comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corꝰ ẽ. Imꝑat aĩmꝰ ut uelit aĩmꝰ
et qr̃ ustd̾. Imꝑat in ꝙͣ ut uelit
qui non imꝑaret nisi uellet.
et non fit ꝙ imꝑat. s nõ ex to¬
tonult. ñ gͦ ex tõto imꝑat uã
s ip̃a. nõ utiq plenã imꝑat
ido ñ est ꝙ imꝑat. Nam si ple¬
na ess. non imꝑaret ut eẽt
uelle ꝑtim nolle. s egͥtudo aĩ¬
mi est. qr non totus assurgit
u̾itate subleuatus ꝯsuetudi¬
ne p̃grauatus. et sc̾o sunt due
uoluntates. qr una edꝵ tota ñ
ẽ. et ħ adest alt̾i . ꝙ de est alt̾i ꝑ
eant afacietua deus sic̃ ꝑeant
uaniloqui et m̃tis se ductores.
Qui cũ duas uoluntas in deli¬
b̾ando aĩm adu̾terit duasna¬
turas duaꝵ mentiũ ẽe asseue¬
rant. unã bonam alt̾am ma¬
lam. Isti uͦ mali st̃ cũ ista mala
senciunt et id̾ isti boni erũt
siu̾a sensi̾nt uerisq ꝯsensunt
ut dicat eis apłc tuus frustis
aliqñ tenebre. nc̃ aũt lux in
drĩo. Illi .i. dũ uolunt ẽẽ lux
non in dño. s in se ip̃ĩs putãdo

Expanded text:
. imperat animus, ut uelit animus, et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex toto uult: non ergo ex toto imperat. nam sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis, putando
Abbreviated transcription (Latin):
cum alia ꝑte cadente luctãtẽ.
Deniq tam multa faciebam
beant aut ea uł colligata uĩ¬
culis uł resoluta langore uł
quo qͦ mͦ impedita sint. si uul¬
si capillũ si ꝑcussi frontẽ si
cõsertis digitis amplexatus sũ
genu. qr uolui feci potui aut
uelle et ñ fac̾e si mobłitas m̃¬
broꝵ ñ obsequeretur. ẽam
młta gͦ feci ubi ñ ħ erat uel¬
le ꝙ posse et ñ faciebam qd̃
et imꝑabili affectu amplius
michi placebat. et moxut uel¬
lem possem qi mox ut uellẽ
utit uellem. Ibi enĩ facultas
ea q uoluntas et ip̃m uellem
iam facere erat et tam̃ non fi¬
ebat. faciluis q obtemꝑabat
corꝰ tenuisse me uoluntati aĩe
ip̃a sibi anima ad uoluntatẽ
suam magnã in sola uolũtate
ꝑficiẽdam Uñ ħ mõstrũ et
t̾rogẽ si forte mͥspondere pꝰsĩt

Expanded text:
cum alia parte cadente luctantem. cum alia parte cadente luctantem. Denique tam multa faciebam beant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et tamen non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimae uoluntati animae, ipsa sibi anima ad uoluntatem suam magnam in sola uoluntate perficiendam. Ynde hoc monstrum? et t
Abbreviated transcription (Latin):
rat tumultus pectoris ubi ne¬
mo impediret ardentẽ litent
qmͣ mecũ agg̾ssus erã donec¬
i exirent tu sciebas ego
aũt nõ s tantũ insanie¬
bam salubrit̾ ⁊ moriebar iu¬
talit̾ ignariis quid mali eẽm
et ignarus quid boni post pau¬
lulum futurꝰ eẽm abcessi ego
mortum et alypui pede post
pedem. n enĩ secretũ meñ ñ
erat ubi ille aderat aut qñ
me sit affectum desereret. Se¬
dimꝰ qnͣtum potumꝰ remoti ab
edib ego fremebam spũ ĩdig¬
nans indignatõne turbulen¬
tissima ꝙ nõ irem in palaciũ
et pactum te̾di deꝰ meus ĩ qͦ
eund̾ ẽẽ oĩa ossa mea clamabã
et incelũ collebant laudib.
et non illuc ibatur manib
aut quadrigis aut pedib ꝙͣͫ
saltem de domo in eũ locũ uͦ
sedebamus. Nam ñ solũ ire u̾m
⁊̃ ꝑuenire il luc nicħ erat a¬
liud qm̃ uelle ir̃e. S uelle for¬
tit̾ et integre nõ semisauciam
hacatq illac u̾sare et iactare
uoluntatem ꝑte assurgẽtem

Expanded text:
rat tumultus pectoris, ubi nerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus, quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Alypius pedem post pedem. neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat. et quando me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant et in caelum tollebant laudibus: et non illuc ibatur nauibus aut quadrigis aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. nam non solum ire uerum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sermone et causa qͣ uen̾at
abiit ille et ego ad me. Q nõ
ut se queretur me conãtem
pꝰ te ire et retinebat᷑ a ccͤusabat
et non se extusabat. Cõsũpta
erant et ꝯuicta argumẽta oĩa
remanserat inuta trepidatõ.
et qͣi mortem reformidabat
restringi affluxu ꝯsuetudi¬
nis quo tabescebat in mortẽ
tam milla gnͣdi rixa ĩt̾ioris do¬
mus mee qmͣ fortit̾ excitau̾ã
cũ aĩa mea in cubiculo nr̃o cor¬
de mõ tam uultu qm mẽte t᷑¬
batus inuado alẏpiũ et excla¬
mo quid patim᷑. quid ẽ ħ qͥd
audisti. surgunt indocti etra¬
sũ corde. Ecce uͥ uolutam᷑ in
carne et sanguiue. an qr pre¬
cesserunt pudet se quiet ñ
pudet. nͨ saltim sequi dixi nes¬
cio q̃ talia et abripuit me ab il¬
lo estus m̃s cum tac̾et attonitꝰ¬
me intuens. Neq enĩ solitaso¬
nabam plusq alloq̃bãtur a¬
hortusꝰ quidã erat hospicii nr̃i
quo nos utebam᷑ sic̃ tota do¬
mo. Nam hĩtat hospes ibi nõ

Expanded text:
autem sermone et causa, qua uenerat, autem sermone et causa, qua uenerat, abiit ille, et ego ad me. quae nut sequeretur me conantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio et quasi mortem formidabat restringi a fluxu consuetudinis, quo tabescebat in mortem. Tum in illa grandi rixa interioris domus meae, quam fortiter excitaueram cum anima mea in cubiculo nostro, corde meo, tam uultu quam mente turbatus inuado Alypiumo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et csine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia praecesserunt, pudet sequi, et non pudet nec saltem sequi? Dixi nescio quae talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus intuens me. Neque enim solita sonabam, plusque loquebantur ahortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non
Abbreviated transcription (Latin):
nisq gentiũ et ad mitũ cir¬
ꝯfluentib cors uoluptatib.
At ego adolescens ualde miser
in exordio ip̃ius adolescẽtie
⁊̃ pecieram ate castitatem et
dix̾am.da michi castitatẽ et
ꝯtinẽciam. s noli mͦ. Timebã
enĩ uenie cito exandires et
cito sanares a morbꝰ ꝯcupĩe ꝙ
gui. et ierai ꝑuias prauas
suꝑsticiones sacrilega nõ qͥdẽ
cͥtus in ea. s qͣiͣ p̃ponens eam
ceteris q̃ non pie querebainsz
minuite oppugnabam et pu¬
tau̾am me ꝓp̃ea diffre dedie
indiem ꝯtempta spe scłi te so
meũ. et uen̾at dies quo sui da¬
rer mͥ et increparet ĩ me ꝯscĩa
mea ubi est lingua. Nempe tu
dicebas ꝓp̃ inc̾cũ uerum nolle
te abice sarcinam uanitatis
ecce iam certum est et illa te
adhuc premit humerisq lib̾¬
iorib pennas recipiũt qͥneq
et amplius ista meditati rode¬
bar intus et ꝯfmidebar pudore
horribłi uehementer cũ põcia¬
nus talia loq̃retur. Terminato

Expanded text:
nisque gentium, et ad nutum cirnisque gentium, et ad nutum circumfluentibus corporis voluptatibus. At ego adolescens miser, valde miser, iam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscegui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solmeum. et uenerat dies, quo nudarer mihi et increparet in me conscientia mea: "ubi est lingua mea? nempe tu dicebas propter incertum uerum nolle te abicere sarcinam uanitatis. ecce iam certum est, et illa te adhuc premit umerisque liberioribus pinnas recipiunt, qui neque et amplius ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato
Abbreviated transcription (Latin):
Illi aũt affigentes cor in celo
manserunt in casa et habe¬
ubi me posueram dũ nollẽ
me attendere et ꝯstituebas
me ante facrebam meã ut
iuuderem qmͣ turpis eẽm. qmͣ
distortus et sordidus maculosꝰ
et ulc̾osus et uidebam et hor¬
rebam et quo a me fugerem
nonerat et si conabar au̾tere¬
ame aspͤtum narrabat ille ꝙ
narrabat et tu me rursus op¬
ponebas mͥ et inpingebas me
in ocłos meos ut ĩuenirẽ in¬
iquitatem meam et odissẽ
Non ueram eam s dissimula¬
amabam illos dequib audie¬
bam salubres effectus ꝙ se to¬
tos tibisanandos dedit auttã¬
to exetrabilius me ꝯꝑatum
cũ ei crtum afflux̾ant forte
duodecim anui ex quo habũde¬
de uicesimo anno etatis mee
lecto ciceronis hortensio exci¬
tatiis eram studio sapĩe et dif¬
ferebam contemptam felici¬
tate t̾renia ad eam in uestigã¬
dam nacare cuius ñ ĩ uẽtio s
uł sola inquisicio iam p̃ponẽ¬
da erat ⁊̃ iuuẽtis thesauris reg¬

Expanded text:
illi autem affigentes cor caelo illi autem affigentes cor caelo manserunt in casa. et habeubi me posueram, dum nollem me attendere; et constituebas me ante faciem meam, ut viderem quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. Et videbam, et horrebam; et quo a me fugerem non erat. Et si conabar a me avertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebas mihi, et impingebas me in oculos meos ut invenirem iniquitatem meam et odissem. Noveram eam, sed dissimulaamabam illos de quibus audiebam salubres affectus, quod se totos tibi sanandos dederant,o exsecrabilius me comparatum i anni mecum effluxerant, forte duodecim anni ex quo ab undevigesimo anno aetatis meae, lecto Ciceronis Hortensio, excitatos eram studio sapientiae; et differebam contempta felicitate terrena ad eam investigandam vacare, cujus non inventio, sed vel sola inquisitio jam praeponenda erat etiam inventis thesauris reg
Abbreviated transcription (Latin):
ut mox apꝑuit. namq dum
legit et uoluit fluctus sui ĩ
fremuit aliqñ ⁊ disc̾uit decre¬
uit q meliora iãq uentꝰ ait
amico suo. ego iam abrupi
me abilla spe nr̃a et deo serui¬
restatui. et hoc ex hac ora in
hoc loco aggͥdiorte sĩ piget ĩ¬
mitari noli adu̾sari. Rndit ille
adħere se socium tante m̾cedis.¬
tanteq milicie. et ambo iã
tui edificabãt currĩ sũptu y¬
doneo relinqũdo oĩa sua et se¬
cum eo ꝑ alias orti partes de¬
ambulabant q̃rentes eos de¬
uenerũt in eũd̾ locum et ĩ¬
uenientes ãmonnerunt ut
redirent ꝙ iam decliuasset
dies. ac illi narrato placito et
ꝓpoĩto suo quoq. mͦ meis
t᷑alis uoluntas orta ess attir
firmata petiuerunt ne sibi
molesti eent si adiungi recu¬
sarent. Isti aũt nicħlo muta¬
ti apͥstinis fleuerint secũ
ut dicebãt atq illis pie ꝯgra¬
tulati sunt et ꝯmedauerũt
se oracoĩb eoꝵ ettrahẽtes cor
interra ibi erunt in palatiũ.

Expanded text:
ut mox apparuit. namque dum ut mox apparuit. namque dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliora iamque tuus ait amico suo: "ego iam abrupi me ab illa spe nostra et deo seruire statui et hoc ex hac hora, in hoc loco aggredior. te si piget imitari, noli aduersari". respondit ille adtantaeque militiae. Et ambo jam tui, aedificabant turrim sumptu idoneo relinquendi omnia sua et secum eo per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos devenerunt in cumdem locum, et invenientes admonuerunt ut redirent, quod declinasset dies. At illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis voluntas orta esset atque firmata, petiverunt ne sibi molesti essent si adjungi recusarent. Isti autem nihilo mutati a pristinis, fleverunt se tamen, ut dicebat, atque illis pie congratulati sunt, et commendaverunt se orationibus eorum et trahentes cor in terra abierunt in palatium,
Abbreviated transcription (Latin):
contĩg̾s. atꝙ illic ut forte comr¬
binati spaciabant᷑. unũ secũ
seorsum et alios duos inde se¬
orsum ꝑitͥq dig̾ssos. S illos
uagabundos irruisse ĩ ꝙͣ dam
cassam. ubi habitabant quidã
codicem in quo scͥpta erat ui¬
ta antonii. Quã leg̾e cepit u¬
nus eoꝵ et mirari et actendi.
et inclłigend̾ meditari arriꝑe
talem iutã et relicta miliciã
seculari serure tibi. erant aũt
exeis quos dicunt agentes ĩ
reb. t unc subito repletus a¬
more scõ ⁊ sobrio pudore iratꝰ
sibi ꝯiecit ocłos in amitũ et
ait illi. Dic queso te omib istis
laborib nr̃is quo amibimꝰ ꝑue¬
nire. Quid querimꝰ cuiꝰ rei cã
sipes nr̃a inpalacio qmͣ ut ami¬
ti imꝑatoris simꝰ et ibi quidñ
fragiłe plenumq peritulis.
et per quot pericuta ꝑuenit᷑
ro ecce nunc fio. dix̃ ħ⁊ turbi¬
dus parturitone nõne inte red¬
didit ocłos paginis et legebat
et mutabat᷑ intꝰ ubi tu iudebaᷤᷤ
et exuebatur iñdo mens eius

Expanded text:
contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitro, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et legebat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius,
Abbreviated transcription (Latin):
tione coniũctus est. Inde ad
marẽm ing̾dim᷑ iudicamꝰ gau¬
det. Narramus ꝙ̃ admod̾ ges¬
tum sit exultat et tͥumphat
et bñdicebat tͥe qui potens
es ultra qmͣ petimꝰ et intlłi¬
gimus fac̾e. qr tanto ampliꝰ¬
sibi ate concessum de me ui¬
debat qm̃ pet̾e solebat misa¬
bilib flebilibq gemitib.
¶Gonultisti .n. me adtent nec
uxorem quererẽ nͨ aliꝙ̃ spẽ
scłi hꝰ stans mea regła fidei.
inquame ante tot annos ei
reuelaueras et conu̾tisti luc¬
tum eiuis ingandium multo
liberius qm uolu̾at et multo
carnus atq castiꝰ qmͣ de neꝑo¬
tib carnis mee requirebat.

Expanded text:
tione conjunctus est. Inde ad tione conjunctus est. Inde ad matrem ingredimur, indicamus; gaudet. Narramus quemadmodum gestum sit; exsultat et triumphat; et benedicebat tibi, qui potens es ultra quam petimus aut intelligimus facere , quia tanto amplisibi a te concessum de me uidebat, quam petere solebat miserabilibus flebilibusque gemitibus. conuertisti enim me ad te, ut nec uxorem quaererem nec aliquam spem saeculi huius stans in ea regula fidei, in qua me ante tot annos ei reuelaueras, et conuertisti luctum eius in gaudium multo uberius, quam noluerat, et multo carius atque castius, quam de nepotibus carnis meae requirebat.
Abbreviated transcription (Latin):
eram coditem apłicũ inde
surrex̾am. arripui. aꝑui. et
legi insilentio capitulim
quo pͥm̃ comecti st̃ ocłi mei.
sion inconmessationib et
ebrietatib nõ incubilib et
inpudiciciis nõ in ꝯtentõne.
dentiam ne fec̾itis inꝯcupis¬
cenciis. nͨ ultra uoluit leg̾e
nͨ opus erat. Satatĩ qiuppe
luce securitatis infusa dordi
meo dubitationis om̃s tene¬
bre diffug̾unt ¶Eĩme inter¬
lecto aut digito aut nescio
quo alio signo codicem clau¬
si et transquillo iam uultu
indicaui alypio. at ille quid
in se ag̾etur tꝑ ego nesciebam
sic iuditauit. pecit uid̾e quid
legissem ostendi et aitendit
⁊̃ ultra qm egoleg̾am. et ig¬
norabam quid sequeretur.
Sequebatur uͦ infirmũ aũt
infide recipite. Qd̾ ille ad se
retulit michi q̃ aꝑuit. S ta¬
li anmonitõne firmatus
est placito q ac ꝓposito bono
et ꝯgruentissimo suis mori¬
b quib ame in melius iam
olimualde longe q̃ distabat.
sñ ulla turbulenta cuncta¬

Expanded text:
eram codicem apostoli, cum inde eram codicem apostoli, cum inde surrexeram. arripui, aperui et legi in silentio capitulum, quo primum coniecti sunt oculi mei: non in comisationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicidentiam ne feceritis in concupiscentiis . Nec ultra volui legere; nec opus erat. Statim quippe luce securitatis infusa cordi meo, omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. 30. Tum interjecto aut digito aut nescio quo alio signo, codicem clausi, et tranquillo jam vultu indicavi Alypio. At ille quid in se ageretur, quod ego nesciebam, sic indicavit. Petit videre quid legissem: ostendi; et attendit etiam ultra quam ego legeram, et ignorabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum autem in fide recipite . Quod ille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius jam olim valde longeque distabat, sine ulla turbulenta cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatũ nr̃aꝵ antiqͣꝵ. sẽ¬
ciebam .n. me abeis ten̾i. Iacta¬
bam .i. uoces mi sabiles ꝙͣdiu.
mee. dicebam ħ et flebam a¬
marissima contͥctõne cordis
mei. et ecce audio uocem de
uicina domo cũ tantu ditẽtis.
et crebro pͤepetẽtis qͣi pu̾i an
puelle nescio. Tolle. lege colle
lege statiimq mutato uultu
intentissimꝰ cogitare cepi. li¬
trum nam sołent pu̾i ĩ aliqͦ
gn̾e ludendi cantitare tale
ad. nec occurrebat oĩo audisse
meuspiam. Rep̾sso q impec¬
tu lacrimaꝵ surrexi nicħ ad
interpretans diuinitus in
iuberi nͥ ut aꝑirem codicẽ et
leg̾em ꝙ prim̃ cap̃ inuenissẽ.
audieram enĩ de antonio cy
ex enuãgłica lcone cui forte
suꝑuenerat anmonitus fu¬
erit. tanqm sibi dic̾et᷑ ꝙ lege¬
batur. uade uende oĩa q̃ hẽs¬
et da pauꝑib. et hẽbis che-¬
saurum in celis et ueni et
sequere me. et tali oraculo
ꝯfestim adte ẽẽ ꝯu̾sum. Ita
ꝯcitꝰ redi in eũ locũ ubi sode¬
bat alypius. ibi enim posu¬

Expanded text:
iniquitatum nostrarum antiquarum. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: "quamdiu, meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpretans diuinitus mihi iuberi, nisi ut aperirem codicem et legerem quod primum caput inuenissem. audieram enim de Antonio, quod ex euangelica lectione, cui forte superuenerat, admonitus fuerit, tamquam sibi diceretur quod legebatur: uade, uende omnia, quae habes, da pauperibus et habebis thesaurum in caelis; et ueni, sequere me, et tali oraculo confestim ad te esse conuersum. itaque concitus redii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posu
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs. De uirginibus preceptum:
dñi non habeo consiliũ autem do:
tanquã miãm consecutus a deo ut sim
fidelis. Existimo em̃ hoc bonũ esse proptꝰ
presentem necessitatẽ: qm̃ bonũ es hoĩ sic
esse. Alligatus es uxori: noli querere so-¬
lutionẽ: Solutus es ab uxore: noli que-¬
rere uxorem.Si autem acceperis uxorem:
nõ peccasti. Et si nipserit uirgo nõ pecca¬
uit. Tribulationẽ carnis tamẽ: hẽbunt¬

Expanded text:
eum. De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, tanquam misericordiam consecutus a Deo, ut sim fidelis. Existimo enim hoc bonum esse propter instantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse. Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore? noli quaerere uxorem. Si autem acceperis uxorem non peccasti; et si nupserit virgo non peccavit. Tribulationem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suis: parabolam hanc. Simile est regnũ
celorum decem uirginibus: que accipiẽtes
lampades suas. exierunt obuiam sponso
et sponse. Quinque autem ex eis erant
fatue: et quinq prudentes. Sed quinque
fatue: acceptis lampadibus non sup̃serunt
oleum secum. Prudentes uero: acceperũt
oleum inuasis suis cum lampadibus. Mo-

Expanded text:
ile erit regnum celorum 439 decem virginibus: que accipientes lampades suas: exierunt obviam sponso et sponse. Quinque autem ex eis erant fatue: et quinque prudentes. Sed quinque fatue acceptis lampadibus: non sumpserunt oleum secum. Prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lam
Abbreviated transcription (Latin):
Ed det deus mercedem laborum
rabili. Et fuit illis in uelamento diei: et
in luce stellarum nocte. Transtulit illos
ꝑmare rubrum: et transuexit illos per
aquam nimiam. Inimicos autẽ illorum
demersit in mare: et ab altitudine inferoꝵ
eduxit eos: Ideo iusti tulerũt spolia mi-¬
piorum: et decantauerũt dñe nomen
sanctum tuũ et uictricem manũ tuam

Expanded text:
didit justis mercedem laborum rabili: et fuit illis velamento diei, et in luce stellarum nocte: transtulit illos mare rubrum, et transvexit illos per aquam nimiam. Inimicos autem illorum demersit in mare, et ab altitudine inferorum eduxit eos. Ideo justi tulerunt spolia impiorum, et decantaverunt Domine nomen sanctum tuum, et victricem manum tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sterium fidei. qui pro uobis ⁊ pro multis
effundetur in remissionẽ pc̃toꝵ Hec quo-¬
ciẽscũq feceritis in mei memoriã facietis
nde et memores domine nos serui
tui. sed et plebs tua sca eiusdem xp̃i
filii tui dñi dei nr̃i tam beate passionis nec¬
nõ ⁊ ab inferis resurrectionis. sed ⁊ in celos

Expanded text:
VOBIS ET PRO MULTIS EFFUNDETUR IN REMISSIONEM PECCATORUM. Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis. nde et memores, Domine, nos servi tui, sed et plebs tua sancta, ejusdem Christi Filii tui Domini nostri tam beatae passionis, necnon et ab inferis resurr
Abbreviated transcription (Latin):
Omine sc̃e pater oiupotens etee¬
ut per hoc merear remissionem pectatorum
meorũ accipere. et de tuo sc̃o spiritu repleri.
quia tu es uerus deus et preter te nõ est aliꝰ¬
deus. cuius regnum gloriosũ permanet in
secula seculorum Amen.

Expanded text:
cte Pater omnipotens aeterut per hoc merear remissionem omnium peccatorum accipere, et tuo sancto Spiritu repleri, quia tu es Deus, et praeter te non est alius, cujus gloriosum nomen permanet in secula se
Abbreviated transcription (Latin):
excelso in uerbo gle. Se õi corde
suo laudauit dominum et dilexit deũ
qui fecit illum. Et dedit illi contra ini¬
micos potestatem et stare fecit canto-¬
res contra altare. Et in sonos eorum
dulces fecit modos : et dedit in celebra-¬
tionibus decus et onauit tẽpora usq
ad cosum̃ationẽ uite ut laudarent no-¬
men sc̃m dñi et amplifi caxent mane

Expanded text:
Excelso in verbo gloriae. De omni corde suo laudavit Dominum, et dilexit Deum qui fecit illum, et dedit illi contra inimicos potentiam. Et stare fecit cantores contra altare, et in sono eorum dulces fecit psalmos. Et dedit in celebrationibus decus, et ornavit tempora usque ad consum mationem vitae, ut laudarent nomen sanctum Domini, et amplificarent mane
Abbreviated transcription (Latin):
ut fias aqua exorcisata ad effugandã om̃ez
potestatẽ munici. ut ip̃m inimicũ eradica¬
re ⁊ explantare ualeas cũ angelis sius apo¬
DEus qui ad salutẽ humani gũis
maxima q̃qz sacramẽta in aquarũ
substantia cõdidisti. ad esto ꝓpitius inuoca

Expanded text:
ndam omnem potestatem inimici et ipsum inimicum eradicare et explantare valeas cum angelis suis apotio: Deus, qui ad salutem humani generis maxima queque sacramenta in aquarum substancia condidisti, adesto invo
Abbreviated transcription (Latin):
Denedittio panis.
Enedic dñe creaturã istã panis
sicut benediicisti quinqz panes in deserto.
ut omines gustantes ex eo accipiant tã cor¬
poris ꝙͣ anime sanitatẽ. per xp̃m.

Expanded text:
Benedictio 900 panis. --Benedic, Domine, creaturam istam panis, sicut benedixisti quinque panes in deserto, ut omnes gustantes ex eo accipiant tam corporis quam animae sanitatem. Qui vivis
Abbreviated transcription (Latin):
semper magnificus triũphator qͥ aduierse
Dnationis uires reprimis qui muuici rugi-¬
entis scuitiã superas qui hostiles nequitias
potens expugnas. te dñc trementes ⁊ sup¬
plices deprecamur ac petimus ut hãc crea¬
turam salis et aque dignanter accipias
benignus illustres pictatis tue more scĩgs¬
fices ut ubicũq aspersa fu̾it ꝑm̃oͣtionẽ scĩ

Expanded text:
ator, qui adversae dominationis vires reprimis, qui inimici rugientis saevitiam superas, qui hostiles nequitias potens expugnas, te, Domine, trementes ac supplices deprecamur, ac petimus, ut hanc creaturam salis et aquae dignanter accipias, benignus illustres, pietatis tuae more sanctifices, ut ubicunque fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
deõnens subrogatõnẽ illiꝰ abb̾is ñ aliũde ꝗ̃ de scĩ¬
b̾tini mõastĩo facienda̾. ut electio ad iꝰ cõe pꝰsit
ex ꝑte reduci. Ead̃ qͦ u̾ba sic esse ĩt̃pͥtanda subse¬
ques ꝯsuecudo declarat. q̃ ꝓhibet᷑ esse optina legõ
mõasti̾ũ ip̃m hac houoris debeat p̾rogatiua gaud̾e̾.
douͦ ibid̾ uguerit obseruacia regłaris. Ut idonee
ꝑ loue i̾uenia̾tur ĩ illo q̃ pꝰsuit ĩ abb̾es assuini. c¬

Expanded text:
decernens subrogationem illus abbatis non aliunde quam de vestro monasterio faciendam, ut electio ad jus commune posset ex parte reduci. Eadem quoque verba sic esse interpretenda subsequens consuetudo declarat, quae perhibetur esse optima legum monasterium ipsum hac honoris debeat praerogatiua gaudere, donec ibidem uiguerit obseruantia regularis, ut idoneae personae inueniantur in illo, qui possint in abbatem assumi.
Abbreviated transcription (Latin):
icet ⁊ c̾. P rima spes falsitatis ÷ ubi falsa bulla litteriᷤᷤ
apponitꝰ. Sed̾a. ubi filũ de uera bulla extrait᷑ ex toto.
⁊ ꝑ aliud filũ ĩmilsũ falsis litt̾is inserit᷑. Tercia ubi
filũ ab ea ꝑde in qͦ carta plicat ᷑ incisum. cuꝰ uera bul
restauratum. Quarta cum a suꝑiori parte bulle
alta ꝑs fili sub plu̾bo rescinditur. ⁊ id̾ filũ t̾sertũ
falsis litt̾s reducit᷑ infra plu̾bil̃. Quinta. cũ lit¬

Expanded text:
imendas. Prima species falsitatis haec est, ut falsa bulla litteris apponatur. Secunda, ut filum de vera bulla extrahatur ex toto et per aliud filum immissum falsis litteris inseratur. Tertia, ut filum ab ea parte, in qua charta plicatur, incisum, cum vera bullrestauratum. Quarta, quod a superiori parte bullae altera pars fili sub plumbo rescinditur et per id filum litteris falsis inserta reducitur infra plumbum. Quinta, cum lit
Abbreviated transcription (Latin):
mrilia ꝯtrahit. ab illo qr fuit suum singulare
baille
equitut de aliis cardinalibus q̃ sunt¬
nomina proprietatum. ⁊ sunt ista¬
nomina. unitas. binarius. t̾narius. qͣt¬
ais. quinarius. senarius. soptenarius
octonarius. nouenarius. denarius. Undenatiꝰ
duodenarius. credenarius. Qͣfuor denarius.
Quin denarius. secenarius a sescenarius. de¬
narius feptenarius. Denarius octonariũs. dena¬
rius etonouenarius. uigenarius. ł uicena¬
rius. Uicenarius unitas. nõ potest dici ꝓpter
inꝯͥenciã gn̾is. s loco eiuso dicat᷑. uicenarius unq¬
rius. uicenarius uinarius ⁊ sic usq ad tͥginta
tͥgenarius. ł tͥcenarius unarius. ⁊ c̾. post ea
q̃dragenarius. qͥnqͣgenarius. sexagenarius
septuagenatiũs. octogenariũs. Nonogenarius¬
ł nogentenarius. Centenarius. Ducẽtenariꝰ.
t̾centenarius. Odrigentenariũs. Qͥngẽtenatiꝰ
Sexcentenarius. Septẽgentenarius. Octigentĩ

Expanded text:
ab eo, quia fuit suum singulare, mille. Sequitur de aliis cardinalibus que suntnomina proprietatum. Et sunt ista: unitas, binarius, ternarius, quaternarius, quinarius, senarius, septenarius, octonarius, novenarius, denarius, undenarius, duodenarius, terdenarius, quatuordenarius, quindenarius, sedenarius vel sesdenarius, denarius septenarius, denarius octonarius, denarius novenarius, vigenarius vel vicenarius. Vicenarius unitas non potest dici propter inconsequentiam generis, sed loco illius dicamus vicenarius unarius, vicenarius binarcenarius, tricenarius unarius et cetera; postea quadragenarius, quinquagenarius, sexagenarius, septuagenarius, octogenarius, nonagenarius, centenarius, ducentenarius, trecentenarius, quadringentenarius, quingentenarius, secentenarius, septingentenarius, octinge
Abbreviated transcription (Latin):
qñ paciũtur ĩ plurali. Ut uideo binos ho¬
mines. ii. duos.
equit᷑ de ordinalib. Ordinalia sũt
significati dicuntur ordinales qͥ ꝑ tales
tis. ut iste dc̃ones. primus. secundus. t̾eius
q̃rtus. quiñtus. Sextus. septimuis⁊ octauus
Nonus. decimus. Sndecimus. duodectinus.
sextus decimus. Decimus septimus. Decimꝰoe¬
tauus. Necimus nonus. Uigesimus. ⁊ uice¬
Uicesnis ttus. uicesimus quartus. Uicesmꝰ¬
quintus. uicesimꝰsexrus. uicesimuss eptimꝰ.¬
Sexagesimus. septuagesimus . octogisimus.
Nonagesimus. Centesimus. Ducencesimus
Trecentasimus. Q drigentesimus. Enĩgen¬
tesimus. Sexgentesimus. soptegenresimus
Oatĩgentesimus. Nũgentesimus. miuesimꝰ

Expanded text:
etiam patiuntur in plurali, ut ‘video binos homines’, idest duos. Sequitur de ordinalibus. Ordinalia sunt significati dicuntur ordinales quia per tatis. Et iste sunt ille dictiones: primus, secundus, tertius, quartus, quintus, sextus, septimus, octavus, nonus, decimus, undecimus, duodecimus, tsextus decimus, decimus septimus, decimus ococtauusdecimus, nonusdecimus; uicesimus, uiceuicesimustertius, uicesimusquartus, uicesimusquintus, uicesimussextus: sic omnes sexagesimus, septuagesimus, octogesimus, nonagesimus, centesimus, ducentesimus, trecentesimus, quadringentesimus, quingentesimus, secentesimus, septigentesimus, octigentesimus, nongentes
Abbreviated transcription (Latin):
dens. tis. qr demant ⁊ auferant oĩa
dentes . ł dicunt᷑ dentes. q. decentes.
qr pulcͥ decent. sicut turpes dedecent scibũ e diqt¬
suscipiu̾t. ut molant ⁊ inmassant. ⁊ sũt plures
lus. li .di. ⁊ dentosus .a. un. dentib plenus
⁊dentatus .a.ui. qͥ dentes ht̃ magnos. Unde
qͥ dencibus caret. ¶ttałl a deuo . dẽto .as .i.
dentatũ facere. ⁊ ꝯponicur edento. as .i. dentes
exclude extrah̾e ¶Itłta a dens. ħ dentͥx. cis.
cruid̾ piscis dictus sic pro multitudinẽ ⁊
lignum in quo induitur uomer. q dens.
¶¶Ittn a dens. ħ dentaria. e. ferrũ qͦ medi¬
ci collunt deutes.⁊ ꝑ ꝯpõm ħ bidens. tis.

Expanded text:
dens -tis, quia demant et auferant omnia dentes. Vel dicuntur dentes quasi decentes quod pulcri decent sicut turpes dedecent; vesubigunt et molent atque inmassant; unde et molares um et dentosus -a -um, dentibus plenus, et dentatus qui dentes habet magnos, unde qui dentibus caret. Item a dens dento -tas, idest dentatum facere, et componitur edento -as, idest dentes excludere, extrahere. Item a dens hic dentix -cis, quidam piscis dictus sic pro multitudine et  in quod inducitur vomer, quasi dens. Item a dens hec dentaria, ferrum unde medici tollunt d
Abbreviated transcription (Latin):
feces oculoꝵ.⁊ ħ couirida .de. panit tenuis. ⁊ .q. suc¬
ciñeus. Unde Iosephus ĩ uiuͬ. thamar ꝯsꝑsas faciẽs
coliridas. eas q frangẽs offerẽs frĩ. ł colirida. pa¬
nis modicus ⁊ tͥangulus coctus.⁊ frictus. ⁊ ut
dicunt panis qui uulgo dicit᷑ sica collirida uocat᷑.
¶Iteesi acollo. hoc collobiũ .i. pauiũ uginale usc¬
ad talos diffusum. sũ manicis. ⁊⁊ dicit᷑ collobiũ.
.q. collepiũ. a collo depͥnsum. ł qi sit longũ. Uñ id̾ in
eod̾. thamar dolens iniuriã. ⁊ uiolenciã dirupto
colobia. quo antiq̃ ugines utebantur ⁊ ñ solum

Expanded text:
feces oculorum; et hec collirida -de, panis tenuis et quasi subcinericius; unde Iosephus in VII ‘Tamar et sparsas faciens colliridas easque frigens obtulit fratri’; vel collirida panis modicus et triangulus, coctus et frictus et, ut dicunt, panis qui vulgo fita collirida dicitur. Ifeces oculorum; et hec collirida -de, panis tenuis et quasi subcinericius; unde Iosephus in VII ‘Tamar et sparsas faciens m, idest a collo depensum vel quia sit longum; unde in eodem ‘Tamar dolens iniuriam et violentiam dirupto colobio quibus antique virgines utebantur sic ibat’.
Abbreviated transcription (Latin):
caueat lrãndo istud nomĩ sic scͥptum. Ad ⁊¬
nõ ditat .x p.o. s dicat. chi. ros. syma.
ista .n. sint nomina illoꝵ elem̃toꝵ apud g̾tos.
s ci qͥs abhorreat gͥca noĩã. abborteat ⁊ pre¬
dictani scͥpurã. ⁊ sc̾bat illud nom̃ latmis s¬

Expanded text:
t in litterando istud nomen sic scriptum et non dicat ‘x, p, c’, sed dicat ‘chi, ros, sima’: ista enim sunt nomina illorum elementorum apud Grecos. Sed siquis abhorreat greca nomina, abhorreat et predictam scripturam et scribat illud nomen latinis
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾are ⁊ eꝯͦ. uñ creatores dicunt᷑ parentes.⁊
hoc crem̃tũ. cĩ .i. sem̃ uirie.q. cream̃tum. Uñ
Iosephꝰ. ĩ.iͦ. Crementum ad ubidinem suo pocius
micten̾t ĩ corꝑe. ¶ItE crementũ dicitur a
ceres. dea frumenti. ẜ frugum. ⁊ sepe ponitur
pro ip̃o frumento. ⁊ dicitur sic̃ qr ip̃a creat

Expanded text:
dicuntur parentes, et hoc crementum -ti, semen virile, quasi creamentum; unde Iosephus in primo ‘crementum ad libidinem suo potius nutrivit in corpore’; item crementum dicitur a Ceres, dea frumenti, et sepe ponitur pro ipso frumento, et dicitur sic quia creat
Abbreviated transcription (Latin):
sit a dracone. ⁊ uarro .i. elephante. Aint̃ .n.
draconem ẽẽ tinctum ex sanguine dũ ĩplicat
elephantes. ruunt .n. batri. ⁊ dracones obru¬
initur. quoꝵ cruor fusus ĩ t̾rã inficit. ⁊ fic
gunt. ⁊ faciũt sonũ sic dcã qr ꝯ uallencia sił ꝑ
cutiũtur. ¶Cimoht g̾ce lat̃ dicitur lam̃taciõ

Expanded text:
sic a dracone et barro, idest elephanto. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum implicant elephantos: ruunt enim barri et dracones obruuntur, quorum cruor fusus terram inficit et fit gunt et faciunt sonum, sic dicta quia cum ballematia simul percutiu
Abbreviated transcription (Latin):
cortex. cis. qr corio lignũ tegat. Uñ uidetur
⁊ componitur decortico. as. discortic̃o. as.
ex cortico. as. in eod̾ sensu .⁊. corticem aufre¬
⁊ incortic̃o. as. ĩ corticẽ mut̾e̾. ł corticem ap¬
dicẽbat᷑ locus dͥ dabant᷑ responsa. ł pocius.
msa ĩ templo apollinis suꝑ ꝙͣ stabat. phelius¬
ꝑ phebas. q̃ dicebat oracula. ⁊ dicebatur cor¬
tina. qr corio phitonis erat tecta. Unde
cortina. q. certina. qr ibi cerca dabantur
responsa. ⁊ cortiña .q. corditina. qr ibi hõmũ¬
corda tenebantur. ł dicebatur cortina locus
cortina obuoluta. qr ꝙ obnolutũ ÷ obscurũ ÷
tinatiũs .a. uin. ꝙ ad cortinã ꝑtine ⁊ cor¬

Expanded text:
hec cortex -cis, quia corio lignum tegat, unde et videtur et componitur decortico -as, discortico -as, excortico -as, in eodem sensu, idest corticem auferre; incortico -as, in corticem mittere vel cortice apin templo unde dabantur responsa, vel potius mensa in templo Apollinis super quam stabat Phebas que dicebat oracula, et dicebatur cortina quia corio Phytonis erat tecta; vel cortina quasi certina, quia ibi certa dabantur responsa; vel cortina quasi corditina, quia ibi hominum tenebantur corda; vel dicebatur cortina locus cortina, obvoluta, quia quod involutum est obscurum est. tinarius -a -um, quod ad cortinam pertinet; et cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ħ dicitur qr sit fructu rotundo ⁊ folus ut cu¬
cumẽ usnał. s pͥcipue agrestis cucurbita. q̃ ⁊
sono uocis noĩatur. Uñ ħ cutut᷑a dicit᷑ auis q̃d̾
q̃ alionos filios educat . ⁊ dicitur sic qr dũ cultłs
eius oua sorbeat. sua relinqͥt. q̃ curuca tam diu
ea fouet. ⁊ pullos naros educat doñ filu iñ nati¬
⁊ exc̾ti eam comedũt. Uñ ⁊ curuca dicit᷑ ille qui
suos credit nuc̾te filios. ⁊ nucͥt alienos. Unde
rumpendo uxorẽ. hͥ linofa .c. ead̾ auis dicitur s
quosd̾. ¶ It a culculus. ħ cicada. de. eri ex
die oritur ⁊ moritur. Uñ qͥdẽ. Mors ⁊ uita

Expanded text:
dicitur quia sit fructu rotundo et foliis ut cucumer usualis, sed precipue agrestis cucurbita, que et sono vocis nominatur; unde hec curuca dicitur quedam avis que alienos filios educat; et dicitur sic quia dum cuculus eius ova sorbeat, sua relinquit, que curuca tamdiu fovet et pullos natos educat donec filii nati excreti eam comedunt; unde et curuca dicitur ille qui cum credat suos nutrire filios nutrit alienos; unde rumpendo uxorem. Hec linosa eadem avis dicitur secundum quosdam. Item a cuculus hec cicada -e, quia ex die quo oritur moritur, unde quida
Abbreviated transcription (Latin):
ulmus. mĩ.÷ ip̃e calamus spice qui
a radicib nascit᷑ . l ⁊ trn calamus
liculo uñ spica exit. qñ pra spica.
⁊ dicitur culmus a calamo .q. calamus.  ħ
apuo quosd̾ inueniũtur cooꝑiũt᷑. Uñ culmineus
.a.uni. ⁊ culmĩo .as. exaltare. fastigiare. sb̾¬
innare. ⁊ ħ columpna . e. qr ĩ simnnim ion¬
go sit ẜ qr culmen sustineat. Uñ ħ colump¬

Expanded text:
ULMUS -mi est ipse calamus spice qui a radicibus nascitur, licet culmus liculo unde spica exit, quandoque pro spica. Et dicitur culmus a calamo, quasi calamus, apud quosdam cooperiuntur, unde culmineus -a -um et culmino -as, idest exaltare, fastigiare, sublimare; et hec columna -e, quia in summum longa sit vel quia culmen sustineat, unde hec colum
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ⁊ ꝯponicur incultus. tus. tui. ⁊ ħ colus
.li. pro rota feminaꝵ. ⁊ hic colosus .si. res aliqͤ
ĩ memoriam aliciuus mortui facta. ut turmuli
ymagines apud antiqͦs. ⁊ dicit᷑ tolosus. q. colens ossa.
suspende coloso. uñ s coloseũ. qͥd̾ locus tome uͥ olĩ
ymagines omniũ proũtiaꝵ erant. ⁊ ĩ medio erat
ymago romana tenens pomũ auteũ ĩ manu. ut¬
pote dña ⁊ regina ommiũ ⁊ erant iͥ̃ disposite artes
romanos. statĩ ymago rome obu̾tebat dorsũ illi
sinrgebat. ꝯͣ ymaginẽ romanoꝵ. ⁊ tũc tomani ex
ĩprouuso mictebant uluc ex̾citũ. ⁊ illã prouinci¬
ani subiugabant. ⁊ cali arte romani sͥ totũ mũ¬
dũ subniĩgauert ¶ Ittmi. a colo. hic cult tri

Expanded text:
incultus -tus -tui; et hec colus -li pro roca mulierum; et hic colossus -si, idest aliqua res in memoria alicuius mortui facta, ut tumuli et ymagines apud antiquos. Et dicitur colossus quasi colens ossa; suspende colosso’. Unde hoc Colosseum, quidam locus Rome ubi olim erant ymagines omnium provinciarum, et in medio erat ymago Rome tenens pomum aureum in manu utpote domina et regina omnium; et erant disposite arte nRomanos statim ymago Rome obvertebat dorsum illiusurgebat contra ymaginem Rome et tunc Romani ex improviso mittebant illuc exercitum i subiugabant. Tali arte Romani totum mundum subiugaverunt. Item a colo hic culter -tri,
Abbreviated transcription (Latin):
formam suꝑos colit atꝙ ꝑerites. hos arat. hoc
deniens agrũ locatum sibi colit. Uñ colmͦia.¬
e. a ł castrũ .x oila q̃l a nonis insticuca colo¬
nio. Colonia n. dicebatur olim. qd .cu ⁊ regio
capta a romanis. in qua uet̾ibus expiudis suꝑ

Expanded text:
formam, superos colit atque parentes:hos arat, hoc aliunde veniens agrum collatum sibi colit; et iel castrum vel villa quelibet a novis instituta colonis. Colonia etiam dicebatur olim civitas vel regio capta a Romanis in qua veteribus expulsis supe
Abbreviated transcription (Latin):
hic colus. li. apud nos. Uñ colitus .ta. tum. Uñ coli¬
ca passio. q̃ fit ĩ illo m̃bro. ⁊ colitus. a.umi. hõ qui ĩ¬
tłf a colus ħ colera .e.q. fellicula .s. fellis
esfusio .i. unus ex quatuor humoribus corporis.
Dicitur ⁊̃ colło ip̃e foliculus de quo fei effunditur
melancoliu̾s. a.uni. ĩ quo melancolia magis dnãs¬
tur. ¶Ma colus. ii. colo .as.i. pͦgare. foras e
facit. ł purgat. ⁊ dicitur cloaca q̃l fossa ad qͣm
sordes defliuĩt. ¶ Ittm a colo. ħ coͣlus. li. qr por
cluo. is. sicut post ea dicetur. EItEsn a colo. as.
hic calus. li. uas uimineũ. ⁊ de salice. q per qd̾¬
mustũ. ẜ mulsum colatur. Uñ hoc caxillũ. li. diꝰ.
diripe tectis . E ItEI colum accipit᷑  adhuc ĩ
alũs significationib sicut ⁊ coma.st̃ .n. co¬
lũ ⁊ coma duo colores retorici. ⁊ est  colum.
stͥs dicitur. Iñ colurus. candabouis illius. Unde
⁊ qͣd̾ similitudiẽ diꝯtar duocͥculi ĩꝑfc̃i in celo. qͥ

Expanded text:
hic colus -li apud nos. Unde colicus -a -um ut ‘colica passio’, que fit in illo membro, et ‘colicus homo’, qui inItem a colus hec colera, quasi fellicula, scilicet fellis effusio, idest unus de quattuor humoribus corporis. Dicitur etiam colera ipse folliculus de quo fel funditur; melancolicus -a -um, in quo melancolia magis dominatur. Item a colus colo -as, idest purgare, foras emfacit vel purgat; et dicitur cloaca quelibet fossa ad quam sordes defluunt. Item a colo hic culus -li quia per cluo -is sicut postea dicemus. Item a colo -as hic qualus -li, idest vas vimineum vel de salice per quod mustum colatur, unde hoc quaxillum -lideripe tectis’. Item colum accipitur adhuc in aliis significationibus sicut et coma. Sunt enim colum et coma duo colores rethorici et est colum nostris dicitur. Inde colurus cauda illius, unde et quadam similitudine dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc incicabłm. li. i. iñcitatõ . uñ. pło. Incitabu¬
lum nigenũ ÷ ⁊ uirtutis. si mens ⁊ corpus
hominis uio flagrat. ¶ Sttti. ꝯponitur re¬
ato as. ⁊ suscito. as. a elisum ł̾ a sursum ⁊
cito. as. ꝙ ꝯponĩtut resuscito. tas. In istis tb¬

Expanded text:
hoc incitabulum -li, idest incitatio; unde Plato ‘incitabulum ingenii est et virtutis si mens et corpus hominis vino flagret’. Item componitur recito -as; suscito -as, a susum vel sursum et cito -as, quod componitur resuscito -as: in istis tri
Abbreviated transcription (Latin):
re geigatõis corripit eand̾. ꝙ ex suppositis.
Ciẽo .es. tñ accipit᷑ in alia significatõne .s. festĩ¬
nare properare m̃ qͣ nõ accipitur .cio. ⁊ a ciẽo.
pro festinate. citus .ta. tum. i. uelox. ⁊ agris.
uiuaꝵ. uñ therꝰ. Citus puer natus est e pãphiio

Expanded text:
cunde coniugationis corripit eandem, quod ex compositis cieo cies tamen accipitur in alia significatione, scilicet festinare, properare, in qua non accipitur cio. Et a cieo pro festinare citus -a -um, idest velox et agilis, vivax, unde Terentius ‘citus puer natus est e Pamphilo
Abbreviated transcription (Latin):
feriendo producit᷑. uete̾s .n. nõ incudẽ̾. s in¬
tudem dicebant. qr ĩ ea metallũ tond  .i. ten-
incudem ꝑtiu ¶ test ab ultĩo supino cusu¬
qͥ .n. aligũe accusas . freg̃t cudit ut ad malam
famã trahatur. ł freꝙ̃t̃ conatur. ut ille ad
cusiones ducatur. Excuso. as. qi exͣ cusionem¬

Expanded text:
ucitur. Veteres enim non incudem sed intudem vocabant, quia in ea metallum tunditur, idest incudem pertinet. Item ab ultimo supino, squi enim aliquem accusat frequenter cudit ut ad malam famam trahatur, vel frequenter conatur ut ille ad accusationes ducatur; decuso -as, idest o
Abbreviated transcription (Latin):
tates. Est .n. colon ĩ rechorica. punctata prola¬
tio alicuius orõis ꝑ maiores decisiones .i. ꝑ ꝯstã
isti. Uñ inuenitur colon .i. p̾cisus sensus ur
langa sñĩa. ¶Ecoma int̾pretatur. atticuiꝰ
⁊ dicitur coma in rechorica ꝑunctata ptolatõ
alicuius orationis ꝑ minores decisiones. ut uo¬
ce. uultu. gestu. acͥmonia inimicos ꝑt̾ruisti.
nendos sensus pet cola comata. ⁊ ꝑyo dos pͥma
punctura. dicitur distĩctio media. pictus co¬
ma .i. ꝑticula sensus. scd̾a subdistinctio dicit᷑
metrũ. colon. t̾na dicit᷑ distictio u̾sus ꝑpodus
s ĩ gͣmatica ⁊ apud poetas alit̾ accipiuntur.
cuius dconis. ¶ea apuo poetas. dͥ ĩ u̾su
post duos pedes sillã remanz. coma z. qr iͥ post

Expanded text:
metri. Est ergo colum in rethorica punctata prolatio alicuius orationis per maiores decisiones, idest per cisti’; unde invenitur colum, idest precisus sensus vel sententia longa. Coma interpretatur articulus, et dicitur coma in rethorica punctata prolatio alicuius orationis per minores decisiones, sicut ‘voce, vultu, gestu, acrimonia inimicos perterruistrnendos sensus per cola et comata et periodos. Prima positura dicitur media distinctio, punctus, comametrum, colum. Tertia dicitur distinctio, versus, periodus. Item in gramatica et apud poetas aliter accipiuntur. cuius dictionis. Item apud poetas ubi in versu post duos pedes sillaba remanet, coma est, quia ibi post
Abbreviated transcription (Latin):
nie. a carendo qͥbd̾ estis qͥb olim iudei se abstine
bant in festis. ⁊ qr hões carent usu illaꝵ rerum.
q̃ m̃ sacͥficũs diuinis offerintur . ⁊ inde cerimo¬
nia. oꝵ. ip̃a sacͥficia. ⁊ ħ ⁊ ħ cerimonialis. ⁊ hoc.
sacͥficatiuus. ¶ Itessi. acera hee cerãnie. aꝵ.¬
.i. uites.ẜ une. q̃ st̃ sb̾rubee ut cera. ł a ceranmos.¬

Expanded text:
nie a carendo quibusdam escis quibus olim Iudei in festis abstinebant, vel quia homines carent usu illarum rerum que in sacrificiis divinis conferuntur, et inde cerimonia -orum ipsa sacrificia, et hic et hec cerimonialis et hoc sacrificativus. Item a cera hee ceraunie -niarum vites vel uve quia sint subrubee ut cera, vel a ceraunos
Abbreviated transcription (Latin):
artio ẜ antiquos . in .e. sensu. ⁊ ab utro isto¬
rum descendit u̾bũ d̾e ᷤaciuũ. ĩ so. ab arcio.
anciquo debet dici arcesso .is. s qr arccesso. des¬
cendit ab arceo. ideo causa differẽcie mutatum
est pͥmũ .s. m̃ .R. in eo ꝙ destendit ab arcio an¬
tiquo ⁊ dicitur arçeffo. arcerso.is. ⁊ ita ab

Expanded text:
 antiquos et in eodem sensu. Et ab utroque istorum descendit verbum desiderativum in -so; ab arcio antiquo deberet dici arcesso -sis, sed quia arcesso descendit ab arceo ideo, causa differentie, mutatum est primum s in r in eo quod descendit ab arcio antiquo, et dicitur arcerso -sis. Item ab
Abbreviated transcription (Latin):
uisi caput unũ. uñ nemꝰ. cui cepe edendo ocłos alt̾ ꝓ¬
eruca cepa meis. ⁊ eciã ħ cepe iudecł. in singłari
miͤo Inue̾. Uñ uarro ait. Multipharia ĩ patelis ꝯ¬
q̃re cepe niuenit᷑ ⁊ eciã ħͥ cepius. ⁊ hoc cepium
ꝓ cepe. ⁊ acepa. h cepariꝰs. ortolanus qͥ custodit ce¬
da seĩnũ capitula. ⁊ ħ ciparissus. q̃ d̾ arbor. q̃ ⁊
rate ĩ acumĩe erigitur. uñ ⁊ conõ uocatur .i. alta
rocunditas. ⁊ fructus eius. hic conus. qr rotũdits
eius tał est. ut conũ imitetur. Uñ conite̾. ciparis¬
si dicuntur. ł dicitur ciparissus a quod iuuene.
turna ymago/. ¶ItEm a cephas ħ cefalea .e. ui
cephalargia. uena. ꝑ dolor capitis. Itẽ ab a. ꝙ ⁊̃ sũ¬
a cephalide . q. sine capite. qr actor eoꝵ nõ inuenit᷑

Expanded text:
nisi caput, unde Nevius ‘cui cepe edendo oculus alter peruta cepa meis’, et etiam hoc cepe in singulari invenitur, unde et Varro ait ‘multifariam in patellis coquere cepe’. Invenitur etiam hic cepicius et hoc cepicium pro cepe. Et a cepa hic ceparius -i ortulanus, qui custodit ceda seminum capitula, et hec ciparissus quedam arbor que, et alta rotunditas, et hinc fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur, unde et conifere ciparissi dicuntur; vel dicta est ciparissus a quodam eius nturna imago. Item a cephas hec cephalea -e vel cephalargia, vena vel dolor capitis. Item ab a, quod esAcephalite, quasi sine cap
Abbreviated transcription (Latin):
ħ cagius .ii. pistor. qͥ ad modũ cere deducit pastã.
⁊ hic cerantiꝰ. u figulus. qͥ sit̃ cerã iͤ fĩgit arallã.
⁊ ꝯponitur ab eisd̾. ẜ a cera ⁊ linitus ¶ Itłm a
⁊ flexibilitate.s. purus. ꝯstans. firmus. mundus.
siue uiciis. Qd̾ aũt dicitur sincerus. ⁊ sunceris.q.

Expanded text:
 idest pistor, qui ad modum cere deducit pastam, et hic ceramius idest figulus, qui sicut ceram ita fingit argillam, et componitur ab eisdem vel a cera et limus. Item a  scilicet purus, constans, firmus, mundus, sine vitiis. Quod autem dicitur sincerus vel sinceris quasi