comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis altitudo. Incalcedone flãma caritatis int̃ne
figurat᷑ : In ⁊ maragdo aũ eiusdẽ fidei fostis int̃ aduersac̃fessio
I. sardonicescõꝵ int̃uistutes humilitas. In sardio reuerendus

Expanded text:
coelestis altitudo: in chalcedone flamma charitatis internae coelestis altitudo: in chalcedone flamma charitatis internae figuretur: in smaragdo autem ejusdem fidei fortis in adversa conversio: in sardon
Abbreviated transcription (Latin):
naluce uisus ait sapientiã aũ loqͥmur int̃ ꝑfectos. Duo deciot
ame thystus : Ame thostus purporeus ẽ ꝑmixto uio latio colo¬
re & quasi rosae uitone quosdãq: lenit̃ flãmulas fundens
sed & quiddã in purpura illius. uextoto igneũ sed quasi uinũ
rubens appar& : Purporeus ergo decorcaelestis regniha¬
bitũ roseus uero atq uiolatius humilem scorũ uere cundiã
p̃ciosaq mostẽ de signat: quoꝵ uidelic& mens principalit
⁊ siĩmis erigit. &iã cũ exterius ꝑpeui abiecta cernunt᷑ Dĩnci
emꝑint̃ aciber nmissi: Nolitime repusillus grex
ꝗ cõplacuit patriurõ dare uobis reg :nuq: flãmã cari¬
tatii radsetantũ inuicẽ sed adipsos &iã ꝑsecutores spar¬
gentes positis genib: implorant : Dnẽ nestatuas illis hoc
inpeccatũ : Atq: int̃calicẽ passionis bibendũ illius potius
uini qđ la&ificat corhominis iugire cordatione debriant᷑.
Qđ dñs senouũ cũ dircipulis suis in regno patris bibiturũ

Expanded text:
na luce visus, ait: Sapientiam loquimur inter perfectos . Duodecimus amethystus. Amethystus purpureus est, permixto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdam leniter flammulas fundens, sed et quiddam in purpura illius non ex toto igneo sed quasi vinum rubens apparens. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus humilem sanctorum, vere avidam pretiosamque mortem dein summis erigitur, etiam, cum extremis perpeti abjecta cernuntur, Dominici memor promissi: Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro, dare vobis regnum ; quique flammam charitatis non ad se tantum invicem, sed ad ipsos etiam persecutores spargentes positis genibus implorant: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ; atque inter calicem passionis bibendum, illius potius vini, quod laetificat cor hominis, jugi recordatione inebriantur, quod Dominus se novum cum discipulis suis in regno Patris bibiturum
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentia dubitabat seduerã iusionẽ omimeceł deum
qua e&pariuilos futuros nouerat cõmendabote sinchos
ds spituiũ ꝓ ph&& arũ missit angelũ sũ Ne dubites u qioit
de ꝑsona monentir dr̃enĩ ipse quispr̃ ꝓph&arũ caelesti
sob& mbuere uisione. Haec meibi misst p̃monstrare
ituras ostendege seruis suis qua coposto fiericito

Expanded text:
diffidentia dubitabat, sed veram visionem omni Ecclesiae, in qua et parvulos futuros noverat, commendabat. Et Dominus Deus spirituum prophetarum misit angelum suum. Ne dubites, inquit, de persona monentis. Deus enim ipse qui spiritus prophetarum coelesti solet imbuere visione, haec me tibi misit praemonstrare futura. Ostendere servis tuis quae oportet fieri cito
Abbreviated transcription (Latin):
rismata que singuli quoo s durno nart᷑ ꝓpscet stus¬
cõplia ⁊: hacc delapidib pciosis copiosius forse quã cõma¬
ticu int̃ ptandigenus decebat. uideor ex posuisse: Necesseenũ
tsat rorũ naturas: patriãq diligent̃ exponere : De inde sacra¬
ntũ inuestigare sollestus. sedeordinẽ numerosq psequi
quantiuos adipsa fei ꝓfunditatẽ ꝑtin& uideorinibi ꝑpauca
ludia oe breuit strictiq dixisse : Lectorẽq supplex obsecro
ut si rectome tramite uiderit incefsisse. agat dõ gratias
sinuõ secur quã uolebã euenisse dep̃hendert errorirꝰ

Expanded text:
rismata quae singuli quique sarismata quae singuli quique sacompleta. Haec de lapidibus pretiosis copiosius fortassis quam commaticum interpretandi genus decebat videor exposuisse. Necesse enim erat eorum naturas patriamque diligenter exponere, deinde sacramentum investigare solertius, sed et ordinem numerosque prosequi. Quantum vero ad ipsam rei profunditatem pertinet, videor mihi perpauca, et haec breviter strictimque dixisse. Lectoremque supplex obsecro ut si recto me tramite viderit incessisse, agat Deo gratias. Sin vero secus quam volebam evenisse deprehenderit, errori
Abbreviated transcription (Latin):
mastyrũ cruor ex prinit᷑ : Iuchrisolito uõ spitalis int̃miracula
ꝑ̃dicatio Itberillo p̃dicantũ ꝑfecta operatio Into pazio eorin¬
dem ardens contẽplatio nonstrat᷑: Porro in chrisopastobea¬
torũ mastyrũ opusparit̃ &p̃miũ : Inia chinto doctorũ caeles¬
tis adalta subleuatio & ꝓpt̃ infirmos humilis adhumana des¬
censio: Ina m&histo caelestis semꝑ regni inhumilit̃ animo
memon a designat᷑ singuliq: lapides p̃ciosi singulis st̃ funda m̃tis
deputati Quialic& om̃s ꝑfecti quib: ciuitas dĩ nr̃i in mona orr
sanitatũ : Alii genera linguarũ. Aterifides in eodẽ spũ & c& ẽ :¬
&iã pontifex fieri dignatus ẽ ut ꝓprisanguinis hostia eiusdẽ
moenia ciuitatis abluerit̃. parit̃ atq: dedicar& Om̃a quecũq
hab& pat̃ ꝓpriã possid& : Vnde in pectore sũmi ponti fices idem
apides & ipsi patriarcharũ nominib: inscripti iubebant᷑ in p.¬
ni ut pulcherrimo ministerio panderet᷑. om̃a sũĩtl.¬

Expanded text:
 cruor exprimitur. In chrysolitho vero spiritualis inter miracula praedicatio. In berillo, praedicantium perfecta operatio. In topazio, eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysopraso, beatorum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et, propter infirmos, humilis ad humana descensio. In amethysto, coelestis semper regni in humilium animo memoria designatur. Singulique lapides pretiosi, singulis sunt fundamentis deputati. Quia licet omnes perfecti, quibus civitas Dei nostri in monte sanitatum, alii genera linguarum, alii fides in eodem spiritu, etifex fieri dignatus est, ut proprii sanguinis hostia ejusdem moenia civitatis ablueret pariter atque dedicaret, omnia quaecunque habet Pater, propria possidet. Unde in pectore summi pontificis iidem lapides et ipsi patriarcharum nominibus inscripti jubebantur imponi, ut pulcherrimo mysterio pandatur, omnia spi
Abbreviated transcription (Latin):
tis refest ad corpus: & sicut luuera quae in luminat om¬
ne hominẽ scis donauit lum̃ ẽẽ mundi sicocpse cũsit mas¬
rareia singularis quẽ ne gotiator sapiens uenditi somnib
omat suos ihilominus margaritarũ fulgori cõparaddu
his dẽ m& allis plateas cõponit. quib: ciuitatẽ iã dixerat
adornatã: multi enĩ sunt &iã uitae latioris & inferion
sũmis in ecła cincti uistutib: & puritate mentis. & ra¬
ciuitatẽ dixerat extructã ñ in aedificatio tam̃ mate¬
riali significaui requẽ eẽ scõꝵ quorũ ipseds̃ unicado mꝰ
& lux & requies ẽ &ciuitas Neg& sole neqq: luna utlu¬
ceant in ea : quia ñ lumine autelim̃tis mundiregit᷑ eccła.¬

Expanded text:
illuminat omnem hominem , sanctis donavit lumen esse mundi, sic et ipse, cum sit margarita singularis, quam negotiator sapiens venditis omnibus emat , suos nihilominus margaritarum fulgori comparat. Iisdem metallis plateas componit, quibus civitatem jam dixerat adornatam; multi enim sunt etiam vitae latioris et inferioris, summis in Ecclesia cincti virtutibus, et puritate mentis et racivitatem dixerim exstructam, non in aedificio tamen materiali significavi requiem esse sanctorum, quorum ipse Deus unica domus et lux et requies est. Et civitas non eget sole neque luna ut luceant in ea. Quia non lumine aut elementis mundi regitur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
terat ꝑfecta dilectione dĩ & ꝓximi ꝑ om̃a decalogus implebit᷑
Vnde cimi hiacinctus. Hiacinctus in a& hiopia reoensitate
ceruleũ colorẽ habens omini mactrarusẽ pecdensitate¬
obtunsus  ex utroq temperam̃to luc& & purificatũ
suaunt̃ florẽ trahit: hicautẽ ñ rutilat equalit̃ sed cũ caeli
facie mutat᷑ sere noenĩ ꝑspicuus atq gratus ẽ pubi lo corã
oculis euanescit atq marcescit : Indicat autẽ animas
caelesti semꝑ intentione deditas atq: angelicae quodã modo
quantũ mostalib: fasẽ conuersationi ꝓpinquantes quib
omnicustodia discretionis conseruare p̃cipit᷑ neł ninia
sensus subtilitate callentes. altiora sequaerere & for¬
tiora se scrutari audeant. gloria enĩ dĩcaelare
uerbũ idẽ caute dedo uel homine xpo philosoph ri
uel rursũ desidia torpentef adinfirma fidenr unitia ater elo¬

Expanded text:
terat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. terat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optiobtusus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter: sed cum coeli facie mutatur: sereno autem perspicuus atque gratus est: nubilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque anquantum mortalibus fas est, conversationi propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari; vel rursum desidia torpente ad
Abbreviated transcription (Latin):
d doode
tota anima totauistute qđ ñnisi in ill& caelestis regni
culmne ad integrũ ꝑficiposse cestissimũs ẽ: Decimi chryso
prasus : Cryso prasus ẽ uiridis aure aeque cõmixture qu dã
&iã purporeũ iubar trahens aureis int̃uenientib: guttis:
nascit᷑ aũ in india, quis ignificat eos quiuiriditatẽ a &ernae
patrie ꝑfecte caritatis fulgore ꝓmerentes eã &iã ac&eris
purporea mastyriisui luce pate faciunt : qui qm̃ in eo qđ p̃sentẽ
uitã dispiciunt a & ernã gloriã p̃fest dni incarne a parentis
exempla sequunt᷑. Iã uelut inindia idẽ ꝓpesolis ostũ merit
suorũ fulgor ostendunt: & qui uelut sol in regno patris
fulgere regiq: suo cuinuno compatiunt᷑. Tunc c̃regnare
desiderantes expectant iuie indecimo loco st̃ positi: ꝑdena¬
riũ enĩ quo dominicae uineae cultores remunerant᷑ a&̃ni
regis ꝑcipienda imago figurat᷑: ubiqđ innono graduñ po¬

Expanded text:
 corde, tota anima, tota virtute . Quod non, nisi in illo coelestis regni culmine, ad integrum perfici posse, certissimum est. Decimus chrprasus. Chrysoprasus est, viridis aureaeque commisturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens, aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India. Qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt. Qui, quando in eo quod praesentem vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Et quia velut Sol in regno Patris fulgere, regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non po
Abbreviated transcription (Latin):
unius xp̃i diuinitatẽ & humanitatẽ saepe insinuandã siuȩ
tunus nature tota trinitas intimieti quaeꝑ ꝓploea midiẽ¬
Coru inlignouitae dignũ pmiũ stolis candidis idestuitae in¬
naculate ꝓmittit. uidelic& ut hũas pectu quie uta dosna

Expanded text:
unius Christi divinitatem et humanitatem saepe insinuandam, sive unius Christi divinitatem et humanitatem saepe insinuandam, sive ut unius naturae tota Trinitas intimetur, quae per propheorum in ligno vitae. Dignum praemium stolis candidis, id est, vitae immaculatae promittit, videlicet ut Domini aspectu, qui est vita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
sennei iterauit qđ coibitus nie aura repecere. aut magno uisio
stupore ꝓculiur  adoraro se uoluisse iterũ consitet᷑ oasese¬
nẽ ꝓpb&am & hunc librũ ꝓph&iã nomino Nã multa huc
cũpeh&is concordia uecin sensib: tantũ sed&r inuerbis t̃ enĩ
hic esauȩ qt ⁊ achariae aliorũq ꝓph&arũ uersusinuenies
Nes gnaberis uerba proph&ia librihuus tẽpusem̃ ꝓpeẽ
futuro ꝓpinquante iudiciomani festane opostuit diuina p̃ce
iudicia atq ꝓmissa quorũ obseruatione p̃miũ me¬
uaces incurrant: Quinoc&
dĩ iudicia sediusta demonstrat : quib: malihomines inpeius
ꝓficere ꝓmittunt᷑ Idest ꝑuenire ad sũmã nequitiã ut possit
iustũ iãuenire iudiciũ: huic illud simile ẽ: aut facite arborẽ
bonã & fructũ eiꝰ bonũ aut facite arborẽ malã & fructue iꝰ
nitatẽ : In .ω. susceptã humanitatẽ designat. principio sine
tesmino : qđ crebra in hoc libro rep&itione firmat᷑: siue ꝓpt̃

Expanded text:
um iteravit, quod cohibitus non est ausus repetere, aut magno visionum stupore perculsus, adorare se voluisse iterum confitetur. Conservnem prophetam et hunc librum prophetiam nominet; nam multa huic cum prophetis concordia, nec in sensibus tantum, sed et in verbis. Quot enim hic Isaiae, quot Zachariae, aliorumque prophetarum versus invenies! Ne signaveris verba prophetiae libri hujus, etc. Futuro propinquantemissa, quorum observatione praemium maces incurrant. Qui noceDei judicia, sed justa demonstrat, quibus mali homines in pejus proficere permittuntur, id est, pervenire ad summam nequitiam, ut possit justum invenire judicium. Huic illud simile est: Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus nitatem, et in Ω susceptam humanitatem designat. Principium sine termino, quod crebra in hoc libro repetitione firmatur, sive propter
Abbreviated transcription (Latin):
te gamala : qui subdueo quodam pharisȩo coeptis ad sur¬
to cogeretplebem n&ributa romanis soluendo ꝑder&
libestatem Proferens exlege dño soli seruiendũ : & eos
qui ad templum decimas deferpent. caesari tributa ret¬
depe non debere : Sugheresis intantũ creuera ut aua
farisa eorũ & multã pastem populi contii bap&: Ita
ut dñm xp̃m interrogandũ eẽ crederent lic& tribu¬

Expanded text:
te Gamala, qui Sadducho quodam Pharisaeo coeptis assumpte Gamala, qui Sadducho quodam Pharisaeo coeptis assumpto, cogeret plebem, ne tributa Romanis solvendo perderet libertatem, proferens ex lege Domino soli serviendum, et eos qui ad templum decimas deferrent Caesari tributa reddere non debere. Quae haeresis in tantum creverat, ut etiam Pharisaeos et multam partem populi conturbaret, ita ut Dominum Christum interrogandum esse crederent, licet tribu
Abbreviated transcription (Latin):
nifestis obturaat: Etuultis inducere suꝑnos. sanguinẽ
hominis istius : Oblitus est princeps sacerdotũ debiti
quod ipse sibi & suis inp̃catus erct dicens: Sanguis eiu
suꝑnos & suꝑfilios nostros. Surgens autem quidam in
concilio phacriseus. nomine gamalibel: Hic gamalihe
ut demens indicat. A postolorũ erct infide socius : sede¬
rum consilio ꝑmanens apud iudaeos ut illorũ intalitu¬
bine potuiss& sed are furorem : Ante enim hos dies exti¬
tit theodas. & c&̃. Teodcs hic ꝑsuasit multis utiosephus
refest sublatis exurbe facultatib: suis ripas ior da¬
nis obsidere : &cuess& magus. ꝓph&am sedicebat
posseq: imperio fluuii dirento gurgite. p̃bere tras¬
situm cuifecdi ꝓcuratoris iussu equitũ turbe suꝑueni¬
ens multis quidem ꝑemptis aut captis. ipsius caput
hierusolymam reuexit: Posthunc extitit iudas gali¬
leus Hunc &iam scribit iosephus galileaniten deciuita¬

Expanded text:
nifestis obdurat. Et vultis inducere super nos sanguinem nifestis obdurat. Et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Oblitus est princeps sacerdotum debiti, quod ipse sibi et suis imprecatus erat, dicens: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Surgens autem quidam in concilio Pharisaeus nomine Gamaliel. Hic Gamaliel, ut Clemens indicat, apostolorum erat in fide socius, sed eorum consilio permanens apud Judaeos, ut eorum in tali turbine posset sedare furorem. Ante hos enim dies exstitit Theodas, etc. Theodas hic persuasit multis, ut Josephus refert, sublatis ex urbe facultatibus suis, ripas Jordanis obsidere. Et cum esset magus, prophetam se dicebat esse, posseque imperio fluvii dirempto gurgite praebere transitum. Cui Phadi procuratoris jussu equitum turba superveniens, multis quidem peremptis aut captis, ipsius caput Jerosolymam revexit. Post hunc exstitit Judas Galilaeus. Hunc etiam scribit Josephus Gamaliten, de civita
Abbreviated transcription (Latin):
ui inter p̃taentur iusti. uindicabant enim sibi quod uon
erccnt sicut infralegimus: Corporis omnino resur¬
r&ctionem negantes animã perire cũ casne dicebaNt
sed neangelum quidemi spm̃ ueullum esse credebant
&quinq: tcentũ libros moysi recipientes. ꝓph&arũ
conia pespuebant: Adque ideo maxime hi princib
nꝑsequendo a postolos adstipulantur. zelouidelic&
iucti quod illiuis tute magna & mira culorũ signis. redde
iuem ianuis clausis uiderat intrantem. Ecce ipse cum
ocuis mostali adhuc casne uestitus ianuis egreditur dau¬
s: Carcerem quidem inuenimus clausum. Cum omnidili¬
gentia.
& custodes sttentes adiccnucos : aperientes autem
furantib: dicens a postolis dñm fuisse demonumento
sub latum : Dic rogo Icosdem a postolos de carcer&uo
clauso cuius fustucredis ablatos: Ambigebant de illis
quid ncmfier&: Nesic quidem fidei federa uolentes
Ingenitac enim malitia corꝑfidum. insignis &icem ma¬

Expanded text:
qui interpretantur justi vendicabant enim sibi quod non qui interpretantur justi vendicabant enim sibi quod non erant, sicut infra legimus, corporis omnino resurrectionem negantes, animam perire cum carne dicebant. Sed ne angelum quidem spiritumve ullum esse credebant, et quinque tantum libros Mosi recipientes, prophetarum praeconia respuebant. Atque ideo maxime hi principibus in persequendo apostolos astipulantur, zelo videlicet ducti, quod illi virtute magna et miraculorum signis redderequem januis clausis viderat intrantem, ecce ipse cum sociis mortali adhuc carne vestitus, januis egreditur clausis. Carcerem quidem invenimus clausum cum omni diligentia, et custodes stantes ante januas; aperientes autem,furantibus dicens apostolis Dominum fuisse de monumento sublatum? Dic, rogo, eosdem apostolos de carcere tuo clauso cujus furto credis ablatos? Ambigebant de illis quidnam fieret. Ne sic quidem fidei se dare volentes. Ingenita enim malitia cor perfidum in signis etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
umbra eius obumbrar& quem quã eorũ & liberabantur
unc p&rus umbra sui corporis uisibiliter adleuat infir¬
mos qui&iam nunc in uisibili suae intercessionis umbra¬
culo. fidelium infisma robarare noncessat y &ru par
ecdesiae typus est: Nul chre ipsequidei r&ctus in¬
cedit sedumbiae comitante iacents erigit: quiae¬
desia mente &amore caelestib intendens quasi
umbractice transcurrit interre : & hicsa cqramentis
temponeolib figurisq cȩlestiũ re nouat.: quo sillic ꝑpe¬
tuuis pemũnerat donis : Quidam huicloco nectunt hoc
quod in euangelio chisait: Quicredit inme operaquȩ
ego facio & ipse faci& &incciora horũ faci&: Exesur¬
tens autem princeps sacer dotũ &omnes quicumillo
rant quae est hepesis saduceorũ. & ca& : Heroses
rece abelectione uocatur quiaquisq: sibispr&is alioꝵ
dictis quod sequendum putccuerit eligat : Caduceier go

Expanded text:
umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur. umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur. Tunc Petrus umbra sui corporis visibiliter allevabat infirmos, qui etiam nunc invisibili suae intercessionis umbraculo fidelium infirma roborare non cessat. Et quia Petrus Ecclesiae typus est, pulchre ipse quidem rectus incedit, sed umbra comitante jacentes erigit, quia Ecclesia mente et amore coelestibus intendens, quasi umbratice transcurrit in terra, et hic sacramentis temporalibus figurisque coelestium renovat, quos illic perpetuis remunerat donis. Quidam huic loco nectunt hoc, quod Dominus in Evangelio ait: Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Exsurgens autem princeps sacerdotum, et omnes qui cum illo erant, quae est haeresis Sadducaeorum, etc. Haeresis Graece ab electione vocatur, quia quisque sibi, spretis aliorum dictis, quod sequendum putaverit, eligebat. Sadducaei autem,
Abbreviated transcription (Latin):
tas solius est diuinitatis : sed quasi callidus quidam & ne¬
quam acfallax fraudulentusq: deceptor. in eos animam
humancm malitiae affectus trachens. ꝑ cogitationes
& incentiua uitiorũ quibus ipse plenus est: Impleuit ergo
expisauit : Non quaestus causa taisitieram inp̃uari¬
ccctopes sententicm dedit sed praeuidens inspiritu zil¬
nico futura. quae simplicitatem ecclesiae prauis morib
adulterarent : Hisenim d&emimũ sarabaitarũ genus
ꝑhib&ur exostum: Qui rebussuis nequaquã derelictis
a posto licã sedistrictionem custo dine simulant. Nullac
reos passus paenitentia curari. Uerum adtimorem
posteris inutiendum noxium germen radicitus ampũ¬
tare curarit : Deniquae sequitur.⁊ Factus est timor
macgnus inuniuersa ec desic & inomnes qui audieban
haec : ca&erorum autem nemo audebat se con iungere
illis: Poena duorũ quifraudolenter eis iungi temptaue
c&eris exem plum tribuit: Utuemiente paro saltim

Expanded text:
tas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et netas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Implevit ergo exspiravit. Non quaestus causa tam severam in praevaricatore sententiam dedit, sed praevidens in spiritu zizania futura, quae simplicitatem Ecclesiae pravis moribus adulterarent ex his enim teterrimum Sarabaitarum genus perhibetur exortum, qui, rebus suis nequaquam derelictis, apostolicam se districtionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad timorem posteris incutiendum noxium germen radicitus amputare curavit. Denique sequitur: Et factus est timor magnus in universam Ecclesiam, et in omnes qui audiebant haec. Caeterorum autem nemo se audebat conjungere illis. Poena duorum, qui fraudulenter eis jungi tentaverant, caeteris exemplum tribuit. Ut, veniente Petro, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
radesin idest consolationem caelestiũ prcestat gaudi¬
orum : Sicbecctus p&rus ꝓpter eiusdem sp̃s gratiã : bariona
idestfilius columbae uocatus est : Et attulit p̃tiũ & posuit
ante pedes a postolorum : De hoc apctor: Destitui debere ꝓ¬
bocnt: quod tangere uitant. Calcandũq: docent quod sub¬
dunt gyessib: aurum. dequotesena ueniunt ad pectora curȩ
consimili iactatur humo : Annanic. curtemptacuit satanas
costuũ. In alictrcns latione iuxta greca exemplaria.
ita legitur : Annania. quare impleuit satanas costuum. Ubi
notandum quod animam &mentem hominis nulla creatu¬
ux iuxta substantiam possitimplere sed creatrix sola
trinitas: quia tantũ modo secundũ operationem & uo¬
luntcctis instinctũ. animus dehis quae creatura sunt. im¬
pl&ur : Impl& enimsatanas mentem alicuius & prin¬
cipcclecordis. non quidem ingrediens in eum & insensum eius.
At utita dicam aditũ cordis introiens: siquidem haec potes¬

Expanded text:
raclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiraclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiorum. Sic beatus Petrus propter ejusdem Spiritus gratiam Bar Jona, id est, filius columbae, vocatur. Sequitur: Et attulit pretium, èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere vitant Calcandumque docent quod subdunt gressibus aurum. De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili jactatur humo. CAPUT V. Anania, cur tentavit Satanas cor tuum? In alia Translatione, juxta Graecum Exemplar, ita legitur: Anania, quare implevit Satanas cor tuum? Ubi notandum quod animam et mentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, sed creatrix sola Trinitas. Quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum, animus de his quae creata sunt impletur. Implet enim Satanas mentem alicujus, et principale cordis, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, atque ut ita dicam aditum cordis introiens, siquidem haec potes
Abbreviated transcription (Latin):
barnabas : a postolum hunc puto esse basncban : qui in frec
cum paulo legitur gentiũ a postolus ordincctus : uinde qui
cyprius genereent Postec discedens a paulqnaniam
repecit in sulcem: Hic& quidem arbityentu pauli collegã
eũ potius funsse quisupie cũmathia a la postolatur ose sostẽ
statutus minus intuentes quia inta emendatiora. ex¬
emplena hibasicbas. illi mutata littert barsabbas ap¬
pell&ur : & in librs ebreorũ nominũ hicfilius consolationis
lleccutem filius qui&is interpr&atur : Quodest inter pr&atũ
filius consolationis: Vbicũq: scripture sacra nomina rerum
uel ꝑsonarum cum inter p̃tatione ponit sensum utiq: sacratio¬
em is deminesse significat : Merito ergo filius consolationis
locatur qui p̃sentia contemnens. spefuturorũ consolatur:¬
m& sp̃s sc̃s ideo paradouis cognominatur : quiam mundo pres¬
uiam habentib: ꝑ intesnam suimuneris in fusionem pa¬

Expanded text:
Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse, qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mutata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Quod est interpretatum FILIUS CONSOLATIONIS. Ubicunque Scriptura sacra, nomina rerum vel personarum cum interpretatione ponit, sensum utique sacratiorem iisdem inesse significat. Merito ergo filius consolationis vocatur, qui, praesentia contemnens, spe futurorum consolatur sanctus ideo Paracletus cognominatur, quia in mundo pressuram habentibus, per internam sui muneris infusionem, pa
Abbreviated transcription (Latin):
bum exponunt: Xpsenim achrismate Idest abunctiones
nomen accepit : suxta quod dicitur : unxitte dr̃ dr̃ tuus oleo
dem quaerebant hostiũ. Indiciũiam auditae p̃cis. tersȩ motu
ꝑcipiunt : Quatenus agnoscerent terena sibi corda eẽces¬
sura. sub quorim pedib: scõadueniente spũterrc ipsa sit pauo¬
reconcusscc : Quãuis & la&us timoreorum quicredendo
a postolis fuerent subiciendi possitintellegi. qui infisma gyeo¬
uidine discussa conresurgere cumxp̃o & caelestia sapere didi¬
cerunt : Cultitudinis autem cyedentiũ eratcor. & ani¬
macuna : Quisaeculũ ꝑfecte reliqueraent . nequa quã de gene¬
ris nobilitate gloriantes seinuicem p̃ferebant: sed uelud
unius eiusdem matris a ec desiae uiscerib: editi. eodem
cuncti fractemitatis amore gaudebant : Etuis tute magna
multitudo credentiũ rebussuis spr&is.: caritatis inuicem copu¬
laiuncta est : A postoliuero uistutib: refulgentes : xp̃icuno¬
tismysteria pandebant : Iose phautem qui cognominatus est

Expanded text:
bum exponunt. Christus enim a chrismate, id est, ab unctione nomen accepit. Juxta quod dicitur: Unxit te Deus, Deus tuus oleo dem quaerebant hostium, indicium jam auditae precis terrae motu percipiunt, quatenus agnoscerent terrena sibi corda esse cessura, sub quorum pedibus sancto adveniente Spiritu, terra ipsa sit pavore concussa. Quamvis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant subjiciendi possit intelligi, qui infima gravedine discussa conresurgere cum Christo, et coelestia sapere didicerunt. Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una. Qui saeculum perfecte reliquerunt, nequaquam de generis nobilitate gloriantes se invicem praeferebant, sed velut unius ejusdemque matris Ecclesiae visceribus editi, eodem cuncti fraternitatis amore gaudebant. Et virtute magna rmultitudo credentium, rebus suis spretis, charitatis invicem copula juncta est. Apostoli vero virtutibus refulgentes Christi cunctis mysteria pandebant. Joseph autem, qui cognominatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&arunt: Tempus tamen ꝓprie ꝓph&cerum eorũ
dico quidexp̃i ecclesiaeq mystero manifeste scripserur
a sccmuele subquo & regũ iniudaea tempora coeperunt
exordiũ sumpsit &usq adbabylomȩ captiuitatis solu¬
tionem ꝑmansit : Et in semin& uo benedicent᷑ omnes
familia e tepe: Semenquidem abrahae xp̃s estuncu¬
ius fide nominis ommib teprȩ familis. iuda eis uidelic&
& gentibus est benedictio ꝓmisra . De mulc& autẽ apos¬
tolus animas iudaeorũ quod adcredendũ faciat prom¬
tiopes dicendo . quod totius mundi saluator eosprimũ
uisitaturus & benedicturus elegerit: Vobis inquiens
primũ dr̃ suscitans filiũ suum Ubi pariter intuendũ quod
eundem filium dĩ quem semen abrchae nuncupat: Ob
duas utiq: eiusdem xp̃inaturacs. ne uel hominẽ tantũ
xp̃m uel alterũ hominis &alterũ dĩ crederent filiũ
quoheresis laqueo maner insanus &nestorius sunt

Expanded text:
prophetarint, tempus tamen proprie prophetarum eorum prophetarint, tempus tamen proprie prophetarum eorum dico qui de Christo Ecclesiaeque mysterio manifeste scripserunt, a Samuele, sub quo et regum in Judaea tempora coeperunt, exordium sumpsit, et usque ad Babylonicae captivitatis solutionem permansit. Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae. Semen quidem Abrahae Christus est, in cujus fide nominis omnibus terrae familiis, Judaeis, videlicet, et gentibus est benedictio promissa. Demulcet autem apostolus animos Judaeorum, quo ad credendum faciat promptiores, dicendo quod totius mundi Sanator eos primum visitaturus et benedicturus elegerit. Vobis inquiens primum Deus suscitans Filium suum. Ubi pariter intuendum quod ad eumdem Dei Filium, quem semen Abrahae nuncupat, ob duas utique ejusdem Christi naturas, ne vel hominem tantum Christum, vel alterum hominis, et alterum Dei crederent Filium. Quo haeresis laqueo Manes insanus et Nestorius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis egregius primũ illẽ resurgere quia cuerat. Dei¬
deiter arripere uistutũ & sic regni ianuã cũa postolis
uone alienatur. sed aliqua inspiratione reuelationis
adsumitur Concurritominis populus ad eos ad posticũ
quȩ appallatur salomonis. Saluato perapostola prd
concurritominis mundus adlimina uerietua ificrslo¬
monis : De quodicitur : Multiplicabrn eius ompen
& pacis uonerit finis. Ipre est enit lapisdemonte
ibscisus. quite rreno regno fidei inimico ruente. pacificum
perorbem solusten& imperiũ: Eritautẽ ominis aninia quȩ
nonaudierit ꝓp&cã illũ exterminabitur de plebe. Breut̃
acdilucide ꝓph&arũ legisq: testimonio docet dnm acunc¬
tis audiendũ gentib  &incredulos quidem damnatu¬
rũ fidelesuero a &erna benedictione donaturũ. Et
omnes ꝓph&e asamuele & deinceps. Qud̃ius patriar¬
chȩ & scĩpriorũ temporũ multadexp̃o dietis factisci

Expanded text:
nis egregius, primum illum surgere qui jacuerat, deinis egregius, primum illum surgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis vore alienatus, sed aliqua inspiratione revelationis assumptus. Cucurrit omnis populus ad eos, ad porticum quae appellatur Salomonis. Salvato per apostolos Israele, concurrit omnis mundus ad limina veri et pacifici Salomonis, de quo dicitur: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis . Iste est autem lapis de monte abscisus, qui terreno regno fidei inimico ruente, pacificum per orbem solus tenet imperium . Erit autem, omnis anima quae non audierit Prophetam illum exterminabitur. Breviter ac lucide prophetarum legisque testimonio docet Dominum a cunctis audiendum gentibus, incredulos quidem damnaturum, fideles vero aeterna benedictione donaturum. Et omnes prophetae a Samuele et deinceps. Quamvis patriarchae et sancti priorum temporum de Christo dictis factisque
Abbreviated transcription (Latin):
adpostam ponunt auditores sed pariest intẽ plũperduce¬
n cuiꝓconfessione fosti. & cognomen p&re. & claues
cacli sunt datae. Argentũ & aurũ non est mihi & ca&e¬
Habuit quidem u&us taberiaculũ iustificationes culturȩ:
& scm̃ saeculare. auro argentoq: distinctũ sed m&allis
legis sanguis euangelii p̃cidsior emicat. quia populu s¬
ille qui ante auratos postes mente debilis iacuerat.
in nomine crucifixi saluatus templũ regni caelestis in¬
greditur. Alioquin beatus p&rus dominicimemor p̃cepti
quod dicitur Nolite possidere aurũ & argentũ. Pecuniã
quae adpedes apostolorũ ponebatur non sibire condere
sedadusus pauperũ quisua patrimonia peliqueraNt reser¬
uare solebat: Et adp̃hensa eimanu dextra alleuauit eũ :¬
uẽ uerbo erigit hunc&iam dexterac confostat: quia ser¬
mo docentis in corde auditoruim minus ual& sinon&iã pro¬
priȩ actionis commend&ur exemplis Etexiliens st&it
cambulabcet &intrauit cũillis intemplũ. Ordo ꝑfectio¬

Expanded text:
ad portam ponunt auditores. Sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti, et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. Argentum et aurum non est mihi. Habuit quidem vetus tabernaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pille, qui ante auratos postes mente debili jacuerat, in nomine Crucifixi sanatus, templum regni coelestis ingreditur. Alioquin beatus Petrus, Domini memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quae ad pedes apostolorum ponebatur, non sibi recondere, sed ad usum pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, servare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera allevavit eum. Quem vero erigit, hunc etiam dextera confortat. Quia sermo docentis in corde auditorum minus valet, si non etiam propriae actionis commendatur exemplis. Et exsiliens stetit, et ambulabat. Et intravit cum illis in templum. Ordo perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ris &idiothae admincebantur In lit terati mittuntur ad
predicandũ nefides cpedentiũ nonuistute dĩ sedeloquentia
adq: doctiina fieriputa r&ur : yta postolus ait Non insapi¬
entia uerbi ut non euacu&ur crux xp̃i. Idiothae enim
lit terarim studia nesciebant : Siquidem grecu ꝓpriũ idion
factum erat signũ istud sanitatis: Iuxta historiã ꝑfec¬
ta a&as hominis in exsuperabilis calumnantib ostenditꝰ
Vligoricae autem populus israhel. non qua draginta
tantũ annis inheremo sordes egyptias manna contemp¬
ta requirit Verum &interrac reꝓmissionis interdñi sem
ꝑidolorumq: ritus daudicabat : uel sinumerus quadra¬
genarius geminoelegis plenitudinẽ significat: Quater
enim deni xlfatiunt utriusq: trans gressor uelut
quadragenariđ̃ ꝑfectionem. debilis iacendo transcen¬
dit: Dñe tuqui fecisti caelũ & teram & ca& Auditis
ꝑsecutorũ minis. fiduciã sibi pesistendi ꝑuistutũ signa

Expanded text:
ris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad ris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur, ut Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi . Idiotae enim litterarum studia nesciebant. Siquidem Graeci proprium, ἴδιον factum erat signum istud sanitatis. Juxta historiam perfecta aetas hominis inex superabilibus calumniantibus ostenditur. Allegorice autem populus Israel non quadraginta tantum annis in eremo sordes Aegyptias manna contempto requirit, verum et in terra repromissionis inter Domini semper idolorumque ritus claudicabat. Vel si numerus quadragenarius geminam legis plenitudinem significat quater enim decem quadraginta faciunt utriusque transgressor velut quadragenariam perfectionem debilis jacendo transcendit. Domine, tu qui fecisti coelum et terram, etc. Auditis persecutorum minis fiduciam sibi resistendi per virtutum signa
Abbreviated transcription (Latin):
&es amplecter&ur : Idestinuener̃ inscripturis ꝓphe¬
ticis xp̃mincarne uenturum : quiduos conder& popu¬
los insem& ipso : & quia ipsi inuno pari&e stare hoc ÷
solis aluifienmalebant : Neꝓbauerunt lapidem qui ñ
epcet aptactur adunum sed adduor . Uerumds̃ illis liur
nolentib: huncipse ꝑseposuit incaput anguli : um duob
testacmentis & ex duob populis aedificatio sbrger& unius
eiusdemq fidei : Et non estinalio aliguosalus. Sunnul¬
lo alio sedinxp̃õ tantũ mundisalis est :ergo& patres
estecmenti u&eris eius demredemtoris in casnatione
& passione s aluati sunt quanos saluari credimus &sperani
ł sienim sacrecmenta ꝓtemporum ratione discrepant fides¬
tamen unc eademq: concordat: Quiquã nos ꝑ apostolas
rent ẽẽuenturam: Neq enimẽ redemptio captiuitatis
humanȩ nisi in sanguine eius quidedit sem& ipsum redemp¬
tionem ꝓomnib : Conꝑto quod homines essent sinelitte¬

Expanded text:
etes amplecteretur, id est, invenerunt in Scripturis propheetes amplecteretur, id est, invenerunt in Scripturis propheticis Christum in carne venturum, qui duos conderet populos in semetipso. Et quia ipsi in uno pariete stare, hoc est, soli salvi fieri malebant, reprobaverunt lapidem, qui non erat aptatus ad unum, sed ad duos. Verum Deus, illis licet nolentibus, hunc ipse posuit in caput anguli, ut ex duobus testamentis, et ex duobus populis aedificatio surgeret unius ejusdemque fidei. Et non est in alio aliquo salus. Si in nullo alio, sed in Christo tantum mundi salus est, ergo et patres Testamenti veteris ejusdem Redemptoris incarnatione et pasEtsi enim sacramenta pro temporum ratione discreptamen una eademque concordat. Quia quam nos per apostolos idicerunt esse venturam. Neque enim est redemptio captivitatis humanae, nisi in sanguine ejus, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus. Comperto quod homines essent sine litte
Abbreviated transcription (Latin):
& iudices uidebantur populi dolebant quod ada posto los
audiendos multitudo confluer&. Saducei autem quodi
resurrectionẽ p̃dicarent utriq: uero quodihm̃ que a se
occisum nouerant haminem illi hunc ad firmarent
adõpatreglorificatum: Et factus est numerus uiro¬
rũ quinq: milia Sunquinq: milib: hominũ quos in
heremo dñs pauit populus sublege constitutus. sed
xp̃i munere pecreatus accipitur. Possunt & haec
quinq: milia a postolorũ instructa doctrinis. populũ
de signare gentium eiusdem legis spiritaliter myste¬
ria secutuslim. & beneutriq: uespere caelestimune¬
re donantur quicc cũ uenir& plenitudo temporis.
misitds̃ filium suum: Hicest lcpis quii eꝓbatus est
a uobis aedificantib: qui factus est in capud anguli : Aedi¬
ficantes erant iudaei: quicunctis gentib: indesolatio¬
ne idolorũ morcntib: ipsi solilegem & ꝓph&as ad
aedificationem populi cotidie legebant : Hidum aedi¬
ficant ꝑuenerunt ad lapidem angularem quiduos pari¬

Expanded text:
 judices videbantur populi, dolebant quod ad apostolos audiendos multitudo confluxerat. Sadducaei autem, quod resurrectionem praedicarent. Utrique vero, quod Jesum, quem a se occisum noverant hominem, illi hunc affirmarent a Deo Patre glorificatum. Et factus est numerus virorum quinque millia. Si in quinque millibus hominum, quos in eremo Dominus pavit , populus sub lege constitutus, sed Christi munere recreatus accipitur, possunt et haec quinque millia apostolorum instructa doctrinis, populum designare gentium, ejusdem legis spiritualiter mysteria secutum. Et bene utrique vespere coelesti munere donantur, quia cum veniret plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. Aedificantes erant Judaei, qui cunctis gentibus in desolatione idolorum morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. Hi dum aedificabant, pervenerunt ad lapidem angularem, qui duos pari
Abbreviated transcription (Latin):
lippus interp̃tactur os lampadis. Pulcherq: est sensus. quod
os lcmpc dis suũ aperir& os. dumobscure ꝓph&iae
ipscientiae lucẽ ꝓferpe. Quãuis &iuxta historiã possit ista
circũ locutio designare. aliquanto longiorẽ futurũ tunc
eius esse sermonẽ. Uener̃ ad quandã ccquã. Est hodieꝙ
bethsoro uicus intribu iuda euntib: abhelic chebron inuicesimo
lapide : uxta quẽ fons ad radices montis ebulliens ab eadẽ
inqua gignitur sorb&ur humo in hoc est eunuchus aphi lippo
baptiractus Quisplib& mebaptitear iaiusit seuo iur sus a

Expanded text:
lippus interpretatur os lampadis, pulcherque est sensus, quod lippus interpretatur os lampadis, pulcherque est sensus, quod lampadis suum aperiret os, dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret. Quamvis et juxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquanto longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Venerunt ad quamdam aquam. Est hodieque Bethsoro vicus in tribu Juda, euntibus ab Eliae Chebron in vigesimo lapide. Juxta quem fons ad radices montis ebulliens, ab eadem, in qua gignitur, sorbetur humo. In hoc est eunuchus a Philippo baptizatus. Quis prohibet me baptizari? Et jussit sta
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ut clgentes infidelitate sua ueste calefacer&: &
audiremus a postolũ nobis loquentem : Quot quot inxp̃o
baptizccti estis. xp̃minduistis. Sic non cperuit ossuũ : Cum
in pcessione sua pilccto &pontificib: pauca herodi nulla
respondere uolebat: In humilitate iuditiũ eius sublatũ
est: Quicc iudex omniũ iudicii non repperit ueritatem sed
absq ulla culpa seditione iudeorũ & pilcctiuoce damna¬
tus est. Generctionẽ illius quis encrrauit AAut de diui¬
nitate eius accipiendũ est. quod in pos sibi lesit diuinae netiuitatis
nos semisteria dequapater loquitur: Anteluciferũ genuite: Aut
depastu uirginis. quod difficulter possit exponi: Cuius rationem
ut uel ab angelo ueleuangelista: Tantũ nctiuitatis eius. sacra¬
menta dicantur. Cuius narrator rarissimus est. Quoniã
toll&ur a teria uita eius: Vtnequaquã a terra: sed in
caelo uiuer& Aperiens autẽ philippus ossuũ &c&̃ phi¬

Expanded text:
ruit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et ruit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generationem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem veniet in te. Ut vel ab angelo, vel ab evangelista tantum nativitatis ejus sacramenta dicantur, cujus narrator rarissimus est. Quoniam tolletur a terra vita ejus. Ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Aperiens autem Philippus os suum, etc. Phi
Abbreviated transcription (Latin):
gecł ccseius : Regina aohiopũ thes aurariũ prece¬
mittens in hierusalem gentiũ designat eclesiam uistu¬
tũq fidei dnõ dona laturũ : sed & nominis a& himolugia
conuenit. Potest enim candacis exebreo. commutecta in¬
ter p̃tacri: Ipscc quppeest cuin psalmo ꝓhis qui commu¬
tebuntur in scriptuꝑa dicitur: Audifilia &uide & incli¬
nec aurem tuã & obliuiscere populũtuũ & domũ patris
tui. & c&̃. Dixit autẽ sp̃s philippo: Incorde sp̃sphilippo
loquebatur : spui enim dĩ quasi quaedam nobis uerbai
facere est occultaui & quae agenda s̃ intimare Tam quam
ouis ad occisionẽ ductus est: Sicut ouis cũducit᷑ adictimã
firepugnat sicille ꝓpria passus est uoluntate: uelalciori
intellectu sicut cegnus in pasca immolacrisolebat sic pasca
nr̃m immolatus estxp̃s: Et sicut aognus coramtundente se
sine uoce. Nonsolũ scnguine suo sedemit. sed & lcnis ope¬

Expanded text:
Gazas ejus, etc. Regina Aethiopum thesaurarium praeGazas ejus, etc. Regina Aethiopum thesaurarium praemittens in Hierusalem, gentium designat Ecclesiam, virtutum fideique Domino dona laturam. Sed et nominis etymologia convenit. Potest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari. Ipsa quippe est, cui in Psalmo pro his qui commutabuntur in Scriptura dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum Patris tui , et caetera. Dixit autem Spiritus Philippo. In corde Spiritus Philippo loquebatur. Spiritui enim Dei quasi quaedam nobis verba facere, est occulta vi ea quae agenda sunt imitari. Tanquam ovis ad occisionem ductus est. Sicut ovis cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate. Vel altiori intellectu, sicut agnus in pascha immolari solebat, sic pascha nostrum immolatus est Christus . Et sicut agnus coram tondente se sine voce. Non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis ope
Abbreviated transcription (Latin):
quondã erat chananeorũ iuxta aegyptũ ad solũ
usq: destructa & cclia ꝓilla alio loco constructa :
quae celligoricae gentiũ plebem de signat. olim
solimis descendens fontẽ scclutis aperuit dñsiħs xp̃s
& hiops eunuchus potens. prouistute &u inte gritate
mentis uir appellatur Nec in merito quitantũ studu in
roripturis hebebat uteces &icem inuic legere picessana
antuq: amoris in religione gerebat utecula regia dere¬
licta deultimis mundi pcestib: ueni& ad tẽplũ dñi Vn
de iusta mercede dũ quaerit inter p̃tem lectionis ixp̃m
quẽ quae rebat inuenit. Plusquae ut hiesmnimusait
do ꝓloquitur Mutecuit a& hiops pellem sucem poest
sorde peccatorũ ablutco delauacro ilũ dealbatus ascon¬
dit Candacis reginae a&iopum: & in libro regum legimi
quiccreginac austni uenita finib: terrȩ audirescopientiã
salomonis: Moris quippefuit illinatiom semꝑ aseminis
regi easq: candaces appellare: Quierat suꝑ omnes

Expanded text:
quondam erat Chananaeorum juxta Aegyptum ad solum quondam erat Chananaeorum juxta Aegyptum ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco est constructa. Quae allegorice gentium plebem designat olim asolymis descendens fontem salutis aperuit Dominus Jesusr Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studium in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret, tantumque amoris in religione gerebat ut aula regia derelicta de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat, invenit; plusque, ut Hieronymus aitdo proloquitur, mutavit Aethiops pellem suam, id est, sorde de peccatorum abluta, de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae Aethiopum. Et in Regum libro legimus, quia regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salregi, easque Candaces appellari. Qui erat super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
accopit a &erna damnatione perit: & in frabas iosus
apaulo increpatus mox communiest luce fraudatur
Iufelle enĩ amaritudinis &obligatione iniquitatis tui¬
decte esse Ideo sp̃s sc̃s in columba descendit uteos
quise accipere uellent simplices eẽ docer& Nam
qui fel amaritudinis incorde reseruat. quã lib& bapi¬
dcctos uid&ur Nonest iniquitatis suae uinculis ab solutd
sed quasi ad punctũ horet baptiacendi purgitus mox acruea
daemone septempliciter oppressus frustra ergo gratia
sp̃s emere temptat. qui semente coruina noncurauit
exuere. Surge &uade contix meridianũ : Bene in
meridiae quaeritur &inuenitur. & abluitur. ille
quide uotione pectoris ardens. uelut quaedam gen¬
tium primitiaedo meruit consecrari. Inquo specialiter
illud psalmistae compl&umest. A& hopia p̃uania
manus eius dõ: Aduiã quaedescendit abhierus alẽ in
gazcom haec est desesta. Nonuia sedgazcc deser¬
tac dicitur. V&us enĩ illa gaza qua &erminus¬

Expanded text:
accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo increpatus, mox communi est luce fraudatus. In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse. Ideo Spiritus sanctus in columba descendit, ut eos qui se accipere vellent simplices esse doceret. Nam qui fel amaritudinis in corde reservat, quantumlibet baptizatus videatur, non est iniquitatis suae vinculis absolutus, sed quasi ad punctum hora baptizandi purgatus, mox acriori est daemone septempliciter oppressus. Frustra ergo gratiam Spiritus emere tentat, qui se mente corvina curavit exuere. Surge et vade contra meridianum. Bene in meridie quaeritur et invenitur, et abluitur, ille qui, devotione pectoris ardens, velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari. In quo specialiter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Ad viam quae descendit ab Jerusalem in Gazam, haec est deserta. Non via, sed Gaza deserta dicitur, vetus enim illa Gaza, qua