comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo erunt pagani dm̃ ignorantes:
de quib psalmista dicit. Non resur¬
gunt impii iniudicio. Et dominus.
Qui non credit: iam iudicatus est.
Alt̾ erit ordo eoꝵ qui iuidicabuntur
⁊ dampnabuntur: quib dicetur.
Esuriui ⁊ non dedistis michi mandu
⁊ reliq Rex xp̃c uidelicet qui est rex
regum ⁊ dominus dominantium.
quiq in die illa solus exaltabitur.:
ditabit. ⁊ dicet his qui a dextͥs eius
erunt: hoc est scis qui adsort̾e suꝑ
bilis. exoptabilis. ⁊ om̃i gr̃a suscipi¬
enda: qua sc̃i ad bona perpetua. et
ad regnũ uocantur sine fine man¬
surum. Et merito benedicti dicun
Patris autem sui regnum dicit: ad
illum referens omnem potestatem
cuius ẽ filius. quia a quo habet es¬
sentiam: ab illo habet potentiam.
Unum tamen. ẽ regnũ patris ⁊ filii
⁊ sp̃us sci: sicut una est essentia. ea¬
demq maiestas. Qd̃ regnum abori-¬
gine mund illis p̃̾paratum asserit:
quia ad illud ante secula p̃destina¬

Expanded text:
amnabuntur, in quo erunt pagani Deum ignorantes, amnabuntur, in quo erunt pagani Deum ignorantes, de quibus Psal. dicit: Non resurgent impii in judicio . Et Dominus, Qui non credit, jam judicatus est . Alter erit ordo illorum qui judicabuntur et damnabuntur, quibus dicetur: Esu Rex Christus videlicet, qui est rex regum et Dominus dominantium, quique in die illa solus exaltabitur, eam dictabit. Et dicet his qui a dextris ejus erunt, hoc est sanctis qui ad sortem supbilis, exoptabilis, et omni gratia suscipienda, qua sancti ad bona perpetua et ad regnum vocantur sine fine mansurum. Et merito benedicti dicuntPatris autem sui regnum dicit, ad illum referens omnem potestatem, cujus est Filius, quia a quo habet essentiam, ab illo habet et potentiam. Unum tamen est regnum Patris, et Filii et Spiritus sancti, sicut una est essentia eademque majestas. Quod regnum ab origine mundi illis praeparatum asserit, quia ad illud ante saecula praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Per edos aũt qui sunt pecu-¬
lantia animalia ⁊ lasciuia. ⁊ ali¬
bidinem semꝑ feruida. designant᷑
reprobi: uoluptatib ⁊ illecebris¬
corporalib dediti. Qui ponentur
ad sinistr̃a: quia iuste sempit̾ne dãp¬
nationi subicientur. Sed ⁊ illud
ad tendendum. quia non capras
s edos insinistra statuendos dicit:
qm̃ capra in bonam accipitur sig¬
inficationem. Significat enĩ scõꝵ
animas. que ueluti greges caprarũ
tonse ⁊lote ascenderunt de lauacro:
⁊ gemelos edunt fetus. ac sterilita¬
tem ignorant. Sciendum uero: quia
inuiditio duo erunt ordines. alt̃ bo¬
noꝵ: alter maloꝵ: qui tamen qua¬
drifariam diuiduntur. Duo enim
erunt:ordines bonoꝵ.Unus qui ñ
iudicabitur. s cũ dño iudicabit:
sicut erunt sc̃i apostol ⁊ ꝑfecti mo-¬
nachi. quib dictum est: sedebitis
rum qui iudicabitur ⁊ saluabitur:
quib dicetur. Esuriui. ⁊ declistis mͥ
manducare. ⁊ reliqͣ. Similit̾ erunt

Expanded text:
tur. Per haedos autem qui sunt petutur. Per haedos autem qui sunt petulca animalia et lasciva, et ad libidinem semper fervida designantur reprobi, voluptatibus et illecebris dediti, qui ponentur ad sinistram, quia juste sempiternae damnationi subjicientur. Sed et illud attendendum, quia non capras, sed haedos in sinistra statuendos dicit, quoniam capram in bonam accepit significationem. Signat enim sanctorum animas, quae velut greges caprarum tonsae et lotae ascenderunt de lavacro , et gemellos edunt fetus et sterilitatem ignorant. Sciendum vero quia in judicio duo erunt ordines, alter bonorum, alter malorum, qui tamen quadrifarie dividentur. Duo enim erunt ordines bonorum, unus qui non judicabitur, sed cum Domino judicabit, sicut erunt sancti apostoli et perfecti, quibus dictum est, Sedebitis rum, qui judicabitur et salvabitur, quibus dicetur: Esurivi, et dedistis mihi manducare, etc. . Similiter duo erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditium uenerant᷑ p̾dicabunt. bũc
sedebit suꝑ sedem maiestatis sue.
Sedem suꝑ quam dñs sessurus est
in uiditio: quidam iuxta litteram
nubem illam accipiunt. in qua do¬
minus ascendit in celum: in qua
etiam uenturus est ad iuditium.
Sed competentius sedes dei sc̃a
intelligitur ecclesia. inqua dominꝰ
sedebit: quia inecclesia sua glorp¬
sus ipse eam glorificans appaie¬
bit. Et congregabunt᷑ ad eum om¬
nes gentes. Oms udelicet homi-¬
nes aprimo adam usq ad eum
qui in fine mundi nasciturus ẽ:
quiq ab exordio mundi iam de-¬
functi sunt: uel tunc uui in cor¬
pore inueniendi sunt. Et separa
usq edos aũt asinistris. Sicut ⁊¬
quit pastor pecus se cernit a peco¬
re: ita dñs nr̃ qui est uerus pa¬
stor. quem oues sue agnoscunt
eumq secuntur: separabit in die
iudici bonos a malis. Nam ꝑ o-
ues designantur sc̃i. simplicita¬
te ⁊ innocentia gaudentes: qui ad
dext̾am dñi statuentur. quia in
spe sempit̾ne felicitatis collocabũ¬

Expanded text:
. Tunc sedebit super sedem majestatis suae. Sedem super quam Dominus sessurus est in judicio, quidam juxta litteram nubem illam accipiunt, in qua Dominus ascendit in coelum, in qua etiam venturus est ad judicium. Sed competentius sedes Dei sancta intelligitur Ecclesia, in qua Dominus sedebit, quia in Ecclesia sua gloriosus ipse eam glorificans apparebit. Et congregabuntur ad eum omnes gentes. Omnes videlicet homines a primo Adam usque ad eum qui in fine mundi nasciturus est, quique ab exordio mundi jam defuncti sunt, vel qui vivi in corpore invesuis, haedos autem a sinistris. Sicut inquit pastor pecus secernit a pecore, ita Dominus noster, qui est verus pastor, quem oves suae agnoscunt, eumque sequuntur, separabit in die judicii bonos a malis. Nam per oves designantur sancti, simplicitate et innocentia gaudentes, qui ad dexteram Domini statuentur, quia in spe sempiternae felicitatis collocabun
Abbreviated transcription (Latin):
errantem auia ueritatis sacra am¬
monitione reuocat.⁊per peniten¬
ciam in domiũ scẽ ecclesie recipit:
pietatis oꝑa ueracit̾ agit. Qui ue¬
rõ infirmum infide suscipit scłm
apostolum. et tribulationũ ac tͥsticie
carcere clauso solatium compassio¬
nis. ac sermonem consolationis im-¬
pendit. hic utiq uere dilectionis
iura adimplet. atq ideo pietatis
mercede remunerancdus est. Et
nota qd̾ non uirtutes maximas.
s sola hec dilectionis oꝑa que ac¬
tiue uite necessaria sunt dñs in

Expanded text:
errantem a via veritatis sacra admonitione revocat, et per poenitentiam in domum sanctae Ecclesiae recipit, pietatis opera veraciter agit. Qui vero infirmum in fide suscipit secundum Apostolum , et tribulationum ac justitiae carcere clauso, solatium compassionis ac sermonem consolationis impendit, hic utique verae dilectionis jura adimplet, et ideo pietatis mercede remunerandus est. Et nota quod non virtutes maximas, sed sola dilectionis opera, quae activae vitae necessaria sunt, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Nlectione que hanc p̾cedit: propo¬
suit dominus similitudinem ho¬
minis ꝑegre proficiscentis. qͥ uocatis
seruis suis clistribuit illis pecunias:
prout cuiq conueniebat: Alii quin¬
q talenta. Alii duo: Alii unũ. Sta¬
tim profectus. post multum tempo¬
ris reuersus: uocatis seruis suis posu¬
it rationem cum eis. Et bene oꝑan-¬
tes pro apportatis lucris remunera-¬
uit: neglegentem uero seruum ⁊
a bono oꝑe torpenten: dampnauit.
Qua finita parabola hoc quomodo
exponendum suscepimus conseqũe¬
ter adiunxit. probans illam quam
tinere. dit ergo. Cumuenerit filius
hominis inmaiestate sua. Quia e¬
nim tempus eius passionis insta¬
bat. et proxime uenturo pascha cõ¬
p̃hendendus. exalapandus. conspu¬
endus. flagellandus.spinis coronan¬
dus. ⁊ adultimum crucifigendus:
Aceto potandus.⁊morti tradendus
erat: proinde in maiestate se adiu¬
dicium uenturũ p̃nuntiauit. qua

Expanded text:
lectione quae hanc praecedit, proposuit Dominus similitudinem hominis peregre proficiscentis, qui vocatis servis suis distribuit illis pecunias, prout unicuique conveniebat, alii quinque talenta, alii duo, alii unum, et statim profectus est. Post multum vero temporis reversus, vocatis servis suis posuit rationem cum eis. Et bene quidem operantes pro apportatis lucris remuneravit, negligentem vero servum et a bono opere torpentem, damnavit. Qua finita parabola, hoc quod modo exponendum suscepimus, consequenter adjunxit, probans illam quam tinere, ait ergo: Cum venerit Filius hominis in majestate sua. Quia enim tempus passionis ejus instabat, et proxime venturo Pascha comprehendendus et alapizandus, conspuendus, flagellandus, spinis coronandus, et ad ultimum crucifigendus, aceto potandus, et morti tradendus erat, proinde se in majestate ad judicium venturum praenuntiat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mu ⁊ spũ scõ genus humanũ iudicabit.
bene meritis premia impiis ⁊ peccato¬
rib chigna rependens supplicia: sc̃m
quam ut dictum ẽ nunquam eum
ens non clamauit. neq uocem eiꝰ
quisquam in plateis audunt. quia
ita humilis uenit ut anemine co¬
gnoscet᷑. Nunc d̾s̃ manifeste ueni¬
et. dñs nr ⁊ non silebit. stipatꝰ mini¬
st̃io angeloꝵ qui cum eo ad iuditi¬
um uenient. ut in eoꝵ p̾sentia iu¬
dicent᷑: qui sub eoꝵ custodia uixer̃t.
Angħ̾ enu sunt administratorii

Expanded text:
mul et Spiritu sancto genus humanum judicabit, mul et Spiritu sancto genus humanum judicabit, bene meritis praemia impiis, et peccatoribus digna rependens supplicia, secundum quam ut dictum est nunquam eum ens non clamavit, neque vocem ejus quisquam in plateis audivit, quia ita humilis venit, ut a nemine cognosceretur, nunc Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit, stipatus ministerio angelorum, qui cum eo ad judicium venient, ut in eorum praesentia judicentur qui sub eorum custodia male vixerunt. Angeli enim sunt administratorii
Abbreviated transcription (Latin):
tinus secut᷑a scandala passio¬
nis: compensaret primissa pollici¬
tatio magne glorificationis: ait
ergo.Cumuenerit filius hominis
in maiestate sua: et om̃s angel cũ
eo. Notandum sane: quod filium
hominis inmaiestate uenturum
licit. ꝑ quod destruit opinionem
rectionis ⁊ ascenssionis non mane-¬
re innatura ueracit assumpte hu¬
manitatis. non adtendentes qd̃ an¬
ueniet: quem admodum uidistis eũ
euntem in celum. Et hic dñs: mani¬
feste filium hominis fatetur uentu¬
rum ẽẽ ad iudicium. Idem enim ue¬
rus filius dei: idemq uerus ⁊ filius
hominis.Non tamen duo sed umis
est filius der: qui in iuditio ꝑsolam
uidendus est humanitatem. Nam
indiuinitate sua solis post udiciũ
apparebit eiectis quia scriptum est.
uollatur impius: ne iideat gloriã
dei. Soli autem reg̾e scłoꝵ: in decore
suo uidebunt ocłi mundi scõꝵ. Cũ
g inquit uenerit filius hominis
in maiestate sua. hoc est indiuinita¬
te sue potentie. ꝑ qur cum patre si¬

Expanded text:
tenus secutura scandala passionis compensaret pollicitatio magnae glorificationis. Ait ergo: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo. Notandum sane quod Filium hominis in majestate venturum dicit, per quod destruit opinionem rectionis et ascensionis non manere in natura veraciter assumptae humanitatis, non attendentes quod anveniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Et hic Dominus manifeste Filium hominis fatetur venturum esse ad judicium. Idem enim verus Filius Dei, idemque verus Filius hominis, non tamen duo, sed unus est Filius Dei, qui in judicio per solam videndus est humanitatem. Nam in divinitate sua solis post judicium apparebit electis, quia scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Soli autem regem saeculorum in decore suo videbunt oculi mundi sanctorum. Cum ergo, inquit, venerit Filius hominis in majestate sua, hoc est, in divinitatis suae potentia, per quam cum Patre si
Abbreviated transcription (Latin):
dat die spm̃ eralauit. Ip̃o anno tẽpore
uindemie. magna fuit copia uini. mn
tantum ut non amplius prounoun
modio uenditores nisi aut quinq aut
quattuor seutres denarios abemptori¬
b accipiebant.¬
launus natione hibernicus ugilia
festiuitatis sc̃i uincentii leuite et mar¬
tyris. Uitam transitoriam quam ha¬
bebat exossam deseruit et cũ do uiuo
cui indesignanter dum adiuueret ser¬
uiutt. uiuere feliciter inchoauit.
Ꝙui prefatꝰ abbas corpore humatus
quiescit ineccłia beati michał archã¬
gł̃i. Cuius abbatiam dum corporalit
in hoc scło uiuens mensis. pio mode¬
ramine rexit:

Expanded text:
dit die, spiritum exhalavit. Ipso anno tempore dit die, spiritum exhalavit. Ipso anno tempore vindemiae magna fuit copia vini, in tantum ut non amplius pro uno vini modio venditores nisi autquinque aut quattuor seu tres denarios ab emptoribus accipiebant.lanus, natione Hibernicus, in vigilia sancti Vincentii levitae et martiris vitam transitoriam, quam habebat exosam, deseruit, et cum Deo vivo, cui indesinenter dum adhuc viveret servivit, vivere feliciter inchoavit. Qui praefatus abbas in corpore humatus, quiescit in aecclesia beati Michaelis archangeli; cujus abbatiam, dum corporaliter in hoc seculo vivens mansit, pio moderamine rexit.
Abbreviated transcription (Latin):
sis eccłie qui erat laguore paralisi cor¬
reptus post multas ac debitas quas dõ
post laudes dei matutinales. Ip̃o anno
cirra mensem augustum septẽ denariis
emebat᷑ uini modius̾.
uenis qui erat exlotharii natus re¬
gno. Roriconi ep̃o successit tali modo
septima. decima kalendas februari ĩ
natale scĩ macelli pape donum episco¬
pii laudimensis eccłie in ip̃a accepit
eccłia lotharii regis largitione. Deinde
na kalendas apͥlis. inuigłia uidelicet
annuntiationis dm̃ice p̃sbiter ẽ ordinatꝰ.
inprescͥpta scc̃ marie eccl̃ia ab archiepã
ad alberone remis deniq postea kalen¬
das apͥlis episcopus ł benedictus ordi¬
natꝰ. inscõ palmarum die. Ex inlaudu¬
num rediẽs sacrum crisma sacrauit eccłi¬
astico more. dieutro pasche pͥmo in ꝑ¬
pria resedit sede. hadultus noiuiom̃lis
ep̃e qui erat tempore prolro paicilit
pessime ꝑtussus natiutate sci iohamus
baptifte que tum temporis dñico adce¬

Expanded text:
sis aecclesiae, qui erat langore paralisi corsis aecclesiae, qui erat langore paralisi correptus, post multas ac debitas Deo pro ipost laudes Dei matutinales. Ipso anno circa mensem Augustum septem denariis emebatur vini modius. uvenis, qui erat ex Lotharii natus regno, Roriconi episcopo successit tali modo. Septima decima Kalendas Februarii, in natale sancti Marcelli papae, donum episcopii Laudunensis aecclesiae in ipsa accepit aecclesia Lotharii regis largitione. Deinde nonas Kalendas Aprilis, vigilia videlicet annuntiationis dominicae, presbiter est ordinatus in praescripta sanctae Mariae aecclesia ab archiepiscopo Adelberone Remis. Denique postea Kalendas Aprilis episcopus est ordinatus in sancto palmarum die. Exin Laudunum rediens, sacrum chrisma sacravit aecclesiastico more, die vero paschae primum in propria resedit sede. Hadulfus Noviomensis episcopus, qui erat tempore prolixo paralisi pessime percussus, nativitate sancti Johannis Baptistae, quae tum temporis dominica acci
Abbreviated transcription (Latin):
sexto destruxit ad elbero nomine ñ
merito archiep̃e arcuatum opus quode
supra quod altare scĩ saluatoris habeba¬
tur. et fontes miro oꝑe erant politi. Et
imp̃o tẽpore quadragesimo maioris
ebdomade feria quarta cercia decuma
k alendas mai. indictio quarta cura
mediam diem bellum agitur inter
ka rolum regis filium frem. et gode¬
fridum atq arnulfum lotharienses
comites. Inquo bello ceciderunt. exꝑ
te karoli deprocerib emmo delongia
qui erat miles hugonis dutis. et hetdo
fidel karoli et alii. Exparte uero gode¬
fridi multo plures et ip̃e godefrid lan¬
cea ꝑfossus ad terram cecidit. Tandẽ a
suis post solis occasum ut cumq sub¬
latus deportatusq est. Qui postea ꝑ
spatia temporum uixit s nunqͣm pͥs¬
tine sanitati plenissime restitutꝰ fuit.
Arnulfus nempe ut ferunt non nulli
fugam tandui remeans cenuit: quo¬
usq inpropria ueniens quiescere qui¬
uit. Ip̃o inanno. tercia decuna kalen¬
das ianuari. Presul rorico scẽ laudimẽ¬

Expanded text:
 destruxit Adelbero, nomine non merito archiepiscopus, arcuatum opus, quod esupra quod altare sancti Salvatoris habebatur, et fontes miro opere erant positi. Et in ipso tempore quadragesimae, majoris ebdomadae feria quarta, tertia decima Kalendas Maii indictio quarta, circa mediam diem, bellum agitur inter Karolum, regis filium fratrem, et Godefridum atque Arnulfum, Lotharienses comites. In quo bello ceciderunt ex parte Karoli de proceribus Emmo de Longia, qui erat miles Hugonis ducis, et Hetdo fidelis Karoli et alii; ex parte vero Godefridi multo plures; et ipse Godefridus lancea perfossus ad terram cecidit; tandem a suis post solis occasum utcumque sublatus deportatusque est. Qui postea per spatia temporum vixit, sed numquam pristinae sanitati plenissime restitutus fuit. Arnulfus quippe, ut ferunt nonnulli, fugam tamdiu remeans tenuit, quousque in propria veniens, quiescere quivit. Ipso in anno tertia decima Kalendas Januarii praesul Rorico sanctae Laudunen
Abbreviated transcription (Latin):
honore uenerandum castitatis splendo¬
re angłicus. fulgore sapientie celicus.
ceterarumq uirtutum insignib abũ¬
danter oppletus. precedentis libelli ali¬
oꝵq lib̃roꝵ dictator egregius. Quinta
kalendas aprilis. terrene ꝑegͥnatioĩs
relinquens exilia cunca ut credimus ad¬
eptus est uira. Mira et in auclita inũ¬
datio pluuie: et fragor notutrui acco¬
ruscatio fulgoris decima kalendas au¬
gusti accidit:¬

Expanded text:
castitatis splendore angelicus, fulgore sapientiae caelicus caeterarumque virtutum insignibus abundanter oppletus, praecedentis libelli aliorumque librorum dictator egregius, quinto Kalendas Aprilis terrenae peregrinationis relinquens exilia, civica, ut credimus, adeptus est jura. Mira et inaudita inundatio pluviae et fragor tonitrui ac coruscatio fulgoris decima Kalendas Augusti accidit
Abbreviated transcription (Latin):
to dimissus. Piscmagͦ illa. babtis¬
mus est xp̃i. Lauit cecus in pisci¬
na syloe: qd̾ int̾pretatur missus.
⁊ illuminatus ÷ quia in xp̃o bab¬
tizati inluminamur. Cum gͦ nꝑ¬
thecuminus greceꝰ instructus dr̃¬
latine. Babtizatur uͦ. ut uerũ lu¬
men agnoscat. ⁊ remissionẽ pecca
toꝵ omnium accipiat. Itaq uicini
⁊ qui nouerant eum prius quia
m̃clicus erat: dicebant. Nonne hic
est qͥ sedebat ⁊ m̃dicabat: Alii di¬
cebant quia hic est. alii aũt non
sea similis est eius. Hunc erorem:
aꝑti ocłi fecerant. Illuminatus:
quasi mutauerat nultum. Sed
ille non ingratus. nec collan im¬
memor beneficii dicebat. Ego sum.

Expanded text:
to fuisset dimissus. Piscina ergo illa, baptisto fuisset dimissus. Piscina ergo illa, baptismus est Christi. Lavit caecus in piscina Siloe, quod interpretatur missus, et illuminatus est, quia in Christo baptizati illuminantur. Cum ergo intechumenus Graece, Latine instructus dicitur. Baptizatur vero, ut verum lumen agnoscat, et remissionem omnium peccatorum accipiat. Itaque vicini, et qui noverant eum prius, quia mendicus ii dicebant quia hic est; alii autem: Non, sed similis ejus est. Hunc errorem aperti oculi fecerunt; illuminatus quasi mutaverat vultum. Sed ille non ingratus, nec collati immemor beneficii, dicebat: Ego sum.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ocłos eius ⁊ ddixit. Uade ⁊ laua ĩ
natatoria siloe: qđ int̾pretatur mis¬
sus. fflirabilis ⁊ ipsa sui nouitate
stupenda ceci curatio. Magnũ si in¬
telligamus cõmendat myst̾ium. Ex¬
puens quippe in t̾ram fecit lutum:
⁊ ocłos ceci inuncxit. Sputũ q̃d aca-¬
pite mnos defluit. diuinitatem xp̃i
significat. quia caput xp̃i d̾s̃. Et sa¬
pientia loquitur. Ego ex ore altissi-¬
mi ꝑdiui: primogenita ante omñe
creaturam. Et salomon de ipsa loqui¬
tur. Uapor est eñi uirtutis dei. ⁊ ema¬
natio quedã maiestatis eius sincera.
Lutũ de t̾ra: caro xp̃i est. Expuens
gͦ int̾ram lutũ fecit: quia uerbum
caro factum est ⁊ habitauit in no¬
bis. Inunctus iam cecus nondũ ui¬
uet: donec lauit innatatoria syloe:
qd int̃pretatur missus. Non nacat
qd̾ euangłista huius nominis po¬
suit interpretationẽ. qd̃ inquiens
int̾pretatur missus. Quis eñ est
missus. nisi ille qͥ dicit non uemi
isset missus. nullus fuisset a pecca¬

Expanded text:
ejus, et dixit: Vade, lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Mirabilis et ipsa sui novitate stupenda caeci curatio, magnum, si intelligamus, commendat mysterium. Exspuens quippe in terram fecit lutum, et oculos caeci inunxit. Sputum quod a capite in os defluit, divinitatem Christi significat, quia caput Christi Deus. Et Sapientia loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam . Et Salomon de ipsa: Vapor est enim virtutis Dei, et emanatio quaedam majestatis est ejus sincera . Lutum de terra, caro Christi est. Exspuens ergo in terram lutum fecit, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Inunctus jam caecus nondum videt, donec venit in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Non vacatd evangelista hujus nominis posuit interpretationem, quod inquiens interpretatur missus. Quis enim missus nisi ille qui dicit: Non veni isset missus, nullus nostrum a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ad illuminatione ꝓpinqua¬
bant q̃icebant. Quomods
potest homo peccator hec signa
facere: ⁊ sci̾ma erat int̾ eos. Scima
grece: latine scissio. Scissi gͦ erant.
Pars: ueritati assentiebat. pars ad
int̃ lucẽ ⁊ tenebras aiuisus est. Dicũt
gͦ ceco it̾um. Tn quid dicis de eo qui
apperuit tͥ oculos: int̾rogant quid
de suo inluminatore sentiret. ut occa¬
sioñe inuenirent qua eũ designago¬
ga proicerent. Sed ille quid de eo
existimaret. constant̃ aperuit. Ait
em̃i. quia ꝓpheta est. Nec dum in cor¬
de mnluminatus. sed inunctus tam̃
nescit dicere filium d̾i sed confitet᷑
ꝓphetam ẽẽ. nͨ tam̃ errans ꝑ omĩa
fallebatur Ipse eñi de se ait. Non
mo ꝓpħa sine honore: nisi in patria
sua. Non crediderũt gͦ de illo. qd cecus

Expanded text:
uabant, dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Et schisma erat inter eos. Schisma Graece, Latine scissio. Scissi ergo erant, quia pars veritati assentiebat, et pars ter lucem et tenebras divisus est. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit tibi oculos? Interrogabant quid de suo illuminatore sentiret, ut occasionem invenirent qua eum de synagoga projicerent. Sed ille quid de eo existimaret, constanter aperuit. Ait enim: Quia propheta est. Necdum in corde illuminatus, sed inunctus tantum, nescit dicere Filium Dei, sed confitetur prophetam esse, nec tamen errans per omnia, fallebatur. Ipse enim de se ait: Non mo propheta sine honore, nisi in patria sua. Non crediderunt de illo, quod caecus
Abbreviated transcription (Latin):
fid̃i ⁊ dilectionis uictimis. faciamꝰ
tioluntatẽ eius hoc est mandata il
lius impleamus ⁊ timorẽ illius: et
scam spem promissionũ eius innr̃is
mentib habeamꝰ qm̃ beneplatitũ
ẽ dño super timentes eũ: ⁊ in eis qͥ
sperant super miscłia eiꝰ. Cui est laus

Expanded text:
fidei et dilectionis victimis; faciamus fidei et dilectionis victimis; faciamus voluntatem ejus, hoc est, mandatum ejus impleamus, et timorem illius, et sanctam spem promissionum ejus in mentibus habeamus, quoniam beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant
Abbreviated transcription (Latin):
Ait illi dñs. Et uicdisti eũ: qui loquit᷑
tecũ ipse est. Iam dñs inuncti faciem
lauat. iam cordis ocłos inluminat.
Deniq ille iam lotꝰ ⁊ illuminatus spi¬
ritaliter respondit. Credo dñe. Sed
hoc parũ fuit. non suffecit credere qͥn
etiam procidens adorauit eñ ꝑ hoc qͦ¬
damm contestans dm̃ se credere cum
adorabat. Sed int̾ hec quid nob̾ su¬
ꝑest. qui nta legimus ꝓpt̾ quos eti¬
am scripta sunt: Quetumq em̃ scri¬
mus uł audiamus imitari sataga¬
mus: Multũ est dicere ut mmitemir
petrũ apłm cuius uestigiis mare se
modicñ cecum iam bene inluminatũ
imitemi. qu̾e non truculentoꝵ mine
principũ. nonatenus geste cecitatis
nagoga eiectio. non hec neꝙ alia poru¬
erunt seilucere ⁊ a confessione subpri¬
⁊ nere profitentem quia siquis d̾i
cultor est ⁊ uoluntatem eius facie
hunc exancdit. Colamus gͣ dñm ño
tueris naporib. non tauroꝵ mugi

Expanded text:
Ait illi Dominus: Et vidisti eum, et qui loquitur Ait illi Dominus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum ipse est. Jam Dominus inuncti faciem lavat, jam cordis oculos illuminat, denique ille lotus et illuminatus spiritualiter respondit: Credo, Domine. Sed hoc parum fuit. Non sufficit credere, quin etiam procidens adorat eum, per hoc quodammodo contestans Deum credere, quem adorabat. Sed inter haec, quid nobis superest, qui ista legimus, propter quos etiam scripta sunt? Quaecunque enim scrimus, vel audivimus, imitari satagamus? Multum est dicere, ut imitemur Petrum apostolum, cujus vestigiis mare se ndicum caecum jam bene illuminatum imitemur, quem non truculentorum minae principum, non eatenus gestae caecitatis e alia potuerunt seducere, et a confessione veriet bene profitentem, quia si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus fecerit, hunc exaudit. Colamus ergo Dominum, non thuris vaporibus, non taurorum mugi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ post habita confessus est ueritatẽ.
Quis eñi alius tanta et talia faceret
nisi d̃s. Scilicet ⁊ si qui sunt qui hec¬
aliqnͣdo fecerunt ab ipso ut facere pos¬
sent habuerunt. Ipse eñi dixit. sine
me nichil potestis facere. Responder̃t
et dixerunt. In peccatis totus natus es.
qui ocłos aꝑuit totũ saluauit. qͥ que
foris inluminauit: ipse cor illius ab
omni iniquitatis nubilo purganit.
Inpeccatis natꝰ es totus ⁊ tu doces nos:
Ipsi certe eum int̾rogauerant. ipsi eũ¬
coegerant ut diceret quid de xp̃o suo
illuminatore sentiret. ⁊ ũit confiten¬
tem arguunt ⁊ de sinagoga ꝓpellunt.
Nam seq̃r. Ciecerunt eum foras. Illi
quidem eiciebant. scilicet xp̃c eum
suscipiebat. Gunc magis meruit cog¬
noscere xp̃m: cũ eiectus est de consor¬
tio inimicoꝵ xp̃i. Audiuit namq qͥa
cet ille qui eũ tantũ corporeis oculis
uidebat nondum corde intelligebat.
scilioet in qũe deberet cred̾e ignorasse

Expanded text:
eorum postposita, confessus est veritatem. eorum postposita, confessus est veritatem. Quis enim alius tanta et talia faceret, nisi Deus? Sed et si qui sunt qui aliquando fecerunt, ab ipso ut facere possent habuerunt. Ipse enim dixit: Sine me nihil potestis facere . Responderunt et dixerunt: In peccatis natus es totus, qui oculos aperuit, totum salvavit, quique foris illuminavit, ipse cor illius ab omni iniquitatis nubilo purgavit? In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Ipsi certe eum interrogaverunt, ipsi coegerunt, ut diceret quid de Christo suo illuminatore sentiret, et nunc confitentem arguunt, et de synagoga propellunt. Nam sequitur: Et ejecerunt eum foras. Illi quidem eum ejiciebant, sed Christus suscipiebat. Tunc magis meruit cognoscere Christum, cum ejectus est de consortio inimicorum Christi. Audivit namque Sed ille, qui eum tantum corporeis oculis videbat, corde nondum intelligebat. sed in quem deberet credere ignorasse.
Abbreviated transcription (Latin):
proditur signoꝵ uxtute. Nescitur
unde sit: ⁊ sicut ds̃ cecos uidere fac̃.
Scimus aut̾e quia peccatores d̾s ñ
audit. Sed siquis cultor d̾i est ⁊ uo¬
lutatem euis facit. hunc exanclit.
Bamqũa inunctus. ⁊ nec dum in¬
luminatus loquitur. Exaudit n̾aq
d̃s̃ ⁊ iã peccatores. Demq exauditus
est publicanus. qui in tempło d̾i a
longe stans. ⁊ oclõs int̾ram demittens.
pectusq pugnis ꝑcuciens dicebat. De-¬
us ꝓpitius esto michi peccatori. Qua
confessione sic exauditus est ut iu¬
stificatus a tempło rediret. qͥ iniustus
nenerat ad templum. Exaudiuntur
gͦ ut dictum ẽ peccatores sed si resipis¬
cunt apeccatis. si mala p̾terita lacri¬
mis abluunt. ⁊ excorde abnegant ẽe
qd fuerant. Ascło ñ est auditũ: quia
aperuit quis ocłos cecinati. Nisi ẽẽt
hic ad̾o. non potuisset facere quicqu̾a.
Ingens fiducia. lib̾a constantia. Prin-¬
cipes seruiebant. ille indignatiõne

Expanded text:
proditur signorum virtute. Nescitur proditur signorum virtute. Nescitur unde sit, et sicut Deus caecos videre facit. Scimus autem, quia Deus peccatores non audit: sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Tanquam inunctus, et necdum illuminatus loquitur: exaudit namque Deus etiam peccatores. Denique exauditus est publicanus, qui in templo Dei a longe stans, et oculos in terram demittens, pectusque pugnis percutiens, dicebat: Deus, propitius esto mihi peccatori . Qua confessione sic exauditus est, ut justificatus a templo rediret, qui injustus venerat ad templum. Exaudiuntur ergo, ut dictum est, peccatores, si resipiscant a peccatis, si mala praeterita lacrymis abluant, et ex corde abnegent se esse quod fuerunt. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati, nisi esset hic a Deo, non posset facere quidquam. Ingens fiducia, libera constantia. Principes saeviebant, ille indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus uñde sit. Despicientium
uerba sunt. Nam quomõdo nesciebãt
unde ẽe̾t. eũ ⁊ ubi natꝰ fuisset. ⁊ de qua
tͥbu ẽẽt nossent: Hinc ⁊ supra dixe¬
runt. sed hunc scimus unde sit. Gale
quid ⁊ in regũ libro leginuis. Cum e¬
nim dauid ad olescens goliã uiribus
fortis formidabilem strauisset: ait sa¬
ul ad abner. Cuius filius est iste puer
abner: Certe armiger eius fuerat. cy¬
tharam cora illo crebro ꝑcusserat. ⁊ ñe
quis eẽt int̾rogabat. Quasi eñi non
agnoscebat. in quo etatẽ adolescentis.
⁊ habitũ pastoralem contẽpnebat. Si¬
mili modo miserandi homines dei
filium cernentes. homin̾e intantũ
contemptibilem ⁊ notissimũ iudi¬
cabant: ut dicerent nescimus tinde
sit: consueto more hominũ. qui quos
abitiunt nescire se dicunt. Respon-¬
dit ille ⁊ dixit. In hoc mibile est
quia uos nescias unde sit ⁊ aperuit
meos oculos. Tamqmͣ diceret. Hic qͤm
nescire uos dicitis. latet humilitate.

Expanded text:
nescimus unde sit. Despicientium nescimus unde sit. Despicientium verba sunt. Nam quomodo nesciebant unde esset, cum et ubi natus fuisset, et de qua tribu esset, nossent? Hinc et supra dixerunt: Sed hunc scimus unde sit. Tale quid et in libro Regum legimus: Cum enim David adolescens Goliam viris fortibus formidabilem stravisset, ait Saul ad Abner: Cujus est iste puer, Abner ? Certe armiger ejus fuerat, citharam coram eo crebro percusserat, et tunc quis esset interrogabat. Quasi enim non agnoscebat, in quo aetatem adolescentis et habitum pastoralem contemnebat. Simili modo miserandi homines, Dei Filium cernentes hominem, in tantum contemptibilem et novissimum judicabant, ut dicerent: Nescimus unde sit, consueto more hominum, qui quos abjiciunt, nescire se dicunt. Respondit ille et dixit: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Tanquam diceret: Hic quem vos nescire vultis, latet humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ oculos: Ille qui totiens int̃rogatus.
totiens responderat: iam quasi quo¬
dam tedio afficeretur. ꝓpt̾ illoꝵ du¬
riciam ⁊ incredulitate: cũ quadam
a maritudine respondit. Dixi nob̾:
iam ⁊ audistis. Quid it̾um nultis
audire: Nũquid ⁊ nos uriltis dis¬
cipuli eus fieri: Quia eñi ip̃e iam
credebat. iam dñi discipulus factus
fuert. id̾oq dicebat. Numquid et
uos sicut ⁊ ego iuiltis in eum crede¬
re. ⁊ discipulatm ueritatis inhere¬
res Et maleclixerunt ei ⁊ cdixerunt.
bu ddiscipłs illiꝰ sis. Maledictum hoc
cor illoꝵ intuearis. maledictum est.
quia hoc maleicentis affectu protu¬
derunt. Si uero uerba ipsa ꝑpendas:
exoptabilis est benedictio. Quis em̃i
non desiderat discipulus esse xp̃iͦ
Nos inquiurit moysi discipsi sumꝰ
falluntur. semet ipsos decipientes.
Sieñt ait dñs crederetis moysi: cre¬
deretis ⁊ michi. Nos scimus. quia
moysi locutus est d̃s. hunc autem.

Expanded text:
tibi oculos? Ille qui toties interrogatus, tibi oculos? Ille qui toties interrogatus, toties responderat, jam quasi quodam taedio affectaretur, propter illorum duritiam et incredulitatem, cum quadam aporia respondit: Dixi vobis jam et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis ejus discipuli fieri? Quia enim ipse jam credebat, jam Domini discipulus factus erat, ideo dicebat: Nunquid et vos, sicut ego, vultis in eum credere, et discipulatui ejus inhaerere? Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus illius sis. Maledictum hoc cor eorum intuearis, maledictum est, quia hoc maledicentis affectu protulerunt. Si verba ipsa perpendas, exoptabilis est benedictio. Quis enim non desideret discipulus esse Christi? Nos, inquiunt, Mosi discipuli sumus. Falluntur, semetipsos decipientes. Sic enim ait Dominus: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Nos scimus quia Mosi locutus est Deus, hunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
gogam fieret. Pro magno apud illos
tunc temporis dicebatur. si quẽdam de
sinagoga eiecissent. Sicut eñi mõdo
homicide uł adult̾i. uł cet̾is capitalib
criminib rei ab eccłia pelluntur: ita
tunc confessores nominis xp̃i. a sina¬
goga sudeoꝵ eliminabantur. Hoc me¬
tuebant incurrere parentes ceci. Idoq
dixerunt: ipse dese loquatur. Uocaue¬
tunt rursus homune qui fuerat cecus:
⁊ dixerunt ei. Da głam d̾o. Gloriam̃dõ
dare est: ueritatẽ de aliqua re quasi p̃¬
sente d̾o loqui. Sed isti uolebant. ut
negaret xp̃m. Numquid est. aliud
dicere da gloriã deo. nisi nega donum
qd accepisti: cũ certe hoc non sit dare
illum uolebtant dare gloriam d̾o: sicut
ipsi xp̃m decerant pecratorem. Sed
ille ut neq pateretur calũpniã. ne¬
q ueritatẽ sub celaret: non clicit scio
eum iustum. sed respondit. Si pecca¬
tor est: nescio. Unũ autẽ scio: quia cũ¬
essem cecus modo uideo. Sixerunt gͦ
illi. Quid fecit tͥ quomodo aperuit

Expanded text:
gogam fieret. Pro magno apud illos tunc temporis ducebatur, si quem de synagoga ejecissent. Sicut enim modo homicidae, vel adulteri, vel caeteris capitalibus criminibus rei, ab Ecclesia pelluntur, ita tunc confessores Christi a synagoga Judaeorum eliminabantur. Hoc metuebant incurrere parentes caeci nati, ideoque dixerunt: Ipse de se loquatur. Vocaverunt rursum hominem qui caecus fuerat, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. Gloriam Deo dare est veritatem de aliqua re quasi praesente Deo loqui. Sed isti volebant ut negaret Christum. Nam quid est aliud dicere, da gloriam Deo, quam nega donum quod accepisti? cum certe hoc non sit glori illum volebant dare gloriam Deo, ut, sicut ipsi, diceret Christum peccatorem. Sed ille, ut neque pateret calumniae, neque veritatem subcelaret, non dixit, Scio eum justum, sed respondit: Si peccator est nescio: unum scio, quia caecus cum essem, modo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit tibi? quomodo aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa facere. cuiꝰ erat filius. Ista erant oꝑa
d̾i patris. ꝓpt̾ que d̾i filus uenerat: in¬
teci: illuminatio significabatur gene¬
ris humani. Fliracula deniq nr̃i redẽp¬
toris ita iusta lit̾tam facta creduntur:
ut mystice considerata aliquid innu¬
ant faciẽdũ. Cecus gͦ iste. genus huma¬
num designat. qd̾ in primo parente ce¬
catũ est: quia ex illo omnes traximus
non solum originẽ mortis. seb etiam
miquitatis. Et bene non solum cecus.
sed etiam cecus a natiuitate dicitur:
quia om̃s homines excepto illo quide
nirgine natus est cũ peccato originali
nascim᷑: ⁊ grauissima cecitate depres-¬
si inmundum uenimus. Quam ce¬
citatẽ deradice primi parentis contra-¬
ximus. qui bene uidens conditus fue¬
rat. sed cdiaboli suasionib obtemperã¬
do cecitatẽ incurrerat. qua in om̃s su¬
os posteros tͣnͣsmittebat. Pret̾ens aut̃e
dñs iudit cecũ. Non enĩ stans sedp̃teriẽs¬

Expanded text:
opera facere, cujus erat filius. Ista erant opera opera facere, cujus erat filius. Ista erant opera Dei Patris, propter quae Dei Filius venerat, caeci, illuminatio significabatur humani generis. Miracula denique nostri Redemptoris, ita juxta litteram facta creduntur, ut mystice considerata, aliquid innuant faciendum. Caecus ergo iste genus humanum praesignat, quod in primo parente caecatum est, quia ex illo omnes traximus non solum originem mortis, sed etiam iniquitatis. Et bene non solum caecus, sed etiam caecus a nativitate dicitur, quia omnes homines excepto illo qui de virgine natus est cum peccato originali nascimur, et gravissima caecitate depressi, in mundum venimus quam caecitatem de radice primi parentis contraximus. Qui bene videns conditus fuerat, sed diabolicis persuasionibus obtemperando, caecitatem incurrerat, quam in omnes suos posteros transmittebat. Praeteriens autem Dominus vidit caecum. Non enim stans, sed praeteriens
Abbreviated transcription (Latin):
quid enam uiuendo ⁊ conuersando
imundo. non plura peccata ad dide¬
rat: Si gͦ ⁊ hic ⁊ parentes eus pecra¬
tũ habebant. quare dñs dixit neq
hic peccauit. neq parentes eius: Sed
sciendum quia dñs adr̾ẽ de qua fuerat
int̾rogatus: responlit. Illi ergo int̾¬
rogauerũt utrum pro suo uł paren¬
tum peccato cecus natus fuisset: ad qd
respondit dñs neq ipsũ. neq paren¬
tes euis peccasse: hoc nimirũ ut ille
cecus nasceretur. Habebant gͦ ⁊ ipse
⁊ parentes eius peccata innumera:
sed non ꝓpt̃ illa ipse cecus editus fue¬
rat. Quare gͦ. Sed ut inquid mani¬
festentur opera d̃i in eo. Ueritatis ma-¬
gist̾ docet. qd̃ ad hoc natus sit ut oꝑa
dei meo manifestentur: quatinus
abingenti cecitate illũ liberando. et
lumen restituendo. filius dei ẽẽ om̃ib
aꝑte claresceret. Ne oportet oꝑari o¬
pera eius qui misie me: donec dies
est. Sicut ubiq ita ⁊ ñc omnem
glam do patri adtribuit: eius se dicẽs

Expanded text:
quid etiam vivendo et conversando in mundo, non plura peccata addiderant? Si ergo hic et parentes ejus peccatum habebant, quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes? Sed sciendum quia Dominus ad rem de qua fuerat int suo, vel parentum peccato caecus natus fuisset. Ad hoc respondit Dominus neque illum neque parentes ejus peccasse hoc, nimirum ut ille caecus nasceretur. Habebant ergo ipse et parentes ejus peccata innumera, sed non propter illa ipse caecus editus erat. Quare ergo? Sed, inquit, ut manifestarentur opera Dei in illo. Veritatis magister docet, quod ad hoc sic natus sit, ut opera Dei manifestarentur in eo, quatenus ab ingenita caecitate illum liberando, et lumen restituendo, Filium Dei se esse omnibus aperte monstraret. Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Sicut ubique, ita et nunc omnem gloriam Deo Patri attribuit, ejus se dicens
Abbreviated transcription (Latin):
seculi. utiq semꝑ oꝑatur usq ad fi¬
nem scł̃i. Qͥ enim tunc presentia cor¬
porali fuit in mundo. nunc ddiuina
potentia ubiq p̾sens est mundo. Que¬
rendum gͦ que sit ista nox. qua nemo
potest oꝑari. Nox ista impioꝵ est. qͥb
clicetur. Ite maledicti inignem ẽt̃num.
Nox ista erit: qnͣdo dãpnatis om̃ibus
reprobis nullus iam locus penitentie.
nulla facultas uenie restabit. quia
in inferno nemo conficebitur dño.
Oꝑatur gͦ dñs donec dies est. quia
dum hic uiuimus expectat. hortat᷑
ad conuersionem. ⁊ punire decrectat.
adẽ om̃ib inuocantib se inueritate.
finito mundo. receptis electis celo.
clauso hostio: uanus labor ẽ ⁊ sera pe¬

Expanded text:
eculi, utique semper operatur usque ad fieculi, utique semper operatur usque ad finem saeculi. Qui enim tunc praesentia corporali fuit in mundo, nunc divina potentia ubique praesens est mundo. Quaerendum ergo quae sit ista nox, qua nemo potest operari? Nox ista impiorum est, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum, Nox ista erit, quando damnatis omnibus reprobis, nullus jam locus poenitentiae, nulla facultas veniae restabit, quia in inferno nemo confitebitur Domino. Operatur ergo Dominus donec dies est, quia dum hic vivimus, exspectat et hortatur ad confessionem, et punire detrectat, adest omnibus invocantibus se in veritfinito mundo, receptis coelo electis, clauso ostio, vanus labor est, et sera poe
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur uenit: hic uero p̃teriit. Uenit
gͦ dñs secus sautiũ. ⁊ p̃teriens iudit ce¬
cum. quia ad ꝓpinquauit uie morta¬
litatis nr̃e. non tamen fixit uestigiũ
in uia peccatoꝵ. Uenit eñi ut cecitatẽ
peccatoꝵ nr̃oꝵ tolleret. non ut ipse eã
susciꝑet. Hec gͦ oꝑa patris se dicebat
oportere operari. quia uenerat querere
ꝑdita. restaurare corrupta. Donec in¬
quit cdies est. Uenit nox. qua nemo
poterit operari. Qũe diem uellet in¬
telligi. diffinite exprimit cũ subiimn¬
git. Quã dui sum inmundo: lux
sum mundi. Sed quid est qd̾ dic̾it.
me oportet oꝑaridonec clies est. Nũ¬
quid eñi tantũm oꝑatus est quam¬
diu presentia corporali fuit in mun¬
uo: Si eñi hoc receperimus iam post
eius ascensionem. est t̾ca t̾ribilis ⁊ me¬
tuenda nox in mundo: qua nemo po¬
test oꝑari. Et certe ipse alibi repromi-¬
sit. Ecce ego uob̾cũ sum. om̃ib dieb
usq ad consũmationẽ seculi.
Si ergo ẽ cũ scĩs usq ad fiñe¬

Expanded text:
Venit ergo Dominus secus saucium, et praeteriens vidit caecum, quia appropinquavit viae mortalitatis nostrae, non tamen fixit vestigium in via peccatorum. Venit enim ut caecitatem peccatorum nostrorum tolleret, non ut eam susciperet. Haec ergo opera Patris se dicebat oportere operari, quia venerat quaerere perdita, restaurare corrupta. Donec, inquit, dies est. Venit nox quando nemo potest operari. Quam diem vellet intelligi, definite expressit, cum subjungit: Quandiu sum in mundo, lux sum mundi. Sed quid est quod dixit: Me oportet operari donec dies est? Nunquid enim tantummodo operatus est, quando praesentia corporali fuit in mundo? Si enim hoc receperimus, jam post ejus ascensionem est illa terribilis et metuenda nox in mundo, in qua nemo potest operari. Et recte ipse alibi repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Si ergo est cum sanctis usque ad con
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus quia hic est filius ñr. ⁊ quia
cecus natus est. Si autem uultis scire
quomͦ nunc iudeat. ipsum int̾rogare
debetis. quia etatẽ habet. Olim loqui¬
tur iste. quippe pro infante loqui coge¬
remur: quia infans ꝑetatẽ loqui rat̃o¬
nabilit̾ non potest. Hec autem illos ñ
obignorantiam. seci obmetũ dixisse

Expanded text:
uia caecus natus est. Si autem vultis scire quomodo nunc videat, ipsum interrogare debetis, quia aetatem habet, olim loquitur. Juste quippe pro infante loqui cogerentur, quia infans per aetatem loqui rationabiliter non potest. Haec autem illos non ob ignorantiam, sed ob metum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
apłi obmultas causas dispensatõ¬
ne d̾i dari infirmitates hominib.
aliqnͣdo ad probationem. non nũ¬
qũa ad uirtutũ custodiã: sed ignora¬
bant qua harũ causa homo ille cecus
natus fuisset. Idoq int̾rogauerunt
dñm quasi magistrũ: ut ab eo disce¬
rent qd̾ nesciebunt. Respondit eisiħs.
Neq hic peccauit: neq parentes eius.
Quid ẽ hoc q̃d dicit saluator. neq

Expanded text:
apostoli, ob multas causas dispensatioapostoli, ob multas causas dispensatione Dei dari infirmitates hominibus,torum, aliquando ad probationem, nonnunquam ad virtutum custodiam, sed ignorabant qua harum causa homo ille caecus natus fuisset, ideoque interrogaverunt Dominum quasi magistrum, ut ab eo discerent quod nesciebant. Respondit eis Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus. Quid est quod dicit S
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius ut cecus nasceretur: ⁊ reliqͣ.
enerat d̾i filius ad sollẽpnitate
scenophegie ⁊ nouissimo die-
eiusdem festiuitatis stans intẽplo
docebat populum qui ad diem festũ
confluxerat: redarguebat iudeos ĩ
struebat fideles. sed miseri ⁊ totius
boni inimiri iuidei uerba illius fer¬
re non ualentes. ad lapides concur-¬
rerũt:querentes obruere qũe non
poterant intelligere. Ipse aut̾e tr̃a¬
siens: ꝑ medium illoꝵ ibat. Nec dũ
quippe uenerat hora quam prefini¬
erat passiomi: quia ñ inscenophegia.
sed inpascha pati disposuerat. Pre¬
t̃iens gͦ iħ̾s sicut nunc sc̃s euuange¬
lista loquitur: uidit hominem cec
a natiuitate. hoc est cecũ natũ: que
mat̾̃ extenẽbris uteri ꝓfuderat in
noctem mundi. Uidit inquid eũ:
id est misertus ẽ illius. Uidere n̾aq¬
euis: misereri est. Hinc scriptũ est.
Respexit dñs petrum. Et int̾roga¬
uerunt eum discipuli eius. Rabbi:
quis peccauit. hic. aut parentes eius.
ut cecus nasceretur: Nouerant scĩ

Expanded text:
asceretur? etc. . Venerat Filius Dei ad solemnitatem Scenopegiae, et novissimo die ejusdem festivitatis stans in templo, docebat populum qui ad diem festum confluxerat. Redarguebat Judaeos inatis instruebat fideles. Sed miseri, et totius boni inimici Judaei, verba illius ferre non valentes, ad lapides confugerunt, quaerentes obruere quem non poterant intelligere. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. Necdum quippe venerat hora quam praefinierat passioni, quia non in Scenopegia, sed in Pascha pati disposuerat. Praeteriens ergo Dominus, sicut nunc Evangelista loquitur, vidit hominem caecum a nativitate, hoc est, caecum natum, quem mater de tenebris uteri profuderat in noctem mundi. Vidit, inquit, illum, id est, misertus est illius Videre enim illius, misereri est. Hinc scriptum est: Respexit Dominus Petrum . Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Noverant sancti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾a. B̾ene iam uidebat. qui sic
grãm sibi p̃stitam annuntiabat.
ei. Ubiẽ ille ait nescio. Adhuc in
supͣ ille ait homo:. Nesciens dm̃
dicere. quia quasi cathecuminus e¬
rat. ⁊ doceri necesse habelat. Addu¬
cunt eum ad phariseos. qui cecus
fuerat. Erat aũt sabbatũ in illa die.¬
I slon om̃s hoc dicebant: sed quidam.
Iam em̃ inungebantur. iam ueritas
eoꝵ cordib subrutilare incipiebat.
Isti uero qui dñm rep̃hendebant. po¬
tius ceci erarit. nec inuncti erant. nec
uidebant. Riep̃hendebant eñi dñm
q̃d non custõdiret sabbatũ. cũ ipse
perpetuo ab om̃i seruili oꝑe uacaret.
quia peccatum ñ fecit. Hoc est nam¬
q sp̃itale sabbatũ obseruare. feria¬
tũ ẽẽ a peccato q̃d ẽ opus seruile. qͥa
om̃is qui facit peccatũ seruus est pe

Expanded text:
eo. Bene jam videbat, qui sic gratiam sibi datam annuntiabat. ergo ei: Ubi est ille? Ait: Nescio. Adhuc inusupra ille ait homo, nesciens Deum dicere, quia quasi catechumenus erat, et doceri necesse habebat. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum in die Non omnes hoc dicebant, sed quidam. Jam enim inungebantur, jam veritas eorum cordibus subrutilare incipiebat. Isti vero qui Dominum reprehendebant, potius caeci erant, nec inuncti erant, nec videbant. Reprehendebant enim Dominum, quod non custodiret sabbatum, cum ipse perpetuo ab omni servili opere vacaret, quia peccatum non fecit. Hoc est namque spiritualiter sabbatum custodire, feriatum esse a peccato, quod est opus servile, quia omnis qui facit
Abbreviated transcription (Latin):
deremus: Ad hanc spiritalem alimo¬
niam. ad hoc mistycum et diuinum
epulum. nos dñs inuitat: tantãq ne¬
cessitatẽ sumendi hihuiꝰ alim̃ti nob̃
indicit. ut aliter uitam in nob̃ habe¬

Expanded text:
ratur. Ad hanc spiritalem alimoniam, ad hoc mysticum et divinum epulum nos Dominus invitat, tantamque necessitatem sumendi hujus alimenti nobis indicat, ut aliter in nob
Abbreviated transcription (Latin):
Deuiq neputarẽt sibi inisto cỹbo et po¬
tu sic ꝓmitti uitam eternã ut iam nec
corpore morerentur: cum cdixisset qui mã¬
suscitabo eum in nouissimo die. Nam
qui digne carnẽ xp̃i comedit et sangͥ¬
nẽ eius bibit mortuus corpore habet in¬
terim scdm sp̃m uitam. eternam in¬

Expanded text:
Denique ne putarent sibi in isto cibo et potu sic promitti vitam aeternam ut jam nec corpore morerentur cum dixisset: « Qui manssuscitabo eum in novissimo die . » Nam qui digne carnem Christi comedit, et sanguinem ejus bibit, licet mortuus corpore, habet interim secundum spiritum vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
quid uideritis filium hominis as¬
cendentem ubi erat pͥus. subaudiẽ¬
clum cc̃ uidebitis quia non eo modo
quo putatis meam carnẽ credentib
distribuo. s sp̾itali grã meillis dan¬
do. ipõs in meum corpus transtundo:
et hec grã non consumit᷑ morsib nec
dentib tertẽ. s interioris hominis pa¬
lato hoc ẽ ratione et intellectu m̃tis
ꝑcipitur. Unde ⁊ commimio dñci
tissimo sermone eucharistia: id est
bona gratia appellatur. Uidetur enĩ¬
consecratur i uisibiliter ore ꝑcipit᷑:
sed uirtus uerbi dei idẽ cliuinitas
qua anima ꝑcipientis scĩficatur ui¬

Expanded text:
quit, videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius: » Subaudientem: « Tunc videbitis quia non eo modo quo putatis meam carnem credentibus distribuo, sed spiritali gratia me illis dando, ipsos in meum corpus transfundo; et haec gratia non consumitur morsibus nec dentibus teritur, sed interioris hominis palato, hoc est, ratione et intellectu mentis percipitur. » Unde et communio Dominici to sermone Eucharistia, id est, bona gratia appellatur. Videtur consecratur, et visibiliter ore percipitur: sed virtus Verbi Dei vel divinitas qua anima percipientis sanctificatur, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. litiga ᵈ bant adinuicẽ dicentes.
Quomodo potest hic carnẽ suam da¬
re nob̾ ad manducandũ: Non enim
hunc panem intelligebant. et audiẽ¬
des carnem exhorrescebant. Non
enim erant corpus xp̃i: idcirto scanda¬

Expanded text:
num, litigabant Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis dare carnem suam ad manducandum? » Non enim hunc panem intelligebant, audientes carnem exhorrescebant; non enim erant membra Christi, idcirco scanda