comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me totadie. Quid est hoc: Quasi contrariũ
uidetur. qm̃ tacui inueterauerunt omĩa ossa
mea aclamando. Si aclamando quomodo tueuit
Tacuit quidam. non tacuit quiddam. Tacuit
unde ꝓficer&: non ticut unde deficer&.
Tacuit confessionem: clamauit presumptionẽ
Tacui enim dixit: nonsum confessus. Ibiopor¬
tebat udoqueretur : tacer& merita sua. clamar&
peccata sua. Nunc autem peuerse tacuit pec¬
cata sua: clamauit merita sua. Etquid illi
contigit : inueterauerunt omiã ossa eius.
Intendite quu siclamar& peccata &eticer&
merita sua: innouarentur ossi cius. idest uirtus¬
eius. Robustus ess& in dño. quia inse inueni¬
retur infirmus. Modo autem quia inse uoluit
esse firmus: factus est infirmus. & inueteraue¬
runt ossa eius. Remansit inuetustate: qui
noluit confitendo amare nouitatẽ. Qui
eim fiunt noui nostis fr̃s: quia beatiquorũ
remissae sunt iniquitates. & quorũ tecta sunt
peccata. Noluit iste dimitti sibi miqͥtates:
exaggerauit. defendit illas iactauit merita sua

Expanded text:
me tota die. Quid est hoc? Quasi contrarium videtur, Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea a clamando. Si a clamando, quomodo tacuit? Tacuit quiddam, non tacuit quiddam: tacuit unde proficeret, non tacuit unde deficeret; tacuit confessionem, clamavit praesumptionem. Tacui enim dixit, non sum confessus. Ibi oportebat ut loqueretur; taceret merita sua, clamaret peccata sua: nunc autem perverse tacuit peccata sua, clamavit merita sua. Et quid illi contigit? Inveteraverunt ossa ejus. Intendite quia si clamaret peccata sua, et taceret merita sua, innoejus robusta esset in Domino; quia in se inveniretur iesse firmus, factus est infirmus, et inveteraverunt ossa ejus. Remansit in vetustate, qui noluit confitendo amare novitatem. Qui enim fiunt novi, nostis, fratres: quia, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Noluit iste sibi dimitti iniquitates, exaggeravit, defendit illas, jactavit merita sua.
Abbreviated transcription (Latin):
insurrexerunt inme. falsa deme dicentes admo¬
uendũ. & reuocandũ me abste. quasi głam
ab hominibus quaeram¬
.Etmentita est mi¬
quitas sibi. Itaque iniquitas. mendatio suo
delectata est. Namme nonmouit. cui ex hoc
promissa est merces maior incȩlis. Credo

Expanded text:
insurrexerunt in me falsa de me dicentes, ad amovendum et revocandum me abs te, quasi gloriam ab hominibus quaeram. Et mentita est iniquitas sibi. Itaque iniquitas mendacio suo delectata est. Nam me non movit, cui ex hoc promissa est merces major in coelis. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi utcapiti etiam corpus fier& quod est
eccła. Denique est etiam psalmus deprima
sabbati. in quo apertissime resurrectio dñi
declaratur. Ibi enim dicitur. tollite portas
principes urãs. & eleuamini portae aecernae :
& introibit rexgłae. Quid euidentius quã
xp̃m esse regem głae dequodictũ est. si cog¬
nouissent numquam dñm głae crucifixis¬
sent. Secunda ergo sabbati: non debemus
intellegere nisi eccłam xp̃i. Sed eccłam
tationibus non cedunt. Ipsi enim digni sunt
nomine firmamenti. Ergo eccła xp̃i in his
qui firmi sunt. dequibus dicit apłs. debemꝰ
autẽ nos firmi infirmitatẽ infirmorũ sustine¬
re: appellata est firmamentũ. Dehac can¬
tatur in hoc psalmo: audiamus. agno̾camꝰ.
sociemur. gloriemur. regnemus. Namq
eam & iam firmamentũ apostolicis litteris
appellatam: audi. & agnosce. Quae est in¬
quit eccła dĩuiui: columpna & firmamentũ

Expanded text:
nisi ut capiti etiam corpus fieret, quod est nisi ut capiti etiam corpus fieret, quod est Ecclesia? Denique est etiam psalmus de prima sabbati, in quo apertissime resurrectio Domini declaratur: ibi enim dicitur, Tollite portas principes vestri, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Quid evidentius quam Christum esse Regem gloriae? de quo dictum est: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Secundam ergo sabbati non debemus intelligere nisi Ecclesiam Christi: sed Ecclesiam tentationibus non cedunt. Ipsi enim digni sunt nomine firmamenti. Ergo Ecclesia Christi in his qui firmi sunt, de quibus dicit Apostolus, Debemus autem nos firmi infirmitates infirmorum sustinere , appellata est firmamentum. De hoc cantatur in Psalmo: audiamus, agnoscamus, sociemur, gloriemur, regnemus. Namque eam etiam firmamentum apostolicis Litteris appellatam audi, et agnosce: Quae est, inquit, Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ITULUS PSALMI
est: laus cantiei filuis chore
secunda sabbati. De hoc quod
dñs donare dignabitur: ex¬
cipite tamquam filii firmamenti. Secun¬
da enim sabbati id est post diem primum
quẽ dnĩcũ dicimus. quae etiam secunda
feria dicitur: factum est firmamentũ caeli.
immo firmamentũ caelum. Caelum enĩ
ds̃: uocauit firmamentũ. Primo autem
die lucem fecerat: &atenebris diuiserat.
& uocauerat lucem diẽ & tenebras noctem.
Sicut autem indicat psalmi huius contextio:
aliquid etiam praelocutus est ds̃ millo
opere suo. quod compleretur in nobis: & scđm
huius creaturie condicionem saecula cu¬
currerunt. Non frustra enĩm diisait de mose
deme eni ille scripsit nisi quia om̃ĩa quae scrip¬
ta sunt &iam cũ ds̃ conder& creaturam. pos¬
sunt interpraetari ad significationem futuroꝵ:
ut intellegas dĩ fecissẽ lucem. eum xp̃c amor¬
tuis resurrexit. Tunc enim reuera illa lux
diusa est atenebris: quando inmortalitas
amortalitate discreta est. Quid ergo sequitur.

Expanded text:
itulus Psalmi est, Laus Cantici filiis Core, secunda sabbati. De hoc quod Dominus donare dignatur, excipite tanquam filii firmamenti. Secunda enim sabbati, id est, post diem primum, quem dominicum dicimus, quae etiam secunda feria dicitur, lactum est firmamentum coeli, imo firmamentum coelum. Coelum enim vocavit Deus firmamentum . Primo autem die lucem fecerat, et a tenebris diviserat; et vocaverat lucem, diem, et tenebras, noctem. Sicut autem indicat psalmi hujus contextio, aliquid etiam praelocutus est Deus in illo opere suo, quod compleretur in nobis: et secundum hujus creaturae conditionem saecula cucurrerunt. Non frustra enim Dominus ait de Moyse, De me enim ille scripsit : nisi quia omnia quae scripta sunt, etiam cum Deus conderet creaturam, possunt interpretari ad significationem futurorum; ut intelligas Deum fecisse lucem, cum Christus a mortuis resurrexit. Tunc enim revera illa lux divisa est a tenebris, quando immortalitas a mortalitate discreta est. Quid ergo sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersantes mibi sine causa. Non enĩ propt̃.¬
ea saluũ facit. quia percussit inimicos eius.
sed potius ipso saluo ficto. illos ꝑcussit.
Ergo adid quod sequitur pertinet. ut iste sit
sensus. Qm̃ tupercussisti oms aduersantes
mihi sine causa
Dentes peccatorum con¬
triuisti. Ie

Expanded text:
adversantes mihi sine causa: non enim propterea salvum facit, quia percussit inimicos ejus; sed potius ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit sensus, Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti; i
Abbreviated transcription (Latin):
Ob iurgationes
figurat. quibus uelut̃ grandine. corda dura
tunduntur. Siautem terra culta &mitis. id ẽ.
pius animus exceperit duritiã grandinis iN
aqua. id est terror figurate. & quasi conligatȩ
obiurgationis. indoctrinam satiantẽ resoluitur.
Igne autem caritatis. accensa corda reuiuiscunt.
Haec omnia innubibus ipsius ad gentes transierunt

Expanded text:
Objurgationis figuratae, quibus velut grandine corda dura tunduntur. Si autem terra culta, et mitis, id est pius animus exceperit, duritia grandinis in aquam, id est terror fulguratae, et quasi congelatae objurgationis in doctrinam satiantem resolvitur. Igne autem charitatis accensa corda reviviscunt. Haec omnia in nubibus ipsius ad gentes transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Aut uoracitas significatur inhiantis
gulȩ. aut in allegonȩ quȩ occidunt & quasi de¬
uorant. interfectos eos quibus suorũ morum
ꝑuersitatẽ persuident. Cui simile est econ¬
trario quod petro dictum est: macta & man¬
duca. Ytinsuã fidẽ & bonos mores. gentes
Linguis suis dolose agebant.

Expanded text:
aut voracitas significatur inhiantis gulae, aut in allegoria, qui occidunt, et quasi devorant interfectos eos, quibus morum suorum perversitatem suadent. Cui simile est, e contrario, quod Petro dictum est, Macta, et manduca, ut in suam fidem et bonos mores gentes cLinguis suis dolose agebant.
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Etcũ illi saturati sunt inmunditia sua
utme intellegere non possint. ego saturabor
dum manifestabitur gła tua. Inhis quime intel¬
legunt. Sane millo uersu. ubi dictũ est. saturati
sunt porcina. non nulla exemplaria saturati sunt
filus habent. Exambigͥo enĩ greco. interpre¬
tatio duplex euenit. Filios autem opera intel¬
legimus. & sicut bona opera. bonos filios. ita
malos mala. FIN IT DEPSALMOXUT

Expanded text:
tua: et eum illi saturati sunt immunditia sua, ut me intelligere non possint, ego satiabor dum manifestabitur gloria tua, in his qui me intelligunt. Sane in illo versu ubi dictum est Saturati sunt porcina, nonnulla exemplaria Saturati sunt filiis habent. Ex ambiguo enim graeco interpretatio duplex evenit. Filios autem, opera intelligimus; et sicut bona opera bonos filios, ita malos mala. IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
capiti suo. corpus dicere. Illo enim exur¬
gente saluũ factũ est. quiascendit in altum
captiuã egit captiuitatẽ. dedit dona homi¬
nibus. Hoc enĩ in predestinatione a propheta
dicitur quod usq ad terras dñm nr̃m illa
dequa in euangelio dicitur. messis matura
deposuit. cuius silus est in eius resurrectio.¬
ne . qui pro nobis dignatus est mori.
tuꝑcussisti om̃s aduersantes mihi sine
causa dentes peccatorũ contruusti.

Expanded text:
capiti suo corpus dicere; illo enim exsurgente salvum factum est, qui ascendit in altum, captivam egit captivitatem, dedit dona hominibus : hoc enim in praedestinatione a Propheta dicitur, quo usque ad terras Dominum nostrum, illa de qua in Evangelio dicitur, messis matura deposuit, cujus salus est in ejus resurrectione, qui pro nobis dignatus est mori. tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo ante dixeram terrae nomine.
significari gentem iudaeoꝵ: maris nomine
ceteras gentes. Irans latisunt montes incorde
maris. conturbatae sunt gentes inclinata sunt
regna. dedit uocem suam altissimus. & com
mota est terra.
Dñs uirtutũ nobiscũ:
susceptor nr ds iacob

Expanded text:
ustino dixeram, terrae nomine significari gentem Judaeorum. Maris nomine caeteras gentes. Translati sunt montes in corde maris. Conturbatae sunt gentes, inclinata sunt regna, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Dominus virtutum nobiscum, susceptor Deus Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
Tuautẽ
inscõ habitas. &ideo inmunda delictorum uerba
non exaudies. Laus uidentis tẽ. non eius qui
laudem suam quaesiuit ingustando uecito
cibo: ut apertis corporeis oculis abscondere se
conaretur a conspectũ tuo

Expanded text:
tu autem in sancto habitas, et ideo immunda delictorum verba non exaudies. Laus videntis te, non ejus qui laudem suam quaesivit in gustando vetito cibo, ut apertis corporeis oculis abscondere se conaretur a conspectu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Thesauros dĩ: dicit
secretum dĩ. Nouit ille omniũ corda. quid
ad tempus ꝓferat. unde ꝓferat. quantum
potestatis tribuat malis inbonis: adiudican¬
dos quidem malos. erudiendos autem bonos.
Nouit quomodo haec agat: qui ponit inthes auris
abyssos. Fut ergo quod sequitur.
Timeat
diim omnis terra

Expanded text:
Thesauros Dei dicit secretum Dei. Novit ille omnium corda, quid ad tempus proferat, unde proferat, quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Novit quomodo haec agat, qui ponit in thesauris abyssos. Fiat ergo quod sequitur: Timeat Dominum omnis terra
Abbreviated transcription (Latin):
Qentes unde uocati estis
ut xp̃ini essetis: ad orabant deos manufactos.
& psallebant illis. sed non in tellegenter.
Suntellegenter cantarent: lapides non adora¬
rent. Quando homo sensatus cantabat lapidi
in sensato. numquid intellegenter cantabat :
Modo autem fr̃s nonuidemus oculis quem ad¬
oramus : & tamen correcti ad oramus. Multo
magis nobis ds̃ commendatur maior : quia eũ
oculis nonuidemus. Si eum oculis uideremus:
forte contempneremus. Nam & xp̃m uisum
iudaei contempserunt: non uisum gentes ad¬
orauerunt. Illis enim dictum est psallite intel¬
legenter: nodite esse sicut equus & mulus quib
non est intellectus

Expanded text:
entes, unde vocati estis ut christiani essetis, adorabant deos manu factos, et psallebant illis; sed non intelligenter. Si intelligenter cantarent, lapides non adorarent. Quando homo sensatus cantabat lapidi insensato, numquid intelligenter cantabat? Modo autem, fratres, non videmus oculis quem adoramus, et tamen correcti adoramus. Multo magis nobis Deus commendatur, quia eum oculis non videmus. Si eum oculis videremus, forte contemneremus. Nam et Christum Judaei visum contempserunt, non visum Gentes adoraverunt. Illis enim dictum est, Psallite intelligenter. Nolite esse sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi extinguitur. iam odium est non ira. &
uide quia extinctus est. Hinc ait iohannes.
Quiodit fratrem suũ. intenebris est usque ad huc.
Antequã ergo eatur intenebris. conturbatur oculꝰ
inira. Sed cauendum est nerrauertatur modiũ.
& oculus extinguatur. Iste ergo dicit. turbatꝰ
est pre ira oculus meus.Anima mea & uent̃
ms. Hoc est turba sunt interiora mea. Uentrẽ
prointerioribus posuit. Aliquando enim
iniquis & peruersis & alege deuiantibus &
male uiuentibus. Ira scilic&. clamare non
lic&. Cũ irascimur & clamare non possumus.
interiora nra turbantur. Tanta est enim ali.¬
quando peruersitas. utne corrigi possit

Expanded text:
nam si exstinguitur, jam odium est, non ira. Et nam si exstinguitur, jam odium est, non ira. Et vide quia exstinctus est. Hinc ait Joannes: Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc . Antequam ergo eatur in tenebras, conturbatur oculus in ira: sed cavendum est, ne ira vertatur in odium, et oculus exstinguatur. Iste ergo dicit: Turbatus est prae ira oculus meus, anima mea et venter meus; hoc est, turbata sunt interiora mea. Ventrem pro interioribus posuit. Aliquando enim iniquis et perversis et a lege deviantibus et male viventibus irasci licet, clamare non licet. Cum irascimur et clamare non possumus, interiora nostra turbantur. Tanta est enim aliquando perversitas, ut nec corripi possit
Abbreviated transcription (Latin):
&alio loco. Uidi insensatos. & tabescebam.
Hacc autem iri metuenda est. netanta sit. ut modiũ
uertatur. Tra enim nondum est odiũ. nam ira sceris
filio. non odisti filiũ. & seruas hereditatem quite
sentit iratum. & ad hoc irisceris. neperdas quod
seruaueris. male euadens moribus prauis. Ergo
ira nondum est odium. nondũ odimus eos qui¬
bus urascimur: Sed ista ira sunanserit. & non
cito quulsa fuerit. crescit & sit odium. Ideo
utcrescens ira euellatur. & inodiũ non conuertatur
Hoc nos doc& scriptura dicens. non occidat sol
suꝑ iracundiã urãm. Inuenis autẽ aliquando
fratrem. odio habentem. & reprehendit irascentẽ.
Inillo est odium. & in altero culpat iram. Ipse
hab& trabem inoculo suo. & reprehendit festucã
moculo fratrissui. Sed festuca ista & surculus.
nisi cito euellatur trabes futura est. Ergo non
ait extinctus est oculus meus preira: sed turbatꝰ.

Expanded text:
et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed festuca ista et surculus, nisi cito evellatur, trabes futura est. Non ergo ait, Exstinctus est oculus meus prae ira; sed turbatus:
Abbreviated transcription (Latin):
ms̃. Si tribularis. quare irasceris: Trascitur
iste. peccatis alienis. Quis non irascatur.
uidens homines confitentes ore dm̃. negantes
moribus.: Quis non irascatur. uidens homi¬
nes scło uerbis. & non factis renuntiantes:
Quis est quinon irascatur. uidens fratres insi¬
diantes fratribus. fidem nonseruantes oculo.
quod infigunt insacramentis dĩ : Et quis
enumer&: omiã. quibus irascitur corpus xpĩ.
quodintus uiuit despũ xp̃i. quod gemit tam¬
quã granum inter paleas: Uix enĩ apparent
isti. qui sic gemunt. qui sic irascuntur. quo¬
modo uix apparent grana quando area tritu¬
ratur. Quinescit quante spicȩ missȩ sunt.
Putat totum paleã esse. & exhoc quod totum
palea putatur. inde magnam massã purgabit᷑
In his ergo non apparentibus & gementibus
irascitur. qui dicit alio loco. t elus domus
tut comeditme. Dicit &alibi. Quindo quidem
uid& multos mala ficientes: Tedium detinuitint
apeccatoribus. relinquentibus legẽ tua. Dicit

Expanded text:
 Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, negantes moribus? Quis non irascatur, videns homines saeculo verbis, et non factis renuntiantes? Quis est qui non irascatur, videns fratres insidiantes fratribus, fidem non servantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? Et quis enumeret omnia, quibus irascitur corpus Christi, quod intus vivit de spiritu Christi, quod gemit tanquam granum inter paleas? Vix enim apparent isti qui sic gemunt, qui sic irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituratur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae comedit me . Dicit et alibi quando quidem videt multos mala facientes, Taedium detinuit me a peccatoribus relinquentibus legem tuam . Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
inte non ess& in fabrica. nisi ess& inconsilio
Sicut in ȩuangelio dicitur. quod factũ est
millo uita erat. Erat ergo quod fictũ est¬
&opera nondum erant. sed uerbũ erat & uerbũ
ego operi mea regi. Audiat dicentẽ qui uer¬
bum intellegit. & uideat cumpatre sempiter¬
nũ uerbũ. in quo sunt etiã quae futura sunt.:
in quo non abierunt & quae transierunt.
Haec opera dĩ inuerbo tamquam in uerbo: tam¬
quã inunigenito. tamquã indĩ uerbo.
Quidergo sequitur:
Linguamea calamus
seribȩ : uelociter
scribentis.

Expanded text:
in te non esset in fabrica, nisi esset in consilio. in te non esset in fabrica, nisi esset in consilio. Sicut in Evangelio dicitur: Quod factum est in ipso vita erat . Erat ergo quod factum estopera nondum erant: sed Verbum erat, et Verbuego opera mea regi. Audiat dicentem, qui Verbum intelligit; et videat cum Patre sempiternum Verbum, in quo sunt etiam quae futura sunt, in quo non abierunt et quae transierunt. Haec opera Dei in Verbo, tanquam in Verbo, tanquam in Unigenito, tanquam in Dei Verbo. 6. Quid ergo sequitur? Lingua mea calamus scribae, velociter scribentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Tu non dicis nisi quod ex corde tuo profers
uerbũ tuũ: quod sonat & transit. aliunde
non profertur. miraris quia ita dicit ds̃.
Sed dicere dĩ aeternũ est. Iudicis aliquid
modo qui tacebas paulo ante: uel ecce
nunc non dũ uerbũ profers. Cũ proferre
coeperis rumpis silentiũ quodammodo: &
generas uerbũ quod antea non erat. Non
sic ds̃ genuit uerbũ. Dicere dĩ sine initio
est & sine fine. Et tamen unũ uerbũ dicit:
dicat alterũ. si quod dixit transierit. Cũ
uero &aquo dicitur man&. & quod dicit᷑
man&: & semel dicitur & non finitur.
Et ipsum semel sine initio dicitur. nec bis
dicitur : quia non transit quod semel dicit᷑.
Hoc est ergo eructuauit cormeũ uerbu bonũ:
quod est dico opera mea regi. Quare ergo
opera mea dico: Quia in ipso uerbo omĩa
opera dĩ. Quie quid enim facturus erat
ds̃ increatura iam in uerbo erat: nec esf&
in rebus nisi esf& inuerbo: quomodo &

Expanded text:
Tu non dicis nisi quod ex corde tuo profers; Tu non dicis nisi quod ex corde tuo profers; verbum tuum quod sonat et transit, aliunde non profertur: et miraris quia ita dicit Deus? Sed dicere Dei aeternum est. Tu dicis aliquid modo, quia tacebas paulo ante: vel ecce nunc nondum verbum profers; cum autem proferre coeperis, rumpis silentium quodammodo, et generas verbum quod antea non erat. Non sic Deus genuit Verbum: dicere Dei sine initio est, et sine fine; et tamen unum Verbum dicit. Dicat alterum, si quod dixit transierit. Cum vero et a quo dicitur manet, et quod dicitur manet; et semel dicitur et non finitur; et ipsum semel sine initio dicitur, nec bis dicitur, quia non transit quod semel dicitur. Hoc est ergo, Eructavit cor meum verbum bonum, quod est, Dico ego opera mea regi. Quare ergo, Opera mea dico? Quia in ipso Verbo omnia opera Dei. Quidquid enim facturus erat Deus in creatura, jam in Verbo erat; nec esset in rebus, nisi esset in Verbo: quomodo et
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc pater loquitur. Si adhuc pater loquit᷑.
quaeramus & hoc quomodo scđm fidem
ueram catholicam intellegamus: dico ego
opera mea regi. Sienim pater dicit opera
sua filio suo regi nr̃o. quae opera pater
dicturus est filio. cũ omĩa opera patris
per filiũ facta sunt: Anforte dico opera
mea regi: Ipsũ dico: generationẽ filii sig¬
nificat. Uereor: ne hoc aliquanto a tardio¬
ribus non possit intellegi. Uerum tamen
dicam sequatur qui potest: nenon dicto non
sequatur & qui potest. Legimus malio
psalmo dictũ : semel locutus est ds̃. Totiens
locutus est perprophetas totiens peraptos
propter uerbũ unũ : sicut autem eructuauit
cormeũ uerbũ bonũ. Intelleximus ibi gene¬
rationẽ filii: ueluti Repetitio mibi uidetir
facta in consequenti sententia: ut illud qđ
dictũ erat eructuauit cormeũ uerbũ bonũ.
repeteretur in eo quod ait dico. Quid est
enĩ dico: Uerbum profero. Et unde pro¬
fert ds̃ uerbũ. nisi excorde suo & intimo suo:

Expanded text:
Adhuc Pater loquitur? Si adhuc Pater loquitur, quaeramus et hoc quomodo secundum fidem veram et catholicam intelligamus, Dico ego opera mea regi. Si enim Pater dicit opera sua Filio suo regi nostro; quae opera Pater dicturus est Filio, cum omnia opera Patris per Filium facta sint? An forte, Dico ego opera mea regi, ipsum Dico, generationem Filii significat? Vereor ne hoc aliquando a tardioribus non possit intelligi: verumtamen dicam; sequatur qui potest, ne non dicto non sequatur et qui potest. Legimus in alio psalmo dictum: Semel locutus est Deus . Toties locutus est per Prophetas, toties per Apostpropter Verbum unum? Sicut autem Eructavit cor meum verbum bonum, intelleximus ibi generationem Filii; veluti repetitio mihi videtur facta in consequenti sententia, ut illud quod dictum erat, Eructavit cor meum verbum bonum, repeteretur in eo quod ait, Dico. Quid est enim, Dico? Verbum profero. Et unde profert Deus verbum, nisi ex corde suo, ex intimo suo?
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce
enim inuia sum: petiui ate unam. habitare indo¬
mo tua per omis dies uitȩ meae contemplari
delectationẽ tuã. protegi a templo tuo. Hanc
petiui unã. sed ut adillam perueniã inui sum.¬
si forte dices mihi utirem. ambula. liberum arbi¬
triũ tibi dedi. uoluntatis tuae es: persequere
uiã. quaere pacẽ. sequere eã. Noli auia
declinare. noli ibi remanere. noli retro respicere.
Perseuera in ambulando. qm̃ qui perseuerauerit usq
infinẽ. hic saluus erit. Iam tu accepto libero
arbitrio. presumis unde ambules. Noli dete
presumere. site dereliquerit in ipsa uia. deficies.
cades. aberrabis. rtmanebis. Dic illi ergo. Uo¬
luntatẽ quidẽ liberã mihi dedisti: sedsine tẽ
nhil est mihi conatꝰ meus.¬

Expanded text:
Ecce enim in via sum; petivi a te unam, habitare in domo tua per omnes dies vitae meae, contemplari delectationem tuam, protegi templum tuum; hanc petivi unam: sed ut ad illam perveniam, in via sum. Forte dices mihi: Nitere, ambula; liberum arbitrium tibi dedi, voluntatis tuae es; prosequere viam, quaere pacem et sequere eam ; noli a via declinare, noli ibi remanere, noli retro respicere; persevera in ambulando, quoniam qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Jam tu accepto libero arbitrio, quasi praesumis unde ambules: noli de te praesumere; si te dereliquerit, in ipsa via deficies, cades, aberrabis, remanebis. Dic ergo illi: Voluntatem quidem liberam mihi dedisti, sed sine te nihil est mihi conat
Abbreviated transcription (Latin):
homines. Et apłs. Non est uob̃ colluctatio
aduersus carnem & sanguinem. id est aduersus
homines. sedaduersus principes & potestates.
& rectores mundi tenebrarũ harum. dequibus
inconsequenti si dns adiuuerit loquemur.
Pertin& enim ista distinctio adexpositionem
psalmi. quem in nomine dñi coepimus enodare
scĩtati uraẽ. Tamen ad hoc dixi haec exem¬
pla. ut noueritis carnem appellatos esse
homines. ut quod dictum est & uerbũ caro.
Neque sine causa hocdixi. Nouerit sanctitas
urã fuisse quandam heresim. uel adhuc for¬
tassis habere reliquias quorundam: qui dicti
sunt apollinaristȩ. Aliqui enim ipsorum
dixerunt. hominẽ quẽ suscepit sapientia dĩ¬

Expanded text:
homines. Et Apostolus: Non est nobis colluctatio homines. Et Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem id est adversus homines, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum : de quibus in consequentibus, si Dominus adjuverit, loquemur. Pertinet enim ista distinctio ad expositionem Psalmi, quem in nomine Domini suscepimus enodare Sanctitati Vestrae. Tamen ad hoc dixi haec exempla, ut noveritis carnem appellatos esse homines; ut quod dictum est, Et Verbum caro2. Neque sine causa hoc dixi. Noverit Sanctitas Vestra fuisse quamdam haeresim, vel adhuc fortassis haberi reliquias quorumdam qui dicti sunt Apollinaristae. Aliqui enim ipsorum dixerunt hominem, quem suscepit Sapientia D
Abbreviated transcription (Latin):
.huc usque dicentes. noNIN¬
uenimus orationem. nec causam orandi. nec
locũ orandi. nec affectum orandi. Sed qm̃
paulo post dicit. Etuerbum caro factum. ẽ.
& habitauit in nobis. habes maiestatẽ. ad quã
ores: habes humanitatem quae prote or&.
Nam dictum est ab apło. & iam post resurrectionẽ¬
esse dignatus est. Quid est mediatorem inter
dm̃ & homines : Noninter patrem & homines.
sedinter dm̃ & homines. Quid est: Ds̃pater
& filius & sp̃s sc̃s. Quid sunt homines.
P eccatores. impu. & mortales. Inter illam
trinitatem. & hominũ infirmitatẽ &iniquitatẽ
mediator fictus est homo. non miquus sedtamcn
infimus. Ut ereo quo dnon inquus ungeres.
te dõ. exeo quodinfirmus propinquare  tibi.
atque ita ut inter hominem & dm̃ mediator
existeret. uerbum caro factum est. Id est uer¬
bum homo factus est. Nomine enĩ carnis. ap¬
pellatisunt homines. Inde est & uidebit omĩs
caro salutare dĩ. Omis caro dictum est om̃s

Expanded text:
huc usque dicentes, non invenimus orationem, nec causam orandi, nec locum orandi, nec affectum orandi. Sed quoniam paulo post dicit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; habes majestatem ad quam ores, habes humanitatem quae pro te oret. Nam hoc dictum est ab Apostolo, etiam post resurrectioneesse dignatus est. Quid est mediatorem esse inter Deum et homines ? Non inter Patrem et homines, sed inter Deum et homines. Quid est Deus? Pater et Filius et Spiritus sanctus. Quid sunt homines? Peccatores, impii, mortales. Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus, jungeret te Deo; ex eo quod infirmus, propinquaret tibi: atque ita, ut inter hominem et Deum mediator existeret, Verbum caro factum est, id est, Verbum homo factum est. Nomine enim carnis appellati sunt homines. Inde est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Omnis caro dictum est, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse omiã hominis preter peccatum.
datio: sedinuentate. Ut puta quomodo iN¬
tellegimus. quia habuit corpus: Ambulauit.
sedit. dormiuit. prehensus est. flagellatus est.
colaphitatus est. crucifirus est mortuus est. Tolle
corpus. nihilhorum fien potuit. Quomodo ergo
exhis indicus coguoscimus in euangelio. quia uerum
corpus habuit. sicut &ipse etiam post resurrertionẽ
rebus. erhis operibus credimus. & intellegimus
& nouimus quia corpus habuit dñs ihs̃. sic & ex
quibusdam aluis officiis naturalibus. quia ha¬
buit animam. Esurire. sitire. animȩ sunt ista.
Tolle animã. corpus hoc exanime nonpoterit. Sed
si falsa dicunt ista fuisse. falsa erunt & illa quȩ de
corpore creduntur. Si autẽ exeo uerum corpus
quia uere officia corporis. ereo uera anima quia
tibi compares dm̃. Et enim creatura es. ille
creator tuus. Nec illum hominẽ tibi conferas.
quia propterte homo ds̃ tuus. & uerbum filius dĩ.

Expanded text:
habuisse omnia hominis, praeter peccatum. habuisse omnia hominis, praeter peccatum. dacio, sed in veritate: ut puta, quomodo intelligimus quia habuit corpus? Ambulavit, sedit, dormivit, comprehensus est, flagellatus est, colaphizatus est, crucifixus est, mortuus est. Tolle corpus, nihil horum fieri potuit. Quomodo ergo ex his indiciis cognoscimus in Evangelio quia verum corpus habuit, sicut et ipse etiam post resurrectionem rebus, ex his operibus credimus et intelligimus et novimus quia corpus habuit Dominus Jesus, sic et ex quibusdam aliis officiis naturalibus quia habuit animam. Esurire, sitire, animae sunt ista: tolle animam, corpus haec exanime non poterit. Sed si falsa dicunt ista fuisse, falsa erunt et illa quae de corpore creduntur: si autem ex eo verum corpus, quia vera officia corporis; ex eo vera anima, quia tibi compares Deum Etenim creatura es, ille creator tuus. Nec illum hominem tibi conferas, quia propter te homo Deus tuus, et Verbum Filius Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
fides & hereses fecerunt. Confirmatum est iN
catholica fide. hominẽ illum quẽ suscepit sapien¬
tia dĩ nihil minus habuisse quam ceteri homines.
quantũ pertin& ad integritatem naturȩ. Quan¬
tum autem ad excellentiam persone. aliud
quam ceteri homines. Namceteri homines
possunt dici participes uerbi dĩ. habentes
uerbum dĩ. Nullus autem eorum potest dici
uerbum dĩ qđ dictum est illi: cui dictum est
uerbũ caro factum est. Nondefuerunt etiam
alii quidem exipso errore uenientes quinon
solam mentem dicerent. non habuisse illum
hominẽ. mediatorẽ xpm̃ inter dm̃ & homines.
sed nec animã. sedtantũ dixerunt ucrbũ & caro
erat. & anima ibi non erat humana mens ibi
non erat humana. hoc direrunt. Sedquid
erat: Uerbum &caro. Et istis respond&
eccła catholica & expellit eos ab ouibus. &
asimplici & uera fide. & confirmatũ est quem¬
admodum dixi hominẽ illũ mediatorem.

Expanded text:
fides, et haeresim fecerunt. Confirmatum est in fides, et haeresim fecerunt. Confirmatum est in catholica fide, hominem illum quem suscepit Sapientia Dei, nihil minus habuisse quam caeteri homines, quantum pertinet ad integritatem naturae: quantum autem ad excellentiam personae, aliud quam caeteri homines. Nam caeteri homines possunt dici participes Verbi Dei, habentes Verbum Dei, nullus autem eorum potest dici Verbum Dei, quod dictus est ille, cum dictum est, Verbum caro factum est. 3. Non defuerunt etiam alii quidam ex ipso errore venientes, qui non solum mentem dicerent non habuisse illum hominem, mediatorem Christum inter Deum et homines, sed nec animam: sed tantum dixerunt, Verbum et caro erat, et anima ibi non erat humana, mens ibi non erat humana. Hoc dixerunt. Sed quid erat? Verbum et caro. Et istos respuit Ecclesia catholica, et expellit eos ab ovibus, et a simplici et vera fide: et confirmatum est, quemadmodum dixi, hominem illum mediatorem
Abbreviated transcription (Latin):
illi heretici dixerunt hominẽ illũ quem suscepit
uerbum. cum uerbũ caro fictum est non habuisse
mentẽ humanã : sed tantum animã sine intelle¬
gentia humanã fuisse. Homo enĩ uidetis unde
constat. exanima &corpore. Sed ipsa anima
humana. bab& aliquid quod non habent ecetera.¬
uiuunt. Sedquid amplus homo hab&. unde
factus est adimaginẽ di: Quia intelligit & sa¬
pit. quia discernit bonum amalo. In hoc factꝰ
est adimaginem & similitudinẽ dĩ. Hab& ergo
aliquid quod non habent pecora. & quia con¬
tempnit inse quomdior est pecoribus. per imit
inse ueldeterit. & quod ammodo obsole facit ima¬
ginem dĩ. ut dicatur talibus. Nolite eẽ si cut equus
& mulus. quibus non est intellectus. Iili igitur
heretici dixerunt dnm̃ nr̃m ib̃m xp̃m non habuisse¬
dicimus rationale. unde homo rationatur. qđ
non habent ceteri animalia. Sed quid dicunt.
Ipsum uerbum dĩ. hoc erat in illo homine pro
mente. Exclusisunt isti. respuit illos catholica

Expanded text:
illi haeretici dixerunt, hominem illum, quem suscepit Verbum, cum Verbum caro factum est, non habuisse mentem humanam, sed tantum animam sine intelligentia humana fuisse. Homo enim videtis unde constat: ex anima et corpore. Sed ipsa anima humana habet aliquid quod non habent vivunt. Sed quid habet amplius homo, unde factus est ad imaginem Dei? Quia intelligit et sapit, quia discernit bonum a malo: in hoc factus est ad imaginem et similitudinem Dei. Habet ergo aliquid quod non habent pecora. Et quia contemnit in se quo melior est pecoribus; perimit in se vel deterit, et quodammodo obsolefacit imaginem Dei, ut dicatur talibus: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Illi igitur haeretici dixerunt Dominum dicimus rationale, unde homo ratiocinatur, quod non habent caetera animalia. Sed quid dicunt? Ipsum Verbum Dei, hoc erat in illo homine pro mente. Exclusi sunt isti, respuit illos catholica
Abbreviated transcription (Latin):
Intellegit non suorũ mentorũ esse quod sanatur.
quandoquidẽ peccanti & ditum preceptũ prae¬
tereunti. iusta dampnatio debelutur. Saname
ergo inquit. non ꝓpter meritũ meũ. sed propt̃
misccłam tuam

Expanded text:
Intelligit non suorum meritorum esse quod sanatur, quandoquidem peccanti et datum praeceptum praetereunti, justa damnatio debebatur; sana me ergo, inquit, non propter meritum meum, sed propter misericordiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis temporibus forte. nonaudemus. saltĩ
necessitas exponendi habeat libertatem cor¬
petrus. Facta sunt illis posteriora: deterio¬
ra prioribus. Melius enĩ illis erat non
cognoscere uiam iustitiae. quã cognoscen
tibus retrorsum reflecti. atradito sibi scõ
mandato. Cumdicit melius illis erat
non cognoscere uiam iustitiae. Nonne
uidicauit meliores esse mimicos foris posi¬
tos. quamintus male iuuentes. quibus pre¬
mitur & grauatur eccłam: Meluis inquit
illis fuerat non cognoscere uiam iustitiae.
quam cognoscentibus retrorsum reflecti.
atradito sibi scõ mandato. Denique uide
quam horribili rei. eos comparauit. Con¬
tigit illis resueri prouerbus. canis reuersus ad
suum uomitum. Istis ita quetalibus cum sint
plenȩ eccłae. nonne ueraciter illic dicunt pauci
immo expaucorũ uoce ipsa eccła. super om̃s
inimicos meos factussum obꝓbrium. & uicinis
meis nimiũ &timor notis meis: Uicinis meis

Expanded text:
 temporibus dicere non audemus, saltem necessitas exponendi habeat libertatem corPetrus: Facta sunt illis posteriora deteriora prioribus: melius enim erat illis non cognoscere viam justitiae, quam cognosces retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Cum dicit, Melius erat illis non cognoscere viam justitiae; nonne judicavit meliores esse inimicos foris positos, quam intus male viventes, quibus premitur et gravatur Ecclesia? Melius, inquit, illis fuerat non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Denique vide quam horribili rei eos comparavit: Contingit illis res veri proverbii, Canis reversus ad suum vomitum . Istis itaque talibus cum sint plenae Ecclesiae, nonne veraciter illic dicunt pauci, imo ex paucorum voce ipsa Ecclesia: Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium, et vicinis meis nimium, et timor notis meis? Vicinis
Abbreviated transcription (Latin):
occiderunt. altaria tua sufftiderunt. & ego
relictussũ solus. & quaerunt animã meã. Sed
quid dicit illi responsũ diuinũ: Reliqui
mibi septẽ milia uirorum qui non curuauerunt
genua ante bual. Ergo fr̃s interhaec scandala
unum est remediũ. nemala sentias defratre
tuo. Humiliter esto quod uis eũ esse. & non eum¬
putabis esse quod non es. sed tamen fit timor
si foras fugissent ame. quinonuidebant. Et
iam quiuidebant me.foras fugerunt ame. Sed
siqui me nonuidebant foras fugerunt ame. nec
dicendum est. Foras fugerunt. quia intus
nonfuerunt. Suntus non fussent. uidissent
me. id .ẽ. cognouissent corpus xpĩ. cognouis¬
sent menbra xpĩ. cognouissent unitatem xp̃i.
Illud est magis gemendum. illud omnino
intolerabile. quia multi qui uiderunt me

Expanded text:
occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. S divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter esto quod vis eum esse, et non putabis cum esse quod non es. Sed tamen sit etiam si foras fugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dicendum est, foras fugerunt; quia intus non fuerunt: si intus enim fuissent, vidissent me, id est, cognovissent corpus Christi, cognovissent membra Christi, cognovissent unitatem Christi: illud est magis gemendum, illud omnino intolerabile, quia multi qui viderunt me
Abbreviated transcription (Latin):
illi uisi sumus. Timor factussũ notis meis.
Quid tam timeudum: Timor inquit factussũ
notismcis. Quidtam timendum qua cũ uid&
homo multos male uiuentes. & dequibus bene
speribatur inmultis male factis inuentos.:
⁊ im& netales sintͦ Etquos putabat bonos. &
ueniunt insuspitione mala. ꝓpe om̃s boni.
Qualis uir. quomodo cecidit.: Quomodo in¬
uentus est i illa turpitudine. in illo scelere.
millo facto malo: Putocs. nontales sunt onis:
Hoc est timor notis meis. ut & ipsis quibus noti
sumus. plerumque indubium ueniamus. Et
nisi te consoletur. quod es. sialiquides. non cre¬
dis esse alterum talem. Consolatur hominẽ
qualis cumque conscientia. utdicat sibi homo
quibene uiuit. O tu qui modo uereris netales
sint om̃s tutalis es. Respondit conscientia.
non sum. Ergo sitalis non es. solus es. Vide
nepeior sit ista superbia. quã illa nequitia. nisi
solum tẽ dicere. Nam & elias aliquando tedio
multitudinis impiorum ait. Prophetas tubs

Expanded text:
item vers. 12. Timor factus sum notis meis. Quid tam timendum? Timor, inquit, factus sum notis meis. Quid tam timendum, quam cum videt homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos
Abbreviated transcription (Latin):
Nonꝓpter
meritum meum. sed ꝓpt̃ nomen tuũ. ut tu
glorificeris. Nonquia ego dignussũ dux
mihi eris. neaberrem ate. Et enutriesme. utua¬
lidussim admanducandum escam quia pascis
angelos. Hic enim nos lacte nutriuit. qui nob̃
caelestem cibum promisit: & usus est materna
miscdã. Sicut enim mater lactans eandem
escam cui sumende idoneus infans non est.
ꝑcarnem tra icit & lac infundit. Hoc accipit
paruulus quod accepturus erat admensam. sed
quod ꝑcarnem traicitur. congruit paruulo
Sic dñs sapientiam suam utlac nob̾ facer&. car¬
ne indutus uenit adnos. Ergo corpus xp̃i loqͥt᷑.¬

Expanded text:
opter meritum meum, sed propter nomen tuum, ut tu glorificeris, non quia ego dignus sum; dux mihi eris, ne aberrem a te; et enutries me, ut validus sim ad manducandum escam, qua pascis Angelos. Hic enim lacte nos nutrivit, qui nobis coelestem cibum promisit; et usus est materna misericordia. Sicut enim mater lactans eamdem escam, cui sumendae idoneus infans non est, per carnem trajicit, et lac infundit hoc enim accipit parvulus quod accepturus erat ad mensam, sed quod per carnem trajicitur, congruit parvulo; sic Dominus sapientiam suam ut lac nobis faceret, carne indutus venit ad nos. Ergo corpus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
is. Numquid enim quia tanta transili¬
ui. quia tanta transcendi. iamnon fleo.
Nonne multomagis fleo. quia qui apponit
scientiam. apponit dolorem. Nonne
quantomagis quod ab est desiderco. tanto
magis donec ueniat gemo tantomagis
donec ueniat fleo: Nonne tantomagis
quantomagis crescunt scandala. quanto
magis habundat iniquitas. tanto magis
refrigescit caritas multorũ: Dico. quis
dabit capiti meo aquam. & oculis meis
fontem. lacrimarum. Exaudi orationem
meam & deprecationem meã: auribus per¬
cipe lacrimas meas.
Nesileas ame.

Expanded text:
s. Numquid enim quia tanta transilivi, quia tanta transcendi, jam non fleo? Nonne multo magis fleo? Quia qui apponit scientiam, apponit dolorem . Nonne quanto magis quod abest desidero, tanto magis donec veniat gemo, tanto magis donec veniat fleo? Nonne tanto magis, quanto magis crebrescunt scandala, quanto magis abundat iniquitas, quanto magis refrigescit charitas multorum ? Dico, Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum ? Exaudi orationem meam et deprecationem meam: auribus percipe lacrymas meas. Ne sileas a me.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ bonã. & sinummus tibi suꝑ sit
nonporrigis pauperi: ipsi interse pauꝑes
praestant sibi deuoluntate bona. non sunt
interse infructuosi. Cides cecũ duci auiden¬
te: quia nũmos non habuit quos dar& aegens.
commodauit oculos non habenti. Unde
hoc factũ est utmenbra suoͬc commodar&
ei quinon hab&. nisi quia intus inerat uolun¬
tas bona. thesaurus pauperũ: In quo thes¬
auro: dulcissima requies. &uera securitas.
Adipsũ amittendũ: neclatro amittitur. nec
naufragiũ metuitur. Seruat secũ quod intꝰ¬

Expanded text:
voluntatem bonam, etsi nummus tibi supersit, voluntatem bonam, etsi nummus tibi supersit, non porrigis pauperi: ipsi inter se pauperes praestant sibi de voluntate bona, non sunt inter se infructuosi. Vides caecum duci a vidente: quia nummos non habuit quos daret egens, commodavit oculos non habenti. Unde hoc factum est, ut membra sua commodaret ei qui non habet, nisi quia intus inerat voluntas bona, thesaurus pauperum? In quo thesauro dulcissima requies, et vera securitas. Ad ipsum amittendum nec latro admittitur, nec naufragium metuitur. Servat secum quod int
Abbreviated transcription (Latin):
& comiodat. Ille ergo nihil hab&: iste
hab&. Uidete aegestatẽ: uidete diuitias.
Ille accepit & non soluit: iste miseretur &
commodat. abundat illi. Quid si pauper
est: Etiam sidiues est. tutandem addiuitias
eius pios oculos inte̾nde. Respicis enim
arcã in anẽ. conscientiã dõ plenã non res¬
picis: non hab& extrinsecus facultatem.
sed hab& intrinsecus caritatem. Decarita¬
te quanta erogat. & non finitur. Et enĩ
si hab& foris facultatem: dat ipsa caritas
sed exeo quod hab&. Si autẽ non inuenit
foris qđ d&: dat beni uolentiã. praestat
consilio. nec auxilio. adiuuare potest:
uel uoto adiuuat. uel orat ꝓcontribulato.
& forte magis ipse exiuditur quã qui por¬
rigit panem. Hab& semper unde d&: cui plenũ
pectus est caritatis. Ipsa est caritas. quaedicit᷑
& uoluntas bona. Plusate ds̃ non exigit:
quã quod tibi intus dedit. Uacare enim
non potest. uoluntas bona. Non enĩ habens

Expanded text:
et commodat. Ille ergo nihil habet, iste et commodat. Ille ergo nihil habet, iste habet. Videte egestatem, videte divitias. Ille accipit, et non solvet: iste miseretur, et commodat; abundat illi. Quid si pauper est? Etiam sic dives est. Tu tantum ad divitias ejus pios oculos intende. Respicis enim arcam inanem, conscientiam Deo plenam non respicis. Non habet extrinsecus facultatem, sed habet intrinsecus charitatem. De charitate quanta erogat, et non finitur! Etenim si habet foris facultatem, dat ipsa charitas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris quod det, dat benevolentiam, praestat consilio nec auxilio adjuvare potest, vel voto adjuvat, vel orat pro contribulato, et forte magis ipse exauditur quam qui porrigit panem. Habet semper unde det, cui plenum pectus est charitatis. Ipsa est charitas, quae dicitur et voluntas bona. Plus a te Deus non exigit, quam quod tibi intus dedit. Vacare enim non potest voluntas bona. Non enim habens
Abbreviated transcription (Latin):
quid exigit ds̃. nisi quod tibi ꝓmisit:
Et quantã accipit peccator ꝓquibus non sol¬
uit: accipit utsit. accipit ut homo sit.
Multũ quia intersit inter illũ & pecus accĩpit
corporis formam: accipit incorpore distinctio¬
nem sensu aduidendũ oculos. ad audiendum
aures. ad od orandum nares. adgustandum
palatum. ad contrectandũ manus. ad ambu¬
landũ pedes. salutẽque ipsã corporis: sed
adhuc ista & cumpeccore habemus com¬
munia. Accepit etiam amplius: id est
mentẽ quae possit intellegere. quae possit
capere ueritatẽ. quae possit iustũ ab iniusto
discernere. quae possit indagare. desiderare
creatorẽ. laudare & inherere illi. Haec
omĩa accepit & peccator: sednon bene
uiuendo. nonreddit quod deb&. Ergo
feneratur peccator & nonsoluit. non reddit
ei aquo accepit. non agit grãs. immo uero
rependit mala ꝓbonis. blasphemias. mur¬
mur. aduersus dm̃ indignationẽ: ergo ille
feneratur & non soluit. iustus autẽ miscretur

Expanded text:
quid exigit Deus, nisi quod tibi prosit? Et quanta accepit peccator, pro quibus non solvet? Accepit ut sit, accepit ut homo sit, multumque intersit inter ipsum et pecus; accepit corporis formam, accepit in corpore distinctionem sensuum, ad videndum oculos, ad audiendum aures, ad odorandum nares, ad gustandum palatum, ad contrectandum manus, ad ambulandum pedes, salutemque ipsam corporis. Sed adhuc ista et cum pecore habemus communia: accepit etiam amplius, id est mentem quae possit intelligere, quae possit capere veritatem, quae possit justum ab injusto discernere, quae possit indagare, desiderare Creatorem, laudare et inhaerere illi. Haec omnia accepit et peccator, sed non bene vivendo non reddit quod debet. Ergo feneratur peccator, et non solvet, non reddet ei a quo accepit, non aget gratias: imo vero rependet mala pro bonis, blasphemias, murmur adversus Deum, indignationem. Ergo ille feneratur, et non solvet: justus autem miseretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sedutrumque genus hostis fuge: utrũq
caue. Ille seuit. iste blanditur: uterque
malus. Ille iracundus est: & ille in lau¬
de subdolus. Illẽ reprehensor est: iste
laudator. Sed ille reprehensione inimi¬
cus est: & ille in laude subdolus. Caue
utrumque : contra utrumq ora. Quia enĩ
orauit: conuertantur retrorsum & confun¬
dantur quimihi uolunt mala: Respexit
ad aliud genus. dolose mali uolum. & fal¬
so benedicunt
Ferant confestim con¬
fusionem suam: qui dicunt mͥ euge
euge

Expanded text:
sed utrumque genus hostis fuge, utrumque sed utrumque genus hostis fuge, utrumque cave. Ille saevit, iste blanditur; uterque malus: ille iracundus est, et iste in laude subdolus; ille reprehensor est, iste laudator: sed et ille in reprehensione inimicus est, et ille in laude subdolus. Cave utrumque, contra utrumque ora. Qui enim oravit, Convertantur retrorsum, et confundantur qui volunt mihi mala, respexit ad aliud genus dolose malevolum, et falso benedicum: Ferant confestim confusionem suam, qui dicunt mihi, Euge, euge