comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de celestib loquit᷑
qui de sp̃ualib disserit qui
mystĩa regni cȩlorum reuelat: ille buc¬
cina canit. Ille de tuba loquit᷑ qui de
magnis et maximis loquit᷑: qui scien¬
tiam xp̃i humanis aurib pandit. S
cur & cornea dicit᷑ buccina: Quia et de
scõ dicit᷑ cornu eiꝰ exaltabit᷑ ingła. Unde
& uniꝰ cuiꝰq buccina dicit᷑ cornea. in eo
qͦd multiplicem scientiam xp̃i et cruciˢ
eiꝰ que incornu designat᷑ disserit sacra¬
menta. Cum hac gͦ buccina militantes
& cum hac pugnantes. uincimꝰ alienigenaᷤ
ihosteᷤ infugã ẽu̾timꝰ ĩ si fuerit multitudo sic̃ lo¬
cꝰte. locꝰtis enĩ c̃parata : demonũ multitudo. qͥbꝰ neq¬
ĩcȩlo neq ĩt̾ra ÷ sedes. Precedat gͦ & nos in hoc
bello oꝑum lux. scientiȩ uirtꝰ diuinȩ uer¬
bi p̃dicatio. Pugnemꝰ et nos in hymnris
et psalmis et canticis sp̃ualib continen¬
tes & clamantes addm̃: ut abipso uicto¬
riam consequi meream᷑ in xp̃oiħu dño

Expanded text:
de coelestibus loquitur, qui de spiritalibus disserit, qui mysteria regni coelorum revelat, ille buccina concinit. Ille de tuba loquitur, qui de magnis et maximis loquitur, qui scientiam Christi humanis auribus pandit. Sed cur et cornea dicitur buccina? Quia et de sancto dicitur: Cornu ejus exaltabitur in gloria . Unde et uniuscujusque buccina dicitur cornea, in eo quod multiplicem scientiam Christi, et crucis ejus, quae in cornu designatur, disserit sacramenta. Cum hac ergo buccina militantes et cum hac pugnantes vincimus alienigenas, et hostes in fugam vertimus, etiamsi fuerit multitudo sicut locustae: locustis enim cin coelo, neque in terris est sedes. Praecedat ergo et nos hoc bello operum lux scientiae, virtus, divini verbi praedicatio; pugnemus et nos in hymnis et psalmis et canticis spiritalibus concinentes et clamantes ad Deum, ut ab ipso victoriam consequi mereamur. Cumque ven
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dño cantabo & psallam deo isrł. Qͥs
putas ita canorȩ uocis ẽ & ita sp̃c puri
m̃tisq sincere ut cantilena eiꝰ diuinũ de¬
lectare possit auditum: Ille ꝓfecto est:
qui nullũ habet inse raucum peccati
sonum. Qui nichil offensionis in lingͣ
nichil crassitudinis in sp̃u gerit: ille
potest recte dicere. Ego dño cantabo.

Expanded text:
Ego Domino cantabo, et psallam Deo Israel. Quis putas ita canorae vocis est, et ita spiritus puri mentisque sincerae, ut cantilena ejus divinum delectare possit auditum? Ille profecto est qui nullum habet in se raucum peccati sonum, qui nihil offensionis in lingua, nihil crassitudinis in spiritu gerit. Ille potest recte dicere: Ego Domino cantabo,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ anima sedens suꝑasinam resplen¬
dentem dnm̃ benedicere: & in medio
letantium laudare eum. Ibi dabunt¬
ceptabile ẽ: qͦd iniusticia offert᷑deo et
eqͥtate. Et idõ dr̃. Iusti confortati sunt
inisrł. naliis quidem gentib qͥ corporiᷤ
robore fortiores sunt: illi potentes di¬
cunt᷑ inp̃lio. in isrł uͦ qui iustiores st̃.
ipsi potentiores dicunt᷑ inbellis. Quia
iusticia etiam siuirib infirma sit uin¬
cit: iniusticia uͦ etiam si multos ⁊ uali¬
dos pugnatores habeat suꝑat᷑. Sic gͥ in
hac gente nr̃a id ẽ inpopło dĩ aut ꝑ u
sticiam suꝑamꝰ: aut ꝑ iniusticiã uinci¬
mͣ. Exurge debbora. ex urge & suscita

Expanded text:
dicetur anima sedens super asinam resplendicetur anima sedens super asinam resplendentem, Dominum benedicere, et in medio laetantium laudare eum. Qui sedetceptabile est, quod in justitia offertur et aequitate. Propterea dicit: Justi confortati sunt in Israel. In aliis quidem gentibus qui corporis robore fortiores sunt, illi potentes dicuntur in praelio; in Israel vero qui justiores sunt, ipsi potentiores dicuntur in bellis; quia justitia, etiamsi viribus infirma sit, vincit; injustitia vero, etiamsi multos et validos propugnatores habeat, superatur. Sic igitur in hac gente nostra, id est, in populo Dei, aut per justitiam superamus, aut per injustitiam vincimur. Surge, surge, Debbora, surge
Abbreviated transcription (Latin):
iumenta. Quid est ascendisse suꝑ ui
um datum est. Ego autem sum id est
inter ior hõ qui ascendit supra iumen¬
tum hoc cui dicit᷑ ut benedicã dñm
Si gͦ uere ascendisti supra corpus: supe¬
rior effectꝰ corporalib desideriis. & mo¬
tus corporis tui freno m̃tis et int̾ioris
hominis moderamine gubernant᷑:
de te dr̃ quia ascendisti suꝑ ium̃tum
ut benedicas dñm. Quid autẽ ẽ quod
sequit᷑ : Supra uehicula inqͥt sedenteᷤᷤ
& suꝑ asinas refulgentes. Quid sibi ui¬
dentur eẽ asinȩ refulgentes: Dicit enĩ
scͥptura. quia oporteat benedicere dũm
eos qui sedent suꝑ uehicula: et suꝑ asi¬
nas refulgentes. Michi uelut in locis
ita difficilib tale aliquid uidet᷑. Cum
iumentum hoc id ẽ cum corpꝰ meũ sub
iugum uenerit uerbi dĩ tunc uehi¬
culum corporis mei resplendere incipi¬
et. et asina hȩc id est caro mea tunc re¬
fulgẽ dicit᷑: cum castitatis acpudicitiȩ
fuerit splendore decorata. Et ita recte

Expanded text:
ulgentes. Quid est ascendisse super jum datum est. Ego autem sum idem interior homo, qui ascendi super jumentum hoc, cui dicitur ut benedicam Dominum. Si ergo vere ascendisti supra corpus, et superior effectus es corporalibus desideriis, et motus corporis tui freno mentis et interioris hominis moderamine gubernantur, de te dicitur: Quia ascendisti super jumentum, ut benedicas Dominum. Quid autem est quod sequitur: Super vehicula, inquit, sedentes et super asinas refulgentes? Quid sibi videntur asinae esse refulgentes? dicit enim Scriptura quia oporteat benedicere Dominum eos qui sedent super vehicula et super asinas refulgentes. Mihi velut in locis ita difficilibus, tale aliquid videtur. Cum jumentum, hoc est, corpus meum sub jugo venerit verbi Dei, tunc vehiculum corporis mei resplendere incipit; et asina haec, id est, caro mea tunc refulgere dicitur, cum castitatis ac pudicitiae fuerit splendore decorata: et ita recte
Abbreviated transcription (Latin):
reges. Reges appellat eos: qui conuo¬
cant᷑ ad audiendum uerbũ dĩ. Exulta
popłs dĩ audiens tuȩ nobilitatis insig¬
nia. Tu uocaris ad audiendum uerbũ
dĩ et ñut plebs: s ut rex uocaris. Tibi
enĩ dictum est. Genꝰ regale. sacer dota¬
le popłs inadquisitionẽ. Ideo quia uos
tulo. ita discere debetis qͥd agendo unꝰqͣsq
ur̃m fiat rex. Qd̾̃ uob̃ ita breuit̃ definiã.
Regem te ẽẽ om̃ium facit. si regnet xp̃c
si concupiscentias carnis sub iugum
imꝑii tui mittas. si uitiorum gentes so¬
brietatis tuȩ frenis artiorib premas.
merito rex diceris: qui te recte regere
noueris. Cumgͦ talis fueris effectus:
digne ut rex ad audienda diuina u̾ba
uocaberis. Hoc uͦ qͦd subsequit᷑ magis
corporeũ aliquid indicat. Quid dicit :
Aurib ꝑcipite om̃s satrapȩ. Sicut enĩ
inferiores sunt qͣm reges satrapȩ. ita &
aurib ꝑciꝑe inferiꝰ uidet᷑ eẽ qͣm audi¬
re. Audire nãq ad int̾iorem ꝑtinet ho¬

Expanded text:
es. Reges appellat eos qui convocantur ad audiendum verbum Dei. Exsulta, popule Dei, audiens tuae nobilitatis insignia; tu vocaris ad audiendum verbum Dei, et non ut plebs, sed ut rex vocaris. Tibi enim dictum est: Genus regale et sacerdotale, populus in acquisitionem . Ideo quia vos tulo, ita discere debetis quid agendo unusquisque trum fiat rex, quod vobis ita breviter definiam. Regem te esse omnium facit, si regnet Chrissi concupiscentias carnis sub jugum imperii tui mittas, si vitiorum gentes sobrietatis tuae frenis arctioribus premas, merito rex diceris, qui te recta regere noveris. Cum ergo talis fueris effectus, digne ut rex ad audienda divina verba vocaberis. Hoc vero quod subsequitur, magis corporeum quiddam indicat quod dicit: Auribus percipite, omnes satrapae. Sicut enim inferior est rege satrapa, ita et auribus percipere inferius videtur esse quam audire: audire namque ad interiorem pertinet ho
Abbreviated transcription (Latin):
Iisara cum exercitu suo
et currib ferreis quib
impugnabat popłm
dĩ suꝑatꝰ est: quod ita
futurum ꝓphetia p̃-¬
cinit ꝑdebboram. Et post ea quã in
manu mulieris facta uictoria ẽ: canti¬
cum istud debora uelut uictoriȩ ipsius
laudem cecinisse p̃scribit᷑. Uerum si
debbore. quȩ etiam barach. quid ima-¬
ginis teneat iahel mulier quȩ aduer¬
sarium popłi dĩ sola deiecit. quȩ etiã
imago sit sisare ipsiꝰ qui a muliere ali¬
uelut epinitia eiꝰ. id est uictoriȩ laudem
ẽẽ descͥptam. illiꝰ scilicet temporis cum
nouissimꝰ inimnicꝰ destruet᷑ mors. Tunc
enĩ exultabit debbora. id est illustrabit᷑
um suꝑabit. et post ea quam plenitudo
gentium introierit: tunc & barach id ẽ
reliquus isrł saluus fiet. et insocietatẽ
uictoriȩ recipiet᷑. Tunc gͦ si digni fueri¬
mus. etiam tunc cantabimus canticum
istud qͦd refert᷑ plenum mysticis et
ꝓpheticis sacram̃tis. Ex quib qm̃ ꝑ¬

Expanded text:
isara cum exercitu suo et curribus ferreis quibus impugnat populum Dei, superatus est; quod ita futurum prophetia praececinit per Debboram, et posteaquam in manu mulieris facta victoria est, canticum istud Debbora, velut victoriae ipsius laudem, cecinisse perscribitur. Verum si Debborae, quae etiam Barach, quid imaginis teneat Jael mulier, quae adversarium populi Dei sola dejecit, quae etiam imago sit Sisarae ipsius qui a muliere alivelut epinicia ejus, id est, victoriae laudem esse descriptam: illius scilicet temporis, cum novissima inimica destruetur mors; tunc enim exsultabit Debbora, id est, illustrabituum superabit, et posteaquam plenitudo gentium introierit, tunc et Barach, id est, reliquus Israel, salvus fiet, et in societatem victoriae recipietur . Tunc ergo, si digni fuerimus, etiam nos cantabimus canticum istud refertum mysticis et propheticis sacramentis. Sed videam
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑: qͥ carnes scãs possit comedere. Et co¬
medere ñ inquoc̃q loco: s in loco sc̃o.
intra atͥum tab̃nacłi. Audiant hec qͥ
scindunt eccłam. et ꝑegͥnas et pͣuas in¬
ducentes doctͥnas: putant se sacras car¬
nes extra templum dĩ & extra aulam
dnicã posse cometłe. ꝓfana st̃ eorũ sacͥ¬
ficia: que contra mandata legẽ gerunt᷑.
Inloco scõ edi iubent᷑: intra atͥa taber¬
nii sunt: quȩ fidĩ murus ambit spei
columpne suspendunt. caritatis am¬
plitudo dilatat. ubi hec ñ sunt: car ne̾
scẽ nec hab̾: possunt nec comedi. Bene¬

Expanded text:
it comedere non in quocunque loco, sed in loco sancto intra atrium tabernaculi. Audiant haec, qui scindunt Ecclesiam, et peregrinas, ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei, et extra aulam Domini eam posse comedere. Profana sunt eorum sacrificia, quae contra mandata legis geruntur. In loco sancto edi jubentur, intra atria tabernii sunt, quae fidcolumnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi possunt nec comedi.
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficia: quȩ neq irrumpi unqͣm. neq
cessare possunt. Non enĩ in loco sunt qui
subuertit᷑ aut intempore qͦd mutatur:
s infide credentis & corde sacrificantis.
Sane qͦd ait ñ ed et᷑ de sacrificio sac̾dotis
s holocaustum erit: certum est ad dñi &
saluatoris nr̃i ꝑ sonam referri. De illius
enĩ sacrificio non edet᷑ s holocaustum
erit. Hoc in loco sacrificii uerbũ ipsum
accipiendum est: et doct̾na de qua nul¬
lus edit. hoc est nullus disputat. nullus
retractat. s holocaustum ẽ Quicquid
enumn dixit. quicquid statuit: et̾na conser¬
uatione ꝑdurat. Nec aliqͥs ita insanus

Expanded text:
sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holocaustum erit, certum est ad Domini et Salvatoris nostri personam referri: de illius enim sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. Hoc in loco sacrificium, verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edet, hoc est nullus disputat, nullus retractat, sed holocaustum est: quidquid enim dixit, quidquid statuit, aeterna consecratione perdurat
Abbreviated transcription (Latin):
dit discipłis & discipłi confringentes ap¬
posuer turbis. Et cum saturati fuissent
om̃s suꝑfuerunt inqͥt fragm̃torum co¬
phini duodecim. Istud est gͦ sacrificium
ex fragmentis: cum minutatim quȩ sunt
legis scã discutimꝰ: ut sp̃ualem exhis cy¬
bum potumq capiamꝰ Et hec est inquit
lex ȩt̃na. Ioħs quidẽ apłs in apocalipsi di¬
cit ẽẽ eũngłium et̃num. Inuenimus et
hic scriptum ẽẽ legem ȩt̃nam. S illi qui
legem scđm litteram sequi uolunt. ue¬
lim mͥnunc dicerent quomͦ lex huius
sacrificii eẽ possit ȩt̾na cum utiq de¬
structo templo subuerso altari & omĩb
quȩ dicebant᷑ scã ꝓphanatis: ritꝰ iste sacri¬
ficiorum non potuerit ꝑmanere. Quomͦ
gͦ et̃num dicit qͦd olim cessasse et finitũ eẽ
iam constat: Restat ut scdm eam partẽ
lex hec et̃na dicat᷑. qua nos dicimꝰ legẽ eẽ
sp̃ualem et ꝑ eam sp̃ualia offerri posse

Expanded text:
dit discipulis, et discipuli confringentes apdit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joannes quidem apostolus in Apocalypsi dicit esse Evangelium aeternum, invenimus et hic scriptum esse legem aeternam, sed isti qui legem secundum litteram sequi volunt, velim mihi nunc dicerent quomodo lex hujus sacrificii esse possit aeterna? Cum utique destructo templo, subverso altari, et omnibus quae dicebantur sancta profanatis, ritus iste sacrificiorum non potuerit permanere, quomodo ergo aeternum dicent, quod olim cessasse et finitum esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse
Abbreviated transcription (Latin):
in licterã uidelicet et sp̃m. Et dimidiã
quidẽ partem quȩ ẽ litt̾a offerri iubet
mane. pͥmo scilicet legis tẽpore qͦ illis qͥb
tunc scđm litterã data ẽ nouã lucẽ & no¬
uum ꝓtulit diem: dimidiũ uͦ eiꝰ offerri
iussit in uesꝑam. In uesꝑa enĩnobis datꝰ
ẽ saluatoris aduentꝰ: in quo pars illa di¬
Oleum ad miscdiam reuocat: quȩ debet
insac̾dotib abundare Tenera ad subti¬
lem & purã intelligentiã ꝑtinet. Quod
autẽ a sartagine dicit᷑: puto qͦd districtũ
& multa c̃tinentia aridum & torridũ
uelit eẽ sac̾dotem inquo nich il remis¬
sum haberi adluxuriam nichil fluitanꝰ
adlibidinẽ possit. Qͦd autẽ sacͥficium ipsũ
ex fragm̃tis nominauit in odorẽ suauita¬
tis: puto qͦd fragm̃ta sac̾dotum uelit in¬
telligi cum legis ꝑeos litt̾a frangit᷑. & cyb
ex ea latens intͥnsecꝰ spualis elicit᷑: ut audi¬
entes tͣbȩ reficiant᷑ sicut & dñs fecisse re¬
fert᷑ in eũngłio: ubi benedix it panes & de¬

Expanded text:
litteram videlicet et spiritum. Et dimidiam quidem partem, quae est littera, offerri jubet mane, primo scilicet legis tempore, quo illis quibus tunc secundum litteram data est, novam lucem et novum protulit diem. Dimidium vero ejus offerri jussit in vespera, in vespera enim nobis datus est Salvatoris adventus, in quo pars illa dioleum ad misericordiam revocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem possit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et de
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso facͥficio qͦd memoriale appellat᷑:
qͥd offerri dñodr̃. Ego si possem die ac¬
nocte in lege dñi meditari. & om̃s scͥpt̾as
memoria retine̾: memoriale sacͥficii mei
dño obtulissem. Cer te si ñ omĩa possu¬
mꝰ. saltẽ ea quȩ nc̃ docent᷑ in ȩccła. & quȩ
recitant᷑ memoriȩ cõmendemꝰ: ut exeun
plentes diuina p̃cepta: sacͥficiũ cũ chu¬
re & oleo offeramꝰ in memoriã dño. Ex
his gͦ edocemim: ut quȩ auditis in eccła
tanqͣm munda animalia ueluti rumi¬
nantes ea reuocetis ad memoriã & cũ
corde ur̃o quȩ dicta sunt conferatis. Qͦd
ctum ur̃m suꝑauerint: facite qͦd p̃sen¬
tis mandati auctoritas p̃cipit dicens. Qͦd
aut̃ suꝑ fuerit exeo: manducabunt a a¬
ron & filii eiꝰ. Si qͥd suꝑau̾it & excesserit
intellectum tuũ uł memoriã tuã: ser¬
ua aaron. hoc est reserua sac̾doti. reser¬
ua doctori. ut ipse hec manducet. ipse
discutiat. ipse exponat: sicut & alibi¬
idem moysesdicit. Int̾roga patres tuoᷤᷤ

Expanded text:
in ipso sacrificio, quod memoriale appellatur, quod offerri Domino dicitur. Ego si possim in lege Domini meditari, et omnes Scripturas memoria retinere, memoriale sacrificii mei Domino obtulissem. Certe si non omnia possumus, saltem ea quae nunc docentur in Ecclesia, vel quae recitantur, memoriae commendemus, ut exeuntplentes divina praecepta, sacrificium cum thure et oleo offeramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde vestro, quae dicta sunt, conferatis. Quod ctum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva sacerdori. reserva doctori, ut ipse hoc manducet, ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
tione c̃ceptum sit. Obseruandum tam̃ ẽ
qͦd aliis indum̃tis sac̾dos utitͣdum ẽ in sa¬
crificiorum misterio: & aliis cũ ꝓcedit ad
pꝰpłm. Hoc faciebat et paulus scientissimꝰ
pontificum & ꝑitissimꝰ sac̾dotũ. Qui cũ
positus & stola ꝑfectionis indutꝰ: dicebat.
Sapientiam loquim᷑ inter ꝑfectos. Sapien-¬
tiam autẽ non huius mundi neq princi¬
pum huiꝰ mundi qui destruunt᷑ s loqͥm᷑
dĩ sapientiam in mysterio absconditam.
quam nemo principum huiꝰ scłi cogno
ad popłm exiens mutat stolam: & alia
induit᷑ longe infer iori qͣm illa Et quid
dicit: Nichil aliud inqͥt iudicaui me¬

Expanded text:
ti fuerimus. Observandum tamen est quod aliis indumentis sacerdos utitur dum est in sacrificiorum ministerio, et aliis cum procedit ad populum. Hoc faciebat et Paulus scientissimus pontificum et peritissimus sacerdotum, qui cum positus, et stola et perfectione indutus dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos, sapientiam autem non hujus mundi, neque principum hujus mundi qui destruuntur, sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum hujus saeculi coad populum exiens, mutat stolam, et alia induitur longe inferiore quam illa. Et quid dicit? Nihil aliud, inquit, me judicavi
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ autẽ & mali raptores: deqͥb dicit ꝓpħa.
qͥa neq adulteri. neq molles. neq mascłoꝵ
c̃cubitores. neq fures neq rapaces. regnũ
dĩ possidebunt. Est tamen aliqͥd & scdm
sp̃ualem intelligentiã culpabilit̾ raꝑe: sic̃
illi laudabilit̾ rapiunt regna celorum. ut
u̾bi causa dicamꝰ. si hõ ñdũ purgatꝰ a uitiis.
ñdũ segregatꝰ a ꝓphanis & sordidis actib
uelut sicetui scõrum & ꝑfectorũ latenter
ingerere. & sermonẽ quo ꝑfecta & mysti¬
catractant᷑ audire: huiꝰmodi hõ scõrum
& ꝑfectorum scientiam ñbene rapuit. Me-¬
minisse enĩ oportet p̃cepti saluatoris qͦdicit.
quia nemo mittit uinũ nouũ inutres uete¬
res alioquint et utres rumpent᷑ et uinũ ꝑi¬
bit: ostendens qͦd animȩ ñdum renouate s in
legis lator. Aut si quid nocuit ꝓximo: uel
dare: ut siquis inuenit qͦd aliꝰ ꝑdidit et re¬
qͥsitum fuerat reddat: nec peieret ꝓeo Est
& hec utilis audientib edificatio. Multi¬

Expanded text:
t autem et mali raptores, de quibus dicit propheta: quia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sanctorum latenter ingerere, et sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmodi homo secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in legislator: Aut si quid nocuit proximo, vedare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audientibus aedificatio. It
Abbreviated transcription (Latin):
nolui Et paulo post. Auferte neqͥtias ab ani¬
cite bonum facere. Eripite iniuriam ac
cipientem. iudicate pupillo. ⁊iustificate
uiduã: et uenite disputemꝰ dicit dñs Et
si fuerint peccata ur̃a ut fęniciũ: ut niuẽ
dealbabo. Si autẽ ut coccinũ: ut lanã can¬

Expanded text:
ndi estote, auferte nequitias ab anicite bonum facere, cipientem, iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemus, dicit dominus: et si fuerint peccata uestra ut phoenicium, ut niuem dealbabo: si autem ut coccum, ut lanam can
Abbreviated transcription (Latin):
bonum depositũ custodi: Ego etiam illud
Uidendumgͦ nobis est nehoc scõ deposito
ñscẽ utamur: et cũ nos in consensũ sui
peccata sollicitant. uiremꝰ nos ñ suscepis¬
se depositum. Qdutiq si habeamꝰ in nob:
peccato consentire ñpossumus. S & ipse
sensus rationalis qui in me est cõm̃datꝰ
mͥ est: ut eo utar ad intelligentiã diuinoꝵ.
Ingenium. memoria. iudiciũ. ratio. & om̃s
qui intͣ me sunt motꝰ cõmendati mͥ ui¬
dent᷑ a dõ: ut eis utar inbis quȩ p̃cipit
lex diuina. Si uero ad malas artes sollers
& ꝑspicax uertat᷑ ingeniũ et reb dĩ ab¬
utamur in his que ñ uult deus: hoc est
abiurare depositum. et beneficia uerte¬

Expanded text:
bonum depositum custodi ? Ego etiam illud bonum depositum custodi ? Ego etiam illud Videndum ergo nobis est ne hoc sancto deposito non sancte utamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia verte
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd & ipsã animã nrãm & corpꝰ deposi¬
tum accepimꝰ a dõ. Et uis uidere maiꝰ
aliud depositum qͦd accepisti a dõ: Ipsi
animȩ tuȩ ds̃ imaginem suam et simili¬
tudinem cõm̃dauit. Istud gͦ depositũ
tam integre tͥ restituendum est: qͣ m
a te constat eẽ fusceptum. Si enĩ sis
tum seruas. Si ꝑfectus es sic̃ & pat᷑ tu¬
us incęlis ꝑfectꝰ est: imaginis dĩ inte de¬
positum manet. Similit̾ ⁊ cet̾a om̃ia.
Si pus. si iustꝰ. si sc̃s. si mundus corde &
om̃ia que indõ prestost̃ ꝑ naturam. si
tͥ ꝑimitationẽ subsistant: depositum
apud te diuine imaginis saluum est.
Si uͦ econtrario agas. & ꝓ misericorde
crudelis. ꝓpio impius. ꝓbenigno uolentꝰ.
ꝓquieto turbulentꝰ. ꝓliberali raptor existaᷤ.
abiecta dei unagine diaboli imaginẽ in¬
te suscepisti. et bonum depositum comin¬
datum tͥ diuinitꝰ abnegasti. Aut non hoc
erat qͦd sub mysterio apłs electo discipulo
mandabat timotheo dicens. otimothee

Expanded text:
quod et ipsam animam nostram et corpus depositum accepimus a Deo, et vis videre majus aliud depositum quod accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim sis tum servas, si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, imaginis Dei in te depositum manet. Similiter et caetera omnia ipsius, si justus, si sanctus, si mundus corde, et omnia quae in Deo praesto sunt per naturam, si tibi per imitationem subsistant, depositum apud te divinae imaginis salvum est. Si vero e contrario agas, et pro misericorde crudelis, pro pio impius, pro benigno violentus, pro quieto turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee,
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ ordo iudȩ uicinꝰ qui beniamin dr̃.
inqͦ ordine & templũ dĩ. & altare est¬
collocatum. Est et alius ordo ysachar
et ⁊abulon et effrem. aliiq qͦs nomina
minũ panis. ilicet sit aliqua tͥb que ñ
ex lib̃a s exc̃cubina isrł descendat. & ex
parte lib̾a ex parte seruilissit:tamen
ꝓom̃ib ex duab decimis panis ꝓponit᷑
ante dñm et inuniu̾sis duȩ decimȩ si-¬

Expanded text:
at ordo Judae vicinus, qui Benjamin dicitur, in quo ordine templum Dei et altare collocatum est; alius ordo Issachar, et Zabulon, et Ephraim, aliique quos nominatminum, et licet sit aliqua tribus quae non ex libera, sed ex concubina Israel descendat, et ex parte libera, ex parte servilis sit, tamen pro omnibus ex duabus decimis panis proponitur ante Dominum, et in universis duae decimae si
Abbreviated transcription (Latin):
nib idest duob ordinib Si enĩ una
positio fieret: confusus et ꝑmixtꝰ eẽt
sermo de patre acfilio. Ne autẽ unꝰ
quidẽ ẽ panis. Una enĩ uoluntas est¬
& una substantia. s duȩ sunt positio¬
nes. id est duȩ ꝑsonarum ꝓpͥetates
as decimas inuno pane seruamus
et duas positiones ante dñm ꝓfitem̃.
s re uera tanqͣm magni ut itadicam
cuiꝰdam pistoris: et docti artificis. U al¬
de et diligent̃ debemꝰ istas seruare
m̃suras. et ita temperare de patre et
filio sermonẽ. et coniung̾e ubi opor¬
tet. et rursum ubi competit separare:
ut neq duȩ m̃surȩ aliqͣndo desint.
neq unqͣm ñ unꝰ panis appareat. Du¬
odecim gͦ ex ista simila panes fieri
mandant᷑. sđm numerũ tribuum
quȩ tc̃ erant carnalis isrł: in quo mͥ
uidet᷑ forma tociꝰ nature rationalis
continer i. Duodecim nãq putant᷑
eẽ generales ordines rationabilis cre¬
aturȩ quorum figura erat in illis

Expanded text:
nibus, id est, duobus ordinibus. Si enim una nibus, id est, duobus ordinibus. Si enim una positio fieret, confusus et permistus esset sermo de Patre ac Filio, nunc autem unus quidem est panis, una enim est voluntas, et una substantia, sed duae sunt positiones, id est, duae personarum proprietates:as decimas in uno pane servamus, et duas positiones ante Dominum profitemur. Sed revera magni, ut ita dicam, cujusdam pictoris, et valde artificis est, diligenter istas servare mensuras, et ita temperare de Patre et Filio sermonem, conjungere ubi oportet, et rursum ubi competit separare, ut neque duae mensurae aliquando desint, neque unquam non unus panis appareat. Duodecim ergo panes ex ista simila fieri mandantur, secundum numerum tribuum quae tunc erant carnalis Israel, in quo mihi videtur forma totius naturae rationabilis contineri: duodecim namque putantur esse generales ordines rationabilis creaturae, quorum figura erat in illis
Abbreviated transcription (Latin):
tam dat huic mundo. Heretici ñ faci¬
unt de duab decimis unũ panẽ ne-¬
gant enĩ creatorẽ dm̃ patrẽ xp̃i eẽ: &¬
nouum testam̃tum unum faciunt
panẽ. nec unũ sp̃m inutroq instru¬
mento ꝓfitent᷑. Nos autem inlege et
decimis unum panẽ ꝓpositionis offe¬
rimꝰ. Qui gͦ separant xp̃m acreatore
dõ patre suo heretici et iudei qͥ solum
patrẽ recipiunt & u̾bum ac sapientiã
eiꝰ xp̃m ñ recipiunt: ñ faciunt ex dua-¬
b decimis unũ panẽ. Nos aut̃ẽ m̃surȩ
qͥdem ipsiꝰ id ẽ substantiȩ nom̃ uel ra-¬
tionem comp̃hendere aut inuenire
ñ possumꝰ: confitentes tam̾en patrẽ
et filium unum faciemꝰ panẽ ex dua¬
b decimis. Nonut panis unꝰ ex una de¬
Quomͦ duȩ decimȩ una massa fiunt:
Quia ñ separo filiũ a patre nec patrẽ
a filio. Qui enĩ uidet me inqͥt: uidet¬
& patrem. fiunt gͦ panes singłi ex du¬
ab decimis. et ponunt᷑ duab positio¬

Expanded text:
tam dat huic mundo . Haeretici non facitam dat huic mundo . Haeretici non faciunt de duabus decimis unum panem, negant enim creatorem Deum Patrem Christi Novum Testamentum unum faciunt panem, et unum Patrem in utroque Instrumento profitentur; nos autem in Lege et decimis unum panem propositionis offerimus. Qui ergo separant Christum a creatore Deo Patre suo, haeretici et Judaei, qui solum Patrem recipiunt, et Verbum sapientiam ejus Christum non recipiunt, non faciunt ex duabus decimis unum panem. Nos autem mensurae quidem ipsius, id est, substantiae nomen vel rationem comprehendere aut invenire non possumus: confitentes tamen Patrem et Filium, unum facimus panem ex duabus decimis, non ut panis unus ex una deQuomodo duae decimae una massa fit? quia non separo Filium a Patre, nec Patrem a Filio: Qui enim videt me, inquit, videt et Patrem . Fiunt ergo panes singuli ex duabus decimis, et proponuntur duabus positio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionis. qui ante dñm poni semper
iubent᷑. De duab inquit decimis sit pa-¬
nis unꝰ. Duas decimas dixit. s cuiꝰ m̃surȩ
sint istȩ decimȩ ñ cõp̃hendit: cũ utiq
consequens fuisset si de qͣntitate si mile
uolebat agnosct. ipsam cuiꝰ duas deci-¬
mas sumi iubebat nominari m̃surã.
Quȩ gͦ ista res est cuiꝰ m̃sura & modꝰ nec
cõp̃hendendi potuit nec nominari: Decẽ
ipso ratio et origo consurgit. Cõpetent᷑̃ gͥ
auctor ⁊ origo om̃ium ds̃ sub hoc nume¬
ro uidet᷑ ostendi. S si in eccła de solo patre
loquar. et ipsiꝰ soliꝰ laudẽ ꝓferam uniꝰ
decimȩ panem feci. At si de xp̃o solo fece-¬
ro sermonẽ: et ipsiꝰ enumerauero passi-¬
onẽ et resurrectionẽ p̃dicauero: unius
decimȩ obtuli panem Siuͦ dixero qͦd
filiũ uidit et patrẽ quia pat̾ et filius
unũ sunt: exduab decimis similȩ mun-¬
de obtuli unũ panem uerum qui ui-¬

Expanded text:
propositionis qui ante Dominum poni semper propositionis qui ante Dominum poni semper jubentur. De duabus, inquit, decimis sit panis unus; duas quidem decimas dixit, sed cujus mensurae sint istae decimae non comprehendit, cum utique consequens fuisset, si de quantitate similae volebat agnosci, ipsam cujus duas decimas sumi jubebat, nominare mensuram. Quae ergo ista res est, cujus mensura et modus nec comprehendi potuit, nec nominari? Decimuipso ratio et origo consurgit. Competenter igitur auctor et origo omnium Deus sub hoc numero videtur ostendi. Jam si in Ecclesia de solo Patre loquar, et ipsius solius laudes proferam, unius decimae panem feci; aut si de Christo solo fecero sermonem, et ipsius enumeravero passionem, et resurrectionem praedicavero, unius decimae obtuli panem. Si vero dixero quia Filium, videt et Patrem, et quia Pater et Filius unum sunt, ex duabus decimis similae mundae obtuli unum panem, panem verum qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
ex farina panes hospitib apposuit. non
qͦd ita pauꝑ eẽt ut ñ habuerit similam
qui indiuitiis ñ inferior patruo scͥbit᷑:
s utͥusq meritoꝵ differentia ꝑhec desi-¬
gnat᷑ inditia. qͦd is quidem cui erant a
dño mysteria reuelanda & adquẽ dice¬
batur ñccelabo a puero meo abraham
qͦd facturussum. qui imbuendꝰ erat.¬
& edocendus de occultis et secretis dĩ: ille
panes ex simila scͥbit᷑ habuisse. Ille uͦ ad
quẽ nichil sacram̃ti deferebat᷑. s ratio p̃¬
sentis salutiᷤ & uite: panes cõmunes ex
sola farina scͥbit᷑ habuisse confecto.
Et tu gͦ si habes scientiã secretorum. side
te potes scient̃ cauteq disserere: panes
ex simila offers dño. Si uͦ cõmunib ut̾is
ad popłm monitis. et moralem scis tantũ¬
mͦ locum tractare qui ad om̃s ꝑtinet: cõ¬
munẽ te obtulisse panẽ noueris. S uide¬
amꝰ iam quȩ sit confectio inistis panib

Expanded text:
ex farina panes hospitibus apposuit, non ex farina panes hospitibus apposuit, non quod ita pauper esset ut non habuerit similam, qui in divitiis non inferior patruo scribitur, sed utriusque meritorum differentia per haec designatur indicia, quod is quidem cui erant a Domino mysteria revelanda, et ad quem dicebatur: Num celabo a puero meo Abraham quod facturus sum? qui imbuendus erat et edocendus de occultis et secretis Dei, ille panes ex simila scribitur habuisse; ille vero ad quem nihil sacramenti deferebatur, sed ratio praesentis salutis et vitae, panes communes ex sola farina scribitur habuisse confectos. Et tu ergo, si habes scientiam secretorum, si dete potes scienter cauteque disserere, panes ex simila offeres Domino; si vero communibus uteris ad populum monitis, et moralem scis tantummodo locum tractare qui ad omnes pertinet, communem te obtulisse noveris panem. Sed videamus jam quae sit confectio in istis panibus
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ uͦ & alit̃ dicere. Om̃is sermo dĩ
panis est. S est differentia inpanib Est
enĩ aliqͥs sermo qͥ ad cõmunem ꝓferri
possit auditum. et edocere plebẽ de oꝑib
miscd̃iȩ actociꝰ beneficientiȩ & iste ẽ pa¬
nis qͥ cõmunis uidet᷑. Est uͦ & alius qͥ secreta
c̃tineat. et de fide dĩ uel rerum scientia
disserat. Iste panis mundꝰ est: et ex simila
confectꝰ. Iste in conspectu dñi semꝑ po¬
nendus est: & suꝑ m̃sam mundã ꝓponen¬
dus. Iste solis sac̾dotib sequestratꝰ est: &
filiis aaron et̃no munere condonatꝰ. ue¬
rum ne putes hȩc nos ꝓpriis sensib exco¬
gitata narrare. et ñ indiuinis obseruas¬
se uolumib ꝓferam tͥde scͥpturis. quomͦ
apud diu̾sos uiros panis diu̾sitas ꝓ meri¬
to uniꝰ cuiꝰq seruata est. Refert᷑ in ge¬
nesi qͦd abraham patͥarcha angelos sus¬
cepit hospitio. Similit̃ autẽ & loth. Sed
abraham qui meritis p̃cellebat: panes
ex simila apposuisse descbit᷑. quos et

Expanded text:
Possumus vero et aliter dicere: Omnis sermo Dei panis est, sed est differentia in panibus; est enim aliquis sermo qui ad communem proferri possit auditum, et edocere plebem de operibus misericordiae ac totius beneficentiae, et iste est panis qui communis videbitur. Est vero alius qui secreta contineat, et de fide Dei vel rerum scientia disserat; iste panis mundus est, et ex simila confectus; iste in conspectu Domini semper ponendus est, et super mensam mundam proponendus; iste solis sacerdotibus sequestratus est, et filiis Aaron aeterno munere condonatus. Verum ne putes haec nos propriis sensibus excogitata narrare, et non divinis observasse voluminibus, proferam tibi de Scripturis quomodo apud diversos viros panis diversitas pro merito uniuscujusque servata est. Refertur in Genesi quod Abraham patriarcha angelos suscepit hospitio, similiter autem et Lot; sed Abraham, qui meritis praecellebat, panes ex simila apposuisse describitur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tuus dñe pͦpłs uuus hic quẽ adquisisti.
S si ipse dñs creator ẽ omium: uidendũ
Nonne hic ipse ds̃ tuus qui fecit te & cre¬
auit te & adquisiuit te: Uidet᷑ enĩ unꝰ¬
qͥsq ad quirere: qd̾ ñ fuit suũ. Inde deniq
& heretici dicunt de saluatore: qͥa ñ erãt
sui qͦs adquisiuit. Dato & enĩ p̃cio mer¬
catꝰ ẽ homines: qͦs creator fecerat. Et cer¬
tũ ẽ auint unũquẽq illud emere: qd̾ su¬
um ñ ẽ. Apłs enĩ ait. Precio empti estis
S audi qͥd dicit ꝓpħa Peccatis ur̃is ue¬
nundati estis. & ꝓ iniqͥtatib ur̃is dimisi
matrẽ urãm. Nides gͦ quia dĩ creatura
om̃s sumus. Unꝰquisq uͦ peccatis suis
uenundat᷑: et ꝓ iniquitatib suis aꝓpͥo
creatore discedit. Dĩ gͥ sumꝰ. scd̃m qd abeo
creati sumꝰ. Effecti uͦ sumꝰ serui diaboli: scđ̾m
qd peccatis nr̃is uenundati sumꝰ. U̾eniens aũt
xpc redemit nos: cũ uiueremꝰ illi dño cui
nos met ipsos peccando uendimꝰ. Et ita ui¬

Expanded text:
tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim un acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundatquidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiȩ aliqͥd latere. Uideo enĩ qͥa pͥor
lapis durꝰ & incredulus. Uerũ ñ eatenꝰ
ut in lapidis nata᷑ ꝑmaneat: s donec
transeat popłs. hic popłs quẽ dñs adqͥ¬
siuit. Cecitas enĩ ex parte contigit
in isrł illo scdm carnẽ: donec pleni-¬
tudo gentium sub intraret. Cũ enĩ ple¬
nitudo gentium subintroierit. tẽ etiam
omĩs urł qui ꝑ incredulitatis duritiam
factꝰ fuerat sicut lapis: saluabit᷑. Et uis
uidere qͦmͦ saluabit᷑ : Potens ẽ inqͥt ds̃ de
lapidib suscitare filios abrahȩ. Manent

Expanded text:
prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior lapis, durus et incredulus. Verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acqusti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus sus
Abbreviated transcription (Latin):
timebunt. nec alit̃ tremor tuus ueniet
suꝑ eos nͥ uideant inte crucẽ xp̃i nͥ & tu¬
potueris dice̾. Michi autẽ absit glori¬
mundꝰ crucifixus ẽ: & ego mundo. fi¬
ant tanqͣm lapis donec transeat po¬
płs tuus dñe. donec transeat popłs
tuus hic quẽ ad quisisti. Hieri tanqͣm
lapidem: ñ est nat᷑a eẽ lapidẽ. Non
enĩ fieret: nͥ qđ ñ erat. Hoc ꝓpt̃ illos
dicimꝰ qui malȩ nateͣ pharaonẽ uel e¬
gyptios dicunt fuisse: & ñ exarbitrii
lib̾tate in hec eẽ deductos. s & ꝓpt̃ eos
qui creatorẽ dm̃ atcusant. tanquã se¬
uum qd̾ homines u̾tat in lapides. Hi
gͦ pꝰ quã blasphement. considerent
sũma libratione quȩ scͥpta st̃. Non enĩ
dixit. fiant tanqͣm lapis & tacuit. s tẽpꝰ
statuit: iñ surã condẽpnationis de¬
cernit. Ait enĩ. Donec transeat popłs
tuus. Quo scilicet post transitũ pꝰpłi
ñ sint tanqͣm lapides. In qͦ mͥ uidet᷑

Expanded text:
timebunt, nec tremor tuus irruet timebunt, nec tremor tuus irruet super eos, nisi viderint in te crucem Christi, ut dicas: Mihi autem absit glorimundus crucifixus est, et ego mundo . Fiant tanquam lapis, donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic quem acquisisti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus qui malae naturae Pharaonem vel Aegyptios dicunt fuisse; et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos, sed et propter eos qui creatorem Deum accusant tanquam saevum, quo homines vertantur in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa liberatione quae scripta sunt. Non enim dixit, Fiant tanquam lapis, et tacuit; sed tempus statuit, et mensuram condemnationis decernit. Ait enim: donec transeat populus tuus. Quo scilicet transitu populi non sint tanquam lapides; in quo mihi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ adintelligentiã sp̃ualẽ: inuenies
qͦd philistini id ẽ cadentes pocło & edom
qui int̃p̃tat᷑ t̾renꝰ trepidant. et horum
om̃ium pͥncipes cursitant et pauent
c̃stricti dolorib. cum uident regna sua
quȩ in inferna sunt. penetrata ab eo
quẽ detendit in in feriora t̾rȩ: ut eri¬
ꝑet eos qui possidebant᷑ a morte. Hinc
eos comp̃hendit timor & tremor. quia
senserunt magnitudinẽ brachii eius
hinc etiam tabuerunt om̃s habitan¬
tes chanaan qͥ mutabiles int̃p̃tant᷑ &¬
mobiles: cum uiderent mori regna
sua alligari fortem et uasa eiꝰ diripi.
Ueniat gͦ suꝑ eos timor et tremor mag¬
nitudinis brachii tui. Quid timent
demones: Quid tremunt: Sine dubio
crucẽ.xp̃i inqua triumphati st̃. inqua
exuti sunt pͥncipatꝰ eorum & potesta¬
tes. Timor gͦ & tremor cadet suꝑ eos cũ
signũ in nob̃ uiderint crucis fideliter
fixum et magnitudinẽ brachii illiꝰ qͦd

Expanded text:
deamus ad intelligentiam spiritualem, invenies deamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent constricti doloribus cum vident regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magni tudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem, et vasa ejus diripi. Veniat ergo super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui. Quid timent daemones, quid tremunt? Sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo et tremor cadet super eos, cum signum in nobis crucis viderint fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñr descendit ñ solum usq ad t̾ras s & usq
adinferiora t̾rȩ et ibi nos inuenit deuora¬
tos. et sedentes subumbra mortis: et inde
educens. ñ iam locum t̾rȩ ne iterũ deuo¬
Deduxisti iniusticia tua popłm tuũ.
Hunc qũe redemisti consolatꝰ es. in uir¬
tute tua et in requie sc̃ãtua. Dñs popłm
suũ quẽ lib̾auit ꝑlauacrum regenerati¬
onis deducit iniusticia. consolat᷑ etiã
eũ ꝑ consolationẽ sp̃s scĩ inuirtute sua:
& in requie sua. futuroꝵ nãq spes labo¬
rantib requiẽ parit. sic̃& inagone posi¬
tis. dolorem uulnerum mitigat spes co-¬
ronȩ. dudierunt g̃s et iratȩ sunt. doloreᷤ
comp̃henderunt habitatores philisti¬
im. Tunc festinauerunt duces edom:
et pͥncipes moabitarũ. App̃hendit illos
tremor:tabuer̃ õs habitatores chanaan.
Quantum adhistoriã ꝑtinet nullum ex
his gentib int̃ fuisse mirabilib que fa¬
cta sunt constat. Quomͦ gͦ uidebuntur
liqua quas enumerat nationes. S si re¬

Expanded text:
 descendit non solum ad terras, sed etiam ad inferiora terrae: et ibi invenit nos devoratos, et sedentes in umbra mortis; inde educens nos non solum terrae, ne iterum devoDeduxisti justitia tua populum tuum hunc quem liberasti. Consolatus es virtute tua, et in requie sancta tua. Dominus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in justitia: consolatur etiam eum per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et principes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur liquae, quas enumerat, nationes. Sed si re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ĩ sanguinẽ suũ dedit. Quid tale autẽ
ut nos mercaret᷑ etiã diabolꝰ egit: Si uidet᷑
ausculta. Homicidium: pecunia diaboli
est. Ille enĩ abinitio homicida ẽ Fecisti ho¬
micidium: diaboli peccuniã suscepisti.
Adulteriũ diaboli peccunia ẽ Diaboli
enĩ ineo imago est: ꝙ suꝑscͥptio. Cõmisisti
adulteriũ accepisti adiabolo nomisma fur-¬
tum. falsum testimoniũ rapacitas uiolentia
hȩc onĩa diaboli census ẽ & diaboli thesaurꝰ.
Talis eñĩ peccunia de eiꝰ moneta ꝓcedit. Hac
gͥ peccunia ennt ille qͦsemit. & efficit sͥ ser

Expanded text:
ri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi ser
Abbreviated transcription (Latin):
& uolitat & ꝑ aꝑtos scelerũ campos effu¬
sis eos agit habenis. Sunt alii electi ascen¬
sores electi sine dubio ad malitiã.S iã
de ascensorib supͣdiximꝰ nc̃ etiã qͥ sint
ternistratores uideamꝰ. Michi uident᷑
ternistratores ꝓ eo dici qͦd tͥplex hõĩb
peccandi uia. Aut enĩ in facto aut indi
cto. aut incogitatione peccat᷑. Et idõ ter¬
nistratores ꝑ singłos quosq dicunt᷑. qͥ
tres istas in nob̃ peccandi obsideant. ui-¬
as: & speculent᷑ semꝑ atq insidiis agant.
ut aut ille ex misero homine sermonẽ
malũ eliciat: aut ille iniqũũ opꝰ extor¬
queat aut ille cogitationẽ pessimam
rapiat. Deniq et semen u̾ibi dĩ uͥ cadit & de¬
ꝑit. tͥplex descͥbit᷑ locꝰ Unꝰ secꝰ uiã refert᷑ qͥ con¬
culcat᷑ ab hominib aliꝰ in spinis aliꝰ inpetro¬
sis ⁊ ec̃trario t̾ra bona afferre dr̃ triplicem
fructũ uł centesimũ uel sexagesimum uł

Expanded text:
et volitat, et apertos scelerum campos effuet volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex est hominibus peccandi via. Aut enim cto, aut in cogitatione peccatur; et ideo trini statores per singulos quosque dicuntur, qui tres istas in nobis peccandi obsideant vias, et speculentur semper atque in insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus, unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus; alius in spinis, alius in petrosis. Et econtrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum vel centesimum, vel sexagesimum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c uniꝰ dei constringat et muniat ue¬
ritat᷑ẽ. Dm̃ suũ dicit. quem natura pa-¬
trem uocat. Dñs conteret bella: dñs no¬
men est illi. Nolo putes quia tantũ uisi¬
biles pugnas cont̾et dñs s & illas c̃teret.
quȩ nobis sunt ñ aduersũ carnẽ & san¬
guinẽ: s adu̾sum pͥncipatum et pote
states. & aduersũ mundi huiꝰ rectores
tenebrarum. Dñs enĩ nomen est illi. &
ñ est ulla creat᷑ã cuiꝰ dñs ñ sit. Quadri¬
gas pharaonis et exercitum eiꝰ ꝓiecit in
mare. Clectos ascensores ternos stratores.
demersit in rubrũ mare Pharao uelut
potentior in malicia et regnũ nequitiȩ
tenens qͣdrigas agit. Non illi satis est
uni equo ascendere s plures simul agi¬
tat: plures simul plagis tortos uerberis
cogit. Quos cũ uidis in luxuria tͤpiores.
in crudelitate seuiores. in auaritia tena¬
tiores. in impietate flagitiosiores: scito
hos de qͣdrigis cẽ pharaonis. Ipsis sedet
ipsos currui suo subiungit. inipsis fert᷑

Expanded text:
 unius Dei constringat et uniat veritatem, Deum suum dicit, quem natura Pa Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi. Nolo putes quia tantum visibiles pugnas conterit Dominus, sed et illas conterit quae nobis sunt non adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus adversum mundi hujus rectores tenebrarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur