comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gamur oĩpotentẽ aliquid uoluiss esi
fc̃mq non ẽẽ qui sine utus ambigni¬
tatib si in celo ⁊̃ int̾ra sicut u̾itas can¬
tat oĩa quecum uoluit fecit ꝓ fecto
fac̾e ñ uoluit quecum ñ fecit. Exhis
aꝑte ostendit qm̃ deus ea uoluntate
que ip̃e est ñ uint aliquid fi qd̾ non
fiat. neq ñ fĩ qd̾ fiat.
Utr mala dei

Expanded text:
ntem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fieri quod fiat. 4. Utrum mala Dei
Abbreviated transcription (Latin):
poĩem .s.ut ei seruiret.positus est homo
in mediout ei seruiretur ⁊ ip̃e serui¬
ret ut acciperet utrum ⁊ reflueret to¬
idom ad ronum hõis. ⁊ qd̃ acceꝑit ob¬
sequium. ⁊ qd̃ inpendit. Ita .n. uoluit
ceus sͥ ad homine seruiri. ut caserui

Expanded text:
icet, ut ei serviret. Positus est ergo homo in medio ut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine se
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ñ penitꝰ ĩ pletur ab hõie
bit᷑ ex toto. Uñ ab̃. cum adhuc est
aliquis carnalis ꝯcupiscentie nõ
omni mͦ ex tota aĩa diugitur deus
saro tñ ñ dicitur concupisc̾e nͥ qr¬

Expanded text:
ceptum non penitus impletur ab hominebitur ex toto. Unde August. Cum adhuc est aliquid carnalis concupiscentiae, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Caro autem non dicitur concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
uł retinenclis culpis. id ituris ⁊ officii uñrt
eungelii sac̾dotes ꝙ olim hebant sub lege
legales incrandis lepͦsis. hii gͦ pectata
cumiittunt uł retinent lum dimissa ad̾o
uł retenta iuclicant.⁊ ostenclunt pomunt
eͥ sac̾dotes nomen dei suꝑ filios irł s ip̃e re¬

Expanded text:
in retinendis culpis id juris et officii habent evangelici sacerdotes, quod olim habebant sub lege legales in curandis leprosis. Hi ergo peccata dimittunt vel retinent, dum dimissa a Deo vel retenta judicant et ostendunt. Ponunt enim sacerdotes nomen Domini super filios Israel, sed ipse be
Abbreviated transcription (Latin):
soluencdi. ⁊ ligancli .i. ostencli hõies liga¬
dos ue sorutos unde ⁊ clñs ieprosũ prin¬
sanitati ꝑ se restituit deinde ad sac̾dotes
misit quoꝵ iuditio ostend̾etur mun¬
datis. Ita ⁊̃ iazarũ iam niuificatũ obtu¬
ut adiscipuus soluencdũ. qr si aliquis ap̃
dñm sit solutũs ñ tñ infacie eccł̃ie so¬
unns haretur. nͥ ꝑ iudiciũ sac̾dotis. In
sorendis gͥ cupis u retinendis ita oꝑai
sac̾dos enngelicꝰ ⁊ indicat. sic̃ olim loga¬
uit in siuis arii ⁊taminati erant lepra q̃
ait petro. tͥ dabo claues roce ⁊ ꝙ.li.sr. t eĩt
locũ quidam ñ intelligentes aliquid su¬
munt de suꝑcilio pħiseoꝵ. ut dampna¬
re innoxios ⁊ solu̾e sc putant noxios. cũ
q̃ratur. In leuitico se ostende sac̾dotib iu¬
rent᷑ ieprosi quos uu ñ facuit lepͤsos
ur mundos. s discernũt qui mundi uł
ĩ muncdi st̃ ita ⁊ hic aꝑte hic ostenditur

Expanded text:
igandi, id est, ostendendi homines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo culpis vel retinendis, ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati erant lepra, quait Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, etlocum quidam non intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putent noxios, cum quaeratur. In Levitico se ostendere sacerdotibus jubentur leprosi, quos illi non faciunt leprosos vel mundos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic aperte ostend
Abbreviated transcription (Latin):
rͤ mortuuis ẽet. si quis ħ dicat fate¬
amur gͥ dm̃ ꝙ damm illum hoĩem
in morte deseruisse qr potestatiꝑse¬
quenciũ cum exposuit ad tempꝰ
ñ suam potentiam exercendo illũ
defendit ut non moreretur seꝑauit
se diuinitas. qr subtraxit ꝓdectio¬
nem s ñ soluit uinionem. separuit
se foris. ut ñ eẽt ad defensionẽ. sed
tebatur ut legitur in leuitico: duoa
pore pasuionis dimnitas abysse or
ñ locũ mutans s quodãm᷑ uͥtutem
cohibens ut possent impii esumare
s ut ꝯsumeret.d̾s n ignis ꝯsumens
est. Ex hiis satis ostendr᷑ p̾missa u̾ba

Expanded text:
 mortuus esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed tebatur, ut legitur in Levitico. Duo pore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummased ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibile est sane clici potest
fractio illa ⁊ ptitio ñ in suba corporis
s in ip̃a forma panis sacram̃tau
uideant᷑ frangi cũ ibi sint sñ sub¬
iecto. licet quidã asserant ea funda¬
rim acre est ibiũa frattio ⁊ꝑtitio
que fit in pane .i. in forma panis.

Expanded text:
ruptibile est, sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed in forma panis sacramentalvideantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma panis.
Abbreviated transcription (Latin):
actus est gͥ homo mortalis ut mo¬
riendo diabolum uinceret. Nni
enim homo ẽet qui cuaborm nin¬
ceret ñ iuste. s iuolent̾ homo ei tolli
uideretur qui serui sponte subiecit
s si homo eum uicit uire maiifeste
hõiem ꝑcliclit ⁊ ut homo uincat ne¬
cesse est ut d̾s in eo sit qui cnͣ apec¬
catis iirmunem facit. Si n. ꝑse homo
ẽẽt uł angelus in hõie facile peccaret
cũ utram naturã ꝑ se ꝯstet cecidisse
deo dei filius hõiem pasubilem sũp¬
sit in quo ⁊mortemgustauit. quo
celum nobis apuit. ⁊ aseriitude di¬
catum est.⁊apena redemit.

Expanded text:
actus est ergo homo mortalis, ut moriendo diabolum vinceret. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecit. Sed si eum homo vicit, jure manifesto hominem perdidit; et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit; qui eum a peccatis immunem faciat. Si enim per se homo esset, ve angelus in homine, facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Ideo Dei Filius hominem passibilem sumpsit, in quo et mortem gustavit, quo coelum nobis aperuit et a servitute diccatum est et a poena redemit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedencium pr̃em ad
ꝓuulos tnͣseant sicut illud priade.¬
mi hõis delictũ inom̃s carnalit̾ ge¬
nitos diximus redundasse ⁊ si pecca
pentum tnseunt inꝑuulos. ytrum
õĩum qui fu̾nt ab adam usq ad ali¬

Expanded text:
cedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ips
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ¶ dicunt᷑ fulnis aut̃ relatine
dicitur s ut clicatur. in filius non ad¬
mitcit loquendiꝯsuetudo. tuchil ã
intellectuidemitr.r. s sidicatur non
fuus. quemadmod̾ ⁊̃ dicatur ñ geni¬
tus ꝓeo qd̾ dicitur ingenitus. Nichl
aliud dr. Iõ ñ est in reb ꝯsiderandũ
quid ursnat. uł ñ siunat cliciusus ser¬
monis nrus quid rere ip̃aꝵ intellec¬
tus eluceat: Hon gͦ iani tm̃̃ dicamꝰ

Expanded text:
us autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam jam
Abbreviated transcription (Latin):
negatur qd̃ sineitia aichatur sicut
maliis p̾dicam̃tis cum diñs homo
est sub̾am designamus qui gͦ dicit
non homo est non aliud geniispre-¬
i dicam̃ti enuintiat s tm̃ itlud negat
sicut gͦ sc d̾m subam animo homo est
dr̃. non gennus qnͣtum ualet qd̃ diciͣ¬
ñ filius. relatiue gͥ. negamus dicendo¬
ñ genitus. Ingenitus porro quid est nͥ
uocigenitus non gͦ recedit᷑. arelatino
genitore ñ sit ostenditur utrum tñ
u̾sum sit genitus ⁊ ingenitus tñ ñin¬
dicat diñsam sub̾am. qr sicut filus ad
prem. ⁊ ñ filius ad ñ p̾rem refertur ita
genitus ad genitorem. ⁊ ñ genitus ad
ñ genitorem referratur necͣce est. Efcce¬

Expanded text:
negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio: Homo est,dicitur non genitus quantum valet quodn Filius. Relative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo genitore non sit ostenditur; utrumque tamen sum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur; ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. C
Abbreviated transcription (Latin):
ãm creatus qui deus est in loco quidem
est ⁊ in omni loco. s oĩo imocalis. ⁊ in¬
circumscͥptibił est. Uñ bedamꝑ lucam
ait Cum ad nos angłi uemunt. sic ex¬
t̾ius in plent ministiumut tñ ante de

Expanded text:
ae. Spiritus autem increatus qui Deus est, in loco quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante De
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens int̾ sp̃m increatum. ⁊ sp̃m
creatum. dicit seraphẏnde loco adlo¬
cum transire ita inquiens in li. de tͥ¬
me de seraphin ad unum. sp̃c sc̃g
ad om̃s. Seraphin mitut᷑ in ininist̾i¬
o. sp̃c oꝑatur minist̾ium serab de lo¬
co. ad locum transit. non enim cõ¬
les sunt.
Lum repetitione suꝑioꝵ¬
ateamur ⁊firmat anctoritatibr¬

Expanded text:
ostendens inter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, ita inquiens in libro De Ted seraphin ad unum, Spiritus vero ad omnes. Seraphin mittitur in ministerio, Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim comles sunt. 14. Cum repetitione superiorum confirmat auctoritatibu
Abbreviated transcription (Latin):
potiuis qm̃ inponat ⁊ retułit magͥ
am atcułit neq cogat id. indeidc̃is
ꝯtineri. qd̾ ante lectionem p̾sump¬
serit intesugend̾. cum gͥ de reb dei
sermo ꝯcedamus deo sui cognitionẽ
dictisq eius pia uen̾atione famule¬
mur. In uestiget gͦ diligent̃ piuslec¬
tor doctoꝵ rõnem clictoꝵ si forte dc̃õꝵ¬
tapͥmissa questio aliqͣtenus expli¬
cariualeat. Ego aũt questionẽ nõ
ab soluens s errorem excludens pro¬
fiteor non ita eẽ lictum pr̃em dili¬
gere filium. ui furum pr̃em. ea dilec¬
tionẽ que abutro q ꝓcecdit que ñz

Expanded text:
us quam imponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector rationem dictorum, si forte dictoipsa praemissa quaestio aliquatenus explicari valeat. Ego autem hanc quaestionem non absolvens, sed errorem excludens, profiteor non esse dictum Patrem diligere Filium, vel Filium Patrem, ea dilectione quae ab utroque procedit; quae non est
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex dictisoriatur que si hõis.¬
intelligentie accendens infirmit aᷤᷤ
turbatur cupiens magis ex dictis
sc̃oꝵ referre qmͣ afferre. Optima. R
lector est in quit hyłr. in .i.li. de. ł q¬

Expanded text:
cum ex praedictis oriatur quintelligentiae attendens infirmitas turbatur, cupiens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre. Optimus enim lector est, inquit Hilar. in medio lib. 1
Abbreviated transcription (Latin):
Dupͣ dcm̃ est qd̾ angłi qui ꝑstiterũt
ꝑ gr̃am ꝯ firmati sunt. ⁊ qui cecide¬
runt agra deserti sunt. ⁊ roni quidemĩ
tm̃ ꝯfirmati sunt ꝑ gr̃am qd̾ peccare ne¬
queunt. mali uͥo ꝑ maliciam ad̾o sunt.
obstinati sunt ꝙ ronam uoluntatem
h̾ere siue bene uelle ñ uaient. ⁊ si uonũ
sit qd̾ aliqñ uolunt. notunt .n. aliqñ¬

Expanded text:
m est quod angeli qui perstiterunt, per gratiam confirmati sunt; et qui ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ est filius .N. sap̃ia pris est geni¬
ta nõ fc̃a nec creata⁊ tota tͥnitas una
sap̃ia est que nec fr̃a. nec creata. nec
genitata. uł ꝓcedens. de angłicagͥ ui¬
ła illuo accipiend̾ est de qͣ dicit scͥpt᷑a.

Expanded text:
ta non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
creauit d̾s.ꝙ. ⁊t̾. nichil fc̃m ante celum
tiram. nec ip̃a sap̃ia fc̃a est añ celum⁊
tram. cum gͥ ħ contͣria indeant᷑ nec in
diuia scͥptura fas. sit sentire aliquid
ẽẽ contͣrietatis requiramus intelligenci¬
am u̾itatis.
Qd sit tenend̾ docet p̾missas

Expanded text:
e coelum et terram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis. 3. Quid tenendum sit docet praemissas
Abbreviated transcription (Latin):
hõiemantiud ꝙ idem ait inli debono
ꝑseu̾anotie qui fidelisest in eou̾am
nat᷑am hũanam credit nat᷑am sus¬
cipientedeo. ita sublimatã ut quis¬
cepit. ⁊̃ ꝙ suscepit unaeẽt intͥnitate
ꝑsone assuptione nlameffabilit fa¬
ciente ꝑsone unius ĩ deo ⁊ hõie u̾itatẽ¬

Expanded text:
illud quod idem ait in lib. de Bono perseverantiae: Qui fidelis est, in eo veram naturam humanam credit suscipiente Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona, assumptione illa ineffabiliter faciente
Abbreviated transcription (Latin):
mum. qd̾ deus pr altum segeniut hus
uerbis p̃r. lit heret filium. de se ip̃o nõ
minuit se ip̃m s ita genuit de sealt̾ũ.
ut totus maneret ⁊ ẽẽt in filio tantus.
quantus. ⁊ solus qd̾ ita intelligipotest
.I. de se alt̾m a se genuit nonutiq alt̾¬
um deum. s al̾tam ꝑsonam. uł genu¬
it se alt̾m .i. genuit alt̾m qui est. hoc ꝙ¬

Expanded text:
um, quod Deus Pater se alterum genuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi potest, id est, de se alterum a se genuit; non utique alterum deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
poris totasimul. nec minorin mino
cum in singłis ꝑticłis corporis eentia¬
inhitat .i. in quib ita est. ut faciat eoᷤ
templum suum. ⁊ hiitales cum eo sũt
⁊ilu sunt s addidit mecum. qr ⁊ mise¬
untureo. ⁊ uidẽt ilum sicut est.ffle
exitus aliqͣtenus intellig̾e ualebis:
que sup̃dicta sunt. cum de sp̃c sc̃ipro¬
cessione temꝑali ag̾etur. ubilicet ex
ꝑte: exponitur. ⁊ ex ꝑte .n. cognoscimꝰ¬

Expanded text:
poris tota simul adest, nec minor in minocum in singulis particulis corporis essentiainhabitat, id est, in quibus ita est, ut faciat eos templum suum; et ibi tales cum eo sunt et illi sint; sed addidit mecum, quia et ibi miseuntur eo, et vident illum sicut est. Maliex illis aliquatenus intelligere valebis quae supra dicta sunt, cum de Spiritus sancti processione temporali ageretur; ubi, licet ex parte, exponitur  ex parte enim cognoscim
Abbreviated transcription (Latin):
h̃itat deus ⁊ regnat qui eiuis uoluntau
deuoni obtempant. Malos sio qui sunt
t̾ra. iudicidistinctione calcat. uñ ⁊ in
li. sap̃iedictiur. Troniis sap̃ie aĩainsti¬
in quib tñ om̃ib totus est. Quemad

Expanded text:
habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde in lib. Sap. dicitur thronus sapientiin ju
Abbreviated transcription (Latin):
dem suo hr̃tat deus .s. in sanctis quift̃
tempium dei. mͦscd̾m fides ambuilan¬
tes. ⁊ templum dei erunt aliqñ ⁊̃ scd̾m
sancticomus deiut ip̃a subiecta cadat d̃s.
Inmo sichrtat deus in sc̃is. ut sup̃e dis¬

Expanded text:
 suo habitat Deus, scilicet in sanctis qui sunt templum Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando secundsancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse dis
Abbreviated transcription (Latin):
intenuigit ⁊ natum ẽ deo sempiter
lendor qui gignitur ab igne atoꝵ diffun¬
ditur coet̾mis est illl. ⁊ eẽt coet̾nus. si
ignis eẽt eternus. Opposicio ab̃i. contͣ

Expanded text:
igens etiam natum esse Deo sempiternlendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus si ignis esset aeternus. 5. Oppositio Augustini cont
Abbreviated transcription (Latin):
terium qr oĩs creatura ñ añ scla. s ale¬
cuus ẽ attende lector qr nident᷑ dissen¬
tire in hc sententia. illustres doctores.
namus ut nus angłis qui maioris
oignitatis sunt. ⁊ ꝑ quoꝵ minist̾ium.
illa nuntiata sunt ex ꝑte cognouit
ascłis fuisse. ut pote familiaub ⁊ nũciis.
aliis n̾o. qui minoris dignitatis sunt
in cognita extitisse. dicamus usqͦ imple¬
ta sunt. ⁊ ꝑ eccłiam p̾dicata. ⁊ tunc ab oĩb
angłis ꝑfecte fu̾nt cognita. ꝯstat ita¬

Expanded text:
is creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. nemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus angelis perfecte fuerunt cognita. Constat ita
Abbreviated transcription (Latin):
reb ad hsb̾i. si c̃ legis nõie aliqñ simł oĩa
uet̾is. instrum̃ti sig̃cantur eloquia. aliqñ
aut̃ ꝓpͥe uocatur lex. q̃ data est ꝑ moysen
Multa alia suppetunt exempla. szinre a¬
perta uitanda est. longitudo sermonis.
Sicut gͦ unic̾.¬

Expanded text:
rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut ergo unic
Abbreviated transcription (Latin):
ãĩcũ ⁊̃ in li. sap̃iedicatur de sp̃u sap̃ie
que attingit fineusq ad sinẽ quiẽ
actus mobił. certus. ĩ coinquinatus
uł actus aliquis. s qr sui ĩmobilita¬
teoĩa attingit ñlocalimotu s ut u
semꝑ sit. ⁊ nusqmͣ inclusa teneatur
Sic gͦcaritas dr̃motus aĩ. ñ qd̾ ip̃asit
motus uł affectio. ł uirtus ai. s qr p¬

Expanded text:
 c. 8, dicatur de Spiritu sapientiae: Qui attingit a fine usque ad finem, qui est actus mobilis, certus, incoinquinatus.vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virtus animi, s
Abbreviated transcription (Latin):
ligend̾. quare ñ sic dr̃caritas. motus
uł affectio m̃tis ad credend̃ uł sꝑãd̃
sicut ad diugend̾. Ad qd̾ sane dici
ut pote actum fitei.i. credere fide me¬
dia ⁊ actum spei.i. sꝑare spemedia.¬

Expanded text:
aritas motus vel affectio mentis ad credendum vel sperandum, sicut ad diligendum? Ad quod sane dici utpote actum fidei, id est, credere fide media, ut actum spei, id est, spera
Abbreviated transcription (Latin):
ui tñ dignum est ut deus dicatur sub¬
sistere. lxc .n. de hiis reb recte intelligit᷑
in quib subiectis sunt ea que in aliquo
subiecto cẽ dñr sicut incorpore color au̾
forma. Corpus .n. subsistit. ⁊ io sub̾a est.
res. gͦ mutabiles. neq simplices ꝓprie
ꝓprie dici. possit in eo aliquid tamqmͣ
in subiecto. ⁊ non est simplex Nefas est ã
dr̃ẽ.ut subsistat deus. ⁊ subsit bonitati.
sue atq illa bonitas non sub̃a sit. uł po¬
cuis eẽntia. noq ip̃e deus sit bonitas
sira s in illo sic tamꝙͣ in subiecto. Unde
manifestum est deum abusine sub̾am
uocari. ut noĩe usitatͥorem intelligatur
Est .n. uere solus qr in ꝯmutabilis est.

Expanded text:
en dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices propriproprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifeuocari, ut nomine usitatiore intelligatur Est enim uere solus, quia incommutabilis est
Abbreviated transcription (Latin):
nłła mistria. Int̾ra hõis habundat mi
indigent m̃a. Indigent tũ regente do¬
mino. Oĩa .n. indigent domino ⁊ mĩa
⁊ felicia. qr ñ sine illo miser ñ sublenat᷑
felix ñ regit᷑. It alibi. sflĩa erga miseros¬

Expanded text:
Misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera, et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regitur. Item alibi, super i
Abbreviated transcription (Latin):
rantur .i. cũ fidutia expectantur.
est n spes certa expectano future be¬
atitudiñ ueniens ex dei gra ⁊ ex
m̾itis p̾cedentib uł ip̃am spem ꝙͣ
natura p̾it caritas uł spem spatã¬

Expanded text:
rantur, id est, cum fiducia expectantur. Est enim spes certa expectatio futurae beatitudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spem, quam natura praeit charitas, vel rem spera
Abbreviated transcription (Latin):
extusat pecc̃antem. ⁊ ẽ ignorantia ta nõ¬
lis: que ñ excusat. est ã ignorantia ñ¬
cibilis. ⁊ ignorantia inuncibilis. ex¬
cusatio oĩs tolitur ubtman
ñ ignoratur. de triplici igno

Expanded text:
excusat peccantem, et est ignorantia talis quae non excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignoratur. 10. De triplici igno
Abbreviated transcription (Latin):
a pre ⁊ filio.utrum prius. uł magis
ꝓcesserit a pre qmͣ a filio. qd̾ nititur
heticus ostendere. ita dicens. Si ꝓcesse
do iam filio. aut nõ iamnato filio. si
u̾o iam nato filio ꝓcessit añͥ natus ẽ

Expanded text:
 et a Filio, utrum prius vel magis processerit a Patre quam a Filio, quod nititur haereticus ostendere, ita dicens: Si processque aut nato jam Filio, aut non nato Filio. Si vero jam nato Filio processit, ante natus est
Abbreviated transcription (Latin):
inquit reũ tenere quemꝙͣ. qr non
fecit. ꝙ fac̾e ñ pot̾ sũme iniquita¬
tis. ⁊ in sanie est hiis auditis exsli¬
ẽẽ ꝯtendunt umambonã ex d̾o. alt̾am
malam. ex gente tenebraꝵ.que nũ¬
qmͣ bon a fuit nec bona uelle porest

Expanded text:
i reum tenere quemquam, quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis et insaniae est. His auditis exiliesse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest;
Abbreviated transcription (Latin):
sine intelligentia u̾stoꝵ. filrus est apre
qui est unigenitus ab ingenito ꝓge¬
mes apente uniusabinuo ñ nat᷑ra
diuinitanis. alia. ⁊ aua. qr. amto unu
turum iccentiam tñ gratulabor ꝓfec
archano mopinabilis natiuitatisn
hendere p̾sumens s intellige in ꝯp̾hen¬
sibiuaee. hus alusq młtis euidenter
ostenditur nobis nullatenus ucere
maiestatem ꝑscrutari ius pon̾e poteᷤ¬
tati modum circums crib̾e infinito.

Expanded text:
fine intelligentia verborum. Est Filius a Patre, qui est unigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. turum sciam, tamen gratulabor profectarcanum inopinabilis nativitatis, ne ehendere praesumens; sed intellige incomprehensibilia esse. His aliisque multis evidenter ostenditur nobis nullatenus licere majestatem perscrutari, jus ponere potestati, modum circumscribere infinito.
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis affuit: ꝓfuit net im̃ ualet fides ali¬
ena puluo qnͣtũ ꝓpria a dulto. ꝑmilis
n ñ iufficit fides ecc̃ie sn sacram̃to. quu si
absq bap̃o fu̾int defuncti ⁊ cũ deferuntur
ad rap̃m dãpnabunt᷑ sic̃ multis sc̃oꝵ aucͣ¬

Expanded text:
sibilis affuit, profuit; nec tantum valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint defuncti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnabuntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
potentia sura. tñ famuliariori modo
lii minus. quos ipes dilectissimum
templum gr̃asue bonitatit edificat.
irutis uiuens. potestas que nusqmͣ
ñ assit. nec de sit usqmͣ se omnẽ ꝑsua

Expanded text:
tantia, tamen familiariori modo lii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, non desit usquam, se o
Abbreviated transcription (Latin):
dñationis ⁊ diuine potestatis ex ortẽ
qui repleuit orbem ⁊ qd plusest re¬
torem. Ex hiis aliisqr płib auctorita¬
tib aꝑte monstrat᷑ qd̾ deusu̾q ⁊ in
õi creatura ẽẽntialit̾ p̃sentiałr potẽ¬

Expanded text:
dominationis et divinae potestatis exortem, qui replevit orbem, et, quod plus est, retorem? Ex his aliisque pluribus auctoritatibus aperte monstratur quod Deus ubique in omni creatura essentialite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit. mortem gͥ dei fuiuis ⁊ in aĩa
ñ prulit ⁊ in maiestate ñ sensit. s tm̃
ꝑticipatione ĩ firmitatis rex gł̾ie.
crutifixꝰ est. Exhiis apparet qd̾ pͤ
eodem tempore totus erat in sepiic
totus in in ferno. totꝰ uͥq. sicut ⁊ mͦ
totus est uͥcũq ẽ s ñ totum. nec in
sepulcro uł ininferno dotũ erat. ⁊¬
si totus erat sic̃ x totus est deus. to¬
tus homo. s ñ totum. qi ñ solum ẽ
deus ur homo. s ⁊ deus ⁊ homo. totũn
ad nat̾᷑am refert᷑ totꝰ ã ad ẏpostasi.¬

Expanded text:
didit. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione infirmitatis Rex gloriae crucifixus est. Ex his apparet quod Christus eodem tempore totus erat in sepulcro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sepulcro, nec in inferno totum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, sed non totum; quia non solum est Deus vel homo, sed et Deus et homo. Totum enim ad naturam refertur, totus a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eqͣles erant. In subtilitate u̾o eẽntie
⁊ intelugentia sap̃ie ex lib̃tate uolun¬
tate diffentes erant. has. discretiones
intelugibiles ininsibilium naturaꝵ
ille solus ꝯp̾hendere potuit ⁊ pond̾are
qui cuncta fecit inpondere num̾o. ⁊ m̃¬
sura.
a. An bom uł mali. iusti uł inisti

Expanded text:
equale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injusti
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na dampnatione p̾m̾ent᷑ si cog̾ent᷑
dencium pentum suoꝵ originaliter
pecc̃m ꝯtͣhere ⁊ penas ꝓ eis cebitas pẽ¬
dere an auquid alud de re tanta scp¬
turis sc̃ĩs diligentib ꝑscrutatis ac
spicuum fit lectori ãõm sr̃iora dixis¬
se ñ asserendo s diu̾soꝵ oppiniones
referende

Expanded text:
eterna damnatione premerentur, si cogerentur dentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis ac Ecce perspicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo.
Abbreviated transcription (Latin):
rupta ⁊ furtum qr cib ꝓhibitus usui¬
patus:. ⁊ auaricia qr plusqmͣ sufficere
debuit appenint ⁊ si qͥuid aliud in hoc
p̾cedencium pecc̃is utrũ pumis in pri¬
tentur magis oppinando qmͣ asserẽ¬
do duceptat ita in quiens pentũ pecãs¬

Expanded text:
t furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam sufficere illi debuit appetivit; et si quid aliud in hoc praecedentium peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita inquiens, ibid., c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lapsum. ⁊ ꝯfirmationẽ ⁊ in itla boni¬
tate temporis om̃s bom erant. ñ quidẽ
ꝑusum lib̃i arbitrii.s ꝑ creationis bene¬
ficium. ⁊taies erant. qui stare pot̾ant.
arbitrium. pot̃ .n. peccare. ⁊ ñ peccare. s ñ
pot̾at ꝓficere ad m̾itum uite nisi gr̃a¬

Expanded text:
 confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare poterant,arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
et gͦ que sibi contͣdicere contraue¬
uidentursic de t̾minamus dñtes
ambulamus fruimur qudem. s ñ a¬
illo fruentes iam beatisunt. quo. ⁊
nos frui desideramus.⁊quantum in
nationem ⁊ tolierabiluis sustinemuᷤ
⁊ ardencius finire cupimus. Alia det̾
⁊ in hac uita ñ tm̃ habet gaudium
spei. s ⁊̃ rei. quia iam delectat᷑ in eo qd̾
diligit. ⁊ itaiam rem aliqͣtenus tenet.
constat gͦ quia deo debemus frui nõ uti
ris reatus ⁊ in quo spem ponis. ut adid.
ꝑuemas. de hoc quidem ait inlibro. de
est tm̃. qua efficimur beati cet̾is uero u¬
tenclum. frequent̾ tñ dr᷑ fruicum delec¬
tatione uti. Eum enim adẽ. quod diligi¬
tur ⁊̃ delectionem secum gerit. si tñ ꝑ eã
tnͣsieris. ⁊ ad illud ubi ꝑmanendumẽ.
eam retuleris: uet̾is ea. ⁊ ab usiue. non
ꝓprie cliceris frui. Si uero in hesis atq ꝑ
manseris finem in ea ponens leticietue.
faciendũ nisi in illa trinitate .i. in sũmo.

Expanded text:
ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, ambulamus, fruimur quidem, sed non aillo fruentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum nationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. 5. Alia dem in hac vita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus Deo frui et non uti.ris beatus, et in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in lib. 1 de tum qua efficimur beati; caeteris vero utendum . Frequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam retuleris, uteris ea; et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque manseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, fruendum est nisi in illa Trinitate, id est summo
Abbreviated transcription (Latin):
ad uoluntatẽ que ad utririb floe¬
tipodest arbitrium: qnͣtum ad ra¬
tionem cuꝰ est facultas uł poten¬
tia illa cuiꝰ ⁊ est discͥnere int bonũ
⁊ malum ⁊ aliqñ quidem discretio¬
eligit. malum no: ꝑ se eligit. est .n.
in aĩa rõnali noluntas nat᷑alis.
qͣ nat᷑alit̾ uult bonum. liez denui¬
mens uuat eam. ⁊ exigit ut effi¬
catit᷑ uelit ronum. ꝓ se ã potest nel¬
le malum efficacit. Illa gͥ aĩe rati¬
onalis potentia qua uelie bonũ

Expanded text:
ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus est facultas vel potentia illa, cujus etiam est discernere inter bonum et malum, et aliquando quidem discretioeligit, malum vero per se eligit. Est enim in anima rationali voluntas naturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa ergo rationalis animae potentia, qua bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam deliquerit ꝙ purtauit ũm ẽe.
ꝙ diabłs suadebat ñ tñ in ħ quin no¬
u̾it ilid̾ dei ẽẽ mandatum. ⁊ pecc̃m ẽe
cont̃ agere. ⁊ ĩo excusari apecc̃o ꝑ igno¬
Ꝙ ignorantia

Expanded text:
tiam deliquerit, quod putavit verum esse, quod diabolus suadebat; non tamen in hoc, quin noverit, illud Dei esse mandatum, et peccatum esse contra agere: et ideo excusari a peccato per ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
slła sit accidencium diu̾sitas
nłła penitus mutabilitas
sñ qñtitate magnum. sñ incligentia
creatorem. sñ situ p̾sidentem. sñ ħitu
oĩa ꝯtinentem. ut ne loco ubiq to¬
tum sñ tp̃r sempit̾num. sñ ulla sui
mutatione mutabilia facientem.
nichq pacientem quisquis deum
ita cogitat. ⁊ si non clum potest oĩo
inuenire. quid sit pie tñ caueat
qnͣtum pot est aliquid de illo sentire
qd̃ non sit. Ecce subtiłr. si intendas
de hiis. atq p̾dictis aꝑitur illa pͥ¬
licam̃ta artis dealetice dei nature
minime conuenire que nullis subiec

Expanded text:
la sit accidentium diversitas, nullaque penitus mutabilitas, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, smutatione mutabilia facientem nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie tamen caveri quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae mi
Abbreviated transcription (Latin):
omo gͥ qui sola extiori tempta¬
none pulsatus cendit tantogͣnius
plectendus erat qnͣto leuori inpul¬
su fu̾at ꝓstratus ⁊ tñ qz aliqmͣ lic
modicam cadendi occasionẽ hu̾it id¬
circo ꝑ dei gr̃am iuuari potuit ad
ueniam. ut qui ꝑ alium cecid̾at ꝑ
alium erig̾etur. qui gͦ incitatorem
hũit ad malum:. si iniuste reparorẽ
hũit ad bonum. diabłs u̾o qui sine
alicuiꝰ temptatione peccanit ꝑ ali¬

Expanded text:
omo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. Et tamen quia aliquam, licet modicam, cadendi occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione pecca
Abbreviated transcription (Latin):
caro fc̃a est ĩmortalis .s. ip̃o resurrec¬
tionis mom̃ito de auctoritate c̾tum
nobꝰ ñ est Sr uel mox post carnis seꝑa¬
tionem aĩa inpassibiutate donatar.

Expanded text:
caro facta est immortalis, scilicet ipso resurrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carnis separationem anima impassibilitate donata
Abbreviated transcription (Latin):
est mea. s tabła noie ymaginis appella¬
tur ppt̾ picturam que mnea est. fllta cdli
Dursus ista ymago que est hõ similitude¬
hñs illa triauna ꝑsona est. Illa uero
trinitas nonuna ꝓsona est. stres ꝑso-¬
ne. pat̾. filii. ⁊ filius pris. ⁊ sp̃c pris. ⁊ filii

Expanded text:
aginis appellatur propter picturam quae est in ea. Rursus ista imago, quae est homo, habens illa tria, una persona est; illa vero Trinitas non una persona est, sed tres personae, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patri
Abbreviated transcription (Latin):
statim supͣ. pectus ⁊ uentrem suum:
ambuiau̾it. sicut adam. ⁊ eua. ñ statĩ
peccaũnt. Ita serpens aliqñ. ñ serpens
cum ĩparadiso deliciaꝵ moraretur.
deus .n. malciam ñ fecit. Ecce aꝑte
dicit post creanonem int̃poita moru¬
la tecidisseIõ illa u̾ua sic accipienda
uident᷑ ipmicida erat abinitio. uł m̃
ꝓmisit ⁊se ip̃m occidit. qui homo dr
in euͣngelio. nec inu̾rtate sterit. qz in
ea ñ furt s⁊ ab initio temporis .i. statĩ
post inicium temporis apostatauit.
cida fuit uł mendaxi. ex quo homo ꝯ¬
tem p̾cipitauit. ⁊ fauacit̾ se duxit.
Ex p̾dictis gͥ. liquet angłos om̃s
bonos ẽẽ creatos. ⁊ post creationem
buissent. Si perstitiss ent. ex trip¬

Expanded text:
statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio promisit, et seipsum occidit, qui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. cida fuit vel mendax, id est, ex quo homo ftem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos, et post creationem buissent si perstitissent. 9. Q
Abbreviated transcription (Latin):
inu̾itate sterisse. nũqmͣ uitam beatã
cluxisse. s ab initio cetidisse. Non sic ac¬
cipiendum ut malus abono deo crea¬
tus ẽẽ putet᷑. qr abinitio non. cecidisse
diceretiu. Non .n. cecidit. si talis .i. ma¬
lus factus est. a quo .n. caderet. factus
⁊ gͦ prius statim. au̾itate se. au̾tit ꝓpͥa
potestate delectatus ⁊ beate uite cdulce¬
dinem ñ gustauit qm̃ acceptam nõ
fastidiuit. s nolendo accixe amisit sui
gͦ casus p̾scisus ẽẽ non potuit. qr sap̃ia
fructus est pietatis. ꝯtinuo ã ut fc̃s ẽ:
cetidit non ab ed. qd̾ accepit. s accipet.

Expanded text:
in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Et ao ħ̃ om̃s locutiones ambiguas ẽe
gas enm nõ posse face nͥ ea que ratio¬
nabilia st̃ ⁊ ea que si fierent rationa¬
bilia eẽnt uerus est sensus. Si ã intelli¬
gas eum ñ posse fac̾e aua rõnabilia ⁊
bona nͥ ea que uulit ⁊ facit falsus est in¬
dellectus.

Expanded text:
 hoc dicimus locutiones ambiguas esse, gas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. detͥmi nantẽ ꝓpͥetates ypostaseos ⁊ ñ
nature ⁊ .R. ypostasim det̾minant. ⁊ ñ
nat᷑am. Iõ licet pat̾nitas. ⁊ fiuatio sint
inclmmna eẽnti a. cum eamñ detminẽt
ni iõ pot̾ dici qd̾ diuina eẽntia. ⁊̃ gen̾et
⁊ genetur uł qd̾ eadem res sͥ sit pat᷑ ⁊ filiꝰ
Ita .n. ꝓpͥetas det̾minat ꝑsonam ut hac
ꝓpͥetatem ypostasi si gen̾ans. ⁊ illa alia
ypostass sit genita. ⁊ it añidem gen̾at¬

Expanded text:
 determinativae proprietates hypostaseos et non naturae; etenim hypostasim determinant et non naturam. Ideoque licet paternitas et filiatio sint in divina essentia, cum eam non determinent, non ideo potest dici quod divina essentia et generet et generetur; vel quod eadem res sit sibi Pater et Filius. Ita enim proprietas determinat personam, ut hac proprietate hypostasis sit generans, et illa alia hypostasis sit genita; et ita non idem generat
Abbreviated transcription (Latin):
eñ sane potest cici. um gͦ dicitur ft̃s
est dͥs homo multiplex scõm udos fit
intelligenciaut nat᷑am hũamac
cepisĩt. ue hũanatun u̾bum ee ince¬
pisse intelligatur nec tñ siincepit

Expanded text:
enim sane dici potest. Cum ergo dicitur, factus est Deus homo, multiplex secundum istos fit intelligentia; ut naturam humanam accepisse, vel humanatum Verbum incoepisse intelligatur. Nec tamen si incoepit
Abbreviated transcription (Latin):
manicheos quid sit pectare ostendit
dicit peccare quid aud̃ est ñ mu̾itatit
p̾ceptis uł in ip̃au̾itate errare ꝙ si
ñ inuoluntate facrunt peccõres in¬
iuste iudicantur quid gͥ in hͣc tanta
uarietate tenend̃ quid dicendum.
Uera sentencia de pecc̃o ꝓponit᷑ hic.
ane dici pot̾ ⁊lib̾e tracli debet pec¬
catum eẽ actum malum int̾iorẽ

Expanded text:
c. 8, quid sit peccatum ostendit, dicens: Peccare quid aliud est, nisi in veritatis praeceptis vel in ipsa veritate errare? Quod si non voluntate faciunt, peccatores injuste judicantur. Quid ergo in hac tanta varietate tenendum, quidve dicendum? 3. Vera sententia de peccato proponitur. Sane dici potest, et libere tradi debet, peccatum esse actum malum interiore
Abbreviated transcription (Latin):
net̾ra ⁊sid̾ari oportet. utr õs angłi
enis dem ordinis eqͣles sint ita ẽẽ
quibdã placurt. s ñ est ꝓbabile. nec
assertione dignum. qr lucifer qui fu
titit qui aliis excellentiores creati fu¬
erunt. ex quo ꝑcipitur qd̾ si ꝑstitisset
in ordine suꝑiori fuissz ⁊ aliis eiusdẽ
ordinis dignior extitisset.¬

Expanded text:
eterea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuiior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset.
Abbreviated transcription (Latin):
statim qmͣ fc̃i fuerunt. quomͦ legitur
in ỹsaysi clicit lucifer. ascentam in ce¬
lum. ⁊ exaltabo solum meum ⁊ ero si¬
m ilis artissimo. s ibi celum uocat dei.
celsitudinem.cͥ. parificari uolebat. ⁊ est
tale. ascendam ĩ celum .i. ad eqͣlitatẽ d̾i.

Expanded text:
statim facti sunt, quomodo, ut legitur in Isaia 14, dicit Lucifer: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum, et ero similis Altissimo. Sed ibi coelum vocat Dei celsitudinem, cui parificari volebat; et est tale: Ascendam in coelum, id est, ad aequalitatem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea que facta sunt aliquid trinitatisiu
facta sunt intellestu conspieientes trim¬
tatẽ. intelligamus. hͦ n. trinitatis uesti¬
gium in creaturis apparet.ħ n. qua atte
cliuina fc̃a sunt. ⁊ unitatem qnͣdam in
⁊ aliquid est. sicut sunt nature corporo¬
rum ⁊ animaꝵ. ⁊ aliqua sp̃e formatur.
sicut sunt figure. ur qualitates corpoꝵ
ac doctrine. isł artes animaꝵꝰ ⁊ ordinem
aliqm petit. aut tenet. sicut sunt pond̾a

Expanded text:
ea quae facta sunt, aliquid Trinitatis infacta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in num aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum: et ordinem aliquem petit, aut tenet, sicut sunt pondera
Abbreviated transcription (Latin):
an inpassibilis. de t̾mino in ferioris
uite. ⁊ de tnͣsitu. ad suꝑiorem de mͦ
ꝓpagationis. filioꝵ.⁊ alia multa
que ñ in utilit̾ sciuntur. licet aliqñ
curiositate querantur. Et p¬
usqmͣ ad animi. qͣlitatem ꝑtinen

Expanded text:
nferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At priusquam ad animi qualitatem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
peccato ꝙ declarat ip̃a clilectionis uir¬
tus. penitere n ẽ penam tenere ut semꝑ
pumat in se ulciscendo ꝙ ꝯmisit peccã¬
do. Iue penam tenet qui semꝑ uindicãt
tat nobis nͥ dolere inuita: ubi .n. dolor

Expanded text:
peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, tat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor
Abbreviated transcription (Latin):
ed sunt aua quedam que d̾s icitur¬
nlłatenus facere potest. Ut. pectata.
non .n. pot̾ mentiri. ñ pot̾ peccare.S nõ
so oĩpotentie dei inali quo detͣhiur ur
de rogatur si peccare ñ posse dr qr non
ẽẽt ħ potencie s in firmitatis. Si .ii. ħ por¬

Expanded text:
ed sunt alia quaedam quae Deus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc pos
Abbreviated transcription (Latin):
tur timores cũ supͣ bedã duos
dix̾it eẽ. s leda hũanũ timorem
p̾t̾misit ⁊ noĩe seruił duos qͦs
ħͥ oistiuximus ꝯplexus fuit .s. ser¬
uilem.⁊ inicialẽ amicabilẽ u̾o
castũ dicit.ãs̃ quo seruilẽ ⁊ cas¬
tum timorẽ apte disc̾nt dum uin

Expanded text:
tur timores, cum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servilem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte dis
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ñ .n. accepistis sp̃m seruitirtis
n̾t̃m ĩtimore. s accepistis sp̃m ad¬
optionis filioꝵ dei ita dicens. duo
um. ⁊ si tñ bonũ fiat ñ bene nemo
enĩ inuitus benefacit ⁊̃ si bonum
ẽ qd̾ facit

Expanded text:
n enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei; ita dicens: Duo um; etsi bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit, etiamsi bonum est quod faci
Abbreviated transcription (Latin):
ambꝵ. sr̃ lucam. uͥ angelꝰ de nascituro
ꝑtum uirginis magnꝰ ñ fu̾it s qr po¬
tentiam qmͣ dei filiꝰ naturaut᷑ h̃t hõ
erat ex temꝑe accepturꝰ ut una sit pͣ
homo ⁊ õs. Eoce aꝑte dicit ꝙ homo e¬
turus erat ulam potentiã gͦ uł ꝑͣ.¬

Expanded text:
Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo eturus erat illam potentiam;
Abbreviated transcription (Latin):
g᷑ ꝑ sona que femꝑ fu̾at dei. futura
hõis ꝑsona acceptura erat ex tp̃re.
potentiam qmͣ naturalit̾ ⁊ sꝑ̃ huerat.
illud ⁊ siłia. sane accipi poti᷑quedis
cessaria adu̾sus quoꝵdã ꝑ plexam u̾¬
bositatem. S cũ ce reb ꝯstat in u̾bis
frustͣ hetur ꝯtrou̾sia¬

Expanded text:
ergo persona quae semper fuerat Dei, futura hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat illud, et sicessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia
Abbreviated transcription (Latin):
deo obligat. cũ dicit ꝑ filios meo s op
caputcoꝵ. ꝙ exiit de ore ip̃ius si
aliqñdeo. ħ obligat. ita ꝑ deũ iurãs
xp̃m adhiret testem. In õi gͦ iurati¬
one. arit d̾s destis adhibetur aut cre¬
atura deo obligat᷑ ⁊ oppignorat᷑ ut

Expanded text:
Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppcaput eorum, quod exit de ore ipsius: si Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppigneratur: ut
Abbreviated transcription (Latin):
tates ip̃e diuina eentia sunt cũm
eẽntia ñ lifferunt tres ꝑsone nec ꝓpͥe¬
tatib differunt. qũo .n. diffret pater
afilio eo qd̾ anima eẽntia est cumin
eentia unum sunt 

Expanded text:
ina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Pater a Filio, eo quod divina essentia est, cum in essentia unum sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
in edendo ⁊brbendo carnem ⁊sangͥ¬
nem mentores ẽc dclemꝰ. Sed caue¬
at quisq ne incligne ꝑcipiat quia
iudiciũ mandncat. Non n. iste panis
ticlie mercaris acape. ne accedas in clig¬

Expanded text:
in edendo et bibendo carnem et saguinem memores esse debemus. Sed caveat quisque, ne indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis,ttidie merearis accipere, ne accedas indig
Abbreviated transcription (Latin):
delis ⁊ inquus est qui castam clim¬
itit sic fatuus e ⁊ iniquus qui retinet
meretricem patronꝰ.N. tͣpitudinis est qͥ
er unam carnem in aliam dumserit
⁊ se fornicacõe a marito dimiserit ur se¬
pau̾it ñ d teneri. nͨ uirũ qd̾q sub maie

Expanded text:
delis et iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui er unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, non debet teneri, ne virum quoque sub male