comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentia: ut meminerib: multo amplius nob̵ dm̃ dedisse ineo qđ nos cũ non
essemus cõposuit exanima &corpore. quã sit alim̃tũ & tegumentum
da minora opera quatinus exreb minorib maiora nob facilius per¬
quã ius moriatur corpore : anima tamen uuit cũdõ. Ait ergo: Respicite
id est considerate uoltalia cęli : qm̃ nonserunt. idẽ non seminant. neq: me¬
tunt hoc est non colligunt. Neq congregant morrea. uidelicet ingranus
ꝓuidentia nutudi aluntur: Siergo uolatilia quoꝵ mortalis ẽ anima ꝓ uiden¬
tia sui creatoris aluntur: multo magis homines quib at̃nitas rȩꝓmitatur il¬
lius munificentia gubernantur: Quda i plus appecentes sapere quã oportet.
uolu erunt hunc locũ allegorica int̾ p̃tatione discutere dicentes per uola¬
tilia cęli angłos designare quiabsq ulli cura uiuentes per petua securita¬
te & quiete potiuntur non adtendentes qđ sequitur. Non ne magis uos

Expanded text:
tentia, ut meminerimus nos multo amplius nobis Deum dedisse in eo quod nos cum non essemus, composuit ex anima et corpore, quam sit alimentum; da majora opera, quatenus de rebus minoribus majora nobis facilius perquamvis moriatur corpore, anima tamen vivit Deo. Ait ergo: Respicite, id est, considerate volatilia coeli, quoniam non serunt, id est non seminant, neque metunt, hoc est non colligunt, neque congregant in horrea, videlicet in granarDei aluntur. Si ergo volatilia, quorum mortalis est anima, providentia Dei creatoris aluntur, multo magis homines, quibus aeternitas repromittitur, illius munificentia gubernantur. Quidam plus appetentes sapere quam oportet, voluerunt hunc locum allegorica interpretatione discutere, dicentes per volatilia coeli angelos designari, qui absque ulla cura viventes, perpetua securitate et quiete potiuntur, non attendentes quod sequitur: Nonne vos magis
Abbreviated transcription (Latin):
omib̵ obtẽ perit ł thȩc omnia adicientur uob̃ Quia adhuc in hao uita
mahentes absq alimentis & indumentis. illã transire non pos sum:
Cuꝰ p̃mi sisset primũ querere regnũ dĩ & iusticiã eus: statim addidit
& hac omia sũb audit᷑ bona tẽporalia ad icient᷑ uob̾ Ubi notandũ qđ
ideo iubent᷑ maiora quȩri id ÷ regnũdĩ & iustitiã eius: ut minora possent
consequi id e bona uitȩ p̃sentis Sequib nondixit debuntur sedadicient᷑
tã quã uideli cet neces saria: quib non fruamur. sed quasi initi nerepo¬

Expanded text:
iter: Et haec omnia adjicientur vobis. Quia adhuc in hac vita manentes, absque alimentis et indumentis illam transire non possumus, cum praemisisset: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, statim addit: Et haec omnia subaudiendum bona temporalia adjicientur vobis. Ubi notandum quod ideo jubentur majora quaeri, id est, regnum Dei et justitia ejus, ut minora possint consequi, id est, bona vitae praesentis. De quibus non dixit, dabuntur, sed adjicientur, tanquam videlicet necessaria, quibus non fruamur, sed quasi in itinere po
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃tis acuestib recinet᷑ posiã eẽ: Incuius causa labor exercendus est
simus. Siueanima pro ipsocorpore quo continetur est positit. a parte scili¬
cectotũ sic ut legimus descendisse iacob in egyptũ in animabus septuaginta
cũ animas sinecor porib: non descendisse manifestum sit: Ceterũ despire¬
ta licibo acuestimento uildenos oportet sẽꝑ eẽ sollicitos: Non neanima

Expanded text:
am est cibus iste corporeus, in cujus causa labor exercendus est his contenti simus . Sive anima pro ipso corpore quo continetur, est posita, a parte videlicet totum, sicut legimus Jacob descendisse in Aegyptum in animabus septuaginta , cum animas non absque corporibus descendisse manifestum sit. Caeterum de spiritali cibo ac vestimento valde nos oportet esse sollicitos. Adhuc ta
Abbreviated transcription (Latin):
tibi pater cęli & terrx. iet Et certeillo in loco nulla uł patris. uł alicuius inter¬
rogatio p̃cesserat ut eu̾res pondisse sca illa autoritas testuretur. Hinc est
etiã qđ sc̃ĩs muli erib ad sepulcrũ dni flentib nichilq interrogantib deangl̃o
qui ꝑennẽ xp̃i resur fectionẽ nuntiare uenerat dicitur. Res pondens aut¬

Expanded text:
tibi, Pater Domine coeli et terrae . Et certe illo in loco nulla vel Patris vel alicujus intertibi, Pater Domine coeli et terrae . Et certe illo in loco nulla vel Patris vel alicujus interrogatio praecesserat, ut eum respondisse sancta illa auctoritas testaretur. Hinc est etiam quod sanctis mulieribus ad sepulcrum Domini flentibus, nihilque interrogantibus de angelo qui perennem
Abbreviated transcription (Latin):
pdropicũ: ante p̃sentiã eorũ: ut ostenderet eis quia ficũt ille sa¬
natus ẽ corporeꝰ ita illi si ineũ credere uellent: in anima sana ri
potuis sent : Prudenti sane dis pensatione dñs ante legis peritos & pha¬
riseos ꝓdr̃o picũ curat: & mox contra auariciam dis putat ut ꝑ
illã egritu dinẽ quã iste ratiebutus incorpore designaret illoł
in firmitatẽ quatabescebant inmente. Diximeni morbe ꝓdropisauaritia¬
significari
qđ sicut illea quã. itco iste sitit pecuniam. Quo uitio pharistos laboras se
eui angelista manifestat : cũ post non nullas parabola s sub uingit dicens:
Audiebant aut pharisei qui erant auari &: deridebant eum ł res pondens ad¬
dicitur : sed hȩc locutio in sacris uoluminib: ha bet᷑ usitata. Soliteni scriptura
nullo interrogante hoc modo res pondentis uoce proferre sententiam. Un de ese
illud qđ alibi in euuangelio legimus In illo tepr respondens iħs dix̃ Consitror

Expanded text:
cribarum ac Pharisaeorum, ut ostenderet eis, quia sicut ille sanatus est corpore, ita illi si in eum credere vellent, in anima sanari potuissent. Prudenti sane dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut per illam aegritudinem quam ille patiebatur in corpore, designaret illorum infirmitatem qua tabescebant in mente. Mystice vero hydropicus isignificari, quod sicut ille aquam, ita iste sitit pecuniam. Quo vitio Pharisaeos laborasse evangelista manifestat, cum post nonnullas parabolas subdit: Audiebant enim haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum . Et respondens disaeos? Sed haec locutio in sacris voluminibus habetur usitata. Solet enim Scriptura nullo interrogante, hoc modo respondentis voce proferre sententiam. Unde est illud quod alibi in Evangelio legimus: In illo tempore respondens Jesus dixit: Confiteor
Abbreviated transcription (Latin):
Aulcedinis ꝓueniatur ad poculuꝰ mortis : huius eemodiaut̃ pestes aucto¬
ritate principum eccła ita sunt propellendȩ: ut auetores earũ atotius
xp̃i anitatis societatedeiecti. magnis dnm iħm uocib prosalute reci¬

Expanded text:
dulcedinis perveniatur ad poculum mortis. Hujuscemodi autem pestes, auctodulcedinis perveniatur ad poculum mortis. Hujuscemodi autem pestes, auctoritate principum Ecclesiae ita sunt propellendae, ut auctores earum a totius Christianitatis societate dejecti, magnis Dominum Jesum vocibus pro salute reci
Abbreviated transcription (Latin):
cua ir uistos leꝓsos dnõ inu̾co ait in castello uel ci uitate: sed potius in
itinere. quia lex pcipiebat utquisquis lȩꝓsus eẽt : ꝑministeriũ sacer¬
dotis ab om̃i plebe separaretur : Sed quia lepr& inuna eademq cute
diuersir ꝑ mixta colorib fedum hominẽ reddit: non in congrue iuxta
signi ficatio nẽ spiritalẽ leprosoꝵ nomine signant᷑ hȩretici. quiu¬
nitatẽ fidei non habentes diuersis inficiunt᷑ erroribus: Sciendũ uero ÷
nullã eẽ falsam doctrinã : quȩ non aliqua sit ueritate per mixtar. nȩ
si dut apte mendax fuerit non recipiatur: Aut si extotouera iamhe¬
retica non sit: Quẽ ad modũ aut uulnera in unius eor poris cute apparen¬
tia diuer sĩs colorib carnẽ obducunt: itu unius cuiuisq hereaci doctrina fal¬
sauenis: r̃ esporgitur ut sub optentu ueritatis falstaes iumica p̃ualea :
Aut as qui uenena porrigunt. priusoracalicis melle liniunt: ut ꝑgustũ

Expanded text:
 istos leprosos in vico aut in castello vel civitate, sed potius in itinere, quia lex praecipiebat ut quisquis leprosus esset, per ministerium sacerdotis ab omni plebe separaretudiversis permixta coloribus foedum hominem reddit, non incongrue juxta significationem spiritualem leprosorum nomine signantur haeretici, qui unitatem fidei non habentes, diversis inficiuntur erroribus. Sciendum vero est nullam prorsus esse falsam doctrinam quae non aliqua sit veritate permixta; ne si aut aperte mendax fuerit, non recipiatur, aut si ex toto vera, haeretica non sit. Quemadmodum autem vulnera unius corporis in cute apparentia, diversis coloribus carnem obducunt, ita in uniuscujusque haeretici doctrina falsa veris resperguntur, ut sub obtentu veritatis falsitas inimica praevaleat. Nam et qui venena porrigunt, prius melle calicis ora liniunt, ut per gustum
Abbreviated transcription (Latin):
obseruationetenent. atq: conditorisuo se humilit̃ subduNT.
quoꝵ figurã iste p̃tendit qui mundatꝰ ad grãs dõ agendas redit
per diuini uerbi consolationẽ apeccatis resurgere. & ado pera
uirtutũ exercenda iubent᷑ accedere doneo crescentib uirtutũ
cotidie incrementis. ad illã ꝑfectionẽ sublim̃tur in qua dm̃ deoꝵ
in spon ꝑpetuo contẽ plari mereantur. AMEΗ. ltẽ S. Scđ. matħ.¬
duobus dominis carnalibus ita potest seruire. ut ambob ęqualiter placeat:¬
sequent ostendit cu subdit. Non potefas doꝰ seruire & mã mone : ide xp̃o &¬

Expanded text:
observatione tenent, ac Creatori suo se humiliter subdunt, quorum figuram iste praetendit, qui mundatus ad gratias Deo agendas rediit, per divini verbi consolationem a peccatis resurgere, et ad opera virtutum exercendo jubentur accedere, donec, crescentibus quotidie virtutum incrementis, ad illam perfectionem sublimentur, in qua Deum deorum in Sion perpetuo contemplari mereantur. Tu autem. HOMduobus dominis carnalibus ita potest servire, ut ambobus aequaliter placeat,sequenter ostendit, cum subdit: Non potestis Deo servire et mammonae, id
Abbreviated transcription (Latin):
gere Conuenient̃ aut addidit aut unuꝰ suftinendie̾ idẽ diabolũ. aut al¬
terũ contẽpnendum uidelicet dm̃ : Contẽpnit enĩ dm̃ sed tam̃ nonodit: quis¬
quis p̃ cepta illius contradicendo despicit: Sustinec diabolũ tãquã durum
& cru delẽ habrat dnm: sedtam̃ nondiligit quicũq ꝑcupiditatẽ diuitiarũ
illi se subdit. qui princeps huius mundi habetur dicente dño. Venit prir¬
ceps mundi & in me non inuenit quicquã: Sed licetillũ suftineat tã quã¬
dnmꝰ crudelem nontam̃ diligit ut dictũ ẽ : Uerbi gratia Siquis in marealiqua
domo ancillȩcuius libet hominis potentis copulatur : etiã si nondiligiteum
cuius ancillã diligit. propt̃ ium tamen suȩ cupidinis durã sustinec ser¬
uitutem subici enda fe illtuius ancillã sibi conunetã diligit: Sic &

Expanded text:
sustinendum, hoc est, diabolum, aut alterum contemnendum, videlicet Deum. Contemnit enim Deum, sed tamen non odit, quisquis praecepta illius contradicendo despicit. Sustinet vero diabolum, tanquamet crudelem habeat dominum, sed tamen non diligit, quicunque per cupiditatem divitiarum illi se subdit, qui princeps hujus mundi habetur, dicente Domino: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed licet illum sustineat tanquam crudelem dominum, non tamen diligit. Verbi gratia, si quis in majori aliqua domo, ancillae cujuslibet hominis potentis copulatur, etiam si non diligat eum cujus ancillam diligit, propter vim tamen suae cupidinis duram sustinet servit
Abbreviated transcription (Latin):
Qcupiditatib mundi ideodico uob̵ Nesollicitisits in aggregandis diuitus
quib: mens implicita alienetur ab amore sui creatoris. Sed cũ primo hominidio
tũ sit adno insudore uultustiu comedes panẽtuũ. quid ẽ qđ nunc discipulis
immo cunctis fidelib p̃cepit nesolliciti sint quid manducare & bibere uł in¬
ra restudeat nedeficientibus his quȩ naturalis fragilitas expetitꝰ. ut pote
sinequibus nonualit subsistere etiã ipsa uita genuino adiutorio priuata
deficiat: Sollicaidinẽ aũt in his adhibere uetamur. qđ intelligitur cura
suꝑflua: Unde pulcre hane ueteres ita diffinierunt ut dicereꝵ)
sollicitudinẽ eẽ egritudinẽ animi cũ in moderata cogitatione. In hoc¬

Expanded text:
non debetis, ideo dico vobis, ne solliciti sitis in aggregandis divitiis, quibus mens implicita alienetur ab amore sui Creatoris. Quaeri verotum sit: In sudore vultus tui vesceris pane tuo , quid est quod discipulis, imo cunctis fidelibus, praecipit ne solliciti sint quid manducare vel bibere vel inrare deficientibus his quae naturalis fragilitas expetit, utpote sine quibus non valet subsistere, etiam ipsa vita gemino adjutorio privata deficiat. Sollicitudinem autem in his adhibere vetat, quod intelligitur cura superflua. Unde pulchre hanc veteres ita diffinierunt, ut dicerent sollicitudinem esse aegritudinem animi cum immoderata cogitatione. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tumultuantis turbȩ strepitu possent aliquatinꝰ impediri. Sed¬
& r in partespiritulis intelli gentiȩ qua congrue iħm pcertoremao
hereticiuo cant : incuius uerbis sere coluntꝰ deliquisse : Dumq
rent obantassalitis benefitia inuenire Quos ut uidt: dix̃: Ite. ostendite
uos sacer dotibus : Int̃ om̃s quos dñs adiuersis infirmitatibus multi¬
plicite curas senarratur ÷ neminẽ illoꝵ quib curã impendit. preter
leprosos ad sacerdotes mitter euoluit: Cu iusrei quidem adltpera faci¬
liprosst llctus ÷ quuia patoit illũ i d eo hocegisse. necalũ pmantibus sibi
ad uersarus aduor su se uideretur ministrare delã quer entt illati
sacere dotib suis uebitũ honori dereuerentiã non deferre prest ribor
sucto sartelu gentia requiratur : constat quia illid sacerdotũ iudeoꝵ

Expanded text:
tumultuantis turbae strepitu possent aliquatenus impediri. Meet in parte spiritualis intelligentiae quam congrue Jesum praeceptorem haeretici vocant, in cujus verbis se recolunt deliquisse, dumque rentur optatae salutis beneficia vos sacerdotibus. Inter omnes quos Dominus a diversis infirmitatibus multipliciter curasse narratur, neminem illorum quibus curam impendit, praeter leprosos ad sacerdotes mittere voluit. Cujus rei quidem ad litteram facilis est intellectus, quia patet illum ideo hoc egisse, ne calumniantibus sibi adversariis adversum se jacula videretur ministrare, dum quererentur illum sacerdotibus suis debitum honorem ac reverentiam non deferre, praesertim facto intelligentia requiratur, constat quod illud sacerdotium Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum qđ pia subuentione illã redimeret &alonga in firmitate immo
inoteu qua diuti ustor pebat libera ret. Neq solũ modo plebem suam
uisi tauit sed etiã coti die fideles suos uisitat ꝑ eugłm suum. perdicta
ꝓphetarũ. atq exempla p̃cedentiũ patrũ. Uisitat etiã plebem suã dñs.
cum unicuiq electoꝵ ꝑ ad ministratione̾ seł sp̃s. uł terrorem a ter ni¬

Expanded text:
dum, quod pia subventione illam redimeret, et a longa infirmitate, imo dum, quod pia subventione illam redimeret, et a longa infirmitate, imo a morte qua diutius torpebat, liberaret. Nec solum tunc plebem suam visitavit, sed etiam quotidie fideles suos visitat per Evangelium suum, per dicta prophetarum, atque exempla praecedentium patrum. Visitat etiam Dominus plebem suam, cum unicuique electorum per administrationem sancti Spiritus, vel ter
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙꝓpheta s. aduentũ filiidi rȩꝓmit tentes uideis: cũ uiderent dNm
homne int̃ homines corporalit̃ conuersantẽs & ex uir tutȩ di uinȩ po¬
tentiae mirabilia opera facientẽ. putabaN eum unũ eẽ ex ꝓphetis. Qu¬
aliquando in populo isra he litico. mira facere solta erant. Etideo
errore decept : clamabant dicentes. Propheta magnus sur rex̃ in nob
Sed quã uis cũ quadam deuotione animi erraseNistȩ curbȩ: non
in toto tam̃ errabaN In hoc eni errabaN qđ eũ purũ hominẽ tantũ
eẽ putabant. In hoc aũt ne qua quã errabaNI: qđ eu ꝓphetã eẽ dicebant
Ipse enĩ uerus erat ꝓpheta: quia quȩ uentura eraN. uerissima as¬
sertione p̃dicebat Nã ipsedñs ꝓ phetã seeẽ testatur cũ dicit. Non
capit ꝓphecã perire dextra ierusalem. Et alibi Nonest in quid
ꝓpheta sine honorȩ. Nisi in patria sua. Quia ds uisitauit plebem¬
silam. Uisitauit aut ds̃ plebẽ suam. mittendo uerbum in carnatũ in mun¬

Expanded text:
ntes, cum viderent Deum et hominem inter homines corporaliter conversantem, et ex virtute divinae potentiae mirabilia opera facientem, putabant eum unum esse ex prophetis qui in populo Israelitico mirabilia facere soliti erant, et ideo errore decepti, clamabant dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobSed quamvis cum quadam animi devotione errarent istae turbae, non in toto tamen errabant. In hoc enim errabant, quod eum purum hominem tantum esse putabant; in hoc autem nequaquam errabant, quod eum prophetam esse dicebant. Ipse enim verus erat propheta, quia quae ventura erant, verissima assertione praedicabat. Nam et ipse Dominus prophetam se testatur esse cum dicit: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Et alibi: Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Propheta e visitavit Deus Pater plebem suam, mittendo Verbum suum incarnatum in mun
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia motus alligauit uulnera eius & imponensillũ inium̃ tũ suum.
duxit instabulũ hoc est ados pitiũ suũ. & curã illius ceptt habera Se¬
quentiaũt diȩdans stabulario hocẽ ospiasuo duos denarios peciuit᷑
uteurã illius haberet ꝓmittens in redeundo mercedem illi restituen¬
dam deuaꝓ posita parabola inter nogait dñs docto rẽ legis. quis
hoꝵ trium ferit proximus illi quifuerat uulneratꝰ utrũ leuita ut
sacerdos qui ex eadem gente immo excadem cuitate erant & mi¬
sericordiã non feceruntꝰ an potus samaritanus alienigena quitimi

Expanded text:
sericordia motus alligavit vulnera ejus, et imponens illum in jumentum suum, sericordia motus alligavit vulnera ejus, et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum suum, hoc est, ad hospitium suum, et curam illius coepit habere. Sequenti autem die dans stabulario, videlicet hospiti suo, duos denarios, petivit ut curam illius haberet, promittens in redeundo mercedem illi restituendam. Qua proposita parabola, interrogat Dominus doctorem legis, quis horum trium fuerit proximus illi qui fuerat vulneratus: utrum levita, vel sacerdos, qui ex eadem gente, imo ex eadem civitate erant, et misericordiam non fecerunt, an potius Samaritanus alienigena
Abbreviated transcription (Latin):
res pondis set : quatu lacũq ex hoc p̃repta uctantia uolen se iustui ostendere
dix̃ ad dnm: & quis ẽ m̃s proximus: Querit iste legis doctor utrum
his qui consanguinitatẽ tantũ aut ꝓpinquitate carnis affinis est : anpotius
om̃is homo qui miseri cordiã alteri impendit ꝓximꝰ intelligi debeat. Cui
dñs ita res pondit ut & omnẽ hominẽ qui alterius miseretur ꝓximũ
illius eẽ docerit. & tam̃ quia ipse ꝑ assũptã huma nitateꝰ proximꝰ nobis
fieri dignatus ẽ : euident̃ ostenderet Sequitur Suscipiens aũt ihs. Uerbũ
sus cipio duob modis intelligitur. Aliquando ponit᷑ peo qđ ẽ accipio ut est
illud. Suscipiens aut̃ iħm̃ mulnas suas sy meon. Aliquando uero significit
liatus. atq uulneratus Quẽ leuita & sacerdos qui erant ex gentte
ipsius inugnientes ꝑtransierunt: nec illi misericordiã impenderesfi¬
duerunt. Preteriens aut̃ samaritanus quidã quigentis erat alterius : mi¬

Expanded text:
tulacunque ex hoc percepta jactantia, volens se justum ostendere, dixit ad Dominum: Et quis est meus proximus? Quaerit iste legis doctor, utrum is qui consanguinitate tantum, aut propinquitate carnis affinis est, an potius omnis homo qui misericordiam alteri impendit, proximus intelligi debeat. Cui Dominus ita respondit, ut omnem hominem, qui alterius miseretur, proximum illius esse doceret: et tamen quia ipse per assumptam humanitatem proximus nobis fieri dignatsuscipio duobus modis intelligitur. Aliquando ponitur pro eo quod est accepto, ut est illud: Suscipiens Jesum in ulnas suas Simeon . Aliquando vero significat liatus atque vulneratus, quem levita et sacerdos qui erant ex gente ipsius, invenientes pertransierunt, nec illi misericordiam impendere studuerunt. Praeteriens autem Samaritanus quidam, qui gentis erat alterius, mi
Abbreviated transcription (Latin):
leam : ⁊ ctr̃a : Memor dñs salitas humanȩ obquã perficiendam
caelitus aduenerat: instante iam suȩ passionis articulo ibat in
hierusalem ciuitatẽ : non refor midans gentẽ quã libet atrocẽ. quã¬
libet sui effusionẽ sanguinis anxie si tientẽ: In hierus alẽ enĩ¬
erat tẽplũ dñi. ibierat sacer dotiũ udeoꝵ: ibi erat cultus sacrȩ re¬
ligionis: ibi etiã ter in anno apparebat omne masculinu iudeoꝵ scđm
ad nunti are uerba salutis. & sua ostendere miracula: Vt ergonec iter
illius amisaculoꝵ p̃conis alienũ atq inmune uideret: transeunte
illo ꝑ mediã samariã & galileã & ingrediente qddã castellũ. occurre¬
runt ei decẽ uiri lȩpsi : Itaut erant legis decreto acõ muni domoꝵ uł ur¬
bium cohabitatione discreti Sa maria nãq ciuitas ẽ: sirie prouinta

Expanded text:
am Samariam. Memor Dominus salutis humanae ob quam restaurandam coelitus advenerat, instante jam suae passionis articulo, ibat in Hierusalem civitatem, non reformidans gentem quamlibet atrocem, quamlibet sui effusionem sanguinis anxie sitientem. In Hierusalem erat templum Domini, ibi sacerdotium Judaeorum, ibi erat cultus sacrae religionis, ibi etiam ter in anno apparebat omne masculinum Judaeorum sannuntiare verba salutis, et sua ostendere miracula. Ut ergo nec iter illius a miraculorum praeconiis alienum atque immune videretur, Transeunte illo per mediam Samariam et Galileam, et ingrediente quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi, ita ut erant legis decreto a communi domorum vel urbium cohabitatione discreti. Samaria namque civitas vel regio sua
Abbreviated transcription (Latin):
erat capud diuũ decẽ tribuum. ut habitarent ibi & terrã ex colereꝵ
Cuq cepis sent in ibi degere & idolis ut pote dmꝰ ignorantes seruire im¬
misit in eos dñs ferocesbestias adquarũ deuastationẽ interilunt. Quo
cõperto rex as syrioꝵ cũ suis cõmunicato consilio direxiteis unu esaterdo¬
tibus udeoꝵ: quieos legitima diterre doceret. Quicũ eis diuinã legemtradidis¬
sẽt ut regũ & parali pomenon plenissime narrat istoria cepertimoreco¬
gente dĩ colere. sed pristina adhuc infidelitate uigente. Nichil hominus
idola sua c̃ nondesti terunt adorare. Istos igitur iudei abonintioni & contẽp¬
nui deputantes samariti nos uocabant & plenos demoniis  eo qđ demonui is¬

Expanded text:
erat caput decem tribuum, ut habitarent ibi, et terram excolerent. erat caput decem tribuum, ut habitarent ibi, et terram excolerent. Cumque coepissent inibi degere, et idolis utpote Deum ignorantes deservire, immisit in eos Dominus feroces bestias, ad quarum devastationem interibant. Quo comperto, rex Assyriorum cum suis communicato consilio, direxit eis quemdam de sacerdotibus Judaeorum, qui eos legitima Dei terrae doceret. Qui cum divinam eis legem dedisset ut Regum et Paralipomenon plenissime narrat historia, coeperunt timore cogente Deum colere, sed pristina adhuc infidelitate vigente, nihilominus idola non destiterunt adorare. Istos ergo Judaei abominationi et contemptui deputantes, Samaritanos et plenos daemoniis vocabant,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sua successione intelligitur. Quileuitu idcir codicit᷑: qđ legis fuerat ad¬
ministrator. Sed leuita & sacerdos uidentes hominẽ sauciũ ad sanitatẽ nequaꝗ
perduxerunt: quialex peccata quidẽ ualebat ostendere. sed neminem
a peccato liberare. Peccatoꝵ eniꝰ uulnera perlegẽ & sacerdotiu iudeoꝵ tan¬
erat sanguine brutoꝵ a nimalium auferripeccatũ. Donec ueniret il¬
lud singulare sacrificium. qđ incruce oblatum peccata mundi ex¬
ter sit. Unde sequit᷑. Samccritanus aut̃ quidã iter faciens uenit secus
depopulo iudeoꝵ. sed alienigenȩ potius & ydolis seruientes. Cũ enĩ
arege as ssrioꝵ decẽ trib ꝓp̃t peccatu sua trans latȩ fuissent desamaria
neterra eoꝵ halntatore uacua redigeret᷑ in solitudinẽ: iussu regis assy¬
rioꝵ quidam dealienis assyrias uidelicet missi sunt insamaria quȩ

Expanded text:
cum sua successione intelligitur. Qui levita idcirco dicitur, quod legis fuerit adcum sua successione intelligitur. Qui levita idcirco dicitur, quod legis fuerit administrator. Qui erdotium peccata quidem valebant tantum ostendere, sed neminem a peccato liberare. Peccatorum enim vulnera per legem et sacerdotium Judaeorum tanerat sanguine brutorum animalium auferri peccata , donec veniret illud singulare sacrificium quod in cruce oblatum peccata mundi extersit. Unde sequitur: Samaritanus autem quidam, iter faviens, venit secus e potius et idolis servientes. Cum enim a rege Assyriorum decem tribus propter peccata sua translatae fuissent de Samaria, ne terra eorum habitatore vacua redigeretur in solitudinem, jussu regis Assyriorum quidam de alienigenis, Assyriis videlicet, missi sunt in Samariam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
eor peota sig indians sul muista flebili lacrimatene semet ipsum
cdoplosta dicens Recta niea sicut sagtre infixesunt inme ꝑlagis¬
ualeant occultando. Semiuuio relicto. Ex ea parte qua homo dm potest cog¬
noscere uiuit: Ex quauero peccando dm̃ offendt: mortuus eẽ ꝓbatur. Sicut
legitur anima quȩ peccauerit ipsa morietur. Latrones ergo idẽ demones
semi uiuum hominẽ reliquerunt. quiabeatitudinẽ quidẽ in morta¬
litatis abeotulerunt. sedrationẽ animiqua dm̃ nosse potest auferre mini¬
me ualuerunt. Accidit aut̃ ut sacerdos quidã descende ret eademuia.
Quiso illo p̃teriuit. Si milit̃ & leuita cu rẽt secus locũ & uidereteũ
pertransiit : Persacer dotẽ & leuitã qui in conspectu saucio transierunt.
significatur lex ueteris testa menti & sacer dotiũ iudeoꝵ. qđ maxime insa¬
cerdotib: & leuitis quondam emicuit. Uelut distius loqua mur : persacer dotem
quidem ad ronsacerdos cũ om̃i sua ꝓgeniȩ. Per leuitã uero moyses similit̃

Expanded text:
ur. Quod intuens Psalmista, flebili lacrymatione semetipsum deplorat, dicens: Peccata mea sicut sagittae infixa sunt in me valeant, occultando. Semivivo relicto. Ex ea parte qua homo Deum cognoscere potest, vivit, ex qua vero peccando Deum offendit, mortuus esse probatur, sicut legitur: Anima quae peccaverit, ipsa morisemivivum hominem reliquerunt, quia beatitudinem quidem ab eo immortalitatis tulerunt, sed rationem animi quae Deum nosse potest, auferre minime potuerunt. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeterivit. Similiter et levita cum esset secus locum, et videret eum, pertransiit. Per sacerdotem et levitam qui inspecto saucio transierunt, significatur lex Veteris Testamenti et sacerdotium Judaeorum, quod maxime cerdotibus et levitis emicuit. Vel ut distinctius loquamur, per sacerdotem quidem Aaron sacerdos cum omni sua progenie, per levitam vero Moyses similiter
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ speculũ & ꝑ imagines & in sub iecta creatura. Om̃s enĩmanifes¬
tationes quȩ inurteri testamento ad patres facte fiuisse memorantur:
per inferiorẽ creaturã hocẽ ꝑ angłos ꝓactae adoctorib affirmant᷑. Sieni¬
dm̃ꝰ insua diuinitate ut ẽ absq ullis ima ginibus uidebant scĩ: Quidẽ
per imagines ac figuras seuidis se declarabat:. Uerũ sciꝰ apłi dnm̃ p̃sentẽ¬
rentes quic quid cognoscere uoluis sent : non ꝑspeculũ non ꝑenigma:
sed ipsũ dnm int̃ rogando discebant. Unde merito om̃ib retro scĩs lege
beatitudinis prȩ ferunt: dudientes adnõ. Multi ꝓphetȩ & reges
uoluer unt uidere quȩ uos uidetis & non uider: & audire quȩ auditis¬

Expanded text:
sed per speculum, et per imagines, et in subjecta creatura. Omnes enim manifestationes quae in Veteri Testamento ad patres factae fuisse memorantur, per inferiores creaturas hoc est, angelos peractae a doctoribus affirmantur. Si enim in sua divinitate ut est, absque ullis imaginibus Deum videbant sancti, quid est per imagines et figuras vidisse declarabat. Et beatus Sterentes, quidquid cognoscere voluissent, non per speculum, non per aenigmata, sed per Dominum interrogando discebant: unde merito omnibus retro sanctis lege beatitudinis praeferuntur, audientes a Domino: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
bas uersbt utdm̃ꝰ uiderent in carne p̃sentẽ qđ hic ipsȩcos intueride¬
sidras e uisseuerit: ipsoꝵ uerba testant᷑ quib sȩ filiũ dĩ incarnatum
om uidendi feruens de si derio clamabat. utina disrũ perescelos
clina cȩlos tuos & des cende Optabant enĩ singulisi fieri posset ut
suo quis ꝙ tepr dĩ filiũ in carnatũ uideret Notandũ aut̃ quia quos
luucas in presenti leetione pro phetas & reges dicit matheus alibi dis¬
tinctius loquens ꝓtas & uistos appellat: Ipsi sunt enĩ reges magni qui
aniustiquites ptationũ suar ũ motib non consentiendo subcũ berer ssed

Expanded text:
habuerunt, ut Deum viderent in carne praesentem, quod hic ipse eos intueri desiderasse asseverat, ipsorum verba testantur, quibus se Dei Filium incarnatum Deum videndi fervens desiderio, clamabat: Utinam disrumperes coeloclina coelos tuos, et descende . Optabant enim singuli, si fieri posset, ut suo quisque tempore Dei Filium incarnatum videret. Notandum autem, quia quos Lucas in praesenti lectione prophetas et reges dicit, Matthaeus alibi distinctius loquens, prophetas et justos appellat : ipsi enim sunt reges magni, qui et justi, qui tentationum suarum motibus no
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ nullus amplius ẽ quã xp̃s. qui uulnera nr̃a curauit: Proximꝰ
itaq nob̵ẽ ꝑ diuinitatẽ. quia non longeẽ ab uno quoq: nr̃m In ipso enĩ
uiuimꝰ mouemur &sumus: Proximꝰ etiã nob̵ fieri dignatus est qr¬
ex humanitate quia cũ eẽt longe a nob̵ ut pote in mortalis: amorta¬
lib: uistus a peccatorib: descendit adnos. ut fieret nob̵ proximus quierat

Expanded text:
noster nullus amplius est quam Christus, qui vulnera nostra curavit. Proximus itaque nobis est per divinitatem, quia non longe est ab uno quoque nostrum. In ipso enim vivimus, movemur et sumus . Proximus etiam nobis fieri dignatus est ex humanitate, quia cum esset longe a nobis, ut pote immortalis a mortalibus, justus a peccatoribus, descendit ad nos, ut nobis fieret proximus, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
entis. Diuitiae si affluunt: nolite cor apponere : Quisquis ergo custodit
diuitias ut seruus. & non distribuit ut dũminus : seruus ẽ diuitiarũ.
& seruiendo di uitiis cõ pellitur seruire diabolo. quua cupiditate
diuitiarũ implicitus diabolosesubdit. qui meritosuȩ prauita tis terre¬
nis rebus p̃positus est. & adño princeps huius scłi appellatur: Aut¬

Expanded text:
t: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Quisquis ergo custodit divitias ut servus, et non distribuit ut dominus, servus est divitiarum; et serviendo divitiis, servire compellitur diabolo, quia cupiditati divitiarum implicatus, diabolo se subdit, qui merito suae pravitatis terrenis rebus praepositus est, et a Domino princeps hujus saeculi appellatur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dñs dicit omnẽ hominẽ exaltatũ humiliare atq humiliatũ ex al¬
tari: sed qm̃ ueritas fallinon potest sciendũ quia & si non in pre¬
senti hoc sẽꝑ ad impleri uidemus: infuturotam̃ cõplendũ non dubitam
Omisenim qui inp̃ senti uita sȩexaltat ut diriinis p̃ceptis sa sub dere
contẽpnat: hic indie uiditii cũ suꝑb Q impiis sotiatꝰ humiliarico

Expanded text:
 hominem exaltatum humiliari, atque humiliatum exal hominem exaltatum humiliari, atque humiliatum exaltari? Sed quoniam Veritas falli non potest, sciendum quia si non in praesenti hoc semper adimpleri videtur, in futuro tamen complendum non dubitamus. Omnis enim qui in praesenti vita se exaltat, ut divinis praeceptis se subdere co
Abbreviated transcription (Latin):
nouit: &scelerus suoꝵ ꝑ fecte penituit. non solũ uenia . sed etiã ut po¬
pulũ uudeoꝵ fidei dignitecte p̃cederet accepit. Quia omis quiseex¬
altat humiliabitur: & quisehu miliat ex altubitur. N ac sententia
E de utroq populo ualet intellegi iudaieo sciliert atq gentili quoꝵ¬
alt̃ ut dictũ est dediuinis beneficiis su ꝑbiens humiluari. alt̾ã deuotese in confessone
peccatoꝵ humilians meruit exaltari & deom̃i suꝑbo & humili conuenientissimeaccipi
concordanti suꝑ hoc salomonis sententia. Anteruina ex alatur cor hominis. Q
antegaudiũ humiliatur. At uidemus multos honorib & diuta is huuis seculi
Norere: & in eis usq ad finẽ ꝑseuerare. Cer nimꝰ econtra non nullos pau¬
pertate & in opia laborare. & in eadem egestate usq adexitũ uttę
per manere. Cũ ergo ift in inchoatu felicitate & illi in pristina
pauper tate usq ad t̃minũ uite ꝑmaneant. Quomodo uerũ eẽ constat

Expanded text:
novit, et scelerum suorum perfecte poenituit, non solum veniam, sed etiam ut populum Judaeorum fidei dignitate praecederet, accepit. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Haec sententia et de utroque populo valet intelligi, Judaico scilicet et gentili: quoalter, ut dictum est, de divinis beneficiis superbiens, humiliari: alter vero devote se in confessione peccatorum humilians, meruit exaltari. Et de omni superbo et humili potest convenientissime accipi, concordante super hoc Salomonis sententia: Ante ruinam exaltatur cor hominis, et ante gaudium humiliatur . At videmus multos honoribus et divitiis hujus saeculi florere, et in eis usque ad finem perseverare: cernimus e contra nonnullos paupertate et inopia laborare, et in eadem egestate usque ad exitum vitae permanere. Cum ergo isti in inchoata felicitate, et illi in pristina paupertate usq
Abbreviated transcription (Latin):
Recte etiã iuxta lit terã dicit ascenderunt: quia ciuitas hieru salẽ in cli¬
uo montis hoc ẽ indes censu sita: ex parte erat in monte& ex parte inualle
uenir ecu piebat neces seerat ut illuc tascendendo perueniret: Vnde &
inse quentib legitur. Des cendit hic iustisicatus indomũ suam ab illo . hoc est
teplo Eded des condit publicanꝰ iustificatus indomũ suã ab illos idẽ ex cõpara¬
tonephariseis & in alio eugłio: Homo quidam descendis selegiturꝰ ab hueru
sale inhierico & incidisse in latrones. Ex his aũt duob hominib que ascen¬
debant ntẽ plũut orarent : unus erat phariseus & alt̃ publica nus
uo cabulo.: Ex quoꝵ numero iste fuissedep hendit: qui arro gantia tumens intẽ plũ
conscendit nontã dm̃ oraturus quã selaudaturus: Publicaniaut̃ uocantur
qui publicis flagia is incũbunt : uł qui publicis negonis: Quectigalibus

Expanded text:
re igitur dictum est, ascenderunt, quia civitas Hierusalem in clivo montis, hoc est, in descensu sita, ex parte erat in monte et ex parte in valvenire cupiebat, necesse erat ut illuc ascendendo perveniret. Unde et in sequentibus legitur: Descendit hic justificatus in domum suam ab illo, hoc est, templo; vel descendit justificatus publicanus ab illo, id est, ex comparatione Pharisaei.  hominibus qui ascenderunt in templum ut orarent, unus Pharisaeus et alter publicanus. vocabulo. E quibus iste fuisse deprehenditur, qui arrogantia tumens, in templum ascendit, non tam Deum oraturus, quam se laudaturus. Publicani autem dicebantur, vel qui publicis flagitiis incumbebant, vel qui publicis negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
delectationib mulcent. Vallo cir cũdant: quia ante m̃tis eius oculos re¬
ductis iniquitatibus quas ꝑ petrauit. hanc ad societatẽ suȩ dãpnationis
ꝑtra hentes co artant. Vt in ipsa iã extremitate uitȩ dep̃ hensa: & a
quibus ostib circũ clusasit iudeat & tam̃ aditũ euadendi inuenire
non possit : quia iã bona operari nonlicet quecũ licuit agere ẽtẽpsit:

Expanded text:
delectationibus foveant: quam vallo circumdant, quia ante mentis ejus oculos reductis iniquitatibus quas perpetravit, hanc ad satietatem suae damnationis trahentes coarctant, ut in ipsa jam extremitate vitae deprehensa, a quibus hostibus circumclusa sit videat, et tamen evadendi aditum invenire non possit, quia oper
Abbreviated transcription (Latin):
tutione mundi: Nosaut non solũ exhumilitate publicani exem plũ
humilitatis colligere debemus uerũ ediuerso  de uerbis elati
pbarisei formã humilitatis as sumere Ille eniꝰ considerauit alioꝵ
mala & sepe iactant̃ sua ꝓferrebona. nos econtrario. pr̃a mala
debemꝰ ꝑpendere & alioꝵ bona considerare. Ut sicut ille secete¬
ris prȩ ferens exeo qđ alios despex̃ humiliatus est aruinãtta &
nosbonis fidelib im pares nos uidicantes ex eoꝵ imitationr exaltati
ꝓfitiamꝰ adgłam. Cũq huius cemodi deuotionis formã assecu tu
fuerimus incotidianis p̃cib hanc orationẽ abeato beda editã breuem
quidẽ sed om̃i nosa lubrimã frequentandorecitare studeamus. ds̃
& iã multi illoꝵ quipost flagita publica penitendo tibi meruerunt
eẽ deuoti. Qui etiã siquid boni tua grã largiente fecero quo fine
hoc faciã quaue ate dristrictione penset᷑ ignoro. Scdm̃. MACũ.¬

Expanded text:
tris mei . Nos autem non solum ex humilitate publicani exemplum humilitatis colligere debemus, verum e diverso, et de verbis elati Pharisaei formam humilitatis assumere. Ille enim consideravit aliorum mala, et coepit jactantes sua proferre bona; nos e contra nostra mala debemus perpendere, et aliorum bona pie considerare. Ut sicut ille caeteris se praeferens, ex eo quod alios despexit, humiliatus est ad ruinam; ita et nos bonis fidelium impares judicantes, ex eorum imitatione exaltati, proficiamus ad gloriam. Cumque hujuscemodi devotionis formam assecuti fuerimus, in quotidianis precibus hanc orationem a beato Beda editam, brevem quidem, sed omnino saluberrimam frequentando recitare studeamus. « Deetiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti: qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro. » Tu au
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ culnis p̃teritas humilit̃ defleuit. quã uisuistus adtẽplũ uenerit.
iusti ficatus tim̃ atẽploreces sit. Allegoriceuꝰ istiduo homines duos significap

Expanded text:
quoniam culpas praeteritas humiliter deflevit, quamvis injustus ad templum venerit, quoniam culpas praeteritas humiliter deflevit, quamvis injustus ad templum venerit, justificatus tamen a templo recessit. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ aut̃ ni chilꝓdese qđ tota ciuitas contrahostiã custodit᷑ in cursu
siunũ foram̃ in ea relinquitur. ꝑ qđ ab hostib intretur: sic nil iuuat qđ
multas uirtutes congregamus. siunũ in nob uitium relinquimus. ꝑ qđ adiabolo
capiamur. &publicanus a longestans. nolebat nec oculos ad celũ leuare
sed ꝑ cutiebat pectus suum dicens. Ds̃ ꝓpitius esto michi peccatori. Alon ge
non audebat. Alongeutiq stabat. quia peccando longeadõ sertcessisse nouerat:
his dem obtutibus dm̃ uł dĩ tẽplũ aspicere. quib ad concuꝰ piscendum illicita
plurima fuerat conspicatus. Pectus quoq suuꝰ ꝑcutiebat: qmꝰ nouerat seibi
plurima cogitasse nefanda. undedm̃ offenderat. & quia ui suppliciumsibi
dapso exiens ueniã scelerũ nontã impetrabat quã etiã extor quebat ad ño.¬
a meri dicouob descendit hiciustificatus indomũ suã abillo. Maxima
fidutia sub exemplo istius publicani digne penitentib sub rogatur. Qui

Expanded text:
 tota civitas contra hostium custoditur incursum, si unum in ea foramen relinquitur per quod ab hostibus intretur, sic nihil juvat quod multas virtutes congregamus, si unum in nobis vitium relinquimus, per quod a diabolo capiamur. Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum.non audebat. A longe utique stabat, quia peccando se longe a Deo recessisse noverat. iisdem obtutibus Deum vel Dei templum aspicere, quibus ad concupiscendum illicita plurima fuerat conspicatus: plurima ibi cogitasse nefanda unde Deum offenderat: et quasi supplicium sibi de seipso exigens, veniam scelerum non tam impetrabat quam extorquebat a Dor: Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Maxima fiducia sub exemplo istius publicani digne poenitentibus praerogatur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sub iugasse putabant. Sed hanc instrandi consuetudinõ benemutauit xp̃i ana religio cũ ac die
ipsa festiuitas. bentȩ mariȩ plebs. dorusq & sacer dotes cĩ cereis &imnis ecłarũ loca uiruĩ eunt¬

Expanded text:
subjugasse putabant. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum hac ipsa subjugasse putabant. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum hac ipsa die festivitatis beatae Mariae, plebs clerusque
Abbreviated transcription (Latin):
&rł.  Haec deletione ouangelica breuit̃ sint dicta quȩ lic& causas hodiernȩ festiuitatis plene
aperiat : ñ tam̃ abre ÷ sideei: nomine aliquid competidiosius indagemꝰ. Greconãq sermone
y pantese obinaro dr̃ inde utiq ista dominica. sollempeoitas ypapanti uocatur qđ scilic& hac ipsa
die ablato intemplũ dnõ. si meon & anna ⁊ c&ore fideliũ ꝑsonȩ quȩ ibnerant tõpor suȩ purifica¬
tionis ocurerint Agiur ergo ista festiuitas incipiente mense februario quia februo ÷ plutone
quilus trationũ hoc ÷ purgationũ potens agentib credebat᷑ ita uocatus ÷ Cumenĩ romanii
tripertitũ abem subtributũ redegissent ita ut una qq̃ & ipsis trib: mundi partib: africa uide¬
quinquenniũ aes quinto de ꝑ acto anno ac consu soluto uniuersaciuitas men sofebruario ab uni¬
uerso populo lustrabatur ut sacrifici adiis infernalib: soluerent᷑ queꝵ sepresidio nationes oabis

Expanded text:
. Haec de lectione evangelica breviter sunt dicta. Quae licet causas hodiernae festivitatis plene aperiat, non tamen ab re est si de ejus nomine aliquid compendiosius indagemus. Graeco namque sermone ὑπαντάειν obviare dicitur. Inde utique ista Dominica solemnitas ὑπαντή vocatuno, Simeon et Anna, et caeterae fidelium personae quae ibi erant, tempore purificationis suae occurrerunt. Agitur ergo ista festivitas incipiente mense Februario, qui a Februo, id est Plutone, qui lustrationum, hoc est purgationum, potens a gentilibus credebatur, ita vocatus est. Cum enim Romani tripertitum orbem sub tributo redegissent, ita ut unaquaeque ex ipsis tribus mundi partibus, Africa vide, itemque per aliud quinquennium aes, quinto demum peracto anno, ac censu soluto, universa civitas mense Februario ab universo populo lustrabatur, ut sacrificia diis infernalibus solverentur, quorum se praesidio nationes orbis
Abbreviated transcription (Latin):
Reliquinãq: homines idcirco cũ peccato originali oriuntur quia cũ delectatione carnis atq cũ ardore
libidinis in materno utero concipiunt᷑. Dns aut̃ ihs̃ xpẽ quia sicut absq uirili semine. lta &iã absque
carnali delectatione in utero uirginis. spũ scõ cooperante conceptus ÷. ideo ⁊ sine peccato natus :÷. Sed
sicut xp̃c legi sub iectus ec̃ uoluit ut nos alegis uinculo soluer& : ita &iã beatamaria . cũ sublege ñ eot̃
ꝓexemplo humilitatis legis instituta Ñ refugit obseruare memor illius p̃cepti qđ qui dã sapiens ait
Quanto magriuses humiliate in om̃ib: Postquã ergo impl&i sunt dies purgationis ei : uł dñi uidelic&¬

Expanded text:
Reliqui namque homines idcirco cum peccato originali oriuntur, quia cum delectatione carnis atque cum ardore Reliqui namque homines idcirco cum peccato originali oriuntur, quia cum delectatione carnis atque cum ardore libidinis in materno utero concipiuntur. Dominus autem Jesus Christus, quia sicut absque virili semine, ita etiam absque carnali delectatione in utero virginis, Spiritu sancto cooperante conceptus est, ideo et sine peccato natus est. Sed sicut Christus legi subjectus esse voluit, ut nos a vinculo solveret legis, ita etiam beata Maria, cum sub lege non esset, pro exemplo humilitatis legis instituta non refugit observare, memor illius praecepti quod quidam sapiens ait: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Postquam ergo impleti sunt dies purgationis ejus, vel Domini videlic
Abbreviated transcription (Latin):
nis maxima nob̵ redemptoris nr̃i dignatio & intemeratȩ genitricis ei : bentȩ mariȩ humilitas comm̃dat᷑
qui a uidelic& tã ipsecdns quã gloriosaei : mat̃ cũ loge nihuil deberent. legalib: tamon decrotisse subdere
sponte uoluer̃. Precipiebatenĩ lex ut in suns octa uodie natiuitatis circũ cisus. posttriginta & tresdies suȩ
circũ cisionis ad tẽplũ dñi deforetur ⁊ daretur hostia ꝓeo. & siesset primogenitus sẽs dñõ fier&. Qđ si uer¬
ba legis diligent̃ in spicimus uidebimus quiñ solũ dñs sine peccato incarnatus sed & ipsabeata illius genitrix
ab om̃i legis subiectione librima fuerit. Dicit nãq lex mulior sisus cepto semine pepererit masculũ in mun
purificationis suȩ : Dicensenĩ mulierẽ suscepto semine parientẽ una cũ ꝓle oblatis uictimis deberomundari.
illã utiq: ab hac necessitate distinguit quȩ sine suscepto uiri semine uirgo c̃aepit. ⁊ uirgo peperit.

Expanded text:
 beatae Mariae humilitas commendatur, quia videlicet tam ipse Dominus quam gloriosa ejus mater, cum legi nihil deberent, legalibus tamen decretis se subdere sponte voluerunt. Praecipiebat enim lex ut infans octavo die nativitatis circumcisus, post triginta et tres dies suae circumcisionis ad templum deferretur Domini, et daretur hostia pro eo; et si esset primogenitus, sanctus Domino fieret. Quod si verba legis diligenter inspiciamus, videbimus quia non solum Dominus sine peccato incarnatus, sed et ipsa illius genitrix ab omni subjectione legis liberrima fuerit. Dicit namque lex : Mulier si suscepto semine pepererit masculum, immund sanguine purificationis suae. Dicens enim mulierem suscepto semine parientem, una cum prole oblatis victimis debere mundari, illam utique ab hac necessitate distinguit, quae sine suscepto viri semine virgo concepit, et virgo peperit.
Abbreviated transcription (Latin):
patris. xpm̃ apellat quẽ in primo aduentu ante faciem populorũ ds̃pater parauit ut illum
quicũq intũ credere uł lent fide ac dilectione conspicaerent. In scđo qq̃ aduentu. hoc ipsũ salitare
unte facien om̃i ũ populorũ parabit᷑ ut uideat eũ om̃is oculus &reddat unicuiq: sđm opera sua:¬
nalit̃ gła fuit quia ipsis ÷ p̃nuntiatus. Ex ipsis carnẽ assumpsit intor oos miracula fecit. Gen¬
tiũ quoq reuelatio fuit : quia oculos mentis eorũ ꝓfunda in fidelitatis ecitate demersos. lu¬
mine suȩ illustrationis reue lauit ÷ aperuit ⁊ in luminauit. Etrecte axp̃m prius ad reuolationẽ
gentiũ ac deinde ad głam isrł uenis sedixit : quia priusgentiles quã iudeos credituros esse pre¬
dixit. Talequid & psalmista ait. Notũ fecit dñs salut are suũ xrł .via. domui isrł. Prius eni

Expanded text:
Patris Christum appellat, quem in primo adventu ante faciem populorum Deus Pater paravit, ut illum, quicunque in eum credere vellent, fide ac dilectione conspicerent. In secundo quoque adventu, hoc ipsum salutare ante faciem omnium populorum parabitur, ut videat eum omnis oculus, et reddat unicuique scialiter gloria fuit, quia ipsis est praenuntiatus, in illis carnem assumpsit, inter eos miracula fecit. Gentium quoque revelatio fuit, quia oculos mentis eorum profunda infidelitatis caecitate dimersos, lumine suae illustrationis revelavit, id est, aperuit et illuminavit. Et recte Christum prius ad revelationem gentium, ac deinde ad gloriam Israel venisse dixit, quia prius gentiles quam Judaeos credituros esse praevidit. Tale quid et Psalmista ait: Notum fecit Dominus salutare suum, et reliq., usque, domui I
Abbreviated transcription (Latin):
ni celestis quando iuxta euangłi cã parabolã om̃s electi cũ lam padib: sponso & sponsȩ suN occur¬
suri ⁊ su ꝑne cdaritatis. thalamũ intracuri. Et hanc quidõ iustrationiĩ pagani faciebant semꝑ ũ
cuut ut in uenerationẽ ꝑ p&uȩ iurginis ad mensis initiũ transferr&᷑. Cii : institutionis morẽ
nos q q̃ ꝓmodulo nro hodiernadie deuoto dõ iuuante imitatur : dĩ genitricẽ sũ missis uotis ob
suꝑne ciuitatis nob̵ olitineat in gressũ in qua diuine daritatis aspectibus libero c̃tuitu ꝑfrua m᷑.¬

Expanded text:
 juxta evangelicam parabolam, omnes electi cum lampadibus sponso et sponsae sunt occursuri, et supernae claritatis thalamum intraturi. Et hanc quidem lustrationem pagani faciebant semper XV cuit ut in venerationem perpetuae virginis, ad mensis initium transferretur. Cujus institutionis morem nos quoque pro modulo nostro hodierna die devote Deo juvante imitaturi, Dei genitricis summissis votis obssupernae civitatis nobis obtineat ingressum, in qua divinae claritatis aspectibus libero contuitu perfruam