comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latinae. ideo & infantes baptizamus quamuis peccata non haben¬
tes: Uides certe non abeo dictum esse paruulos. Non coinquina¬
tos esse peccato. siue peccatis: sed non habere peccatds. Intellige
propria: & nulla contentio est. At inquies: cur non ipse addidit
propria: cur putamus nisi quia disputans in catholica ȩccła
non se aliter intelligi arbitrabatur. Tali quȩstione nullius
pulsabatur. uob̃is nondum litigantib securius loquebat᷑.
Namiuis audire quid & iam ipse de hacre apertissime dixe¬
rit. ecce & iam ipsum numero illi adiungo sanctum uirum.
Ecce inter meos testes uel inter nostros constituo uidices.
quẽ putasti patronum tuum. Ecce & ipsum dicturus est
manicheo In gredere scẽ iohannes ingredere & canside
cum fratrib tuis. a quib te nulla ratiõ. nulla temptatis
sepatauit. Opus est & tuct. & maxime tua sententia. qm̃ in tus
utteris iste uiuenis inuenisse se putat. unde tot tantorumq

Expanded text:
latine, « Ideo et infantes baptizamus, quamvis peccata non habentes. » Vides certe non ab eo dictum esse « parvulos non coinquinatos esse peccato, » sive « peccatis; » sed, « non habere peccata: » intellige propria, et nulla contentio est. At inquies, Cur non ipse addidit, propria? Cur, putamus, nisi quia disputans in catholica Ecclesia, non se aliter intelligi arbitrabatur, tali quaestione nullius pulsabatur, vobis nondum litigantibus securius loquebatur? 23. Nam vis audire quid etiam ipse de hac re apertissime dixerit? Ecce etiam ipsum numero illi adjungo sanctorum. Ecce inter meos testes, vel inter nostros constituo judices, quem putasti patronum tuum. Ecce et ipsum dicturus es Manichaeum. Ingredere, sancte Joannes, ingredere, et conside cum fratribus tuis, a quibus te nulla ratio et nulla tentatio separavit. Opus est et tua, et maxime tua sententia: quoniam in tuis litteris iste juvenis invenisse se putat, unde tot tantorumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud acciperetur unum. unde dicit apłs: Nam iudiciũ
quidem ex uno in condempnationem: gratiat autẽ exmultis
delictis in iustificationem. Ibi quippe unum. non nin delictũ
uult intelligi: quo nolentes credi paruulos inquinatos.
non tos peccata non habere. quod cut iohannes. ne intelligerent
propria. Uel peccatis: sicut hab& in aliis codicibus ẽa dem
interpretatio. Sed peccato non inquinatos dicere maluistis.
ut unum primi hominis peccatum uenir& inmentem.
ed suspitionibus non agamus. Et hic uel scriptoris error.
uel uarittas putetur interpretis. Ego ipsa uerba greca
quae a iohanne dicta sunt: ponam: MATΟr TΟΚΑΙ. nai¬

Expanded text:
ut illud acciperetur unum, unde dicit Apostolus, Nam judicium ut illud acciperetur unum, unde dicit Apostolus, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . Ibi quippe unum, non nisi delictum vult intelligi; quo nolentes credi parvulos inquinatos, non eos peccata non habere, quod ait Joannes, ne intelligerentur propria; vel peccatis, sicut habet in aliis codicibus eadem interpretatio, sed « peccato non inquinatos » dicere maluistis, ut unum primi hominis peccatum veniret in mentem. Sed suspicionibus non agamus, et hic vel scriptoris error, vel varietas putetur interpretis. Ego ipsa verba graeca quae a Joanne dicta sunt ponam, « Διὰ
Abbreviated transcription (Latin):
Soc sensit. hoc credidit. hoc didicit. hoc docuit & iohannes.:
sed tu eius uerba inurm dogina conuertis. Peccata: dix̃ par¬
uulos non habere sed propria. Unde illos innocentes me¬
rito nuncupamus. secundum id quod ait . ꝓsinius in oboe¬
noster cy prianus hoc dicere deparuulis quod iohannes: quan¬
do quidẽ Ait quod infans natus nihil peccauerit. et quod
ei remittantur non ꝓpria sed aliena peccata. Com parans
ergo eos iohannes maioribus. quorũ propria peccata di¬
mĩttuntur inbaptismo: dixit illos non habere peccata.
non sicut uerba ei ipse posuisti. non coinquinatos ẽẽ pec¬
cato . dum uis utiq intelligi. non eos peccato primi hominis
inquinatosꝰ Uerum hoc non tibi tribuerim. sed interpreti:
quã quam in alus codicibus eandem interpretationẽ habentib
non peccato sed peccatis legatur: Unde miror si non
altquis ex numero ur̃o singularem maluit numerũ scribere

Expanded text:
Hoc sensit, hoc credidit, hoc didicit, hoc docuit et Joannes. Hoc sensit, hoc credidit, hoc didicit, hoc docuit et Joannes. Sed tu ejus verba in vestrum dogma convertis. Peccata dixit parvulos non habere, sed propria. Unde illos innocentes merito nuncupamus, secundum id quod ait Apostolus, nonoster Cyprianus hoc dicere de parvulis quod Joannes: quandoquidem ait, « quod infans natus nihil peccaverit, et quod ei remittantur non propria, sed aliena peccata » . Comparans ergo eos Joannes majoribus, quorum propria peccata dimittuntur in Baptismo, dixit illos « non habere peccata; » non sicut verba ejus ipse posuisti, « non coinquinatos esse peccato, » dum vis utique intelligi, non eos peccato primi hominis inquinatos. Verum hoc non tibi tribuerim, sed interpreti: quanquam in aliis codicibus eamdem interpretationem habentibus, non « peccato, » sed « peccatis » legatur. Unde miror si non aliquis ex numero vestro singularem maluit numerum scribere,
Abbreviated transcription (Latin):
dere aut dicere. Absitͫ dt constantinopolitanus iohannes de
baptismate paruulorum. eorumq a paterno ciro graphy libe¬
ratione per xp̃m. tot ac tantis coep̃is suis maximeq romano
in nocentio. carthaginiensi cipriano. cappa doci gregorio.
gallo hilario mediolanensi resistat ambrosio Aliã sunt
in quibus inter se aliquando. & iam doctissimꝯ atq optimi
regulae tatholicȩ defensores. salua fidei compage non con¬
sonant. & alius alio de una re melius aliquid̃ dicre et
uerius. Hoc unde nunc agimus: ad ipsa fidei pertin&
fundamenta. Quisquis in xpĩana fide uult labefactare
quod scriptum est : ꝑ hominem mors & ꝑhominem resurrecꝰ¬
tio mortuorum. sicut enim in adam omnes moriuntur.
ita & in xp̃o oñs uiuificabuntur: cotum quod in xp̃m
credimus auferre molitur. Omnino & paruulorum sal¬
uator est xp̃c. Omnino nisi abillo redimant᷑ peribunt.
qm̃sine carne eius & sanguine uitã habere non possun

Expanded text:
dere aut dicere. Absit, inquam, ut Constantinopolitanus Joannes, de Baptismate parvulorum, eorumque a paterno chirographo liberatione per Christum, tot ac tantis coepiscopis suis, maximeque Romano Innocentio, Carthaginensi Cypriano, Cappadoci Basilio, Nazianzeno Gregorio, Gallo Hilario, Mediolanensi resistat Ambrosio. Alia sunt, in quibus inter se aliquando etiam doctissimi atque optimi regulae catholicae defensores, salva fidei compage non consonant, et alius alio de una re melius aliquid dicit et verius. Hoc autem unde nunc agimus, ad ipsa fidei pertinet fundamenta. Quisquis in christiana fide vult labefactare quod scriptum est, Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur ; totum quod in Christum credimus auferre molitur. Omnino et parvulorum salvator est Christus; omnino, nisi ab illo redimantur, peribunt, quoniam sine carne ejus et sanguine vitam habere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
amaptiaic: quae uerbum e uerbo interpretata sic se habent. Uenit
semel xp̃c : inuenit nr̃m crrographum paternum quod scripsit
adam. Ille initium induxit debiti: nos fenus auximus poste¬
rioribus peccatis. Numquid contentus fuit dicere paternuĩ
crrographum. Nisi adder& nr̃m Ut sciremus antequam
foenus peccatis nr̃is posterioribus cugemus: iam illud erro

Expanded text:
 quae verbum a verbo interpretata sic se habent: Venit semel Christus, invenit nostrum chirographum paternum, quod scripsit Adam. Ille initium induxit debiti, nos fenus auximus posterioribus peccatis. Numquid contentus fuit dicere, paternum chirographum, nisi adderet nostrum, ut sciremus, antequam fenus peccatis nostris posterioribus augeremus, jam illius chiro
Abbreviated transcription (Latin):
sisa impuro stupra perpetianda decernunt In quibus tam̃
liera pudicitiã dicisesse &iamsi animo fornicentur. quod
acere om̃s impios eloquia diuina testantur. Quis autẽ
im dicit conuigaliũ membrorũ. malũ esse consercum
inquo nuptiae bene utuntur ad propagandos filios concups

Expanded text:
r, si spiritu impuro stupra perpetranda decernunt: in quibus tamen r, si spiritu impuro stupra perpetranda decernunt: in quibus tamen veram pudicitiam dicis esse, etiamsi animo fornicentur; quod facere omnes impios eloquia divina testantur. 49. Quis autem nostrum dicit, « conjugalium membrorum malum esse consertum, » in quo nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
entis: Quid est autem quod loqueris nihil pertinere ad lau¬
dem grãe. sud don& suis quod peccata impus largiuntur.
propter pudicitiam scilic& con uigalem. quam tibi habere
uidentur & impu᷑ homo contentiose ui tus donatur uera
per grãm. non quae uocatur & non est. Utquid autem
pudicitiam & iurginitatem. quasi euisdem generis uingis:
Pudicitia res est animi. uirguutas corporis: Deniq & illa
integra in animo permanente. potest ista decorpore uio¬
lenter auferri. Et cum ista integra man& corpori. potest
illa in animo lasciua uoluntate corrumpi propter quod
ego nondixi. uerũ conuigiuim siue uiduitas. siue uirgi¬
utas sed uera pudicitia siue coniugalis. siue uidualis.
sue uirginalis dicenda non est. nisi quȩ uerae fidei man¬
apatur. Coniuges enim & iuduae & uirgines possunt
sse. & pudice non esse. si contaminata uoluntate mȩcant̾

Expanded text:
entis? 48. Quid est autem quod loqueris, « Nihil pertinere ad lauentis? 48. Quid est autem quod loqueris, « Nihil pertinere ad laudem gratiae, si id donet suis, quod peccata impiis largiuntur? » Propter pudicitiam scilicet conjugalem, quam tibi habere videntur et impii. Homo contentiose, virtus donatur vera per gratiam, non quae vocatur, et non est. Utquid autem pudicitiam et virginitatem quasi ejusdem generis jungis? Pudicitia res est animi; virginitas, corporis. Denique et illa integra in animo permanente, potest ista de corpore violenter auferri; et cum ista integra manet corpori, potest illa in animo lasciva voluntate corrumpi. Propter quod ego non dixi, Verum conjugium, sive viduitas, sive virginitas; sed, « Vera pudicitia, sive conjugalis, sive vidualis, sive virginalis, dicenda non est, nisi quae verae fidei mancipatur » . Conjuges enim et viduae et virgines possunt esse, et pudicae non esse, si contaminata voluntate moechantu
Abbreviated transcription (Latin):
disputatur ita est ad disputandum difficilis. ut quando ded¬
ditur liberũ arbitrium. negari dĩ gr̃a uideatur. Quandl
autẽ asseritur dĩ grã. liberũ arbitrium putetur aufert&
cetera: Tuautẽ uir honestus & uerax. abstulisti uerba s
drxi & dixisti quod ipse finxisti. Ego enim dixi istam questionẽ
ad discernendumesse difficilem. non autem dixi non posse discer¬
ni. Multominus ergo dicerem quod me dixisse mentiris. negari
arbitrium liberum. si grã cõmendetur. & negari grãm. si libe¬
sũ cõmendetur arbitriũ. Redde uerba mea: & uanescit calũp¬
tanta quibus abste fraudibus disputetur. Nondixi negari
grãm. sed ut negari gr̃a uideatur. Non dixi negari arbitriũ
liberum uel auferri. sed dixi ut putetur auferri . Et promittis
cum libri ipsi uentilari cȩperint. quod abste illa sententia¬
rum mearum. & nud abitur & confodietur impietas. Quis
non expect& sapientiam disserentis. qui fidem cognouerit menti¬

Expanded text:
disputatur, ita est ad discernendum difficilis, ut quando defenditur liberum arbitrium, negari Dei gratia videatur; quando autem asseritur Dei gratia, liberum arbitrium putetur auferri, et caetera » . Tu autem vir honestus et verax, abstulisti verba quae dixi, et dixisti quod ipse finxisti. Ego enim dixi, istam quaestionem ad discernendum esse difficilem: non autem dixi, non posse discerni. Multo minus ergo dicerem, quod me dixisse mentiris, « negari liberum arbitrium, si gratia commendetur; et negari gratiam, si liberum commendetur arbitrium. » Redde verba mea, et vanescet calumntanta quibus abs te fraudibus disputetur. Non dixi, « negari gratiam; » sed, « ut negari gratia videatur. » Non dixi, « negari arbitrium liberum, vel auferri; » sed dixi, « ut putetur auferri. » Et promittis, « cum libri ipsi ventilari coeperint, quod abs te illa sententiarum mearum et nudabitur et confodietur impietas. » Quis non exspectet sapientiam disserentis, qui fidem cognoverit menti
Abbreviated transcription (Latin):
hic tam quam ordine suo cõ memorat
epiphanius: quos dicit a quodã pseudo ꝓpheta esse decep¬
tos. qui uocatur elchi Excuius genere duas mulieres tan¬
quã deas ab eis ꝑ hib& ad oratas: cetera uero ebioneis tenere
similia
XX.XIII

Expanded text:
hic tanquam ordine suo commemorat Epiphanius, quos dicit a quodam pseudopropheta esse deceptos, qui vocabatur Elci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoratas: caetera Ebionaeis tenere similia. XXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
ITOLOMEUS
quoq discipłus ualentiniani. haere sim nouã
condere cupiens: quattuor eonas & aliosquattuor asserere maluit
S&iam nescio quis haeresim condidit: negans esse¬
resurrectionẽ carnis. & xp̃m non uere sed putatiue passum
asseuerans Duo quoq opinatus est exaduerso sibi eẽ. princi¬
pia: quiddam tale deleonib quale ualentinus affirmans
XU HERACLEONIIE
ab hera cleone discipło superiorum: duo
asserunt principia. unũ ex altero. & ex his duob alia pluri¬
ma feruntur autem suos morientes nouo modo quasi re¬
dimere. id est peroleũ. balsamũ. & aquã & in uocationes:
quas hebraicis uerbis dicunt suꝑ capita eorum. xU¬

Expanded text:
TOLEMAEUS quoque discipulus Valentini, haeresim novam condere cupiens, quatuor Aeonas et alios quatuor asserere maluit. etiam nescio quis haeresim condidit, negans resurrectionem carnis, et Christum non vere, sed putative passum asseverans. Duo quoque opinatus est ex adverso sibi esse principia, quiddam tale de Aeonibus quale Valentinus affirmansXVI. HERACLEONITAE ab Heracleone discipulo superiorum, duo asserunt principia, unum ex altero, et ex his duobus alia plurima. Feruntur autem suos morientes novo modo quasi redimere, id est, per oleum, balsamum et aquam, et invocationes quas hebraicis verbis dicunt super capita eorum. X
Abbreviated transcription (Latin):
AAMANI Exadã dicti. cuius imitantur in paradiso nudi¬
tatem. quaefuit ante peccatum Unde & nuptias aduersant᷑.
quia nec prius quã pec cass& adam nec prius quã dimissus eẽt de¬
paradiso. cognouit uxorem Credunt ergo quod nuptiae futu¬
rae non fuissent : si nemo peccass& Nũdi itaq mares feminae¬
que conueniunt: nudi lectiones audiunt. nudi orant. nudi
caelebrant sacramenta: & ex hoc paradisũ suã arbitrantur
ecclesi am

Expanded text:
men acceperunt, cujus imitantur in paradiso nuditatem, qualis fuit ante peccatum. Unde et nuptias aversantur, quia nec prius quam dimissparadiso, cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantur Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
OEHITAE
Facolubro nominatisunt. Coluber enim: graece
ophis dicitur Hunc autẽ xp̃m arbitrantur. Sed habent
& iam uerũ colubrũ. as suetũ eorũ panes lambere : atq
ita eis uelut eucharistiã scĩficare. Quidã dicunt istos ophi¬
tas. exnicolaitis siue o nostici extitisse: & pereorũ fabulosa
figmenta. ad colubrũ colendum fuis se ꝑuentũ AUUI
MAHI propterea sic appellati qm̃ cai honorant. dicen¬
tes eum fortissimȩ eẽ. uirtutis Simul & iudã traditorẽ
diuinũ aliquid putant. & scelus eius beneficiũ deputant:
as serentes eum praescisse quantũ eẽt generi humano
xp̃i passio ꝓfutura. & occidendũ iuda eis ꝓpterea tradidis¬
se Illos &iam quiscisma facientes in primo popło dĩ de¬
hiscente perierunt: et sod omitas colere per hibentur
Biasphemant legẽ & dm̃ legis auctorem: carnis que re¬
surrectionẽ negant
SETHIN

Expanded text:
OPHITAE a colubro nominati sunt: coluber enim graece ὄφις dicitur. Hunc autem Christum arbitrantur: sed habent etiam verum colubrum assuetum eorum panes lambere, atque ita eis velut eucharistiam sanctificare. Quidam dicunt istos Ophitas ex Nicolaitis sive Gnosticis exstitisse, et per eorum fabulosa figmenta ad colubrum colendum fuisse perventum . XVIII. CAIANI propterea sic appellati, quoniam Cain honorant, dicentes eum fortissimae esse virtutis. Simul et Judam traditorem divinum aliquid putant, et scelus ejus beneficium deputant; asserentes eum praescisse quantum esset generi humano Christi passio profutura, et occidendum Judaeis propterea tradidisse. Illos etiam, qui schisma facientes in primo populo Dei, terra dehiscente perierunt , et Sodomitas colere perhibentur. Blasphemant Legem, et Deum Legis auctorem, carnisque resurrectionem negant. SETHI
Abbreviated transcription (Latin):
tre nectamen facit. utiq uolens peccat : qm̃ qui potest
tsistere non cogitur cedere. Qui uero cogenti cupiditati.
bona uoluntate resistere non potest. & ideo facit contra
precepta iusticiae: ĩam hoc ita peccatum est ut sit & lã
poena peccati: Qua propter: peccatũ sine uoluntate esse

Expanded text:
stere, nec tamen facit, utique volens peccat; quoniam qui potest stere, nec tamen facit, utique volens peccat; quoniam qui potest resistere, non cogitur cedere. Qui vero cogenti cupiditati bona voluntate resistere non potest, et ideo facit contra praecepta justitiae, jam hoc ita peccatum est, ut sit etiam poena peccati. Quapropter peccatum sine voluntate esse
Abbreviated transcription (Latin):
humano generi origo mali. nullo cogente peccando.
hoc est libera uoluntate peccando: quia & scientes contiã
preceptum fecerunt. & ille temptator suasit ut hoc
fier& non coegit: Nam qui nesciens peccauit. non incon¬
gruenter nolens peccasse dici potest: quamiuis & ipse
quod nesciens fecit. uolens tamen fecit. ita nec ipsius
ast potuit sine uoluntate peccatum: quȩ uoluntas utiq
scut definita est. animi motus fuit. cogente nullo ad aliqđ
ud non admittendum. uel adipiscendum. Quod enim
s noluissce non feciss&: non coactus est facere. Quia uoluit
ego fecit: &iam sinon quia uoluit peccauit. nesciensꝰ
peccatum esse quod fecit: Ita nec tale peccatum sine uo¬
luntate esse potuit. sed uoluntate facti non uoluntate
peccati : quod tamen factum peccatũ fuit. Hoc enim
fctum est : quod fieri non debuit. Quisquis autẽ sciens
peccat: si potest cogenti ad peccatum sine peccato resi¬

Expanded text:
humano generi origo mali nullo cogente peccando, humano generi origo mali nullo cogente peccando, hoc est libera uoluntate peccando, quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille temptator suasit, ut hoc fieret, non coegit. nam et qui nesciens peccauit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamuis et ipse, quod nesciens fecit, uolens tamen fecit; ita nec ipsius esse potuit sine uoluntate peccatum. quae uoluntas utique, sicut definita est, animae motus fuit cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. quod enim, si noluisset, non fecisset, non coactus est facere. quia uoluit, ergo fecit, etsi non, quia uoluit, peccauit nesciens peccatum esse, quod fecit. ita nec tale peccatum sine uoluntate esse potuit, sed uolupeccati, quod tamen factum peccatum fuit; hoc enim factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resi
Abbreviated transcription (Latin):
cui quidem quando bene uiuitur non consentit uolun¬
tas: uerũptamen non perficit bonum quia in est adhuc
concupiscentia cui repugnat uoluntas. cuius concupi¬
scentiae reatus inbaptismate soluitur. sed infirmitas
man&: cui donec sanetur omĩs fidelis qui bene ꝓficit.
studiosissime reluctatur Peccatum autem quod nusꝗ
est nisi inuoluntate : illud precipue intelligendum est
quod iusta dampnatio consecuta est. Hoc enim per
unum hominem intrauit inmundum. quãquam & hos
peccatũ quo consentitur peccato concupiscentiae. non
nisi uoluntate committitur Propter hoc & alio loco
dixi : non igitur nisi uoluntate peccatur. .IIII.¬
temꝰ alio loco: ipsam uoluntatem definiui dicens
Uoluntas est: animi motus: cogente nullo aliquid uel ñ
admittendum uel adipiscendum. Quod propterea dictũ
est: ut hac definitione uolens anolente discerneretur. &
sic ad illos referretur intentio. qui primi in paradiso fuer

Expanded text:
cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluncui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta damnatio consecuta est - hoc enim per unum hominem intrauit in mundum - quamquam et hoc peccatum, quo consentitur peccati concupiscentiae, non nisi uoluntate committitur. propter hoc et alio loco dixi: non igitur nisi uoluntate peccatur. Itemque alio loco ipsam uoluntatem definiui dicens: uobmtas est animi motus cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. quod propterea dictum est, ut hac definitione uolens a nolente discerneretur et sic ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
originaliter trahere. id est reatu eius implicatos. & ob
hoc pȩnȩ obnoxios detineri. usq esse potuit nisi in uo¬
luntate : qua uoluntate cõmissum est. quando diuini
precepti est facta transgressio. Potest &iam putari falsa
esse ista sententia. qua diximus nusquã nisi in uolun¬
iate esse peccatum : quia dixit apostolus. si autem quod
nolo hoc facio. iam non ego operor illud: sed qđ in me
habitat peccatum . Hoc enim peccatum. usq adeo non est
i uoluntate: ut dicat. quod nolo hoc facio. Quomͦ
ago nusquam est nisi inuoluntate peccatum. Sed¬
Sed hoc peccatum dequo sic est locutus apłs. idõ peccatũ
uocatur quia peccato factum est & poena peccati est.
quando quidem hoc de concupiscentia carnis dicitur. quos
aperit inconsequentibus dicens Scia quia non habitat
in me. hoc est incarne mea bonum. Uelle enim ad iacae
mihi. perficere autem bonũ non. Perfectio quippe
boni est. ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine.

Expanded text:
originaliter trahere, id est reatu eius inplicatos, et ab hoc poenae obnoxios detineri, umquam esse potuit nisi ex uoluntate, qua uoluntate commissum est, quando diuini praecepti est facta transgressio. potest etiam putari falsa esse ista sententia, qua diximus nusquam nisi in uoluntate esse peccatum, quia dixit apostolus: si autem, quod nolo, hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod in me habitat peccatum. hoc enim peccatum usque adeo non est in uoluntate, ut dicat: quod nolo, hoc facio. quomodo ergo nusquam est nisi in uoluntate peccatum? sed hoc peccatum, de quo sic est.locutus apostolus, ideo peccatum uocatur, quia peccato factum est et poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: scio, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
quib oblatio eorũ hoc nomen dedit
Offerunt enim panẽ & caseu: dicentes aprimis hominibus
oblationes defructib terrae & ouium fuis se celebratas. Hos
pepudianis iungit epiphanius
LESSERESCEDECADITAE

Expanded text:
quibus oblatio eorum hoc nomen dedit: offerunt enim panem et caseum, dicentes a primis hominibus oblationes de fructibus terrae et ovium fuisse celebratas. Hos Pepuzianis jungit Epiphanius. TESSARESCAEDECATITAE
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera: quam uis testimonium illud. cum esses inrenibus patri
tui uidi de. unde mihi tanquam scriptum sit occurrerit nescio
IIx uiiii est. deeo quod scriptum est tunc & ipse filius subiecꝰ
erit ei qui illi subiecit omnia. Lxxͣ. de eo quod apłs dicit.
absorta est mors in uictoria. ubi mors contentio tua. ubi est
mors aculeus tuus. aculeus autem mortis peccatũ. uirtus
onera urã portate : & sic ad implebitis legem xp̃i. Ilxxii.¬

Expanded text:
et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris tui, uidi t e, unde mihi, tamquam scriptum sit, occurrerit nescio. sexagensima nona de co, quod scriptum cst: tunc et ipse filius subiectus erit ci, qui illi subiecit omnia; septuagensima de eo, quod apostolus dicit: absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus onera uestra portate, et sic inplebitis legem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bi dixi. quia & iam si leuioribus quisq peccatis. aut
certe quamuis grauioribus & multis itamen magno
gemitu & dolore penitendis. misericordia dignus fuerit. non
ipsius est. qui si relinqueretur interir&. sed miscrentis dĩ.
qui eius precibus doloriq subuenit. Parum est enim uelle.
nisi ds̃ misereatur. Sed ds̃ non miseretur qui ad pacem uocat.
nisi uoluntas precesserit. Ad pacem hic dictum est. p̃ost penten¬
tentiam Nam est misecordia dĩ &iam ipsam preueniens ui¬
tatem: quȩ si non ess&. non prepararetur uoluntas ad ño. Adẽ
misericordiam pertin& & ipsa uocatio. quȩ iam fidem p̃uenit.
de qua paulopost cum agerem dixi. x Uiii¬
aec autem uocatio quȩ siue insingulis hominibus. siue
in populis . atq in ipso genere humano pertemporũ opor¬
tunitates operatur. altae & profundae ordinationis est. qu
pertin& etiam illud. in utero scĩficaui te. & cum esses in renib
patris tui uidi te. & ia cob dilexi. esau autem odio habui.

Expanded text:
bi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei etiam ipsam praeueniens uoluntatem, quae si non esset, non praepararetur uoluntas a domino. ad eam misericordiam pertinet et ipsa uocatio, quae etiam fidem praeuenit. de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates operatur, altae et profundae ordinationis erit. quo pertinet etiam illud: in utero sanctificaui te, et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui,
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod aut̃ bonũ operamur illius . ẽ. qui credentib dat
sp̃m scm̃: ꝑfecto non dicerem. si iam scirem & iam ipsam fidem
inter dĩ munera reperiri : quae dantur in eodẽ spũ. Utrumq
ergo nr̃m. ẽ. ꝓpt̃ arbitriũ uoluntatis: & utrumq tamen

Expanded text:
est, quod autem bene est, quod autem bene Spiritum sanctum. Quod profecto non dicerem, si jam scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae dantur in eodem Spiritu . Utrumque ergo nostrum est, propter arbitrium voluntatis; utrumque tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est
temq disputans quid elegerit ds̃ in nondum nato. cui dixit
seruiturum esse maiorem. & quid in eodem maiore similiter
nondum nato reprobauerit. dequibus propter hoc cõme¬
moratur quamuis longe postea prolatum propheticum testi¬
monium. iacob dilexi. esau autem odio habui: ad hoc per¬
duxi ratiocinationem ut dicerem. non ergo elegit ds̃ opera
cuiusquam in presentia quȩ ipse daturus est : sed fidem ele¬
git inprescientia. ut quem sibi crediturum. eẽ. presciuit. ipsum
degerit cui spm scm̃ daret: ut bona operando &iam ȩternam
uitã consequeretur Nondũ diligentius quaesiueram nec ad¬
gs̃a. si eam merita ulla prẽcedunt: ne iam qđ datur. non scđm
gatiam sed scđm debitum reddatur potius meritis quam donet᷑
romde qđ continuo dixi. dicit enim idem apłs. idem deus
qui operatur omĩa in omnib : nusquã aut̃ dictũ. ẽ. ds credit:
om̃ia iom̃ib : acdeinde subiunxi. quod ergo credimus nrm

Expanded text:
dictum est. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aeternam uitam consequeretur, nondum diligentius quaesiueram nec adgratia, si eam merita ulla praecedunt, ne iam quod datur non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur. proinde quod continuo dixi: dicit enim idem apostolus: idem deus, qui operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspm̃ scm̃ ꝑ quem caritas diffunditur incordibus nris:
uerum. ẽ. quidem. Sed eadem regula & utrumq ipsius est.
quia ipse preparat uoluntatẽ: & utrumq nr̃m. quia non fit
nisi uolentib nobis Acper hoc qđ & iam postea dixxi. quia
neq uelle possumus nisi uocemur. & cũ post uocationẽ uolu¬
erimus non sufficit uoluntas nr̃a & cursus nr̃. nisi ds̃ & uires
currentib prebeat. & ꝑducat quo uocat. ac deinde subiunxi. ma¬
nifestum.ẽ. ergo non uolentis neq currentis. sed miserentis dĩ. eẽ
qđ bene operamur. omnino uerissimũ. ẽ : sed parum de ipsa
uocatione disserui. quae fit scđm ꝓpositum dĩ. Non enĩ omniũ
qui uocantur talis est: sed tantum electorum
Tag quod paulopost dixxi. sic̃ enĩ inhis quos elegit ds̃ non opera
sed fides inchoat meritum. ut ꝑ munus dĩ bene operentur: sic
inhis quos dampnat. infidelitas & impietas inchoat pene me¬
ritum: ut ꝑ ipsam poenam &iam male operentur. uerissimae

Expanded text:
m, per quem caritas diffunditur in cordibus nostris, uerum est quidem, sed ea regula et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis. ac per hoc, quod etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his, quos elegit deus, non opera, sed fides incoat meritum, ut per munus dei bene operentur, sic in his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime
Abbreviated transcription (Latin):
odem tẽpore scripsi libros quaestionũ. delibris eisdem
diuinis uii: quos idõ appellare sic uolui. quia ea quae
ibi disputantur. magis querenda proposui quam quȩsita
dissolui : quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita per¬
tractata. ut possint & lam soluta et exposita non in merito
iudicari. Regnorũ quoq libros. eodẽ modo iã considerare
cȩperamus : sed non multo progressi. in alia quȩ magis
urguebant animum intendimus
np̃rimo autem libro. ubi agitur deuirgis uariatis quas pone¬
bat ia cob inaqua. ut inceͥptu positȩ oues & as uderent
cum biberent. & uarios foetus parerent: non bene anobis ex¬
posita est causa cur iterum concipientibus nonponebat. id est
cũ alios foetus conciperent. sed inpriore conceptu. Nam quȩsti¬
onis alterius expositio. ubi quęritur cur dixerit socero suo
ia cob & decepisti mercedem meam decẽ agnabus. satis ueracit᷑
enodata demonstratis. tam̃ sicut solui debuit non solutam

Expanded text:
odem tempore scripsi etiam libros quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam.
Abbreviated transcription (Latin):
siue borboritae: ꝓpt̃ excellentiam scientiae sic se ap¬
pellatos esse. uel appellari debuisse gloriantur : cum sint superiori¬
bus om̃ib: uaniores. atq turpiores : Denique cum abaliis atq
aliis. ꝑ diuersas terrarũ partes alit̃ atq aliter nuncupentur.
non nulli eos &iam borboritas uocant. quasi caenosos. propter
nimiã turpitudinẽ quã suis misteris exercere dicuntur Aliqui¬
eos anicolaitis exortos putant: aliqui a car pocrate dequo post lo¬
quemur. Tradunt aute dogmata: fabulosissimis plena figmen¬
tis Etiam ipsi principum uel angłorũ nominib terribilib
infirmas animas capiunt. & dedõ rerũq natura. fabulosa &
a sanitate.: ueritatis aliena multa contexunt Animarum
substantiam dĩ dicunt eẽ. naturã: earũq aduentũ in haec
corpora & reditũ addm̃. eisdem suis fabulis longissimis & stul¬
tissimis. scđm suos errores inserunt. & illos quieis credunt
faciunt non multa ut putant scientia praepollert: sed multa

Expanded text:
I propter excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellari debuisse gloriantur: cum sint superioribus omnibus vaniores atque turpiores. Denique cum ab aliis atque aliis per diversas terrarum partes aliter atque aliter nuncupentur, nonnulli eos etiam Borboritas vocant, quasi coenosos, propter nimiam turpitudinem quam in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqueos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis aliena multa contexunt. Animarum substantiam, Dei dicunt esse naturam, earumque adventum in haec corpora et reditum ad Deum iisdem suis fabulis longissimis et stultissimis secundum suos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa,
Abbreviated transcription (Latin):
presertim innocenti: Sed ille qui hoc facit si amando glan
hominũ magisquam dĩ facit. non bene bonũ facit. quia
non bonus facit. quod non bona uoluntate facit: Abst
enim ut sit uel dicatur uoluntas bona quae in alus uel
inse ipsa non in dño gloriatur. nec esse fructũ eius aquo¬

Expanded text:
praesertim innocenti: sed ille qui hoc facit, si amando gloriam praesertim innocenti: sed ille qui hoc facit, si amando gloriam hominum magis quam Dei facit, non bene bonum facit; quia non bonus facit, quod non bona voluntate facit. Absit enim ut sit vel dicatur voluntas bona, quae in aliis, vel in se ipsa, non in Domino gloriatur. Ac per hoc nec ejus fru
Abbreviated transcription (Latin):
seruiat auariciae. Quales uirtutes epicurus induxit .uo.¬
luptatis ancillas . quȩ omnino quicquid facerent ꝓpter
illam uel adipiscendã facerent uel tenendã. uirtũtes¬
autem ut uirtutes uerae cuiquam seruiant nisi illi uel propter ili
cui dicimus. ds̃ uirtutũ conuerte nos. Proinde. uirtutes qua
carnalibus delectationib uel quibusq cõmodis & emolumer
temporalibus seruiunt. uerae prorsus esse non possunt. Quas
autem nulli rei seruire uolunt: nec ipsae uerae sunt Uerit
quippe uirtutes dõ seruiunt in hominibus: aquo donantur
hominibus Dõ seruiunt in angelis. a quo donantur & angus
Quicquid autem boni fit ab homine. & non propter hos
fit propter quod fieri debere uera sapientia precipit. &si
officio iuideatur bonum: ipso non recto fine peccatũ est
Possunt ergo aliqua bona fieri non bene facientibus aquis
fuint. Bonum est enim ut subueniatur homini periclitam

Expanded text:
serviat avaritiae? Quales virtutes Epicurus induxit voserviat avaritiae? Quales virtutes Epicurus induxit voluptatis ancillas, quae omnino quidquid facerent, propter illam vel adipiscendam facerent vel tenendam. Absitautem ut virtutes verae cuiquam serviant, nisi illi vel propter illum cui dicimus, Deus virtutum, converte nos , Proinde virtutes quae carnalibus delectationibus, vel quibusque commodis et emolumentis temporalibus serviunt, verae prorsus esse non possunt. Quae autem nulli rei servire volunt, nec ipsae verae sunt. Verae quippe virtutes Deo serviunt in hominibus, a quo donantur hominibus: Deo serviunt in Angelis, a quo donantur et Angelis. Quidquid autem boni fit ab homine, et non propter hoc fit, propter quod fieri debere vera sapientia praecipit, etsi officio videatur bonum, ipso non recto fine peccatum est. 22. Possunt ergo aliqua bona fieri, non bene facientibus a quibus fiunt. Bonum est enim ut subveniatur homini periclitanti,
Abbreviated transcription (Latin):
& in malo: quod erat in paradiso serpens. prudentissimus omĩum
bestiarum. Nec istorum uiciorũ quae finitima uirtutibus
diximus: possunt omniũ facile nomina repperiri Uerũ
& sinon inuenitur quẽ ad modũ nuncupentur. cauenda
sunt. Noueris itaq non officiis. sed finibus auiciis discer¬
nendas esse uirtutes Officium est autem. quod faciendũ
si non propter hoc facit ꝓpter quod facere deb&. peccare
conuincitur: Quae tu non attendens. fines ab officuis
separasti. & uirtutes ueras officia sine finibus appellandas
esse dixisti. Ex quo te tanta absurditas sequitur. ut uerã
cogaris appellare iusticiam: &iam cuuis dominã reppe¬
reris auariciam. Siquidem manus abstinere ab alieno.
si officiũ cogites: potest uideri esse stulticiae. Sed cũ quęritur
quare fiat. & respondetur neplus pecuniae litibus pereat:
quomodo iam hoc factũ uere poterit esse iusticiae. cum

Expanded text:
et in malo, quod in paradiso erat serpens prudentissimus omnium et in malo, quod in paradiso erat serpens prudentissimus omnium bestiarum . Nec istorum vitiorum, quae finitima virtutibus diximus, possunt omnium facile nomina reperiri: verum etsi non invenitur quemadmodum nuncupentur, cavenda sunt. 21. Noveris itaque, non officiis, sed finibus a vitiis discernendas esse virtutes. Officium est autem quod faciendum esi non propter hoc facit propter quod facere debet, peccare convincitur. Quae tu non attendens, fines ab officiis separasti, et virtutes veras officia sine finibus appellandas esse dixisti. Ex quo te tanta absurditas sequitur, ut veram cogaris appellare justitiam, etiam cujus dominam reperis avaritiam. Si quidem manus abstinere ab alieno, si officium cogites, potest videri esse justitiae: sed cum quaeritur, quare fiat, et respondetur, Ne plus pecuniae litibus pereat; quomodo jam hoc factum verae poterit esse justitiae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
supra quã cuiquam credibile. ẽ Quĩs haec sãpiat in
desipiat : sed uidelic& homo eruditus eorũ uitiori
ueri similitudine falleris. quae finitura uidentur &
prgopinqira uirtutib cum absint ab eis. quã longi
absunt auirtutib uitia. Nam sic̃ constantia uird
cui contraria est in constantia. uicium est tamen ei quasi finitimũ
pertinatia. quae constantiam uidetur imitari: Quo utinam
uicio careas. cum hȩc quȩ dico uera esse cognoueris. ne tibi
errore uelut amando constantiam. manendũ pertinaciter
arbitreris: ita omĩbus uircutibus non solum sunt uicia
manifesta discretione contraria. sicut prudentiae teme.¬
nas uerũ &iam uicina quodã modo. nec ueritate. sed quadam
specie fallente similia. sicut ipsi prudentiae. non temeritas
uel imprudentia: quod tamen uicium est: quãuis in scripturis
scĩs & in bono accipiatur quod dictum est. astuti ut serpentes.

Expanded text:
supra quam cuiquam credibile est . Quis haec sapiat, nisi supra quam cuiquam credibile est . Quis haec sapiat, nisi desipiat? 20. Sed videlicet homo eruditus eorum vitiorum veri similitudine falleris, quae finitima videntur et propinqua virtutibus, cum absint ab eis quam longe absunt a virtutibus vitia. Nam sicut constantia est virtus, cui contraria est inconstantia: vitium est tamen ei quasi finitimum pertinacia, quae constantiam videtur imitari. Quo utinam vitio careas, cum haec quae dico, vera esse cognoveris; ne tibi in errore, velut amando constantiam, manendum pertinaciter arbitreris. Ita omnibus virtutibus non solum sunt vitia manifesta discretione contraria, sicut prudentiae temeritas: verum etiam vicina quodam modo, nec veritate, sed quadam specie fallente, similia; sicut ipsi prudentiae non temeritas vel imprudentia, sed astutia: quod tamen vitium est, quamvis in Scripturis sanctis et in bono accipiatur quod dictum est, Astuti ut serpentes ;
Abbreviated transcription (Latin):
petitum. soloq necessario uictu tegumentoq contentisꝰ
& Auardrũ fortitudo qua ut ait oratius. ꝑ mare paupei
fugiunt. ꝑ saxa. ꝑ ignes: qua deniq. cognouimus quos di
iñruptione barbarica. ad ea ꝓdenda quae habebant. ml¬
lis hostium tormentis potuis se conpelli. Ergo uirtura
iste tali fine turpes atq. deformnes. & ideo nullomodo ger¬
manę uerȩq uirtutes. tibi tam̃ ita uerȩ uidentur & pili
ut nec nominis sin possint nec generis sustinere dispendi
sed solius quod appetiuer̃ prem̃ii exilitate frustrentur
id.ẽ. terrenorum commodorum fructu. non caelestiũ
premiorum. Nec aliud erit quam uera iusticia catde
comprehendere multos Amicicia. tueri obsequio. cum
omnib cõmunicare qđ habeba t. & fortitudo uera
erat eius qđ frigus. famem. sitim ferre poterat. & ues
patiencia: qđ paciens erat in ediȩ. algoris. uigiliae:

Expanded text:
petitum, soloque necessario victu tegumentoque contenti sunt; petitum, soloque necessario victu tegumentoque contenti sunt; et avarorum fortitudo, qua, ut ait Horatius, Per mare pauperiem fugiunt, per saxa, per ignes. qua denique cognovimus quosdam irruptione barbarica, ad ea prodenda quae habebant, nullis hostium tormentis potuisse compelli. Ergo virtutes istae tali fine turpes atque deformes, et ideo nullo modo germanae veraeque virtutes, tibi tamen ita verae videntur et pulchrae, « ut nec nominis sui possint, nec generis sustinere dispendium, sed solius quod appetiverunt praemii exilitate frustrentur, » id est, terrenorum commodorum fructu, non coelestium praemiorum. Nec aliud erit quam vera justitia Catilinae, comprehendere multos amicitia, tueri obsequio, cum omnibus communicare quod habebat: et fortitudo vera erit ejus, quod frigus, famem, sitim ferre poterat: et vera patientia, quod patiens erat inediae, algoris, vigiliae,
Abbreviated transcription (Latin):
bili animo sita.ẽ : & affectus om̃nes ꝑ quos aut fructuo Se
aut sterilit boni sumus. insubiecto sunt mentis nr̃e: pru¬
cenda. iusticia. temperantia. fortitudo. Horum igitur
afectuũ uis cum insit omnibus naturalit̾ in quis: non tam̃
ad unũ finẽ in omnib ꝓperat. sed ꝓiudicio uoluntatis: cuiꝰ
surtui seruiunt. aut ad ȩterna aut ad temporalia dirigunt᷑
Quod cumfit. non in eo quod sunt. non in eo quod agunt.
sed in eo solo uariant quod merentur. Nec nominis sui igitir
inquis possunt nec generis sustinere dispendium. sed solius qui
appeuerunt premii. aut amplitudine ditantur. aut exilitat
frustrantur. Hȩc ubi didiceris. nescio: Iam tamen cernis ut
arbitror consequens esse. ut uera sit uirtus auarorũ prudena
qua excogitant genera locellorum: & auarorum iusticiada
grauium damnorum metu facilius sua non numquan
contemnunt quam usurpant aliquid alienũ. & Auarorĩ
temperantiã qua luxurie qm̃ sum tuosa .ẽ. cohibent ap¬

Expanded text:
bili animo sita est, et affectus omnes per quos aut fructuose aut steriliter boni sumus, in subjecto sunt mentis nostrae, prudentia, justitia, temperantia, fortitudo. Horum igitur affectuum vis cum sit in omnibus naturaliter, » inquis, « non tamen ad unum finem in omnibus properat: sed pro judicio voluntatis, cujus nutui serviunt, aut ad aeterna, aut ad temporalia diriguntur. Quod cum fit, non in eo quod sunt, non in eo quod agunt, sed in eo solo variant quod merentur. Nec nominis sui igitur, » inquis, « possunt, nec generis sustinere dispendium, sed solius quod appetiverunt praemii aut amplitudine ditantur, aut exilitate frustrantur. » Haec ubi didiceris, nescio: jam tamen cernis, ut arbitror, consequens esse ut vera sit virtus, avarorum prudentia, qua excogitant genera lucellorum; et avarorum justitia, qua gravium damnorum metu facilius sua nonnunquam contemnunt, quam usurpant aliquid alienum; et avarorum temperantia, qua luxuriae, quoniam sumptuosa est, cohibent ap
Abbreviated transcription (Latin):
in meũ transtuli. duãs in unã referens ubi nullã differenti¬
am potui repperire : & rur sus ubi ille exduab unã facere
uoluit. subnumeris suis singulas posui Sed adhuc com¬
memorare debeo. siue quas apud alios repperi: siue quas ip¬
se reminiscor. Nuncͦ addo quas filaster posuit: nec posuit
epiphanius¬

Expanded text:
in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiin meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius
Abbreviated transcription (Latin):
multis in catholice fidei sanitate lauđatus: cuius ergo in
cõ memorandis hereticis non modũ sed ordinẽ sũ seq̃uutus
Nam & aliqua ex aliis posui quaeipse non posuit: & alia
non posui quaeipse posuit Itẽq alia latius quã ipse. alia
&iam breuius explicaui : paremq in non nullis exhibui breui¬
tatẽ. om̃ia moderans sicut intentionis meae ratio postu¬
labat. Pro inde ille de lxxx heresibus. separatis uiginti
quas ante dñi aduentũ extitisse sicut ei uisum .ẽ. conputa¬
uit: reliquas post dñi ascensũ natas lx. breuissimis libris
quinq comp̃hendit: atq om̃s sex libros totius eiusdẽ sui
operis fecit Ego autẽ quia scđm pecitionẽ tua eas here¬
ses memorare institui. quae post glorificationẽ xp̃i sed ad¬
uersus doctrinã xp̃i &iam sub uelamine xp̃iani nominis
extulerunt: quinquaginta septẽ ex epipha nii ipsius oꝑe

Expanded text:
multis in catholicae fidei sanitate laudatus. Cujus ego in multis in catholicae fidei sanitate laudatus. Cujus ego in commemorandis haereticis non modum, sed ordinem sum secutus. Nam et aliqua ex aliis posui quae ipse non posuit, et aliqua non posui, quae ipse posuit: itaque alia latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremque in nonnullis exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex libros totius ejusdem sui operis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuam eas haereses memorare institui, quae post glorificationem Christi se adversus doctrinam Christi, etiam sub velamine christiani nominis extulerunt, quinquaginta septem ex Epiphanii ipsius opere