comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facilius quippe corniculas in affrica audie¬
ris. quam in illis partib hoc genus uocis.
Deinde si fallor. & quisquam ibi forte huiꝰ
modi questionum tanto utiq odiosior.
quanto in illis locis in eptior ꝑcunctator
extiterit: nonne magis caues ne multo
facilus existant qui te greci homines in
gretia constitutum. & greca imbutum pͥ¬
mitus lingua. de ipsis philosophorum li¬
bris aliqua int̾rogent. quȩ cicero in siuis
lit̾tis ñ posuit: Quod si acciderit: quid
responsurus es: Potus te ista in latino¬
rum auctorum libris. quam in grecoꝵ
nosse uoluisse: Qua responsione pͥmo
gretiȩ facies in iuriam. &e nosti quam
illi homines hoc ñ ferant: deinde iam
exulcerati & irati. quam cito te quod
nuis ñ uis & hebetem iudicabunt. qui
grecorum philosophorum doginata. uel
potius dogmatum particulas quasdam.
discertas atq disꝑsas in latinis dialogis.
quam in ipsorum auctorum libris gre¬

Expanded text:
facilius quippe corniculas in Africa audiefacilius quippe corniculas in Africa audieris quam in illis partibus hoc genus uocis. Deinde si fallor et quisquam ibi forte huius modi quaestionum tanto utique odiosior quanto in illis locis ineptior percontator extiterit, nonne magis caues, ne multo facilius existant, qui te Graeci homines in Graecia constitutum et Graeca inbutum primitus lingua de ipsis philosophorum libris aliqua interrogent, quae Cicero in suis litteris non posuit? quod si acciderit, quid responsurus es? potius te ista in Latinorum auctorum libris quam in Graecorum nosse uoluisse? qua responsione primo Graeciae facies iniuriam et nosti, quam illi homines hoc non ferant; deinde iam exulcerati et irati quam cito te, quod nimis non uis, et hebetem iudicabunt, qui Graecorum philosophorum dogmata uel potius dogmatum particulas quasdam discerptas atque dispersas in Latinis dialogis quam in ipsorum auctorum libris Grae
Abbreviated transcription (Latin):
studio defuerunt. ñ modo ame ñ rep̃hen¬
duntur si etiam appbantur: si forte iam
recolunt ũ romanorum fororum. s gre¬
corum gymnasiorum ista solere esse cer¬
tamina. Tu uͦ cum & in gymnasia cogi¬
tationem in iecisti. & ea quoq ipsa in ue¬
nisti talib reb nuda. atq frigida. ubi has
curas tuas deponeres xp̃ianorum tͥ basi¬
lica ipponensis occurrit: quia in ea nẽ
sedet ep̃e qui aliquando ista pueris uẽ¬
didit. S nec te uolo esse adhuc puerũ:
& me iam esse puerilium rerum sicut
ñ uenditorem. ita nec largitorem decet.
Que cum ita sint: id ẽ cum duȩ tantȩ
urbes latinarum litt̾arum artisices. yoma
atq carthago. nec tecdio tͥ sint ut a me
ista ꝑquirant. nec tedia tua curent. ut
te ista ꝑquirentem exaudiant: miror
tantum quantum dici ñ potest uereri
te tam boni in genii iuuenem. ne ingre¬
eis atq orientalib urbib quemquam
dehis reb molestum int̾rogatorem feras.

Expanded text:
studio defuerunt, non modo a me non reprehenstudio defuerunt, non modo a me non reprehenduntur, sed etiam adprobantur, si forte iam recolunt non Romanorum fororum sed Graecorum gymnasiorum ista solere esse certamina.\' tu uero cum et in gymnasia cogitationem iniecisti et ea quoque ipsa inuenisti talibus rebus nuda atque frigida, ubi has curas tuas deponeres, Christianorum tibi basilica Hipponiensis occurrit, quia in ea nunc sedet episcopus, qui aliquando ista pueris uendidit. sed nec te uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerilium rerum sicut non uenditorem ita nec largitorem decet. quae cum ita sint, id est cum duae tantae urbes Latinarum litterarum artifices, Roma atque Carthago, nec taedio tibi sint, ut a te ista perquirant, nec taedia tua curent, ut te ista perquirentem exaudiant, miror tantum, quantum dici non potest, uereri te, tam boni ingenii iuuenem, ne in Graecis atque orientalibus urbibus quemquam de his rebus molestum interrogatorem feras.
Abbreviated transcription (Latin):
magnum hȩc discere curarunt. usq ad ca-
nosꝰ episcopales & usq adcathedras eccłas¬
ticas. ea sibi in memoria durare paterent᷑:
aut si ipsi uellent. non illa etiam de in¬
uitorum cordib curȩ maiores grauiores¬
q secluderent. aut si aliqua ex eis in ani¬
mis eorum nunia consuetudine remane¬
rent. ñ etiam ipsa obliuione sepelire mal-¬
lent recordata. quam in eptia respondere
quesita: cum in ipsa etiam scolari leuita¬
te &r rethoricis cathedris. ita obmutuisse at-¬
q obtorpuisse uideantur. ut a cartha¬
gine ipponem quo exponi possint mitt¬
tenda existiment᷑. ubi tam in solita atq
omnino peregrina sunt. ut si uellem
respondendi cura in spicere aliquid uo-¬
lens uidere quomͦ ad sententiam quȩ
mͥ exponenda esset de suꝑ ueniatur. aut
abea deinceps quȩ contexatur oratio: co¬
dicem prorsus in uenire ñ possem. Illi au¬
tem cathaginenses rethores. si huic tuo

Expanded text:
magnum hmagnum hnos episcopales et usque ad cathedras ecclesiasticas ea sibi in memoria durare paterentur aut, si ipsi uellent, non illa etiam de inuitorum cordibus curae maiores grauioresque secluderent aut, si aliqua ex eis in animis eorum nimia consuetudine remanerent, non etiam ipsa obliuione sepelire mallent recordata quam ineptia respondere quaesita, cum in ipsa etiam scholari leuitate et rhetoricis cathedris ita obmutuisse atque obtorpuisse uideantur, ut a Carthagine Hipponem, quo exponi possint, mittenda existimentur, ubi tam insolita atque omnino peregrina sunt, ut, si uellem respondendi cura inspicere aliquid uolens uidere, quo modo ad sententiam, quae mihi exponenda esset, desuper ueniatur aut ab ea deinceps quae contexeretur oratio, codicem prorsus inuenire non possem. illi autem Carthaginienses rhetores si huic tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tem. a tam infelici retinaculo abrum¬
rem: &e euidam secti omnino in coneils
stabiliq religarem. Tu ne õcdioseore l
iam te ista cupere credimus. quo il¬
lis consulas adꝑsuadendam ueritatem.
uitamq eorum corrigendam: quite si
inillis eiceronis libris iudoctum hebetemq
putauerint. in dignum habebunt. aquo
aliquid utilis salubrisq scientiȩ sibi acci¬
pendum esse arbitrent᷑. Quod ñ ita ẽ mͥ
ris ubi imꝑitus minimeq acutus times ui¬
deri. qui te de istis questionib quicquam
u trogent omnino ñ uideo: quando quidẽ
hie quo adea discenda uenisti & rome
exꝑtus es. quam negligent̃ habeantur ce
obhoc ueq doceant᷑. neq discant᷑: &e in af-¬
frica usq adeo de his int̾rogatorem patẽ¬
ris neminẽ. ut nec te ipsum qui patiatur
inuenias. eaq in opia ep̃is exponenda ea
mittere cogaris. Quasi uͦ isti ep̃i etiam si
adolescentes eodem quo tu raperis animi
ardore uel potius errore. quasi aliquid

Expanded text:
tem a tam infelici retinaculo abrumtem a tam infelici retinaculo abrumperem et cuidam sedi. omnino inconcussae stabilique religarem. tune, o Dioscore, iam te ista cupere credimus, quo illis consulas ad persuadendam ueritatem uitamque eorum corrigendam, qui te, si in illis Ciceronis libris indoctum hebetemque putauerint, indignum habebunt, a quo aliquid utilis salubrisque scientiae sibi accipiendum esse arbitrentur. Quod non ita est — mihi ris, ubi imperitus minimeque acutus videri times, qui te de istis quaestionibus quidquam interrogent, omnino non video: quandoquidem hic, quo ad ea discenda venisti, et Romae expertus es quam negligenter habeantur, et ob hoc neque doceantur neque discantur; et in Africa usque adeo de his interrogatorem pateris neminem, ut nec teipsum qui patiatur invenias, eaque inopia episcopis exponenda ea mittere cogaris: quasi vero episcopi isti, etiamsi adolescentes, eodem quo tu raperis animi ardore, vel potius errore, quasi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
An ego nisi uauigaturus esses p̃stare tin
aliquid dedecoris ñ deberem: Nluiruns
tas quod a qua marina dedlecus abluati
Quod si ita esset. meum certe qui nau¬
turus sum non in expiatum remanert
Scribis etiam nosse me quam tͥ molesi¬
mum sit. oneri esse ciupiam: &e attestari
solum dm̃ nosse. quod nunia necessitat
pulsus hoc feceris. łlic sane cum epłanl
am legerem. satis adũti auimum coguls¬
re necessitatem tuam: cum ecce mͥ alferfs
dicis. Mores hominum ñ ignoratis quil
eliuies sunt aduituꝑandum: &e quamsis
t̃rogatus quis ñ responderit. in loctis
hebes putabit᷑. Hoc loco uere exarsi a
scribendum tͥ. Hoc enim languore an
tui penetrasti mͥ pectus: &e in rupisti s
ras meas. ut dissimulare ñ possem qpl¬
tum me ds̃ adiuuaret mederi tͥ: ñ i
detuis questionib enodandis ex plieais¬
q cogitarem. s ut felicitatem tuam pe¬
dentem ex linguis hominum atq nuld¬

Expanded text:
an ego, nisi nauigaturus esses, praestare tibi an ego, nisi nauigaturus esses, praestare tibi aliquid dedecoris non deberem? nimirum putas, quod aqua marina dedecus abluatur. quod si ita esset, meum certe, qui nauigaturus non sum, inexpiatum remaneret. Scribis etiam nosse me, quam tibi molestissimum sit oneri esse cuipiam, et adtestaris solum deum nosse, quod nimia necessitate inpulsus hoc feceris. hic sane, cum epistulam tuam legerem, satis aduerti animum cognoscere necessitatem tuam, cum ecce mihi adfers et dicis: Mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur\'. hoc loco uero exarsi ad rescribendum tibi; hoc enim languore animi tui penetrasti mihi pectus et inrupisti in curas meas, ut dissimulare non possem, quantum me deus adiuuaret, mederi tibi, non ut de tuis quaestionibus enodandis explicandisque cogitarem, sed ut felicitatem tuam pendentem ex linguis hominum atque nutan
Abbreviated transcription (Latin):
ris : tamen quodeumq ẽ. peto prestes na¬
uigaturo. In his u̾bis epłȩ tuȩ recte qui¬
dem de mẽ existimas. quod omnib pres¬
tare desiderem: si absit quod dedecet:
S in hac re nichil esse dedecoris. ñ iͥii
detur. Non enum decora facies rerim
attingit sensum meum: eum cogito qi
ȩcclesiasticis curis cireum strepentib ai¬
tum atq distentum. repente quasi ebs¬
descentem. cohibere ab his omnib ce drs¬
gorum tullianorum questuinculas. unis¬
lastico exponere. Quod quantum dem¬
at. quam quam tuorum studiorum ras
ardore prorsus nolis attendere: tu etians¬
tis tamen. Quid enim aliud indieat qi
cum dixisses in hac re penitus nichil est
decoris. statim adiunxisti: tamen quodis¬
q ẽ peto prestes naugaturo: Hoc eni
sonat uideri tͥ quidem nichil in hac ren
dedecoris tamen quod eumq ẽ dedear
petere te ut prestem nauigaturo. S qu
ẽ queso te. quod addidistĩ nauigatum

Expanded text:
ris: tamen quodcumque est, peto praestes naris: tamen quodcumque est, peto praestes navigaturo. In his verbis epistolae tuae recte quidem de me existimas, quod omnibus praestare desiderem, si absit quod dedecet; sed in hac re nihil esse dedecoris, non mihi videtur. Non enim decora facies rerum attingit sensum meum, cum cogito episcopum ecclesiasticis curis circumstrepentibus districtum atque distentum, repente quasi obsurdescentem cohibere se ab his omnibus, et dialogorum Tullianorum quaestiunculas uni scholastico exponere. Quod quantum dedeceat, quanquam tuorum studiorum raardore prorsus nolis adtendere, tu etiam sentis tamen. quid enim aliud indicat, quod, cum dixisses in hac re penitus nihil esse dede. coris, statim adiunxisti: \'Tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo\'. hoc enim sonat uideri tibi quidem nihil in hac re esse dedecoris, tamen, quodcumque est dedecoris, petere te, ut praestem nauigaturo. sed quid est, quaeso te, quod addidisti \'nauigaturo\'?
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. adhoc potius impenditur ut rese¬
centur uanȩ atq fallaces cupiditates tuȩ.
quȩ tanto magis cauendȩ sunt quanto
facisius decipiunt. nescio qua umbra ho¬
nestatis & liberalium studiorum nomine ue¬
latȩ atq palliatȩ: quam ut nr̃o ministe¬
rio. atq ut ita dixerim satellitio. in do¬
minatum quo tam bonam tuam mentem
p̃mant uehementius excitentur: Ecce
enim tot dialogi lecti. si adiudendum fi¬
nem ce capessendum omnium actionum
tuarum nichil te adiuuerint: quid psint
dic mͥ: Nam ubi finem constitueris to¬
tius huius flagrantissimi stuctii tui. & tͥ
in fructuosi & nobis molesti: epła tua sa¬
tis indicas. Cum enim desoluendis ques¬
tionib quas misisti apud me ꝑlitteras sa¬
tageres. ita scripsisti. Possem te in quis plus
ce ꝑ multos caros tuos exorare. s nanimũ
tuum qui ñ rogari desiderat s omnib
prestare. si tantum absit quod dedecet:
quod in hac re penitus nichil ẽ dedeco¬

Expanded text:
ditur, ad hoc potius inpenditur, ut reseditur, ad hoc potius inpenditur, ut resecentur uanae atque fallaces cupiditates tuae, quae tanto magis cauendae sunt, quanto facilius decipiunt nescio qua umbra honestatis et liberalium studiorum nomine uelatae atque palliatae, quam ut nostro ministerio atque, ut ita dixerim, satellitio in dominatum, quo tam bonam tuam mentem premant, uehementius excitentur! Ecce enim tot dialogi lecti si ad uidendum finem et capessendum omnium actionum tuarum nihil te adiuuerunt, quid prosunt? dic niihi. nam ubi finem constitueris totius huius flagrantissimi studii tui et tibi infructuosi et nobis molesti, epistula tua satis indicas. cum enim de soluendis quaestionibus, quas misisti, apud me per litteras satageres, ita scripsisti: Possem te\\ inquis, plus et per multos caros tuos exorare, sed noui animum tuum, qui non rogari desiderat sed omnibus praestquod in hac re penitus nihil est dedeco
Abbreviated transcription (Latin):
U me innume.¬
rabilium ques¬
tionum turba
repente circũ¬
uallandum
uel potius ob¬
ruendum pu¬
tasti: etiam si
uacantem oti-¬
osumq credi¬
disti. Quando enim ego inquolibet otio
tot rerum nodos tam festinanti. &e ut seri¬
bis iam pene ꝓficiscenti possem dissoluere :
Numero enim᷑ ipsarum rerum impedirer.
etiam si nodi faciles ad soluendum forent.
Tanta sunt autem ꝑplexitate in uoluti
&e tenacitate constricti: ut etiam si pauci
essent otiosissimum me occupantes. magna
mora temꝑis fatigarent intentionem. atq
attererent ungues meos. Ego autem te
uellem abripereꝰ demedio desitiosarum in¬
quisionum tuarum. & canstipare uit eu¬
ras meas: ut uel disceres ñ esse mnaniter
curiosus. uł curiositatem tuam cibandam
at nuit̾endam imponere ñ auderes eis. quo¬
rum iĩt curas maxima uel cura ẽ. repri¬
mere atq refrenare curiosos. Quanto enim
melius quantoq fructuosius. si indandis
adte ullis litteris tempus atq oꝑa impen¬

Expanded text:
u me innumerabilium quaestionum turba repente circumuallandum uel potius obruendum putasti, etiam si uacantem otiosumque credidisti. quando enim ego in quolibet otio tot rerum nodos tam festinanti et, ut scribis, iam paene proficiscenti possem dissoluere? numero enim rerum ipsarum impedirer, etiam si nodi faciles ad soluendum forent; tanta sunt autem perplexitate inuoluti et tenacitate constricti, ut, etiam si pauci essent, otiosissimum me occupantes magna mora temporis fatigarent intentionem atque attererent ungues meos. ego te autem uellem abripere de medio deliciosarum inquisitionum tuarum et constipare inter curas meas, ut uel disceres non esse inaniter curiosus uel curiositatem tuam cibandam atque nutriendam inponere non auderes eis, quorum inter curas uel maxima cura est reprimere ac refrenare curiosos. quanto enim melius quantoque fructuosius, si in dandis ad te ullis litteris tempus atque opera inpen
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito honorabili
patri augustino eỹorũ sũ¬
mo: bonefaciss. Tuȩ scĩtatis epłam. admoni¬
tu me terrificantẽ suscepi. Et enĩ uenerabi¬
lis papa. si thorus ille legitimus pauidosha¬
bet accessus: quo debet puniri supplicio di¬
uinas qui temerat rationes: Arguetur gͦ pro¬
fecto qui diuina atq humana neglexit: ⁊ quẽ
libido p̾uenit: gladius ultor absumet. Eũq
que insobriũ in tantis angustiis fama ueri-¬
dica publicauit. carceris ꝑiturũ quocũq sup¬
plicio custodia retinebit.

Expanded text:
omino merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporumo, BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama veridica publicavit, carceris periturum quocumque supplicio custodia retinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. Quȩ cum optime noueris uir bone. in¬
detumescens. assurge in illũ qui non uentose
alleuat conu̾sos ad se. s certis fidei passib inni¬
tentes atq ascendentes collocat in fastigio sẽ¬
pit̾no cȩlestis atq anglice dignitatis. Pquẽ te
obsecro ut rescͥbas mͥ. tuosq omnes quos ĩ sint¬
tensi uel in huponiensi habes. ad catholicȩ ec¬
clesiȩ communionem. communit̾ benigne
adhorteris. In cuiꝰ gremio etiã patrẽ tuũ lau¬
dabilẽ & egregiũ uirũ abste genitũ ẽẽ cogno¬
ui: quem ut debito merrtseius a me officio
salutespeto: & nos uisere non graueris: Quod
etiã ꝓpt̾rem tuam quã h habes. meliorẽ apd
am faciendam non impudent̾ẽr exposco: Dĩ
miscdia te circumplectatur: et ab omni iniqͥ¬
cate conserue

Expanded text:
cedit. Quae cum optime noueris, uir bone, incedit. Quae cum optime noueris, uir bone, indetumescens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omnes, quos in Sinitensi uel in Hipponiensi habes, ad catholicae ecclesiae communionem comiter et benigne adhorteris. in cuius gremio etiam patrem tuum, laudabilem et egregium uirum, abs te genitum esse cognoui. quem ut debito meritis eius a me officio salutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tuam, quam hic habes, meliorem apud deum faciendam non inpudenter exposco. dei misericordia te circumplectatur et ab omni iniquitate conserue
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. & utrũte uel tenuit̾ nossem penitꝰ ig¬
norabant. p̾dicatores tui: ne magis eos auribus
meis se dedisse: quã uera dete sparg̾e crederem.
Ibi est enim a uanitate remota laudatio: ubi
tamen ofr̃ eximie & sincerissima dilectione ho¬
norabilis. non nunc docendus es. s fortasse ad¬
monendus: omnẽ istam głam famãq popu¬
larẽ non in ore uulgi ẽe̾ lȩtabilẽ s in reb ipsis
Quȩ etiã si uulgo disyliceant ꝓprio tam̃ fulgo¬
re ac pondere ñ imꝑitorũ comm̃datione pre¬
ciosȩ sunt. magisq miseranous est qui talia
dus miser. Cum uͦ placent. et sibi debita laude
populariter quoq p̾dicantur. nec sic quidem
ipsȩ maiores melioresq siunt alieno iudicio:
qm integrantur intima ueritate: ꝙ solius con-¬
scientiȩ robore solidantur: Unde magisho¬
minib recte eristimantib quã ei de quo bene
uulgus existimat. aliquid ex eo felicitatis ac¬

Expanded text:
nostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nenostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nesciebant s praedicatores tui, ne magis eos auribus meis se dedisse quam uera de te spargere crederem. ibi enim est a uanitate remota laudatio, ubi tamen, o frater eximie et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus tamen omnem istam gloriam famamque popularem non in ore uulgi esse laetabilem sed in rebus ipsis, quae, etiam si uulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere non inperitorum commendatione pretiosae sunt, magisque miserandus est, qui taliadus miser. cum uero placent et sibi debita laude populariter quoque praedicantur, ne sic quidem ipsae maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo bene uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
omino exumio
& sincerissima
dilectione ho¬
norabili fratri
donato: augu¬
stinus in dño
salutẽ: Quodte
administran¬
tem. multum¬
etiã desiderans. cũ tibilin uenisses uidere ñ
potui credo ꝓpterea factũ ẽẽ. ut animo tuo cu¬
ris publicis expedito. potiꝰ fruerer: quã ut illa
salutationie apud te otioso &: nͣegotioso. neu¬
tri nr̃m quantum satis eẽt desideriũ tempe¬
raret. Recolens quippe honestatem ab ineun-¬
te etate in dolis tuȩ habundant̾ idoneũ pe¬
ctus tuum eristimo cui se rp̃c largissime ĩ¬
fundat ut fructus ei afferas ẽt̾na ⁊ celestigla
quam temꝑali et t̾reno p̃conio digniores Ani¬
tis enim immo prorsus ab omnib quos uel
ꝑcunctari. uel ultro etiã p̃dicantes audire po-¬
tui. castitatem uirtutẽq administrationis tuȩ
constanter omnino laudantib atq p̾feren¬
tib & sine ullo scrupulo dissonȩ uarietatisadc¬
cepi. ⁊ eo certiꝰ quod ignorabant necessitudinẽ

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET SINCERISSIMA DILECTIONE HONORABILI FRATRI DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolens quippe honestatem atque probitatem ab ineunte aetate indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei adferas aeterna et caelesti gloria quam temporali et terreno praeconio digniores. A multis enim, immo prorsus ab omnibus, quos uel percontari uel ultro etiam praedicantes audire potui, castitatem uirtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus et sine ullo scrupulo dissonae uarietatis accepi et eo certius, quod ignorabant necessitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ aliã quã erat nr̃a: qua si ꝓficisci sta¬
tueremus. ⁊ aliquid oriret᷑ quod consulta de
officio nr̃o ueritas uetaret deserere: aut de¬
cernentib imminere nuntiareturaliqͥd
quod eadem ueritate consulta nos compelle¬
ret ꝓficisci. Ex ħ tercio gen̾e causarũ mutan¬
dȩ sententiȩ quid tibi uideatur. peto mecũ
pleniꝰ ⁊ enodatius collo quaris. Seye nos qͥppe
conturbat. ⁊ difficile ẽ ñ aliqͥd qͥd magis fa¬
ciendũ erat omittere: dũ illud mutare no¬
lumus. in quo pruissman̾e statueramus: ñ
quidẽ malũ. uerũ iã ideo malũ: qr id quod
potius agendũ ẽ occurrens deseritur. Quod
siñ occurreret. ñ solũ sine uituꝑatione. s
etiam cũ laude in illo priore ꝑduraretur:
Hic ñ falli difficile ẽ. hic omnino uox ꝓ¬
phica p̃ualet quȩ dicit. Delicta quis intel¬
ligit: huic oro participẽ me facias cogita¬

Expanded text:
luntatem aliam, quam erat nostra, tamquam si proficisci staluntatem aliam, quam erat nostra, tamquam si proficisci statueremus et aliquid oreretur, quod consulta de officio nostro ueritas uetaret deserere, aut decernentibus inmanere nuntiaretur aliquid, quod eadem ueritate consulta nos compelleret proficisci. ex hoc tertio genere causarum mutandae sententiae quid tibi uideatur peto mecum plenius et enodatius conloquaris. saepe nos quippe conturbat et difficile est non aliquid. quod magis faciendum erat, omittere, dum illud mutare nolumus, in quo prius permanere statueramus, non quidem malum, uerum iam ideo malum. quia id, quod potius agendum est, occurrens deseritur, quod si non occurreret, non solum sine uituperatione sed etiam cum laude in illo priore perduraretur. hic non falli difficile est, hic omnino uox prophetica praeualet: Delicta quis intellegit? hinc, oro, participem me facias cogita
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut uelimꝰ. qr ille uult cuiꝰ uoluntatis.
nec excellentiã fas ẽ recusare. nec omnipo¬
tentiã licet euitare sicut petrũ alt̾ cinxit.¬
⁊ tulit quo noluerat. uerũtam̃ quo nollet ĩt
s uolens mortẽ subegit asꝑam: an et ibi ubi
ẽ potestas non mutare sententiã: ꝗͣus ali¬
ud oecurrat. in quo pociꝰ appareat uoluntaᷤᷤ
dĩ ad mutandã sententiã nos uocantis: ñ qr
nr̃a mala erat. s in qua recte ꝑmaneretur¬
nisi ab illo in alterã uocaremur: Neq enim
malũ fuit abrahȩ nutrire ⁊ educare filiũ
quoadposset. quantũ in ipso e̾ẽt. usq ad fi¬
nẽ uitȩ suȩ s repente uissus occidere muta
dubito nichil aliud uideri tibi. S plerũq
non uoce de cȩlo. ñ ꝑ ꝓpham. non ꝑ reuela¬
tionẽ uel somnii. uel excessus m̃tis quȩ dicit᷑
extasis s. reb ipsis accedentib ⁊ aluo quã sta¬
tueramus uocantib cogrmur agnosc̾e d̃i uo-¬

Expanded text:
mus. ut uelimus, quia ille uult, cuius uoluntatis mus. ut uelimus, quia ille uult, cuius uoluntatis nec excellentiam fas est recusare nec omnipotentiam licet euitare, sicut Petrum alter cinxit et tulit, quo noluerat; uerum tamen, quo nollet, iit. sed nolens mortem subegit asperam — an et ibi, ubi est potestas non mutare sententiam, quamuis aliud occurrat. in quo potius appareat uoluntas dnostra mala erat, sed in qua recte nisi ab illo in alteram uocaremur. neque enim malum fuit Abrahae nutrire et educare filium, quoad posset, quantum in ipso esset, usque ad finem uitae suae, sed repente iussus occidere mutaudubito nihil aliud uideri tibi. Sed plerumque non uoce de caelo, non per prophetam, non per reuelationem uel somnii uel excessus mentis, quae dicitur extasis, sed rebus ipsis accidentibus et ad aliud, quam statueramus, uocantibus cogimur agnoscere dei uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideat dñs humilitatẽ nr̃am & laborẽ no¬
strũ & dimitat omnia peccata nr̃a. Colloqui
autẽ uobiscũ talia cupio si dignemini litt̾is.
qualia colloqui possemꝰ si corã ur̃is sensibus
ad eẽmus. Eece illam questiunculã quã nuꝑ
ꝓposu eram tanquã si p̾sens p̃senti int̾ dulces
loquelas obicerẽ plane xp̃iano intellectu et
deuotione soluisti: s niiis cursim ⁊ breuit̾
Posset quippe ibi aliquanto diutiꝰ ⁊ uberius
habitare gr̃a oris tui. si cũ dixisses itate ĩ
illo quo felicit̾ uterisloco ꝑseuerare decreuis¬
se: ut si quid de te aliud dño placuerit eius
uoluntatẽ p̃feras tuȩ id ipsũ aliquanto aꝑ-¬
tius explicares: quonã modo uoluntatẽ dei
quȩ nr̃ȩ uoluntati p̃ponenda ẽ nouerimus:
utrũ tantũ in ea re quã ꝓpterea uoluntats
p̃ferre debemus qr & inuiti cogeremur. ibi
enĩ fit quidẽ quod nolumꝰ. s ideo nos corrigi¬

Expanded text:
ut uideat dominus humilitatem nostram et laborem nout uideat dominus humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloqui autem uobiscum talia cupio, si dignemini, litteris. qualia conloqui possemus, si coram uestris sensibus adessemus. ecce illam quaestiunculam, quam nuper proposueram, tamquam si praesens praesenti inter dulces loquelas obderem. plane Christiano intellectu et deuotione soluisti sed nimis cursim et breuiter. posset quippe ibi aliquanto diutius et uberius habitare gratia oris tui, si, cum dixisses ita te illo. quo feliciter uteris, loco perseuerare decreuisse, ut, si quid de te aliud domino placuerit, eius uoluntatem praeferas tuae. id ipsum aliquanto apertius explicares, quonam modo uoluntatem dei, quae nostrae uoluntati praeponenda est, nouerimus. utrum tantum in ea re, quam propterea uolentes perferre debemus, quia et inuiti cogeremur — ibi enim fit quidem. quod nolumus, sed ideo nos corrigi
Abbreviated transcription (Latin):
merito uenerabilib
& multũ desiderabi¬
lib fr̃ib saulino &
terasiȩ augustinus
in dño salutẽ. Cariᷤ¬
simus fr celsus cum
rescͥpta repeteret: debitũ redd̃e festinaui. S
uere festinaui. Cũ enĩ eũ putarẽ adhuc aliqͦt
dies nobiscũ remoraturũ. repente comꝑta oc¬
casione nauigii. mͥ pͥdianã ꝓfectionẽ suã iam
nocte suggessit. Quid fac̾em cũ eũ tenere non
possẽ: iqr aduos cũ quib ei meliꝰ ẽẽt ꝓperabat
nec si possem deberem: Pinde pauca hec ilico
arripui dictanda atq mittenda ꝓlixioris epłȩ
me confitens debitorẽ: cũ post reditũ uenera¬
biliũ fr̃m nr̃orũ collegarũ meorũ therasii. &
euodii. primũ ur̃i ex parte saciatus fuero
Uberiꝰ enĩ ad nos. in eorũ pectorib et orib uos eẽ
uenturos. iam iãq in xp̃i nomine atq adiuto-¬
rio sꝑabamus cũ hec scriberemus :⁊ ꝑ unani¬
mem filiũ nr̃m thagastensis eccłe prb̃m for
rogo: ut quod soletis faciatis. Oretis ꝓ nobis

Expanded text:
ABILIBUS ET MULTUM DESIDERABILIBUS FRATRIBUS PAULINO ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Carissimus frater Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinaui, sed uere festinaui; cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum remoraturum, repente comperta occasione nauigii mihi pridianam suam profectionem iam nocte suggessit. quid facerem, cum eum tenere non possem et. quia ad uos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. proinde pauca haec ilico arripui dictanda atque mittenda prolixioris epistulae me confitens debitorem, eum post reditum uenerabilium fratrum nostrorum collegarum meorum Theasi et Euodi primum uestri ex parte satiatus fuero. uberius enim ad nos in eorum pectoribus et oribus uos esse uenturos iam iamque in Christi nomine atque adiutorio speramus. cum haec scriberemus, et per unanimem filium nostrum Tagastensis ecclesiae presbyrogo, ut, quod soletis. faciatis: oretis pro nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinus. aurelius. Innocentius.
donatistae
UM in aurib
nr̃is fama cre¬
bresc̾et ħ uobis
ur̃os ep̃os dicere.
cognitorẽ p̾mio
siuisse corruptũ
ut contra eossen¬
tentia ꝓferret᷑

Expanded text:
ALENTINUS, AURELIUS, INNOCENTIUS, DONATISTAS. Cum in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferret
Abbreviated transcription (Latin):
cetiderunt. Simplit fateor caritati ur̃ȩ corã
dño dõ nr̃o qͥ testis est suꝑ animã meã ex qͦ
dõ seriure cepi. quomͦ difficile sum exꝑtusme¬
liores quam qui in monasteriis ꝓfecerunt. ita
non sum exꝑtus peiores quãꝰ in monasteriis
cetiderunt: ita ut hinc arbitrer in apocalip¬
si scͥtum: ustus iustior fiat: et sordidus sorde¬
scat adhuc: Quappt̾ ꝙ si contristam᷑ de aliquib
purgam̃tis consolam̃ tam̃ etiã de pluribz or-¬
namentis. Nolite ergo ꝓpt̾ amurcam qua o-¬
culi ur̃i offunduntur. torcularia detestari:
unde apothecȩ dñicȩ fructu olei luminosi¬
oris implentur. Domini dĩ nr̃i miscõia uos
aduersus omnes insidias inimici insua pa¬
ce custodiat: dilecͣ lissimi fuates:¬

Expanded text:
ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram domino deo nostro. qui testis est super animam meam, ex quo deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus meliores, quam qui in mona-steriis profecerunt, ita non sum expertus peiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis, consolamur tamen etiam de pluribus ornamentis. nolite ergo propter amurcam, qua oculi uestri offenduntur, torcularia detestari, unde apothecae dominicae fructu olei luminosioris implentur. domini dei nostri misericordia uos aduersus omnes insidias inimici in sua pace custodiat, dilectissimi fratres
Abbreviated transcription (Latin):
homines reprob unus inuentus est:aut me¬
lior sit quam domus habrahȩ. ubi dictumẽ
eice ancillam et filiũ eius: aut melior sit qͣm
domus ysaac. cuiꝰ de duob geminis dictũ ẽ.
iacob dilexi esau autẽ odio habui: aut melior
sit quã domus ipsius iacob ubilectũ patris
filius incestauit. aut melior sit quã domus
dauid. cuiꝰ filiꝰ cũ sorore concubuit cuiꝰ alter
filius contra patris tam sc̃am mansuetudinẽ
rebellauit aut melior sit quã cohabitatio
pauli. qui tamen si int̾ omnes bonos habi¬
taret. non diceret qd̾ suꝑius commemoraui
foris pugnȩ. intus timores: nec dic̾et. cum de
scĩtate et fide tumothei loqueretur. neminẽ
habeo qui germane de uob̾ sollicitus sit õs¬
enĩ sua querunt. ñ quȩ sunt ihu xp̃i: aut me¬
lior sit quã cohabitatio ipsius dñi nr̃i. inqua
undecĩ boni ꝑfidum ⁊ furẽ uidã tolerauert.
aut melior sit postremo quã cȩlũ: unde angłi

Expanded text:
homines reprobus unus inuentus est; aut mehomines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabitatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, intus timores, nec diceret. cum de sanctitate et fide Timothei loqueretur: Neminem habeo, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes sua quaerunt, non quae Iesu Christi; aut melior sit quam cohabitatio ipsius domini Christi, in qua undecim boni perfidum et furem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo quam caelum, unde angeli
Abbreviated transcription (Latin):
nũ collige affectant. iea ipsa plura faisissime
iacteͣnt ut quia ipsam diuinȩ scͥpturȩ uerita¬
tem qua ubiq dissusa. xp̃i eccła commendat᷑
criminari et obscurare non possunt. homi¬
nes ꝑ quos p̃dicatur adducant in odiũ: de
quib effing̾e quicquid in mentem uenerit
possunt. Uos autem non ita didicistis ap̃m.
si tamen illum audistis: et in illo docti estis:
Ipse quippe fideles suos securos fecit. etiam
d̾e dispensatorib malis mala sua facientib.
et bona eius loquentib ubi ait. Quȩ dict̃
facite: quȩ autem facuint: fac̾e nolite. Di¬
cunt enĩ et non faciunt. Orate quidemꝓ
me ne forte auis p̃dicans ipse reꝓb inuemar:
uerumtam̃ cũ głamini non in me s in dño
gsamini. Quantũlibet enĩ uigilet disciplina
domus meȩ: homo sum. et int̾ homines ui¬
uo. Nec mͥ arrogare audeo ut domus mea me¬
lior sit quam archa noe. ubi tamen inter .uiii.

Expanded text:
na colligere affectant et ea ipsa plura falsissime na colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt, homines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. orate quidem pro me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum gloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quantum libet enim uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo
Abbreviated transcription (Latin):
ne int̾ linguas maledicorũ deficiat et pereat
sum. ut si fieri posset ħ malu̾ nec uitandum
negligeretur. nec in ur̃am notitiã ꝑferretur.
ubi infructuose cruciarentur firmi: & ꝑicu¬
lose turbarentur infirmi. S qui ħ cognito
ꝑmisit uos temptari. det uobis uires susti¬
nendi: et erudiat uos ex lege sua. doceat uos
et mitiget a dieb malis: donec fodiatur pecca¬
tori fouea. Audio non nullos ur̃m hinc ampliꝰ
constristari. quã de lapsu illorũ duorũ diaco¬
norũ qui ex parte donati uenerant. tanquã
disciplinȩ ꝓculiani insultauerint ueluo glan¬
tes de nob̃. quoo ex nr̃a disciplina nichil tale
in clericis extitisset. Quod quicũq fecisti ᷤᷤ fate¬
or uoħ non benefecistis. Fece docuit uos deus
ut qui głatur in dño gletur. Neo obiciatis he¬
reucis nisi quia non sunt catholici. ne similes
eis sitis. qui non habendo quid in causa suȩ di¬
uisionis defendant. non nisi crimina homi¬

Expanded text:
ne inter linguas maledicorum deficiat et pereat ne inter linguas maledicorum deficiat et pereat sum. ut. si fieri posset, hoc malum nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructuose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimi
Abbreviated transcription (Latin):
urores suas nec accusant mares suos. Cum aũ
de aliquib qui sc̃m̃ nomen ꝓfitentur. aliqͥd
criminis uel falsi sonuerit. uelueri patuerit.
instant. satagunt. ambuint: ut de omnib
h credatur. Hos gͦ de nr̃is laborib suauita¬
tem suȩ malȩ linguȩ captantes. facile ẽ ut il¬
lis canib comparemus. si forte in malo intel¬
ligendi sunt. qui lingebant uulnera pauꝑis
illus. qui ante ianuã diuitis iacebat: et quo¬
usq uenirent᷑ requiẽ sinus habrahȩ. labori¬
osa et indigna omnia tollerabat. Uos me
nolre amylius nolte cruciare qui aliquam
sꝑem habemus ad am̃. Uos holite ipsa uuln̾a
quȩ ipsi lingunt multiplicare: uos ꝓ quib
periclitamur omni hora. habentes forĩs pu¬
gnas intus amores. periculis in ciuitate. ꝑi¬
culis in deserto. ꝑiculis ex gentib: ꝑiculis in
falsis frib Scio qr doletis: s nũquid acrius
quã ego: Scio quia conturbati estis: & timeo

Expanded text:
uxores suas nec accusant matres suas; cum autem uxores suas nec accusant matres suas; cum autem de aliquibus. qui sanctum nomen profitentur, aliquid criminis uel falsi sonuerit uel ueri patuerit, instant, satagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur. hos ergo de nostris doloribus suauitatem suae malae linguae captantes facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intellegendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis in ciuitate, periculis in deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis fratribus. scio, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo,
Abbreviated transcription (Latin):
quantum adme atanet & si est in me quan¬
culacumq caritas xp̃i: quis ur̃m infirmat᷑
et ego non infirmor Quis scandalizatur.
et ego non uror: Nolite itaq augere cruei¬
aiuis meos deficiendo in suspitionib falsis
uel in peccatis alienis: nolite obsecro uos.
ne dicam de uob: & ipsi suꝑ dolorem uulne¬
rum meorũ addiderunt. Nam illi qui gau¬
dent. de istis dolorib nr̃is. de quib in perso¬
na corporis xp̃i tanto ante p̃dictũ est: aduer¬
sus me insultabant qui sedebant in porta. &
in me ꝓsallebant qui bibebant uinum: ual¬
de tollerabilius sustinentur Pro quib tam̃
etam ipsis orare: ꝙ bonũ eis uelle didicimꝰ
Adquid enĩ aliuo sedent isti. et quid aliud cap¬
tant: nusi ut quisquis eỹc. uel clericꝰ. uel mo¬
nachus. uel sc̃imonialis ceciderit: omnes tales
ee credant. iactent. contendant: s non omnes
posse manifestari: Et tamen etiã iꝑsi cum a¬
liqua maritata inuenitur adultera. nec ꝓiciũt

Expanded text:
quantum ad me adtinet, si est in me quanquantum ad me adtinet, si est in me quantulacumque caritas Christi. quis uestrum infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? nolite itaque augere cruciatus meos deficiendo uel in suspicionibus falsis uel in peccatis alienis; nolite, obsecro uos, ne dicam de uobis: Et super dolorem uulnerum meorum addiderunt. nam illi, qui gaudent de istis doloribus nostris, de quibus in persona corporis Christi tanto ante praedictum est: Aduersus me insultabant, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. ualde tolerabilius sustinentur; pro quibus tamen etiam ipsis orare et bonum eis uelle didicimus. ad quid enim aliud sedent isti et quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel clericus uel monachus uel sanctimonialis ceciderit, omnes tales esse credant, iactent. contendant, sed non omnes posse manifestari? et tamen etiam ipsi, cum aliqua maritata inuenitur adultera, nec proiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ ipponienss
cui seruio in di le¬
lectione. xp̃i au¬
gustinus in dñs¬
Utinam scͥpturȩ dĩ sollicita mente intendiss̃.
in quibq scandalis aduitorio nr̃i sermons
non egeretis: et ille potuis uos consolaretus
qui consolaretur et nos: qui non solum bosla
quȩ scĩs et fidelib suis est redditurꝰ uerũell
mala quib erat hͥ mundus abundaturus
ante p̃dixit. ante conscribenda curauit ill
bona post seculi finem secutura: certiores
uidicare. donec ueniat dñs qui et illumi¬
nabit abscondita tenebrarum. ꝙ mani¬
festabit cogitationes cordis. ꝙ tunc laus
erit unicuiq a dõ. Et item illud quod
scͥtum est. Que manifesta sunt. nob q̃
autem occulta domino do ur̃o. Manife¬
stum ẽ quidẽ quia ista iȩccła non acci¬
derunt sine graui tristicia sẽorũ atq fide¬
lũ uerũtamen consoletur nos qui cuncta
p̃dixit: atq ut habundantia iniquitatis
non refrigescamus s uso in finem ꝑseuere.¬
mus. ut salui ẽẽ possims admonuit. Nã

Expanded text:
S, CUI SERVIO, IN DILECTIONE CHRISTI AUGUSTINUS IN DUtinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certioresluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . Et item illud quod scriptum est: Quae manifesta sunt, vobis; quae autem occulta, Domino Deo vestro . 6. Manifestum est quidem, quia ista in ecclesia non accidunt sine graui tristitia sanctorum atque fidelium; uerum tamen consoletur nos, qui cuncta praedixit atque, ut abundantia iniquitatis non refrigescamus, sed usque in finem perseueremus, ut salui esse possimus, admonuit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
eium saluis. &e fauente dõ: nauigaturus sũ.
Et mores hominum ñ ignoratis qui ꝓcliues
sunt aduituꝑandum: &e quam si intͣrogatꝰ
quis ñ responderit. indoctus & hebes puta¬
bitur. Uides gͦ. Obsecro te ad omnia sine cũc¬
tatione responde: ne me tristem dimittas.
Sic uideam parentes meos: quia ꝓpt̃ hoc
solum cerdonem misi. & ipsum expͤecto solũ.
fr̾ eenobius magister memoriȩ. factus ẽ:
ce misit nobis euectionem cum annonis.
Si ego dignus ñ sim ut respondeas int̃roga¬
tiunculis meis. saltem timeant᷑ annonȩ.
Incolumem te sumina diuinitas longa no¬
bis tueatur ȩtate. Papas plurimum digna¬
tionem tuam salutat.

Expanded text:
enim saluis et fauente deo nauigaturus sum; enim saluis et fauente deo nauigaturus sum; et mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et, quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur, uides. ergo, obsecro te, ad omnia sine cunctatione responde, ne me tristem dimittas; sic uideam parentes meos, quia propter hoc solum Cerdonem misi et ipsum expecto solum. frater Zenobius magister memoriae factus est et misit nobis euectionem cum annonis. si ego dignus non sum, ut respondeas interrogatiunculis meis, saltem timeantur annonae. incolumem te summa diuinitas longa nobis tueatur aetate. Papas plurimum dignationem tuam salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
Rohemiare apudte
ñ solum suꝑfluum
ẽ. s etiam molestum:
qui rem ñ u̾ba desi¬
deras: idõq simplicĩt
audi. Senex alipius
rogatus a me sẽpuis.
pollicitus erat tecũ
respondere dialogorum pauculis int̾roga¬
dunculis. Et qm̃ in mauritania dicitur
hodieq esse. peto uirib or. ub & rogo ut
tu solus respondere digneris. quod etiam
p̃sente ipso fr̃e tuo sine dubio facturus e¬
ras. Non ẽ pecunia. ñ ẽ aurum: quod pro
quouis daturꝰ eras ꝓculdubio si haberes.
Nunc uͦ sine labore loqueris quod requi¬
ro. Possem te plus &e ꝑ multos caros tuos ex¬
orare: s noui animum tuum qui ñ roga¬
ri desiderat. s omnib prestare: si tantum
absit quod ded t. qu ⁊ in hac re penitus
nichil ẽ dedecoi is. Tamen quodcumq ẽ pe¬
to prestes narigauiro. Nosti quam mͥ mo¬
lestissimum ẽ. oneri esse ñ dico sinceritati tuȩ:
s cuipiam. Solus autem ds̃ nouit. quomͦ
nimia necessitate impulsus hoc feci. Nobis

Expanded text:
rooemiari apud te non solum superfluum est, sed etiam molestum, qui rem, non verba desideras. Ideoque simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me, saepius pollicitus erat, tecum respondere dialogorum pauculis interrogatiunculis; et quoniam in Mauritania dicitur hodieque esse, peto viribus omnibus et rogo, ut tu solus respondere digneris, quod etiam praesente ipso fratre tuo, sine dubio facturus eras. Non est pecunia, non est aurum, quod pro quovis daturus eras procul dubio, si haberes; nunc vero sine labore loqueris quod requiro. Possem te plus et per multos charos tuos exorare; sed novi animum tuum, qui non rogari desiderat, sed omnibus praestare, si tantum absit quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo. nosti, quam mihi molestissimum est oneri esse non dico sinceritati tuae sed cuipiam. solus autem deus nouit, quo modo nimia necessitate inpulsus hoc feci. uobis
Abbreviated transcription (Latin):
re nos. quã sint hec fragilia & incer¬
ta que nimis diligunt homines. ut
soluat a nobis uinculũ cupiditatis.
ꝑ quod implicatos nos trahunt. & to¬
tum amorẽ nrm consuefaciamꝰ in eũ
currere. in qͦ nulla dampna timeamꝰ.
Ipse te hortatur ꝑ ministeriũ nr̃m. ui¬
riliter cogites te fidele̾ eẽ xꝑianum.
ꝙ eiꝰ redemptũ ẽẽ sanguine. qͥ ñ solũ
et̃na sapientia s etiã ꝑ mala p̃sentia¬
docuit nos temperanter ꝓspera
scłi huiꝰ contẽpnere: & fortiter aduer¬
sa tolerare: eiꝰ felicitatis mercedẽ polli¬
cens. quã nemo nobis possit auferre.
S cripsi sane etiã ad uirũ laudabiłe co¬
mitẽ: quã epłam in tuo erit arbitrio
utrũ dari uelis. Nam ꝑ quẽ det᷑ ñ du¬
bito: deesse ñ posse adiuuante dño: uł¬

Expanded text:
re nos, quam sint haec fragilia et incerre nos, quam sint haec fragilia et incerta. quae nimis diligunt homines, ut soluant ab eis uinculum cupiditatis, per quod implicatos nos trahunt, et totum amorem nostrum consuefaciamus in eum currere, in quo nulla damna timeamus. ipse te hortatur per ministerium nostrum, uiriliter cogites te fidelem esse Christianum et eius redemptum esse sanguine, qui non solum aeterna sapientia sed etiam humana pdocuit nos temperanter prospera saeculi hujus contemnere, et fortiter adversa tolerare; ejus felicitatis mercedem pollicens, quam nemo possit a nobis auferre. Scripsi sane etiam ad virum laudabilem comitem; quam epistolam, in tuo erit arbitrio utrum dari velis. Nam per quem detur, non dubito deesse non posse, adjuvante Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̃dicando fr̃i crisinio.
angustinꝰ in dño salutẽ.
Rumor ad me detulit ds
faciat ut ñ sit. sic te anl¬
mo ꝑtarbatũ: ut multũ mrer pru¬
dentiã tuã : & xꝑianũ animũ parũ
cogitare. t̾renarũ rerũ conditionem
nullomͦ ȩquari posse cȩlestib. ubi cor
nr̃m ꝙ spes nr̃a collocanda ẽ. Hir cor¬
date: nũquid aut totũ bonũ tuũ in
his reb erat qͦs nunc uideris amitte¬
re: aut tam magnũ. illic depritabas:
ut eo subtracto sic tenebrescat mens
at ut falsum audierĩ: qͦd tͥ etiã inanꝰ
uelles inferre. Quo: meliꝰ ñ credo. aut
ascendisse in cor tuũ. aut exisse de ore
tuo. S tam̃ qͥa ita ꝑturbatꝰ es. ut hoc
de te dici potuerit: grauit̃ de contris¬
tatꝰ. hoc litterarũ alloqͥo putaui con¬
solanda caritatẽ tuã: quãquã ñ dubi¬
tẽ dñm d̃m nrm in corde tuo loqͥ me¬
liora. Noui enĩ quã pio studio sem¬
ꝑ audieris uerbũ eiꝰ. E rige itaq ani
suis. nec ꝑdet suos. uult autẽ mone¬

Expanded text:
dicando fratri CHRISIMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Rumor ad me detulit Deus faciat ut non sit sic te animo perturbatum, ut multum mirer prudentiam tuam et christianum animum parum cogitare rerum terrenarum conditionem nullo modo aequari posse coelestibus, ubi cor nostrum et spes nostra collocanda est. Vir cordate, numquid aut totum bonum tuum in his rebus erat, quas nunc videris amittere; aut tam magnum bonum illic deputabas, ut eo subtracto sic tenebrescat mens at ut falsum audierim quod tibi manus etiam velles inferre; quod melius non credo aut ascendisse in cor tuum, aut exisse de ore tuo. Sed tamen quia ita perturbatus es, ut hoc de te dici potuerit, graviter de te contristatus, hoc litterarum alloqsolandam caritatem tuam, quamquam non dubitem dominum deum nostrum in corde tuo loqui meliora; noui enim, quam pio studio semper audieris uerbum eius. Erige itaque anisuis nec perdet suos. uult autem mone