comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rere. ꝑ se satis erubescentẽ. cõfund̾e̾ am-¬
plius: cui sua rõ magist̾. cui ꝓpͥa con-¬
scĩa uirga. ⁊ ingenita uerecundia lex
discipline ẽ: Qͥd sicui mirũ uidet᷑. quo¬
mͦ gͦ puer uerecundus. simplex. tunora¬
tꝰ. ausus su̾it contͣ uoluntatẽ fr̾m. magi¬
stri imꝑiũ. regłare det̾tũ. suũ deserẽ
ti surreptũ sit. quod sapĩȩ salomonis
illusum: qͦd samson fortitudini obuia¬
tum. Qͥ ꝓthoplastum dolo captũ expu-¬
lit de patria felicitatis: qͥd mirũ si te¬
nero surripuit adolescentulo in loco
horroris. ⁊ uaste solitudiuis: huc acce¬
dit quod nec sic̃ illos babylonicos senes
Ispes decepit eũ. nec sicut gieri pecuniȩ
amor. nec honoris ambitio sic̃ uilianũ
apostatã: s fefellit illum sc̃itas. seduxit
religio. ꝑ didit auctoritas senioꝵ. Queriᷤ
pͥor ab ip̃o pͥncipe pͥoꝵ. fcui qͣdẽ apparẽs ĩ ue¬

Expanded text:
errere, per se satis 3 erubescentem confundere amerrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere ti subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaerprior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in ve
Abbreviated transcription (Latin):
Seturꝰ accede : talib p̾uentꝰ obsidib. fugi¬
sti seuũ: reu̾tere ad mansuetũ. Reuocet
te mea lenitas: cuiꝰ seu̾itas esfugauit. Ui¬
de fili qͣm te cupiam duci ñ sp̾̃u seruitu-¬
tis it̾m in timore: s sp̾u adoptionis fili¬
oꝵ. in qͦ clamare ⁊ tu non cõfundaris ab-¬
ba pat̾: causam utiꝙ tanti doloris mei:
ñ minis ap̾ te. s blandin̾ts. p̾cib n̾ ter¬
rorib agens. Alius forsitan. alit̾ tẽptarce.
Et uere quis alius ñ magis discuteret
reatũ & incut̾et metũ. ñ opponẽt uotũ.
& ꝓpon̾ẽt iudiciũ. ñ argu̾et in obedien¬
tiȩ. non indignaret᷑ apostasiȩ. qͦd de tu¬
nicis ad pellicias. de olerib ad delicias.
qͦd deniq ad diuitias de pauꝑtate tͣns¬
ieris: S ego noui animũ tuũ. qui faci¬
lius possit amore flecti. qͣm timore cõ¬
pelli Deniq quid necẽẽ ẽ. bis punge̾
ñ recalcitrantẽ ualde timidũ magis ex-¬

Expanded text:
Securus accede, talibus praeventus obsidibus. FugiSecurus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis ext
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in fut᷑o hanc ip̃ãm indiscretionẽ meã
tatꝰ mutatũ inuenies:  qͦm ante metue¬
bas magistrũ. comitẽ ãplecte securꝰ. Itaq si¬
ue mea culpa recesseris ut tu putas. c
ego ñ excuso. siue tua ut multi putas.
& si ego ñ accuso: siue mea simulb⁊ tua.
qͦd ego magis puto: ex ħ iam si redire re-¬
nueris. solꝰ ꝓfecto in excusabilis eris. Uis
ab onũ culpa lib̾ esse: Reu̾tere. Si tuã
agnoscis: ignosco. Ignosce ⁊ tu mͥ: uͥ meã
agnosco. Alioqͥn: aut tͥ nunis indulges.
qͥ tuã culpã ⁊ agnoscis ⁊ dissimulas: aut
mnͥ nimis immisericors es: cui nec satisfa¬
cienti ignoscendũ putas. Iam si redire re¬
cusas. aliam quere occasionẽ. unde falso
blandiaris conscientiȩ tue: qr ñ erit ultͣ
qͦd formidare debeas. de rigore distͥctio¬
ius meȩ. Neq enĩ formidandũ ẽ. qͦd fu¬
turꝰ sim p̾senti formidolosꝰ: cui adhuc
ni. qͦ te uocat humilitas: ꝑtrahit caritaᷤ.

Expanded text:
et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam tatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc ni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
in humane tͣctaui. hinc enĩ ⁊ p̾sens qͦnda
adu̾sum me qͣntũ memini mmurare so¬
lebas: hinc ae nc̃ sic̾ audiui etiã absenti de¬
rogare ñ cessas. Non tͥ imputet᷑. Possem
forsitan excusare ⁊ dice̾. qr sic lasciui pueri¬
cie motꝰ cohertendi erãt. ac rudib annis
debebant᷑ asꝑa illa disciplinȩ distͥctioniᷤ
inicia. scͥpt᷑a attestante quȩ ait. Peute fi¬
lium tuũ uirga: & lib̾abis aĩam eius a
morte.  rursũ. Qͦs enĩ diligit dñs cor¬
ripit: flagellat aut̾ onĩem filiũ qͣm re¬
cipit: lillito. Utiliora sunt uerb̾a amici:
qͣm oscła inunici. S fuerit ut dixi meȩ
culpȩ qͦd discessisti. ne dũ de reatꝰ ꝑpetͣtio¬
ne cõtendit᷑ em̃datio retardet᷑. Ar uͦ hic
uł ꝓculdubio incipiet ẽẽ ⁊ tuȩ si ñ par¬
cas penitenti: indulgeas cõfitenti: quia
potiui qͥdem aliqñ in aliqͥb fuisse erga
te indiscretꝰ: s c̾te non maliuolus. Qͦd si

Expanded text:
inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ctorem meũ. Cui iniuriã feci. si in uiri-¬
as fugi: An ñ expedit cedẽ ꝑsecutori
qͣm resiste̾: Fuge ferientẽ qͣm referire:
Recte assentio. Non ut cõtendem cepi
heci s ut cõtentionẽ dirimerẽ. Fugere
ꝑsecutionẽ ñ est culpa fugientis: s ꝑse¬
quentis. Non contͣdico. Omuto qd factỹ
est. ñ requiro cur uł qͦmͦ factũ est: culpaᷤᷤ
ñ discutio. ñ retͣcto causas: ñ recordor in¬
nirias. Solent enĩ hec magis instigare
qͣm mitigare discordias. Solum qͦd mͥ
magis ẽ cordi. loquor. Me miserũ qͦd te
careo. qͦd te ñ uideo qͦd sine te uiuo ꝓ qͦ
mori mͥ uiuere ẽ. sine qͦ uiuere: mori. Nõ
gͥ quero cur abieris: s qͦd iam ñ redietis
queror. Non causas discessionis. s moras
causor reg̾ssionis. Ueni t̾m: ⁊ parerit.
Reu̾tere: ⁊ satisfactũ est. Redi inꝗͣ redi. &
qͦd discessisti. delicato quippe adolescentu¬
lo austerꝰ extiteram. & tenerũ durꝰ nimis

Expanded text:
ctorem meum. Cui injuriam feci, si injurictorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis
Abbreviated transcription (Latin):
atis & plus quam
satis sustinui dilec¬
tissime fili .R. si for¬
te d̃i pietas ⁊ tuam
dignaret᷑ inuisere.
tibi scilicet inspirando salutarẽ compũ¬
ctionem: mͥꝙ de tua salute leticiam.
S q̃m usq ad huc frustratum me cer¬
no ab expectatione mea: iam non ualeo
tegere dolorem meum. anxietatem repͥ¬
mere. dissimulare. t̾sticiam. Inde & cos¬
tra uiris ordinem cogor reuocare lesus
eum qui me lesit: spretꝰ requirere con¬
temptorẽ. iniuriam passus iniuriato¬
ri satisfacere: rogare deniꝙ a quo ro¬
gari debueram. Dolor quippe nimiꝰ
ñ delib̾at non uererundat᷑. non consu¬
lit rõnem. non metuit dignitatis dã-¬
pnum legi non obtemꝑat. iudicio nõ
acquiescit. modũ ignorat & ordinem:
id om̃imꝰ ⁊ solummꝰ satagente aĩo. qͦ uł
careat. qđ se dolet habẽ: uł habeat qͦse
oolet carere. At inquis. nec lesi quem¬
piam nec spreui. s spretꝰ potius ego
ac multifariȩ lesus: tantũ fugi malefa-¬

Expanded text:
atis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefa
Abbreviated transcription (Latin):
non turbaret᷑: Cui iit̾ talia ad suam li¬
ceat recurte conscĩam: Quis deniq in
tantã pompã uł u̾itatẽ ualeat agnosce̾.
uł obtuie̾ humilitatẽ: Mutit᷑ int̾ea
ꝓ eoromã: apłica compellat᷑ auctoritaᷤ.
& ut papa non neget assensũ. suggerit᷑
ei infantẽ olim a parentib oblatũ fu-¬
isse monastio. Non fuit qui refelleret.
nec enim contͣdictor ẽ. expectatꝰ: iuidica¬
tũ est de parte. abiudicatũ absentib.
Iustificati sunt qui iniuiriã fecert. exci-¬
dert̾ a causa qui passi sunt. absq satis¬
factione absoluit᷑ reus: firmat᷑ pͥuilegio
crudeli nimiũ clemens sententia abso¬
lutionis: q̃ reportato confitmaret᷑ fluctuanti
male suasa stabilitas. securitas dubitanti.
Et h tenor litterarum. ħ iudicii summa.
ħtotus causȩ diffinitio. ut teneant qui
tulert: sileant qui amisert̃. Int̾ ħ aut̃ ꝑeat¬

Expanded text:
non turbaretur? cui inter talia ad suam linon turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i mĩam consequent᷑ : Utqͥd uͦ ds ciboᷤ
c̾auit̾ si u̾ liceat manducare: Utqͥd nob̾
corpora dedit. si ꝓhibeat sustentare:
Deniq qui sͥ neqͣm: cui bonꝰ: Quis ĩqͣm
sanum sapiens carnẽ suam odio habuit:
Talib tandem allegationib male credul
puer circũuent᷑ seducit᷑. seductorẽ sequit᷑.
rusticanis. uetustis. sordidis: induit᷑ p̾cio¬
sis nous ac nitidis. & ita in conuentum
suscipit᷑. S cum quali putas honore: cũ
quo tͥumpho: cum qͣnta reu̾entia: Defer¬
t᷑ ei suꝑ om̃s coetaneos suos. ⁊ tanqͣm uictor
rediens a pugna: sic laudat᷑ pecc̃or in de¬
sidiis animȩ suȩ. Sustollit᷑ in altũ. sta¬
tu non mediocri collocat᷑. ita ut multis
seniorib p̾latus sit adolescens. fauer. blas¬
oit᷑. congͣtulatur ei uniu̾sa fr̾nitas: erul¬
tant om̃s tanꝗͣ uictores capta p̾da. q̃n
diuidunt spolia. Oiħu bone qͣm multa
facta sunt ꝓuniꝰ animulȩ ꝑdirione: Cuiꝰ
ad ħ qͣntũlibet robustũ pectꝰ non emol¬

Expanded text:
icordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emol
Abbreviated transcription (Latin):
mo dicens. Cum acceꝑo tempꝰ ego iusticiaᷤ
iudicabo. Quid faciet de iniustis iudicii ᷤ.
qͥ ip̃as ꝙͦ iusticias uidicabitꝰ Ueniet inꝗͣ
ueniet dies uidicii. uͥ plus ualebt̾ pura cor¬
oaqͣm astuta u̾ba: & conscientia bona. qͣm mar¬
supia plena. q̃nqͥdẽ iudex ille nec falletur
u̾bis. nec flectetur donis. Tuum dñe ih̃u
tͥbunal appello. tuome uidicio seruo: tͥ cõ¬
muto causammeam. Dñe d̃s sabaoth qui

Expanded text:
mo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. qd̾ tͥ ñ uis fieri. alii ne fec̾is. Itaq
iã respondeamꝰ petituncłe urẽ: quã
epłam ꝯclusistis. Is quẽ mitti uob iu¬
betis meẽ mͦ ñ ẽ. s cũ dño autisiodoren¬
si: & ita infirmꝰ. ut sine nimio in cõmo
do nec ad nos usq posse adhuc uenire
dicatur

Expanded text:
legitur, Quod tibi non vis fieri, alij ne feceris. Itaque legitur, Quod tibi non vis fieri, alij ne feceris. Itaque iam respondeamus petitiunculæ, qua epistolam conclusistis. Is, quem mitti vobis iubetis, mecum modo non est: sed cum Domino Antisiodorensi, & ita infirmus, vt sine nimio incommodo sui, nec ad nos vsque posse adhuc venire dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
uir: Laudas peccatorẽ: miserũ
beatificas. Restat ut ores. ne inducar
in errorem. Inducor autẽ: si tantis de¬
lectatꝰ preconiis ignorare me cepero.
ꝑpemodũ idmͥ ꝯtig̾at : uisis litteris
beatitudinis tue. & beatificatiõis mee.
Qmͣ beatꝰ nunc eẽm: si u̾bis beari poᷤ¬
sem. Beatũ tñ me dixer̃: s fauore
tuo ñ meis laudibꝰ. Beatũ. qd̾ diligo
ate: qd̾ diligo de. Qmqͣm & hanc m
duleẽ licet buccellã liqnͣdã arbitror:
nec oĩo plenis ut aunt buccis admit¬
tendã. Miraris cur hoc: Nempe ñ ui
tim a tanto. Scis autẽ qr plus iusto
uelle diligi: minꝰ ẽ a iusto. Quis mͥ¬
det tante humilitatis insigne. tam
imitari posse qm admirari: Quis mͥ
tͥbuat scã & desid̾ata p̃sentia tua nõ
dico semꝑ ñ dico sepe. s uł semel in an¬
iurtutis exemplar. discipline summã
fide oculata ꝑciꝑem. qͣm sis & tu
mitis & humilis corde. Uerũ sitͥ pergo
dicã u̾itatis dñ legi ñ ꝯcordabo. in qua

Expanded text:
ir? Laudas peccatorem, miserum beatificas. Restat vt ores ne inducar in errorem. Inducor autem, si tantis delectatus pręconiis, ignorare me cœpero. Propemodum id mihi contigerat, visis literis beatitudinis tuæ, & beatificationis meæ. Quam beatus nunc essem, si verbis beari possem! Beatum tamen me dixerim, sed fauore tuo, non meis laudibus. Beatum quod diligor a te, quod diligo te. Quanquam & hanc mihi dulcem licet buccellam, liquandam arbitror: nec omnino plenis, vt aiunt, buccis admittendam. Miraris cur hoc? Nempe non vidtim a tanto. Scis autem quia plus iusto velle diligi, minus est a iusto. Quis mihi tantæ humilitatis insigne, tam imitari posse quam admirari? Quis mihi tribuat sancta & desiderata præsentia tua, non dico semper, non dico sæpe, sed vel semel in anm virtutis exemplar, disciplinæ summam,fide oculata perciperem, quam sis & tu mitis & humilis corde. Verum si pergo qua
Abbreviated transcription (Latin):
tis huiꝰ honorare p̃sentia. & p̃ciosissimo
corꝑis eiꝰ locupletare thesauro. Nec mo¬
lettũ sit uob̾. qd̾ apd̾ nos habeat sepul¬
durã. qñ sic ordinauit cłs scd̃m multitu¬
dinẽ miscdie sue. ut uos eũ uuiũ habe¬
ietis. nob̃habere eũ lic̾et uł defunctum.
Et nob̾ siquidẽ uob̾cũ pat̾ ille erat & ẽ:
nã & in morte ipsiꝰ hoc nob̾ ꝯfirmatũ ẽ
testam̃tũ. Quã obrẽ sicut nos huiꝰ tanti
pats grã uniu̾sos uos tãqm̃ germanos
fr̃s totis amplectim᷑ uisceribꝰ caritatis:
sic & dde uob̾ sentire idẽ spiritalis ipsa co¬
gnatio ꝑsuadet. Hortam᷑ aũ uos fr̃s.
ut beaiti huiꝰ patͥs nr̃i semꝑ curetis sec¬
In hoc enĩ ueros uos filios eiꝰ eẽ ꝓbabitis.
si pat̾na urilit̾ instituta seruetis. & ut
in eo uidistis ⁊ audistis ab eo quẽ admo
dũ oporteat uos ambulare sic ambule¬
tis. & habundetis mag̃. Siqͥdẽ gła pat̾s.
sapĩa filioꝵ. Nam &e nram ñ medioerit̾

Expanded text:
tis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 tis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos habeat sepulturam: quando sic ordinavit Deus secundum multitudinem misericordiae suae, ut vos eum vivum haberetis, nobis habis vobiscum pater ille erat, et est: nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patris gratia, universos vos, tanquam germanos fratres, totis amplectimur visceribus charitatis: sic et de vobis idem sentire spiritualis ipsa cognatio persuadet. 4. Hortamur autem vos, fratres, ut beati hujus patris nostri semper curetis secIn hoc enim veros vos ejus filios esse probabitis, si paterna viriliter instituta servetis: et ut in eo vidistis et audistis ab eo quemadmodum vos oporteat ambulare, sic ambuietis, ut abundetis magis: siquidem gloria patris, sapientia filiorum . Nam et nostram non mediocriter
Abbreviated transcription (Latin):
stati: nec iam in fide ambulas. s in spe¬
cie regnas. Absit ut imminuta nedũ
exinanita tua illa tã oꝑosa caritas re¬
putetur: cũ ad fontẽ ipsũ caritatis eterne
ꝓcumbis. pleno hauriens ore. cuiꝰ & ipsa
priꝰ stillicidia sitiebas. Non potuit mor¬
ti ced̾e̾ caritas fortis ut mors: immo &
morte fortior ipsa. Nam & decedens ñ
erat immemor ur̃i. affectuosiꝰ uos com¬
mendans d̾o: & nram qͦ exiguitatẽ soli¬
ta illa sua mansuetudine & humilitate
&e in spiritalibꝰ siquid nr̃a in his exigui¬
tas. ꝑ beati huiꝰ patͥs nr̃i merita umqͣm
potuerit. & in corporalibꝰ si qñ forte opor¬
tunitas preberet᷑. omẽm uob̾ ꝯsolationem
impend̾e. tota deuotione paratos. Et nẽ
destitutionẽ toto miseream᷑ affectu: & eo am¬
pliꝰ uob ꝯpatim᷑. qͦ nos ampliꝰ ex hoc noui¬
mꝰ debitores. Magnificauit enĩ dñs fac̃e
nob̾cũ: cũ locũ ntm̃ dignatꝰ ẽ beate mor¬

Expanded text:
stati, nec jam in fide ambulas, sed in spestati, nec jam in fide ambulas, sed in specie regnas! Absit ut imminuta, nedum exinanita tua illa tam operosa charitas reputetur, cum ad fontem ipsum charitatis aeternae procumbis, pleno hauriens ore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non potuit morti cedere charitas fortis ut mors, imo et morte fortior ipsa. Nam et decedens non erat immemor vestri, affectuosius vos commendans Deo, et nostram quoque exiguitatem solita illa sua mansuetudine et humilitate et in spiritualibus, si quid nostra in his exiguitas per beati hujus Patris nostri merita unquam potuerit; et in corporalibus, si quando forte opportunitas praeberetur, omnem vobis consolationem impendere tota devotione paratos. 3. Et ndestitutionem toto miseramur affectu: et eo amplius vobis compatimur, quo nos amplius ex hoc novimus debitores. Magcum, cum locum nostrum dignatus est beatae mor
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ ꝯgratulam᷑ ei qͥ de labore ad requiẽ. de
ꝑicłõ ad securitatẽ. de mundo tnͣsiit ad
patrẽ. Itaq & piũ ẽ malachiã flere de¬
functũ: & piũ mag̃ malachie ꝯgaudere
iuuenti. Numqͥd ñ uiuit: Utiq ⁊ beate.
Uisꝰ ẽ ocłis insipientiũ mori: ille autẽ
est in pace. Dehinc etiã utilitatis ꝓpͥe ꝯsi¬
d̾ atio erultandũ nob̾sugg̾it & letandum.
qd̃ tam potens nos patronꝰ ad celestẽ
curiã tã fidelis p̃cesserit aduocatꝰ. cuiꝰ
& feruentissima caritas obliuisci neq̃at
filioꝵ. ⁊ ꝓbata scĩtas obtineat grãm a¬
pud deũ. Quis enĩ nc̃ malachiã scm̃
aut minꝰ posse ꝓdesse. aut minꝰ suos dili¬
gere audeat suspicari: Profecto cũ dili¬
geretur prius. certiora nc̃ sue dilectionis
adeo capit exꝑim̃ta: & cũ dilexisset suos
in finẽ dilexit eos. Absit autẽ ut tua nẽ
o anima scã minꝰ efficax estimet᷑ oratio.
qͣnͣdo p̃senti uiuidiꝰ supplicare ẽ maie¬

Expanded text:
si non congratulamur ei, qui de labore ad requiem, de periculo ad securitatem, de mundo transiit ad Patrem. Itaque et pium est Malachiam flere defunctum, et pium magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid non vivit? Utique et beate. Visus est oculis insipienest in pace. 2. Dehinc etiam utilitatis propriae consideratio exsultandum nobis suggerit et laetandum, quod tam potens suos patronus ad coelestem curiam, tam fidelis praecesserit advocatus: cujus et ferventissima charitas oblivisci ne queat filiorum, et probata sanctitas obtineat gratiam apud Deum. Quis enim nunc Malachiam sanctum aut minus posse prodesse, aut minus suos diligere audeat suspicari? Profecto cum diligeretur prius, certiora nunc suae dilectionis a Deo capit experimenta: et cum dilexisset suos, in finem dilexit eos. Absit autem ut tua nunc, o anima sancta, minus efficax aestimetur oratio, quando praesenti vividius supplicare est maje
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosis frĩbꝰ qui in hyb̾nia sunt.
& his maxime ogregationibꝰ qs
beate memorie malachias epc̃ fundauit.
solationẽ. Si haberemꝰ hic manentẽ ci-¬
uitatẽ: copiosissimis uire lacrimis plã¬
geremꝰ. talem nos amisisse conquẽ. Ce¬
terũ si futurã mag̃ inquirimꝰ ut opor-¬
tet. ẽ qͥdẽ ñ modica doloris occasio. tã
necessario duce destitiii. debet tñ relum
temꝑare scĩã. & dolorẽ spei fiducia delinre.
Nec mirari quẽpiã decet. si gemitũ extor-¬
quet affectꝰ. si desolatio lacrimas expͥmit:
modũ tñ adhibere necesse ẽ. immo & nõ
modice : ꝯͣsolari: intuentes ñ q̃ uident᷑. s
q̃ ñ uident᷑. Que enĩ uident᷑ temꝑalia
sunt: que autẽ ñ uident᷑ et̾na. Primũ qͥdẽ
ꝯgͣtulandũ ẽ anime scẽ. ne nos arguat
dẽ inopia caritatis: dicens ⁊ ipse qd̾ dis
ad apłos ait. Si diligeretis me gauderetis
utiq qr uado ad patrẽ. Preuenit nos ad

Expanded text:
eligiosis fratribus qui in Hibernia sunt, et his maxime congregationibus, quas beatae memoriae Malachias episcopus fundasolationem. 1. Si haberemus hic manentem civitatem, copiosissimis jure lacrymis plangeremus, talem nos amisisse concivem. Caeterum si futuram magis inquirimus ut oportet, est quidem non modica doloris occasio tam necessario duce destitui: debet tamen zelum temperare scientia, et dolorem spei fiducia delinere. Nec mirari quempiam decet, si gemitum extorquet affectus, si desolatio lacrymas exprimit: modum tamen adhibere necesse est, imo non modice etiam consolari, intuentes non quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna. Primum quidem congratulandum est animae sanctae, ne nos arguat de inopia charitatis, dicens et ipse quod Dominus ad Apostolos ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem . Praevenit nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
ignatio ur̃a fec̃ me familia¬
rem: familiaritas p̾sump¬
torem. Ad sit solita cordi nr̃o benig¬
nitas: ne forte p̃sumptio pariat in¬
dignationem. Audite tñ patient̃ ñ
solum quid eg̾im. s ⁊ cur eg̾im: si
forte causa factum possit uł aliqͣte¬
nus excusare. Ausus sum retinere
clericos lingonenses qͥuocati eran:
composita tñpace int̾ eos. ipsisq ꝑ¬
suasis stare deinceps de facienda
electione in b̃nplacito ur̃o ⁊ consilio
bonorum. sic̃ in litt̾is c̃ontinet᷑ ẽorũ.
Erat aut̃ ꝑnecessariũ eos hac uice
reman̾e ꝓpt̾ t̾ras ⁊ possessiones eccłie
q̃ date sunt p̃de ⁊ direptioni: dũ ñ est
qui custodiat aut deffendat. Itaq ꝑ¬
cet cura eligendi qđ d̃o placeat:⁊ fi¬
nem tandẽ accipiat eccłie iam diut᷑¬
na ⁊miseranda uexatio. Reliqͣ dicen¬
da cõmisimꝰ dõno herberto ab̃b̃i sc̃i¬
stephani diuionensis. ⁊ archidiaco¬
no lingonensi sociisq eorum. Adici
mꝰ oe uͥ archidiaconẽ lingonensem ⁊

Expanded text:
ignatio vestra fecit me familiarem, familiaritas praesumptorem. Adsit solita cordi vestro benignitas, ne forte praesumptio pariat indignationem. Audite tamen patienter, non solum quid egerim sed et cur egerim: si forte causa factum possit vel aliquatenus excusare. Ausus sum retinere clericos Lingonenses qui vocati erant, composita tamen pace inter eos: ipsisque persuasis stare deinceps de facienda electione in beneplacito vestro et consilio bonorum, sicut in litteris eorum continetur. Erat autem pernecessarium eos hac vice remanere, propter terras et possessiones Ecclesiae, quae datae sunt praedae et direptioni, dum non est qui custodiat aut defendat. Itaque pcet, cura eligendi qui Deo placeat et finem tandem accipiat Ecclesiae tam diuturna et miseranda vexatio. Reliqua vero dicenda commisimus domino Herberto abbati Sancti-Stephani Divionensis, et archidiacono Lingonensi, sociisque eorum. Adjicimus etiam, ut archidiaconum Lingonensem, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim cũ ñ sit copia ꝑsonarũ q̃ ẽt̃ sole
monast̾ia ex qͦ auob̃ discessimꝰ integre
ordinata sunt: ⁊ adhuc restant alia ꝓxi¬
me ordinanda. Curamꝰ tñ uñcũq euoca¬
re qͦs uob̾ mittamꝰ: cupientes ꝑ omnia
urĩs obedire mandatis.

Expanded text:
praesertim cum non sit copia personarum quae esse solebpraesertim cum non sit copia personarum quae esse solebmonasteria, ex quo a vobis discessimus, integre ordinata sunt; et adhuc restant alia proxime ordinanda. Curamus tamen undecunque evocare, quos vobis mittamus; cupientes per omnia vestris obedire mandatis.
Abbreviated transcription (Latin):
lutõnes tam deuotus suscipio:
qͣm modicus sum ad illa. Modi¬
cus dix̾im dignitate: sñdeuo¬
tione. Querimonie regis. nr̃e sunt:⁊ maxi¬
me illa qͣm dignant̃ expͥmitis de inua-¬
siõe imꝑii. Regis dedecus: regnidiminu¬
tionem nũqͣm uolui: uolentes odit aĩa
mea. Legi qͥppe. Omĩs anima potestati¬
b sublimiorib subdita sit. Et. qui po
sententiam cupio uos ⁊ omĩmodis moneo
custodire. in exhibenda reu̾entia sũme &
apłice sedi ⁊ beati pet̾ uicario: sic̃ ip̃ãm
uob̾ uultis ab uniu̾so seruari imꝑio.
Sunt q̃ ñputai scribenda: p̃sens ea for¬
tassis oportumꝰ intimarem.¬
mem q recepimꝰ ⁊ leta ñciantẽ
de ur̃a incolumitate & gła. de pace & ꝓ¬
sꝑitate eccłie. de curie statu flo¬
rente ⁊ ualente: postremo de grã ⁊ beni¬
uolentia q̃ nob̃ ap̃uos ꝑseu̾at. Bene sua
mĩa ds̃ dignatꝰ ẽ fac̾e uob̾cũ: facti .s. le¬
tantes. U̾um qd̃ uob̃ de mitrendis ad
uos fr̃ib placet. difficile adimplebit᷑:

Expanded text:
ones tam devotus suscipio, quam modicus sum ad illa. Modicus dixerim dignitate, sed non devotione. Querimoniae Regis nostrae sunt, et maxime illa, quam dignanter exprimitis de invasione Imperii. Regis dedecus, regni diminutionem nunquam volui: volentes odit anima mea. Legi quippe: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: et, Qui potam tamen sententiam cupio vos, et omnimodis moneo custodire, in exhibenda reverentia summae et apostolicae Sedi, et beati Petri Vicario, sicut ipsam vobis vultis ab universo servari imperio. Sunt quae non putavi scribenda: praesens ea fortassis opportunius intimarem. recepimus, et laeta nuntiantem de vestra incolumitate et gloria, de pace et prosperitate Ecclesiae, de curiae statu florente et valente, postremo de gratia et benevolentia, quae nobis apud vos perseverat. Bene suaia Deus dignatus est facere nobiscum; facti sumus laetantes. Verum quod vobis de mittendis ad vos fratribus placet, difficile adimplebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
UI multa mͥ ur̃ȩ erga me
dignationis udicia p̾be¬
atis. hoc me maxime toto uobis
affectu dilectionis astringit. qͦd
cum sciam me ur̃am iam ꝓ mul-¬
tis ausum fuisse int̾pellare digni¬
tatem: in nullo t̾n repulsum
me memini. Hinc ñ immĩto fa¬
ctus fidentior: rursus ꝑ canoni¬
cis de larracurte ñ dubius p̾¬
cator accedo. Non qͥdem ꝓ ip̃oꝵ
iure nunc p̾cor. in tantũ quip¬
pe de ur̃a iusticia ⁊ legalitate
confidens: ut nec hosti ut̃o in
urã curia placitanti de suo iu¬
re timendum ẽẽ existimẽ. S ħ
ẽ. qͦd ꝓ ip̃is & cum ip̃is omni qͣ
possum ab sens supplicatione de¬
posco ⁊ qͦd eis omĩno eẽ cognoui

Expanded text:
um multa mihi vestrae erga me dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte non dubius precator accedo. Non quidem pro ipsorum jure nunc precor, in tantum quippe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curia placitanti de suo jure timendum esse existimem: sed hoc est quod pro ipsis et cum ipsis omni, qua possum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
tam manifesta ẽ ut multitudo rep̃¬
hendentiũ uideat᷑ ĩpudentiã obdurasse.
Quod si ⁊ hec ipsa cernunt᷑ gratas ex¬
cedere compendii metas: uob̃ o dũe
donate. qui me ⁊ in ħ ꝓpͥam ꝓdere
coegistis imꝑitiam. dum morẽ mo¬
dumq sollempnẽ inscͥbendo ser¬
uare nescierio::¬

Expanded text:
tam manifesta est, ut multitudo reprtam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare nescieri
Abbreviated transcription (Latin):
odecim humilitatis gradꝰ magist̾
ur̾ edisserit. ꝓpͥisq distinguit de¬
scͥptionib: in quo queso illoꝵ do¬
cetur aut continet᷑. ut hoc fastu de¬
lectari monachꝰ. has querere debe¬
at dignitates: Labor ⁊ latebre ⁊ uo¬
luntaria pauꝑtas. hec sunt mona¬
choꝵ insignia: ħ uitam solent no¬
bilitare monasticã. Ur̾i aũ oculi
omne sublime uident. urĩ pedes
omne forũ circueunt. ur̃ȩ linguȩ
in omib audiunt᷑ conciliis: ur̃e
manꝰ omne alienum diripiunt
patͥmoniũ. Tamen si ita oportet
ut emancipati a subiectione pos¬
tificum. pari cum successorib apłoꝵ
lempniũ indum̾̃toꝵ insignib
attollamini. cur ñ ⁊ sacros ordi¬
nes celebratis. ⁊ bndictiones datiᷤ
in ppłis: Quã multa moueor di¬
cere adu̾sus impudentissimã pre¬
sumptionẽ: s frenat impetum.
qͦd aurib occupatis scribere me
recolens. longiori lectione uereor
fieri onerosus archiep̾o: ⁊ qr res

Expanded text:
odecim humilitatis gradus Magister odecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne forum circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successoribus apostlemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res
Abbreviated transcription (Latin):
tum desuꝑ. Iam tunc ꝑ se loque¬
batur. ⁊ in se exꝑiebat᷑: qͦd post ꝑ
apłos clamauit in eccłiis. Non ẽ
suo adu̾sario xͦ restit̾it. Aut dicite
si audetis sui p̾sulis dm ordinati¬
onem nescire. cũ romani p̾sidis po
dum multo labore ac p̾cio apłice
adepti pͥuilegiis ꝑ ip̃a sͥ uendi¬
cant insignia pontificalia: uten¬
tes ⁊ ip̃i more pontificũ. mitra. anu¬
lo. atq sandaliis Sane si attendit᷑
rerum dignitas: Hanc monachi
abhorret ꝓ fessio. Si minist̾ium.so¬
lis liquet congruere pontifici¬
bus. ꝓfecto ẽẽ desid̾ant: qͦd uidi
gestiunt: m̃toq ñ queunt ẽẽ
subiecti. quib iam ipso se com¬
ꝑant desid̃ĩo. Quid si⁊ nom̃ eis
conferre pͥuilegioꝵ poss auctori¬
tas: Quanto putas auro redimereit.
ut appellarent᷑ pontifices: Quo ista
omonachi: Ubi timor mentis. uͥ
rubor frontis: Quis inqͣm ꝓbatoꝵ
monachoꝵ tale aliquid aut u̾bo
docuit. aut reliquit exemplos Du¬

Expanded text:
esset desuper . Jam tunc per se loqueesset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post per apostolsuo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani Praesidis potdum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Du
Abbreviated transcription (Latin):
to enim ñ cunctat᷑ p̾side suꝑbo: qͥ
se iure regem głatur suꝑ omnes
filios suꝑbiȩ. Quis dabit mͥ centũ
in mei custodiam deputari pasto¬
res: Quanto plures sentio. curam
gerere mei: tanto securior exeoin
pascua. Stupenda insania. Ani-¬
marũ ñ cunctor turbas mͥ custo¬
diendas colligere: ⁊ unũ suꝑ ꝓpͥã.
grauor hr̃e custodem: Et qͥdem
subiecti me de reddenda ꝓ se rõ¬
ne sollicitant. Quiaũ p̾sunt mͥ:
ip̃i potius paulo dicente ꝑu¬
gilant. tanqͣm rõnem ꝓ me reddi¬
turi. Illi ⁊ si honorant onerant:
hii ñ tam p̾munt qͣm ꝓtegunt.
Scio me legisse. Iudicium duris¬
simũ hiis qui p̾sunt: exiguo aũ
concelitur miscd̃ia. Quid gͥ uos
o monachi sacerdotũ grauat au¬
ctoritas: Metuitis infestationẽ.
S siquid patimini ꝓpt̾ iusticiã:
beati. Scłaritatẽ contempnitis
S scłarior nemo pilato: cui dñs
astitit iudicandus. Non hr̾es in¬
quit in me potestatem: nͥ tͥ eẽt da

Expanded text:
to enim non cunctatur praesidere superbo, qui to enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem conceditur misericordia . Quid igitur vos, o monachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data
Abbreviated transcription (Latin):
putas iniuiriam pͥorat᷑ minorẽ sũ¬
mis uicłi sacerdotib. ñ magis in¬
dignũ estimandũ ẽ. minimũ uo¬
cari in regno cȩloꝵ: Si multũ su¬
ꝑbus es: plus minimꝰ qͣm minor
uocari confundẽ. Minor quippe
uilitas ẽ: minorẽ uidĩ qͣm mini¬
mum. Longe aũ p̾stantiꝰ solis sub¬
di ep̃is: qͣm uniu̾sitati. S ñ ꝓpt̾¬
me inqͥt facio. s quero eccłȩ lib̾tatẽ.
Olib̾tas omini ut ita loquar serui¬
tute seruilior. Patient̾ ab huiꝰmodi
lib̾tate abstineam: que me pessime
addicat suꝑbiȩ seruituti. Plus timeo
dentes lupi: qm uirgam pastoris. Cer¬
tus sum enĩ ego monachus ⁊ mona-¬
choꝵ qualiscũq abbas. si mei qnq põ¬
tificis a ꝓpͥis ceruicib excut̾e̾ iugũ tẽptau̾o.
qͦd sathanȩ mox tẏrannidi me ip̃m
subicio. Adu̾tens nimirũ cruenta
illa bestia que circuit querens quẽ
deuoret elongatam custodiam: heu
statim insilit in p̾sumptorẽ. Meri¬

Expanded text:
putas injuriam prioratus, minorem sumputas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestantius, solis subdi episcopis, quam universitati. 35. me, inquit, facio, sed quaero ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Meri
Abbreviated transcription (Latin):
mouere. Quoꝵ gͦ tͥ indigniꝰ con¬
sortiũ iudicas delicatoꝵ magistro¬
rum qͦs u̾itas increpat: an obedi¬
entium monachoꝵ qͦs amicos suos
cõmemorat: Ait siqͥdem. Uos ami¬
ci mei estis: si feceritis que ego p̾cipi¬
o uob̾ uides gͥ quale ẽ iubere qͥd
ip̾e ñ feceris. aut nolle facẽ qͦd do¬
cueris: Deinde ut taceam illud de
regula. uͭ a sco bndicto tͥ p̾cipitur
ut que doces discipłis ẽẽ contraria
in tius factis indices ñ agenda. ut
item p̾t̾mittam. qͦd aꝑte diffinit.
t̾cium humilitatis eẽ gradum. ut
quis ꝓ dĩ amore omni obedientia
se subdat maiori: in regła u̾itatis
attende qͦd legit᷑. qui soluerit inqͥt
unũ de his minimis meis manda¬
tis. ⁊ docuerit sic homines: mini¬
mꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. P inde tu
docens ⁊ renuens obedire: ñ mini¬
⁊ soluere conuinceris. Itaq doctor
n⁊ solutor mandati: minimꝰ tu uo¬
candus es in regno cȩloꝵ. Sigͦ tu

Expanded text:
movere . Quorum ergo tibi indignius conmovere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non miniet solvere convinceris. Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾latum necessitas. Ut aũ ñ p̾iudi¬
cet necessitas ꝓfessioni: accedat ñ
succedat p̾latio monachatui. Alio¬
qͥn qͦmͦ illud implebit᷑. pͥncipem
te constituerunt. esto int̾ illoᷤ tan¬
qͣm unꝰ ex illis: Quomͦ tanqͣm unꝰ
ex illis: manens int̾ humiles suꝑbꝰ
int̾ subditos rebellis. immitis int̾
mansuetos: Ut te putemꝰ tanqͣm
unũ ex illis: uideamꝰ tam exhibere
paratum. qm exigere obedientiam
uideamꝰ tam libent̾ p̃positis obtẽ¬
ꝑare subiectũ. qͣm imꝑare subie¬
ctis. Quod si semꝑ uis obedientes
qͣm unũ ex illis. dum unꝰ eẽ renuiᷤ
ex obedientib. A quib dum te su-¬
ꝑbiendo segregas. quoꝵ aggregeris
consortio patent̾ adu̾timꝰ. ⁊ si tuuł
impudent̾ contempnis. uł impru¬
dent̾ dissimulas. Reputari ꝓfecto
int̾ illos te nou̾is. de quib scͥptũ
ẽ. Alligant onera grauia. ⁊ impor¬
tabilia.⁊ imponunt humeris ho-¬
minũ: digito aũ suo uolunt ea

Expanded text:
praelatum necessitas. Ut autem non praejudipraelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes quam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
putai̾um ẽẽ tegendũ: Quicqͥd appo¬
suero cruentabit᷑. ⁊ maior erit con¬
fusio uoluisse celare. cum celari ne¬
in p̾sentiarũ ab hmodi mordacib
curis m̾tem facit ẽẽ quietã: ⁊a mi¬
nacib penis in futuro securã reddit
conscĩam. Hec urõs pat̾ animos
ab hoꝵ om̃iũ pestifera emulatione
compescat. Audite potiꝰ ꝓpħam ta¬
lit̾ a talib dehortantẽ: Noli inqͥt
emulari in malignantib: neq
relau̾is facientes iniqͥtatẽ. Emula¬
in ĩmensum. nec se ultͣ se exten¬
dentẽ. nec audentẽ se ut ip̃e fa¬
tet᷑ comꝑare quibdã qui semet
ip̃os cõmendant: s se sibi cõꝑantẽ.
⁊ metientẽ scdm mensurã regulȩ
qͣm mensus ẽ ei ds. Audiendo etiã
ex eius ore. Nolite fraudare in¬
uicem: ꝓpͥis placebit ẽẽ contentũ.
Qui ⁊ ꝓuocans ad humilitatem:
ptionis o monachi: Neq enum qr
p̃lati monachis: ideo ñ monachi.
Nempe monachũ facit ꝓfessio:

Expanded text:
putaverim esse tegendum? Quidquid appoputaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nein praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulaoriantem in immensum, nec se ultra se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, ptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio,
Abbreviated transcription (Latin):
fica cõminatio. Ue qͥ coniungitis do¬
mũ ad domũ. ⁊ agrum agro copula¬
tis: Nunquid in hiis dũtaxat ex¬
gius ue istud metuendũ ẽ. ñ aut̃
cũ urbes urbib. aut ꝓuinciȩ ꝓuin¬
ciis continuant᷑. Immo etiam respõ¬
deant si uolunt. se imitari dñm
xp̃m. facientes ⁊ ip̃i ut᷑q unũ. addu¬
centes ⁊ ip̃i ex diu̾sis pascius gre¬
ges: ut fiat unꝰ pastor ⁊ unũ ouile.
Huiꝰ rei gr̾ã ñ pigͥtant᷑ crebro te¬
rere limina apłoꝵ inuenturi ⁊ ibi
qͦd magis dolendum ẽ. qui suȩ fa-¬
ueant imꝓbȩ uoluntati. ñ qͦd ual¬
de romani curent qͦ fine res t̾minet᷑.
s quia ualde diligunt munera
secunt᷑ retbutiones. Nude nuda
loquor. nec retego uerenda: s in
moderni noe uñ a nob̃ possent ali¬
quatenꝰ oꝑiri. Nunc uͦ cernente
orbe. mundi fabulam soli tacebimꝰ:
saput meũ undiq cõquassatũ ẽ
⁊ ego sanguine cͥcumqͣ ebulliente

Expanded text:
fica comminatio, Vae qui conjungitis dofica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominum Christum, facientes et ipsi utraque unum, adducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed imoderni Noe, unde a nobis possent aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo que ħ tam odiosa p̾sum¬
ꝑtio. quis hic tantꝰ ardor dũan¬
di suꝑ t̾ram. que pͥncipandi tã
effrenis cupiditas: serte cũ pͥmũ
tractus es ad cathedram. flebas:
refugiebas. uim querebariᷤᷤ mul¬
tum ad te ⁊ om̃no supra te ẽẽ
dicens. miserũ clamitans ⁊ indi¬
gnum. qui ñ ẽẽs idoneus tam
scõ minist̾io: tantis ñ sufficeres
curis. Quid gͥ nunc uererunda
de pulsa formidine sponte ambis
ad ampliora: ĩmo irreu̾enti auda¬
cia ꝓpͥis ñ contentꝰ inuadis aliena:
sur hoc : fõrte ut płes ppłos salues:s
S in alienam messem tuã mitt̾e
falcem iniuriosum ẽ. Ut tuȩ p̾stes
eccłȩ s S eccl̃arũ sponso ñ placet ta¬
le uniꝰ increm̃tũ: qͦd sit detͥmentũ
altius. Crudelis ambitio ⁊ incredibi¬
lis: si fidem oculi ñ astruerent. uix
tenent manꝰ: qͥn illud ad litt̾am
impleant qͦd legit᷑ in ꝓpħa. Secue¬
runt pregnantes galaad. ad dila-¬
tandum t̾minos suos. Uẽ illa t̾ri-¬

Expanded text:
Rogo, quae haec tam odiosa praesumRogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere falcem, injuriosum est. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiarum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terri