disponenda¬
rum rerum suarum habe¬
ret facultatem: qd̃ prius
mente gestiebat apperuit.
qd̃q iam in diuinis erat
obtutibus humanis etiã
ox et enim cuncta¬
que habebat ad pie¬
tatis opus distribuens: ut

Expanded text:
regorius hac urbe Romantus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem postolicae sedis antistes,tamen hanc Gregextulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namqueeco eloquio in nosra vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelipopulis, dum doctrinderent patefecit. 2. Disciplinis vero libita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore floreaetate maturum jam studium: lescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. rentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam ox etenim cunctaquae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nar muenit ibi angelum
uenit stolam candidissimam
qͣm statim induit. Tunc pfã
filius qui hoc agi fecerat. nemt
ad locum cum sociis suis: et iussit
ut intrarent et de ea facerẽt quicqͣd
uellent. Qui statun libidine
furcutes ingressi uidentes mira¬
culum cum̃ sumina ueneratõe
redierunt. Quos prefcĩ filius
postq̃m eos ita redut consperit
nullos eos c̃e et miseros indicauͭ
et statun locũ ingreditur sed cũ
uitginẽ amplecti putaret cadẽs
in faciem a dyabolo prefocatur.

Expanded text:
nar inuenit ibi angelum uenit stolam candidissimam quam statim induit. Tunc prefecti filius qui hoc agi fecerat uenit ad locum cum sociis suis. Et iussit eis ut intrarent et de ea facerent quicquid uellent. Qui statim libidine furentes ingressi sunt et uidentes miraculum cum summa ueneratione redierunt. Quos prefecti filius postquam eos ita redire conspexit nullos eos esse et miseros iudicauit. Et statim locum ingreditur; sed cum uirginem amplecti putaret, cadens in faciem a dyabolo prefocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
guendum est potius ꝙͣ
sunt: ne quis ad ignorautic
suc excusationem recurreret. si
quid de eteruo supplicio obscure
dicerctur. Unde et subditur. In¬
tellexistis hec oĩa: Dicit ei utiq
domi¬

Expanded text:
endum est potius quasunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
t quare gratia plenãui¬
diceret diligenter edo¬
cet. Ne tucas inquit mari¬
a inuenisti enim grãm a¬
pud dñm. E cce concipies ĩ
utero et paries filium et uo¬
cabis nomen eius ihm̃. Hic

Expanded text:
t quare gratia plenadiceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uendiderunt isma¬
gente is reuersusqz est iu¬
ben ad puteum et cum non
muenisset e¬
um sci
imenta su a sui¬
fle tu et di .xit. Puer
non com pa ret et e go

Expanded text:
endiderunt Ismagenteis; reversusque Ruben ad puteum, et cum non invenisset eum, scidit vestimenta sua fletu, et dixit: Puer non comparet, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
toria urbis expugnato¬
re: quia extra sunt que urn¬
cuntur. Maius aũt est quod
per pacientiam uincitur: quia
ip̃e a se animus superatur. Et
lemet ip̃m sibunet ip̃i subicit:
quando eũ pacientia in humi

Expanded text:
toria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humi
Abbreviated transcription (Latin):
cipita domine diuide lingu¬
as corum: quoniam uidi u¬
quitatem et contradictionẽ
in ciuitate. ie ac nocte
circundabit eam super mu¬
ros cius iniquitas: et labor
in medio cius et in iusticia.
Et non defecit de plateis e¬
ius: usura et dolus.Qm̃
si inimicus meus maledix¬
isset michi: sustinuissem u¬
tiq. Et si is qui oderat me

Expanded text:
 divide linguas eorum  quoniam vidi iniquitatem, et contradictionem, in civitate. Die ac nocte circundabit eam super muros eius  iniquitas et labor in medio eius, et iniustitia: et non defecit de plateis eius usura, et dolus. Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique  et si his, qui oderant me,
Abbreviated transcription (Latin):
siturus eẽt ex hoc mundo ad pa¬
trem: et qd̃ eius exemplo fide¬
les abiectis temporalib deside¬
nis. abiecta uicioꝵ seruitute:
continius uirtutũ studiis tran¬
sire debent ad promissionẽ pa¬
trie celestis. Quomodo autem
transierit dñs ih̃s ex hoc mũdo
ad patrem: pulchro sermone
designat euuangelista cũ dicit.
Cum dilexisset suos qui erãt
in mũdo: in finẽ dilexit eos.
I dest in tantũ dilexit: ut ip̃a

Expanded text:
siturus esset ex hoc mundo ad Pem, et quod ejus exemplo fideles abjectis temporalibus desideriis, abjecta vitiorum servitute, continuis virtutum studiis transire debeant ad promissionem patriae coelestis. Quomodo autem transierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermone designat Joannes evangelista, cum dicit: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos, id est in tantum dilexit, ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cor tuũ: ante conspectũ dñi.
Leua ad eũ manus tuas. pro
aĩa paruuloꝵ tuoꝵ qui defecer̃t
in fame. in capite omniũ com¬
pitoꝵ. res Uide donune et consi¬
dera: quẽ uindemiaueris ita.
Ergo ne comedent mulieres
fructũ suũ: paruulos ad men-¬
suram palme. si occiditur in
i. Iacuerunt in terra foris
tui: percussisti nec misertus es

Expanded text:
m cor tuum ante conspectum Domini: leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum, qui defecerunt in fame in capite omnium compitorum.  Res.  Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita: ergone comedent mulieres fructum, suum parvulos ad mensuram palmae? si occiditur in  Jacuerunt in terra foris tui, percussisti, nec misertus es
Abbreviated transcription (Latin):
do pontificem pacem dedit.
Post hec reuersus mediola¬
num multas pertulit in¬
sidias per iustinam impe¬
ratricein honoribus et mu¬
ncribus contra eum pplm
in erilium pellere in¬
terentur: unus audatior ce¬
teris domum suam iuxta¬
ecclesiam locauit et in ea qͣ¬
drigam qua citius iacta¬
tum in exilium proucheret
preparauit. Sed iudicio dei
lp̃o die quo cum capere se
putauit. ip̃e in cadem qua¬
driga. de eadem domo in exi¬
ba que ambrosius predica¬
lium expulsus est. Cui ta¬
men beatus ambrosius red¬
dens bonum pro mals sũp¬
tus et necessaria ministra¬
ir quidem hercticus¬
ac acerrimus dispu
audiret ambrosium predi¬
angelum loquentem uer
dem quant prius expugna¬

Expanded text:
do pontifice pacem dedit. do pontifice pacem dedit. Post hoc reuersus Mediolanum, multas pertulit insidias per Iustinam imperatricem honoribus et muneribus contra eum populos in exilium pellere niterentur, unus audacior ceteris domum suam iuxtaecclesiam locauit et in ea quadrigam qua eum citius raptum in exilium proueheret preparauit. Sed iudicio dei ipso die quo eum capere se putauit, ipse in eadem quadriga de eadem domo in exibeatus Ambrosius redlium expulsus est. Cui tamen beatus Ambrosius reddens bonum pro malo sumptus et necessaria ministrar quidam hereticus acerrimus disputaudiret Ambrosium predi episcopi angelum loquentem uerbdem quam prius expugna
Abbreviated transcription (Latin):
le turbatus intrauit in do¬
mirin suam dicens philo¬
sophiam sequi uolo si non
ed ubi ne faceret detẽ¬
tus est: quaidam
gredi. ut his uisis populus
confusus ab eius electione
cessaret. Sed cum nec sic ꝓ¬
ficeret mediolanum exieñ
taret mane in porta ip̃nis
mediolan muentus est .uͭ.
nuentus itaq bap¬
tizatus est quia ad¬
huc cathecummus erat in
dic octauo in ep̃ali cathedra
sublimatus. Post aliquos
annos cum ad quandam
ciuitatera esset causa ep̃m
cligendi. et electiom eius in¬
stina imperatrix et heretici
contra irent. una de uirgi¬
nibus hereticorum apprehẽ¬
dit per pallium sanctumi
ambrosium uolens cum¬
traherc ad alias mulieres
ut ab ipis cesus de ecelesiꝰ pel¬
ui sanctus ambrosi
us.Et si ego indignꝰ
sum tanto sacerdotio. ta¬
men te non conuenit m
dicium dei. ne tibi aliquid
ic itaq alio mortu¬
am ip̃e ad sepulchrũ
deduxit gratiam pro con¬
tumelia reddens. quod fac¬
magnum ecclesie in cligen¬

Expanded text:
le turbatus iuit in dole turbatus iuit in domum suam dicens: «Philosophiam sequi uolo, si non ed ubi ne faceret detentus est, quasdam gredi ut his uisis populus confusus ab eius electione cessaret. Sed cum nec sic proficeret, Mediolanum exiens taret, mane in porta ipsius Mediolani inuentus est. nuentus itaque baptizatus est, quia adhuc cathecumenus erat et die octauo in episcopali cathedra sublimatus. Post aliquos annos cum ad quandam ciuitatem iuisset causa episcopum eligendi et electioni eius Iustina imperatrix et heretici contradirent, una de uirginibus hereticorum apprehendit per pallium sanctum Ambrosium uolens trahere eum ad alias mulieres ut ab ipsis cesus de ecclesia peltus Ambrosius ait: «Etsi ego indignus sum tanto sacerdotio, tamen te non conuenit indicium dei ne tibi aliquid ie itaque alio mortuam ipse ad sepulchrum deduxit, gratiam pro contumelia reddens. Quod facmagnam ecclesie in eligen
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosius filius am¬
brosii prefecti romic. cũ
in cunabulis esset positus. in
atrio pretorii et dormiret. aper¬
to ore subito examen apum
adueniens facicm eus et os
ita compleuit. ut quasi in al¬
ucolum suum intrarent ⁊
exirent. Et cum post hec altis¬
sunc euolassẽt. pater prope as¬
sistens cum matre. et hoc ui¬
dens dixit. Bic infans si uixe¬
rit magni aliquid erit adoles¬
taq rome litteris e¬
ruditus. cum causas
pretorii splendide peroraret:
aualentino imperatore mis¬
sus est in index apud medio¬
lanum. Ubi cum de esset ep̃s
et populus. de eligendo ponti¬
ficem iam sedicionem mo¬
ueret. ambrosius causa de¬
se dande sedicionis perrexit
ad ecclesian. et statim uox
infantis in populo sonuit
dicens ambrosium ep̃m.
cuius uoci statim omnes
populi consenscrunt. Tu ã.¬
uo ille cognito ut e¬
os ad se terroribus re¬
moueret: exiit de ecclesia. et¬
ascendens tribunal. tormẽ¬
ta iussit afferri contra cos
qui eligebant. populus ue¬
ro mag̾is instabat. Tunc il¬

Expanded text:
mbrosius filius Ambrosii prefecti Rome cum in cunabulis esset, positus in atrio pretorii et dormiret aperto ore, subito examen apum adueniens faciem eius et os ita compleuit ut quasi in alueolum suum intrarent et exirent. Et cum post hoc altissime euolassent, pater prope existens cum matre et hoc uidens dixit: «Hic infans si uixerit magni aliquid erit». Adoles Rome litteris eruditus, cum causas pretorii splendide peroraret, a Valentiniano imperatore missus est iudex apud Mediolanum. Vbi cum deesset episcopus et populus de eligendo pontifice iam seditionem moueret, Ambrosius causa sedande seditionis perrexit ad ecclesiam; et statim uox infantis in populo sonuit dicens: «Ambrosium episcopum». Cuius uoci statim omnes populi consenserunt. Quo ille cognito ut eos a se terroribus remoueret, exiit de ecclesia etascendens tribunal tormenta iussit afferri contra eos qui eum eligebant. Populus uero magis instabat. Tunc il
Abbreviated transcription (Latin):
cietur. Et in hoc gaudeo: sed et
Gaudebo. Scio enim. quia ⁊ hoc
in nullo confundar: sed ĩ om̃i
fuducia. sicut semꝑ ⁊ nũc mag¬
nificabitur xp̃s in corꝑe meõ
siue ꝑ uitam siue ꝑ mortem.
bop̃s est: et mori lucrum.
Qd̾ si iiuere incarne. hic mͥ
fructus operis est: et quid eligã
ignoro: coartor em ex duobũs
desideriũ habens dissolui. et cũ
xp̃o ẽc multoniagis melius.
Perman̾e aut in carne: ma¬
gis necessariũ est propter uos
oc confidens Lco ui.¬
scio quia manebo et
ꝑmanebo om̃ib uobis ad ꝑ¬
fectum ur̃m. ⁊ gaudium fidei
ut gratulatio uestra habũdet
in xp̃o ih̾u: in me ꝑ meum
aduentum iterũ ad uos. Eu¬

Expanded text:
tietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Scio enim quia in hoc in nullo confundar: sed in omni fiducia sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem. istus est et mori lucrum quod si vivere in carne hic mihi fructus operis est et quid eligam ignoro coartor autem e duobus desiderium habens dissolvi et cum Christo esse multo magis melius permanere autem in carne magis necessarium est propter vos et hoc confidens scio quia manebo et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei ut gratulatio vestra abundet in Christo Iesu in me per meum adventum iterum ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
in gliam et laudem dei. Scre
aut uos uolo fres: quia que cu¬
ra me sunt magis ac profectũ
puenerut cuuangelii ita ut
uincula mca manifesta fierẽt
iu xpo. in om̃i pretorio. et in se¬
tens om̃ib. Et plures e frib
sine tumore uerbũ dei loqui. lc̃o
ter muidiam et conten¬
tionem: quidam aũt ⁊ propt̾
bonam uolutatem xp̃m pre¬
dicant: quidam ex kantate.
Scientes qm̃ in defensione eu¬

Expanded text:
in gloriam et laudem Dei. Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii: ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio, et in caeteris omnibus; et plures e fratrisine timore verbum Dei loqui. Quidam ter invidiam et contentionem, quidam autem et propter bonam voluntatem Christum praedicant. Quidam ex charitate, scientes q
Abbreviated transcription (Latin):
ua: et singularis ferus depas¬
tus est cami. Leus uirtutũ
conuertere respice de celo et ui¬
de:et uisita uirream istam.
Et perfice eam quam plan¬
tauit dextera tua: et super fili¬
um honims quem confirma¬
sti tibi. Incensa igni et
suffossa: ab increꝑatione uł¬
tus cui peribunt iat ma

Expanded text:
gularis ferus depastus est eam Deus virtutum convertere respice de caelo et vide et visita vineam istam et perfice eam quam plantavit dextera tua et super filium quem confirmasti tibi incensa igni et suffossa ab increpatione vultus tui perib
Abbreviated transcription (Latin):
qui lur es et dies uoctis tenebras
detegis lucisq linuen crederis
lunien beatum predicansp
camur sc̃e dñe defende nõs n
hac nocte sit nobis in te requies
quietam noctẽ tribue
e gra¬
ius sompnus irruat nec hostis nos
subripiat nec caro illi conseu¬
ciens nos tibi iros statuat
culi sompnũ capiant cor
ad te semꝑ uigilet dextera tua
protegat famulos qui te dili¬
gunt¬
unt. efensor noster aspice
insidiante reprime guberna
tuos famulos quos sanguine
mercatus es
dñe in graui isto corpore qui
es defensor anme adesto nobis

Expanded text:
qui lux es et dies, Noctis tenebras detegis, Lucisque lumen crederis Lumen beatum praedicans. Precamur, sancte Domine, Defende nos in hac nocte, Sit nobis in te requies, Quietam noctem tribue. Ne gravis somnus irruat, Nec hostis nos surripiat, Nec caro illi consentiens Nos tibi reosOculi somnum capiant Cor ad te semper vigilet, Dextera tua protegat Famulos qui te diligunt. Defensor noster aspice, Insidiantes reprime, Guberna tuos famulos Quos sanguine mercatus es. Domine, In gravi isto corpore, Qui es defensor animae, Adesto nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eneriuter subiugatur: clam
icioꝵ exercitus furmiter adu̾¬
sus aĩam armatur: quos cõpe¬
tenter aduenas uocat ꝑegrmnos:
ut eo munus terrenis rebus a¬
nimũ sb̃ponãt: quo
se patriam ĩ celis habe¬
re menunerint.

Expanded text:
enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animam supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint.
Abbreviated transcription (Latin):
feritur sententia dup
os parere in dolore precepta est
Communi qua cũ uiro mor¬
to ꝑsuasit. De consensu em̃
mortis sententiam inicidit: de
ꝑ suasu ĩ dolore
filios parere me

Expanded text:
feritur sententia duplos parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere me
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ergo egit foris dñs in oclĩs
corpis: qd apd̃ ip̃os intꝰ ageba
tur in oculis cordis. Ip̃i namq
apd̃ semetipos intus: et ama¬
bant et dubitabant. Eis aũt
dñs foris ⁊ presens aderat: et qͥs
ostende¬

Expanded text:
foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis ostende
Abbreviated transcription (Latin):
dum nobis est quid nam fit
quod redẽptore nato pastorib
in uidca angelus apparuit atq
ad adorandum hunc ab oriẽte
magos non angls sed stella ꝑ¬
duxit. quia uidelicet iuideis tã¬
quam ratione utentib ratõna¬
ie amnial. id est angelus predi¬
care debuit. Gentiles uero qͥ a¬
uti ratione nesciebant. ad cog¬
noscendũ dñm. non ꝑ uocem¬

Expanded text:
dum nobis est quidnam sit quod Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos, non angelus, sed stella perduxit. Quia scilicet Judaeis tanquam ratione utentibus rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia ratione uti nesciebant, ad cognoscendum Dominum non
Abbreviated transcription (Latin):
It quid enum xp̃s cũ adhuc
infirmi ẽemus scd̃m tp̃s
pro impiis mortuus est: Uix
enim pro iusto quis moritur.
Nam pro bono forsitam quis

Expanded text:
t quid enim Christus, cum adhuc infirmi essemus, secundum tempus pro impiis mortuus est? uix enim pro iusto quis moritur. nam pro bono forsitam quis