comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elesti grẽ ce spiritali plu¬
uiȩ p̃parandus ẽ ager ec¬
clesiȩ: imber diuinus in
proximo ẽ. Oꝑemur di¬
lectissimi m isto agro: qͦd
nob̵ crecditũ ẽ. Nobis enĩ datum ẽ planta¬
ie. rigare. olerare. nouellare: s dĩ ẽ increm̃
tum dare. Apłs paulus doctor gentiũ.
in fide ce ueritate. ꝑ seipsum ce oꝑando
e monendo hanc nos docuit dm̃cam
erercere culturam: dicens. Ego plantaui
apollo rigauit: s d̃s incrementũ dedit.
fe paulopost. Dei enĩ sumus cooꝑatorii:
di agricultura. dĩ edificatio estis. Et alibi.
sooꝑatores mei estote frẽs: & intenite
tos qui sic ambulant sicut habetis for¬
it mercedem ꝓmissam dono gr̃e accipere
meream᷑. Tempus est: oꝑemur. laboremus.
Quĩq illa uiga boum que ille muitatus m
eugłio dum ad cenam uenire nollet ꝓbare
se uelle dixit. & ꝓpterea a cena excusauit.¬
qm̃ sͥ ea ñ agriculture dñice comꝑauit: nos
ea ipsa qumq uga in agro dñĩco iunga¬

Expanded text:
elesti gratiae et spirituali pluviae praeparandus est ager Ecclesiae, quia imber divinus in proximo est. Operemur, dilectissimi, in isto agro quod nobis creditum est. Nobis enim datum est plantare, rigare, arare, novellantum dare. Apostolus Paulus doctor Gentium in fide et veritate, per se ipsum et operando et monendo hanc nos docuit dominicam exercere culturam, dicens: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit; et paulo post, Dei enim sumus cooperarii, Dei agricultura, Dei aedificatio estis ; et alibi, Cooperatores mei estote, fratres, et intendite eos qui sic ambulant sicut habetis forut mercedem promissam dono gratiae accipere mereamur. Tempus est, operemur, laboremus. 2. Quinque illa juga boum, quae ille invitatus in Evangelio dum ad coenam venire nollet, probare se velle dixit, et propterea a coena se excusavitm sibi ea, non agriculturae dominicae comparavit; nos ea ipsa quinque juga in agro dominico junga
Abbreviated transcription (Latin):
boũ. qͥnq corporis sensus s̃. Uisus in ocłis.
auditus in aurib. olfactus in narib. gu¬
stus in faucib. tactus in manib: ce ista
iuga sunt. Duo sunt ocłi. due aures. gemi¬
ne nares. due manus: ce in ipso gustu ge¬
minũ quoddã inuenitur: qnͣdo sapor
ipse faucib atq palato udicante discer¬
nitur. Ista gͦ qͥnq iuga t̾ram uersant: qͣn¬
bo siũs officiis deseruientes animã carnẽ¬
ꝙ ꝑactam. aut uberes fruges si ros cȩtestis
infuderit. aut aridas spinas si sicea terra
remanserit: ce eoꝵ opus in posterum sub-¬

Expanded text:
nque sensus corporis sunt: visus in oculis, auditus in auribus, olfactus in naribus, gustus in faucibus, tactus in manibus. Et ista juga sunt: duo sunt oculi, duae aures, geminae nares, duae manus; et in ipso gustu geminum quiddam invenitur, quando sapor ipse faucibus atque palato judicante discernitur. Ista ergo quinque juga terram versant, quando suis officiis deservientes animum carnemque parant, aut ad uberes fruges, si ros coelestis infuderit, aut ad aridas spinas, si sicca terra remanserit, et eorum opus in posterum sub
Abbreviated transcription (Latin):
iuste indignat᷑. Nouelli filii dũ in ur̃a scã na¬
nuitate pat̃ exultat. ur̃is oratiõib ce fletib
mitigatẽ irascentem: quẽ sensimus fortiter
uindicantem. In summa autẽ rei apłoꝵ
us qͦd ipse donauit: ipsi gła cũ sp̃u scõ in se-

Expanded text:
juste indignatur. Novelli filii, dum in vestra sancta najuste indignatur. Novelli filii, dum in vestra sancta nativitate pater exsultat, vestris orationibus et fletibus mitigate irascentem, quem sensimus fortiter vindicantem. In summa autem rei, Apostbis quod ipse donavit . Ipsi gloria cum
Abbreviated transcription (Latin):
pla audistis: approbastis. clamastis. Et qua
ꝑtanta mala patiam᷑. uel qͥb meritis pec¬
atoꝵ in manus tͥbulantium nos traditi
scemus. cũ ante paucissimos dies loq̃rem᷑:
siiul agnouimꝰ. simul fleumꝰ. Nunc etiam
In accepturi estis uel qͥd eritis: adhuc in au¬
urĩs ur̃ĩs insonat strepitus nr̃e uocis.
nmonemꝰ uos ut frẽs. obsecramus ut pa¬
Ns hortamur ut filios: nolite ꝑdere tantũ
ionũ. Amor xp̃i in cordib ur̃is ñ refrige¬
hat. amor matͥs huiꝰ circa uos ñ torpescat:
m̃ gerit. q̃ spem urãm diligit. q̃ eotidie rede¬
mias mat̾no sinu excipit. q̃ uob̃ spiritales ei¬
ls pparat: que ad et̾nã saturitatẽ ꝑducere
tesderat. Immaculatos filios dõ patͥ uult
assignare: qͦs tanta cura ac sollicitudine dig¬
nat᷑ nutrire. Hanc toto corde amate. hãc amã
dligite: atq ꝓ nr̃a mercede in illo sacratissimo
fonte pro nobis orate. Orate pro pace. orate
pro liberatione huiꝰ t̃re: orate ut misereat᷑ qui

Expanded text:
 audistis, approbastis, clamastis: sed quare tanta mala patiamur, vel quibus meritis peccatorum in manus tribulantium nos traditi fuerimus, cum ante paucissimos dies loqueremur, simul agnovimus, simul flevimus. Nunc etiam quid accepturi estis, vel quid eritis, adhuc in auribus vestris insonat strepitus nostrae vocis: admonemus vos ut fratres, obsecramus ut patres, hortamur ut filios. Nolite perdere tantum bonum. Amor Christi in cordibus vestris non refrigescat: amor matris hujus circa vos non torpe gerit, quae spem vestram dirigit, quae quotidie redeuntes materno sinu excipit, quae vobis spirituales cibos praeparat, quae ad aeternam saturitatem perducere desiderat. Immaculatos filios Deo Patri vult assignare, quos tanta cura ac sollicitudine dignatur nutrire. Hanc toto corde amate; hanc amanddiligite: atque pro nostra mercede in illo sacratissimo fonte pro nobis orate. Orate pro pace, orate pro liberatione hujus terrae; orate ut misereatur qui
Abbreviated transcription (Latin):
ilabi substantialit̾ anime: s applicatioẽ
ce oppresiõe uniri. Illabi autem mentia
li tantum possibile ẽ qui creauit: qui na¬
tura subsistens incorporeus. capabilis q
sue facture.

Expanded text:
ialiter illabi animae, sed applicatione, et oppressione uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est qui creavit, qui, natura subsistens incorporeus, capabilis est suae facturae.
Abbreviated transcription (Latin):
cato nasci: impietati subditum mortiq
lberatur nisi per fidem. mediatoris dei ⁊
hominum hominis iħu xꝑi: qui sine pec¬
cato conceptus. sine pec̃co natus. sine pec¬
cato mortuus. peccatum pro nobis factꝰ
est. idest sacͥficium factus ẽ. pro peccatis
nr̃is. In ueteri quippe testamento pecc̃a
dicebantur. sacͥficia que pro pecc̃is offe

Expanded text:
cato nasci, impietati subditum, mortique liberatur, nisi per fidem mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, qui sine peccato conceptus, sine peccato natus, sine peccato mortuus, peccatum pro nobis factus est, id est sacrificium factus est pro peccatis nostris. In Veteri quippe Testamento peccata dicebantur sacrificia quae pro peccatis offe
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo qͥd ait sc̃ptura dirina exhortand
presentium: Patientiam iob audists
sa diceres deo grãs sustineam. duplũ reci
plntem felicitatẽ: s ñ eum reliquit ad et̾nã
imortalitatẽ. Ibi ẽ finis dñi. Tenent iudei.
emsultant iudei. ligant iudei: spinis coro¬
nant sputis dehonestant. flagellant. obꝓ¬
dis obruunt. ligno suspendunt. lancea
siliunt. postremo sepeliunt: quasi relictꝰ
at. s quid illis insultantib. Ideo gͦ habe
hpatientiam ut resurgas &e ñ moriaris:
det numqͣm moriaris sicut xp̃c. Sic enim
uȩrteram pat̾s. credite. Sedere intelligite
habitare: quom dicimus de quocũꝙ homi¬
ne in illa patͥa sedit ꝑtres annos. Dicit il¬
luidae scͥptura: sedisse quendã in ciuitate
tantũ tempus. Numqͥd sedit ce num qͣm
surrȩxit: sdeo hominũ habitationes: se¬
des dicuntur. Ibi habent᷑ sedes. Numqͥd
semꝑ sedetur: Non surgitur. ñ ambulat᷑.

Expanded text:
Et ideo quid ait Scriptura divina, exhortandEt ideo quid ait Scriptura divina, exhortand mercedem praesentium? Patientiam Job audistispla; diceres, Deo gratias, sustineam, duplum recippraesentem felicitatem, sed non eum reliquit ad aeternam immortalitatem. Ibi est finis Domini. Tenent Judaei, insultant Judaei, ligant Judaei, spinis coronant, sputis dehonestant, flagellant, opprobriis obruunt, ligno suspendunt, lancea fodiunt, postremo sepeliunt: quasi relictus est. Sed quibus? Illis insultantibus. Ideo ergo habeto patientiam, ut resurgas et non moriaris, id est, nunquam moriaris, sicut Christus. Sic enim dexteram Patris: credite. Sedere, intelligite habitare: quomodo dicimus de quocumque homine, In illa patria sedit per tres annos. Dicit illud et Scriptura, sedisse quemdam in civitate tantum tempus . Numquid sedit, et nunquam surrexit? Ideo hominum habitationes sedes dicuntur. Ubi habentur sedes, numquid semper sedetur? non surgitur, non ambulatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam tormenta uulneris pateretum
carne: potest aduerti qͦd dico. Prions eus
confessionis: hec uerba .s̃. Dñs dedit dñs ala¬
tulit. sicut dño placuit ita factum ẽ. sit n¬
men dñi benedictũ. Poterat dicere dñ u
abstulit: potest plura reuocare qͣm tulit
Non hoc dixit. Sicut dño placuit inquit
ita factum ẽ. Quia ei placet: placeat eͥ¬
michi. Qd̃ placuit bono drĩo: ñ displue¬
at subdito seruo. Qd placuit medico: ñ
displiceat egroto. Audi ipsiꝰ ce aliam am¬
fessionem. Loquuta es inqͥt uxori su
tamqm una ex insipientib mulieris
Si bona suscẽpimus de manu dñi. nu¬
ia quare ñ sustinebimus: Non addidt.
quod si diceret uerum diceret. potens ł
dñs ce meam carnẽ in pͥstinum reuoel¬
re: ce qͦd nobis abstulit multiplicare
ista spe illa tolerasse uideretur ista nd̾
ds̃ affuit: qͥa si ce illa illi ñ redoeret. acilã
coronam eius uidere minime poteramil

Expanded text:
cum jam tormenta vulnerum pateretur cum jam tormenta vulnerum pateretur in carne, potest adverti quod dico. Prioris ejus confessionis haec verba sunt: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Poterat dicere: Dominabstulit, potest plura revocare quam tulit. Non hoc dixit, sed, sicut Domino placuit, inquit, ita factum est: quia ei placet, placeat mihi; quod placuit bono Domino, non displiceat subdito servo; quod placuit medico, non displiceat aegroto. Aliam ipsius audi confessionem: Locuta es, inquit uxori suae, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala quare non sustinebimus ? Non addidit, quod si diceret, verum diceret, Potens est Dominus et meam carnem in pristinum revocare, et quod nobis abstulit multiplicare: ne ista spe illa tolerasse videretur. Ista nonilli adfuit: quia si et illa illi non redderet, occultam coronam ejus videre minime poteramus.
Abbreviated transcription (Latin):
trix: ꝑsuadere blasphemiam. Qmdiu in¬
quit ista. & ista pateris: Dic aliquod uer¬
bum in dño: ce morere. Ergo quia humi¬
liatus erat: exaltandus erat. Et fecit hoc
dñs: ut ostenderet hominib. Nam ipse
seruo suo. in celo maiora seruauit. Ergo¬
humiliatum iob exaltauit. elatum diabols
humiliauit: quia hunc humiliat ce huno
exaltat. Ne quis autẽ fr̃s carissimi qñdlo ai¬
quas eiusmodi patitur tͥbulationes: bnc
pectet mercedem. Uerbi gr̃a. Si aliqua dos¬
na patitur. ne forte eo ammo dicat dñs u
dit dñs abstulit sicut dño placuit ita fasti
ẽ. sit nomen dñ benedictũ: ut duplũ uu¬
piat. Patientia deũ laudat: ñ auaritia s
que ꝑdidisti dupla q̃ris reciꝑe. & sdto dnm
laudas: de cupiditate laudas. ñ de cartae
Non tibi occurrat sc̃i uiri exemplum: fals
te. Qñdo iob omĩa tolerabat: ñ duplasr
rabat. Et in pͥma eius confessione qͣnas
dampna ꝑtulit & filios extulit:  insols

Expanded text:
trix, persuadere blasphemiam: Quamdiu, intrix, persuadere blasphemiam: Quamdiu, inquit, ista et ista pateris? Dic aliquod verbum in Dominum, et morere. Ergo quia humiliatus erat, exaltandus erat. Et fecit hoc Dominus, ut ostenderet hominibus: nam ipse servo suo in coelo majora servavit. Erghumiliatum Job exaltavit, elatum diabolum humiliavit: quia hunc humiliat, et hunc exaltat . Ne quis autem, fratres charissimi, quando aliquas ejusmodi patitur tribulationes, hic exspectet mercedem: verbi gratia, si damna aliqua patiatur, ne forte eo animo dicat, Dominuinus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum, ut duplum accipiat. Patientia Deum laudet, non avaritia. Si ea quae perdidisti, dupla quaeris recipere, et ideo Deum laudas; de cupiditate laudas, non de charitate. Non tibi occurrat ipsius sancti viri exemplum; fallis te. Quando Job omnia tolerabat, dupla non sperabat. Et in prima ejus confessione quando damna pertulit et filios extulit, et in secunda
Abbreviated transcription (Latin):
ti. in re sua. in domo sua. in filiis suis. in
carne sua: in ipsa que remanserat temp¬
tatrice uoore sua: s etiam que remanserat¬
ĩpsam olim auferret: nisi adiutricem s̃ seruas¬
set. Quia pͥmum hominẽ per euã debellaue¬
rat. euam seruauerat. Qnta gͦ passus ẽ. Fer¬
didit omĩa q̃ habebãt. Domus ipsius cecidit.
utinam sola: oppressit ce filios. Et qͥa in illo
patientia magnũ locũ tenuerat: qͥd respon¬
derit ille audite. Dñs dedit. dñs abstulit. si¬
cut dño placuit ita factum ẽ: sit nomen
dñi benedictum. Abstulit q̃ dedit. Numqͥd
piit qui dedit: Abstulit q̃dedit. Tamqͣm
diceret. Abstulit omĩa. auferat omĩa. nu¬
dum dimittat me: ce seruet michi se. Quid
enĩ mͥ deerit. si deũ habuero: Aut qͥdm̃ alia
nere. a capite usq ad pedes. same defluebat u̾mib
scatebat: &e se in deo suo immobilem de¬
monstrabat atq figebat. Uoluit muli
er illa diaboli adiutrix. ñ mariti consola¬

Expanded text:
ti in re sua, in domo sua, in filiis suis, in ti in re sua, in domo sua, in filiis suis, in carne sua, in ipsa quae remanserat tentatrice uxore sua? Sed etiam ipsam quae remanserat, olim auferret, nisi adjutricem sibi servasset: quia primum hominem per Evam debellaverat, Evam servaverat. Quanta ergo passus est! Perdidit omnia quae habebat, domus ipsius cecidit; utinam sola! oppressit et filios. Et quia in illo patientia magnum locum tenuerat, quid responderit ille, audite: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Abstulit quae dedit, numquid periit qui dedit? Abstulit quae dedit. Tanquam diceret: Abstulit omnia, auferat omnia, nudum dimittat me, et servet mihi se. Quid enim mihi deerit, si Deum habuero? aut quid mihi anere a capite usque ad pedes; sanie diffluebat, vermibus scatebat: et se in Deo suo immobilem demonstrabat atque figebat. Voluit illi mulier, diaboli adjutrix, non mariti consola
Abbreviated transcription (Latin):
entiam iob audistis: &e sinẽ dñi udistis.
Iob qnͣta ꝑtulerit legitur. ce horretur:
expauescit᷑. contremiscit᷑. Et quid recepit:
Dupla qm ꝑdiderat. Er̃gone homo ꝓpt̾
premia temꝑalia uelit habere patien¬
tiam: & dicat sͥ. T̃olerem dampnũ: red¬
det mͥ ds filios duplos. Omnia iob du¬
pla recepit: & tot filios genuit quot
extulerat. Non gͦ dupla s̃. Erorsus dupla
sunt: qͥa ce illi uiuebant. Ne qͥs dicat. fe
ret: nec ea que contingebant fortiter su¬
stineret. T̃estimoniũ qd̃ ei dñs reddidit:
unde haberet animaduertistis. Ait dñs
quisqm similis in terris: homo sine que¬
rela. uerus dei cultor. Quiale testimoniũ
ꝑsuasione mala mulier deciꝑe uoluit. ha¬
bens ce hec figurã illiꝰ serpentis qui sicut in
paradyso decepit hominem pͥmũ. factum a
deo: ita etiam nunc blasphemiã suggeren-¬
do putauit posse deciꝑe placentẽ hominẽ
deo. Qnͣta passus ẽ fr̃s: Qͥs potest tanta pa¬

Expanded text:
entiam Job audistis, et finem Domini vidistis . entiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Job quanta pertulerit, cum legitur et exhorretur, expavescitur, contremiscitur. Et quid recepit? Dupla quam perdiderat. Ergo ne homo propter praemia temporalia velit habere patientiam, et dicat sibi: Tolerem damnum, reddet mihi Deus filios duplos; Job omnia dupla recepit, et tot filios genuit, quot extulerat. Non ergo dupla sunt? Prorsus dupla sunt, quia et illi vivebant. Ne quis dicat, Ferret, nec ea quae contingebant fortiter sustineret; testimonium quod ei Dominus reddidit, unde haberet? Animadvertisti, ait Dominus, similis quisquam in terris, homo sine querela, verus Dei cultor. Quale, fratres, tespersuasione mala mulier decipere voluit, habens et haec figuram illius serpentis, qui sicut in paradiso decepit hominem primum factum a Deo , ita etiam nunc blasphemiam suggerendo putavit posse decipere placentem hominem Deo. Quanta passus est, fratres! Quis potest tanta pa
Abbreviated transcription (Latin):
scitur: &e nemo nr̃m qnͣdo uult moritur:
Ille qͣndo uoluit natus ẽ: qndo uoluit
mortuus ẽ. Quom uoluit natus ẽ de uir¬
gine: quomͦ uoluit mortuus ẽ in cruce
Quicqͥd uoluit fecit: qͥa sic erat homo
ut lateret ds̃. Susceptor ds̃: susceptus ho¬
mo. einus xp̃c: ds̃ ce homõ. De cruce ipsiꝰ
quid loquar: quid dicam: Ex tremũ genus
elegit mortis: ne aliqͦd genus mortis eius
martyres formidarent. Doctrinã ostendit
in homine: exemplum patientie demon¬
strauitin eruce. Ibi opus: quia crucifixus.
Exemplũ oꝑis crux: premium oꝑis resur¬
rectio. Ostendit nobis in cruce quid tolera¬
re: ostendit in resurrectione qͥd sꝑare de¬
beamus.Prorsꝰ tamqͣm agonitheta sum¬
mus dixit. Fãc: ce tolle. fãc opus: ce accipe
premium. Certa in agone: ce coronaberis.
Qͥd ẽ opus: Obedientia. Qd ẽ premiũ: Resur¬
rectio sine morte. Quare addidi sine mor¬
te: Quia resurrexit lazarus: oe mortuus

Expanded text:
scitur, et nemo nostrum quando vult moritur: scitur, et nemo nostrum quando vult moritur: ille quando voluit natus est, quando voluit mortuus est; quomodo voluit natus est de virgine, quomodo voluit mortuus est in cruce. Quidquid voluit fecit: quia sic erat homo, ut lateret Deus; susceptor Deus, susceptus homo, unus Christus Deus et homo. 9. De cruce ipsius quid loquar? quid dicam? Extremum genus mortis elegit, ne aliquod genus mortis ejus martyres formidarent. Doctrinam ostendit in homine, exemplum patientiae demonstravit in cruce. Ibi opus, quia crucifixus: exemplum operis, crux; praemium operis, resurrectio. Ostendit nobis in cruce quid tolerare, ostendit in resurrectione quid sperare debeamus. Prorsus tanquam agonotheta summus dixit: Fac, et tolle; fac opus, et accipe praemium; certa in agone, et coronaberis. Quod est opus? Obedientia. Quod est praemium? Resurrectio sine morte. Quare addidi, sine morte? Quia surrexit Lazarus, et mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
bir̃s. Om̃s elamatis. Ignis splendorẽ:
lsplendor ignẽ. Ecce pat̃ incipiens. ecce
lus simul: nec antecedens nec sequens.
fut gͥ pat̾ incipiens: ecce filiꝰ simul incipi¬
sis Si ostendi uob̾ patrem incipientem.
silium simul incipientẽ: credite patrẽ
̃mcipientem. &e cũ illo filiũ nec ipsũ in¬
pientem. Ilum et̃nũ: illũ coet̾num. Si ꝓ¬
itis: intelligitis. Date oꝑam ꝓficere. Nꝰa
babetis. s ce erescere debetis: quia nemo
lipit a ꝑfecto. Dei filiũ licuit nasci ꝑfe¬
lm. qͥa natus ẽ sine temꝑe coet̾nus pa¬
i antecelens omĩa. ñ etate s: ẽtnitate.
Iste gͦ natus: patͥ coeternus. De qua gene¬
ratione dixit ꝓpħa. Generationẽ eiꝰ quis
enarrabit. Natus de patre sine temꝑe:
natus ẽ ex uirgine in plenitudine tem¬
poris. Istam natiuitatẽ antecesserant
temꝑa. Oportunitate temꝑis qͣndo uo¬
luit. qndo sciebat. tunc natus ẽ. Nõ enĩ
nolens natus ẽ. Nemo nr̃m quia uult na¬

Expanded text:
vestris, omnes clamatis: Ignis splendorem, vestris, omnes clamatis: Ignis splendorem, non splendor ignem. Ecce pater incipiens, ecce filius simul, nec antecedens, nec sequens. Ecce ergo pater incipiens, ecce filius simul incipiens. Si ostendi vobis patrem incipientem, et filium simul incipientem; credite Patrem non incipientem, et cum illo Filium nec ipsum incipientem; illum aeternum, illum coaeternum. Si proficitis, intelligitis: date operam proficere. Nasci habetis, sed et crescere debetis; quia nemo incipit a perfecto. Dei Filio licuit nasci perfectum; quia natus est sine tempore, coaeternus Patri, antecedens omnia, non aetate, sed aeternitate. Iste ergo natus Patri coaeternus, de qua generatione dixit propheta, Generationem ejus quis enarrabit ? natus de Patre sine tempore, natus est ex virgine in plenitudine temporis. Istam nativitatem antecesserant tempora. Opportunitate temporis quando voluit, quando sciebat, tunc natus est: non enim nolens natus est. Nemo nostrum quia vult na
Abbreviated transcription (Latin):
s pater: & postea nascitur filiꝰ. Inueniamus
peium: &e credamus coeternũ. Si potuerimꝰ
nuenire patrẽ coeuũ filio suo. & filiũ coeuũ
parri suo: credamus deũ patrem coeuum
slio suo. & deũ filium coeternũ patri suo.
Interra possumus inuenire aliquem coe¬
num: ñ possumꝰ inuenire aliquẽ coet̃nũ.
sitendamus coeuũ: &e credamus coetnũ.
sitentos uos faciet: forte aliqͥs dicit. Qn¬
dopotest inueniri pater coeuus filio suo:
aut filius coeuus patͥ suo: et generet pa¬
ter antecedit etate: ut nascatur filiꝰ sequi¬
ur etate.S hic coeuus pater filio. uel filiꝰ
patri. quomͦ potest eẽ: Occurrat uob̃ ignis
pater. splendor filius. Ecce inuenimus co¬
euos. Ex quo ignis eẽ cepit: continuo splen¬
norem gignit. Nec ignis ante splendorẽ:
ne splendor post ignẽ. Et si interrogemus
quis quẽ generat. ignis splendorem aut
sylendor ignẽ: continuo uobis occurrit
lnsu naturali prudentia insita menti

Expanded text:
est pater, et postea nascitur filius. Inveniamus est pater, et postea nascitur filius. Inveniamus coaevum, et credamus coaeternum. Si potuerimus invenire patrem coaevum filio suo, et filium coaevum patri suo; credamus Deum Patrem coaevum Filio suo, et Deum Filium coaeternum Patri suo. In terra possumus invenire aliquem coaevum, non possumus invenire aliquem coaeternum. Intendamus coaevum, et credamus coaeternum. Intentos vos faciet forte aliquis et dicet: Quando potest inveniri pater coaevus filio suo, aut filius coaevus patri suo? Ut generet pater, antecedit aetate; ut nascatur filius, sequitur aetate: sed hic coaevus pater filio, vel filius patri, quomodo potest esse? Occurrat vobis ignis pater, splendor filius; ecce invenimus coaevos. Ex quo ignis esse coepit, continuo splendorem gignit: nec ignis ante splendorem, nec splendor post ignem. Et si interrogemus, quis quem generat, ignis splendorem, aut splendor ignem; continuo vobis occurrit sensu naturali, prudentia insita mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
impiis &e peccatorib. Magna dignatio:
te quid ubi ñ ẽ ante. Prorsus nolite cogiai
aliquod tempus ante natiuitatẽ xp̃i.qul
natus ẽ de patrẽ. De ipsa natiuitat oꝵ
qua ẽ filius dei omĩpotentis unicus diol
Deipsa prius loquor. Nolite cogitare mbs
natiuitate initium temꝑis: nolite copis¬
re ullum spaciũ ȩt̃nitatis: qnͣdo erat pł
& ñ erat filius. Ex quo pater: ex eo filus
et̃ quid ẽ ex quo. ubi ñ ẽ initium: Eigol
ꝑ pater sine initio: semꝑ filiꝰ sine miall¬
quom inqͥes natus est. si ñ habet ina
de eterno coeternus. Numqͣm fut p
e ñ erat filius: &e tamen filiꝰ a patre ẽ geni¬
ai. unde datur qualiscũꝙ similitudo: In re
terrenis sumus: in creatura usibili sumꝰ
dec m̃ similitudinẽ terra: ñ dat. Det michi
aliquã similitudinẽ undarũ elementum:
s habet unde. Det mͥ similitudinẽ aliqͦd
animal: ñ hoc potest. Animal quidẽ ge-¬
herat: &e qͦd generat & qͦd generatur. s pͥor

Expanded text:
impiis et peccatoribus. Magna dignatio! Ante quid, ubi non est ante? Prorsus nolite cogitare aliquod tempus ante nativitatem Christi, qua natus est de Patre: de ipsa nativitate loquor, qua est Filius Dei omnipotentis unicus Dominus noster; de ipsa prius loquor. Nolite cogitare in hac nativitate initium temporis; nolite cogitare ullum spatium aeternitatis, quando erat Pater et non erat Filius. Ex quo Pater, ex eo Filius. Et quid est, ex quo, ubi non est initium? Ergo semper Pater sine initio, semper Filius sine in habet initium? De aeterno coaeternus. Nunquam fuit Pater et non erat Filius, et tamen Filius a Patre est genitus. Unde datur qualiscumque similitudo? In rebus terrenis sumus, in creatura visibili sumus. Det mihi similitudinem terra: non dat. Det mihi aliquam similitudinem undarum elementum: non habet unde. Det mihi similitudinem aliquod animal: nec hoc potest. Animal quidem generat, et quod generat, et quod generatur: sed prior
Abbreviated transcription (Latin):
scipulũ. docere asserit uerũ. cũ doce¬
at eẽ mentiendũ: quomͦ erit ex ueri tate¬
illud mendatium. ioh̃ne apło reclamante.
omne mendatiũ ñ ẽ ex ueritate: Non ẽ
gͥ uerum aliqͣndo eẽ mentiendum: &e qd ñ
ẽ uerũ. nemini ẽ omnino suadendũ. S agit
partes suas infirmitas: ce causam uincibi¬
lem facientib turbis se habere ꝓclamat: uͥ
contradicit &e dicit. quomͦ apud homines
qui ꝓculdubio si fallant᷑ auertunt᷑ a ꝑnitie
uel aliena uel sua. ꝑiclitantib subuenitur
hominib si nos humanus ad mentiendũ
ñ inelinet affectus:. Si patienter me au

Expanded text:
scipulum, docere se asserit uerum, cum docescipulum, docere se asserit uerum, cum doceat esse mentiendum, quomodo erit illud ex ueritate mendacium Iohanne apostolo reclamante: omne mendacium non est ex ueritate? non est igitur uerum aliquando esse mentiendum; et quod non est uerum, nemini est omnino suadendum. Sed agit partes suas infirmitas et causam uincibilem fauentibus turbis se habere proclamat, ubi contradicit et dicit: quomodo apud homines, qui procul dubio, si fallantur, auertuntur a pernicie uel aliena uel sua, periclitantibus subuenitur hominibus, si nos humanus ad mentiendum non inclinet affectus? si patienter me au
Abbreviated transcription (Latin):
negligimus cauere mendatia. s audemus
insuꝑ docere ꝑuiria: eiderunt enĩ asserto¬
res defensores ꝙ mendatũ. quale genus uel qͦ¬
lia genera mentiendi eos iustificare delectet.
saltẽ in dei cultu concedat ñ eẽ mentiendũ.
saltẽ sese a ꝑiuriis blas phemiisꝙ ꝯtineant.
saltem ubi dei nomen. ubi ds̃ testis. ubi dĩ sa¬
cramentũ int̃ponit᷑. ubi de diuina religio¬
ne sermo ꝓmitur. siue conseritur: nemo
mentiatur. nemo laudet. nomo doceat. ne
mo p̃cipiat: nemo iustũ dicat eẽ mendati¬
um. De ceteris mendatioꝵ generib eligat
sͥ qd putat eẽ mitissimũ atꝙ innocentissi¬
mũ mentiendi genus: cui placet eẽ menti¬
enddũ. Hoc scio quod etiã qui docet oportere
mentiri: uerũ se docere uult uideri. Nam
si falsum ẽ qd̾ docet. quis false uelit stude¬
re doctrine: ubi &e fallit dicens. & fallitur di¬
scens: Si autẽ ut aliquẽ possit inuenire di¬

Expanded text:
neglegimus cauere mendacia, sed audemus neglegimus cauere mendacia, sed audemus insuper docere periuria? uiderint enim assertores defensoresque mendacii, quale genus uel qualia genera mentiendi eos iustificare delectet: saltem in dei cultu concedant non esse mentiendum; saltem sese a periuriis blasphemiisque contineant; saltem ubi dei nomen, ubi deus testis, ubi dei sacramentum interponitur, ubi de diuina religione sermo promitur siue conseritur, nemo mentiatur, nemo laudet, nemo doceat et praecipiat, nemo iustum dicat esse mendacium; de ceteris mendaciorum generibus eligat sibi, quod putat esse mitissimum atque innocentissimum mentiendi genus, cui placet esse mentiendum. hoc scio, quod etiam qui docet oportere mentiri, uerum docere se uult uideri. nam si falsum est quod docet, quis falsae uelit studere doctrinae, ubi et fallit docens et fallitur discens? si autem, ut aliquem possit inuenire di
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius fuisse mentiendũ: ita paulatim
minutatiq succrescit hoc malum. ce
breuib accessib ad tantũ aceruũ menda¬
tioꝵ. sceleratoꝵ sensim subintrando ꝑdu¬
citur: ut nunqͣm possit penitus inueniri
ubi tante pesti ꝑ minima additamenta
in immensũ ꝯualescenti possit obsisti. Un¬
de ꝓuidentissime scͥptum ẽ: qui modiea
sꝑnit paulatĩ decidit. Qͥd qd uite huiꝰ tales
amatores ut eã ñ dubitent p̃ponere ueri¬
tati ne homo moriatur.immo ut homo qͣn¬
doꝙ moriturus aliqnto seruis moriatur. ñ
tantũ mentiri s etiam peierare nos uolunt.
ut indelicet ne aliqnto citiꝰ tnseat uana sa¬
lus hominis. nomen dñi dei nr̃i accipiamus
inuanii: Et sunt in eis docti qui etiã regulas
figant sinesq ostituat᷑: qndo debeat qnͣdo¬
ñ debeat peierari. Oubi estis fontes lacͥma¬
rum: ce qͥd faciemus: Quo ibimus ubi nos
occultabimus ab ira ueritatis: si ñ solum

Expanded text:
filii eius fuisse mentiendum, ita paulatim filii eius fuisse mentiendum, ita paulatim minutatimque subcrescit hoc malum et breuibus accessibus ad tantum aceruum mendaciorum sceleratorum sensim subintrando perducitur, ut numquam possit penitus inueniri, ubi tantae pesti per minima additamenta in inmensum conualescenti possit obsisti. unde prouidentissime scriptum est: qui modica spernit, paulatim decidit quid? quod uitae huius tales amatores, ut eam non dubitent praeponere ueritati, ne homo moriatur, immo ut homo quandoque moriturus aliquanto serius moriatur, non tantum mentiri, sed etiam peierare nos uolunt? ut uidelicet, ne aliquanto citius transeat uana salus hominis, nomen domini dei nostri accipiamus in uanum. et sunt in eis docti, qui etiam regulas figant finesque constituant, quando debeat, quando non debeat peierari. Q ubi estis, fontes lacrimarum? et quid faciemus? quo ibimus? ubi nos occultabimus ab ira ueritatis, si non solum
Abbreviated transcription (Latin):
re tanti decoris accendor. ut cuncta que¬
me inde reuocant humana contẽpnam
S multũ ẽ ut iste intantũ ꝑseueret affe¬
ctus: ne in temptatione desit effectus.
Nec me mouet ꝯtemplantẽ luminosum
bonũ. in quo mendatii tenebre nulle
sunt: qͦd nob̃ mentiri nolentib &e homi¬
nib uero audito morientib homicida dr̃
ueritas. Numqͥd enĩ si stuprũ expectat im¬
pudica. & te ñ consentiente seuo amore ꝑ¬
turbata moriatur: homicida erit &e casti¬
tas: An uero quia legimus. xp̃ibonꝰ odor
sumus in omĩ loco. & in his qui salui fuĩt
& in his qui ꝑeunt. aliis quidem odor uite in
uitã. aliis odor mortis in mor̃tem. etiã odo¬
rem xp̃i ꝓnuntiabimꝰ homicidam: s quia
homines sumũs:ce nos in huiꝰmodi q̃stio¬
humanus. Ideo mox &e ille subiecit. Et ad
hec quis idoneus: Huc accedit ubi
miserabilius euigilandũ ẽ. qͦd siꝯ
cesserimus pro salute illius egri de uita

Expanded text:
re tanti decoris accendor, ut cuncta qure tanti decoris accendor, ut cuncta quae inde me reuocant humana contemnam. sed multum est, ut iste in tantum perseueret affectus, ne in temptatione desit effectus. nec me mouet contemplantem luminosum bonum, in quo mendacii tenebrae nullae sunt, quod nobis mentiri nolentibus et hominibus uero audito morientibus homicida dicitur ueritas. numquid enim, si stuprum expetat inpudica et te non consentiente saeuo. amore perturbata moriatur, homicida erit et castitas? an uero, quia legimus: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. etiam odorem Christi pronuntiabimus homicidam? sed quia homines sumus et nos in huius modi quaestiohumanus, ideo mox et ille subiecit: et ad haec quis idoneus? Huc accedit — ubi miserabilius eiulandum est — quod si concesserimus pro salute illius aegri de uita
Abbreviated transcription (Latin):
posint si ei mortuus unicus ce carissimus
muncietur. A te q̃rit an uiuat quẽ uitã
finisse tu nosti. qͥd respondebis
qͣndo quicqͥd aliud dixeris p̃ter
inũ de tͥb. aut mortuus ẽ. aut unuut. aut
iescio: nichil aliud credit ille qͣm mor¬
iui qd te intelligit timere dicere. ce nolle
nentiri: Tantũdem ualet etiã si omnino
deueris. Ex illis autẽ tͥb duo falsa s̃. ui
e e nescio. Nec abs te dici possunt nisi
nentendo: illud autẽ unũ uerum. idest
nordium eẽ si dixeris. ce ꝑturbati homi¬
lis mors fuerit subsecitta: abo te occisus
eẽ clamabitur. Et quis ferat homines ex¬
aggerantes qͣnti sit mali salubre menda¬
dum deuitari: & homicidam diligi uerita¬
te: Moueor his oppofitis uehement̃. s mi¬
rum si etiã sapienter. Cum enĩ ꝓposuero an¬
te qualescumq ocłos cordis mei intelligibi
gisq clarescit ueritas. ibi palpitans mea
reuerberatur infirmitas: tamensic amo¬

Expanded text:
possint, si ei mortuus unicus et carissimus filius possint, si ei mortuus unicus et carissimus filius nuntietur. a te quaerit an uiuat, quem uitam finisse tu nosti. quid respondebis, quando quidquid aliud dixeris praeter unum de tribus: aut mortuus est aut uiuit aut nescio, nihil aliud credit ille quam mortuum, quod te intellegit timere dicere et nolle mentiri? tantundem ualet, etiamsi omni modo tacueris. ex illis autem tribus duo falsa sunt \'uiuit et \'nescio' nec abs te dici possunt nisi mentiendo. illud autem unum uerum, id est mortuum esse, si dixeris et perturbati hominis mors fuerit subsecuta, abs te occisus e clamabitur. et quis ferat homines exaggerantes quantum sit mali salubre mendacium deuitari et homicidam diligi ueritatem? moueor his oppositis uehementer, sed mirum, si etiam sapienter. cum enim proposuero ante qualescumque oculos cordis mei intellegibilgisque clarescit ueritas, ibi palpitans mea reuerberatur infirmitas, tamen sic amo
Abbreviated transcription (Latin):
ubra dictinii s̃ posita uelut imitanda exem¬
pla mentiendi. ad hanc regulam mͥ uident᷑
ñ solum ista uerumetiã si qua s̃ talia redi¬
genda ut aut qͦd eẽ credit᷑ ostendat᷑ ñ esse
mendatiũ. siue ubi tacetur uerum nec dr̃
falsum: siue ubi significatio uerax aliud ex
alio uult intelligi. Quod genus figuratoꝵ
uldictoꝵ uel factoꝵ habundat in ꝓpħicis
literis. aut que conuincunt᷑ eẽ mendatia
ñ eẽ imitanda monstrent᷑: ce si qua nobis
alia pecc̃a subrepserint nõs eis tͥbuendam
iusticiam: s ueniam postulandã. Hoc qui¬
dem mͥ uidet᷑: & ad istam sententiã me su¬
pius disputata compellunt.. Uerum qͥa
homines sumus. ce inter homines uiuimus:
fateorq me nundũ in eoꝵ eẽ numero. qͦs
compensatiua pecc̃a ñ turbant. Sepe me
in reb humanis uincit sensus humanus:
nec resistere ualeo cum mͥ dr̃ ecce graui mor-¬
bo piclitatur egrotus. cuiꝰ iam uires ferre ñ

Expanded text:
Libra Dictinii sunt posita uelut imitanda exemLibra Dictinii sunt posita uelut imitanda exempla mentiendi, ad hanc regulam mihi uidentur non solum ista, uerum etiam si qua sunt talia redigenda, ut aut quod creditur, ostendatur non esse mendacium — siue ubi tacetur uerum nec dicitur falsum; siue ubi significatio uerax aliud ex alio uult intellegi, quod genus figuratorum uel dictorum uel factorum abundat in propheticis litteris — aut quae conuincuntur esse mendacia, non esse imitanda monstrentur et si qua nobis ut alia peccata subrepserint, non eis tribuendam iustitiam, sed ueniam postulandam. hoc quidem mihi uidetur; et ad istam sententiam me superius disputata conpellunt. Verum quia homines sumus et inter homines uiuimus — fateorque me nondum esse in eorum numero, quos conpensatiua peccata non turbant — saepe me in rebus humanis uincit sensus humanus nec resistere ualeo, cum mihi dicitur: ecce graui morbo periclitatur aegrotus, cuius iam uires ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus similit̃ &e illi interrogando qu¬
sierunt: s homo iustus noluit pro cop¬
b hospitum animã suam suo mendad
maculari. pro quib uoluit corꝑa filiars
aliene libidinis iniquitate ium ꝑpeuil
ciat gͦ homo etiam pro temꝑali homini
salute qͦd potest. Cum autẽ ad hunc ari¬
lum uentũ fuerit uitali saluti consuld
nisi peccando ñ possit. iam se existimol
habere quid faciat: qͣndo id reliqui
spexerit qͦd ñ recte faciat. Proide in u
hospicio. quia in eoꝵ. susceptione ꝑiell̃a¬
ta ẽ. quia in eoꝵ dm̃ credidit. quia alls¬
es eos ubi potuit occultauit. quia ꝑaliam
nam remeandi consilium fidelissimũ dedit.
auod autẽ mentita ẽ. etiamsi aliꝗͥd ibi ꝓphe¬
qum intelligenter exponitur. ñ tam̃ imi¬
andum sapienter ꝓponit᷑ qmuis d̃s illa bona
menorabit̾ honorauerit hoc malũ elemen¬
er iꝯnouerit. Que cum ita sint. q̃m ni¬
mislongum ẽ omĩa ꝑtractare. que in illa

Expanded text:
prorsus similiter et illi interrogando quprorsus similiter et illi interrogando quaesierunt. sed homo iustus noluit pro corporibus hospitum animam suam suo mendacio maculari, pro quibus uoluit corpora filiarum alienae libidinis iniquitate uim perpeti. faciat ergo homo etiam pro temporali hominum salute quod potest: cum autem ad hunc articulum uentum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, iam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexerit quod non recte faciat. proinde Raabhospitio, quia in eorum susceptione periclitata est, quia in eorum deum credidit, quia diligenter eos ubi potuit occultauit, quia per aliam uiam remeandi consilium fidelissimum dedit, quod autem mentita est, etiamsi aliquid ibi propheticum intellegenter exponitur, non tamen imitandum sapienter proponitur, quamuis deus illa bona memorabiliter honorauerit, hoc malum clementer ignouerit. Quae cum ita sint, quoniam nimis longum est omnia pertractare, quae in illa
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ꝑuenissent: Isto modo dici potis
quid si mulieri uilissime ac turpissime
solum mentienti. uerumetiã peierantia¬
dere noluissent. nempe etiã si consetitin
erant q̃ timendo mentita ẽ: & ubi pon¬
mus uoluntatem ac potestatẽ dei. An
forte ñ poterat &e illam nec ciib siana¬
tientem. nec homines dei ꝓdentem. & ila
suos ab omĩ ꝑnitie custodire: A quo en
post mulieris mendatiũ custoditi s̃ abm
potuerunt ce si illa mentita ñ esset utꝙ
custodiri: nisi forte obliti sumus hoc insi
domis factum ubi masculi in masculos
nefanda libidine accensi ñ ostium doms
in qua erant quos q̃rebant inuenire ñpi¬
tuerunt: qͣndo uir iustus in causa omni¬
no simillima pro suis hospitib mentirim
luit quos eẽ angłos nesciebat: ce iñ mor¬
te peiorem ne paterent᷑ timebat. Et cat
poterat talia respondere q̃rentib: quale
in ihericho mulier illa respondit. San

Expanded text:
omnia peruenissent? isto modo dici potest: omnia peruenissent? isto modo dici potest: quid? si mulieri uilissimae atque turpissimae non solum mentienti, uerum etiam peieranti credere noluissent? nempe etiam sic consecutura fuerant, quae timendo mentita est. et ubi ponimus uoluntatem ac potestatem dei? an forte non poterat et illam nec ciuibus suis mentientem nec homines dei prodentem et illos suos ab omni pernicie custodire? a quo enim et post mulieris mendacium custoditi sunt, ab eo potuerunt, etsi illa mentita non esset, utique custodiri. nisi forte obliti sumus hoc fuisse in Sodomis factum, ubi masculi in masculos nefanda libidine accensi nec ostium domus, in qua erant quos quaerebant, inuenire potuerunt, quando uir iustus in causa omnino simillima pro suis hospitibus mentiri noluit, quos esse angelos nesciebat et uim morte peiorem ne paterentur timebat. et certe poterat talia respondere quaerentibus, qualia in Iericho mulier illa respondit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
quas sͥ fecerũt in terra ẽẽ potuerunt.
Morerent᷑ future in et̾na felicitate: mor¬
tem ꝑpesse ꝓ innocentissima ueritate. Qͥd
illa in iericho: Numqͥd hoc posset. Nõne
si querentes ciues mentiendo ñ fal¬
leret uerum dicendo latentes hos¬
pites ꝓderet: An posset interrogantibus
dicere. scio ubi sint. s deũ timeo. ñ eos ꝓdo:
Posset hoc quidẽ dicere si iam eẽtuera isra¬
elites. in qua dolus ñ eẽt: quod futura es¬
rat ꝑ miscdiam dei. tͣnsiens ad ciuitatem
dei. Uerũ illi hoc audito inqͥes illã peri¬
merent: domũ scrutarent᷑. S nũqͥd con-¬
sequens erat: ut illos etiã qͦs diligent᷑ occulta¬
uerat inuenirent. Prospexerat enĩ cautis¬
sima mulier. & ibi eos posuerat ubi latere
potuissent. etiamsi mentienti creditũ n
fuisset: ita &e illa sitamen a suis ciuib es
S inqͥes. Qd si ce ad illũ locũ ubi eos oeus¬
tauerat hii a qͥb q̃rebantur ꝑscrutand.

Expanded text:
quas sibi fecerunt in terra esse potuerunt; quas sibi fecerunt in terra esse potuerunt; morerentur futurae in aeterna felicitate, mortem perpessae pro innocentissima ueritate. quid illa in Iericho? numquid hoc posset? nonne si quaerentes ciues mentiendo non falleret, uerum dicendo latentes hospites proderet? an posset interrogantibus dicere: scio ubi sint, sed deum timeo, non eos prodo? posset hoc quidem dicere, si iam esset uera Israhelitis, in qua dolus non esset: quod futura erat per misericordiam dei transiens ad ciuitatem dei. uerum illi hoc audito, inquies, illam perimerent, domum scrutarentur. sed numquid consequens erat, ut illos etiam quos diligenter occultauerat inuenirent? prospexerat enim cautissima mulier et ibi eos posuerat, ubi latere potuissent, etiamsi ei mentienti creditum non fuisset. ita et illa, si tamen a suis ciuibus esset sed, inquies, quid? si et ad illum locum, ubi eos occultauerat, hi, a quibus quaerebantur, perscrutando
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ ex ueritate. Filii autẽ illiꝰ ciuitatis:
filii s̃ utiq ueritatis. Eius ciuitatis filii
sunt de quib seͥptum ẽ: in ore eoꝵ ñ est
inuentũ mendatium. Eius ciuitatis ẽ fi¬
lius. de quo item scͥptum ẽ. uerbũ suscipi¬
ens filius a ꝑditione longe aberit: excipi¬
ens autẽ excipit illud sͥ: ce nichil falsi ex ore
pit qualecũꝙ mendatiũ poscunt humi¬
liter ueniã.: ñ inde q̃runt insuꝑ głam. Sed
dicet aliqͥs. Ergone obstetrices ille atꝙ ra¬
ab melius fecissent. si nullam miscđiam
p̃stitissent. nolendo mentiri: Immo uero
ille mulieres hebree si eẽnt tales de qͣlib
querimus. utrum sit eis aliqͣndo mentien¬
dum: nec aliquid fassi dicerent. ce feda mi¬
nisteria de paruulis occidendis liberri¬
me recusarent: s inquies ipse morerent᷑.
Et uides quid sequatur. Morerent᷑ enim
celestis habitatiois incomꝑabilit̾ am¬
pliore merce  de qͣm domus ille

Expanded text:
non est ex ueritate. filii autem illius ciuitatis non est ex ueritate. filii autem illius ciuitatis filii sunt utique ueritatis; eius ciuitatis filii sunt, de quibus scriptum est in ore eorum non inuentum esse mendacium; eius ciuitatis est filius, de quo item scriptum est: uerbum suscipiens filius a perditione longe aberit; exc.ipiens autem excepit illud sibi, et nihil falsi ex eius pit qualecumque mendacium, poscunt humiliter ueniam, non inde quaerunt insuper gloriam. Sed dicet aliquis: ergone obstetrices illae atque Raab melius fecissent, si nullam misericordiam praestitissent nolendo mentiri? immo uero illae mulieres Hebraeae, si essent tales, de qualibus quaerimus, utrum sit eis aliquando mentiendum, nec aliquid falsi dicerent et foeda ministeria de paruulis occidendis liberrime recusarent. sed, inquies, ipsae morerentur. at uide, quid sequatur. morerentur enim caelestis habitationis incomparabiliter ampliore mercede, quam domus illae
Abbreviated transcription (Latin):
ore ur̃o. est. ẽ. ñ.ñ. Obstetrices
autẽ ille qmuis hebree. si scd̾m carnẽ
tantũm sapuerunt qͥd aut qnͣtũ ẽ qͦd
eis ꝓfuit remuneratio temꝑalis. quia
fecerunt sͥ domos ubi ꝓficiendo ꝑtinu¬
erunt ad eã domũ de qua deo can¬
tatur. Beati qui habitant in domo
tua dñe: in secula scłoꝵ laudabunt de.
Multũ autẽ faciendũ ẽ ꝓpinquare iusticie.
ce qͣmius re ipsa nõdum iam tñ spe atq
indole animum ẽẽ laudandũ: qui nũ¬
qͣm nisi hac intentione mentitur qua
uult ꝓdesse alicui. nocere autẽ nemini.
S nos cum querimus. sit ne bom homi¬
nis aliqndo mentiri. ñ de homine queri¬
mus adhuc ad egyptum. uel ad iericho
uel ad babilomiam ꝑtinente uel adhuc
ad ipsam ihrłm t̾renam. que seruit cum
filiis suis: s de ciue illiꝰ ciuitatis q̃ sursũ
ẽ libera mater nr̃a et̾na in celis: ce resp̃o¬
detur q̃rentib nob̃. Omne mendatiũ

Expanded text:
ore uestro est est, non non. obstetrices ore uestro est est, non non. obstetrices autem illae quamuis Hebraeae si secundum carnem tantummodo sapuerunt, quid aut quantum est quod eis profuit remuneratio temporalis, quia fecerunt sibi domos, nisi proficiendo pertinuerunt ad eam domum, de qua deo cantatur: beati, qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te? multum autem fatendum est propinquare iustitiae et quamuis re ipsa nondum, iam tamen spe atque indole animum esse laudandum, qui numquam nisi hac intentione mentitur, qua uult prodesse alicui, nocere autem nemini. sed nos cum quaerimus, sitne boni hominis aliquando mentiri, non de homine quaerimus adhuc ad Aegyptum uel ad Iericho uel ad Babyloniam pertinente uel adhuc ad ipsam Hierusalem terrenam, quae seruit cum filiis suis, sed de ciue illius ciuitatis, quae sursum est libera mater nostra aeterna in caelis. et respondetur quaerentibus nobis: omne mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
utiq temꝑalem: quȩ quidem &e ipsa ȩ¬
ternũ aliquid etiã illis nescientib ꝓpħe¬
tica significatiõe figuraret. Utrũ autẽ
sit aliqͣndo uel ꝓ cuiꝰqm salute mentien¬
fatigantur: ualde illarũ mulierculaꝵ
in illis ppłis constitutarũ. & illis morib
assuetarũ excedebat modum. Itaq hanc
earũ ignorantiã sicut aliarum rerum
quas pariter nesciebant. s sciende sunt
a filus ñ huiꝰ seculi s futuri dei patientia
sustinebat: qui dñ eis pro humana beni¬
gnitate quã famulis eiꝰ impenderant
qͣmuis celeste aliqͥd significantia p̃mia
terrena redlebat. Et raab quidẽ ex ieri¬
cho liberata in dei populum tnͣsitũ fec̃:
ubi ꝓficiens posset ad et̃na & immorta¬
lia munera ꝑuenire: que nullo s̃ q̃renda
mendatio. Tunc tñ qͣndo illud opus bo¬
num & pro sue uite ꝯditione laudabile
isrłitis explorantib p̃stitit: nõdũ erat
talis ut ab ea exi.  geretur. sit in

Expanded text:
utique temporalem, quae quidem et ipsa aeutique temporalem, quae quidem et ipsa aeternum aliquid etiam illis nescientibus prophetica significatione figuraret. utrum autem sit aliquando uel pro cuiusquam salute mentienfatigantur, ualde illarum muliercularum in illis populis constitutarum et illis moribus adsuetarum excedebat modum. itaque hanc earum ignorantiam, sicut aliarum rerum, quas pariter nesciebant, sed sciendae sunt a filiis non huius saeculi, sed futuri, dei patientia sustinebat, qui tamen eis pro humana benignitate, quam famulis eius inpenderant, quamuis caeleste aliquid significantia praemia terrena reddebat. et Raab quidem ex Iericho liberata in dei populum transitum fecit, ubi proficiens posset ad aeterna et inmortalia munera peruenire, quae nullo sunt quaerenda mendacio. Tunc tamen, quando illud opus bonum et pro suae uitae condicione laudabile Israhelitis exploratoribus praestitit, nondum erat talis, ut ab ea exigeretur: sit in
Abbreviated transcription (Latin):
opa miscdie dimittunt᷑: cur ñ merito mise
miscdia dimittunt᷑ q̃ ꝓpter ipsã miscdiam
cĩmittant᷑: Grauiꝰ ẽ enĩ peccatũ qd̾ animo
nocentis. qͣm qͦd animo subuenientis effici¬
subsequente: cur hoc qͦd ẽ leuius ñ deletur.
psa hominis miscdia ce p̃cedente ut pec¬
ut. &e comitante cum peccat: Iam quidẽ
uideri potest. Uerumptam̃ aliud ẽ dicere
peccare quidẽ ñ debui. s oꝑa miscdłie faciã
qub deleam qͦd ante peccaui: &e aliud est
dicre peccare debeo quia ñ possum alit̾
insereri. Aliud ẽ inqͣm dicere qͥa iampec¬
aumus. bene faciamus: ce aliud ẽ dic̾e
pacemus ut bene faciamus. Ibi dr̃ facia¬
nus bona quia fecimus mala: hic autẽ
faciamus mala ut ueniant bona. Ae
Phoc exhaurienda ẽ ibi sentina pecc̃i:
bis cauenda ẽ dostrina pecc̃i. Restat
itaq ut intelligamus illis mulierib
lel in egypto uel in iherico ꝓ humani¬
tate ce miscłia redditam suisse mercedẽ.

Expanded text:
opera misericordiae dimittuntur, cur opera misericordiae dimittuntur, cur ricordiae dimittuntur, quae propter ipsam misericordiam committuntur? Gravius est enim peccatum quod animo nocentis, quam quod animo subvenientis efficisubsequente, cur hoc quod est levius, non deletur ipsa hominis misericordia, et praecedente ut peccet, et comitante cum peccat? Ita quidem videri potest: verumtamen aliud est dicere, Peccare quidem non debui, sed opera misericordiae faciam, quibus deleam quod ante peccavi; et aliud est dicere, Peccare debeo, quia non possum aliter misereri. Aliud est, inquam, dicere, Quia jam peccavimus, benefaciamus; et aliud est dicere, Peccemus, ut benefaciamus. Ibi dicitur, Faciamus bona, quia fecimus mala: hic autem, Faciamus mala, ut veniant bona . Ac per hoc ibi exhaurienda est hic cauenda est doctrina peccandi. Restat itaque, ut intellegamus illis mulieribus, uel in Aegypto uel in Iericho, pro humanitate et misericordia redditam fuisse mercedem