comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne sicut apłs dicit. Qui manifestatus est in carne iustificatꝰ est in spũ
apparuit angłis: Hoc qđ apparuit angłis non eis absq euangłio apparuit.
Sicut nec nobis quidem hominibus ad quos missum se dicit᷑ euangłizare
pauꝑibus dimittere captiuos in remissione : & annunciare annũ dñi
acceptũ. Si gͦ cũ apparuerit nobis hominibus non sine euangłio apparu

Expanded text:
ne, sicut Apostolus ait, quia manifestatus est in carne, justificatus in spiritu, ne, sicut Apostolus ait, quia manifestatus est in carne, justificatus in spiritu, apparuit angelis , in hoc quod apparuit angelis non eis absque Evangelio apparuit, sicut ne nobis quidem hominibus ad quos missum se dicit evangelizare pauperibus, dimittere captivos in remissionem, et annuntiare annum Domini acceptum . Si ergo cum apparuerit nobis hominibus non sine Evangelio apparu
Abbreviated transcription (Latin):
accipi debeat euangłium ꝑ scripturas ꝓpħicas adõ repromissumaddis-¬
tinctionem alteriꝰ euangłii qđ ȩternũ dicit ioħs in apocalipsi. qđ tuõ
reuelandũ est cum umbra transierit. & ueritas uenerit. et cũ mors suerit
absorbta. & ȩt̾nitas restituta: considerato etiam tu qui legis. Ciuet̾no
euangłio conuenire uidebuntur etiã illi ęt̾ni annii. de quibꝰ ꝓpħa dic̃.
Et annos ȩt̾nos in mente habui. Eiq adiungi potest & ille liber uitȩ
in quo scõrum nomina scripta dicuntur.S & illi libra qui apud dani¬
elem cum uidiciũ consedisset aꝑti sunt. ł qui apud ihezechielem ꝓpħam
deintus & deforis dicunt᷑ inscripti. omĩaq non atram̃to s spũ dĩ iuiui.
scripta memorantur:: de quibꝰ quam uis ꝑicłosum uideatur cartulis cõ-
subt̾ili ad modũ m̃tis acie. in quantũ respatitur uelut ꝑ qđdã speculum
contemplanda: ne forte is qui uerbum caro factus apparuit positus in car¬

Expanded text:
romissum, an ad distinctionem alterius Evangelii, quod aeternum dicit Joannis Apocalypsis, quod tunc revelandum est, cum umbra transierit, et veritas venerit, et cum mors fuerit absorpta, et aeternitas restituta, considerato et jam tu, qui legis, cui aeterno Evangelio convenire videbuntur etiam illi aeterni anni, de quibus Propheta dicit: Et annos aeternos in mente habui , eique adjungi potest et ille liber vitae, in quo sanctorum nomina scripta dicuntur . Sed et illi libri qui apud Danielem cum judicium consedisset aperti sunt , vel qui apud Ezechielem prophetam de intus et de foris dicuntur inscripti , quae omnia non atramento, sed spiritu Dei vivi scripta memorantur. De quibus quamvis periculosum videatur cartulis commisubtili admodum mentis acie, in quantum res patitur, velut per quoddam speculum contemplanda, ne forte is qui Verbum caro factus apparuit, positus in car
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. Quomꝰ quidem is qui scdm carnẽ factus ẽẽ dicitur ex semine dd filiꝰ
dĩ sit ex resurrectione mortuorũ : difficile non ẽ. aduertere ei qui legerit
illud qđ seriptum ẽ. Decebat enĩ eũ ꝑquẽ omĩa. & in quo oĩa. multos filios
ingłam adducentẽ.: auctorẽ salutis eorũ ꝑ passiones consũmare. Finis aũt
neq ei mors ultra dñabit᷑. Et iterũ dicit᷑ Quia & si agnouimꝰ xp̃m scdđm
carnem s nũc iam non nouimꝰ. Idõ om̃e qđ est in xp̃o. iã filiꝰ dĩ est. Quo¬
modo aut̃ hoc & ad eum qui filiꝰ dei in uirtute distinatus est referat᷑. coar¬
tat intelligentiã nr̃am : nisi quod ꝑ indissolubilem unitatẽ uerbi & carnis
oĩa quȩ carnis sunt. ascribunt᷑ et uerbo. quomͦ & quȩ uerbi sunt p̃dicant᷑

Expanded text:
 Quomodo quidem is qui secundum carnem factus dicitur ex semine David Filius Dei sit Jesus ex resurrectione mortuorum , difficile non est advertere ei qui legerit illud quod scriptum est: Decebat enim eum per quem omnia, et in quo omnia, multos filios in gloriam adducentem auctorem salutis eorum per passionem consummari . Finis autem dum carnem, sed nunc jam non novimus; ideo omne quod est in Christo, jam Filius Dei est. Quomodo autem ad eum qui Filius Dei est in virtute destinatus referatur, coarctat intelligentiam vestram, nisi quod per indissolubilem unitatem Verbi et carnis omnia quae carnis sunt ascribuntur et Verbo, quam et quae Verbi sunt praedicantur
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum dicit. P ost multos matħs publicamis: & iacobus alfei. & lebbe¬
us. & simon cananeus. Marcus uero ita refert: matħs publicanus. &
thomas. et iacobus alfei. & thad deus. Hunc eundem quẽ matheus
lebbeum: marcus thaddeum posuit. Lucas uero ita posuit: matheus.
diomas. ia cobus. & uidas iacobi. Igitur eundem quẽ matħs lebbeum.
& marcus thaddeum dixit. lucas uidam iacobi scripsit. Certum ẽ aut̃
euangłistas non errasse in nominibus apłorum : sed quia moris erat binis
uł t̾nis nominibus uti hebreos. uniꝰ eiusdemq uiri: diuersa singuli
uocabula posuere. Scđ̾m hanc gͦ consuetudinem uidetur nob̾ & paulꝰ
dupplici usus eẽ. uocabulo. et donec quidem genti propriȩ ministrabat
saulus ẽẽ uocitatus. qđ & magis appellationi patriȩ uernaculũ uidełut ł¬

Expanded text:
apostolorum dicit post multos: Matthaeus publicanus, et Jacob Alphaei et Lebbaeus, et Simon Cananaeus; Marcus vero refert: Matthaeus Publicanus et Thomas, et Jacobus Alphaei et Thaddaeus: hunc eumdem quem Matthaeus Lebbaeum, et Marcus Thaddaeum posuit: Lucas vero ita posuit: Matthaeus, Thomas, Jacobus, Judas Jacobi. Igitur eumdem quem Matthaeus Lebbaeum, et Marcus Thaddaeum dixit, Lucas Judam Jacobi scripsit. Certum est autem Evangelistas non errasse in nominibus Apostolorum, sed quia moris erat, binis vel ternis nominibus uti Hebraeos, unius ejusdemque viri diversa singuli vocabula posuere. Secundum hanc ergo consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti proprie ministrabat, Saulus esse vocatus, quod et magis appellationi patriae vernaculum vide
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ex eo qđ dicit cõmendo aut̃ uobis fęben sororem nr̃am. ministrã
ȩccłe quȩ est cenchris. Cenchris enĩ dicit᷑ locus corintho uicinꝰ: in imo
portus ipsius corinthi & ex hoc ergo apparet & de corinho scripta: &
ex eo qđ dicit Salutat uos gauis ospes m̃s. De quo gaio seribens corinthis:
cõmemorat dicens. Gracias ago dõ: qđ neminem ur̃m baptitaui nisi cris

Expanded text:
tur ex eo quod dixit: Commendo vobis Phoeben sororem nostram, ministram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in bilaritate. Cum dixisset singłos quosq credentium membra eẽ.
uni corporis xp̃i: nunc quasi diuersoꝵ membroꝵ diuersitatem opis en¬
mirat et uerbi causa uł it ocło uisum Ita menti quȩ ẽ. interior ocłs
pobetie assignat officium. Et alii tanqua manu manstertum asiribit
pralu tanqͥm linguse doc trinam tribiuit. Similit etiam eeta Illud qͦci¬

Expanded text:
datur. Cum ergo dixisset singulos quosque credentium membra esse unius corporis Christi, nunc quasi diversorum membrorum diversitatem operis enumerat, et verbi causa velut oculo visum, ita menti, quae est interior oculus, Prophetiae assignat officium, et alii tanquam manui ministerium ascribit, et alii tanquam linguae doctrinam tribuit, similiter etiam caetera. « Sec
Abbreviated transcription (Latin):
abco loco c riptum ẽ: Omt̃ aut̃ qđ non ẽ. ex fide peccatum ẽ: usq ad
finem cuncta desecuit. In aliis uero exemplaribꝰ idẽ. in his quȩ non
st̃ amarcione temerata: hoc ipsum caput diũse positum inuemimꝰ.
Innon nullis cnim codicibꝰ post cũ locum quem supͣdiximꝰ hoc est
ei aut̃ qui potens ẽ. uos confirmare: Alii aut̃ codices in fine: id ut
in fide cuangłũ confirmant᷑. Unam quacis p̃dicationẽ pauli quȩ ẽ.
et xp̃i p̃dicatio innotescit: et aliam qua reuelat᷑ ciᷤ sacram̃tum qđ om̃i¬
um temporibꝰ scłoꝵ insilentio habitumẽ. Nunc uͦ hoc ẽ. in aduentu
xp̃i et p̃sentia corporali manifestatum ẽ. et aꝑtum: et quantũ spec¬
tat non sine idoncis testibꝰ s scripturis ꝓpheticis astipulantibꝰ de¬
cuangłi gentes ad obȩdientiam fidei uocarent᷑. Ex reuelatione enim
sacramentim agnitio dei. sapientia. głȩ claritas: soli sapienti dõ red¬

Expanded text:
loco ubi scriptum est Omne autem quod non est ex fide, peccatum est usque ad finem cuncta dissecuit. In aliis uero exemplaribus quae non sunt a Marcione temerata, hoc ipsum capitulum diuerse positum inuenitur. In nonnullis etenim codicibus post eum locum Omne autem quod non est Ei autem qui potens est uos confirmare. Alii uero codices in fine id ut in fide evangelii confirmantur: unam qua eis praedicatio Pauli, quae est et Christi praedicatio, innotescit; et aliam qua reveratur eis sacramentum, quod omnium temporibus saeculorum in silentio habitum est. Nunc vero. Hoc est in adventu Christi, et praesentia corporali manifestum est et apertum, et quantum exspectat non sine idoneis testibus, sed Scripturis propheticis astipulantibus deevangelii, Gentes ad obedientiam fidei vocarentur; ex revelatione vero sacramenti agniti a Dei sapientia gloria et claritas soli sapienti Deo red
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Non puto in istis salutationibꝰ: in anit̾ fieri ꝑsingłos quosq
laudis et salutalutationis differentiã. Quicnim scit quia xp̃c loquitꝰ
in paulo: certꝰ ẽ. qđ ꝓ merito alius quidem ꝓbꝰ dicit ab co. aliusca¬
electꝰ. Et hic rubeus de quo nunc nob̾ sermo ẽ: dectꝰ in dño salutat᷑.
Credo qđ sciret paulus eẽ. cum de numero non multoꝵ qui uocati s̃:
s. paucoꝵ qui elecli st̃. Cuiꝰ et mat̾ tantum meriti habuit ut eam paulꝰ
suam nonimauerit matrem. Cum quo etiam ipse sic̃ iħc cum ioħe unũ
parit̃ matris affectum . Salutate asyncretũ. flegontã. hermen. patro¬

Expanded text:
m est, in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudis et salutationis differentiam. Qui enim scit quia Christus loquitur in Paulo, certus est quod pro vitae merito, alius quidem probus dicitur ab eo, alius chaelectus. Et hic Rufus, de quo nec nobis sermo est, electus in Domino salutatur, credo, quod sciret Paulus esse eum de numero non multorum qui vocati sunt, sed paucorum qui electi sunt; cujus et matrem tanti meriti habuit, ut eam Paulus suam nominaverit matrem, cum quo etiam ipse sicut Jesus cum Joanne unum patitur matris affectum. Salutate Asyncretum Asyncritum, P
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾̃m dei usq quo tempus ad eẽt et uerbum caro fieret et habitaret
in nob. et manifestaret᷑ omĩbꝰ gentibꝰ ad obediendum fidei. Qđ uͦ
ait soli sapienti dõ: sapientem dm̃ ñ ita accipias quasi quem sa¬
pientia fecerit sapientem : ut int̾ homines habetur. Sapiens enĩ
inter homines dicit unusqinsq ex participatione sapientie. dĩ
uero non quasi ex sapientia sapiens facst sit. s quasi qui ipse auc¬
tor et genitor łapientit sapiens appellatur. Non enm ut ximꝰ
ex sapientia sapiens ds̃. s ex sapiente dõ sapientia ꝓcedit. Merito
soli sapienti dõ: solus ẽ. enim ita sapiens ds̃ ut sapientiam ipse ma¬
gis genuerit: qͣm ex sapientia sapiens factꝰ sit. Et recit ei claritas ꝑ¬

Expanded text:
aeterni Dei, usquequo tempus adesset, ut Verbum caro fieret et habitaret aeterni Dei, usquequo tempus adesset, ut Verbum caro fieret et habitaret in nobis , et manifestaretur omnibus gentibus ad obedientiam fidei. Quod vero ait, soli sapienti Deo, sapientem Deum non ita accipias, quasi quem sapientia fecerit sapientem, ut inter homines habetur: sapiens enim inter homines dicitur unusquisque ex participatione sapientiae; Deus vero, non quasi qui ex sapientia sapiens factus sit, sed quasi qui ipse auctor sit et genitor sapientiae, sapiens appellatur; non enim, ut diximus, ex sapientia sapiens Deus, sed ex sapiente Deo sapientia procedit. Merito dicitur soli sapienti Deo, solus est enim ita sapiens Deus, ut sapientiam ipse magis genuerit, quam ex sapientia sapiens factus sit, et recte ei claritas
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. Uerum si stultum ẽ. ꝓpħas confiteri et negare eos sapientes
fuisse: restat ut sapientes fuerint et intellexerĩquę ex ore ꝓpͥo ꝓfe¬
rebant. et habuer̃ intellectum in labiis suis. Quȩ gͦ silentũ ratio.
udeamꝰ ne illa sit quam et ipse passim traditam ꝓsacramentoꝵ
dispensatione ꝑdocuit: ubi dic̃ abductum se eẽ: intc̃ium cęlum
et inde in paradisum: et audisse non edicenda uerba quȩ ñ licet
homini loqui. In quo utiq ostendit non quo ipse ignoret quid au¬
dierit: s qđ ꝓferre aliis hominibꝰ pandere quȩ sibi sunt indicata
non liccat. Ita gͦ potest et in hoc loco dictum uidi. sacram̃tum tẽ¬
poribꝰ scdoꝵ insilentio habitum : qđ scirent quidem ꝓpħȩ. Ex
scripturis enim ꝓphecicis manifestat᷑: s hominibꝰ idẽ. uulgo non
manifestauerĩt nec patefecerint. s silentio texerint scđm p̃cepti

Expanded text:
sapientes. Verum quia stultum est prophetas confiteri, et negare eos sapientes sapientes. Verum quia stultum est prophetas confiteri, et negare eos sapientes fuisse, restat ut sapientes fuerint, et intellexerint quae ex ore proprio proferebant, et habuerint intellectum in labiis suis. Quae ergo silentii ratio? Videamus ne illa sit quam et ipse Paulus sibi traditam pro Sacramentorum dispensatione perdocuit, ubi dicit, perabductum se esse in tertium coelum et inde Paradisum, et audisse non edicenda verba, quae non licet homini loqui. In quo utique ostendit, non quod ipse ignoret quod audierit, sed quod hominibus pandere, quae sibi sunt indicata non liceat. Ita ergo potest et in hoc loco dictum videri Sacramentum temporibus saeculorum in silentio habitum, quod scierint quidem Prophetae ex Scripturis enim Propheticis manifestatur, sed hominibus, id est vulgo non manifestaverint nec patefecerint, sed silentio texerint secundum praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
iłni xp̃i: scđm rcuclationẽ sacram̃ti tẽporibꝰ scdoꝵ. insilentio habiti.
Non mͥ uidet᷑ qđ ad om̃s ꝑtineat ista utriusq generis confirmatio: s
ad om̃s quidem ꝑtinet credentes dum taxat cuangłium pauli et p̃di¬
cationem xp̃i: reuelatio uͦ sacram̃ti temporibꝰ scłoꝵ in filentio habiti ñ
ad plures s ad paucos et electos qui capaces eẽ. possint sapientiȩ et
scicntiȩ dei de quibꝰ dicit᷑ multi uocati pauci aut̃ clecti. S et de eo qđ
ait sacram̃ti in silentio habiti: requirendum ẽ. utrum ita id dicat insi¬
lentio habitum ut omino nullus agnouerit ne ipsi quidem qui annun¬
cĩabant ꝓpħȩ analtior aliqua silentũ intelligenda ẽ ratio. Oichi qͥdẽ
u̾alde absurebam idet᷑ ut dicamꝰ ꝓpħas ita scripsisse de sacram̃tis dun¬
nis ut non intellexerint ca ipsa quę dicebant: cum scriptã dicat. Sapi¬
ens intelliget quȩ de ore eiꝰ ꝓcedunt. et in labiis portat intelloctam.

Expanded text:
i, secundum revelationem sacramenti temporibus saeculorum in silentio habiti, non mihi videtur quod ad omnes pertineat ista utriusque generis confirmatio, sed ad omnes quidem pertinet credentes duntaxat Evangelium Pauli, et praedicatio Christi. Revelatio vero sacramenti temporibus saeculorum in silentio habiti non ad plures, sed ad paucos, et electos, qui capaces esse possint sapientiae et scientiae Dei, de quibus dicitur: Multi vocati, pauci autem electi . Sed et de eo quod ait, sacramenti in silentio habiti, requirendum est utrum ita id dicat in silentio habitum, ut omnino nullus agnoverit, ne ipsi quidem, qui annuntiabant Prophetae, an altior aliqua silentii intelligenda est ratio: mihi quidem valde absurdum videtur, ut dicamus Prophetas ita scripsisse de Sacramentis divinis, ut non intellexerint ea ipsa quae dicebant, cum Scriptura dicat: Sapiens intelligit quae de ore ejus procedunt, et in labiis portat intellectum .
Abbreviated transcription (Latin):
quam impediri ueret᷑: ne dutius obstaculis eoꝵ retentꝰ uł minus
ddos duitius differat. Si cnm inquit hoc ita cesserit. ut et ministe¬
rium meum acceptum fiat scĩs i hicrosolima. et libatꝰ ab incredu¬
lis qui scͥ iniudȩa uenait ad uos non impediar ꝓbene gestis rebꝰ
gaudens ꝓfecto aduos uemam cum uoluntate dei: et requiescam uob¬
cum. Hon corporalem utiq requiem querit paulus: s illam quȩ conso¬
lationem hibet ex dõ Sicut et ipse in primis huiꝰ eplẽ partibꝰ docit.
ut ds̃ pacis sit cum cis: idẽ. ut pax dei quȩ suꝑat omẽm mentem

Expanded text:
qui sunt in Judaea, ne diutius obstaculis eorum retentus, vel minus dos diutius differatur. Si enim, inquit, haec ita cesserint, ut et ministerium meum acceptum fiat sanctis in Hierosolyma, et liberatus ab incredulis qui sunt in Judaea, venire ad vos non impediar, pro bene gestis rebus gaudens profecto ad vos veniam cum voluntate Dei, et requiescam vobiscum. Non corporalem utique requiem quaerit Paulus, sed illam, quae consolationem habet ex Deo, sicut et ipse in primis hujus Epistolae partibus dixit, ut Deus pacis sit cum eis, id est, ut « pax Dei, quae superat omnem mentem,
Abbreviated transcription (Latin):
lo nominat᷑: alexandrinꝰ. inscripturis crudit᷑. Salutate cos qui sc̃ exaris¬
bos neq aduitores in xp̃o nominat: S forte quia nichil tale habebant
in meritis: id circo eos solo titulo salutationis honorauit. Salutate he
rochionem cognatum meum. Et hic similit̃ ut andronicꝰ et uilia cognatꝰ
pauli dr̃: S neq concaptuus ut illi neq nobł in apłis in his quian
quos cognatos suos paulus appellat et̃. multam differentiam: sedm
illam ut ego arbitror rationem quani suꝑius aꝑire temptauimꝰ. Salu¬
tate eos qui sunt ex narcissi . qui st̃ in dño. Uident᷑ quidem plures su¬
issẽ ex domo et familia nartissi: s non om̃s in dño fuisse et iło addit
eus salutandos eẽ. qui st̃ in dño. Salutate triphenam et trifosam quȩ mul¬

Expanded text:
lo nominatur, Alexandrinus, in Scripturis eruditus. Salutate eos qui sunt ex Arislo nominatur, Alexandrinus, in Scripturis eruditus. Salutate eos qui sunt ex Arisrobos, neque adjutores in Christo nominat, sed forte quia nihil tale habebant in meritis, idcirco eos solo titulo salutationis honoravirodionem cognatum meum. Et hic, similiter ut Andronicus et Junia, cognatus Pauli dicitur: sed neque concaptivus uti illi, neque nobilis in apostolis, in his qui anquos cognatos suos Paulus appellat, esse multam differentiam secundum illam, ut ego arbitror, rationem, quam superius aperire tentavimus. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. Videntur quidem plures fuisse ex domo, vel familia Narcissi, sed non omnes in Domino fuisse, et ideo addidit, eos salutandos esse qui sunt in Domino. Salutate Rufum. Huc usque Ju
Abbreviated transcription (Latin):
et paulus tale aliquid de se et andronico atq iulia scđm occultioris
sacramenti intuens rationem: concaptiuos cos sibi in hoc mundo no¬
minat. et nobiles in apłis. Salutate ampliatum dilectum ieũ in dño
men hoc ipso qđ dilectꝰ ẽ. pauli. laudabił et salucatione dignus ef¬
ficit᷑. Salutate urbanum aduitorem incum in xp̃o: et stacyn dilectũ
incum. Et istos in salutatione conuingit: s urbanum in laudibꝰ p̃ta¬
lit. Illum enim adutorem in xp̃o: stac̾yn uͦ dilectum tantũmͦ sibi. sic̃
ampliatum nominauit. Aduitor aut̃ apłoꝵ in xp̃o: non aliud intel¬
ligit᷑ qͣm apłici oꝑis particeps. Salutate appellen ꝓbum in xp̃o. Puto
hunc appellen ꝑ multas tribulationes transsisse pacient̃ et forcit̾ susten¬
quia tribulatio patientiam oꝑatur patientia uͦ ꝓbationem. ꝓbatio aut̃
spem. Uidendum sane ẽ. ne forte ipse sit hic qui in actibꝰ apłoꝵ apͥol¬

Expanded text:
et Paulus tale aliquid de se, et Andronico ac Junia, secundum occultioris et Paulus tale aliquid de se, et Andronico ac Junia, secundum occultioris sacramenti intuens rationem, concaptivos eos sibi in hoc mundo nominat, et nobiles in apostolis. Salutate Ampliatum, dilectissimum mihi men hoc ipso quod dilectus est Paulo, laudabilis et salutatione dignus efficitur. Salutate Urbanum, adjutorem meum in Christo, et Stachyn dilectum meum. Et istos in salutatione conjungit, sed Urbanum in laudibus praetulit: illum enim adjutorem in Christo, Stachyn vero dilectum tantummodo sibi, sicut Ampliatum nominavit; adjutor autem Apostoli in Christo non aliud intelligitur quam apostolici operis particeps. Salutate Apellem probum in Christo. Puto hunc Apellem per multas tribulationes transisse patienter, et fortiter sustinquia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio vero spem. Videndum sane est, ne forte ipse sit hic qui in Actibus apostolorum Apol
Abbreviated transcription (Latin):
et ulim concaptiuos eẽ. testatꝰ: nisi si forte ꝓfundiore misterio ad il¬
lim respiciamꝰ captiuitatẽ qͣm xp̃c uenit absoluere. de qua scriptũ ẽ
uenire et darc cum captiuis remissionem. cęcis uifum: in qua captun¬
tate uident᷑ una atq eadem ratione isti cẽ. qua et paulus erat. Uer¬
bi enim grã. Sidicamꝰ cum captuiis eẽt ppłs ifrł apd assyrios uł
babilonios. Om̃s quidem indebant᷑ eẽ. captiui. S alia ratio incęteris
captiuitatis: aha in damhele: et annana. atq azaria. uł misahel.
Illi enim captun erant ꝓpeccatis suis: isti ueroꝓconsolatione capti¬
uoꝵ erant eciam ipsi captun. Et idõ si diceret damhel de aliquo uno
explebe concaptiuus mns: non ita conuent̃ dici uidet᷑ ut si diceret
de annama et a zaria et mmsahel concaptiui mei. In istis eraim una
captiuitatis ẽ. ratio: quȩ longe areliqui ppłi ratione diuersa ẽ. Itagͦ

Expanded text:
et Juniam concaptivos esse testatur? nisi forte profundiore mysterio ad ilet Juniam concaptivos esse testatur? nisi forte profundiore mysterio ad illam respiciamus captivitatem, quam Christus venit absolvere, de qua scriptum est , venire et dare eum captivis remissionem, caecis visum: in qua captivitate videbantur una atque eadem ratione isti esse, in qua et Paulus erat. Verbi enim gratia si dicamus: Cum captivus esset populus Israel apud Assyrios vel Babylonios, omnes quidem videbantur esse captivi, sed alia ratio in caeteris captivitatis, alia in Daniele et Anania atque Azaria vel Misael : illi enim captivi erant pro peccatis suis, isti vero pro consolatione captivorum erant etiam ipsi captivi; et ideo si diceret Daniel de aliquo uno ex plebe, concaptivus meus, non ita convenienter dici videbatur, ut si diceret de Anania et Azaria et Mizael, concaptivi mei: in istis enim una captivitatis est ratio, quae longe a reliqui populi ratione diversa est. Ita ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lauit cum primitias asiȩ. S et in alia epła dicit de quibꝰdam qe
sint primitiȩ achaie: candem sacramenti sine dubio racionem etiã
m illis aspiciens. Salutate mariam quȩ multũ laborauit in uob. Docet¬
et in hoc debe etiam feminas laborare ꝓęcclus. Nam et laborant cum
docent adolescentulas sobrias eẽ. dilig̾e uiros. filios enutrire. pudicas
cẽ. castas. domum bene regentes. benignas. subditas uiris suis. ospitio
reciꝑe. scõꝵ pedes lauare: et cętera omĩa quȩ de officiis mulierum scrip¬
ta referunt᷑ in omĩ genere castitatis. Salutate andronicũ et uiliam
cognatos et concaptiuos meos: qui st̃ nobiles in apłis qui et antt sue¬
rant in xp̃o. Potest quidem fieri ut et scđm carnem isti cognati fuerĩt
De quibꝰ possibile ẽ. et illud intelligi qđ fortassis ex illis. lxx dĩobꝰ
incos. Quȩ enim crit pauli concaptiu̾as in qua sibi etiam andronicũ

Expanded text:
lavit eum primitias Asiae. Sed et in alia Epistola dicit de quibusdam quia lavit eum primitias Asiae. Sed et in alia Epistola dicit de quibusdam quia sint primitiae Achaiae; eamdem sacramenti sine dubio rationem etiam in illis aspiciens. Salutate Mariam, quae multum laboravit in vobet in hoc debere etiam feminas laborare pro Ecclesiis Dei. Nam et laborant, cum docent adolesesse, castas, domum bene regentes, benignas, subditas viris suis, hospitio recipere, sanctorum pedes lavare, et caetera omnia quae de officiis mulierum scripta referuntur, in omni genere castitatis. Salutate Andronicum et Juniam cognatos et concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante fueatos meos. Potest quidem fieri, ut et secundum carnem isti cognati fuerint de quibus possibile est et illud intelligi, quod fortassis ex illis septuaginta meos: quae enim erat Pauli captivitas, in qua sibi etiam Andronicum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiosos et ospitales extitisse erga om̃s fr̃s fideles: non solum qui
ex iudȩis. s etiam qui ex gentibꝰ credidissent. Magna enim grã
in ospitalitats officio non solum apđd dm̃: s apd homines inuenit᷑.
Quȩ tamen res qm̃ non solum inuoluntate et ꝓposito dñoꝵ: s et
grato ac sideli consistit ministerio famuloꝵ. Id circo om̃s qui mi¬
nistertum istud cum ipsis fidelit̾ adimplebant. domesticam
ditłisse. Unde et imtium eum ȩccłȩ appellauit: ulut in greco ha bet᷑
primitia asiȩ. Nisi aliquid ꝓfundius sermo iste significat ut intel
as dõ ex his qui credunt. Primitie aut̃ apđd illos uidicentur non
in his qui tẽpore primm st̃. s qui uirtutibꝰ et meritis p̃cellunt: quoꝵ
sciens ꝑ sp̃m paulus clectionem erga ephenetũ. et qđ ipsum ex om̃i
sidelium nuimero qui erant in asia electio inuenerit angłoꝵ. appel¬

Expanded text:
ficiosos et hospitales exstitisse erga omnes fratres fideles, non solum qui ficiosos et hospitales exstitisse erga omnes fratres fideles, non solum qui ex Judaeis, sed etiam qui ex gentibus credidissent: magna enim gratia in hospitalitatis officio, non solum apud Deum, sed apud homines invenitur. Quae tamen res quoniam non solum in voluntate et proposito dominorum, sed et grato et fideli constitit ministerio famulorum, idcirco omnes qui ministerium istud cum istis fideliter adimplebant, domesticam didisse. Unde et initium eum Ecclesiae appellavit, vel, ut in Graeco habetur, primitias Asiae, nisi aliquid profundius sermo iste significet, ut intelas Deo ex his qui credunt; primitiae autem apud illos judicentur non in his qui tempore primi sunt, sed qui virtutibus et meritis praecellunt: quorum sciens per Spiritum Paulus electionem erga Ephenetum, et quod ipsum ex omni fidelium numero qui erant in Asia electio invenerit angelorum, appel
Abbreviated transcription (Latin):
saudem meruerint ꝑuenire. Hortat᷑ etiam illud. ut hi qui bonis oꝑibꝰ
in ȩccłiis dant oꝑam: uicem recipiant a frĩbꝰ et honorem. Ut in quibꝰ¬
cumq necessarium fuerit siue spũalibꝰ siue etiam carnalibꝰ officuis. ho¬
norisice habeant᷑. Salutate priscam et aquilam adiutores meosꝰi rł¬
ita scriptumẽ. Post hȩc aut̃ disceilens paulus ab athenis uenit corm¬
thum: et inuento ibi quodam iuidȩo nomine aquila pontaco genere¬
artificii: mansit apd eos et oꝑabant᷑ simul. Erant enim artifices tab¬
naculoꝵ: hoc ẽ. sutores. Nec mirum si priscam paulus inepłis scribit.¬
rinthum uenerant: rursus edicti cessante scuitia. romam regressi salu-¬
tentur a paulo. Quos tamen aparet uideoꝵ insidiis paulo ꝑiclitante se¬
inecipsos obiecisse. ut ille liber abscedet. Hoc aut̃ eciason quidam se
eggo gr̃ãs ago. s et uniuerse ȩcdȩ gentium. Unde apparet eosof¬

Expanded text:
laudem meruerint pervenire. Hortatur etiam illud, ut hi qui bonis operibus laudem meruerint pervenire. Hortatur etiam illud, ut hi qui bonis operibus in Ecclesiis dant operam, vicem recipiant a fratribus et honorem, ut in quibuscunque necessarium fuerit, sive spiritalibus, sive etiam carnalibus officiis, honorifice habeantur. stolorum: Post haec autem descendens Paulus ab Athenis, venit Corinthum , et invento ibi quodam Judaeo, nomine Aquila, Pontartificii mansit apud eos, et operabantur simul, erant enim artifices tabernaculorum , hoc est, sutores. cepto Caesaris, Corinthum venerant, rursus edicti cessante saevitia, Romam regressi salutentur a Paulo; quos tamen apparet Judaeorum insidiis Paulo periclitante semetipsos objecisse, ut ille liber abscederet. Hoc autem et Jason quidam fecego gratias ago, sed et universae Ecclesiae gentium. Unde apparet eos of
Abbreviated transcription (Latin):
usq et̃ ⁊ psi Et hic apłica auctoritate docet etiam femina̾ inmniniste¬
rio eccłȩ constiti: in quo officio positam feben apd eccłam quȩ ẽ. ten¬
chris. paulus magna cum laude et commendatione ꝓsequit᷑. E nume¬
rans etiam gesta ipsiꝰ p̃clara et dicens.: Duia intantum om̃ĩbꝰ astitit
hoc ẽ. in necessitatibꝰ presto fuit: ut etiam mͥ ipsi in necessitatibꝰ me¬
is apłicisq laborib tota deuotione mentis astiterit. Sumle aut̃ op̃
eiꝰ dixit ospitalitati loth: Qui dum semꝑ ospites fusciꝑet. meruit
aliquando et angłos ospitio susciꝑe. Similit̃ et abraham dum sem¬
ꝑ occurrit ospitibꝰ: meruit ut et dĩ cum angłis deuert̃et ad tabna¬
culum ciꝰ. Ita et hȩc religiosa feben dum asstat om̃ib obsequitur.
Assistere et obsequi. eciam apło meruit. Et idõ locus hic duo parit̃
docet habi ut diximꝰ: feminas ministras inȩcda. et tales debe assumi
inministerium quȩ astiterint multis. et ꝑ bona officia usq ad apłicã

Expanded text:
us apostolica auctoritate docet etiam feminas in ministerio Ecclesiae constitui. In quo officio positam Phoeben apud Ecclesiam quae est Cenchris, Paulus magna cum laude et commendatione prosequitur, enumerans etiam gesta ipsius praeclara, et dicens, quia in tantum omnibus astitit, hoc est, in necessitatibus praesto fuit, ut etiam mihi ipsi in necessitatibus meis apostolicisque laboribus tota devotione mentis astiterit. Simile autem opus ejus dixerim hospitalitati Lot, qui dum semper hospites suscepit, meruit aliquando et angelos hospitio suscipere . Similiter et Abraham, dum semper occurrit hospitibus, meruit ut et Dominus cum angelis diverteret ad tabernaculum ejus . Ita et haec religiosa Phoebe, dum astat omnibus et obsequitur, assistere et obsequi etiam Apostolo meruit. Et ideo locus hic duo pariter docet et haberi, ut diximus, feminas ministras in Ecclesia, et tales debere sumi in ministerium, quae astiterint multis, et per bona officia usque ad apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut columbas. et prudentes sicut serpentes. Qđ̾ si aliquis nob ex ifi¬
delibꝰ argute occurrat. et dicat quomodo potest idem ipse et sapiens
ct̃. et stultꝰ. dicemꝰ ad eum. Respice ad artes istas quȩ in usu hominum
fabrili insipientissimꝰ inuenit᷑: uł rursum sapientissimꝰ gubnator quo¬
modo in arte medicine inuenitur insipicns. Siegͦ possibile ẽ. in his
quȩ ad dm̃ ꝑtinent eẽ. sapientem: et in his quȩ ad scłm ꝑtinent insi¬

Expanded text:
sicut columbas, et prudentes sicut serpentes . Quod si aliquis nobis ex infisicut columbas, et prudentes sicut serpentes . Quod si aliquis nobis ex infidelibus argute occurrat et dicat, Quomodo potest idem ipse et sapiens esse et stultus? dicemus ad eum, Respice ad artes istas, quae in usu hominum sipientissimus invenitur; vel rursum sapientissimus gubernator quomodo in arte medicinae invenitur insipiens: sic ergo possibile est in his quae ad Deum pertinent esse sapientem, et in his quae ad saeculum pertinent insi
Abbreviated transcription (Latin):
plus exquirere. et ꝓfundius cogitare quid faciam boni. sta ut etiam si
impediam ꝑ alicuiꝰ maliciam ab oꝑt bono. nos si sapientes sumꝰ exco¬
gittm quomodo si op̾ bonum non possumꝰ uł sermonem bonũ ꝓstramꝰ.
Qđ si nec hoc licet uocum saltem bonum et animũ de monstremꝰ. Sic
malicia pulsam̃ inuiria non simꝰ callidi et uersuti. artes et argum̃ta
querentes quibꝰ redde malum ꝓ malo. et nequitiam ꝓ nequitia debe¬
amus s in tali loco meminisse debemꝰ illus scͣnͣtię que dicit. Siquis
uult sapiens eẽ. apđ dm̃: stultꝰ fiat in hoc mundo. Simꝰ ergo stulti
accipientes inuriam et non reddentes: ut sapientes fimꝰ apđ dm̃
qui dixit mͥ umdictam ego retribuam dic̃ dñis. Namde impiis et
ierennias dicit. Sapientes st̃ ad male faciendũ: bene aut̃ facere nes¬
ciunt. Qd hoc respicit et illud qđ dñs dixit: simplices debe nos eẽ.

Expanded text:
plus exquirere, et profundius cogitare quid faciamus boni, ita ut, etiamsi plus exquirere, et profundius cogitare quid faciamus boni, ita ut, etiamsi impediamur per alicujus malitiam ab opere bono, nos si sapientes sumus excogitemus quomodo si bonum opus non possumus, vel sermonem bonum proferamus: quia si nec hoc licet, votum saltem bonum et animum demonstremus. Sic malitia et injuria, non simus callidi et versuti artes et argumenta quaerentes, quibus reddere malum pro malo, et nequitiam pro nequitia debeamus. Sed in tali loco meminisse debemus illius sententiae, quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo . Simus eaccipientes injuriam et non reddentes, ut sapientes simus apud Deum, qui dixit: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus ; nam de impiis et Jeremias dicit: Sapientes sunt ad malefaciendum, bene autem facere nesciunt . Ad hoc respicit et illud quod Dominus dicit, simplices debere nos esse
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui exerteri in diuinis litteris negligunt: ex quibꝰ solis huiꝰ modi exa¬
minationis agnoscendo discritio ẽ. Continuo ergo in breui. spetiem
ꝓposite distinctionis ostendit. et dic̃. Qm̃ quidem facilis et indiscreta
ẽ. urã obęhentia: accipie qđ seruare qđ cauere debeatis. Uolo in ꝗͥt
uos sapientes ct̃. in bono: et simplices in malo. Simile ẽ. hoc illidicto
qđ ad corinthios scribit dicens: Malicia paruuli estoͣ ut sensibꝰ ꝑfecti
sicis. S et illud qđ dñs ait. Quia filii scłi huiꝰ prudentiores st̃ quam
filii lucis in generatione sua: huic conuenit dicto. F ilũ enim scli huiꝰ
inueniunt in ea. unde plus noccant et uchementiꝰ ledant. In bono
aut̃ stulti st̃. Uix enim inueniunt quid faciant boni. E contrario ũ pau¬
lus uult nos sapientes et̃. in bono. hoc ẽ semꝑ aliquid plus inuenire.

Expanded text:
hi, qui exerceri in divinis litteris negligunt, ex quibus solis hujusmodi exahi, qui exerceri in divinis litteris negligunt, ex quibus solis hujusmodi examinationis agnoscenda discretio est. Continuo ergo in brevi speciem propositae distinctionis ostendit, et dicit, quoniam quidem facilis et indiscreta est vestra obedientia, accipite quod servare, quod cavere debeatis: volo, inquit, vos sapientes esse in bono. Simile est hoc illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Sed et illud quod Dominus ait: Quia filii hujus saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in generatione sua . Huic convenit dicto: Filii autem saeculi hundius et subtilius inveniunt in ea, unde plus noceant et vehementius laedant. In bono autem stulti sunt: vix enim inveniunt quid faciant boni. E contrario vero Paulus vult nos sapientes esse in bono, hoc est semper plus invenire aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
dientiam sui p̾bet. Cum uͦ didicerit quȩ st̃ utilia: habens paratũ
obedientie bonum. continuo iter ꝑ eam uirtutis ascendit. Gaudet
ergo paulus suꝑ obȩdientes: certꝰ qđ cum docuerit cos. non uulgariobȩ¬
dientia qͣm in caute hominibꝰ p̃bent uti debe. s illa sola qua obȩdire
oporcet dõ magis qͣm hominibꝰ. relictis cȩteris ipsa sola utent᷑. Nam
et re uera non ẽ. parue discretionis s ꝓbabił et exercitãssimi uidicis
scire: cui uerbo cui ue oꝑi obediendum sit. et cui renitendũ. deniq
ipse dñs in euangłiis dicit. Intendite uob̾ ab his qui uenunt aduos inues¬
timentis ouium : intus aut̃ st̃ lupi rapaces. Et idõ uigilans sensus et in¬
tenta mens requirit᷑: quş ꝓbare nouent uł ouis in ꝓpatulo simplicita¬
tem. uł lupi latentes rapacitatem. Unde et uide q̃m ꝓximi ꝑiculis siant.

Expanded text:
dientiam sui praebet. Cum vero didicerit quae sunt inutilia, habens paratum dientiam sui praebet. Cum vero didicerit quae sunt inutilia, habens paratum obedientiae bonum, continuo iter per eam virtutis ascendit. Gaudet ergo Paulus super obedientes, certus quod cum docuerit eos non vulgari obedientia quam incaute omnibus praebent uti debere: sed illa sola qua obedire oportet Deo magis quam hominibus, relictis caeteris, ipsa sola utantur. Nam et revera non est parvae discretionis, sed probabilis et exercitatissimi judicii, scire cui verEvangelio dicit: Attendite vobis ab his, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces ; et ideo vigilans sensus, et intenta mens requiritur, quae probare noverit, vel ovis in propatulo simplicitatem, vel lupi latentem rapacitatem. Unde vide quia proximi periculis fiant
Abbreviated transcription (Latin):
et honorem ab auditoribꝰ querens. an mercedem a dño ꝓ instructione
et ꝓfectu discentium sꝑans. Subtiliter sane paulus indiseretã et faci¬
lem romanoꝵ obedientiam notat: eamq asserit ubiq non laudatã
s ꝓuulgatam. S ne cos rursumꝰ ꝓhoc aptius castigarit. in obedientes
efficent addit. In uob ergo giudeo. S dices quomꝰ ulgarẽ in eis notat
obedientiam. cum dicat se gaude in eis: Primo quidem alius ẽ. no¬
tart uitium aliud homines. Potest enim fieri. ut gaudeat inhis in
nunbꝰ multa alia bona dep̃henderat. Uitium aut̃ qđ ei displicuerat
notet : ne putet᷑ et etiam ipsum cum cęc̃is placuisse. Potest aut̃ et ꝓco
dixisse apłs gaudẽ se in cis qđ qui in obȩdiens e. neq ad malum
neq ad bonum trahi potest. Qui uero obędiens siquidem ad imiiti¬
lia trahat᷑: imꝑitiȩ culpasit. Ignorat enm mutilia ct̃. ta quibꝰ obe¬

Expanded text:
et honorem ab auditoribus quaerens, an mercedem a Domino pro instructione et honorem ab auditoribus quaerens, an mercedem a Domino pro instructione et profectu discentium sperans. lem Romanorum obedientiam notat, eamque asserit ubique non laudatam, sed pervulgatam: sed ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, inobedientes efficeret, addit, in vobis ergo gaudeo; sed dicis, Quomodo vulgarem in eis notat obedientiam, cum dicat, se gaudere in eis? primo quidem aliud est notare vitium, aliud homines: potest enim fieri, ut gaudeat in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem quod ei displicuerat notat, ne utetur ei etiam ipsum cum caeteris placuisse. Potest autem et pro eo dixisse Apostolus gaudere se in eis, quod qui inobediens est neque ad malum, neque ad bonum trahi potest: qui vero obediens, si quidem ad inutilia trahatur, imperitiae culpa sit; ignorat enim inutilia esse ea, quibus obe
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑspiciant qui sunt qui dissensiones et offendicula in eccłus gerent.
et aheni suit ab illa beatitudine qͣm dĩ reꝓmisit. B eati pacifici qm̃ ip
si filu dei uocabunt᷑. hoc enim inquit ut pacisi ͤfitis. ad nõ ꝑ euagłium
didicistis. Dissensiones uͦ commouere uł scandala: pret̃ doctrinã ẽ. qͣm
uos didicistis. Et idõ alienus uob̃ sit nec omĩno recipiat᷑ int̾ uos quicer¬
tamina commnouet. qui serit uirgia qui lites excitat: et studia contenti¬
unt: s suo uentri. Sedet quid causȩ sit qua uirgia in ęccłus suscitantur
grãm cum om̃i adulatione et deceptione : nonut in uerbo dei edificet
animas ad uirtutem: s ut ad ulatoriis dulcibꝰq sermonibꝰ ꝑmanere. uł
etiam ꝓficere eas hortent᷑ inuitiis. laudantes et benedicentes caquȩ cor¬
reptione digna st̃. ponentes lucem tenebras et tenebras lucem: dulce
amarum et amarum dulce. Et in his seducunt corda in nocentiũ Et idõ

Expanded text:
et perspiciant, qui sint qui dissensiones et offendicula in ecclesiis generent, et alieni sint ab illa beatitudine, quam Deus promiserat. Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; hoc enim, inquit, ut pacifici sitis, a Domino per Evangelium didicistis; dissensiones vero commovere vel scandala, praeter doctrinam est, quam vos didicistis, et ideo alienus vobis sit, nec omnino recipiatur inter vos, qui certamina commovet, qui serit jurgia, qui lites excitat, et studia contenti non serviunt, sed suo ventri. Sed et quid causae sit quia jurgia in Ecclesiis suscitantur gratiam, cum omni adulatione, et deceptione, non ut in verbo Dei aedificent animas ad virtutem, sed ut adulatoriis dulcibusque sermonibus permanere, vel etiam proficere eas hortentur in vitiis, laudantes et bona dicentes ea quae correptione digna sunt, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem, dulce amarum, et amarum dulce , et in his seducunt corda innocentium; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Uidet᷑ gͦ indicare dec̾o  qđ uir fuerit ospitalis. qui non solum pau¬
lum ac singłos quosq aduentantes corinthum ospitio receꝑit: Sedet
ȩccłȩ uniũsȩ in domo sua conuenticulum ipse p̃buerit. Fertur sauę¬
traditione maioꝵ: qđ hic gauis priꝰ ep̃s fuerit thesalonicensis ȩccłȩ
nupeisadiuitatis ostendi: s non puto ex hoc officio magnoꝑe paulus
mentionem sui in epła sua fecerit: nisi forte aliquid in co ampluis
sensit. et arcarium cum idest dispensatorem illius ciuitatis dixerit
cuiꝰ artifex et conditor ds̃. et idõ net nomen posuerit euius ciuntias
s tantummꝰ eum arcarium nominauerit. Utrum gͦ tali modo aliquo. an
uero simplicit̾ magis quomͦ uidendum sit et nichil ꝓbabius in pauli
literis requirendum: considato qui legis. Ei aut̃ qui potẽs est uoscon¬

Expanded text:
utem indicari de Gaio, quoniam hospitalis fuerit, ut non solum Paulum ac singulos quosque adventantes Corinthium hospitio receperit, sed et Ecclesiae universae in domo sua conventiculum praebuerit. Hoc etraditione, quod hic Caius primus episcopus fuerit Thessalonicensis ecclesiansator civitatis ostendi. Sed non puto quod ex hoc officio magnopere Paulus mentionem ejus in Epistola sua fecerit, nisi forte aliquid in eo amplius sensit, et arcarium eum, id est dispecujus artifex et conditor Deus, et ideo nec nomen posuerit cujus civitatis, sed tantummodo eum arcarium nominaverit. Utrum ergo tali modo aliquo, an vero simpliciter magis accipiendum sit, nihil potius in Pauli litteris requirendum, tu considerato qui legis. Ei autem qui potens est vos con
Abbreviated transcription (Latin):
in dno glorietur. Quomͦ aut̃ culpabilis sit gloriatio om̃is quȩ extra xp̃n
ẽ: uerbi causa indiuitiis uł honoribꝰ scłi. uł sapientia mundi. uł cȩce¬
ris arcibꝰ quȩ extra xp̃m st. supra iam latius disseruimꝰ. Sciendum sanc

Expanded text:
in Domino glorietur. Quomodo culpabilis sit gloriatio omnis, quae extra Christum in Domino glorietur. Quomodo culpabilis sit gloriatio omnis, quae extra Christum est, verbi causa, in divitiis, vel honoribus saeculi, vel sapientia mundi, et caeteris a
Abbreviated transcription (Latin):
ne macusa in eẽt hostiȩ nec untu ꝑatio mintiũ. ut posset acc̾epta eẽ. dõ
et grata: ita et qui euangłium scĩficat et uerbum dei annintiat cura¬
re omnmodis debet nequa in p̃dicando macła. ne qđ in docendo uitiũ
nequa in magesterio culpa nascat᷑: s ut ita dixerim si fieri potest semet
primo ĩ molet. se primum intiĩs iugulet. sua pri peccato membra mor¬
tificet: ut non solum doctrina. s et uitã suo exemplo discipłoꝵ saluet. et
fons. sp̃c sci ẽ. Et idõ oblatio gentium paulo scĩficante offert᷑. nontam̃ ꝓpt̃̾
in xp̃o iħu ad dm̃. Non enim audeo aliquid loqui eoꝵ quȩ ꝑ me non
atio adm̃ non ẽ: nisi illa quȩ ẽ. in xp̃o iħu. Sine xp̃o aut̃ głari indõ
tale ẽ. quale siquis dicat posse se habere głam apd dm̃ sine iusticia
glorificatio ad dm̃. Simile ẽ. aut̃ illi qđ in aliis ipse dic̃ Qui aut̃ głat᷑

Expanded text:
ne macula inesset hostiae, ne vituperatio, ne vitium, ut posset accepta esse Deo ne macula inesset hostiae, ne vituperatio, ne vitium, ut posset accepta esse Deo et grata: ita et qui Evangelium sacrificat, et verbum Dei annuntiat, curare omnimodis debet, ne qua in praedicando macula, neque in docendo vitium, neque in magisterio culpa nascatur: sed, ut ita dixerim, si fieri potest, semetipsum primo immolet, se primum vitiis jugulet, sua ipsius peccata prior mortificet, ut non solum doctrina, sed et vitae exemplo discipulorum salutem fons Spiritus est, et ideo oblatio gentium, quae Paulo sanctificante offertur, non per obserin Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non atio ad Deum non est, nisi illa quae est in Christo: sine Christo autem gloriari in Deo tale est, quale si quis dicat posse se habere gloriam apud Deum sine justitia, gloriatio ad Deum. Simile est hoc illi, quod in aliis ipse dicit: Qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
umũsa cognouerit: cum ipse paulus aquo scientiȩ nob sermo tranffu¬
sus ẽ. ex paret se dicat scribe et ex parte cognoscere. Ego tamen
arbitror qđ qͣmuis etiam ipse paulus ex parte se scirc fateat᷑: plura
tam̃ et multa plura scierit qͣm scripserit. Tanqͣm enim qui ipse multa
sciret: nec tanien auderet multa ꝓferre. audatiam sibi fuisse dicit.
ut aliqua saltem scripture committ̃et. Qđ uͦ ait cominemorans uos
ta st̃. De grã aut̃ quam sibi datam paulus cominemorat: supra iam
diximus quam gr̃am ob hoc sibi datam dicit: ut sim inquit ministrans
pltnt a noħ posset dici. tamen putamꝰ dici scificans cuangłium dei. P
qđ ostendditur pontificale opus cẽ. annuntiare cuangliumdei. Idcir¬
co demiq subumgit ut fiat oblatio gentium accepta scĩficata in spũ
scõ. Sicut ergo pontifices cum offerebant necessariocis erat ꝓuidendũ

Expanded text:
universa cognoverit, cum ipse Paulus, a quo scientiae nobis sermo transfuuniversa cognoverit, cum ipse Paulus, a quo scientiae nobis sermo transfusus est, ex parte dicat scribere, et ex parte cognoscere. Ego tamen arbitror quod, quamvis etiam ipse Paulus ex parte se scire fateatur, plura tamen et multo plura scierit, quam scripserit: tanquam quod ipse multa sciret, nec tamen auderet et multa proferre, audaciam sibi fuisse dicit, ut aliqua saltem Scripturae committeret. Quod vero ait, Commemorans vos ta sunt. De gratia autem quam sibi datam Paulus commemorat, supra jam diximus. Quam gratiam ob hoc sibi datam dicit, Ut sim, inquit, ministranplene a nobis, posset tamen dici sacrificans Evangelium Dei: per quod ostenditur pontificale sacrificale opus esse annuntiare Evangelium. Idcirco denique subjungit, Ut fiat oblatio gentium accepta, sanctificata ssario eis erat providendum
Abbreviated transcription (Latin):
sim ministrans xpõ iħu ingentibꝰ. scĩficans cuanglium dei ut sit obla¬
tio gentium accepta scĩficata in spũ scõ. Tanqͣm qui conscius sit sibi in
omm textu epłȩ. dum ad cos int̾dum qui excircumcisione. st̃. int̾dum
uero adeos qui ex gentibꝰ credider̃ faceret uerbũ. Qđ non nulla etiam
de secretioribꝰ mysterus ꝓsundioribꝰq contigerit. et studio reddende
rationis plura quȩ habebant᷑ in occultis pateꝰ ferit. Licet in singłis dis¬
pensationem uerbi cauta moderatione seruauerit: et ex aliqua parte
indicans. ex multa rursum parte contexerit.Idcirco dicit. Nuda¬
tius aut̃ scripsi uob̾ ex parte: tanqͣm cominemorans uosꝑ grãm quȩ
data ẽ michi. Audis apłm dicentem ex parte scripsi. Unde neq nob
aliquis succenseat. si ministerioꝵ diuinoꝵ rationem explanart aliqͥ¬
dum non ualemꝰ: cum audiat cum qui nob̾ hȩc ipsa tradidit ex paree
tradidisse. Neq quisqͣm subscientiȩ titulo ita inflatꝰ incedat tanquã

Expanded text:
u in gentibus: sanctificans Evangelium Dei, ut fiat oblatio gentium accepta, et sanctificata in Spiritu sancto. Tanquam qui conscius sit sibi in omni textu Epistolae, dum ad eos interdum qui ex circumcisione sunt, interdum vero ad eos qui ex gentibus crediderunt faceret verbum, quod nonnulla etiam de secretioribus mysteriis profundioribusque contigerit, et studio reddendae rationis plura quae habebantur in occultis patefecerit, licet in singulis dispensationem verbi cauta moderatione servaverit, et ex aliqua parte indicans, ex multa rursum parte contexerit, idcirco dicit: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos per gratiam quae data est mihi. Audis Apostolum dicentem, ex parte scripsi? Unde neque nobis aliquis succenseat, si mysteriorum divinorum rationem explanare aliquantum non valemus, cum audiat eum qui nobis haec ipsa tradidit ex parte tradidisse: nec quisquam sub scientiae titulo ita inflatus incedat, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
erga affectum teneatꝰ apłs: sciant etiam ipsum id habe ꝓpositum ñ
gro satis fieri s ex parte inquit. Premonet enim qđ in om̃ibꝰ euangłi¬
tandi necessitas p̃ferendasit. Bene aut̃ his quos non dum scdm car¬
nem uidat. et ad quos nondum in corpore aduenerat: p̃sentiam
sui et remorationem moderatius pollicet᷑. Desiderabiliꝰ enim suscipim
bona quȩ cito metimꝰ auftrenda. Securius uero negligimit qđ re¬
tentaturos nos dutius credimꝰ. Intantũ aut̃ erga se romanoꝵ itihautrit
affectum. et morationem suam in ipsoꝵ arbitrio collocat: utidicat
se ab ipsis deducendum ad ispaniam. et tunc deducendũ cum ipsis
priꝰ in amore satisfecerit. In quo utiq si ꝓpensiores extiterint: demo¬
randi diutiꝰ causas ipsi apło clabunt. N unc uͦ ꝓficiscar in ierłm mi¬

Expanded text:
erga affectum teneantur Apostoli, sciant etiam ipsum id habere propositi,erga affectum teneantur Apostoli, sciant etiam ipsum id habere propositi,gra satisfieri, sed ex parte inquit. Praemonet enim quod in omnibus evangelizandi necessitas praeferenda sit. Bene autem his quos nondum secundum carnem viderat, et ad quos nondum in corpore advenerat, praesentiam sui et remorationem moderatius pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona, quae cito metuimus auferenda: securius vero negligimus, quae retenturos nos diutius credimus. In tantum autem erga se Romanorum nutrit affectum, et remorationem suam in ipsorum arbitrio collocat, ut dicat se ab ipsis deducendum ad Hispaniam, et tunc deducendum, cum ipsis prius in amore satisfecerit, in quo utique si propensiores exstiterint, demorandi diutius causas ipsi Apostolo dabunt. Nunc igitur proficiscar in Jerusalem mi