comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi solum iũm. Et descendentib illis
de monte precepit iñc dicens. Nemini
dixeritis uisionem. donec filius hominiᷤᷤ
a mortuis resurgat. Et interrogauert̃
eum discipuli dicentes. Quid gͦ scribȩ
dicunt. quod helyam oporteat primũ
uenire: At ille respondens. ait eis. He¬
lias quidem uenturus est: et restituet
omnia. Dico autem uobis: quia hely¬
as iam uenit. et non cognouerunt eum.
s fecerunt in eo quecunq uoluerunt.
Sic et filius hominis passurus ẽ ab eis.
Func intellexerunt discipuli: quia de
iohanne baptista dixisset eis.

Expanded text:
illis de monte praecepit Iesus dicens nemini dixeritis visionem donec Filius hominis a mortuis resurgat et interrogaverunt eum discipuli dicentes quid ergo scribae dicunt quod Heliam oporteat primum venire at ille respondens ait eis Helias quidem venturus est et restituet omnia dico autem vobis quia Helias iam venit et non cognoverunt eum sed fecerunt in eo quaecumque voluerunt sic et Filius hominis passurus est ab eis tunc intellexerunt discipuli quia de Iohanne Baptista dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ templum: nichil ẽ. Qaũt iuraue¬
rit in auro templi: debet. S tulti &
cȩci: quid enim maius ẽ aurum. an
templum quod sanctificat aurum:
Et quicunq iurauerit in altari:
nichil est. Quicunq autẽ iuraue¬
rit in dono quod ẽ suꝑ illud: deb&.
Ceci: quid enim maius est donum.
an altare quod scĩficat donum: M gͦ
iurat in altari: iurat in eo & in om̃ibꝰ
quȩ suꝑ illud sunt. Et quicunq iura

Expanded text:
templum, nihil est; qui autem juraverit in auro templi, debet. Stulti et caeci, quid enim majus est, aurum, an templum quod sanctificat aurum? Et quicunque juraverit in altari, nihil est; quicunque autem juraverit in dono quod est super illud, debet. Caeci, quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? Qui ergo jurat in altari, jurat in eo et in omnibus quae super illud sunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nemo poterat respondere ei uerbũ:
neq ausus fuit quisquam ex illa die
eum amplius interrogare.
ad turbas et ad discipulos suos di¬
cens. Suꝑ cathedram moysi: sederunt
scribȩ et pharisei. O mnia gͦ quecunq¬

Expanded text:
nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. ad turbas, et ad discipulos suos, dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei. Omnia ergo quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei: Nondum intelligitis neq recor¬
damini quinq panum in quinq milia
hominum. et quot cophinos sumpsi¬
stis: Neq septem panum et quatuor
milia hominum. et quot sportas sumpsi¬
stis: Quare non intelligitis quia ñ de
pane dixi uobis. cauete a fermento pha-¬
riseorum et saduceorum: Tunc intelle

Expanded text:
tis? Nondum intelligitis, neque recordamini quinque panum in quinque millia hominum, et quot cophinos sumpsistis? neque septem panum in quatuor millia hominum, et quot sportas sumpsistis? Quare non intelligitis, quia non de pane dixi vobis: Cavete a fermento Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: clamabant dicentes. O sanna filio
dauid: benedictus qui uenit in nomine
domini: osanna in altissimis. Et cum
intrasset ierosolimam: commota est uni¬
uersa ciuitas dicens. Quis est hic: Po¬
puli autem dicebant. Hic est itie pro¬
pheta: a nazareth galileȩ. Et intrauit
itic in templum dĩ: et ciciebat om̃s uen¬
dentes et ementes in templo. Et mensas

Expanded text:
tur: clamabant dicentes: Osanna filio David: benedictus qui venit in nomine Domini: osanna in altissimis. Et cum intrasset Hierosolimam: commota est universa civitas dicens. Quis est hic? Populi autem dicebant. Hic est Iesus propheta a Nazareth Galilee. Et intravit Jesus in templum Dei: et ejecit omnes ementes et vendentes in templ
Abbreviated transcription (Latin):
UEN DE UBIS:SUNT OOA
de hic stantib. qui non gustabunt
mortem: donec uideant filium hominis
uenientem in regno suo. Et post dies
sex: assumpsit iñc petrum et iacobum
et iohannem fr̃em eius: et ducit illos in
montem excelsum seorsum: et transfigũ¬

Expanded text:
bis: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Et post dies sex assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem ejus, et ducit illos in montem excelsum seorsum, ut ora
Abbreviated transcription (Latin):
iuinos nolo: ne deficiant in uia. Et dict̃
ei discipłi. Vnde gͦ nob̾ in deserto panes
tantos. ut saturemꝰ turbam tantamͤ Et
ait illis iñc. Q uot panes habetis: At il¬
li dixerunt. Septem. Et paucos piscicu¬
los. Et precepit turbȩ: ut discumberent
suꝑ terram. Et accipiens septem panes.
et pisces: et gr̃as agens fregit. et dedit dis¬
cipulis suis. et discipuli dederunt ppło.
Et comederunt om̃s: et saturati sunt. E t

Expanded text:
lo, ne deficiant in via. Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tantos, ut saturemus turbam tantam? Et ait illis Jesus: Quot habetis panes? At illi dixerunt: Septem, et paucos pisciculos. Et praecepit turbae, ut discumberent super terram. Et accipiens septem panes, et pisces, et gratias agens, fregit, et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. Et comederunt omnes, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est eis. Simile est regnum geloꝵ
fermento: quod accipiens mulier abscon¬
dit in farinȩ satis tribus. donec fermenta¬
tum ẽ totum. Hȩc omnia locut᷑ ẽ iħc
in parabolis ad turbas: et sine parabolis
non loquebat᷑ eis: ut impleret᷑ quod dic¬
tum erat ꝑ prophetam dicentem. A pe¬
riam in parabolis os meum: eructabo
abscondita a constitutione mundi. E unc
dimissis turbis uenit in domum: et acces¬
serunt ad eum discipuli eius dicentes.
Dissere nobis parabolam tritici: et ⁊i¬
zamorum agri. Cui respondens ait.
Qui seminat bonum semen: est filius
hominis. Ager autem: est mundus.
Honum uͦ semen: hu sunt filii regni.
Trrania autem: filii sunt nequam. Ini¬
micus autem qui seminauit ea: est dia¬
bolus. M essis uͦ: consuminatio seculi ẽ.
Messores au̾t: angeli sunt. Sicut gͦ col¬
ligunt᷑ ⁊ izania et igni comburunt᷑: sic
erit in consuminatione seculi. Mittet filiꝰ
hominis angłos suos. et colligent de reg¬
no eius omna scandala. et eos qui faciut̃

Expanded text:
num celorum fermento: quod acceptum mulier abscondit in farine satis tribus: donec fermentatum est totum. Hec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas. Et sine parabolis non loquebatur eis. Ut impleretur quod dictum est per Prophetam dicentem. Aperiam in parabolis os meum: eructabo abscondita a constitutione mundi. Tunc dimissis turbis: venit in domum. Et accesserunt ad eum discipuli ejus dicentes. Domine: edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Qui respondens ait illis: Qui seminat bonum semen, est Filius hominis. Ager autem, est mundus. Bonum vero semen, hi sunt filii regni. Zizania autem, filii sunt nequam. Inimicus autem, qui seminavit ea, est diabolus. Messis vero, consummatio saeculi est. Messores autliguntur zizania: et igne comburuntur: sic erit in consummatione seculi. Mittet filius hominis Angelos suos: et colligent de regno ejus omnia scandala: et eos qui faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
bat eos. ut tacerent. At illi magis clama¬
bant dicentes. D ñe miserere nr̃i: fili
dauid. Et stetit iñc. et uocauit eos: et
ait. Quid uultis ut faciam uobis : Di¬
cunt illi. Domine: ut aperiant᷑ oculi
nrͣi. Misertus autem eoꝵ mͦc: tetigit
oculos eorum. Et confestim uiderunt:
et secuti sunt eum.

Expanded text:
ent. At illi magis clamabant, dicentes: Domine, miserere nostri, fili David. Et stetit Jesus, et vocavit eos, et ait: Quid vultis, ut faciam vobis? Dicunt illi, Domine, ut aperiantur oculi nostri. Misertus autem eorum Jesus, tetigit oculos eorum. Et confestim viderunt, et secuti sunt eum.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt ei. Uis. imus et colligimus ea :
Et ait. Non. Ne forte colligentes ⁊iza¬
nia: eradicetis simul cum eis et triticũ.
Sinite utͣq crescere usq ad messem: et
in tempore messis dicam messoribus.
Colligite primum zizana: et alliga¬
te ea fasciculos ad comburendum. ꝑri¬
ticum autem: congregate in horreum
meum. Aliam parabolam ꝓposuit eis
dicens. Simile ẽ regnum cȩloꝵ grano
sinapis. quod accipiens homo semina¬
uit in agro suo: quod minimũ quidẽ

Expanded text:
dixerunt ei. Vis imus et colligimus ea? Et ait. Non: ne forte colligentes zizania: eradicetis simul cum eis et triticum. Sinite utraque crescere usque ad messem. Et in tempore messis dicam messoribus: colligite primum zizania: et alligate ea in fasciculos ad comburendum. Triticum autem congregate in horreum meum. Aliam parabolam proposuit eis dicens. Simile est regnum celorum grano sinapis: quod accipiens homo seminavit i
Abbreviated transcription (Latin):
preteriit: dimitte turbas. ut euntes in
castella emant sibi escas. Iu̾c aũt dixit
eis. Non habent necesse ire: date illis uos
manducare. Responderunt ei. Non ha¬
bemus hic nisi quinq panes: et duospis¬
ces. Qui ait eis. Afferte illos mͥ huc.
Et cum iussisset turbam discumbere su¬
pra fęnum: acceptis quinq panib et
duob piscibus. aspiciens incęlũ bene¬
dixit et fregit. et dedit discipulis panes.
discipuli autem turbis. Et manduca¬
uerunt om̃s: et saturati sunt. Et tule¬
runt reliquias: duodecim cophinos frag¬
mentorum plenos. Manducantium
aũt fuit numerus quinq milia uiroꝵ:
exceptis mulierib et paruulis.

Expanded text:
praeteriit dimitte turbas ut euntes in praeteriit dimitte turbas ut euntes in castella emant sibi escas Iesus autem dixit eis non habent necesse ire manducare. Responderunt ei: Non habemus hic nisi quinque panes, et duos pisces. Qui ait eis: Afferte mihi illos huc. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum, acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, aspiciens in coelum benedixit, et fregit, et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Et tulerunt reliquias, duodecim cophinos fragmentorum plenos. Manducantium autem fuit numerus, quinque millia virorum, exceptis mulieribus, et parvulis.
Abbreviated transcription (Latin):
pulum: quia sicut ꝓphetam eum ha¬
bebant. Die aũt natalis herodis. salta.¬
uit filia herodiadis in medio: et pla¬
cuit herodi. Unde cum iuramento.
pollicitus ẽ ei dare: quodcumq postu¬
lasset ab eo. At illa prȩmonita a ma¬
tre sua: da michi in disco inquit caput
iohannis baptistȩ. Et contristatus ẽ
rex. Propt̾ iuramentum autem et eos
qui pariter recumbebant. iussit dari.
Misitq et decollauit iohannẽ in carc̃e:¬
et allatum ẽ caput eius in disco. et datũ ẽ
puellȩ. & tulit matri fuȩ. Et accedentes
discipuli eius: tulerunt corpus et sepeli¬
erunt illud. Et uenientes: nuntiauer̃t
iħu. Quod eum audisset iñc: secessit in¬
de in nauicula. in locum desertũ seorsum.
Et cum audissent turbȩ: secutȩ sunt eũ
pedestres de ciuitatib. Et exiens iuidit
turbam multam. et misertus ẽ eius: & cu¬
rauit languidos eorum.
ESPERE AUTEN EACTO
accesserunt ad eum discipuli enus
dicentes. D esertus ẽ locus. & hora iam

Expanded text:
pulum. Quia sicut Prophetam eum hapulum. Quia sicut Prophetam eum habebant. Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. Unde cum juramento pollicitus ei dare quodcumque postulasset ab eo. At illa premonita a matre sua da mihi inquit hic in disco caput Iohannis Baptistae et contristatus est rex propter iuramentum autem et eos qui pariter recumbebant iussit dari misitque et decollavit Iohannem in carceet adlatum est caput eius in disco et datum est puellae et tulit matri suae et accedentes discipuli eius tulerunt corpus et sepelierunt illud et venientes nuntiaverunt Iesu quod cum audisset Iesus secessit inde in navicula in locum desertum seorsum et cum audissent turbae secutae sunt eum pedestres de civitatibus et exiens vidit turbam multam et misertus est eius et curavit languidos eorum vespere autem facto accesserunt ad eum discipuli eius dicentes desertus est locus et hora iam
Abbreviated transcription (Latin):
est homini patrifamilias: qui ꝓfert de
thesauro suo noua et uetera.
T FACTU E CU GNSMISSE
iħc parabolas istas: transiit inde.
Et ueniens in patriam suam. docebat
eos in sinagogis eorum: ita ut mirarent᷑
et dicerent. Unde huic sapientia hȩc &
uirtutes: Nonne hic ẽ fabri filius: Non¬
ne mater eiuis dr̃ maria: et fr̃s enis iacobꝰ
et ioseph & symon & iudas. et sorores
eius nonne omnes apud nos sunt: Un¬
de gͦ huic omnia ista: Et scandalizabã¬
tur in eo. Iñc aũt dixit eis. Non est ꝓ¬
pheta sine honore: nisi in patria sua.
et in domo sua. Et non fecit ibi uirtu¬
tes multas: ꝓpter incredulitatẽ illorũ.
NILIO TDPORE AUDUIT
herodes tetrarcha famam iñu: et ait pu-¬
eris suis. Hic est iohannes baptista:
ipse surrexit a mortuis. et ideo uirtu¬
tes oꝑantur in eo. Herodes enim tenu¬
it iohannem. et alligauit eum. et po¬
suit in carcerem: propter herodiadẽ
uxorem fr̃is sui. D icebat enĩ illi io¬
hannes. Non licet tibi habere eam.

Expanded text:
ri familias qui profert de thesauro suo nova et vetera et factum est cum consummasset Iesus parabolas istas transiit inde et veniens in patriam suam docebat eos in synagogis eorum ita ut mirarentur et dicerent unde huic sapientia haec et virtutes nonne hic est fabri filius nonne mater eius dicitur Maria et fratres eius Iacobus et Ioseph et Simon et Iudas et sorores eius nonne omnes apud nos sunt unde ergo huic omnia ista et scandalizabantur in eo Iesus autem dixit eis non est propheta sine honore nisi in patria sua et in domo sua et non fecit ibi virtutes multas propter incredulitatem illorum in illo tempore audiit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis hic est Iohannes Baptista ipse surrexit a mortuis et ideo virtutes inoperantur in eo Herodes enim tenuit Iohannem et alligavit eum et posuit in carcere propter Herodiadem uxorem fratris sui dicebat enim illi Iohann
Abbreviated transcription (Latin):
uituli: quȩ euangelistam lucam qui a
zacharia sacerdote sumpsit mitium
prȩfigurat. Quarta iohannem euan-¬
gelistam: qui assumptis pennis aquilȩ
ad altiora festinans. de uerbo dĩ dispu¬
tat. Cetera quȩ sequuntur: in eundem
sensum ꝓficiunt. Crura eoꝵ. recta. et
pennati pedes: et quocunq sꝑs ibat i
plena oculis & scintillȩ ac lampades in
medio discurrentes. et rota in rotam: et
in singulis quatuor facies. Unde & apocͥa-¬
lipsis lohannis post expositionem uigin¬
ti quatuor senioꝵ qui tenentes eytharas
fulgura & tonitrua. & septem sꝑs discur¬
rentes. & mare uitreum. & quatuor ani¬
malia plena oculis: dicens. Animal pri-¬
mum:simile leoni. Et scdm: simile ui¬
tulo. Et tertium: simile homini. Et
quartum: simile aquile uolanti. Et
post paululum. Plena inquit erant
oculis: et requiem non habebant die
ac nocte dicentia. Sẽs sẽs sc̃s dñs d̃s
& omnes apocriphoꝵ nenias mortuis

Expanded text:
vituli, quae evangelistam Lucam a vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiriplena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenentes citharas fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanctus, Set omnes apocryphorum naenias mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnib pene tunc asiȩ eꝑis. et mul-¬
tarum ecclesiarum legationib de di¬
uinitate saluatoris altius scribere. et
ad ipsum ut ita dicam d̃i uerbum ñ
tam audaci quam felici temeritate ꝓ¬
rumꝑe Unde et ȩccłiastica narrat histo¬
ria. cum a fr̃ibus cogeret᷑ ut scriberet.
ita facturum respondisse:. si indicto
saturatus in illud prȩmium cęlo uemieis
eructauit. In principio erat uerbum.
Et uerbum erat apud dm. Et d̾s̃ erat
uerbum. Hoc erat in principio apud
deum.
Ec igitur quatuor euangelia
multum ante predicta. iezechielis
quoq uolumen probat: in quo prima
uisio ita contexitur. Et in medio sicut
similitudo quatuor animalium: et uul¬
tus eoꝵ. facies hominis. & facies leonis.
& facies uituli. et facies aquilȩ. Prima
hominis facies. Matheum significat: qui
quasi de homine exorsus est scribere.
iber generationis m̃u xp̃i filii dauid:
filii abraham. Secunda marcum: in
qua uox leonis in heremo rugientis audi¬
tur. Uox clamantis in deserto: parate ui¬

Expanded text:
ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Secunda quo uox leonis in heremo rugiens auditur: uox clamantis in deserto: parate ui
Abbreviated transcription (Latin):
pulus apłi pauli. in achaiȩ boetiȩq par.¬
tibus uolumen condidit. quȩdam altiꝰ
repetens: ut ipse in premio confitetur.
audita magis quam uisa describens.
Ultimꝰ lohannes apłs et euangelista
quem itc amabat plurimum: qui su¬
ꝑ pectus dñi recumbens. purissima do¬
ctrinarum fluenta potauit: et quiso¬
lus de cruce meruit audire. Ecce mat̾
tua. Iscum esset in asia. et iam tunc he¬
reticorum semina pullularent. cherin¬
ti. hebionis. et ceterorum qui negant

Expanded text:
pulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque parpulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant
Abbreviated transcription (Latin):
et ego non mittebam eos. In uenientib.
prȩsumptio temeritatis: in missis. obse¬
quium seruitutis est. Ecclesia autem
quȩ suꝑ petrum domini uoce fundata
est. quam introduxit rex in cubiculum
suum. et ad quam ꝑ foramen descensi¬
onis occulte misit manum suam. similis
daminulȩ hinuloq ceruorum. quatuor
flumina paradysi instar eructans. qua¬
tuor et angulos et anulos habet: ꝑ quos
dñi. lignis immobiliter uehitur. Primꝰ
omnium matheus est publicanus cog¬
nomento leui. qui euuangelium in uui¬
dea hebreo sermone edidit: ob eorum
uel maxime causam qui in mesu cre-¬
diderant ex iudeis. & nequaquam legis
umbra succedente. euangelii ueritatem
seruabant. Secundus. Marcus interpres
qui dñm quidem saluatorem ipse non
uidit. s ea quȩ magistro audierat pre¬
dicante. iuxta fidem magis narrauit
gestorum quam ordinem. Tercius. Lu-¬
cas medicus natione syrus antiocensis.
cuius laus in euangelio. qui et ipse disci¬

Expanded text:
et ego non mittebam eos . In venientibus, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuor et angulos et annulos habet  Al. haDomini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse disci
Abbreviated transcription (Latin):
dinare narrationem rerum quȩ in nob̃
completȩ sunt sicut tradiderunt nob̃
qui ab initio ipsi uiderunt sermonem.
et ministrauerunt ei: et ꝑseuerantia us¬
q in presens tempus monimenta decla¬
rant. Quȩ a diuersis auctorib edita. di¬
uersarum hereseon fuere principia. ut
est illud iuxta ȩgyptios. & thomam. et
mathiam. et bartholomeum. duodecĩ
quoq apłorum. et basilidis. atq appel¬
lis. et reliquorum quos enumerare lon¬
gissimum est:cum hoc tantum in prȩ¬
sentiarum necesse sit dicere. extitisse quos¬
dam qui sine sp̃u et gratia dĩ conati suł
magis ordinare narrationem. quam hi-¬
storiȩ texere ueritatem. quib iure potest
illud ꝓpheticum coaptari. Ue qui ꝓ¬
phetant de corde suo. qui ambulant
post sꝑm suum. qui dicunt. hȩc dicit
dñs: et dñs non misit eos. De quib et
saluator in euangelio iohannis loquit᷑.
Omnes qui ante me uenerunt: fures fu¬
erunt et latrones. Qui uenerunt: non
qui missi sunt. Ipse enim ait. Uenebant:

Expanded text:
e narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoque 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: haec dicit minus; et Dominus non misit eos . De quibus et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant,
Abbreviated transcription (Latin):
galileam docens in synagogis eoꝵ.
et predicans euuangłium regni: et sa¬
nans oinnem languorem et omnem
infirmitatem in populo. Et abiit opi¬
no eius: in totam syriam. Et obtule¬
runt ei omnes male habentes uariis
languorib et tormentis comprehensos.
et qui demonia habebant. et lunaticos.
& paraliticos: et curauit eos. Et secutȩ
sunt eum turbȩ multȩ de galilea. et de¬
capoli. & iherosolimis. et iudea. & de
trans iordanen.

Expanded text:
Galilaeam, docens in synagogis eorum, et praedicans evangelium regni: et sanans omnem languorem, et omnem infirmitatem in populo. Et abiit opinio ejus in totam Syriam, et obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus, et tormentis comprehensos, et qui daemonia habebant, et lunaticos, et paralyticos, et curavit eos: et secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli, et de Jerosolymis, et de Judaea, et de trans Jordanem.
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurizare uobis thesauros in terra:
ubi erugo et tinea demolitur. et ubi
fures effodiunt et furantur. Thesauri-¬
zate autem uobis thesauros in cȩlo: ubi
neq erugo neq tinea demolitur. et ubi
fures non effodiunt nec furantur. U bi
enim est thesaurus tuus: ibi ẽ et cor tuũ.
M UERNA TORPORIS TN¬
est oculus tuus. Si fuerit oculus tuus
simplex: totum corpus tuum lucidum erit.
Si autem oculus tuus nequam fuerit: to¬
tum corpus tuum tenebrosum erit. Si gͦ

Expanded text:
bis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, et ubi fures effodiunt et furantur. thesaurizate autem uobis thesauros in caelo, ubi neque aerugo neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. lucerna corporis est ocusimplex, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit. unde
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizat te: erue eum et ꝓice abste.
Expedit enim tͥ ut pereat unum
membroꝵ tuoꝵ: quam totum corpus
tuum mittat᷑ in gehennam. Et si dex¬
tera manus tua scandalizat te: abscide
eam et proice abs te. E xpedit enim¬
tibi ut ꝑeat unum membrorum tuoꝵ:
quam totum corpus tuum eat in ge¬
hennam.

Expanded text:
ndalizat te, erue eum et proice abs te. expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam. et si dextera manus tua scandalizat te, abscide eam et proice abs te. expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant uob̾ homines: et uos facite il¬
lis. Hȩc ẽ enim lex et ꝓphetȩ
NRATE PER ANGUSTAN
portam. quia lata porta et spatiosa uia qͦ
ducit ad ꝑditionem: et multi sunt qui
intrant ꝑ eam. Quam angusta et arta
uia quȩ ducit ad uitam. et pauci sunt
qui inueniunt eam. Attendite a falsis
ꝓphetis qui ueniunt ad uos in uestim̃

Expanded text:
 homines et uos facite eis: haec est enim lex et prophetae. intrate per angustam portam: quia lata porta et spatiosa uia, quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui intrant per eam. quam angusta porta et arta uia, quae ducit ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam. adtendite a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunc confitebor illis. quia nunqͣm
noui uos: discedite a me qui operamini
iniquitatem. Omnis gͦ qui audit u̾ba
mea hȩc et facit ea: assimilabitur uiro
sapienti qui ȩdificauit domũ suam supͣ
petram. Et descendit pluuia. et uene¬
runt flumina. et flauerunt uenti. et ir¬
ruerunt in domum illam: et ñ cecidit.
Fundata enim erat: supra petram. Et
omnis qui audit uerba mea hȩc. et non
facit ea: similis ẽ uiro stulto. qui ȩdifica¬
uit domum suam suꝑ harenam. Et
descendit pluuia. et uenerunt flumina.
et flauerunt uenti. et irruerunt in do¬
mum illam. et cecidit. et fuit ruina eius
magna.

Expanded text:
 quia nunquam novi vos: discedite a me qui operamini iniquitatem. Omnis ergo qui audit verba mea haec, et facit ea, assimilabitur viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram: et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Et omnis qui audit verba mea haec, et non facit ea, similis erit viro stulto, qui aedificavit domum suam supra arenam: et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et cecidit, et fuit ruina ejus magna.
Abbreviated transcription (Latin):
autem cum orabis: intra in cubieulũ
tuum. & clauso ostio tuo ora patrem
tuum in abscondito. Et pater tuus
qui uidet in abscondito: reddet tibi.
Orantes aũt nolite multum loqui: si¬
cut ethnici. Putant enim: quia in mul¬
tlo quio suo exaudiant᷑. Nolite gͦ assi¬
milari eis. Scit enim pater ur̃ quid
opus sit uobis: antequam petatis eum.

Expanded text:
um tuum, et clauso ostio ora Patrem tuum in absconso: et Pater tuus qui videt in absconso, reddet tibi. Orantes autem nolite multum loqui, sicut Ethnici: putant enim quia in multiloquio suo exaudiantur. Nolite ergo assimilari eis, scit enim Pater vester quid opus sit vobis, an
Abbreviated transcription (Latin):
thronus dĩ est. neq ꝑ t̾ram. quia sca¬
bellum ẽ pedum eius. neq ꝑ ierosoli-¬
mam. quia ciuitas est magni regis.
Neq ꝑ caput tuum iuraueris: quia
ñ potes unum capillum album facere
aut nigrum. Sit autem sermo ur̃. est
est. non non. Quod autem his abun-

Expanded text:
sedes dei est, neque per terram, quia scabillum est pedum eius, neque per hierusolymam, quia ciuitas est magni regis, neque per caput tuum iuraueris, quia non potes ullum capillum album facere aut nigrum. sit autem sermo uester: est est, non non: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem libroꝵ dispar numerus incre.¬
scit. Hic nigro colore ꝑscriptus. sub se
habet alium ex minio numerum. disco¬
lorem. qui ad decem usq procedens. indi¬
cat prior numerus in quo sit canone re¬
quirendus. Cum igitur aꝑto codice uer.¬
bi gratia illud siue illud capitulum sci¬
re uolueris cuius canonis sit. statim ex
subiecto numero doceberis. et recurrens
ad principia in quib canonum est dis¬
tincta congeries. eodemq statim cano¬
ne ex titulo frontis inuento. illum quem
quęrebas numerum eiusdem euangłistȩ
qui et ipse ex in scriptione signatur in¬
uenies. atq ẽ uicinia cȩterorum trami¬
tib inspectis. quos numeros e regione
habeant annotabis. et cum scieris. re-¬
curres ad uolumina singulorum. et si¬
ne mora reꝑtis numeris quos ante signa¬
ueras. reperies et loca in quib uel eadẽ
uel uicina dixerunt. Opto ut in xpisto
ualeas. et memineris mei papa beatissi¬
me.

Expanded text:
ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accread finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies  Al. reperias et loca, in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissime.
Abbreviated transcription (Latin):
pressit. ille qui unum ẽ quatuor primũ
legerat. ad eius exemplum ceteros quoq
estimauerit emendandos. Vnde acci-¬
dit ut apud nos mixta sint omnia. et
in marco plura lucȩ atq mathei. rur-¬
sum in matheo. iohannis et marci. et in
ceteris aliquorum quȩ aliis ꝓpria sunt
inuemantur. Cum igitur canones lege¬
ris qui subiecti sunt. confusionis errore
sublato & similia omnium scies. & in
singulis sua quęq restitues. In canone
primo. concordant quatuor. Matheus.
Marcus. Lucas. & lohannes. In secundo
tres. Matheus. Marcus. Lucas. In tercio
tres. Matheus. Lucas. Iohannes. In qͣrto
tres. Matheus:Maicus. Iohannes.
In quinto duo. Matheus. Lucas. In sex¬
to duo. Matheus. Marcus. In septimo duo.
matheus. lohannes. In octauo duo. Lu¬
cas. marcus. In nono duo. Lucas. Iohann̾.
In decimo ꝓpria unusquisq quȩ non
habentur in aliis ediderunt. Singulis
uero euangeliis ab uno incipiens usq

Expanded text:
pressit, ille qui unum e quatuor primum pressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque
Abbreviated transcription (Latin):
cum multarum gentium linguis scrip¬
tura ante translata doceat falsa esse quȩ
addita sunt. Igitur hȩc presens prefaci¬
uncula pollicetur quatuor tantum eu¬
uangelistas. quoꝵ ordo iste est. Mache¬
us. mareus. lucas. & iohannes. codicũ¬
grecorum emendata collatione. sed ue-¬
terum. Quȩ ne multum a lectionis la¬
tine consuetudine discreparent. ita cala¬
mo temꝑauimus. ut his tantum quȩ
sensum uidebantur mutare correctis.
reliqua manere pateremur ut fuerant.
Canones quoq quos eusebius cesariensis
episcopus alexandrinum secutus ammo-¬
nium in decem numeros ordinauit. sicut
in greco habentur expressimus: quo si
quis de curiosis uoluerit nosse quȩ in
euuangeliis uel eadem uel uicina uel so¬
la sint eorum distinctione cognoscat.
Magnus siquidem hinc error in nr̃is
codicibus moleuit. dum quod in eadẽ
re alius euangelista plus dixit. in alio
quia minus putauerint addiderunt.
uel dum eundem sensum alius aliter ex-¬

Expanded text:
cum multarum gentium linguis Scripcum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicuGraecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter ex
Abbreviated transcription (Latin):
non ad grecam originem reuertentes.
ea quȩ uel a uitiosis interpretibus ma-¬
le edita. uel a presumptorib imperitis
emendata ꝑuersius. uel a librariis dor¬
mitantib aut addita sunt aut mutata
corrigimus: Neq uero ego de ueteri dis¬
puto testamento quod a septuaginta se-¬
niorib in grecam linguam uersum. ter.¬
cio gradu ad nos usq ꝑuenit. non quero
quid aquila quid symmachus sapiant.
quare theodotion inter nouos et ueteres
medius incedat: sit illa uera inter precatio
quam apł̃i ꝓbauerunt. De nouo nunc
loquor testamento qđ grecum esse non
icis litteris edidit. Hoc certe cum in no¬
stro sermone discordat. et diuersos riuu-¬
lors tramites ducit uno de fonte quę¬
rendum est. Preter muto eos codices qͦs
a luciano & esitio nuncupatos paucors
hominum. asserit ꝑuersa contentio: qui¬
bus utiq nec in ueceri instrumento post
septuaginta interpretes emendare quid
licuit. nec in nouo profuit emendasse.

Expanded text:
non ad Graecam originem revertentes, non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non  Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse:
Abbreviated transcription (Latin):
me facere cogis ex ueteri. ut post exem¬
plaria scripturarum toto orbe dispsa
quasi quidam arbiter sedeam: & quia in¬
ter se uariant quȩ sint illa quȩ cum gre-¬
ca consentiant ueritate decernam. Pius
labor. sed ꝑiculosa prȩsumptio. iudicare
de cȩteris ipsum ab omnibus iudicandũ:
senis mutare linguam. & canescentem
iam mundum ad initia retrahere par-¬¬
uulorum. Os enim doctus pariter uel
indoctus cum in manus uolumen assum-¬
pserit. et a saliua quam semel imbibit
uiderit discrepare quod lectitat. non sta-¬
tim erumpat in uocem. me falsarium.
me clamitans esse sacrilegum. qui aude.¬
am aliquid in ueteribus libris addere.
mutare. corrigere: Aduersus inuidiam
duplex causa me consolatur. qđ & tu qͥ
summus sacerdos es fieri iubes. & uerum
non esse quod uariat etiam maledicoꝵ.
testimonio comprobatur. Si enim lati¬
nis exemplaribus fides est adhibenda:
respondeant quibus. cum tot sint exem-¬
plaria pene quot codices. Sin autem
ueritas est querenda de pluribus: cur

Expanded text:
 facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur
Abbreviated transcription (Latin):
quidam alexandri-¬
nus magno studio
atq industria
unum nobis pro quatuor euangeliis de-¬
reliquit. Namq trium euangeliorum
sensus exceptos omnes similes. contentus¬
q mathei euangelio quasi ad unum con¬
gregatos annexuit. ita ut eorumdem
quantum ad tenorem ꝑtinet lectionis

Expanded text:
quidam Alexandrinus, magno studio atque industria unum nobis pro quatuor Evangeliis derelinquit. Namque trium Evangeliorum sensus exceptos, omnes similes contextus Matthaei Evangelio quasi ad unum congestos, annexuit: ita ut eorumdem, quantum ad tenorem pertinet lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicit ei iñc. Uulpes foueas habent.
et uolucres cęli nidos. filius aũt homi¬
nis non habet ubi caput reclinet. Alius
autẽ de discipulis eius: ait illi. D omine:
ꝑmitte me primum ire. et sepelire pa-¬
trem meum. Iũc autem ait illi. S eqͣre
me: et dimitte mortuos sepelire mortu¬
os suos.

Expanded text:
t et volucres caeli tabernacula Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet alius autem de discipulis eius ait illi Domine permitte me primum ire et sepelire patrem meum Iesus autem ait illi sequere me et dimitte mortuos sepelire mortuos suos
Abbreviated transcription (Latin):
T TU CENISSET INT IN
domum petri: uidit socrum cius ia-¬
centem & febricitantem. Et tetigit ma
num eius: et dimisit eam febris. Et sur¬
rexit: et ministrabat eis. Uespere autem
facto obtulerunt ei multos dęmonia ha¬
bentes: et eiciebat sp̃us uerbo. Et om̃s
male habentes curabat: ut adimpleret᷑

Expanded text:
t cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetinum eius et dimisit eam febris et surrexit et ministrabat eis vespere autem facto obtulerunt ei multos daemonia habentes et eiciebat spiritus verbo et omnes male habentes curavit ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dinare narrationem rerum quȩ in nob̾
completȩ sunt sicut tradiderunt nob̾
qui ab initio ipsi uiderunt sermonem.
et ministrauerunt ei: et ꝑseuerantia us-¬
q in presens tempus monimenta decla-¬
rant. Quȩ a diuersis auctorib edita. di-¬
uersarum hereseon fuere principia. ut
est illud iuxta egyptios. & thomam. et
mathiam. et bartholomeum. duodecĩ
quoq apłorum. et basilidis. atq appel-¬
lis. et reliquorum quos enumerare lon¬
gissimum est:cum hoc tantum in prȩ¬
sentiarum necesse sit dicere. extitisse quos¬
dam qui sine sp̃u et gratia dĩ conati suil

Expanded text:
e narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoque 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tib inspectis. quos numeros e regione
habeant annotabis. et cum scieris. re-¬
curres ad uolumina singulorum. et si¬
ne mora reꝑtis numeris quos ante signa¬
ueras. reperies et loca in quib uel eadẽ
uel uicina dixerunt. Opto ut in xpisto
ualeas. et memineris mei papa beatissi-¬

Expanded text:
tibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies  Al. reperias et loca, in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
dinare narrationem rerum quȩ in nob̃
completȩ sunt sicut tradiderunt nob̾
qui ab initio ipsi uiderunt sermonem.
et ministrauerunt ei: et ꝑseuerantia us-¬
q in presens tempus monimenta decla-¬
rant. Quȩ a diuersis auctorib edita. di¬
uersarum hereseon fuere principia. ut
est illud iuxta ȩgyptios. & thomam. et
mathiam. et bartholomeum. duodecĩ
quoq apłorum. et basilidis. atq appel-¬
lis. et reliquorum quos enumerare lon¬
gissimum est:cum hoc tantum in prȩ¬
sentiarum necesse sit dicere. extitisse quos¬
dam qui sine sp̃u et gratia dĩ conati suil
magis ordinare narrationem. quam hi-¬
storiȩ texere ueritatem. quib iure potest
illud ꝓpheticum coaptari. Ue qui ꝓ¬
phetant de corde suo. qui ambulant
post spm suum. qui dicunt. hȩc dicit

Expanded text:
e narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoque 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
UEN DE TBIS:SUNT ODA
de hic stantib. qui non gustabunt
mor̃tem: donec uideant filium hominis
uenientem in regno suo. Et post dies
sex: assumpsit it̃c petrum et iacobum
et iohannem fr̃em eius: et ducit illos in
montem excelsum seorsum: et transfigũ

Expanded text:
is: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Et post dies sex assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem ejus, et ducit illos in montem excelsum seorsum, ut ora
Abbreviated transcription (Latin):
ne quem ignarum ex si¬
militudine numerorũ
error inuoluat. quod si
in subnotatione cano¬
num distinctorum in
canone quolibet tres
euangelistȩ bis uel ter
uel quater aut etiam
Amplius eundem nume¬
rum ꝑ ordinem habuerint annotatũ.
& quartus e contrario discrepat. quod¬
id quod tres illi in eo loco semel dixerĩ.
quartus totiens in corpore uoluminis
sui ponat. quoties diuersi numeri in
eius canone positi sunt contra prȩdic¬
torum numerorum continuas similitu¬
dines. Item si in uno quolibet eorum aut
etiam duob idem in canone numerus
bis ter aut eo amplius repperiatur in
ordine collocatus. et dispar inueniatur
in cȩteris: dubium non erit. quod id qđ
illius illorum ue canonum numeris bis
ter repetitum. ab his in uolumine semel
dictum sit. alteri uero eorum totiens in
uno atq eodem sensu loquantur. quo¬
tiens prȩtulerint in numerorum an-¬
notatione distantiam. Hoc et in om-¬

Expanded text:
ne quis ignarum ex similitudine numerorum error involvat, quod, sicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepaid quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur in ordine collocatus, et dispar is inveniatur in caeteris, dubium non erit quod id quod illius illorumve canones numeris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eorum toties in uno atque eodem sensu loquantur, quoties praetulerint in numerorum adnotatione distantiam. Hoc et in om
Abbreviated transcription (Latin):
Boor autẽ genuit obeth exritth.
O beth autem genuit iesse.
lesse autẽ genuit dauid regem.
Dauid autem rex genuit salomonẽ
ex ea quae fuit uriȩ.
Salomon autem genuit roboam.
Roboam autẽ genuit abiam.
Abia autem genuit asa.
Asa autem genuit iosaphat.
Iosaphat autẽ genuit ioram.

Expanded text:
x Ruth. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem genuit David regem. 10 David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit Abiam. Abia autem genuit Asa. Asa autem genuit Josaphat. Josaphat autem genuit Joram.
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est in diebus illis.
uenit iħc a nazareth galileȩ.
& baptizatus est in iordane a
iohanne. Et statim ascendens
de aqua. uidit apertos cęlos. &
sp̃m sc̃m tanqu̾a columbã des¬
centẽ & manentẽ in ipso. Et
uax facta est de caelis. Tu es filius
m̃s dilectus. inte complacui.
t statim sp̃s expulit eum in
desertum. & erat in deserto

Expanded text:
t factum est in diebus illis venit Iesus a Nazareth Galilaeae et baptizatus est in Iordane ab Iohanne et statim ascendens de aqua vidit apertos caelos et Spiritum tamquam columbam descendentem et manentem in ipso et vox facta est de caelis tu es Filius meus dilectus in te conplacui t statim Spiritus expellit eum in desertum et erat
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Et exuentes eũ. clamidẽ
coccineam circũdederunt ei.
Et plectentes coronã de spinis
posuerunt suꝑ caput eius. et
harundinẽ in dextera eius. et
genu flexo ante eũ inludebant
dicentes. Aue rex iudȩorũ.

Expanded text:
exuentes eum clamydem coccineam circumdederunt ei, et plectentes coronam de spinis posuerunt super caput eius et harundinem in dextera eius, et genu flexo ante eum inludebant dicentes: haue, rex Iudaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
t dixit eis iħc. Uenite post me.
& faciam uos fieri piscatores ho¬
minũ Et protinus relictis retib
secuti sunt eum.
Et progressus inde pusillum.
uidit iacobum zebedei & iohan¬
nem fratrẽ eius. & ipsos in naui
componentes retia. Et statim
uocauit illos. Et relicto patre
suo zebideo in naui cũ mercen¬
narus. secuti sunt eum.
Et ingrediuntur capharnaũ.
Et statim sabbatis ingressus¬
in synagogam. docebat eos.
t stupebant suꝑ doctrina eiꝰ.
Erat enĩ docens eos. quasi potes

Expanded text:
s Iesus venite post me et faciam vos fieri piscatores hominum et protinus relictis retibus secuti sunt eum et progressus inde pusillum vidit Iacobum Zebedaei et Iohannem fratrem eius et ipsos in navi conponentes retia et statim vocavit illos et relicto patre suo Zebedaeo in navi cum mercennariis secuti sunt eum et ingrediuntur Capharnaum et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos et stupebant super doctrina eius erat enim docens eos qua
Abbreviated transcription (Latin):
Porro homines. misteti sunt
dicentes: qualis est hic :
quia uenti & mare. oboedi¬
unt ei
Et cum ueniss& traens fr&ũ
in regionem geresenorũ.
occur rerunt ei duo haben¬
tes daemonia de monumen¬
tis exeuntes sae ui nimis.
ita ut nemo possit troensi¬
re per uiam illam
Et ecce clamauerunt dicentes.

Expanded text:
Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic, quia venti et mare obediunt ei? Et cum venisset Jesus trans fretum in regionem Gerasenorum, occurrerunt ei duo habentes daemonia, de monumentis exeuntes, saevi nimis, ita ut nemo posset transire per viam illam. Et ecce clamaverunt dicentes.