comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabor cum lucerna omnia loca ciuitatis in
quib abscondi potuerunt: etiam cloacas
& obscuras speluncas: ut nullus possit estu¬
gere. Hoc qui subũsionem aromanis fac¬
tam legerint: ita gestum inuenient. Uisi¬
tabit etiam suꝑ uiros defixos infecib suis:.
hoc est qui in corporis uirib confidunt.
Despectiue enim uires corporis: feces uocat. Siue
defixos in fecib peccatores uocat: qui consuetu¬
dine peccandi defixi sunt in suis illecebris:. nec
ab eis penitendo ablui uolunt. hi tales dicĩt.
non faciet bene dominus: et non faciet male:

Expanded text:
tabor cum lucerna omnia loca civitatis, in quibus abscondi poterunt, etiam cloacas et obscuras speluncas, ut nullus possit effugere. Hoc, qui subversionem a Romanis factam legerit, ita gestum inveniet. Visitabit etiam super viros defixos in faecibus suis, hoc est, qui in corporibus confidunt. Despective enim fortitudinem corporis faeces vocat. Sive defixos in faecibus vocat peccatores, qui consuetudine peccandi, defixi sunt in suis illecebris, nec ab eis poenitendo ablui volunt. Hi tales, « qui dicunt in cordibus suis: Non faciet bene Dominus, et non faciet male
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est intellectum et
eloquium: ut quicquid mixtum est
stagno. uł plumbo: camino dñi exurat᷑.
et purum aurum argentumq remaneat.
Et purgabit filios lec

Expanded text:
hoc est, intellectum et eloquium, ut quidquid mistum est stanno vel plumbo, camino Domini exuratur, et purum aurum argentumque remaneat. « Et purgabit filios Le
Abbreviated transcription (Latin):
ubi feruor dilectionis et splendoris et̾n
diuine scilicet uisionis est sacietas. De qͣ
psalmista. Saciabor cum manifestabit᷑ glo¬
ria tua. Remmon qͦq interp̃tat᷑ malogra¬
natum que ẽ. arbor cuius pomũ pulcher¬
rimũ plenum granis. que continent᷑ diui¬
sis cellulis quib dam m̃branulis cortice pu¬
niceo. fertur autẽ feruores stomachi sana¬
re et corruptum uentrem purgare: om̃ĩb¬
q uiscerib prodesse. Hec speciositas pomi
conuenit eccłie: in rubore uerecundie et¬
pudicitia. Ingranoꝵ ordine: gradus et mẽ-¬
bra totius eccłiastici corporis ꝑsingula
officia distributa designant᷑. De colle autẽ
remmon incipiunt fines eccłie ÷ quia ab
humilitate et aminorib in choat: ut ordo
eccłiasticus quib dam profectib construatur.
Exaltabitur ergo incipiens acollib: et
habitabit in loco suo in statione ꝑfectioĩs
De hoc loco psalmista. In loco inquit pas

Expanded text:
ubi fervor dilectionis et splendoris aeterni, ubi fervor dilectionis et splendoris aeterni, divinae scilicet visionis societas, de qua Psalmista: « Satiabor cum manifestabitur gloria tua. » Rhemmon quoque interpretatur malogranatum, quae est abror, cujus pomum pulcherrimum, plenum granis quae continentur diversis cellulis, quibusdam membranulis cortice puniceo. Fertur autem fervores stomachi sanare, et corruptum ventrem purgare, omnibusque visceribus prodesse. Haec speciositas pomi convenit Ecclesiae in rubore verecundae pudicitiae in granorum ordine, gradus et membra totius ecclesiastici corporis per singula officia distributa. De colle autem Rhemmon incipiunt fines Ecclesiae, quia ab humilitate et a minoribus inchoat, ut ordo ecclesiasticus quibusdam profectibus construatur. Exaltabitur autem incipiens a collibus, et habitabit in loco suo in statione perfectionis. De hoc loco Psalmista dicit: « In loco inquit pas
Abbreviated transcription (Latin):
misticum ꝑscrutem᷑: et que illi de t̾rena ie¬
rusalem confingunt: int̾p̃tem᷑ de suꝑna
et celesti. Cum enĩ fuerit dñs iħc rex suꝑ om¬
nem terram et nomen eius unum ut ipse
solus in uocetur et colatur ds̃ omni falsa
religione sublata: implecumq fuerit
quod psalmista ad dñm dicit dñe dñs nr̃¬
omĩs t̾ra ad desertum : id est gens iudeoũ
in credula erit sicut quondam fuerant
gentes que uocantur desertum: & notici¬
locum illum habebunt : quem quondam
habuenint iudei. Hinc ꝑ ysaiam dicitur.
Conu̾tetur libanꝰ in chermel: & chermel
insaltũ reputabit᷑. Reuertetur autẽ de col-¬
le remmon: adaustrũ ierłm. Remmon in¬
terpͣtat᷑ excelsum uel malogranatũ: ꝑ quod
significat᷑. quia eccł̃ia que ẽ. ierłm de deser¬
to consurgit ad colles: et de collib ad excelsa:
ꝓficiendo de uirtute iniurtutẽ. Nec hoc fine
contenta ꝑueniet adaustralem plagam:

Expanded text:
mysticum perscrutemur, et quae illi de terrena Hiemysticum perscrutemur, et quae illi de terrena Hierusalem confingunt, interpretemur de superna et coelesti. Cum enim fuerit Dominus Jesus rex super omnem terram, et nomen ejus unum, ut ipse solus invocetur et colatur Deus, omni falsa religione sublata, impletumque fuerit quod Psalmista ad Dominum dicit: « Dominomnis terra ad desertum, id est gens Judaeorum incredula erit, sicut quondam fuerant gentes quae vocantur desertum, et notitiistum locum illum habebunt apud Deum, quem quondam habuerunt Judaei. Hinc per Isaiam dicitur: « Convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur. » Revertetur autem de colle Rhemmon ad austrum Hierusalem. Rhemmon interpretatur excelsum, vel malogranatum, per quod significatur quod Ecclesia, quae est Hierusalem, de deserto consurget ad colles, et de collibus ad excelsa proficiendo de virtute in virtutem, nec hoc fine contenta, perveniet ad australem plagam,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec omĩa dextructio¬
ne ierłm terrene. & de aquarũ egressione
que adutiumq defluunt mare iudei et here¬
licit̾ regnaturos: in fine seculi sibi repmittũt
et gẽmata regnau̾it. iam non sint idola nec
diuersa cultura: sed ent dñs unus: et ipse
solus nominabitur: et omnis t̾ra reu̾tetur
ad antiquũ statũ: qͣndo omĩs t̾ra inculta &
deserta erat. Ponuntq uocabula locorum
aquo loco usq ad quẽ locũ ierłm edificanda
sit: iudelicet de colle remmon usq ad austrũ
ierłm. Et exaltabitur in pͥstino aporta ben¬
iamin usq adportam anguloꝵ: et aturre
a nanehel usq adtorcularia regis. Et anathe¬
ma ñ erit: id est nullus hostium metus nul¬
lus impetus: sed sedebit secura et ociosa ie¬
rusalem in pace. Anathema autẽ grecum
u̾bum est: latine alienatio dici potest. Trac-¬
tus autẽ sermo areb quas homines uota
sursum ponendo. uel suspendendo. Hec
illi adlitteram futura suspicant᷑. Nos sensũ

Expanded text:
tructione Hierusalem terrenae, et de aquarum egressione, quae ad utrumque defluant mare, Judaei et haereliciter regnaturos in fine saeculi sibi repromittunet gemmata regnaverint, jam non sint idola, nec diversa cultura, sed erit Dominus unus, et ipse solus nominabitur, et omnis terra revertetur ad antiquum statum, quando omnis terra inculta et deserta erit. Ponunturque vocabula locorum, a quo loco usque ad locum Hierusalem aedificanda sit, videlicet de colle Rhemmon usque ad austrum Hierusalem, et exaltabitur in pristino a porta Benjamin usque ad portam angulorum, et a turre Ananehel usque ad torcularia regis. « Et anathema non erit, » id est nullus metus, nullus hostium impetus, sed sedebit secura et otiosa Hierusalem in pace. Anathema autem Graecum est verbum, Latine alienatio dici potest. Tractus autem sermo a rebus, quas homines vota sursum ponendo, vel suspendendo. Haec illi ad litteram futura suspicantur, nos sensum
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem talis comunctio. Sume tibi aboldai
et a tobia ⁊abidara qͥ uenert̃ de babilonia et su¬
mes sub audis ab eis munera que offeriuit᷑.
aurum et argentum. Et intrabis in domũ
iosie filii sophonie: et facies ibi coronas auro
argentoq distinctas: et unam ex his pones
suꝑ iħm filium iosedech sacerdotem. Et lo¬
queris ad eum. Ecce uir. oriens nomen eius.
Et subter eum orietur. id est repente succres

Expanded text:
Est autem talis conjunctio: Sume tibi ab Holdai et a Tobia et ab Idaia, qui venerunt de Babylone, et sumes subaudis ab eis munera quae afferuntur, aurum et argentum, et intrabis in domum Josiae filii Sophoniae, et facies ibi coronas auro argentoque distinctas, et unam ex eis pones super Jesum filium Josedech sacerdotem magnum, et loqueris ad eum: « Ecce vir oriens nomen ejus, et subter eum orietur, » id est repente succres
Abbreviated transcription (Latin):
Angelus qui loquebatur in ꝓph̃a egressus de
eo ut aliam ei uisionem ostenderet: p̃cipit
ut leuet oculos admagna contemplanda:
et udeat amphoram. id est mensuram pecca

Expanded text:
Angelus qui loquebatur in propheta, egressus ideo est, ut aliam visionem ei ostenderet. Praecepit ergo ut levet oculos ad magna contemplanda, et videat amphoram, id est mensuram pecca
Abbreviated transcription (Latin):
qua tegebatur eadem plebs. intelligit᷑
dei auxilium: doctrina legis & ꝓpħarũ:
& tu tela angłorum. Que omnia minat᷑
ds omp̃s se ei tollere: nisi penitentiam
agat aꝑpetratis scelerib: ut fiat nuda
plenaꝙ ignominia ueluti olim fuerat
sicut olim inegypto manens. Et¬
nianens. Et ponam eã
quasi solitudinem: et statuam uelut ter¬
ram inuiam.

Expanded text:
qua tegebatur eadem plebs, intelligitur Dei auxilium, doctrina legis et prophetarum, et tutela angelorum. Quae omnia minatur Deus omnipotens se ei tollere, nisi poenitentiam agat a perpetratis sceleribus, ut fiat nuda plenaque ignominia, veluti olim fuit. Esicut olim in Aegypto manens. « Et ponam eam quasi solitudinem, et statuam eam velut terram inviam.
Abbreviated transcription (Latin):
isrłis. Hec est enim scdã iuirga: que appella¬
batur funiculus. Tulit dñs pͥmam uirgam
que appellabatur decora. nationes scilicet
totiuᷤ orbis: quia relicto deo secuti sunt ido¬
la: et ut psalmista dicit omnes declinauerũt¬
simul .i.f. Et quasi exponens que eẽt hec uir¬
ga: ad iunxte
Ut irritum facerem fedus:
enim ut isrł assumptus est ꝓiecta est multitu¬
do gentium: et initum factum ẽ. fedus quod
inieram cum omnib gentib et cognouerum
sic pauꝑes gregis id est fideles ex isrł qui mea
mandata custodiunt e¬

Expanded text:
is, haec enim est secunda virga, quae appellabatur funiculus, tulit Dominus primam virgam quae vocabatur decora, nationes scilicet totius orbis, quia relicto Deo secutae sunt idola, et ut Psalmista dicit: « Omnes declinaverunt, » et quasi exponens quae esset haec virga, adjunxit: « Ut irritum facerem foedus meum, enim ut Israel assumptus est, projecta est multitudo gentium, et irritum factum est foedus quod inieram cum omnibus nationibus, et cognoverunt sic pauperes gregis, id est fideles ex Israel, qui mea mandata custodiu
Abbreviated transcription (Latin):
et contremuit t̾ra afacie eius. Potest simpli¬
citer accipi : quod in consũmatione mundi
montes et colles ueniente dño cõmoue¬
antur. Si enim inpassione sua sol obscuratꝰ
est terra tremuit: multo magis cum insua
buntur omnia. figurate uͦ denuntiat quod
omnis potentatus aut sublimitates homi-¬
num: aut hic ꝑpenitentiam: aut in uidicio
ꝑ distrctam seueritatem ꝓsternantur. ante
furoris eius: subaudis aut ranis aut nullus
Nulla enim erit anima que ñ paueat inui¬
dicio dĩ cum astra quoq non suit munda
in conspettu eiuis. Indignatio eius effusa ẽ.
ut ignis: & petre dissolute sunt abeo. Ad
hoc esfusa ẽ. indignatio eius ut petre hoc
est dura corda hominũ contererent᷑ et sol¬
uerentur ad penitentiam : & inciꝑent hab̃e
cor contritum et humiliatum÷ et efficerent᷑
dei sacrificium: quia sacrificium dño spc
etiam ad suꝑiora iungitur. Et est sensus.
rantes in se. et sciens sꝑantes in se. Cum enĩ
ceꝑit irasci gentib et potentissima regna ua¬

Expanded text:
eo. » Potest simpliciter accipi quod in consummatione mundi et montes et colles, veniente Domino, commoveantur. Si enim in passione ejus sol obscuratus est et terra tremuit, multo magis cum in sua buntur omnia. Figurate vero, denuntiat quod omnis potentatus aut sublimitates montium, id est hominum, aut hic per poenitentiam, aut in judicio per districtam severitatem prosternatur. « Ante furoris ejus? » Subaudis aut rarus, aut nullus. Nulla enim erit anima, quae non paveat in judicio Dei, cum astra quoque non sint munda in conspectu ejus: « Indignatio ejus effusa est ut ignis, et petrae dissolutae sunt ab eo. » Ad hoc effusa est indignatio ejus, ut petrae hoc est, dura corda hominum contererentur, et solverentur ad poenitentiam, et inciperent habere cor contritum et humiliatum, et efficerentur Dei sacrificium, quia sacrificium Deo est etiam ad superiora jungitur. Bonus est rantes in se, et sciens sperantes in se. Cum euim coeperit irasci gentibus, et potentissima regna va
Abbreviated transcription (Latin):
eor. Hec iuxta historam. Sp̃ali uero sensu ci¬
uitates philistinorum quarum p̃nuntiatur
interitus suꝑbiam gentilium designat iuxta
ꝑ̃positam nominum int̾pretationẽ. Hii sunt
habitantes infunculo maris: qui adũsis
fluctib erroꝵ tunduntur. Destructa gͦ eoꝵ
suꝑbia: domus uida hoc est uera eçcle
confessio. in eoꝵ loco incipit habitare. Dum
ꝓ imprietate succedit pietas: iniusticiam ex¬
trudit iusticia suꝑbiam humilitas substernit
Audiui obprobrum moab et blasphemias
filioꝵ ammon

Expanded text:
 Hoc juxta historiam: spirituali vero sensu, civitates Philistinorum quarum praenuntiatur interitus, superbiam gentilium designant, juxta praepositam nominum interpretationem. Hi sunt habitantes in funiculo maris, quia diversis fluctibus errorum tunduntur. Destructa ergo eorum superbia, domus Juda, hoc est vera Ecclesiae confessio in eorum loca incipit habitare, dum pro impietate succedit pietas, injustitiam extrudit justitia, superbiam humilitas sibi substernit. « Audivi opprobrium Moab et blasphemias filiorum Amon
Abbreviated transcription (Latin):
ciat nuditatem eius. Tradunt hebrei hoc loco
rem fabulosam: magis quam ueram. Sedechias
inquit rex captus est anabuchodonosor in rebla-
iuuium regificoluxu celebiaret: iussit ipsi se¬
dechie dare poculum quo uenter potantis sol-¬
ueretur influxum. Sitq introductum ante
ora epulantium: compulsum inuentris stercore
fuisse pollutum. Et hoc est quod dicitur ue qͥ
dedecus sit ad ductus. Unde minatur ei ds:
quod ipse quoq bibiturus sit huiuscemodi
potionem. Sed melius hoc non de catartica
potione: uerum demalis que passurus
erat nabuchodonosor intelligimus. Calix
enim uel potio. inscͥpturs passionem uel
afflictionem solet designare. Inuehitur ergo
ꝓpħa contra regem impium. quod oblitus
sue conditionis. et quasi ipse non eẽt homo.
nec posset pati que aliis inferebat. in ebrraret
omues homines felle et amaritudine maloꝵ.
ut eoꝵ nuditatem. hoc est ignominiam
aspiceret: et ex illoꝵ miseria exaggeraret.
potentiam. Est autem methaphora ebrii

Expanded text:
ciat nuditatem ejus. » Tradunt Hebraei hoc loco rem fabulosam magis quam veram: Sedecias inquiunt rex captus est a Nabuchodonosor in Reblathvivium regifico luxu celebraret, jussit ibi Sedeciae dari poculum, quo venter potantis solveretur in fluxum, sicque introductum, ante ora potantium compulsum, in ventris stercore fuisse pollutum; et hoc est quod dicitur: « Vae qui dedecus sit adductus. Unde minatur ei Deus, quod ipse quoque bibiturus sit hujuscemodi potionem. Sed melius hoc non de cathartica potione, verum de malis quae passurus erat Nabuchodonosor, intelligimus. Calix enim vel potio in Scripturis passionem vel afflictionem solet designare. Invehitur ergo propheta contra regem impium, quod oblitus suae conditionis, et quasi ipse non esset homo, nec posset pati quae aliis inferebat, inebriaret omnes homines felle et amaritudine malorum, ut eorum nuditatem hoc est, ignominiam aspiceret, ut ex illorum miseria suam exaggeraret potentiam. Est autem metaphora ebrii
Abbreviated transcription (Latin):
tempore cum dño auxiliante iuda uigoriã
obtinuerit: proteget dñs habitatores ierłm
qui obsidebantur: et sic omnia mutabur s
in melius: ut qui offendit ex eis dñm et pu¬
tetur uilissimꝰ. sit qͣsi dd̾ id ẽ qͣsi familia reta
et qui indomo ẽ. regia. sit quasi de domo
dei ⁊ id est sicut nuntius dñ in conspectus
eoꝵ: qui eos illo tempore tuidebunt. Abto¬
n sensu. cum dñs eccłiam suam de ꝑse¬

Expanded text:
tempore, cum Domino auxiliante Juda victoriam obtinuerit, proteget Dominus habitatores Hierusalem, qui obsidebantur, et sic omnia mutabuntur in melius, ut qui offenderit ex eis Deum, et putatur vilissimus, sit quasi David, id est quasi familia regia, et qui de domo est regia, sit quasi de domo Dei, id est sicut nuntius Domini in conspectu eorum qui eos illo tempore videbunt. Altiori sensu, cum Dominus Ecclesiam suam de perse
Abbreviated transcription (Latin):
las aromatum: ut pascat᷑ in ortis et lilia
colligat. fiale namq aromatũ recepta tula
sunt sc̃ãrum auimarũ plena uircutum
et mundaꝵ orationũ aromatib : de quib
cotidie dño bonus odor diffunditur. Cũ uͦ
lebetes conu̾si fuerint infialas. et carnalia
sp̃alib ꝑmutata: tunc omnis lebes conse¬
cratus erit dño inierłm et inuda: hoc ẽ.
in eccłia que est uisio pacis: et ubi sunt
confitentes hoc est laudantes dñm. Et
uenient omnes immolantes: et sument
exeis et coquent meis: et non erit merca¬
tor ultra in domo dm̃ exercituũ in die illa

Expanded text:
catur in hortis et lilia colligat. Phialae namque aromatum receptacula sunt sanctarum animarum, plena virtutum et mundarum orationum aromatibus, de quibus quotidie Domino bonus odor diffunditur. Cum ergo lebetes conversae fuerint in phialas, et carnalia spiritualibus permutata, tunc omnis lebes consecratus erit Domino in Hierusalem et in Juda, hoc est in Ecclesia, quae est visio pacis, et ubi sunt confitentes, hoc est laudantes Dominum. « Et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die ill
Abbreviated transcription (Latin):
et erit omnis lebes in ierłm et in iuida scĩfi¬
catus domino exercituũ: lebetes. idẽ. olle
eree inquib coquebant᷑ carnes uictunaꝵ¬
erunt ita sc̃e et ueneratione dignissime sicut
fiale auree: inquib libationes et aromata
dño offerebantur. ꝑquod ostenditur quod
om̃is carnalis traditio et obseruatio iudeoꝵ
conu̾tenda sit in sp̃alem: et uirulentie car¬
seniores habentes cytharas et fialas ple¬
nas odoram̃toꝵ: que sunt in quit oratio¬
nes scõꝵ. Et in canticis canticoꝵ: scđm . lxxͣ.¬

Expanded text:
Et erit omnis lebes in Hierusalem et in Juda sanctificatus Domino exercituum. » Lebetes, id est ollae aereae, in quibus coquebantur carnes victimasanctae et veneratione dignissimae, sicut phialae aureae, in quibus libationes et aromata Domino offerebantur. Per quod ostenditur quod omnis carnalis traditio et observatio Judaeorum convertenda sit in spiritualem, et virulentiae car viginti quatuor seniores habentes citharas et phialas plenas odoramentorum, quae sunt inquit orationes sanctorum, et in Canticis canticorum
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃m inquit dei uirtutem & dĩ sapientiã.
Non habitat interra. hoc est non requies-¬
cit in eoꝵ mentib: qui abetus fide sunt
aliem. De quib ad huc subditur
. Male¬
dictum & mendatium & homicidiũ
& furtum & ad ult̾ium inundauert:

Expanded text:
« Christum inquit Dei virtutem et Dei sapientiam. « Christum inquit Dei virtutem et Dei sapientiam. » Non habitat in terra, hoc est, non requiescit in illorum mentibus, qui ab ejus fide sunt alieni. De quibus adhuc sequitur. « Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furtum, et adulterium inundaver
Abbreviated transcription (Latin):
terrena desiderantib. Quib contrarii st̃ illi
qui celestes appellantur: qui se ꝑ egrinos
& aduenas in hac uita considerantes ad
celestia tendunt. Cum his habitatorib
t̾re dñs iudicium agit: id est damnationi
et̾ne eos tradi ꝑmitcit. Quare autem hoc
faciat: aꝑit subiungens. Non ẽ. enĩ u̾itas.
sed unusquisq cum ꝓximo suo loquitur.
mendatium. Uel non est ueritas: quia
ille qui de se dicit ego sum u̾itas non
habitat incordib eoꝵ. Et non est miscdĩa:
quia subditos ꝑsecuntur: et pupillo
ac uidue non miserentur. Unde etiam
nec ipsi xp̃o peꝑcenint: sed ueluti canes
dicentes. Reus est mortis: & crucifige
crucifige
Et non est scientia dĩ int̾ra.
hoc est fides et cognitio nominis dei. non
est incordib eoꝵ : qui t̾rena solum modo
sapiunt. Uel certe scientia. id est scien¬
tia dei patris. que de se dicit ꝑ salomonẽ.
Ego sapientia habito inconsiliis: & erciditis
int̾sum cogitationib. Et de quo apostolus

Expanded text:
 quibus contrarii sunt illi qui coelestes appellantur, qui se peregrinos et advenas in hac vita considerantes ad coelestia tendunt. Cum his habitatoribus terrae judicium agit, id est, damnationi aeternae eos tradi promittit. Quare autem hoc faciat aperit, subjungens, « Non est enim veritas, » sed unusquisque cum proximo suo loquitur mendacium. Vel non est veritas, quia ille qui de se dicit: « Ego sum veritas, » non habitat in cordibus eorum. « Et non est misericordia, » quia subditos persequuntur, et pupillo ac viduae non miserentur. Unde etiam nec ipsi Christo pepercerunt, sed veluti canes dicentes: « Reus est mortis, » et: « Crucifige, crucifige. » « Et non est scientia Dei. » Hoc est, fides et cognitio nominis Dei non est in cordibus eorum, qui terrena solummodo sapiunt. Vel certe scientia, id est sapientia Dei patris, qui de se dicit per Salomonem: « Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. » Et de quo Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
unum dm̃ corde. ore. et oꝑe confitentes.
& filium: sed simul cum patre unus est bo-
nus deus. De quo dicit dñs discipulis. Si
uos cum sitis mali nostis bona data dare
filiis uñs: quanto magis pater ur de celo

Expanded text:
unum Deum corde et ore et opere confitentes. et Filium, sed simul cum Patre et Filio unus est Deus. De quo dicit discipulis suis: « Si vos, cum sitis mali, nostis bona dare filiis vestris, quanto magis Pate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe ad eos ꝑtinent. qui in aduentu filii
dei sunt reꝑti: licet uixta litceram eis
possint aptari. qui tunc temporis indecẽ
& duab tribub commorabantur: quib
& ꝓph̃a hec loquebatur: ostendens non
fiustra iratum dm̃. tam gratua comini¬
nari et inferre supplicia. que suꝑis
dicta sunt: ut eẽnt scilicet sine rege.
ceterisq in quib eatenus gloriati fcierãt.
Sed quia erant sine ueritate & sine mise¬
ricordia. & sine scientia dei: et maledic-
ablata ipsiq incaptiuitatẽ sunt traditi:
augentes peccata peccatis: & nouis uete¬
ra cumulantes. Ut autem diximus maxime
ad eos referuntur: qui dm̃ in carne uide¬
nint. & audieruint: s ĩ eum credere no-¬

Expanded text:
proprie ad eos pertinent, qui in adventu Filii Dei sunt reperti, licet et juxta litteram eis possint aptari, qui tunc temporis in decem et duabus tribubus commorabantur, quibus et propheta haec loquitur, ostendens non frustra iratum Deum, tam gravia comminari et inferre supplicia quae superius dicta sunt, ut scilicet essent sine rege, caeterisque in quibus eatenus gloriati fuerant. Sed quia erant sine veritate, et sine misericordia, et sine scientia Dei, et maledictuablata, ipsique captivitati sunt traditi, augentes peccata peccatis, et novis vetera cumulantes. Ut autem diximus, maxime ad eos referuntur, qui Deum in carne viderunt et audierunt, sed in eum credere no
Abbreviated transcription (Latin):
Quod iratus dicitur. non est putandum quod
in eum ulla mentis ꝑturbatio cadat: sed ꝑ hoc
innuitur dignos eẽ ira atq uindicta. eosqͥb
hoc dicitur. Hec iratus ulciscitur: qui ad hoc
corripit ut emendet. Unde sequitur. Conuer¬
timini adme. Nam si iratus est cur illos mo¬
uet ut conũtantur : p̃cipit gͦ eis qui de babi¬
lone redierant ut conu̾tantur: ne incipiant¬
sustinere filii quod sustinuerant patres.
Dñs autem exercituũ quod hebraice dicit᷑
sabaoth uocatur: quia sub se habet celestis
milicie exercitus. Tam autem aggeus quam
et zachanas frequentissime dñm exercituũ
appellant: ut eis darent fidutiam qui contͣ
regis ꝑsarum imꝑium. et contra cucum fre¬
quentes hostes templum dñi edificabant.

Expanded text:
Quod iratus dicitur, non est putandum quod in eum ulla mentis perturbatio cadat, sed per hoc innuitur dignos esse ira atque vindicta eos quibus hoc dicitur. Nec iratus ulciscitur, qui ad hoc corripit ut emendet. Unde et sequitur, « Convertimini. » Nam si iratus est, cur eos monet ut convertantur? Praecepit ergo eis qui de Babylone redierant, ut convertantur, ne sustineant filii quod sustinuerant patres. Dominus autem exercituum, quod Hebraice dicitur sabaoth, vocatur quod sub se habet coelestis militiae exercitus. Tam autem Aggaeus quam et Zacharias frequentissime Dominum exercituum appellant, ut eis darent fiduciam, qui contra regis Persarum imperium, et contra Cyrum frementes, templum Domini aedificabant.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. sub auditur cessare faciam. Cum dicit
sollempnitatẽ. unam ꝓ omnib posuit: uł
certe in hoc speciali nomine uult intelligi
festiuitatem pasche ÷ qͣm illi in memoriam sue
liberationis honorifice celebrare soliti erant.
Neomeniam autẽ appellat in nouationẽ lu-¬
ne qm illi ininicio singuloꝵ mensium huiꝰ¬
modi festiuitates cum gaudio colebant: in
sabbatis quoq uacabant ocio et epulis. Ha¬
bebant etiam et alias festiuitates : id est
pentecosten et sollempnitatem dab̃naculoꝵ
dedicationemq templi aliaq his similia gͤ
omnia ablata sunt ab illis: quando ĩ cap-¬
tiuitate positi. neq p̃dictas festiuitates cũ
gaudio scdm ritum suum celebrare: nec
ocio uacare ꝑmittebant᷑. Que omnia abeis
lebrantur. Et corrumpam uineam eius
& ficum eius. grandine scilicet. gelu. atq
ariditate: ut nullam habeat arborem fruc
tem debemus intelligere: que ablata sunt
abeis. Unde & in merore & amarituidine¬
De quib dixit mercedes

Expanded text:
 subauditur, cessare faciam. Cum dicit solemnitatem, unam pro omnibus ponit. Vel certe in hoc speciali nomine vult intelligi festivitatem Paschae, quam illi in memoriam suae liberationis honorifice celebrare consueverant. Neomeniam autem appellat innovationem lunae, quomodo illi in initio singulorum mensium hujusmodi festivitatem cum gaudio colebant. In sabbatis quoque vacabant otio et epulis. Habebant etiam et alias festivitates, id est, Pentecosten, solemnitatem Tabernaculorum, et dedicationem templi, aliaque his similia, quae omnia ablata sunt ab illis, quando in captivitate positi, nec praedictas festivitates cum gaudio secundum ritum suum celebrare, nec otio vacare permittebantur. Quae omnia ab illis esia. « Et corrumpam vineam ejus, et ficum ejus, » grandine scilicet atque ariditate et gelu, ut nullam habeat arborem fructtem debemus intelligere, quae ablata sunt ab eis. Unde et in moerore et in amaritudinede quibus dixit: « Mercedes
Abbreviated transcription (Latin):
buiͦ quia p̾miserat omis sup¬
plicioꝵ quod portare cogebantur: sub iungit
et subaudis n equaqͣm mͥ uicem dilectioĩs
mutue rependistis. Ut enim se habet pro¬
uerbium ⁊ amantẽ non redamare: amoris a¬
ẽ. impendia ꝑdere. Quia diligentẽ se dnm
ñ dilexerant minatur illis penam: ut sen¬
tiant ꝑ tormenta. quem noluerunt sentire
ꝑbeneficia. Sane cum dicit p̃terito tempr̃
dilexi : negat se diligere in presenti: dum pͣ¬
teritam confitetur dilectionem. Cum gͦ dñs
dixisset dilexi uos: illi ea demeritate qua
peccabant responderunt. In quo dilexisti
nos: tanqͣm obliti beneficioꝵ: que innu¬
mera illis p̃stiterat. Quib dñs respondit.
Nonne frater erat esau iacobe ut inquit
taceam cetera. quomͦ uos nuꝑrime deba¬
bilonis captiuitate liberaui: ut hoc et
alia p̾t̾miitam altius repetam: et abipsa
conceptione ur̃a ostendam quomͦ uos dile¬
xenii. Ante qͣm rebecca iacob et esau
pareret: in iacob uos dilexi: in esau autẽ

Expanded text:
 Quia praemiserat onus suppliciorum, quod portare cogebantur, subjungit et subaudis nequaquam vicem mihi dilectionis mutuae rependistis. Ut enim se habet proverbium: Amantem non redamare, amoris est impendia perdere; quia diligentem se Dominum non dilexerant, minatur illis poenam, ut sentiant per tormenta quae noluerunt sentire per beneficia. Sane cum dicit praeterito tempore « dilexi, » negat se diligere in praesenti, dum praeteritam confitetur dilectionem. Cum ergo Dominus dixisset, « Dilexi vos, » illi, ea temeritate qua peccabant, responderunt: In quo dilexisti nos? tanquam obliti beneficiorum quae innumera illis praestiterat. Quibus Dominus respondit: « Nonne frater erat Esau Jacob? » Ut inquit taceam caetera, quomodo vos nuperrime de Babylonis captivitate liberavi, ut haec et alia praetermittam, altius repetam, et ab ipsa conceptione vestra ostendam, quomodo vos dilexerim? Antequam Rebecca Jacob et Esau pareret, in Jacob vos dilexi, in Esau autem
Abbreviated transcription (Latin):
niam tuam. Ad huc nimue comininat᷑
dñs quod ostendat gentib ignominiam
enis. ut illi qui cum ea fornicati sunt ipsi
eam despiciant: et contumeliis afficiant.
sitq omnib in exemplum. Est autem me¬
thaphora adultere mulieris. que cum fue¬
rit dep̃hensa producit᷑ inmedium: et ante
omnium ocłos dampnatur. et fit exemplũ
cet̾is mulienb hec autẽ et ad mundum
tropologice referri possunt: cuius puden¬
da infaciem dñs reuelabit. cum eum faci¬
et uidere errores suos. Ostendit etiam nu¬
ditatem eius gentib: ut intelligant quod
contempnendꝰ ẽ. mundus iste: qui dum
putatur teneri fugit. et nulli amatorum
fidem seruat. Sed cum miseros homines dece¬

Expanded text:
mplum. » Adhuc Ninive comminatur Deus, quod ostendat gentibus ignominiam ejus, ut illi qui cum ea fornicati sunt, ipsi eam despiciant et contumeliis afficiant, sitque omnibus in exemplum. Est autem metaphora mulieris adulterae, quae cum fuerit deprehensa, producitur in medium, et ante omnium oculos damnatur, et fit exemplum caeteris mulieribus. Haec autem et ad mundum tropologice referri possunt, cujus pudenda in faciem Dominus revelabit, cum eum faciet videre errores suos. Ostendet etiam nuditatem ejus gentibus, ut intelligant quod condemnandus sit mundus iste, qui dum putatur teneri, fugit: et nulli amatorum fidem servat, sed cum miseros homines dece
Abbreviated transcription (Latin):
huc sume tibi uasa pastoris stulti: quia
ecce ego suscitabo pastorem int̾ra qui de¬
relicta non uisitabit: et disꝑsa non que

Expanded text:
huc sume tibi vasa pastoris stulti, quia ecce suscitabo pastorem in terra, qui derelicta non visitabit, et con
Abbreviated transcription (Latin):
Huc usq de zorobabel. Nunc it̾um repetit
de iħu sacerdote: de quo pͥus dixerat. Set &
pontifex inquit iħc
sedebit in solio suo. hoc ẽ.
inthrono sacerdotali
illos : hoc est inter ⁊ orobabel qui de stirpe re¬
gia erat. et iħm qui de leuitica tribu descen¬
derat: ut sacerdotium & regnum pariter. dĩ
popłm regnant. Ipsasq coronas postqͣm impo¬
site fuerint capiti iħu filii iosedech: & capiti
zorobabel filii salathiel: consecrabit intemplo
nominib eoꝵ aquib oblate sunt: id est
helem. et tobie & idaie. & hen. Repositis
autem coronis intemplo dñi et in et̾nam
memoriam consetratis. uemient de toto
tes. Et edificabunt indemplo: & scie

Expanded text:
Hucusque de Zorobabel: nunc iterum repetit de Jesu sacerdote, de quo prius dixerat. Sed et pontifex inquit Jesus sedebit in solio suo, hoc est, in throno sacerdotali, et erit pax inter duos illos, hoc est, inter Zorobabel, qui de stirpe regia erat, et Jesum qui de Levitica tribu descenderat, ut sacerdotium et regnum pariter Dei populum regant, ipsasque coronas postquam impae fuerint capiti Jesu filii Josedech, et capiti Zorobabel filii Salathiel, consecrabis in templo nominibus eorum, a quibus oblatae sunt, id est Helem et Tobiae et Idaiae et Hen. « Filiautem coronis in templo Domini, et in aeternam memoriam consecratis, venient de toto erbe gentes, et aedificabunt in templo, et scie
Abbreviated transcription (Latin):
solum faciunt hec mala uerum etiam defen-¬
dunt: & ordine ꝑuerso. quod bonum est di¬
cunt malum: et quod est malum dicunt
sponte offerentib accipiunt munera: sed co-¬
gunt dare subiectos. Iudex gͦ inreddendo est
quia sic alium iudicat quomͦ ipse ab alio iudi¬
catur : ut mutuo fauore tueantur. Magnus
loquutus ẽ. de sid̾ium amme sue. Qui int̾ eos
magnus est et in lege doccissimus: non dei s
suam loquitur uoluntatẽ. Et conturbauerũt
eam. id est urbem uel terram: de qua dixe¬
rat. Periit sanctus: de terra. Qui optimus ẽ.
in eis quasi paluirus pungens et uulnerans
appropinquantem sibi
tabatur auxilium. Dies speculationis tue:

Expanded text:
solum faciunt haec mala, verum etiam defendunt, et ordine perverso quod bonum est dicunt malum, et quod est malum, dicunta sponte offerentibus accipiunt munera, sed cogunt dare subjectos. Judex ergo in reddendo est, quia sic alium judicat, quomodo ipse ab alio judicatur, ut mutuo favore tueantur. « Et magnus locutus est desiderium animae suae. » Qui inter eos magnus est, et in lege doctissimus, non Dei, sed suam loquitur voluntatem. « Et conturbaverunt eam, » id est urbem vel terram, de qua dixit: Periit sanctus de terra. « Qui optimus in eis est quasi paliurus, » pungens et vulnerans appropinquantem sibi.tabatur auxilium. « Dies speculationis tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
luo. Quid ẽ. quod dicit reu̾sus est angłs: quo
enim abierat qui in ꝓpha loquebatur: led
sciendum quia quando humana fragilitas
sue relinquit᷑ imbecillitati: angłorum quasi¬
auxilium ab est ab homine. Propb̃a itaq
magne uisionis stupore attonitus torpebat:
et uelut mente sopitus uerum lumen uide¬
re non poterat. Qua propt̾ angelus qui eñ
partimꝑ sibi dimiserat. et quasi ab eo reces¬
serat. reu̾sus suscitauit eum: ut uideret
quod antea clausis cordis oculis uidere non
poterat. Possumus quoq sompnium ꝓpħe
inbonam partem accipe: iuxta quod salo¬
mon dicit. Si dormieris non timebis: qui¬
esces. et suauis ent sompnus tuus. Qui gͦ a se¬
culi cuns et ꝑturbationib dormit: et po¬
test dicere cum sponsa ego dormio et cor
meum uigilat: meretur abangło suscita-¬
ti: et angelica uisione atq allo cutione per¬
frui. Et dixit adme. Quid tu uides e & dixi.
Uidi. et ecce candelabrum aureum tottum:
et lampas eius suꝑ caput ipsius: et septem

Expanded text:
uo. » Quid est quod dicit: « Reversus est angelus? » Quo enim abierat qui in propheta loquebatur? Sed sciendum quod quando humana fragilitas suae relinquitur imbecillitati, Deus angelorum auxilio abest ab homine. Propheta itaque magnae visionis stupore attonitus, torpebat, et velut mente sopitus, verum lumen videre non poterat. Quapropter angelus qui eum parumper sibi dimiserat, et quasi ab eo recesserat, reversus suscitavit eum, ut videret quod antea clausis cordis oculis videre non poterat. Possumus quoque somnium prophetae in bonam partem accipere, juxta quod Salomon ait: Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Qui ergo a saeculi curis et perturbationibus dormit, et potest dicere cum sponso: « Ego dormio, et cor meum vigilat, » meretur ab angelo suscitari, et angelica visione atque allocutione pefrui. « Et dixit ad me: Quid tu vides? et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas ejus super caput ipsius, et septem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c est dñs qui de regali tribu uida natꝰ
est. Hunc sibi ds̃ pater quasi arcum ex¬
tendit: quando exuugine carnem illũ
sumere uoluit. Ipse est enim arcus:
ipse sagnta: ipse et toxochoos id est sa¬
gitarius. Arcus quidẽ: sicut hic. Exten¬
di inquit michi iudam: quasi arcum.
Sagitta uero : sicut ipse ꝑieremiam de
deo patre loquitur. Posuit me sic̃ sagntã
electam: infaretra sua abscondit me.
Sagittarius uero: sicut inpsalmo ei ꝑ
dauid dicitur. Sagite tue acute: popłi
subte cadent. Hac sagitta inpletus est
ipse quoq sagittis dñi uulneretur ad
salutem: & dicat cum eccłia. Uulnerata
cantate ego sum
Et suscitabo filios tuos
syon. suꝑ filios tuos grecra: et ponam
te quasi gladium fortium.

Expanded text:
 est Dominus, qui de regali tribu natus est. Hunc Deus Pater sibi quasi arcum extendit, quando illum carnem ex virgine sumere voluit. Ipse est enim arcus, ipse sagitta, ipse et τοξότης, id est sagittarius. Arcus quidem sicut hic, « extendi inquit mihi Judam quasi arcum; » sagitta vero, sicut ipse per Jeremiam de Deo Patre loquitur: « Posuit me sicut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me: » sagittarius vero, sicut in Psalmo ei per David dicitur, « Sagittae tuae acutae, populi sub te cadent. » Hac sagitta impletus est ipse quoque sagittis Domini vulneretur ad salutem, et dicat cum Ecclesia: « Vulnerata charitate ego sum. » « Et suscitabo filios tuos, Sion, super filios tuos, Graecia, et ponam te quasi gladium fortium.
Abbreviated transcription (Latin):
icio dicit dominus exercituum. Dies hictẽpꝰ
iudicii uniu̾salis est que sc̃is erit lux peccato¬
rib autem tenebre: que dies erit suecensa
quasi caminus: ut omines impii u̾tantur
instipulam: et et̾nis caͣmini huius crem̃t᷑
nec radicem. Hoc de impns dicit᷑ quid pas¬
sun sint in die iudicii. sequit᷑ et dicit quid
econtrario timentib nor̃ dñi uenturũ
sit. Et orietur uob̃ tunentib nomen meũ
sol iusticie: ⁊ sanitas inpennis eiꝰ.

Expanded text:
 dicit Dominus exercituum. » Dies haec, tempus judicii universalis est, quae sanctis erit lux, peccatoribus autem tenebrae, quae dies erit succensa quasi caminus, ut omnes impii vertantur in stipulam, et aeternis diei crementur men et radicem. » Hoc de impiis dicitur, quid passuri sint in die judicii. Sequitur, et dicit, quid econtrario timentibus nomen Domini venturum sit. « Et orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis e
Abbreviated transcription (Latin):
os: & filios diaboli effecit:
quia dixit.
Uadam post amatores meos: qui dant
panes michi. & aquas meas: lanam
meam. & linum meum: oleum me¬
um & potum meum.

Expanded text:
os » et filios diaboli effecit. « Quia dixit: Vadam post amatores meos, qui dant panem mihi et aquas meas, lanam meam et linum meum, oleum meum et potum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit: quod captis minorib ciuitatib
quas supra filias uocauerat. ipsa minue
metropolis. que tantos habebat popłos
ut aquis piscine possent comparan. reman¬
sit ex pugnanda: & sine utilitate tantam
habuerit multitudinẽ. dum nullus ẽẽt qͥ
hostib resisteret: & clamante ipsa ciuita¬
te. state state. portas claudite. munum
conscendite: millus eẽt qui audiret. sed
omnes terga uerterent. et urbem ad pre¬
dandum dimitterent. Dicit gͦ ad babilo¬
mos. Quia illi fugenint uos
rum et argentum ⁊ non est sinis dicuitiaꝵ

Expanded text:
Ostendit quod captis minoribus civitatibus, quas supra filias vocaverat, ipsa Ninive metropolis, quae tantos habebat populos, ut aquis piscinae possint comparari, remansit expugnanda, et sine utilitate tantam habuerit multitudinem, dum nullus esset qui hostibus resisteret. Et clamante ipsa civitate, « State, state, » portas claudite, murum conscendite, nullus esset qui audiret, sed omnes terga verterent, et urbem ad praedandam dimitterent. Dicitur ergo ad Babylonios, quia illi fugerunt, vosrum, et non est finis divitia
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Bene irascor ego: usq ad mortem.
Suꝑius iam saluato ꝑ penitentiam nini¬
uitarum populo isdem u̾bis int̾rogatus
ionas nichil respondit: licet uideret non
ẽẽ factum quod p̃dixerat: sed dñi int̾roga¬
tionẽ suam silentio comprobauit. Sciebat enĩ
dm̃ clementissimũ ẽẽ: & multe miserati¬
onis. Hunc autem cum insiccatione he¬
dere intelligit ifrahelis repbationem:
audacissime respondet. B ene irascor:
usq admortem. Hon enim sic ninici
tas saluare uolui : ut iudei ꝑirent. Hec
sic uolui luciari alios: ut ꝑderem pro¬
prios. Iuxta ceptam allegoriam in ionã
intelligãmus xp̃m qui plangit ꝑeuntẽ
ierłm: & plangit usq ad mortem. non suã
sed iudeorũ : qui excetati sunt ut gentiũ
oculi uiderent : mortui ut gentes uiue¬
rent. et crederent in xp̃m filium dei. Et
dixit dñs. Tu doles suꝑ hederam inqua
non laborasti neq fecisti ut cresceret.ħ

Expanded text:
 hederam? Et dixit, Bene irascor ego usque ad mortem. » Superius jam salvato per poenitentiam Ninivitarum populo, iisdem verbis interrogatus Jonas nihil respondit, licet videret non esse factum quod praedixerat, sed Domini interrogationem suo silentio comprobavit. Sciebat enim Dominum clementissimum esse et multae miserationis. Nunc autem cum in siccatione hederae intellexit Israelis reprobationem, audacissime respondit: Bene irascor ego usque ad mortem. Non enim Ninivitas sic salvare volui, ut Judaei perirent, nec sic volui lucrari alienos, ut perderem proprios. Juxta coeptam allegoriam in Jona intelligimus Christum, qui plangit pereuntem Hierusalem, et plangit usque ad mortem non suam, sed Judaeorum, qui excaecati sunt, ut gentium oculi viderent, mortui ut gentes viverent, credentes in Filium Dei. « Et dixit Dominus: Tu doles super hederam, in quam non laborasti, neque fecisti ut cresceret
Abbreviated transcription (Latin):
Hec cum uixta traditionem ebreoꝵ dicta
sint: iuxta sensum misticum transimus
et nos angustum mare huius scł̃i: quod
transiuit redemptor nr̃÷ deinde secuti
sunt eum apłi: de quib dicitur: Qui des¬
.u.o.d: ⁊ m .e. inꝓ. Tunc humiliabit᷑ suꝑbia
assur. id est diaboli: et imꝑium egypti
id est tenebraium et aenarum potestatũ
recedet ascĩs cum nouissima mors destine¬
tur: & ille qui habebat mortis imꝑium
claudetur ingehenne carcerem. Sc̃i uͦ
confortabuntur in dño: et dicent. forti¬
id ẽ. in nomine xp̃i a quo xp̃iani uocantur:
et sub dignitate huius scłi ambulabunt de
uirtute inuirtutem : donec uideatur deus
deoꝵ insyon.

Expanded text:
ec juxta traditionem Hebraeorum dicta sint. Juxta sensum mysticum, transimus et nos in angustum mare hujus saeculi, quod transivit Redemptor noster, deinde secuti sunt eum apostoli, de quibus dicitur: Qui desrunt opera Domini. Tunc humiliabitur superbia Assur, id est diaboli, et imperium Aegypti, id est tenebrarum et aeriarum potestatum, recedet, cum novissima mors destruetur, et ille qui habebat mortis imperium, claudetur in gehennae carcerem. Sancti vero confortabuntur in Domino, et dicent: « Fortiid est in nomine Christi, a quo Christiani vocantur, et sub dignitate hujus tituli ambulabunt de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ orbem insonuit. altitudo manus suas leua¬
uit: id est uirtus diuina. miraculoꝵ se oꝑib
de clarauit. Mants namq leuare : mira oꝑari
est. Aliter. Dedit abyssus uocem suam: id est
inferus axp̃o suꝑatiis. triumphatorem mortis
tudo angłica: quasi quodam plausu mantũ
tripudians xp̃m laudauit. Sol et luna stete¬
runt inhabitaculo suo. Iuxta litteram ut
ysidorus dicit. post diem iudicii ñ occidet sol
et luna in fra terras descendendo: sed semꝑ
supra terras parebunt. Sol quidem in oriente¬
et luna in occidente. omni mundo conspicua.
non sub t̾ras descendent. ne inferis lum̃ suũ
ostendant. Altiori sensu sol et luna stetenint
resurgens amortuis habitaculum celi conscen-¬
dit. Luna uͦ id est eccł̃ia: infide quam ꝑcepit
deuote et in concusse ꝑmansit. Quod aꝑtiꝰ
alia translatio dicit. Eleuatus ẽ. sol in ortu
suo: & luna stetit in ordine suo
n luce sagitte

Expanded text:
us suas levabit; » id est virtus divina miraculorum se operibus declaravit; manus namque levare mira operari est. Aliter: « Dedit abyssus vocem suam; » id est inferus a Christo superatus, triumphatorem mortis tudo angelica quasi quodam plausu manum tripudians, Christum laudavit. « Sol et luna steterunt in habitaculo suo. » Juxta litteram, ut Isidorus dicit, post diem judicii non occidet sol et luna infra terras descendendo, sed semper super terras parebunt; sol quidem in oriente, luna in occidente omni mundo conspicua, nec sub terras descendent, ne inferis lumen suum ostendant. Altiore sensu: « sol et luna steterunt resurgens a mortuis, habitaculum coeli conscendit; luna vero, id est Ecclesia, in fide quam percepit, devote et inconcusse permansit. Quod apertius alia translatio dicit: Elevatus sol in ortu suo, et luna stetit in ordine suo. « In luce sagitt
Abbreviated transcription (Latin):
pariter corruent & infirmabuntur: ut
qui fortes erant inscelere: infirmi redire co
gantur ad dm̃. Ruet etiam iudas cum eis. In
et regib earum ut ducantur incaptiuitatẽ
tiantur & penam. Sed et hereticis sua arro-¬
gantia infaciem respondet: quando ꝓsuꝑ¬
bia qua semꝑ se scire altiora iattant: & ma-¬
gistri & discipuli simul corruent. Iudas qͦq
id ẽ. uir eccłiastica doctrina institutꝰ qͥ corpͥore
quidem non inm̃te eccł̃ia manet : et eandẽ
cum hereticis habet in errore scientiã fru¬
straq nom̃ eccłiasticum confitet᷑ ipse quoꝙ cũ
hereticis pumiendus est
Ingregib suis et in
armentis suis: uadent ad querendum

Expanded text:
pariter corruent et infirmabuntur, ut qui fortes erant in scelere, infirmi cogantur redire ad Deum. « Ruet etiam Judas cum eis. » Iet regibus earum, ut ducantur in captivitatem, tiantur et poenam. Sed et haereticis sua arrogantia in faciem respondet, quando pro superbia qua semper se scire altiora jactant, et magistri et discipuli simul corruent. Judas quoque, id est vir ecclesiastica doctrina institutus, qui corpore quidem, non mente, in Ecclesia manet, et eamdem cum haereticis habet in errore scientiam, frustraque nomen ecclesiasticum confitetur, ipse quoque cum haereticis puniendus est. « In gregibus suis et in armentis suis vadent ad quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
amatre : parentis lacte non uescitur alim̃-¬
tis sustentatur externis. mos quippe fuit¬
uet̾um : ut indie ablaccationis infantum
idest alacte separationis. facerent comuu-¬
um uniu̾sis uicinis & amicis suis. Ynde &
mater samuelis. ascendente uiro suo ad
tẽplũ dñi. dixit se ñ tiuiã donec ablactaret᷑
ĩ fans hoc ẽ. donec ad eã ꝑueniret etatẽ qͦ eũ alacce
remouere posset.Lac saera scͥptura: ꝓsim¬
quodam lacte alebantur. quamdiu int̾ra
sua manebant. legem ceterasq legentes
scͥpturas. Postqͣm autem ducti sunt incap¬
diuitatem: ceꝑunt uti cibis gentilium et
idolotita comedẽ. Unde ad hanc miseriã
ꝑuenerunt: ut ipsum parum scientie
quod habere uidebantur amitterent.¬

Expanded text:
a matre et parentis lacte non vescitur, sed alimena matre et parentis lacte non vescitur, sed alimentis sustentatur alienis. Mos quippe veterum fuit, ut in die ablactationis infantum, id est a lacte separationis, facerent convivium universis vicinis et amicis suis. Unde et mater Samuelis, ascendente viro suo ad templum Domini, se non ituram dixit donec ablactaretur infans, hoc est, donec ad eam veniret aetatem qua eum a lacte movere posset. Lac in sacra Scriptura pro simquodammodo lacte alebantur, quandiu intra suam manebant legem, caeterasque legentes Scripturas. Postquam autem ducti sunt in captivitatem, coeperunt pasci cibis gentilium et idolothyta comedere. Unde ad hanc miseriam pervenerunt, ut ipsum parum scientiae quod habere videbantur, amitterent
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinem seminis dei sibi imp̃cati sũt¬
dicentes. Sanguis eius suꝑ nos: & suꝑ filios
nr̃os. Unde et absq miscdĩa facci traditi st̃
romanis: & eoꝵ ꝑpetua senuitute damp¬
nati. atq obliuioni traditi. Domus autẽ
iuda. qui int̾p̃tat᷑ confessio. id est apłi cete
fesli sunt saluati sunt non ingladio. aut
arcu. idẽ. ñ in aliquo humano auxilio: ses
in dño deo suo. xp̃o uidelicet. qui eos ꝑ gr̃am suã
elegit. Sed et nomine filii possumꝰ acciꝑe he¬
reticos: qui dogiata uanitatis sequentes.
et ꝑfectos atq fortes sͥpture diuine sensus
deprauando emollire conantes: traduntur
diabolo: cuius et̾na dominatione sine ulla
miscdia p̃mantur ꝑpetualiter adeo obliga-¬
ti. Bomus autem uida idest eccl̃ia catholica
que fidelit̾ scẽ trintatis fidem inseparabili
unitate confitetur. saluatur in dño deo suo.
non inexerritꝰ multitudine. aut uiriũ suaꝵ
fortitudine. Et ab lactauit eam: que erat
absq miscdia. Que ablactatur recedit

Expanded text:
et sanguinem seminis Dei imprecati sunt, « sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Unde et absque misericordia facti, traditi sunt Romanis, et eorum perpetua servitute damnati atque oblivioni traditi. Domus autem Juda, quae interpretatur confessio, id est, apostoli fessi sunt, salvati sunt non in gladio et arcu, id est non in aliquo humano auxilio, sed in Domino Deo suo, Christo videlicet qui eos per gratiam suam elegit. Sed et nomine filiae possumus accipere haereticos, qui dogmata vanitatis sequentes, et perfectos ac fortes divinae Scripturae sensus depravantes, emollire conantes, traduntur diabolo, cujus aeterna damnatione sine ulla misericordia premantur, perpetualiter a Deo obliti. Domus autem Juda, id est Ecclesia catholica, quae fideliter sanctae Trinitatis fidem inseparabili unitate confitetur, salvabitur in Domino Deo suo, non in exercitus multitudine aut virium suarum fortitudine. « Et ablactavit eam quae erat absque misericordia. » Qui ablactatur, recedit
Abbreviated transcription (Latin):
non inaliqͣ spe aut fortitudine humana: uł
in multitudine equitum. Sed potius in dño
deo suo qui mittet angłm suum: ut int̾fi¬
ciat om̃s inimicos eoꝵ. Si autem hoc ad
rimus referre: recte ipsi quoq filia & ñ
filius nominant᷑ ÷ quia molliciem sue uo¬

Expanded text:
non in aliqua spe aut in fortitudine humana, vel in multitudine equitum, sed potius a Domino Deo suo, qui mittet angelum suum ut interficiat omnes inimicos illorum. Si autem hoc ad i sunt reperti, recte ipsi quoque filia, et non filius nominant