comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confessio remissione peccatorũ & spe future in xp̃o qui&s gaud&
acpacis: Deniq: insembolo a postolorũ confitem nos credere scam̃ ec¬
desiuam remissonẽ peccatorũ carnis resurractionem qđ umiuersa
lis se nodus pitrum sequerTiũ plemus ex primi uoluit dieens : Confi¬
teor unũ baptismũ in remis sionẽ peccatorũ sperore surrectionem
mortuorũ &uitã futuri sȩculi: Qunquaginta ergocubitis plec¬
ge orientalis generalit̃ initia credentium de signantur: quiin
remis sio nempeccatorũ &spemfuturȩ beatitudinis celebratt
quorum tam̃ continuo alia speciabs distinctio sub infertur quȩ ad
unũ eundemq: finẽ bene considerata refestur : sequitur it:
sptenario &octonario numero constnt recte gaudia de sig¬
nint uitȩ &nȩ quȩ a sabbatis mo incipiens animarum anresur¬
retione corporũ ꝑficitur Namdis septima sabbati requies¬
cens in monumento: octauadie id÷ post septinã sabbatire ur¬

Expanded text:
confessio remissione peccatorum, et spe futurae in Christo quietis gaudet confessio remissione peccatorum, et spe futurae in Christo quietis gaudet ac pacis. Denique in symbolo apostolorum confitemur nos credere sanctam Ecclesiam, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem. Quod universrum sequentium plenius exprimi voluit, dicens: Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum; spero resurrectionem mortuorum, et vitam futuri saeculi. Quinquaginta ergo cubitis plagae orientalis generaliter initia credentium designantur, qui in remissionem peccatorum et spem futurae beatitudinis celebrantur. Quorum tamen continuo alia specialis distinctio subinfertur, quae ad unum eumdemque finem bene considerata refertur. Sequitur enim:togenario constant, recte gaudia designant vitae aeternae, quae a sabbatismo incipiens animarum, in resurrectione corporum perficitur. Nam Dominus septima sabbati requiescens in monumento, octava, id est, post septimum sabbati, resur
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis decĩ colunȩ subleuantes extollunt: Inatc quoq
atrii latitudinequȩ respicit adorientẽ I.cubitier̃ : calatitudo
atriquȩ ad orientem respicit primordũ bonȩ nrȩ conuersati¬
onis quȩ a fideincipit significatq: ꝓpterprimã gelestis gra¬
tiȩ ꝑceptionem recte adorientem respicerediꝗtur. Iuxta il¬
lud beati ⁊acchariȩ. Visitauit nos oriens exilto. In luminare
his̃ quin tenebris &inumbra mortis. sedent: Inquammirũ pla¬
ga quin quaginta erunt cubiti quiam ipsomox in gressu conuer¬
sionis omnis quicat hecizantur remissionem peccatorum & reqͥem
sperare docentur & nam: Nam & quin quẽ genarius numerus ad re
penitentia confessio &remis no de scripta ÷ peccatorum . Itaut is
quidũo peccauerat &nalũ coranco fecerat cognoscendo ipse iniqͥta¬
& spũ illius principili neultra labiposs& confortatus fueritita que
orientalis atrulatitudo quin quaginta hab& cubitos cum prima fido

Expanded text:
a quoque atrii latitudine, quae respicit ad orientem, etc. Ea latitudo atrii, quae ad orientem respicit, primordium bonae nostrae conversationis, quae a fide incipit, significat. Quae propter primam coelestis gratiae perceptionem recte ad orientem respicere dicitur, juxta illud beati Zachariae: Visitavit nos oriens ex alto: illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In qua nimirum plaga quinquaginta erunt cubiti; quia in ipso mox ingressu conversionis, omnes qui catechizantur, remissionem peccatorum et requiem sperare docentur aeternam. Nam et quinquagenarius numerus ad rempoenitentia, confessio, et remissio descripta est peccatorum; ita ut is qui Domino peccaverat, et malum coram eo fecerat, cognoscendo ipse iniquitaet Spiritu illius principali, ne ultra labi posset, confortatus fuerit. Itaque orientalis atrii latitudo quinquaginta habet cubitos, cum prima fidei
Abbreviated transcription (Latin):
monis doceanteos celestis archina scientiȩ : quib: regulceriter
instituti & inconspectu sui conditoris igne caritatis ardescaNT &
hominib: foras lucem bonȩ actionis ostendint : Notandumautem
quod non indisferenter oleũ offerre filiu sr ł scd distinetioru
oleum de arborib: oliuarũ prȩcipiuntur : Etin suꝑ additur puris¬
simum piloq contosum: Sol&namq: olcum mestiñum sola
ra faninum sol& denuce ueldelino abisq diuers generis specieb: fieri
canullumofferre bic& inta b naculodi nis qđ delignis obiuarũ confi¬
citur siciti necignis quã quidece lodi scendit uelin lucernis sci ardere
uel in altaredĩ deb&acendi: Sc̃senim sp̃s̃ disciplinȩ effugi& fictum
Offerantergo filii sr ł olcumad lucernã dĩ nonqualecionq: sedde lig¬
nisobuarũ & hocpuris simũ piloq contusum, Osferantbon iudito¬
res spiritalib doctorib: conscientiuã pura & caritatis gnata faundã

Expanded text:
 sermonis doctores doceant eos coelestis arcana scientiae; quibus regulariter  sermonis doctores doceant eos coelestis arcana scientiae; quibus regulariter instituti, et in conspectu sui Conditoris igne charitatis ardeant, et hominibus foras lucem bonae actionis ostendant. Notandum autem quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione oleum de arboribus olivarum praecipiuntur; et insuper additur, Purissimum, piloque contusum. Solet namque oleum nardinum, solet raphaninum, solet de nuce, vel de ligno, aliisque diicet tabernaculo Dei, nisi quod de lignis olivarum conficitur: sicut nec ignis alius quam qui de coelo descendit, vel in lucernis sanctis ardere, vel in altari Dei debet accendi: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum. Offerant ergo filii Israel oleum ad lucernam Dei, non qualecunque, sed de lignis olivarum, et hoc purissimum, piloque contusum. Offerant boni auditores spiritualibus doctoribus conscientiam puram, et charitatis gratia fecundam,
Abbreviated transcription (Latin):
sã lucernã colloca reiubentur: Quaẽ ergo hȩc distinstio : ut ad nutri¬
endã populus oleum offerat lucem in domodnĩ & sacerdotes iucernũ
componanT Nis forte hoc figorate imperatorut fideles &relign
auditores prõptacdoboediendũ fidei corda afferant. Doctoresuero
ei si gnẽ uerbi cȩlestis quo & in luminent᷑ adagnoscendũ &x in flamento:
ad diligendũ dm̃ p̃dicando ministrent. Poleinãq pinguidinẽ qua oc
lassi atq infirmiastus recreantur & gratia prȩstat᷑ luminis. Int̃ na
sepedilectiomentis &opus miseri cordiȩ designitur: Hinc& itpsal
diȩ fructũ indigentib: &xhibui : mihi quoq: in& num ađo rependenc
misericordiȩ gratiam speraui: Ergo filii isrł offerantoleũ Maror
& filueius allato igne componant iucernã quȩ ardeat in tab̵naculodi
Offeranthumiles auditores deuotionem piementis. & ministri sor

Expanded text:
sam lucernam collocare jubentur. Quae est ergo haec distinctio, ut ad nutrisam lucernam collocare jubentur. Quae est ergo haec distinctio, ut ad nutriendam lucem populus oleum offerat in domo Domini, et sacerdotes lucernam componant? Nisi forte hoc figurate imperatur, ut fideles et religiosi auditores prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero eis ignem verbi coelestis, quo illuminentur ad agnoscendum, et inflammentur ad diligendum Deum, praedicando ministrent. Per olei namque pinguedinem, qua et lassi atque infirmi artus recreantur, et gratia praestatur luminis, interna saepe dilectio mentis, et opus misericordiae designatur. Hinc etenim Psalmdiae fructum indigentibus exhibui, mihi quoque in aeternum a Deo rependendam misericordiae gratiam speravi. Ergo filii Israel offerant oleum, Aaron autem et filii ejus allato igne componant lucernam, quae ardeat in tabernaculo Dei. Offerant humiles auditores devotionem piae mentis, et ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
cipȩ filis isrła tofferant tibioleum dearborib: oliuarũ
puris simũ piloq contu sum u t ardeat lucerna sẽꝑ in tab¬
naculo testimonii extrauelũ qđ appensum ÷ testimomo &collo¬
cibiulcã aaror & filienus disposto omniornatu tab̵ nacul con¬
sequenter &iã lum̃ lucerna p̃uid& ut decoreius ad mirabilis sicut
neq umquã indomadi aliquis tenebrarũ locus aliqua ũ brarũ possit
hora sabp&ere: Iuxtauero misticos sensus quid signific& lum̃ lucer¬
nedñs in euangelio declarat : Quicũ parabolam dixiss&e Neq accer¬
dunt lucernã & ponunteã submodio sed sũ pracandelabrũ at luce¬
a tommib: quindomođi sunt : Moxa ꝑte subiunx̃ sicluceat luxura
corã hominib: utuid eanto peraur̃a bona : Lucernaergolucis indomo
di sunt operaiustorũ quem̃tes intuentiũ suis exẽplis in luminetit¬
Verum diligentius intuendũ quod &x lucerna sem ꝑ intib̵naculodĩ possit
ardere : Filiquidemisrł oleomofferre. Aaro nautẽ & filieius ip¬

Expanded text:
cipe filiis Israel, ut offerant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, piloque contusum, ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii extra velum, quod appensum est testimonie; et colloio de tabernaculo: Disposito omni ornatu tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis sicut neque unquam in domo Dei aliquis tenebrarum lhora suppetere. Juxta vero mysticos sensus quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat qui cum per parabolam dixisset: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt; mox aperte subjunxit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona . Lucerna ergo lucens in domo Dei, sunt opera justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminantVerum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ardere; filii quidem Israel oleum offerre, Aaron autem et filii ejus ip
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ inemundationem peccatorũ & ꝑceptionemuitȩ celestis IN
luminȩ x.basesq: totidem: Litit udo atriiquȩ a doccasum res¬
picit solis ubterminito. laboredirno notis sopor ã gratia suc¬
cedit merito tempus significat illud quando cessante postmor¬
tẽ uita actuali quie selectorũ &merces& na sequitur

Expanded text:
dem in emundationem peccatorum, et perceptionem vitae coelestis, in dem in emundationem peccatorum, et perceptionem vitae coelestis, in lumnae decem, basesque totidem, etc. Latitudo atrii quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopora gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sib: colunnarũ eneis aptius quã in itiũ sapientiȩ timorẽ dĩ intelle¬
geredebem ꝑ dequo & filus sirachait : Radxsapientie ÷ timere
dm̃ ubi& pulchrȩ subiunx̃ Ramienĩ illius longeui: Quia nimi¬
rum germinauis tutũ multi faria qu& imoređi tam quã opus
& cclaturȩ columnarũ debis sib: ꝓdeunt numquã fructusuȩ
mercedis carebunt: Quare autẽ .xx. fuerint colũnȩ in uno
lacereatrii supraiã expositũ ÷ ubieiusdem Numcritabulȩ inuno
later & abnaculi sunt fieri p̃ceptȩ : Similiter in laterea qͥlonis
lerant p̃missa quiautriusq: testamenti p̃cones consono nos ore
ad cȩlestia erigunt : Iam & sicerimonius sacram̃ torũ habueriã
ꝓtempore rationedifferentes Immo hocintẽpore noui tes tam̃ti
quicũq: deutroq populo adsalutem ꝑtingunt non solũ eandem
fidem confessionem &operationem sed & sacra m̃ta habent ea¬

Expanded text:
sibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae, timorem Dei debemus intellisibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae, timorem Dei debemus intelligere? De quo et filius Sirach ait: Radix sapientiae est timere Deum. Ubi et pulchre subjunxit, Rami enim illius longaevi; quia nimirum germina virtutum multifaria, quae timore Dei tanquam opus, et caelaturae columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri tabulae in uno latere tabernaculi sunt fieri praeceptae. Similiter in latere aquilonis li erant praemissa; quia utriusque Testamenti praecones consono nos ore ad coelestia erigunt; tametsi caeremonias sacramentorum habuerint pro temporum ratione differentes, imo hoc in tempore Novi Testamenti, quicunque de utroque populo ad salutem pertingunt, non solum eamdem fidem, confessionem, et operationem, sed et sacramenta habent ea
Abbreviated transcription (Latin):
sostollunt: & haccquasiuestemdi diligenterextendunt
Nequidhis in c̃ẽ duplitatis ualeat : sẽd simpliciac munda intentio¬
Ne corãdno uelut tentoria bissinamteant : quȩ uide lic& colum nȩ
aeneȩ fuere se dargento uestite : Vt i sequentib: manifestius
dicit̃ae neȩ quidẽ ꝓpter ꝑ seuerantiã uistutis siue ppt̃ ionumipsius
p̃dicationis. Argento autẽ uestite qr non aliud qua uerbũ dĩ sonan
cuius sȩpe daritas argento figorari Non abud uiuendo iastib:
quã obseruantiã diunorũ monstrante loquiorum: Nonsolũ in¬
argenta tȩerant sed & capita tota habebant argentea quod ꝓ¬
priadoctorũ est . totos se uerbis sacrȩ scripturȩ subicere
His que animũ corpusque meditando p̃dicando operando manci pare:
Sicut it mẽbra nra sine capite subsistere acuiuer e nequeunt:
siceloquia diuna ill suã uitã estimantes. Nonnũ quã hȩc oboediendo
portare &sem& humiluando exaltaredesistunt : Quid auteminba¬

Expanded text:
sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoria byssina niteant. Quae videlicet columnae aeneae fuere, sed argento vestitae, ut in sequentibus manifestius dicitur. Aeneae quidem, propter perseverantiam virtutis, sive propter sonum ipsius praedicationis. Argento autem vestitae, quia non aliud quam verbum Dei sonant. Cujus saepe claritas argento figuratur, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrant eloquiorum. Non solum inargentatae erant, sed et capita tota habebant argentea; quod proprie doctorum est, totos se verbis sacrae Scripturae subjicere, hisque animum corpusque meditando, praedicando, operando mancipare. Sicut enim membra nostra sine capite subsistere ac vivere nequeunt, sic eloquia divina illi suam vitam aestimantes, nunquam haec obediendo portare, et semet humiliando exaltare desistunt. Quid autem in ba
Abbreviated transcription (Latin):
lodicentẽ beatimostuiquiidao moriunt᷑: Amodoiã dicit
sp̃s̃ utrequiescant a laborib: suis : ꝓpt̃ quã requiẽ recte ocri¬
in lege quinquagos simũ qui libtati qui&i & remissioni totuserat
consecratus ꝓpt quod & iobeleus uocari p̃ceptus ÷: Iobelumq di¬
mittens aut mutatus interp̃tat᷑ : Denariũ quoq numerũ con¬
stattadem suꝑna prȩmiade signare ubihuma nanatura mutiq
sua substantia in morta liter subleuatuindiuina p̃sentia uisionis lȩ¬
titur: Dsnamq: trinita sest: Corpus nrm equat tuorelem̃tis sub¬
sistit. Interiorhomonrt ternarionum ero comp̃henditur : Cũ
extoto cordetota anima totauis tute. dĩ diligere iubemur

Expanded text:
moriuntur . Amodo jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis. Propter quam requiem recte occiin lege quinquagesimum, qui libertati, qui et remissioni totus erat consecratus, propter quod et jubilens vocari praeceptus est . Jobel namque dimittens aut mutatus interpretatur. Denarium quoque numerum constat eadem superna praemia designare, ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. Deus namque trinitas est. Corpus nostrum ex quatuor elementis subsistit. Interior homo noster ternario numero comprehenditur, cum ex toto corde, tota anima, tota virtute Deum diligere jub
Abbreviated transcription (Latin):
delect& Offerat a iron cum filis suis gnemñ alienũ seddesup issum
adiccendenda lucernã sicut &cã ad consum̃ da holo ciustaacredolenda
ditia: Nonem̃ sumus sicut plurimi adilterant es uerbud̃ sede since¬
ritate sed exdõsicut corãdõ inxp̃o loqumꝰ: Hocigneuti n᷑ adinlus¬
trandã cogitationẽ fidei cordi audientũ hocidosicienda ac dõ conio¬
cranda holo causta bonorumoperũ suorum hoc dincendie dimuã mata

Expanded text:
cum filiis suis, ignem non alienum, sed desuper missum ad accendendam lucernam: sicut etiam ad consumenda holocausta ac redolenda ducia. Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum, sed ex sinceritate, sed ex Deo, sicut coram Deo in Christo loquimur. Hoc igne utantur ad illustranda cognitione fidei corda audientium: hoc, ad perficienda ac Deo consecranda holocausta bonorum operum suorum; hoc, ad incendenda t
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝑtingebat : & ipsa grecȩ poderis id ÷ talaris uocata ÷ Cuius
significatiomistica in prõptuest : cũ enim const& lino ł busso conti¬
nentiã & cistitatem significari corporis nõi iuxta quod sepius supra
explicatumest strictã habont lineam siue tunicã debusso sacerdo¬
tescum ꝓpositum continentiae ne quaquã oneruiter & floxa
mente custodunt : sedtanta prorsus instantia ut mlbelli concu¬
Iineã habent strictã cũ concupiscente acdificiente omnimodis aru¬
ma inatriuđi cor illorũ parit̃ & caro socuigermanitate exultat

Expanded text:
usque pertingebat, et ipsa Graece poderis, id est, talaris, vocata est, cujus usque pertingebat, et ipsa Graece poderis, id est, talaris, vocata est, cujus significatio mystica in promptu est: cum enim constet, lino vel bysso continentiam et castitatem significari corporis nostri, juxta quod saepius supra explicatum est, strictam habent lineam, sive tunicam de bysso sacerdotes, cum propositum continentiae nequaquam enerviter et fluxa mente custodiunt. Sed tanta prorsus instantia, ut nil belli concuiritus. Lineam habent strictam, cum concupiscente ac deficiente omnimode anima, in atria Domini cor illorum pariter et caro socia germanitate exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
Apte sibingitꝰ. Erituitẽ lamina semꝑ infronteci utplicatus dnssteis
semim limina uominedm̃ scripta semꝑ fuerit in fronte u ron plicabit᷑
subdiderit mox&um subditi exemplis illios amonitis accens: &ips
recteuiuere gratium que interni inspectoris ꝓmereri satagunt:
n ncupat: Quareautem linca stricta sitdilta uelbesso stringi p̃ciput᷑
um superius ex pontumest. Qnunc adiciendũ quia solent milites
haberelineas quas camisias uocant si captas membris & strictas corpor¬
b utexpediti s nt ueladuersum uel codpelium dirigendo uculo te¬
nendo dipeo ense librando & quocũq: necessitas traxerit: qualem
&ioab habuisse legitor quando amasa interfiot strictam scilic&
admensurã habitus sui: Ergo & sacerdotes paratiinministeriũdi
utuntur hactania uthabentes pulchritudinemuestim̃ torũ nudorã
celeritate discurrant: Haectani caqua sicut hracinthina ad pedes

Expanded text:
apte subjungitur: Erit autem lamina semper in fronte ejus, etc. Si enim lamina nomine Domini scripta semper fuerit in fronte Aaron, placabitusubdiderit, mox etiam subditi exemplis illius, ac monitis accensi, et ipsi recte vivere, gratiamque interni aspectoris promereri satagunt. nuncupat. Quare autem linea stricta sit dicta, vel bysso stringi praecipiatur, jam superius expositum est, et nunc adjiciendum; quia solent milites habere lineas, quas camisias vocant, sic aptas membris, et strictas corporibus, ut expediti sint, vel ad cursum, vel ad praelium dirigendo jacula, tenendo clypeo, ense librando, et quocunque necessitas traxerit; qualem et Joab habuisse legitur, quando Amasam interfecit , stricta scilicet ad mensuram habitus sui. Ergo et sacerdotes parati in ministerium Dei utuntur hac tunica, ut habentes pulchritudinem vestimentorum, nudorum celeritate discurrant. Haec tunica, quia sicut hyacinthina ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
timus quando expargatia sordib: utiorũ que ex primo parente
habumus imagmnẽ & similitu dinẽ nõi conditoris ad quamerea¬
tisumꝓ in nob̵ recipimus & hanc nob̵ recepis se non in secreco
colamꝓ sedunctir palam factis &uoce ꝓmulgamus Iuxta illod
a postoli sicut portauimus imaginem terreni : portemus & ima¬
ginẽ celestis : Qũd loquens ad colo senses aꝑtius explicat dicens¬
Nuncutem deponte &uos ornuiram ndignitionẽ malitã bli plo¬

Expanded text:
tamus, quando expurgati a sordibus vitiorum, quae ex primo parente habuimus, imaginem et similitudinem nostri Conditoris, ad quam creati sumus, in nobis recipimus; et hanc nos recepisse non in secreto celamus, sed cunctis palam factis, et voce promulgamus, juxta illud Apostoli: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . Quod loquens ad Colossenses apertius explicat, dicensNunc autem deponite et vos omnem iram, indignationem, malitiam, blasp
Abbreviated transcription (Latin):
cuntis minerib: & d onariinus. Postitnumq pontifeximqutates subditonũ
id÷ exportat & au fest cumauteos docendo ad poenitentiã cõmissorum ꝓuo
autẽ hoc in munerib: & domiris quȩ ips obtulerun thrio & scĩficauerint
cum ꝓfractib dignis penitentie id ÷ elimosinis cerisq iustitȩ operib:¬
quȩ fecerint penitentes areatus celerum que quondã patrauerunt ab¬
soluit: Hacquidemitigerendi in stituitio duinc & i babitu pontificis
mesticȩ figuruit & muerbis sicrieloqui manifeste docut: sedlonge
alter p̃dolor quidi p̃solum facunt quie&x donaria si uemanera accipere:
it mo exigereuo lunt a populo &nil pimnquitatib eius ut expottentor
& astigentor uenuã que aocipunt curant labore : Cum obsolum dona
temporala sume redebeantu subditis. quodeos &x nabona p̃dicindo aber¬
rore correxerint utq aduia ueritatis deduxerint adimitationem
primorũ sẽ ȩcclesiȩ doctorum quillis aquib temporilia ꝑopiebaint

Expanded text:
cunctis muneribus et donariis suis. Portat namque pontifex iniquitates subditorum, id est, exportat et aufert, cum aut eos docendo ad poenitentiam commissorum provautem hoc in muneribus et donariis quae ipsi obtulerint Domino et sanctificaverint cum pro fructibus dignis poenitentiae, id esquae fecerint, poenitentes a reatu scelerum, quae quondam patraverunt, absolvit. Haec quidem ita gerenda institutio divina, et in habitu pontificis mystice figuravit, et in verbis sacri eloquii manifeste docuit. Sed longe aliter, proh dolor! quidam praesulum faciunt, qui et donaria sive munera accipere, imo exigere volunt a populo, et nil pro iniquitatibus ejus, ut exportentur et castigentur, veniamque accipiant, curant laborare, cum ob hoc solum dona temporalia sumere debeant a subditis, quod eos aeterna bona praedicando ab errore correxerint, atque ad viam veritatis deduxerint, ad imitationem primorum sanctae Ecclesiae doctorum, qui illis a quibus temporalia percipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
adiuina ꝓpitiatione quȩ reredebeat instituatur
Sicaute santeherubix supra ꝓpituatorium posita
ipsum xp̃m cẽ. constitutadicitur : Non quod altiorillo
possit eẽ ciuitassua sed quod eius subsidiosus tentata
ꝓficiat: Cherubin supra ꝓpitutoriã hab& arca: Ocua
uel angelica minis teria ueleloquiadiuina. eo ueracius
ȩclesiã iuuan quo ipsain fundam̃to sumȩ ueritatis
stabilita consistunt:¬

Expanded text:
a divina propitiatione quaerere debeat instituatur. Sic autem sunt Cherubim supra propitiatorium positi, Christum esse constituta dicitur: non quod altior illo possit esse civitas sua, sed quod ejus subsidio sustentata proficiat. Cherubin supra propitiatorium habet arca, quia vel angelica ministeria, vel eloquia divina eo veracius ecclesiam juvant, quo ipsa in fundamento summae veritatis stabilita consistunt
Abbreviated transcription (Latin):
factumest. ut hominib: posiculpã prȩuaricationis ap¬
parcre &eisuiã ueritatis. posterrorẽ demonstrare
quutus : morsi Adtestinte a postolo: Quia lex ꝓpter
trans gressiones posita ÷ Done cuenir& seme ncuip¬
miscrat. ordinata ꝑ angelos inmanu mediatoris.
tem demedioduorũ cherubĩ loquit᷑ dñs: Quia ꝑ uerba
utriusq: testamenti consonanosuoce ad fidẽ ueritatis
crudit Mlelceste demedio che rubim loquitun¬
Qua punigenitum suũ quin medio duorũ testamen torũ

Expanded text:
factum est, ut hominibus post culpam praevaricationis apfactum est, ut hominibus post culpam praevaricationis apparere, et eis viam veritatis post errorem demonstrare cutus est Moysi, attestante apostolo: Quia lex propter trangressiones posita est, donec veniret semen cui promiserat, ordinata per angelos in manu Mediatoris . Item de medio duorum Cherubim loquitur Dominus, quia per verba utriusque testamenti consona nos voce ad fidem veritatis erudit. Vel certe de medio Cherubim loquituquia per Unigenitum suum, qui in med
Abbreviated transcription (Latin):
uita cognosci possunt : reuelaturõ secẽ . pollic& dicens
Quiautẽ diligitme diligitur a patremeo &ego diligamẽ
amanisestabo eimeipsum Recteergo cherubim scio¬
tii multiplicata dicitura Quia in utroq testamento
fidelib migis extempor eimagisq: cognitio ueritatis
in nõtuit: Recte cherubim glonȩ ꝓpitiatoriũ obum¬
brar edicuntura Quia testamenta erescente ꝑtempis
& multiplicata scientia ppitiationem nobis dñ siluato¬
ris p̃dicant : Ethancgratis semꝑ uocibus quasi ex pin¬
sis aduolatum alis honorare noncessant : Quia enim¬
uerba co ł loquentiũ quib: tolando aerem ab oredi¬
centiũ ac cor ꝑueniuntaudientiũ. Merito expan¬
si scherubim alis. & uelud aduolaendũ aptatis possunt
de signari. Inde prȩcipiã &loquaradte supra ꝓpiti¬
atoriũ scilic&. acdemedioduorũ cherubim quier̃ supra
arcã testimonii : cuncta quȩ mandabo ꝑte filuis israhel:
ꝑ illũ mandat filuis isrł Quia ꝑgratiã ꝓpitiationis di

Expanded text:
elaturum se esse pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Recte ergo Cherubim scientia multiplicata dicitur, quia in utroque Testamento fidelibus magis ex tempore magisque cognitio veritatis innotuit. Recte Cherubim gloriae propitiatorium obumbrare dicuntur; quia testamento crescente per tempus, et multiplicata scientia, propitiationem nobis Domini Salvatoris praedicant; et hanc gratis semper vocibus quasi expansis, ad volatum alis honorare nonverba colloquentium quibus volando per aerem ab ore dicentium ad cor perveniunt audientium, merito expansis cherubim alis, velut ad volandum aptatis, possunt designari. Inde praecipiam et loquar ad te, supra propitiatorium scilicet, ac de medio duorum charcam testimonii, cunctaque mandabo per te filiis Israel gratiam propitiationis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cłm gͦ qd̾ morsi ĩ monte monstratũ ẽ suꝑna ẽ illa
ciuitas ⁊ patͥa celestis. quȩ illo qͥde tẽpe ex solis ex¬
stitisse credit᷑ angłis sc̃is. pꝰ passionẽ uͦ resurrecti¬
onẽ ⁊ ascensionẽ ĩ celos mediatoris di ⁊ hoiũ ⁊ mul¬
titudinẽ p̃clarã ⁊ copiosã scãꝵ recipit aĩaꝵ. Uasa
u tab̾nacłi illiꝰ singłe q̃q st̃ ꝑsonȩ spuũ beatoꝵ. ex¬

Expanded text:
 quod Moysi in monte monstratum est, superna est illa civitas et patria coelestis, quae illo quidem tempore ex solis exstitisse creditur angelis sanctis: post passionem vero, resurrectionem, et ascensionem in coelos, Mediatoris Dei et hominum, et multitudinem praeclaram, et copiosam sanctarum recepit animarum. Vasa vero tabernaculi illius
Abbreviated transcription (Latin):
mini: Facies & quin quaginta ansulas iora sigiunius
ut coniungicũal teroqueat: &l. ansas in ora sagi alterius
ut tuma ltero copulocur : quinquaginta fibulas aereas quib:
iungantur anse. &unũ exomnib: operimentum fiat:
ȩcut supra in costinis exposium &iã hicintellegi poss̃.
quoduidelic& recorditio suꝑnȩ requei quȩ numero
quinqua genario sol& exprimicorda scõrum uinculo pacis
adim&: Autsi noui aliquid audiredelestat:. Qũõ saga humili¬
tatem sublimium de signant uirorum : Sui magis suonũ
meminisse delictorum quã uis tutes p̃dicasse suascupiunt
mplius decis adp̃hendere nondum possuntuis tutibus

Expanded text:
nt: Facies et quinquaginta ansulas in ora sagi unius, ut conjungi cum altero queat; et quinquaginta ansas in ora sagi alterius, ut cum altero copuletur; quinquaginta fibulas aureas, quibus jungantur ansae, ut unum ex omnibus operimentum fiat. Haec ut supra in cortinis exposuimus, etiam hic intelligi possunt: quia videlicet recordatio supernae requiei, quae numero quinquagenario solet exprimi, corda sanctorum vinculo pacis adunet. Aut si novi aliquid audire delectet, quoniam saga humilitatem sublimium designant virorum; quia magis suorum meminisse delictorum, quam virtutes praedicasse suas cupiunt, amplius de eis quas apprehendere nondum possunt virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
nonit intrauelũ celiopus habemnos lucrna scriptura rũ ubi arta ÷
ciñi &cherubingloriȩ ꝓpitiatoriũ obumbraa idest agmina

Expanded text:
nim intra velum coeli opus habemus lucerna scripturarum, ubi arca est Domini, et cherubim gloriae propitiatorium obumbrant, id est, agmina
Abbreviated transcription (Latin):
Aptehicnumerus tintinabulorum & malorum diuersitate coloris
tunicȩ ponti ficisindtus tad docendũ figorate quod soliustitȩ xp̃s
orbem c&̃ in luminaturus umiaersum: Ciq doñ presbiteras & ue
in duo denario numero gẽmarum rationilis. &iã hocintellegere:
figuraliter &xpressũ : quodidem solius titiue cuneta nrã tempora
cunctas orbis nõi plagassia ec iuce repl&xirus in eemplum solis
mundani quiꝑ menses .xii. signiferum lustra recirculum & totũ
ambire consueuit: Nam & hoc quod quat tuor ordines in rationali
ternos habebant lapides congrut anni uestentis ordini qu ꝑteri
menses inquattuor tempora ditingutur. Annũ autẽ inscripturis co¬
arstotum hoc salatis nrȩ tempus quo pena recributionecestamis
testatdupse saliutor quiuata sermonẽ i suȩ missus ÷ p̃dicare innũ

Expanded text:
apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, tunicae pontificis inditus est, ad docendum figurate, quod Sol justitiae Christus orbem esset illuminaturus universin duodenario numero gemmarum rationalis etiam hoc intelligere figuraliter expressum, quod idem Sol justitiae cuncta nostra tempora, cunctas orbis nostri plagas sua esset luce repleturus; in exemplum solis mundani, qui per menses duodecim signiferum lustrare circulum, et totum ambire mundum consuevit. Nam et hoc quod quatuor ordines in rationali ternos habebant lapides, congruit anni vertentis ordini, qui per ternos menses in quatuor tempora distinguitur. Annum autem in Scripturis vocari totum hoc salutis nostrae tempus, quo pro aeterna retributione certamus, testatur ipse Salvator, qui. juxta sermonem Esaiae, missus
Abbreviated transcription (Latin):
so &enos domiumeri cintinabula congruit ho figiris musterioũ
ut sicitinbumero ae poctore a postolicũ ferrenumerũ iussi sest
ita &um dicipulorum Lax cirti pedes nimerum adignatum babe¬
n& constatenum quia sicat diodenarius a postolorm numerus ps¬
pr& horum numeros inultima paste sicerdotalir habitus ille in
prima figoratus ÷: Decebit i ut quim aores gradu in corpore
rem in habitutu pici pontificis locunte pice haborent
Uerum siquis ipsos &um numeros utriusq ordinis mestice
ditinter prȩxari .XII. gẽmas uron in patore p̃ferebat ut nigni¬
car& tempus instare futurum quo fides sçẽ trinitatis inom¬
utomne s ad moner& doctores operauistitie quȩ iii iustutib prin¬
qpiliter comphenduntor simulcũ fide ueritas quȩ intrinitate ẽ
uipsos habere semꝑ &suis cõmendare discipuli s̃: Porta bst oc
mustic quodeadem fides &operatio iustitiȩ uniuersum c&̃ mur¬
dum aberrorum tenebris aduerã lucẽ ꝑductura: Tres num des

Expanded text:
 ejusdem numeri tintinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum, ut sicut in humero, a pectore apostolicum ferre numerum jussus estta duorum circa pedes numerum adsignatum haberet. Constat enim quod sicut duodenarius apostolorum numerus epist illorum numerus in ultima parte sacerdotalis habitus, ille in prima figuratus est. Decebat enim, ut qui majores gradu in corpore rem in habitu typici pontificis locum typice haberent. Verum si quis ipsos etiam numeros utriusque ordinis mystice vult interpretari, duodecim gemmas Aaron in pectore praeferebat, ut significaret tempus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omut omnes admoneret doctores opera justitiae quae quatuor virtutibus principaliter comprehenduntur, simul cum fide veritatis, quae in Trinitate est, et ipsos habere semper, et suis commendare discipulis. Portabat et sepmystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum esset mundum ab errorum tenebris ad veram lucem perductura. Tres namque dies
Abbreviated transcription (Latin):
locumtenent . Colorq cȩlestis ꝓximam çȩlo sedem sorti¬
tus ÷ ut choriuirginalis &animi & corporis specialiuicinia
agnũ secudri & cimnorũ ei laudes designent᷑ eẽ . antaturi:
Bexe autẽ deuelis continirũ ac sagorum dicitur quod& si
alto positiad terrã tamen demissa penderent. Quã uis

Expanded text:
locum tenent; colorque coelestis proximam coelo sedem sortitus est, ut chori virginales, et animi et corporis speciali vicinia agnum secuturi, et hymnorum ei laudes designentur esse cantaturi. Bene autem de velis cortinarum ac sagorum dicitur, quod et si in alto posita, ad terram tamen demissa penderent, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ł quib erantquattuor &minoris ondinis sicerdotib concerra
Feminalia uidelic& lineatonica & baltheus & odaris Decebat
enim ut quomaiorequis gradue&̃ insignis: eopluriorib: uir¬
tutũ actib: ad mirandis fulger&, Cuncta autem fiunt d eauro
p̃tiosisq colorib: Quiam hilule ac sordidum in sicer dotis ore uelope¬
re deb& apparere sed ancta quȩ egit un iuersaquȩ lo qui tur
omniaquȩ cogitat ex corã hominib: p̃clant: & in conspectuarbi¬

Expanded text:
e quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus concessa: e quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus concessa: feminalia videlicet, linea stricta, et baltheus, et cidaris. Decebat enim, ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus et virtutum actibus admirandis fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro, pretiosisque coloribus; quia nihil vile ac sordidum in sacerdotis ore vel opere debet apparere; sed cuncta quae agit, universa quae loquitur, omnia quae cogitat, et coram hominibus pra
Abbreviated transcription (Latin):
Haccutem uestim̃ taerunt quȩ facient: Rationale & su ꝑ hume¬
uele : Tonicã & lincã strictam: cidar ̃ & balteũ : facientues tim̃ti
Accipisntq: aurum & hracinethũ & purpurã coccũq bistinctũ
&bussum : Quomodo haec singuli facta sint plenius in sequenti
b explicatur: Rationale autẽ pectonis hubitus si ꝑ humerale :
humerorum: Iuna & linea stricta id ÷ camisiatotum corpꝰope¬
riunt. Cidaris caputornat. baltheũ utrãq: toricã simul & suꝑ¬
humerale astius ad corpoastat: Quib: sexindum̃tisinferiuis septi¬
mũ iungit᷑ eoctauũ feminalia uidelic& linea ad cooperiendũ
carnemtur pitudinis : Etlãminaaurea suꝑcidarĩ qu& italo
nominis dñi c&eris altio romnib: eminebat: Lineam¬
autem strictam dicit quo adherebat corpori: &itaas taerat adstrio¬
tis manici sut nulla ei omninoruga in ax̃: Ascendebat autemusq
ad crura Unde & grecȩ paderis id ÷ talaris uocabatur : Hisocto
generib: uestium pontifex tempore sacrifici solebat indiu

Expanded text:
t vestimenta quae facient: Rationale, et superhumerale, tunicam et lineam strictam, cidarim et balteum. Facient vestimenta accipientque aurum et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum . Quomodo haec singula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum; tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt, cidaris caput ornat, baltheus utramque tunicam, simul et superhumerale amum jungitur et octavum: feminalia videlicet linea, ad cooperiendam carnem turpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, eminebat. Lineaautem stricta dicitur, quoniam adhaerebat corpori, et ita arcta erat astrictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: unde et Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui,
Abbreviated transcription (Latin):
Nde recte p̃cipitor sextum sagum in fronte tecti duplicari
ꝓpter confessionem uidelic& &imitationem eiusdem domi¬
cȩ passionis : Nequeenim sufficit credentes solum in con¬
fessione mortis dni acresurrectionis baptizari& consecrari
si non &iam baptizatus quisq: studuerit inquantum ual& simi¬
litudini mortsdai continenter uiuendo acpatiendo pillo
assimilari. ut & resurrectionis eius pasticeps existere
mercitur: Si quidem uxta litteramn. frontem tecti in¬
gressum tab̵naculi dicit: Ubinon tabulas ut supra breuit̃¬
diximus sed columnas &ucctem ab ingulo tabola rum usq
adingulum ꝓtentum pomi p̃ceptum ÷ Id eoq quantum
ad formã operis ipsus ꝑtin& ibi magis op̃erat geminato
sagorum munimento ubisolida pari&is firmitas aberat:
A tuero mestice in fronte tecti sextum sagum duplicatur
Cũomnes qui s cam intrant ȩoclesia ita fide & sacrraxmentis
dominicȩ paessionis initantur : ut in huius quoq: imitatio ne

Expanded text:
Unde recte praecipitur sextum sagum in fronte tecti duplicari, Unde recte praecipitur sextum sagum in fronte tecti duplicari, propter confessionem videlicet et imitationem ejusdem dominicae passionis. Neque enim sufficit, credentes solum in confessione mortis Domini ac resurrectionis baptizari et consecrari, si non etiam baptizatus quisque studuerit, in quantum valet, similitudini mortis Domini continenter vivendo, ac patiendo pro illo assimilari, ut et resurrectionis ejus particeps existere mereatur. Siquidem juxta litteram, frontem tecti ingressum tabernaculi dicit: ubi non tabulas, ut supra brevitdiximus, sed columnas et vectem ab angulo tabularum usque ad angulum protentum poni praeceptum est: ideoque quantum ad formam opersagorum munimento, ubi solida parietis firmitas aberat. Ad vero mystice, in fronte tecti sextum sagum duplicatur, cum omnes qui sanctam intrant Ecclesiam, ita fide et sacramentis dominicae passionis initiantur, ut in hujus quoque imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ado perandum intrauerunt : VNo omnes dena¬
rio remunerantur: Diuisio ergo sagorum inquinq: &
sex iuxta illud intellegi potest: quod supra de cortini sin quin¬
q & quinque diuisis exposuimus. Quia uidelicoe doctores utri¬
usq: testamenti designent : Ouinq &enim saga antiquis po¬
pulidi magistrisapte conparantur. Vel quia mosax ce
tantũ legis sacramenta p̃dicabant. quamuis & euange¬
licȩ ueritatis archana p̃dicebant. uel quia inquinq: mondi
huius &atib: uitam duceban: Insexautem sagis possont ñ
in conuenienter nouites ta menti doctores accipi. quia
uidelic& omnia quȩ diuina scriptora insexeatib: sȩcoli
facta siue dita refest. iadiutorium atq exemplum suȩ pdi¬
cationis spiritaliter intellacta ad sumunt : qua passionem
dominicam ꝑ quam munđ sexta scbbati redemptusest pal
mus auditorib: credendim confitendamq: ꝓnuntaNT ACꝑ
huius solũ modo sacramentũ eosiluari possecontestantur:

Expanded text:
tempore ad operandum intraverunt, uno omnes denario remunerantur . Divisio ergo sagorum in quinque et sex juxta illud intelligi potest, quod supra de cortinis in quinque et quinque divisis exposuimus, quia videlicet doctores utriusque Testamenti designent. Quinque etenim saga antiquis populis Dei magistris, apte comparantur, vel quia Mosaicae tamen legis sacramenta praedicabant, quamvis et evangelicae arcana praedicebant; vel quia in quinque mundi aetatibus hujus vitam ducebant. In sex autem sagis possunt non inconvenienter Novi Testamenti doctores accipi, quia videlicet omnia quae divina Scriptura in sex aetatibus saeculi facta sive dicta refert, in adjutorium atque exemplum suae praedicationis spiritualiter intellecta assumunt; quia passionem dominicam, per quam mundus sexta sabbati redemptus est, palam suis auditoribus credendam confitendamque pronuntiant, ac per hujus solummodo sacramentum eos salvari posse contestantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nua fiunt quattuor : Cumquattuor uistutib: sepedictis ius¬
torum corda moniunt᷑ de quib: in laude sapientiȩ dictur:
sobri &itẽ enĩ & prudentiã doc& oius titĩa &uiftutẽ q̃uib: utiliu
nibiltinuita hominis, Heccornua exipso altarꝰ ꝓdocantur
cũ munimen tauis tutũ fideles nonspeci&enus & ad faciem
hominis ostentan : sed exintima sui cordis radicedõ teste gre
mundi termminis ȩclesia uistutũ potentia spirita li cunctis
hostium insidis inuolibilis ꝑsistit: Immoipsa cunctis. se IN¬
pugnantib fortiorefficitur: quod udelic& altare operi&ꝰ ae¬
re cumuistus coepta fidelium ꝑseueranter usq: ad finem
firma ten&ur: Quo denimaeris m&allum longo sol&tem¬
pore incorruptibiledurare recte ꝑ hocuistus ual& ꝑ seueran¬
tiae designari: siquemuero mou& iuxta litte ram quomodo
ligna altaris tanto igneuicino in conbusta ꝑmanere potuerin

Expanded text:
nua fiunt quatuor, cum quatuor virtutibus saepe dictis, jusnua fiunt quatuor, cum quatuor virtutibus saepe dictis, justorum cotem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. Haec cornua ex ipso altari producuntur, cum munimenta virtutum, fideles non specie tenus et ad faciem hominum ostentant, sed ex intima sui cordis radice teste generanmundi terminis, Ecclesia virtutum potentia spirituali, cunctis hostium insidiis inviolabilis persistit, imo ipsa cunctis se impugnantibus fortior efficitur. Quod videlicet altare operietur aere, cum virtus coepta fidelium, perseveranter usque ad finem firma tenetur. Quia enim aeris metallum longo solet tempore incorruptibile durare, recte per hoc virtus valet perseverantiae designari. Si quem vero movet juxta litteram, quomodo ligna altaris tanto igne vicino incombusta permanere potuerin
Abbreviated transcription (Latin):
aptedelignis seehim fieri p̃cipitur: Quia munda & incorrup¬
ta dec& cẽ corda & corpora in quibus sp̃sdĩ habit&.¬
H ab & quinq cubitos longitudinis & totidem latitudinis: Cum
fidelis quisq: omnes suicorporis sensus in longitudine pati¬
entiae : & in latitudine ciritatis exerceresatigit: Ut inõ
msuo uisu auditu gustu ol factu & tactu : sem ꝑsẽ diuinomemi¬
nerit mancipatum. eẽ seruitio: Iuxta illud apostoli siue
manducabitis si ue bibitis siue aliud quid facitis oma ingloriã
dĩ facite: Hab& trescubitos altitudinis cumeademcorda
electorũ ꝑfidem spem & caritatem adcȩlestia tendunt:
Cornua autem ꝑ quattuorangulos exipsoerunt &operies¬
illudaere, Quittuorangulos hab& altareholocausti qđ ꝑ
quattuor mundi plagas scãdilatatur ȩcclesia, quȩ ꝓpt̃
unumcor & animã totius credentiũ multitudinis recte fac¬
tura unius designatur altaris :: Ex quo uidelic& altari cor¬

Expanded text:
apte de lignis setim fieri praecipitur; quia munda et incorrupapte de lignis setim fieri praecipitur; quia munda et incorrupta decet esse corda et corpora in quibus Spiritus Dei habiteHabet quinque cubitos longitudinis, et totidem latitudinis, cum fidelis quisque omnes sui corporis sensus in longitudine patientiae et in latitudine charitatis exercere satagit: ut in omni suo visu, auditu, gustu, olfactu, et tactu, semper se divino meminerit mancipatum esse servitio; juxta illud Apostoli, Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia in gloriam Dei facite. Habet et tres cubitos altitudinis, cum eadem corda electorum per fidem, spem et charitatem ad coelestia tendunt. Cornua autem per quatuor angulos, etc. Quillud aere. Quatuor angulos habet altare holocausti, quia per quatuor mundi plagas sancta dilatatur Ecclesia, quae propter unum cor et animam totius credentium multitudinis recte factura unius designatur altaris. Ex quo videlicet altari cor
Abbreviated transcription (Latin):
inpellente ꝑsister&: Cuius uectis si &iam sacramentum
scire desideras ipsum absq: omni ambiguitate redemptorem
nrm figurate denuntiat: Ouiquasi abangulo usq: ad angu¬
lum ꝑuenit : Quia aplebe iuduca quã prius legit sesẽ ad
saluandã &iam gentiũ multitudinem ꝓpitiatus extendit :
Vnde merito sicutin ꝓph&is lapis angularis ⁊ ta &am in le¬
ge uectis angularis potestrecte nuncupari.: Lapis ui¬
delic& angulacris : ꝓpt̃ templũ quod delapidib: uiuis dõ
construitur: Uectis uero angularis. ꝓpter tab̵ naculum
quodei delignis in putribilib: hoc ÷ deanimab: electorum
corruptionis labe carentib: aedificatur: XX .
in longitudine & totidem in latitudine Id ÷ quadrũ
& trescubitos incltitudine : Hocalta requod ꝓpriȩ holo¬
ciustiuo cabitur cordaelectorum de signat : quȩ a dofferenda
dõ sacrificia bomorũ operum ipsius sunt dono consecrata: Quod

Expanded text:
impellente, persisteret. Cujus vecti si etiam sacramentum impellente, persisteret. Cujus vecti si etiam sacramentum scire desideras, ipsum absque omni ambiguitate Redemptorem nostrum figurate denuntiat: qui quasi ab angulo usque ad angulum pervenit; quia a plebe Judaica, quam prius elegit, sese ad salvandam etiam gentium multitudinem propitiatus extendit. Unde merito, sicut in prophetis lapis angularis, ita etiam in lege vectis angularis potest recte nuncupari . Lapis videlicet angularis, propter templum, quod de lapidibus vivis Deo construitur; vectis vero angularis, propter tabernaculum, quod ei de lignis imputribilibus, hoc est de animabus electorum corruptionis labe carentibus aedificatur. CAPUT in longitudine et tolidem in latitudine, id est quadrum, et tres cubitos in altitudine . Hoc altare, quod proprie holocausti vocabatur, corda electorum designat, quae ad offerenda Deo sacrificia bonorum operum ipsius sunt dono consecrata. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
derio erecti: Item capita aureccisedbases habente neces
Cuncta hec pidem ꝓph&ico eloquio p̃dicta et̃. sac ramenta
didicerunt sane quia deorientali plaga loquimur uidedir
oportunum cõmemorare aliqua deexpositione uectis illi¬
us singulecris que mabangulo tabulcrum adangulum osq
pariexis alterius porrectum ẽe : ac totũ pari&um con¬
stintiant ncui &impulso ꝓcella rum cõncuti: atq hucocilluc
poss&x in flecti continere landiximus: Scriptum ÷ in se¬
quentib: sacrȩhistoriȩ ubiomnia quȩ dñs imperauerat:
mov ses expleuisse narrator XUIIII.
adangolũ ꝑ uenir&, Hicergo uectis a primatabula rõ
sũmitate usq adalterius lateris sũmitatẽ : ꝑx. cubitos lititudi¬
nis tab naculi ꝓtentus. eẽ credendus ÷  Capite ut roq firmit̃
tabulis inpositus ut ꝑhoc& ea tab̵ naculi plaga. quȩ non tabulis
sed columnis constabit: Nonminus fixa quamc&ereuento lic&

Expanded text:
derio erecti. Item capita aurea, sed bases habent aeneas;derio erecti. Item capita aurea, sed bases habent aeneas;cuncta haec pridem prophetico eloquio praedicta esse sacramenta didicerunt. Sane, quia de orientali plaga loquimur, videtur opportunum commemorare aliqua de expositione vectis illius singularis, quem ab angulo tabularum ad angulum usque parietis alterius porrectum esse, ac totam parietum constantiam, ne vi et impulsu procellarum concuti, atque huc et illuc posset inflecti, continere jam diximus. Scriptum est in sequentibus sacrae historiae, ubi omnia quae Dominus imperaverat, Moyses etc. Hic ergo vectis a prima tabularum summitate usque ad alterius lateris summitatem, per decem cubitos latitudinis tabernaculi protentus esse credendus est, capite utroque firmiter tabulis impositus, ut per hoc et ea tabernaculi plaga, quae non tabulis, sed columnis constabat, non minus fixa quam caeterae, vento licet
Abbreviated transcription (Latin):
q: mebrorumeius lic& illud ꝓph&cũ cumfiduca ꝓclamare
Nuncautẽ exaltauit caputmeũ suꝑ inimi cosmeos.. Cuicis ni¬
mirũ capitis significantiȩ conuenitapte quodeadẽ capita
columnarũ non de aurataut colũnȩ extabulȩ sedaurta fieri
iubentur: Quia sc̃i quid ẽomnes pasticpes s̃ facti s pr̃ scĩ &¬
spm̃ Paterenim diligit filium: & omã dedit in manueius:
Bascs autem ȩneȩ ꝓphoç sunt quorum ad testatione a postolo¬
rum sermo confirmatur : Ctbene ȩneȩ uel ꝓpter in su¬
perabilem mentis ꝓphodcȩ fiduciam: uel quua sermocorã
senescente siue transeunte mundo nullo umquã u&us tate
potest consumi. Ne que enimuenit dñs soluere legem
aut ꝓphocas. sede dim plere: Habent enim columȩ tab̵ nacu¬
l bases aeneccs. habent aurea capita: Quia nimirum a pos¬
toli apostoliciuiri uerbis ꝓph&ccrum in fide sunt con¬
firmati : sedaduidendam faciem su conditoris suꝑ norũ de si¬

Expanded text:
que membrorum ejus, licet illud propheticum cum fiducia proclamare: que membrorum ejus, licet illud propheticum cum fiducia proclamare: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Cujus nimirum capitis significantiae convenit apte, quod eadem capita columnarum non deaurata, ut columnae et tabulae, sed aurea fieri jubentur: quia sancti quidem omnes participes sunt facti Spi illi Deus Spiritum. Pater enim diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus Bases autem aeneae, prophetae sunt, quorum attestatione apostolorum sermo confirmatur. Et bene aeneae, vel propter insuperabilem mentis propheticae fiduciam; vel quia sermo eorum, senescente sive transeunte mundo, nulla unquam vetustate potest consumi. Neque enim venit Dominus solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Habent enim columnae tabernaculi bases aeneas, habent aurea capita; quia nimirum apostoli et apostolici viri verbis prophetarum in fide sunt confirmati, et ad videndam faciem sui Conditoris supernorum desi