comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tissime responsioni. Eoce inquit
ancilla domini. Uirgo es nec uiro
humiliata. mat̾ eligeris matrib
preferenda. mater saluatoris & re¬
gis. & te ancillam profiteris: Hu¬
militas uera humilitatem tuam res¬
pextt. ex te enun exiet sc̃a illa hu¬
militas. ad cuius imꝑium om̃is
ruet suꝑbia. ruent porte inferoꝵ
& fideles suos introducet ad regna
celorum.
cce inquit oMARiA. ecce an¬
cilla domini. Cum se huius
sponte proficetur conditionis. non
abnegat se dnice iure subeẽ d̃natio¬
ni. Eoce inquit aucilla dñi: fiat
mͥ sccłm u̾bum tuum. fiat istud.
optantis est. ñ unꝑantis. fiãt. ut
redemptoris nr̃i presentia ꝑ me an¬
cillam suam suis subueniat fideli¬
b. quos hactenus diabolice sortis
absorbure interitus. diabolica tru¬
cidauit ferocitas. & ad ultimum
in inferno inferiori malignoꝵ spũ¬
um insatiabilis deglutiuit uoracitas.
Sic itaq uerus dei filius anniitiatꝰ

Expanded text:
tissimae responsioni. « Ecce, inquit, tissimae responsioni. « Ecce, inquit, ancilla Domini. » Virgo es nec viro humiliata mater eligeris, matribus praeferenda, mater Salvatoris et regis, et te ancillam profiteris. Humilitas vera humilitatem tuam respexit, ex te enim exiet sancta illa humilitas ad cujus imperium omnis ruet superbia, ruent portae inferorum, et fideles suos introducet ad regna coelorum, « Ecce, inquit Maria, ancilla Domini. » Cum se hujus sponte confitetur conditionis, non abnegat se Dominicae jure subesse dominationi: « Ecce, inquit ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. » Fiat illud, optantis est et non imperantis. Fiat ut Redemptoris nostri praesensentia per me ancillulam suam suis subveniat fidelibus quos hactenus diabolicae sortis absorbuit interitus, diabolica trucidavit ferocitas, et ad ultimum in inferno inferiori malignorum spirituum insatiabilis deglutivit voracitas. Sic itaque verus veri Dei Filius annuntiatus
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo puellula paululũ respi-¬
rans. submisso uultu. quomͦ inquit
fiet ut pariam. que pariendi nun-¬
quam exꝑta sum materiam. Pu¬
er ꝑii desectamenta non ꝑtuli. mu¬
liebria nullo modo ꝑpessa sum. uii¬
rum insuꝑ ñ cognoui. Nuid inqͥt
angłs frustra expaues: Mirabilẽ
mirabiliter concipies. quia sp̃s
sc̃s suꝑueniet in te. & iurtus
tissimi obunabr ab it tibi. Quod em̃
ex te nascetur scm̃. uocabitur filius
o conceptio iminaculata: partus
concipies & paries. scissime autẽ
dictum est uirgini uirtus altissimi
obumbrabte tibi. Sicut enim pliuua
in uellus. sic in uterum uirgins ꝓ¬
missa dei descendit uirtus. in carna¬
tus est filius dei ex sp̃u scõ. filius
hominis uirginis factus in utero
processurus inde tanquam sponsus
de thalamo suo. Quid ad hec tibi
Maria recogitas. quid mater inui¬
olata tecum retractas: Age. qͥ cre¬
dunt dñice incarnationi. congau¬
deant scẽ humilis puellule deuo¬

Expanded text:
virgo puellula paululum respivirgo puellula paululum respirans, submisso vultu: Quomodo, inquit, fiet ut pariam, quae pariendi nunquam experta sum materiam. Puerperii delectamenta non pertuli, muliebria nullo modo perpessa sum, virum insuper non cognovi? Quid, inquit angelus, frustra expaves? mirabilem mirabiliter concipies, quia « Ss superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: quod enim ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius  conceptio immaculata, partus concipies, et paries; » sanctissimae autem dictum est Virgini: « Virtus Altissimi obumbrabit tibi; » sicut enim pluvia in vellus, sic in uterum virginis promissa Dei descendit virtus. Incarnatus est Filius Dei ex Spiritu sancto, filius hominis virginis factus in utero, processurus inde tanquam sponsus de thalamo suo. Quid ad haec tibi, Maria, cogitas? Quid mater inviolata tecum retractas? Age, qui credunt Dominicae Annuntiationi congaudeant sanctae hujus puellulae devo
Abbreviated transcription (Latin):
prositeri non ueretur. Et benedictꝰ
inquit fructus uentris tui. Benedi¬
dictum fructum uentris eiꝰ p̃dicit.
ꝑ eum enĩ pͥmi parentis maledicti¬
one deleta. in om̃e genꝰ credentium
benedicenda descendit. Et uere be¬
nedicenda que disꝑsa congregat.
fracta consolidat. & ꝑdita restau¬
rat.
Nedicibili autem admiratione ui¬
sic nis & salutationis angłice uir¬
go turbata. humane fragilitatis
subreptione aliquantulũ treme¬
facta. quid intra se cogitau̾it. quid¬
ue incorde suo u oluerit. diumũ
illum sẏmistam non fefellit. para¬
nimphum angł̃icum latere ñ po¬
tuit. immo ad cogitata tanquã ad
manifestata respondit. Ait enim.
Times uirgo ñe timeas turbata es
ne turberis. grãm apud dñm inue-¬
nisti. ꝑ quem & benedictus est fru-¬
ctus uentris tui. Eece enumm concipi¬
es & paries filumn. & uocabis nom̃
eius ihm̃. idest saluatorem. saluato¬
rem uidelicet om̃ium suoꝵ.
dhanc consolationem angłicã

Expanded text:
profiteri non veretur. « Et benedictus, profiteri non veretur. « Et benedictus, inquit, fructus ventris tui. » Benedictum fructum ventris ejus praedicit: per eum enim primi parentis maledictione deleta, in omne genus credentium benedictio benedicenda descendit. Et vere benedicenda quae dispersa congregat, fracta consolidat et perdita restaurat. Indicibili autem admiratione visionis et salutationis angelicae virgo turbata, humanae fragilitatis subreptione aliquantulum tremefacta, quid intra se cogitaverit, quidve in corde suo revolverit divinum illum symmystam non fefellit, paranymphum angelicum latere non potuit. Imo ad cogitata tanquam ad manifestata respondit. Ait enim, Times virgo? ne timeas; turbata es? ne turberis. Gratiam apud Dominum invenisti, per quem et benedictus est fructus ventris tui. « Ecce enim concipies, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum, » id est Salvatorem, Salvatorem videlicet omnium suorum. Ad hanc consolationem angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
rum. untutem largitur miraculorũ.
eoꝵ beneficiis infirmi sustentantur. ⁊
predicatione. pͥus a paradyso expulsi.
om̃ium scõꝵ redemptionis summa
processit. sanctissima uide icet ma
& restituendam nobis regi celestis
hereditatem. uirgo concepit. uirgini¬
tate manente peꝑit. uirginitatis si¬
gillum. non in conceptu. non in par¬
dui. nec etiam post partum amiste.
Mira & ineffabili dei dispensatione ca-¬
ro processit ex carne. nulla carnali
procreata cõmmixtione. Quid gͦ fis̃
Audiat caritas ur̃a quod refutat pra¬
uitas hereticoꝵ. quod contradicit in¬
fidelitas udeoꝵ. qͦd ex corde credere
oportet catholicam eccłiam fidelium¬
xp̃ianoꝵ. Sanctissuna siquidẽ iuigo
Ma Ria sicut uos credere non diffi¬
dimus de regali tribu orta. hodie
salutata est ab angelo. hodie conce¬
pit mnutero. obuiubrata est hodie
inter mulieres confttetur. que se post
anmintiatienem partꝰ diuimi tan¬
quiar deuota & humilis ancillam

Expanded text:
rum, virtutem largitur miraculorum, rum, virtutem largitur miraculorum, eorum beneficiis infirmi sustentantur, et praevaricatione prima a paradiso expulsi pomnium sanctorum redemptionis summa processit, sanctissima videlicet Marad restituendam nobis regni coelestis haereditatem virgo concepit, virginitate manente peperit, virginitatis sigillum non in conceptu, non in partu, nec etiam post partum amisit. Mira et ineffabili Dei dispensatione, caro processit ex carne nulla carnali procreata commistione. Quid ergo, fratres; audiat charitas vestra, quod refutat pravitas haereticorum, quod contradicit infidelitas Judaeorum, quod ex corde credere oportet catholicam Ecclesiam Christianorum. Sanctissima siquidem virgo Maria, sicut vos credere non diffidimus, de regali tribu orta, hodie salutata est ab angelo, hodie concepit in utero, obumbrata est hodie inter mulieres, confitetur: quae se post annuntiationem partus divini tanquam devota et humilis ancillam
Abbreviated transcription (Latin):
rans conualuit: & in reliquũ deuo¬
tius uixit.
pastorem illum ouiuur de
uili & seruili ouium custo¬
dia in regni solio diuinitus
sublimatum dauid inquami ꝓpħam
imino psalmistam magnificum ad
dei magnificam laudem intente oĩa
inuitantem. cum in extremo psal-¬
moꝵ dicit. om̃s sp̃s laudet dominũ.
Dixerat quidem & ipse in eodem psal¬
mo suꝑius. laudate dñm in scĩs eiꝰ.
Hortatur gͦ psalmista dauid laudari
dominũ in scĩs eiꝰ. corpꝰ udelicet in
membris dũm inseius: increatura
creatorem. in militib regem. indi-¬
scipulis in igistrum. in his que ui-¬
dentur inusibilem saluatorẽ or̃¬
rm nr̃m. Ad huiꝰ etiaii laudationeᷤ
omẽm quoq spm inuitat. rationabi¬
lia scilicet brutaq inimalia bru¬
ta enun dm collaudant. cum suo ip.¬
soꝵ iure nature scdm diuinã dis¬
positionem deo creatori obtemꝑanit. Lau¬
datur siquidem dominus in scĩs suis.
cum ꝑ eos oꝑans corda illuminat ꝑfido¬

Expanded text:
rans convaluit, et in reliquum devorans convaluit, et in reliquum devotius vixit. pastorem illum ovium de vili et servili ovium custodia in regni solio divinitus sublimatum, David, inquam, prophetam, imo psalmistam magnificum, ad Dei magnificam laudem intente omnia invitantem cum in extremo psalmorum dicit: « Omnis spiritus laudet Dominum. » Dixerat quidem in eodem psalmo superius: « Laudate Dominum in sanctis ejus. » Hortatur ergo psalmista David laudari Dominum in sanctis suis, corpus videlicet in membris, Dominum in servis, in creatura Creatorem, in militibus regem, in discipulis magistrum, in his quae videntur, invisibilem Creatorem omnium nostrum. Ad hujus etiam laudationes omnem quoque spiritum invitat, rationabilia scilicet brutaque animalia; et bruta enim Deum collaudant, cum suo ipsorum jure naturae secundum divinam dispositionem Domino creatori obtemperant. Laudatur siquidem Dominus in sanctis suis, cum per eos operans, corda illuminat perfido
Abbreviated transcription (Latin):
fonte salutari ꝑfusi sunt. ac ꝑpetua
cecitate dampnati. uibente beatog̃¬
gorio de cetero stipe sunt eccł̃iastica
aliti. Sed & tyrannus quidem mul¬
tam oppressionem cum pene impor-
tunitate quieti ingerebat scẽ Roma¬
ne eccłie. possessionesq eiꝰ ad mai.ci¬
pia ꝑtinentes crudelissime deu. Ia¬
bat. Quade re beatissimi pontificis
ꝑ int̾nuntios admonitione corre-¬
ctus. maiori exarsit insania. adeo
ut urbem depopulandam ad iret.
Cui aduenienti beatꝰ gregorus ut
colloqueretur occurrit. Tantã ium
cum humilluna indulgentia relio¬
so apłico satisfaceret. & se deinceps sͥ
subditum. ⁊ scẽ Romane eccłe deuo¬
tum famulum spopondisset. Is de¬
uiq postea usq ad exitum infirma-¬
tus. uenerandi pape orationẽ popo-¬
scit. atq in responsun accepit. qd̾ ei
dominus adhuc spaciuim penitentie
largiretur. & ut plemꝰ conualesceret
illis quib nutritus fuerat cibis. in-¬
dulgere studeret. Qui uissis obtempe¬

Expanded text:
fonte salutari perfusi sunt; ac permanente fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vcum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
ex placito locat. ut in scm̃ apłicum
ad uindictam eiꝰ apodixen artis sue
exercerẽt. qui eum facie ignorantes
nꝰ secus transitum stantes sibi eũ rogãt
insinuari. Quib responsum est ipsũ
esse qui solus pontificali dignitate eqͥ¬
tans precedentem & siphsequentem
cuneum eccłiasticoꝵ uiroꝵ haberet.
Et intuentes eum. repente equũ illius
maleficiis suis ademonib uexari fe¬
signo crucis ab equo proturbauit de¬
monia. respiciens ꝙ in partem mox
ut magos est contemplatꝰ. illi cecati &
ab eisdem demonib ꝑuasi. cecideru
retrorsum. Unde intellexit uir clomi¬
ni eorum id ꝑpetratum nequitia. Et̃
cum uississet eos ad se adduci. int̾ro¬
gati rei ordinem prodiderunt. Quib
respondit beatus pontifex. ꝑpetuo
ceci esse debetis. ne udentes ad consu-¬
etam ꝑu̾sitatem redire temptetis:
n nomine autem domini nr̃i ih̾u
tione demonum sitis. Qui confestĩ
ademonib emundati. & credentes

Expanded text:
ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie ignorantes,nus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate equitans, praecedentem et subsequentem cuneum ecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus vexari fesigno crucis, ab equo perturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nomine autem Domini nostri Jestione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt̾. & sui desiderii cõpotem
reddiderunt. Qui preciosa patͦcinia
egenus. qui ñ uitiis minꝰ plenus
qm reb. cum uxor sua ei displuis¬
set. fecit sibi ab ea contra preceptũ
saluatoris dñi diuortium. Res uͦ
beatum gregorium latere ñ potu¬
it. quia & magnitudo mali. & ag.¬
nitio ꝑsonarum se facile prodidit.
Quem beatus gregornus multis &
suauissimis monitionib. seu distͥ¬
cti diuini examinis terrorib studi¬
osissime & sepissime immo indesinẽ¬
ter ꝑsuadere contendit. ut uxorem
suam in grãm ꝑ ccatã reciꝑet. Aqͦ
quoquomodo diuelli nisi morte. aut
amboꝵ consensu int̾cedente nequi¬
ret. Sed is diabolica preuentꝰ irre¬
mediabiliter ꝑtinatia monita eiꝰ
spreuit. Quem beatꝰ gregorius apłi¬
ca auctoritate ab eccłia sub anathe¬
mathe nisi resipisceret sequestrauit.
Quam excõmunicationem idem egre¬
ad modum ferens. ⁊ peccata peccatis
accumulans. duos magos pecumis

Expanded text:
tiarunt, et sui desiderii compotem tiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum egenus, qui, non vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostri divortium. Res vero beatum Gregorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monita ejus sprevit. Quem beatus Gregorius apostolica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam patefacere. ut quid mereat᷑
fides euidentiꝰ minꝰ creduli & igno¬
rantes possint credere. Et data orati¬
one accepit ab eo cultellum qui te¬
merauerat signa. & suꝑ altare cor¬
poris scĩ petri. acceptam unã porti-
onem ꝑ medium pungens secauit.
Ex qua sanguis statim decucurrit.
& omnem eandem particulam cru-¬
entauit. Uidentes autem legatarii
suprascripti. & om̃s populi stupen¬
culum. ceciderunt proni in terrã
adorantes dñm & dicentes. M irabi¬
lis ds in scĩs suis ds isrł ipse dabit
urtutem & fortitudinem plebi sue
benedictus ds. Et facto silentio int̾
alia fidei docuienta dixit sc̃s gre
tote frs quia in consecratione cor¬
poris & sanguinis d̾ni nr̃i ihu xp̃i
cum ob sc̃ificationem reliquiarum
sacroscm̃ altare libamina offere¬
bantur. semꝑ illoꝵ sangius hos
pannos. munitis q buxtulis sig¬
no suo.tradiditeis incomparabilia
munera uoti sui. & cum gaudio
reu̾si hec ꝑ ordinem dño suo nar¬

Expanded text:
tentiam patefacere, ut quid mereatur tentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupenculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Dalia fidei documenta dixit ad eos betote, fratres, quia in consecratione corporis et sanguinis Domini Nostri J. C. cum ob sanctificationem reliquiarum sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos ant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nun
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ sede quesita tam longo
& difficillimo satis itinere: & dati
sunt nobis panni modici particula¬
tim. ac si eiusmodi panniculi genus
apud nos nequiuisset inueniri. Nisi
enim cauta sollicitudo nobis subue¬
nisset. ut quod gerebamꝰ cognosce¬
remus. ⁊ sic stolide ad dũm nr̃m nob
contigisset uenire. dubium non est.
ꝑiculum honoris & gr̃e sue nos de¬
buisse incurrere. Quos archidiaconꝰ
increpatione modesta redarguit.
cur in tantam p̃sumptionẽ eruꝑint.
ut apłica sigilla corruꝑinit. hortans
eos ut redirent. & que acce ꝑart d̃no
suo cum honore deferrent. Sed hi
nullatenus monitis eiꝰ acquiescentes
usq ad domini Gregorii uenere presen¬
tiam. factoꝙ comꝑto patientissime
eoꝵ tulit stulticiam. eos ꝙ sacͦscĩs
missarum sollempniis precepit int̾¬
esse. Unde cum ad locum sui sermo¬
nis est uentum. suadet popło dei.
& scõꝵ grãm exorare. quatinꝰ in hac
re dignẽtur aꝑtissime sic suam po¬

Expanded text:
nihilominus sede quaesita tam longo nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam po
Abbreviated transcription (Latin):
dem pannos consecratos suꝑ quib
scã celebrauerat diuidit. & singłis
singillatim buxtis imposint. mu¬
nitisq eis sigillo sue sanctiratas¬
petitorib usu eccłiastico tradidit.
Qui debita cum ueneratione benedi¬
ctionẽ petitã & acceptam suscipien¬
tes. profecti sunt uiam gaudentes.
Sed cum aliquantos dies regressio¬
nis sue iter carꝑent. eum qui pͥmꝰ
ceteris habebatur. amica humani¬
tati subripuit curiositas. dicens so¬
dalib stulte se tanti itineris subis¬
se laborem. cum nescirent quid p̃-¬
ciosi domino suo referrent. Pede¬
tentim autem crescente collatione
uerboꝵ. & uirescente suggestione
natione romam̃ regressi. archidia¬
conũ adeunt conquerentes. Utquid
inquiunt domnꝰ apłicus tã parui-¬
pendit dñm nr̃m. qui tantam gra¬
tiam se apudeum obtinuisse sꝑaue¬
rat. quo sic uoluerit illi illudere.
ciosa hinc ferre sicut decuerat. tan¬
tum iurum ut dñs nr̃ est. a tanta-

Expanded text:
dem pannos consecratos, super quibus dem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisqpetitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione benedictionem petitam, et acceptam suscipientes, profecti sunt in viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei, qui prior caeteris habebatur, quaedam subripuit curiositas, dicens sodalibus se stulte tanti itineris subiisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crverborum, et virescente suggestione natione Romam regressi, archidiaconum adeunt conquerentes: Ut quid, inquiunt, dominus apostolicus tam vilipendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, tiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta
Abbreviated transcription (Latin):
& corroborandum nr̃e mentis tepo¬
rem. & ut sic dictum sit forte infi¬
delitatem potiꝰꝙ ignorantiã fieri
& manifestari decreuit. Quidam
nobilissimus scđm carnis prosapi¬
am & potentissimꝰ uixta regiã in
suo modo magnificentiam. cũ ꝑ
in̾t̾nuntios familiaritatem apłice
sedis adeptus esset. & frequenti ad¬
monitione & epłarum etiam a be-¬
ato gregorio transmissarum instru¬
ctione erga dei & scõrum cultum
sufficienter fuisset imbutus. misit
ꝑ strenuos & deuotos missos condig¬
na xenia ad sedem pontificalem. pe¬
tens reliquias beator apłor ac mar¬
tẏrum sibi transmitti. Cuiꝰ legatos
sc̃s apłicus honorabiliter & gratan¬
ter suscipiens. aliquan dui secum
tẏrum ex more pͥsco pro huiꝰmodi
negotio missas celebrando. & reli¬
quias meius ueneratione consecnͣ¬
do circuens. p̃fatos q legatos sibi
comites semꝑ habens. cum explicu¬
isset eorum celebrationes quoꝵ reli¬
quie petebantur. particulatim eos¬

Expanded text:
et corroborandum nostrae mentis tepoet corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari decrevit. 23. Mnobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum tyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eos
Abbreviated transcription (Latin):
cat̾uas pugnantiũ infidelis neqͦꝗͣ
metuerat: iam nunc fidelis hu¬
milium linguas timet. Quia enĩ
ꝑceptis celestib uerbis. clarescentib
quoq miraculis uirtꝰ ei diuine
cognitionis infunditur. eiusdem¬
I diuinitatis terrore refrenatur. ut
pͣue agere metuat. ac totis desid̾i¬
is ad etͥnitatis grãm uenire con¬
cupiscat. Quod dotum ut fieret. ita
eidem beato gregorio gr̃a diuina
concessit. ut merito ab angloꝵ po¬
pulis debeat apłs appellari. quia
iste tanti m̾iti miraculis claruerit:
suꝑfluo queritur qͦd luce clariꝰ con
luit aliis quoq xp̃o largiente adqͥ¬
rere. si exegisset oportunitas. faciliꝰ
pot̾at᷑ hec etiam ipse promereri. S
ne his qui cum uideis signa uisi¬
bilia ad ostendendam sc̃ĩtatem ex¬
petunt satisfactio desit. ⁊ illis qͥ
scõꝵ exemplis ad meliora accen-¬
di & prouehi querunt. elificatio
prosit. quedam autumo ꝓferenda
que ꝑ eum dominus ad excitandũ

Expanded text:
catervas pugnantium infidelis nequaquam catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibuquoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius conluit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iohannem. cum multis aliis deũ
timentib monachis. qui iutra bre¬
ue temporis spacium regem illũ qui
in capite insule morabat᷑. cum suo
popło conu̾terunt. quib d̃s tantam
faciendam miraculoꝵ grãm contulit.
ut u̾bum fidei quod predicabant. sig¬
noꝵ efficatia confirmarent. Unde fa¬
ctum est. ut parcis elabentib annis.
etiam cetere insule ipsius regis cum
his qui ers erant subditi. ad xp̃i d̾ni
fidem accederent. De cuiꝰ gentis con¬
u̾sione simul & miraculoꝵ ꝓdigus
que ibidem fiebant. ita bectus gre¬
gorius in libris moralib ꝑhibet
dicens. Eoce lingua britannie que
nichil aluid nouerat quam barba¬
rum frendere. iamdudum indi¬
uinis laudib hebrea cepit uerba
sonare. Eece quondam tumidꝰ iam
substratꝰ scoꝵ pedib seruit ecceanꝰ.
eiusq motus barbaros. quos t̾ren
pͥncipes domare ferro nequiuant:¬
hos pro diuina formidine sac̾dotũ
ora simplicib u̾bis ligant. & qui

Expanded text:
et Joannem, cum multis allis Deum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequihos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝙ reb necessariis occupatis. se¬
deret & legeret: uenit ad eum locu¬
sta. & dans saltum pagine quam
ꝑcurrebat insedit. Ceruens q eam
beatus gregorius tam mansuete loco
quo assederat ꝑmanere cepit. colletans
sodalib ipsus nomen reciprocans qͣsi
interpretari. Locusta inquam hec dici
potest quasi loctista. Et subiungens.
cere procendere. Uerutamen surgite
& umenta sternite. ut quantũ lucue.¬
rit quo tendimꝰ ꝓꝑemiis. Dum autẽ
hinc mutuo confabularentur. & secũ
quererent. ꝑuenerunt missi apłici
equis sudantib. & admodum fatiga¬
tis. Statim illi cum magna festinati
one epłam quã detulerant: porrexer̃t.
Qua ꝑlecta. ita est inquit socii ut p̃dixe¬
ram. romam celerus remeabimꝰ. Tali¬
q ordine int̾im sue deuotionis effectu
predicatores mittens. sed ipse predi¬
cationem ut fructificaret suis ex hor
Deniq ad eandem insulam seruos¬
dei direxit. mellitum. augustinum.

Expanded text:
quibusque rebus necessariis occupatis sequibusque rebus necessariis occupatis sederet et legeret, venit ad eum locusta, et dans saltum paginae quam percurrebat, insedit. Cernensque eam beatus Gregorius tam mansuete loco quo assederat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, cere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus properemus. Dum autem hinc mutuo confabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu,praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortDenique direxit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret ut complaceret. Quod cũ
uictus assensit. Qui ciuib ꝓfectio¬
apłica benedictione arriputẽ. Hec
int̾ea ad populi noticiam ueniunt.
unanimi condicto om̃s urbici ac sub¬
urbani. uł quiq audientes occurre¬
re potuerunt sese intres partes diui¬
dunt. & ꝓficiscenti apłico pelagio.
ad eccłiam sc̃i petra terribili uoce
conclamant. Eya apłice quid fecisti:
Sc̃m petrumoffendisti. romã destru-¬
xisti. gregorium ñ tantum dimisi¬
stiquam expulisti. His gͦ uocib hor¬
ribiliter ꝑmotus pontifex. popłm¬
q uehementissime metuens. post
eun sumina cum festinatione. &
obligationis ut quantotiꝰ romam
rediret int̾dictione direxit. Sed an¬
de qm missi eum adisserit. tͥum die¬
rum iam confecto itiuere. dum idẽ
uir domini gregoriꝰ. ut iter agentib
moris est. cuca horam sextam in quo¬
dam prato sociis quibdam quiescenti¬
b. aliis autem illi adsistentib. uel

Expanded text:
ut fieret complaceret. Quod cum ut fieret complaceret. Quod cum s precibus assensit. Qui civibus profectioapostolica benedictione arripuit. 19. Haec interea ad notitiam populi veniunt. Unanimi condicto omnes urbici ac suburbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ecclesiam sancti Petri, terribili voce conclamant: Eia, apostolice, quid egisti? Sanctum Petrum offendisti, Romam destruxisti, Gregorium non tam dimisisti quam expulisti. His ergo vocibus horribiliter permotus pontifex populumque vehementissime metuens, post eum summa cum festinatione, et obligationis ut quantocius Romam rediret interdictione, direxit. 20. Sed antequam missi eum adissent, trium dierum jam confecto itinere, dum idem vir domini, Gregorius, ut iter agentibus moris est, circa sextam horam in quodam prato sociis quibusdam quiescentibus, aliis autem assistentibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
longa trahens suspiria. heu ꝓdo
lor inquit. quid tã lucidos homi¬
nes tenebrarũ auctor possidet. tan¬
taꝙ frontis species. mentem ab
internis gauduis uacuam gestat:
Rursus gͦ interrogauit. qͦd esset uo¬
cabulum gentis illius. Responsũ
est qd̃ angl̃i uocarentur. At ille.
Bene inquit. Nam agelicam habẽt
faciem. & tases angłoꝵ incelis
esse decet coheredes. Quod habet
inquid nomen ipsa proiuntia. de
qua isti sunt allati: Responsũ est
qd deiri uocarentur idem ꝓuintia¬
les. At ille. Bene inquit deiri. de ira
Responsum est qd̾ elle uocabat᷑. At ille
adludens ad nomen ait. Laudem d̾i
creatoris illis in partib oportet
oportet cantari. Accedens q ad pon¬
tificem Romane et apłice sedis.
rogauit ut genti angloꝵ in bri-¬
tannia aliquos uerbi ministros. ꝑ
quos ad xp̃m conu̾teretur admitteret.
asserens etiam & seipsum in hoc opꝰ
domino cooꝑante ꝑficiendũ paratũ
esse. si tamen eidem apło. pape hoc

Expanded text:
longa trahens suspiria, Heu! Proh longa trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis species aegram mentem et ab internis gaudiis vacuam gestat! Rursus ergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, de ira Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. 18. Accedensque ad pontificem hujus Romanae et apostolicae sedis, rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur mitteret, asserens et seipsum in hoc opus domino cooperante perficiendum paratum esse, si tamen eidem apostolico papae 9 hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& de utero matris egressa est mecũ.
Ad cuiꝰ pietatis & iusticie opꝰ ꝑtinet
qd̃ angloꝵ gentem ꝑ predicatores
quos illic duxxit. dedentib antiqͥ
hostis recipiens. eterne libertatis
fecit esse participem. Ecenim quia
qui deo nr̃o fideliter adheret. semꝑ
eiis largifluo munere ad potiora
facta diuinitꝰ hec occasio fuit. Dũ
die quadã aduenientib nuꝑ mer¬
catorib. multa uenalia in forũ
rome collata fuissent. multi ꝙ
ad emendum hinc inde conflue¬
rent. contigit ut gregorium ante
scilicet qͣm pontificale decus habe¬
ret ꝑ forum transitum fecere. ac
uidisse int̾ alia pueros uenales
positos. lactei corporis ac uenusti
uultus. capillos quoq p̃cipui can¬
doris habentes. Quos cum aspicet
ra esset allati. Dictum q est quia
de britannia insula cuiꝰ incole ta¬
li om̃s decore niterent. Rursus
interroganit. utrũ in eadẽ insula
xp̃iani essent. an paganoꝵ ritib
implicati. Dictum ꝙ est qd̾ essent
pagani. At ille intimo ex corde

Expanded text:
ero matris meae egressa est mecum . 17. Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet, quod Anglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad altiora facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus haberet, per forum transitum facere, ac vidisse inter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque praecipui candoris habentes. Quos cum aspicerera essent allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde
Abbreviated transcription (Latin):
fidem credentium exauditũ cog¬
nouit. quia in palam miracula
mirabiliter ad honorẽ sc̃e uirginiᷤ
ꝑpetrata fideliter ꝑcepit. sollemni¬
tatem hodiernam usq ad diem
cene dnice illo in loco in ꝑpetuum
uouit celebrandam. scõꝵ quidem
patrum conciliis non dissentien¬
des. uerum se dño post tanti mani¬
festationem miraculi plemiꝰ & in
hoc seruituros ñ diffidentes: Cele¬
bremus igitur & nos fr̃s deuotis¬
sime sollemnitatem sc̃e annun¬
tiationis. credamꝰ nobis ꝑ hanc
ꝓuenisse plenissime bonum re
ꝑcepturos esse ꝑpetue gaudia re¬
surrectionis. ad que nos ꝑducat
idem filius dei & hominis. qui
natꝰ ex deo patre ante temporads̃.
ex sp̃u scõ in tempore a matre ho-¬
mo conceptus. cum eodem patre
in unitate eiusdem sp̃s sc̃i uiuit
& regnat. ꝑ omnia secula secłoꝵ
amen.

Expanded text:
fidem credentium exauditum cogfidem credentium exauditum cognovit, quia in palam miracula mirabiliter ad honorem sanctae Virginis perpetrata fideliter percepit, solemnitatem hodiernam usque ad diem Coenae Dominicae illo in loco in perpetuum novit celebrandam, sanctorum quidem Patrum conciliis non dissentientes, verum se Domino post tanti manifestationem miraculi plenius et in hoc servituros non diffidentes. Celebremus igitur et nos, fratres, devotissime solemnitatem sanctae hujus Annuntiationis. Credamus nobis per hanc provenisse plenissime bonum reds percepturos esse perpetuae gaudia resurrectionis, ad quae nos perducat idem Filius Dei et hominis qui natus ex Deo Patre ante tempora Deus, ex Spiritu sancto in tempore a matre homo concepus, cum eodem Patre in unitate ejusdem Spiritus sancti, vivit et regnat per omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
De huns enim glorificatione uir¬
ginis ꝓph̃a ysaias nos edocet.
Egredrecur inquit uirga de radice
iesse. & flos de radice euis ascendet.
Et iterum idem ppħa expressius. ecce
inquit uirgo concipiet & pariet
autem ad eandem uirginem. ecce
Sed ut ueruis fatear. & xp̃i dicam &
uirginis. femina quidem concepit.
& homo conceptus est. uirgo eadẽ
femina concepit. & conceptus est
conceptione se redemptos ñ deefti¬
mant in hac sollempnitate filio &
matri congaudeant. filii matrem
uenerentur. in exultatione. collau¬
dent filium mãtris in sc̃a deuotiõẽ.
ut sicut laus discipłi honor est ma¬
gistri. sic & ueneratio uirginis gła
ammonitio. laudate dñm in scĩs
eius. Numquid enim et in hoc
non condecet laudari xp̃m in scã
sua genitrice. cum post multa &
innumerabilia que ꝑ eam oꝑatus
est mirabilia suae ad honorem sol¬
lempnitatis. puellule quam pre¬
diximus tam clementer dignatꝰ
est subuenire: Sed quia populus
ille nouioniensis se ad augendã

Expanded text:
De hujus enim glorificatione virginis propheta Isaias nos docet: « Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet; » et iterum idem propheta expressius: « Ecce, inquit, virgo concipiet et pariet autem ad eamdem Virginem: « Ecce, sed, ut verius fatear, et Christi dicam et virginis. Femina quidem concepit, et homo est conceptus, virgo eadem femina concepit, et conceptus est conceptione se redemptos non deaestimant, in hac solemnitate filio et matri congaudeant. Filii matrem venerentur in exsultatione, collaudent filium matris in sancta devotione; ut sicut laus discipuli honor est magistri, sic et veneratio virginis gloria admonitio: « Laudate Dominum in sanctis suis. » Nunquid enim et in hoc non condecet laudari Christum in sancta sua Genitrice, cum post multa et innumerabilia quae per eam operatus est miracula suae ad honorem solemnitatis puellae quam praetexuimus tam clementer dignatus est subvenire? Sed quia populus ille Noviomensis se ad augendam
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat. & uniu̾sis cum uerbi paby¬
lo corporis subsidia ministrabat.
Intantum namq eiꝰ aninũ miscd̃ie
amor deuinxerat᷑. ut ñ solum hoꝵ
quos presentes habebat necessita¬
tibi occurreret. s insuꝑ longeposi¬
tis oꝑe sue largitatis impenderet.
adeo etiam. ut in monte synai dei
famulus constitutus. queq erant
oportuna transmitteret. Nam alii
quidem pontifices construendis or-¬
dinandis ꝙ auro uel argento ȩcclus¬
oꝑam dabant. Hic autem aut his
insistebat. & quasi his omissis. totꝰ
erga animarum luera uacabat.
& quicquid pecunie habere pote¬
rat. sedulis disꝑgere & dare pau¬
ꝑib curabat. ut iusticia eius ma-¬
neret in seculum seculi. & cornu
eiꝰ exaltaretur in gła. ut illud eati
iob ueraciter dicere posset. Bene¬
dictio ꝑituri suꝑ me ueniebat. &
cor uidue consolatꝰ sum. Iusticia in¬
ditꝰ sum. & uestiui me sicut uesti

Expanded text:
gerebat, et universis cum verbi pabugerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesoperam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mina pot̾uisse. qui omni fere ui¬
uentutis sue tempore ut ipsiꝰ u̾bis
fracta stomachi uirtute lasessebat.
Lentis quidem sed tamen continuis fe¬
brib laborabat. frequens etiam eiun
gressuum dolor uehement̾ afflige-¬
bat. Uerum ut̾ hec dum sollicitus
pensaret. quia scriptura teste. omĩs
filius qui recipitur. quo malis presen¬
tib duriꝰ premebatur. eo de eterna
certiꝰ presumptione respirabat. fati¬
gabat namq eum preterea de ordi¬
nandis urbis uigiliis ne ab hostib
caꝑetur sollicitudo continua. urge
lioꝵ hinc inde discrimina nuntia-¬
ta. Sed tamen ille int̾ tot & talia
deprehensus incommoda. nunquã
otio indulgebat. quin aut filioꝵ
utilitatib inseruiret. aut aliquid
dignum scriberet. aut ꝑ contempla¬
tionis grãm celi secretis interessee.
Deniq cum de tota pene italia lan¬
gobardoꝵ gladios metuentes plu¬
rimi undiq ad romanã urbem con-¬
fluerent. sollerter pro om̃ib curã

Expanded text:
mina potuisse, qui omni fere jumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius s fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebaiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam
Abbreviated transcription (Latin):
assumi. qualiter ipsi rectores uuere.
qua discretione singulasquasq audi-¬
entium ꝑsonas instruere. quantaꝙ
consideratione ꝓpͥam cotidie debeañt
fragilitatem pensare. Sed & omeli-
quas in duob codicib equa sorte di¬
stiuxit. libros etiam dialogoꝵ quatu¬
or edidit. Inquib rogatu petri diaco¬
ni sui. uirtutes scõꝵ quos in italia
clariores nosse uel audire poterat.
ad exemplum iuuentium posteris
collegit. ut sicut in libris ex positio¬
num suarum quib sit urtutib in¬
sudandum. edocuit. ita ẽtiam de¬
scripturis scõꝵ miraculo que
urtutum earundem sit claritas ostẽ¬
deret. Primam quoq & ultimam
erechielis ꝓpħe partem que iudeban¬
tur obscuriores. ꝑ omelias uiginti &¬
duas quantum lucis intus habeant
demonstrauit. Scͥpsit pret̾ea & alia
nonulla. Sed & epłas qͣmplures que
singillatim cuncta edicere breuita¬
tis stud̾io orisi. & qͦd eo magis mirũ
est. tot eum ac tanta condere uolu¬

Expanded text:
assumi, qualiter ipsi rectores vivere, assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homiliquas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volu
Abbreviated transcription (Latin):
tercia suꝑ eum in nocte celitꝰ emissa
obtinute. Que non in paruo noctis
spacio a summo celi usq ad erindẽ
ipsum linea recta effulgens. queren¬
tib uotum opdabile demonstraute.
S & cuidam anachorite urbi conti-¬
guo. angłi ascendentes & descendẽ¬
tes ꝑ p̃fatam columpnam suꝑillũ
sunt uisi. Qui mox felix sacrũ q
sumens auspicium. de ea qmͣ uidit
dixit fore rectorem domus dei que
est eccł̃ia. inmo ipsum dei templũ
mibi esse absconditũ exclamauit.
inuenitur. capitur. trahitur. & ad
beati petri basilicam ducitur.ibi ꝙ
ad ponti ficalis gr̃e officium consecra¬
tus. p̾apa urbis efficitur. Quo intẽ¬
pore dum a iohanne rauennatis ur.
bis ep̃o reprehensus fuisset. cur apa
pastorali officio delitescendo se sub¬
ducere uir tam idoneus uoluisset.
Hac occasione compulsus. uolumen
egregium qui pastoralis appellatur
composuit. In quo manifesta luce
patefecit. qualis ad eccłie regunen

Expanded text:
tertia super eum nocte coelitus emissa, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cuidam anachoretae Urbi contiguo angeli ascendentes et descendentes per praefatam columnam super illum sunt visi. Qui mox felix sacrumque sumens auspicium, de ea quam viditdixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen
Abbreviated transcription (Latin):
exhortationem beati gregorii. i deo
huic opusculo inserendam putaui¬
mus. Igitur dum magna multitu¬
do sacerdotum. monachoꝵ diu̾si¬
ꝙ sexus et etatis uxta predicationẽ
beati Gregorii die constituta dnm ro¬
gatura uenisset. in tantum lues ip¬
sa diumo iudicio deseute. ut intra
unius hore spacium dum uoces
plebs ad dũm supplicationis emte¬
teret. octoginta in t̾ram corruentes
spm̃ exalarent. Sed non destitit sa-¬
cerdos tantus popło predicare. ne
ab oratione cessarent. donec mise¬
ratione diuina pestis ipsa quiesce-¬
ret. Cum q adhuc futurꝰ antistes
fuge latibula prepararet. urbi sol¬
licitudo. & portis uigilie depitant᷑.
donec oportune & głose ut ordo sacer
exposcit in eo munia diuia comple-¬
rentur. obtinet is a negotiatorib. ut
inciuitate occultatus educeret᷑ ab
urbe. Sicq latebra triduo se occultat.
donec illum ieiunus & orationibus
populus romanus columpna lucis

Expanded text:
exhortationem beati Gregorii ideo exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavitraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis,