comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuil ait. ad unã eĩ tm̃ cam̃ uiteri
eũ a dẽbitore possideri ad usuca¬
pionẽ. nec crecditori. quia nec sti¬
plone. nec ullo alio moto ꝑeum
atriiurat. ꝙͣiuis eũ possideat. ue¬
teres putau̾nt nõ posse nos per
ut si plures sui legati sint per
uiiũ an possint cetĩ possider¶Ite
tractatũ ẽ si pant̾ empti ul do¬

Expanded text:
us ait ad unam enim tantum causam uideri eum a debitore possideri, ad usucapionem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamuis eum possideat.Ueteres putauerunt non posse nos per ut, si plures serui legati sint, per unum an possint ceteri possideri. idem tractatus est, si pariter empti uel do
Abbreviated transcription (Latin):
idris apprehendisse possõm.
¶Q uod ñ iꝑulem miseris ad pꝰ¬
sitend incipies posside sic̃ pupiliꝰ
maxiẽ fitucore auctore atquirit
possõm. nã ꝑ ancillã quĩ possis:

Expanded text:
ideris adprehendisse possessionem. Quod si impuberem miseris ad possidendum, incipies possidere, sicut pupillus, maxime tutore auctore, adquirit possessionem. Nam per ancillam quin possis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ .i. E Ym qui circa co¬
sumpnas se occultet ut cre¬
dicores eutet lacitare plac
nam ⁊ eũ qui recedit. ħ est q
sb̾terfug̾it. ne setũ aliqua a¬
ctio moueatur. latitare pla

Expanded text:
. Eum, qui circa columnas se occultet, ut creditorem euitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est ‹qui› supterfugit, ne secum aliqua actio moueatur, latitare pla
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ aquã estĩa a coticdiana di¬
scermi. Nam sisit ea aqua que ppet¬
no duci possit. ego tñ estate sola
ea utar dicend hanc aquam esse
estiiam rursus si easit aqua que
nõ nõ nisi estate cluci possit. Estuia
licetur ⁊ si ea sint loca que nat᷑a
nõ adiuittat aquam uisi estate di¬
cend ent recte estiuam dici. ¶Q
aut̾ scriptil est in interdicto uti
hoc anno aquam duxisti hoc est
nõ cotidie s hoc anno ul una die
ul nocte. ergo cotidiana quid aqͣ
ea est que toticlie ducipossit. uel
yemeul estate ⁊ si aliquo momẽ
totpris cducta no sit Estiua nero
eme. s quiã sid solet. ¶Lcquitur
aut̃ pretor in hoc int̾cdicto de ea a¬
qua sola que phemus est. nlla eĩ
alia aqua cluciꝰ pot̾ nisi que phen¬
nis est Qu̾amꝙͣ aut̃ ad phẽnes ⁊¬
quas dix̾imus hoc int̾dictũ ptiu̾e
ad eas tm̃ phennes ꝑtinet que d¬
uci possũt. Cet̾m sũt quedam. q̃

Expanded text:
locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit, aestiua dicetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte aestiuam dici.Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die uel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci possit, uel hieme uel aestate, etsi aliquo momento temporis ducta sit, aestiua ea, eme, sed quia non solet.Loquitur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quae perennis est: nulla enim alia aqua duci potest, nisi quae perennis est.Quamquam ad perennes aquas dixerimus hoc interdictum pertinere, ad eas tamen perennes pertinet, quae duci po
Abbreviated transcription (Latin):
reclusis. ĩiuã tulit ¶Qui fuiti fa¬
ciendicã cu claue intͣuit nõ dum
fur est ꝙͣrus furãdi cã intͣuit ꝗd
ergo qua actõne tenet utiq iniu¬
riarũ. aut deui accusabr si ꝑuim
intͣuit. ¶ Ite si maioris pondris qͦo
apuit refrogit qd̾ tolle nõ possit ñ
ẽ om̃iũ rerũ cũ eo futi actio. s eai¬

Expanded text:
s unam tulerit. Qui furti faciendi causa conclaue intrauit, nondum fur est, quamuis furandi causa intrauit. quid ergo? qua actione tenebitur? utique iniuriarum: aut de ui accusabitur, si per uim introiuit. Item si maioris ponderis quid aperuit aut refregit, quod tollere non possit, non est omnium rerum cum eo furti actio, sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtia presidis ꝑuĩcie ꝯtineb¬
atus in lege uilia de adult̾us
nõ cõmisisse Rendi. licet ĩiuriã
suam pͥrotegentẽ pudicitie cr̃
ꝯfestĩ marito renũciari ꝓhu̾t.¬
¶Anpta quo muliere ta  sile¬
nocinu uirprior nõ postuletur
adult̾u crimẽ ꝯtͣ adult̾m ab exͣ¬
ͥ neo pot̾it ĩferrininatͥmonio q¬
ncꝙ defu̾cta urore ⁊ uir uir̾ad¬
ult̾u int̾ reos recipi postulat.¬
¶lupta prius qmͣ aduit̾ dami¬
ꝓneturadult̾u nõ postulatur.¬

Expanded text:
ntentia praesidis prouinciae continebatur: in lege‹m› Iulia‹m› de adulteriis non commisisse respondi, licet iniuriam suam protegendae pudicitiae causa confestim marito renuntiari prohibuit.Nupta quoque muliere, tametsi lenocinii uir prior non postuletur, adulterii crimen contra adulterum ab extrario poterit inferri.In matrimonio quoque defuncta uxore uir iure adulterum inter ‹r›eos recipi postulat.Nupta, priusquam adulter damnetur, adulterii non postulatur
Abbreviated transcription (Latin):
t. lul.l¶ Wesitũ est an ea qmͣ
maritus adultu crimĩe se acc¬
usaturũ minatus est. nec qͥcꝙͣ
eg̾.ul iure mariti. ul iure.pꝰ.mi
bere possit ex quẽ in eareũ adu¬

Expanded text:
.Quaesitum est, an ea, quam maritus adulterii crimine se accusaturum minatus est nec quicquam egit uel iure mariti uel iure publico, nubere possit ei, quem in ea reum adu
Abbreviated transcription (Latin):
optet. alit̾ eĩ iudicatũ tm int̾ͤ
presentes tenet. ¶ ¶ uiapud ̃¬
fiscum cam defendere sepuiᷤ
uenti negley̾int reb idic¬
atis sb̾iciendi sunt. qd̾ eo apꝑ¬
aͣret si sepe ꝯuenti presencia¬

Expanded text:
oportet: aliter enim iudicatum tantum inter praesentes tenet. Qui apud fiscum causam defendere saepius conuenti neglexerint, rebus iudicatis subiciendi sunt. Quod eo apparet, si saepe conuenti praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
ceducto ere alieno ⁊ induri¬
tati uiris est ad silituoine
pinguius eĩ tonatori succu¬
tr̾e debemus quã ei qui umͦ
debitũ psolũe ꝯpellitur

Expanded text:
educto aere alieno. et indubitati iuris est ad similitudinem pinguius enim donatori succurrere debemus quam ei, qui verum debitum persolvere compellitur
Abbreviated transcription (Latin):
quã hõĩs ꝑtũ. an quia exmxͣ
est prodeẽ debeat. mag̾ est ut
ħ quoꝙ pentib pͣrosint. nec eĩ
ẽ qd̾ eis imputet᷑ que quali¬
ter potunt statutis obtẽpa.¬
uerũt. neꝙ id qd̾ fatalit̾ acce

Expanded text:
quam hominis, partum, an, quia enixa est, prodesse ei debeat? et magis est, ut haec quoque parentibus prosint: nec enim est quod eis imputetur, quae qualiter potuerunt, statutis obtemperauerunt, neque id quod fataliter acce
Abbreviated transcription (Latin):
nõ prior lo quo anno int̾talat̾
nõ est sexto ł. nat᷑us. cũ bisex¬
tus kłis ẽ. priorẽ diem natalẽ
ht cato pͣutat mensẽ int̾cal¬
arẽ adiciciũ eẽ. omĩsꝙ eius
dies ꝓ mom̃to tꝑris obẜuat
extremoq diei mensis febru¬
aru attribuit. ꝗntus mucius¬
mmiẽsis aut̃ int̾calaris ꝯstat ex

Expanded text:
non prior: ideo quo anno intercalatum non est sexto kalendas natus, cum bisextum kalendis est, priorem diem natalem habet.Cato putat mensem intercalarem additicium esse: omnesque eius dies pro momento temporis obseruat extremoque diei mensis Februarii adtribuit Quintus Mucius.Mensis autem intercalaris constat ex
Abbreviated transcription (Latin):
lul. ¶Estim̾acõm honoris au
muñis in petiña pro admĩstratt̃e
offe̾ntes audiendi nõ sũt ¶ Qui¬
iꝰ pro honore pecũam ꝓmisit si sol¬
dne̾ eã cepit totã prestare opetis
ĩchoati exemplo cogentꝰ est ¶nm¬

Expanded text:
. Aestimationem honoris aut muneris in pecunia pro administratione offerentes audiendi non sunt. Qui pro honore pecuniam promisit, si soluere eam coepit, totam praestare operis inchoati exemplo cogendus est. In
Abbreviated transcription (Latin):
rem alienam. ait̾m nanͣciscit᷑
possõm. nõcapiet usu. quia ini
ex testõ ul exstiplatu res debi¬
ta nob tradatur eius extimati¬
usucipionẽ tm̃ possidet. ⁊ qnͣt̾
ad reliquas om̃s causas ꝑtinz
qui accepit possidet adeo ut ad¬

Expanded text:
rem alienam et iterum nanciscatur possessionem, non capiet usu, quia initex testamento vel ex stipulatu res debita nobis tradatur, eius tempusucapionem tantum possidet, quod ad reliquas omnes causas pertinet, qui accepit possidet, adeo ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. ¶Quad si suus eius
qui in bostium potestate est eme¬
rit inpendenti ẽe usucapionez
Iul. ait muam si dñs reu̾sus fu̾it
untlliginius usucaptũ Subi de¬
tessit dubi̾tari an ꝑ legem cor¬
neliam ad successores eius ꝑti¬
neat Maitellus posse plenuis
fictom legis accipi. qruemadir
eĩ postlimimo reu̾sus pluris ui.¬
ris hr̃e pot̃ in hus que ẜui ege
tum est. Idecq insuccessionibͦ
lccum hre n sucapione ¶Si
suus quẽ posidebam fuge̾rit.
mͣsi prolibo se gerat uidebit᷑
a drio possidri. Set hoc tũc nite¬
iligendũ est cũ si app̾hensꝰ fu̾u
no sit patus ꝓlibtate sua litig

Expanded text:
cepisse. quod si seruus eius, qui in hostium potestate est, emerit, in pendenti esse usucapionem Iulianus ait: nam si dominus reuersus fuerit, intellegi usucaptum: si ibi decesserit, dubitari, an per legem Corneliam ad successores eius pertineat.Marcellus posse plenius fictionem legis accipi. quemadmodum enim postliminio reuersus plus iuris habere potest in his, quae serui egertum est. ideoque in successoribus locum non habere usucapionem.Si seruus, quem possidebam, fugerit, si pro libero se gerat, uidebitur a domino possideri: sed hoc tunc intellegendum est, cum, si adprehensus fuerit, non sit paratus pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
collegiũ cͥelebrat  gernos quo li¬
cet incollegiotenunoꝵ recipi uo¬
lentibo dius ut turatores eorñ
torꝑũ sciant ue ĩuito aut igno¬
rate dnõ ĩcollegioten oꝵ reci¬
pent. ⁊ infutur̃ pena teneant᷑ in
singulos idiẽs .c. aureoꝵ

Expanded text:
collegium celebrat.Seruos quoque licet in collegio tenuiorum recipi uolentibus dominis, ut curatores horum corporum sciant, ne inuito aut ignorante domino in collegium tenuiorum reciperent, et in futurum poena teneantur in singulos homines aureo
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t amplius qͣ unũ collegium
reptũ c̃elig̾e cũ oport̾e ĩ quoma¬
gis ẽẽnelit acceptur ex eo colle¬
giũ usmpau̾it capena tenet᷑.
qua tenent᷑ qui rom̾ib arma¬
tis loca publica ul tẽpla crcupa¬
sse iudicati sũt.

Expanded text:
autem amplius quam unum collegium riptum est eligere eum oportere, in quo magis esse uelit, accepturum ex eo collegium usurpauerit, ea poena tenetur, qua tenentur, qui hominibus armatis loca publica uel templa occupasse iudicati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
natura manifestũ est. huic
ꝓrimus est qui hꝰ etatis est ut
nõ dũ incelligat quid agat᷑.
s ᷑ ꝙ adhuc benignius accep¬
tũ est nam ꝗ loqui pot̾ credit̃
istiplari. ⁊ promittẽ recte᷑ pos

Expanded text:
tura manifestum est.Huic proximus est, qui eius aetatis est, ut nondum intellegat, quid agatur: sed quod ad hunc benignius acceptum est: nam qui loqui potest, creditur et stipulari et promittere recte posse
Abbreviated transcription (Latin):
mp.Nm̃tus is tui fidei ꝯiuissa
ubtas relicta est. nõ est tradendꝰ alu
ut ab eomanũittat᷑.⁊ fiat alt̾ius lib¬
tus qmͣ ꝗ rogatus est manũittere.
¶Tampanus ait. si minor annis:

Expanded text:
m Invitus is, cui fideicommisso libertas relicta est, non est tradendus alii, ut ab eo manumittatur et fiat alterius libertus, quam qui rogatus est manumittere. Campanus ait, si minor annis v
Abbreviated transcription (Latin):
flumine ducatur aqua. nichin
redit. nisi inpertor aut senatus ue¬
tet. si modo ea aqua mnusu publi¬
coño erit. s si aut nauigabile est
ant er eo aliud naingabile fiti¬

Expanded text:
flumine ducatur aqua, nihil impedit nisi imperator aut senatus uetet, si modo ea aqua in usu publico non erit: sed si aut nauigabile est aut ex eo aliud nauigabile fit
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .¶ Nteͤstate sororis her¬
edicas obuenit duob frĩb
quoꝵ alt̾ ab sens erat. alter
presens. presens ⁊̃ cam absen
tis agebat ex qua hereclitate
suo ⁊ frĩs sui noĩc fundum
in solidũ uendidit lutiotici¬
obona fide ementi quesitũ
ẽ cũ sciret ꝑtem fundi.absẽ¬

Expanded text:
rum Intestatae sororis hereditas obvenit duobus fratribus, quorum alter absens erat, alter praesens: praesens etiam absentis causam agebat, ex qua hereditate suo et fratris sui nomine fundum in solidum uendidit Lucio Titio bona fide ementi: quaesitum est, cum scierit partem fundi abse
Abbreviated transcription (Latin):
ł ouos accepti quale futurũ sit d¬
ubitare se uil. ait. si forte unius
fundꝰ fu̾it tin a qua noceat siue
ĩ quo opus fcm̃ sit pliũ. ⁊ cũ uno
eoꝵ agatuciũ ⁊ eius dãpni noĩe

Expanded text:
icis inter duos accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus fuerit cui aqua noceat, si uero in quo opus factum sit, plurium et cum uno eorum agatur: utrum et eius damni nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ amplius ꝙͣ q pro ꝑte eorũ int̾¬
fuit opus restitubꝯ dempnacõm
fi oportẽ ¶Si ex pͥuato agro ma
grũ coẽm a qua ĩmĩttatur. offiliꝰ
ait. scciũ cũ eo age põsse trebatrꝰ
existimat si de opeagatur ꝙ ma

Expanded text:
non amplius, quam quod pro parte eorum interfuerit opus restitui, condemnationem fieri oportere.Si ex priuato agro in agrum communem aqua immittatur, Ofilius ait socium cum eo agere posse: Trebatius existimat, si de eo opere a
Abbreviated transcription (Latin):
tor tueri debet. ¶Si amnẽ naniga¬
bile sit nõ optẽ p̾torẽ ꝯcede ducti¬
onẽ ex eo fi labo ait. qr alumen
minꝰ nauiͣgabile efficiat᷑. Idẽq
artus aque ducende cã nõ uire
fiet. nec is cui it̾ ul actus cebetur
rontẽ quo possit ie ag̾e inpe ex¬
truet at si spetus nõ cc̃ciuqilũ¬
b̾ riuoaget. aquã corrũpet᷑ q̃
sb̾ fosso eo a q̃ manab it iruiꝰ sicͥc¬
at ¶Cassius aicsũ excõmimi
fundo sũ coĩ aqͣncteat᷑. ul unui¬

Expanded text:
tor tueri debet.Si flumen nauigabile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus nauigabile efficiat. idemque arcus aquae ducendae causa non iure fiet: nec is, cui iter actus debetur, pontem, qua possit ire agere, iure extruet. at si specus non cuniculum sub riuo aget, aqua corrumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et riuus siccatur.Cassius ait, siue ex communi fundo siue co
Abbreviated transcription (Latin):
ex uniu̾sitate id decedat. ut qͣdã
putant. si in soluendis .u. nicħ̾ de¬
bitor dixissetan sic̃ ego puto in
totis .x. si deuissori ꝯtingat lib̾ratõ¬
beat. magis tñ existimo licusse cr¬
edito in id qd̾ solus debebat reus

Expanded text:
ex uniuersitate id decedit, ut quidam putant, si in soluendis decem nihil debitor dixisset, an sicut ego puto, in totis decem fideiussori contingit liberatbeatur? magis tamen existimo licuisse creditori in id, quod solus debebat reus
Abbreviated transcription (Latin):
ad nun̾a mũcipalia. s ne exten
fisco. unde sb̃sisti pot̾ an prohndi sũt
apreside ul ꝓturatore cesaris et̃ si ul¬
s̃trose offerat mñicipalib mun̾i¬
b qd ꝓprius est tefende nͥ paria fis¬
cofecisse dicant̾ Coloni quap cesa¬
lib librant᷑ ut ydoniores presidus
fiscalibo hant᷑ ¶EQiibalam colle

Expanded text:
ad munera municipalia, sed ne extenufisco. unde subsisti potest, an prohibendi sint a praeside uel procuratore Caesaris etiam si ultro se offerant municipalibus muneribus: quod propius est defendere, nisi si paria fisco fecisse dicantur. Coloni quoque Caesaliberantur, ut idoniores praediis fisca
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ꝯstirutd̃em ea ꝯditõne adie¬
runt h̾rditatem. ur creditorib dũ¬
taxat p̃tem p̾starent. q̾itum est.
an manumissi testam̃to ⁊ lib̾ta¬
possint. redcli lib̾ratẽs quid si in

Expanded text:
constitutionem ea condicione adierunt hereditatem, ut creditoribus dumtaxat partem praestarent: quaesitum est, an manumissi testamento et libertapossint. respondit libertates quidem, si in
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt. an id ꝙ accepitͣ creditor
reuocandũ sit ne melioris ꝯditõ¬
nis sit ꝙͣ ceti credigores ⁊ distin¬
guimus an ꝑ grãtificatõem acce¬
ꝑit. an non ut si ꝑ gratificatõem
tutoꝵ reuocetur ad eandem port̾o
res neglex̾unt ex actõem. ⁊ int̾ea
res deterior fc̃a sit. uł mortalitate
uł sb̃ductis reb mobilib. uł rebꝰ
soli ad uritum ꝑductis. id ꝙ acce¬

Expanded text:
neunt: an id quod accepit creditor reuocandum sit, ne melioris condicionis sit quam ceteri creditores? an distinguimus, per gratificationem acceperit an non, ut, si per gratificationem tutorum, reuocetur ad eandem portionres neglexerint exactionem, interea res deterior facta sit, uel mortalitate uel subductis rebus mobilibus uel rebus soli ad irritum perductis, id quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
retuliari noĩe sui captiuorum
possidẽt insuspenso sũt. uã si do¬
mini postliminio redient eoꝵ
fcã intͥlligũtur si ibi decesserit᷑
ꝑ legẽ cornelia adhrdes eoꝵ pti¬
nebũt ¶ Siquis cũ pregnate¬

Expanded text:
eculiari nomine serui captiuorum possident, in suspenso sunt: nam si domini postliminio redierint, eorum facta intelleguntur, si ibi decesserint, per legem Corneliam ad heredes eorum pertinebunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
titatẽ s priorẽ relẽptus recllere
eũ qui nendidit exẽpto ¶ poͣstli¬
occõis uesĩt. nec int̾est ubri an
ẜuisint. nec eĩ soli postlminio
recipuñtur. qui pugniare possũt
s onis hoies qui eiis nature sc̃
ntusui eẽ ul ꝯscilio ul alus mo
npoꝰ. capͥtinus te quoĩ
uace cautũ fu̾at ut rediret sua
uolũtate apud hostes masit. ñ
es postea postliminiũ eẽ u̾m ẽ
Sepulsis hostib ex ẽagris qͦ
ores dnõs redire. nec aut publi
sit ¶ Redẽptõ facultatẽ redeũ¬
di preret. nd ius postliminu i¬
ntat. p¬
Iquis ingeniiã ab hotibredeb¬
ta eo aĩo secũ hu̾it. ut ex ea susci¬
pet libos. ⁊ postea ex senatũ sub ti¬
tulonãtural fiłu cũ matre ma¬
numiẜit. ignoracia mantieiꝰ¬
temq prĩs. neqo statui eorũ qͦs
manumisisse uissus ẽ officere
debet. ⁊exinde intelligi oportet¬
⁊ remissũ matris pignoris un¬

Expanded text:
titatem, sed priorem redemptus reddere eum qui uendidit ex empto. Postlicondicionisue sint: nec interest, liberi an serui sint. nec enim soli postliminio recipiuntur, qui pugnare possunt, sed omnes homines, quia eius naturae sunt, ut usui esse uel consilio uel aliis moSi captiuus, de quo in pace cautum fuerat ut rediret, sua uoluntate apud hostes mansit, non est ei postea postliminium. Uerum est expulsis hostibus ex agris quos ores dominos redire nec aut publicsit. Redemptio facultatem redeundi praebet, non ius postlimini mutat. quis ingenuam ab hostibus redemptam eo animo secum habuerit, ut ex ea susciperet liberos, et postea ex se natum sub titulo naturalis filii cum matre manumiserit: ignorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse uisus est, officere debet, et exinde intellegi oportet remissum matri pignoris u
Abbreviated transcription (Latin):
cipiamus dicimus postlimini-¬
um recipe. itꝙ naturali equ̾ita¬
te inticrluctũ est. ut ꝙ per ĩniriã
ab eͣxͣtͣneis detinebat᷑. is ubi ĩ fineᷤ
suos recliss pristinũ ius sinĩ reciꝑ¬
et. ¶ Inducie sũt cũmbreui et ĩ
presenti tpr ꝯueĩt. ne suicẽ se la¬
Epuratis ul lationib captinbri
pinanẽt postlimĩo redisse iudet᷑
cũ in fiues nr̃os intͣuerit. sicuti
amitit᷑ uͥbi fines nrõs excessit
s et si inciuitatẽ scciam amicã¬
ne aut regẽ sociũ ul amicũ uenͤ¬
erit. statĩ postlumo reclissem
detur quia ibi primũ noĩe ꝑub¬
litotritus ẽẽ incipiat ¶Drans¬
fuge ullm postiiiminui ẽ. nã q
maloꝯscilio. ⁊ proditoris aio prĩ

Expanded text:
cipiamus, dicimur postliminio recipere. idque naturali aequitate introductum est, ut qui per iniuriam ab extraneis detinebatur, is, ubi in fines suos redisset, pristinum ius suum reciperet. Indutiae sunt, cum in breue et in prpiratis aut latronibus capti liberi permanent. Postliminio redisse uidetur, cum in fines nostros intrauerit, sicuti amittitur, ubi fines nostros excessit. sed et si in ciuitatem sociam amicamue aut ad regem socium uel amicum uenerit, statim postliminio redisse uidetur, quia ibi primum nomine publico tutus esse incipiat. Transfugae nullum postliminium est: nam qui malo consilio et prodit
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnosũ ꝯstituatas istatu libr tñ¬
sfuga reu̾sus sit existẽte ꝯtrõne
postꝙͣ redit ubr efficitur. diu̾sũ
est si ꝯtcĩo extitisset dũ apd̃ host¬
es ẽ. In eo eĩ cãu neq sibi ren̾tipͭ
ut libr᷑ sit. nec ħrdͣi in coius post

Expanded text:
damnosum constituatur. Si statuliber transfuga reuersus sit, existente condicione postquam redit, liber efficitur. diuersum est, si condicio extitisset, dum apud hostes est: in eo enim casu neque sibi reuerti potest, ut liber sit, neque heredi in eo ius post
Abbreviated transcription (Latin):
rũt peciũe que apd̾ curatores remã¬
serũt usur᷑as exibendas. enis uero
que aredẽpͣcorib opũ exigi nõ p̃t.
Sorͣtis dum tarat piculũ ad curato¬
res ꝑtinere ¶ Item repserũt openĩ ꝑit¬

Expanded text:
runt pecuniae, quae apud curatores remansit, usuras exigendas: eius uero, quae a redemptoribus operum exigi non potest, sortis dumtaxat periculum ad curatores pertinere. Item rescripserunt operum per
Abbreviated transcription (Latin):
motus ⁊ inordinẽ regresꝰ ad ħono¬
ie᷑ exẽplo resegͣati tantotpr nõ ad m¬
utit᷑. qnͣto dignitatecart Si m̃n
utͣitq placuit examĩari quo fri¬
mine dãpnati sũiam huiꝰmoĩ me¬
ruerũt diorib̾i eĩ penis alfectõ
ignominia ulut tnͣsacto nego᷑ pe

Expanded text:
motus et in ordinem regressus ad honorem, exemplo relegati, tanto tempore non admittitur, quanto dignitate caruit. sed in utroque placuit examinari, quo crimine damnati sententiam eiusmodi meruerunt: durioribus etenim poenis affectos ignominia velut t
Abbreviated transcription (Latin):
aut uanitas fecit. aut manumi¬
ssio aut ãcoptõet pprie qͣuid mũi¬
cipes appellant muneris ꝓticipes rec¬
eptĩ inciuitate nt muia nobcum
fac̾ent. Set nec ab ñsule muicipes e¬
dñis: sue cuiusq cinitatis ciues
ut puta canpanos puteolanos
qui ex duobrigitur cãpans parẽ¬
capano. mrẽ puteolana eque mũi¬
ceps capanus est. nisi forte prulio
aliquo mat̾na origocenseat tun
eĩ mĩne origĩs ent muiceps ut pu¬
ta illinẽsib cõcessũ est. ut ꝗ mr̃e ił¬
liensis est. flat eoꝵinũiceps et̃ delꝑ¬
hus hoc id̾ tributũ et ꝯẜuatũ est ce¬
lsus ẽt refert re põrticis exbrificio
pompen magni ꝯpet̾e. ut qui pontit᷑¬
mr̃e natus eẽt. ponticus eẽt. qd̾ b̾nf¬
ciũ aduulgo quesitos solos ꝑtin̾e
quida putat quoꝵ siliam celsus no
probat neqd eĩ debuisse cam ntmil¬
go quesitus mr̃is ꝯtcõm sequeretur
ꝙͣ eĩ aliã originẽ hĩc ht̃ s ad eos qui

Expanded text:
aut nativitas facit aut manumissio aut adoptio. Et proprie quidem munippellantur muneris participes, reepti in civitatem, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dsuae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanos. Qui ex duobus igitur Campanis pareCampano, matre Puteolana, aeque ceps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam Delhis hoc idem tributum et conservatum est. Ceam refert Ponticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontitre natus esset, Ponticus esset. quod beneficium ad volgo quaesitos solos pertinere quidam putant. quorum sententiam Celsus non probat: neque enim debuisse caveri, ut volgo quaesitus matris condicionem sequeretur quam enim aliam originem hic
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ul nõ ydosieũ accepit. ip̃e d qu
sit obst̾rictꝰ. nlła dubitatõ est. pruo
ita demũ obligat᷑. sic̃ et fideuissores
solẽt. s hoc noĩe obligari sẽ nõ so̾lent
ser et eĩ et relatũ est et reptũ est. qrs
ͥam attinet int̾÷ pupill tucores da¬
n. ¶Is quiultra ꝯmeatũ ab ulul¬
tra formã ꝯmeatui datã ad nu¬
era reuce in pot̾it. ¶Dem .i.¬

Expanded text:
eum acceperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: pater vero ita demum obligatur, si et fideiussores solent hoc nomine obligari. sed non solent hoc enim et relatum et rescriptum est, quia am attinet, interest pupillis tutores dari. Is, qui ultra commeatum abest vel ultra formam commeatui datam, ad munera vocari potest. Idem li
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃.¶ Oneste sacͣmento salutĩ
data im̾imitas. et̃ in eis cunt¬
atib apd̾ quas incole sũt ualet
nec labefactat᷑ siquis eoꝵ uolũta¬
te sua honorẽ aut munus suscepit¬
uectĩgalia iprimoi̾oꝵ honera sol¬
lẽpnia. om̃s sustine̾ oportet.

Expanded text:
.Honeste sacramento solutis data immunitas etiam in eis ciuitatibus, apud qu‹a›s incolae sunt, ualet: nec labefactatur, si quis eorum uoluntate sua honorem aut munus susceperit.Uectigalia et patrimoniorum onera sollemnia omnes sustinere oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
cludit. ¶Prĩs domiciliũ filiũ alio.¬
rũ incola ciuilibꝰ mim̃ilpaliene:
tiut̾atis ũ astrĩgiticũ ĩ prĩs quoq¬
ad nouos honores añ cãm finitam
admitti nõ o cet̾m pristinã int̾im¬
dignitatẽ retinet ¶Sola tomus ꝑ̃¬
sessio q̃ maliena cnutate ꝯpatin. Si

Expanded text:
lium aliorum incolam civilibus muneribus alienae civitatis non adstringit, cum in patris quoqad novos honores ante causam finitam admitti non oportet: ceterum pristinam intdignitatem retinent. Sola domus possessio, quae in aliena civita
Abbreviated transcription (Latin):
cã abeẽ pronũciass ¶ Sinfans sit ĩ¬
ter eos q manĩntt̾e debẽt senatus cẽ¬
suit cũ unius etas ĩpeclierit ut lib¬
eri li heꝙ sint hu qb libtates ex cã
adci ꝯmissi pr̃are oportet. hocid erit
ent ditend ⁊ si solus sit ħrs institutꝰ
ꝯfani nõ pot̃. Siuio pupillꝰ tutorẽ het
Isq nolit ad libtatẽ prestãdam. añc¬
tor eẽ ad eo nõ tebet impedimẽto eẽ.
npupillo. ut libtos nõhat. nolibta

Expanded text:
causa abesse pronuntiasset. Si infans sit inter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas impedierit, ut liberi liberaeque sint hi, quibus libertates ex causa fideicommissi praestari oportet. Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest. Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habea
Abbreviated transcription (Latin):
nam si in diem acceptus.
pure mox accipiatureru
¶traꝙ obligabr ⁊ si fideuissor
fideiussori brs extit̾it. id
ent. ¶Seruo tuo peciũa
credidi. eumq fumanu¬
misisti. deinde eund ficer¬
ussorem accepi. siquidem
in eam obligõm fiderute¬
at. que adũsus te intͣamũ
sit. obligari eum at si u̾o
ĩnaturle suam pocius:
ut nnchagatur no eĩ inte¬
iugi posse. ut quis prose ni
fidembendo obligetur
¶Qͥuod si hic ẜuus manu¬
missus fideuissori suo brꝰ
existat durare cãm ateru¬
pͥereat solutũ repetẽ non
tollatur. quia tũc duphe

Expanded text:
iem acceptus mox pure accipiatur, ex utraque obligatur, et si fideiussor confideiussori heres exstiterit, idem erit.Seruo tuo pecuniam credidi: eum tu manumisisti: deinde eundem fideiussorem accepi. si quidem in eam obligationem fideiubeat, quae aduersus te intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil agatur: non enim intellegi posse, ut quis pro se fideiubendo obligetur. quod si hic seruus manumissus fideiussori suo heres existat, durare causam fideiupereat, solutum repetere non tollatur, quia tunc duplex
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissoris obligõm pemi¬
it. sũ ciuil. sũ tmnatural¬
in reum fuisset. qm̃ quidem¬
nemo potest apud eund ꝓse
ip̃o obligatus eẽ.Quod si
item stipulator fitenissorer¬
lam fideuissoris obligõmi pe¬
posso rerum᷑ debitoris data sit
sit nec tũ manem eam cre¬
ma obligone postĩorẽ dura¬
turam. ¶Cum fideuissor ie¬
ostipulandihrs ertitĩt. que¬
nem 1. cũ reus obligatus
maneat nõ posse intelligi
ip̃m ase fideuissore pecin̾a
exegisse: Itaq exstipulatu

Expanded text:
fideiussoris obligationem peremit, siue ciuilis siue tantuin reum fuisset, qunemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse. quod si idem stipulator fideiussorelam fideiussoris obligationem pepossessio rerum debitoris data sit sit: nec tamen inanem eam crema obligatione posteriorem duraturam.Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, qundit, cum reus obligatus maneat, non posse intellegi ipsum a se fideiussorem pecuniam exegisse: itaque ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o om̃iũ noĩe rͤmi ab ip̃is ꝯtrabato. et¬
siñ teꝵ ꝯpoetet officio iudicis ꝯstitui ꝯueĩre
ꝯtraditores imũꝙ care cui caueat᷑
s creditorib.⁊ sic adici bona. anu̾o sub
dontiq sic accipiemꝰ de sorte. ⁊ nsu̾n
debitis. ¶Hũ q adlibtatẽ ꝑuenerũt
quorũ libti fiant. ꝯstõ onͣdit. ut qui
libti nisi forte is ꝗ adici sibi bona de¬
sidrat itauelit adiciut et̃ hu qui
directã libtatẽ acceperũt. ip̃ius lib¬
tifiant. qd aut̃ uolũt ip̃i libt̾i fieiͣ
utrũ manũittẽcli sint ab eo. anuero
ea ꝯdc̃one sibi adici bona ut et̃ hu qͥ

Expanded text:
ine uni ab ipsis creato? et oportet officio iudicis constitui conuenire creditores unumque creare, cui caueatur  creditoribus et sic addici bona, an uero sub do' utique sic accipiemus 'de sorte et usuris debitis'.Hi, qui ad libertatem peruenerunt, quoliberti, nisi forte is qui addici sibi bona desiderat ita uelit addici, ut etiam hi, qui directam libertatem acceperunt, ipsius liberti fiant.Qui autem uolunt ipsius liberti fieri, utrum manumittendi sint ab eo an uero condicione sibi addici bona, ut hi etiam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bona admisit eque libtates ꝯpetãtꝰ
ergo sũ iacẽt bona fisco sꝑnẽte. sũ a
gnouit ꝯstõ locũ ht. cet̾m si alia rõ¬
ne agnoscit apparet cessare debere
¶Si inͦ frautem ꝓcreditor libtas
data sit. ab eo ꝗ mortis tpr soluẽdo
nõ est. an ꝯpetat ⁊ siquid fiscus bona
nõ agnouit forte cõpetit libtas. qr

Expanded text:
bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue anstitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare debere .Si in fraudem creditorum libertas data sit ab eo, qui mortis tempore soluendo non est, an competat? et si quidem fiscus bona non adgnouerit, forte competet libertas
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus fuit manu̾itt̾e hic eĩ ꝯfe̾n¬
da ẽ qnͣtitas emolum̃ti que ad eu
pueĩt ex iudicio eius ꝯ rogauit c̃¬
stio eõrũ quos rogatus ẽ manũitt̃c¬
¶ Set si in hac lege ẜuus fu̾it uͦnã¬
tus ut manuuttat᷑ ꝑmittend̃ erit¬
manũtt̾e. nec ꝯstõ diui marti suꝑ¬
ueĩens cũctatõm ꝯssil dimat. ¶Mã

Expanded text:
rogatus fuit manumittere: hic enim conferenda erit quantitas emolumenti, quae ad eum ruenit ex iudicio eius qui rogauit,etio eorum quos rogatus est manumittet si hac lege ei seruus fuerit donatus, ut manumittatur, permittendum erimanumittere, ne constitutio diui Marci suueniens cunctat
Abbreviated transcription (Latin):
rũ faciat. potĩt ille cam̃ maniu̾ssi¬
onis uistius ꝓbare ħ ip̃m allegãs
legẽ datã ⁊ ꝑduc̾e adlibtatẽ. ergo
hic debet ontere hoc int̾ ip̃os actũs
nt ꝓude uł ex lege donatõis uel
ex affcõne eius ꝗ declit res estimet᷑¬

Expanded text:
iat, potest ille causam manumissionis istius probare, hoc ipsum allegans legem datam, et perducere ad libertatem: ergo hic debet ostendere hoc inter ipsos actum, ut proinde uel ex lege donationis uel ex affectione eius qui dedit res aestimet
Abbreviated transcription (Latin):
dipotestas sit ¶adusus eos a
cadanera spoliat᷑. presides se u̾iꝰ
int̾ueĩre. maxiẽ simanu arma¬
ta aggͣrecliant᷑. ut si armati mo¬
re latronũ idegenĩt et̃ capite:
p̃lectant᷑.ut diuus seuetus ꝵp¬
sit: ꝯ sine armis usq ad penã me¬
ti actõne iudicãt estimab̾t qͣte

Expanded text:
potestas fit. Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata adgrediantur, ut, si armati more latronum id egerint, etiam capite plectantur, ut diuus Seuerus rescripsit, si sine armis, usque ad poenam meti actione iudicant, aestimabunt, quate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽpnare qm solẽt exͣtͣneo agẽte
¶Set ad plures ius sepłcri ꝑtine¬
at utr̃ omib damꝰ actõm. an
ei qui cccupauit labo om̃ibus
dandã dicit recte. quia id qd u¬

Expanded text:
condemnare, quam solent extraneo agente. Si ad plures ius sepulchri pertineat, utrum omnibus damus actionem an ei qui occupauit? Labeo omnibus dandam dicit recte, quia in id
Abbreviated transcription (Latin):
dect p̃. ¶Retor ait. cuiꝰ dolo ma¬
lo sepltrũ molatũ ẽẽ dicet᷑ in
cat. sũ ag̾e nollet Qdcũq a¬
gere uolet ei centũ asireorũ
actõnẽ datoss ip̃liues agereu
bit᷑ ei agendi potestatẽ ꝑ̃ faciã¬
¶ Siquis ĩsepultro dolo malo
redꝵiudiciũ dabo ¶ꝑrima u̾ba
offendũt eũ temũ ex ħ plectiqͥ
dolo mãlo molantꝰ sugit᷑ tolꝰ
absit cessabit eiuss̃ pͣ. igitur doli
extusati sũt ¶s̃ epulcri ant̃. appel¬
latõne omnẽ sepulture lccũ emi¬
plcrũ inferat. ꝙ uis hrs tñ pot̾
sepicri molati ten̾i si forte ꝯtͣ uo¬
lũtatẽtestatoris intulit licet
solus infetat. ¶ lonͨ ppetue sepł¬
rpfit nilam pena merusse eos
ꝯ tor pͥmitinere defũcti ꝑuicoᷤ¬

Expanded text:
etoris Praetor ait: "Cuius dolo malo sepulchrum violatum esse dicetur, in eat, sive agere nolet: quicumque agere volet, ei centum aureorum actionem dabo. si plures agere bitur, ei agendi potestatem faciam. si quis in sepulchro dolo malo rum iudicium dabo'. Prima uerba ostendunt eum demum ex hoc plecti, qui dolo malo uiolauit. si igitur dolus absit, cessabit eiusdem. personae igitur doli excusati sunt. Sepulchri autem appellatione omnem sepulturae locumpulchrum inferat, quamuis heres, tamen potest sepulchri uiolati teneri, si forte contra uoluntatem testatoris intulit: licet solus inferat. Non perpetuae sepurescripsit nullam poenam meruisse eos, qui corpus in itinere defuncti per uico
Abbreviated transcription (Latin):
¶sepulcra quis dfͣuit cessat aͣ¬
quilia. Quoduitm̃ aut clam a¬
gend̾ erit. uita ad statuã de mo¬
num̃to euulsã celsus sciͣb. Idez
querit. s neq ad plũbata fuit
n afixa. an pars monumẽti
effecta sit. an u̾omaneat in bo¬
nis nr̃is. ⁊ telsꝰ scribit sic ẽẽ ut¬

Expanded text:
sepulchrum quis diruit, cessat Aquilia: quod ui tamen aut clam aerit: et ita de statua de monumento euolsa Celsus scribit. idem erit, si neque adplumbata fuit neque adfixa, an pars monumenti effecta sit an uero maneat in bonis nostris: et Celsus scribit sic esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eorũ ꝗ presentes fidei omisse libtati
morã nõ faciet ꝑ inde libtus ent at
si soli rogati ad istã libtatẽ ꝑduxis¬
sent. ¶ Si quis ẜuũ nõ hrditariũ rog¬
atus manu̾ittẽ latitet. stm̃ ẽ sena¬
tus ꝯsultũ emuliꝯ uineo ulio seũo¬

Expanded text:
et eorum, qui praesentes fideicommissae libertati moram non facient, perinde libertus erit atque si soli rogati ad iustam libertatem perduxissent. Si quis seruum non hereditarium rogatus manumittere latitet, factum est senatus consultum Aemilio Iunco
Abbreviated transcription (Latin):
decurionis filius eẽ uideat᷑ qui cõ¬
ceptus inatus ẽ ex decuione anuͦ
⁊is qui añ natus est ꝙͣ pr̃ decurio fi
tigetur: ine ĩmetallũ detur nõ no¬
cet plebeio prẽ ẽe natũ. si postea ho¬
us maculetur s si ip̃ius pr̃ ordine

Expanded text:
urionis filius esse videatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an vero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fietigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea hous macularetur. Sed si pater ipsius ordine
Abbreviated transcription (Latin):
relegõm natus sic siquid añcep
tus eẽt est. silis senatoris filioha¬
reb̾r si postea nocebit illirelegõ.
Siad tp̃c ordĩe moto pre. nacus
fu̾it an qiͣ deturionis filius nasc¬
atur. licet pr eius añ obierit qmͣ
ĩordinẽ uen̾it qd benigne eritat¬
mittent pret̾ea si xeptus sit ap¬
lebeio mox añ editõi amisit. ñ¬

Expanded text:
relegationem natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatio. Si ad tempus ordine moto patre us, an quasi decurionis filius nascatur, licet pater eius ante obierit, quam in ordinem venerit? quod benigne erit admittendum. Praeterea si conceptus sit a plebeio, mox ante edition
Abbreviated transcription (Latin):
suitute Itaq si cũ tibi ẜuitu¬
tem debem ne michi putali¬
cͥet alciuis hedificare. ⁊ ꝑ statu¬
tum tempꝰ altius heclificiũ
habu̾o sb̃lata erit ẜuitus.

Expanded text:
uitute. itaque si, cum tibi seruitutem debere‹m›, ne mihi puta liceret altius aedificare, et per statutum tempus altius aedificatum habuero, sublata erit seruitus.
Abbreviated transcription (Latin):
bat a. u̾m ui me deiectum nõ
tñ u̾m est. i uii possessũ eẽ ¶Cẽ¬
terũ et̃ si mala fide fundũ me
posidentẽ deiet̾is inendidri
nõ pot̾it capi. qm̃ ũm est ui po¬
sessum ẽẽlicet nõ a dno.ldẽ
dicend̾ est in co qureum expu¬
lit qui proherede po sidẽbat qmͣ¬
ius sciat ᷑ eͣ ẽ hrditarium. qm̃ ui
possidet. ¶Si fund. auenum

Expanded text:
t ui me deiectum, non tamen uerum est et ui possessum. Ceterum etiamsi mala fide fundum me possidentem deieceris et uendideris, non poterit capi, quoniam uerum est ui possessum esse licet nona domino. Idem dicendum est in eo, qui eum expulit qui pro herede possidebat, quamuis sciat esse hereditarium, quoniam ui possidet. Si dominus
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩs fundi possõrem ui deiec̾it.
cassius.ait. no uidri in potesta¬
longũ tempus nõ utendo. am¬
utam mam. quia nec possidi
intlligit᷑ ius nicorpale nec de
ma quis dem̾ero uire detrud¬
itur. ¶stem si occupaius ua¬
cuam possõm. deinde inueniꝰ¬
entem dnm ꝓhibuis nõ uida¬
beris ui possedisse ¶Libtatez
suitutũ usucapi posse u̾ius
quia eam usucapionẽ sb̃stiłut
lex scribonia que ẜuitutem
continebat ꝯstituebat nõ et̃
eam que libtatẽ pr̃at sblata

Expanded text:
nus fundi possessorem ui deiecerit, Cassius ait non uideri in potestalongum tempus non utendo amittam viam, quia nec possideri intellegitur ius incorporale nec de via quis id est mero iure detruditur. Item si occupaveris vacuam possessionem, deinde venientem dominum prohibueris, non videberis vi possedisse. Libertatem servitutium usucapi posse verius est, quia eam usucapionem sustulit lex Scribonia, quae servitutem constituebat, non etiam eam, quae libertatem praestat sublata
Abbreviated transcription (Latin):
pensari incrrogata d Si at̾ frum̃tała
retiña in alios usus quã quib de¬
stinat est. ꝯu̾sa fu̾it. uł uti sopꝰ bal¬
ñoꝵ publicoꝵ l exbona fide datũ ꝓ¬
petiũe cũ sius uẜis sit ĩmodice⁊ illi¬
cite dispẽsatõis moꝰ nõ adhibet᷑ .i. ne

Expanded text:
pensari in erogata debet. sin autem frumentaria pecunia in alios usus, quam quibus destinata est, conuersa fuerit, ueluti in opus balneorum publicorum, licet ex bona fide datum ppecuniae cum suis usuris fit, immodicae et illicitae computationis modus non adhibetur: id e
Abbreviated transcription (Latin):
emerimus. set et si donati fui̾t
nobaut ex dotis noĩe aut ex
legatis ptiñe ad nos cepiit. a¬
ut ex hrditate idem prestab̾t
nẽc solum si nrõsputau̾imus
s. ⁊ si coẽs aut fructuarios. Uit
tamen qd̾ adquisituri nõ eͦss

Expanded text:
emerimus, sed etiam si donati fuerint nobis aut ex dotis nomine aut ex legati pertinere ad nos coeperunt aut ex hereditate, idem praestabunt: nec solum si nostros putaverimus, sed et si communes aut fructuarios, ut tamen, quod adquisituri non ess
Abbreviated transcription (Latin):
sum mich. a ptulo si opus.
arbitratu meoañ klas i¬
ꝓtusi diem putas ne uere
me posse dice arbitratu me¬
o opus effcm̃ nõ esse ante
klas inias cum ĩp̃e arbi¬
tratu meo aliam diem. op¬
ffici nd posset añ klas iu¬
mas siplator diem in k¬
alendis augusti ꝓtulisset
nam si cũc diem stipulator
protulit cũ iam opus ante
kias iunias esfici nõ pot̾at
puto penã eẽ ꝯmissam ¶ Rẽc
adrem ꝑtine qd aliauod tp̃c
añ klas uunas fuit quosti¬
pulacornõ desidrauit io
ante klas unias effici .i.
ꝙ fĩ̾ nõ potãt᷑ aut si hoc flin

Expanded text:
sim mihi, Procule, si opus arbitratu meo ante kalendas Iprotuli diem: putasne uere me posse dicere arbitratu meo opus effectum non esse ante kalendas Iunias, cum ipse arbitrio meo aliam diem opffici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante kalendas Iunias effici non poterat, puto poenam esse commissam nec ad rem pertinere, quod aliquod tempus ante kalendas Iunias fuit, quo stipulator non desiderauit id ante kalendas Iunias effici, id quod fieri non poterat. aut si hoc falsum
Abbreviated transcription (Latin):
set eum curus exre fc̃a ẽsti¬
pulo cum socio cõmuni di¬
indũdo. aut societatis iud¬
icio de ꝑte recuꝑan da recte
̃accurũdmq ẽẽ dicend̾. et
si ex oꝑis sius alt̾ier dñis
ẜuus acquirit. ¶Et si ip̃i dͥo
cũ placeat dñm ẜuo dari sti¬
pulari posse ¶Sicutium no¬
minati stiplando ei soli ac¬
quiret. Ita placet. et si rem
emat noiẽ unius ex dñis
ei soli ẜuũ acquire. Itẽ si cre¬
dat petinam ut uni ex dñi᷑
solu̾eturul quodł ald ne¬
gcciũ gerat. posse eũ noiatĩ
exprimere ut uni ex dnĩs
restituat᷑ aut soluatin¶ ld p
quisitũ : an hrdi futuro ser¬
uus hrditarius stiplari poss¬
it. ꝓxulꝰ negauit. quia is eo
sse quia qui postea hrs ersti¬
ͣ t̾it ĩudetur ex mortis tp̃r de¬
functo successisse. que roci¬
Post aliquod tpxhrs extit̾it
manifm igitur est ẜstipłce¬

Expanded text:
sed eum, cuius ex re facta est stipulatio, cum socio communi diuidundo aut societatis iudicium de parte reciperanda recte acturum: idemque esse dicendum et si ex operis suis alteri ex dominis seruus adquirit. Si ipsi domini cum placeat dominum seruo dari stipulari posse. Sicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli seruum adquirere. item si credat pecuniam, ut uni ex dominis solueretur, uel quodlibet aliud negotium gerat, posse eum nominatim exprimere, ut uni ex dominis restituatur aut soluatur. Illud quaesitum est, an heredi futuro seruus hereditarius stipulari possit. Proculus negauit, quia is eo sse, quia qui postea heres extiterit, uideretur ex mortis tempore defuncto successisse: quae ratipost aliquod tempus heres extiterit: manifestum igitur est se
Abbreviated transcription (Latin):
sona eẽ nõ potꝰ. et iõ ẜuus ur¬
ditarius mutilit̾ usũfruct̃
stipulatur legari aut̃ ei po¬
sse usumfructũ dicit᷑. quia
dies eius nõ cedic statim
stiplo aũt̾ p̾um suspendi nõ s¬
pot ¶quid ergo si sbodicõne
stipuletur. uec ħ can uale

Expanded text:
sona esse non potest et ideo seruus hereditarius inutiliter usum fructum stipulatur. legari autem ei posse usum fructum dicitur, quia dies eius non cedit statim: stipulatio autem pura suspendi non potest. quid ergo, si sub condicione stipuletur? nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ea si fiteussor extit̾it᷑ fiteiꝰ¬
sori su plures eque hic. qu¬
cq ꝑtinebit ad eand cãm ĩ
quorũ psona eque locum
hebit ea que sunt adiuo a¬
driano ꝯsticuta. ¶ret̾ea si
queratur ansoluendo sit
pricipal. fiteuissor et uires
ꝯequentis fidenissoris ei
a̾ggregande sũti sicut ip̃is
fideussorib ita ħrdib quo

Expanded text:
ea si fideiussor exstiterit fideiussori siue plures, aeque hic quoque pertinebit ad eandem causam: in quorum persona aeque locum habebunt ea, quae sunt a diuo Hadriano constituta. Praeterea si quaeratur, an soluendo sit principalis fideiussor, etiam uires sequentis fideiussoris ei adgregandae sunt. Sicut ipsi fideius
Abbreviated transcription (Latin):
fͤe uera ip̃ius fuit. dicend
est uiditiũ in eũ tnͣsfern et
si nõ patiatur id fieri Smit¬
tistipulomi ¶ Si aut̃ homo
mei petitoris fu̾it. neꝙ ius¬
sumeo brditatem adierit:¬
rem nõ defensam si autez
adierit me uibente stipłõ
euan escit. ¶ plancͥ si m̃s fu̾it
⁊ itcuto differam adicõm
ut cũ uic̾o tũt eñ iubeam
adire ⁊ int̾im obrem nõ def¬
ensam agere uelim nõ ꝯm¬
ititur stiplo: quia uirbonꝰ
nõ arbittaretur

Expanded text:
re uera ipsius fuit, dicendum est iudicium in eum transferri et, si non patiatur id fieri, committi stipulationem: si autem meus petitoris fuit neque iussu meo hereditatem adieritrem non defensam: si autem adierit me iubente, stipulatio euanescit. plane si meus fuerit et idcirco differam aditionem, ut, cum uicero, tunc eum iubeam adire et interim ob rem non defensam agere uelim, non committitur stipulatio, quia uir bonus non arbitraretur
Abbreviated transcription (Latin):
fitenissoris ut ĩter se ieuz
fideuissore pro quo fidem¬
sserit diuidat᷑ obligõ. ille
eĩ loco rei est. nec põt̾ reus:
destorare. ut int̾ se ⁊ fider¬
sorem diuidat᷑ obligõ pro¬
inde si ex duob fiteiussori¬
b alt̾ fideussore dedrit a¬
dũsus eum quid ud diui¬
ditur obligõpro quo int̾¬

Expanded text:
fideiussor, ut inter se et eum fideiussorem, pro quo fideiussit, diuidatur obligatio: ille enim loco rei est nec potest reus desiderare, ut inter se et fideiussorem diuidatur obligatio. proinde si ex duobus fideiussoribus alter fideiussorem dederit, aduersus eum quidem non diuiditur obligatio, pro quo int
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuanda discipͣlina ꝯsistit
¶Hat̾mis quoq scribit de¬
bere eũ qui se memunit ar¬
maͣto preesse. partissime cõ¬
meatũ dareseqũ militare
¶Ad opus priuatũ piscatũ
uenat᷑ militẽ nõ ꝑmittere
Nam in disciplina augusti.¬
ita tauet ¶Et si stio fabrili¬
b oꝑib exteri milites nõ eẽ¬
piisoꝙ ĩusũ meũ aut trũ
fi̾a̾t. ne modꝰ in ea re nõ ad hi¬
beatur. qui micħ sit toland̾¬
ie. ¶ Officiũ tribunoꝵ est. ul eoꝵ¬
ẽ q extitui presũt milites in
castris retin̾e. ad ext̾cionem

Expanded text:
obseruanda disciplina constitit. Paternus quoque scripsit debere eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum militarem ad opus priuatum piscatum uenatum militem non mittere. nam in disciplina Augustietur: 'Etsi scio fabrilibus operibus exerceri milites non ein usum meum aut tuum fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus'. Officium tribunorum est uel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris continere, ad exercitationem
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃ ¶ Iamus qd in lit¬
tore publico ul in mari exst¬
rur̾imus nr̃m nr̃m fiat. tñ
decretum pretoris adhibent
ut ro facere liceat imo etia
mãnͣu ꝓhibenclus÷ sicũt in

Expanded text:
o. Quamuis quod in litore publico uel in mari exstruxerimus, nostrum fiat, tamen decretum praetoris adhibendum est, ut id facere liceat: immo etiam manu prohibendus est, si cum in
Abbreviated transcription (Latin):
sbo ⁊ testĩs adiectio hec uti op¬
timꝰ maximusq est. hoc sign¬
ificat ut lib̾rũ prestetur predi¬
um nõ ut᷑ ⁊ ẜ̃uitutes ei debe

Expanded text:
stamentis adiectio haec 'uti optimus maximusque est' hoc significat, ut liberum praestetur praedium, non ut etiam seruitutes ei debe
Abbreviated transcription (Latin):
luii. Ei publicanꝰ quiademit
decesẜit. labo ait ĩ brde eiꝰ q locuple¬
tior ftũs sit dandã actõmi ¶De re¬
boquas in usus ad uehendas sibi
madãt presides diuus adrianuᷤ
presidib ixpsit. ut quitiẽs quiᷤ
in̾usus aut eorũ. aut ꝗ prouĩcus
ex̾citibue p̾sũt. aut ꝓturatoꝵ sis

Expanded text:
ui ui ademit, decesserit, Labeo ait in heredem eius, quo locupletior factus sit, dandam actionem. De rebus, quas in usus aduehendas sibi mandant praesides, diuus Hadrianus praesidibus scripsit, ut, quotiens quis in usus aut eorum, qui prouinciis exercitibusue praesunt, aut procuratorum
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ si mandaiit alicui ut em¬
ptorem in uacuam possõm ĩ¬
drc̾et priusquã id fieret. nõ
recte emptor ꝑ se in possõm
uen̾iet. ¶ Item si amicus ue̾¬

Expanded text:
etiamsi mandauerit alicui, ut emptorem in uacuam possessionem induceret, priusquam id fieret, non recte emptor per se in possessionem ueniet. item si amicus ue
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris mnortuo eo prius qmͣid
ssi id fec̾it cumscitet dñm in
ortuũ. aut cũ sciret ħrdos id

Expanded text:
ditoris mortuo eo, priusquam id sed si id fecerit, cum sciret dominum mortuum aut cum sciret heredes id