comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ide quẽ admodũ cũ ipsa ana .i.¬
ueritas. et uerbũ. ꝑ quod facta
sunt om̃ia. caro factũ ẽ ut habitaret
in nobis: tam̃ ait apls. Et si noueramus
xp̃m scđ̾m carnẽ: s nunc iã non noui¬
mus. Ille quippe quiñ solũ ꝑuenienti¬
bus possessionẽ. s etiã uiã se p̾bere uo¬
luit uenientibꝰ ad pͥncipiũ uiarũ uo¬
luit carnẽ assumere: unde ẽ etiã illud.
Dñs creauit me in principio uiarum
suaru̾: ut inde inciꝑent qui uellent
laret in uia. et ad palmã suꝑnȩ uocatio¬
nis sequeret᷑ uocantẽ dñm: tam̃ ea quȩ
retro sunt obliuiscens. & in ea quȩ ante
sunt extentus. lam pͥncipiũ uiarũ tran¬
sierat: hoc ẽ eo indigebat. a quo tam̃ ag¬
grediendũ et exordiendũ it ẽ om̃ibus.
qui ad ueritatẽ ꝑuenire. s in uita ȩter¬
na ꝑmanere desiderant. Sic enim ait.
Ego sum uia : ueritas. & uita. Hoc ẽ. ꝑ
me uenitur. ad me ꝑuenit᷑. inme per¬
la res. inuia tenere nos debeat: quando

Expanded text:
ide quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent laret in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me peruenitur, ad me peruenitur, in me perla res in uia tenere nos debeat, quando
Abbreviated transcription (Latin):
status ẽ. Ille quippe iam resurrȩxit et
mors ei ultra non dominabit᷑. Quẽ et¬
si noueramus scđ̃m carnẽ cũ adhuc mo¬
riturus ẽet inerat quippe in eiꝰ corpore
enĩ eius mortale iam induit inmortali¬
tatẽ. Unde scđ̾m primã mortalitatẽ
iam caro appellari ñ possit. Itaq ipsiꝰ lo¬
Caritas inquit xp̃i cõpellit nos. Iudi¬
us ẽ. Ergo om̃s mortui sunt: & ꝓ om̃i

Expanded text:
amus. ille quippe iam resurrexit et mors ei ultra non dominabitur. quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — inerat quippe in eius corpore enim eius mortale iam induit inmortalitatem, unde secundum pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit. Itaque ipsius locaritas, inquit, Christi conpellit nos iudius pro omnibus mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ factũ fuerit quod ibi consequen¬
ter dicit ecce misteriũ dico uobis om̃s
quidẽ resurgemus non tam̃ om̃s ĩ mu-¬
tabimur in atomo idẽ in mom̾to in
ictu ocłi in nouissima tuba canet enim
tuba et mortui resurgent incorrupti &
nos immutabimur oportet enĩ corrup-¬
tibile hoc induere incorruptionẽ et
mortale hoc induere immortalitatem
iam scđm id quod carnẽ ñ ipsã corporis
substantiã. s ipsã corruptionẽ mortali¬
tates appellat̾. ñ erit utiq caro quia
corruptionẽ mortalitatis mutata non
habebit. Scãm autẽ ipsiꝰ substantiȩ cor¬
porisq originẽ eadẽ caro erit quia ipsa
resurget & ipsa mutabitur. Quia & il¬
lud uerũ ẽ quod ait dñs post ea quã re¬
surrexit palpate & udete quia sp̃c car
nẽ et ossa non habet sicut me uidetis ha¬
bere. & hoc uerũ ẽ quod ait apłs caro et¬
sanguis regnũ dei possidere ñ possunt.
llud enĩ dictũ ẽ scd̾m ipsã substantiam

Expanded text:
cum ergo factum fuerit quod ibi consequencum ergo factum fuerit quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium dico uobis: omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgunt incorrupti, et nos immutabimur. oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem: iam secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, et hoc uerum est quod ait apsanguis regnum dei non possidebunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam:
Abbreviated transcription (Latin):
et si noueramus xp̃m scađ̃m
carnẽ s iam nunc ñ nouimus ea ipsa
circunstantia scripturȩ loci eius satis o¬
stendit quid loquat᷑ apłs. Suo quippe
more uitã nr̃ãm futurã quȩ iam in ipso
homine mediatore xp̃o iħu capite nr̃o
resurgente completaẽ ita spe certa medi¬
tatur tanquã iam assit p̾sensq teneatur.
Quȩ utiq uita ñ erit scd̾m carnẽ. sicut
xp̃i uita non ẽ scđ̾m carnẽ. Carnẽ nãq
hoc loco ñ ipsã corꝑis nr̃i substantiam
quã dñs etiã post resurrectionẽ suam
carnẽ appellat dicens palpate & uidete
quia sp̃c ossa et carnẽ non habet sicut
me uidetis habere s corruptionẽ morta¬
litatẽq carnis uult intelligi. Quiȩ tunc
non erit in nobis sicut iam in xp̃o non
est. hanc enĩ ꝓprie carnẽ̾ nominabat.
etiã cũ de ipsa resurrectione satis eui¬
denter loqueret᷑ et diceret. Caro & san¬
guis regnũ dĩ possidere ñ possunt. neq
corruptio incorruptionẽ possidebit.

Expanded text:
Etsi noueramus Christum secundum carnem, sed iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrcarnem appellat dicens: Palpate et videte quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere: sed corruptionem mortalitatemque carnis vult intelligi quae tunc non erit in noest. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iaguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit.
Abbreviated transcription (Latin):
illi habuerunt carnẽ de quibꝰ in eodẽ lo¬
co dicit. Itaq nos amͦ neminẽ notumꝰ scd̾m
carnem. Sed quia illorũ secum uitam
resurgentes cõmutabunt᷑ amodo inqͥt
neminẽ nouimus scđ̾m carnẽ. idẽ tam
certã sp̃e tenemus futurȩ nĩȩ incorrup¬
tionis & immortalitatis ut amodo iam
in ipsa noticia gaudeamus. Unde alio
loco diçit. Si autẽ resurrexistis cũ xp̃o¬

Expanded text:
illi habuerunt carnem, de quibus praemisit; itaque nos amodo neminem novimus secundum carnem. Sed quia illorum secum vitam resurgentes commutabuntur: amodo, inquit, neminem nouimus secundum carnem, id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis cum
Abbreviated transcription (Latin):
rogaui ut auferret euma me. & dixit
michi. Sufficit cibi grã mea. nam
urtus in infirmitate ꝑficit᷑. Exaudi¬
uit eũ quẽ disponebat dampnare.
& non exaudiuit eum quẽ uolebat
sanare. Nam & eger petit multa a me¬
dico. Non dat medicus. Non exaudit
ad uoluntatẽ. ut exaudiat ad sanitatẽ.
Ergo medicũ tuũ pone dm̃. Pete ab
eo salutẽ. & salus tua ipse erit. Non
quasi salutẽ extrinserus. s ut salus
ipse sit. Ne rursus ames aliã salutẽ
p̃ter ipsũ. S quomodo habes in psal¬
mo: dic animȩ meȩ salus tua egosũ.¬

Expanded text:
me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Exaudivit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ergo medicum tuum pone Deum; pete ab illo salutem, et salus tua ipse erit: non quasi salutem extrinsecus, sed ut salus ipse sit; ne rursus ames aliam salutem praeter ipsum, sed quomodo habes in psalmo, «Dic animae meae, Salus tua ego su
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾ianũ. cor fidele. Ne incipiatis tristes
facti ueluti fraudati desideriis ur̃is
ire in indignationẽ contra dñm. Et
non expedit aduersus stimulũ calci¬
trare. Recurrite ad scripturas. Exau¬
ditur diabolus. & ñ exaudit᷑ apłs. Qͥd
uobis uidetur: Quomodo exaudiunt᷑
demones: Pecierunt se ire in porcos.
& concessũ ẽ eis. Quomodo exauditꝰ
est diabolus : Petiit iob temptandũ.
& accepit. Quomodo non ẽ exauditꝰ¬

Expanded text:
, cor christianum, cor fidele; ne incipiatis tristes , cor christianum, cor fidele; ne incipiatis tristes facti, veluti fraudati desideriis vestris, ire in indignationem contra Deum: etenim non expedit adversus stimulum calcitrare . Recurrite ad Scripturas. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolus: quid vobis videtur? Quomodo exaudiuntur daemones? Petierunt se ire in porcos, et concessum est eis . Quomodo exauditus est diabolus? Petiit Job tentandum, et accepit . Quomodo non exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
ouit dñs quid nobis expediat.
Idd agamus tantũ ut cor nr̃m
sanũ sit a peccatis. Et quando forte
flagellamur incorpore ipsũ dep̃ce¬
mur. Rogauit eũ apłs paulus ut
ferret stimulũ carnis. & noluit au¬
ferre. Nunquid ꝑturbatꝰ ẽ: Nunqͥd
contristatus dixit se desertũ: Magis
dixit se ñ desertũ. quia ñ ablatũ ẽ.
quod uolebat auferri. ut illa infirmitas
sanaret᷑. Hoc enĩ inuenit in uoce medi¬
ci. Sufficit tibi gr̃a mea. nã uirtus in
infirmitate ꝑficit᷑. Unde gͦ scis quã pu¬
tre ẽ quod secat medicus agens ferrũ
ꝑ putria: Nonne nouit modũ. quid
faciat. quousq faciat: Nunqͥd ulula¬
tus eius qui secat᷑ retrahit manus me¬
dici arcificiose secantis: Ille clamat.
ille secat. Crudelis qui ñ audit claman¬
tẽ an potiꝰ misericors quia uulnus ꝑse¬
quit᷑ ut sanet egrotũ: Ex¬
i uere dm̃ inuocasti certus xxx.¬
esto quia id forte quod uolebas
temꝑalit̾ ideo non dedit quia ñ tibi pro-

Expanded text:
o Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod tre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? i vere Deum invocasti, certus esto quia id forte quod volebas temporaliter, ideo non dedit, quia non tibi prode
Abbreviated transcription (Latin):
on enĩ frustra talẽ cilarum.
state sic uel sic mori: Non frustra
ergo crucẽ elegit. ubi te huie
mundo crucifigeret. Nam lati
ab ipso transuerso ad t̾ram ten
rantiã significat. Altitudo autẽ
in illo ligno ẽ qͦd ab eodẽ tnsuer¬
so sursũ uersus ad caput eminet.
Ubi ꝓfundũ. nisi in ea parte
de eminet qͦd iudet᷑. Post hȩc oĩa¬
tu iam extende te si potes ad ag¬
noscendã agnitionẽ caritatis xꝑi
suꝑeminentẽ scientiȩ. Cũ ꝑue¬
neris. impleberis in omnẽ pleni¬
tudinẽ dei. tunc erit illud facie

Expanded text:
on enim frustra talem state sic vel sic mori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitab ipso transverso ad terram tendrantiam signiin illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per Ubi profundum, nisi in ea parte de eminet quod videtur. Post haec si jam extende te, si potes, ad agnoscendam agnitionem charitatis Christi supereminentem scientiae. Cum perveneris, impleberis in omnem plenitudinem Dei. Tunc erit illud facie
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalit̃ intelligimꝰ. in tantũ carnalib
fectib morim. ut mortuũ nobis hunc m¬
dũ deputantes. nosq ipsi huic mundo mo¬
cifixus ẽ. & ego mundo. De hac enĩ mor
itẽ dicit. Si aut̃ẽ mortui estis. cũ xꝑo. qͥ
adhuc uelut iuuentes de hoc mundo
decernitis: Non gͦ immerito nemo
potest faciem. id est ipsam manifestation
sapientie dei uidere. & uiuere. Ipsa ẽt
speties cui contẽplandȩ suspirat om̃is q
affectat diligere deũ ex toto corde & exm¬

Expanded text:
spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitipotest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, e
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos qui sub lege erant redimeret.
ut iã ñ simꝰ sub lege. sed sub gr̃a. Quis
xͦ dedit legẽ: Ille dedit legẽ. qͥ dedit
d̾ gr̃am. Secd lege ꝑ seriũ misit. cũ gr̃a
ipse descendit. Et unde facti erant ho¬
mines sub legeͤ Non implendo legẽ.
Qui enĩ ñ ĩplet legẽ. ñ ẽ sub lege. sed cũ
lege. Qui autẽ sub lege .ẽ. ñ subleuat᷑
sed p̃mit᷑ lege. Om̃s itaq homines sub
lege constitutos reos facte lex. ꝙ ad boc
illis suꝑ caput ẽ. ut ostendat peccata.
ñ tollat. Lexgͦ iubet. dator legis mise¬
ret᷑ in eo qd̃ lex iubet. Conantes ho
ceptũ ẽ. ipsa sua temeraria & p̃cipiti pre¬
sũptione cetiderunt. ꝙ ñ cũ lege. sed
sub lege facti sunt rei. Et qm̃ suis ui¬
rib implere ñ poterant legẽ. facti rei
sub lege. implorauer̃t lib̾atoris auxiliũ.¬

Expanded text:
ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homceptum est, ipsa sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
lli iudicabunt de quibꝰ dictũ est:
ut fiant amici de manimona iniqui¬
dño: attende qui fecerunt miscłiam. &
assumet illos separatos in dexterã in reg
ralia. iungantur oꝑibus p̾dicationis
sp̃ualibꝰ. & fiat pax: dando & accipien¬
do. ait enĩ apłs: qui rationẽ dati ẽt
accępti dicit ẽẽ istas elemõsinas. ait
gͦ. Si nos uobis sp̾ualia seminauimꝰ.
magnũ ẽ si ur̃a carnalia metamus:
Et de ipsa re ait alio loco. Qui mul¬
tũ non abuncdauit. te qui modicũ
non defuit illi. Quare qui multũ
non abundauit: Quia quod plus ha-¬
bebat. dedit indigenti. Et quid ẽ qui
modicũ non defuit illi: Quia accȩ¬
pit ab illo. qui abundauit. Ut fiat
inquit ȩqualitas. Ipsa ẽ pax. de qua
dicitur. fiat pax in uirtute tua.

Expanded text:
lli judicabunt de quibus dictum est ut fiant amici de mammona iniquiDomino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnralia jungantur operibus praedicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de qua dicitur, «Fiat pax in virtute tua.
Abbreviated transcription (Latin):
Sexhortationẽ quidẽ suscepit. S cũ¬
S sollicitior ẽẽt: sua uoluntate ꝓfectus
S ad uos. Misimus etiã cũ ipso fratrẽ:
cuiꝰ laus ẽ in engłio ꝑ om̃s ȩcclefias.
sNon solũ autẽ. s & ordinatus ab eccle¬
siis comes peregrinationis nr̃ȩ. in
hac grã. quȩ ministratur a nobis ad
dñi głam: & destinatã uoluntatem

Expanded text:
exhortationem quidem suscepit sed cum sollicitior esset sua voluntate profectus est ad vos misimus etiam cum illo fratrem cuius laus est in evangelio per omnes ecclesias non solum autem sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia quae ministratur a nobis ad Domini gloriam et destinatam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
dere id est formã qua indutꝰ ẽ ꝓpter
nos ñ ꝑtineat ad concupiscentiã sed
ad ministeriũ carnis. ne forte aliquis
ita uelit acciꝑe. qd̾ dictũ ẽ. uidebitom¬
nis caro salutare dei. quanto congru¬
entiꝰ dr̃ caro concupiscere. quando
anima ñ solũ carni animasẽ uitam
concupiscit: Qd̃ in potestate ñ ẽ ne
concupiscat. quandiu in est peccatum
in m̃bris. id est uiolenta quedã carns
illecebra in corpore mortis huius. uen¬
ens de uindicta illius peccati unde ꝓ¬
paginẽ ducimꝰ. scd̃m quã om̃s anteg̃a
fili sunt ire. contra qd̾ peccatũ militas
sub gr̃ã constituti. ñ ut ñ sit in eoꝵ cor

Expanded text:
dere, id est formam, qua indutus est propter dere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant su
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio seruiant qͦ solus accenditur.
uelut cũ assumit᷑ codex. eũ aliqͥd scribi¬
tur. legitur. disputat᷑. audit᷑. cũ deni¬
q panis frangit᷑. esurienti & cetera hu¬
manitatis ac miscde p̃stant᷑ officia. obedien¬
tiã caro exhibet. ñ concupiscentiã mo¬
uet. Hiis atq huiꝰ modi bonis desideriiᷤ
qͥb sola anima concupiscit. cũ adusat᷑
dicta ẽ caro in eo qd̃ sccłm ipsã facit
anima. cũ ait caro concupiscit. quẽ ad¬
modũ dictũ ẽ auris audit. & oculus
uidet. Quid enĩ nescit qd̃ anima po¬
tiꝰ & ꝑ aur̃e audiat. & ꝑ oculũ uideat:
Ita loqͥm̃ & cũ dicimꝰ. manꝰ tua subue¬
nit homini. cũ aliqͥd porrecta manu
datur. quocuiquã subuenit᷑. Qd̃ si de
ipso etiã fidei oculo ad quẽ ꝑtinet cre¬
dere que ꝑ carnẽ ñ uidentur. dictũ
ẽ. uidebit om̃is caro salutare dei. non
utiq nͥ de anima qua uiuit caro. cũ
etiã ꝑ ipsam carnẽ nr̃am xꝑm pie ui¬

Expanded text:
desiderio seruiant, quo solus accenditur, desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatdicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam carnem nostram Christum pie ui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ alterũ eoꝵ putare debemꝰ inimicũ.
sed uitiũ qͦ caro concupiseit aduersus
substantia utraq salua erit. & inter
utraq nulla pugna erit.
erissime ac ueracissime scriptũ est.
caro concupiseit aduersus sꝑm. &
puto qd̃ om̃is doctus indoctusq ñ
dubitet. Ac ꝑ hoc ipsius concupiscen¬
tȩ carnalis causa ñ ẽ in anima sola.
sed multo minꝰ ẽ in carne sola. Ex
utroq enĩ frc. ex anima scilicet. qd̃
sine illa delectatio nulla sentit᷑: ex
carne autẽ. qd sine illa carnalis de
de carne & cũ carne sꝑc habet. aduer¬
sus delectationẽ quã solus habet.
Solus qͥppe habet nͥ fallor illud de-¬
sideriũ ñ cũ carnis uoluptate. uel car¬
naliũ rerũ cupiditate cõmixtũ. quo
desiderat anima & deficit in atria
dñi. Solus habet etiã illud. de qͦ
ei dr̃. Concupisti sapientiã. serua man¬
data. & dñs p̃bebit illamtͥ. Nam
cũ sꝑc ĩꝑat m̃bris corporis ut huic¬

Expanded text:
enim alterum eorum putare debemus inimicum, enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus substantia utraque salva erit, et inter utramque nulla pugna erit.quippe ac ueracissime scriptum est: caro concupiscit aduersus spirituputo quod omnis doctus indoctusque non dubitet. ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola. ex utroque enim fit: ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnalis delde carne et cum carne spiritus habet aduersus delectationem, quam solus habet. solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis uoluptate uel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum s
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatur a concupiscentia. Sed ad¬
didit sua. ut qͥ hec audit. intelligat
quomͦ clamare debeat. Ego dixi dñe
miserere mei. sana animã meã quia
peccaui tͥ. Non enĩ sanatione indigu¬
iset. nͥ peccando. se ipsũ uitiasset.
Sed ut aduersus eã caro sua concu¬
pisceret. idẽ ipsa sibimet ipsi ex ea
parte qua in carne infirmata ẽ re¬
concupisett. Sed concupiseere caro ad
nali concupiscentia sꝑui reluctatur.
Totũ hoc nos sumꝰ. & caro ipsa quȩ
discedente anima morit᷑. nr̃a pars in¬
firma ẽ. Non fugienda dimittit᷑. sed
recipienda deponitur. nec recepta
ulteriꝰ relinquet᷑. Seminat᷑ autem
corpꝰ amimale. surget corpꝰ spiritale.
Tunc ĩa caro nichil concupiscet aduer¬
sus sꝑm. quando & ipsa spiritalis uo
tia. uerũ etiã sine ulla corporalis alim̃¬
ti indigentia in et̃nũ uiuificanda sub¬
det᷑. Hec gͥ duo que nc̃ inuicẽ aduer¬
sant᷑ in nobis. qm̃ in utroq nos sumꝰ.
ut concordent oremꝰ & agamꝰ. Non

Expanded text:
temtatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea parte qua in carne infirmata est ream concupiscit; sed concupiscere caro adunali concupiscentia spiritui reluctatur. totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet aduersus spiritum, quando et ipsa spiritalis uoctia, uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utroque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis nemine prorsus excepto
Siue originalibꝰ siue etiã uoluntate
additis. Uel ignorando uł sciendo nec
faciendo quod iustũ ẽ. Et pro omnibꝰ
mortius uiuus mortuus ẽ unus. id est
nullũ habens om̃ino peccatũ. Ut qui
ꝑ remissionẽ peccatoꝵ uiunt iam ñ
sibi uiuant. s eis qui pro om̃ibꝰ mortu¬
us ẽ ꝓpt̾ peccata nr̃a. & resurrexit ꝓpt̾
iustificationẽ nr̃am ut credentes in eũ
qui iustificat impiũ ex impietate iu¬
stificati tanquã ex morte uiuificati ad
primã resurrectionẽ quȩ nunc ẽ ꝑti¬
nere possimus.

Expanded text:
peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, ut credentes in eum, qui iustificat inpium, ex inpietate iustificati, tamquam ex morte uiuificati, ad primam resurrectionem, quae nunc est, pertinere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ec ẽ hominis uita beata. atq tranqͥlla.
cũ om̃s motus eiꝰ rationi ueritatiq consen¬
aunt. & uocant᷑ gaudia. & amores sc̃i. & casti.
ꝓ boni. Si autẽ ñ consentiunt. nichilominꝰ
dũ negligent̃ regunt᷑. conscindunt & dissi¬

Expanded text:
lla, cum omnes motus ejus rationi veritatique consentiunt; et vocantur gaudia, et amores sancti, et casti et boni. Si autem non consentiunt, nihilominus dum negligenter geruntur, conscindunt et dissi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. & ne posteris ad imitandũ ualeret.
ingrediunt᷑ ad ueritatẽ eugłii. dixit pe¬
tro corã om̃ib. Si tu udeus cũ sis gentilit̃
ꝙ ĩ iudaice uiuis. quomͦ gentes cogis iu¬
daizare: Id autẽ qd ipse fecit ut qͣsdã
obseruationes legitimas iudaiea consu-¬
etudine retinendo & agendo. ñ se ini¬
micũ legi ꝓpħisq monstraret ab sit ut
m̃daciõ eũ fecisse credamus. De hac qͥppe
re satis ẽ eius nota sententia. qua fuerat
constitutũ. nec iudeos qui tc̃ in xꝑmcre¬
debant ꝓhibendos ẽẽ a pat̾nis traditio¬
nib. nec ad eas gentiles cũ xꝑiani fierent
ẽe cogendos. ut illa sacram̃ta quȩ diui¬
legia ĩa nouo testam̃to reuelato tanꝙͣ
sine his quicunq conuerterent᷑ addm̃
salui ẽẽ ñ possent. Errabant eñi qui hoc
putabant atq p̃dicabant. quãuis iam
serant petrus & barnabas: ideoq eogebant
gentes iucdaiare. Id em̃ erat cogere. sic

Expanded text:
ret et ne posteris ad imitandum ualeret. ret et ne posteris ad imitandum ualeret. ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas iudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus esse cogendos: ut illa sacramenta quae diviia iam nouo testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam serant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id enim erat cogere, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tantur in scripturis ẽẽ m̃dacia. ñ ea ẽẽ qd̃
putant᷑ si recte intelligant᷑. ñ tͥ parũ ad¬
uersus istos ualere uideat᷑. qd̾ ñ de apł̃icis.
sed de ꝓpħicis litteris inueniunt uelut exẽ-¬
pla m̃tiendi. Illa qͥppe om̃ia quȩ nomina¬
tĩ cõmemorant ubi sit qͥsq m̃titus. in eis
libris legunt᷑ in qͥb ñ solũ dicta. uerũ etiã
facta multa figurate conscripta sunt. qͥa
& figurate gesta sunt. In figuris autẽ ꝗd̾
sunt. alit̃q conscripti actus apłoꝵ. iã ui¬
delicet reuelato testam̃to nouo. qd̃ illis fi¬
guris ꝓpħicis uelabat᷑. Deniq in tot epłis
apsicis. atq in ipso tam grandi libro in qͦ
actus eoꝵ canonica ueritate narrant᷑. non
inuenit᷑ talis aliqͥs m̃tiens. ut de illo ab
istis ad m̃tiendi licentiã ꝓponat᷑ exẽplum.
quando qͥcde illa petri & barnabe simula¬
tio qua gentes uidaizare cogebant meri¬
to rep̃hensa atq correcta. ẽ: ꝙ ne tc noce¬

Expanded text:
tantur in scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte intellegantur, non tibi parum aduersus istos ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autem quodsunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noce
Abbreviated transcription (Latin):
deo: s semet ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens. Hoc ẽ enĩ reliquit pa¬
trẽ: ñ quia deseruit & recessit a patre.
s quia ñ in ea forma apparuit homi¬
nibꝰ in qua ȩqualis ẽ patri. Quomͦ¬
reliquit matrẽ: Relinquendo sina¬
gogã iudeors de qua scđ̃m carnẽ na¬

Expanded text:
Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Hoc est enim, Reliquit Patrem; non quia deseruit, et recessit a Patre: sed quia non in ea forma apparuit hominibus, in qua aequalis est Patri. Reliquit autem matrem, relinquendo Synagogam Judaeor
Abbreviated transcription (Latin):
ductio & deceptio. Om̃is lusus pue¬
roꝵ simulachrũ: negotu maioris. &
quando maior ludit cũ minore qͥsi
alia que intendit. & simulat quȩdã
puero. id est infirmo. ludens cũ illo.
Maior erat ismael. & i horatꝰ in malitia.
Sed ludens cũ puero ysaac. seducebat¬
ẏsa ac. & quasdã fraudes ludendi cum
infirmo faciebat. Animaduertit mat̃.
lusũ illũ ẽẽ ꝑsecutionẽ. Sed intelligit
mat̃ lusũ illũ. intelligit eccła lusũ illũ.
Sara. dixit. Eice ancillam & filiũ eius.
Non eñ heres erit filius ancille cũ
filio meo ysaac. Eccła dicit. Eice he¬
reticos. & filios eoꝵ. Non enĩ heredes
erunt herecici. cũ catholicis. Sed qͣre
ñ erunt heredes: Nonne de semine
mũ habent: Baptismũ habent. he¬
redes faceret. sem̃ abrabe. nͥ ab heredi¬
tate suꝑbia excluderet. Eodẽ uerbo
nasceris. eodẽ sacram̃to. sed ad eandẽ
holicã reuersus fueris. Ex semine abra¬
he nasceris. sed filius ancille foris ꝓp̃t
suꝑbiam.

Expanded text:
ductio et deceptio. Omnis enim ludus puerorum, simulacrum est negotii majoris. Et quando major ludit cum minimo, ad halia quae intendit; et simulat quaedam puero, id est infirmo, ludens cum illo. Major erat Ismael, et roboratus in malitia. Sed ludens cum puero Isaac et quasdam fraudes ludendi cum infirmo faciebat. Animadvertit mater lusum illum esse persecutionem. Si intelligit mater lusum illum, intelligit aecclesia lusum illum. Sara dixit: 'Eice ancillam et filium eius, non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Ysaac'. Aecclesia dicit: 'Eice hereses et filios earum, non enim heredes erunt heretici cum catholicis'. Sed quare non erunt heredes? Nonne de semine clesiae habent? Baptismum habent, heredem faceret semen Abrahae, nisi ab hereditate superbia excluderet. Eodem verbo nasceris, eodem sacramento, sed ad eandem holicam reversus fueris. Ex semine Abrahae nasceris; sed filius ancillae foris propter superbiam.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd etiã si nullo effuso sanguine redire¬
tͣ. minꝰ ẽẽt ꝓbatꝰ abrahã : Aut si iã opꝰ
erat ꝑfici sacrificiũ. etiãne ut ille aries
in uepre adherens cornib appareret.
ad ullũ augm̃tũ uictimȩ ꝑtinebat:
Sic omnia cũ considerant᷑. & quasi su¬
ꝑflua necessariis contexta inueniunt᷑.
ad monent humanũ animũ id est ani¬
mũ rationalẽ priꝰ aliqͥd significare.
deinde quid significent querere
n populo enĩ
figura. hic ueritas. Ibi umbra. hic cor¬

Expanded text:
quid etiamsi nullo effuso sanguine redirequid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaereren populo enim figura, hic ueritas. Ibi umbra, hic cor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ gr̃a. nunqͥd si oportebat ad uto¬
riũ uiro feminã fieri. etiã hoc neces¬
sitas ulla cogebat. uel ulla suadebat
utilitas ut de dormientis latere fie¬
ret: Si causa euadendi diluius opꝰ
erat fabricari archa. quid opus erat
m̃suras eiꝰ aut ipsas potissimũ fieri.
a ut etiã scriptis ad relligionẽ poste¬
ritati ꝓpagandis cõmemorari : Si
ꝓpt̃ genus reparandũ animalia in¬
eludi oportebat. qͥd opꝰ erat illo po¬
tissimũ numero septena de mundis.
bina de immundis: Aditũ ad arcb̃a
fieri necessitas utiq cogebat. in latere
autẽ fieri uel etiã memoriȩ cõm̃dari
ꝑ litteras qͥd cogebat ͤ Immolare fi¬
liũ iubet᷑ abrahã. iussus boc fuerit ut
eiͦ obedientia tali etiam examine ꝓba¬
ta posteris innotesceret. conuenientius
ligna portauerit filius ne pat̃ senex q
portaret. ñ sit postea filiũ ferire ꝑmissus
ne orbitate grauissima se feriret. nun¬

Expanded text:
enim gratia: numquid, si oportebat adiutoenim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: num
Abbreviated transcription (Latin):
oedine ꝑ sua tẽpora cueurrerunt.
ad xꝑi significationẽ int̃p̃tando u̾tan¬
t᷑. Hoc iudei forte possunt dicere. siue
pagani. Eis autẽ qui se xꝑiam puta¬
ri uolunt. p̃mit ceruicẽ apłica aucto¬
ritas dicens. Omnia hec in figura con¬
tingebant illis. & omnia hec figurȩ
nr̃e fuerunt. Nam si ismael &isaac
homines nati duo testam̃ta significant.
quid credendũ ẽ de tot factis que nul¬
lo naturali usu. nulla negotii neces¬
sitate facta sunt. nichil ne significant:
Siquis nr̃m qͥ hebreas litteras ignoramꝰ.
id est ipsos uocũ caracteres. uideret eas
in pariete conscriptas honorato aliqͦ
loco. quis eẽt tã excors. ut eo mͦ pictũ
parietẽ putaret. ac ñ potius intellige¬
ret scriptũ. ut si legere ñ ualeret. ñ
tam̃ illos apices aliquid significare
dubitaret: Ita prius illa omnia qͦ
sunt in uetere instrum̃to scriptura¬
rũ scãrũ. quisquis ñ ꝑuerso animo
legerit. sic oportet moueat᷑. ut aliqͥd
ea significare ñ ambigat. Uerbi

Expanded text:
er sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt, premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia haec in figura contingebant illis et: haec omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
i possemus alit̾ ꝑuenire ad
uellet mori: Natura quippe nr̃am
idẽ consortiũ qͦddã animȩ & corꝑis
& quandã in his duobꝰ familiaritatẽ
conglutinationis atq cõpaginis ex¬
ponens quodã loco apłs ait. habere
nos domũ ñ manufactã ȩternã in
cȩlis. idẽ immortalitatẽ p̃paratã nobis.
qua induendi sumus infine cũ resur
rexerimus amortuis & ait. In quo no¬
lumus expoliari s suꝑ uestiri ut ab¬
sorbeat᷑ mortale a uita. Si fieri pos¬
set. sic uellemus fieri in mortales. ut
iam ueniret ipsa in mortalitas & mo¬
do sicut sumus mutaret nos ut mor¬
tale hoc nr̃m a uita absorberetur.
ñ ꝑ mortẽ corpꝰ poneret᷑ ut infine ite¬
rũ reciꝑetur. Quãnis gͦ a malis ad bo¬
na transeamus. tñ ipse transirus ali
quantũ amarus ẽ. Et habet fel quod
dederunt dño in passione iudei. Ha¬
bet quiddã tolerandũ quo ostendunt᷑
qui eũ accto potauerunt. Nam & qͥ¬

Expanded text:
i possemus aliter pervenire ad vellet mori? Naturam quippe nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resrexerimus a mortuis, Et ait: In quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita, si fieri potest; sic vellemus fieri immortales ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus invitaret al., mutaret nos ut mortale hoc nostrum absorberetur, non per mortem corpus puniretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus, tquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei. Habet etiam quiddam tolerandum, quo ostenduntur, qui eum aceto potaverunt. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
osse debetis & intelligere qui
potestis. credere autẽ qui intelli¬
gere nondũ potestis. in ea substanti¬
a qua ds̃ ẽ ñ quasi ꝑ corporis molẽ
sensus locis propͥis distributos sicut
incarne mortali quorũcumq ani¬
maliũ alibi ẽ uisus. alibi auditus.
alibi olfatus. per totũ autẽ tactus.
Absit hoc credere in illa incorporea.
inmutabiliq natura. Audire gͦ ibi &
indere. id ipsũ ẽ. Dicit᷑ & olfactus.
telligi potest scđm quẽ ds̃ ꝙ odit
a maricantes: & nec frigidos nec cali¬
dos s tepidos euomit ex ore suo.
Et ds̃ xp̃c dicit. meus cibus ẽ: ut
ficiã uoluntatẽ eius qui me misit.
Et etĩ tactus ille diuinus. unde di¬
cit sponsa de sponso. Sinistra eus
sub capite meo: & dextã eius ample¬
xabit᷑ me. Non sunt hec indeo ꝑ
diu̾sa corporis loca. Cũ enĩ dicit᷑¬
scire: ibi sunt om̃ia. & uidere & au¬
dire. & olfacere & gustare. & tan¬
gere sine ulla eius mutatione sub¬
stantiȩ sine ulla mole. quȩ in alia

Expanded text:
osse debetis, et intelligere qui potestis, credere autem qui intelligere nondum potestis, in ea substantia quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis distributos, sicut in carne mortali quorumque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi gustus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus telligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore suo : et Deus Christus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitscire, ibi sunt omnia, et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere, sine ulla hujus mutatione substantiae, sine ulla mole, quae in alia
Abbreviated transcription (Latin):
anc sententiã plerisq nr̃m ita
distingunt. ut dm̃ uerũ di¬
cant excecasse infideliũ mentes. Cũ
enĩ legerint in quibꝰ ds̃. suspendunt
pronuntiationẽ. ac tunc inferunt scłi
huiꝰ exͣcauit mentes infideliũ. Qura
& si ita ñ distinguas. s exponendi
grã ita uerboꝵ ordinẽ mutes in qui¬
bus ds̃ excecauit mentes infideliũ
scłi huiꝰ idẽ qui in illa distinctione
sensus elucet. Potest enĩ etiã talis ex¬
oꝑatio qua excecant᷑ mentes infide¬
liũ scđ̾m quendã modũ ꝑtinere ad
uerũ dm̃ quod ñ facit malicia s iu¬
sticia. sicut ide paulus alibi dicit.
Nunquio iniquus ds̃ qui infert
irã: Itẽ alibi. Quid gͦ dicimus in¬
quit: Nunquid iniquitas ẽ apud
am̃ : absit. Moyses enim dicit.¬

Expanded text:
 sententiam plerique nostrum ita distingunt, ut deum uerum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; at tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: "in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius" idem qui in illa distinctiosensus elucet. Potest enim etiam talis operatio qua excaecantur mentes infidelium secundum quemdam modum pertinere ad verum Deum, quod non facit malitia, sed justitia, sicut idem Paulus alibi dicit: Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Item alibi. Quid ergo dicemus, inquit, Nunquid iniquitas est apud Deum? Absit. Moses enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ad dext̾am patris. qui etiã propt̃
ne quod ẽ p̃ciũ nr̃m. redemit nocen¬
tes a captiuitate in qua tenebamur a
diabolo derando nobis delicta. & ipso
p̃cio nr̃o sanguine suo delens eyro¬
graphũ quo debitores tenebamur.
Ipse ẽ rector & sponsus & redemptor.
ȩccłiȩ caput nr̃m. Et utiq si caput ẽ:
habet corpus. Corpus autẽ eiꝰ scã ȩccłi.
quȩ etũ conimix euis. cui dicit apłs.
uos autẽ estis carpus xp̃i & menbra.
Totus itaq xp̃c caput & corpus tanqͣ
integer uir: quia & femina ex uiro
facta ẽ & ad uirũ ꝑtinet. & dictũ ẽ
de pͥmo comugio. erunt duo in car¬
ne una. Hoc autẽ ad misteriũ inter¬
pretatur apłs ñ frustra ẽẽ dictũ in il¬
lis duobꝰ hominibꝰ. nisi quia in eis iã
exponit apłs. Erunt inquit duo in

Expanded text:
ad dexteram Patris; qui etiam propterne, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam exponit Apostolus: «Erunt duo in
Abbreviated transcription (Latin):
uid autẽ uult falsus
testis. nͥ nocere mordendo. & consu¬
mere m̃tiendo: Deniq admonens ho¬
mines dei apłs ne se falsis criminibus
appetant. si mordetis inqͥt & comeditis
inuicẽ. uidete ne ab inuic̃e consumami

Expanded text:
uid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumami
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus erã. sed redẽptꝰ sũ. & ipsa re¬
dẽptione lib effectus sũ. faciã qd̾ uolo.
Nemo me ꝓhibeat a uoluntate
mea. si lib̾ sũ. S̾ ed si ista uoluntate
peccatũ facis. seruus es peccati. Noli
gͦ lid̾tate abiiti ad libere peccandũ.
sed utere ad ñ peccandũ. Erit enĩ
uoluntas tua libera. si fuerit pia.
Eris liber. si fueris seruus. Liber pec¬
cati. seruus iustiuȩ. dicente apło.
Cũ serui essetis peccati. lib̃i eratis iustiue
Nunc autẽ liberati a peccato. serui

Expanded text:
ram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem libera
Abbreviated transcription (Latin):
inuic̃e onera sua. nͥ qͥ habent ca¬
ritatẽ : Qui ñ habent carita ⁊̃ tem.
graues sibisunt. Qui autẽ habent
caritatẽ. portant se. Lesit te aliqͥs.
petit ueniã. Si ñ dimittis. ñ portas
onꝰ fr̃ĩs tui. Si dimitts. portas infir
Et tu si forte in aliquã infirmita¬
a ecideris quasi homo. oportet ut sic te por¬
at & ille. quẽad modũ &tu. Audiqͥd p̃ces¬
serit. fr̃s. inqͥt si p̃occupatꝰ fuerit homo in
aliqͦ delicto. uos qͥ spiritales estis instruite

Expanded text:
 qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite
Abbreviated transcription (Latin):
uitendat. Nã quando portas infirmi¬
atẽ fr̃is tui. ñ te onerant peccata ipsius.
Plane si consentias. iã tua te p̃munt ñ al¬
tiriꝰ. Quisqͥs enĩ consenserit peccatori. ñ
alienis sed suis grauat᷑. Consent̾io enĩ ad
peccatũ. alteriꝰ tuũ fit peccatũ. ꝙ ñ ẽ quare
queraris qd̃ peccata aliena te p̃mant. Dr̃
em̃ tͥ. Premunt te. sed tua. Uidisti furẽ.
tncuristi cũ eo. Quid est hoc: Pedib am¬
bulasti ad furtũ : Immo m̃te coniunxisti
te furto. Qd̃ ipsius solũ erat factũ ẽ &
tuũ. qr placuit tͥ. Si autẽ displicuerit tͥ &
raueris ꝓ eo. & dep̃catus ueniã dederis. ut
possis libera fronte dicere in p̃cib tuis. qͦs
tͥ iurisꝑitꝰ gelestis dictauit. dimitte nobis de¬
bita nr̃a sicut & nos dimittimꝰ debitorib¬

Expanded text:
tendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittim
Abbreviated transcription (Latin):
ne extollar datus e̾ michi stimulus
carnis meȩ angłs sathanȩ qui me cola-¬
firet. Q uid ẽ hoc fr̃s: Ne extolleret᷑
tanquã uuenis. colaphitatur tanꝗͣ
puer. Et a quo: Ab angło sathanȩ.
Quid ẽ hoc: Dolore quodã corporis
traditur exagitatꝰ uehement̾. Dolores
autẽ corpoꝵ plerunq immitunt᷑
ab angłis sathane s hoc ñ possunt n¬
si ꝑmissi. Nam & iob sc̃s sic ꝓbatus ẽ.

Expanded text:
ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possunt nisi permiss
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã apł̃s herens xp̃o. herens illi dex¬
terȩ de qua tenetur malleus ut ꝓducat
tubã in illa dextera positus facit ipse
de ipso malleo. Dicit de quibꝰdã. Q uos
tradidi sathanȩ ut discant ñ blasphe-¬
mare. Tradidit malleo tundendos. male
sonabant antequã ꝓducerent᷑. forte
ꝓducti & facti tubȩ ductiles amissa
blasphemia laudes dñi sonauerunt.

Expanded text:
tolus haerens Christo, haerens illi dexterae de qua tenetur malleus ut producat tubam, in illa dextera positus facit et ipse de ipso malleo; dicit de quibusdam, «Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare» . Tradidit malleo tundendos. Male sonabant antequam producerentur; forte producti et facti tubae ductiles, amissa blasphemia, laudes Domini sonuerunt.