comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potens et eternꝰ: qui lib̾as isrl̃
de om̃i malo. qui fecisti patres
electos et scĩficasti eos: accipe sa¬
crificium pro uniu̾so ppło tus
isrł̾: et custodi partẽ tuã et sũ¬
fica. Congrega dispersionem
nr̃am: et libera eos qͥ seruiuns¬
annoꝵ tnsisse ad uitã alieni¬
genaꝵ: et ip̃i propt̾ meam si¬
mulationẽ. et propt̾ modicũ¬
uite corruptibilis tempus deu¬
pant᷑: et per hoc maculã atq
gecrationẽ mee senectuti ⁊qui¬
ram. Nam et si in p̾senti tem¬
pre suppliciis hominũ eripi¬
ar: s manus om̃ipotentisi neq
uiuens neq defunctus effugi¬
excedendo. senectute quidẽ dignꝰ
apparebo. adolescentib autem
egremplũ forte relinqͣm: si prõp¬
t animo ac fortiter pro gͣuis¬
simis. et sc̃issimis legibz hone¬
sta morte perfungar. Hiis dcĩs:
ifestim ad suppliciũ trahebat᷑
ii autẽ qui eum .iiiͣ.¬
deducebant. et paulo
ante fuerant mitiores. in irã
au̾si sunt propter sermones
ab eo dictos: quos illi per ar-¬

Expanded text:
eternus qui liberas Israhel de omni malo qui fecisti patres electos et sanctificasti eos accipe sacrificium pro universo populo tuo Israhel et custodi partem tuam et sanctifica congrega dispersionem nostram libera eos qui serviunnigenarum et ipsi propter meam simulationem et propter modicum corruptibilis vitae tempus decipiantur et per hoc maculam atque execrationem meae senectuti conquiram nam et si in praesenti tempore suppliciis hominum eripiar sed manus Omnipotentis neque vivens neque defunctus effugiexcedendo senectute quidem dignus apparebo adulescentibus autem exemplum forte relinquam si prompto animo ac fortiter pro gravissimis et sanctissimis legibus honesta morte perfungar his dictis confestim ad supplicium trahebatur hii autem qui eum ducebant et paulo ante fuerant mitiores in iram versi sunt propter sermones ab eo dictos quos illi per ar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nũc hic sumꝰ orantes
pro uobis: regnante de¬
metrio. anno centesimo sexa¬
gesimo nono.Nos iudei ꝯscͥp¬
simꝰ uobis. in tribulatione et ĩ¬
petu qui superuenit nobis in
istis annis: ex quo recessit i a¬
son a scã t̾ra et a regno. Portã
succenderunt: et effuderunt sã¬
guinẽ innocentẽ. Et orauimꝰ
ad dñm et exauditi sumꝰ: et ob¬
tulimꝰ sacrificiũ et similaginẽ:
et accendimꝰ lucernas. et propo-¬
suimꝰ panes. Et nũc frequenta¬
te dies scenophegie mensis cas¬
leu: anno centesimo octogesi¬
mo octauo.¬
opulus qui est in ihero¬
solimis et in iudea. se¬
natusq et iudas. aristobolo ma¬
gistro ꝑtholomei regis. qui ẽ
de genere cristoꝵ sacerdotum.
et hiis qui in egypto st̾ iudeis:
salutẽ et sanitatẽ. De mag¬
nis periculis a deo lib̾ati. ma¬
gnifice gras agimꝰ ip̃i: utpote
qui adu̾sus talẽ regẽ dimi¬
cauimus. Ip̃e enĩ ebullire
fecit de perside eos qͥ pugna¬
Nam cũ in perside eẽt dux

Expanded text:
t nunc hic sumus orantes pro vobis regnante Demetrio anno centesimo sexagesimo nono nos Iudaei scripsimus vobis in tribulatione et impetu qui supervenit nobis in istis annis ex quo recessit Iason a sancta terra et a regno portam succenderunt et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octaopulus qui est Hierosolymis et in Iudaea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptolomei regis qui est de genere christorum sacerdotum et his qui in Aegypto sunt Iudaeis salutem et sanitatem de magnis periculis a Deo liberati magnifice gratias ipsi utpote qui adversus talem regem dimicavimus ipse enim ebullire fecit de Perside eos qui pugnanam cum in Perside esset dux
Abbreviated transcription (Latin):
proposuissent eas sac̾dotes na¬
nee. et ip̃e cũ paucis ingressus
ẽẽt intͣ ambitũ fani: clauser̃t
templũ cũ intrasses antiochus.
Apertoq occulto aditu templi
mittentes lapides percusserũt
cducẽ ⁊ qui tũ eo erant: ⁊ diui¬
serunt membratim. Eł ampu
tradidit impios.
ma mensis casleu pu¬
rificationẽ tẽpli. necessarium¬

Expanded text:
otes Naneae et ipse cum paucis ingressus esset intra ambitum fani clauserunt templum cum intrasset Antiochus apertoque occulto aditu templi mittentes lapides percusserunt ducem et qui cum eo erant et diviserunt membratim et capititradidit impios ma mensis casleu purificationem templi
Abbreviated transcription (Latin):
mũditiis et abhominationib:
ita ut obliuiscerent᷑ legem. et
immutarent om̃s iustificatões
dei. Et quicũq ñ fecisset scd̃m u̾¬
bum regis antiochi: moreret᷑.
Scd̃m om̃ia u̾ba hec: scripsit oĩ
regno suo. Et p̃posuit pͥncipes ppło
qui hec fieri cog̾ent: et iusser̃t
nuitatib iude sacrificare. Et cõ¬
gregati st multi de ppło ad eos
qui reliquerant legem dñi: et
fecerunt mala super t̾ram. Et
effugauerunt ppłm isrł in abdi¬
us: et in absconditis fuguiuo¬
rum locis.
r̃ib qui st̾ per egyptum
iudeis: salutẽ dicũt fr̃s
qui st̾ in iherosolimis iudei. et
qui in regione iudea: et pacem
bonam. Bene faciat uobis d̃s.
et meminerit testamenti sui. qͦd
ad abraham et ysaac. et iacob

Expanded text:
mundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretur secundum omnia verba haec scripsit omni regno suo et praeposuit principes populo qui haec fieri cogerent civitatibus Iudae sacrificare et congregati sunt multi de populo ad eos qui dereliquerant legem Domini et fecerunt mala super terram et effugaverunt populum Israhel in abditis et in absconditis fugitivorum locis ribus qui sunt per Aegyptum Iudaeis salutem dicunt fratres qui sunt in Hierosolymis Iudaei et qui in regione Iudaeae et pacem bonam benefaciat vobis Deus et meminerit testamenti sui quod est ad Abraham et Isaac et Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
uid hac uita beatius u¬
bi ñ est pauꝑtauis metꝰ.
non egritudinis imbecillitas
nemo ledit᷑. irascit᷑ nemo. inui
det nemo. cupiditas nulla ex¬
ardescit. nullũ ibi desiderium.
nulla honoris pulsat aut po¬
testatis ambitio. nullus ibi bs¬
aboli metꝰ. insidie demonui
nulle: terror iehenne proculꝰ
Ibi mors. neq corporis erit ne¬
q aĩe: s immortalitatis mune¬
re uita iocunda. Nulla erit ñe
usqͣm discordia s cuncta conso¬
na. cuncta ꝯuenientia: qͥa erit
om̃ium scõꝵ una ꝯcordia. Px
ñ ille qui nunc est: s tanto ch¬
rior qͣnto felicior: quia ciuitis
ut legitur illa ñ egebit lumi
perpetuas et̾nitates. et sicuthse¬
dor firmam̃ti qͥ erudiut mł̾tu
uappt̾ nox ibi nulla. uͣ¬
nulle tenebre. concursus
nubiũ nullus. nec frigoris ar
doris ue aspitas ulla: s talis
quedam erit rerũ temꝑies qu
nec oculus indit. net auris aiu¬
diuit. nec in cor hominis asce¬
dit: nisi illoꝵ qui ea digni ps
frui inueniunt᷑: quoꝵ nomils

Expanded text:
uid hac vita beatius, ubi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas? Nemo laeditur, irascitur nemo, nemo invidet, cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsat aut potestatis ambitio, nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul,  mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta convenientia; quia omnium Sanctorum una concordia: pax non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior, quia civitas ut legitur illa non egebit luminperpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. uapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣnta sunt que nobis
promittunt᷑ in celis: iulescunt
animo om̃ia que habent᷑ in t̾¬
ris. Terrena nãq substantia
superne felicitati ꝯparata: pon¬
dus est ñ subsidiũ. Temporalis
uita et̾ne uite ꝯparata: mors
est potius dicenda quam uita.
Ipse enĩ cotidianus defectꝰ cor¬
ruptionis: quid est aliud qͣm
quedã prolixitas mortis: Que
ant̃ lingua dicere. uel quis in¬
tellectus capere sufficit. illa suꝑ
ne ciuitatis qͣnta sint gaudia:
angeloꝵ choris int̾esse. cum be¬
atissimis spiritib głe iditoris
assistere: p̾sentẽ dei uultũ cerne¬
re. incircũscriptũ lum̃ uidere:
nullo mortis metu affici. incor¬
ruptionis perpetue munere leta¬
ri: S ad hec audita in ardescit
animus: iãq illic cupit assiste¬
re.ubi se sꝑat sine fine gaudere.
Sed ad magna p̾mia perueniri
ñ potest: nisi per magnos labores.
Unde et paulus egregius predi¬
cator dicit. Non coronabit᷑: nisi
qui legitime certau̾it.¬

Expanded text:
et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellecernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non coronabitur nisi qui legitime certaverit
Abbreviated transcription (Latin):
Illi data est intelligentia
in misteriis somniorũ: isti
datum est conscium fieri
atque participem coel estium
sacramentorum. Ille fru=¬
menta seruauit. non sibi :
sed omni populo: Iste panẽ
riuum e coelo seruandum
accepit tam sibi quã toti
mundo.
Aon est dubiũ quin bonus¬
et fidelis homo fuerit iste
Iosepti cui mater despoñsata
est saluatoris. Fidelis inquã
Seruus et prudens quẽ consti=¬
tuit Dominus sue matris
solatium suae carnis nutritiũ :
solum denique in terris ma-¬
gni cõsilii coadiutorẽ fide¬
lissimum.¬
Nuc accedit quod dicitur
fuisse de demo Dauid : uere
euim de domo Dauid uere
de regia stirpe descendit
uir iste Ioseph nobilis genere
mente nobilior. Plane filius
Dauid non degenerans a
patre suo Dauid: plane
inquãm filius non tantum
carne sed fide : sedl sancti.¬
tate sed deuotione.¬

Expanded text:
Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit tam sibi quam toti mundo. Non est dubium quin bonuset fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris. Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum.Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione
Abbreviated transcription (Latin):
osui ad grãm: plantaui
ut eatis uolendo. fructũ
afferatis oꝑando. Eatis enim
uolendo dixi: quia uelle aliqͥs
facere. iain mente ire est. Qu¬
lem u̾o fructũ afferre debeãt. i¬
ditur. Et fructus uester mant
Omne quod scdm p̾sens scl̃
boramꝰ: uix usq ad mortẽ iur¬
ficit. Mors nãq interueniens
fructum nr̃i laboris absc. dit.
Quod u̾o pro et̾na uita agicur
etiã post mortẽ seruat᷑. Et tũt
apparere incipit: cũ laborum
carnaliũ fructus ceꝑit ñ uide
Ibi ergo illa retributio inche
at: ubi ista t̾minatur. se un¬
iusquis gͥ iam et̾na cos¬
nouit: apud eius ans¬
mum temporales fructus uils¬
cant. Tales fructus operem̃.
maneant. Tales fructus oꝑ
qui cum mors cuncta interis
ip̃i exordiũ a morte sumant.
Nam quod a morte incipiat
fructus dei: testat᷑ ꝓph̾a qui
dicit. Cum dederit dilectis su¬
is somnũ: hec est hereditas
dñi. Omnis qui dormit in
morte: perdit hereditatẽ. S
cũ dederit dilectis suis sõnũ.

Expanded text:
osui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri lQuod vero pro aeterna vita agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retrat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum,
Abbreviated transcription (Latin):
datũ magnũ in lege:
Magistrũ uocat: cuiꝰ nõ uult
tor. de magno mandato int̾ro¬
gat: qui nec minimũ obseruat.
Ille enim debet int̾rogare de ma¬
iore iusticia: qui iam minorẽ

Expanded text:
datum magnum in lege? Magistrum vocat, cujus forte non vult t de magno mandato, etgat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem
Abbreviated transcription (Latin):
liũ talentoꝵ a dño rogans ueni¬
am impetrau̾at: ut ip̃e quoq di¬
mittat ⁊seruis suis minora per¬
i enĩ ille rex et dñs. ser¬
uo debitori decẽ milia
talentoꝵ tam facile dimisit: qͣn¬
to magis serui ⁊seruis suis delet
minora dimittere: Quod ut ma¬
nifestius fiat: dicamꝰ sub exẽplo.
Si qui nr̃m ꝯmiserint adulten¬
um. homicidiũ. sacrilegiũ. ma¬
iora crimina: detem milia talẽ¬
toꝵ rogantib dimittent᷑: si et
ip̃i dimittant minora peccanti¬
b. Si autẽ ob factam ⁊ tu mel
simꝰ implacabiles. et propt̾ ane¬
rius u̾bum perpetes habeamus
discordias: nõne nobis recte u
debim̃ redigendi in carcerẽ. ⁊ sub
exemplo operis nr̃i hoc agere.
ut maioꝵ nobis delictoꝵ uen¬
a non relaxeture Et cũ ceyss¬
set rationẽ ponere: Golatus ess
ei unus qui debebat detem mil¬
a talenta. Scio quosdã istũ qu¬

Expanded text:
eniam impetraverat, ut ipse quoque dimittat conservis suis minora pec ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere! Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo. Si qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur? Et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus qui debebat decem millia talenta. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
est. syris. et maxime
palestinis. ad omnẽ sermonẽ
suũ parabolas iungere: ut quod
per simplex p̾ceptũ ten̾i ab audi¬
torib nõ potest per si militudi¬
nem erempli teneat᷑. Precipit

Expanded text:
est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere, ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
site. p̾fixa erant notamina:
quoꝵ interius busta iacebãt.
Huis sicut diu optau̾at inuen-¬
tis: patefcõ a latere euacuato.¬
qr locello thesaurũ inuentũ
unius sportelle ꝯclusit sinu.
Que sporta hactenꝰ apud nos
quasi noua habet᷑. Quib patͣ¬
tis om̃ib. improuise assunt
socii. quos supra retuli a cino-¬
mannica urbe profectos: que¬
rentes et ip̃i ñ quesita diu be-¬
nedictione frustrari. Tuncq
pͥmũ sibi mutuo patefetere
sui itineris causã: quia scilicet
et ip̃i reuelatione diuina ⁊mo¬
niti. ad corpus beate scolastice
ierant deferendũ. Noxq cum
festinatione retrogradũ iter arri¬
pientes. festinato simul regredi
curabant: portantes qͥs inuene¬
rant dono diuino p̾ciosissimas

Expanded text:
sitae praefixa erant notamina, sitae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas
Abbreviated transcription (Latin):
ibi inueniendum est: unce tue
cure finis imponatur. uii
dens autẽ desid̾io: pͥmo qͥetis
somno percepto. stratu sese ex¬
tutiens. preceptoꝵ senis haut
segnis exsecutor extitit. Nam-¬
q p̾dicte solitudinis plagam
respiciens. ꝯspicit eminus lo-
cum claro lumine micantem:
ceu cũ luminarib facibq den.¬
sis. locus aliquis persusus illu¬
strat᷑. Quibz uisis uenerandꝰ
pletus: mundi gubernatori. ⁊
scłorũ rectori benedicens. in
hiisdem laudib noctis termi¬
nũ exrectat. Qui cũ diu p̾sto¬
latus asfuisser. solisq globꝰ
necdũ iubare suo mundi spa-¬
cia ampla ꝯpleret: ad locum
intrepidus ꝓperat. cuius nota¬
tor extiterat. Ibiqz sicut lõge
optau̾at cuncta inueniens:
prosperatori itineris sui gͣtes
innumeras rependit. Namq
locũ adiens. loculũ ibidem in¬
uenit: exterius quidem uilẽ.
interius autẽ retinentẽ mag-¬
ni p̾cii margaritas. Profori¬
b autẽ petre scilicet superpo¬

Expanded text:
ibi inveniendum est unde tuae ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatur. Relidens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus pletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpo
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis est sapientia. et
prum preteritarũ cognitio:
putans etiam sicut postea
rei probauit euent̾. ꝓpter ip-
sum eũ dñm p̾misisse. ⁊ pel¬
lanti ex ordine geste rei texit
hystoriã: qua causa uenisset.
ue uisio ꝓpter hanc rem sibi
enit demonstrata. Ad hec se
paululũ terre defigens as¬
nui. uocemq infra fauces cõ¬
ons: sic demũ ora resoluit.
Sin que pro tali munere p̾mi-
aaibent᷑ digna rependis: deo
faunte puto me ocius negoti
ouans ad ꝓpͥa repedare queas.
audisset: nulla inquit erit in
munere dando difficultas. qͥn
om̃ia que a me poscis dem: tã-¬
tum est ut promis io us tue
memor. dicta frĩs rexpenses.
Ad hec ille. cum inquit luci¬
suge noctis tempora. ꝯticinii¬
io metas poinqͣre perspexeris.
unc ad modicũ indulge qͥeti:
sub aeris axe indefessus spe¬
alator a desia. Cũq solitudi¬
nis huius locum. aliquo lu¬
mine clarissimo racliare con¬
spexeris. niuei montis instar:
notato certissime locũ. Nãq

Expanded text:
antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotioovans ad propria repedare queas. audisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque
Abbreviated transcription (Latin):
ne. pro eo agellũ quendã flora¬
cum cognominatũ. cum append¬
uiis sus haut longe a littore li¬
geris. Quod testamentũ muuls¬
e uicissitidinis. usq hodie in al¬
chiuis puiblicis nr̃i reseruatut
monast̾ii. Dredictus autẽ uir¬

Expanded text:
ne pro eo agellum quemdam Floriane pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
tib annoꝵ curricł̾is. idem lotꝰ
ad heremũ redactus ẽ: et cepit
eẽ ferarũ qui pͥus fuerat habi¬
tatio hominũ: usq quo regni
francoꝵ gubernacła adeptus ẽ
clodoueus filius dagob̾ti. Qͥq
ut erat uir nobilissimꝰ. rerũ ad¬
ministratione uublicarũ miro
callebat ingenio. Idem etiam
rex cũ egregiis uolleret moribr
petitionib q iustis et seruitio
odebodo patre monast̾ii scĩ ani¬
ani: quod est sitũ ꝓpe menia ui¬
bis aureliane: ut monast̾ium o¬
dini monachico ꝯgruens. sibil¬
ceret ꝯstruere in agro floriaten¬
si. datis pro eodem agro in mu-¬
tua uicissitudine p̾diis. que sibi
a parentib iure hereditario reli¬
cta possidebat. Namq idẽ ager
floriacensis scilicet: regali tun¬
uib auditis rex libentis¬
sime eius p̾cibz annuit
et desideriũ illius quod dilam¬
ne creuerat ꝯpleri iudica nit
Igit᷑ ab utrisq partib mute
ꝯmutanones facte st̾: memor¬
to abbate dante quod a geneo¬

Expanded text:
is, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio odebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a genito
Abbreviated transcription (Latin):
gobardõꝵ infide¬
litatis sue tene¬
bris carere nolu¬
isset. et iugũ dñi
ferre dẽtrectans. eos qui ferebãt
impugnare decreuisset: italiam
iugandi. Cuiꝰ accolas occulto
ds̃ iudicio: eius mucrõni trãdi¬
dit feriendos. Que gens longe
late̾q sue cedis ext̾endens crude-¬
litatẽ: beneuentãna aggressa ẽ
expugnare prouintiã. Cuius
urbes t̾re coequans. monast̾ia
uillasqz de ppłans : ñ minimas
xp̃iandꝵ strages dedit. Oues enĩ
dñicas ab omĩlib exclusas. diũ⁊¬
sa cede sacerans: ouilia dm̃ eu̾¬
tebat: ita ut in eremi uastita¬
tem. loca prius desiderabilia ⁊ũ¬
sa uiderent᷑. Unde inter cẽtera
facinora sua. monast̾ium patris
eximii benedicti de populans: reb
om̃ib inhabitabile reddidit. nͭ.¬
uod quomͣ acciderit: legẽ¬
ti beati gregorii scd̃m dia¬
logoꝵ librũ clarum ẽ. Qͥ sicut¬
sc̃issimi uiri oꝑa. claro stilo ꝓse¬
tutꝰ: int̾ cetera narrat eũ sp̃u ꝓ
se. ablatis reb om̃ib idem mo¬

Expanded text:
gobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam jugandi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qusanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetse, ablatis rebus omnibus idem mo
Abbreviated transcription (Latin):
diquidem ille Iosepli frater
A iuidiã reuditus et duct
Herodianam inuidiã fugiens
Xpum in Rgyptũ portauit.
Ille Dño suo fidem seruans
domine noluit comisceri: iste
dominam suam demini sui
matrem Uirginem agnoscens
et ipse continens fidelites
cust odiuit.

Expanded text:
iquidem ille Joseph, fraterna ex invidia venditus et ductuste Joseph Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit.
Abbreviated transcription (Latin):
uia dñs ac redemptor
nr̃ nouus homo uenit
in mundũ: noua p̾cepta edidit
mundo. Uite enĩ nr̃e ueteri
in uitiis enutrite: contͣrietatem
opposuit nouitatis sue. Quid
enim uetus quid carnalis ho¬
mo nouerat. nisi sua retine-¬
re. aliena rapere si posset:ꝯcu¬
piscere si non posset: Sed ce¬
lestis medicus: singulis quib¬
qz uitus obuiantia adhibet medi.¬
camenta. Nam sicut arte medicine
largitatẽ. iracundis mansue¬
tudinẽ. elatis p̾ciperet humili¬
tatẽ. Certe cum se sequentib
noua mandata ꝓponeret: di¬
xit. Nisi quis renuntiauerit
om̃ib que possidet: non po¬
test m̃s eẽ discipulus. Ac si a¬
perte dicat. Qui per uitam ue¬
terem aliena ꝯcupiscitis: per
noue ꝯu̾sationis studium ⁊
uestra largimini. lectio .xͣ.

Expanded text:
uia Dominus ac Redemptor noster novus homo venit in mundum, nova praecepta edidit mundo. Vitae enim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatis suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinaelargitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ sol autẽ occidisset. omnes
qui habebant infirmos uariis
langnorib ducebant illos ad
eũ. At ille singulis manus ĩ¬
ponens: curabat eos. Solis
occubitꝰ: passionẽ mortẽq sig¬
nificat illuis qui dixit. Qmdiu
in mundo sũ: lux sũ mũdi. Et
sole occidente plures demonia¬
ti. quia qui temporalit̾ in carne
uiuens paucos iudeoꝵ docuit.
calcato regno mortis: omnib
per orbenr gentib fidei salutis¬
q dona tnsmisit cuius ministͥs
quasi uite lucisq p̾eonib psal¬
mista canit. Iter facite ei qui
ascendit super occasũ. Super
occasũ quippe dñs ascendit.
quia unde in passione occubu¬
it: inde maiorẽ suã gł̾am re-¬
surgendo manifestauit.iii.

Expanded text:
s qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniati. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconibmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ẽẽ xp̃m: quia quẽ dierũ
quadraginta ieiunio dyabolus
fatigatũ hominẽ cognouerat.
nec temptando ualebat an et
dei filius eẽt experiri: iam nc̃
per signoꝵ potentiã uel intel¬
lexit uel potius suspicatus est
eẽ filiũ dei. Non gͥ ideo iudeis
eũ crucifigere persuasit. quia
xp̃m siue dei filiũ ñ ẽẽ putauit
s quia se morte illius ñ p̾uidit
ẽẽ damnandũ. Uere enĩ de hoc
mist̾io a sclis abscondito dicit
se loqui prohibeat: psalmista
manifestat qui ait. Peccatori
autẽ dixit d̃s. quare tu enarra
iusticias meas. et cetera: ne qͥs
dũ p̾dicantẽ audit. sequat᷑ err̃¬
tem. Improbus enĩ magister ẽ
permiscet: ut specie u̾itatis test¬
moniũ fraudis obtexat.

Expanded text:
m. Quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam, vel intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat.
Abbreviated transcription (Latin):
na febrib tenta. s ad imperi¬
um dñi curata. carnẽ ostend
a ꝯcupiscentie sue feruore pei
ꝯtinen tie precepta frenatã
Om̃is enĩ amaritudo. et ira
et indignatio. et clamor ⁊ bla¬
phemia: sp̃c immũdi furor est.
fornicationẽ u̾o. immũdiciam.
libidinẽ. ꝯcupiscentiã malam.

Expanded text:
bribus tentata, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia , spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam,
Abbreviated transcription (Latin):
Modo saluator rogat᷑. mͦ ultro
curat egrotos: ostedens se ꝯtͣ pec¬
catoꝵ quoq passiones. et p̾cib
semper annuere fideliũ. et ea
q̃ ip̃i minime in se intelligũt
uel intelligenda dare. uel etiã
ñ intellecta dimittere: iuxta
quod psalmista postulat. Deli-¬
cta quis intelligit: Ab occl̾tis
meis munda me dñe. Et cõti¬
nuo surgens: ministrabat illis.
aturale est febriciii¬
tantibz incipiente sani¬
tate lassescere: et egrotationis
sentire molestiã. Uerũ sanitas
que dñi ꝯfertur imperio: simul
tota redit. Non solũ ip̃a. redit:
s et tanto robore comitãte. ut
eis ꝯtinuo qui se adiuuerant.
ministrare sufficiat. et iuxta
legis tropologiã membra q̃ ser¬
uierant immundicie ad iniqui

Expanded text:
Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃m. Datefacto tecto eger ante
ihesũ sũmitit᷑: quia reseratis
scriptẽ mist̾iis ad notitiã xp̃i
peruenit᷑. hoc est ad eius humi¬
litatẽ fidei pietate descendit᷑.
Et bene domus ih̃u tegulis cõ-¬
tecta describitur: quia sub cõ¬
temptibili litterarũ uelamine
si adsit qui reseret doctor. di¬
uina sp̃ualis gr̃e uirtus inue¬

Expanded text:
um. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus inve
Abbreviated transcription (Latin):
et alim̃tũ nobis p̾stat ne defi¬
ciamus in uia. et p̾miũ serual
ut gaudeamꝰ in patria. ꝓp̃c est
ip̃e sanetas et exultatio quiels¬
tiũ beatoꝵ. Ad ip̃am itaq i¬
tici mensurã pertinet qͦd dñs
ait. Uendite que possidens ¶
date elemosinã: facite nolil

Expanded text:
et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christus est ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod Dominus ait: Vendite quae possidetis, et date
Abbreviated transcription (Latin):
erui gͦ patrisfamilias
sumꝰ: dispensatores dñi
sumus: mensurã tritici quã
uobis erogemꝰ accepimꝰ. Que
u̾o sit ista mensura tritici si
queramꝰ: ip̃am quoq nobis
Unicuiq sicut d̾s diuisit mẽ-¬
noscamus ñ aliud ẽẽ sp̃italen
ticũ. qͣm xp̃iane fidei uenerabi¬
le sacram̃tũ. Huiꝰ tritici mensi¬
ram uobis in nomine dni damꝰ
quociens illuminati dono gr̃
sp̃italis scd̃m regulã uere si¬
dei disputamꝰ: et eandẽ tritia
mensurã per dñicos dispensa¬
tores accipitis: cũ cotidie pes
dei famulos u̾bũ u̾itatis audie
e ip̃a gͦ nunc tritici
mensura loquim̃: ex ip̃a
sicut d̾s diuidit uniu̾si pascamꝰ
Inde alim̃ta bone uite sumañ
ut ad et̾ne uite p̾mia ꝑuenit

Expanded text:
ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis Unicuique sicut Deus divisit mennoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. e ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae pra
Abbreviated transcription (Latin):
flentes risuros ẽẽ promittit:
ñ puerilit̾ accipiendũ ẽ: s scrip¬
ture more risus nomine men¬
tis exultatio et affectus quidã
letior intelligendus est eẽ desig¬
natus: sicut sara risum in qͥt¬
mͥ fecit d̃s̃. Et in iob dc̃m est.
Os aut̃ ueracium: replebitur
risu. Per que ut dixi nomina:
gaudiũ anime significat᷑ inte¬
rius. Beati eritis cum uos o-¬
derint homines: et cum se para¬
uerint uos. et exprobrauerint.
Qui ꝓpter diuitias hereditatis
xp̃i. ipter panẽ uite eterne ꝓp¬
terq spem celestium gaudioꝵ.
fletus. esuriẽ. paupertatemq
pari desiderat: beatus ẽ. Mul¬
to autẽ beatior: qui has inter ad¬
uersa uirtutes seruare ñ trepidat:
quia odiant licet. homines
corde nefando: dilectũ xp̃i cor-
ledere nequeunt.: Separent. ⁊
synagoga depellant: xp̃c in¬
uenit et ꝯfirmat. Expbrent
nomen crucifixi: ip̃e ꝯmortu¬
os sibi ꝯresuscitat: et conside¬
re facit in celestibus.

Expanded text:
flentes risuros esse promittit, flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fecit mihi Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias hpropter panem vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus, esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus.
Abbreviated transcription (Latin):
otest simplicit̾ accipi. b̾i
qui nunc esuritis: qui ca-¬
stigatis corpus et seruituti subi-¬
citis: qui in fame et siti u̾bo
oyam datis: quia tunc cele¬
siũ gandioꝵ habetis ub̾tate
perfrui. Beati qui nũc fletis:
quia ridebitis. Non tempora-¬
liũ damna ꝯmodoꝵ. s uirtu-¬
tum. detrimenta sp̃ualiũ qui
flent. et̾na b̾itudine ⁊solabt:
ubi ñ nr̃a solum. s et proximi
iubem᷑ ⁊missa deflere. Quem
si ut nos diligimus: ꝯsequen¬
t aillius et profectu nos gͣn¬
lari. et defectu necesse est tri¬
bulari. Nec solũ tribulari:
uerũ ad lacrimas usq succẽdi
ic enim samu .xi¬
hel et dauid pcc̃m sau¬
lis et interitũ lugent: sic p̾ca¬
tricem dñs ip̃e fleuit super ci-¬
uitatẽ. Et mestis ꝯpassus soro¬
rib lazarũ quẽ diuina erat
maiestate resuscitaturus: hu-¬
mana prius miseratione defle¬
bat: mistice significans eos qͥ
peccati morte sopiunt᷑. ut reui¬
uiscere queant: a proximis eẽ
plangendos. Quod aut nunc

Expanded text:
et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubesi ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc
Abbreviated transcription (Latin):
est: quod uoce ñ possumꝰ nͨ fa¬
cũdia ualemꝰ: exsequanur no¬
tis. et medullis cordis. Qui a
magnus et bonus est atqz im¬
mensus: tantus ac talis qͣntꝰ
et qualẽ ip̃e se nouit: ore ac sp̃u
ꝯfiteamur ad iusticiã ⁊ salutẽ.

Expanded text:
est, quod voce non possumus, nec faest, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
nam laudem sine fine mãsu-¬
ram: s nemo app̾hendet illud
laudibz est saluatoris: hortor
uos et ꝯmoneo in hac sacra so¬
lenitate genitricis dei marie.
nolite cessare a laudibz. Qd̃ si
uͥgo es. gaude: quia meruisti
eẽ et tu quod laudas: tantum
cura ut sis que digne laudare
possis. Quod si ꝯtinens et casta.
uenerare et lauda: quia nõ ali¬
unde ꝯstat ut possis eẽ casta
quam ex gr̃a xp̃i. que fuit ple-¬
nissime in maria quã laudas.
Quod si ꝯiugata. certe aut pet¬
catrix. nichilominus ꝯfitere ⁊
profulsit et gr̃a. ut laudent. Et
qͣmuis ñ sit speciosa laus in ore
peccatoris. noli cessare: qͥa inde tͥ
ut laudes. Alioqͥn. nisi iuxta
modulũ ingenii nr̃i deũ lauda¬
re in scĩs suis studeamꝰ: quomͦ
eum scd̃m quod canimꝰ iuxta
multitudinẽ magnitudinis eiꝰ
laudare pot̾imus: Om̃ino qd̃¬
p̾termittendũ ñ est. hoc imple-¬
turi sumus qͣndoq: scdm quod
te. Interdũ u̾o quia immensus

Expanded text:
nam laudem sine fine mansunam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud,laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum cura ut sis quae digne laudari possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat ut possis esse casta, quam de gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata es certe aut peccatrix, nihilominus confitere et profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quiaomnibus ut laudes. Alioquin nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in sanctis suis studeamus, quomodo eum secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus laudare poterimus? Omnino praetermittendum non est quod impleturi sumus quandoque quod te . Interdum vero quia immensus
Abbreviated transcription (Latin):
alim sc̃ĩs patrib et ꝓph̃is gr̃a
sisse credit᷑ non tamen eatenꝰ
inquit benedicta tu int̾ mulie¬
res: idest plus benedicta qm
om̃s mulieres. Ac per hoc qͥcqͥd
maledictionis infusũ est ꝑ euã.
totũ abstulit benedictio marie:
nisuper et gram refudit xp̃i or¬
als. qm si habuit pͥus omnis
mundus. Igit᷑ quod natã nõ
habuit. usus neluuit. ignora¬
uit ratio. mens ñ capit huma¬
na. pauet celũ. stupet t̾ra. crea¬
tura om̃is etã celestis miratur:
hoc totũ est quod per gabrielẽ
marie diuintius annuntiatur.
it per xp̃m adimplet. Qua de
ausa: de tali tantaq loqͥ me
lidignũ fateor. h iputo quod
sint que pandunt᷑ penitꝰ igno-¬
rat. Tamen et si nemo ad hec
ydoneus inuenit᷑: uotis om̃ib
cessare non debet quilibet etiã
peccator a laudibz. qͣmuis exple¬
re ñ queat quod sentitur. Un¬
de sermo diuinus cũ de pccore
ageret in psalmis. sacrificium
dicat. Illic iter est laudis ad et̾¬

Expanded text:
si in sanctis Patribus et prophetis gratia si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenusinquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, dicat: illic iter est laudis ad aeter
Abbreviated transcription (Latin):
sxp̃i et exemplũ perfectionis
uirginib. Conuersat᷑ autẽ
cũ testib sce resurrectionis⁊
ip̃a testis: au̾sat᷑ cũ senatorib
celi infra curiam paradysi: ss
sp̃c sc̃ĩ disciplina. et magist̾io
se legunt᷑ in cenacłm: quo ꝑ¬
scha dignissime celebratͦ.I
quippe manebant cũ inaiu
matre ihu unanimit̾ aspra¬
t in caritate perseuerante in
oratione: donet induerent uit¬
tute ex alto. Ceperant enĩ iam
orare: qui dudum cũ dño con-¬
u̾santes. uirtutib et miracłis
pascebant᷑. Et bene perseuerã¬
tes in oratione: nichil hesitan¬
tes donec acciperent munera
sp̃c scĩ que poscebant. Quos.
uos o filie imitamini: ques
Perseuerate in orationib
ses satis eam deuotissime
Miratur itaq ⁊ ip̃e: qua¬
us ant qͣnta sit quã salutat.
on enĩ simplex .xii.
fateor uel ꝯsueta fuit is
lalutatio: s om̃i ad miratio¬
r digna. Si quidẽ ueneratio-¬
us fuit delatio: oblatio mu¬
s. famulatus obsequii: qͥ a

Expanded text:
Christi, et exemplum perfectionis Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio se leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in perseverate deo satis eam devotissime Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et
Abbreviated transcription (Latin):
et fecunditas ut ita dicã mł̾to
ineffabilior: qmͣ suo potuerit
ille explicare eloquio. Uerum¬
tam̃ qͣnto uͥginitas cognati-¬
or uirginitati: tanto beatꝰ eu¬
uangłista cet̾is excellentior ⁊
uicinior u̾bo. Ideo quicquid est
quod uirgo genuit: totũ ꝓut
potuit homo per sp̃m scm̃ nob̾
reserauit manifestiꝰ ⁊ docuit.
eterum ad exemplũ hu-¬
post ascensionem xp̃i genera¬
liter cum apłis fuit. quousq
dispergerent᷑. sicuti lucas me¬
minit dicens. quod regressi a
solimã uenerunt: et ascende¬
runt in cenaculũ ubi mane¬
bant petrus. et iohes. iacobꝰ
et andreas. philippus et tho¬
mas. bartholomeus ⁊ mache¬
us. iacobus alphei ⁊ symon
zelotes. et iudas iacobi. Hii
om̃s inquit erant perseuerã¬
tes unanimiter in oratione
cum mulierib: et maria ma-¬
tre ihu. et fribz eius. Ecce ihe-¬
su ascendente cũ quib uiri
uacat in scola uirtutũ. et ĩ¬
ditatur in lege mandatoꝵ
ut et ip̃a sit forma disciplis

Expanded text:
et fecunditas ut ita dicam multo et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et docuit. IV. Caeterum ad exemplum hupost ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a solymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacobus Alphaei et Simon Zelotes, et Judas Jacobi: Hi omnes, inquit, erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
men fecunditas integritatis
longe gloriosior qͣm uirginitas.
Idcirco et fecunditas tota in
illa deifica est: et uirginitas.
ꝯditas p̾dicatur: neq fecũdi¬
tas ubi uirgnitas integra cõ¬
seruat᷑. I deoq totũ superextel¬
lunt de illa que dicunt᷑: qͥa
sunt diuina atq ineffabilia.
Unde uirginitas et fecundi-¬
tas prolis supereminens no¬
uitas est: qͣmqͣm humanũ
cernatur ex carne quod nasci-¬
tur. Geruintam̃ et si magni¬
ficentior multũ uirginitas
in maria. ꝓpt̾ gr̃e excellentiã:
una tamen integritas carnis
et una uirtus. que adinuicẽ
qͣsi cognata sociat᷑. Hinc qͦq
iohes. quicquid est quod ma-¬
ria genuit eunͣgłizando suo
ꝯmendat eloquio: uerbum
quod in pͥncipio erat. ⁊ u̾bũ
erat apud deũ: et d̾s erat u̾¬
bum. Hoc quippe nerbũ quod
erat in principio.⁊ apd̃ deũ
ui genuit b̃a et głosa uirgo
maria. ex se carnẽ fcm. Idcirco¬
et uirginitas longe sacratior.

Expanded text:
men fecunditas integritatis men fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. cunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum um genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior,