comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus et̾ d inrre quicum hr̃s exsti¬
cisset᷑ patri ex hr̃datum frẽm
hrdem in slitir ccepi substitu¬
tum eius legatum non debere
ac nec quice si intestõ fratre suc¬
cessit quna non principalez set ꝑ
successionẽ ina fcatris ad eum
puenerint. ¶Sifiuꝰ exuncia
his rstiutue sit.⁊ ab eodata

Expanded text:
lus ego in fratre, qui, cum heres exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratri successerit, quia non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum pervenerunt. Si filius ex uncia heres institutus sit et ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓponerent᷑. ñ inderi re¬
licta. simeo in ꝓprum mat᷑mo¬
ui quod ferecessante debiore
sit. non sint redacta. ¶ Peto
fundum meum ita uti est alũ¬
pne meedari. Quesitum anfũ¬
dus et ueliquacolonoxet man¬
cipiasi qua mortis tp̃r ieo fũ¬
do fuerint celcantur. izreliqua

Expanded text:
ea quae proponerentur non uideri relicta, si modo in proprium patrimonium quod fere cessante debitore fit non sint redacta. 'Peto fundum meum ita, uti est, alumnae meae dari.' quaesitum est, an fundo et reliqua colonorum et mancipia, si qua mortis tempore in eo fundo fuer
Abbreviated transcription (Latin):
et sume appelło simuliteracci¬
pidebet. ut in his argumẽtis
q̃ relictaeent ostenditur.aio¬
lutatem preterea defunctiq̃
a prefactone adiecturam cesta¬
torem fuisse res corporales. sidũ¬
tarat pecuniam imerata pr

Expanded text:
et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae am praefationem adiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numera
Abbreviated transcription (Latin):
ibieritcum moriar nũmos ad
diem exactos adebitorib ut
aliis nomimib collocarentur.
non puto legatos ẽẽ. et labeoĩs
distrinctone ualde ꝓbo. quiscri¬
ꝑsit. nec quod casu abẽẽt. minꝰ
eelegatum. nec quod casu ibi sit.¬

Expanded text:
ibi erunt, cum moriar', nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem ualde probo, qui scripsit nec quod casu abesset, minus esse legatum nec quod casu ibi sit
Abbreviated transcription (Latin):
dioꝵ in hisdem lateralib ꝯdi¬
derat p̾dia quoq legato cedant
i2.non quidem manifeste appa¬
rere quid deprediis sensisset.
uerum si eamente emꝑtones
ibihaberet ut his legatarieda¬
tis ꝓprietas p̃dioꝵ praretur. po¬
sse defendi. predia quo q deberi.
Pater .f. italegauit. lances mi¬
mero duas leues quas desigil¬
laribemidari uolo. iste sigu¬

Expanded text:
aediorum in hisdem lateralibus condiderat, praedia quoque legato cedant. respondit non quidem manifeste apparere, quid de praediis sensisset, uerum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proprietas praediorum praestaretur, posse defendi praedia quoque deberi. Pater familias ita legauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sig
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis michr Mecianꝰ
resq res corporas contineriait.¬
gentum. quia ⁊ hoc uerbum
qͦuantitas ñ ad numerata du¬
dũtaxat pecumam refeiri ex
dotis legacione et stipulaciõi¬
bus emptehrditatis apparerz.¬

Expanded text:
uisquis mihi heres res quoque corporales contineri aitgentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non ad numeratam dumtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis appare
Abbreviated transcription (Latin):
tas indotem deterat. acdeinde
uacione non ꝯtineri. eaque indo¬
tem data eẽt insimaitus eas res
postea quam ip̃iꝰ facte eent in
uxorisusu conuertiss. reb
que inf̾undo sunt legatis acceo
fuerunt legata existimantur.
bis que ibi mobilia meaerunt.
dolego mimosibirepositos. mu¬
tuidarentur. non ee legatos ꝓ¬
culus ait. at eos quos presidii
causa repositos hat. ut quibda
besł ciuilib factitassent. eos le¬
gato contineri ⁊ audisse rustict
senes itadicentes. pecunia fine
peculio fragile ẽẽ. pecumã ape¬
uantes ꝙ presidiicãreponerent᷑.
area legata si ĩedificata medio
tprfuerit. ac rursus areasit
facta. quãqua tunc repetinon
poterat. nc̃ tñ debetur. ¶ Suus
quoqz legatus si iteriz manu
unctum legarihoc ẽ cotambr¬
dicatem.⁊ tota legata singulis
data eẽ. partes añt ꝯcursufier.¬
tant. quasi cõe nom̃ utrumq
sexum contineat. ancilł uero
legatis. masculos nonteberi nȩ¬
mo dubitat. S pueris legatis

Expanded text:
tas in dotem dederat ac deinde llatione non contineri ea, quae in dotem data essent, nisi si maritus eas res, posteaquam ipsius factae essent, in uxoris usum conuertisset. Rebus quae in fundo sunt legatis accedufuerunt, legata existimantur.bis: 'quae ibi mobilia mea erunt, do lego' nummos ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos quos praesidii causa repositos habet, ut quidam bellis ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, peculium appellantes, quod praesidii causa seponeretur. Area legata si inaedificata medio tempore fuerit ac rursus area sit, quamquam tunc peti non poterat, nunc tamen debetur. Seruus quoque legatus si interim manuunctim legari hoc est: totam hereditatem et tota legata singulis data esse, partes autem concursu fiertant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis
Abbreviated transcription (Latin):
ras.⁊ pecierat ut curarent ne
an possit. uel alii collib̃to suo e¬
am relinq̃re: placuit ⁊ uolũtati᷑
questio eẽt. satis illum factun ⁊
si alii reliquisset. Quod si milli
cedisset. occurantis anõium

Expanded text:
rat et petierat, ut curarent, nean possit uel alii conliberto suo eam relinquere. placuit, etsi uoluntatis quaestio esset, satis illum facturum, etsi alii reliquisset. quod si nulli dedisset, occupantis an omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ffiduis quidam instituca filia
ualiana hrde auctori suo antio¬
chodatalibertate prediacerta
⁊ peculium ⁊ reliquu eilegau¬
erat tam sirũ qua colonoꝵ le¬
gatario ꝓserebatur mamipa

Expanded text:
ius quidam instituta filia Ualeriana herede actori suo Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegauerat tam sua quam colonorum: legatarius proferebat m
Abbreviated transcription (Latin):
mee lateralia meaniatria mea
⁊quicquid in his ⁊ dictu fuer¬
it. que menbranul mea mami
scriptis ꝯtinebuntur nec ea sĩt
exactacum moriar licet inra¬
ciones meas translata sunt. et
cantones ad actorem meutrã¬
stuierim. hic cyrographa de bi¬
toꝵ et pecumacum eẽt ꝓfectu¬
rus murbem melateralib e¬
didit. ⁊ cyrog raphis exactis.
pecuma eroðrata reriersus in
patriam postbieniuz alia cyro¬
grapha p̃dioꝵque postea ꝯ pa¬
rauerat ⁊ recumam in lateralia
didit. Quesitume. anea tĩ uri¬
teantur .noia ei legasse que pr¬
ea reuersus iueidem lateralib

Expanded text:
e latera‹l›ia mea uiatoria et quidquid in his conditum erit, quae membranulis mea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim'. hic chirographa debitorum et pecuniam, cum esset profecturus in urbem, in lateralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reuersus in patriam post biennium alia chirographa praediorum, quae postea comparauerat, et pecuniam in lateralia condidit. quaesitum est, an ea tantum uideatur nomina ei legasse, quae postea reuersus in hisdem lateralibus
Abbreviated transcription (Latin):
sun sumi solent dicens totim
ꝙ eet relictum mareba deberi.
⁊ placuit recte appellasse. a par¬
te lagatarii. suggestumẽ. que¬
damacolomis. postmnorte ꝑa¬

Expanded text:
usum sumi solerent: diceres totum, quod esset relictum in arca, deberi?' et pla cuit recte appellasse. a parte legatarii suggestum est quaedam a colonis post mortem pa
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝯstabit. tam ⁊sinominatiz ac¬
tores adfiliũ ꝑtinere uoluerit.
¶Ex his uerbis. iucioticio p̃dia
mnea illacum p̃toris sicut am̃
indie mortis ince possessa sũt.
do instrum̃tum rusticũ oĩa que
ibi fuerunt. quo dñs fuisset in¬
structior. deteriꝯuenit. colono¬
rum reliqua non detentur. p¬
ater filie tab̾nam purpuraria
erunt legauit. n precia purpu¬
recredita.n debita. n reliqua
legato stineri placuit. ¶eicio se¬
iana predia sicuti ꝯpata sunt do
legocumeent gabiniana quoq
ta. ñ sufficere solum argum̃tum
empcionis.nr. s inspiciendũ an
litteris ⁊ racionib appellacione
seianarũgabimana quoq conti

Expanded text:
le constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit. Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do' instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam erunt, legauit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quoque rata, non sufficere solum argumentum emptionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoque con
Abbreviated transcription (Latin):
rarum rerum. que ⁊ ab ip̃alib̾¬
tus petebat. ⁊ ex his reliquis eẽ
dicebat. ⁊apud presidemobti¬
nuerat ex diuerso ꝯ tradicetur
reliquacolonoꝵ abeo nõ peti
nec ꝓpria. diuersam au̾t ee cam¬

Expanded text:
rarum rerum: quae et ipsa libertus petebat et ex reliquis esse dicebat: et apud praesidem optinuerat. ex diuerso cum diceretur reliqua colonorum ab eo non peti nec propria, diuersam autem ca
Abbreviated transcription (Latin):
cuit nimim. legato cedere si id
nimnumero cestator huisset.P¬
lane ĩ mortis tp̃rcoslatum hunc
ẜmonez.uestem q̃meaerit:sine
dubio. p̾dictone accipiendum
puto. s ⁊stichun qui meus erit
puto ꝓcondictõne accipiendũ.
nec int̾ ee utrum itaqui meris
erit. an itaqii meꝯerit utrobi

Expanded text:
it uinum legato cedere, si id uini numero testator habuisset. plane in mortis tempore collatum hunc sermonem 'uestem, quae mea erit' sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et 'Stichum qui meus erit' puto pro condicione accipiendum nec interesse, utrum ita 'qui meus erit' an ita 'si meus erit': utrubi
Abbreviated transcription (Latin):
analegata. neste q̃ ex ea facta sit
deberi non placetsz⁊ materiale¬
gata nais armariuz ue ex eaf
fͤactũ nͥ uendicetur. ¶Naue aũt
iegata dusoluta. n materian
nauis debetur. ¶Massa au̾t lega¬

Expanded text:
ana legata uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet. Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur. Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur. Massa autem lega
Abbreviated transcription (Latin):
dialegauit nbtis adiectis hĩ
cipiaqͥ inhis pdiis morata in
die mortis patris f. frerunt.
opis rusticiam uelalteriꝯ offi¬
ciioceterasq res que ibi fuer̾t¬

Expanded text:
dia legauit libertis adiectis his cipia, quae in his praediis morata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici causa uel alterius officii, ceteraeq
Abbreviated transcription (Latin):
quidadiectis his nerbis. ntia
me possessasunt.⁊quecͥq ibie¬
runt cum moriar. & situmẽ
demancipus que mhis ꝑdiis
morata fuierunt. uelopisrus¬
cicicausa. uł alteriꝰ officiicetis
reb que ibi fuerumt indie mor¬
tis anadlegatariũ ꝑtinerent. N¬

Expanded text:
s his verbis: "uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt cum moriar": quaesitum est de mancipiis, quae in his praediis morata fuerunt vel operis rustici causa vel alterius officii, ceterisque rebus, quae ibi fuerunt in diem mortis, an ad legatarium pertinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
iticiꝯ ex Parte brs rogatus sit.
meio hrditatem restituere. et
rursus ticio cohrs eiꝰ rogatus
sit partem suamaut partis ꝑ¬
artem restituere. an hancquo
partem quam acohrde exfidei¬
comisso recepit. ticins restitue¬
re memo debeat. dinus ancomi¬
us consuitꝰ rescripsit. non debe

Expanded text:
itius ex parte heres rogatus sit Maeuio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoque partem, quam a coherede ex fideicommisso recipit, Titius restituere Maeuio debeat, diuus Antoninus consultus rescribit
Abbreviated transcription (Latin):
unuis indistincte legatis hoc re¬
ceptirnẽ. ut exiguiores legati
it. neq ex contextu cestĩ posset
apparere.Idem.
ras. ⁊ libros iam factos iegato ced̾e.
tur. libtates ⁊ ꝯtinentur. ꝑ auł.¬

Expanded text:
ummis indistincte legatis hoc receptum est, ut exiguiores legati it, neque ex contextu testamenti possit apparere. Idem as et libros iam factos legato cedere.tur, libertates etiam continentur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
rideberi.nisi manifeste dehis quo¬
q legandis uoluntas defuncte
approbaretur. ẜuos ex histe fun¬
dis aliisdatos.teminiisse  fuliile¬
gatum deargento ⁊ suppellectili
que alibieet eu cuius nocio est

Expanded text:
ri deberi, nisi manifeste de his quoque legandis uoluntas defunctae adprobaretur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. nichil pret̾ rude maciam de¬
monstratum iuderi posset cunis
ħ racio traditur. quippe eaq̃ talis
nature sint. ut se pius insuaredi¬
gi possint iucia ea materie potẽ¬
cia iucta nũqua inxes eius efu¬
giant. ¶Coctumꝙ ꝓprio nomi¬
ne appellatur qn uersicororib
cederet. ne io dubitaint. qu mi¬
mus porro coranuũ. aut isg mũ
aut melinũsuo nõie quamcoc¬
cum purpuraue designatur. n¬
Cum uiritalegasset.que uxoris
causa para sunt eicolego.Ego
apud pretore fiteicõmissariũ
pecebam ⁊ res estimataq̃riun p̃¬
cium indoteerat. nec obtinnt
quas itestator non senssisset. de
his reb. at ꝯns ĩusum eiusda¬
tesint nchil int̾ ẽ. ab ip̃a anab
alio cõparate sunt. postea apud

Expanded text:
esset, nihil praeter rudem materiam demonstratum videri posset. cuius haec ratio traditur, quippe ea, quae talis naturae sint, ut saepius in sua redigi possint initia, ea materiae potentia victa numquam vires eius effugiant. Coccum quod proprio nomine appellatur quin versicoloribus cederet, nemo dubitavit. quin minus porro coracinum aut hysginum aut melinum suo nomine quam coccum purpurave designatur? Cum vir ita legasset: "quae uxoris causa parata sunt, ei do lego", ego apud praetorem fideicopetebam etiam res aestimatas, quarum pretium in dotem er‹a›t, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint, nihil interest, ab ipsa an ab alio comparatae sunt. postea apud
Abbreviated transcription (Latin):
on alit̾ asignificatõne
uerboꝵ recedioportet.
quamcum manifestũ
est aliud sensisse te stato¬
rein. ¶eicius codicilł
sus itacauit. publio m̃¬
uioonis iuenesquos
nministerio habeoda¬
ri uolo. Quero aqua eta¬
te iuuenes ⁊ inquaz ĩtel¬
ligi debeant. Marcellus
ix.quos uerbisque pro¬
ponerentur demonstr¬
are uoluerit testatorad
uocionez eiꝯ quide eare
cogniturus eet ꝑtinere
non ẽi intestamentorũ¬
causa ad difinicione uti¬
q descendẽdum ẽ. Cũ płm¬
q ab us ie lo qnͣtur. nec
ꝓpriis nomilubr ac noca¬
bulis seputantur. Cete¬
rum estimari posset iu¬
uenis is ꝯ adolescentis
excessit etatẽ quo ad ici¬
piat inter seniores num̃¬
icuilana legatur. idlega¬
tum uidebr. ꝙ tinctum
ue infecta  lana. lane a¬
ppellaciõe ꝯtineatur.
situm ẽ utru lane apꝑ¬
llacione ea sola ꝯtinetur.

Expanded text:
on aliter a significatione uerborum recedi oportet, quam cum manifestum est aliud sensisse testatorem. Titius codicillis suis ita cauit: 'Publio Maeuio omnes iuuenes, quos in ministerio habeo, dari uolo': quaero, a qua aetate iuuenes et in quam intellegi debeant. Marcellus respondit, quos uerbis quae proponerentur demonstrare uoluerit testator, ad notionem eius, qui de ea re cogniturus esset, pertinere: non enim in causa testamentorum ad definitionem utique descendendum est, cum plerumque abusiue loquantur nec propriis nominibus ac uocabulis semper utantur. ceterum existimari posset iuuenis is, qui adulescentis excessit aetatem, quoad incipiat inter seniores numcui lana legetur, id legatum uidetur quod tinctum ue infecta, lanae appellatione continetur. Quaesitum est, utrum lanae appellatione ea sola contineatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ¶Lane appellacione to¬
metuz nonꝯtirebr.s nec
ealana exqua quis quasi
uestimentu fecerit uali¬
tudinis ur denctars̃grã¬
ꝯtinebr.nec ea quid que
fom̃tatonis gra ꝑata sũt.
uł medicineꝰ. lanarũ. appe¬
llacione ꝯtinentur. s et
pelles lanateꝯtineantin:.
thoc laneçetere manifes
au̾t lana legatantio ñ
continebr. ¶Ligno ãt
legato. ta femquã ĩfec

Expanded text:
sit. Lanae appellatione tomentum non continebitur. Sed nec ea lana, ex qua quis quasi uestimentum fecerit ualetudinis uel deliciarum graitur. Ne ea quidem, quae fomentationis gratia parata sunt uel medicinae, lanarum appellatione continentur. Sed et pelles lanatae contineantur? et hoc lanae cedere manifestautem lana legata utique non continebitur. Lino autem legato tam factum
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝯtinebuntur. S ꝑ bona
fice testõra ẜniunt. suoꝵ appel¬
lacione magis ẽ ut ꝯtineantur
simodo ẜuoꝵ appellacione eos
quos suoꝵ iimero abuit.nol¬
int ꝯtineriẽos ueroqnos quiᷤ
pignori ypotheceue dedit. sm̃
dubio inter suos ieg ass et uid¬
bitur debitoꝵ creditor. necͣquã
ꝓinde siquis ẜuos huit ꝓprios
set quoꝵ opas locabat. uł pisto¬
sse uiteatur. quod p̃sumi opor¬
tet. isiꝯtraria uoluntactes¬
tatoris appareat. ¶Eumqui
uenͣliciaꝵ uitam exercebat pu¬
tosuoꝵ numeroꝵ facile ñcõ¬
tiuerrueleius modi mançip¬
ia nisi euidens uoltuntas fuit.¬

Expanded text:
ntur. Sed qui bona fide testatori seruiunt, suorum appellatione magis est ut contineantur, si modo suorum appellatione eos quos suorum numero habuit uoluit contineri. Eos uero, qu‹o›s quis pignori hypothecaeue dedit, sine dubio inter suos legasse uidebitur debitor: creditor nequaquam. Proinde si quis seruos habuit proprios, sed quorum operas locabat uel pistosse uideatur? quod et praesumi oportet, nisi contraria uoluntas testatoris appareat. Eum, qui uenaliciariam uitam exercebat, puto suorum numero non facile contineri uelle eiusmodi mancipia, nisi euidens uoluntas fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tetextumẽ ergo. aliud
uidendu. ¶ est. ⁊ c̾stab¬
at ap̃ueteres lane appelsa¬
cione uersi coloria ñ con¬
tineri.s ea oĩa iderile¬
gata que tincta sunt ⁊
anpurpure appellacione
uersicolormmꝯtineati¬
ego arbitror eaque tincta ñsunt.
uersicolorib ñ ad numerari. et
iteon album n naturalit̾ ngr
umꝯtineri nec alteriꝯ coloris na
ri arbitrornisi aliud sensit testa¬
torPurpure añt appellacione.oĩs
generis purpuram.ꝯtineripu¬
to. sercoctum non ꝯtinebr. pur

Expanded text:
detextum. ergo aliud uidendum est. et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria non contineri, sed ea omnia uideri legata, quae tincta sunt, ean purpura appellatione uersicolorum contiego arbitror ea, quae tincta non sunt, uersicoloribus non adnumerari et ideo neque album neque naturaliter nigrum contineri nec alterius coloris natri arbitror, nisi aliud sensit testator. Purpurae autem appellatione omnis generis purpuram contineri puto: sed coccum non continebitur
Abbreviated transcription (Latin):
tis iegatis bones ñꝯti¬
nentur. nec contra. e¬
qs ãt legatis ⁊equecõ¬
tinentur. ¶Ouibr leg¬
atis agni ñꝯtinentur.
Quam diuaũt agnoꝵ
loco sunt. ex usucuiꝯq
roẽẽ intetur. cũ ad tõ¬
suramuenerint. aul

Expanded text:
tis legatis boues non continentur nec contra. Equis autem legatis et equae continentur. Ouibus legatis agni non continentur: quamdiu autem agnorum loco sunt, ex usu cuiusqro esse uidentur, cum ad tonsuram uenerint. 66 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
gnuz uaduersione exis¬
linaba. cumquis kalẽ¬
darium pr̃ari alicui uolu¬
erit utrum ne nomina.
dum taxat debitoꝵ prare
uoluisset incelligendus
ẽ. an uero ⁊ pecunia siqͣ¬

Expanded text:
nimadversione existimabam, cum quis kalendarium praestari alicui voluerit, utrumne nomina dumtaxat debitorum praestari voluisse intellegendus est an vero etiam pecuniam, si
Abbreviated transcription (Latin):
rursus collocateeent ꝑm¬
utaciones nõium ñ pune¬
rent eminuerent ficer¬
comissũ. Ip̃e ita quoq pe¬
cume ulad huc kalendar
rio.i. nominib faciendis
destinate eẽnt eidem fider¬

Expanded text:
collocatae essent, permutatio nominum non peremeret uel minueret fideicommissum, ita ipsae quoque pecuniae, si adhuc kalendario, id est nominibus faciendis destinatae essent, eidem fide
Abbreviated transcription (Latin):
urepecendis le¬
gatis ħuerba ad ici solent.
Itemdare dãpinas esto ⁊
ad sdiciones ⁊ ad dies lega¬
toꝵ easdem repetendas refe

Expanded text:
repetendis legatis haec uerba quae adici solent 'item dare damnas esto' et ad condiciones et ad dies legatorum easdem repetendas refe
Abbreviated transcription (Latin):
ułiꝵ.testatorẽ adicien¬
do p̃dium seianũ oẽ
eam quoq partez fum¬
di supra scriptiquasi
est. saluo .s. iure debito¬
ris. ¶ Exhis uerbis
curate agros attendere.
ita fiat ut finiꝯ meꝯ fili¬
lictos. simeierunt c̾
moriar. non deberi si
modo hoc sensit testa¬
trixut itad̾ hrretur. si
insoldumeius fuiss¬
ent. ¶ Preduscũhis
enithicis q̃ inea possõ¬

Expanded text:
it testatorem adiciendo 'praedium Seianum omne' eam quoque partem fundi supra scripti quasiest, saluo scilicet iure debitoris. Ex his uerbi‹s›: 'curate agros attendere, et ita fiet, ut filius meus fililictos "si mei erunt cum moriar" non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent. Praediis cum his enthecis, quae in ea possessio
Abbreviated transcription (Latin):
puenerint. cum morieris res¬
ꝓponi ex quod̾ his quoq resti¬
tuendis testatricem rogasse.
ꝓbari pot. ¶Idem cestator q
lbertis ficeicomissu reliq̃rat
substitucione intereos facta
exp̃ssit. ut prmortem extre¬
mi ad posteros eoꝵ ꝑtinet. Q¬
nero cum nemo aliꝯ sit nisi
libertus eius qui ex tremo mor

Expanded text:
uenerit, cum morieris, resproponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse probari potest. Idem. Testator, qui libertis fideicommissum relinquebat, substitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qui extremo mortu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dehis sencientie. Namqͦs
quis ideo ꝯpaintut ilicodi¬
straheret. marcis magis ioco
quam suoꝵ hũisse cretendus
est. uicarios au̾t ẜ uoꝵ suorum
numero nonꝯtineri. pop̃. ł.u.¬

Expanded text:
etiam de his sentientis: nam quos quis ideo comparauit, ut ilico distraheret, mercis magis loco quam suorum habuisse credendus est. Uicarios autem seruorum suorum numero non contineri Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
segatis ẜuis exceptis ne¬
gociatorib labeo scripsir
dos legato excepto uiteri
qui ppositieent negociis
exercendi cansa ueluti.
qr adem̃dũ locandũꝯdu¬
cendu p̃posicieẽt. Cubicu¬
larlos aut ur obsonatores
ueleos qui piscatorib p̃¬
positisunt. ñ uideri nego
ners et putoueram ẽẽ la¬
cum lecticariꝯ cocus post¬
plura artificia sciat. et alii
coci legati fuerunt alii
textores. alii lecticarii. en
gati sunt: inquoarti¬
ficio płmq u̾bsabitur
¶Ornatricib legatis ce¬
lsus scribit. eas q̃ duos
tm̃menses apud mag¬
istrum fuerunt. legato
nõcedere alii ethas cede
nẽ nec ẽẽ sit ullamcet̾e
cumos ad huc discere
possunt. ⁊ omne. arti¬
ficium ĩcrem̃tu rece¬
pit. ꝙ magis obtinere
tebet.qr humane nat¬
ure ꝯgriumẽ. ¶Pe¬
corib legatis.cassius

Expanded text:
egatis seruis exceptis negotiatoribus Labeo scripsit eos legato exceptos uideri, qui praepositi essent negotii exercendi causa, ueluti qui ad emendum locandum conducendum praepositi essent: cubicularios autem uel obsonatores uel eos, qui piscatoribus praepositi sunt, non uideri negoneri: et puto ueram esse Lacum lecticarius cocus postplura artificia sciat et alii coci legati fuerunt, alii textores, alii lecticarii, ei gati sunt in quo artificio plerumque uersabatur. Ornatricibus legatis Celsus scribsit eas, quae duos tantum menses apud magistrum fuerunt, legato non cedere, alii et has cedere, ne necesse sit nullam cedere, cum omnes adhuc discere possint et omne artificium incrementum recipit: quod magis optinere debet, quia humanae naturae congruum est. Pecoribus lega
Abbreviated transcription (Latin):
sit relictu. si tutores ñ habu¬
erit. et puta pꝑ ea ei mat̾ non
pecierit. ne ꝯdicione tefic̾e tur.
an ꝯstitucio cesset et puto se¬
ssare si dampnu minus sit
cumulo legatr quod et ĩma¬
gistaatib municipalib tr¬

Expanded text:
sit relictum 'si tutores non habusit relictum 'si tutores non habuerit' et propterea ei mater non petierit, ne condicione deficeretur, an constitutio cesset. et puto cessare, si damnum minus sit cumulo legati. quod et in magistratibus municipalibus tr
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝯfestim alioꝵ nomina e¬
diderit punitur. Quod ergo
si non sunt om̃s ex tusati. uł
om̃s reiecti. uitendũ an ei ĩ¬
putetur. cur in locu excu¬
sati non petiit et puto im
ti utrum sic accipiniꝰ apre¬
tore non dati. anet si sus pec¬
ti fuerint remoti. uł negli¬
gencia uł ignauia repulsi.
ecia hos quis reiectos recte di¬
cet. ergo et silatent. s longũ
ẽ. nam nec ħ ei imputetur
cur suspectos nõ fecit alio ꝯ¬
uin ⁊ si latitaret. potuit edic
se tutele.⁊ cum plenũ offici¬
um amatre desideramꝯ.⁊ ħ
ei curanda sunt. ne in hronita¬
te ei obstent. ¶ Confestĩaũt
sic accipiendu erit. u̾primũ
potuit .i. p̾toris copiam huit
huic rei secentis. nisi forte
infirmitate impedita ẽ. uł
cam ad petendoᷤ tutores ĩpe¬
dieret. ita tñ ut nullo m̾o
annale cp̃c excederet. Si em̃¬
filii mortalitate p̃uenta est.
nicħ matri imputetur. ¶ ẽ r¬
actari uelle põt. si amplũ pu¬
pulo legatum sub ꝯdicione

Expanded text:
nfestim aliorum nomina diderit, punitur.Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto impti' utrum sic accipimus 'a praetore non dati' an et si suspecti fuerint remoti uel ob neglegentiam uel ignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. ergo et si latitent? sed longum est: nam nec hoc ei imputetur, cur suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edictse tutelae? et cum plenum officium a matre desideremus, et haec ei curanda sunt, ne in hereditate ei obstent. 'Confestim' autem sic erit accipiendum 'ubi primum potuit', id est praetoris copiam habuit huic rei sedentis, nisi forte infirmitate impedita est uel  mandare eam ad petendos tutores impediret: ita tamen, ut nullo modo annale tempus excederet. si enim mortalitate filii praeuenta est, nihil matri imputetur.Tractari belle potest, si pupillo amplum legatum sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
ciam tuendus sit. ꝗ nõ infam¬
puto et patruo namet iega
uersia fiet. an inter.
uueros sit. et in pubes. to¬
sit. cã cognita ꝑinde possõ
datur. acsi milla de ea re ꝯtrou̾¬
sia eẽt. et iudicium in tp̃s pu¬
betatis. cã cognita differtur.
Euma ꝯtrousiam facit si pro
pupillo satis ei non detur. si¬
mul in possessonez eoꝵ bonor
ẽe pretor iubet. ¶ non tm̃ m¬
asculi set et femine exiurilise¬
xii cescendentes carboniam
ꝯmodu habebunt t gn̾ałr
dicimus his demu carboni
s ab ip̃o patre. ut puta ne pos

Expanded text:
ciam tuendus sit, qui non in famputo et patruo: nam et legauersia fiet, an inter liberos sit, et impubes sit, causa cognita perinde possessio datur ac si nulla de ea re controuersia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur. Eum qui controuersiam facit, si pro pupillo satis ei non detur, simul in possessionem eorum bonorum esse praetor iubet. Non tantum masculi, sed et feminae ex uirili sexu descendentes Carboniani commodum habebunt. Et generaliter dicimus his demum Carboniased ab ipso patre, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
ita scriptꝰ sit. quisqs ẽ. qui fili¬
a non est fuiꝯ exhrdato. ¶S
quis fuiu sun hrdem mstit¬
uerit. ex minima ꝑte sic. ille ꝯ
fuiuz suur de inde hic ꝯtendat
patrem instestatu cecessisse.
seq ei suu hrde ẽẽ. int̾ ẽ cohe¬
redes eiꝰ. utruz negent eum
ꝯtendunt. ꝯtrou̾sia non ẽ dif

Expanded text:
qui filiuia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic "ille qui filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negent eum ntend
Abbreviated transcription (Latin):
sit. cum filio ħrs uł exheres
scriptꝰ est. carbonianu edic¬
tum cessare. quaruis filiꝯ ẽẽ
negetur. qr uel quasi scrip
et si filiꝯ eẽ uideatur. nisi for
te postumꝯ inquit est hrs
institutꝯ ⁊ natꝰ negetur
cẽ filiꝰ. S subiectus ẽẽ dice¬
tur. quo casu eiꝯ ꝑtis tm̃ dã¬

Expanded text:
cum filius heres uel exheres scriptus est, Carbonianum edictum cessare, quamuis filius esse negetur, quia uel quasi scriptetsi filius esse uideatur: nisi te postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum dan
Abbreviated transcription (Latin):
dum est.an nec.xx. accõ dan¬
dasit. quasi honerande libta¬
que ꝓmisse nonsint. an ue¬
ro oꝑe oum taxat ꝓmisse fi¬
ngi cebeant. ne patronꝰ oĩ¬
modo excludatur. et hoc pre¬

Expanded text:
dum est, an nec uiginti actio danda sit, quasi onerandae libertaquae promissae non sint? an uero operae dumtaxat promissae fingi debeant, ne patronus omnimodo excludatur? et hoc pr
Abbreviated transcription (Latin):
¶ibtꝰ ira mrauerit dare se.
quot o pas patromis arbi¬
tratꝯ sit. non aliter ratu
fore arbitriu patroniqu
am equu arbitratꝯ sit. et
fere ea meis ẽ. ꝑ sonam arbi¬
trio sbstituendum. ut qr sꝑ
id faciant non qr uł in modi¬
ce obligari uelint ¶nub̃ta
que uoluntate patroni nu¬
rum accõ datur Modestinꝰ.
ndas. quas non ꝓmisit ñ
ꝓoterit. Id.¬

Expanded text:
ita iurauerit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia id faciant, non quia vel immodice obligari velint. In libertam, quae voluntate patroni nurum actio datur. Modestinus ndas, quas non promisit, non potest. Id
Abbreviated transcription (Latin):
¶S si it a scripsit ticins.
usqz ad ãnos .x. hrs es¬
to neme substitiito in¬
stestaticã post.x.ãnos
iocum habebit. ¶Et qr¬
usq adcertũtp̃s mili¬
tes posse instituere i
mittatur. institutt
instestati hrditas de¬
fertur: et ꝙ in bonoꝵ
porcione e il icet᷑. Hoc
ñ modicum sit exeo¬
dem priuilegio ⁊ pe¬
tat. ¶Mulier ĩqua
turpis. suspiciocade¬
re põt. nec extestõ mili¬
tis aliquid cape põt.¬

Expanded text:
ta scripserit: "Titius usque ad annos decem heres esto" nemine substituto, intestati causa post decem annos locum habebit. et quusque ad certum tempus milites posse instituere hemittatur institutus, intestati hereditas deferatur et quod in bonorum portione ei licet, hoc non modicum sit, ex eodem privilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere pot
Abbreviated transcription (Latin):
dicione legatu merii
it. ⁊ lib̾taten posse sibi
cius ticius milos cesta¬
mentu ita fecit᷑. papͥhi
quit. cuius fidermisit¬

Expanded text:
condicione legatum meruit, etiam libertatem posse sibi cius Titius miles testamentum ita fecit: 'Pamphilquit, cuius fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupandi sũt lice¬
bit ergo testandi.uł
scribere S ⁊ si mincu¬
pat. palam debet. mũ¬
blicum. s ut ex audi¬
ripossit. Exaudiri
stib. Et si plures fu
sufficit sollemp nẽ mi
integro faciendasũt.
souenpnia ex plana¬
re possit. ꝙr ut puta
stichũ legeiuir. cum
plures ht. nec declila¬
nit cequo sentirer.ti¬
cio legauit cum mul¬
tos cicios acmicos ha¬
beret. ⁊ errauerat in
rasset. poterit ne pos¬
cea tecuare dequo se¬
serat. ⁊ puto posse m¬
chil em̃ mincdat. set
dacum significat. ¶S¬

Expanded text:
nuncupandi sint: licebit ergo testanti uelscribere: sed si nuncupat, palam debetblicum, sed ut exaudiri possit: exaudiri stibus: et si plures fusufficit sollemnem numerintegro facienda sunt.sollemnia explanare possit, quaeritur: ut puta Stichum legauerat, cum plures haberet, nec declarauit de quo sentiret: Titio legauit, cum multos Titios amicos haberet: errauerat in rasset: poteritne postea declarare, de quo senserit? et puto posse: nihil enim nunc dat, sed datum significat. s
Abbreviated transcription (Latin):
dictumẽ. testm̃ fac̾e
non põr. ⁊ si fecerit. ip¬
so iure ñualet.Quod
tñ int̾diccione uetii¬
cio habuerit cestm̃n.
hoc ualebit. Merito
menfamosũ dãpne
nec testmñ facere poteri.
nec ad testm̃ adhiberi.¬

Expanded text:
facere non potest et, si fecerit, ipso iure non ualet: quod tamen interdictione uetustius habuerit testamentum, hoc ualebit. merito men famosum damnetnec testamentum facere poterit nec ad testamentum adhiberi
Abbreviated transcription (Latin):
egecornelia testãeoꝵ
qui inhostiu potesta¬
ce decesserint.ꝑindez
firmantur. ac sihii ꝗ
ea fecissent inhostiu
potestate non ꝑuem¬
tium potestate decesse¬
rit.⁊ lib̾ ⁊ hrs eris seu
uelit. seu nolit. licet
minꝰ ꝓprie necessariꝰ
hrs dicatur. nam ⁊ filiꝰ
eiꝯ qui inhostiu pote¬
state decesẜit ⁊ inuitus

Expanded text:
ege Cornelia testamenta eorum, qui in hostium potestate decesserint, perinde confirmantur, ac si hi qui ea fecissent in hostium potestate‹m› non peruentium potestate decesserit, liber et heres erit seu uelit se‹u› nolit, licet minus proprie necessarius heres dicatur: nam et filius eius, qui in hostium potestate decessit, inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qui tutor script
ud eos nichmpediat.
ut puta simpubes
uł inpotestate sit tes
tatoris. ¶Potestatis
aũt uerbum ñ solu
adliberos qui sunt in
potestate referenduse
uerum ⁊ ad eumquẽ
retemit ab hostib ꝙͣ¬
ius placeat hunc sẽ¬
uum ñeẽ. s uinculo
quodam retineri do
nec preciu soluat¶
tari. ad hiberiabeo.¬

Expanded text:
in eo qui tutor scriptusud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in pottatoris. Potestatis autem verbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, uerum etiam ad eum quem redemit ab hostibus, quamuis placeat hunc seruum non esse, sed uinculo quodam retineri, donec pretium soluat. tari, adhiberi ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
iet. qͣuis redierit.¶ Si
cui aqua ⁊ igmi int̾oie¬
tum ẽ eiꝰ/ nec illud te¬
stam̃tũ ualet. ꝙ ante
fecit. nec id ꝙ postea fe¬
cerit.cona quoq que
tẽ hũit cũdampnare¬
tur publicabuntur.
Aut si ñ uideantur lu¬
crosa c̃ditorib ꝯceden¬

Expanded text:
let, quamuis redierit. Si cui aqua et igni interdictum sit, eius nec illud testamentum ualet quod ante fecit nec id quod postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus conceden
Abbreviated transcription (Latin):
Idemquoq cum tab¬
nlas scriꝑsisset. signa
diculum ẽ dubitare
an aliquis iure testis
adhibitꝰ sit. qm̃ idem
⁊ tabulas testĩscripsit.¬

Expanded text:
idem quoque cum tulas scripsisset, signaudiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas testamenti scrips
Abbreviated transcription (Latin):
ssunt. uideamꝰ. ⁊ ueri¬
us ẽ in mascuł quidẽ
quartũdecimũ annũ
spectandũ infeminis
uõc duo decimũ ⁊ple¬
tum. ¶Utrum añt ex¬
cessisse debeat quis qu

Expanded text:
uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum autem excessisse debeat quis qua
Abbreviated transcription (Latin):
ris legatariis ant ni¬
chil aut mimis detra¬
hetur. Si uerode fecta
pars fuerit ex hausta:
moreretur hũit. nec ad
rem ꝑtinet. si post mor
Habebat. filio ĩpubere
h̾rce instituto.cc. lega
dum solutis legatis pu¬
pillꝯ decesserit.⁊ obid

Expanded text:
ris legatariis aut nihil aut minus detrahatur: si uero defecta pars fuerit exhausta, moreretur habuerit, nec ad rem pertinet, si post morthabebit, filio impubere herede instituto ducenta legaudum solutis legatis pupillus decesserit et ob id
Abbreviated transcription (Latin):
subceterit. hrdario in¬
re apudeos remanere
intelligi:⁊ ideo qͥdran¬
ti ĩputanda: necqeq
inter ẽeutrum srati
abinitõ legatu ñ sit:
anqd̾ legatu est rem

Expanded text:
subsederint, hereditario iure apud eos remanere intellegi et ideo quadranti imputanda, nec quicquam interesse, utrum statim ab initio legatum non sit an quod legatum est rem
Abbreviated transcription (Latin):
eat. nobis acꝗrit. cer
sposteruzante nos lo¬
cupleciores dic qm̃
acqrisiermo. ¶Cuio
debitor soluento no
est. tm̃ habet in bonis
qͣntum exigere potest.

Expanded text:
t nobis certe cum praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus. Cuius debitor solvendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
filie hrdez substitu¬
it adqd̃ ei legatoꝵ no¬
mine apatre obueni
cum hrditas ad substi¬
tutos ꝑtinet ĩꝯputa¬
cionez legis falcidie ñ
uenit. ¶ Legato peti

Expanded text:
filiae heredem substituit, id quod ei legatorum nomine a patre obuenit, cum hereditas ad substitutos pertinet, in computationem legis Falcidiae non uenit.Legato peti
Abbreviated transcription (Latin):
dare iussus. Itaq ex u¬
traq qntitate quarta
deducta. habebit qnq̃¬
ginta. In ꝑsona uero. se¬
i lex falcidia noninter¬
uenit: cumadeui ex
hrditate pupilliducẽ¬
ta ꝑtineant.⁊ debeat
legatoꝵ nõie centum
exducentis que apu¬
pillo relictasunt. Qd̾
si pupillꝰ soluat lega¬
ta: debñt curare tubore
pupilli ut caueant ie¬
gatarii. ¶Quedam
legatadiuione ñ reci¬
puint: ut ecce legatu
me itineris actusne
ad mislu eni id eares

Expanded text:
dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta deducta habebit quinquaginta. in persona vero Seii lex Falcidia non intervenit, cum ad eum ex hereditate pupilli ducenta pertineant et debeat legatorum nomine centum ex ducentis, quae a pupillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii. Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum enim ea res
Abbreviated transcription (Latin):
cere:qr ĩ potestate sua
huit paterciiex his
hac racione nemo ĩ fa¬
lcidie racione qcquaz
deducet. quod uiden¬
duz est: nedure ꝯstitu¬
atur. Utiq enim ĩ alie¬
no h̾re h̾uit fundum cĩ
necessitate quippr ob
cidie raronez inder hr¬
dem. ⁊ alios legatarios
hat: uiuo qdem ticio
cantilitem estimare
debeat: qͣnti uenire id

Expanded text:
state sua habuit pater, cui ex his hac ratione nemo in Falcidiae ratione quicquam deducet. quod uidendum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obscidiae rationem inter heredem et alios legatarios habeat, uiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id
Abbreviated transcription (Latin):
non exaffectu nec
utilitate singuloru.
s comuniter fungũ¬
tur. Recem qui filiũ
natrirale possidet.tã¬
to locuplecior ẽ: ꝙeuz
si alius possideret plu¬
rimo recẽpturꝯ fuis¬
set.S nec ille q filiũ
aliemu possidet tm̃

Expanded text:
non ex affectu nec utilitate singulorum, sed communiter funguntur. nec enim qui filium naturalem possidet tanto locupletior est, quod eum, si alius possideret, plurimo redempturus fuisset. sed nec ille, qui filium alienum possidet,
Abbreviated transcription (Latin):
erit ut uxori restitua¬
tur: non habere legez
falcid̃ iocum: dicendñ
est.⁊ sane inpiirisq ita
obyuatur. ut omissa
interpositati capiẽtis
ꝑsona spectetur ¶ od̾¬

Expanded text:
erit, ut uxori restituatur, non habere legem Falcidiam locum dicendum est. et sane in plerisque ita observatur, ut omissa interpositi capientis persona spectetur. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quota pͥars ereodece¬
deret. eam parte ĩ fun¬
colegato ĩntile futu¬
ram. deinde ex reliquiᷤ
partib fundilegis f¬
faicidie porcione dece¬
ssuram: sicut exõibus
legatis cassi:qd̃ ẜuo

Expanded text:
 quota pars ex eo decederet, eam partem in fundo legato inutilem futuram, deinde ex reliquis partibus fundi legis Falcidiae portionem decessuram, sicut ex omnibus legatis. Cassius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cebet. s ei. qͣnti reuera
tanti qnͣti reuera eẽt e
empto legata ñ fuer¬
ant excessura ins habe
stituto partez reuocan¬
di alegatariis ius habe¬
at ꝙ ex noluntate defu¬
ncti pluris emerit fũ
soluit. id lege falcid̾ ĩ¬
putari ñ potest. qr ne¬
gligencia eiꝯ nocere
legatariis non tebet.
to ueram estimacio¬

Expanded text:
ebet, sed eius, quanti re vera tanti, quanti re vera, emptus esset, legata non fuerant excessura ius lestitutus partem reuocandi a legatariis ius habeat, quod ex uoluntate defuncti pluris emerit fundsoluit, id lege Falcidia imputari non potest, quia neglegentia eius nocere legatariis non debet, do ueram aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
int: uł contracibi .x.
ẜuotuo stichum: lib̾¬
tatemq stichi fideie¬
ius ꝯmisit: lex falci¬
dia. minuit legata:r
redimere ab hrde par¬
tem debes: q̃ad modũ
sitiba utrumq iegass¬
¶ Sepiis euenit: nem¬
olumentuz eio legis
legis falcidie int̾uen¬

Expanded text:
it uel contra tibi decem, seruo tuo Stichum, libertatemque Stichi fidei eius commisit. lex Falcidia minuit legata: redimere ab herede partem debes, quemadmodum si tibi utrumque legasset. Saepius evenit, ne emolumentum eius legis legis Falcidiae inte
Abbreviated transcription (Latin):
ec int̾ ẽ utr̃ Nuł.
ab inicio quasi intile
fuerit: an ex accidenti
prea meuz casum per¬
uenisset legatum: ut
accio eius denegaret. Co̾
det legis.f. racio: pre¬
bat nepotes hrde in¬
stituit fideiq enis cõ¬
misit: ne funduz alie¬
naret.⁊ ut infamilia
eum relinq̃ret: filiꝰ¬

Expanded text:
ec interest, utrum ab initio quasi inutile fuerit an ex accidenti postea in eum casum peruenisset legatum, ut actio eius denegaretur. 52det legis Falcidiae ratio, praebat nepotes, heredem instituit fideique eius commisit, ne fundum alienaret et ut in familia eum relinqueret: fili
Abbreviated transcription (Latin):
remotus ẽẽt an egociis que
ad miinstrare ẜ. defunctiuo¬
luntate uellet. preceptum
legitum. ¶ uxore hrde scͥp¬
taitacauit sibtis meis om¬
ibralimentoꝵ nõie singu¬
lis annuos denarios .xxii.
mea non recesserint. Quero
cum pacer .f. sua uoluntate
deciuitate difficile pro fecto
sit. Ea an̾t asidue ꝓficiscatur
an liberticum ea ꝑficiscitebẽ¬
ant . 1̾. nõ posse ab solute iꝵde¬
ri. cum nulla oriri possunt. q̃
plono sinc estimanda. Ideoq
huius modi uarietas uiribo¬
cum proficiscens eis nichilã¬
pliꝯ obstulit. ac ꝑ hoc eam se¬
qutinon sunt an legatum de
breniorq excursiomnib et
modo iegati exstimandu ẽẽ.
icui annum fue Ulp̃.¬
rit legatum sine ad ieccõnem
sũme nichil uideri huic ascri¬
ptum Mela ait. s ẽ uiornerue¬

Expanded text:
et a negotiis, quae administrare secundum defuncti uoluntatem uellet, percepturum legatum. Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecimea non recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant. respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint huiusmodi varietas viri bocum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debbrevibusque excursionibus et modo legati aestimandum esse. cui annuum fuerit relictum sine adiectione summae, nihil uideri huic adscriptum Mela ait: sed est uerior Neru
Abbreviated transcription (Latin):
sum in singulos in nos quid
colere  deterez moram  fecerit.
liceat Prea paciatur quiacul¬
tura simexclusus. tñ tocius
anni nomine michitenebr.
Quẽad modu sidiurnas opis
stichi dare dampnatꝰ.no ama¬
ciꝯ diemõie tenebitur. It

Expanded text:
um in annos singulos quid colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damnatus non a matius diei nomine tenetur. 3
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuandaẽ. s int̾uentu in¬
dicis hec ommadebẽt si non
adturpe in cãm referuntur.
lleg atunsimileẽ usui fructin
cum morte fifimatur. Gane
capitis dimimicione non fi¬
niturꝰ. cũ usus .f. fimatur. et
usus.f. ita legari po̾t ticiousũ¬
.f. fundi legn do. et quociensc̃¬
q capite mimitꝰ erit eunde
usum fruccũ eido. Iuudcerte
legatarm. eius annilegatũ
hrdi suo relinquet. Quod in
usus .f. non ita est. cumusu
fructuariꝯ etiam simatunꝰ
tus ñ relinquet. P ap̃.¬
gulos reliquit. pignus ẽe
us notat hoc ad mittendi
est et inaliis rebus ħrditari¬
ocus meis interueniebat. eo¬
dem modo filioꝵ meoꝵ int̾¬
uenire. ãnuos senos aurec
⁊hĩtacione quautitur pre¬
stari nolo. nom ideo minus
anmia seio ꝓparte nrditan¬
a inuentis filie deberi plac¬
uit quod detribii filiisci
uborquam pecimnia diuisi¬
onem recipent. ¶ Medico
tam libalitatis noluntatẽ
huerunt. ¶ Uxoripreter
id quod ameio anui no¬
mine accipiebat .c. aureos

Expanded text:
uanda est. sed interuentu iudicis haec omnia debent, si non ad turpem causam feruntur, legatum simile est usui fructui, cum morte finiatur. sane capitis deminutione non finitur, cum usus fructus finiatur: et usus fructus ita legari potest: 'Titio usu fundi lego et quotiensque capite minutus erit, eundem usum fructum ei do". illud certe legatarius, eius anni legatum heredi suo relinquit: quod in usu fructu non ita est, cum fructuarius, etiamsi maturistus non relinquet. Papgulos relinquit, pignus esseus notat: hoc admittendum est et in aliis rebus hereditarinegotiis interueniebat, eodem modo filiorum meorum interuenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis labor quam pecunia divisionem reciperent. "Medico tam liberalitatis voluntatem habuerunt. "Vxori praeter id, quod a me vivo annui nomine accipiebat, aureos
Abbreviated transcription (Latin):
iussi estis hoc facere muicem
accionem hẽbitis Ad auctori¬
tatem scribentis hoc quoq ꝑ¬
tinet. cumquis iussit ĩmuni¬
cipio imagines pom. Nam siñ
honoris grã municipii id feci¬
sset s suaͦ. actõ eo nõie millis
retit. Itaq ħ quinti mucii scri¬
otir᷑. hberim̃ ibi sũpto. ubi ma
ter sureos ce uolet nullã obli¬
gacionem parit. s ad auctori¬
tatem defuncti ꝯẜuandam id
ꝑtinebit ubiusserit ibi sint
nec tũ sempere noluntaseius
aut uissus cõseruari debet. ue¬
luti si pretor doctꝯsit nonexpe
insserit pater. ꝓꝑuiciumꝙ pa¬
ter forte ignorauerit mneis ꝑ¬
sonis eẽ apud quas morarĩ
tussit sm amt ꝓcibariis eorũ
in annos singͥulos anrer x.¬

Expanded text:
utrique iussi estis hoc facere, inuicem actionem habebitis. ad auctoritatem scribentis hoc quoque pertinet, cum quis iussit in municipio imagines poni: nam si non honoris municipii gratia id fecisset, sed sua, actio eo nomine nulit. itaque haec Quinti Mucii scriptura: 'liberi mei ibi sunto, ubi eos mater sua esse uolet' nullam obligationem parit, sed ad auctoritatem defuncti conseruandam id pertinebit, ut ubi iusserit ibi sint. nec tamen semper uoluntas eius aut iussum conseruari debet, ueluti si praetor doctus sit non expeiusserit, propter uitium, quod pater forte ignorauit in eis personis esse, apud quas morari iussit. si autem pro cibariis eorum in annos singulos aurei
Abbreviated transcription (Latin):
patrona eis ꝙ familia cu¬
tur plura legata ẽe plac̾er
et ꝑsingula legata ius capi¬
endi miꝰ picietur Idem ĩẜ no
inspiciendume. ex personͣ¬

Expanded text:
patronam eiusque familiam cutur, plura legata esse placet et per singula legata ius capiendi inspicietur. idem in seruo inspiciendum est ex person
Abbreviated transcription (Latin):
gis posita menie ⁊ seie lega¬
hit ⁊ ita cauit prariau̾t uo¬
lo. exprediis pdnticianis ⁊¬
prediis uicianis anua arim¬
dinis milia trecena ⁊ salicis

Expanded text:
et Seiae legauit et ita cauit: 'praestari autem uolo ex praediis Potitianis praediis Lutatianis annua harundinis milia trecena et salicis
Abbreviated transcription (Latin):
singulos inque pueros pũ¬
ellas q singulas dampnas
esto darecibarii nõieanreos
.x. situtores eam pecuniam
dare nolunt eiapud ꝙ puer
atq puelle sunt. nichilẽqd̃
res eo ꝑtinet. utitutores sci¬
ant que uolunt is testator
fuit. nti possint eam᷑pecutnã
asunt. si tehrtem solumistiti¬
amet scribam siti monumẽ¬
tum mnchicerta pecunia faci¬
as nullam eĩ obligacionem
eascriptura recipit s ad auc¬
toritate meam ꝯẜnandam.
poteris siuelis faceresalit at¬
q si cohrde tibidato ite scrip

Expanded text:
singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem pueri atque puellae sunt, nihil res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam a sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritatem meam conseruandam poteris, si uelis, facere. aliter atque si coherede tibi dato idem scrip