comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur isrł oꝑpterta sequit᷑ & dicit. Et congrega¬
buntur filii uida & filu isrł inidipsũ: & ponent
sibi principatũ unũ. & ascendent acerra: Hoc si adhuc
uelimꝰ exponere: eloquii ꝓpħici obtundet᷑ sapor.
Recolatur tam̃ lapis ille angularis & duo parietes. unꝰ
ex iudȩis alter ex gentibus: ille nomine filioꝵ iuda.
iste nomine filioꝵ isrł: cidẽ uni principatui suo in id
ipsũ innitentes & ascendentes agnoscant᷑ aterra: Istos
autẽ carnalit̃ istłitas qͥ nunc nolunt credere in xp̃m.
postea credituros id est filios eoꝵ. Nãm utiq isti insuũ
locum moriendo transibunt: idem ꝓpħa testat᷑ dicens
Qm̃ dieb multis sedebunt filii isrł sine rege: sine
principe. sine sacrificio. sine altari. sine sacerdocio:
sine manifestationibus. Quis ñ uideat nunc sic eẽ
iudȩos: Sed qͥd adiungat audiamꝰ. Et postea inqͥt
reuertent᷑ filii isrł. & inquirent dnm̃ dm̃ suũ. & dauid
regem suũ : & stupescent indño & inbonis ipsius. in no¬

Expanded text:
regabuntur filii Iuda et filii Israel in id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra. Istos autem carnaliter Israelitas, qui nunc nolunt credere in Christum, postea credituros, id est filios eorum nam utique isti in suum locum moriendo transibunt, idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Quis non uideat nunc sic esse Iudaeos? Sed quid adiungat, audiamus. Et postea, inquit, reuertentur filii Israel et inquirent Dominum Deum suum et Dauid regem suum, et stupescent in Domino et in bonis ipsius in no
Abbreviated transcription (Latin):
defuissent popło isrł ca quo ibi reges cẽ coeper̃: inusũ
tantũ modo eoꝵ fuere ñ gentiũ. Quando autẽ scriptura
manifestius ꝓpħica condebat᷑. quȩ gentib qͣndoq ꝓdec̃t:
tc̃ oportebat inciꝑe qͣndo c̃debat᷑ hȩc ciuitas. quȩ gentib ĩꝑaret.
Set igitur ꝓpħa. quanto ꝓfundius quidem
loquitur: tanto operosius penctrat᷑. Sed aliqͥd in de
erit inqͥt in loco quo dictũ est eis non popłs meus uos:
uocabunt᷑ & ipsi filii dĩ uiui. Hoc ꝓpħicũ testimoniũ¬

Expanded text:
i reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum fuere, non gentium: quando autem ea scriptura manifestius prophetica condebatur, quae gentibus quandoque prodesset, tunc oportebat inciperet, quando condebatur haec civitas, quae gentibus imperaret.see igitur propheta, quanto profundius quidem loquitur, tanto operosius penetratur. Sed aliquid inde serit, inquit, in loco quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimo dictũ putant. ⁊
Rinus in inferiorib etiam maris ipse
Mrnus intempore: mars & bellona in bellis.
enus. ipse sit postremo etciam iilla turba qͣsi
ir & nomine liberȩ feminarũ. Ipse sit dispater
Addartum ꝑlucat addiem: ipse sit dea mena. quã
qi fecerunt menstruis feminarũ: ipse lucina quȩ
Ic oartunencib inuocetur. Ipse opem ferat nascentib
utxcipiendo eos sinuterrȩ. & uocetur opis: ipse in
duagitu os aperiat. & uocet᷑ uaticanus: ipse leuet de¬
ł terra & uocetur dea leuana: ipse cunas tueatur. et
uocetur cupina: non sit alius. sed ipse in illis deab
pient fordutis uoceturq fortuna. indiua rum ina
mãmã paruulo immulgeat. quia rumam dixcr̃
ueteres mamã: indiua potina potionẽ ministret:
indiua educͥa escam prebeat: de pauort infantũ:
pauenti nuncupetur: de spe quȩ uenit uenilia,
nuptate uolupia: de actu a genoria atstimu¬
us quib ad nimium aetum homo r Sellit᷑ dea sti¬

Expanded text:
nobilissimo dictum putant: de ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse nator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, a in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasiibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uocetur dea Leuana, ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabuspraesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nuncupetur, de spe, quae uenit, Venilia, de uoluptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum homo inpellitur, dea Sti
Abbreviated transcription (Latin):
matrem deoꝵ uocant: ut ian
quod sicut ex uirgine ita nichil exigni
illo oportuit. qui est natus ex uirgine
uenerem dicere. ut uanescat in ancillis cius ha
uirginitas : Sienim uesta uenus eẽt. quomnoa
rite uirgines auenerus operib abstinendo scri¬
rent: Anueneres duȩ sunt. una uirgo altera mu
an potius tres. una uirginũ quȩ etiam uesta est:¬
& alia coniugatarũ. & alia meretricu. cuictia
phenices donum dabant de ꝓstitutione filurũ
ante quam cas uingerent uiris anga rum est
Ongo hce ad coniugatas intelligicur ꝑcia de
Sei cum nolumꝰ micentur. incti qa steit la cut¬

Expanded text:
matrem deum uocant, ut iam quod sicut ex uirgine, ita nihil ex ignet extingui utique ab illo oportuit, qui est natus ex uirgine.Venerem dicere, ut uanescat in ancillis eius honorata uirginitas? Si enim Vesta Venus est, quo modo ei rite uirgines a Veneriis operibus abstinendo seruierunt? An Veneres duae sunt, una uirgo, altera mulier? An potius tres, una uirginum, quae etiam Vesta est, alia coniugatarum, alia meretricum? Cui etiam Phoenices donum dabant de prostitutione filiarum, antequam eas iungerent uiris. Quae illarum est Ergo haec ad coniugatas intellegitur pertinere: sed eam nolumus imitentur in eo quod fecit illa cu
Abbreviated transcription (Latin):
dies sit ab adam usq ad diluuiũ. Scdã inde usq
ad abraham: non ȩqualitate tempoꝵ. sed numero
gencrationũ. Denas quippe habere reperiunt᷑
Hinc iã sicut matheus euangelista det̾minat tres
gtates usq ad xp̃i subsecunt᷑ aduentũ: quȩ singulȩ
denis & quat̾nis generationib explicant᷑. Ab

Expanded text:
dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generationum; denas quippe. habere reperiuntur. Hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsequuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus e
Abbreviated transcription (Latin):
in ira eius defecimus: A quo refecti & grã maiore
perfeca: uacabimꝰ ineetłnũ. uidentes quia ipse
est ds̃. quo pleni erimꝰ quando ipse erit omĩa in omĩb
Nam & ipsa opera bona nr̃a: quando ipsius porius
intelligunt᷑ eẽ quã nr̃a. tunc nob ad hoc sabbatum
adipiscendũ imputant᷑: quia si nob̾ ea tribuerimꝰ
seriuilia erunt. cũ de sabbato dicat᷑: omne opꝰ seruile
non facictis in co: Ppter qđ: & ꝑ iezechielem
ꝓphetã dicit᷑. Et sabbata mea dedi eis insignũ.
inter me & inter cos: ut scirent quia ego dñs qui
sanctifico cos. Hoc ꝑfecte tunc sciemꝰ: quando per¬
fecte uacabimꝰ & ꝑfecte uidebimꝰ quia ipse est ds̃
Ipse etiã numcrus ȩtatũ ueluti dicrũ si scđm cos
articulos tẽporis cõputit᷑ qui inscripturis uident᷑
expressi. iste sabbatismꝰ cuidentius apparebit:
qm̃ septimꝰ inuenit᷑. ut pͥma etas tanquã primꝰ

Expanded text:
in ira eius defecimus? A quo refecti et gratia maiore in ira eius defecimus? A quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum, uidentes quia ipse est Deus, quo pleni erimus quando ipse erit omnia in omnibus. Nam et ipsa opera bona nostra, quando ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ad hoc sabbatum adipiscendum inputantur; quia si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt, cum de sabbato dicatur: Omne opus seruile non facietis; propter quod et per Ezecbielem prophetam dicitur: Et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus quia ipse est Deus. Ipse etiam numerus aetatum, ueluti dierum, si secundum eos articulos temporis conputetur, qui scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur, ut prima aetas tamquam primus
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ sua p̃terita: sed etiã clamnacoꝵs eos sẽpi¬
terna miscria ñ latebit: Alioquin si se fuisse
miseros nescituri sunt: quomodo sicut ait psalmus.
uidete qm̃ egosũ ds̃: qđ eric uere maximũ sabba¬
tum non habens uesperã. qđ cõmendauit dñs in pͥ¬
mis operib mundi: ubi legitur. Et requieuit
ds̃ die septimo ab omĩb oꝑib suis quȩ fecit. & bene¬
dixit ds̃ diẽ septimũ & sanctificauit eũ: quia in
ipso requieuit ab omĩb operib suis quȩ inchoauit
ds̃ facere:. Dies enĩ septimꝰ etiã nos ipsi crimꝰ: qͣndo
cius fuerimꝰ benedictione & scificatione pleni atq
refecti: Ibi uacantes uidebimꝰ qm̃ ipse est ds̃. qđ nob̾¬
nos ipsi et̃ uolumꝰ quando ab illo cecidimꝰ audien¬
tes a seductore critis sicut du. & recedentes adõ
uero: quo faciente ui dii essemꝰ. eius participatione
non desertione. Quid enĩ sine illo fccimꝰ nisi qđ

Expanded text:
non solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempinon solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, quomodo, sicut ait psalmus, uidete, quoniam ego sum deus; quod erit uere maxime sabbatum non habens uesperam, quod commendauit dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: et requieuit deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit. et benedixit deus diem septimum et sanctificauieo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit Deus facere. Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus; quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, audientes a seductore: Eritis sicut di et recedentes a uero Deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. Quid enim sine illo fecimus, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
preteritoꝵ̃ etiã maloꝵ suoꝵ: quantũ autt̃ ad expe.¬
rientis sensũ ꝓrsus immemor. Nam & peritissimus
medicus. sicut arte sciunt᷑. om̃s fere morbos corporis¬
nouit: Sicut autẽ corpore sentiunt᷑: plurimos nescit.
quos ipse ñ passus est. Ut ergo scientiȩ maloꝵ duȩ
sunt: una inqua patentiã m̃tis non latent. altera qua
eocperientis sensib inherent. alit̃ quippe sciunt᷑ uitia
omia ꝑsapientiũ doctrinã. alit̾ ꝑ insipientis pessimã
uitã: ita & obliuiones maloꝵ due sunt. Aliter ea
nanq obliuiscit᷑ eruditus & doctus: alit̃ eocꝑtus et
passus. Ille si periciã neglegat: iste si miseria careat:.
Scdm hanc obluuonẽ quã posteriore loco posui: non
crunt memores scĩ p̃teritoꝵ maloꝵ. Carebunt
enĩ om̃ib: ita ut penitꝰ deleant᷑ de sensib eorum:
Ea tam̃ potentia scientiȩ. quã magna ineis erit:

Expanded text:
praeteritorum malorum suorum, quantum autem ad expepraeteritorum malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. ea tamen potentia scientiae, quae magna in eis erit,
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. Sicut enĩ prima immortalitas fuit quam
peccando adam ꝑdidit posse ñ mori. nouissima erit ñ
posse mori: ita pͥmũ liberũ arbitriũ posse ñ peccare.
nouissimũ non posse peccare. Sic enĩ erit in amissibi.¬
lis uoluntas pictatis & equitatis: quomodo . ẽ. felicitatis.
Nam utiq peccando nec pictatẽ nec felicitatẽ tenuimꝰ.:
uoluntatẽ uero felicitatis. nec ꝑdita felicitate ꝑdidimꝰ.
Certe dt̃ ipse. nũquid qm̃ peccare ñ potest ideo liberũ
arbitriũ habere negandus est: Erit ergo illius cuu-¬
tatis & una in om̃ib & inseparabilis in singulis uo¬
luntas. libera ab oñi malo. liberata & impleta omni
bono: fruens indeficient᷑ ec̃noꝵ iocunditate gaudi¬
orũ. oblita culparũ. oblita poenarũ: nec ideo tam̃
suȩ liberationis oblita. ut liberatori suo ñ sit grata.
Quantũ ergo attinet ad scientiã rationalẽ. memor

Expanded text:
non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uolunbono, fruens indesinenter aeternorum jucunditate gaudiorum; oblita culparum, oblita poenarum. Tamen nec ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem memor erit
Abbreviated transcription (Latin):
tare ñ poterunt. Magis quippe erit liberũ: adelecta.¬
tione peccandi usq ad delectationẽ non peccandi
indeclinabilẽ liberatũ. Nã primũ liberũ arbitriũ
qđ homini datũ est quando pͥmũ creatus ẽ. rectus: po¬
tuit ñ peccare. sed potuit & peccare. Hoc autẽ nouissimũ.
eo potentius erit: quo peccare ñ poterit. Uerũ hoc quoq
dĩ munere: ñ suȩ possibilitate nalarȩ. Aliuid ẽ. enĩ cẽ
dm̃: aliud participẽ dĩ: Ds̃ natura peccare ñ potest:
particeps uero dĩ. ab illo accipit ut peccare non possit:
Seruandi autẽ gradus erant diuini muncris: ut pͥmũ
daret᷑ liberũ arbitriũ quo ñ peccare homo posset.
nouissimũ quo peccare ñ posset: atq illud ad cõparan¬
dũ meritũ. hoc ad recipiendũ p̃miũ ꝑtineret. Sed qͥa
peccauit ista natura cũ peccare potuit: largiore grã
liberatur. ut ad eã ꝑducatur lib̾tatẽ. in qua peccare

Expanded text:
tare non poterunt. Magis quippe erit liberum a delectatare non poterunt. Magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque Dei munere, non suae possibilitate naturae. Aliud est enim esse Deum, aliud participem Dei. Deus natura peccare non potest; particeps uero Dei ab illo accipit, ut peccare non possit. Seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare. homo posset, nouissimum, quo peccare non potest, adque illud ad conparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. Sed quia peccauit ista natura cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait apłs: ut sit ds̃ omĩa in om̃ib Ie se finis crit
desiderioꝵ nr̃oꝵ: qui sine fine iuscbid. sine fãstidio
amabitur: sine fatigatione laudabit᷑. Hoc munus.
hic affectus. hic actus: ꝓfecto erit om̃ib sicut ipsa uita
ȩt̃na cõmunis. E eterũ qui futuri sint ꝓmeritis
cogitare. qͣntomagis dicere: qđ tam̃ futari sint: non ẽ.
ambigendũ Atq id etiã beata illa ciuitas magnũ in
se bonũ uidebit: qđ nulli suꝑiori ullus inferior inui¬
debit. sicut nunc ñ inuident archangłis angłi cȩceri:
tam nollet cẽ unꝰquisq qđ non accepit. quãuis
sit pacatissimo concordiȩ uinculo ei qͥ accepit obstric¬
tus. quã nec incorpore uult oculus eẽ qui ẽ. digitꝰ.:
cũ membrũ utrũq contineat totius carnis pacata
cõpago. Sic itaq habebit donũ alius aliominꝰ: ut
hoc qui donũ habeat. ñ uelit amplius: NEc ideo
liberũ arbitriũ non habebunt: qͥa peccat᷑a eos delec¬

Expanded text:
s, ut sit Deus omnia in omnibus . Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa vita aeterna, communis. 2. Caeterum qui futuri sint pro meritis cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata conpago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delec
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo. cuius altitudinis mensura est in latere a dor¬
sousq aduentrẽ. uelut si iacentẽ homint̃ metiaris
supinũ siue ꝓnũ seaus tantũ longus est acapite s ad
pedes: quam latus adextra insinistrã. uel asinistra
in dextram: & decies quã altus a terra. Unde facta ẽ.
arca trecentoꝵ longitudine cubitoꝵ. & quinqͣginta
in latitudine: & triginta in altitudine. Et qđ ostiũ
in latere accepit: ꝓfecto illud est uulnus. quando
latus crucifixi lancea ꝑforatũ est. Hac. qͥppe ad illũ¬
diluiuũ uenientes ingrediunt᷑: quia inde saeram̃ta
manarunt. quib credentes iniciant᷑. Et qđ de lignis
quadratis fieri iubetur undique : stabilẽ uitã scõꝵ
significat. Quacũq enĩ uerteris qͣdratũ: stabit.
Et cętera quȩ in eiusdẽ arcȩ constructione dicuntur.
ȩcelesiastica sunt signarerũ. sed ea ꝑsequi nunc lon

Expanded text:
altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a doraltitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem; uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexiens tantum longus est a capite ad pedes, quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram, et deciens. quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine. Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. Et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat: quacumque enim uerteris quadratum, stabit; et cetera, quae in eiusdem arcae constructione dicuntur, ecclesiasticarum signa sunt rerum. Sed ea nu
Abbreviated transcription (Latin):
homini iusto & sicut de illo scriptura ueridicaloqͥt᷑
in sua generatione ꝑfecto: non utiq sicut ꝑficiendi
sunt ciues ciuitatis dĩ. in illa immortalitate qua
ȩquabunt᷑ angłis dĩ. sed sicut eẽ possunt in hac
peregrinatione perfecti imperat ds̃ ut arcã faciat.
in qua cũ suis idest uxore. filuis & nurib & cum
animalib quȩ ad illũ ex dĩ precepto in arcã ingres¬
sa sunt liberaret᷑ a diluuii uastitate: ꝓculdubio
figura est peregrinantis in hoc scło ciuitatis dĩ. hoc
est ȩccłȩ quȩ sit salua ꝑlignũ in quo pependit
rȩ ipsae longitudinis & altitudinis & latitudi.¬
nis ciꝰ significat corpus humanũ: incuiꝰ ueritate
ad homines prenunciatus est uenturus & uenit.
Humani quippe corporis longitudo. a uertice usq
ad uestigia: sexies tantũ habet quã latitudo quȩ est ab
uno latere usq ad alterũ latus: & decies tantũ quã

Expanded text:
homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto — non utique sicut perficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti — imperat deus, ut arcam faciat, in qua cum animalibus, quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluvii vastitate; procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo civitatis Dei, hoc est Ecclesiae, quae fit salva per lignum, in quo pependit et mensurae ipsae longitudinis, altitudinis, latitudinisque ejus, significant corpus humanum, in cujus veritate ad homines praenuntiatus est venturus, et venit. Humani quippe corporis load uestigia sexiens tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et deciens tantum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq ad pecus. a reptilib usq ad uolatile cȩli:
quia iratus sũ qm̃ feci eos. Ira dĩ non ꝑturbatio animi
eius est: sed iudiciũ quo irrogatur poena peccato.
immutabilis ratio. Ncq enĩ sicut hominẽ ita dm̃
cuiusquã facti si poenitet: cuus est de om̃ib: om¬
nino reb tamfixa sententia. quã certa p̾scientia:
Seasi non utatur scriptura talib uerbis. non sẽ quoͥ¬
dã mõdo familiarius insinuabit om̃i generi hominũ
quib uult et̃ consultũ. ut terreat suꝑbientes & exci.¬
tet neglegentes. exerceat quȩrentes & alat intelli.¬
gentes: qđ non faceret si nonse prius inclinaret.
& quodãmo̾do descenderet ad iacentes. Qđ autẽ
eciam interitũ omniũ animaliũ terrenoꝵ uolatiluĩq
denunciat. magnitudinc̃ futurȩ cladis effatur:
non animantib rationis exꝑtib tanquã & ipsa
peccauerint minatur exiciũ. Iam uero qđ noe

Expanded text:
ne usque ad pecus et a repentibus usque ad uolatilia caeli, ne usque ad pecus et a repentibus usque ad uolatilia caeli, quia iratus sum, qejus est, sed judicium quo irrogatur poena peccato. immutabilis ratio. Neque enim sicut hominem, ita Deum cujusquam facti sui poenitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. Sed si non utatur Scriptura talibdam modo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus uult esse consultum, ut et perterreat superbientes et excitet neglegentes, et exerceat quaerentes et alat intellegentes; quod non faceret, si non se prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. Quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat: magnitudinem futurnon animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. Iam uero quod Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq significans. Sescentesimo quippe anno
uite noc scdo mense. factũ est diluiuũ: acsic centũ
iuginiti anni predictisunt futuri uitȩ hominũ
pcrituroꝵ. quib transactis diluiuo delerentur.
Uec srustra creclitur sic factũ ẽt̃ diluuiũ iam non inuen¬
cis interra qͥ non crant digni tali morte defungi. qua
in impios iuncdicatũ est: non quo qͥequã bonis q̃ndo
morituris tale genus mortifaciat aliqͥd qđ eis possit
obesse post mortt̃ Terũtam̃ nullus coꝵ diluiuo
mortuus est: quos de semine seth ꝓpagatos scã serip¬
tura cõmemorat. Sic autẽ diuinitus diluiui causa
narratur Uidens inqͥt dñs ds̃ quia multiplic atȩ sunt
maliciȩ hominũ suꝑ terrã. & om̃is quisq cogitat in
corde suo diligenter sup maligna om̃s dies: & cogita.¬
uit ds̃ qͥa fecit hominẽ suꝑ terrã. & recogitauit: et
dixit ads. Pelcã hominẽ quẽ feci a facie terre. ab homi¬

Expanded text:
plerumque significans; sescentensimo quippe anno plerumque significans; sescentensimo quippe anno uitae Noe, secundo mense factum est diluuium; ac sic centum iginti anni praedicti sunt futuri uitae hominum periturorum, quibus transactis diluuio delerentur. Nec frustra creditur sic factum esse diluuium, iam non inuentis in terra qui non erant digni tali morte defungi, qua in inpios uindicatum est; non quo quic- ■ quam bonis quandoque morituris tale genus mortis faciat aliquid, quod eis possit obesse post mortem; uerum tamen nullus eorum diluuio mortuus est, quos de semine Seth propagatos sancta scriptura commemorat. Sic autem diuinitus diluuii causa narratur: Videns, inquit, Dominus Deus, quia multiplicatae sunt malitiae hominum super terram, et omnis quisque cogitat in corde suo diligenter super maligna omnes dies, et cogitauit Deus, quia fecit hominem super terram, et recogitauit, et dixit Deus: Deleam hominem, quem feci, a facie terrae, ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
ereatori: ut etiã hinc ostenderet᷑ non solũ pulchritu.¬
dines. uerũ etiã magnitudines & fortitudines cor.¬
porum ñ magnipendendas eẽ sapienti: qͥ spiritã.¬
libus atq immortalib longe meliorib atq firmio¬
rib & bonoꝵ ꝓpriis. non bonoꝵ maloꝵq cõmunib
beatificatur bonis. Quã rem alius comendans: ait
Ibi fucrunt gigantes illi nominati qui abinicio fuer̃.
staturosi: scientes preliũ. Non hos elegit dñs nec uiã
scientiȩ dedit illis: sed intericrunt: Et quia non habu.¬
erunt sapientiam: perierunt ꝓpter in considerantiã¬
Post hec homines centũ xx annos uiuendo ñ transgre.¬
di cũ & post diluuuũ cciã quingentos exxcessisse inue¬
niamus. Sed intelligendũ est hoc dm̃ clixisse cũ citca
finẽ quingentoꝵ annoꝵ cẽt noe idest qͣ dringentos
occoginta uitȩ annos ageret: quos more suo script᷑a
quingentos uocat. nomine totius maximã partem

Expanded text:
Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchrituCreatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchritudines, uerum etiam magnitudines et fortitudines corporum non magni pendendas esse sapienti, qui spiritalibus adque inmortalibus longe melioribus adque firmioribus et bonorum propriis, non bonorum malorumque communibus beatificatur bonis. Quam rem alius propheta commendans ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos elegit Dominus, nec uiam scientiae dedit illis; sed interierunt, quia non habuerunt sapientiam, perierunt propter inconsiderantiampost haec homines centum uiginti annos uiuendo non transgredi, cum et post diluuium etiam quingentos excessisse inueniamus; sed intellegendum est hoc Deum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est quadringentos octoginta uitae annos ageret, quos more suo scriptura quingentos uocat, nomine totius maximam partem
Abbreviated transcription (Latin):
nis it perirent᷑ rite seruasse. Unde illa quȩ sub cius
nomine ꝓferuntur & continent istas de gigantib
fabulas. qđ non habuerint homines patres: recte
a prudentib iudicant᷑ non ipsius eẽ credenda: sicut
multa sub nominib & alioꝵ ꝓphetarũ. & recentiora
sub nominib apłoꝵ ab hercticis ꝓferunt᷑. Quȩ omĩa
nomina a pocrifoꝵ: ab auctoritate canonica diligen¬
tiecaminatione remota sunt. Igitur scđm scriptu.¬
ras canonicas hebreas atq xp̃ianas multos gigantes
ante diluuiũ fuisse non dubiũ est: & hos fiuisse ciues
terrigenȩ societatis hominũ. di autẽ filios qui sed̃m
carnẽ de sech ꝓpagati sunt: in hanc societatẽ descita
iusticia declinisse. Nec mirandũ est: qđ etiã de ipsis
gigantes nasci potucrunt. Neq enĩ om̃s gigantes fuerunt.
sed magis multi utiq tunc fuerunt: quã post dilu¬
uium tẽporib cȩceris. Quos ꝓpterea creare placuit

Expanded text:
nis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nomine proferuntur et continent istas de gigantibus fabulas, quod non habuerint homines patres, recte a prudentibus iudicantur non ipsius esse credenda; sicut multa sub nominibus et aliorum prophetarum et resub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia nomine apocryphorum ab auctoritate canonica diligenti exami. natione remota sunt. Igitur secundum scripturas canonicas Hebraeas adque Christianas multos gigantes ante diluuium fuisse non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omnes gigantes, sed magis multi utique tunc fuerunt, quam post diluuium temporibus ceteris. Quos propterea creare placuit
Abbreviated transcription (Latin):
iunitus dictũ eẽ dubitaret᷑. quãuis hoc in hebreo cẽ
ꝑbibeat᷑ abiguũ ut & filii dĩ & filii deoꝵ posset int̃p̃tari
MIITAMUSIgitur earũ scripturarũ fabulas.
quȩ apocrife nuncupant᷑. eo qđ earũ occulta
origo non claruit patribus: aquib: usq: ad nos
auctoritas ueraciũ scripturarũ certissima & notis¬
sima successione ꝑuenit. In his autẽ apocrifis & si
inuenitur aliqua ueritas: tam̃ ꝓpter multa
falsa nulla est canonica auctoritas. Scripsisse quidẽ
non nulla diuina illũ enoch septimũ ab adã negare
non possumus. cũ hoc in epła canonica uidas apl̃s dicat:
sed non frustra non sunt ineo canone scripturarũ qui
scruabat᷑ intẽplo hębrei popłi succedentiũ diligentia sacer.¬
dotũ nisi quia ob antiquitatẽ suspectȩ fidei iudicata
sunt: nec utrũ hȩc essent quȩ ille scripsisset poterant
inueniri. non talib ꝓftrentib qui eã ꝑseriẽ successio¬

Expanded text:
uinitus dictum esse dubitaretur. Quamuis hoc in Hebraeo esse uinitus dictum esse dubitaretur. Quamuis hoc in Hebraeo esse perhibeatur ambiguum, ut et filii Dei et filii deorum posset interpretari. Omittamus igitur earum scripturarum fabulas, quae apocryphae nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit patribus, a quibus usque ad nos auctoritas ueracium scripturarum certissima et notissima successione peruenit. In his autem apocryphis etsi inuenitur aliqua ueritas, tamen propter multa falsa nulla est canonica auctoritas. Scripsisse quidem nonnulla diuine illum Enoch, septimum ab Adam, negare non possumus, cum hoc in epistula canonica ludas apostolus dicat. Sed non frustra non sunt in eo canone scripturarum, qui seruabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei iudicata sunt, nec utrum haec essent, quae ille scripsisset, poterat inueniri, non talibus proferentibus, qui ea per seriem successio
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctũ est. Et dixit dñs ds̃ Non ꝑmanebit sp̃s
meus in hominib lis inȩc̃nũ: ꝓpter qđ carosunt.
Spũ quippe dĩ fuerant facti angłi dĩ & filii dĩ: sed
declinando ad inferiora dicunt᷑ homines nomine
serendo deserti. Et septuaginta quidẽ interp̃tes
& angłos dĩ dixerunt istos & filios dĩ: qđ quidem
non om̃s codices habent. Nam quidã: nisi filios dĩ
non habent: Aquila autẽ quẽ interpretẽ iudei
ceteris anteponunt: non angłos dĩ nec filios dĩ. sed
filios deoꝵ interp̃tatus est Utrũq autẽ : uerũ est.
Nam & filii dĩ erant. sub quo patre suor patrũ etiã
fratres erant: & filu deor& qm̃ du geniti erant. cũ
quib & ipsi dii erant: iuxta illud psalmi. Ego dixi.
dii estis: & filu exccelsi omnes. Merito enĩ credunt᷑
septuaginta interpretes accepisse ꝓpheticũ sp̃m.
ut siquid eius auctoritate mutarent atq aliter
quã erat qđ int̾pretabant᷑ dicerent. neq hoc di¬

Expanded text:
inus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus his in aeternum, propter quod caro sunt. Spiritu Dei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur homines nomine deserendo deserti. Et septuaginta quidem interpretes et angelos Dei dixerunt istos et filios Dei; quod quidem non omnes codices habent, nam quidam nisi filios Dei non habent. Aquila autem, quem interpretem Iudaei ceteris anteponunt, non angelos Dei, nec filios Dei, sed filios deorum interpretatus est. Utrumque autem uerum est. Nam et filii Dei erant, sub quo patre suorum patrum etiam fratres erant; et filii deorum, quoniam dis geniti erant, cum quibus et ipsi di erant iuxta illud psalmi: Ego dixi: Di estis et filii Excelsi omnes. Merito enim creduntur septuaginta interpretes accepisse propheticum spiritum, ut, si quid eius auctoritate mutarent adque aliter quam erat quod interpretabantur dicerent, neque hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
assirioꝵ: prius illa pars quȩ uocabat᷑ isrł. intribub
decẽ. postea uero etiã iudas euersa hierłm: & cẽpło
illo nobilissimo. In quib terris: ꝑ annos septuaginta
captiuũ egit ociũ. Post quos inde. dimissa: templũ
qđ euersũ fuerat instaurauit. Et quãuis plurimi
cius in alienigenarũ degerent terris: non habuit
tamen deinceps duas regni partes. & duos diuer.¬
sos insingulis partib reges: sed in hierłm pͥnceps
eoꝵ erat unus. atq ad dĩ templũ qđ ibi erat om̃s

Expanded text:
Assyriorum; prius illa pars, quae uocabatur Israel in tribubus Assyriorum; prius illa pars, quae uocabatur Israel in tribubus decem; postea uero etiam ludas, euersa Hierusalem et templo illo nobilissimo; in quibus terris per annos septuaginta captiuum egit otium. Post quos inde dimissa templum, quod euersum fuerat, instaurauit; et quamuis plurimi eius in alienigenarum degerent terris, non habuit tamen deinceps duas regni partes et duos diuersos in singulis partibus reges; sed in Hierusalem princeps eorum erat unus, adque ad
Abbreviated transcription (Latin):
iuda ꝑtinente ad hicrłm: etiã regũ succedentiũ
temporib non defuer̃ ꝓpħȩ. sicut dõ placebat
eos mittere: uel ad p̃nunciandũ qđ opus erat.
uel ad corripienda peccata p̃cipicndãq iusticiam
Nam &e illic & si longe minꝰ quã in isrł: tam̃ eacti.¬
terunt reges qui suis impietatib dm̃ grauiter
offenderent. & moderatis flagellis cũ popłosimili
plecterent᷑. Pioꝵ sane regũ merita: ibi non parua
laudant᷑ In isrł autẽ reges: alios magis alios muiꝰ.
om̃s tamen reꝓbos legimꝰ. Utraq igitur pars sicut
iubebat diuina ꝓuidentia. uł sinebat. uarus & crige.¬
batur ꝓsperitatib. & aduersitatib p̃mebatur: &e sic
affligebatur non solũ externis: uerũ & inter se ciuilib
bellis: ut certis existentib causis. miscdã dĩ uł irã pates.¬
ceret: donec eiꝰ indignatione crescente. uniuersa geas
illã chal deis debellantib ñ solũ subuerteret᷑ insedib
suis. sed etiã ex maxima sui parte transferret᷑ in t̾ras

Expanded text:
Iuda pertinente ad Hierusalem etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamen reprobos legimus. Utraque igitur pars, sicut iubebat diuina prouidentia uel sinebat, uariis et erigebatur prosperitatibus et aduersitatibus premebatur, et sic adfligebatur non solum externis, uerum etiam inter se ciuilibus bellis, ut certis exsistentibus causis misericordia Dei uel ira patesceret, donec eius indignatione crescente uniuersa gens illa a Chaldaeis debellantibus non solum subuerteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est patre suo cocpit uiuente regnare. Hic bonis
inicus: malos exitus habuit. Quippe scdȩ res quȩ
sapientiũ animos fatigant. magis huic obfucru&s.
quã ꝓfuit ipsa sapientia: etiã nunc & deinceps me.¬
morabilis. & tunc longe latt̾q laudata ꝑ phetasse
ctiã ipse repperitur insuis libris qͥ tres receptisunt
in auctoritatẽ canonicã: ꝓuerbia. ecclesiastes: & canticũ
canticoꝵ. Alii uero duo. quoꝵ unꝰ sapientia. alt̃ ȩcle.¬
siasticus dicit᷑: ꝓpter eloquii ñ nullã similitudinẽ.
ut salomonis dicant᷑ obtinuit consuetudo. Non autẽ
cẽ ipsius: non dubitant doctiores. Eos tam̃ in aucto.¬
ritatẽ maxime occidentalis antiquitꝰ recepit ȩccła.
Quor inuno qͥ appellat᷑ sapientia salomonis: passio
xp̃i aꝑtissime ꝓphetat᷑. Impii quippe inc̾fectores
cius: cõmemorant᷑ dicentes. Circũueniamꝰ iustũ.
qm̃ insuauis. ẽ. nobis: & contrarius. ẽ. oꝑib nr̃is.¬

Expanded text:
coepit patre vivente regnare. Hic bonis coepit patre vivente regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit, quippe secundae res quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorum unus sapientia, alter ecclesiasticus dicitur, propter eloquii nonnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia Salomonis, passio Christi apertissime prophetatur. Inpii quippe interfectores eius commemorantur dicentes: Circumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et contrarius est operibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo mirũ si hȩc manifesta ñ uident. quoꝵ
oculi sunt obscurati ne uideant: Quid mirũ sicę¬
lestia non suspiciunt. qͥ ut interrena sint ꝓni. dorsũ
eoꝵ semꝑ incuruũ ẽ : His ergo trans latis acorpore:
uitia significantur animorum. Ista de psalmis
hoc ẽ. de ꝓphetia regis dauid satis dicta sint: ut aliqͥs
modus sit Ignoscant autẽ qui hȩc legunt. & cuncta
illa nouer̃.: & de his quȩ fortasse firmiora me p̃termisis.¬
se uel intelligunt uł existimant non querantur
EGNAUIT ergo dauid interrena hierłm filius cęlestis
hierłm. diuino multũ testimonio p̃dicatus: qͥa & de¬
licta cius tanta pietate superata sunt. ꝑ saluberrimã
poenitendi humilitatẽ ut ꝓrsus inter eos sit de qͥb
ipse ait. Bcati quoꝵ remissȩ sunt iniquitates: et
quoꝵ terta sunt peccata:. Post hunc regnauit cidem
popło uniuerso salomon eius filius: qui ut supra

Expanded text:
Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incuruum est? His enim uerbis translatis a corpore uitia significantur animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant, non queranturnquit, David in terrena Hierusalem filius coelestis Hierusalem, divino multum testimonio praedicatus, quia et delicta ejus tanta pietate superata sunt per saluberrimam poenitendi humilitatem ut prorsus inter eos sit, de quibus ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Post hunc regnavit eidem populo universo Salomon filius ejus, qui suo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dĩ : tanquã dicerct᷑: Talis. ẽ. ista uita mortaliũ:
ut nec ipse dñs aliter abilla eaciret. nisi ꝑ mortem.
Sed ut iudçi tã manifestis huius ꝓphetiȩ testimo.¬
nus etiã reb ad effectũ tã clarũ certũq ꝑductis
omnino ñ credant: ꝓfecto in eis illud implet᷑. qđ
inco psalmo qui hunc sequit᷑ scriptũ est. Cũ enĩ
& illic exc ꝑsona xp̃i quȩ ad eius passionẽ ꝑtinent pro¬
phetiȩ dicerent᷑: cõmemoratũ ẽ. qđ in euangło pa¬
tuit. Dederunt in escã meã fel: & insiti mea potũ
michi deder̃ acetũ. Et uelut post tale conuiuiũ
epulasq sibi huiuscemodi exhibitas: mox intulit.
Fiat mensa eoꝵ corã ipsis inmuscipulã: & in retribu.¬
tionẽ & in scandalũ. Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uide¬
ant. & dorsũ eoꝵ sẽꝑ incurua: & cęctra quȩ ñ optando
sunt dicta. sed optandi specie ꝓphetando prȩdicta:

Expanded text:
Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nisi per mortem.Sed ut Iudaei tam manifestis huius prophetiae testimoniis etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis omnino non cedant, profecto in eis illud inpletur, quod in eo psalmo, qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad eius passionem pertinent, prophetice dicerentur, commemoratum est, quod in euangelio patuit: Dederunt in escam meam fel et in siti mea potum mihi dederunt acetum. Et uelut post tale conuiuium epulasque sibi huiusce modi exhibitas mox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scandalum; obscurentur oculi eorum ne uideant, et dorsum eorum semper incurua, et cetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non derelinques animã meã in inferno. nec
dab̾ scm̃ cuũ uidere corruptionẽ. Quis in ea spe
diceret reqͥcuisse carnẽ suã ut non derelicta ani-¬
ma sua in inferno sed cito ad eũ redeunte reuiuis.¬
ceret ne corrũ peretur sicut cadaucra corrũpi solent.
nisi qui die tercio resurrexit: Qđ utiq dicere non
possunt: de ꝓpħa & rege dauid Clamat & sexa.
saluos faciendi. dñs est iħs: qđ interp̃tatur salua¬
tor siue salutaris. Nã ratio nominis huiꝰ hȩc red
dita ẽ: qͣndo priusquã ex uirgine nasceret᷑ dictũ est
Pariet filiũ: & uocab̾ nom̃ eius iħm. Ipse enĩ saluum
faciet popłm suũ: a peccatis coꝵ. In quoꝵ peccatoꝵ¬
remissionẽ. qm̃ sanguis eiꝰ effusus. c̃: non utiq opor.¬
tuit eũ de hac uita exitus alios habere quã mortis:
subiunctũ est & dñidĩ exitus mortis: ut ostenderet᷑
moriendo saluos eẽ facturus: Sed mirando dictũ est

Expanded text:
quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege Dauid. Clamat et sexagsaluos faciendi Dominus est Iesus, quod interpretatur saluator siue sdita est, quando priusquam ex virgine nasceretur dictum est: Pariet filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . In quorum peccatoremissionem quoniam sanguis eius effusus est, non utique oportuit eum de hac uita exitus alios habere quam mortis. subiunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ante iam dixerat. unꝰ exx uob diabolus . ẽ. Sed
solet inse mẽbroꝵ suoꝵ transferre ꝑsonã & sibi
tribuere qđ ẽ. illorũ: quia caput & corpus unus est
xp̃s. Vnde illud ẽ. in euangło. Esuriui: & dedistis
michi manducare. Qdđ exponens: ait. Quando uni
ex minimis meis fecistis: mͥ fecistis. Se itaq dixit
sperasse. qđ tunc sperauer̃ de iuda discipłi eiꝰ: qͣndo
est connumeratꝰ apłis. Iudȩi autẽ: xp̃m qut̃ speranł.
moriturũ eẽ nonsperant. Ideo quẽ lex & ꝓphetȩ
an nunciauer̃. nr̃m eẽ non putant: sed nescio quẽ
suũ. quẽ sibi alienũ amortis passione fingua Ideo
mirabili uanitate atq cęcitate: uerba quȩ posumꝰ.
non mortẽ & resurrectionẽ. sed somnũ & euigilationẽ
significasse contendunt. Sed clamat etiã eis psalmꝰ
quintꝰ decimꝰ apter hoc iocundatũ est cormeũ & ex¬
ultauit lingua mea. insuꝑ & caro reqͥescet in spe:

Expanded text:
de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput et corpus unus est Christus; unde illud est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Se itaque dixit sperasse, quod tunc sperauerant de Iuda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei autem Christum. quem sperant, moriturum esse non sperant. Ideo quem lex et prophetae adnuntiauerunt, nostrum esse non putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt. Sed clamat eis etiam psalmus quintus decimus: Propter hoc iucundatum est cor meum et exultauit lingua mea, in
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cos tã magnũ nefas ñ impune facturos.
consequentib indicat uersib dicens: Etenĩ homo
pacis meȩ inquẽ speraui: qͥ edebat panes meos. am¬
pliauit suꝑ me calcaneũ: hoc est conculcauit me
Tu autẽ inqͥt dñe miserere mei: & resuscitame et
reddã illis. Quis hoc iã neget. qͥ iudȩos post passi¬
onẽ resurrectionẽq xp̃i de sedib suis bellica strage
& excidio funditus eradicatos uidet: Occisus enĩ ab
cis. resurreaẽ. & red didit eis interĩ tẽporariã discipli¬
nam: excepto qđ ñ correctis seruat. qͣndo uiuos & mor¬
tuos iudicabit. Nam dñs ipse iħs: ipsũ istũ traditorẽ
suũ ꝑ panẽ porrectũ ostendens apłis: hunc etiam
uersũ psalmi huiꝰ cõmemorauit. & inse dix̃ imple¬
tum. Qui edebat panes meos: ampliauit suꝑ me
calcaneũ. Qđ autẽ ait inquẽ speraui: ñ congruit
capiti sed corpori. Neq enĩ nesciebat eũ ipse saluator:

Expanded text:
tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos consequentibus indicat uersibus dicens: Etenim homo pacis meae, in quem speraui, qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum, hoc est conculcauit me. Tu autem, inquit, Domine, miserere mei et resuscita me, et reddam illis. Quis hoc iam neget, qui Iudaeos post passionem resurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator,
Abbreviated transcription (Latin):
diebantur foras: & loquebant᷑: simul inunũ aduer.¬
sũ me susurrabant om̃s inimici mei: aduersũ me
cogitabant mala mͥ: Uerbũ iniquũ disposuer̃ aduersꝰ
me: nũquid qͥ dormit. ñ adiciet ut resurgat: Hic
certe ita disposita sunt uerba hȩc: ut nichil aliud
dixisse intelligat᷑. quã si diceret. Nũquid qͥ mo¬
ritur. ñ adiciet ut reuiuiscat: Suꝑiora qͥppe de¬
monstrant mortẽ ipsius cogitasse. & disposiuisse
inimicos eius: & hoc actũ ẽc̃ ꝑeũ qui ingrediebat᷑ ut
uideret. & egrediebat᷑ ut ꝓderet:. Cui autẽ hic ñ
occurrat ex discipło eiꝰ factus traditor uidas: Quia
ergo facturi erant qđ moliebant᷑. id est occisuri erant
eum: ostendens illos uana malicia frustra occisuros
resurrecturũ. sic adiecit hunc uersũ: uelut si diceret
Quid agitis uani: Qđ ur̃m scelus erit: meus somnꝰ
crit. Nũquid qͥ dormit. ñ adiciet ut resurgat: Et

Expanded text:
diebatur foras et loquebantur simul in unum. Aduerdiebatur foras et loquebantur simul in unum. Aduersus me susurrabant omnes inimici mei, aduersus me cogitabant mala mihi. Verbum iniquum disposuerunt aduersus me: Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Hic certe ita posita sunt uerba haec, ut nihil aliud dixisse intellegatur, quam si diceret: \'Numquid qui moritur, non adiciet ut reuiuescat?\' Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et disposuisse inimicos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Et