comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apostolissuis. & terrorur actremorsit: hoc prooblatione dici¬
tur ł quasi haec consolatiodatur postu indictam: Omnes pisces
maris manib: ur̃is traditisunt : id .e. subtimore admanducandũ:
& omne qđ mou&ur. usq cibũ : Hic primocaromanducari impe¬
ratur : Qđ carnem cum sanguine ñ cõmed&is. id .ẽ. lio& de corpi¬
re discern&ur. tam̃ ñ doc& de anima: Quicumq effuderit hu¬
manum sanguinẽ usq illius : Hic primũmandatũ post diluuiũ
uindicatur & haec ẽ prima prohibitio: Arcusq meus in nubib
& uidebo illũ : Hic arcus noe filiisq illius insignũdatur qđ ñuenir&
diluuium: Iterũ qđ ds in illorũ cordib: cimorẽ senserat diluuii:
qui idcirco ñ in terra sed in caelũ ponitur. irtuideatur ab omnib
Arcus aũt duoscolores hab&: id .ẽ. aquae &ignis quȩ restatsigni¬
ficatur Arcus ũ antediluuium non fuit sed postdiluuium. Nus
filusq illius insignũ securitatis diluuio ad ñodatur: sicbaptam

Expanded text:
cum apostolis suis. Et terror vester ac tremor sit: hoc pro oblatione dicitur, vel quasi haec consolatio datur post vindictam. Omnes pisces maris manibus vestris traditi sunt, id est sub timore ad manducandum; et omne quod movetur, usque cibum. Hic prima caro manducari imperatur. Quod carnem cum sanguine non comedetis, id est, licet de corpore discernatur, tamen non docet de anima. Quicunque effuderit humanum sanguinem, usque illius. Hic primum mandatum post diluvium vindicatur; et haec est prima prohibitio. Arcusque meus in nubibus, et videbo illum. Hic arcus Noe filiisque illius in signum datur quod non veniret diluvium. Iterum quod Deus in illorum cordibus timorem senserat diluvii; qui idcirco non in terra, sed in coelum ponitur, ut videatur ab omnibus. Arcus autem duos colores habet, id est aquae et ignis, quae isto significantur. Arcus vero ante diluvium non fuit, sed post diluvium Noe filiisque illius in signum securitatis a diluvio a Domino datur; sic baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
flustib: mundihuius: qđ aut̃ dicitureẽ delignis quadratis: stabilita¬
tẽ uitȩ iustorũ significat : Intus & foris id .ẽ. siue ablis quuntus sunt¬
pure ablus quitoris sunt numquam dissoluatur Confefur sane
po alus l equis a luatur in ecclesia illis homnib: siue anim alibu
quis al natisunt inarea : Quorum quia nunũ e omniã meratium

Expanded text:
fluctibus mundi hujus. Quod autem dicitur esse de lignis quadratis, stabilitafluctibus mundi hujus. Quod autem dicitur esse de lignis quadratis, stabilitatem vitae justorum significat. Intus et foris, id est sive ab his qui intus suntsive ab his qui foris sunt, nunquam dissolvantur. Confertur sane populus hic qui salvatur in Ecclesia illis hominibus sive animalibus qui salvati sunt in arca. Quorum quia non unum est omnium meritum
Abbreviated transcription (Latin):
st latitudinis & longitudinis illius. habitationes aũtanillad
ho fara euidentur uc ꝑsingulas mansianes diuenra animalianql
bestiorum genera facilius secerm possint. traduntaut hebrei qu
moyses quiut doillo scrigtura dicit omnisapientia aegypuorũ
cruditas fuit : secundũ artem geo m&ricam quampcipue aegyptu
colunt cubitorũ namerum in hoclocoposuit Apud geomerieosenim
sccundũ illam rationem qua eapudillus uirius uocatur exsolido & ex
quadrato ł insex cubitos. unum deputatur: Nue aut̃ ꝑam̃a sig̃ xp̃m:¬
Ioe aut̃ requies interptatur : & dñs dic̃ in euangolio: Discite ameq
miussum & humilis corde : &in ꝓeni&is requiem anim abi uestris
Noe solus iustus xp̃s solus sine peccato. ẽ: Cui septẽ anim homines
donantur. id ẽ ꝑfccti homines ꝑsepuf ormem gratiã: Noe ꝑ aqu
dica instruitur delignis inputr oscentib: ecdesia instruitur hominib:
insempi ternum uicturis. Arca enim ista ecclesia sig. quaenata tii

Expanded text:
illius. Habitationes autem in illa ad hoc factae videntur ut per singulas mansiones diversa animalium vel bestiarum genera facilius secerni possent. Tradunt autem Hebraei quod Moyses, qui, ut de illo Scriptura dicit, omni sapientia Aegyptiorum eruditus fuit, secundum autem geometriam, quam praecipue Aegyptii colunt, cubitorum numerum in hoc loco posuit. Apud geometras enim, secundum illam rationem quae apud illos virtus vocatur, ex solido et ex quadrato, vel in sex cubitos unum deputatur. Noe autem per omoe autem requies interpretatur. Et Dominus dicit in Evangelio: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Noe solus justus, Christus solus sine peccato est. Cui septem animae homines donantur, id est perfecti homines, per septiformem gratiam. Noe per aquam Arca construitur de lignis non putrescentibus, Ecclesia instruitur hominibus in sempiternum victuris. Arca enim ista Ecclesiam significat, quae natat in
Abbreviated transcription (Latin):
moloco id ẽ xp̃mcũ a postolissuis: Auesu in secundo dicuntur¬
loco id .ẽ. scĩ. Pecora intestio id .ẽ. in nocentes. bestiae in
quasto id ẽ. munliales: Perquintũ aut̃ locũ cũstercorib infi¬
nus designat᷑. Aiterꝑhaeo quinq: loca quinq ascensiones ecdi¬
sia costendunt᷑ : id .ẽ. cate cum inibapti ⁊ aq coniugati peniten¬

Expanded text:
loco, id est Christus cum apostolis suis; aves vero in secundo loco, id est sancti. Pecora in tertio, id est, innocentes. Bestiae in quarto, id est mundiales. Per quintum autem locum cum stercoribus, infernus designatur. Aliter per haec quinque ascensiones Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
qui occisi sunt amala paste populiiudacorum: Enos aut su
p̃ adam & uxorem suam sor quisq & carode monstrat᷑. Persiliũ
nerationis ihũ xp̃i appar uit& cetera : Hoc uerbum proprie ded
&angelo siuedi aholo dicitur : & genuious ꝗ suam: Id ẽ quia ad
alimaginem & similitu dinom dĩ focctus .ẽ: homines aũt adsimib¬
tudinem adae feccti sunt: uocauitq nom̃ illius sorh : In hoc osten¬
ditur qđ sp̃sscientiae & proph&iae inuocatione filiorum suorĩ
ñsi traptus ab adam ꝑannos adam dccoc x& uiii uirtuter &
tres leges significantur. ł spes. sides cooriuos ł tompus a&iatisx p̃
Perhano genealagiam significatur generans scõs doctores qui&
ipsi alios generant: qd aut̃ anni filiorum adam decrescunt sig̃
qđ minuendi es sent anm generis postse: &ambulauit enochcum
dño id ẽ in conuersatione. ambu lauitq cumdño id ẽ in ascen¬
sone figuta mxp̃itenens Quo ca uit nom̃ illi ar doe dur. lus qima nu¬

Expanded text:
qui occisi sunt a mala parte populi Judaeorum. Enos autem squi occisi sunt a mala parte populi Judaeorum. Enos autem sper Adam et uxorem suam sanctus quisque et caro demonstratur. Per filium, nerationis Jesu Christi apparuit, etc. Hoc verbum proprie de Deo et angelo sive diabolo dicitur: et genuit, usque suam, id est quia Adam ad imaginem et similitudinem Dei factus est, homines autem ad similitudinem Adae facti sunt. Vocavitque nomen illius Seth. In hoc ostenditur quod spiritus scientiae et prophetiae invocatione filiorum suorum non sit raptus ab Adam. Per annos Adam 939 virtutes et tres leges significantur, vel spes, fides, charitas, vel tempus aetatis Christi. Per hanc genealogiam significatur generans sanctos doctores, qui et ipsi alios generant. Quod autem anni filiorum Adam decrescunt, significat quod minuendi essent anni generis post se. Et ambulavit Enoch cum Domino. Id est, in conversatione; ambulavitque cum Domino, id est in ascensione, figura
Abbreviated transcription (Latin):
us resurrestionis quamdiu peregrinatur in terris: siue enos
idolum fabricatũ ẽ insimilita dinem nominis dni: Enoch
septimus ab adam quitrans latus .ẽ. & placuitdo septimam requi¬
em sig ad quamtrans festur omnis homo quis excudie ide sexe¬
tesdi pxp̃i aduentũ formatur: Qđ autem ꝑs&ch. abadam isq
ad noe denarius numerus insinuatur : conplem̃tũ mandatones
ec desiae operib defiguratur: qđ d progonies ex adampcam
undenarionumero finitur trans gressionȩ mandaturum ẽ
siue peccatũ: sienim addantur lamech qui ẽ septimus ab
adam tressilii &unasilia: cmplectitur unde narius numen
Vnde&sipsafilia lameh noema id .e. uolunta sinterptatur:
stecoepit inuocare nomendñi: Alii dicunt in hoc in tellegen¬
dũ cẽ. qđ aliud nom̃ deduo decim nominib: aniquib apuedhe¬
filius id .e. populus gentium infidem qui recte s&h nominas
id ẽ pusitus inueritate: Qđ aut dicit sem̃ aliud proabel s

Expanded text:
us resurrectionis, quandiu peregrinatur in terris? Item ex idolum fabricatum est in similitudinem nominis Domini. Enoch septimus ab Adam, qui translatus est, et placuit Deo, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis homo, qui sexto die, id eChristi adventum formatur. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius numerus insinuatur, complementum mandatorum in Ecclesia operibus figuratum. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum est, sive peccatum. Si enim addantur Lamech, qui est septimus ab Adam, tres filii et una filia, complectitur undenarius numerus. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est voluntas interpretatur. Iste coepit invocare nomen Domini. Alii dicunt in hoc intelligendum esse quod aliud nomen de duodecim nominibus Domini, quibus apud Hefilius, id est populus gentium in fidem, qui recte Seth nominatur, id est positus in veritate. Quod autem dicit, Semen aliud pro Abel, s
Abbreviated transcription (Latin):
annos adige nilam penitentiam Non constiuitum tempus hu¬
manasuitae : arcam aut quantum ex his qua e dsseribunturas¬
paras quat tuor angulis eximoconsurgent eisdem pauleumnusq
od summam in angustum adtractis: inspatium unius cubiu sutt
colller taim qncenimtesestur quod qđ in fundomentis illias
co cubiti in lungitudine. in latitudine ũ ł sunt posit acaut

Expanded text:
annos ad agendum poenitentiam, non constitutum tempus humanae vitae. Arca autem, quantum ex his quae distribuuntur apparet, quatuor angulis, ex uno consurgens, eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuit collecta. Sic enim refertur quod in fundamentis illius trecenti cubiti in longitudine, in lat
Abbreviated transcription (Latin):
cinme psiod intorptcetur consolauio ł consol aroliplio mine son
duoo noe consolatisunt du apeccato extineus in diluuio uAlitor
hob roq uiesin dorpotatur quio requiem inauia onillilis dompon¬
tos presiues mce tequies intorptatur quio inillius temuont
omniesllimenta s equieuer ꝑ diluuium Erideo tequires ndo nt

Expanded text:
m Noe interpretatur consolatio vel consolator, quia homines in diebus Noe consolati sunt, dum a peccato exstincti sunt in diluvio. Alter Noe requies interpretatur, quia requiem in arca omnibus animantibus praestitit. Noe requies interpretatur, quia in illius tempore omnia alimenta req
Abbreviated transcription (Latin):
& ad fermꝰduo sedos. prȩfigurans carneu saluatoris aduentumu
quo illos ł maxime liberar& qui peccatis cenebantur obnoxii
Si quidem in uniuersis scripturis edi propeccatorib: accipiuntur ꝙ
aut duos iub&ur offerre duc rũ significatur as sumptio populos un
quos teneros & bonos docibi les &in nocentes animas ostendũ
Stola esau fides & scripturȩ hebreorũ sunt quib postiodum in du¬
tus estpopulus gentium. pellesq illius brachis circumdarr su
peccata utriusqͥ. plebis quexps in extensione manuum crucis sua
pariter adfixit. qđ isa ac quaerit adiacobcur termcitouenir& us¬
locem ine desiamitatur credentium fidem. Qđ cibi delectabiles
offeruntur hostiado placens salus ẽ peccatoru qđ postunui donse¬
quitur ber edictio & illius odore ꝓfrutur uistie resautestionos de
onris aꝑta uoce pronuntianr Taliterenim benedicitut. Coceo dor

Expanded text:
et affer mihi duos haedos. Praefigurans carneum Salvatoris adventum, in et affer mihi duos haedos. Praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo illos vel maxime liberaret qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in universis Scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quare autem duos jubet afferri? Quia duorum significatur assumptio populorum, quos teneros et bonos, docibiles et innocentes, animas ostendit. Stola Esau, fides et Scripturae Hebraeorum sunt, quibus postmodum indutus est populus gentium. Pellesque illius brachiis circumdatae sunt peccata utriusque plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Quod Isaac quaerit ab Jacob cur tam cito veniret, velocem in Ecclesiam miratur credentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia Deo placens, salus est peccatorum; quod postea sequitur benedictio, et illius odore perfruitur, virtutem resurrectionis et regna aperta voce pronuntian
Abbreviated transcription (Latin):
di seoclesias. her&icorũ qua e ambooffendunt. animam isa ac&ri
sigñ inspectiunes diuina sculpas peccaturũ ñ uidere. moralit auten
isaac aud aliena gentẽ putros fodis sedescribitur. quoui delicr
exempl dicimus utinhacperegrinationis erumna positi cogitationum
nrarũ profunda pen&remus. & quousq nob̵ uerȩ indulgentiae aquaresp¬
deat. Nequaquã nrȩ in quisitionis manus ab ex haurienda cordis
terra torpescat. Quos tam̃ puteos allophili insidianter repleuer
cogitationes teptationũ dirigunt. sequituripsa benedictioinia cub
us atq capturam diligit pater. homines sunt aberrore saluati
quos ꝑdostrinam iustus quisq uenator. Sermodire ꝓmissionse
benedistio & spes regnifuturi inquo cũ xp̃osci regnaturi sunt Neb¬
coogerens sps scĩ figuram quȩ futura nouerat in xp̃o Iniacob ante
meditatur loquitur ad silium suum iuniorem. Vade ad gregen

Expanded text:
duas Ecclesias haereticorum, quae ambo offendunt animam Isaac et Rduas Ecclesias haereticorum, quae ambo offendunt animam Isaac et Rsignificat inspectiones divinas culpas peccatorum non videre. Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus. Et quousque nobis verae indulgentiae aquae respondeant, nequaquam nostrae inquisitionis manus ad exhauriendam cordis terram torpescat. Quos tamen puteos Allophili insidiantes repleverucogitationes tentationum dirigunt. Sequitur ipsa benedictio in Jacob, eius atque capturam diligit pater, homquos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo de repromissione est benedictio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt. Rebecca gerens Spiritus sancti figuram, quae futura noverat in Christo. In Jacob autem meditatur. Loquitur ad filium suum juniorem: Vade ad gregem,
Abbreviated transcription (Latin):
loca in quib: habitauer̃ filii isrħ Abundantia frumenti int̃
chanaan ubi accepitia cobbenedictionẽ abisaac : uiniineq¬
to. olei in terra reꝓmissionis. siue hacotria dicuntur ꝓ abund¬
tia terraere promissionis. Aiterabundantia frum̃tisign
abundantia frumenti adioseph in aegyptũ. ab undantia uis
abundantiã mannȩ inheremo. abundantia olei. abunda¬
tiã terre repromissionis: Perabundantia frum̃ti uini & oles
optatur ut adferat ecclosi axp̃o abundantiapi fectorũ operũs
mandata dura acleuia : Quando abundanter hȩ cxp̃o omniq

Expanded text:
loca in quibus habitaverunt filii Israel. Abundantia frumenti, in terra loca in quibus habitaverunt filii Israel. Abundantia frumenti, in terra Chanaan, ubi accepit Jacob benedictionem ab Isaac; vini in Aegypto, olei in terra repromissionis. Sive haec tria dicuntur per abundantiam terrae repromissionis. Aliter abundantia frumenti significat abundantiam frumenti Joseph in Aegypto; abundantia vini, abundantiam mannae in eremo; abundantia olei, abundantiam terrae repromissionis. Per abundantiam frumenti, vini et olei, optatur ut offerat Ecclesia Christo abundantiam perfectorum operum, et mandata du
Abbreviated transcription (Latin):
& fecunditate uidelic& rerũ & potentia regni quaemillopopulafuit. &
in rorecaeli . id.ẽ. in eloquiis diuinis ipsionim credito s eloqui ads: uiues
tutis spirit aliter autẽ fratriuio seruie sminor scilio& popul ox piano
dei illius ad gratiam xp̃i conuersis. depositurosonus legis Quando
iam ñ seruus populiminoris sed ꝑfidem frateruo caberis. Igiture sau
post benedicti onem patris inuidiaostimulis concitat nicemꝰ fraudu¬
lenter excogitat: Hocnimirũ &iudaicus populus in xp̃o p̃meditatus
ñ solũ dñm crucis patibulo tradidit uerũ &iã credentes in illo usq
adeffusione sanguinis ꝑsecut᷑. Alii aũt dicunt. Ecceodorfilii¬
mei coniungidebere ad locum ubi dic sensit uestimentorã il
cuiq doctori in sua dostrina & exemplo: Hae comnia quar
cuntur tamia cobhistorialiter conueniunt quam populoꝵ
turo sigñ utdicit᷑. Credo uidere bona dñi interra uiuentiun
Abundantia frum̃tiuin i&olei: histori aliterrespicit ad tri

Expanded text:
illo populo fuit; et in rore coeli, id est, in eloquiis divinis, ipsis enim credita sunt eloquia Dei. Vives tutis. Spiritualiter autem fratri tuo servies minori, scilicet populo Christiano. onem fidei illius ad gratiam Christi conversus, depositurus onus legis, quando jam non servus populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. Igitur Esau post benedictionem patris, invidiae stimulis concitatus, fraudulenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum crucis patibulo tradidit, verum etiam credentes in illum usque ad effusionem sanguinis persecutus. Alii autem dicunt, Ecce odor filiimei, conjungi debere ad locum ubi dicit, Sensit vestimentorum illius unicuique doctori in sua doctrina et exemplo. Haec omnia quae sequuntur, tam Jacob historialiter conveniunt, quam populo t; ut dicitur, Credo videre bona Domini in terra viventium. Abundantia frumenti, vini et olei, historialiter respicit ad tria
Abbreviated transcription (Latin):
dattibi qr debes &turenouari : Primus enimhomo d&erra terrenus
secundus homo decaelo caelestis. Non ꝑman& ille in u&erib: Necen
u&us homo ꝑmanseris. Dec aelo hacdoquitur ut&tuim aginem cas
audias. &offerillũ suꝑ unum montium. Munthebrei. eẽ. hun
montem in quo postea templum conditũ .ẽ. Hoc ẽ in monte mos
inquo .ẽ. area urna iebusei. Et abies in locũ die testia. Nota¬

Expanded text:
dat tibi, quia debes et tu renovari. Primus enim homo de terra terrenus, dat tibi, quia debes et tu renovari. Primus enim homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Non permanet ille in veteribus, ne et tu vetus homo permanseriaudias? Et offer illum supra unum montium. Dicunt Hebraei esse hunc montem in quo postea templum conditum est, hoc est in monte Moria, in quo est aurea urna Jebusaei, Et abies in locum die tertia. Nota
Abbreviated transcription (Latin):
temptationis & diciturilli. et uadat incerrauisionis utdũ am¬
lat dumq iter agit cogitationib: discerpatur. ꝑuenit adlus
die testia: utamni hoc spatiota ꝓlix o intuer&ur filiũ. pati
cumillo cibum sumer& puercubar& ingremiopatris ut tempt¬
tio in omnib cumular&ur. qđ aut sequit᷑ postquam adorau¬
mus reuertemus aduos. dicmꝰ abraham ueradicis ad pueros qu
adores etredeas cuminfante anfallis siueru dicis ergononfa¬
illũ holo caustũ sed fallis . tantũ patri arham ñ dec&sallere q
ergu animi intedicat hic sermo. Verũ in quiddico &offero holos¬
tum puerum. Idcir coenim & ligna porto mecum & cumipsores
diximus c&erum secundũ sensu superius explanata sunt Set¬
do aũt benedic&ur abraham ꝑ qđ significatur quia sicut pat̃i
circumcisionis. sic & credentiũ exgentib: pat̃ .e. moralitor quo
sic potest intellegi quia id circo renuuatdr̃ ꝓmissionessuas ut osten¬

Expanded text:
tentationis; et dicitur illi ut vadat in terram visionis, ut dum amtentationis; et dicitur illi ut vadat in terram visionis, ut dum ambulat, dumque iter agit, cogitationibus discerpatur. Pervenit ad locum die tertia, ut in omni hoc spatio tam prolixo intueretur filium. Pater cum illo cibum sumeret, puer cibaret in gremio patris, ut tentatio in omnibus cumularetur. Quod autem sequitur: Postquam adoraverimus, revertemur ad vos. Dic mihi, Abraham: vera dicis ad pueros, quod adores et redeas cum infante, an fallis? Si verum dicis, ergo non facis eum holocaustum, sed fallis: tantum patriarcham non decet fallere. Quid ergo animi in te dicat hic sermo? Verum, inquit, dico, et offero holocaustum puerum. Idcirco enim et ligna porto mecum, et cum ipso diximus: caeterum secundum sensum superius explanata sunt. Secundo autem benedicitur Abracircumcisionis, sic et credentium ex gentibus pater est. Moraliter quoque sic potest intelligi, quia idcirco renovat Deus promissiones suas ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
edhanc non ꝑmisit ds̃ illos contingere. Haecenim gratia ñ ꝑ
abraham sed ꝑ xp̃m tradigentib parabat᷑. Sanat aũt ds̃ abime¬
ch &uxore illius & ancillas quas putamus naturalẽ philosophiã
diuersa &uaria sectationum cõmenta: Interea abraham in ꝑ¬
allegoriae . pharao qui interp̃catur ex terminator. sarrã id .ẽ.
uistutẽ accipereñ potuit: Man&ergo apud abrahã uistutẽma¬
i& incircũcisione donec tepusueniatꝰ ut in xp̃o ihu ꝑfecta uir¬
tus adecclesiãgentiũ transir&. Tunc domus ab ime lech & ancil¬
la illius pariunt ecclesiae filios . Hocenim tempus quosterelis
arut. Et hocorante abraham hoc .e. populo ꝑpatriarchas
& proph&as proph&antos. Vnde&illicdicit᷑. Ned deuiro suo uy¬
rem qui a proph&laest &orauit prote &uiues. Postea intulit
Orante autem abraham sanauit dr̃ ab imelech &rł. Temptauit q¬
abiraham etcomiemoratsilium carissimum ut augeatponii

Expanded text:
sed hanc non permisit Deus illos contingere. Haec enim gratia non per sed hanc non permisit Deus illos contingere. Haec enim gratia non per Abraham, sed per Christum tradi gentibus parabatur. Sanat autem Deus Abimelech, et uxorem illius, et ancillas, quas putamus naturalem philosophiam diversa et varia sectationum commenta. Interea Abraham imperallegoriam Pharao, qui interpretatur exterminator, Saraam, id est virtutem, accipere non potuit. Manet ergo apud Abraham virtus, manet in circumcisione, donec tempus veniat ut in Christo Jesu perfecta virtus ad Ecclesiam gentium transiret. Tunc domus Abimelech et ancilla illius pariunt Ecclesiae filios. Hoc enim tempus, quo sterilis parit, et orante Abraham, hoc est populo, per patriarchas, t prophetas prophetantes. Unde et illic dicitur: Redde viro suo uxorem, quia propheta est, et orabit pro te, et vives. Postea intulit, orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, et Abraham. Hic commemorat Deus filium charissimum, ut augeat pondus
Abbreviated transcription (Latin):
pescuerit ds̃ abimelechpropt̃ illã Putoergo qđ sarra quiinien¬
ptatur princeps signific& uirtutẽ anm: Haecergouistus caniunc¬
ta est uero sapientiꝰ deniq dñs dic quaccumq dixerittibi au¬
diuocom illius in omnib inquib: consiliũ dederitilli. Nonuulte¬
go abraham uistutẽ uxorẽ suã dici donecenimuistus cum alus par¬
ticipase ñ potest necuxor appellariual& : Cum uero ad ꝑfec¬
tũ uenerimus ut simus idonei & alios docere ñ iam uistutẽ utuxo¬
rem intragremiũ concludamus. sedutsororẽ &iã aliis uolentib
copulemus unde scriptũ est. Dic sapientiã sororemtuam esse
Secundũ hocigitur abra ham sarra sororẽ sua. eẽ. dicebat: Uoluit
etgo dephagrao aliquando habere sarram ñ in cordemundo &untu¬
dm & regem omnium. Istiergo quantũ admoralem philosophi¬
am spect& etiã purificati cordis operã dedisse conprobantur

Expanded text:
pescuerit Deus Abimelech propter illam. Puto ergo quod Sarra, quod interpescuerit Deus Abimelech propter illam. Puto ergo quod Sarra, quod interpretatur princeps, significat virtutem animi. Haec ergo virtus conjuncta est viro sapienti. Denique Dominus dicit: Quaecunque dixerit tibi, audi vocem illius in omnibus in quibus consilium dederit illi. Non vult ergo Abraham virtutem uxorem suam dici. Donec enim virtus cum aliis participare non potest, nec uxor appellari valet. Cum vero ad perfectum venerimus, ut simus idonei et alios docere, jam non virtutem ut uxorem intra gremium cocopulemus. Unde scriptum est: Dic sapientiam sororem tuam esse . Secundum hoc igitur Abraham Saraam sororem suam esse dicebat. Voluit ergo et Pharao aliquando habere Saraam non in corde mundo. Sed vDeum et regem omnium. Isti ergo, quantum ad moralem philosophiam spectat, etiam purificati cordis operam dedisse comprobantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qui pro possibilitate sumendi exercitatos habentsensus &dso¬
tionem boni &mali. Suꝑ illis aut conuiuiũ non potest Dequib
dicit apostolus. Lac dediuob in escam. Qđ aut dicit in dignatis
quae .e. uistus offendit. Duo aut filii abraham unus deancilla dͥ
unus delibera. uterq tam̃ filius abraham lic& nonuterq libere
propterea quideancilla nascitur heres quidem non sit cã filioli¬
bere accipere promissionẽ. Spiritaliterergo om̃s quiꝑ fide
ueniunt ad agnitionẽ dĩ. Possunt filii abraham dici. Sed inhis
suntalii qui procaritateueniunt. Ali ꝓm&u faturiiudicii. Vno¬
dicitur. Quitim& non .ẽ. ꝑfectus incaritate sed ꝑfecta dile¬
tio forasmitt& timorem. De abimelech quoq. regephilistinoru
mofaliter possumus intellegere qđ sarram uoluerit acciperelrop¬
em & quomodo abraham illam sorore suam ee dixerit ł qđ con¬

Expanded text:
forti, qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus, et discforti, qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus, et discretionem boni ac mali. Super illis autem convivium non potest, de quibus dicit Apostolus: Lac dedi vobis in escam. Quod autem dicit, Indignata est quae est virtus offendit. Duo autem filii Abraham, unus de ancilla, et alter de libera: uterque tamen filius Abraham, licet non uterque liber. Propterea qui de ancilla nascitur, haeres quidem non fit cum filio liberae accipere promissionem. Spiritualiter ergo omnes qui per fidem veniunt ad agnitionem Dei, possunt filii Abraham dici. Sed in his sunt alii qui pro charitate veniunt, alii pro metu futuri judicii, dicitur: Qui timet, non est perfectus in charitate: sed perfecta dilectio foras mittit timorem. De Abimelech quoque rege Philistinorum, moraliter possumus intelligere quod Sarram voluerit accipere uxorem, et quomodo Abraham illam sororem esse dixerit; vel quod com
Abbreviated transcription (Latin):
ti sidĩ seriptura quaediõ habitauit ab raham interra philistisuru
dludicun figur a mxpo teneri ubi dr̃ : Nonui deho moriente pues
&in hoc significare qđ iudei gentib xp̃mtradider ad eracifigeno
S nonipñ illum cruci fixerunt. & qđ dicitur quidagis agurr en
intellegunt quasi dicere quid agis in lege littere: Etinhis omni
fide &tolle id est opussides. Qđ aut dicitur tenem anũ illius e¬
operadonem ecolesiae ostendit. a peruitq oculos illius Id ẽ su¬
susinfide uter aut̃ impl&us u&us lex impl&a sensu spiritali qu
turbibere populoxpi ano. qđ aũt ismahel sagittariis dicitu
ftonin congrue populoiudaico conuenit hoc e. iugulando honi
legis. deconuiuio aũt qđ fecit abraham alibꝰ dicitur . siti
conuiuium cum larte depellitur isa ac & si&itiamagn a patis
excelso summo aũt doctori dehisquiiam loccten indigent sedcibos

Expanded text:
tis est Scriptura, quae dicit: Habitavit Abraham in terra Philistinorum. Alii dicunt figuram Christi teneri, ubi dicitur: Non videbo morientem puerum. Et in hoc significatur quod Judaei Gentibus Christum tradiderunt ad crucifigendum, et non ipsi illum crucifixerunt. Et quod dicitur, Quid agis, Agar? et sic intelligunt quasi diceret: Quid agis in lege litterae? Et in his omnibus  est, in fide; Et tolle, id est, opus fidei. Quod autem dicitur tenere manum illius, cooperationem Ecclesiae ostendit. Aperuitque oculos illius, id est, sensus in fide. Uter autem impletus, vetus lex impleta sensu spirituali, qui datur bibere populo Christiano. Quod autem Ismael sagittarius dicitur, non incongrue populo Judaico convenit, hoc est jugulando hostias legis. De convivio autem quod fecit Abraham alibi dicitur. Fit autem convivium, cum lacte depellitur Isaac, et fit laetitia magna patri excelso. Summo autem doctori de his qui jam lacte non indigent, sed cibo
Abbreviated transcription (Latin):
ruman poterit liberari. Uocauit nom̃ illis moab id .e. expa¬
grinatione atq int̃alienigenas polluiñsinitur ut sitiuro suo sine mo¬
cula &ruga. Ingloria quippexp̃i recte uiuit ecclesia autpulchritud
eius honor situiro illius. sicut abrahã propt̃ sarrã interalienas¬
honorabatur. Cui reges munera offerunt sicut abimelech obu
inher& uerbodĩ ut sintduo in carneuna. Qđ aũt tunc in abi¬
melechprius & posterius figuratũ .ẽ. hoc in terreno regno cuit
typus sit abi melech in priorib: & posteriorib: regib: adimpleu
generatione sed ca elestigeneratiane xp̃o cõmendatut. secundum
quam generationem spiritales sumus : Neq hanc generationem
desinagoga matrexp̃i secundum carnem sed dõ patre accepinius
uiussitaut uxor occultatur cuiussoror ñ tecc&ur. qui a occultũ
e. & difficile adintellegendum quomodo uerbodi animahumana

Expanded text:
ruina non poterit liberari? Vocavitque nomen illius Moab, id est, ex paruina non poterit liberari? Vocavitque nomen illius Moab, id est, ex paegrinatione, atque inter alienigenas pollui non sinitur, ut sit viro suo sine macula et ruga. In gloria quippe Christi recte vivit Ecclesia, ut pulchritudo ejus honor sit viro illius, sicut Abraham propter Sarram honorabatur: cui reges munera offerunt, sicut Abimelech obtuinhaeret verbo Dei, ut sint duo in carne una. Quod autem tunc in Abimelech prius et posterius figuratum est, hoc in terreno regno, cujus typum gerit Abimelech, in prioribus et posterioribus regibus adimpletum generatione, sed de coelesti generatione Christo commendatur, secundum quam generationem spirituales sumus. Neque hanc generationem de Synagoga matre Christi secundum carnem, sed a Deo patre accepimus. Cujus sit autem uxor, occultatur: cujus sit soror, non tacetur; quia occultum est et difficile ad intelligendum quomodo verbo Dei anima humana
Abbreviated transcription (Latin):
mundi & incendia carnis euaseris &iã cumparua segor qui .ẽ. med¬
us quida & ciuilis profectus suꝑgressus fueris & adscientiae altiu¬
dinem uelut admontem ascenderis. Insidiantur tibi duaefiliae tu
quae tesecuntur: Etcũ ascendis admontem id .ẽ. suꝑbiam maio
soror &uana gloria quaeid cirto filiae dicuntur. quia ñ extrin¬
secus sed de nob oriuntur &inspelunca pectoris insidiantur nol
ut denob dormientib: neq senuentib generaripossint filios sensi
utiq & actus reꝓbos. Et ascenditdothꝰ desegor & seditinmonte.t¬
muitenim sedere insegor. Quacritur cum primũ ꝓtulit segurs
gemontis nunc desegor admontem migr& : Traduntenim hebre
qđ segur frequenter terre motu cuncussa. bele autem primũ & sa¬
lisa nuncupatasit. Tinueritq lothdicens. sicũ terrae urbe
storrent ipsa sepe subuers a est. Quantomagis nunc in cummuni

Expanded text:
mundi, et incendia carnis evaseris, etiam cum parva Segor, qui est medmundi, et incendia carnis evaseris, etiam cum parva Segor, qui est medius quidam et civilis profectus, supergressus fueris, et ad scientiae altitudinem, velut ad montem ascenderis. Insidiantur tibi duae filiae tuae, quae te sequuntur. Et cum ascendit ad montem, id est, superbiam, major soror, et vana gloria: quae idcirco filiae dicuntur quia non extrinsecus, sed de nobis oriuntur, in spelunca pectoris insidiantur nobis, ut de nobis dormientibus, neque sentientibus, generare possint filios sensus utique et actus reprobos. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte, timuit enim sedere in Segor. Quaeritur: Cum primum praetulit Segor fugae montis, cur nunc de Segor ad montem migret tradunt enim Hebraei quod Segor frequenter terraemotu concussa sit? Bele autem primum et Salisa nuncupata sit; timueritque Lot, dicens: Si cum terra urbes starent, ipsa saepe subversa est, quanto magis nunc in communi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quia magna fuit illorũ malitia. Id circo daturuindicto
extra consu&u dinẽ data .ẽ. qui extra consu&udine peccauer
deinto sulphoreusignis suꝑ illosuenit quia alius n hab&ur ignis
inquoputredosit: Etenim sulphor ignis .e. alicuius ligni cuius no¬
pura pati ardescere. Et obhancsimilitudinem & a nuicunis sl¬
pliur duc aũiꝗnis in hao significatur qui a peccatũnaturalit̃¬
ecer &inaturale. Duua ut angeli quiuindicant duartilegu
tpũ tenent punientiũ se ñ implenter. Loth in hoc peccato
qđ peccauit excusabilis dicitur dũ nonsensit. & excusabilis dũuinũ usq iN
hunc modũ biberat: Sic& filiae illius excus abiles dũ causa creationis
terduas ciuitates tantũ. Moraliter quoq loch si g̃ractionabilẽ sen¬
sum & uirilẽ animum. Vxoreius quacr&rore spicit: carnalẽ con¬
cupiscentus deditam. Obserua aũt neforte cumeffugeris flamn

Expanded text:
tur? Quia magna fuit illorum malitia, idcirco datur vindicta: tur? Quia magna fuit illorum malitia, idcirco datur vindicta: extra consuetudinem data est, quia extra consuetudinem peccaverunt. Idcirco sulphureus ignis super illos venit, quia alius non habetur ignis in quo putredo sit. Etenim sulphur ignis est alicujus ligni, cujus natura partis ardescit, et ob hanc similitudinem etiam hinc ignis sulphur. Duo autem ignes in hoc significantur, quia peccatum naturale fecerunt et innaturale. Duo autem angeli qui vindicant, duarum legum typum tenent punientium se non implentes. Lot in hoc peccato od peccavit, excusabilis dicitur, dum non sensit. Et excusabilis, dum vinum usque in hunc modum biberat. Sic et filiae illius excusabiles, dum causa creationis ter duas civitates tantum. Moraliter quoque Lot significat rationalem sensum, et virilem animum. Uxor ejus, quae retro respicit, carnalem concupiscentiis deditam. Observa autem, ne forte cum effugeris flammam
Abbreviated transcription (Latin):
dit posthoc in montem & habitauitibii inspelunca ipseor duaefiliae
illius. & lex ascendisse putanda .ẽ. eo qđibi ꝑtomplũ asalomone
constructũ accessic ornatus. Cum facta .ẽ. quidam domusdi d¬
musorationis. Mala aut̃ fecer illam speluncam latronũ : Habi¬
tauitiergo lod in spelunca & duaefiliae illius quas proptea descri¬
bi dicens: Ollam &olibam duas sorores esse : quidam ollam sama¬
niain islibam quidam aut iudeam : Indua sergo pastes populus
diuisusdu esfec filias legis : Iste carnalem cupitꝓgoniẽ propagoo
re &uires regni terrestris numerosa posteritate munire sõpien¬
tspsrem &so inũ illi inducentes Id .ẽ. tegentes & obsruantes
illius spirita lit̃ sensum solũ exillo carnis intellegentiã tribuunt
nd dix luth Nũ quid ñ .ẽ. parua & saluaborin illa intorptatur
purua Abaliquantis quacritur quaredecaclo uindicta da¬

Expanded text:
dit post hoc in montem, et habitavit ibi in spelunca, ipse et duae filiae dit post hoc in montem, et habitavit ibi in spelunca, ipse et duae filiae illius. Et lex ascendisse putanda est, eo quod ibi per templum a Salomone constructum accessit ornatus. Cum facta est domus orationis, mali autem fecerunt illam speluncam latronum. Habitavit ergo Lot in spelunca, et duae filiae illius, quas propterea describit dicens, Ollam et Olibam duas sorores esse: quidam Ollam Samariam, Olibam autem quidam Judaeam. In duas ergo partes populus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum illi inducentes: id est, tegentes et observantes illius spiritualiter sensum solum ex illo carnis intelligentiam tribuunt. quod dixit Lot, Nunquid non est parva, et salvabor in illa, interpretatur parva. Ab aliquibus quaeritur quare de coelo vindicta da
Abbreviated transcription (Latin):
ratus & de ꝑsecutione pharaonis tamquam desodomiticis ignibus
rursũ carnales ollas aegypti cupiens r&rorespex̃. Cecidit mde ser¬
io. Ibiergo lexprimũ populũ tamquam r&ro respicientẽ uxos
reliquit acꝑdidit . In de ueniens habitauit insegor. dequadicit. est
parua & abscondarin illa: Trib: aut causis dicitur lath. Nolle
in montẽ ascendere histori alit̃. id .e. ptimore bestiarũ & serpenti¬
am uel proplaga quaeeuenit ł ꝓciuitate saluanda: Ciuitas au¬
tem a conuersatione multorũ dicit᷑ proeo qđ plurimorũ consciscat
Qinunũ continens uitas. Hi autem qui in lege conuersantur par¬
iam habent conuersationem qã diu secundum litterã intellegun
legem Nihilgrande .ẽ. sabbata & noe menias &circumcisione
carnis &rł. Carnaliter obseruore : Si aut̃ spiritalit̃ quiscoeperit
ille obseruantiae quaeerant carnaliter: paruȩ ermagne : ascen¬

Expanded text:
beratus, et de persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomitis ignibus, beratus, et de persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomitis ignibus, rursum carnales ollas Aegypti cupiens, retro respexit, cecidit in deserto. Ibi ergo lex primum populum, tanquam retro respicientem uxorem reliquit ac perdidit. Inde veniens habitavit in Segor, de qua dicit, Est parva, et abscondar in illa. Tribus autem causis dicitur Lot nolle in montem ascendere: historialiter, id est, prae timore bestiarum et serpentum, vel pro plaga quae evenit, vel pro civitate salvanda. Civitas autem a conversatione multorum dicitur, pro eo quod plurimorum consciscat et in unum contineat vitas. Hi autem qui in lege conversantur, parvam habent conversationem, quandiu secundum litteram intelligunt legem. Nihil grande est sabbata et neomenias, et circumcisionem carnis, et reliqua carnaliter observare. Si autem spiritualiter quis coeperit, illae observantiae, quae erant carnaliter parvae, erunt magnae. Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
r&ro qđ insalconuersa .ẽ. exemplit prestat ad condimentũ sideliun
unde alii salientur. Vn de dñs dicit. mem̃ toteuxoris loh ardeno
fugiens sodomam. segoruenit &nequaquã admontana ascondi
sig̃ illos qui in licita carnis desideria declinant. sed tam̃ contẽplation
apicem subirenequeunt hoc .e. qd exiuit loth de sodomis admi¬
tana tam̃ non ꝑuenit qui adamnabilis quidẽ uitare linqu&ur
sed celsitudo speu lationis subtiliter ñ contin&ur. Qđq sequiua
quae legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bonaẽ en in
inquit apłs lex siquis illa legitimae utat᷑. duaeq filia eillius so¬
bae & phariscos malegenerantes carnales filios delege significon
possunt. Alio quoq sensu lohsigñ legem Necuideatur in cons
um:femineo genere apudnos lexdedinatur. Cũ ingreco mo¬
culũ gͥenus seru&. Uxor aũt huius ille populus quide aegyptoli¬

Expanded text:
retro. Quod in sal conversa est, exemplum portat ad condimentum fidelium, retro. Quod in sal conversa est, exemplum portat ad condimentum fidelium, unde alii salientur. Unde Dominus dicit: Mementote uxoris Lot, ardentem fugientis Sodomam. Segor venit, et nequaquam ad montana ascendit: significat illos qui illicita carnis desideria declinant, sed tamen contemplationis apicem subire nequeunt. Hoc est, quod exivit Lot de Sodomis, ad montana tamen non pervenit, quia damnabilis quidem vita derelinquitur, sed celsitudo speculationis subtiliter non continetur. Quodque sequitur, iant, illaque illegitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim, inquit Apostolus, lex, si quis legitime utatur. Duaeque filiae illius, scribas et pharisaeos, male generantes carnales filios de lege, significare possunt. Alio quoque sensu Lot significat legem: nec incongruum quod femineo genere apud nos lex declinatur, cum in Graeco masculum genus servet. Uxor autem hujus, ille populus, qui de Aegypto li
Abbreviated transcription (Latin):
erat fidelis populus Ipsa .ẽ enim sarra sterilis cuidicitur.
&are sterilis quaeñparis. Nisus aut̃ sarrae ñ .ẽ. dubi catio
tur. Qd aut dicit npossũ celare sicintellegendũ quasi dixisse
nolo qđq dicit uita comitante moreloquitur hominis. dixq dr̃
Glamor sodomorũ. id .e. prunequitia eorũ siueauditus ẽ. ab homi¬
nib & angelis descenda id .e aduindista & uidebo id ẽ. iumi
sericordia. Post hane ꝓmissionẽ uertitur incinerẽ in cinerem sodon
dicit dñs urbeesse s aluanda. Quinqua genariũ numerũ propt̃ peniten
posuit si forte conuerterentur & saluarentur : Psalmus quinquage simꝰ
Denario quoq. numero crucem xp̃i demonstrat . Nam & qđ quinq eu¬
quorũ frcstis non consentiunt &a quib infinemundi liberabun car
Vxoraut̃ loth illorũ genus figurauit quiꝑ grati ã ħiuocatirespiciun

Expanded text:
erat fidelis populus. Ipsa est enim Sarra sterilis, cui dicitur: erat fidelis populus. Ipsa est enim Sarra sterilis, cui dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris. Risus autem Sarrae non est dubitatio, tur. Quod autem dicit, Non possum celare, sic intelligendum quasi dixisset, Nolo. Quodque dicit, Vita comitante, more loquitur hominis. Dixitque Deus, clamor Sodomorum, id est, pro nequitia eorum, sive auditus est ab hominibus et angelis. Descendam, id est, ad vindictam: Et videbo, id est, in sericordia. Post hanc promissionem vertitur in cinerem Sodoma dicit Dominus urbem esse salvandam? Quinquagenarium numerum propter poenitentiam posuit, si forte converterentur et salvarentur. Psalmus quinquagesimus Denario quoque numero crucem Christi demonstrat. Nam et quod quinque civiquorum factis non consentiunt, et a quibus in fine mundi liberabuntur. Uxor autem Lot illorum genus figuravit qui, per gratiam Dei vocati, respiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Histori aliteraut̃ ꝑfectionem abrahac ostendit qđ ad illũ tresuiri in
feruore dieiuener. Id circoenim spiritalit̃ dñs ad illũ uenit quia
nomo tunefuit melior illo ut indicar&ur ei deuindicta ciuitatũ &q
sarrae filius ess&. Lothaũt in hoc in ꝑfectior cernitur qđ ad illu
duo & aduesperũ ueniunt ꝑtriasata spesfides caritas demons¬
trantur ł cogitatio & uerbũ &opus quae oõmiscuntur infide
s ubcinericius humilitatẽ ostendit. perpuerũ cuifilius datur. po¬
pulus iudeorũ significatur. Et coxit illũ id .e. xpminpassione
comedis sedicitur qđ alii sicintellegunt qđ historialit̃ manducauer̃
dũ corpora acceper ł illicybus pauperib: dĩ potestate oblatus ẽ.
urca tempus hocueniam. Nonde emporib: hoc significans sed
ȩqualitate aduentus sui Quando ꝑfiliũ promissũ nasciturs

Expanded text:
Historialiter autem perfectionem Abrahae ostendit, quod ad illum tres viri in Historialiter autem perfectionem Abrahae ostendit, quod ad illum tres viri in fervore diei venerunt. Idcirco enim specialiter Dominus ad illum venit, quia homo tunc non fuit melior illo, ut indicaretur ei de vindicta civitatum, et quod Sarrae filius esset. Loth autem in hoc imperfectior cernitur, quod ad illum duo, et ad vesperum veniunt. Per tria sata, spes, fides, charitas demonstrantur: vel cogitatio, et verbum, et opus, quae commiscentur in fide. Subcineritius humilitatem ostendit. Per puerum, cujus filius datur, populus Judaeorum significatur. Et coxit illum, id est Christum in pcomedisse dicuntur: quod alii sic intelligunt quod historialiter manducaverunt dum corpora acceperunt, vel ille cibus pauperibus Dei potestate oblatus est. Circa tempus hoc veniam: non de temporibus hoc significans, sed aequalitate adventus sui, quando per Filium promissum nasciturus
Abbreviated transcription (Latin):
redeundo filio occiditur. Butyrũ pinguissimum euangeliorũ. ẽ. doc¬
mentũ. Lac quippe iuxta apostolorũ priscelegis hab& figurã
uitulũ aut̃ cum lacte &butyro abraham edendũ apposuit quini
corpus dñi sinelacte legis sinebutyro euangelii. eẽ potest. tria
aut̃ sata tresfilios noe significant. Exquib: hominũ genus ostus
qui diuinitrinitate credentes exaquabaptismatis ꝑecclesiam cuis
imagos arra fuit consꝑgendiessent . & unu panem corpus dni redigen¬
pore decocuesca benoplacitado efficiuntur. Subarbo resedis se
illos dicit passionis dominicae fuit signũ. Cuius ipsi sunt p̃dicatores
otest quoq incellegi. Abraham rationalis . eẽ. sensus in homine
tur unus amicorũ abraham. Hiaut̃ dicunt ꝑhancuallem humili¬
tate ostendi. Perhumilitatem enim dñs adunum quemꝙ uenii.
Perhostiũ uͦ fidem & feruarẽ diei. caloremfidei. Et tresuiros tres
leges Inquarũ tam̃ unamaximȩ dm̃ adorat populus xp̃ianus

Expanded text:
orum est documentum. Lac quippe, juxta Apostolum, priscae legis habet figuram. Vitulum autem cum lacte et butyro Abraham edendum apposuit, quia nec corpus Domini sine lacte legis, sine butyro Evangelii esse potest. Tria autem sata tres filios Noe significant. Ex quibus hominum genus ortum est, qui divinae Trinitati credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam, cujus imago Sarra fuit, conspergendi essent, et in unum panem corporis Domini redigenpore decocti, esca beneplacita Deo efficiantur. Sub arbore sedisse illos dicit, passionis dominicae fuit signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Potest quoque intelligi Abraham rationalis esse sensus in homine; tur unus amicorum Abraham. Hi autem dicunt per hanc vallem humilitatem ostendi. Per humilitatem enim Dominus ad unumquemque venit. Per ostium vero fidem, et fervorem diei, calorem fidei. Et tres viros, tres leges. In quarum tamen una maxime Dominum adorat populus Christianus.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesi agentium ad credendum postsinagogirm uenit. Dedux̃is a
rebeccam intabernaculum id .ẽ. xp̃s ecdesiam noui testamenti in
clesiam apostolorum. Palea id .ẽ. multȩ species doctrinacsp̃
tiam duxisse abraham cethuram maxime cumes s& grandeuur
propter creationem filiorum dũisaac promissum . ẽ illi semen is
lȩcaeli sedsicut agir &ismahel carnales a&eris testamenti
aut uista. Quam obcausam suspicantur hebrei eandem eẽ agas
quae sarra mortua de concubina transierit inuxorẽ. Etuid&i
iam depositi abrahae excusari a&as ne senex post mostem uxi
u&ulȩ nouisarguatur nuptuis .Iasciuis senos qđ in cestũ e reli¬
quentes hoc dicemus qđ decediura natisunt filii abraham: De
ergo abraham cunta quae possidebat isa acfiliosuo Filiis ar
concubinarum largitus est munera et separauitillos abisa ae

Expanded text:
Ecclesia gentium ad credendum post Synagogam venit. Deduxit Isaac Ecclesia gentium ad credendum post Synagogam venit. Deduxit Isaac Rebeccam in tabernaculum, id est, Christus Ecclesiam Novi Testamenti in Ecclesiam apostolorum. Palea, id est, multae species doctrinae Spitiam duxisse Abraham Cethuram, maxime cum esset grandaevus, aut propter creationem filiorum, dum per Isaac promissum est illi semen ut stellae coeli. Sed sicut Agar et Ismael carnales Veteris Testamenti, sic aut victa, quam ob causam suspicantur Hebraei eamdem esse Agar, quae, Sarra mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur jam depositi Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse: nos quod incertum est relinquentes, hoc dicemus quod de Cethura nati sunt filii Abraham. Dedit ergo Abraham cuncta quae posidebat Isaac filio suo; filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit illos ab Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens xp̃s quasi in agrum foras exiuit: quiacum sit in uisibilis.
uisibilem se ecclesi aep̃buit. Inuenit autem illum eodesia aput¬
eũ uisionis. id .ẽ. in contẽplatione ueritatis. siue iuxta lauacrũ
a quae ubi purific&ur. Sicq. dehino copul&ur sponsosuo ad¬
rons illigloria &ernitate &regno. Hebreidicunt qđ in scifica¬
tione abrahȩ hoc .ẽ. incircumcisione iurauerit. Nosaut̃ dici¬
mus iuras seillũ insemine abrahae hoc .ẽ. inxp̃o. Alii autẽ dicut
ꝑ nutricem rebecce disciplinam sp̃s sc̃ifigurari. perfiliũ cuilla
eetentems: nagogam iuda eorũ. perpotum doctrinã. ꝑ camelor
penitentes quiutuntur decim uerbis legis. Cecidituas suꝑ ulna
id ẽ. in humilitatem. ꝑ in aures duasleges ostondit. Armille
autem pondus decim siclorum habuerunt id .ẽ. decim uerbalegis
omus satrae in qua mexiuit. postmostẽ domus ẽ snagoge a đq¬

Expanded text:
veniens Christus, quasi in agrum foras exivit, quia cum sit invisibilis, veniens Christus, quasi in agrum foras exivit, quia cum sit invisibilis, visibilem se Ecclesiae praebuit. Invenit autem illum Ecclesia ad puteum Visionis, id est, in contemplatione veritatis, sive juxta lavacrum aquae ubi purificetur. Sicque inde hinc copuletur sponso suo, adhaerens illi gloria, aeternitate et regno. Hebraei dicunt quod in sanctificatione Abrahae, hoc est, in circumcisione juraverit; nos autem dicimus jurasse illum in semine Abrahae, hoc est in Christo. Alii autem dicunt per nutricem Rebeccae disciplinam Spiritus sancti figurari; per filium cum illa existentem, Synagogam Judaeorum; per potum, doctrinam; per camelos, poenitentes, qui utuntur decem verbis legis. Cecidit vas super ulnam, id est, in humilitate permanens, duas leges ostendit. Armillae autem pondus decem siclorum habuerunt, id est, decem verba legis. Domus Sarrae in quam exivit post mortem, domus est Synagogae, ad qu