comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nominaut qe postea depane plusenat disputiturus: Calix ait benedictionis lt
q̃ benediat᷑ asucerdotb in altuni: appellatur dipsecalix comunicatio quas partia¬
petio : qc om̃s comunicant exillo pasteq sumunt exsanguinedni que continet in se:
Et panis quẽ frangimꝰ in altur mepartiupatio corporis dñ ẽ : utq Primũ conse¬
cratur & benedictur a sacerdotib: & spusco : &ideinde fiangit᷑ cũ ielicet udeatur
qua ubũ di patris as suapsit in atoro ungi nali in untate suȩ psonȩ & panis qui conse

Expanded text:
nominavit, quia postea de pane plus erat disputaturus. Calix autem benedictionis dicitur, qui benedicitur a sacerdotibus in altari; appellatur et ipse calix communicatio, quasi participatio, quia omnes communicant ex illo, partemque sumunt ex sanguine Domini quem continet in se. Et panis quem frangimus, in altari, nonne participatio corporis Domini est? Utique. Primum consecratur et benediquam Verbum Dei Patris assumpsit in utero virginali in unitate suae personae, et panis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ aetnũ. quid e uorabit oms similiu agentes: Scriptus̃ aut̃ ad correptionem
nrãm. idt adem̃ dationẽ & meliontionẽntum. ut nos ꝑtilia corrigamur : in

Expanded text:
ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt autem ad correptionem ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt autem ad correptionem nostram, id est, ad emendationem et meliorationem nostram, ut nos per talia corrigamur
Abbreviated transcription (Latin):
suspensus ẽ amoy se in ligno. quẽ aspiciebant sanabant᷑ : Serpentes illi qui mor¬
dendo uenenũ in fundebunt dȩmones significant: qui suggerendo nobis uemenũ
mortiferȩ delectationis in fundunt : Quib etiũ tradim : siserpentẽ aeneũ in ligno
pendentẽ ñ aspicimꝰ iđ t xp̃m: Serpensȩneus qui similitudinẽ serpentis habebat.
sed tum̃ uenenũ ñ habebat. que qui aspicebant mostẽ tẽporilem a morsib serpen¬
indesento : ita exualtun o post& filiũ hominis: ut omis quicredit in pso ñ pereat¬
sed habeat uitũ aet̃ nã : Similitudinẽ ergo serpentis habuit ille serpens sed ue
riũ reduunt. & aspiciuñ illũ ad hoc ut mostificent corpora suacũ uitus & con¬
cupiscentus. saluant᷑ a suggestionib: dȩ monũ & ueneno prauȩ delectutionis
& insuꝑ amoste aet̃ na: Ignis uõ ille quideuorauit murmuratores: significat

Expanded text:
suspensus est a Moyse: quae qui aspiciebant, sanabantur . Serpentes illi qui morsuspensus est a Moyse: quae qui aspiciebant, sanabantur . Serpentes illi qui mordendo venenum infundebant, daemones significabant, qui suggerendo nobis venenum mortiferae delectationis infundunt. Quibus etiam tradimur, si serpentem aeneum in piciamus, id est Christum. Serpens aeneus qui similitudinem serpentis habebat, sed tamen venenum non habebat, quem qui aspiciebant, mortem temporalem a morsibus serpenportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat . Similitudinem ergo serpentis habuit ille serpens, sed veriam reducunt et aspiciunt illum, ad hoc ut mortificent corpora sua cum vitiis et concupiscentiis, salvantur a suggestionibus daemonum, et veneno pravae delectationis, et insuper a morte aeterna. Ignis vero ille qui devoravit murmuratores, significat
Abbreviated transcription (Latin):
ab iton cũom̃ domo suc ext̃ minatis̃ desuꝑficie terȩ adõ qc p̃cipiente do uiuos
degluttiuit sos terta sueruntq antea sepulti quã mostu: Qm̃sicut serptuna nar¬
abigne celesti exterminatis̃: Murmurari aut̃ ẽ plerũq. fulso ab inuicẽ depre¬
positis &rectiorib quȩri atq causari: Plerũq etũ solet murmur fieri &iuistu ex
eciusa : quando p̃latiñ simplicit̃ recteq ergu subiectos incedunt : Tam̃ quocũq mo¬
do puscatur & fiat malũ ẽ. & uatilli quo exctunte uenit. ut rũ sit p̃latus ansub¬
iectus : Dic enĩbeatꝰ augustimꝰ : qr in nulla alia iticoffender̃ uidei dñm in heremo
sic̃ in murmuratione. qm̃ se ꝑ anur muratores extiterunt: Qui ꝓpt̃ cauendũ ẽ om̃i
modo alhui. cemodiuitio : ne similic nob̃ eueniant: Haec aũt̃ om̃ĩa superius
dutade serpentib: & dengni quieus de uoraut : in figuna contingebanT illis : Vide¬
amꝰ quomodo serpentes igniti quib lltraditis in figuna fuer̃: & serpensȩneus qui

Expanded text:
ua exterminati sunt de superficie terrae a Deo, quia praecipiente Deo, vivos deglutivit eos terra; fueruntque ante sepulti quam mortui, quoniam sicut Scriptura narab igne coelesti exterminati sunt. Murmurare autem est plerumque falso ad invicem de praepositis atque rectoribus queri et causari. Plerumque etiam solet murmur fieri justa ex causa, quando praelati non simpliciter recteque erga subditos incedunt. Tamen quocunque modo nascatur et fiat, malum est; et vae illi quo excitante provenit, utrum sit praelatus an subjectus. Dicit enim beatus Augustinus quia in nulla alia causa ita offenderunt Judaei Deum in eremo, sicut in murmuratione, quoniam semper murmuratores exstiterunt. Quapropter cavendum est omni modo ab hujuscemodi vitio, ne similia nobis eveniant. Haec autem omnia, superius dicta de serpentibus et de igne, qui eos devoravit in figura contingebant illis. Videamus quomodo serpentes igniti quibus illi traditi sunt, in figura fuerunt; et serpens aeneus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bolicue ͥ sic deceteris utis intelegendũ : bidelis aut ds ẽ: quiñ pacietur uos
fide libius suis opere copleuit cõpletq cotidie & coplebit: & miit diligntib se
regna elestia. cõplebit illud q dabit ilis: Ideoq ñ ꝑmitet eosteptur suꝑ¬
idqđ humunua niccuru siuȩ freglitus potestfente : sedfacut cũteptictione etiã
ꝑ ureaitu: uidt aueiliũ ut possitis sustimnere: lat illuid faciet ꝓuente ꝗd potest
humanu fragilitas ferre. udelicrt aut atẽptatione &imbulatione citius
uberands sicaut legimꝰ fuctũ debeato ab raham quando libera tas ẽ deue
cai diecni n ierii detib pueris incamino &i de danhele quandomissusc̃ in lacũ
leonĩ & dem numetubili multitudine mastyrũ. aut etiuã intẽ ptatione tole¬
rontiuã pbendo es iuictoriã . sic̃ pbuit beito iob. petro quoq ineruit. &andreꝓ

Expanded text:
bolicum est. Sic de caeteris vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos d promisit fidelibus suis, opere complevit; complet quoque quotidie, et complebit. Promisit diligentibus se regna coelestia: complebit illud, quia dabitcum tentatione etiam proventum, id est auxilium, ut possitis sustinere; id est, illud faciet pervenire, quod potest humana ferre fragilitas, videlicet a tentatione et tribulatione citius liberando, sicut legimus factum de beato Abraham, quando liberatus de urbe Chaldaeorum, necnon de tribus pueris in camino, et de Daniele, quando missus est in lacum leonum, et de innumerabili multitudine martyrum, aut etiam in tentatione tolerantiam p
Abbreviated transcription (Latin):
bunt quare desidenabant carnes amimaliũ : Quȩ hoc modo soluit᷑ : qx ñ deside rabant
illi cumes pecorũ. sed carnes auiũ concupiebant. quib soliti fuerunt uesci inegypto:
Nilus enĩ fluuius in littorib suis & palustrib: locis. multa genera diuũ habet: & tulia
qualia ñ habebant᷑ incrcuitu cliorũ fluminũ : fugiamꝰ ergo concupiscentiũ malum.
& pugnemꝰ contra eũ quantũ ualemꝰ. qr ut beatus augustinꝰ dic̃ & in nob quoq experi

Expanded text:
t quare non comederent carnes animalium? Quae hoc modo solvitur, quia non desiderabant illi carnes pecorum, sed carnes avium concupiebant, quibus soliti fuerant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam
Abbreviated transcription (Latin):
igne celesti consumerent̃ : Et pencoñs perirent: nsifinees telatꝰ ⁊ elodñ con fodisset
cuspide urũ hebrcũ cũmadiantȩ scosto in locis genitalib: Cui: rei causa: quenit ura
dñ a populo: Notandũ quoq qe ñ solũ ulidicunt᷑ & s̃ fornicatores. ququocũq modo¬
et libidinẽ suũ explent: sod etiũilli quuiꝑ alia uitia ado recedunt dequib dic̃psal¬
mista ꝑdesons quifornicant᷑ abste : idt qui recedup̃ att: Neq t̃ptemꝰ xp̃m sic̃¬

Expanded text:
igne coelesti consumerentur, et pene omnes perissent, nisi Phinees zelatus zelo Dei, confodisset igne coelesti consumerentur, et pene omnes perissent, nisi Phinees zelatus zelo Dei, confodisset cuspide virum Hebraeum cum Madianitide scorto in locis genitalibus, cujus rei causa quievit ira Dei a populo. Notandum quoque quia non solum illi dicuntur esse fornicatores, qui quocunque modo libidinem suam explent, sed etiam illi qui per alia vitia a Deo recedunt, de quibus dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur abs te , id est, qui recedunt a te. Neque tentemus C
Abbreviated transcription (Latin):
nicemur sic̃ quidũ exipsis fornicatis. sub cũ madiunitis. &cecider̃ unadie uginti tna
miliu : hocint̃ra mudian fuctũẽ : & hoc retributũ ẽ illis quando cũ madianitis secõ¬
maculu uer̃ adorantes primũ idoluame ostia domorũ illorũ : Nũ balaã ario¬
lus filius beor cernens animos uid eorũ ꝓnos adlibidinẽ & ꝓdiuos adidola colenda
seduct᷑ &i captus amore pecuniarũ. dedicbalac regimo abitarũ atq ma diuenitũrũ
consiliũ ut constitueret puellas uiuenculas &meretnces in domõ ostus cõptus
ornumto meretricio & ante ostia domoꝵ̃ idola &arus. ut uenientes ustaheltgȩ ca¬
perent᷑ amore illarũ & coirenͭ cũ illis itutam̃ ut primũ ad orarent idolu: quo fuc¬
to cognouit ipse irũ di contru illos exatundũ: Vnde fuita ẽ ũt iuginti tramiliu ab

Expanded text:
nicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudis cum Madianitis, et ceciderunt una die viginti tria nicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudis cum Madianitis, et ceciderunt una die viginti tria millia. Hoc in terra Madian factum est, et hoc retributum est illis quando se cum Madianitis commaculaverunt, adorantes primum idola ante ostia domorum illarum. Nam Balaam ariolus filius Beor, cernens animos Judaeorum pronos ad libidinem, et proclivos ad idola colenda, seductus et captus amore pecuniarum dedit Balac regi Moabitarum atque Madianitarum consilium, ut constitueret puellas juvenculas et meretrices in domorum ostiis, comptas ornamento meretricio, et ante ostia domorum idola et aras, ut venientes Israelitae, caperentur amore illarum, et coirent cum illis, ita tamen, ut primum adorarent idola: quo facto, cognovit ipse iram Dei contra illos excitandam. Unde factum est ut viginti tria millia ab
Abbreviated transcription (Latin):
res : Sedit ppłs manducare &bibere : & surrexer̃ ludere: Vetere historiã hic tungit
apłs: Egressi fili isrł exegypto dũꝑuenissent adsynay montẽ : moyse ascenden¬
te in montẽ addm̃ & morante aliquantis dieb: : conuener̃ ad aaron petentes ut fuce¬
ret eis deos quiillos p̃cederent. dicenes: fuc nob̵ deos qͥ precedunt nos: Moysienĩ qui
edux̃ nos deegypto : ne scimꝰ quid acciderit : Tunc sic̃ historia narrat accipiens a aron
ab eis armillas. & in aures : fec̃ inde uitulũ conflatilẽ quẽ colebant ȩgẏptii: Stu¬
re ad diũ sauioca &adchoros. &insuꝑ coeper̃ fornicari: Quacꝓpt̃. mulitudo illoꝵ
int̃fectuẽ a fratrib sius : iubente moyse & dño uoleme : Quod fuctũ deore plicat
lutra quoq: ẽ om̃is auacrus : quinũ mũ qua sidm̃ colit. timens illũ amitere: Neq: for¬

Expanded text:
res est. Sedit populus manducare et bibere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit res est. Sedit populus manducare et bibere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit Apostolus: Egressi filii Israel de Aegypto dum pervenissent ad Sinai montem, Moyse ascendente montem ad Deum, et morante aliquantis diebus, convenerunt ad Aaron, petentes ut faceret eis deos, qui illos praecederent, dicentes: Fac deos qui praecedant nos. Moysi enim, qui eduxit nos de Aegypto, nescimus quid acciderit . Tunc sicut historia narrat, accipiens Aaron ab eis armillas et inaures, fecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii, stare ad diversa joca et ad choros, et insuper coeperunt fornicari. Quapropter multitudo illorum interfecta est a fratribus suis, jubente Moyse et Domino volente. Quod factum ideo replicat lolatra quoque est omnis avarus qui nummum quasi Deum colit, timens illum amittere. Neque for
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ : Et psalmista: Concupiuit anima mea : de siderare iusti ficatio nestuus:
Concupiscentia aut̃ maluẽ : q̃ suggerit nob̵ ut concupiamꝰ cibos inlicitos & ultra
modũ. & ut faciamꝰ homicidiũ. fustũ. ut perpetremꝰ adulteriũ ceteraq hui: modi:
Ideo a płs uolens nos sollicitos reddere : donat nob exemplũ illorũ uideorũ. qui ꝑ con¬
cupiscentiũ offender̃ dm̃ inheremo &penier̃ : Neq idolatrȩ efficiamini: sicut qui¬
dũ illorũ. sub̵ qui uitulũ fecer̃ ad montẽ synay. quẽ ad modũ scriptũ ẽ in exodo : Idos
grece dict̃ species siue forma : inde diminutiue dicit̃ idolũ formulu exaliquo metal¬
lo siue ex lupidib: & lignis: Latria quoq greco uocabulo dicit᷑ seruitus : q̃ omĩ poten¬
ti do soli cõpetit : Ex quib: nominib: cõponitur. &dicit᷑ idolatr a ille qͥ honorẽ & ser¬
uitutẽ quũ om̃i potenti dõ solidebet exhibere.ido lis impendit : Inde Rido latriu ipsa

Expanded text:
almista: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas . Concupiscentia autem mala est, quae suggerit nobis ut concupiscamus cibos illicitos et ultra modum, ut faciamus homicidium, furtum, ut perpetremus adulterium, et caetera hujusmodi. Ideoque Apostolus volens nos sollicitos reddere, donat nobis exemplum illorum Judaeorum, qui per concupiscentiam offenderunt Deum in eremo, et perierunt. Neque idoldam illorum. Subaudis qui vitulum adorabant ad montem Sinai. Quemadmodum scriptum est, in Exodo: Idos Graece, dicitur species sive forma, inde diminutive dicitur idolum formula ex aliquo metallo, sive ex lapidibus vel ignis. Latria quoque Graeco vocabulo dicitur servitus, quae omnipotenti Deo soli competit. Ex quibus nominibus componitur et dicitur idololatra, ille qui honorem et servitutem quam omnipotenti Deo soli debet exhibere, idolis impendit. Unde et idololatria ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃ sed contiu xp̃m: Xp̃sem̃ quiẽ uerbũ patris ipse enat in morse : Mipse lo q̃ bat᷑
ꝑ os eius : Et quando tẽptuban moysen. & quando murmurabant contra illũ
contradñm murmurabant: Sed quid contigit illis : p̃erier̃ a serpentib: ignitis
quiutrũq facebant: Mordebant : mordendo quoq uenenũ in fundebant : re
mur diabolo cui: figurũ serpentes habebant: Neq murmuraueritis sub contra
dm̃ neq contru prelatos & rectores : sicut quidã illorũ murmuruuer̃. datun¬

Expanded text:
um . Christus enim qui est Verbum Patris ipse erat in Moyse, et ipse loquebatur per os ejus. Et quando tentabant Moysen, et quando murmurabant contra illum, contra Deum murmurabant. Sed quid contigit illis? Et a serpentibus perierunt ignitis, qui utrumque faciebant, et mordebant, mordendo quoque venenum infundebant. Redumur diabolo, cujus figuram serpentes habebant. Neque murmuraveritis, subaudis contra Deum, neque contra praelatos et rectores
Abbreviated transcription (Latin):
ilioꝵ qm̃ maior notitia legis. plus facit hominẽ reum : Itaq ꝗnuse existimat
stare in rectitudine fidei bonisq operib: & insuentia qua credit om̃ia eẽ mun¬
aũ : udeat necudat in suꝑbiũ aut in scandalũ fris: Ito in locotactte ac spi¬
de scandialitabant᷑ simpliciores fr̃s quiuidentes illos tulia agere putabant
aliquia numinis & diticuis eẽ in dolis. atq in cibis conse critis: Generalit̃ aut̃
adoms ptinet qđ dictur. quistat in fide & bono opere. uideat necadit : lep

Expanded text:
iam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac spede scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid numinis esse et deitatis in idolis, atque in cibis illis consecratis. Generaliter autem ad omnes pertin
Abbreviated transcription (Latin):
sihȩc non pateremini tunc magisuos hoc cogiturt cõpetebat : Nãsi flagellat omẽm filiũquẽ recipit :
quiñ flugellat᷑ sine dubio non ÷ innumero filiorũ : Eis uerb̵ ostendit eis qc unde puttibant sederelitos¬
et̃ : indemagis credere poterant diligi ab illo : Quisenĩ filius quẽ non corripit pat̃ : sol& aliquo tat iu
pat̃ familias fllios alienos neglegere : suosiõ castigurt & corripere ne eos opprimat malc neg leger¬
tia: Nullus : pat̃ sapiens quiñ coripiat filios delinquentes. & aliquan dobona agentes increpai:
ut ad meliora accendant᷑ : Vnde & heli qe filios suos non corripuit : ñ merut eos heredes sac̃ dotu pͥost
ergo adulterni &iñfili estis : Quisquis entra disciplinã dñ man& cuius disciplunȩ participes facus
om̃s bonifilu ꝑtinentes adhereditatẽ celestẽ : adulterin filius ÷ nec ꝑtinet adhere diticcẽ pat᷑ nã¬

Expanded text:
si enim haec non pateremini, tunc magis vos hoc cogitare competebat; nam si flagellat omnem filium quem recipit, si enim haec non pateremini, tunc magis vos hoc cogitare competebat; nam si flagellat omnem filium quem recipit, qui non flagellatesse: inde magis credere poterant diligi ab illo. Quis enim filius quem non corripit pater? Solet aliquoties paterfamilias filios alienos negligere: suos vero castigare et corripere, ne eos opprimat mala negligentia. Nullus est pater sapiens qui non corripiat filios delinquentes, et aliquando bona agentes increpat ut ad meliora accendantur. Unde et Heli, quia filios suos non corripuit, non meruit eos haeredes sacerdotii post Ergo adulteri, et non filii estis. Quisquis extra illam disciplinam Domini manet, cujus disciplinae participes facti sunt omnes boni filii pertinentes ad hae
Abbreviated transcription (Latin):
tur : qm̃ filiũ quẽ diligitdĩs ad hoc ut heredẽ illũ regnicaelorũ confatuat. castigat illũuaris dũis¬
q: modis. & flagellat aut in firmitate aut pauꝑtate. aut ꝑsecutione. aut torm̃tis. omẽm filiũ quene
ergo cõrũ nihil ab hoc sđo ad hereditittẽ suꝑnã legimꝰ ꝑuenisse sine flcgellatione diuina : qua ꝓpt̃tuom
minꝰ deflagello quo castigam᷑ murmurti redebemꝰ : quanto certius in eopat nȩ dilectionis affectũ sentn
Vnde ipsedic̃ : Ego quos amo. arguo &castigo : At uõ multi flagellant᷑ ut antiochus &herodes. non ut ao
correptionẽ quȩ affectu pat̃ noagit᷑ transire adhȩreditatẽ celefiẽ : quã extradisciplinã eẽ. sicq
ad poenas desiendere inferni : Putatiseñ qđ hodio uos habeat acdereliquerit ads̃ ꝑ hȩc quȩ passi estis

Expanded text:
tatur: quoniam filium quem diligit Dominus, ad hoc ut haeredem illum regni coelorum constituat, castigat illum variis diversistatur: quoniam filium quem diligit Dominus, ad hoc ut haeredem illum regni coelorum constituat, castigat illum variis diversisque modis; et flagellat aut infirmitate, aut paupertate, aut persecutione, aut tormentis, omnem filium quem ergo sanctorum ab hoc saeculo ad haereditatem supernam legimus pervenisse sine flagellatione divina? Quapropter tanto minus de flagello, quo castigamur, murmurare debemus, quanto arctius in eo paternae dilectionis affectum sentimus: unde ipse dicit: Ego quos amo, arguo et castigo. At vero multi flagellantur, ut Antiochus et Herodes, non ut ad correptionem, quae affectu paterno agitur, transire ad haereditatem coelestem, quam extra disciplinam esse, sicque ad poenas descendere: putatis enim, quod odio vos habeat ac dereliquerit Deus per haec quae passi estis:
Abbreviated transcription (Latin):
dñ : Discuplina dictoiẽ adiscendo : quȩ alio nomine correctio morũ potest appellari : Dũ eñ quis adnigs
is inbulationib:q afficit᷑ : non deb & fatigari nec deficere sed potius patient̃ poritre recogittins qua
adĩõ corripitur. Quẽ enĩ diligit dñs castigat : flagellat aũt omẽm filiũ quẽ recipit: Ideo hȩc testim¬
nia ꝓponit apls. ut sicut fili a patrib: suis flagellant᷑ ut dignisint adhȩre ditatẽ pat̃ nã accedere u
&splerũq: fttire torti nocte in frigore iuibentur utrisq modis excoquunt᷑ iti&isti similit̃ correptiones
adõ alturi animo sustinent ut aduerã hereditatẽ ꝑpetuȩ patriȩ ꝑuenire sint idonei. Sunt enĩ
multi quin prosperis dño seruiunt : sed tam̃ in aduersis excedunt : Hittles ñ s ad huc ꝑfecte ꝓbatias
heredutitẽ captandã : Vnde apłs quẽ in prosperis bene iuiuere docuit . ne incorreptione deficiat om¬

Expanded text:
Domini. Disciplina dicta est a discendo: quae alio nomine correctio morum potest appellari: dum enim quis angustiis et tribulationibus afficitur non debet fatigari, nec deficere; sed potius patienter portare, recogitans quia a Domino corripitur. Quem enim diligit Dominus, castigat: flagellat autem omnem filium quem recipit. Ideo haec testimonia proponit Apostolus, ut sicut filii a patribus suis flagellantur, ut digni sint ad haereditatem paternam accedere, unde et plerumque stare tota nocte in frigore jubentur, variisque modis exercentur: ita et isti similiter correptiones a Deo alacri animo sustineant, ut ad veram haereditatem perpetuae patriae pervenire sint idonei. Sunt enim multi qui in prosperis Domino serviunt, sed tamen in adversis excedunt: hi tales non sunt adhuc perfecte probati ad haereditatem captandam. Unde Apostolus, quem in prosperis bene vivere docuit, ne in correptione deficiat, hor
Abbreviated transcription (Latin):
mus ergo in xp̃m: & accipicimꝰ inulo exemplũ patientiȩ quidix̃. Quiꝑ seuerauerit usq in finẽ. hic
saliuis ert : Ipsenãq ẽ auctor fidei : & consumator : Auctor fidei Nobẽ : qr ipse nob̵ fidẽ in fundit
Ñ eni pos sumꝰ credere : nisi ab illo p̃ueni amur : Vnde ipse fidelib: dic̃ : Nuos me elegistis. sede goelegi
uos : ipse consumator fidei siue ꝑfector ẽ : quia consumationẽ siue ꝑfectionẽ nob̵ prestat in hoc
ut in fide ꝑseueremꝰ: Siue in hoc÷ per fector fidei : qedat uoluntittẽ atq possibilitttẽ ꝑ ficen¬
dibonũ. quo ipsu fides ex ornet᷑
Nã fides sine operib: non ẽ ꝑfecto. mortuti¬

Expanded text:
in illo exemplum patientiae, qui dixit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Ipse namque auctor fidei et consummator. Auctor fidei nobis est, quia ipse nobis fidem infundit; non enim possumus credere, nisi ab illo praeveniamur: unde ipse fidelibus dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Ipse consummator fidei sive perfector est, quia consummationem sive perfectionem nobis praestat, in hoc ut in fide perseveremus. Sive in hoc est perfector fidei, quia dat voluntatem atque possibilitatem perficiendi bonum, quo ipsa fides exornetur: nam fides sine operibus non est perfecta, sed mortu
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ & cogtitiones infimnas : Perho: aut qđ sub didit. & curcũ stans nos peccatũ sinꝰ deponentes ostendt
udeos exomĩ poste a dicbolo tẽptiri. desideriusq ccrnclib deserure multisq pecatus habundare : Per
nus ꝑuenire possimus ad ꝓmssũ certa minis p̃mium : Aspiuconꝰ in auctorẽ fidei : & consumatorẽ hm̃
qu ꝓ posito sibi gcuidio sustinut erucẽ confusionẽ contẽ pta: Sicut fili parentes & discipuli magistrum
instudio operis atq inceritiminb adtendunt. in formantes mentẽ ex partedoctorũ . sum̃tes quas dã re¬
gulcs ab eis ꝑusũ ÷ ati & nos siuilumꝰ curre re & discere uebene curitimꝰ ad auetorẽ seu consumato rẽap̃

Expanded text:
ostendit Judaeos in omni parte a diabolo tentari, desideriisque carnalibus deservire, multisque peccatis abundare. Per pin auctorem fidei et consummatorem Jesum qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta. Sicut filii parentes, et discipuli magistrorum in studio operis atque in certaminibus attendunt, informantes mentem ex parte doctorum, sumentes quasdam regulas ab eis per visum, ita et nos si volumus currere et discere ut bene curramus a
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccatto qd ne monec antea. nec postec fec̃ : Et reconciliet dõ patri ãbos populos ꝑcrucẽ
hoc ÷ ꝑ passionẽ crucis suȩ in uno corpore : id ÷ in unc ecđa in una fide in unc soci&ate ł in uno
corpore ut om̃s ex iude is & gentilib: credentes unũ corpusei: sint: Int̾̃ ficiens : destruens ł
euicucinsinimicitiã in semetipso : Quc̃ in imicitiã destrux̃ : illã q̃erat int̃ uid eos & gentiles
ꝓpt̃ circũ cisionẽ & sacrificialegalia : Tunc in semetipso euacucuit : quando passionẽ susti¬
nendo quȩ ertint in mysteriis impleuit inueritate . & postmodũ ñ p̃cepit et obseruare : Etue

Expanded text:
sine peccato, quod nemo nec antea nec postea fecit, ut reconciliaret Deo Patri ambos populos per crucem, sine peccato, quod nemo nec antea nec postea fecit, ut reconciliaret Deo Patri ambos populos per crucem, hoc est per passionem crucis suae, in uno corpore, id est in una Ecclesia, in una fide, in una soccietate: vel in uno corpore, ut omnes ex Judaeis et gentibus credentes, unum corpus ejus sint, interficiens et destruens vel evacuans, inimpropter circumcisionem et sacrificia legalia, tunc in semetipso evacuavit, quando passionem sustinendo, quae erant in mysteriis, implevit in veritate, et post non praecepit offerri ve
Abbreviated transcription (Latin):
fidei suae : Medũ panetẽ appellat in hoc loco p̃cepta legalia : circũ cisionẽ scilic&. obseruatti¬
onẽ sabbatoꝵ festiuutitũ neo meniarũ & sacrificioꝵ q̃ diuidebant duos populos udģos & gen¬
tiles ueluti paries diuidit acseparat duos homines siueducis res: Et qđ dix̃ parietẽ. hoc expo¬
sut cũ dix̃ in imicitics &legẽ mandatoꝵ̃ q ꝓpt̃ legẽ & obserucantiã eius ercortinimitie & conten¬
tione sint illos duos populos. qm̃iuidȩi deputaibant gentiles qua siin mundos : Sedillũ panetẽ
si ue in imicitiã ł legẽ mandatorũ destrux̃ ipse in passione suc : quando ꝓ omĩb: ÷ immolatꝰ
sic uocans gentiles ad fidẽ & redimens ueluti uidȩos. & insuꝑ indecretis eugłu eua cucuit legem
in mysteriis. q ñ p̃cepit neq iudȩo : neq gentili : offerre sacnificia. & curcũ adi pꝰquã ipse passus
qui p̃figurtibat᷑ in illis sacrificuis : In unũ nouũ hominẽ iđt in semetipso faciens pacẽ : Quo mo¬

Expanded text:
a, circumcisionem, scilicet observationem sabbatorum, festivitatem neomeniarum et sacrificiorum, quae dividebant duos populos, Judaeos et gentiles, veluti paries dividit ac separat duos homines, sive duas res. Et quod dixit parietem, hoc exposuit, cum dixit inimicitias et legem mandatorum, tiones inter duos populos: quoniam Judaei deputabant gentiles quasi immundos. Sed illum parietem sive inimicitiam vel legem mandatorum destruxit ipse in passione sua, quando pro omnibus immolatus est, sic vocans gentiles ad fidem et redimens veluti Judaeos, et insuper in decretis Evangelii evacuavit legem in mysteriis: quia non praecepit neque Judaeo neque gentili offerre sacrificium et circumcidi, postquam ipse passus est, qui praefigurabatur in illis sacrificiis, in unum novum hominem, id est in seipso faciens pacem. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dignũ et̃ episcopcili honore : Seniorẽ neicrepaueris. qe solent sene sdure accipere quti
tis: senior tam stultus uehent ẽ increpaindus : Viduas hononti queuere uduȩs: id : talen
tonor aut hic ꝓdono & munenib accipit᷑: Ncuiduto quȩ indelitiisẽ uiuenscor poremor¬
tuaẽ inanima apud dm̃. licdapud homine sudect᷑ uiuere : Siquis fidelis ł si qut uidut
suoꝵ filioꝵ &imaximedome fuicorũ quiin domo eius sunt curã ñ hab&s ut illos doreat recte us

Expanded text:
um dignum esse episcopali honore. CAPUT V. Seniorem ne increpaveris, quia solent senes dure accipere, quanris, senior tamen stultus vehementer est increpandus, etc. Viduas honora, quae vere viduae sunt, id est talem Honor autem hic pro dono et muneribus accipitur. Nam vidua quae in deliciis est vivens corpore, mortua est in anima apud Deum, licet apud homines videtur vivere. Si quis fidelis vel si qua vidua suorum filiorum, et maxime domesticorum qui in domo ejus sunt, curam non habet, ut ill
Abbreviated transcription (Latin):
meũ sapfilios isrł Siegobenediã eis. Gnatiarũ attione rs̃: laudes queas cõmuniato populo
refest radendos d patri. quidignatꝰ ẽ eis mystericai corporis & sangiunis filusudare adsala
tẽ & redẽptionẽ. Ne forte diceret aliquis ñ debemꝰ orare ꝓregib infidelib &iuidicib: ac
ducib qr paganis: pcepit apłs ꝓ om̃ib hominib onare. eodẽ spũ scõ afflatꝰ quo & hue r̃emi
as ꝓppheta qͥmisit epłam iudȩis quierant in babylone ut orarent ꝓuatti regis nabuehodo¬
religio omip̃tis dĩ . Ideo ergo ortindũ ẽ serusdĩ ꝓuitti regis & paceregni : ut ipsi liberius pos¬
sint deditiet̃ incultu &religionedĩ. qr plerũq dũ hostest fugant seruo sdĩ aꝓpriis sedib:¬

Expanded text:
berent missarum solemnia celebrare, et pro omnibus hominibus orare; quam formam vel exemplum omnis Ecclesia modo retinet. Nam obsecrationes sunt quidquid praecedit in missarum solemniis, usque ad illum locum ubi incipit sacerdos consecrare mysteria corporis et sanguinis Domini, inquiens. Te igitur, clementissime Pater, petimus . . . Orationes sunt quas fundit sacerdos in consecratione Eucharistiae as propheta, qui misit epistolam Judaeis qui erant in Babylone ut orarent pro vita regis Nabuchodoreligio omnipotentis Dei. Ideo ergo orandum est servis Dei pro regis vita et pace regni, ut ipsi liberius possint dediti esse cultui et religioni Dei, quia plerumque dum hostes fugant servos Dei a propriis sedib
Abbreviated transcription (Latin):
dedincns ꝓ ftencsid: in religiosas nouitates uocũ : Sunt nouitittes uocũ ñ ꝓ fane sed religiose.
istettiles nouates uocũ ñ s̃contra religionẽ sed religiose : q ad religionẽ ꝑtinent: E¬
contras nouittite s uocũ ꝓphanȩ quas adinuener̃ heretia. a quib: p̃cipit apłs declinareti¬
quas solent opponere . q̃ uident᷑ questiones eẽ suentiȩ. sed ftilso nom̃ suentiȩ habent
q ñ ẽibi scientia declina restudeto : Quã suentiã falsi nominis quidã ꝓmittentes. id ÷
ostendentes tũ quã uera scientia sit : urca fidẽ ex uder̃. id÷ aueritate fidei alienipe¬

Expanded text:
declinans profanas, id est irreligiosas novitates vocum. Sunt enim novitates vocum non profanae, sed religiosae, declinans profanas, id est irreligiosas novitates vocum. Sunt enim novitates vocum non profanae, sed religiosae, Istae tales novitates vocum non sunt contra religionem, sed religiosae, quia ad religionem pertinent. Econtra sunt novitates vocum profanae, quas adinvenerunt haeretici, a quibus praecepit Apostolus declinare Tiquas solent opponere, quae videntur quaestiones esse scientiae, sed falso nomen scientiae habent, quia non est ibi scientia quam, scientiam falsi nominis quidam promittentes, id est ostendentes, tanquam vera scientia sit circa fidem exciderunt, id est a veritate fidei alieni pe
Abbreviated transcription (Latin):
itire inincerto diuiticrũ : Duitiȩ istius scłi incertȩ s̃ qe tiansitiuȩ sunt . q̃m̃ plerũq amittit
illas homo antemortẽ. extoto aũt in ipscimorte id eoq nemodeb& spemsuã in illis ponere:
Sed indõ sub̵ deb& spertre qui prestat nob̵ omĩ abont habunde ad fruendũ id ÷ qui omĩ a
bona nob̵ administrat. quȩ possum utt disponere in p̃senti. ut in futuro frucomꝰ remuneratione
eorũ : Precipe eacullis beneagere uidelic& utbene agant: Cõmunicre id: morttlẽ se recogita¬
re. & sotios eẽ aliis hominib: inftagilitate: Et thesauri zare sibi fundam̃tũ bonũ infuturũ:
id ÷ diuiticis sibi p̃pcintire in futurũ faciendo amicos de mãmona iniquitatis uxttiqđ dñs ait:
Thes aurizate uob̵ thesauro s incelo : &ubiẽ thes aurustuus ibiẽ & cortuũ: Otimothee. depositũ
siue cõm̃datũ custodi: id÷ gratiã fidei & sapientiȩ doctrinã quãtibi cõm̃daui. deuitans siue

Expanded text:
re in incerto divitiarum. Divitiae hujus saeculi incertae sunt quia transitoriae sunt, quam plerumque amittet illas homo ante mortem, ex toto autem in ipsa morte. Ideoque nemo debet spem suam in illis ponere, sed in Deo, subaudis debet sperare, qui praestat nobis omnia abunde ad fruendum, id est qui omnia bona nobis administrat, quae possumus ita disponere in praesenti, ut in futuro fruamur remuneratione eorum. Praecipe etiam illis bene agere, videlicet ut bene agant, communicare, id est mortales se recogitare et socios esse aliis hominibus in fragilitate, et thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, id est divitias sibi praeparare in futurum, faciendo amicos de mammona iniquitatis, juxta quod Dominus ait: Thesaurizate vobis thesauros in coelo: ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. O Timothee, depositum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ peciati : utrũq uerũẽ : Qcistaduo ntis̃ coniuncta ut unũ sine altero nequa quã
sit : Aucirtua & eni ñ solũ diuiticirũ ẽ : sed& altitudinis & dignattuis: Om̃ĩs nc̃q suꝑbus ideo
sextollit ut mndior appaxi at alus : & aucorusi d eo congregat diuiticis ut altior&s potentior st
alis indignitate. & precellat eos in multitudine diuiticirũ : Qquã sub cupiditatẽ siue auciritiq̃
apprehende uit̃ at t̾nã rectedocendo & beneuiuendo. ad quã ꝑ cipiendã uocat᷑ es. & consessus

Expanded text:
initium peccati. Utrumque verum est, quia ista duo conjuncta sunt, et unum sine altero neinitium peccati. Utrumque verum est, quia ista duo conjuncta sunt, et unum sine altero neAvaritia etenim non solum divitiarum est, sed altitudinis et dignitatis. Omnis namque superbus ideo se extollit ut major appareat aliis, et avarus ideo congregat divitias ut altior et potentior sit aliis in dignitate, et praecellat eos in multitudine divitiarum; quam, subaudis cupiditatem sive avaritiam, Apprehende vitam a
Abbreviated transcription (Latin):
siue questus p̃ietts iđt fides &cognitioscẽ trinitatis ẽlucrũ magnũ cũ sufficientia. quando
homo ñ desiderat plus habere quã necesseẽ. ad corporis necessuatẽ im plendã : Nc̃ qu
uolunt diuites fieri : incidunt intẽptationes diuerscis qr die noctuq: cogitnt quomodo pos¬
sint dittri & inciunt inlaqueũ id ÷ indã pnationẽ diciboli : Radix siue intiũ om̃iũ maloꝵ
ẽ tupiditas : id ÷ amor pecuniarũ & honoris q̃ & aucritia nominat᷑ qcomĩ mala deilla
procedunt : Videtimꝰ quomodo : Verbigratia : Volo ad ulteriũ ꝑpetrare : occido uirũ
mulieris & hoccupiditus agit : Volo habundare diuitus : aufero aequũ alicui : & expo¬
lio alios & in hoc cupidita sẽ : Simłt deceteris uitus intellegendũ : Sed questio ẽ in hoc lo¬
co : qua redicat cipłs radix om̃iũ maloꝵ̃ ẽ cupiditas siue auciritia. cũ sapientia dicat in

Expanded text:
seu quaestus? Pietas, id est fides et cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia, quando seu quaestus? Pietas, id est fides et cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia, quando homo non desiderat plus habere quam necesse est ad corporis necessitatem implendam. Nam qui divites volunt fieri incidunt in tentationes diversas, quia diu noctuque cogitant quomodo possint ditari, et incidunt etiam in laqueum, id est in damnationem diaboli. Radix sive initium omnium malorum est cupiditas, id est amor pecuniarum et honoris: quae et avaritia nominatur, quia omnia mala de illa procedunt. Videamus quomodo? verbi gratia: Volo adulterium perpetrare, occido virum mulieris, et hoc cupiditas agit; volo abundare divitiis, aufero equum alicujus, et exspolio alios, et in hoc cupiditas est; similiter de caeteris vitiis intelligendum est. Sed quaestio est in hoc loco: quare dicat Apostolus: Radix omnium malorum est cupiditas sive avaritia? cum sapientia dicat: in
Abbreviated transcription (Latin):
tellegendũ magnũq mysteriũ in secontin&sꝰ qđ illi camalit̃ obseruabant. &dicit
omitepr quo uxerit seruus deberedominis suis seruire. nisi ab eis lib̵tatẽ ꝓmerue¬
rit: Suꝑb ille ttilis ÷ quicilit̃ doc&ꝰ. nihil boni sciens. sed languens in animo circa
questiones &pugnas uerboꝵ qđ unũ ẽ ex quib: questionib: oriunt᷑ blas phemiae
qiblcis phemant sacrt̃ scripturtũ ꝑ malã int̃ p̃tationẽ suspitiones male adinuicẽ¬
qcun suspicat᷑ aliũ ñ recte intelligere : Conflictiones hominũ m̃ te corruptores q con¬
fligendo int se dequestionib: corrũ punt mentes hominũ & illittiles aueritate priua¬
tis id ÷ longe separtitis existimantiũ questũ eẽ siue lucrũ tẽporale pietitẽ siue p̃dicati
onẽ. id÷ quideo p̃dicint ut lucrũ tẽportile possint accipere abauditorib: Est aut̃ questꝰ
meignꝰ pietuscũ sufficientia : Acsidicer& : Vis scire otimotheȩ quid sit lucrũ magnũ

Expanded text:
endum, magnumque mysterium in se continet, quod illi carnaliter observabant, et dicit omni tempore quo vixerit servus, debere dominis suis servire, nisi ab eis libertatem promeruerit. Superbus est ille talis qui aliter docet nihil boni sciens, sed languens in animo circa quaestiones et pugnas verborum, quod unum est. Ex quibus quaestionibus oriuntur blasphemiae, quia blasphemat sacrquia unus suspicatur alium non recte intelligere conflictationes hominum mente corruptorum, quia confligendo inter se de quaestionibus, corrumpunt hominum mentes, et illi tales a veritate privati sunt, id est longe separationem, id est qui ideo praedicant ut lucrum temporale possint accipere ab auditoribus. Est autem quaestus magnus, pietas cum sufficientia. Ac si diceret: Vis scire, o Timothee, quod sit lucrum magnum
Abbreviated transcription (Latin):
timotheũ nsanauit nistitntũ modo medicinc̃ quodc̃ modo ostendit ꝑquã poss&aliquid
corpus alleuare. Pat̃ puplu quuin fidelis entt : necese habebat scinari ꝑmiraculũ
ut ꝑ sanittẽ corporis sibi p̃stut̃ ꝑuenir& ad sanitatẽ animȩ : Timotheus uõ qui fidelis
ertt: n indigebat sancri ꝑmirticulũ q fidelis sinꝰ erat: Siquis alit̃ doc& sub̵ quã nos

Expanded text:
on sanavit, nisi tantummodo medicinam quodammodo ostendit, per quam possit aliquid on sanavit, nisi tantummodo medicinam quodammodo ostendit, per quam possit aliquid corpus allevare? Pater Publii quia infidelis erat, necesse habebat sanari per miraculum, ut per sanitatem corporis sibi praestitam perveniret ad sanitatem animae: Timotheus vero qui fidelis erat, non indigebat sanari per miraculu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpeccatoꝵ̃ alicuis : quando cognoscit aliquẽ uertat̃ criminosũ eẽ ł audit malã
illius mclã famã neq uidet illũ confessũ aut conuustũ testib: lic& peccator sit¬
quiordinatur nonẽ ep̃s particeps peccatoꝵ̃euis : Noli ad huc aquã bibere sed no¬
dicouino utere ꝓpt̃ stomacũ &prẽ frequentes tucs in firmtates : Solent homi¬
nesquicũ uino nutrttis in firmari quando abstinent a uino quic quasi naturcẽ illis
unũbibere : Simłt deceteris reb: cũ quib: homo nutritusẽ. & q̃ in usũ habuit : si quan¬
dim̃ poss& p̃ modũ diuinũ operi in sistere : p̃cipit ei apłs modico uino uti qm̃ siuinũ
cũ tẽperantia & sobrieta te quis biberit. leucm̃ prestat corpori: Sed quid ẽ qđ pa¬
tẽ publi dissinteria laborantẽ solo uerbo sanauit apłs & discipulã suũ tinotheũ¬

Expanded text:
est peccatorum alicujus, quando cognoscit aliquem veraciter criminosum esse, vel audit malam est peccatorum alicujus, quando cognoscit aliquem veraciter criminosum esse, vel audit malam illius malam famam, neque videt illum confessum aut convictum testibus, licet sit peccator qui ordinatur, non est episcopus particeps peccatorum ejus. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates. Solent homines qui cum vino nutriti sunt, infirmari quando abstinent a vino, quia quasi natura est illis vinum bibere. Similiter de caeteris rebus cum quibus homo nutritus est, et quae in usu habuit: si quanmodum divino operi insistere, praecipit ei Apostolus modico vino uti, quoniam si vinum cum temperantia et sobrietate quis biberit, levamen praestat corpori. Sed quid est quod patrem Publii dyssenteria laborantem solo verbo sanavit Apostolus, et discipulum suum Timotheu
Abbreviated transcription (Latin):
onem : quia princ̃ fidẽ & ꝓmissionẽ quã dõ ꝓmiser̃ ꝑmanere inuiduitate irritã fecer̃
accipientes posteci martũ : Volo nullã occcsionẽ dare aduerscirio : iđt uolo ut occasi¬
onẽ ñdent dicibolo. gratia siuecciusa maledicti. ut malediccint᷑ & blasphement᷑ ab alus:
Siqua fidelis mulier hab& uiducis filicis. aut nepitis subministr& illis quȩ necessuric sunt:
nis subsidusq tẽportilib: Sine p̃iuditionihil sticias : in alic̃ partẽ declinando : Ia ÷
nihil facics nisi priustuo uidicio & discretione examines & discerncis utrũ faciendũ sit
necne : Manꝰ cito nemini in posueris. donec ꝓbesuitã illius. & fidẽ ut rũ rectã fidem
tenect atq doctrinã illiuis ut possit populũ docere : Sine his tribus : nullus ẽ ordi
nanđ ep̃s aut pbrt id ÷ sine fidecatholica. conuersatione bona. & doctrina sana
Neq cõmunicciueris peccatis alienis.: Peccatis alienis cõmunicat ep̃s id ÷ particeps

Expanded text:
onem, quia primam fidem et promissionem, quam Deo promiserunt permanere in viduitate, irritam fecerunt accipientes postea maritum. Volo nullam occasionem dare adversario, id est volo ut occasionem non dent diabolo gratia sive causa, maledicti ut maledicantur et blasphementur ab illis. Si qua fidelis mulier habet viduas filias aut neptes subministret illis quae necessaria sunt. nis subsidiisque temporalibus. Sine praejudicio nihil facias in aliam partem declinando, id est nihil facias nisi prius tuo judicio et discretione examines, et discernas utrum faciendum sit nec ne. Manus cito nemini imposueris, donec praebes vitam illius et fidem, utrum rectam fidem teneat atque doctrinam illius ut possit populum docere. Sine his tribus nullus est ordinandus episcopus aut presbyter, id est sine fide catholica, conversatione bona, et doctrina sana. Neque communicaveris peccatis alienis. Peccatis communicat episcopus, id est particeps
Abbreviated transcription (Latin):
inepła adhebreos. qđ leui quidecimas aciepit a fratrib: suus ipse decimatꝰ ẽ in ꝓauo suo abrahã: Ad huc

Expanded text:
istola ad Hebraeos, quod Levi, qui decimas accepit a fratribus suis, ipse decimatus est in proavo suo Abraham. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
les fabulais appellat deliram̃t : quȩ solent anus &uetulȩ muliertidȩ ex cogittire dncgrare ui¬
uenculis: Exerate ipsũ ad pietatẽ id÷ extendete adcultũ &religionẽ omp̃is dĩ. &ad miscđian:

Expanded text:
iles fabulas appellat deliramenta, quae solent anus et vetulae mulierculae excogitare et narrare juiles fabulas appellat deliramenta, quae solent anus et vetulae mulierculae excogitare et narrare juvenculis. Exerce teipsum ad pietatem, id est extende ad cultum et religionem omnipotentis Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ sp̃s scs̃ ꝑme : Qui in nouissimis tẽporib: id ÷ in hac nouissima aetate in qua modo sumus
discedent quidã afide. adtendentes spintib: erroris id ÷ doe monib: inerrorẽ illos trahentib: idẽ
ẽ qđ subdit & ad tendentes doctrinis doemonioꝵ in ypocrisi loquentiũ m̃ datiũ. id ÷ in simu lati¬
oneuerittus : Doe mones eni loquunt᷑ ꝑ ora hereticoꝵ̃ simulate. qua siuent sit eoꝵ p̃dicatio. Et
cauterictũ habentiũ suc̃ conscientiã : Cautere ł cauterũ ẽ ferrtm̃tũ medici : a quo corrũ pitur
&urit᷑ ctis &ccro hominis : Et sicut cauteno corrũpitur &urit᷑ cutis & cciro hominif ita illoꝵ men
tas nre colentes neq untelligentes qđ dix̃ ds̃ prinis hominib cresate & multaplicamini & ꝓpthoc¬
cos qupꝰ eusdisces su fuer̃ martion uidelic&ꝰ. hebion. cherintũ manen coserosq ꝑuersi doc¬
naus doctores: inepttis aut̃ idt̃ n apttis & ñ congrias fidei. & amles fabulas deucta: An¬

Expanded text:
ctus per me, quia in novissimis temporibus, id est in hac novissima aetate in qua modo sumus, discedent quidam a fide, attendentes spiritibus erroris, id est daemonibus in errorem illos trahentibus. Idem est quod subdit: et attendentes doctrinis daemoniorum in hypocrisi loquentium mendacium, id est in simulatione veritatis. Daemones enim loquuntur per hora haereticorum simulate, quasi vera sit eorum praedicatio: et cauteriatam habentium suam conscientiam. Cautere cauterium est ferramentum medici, a quo corrumpitur et uritur cutis et caro hominis; et sicut cauterio cutis et caro corrumpitur, ita illorum mens tas, non recolentes neque intelligentes quod dixit Dominus primis hominibus: Crescite et multiplicamini , et: Pcos qui post discessum ejus fuerunt, Marcion videlicet, Hebion, Cherinthum, Manem, caeterosque perversi dogmatis doctores. Ineptas autem, id est non aptas et non congruas fidei, et aniles fabulas devita. An
Abbreviated transcription (Latin):
lud uteirũ cidat seid ÷ ex poli& ꝑbaptismum. & ꝑpoenitentiã ab om̃ib peccatis &celebrs
sabbatũ spuritulit̃ quiescendo a prtuio opere. & precepta mordia teneat: Quitalit̃ utit᷑ lege. bonci
ẽ illilex: Sciens hoo : q iusto ñẽ lex posta. iđt uistisiucito ꝑfidẽ & gratiã baptismatis & legẽ
uolentiimplere . non ẽ lex positt iđt im positi ut supra illũ sit. in illa ẽ enĩ potius & cuũpsciquã
subipsa quit amicus legise: Vnde siom̃s eeñt iuifti. nequaquã eẽt lex detti : Sedinuisus & pec¬
ittmib ditttiẽ lex : ut illi eiustimore desinant peccare. Plagiarius sub̵ positiẽ lex: Plagi¬
arii s̃ seductores : qui homines seducendo furant᷑ &uendunt : Fidelis sermo & a om̃i acceptione
dignꝰ : qc xp̃s ihsuenit pecatores scluos stuere quoꝵ primꝰ ego sũ: Ingreco habet᷑ humanus
diuinus nequaquã potuis s& pecattores seluos facere : Sed humanũ illũ dix̃ aliomodo :

Expanded text:
itentiam ab omnibus peccatis, et celebret sabbatum spiritaliter, quiescendo a pravo opere, et praecepta moralia teneat. Qui taliter utitur lege, bona est illi lex. Sciens hoc quia justo non est lex posita, id est justificato per fidem et gratiam baptismatis, et legem volenti implere non est lex posita, id est imposita ut supra illum sit. In illam enim est potius, et cum ipsa quam sub illa, quia amicus legis est. Unde si omnes justi essent, nequaquam esset lex data. Sed justis et peccatoribus data est lex, ut illi ejus timore desinant peccare; plagiariis, subaudis posita est lex: plagiarii sunt seductores, qui homines seducendo furantur et vendunt. Fidelis sermo et omni acceptioneistus Jesus venit peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. In Graeco habetur humanus divinus, nequaquam potuisset peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
quando cõmouit tott̃ cuittitẽ conitrt apłm unde ipsedic̃ inepłai scđã ad timotheũ : Alex ander
erarius multa mala mihiostendit : Multiergo fuer̃ quic fide recesser̃ : ex quib fut symon
magus & hymineus atq alexcinder. quos duos tradidit apłs dicbolo aduexandũ & puniendum
quo sucidente a fide recesser̃ & instigante nom̃ om̃iptis di blasphemabant ne ali auderent
similit facere : Nã tuntȩ poreftatis erat apłs tãtãq grãm habebat : ut recedentes afide solo
uerbo trader& eos diabolo : Obsetro igit᷑ primo om̃iũ fieri obsecrationes orationes postula¬
tiones gratiarũ actiones ꝓom̃ b hominib ꝓregib & om̃ib quuin sublimitates̃: bẽat᷑ apłs

Expanded text:
tatem contra Apostolum. Unde ipse dicit in epistola sua ad Timotheum: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit . Multi ergo fuerunt qui a fide recesserunt, ex quibus fuit Simon magus, et Hymenaeus, atque Alexander, quos duos tradidit Apostolus diabolo ad vexandum et puniendum, quo suadente et instigante a fide recesserunt, et nomen omnipotentis Dei blasphemabant, ne alii auderent similiter facere. Nam tantae potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo traderet diabolo. CAPUT II. Obsecro igitur primo omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dicturus sũ filitimotheȩ scđm p̃cedentes inte ꝓphecias. ut milites in illis bonãmilitiã
ꝓphetias p̃cedentes appellat intellegentiã ꝓphetti rũ : quã habuit timotheus antequã
ante quã ep̃sordinareris ame : ut milites iđł t certes in illis ꝓphetiis bonã militiã id ÷ pugnã
docendote & alios & qđ p̃dicasore ꝑficiendo opere : Nã militici dr̃ pugna. &miles pugnator:
aet̃na ꝑcepturũ : Quã sub̵ fidẽ uł spem repellentes quidã :÷ crca fidẽ naufragtuer̃: Hau¬
fragiũ dicit᷑ nauis fracti : Et sic̃ ille pudat᷑ a substantia suc quã habebat innaui qui naufra¬
giũ patit᷑ &sinsuꝑ ipse perit : ittiqui repellunt fidẽ nudcnt᷑ a ueritate fidei &pereunt in suꝑ
aet naꝑditione : Circa fidẽ naufraga uer̃ : id ÷ nudi& alieni aueritate fide i remanser̃ ł etiã
perier̃ : Ex quib: id ÷ ex his quiai ueritate fidei recesser̃ : ẽ hymineus & alexander quostra

Expanded text:
li Timothee, secundum praecedentes in te prophetias, ut milites in illis bonam militiam. Prophetias praecedentes appellat intelligentiam prophetarum, quam habebat Timotheus antequam antequam episcopus ordinatus a me, ut milites, id est certes in illis prophetiis bonam militiam, id est pugnam, docendo te et alios quod praedicas ore perficiendo opere: nam militia dicitur pugna, et miles pugnator. aeterna percepturum. Quam, subaudis fidem vel spem, repellentes quidam, circa fidem naufragaverunt. Naufragium dicitur navis fracta; et sicut ille nudatur a substantia sua quam habebat in navi qui naufragium patitur, et insuper ipse perit, ita qui repellunt fidem nudantur a veritate fidei, et pereunt insuper aeterna perditione. Circa fidem naufragaverunt, id est nudi et alieni a veritate fidei remanserunt vel etiam perierunt. Ex quibus, id est ex his qui a veritate fidei recesserunt, est Hymenaeus et Alexander