comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pisom: rescripsit. in hec u̾ba: cui
doãtum postea quam cont̾ritus¬
ẽ adĩtulatronũ qui ꝓfugerat
uillam suamuuln̾atũ ec̃. mox
testõ factͦ p̃gasse ꝯffitui ẜuoru
suoꝵ. nec pictas ꝓẜuis nec sol¬
licitudo hrdis obtin̾e debi. u̾ad
penãuccẽt᷑. quos absoluit dõ ir̃ẽ¬

Expanded text:
uerba: 'Cum Donatum, posteaquam conterritus aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse officium seruorum suorum, nec pietas pro seruis nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam uocentur, quos absoluit domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui qui auxiliuntuler̃. siñ dolo
malo ¶lam sifinx̃quis auxiliũ
ferre uł dictis grãmtulit. nich̾
hoc ꝯm̃tum ei ꝓdei̾t tulisse aut̃
pẽ fereut saluus eẽt doꝰ uerũ
is quoq qui qd̃ potuit fec̃. tam¬
et si dominꝰ int̾fectus ẽ. ueluti
siqͥs clamauit. ut ad auxilium
conueniret᷑. aut t̾ruit aggͥssore.
atq siꝗs t̃bam conuocauit. aut
sicorpꝰ suum obiecerit a̾ ał cor¬
pore suo auxilumtulit ñ tm̃sẽ¬
ꝑ qui clamore usus ẽ. auxiliũs
ille clamorẽ inanem eleg̃. plec¬
tendꝰ utiq eiͣt. Qd̃ siuuln̾ati st̃
partieis delere. nisisi. aut sibup
nuln̾a ipã fec̾unt: data opane pn¬
nirent᷑. aut taliauuln̾a istiacce¬
punt. ut posset nichominꝰ opẽ
ferre siuoluisset. ¶ Si dominꝰ mõ¬
tifẽ uuln̾atus suꝑuix̾it. nec deqͦ

Expanded text:
ulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil hoc commentum ei proderit. Tulisse autempem ferre, ut saluus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel pore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium ericulum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit. Quid si uulnerati sint parci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent. Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de
Abbreviated transcription (Latin):
de familia habeaturine br̃s ꝓpt̾
ꝯpendium suum familie facinꝰ
ccuũrari. ¶E legant̾ sceũ. ait.
ut ꝗs ad u̾dem saruitiles ac¬
tiones transmittat. si forte añ
adit̾ionẽ decessit: ẽxploratum

Expanded text:
de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus occultaret. Eleganter Scaeuola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdes m̃stitũat. uxorẽ sedo łoco
catus. uxordiẽ suum obierat.
hp̃des muliens acciones. exͣ cõ¬
stituticẽ sibi dan postulabãt. eos
ita demum audicudos eẽ rẽdi¬

Expanded text:
 uxorem secundo loco retur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demum audiendos esse re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃imolib̾ eẽ uisẜꝰ it: ex stipulat᷑
accio stipulatiorinõ datu Nã¬
et. si supplicio. affectus fuiss. ñ¬
daret᷑. Qd̾ si sub eodemtectonõ¬
fuit ex stipulatu actio mestimꝗ¬
trum autẽ is solus uidet᷑ uidica¬
sse. uł arguisse qui ad hoc ꝓsilui¬
ultro anctiã is ꝗtũ accusaret᷑ ⁊̃¬
ip̃e detorsit in alnum crim̃ ⁊ ng
est ut ille hoc p̃mio clignus sit.¬
et ultro ad accusatr̃em ꝓsilit. hii

Expanded text:
io liber esse iussus sit, ex stipulatu actio stipulatori non datuet si supplicio adfectus fuissdaretur. quod si sub eodem tectofuit, ex stipulatu actio in aestimtrum autem is solus uideatur isse uel arguisse, qui ad hoc prosiliultro, an etiam is, qui, cum accusaretipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit,i ultro ad accusationem prosilit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ uiteamus utrumint̾ eostẽ pa¬
rietes an ⁊ ultramtra cãdẽ die¬
tã uł cubiculum uł eandẽ domũ.
uł eostẽ ortos. uł totamuillam.
etait sextus sic eẽ sepe iudicatũ.

Expanded text:
tur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic esse saepe iudicatum,
Abbreviated transcription (Latin):
insticutõ filio. de his qõnẽ habedã
et suppliciũ qui pure legati uel
manimissi sunt: ante addita
hr̃ditatẽ filio occiso: qmͣius eni
si uiu̾et. hr̃de eo ẽxͦistente. ip̃iꝰ nõ
essẽt fu̾tĩ. at m̃uͥ decessit. quia ce

Expanded text:
instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamuis enim, si uiueret, herede eo existente ipsius non essent futuri, attamen ubi decessit, qua e
Abbreviated transcription (Latin):
.domini appellaticẽ. nõ cõtinchr̃.
¶N ec quiusũfructũ solumbabu¬
it. ¶ Seruus pignoridatus. qͥ
attim ad debitoris necem/ ꝓ in
pominia habet᷑ atq siͥpignori c¬
datus nõ ess / Serui appellatiõe
ctiã hii contim̾ntur. qui sub con¬
ditioc̃ legatisut. Naminclio
tp̃e hr̃ois sunt. nec qd̃ conlitio
existens efficitut desinant essc
sr̃dis. fac̃. ne uideantur infĩme
statulibo̾ ¶S meo cui fideicõmissa
lib̾tas. puiͣr d̾etur. extat Rpt̃.
dimpii. ad uiitiũ sabinum.
.quo ostendr̃nõ est festinandũ.

Expanded text:
domini appellatione non continebitur, nec qui usum fructum solum habuit. Seruus pignori datus, quod attinet ad debitoris necem, per omnia perinde habetur atque si pignori datus non esset. Serui appellatione etiam hi continentur, qui sub condicione legati sunt: nam medio tempore heredis sunt, nec quod condicio existens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim statulibero. Sed in eo, cui fideicommissa libertas pure debetur, exstat rescriptum diui Pii ad Iuuentium Sabinum, quo ostenditur non esse festinandum
Abbreviated transcription (Latin):
bo.posẜ. omisit fauiana nõ cõ¬
petit. Si nõ plus sit ĩ eoqd̾ doãt
ẽ. ꝙͣ pãs d̾bita patrono. Qr̃ sic
mortis eã eidõtunsit paitẽ fa¬
ciet. cum pationo. ꝙ̃ admod̾ eg¬
atanus patronus fac̃ ¶Utru
autẽ adca solarenoxanda faui¬
ana ꝑtim. que quis lib̾tus de
bonis diminuit. anet̾ adca /q̃

Expanded text:
onem omisit, Faviana non competit, si non plus sit in eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Vtrum autem ad ea sola revocanda Faviana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nanumisit. int̾ uiuos ux tes¬
Iol patronus solane. patroñ
ess. pinde atq si ab cocaue lib̾¬
tatem conscctus cõsecutaue.
Utiq si ex ub̾is. quincinitate¬

Expanded text:
manumisit inter vivos vel teei patronus solave patrona esset, perinde atque si ab eo eave libertatem consecutus consecutave est. utique, si ex liberis qui
Abbreviated transcription (Latin):
toc
sua nd esseuenclita. Inq hoc eẽ
qmͣ hab patronus affectõẽ / ut
oportunitatis. uł incinitatis .i
cet̾i. uł qd̾ illic edueatus sit. ui
rurentes sepulti. an debeat au¬
diri uolens reucc. areis: nullo
pacto erit audiendꝰ/ firus eni
si forte ⁊ res. ⁊uilius distractasi
et p̃cium alii doaĩtumat᷑q iudc̃o.

Expanded text:
hoc sua non esse uenumdatam inque hoc esse quam habet patronus affectionem uel opportunitatis uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim si forte et res uilius distracta sit et pretium ali
Abbreviated transcription (Latin):
uand̃ patronũ conditioẽ. ñ ipĩ
delat./ anuelit ab ẽpeioẽ disce¬
de. S unditorimumanalit de
p̃cio itmitte. an pociꝰ rẽ ꝙͣ uẽdi¬
qͥd̾ boã fide m̃ididit⁊ sineulla
gr̃alib̾tus. p̃ciũ antẽ Receptũ a¬
in donanit uidend̾ eĩt ꝗs ĩ fa¬
uiana inqetet᷑ intrũ quirem
emit. anu̾o is quiscium dono

Expanded text:
uandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendiquidem bona fide uendiderit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, utrum qui rem emit an uero is qui pretium dono
Abbreviated transcription (Latin):
patroni. potit patronus fauia¬
na uti. ¶ Si ergo lib̾tus filiam
dotauit. hoc ipõquia dotauit. ñ
uidet᷑ fraudare patronum: qr
ꝑietas prĩs nõ est rep̃hendĩua.
Si plurib infrandel ib̾tus do¬
nau̾it. ut plurib mortis ca

Expanded text:
patroni, poterit patronus Fauiana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda. Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis ca
Abbreviated transcription (Latin):
itt̾e.⁊ eundẽ ut lib̾tũ aissigͣre.
S libis. qui st̃ inpotate. sen̾t
locutus ẽ. Ergͥo de postumis. ni¬
timꝰ. ¶ ad inquit senatus. siex
lib̾is qͥs inciuitate esse d̾sisset.
enm signignifierit. qui ĩꝑpetuũ
inciuitate ẽẽ d̾sieĩt. nõ et̃ siꝗs ab¬

Expanded text:
ittere et eundem ut libertum adsignare. De liberis, qui sunt in potestate, senatus locutus est: ergo de postumis nitineri. Quod inquit senatus "si ex liberis quis in civitate esse desisset", eum significat, qui in perpetuum in civitate esse desierit, no
Abbreviated transcription (Latin):
sit. anetiã emancipato filio a¬
ssig̃re. lib̾tum patronus possit
simo nõ pantiores q̃mduos
p̃t̾e inpot̾̃ate hãbeat dubitari
solet. ⁊ magis ẽ posse.

Expanded text:
sit an etiam emancipato filio adsignare libertum patronus possit, si modo non pauciores quam duos praeterea in potestate habeat, dubitari solet: et magis est posse.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾os successores. ⁊ heredi. ⁊ cetis
successionib patroni.⁊ nõ est
hr̃ditana .i. ex bonis lib̾ti. sed
ꝓpͥa patroni. ¶ Silibtus infra¬
ude patroni aliquid declit. de¬
inde d̾functo patrono uiuo
ub̃to/ filius patroni accepĩt
q̃ st̃ alienata. st ẽ uͥum⁊ põ¬

Expanded text:
uccessores, et heredi et ceteris successoribus patroni, et non est hereditaria, id est ex bonis liberti, sed propria patroni. Si libertus in fraudem patroni aliquid dederit, deinde, defuncto patrono uiuo liberto, filius patroni acceperitquae sunt alienata? et est uerum,
Abbreviated transcription (Latin):
decessisset relicto fiuõs frẽq al¬
t̾ius patroni filiosemissẽ hab¬
it̾um / eumn epõtẽ quẽ ess filiꝰ
m̃s is quiuiuit habituis. si e¬
gocũ lib̾tumnõ assignassẽ.
Ap̃. de erit dicend̃. ⁊̃ qui filir
et nepotẽ habebat nepotilipẽ¬
tum assignau̾it ãmittet᷑ nepoᷤ
ad legitimã hereditatem licet
sit palqͣꝰ patronifiliꝰ ⁊ hoc cõtin¬
git patruiuita. Cet̾um siille ñ
ess. nicħ ei ꝓdess assignatio
ad deminuend̾ isaltcri patͦ¬
nifiliis. ¶Posse aut̃ ⁊ nepoti
assigñri. ctum ẽ p̃ferrifilio ne¬
pore assignatori ꝯstat. Uñ q̃ri
pott̃. possit. qiͣ duos habeat in
pot᷑ate ius senatus cõsultũduoe

Expanded text:
decessisset relicto filio et fratre et alterius patroni filio, semissem habiturum eum nepotem, quem esset filius meus is qui uiuit habiturus, si ego eum libertum non adsignassem.. Idem erit dicendum et si is, qui filium et nepotem habebat, nepoti libertum adsignauerit: admittetur nepos ad legitimam hereditatem, licet sit alterius patroni filius, et hoc contingit patrui uita: ceterum si ille non esset, nihil ei prodesset adsignatio ad deminuendum ius alterius patroni filii. Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris constat. Unde quaeri potem, possit, quasi duos habeat in pot
Abbreviated transcription (Latin):
assignation ẽ. insi hoc animo
stã sit. ¶S siis cui assignatu
ẽ repudi.auerit. putoinus. qr
et marcell scripsit. posse ad¬
muti fĩr eiꝰ. ¶ Sisit ex pat̾no
fuius unus. ex arto secudo. et
uni eorumͣlib̾tus assignans
est. intẽd̾ qd̾ partes fi̾ant re̾¬
ditatis lib̾ti. Utrũtres lut
duas hãt is cui assignat᷑ est

Expanded text:
nem, nisi hoc animo facta sit. Sed si is cui adsignatus est repudiaverit, puto verius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius. Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, videndum, quot partes fiant hereditatis liberti, utrum tres, ut duas habeat is cui a
Abbreviated transcription (Latin):
retro nr̃m sit/nisi repudiet᷑. at¬
fuisse pulam ẽ. ¶Incet̾is quoq̃
ub̾auitatib qͣs ñ ami̾sit. is lib̾t᷑
cuiquis dc̃atur uoluit. idc̃ enͣt
ꝓband̾ fauianãçessare/ suffici
ditione el legatum ess. id egit
ne conditio exist̾et ut si sub̾ cor¬
cditioẽ stipulatus fĩit. maluit d̾¬
fic̾e ꝯditio dicend̾ ẽ famianam

Expanded text:
repudietur, atfuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum voluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit dicione ei legatum esset, id egit, ne condicio existeret, vel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Faviana
Abbreviated transcription (Latin):
ab emptione disced̾e. ¶Simutu¬
am pec̾. lib̾tus infraude patroĩ
accep᷑. an fauianalocum hãt u¬
deamus. ⁊ qd̃ r̾emedu in hoc
accep̃ donauit / conuenit. cũ pa¬
tronꝰ curcõmit liu̾tus. S⁊ acce¬
tuũ delitꝰ nec ei imputari cur

Expanded text:
e. Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in hoc accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accemutuum dedit, nec ei
Abbreviated transcription (Latin):
stipłanti eiͣt faũc loc ¶ Si fid¬
iussit apd̾ melib̾tus uł rẽ suã
ꝓal / pignori deditii innecẽ pa¬
troni. anfaũ. locumhũt uidea¬
mus. Et nũqd cũdampnom̃o¬
ñ debeat patrono subucm̃.⁊ le¬
q cnĩ donauit aliqdmͥ. ut si
ꝑ aliquo int̾uenit. qui ñ fuit
soluntol ẽ oq iure utimur:
Ig creditoi nõ pot̾it fauiañ

Expanded text:
stipulanti, erit Favianae locus. Si fideiussit apud me libertus vel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Faviana locum habeat, videamus, et numquid cum damno meo non debeat patrono subveniri: neque enim donavit aliquid mihi, si pro aliquo intervenit, qui non fuit solvendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Faviana
Abbreviated transcription (Latin):
tore fcã/ agnoscẽ pupillus debe¬
at iarcellus putabat situtore
pecimiã ꝑupilimutuã dedisset.
et suo nomine stipulatus ess.
posse dicinomina integrapup
se puͣtare posse tutorẽ eam con
nominibo ant intotumagno¬
ess. ac sinitor sibine getiumgͥe¬
ssisset Id̃ ẽ ⁊ sipupillinomine

Expanded text:
tore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupse putare posse tutorem eam condnominibus aut in totum agnoesset ac si tutor sibi negotium gessisset. idem est et si pupilli nomine
Abbreviated transcription (Latin):
eque hẽdemtutoris. nã ꝑiniqu
nos uł. amplius inm̃temueĩt
tutelam reposce. eti amusuras
ris p̃cipinim ẽ offitiũ nere.
indfensu pupillum relinqͣt.

Expanded text:
eque heredem tutoris: nam periniquum nos uel amplius in mentem uenit tutelam reposcere, etiam usurasris praecipuum est officium, ne indefensum pupillum relinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
curatori reode nõ ẽt̃ compel. et̃¬
municet / aut sinõ ex fide curã
gerat. suspectum postulari põse.
curator cuius innista appellato
ꝓminciata ei̾t cuiusue excusatõ¬
recepͥta nõ sit ex quo acͥcedẽ ad

Expanded text:
tori reddere non esse compellemunicet aut si non ex fide curam gerat, suspectum postulari posse. curator, cuius iniusta appellatio pronuntiata erit cuiusve excusatrecepta non sit, ex quo accedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
int̾d̾ ⁊ sidebuit satis pet̾c Nlam
si ydoneus subito lapsus ẽ: nichi
college imputaripot᷑.
uł intra .ui. primos m̃ses pupi¬
mllares pecumias nõ collocau̾it.
ipẽ indebitam pecimiã ⁊ musas

Expanded text:
interdum et si debuit satis petere: nam si idoneus subito lapsus est, nihil collegae imputari potesuel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pecuniã pupillarẽ fenoric
dat: stipulatio hoc ordius faciẽtã
est. Stipularienim debet. aut pu¬
pillus aut ẜuus pupilli. ad̾ si
neq pupilius eius etãtis ent iũ
ĩstipulati possitn seruum habe¬
bit tunc ip̃e tutor stipulet᷑/ qui¬
ue in eius potestate erit. quo cã
sinulianus sepissime scͥpsit. uti.¬
lẽ accioẽmpupuiodandã S et ͫ

Expanded text:
tutor pecuniam pupillarem faenori dat, stipulatio hoc ordine facienda est. stipulari enim debet aut pupillus aut seruus pupilli: quod si neque pupillus eius aetatis erit, ut stipulari possit, neque seruum habebit, tunc ipse tutor quiue in eius potestate erit, quo casu Iulianus saepissime scripsit utile
Abbreviated transcription (Latin):
die curatorũ conuenit ut ꝯsil¬
io suo cept̃ litem pficiant. ¶ Si
igͥ cessent ihis que cõstituta
sunt faciẽdis magis puto su¬
ffic̾e negociorũ gestoꝵ inditiũ.
dederat tutores. ⁊ adiecerat eosq
annee lõgistas ec̃ nolo ⁊ ait iułꝰ.
nitores ainsibonam fidẽ. inadmi¬
qm̃uis testam̃to ꝯp̃hensunsit.
ut anhec logisteeẽnt. nec eono¬
mine iex cã fidci comimissi. qcqͣ
cõsequi de bebunt. ut ait inliꝰ ⁊¬

Expanded text:
diae curatorum conuenit, ut consilio suo coeptam litem perficiant. si igitur cessent in his quae constituta sunt faciendis, magis puto sufficere negotiorum gestorum iudicium dederat tutores et adiecerat: 'eosque aneclogistos esse uolo'. et ait Iulianus tutores, nisi bonam fidem in admiquamuis testamento comprehensum sit, ut aneclogisti essent: nec eo nomine ex causa fideicommissi quicquam consequi debebunt, ut ait Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
suos peciuuamũtisse U̾tisse ĩ suo
usus nõ accipimus eumqui de¬
bitor patris pupilli fuit deind̃
ipẽ sibi nõ soluit. hic enmmieas
usuras p̃stab̃ quas patͣ᷑ri ꝓmise¬
rat. ¶ Si tutor pecuniã pupilla¬
rem suo nomine fenerauit. ita
ni  oporteat pecunias ad p̃dioꝵ¬
rent: Siu̾o factumno est: siꝗdẽ
nec pͣceptum est ut depcãnt᷑ pu̾¬
pillares pr̃abuntur ¶ Si p̃ceptũ ẽ
et neglectum. de mõ usuraꝵ uid̃¬
dũ estꝰ ⁊ solent p̃tores cõminaric
ut sino fiat depositio ut quanto
tardius fiat legitime usure p̃stẽ¬
tur. Si gͦ cominatio int̾cessit. in¬
dex qui qnͣtoq cognoscet dec̾tu
p̾toris sequẽtur. I dẽ solenͣt facere
p̃tores ⁊ etiã cura eos tutores. q
negant halr̃/ adaludos pupilloᷤ
penes sealiquid ut quicqd con¬
stit̾it penes eos eẽ eius grauͣissi¬
ma usura pentutur. ⁊ hoc ꝑ sequi
oport̾et urdicemꝑalamẽ. cum
alia pena adiectione/ Residuarũ
aut̃ simimaꝵ pupillares ufas

Expanded text:
suos pecuniam uertisse. Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas usuras praestabit, quas patri promiserat. Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita ni oporteat pecunias ad praediorent: sin uero factum non est, si quidem nec praeceptum est, ut deponantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognoscet, decretum praetoris sequetur. Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residuarum autem summarum pupillares usuras
Abbreviated transcription (Latin):
uugluudebat᷑ demumpostea ide ce¬
exutus ẽ Namsinnumpat᷑ de¬
d̾it tutorẽ. ñ nũqͣmei adiung¬
tos suos tutores decliss. unuz
rerum italicaꝵ. aliũreꝵ affuica¬
naꝵ curatores eis adiungentos
nec ꝑit̾s secuti sunt uoluntatẽ¬
Qd̃ intutorib scͥptum ẽ. ⁊ incu¬
ratoribꝰ eit obẜuandum. quos
fuisse: ne tutela ꝑ plures adm¬
mistret᷑. Qmppe et sipat̾ nõ de¬
stinau̾it quis g̾ere debeat. attñ
idag̾.s. ut ꝑ unũ administrarẽ¬
tur. Sane enim facilius unus
stutor⁊ actiones ex̾cet. ⁊ excipit
ͥne ꝑmultos tutela spargatur.
Si nõ eĩt acestatore electus turõ.
aut g̾ere nolli tamis genit c̾
maior pars tutorũtutelam det᷑¬
cm̃. aut sinõ cohibi. aut coacti
nõ dec̾nẽt. cã cognitapp̃r statu.i
ꝗs tutelamͣg̃et. ¶ plane sinõꝯ.¬
senciant tutores p̃tori. s uelit̾.
omĩs g̾ere/ quia fidem nõ habent
electo n paciunt᷑ succetim̃os eẽ
aliem ꝑiculi dicend̾ ẽ. p̃torẽ ꝑmi¬

Expanded text:
ugi uidebatur, deinde postea idem coeexutus est.Nam et si unum pater dederit tutorem, nonnumquam ei adiungtos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt uoluntatemQuod in tutoribus scriptum est, et in curatoribus erit obseruandum, quos fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinauerit quis gerere debeat, attamen id agit, ut per unum administretur: sane enim facilius unus tutor et actiones exercet et excipit. Ne per multos tutela spargatur, si non erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tutorum tutelam decrcari aut, si non coibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret. Plane si non consentiant tutores praetori, sed uelint omnes gerere, quia fidem non habeant electo nec patiuntur succedanei esse alieni periculi, dicendum est praetorem permi
Abbreviated transcription (Latin):
toris constitui auctor piculoty¬
toris ĩoli/ quotiẽscumq ant dif̾¬
susa negocia sint. aut dignitas.
uł etas/ aut ualitudo tutoris
id postul sit̾imodũ faripupi¬
uus pot̾ ut ꝓcuratorẽ face pꝰsit

Expanded text:
tor constitui periculotoris solet, quotiensque aut diffusa negotia sint aut dignitas uel aetas aut ualetudo tutoris id postulet: si tamen nondum fari pupillus potest, ut procuratorem facere possit
Abbreviated transcription (Latin):
tpe suã petuniã bñ collocasse¬
In solundis legatis et fideicõmi¬
ssis. atcendẽ deb tutor. necui nõ
d̾ebitũ soluat. nec miptialc mͦu¬
nus mr̃i pupilliuł sorori nutte̾
alid ẽ. si m̃riforte ant sorori pu¬

Expanded text:
tempore suam pecuniam bene collocasse.In soluendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum soluat, nec nuptiale munus matri pupilli uel sorori mittere. aliu‹d› est, si matri forte aut sorori pu
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut solu̾e tutor qđ cebͥi. ita ⁊
exig̾e qd̾ sibi debet᷑ pot̃. si c̃ditõ fu diͫ¬
it patris pupilli Namet sibisol¬
u̾e pot̾ simo fuit pecuniauñ sol¬
uat. siusure fuunt grauiores q̃¬
ei debebant᷑ rel enabreis pupillꝰ
quia tutor sepotuit lib̾are . sicut
aliis quoq solu̾e ⁊ potuit ⁊ deby¬
it. nec utiq necẽe haibi. si cõueut᷑.¬

Expanded text:
 autem soluere tutor quod debet, ita et exigere quod sibi debetur potest, si creditor fuit patris pupilli: nam et sibi soluere potest, si modo fuit pecunia unde solt si usurae fuerunt grauiores quei debebantur, releuabitur eis pupillus, quia tutor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit.Nec utique necesse habet, si conueni
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniarũ locus ẽ si ea summa
corradi .i. colligi possit. ut ꝯpari
ager possit / Si enim tam exigu¬
ameẽ tutelã facile ꝓlut᷑. ut ex nõ¬
mo refecto p̃diump ueroꝯ pari
nõ possit. depõ cessat. Que ergo
tutele quantitas: depõne induc¬
summas nonuiteat᷑ ꝑtin̾t. q̃b
modis p̃finin gen̾ałr nõ potest
cum facilius causa cõgnita ꝑ sin¬
gulos possit examinari. nec tm̃
aufe̾nda facultus ẽ etiammino:¬
res summas ing̾lũ deponi posti.¬
lare. si suspectitutores ec̃ uitẽat᷑¬
¶Gessisse aut uid̃t tutor qoqd oĩ¬
no pupillare actig̃ etiã simodi¬
cumcessantq puites eorum q:
solent cessantes cog̾e aministie¬
Qd̃ si postea quamgẽssit tẽ se
gestu abstinuit. ena suspectas
postulatiosuccedit. ¶ Qd siqs¬

Expanded text:
pecuniarum locus est, si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esse tutelam facile probatur, ut ex nummo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducsummas non uideatur pertinere: quibus modus praefiniri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur.Gessisse autem uidetur tutor, qui quid omnino pupillare attigit etiamsi modicum, cessantque partes eorum, qui solent cessantes cogere administrare.Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiebat. incidit qdemin hec¬
u̾ba cõstitutõĩs. s asm̃a excu̾sat¬
¶S si suspecto tutore pupiili accu¬
sato.d̾ cretumerit ei adiuugi. iliꝰ
mat̾ eos quoq petẽ deb ^⁊ siñ po¬
t̾it incid̃ in sĩ iꝑicõstitutõnis.¬
repellit᷑. Siu̾o maritus ci fideicõ¬
petit tutorẽ / si sine lib̾is decesscĩt.
uł sub hac ipũ conditione. si in¬
testatus mortuus erit. fideicõm¬
issi petitio/ que exalieno inditio

Expanded text:
sufficiebat, incidit quidem in uerba constitutionis, sed sententia excusatur.Sed si suspecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere debet et, si non petit, incidet in sententiam constitutionis.repellitur. si uero maritus ei fideicompetit tutorem, 'si sine liberis decesserit', uel sub hac ipsa condicione 'si intestatus mortuus erit', fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
siam ⁊ cum ẜuo cõmuni alt̾ ex
socus legat. idcͥco ad solum so¬
cium totum legatum ꝑtini. qõ
die legate cetente. sol est qui
peumi seriuum possit adquirere
lt legato. uus ẽ om̃s heredes.
siẽĩs electiodata est euñdẽ dared̾

Expanded text:
am et cum seruo communi alter sociis legat, idcirco ad solum cium totum legatum pertinet, die legati cedente solus est, ‹q›ui per eum seruum possit adquirere.legato uerius est omnes heredes, eis electio data
Abbreviated transcription (Latin):
rit. eum manumisiss. Siꝗdem
tiłius seruumuendicau̾it. extĩ¬
guit᷑ pamphili legatum. quia
nõ ess inhereclitate qui possit
optari siu̾o ticius legatad sẽre¬
pũdͤiassi. pamphilũ oͣpture po¬
sse legatum constat licet enim
manumissicẽ pam. phili duẽi¬
sone ꝯstituẽnt᷑. ticu ⁊ pamphili
unuis camrer legatumint eas
u̾tit᷑ fiticio ũdic̾ante opcio extĩ¬
guit᷑. quo repudiante pamphił
dem̃ opcio suimenio datafint. i.¬
q̃ ertem optau̾̾it. sol fund̾ ad

Expanded text:
rit, eum manumississet: si quidem Titius seruum uindicauerit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si uero Titius legatum a sepudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duconstituerentur Titii et Pamphili, unius tamen rei legatum inter eas t Titio uindicante optio exstinguitur, repudiante Pamphilude optio serui Maeuio data fuerit isque Erotem optauerit, fundus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pe: cuius ĩ locumͣ pãtemue e̾iuꝰ
publuĩ scmpuiũ dominũ mer̃
hr̃ditatis porticẽmnoluit per¬
uentis. ii q̃situmẽ cumuolũtas
testacoris hec fuĩt ut omĩmo
pucniat portio hroitatis adsẽ¬
pniũ pupulũ anfitẽ icõmissir̃
ex u̾bis sup̃scriptis. nałe ĩtel¬
ligatur.set aquo sempnius pe¬
tẽ possĩt cumad ctamp sonͣamꝰ
codicuos scripsitlxit posse

Expanded text:
locum partemue eius Publium Sempronium dominum meum hereditatis portionem noluit pernta". quaesitum est, cum voluntas testatoris haec fuerit, , ut omnimodo perveniat portio hereditatis ad Sempronium pupillum, an fideicommissum ex verbis supra scriptis valere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. re
Abbreviated transcription (Latin):
io dolimali excepcioẽs e tueri
põssit/⁊ anultro er eã fiteicom¬
nussi accio ei compett lut. de
parte accionis obligationis ac¬
sso petipõssqs dẽ qrit᷑ uo dẽ reliq̃
dimidia puto mandatiaction
filiumeius ꝑr. scõm eaque ⁊po

Expanded text:
e tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis acsso peti posse. idem quaerit, an de reliqua dimidia parte mandati actio filium eius
Abbreviated transcription (Latin):
eorum exstabunt n tolomalo
aut frante factoue tuo. eius q̃
aut in potestate cẽ decliss. simi¬
uam michi aut cui egonola¬
d̾ reddontur. restituantur. scipu¬
latus ẽ. lutĩtitiꝰ pat᷑ spõd̾s. luci̾ti

Expanded text:
eorum exstabunt neque dolo malo aut fraude factoue tuo eiusque aaut in potestate esse desissent, si uiuam mihi aut cui ego uolam reddantur restituantur, stipulatus est L
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sensisse testatorẽ abhe̾¬
dib enis approbetur. ¶Meuia
testam̃to suo alt̾um ex hẽdib
suis. accione tutele noluit li be
÷. ab eonolo. ecq nomine ca̾ omĩ
libãtum eẽ uolo. q̃ro ansiqua ꝙ̃¬
mansit peti ab eo possit .n
usuram pecunie. qmmichide¬

Expanded text:
atorem ab heredibus eius approbetur. Maeuia testamento suo alterum ex heredibus suis actione tutelae uoluit liber ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, an, si qua mansit, peti ab eo possit. resusuram pecuniae, quam mihi de
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ subconditione legaii. he¬
res m̃s ne dato caniuia datiõe
debetur. nisi spetialit̾ dix̾it. pue̾
reum legatum uelle accipe.¶Cõ¬
litio legati adimi possit. ut he¬
scrib̾instatulibo̾ detractari cõdi

Expanded text:
quem sub condicione legaui, hres meus ne dato', ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum uelle accipere. Condicio legati an adimi possit uel hescribit in statulibero d
Abbreviated transcription (Latin):
reliqt/ condinone adiecta iteꝵ
eidem leganit. Siꝗdẽ qiͣ aliam
hnc siummmnã eẽ ugluit. ⁊ qd̃ pẽ
relictum ẽ. statim debebr̃.⁊ qd
subconditione adscͥptum est
si conditio extit̾it qd si eande
summã miltata uoluntate sb̾

Expanded text:
reliquit, condicione adiecta iterum eidem legauit, si quidem quasi aliam hanc summam esse uoluit, et quod pure relictum est statim debebitur et quod sub condicione adscriptum est, si condicio exstiterit. quod si eandem summam mutata uoluntate sub
Abbreviated transcription (Latin):
tiones reddendas. heredib te
S qͣtenus pranda sit ex qlita¬
te discepͣtationis iucl̾icem est¬
imatum. ¶ Enmquitutelã ipł¬
si administrau̾at.⁊ frẽm suu

Expanded text:
tiones reddendas heredibus tensed quatenus praestanda sit, ex qualitate disceptationis iudicem aestimaturum. Eum, qui tutelam ipsius administrauerat, et fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus sitestatore nõ debe¬
tur legatario opposita exceptioẽ
dolimali. sane si ꝓbi legataruᷤ
nouamuoluntarem̃ testatori

Expanded text:
redemptus sit a testatore, non debetur legatario opposita exceptione doli mali. sane si probet legatarius nouam uoluntatem testatori
Abbreviated transcription (Latin):
tumnõ ꝑtineb̾ / nam legatu
cum subconditione adimitũ
pinde est. ac si sub contraiã cõ¬
ditione datum fuiss. ¶Qdita
legritum ẽ titio decem heres m̃ᷤ

Expanded text:
non pertinebit: nam legatum cum sub condicione adimitur, perinde est, ac si sub contraria condicione datum fuisset. Quod ita legatum est: 'Titio decem heres meus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tunc debuiss. sitam̃mãsit
inca noluntate testator q̃ tũc
tulegato it̃ adimat.ni¬
ut ususfructus in legato relĩ¬
qͣtur. s ⁊ fructus adimi potẽ
ut ꝓpͥetas relinquat᷑. Itẽ pãs
fundi legnti adimipot̃.¬
tecesẜit seio heres m̃s dare dã¬
nas esto. recte translatum leg¬
atumuidetur. s ⁊ si iañmõtr
eo cuilegatũ erat. eastẽ restͣ¬

Expanded text:
quod tunc debuisset, si tamen mansit in ea uoluntate testator, quae tunc tu legato iter adimat, niut usus fructus in legato relinquatur. Sed et fructus adimi potest, ut proprietas relinquatur. Item pars fundi legdecesserit, Seio heres meus dare damnas esto", recte translatum legatum videtur. sed et si iam mortuo eo, cui legatum erat, easdem res
Abbreviated transcription (Latin):
ita demumiutil euideĩ legatũ¬
ec̃ si malã cãm adu̾sai̾us test¬
atoris habu̾it. ut litigante hẽ¬
de iunci debneit. Tuc̃ enimnõ
tus hĩs legatano p̃stare cog̃.¬
Haminbonacã nich uidet᷑ esse

Expanded text:
ita demum utile uideri legatuse, si malam causam aduersarius tesatoris habuit, ut litigante herede uinci debuerit: tunc enim non tus heres legatario praestare cogin bona causa nihil uid
Abbreviated transcription (Latin):
getur subconditione qd̾ alii
pure datumẽ. ñ ple̾ue recessũ
uidet᷑ aprimo. s ita demum si ꝯ¬
ditio seq̃ntis extit̾it cet̾um siħ
animo fuiͣt testator ut oĩm᷑ re

Expanded text:
getur sub condicione, quod alii pure datum est, non plene recessum uidetur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo f
Abbreviated transcription (Latin):
etominus rescripser̃. Cum testa¬
tor. postrema scriptura quarõe
motus pessimumlib̾tum eẽ ad¬
icciss caque prioriscripture ei
relicta fuerut/ ademptauidi.¬

Expanded text:
toninus rescripserunt, cum testator postrema scriptura quaqua ratione motus pessimum libertum esse adiecisset, ea quae priore scriptura ei relicta fuerant adempta uid
Abbreviated transcription (Latin):
aut ab eoqui dare iussus est.
transfertur ut alius det saut
cimres. ꝓredatur. ut ꝓfundo
decẽ aurer.aut qd̾ pure datõ
est. transfertur sub conditione.
s siid qd̾ atitio deli ameuio. id̃ den
qu̾amuis soleant eẽ duo eius¬
dẽ rei debitores. tam̃u̾ius est
hoc casu ademptum eẽ legatũ.
sto dare. uideor dr̃e ne citius di¬

Expanded text:
ransfertur: aut ab eo qui dare iussus est transfertur, ut alius det: aut cum res pro re datur, ut pro fundo decem aurei: aut quod pure datum est, transfertur sub condicione. Sed si id, quod a Titio dedi, a Maeuio dem, quamuis soleant esse duo eiusdem rei debitores, tamen uerius est hoc casu ademptum esse legatum:sto dare', uideor dicere, ne Titius d
Abbreviated transcription (Latin):
t liis hrdibscriptis. pupillosuͦ
tutelam gessit. tciampartẽ bo¬
norumdariuoluit. si hrdibus
suris. tutele c̃a controu̾siã nõ
fec̾it. s conomine om̃s libeaͣ¬
int^pupillus legatum p̃tuli̾t.
et postea nich̾ominꝰ petit qe¬
qd ex distractioẽ aliaue cã ad
tutorem suum ex tutela puen¬
erit ¶ Qro anu̾b testam̃tiabhiᷤ
exactionib eycludatꝰ. i. Sipͥ¬
icõmissũ pecpiss ⁊ ꝑger petere
id inquo contracontcõnẽ face¬
ret dolimaliexcepcicemobsta¬
turam. nisi paratus ess. qd̃ex
cã froicõmissi ꝑtepiss reode̾. ꝙ¬
eicumquo de peculo accio eit
sit. ansidie quo leg̃ata cetere
solent. nich̾ in pecuno sint le¬
gataru loco habeturͣ. Atͣquinõ¬
dum debitor fuit. nec ꝓcecdit. ũ
emolum̃tu aliquid ex legato
ad eumpueniat nisio speͫ fu.¬
turi peculu Numqd ergo inpẽ¬
deuti sit anlegatarius fu̾it ꝑm̃
atqi siqua alia causaspẽ legati
ienẜe et decedens eistem̃pupillis leg¬
auit in hec u̾ba. auelio latiñ.

Expanded text:
liis heredibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari uoluit, si heredibus suis tutelae causa controuersiam non fecerit, sed eo nomine omnes liberauerit: pupillus legatum praetulit et postea nihilo minus petit quidquid ex distractione aliaue causa ad tutorem suum ex tutela peruenerit: quaero, an uerbis testamenti ab his exactionibus excludatur. icommissum percepisset et pergeret petere id, in quo contra condicionem faceret, doli mali exceptionem obstaturam: nisi paratus esset, quod ex causa fideicommissi percepissei, cum quo de peculio actio erit, sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem legati m et decedens eisdem pupillis legauit in h‹ae›c uerba: 'Arellio Latino
Abbreviated transcription (Latin):
accepta.⁊ expensa heredib re
reretur posse hr̃demũndicare
io aut̃ qd conseruis qui rema¬
nẽt inhereditatẽ c̾didit. ⁊ ĩrẽ
dñi ũ sumess d̾sisse in reliqui
esse. ¶Utia que duos tucores¬
uͦ. babuerat. itꝗ cauit rc̃emtutele
mee quam egit᷑ publi meuius
⁊cum liniotico reposciab eo no¬
io. Qrit̾. ansiqua pecunia a pd̃¬
uͥ cumex tutela remansit. petic

Expanded text:
accepta et expensa heredibus rebus quaereretur posse heredem uindicare, id autem, quod conseruis, qui remanent in hereditate, crediderit et in rem domini uersum esset, desisse in reliquis esse. Titia, quae duos tutores habuerat, ita cauit: 'rationem tutelae meae, quam egit Publius Maeuius cum Lucio Titio, reposci ab eo nolo': quaeritur, an, si qua pecunia apud eum ex tutela remansit, peti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba collata ꝓpon̾ent᷑. nõ eẽ pos¬
t̾ius c̃deñdumicgatum. ¶Ti¬
tius testam̃to facto. ⁊ filus he¬
dibꝰ institutis. de patre tutore
suo qͦndam facto ita locutuᷤ est.
Seium patrẽ meũ lib̾atum eẽ
uolo abactiõe tutele ¶Nro hes
u̾ba qͣtinus accipi debent. anͣ
pecunias qͣs uł ex unditionibꝰ
rerum factis. aut ex nominib
exactis in suos usꝰ conu̾tit. utͥ¬

Expanded text:
collata proponerentur, non esse posterius credendum legatum. Titius testamento facto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab actione tutelae'. quaero, haec uerba quatenus accipi debent, id est an pecunias, quas uel ex uenditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus conuertit u
Abbreviated transcription (Latin):
atum. cum suo debito liueret᷑
Idẽ q̃sut situtor amplecteret᷑
damstariuelli. u̾b̃ testam̃tim¬
qb̾dum aut recedat qd̃ mino¬
rẽ qͣntitatẽ sumpturi dicat
fidei cõmissocontini. quã ip̃e
trogau̾at anaudiri deb̾et. R
nõ impedirieum scriptã testi
quominus om̃e qd̾ sibi deber

Expanded text:
atum, cum suo debito liberetur. Idem quaesiit, si tutor amplecteretur dam stari uellet uerbis testamentidam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogauerat, an audiri deberet. respondit non impediri eum scriptura testamenti, quo minus omne, quod sibi deber
Abbreviated transcription (Latin):
dei cõmissum solui uoluiss ad¬
ticho gestõ manimisso. fundũ
instructũ .⁊ alia legauit. denno.
ufet hec u̾ba adicc̃. Quẽ rõem red¬
ͣdẽ uolo. qui ainstr̃a penes se hi¬
bet. Qsitum ẽ anstichus reliqͣ
que ex. idministratõe accus d̾¬
eo nomine. nõ teurclaũdĩ ne¬
moenim ex ẜuitutis acuupost¬
ngs eius debicirelata fueriͥt retmn¬
neri ergoreliquͣ s possunt᷑. cũ¬
dꝰ se petuliołnt ex eo deluci. qd̃ sͥ
eslegatum est. ¶ Centumque
hõ ꝑ apͥd̃ apnanum depositasaheo¬
st᷑ apd̾ ipm ẽẽ uolo / donec filius
ms ad annos uiguiti puen̾it¬

Expanded text:
deicommissum solvi voluisse. Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia legavit et haec verba adiecit: "quem rationem reddere veto, quia instrumenta penes se habet": quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus deeo nomine non teneri. Claudius: nemo enim ex seruitutis actu post ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est. 'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius meus ad annos uiginti peruenerit
Abbreviated transcription (Latin):
alignau̾it. hĩs mns eundẽ fũdr̃
scio dato. honeͦr.itus est heres
nõ enim atitio fideicõmissum
relictum ẽ si alienass fundu
s abhĩde ei iegatũ ẽ. Hẽs igi¬
t̾ debeb̾ sõli exceptione posita.
ꝓspic̾e. sibi cautione atirio de
sundo nd alienando. ¶Si qui
plũs quã declit adem̾it. si adep̃¬

Expanded text:
alienauerit, heres meus eundem fundum Seio dato', oneratus est heres: non enim a Titio fideicommissum relictum est, si alienasset fundum, sed ab herede ei legatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando. Si quis plus quam dedit ademerit, ade
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. pr̃ariuolo Qsitum est.
minuendi testator uoluntatẽ
habu̾it. anbrdes ex cã fidẽico.
titio teneant᷑. ut eumonini de
cestam̃to hoc mõ seio concecdi
nolõ. qcq̃d michi abeo dbitũ¬

Expanded text:
m est, minuendi testator uoluntatem habuerit, an heredes ex causa fideicommissi Titio teneantur, ut eum omni debtestamento hoc modo: 'Seio concedi uolo, quidquid mihi ab eo debitu
Abbreviated transcription (Latin):
sempnĩ legatum accipit. ⁊ ñ
ticũ br̃des si si ante diemlega¬
ticedentẽ decessei̾t. titius solic
sempnio debetur legatum. It̃
relict.i. ut si puerante diem

Expanded text:
Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes. sed si ante diem legati cedentem decesserit Titius, soli Sempronio debetur legatum. Idemrelicta: ut, si puer ante diem
Abbreviated transcription (Latin):
esse. ⁊ q̃q scripta sunt uolo. ¶Qͣ
ditate. andebitores quibo prio¬
ritestam̃tolibatio relicta erat.
consequipossumt. ut etiã ei qnͣ¬
titans nomine quã post priꝰ te
abhis hr̃des petẽ ceꝑint. andoli
nsuo ita legauit. dolego seiod̾¬
nanos detẽ. Itẽ illi quicqd sortis
et usurarumnomiẽ michi debe⁊¬
heredes fideiq eorũ commisit. ut
darent. restituerent. inicuiq
Qcꝗd eil egass. posteaseius aliã

Expanded text:
esse et quaequae scripta sunt uolo'. quaditate an debitores, quibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam post prius teab his heredes petere coeperint, an dolisuo ita legavit: "do lego Seio denarios decem: item dono illi, quidquid sortis et usurarum nomine mihi debeheredes fideique eorum commisit, uti darent restituerent unicuique, quidquid ei legasset. postea Seius aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃torũsimilit̾ ornamĩtoꝵ
esse constat. qbittimuilẽs ue¬
nustatis. ⁊ ornatus causa cepũt
n referre si q̃dameorũ aliũ qqͦ
usum p̃beant. sicutimitre. etia
an atemata. qm̃ius enĩ corpus

Expanded text:
ornamentorum. similiter ornamentorum esse constat, quibus uti mulieres uenustatis et ornatus causa coeperunt, neque referre, si quaedam eorum alium quoque usum praebeant, sicuti mitrae et anademata: quamuis enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ess. uelutiuasa aurea. sr̃põeᷤ. em¬
blemata. signa. aurũmuliebre
S sumfectumlegatũ ẽ. qd̃ eui
est. nõ possis uti sine refectione
qd̃q ab eo pat̾famił infectinũo
fuerat iduidet᷑ legatum eẽ ¶st
alit aurumuł argentũ signat᷑
legatũ ẽ. id pat̾fam̃. iudetur te¬
sto legasse. qd̾ enłs aliqua for̃
est exp̾ssum. ueluti que philip¬
pi sunt.Itẽ qͦq nũmismata ⁊
stiplia argentolegato nõ put᷑¬
tõ untris eã habita scap̾hia cõ¬
tim̾. quia arg̃ntinumo nõ hab¬
ent᷑. ¶argentũ factũ recte ꝗs i¬

Expanded text:
esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebresi infectum legatum est, quod eius est, non possis uti sine refectione, quodque ab eo patre familias infecti numero fuerat, id uidetur legatum esse. si autem aurum uel argentum signatum legatum est, id pater familias uidetur testamento legasse, quod eius aliqua forma est expressum, ueluti quae filippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentris causa habita scafia contineri, quia argenti numero non habentur.Argentum factum recte quis i
Abbreviated transcription (Latin):
culũ aureũ qd̾ eleg̾it. fidcibeõ
cõmitto ut darent. Q rocuz
inhrdicate. nõ sint. nisigruel¬
lc. sciphi. modioli. fiale. ausei
dicuntur. posse cam ex his eli

Expanded text:
culum aureum quod elegerit fidei heredum committo ut darent.' quaero, cum in hereditate non sint nisi truellae scyphi modioli phialae, an Seia dicuntur, posse eam ex his eli
Abbreviated transcription (Latin):
mucius scrib̃ ut hec scͥptural¬
beat. in se ⁊ dcm̾rationẽ legati.
et argum̃tum idc̃q ip̃o iure.
nuntiauit. ut mã p̃stet antu¬
tores aucdiendi sint ab hac sẽ¬
tentia pupillũ adu̾sꝰ quẽ ꝓn¬
untiatũ ẽ/ apd̾ successorẽ eiuͣs
ĩnutegru nrestitue uolũtes.

Expanded text:
Mucius, ut haec scriptura habeat in se et demonstrationem legati et argumentum: ideoque ipso iure nuntiauit, ut materia praestetur, an tutores audiendi sint ab hac sententia pupillum, aduersus quem pronuntiatum est, apud successorem eius in integrum restituere uolentes.
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatus bonorum possõ¬
est ꝯpelliroi h̾rdis ad restitu:¬
endũ br̃ditatẽ. ⁊̃ sic̃ n legata
n fid̾icõmissa ceter. a pr̃arẽ co¬
gitur. itanec adrestitutionẽ
cellus planesio ẽ ꝯpellendus

Expanded text:
bonorum posscompellendi heredis ad restituendam hereditatem et sicut neque legata neque fideicommissa cetera praestare cogitur, ita ne ad restitutionem cellus: pl
Abbreviated transcription (Latin):
iunttes. quorũdã negocia ti¬
ñtium. quorũdam nͣ exatiõe
quorũdã eris aliem cłmulũ.
tam ⁊ si locuples uideat᷑ hrditaᷤ.
quorũdamoffensas uł mnind¬
iam. quorũdam gratificrũ uo¬
lentium his quibꝰ hr̃ditꝗs re¬
licta ẽ sine bon̾e tam̃ suo. gau¬
ecian .r.ui.f. Sedi q̃mi mai¬

Expanded text:
luntates: quorundam negotia timentium, quorundam uexationem, quorundam aeris alieni cumulum, tametsi locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari ulentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere tamen suo. 5 Maecian
Abbreviated transcription (Latin):
e ii. qr̃⁊ si nõ mistu̾it se br̃dita¬
ti nichominus acciones que ei¬
.et ineum compctebant. ad sẽ¬
ꝓniumtransferent᷑. ¶ apłitre
hĩs scͥptus.⁊ ex hr̾datofilio sub¬
stitutus. si rogatus fuit hr̃dit¬
atẽ. que ad eum ex substituti¬
onc ꝑuen̾it. titiorestituẽ cog̾¬
end̾ nõ ẽ. unopupillo pr̃is he¬
pupilio compelli deb br̃ditat᷑
patris adire. ¶ Qd̾ siluohr̃d
ãpr̃e instituti fu̾nt. ⁊ utruisq̾
fideicõmissũ sit. ut exhrdita.

Expanded text:
 et si non inmiscuerit se hereditati, nihilo minus actiones, quet in eum competebant, ad Sempronium transferentur. A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum ex substitutione pervenerit, Titio restituere, cogendus non est vivo pupillo patris hepupillo compelli debet hereditatem patris adire. Quod si duo heredes a patre instituti fuerint et utriusque fidei commissum sit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑtes in fideicõmissis face
.qͣs in hĩditate distrabuenda ra¬
fec̾it S simnbeantur hi quibi
fideicommissũdat᷑. petumã nu¬
menire. atq ita fideicõmissu
recipe. ex q̃ntitate pecimie. qm
ture iubent᷑ꝰ uolitas conigẽ¬
ua est. patrisfamil Namsiex c¬
disparib partib hĩdes scͥpti.
equas partes dare iuhentin.ꝓ
prius ẽ. ut mriles recipe debeat
siuo summa pecimis dunde ꝯ¬
gruit portionibhĩditarias¬
portiones accipe debebunt.

Expanded text:
dem partes in fideicommissis facere, quas in hereditate distribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare atque ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, voluntas colligenda est patris familias. nam si ex disparibus partibus heredes scripti aequas partes dare iubentur, propius est, ut viriles recipere debeant: si vero summa pecuniae dandae congruit portionibportiones accipere debebunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ess.⁊ suspectamn sibi hrdita¬
temdicat. nõ aliter cogendus
est adire quamut legata que
suboditione sihĩs ñ ess tata
erant restituant᷑. nõ quidẽ aco¬
heredib ne houentur. s abeo
cui restituta fu̾it hr̃ditas N Lã
sic̃ explende fideigr̃a cegendꝰ

Expanded text:
non esset" et suspectam sibi hereditatem dicat, non aliter cogendus est adire, quam ut legata, quae sub condicione "si heres non esset" data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo cui restituta fuerit hereditas. nam sicut expl
Abbreviated transcription (Latin):
Sex fitei cominissanis abess. ⁊ p¬
psũtes d̾sio̾ent suo ꝑiculo ad¬
ire hr̃ditatem translatisq. ĩso¬
id̃ actõnib. incum quicogit¬
̾ ab sũtes. siuelint fideicõmis

Expanded text:
ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si uelint fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
set senatus censuit. uiroq ca¬
su ex honerari eunquu suspcitã
lñditatemdicit. toramq here¬
cłdatẽ transire ad eum qui ad¬
auit h̾rdem siim restitucͣ. sed
erat. ut̃ totamut pãtemeius
hãsq institutus. suspectam di¬
cat.cum placeat lilud qd̃ pap̃.
ait. extrebelliano transire acc̾¬
ones dicipot̾it. si ssispecta dica¬
tur h̃rditas cogendia hrdem
institutũ adire᷑. ⁊ restitũe. totã

Expanded text:
set: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adavit heredem suum restituere, sed erat, vel totam vel partem eius, heresque institutus suspectam dicat, cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem institutum adire et restituere
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾umsi deumu̾sitate iensis¬
se testarorem appureat.nulla li¬
q̃stio ẽ quinsaie sispectã dic¬
ex trebellianotranseant aci¬
¶eones ¶nde q̃rttur. siquis he Sꝰ shẽ¬
reclitatẽ rogatus sit restitu̾ed
deductoereᷤ alieno uł decductiꝰ. eu¬
legatis ansuspectamlicens.  nt

Expanded text:
uersitate sensisse testatorem appareat, nulla quaestio est, quin, siue suspectam dicex Trebelliano transeant actiones. Inde quaeritur, si quis hereditatem rogatus sit restituere deducto aere alieno uel deductis legatis, an suspecta