comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
athleta triũphalis ascendit. Int̾
accepit corporis transitũ. ipsiꝰ
hore moniento celi prorsus aꝑti
sunt. ⁊ ante sci corpusculum fere
ꝑtres horas diuina luminaria
cunctis uidentib astiterunt.
Mox q in t̾ra grande fluxit dilu¬
uium. ita ut multum plueret
aqua calida de nubilo. Cuius cor¬
pus sollenne pignus precellen¬
tiss̃mi lotharii principis fran
essionensium urbs tanti mu-¬
neris p̃mio ditari promerute.

Expanded text:
athleta triumphalis ascendit. Inter athleta triumphalis ascendit. Inter accepit corporis transitum, ipsius horae momento coeli prorsus aperti sunt et ante sancti corpusculum fere per tres horas divina luminaria cunctis videntibus astiterunt; moxque in terra grande fluxit diluvium, ita ut plueret multum calida aqua de nubilo. 10. Cujus corporis solemne pignus, praecellentissimi Clotarii principis Francorum essionensium urbs, tanti muneris praemio ditata, promeruit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiro scĩssimo. ⁊ data oratione dis¬
carncantes que tulerant: laxata
ꝑgunt itiuera. Nec illud omit.¬
tendum est. qͦd ꝑ miracłm factũ ẽ
Cum porcarii sui in glandem por¬
cos cleducerent. & ab miquis ho¬
minib furto subducti fuissent.
diuma mox iurtute. de longare¬
gione nullo homine duce seqͣn¬
te ad uirum scm̃ reducti ft̃. Nec
hoc uit reliqua miranda signa p̃¬
teream. Quidam thosio nõmine
demonis grauiter oppressus infe¬
statione curari meruit. expresso
uiri dei signaculo. Sed cum iam
multimodis uirtutũ fulgeret
studiis. famaq eiꝰ ꝑ du̾isa orbis
spacia gr̃a crescente precelleret.
defuncto uiromandensium urbis
pontifice. in eiꝰ locum consecrat᷑
ep̃s. Ubi conu̾satione celesti ter
martyrium confessor impleuit.
Substinuit iugiter diabolo preli¬
ante calumpniam: s ꝑuenit ui¬
ctor mentis ad coronam. Tunc
pontifex beatissimꝰ membroꝵ
compage pro tanta longeuita¬
te defessus. requiem dep̃catus¬
spm deo tradidit. & conuexa celi

Expanded text:
viro sanctissimo; et data oratione discaricantes quae tulerant, laxati pergunt itinera. 8. Nec illud omittendum est, quod per miraculum factum est. Cum porcarii sui in glandem porcos deducerent, et ab iniquis hominibus furto subducti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, nullo homine sequente, ad sanctum virum reducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei signaculo. 9. Sed cum jam multimodis virtutum fulgeret studiis, famaque ejus per diversa orbis spatia gratia crescente praecelleret, defuncto Viromandensium urbis pontifice, in ejus locum consecratur episcopus. Ubi conversatione coelesti ter martyrium confessor implevit. Sustinuit jugiter diabolo praeliante calumniam, sed pervenit victor meritis ad coronam. Tunc pontifex beatissimus, membrorum compage, protenta longaevitate defessus, spiritum requiem deprecatus emisit, et convexa coeli
Abbreviated transcription (Latin):
laret. Cecatꝰ illuminatꝰ q est. non
alia dispensatione. nisi ut clausis
carnalib oculis sp̃ualis ei aspectꝰ
ad inspiciendam dei głam forma¬
retur. Accepit & fidelissimꝰ prtrus
suam sub specie assumpti hominis
occultantem filium esse dei iiui.
sp̃s sc̃i radio illuminatꝰ inspexit.
Ait enim d̾̃no ꝑcunctanti quis esse ab̃
hominib putaretur. tu es inquit xp̃s
filius dei uiui. Qui non responsionis
plenitudine piscatorem protulisse
miretur. qua compendio breuissime
confessionis aꝑuit. & quod de patre
habebat dñs. & quod de humana na¬
tiuitate susceꝑat: Xp̃s enim & filiꝰ
dei uiui utriꝰq nature indiuisum
continet sacramentum. Uere suscipi¬
endum cunctis & mirabilem piscato¬
rem. qui dum maris profunda rima-¬
tur. ad altissmum maiestatis ȩt̾nȩ
ꝑuenit archanumꝯ. Hi itaq sunt
eccłiarum columpne petrus & pau¬
lus. quos & uita scĩssima uenera¬
bilem ꝑduxit ad mortem. & głosus

Expanded text:
laret. Caecatus illuminatusque est, non laret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus suam sub specie assumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
dedit & uidices. Quante autem
integritatis. quante ue pietatis
fueruit. hinc uel maxime ꝑuiden¬
dum est. qd̾ ille eos ad emendationẽ
corrupti seculi. & munsteriũ sue uo¬
luntatis elegit. quem ñ fallebat
electio. Uocauit namq petrũ opib
pauꝑem. oꝑe piscatorem. quia con-¬
uersatione populari & commune
urbium segregatꝰ. uitam int̾ fluctꝰ
agebat innocuam. & uictum de sĩ¬
plicitate querebat. Quẽ tam̃ ita
dixerim pauꝑem. ut competens
ei substantia non deesset. quẽ bene¬
merentem de deo. copiosi maris
unde pascebat. Electus gͦ est ad
predicationem salutaris uerbi.
ite mutata uice celestis i ysterio
sacramenti qui captura piscium
alebatur. salute hominũ pasceret᷑.
Gloriosissimum etiam paulum ad
non impietate irreligiosi animi se¬
iuebat. sed sub nube ignorantie no
deniq aboculis eiꝰ ueteris umbre
caligo detersa est: ut uerum illud
lumen quod de celestib coruscabat.
& sibi acqiuireretur. & omnib reue¬

Expanded text:
judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad  Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 2denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus reve
Abbreviated transcription (Latin):
turos. Accipiens autẽ relationem
exiliuit dicens. Adhuc uiute deoꝵ
adu̾sarius: Et ingenti ira exestu¬
ans. nautas queri ⁊ puniri iubebat.
qui uiuere scm̃ nazarium ꝑmisissent.¬
num scribens ei. Concide colla eoꝵ.
thasii. & celsipueri. & eoꝵ carnes ex¬
ponere ⁊ auibus & feris. nec ossa qͥ¬
escere patiaris. Cumq anolinꝰ huiꝰ¬
scemodi litteras accepisset palam reci-¬
Dixit ꝙ ad eum. Iussit inclitꝰ imꝑator
incidi ceruices tuas & pariter puero¬
rum geruasii & prothãsii. pueriq tui

Expanded text:
turos. Accipi| ens nero relationem turos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautas quert| puneri iubm+ . qui+ uiuere sanctum Nazarium permisissennum scribens ei . concide colla eorum . tasi+ et celsi pueri . eorumque carnes| expone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumque anolinus huiuscemodi litteras accipisset palam| reDixitque  | iussit inclitus imperator incidi ceruices tuas p pue| rorum . Geruasii protasii et
Abbreviated transcription (Latin):
tatem que uocatur genua. ibiq py¬
est puer. & sepeliam eum in locũ
hunc. Si uͦ uiuit: expectans expec¬
tabo eum. Et orante eo uenit ad eũ
uox dicens. Resurget puer: & an¬
nuntiabit tibi gaudium . Circa ho¬
ram autẽ nonam surrȩx̃ puer decenᷤ
ei. Aue pater nazari. Dixitq ei nata¬
riꝰ. Aue fili celse: dicito mͥubi nunc
fiusti. Qui respondit. In congregatio¬
ne iustoꝵ. ibi q te uidi statem cora
oculis om̃ipotentis dei. & loquebat᷑
tibi de uita immortali. Gaudio aũt
Manserunt autem nocte illa intra
inquirens scõs martyres Geruasiũ
& prothasium. quos inuenit in carce¬
re pari gr̃a confirmatos. Audiens
anolinus qui preerat ciuitati. qd̾ pre
dictos uiros adhortatione & presentia
confirmaret. capi eum uissie. scribenᷤ
neroni. Uirum scelestum qui dicit᷑
nazarius inueni fugientem potesta¬
tem tuam.⁊ ꝑu̾tentem quos in car-¬
cere retinebam Geruasium ⁊ ꝓtha-
sium. qͦs sꝑabam diis nr̃is unmola¬

Expanded text:
tate que uocatur ienua . ibiqutate que uocatur ienua . ibiquest puer ut sepeliam eum in locum hunc. Sen uero| uiuet expectans expectabo eum . et orante eo . uenit uox| ad eum dicens . resurget puer . et adnunciabit tibi gaudium| Circa autem+ nona surrexit puer dicens ei . aue pater na| zari dixitque ei nazarius . aue . file celse dicito mihi ubi| nunc fuisti. Qui respondit . in congregacione iustorum . ibique| te uidi stantem . iuxta sedem omnipotentis dei . et loquebatur| tibi de uita inmortale. Gaudio autemManserunt autem nocte illa intra inquirens sanctus martyres . Geruasium . et prota| sium . quos inuento in carcere . pari gracia confirmatus+| Audiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer| tentem quos in carcere retenebam . Geruasium . et prota| sium . quos sperabam diis nostris inmola
Abbreviated transcription (Latin):
rabies. tu gustare de deoꝵ libami¬
ne noluisti. tu subu̾tisti uiuenes
geruasium & prothasium ne ĩmo¬
larent diis. atq ideo maris te pro¬
funda suscipient. Sẽs nazarius
mari. & ubiq custodiet. quia sunt
elementa que sius ussis obediunt.
Nero uͦ dixit nauclero. Hunc nefa¬
rium cum puero in mare ꝓicite.
ut acontagione istius terra pur-¬
getur. Et continuo eleuati in na¬
iucula ita in altum nocte ꝓiecti
sunt. ut obscurarentur a terra.
te clamauerunt dicentes. Peccauimꝰ
coram deo nazarii. dum neronis pre¬
cepto paruimꝰ. Ubi es nunc nero &
dutuie Quis nos saluos faciet:
quillitas. Admirantes naute cla¬
mauerunt dicentes. Ueni & salua
nos ꝓpter deum tuum. qui de in
tanta tempestate custodit. Cumq
pestas. Dixit q illis. Creditis quia
d̾s meus d̾s uerus est. qui & cõmo
Responderunt naute. Nunc uere
credimus & scimus quia uana st̾
que huc usq coluimus. Dicit ei sc̃s
uero abiit cum celso puero in ciui

Expanded text:
rabies tu| gustare de deorum libamirabies tu| gustare de deorum libamina noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus nazarius te ubique custudiet quia sua sunt ęlemen| ta que sua iussione . constituit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarentur a terra| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii tui quis nos| saluos faciet quilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate custodit. Cumqupestas est. Dixitque illis . credetis quia deus meus| deus uerus est . quia et mouResponderunt| naute . nunc uero credemus . et scimus quoniam uana sunt que| hucusque coluimus. Dicit eis sanuero . habiit cum celso puero in ciue|
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓthasius dixerunt ministris. Ob¬
testamur uos ꝑ caput neronis qui¬
patrem nr̃m nazarium. Renunti-¬
auerunt autem nerom. qui gratu¬
latꝰ est & dixit. Int̾ponite aliquid̃
spacii. & forte meliori consilio in¬
molabunt diis. & sicut poposcer̃t
exhibeatur nazarius. Cumq exhi-¬
bitus fuisset: dixit ad eum nero.
Consule tibi ecce ara. mimola diis.
Nararius uͦi aspiciens in celum. dix̃
uoce magna. Dominie libera ani¬
mas nr̃as ademoriũs. & salua noᷤ
in dextera tua fortissima. Nero di¬
xit. Oportet ex hoc nefandissimo
terrarum spacia liberari. Tunc iuis¬
sit scm̃ nazarum cum celso puero
ad ananolinum qui preerat ciuita¬
ti deduci precepit. scrbens ei. Ger¬
uasium ⁊ prothasium uiuenes de¬
trectantes unmolare diis ad te mi¬
simus. quos sub carcereͥs custodia
detine. & diis nr̃is sacͥficare cõpelle.
ad portum processit. statimq sibi¬
iussit: dixit q ad eum. Tante sunt
artes tue. ut amplius uiuere non
debeas. Ate mͥ mimissa est ferarũ

Expanded text:
sius dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quipatrem nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumque exhibetus fuisset . Nero dixit ad eum . | console tibi . ecce aram immola diis. Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet et hunc nefandissemo+ terrarum spa| cia liberare Tunc iussit sanctum nazarium cum celso puero|ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes immolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle. ad portum processit . et statui sibiiussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut amplius| uiuere non debeas a te mihi inmissa est ferarum
Abbreviated transcription (Latin):
ti deo. Et cum multa his similia
diceret. uissit eum preses ad stipitẽ
ligari. ⁊ acutos clauos in manibus
euis ac pedib figi precepit. Et dice¬
stabis. quam dui diis immortalib
debitum reddas officium. Ad hec sc̃s
no. psallebat dño dicens. In deo spe
raui non timebo qui faciat mͥ homo.¬

Expanded text:
i». Et cum multa et his similia diceret, iussit eum ad stipitem ligari, et acutos clauos in manibus eius ac pedibus figi precepit, et distabis, quam diu diis immortalibus debitum reddas officium». Ad haec no psallebat Domino dicens: «In Deo spe- rabo, non timebo, quid faciat michi homo
Abbreviated transcription (Latin):
issent: nero dixit. Militate nobis.
& eligendi honores copiam uobis
tribuam. diuitiarumq abundan-¬
tiam ad arbitum ur̃m in uos confe
Geruasius & prothasius dixerunt.
Non nos terrene opes delectant.
nec iouis figuram auro aut ebore
distinctam adoramus. sed nec tu
pedem nr̃m referre poteris a uia
ꝑfrui. quam breuia mala possidere.
Nam diuitie & honores tui nichil
sunt: sed & tu continuo int̾ibis.
Nero iratꝰ dixit. Digne fundet᷑ san¬
gius ũr. qui propt̾ crucifixum ho¬
minem magis mori uultis. qͣm mẽẽ
feliciter uiuere. Geruasuis & ꝓtha-¬
sius dixerunt. Quandoquidem nos
occideris. tunc uiuificabim᷑. Nam
hic mori parati sumꝰ. ut i et̾num
uiuamus. Tunc iͦ ad aram eos de-¬
duci precepit. ut gstarent de ꝓfa-¬
nis ⁊ pollutis. Cum gͦ statussent
eos ministri ante aram: nero dixit.
Siuultis uenire: sacrificate diis. Ger¬

Expanded text:
issent. Nero dixit miletate no| biscum issent. Nero dixit miletate no| biscum et elegendi honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiam ad arbitrium uestrum in uos conferGeruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris a uia tae . per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificabimur . nam hic mori parati somus . | ut in aeternum uiuamus. Tunc nero ad aram eos dedu| ci . praecepit ut gustarent et profanis . et pollutis. Cumque| estatuissent eos ministri ante aram. Nero dixit . si uul| tis uiuere . sacrificatae diis. Ger
Abbreviated transcription (Latin):
sangius tiuis. Sẽs nazarius dixit.
Qui dedit se timeri. ipse nobis famu¬
lis sus annuntiauit. Et si potentes
uel fideles ibi erant dii tui. quare ñ
obstiterunt: Sed & tu iam ꝑisses.
nisicursu fuisses elapsus. Accensus
ira nero dixit. Remoueat᷑ hic nefariꝰ
ne aures nr̃e duitius conuiciis exas¬
ꝑentur. Cumq remoueretur sc̃s
mereantur. Dixit ad eos nero. Noli¬
te consentire huic malefico. ne cũ eo
suppliciis consumamini. Geruasius
genute. sed spiritaliter procreauit.
oportet nos cum eo mori. ut habea¬
mus uitam et̾nam. Nero dixit̃. ui
mos. miror qd̾ tam stulta &e mutilia
uerba loquimini. Desistite ab hac
praua ꝑsuasione. & exaltabunt uos
dii ñr̃i. Geruasius & prothasius dixe¬
runt. Irrationabilis & praua ꝑsua¬
sio est. deum conditorẽ cȩli ⁊ terre. qͥ fe¬
cit nos. mare & omnia que in eis ft̾.
non confiteri & colere y dola manu¬
facta. que non locuntur nec audunt.
Nero indignatꝰ pugnis eos subigi
precepit. Cumq a ministris cesi fu¬

Expanded text:
sanguis tuus. Nazarius dixit . qui dedit ti| meri se ipse nobis famulis suis adnunciauit . et si poten| tes uel fidi tibi erant dii tui . quare non obsteterunt . sed| et tu iam perisses . nisi cursu fuisses elapsu+ Accensus ira . | Nero dixit . remoueatur hic et nefarius . ne aures nostrae di| ucius conuiciis asperentur. Cumque remoueretur . mereantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruasius genuit . sed spiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideomus . miror quod tam stultice| et anilia uerba loquimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uos dii nostri. Geruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fu
Abbreviated transcription (Latin):
uisserunt militib ut ducerent
eos ad fanum herculis. ut si sacͥ¬
ficare noluissent. fortiter eos pe¬
nis affligerent. Et accipientes
sed pro xp̃i nomine magis mori.¬
quam uiuere. extenderunt eos
milites. & uirgis forteter macta¬

Expanded text:
erunt militibus ut ducerent eos ad fanum Herculis, et si sacficare nollent, fortiter eos poenis affligerent. Verum cum nulla sed pro Christi nomine magis optarent mori, extenderunt eos milites et virgis fortiter macta
Abbreviated transcription (Latin):
insignia auri gemmnarũq ornamen¬
ta quib adhuc in cultu ittebaturob
p̃t̾isset. apparuit nichilominꝰ ⁊ nocte
sccła. atq eadem que pͥdie. eadẽ serie
cõmonuit. Sed cũ necͣ quidẽ p̃sup̃sisset
ex iusione regine quicquã indicare. t̾cia
nichilominꝰ uice cũ magna apparens
cõminatione eadẽ que pͥꝰ mandau̾at in¬
geminando subiunxit. Cũq nec sic qͥc¬
qͣm regine auderet indicare. emissa
subito corꝑi febre cep̃ uehem̃terangi.
Qũẽ cũ regina egͦtantẽ uisitaret. causas
egͥtudinis sciscitar cepit. Tẽ eger
oportunitate inuenta. secreta cordis
decexit. mandata regine indicauit.
atq omẽm ei tenorem uisionis ex¬
gina uͦ non ambigua de confessoris
ammonitione. omia a se confestim
ornamenta reiecit. nec preter brachi¬
potiora queq incrucis oꝑe aptauit.
Quam minirum elegant̾ ꝑficiens. ad
capiit sc̃ĩ eligĩ stabiliri precepit. Ius¬
sit pret̾ea ⁊ crepam ex auro atq ar-¬

Expanded text:
insignia auri gemmarumque ornameninsignia auri gemmarumque ornamenta, quibus adhuc in cultu utebatur, obpraeterisset, apparuit nihilominus et nocte secunda atque eadem quae pridie eodem serie commonuit. Sed cum nec tunc quidem praesumpsisset ex visione reginae quicquam indicare, tertia nihilominus vice cum magna apparens comminatione, eadem quae prius mandaverat ingeminando subiunxit, cumque nec sic quicquam reginae auderet indicare, emissa subito corpori febre coepit vehementer angeri. Quem cum regina aegrotantem visitaret, causas aegritudinis sciscitari studuit. Tunc aeger, oportunitate inventa, secreta cordis detexit, mandata reginae indicavit atque omnem ei tenorem visionis exgina vero non ambigua de confessoris admonitione omnia a se confestim ornamenta reiecit nec praeter brachipotiora quaeque in crucis opere aptans; quam nimirum eliganter perfieiens, ad caput sancti Eligii stabiliri praecepit. Iussit praeterea et crepam ex auro atque ar
Abbreviated transcription (Latin):
uit gratissimus. Quodq ita erat
solidum & illibatum. atq absq ul¬
liꝰ membroꝵ dimiutione incorrup¬
tum. ut uiu̾e illd̃ putaretur in tu¬
mulo. ⁊ qͦd his adhue mirabiliꝰ est
modum creuerant in tumulo. ut
cuncti hec uidentes. nouũi¬
auditum ꝙ obstupesceren¬
rent
rei geste miraculum. Tunc ep̃i cũ¬
magno tremore leuantes eum de
tumulo. uestimenta ei p̃crosissima
que regina parauerat mutauerunt
omnia. ea quoq quib dudum obte¬
ctus fuerat. eundem exuentes. cũ
magna diligentia reposuerunt sub
sigillis. Ac sic demũ concrepante
hinc inde choro psallentiũ. cymbał¬
q spiritalib ꝑstrepentib. canora or-¬
ganis. suaui ꝙ modulatione conci-¬
nentib. a loco quo iacuerat uir sẽs.
sibi sepulchro urbane ut decebat cõ¬
ponitur. eterne memorie seruandꝰ.
ampluisq cotidie honorificandus.
Nuꝑrime etiam pꝰ obitũ suum appa¬
ruit uirbeatus in uisione noctis

Expanded text:
avit gratissimus. Quodque ita erat avit gratissimus. Quodque ita erat solidum et inlibatum atque absque ullius membrorum diminutione incorruptum, ut vivere adhuc putaretur in tumulo; et quod his adhuc mirabilius est,modum creverant in tumulo, ut cuncti haec videntes novum inauditumque obstupescerent rei gestae miraculum. Tunc episcopi cum tremore magno levantes eum de tumulo, vestimenta ei praetiosissima, quae regina paraverat, mutaverunt omnia; ea quoque quibus dudum obtectus fuerat eundem exuentes, cum magna diligentia reposuerunt sub sigillis. Ac sic demum, concrepante hinc inde choro psallentum cymbalisque spiritalibus perstrepentibus, canora organis suavique modulatione concinentibus, a loco quo iacuerat vir sanctus tsibi sepulchro urbane, ut decebat, conpositus, aeternae memoriae servandus ampliusque cottidie honorificandus.nuperrime post obitum suum apparuit vir beatus in visione noctis
Abbreviated transcription (Latin):
etem eo in loco forare. ut p̃dictũ
opꝰ possent ꝑficere. ita sese sponte
absꝙ eoꝵ labore in directum ma-¬
ceria fudit. ut nec hominẽ ullum
nec ipsam deniq tumbam que ei
erat contigua ullatenꝰ lederet cor¬
ruentis ruina. Sic igtt᷑ cum anti¬
stitis preũdio opꝰ aggredientes
optatum dignũ beato ꝯfessori.
atq honorabile construxerunt
mausoleuon. Preparabat etiam¬
regina uestim̃ta omnia holoseri¬
ca nuium preciosa. ut eũ exueret¬
in die transmigrationis illa que
dudum cum eo miserat indum̃ta.
⁊ indueret ea que tunc preparabat
noua. Aduenit gͥ in oppidum po
płi multitudo cõpiosa. Tunc cun¬
cto clero canore uocis celebrante me¬
lodiam. omnib q xp̃ianis insisten-¬
tib excubiis. ablata est cum diligẽ¬
tia tumba desuꝑ confessoris m̃bris.
Deinde cum esset leuatũ oꝑtorium.
magnũ circũstantib uisum est nu-¬
raculum. Nam ubi reuelatum fu¬
erat corpꝰ scm̃ : odor continuo f agͣ¬

Expanded text:
etem eo in loco forare, ut praedictum etem eo in loco forare, ut praedictum opus possent perficere, ita sese sponte absque eorum labore in directum maceria fudit, ut nec hominem ullum nec ipsam denique tumbam, quae ei erat contigua, ullatenus laederet corruentis ruina. Sic igitur cum antestitis praesidio opus adgredientes optatum, dignum beato confessori atque honorabilem construxerunt mausoleum. regina vestimenta omnia holoserica nimium pretiosa, ut eum in die transmigrationis exueret illa quae dudum cum eo miserat indumenta, et indueret ea quae tunc praeparabat nvenit in oppidum copiosa populi multitudo. Tum cuncto clero canorae vocis celebrante melodiam omnibusque christianis insistentibus excubiis, ablata est cum diligentia tumba desuper confessoris membra. Deinde cum esset levatum tumuli opertorium, magnum circumstantibus visum est miraculum . Nam ubi revelatum fuerat corpus sanctum, odor continuo flagr
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾aret. repꝑit fortuitu tũnam
ubi paxillum reliquerat antea usc
ad os. uino tunc exundante reple¬
tam. Ex quo facto inadmiratione
conu̾siis. facile potuit adu̾tere qͣn¬
tum benedictio ualeret. quã eligiꝰ
sẽs ꝑ enigmata etiam promeret.
um gͥ corpꝰbeati eligii
in latere altaris esset sepultũ
uisum est ep̃o ⁊ regine consilium op¬
timũ ut edificata ultra altare uo-¬
lutione. illi ei demum condignã
facerent tnͣs lationem. Cum q ac-
dispon̾ent: apparuit subito in pa¬
riete circa iutream maximã uelu¬
ti arcꝰ in rotundo. prerupta immi¬
nens criptura. ut uidelicet cunc¬
tis liquido patesceret. dei idnutu
fieri quod disponerent. ac ꝑ eum
locum maceriam debere eu̾tere.
quo nimirũ deberet hoc opꝰ cͥptu-¬
ram preire. Hec gͦ cum magna ad.¬
miratione uniu̾si cernentes. m̾itis
antistitis uoluntatẽ ex hoc fate¬
bantur saluatoris. Deinde iam hac
confidentia acti. cũ conarent̃ pari-¬

Expanded text:
consideraret, reperit fortuitu tunnam consideraret, reperit fortuitu tunnam ubi pauxillum habuerat antea, usque ad os tunc vino exundante repletam: ex quo facto in admiratione conversus, facile potuit advertere quantum benedictio valeret quam Eligius sanctus per aenigmata etiam promeret.um corpus beati Eligii in latere altaris esset sepultum, visum est episcopo et reginae consilium optimum, ut aedificata ultra altare volutione, illic ei demum condignam facerent translationem. Cumque hujudisponerent, apparuit subito in pariete circa vitream maximam veluti arcus in rotundo praerupta inminens criptura, ut videlicet liquido cunctis patesceret Dei id nutum fieri, quod disponerent, ac per eum locum maceriam debere evertere, quo nimirum viderent hoc opus cripturam praeire. Haec ergo cum magna admiratione universi cernentes, meritis antestitis voluntatem ex hoc fatebantur salvatoris. Deinde iam hac confidentia acti, cum conarentur pari
Abbreviated transcription (Latin):
erat pr̃are solitus erat. Postquã gͦ
uir beatꝰ de mundo migrauit. tri¬
guita fere aut non ampliꝰ fluxe¬
rant dies. cum subito in uisione
nocturna eidẽ apparens. cepit ab
eo inquirere. quemadmodũ idem
degeret. quo ue p̃sidio eo aleretur
intempore. At ille supplices manꝰ
indaganti p̃tendens. bene inquit
hactenꝰ orationib tius consisto. Et̃
putans eũ secum uisibiliter loqͥ.
atq ex hoc amplius aliquid p̃su-¬
mens. ate. Est mͥ modicum falerni
inuase. ex ea quam ꝑ d dñs dedit
Cumq ei calicem uisus esset offerre.
porrecta mox uir scĩ manu. bene¬
dixit ilico poculum. uissitq statĩ
eodem refiindere in id quo exemp-¬
tum fuerat uasculum. Quod cum
factum fuisset. confestim & uisio
dicto citiꝰ ablata est. Exꝑ gefactus
autem prb̃r. consternatꝰq demum
surrexit diluculo. Et ex uisione sol¬
licitus. introiuit mox cubicłm. ubi
parum pͥdie reliquerat bachi. Cũ¬
q uascula sua singillatim sollicite

Expanded text:
sset, parare solitus erat. Postquam ergo sset, parare solitus erat. Postquam ergo vir beatus de mundo migravit, tringinta fere aut nec amplius fluxerant dies, cum subito eidem in visione nocturna apparens, coepit ab eo inquirere quemadmodum isdem degeret, quove praesidio eo aleretur in tempore; at ille supplices manus indaganti praetendens; Bene, inquit, hactenus orationibus tuis consisto. Et putans eum visibiliter secum loqui, atque ex hoc amplius aliquid praesumens, ait: Est mihi modicum falerni in vase ex ea quam per te Dominus dedit cumque ei calicem visus esset offerre porrecto mox vir sanctus manu benedixit illico poculum, jussitque statim eumdem refundere in eo quo exemptum fuerat, vasculo; quod cum factum fuisset, confestim et visio dicto citius ablata est. Expergefactus autem presbyter, consternatusque demum surrexit diluculo, et ex visione sollicitus introivit mox cubiculum ubi parum pridie reliquerat bacchi: cumque vascula sua sigillatim sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
Cfurtum cel aret᷑ absconditũ.
Cũ gͦ lux die crastina t̾ris esset iã
reddita. adhibitis secum p̃dictꝰ sparuꝰ
duob creditis fr̃ib. ordinẽ uisionis
eisdem exponit. denide ad locum de
signatum. pariter eos ꝑgere hortans
ip̃se ꝓ proditore pͥor cunctis accedit.
Cumq diligent̾ scrutati fuissent locũ.
statria ut iur beatꝰ indicau̾at. repꝑe¬
runt & furtum. Mox autẽ accersito
diacono. durissimis eũ u̾bis increpa¬
uerunt. ñ tam̃ ecerbit̾ uerbib uin
mandatis a ceꝑant. Ex quo facto cepe¬
runt om̃s scm̃ antistitem ex ipso die
obitꝰ eius magnoꝑe ꝑtimescere. ac
uerationem ei debitam. de die in diẽ
iugiter exhibere.
homo dei simplex ⁊ rectꝰ. noĩe
Dulciolenꝰ in loco quodam ñ longe
ab urbe parisi aca cõmanens. quẽ bea¬
tꝰ eligiꝰdum suꝑstes in corpore esset.
cum se oportunitas p̃buisset. freqͤnt̾
uisitare consueu̾at. eiq magnã con-¬
solationem in quibcumq indigu-¬

Expanded text:
furtum celaretur absconditum. furtum celaretur absconditum. Cum ergo lux die crastina terris esset iam reddita, adhibitis secum praedictus Sparvus duobus creditis fratribus ordinem visionis eisdem exponit. Dein de ad locum designatum pariter eos pergere hortans, ipse pro proditore prior cunctis accedit: cumque diligenter scrutati essent locum, statim ut vir beatus indicaverat repererunt et furtum: mox autem accersito diacono durissimis eum verbis increpaverunt, non tamen acerbiter verberibus vindmandatis acceperunt. Ex quo facto coeperunt omnes sanctum antistitem ex ipso die obitus ejus magnopere pertimescere, ac venerationem ei debitam de die in diem jugiter exhibere. homo Dei, simplex et rectus, nomine Dulciolenus, in loco quodam non longe ab urbe Parisiaca commanens, quem beatus Eligius dum superstes in corpore esset, cum se opportunitas praebuisset, frequenter visitare consueverat, eique magnam consolationem in quibuscunque indigui
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam uir beatꝰ eligiꝰ de se-¬
culo migrauit cum corpꝰ eiꝰ
delatum esset ad sepulturã
remansit fortuitu m loco quo lac¬
nat rachina capͥna exepiscopio
de optima. que nimirũ in beselio fue¬
rat pͥdie supposita feretro Qmͣ ilico
cunctis discedentib. diaconꝰ quidã
uffo nomine: sueuꝰ quoq natione. cir¬
piditatis stimulis exagianꝰ clanuo
rapuit. atq in lectum sibimet sub
stramine abscondit. Igitur corpore
stri exequiarum redissent. atq abla¬
ta recognouifsent. uehement̾ mox
conterrĩti. ceꝑunt eaudem in diu̾sa
ꝑqͥrere. Cũ q diu discurrentes.⁊ huc¬
& illuc inuestigantes. nullum rei ꝑ¬
dite caꝑent indicium. orta est seditio¬
int̾ minists ñomodica ex hoc turba¬
tio. Sed cũ nox iam instaret. somniq
tempꝰ aduenisset. cunctis alto sopo¬
requiescentib ex more apparet sũbi¬
to uir sc̃s in uisione abbati cuidã spar¬
uo nõie. eum ꝙ ut solebat blando cõ¬
pellans alloquio indicat quo in lo

Expanded text:
ostquam vir beatus de saeculo migravit, cum corpus eius delatum esset ad sepulturam, remansit fortuitu in loco quo iacuerat rachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in beselio fuerat pridie subposita feretro; quam ilico, cunctis discedentibus, diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus, clancule rapuit atque in lectum sibimet sub stramine abscondit. Igitur corpore stri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere; cumque diu discurrentes et huc illucque investigantes nullum rei perditae caperent indicium, orta est inter ministros non modica ob hoc turbatio. Sed cum nox iam instaret somnique tempus advenisset, cunctis alto sopore quiescentibus ex more, apparet subito vir sanctus in visione abbati cuidam Sparvo nomine, eumque ut solebat blando conpellans alloquio, indicat, quo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
rens beatus gregoriꝰ horribilit̾ eũ
redarguit. & comminans incapite
eum ꝑcussit. Cuiꝰ dolore uexatus
de uita uel actib beati gregorii dic¬
ta siit. Ceterum quã diu mundi
huius orbita uoluitur. eiꝰ laudabi¬
le meritum semꝑ accipit increm̃¬
tum. Quia ipsuis sine dubio głe
ascribitur. qd̾ romana ciuitas una
bole fecundat᷑. & qd̃ illius doctrina
ꝑ orbem uniu̾sum multi de peccato
elongati. ad xp̃i clementiam reuer¬
tuntur. & qd̾ boni quiq eiꝰ suasionib
inflaminati celestem desideranter¬
patͥam inquirunt. Qui beatissimꝰ
subtractus. atq ad et̾nam regni cele¬
stis sedem translatus. Et sepultus

Expanded text:
rens beatus Gregorius horribiliter eum rens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans, eum in capite percussit, cujus dolore vexatus de vita vel actibus beati Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, quod haec Romana civitas una bole fecundatur, vel quod illius doctrinis per orbem universum multi a peccatis 16 elongati, ad Christi clementiam convertuntur, vel quod boni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimussubtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
grassaretur. & uel qui ei in sede pon-¬
tificali successerat eccłe horrea em̃¬
tib frumenta aꝑiret. illis qͦs beatꝰ
gregorius ꝑ monast̾ia & cenodoxia
& diaconias uel hospitalia stipendi¬
is alendos eccłiasticis ordinauerat:
clauderet. ceꝑunt om̃s famis cõpel-¬
lente mopia apłici aures in quietare
non sinat ꝑire. Quos uociferationũ
clamores idem moleste ferens res-¬
pondit. Si gragoriꝰ ad famam sue
laudis cunctos populos curauit
suscrꝑe: nos omnes non possumꝰ
pascere. Sicq uacuos siuit abire.
Que u̾ba responsionis cum sepius
ad se clamantib it̾ans redderet:
apparuit ei in uisu sẽs gregorius
tercio. illumq tercio blande incre¬
pans suꝑ sua detractione. & ipsius
tenacia. seu miseroꝵ indigentia
ammonuit. atq corripit. Nui nec
cor ad miscdiam flexit. nec orͥ ab
obtrectatione adhibere custodiam
uoluit. nec manum ad largitatẽ
extendere. Unde illiquarto appa¬

Expanded text:
grassaretur, et is qui ei in sede pongrassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit. Unde illi quarto appa
Abbreviated transcription (Latin):
rau̾it. & euentu ꝑ foramen conspi¬
ciens. uidit columbam niue candidi¬
orem suꝑ eius caput sedentem. ro¬
strumq ipsius ori diu appositum.
Que cum se ab ore eiusdem amoue¬
ret. incipiebat sc̃s pontifex loqui
& a notario graphium ceris impͥmi.
Cum uero reticebat scĩ sp̃s organum.
minister eius oculum foramini iterũ
applicabat. eiumq ac si in oratione le¬
uatis ad celum manib simul & ocłis
columbe rostrum more solito conspi¬
reuelante pontifex sc̃s cognouit. &
uehem̃tissime tristis effectus int̾mi¬
natꝰ est auctoritate apłica miraculi di¬
uini in se ꝑpetrati consciũ.
ne in uita sua id alicui quoqͦ mo
do patefaceret. Quod is int̾im custo¬
sanctissimi sacerdotis compulsus
quorumdam inuidia qui obtrecta¬
bant urum beatissimum p̃sump.¬
tionis sue more tanta ac talia de ce¬
lestium archanoꝵ mysteriis fuisse
cto reuerentissimo pontifice
cum fames ualidissima & ñ modi
ca inciuitate romana. uerum &

Expanded text:
raverit, et eventu per foramen conspiraverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspipiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo do patefaceret. Quod is interim secretusanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse cto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et
Abbreviated transcription (Latin):
referendꝰ. & quo sensu unicuiq fideli
miranda ratione ꝑdocuit. Inquib
libris ita de iurtutib uitiisq disse¬
ruit. ut non solis uideatur eadem
uerbis expon̾e. s formis modo aliqͦ
usibilib demonstrare. Unde non est
dubium eum ꝑfectionem ipsarum
assecutum esse iurtutum. quarũ ita
efficaciter intimare uoluit eifectum.
dunt ueritati fideliter dicenti. que
apud homines impossibilia sunt.
uel uidentur facilia sunt apd̃ cłm:
salubriter explanari. Tttius tam̃
uidetur in hactu diuine pietatis
& potestatis: iuditium uenerari.
⁊ a nemine discuti.
eniq a fideli & religioso uiro
sue religionis & utilitatis merito
ualde familiarissimo fideliter post
obitum eiꝰ nobis narratum didici¬
ctionis. & habitaculum scĩ sp̃s ui-
sionem ultimã ꝓpħe ezechielis
int̾pretaretur. obpansum uelum
int̾ iysum et eiuudem exceptorem
tractatus sui illo ꝑ interualla ꝓlixiꝰ
reticente. isclem minister eiꝰ stilo ꝑfo¬

Expanded text:
referendus, quo sensu unicuique fidelireferendus, quo sensu unicuique fideliorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. dunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, facilia sunt apud Dominum, salubriter explanari, tutius tamen videtur in hoc actu divinae pietatis et potestatis judicium venerari, et a nemine discuti. 28. Denique a fideli et religioso viro, suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicictionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perfo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet exemplo ad orationis pla¬
citum littus quasi anchore fune re¬
stringeretur. ut dum causarum secu-¬
larium incessabili fluctuaret pulsu.
ad illoꝵ consortium uelut ad tutis¬
simi portꝰ sinum  terrent actus uolu¬
mina fluctus ꝙ refugeret. Et licet
eum illud ministeriũ ex monast̾io
abstractum a pͥstine quietis uita mii¬
crone sue occupationis extinxerte:
int̾ eos tamen ꝑstudiose lections
alloquium. cotidiane aspiratione
compunctionis animabat. Horũ gͦ
consortio. non solum a terrenis est
census.
maximeq alexandro uen̾abili
uiro hispaniensi ep̃o. qui pro causis
iuii sigotharum legatꝰ eo temipore
constantinopolim aduenerat. cõpulsꝰ
est ut librum iob multis inuolutum
mysteriis enodaret. Neq ille nega¬
re potuit opus. quod sibi caritate int̾¬
ueniente amor frat̾nꝰ mulus itile im¬
ponebat futurum. Sed quomodo eun¬
dem librum iuxta litteram intelligen¬
dus. qualit̾ ad xp̃i eccł̃ie q sacram̃ta

Expanded text:
videlicet exemplo, ad orationis plavidelicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est census. 8. maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
quasi post tergum reductis oculis
uiso littore suspiro. Quodq adhuc ẽ¬
grauius. dum immensis fluctib
turbatus feror. uix iam portũ ualeo
uidere quem reliqui. Hec autẽ ipse
de se non profectum iactando urtu¬
tum. sed deflendo potius defectũ
referre consueuerat. quem semꝑpa
Sed qͣmius talia de se ex magne hu¬
militatis intentione dixerte. nos¬
I tamen credere decet nichil mona¬
chice ꝑfectionis ꝑdidisse occasione
cure pastoralis. inmo potiorẽ tunc
sumpsisse profectum de labore conu̾
cium. & post ad pontificatus culm̃
ascenderit. subsequens sermo decla
mum ad siuum adutorium adsciuit.
Nec multo pest pro responsis eccłia¬
sticis ad urbem constantinopolim
apocrisarium direxit. Nec tamen
ille qmͣuis in t̾reno cõnu̾saret᷑ pala¬
tio. uite celestis int̾misit ꝓpositum.
Secuti namq sunt eum multi ex mo¬
nasterio fis̃ sui. germana deiuncti
caritate. Quod diuina factum dis¬
pensatione conspicitur. ut eorum

Expanded text:
quasi post tergum reductis oculis, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, quem semper Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore convercium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarmum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
quamq laudabili studio uitam
duxerit. ex ipsuis possumꝰ uerbis
colligere. quib ipse in pontificatu
ian psitus. dum cum petro suo
collo ieretur diacono. flendo usus
est dicens. Infelix quippe animus
meus. occupationis sue pulsatus
uulnex menunit qualis aliquan¬
do in monasterio fui. quomodo ei
reb que coluntur eminebat. qd̾ nul¬
la nisi celestia cogitare consueu̾at.
qd etiam retentꝰ corpore ipsa iam
carnis claustra contemplatione
transibat. Qd̃ mortem quoq que
pene cunctis pene est uidelicet
ut ingressum uite & laboris sui
premium amabat. At nunc ex
uam negotia patitur. & post tam
puleram quietis sue speciem. t̾reni
actus puluere fedatur. ꝑpendo
itaq quod tolero. ꝑpendo quod
amisi.
umq intueor ilsud quod ꝑdi-¬
di: sit hoc grauiis quod porto.
Eoce etenim mine magni maris
fluctib quatior. atq in naui men¬
tis tempestatis ualidis procellis
illidor. & cum pͥoris uite recordor.

Expanded text:
quamque laudabili studio vitam quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex ularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo,
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriis tantum de reditib pri
omni domus presidio uendidit. ac
pauꝑib erogauit.
obilitatem uͦ illam quã ad secłni
uidebatur habere. totam ad
micantib solitꝰ est ꝑ urbem ꝓceder:
trabeatus. post uili contectꝰ tegiminc
ministrabat pauꝑ ipse paupibus.
Etenim repentẽ mittato seculi habit
monasterium petut. & ex huiꝰ mur¬
di naufragio nudꝰ euasit. In qͦ tanta
ꝑfectionis gr̃a cepit conuersari. ut
iam tunc in ipsis iniciis ꝑfectoꝵ
posset numero depitari.¬
Nerat deniq ei tanta abilinentia
in cibis. iugilantia in orationib.
Nrenuitas in ieuimiis. ut infirma¬
to stomacho uix consistere posset
Sustinebat preterea assiduas corpõ¬
ris infirmitates. maximeq ea pul¬
sabatur molestia. quam medici gre¬
co eloquio sincopin uocant. Cuius
incommodis ita uitalium crutia-¬
batur incisione. ut crebris inter-¬
ceptis angustiis ꝑ singula horaꝵ
momenta ad exitum propinqͣret.
Qualis autem in monasterio fuerit.

Expanded text:
monasteriis tantum de redditibus prmonasteriis tantum de redditibus promni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
& ad suꝑne uite patriam totis desi¬
deriis anhelare. Sed dum dui longe¬
q conu̾sationis grãm differret. &
postqͣm celesti est afflatus desiderio.
seculari habitu contegi melius pu-¬
talet. uellet ꝙ presenti mundo qua¬
si specietenꝰ deseruire. ceꝑunt mul¬
ta contra eum ex eiꝰdem mundi cura
succrescere. ut in eo non iam specie.
sed ut de se ipse asseruit retineretur
cmente. Tandem cum ⁊ parentum
iam dudum obitu lib̾am disponen¬
darum suarum rerum haberet fa-¬
cultatem. quod potiꝰ mente gestabat.
nis obtutib. humanis etiar u̾sib
ostendit. Mox etenim crncta que
habere potuit. ad pietatis opꝰ distri¬
buit. ut xp̃m pro nobis factum ege¬
num egenus ipse sequeretirr.
eniq in sicilia monasteria con¬
struens. fr̃s illic xp̃o seruitu¬
ros aggregauit. Septimum uero
intra urbis rome muros instituit.
in quo & ipse postmodũ regulari
tramite multis sibi sotiatis fratͥb
sub abbatis imꝑio militauit. Qͥb

Expanded text:
et ad supernae vitae patriam totis desiet ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat nis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus