comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ concursuram. Hoc gͥ typice int̾hãc
⁊ illã refectionẽ distat. quod ibi litt̃a
uetus plena ẽe significata ẽ gra sp̃uali.
Hic gr̃ã noui testam̃ti monstrata ẽ mi¬
nistranda fidelib quatuor ornatis uir¬
tutib. Quarũ prima ẽ cognitiorerũ
appetendarũ ⁊ uitandarũ. scd̾a re-¬
frenatio cupiditatis ab his que temꝑa¬
lit delectant. t̃cia firmitas contra mo¬
lesta scłi. quarta que ꝑ om̃s diffundit᷑
dilectiodĩ ⁊ ꝑximi. Et ibi ⁊ hic mulie¬
resatq paruuli exceptist̃. quia tam
inueteri quã in nouo testam̃to ñ admit¬
tuntur ad numerũ. qui ñ ꝑdurant oc¬
currere inuirũ ꝑfectũ. uł infirmita¬
te uiriũ ł leuitate mntis. Utraq refectio
celebrata ẽ inmonte.quia utrunq te¬
stam̃tũ altitudinem mandatorũ dĩ.¬
⁊ illius montis altitudinem qui ẽ monᷤ
domus dĩ in u̾tice montiũ consonauo¬
ce nob̃ p̃dicat. Et statim ascendens

Expanded text:
num concursuram. Hoc igitur typice inter hanc num concursuram. Hoc igitur typice inter hanc et illam refectionem distat, quod ibi littera vetus plena esse signata est gratia spirituali, hic gratia novi testamenti monstrata est ministranda fidelibus, quatuor ornatis virtutibus. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et vitandarum; secunda, refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter delectant; tertia, firmitas contra molestias saeculi; quarta, quae per omnes diffunditur, dilectio Dei et proximi. Et hic et ibi mulieres atque parvuli excepti sunt; quia tam in Veteri quam in Novo Testamento non admittuntur ad numerum qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel levitate mentis. Utraque refectio celebrata est in monte; quia utrumque Testamentum altitudinem mandatorum Dei et illius montis altitudinem, qui est mons domus Dei in vertice montium , consona voce nobis praedicat. Et statim ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ẽẽ uende om̃iaque habes.: ⁊ dã
pauꝑib. Et quia sporte iunco ⁊ palma¬
rũ folus solent contexi: m̾ito insc̃oꝵ
significone ponuntur. Iuncꝰ qͥppe sr̃
aquã nascr. ⁊ electi radicẽ cordis ne ab
amore et̾nitatis arescat in ipso uitȩ fon¬
te collocant. Palma uictricem ornat ma¬
nii. Et electi mundi uictores. memori¬
am et̃ne retͥbutionis incorde retinent.
Curaut quinq milib hominũ plus re¬
rant aũt qui manducau̾unt. iiiͦiͬ.
milia hominũ extra paruulos et
mulieres: ⁊ dimisit eos. Insuꝑiori sig¬
no qͥnq milia fuert iuxta num panũ
quia uicini erant qͥnq sensuũ. Isti qui
de .uii. panib hoc ẽ sacrato aluntur
nuo: quatuor milia st̃. Qui nũs semꝑ
in laude ponit᷑. Et q̃drangłs lapis non
e instabilis: ⁊ in eo numero ȩuangłiste
it. Numerus itaq refectorum docet eo
pastos euangłicis cibari is. simulq insi¬
nuat innumerabiliũ multitudinem
de.iiiͬi. orbis partib ad celestiscibi do¬

Expanded text:
fectus esse, vende omnia quae habes et da pauperibus . » Et quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significationem ponuntur. Juncus quippe super aquam nascitur, et electi radicem cordis ne ab amore aeternitatis arescant, in ipso vitae fonte collocant. Palma victricem ornat manum, et electi mundi victores memoriam aeternae retributionis in corde retinent. Cur autem quinque millibus hominum plus reErant autem qui manducaverunt quatuor millia hominum extra parvulos et mulieres, et dimisit eos. » In suno quinque millia fuerunt juxta numerum panum, quia vicini erant quinque sensuum. Isti qui de septem panibus, hoc est, sacrato aluntur numero, quatuor millia sunt. Qui numerus semper in laude ponitur. Et quadrangulus lapis non est instabilis, et in eo numero evangelistae sunt. Numerus itaque refectorum docet eos pastos evangelicis cibariis, simulque insinuat innumerabilium multitudinem de quatuor orbis partibus ad coelestis cibi do
Abbreviated transcription (Latin):
t relictis illis. in illis dieb it̾mciimul
ta turba eet conuocatis discipłissu¬
is dixit. Alisereor turbȩ. quia ecce tri¬
 duo iam ꝑseu̾ant mecii ⁊ ñ hnt quot
‸manducent. ⁊ dimitte eos ieuinos nolo
ne deficiant inuia. Quia infidelitatis¬
error insolentium animos optinebat.
potiꝰreliquisse eosquã dimisisse scͥbitur.
stros cũ minorib cõmunicare consilia
sua: uł ido ut excollocutione intelligãt.
tunturope. locutione. cogitatione. Qͥ
sine doct᷑nȩ ꝑabulo dimittant᷑. Marcꝰ
refert quiadelonge uenert. Qnto quiᷤᷤ
plus errauit. tanto longiꝰadño recessit.¬
Item. Iudei c̃dentes de ꝓpeuenert ut
electi lege ⁊ ꝓpħis: credentes ex gentib
delonge ut non edocti. Et dicunt ei
‸discipłi. Unde gͦ nob̃ in deserto panes
tantos. ut saturemꝰ turbã tantam: Ait
illis iħc. Quot panes habetis: At illi di¬
xer̃t. Septẽ ⁊ paucospiscicłos. Et ꝑce¬
pit turbe ut discumb̾et super tram.

Expanded text:
t relictis illis, in illis diebus, iterum cum turba multa esset, convocatis discipulis suis, dixit: Misereor turbae, quia ecce triduo jam perseverant mecum, et non habent quod manducent: et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. error insolentium animos obtinebat, potius reliquisse eos quam dimisisse scribitur.stros cum minoribus communicare consilia sua, vel ideo, ut ex collocutione intelligant stuntur opere, locutione, cogitatione. Qui sine doctrinae pabulo dimittantur. Marcus refert quia de longe venerunt. Quanto quis plus erravit, tanto longiItem Judaei credentes, de prope venerunt, ut edocti lege et prophetis; credentes ex gentibus, de longe, ut non edocti Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tanti, ut saturemus turbam tantam? Ait illis Jesus: Quot panes habetis? At illi dixerunt: Septem, et paucos pisciculos. Et praecepit turbae ut discum
Abbreviated transcription (Latin):
taccipiens.uii. panes ⁊ pisces oe
gras agens fregit ⁊ dedit discipłissu¬
is. ⁊ discipłi dełunt ppło. Dñs dedit
panes discipłis addiuidendũ turbe¬
.i. doct᷑nam sp̃ualẽ. fregit panes .i. ape
gaudebat de salute hominui. ⁊ ut noᷤᷤ
informaret ad agendas semꝑ dogras
acei septiformis gr̃a noui testam̃tisig¬
natur. quid inpiscicłis nisi scõs scͥptore ᷤ¬
tores illius scͥpture accipimꝰ. uł illos
quoꝵ fidem ⁊ uita ⁊ passiones ipsa scͥp
tura continet. quide turbulentis hꝰ
scłi fluctib erepti⁊ consecrati. refe¬
ctionem nob̃ int̾nam exemplosue
uitȩ uł mortis p̃buere. ne in huius
mundi excursu deficiamꝰ. Et co¬
medert om̃s⁊ saturatist̃. Comedimꝰ
attente audiendo ⁊ exempla intu¬
endo. saturam᷑ memoriȩ reco ndendo
⁊ oꝑando. huic refectiomi congruit il¬
lud psalmistȩ. Edent pauꝑes ⁊ saturabun¬
tur: ⁊ laudabt dnm qui requirt eũ. Qd
eni manducans ppłs saciatur. sig̾t famẽ

Expanded text:
cipiens septem panes et pisces, gratias agens fregit, et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. » Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est gaudeat de salute hominum, ut nos informaret ad agendas semper Deo gacei septiformis gratia Novi Testamenti signatur, quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimus, vel illos quorum fidem et vitam et passitura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. Et comederunt omnes et saturati sunt. Comedimus, attente audiendo et exempla intuendo; saturamur, memoriae recondendo et operando. Huic refectioni congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quod enim manducans populus satiatur significat famem
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ tanta facundia ut tot milib tamq
auidis auditorib suffic̾e possimꝰ in hꝰ
ta apłica auctoritate qͣi pisciũ pauco¬
rũ sapore qui nos reficiunt exemplo
panes ꝑtinent. lam n supͣ fenũ sedere

Expanded text:
nobis tanta facundia ut tot millibus tamque avidis auditoribus, sufficere possimus in hujus ta apostolica autoritate quasi paucorum piscium sapore, qui nos reficiunt exemplo panes pertinent, jam non supra fenum sedere,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui ducit in altum. ubi xꝰ cum discipu¬
lis sublimiũ uͥtutũ delectõne reficit᷑. Un
raab exploratorib mandat ut ñ irent ꝑ
ima. s ꝑ excelsa. Ampliꝰ. Cenacłm eccła
magna ẽ. que narrat nom̃ dñi. strata ua¬
rietate uͥtutũ ⁊ lingrũ. Un illud. Circum¬
amicta uarietate. In quaparat᷑ dno pascha.
didit ut sit una fides sub uno pastore. Qd¬
cum .xii. discipłissuis. Omia sicagit
ludas ut tollat᷑ suspitio ꝓditoris. nãdis¬
cumbit cũ aliis discipłis. Uesꝑadiei ues
ꝑam indicat mundi. Circa.xi. nanq
hora ueniunt nouissimi. qui pͥmi dena¬
riũ uite accipiunt et̃ne. Ante crucem
abraham erat in inferno. ⁊ pꝰcrucẽ latͦ

Expanded text:
ipulis sublimium virtutum delectatione reficitur. Unde Rahab exploratoribus mandat, ut non irent per ima, sed per excelsa . Amplius: Coenaculum Ecclesia magna est, quae narrat nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, unde illud: Circumamicta varietate , in qua paratur Domino pascha; didit, ut sit una fides sub uno pastore. cum duodecim discipulis suis. Omnia sic agit Judas, ut tollatur suspicio proditoris, nam discumbit cum aliis discipulis. Vespera diei vesam indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeternae: quia ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem latro
Abbreviated transcription (Latin):
stes quert de pecc̃o cuiꝰ ñ hnt conscientia.
Uibꝰait. Qui intingit mecũ manum
in catinũ. hic me tradet. Cȩteris con¬
tristatis ⁊ retrahentibꝰ manꝰ. ⁊ ut̾dicenti¬
bus cibos orisuo. uidas unpudentia qͣ
ꝓditurꝰ erat magr̃m manũ mittit in
parapside. ut audacia bonã conscien¬
tiam intiret᷑. & notandũ quod om̃s .xii.
de eodẽ uase incͥcuitu ciboscũ dño sume¬
bant. incenacło strato qͣi iacendo more
antiqͦ recumbentes. Alio qͥn ꝓditor ꝑin
tinctionẽ manꝰ ex p̃sse notatꝰ eẽt. sinullus
de aliis a descam dñi manii extendisset.

Expanded text:
t de peccato, cujus non habent conscientiam. us ait: Qui intingit mecum manum in catino, hic me tradet. Caeteris contristatis et retrahentibus manus, et interdicentibus cibos ori suo, Judas impudentia qua proditurus erat magistrum, manum mittit in paropsidem, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et notandum quod omnes duodecim de eodem vase in circuitu cibos cum Domino sumebant, in coenaculo strato, quasi jacendo, more antiquo recumbentes. Alioquin proditor per intinctionem manus expresse notatus esset, si nullus de aliis ad escam Domini manum extendisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas eccła e. que murofidi cingit᷑. homo
occurrenspͥmituus ppłs ẽ. Amphora aque
lex litt̃e Ułita. Paraturis pascha homoam¬
phora aquȩ portans occurrit. ut ostũdat᷑
mistium pasche dñ i celebͣndũ ꝓ ablutiõe
mundi. Aquaqppe lauachrũ gre. ampho¬

Expanded text:
civitas Ecclesia est, quae muro fidei cingitur. Homo occurrens, primitivus populus est. Amphora aquae, lex litterae. Vel ita: Paraturis pascha, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur mysterium paschae Domini celebrandum pro ablutione mundi. Aqua quippe lavacrum gratiae, ampho
Abbreviated transcription (Latin):
crastino. ñ ad ħ fuisse p̃ceptũ ut nicħ pecu¬
inopie timorẽ iusticia deseratur. m ccłxͫ
se ꝓde uid̾et᷑ introgat sic̃ alii. In ħ qd ait
rabbi. ungit affectũ blandientis. ⁊ ma
grmuocat qi excuset ꝓditionẽ. Ait illi.
Tu dixisti. Cogitando aliquid dr iuxta
illud. Dixert apd̾ semet ipsos. Constat itaq
qi iudas corde dixit: ⁊ ratu habuit se ẽẽ ꝓdi¬
torẽ. Confutat᷑ gꝰcũ audit tudixisti. nec tñ
aliis aꝑte ex pͥmit᷑. Pot en i intelligi quasi
dnsdic̾et n ego dixi.cxxu. Cum¬

Expanded text:
ceptum, ut nihil pecuinopiae timorem justitia deseratur. M. 284Xse prodere videretur, interrogat sicut alii. In hoc quod ait Rabbi, jungit affectum blandientis, et mauasi excuset proditionem. Ait illi: Tu dixisti. Cogitando aliquid dicitur, juxta illud: Dixerunt apud semetipsos. Constat itaque, quia Judas corde dixit et ratum habuit se esse proditorem. Confutatur ergo cum audit: Tu dixisti; nec tamen aliis aperte exprimitur. Potest enim intelligi quasi Dominus diceret: non ego dixi. A.
Abbreviated transcription (Latin):
in semet ip̃o. ⁊ continuo el arificabit eũ.
Ex eunte uida ꝓquo dicebat᷑. ñ estis mun¬
di om̃s. remansert soli mundicũ suomũ¬
datore. In ħsignificata ẽ clarificatiox.
inqua separatis malismanebit in et̾ni¬
tate cũ scĩs. Cũ eñi transibit munduc.
nemo in ppło xͥ remanebit immundus
Et qr ressig̾cantes tanq̃ sig̾catȩ appellant᷑.

Expanded text:
emetipso, et continuo clarificabit eum. Exeunte Juda pro quo dicebatur, non estis mundi omnes, remanserunt soli mundi cum suo mundatore. In hoc significata est clarificatio Christi, in qua separatis malis, manebit in aeternitate cum sanctis. Cum enim transibit mundus, nemo in populo Christi remanebit immundus. Et quia res significantes tanquam significatae appellantur,
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui altarib sacͦ scĩs malignꝰ accedit.
⁊ pcordiis aliqͦ scełe pollutis. E onum
erat ei. si natꝰ nfuiss homo ille. Si inuto
matͥs mortuus fuiss homo ille ne uiuuꝰ
nascet᷑ incõparatione mali quod pꝰea ꝓ¬

Expanded text:
illi qui altaribus sacrosanctis malignus accedit, et praecordiis aliquo scelere pollutis. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. Si in utero matris mortuus fuisset, ne vivus nasceretur, in comparatione mali quod postea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ testat᷑ .i. p̃dicit occultũ crim̃. ut uidẽs
ꝓditor se latẽ ñ posse. peniteat facti. Nec
tn designat eĩ ex noĩe. ne aꝑte coargutꝰ
impudentior fiat. Mittit gͦcrim̃ in niio.
ut conscius penitñtia agat / Turbatꝰ est
diis potestate. tͣnsfigurans in se actũ nre

Expanded text:
 est, praedicit occultum crimen, ut videns proditor se latere non posse, poeniteat facti, nec tamen designat eum ex nomine, ne aperte coargutus, impudentior fiat. Mittit ergo crimen in numero, ut conscius poenitentiam agat. Turbatus est Dominus potestate, transfigurans in se affectum nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ult mosaicũ pascha celebͣndo. donec
in eccła que ẽ regnũ dispualit intelle¬
ctum compleat᷑. In hoc regno dñs hodie
paschamanducat. qr ea quȩ moyses rudi
ppło carnalit obseruanda p̃cepit ip̃e

Expanded text:
n ultra Mosaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia, quae est regnum Dei, spiritualiter intellectum compleatur. In hoc regno Dominus hodie pascha manducat, quia ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
manducare uob̃cũ. anꝗͣ patiar. desid̾at
typicũ pascha manducare. ⁊ sic passioĩs
suȩ mist̾ia declarare. q̃tinꝰ ilegał paschȩ
ꝓbator existat. ⁊ ultͣ uetitet exhibi car¬
nalit. docendo fuisse fig᷑am ũipasche.

Expanded text:
 Desiderat typicum pascha manducare, et sic passionis suae mysteria declarare, quatenus et legalis paschae probator existat, et ultra vetitet exhiberi carnaliter, docendo fuisse figuram veri Paschae.
Abbreviated transcription (Latin):
citabit. Uł quia mox futura quasi iamfa¬
cta reputant᷑ pot ⁊ ita intelligi. Fcce tra¬
ditor inducit m̃catores mortis f lagella.
bitur filiꝰ hominis. quia sc̃ĩqui intenebͥs
ex pectant dm uidebt. aia eius ministite
quãcito expirabit. & hẽ quod dicit am
clarificari in eo. Si ds̃ clarificabit᷑ in eo.i¬

Expanded text:
citabit. Vel quia mox futura quasi jam facta reputantur, potest et ita intelligi: Ecce traditor inducit mercatores mortis, flagella, bitur Filius hominis, quia sancti qui in tenebris exspectant, videbunt Deum, anima ejus ministrante quam cito exspirabit. Et hoc est, quod dicit Deum clarificari
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Neñi om̃ia quȩ intinguntur
abliuntur. s inulla tingunt᷑ ut infi¬
ciantur. Si aũt bonũ aliquod ħ tinctio
sig̾cat. eidẽ bono ingͣtum ñ imm̾ito se¬
nerat gͦ ad cenã hiis diabłm in cogitõne.
Pꝰ panem uͦ intrau̾at in eum. ñ ad ħ ut ali
trat eñi incor immittendo iniquas ꝑsu¬
statem. ut quia uoluntatis crim̃ ꝓfacto
pensatur. inuidia pag̾et rem. quod uo¬
luntate iam fac̾et. fẽstinat dns inbonui
salutis fideliũ quod uidas oꝑatur. s ñ
sibi. Multi qͥppe bonũ ut uidas faciunt.
s nicħ ꝑficit illis. Hoc aũt nemo sciurt
discumbentiũ ad quid dix̾it ei. Quidã
eni putabant quia loculos habebat ui¬
das quod dicit ei iħc. eme ea quȩ opꝰ st̃ no

Expanded text:
tionem. Non enim omnia quae intinguntur abluuntur, sed nonnulla tinguntur ut inficiantur. Si autem bonum aliquod haec tinctio significat, eidem bono ingratum non immerito senerat ergo ad coenam, habens diabolum in cogitatione; post panem vero intravit in eum, non ad hoc ut alitrat enim in cor, immittendo iniquas persustatem, ut quia voluntatis crimen pro facto pensatur, invidia perageret re, quod voluntate jam faceret. Festinat Dominus in bonum salutis fidelium, quod Judas operatur, sed non sibi. Multi quippe bonum ut Judas faciunt, sed nihil proficis illis. Hoc autem nemo scivit discumbentium, ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
supͣpectus iħuip̃e ẽ ioħs quẽ diligebat
ihe. n płꝰ om̃ib s familiariꝰ ut adoles¬
cũ adse ueniret tanqͣ de alio loqueret᷑.
Esinũ significat᷑ sec̃tũ. de quo bibit di¬
uinitatissacram̃tũ. In nuit gͦ huic
simonpetrꝰ ⁊ dicit ei. Quis ẽ de quodicit:
Itaq cum recubuiss ille sup̃ pectꝰ iħu
dic ei. Dñe quis ẽ: .R. iħc. Ilee cui in¬

Expanded text:
us Jesu. Ipse est Joannes, quem diligebat Jesus non plus omnibus, sed familiarius, ut adolescum ad se veniret, tanquam de alio loqueretur. Per sinum significatur secretum, de quo bibit divinitatis sacramentum. Innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei: Quis est de quo dicit? Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis e
Abbreviated transcription (Latin):
ior in regnoceloꝵ. Pulchre dr. tc̃ erit tibi
gła. nenc ad plenii uelis reciꝑe qͦd tͥ ser¬
uatur infine. Hinc salomon. Hereditas ad
quã festinat᷑ in pͥncicipio. benedictione
carebit innouissimo. In hac ⁊ uita humi¬
lissublimatur in eccła. ad maiora dona
uia om̃is qui se exaltãt humiliabit᷑.
⁊ qui se humiliat exaltabit᷑. Qui se in¬
caute de mitis alleuat humiliabit᷑ adno.
& si ncoram hominib. ⁊ qui ꝓinde sede be¬
nefactis humiliat ex altabitur ab eo.

Expanded text:
jor in regno coelorum . Pulchre dicit, tunc erit tibi gloria, ne nunc ad plenum velis recipere quod tibi serviatur in fine. Hinc Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, benedictione carebit in novissimo . In hac etiam vita humilis sublimatur Ecclesia, ad majora dona uia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, etsi non coram hominibus; et qui provide se de benefactis humiliat, exaltabitur ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
se ab eis uocetur. recepit mercedẽ suã. S ⁊si
hoc ꝓpt̾ dinfacit in exemplĩ filioꝵ bt̃uob.
ipse qui uissit sicut ceta fr̃ne dilectionis
officia remunat. Hec cum audisset qui¬
dam de simul discumbentibꝰ dixit illi.
Bt̃s qui manducabit panẽ inregno dei
Illectus dulcedine audite resurrõnis ⁊ gło¬
sȩ retͥbutionis iustoꝵ. in laudem eoꝵ pro¬
rumpit. Panis qui manducat᷑ in regno
qui ait. Ego sum panis uiuus qui decelo¬

Expanded text:
se ab eis vocetur, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job , ipse qui jussit, sicut caetera fraternae dilectionis officia remunerat. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit illi: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Illectus dulcedine auditae resurrectionis et gloriosae retributionis justorum, in laudem eorum prorumpit. Panis qui manducatur in regno qui ait. Ego sum panis vivus qui de
Abbreviated transcription (Latin):
retribuere tͥ. ds aũt retribuet. amicos⁊
fr̃s ñ quasi scelusintdicit. s ad ꝓmenda
uitȩ cȩlestis p̃mia nil uałe ostendit. Uñ
alibi. Si benefec̾itis his qui uob̃ benefaci¬
unt. quȩ uob̃ ẽ gra: Siquidẽ ⁊ peccõres
solũ in p̃senti retͥbuunt᷑. s ⁊̃ damnationẽ
gñant in futuro. Unde paulꝰ oꝑa tenebraꝵ
annum̾ans ait. Non incõmessatiõib ⁊
ebrietatibꝰ. Ergo qui gulosos ac luxurio¬
sos ꝓpt̾ lasciuiã inuitat. pena plectetur
etña. Qui u̾amicos i diuites uocat ut ⁊ ip

Expanded text:
retribuere tibi; Deus autem retribuet. Amicos et fratres non quasi scelus interdicit, sed ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Unde alibi: Si bene feceritis his qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores solum in praesenti retribuuntur, sed etiam damnationem generant in futuro. Unde Paulus opera tenebrarum annuntians, ait: Non in comessationibus et ebrietatibus . Ergo qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena plectetur aeterna. Qui vero amicos et divites vocat, ut et ip
Abbreviated transcription (Latin):
niens is quite ⁊ illii uocauit dicat tͥ. Da
huic locum. ⁊ tc̃ incipias cum rubore
nouissimũ locum teñe. Intendens quo¬
m de pͥmis accubitib laborarent. uł in¬
tendens indoctrina sua quomͦ debeant
nes. Et qm̃ hec ammonitio ab eũgłista
uocat᷑ parabola. intuendum ẽ quid sig¬
net. Nuptie st̃ conuinctioxͥ ⁊ eccłe unde
regnũ cȩloꝵ hominiregi. qui fecit nup¬
tias filiosuo. Ad has nuptias quilib in
discunbat in primo loco. hoc ẽ ñ extol¬
lat segłando de mitis suis quasi subli¬
mior cet̾is. Studeat ueste nuptiali ue¬
stiri. hoc ẽ uirtutũ fulgore choruscare.
s cum humilitate. Honoratiori inuita¬
todat locum qui de aliis meliora cog¬
noscens. qͥcqͥd de sua oꝑatione celsum
sentiebat parua reputat.⁊ cum ꝓpħa
se humiliat dicens. Pauꝑ sum ego ⁊ in
laborib auiuentute meã. exaltatꝰ aute
humiliatꝰ sum ⁊ conturbatꝰ. Mito cum
rubore penitens nouissim̃locum in eccła
tenet. qui sesuꝑalios exaltat plusꝗ de

Expanded text:
it, dicat tibi: da huic locum; et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Intendens quomodo de primis accubitibus laborarent, vel intendens in doctrina sua quomodo debeant nes. Et quoniam haec admonitio ab evangelista vocatur parabola, intuendum est quid signet. Nuptiae sunt conjunctio Christi eregnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. Ad has nuptias quilibet indiscumbat in primo loco, hoc est, non extollat se gloriando de meritis suis, quasi sublimior caeteris. Studeat veste nuptiali vestiri, hoc est, virtutum fulgore coruscare, sed cum humilitate. Honoratiori invitato dat locum, qui de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, parvum reputat et cum Propheta se humiliat, dicens: Pauper sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus . » Merito cum rubore poenitens novissimum locum in Ecclesia tenet qui se super alios exaltat plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
.i. pdicatores. intuba .i. inmanifestatione.
Inlege eñi p̃cipiunt᷑ fieri tube ductiles ex
auro. ere. argnto. ut sublimia doctnaꝵ re¬
sonent sacramta. ⁊ conggabt ȩlectos eiꝰ de
Haut dubie magna erit scoꝵ constantia
His aũt fieri incipientib respicite ⁊ leuate
Cum plage mundi crebresẽt. ⁊ terror uidi¬
cii cõmotis uͥtutib ostenditur. leuate capi¬
ta ur̃a .i. exhilarate corda. quiadum fini¬
tur munduscui amici non estis. ꝓpe ẽ re¬
demptio quã quesistis. In scͥptura sacra
sepe caput ꝓinte ponitur. qr sicut capite
reguntur mbra. ita cogitationes inte dis¬
ponuntur.

Expanded text:
dicatores; in tuba, id est, in manifestatione. In lege enim praecipiuntur fieri tubae ductiles ex auro, aere, argento, ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta, et congregabunt electos ejus de Haud dubie magna erit sanctorum constantia, His autem fieri incipientibus, respicite et levate uit, mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate vos capita, id est, exhilarate corda: quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur: quia sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. subaudis ⁊ ñ intra. Efficatia eñi
crucis tunc latitabit intris. s inmilibꝰ
scõrũ manifestissima ẽ incelis. Tẽ plan¬
gent oins tribꝰ tre .i. digna planctu fa¬
cient.⁊ que plactus ncessario sequetur.
Nullũ enim malũ impunitũ. Et tandẽ
uidebunt filiũ hominis uenientẽ innu¬

Expanded text:
in coelo subaudis et non in terra. Efficacia enim in coelo subaudis et non in terra. Efficacia enim crucis tunc latitabit in terris, sed in millibus sanctorum manifestissima est in coelis. Tunc plangent omnes tribus tecient, et quae planctus necessario sequetur. Nullum enim malum impunitum. Et tandem videbunt Filium hominis venientem in nu
Abbreviated transcription (Latin):
comtari ẽ maxime mobscuris locis diu̾¬
sorum sententias inoptione lectoris pon̾e.
obscurabit᷑ adgelida corda. Sicut eni
ꝓ captuuidentis radius mundani solis
Aut pallidior uidet᷑ aut clarior. ita ꝓ
deuotione credentis unicuiq spuale
lum̃ infunditur. Lunandat lum̃ si ob¬
iectutrȩ radiisolis excludant᷑. sic ⁊ eccła
ñdabit cum uicia carnis obsistent. ne
fulgorem diuini luminis de xͥ radiis
possit mutuari. Nanq in ꝑsecutionib
lucẽ dĩ solus plerũq amor huiꝰ uite ex¬
qm pene deerit semen abrahȩ. eui assimi
impusultra modũ seuientibꝰ. Uxangłi
mouebunt᷑ ad irã uindictȩ qui cũ tuba
mittendist̃ afilio hominis. Intuba enim
di descendere e. hoc ẽnomme di bellũ ge¬
rere. Nam ꝑ noiuissimã tubam intelligͥr
extremum bellũ malignorii sp̃uum qui
sepe uicti st̃ ab angłis. ut ait ioħs apłs. ui¬
quia in gehennã mittent᷑. Tp̃re tͥbulatio¬
nis antixp̃i apparebit signũ filii hoĩs

Expanded text:
oris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere,obscurabitur ad gelida corda. Sicut enim pro captu videntis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnis obsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae exEcclesia, quoniam pene deerit semen Abrahae, cui assimilimpiis ultra modum saevientibus. Vel angeli movebuntur ad iram vindictae, qui cum tuba mittendi sunt a Filio hominis. In tuba enim Dei descendere hoc est, nomine Dei bellum gerere. Nam per novissimam tubam intelligitur extremum bellum malignorum spirituum, qui saepe victi sunt ab angelis, ut ait Joannes apostolquia in gehennam mittentur. Tempore tribulationis Antichristi apparebit signum Filii hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maiestate. Qui pͥꝰ sicut pluiia in uellꝰ
descendit cum humilitate. ueniet cũ
potestate ⁊ gła. Et qr nubessuscepiteu
euntem incelii.⁊ illic dictum ẽ ab ange¬
lis. qm̃ sic ueniet sicut abiit. m̾ito cre¬
dendus ẽ non solum in eodem corꝑe. ue¬
rum ⁊ innube uenturus. Et tc̃mit¬
tet angłossuoscum tuba ⁊ uoce magna
⁊ cong̃gabt̃ electos eius aquatuor uen¬
tis a summis cȩloꝵ usq ad tminos eoꝵ.¬
⁊ ut om̃s sint in iudicio. Aqͣtuor uentis
.i. a qͣtuor climatib mundi oriente. occi¬
dente. aquilone. ⁊ austro. Et nequis pu¬
taret ñ ⁊̃ a meditraneis regionibꝰ cong̃¬
gandos. subiunxit marcꝰ. Asummo
t̾rȩ usq ad summũ cęli .i. ab extremis
tre finibꝰ ꝑ directum usq ad ultimos
circulus cȩli tre uidetur insidere. Ois
g occurrent adiudiciũ ⁊ electi⁊ repro¬
bi. Matħs dicit asummis cȩloꝵ usq ad

Expanded text:
ellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, merito credendus est non solum in eodem corpore, verum etiam in nube venturus. Et tunc mittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabunt electos ejus a quatuor ventis, a summis c ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est, a quatuor climatibus mundi, oriente et occidente, aquilone et austro. Et ne quis putaret non etiam a mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: A summo terrae usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum usque ad ultimos circulus coeli terrae videtur insidere. Omnes ergo occurrent ad judicium, et electi et reprobi. Matthaeus dicit: A summis coelorum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
diente rege inciuitatẽ ex̾citus anteceddit
p̃ferenssigna atq uexilla regalia. ⁊ ha¬
bitu p̃parationis armisone annuntiat
regis intͦitum: itadño descendente de ceł
pcedet excitus angłoꝵ ⁊ archangłoꝵ qui
signũ crucis ⁊ triumphale uexillu pfe
rentes. diuinũ regis cęlestis ing̾ssi tris
trem̃tib nunciabt̃. Tẽ agnoscent consi¬
lium iniquitatissue. qui diim maiesta¬
tis cruciͥxert. Et tc̃ frustra fatebunt im¬
piam cecitatẽ suã qnostendet uuln̾a sua

Expanded text:
ediente rege in civitatem exercitus antecedit praeferens signa atque vexilla regalia et habitum praeparationis armisonae annuntiat regis introitum, ita Domino descendente de coelis praecedit exercitus angelorum et archangelorum qui signum illud ac triumphalrentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. Tunc agnoscent consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt. Et tunc frustra fatebuntur impiam caecitatem suam, quando ostendet vulnera sua
Abbreviated transcription (Latin):
fusione.i. ante confusionẽ. ut antea sig¬
na sint ⁊ pssura gentiũ. deiñ sequat᷑ con¬
fusio sonitus maris⁊ fluctuũ. Solconũ¬
nis inficitur. maxima cęli luminaria
turbant᷑. qr qͦmͦ impulse ad casñ arbo¬
resfragoris motꝰq sui p̃mitt̾e solent in¬
dicia. sict̾mino mundi aꝑꝓpiante qͣi¬
pauentia nutant ȩlem̃ta. Nec mirum

Expanded text:
fusione, hoc est ante confusionem, ut antea signa sint, et pressura gentium. Deinde sequatur confusio sonitus maris et fluctuum. Sol convenis, inficitur, maxima coeli luminaria turbantur, quia quomodo impulsae ad casum arbores fragoris motusque sui praemittere solent indicia, sic termino mundi appropipaventia nutant elementa. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
electis ut pscii uigilent ne eoꝵ fides concu¬
tiatur lic ꝑsecutor pietatis sit oꝑator uir¬
tutis. forsan multi corruent. qui humano
iudicio uident᷑ electi. m
Antixꝰ c̃imonias legis temptabit restau
desertogñtilui⁊ philosophoꝵ dogmate.
aut in heticoꝵ penetralib quidĩ pollicen¬
tur archana nolite exire afide ur̃a ut illi
credatis. Penetralia st hic cam̾e ħeticoꝵ.¬

Expanded text:
electis, ut praescii vigilent, ne eorum fides concutiatur, licet persecutor veritatis, sit operator virtutis. Forsitan multi corruent, qui humano judicio videntur electi. Mmonias legis tentabit restaurdeserto gentilium et philosophorum dogmate, aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcana, nolite exire a fide vestra, ut illi credatis. Penetralia sunt hic camerae
Abbreviated transcription (Latin):
minis incelo. Signum intellige crucẽ. aut
uexillũ doctͥne. Ndiminutioe luminis
s comparatiõe u̾ȩ lucis om̃ia er̃t tenebrosa
indie udicii. de quo ꝓpħauit ysaias di¬
cens. Erubescet luna i confundet᷑ sol. cũ
głificatꝰ. Cet̾m ꝑacto die iudicii ⁊ clares¬
cente gła future uite. cum fu̾it cȩlu no¬
uũ ⁊ t̾ra noua. tc̃ fiet quod idem ꝓpħa
suo ocuł nr̃is uisibilit apparebt̃. ut dis¬
tremant angłice potestates: Unde iob. Co¬
lumne cęli contremiset.⁊ pauentad nu¬
tum eius. Quid gͦ faciunt tabule. qñ tre¬
munt columne: Quid uirgła deserti patit᷑
cum cedrus paradisi concutit̾: o celuiii.
triumphale uex illum plangent se hi qui

Expanded text:
N., BEDA. Signum, intellige crucem aut vexillum victoriae. Non diminutione luminis, sed comparatione verae lucis omnia erunt tenebrosa in die judicii, de quo prophetavit Isaias, dicens: Erubescet luna et confundetur sol, cum glorificatus . Caeterum peracto die judicii, et clarescente gloria futurae vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta suo oculis nostris visibiliter apparebunt, ut distremant angelicae potestates? Unde Job: Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? M. 259IItriumphale vexillum, plangent se hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
exit ab oriente ⁊ parẽt usq in occi¬
dentem. ita erit ⁊ aduentus filii hominis.
Subitꝰ ⁊ choruscꝰ ueniet. ut nullꝰ insua
inte lat̾e ꝑmittat᷑ qͥnuidicis fulgore pe¬
netretur ꝑ salmista ⁊ dicit ds manife¬
eueredi ẽẽ in abscondito. qui lum̃ ẽ tociꝰ
mundi. Pulchre lucas ait de subcelo. qr
uidicii discrim̃ erit in aere apło dicñte.
Simul rapiemurcũ illis innubibꝰ obuiã
nanq insalomonisfigura ꝓpħatum
flumine usq ad tminostrȩ. a flumine .s.
dicare. Et alibi. Om̃s gt̃s quas fecisti ueni¬
ent fide ⁊ adorabt̃ coram te dñe. De eodem
sophonias. Adorabt̃ eu unꝰqͥsq de loco suo.
⁊ om̃s insule gentiũ. Nomine fulgoris siue
fulguris intellige manifestatione soł siue
alt̾ius splendoris mundi tenebrasfugantis.

Expanded text:
exit ab oriente, et paret usque in occidentem, ita erit et adventus Filii hominis. Subitus et coruscus veniet, ut nullus in sua mente latere permittatur, quin judicis fulgore penetretur. Psalmista etiam dicit: Deus manifeedere esse in abscondito, qui lumen est totius mundi. Pulchre Lucas ait, de sub coelo; quia judicii discrimen erit in aere, Apostolo dicente: Simul rapiemur cum illis in nubibus obviam namque in Salomonis figura prophetatum flumine usque ad terminos terrae . A flumine scilEvangelium praedicare. Et alibi: Omnes gentes quas fecisti venient fide, et adorabunt te, Domine . De eodem Sophonias: Adorabunt eum unusquisque de loco suo, etiam omnes insulae gentium . Nomine fulguris, seu fulgoris intellige manifestationem solis, sive alterius splendoris, mundi tenebras fugantis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse.S consuetudinis iudaice ẽ.
cu aliqͥd blasfemũ contͣ dm̃ audierint
nabam fecisse legimꝰ qñ in licaonia doꝵ
cultu honorabant᷑. Altiore mist̾io ponti¬
fex disscidit uestim̃ta. cũ tunica diu ami¬
litib scindi ñ potu̾it. fig᷑abat᷑ eñi scinden
soliditas eccłe quȩ uestis dĩ appellat᷑ nũ¬
uid adhuc egemꝰ testibꝰ:ccxl ix.¬
Ecce nc audistis blasfemiã de ore eiꝰ.
Quid uob uidetur: At illi respondentes
condemnant. qui eũ morti tradunt quẽ

Expanded text:
didisse. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemum contra Deum audierint,nabam fecisse legimus, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur . Altiori mysterio pontifex discidit vestimenta, cum tunica Domini a militibus scindi non potuerit. Fisoliditas Ecclesiae, quae vestis Dei appellatur, nunadhuc egemus testibus? Ecce nunc audistis blasphemiam de ore ejus. Quid vobis videtur? At illi respondentes condemnant, qui eum morti tradunt, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ ⁊ dext̃a patͥs. sessiohumanitatis
eius fundationẽ qͣndã ⁊ firmitatẽ re¬
galem sig̾cat. Nubesceli st̃ apłi. u̾bis
compluentes.: ⁊ corda fideliũ rigantes.
nit. ostendenssuũ aduentũ dignisse.¬

Expanded text:
virtus et dextera Patris, sessio humanitatis ejus, fundationem quamdam et firmitatem regalem significat. Nubes coeli, sunt Apostoli verbis compluentes, et corda fidelium rigantes. venit: ostendens suum adventum dignis se
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: Iħs aut nicħ respondit. Ira cõ¬
motꝰ pͥnceps ⁊ uesania intis agitatꝰ sur¬
git. qr dñs tacebat. Tacit᷑nitas quidẽ xͥ.
apologiã ade absoluit. Qͣnto aũt tacebat
ad indignos responsione eiꝰ. tantomag̃
pontifex furens ad respondendũ ꝑuo¬
cat. ut ex qualib occasione responsiõis
locũ inueniat accusatioĩs. Idõ tacet qr
qͥcqͥd respondeat scit illũ retorq̃ndũ ad
calumniam.clxu. Et rursũ sũmꝰ
sac̾dos ait illi. Ad iuro te ꝑ dm̃ uiuũ
ut dicas nob̾ si tu esxꝰ filius di bñdicti.
dic̃ ei iħs. Tu dixisti. Qd adiuras impi¬
issime. ut accuses anut credas: Si ut
accuses arguunt alii condemnare ta
batur ignarꝰ adiurando fidẽ querit

Expanded text:
cantur? Jesus autem nihil respondit. Ira comcantur? Jesus autem nihil respondit. Ira commotus princeps, et vesania mentis agitatus, surgit, quia Dominus tacebat. Taciturnitas quidem Christi apologiam Adae absolvit. Quanto autem tacebat ad indignos responsione ejus, tanto magis pontifex furens ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione responsionis, locum inveniat accusationis. Ideo tacet, quia quidquid respondeat, scit illum torquendum ad calumniam. CAPUT CLXV. Et rursum summus sacerdos ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei benedicti. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Quid adjuras, impiissime? ut accuses, an ut credas? Si ut accuses, arguunt alii condemnare tacbatur ignarus, adjurando fidem quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
uerebant falsũ testimoniũ contra
iħm ut eũ morti trad̾ent.:⁊ ñ inue¬
nert. Cũ multi falsi testes accessissent nec
inueniebant. conuenientia testimonia
ut regina adu̾sus ioseph. ⁊ sac̾dotes ad¬
diuimꝰ eũ dicentẽ. possũ destruere tem¬
plu di hoc manufactũ.⁊ pꝰ triduũ aliud
n manufactũ edificare. Ihe aũt tacebat.
Quomͦ falsi testesst̃. si ea diet quȩ dñm an¬
tea legimꝰ dixisse: S falsustestis ẽ. qͥ ñ eodẽ
toris qui dix̾at soluite templũ hoc. ⁊ auĩt
eu dixisse possu destruere templũ dĩ uoᷤ
inqͥt dñs soluite nego. qr ip̃i nobis infer¬
re manꝰn debemꝰ. Dein utunt dicentes
⁊ pꝰtriduũ edificare aliud. ut intelligãt
de templo iudaico. Diis aũt ut ostendet
animale templũ dix̾at. ⁊ego intriduo
suscitabo illud. Aluid ẽ eñi edificare quã
suscitare. Et surgens pͥnceps saẽdotũ
in mediũ. int̾rogauit iħm dicens. Nich
respondes adea que isti adu̾sꝰ tetestifi¬

Expanded text:
ant falsum testimonium contra Jesum, ut eum morti traderent, et non invenerunt. Cum multi falsi testes accessissent, nec inveniebant, et convenientia testimonia ut regina adversus Joseph , et sacerdotes addivimus eum dicentem: Possum destruere templum Dei hoc manu factum, et post triduum aliud non manu factum reaedificare. Jesus autem tacebat.Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum ante legimus dixisse? Sed falsus testis est, qui non eodem toris quae dixerat: Solvite templum hoc , et aiunt eum dixisse, possum destruere templum Dei. Vos, inquit Dominus, solvite; non ego, quia ipsi nobis inferre manus non debemus. Deinde vertunt, dicentes, et post triduum aedificare aliud, ut intelligant de templo Judaico. Dominus autem ut ostenderet animale templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est enim aedificare, quam suscitare. Et surgens princeps sacerdotum in medium, interrogavit Jesum, dicens: Nihil respondes ad ea quae isti adversum te testifi
Abbreviated transcription (Latin):
ri est uinculũ pudicicie. id est pac¬
tio conuigalis. qͣ neutri licet ante
mortẽ alterius alii cõmisceri. In
spe ꝓlis est. ut susceptꝰ filius reli¬
giose educet᷑. Sacͣmentũ ẽ. xp̃i ⁊ ec
clesiȩ. qr sic̃ uxor uniꝰ uiri. ⁊ uir uniꝰ
uxoris ẽ: sic xp̃s uniꝰ sponse. id est

Expanded text:
ri est vinculum pudicitiae, id est, pacri est vinculum pudicitiae, id est, pactio conjugalis, qua neutri licet ante mortem alterius alii commisceri. In spe prolis est, ut susceptus filius religiose educetur. Sacramentum est Christi et Ecclesiae; quia, sicut uxor unius viri, et vir unius uxoris est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
gitima. ꝑ quã licet eis ad usũ carnis
ꝑmisceri. scd̃m diumnas leges ⁊ hu¬
manas. Nota in comugio. scẽ tͥnita¬
tis uestigium. Est enĩ uir pͥncipiũ.¬
unde pͥncipiũ: unde mulier: utrũq
uͦ etiã remediũ ẽ: ad eiuitandã form¬
cationẽ. Qd̾aut̃ legis tp̃r licebat uni
multas habere uxores ut ppłs dĩ au¬
geretur contigit: s nuc̃ minime
licet. qr popłs di iam auctus ẽ. Tẽ
etiã preceptũ erat ut unusqͥsq de
tribu sua uxorẽ duceret. ne tribꝰ ꝑ¬
nuscerent᷑. ⁊ ne tͣnsiret possessio uni
ritas. qr per uxorẽ quã qͥs ducit. to¬
tam illuis ꝓienẽ magis diligit. Cõ¬
uigium uͦ facit manifestꝰ consensꝰ
legitimarũ ꝑsonarũ. Multa qͥppe
sunt que conuigiũ ĩpediunt. ut cog¬
hec uͦ prouenit infirmitate. sue de¬
fectu membroꝵ. seu frigiditate na¬
turȩ. Conuigii bona sunt fides tho¬
ri. spesprolis. sacͣmentũ. Fides tho¬

Expanded text:
gitima, per quam licet eis ad usum carnis gitima, per quam licet eis ad usum carnis permisceri, secundum divinas et humanas leges. Nota in conjugio sanctae Trinitatis vestigium. Est enim vir principium, unde mulier, utrumquevero, etiam remedium est ad evitandam fornicationem. Quod autem legis tempore licebat uni multas habere uxores, ut populus Dei augeretur contigit; sed nunc minime licet, quia populus Dei jam auctus est. Tunc etiam praeceptum erat, ut unusquisque de tribu sua uxorem duceret, ne tribus permiscerentur, et ne transiret possessio uniuritas; quia per uxorem quam quis ducit, totam illius progeniem magis diligit. Conjugium vero facit manifestus consensus legitimarum personarum. Multa quippe sunt quae conjugium impediunt, ut cogHaec vero provenit infirmitate, vel defectu membrorum, seu frigiditate naturae. Conjugii bona sunt, fides, spes prolis, sacramentum, fides tho
Abbreviated transcription (Latin):
sti om̃s qͥ forncant᷑ abs te. ñ ex for¬
nicatione tantũ stupri. s genera¬
lit̃ que a lege dĩ aberrare facit.
care. causa huiꝰmodi forncationis:
utiq dimittenda ẽ. iuxta illd̾. Si
ocłs tuus scandalizat te erue eũ ⁊
proice abste. Si uͦ uxor ñ conat᷑ u¬
rũ cͥminib applicare. ñ est abicien¬
da istiꝰ modi fornicationis causa. Cõ¬
ugiuĩ enĩ bonũ naturale ẽ. qd̾ dif¬
fundit᷑ int̾ om̃s etiã int̃ fideles In¬
de est illud ioħis ad herodẽ. Non
licet tͥ habere uxorẽ frĩs tui. Adul¬
tĩum enĩ erat. ut ait ioħs c̾sostomꝰ
suꝑ ulũ locũ. Philippꝰ namq frat̃
herodis : maritꝰ herodiadis erat. ⁊¬
gener patris eiꝰ arethe regis: ut ihe¬
rominus ibidẽ asserit. Quod etiam
int̾ fidelẽ ⁊ infidelẽ coniugiũ sit. do¬
cet apłs dicens. Siqͥs fr̃ uxorem ha¬
ben̾s infidelem. ⁊ hȩc consentit habi¬
tare cũ illo: ñ dimntat illã. E staũ
conuigium uiri ⁊ femine fed̾atio le¬

Expanded text:
sti omnem qui fornicatur abs te ; non est fornicatio tantum stupri, sed generaliter quae a lege Dei aberrare facit. care, causa hujusmodi fornicationis utique dimittenda est, juxta illud: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Si vero uxor non conatur virum criminibus applicare, non est abjicienda istiusmodi fornicationis causa. Conjugium enim bonum naturale est, quod diffunditur inter omnes, etiam inter infideles. Inde est illud Joannis ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Adulterium enim erat, ut ait Joannes Chrysostomus super illum locum. Philippus namque frater Herodis, maritus Herodiadis erat, et gener patris ejus Aretae regis, ut Hieronymus ibidem asserit. Quod etiam inter fidelem et infidelem conjugium sit, docet Apostolus, dicens: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam . Est autem conjugium viri et feminae foederatio le
Abbreviated transcription (Latin):
te: sub allulterii cͥmine sit. ꝓpt̾ea
in causa fornicationis licet dimut̾e
uxorẽ. qr illa pͥmo eẽ uxor noluit.
q̃ fidẽ marito ñ seruauit. ⁊ qr scͥp¬
tura dicit. Qͥ ad ulterã tenet: stul¬
tus ⁊ impius ẽ. Q squis tam̃ causa

Expanded text:
te, sub adulterii crimine sit. Propterea te, sub adulterii crimine sit. Propterea in causa fornicationis licet dimittere uxorem; quia illa primo esse uxor noluit, quae fidem marito non servavit, et quia Scriptura dicit: Qui adulteram tenet, stultus et impius est .
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs qͥ dimiserit uxorẽ suã excepta
fornicationis causa. facit eã mecha¬
ri. Et qͥ dimissam dux̾it: adulterat
Moyses dari uissit libellum repu¬
dii ꝓpt̾̃ duriciã maritoꝵ: ñ conce¬
dens discidium. s auferens homiei¬
dium. Multo enĩ meliꝰ est licet lu¬
gubrẽ euenire discordiã: ꝗͣ ꝑ odiũ
sanguiẽ fundi. Inde d̾ñs alibi de
hoc int̾rogatꝰ respondit. Hoc moy
cũ cogitaret libello repudii dato
iã sine ꝑiculo eã posse dimitte̾ alt̾
nubere temerariã iracundiã facile
tẽꝑaret: ut euis uxorẽ nullatenus
occideret. ⁊ eã abicere uł penitꝰ cõ¬
mitt̾et. uł differret. Qͥ gͦ dimitten¬
di morã quesiuit. significauit se
nol e discidium. Uidet᷑ qr libellus
int̃ cet̾a causas repudii.⁊ licentiã
nubendi alteri continebat. cũ dns
oꝑa legis excedens om̃s molestias
excepta causa fornicationis ꝓ fide
Siugii sustineri uibeat. ⁊ adultere
scdo nubere uiro prohibeat. Quod
siqͥs talem duxerit pͥore uiro. iuuẽ¬

Expanded text:
s qui dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, facit eam moechari. Et qui dimissam duxerit, adulterat. Moyses dari jussit libellum repudii propter duritiam maritorum, non concedens dissidium, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Unde Dominus alibi de hoc interrogatus, respondit: Hoc Moyscum cogitaret libello repudii dato, jam sine periculo eam posse alteri nubere, temerariam iracundiam facile temperaret, ut et uxorem nullatenus occideret, et eam abjicere vel penitus omitteret vel differret. Qui ergo dimittendi moram quaesivit, significavit se nolle dissidium. Videtur quia libellus inter caetera, causas repudii et licentiam nubendi alteri continebat: cum Dominus opera legis excedens, omnes molestias, excepta causa fornicationis, pro fide conjugii sustineri jubeat, et adulterae secundo viro nubere prohibeat. Quod si quis talem duxerit, priore viro viven
Abbreviated transcription (Latin):
res anni st̃. Precepit dñs uxorẽ nõ
consequent redundat ad feminas.
Neq enĩ adultera uxor dimittenda
est: ⁊ uir mechus tenendꝰ. Aliȩ st̃ le
gescesaris. alie xp̃i. apud illos in
uiris pudiciciȩ frena laxant᷑. apud
nos qd̾ ñ licet feminis. equȩ ñ licet
uiris.: ⁊ eadẽ seruitꝰ pari conditione

Expanded text:
Fabiol. Praecipit Dominus uxorem non consequenter redundat in feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir mges Caesarum, aliae Christi. Apud illos in viris pudicitiae frena laxantur, apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris: et eadem servitus pari cond
Abbreviated transcription (Latin):
sit ppłosfestiuitate facta dedicatiois. qui
benedicentes regi ꝓfectist in tab̾nacła sua
letantes. Dimittẽt eni dns ꝑacta resurrec¬
tione electos inetna tab̃nacła. ñ eos ult̾ius
asua p̃sentia remouens. s adiscͥmine uidi¬
cii quod inaere futurũ apło docente noui¬
mus ad inhabitationẽ celestis patrie im¬
mittens. ut ꝑsuism̃itis quisq sedem reg¬
ni ꝑcipiat. Hinc ẽ illud. Multe mansioneᷤ
indomo patris mei st. ꝓfecti intab̾nacła
benedixert regi. quia felicissima actio ẽ
rosolimis ⁊ hyems erat. Hyems recte com
erant. Et ambulabat iħc intemplo in
porticu salomonis. Idẽ. ubi salomonso¬
lebat stare ad adorandum. Porticus qua
templũ cingebat᷑. solet sigcari noĩe tem¬
pli. Circunded̾unt gͦ eum uidei:⁊ dixer̃
ei. Quousq aiam nr̃am tollis: Si tues xꝰ
dic nob̾ palam. Nu̾itatẽ desid̾ant. s ca

Expanded text:
sit populos, festivitate facta dedicationis, qui sit populos, festivitate facta dedicationis, qui benedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua laetantes. Dimittet enim Dominus peracta resurrectione electos in aeterna tabernacula, non eos ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum, Apostolo docente novimus, ad inhabitationem coelestis patriae immittens, ut pro suis meritis quisque sedem regni percipiat . Hinc est illud: Multae mansiones in domo Patris mei sunt . Profecti in tabernacula, benedixerunt regi, quia felicissima actio estrosolymis, et hiems erat. Hiems recte commerant. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Id est, ubi Salomon solebat stare ad adorandum. Porticus quibus templum cingebatur, solent significare nomine templi. Circumdederunt ergo eum Judaei, et dixerunt ei: Quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Non ve