comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auiro sumptaest uel quod sit masculiniiugorissimilis. pubertatemautero: esgendo
morado loscontes apꝑ ellantus min didoles censautem ab adolendo dictus atererescendo
uodedoles cames s uopi diatuta loquens nuitur scentem fructum adoles centemnuocaut
unt datt hnbubus iuenci cum auctudis discesserint. Lamũero mel a oe masor iner ius
dicuntiu burias mulenc diraitemnun cupatur utat lactantius qu odimnaior mes u eses

Expanded text:
a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem egressi a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem egressi mox adulescentes appellantur. Adulescens autem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit. iunt, ut in bubus iuuenci cum a uitulis discesserint. Iam uero mediae aetatis proprie dicuntur uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod maior in eo uis est
Abbreviated transcription (Latin):
tute autem & senium hoc differt: quod senectus est uergens aetas aiuuentute senium
uondumtam̃ decrepita. senuimuero est festa antiqui extrema aetas &iutã ultimã alieran
PMICRIR FANTE EEEVERVM : In fans dicitur qui nondum faripotest. pueri
uero apuritate uocatisunt quasi puros. siue quia nondum lanuginem fleremq genari
induunt Puella autem a paruitate uocata quasipulla: unde& pupillos & pupillas. non
praconditione sed proetate pueriliuo camus puerolim & masculus & femuina a prellabor¬
tur sicut in fans haec consuetudo communis. puerperamuocat proprieaaterpurrur¬
ras dici quae primum enixesunt parituae: Etquodpueriae id est puellae adio dium par¬
ant egr essi puerutum masculi puberes nuncupantur qui iam gignen diposuibilitarem
sumunt s femi neuer o uirginos ueluira ginesdicuntur. dicta autem uiraga uel quod

Expanded text:
tutem autem et senium hoc díffert, quod senectus est uergens aetas a iuuentute in senium, tutem autem et senium hoc díffert, quod senectus est uergens aetas a iuuentute in senium, nondum tamen decrepita; senium uero est fessa atque extrema aetas et uitam ultimam anelans. Inter infantem et puerum. Infans qui nondum fari potest. Pueri uero a puritate uocati sunt quasi puros, siue quia nondum lanuginem floremque genarum inducunt. Puella autem a paruitate uocata, quasi pulla. Vnde et pupillos et pupillas non pro conditione, sed pro aetate puerili uocamus. Puer olim et masculus et femina appellabantur, sicut infans. Haec consuetudo communis puerperam uocat. Proprie autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est puellae, admodum pariant. Egressi pueritiam masculi puberes nuncupantur, qui iam gignendi possibilitatem sumunt; feminae uero uirgines uel uiragines dicuntur. Dicta autem uirago uel quod
Abbreviated transcription (Latin):
Prima hominis a etas. infantia est: Secunda : pueritia : Tertia adolescentia: Quarte
iuuentus : Quinta : senectus : Sexta senium : Primae aetatesingulis annorunterm¬
nantur Ebdomadibus propter simplicemuitam: Nam in fantia septimo an nofinitus
Quarto decimo pueritia : Dehinc sequens ad olescentia : Duabus constat ebdomadibus
propter intellectum & rationem quaeduo nondum erant in pueris & paruulis.: Haec
aetas a quinto decimo anno usq uicesimooctauo. posthaec succedens iuuentu stribus
ebdomadibus perman&. propterea triailla intellectum &actionem corporisq uirtu¬
tem ista actas auicesimo octauo anno exoritur. & in quad ragesimo nono consumatur
quando & in feminis partus deficiunt porro senectus quattuor ebdomadib completur
propter accidentem in illis tribus animi & corporis grauitatem Incipitenim haec aetas
aquinqua gesimo anno & septua gesimo septimo terminatur ultimum uero senium
nullo certo annorum tem pore difinitur sed solonaturae fine conduditur. Intersenec¬

Expanded text:
Prima hominis aetas infantia est, secunda pueritia, tertia adulescentia, quarta iuuentus, quinta senectus, sexta senium. Duae primae aetates singulis annorum terminantur ebdomadibus, propter simplicem uitam. Nam infantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia; dehinc sequens adulescentia duabus constat ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueris, et porrigitur haec aetas a quinto decimo anno usque ad uicesimum octauum. Post haec succedens iuuentus tribus ebdomadibus permanet, propter tria illa, intellectum et actionem corporisque uirtutem. Ista aetas a uicesimo octauo anno exoritur et quadragesimo nono consummatur, quando et in feminis partus deficiunt. Porro senectus quattuor ebdomadibus conpletur propter accedentem in illis tribus animi et corporis grauitatem. Incipit enim haec aetas a quinquagesimo anno et septuagesimo septimo terminatur. Vltima uero senium nullo certo annorum tempore definitur, sed solo naturae fine concluditur. Inter senec
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbis uel re uelationibus similibus agnoscuntur. A Histantum modis diuina operatio deda¬
ratur. e Estalius figuratus mnodus cumex hunanis o peratio diuina signaturA Quot modis
fit .. Duobus cum atquae adanimum nr̃m pertinent: figuraliterdicuntur indõ. ut est furor
&ira & anima & paenitentia autea quae adcorpus uel percorpus tractantur ut est. pedes
manus digiti. aliquando enim & humanȩ operationis transferuntur addm̃. utcũdicitur
adp̃hende arma& seutum. omnia tameri haec p̃dictis quattuor speciebus operationis praesen¬
tiarum qualitate iungenda sunt
QUIBUS MODIS EXCOLLATIONE ADCREATULAS

Expanded text:
in verbis, vel revelationibus similibus cognoscuntur. Verum non his tantum modis divina operatio declain verbis, vel revelationibus similibus cognoscuntur. Verum non his tantum modis divina operatio declaratur: est namque et alius figuratus modus, cum ex humanis operatio divina signatur. Idque fit duobus modis: cum aut quae ad animum nostrum pertinet, figuraliter dicuntur in Deo, ut est furor, ira, et poenitentia: aut ea quae ad corpus vel per corpus tractantur, id est pedes, manus, digiti. Aliquando enim et humanae operationes transferuntur ad Deum, ut cum dicitur: Apprehende arma et scutum. Omnia tamen haec praedictis quatuor speciebus operationis pro sententiarum qualitate iungenda sunt. Quibus modis ex collatione ad creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
aant caera. ueltelas araneae. Itaetiam ds̃operatur. sedd s̃ideonatura uelessentia faceredicitur
ueuo luntas in eoquasi aliud aliquid de monstretur. &ideo uoluntate quia nihiloperari compel¬
litur sedessentialiter uult & uoluntate subsistit. A Da specialiter adereationem pertinen¬
tuam.  Vicumdicitur factor artifexcreator & similia quamuis dicatur & facere. prodispo¬
nere utest fecit salutem in medioterrae. sedtunc secundum speciem prouidentiae dicitur
ADaquae ad prouidentiam specialiter pertinent. X Vtdicitur adiutor precius omni potens & si¬
milia & Da ad praeparationem pertinentiam futurorum autcumdicituruia & spes. & re¬
fugum & similia. R. Da aduentum p̃paraturum ꝑtinentia. ⁊uitũds exultatio. gaudium &
cetera simlia omnia autem ad operationem ꝑtinentia. non in nominibus tantum. sedetiam

Expanded text:
cant ceras, vel telas araneae, ita etiam Deus operatur; sed Deus ideo natura vel essentia facere dicitur, cant ceras, vel telas araneae, ita etiam Deus operatur; sed Deus ideo natura vel essentia facere dicitur, ne voluntas in eo quasi aliud aliquid demonstretur: et ideo voluntate, quia nihil operari compellitur; sed essentialiter vult, et voluntate subsistit. D. Da specialiter ad creationem pertinentia. M. Ut cum dicitur Factor, Artifex, Creator, et similia: quamvis dicatur et facere, pro disponere, ut est: Fecit salutem in medio terrae : sed tunc secundum speciem providentiae dicitur. D. Da quae ad providentiam specialiter pertinent. M. Ut cum dicitur Adjutor, Praescius, Omnipotens, et similia. D. Da ad praeparationem pertinentia futurorum. M. Ut cum dicitur Via, et Spes, Refugium, et similia. D. Da ad eventum prcaetera similia. Omnis autem ad operationem pertinentia, non in nominibus tantum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Perquotspecies diuinitatis efficientia siueoperatio de signatur. quã greci energian nuncupant
ic quattuor autcraeatione aut prpuidentia circacreaturas. aut futurorũ circap̃parationes
aut praeparatorum exitu ueleuentum. A Dateo perationem ꝑtinentiam utcũdicitur
bonus exeomaximae quodq nonerant esse fecit hacfacit. & sapiens eo quodtam mirabiliter¬
ab eo mirabi liter cernimus. ab eo ordinata & fortis eo quod potuit. quaet ambene & sapienter
uoluit adimplere. Andõ haecessentia sunt anuoluntate. X Ds̃simplex est necestin eo aliud
essentia quamuoluntas. unde &omnia nomina operationis eius. lic& interse diffinitionib.
deferanta pcidipsum tamen nulla differentia ueldiuersitas inuenitur. Itaq & essentia uel
natura facit quia einihil acceden s est & tamenetiam uoluntate. quianihil neces sibge effi¬
at autco actus. nonenimsicutignis natura necessitate urit. autapes. naturale necessitate fabi¬

Expanded text:
Per quot species divinitatis efficientia sive operatio designatur, quam Graeci ἐνεργείαν nuncupant? M. Quatuor: aut creatione, aut providentia circa creaturas, aut futurorum circa eas praeparatione, aut praeparatorum exitu vel eventu. D. Da ad operationem pertinentia. M. Ut cum dicitur Bonus; ex eo maxime quod quae non erant, esse fecit ac facit: et Sapiens, eo quod tam mirabiliter cuncta cernimus ab eo ordinata: et Fortis, eo quod potuit, quae tam bene et sapienter voluit, adimplere. D. In Deo, haec essentia sunt, an voluntates? M. Deus simplex est, nec est in eo aliud essentia quam voluntas: unde et omnia nomina operationis ejus, licet inter se definitionibus differant, apud ipsum tamen nulla differentia vel diversitas invenitur. Itaque et essentia vel natura facit, quia ei nihil accidens est; et tamen etiam voluntate, quia nihil necessitate efficit, aut coactus. Non enim, sicut ignis naturali necessitate urit, aut apes naturali necessitate fabri
Abbreviated transcription (Latin):
tialiter utdicitur sicut admorsendicit. Ego sumds̃ patristui abraham ds̃isaac. ds̃ia cob.
Vnde & paulus a postolus uolens nuncupatiuum dĩ nomen ab essentiale discernere. deredemp¬
tore nostro locutus esidicens quorum patres & ex quibus xp̃s secundum carnem qui est super
dm̃ pharaonis. & sicut morses ait. Si quis hocuel illud fecerit ad plica illum addeos uide¬
nuncupatiue diciturds̃ interomnia. qui uero essentialiter dĩ superomnia ẽ. utergo os¬
tender& xpm̃ naturaliterdm̃ non huncdm̃tantum sed dm̃ superomnia eẽ memorauit

Expanded text:
 ipse ad Moysen ait: « Ego sum Deus Patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Unde Paulus apostolus, velens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, de Redemptore nostro locutus est dicens: « Quorum patres ex quibus Christus secundum carnem, qui est super Deum Pharaonis. Sicut iterum Moyses ait: Si quis homo hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videnuncupative dicitur Deus, inter omnia est; qui vero essentialiter Deus, super omnia est. Ut ergo ostenderet Christum naturaliter Deum, non hunc Deum tantummodo, sed Deum super omnia esse memoravit
Abbreviated transcription (Latin):
exmorte uicturos atq id eocum senescit mortem corporum prodit: cumaugeturaet᷑¬
nitatem indicat animarum. nonnumquam uero eademluna etiam eodesiam accipnis
proeo quod sicut ista a sole. sic ecclesia axp̃o inluminatur sicutenim luna deficit atq
crescit Ita ecdesia defectus habet & ortus. frequenter enim de fectibus suis creuit
&hismeruit adimplere dumper sequutionibus minuitur & confessorum marti¬
ria coronantur. Itemsicut luna larga est foris & dux humentium substantiarum
ituetelesiabaptismi & predicationum & quem ad modum lina crescente erescunt
&romine s fruetus atq ea minuente minuuntur. nonaliter intellegimus eecdest
in cuius ineremento proficimus cumipsa. cum ueropersequutionem patitur &
minuetur & noscum illo patimur & minuemur. Item septem forinas biab& linq¬
snarot gratias meritorum ecdesia. łodem constat numero etiã distributio caris

Expanded text:
ex morte victuros; atque ideo cum senescit, mortem corporum prodit; cum augetur, aeteex morte victuros; atque ideo cum senescit, mortem corporum prodit; cum augetur, aeternitatem indicat animarum. 6. Nonnunquam vero eadem luna etiam Ecclesia accipitur, pro eo quod sicut ista a sole, sic Ecclesia a Christo illuminatur. Sicut enim luna deficit atque crescit, ita Ecclesia defectus habet et ortus. Frequenter enim defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur, et confessorum martyrio coronatur. Item sicut luna larga est roris et dux humentium substantiarum, ita Ecclesia baptismi et praedicationum. Et quemadmodum, luna crescente, crescunt omnes fructus, atque ea minuente, minuuntur; non aliter intelligimus et Ecclesiam, in cujus incremento proficimus cum ipsa. Cum vero persecutionem patitur et minuitur, et nos cum illa patimur et minuimur. 7. Item siseptimam, bicornem. Eodem constat numero etiam distributio charis
Abbreviated transcription (Latin):
cere . illud certe manifestum est & cuius aduertente facile cognitum quod luna non au¬
geatur ad oculis nros nisi sole recedendo necminuatur nisi ad solem exparte alia propin¬
quandum ab illo ergo accipilumen & cum sub illo est semper ex iguaest: Cumuero abil
longius abscesserit fit ampla suoq ambituplena sienimsuolumine uteretur. necesse
erat semper eameẽ aequalem. necdie tricesima exilem fieri & si suo lumine uteretur
nuus numquam edrpsis fier& Ceterum quantum ad intellectum pertin& mrsticũ
luna huius mundi speciemten&. quia sicut ista menstruis completionibus deficit. Ita
mundus ad conpletionem temporum currens cotidianis defectibus. luna quippe ede¬
mentis sui uarietate diuersis cursibus desin& utcrescat: crescit uidesinat. sedideo a¬
ternis uicibus commutatione sideris representat. ut doce athominesexortumoriturus

Expanded text:
cere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non aucere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi a sole recedendo, neque minuatur, nisi ad solem ex parte alia propinquando. Ab illo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si suo lumine uteretur, hujus nunquam eclipsis fieret. 5. Caeterum, quantum ad intellectum pertinet mysticum, luna hujus mundi speciem tenet, quia sicut ista menstruis completionibus deficit, ita mundus ad conflationem temporum currens quotidianis defectibus cadit. Luna quippe elementi sui varietate diversis cursibus desinit ut crescat, crescit ut desinat. Sed ideo alternis vicibus commutationem sideris repraesentat, ut doceat homines ex ortu morituros, et
Abbreviated transcription (Latin):
& sola iterum obscura pars possit uidere quod fieridicunt cum lumen lunae uidetur crescro
usq ad quintam decimam & rursususq tricesima minui & redire ad cornua . donec peni¬
tus nihilinea lucis appareat. At contra aliidicunt lunam non suo fulgore lucere. sed a slo
accipere lumen. solenim illilocum superior est. hinc euenit ut quando subillo est parte
superiori luceat. inferioremuero quam habet adterras obscura sit. Cumuero ab illodis¬
cedere coeperit. Inlustretur etiam a parte quam hab& adterras. Incipiens a cornibus
sicq paulatim sole longius descendente. parsomnis superior inluminatur donec effici¬
atur quinta decima luna. postdimidium autem mensem cum coeperit ex alio semi¬
circulo propinquare soli quanto magis a superiore parte in lustratur. tanto magis abta
parte quamterris auertit. non potest excipere radiussolis & proptere a uidetur decres¬

Expanded text:
 sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere  sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam, et rursus usque ad tricesimam minui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. 3. At contra alii dicunt lunam non suo fulgere lumine, sed a sole accipere lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Cum vero ab illo discedere coeperit, illustretur ex ea parte, quam habet ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sole longius discedente, pars omnis subterior illuminatur, donec efficiatur quintadecima luna. Post dimidium autem mensem, cum coeperit ex alio semicirculo propinquare soli, quanto magis superiore parte illustratur, tanto magis 31 ab ea parte quam terris avertit, non potest excipere radios solis, et propterea videtur decres
Abbreviated transcription (Latin):
Ait sc̃ agustinus in psalmo decimo expositione quaeritur inquit undehabeat lumen luna
duaetamen opinionest raduntur sed quae sithorumuerax dubium fertur possequemquam
scire : aliinamq dicunt proprid̃ eam habere lumen globiq eius unam partem eẽ lucisluã
aliam obscuram &dummouetur incirculum eadem parte qualuc& paulatim ad terras
conuerti & uideri a nobis possit. &ideo prius quasi corniculato lumine fulg&. nam& sisor¬
maspilam exparte mediam candidam. & partem obscuran. tunceam partem qua e obscu¬
raest sico ramoculis habeas : nihilcandoris aspicias cum cõeperis illam partem candidam
paulatim adoculos conuertere: primum ueluti cornua candoris uidebis. dehinc sen¬
simcrescit donec tota pars candens obponatur oculis & nihilobscurum alterius par¬
tis uideatur : quam sibi denuo paulatim conuerteris incipit obscuritatis apparere
& candor iinui : donec iterum ad cornua redeat. Ac sic totus candor ab oculis auertat᷑¬

Expanded text:
tus Augustinus in Psalmi decimi expositione: « Quaeritur, inquit, unde habet luna lumen. Duae tantum opiniones traduntur, sed quae sit harum verax, dubium fertur quemquam scire posse. » Alii namque dicunt proprium eam lumen habere, globique ejus unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, et dum movetur in circulo suo, eamdem partem, qua lucet, paulatim ad terras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculato lumine fulget. 2. Nam et si formes pilam ex parte media candidam, ex parte obscuram, tunc eam partem, quae obscura est, si coram oculis habeas, nihil candoris aspicies; cum coeperis illam candidam partem paulatim ad oculos convertere, primum veluti cornua candoris videbis; dehinc sensim crescet, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurum alterius partis videatur; quam si denuo paulatim converteris, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, ac sic totus candor ab oculis avertatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
substantialiter dicuntur. ut . ẽ
deus magnus omni potens. et quicqͥd
tatis significans : quedamrela
quia eiusdẽ substantiae filius ꝓculdu¬
non substantiae nomenest. Sed re
uersus ad filiũ : non sic dicimꝰ filium
patrem esse quomodo dicimus filiũ
deum esse. Nec ita dicimus patrẽ
filium esse. sicut diͣnus deũ esse : quia
deus substantialiter dr̃ pater et
filius et sp̃s sc̃s relatiue dicuntur :¬

Expanded text:
substantialiter dicuntur, ut est, substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid tatis significans: quaedam itaqquia ejusdem substantiae Filius, procul dunon subsfertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse: nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse; quia Deus substantialiter dicitur, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus relative dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi prorsus in eo quod dicitur tercio
sc̃s personarũ trinitatem : In eo ue¬
ro quod semel dicitur dñs dr̃ sabaot
diuinae naturae cognoscimus umn¬
dendũ. ẽ patrem et filium et¬
Itẽ aeternũ in commutabilẽ : & singul
horum ds̃ et simul om̃s unus ds̃: et sin¬
gulis quisq horum plena et ꝑfecta.
et aeterna substantia & simul om̃s una
substantia : Quia quicquid .ẽ. pat̃
Ita &iam & filius eo qđ & deus est quod
substantia .ẽ. quoꝰ aeternitas ẽ. hoc
pater .ẽ hoc sp̃s scs ẽ : & quic qͥd
tia .ẽ. quod aeternitas ẽ . hoc ẽ.¬
pater et filius: una intrib: diuinitas
una essentia una potentia: Et qͥc¬
quid substanticliter dedõ dicipo¬
gatus fueris quid sit pater. respon¬
de: ds̃ : Interrogictus defilio res¬
ponde. ds̃: in terrogatus de spuscõ.
responde: ds̃ : Si interrogatus
fueris simulde patre et filio et
spũ scõ non deos seddm̃ responde
uendum est quod quaedã de dõ

Expanded text:
Sabaoth : ubi prorsus in eo, quod dicitur tertio, Sabaoth : ubi prorsus in eo, quod dicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, divinae naturae cognoscimus unidendutem, aeternum, incommutabilem. Et singulus horum Deus; et simul omnes unus Deus, et singulus quisque horum plena, et perfecta, et aeterna substantia et simul omnes una substantia. Quia quidquid est Pater Ita etiam et Filius, eo quod Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Patetia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici pogatus fueris, quid sit Pater, responde, Deus est. Interrogatus de Filio, responde, Deus. Interrogatus de Spiritu sancto, responde, Deus. Si interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde dum est quod quaedam de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
omnicoipsi gloria in scła scłorum
enecomus igitur firmis sims
pater aut filius ẽ: Vna est enĩ patris et
filii & sp̃s scĩ essentia : Inquanon ẽ aliud
pater aliud filius aliud sp̃s sc̃s quã uis ꝑ¬
sonaliter sit alius pater. alius filius alus
scripturarũ demonstrat᷑ inicio ubi ds̃
dicit : faciamus hominẽ ad imaginẽ et
similitudinẽ nram : Cumenĩ singulari
numero dixit imaginẽ: ostendit unã
naturã esse. ad cuius imaginẽ hamo
fier& : Cum uero dicit pluraliter
nrãm. ostendit dm̃ ad cuiꝰ imaginẽ homo
fiebat Non unã esse ꝑsonã : Sienim
illa una essentia patris & filii & sp̃sscĩ
ginẽ nrãm : seda dimaginẽ meã :Nec
dixiss& faciamus : sed faciam Si uero
in illis trib personis tres essent intelles
tras: Sed adunã imaginẽ unius dĩ
homo factus dicitur : ut unius scaẽ
trinitatis essentiaditer diuinitas in¬
timetur : hanc quoq trinitate
ꝑsonarum atq unitatẽ naturae:
ꝓpheta elucs reuelatam sibi nonta

Expanded text:
si gloria in saecula saeculorum eneamus igitur firmissime PPater aut Filius est. Una est enim Patris et Filii et Spiritus sancti essentia. In qua non est aliud Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius nstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris et Filii et Spirituginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset faciamus; sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligetras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 personarum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tac
Abbreviated transcription (Latin):
mori nec falli nec miseri. eẽ uo¬
luntate habemus. Vnde ex hoc
naturali instinctu beatos. eẽ uelle:
Omnib cõmune ẽ. hominib: lic&
diuerso modo in animis singulorũ
potiri t̃reno: Alii diuitus ab un¬
dare. Alii honorib: exaltari:
Quidã uero laudib celebres. eẽ
gaudent : alii uoluptatib inhiant
carnalib: : sed nequaquã in huiꝰ
uitae uolubilitate. uera in ueniri
poterit beatitudo: Quo circa tota
scãrũ series scripturarũ nos a terre¬
nis ad caelestia erigi adortatur.
ubi uera et sempiterna est beatitudo:
ad quã nisi ꝑfidẽ catholicae pacis
cooperante caritate dĩ & pximi.
neminẽ ꝑuenire posse certissi¬
mum est :

Expanded text:
mori, nec falli, nec miseri esse voluntatem habemus. Unde ex hoc naturali instinctu beatos esse velle omnibus commune est hominibus; licet diverso modo in animis singulorum potiri terreno; alii divitiis abundare; alii honoribus exaltari; quidam vero laudibus celebres esse gaudent; alii voluptatibus inhiant carnalibus; sed nequaquam in hujus vitae volubilitate vera inveniri poterit beatitudo. Quocirca tota sanctarum series Scripturarum nos a terrenis ad coelestia erigi adhortatur, ubi vera et sempiterna est beatitudo; ad quam nisi per fidem catholicae pacis, cooperante charitate Dei et proximi, neminem pervenire posse certissimum est.
Abbreviated transcription (Latin):
icut enĩ relatiue pater et filius
dicuntur : ita et sp̃s sc̃s ad patrẽ
et filium quodam modo relati¬
ue dicitur. quia patris et filii sp̃s ẽ:
sed ipsa relatio sp̃s scĩ nonita reciꝓcaratio¬
ne conuerti poterit. sicut pater et fili¬
miter dicitur ad patrẽ et filiũ. quia pa
patrem sp̃s scĩ. ne filius eius intellega¬
filii : sed non dicimus filiũ spiritus
nator donisui est: In quib nominib
circum ferri potest uicissim relatio
nis regula : ut sidicamus donator do¬
ni & donũ donatoris: quia in his uoci¬
bulis potuit inueniri usitata huica¬
tegoriae quae dicitur ad aliquidcs¬

Expanded text:
icut enim relative Pater et Filius dicuntur, ita et Spiritus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita reciprocatione converti poterit, sicut Pater et Filimiter dicitur ad Patrem et Filium, quia PatPatrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligaFilii, sed non dicimus Filium Spiritus nator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut si dicamus: donator doni et donum donatoris. Quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur, ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur : quia & pater sp̃s & filul
sp̃s Et pater sc̃s & filius sc̃srec
dicitur : Ergo ut in omnib: uindis
quae separatim utriusq personae conuꝰ¬
tate persona patri et filio ꝑom̃a aequa¬
lis coaeternus et consubstantialis : & haec
trinitas unus ẽ deus solus. bonus. magnus
Aeternus omnipotensipse sibi unitas dei¬
tas magnituda bonitas omnipotentia :
et quic quid adsẽ substantialiter dr̃: non
ita in relatiꝰuis uocabulis intellegendũ
est uel dicendũ quia dici non potest pat̃
sibi pater. uel filius sibi filius. uel sp̃s
bula adaliam ꝓculdubio personã re¬
uic quid ergo adsedicunt᷑ pater
et filius. non dicitur alter sine
altero id est quic quid dicuntur
quod substantiã eorũ ostendat. ambosi¬
mul dicuntur: si haec ita sunt : lã ergo
nec pater est deus nec filius deus sine

Expanded text:
qui de Patre et Filio aequaliter s; et Pater sanctus, et Filius sanctus recte dicitur. Ergo ut nominibus junctis, quae separatim utriusque personae convetate persona. Patri et Filio per omnia aequalis, coaeternus et consubstantialis. Et haec Trinitas unus est Deus, solus bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum; quia dici non potest, Pater sibi Pater, vel Filius sibi Filius, vel Spiribula ad aliam procul dubio personam reQuidquid ergo ad se dicuntur Pater et Filius, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Pater est Deus sine Filio, nec Fi
Abbreviated transcription (Latin):
sit docere quod nouit: Sciat ut̃q: se
suo dño acceptaae petcunice rationem
redditurũ: Tunc desiderabilẽ fide¬
lis seruus audi& uocẽ dñi dicentis.
Euge serue bone & fidelis. quia super
pauca fuisti fidelis. super multa te
constituã intra ingcaidiũ dñi tui:¬
mnis itaq scriptura ueteris ac nons
testamenti diuinitus inspirata si
catholice intelligitur. hoc insinuat
eiusdẽ substantiae. uniusq essentiae
atq inseparabilis indiuinitate uno¬
tis ĩ dõq non sunt tres dii sedunus ds̃
filium genuerit & idõ filius non sit or
pater ẽ : Filiusq apatre sit genituss
& idõ pater non sit qui filius . ẽ:

Expanded text:
sit docere quod novit. Sciat uterque se sit docere quod novit. Sciat uterque se suo Domino acceptae pecuniae rationem redditurum. Tunc desiderabilem fidelis servus audiet vocem Domini dicentis: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium DOmnis itaque Scriptura Veteris ac Novi Testamenti divinitus inspirata, si catholice intelligitur, hoc insinuat ejusdem substantiae, uniusque essentiae atque inseparabilis in divinitate unitatis. Ideoque non sunt tres dii, sed unus Deus Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est; S
Abbreviated transcription (Latin):
eniq aduerã beatitudinẽ ꝑue¬
nire uolentib: primo omiũ fides :¬
necessaria sicut apostolica doc& Auc¬
toritas dicens: sine fide. impossibile
est deo placere: Constat ergo ne¬
minẽ aduerã ꝑuenire posse beati¬
tudinẽ nisi dõ placeat : & deo ne mi¬
nẽ placere posse nisi ꝑ fidẽ : Fides
namq: bonorũ om̃iũ fundamentũ.
fides est humanȩ salutis in itiũ: sine
hac nemo ad filiorũ dĩ potest consor
grt̃m nec in futuro uitam posside¬
bit det̃nã : Et siquis non ambula¬
uerit ꝑfidẽ. non ꝑueni& ad speciem
Proinde omis anima rationalis aeta¬
te congrua discat̃ fidẽ catholicam.
maxime populi p̃dicatores xp̃iani
& aecclesiarũ dĩ doctores : ut possint
ueritati contradicentib resistere.
& catholicã amantib: pacẽ ꝓdesse :
Quomodo doc& quis qđ non dicit uł
qualit̾ pastor esse poterit. si pane
uitae gregem sibi commissũ pascere
ignorat. Nec erubescat nesciens
discere quod ignorat: nec sciens tardus

Expanded text:
 beatitudinem pervenire volentibus primo omnium fides necessaria est, sicut apostolica docet auctoritas, dicens: sine fide impossibile est Deo placere . Constat ergo neminem ad veram pervenire posse beatitudinem, nisi Deo placeat; et Deo neminem placere posse, nisi per fidem. Fides namque est bonorum omnium fundamentum. Fides est humanae salutis initium; sine hac nemo ad filiorum Dei potest consortequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam. Et si quis hic non ambulaverit per fidem, non perveniet ad speciem Proinde omnis anima rationalis aetate congrua discat fidem catholicam, maxime populi praedicatores Christiani, et ecclesiarum Dei doctores, ut possint veritati contradicentibus resistere, et catholicam amantibus pacem prodesse. Quomodo docebit quis quod non didicit? Vel qualiter pastor esse poterit, si pane vitae gregem sibi commissum pascere ignorat? Nec erubescat nesciens discere quod ignorat, nec sciens tardus
Abbreviated transcription (Latin):
Interfide & spem & caritatem hocdistat. fides est diuinitatis confessio & religionis soli¬
dumfundamentum. spes estbonorum exspectatio futurorum. caritas est ꝑfecta dilec¬
tio indm̃ & proximum hdrum prima credulitatem fou& praesentem.. Secunda pro¬
missa praestolatur futura. Tertia amorem conplect& ae ternum. Quae quidemtria
in huius uitae tempore itacopulantur. utaltera sine altera eẽ non possit Deniq ueracit
ordere uonpossumus nisieaquae promissa sunt speremus Neq poterimussustinere
promissa sidesit fidei credulitas firma necadher& fructus spei uel stabilitas fide i
nisifuerit per factacaritas xp̃i. quae & fidem ut credat adiuu&. &spemex pectationẽ
corrober&. Quis specialiter secundum a postolum interhas uirtutes tradetur princi¬
patus &cultus man& aeternus. Nam& fidescesabit dumfitura quae creduntur aduene¬
rints dspus fin enihabebit: dumbecititudinem quamunus quisq. bonus prestolaturacce¬

Expanded text:
Inter fidem et spem et caritatem hoc distat: fides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum prima credulitatem fouet praesentem, secunda promissum praestolatur futurum, tertia amorem conplectit aeternum. Quae quidem tria in huius uitae tempore ita copulantur, ut altera sine altera esse non possit. Denique ueraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius speciale secundum Apostolum inter has uirtutes traditur principatus, et cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur aduenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur acce
Abbreviated transcription (Latin):
uorundam scõrum nobilissimorumq uirorum ortus uel gesta cum genea logiis suis in hac
libello indi tasunt. Dignitas quoq & morseorum atq: sepulchra sententiae breui¬
tate notata. quae quamuis omnibus nota sint quiperam plitudinem scriptura rum pen
runt. faciliustamen ad memoriam redeunt : dumbreue sermone leguntur¬

Expanded text:
orum patrum nobilissimorumque virorum ortus vel gesta cum genealogiis suis in hoc libello indita sunt; dignitas quoque, et mors eorum, atque sepultura, sententiali brevitate notata. Quae, quamvis omnibus nota sint qui per amplitudinem percurrunt Scripturarum, facilius tamen ad memoriam redeunt dum brevi sermone leguntur
Abbreviated transcription (Latin):
gerebatxp̃i perquem ex peregrinatione saeculi huius. ad caelestem hierusalem nobis fus¬
se regressus conprobatur. Eo ro babel sacerdos. trppus estdñ i saluatoris qui reducs
decaptiuitatempopulum acdeuiuis lapidibus construxit dñ templum Iudich & hester
tropumgestant ecdesiae hostis. fidei puniunt ac populumdĩ ab interitueruunt. Tobi
pentum inale intellegentes obcecant. Iobias. filiuseius dñi nr̃iihũ xp̃i imagnem habuit

Expanded text:
gerebat Christi, per quem ex peregrinatione saeculi hujus ad coelestem Jerusalem nobis patgerebat Christi, per quem ex peregrinatione saeculi hujus ad coelestem Jerusalem nobis patet ingressus. 121. Zorobabel, sacerdos , typus est Domini Salvatoris, qui reduxit de captivitate populum, et de vivis lapidibus construxit Domino templum. 122. Judith et Esther typum Ecclesiae gestant, hostes fidei puniunt, ac populum Dei ab interitu eruunt. 123. Tobias menta male intelligentes obcaecant. 124. Tobias, filius ejus, Domini nostri Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores qui in hoc mundo alimenta scãrum scripturarum omnes credentes reficiunt
Ionas xp̃i mortem figurauit qui tribus diebus ac noctibus incorde terrȩ quasi inuentrae
caetiquieuit Abbacuc luctatorfortis populus est fidelis qui super excelsa constitutus¬
eleuatus incruce drim contemplatur dicens cornua in manibus eius. illuc confir mata est
uirtus gloriaeius. Sophonias quuinterp̃tatur speculator uel absconditus dñi. significat
eos quipercontemplationis archanum ad perfectum perueniunt meritorum: Ages
& racharias. figuram gestauerunt scõrum qui nobis in huius peregrinationes uitam fitura
tempus liberationis decantant. Malachias qui angelus dñunter p̃tatur typpum ẽ¬
saluatoris nr̃itenuit qui angeliis magni consiliidicitur. Hiesus sacerdos magnus figur

Expanded text:
aedicatores, qui in hoc mundo alimentis sacrarum Scripturarum omnes credentes reficiunt.aedicatores, qui in hoc mundo alimentis sacrarum Scripturarum omnes credentes reficiunt. 115. Jonas Christi mortem figuravit, qui tribus diebus ac noctibus in corde terrae, quasi in ventre ceti, quievit. 116. Habacuc, luctator fortis, populus est fidelis, qui, super excelsa constitutus, in cruce Dominum contemplatur, dicens: Cornua in manibus ejus, ibi confirmata est virtus gloriae ejus. 117. Sophonias, qui interpretatur speculator, vel absconditum Domini, significat eos qui per contemplationis arcanum ad perfectum perveniunt meritorum. 118. Aggaeus et Zacharias figuram gestaverunt sanctorum, qui nobis in hujus peregrinationis vita futurum tempus liberationis declarant. 119. Malachias, qui angelus Domini interpretatur, typum Salvatoris nostri tenuit, qui Angelus magni consilii dicitur. 120. Jesus, sacerdos magnus, figuram
Abbreviated transcription (Latin):
expressit quiuniuersa sacramenta xp̃i non quasi figuram. seduelut praesentia praedicaut
Hieremias autem uerbis & in passionibus suis mortem & passionem figura uitdm̃ saluatrs
Etechiel imaginem xp̃i gestauit qui positos in hac terrena peregrinatione populum salu¬
taribus preceptis instigat. Danihel quiuitam cȩlebrem tenuit: similitudinem habuit
xp̃ide monstrat figuram quiexfornicatione gentium ad sumpsit incorpore suo ecclesiam
Iohel. qui interpretatur incipiens. indicat trpice eos qui fidei hostium diuinae scienti a hoa¬
piunt cognoscere sacramentum: Amos. pastor & rusticus. xp̃iest typpus. qui ab officio
pastorali pecorum Id est ab hebreorum regimine trans latus. nunc alium gregem pasct
ingentibus. Abdias. qui insamariacentum pauit prophetas. significabat omnes fideipi¬

Expanded text:
expressit, qui universa sacramenta Christi, non quasi futura, sed quasi praesentia praedicavit. expressit, qui universa sacramenta Christi, non quasi futura, sed quasi praesentia praedicavit. 108. Jeremias autem in verbis et passionibus suis mortem et passionem figuravit Domini Salvatoris. 109. Ezechiel imaginem Christi gestavit, qui positus in terrena peregrinatione populum salutaribus praeceptis instigat. 110. Daniel, qui vitam caelibem tenuit, similitudinem habuit 11. Oseas Christi demonstrat figuram, qui ex fornicatione gentium assumpsit in corpore suo Ecclesiam. 112. Joel, qui interpretatur incipiens, indicat typice eos qui fidei ostium, et divinae scientiae incipiunt cognoscere sacramentum. 113. Amos, pastor et rusticus, Christi est typus, qui ab officio pastorali pecorum, id est, ab Hebraeorum regimine translatus, nunc alios greges pascit in gentibus. 134 114. Abdias, qui in Samaria centum pavit prophetas , significat omnes fidei pr
Abbreviated transcription (Latin):
inperfidia infronte gerunt ubi signumorucis portaredebuerunt Ezechias rex
cuius probono opus quindecim anni aduitam adiciuntur. significat omnes scõs quibus
obsequendam uitam aeternam. U librilegis cum decim uerbadecalogidata sunt: ut per
contemplamentum legis. & perceptorum regni caelestis plenitudine consequantur
Iosiasrex quicelebrauit pascha & detemplodñi idola multadepulit significabat xp̃m
qui pro nobispassionem suscipit. atq omnia execrabilia gentium de templis corporis
nrideiciens igneuirtutissuae exusta comminuit atq in huus saeculit orrentem proiect¬
haec ideoq ista significabat eos qui in huius mundimulta actione in uoluuntur. atq: adabda
capti. intellegentiae oculos perdunt. Esaias formam euangelistarum &a postolorum

Expanded text:
perfidiae in fronte gerunt, ubi crucis signum portare debuerant. 104. Ezechias rex, perfidiae in fronte gerunt, ubi crucis signum portare debuerant. 104. Ezechias rex, cui pro bono opere quindecim anni ad vitam adjiciuntur , significat omnes sanctos, quibus ad acquirendam vitam aeternam quinque libri legis cum decem verbis Decalogi dati sunt, ut per complementum legis et praeceptorum regni coelestis plenitudinem consequantur. 105. Josias rex, qui celebravit pascha, et de templo Domini idola multa depulit , significat Christum, qui pro nobis passionem suscepit, atque omnia exsecrabilia gentium de templis corporis nostri dejiciens, igne virtutis suae exusta comminuit, atque in hujus saeculi torrentem projechaec, ideoque iste significat eos qui in hujus mundi multa actione et affectione involvuntur, atque, a diabolo capti, intelligentiae oculos perdunt. 107. Isaias formam evangelistarum et apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
quipuerili stultitia in riserunt xp̃m in locum caluariae crucifixum. & captiut aduobus
ursis idesttito & uespasiano interierunt. Puer heliseus cum baculo ad resuscitandum mul¬
eris filium missus typpum pris caelegis doctorum ostendit : quae genere humano transmissa
nibil praestitit nisi quod in uirga soła austeritate seueritatis monstrauit: Sunamitis
filsmortuus humageneris figuram tenuit: superquem xp̃s septies hoscitans sp̃m septi¬
formis gratiae spiritaliter adspirat perquod a morte peccator reuiuiscat Septemmiluo
urorum de quibus dictum est heliȩ qui noncuruauer̃ genua ante baal. significat numerũ
scõrum qui sps̃ septiformis gratia e adimpleti diabolum renuntiauerunt: Ne men
cramentum babtis matis purificatum: Otras rex qui ob meritum scelerum suorum
infronte contagionelepre perfunditur regnum. indicat iudȩorum quidedecus & malũ

Expanded text:
qui puerili stultitia deriserunt Christum in loco Calvariae crucifixum, et capti a duobus qui puerili stultitia deriserunt Christum in loco Calvariae crucifixum, et capti a duobus ursis, id est, Tito et Vespasiano, interierunt. 99. Puer Elisaei cum baculo ad resuscitandum mulieris filium missus , typum priscae legis ostnihil praestitit, nisi quod in virga solam austeritatem servitutis monstravit. Sunamitis filius mortuus humani generis figuram tenet, super quem Christus formis gratiae spiritualiter aspirat, per quem a morte peccati reviviscat. 101. Septem millia viri, de quibus dictum Eliae, quod non curvaverunt genua ante Baal, significant numerum sanctorum, qui, Spiritu septiformis gratiae adimpleti, diabolo renuntiaverunt. 102. Nacramentum baptismi purificatum. 103. Ozias rex, qui, ob meritum scelerum suorum, in fronte contagio leprae perfunditur , regnum indicat Judaeorum, qui dedecus 133 et malum
Abbreviated transcription (Latin):
exdauid genere ortus. parsuero secuta est anticristum cuiu scultum nefande seruitutis
uthunilitas. Helias xp̃m de monstrat quia sicut ille igneo currum superna sublatus est.
itaxp̃s carnem suam inquanatus & passus est & resurrexit & exit ad caelos
Vidua ad quam mutitur helias pascendus ecdesia est. ad quam perfidem uenis se legitur xp̃s¬
cuius farina &oleo benedicetur & nondefecit idestgratia corporis xp̃i. & crismatis unctio
quae totomundo cotidie inpeditur. & numquam minuitur. Heliseus eundem dñm redem p¬
torem figurauit quide montis altitudinem id est caelorum descendens sublimitate. humili¬
auit seipsum a formadĩ usq ad formam hominis. ac mortuis membris sua membra compo¬
suit nrae mortalitatis suo corpore medicina aptauit: Pueriqui in sultantes heliseo
damabant ascende calue. a scende calue. Inuasit abeis: perierunt: indicant populẽ iudeo

Expanded text:
David genere ortus; pars vero secuta est Antichristum, cujus cultui nefandae servitutis David genere ortus; pars vero secuta est Antichristum, cujus cultui nefandae servitutis t. Hic Christum demonstrat, quia sicut hic igneo curru ad superna sublatus est, ita Christus carnem suam, in qua natus est et passus et resurrexit, assumpsit in coelum. Vidua, ad quam mittitur Elias pascendus, Eccujus farinae et oleo benedicitur, et non deficit, id est, gratia corporis Christi, et chrismatis unctio, 132 quae toto mundo quotidie impenditur, et nunquam minuitur. 97. Elisaeus eumdem Redemptorem Dominum figuravit, qui de montis altitudine, id est, coelorum descendens sublimitate, humiliavit seipsum a forma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua membra composuit, et nostram mortalitatem sui corporis medicina sanavit. 98. Pueri qui, insultantes Elisaeo, clamabant: Ascende, calve, ascende, calve, et invasi ab urso perierunt , indicant populum Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
adcultum gentium eẽ trans latum. Saul. regniiudaici insinuat repromissionem uel rep¬
bationem siue eius dempopuli aemulationem: quad auididest xp̃m iniusto odio inuidiae
nemiudaeorum iniusta persecutionem sustinuit siue quia idem xp̃s exeiusdem strrpe ꝓcessit:¬
Vrae cetheus trppumex pressitdiaboli cuius coniugioprius erat copulata ecclesia quam
xp̃sconcupiuit lauantem id est sem&i psam a sordibus saeculi plauacrum undam purifican¬
tem. Salomon xp̃mprenuntiauit figuram. quia edificauit domumdĩ in caeleste merusalem
non delignis & lapidibus sed de sci s omnibus Regina austri quiuenit ad audiendam sapientiã
ulomonis ecclesia intellogitur quae ad uerbumd̃ abultimis terrae finibus congregatur. Roltã
onemillam indñi aduentum factã . inqua pars credentium ȩxiudaei sregnat cumxp̃o qui est

Expanded text:
ad cultum gentium esse translatum. 131 88. Saul regni Judaici insinuat repromissionem, vel repad cultum gentium esse translatum. 131 88. Saul regni Judaici insinuat repromissionem, vel reprobationem, sive ejusdem populi aemulationem, qui David, id est, Christum injusto odio invidiae ne Judaeorum injustam persecutionem sustinuit, sive quia Christus ex ejus stirpe cangelum lucis transtulit. Cujus conjugio prius erat copulata Ecclesia, quam Christus concupivit lavantem, id est, semetipsam a sordibus saeculi per lavacri undam purificantem. 91. Salomon Christi praenuntiat figuram qui aedificavit domum Deo in coelesti Jerusalem, non de lignis et lapidibus, sed de sanctis omnibus. 92. Regina Austri, quae venit ad audiendam sapientiam Salomonis , Ecclesia intelligitur, quae ad verbum Dei ab ultimis finibus terrae congregatur. 93. onem illam in Domini adventu factam, in qua pars credentium ex Judaeis regnat cum Christo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam filiam immo lauit. redemptoris ostendens figuram. qui exmundo triumpu
carnem propriam in sacrificium obtulit. Srmeon saluatoris nr̃i mortem &uctorus
figurauit siue quia de faucibus diaboligentes quasi fauum abore ꝑemptileonis abstrap
siue quia postmortem pluris iucrauit. plurimosq moriens quam uiuosextinxit.
erat sterelis. nunc natura largiterpollet peruniuers amterram prolae numerose ftu
Heli sacerdos reprobatus abiectione sacerdotii ueteristestamenti praefigurauit. Samuhel
uiro quire probato heliins acerdotio taliministerio successit noui sacerdotii successionem
abiecto ueceri sacerdotio pronuntiauit Duo filu heli sacerdotis. quicapta agentib. archa
perempti sunt significant posteritatem sacerdotii prioris fuisse extinctã . & legistestam̃tũ

Expanded text:
ui pro victoria obtenta filiam immolavit , Redemptoris ostendebat figuram, qui, ex mundo triumphans, ui pro victoria obtenta filiam immolavit , Redemptoris ostendebat figuram, qui, ex mundo triumphans, carnem propriam in sacrificium obtulit. 80. Samson Salvatoris nostri mortem et victoriam figuravit, sive quia de faucibus diaboli gentes, quasi favum ab ore reperti leonis, abstraxit, sive quia post mortem plures lucratus, plurimosque moriens quam vivens exstinxit. erat sterilis, nunc largiter pollet per universam terram prole numerosae fecunditatis. 85. Heli sacerdos reprobatus abjectionem sacerdotii Veteris Testamenti praefiguravit. 86. Samuel vero, qui reprobato Heli in ministerio sacerdotali successit , novi sacerdotii successionem, abjecto veteri sacerdotio, praenuntiavit. 87. Duo filii Heli sacerdotes, qui capta a gentibus arca perempti sunt , significant posteritatem sacerdotii prioris fuisse exstinctam, et legis Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum doctorum. iuda eos & hereticos spiritalimucrone inamplexu falsae doctrinae
concurrentes feriunt Illequi insabbato lignacollegit significat eum quemcum pecau
nis adipisciposse perxp̃m. Duo portitores quide terra promissionis butrrum in lignon
meris gestauerunt. duorum populorum significantia ex presserunt . quorũ prioriudas
passionis dominicae signum ab interitum mundum saluauit. Duo exploratores misi
abiesu in hiericho. quossuscepit raab duo intelleguntur testamenta inmundo missa qu
suscepit ecclesia exgentibus congregata. Acham. quidehiericho anathemat. & conci¬
uit significat nequã cristianum qui postperceptam fidem saeculares mores uel min
in lecebras appetit: Cedeon quicum trecentosuros perrexitad proelium. trppun
xp̃igestauit qui in signum crucis demundo uictoriam reportat. trecentorumenimnunt
uixillum crucis. diaboliimperid̃i nterfecit . Ipsa quoq deborra. eiusdem ecclesiae trppin

Expanded text:
orum doctorum, qui Judaeos et haereticos spirituali mucrone in amplexu falsae doctrinae concurrentes feriunt. 69. Ille qui, in Sabbato liam adipisci posse per Christum. 71. Duo portitores, qui de terra promissionis botrum in ligno humeris gestaverunt , duorum populorum significantiam expresserunt, quorum prior Judaicus passionis dominicae signum, ab interitu mundi salvatur. 74. Duo exploratores missi a Jesu in Jericho, quos suscepit Raab , duo intelliguntur Testamenta in mundum missa quae suscepit Ecclesia ex gentibus congregata. 75. Acham, qui de Jericho anathemate concupivit, significat nequam, et peccatorem, qui post fidem saeculares mores, vel mundi illecebras appetit. 76. Gedeon, qui cum trecentis viris perrexit ad praelium , typum Christi gestavit, qui in signo crucis de mundo victoriam reportavit. Trecentorum enim numerus vexillum crucis diaboli imperium interfecit. 130 78. Ipsa quoque Debbora, ejusdem Ecclesiae typum