comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sissent iuuiri quidã qui
dissipauerũt manda¬
tũ regis in loca occulta
in deserto et abissent
post illos multi et
statun ꝑrexerũt ad
eos et constituerunt
adu̾sus eos p̃liũ in
die sabbatoꝵ. lt. uͣ
Et dixerũt ad eos
Resistitis et nũc: Ahuc
exite. et facite scdm̃
u̾bũ regis et iuuetis
Et dixerũt . nõ exibi¬
mus neq faciemus
uerbũ regis ut pollu¬
amus diẽ sabbatoꝵ.
Et concitauerũt ad¬
uersus eos preliũ et
nõ responderũt eis nͨ
opilauer̃t loca occul¬
ta dicentes moriam̃
õs in siplicitate nr̃a
et testes erũt suꝑ nos
celũ et tra ꝙ ĩiuste ꝑ¬
ditis nos. Et ĩtuler̃t
eis bellũ in sabbatis
et mortui st̃ ipsi. et uxo¬

Expanded text:
sissent viri quidam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi et statim perrexerunt ad eos et constituerunt adversus eos proelium in die sabbatorum et dixerunt ad eos resistitis et nunc adhuc exite et facite secundum verbum regis et vivetis et dixerunt non exibimus neque faciemus verbum regis ut polluamus diem sabbatorum et concitaverunt adversus eos proelium et non responderunt eis nec oppilaverunt loca occulta dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos et intulerunt eis bellum sabbatis et mortui sunt ipsi et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
et a lege discede̾. et ml̾ti
de pplõ isrl consenciẽteᷤ
atcesser̃t ad eos. S
mathathias et filii eiꝰ
constanter steterunt
Et respondentes qͥ mis¬
si erãt ab authioco di¬
xerũt mathathie. Pr̃ĩ¬
ceps clarissimꝰ et ma¬
gnus es in hac tiuita¬
te. et ornatus filiis et
frĩb. Eigo accede pͥor
et fac iussũ regis. sic̾
fecerũt om̃s gentes. et
uiri iuda. et qui remã¬
serũt in ihrlm̃. et eris
tu et filii tui iter a¬
micos regis. et ampli¬
ficatus argento et au¬
ro. et mun̾ib młtis.
Et respondit et dixit
ut discedat unuisqͥsq
a seruitute legis patrũ
suoꝵ. et consenciãt mã-¬
datis eiꝰ: egõ et filii
mei et frẽs mei obedi¬
enus legi patrũ nr̃oꝵ
Propicius lit nobis
deus. nõ est nobis utile
reliquere legẽ et iusti¬
cias dei. nõ audiemus¬

Expanded text:
e et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus argento et auro et muneribus multis et respondit Matiscedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis eius ego et filii mei et fratres mei oboediemus legi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei non audi
Abbreviated transcription (Latin):
oculis om̃i sacrificare y¬
dolis suꝑ arã in cĩtate
modin. scd̃m iussũ re-¬
gis. et iudit mathathiaᷤ
et doluit et cõtremuer̃t
Et ascendit furor eiꝰ
scd̃m iudiciũ legis. et ĩ¬
silieus trucidauit eũ.
suꝑ arã S et nirũ quẽ¬
miserat rex anthiocus
qui cogebat ĩmolare
occidit in ipso tp̃e. et
arã destruxit. et zelatꝰ
est legẽ sicut fecit fineeᷤ
zambri filio salonii.
dicẽs. Oĩs qui zelum
habet legis statuens
sacramentũ exeat post
me. et fugit ipse et fi¬
lii eiꝰ in montẽ. et reli¬
querũt quetũq habe¬
bant ĩciuitate. iiiĩ¬

Expanded text:
culis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quemiserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me et fugit ipse et filii eius in montes et reliquerunt quaecumque habebant in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo dispensator
inqui mãmone dñi
noce laudatur. ꝙ de
re iniqua sibi iusticiã
preꝑauerit et passus
dispendiũ dñs laudat
dispensatoris pruden
se prudenter egerit:
nullũ dãpnũ sustiñe
potest. et pronus est
ad clemenciã laudabit
discipulos suos. si in
eos qui credituri sibi¬
sũt misericordes fuerĩt
Deniqz post.
pabolã uitulit. Et ego
amicos de miquo mã¬
mona. Manimona au¬
tẽ nõ hebreoꝵ sed syri¬
orũ liugua nũcupan¬
tur diuicie de iniqͥta¬
te collecte. Si ergo mi¬
quitas bene dispensa¬
ta uertitur in iusticiã
qnͣtomagis sermo di¬
uiuus iuquo nulla est
iuiquitas. qui aposto¬
lis creditus est si bene
fuerit dispensatus. dis¬
pensatores suos leua-¬

Expanded text:
Si ergo dispensator iniqui mamonae, Domini voce laudatur, quod de re iniqua sibi justitiam praepararit: et passus dispendia Dominus, laudat dispensatoris prudentse prudenter egerit: nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos qui credituri sunt, misericordes fuerint? Denique post parabolam intulit: Et ego amicos de iniquo mamona. Mamona autem, non Hebraeorum, sed Syrua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leua
Abbreviated transcription (Latin):
crediderũt: ꝑ fidẽ xp̃i
pascerentur. Quidam
autẽ ex eis de longe ue¬
nerũt. Longe enĩ erãt
gentes a deo errando
ꝑ ydola: et modo omĩs
qui peccat longe est a
ratres humanũ
dico ꝓpt̾ infirmitatẽ
carnis uestre sicut enĩ
exhibuistis menbra ue¬
stra seriuire ĩmundicie
et iniquitati ad iniqͥta
tẽ. nũc exibete menbra
ur̃a seruire iusticie in
sanctificationẽ. hꝰ Ette¬

Expanded text:
crediderunt, per fidem Christi salvarentur. Quidam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant Gentes a Deo, errando per idola. Et modo omnis qui peccat, longe est a ratres. Humanum dico propter infirmitatem carnis vestre. Sicut enim exhibuistis membra vestra servire immundicie: et iniquitati ad iniquitatem. Ita et nunc exhibete membra vestra servire justicie in sanctificationem. Cum en
Abbreviated transcription (Latin):
cupare. Si de ocioso ser¬
mone reddituri sum
rationẽ: quãtomagis
de contumelia: s et
signant additur. qͥ di¬
xerit fr̃ĩ suo racha.
Frater enũ ur̃ nullus
est nisi qui euudẽ pa¬
trẽ nobiscũ habet. q̃¬

Expanded text:
cupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet
Abbreviated transcription (Latin):
ueniẽs dñs ad horta¬
tus est dicẽs. Attendi¬
te a falsis ꝓphetis.
Attendite diligencius:
obseruate caucius:
ut non seducanuni.
ut nõ circũueniamini
Attendite ergo hoc
est considerate qr nõ
sũt oues sed lupi in
uestimentis ouium
irreligiosi: in figura
religiositatis. Cogno
ueritate uacui. xp̃ia¬
noꝵ ꝑsecutores. ix̃¬
Ipsos et bt̃s apls̃ ad
ephesios loquens desi¬
guabat dicens. Scio
enĩ ꝙ post discessum
meum introibũt in
rapaces. Lupi uero
graues nominantur

Expanded text:
veniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; irreligiosi in figura religiositatis: quod veritate vacui Christianorum persecutores. Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in rapaces . Lupi vero graves nominantur
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. qr dũ nĩc in
eo loco constructa est
ubi extra portã fuerat
dũs crucifixus: prior
illa ihrłm ut dicitur
fuuditus est euersa.
Cui ex qua culpa euer¬
sionis sue pena fuit il¬
lata: subuingitur cũ

Expanded text:
tatur, qui dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat dominus crucifixus, prior illa Hierusalem, ut dicitur, funditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
siue mare presẽs scl̃m
desiguat. dñs secus
mare stat. qr postꝙͣ
uite labentis morta¬
litatẽ deuicit. in ea
qua passus est carne
stabilitatẽ ꝑpetue qͥe¬
T ũrbaꝵ conuent
ad eũ genciũ in fide
concurrenciũ typus
est de quibz psayas ait
Et fluent ad eũ omns

Expanded text:
lum designat, Dominus secus mare stat. Postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne, stabilitatem perpetuae quieturbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ locutus est dauid
et anũciata st̃ ĩ con¬
spectu saul. Ad quẽ
cũ uenisset adductꝰ
locutus est ei. Non cõ
adu̾sus philisteum.¬
t ait saul ad
dauid. Non ua¬
les resistere philisteo
isti. nec puguare ad

Expanded text:
quae locutus est David, et annuntiata in conspectu Saul. Ad quem cum fuisset adductus, locutus est ei: Non concadversus Philisthaeum.t Saul ad David: Non vales resistere Philisthaeo ist
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gaudio. Cumq trã¬
scendissent qui porta¬
bant archã dm̃ decẽ
passus: immolabãt
bouẽ et arietẽ. et da¬
iud saltabat totis ui¬
rib ante dnm̃. Porro
lineo et dauid et oĩs
domus deducebãt ar¬
chã testamenti dñi. ĩ

Expanded text:
cum gaudio cumque transcendissent qui portabant arcam Domini sex passus immolabat bovem et arietem et David saltabat totis viribus ante Dominum porro lineo et David et omnis domus Israhel ducebant arca
Abbreviated transcription (Latin):
aque. ꝓptea uocatũ est
nomen loci illius ba¬
alpharasin. Et reliq̃¬
runt ibi sculptilia sua
que tulit dauid et ui¬
ri eius. Et addiderũt
ad huc philistiim ut
ascenderent et diffusi
st̾ in ualle raphaim
Consuluit autẽ dd̾
dum̃. Qui respondit.
nõ ascendas. s gira pꝰ
tergũ eoꝵ et uemes
ad eos ex aduerso pue¬
rorũ. Tũc inbis preli¬
um. qr tũc egredietur
dñs ante faciẽ tuam.
ut ꝑcuciat contra phi¬
listiim. Fecit itaq da¬
iud sicut p̃ceꝑat ei
dñs. Et ꝑcussit phili¬
stiim de gabbas usq
dũ ueniret gazir. u¬
Congregauit autẽ¬
rursũ dauid om̃s elec-¬
tos ex isrł triginta
nulia. surrexitq et a¬
biit. et uniu̾sus ppls̾
qui erat cũ eodẽ cum
uiris uida ut adduce¬
rent archã dei suꝑ ꝙͣ
inuocatũ est nomen
dei ex̾cituũ. sedentis sr̃
cherubin suꝑ eam .uĩ
Et impoluerũt archã
dei suꝑ plaustrũ no
de domo aminadab.
qui erat ingabaa cu¬
stodiens archã dei.
Hic precedebat archã
Dauid autẽ et omĩs

Expanded text:
vocatum est nomen loci illius Baalpharasim et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viri eius et addiderunt adhuc Philisthim ut ascenderent et diffusi sunt in valle Raphaim consuluit autem David Dominum qui respondit non ascendas sed gyra post tergum eorum et venies ad eos ex adverso piroruum, quia tunc egredietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. Fecit itaque David sicut preceperat ei Dominus, et percussit Phylistiim de Gabae usque dum veniret Iezar. congregavit rex David omnes electos ex Israel triginta millia, surrexitque, et abiit, et universus populus, qui erat cum eo, de viris Juda, ut adducerent arcam Dei, super quam invocatum est nomen Dei exercituum sedentis in Cherubim super eam. Et imposuerunt arcam Dei super plaustrum node domo Abinadab, qui erat in Gabaa, custodiens arcam Dei Ahio praecedebat arcam. David autem et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uerãt eã. Iratusq est
ĩdignatione dñs cõtͣ
ozam. et ꝑcussit eum
suꝑ temeritatẽ. Qui
mortuus est ibi iuxta
extimuit dauid dumi¬

Expanded text:
ant boves iratusque est indignatione Dominus contra Ozam et percussit eum super temeritate qui mortuus est ibi iuxta extimuit David Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan filiũ eius
et p̃cepit ut occiderẽt
filios iudeoꝵ sicut scrip¬
tũ est ĩ libro iustoꝵ et
ait. Considera israel
pro hiis qui mortui st̃
suꝑ excelsa tua nulne¬
rati. Incliti irael super
montes tuos interfecti
st̾. Quomodo cetider̃t
fortes: Nolite anũtia¬
re in geth: neq annũ¬

Expanded text:
onathan filium ejus et praecepit ut docerent filios Juda arcum, sicut scriptum est in libro Justorum. Et ait: Considera Israel, pro his qui mortui sunt super excelsa tua vulnerati. Inclyti tui, Israel, super montes tuos interfecti sunt; quomodo ceciderunt fortes? Nolite annuntiare in Geth, neque annun
Abbreviated transcription (Latin):
uult dñs holocausta
et uictimas et nõ po¬
tiusti ut obediatur
Melior est enĩ obedi¬
encia ꝙͣ uttime. et
auscultare magis ꝙͣ
offerre adypẽ arietũ
qm̃ quasi peccatũ ari¬
olandi est repugna¬
re. et quasi scelus ydo

Expanded text:
vult Dominus holocausta aut victimas, et non potius ut obediatur Melior est enim obedientia quam victime, et auscultare magis quam offerre adipem aríetum, quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelu
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ate. Ipsius est
enĩ bellũ. et tradet
uos in manus nrais
Cũ ergo surrexisset
philisteus et ueniret
et appropinquaret
contra dauid: festina¬
uit dauid et cucurrit

Expanded text:
us: ipsius est enim bellum, et tradet vos in manus nostras. Cum ergo surrexisset Philisthaeus, et veniret, et appropinquaret contra David, festinavit David, et cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
ougregantes aut̾
philistum agniina
sua ĩ preliũ. conuene¬
rũt in sochot uide et
castra metati st̃. inter
sochoc et azecha ĩ fini¬
bz domin. Porro saul

Expanded text:
ongregantes vero Philistaei agmina sua in praelium, convenerunt in Socoth. Inde et castrametati sunt inter Socoth et Azecha in finibus Dommim. Porro Saul
Abbreviated transcription (Latin):
Dix autẽ faul ad
dauid. Uade et dñs
tecũ sit. Et ĩduit saul
uestimentis suis dauid
et imposuit galeam
eream suꝑ caput eius
et uestiuit eũ lorica
Accinctus ergo dauid
gladio eius suꝑ uestẽ
suã: cepit tẽptare si
armatus posset ĩced̾e.
non enĩ hebat cõsue¬
tudinẽ. Dixit q dauid
ad saul. Non possum
sic incedẽ. qr nec usum
habeo. Et deposuit ea
et tulit baculũ suum
quẽ semꝑ hẽbat ĩ ma¬
nib. Et elegit sibi
qͥnq limpidissimos
lapides de torrente et
misit ĩperã suã pasto¬
ralẽ quã hẽbat secũ.
et fundã manu tulit
et processit adu̾sus phi¬
listeũ. Cũq inspexisset
philistens et iudisset
dauid. despexit eũ .
Erat enĩ adolescens
ricfus et pulcher aspec¬
tu. Et dixit philisteuᷤ
carnes tuas uolatili
philisteũ. Tu uenis
ad me cũ gladio et
hasta et clipeo. ego
uenio ad te in noĩe
dñi ex̾tituũ dei ag¬
minũ israel. quib
exprobrasti hodie.¬

Expanded text:
Dixit autem Saul ad David: Vade, et Dominus tecum sit. Et induit Saul vestimentis suis, et imposuit galeam aeream super caput ejus, et vestivit eum lorica. Accinctus ergo David gladio ejus super vestem suam, coepit tentare si armatus posset incedere, non enim habebat consuetad Saul: Non possum sic incedere, quia nec usum habeo. Et deposuit ea, et tulit baculum quem semper habebat in manibus: et elegit sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit in peram pastoralem, quam habebat secum, et fundam in manu tulit: et processit adversus Phieum. Cumque inspexisset Philisthaeus, et vidisset David, despexit eum. Erat enim adolescens, rufus, et pulcher aspectu. Et dixit Philisthaeucarnes tuas volatilibPhilisthaeum: Tu venis ad me cum gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprobrasti. Hodie
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes diffusi sũt
Et consuluit dnm
dauid dicẽs. Si ascen¬
dã ad philistiim. et si
dabis eos in manu mea:
Et dix̃ dñs ad dauid.
Ascende. qr tradẽs tra¬
dã philistiim ĩ manu
tua. Uenit ergo dauid
ĩ maalpharasin. et ꝑ¬
cussit eos ibi. lc̃.iii

Expanded text:
nientes diffusi sunt Et consuluit David Dominum, dicens: Si ascendam ad Philisthiim, et si dabis eos in manu mea? Et dixit Dominus ad David: Ascende, quia tradens dabo Philisthiim in manu tua. Venit ergo David in Baal Pharasim, et percussit eos ibi.
Abbreviated transcription (Latin):
et duobz annis regnai¬
uit. Sola autẽ domꝰ
iuda sequebatur dauid.
Et fuit numerus qͦs
cõmoratus est dauid
imperans in ebron sr̃
domũ iuda septẽ an-¬
noꝵ et sex mensium
Facta est ergo longua
concertacio inter do¬
mũ saul. et domũ da¬
uid. Dauid proficĩes
et semꝑ se ipso robu¬
stior. Domus autem
saul decrestens cotidie¬

Expanded text:
et duobus annis regnavit sola autem domus Iuda sequebatur David et fuit numerus dierum quos commoratus est David imperans in Hebron super domum Iuda septem annorum et sex mensuumfacta est ergo longa concertatio inter domum Saul et inter domum David David proficiens et semper se ipso robustior domus autem Saul decrescens cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
saul. cũ ergo piecerĩ
eũ ne regnet suꝑ isrl
imple cormi tuũ olco
et ueni mittã te ad
y say bethleemitem.
Prouidi eñ in filiis eiꝰ
Et ait samuel. Quo
ad immolandũ dño
ueni. et nocabis ysay
ad iuctimã. et ego os¬
tendã tibi quid faciaᷤ.
et unges quẽcunq
sicut locutus est ei

Expanded text:
Saul, cum ego projecerim eum ne regnet super Israel? Imple cornu tuum oleo, et veni, mittam te ad Isai Bethleemitem: providi enim in filiis ejus Et ait Samuel: QuomAd immolandum Domino veni. Et vocabis Isai ad victimam, et ego ostendam tibi quid facias, et unges quemcumquesicut locutus est ei
Abbreviated transcription (Latin):
uelotiores. leonibz for¬
tiores. Filie ihilm suꝑ
saul flete qui custodie¬
bat nos coccino ĩ deli¬
ciis. qͥ prebebat orna¬
menta aurea cultu¬
Quomodo ceciderũt
fortes in prelio: Iona¬
than ĩ excelsis tius in
te fr̃ mi ionatha deco
re nimis et amabilis
suꝑ amorẽ mulierũ.
Sicut mater unicum
amat filiũ: ita te dili¬
gebã ⁊ Quomodo ce¬
ciderũt robusti. et peri¬
erũt arma bellica: uĩ¬
Igit post hec cõsulu¬
it dauid dnm dicẽs
Num ascendã in unã
de ciuitatib uida: Et
ait dñs ad eũ. Ascende¬
Et dixit dauid. Quo
ascendam: Et dixit ei
In ebron. Ascendit ergo
dauid et due uxores
eiꝰ. achinoen israelites
et abigau uxor nabal
ed et iuros qui erãt
tũ eo duxit dauid
singłos cũ domo sua:
et manserũt in opidis
iud ut regnaret super

Expanded text:
res leonibus fortiores filiae Israhel super Saul flete qui vestiebat vos coccino in deliciis qui praebebat ornamenta aurea cultquomodo ceciderunt fortes in proelio Ionathan in excelsis tuis te frater mi Ionathan dere nimis, et amabilis super amorem mulieris. Sicut mater unicum amat filium, ita et ego te diligebam. Quomodo ceciderunt robusti, et perierunt arma bellica? Igitur post haec consuluit David Dominum, dicens: Num ascendam in unam de civitatibus Juda? Et ait Dominus ad eum: Ascende. Dixitque David: Quo ascendam? Et respondit ei: In Hebron. Ascendit ergo David, et duae uxores ejus, Ahinoem Jezraelites, et Abigail uxor Nabal  viros, qui erant cum eo, duxit David singulos, cum domo sua, et manserunt in oppidisvid, ut regnaret super
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait samuel ad
ysay. Non elegit dñs¬
ex istis Dixitq samu¬
el ad ysay. Nunquid
iam cõpleti st̃ filii:
Qui respondit. Adhuc
reliquus est ꝑuulus
et pascit oues. Et ait
samuel ad ysay. Mit¬
te et aduc eũ. nec enĩ

Expanded text:
ait Samuel ad Isai: Non elegit Domiex istis. Dixitque Samuel ad Isai: Numquid jam completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc reliquus est parvulus, et pascit oves. Et ait Samuel ad Isai: Mitte, et adduc eum, nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
Tulit igitur samuel
cornu olei et uuxit
eũ in medio fratrũ
eius. Et directus est
die illa et ĩreliquũ.
Surgens q samuel
abiit in ramatha.
Sp̃c aut̃ diũ recessit
Ia saule. exagitabat

Expanded text:
Tulit Samuel cornu Dei et unxit David in medio fratrum eius et directus est die illa et in reliquum. Surgensque Samuel abiit in Ramatha. Spiritus autem Domini recessit a Saul, et exagitabat
Abbreviated transcription (Latin):
rentes ei. Stĩficauit
ergo ysay et filios
eiꝰ. et uocauit eos ad
umnq ingressi
essent. iudit he¬
liab. et ait. num corã
dixit dñs ad samu¬
elem. Ne respicias
uultũ neq altitudi¬
nẽ stature eius. qm̃
abieci eũ. nec iusta ĩ¬
tuitũ hoĩs iudicabo.
Homo enĩ uidet ea

Expanded text:
ificavit ergo Isai et filios ejus, et vocavit eos ad umque ingressi essent, vidit Heliab, et ait: Num coram Dixit Dominus ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus: quoniam abjeci eum, neque juxta intuitum hominis ego judico: ho
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq regressus esset
dauid ꝑcussoq phili¬
steo: tulit eũ abuer
et introduxit coram
saul caput philistei
hñtem in manu sua.
qua. ꝓgenie es o ado¬

Expanded text:
Cumque regressus esset David, percusso Phisthaeo, tulit eum Abner, et introduxit coram Rege Saul, caput Philisthaei habentem in manu sua. qua progenie es tu, o ado
Abbreviated transcription (Latin):
t nusit manum
suam in peram
tusitq unũ lapidem
fixus est lapis in frõte
eiꝰ. et cecidit ĩ faciem
um infunida et lapide
ꝑcussũ q philisteũ int̾¬
fecit. Cuq gladiũ
nõ habe̾t in manu dõ
cucurrit et stetit suꝑ
philisteũ. et tulit gla¬
diũ eiꝰ et eduxit de ua¬
gina sua. et ĩterfecit
eũ. preciditq caput eiꝰ
Tidentes autẽ phi.¬
listiim ꝙ mortuus eẽt

Expanded text:
t misit manum suam in peram: tulitque unum lapidem,fixus est lapis in fronte ejus, et cecidit in faciem um in funda et in lapide: percussumque Philisthaeum interfecit. Cumque gladium non haberet in manu David, cucurrit, et stetit super Philisthaeum, et tulit gladium ejus, et eduxit eum de vagina sua, et interfecit eum, praeciditque caput ejus. Videntes autem Philisthim, quod mortuus esset
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s autẽ ifraelite
cũ iudissẽt uirũ fu¬
gerũt a facie eius.
timentes eũ ualde.
Et dixit unus qͥspiã
stis uirũ hũc qͥ ascen¬
dit: Ad exprobrandũ
enĩ isrł ascendit. Uͣ¬

Expanded text:
omnes autem Israhelitae cum vidissent virum fugerunt a facie eius timentes eum valde et dixit unus quispiam sti virum hunc qui ascendit ad exprobrandum enim Israheli ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manus angeli tui
ĩ sublune altare tuũ
in cõspectu diuine
maiestatis tue. Ut
quid deferẽda ĩ lucẽ
deposcit. nisi ut ĩtelli¬
gatur qd̃ ista fiant
in eo sacerdocio. Ui¬
Hanc ergo oblatio¬
ne benedictã. ꝑ quã
bñdicimur. ascriptã
et rationabilẽ per
ꝙͣ a bestiali sensu e¬
ruamur. acceptabi¬
lẽ ut qui nobis ipsis
displicemꝰ: ꝑ hant ac¬
ceptabiles eiꝰ unico
filio simus. ẽres ultiẽ¬

Expanded text:
 manus angeli tui sancti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intelligatur, quod ista fiant in ejus sacerdotio? Hanc oblationem benedictam, per quam benedicamur, ascriptam,r, rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, acceptabilem, ut displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Nihil rati
Abbreviated transcription (Latin):
Surrexit autẽ ãna
postqͣ comederat et
biberat in splo et hely
sacerdote sedente suꝑ
sellã ante postes tem¬
pli dñi cũ esset ama¬
flens largiter et uo¬

Expanded text:
Surrexit ergo Anna, postquam comederat, et biberat in Silo, Heli sacerdote sedente super sella ante postes templi Domini, et cum esset amaflens largiter.
Abbreviated transcription (French):
eus om̃ exauditor
est ipse misit angelũ
suũ et tulit me de ouibz
prĩs mei. et unxit me un
me. Et unxit .lt.iĩ¬

Expanded text:
eus omnium exauditor est, ipse misit angelum suum, et tulit me de ovibus patris mei, et unxit me uncme. Et unxit.
Abbreviated transcription (Latin):
labinur. cotidie xp̃c¬
pro nobis nistice ĩ¬
molatur: et passiox
die recidiua delictoꝵ
ꝑ hoc sacramenta cor¬
poris et sangũis pct̾a

Expanded text:
labimur, quotidie pro nobis Christus mystice immolatur, et passio Cdie recidiva delictorum per haec sacramenta sui corporis et sanguinis peccata
Abbreviated transcription (Latin):
merũ. et si sensus defi¬
cit ad firmandũ cor
sinterũ sola fides suf¬
ficit Ti antũ ergo
sacramentũ uenere¬
mur cernui cũ anti¬
quũ documentũ no¬
uo cedat ritui. prestet
fides suplementũ sen¬
suũ defectui. G eui¬
tori genitoq laus et
iubilatio salus honor
uirtus quoq sit et
beuedictio procedenti
ab utroq compar sit

Expanded text:
um, Et si sensus deficit: 2 Ad firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: Procedenti ab utroq
Abbreviated transcription (Latin):
consta et confiitur
ex deo et hoĩe cũ ipse
xpp̃c uerus sit deus et
uerus homo qr omĩs
res illarũ rerũ nat᷑a.
et u̾itatẽ in se cõtinet
ex quibz conficitur.
diei. Ee deñ. In laud̾. ut ĩ

Expanded text:
constat et conficitur ex Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus et verus homo. Quia omnis res illarum rerum naturarum et veritatem in se continet ex quibus conficitur», divi
Abbreviated transcription (Latin):
et uinũ in msterio u̾e
carnẽ suã et sanguinẽ
suũ consetracione sp̃t
scĩ potencialit̾ creari
et cotidie pro mũdi
uita mistice ĩmolari.
ita ꝑ eundẽ ex sb̃a pa
nuis et uiui mistice
idem corpus xp̃i cõse¬

Expanded text:
vinum in mysterio vere carnem suam et sanguinem suum consecratione Spiritus sancti potentialiter creari, et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi conse
Abbreviated transcription (Latin):
steris nunciandã ut
discant qua caritate
dilexit suos qͥ pro eiᷤ
mori dignatus est
cui õs inuicẽ debemꝰ
impende caritatẽ.
qr ad hoc nos prior di¬
lexit cũ essemus filii¬
eũ amorte iã lib̾ati.¬

Expanded text:
steris nuncianda est, ut discant, qua charitate dilexit suos, qui pro eis mori dignatus est, cui omnes vicem debemus rependere charitatis, quia ad hoc nos prior dilexit, quum essemus geheneum a morte jam liberati
Abbreviated transcription (Latin):
prestancior sit panis
q̃ utiq est corpus uite.
Manua illud de celo:
hoc suꝑ celũ. Illud ce¬
li: hoc dñi celoꝵ. Illd̾
corruptioni obnoxiũ
si in diẽ alterũ serua¬
retur. hoc alienũ ab oĩ
corruptione quicũq re¬
ligiose gustau̾it. corrup¬
tionẽ sentire nõ poterit¬
llis aqua de petra flux̃.
Illos ad horã saciauit
aqua. te sanguis di¬
luit inet̾nũ. Iudeus bi¬
bit et sitit. tu cũ bibis
sitire nõ poteris. Q .ini.¬
Et illud in ũbra hoc
in iutate. S illud qd̃̾
est. Sibebãt inquit de¬
spũali. consequẽti eos
petra. petra autẽ erat
Sed nõ in plib coꝵ:

Expanded text:
ntior sit panis que utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab omni 431 corruptione. Quod quicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poteritqua de petra fluxit , illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit, et sitit: tu cum biberis, sitire non poteris: et illud in umbra, hoc in veritate. 49. Si illud quod est: Bibebant, inquit, de consequenti eos petra: petra autem erat Se
Abbreviated transcription (Latin):
nus uinũ confluit.
Denq iam exponit
quomodo id fiat qd̃
loquitur. et quid sit
manducare corpus eiꝰ
et sanguinẽ bibere.
Et qui manducat meã
carnẽ et bibit meun
sanguinẽ in me ma¬
net et ego in eo .RUnꝰ¬

Expanded text:
nis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere. Et qui manducat, inquit, meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
cipite qd̃ trado uascu¬
lum om̃s ex eo bibite
Hic sacrificiũ illud
iustituit cuiꝰ officiũ
comitti uoluit solis
prebiteris quib sic
congruit ut sumtnt
et dent ceteris. Pa¬
nis angelitus fit pa¬
nis hominũ dat pa¬
nis celitus figuris ter¬
minũ o res mirabiliᷤ
manducat diũ pau¬
per seruus et hũilis.
Te triua deitas unaz
poscunꝰ sicut nos bi

Expanded text:
pite quod trado vasculum, Omnes ex eo bibite. Sic sacrificium istud instituit, Cujus officium committi voluit Solis Presbyteris, quibus sic congruit, Ut sumant, et dent caeteris. Panis Angelicus fit panis hominum, Dat panis coelitus figuris terminum: O res mirabilis! manducat Dominum Pauper, servus, et humilis. Te Trina Deitas, unaque poscimus, Sic no
Abbreviated transcription (Latin):
forma panis opertã
ĩ sacramẽto accepimꝰ.
et sanguis eiꝰ ꝙͣ sub
uini specie at saipore
Iteratur cotidie hec¬
oblacio licet xp̃c se¬
mel passus incarne
ꝑ unã eamdẽq mor¬
tis passionẽ semel
saluauit mũdũ ex
qua morte idẽ resur¬
gens ad uitã mors
illi ultra nõ dñabit᷑.
Qd̾ profecto sapĩa
dei patris necessariũ
pro młtis causis pro¬
iudit. Primo qͥdem
qr cotidie peccamus
saltẽ in pctis sine qͥb
mortalis in firmitas
iuu̾e nõ potest. qr licz
sint ĩ baptismo ĩ fir

Expanded text:
forma panis opertam, in sacramento accipimus, et sanguis ejus, quem sub vini specie ac sapore Iteratur autem quotidie haecoblatio, licet Christus semel passus in carne, per unam eamdemque mortis passionem semel salvaverit mundum, ex qua morte idem resurgens ad vitam, mors ei ultra non dominabitur: quia profecto sapientia Dei Patris necessarium pro multis causis hoc providit; primo siquidem quia quotidie peccamus, saltem peccatis sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest, quia licet sint in ba
Abbreviated transcription (Latin):
marissimus erat
et siciens ppls̃ bibere
non posset. Moyses
nisit lignũ in aquã
et amaritudine sua
aquaꝵ natura deposu¬
it. qmͣ infusa subito
gra tẽperauit. lc̃ .ii.¬

Expanded text:
marissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset. Misit Moyses 339 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit. Sub Eli
Abbreviated transcription (Latin):
ange lingua glo¬
riosi corporis
nusteriũ. sangiũsq
pretiosi quẽ in mũdi
preciũ fructus uentris
genosi. rex effudit gẽ¬
ciũ. Nobis datus no¬
bis natus ex intacta
uirgine. et in mũdo cõ¬
uersatus sparso u̾bi
semine sui moras in¬
colatus miro clausit
ordine. In suprema
nocte cene recũbens cũ
fr̃ib obseruata lege
plenc cibis in legalib
cibũ turbe duodene se¬

Expanded text:
ange lingua gloriosi Corporis mysterium, Sanguinisque pretiosi, Quem in mundi pretium Fructus ventris generosi Rex effudit gentium. Nobis datus, nobis natus Ex intacta Virgine, Et in mundo conversatus, Sparso verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observata lege plene Cibis in legalibus, Cibu
Abbreviated transcription (Latin):
acris sollẽpniis
Duĩcta st̃ gaudia
et ex precordus sonẽt
preconia recedãt ue¬
tera noua sint oĩa
corda uoces et oꝑa.
Noctis recolitur ce¬
na nouissima qua
tizima dedisse fr̃ib
iusta legitima prisciͤ
indulta pr̃ib. Post
agnũ typitũ expletiᷤ
epulis corpus dnĩtũ
datur discipulis sic
totũ omĩb ꝙ totum¬

Expanded text:
acris solemniis juncta sint gaudia, Et ex praecordiis sonent praeconia: Recedant vetera, nova sint omnia, Corda, voces, et opera. Noctis recolitur coena novissima, Qua azyma Dedisse fratribus, juxta legitima Priscis indulta patribus. Post agnum typicum, expletis epulis, Corpus Dominicum datum discipulis, 4 Sic totum om
Abbreviated transcription (Latin):
tis¶Qrͣta uia sũtur ex eo qd̃ ꝑtale
dũiũ ĩpediũtur maxĩa bona ip̃oꝵ ci¬
uiũ. tyrannꝰ enĩ nõ solũ ꝓcurat mala
eoꝵ que sunt in regno. S ⁊ satagit
impedire eoꝵ maxima bona. ĩpõꝵ cuu¬
maxima bona que satagit ĩpedire ty¬
rannus uidelicet pacẽ uirtures ⁊ scĩas
tyranni enĩ uolunt ciies hr̃e pacem
et cõcordiam ad ĩuicem rursus uolũt
eos ẽẽ magnammos et uirtuosos
nec ⁊ uolũt ipõs eẽ sapientes et disti¬
plinaures. q̃re at̃ tyrauni p̾dcã bona
impediũt ĩ cnubus infradicetur suffi¬
ciat aut̃ ad p̾sens scire tyraunid̾ esse
pessuũ pͥncipatũ pp̃ rõues tactas. qd̾
aut̃ reges sũmo oꝑe cau̾e debeant ne
principeutur pͥncipatu tyramuco ui¬
dere nõ est difficile. Nani tanto peior
est princeps qnͣto peiori diũo pͥncipatꝰ
Qrͣe si omẽm diligeuciam adhibere d
rex ue sit pessimus sũme curare dz ne
dũetur ꝑ tyrãmdem que est pessimꝰ
principatus¬

Expanded text:
ta via sumitur ex eo quod per tale dominium impediuntur maxima bona ipsorum civium. Tyrannus enim non solum procurat mala eorum qui sunt in regno, sed etiam satagit impedire eorum maxima bona. Tangit autmaxima bona, quae satagit impedire tyrannus. videlicet pacem, virtutes, et scientias. Tyranni enim nolunt cives habere pacem et concordiam adinvicem: rursus nolunt eos esse magnanimos et virtuosos: nec etiam volunt ipsos esse sapientes et disciplinatos. Quare autem tyranni praedicta bona impediunt in civibus; infra dicetur. sufficiat autem ad praesens scire, tyrannidem esse pessimum principatum propter rationes tactas. Quod autem reges summo opere debeant, ne principentur principatu tyrannico, videre non est difficile. Nam tanto peior est princeps, qunato peiori dominio principatur: quare si omnem diligentiam adhibere debet rex ne sit pessimus, summe curare debet ne dominetur per tyrannidem qui est pessimum principatus
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾. monarchia eiũ qr ibi dñatur unꝰ
et est ibi uirtus unica. Idõ uł ẽ optĩa
uł̾ est pessuna. Nam si mouarchia ht̃
intentõm rectam tunc est rex et est
tutis pot̾ młta bona effic̾e̾. Si u̾o mo¬
uarcha heat intentõm ꝑu̾sam tunc

Expanded text:
natur unus, et est ibi virtus unita, ideo vel est optima, vel est pessima: nam si monarchia habet intentionem rectam, tunc est rex et est tutes potest multa bona efficere: si vero monarchia habet intentionem perversam, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ab iurentõne coĩs boni eo qd̃ płes eeñt
modo bonũ cõe. S si tyrantius dñe¬
tur cũ uirꝰ sit dominans et nõ ĩ ten¬
dit sit bonũ ꝓpriũ oĩno receditur
ab intentõtie coĩs bom pͥncipatus gͥ
qr nõ est rectus uisi sit quodam iuͦ
di bonũ cõe qd̃ est dĩmiꝰ ꝙͣ aliqd̃ bo¬
peior qnͣto in ea plus receditur ab
intentõne coĩs boni. hanc aut̃ rõm
dignissima poli ͥa sic tyrãnides est
pessima cuiꝰ causa est ut ibi dr̃ qr ty¬
aliquẽ qũ sic agitur ut est aptum

Expanded text:
ab intentione communis boni, eo quod plures essent modo bonum commune. Sed si tyrannus dominetur, cum unus sit dominans, et non intendat nisi bonum proprium; omnino receditur ab intentione communis boni. principatus ergo quia non est rectus nisi sit quodammodo di bonum commune quod est divinius quam aliquopeior, quanto in eo plus receditur ab intentione communis boni. Hanc autem ratidignissima politia, sic tyrannis est pessima: cuius causa est ut ibi dicitur quia tyaliquid, quando sic agitur ut est aptum
Abbreviated transcription (Latin):
tpraunidem ẽt̃ pessimũ pͥn¬
ciparũ. pͣ siũtur ex eo qd̾ tale dũiũ
maxime recedit ab intentõne coĩs
boni. Scd̾a ex eo qd̾ maxime ẽ in¬
nͣle. t̾tia ex eo qd̾ est efficatissimũ
ad nocend̾. Qrͣta ex eo qd̃ ĩpedire ht
nisi sit uirruosus et uisi intendat
ri talem est . q. ꝑtiri pͥncipatũ ĩ młto ᷤ¬

Expanded text:
tyrannidem esse pessimum principatum. Prima sumitur ex eo quod tale dominium maxime recedit ab intentione communis boni. Secunda, ex eo quod est maxime innaturale. Tertia, ex eo quod est efficacissimum ad nocendum. Quarta, ex eo quod impedire habet nisi sit virtuosus, et nisi intendat ri talem, est quasi partiti principatum in multo
Abbreviated transcription (Latin):
cio sufficat. Eligibilius est ꝑcutere
pũctun qũi cesim. Cesa enĩ ꝑcusio qͦ¬
uis impetu ueĩat raro occidit. s puta
modico impetu iuflicta facit letale
uulnus ¶Qnta uia siũtur ex deceptõ¬
ne ꝑcucientis. Nam bonus bellacor
si pot̾ sic d ad u̾sarium ledere ut tñ ip̃e
nõ ledatur omĩs ergo ille modus ꝑ¬
cuciendi est magis eligendꝰ ẜm quẽ
possit. nims adu̾saruis le di melius
est ꝑcutere pũctim ꝙͣ cesim ꝑcucien¬
do enĩ cesim o eleuare brachunu dex¬
trũ quo eleuato dextrũ latus nuda¬
tur et discooꝑitur et datur hosti mꝰ
ut possit uos facilus ledeit. Nam le¬
uis infertur lesio et uocum̃tũ tore
nudato qmi tecto.
Et que sunt illa que hostes porentõ¬
res reddũt et quot moĩs ⁊ qͣlr̃ debemꝰ¬

Expanded text:
legibilius est percutere punctim, quam caesim. Caesa enim percussio quovis impetu veniat rato occidit. Sed puncta modico impetu inflicta, facit lethale vulnus. Quinta via sumitur ex detectione percutientis Nam bonus bellator, si potest, sic debet adversarium laedere, ut tamen ipse non laedatur. Omnis ergo ille modus percutiendi est magis eligendus, secundpossit nimis adversarius laedi, melius est percurere punctim quam caesim. Percutiendo enim caesim oportet elevare brachium dextrum: quo elevato dextrum latus nudatur et discoperitur, et datur hostivia, ut possit nons laedere. Nam levius infertur laesio et nocumentum corpore nudato, quam tecto. et quae sunt illa quae hostes potentiores reddunt, et quot modis,
Abbreviated transcription (Latin):
et cooꝑire se ab actibus. It̾o ait uege¬
cuis qd̾ pũctim ꝑcutere ad u̾sarium
endi potissime lisi sũt romani. Deri¬
debaut enim romani nulicec om̃s ꝑ¬
cusceudes cesum qr et ip̃i sꝑ uolebant
lis est hoc potissime acceudend̾ ut pug¬
nantes absq ninua sui facigatõne goᷤ
sint nimis ad u̾aarios ledere nam si bel¬
lantes nimis se fatigent nõ ualenes
laborem illum tolleraie defacili dimͭ¬
tunt atiem et cõu̾tũt ĩfugam. Qrͣe
cum ꝑcuciẽdo cesim pp̃ magnũ mo¬
tum drachioꝵ in surgit ibi magnus

Expanded text:
et cooperire se ictibus. Ideo ait Vegetius, quod punctim percutere adversarium endi potissime usi sunt Romani. Deridebant enim Romani milites, omnes percutientes caesim, quia etipsi semper volebant lis est hoc potissime attendendum: ut pugnantes absque nimia fatigatione sui possint nimis adversarios laedere. Nam si bellantes nimis se fatigent, non valentes laborem illum tolerare, de facili dimittunt aciem, et convertuntur in fugam. Quare cum percutiendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ib
Abbreviated transcription (Latin):
uulnũ. Arͣta ex fastigarõne menbroꝵ
Qu̾ta ex decetõne ꝑcucienciũ. Pͥma
uia sic p. Nam qnͣto eusis aut gladuis
plus capit de aruus tanto pp̃armorũ
resistentiam difficilus itur ad carnẽ
Iñ est qd̾ belłoꝵ exꝑti dicũt pugnãtes
sꝑ debere hr̃e loricas amplas ita ut anu¬
li loricarũ se constͥngant. qr qnͣto illi
anuli magis sunt ꝯpacti tanto oz
płes ex eis fuͣgere ut iuiluera noce¬
aut sic qr ꝑcucientes cesum oz plus
de armis inciaere qmͣ ꝑcucientes pũctĩ
ut gͦ uulmis ꝑueĩat ciciis ad carnem
magis est eligibile ꝑcutere pũctim ꝙͣ
cesun modica aut̃ armoꝵ iucisio suf¬
ficit ad ledend̾ caruẽ ꝑcuciendo pũt¬

Expanded text:
vulnerum.Quarta ex fatigatione membrorum. Quinta ex detectione percutientum. Prima via sic patet. Nam quanto ensis aut gladius plus capit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carnem. Inde est quod bellorum experti dicunt pugnantes temper debere habere loricas amplas ita, ut annuli loricarum se constringant: quia quanto illi annuli magis sunt compacti, tanto oportet plures exeis frangere ut vulnera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam percutientes punctim. ut ergo vulnus perveniat citius ad carnem, magis est eligibile percutere punctim, quam caesim. Modica autem armorum incisio sufficit ad laedendum carnem percutiendo pu
Abbreviated transcription (Latin):
et si quis qiͣ ĩ erinis existeret ꝑcusio¬
ne cesim pͥusam̃ ꝑueuetur ad corł
ad menbra uitaria oportẽt magnam
plagam face et mlta ossa uicid̾e̾. s ꝑ
cusciendo puctun due micie suffici¬
unt ad hoc qd̾ fiat plaga mortalis et
dum est pũcti qr sic fi̾endo cicius in¬
fligitur plaga mortifera ¶Tertia
uia siũtur ex ꝓuidencia ulnũm nã
qnͣto hostis magis iuln̾a uidet mag̾

Expanded text:
et si quis quasi inermis existeret, in percussione caesim priusquam perveniretur ad cor vel ad membra vitalia, oporteret magnam plagam facere et multa ossa incidere: sed percutiendo punctim duae unciae sufficiunt ad hoc ut fiat plaga mortalis, etdum est punctim, quia sic feriendo citius infligitur plaga mortifera.Tertia via sumitur ex providentia vulnerum. Nam quanto hostis magis vulnera providet, magis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est tam ĩ gͥens aliqͣs młieres ẽẽ de¬
bite secreta tenẽtes. uiri gͥ nõ debẽt
sius cõuigibus secrera aꝑire nͥ ꝑ di¬
uturna qꝑr̃a suit exꝑti eas ẽẽ discͤ¬
tas prudentes et stabiles et ñ eẽ se¬
cretoꝵ ꝓpalatiuas huc uisis cũ ostẽ¬
sum sit quõ coĩtas uiri ⁊ uxoris sit
nͣlic et quõ se hẽat ad alias coĩtates
donnus cũ ⁊ declaratũ sit qũo rege ᷤ
et principes et ulr̾ om̃s cuies se hr̃e¬

Expanded text:
n est tamen inconveniens aliquas mulieres esse debita secreta tenentes. Viri igitur non debent suis coniugibus secreta aperire, nisi per diuturna tempora sint experti, eas esse discretas, prudentes, et stabiles, et non esse secretorum propalativas. His visis, cum ostensum sit, quomodo communitas viri et uxoris sit naturalis, et quomodo se habeant ad alias communitates domus: cum etiam declaratum sit, quomodo reges ed principes, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupĩa refreuet᷑ nõ congrue possunt
nare concupĩas sunt magic ꝓpalatĩe
secretoꝵ qrͣ suit mares. Nam si pro¬
hibitõ auget concupĩam tanto sunt
ꝓuores mlieres ad faciend̃ ꝑhibita ꝙͣ
masculi qnͣto ab usu rõnis deficiẽtes
luiꝰ possunt refrenare incitam̃ta cõcu
Nam qr młieres ut pli̾mũ sunt con
ductiles statim cũ aliqͣ ꝑsona eic ap¬
plandet ridet in faciem caꝵ credunt
ip̃am eẽ amuicã et reuelant ei oĩa
secreta cordis ¶Etia iua adħ ꝓband̃
suĩtur ex appetitu laudis. dicebatur
enĩ in p̾cedentibus qd̃ młieres nimis
secreta uiroꝵ. Credũt enĩ ex hoc ĩ
qͣdam excellencia et laudari apd̃ ea ᷤ
sisciant refr̾e uroꝵ secrera. Nam
qr uur a suis uiris diligi si sciant
laudari qd̃ a sius maritis diligant᷑
appetenres ꝙͣdam ĩ auẽ głiam. et ꝙͣ¬
dam laudem de facili reuelãt secreta
uiroꝵ. Ex hoc aut̃ de facili appet qͣlr
uiri suis ꝯugibꝰ debeaut reuelare
secreta. Nam cũ dicimꝰ os eẽ mores

Expanded text:
ia refraentur, non congrue possunt nare concupiscentias, sunt magis propalativae secretorum, quam sint viri. Nam si prohibitio auger concepiscentiam: tanto sunt proniores mulieres ad faciendum prohibita quam masculi, quanto ab usu rationis deficientes, minus possunt refraenare incitamenta concuNam quia mulieres ut plurimum sunt molles et ductibiles, statim cum aliqua persona eis applaudet, et ridet in facie earum, credunt ipsam esse amicam, et revelant ei omnia secreta cordis. Tertia via ad hoc probandum, sumitur ex appetitu laudis. Dicebatur enim in praecedentibus, quod mulieres nimis secreta virorum. Credunt enim ex hoc esse in quadam excellentia, et laudari apud eas; si sciant referre virorum secreta. Nam quia videntur a suis viris diligi; si sciant laudari quod a suis maritis diligantur, appetentes quandam inanem gloriam, et quandam laudem, de facili revelant secreta virorum. Ex hoc autem de facili apparet, qualiter viri suis coniugibus debeant revelare secre
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sit ad que oꝑa sut cõuiges or¬
diãnde. si enĩ urdecens ẽ eoc octiosas¬
eẽ ut suꝑuic dicebatur destͥbenda
sunt oꝑa que decer ip̃ac cõiuges ex¬
cert̾e. S qr de huc infra dicetur
uolumrꝰ ea hic silentio p̾t̾ ire.

Expanded text:
 ad quae opera sint coniuges ordinandae: si enim indecens est eas esse ociosas, ut superius dicebatur, describenda sunt opera, quae decet ipsas coniuges exercere. Sed quia de eis infra dicetur, volumus ea hic silentio praeterire.
Abbreviated transcription (Latin):
er unce̾ hiꝰ impetus et inclinatõnes
Nam licet sit difficile suꝑare inci¬
tam̃ta concupiscẽtiaꝵ et licet sic
magis ħ difficile in femĩs ꝙͣ ĩuiris
eo qd̾ magis deficiant a rõnis usu

Expanded text:
e huiusmodi impetus et inclinationes. Nam licet sit difficile superare incitamenta concupiscentiarum, et sit hoc magis difficile in foeminis quam in viris, eo quod magis deficiant a rationis usu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcipit enĩ ħ ars a denario quẽ dat
et r̾mminatur ad denariũ ꝙ̃ recipit
qͣre ibi denarius finis et pͥncipiũ.
dici debet ¶Tcia spẽs pecturatiue
est oblosta ͭ ͣ uł ponderis ex cessiã
q̃ forte sic uiuẽta fuit. Nam sicut
mnassa metalli indeuarios dĩditur
et ĩpͥmitur ibi signũ publicũ. sic alũ
uasa fienda ur pp̃ aliquid aluid de¬
uarii resoluũtur ĩ massami accidit
gꝰ forte extonden denarus nũo cõ¬
ficit ĩ massam maioris ponderis ex
quo caũ sũpsit ars origmnẽ ut onĩs
deuani pondarentur et qui eẽnt ma¬
ioris ponderis resolu̾entur ĩ massam
ut ex hoc luchrũ hrĩ posser. ars gͦ
ista obolocta sa sine ponderis exces¬
siua ex excessu ponderis qui ĩuenit᷑
indenarus sũpsit originẽ ¶ Qrͣta spẽ¬
aies pectumnatiue dr̃ esse calos qd̃ in
latiuo idem souat qd̾ partus. urͣ eĩ
h ars ꝑere er generare denarios ꝙͣ
nos coĩ noĩe appellamuc usuram nũ¬
qnͣi enĩ aliqua crescunt in seipĩs

Expanded text:
Incipit enim haec ars a denario, quem dat; et terminatur ad denarium, quem recipit. quare ibi denarius, finis, et principium dici debet. Tertia species pecuniativae est obolostatica, vel ponderis excessiva: quae forte sic inventa fuit. Nam sicut massa metalli in denarios dividitur, et imprimitur ibi signum publicum; sic aliquando vasa fienda, vel propter aliquid aliud, denarii resolvuntur in massam. Accidit ergo forte ex totidem denariis numero, confici massam maioris ponderis: ex quo casu ars sumpsit originem, ut omnes denarii ponderarentur, et qui essent maioris ponderis resolverentur in massam, ut ex hoc lucrum haberi posset. ars ergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit originem. Quarta species pecuniativae dicitur esse tachos, quod in latino ide ars parere et generare denarios, quam nos communi nomine appellamus usuram: nunquam enim aliqua crescunt in se ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
uenta fuit. S denide ꝑexꝑienciam
gione. accidit gͦ forte aliquos hr̃e
aliqͣ nũmismata que ñ młtũ app̃¬
ciabantur in regione sua eo qd̃ non
eẽnt ꝓpͥa regioni ilłi illis gͦ casu eñ¬
tibus ad regiones illas quibus illa
nũmismata erant ꝓpͥa er portauti¬
bus nũmismata illa accidit eos
ria usi sunit. S ex hoc casu. ars sũp¬
sit originẽ ut post ea hoĩes artificia¬
lr̃ ꝯsid̾arent que nuĩmismata ĩ qͥbus
ꝑtibus expandũtur ut post ea camp¬
soria artificiatit᷑ efft̃ã eẽt causa lucnͣ¬

Expanded text:
enta fuit, sed deinde per experientiam gione. accidit ergo forte aliquos habere aliqua nimismata, quae multum appretiabantur in regione sua, eo quod non esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portantibus numismata illa, accidit eos ria usi sunt. Sed ex hoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata in quibus partibus expenduntur, ut postea campsoria artificialiter effecta, esset causa lucra
Abbreviated transcription (Latin):
¶Capsoria gͥ obolostatica ⁊ uura
qr qsͣ totalit̾ in pectiunis existunt
qr a peccunia incipiũt et ad pecciũa
mis enĩ uiderur eẽ denarioꝵ cupidꝰ
cuiꝰ accõnes a deuarus incipiũt erin
denarios t̾iant᷑. ꝙͥquid tñ sit de cãp¬
soria et oblosta ͨͣ usura tũ ẽ simplr̃
et in oĩbꝰ destanda ut inseꝙ̃ti capło te
apparebit usuras .n. neminẽ ex̃cere
decet. campsoria aut̃ et obolostanca
et si m̾̃catoribus uł aliquibus aluc
ꝑmutũtur regibus cũ et principibꝰ
quos decet eẽ qiͣ semideos ex̾cere uõ
ditibus ex quoꝵ fructu ꝓdefensio¬
ne regni et ꝓ alus uctͣnr possint ha¬
bundare pectunis¬
est supł de cestabilis quod ream decer
reges et pͥncipes prohibere.

Expanded text:
campsoria igitur, obolostatica, et usura, quia quasi totaliter in pecuniis existunt, quia a pecunia incipimis enim videtur esse denariorum cupidus, cuius actiones a denariis incipiunt, et in denarios terminantur. Quicquid tamen sit de campsoria, et obolostatica: usura tamen est simpliciter et in omnibus detestanda, ut in sequenti capitulo apparebit. Usuras enim nemo exercere debet: campsoria autem, et obolostatica et si mercatoribus, vel aliquibus aliis permittuntur regibus tamen et principibus quod decet esse quasi semideos exercere non ditibus, ex quorum fructu pro defensione regni et aliis necessariis possunt abundare pecuniest simpliciter detestabilis, et quod eam decet reges, et principes prohibere.