comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitate nos quatiat: quo minus legem & diuina p̃cepta
huemus. Quod non ita est accipiendum. tãquã & in illo
digno ubi incortuptibile atq immortale corpus habebimꝰ
de scripturis diuinis lex & precepta sumenda sint. sed quia
perfectissime ibilex aeterna serua bitur. & illa duo p̃cepta
de diligendo dõ & praximo: non inlectione: sed in ipsa
perfecta & sempiterna dilectione tenebimus. Hoc opus: sic
incipit. Qunto kł septembris. archadio augusto bis &
rufino. ¶ u s iis.&. consulibus.
DEEIDE
UEL SYMBOLO LIBER UNUS
er idem tempus coram episcopis hoc mihi iuben¬
tibus. qui plenariũ totius africae conciliũ ippone¬
regio agebant: defide ac simbolo p̃sbiter disputaui
quam disputationem non nullis eorũ qui nos famili
arius diligeb ant studiosissime instantibus inlibrũ contuli
in quo derebus ipsisita disserimus. ut tamen nonfiat uebor
illa contextio : quȩ tenenda memoriter competentibus

Expanded text:
adversitate nos quatiat, quominus legem et praecepta diviadversitate nos quatiat, quominus legem et praecepta divina servemus . Quod non ita est accipiendum, tanquam et in illo Dei regno, ubi incorruptibile atque immortale corpus habebimus, de Scripturis divinis lex et praecepta sumenda sint: sed quia perfectissime ibi lex aeterna servabitur, et illa duo praecepta de diligendo Deo et proximo, non in lectione, sed in ipsa perfecta et sempiterna dilectione tenebimus. Hoc opus sic incipit: Quinto calendas septembris, Arcadio Augusto bis et Rufino viris clarissimis consulibus. De Fide et Symbolo, libe unus. Per idem tempus coram episcopis hoc mihi jubentibus, qui plenarium totius Africae concilium Hipponeregio habebant de Fide et Symbolo presbyter disputavi. Quam disputationem, nonnullis eorum qui nos familarius diligebant, studiosissime instantibus in librum contuli. in quo de rebus ipsis ita disseritur, ut tamen non fiat uerborum illa contextio, quae tenenda memoriter conpetentibus
Abbreviated transcription (Latin):
libero uoluntatis arbitrio. illo naturam mali dõ coeternam
persuadere moliente : sed consequenti die tandẽ confessus est
nhil se aduersus nos inuenire qđ dicer& Nec sane catholic
sictus est . sed tamen ab ippone discessit.
nhoc libro. illud quod dixi animam dico esse factam adõ.
ut cetera omĩa quȩ adõ facta sunt & inter illa quȩ ds̃ omĩps
secit. principalem locũ datum esse animȩ: ĩta dixi ut hoc
generaliter de uniuersa creatua rationali accipi uellem.
quamuis inscripturis scĩs animas dictas esse angelorum.
aut non omnino. aut non possit facile repperiri: sicut supra
iam diximus¬
ten alio loco. Ego dico inquam peccatum non esse si non
propria uoluntãte peccetur: ubi peccatum illud intelligi
uolui. quod non est & iam poena peccati. Nam de talĩ
soena: dixi alibi in eadem disputatione quod dicendum
unq dixi: ut postea eadem ipsa caro quȩ nos poenis torsit
inpeccatis manentes. subiciatur nobis in resurrectione. & nulla

Expanded text:
libero voluntatis arbitrio; illo autem naturam mali Deo coaeternam persuadere moliente. Sed consequenti die tandem confessus est, nihil se adversus nos invenire quod diceret. Nec sane catholicus factus est, sed tamen ab Hippone discessit. 2. In hoc libro illud quod dixi, Animam dico esse factam a Deo, ut caetera omnia quae a Deo facta sunt; et inter illa quae Deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae , ita dixi, ut hoc generaliter de universa creatura rationali accipi vellem, quamvis in Scripturis sanctis animas dictas esse Angelorum, aut non omnino, aut non possit facile reperiri, sicut supra jam diximustem alio loco: Ego dico, inquam, peccatum non esse, si non propria voluntate peccetur . Ubi peccatum illud intelligi volui, quod non est etiam poena peccati: nam de tali poena dixi alibi in eadem disputatione, quod dicendum fuit . Itemque dixi: Ut postea eadam ipsa caro, quae nos poenis torsit in peccatis manentes, subjiciatur nobis in resurrectione, et nulla
Abbreviated transcription (Latin):
conpulit eos nosse. &iã extra ecclesiã dari posse baptismũ
xp̃i Nam quolã ex eis. cũ cis quos extra corũ eccłam bapti¬
rauerant. in suis honorib sine ulla in quoqua repetitione
baptismatis receperunt: nec eos ut corrigerent ꝑ publicas
potestates agere destiterunt. nec eorum criminibus per
sui consilii sententiã uehement̾ ex aggeratis: communionem suã
contaminarel timuerunt
Lxx.

Expanded text:
compulit eos nosse etiam extra Ecclesiam dari posse Baptismum compulit eos nosse etiam extra Ecclesiam dari posse Baptismum Christi. Nam quosdam ex eis cum eis quos extra eorum Ecclesiam baptizaverant, in suis honoribus sine ulla in quoquam repetitione Baptismatis receperunt, nec eos ut corrigerent per publicas potestates agere destiterunt, nec eorum criminibus per sui Concilii sententiam vehementer exaggeratis communionem suam contaminare timuerunt. LXX.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolũ in alios immania facinora ꝑpetrando: sed nec sibi
eadem in sana feritate parcendo. Nam ꝑmortes uarias. maxime
praccipitiorũ & aquarũ. & igniũ. seipsos necate consuerunt: &
mn istũ furorẽ alios quos potuerunt sexus utriusq seducere.
aliquando ut occidantur alus mortẽ nisi fecerint cõminantes
Uerũptamen plerisq donatistarũ displicent tales: nec eorũ cõ¬
munione contaminari seputant. qui xp̃iano orbi terrarum
dementes obiciunt ignotorũ crimen afrorũ Multa & inter
ipsos facta sunt schis mata. & ab eis sediuersis cetib alii atque
alii separauerunt: quorũ separationẽ caetera grandis mul¬
titudo non sensit. Sed apud carthaginẽ maximianus contra
primianũ ab eius dem erroris centũ ferme episcopis ordinatus.
&areliquis cec̃c x ͤ cũ cis xii quiordinationi eius &ia praesentia
corporali inter fuerunt. a trocissima criminatione dampnatus.

Expanded text:
non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi eadem insana feritate parcendo. Nam per mortes varias maximeque praecipitiorum et aquarum et ignium se ipsos necare consuerunt; et in istum furorem alios quos potuerint sexus utriusque seducere, aliquando ut occidantur ab aliis, mortem, nisi fecerint, comminantes. Verumtamen plerisque Donatistarum displicent tales, nec eorum communione contaminari se putant, qui christiano orbi terrarum dementer objiciunt ignotorum crimen Afrorum. Multa et inter ipsos facta sunt schismata, et ab iis se diversis coetibus alii atque alii separarunt; quorum separationem caetera grandis multitudo non sensit. Sed apud Carthaginem MaPrimianum, ab ejusdem erroris centum ferme episcopis ordinatus, a reliquis trecentis decem episcopis qui ordinationi ejus crimina corporali interfuerunt, atrocissima criminatione damnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eiusdẽ factionis ep̃is. maiorinũ apud carthaginẽ ordina¬
uit ep̃m. Cui maiorino. donatus alius in eadẽ diuisione
successit : quieloquentia sua sic confirmauit hanc heresim.
ut multi existiment ꝓpter ipsũ potius eos do natistas uoca¬
ri Extant scripta cius: ubi apparet rũ &iam non catho¬
licã detrinitate habuisse sententia. sed quã uis eius dem
substantiae. minorẽ tam̃ patre filiũ. & minorẽ filio putas¬
se sp̃m sc̃m. Uerũ in hunc quẽ detrinitate habuit eius
errore. donatistarũ multitudo intenta non fuit: nec facile
ineis quisquã quihoc illũ sensisse nouerit inuenitur
Isti heretici. inurbe roma montenses uocantur: quibus
hinc ex africa solent ep̃m mittere. aut hinc illuc afri epi
corũ pergere : si forte ibi eũ ordinere placuisset Adhane
Heresim in africa & illi pertinent qui appellantur circum¬
celliones: genus hominũ agreste. & famosissimȩ audatis̃

Expanded text:
sibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinasibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinavit episcopum. Cui Majorino Donatus alius in eadem divisione successit, qui eloquentia sua sic confirmavit hanc haeresim, ut multi existiment propter ipsum potius eos Donatistas vocari. Exstant scripta ejus, ubi apparet eum etiam non catholicam de Trinitate habuisse sententiam, sed quamvis ejusdem substantiae, minorem tamen Patre Filium, et minorem Filio putasse Spiritum sanctum. Verum in hunc, quem de Trinitate habuit, ejus errorem Donatistarum multitudo intenta non fuit; nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse noverit, invenitur. Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex Africa solent episcopum mittere: aut hinc illuc Afri episcopi eorum pergere, si forte ibi eum ordinare placuisset. Ad hanc haeresim in Africa et illi pertinent, qui appellantur Circumcelliones, genus hominum agreste et famosissimae audaciae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ordinatũ contra suam uoluntate caccilianũ ecc
cathaginiensis ep̃m scis ma feccrunt. obicientes ei crimina non
probata: & maxi me qđ a traditorib diuinarũ scripturarũ
fuerit ordinatus. Sed post causa cũ eo dictã atq finitam.
falsitatis rei deprehensi: pertinaci dissensione firmata. in
heresim scisma uerterunt: tanqua eccła xp̃i. ꝓpter crimina
caeciliani seu uera seu quod magis apparuit iudicib falsa
detoto terrarũ orbe perierit u̾bi futura ꝓmissaest: atque
inafricana donati parte remanserit. in aliis terrarũ par¬
tib quasi contagione cõmunionis extincta. Audent &iam
rebaptizare catholicos: ubi se amplius hereticos eẽ. firma¬
uerunt. cũ ȩccłȩ catholicȩ uniuersȩ placuerit nec in ipsis
hereticis baptisma cõmune rescindere Huius heresis prin¬
cipem accepimus fuisse donatũ: quide numidia ueniens.
& contra caecilianũ xp̃i anam diuidens plebem ad iunctis

Expanded text:
pter ordinatum contra suam voluntatem Caecilianum Ecclesiae Carthaginensis episcopum schisma fecerunt: objicientes ei crimina non probata, et maxime quod a traditoribus divinarum Scripturarum fuerit ordinatus. Sed post causam cum eo dictam atque finitam falsitatis rei deprehensi, pertinaci dissensione firmata, in haeresim schisma verterunt: tanquam Ecclesia Christi propter crimina Caeciliani, seu vera, seu quod magis judicibus apparuit, falsa, de toto terrarum orbe perierit, ubi futura promissa est, atque in Africana Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi contagione communionis exstincta. Audent etiam rebaptizare Catholicos: ubi se amplius haereticos esse firmarunt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haereticis Baptisma commune rescindere. Hujus haeresis principem accipimus fuisse Donatum, qui de Numidia veniens, et contra Caecilianum christianam dividens plebem, adjunctis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt amachedonio: quos & pneumato¬
& filio recte sentiunt. qđ unius sint eius deq substantiae uel
dicentes: Hos potius semi arrianos uocant: qđ in hac quęstio¬
ne ex parte cũ illissunt exparte nobiscũ. quãuis a non nul¬
lis phibeantur non dm̃ seddeitate patris & filii dicere sp̃m¬

Expanded text:
sunt a Macedonio, quos et Πνευματοet Filio recte sentiunt, quod unius sint ejusdemque substantiae, vel dicentes. Hos potius quidam Semiarianos vocant, quod in hac quaestione ex parte cum illis sint, ex parte nobiscum. Quamvis a nonnullis perhibeantur, non Deum, sed deitatem Patris et Filii dicere Sp
Abbreviated transcription (Latin):
qum rationẽ reddere cur subterris esse credantur. siue dicantur quod nonita sit
ixopus: sic incipit. Omnis diuina scriptura: bipertita est.

Expanded text:
quam rationem reddere, cur sub terra, terra cum esse credantur siue dicantur, quasi non ita sit. quam rationem reddere, cur sub terra, terra cum esse credantur siue dicantur, quasi non ita sit. Hoc opus sic incipit: Omnis diuina scriptura bipcrtita est.
Abbreviated transcription (Latin):
sistrum ꝓprietatem: In quo opere. plura quȩsita quam inuenta sunt: & eoꝵ
quȩ inuenta sunt pauciora firmata. cȩtera uero ita posita. uelut ad huc reqͥ¬
nda sint. Hossane libros: posterius cȩpi sed prius terminaui quã detrinita¬
i. ided eos nunc ordine quo cȩpi recolui.
aquinto libro & ubicumq in eis libris posui. desemine cui pͣmissũ ȩst. quod dis¬
positum sit ꝑ angelos inmanu mediatoris: nonsic habet apłs. sicut ueriores
udices post inspexi: maxime grecos. Delege enim dictu est: quod tamquam
disemine dictum. multi latini codices habent: per interpretantis errorẽ
NSexto libro quod dixi. adam imaginem dei
siđm quam factus ÷ ꝑdidisse peccato: nonsic accipiendum est. tamquã in eo
nulla remanserit. sed quod tam deformis. ut reformatione opus haberet
nauodecimo deinferis libris michi uideor docere debuisse quod subterrissint:

Expanded text:
gestarum proprietatem. in quo opere multa quaesita quam inuenta sunt et eorum, gestarum proprietatem. in quo opere multa quaesita quam inuenta sunt et eorum, quae inuenta sunt, pauciora firmata, cetera uero ita posita, uelut adhuc requirenda sint. hos sane libros posterius coepi, sed prius terminaui quam de trinitate; ideo eos nunc ordine, quo coepi, recolui. In quinto libro et ubicumque in eis libris posui de semine, cui repromissum est, quod dispositum sit per angelos in manu mediatoris, non sic habet apostolus, sicut ueriores codices post inspexi, maxime graecos. de lege enim dictum est, quod tamquam de semine dictum multi latini codices habent per interpretantis errorem. in sexto libro quod dixi: Adam imaginem dei, secundum quam factus est, perdidit peccato, non sic accipiendum est, tamquam in eo nulla remanserit, sed quod tam deformis, ut reformatione opus haberet. in duodecimo de inferis magis mihi uideor docere debuisse, quod sub terris sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& a se occiso paratus fuit: non satis approbo. Magis enĩ filiũ
si eẽt occisus. resuscitatione sibi mox fuisse reddendũ creddisse
credendus est. sicut in epła legitur quȩ est ad hebreos Hiclibo:
sic incipit. Qm̃ unus quisq homo humani generis pars est:
ost ea quam scripsi de bono con uigali. expectabatur
ut scriberem de scã uirginitate. nec distuli. Atq id di
munus. & quã magnum. & quanta humilitate custodi¬
endum ess&: uno sicut potui uolumine ostendi. Hic liber.
sic incipit. Librum de bono coniuigali nuper edidimus
er idem tempus degenesi libros duodecim scripsi abexordio: donec
deparadiso dimissus est adam. & flammea rumphea posita est custodire
squo diligentius deparadiso disputatũ ÷. Titulus horũ librorũ inscribit᷑
segenesi ad litteram: idest non scđm allegoricas significationes. sed scđm rerũ

Expanded text:
et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis enim filius et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis enim filius si esset occisus, resuscitatione sibi mox fuisse reddendum credidisse credendus est, sicut in epistula legitur, quae est ad Hebreos. Hic liber sic incipit: Quoniam unusquisque homo humani generis pars est. INITATE LIBER VNVS. Posteaquam scripsi de bono coniugali, expectabatur, ut scriberem de sancta uirginitate, nec distuli atque id dei munus et quam magnum et quanta humilitate custodiendum esset uno, sicut potui, uolumine ostendi. Hic liber sic incipit: Librum de bono coniugali nuper edidimus.LIBRI XII. Per idem tempus de Genesi libros duodecim scripsi ab exordio, donec de paradiso dimissus est Adam et flammea rumphea posita est custodire in quo diligentius de paradiso disputatum est. titulus horum librorum inscribitur: de Genesi ad litteram, id est non secundum allegoricas significationes, sed secundum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
deri non potuisse cum laude: sed cum uituperatione nuptiarũ.
Propter hoc librũ edidi. cuius scriptio est debono con ugali:
ubi depropagatione filiorum priusquam homines mortem
peccando mererentur. qm̃ concubitus mortalium corporum
res uidetur. quȩstio magna delata est: sed in aliis postea lit¬
teris nr̃is. satis quantum arbitror explicatur.
ixi &iam quodam loco. Quod enim est cibus ad salutem
hominis: hoc est concubitus ad salutem generis. & utrũq
non est sine delectatione carnali. Quȩ tamen modificata. &
temperantia refrenante in usũ naturalem redacta: libido
esse non potest. Quod idõ dictum est: q̃m libido non est
bonus & rectus usus libidinis. Sicut enim malum est male
uti bonis : ita bonũ. bene uti malis. Dequa re: alias maxime
contra nouos hereticos pelagianos diligentius disputaui.
e abraham quod dixi. ex hac obȩdientia pater ill ȩ
habraham qui sine uxore non fuit. esse sine unico filio

Expanded text:
deri non potuisse cum laude, sed cum uituperatione nuptiarum. deri non potuisse cum laude, sed cum uituperatione nuptiarum. propter hoc librum edidi, cuius inscriptio est: de bono coniugali. ubi de propagine filiorum, priusquam homines mortem peccando mererentur, quoniam concubitus mortalium corporum res uidetur, quaestio magna dilata est, sed in aliis postea litteris nostris satis, quantum arbitror, explicatur. Dixi etiam quodam loco: quod enim est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et temperantia refrenante in usum naturalem redacta libido esse non potest. quod ideo dictum est, quoniam libido non est bonus et rectus usus libidinis. sicut enim malum est male uti bonis, ita bonum bene uti malis, de qua re alias, maxime contra nouos hereticos Pelagianos diligentius disputaui. de Abraham quod dixi: ex hac oboedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio
Abbreviated transcription (Latin):
ouiniani heresis. sacrarum uirginum meritũ ęquando pudi¬
citiae conuigali. tantum ualuit in urbe roma. ut non nullas
&lam scĩmoni ales. dequarum pudicitia suspicio nulla pro¬
cesserat. deiecisse innuptias diceretur. hoc maxime argum̃to
cum cas urguer& dicens. tu ergo melior quam sara. melior
quam susanna. siue anna. & cȩteras cõmemorando testimo¬
nio scȩ̃ scripturae cõmendatissimas fȩminas: quibus se illae
meliores. uel & iam pares cogitare non possent. Hoc modo
&iam. iurorũ scõrum sc̃m cęlibatum. cõmemoratione patrum
con uigatorũ & predicatione frangebat. Huic monstro.
scã acccła quae ibi est fidelissime ac fortissime restitit.
Remanserant autem istae disputationes cius inquorundam
sermunculis ac susurris. quas palam suadere nullus audebat.
sed &iam occulte uenenis repentibus facultate quam donabat
dñs occurrendum fuit. maxime qm̃ iactabatur. iouiniano repn¬

Expanded text:
Joviniani haeresis sacrarum virginum meritum aequando pudiJoviniani haeresis sacrarum virginum meritum aequando pudicitiae conjugali tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales de quarum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur, hoc maxime argumento cum eas urgeret dicens: Tu ergo melior quam Sara, melior quam Susanna, sive Anna? et caeteras commemorando testimonio sanctae Scripturae commendatissimas feminas, quibus se illae meliores, vel etiam pares cogitare non possent. Hoc modo etiam virorum sanctorum sanctum caelibatum, commemoratione patrum conjugatorum et comparatione, frangebat. Huic monstro sancta Ecclesia quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. Remansersermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano respon
Abbreviated transcription (Latin):
T DE OPERE MONACHORUM LIbrum scriberem: illa neces¬
sitas compulit. Cum apud carthaginem monasteria. eẽ
coepissent: alii se suis manibus transigebant obtemperantes
apło. alii uero ita exoblationibus religiosorum uiuere uole¬
bant. ut ni hil operantes unde necessaria uel haberent uel
supplicarent. se potius implere preceptum euuangelicum
existimarent atq iactarent. ubi dñs ait. respicite uolatilia
caeli : & lilia agri. Unde &iam inter laicos inferioris pͥopositi
sed tamen studio feruentes. existere coeperant tu multuosa
certamina. quibus aeccła turbaretur: aliis hoc. aliis aliud
defendentibus Huc accedebat : quod criniti erant quidam
corum. qui operandũ non esse dicebant. Unde contentiones
hinc reprehendentium. inde quasi purgantium. pro partium
studus augeb antur. Propter haec. uenerabilis senex aurelius
aeccłȩ ipsius ciuitatis ep̃s. ut hinc aliquid scriberem uissit. &¬
feci. Hic liber: sic incipit. Iussioni tuae scẽ fr̃ aureli.

Expanded text:
t de opere monachorum librum scriberem, illa necessitas conpulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite uolatilia caeli et lilia agri. unde etiam iam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio feruentes existere coeperant tumultuosa certamina, quibus ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. huc accedeorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium studiis augebantur. Propter haec venerabilis senex Aurelius, Ecclesiae ipsius civitatis episcopus, ut hinc aliquid scriberem jussit; et feci. Hic liber sic incipit: Jussioni tuae, sancte frater Au
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere sȩcte ipsius dogmate non licebat. Mas ergo &
femina. sub continentiae professione simul habitantes: ꝓuerũ
& puellã sibi adoptabant in eiusdẽ coniunctionis pacto suc¬
cessores suos futuros Morte prȩuentis quibq. singulis alii sub¬
rogabantur : dũtamen duo duob: disparis sexus. in illius domꝰ
societate succederentur utro lib& quippe parente de fucto:
uno remanenti usq ad eius quoq obitũ filii seruiebant
Post cuius mortẽ: &iã ipsi puerũ & puellã similit̾ adopta¬
bant Necum quã eis defuit unde adoptarent: generanti¬
bus circũquaq uicinis. & filios suos in opes adspẽm heredi¬
tatis alienȩ libenter dantibus
LxX xuiii

Expanded text:
vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et femina sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant in ejusdem conjunctionis pacto successores suos futuros. Morte praeventis quibusque singulis alii subrogabantur: dum tamen duo duobus disparis sexus in illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis, et filios suos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantibus. LXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
spacia nulla partitus. in sua tamen natura atq substantia
immutabiliter ꝑ man& Non ergo id eo est tertullianus
factus hereticus : sed quia transiens ad cata phriges quos an¬
te d estruxerat. coepit & iam secundas nuptias contra apłicã
doctrinal tanquã stupra dãpnare & post modũ &iã abip¬
sis diuisus sua conuenticula ꝓpagauit. Dicit sane &iã
ipse animas hominũ pessimas: p̃ost mortẽ indemones uerti
ipponiensi: uel potius fuit. Paulatim enĩ diminuta. in
una exigua uillula remanserat: inqua quidã paucissimi
sed om̃s hoc fuerunt. qui om̃s modo correcti &catholici
factisunt. nec aliquis illius super sedit erroris Ab illo in uo¬
cabantur : punica declihatione nominis. Hos non nulli
dicunt ex filio adȩ fuisse nominatos: quiẽ: uͥ ꝯcatus abel
Unde : abelianos uł abeloitas eos nos possumus dicere
Non miscebantur uxorib: & eis tamen sine uxoribus

Expanded text:
spatia nulla partitus, in sua tamen natura atque substantia spatia nulla partitus, in sua tamen natura atque substantia immutabiliter permanet. Non ergo ideo est Tertullianus factus haereticus; sed quia transiens ad Cataphrygas, quos ante destruxerat, coepit etiam secundas nuptias contra apostolicam doctrinam tanquam stupra damnare, et postmodum etiam ab ipsis divisus, sua conventicula propagavit. Dicit sane etiam ipse animas hominum pessimas post mortem in daemones verti.Hipponensi, vel potius fuit: paulatim enim diminuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissimi, sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abelonii vocabantur, punica declinatione nominis. Hos nonnulli dicunt ex filio Adae fuisse nominatos, qui est vocatus Abel: unde Abelianos vel Abeloitas eos nos possumus dicere. Non miscebantur uxoribus, et eis tamen sine uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
a tertulliano. cuius multa laguntur opꝰ¬
cula eloquentissimae scripta: usq ad nrm tẽpus paulatim
deficientes: in extremis reliqui is durare potuerunt in urbe
carchaginiensi Meautẽ ibi posito ante aliquot annos. quod
etiam te meminis se arbitror: om̃i exparte comsumptisunt
Paucissimi enĩ qui remanserunt. incatholicam transierunt:
suamq basilicã quenunc & iã notissima est catholice tradidert̃
Tertullianus ergo sicut scripta eius indicant. anima dicit
in mortalẽ quidẽ. sedeã corpus ee. contendit: neq hanc tantũ.
sed ipsũ &iã dm̃ Nec tamen hinc hereticus dicitur factus
Posset enĩ quo quo modo putari ipsã naturã substantianque
cuius partes aliae maiores. aliȩ minores ualeant ueldebeant
cogitari. qualia sunt om̃ia quȩ proprie dicimus corpora. quã¬
uis deanima tale aliquid sentiat: sed potui ut dixi propterea
putapt corpus dm̃ dicere. quia nonest nichil. non est inanitas.
non est corporis uel animae qualitas: sedubiq totus & ꝑlocorũ

Expanded text:
a Tertulliano, cujus multa leguntur opuscula eloquentissime scripta, usque ad nostrum tempus paulatim deficientes, in extremis reliquiis durare potuerunt in urbe Carthaginensi: me autem ibi posito ante aliquot annos, quod etiam te meminisse arbitror, omni ex parte consumpti sunt. Paucissimi enim qui remanserant, in Catholicam transierunt, suamque basilicam, quae nunc etiam notissima est, Catholicae tradiderunt. Tertullianus ergo, sicut scripta ejus indicant, animam dicit immortalem quidem, sed eam corpus esse contendit: neque hanc tantum, sed ipsum etiam Deum. Nec tamen hinc haereticus dicitur factus. Posset enim quoquo modo putari ipsam naturam substantiamque cujus partes aliae majores, aliae minores valeant vel debeant cogitari, qualia sunt omnia quae proprie dicimus corpora; quamvis de anima tale aliquid sentiat: sed potuit, ut dixi, propterea putari corpus Deum dicere, quia non est nihil, non est inanitas, non est corporis vel animae qualitas, sed ubique totus, et per locorum
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime omnia & legitima & prophetica & euuangelica
& apłica referuntur
tem quod dixi. tribus modis inscripturis scĩs filiorum nome
accipitur. ininus considerate dictum est Et alios enim quosda
modos sine dubio pretermisimus. sicut dicitur filius gehennas
ainquam soli sint exempla reddiͣmus Sed̾m naturam: sic̃ iudȩi
di abrahae. Scđ̾m doctrinam: sicut filios suos quos euuangelium
docuit apłs uocat. Scd̾m imitacionem: sicut filii abrahae

Expanded text:
rectissime omnia et legitima et prophetica et euangelica rectissime omnia et legitima et prophetica et euangelica et apostolica referuntur. Item quod dixi: tribus modis in scripturis filiorum nomen accipitur, minus considerate dictum est. et alios enim quosdam modos sine dubio praetermisimus, sicut dicitur filius gehennae tamquam sola sint, exempla reddidimus: secundum naturam, sicut Iudaei filii Abrahae, secundum doctrinam, sicut filios suos quos euangelium docuit apostolus uocat, secundum imitationem, sicut filii Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
apłica doctrina repperiantur. quamuis ardua & diuina
precepta & promissa. quȩ illis & iam libris ueteribus desint
Quid est enim quod insermone euuangelico in monte dñs
preceptum est in illis ueteribus libris. Deinde regnum cȩlorun
illi populo fuisse promissum non legimus in his quȩ promissa
sunt. lege data permoysen in monte sina. quod proprie uecus
dicitur testamentum: quod prefiguratum dicit apostolus
per ancillam sarae & filium eius: sed ibi figuratum est & nouĩ.
per ipsam saram & filiũ eius Proinde figurae discutiantur
Omnia ibi prophetata repperiuntur quae sunt presentata. uel
expectantur presentanda per xp̃m. Uerumtamen propter
quedam precepta non figurata sed propria. quae non in
uetere sed innouo inueniuntur. c̃autius & moderatius dicentꝰ
pene nulla. quam nulla hic esse quȩ non sint & illic: quaus
illic sint duo illa precepta de dilectione dĩ & proximi. quo

Expanded text:
apostolica doctrina reperiantur, quamvis ardua et divina apostolica doctrina reperiantur, quamvis ardua et divina praecepta et promissa, quae illis etiam libris ueteribus desint. quid est enim, quod in sermone euangelico in monte dominpraeceptum est in illis ueteribus libris? deinde regnum caelorum illi populo fuisse promissum non legimus in his, quae promissa sunt lege data per Moysen in monte Sina, quod proprie uetus dicitur testamentum, quod praefiguratum dicit apostolus per ancillam Sarrae et filium eius; sed et ibi figuratum est et nouum per ipsam Sarram et filium eius. proinde si figurae discutiantur, omnia ibi prophetata reperiuntur, quae sunt praesentata uel expectantur praesentanda per Christum. uerum tamen propter quaedam praecepta non figurata, sed propria, quae non in uetere, sed in nouo inueniuntur, cautius et modestius diceretur paene nulla quam nulla hic esse, quae non sint et illic, quamuis illic sint duo illa praecepta de dilectione dei et proximi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uolum ine inclusi. & in eo quibusdam quęstionibus non semel
sed iterum respondi. qm̃ quod primo responderã perierat.¬
& tunc inuentum est cũ iam iterum respondissem. Aiqua
sane earundem quȩstionum popularibus ȩcclesiasticis ser¬
monibus solui: adhuc &iam quibusdam non respondi
Aliquȩ remanserunt. quȩ rebus aliis urguentibus p̃termis sȩ
sunt. cumulo quoq obliuionis ad uincto
in hoc ergo dixi. Cernis enim quibusdam umbris & figuns
rerum ante dñi aduentum. scđm mirabilem atq ordinatis simã
distributionẽ temporum populus ille tenebatur qui testam̃tun
uetus accepit. tamen ineo tanta predicatio & pronunciatio
noui testamenti est. ut nulla in euuangelica atq apostolica
disciplina repperiantur. quamuis ardua & diuina p̃cepta
& promissa quae illis &iam libris ueteribus desint. sed addens
erat pene atq dicendum. ut pene nulla in eiuuangelica atq

Expanded text:
uolumine inclusi et in eo quibusdam quaestionibus non semel, uolumine inclusi et in eo quibusdam quaestionibus non semel, sed iterum respondi, quoniam quod pro me responderam perierat et tunc inuentum est, cum iam iterum respondissem. aliquas sane earundem quaestionum popularibus ecclesiasticis sermonibus solui; adhuc etiam quialiquae remanserunt, quae rebus aliis magis urgentibus praetermissae sunt, cumulo quoque oblivionis adjuncto. 2. In hoc ergo dixi: Certis enim qrerum ante domini aduentum secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est. ut nulla in euangelio atque apostolica disciplina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa. quae illis etiam libris ueterierat, Pene, atque dicendum, Ut pene nulla in evangelica atque
Abbreviated transcription (Latin):
ribapti ⁊ arentur instituit. quod ego eum institus se credideram.
quindo eius epistolȩ respondebam: nec delibro sapientiȩ ipse abstu¬
le dimidiã sententiã uerba adrem necessariam. ubi cum sit¬
sriptũ. qui baptizatur amortuo & iterum tangit illũ quid pro¬
sicit lauatio eius: iste sic posuit tamquam scriptim ess&. qui
baptizatur amortuo quid proficit lauatio eius Nos autem
& antequam ess& pars donati. sic habuisse codices plurii nos
uerumtamen astos. ut non ess& umedio & iterum tangit. illũ.
postra didicimus. Quo dsi iam scirem. non in istũ tamquã
infurem diuini eloquii uel uiolatorem tanta dixissem
hic lber : sic incipit. Aste ipso presente audieram
meas quȩdam disputationes adimanti. qui fuerat
discipulus manichei: quas conscripsit aduersus
legem & prophetas. uelut contraria eis eiuangelica & apłica
scipta demonstrare conatus Huic ergo respondi. uerba eius
ponens. ĩneisq reddens responsionem meam: Quod opus uno

Expanded text:
rebaptizarentur, instituit — quod ego eum instituisse credideram, quando eius epistulae respondebam — nec de libro Sapientiae ipse abstulit de media sententia uerba ad rem necessaria, ubi, cum scriptum sit: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? iste sic posuit, tamquam scriptum esset: qui baptizatur a mortuo, quid proficit lauatio eius? nos autem et antequam esset pars Donati, sic habuisse codices plurimos, uerum tamen Afros, ut non esset in medio: et iterum tangit illum, post addidicimus. quod si iam scirem, non in istum tamquam in furem diuini eloquii uel uiolatorem tanta dixissem. Hic liber sic incipit: Abs te ipso praesente audierammeas quaedam disputatdiscipulus Manichei, quas conscripsit aduersus legem et prophetas, uelut contraria eis euangelica et apostolica scripta demonstrare conatus. huic ego respondi uerba eius ponens eisque reddens responsionem meam. quod hic uno
Abbreviated transcription (Latin):
u multiloquium deputetur quando necessaria dicuntur.
quantalib& sermonũ multitudine ac prolixitate dicantur. sed
stam sencentiam scripeurae scãe propcerea timeo. quia de tam
niltis disputationibus meis. sine dubio multa colligi possunt
quȩ si non falsa certe uideantur: siue &iam conuincantur non
iecessana. Quẽ uerd xp̃c fidelium suorũ non terruit ubi ait.

Expanded text:
ut multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, ut multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
AMUU ESTQUOOFACERECOCI ATO: DISPONO
quod nunc ad iuuante dño aggredior: quia differendum esse
non arbitror. ut opuscula mea siue in libris siue in epistolis
siue intractatibus. cum quadã iudiciaria seuerita te
censeam. & quod me offendit uelut censorio stilo denotem
Neq enim quisquam nisi imprudens. idõ quia mea errata
reprehendo. mehreprehendere audebit: Sed si dicit non ea
debuisse ame dici. quȩ postea mihi &iam displicerent.: uer ũ
cit. & mecum facit: forũ quippe reprehensor est: quorum &
go sum. Neq enim mea reprehendere deberem: sidicere debu.¬
sem. Sed ut uol& quisq accipi&e hoc quod facio: me tamen
ipostolicam illam sententiam & in hacire oportuit intueri ubi
ut. sinos ipsos iuidicaremus: adño non uidicaremur. Illud &iam̃
q̾ scriptum est ex multiloquio non effugies peccatum. terr& me
plurimũ: non quia multa scripsi. uel quia multa &iam quae
uiata non sunt tamen ame dicta conseripta. sunt. Absit enim

Expanded text:
u est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed, ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scripsi uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
historiã scrutatus essẽ. cui rufi nus a se
in latinã linguã trans latę. subsequentiũ & iã tẽporũ duos
libros addidit: non in ueni aliquã heresim quã non legerim
apud istos. nisi quã insexto libro ponit eusebius. narrans
eam extitisse in arabia. Itaq hos hereticos. qm̃ nullũ eorũ
ponit auctore: arabicos possumus nuncupare. quidixerõ¬
animas cũ corporib mori atq dis solui. & infine scłi utrumq
resurgere. Sedhos: disputatione origenis p̃sentis & cos alloquen¬
tis. cellerrime dicit fuisse correctos Iam nunc illȩ cõmemo¬
randȩ sunt hereses. quae a nobis apud istos repertȩ sunt: sed
in recordationẽ nr̃am quo modo cũq uenerunt Lxx.xiiii
IIANI exorti abel uidio: ita uirginitati mariae
contra dicunt. ut eã post xp̃m alios & iam filios deuiro suo
ioseph peperis se contendant Sed nimirũ istos praeter misso
eluidii nomine: antidico maritas epiphanius appellauit. lxxxu
PATERNIANI

Expanded text:
historiam scrutatus essem, cui Rufinus a se in latinam linguam translatae subsequentium etiam temporum duos libros addidit, non inveni aliquam haeresim, quam non legerim apud istos, nisi quam in sexto libro ponit Eusebius, narrans eam exstitisse in Arabia. Itaque hos haereticos, quoniam nullum eorum ponit auctorem, Arabicos possumus nuncupare: qui dixeranimas cum corporibus mori atque dissolvi, et in fine saeculi utrumque resurgere. Sed hos disputatione Origenis praesentis et eos alloquentis, celerrime dicit fuisse correctos . Jam nunc illae commemorandae sunt haereses, quae a nobis non apud istos repertae sunt, sed in recordationem nostram quomodocumque venerunt. LXXXIV. HELVIDIANI exorti ab Helvidio, ita virginitati Mariae contradicunt, ut eam post Christum alios etiam filios de viro suo Joseph peperisse contendant. Sed mirum ni istos, praetermisso Helvidii nomine, Antidicomaritas Epiphanius appellavit. LXXXV. PATERNIANI
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdirent. quod bona uita fieri potest: Atq ut ab eo quo erant
uinculo eius obnoxii. liberatos se esse cognoscerent. quod nisi regt¬
neratione fieri non potest. Tũ autẽ qui putas. quod si malũ essꝗ̃
concupiscentia carer& ea qui baptiratur : multũ erras Omnien
peccato carte. non omĩ malo. Quod planius ita dicitur. Omni
reatu malorũ omniũ caret : non omĩb malis. Nũquid eni cant
coruptione corporis: An non est malum quod aggrauat aninĩ
& errauit qui dixit. corpus enĩ corruptibile aggrauat animan
Nũ quid caret ignorantiȩ malo: dperquod anesciẽntib in numeabis
ꝑpetrantur mala: An paruum malũ. ẽ. ꝑ quod homo non papt
quȩ sunt spus dĩ debaptizatis nempe: dicebat a postolus. An¬
malis autẽ homo ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dĩ. Stulticia est enus
illi & non potest scire : q̃m̃ spiritali t̃ diuidicatur. Deinde pals

Expanded text:
obedirent, quod in bona vita fieri potest; atque ut ab eo, quo erant obedirent, quod in bona vita fieri potest; atque ut ab eo, quo erant vinculo ejus obnoxii, liberatos se esse cognoscerent, quod nisi regeneratione fieri non potest. Tu autem, qui putas, « quod si malum esset concupiscentia, careret ea qui baptizatur, » multum erras. Omni enim peccato caret, non omni malo. Quod planius ita dicitur: Omni reatu omnium malorum caret, non omnibus malis. Numquid enim caret corruptione corporis? Annon est malum quod aggravat animam? et erravit qui dixit, Corpus enim corruptibile aggravat animam ? Numquid caret ignorantiae malo, per quod a nescientibus innumerabilia perpetrantur mala? An parvum malum est, per quod homo non percipit quae sunt Spiritus Dei? De baptizatis nempe dicebat Apostolus: Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia est enim illi, et non potes
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuebat. Quod apertius itadicitur. Illi sunt amortis uincu-¬
lo liberi. p̃roquib mortuus est intermortuos liber. Uel sic multo
ceitius Illi sunt liberati apeccato : ꝓ quib mortuus est qui
ulquã fuerat in peccato. Et cũ semel sit mortuus : tam̃ prouno¬
quoq tunc moritur. quando in eiꝰ morte quante libet ȩtatis fuent
baptizatur : Id est. tunc ei proderit mors eiꝰ qui fuit sine peccato:
quando in eiꝰ morte baptiratus. mortuus fuerit etiam ipse peccato.
N olite eriare. N eq fornicarii: neq simulacris seruientes : & cecera
quib commemoratis: concludit quod regnũ dĩ non pos si debunt
Sed agunt talia : qui concupiscentiae quã laudas motib ad mala
& turpia quaeque consentiunt. Quod ergo ait. & haec quidem
fuistis : sed abluti estis. sed scĩficati estis: mutatos eos dixit inmelius.
non ut ea carerent. quod in hac uita fieri non potest. sed ut ei non

Expanded text:
qui vivebat. Quod apertius ita dicitur: Illi sunt a mortis vincuqui vivebat. Quod apertius ita dicitur: Illi sunt a mortis vinculo liberi, pro quibus mortuus est inter mortuos liber . Vel sic multo apertius: Illi sunt liberati a peccato, pro quibus mortuus est qui nunquam fuerat in peccato. Et cum semel sit mortuus, tamen pro unoquoque tunc moritur, quando in ejus morte, quantaelibet aetatis fuerit, baptizatur: id est, tunc ei proderit mors ejus qui fuit sine peccato, quando in ejus morte baptizatus mortuus fuerit etiam ipse peccato, Nolite errare; neque fornicarii, neque simulacris servientes, et caetera, quibus commemoratis, concludit quod regnum Dei non possidebunt. Sed agunt talia qui concupiscentiae, quam laudas, motibus ad mala et turpia quaeque consentiunt. Quod ergo ait, Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis : mutatos eos dixit in melius, non ut ea carerent, quod in hac vita fieri non potest; sed ut ei non
Abbreviated transcription (Latin):
saduersus eam concupiscente spũ peccata concipere ac parere
nonsinatur : tale porro ac tam magnũ malum. tantũ quia in est.
quomodo teneret inmorte. & ꝑtraheret inultimã mortẽ. nisi &
q̃ uinculũ. in illa quae fit inbaptismo remissione peccatorum
inniũ soluereturꝰ propt̾ hoc enim. uinculũ quod conectitur ex-
pnmno adam: nec solui potest. nisi insecundo adam. Propt̾ hoc
nquã uinculum mortis. mortui reperiuntur infantes. Non ista
norte notissima quȩ acorpore animã separat: sed ea morte qua
tnebantur oms. p̃roquib mortuus est xp̃c. Scimus enim ait
ipł̃s. quod a nobis sȩpissime repetendum .ẽ : qm̃ unꝰ proomnib
nortuus est. Ergo oms mortui sunt: ꝙ proomnib mortuus est.
it qui uuunt iam non sibi uiuant : sed ei qui pro omnib: mortuus ẽ
O resurrexit. Illi ergo uiunt: proquib ut uiuant. mortuus ẽ.

Expanded text:
si adversus eam concupiscente spiritu, peccata concipere ac parere si adversus eam concupiscente spiritu, peccata concipere ac parere non sinatur? Tale porro ac tam magnum malum, tantum quia inest, quomodo non teneret in morte et pertraheret in ultimam mortem, nisi et ejus vinculum in illa quae fit in Baptismo remissione peccatorum omnium solveretur? Propter hoc enim vinculum quod connectitur ex primo Adam, nec solvi potest nisi in secundo Adam; propter hoc, inquam, vinculum mortis, mortui reperiuntur infantes, non ista morte notissima quae a corpore animam separat, sed ea morte qua tenebantur omnes, pro quibus mortuus est Christus. Scimus enim, ait Apostolus quod a nobis saepissime repetendum est, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt: et pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est, et resurrexit . Illi ergo vivunt, pro quibus ut vivant, mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
partus peccatum: Sed concupiscentia non parit nisi concapat
nec concipit. nisi illexert. hoc est ad malũ ꝑ pettandunt
ebcinuerit. uolentis assensum: Quod ergo aduersus eam dimicat᷑:
hocagitur. neconcipiat pariatq peccatum. Dimissis itaque
nbaptismo peccatis omĩb id est omnib concupiscentiae fȩtibus.
pllic etiam ipsa consumpta est: q̃uomodo contra eam ne concipiat
dinicant scĩ. liuore corporis. pedore menbrorũ. contrictione
umis: quae uerba. tua sunt: quomodo in quoã liuore. pędore.
ontritione templi dĩ. contra eã belligeratur a scĩs. si& ipsa est
iblata baptis mate: manet igitur. Nec ea regenerationis lauacro
carumus: si non ibi caruimus sensu. quo eã manerȩ sentimus
lius autem ita sit imprudens. atq impudens. ita ꝓcax pertinax.
puicar. ita postremo in sanꝰ & demens. qui cum peccata mala esse
ficeatur. neget esse malum concupiscentiã peccatorum : etiam¬

Expanded text:
partus peccatum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit; partus peccatum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit; nec concipit, nisi illexerit, hoc est, ad malum perpetrandum obtinuerit volentis assensum. Quod ergo adversus eam dimicatur, hoc agitur, ne concipiat pariatque peccatum. Dimissis itaque in Baptismo peccatis omnibus, id est omnibus concupiscentiae fetibus, si illic etiam ipsa consumpta est, quomodo contra eam ne concipiat, dimicant sancti « livore corporis, paedore membrorum, contritione carnis? » quae verba tua sunt. Quomodo, inquam, livore, paedore, contritione templi Dei contra eam belligeratur a sanctis, si et ipsa est ablata Baptismate? Manet igitur: nec ea regenerationis lavacro caruimus, si non ibi caruimus sensu, quo eam manere sentimus. 48. Quis autem ita sit imprudens atque impudens, ita procax, pertinax, pervicax, ita postremo insanus et demens, qui cum peccata mala esse fateatur, neget esse malum concupiscentiam peccatorum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen discipline rigore assenis conterendam: Iterũ ergõ pn
uencate loqueris: & audire te nonuis Cur enim caro contentan
a fidelib si nihil remansit inbaptismo. quod ad uersus spĩcon¬
cupiscat: curinquã conteritur a seipsotẽplum dĩ. sinihil ibr est
quod resistat sp̃ui dĩ: non autem tantũ in esset. uerũ & gauit᷑
obesset: nisi reatus qui nos obstrinxerat. perremissionẽ peccatoꝵ
solutus esset: Soluitergo perdulgentiam. quia tenebat innora
conteritur ꝑ continentiã. neuincat inpugna Agitur itaq
ne obsit donec ita scenetur ut nonsit. Quia propt̾ dimittunꝰ
inbaptismate cuncta peccata: & originalit̾ tractata & ignot¬
ter uel scienter adiecta. Sed cũ dicit aplł iacob unꝰquis q
tẽptatur a concupiscentia sua abstractus & illectus: dem cosi¬
cupiscentia cũ conceperit. parit peccatũ . profecto in his uebis
partais apariente discernitur. Pariens enĩ est concupiscentia.

Expanded text:
Sed tamen disciplinae rigore asseris conterendam. Iterum ergo pro Sed tamen disciplinae rigore asseris conterendam. Iterum ergo pro veritate loqueris, et audire te non vis. Cur enim caro conteritur a fidelibus, si nihil remansit in Baptismo quod adversus spiritum concupiscat? cur, inquam, conteritur a se ipso templum Dei, si nihil ibi est quod resistat Spiritui Dei? Non autem tantum inesset, verum et graviter obesset, nisi reatus quo nos obstrinxerat, per remissionem peccatorum solutus esset. Solvitur ergo per indulgentiam, quia tenebat in noxa: conteritur per continentiam, ne vincat in pugna. Agitur itaque ne obsit, donec ita sanetur ut non sit. Quapropter dimittuntur in Baptismate cuncta peccata, et originaliter tracta, et ignoranter vel scienter adjecta. Sed cum dicit Apostolus Jacobus, Unusquia concupiscentia sua abstractus et illectus: deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum ; profecto in his verbis partus a pariente discernitur. Pariens enim est concupiscentia,
Abbreviated transcription (Latin):
illcem impudentiam. nemo maxillas palmis. nemo subiciat
terga uerbarib: nec conflare studebit deinfirmitatẽ uirtutem
nec cum in opia frugalitatẽ. nec cum merorib magna nititatẽ: quare
dicere noliusti. nec cum carnis concupiscentia casticatem: sed fesb¬
nasti sensum concludere atq dixisti. nec patientia cũ dolore lucab¬
tur. Nihil aliud cõmemorans. nisi quod forinsecus irruens. fota¬
tudine coleratur. non quod intus sẽçom mouens. castitate compͥ¬
mitur. Anforte nos arguis tarditatis qui non in cellexerimnus.
hocte iam significasse superius. cum deliuore corporis dicetis.
& labore acpedore menbrorũ: quando enĩ non abhoft. sed ase
ipso affugitur fortis. in ipso intus est qui uincendus ẽ hostis. Me
mento sane nonte exposuisse. cur apłus dixerit: ad optionem
expectantes. qui iã in lauacro regenerationis fuerat adoptatus
terũ dicis. quod camem suã nullus oderit. Quis enĩ hoc negatꝰ

Expanded text:
felicem impudentiam, nemo maxillas palmis, nemo subjiciet felicem impudentiam, nemo maxillas palmis, nemo subjiciet terga verberibus; nec conflare studebit de infirmitate virtutem; nec cum inopia frugalitas, nec cum moeroribus magnanimitas: » quare dicere noluisti, Nec cum carnis concupiscentia castitas; sed festinasti sensum concludere, atque dixisti, « nec patientia cum dolore luctabitur; » nihil aliud commemorans nisi quod forinsecus irruens fortitudine toleratur, non quod intus se commovens castitate comprimitur? An forte nos arguis tarditatis, qui non intellexerimus, hoc te jam significasse superius, cum de livore corporis diceres et labore ac paedore membrorum? Quando enim non ab hoste, sed a se ipso affligitur fortis, in ipso intus est qui vincendus est hostis. 47. Memento sane non te exposuisse cur Apostolus dixerit, adoptionem exspectantes , qui jam in lavacro regenerationis fuerat adoptatus. Iterum dicis, « quod carnem suam nullus oderit. » Quis enim hoc negat?