comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taretur iudei impia lib̾tate
letabantur. S diuersa erit
ista retributio. Xp̃e gaudebit de tris¬
titia sua : iudei de ꝓpria sunt exul.¬
tatione crutiandi. Nam beati sunt
qui ꝓpter iusticiam lugent. Et mi¬
seri. qui inepta gratulatione super.¬
biunt. Exponit etiam casum pessi¬
mȩ cecitatis : quia in dominum su.¬
uni tormenta preparabant. quȩ
in ipsos erant iusticiȩ cõpensatione
reditura. Hoc est enim qͦd dicit.
Et ignorauerunt. quia in eos habis¬
it conuerti. quod corporaliter ini
derisu: striderunt in me dentib sus
ost impiȩ temeritatis excessim
dicit quȩ uideis acciderint.
nec tamen obstinationem eox. cõme¬
morat potuisse conuerti. Dissoluti
sunt utiq cum passione domini sol
tenebras accepit. terra contremuit.
uelum templi scissum est. Et cũ hec
tanta fuerint ostensa miracula. non
sunt tamen conuersi faciente durieu
Temptauerunt uero quaudo dixeñ
Dic nobis si tu es xp̃c. Deriserunt

Expanded text:
taretur, Judaei impia libertate taretur, Judaei impia libertate laetabantur. Sed diversa erit ista retributio: Christus gaudebit de tristitia sua, Judaei de propria erunt exsultatione cruciandi; nam beati sunt qui propter justitiam lugent , et miseri qui inepta gratulatione superbiunt. Exponit etiam casum pessimae caecitatis: quia in Dominum suum tormenta praeparabant, quae in ipsos erant justitiae compensatione reditura. Hoc est enim quod dicit: Et ignoraverunt: quia in eos habuit converti, quod corporaliter innoderisu; striderunt in me dentibus suis. Post impiae temeritatis excessum, dicit quae Judaeis acciderint; nec tamen obstinationem eorum commemorat potuisse converti. Dissoluti sunt utique, cum passione Domini sol tenebras accepit, terra contremuit, velum templi scissum est ; et cum haec tanta fuerint ostensa miracula, non sunt tamen conversi faciente duritia. Tentaverunt vero quando dixerunt: Dic nobis si tu es Christus ? Deriserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uantum ad eloquentiam lati¬
nã ꝓximo & fratri compla¬
cuisse nos dicimus. S hie
mutatus est nominum casus. Iablati¬
us enim accusatiui sunt positi. Quȩ
figura dicit᷑ antiptosis. quaudo casꝰ
ꝓ casu ponitur. Dicit enim. Sicut
de ꝓximo sici t de fre̾ nr̃o. ita michi
complacebam. id est de eq affinitate
gaudebam. qui me hostiliter inseque¬
bantur. Ipsa est enim ꝑfecta retribui.¬
o. si ꝓ odio gr̃ã. si beneficium ꝓ lesione
prestetur. Complacebat emmͣ in illis
domino. quando eos docebat ne de¬
linquerent. quando ꝓ ipsis patri in
cruce positus supplicabat. Sequitur.
Tanquam lugens & coatristatus sic
humiliabar. Illa domini sa. atras oẽ
impensa caritas quam docebat. quã¬
us sicut fratres & ꝓximos se uideos
dilexisse testatur. Contristatũ setam̃
iuste commemorat. quia in cunctisfi¬
dem inuenire non potuit. quam mag.¬
nopere ꝑquirebat. Si quis enum nob̾
bene uelit: necesse est ut contristecur
quando in nobis non potest reperire

Expanded text:
uantum ad eloquentiam Latinam proximo et fratri complacuisse nos dicimus: sed hic mutatus est nominum casus; pro dativis enim accusativi sunt positi. Quae figura dicitur antiptosis, quando casus pro casu ponitur. Dicit enim sicut de proximo, sicut de fratre nostro, ita mihi complacebam; id est de eorum affinitate gaudebam, qui me hostiliter insequebantur. Ipsa est enim perfecta retributio, si pro odio gratia, si beneficium pro laesione praestetur. Complacebat enim in illis Dominus, quando eos docebat ne delinquerent, quando pro ipsis Patri in cruce positus supplicabat. Sequitur, tanquam lugens et contristatus sic humiliabar. Illa Domini sanctitas et impensa charitas quam docebat, quamvis sicut fratres et proximos se Judaeos dilexisse testetur, contristatum se tamen juste commemorat, quia in cunctis fidem invenire non potuit, quam magnopere quaerebat. Si quis enim nobis bene velit, necesse est ut contristetur, quando in nobis non potest reperire
Abbreviated transcription (Latin):
x pressit insultationẽ quan supqͥ¬
rnis fecerat sentiendani. N on di¬
cant euge euge. idest beue bene.
Uerba sunt enim ista scelerata mente le¬
tantium. que iam dicere non posfunt.
dum eompunctionib affliguritur. Dãp.¬
nent ergo malam conseientiam suam. ne
possint penalem subire sententiam. O in¬
gens &e immensa pietas creatoris. Non
patitur eos letos temporaliter relinqui
ne debeant ȩterna calamitate percelli.
Absorberi est autem. in corpus alterius
subita celeritate transinitti. Quod aecidit
illis. qui aliquib suꝑstitionib degluti.¬
t. a lerȩ fidei uiuacitate discedunt.
S hoc pecit ad informandos fideles:
ceterum in effabili eiꝰ puritati talia nͣ
poterunt euemre.

Expanded text:
Expressit insultationem quam superius fecerat sentiendam. Non dicant: Euge, euge, id est, bene, bene. Verba sunt enim ista scelerata mente laetantium, quae jam dicere non possunt, dum compunctionibus affliguntur. Damnent ergo malam conscientiam suam, ne possint poenalem subire sententiam. O ingens et immensa pietas Creatoris! non patitur eos laetos temporaliter relinqui, ne debeant aeterna calamitate percelli. Absorbere est autem in corpus alterius subita celeritate transmitti; quod accidit illis qui aliquibus superstitionibus deglutiti, a verae fidei vivacitate discedunt. Sed hoc petit ad informandos fideles. Caeterum ineffabili ejus 118 puritati talia non poterant evenire.
Abbreviated transcription (Latin):
uenda. Insaulis persecutione nume¬
rosas uirtures exercuit. qͥ positus in reg¬
ni securitate deliqͥt. Quo facto doce¬
mur. felicitatẽ mundi istius non opor¬
terȩ perquiri. quando magis in afflic¬
tione ꝓficitur. & in prosperitatę pec-¬
catur. Meminisse aut̃ debemus in hoc
psalmo statutũ ẽẽ quid dicitur con¬
cessio. Concessio ẽ enĩ. cũ reus non id
quod fecit aliqua concertatione de¬
fendit. sed ut ignoscatur postulat
absolute. Quod generaliter in om̃i¬
bus psalmis penitentiũ repperiri
posse non dubiũ ẽ.
Diuisio ꝓsalmi

Expanded text:
venda. In Saulis persecutione numevenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio. Concessio est enim, cum reus non id quod fecit aliqua concertatione defendit, sed ut ignoscatur postulat absolute. Quod generaliter in omnibus psalmis poenitentium reperiri posse non dubium est. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
tanta menris intentione defletur.
Latronis quidem nos inuitat repen¬
tina confessio. perri lacrimas subito
gaudemus fuisse respectas. blanditur
nobis momentanea humilitas publica¬
ni. Dauid aut̃ dumsua peccata prolixi
us nititur detergere. dedit unde se
generalitas possit ab soluere. fecitq
ut iacͥmȩ suȩ dũ & per posterũ ora
decurrunt. nulla temporis prolixita¬
te siccentur. Consideremus etiã que
fuerit humilitas in propħa. cor prin¬
cipis. uox quasi priuata conterruit.
& iratus ẽ potius sibi. qui se cognouit
iusta obiurgatione culpari. Tam in¬
gentiũ popłorũ rector. sibi erat uehe¬
mentissimus terror. Exigens a se penaᷤ.
quas iussione ferre uix poterat aliena.
Uulgo mos ẽ peccata sua callidis obli¬
gationibus excusarę. Rex aut̃ potẽ¬
tissimus in conspectu om̃iũ se potiuiᷤᷤ
e legit adicere. constituens se reum
cuius consueuerat populus formida
Opeccata in rebus lerissimis plus ca¬

Expanded text:
tanta mentis intentione defletur. tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, dum sua peccata nititur prolixius detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere; fecitque ut lacrymae suae, dum per posteriorum ora decurrunt, nulla temporis prolixitate siccentur. Consideremus etiam quae fuerit humilitas in propheta. Cor principis vox quasi privata conterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussione vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem potentissimus in conspectu omnium se potius elegit addicere: constituens se reum, cujus consueverat populus formidarO peccata in rebus laetissimis plus ca
Abbreviated transcription (Latin):
referri. quod inter homines culpabilit̾
uidebatur ad mitti. Ilam et oseȩ pro¬
phete iussit deus uxore sibi accrpere
meretricẽ. ut significaretur ecclesia
gentium peccatissuis sordidata coniu-¬
uctione dm̃i esse mundanda. Hoc etiã
iniuda &s thamar nuru euis. uel alii ᷤᷤ
similibus gestũ ẽẽ figuraliter inueni¬
mus. sicut apłs dicit. Om̃ia infigu¬
ra contingebant illis. De bac etiam fi¬
gura dauid et bersabee sc̃s augustimis
in libris quos aduersũ faustum mani¬
cheum seripsit. inter alia diligentissi¬
me disputauit. Vnde siue ista sum¬
lirudo. siue alia fuerit. ualde mundo
profuit. quod taliter satisfactur us
errauit. ut de unius temporali uulne¬
re. generalitas ȩternam sumeret sospi¬
tatem. Quanta rogo beato uiro in ag¬
nitione culpe suȩ fuit humilitas. cui
tanta ẽ post ueniã in satisfactionȩ con¬
stantia : Peregrinũ & insolitũ illi ad¬
ulterii fuisse crimen ostenditur:. quod

Expanded text:
referri, quod inter homines culpabiliter referri, quod inter homines culpabiliter videbatur admitti. Nam et Osee prophetae jussit Deus uxorem sibi accipere meretricem ; ut significaretur Ecclesia gentium peccatis suis sordida, conjunctione Domini esse mundanda. Hoc etiam in Juda et Thamar nuru ejus, vel aliis similibus gestum esse figuraliter invenimus; sicut Apostolus dicit: Omnia in figura contingebant illis . De hac etiam figura David et Bersabee sanctus Augustinus in libris quos adversum Faustum Manichaeum scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sumeret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia? Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hunc psalmu̾
paulo diligen¬
tius perseru¬
tari. ut uirtutis eius profunda miste¬
ria prestante año cognoscere meream᷑
E quia se rex o propħa sicut regum
testarur hystoria. humili saris factio
ne prostrauit. & peccatu suum mere¬
patus publice non erubuit confiteri.
merito eũ sanctissumm patres honoran¬
runt. Inter alios siquid̾e beatus hiero¬
nimus bersabeȩ figurã eccłiȩ uel huma¬
ne carnis habuisse demonstrat. Dauid
uero sieut multis locis constat aptatum.
ani xp̃i portasse dicit imagin̾e̾. E sieut
illa dum in fonte cearon lauaretur
exuta uestibus suis dauid placuit. et
ad regios meruit uenire complexus.
maritusq eius pͥncipali iussione tru¬
cidatus ẽ: ita et ecclesia id ẽ congrega¬
tio fidelium per lauachrũ sacribaptis¬
matis mundatis sordibus peccatorũ.
xp̃o dño noscitur eẽ sotiata. Congru¬
um siquidem fuit temporibus illis.
ut per actus huiusmodi indicarent᷑
dñ futura mysteria. & spiritaliter
ad magnum sacramentũ probarerur

Expanded text:
unc psalmum paulo diligentius perscrutari; ut virtutis ejus profunda mysteria, praestante Domino, cognoscere mereamur. Et quia se rex et propheta, sicut Regum testatur historia , humili satisfactione 169 prostravit, et peccatum suum increpatus, publice non erubuit confiteri; merito eum sanctissimi Patres honoranrunt. Inter alios siquidem beatus Hieronymus Bersabee figuram Ecclesiae, vel humanae carnis habuisse demonstrat : David vero, sicut multis locis constat aptatum, Domini Christi portasse dicit imaginem. Et sicut illa, dum in fonte Cedron lavaretur, exuta vestibus David placuit, et ad regios est compulsa venire complexus, maritusque ejus principali jussione trucidatus est; ita et Ecclesia, id est congregatio fidelium per lavacrum sacri baptismatis mundatis sordibus peccatorum Christo Domino noscitur esse sociata. Congruum siquidem fuit illis temporibus, ut per actum hujusmodi indicarentur Domini futura mysteria; et spiritualiter ad magnum sacramentum probaretur
Abbreviated transcription (Latin):
u inque menbris hunc psalmũ
congrua niiis respicimus
dispositione formatũ: ut
sicut quinario sensu peccatũ om̃e col¬
ligitur. totidẽ partibus contracta ini¬
quitas expietur. Prima ẽ satisfactio
perfectissime humilitatis. scd̾a confi¬
dentia misericordiȩ dñi. quã fideles
semper hab̾e proficuũ ẽ. Tertia peti¬
tur: ut a peccatis eius suũ dominus
auertat aspectũ. sea ipsũ poriꝰ sc̃a tri¬
nitas miserata respiciat. Quarta. sub¬
iungit om̃s peccatores ad desiderium
supplicationis magis ac magis animãdo.
si tam ingens illi remitteretur miqͥtaᷤ.
Quinta parte causa memorat᷑ eccłe. quȩ
ꝑ eius erat sem̃ aduentu dñi constrũ¬
enda. ubi iam lȩtus altari eius offeren¬
dos uitulos pollicetur: Sic et supplicata
deuota concludit᷑. & uenture salutu
gaudia nuntistur

Expanded text:
uinque membris hunc psalmum congrua nimis respicimus dispositione formatum; ut, sicut quinario sensu peccatum omne colligitur, sic totidem partibus contracta iniquitas expietur. Prima est satisfactio perfectissimae humilitatis. Secunda confidentia misericordiae Domini, quam fideles semper habere proficuum est. Tertia petitur, ut a peccatis ejus suum Dominus avertat aspectum, sed ipsum potius sancta Trinitas miserata respiciat. Quarta subjungit omnes peccatores ad desiderium supplicationis magis ac magis animandos, si tam ingens illi remitteretur iniquitas. Quinta parte causa memoratur Ecclesiae, quae per ejus erat semen adventu Domini construenda: ubi jam laetus altari ejus offerendos vitulos pollicetur. Sic et supplicatio devota concluditur, et venturae salutis gaudia nuntiantur
Abbreviated transcription (Latin):
uita sc&ꝵ. Quale enim rogo genus ẽ pie-¬
tatis. ut ille angłoꝵ. dñs usa ad formã
serui suerit uenire dignatus. ut mors
cum auctore suo diabolo uincererur.
qui mundũ suis uinculis tenebat obnox¬
iumi. Unde beatus ambrosius hym¬
num natalis dñi eloquenniȩ suȩ pul¬
cherrimo flore compixit : ut pius si¬
cerdos festiuitati tante dignũ mimus
offerret. Ait enim. P̾rocedat de thali¬
mo suo pudoris aula regia. geminȩ q¬

Expanded text:
vita sanctorum. Quale enim, rogo, genus est pievita sanctorum. Quale enim, rogo, genus est pietatis, ut ille angelorum Dominus usque ad formam servi fuerit venire dignatus, ut mors cum auctore suo diabolo vinceretur, qui mundum suis vinculis tenebat obnoxium? Unde beatus Ambrosius hymnum Natalis Domini eloquentiae suae pulcherrimo flore compinxit , ut pius sacerdos festivitati tantae dignum munus offerret. Ait enim: Procedens de thalamo suo pudoris aula regia, gemin
Abbreviated transcription (Latin):
e duab naturis dni xp̃i. et
secundus psalmus et iste lo¬
cuti sunt quamus et alii
subsequantur. idest uicesimus. septua-
huius seculi gradientes. quasi pluri-¬
mis lampadib incensis in hȩreticas cau¬
tes minime ualeamus incidere. Qua-¬
ꝓpter tanti benefitii cognoscamus auc̃
sine tempore. natus ex matre sub tem¬
pore. Prius mundũ creauit ex inchi-¬
lo: post. ingenti liberauit exitio. Talis
est enim dei et hominis facta conexio.
ut utrumq inregrum. utrumq ꝑma-¬
neat sine aliqua confusione distinctum.
Neq enim aut diuinitas impassibilis
mut̾ari potuit : aut humanitas aliud i¬
si ut meliorata semper maneret accepit.
Sic enim uerus atq omni potens media¬
tor effectus ẽ: ut qui in forma dei patri
erat equalis. fieret et nobis carnis assũ¬
prione consimilis. In se enim ꝑmanere
fecit cuncta que uoluit ẽe̾ pacifica. hoc
ẽ spei nr̃ȩ singulare pͣsidium. redemp¬
tionis indebitũ munus. mortis exitiũ.

Expanded text:
e duabus naturis Domini Christi, secundus psalmus, et iste locuti sunt: quamvis et alii subsequantur: id est, vigeiter hujus saeculi gradientes, quasi plurimis lampadibus incensis, in haereticas cautes minime valeamus incidere. Quapropter tanti beneficii cognoscamus auctosine tempore, natus ex matre sub tempore. Prius mundum creavit ex nihilo, post ingenti liberavit exitio. Talis est enim Dei et hominis facta connexio, ut utrumque integrum, utrumque permaneat sine aliqua confusione distinctum. Neque enim aut divinitas impassibilis mutari potuit, aut humanitas aliud, nisi ut meliorata semper maneret, accepit. Sic enim verus atque omnipotens mediator effectus est, ut qui in forma Dei Patri erat aequalis, fieret et nobis carnis assumptione consimilis. In se enim permanere fecit juncta, quae voluit esse paci fica. Hoc est spei nostrae singulare praesidium, redemptionis indebitum munus, mortis exitium,
Abbreviated transcription (Latin):
rus ogdoadis in scripturis diuinis nu¬
narũ rerum sacramenta continere dins¬
citur. Octo etenim animȩ ingressȩ sunt
in archa noe: quȩ mundo pereunt sa¬
uate sunt. Octauus filius iesse. dana
fuit: quem ã dñõ constat electum. Oe¬
tauo etiã die. circumcisio purificaba
neris spes ab impi& inferno. in cęl&
ẽ eleuata fastigium. Iste autem nunc¬
rus ẽ quem arithmerici. actu primũ
qua drantal appellant. quem filolaus
pithagoricus armonẏam geometricã
uocat. eo quod omnes in ipso uideannie
armonicȩ conuenire ranones.

Expanded text:
rus ogdoadis in Scripturis divinis magnarum rerum sacramenta continere dignoscitur. Octo etenim animae ingressae sunt in arcam Noe, quae, mundo pereunte, salvatae sunt . Octavus filius Jesse David fuit, quem a Domino constat electum . Octavo etiam die circumcisio purificabatneris spes ab impiorum inferno in coelorum est elevata fastigium. Iste autem numerus est, quem arithmetici actu primum quadrantal appellant, quem Siolaus Pythagoricus harmoniam geometricam vocat, eo quod omnes in ipso videantur harmonicae convenire rationes.
Abbreviated transcription (Latin):
iectum: quamius aliqui patres. xp̃ĩ
menbris hoc aptandũ ee̾ putauerũt
Quocirca parum tibi fortasse itisũ ẽ
quod ȩutbẏcis errore tenebans obnox¬
ius. nisi te et arriana calamitas iuncto
fasce deprimeret: Auctores suos. erto¬
res singuli dampnauerunt. De te au¬
tem quid faciant: quem duplex culpa
condempnat ᷤ. Mox ut ad conflctũ
ueneris. statim nestorianũ uocas om¬
dexum: habemus contra te iudicus
Hoc aliis pro crimine dicis: quod ta
bi ꝑsuasisse cognosceris. Extat inc l¬
narii numeri duplicata socieras: it se
bec parilitas unam sũmam desiguat
ita psalmus iste utriusq legis unũ an
ꝓclamat auctorẽ. Est enim in istis de¬
dib uirtus eximia: & quotiens se gri¬
nant. totiens ingentiũ rerum saciame
declarant.
Incipit de psalmo xxi. In finem u
susceptione matutina. psalmꝰ daud

Expanded text:
jectum, quamvis aliqui Patres Christi jectum, quamvis aliqui Patres Christi membris hoc aptandum esse putaverint. Quocirca parum tibi fortasse visum est quod Eutychis errore tenebaris obnoxius, nisi te et Ariana calamitas juncto fasce deprimeret? Auctores suos errores singuli damnaverunt: de te autem quid faciant, quem duplex culpa condemnat? Mox ut ad conflictum eneris, statim Nestorianum vocas orthodoxum. Habemus contra te judicia tua; hoc aliis pro crimine dicis, quod tu tibi persuasisse cognosceris. Exstat hic denarii numeri duplicata societas; ut sicut haec parilitas unam summam designat, ita psalmus iste utriusque legis unum Dominum proclamet auctorem. Est enim in istis decadibus virtus eximia; et quoties se geminant, toties ingentium rerum sacramenta declarant. IN PSALMUM XXI. In finem pro susceptione matutina psalmus Da
Abbreviated transcription (Latin):
stensa nobis ẽ imago cȩlestis re¬
gis mirabili descriptione uerita¬
tis: ut quem iudei non meruerũt
p̾sentem cognoscere. auditu auris mundꝰ
eum crederet aduenisse. Meminerimus
aurem quod psalmus iste tertns est ex
his. quos de duab naturis eindentius lo¬
curos ẽẽ collegimus. Hanc tamen regu¬
lam noueris in omnib custoditã. ut in
eis psalmis et duȩ naturȩ & una ꝑsona
eẽ declaretur. quatinus salutari breuis¬
simoq compendio. & illi destruantur
qui duos filios e̾e̾ mentiuntur: & illi qͥ
unã naturã in xpo anõ callida ꝑuer¬
sitate confingunt. Dicite qui uos puta¬
tis sapientissimos uiros: quid ẽ illud qd̾
ipse filius mis subiectus ent ei. qui sibi
subiecit omnia. ut sit ds̃ omina in om¬
nibus Nam si ex deitate & humanta¬
te una natura facta ee̾t ut creditis: qua¬
lis rogo substantia in aet̾num patri po¬
test ee̾ subiecta  Restat ut uos arrianꝰ
error absorbeat. Necesse ẽ enim con¬
fiteri quia uerbum patri potest ẽe̾ sub¬

Expanded text:
stensa nobis est imago coelestis Regis mirabili descriptione veritatis, ut quem Judaei non meruerunt praesentem cognoscere, auditu auris mundus eum crederet advenisse. Meminerimus autem quod psalmus iste tertius est ex his quos de duabus naturis evidentius locutos esse collegimus. Hanc tamen regulam noveris in omnibus custoditam; ut in eis psalmis, et duae naturae et una persona esse declaretur; quatenus salutari brevissimoque compendio, et illi destruantur qui duos filios esse mentiuntur, et illi qui unam naturam in Christo Domino callida perversitate confingunt. Dicite, qui vos putatis sapientissimos viros, quid est illud quod ipse Filius subjectus erit ei, qui sibi subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus ? Nam si ex deitate et humanitate una natura facta esset, ut creditis, qualis, rogo, substantia in aeternum Patri potest esse subjecta? Restat ut vos Arianus error absorbeat. Necesse est enim confiteri vos quia Verbum Patri potest esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim semꝑ purpuratos reges al¬
uerti necesse ẽ. Dicuntur reges et qui
priuata conditio ẽ. sicut ait apłs. Iamsi¬
ne nobis regnatis et uonttinã regi¬
Erudimini qui iudicatis terram
rudire docere ẽ. Nam ex ipsũ m¬
men significat ad prehensã scien¬
tiam. Rudis enim dr̃ nouus
Pruditus quasi a rude sublatus. idest
ab ignorantia diuisus : et in doctrme
sinib collocatus. Quod illis bene dicitur
qui iam carnalia desideria domuerus.
Ipsi enim bene iudicant terrã. quan¬
do rep̾ssis uitiis corporib suis fauente
dnoͣ precepra legis imponunt. Terra au¬
tem dicta ẽ a terendo: qđ cõmeantium
gressib atteratur.
triuisti. hoc ẽ ad niehilum ꝑduxisti. Na
reuera contriti sunt. quando ipsum cog¬
nouerunt in gła resurrexisse. quem nisi
sunt humanitate despecta trucidare.

Expanded text:
Neque enim semper purpuratos reges adNeque enim semper purpuratos reges adverti necesse est. Dicuntur reges et quibus privata conditio est, sicut ait Apostolus: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnErudimini qui judicatis terram. Erudire, docere est; nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam: rudis enim dicitur novus. Eruditus, quasi a rude  ed., a rure sublatus, id est ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Quod illis bene dicitur, qui jam carnalia delicta domuerunt; ipsi enim bene judicant terram, quando repressis vitiis, corporibus suis, favente Domino, praecepta legis imponunt. 19 Terra autem dicta est a terendo, quod commeantium gressibus atteratur.trivisti, hoc est ad nihilum perduxisti. Nam revera contriti sunt, quando ipsum cognoverunt in gloriam resurrexisse, quem nisi sunt, humanitate despecta, trucidare.
Abbreviated transcription (Latin):
facilis et uita lutea monstraretur. S tunc
in melius reformatur. quando in spnt
hominẽ diuina gratia suffragante pe
Et nunc reges intelligite.
enit ad tertiũ menbrum in qui
prophera commonet ut sacranis
terribilib patefactis humanũ
humilit᷑ obediat creatori. ubi oritur
cherrimũ deliberatiuũ dicendi genus
cum tali sacramento uulgato obstupes¬
ta fuerint corda mortalium. salubem
ac necessarius suasor accedit. ut cumi¬
re et tremore uero dnõ seruiatur. oti¬
dens ab utili et honesto id quod ina
liberationib plurimum ualet expen
quam dicta sunt. Utile est enm n¬
quando irascatur dñs : et pereatis di
uia iusta. Honestũ. heati omnes qui
fidunt in eo. Sic deliberatiuũ dicena
genus ꝑfecta disceptatione completia
ẽ. Nunc exponenda uerba sumamiu
Reges dominatores debemus adueria
uitior. qui hȩc et intelligere possum
& implere dño pͣstante preualeant.

Expanded text:
facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando in spiritualem hominem, divina gratia suffragante, peEt nunc, reges, intelligite. Venit ad tertium membrum, in quo propheta commonet ut sacramentis terribilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione completum est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et implere, Domino praestante, praevaleant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutitur. Ferrea. non quia ds ad ultio¬
nem utitur uirga metallica: s duritia
ferri rigori equitatis decent᷑ aptara est.
Ipsa uirga ẽ: de qua in quadragesimo
quarto psaimo dicturus ẽ. Uirga rec¬
ta ẽ uirga regni tui. S quid cum ista
uirga faciat. subsequent᷑ explanat. Hȩc
uirga ẽ quę confringit ad uitã: hic ba¬
culus qui continer imbecilles. Hoc scep¬
trum quod de mortuis inuos fãcit. Uir¬
ga enim usu humano dicta ẽ. quod ui
sua regat & uergere non sinat innitentes
Et tamquã uas figuli confringes eos.
dest ꝑ conuersionis studiũ conteres in
eis terrenas cupiditates. et ueteris homi¬
nis ceno similẽ uitã. Et respice in ipsis cõ¬
parationib singulis uerbis rerum causas
decent᷑ expressas. Potestatẽ dni dixit fer¬
ream uirgam Suꝑbos populos uas siguli
quod mox ut ꝑcussum fuerit in partes mi¬
nutissimas dissipatur. Bene ergo peccator
uasi luteo comparatur: ut & confractio eius

Expanded text:
promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultiopromittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. Ipsa virga est de qua in quadragesimo quarto psalmo dicturus est: Virga recta est, virga regni tui : sed quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis rerum causas decenter expressas. Potestatem Domini dixit virgam ferream; superbos populos vas figuli, quod mox ut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
diis ex plosis suꝑstitionib reconciliatus est
deo. Nam cum et hic dicit possessionem
tuam. naturã humanitatis accepit. quod
semꝑ diuma possidet. Maiestat enim
ipsius dan non poterat qđ habebat. Ter¬
minus autẽ dictus ẽ ut quidã uoluerunt.
quod lapis ipse a tribus pedib aliquid
minus habet. s t̾minos r̃ra non otiose esti¬
mo transeundũ Termini enim t̾ree sunt.
qui tellurem cingunt atq condudunt
ut non solum arida uerum etiã totius ae-¬
ris circumiecta substantia & omniu̾ crea¬
turarũ significaretur in tegritas. sicut et
ipse in euangłio sub breuitate conclusit di¬
cens. Oata ẽ michi omnis porestas in calo
da atq imminuenda ꝑcipere. S respice
primum quod dicit reges eos. ut potesta¬
tẽ tirannicȩ dominationis auferret Illi enĩ
reguntur: qui ad salutis dona ꝑuemunt.
Uirga uero potestas regalis significatur.
qua peccatorib correctionis suȩ uindicta

Expanded text:
dus, explosis superstitionibus, reconciliatus est dus, explosis superstitionibus, reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit, possessionem tuam, natura humanitatis accepit, quod semper divina possedit: majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Terminus autem dictus est, ut quidam voluerunt quod lapis ipse a tribus pedibus aliquid minus habet. Sed terminos terrae non otiose aestimo transeundum. Termini enim terrae sunt qui tellurem cingunt atque concludunt, ut non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia, et omnium creaturarum significaretur integritas; sicut et ipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo da atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: Reges eos, ut potestatem tyrannicae dominationis auferret. Illi enim reguntur, qui ad salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta
Abbreviated transcription (Latin):
pit xpͣc scđm hominẽ que non habebat
adquirit Hic enim iubetur ut petat
scam naturam inferiorẽ: & accepta pos¬
sideat Nam scđ̃m potentiã uerbi in¬
different᷑ omnia que habet parer hab&
et filius. nec illi necesse ẽ petere que
simul cognoscitur possidere. Gentes au¬
tem significat nationes toto orbe diuisas.
quas distinctas ac separatas sanguis am¬
plectitur. Qens enim a genere uocita¬
tur. sequitur. Hȩreditatẽ tuam. Cum
dicit tuam. naturã illam in xp̃o ꝑfec¬
te deitatis ostendit. Nam hoc ipsum
quod ait tuam. incarnationẽ ueibi ẽẽ
demonstrat. ut nichil i relligatur esse
diuisũ. quando una raaiestate omnia
possidentur. sicut ipse in euuanglio dicit
Omnia que habet pater mea sunt: & om¬
nia patris mea sunt. Hȩxeditas uero ab hȩ¬
ro dicta ẽ idest año: quod in ea porestate
libera dominetur.
Et possessionẽ tuam t̃minos terrȩ.
ic manifestatur uniuersas gentes in
x pi nomine credituras ꝑ quẽ mun¬

Expanded text:
 secundum hominem ea quae non habebat acquirit. Hic enim jubetur ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat; nam secundum potentiam Verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, habet et Filius; nec illi necesse est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit, tuam, naturam illam in Christo perfectae deitatis ostendit. Nam hoc iquod ait, « tuam, » incarnationem verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur, sicut in Evangelio ipse dicit: Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris mea sunt . Haereditas vero ab hero dicta est, id est domino, quod in ea potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mun
Abbreviated transcription (Latin):
Et folium enis non decidet.
d est sermo ipsius. nullo casu a ue¬
ritate discedit: sed tãquam in ar¬
bore palmȩ folia manentia sunt.
ita et ista infixa ueritati certis promission
ꝑseuerant. sicut in euangłio dicitur
Celum et terra transibunt: uerba an
mea non pͣteribunt. Prͣ intuere dñi
ba foliis arboris comparata: quia sici
illa fructus tegunt. sic promissiones
suas et ista custodiunt. Hȩc sunt aqn
spirituales. hec folia salutaria. de quis
in apocalypsi iobannes dicit. Et̃ ostendi
michi flumen aquę uitȩ splendidũ i¬
quam christallũ. exiens de throno de
et agni in medio plateȩ eius. et ex um
parte fluminis arborem uitȩ quȩ fac
fructum duodecies singulis mensib ris¬
dens fructũ suum & folia arboris illius
sunt ad sanitatẽ gentiũ deputata.
Et omnia quecũq faciet ꝓsꝑabuntur.
prissime contra illud ade ponia
cinus facta nobis aduersa pepera
salutis mundo pͣstitit: ita ille humano q¬

Expanded text:
Et folium ejus non decidet. Et folium ejus non decidet. Id est sermo ipsius nullo casu a veritate discedit, sed tanquam in arbore palmae folia manentia sunt, ita et ista infixa veritati certis promissionibus perseverant, sicut in Evangelio legitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Et intuere Domini verba foliis arboris comparata, quia sicut illa fructus tegunt, sic promissiones suas et ista custodiunt. Hae sunt aquae spirituales, haec folia salutaria, de quibus in Apocalypsi beatus Joannes dicit: Et ostendit mihi flumen aquae vivae splendidum, tanquam crystallum, exiens de throno Dei et Agni; in medio plateae ejus, et ex utraque parte fluminis, arborem vitae, quae facit fructum duodecies, singulis mensibus reddens fructum suum; et folia arboris illius sunt ad sanitatem gentium deputata . Et omnia quaecunque faciet prosperabuntur. Aptissime contra illud Adae ponitur, cujus facta nobis adversa peperer dulcedinem salutis mundo praestitit, ita ille humano ge
Abbreviated transcription (Latin):
signum crucis mundat. quȩ salus ẽẽ fide
lium cognoscitur animarũ. Hȩc ergo aqua
ẽ.: de qua in euuangelio dicitur. Si scires
quis ẽ qui ã te aquam uiuã petit: peris¬
ses ab eo ut darer tibi aquã inuã. et cęte¬
ra. Opere pretiũ ẽ quoq ꝑpendere quare
dixerit secus decursus aquaruͣ. scilicet ut
nec nimia inundatio lignũ lederet. nec
iterũ irrigatio procul constitura siccaret.
Quod fructũ suum dabit in tempore suo.
beate incarnationis sacramenta
suscepit. O fructus ille mirabilis. qui huma¬
num genus dulcissima credulitate satia¬
uit. Unde non gustare peccare ẽ: & potiꝰ
genus ẽ preuaricationis ẽ a cibis talib ab¬
stinere. fructus enim dicitur a fruendo. Er
notandũ quia dabit dixit. quod ad ratio¬
nabilẽ sensum. et ad offerentis ꝑtinet uo¬
luntatẽ Nam licer et alia ligna erũpen¬
res inferant fructus. hoc recte dare dr̃. qͥa
ȩterna pͣmia donare monstratur.

Expanded text:
signum crucis inundat, quae salus esse fsignum crucis inundat, quae salus esse flium cognoscitur animarum. Haec ergo aqua est, de qua in Evangelio dicitur: « Si scires quis est, qui a te aquam petit, peses ab eo, ut daret tibi aquam vivam , etc. Operae pretium est quoque perpendere quare dixerit: secus decursus aquarum; scilicet ut nec nimia inundatio lignum laederet, nec iterum irrigatio procul constituta siccaret. Vers. 4. Quod fructum suum dabit in tempore suo. beatae incarnationis sacramenta suscepit. O fructus ille mirabilis, qui humanum genus dulcissima credulitate satiavit! Unde non gustare peccare est; et potius genus est praevaricationis a cibis talibus abstinere. Fructus enim dicitur a fruendo. Et notandum quia dabit dixit, quod ad rationabilem sensum, et ad offerentis pertinet voluntatem. Nam licet et alia ligna erumpentes inferant fructus, hoc recte dare dicitur, quia aeterna praemia donare monstratur. Vers. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia non fuiss Unde eiam mors
habuiss intronũ: si adam monstrasset
deuorionis affectũ s Hinc scĩssimi patres
suauissima mella sudauerunt dicentes
Pedit mandatũ ut inueniret arbitriũ.
firit lege᷑. ui faceret cautiorem. S ile
improuide secutus ẽ hostem: et infeliciter
uitȩ reliquit auctorẽ Lunc lamentabi¬
li sorte decoptũs uitam ꝑpetuã quã pos¬
sessurus erat amisit: et morte̾ quã non
habebat incurrit. S ut ad conceptȩ si¬
militudinis instiruta redeamus. quod di¬
cit plantatum ẽ idẽ institum ẽ lignum
crucis adeo quod semꝑ in side uireret ac
cresceret. Hoc scema parabolȩ dicitur. idẽ
genere dissimiliũ comparatio. Sic eniͣ in
subsequentib et monti et leoni et uermi
comparatus ẽ xpcͣ. Sequitur. Secus decur¬
sus aquarũ. In comparationis grã ꝑseuerat.
Nam sicut terrestris aqua decurrens ui¬
ta ẽ lign& uirentiũ. sic aqua spiritalis

Expanded text:
bedientia non fuisset. Unde enim mors bedientia non fuisset. Unde enim mors habuisset introitum, si Adam monstrasset devotionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: Dedit mandatum, ut inveniret arbitrium; fixit legem, ut faceret cautiorem. Sed ille improvide secutus est hostem, et infeliciter vitae reliquit auctorem. Tunc lamentabili sorte deceptus, vitam perpetuam, quam possessurus erat amisit, et in mortem, quam non habebat, incurrit. Sed ut ad conceptae similitudinis instituta redeamus, quod dicit, plantatum est, id est institutum est lignum crucis a Deo, quod semper in fide vireret ac cresceret. Hoc schema parabola dicitur, id est genere dissimilium comparatio. Sic enim in subsequentibus et monti, et leoni, et vermi comparatus est Christus. Secus decursus aquarum. In comparationis gratia perseverat. Nam sicut terrestris aqua decurrens vita est lignorum virentium, sic aqua spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
apls. Ominia quecumq facitis in uer ꝯaut¬
in facto: omnia in gloria dei facue. Pi ot
alibi pͣdicata ista continuitas: sic ⁊ in cen¬
timonia tua dnẽ doce me: & manuata tua
in corde mei seiaꝑ ex quirã. Dies. pagani
dixerunt a naminib suis. idẽ a diis suis
a quib eos etiͣ nominasse noscuntur.
Nox autẽ dicta ẽ eo quod noceat aspec¬
tib siue actionib nr̃is.¬
Et erit tamquã lignit d plant. ⁊ĩ est secus
decursus aquarũ
ic iam pͣdicitur gloriosa nimis si¬
guiarisq felicitas: ut sicir acta
miranda descripta ẽ. ita et euis
ꝓspera magnisica similitudme referaut᷑
Bene ut arbitror ligno fructifero cõparatꝰ
niĩ salure suscepit. Quȩ merito lignũ ui¬
irã suipensus ẽ. et larroni inadem confi-¬
renti dictum ẽ. A men dico tibi: hodie me¬
cum cris in par. liso. Ocuiq et hodie om
Siuie ut historia refert. Lignũ reuera fint
in paradiso ꝑ.mpnis uitę. si decestabilis ino¬

Expanded text:
Apostolus: Omnia quaecunque facitis in verbo autApostolus: Omnia quaecunque facitis in verbo aut facto, omnia in gloria Dei facite . Est et alibi praedicata ista continuitas, sicut in centimonia tua doce me, Domine, et mandata tua in corde meo semper exquiram. Dies pagani dixerunt a numinibus suis, id est a diis, a quibus eos etiam nominasse noscuntur. Nox autem dicta est, eo quod noceat aspectibus sive actionibus nosEt erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum. Hinc jam praedicitur gloriosa nimis, singularisque felicitas; ut sicut actio miranda descripta est, ita et ejus prospera magnifica similitudine referantur. Bene, ut arbitror, ligno fructifero comparatusnum salute suscepit. Quae merito lignum vi et latroni in eadem confitenti dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Denique et hodie omnSive, ut historia refert, lignum revera fuit in paradiso perennis vitae, si detestabilis ino
Abbreviated transcription (Latin):
libri de ipso debet intelligi. et mandarũ
dñ semꝑ eũ constat fuisse meditatum
in septuagesimo septimo quoq psalmo
dicit. loquar ꝓpositiones ab mitio. S cũ
dicit loquar ab mitio: ñ uult ꝑsonã suã
alicubi fortasse pͣteriri. Nos tam̃ diu̾soꝵ
parrũ auctoritatẽ secuti. & eccłȩ u̾ba de¬
dimus & prophȩ. er iustissimos quosq ho-¬
mines uel peccatores diximus loqui. qͦs
suis iocis euident᷑ ostendemus. ut uarie¬
tas ipsa rerũ oblectari possit auditũ.
Die ac nocte.
ec cõplexio continuũ tempus os-¬
tendit. Quod si ad litterã inten
tur. et capiendi somni necessitas afferatur
S ille ꝓbatur continue leg̾ meditari. qui
omnia s. dm scĩtatem gerens. cęlisti se in
omnib puritate tractaui. Hoc reuera
ipsi capiti dnõ xp̃o certũ ẽ conuenire:
quãuis ad exemplum sc̃itatis eius. & men-¬
bris enis uideatur ẽe̾ preceptũ. sicie dicit

Expanded text:
rincipium libri de ipso debet intelligi, et mandata rincipium libri de ipso debet intelligi, et mandata Domini semper eum constat fuisse meditatum. In septuagesimo septimo quoque psalmo dicit: Loquar propositiones ab initio : sed cum dicit, Loquar ab initio, non vult personam suam alicubi fortasse praeteriri; nos tamen diversorum Patrum auctoritatem secuti, et Ecclesiae verba dedimus et prophetae, et justissimos quosque homines, vel peccatores diximus loqui, quos suis locis evidenter ostendimus, ut varietas ipsa rerum oblectare possit auditum. Die ac nocte. Haec complexio continuum tempus ostendit; quod si ad litteram intendtur, et capiendi somni necessitas afferatur. Sed ille probatur legem continue meditari, qui omnia secundum sanctitatem gerens, coelesti se in omnibus puritate tractavit. Hoc revera ipsi capiti Domino Christo certum est convenire, quamvis ad exemplum sanctitatis ejus, et membris quoque videatur esse praeceptum, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
constat effectũ. Cuiis. ꝓpositio ẽ. Beatus uit
cuus uoluntas in lege dnĩ ẽ. Scda ꝓposito¬
e mullus euiusioluntas in lege am̃ e abuit
in consilio impioe. Prouenit exspectata
conclusio. Nullus igitur beatus uir abi¬
it in consilio impioꝵ Hoc quidẽ in diuersis
locis diligens tibi ꝑscrutator inuemes. qđ
nos rarius ponendum e̾e̾ ꝑspeximus. qm̃
nobis ex diuersis artib arq disciplinis
cũ ex positione ꝓposita multa dicenda st̃.
non sub lege: quia in lege fuit qui pes¬
cata contempsit. Reliqui autẽ mortales
merito sub lege sunt: qui delictis oneran¬
tib inclinantur. Lex enim drͣ ex eo qđ
animos nrõs liget. suisq teneat obnoxios
constitutis. Uerum ille legem ñ medi¬
tabatur luteris s scĩtate ꝓpositi. sic̃ in
tricesimo nono psalmo dicturus ẽ. Ur fa¬
ciam uoluntatẽ tuã ds̃ m̃s uolui: & le¬
gẽ tuam in medio cordis mei. Sic de uno

Expanded text:
constat effectum. Cujus prima propositio est: Beatus vir constat effectum. Cujus prima propositio est: Beatus vir cujus voluntas in lege Domini est. Secunda propositio: Nullus cujus voluntas in lege Domini est, abiit in consilio impiorum. Provenit exspectata conclusio: Nullus igitur beatus vir abiit in consilio impiorum. Hoc quidem in diversis locis diligens tibi perscrutator invenies, quod nos rarius ponendum esse perspeximus, quoniam nobis ex diversis artibus atque disciplinis cum expositione proposita multa dicenda sunt.non sub lege, quia in lege fuit qui peccata contempsit. Reliqui autem mortales merito sub lege sunt, qui delictis onerantibus inclinantur. Lex enim dicitur ex eo quod animos nostros liget, suisque teneat obnoxios constitutis. Verum ille legem non meditabatur litteris, sed sanctitate propositi; sicut in tricesimo nono psalmo dicturus est: Ut faciam voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei . Sic de uno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mobedientiã unius hominis peccatores
constituti sunt multi. ita et ꝑ imuis obe¬
dientiã iusti constituentur multi. In ips
itaq capite psalmi huius diffinitio bȩal
uiri tamquã pulcherrimũ nobis gloriosi
regis diadema resplendet. Orario breuis
et lucida. quȩ rem propositã diuersis mo¬
dis quid sũ ostendit. S hoc principium
duas speties diffinitionũ euidenter am¬
plectitur. In priorib quippe uersib duob
qui dicunt̃ non abiit. non stetit. non sedit.
octaua speties diffinitionis ẽ. quȩ grece di
priuantiã contrarii. Ait enim quid ñ fa¬
ciat. sicut et in quinto psalmo dicturus ẽ.
Qm̃ non uolens as̃ iniquitatẽ tu es. In ter¬
tio autem uersu qui diat. sed in leg̾e dñ¬
itaq sillogismus ẽ quem dialectici summa
laude concelebrant. Ratio in qua positis
quibus dã alia quedam ex necessitare uei¬
nunt ꝑ ea que posita sunt. Iste ex duabus
ꝓpostionib & conclusione formatue. sic̃ hie

Expanded text:
per inobedientiam unius hominis peccatores per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . In ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus qui dicunt: Non abiit, non stetit, non sedit, octava species definitionis est, quae Graece diprivantiam contrarii. Ait enim quid non faciat, sicut et in quinto psalmo dicturus est: Quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In tertio autem versu qui dicit: Sed in lege Ditaque syllogismus est, quem dialectici summa laude concelebrant: oratio, in qua positis quibusdam, alia quaedam ex necessitate veniunt per ea quae posita sunt. Iste ex duabus propositionibus et conclusione formatur, sicut hic
Abbreviated transcription (Latin):
niuersus textus psalmi hunus
phera referente narratur. In pns
parte uitam scẽ incarnationis
exponit. quoniã si ad maiestatẽ xp̃i s
uelis referre que de eo dicuntur. nequ¬
unt conuenire Secunda uero peccata
nequitias in futuro iudicio debitas recn¬
re commen. orat ultiones. ut premissai
tius possemus accipere. cinus uidebansꝰ
subsequentia formidari Respice quas
intentionẽ eius quam constat maximo
ꝑ quirendã Ideo in principiis biatin
neri uiralia exempla prestentur. quat¬
nus sicut nobis hom. itrrenus intulit
mortẽ. ita cęlostis ueniens darer saluten
In principiis enim fuit durissima conu¬
tio et deceptio. s post aduenit hominig¬
riosa redemptio Primo illata ẽ ignomi¬
niosa capriuitas: deinde secuta ẽ uonu
libertas. Expulsus homo de para diso
sed receptus in celum. Pdidit in t̾ra bea¬
titudinẽ: s angełos merebitur habere consa¬
tes. Tuctus ex diabolo. gaudiũ prouenire
deo. Unde et apostolus dicit. Sicut enim

Expanded text:
niversus textus psalmi hujus ropheta referente narratur. In prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatituneri vitalia exempla praestentur; quatenus sicut nobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio decepto, sed post advenit homini gloriosa redemptio. Primo illata est ignominiosa captivitas, deinde secuta est votiva libertas. Expulsus homo de paradiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex diabolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Apostolus dicit: Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum qui sum: & qui ẽ misit ma
uos. Qua propt᷑. ęt̾mtatẽ suã uoluit ꝙ¬
pellatione pͣsentis temporis indicari
Presens enim tempus quo ait hodi
proptͣ ꝑpetuitatẽ poni scripturarũ s¬
uinarũ proprnũ ẽẽ cognoscitur. Oa
te: nariuitarẽ illam significat de qu¬
y saias dicit Qenerationẽ eius quse¬
narrabit. Lumen ex lumine omĩ¬
tens de omnipotente. ds uerus de da
uero ex quo omnia ꝑ quẽ omnia ina
omnia. De quo ad hȩbreos scribens
bo uirtutis suȩ purgationẽ peccatoe fi¬
ciens. seder ad dexterã maiestatis in e¬
celsis. Lanto melior angelis effectus
quanto differentius pͣ illis nom̃ here¬
ditauit. Cui enim angłox dixit aliqͥn¬
do filius meus estu. ego hodie genu
te& Et cȩtera que de magnificentia
dnĩ xp̃i textus ille proloquitur. Qua

Expanded text:
sum qui sum; et qui est misit me ad vos . Quapropter aeternitatem suam voluit appellatione praesentis temporis indicari. Praesens enim tempus, quod ait, hodie, pro perpetuitate poni, Scripturarum divinarum proprium esse cognoscitur. Genui te, nativitatem illam significat de qua Isaias dicit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Lumen ex lumine, omnipotens de omnipotente, Deus verus de Deo vero: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; de quo ad Hebraeos scribens,bo virtutis suae, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis: tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Cui enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu, ego hodie genui te ? et caetera, quae de magnificentia Domini Christi textus ille proloquitur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
terraruͣ constiruuntur a dnoͣ. Addidit
super syon montem scm̃ eius. pͣdicas
preceptum dnĩ: ȩlecti sunt et ꝓphetę¬
et ȩccłiȩ predicatores. Sequitur. Oñs
dixit ad me filius mͣs estu. Dictus eͣ
et filius isrł : sicut in exodo pharaom
est ergo quod ꝑsonã unigeniti filii ad¬
huc euident᷑ designare potuisset Ad¬
dirum ẽ autem ego hodie genui te.
quod nulli alteri probatur edictum.
s solus ille sine tempore genitus est.
ꝑ quem creata constant uniuersa. Sie
istam ueriloquã pulcherrimãs diffini¬
tionem ad scolas suas traxit doctrma
secularis dicens eam substantialẽ. supra
quam genus poterat inueniri.
Postula a me et dabo tibi gentes heredi¬
tatẽ tuam
lem: ex eo quod filius ẽ uirginis

Expanded text:
terrarum constituuntur a Domino. Addidit, terrarum constituuntur a Domino. Addidit, Super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini. Electi sunt et prophetae, Ecclesiae praedicatores. Sequitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu: dictus est et filius Israel, sicut in Exodo Pharaoni est ergo quod personam unigeniti Filii adhuc evidenter designare potuisset. Additum est autem: Ego hodie genui te, quod nulli alteri probatur edictum; sed solus ille sine tempore genitus est, per quem creata constant universa. Sic istam veriloquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, dicens eam substantialem, supra quam genus poterat inveniri. Vers. 8. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. le