comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ohrdi substitutꝰ prinsꝙͣ
hrditatem adiret.ant cõ¬
dicio substitutõnis existe¬
ret uitadecessit. adsuosti¬
tutu eius. siue ante sub¬
stitucione. siue postea so¬
stitutꝯ sit utraq porcio
ꝑtinebit. nec int̾erit. pri¬
orsubstitutꝯ pr institucũ.
an antea deced.it. ¶ Ex his¬
uerbis eosq m̃nice substi¬
tuto. non ad eintis porcio
scriptis ħrdib. ꝓ modo sibi
uel alii quesite porciõnis de¬
fertur. ¶Cu fine uł nepo¬
tiqͣ locum filii temnit. ant
post testiñ cepit tenere. pa¬
rens substituit. siquis ex
his mortis quoq cepore
ñ fuerit infamilia: substi¬
tucio pupillaris fit irrita.¬
Quod sih̾rdem filiũ pater
rogauerit. si impibes di¬
enisuu obierit. ticio hidi¬
tatem suam restituere. le¬
gitimu hrdem fiiii. salua
falcidia cogendñ. patris
hrditatem ut ab impuse

Expanded text:
oheredi substitutus priusquam hereditatem adiret aut condicio substitutionis existeret, vita decessit. ad substitutum eius, sive ante substitutionem sive postea substitutus sit, utraque portio pertinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante decedat. Ex uerbis 'eosque inuicem substituo' non adeuntis portio scriptis heredibus pro modo sibi uel alii quaesitae portionis defertur.Cum filiae uel nepoti, qui locum filii tenuit aut post testamentum coepit tenere, parens substituit, si quis ex his mortis quoque tempore non fuit in familia, substitutio pupillaris fit irrita.Quod si heredem filium pater rogauerit, si impubes diem suum obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impube
Abbreviated transcription (Latin):
tes filiꝯ nino prtre captꝯͤ
fuerit. deinte mortro in
ciuitate patre. ip̃e in hos¬
tiu potestate decesserit.
patris hroitas. ex lege xii.
tabula. ñ filii ⁊ iege cor¬

Expanded text:
bes filius vivo patre captus fuerit, deinde mortuo in civitate patre in hostium potestate decesserit, patris hereditas ex lege duodecim tabularum, non filii ex lege Cor
Abbreviated transcription (Latin):
t si ꝯtratabulas patris.
petita sit apupillo tonoꝵ
possõ. in substitutũ tm̃ ei̾ꝰ
buerit. sic et crescere. asb̾¬
stituto data legata. si per

Expanded text:
tsi contra tabulas patris petita sit a pupillo bonorum possessio, in substitutum tamen eius buerit. sic et crescere a substituto data legata, si per
Abbreviated transcription (Latin):
accessit: auget legata.ita
facere. ut puta sulle ħrs ñ
erit. ille hrs esto. ⁊ deinceps
plures. ut nouissimo lo¬
co insubssidiũ łymĩ neces¬
sariũ hrtẽ inscituat. Et uł
plures inuniꝰ iocũ posst̃
substitui⁊ ł unus in płiũ.
uł sĩguli sĩgulis.uł inuicẽ
Singur sineminez eor ui
testito decetere nelit. nom¬
ssimosiius legitimaꝵ hr̃¬
ditatũ integru itieos cu-¬
stodiri uelit. Pauł.¬

Expanded text:
accesserit, auget legata, itafacere, puta: "si ille heres non erit, ille heres esto", et deinceps plures, ut novissimo loco in subsidium vel servum necessarium heredem instituat. Et vel plures in unius locum possunt substitui vel unus in plurium vel singulis singuli vel invicem singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri uelit.
Abbreviated transcription (Latin):
partib quib instituerat.
tisunt adiecit. Quesitũ
ler.ceteros hrditarias pa¬
rtes ueluti sitres fuissẽt.
ticium partẽ quarta. at¬
ticia ne partis habituru
reliquarur parciũ. hroi¬
tarias partes exquibus
institutierant reliqnos
Nituros eẽ. Q uod sinon
uiriles partes hĩturos.
nenitisi tres putaco ur̃¬
tes finsset substituti. ex¬
tranei dnoadiecti.hos
bituros eẽdixit. A ffr̃c.¬

Expanded text:
partibus quibus instituerat ti sunt adiecit. quaesitumlem, ceteros hereditarias: veluti si tres fuissent, Titium partem quartam Attianae partis habiturum, reliquarum partium hereditarias partes, ex quibus instituti erant, reliquos habituros esse. quod si nonviriles partes habituros: veluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos bituros esse dixit. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hs ante quẽ nemo sit in¬
celligitu¶fmnũ im puberẽ
aticłu hrces instituit. tici
omeniu substituit. filio
quis quis sibihrs eẽt exs¬
upra scriptis substituit.
eicio omisit brditate.m̃¬
uiꝯ adut mortuo deinde

Expanded text:
is ante quem nemo sit intellegitur. Filium impuberem et Titium heredes instituit: Titio Maevium substituit, filio, quisquis sibi heres esset ex supra scriptis, substituit: Titius omisit hereditatem, Maevius adiit. mortuo deinde
Abbreviated transcription (Latin):
etatis substituere põt. ut
puta si filiꝯ meꝯ intra. ã¬
nim decimũ decesserit.
ticio ei hrs esto. Itaq ⁊ si
omsos substituat pot fine
etatis. ad mittend erit.
peluti si intra .x. animi
decesserit ticio ħrs esto

Expanded text:
ituere potest, ut puta "si filius meus intra annum decimum decesserit, Titius ei heres esto". Itaque et si diversos substituat post finem aetatis, admittendum erit, veluti "si intra decimum annum decesserit, Titius heres esto:
Abbreviated transcription (Latin):
hrs qñdoq fuerit intelli¬
gaturanquisquis hr̃o
tuncerit. cum filio mori¬
atur. Placuit prudenti
sade inofficioso que ꝓpa¬
rte motaẽ. futuru tñ eũ
hrdem ex substitutõne
dũ ẽ. siquis cum duos¬

Expanded text:
res quandoque fuerit intellegatur an quisquis heres tum erit, cum filius moriatur. placuit prudentibsa de inofficioso, quae pro parte mota est, futurum tamen eum heredem ex substitutione dum est, si quis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
buerit coacuerit. ñ
extingiutur legatũ.¬
¶ Siactum quis lega
mimero fuerit. ¶¬
buit legauit deind
hoccoacuit. licet post¬
ea inacceti locum tr¬
anslatum sit apatre
.f. uino legato conti¬
nebitur.quia io ꝙ te¬
stamenti facti tẽpore
uinuz fuerit demon¬
mu legatum uidet᷑

Expanded text:
buit, coacuit, non exstinguitur legatum. Si acetum quis legavnumero fuit. Ibuit legavit, deinde hoc coacuit, licet postea in aceti locum translatum sit a patre familias, vino legato continebitur, quia id, quod testamenti facti tempore vinum fuit, demonmum legatum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
cõe bona sua ꝯferre ¶Menia
duos filios ħrdes relinq̃rat.
sine usuris apudgaiu sciui
et lutiumticiu. quos ⁊ si licu¬
iss curatores sub̾e mee dediss¬
em auis remotis ⁊ ut hii res¬
tinuant ne potibꝰ meis. ꝓut
rentur lutiũ ticiu. Itemgai¬
um seium fideiꝯmissu pet̾e
non posse. ¶ tres hrdes scripsits
meuiu frem suu exdrodran¬
te semmuero ex sextante.sti¬
chum eiꝯdem seiiẜuu. furu
aũt naturalem meun ex unti¬
a ⁊ fidei ꝯmisit seĩo. ut stichũ¬

Expanded text:
e bona sua conferre. Maevia duos filios heredes reliquerat esine usuris apud Gaium Seium et Lucium Titium, quos etiam, si licuisset, curatores substantiae meae dedissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus meis, prout rentur Lucium Titium, item Gaium Seium fideicommissum petere non posse. Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponerentur. non debere res¬
tituere p̾ceptionem cin ip̃e
testator et lega̾ta excipe nolu¬
isset. ¶ Maritꝰ uxore institu¬
taħrde exꝑte tercia et pluri¬
b ei fidei õmissis datis dotẽ
quoq prelegauit.his u̾b̾. seie
uxoris fidei comisit. ut par¬
tem hrditatis et quecunq
ei legasset. post mortez suam
ticio fiuo ꝯmimi restitueret
Quesitum ẽ an sumã quoq
dotis interceter legata. erca
fideiꝯmissi filio suo restitue¬

Expanded text:
proponerentur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset. Maritus uxore instituta herede ex parte tertia et pluribus ei fideicommissis datis dotem quoque pruxoris fidei commisit, ut partem hereditatis et quaecumque ei legasset post mortem suam Titio filio communi restitueret. quaesitum est, an summam quoque dotis inter cetera legata ex causa fideicommissi filio suo restitue
Abbreviated transcription (Latin):
¶ipupiilꝰ parenti suo hrs ex.
patern̾a srditate. optio de¬
ferenda est fidei cõmissario.
ut aut portionem quoque
pupiu agnoscat aut atoto
discedat.aut oĩmodo rona
uendenda sunt  iit ĩo quod

Expanded text:
pupillus parenti suo heres expaterna hereditate: optio deferenda est fideicommissario, ut aut portionem quoque pupilli adgnoscat aut toto discedat. aut omnimodo bona uendenda sunt, ut id quod
Abbreviated transcription (Latin):
miteres dedi ũ faceres. S
atrem meu reu̾ti uolo. tu
te mea. sticho filio tuco resti¬
tuas. Qd̃ ut facias fidei tue
ꝯmitto. Q uesitum ẽ s seiꝰ
adierit hroitate . et pp hoc cõ¬
piil tichum in anũmiẜit
an untiam brditatis exq̃ sti
tum untiam ei restituere.
ex qua sticho institutꝰ ẽ hec
facere uelit et meniꝰ unti
cõserutꝰ. utrum hãc solamu
ex qua stichꝰ institutꝰ ẽ. an
uero drodrante ex quo rp̃e
meuiꝰ institutꝰ est. eide sti¬
cho restituere debeat. ¶d̾ oĩ
quoquo modo ꝑuenit. tes¬
tatricem sensisse ¶Pater p¬
uerum ⁊ puellam hrres ĩsti¬
tuit. eosq inuice sb̃stituit
et si neut yrs eẽt eis plures
substituit. substitutos qr ie
inucem ibstituit his u̾bis.
sb̾stitutos hrdes inuice sub¬
stituo. eorde finoꝵ fidei co¬
misit. ut quieoꝵ uita suꝑ¬
eẽt. et sine liberis intra anũ
his quoheredes suostituert.¬

Expanded text:
mitteres: dedi unde faceres'. sed atrem meum reuerti uolo. tu,te mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiserit, an unciaiam ei restituere.Iex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius uncconsecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an uero et dodrantem, ex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restituere debeat. respondiquoquo modo peruenit, testatricem sensisse.Pater puerum et puellam heredes instituit eosque inuicem substituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque inuicem substituit his uerbis: 'substitutos heredes inuicem substituo': eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum uita superasset et sine liberis intra annumhis, quos heredes substituer
Abbreviated transcription (Latin):
tituenda testatore sensisse
atoz si sensisset eum hoc fu¬
erit approbatum ita ÷ eius
quoque portionem fore si
non minꝯ inqͣtitate que fa¬
lcidie noĩe remanet foret q̃
inquantitate dotis ¶Roga

Expanded text:
tituenda testatorem sensisse: atque etiamsi sensisset et hoc fuerit adprobatum, ita eius quoque petitionem fore, si non minus in quantitate, quae Falcidiae nomine remaneret, foret quam in quantitate do
Abbreviated transcription (Latin):
t̾io nondum fim̾to᷑ resticuit
hrditatem septitio. Quesitũ
potuerat retinere. uł caueri
sibi id ꝙ excã iudicati pratu¬
reẽt .sꝵ. iuditii exsequtionẽ
nichibominꝯ aduersus ħrdẽ
et pꝯrestitutam hrditatem
mansisset. ¶Hrs eius qui pꝰ
mortem suam rogatus era
umu̾sam hrditate restitue¬
re. minima quantitate ꝙͣ
solam inbonis fuisse diceb
adruplo ampliꝯ mhrditate

Expanded text:
io nondum finito restituit hereditatem Septicio. quaesitumpotuerit retinere uel caueri sibi id, quod ex causa iudicati prarespondit iudicii exsecutionem nihilo minus aduersus heredem et post restitutam hereditatem mansisse.Heres eius, qui post mortem suam rogatus erat uniuersam hereditatem restituere, minimam quantitatem, quam solam in bonis fuisse dicebaadruplo amplius hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
illis hec u̾ba inseruit.ꝑtinẽt
aũt hiicodicisu ad uxorẽ et
fiuam. Itaq rogo ꝗcqd aut e¬
go renquero. aut nos ip̃e habe¬
atis cõe nob̾ sit Quod si non
egd rogarem uos pro ur̃a pi¬
etate faceretis. fiua intestati

Expanded text:
inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. itaque rogo, quid quid aut ego reliquero aut uos ipsae habeatis, commune uobis sit: quod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati
Abbreviated transcription (Latin):
płam ad hrdem suum ĩ nee
uerba scripsit. titiꝯ corneli¬
us hroisuo sanitem ãte pe¬
to corneni. qm ad tedenolu¬
ta est ꝑs matris mee. Item
ps sempromi curatoris qu¬
ondam mei contrari for¬
tun̾a u̾t si ᷑ ꝑ hoc totꝰas
meus ap̾te ẽẽ sꝑatur.nti
reddas restituas gaio seie
ẽ cum sempromus nni¬
tegrum restitutꝰ sit. abĩ¬
patore.aquo fuerat depor¬
tatꝰ.⁊ adierit h̾rdit᷑atemei
an is quoq rogatꝰ sit.ut
ex sua portione restituat
ħroitatem. R. sem proni
num quidẽ non proponi
rogatum: corneliu aũt ħr
restitutione seio facere.¬
¶Muuerhrdis instituti fid̾
i.q. ut retenta quarta ꝑte
fidei conmisit in hec u̾ba.

Expanded text:
am ad heredem suum ‹in› haec uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris m‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totusmeus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio est, cum Sempronius in integrum restitutus sit ab imperatore, ‹a› quo fuerat deportatus et adierit hereditatem, an is quoque rogatus sit, ut ex sua portione restituat hereditatem. respondit Sempronium quidem non proponi rogatum, Cornelium autem herestitutionem Seio facere.Mulier heredis instituti fidei commisit, ut re‹t›enta parte fidei commisit in haec uerba:
Abbreviated transcription (Latin):
n aduui põt tñ renigna
iinterpretatione placet. ut
fr̃quiab intestato pupillo
successit. suastitutis fider¬
ꝯ. obligetur ꝙ̃ siinuicem
fuerit substitutiẽt infider.¬
ꝯ. substitutionem ualere.
imnoq eoꝵ mortuo q suꝑ¬
sunt totum accipiunt᷑. Id̾.
usq sex᷑. singulos rogauͭ
ri. fri ue restitueret. aut si
fr̃ soror ue non eẽt. matri su¬
e et hec uerba adiecit. uosq

Expanded text:
 adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo qui supersunt totum accipiunt. 79 Ideiusque sexus singulos rogauitri f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue non esset, matri suae et haec uerba adiecit: 'uosque,
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ om̃inio penes hrdem. fu¬
ndum ẽẽ uoluit testator.
anita de mu si ip̃iꝯ est. S
sibi supius placere. iõq
extimatio eiꝯ retinenda
r̾a accepit. actiones non cõ¬
remanebsi meum ꝯtraet¬
um qui exdefuncto fuerit
int̾ positꝯ ħrs antequam
restitueret hrditatem pig

Expanded text:
rum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹si› ipsius est: sed sibi superius placere: ideoque aestimatio eius retinendara acceperit, actiones non comremanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pig
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. sic eñi accipiendam e
relinquens exhrditatis his
matrem eoru uiliam ua¬
ieriam hrdem instituit. ⁊¬
ab ea  trecenta. et quasdam
res filie reliquit. Renquam
omnẽ hrditatem filio anto¬
no. cum ad anum uicesim¬
n etatis pueniss. uoluit
ditatem honorate restitui
p̾cepit. Mat̾ instestata d̾ ces¬
sit. utrisq lib̾is iegittis hrd¬
ibus reuctis.postea annu
agens plenu nonĩ decim̾

Expanded text:
ceret: sic enim accipiendam earelinquens exheredatis his matrem eorum Iuniam Ualerianam heredem instituit et ab ea trecenta et quasdam res filiae reliquit, reliquam omnem hereditatem filio Antonino, cum ad annum uicensimum aetatis peruenisset, uoluit restitui praecepitomarum mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum
Abbreviated transcription (Latin):
crates fidei ꝯmissum petieraᷤ
et obtinuerat apud erachiũ
ꝓculum ꝓcõsuem achaie.
appellatione fra cum sonuis
eiuł eis u̾ba utrossq fres cõ¬
pleterentur. atqui in uice
tona materna. Quia policͣ¬
tes auam matrez et ꝗdem
suꝑstitem habebat. cuiꝰ ⁊¬

Expanded text:
crates fideicommissum petierat crates fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum proconsulem Achaiae: appellatione facta, cum solusel eis' uerba utrosque fratres complecterentur. adqui inuicem bona materna, quia Polycrates aliam matrem et quidem superstitem habebat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
tem restituerẽt. ꝙͣ ex re fami¬
uari testatoris suꝑ fuerit.
septicio. hrdes non modicã
ꝑtem ronoꝵ testatoris con¬
supserunt. et multos hrdes
reliquerunt. quibus scien⁊¬
tibus mnuita corp̾raque re¬
manserant exbonis ntu ti
cii septitiꝰ possedit. Quesitu
est. an id quoo iutiꝯ ticius
interciderat. s fiderꝯ. reperi¬
tio erat cinus qͣqͣuitas defici
his qui multa exhrditate cõ¬
sũpsisse ꝓpomntur. Pauł .r.¬
Iuliꝰ phedus test̾o facto cum
tres ub̃os hrdes instituerit.
phebumet eracliamex eide
matre. polic̃tem exauaeꝗs
portionib petit apolicrate
mĩore fr̃e ut accepto c̾to pr¬
edibhrditatem fr̃ib conce¬
deret. et inuncem eos qui ex
eadem matre erant. si quis
eorum hrs non fuisset sub¬
ccitu̾it. poncrates intrapub¬
oribus ut siꝗs eoꝵ sine lb̾is
decederet. portionem suam
exceptis coms mat̾nis eoꝵ.
et auitis ei ueleis qui sr̃eẽnt
restitueret. Erachia soror mo¬
rtua sinelibis frm suum ph¬
ebum hrdem instituit. poui¬

Expanded text:
tem restituerent, quod ex re familiari testatoris superfuerit, Septicio. heredes non modicam partem bonorum testatoris consumpserunt et multos heredes reliquerunt, quibus scientibus multa corpora, quae remanserant ex bonis Lucii Titii, Septicius possedit. quaesitum est, an id, quod Lucius Titius interciderat, sed fideicommissi repetitio erat: cuius aequitas defecit his, qui multa ex hereditate consumpsisse proponuntur. 83 Iulius Foebus testamento facto, cum tres liberos heredes institueret, Foebum et Heracliam ex eadem matre, Polycraten ex alia aequis portionibus, petit a Polycrate minore fratre, ut accepto certo praedio hereditatem fratribus concederet: et invicem eos, qui ex eadem matre erant, si qui eorum heres non fuisset, substituerat. Polycrati, si intra puboribus, ut, si quis eorum sine liberis decederet, portionem suam exceptis bonis maternis eorum et auitis ei uel eis qui superessent restitueret.Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Poly
Abbreviated transcription (Latin):
magistratꝰ sui tp̃r dati
tutorib cessauerat ĩ exig¬
enda satisdacione. deinte
qbdam excusatis a seqn¬
tibus magistratib tex¬
tertutor assũptꝰ fue̾rat.
creatꝰ conueniebat ĩso¬
ud̾ onplici rone. Quod
cum magistratꝰ eẽt et
tutores dedisset. satisd̾a¬
isse tutores n cessacides
curator obee tutoribus
debere ꝓm̃ciau̾it si ind¬
iem finite tutele ytonex
ꝑmansisset cutores. lie
ei satis non eẽt exactum.
tutoꝵ ⁊ magistratuñ ħ

Expanded text:
magistratus sui tempore datis tutoribus cessauerat in exigenda satisdatione, deind‹e› quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conueniebatur in solidum duplici ratione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdaisse tutores neque cessationem curatorum obesse tutoribus debere. pronuntiauit, si in diem finitae tutelae idonei permansissent tutores, licet et satis non esset exactum, t
Abbreviated transcription (Latin):
tui.aut funtoꝵ o missa
ꝯꝑacione cutor si ñ ad dã¬
pnu resarciend̾ ytone¬
usͥ ẽ. extra ordine coher¬
cebitur. Herm̃.
latronu peant: rargenta¬
riꝯ cuitutor pecumade¬
dit. cum fuiss celebimꝰ
solidu redtere ñ possit.
nich̾ eo noĩe tutor prare
cogitur. Uemił.¬
iduo uł plures tutores tu¬
telam ad ministrent. in
fidenissore adem in solid̃
ꝑ q̃ libet eoꝵ ꝯmittitur
scipło at si int̾eoediuis¬
sa sit tutela regionib
ꝙ plerumq fit. ⁊ aliꝰ ur¬
bica negocia. aliꝯ peg̾na
ad ministret. tunc ex sb¬
stãcia cunisq reraut co¬
miti ꝯtra fitenissoremi

Expanded text:
tum aut fundorum omissam comparationem tutor, si non ad damnum resarciendum idoneus est, extra ordinem coercebitur. Hermogelatronum pereat vel argentarius, cui tutor pecuniam dedit, cum fuisset celeberrimus, solidum reddere non possit, nihil eo nomine tutor praestare cogitur. Veduo pluresue tutores tutelam administrent, in fideiussorem quidem in solidum per quemlibet eorum committitur stipulatio: at si inter eos diuisa sit tutela regionibus, quod plerumque fit, et alius urbica negotia, alius peregrina administraret, tunc ex substantia cuiusque rei aut committi contra fideiussorem
Abbreviated transcription (Latin):
at ad eos R ad eos dequibꝰ.
quereie niuiũ antesedẽtis
tp̃is ꝑiculum ꝑtinere.¬
¶ Pupillo urde instituto. fi¬
ne exhroate duo milian¬
umoꝵ aureoꝵ iegauit.
eosdemq tutores utrist
dedit. Quentũ est an exeo
dem die. quod duo milia
potuerunt as ub̃a ħrditatis
separe. ⁊ innõia conocare
neglexerunt. usuraꝵ no¬
mine pupille tutele iudi¬
cio teneantur. q. teneri.
¶Quesitũ est anusure pu¬
pillaris pecunie quas tu¬
tores debuerĩt. cum ad
cutores transseruntur.
ĩ sortem ꝯpntantur. et uni¬
u̾se sũme usuras debere
curatores incipiant. i.
res transit. paremcãm eẽ
quia oĩs sors efficitur. Iõ.
ineoitatu uitetur. ut pu¬
piia abhrditate pat̾na
abstin̾etur. inus ex tu¬
torib cũ płisq creditori¬
b ita denidit ut certacre

Expanded text:
de quibus quaereretur nullum antecedentis temporis periculum pertinere. Pupillo herede instituto filiae exheredatae duo milia nummorum aureorum legavit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a substantia hereditatis et in nomina collocare neglexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iudicio teneanest, an usurae pupillaris pecuniae, quas tutores debuerunt, cum ad curatorem transferuntur, in sortem computantur et uniuersae summae usuras debere curatores incipia‹n›t. rres transit, parem causam esse, quia omnis sors efficitur. 59 Idin eo statu uideretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa
Abbreviated transcription (Latin):
tib tutorib. et appella¬
cione ĩ usta ꝓiunciata.
fundꝯ ei ablatꝰ ẽ. qnitu
est. antutele iudicio p̃ci¬
um fundi pupillꝰ ꝯsequi
cã eẽt ut obnorius sente¬
cie priori eẽt. tucele iudi¬
tutores. ⁊ cauit. ut negi
eod̾ more ex ex̾cetur. quo
seniuo exercebatur.hii¬
q tutelam administraue¬
rũt nontincum ĩpubes
negociacionis rõnes ob¬
tunt. Pamphilꝰ añt pu¬
tauit reddere oportere
nonad increm̃tu nego¬
usuraru. ut intutele iu¬
ti exemplo diffili pãpi¬
ylꝯ quoq rõem reddere

Expanded text:
 tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fundus ei ablatus est: quaesitum est, an tutelae iudicio pretium fundi pupillus conseqcausa esset, ut obnoxius sententiae priori esset, tutelae iudiet cauit, ut negotium eodem more exerceretur, quo se uiuo exercebatur: hique tutelam administrauerunt non tantum, cum impubes negotiationis rationes optulit, Pamphilus autem putauit reddere oportere non ad incrementum negousurarum, ut in tutelae iuti exemplo Diphili Pamphilus quoque rationem reddere
Abbreviated transcription (Latin):
na fide ꝑcepisset. aut ꝑci¬
pere potuiss. S si feno¬
ridare cu potuiss negl¬
exiss. cum id ꝙ ab alio de¬
bitore nõie usuraru cũ
sorte datur ei qui accep.
totu sortis uice fungit᷑.
dati tutores quoo rupt̃
indebãtur. cessau̾ert ĩad¬
ministracione tutele. et
p̃side cutordatꝰ est pup¬
to eoqui ap̾side dacꝯcep¬
ant administrare. Que¬
situm ẽ anextestõ datos

Expanded text:
na fide percepisset aut percipere potuisset, sed, faenori dare cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis uice fungitur dati tutores, quod ruptum uidebatur, cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est pupto eo, qui a praeside datus coeperat administrare: quaesitum est, ex testamento datos
Abbreviated transcription (Latin):
bus tutorib pupilli. al¬
nctu ꝑuenerat. Quesi¬
tum ẽ indicio tutelequo
exꝑitur pubes fc̃s. utrũ
eiuus tm̃ porcion̾is que ab
micio quod extutele rõe
ꝑuenerat ad defunctum
tis usuris pupullo nicta
po mortem eiꝯ ad supsti¬
te equecu sorte tranlati
sit. aut trans ferri debuit.
22. Sieam pecunia inse
uertisset. oĩum pecia¬
rum usuras prands. Q d̃
si pecuma remansiss ĩ rõ¬

Expanded text:
bus tutoribus pupilli alnctum peruenerat: quaesitum est, iudicio tutelae, quo experitur pubes factus, utrum eius tantum portionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione peruenerat ad defunctum tis usuris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. respondit, si eam pecuniam in se uertisset, omnium pecuniarum usuras praestandas: quod si pecunia mansisset i
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtutoris ħs exsequtuͥs
est que tutor inchoaui
tu e quod culpatutori
pupillꝯ erhroitate de si¬
tas pupilli ar detrim̃tũ
petitoris ẽẽ debeat. ꝑi¬
deq hri debetac sires for¬
tuito casu int̾ isset. Sim¬
possessore furiosi quoq
queri põt. siquio ne in
rerum natura eẽt. ꝑfu
rorem eiꝯ accidisset tũ
endo non sit cutor cuis¬

Expanded text:
i tutoris heres exsecutus est quae tutor inchoauittum est: quod culpa tutoris pupillus ex hereditate desitas pupilli an detrimentum petitoris esse debeat perindeque haberi debet, ac si res fortuito casu interisset, simpossessore quoque furioso quaeri potest, si quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu endo non sit tutor, cui
Abbreviated transcription (Latin):
iam niri potentes accep¬
ti. cũ płisq creditoribus
ceciderant. Quesitu est
an sialiquis tutoꝵ credi¬
tor patris pupille solidã
pecuma expensa sibiex
repupilie cu usutis fece¬
tit. renocari acuratoribꝰ¬

Expanded text:
iam uiripotenti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, reuocari a curatorib
Abbreviated transcription (Latin):
exlege.xͦ ii. tab̾. ad ñsꝯ tu¬
iili tore induplu singuli
insolidu teneantur. et
q̃uis unꝰ duplu p̾stite¬
rit incħominꝯ etia alii
teneantur. ¶ nam ĩ aliis
furib eiusde rei pluribꝰ
nõ ẽ ꝑpea ceteris pene de¬
p̾cario. qd abimo iam ex¬
acta est. ¶S tutores ꝑꝑ¬

Expanded text:
tutorem in duplum, singuli in solidum teneantur et, quamuis unus duplum praestiterit, nihilo minus etiam alii teneantur: nam in aliis furibus eiusdem rei pluribus non est propterea ceteris poenae deprecatio, quod ab uno iam exacta est. sed tutores
Abbreviated transcription (Latin):
sicerabant. uł ita ꝯiuncta
fuerit. ut se pari t ebuert.¬
Quod aũt dicitur desusse
soluendo ee. uł non eẽ cõ¬
tutores prare debere. uide¬
amꝰ q̃lem intellectũ ħt.
id ẽ utru sufficit nich di¬
mimitu ẽẽ defacuitati¬
b suiꝯtutoris ex quo tẽ¬
poredatꝯ est. s eantem
facie patrimonii ꝑman¬
sisse.an et si nich post ac¬
cidit. quod palam faciet
diminucionez patrimo¬
nii.cebet tñ ꝯtuctor ĩqui¬

Expanded text:
uncta fuerunt, ut separari non debuerunt.Quod autem dicitur de‹s›isse soluendo esse uel non esse contutores praestare debere, uideamus, qualem intellectum habet, id est utrum sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, quod palam faciat deminutionem patrimonii, debet tamen contutor inqui
Abbreviated transcription (Latin):
la uenerit: putant om
cultatib labitutor cepe¬
effcm̃ hoc habere. namq
siquis dixerit intutele
e locum ẽẽ tutele iudicio.
ut ꝑpetua accio sit et ge¬
nerali quod ad usꝯ aliu
pr̃are debuit pupillosuo
id adu̾sꝯ se quoq prare de¬
bet᷑ fortassis ⁊ plucadusꝯ
alios eni expiri sine accio¬
ne non potuit. adu̾sꝯ se ro¬
tuit Si si sub usuris gram¬
am debuit qua sint pup

Expanded text:
la uenit, putant omncultatibus labi tutor coepiectum hoc habere: namque si quis dixerit in tutelaest locum esse tutelae iudicio, ut perpetua actio sit. Et generaliter quod adversus alium praestare debuit pupillo suo, id adversus se quoque praestare debet, fortassis et plus: adversus alios enim experiri sine actione non potuit, adversus se potuit. Sed si sub usuris graviam debuit quam sint pup
Abbreviated transcription (Latin):
tario ꝯtutores ꝯuenire
cos possẽt ad soluendaz
pecinia. attnonacionẽ
faciendam cogere. cum¬
item circa priores debito¬
res ꝑpeunte casũ fecissẽt
idomisissẽt crrca debito
pilli dampnũ dtraxerũt
indicio tutele conseqnͣt᷑.¬

Expanded text:
tario tutores conuenire eos possent ad soluendam pecuniam aut nouationem faciendam cogere, cumem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitorpilli damnum contraxerunt, iudicio tutelae conseq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duplu hac accione prã¬
re. ⁊ quasi speciẽ ⁊dictois
auc ip̃am rez aut eiꝯ esti¬
maçionesnon solizergo
gessisse tutela is creditur.
qui alii gerenda manda¬
uit. s ⁊ qui satis acõtuto aͥ¬
re accepit rem salua pu¬
pillo futura eiq ꝑmisit
ad ininstracione tutele

Expanded text:
 duplum hac actione praestare et quasi specie condictionis aut ipsam rem aut eius aestimationem.Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis a contutore accepit rem saluam pupillo futuram eique permisit adminis
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ucet obrep̾tũ
fuerit p̾tori qui decretoeũ
potu̾it auquid pat̾ eoru
post testin fcm̃ accidens. ig¬
norasse. aut cum destinat᷑
hret mutare testũi. id nõ
lli uendicionẽ fecit. s q̃dã
⁊ ex his aliquat nata sũt
ancumiscuiꝯ tutela ad¬

Expanded text:
uenierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto eumpotuit aliquid pater eorum post testamentum factum accidens ignorasse aut, cum destinatum haberet mutare tlli uenditionem fecit, sed quaedam : ex his aliquot nata sunt: an, cum is cuius tutela ad
Abbreviated transcription (Latin):
tutores qui sus pectum ta¬
cere neglererint. exculpa
recte ꝯu̾enitnntur. ¶ Tutõ.
enim ieꝗ ariꝰ. ex culpa q̃
testõ remissa ẽ ñtenetur.

Expanded text:
a, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa recte conueniuntur: tutor enim legatarius ex culpa, quae testamento remissa est, non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lo fecit. ñ illi suc turatur.
re. curatorcum officium
suum egressꝯ siõnte seob¬
ligauerit: non puto ei a
p̾tore subuenin debere nõ

Expanded text:
lo fecit, non illi succurratur. respondi: curator cum officium suum egressus sponte se obligauerit, non puto ei a praetore subueniri debere,
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris. non differtur. n¬
am dunsio tuteleque nõ
uiris s iuris dictõnis ẽ.¬
et modu ad minstracio¬
nis facit. et int̾ ip̃os iocũ
ht nec ex piricum pupis¬
elo uolentib obstare debet.
utorem atutelã Id.¬
gerit sabinus ⁊ cassius ꝓ¬
ut gerit insingulas res
ꝑ cempora uelut expluri
dñice mercis uł ppositꝯ de.¬
bitis exigendis silis fc̃s
potuerit. pteriti tp̃ris no¬

Expanded text:
tutoris non differtur: nam diuisio tutelae, quae non iuris, sed iurisdictionis est, modum administrationi facit et inter ipsos locum habet nec experiri cum pupillo uolentibus obstare debet.utorem, qui tutelam gerit, Sabinus et Cassius, prout gerit, in singulas res per tempora uelut ex pluridominicae mercis uel praepositus debitis exigendis si liber fapotuerit, praeteriti temporis n
Abbreviated transcription (Latin):
olescens pquaz res suas
administrare cepit ma¬
retinere potuit. in racione
redcen̾dacuratori piudi¬
uratore dedit cecreto
ptoris non sequto. Sim
chilcuratoroatꝯ ad min¬
istret. ꝑ iculo ꝯtumacie
uel negligencie nõ strin
tate impicie nemadatur
q̃ iubonis militũ. ¶ fuii
uero tutela me patrie to¬
testatis ñ nilicie p̃mio
mandatur. ¶Ip.¬

Expanded text:
lescens postquam res suas administrare coepit maretinere potuit, in ratione reddenda curatori per iudicuratorem dedit. decreto praetoris non secuto si nihil curator datus administret, periculo contumaciae uel neglegentiae non adstringtatem imperitiae uenia datur quam in bonis militum, filii uero tutela iure patriae potestatis, non militiae praemio mandatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sua pecimia licẽt̾ abutit᷑.
⁊ nnsi his usuris aꝯtuto¬
re mutun eidaretur.
aliunde accepisset. ⁊ mu¬
itum refert. palam apte¬
q debitoremse ut extra¬
illo/ an sub ad ministraci¬
onetutele pupilliq uti¬
litate. latent̾ sua como¬

Expanded text:
sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraillo an sub administratione tutelae pupillique utilitate latente sua com
Abbreviated transcription (Latin):
animo. s negocii geren¬
uuere obligat᷑am. et to¬
terit dici⁊ manente ma¬
trimõio eamteneri. quia
tur. ¶Quod si mulier. su¬

Expanded text:
sed negotii gerenlierem obligatam et poterit dici etiam manente matrimonio eam teneri quia tur. quod si mulier su
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stiterit q̃ro an in rõni¬
bus dandis oponicura¬
tori possit. quia non recte
ꝓparte sororis tales imp¬
ensas fecerat.od̾. N2.in

Expanded text:
praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatori possit, quia non recte pro parte sororis tales impensas fecerat.Modestin
Abbreviated transcription (Latin):
rum pupillariũ factam
pecuma int̾ sediuiserãt.
posqua diuisioner alter
coꝵ inexiliu datꝯ est du¬
rante tutelam. Q uerebã
an actore ⁊stitũto ꝯtutor
eiꝰ partem pnpillaris pe¬
cime petere ab eo poterit¬
mod̾.m. Si hoc qͣr anꝯtu

Expanded text:
m pupillarium rerum factam pecuniam inter se diuiserant, post quam diuisionem alter eorum in exilium datus est durante tutela: quaerebatur, an actore constituto contutor eius partem pupillaris pecuniae petere ab eo poterit.Mo
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit: piculo tenetur ꝙͣ¬
uis soleat adangintũda¬
ri curator. q̃ res q̃ non fac̃
ut ip̃as augm̃ta non ꝑ¬
cineant aocuram prioꝵ¬
cutoꝵ. ad quos omnis u¬
tilitas pupilloꝵ deb ꝑti¬
uere. Siue igiturdatus
est. cominicatur piculu
cum prioribsiue datus ñ
est. tenetur ad ministraci¬
oms necc̾ĩtate. isqui. inte

Expanded text:
cesserit, periculo tenetur, quamuis soleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas pupillorum debet pertinere. siue igitur datus est, communicatur periculum cum prioribus, siue datus non est, tenetur administrationis necessitate is qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
re legitime distractam
sta sit ẜuanda̾sit: si malei¬
nimiu est liçere respectu
ili erogare exbonis eiꝯ. qd̃
ex suis non honestissime
fuisset erogatꝯro ¶Fũtu
tur. In primis merce
nitate natalin ꝯscituat.
non nũquã ⁊ exteris eis
si hoc pupillo expediet
prabit. Sollẽpnia mune¬
ra parentib cogãtisq in¬

Expanded text:
re legitime distractam sta sit, servanda sit, si malNimium est licere tutori respectu lli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuisset erogaturus.Cum tutur, inprimis mercednitate natalium constituet, nonnumquam etiam exteris, si hoc pupillo expediet, praestabit, sollemnia munera parentibus cognatisq
Abbreviated transcription (Latin):
Idam diligencia iudica¬
tis. ⁊ pupilloꝵ utilitate
ad mitendam. ẜ uos quor
illoꝵ interogari posse Pa
apore tutore ecuratore sus¬
cipe quid̾ cogitur. nontnͣ
exactione pꝰiculo suo fac̾e.¬

Expanded text:
dam diligentiam iudicantis et pupillorum utilitatem admittendam servos quoque eorum interrogari posse. Paa priore tutore cipere quidem cogitur, non tamen exactionem periculo suo face
Abbreviated transcription (Latin):
te cui post .xxu. annos nel
ampliꝯ in mentez ue nerit
tutelamͥ resposcere.⁊ usu
indefens uꝰm pripillu relĩ¬
quat. Modest̾.
ut quisq gessit tutelam.
non mĩqua insolidũtene

Expanded text:
te post viginti annos vel amplius in mentem venit tutelam reposcere, etiam usurindefensum pupillum relinquat. Modestinurout quisque gessit tutelam, nonnunquam in solidum tene
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. scribit seq mutua
pecimia poterit oblig¬
are sibi mutua ꝓsc¬
bento. ¶ꝯstat eu̾ qui
adangnitu daturut
puta ad bona mat̾na q̃

Expanded text:
 scribsit, seque mutua pecunia poterit obligare sibi mutuam proscribendo.Constat eum, qui ad augmentum datur, ut puta ad bona materna quae
Abbreviated transcription (Latin):
illares. uidendũ ẽ analiꝙͣ
tur. potuit eni soluere
nec honerare seusuris.
Siuero non soluit usu-
it ¶Sicut añtꝰ solu̾etutõ
quod debet. it.i ⁊ exigere
quod sibi debetur pot. si
creditor fuerit patris ꝑ¬
quoq si mala causa pu

Expanded text:
illares, uidendum est, an ei tur: potuit enim soluere nec onerare se usuris: si uero non soluit, usurit.Sicut autem soluere tutor quod debet, ita et exigere quod sibi debetur potest, si creditor fuit patris que si mala causa pu
Abbreviated transcription (Latin):
rint. recte quis dixerit
sola lata negligenciam
eos prare ihac p̾arte defe¬
di post deposicione pecu¬
me coꝑare predia tutores
neglererint incipient
disunt tarditatis grã
gitimas us uras pr̃ab̾t.
s̾ hoc ita demũ. sieuide̾¬
ter doceantur pecuniã
ĩusus suos ꝯu̾tisse. ¶e¬
terum non utiq qui ñ
fenerauit. uł ñteposuit.

Expanded text:
rint? recte quis dixerit rint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere.Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient di sunt tarditatis gratigitimas usuras praestant, sed hoc ita demum, si euidenter doceantur pecuniam in usus suos conuertisse: ceterum non utique qui non faenerauit uel non deposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ẜea que supra ostendi¬
muꝰ. ¶Quãuis aũt eipo¬
tissimu tuteia ꝯmissur̃¬
se pretor dicat cui testa¬
tordelegauit. attñ non¬
numqua ab ħ recedetur
ut puta sipater minus
ipenso ꝯllio hoc fecit. for
bone uite uł frui uideba¬
tur. dem̃ prea itecepiti
male ꝯu̾sari ignorante
testatore uł sitẽplatio¬
ne facuicatu eiꝰ res ei
ꝯmissa ẽ quib postea exu¬
tus ẽ. Inam et si ꝑater.u
mundeterit cucorẽ. non¬
nũqua ei adninguntur
caru ⁊ aliu reru asfti¬
canaꝵcuratores eis ad¬
iungentos. nec patri se¬
cuti uoluntatẽ sunt.¶ Qd̾̃
intutorib scriptum est.
erit. quos pater testam̃
codestinauit ap̃torecõ¬
frimantos. Iapparet gͥ
p̾tori cure fuisse netute¬
la ꝑplures aministret᷑
quippeet si pater non
destinanerit quis gerere
debeat. attñ id agitur.
ut punũ ãministretur.¬
ẽ si presidia ꝯꝑauerint
nõ ytonea ꝑsordes aut
ꝑgrãm. ¶mo ergo si
non conã ꝯdicionez elege¬

Expanded text:
dum ea quae supra ostendimus. Quamuis autem ei potissimum se tutelam commissurum praetor dicat, cui testator delegauit, attamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit, fortbonae uitae uel frugi uidebatur, deinde postea idem coepit male conuersari ignorante testatore, uel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exutus est. Nam et si unum pater dederit tutorem, nonnumquam ei adiunguntur icarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt uoluntatem. Quod in tutoribus scriptum est, ernto destinauit a praetore confirmandos.Apparet igitur praetori curae fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinauerit quis gerere debeat, attamen id agit, ut per unum administretuauerint non idonea per sordes aut gratiam. quid ergo si non bonam condicionem elege
Abbreviated transcription (Latin):
ri potuit. ficenssore quo
inuente non sunt. ad cuto¬
remcuiꝯ nullaculpa ao¬
missa ꝓponitur. minime
qui exfundo bona fide ꝑci
quam bona fide exfunto
ꝑcipi potuit. ex eotequo
sens fundum ticio uedid.
postea agnita fraude. in
cegrum restitutꝰ in posse¬
sione induci iussus ẽ / Que
inremsuam quicꝙͣ u̾su¬

Expanded text:
ri potuit, fideiussorem quoque inuentae non sunt, ad tutorem, cuius nulla culpa admissa proponitur, minime qui ex fundo bona fide percquam bona fide ex fundo percipi potuit, ex eo, de qcens fundum Titio uendidit: postea adgnita fraude in integrum restitutus in possessionem induci iussus est: quaein rem suam quicqu
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. pupiliares pr̃a¬
buntur. si p̃ceptum est
et neglectum d̾ moto
nsuraꝵ uidendu ẽ. ⁊ so¬
lent pretores cominari
ut si non fiat deposicio.
uel quanto cardiꝯ fiat le¬
gitime usure prantur.
Sigitur cominacio ĩt̾¬
cessit᷑. iutex Qui qnͣtoq
ꝯgnoscet decretu est pre¬
coris sequatur. ¶Iteso¬
lent facere pretores etiã
circa eos tutores qui ne¬
gant hre adalendos pu¬
pillos penes se aliquid.
ut quic quid ꝯsticeriti
penes eos eẽ eiꝯ grauis¬
sima usura pendatur. ⁊
hoc ꝑsequi oportere iudi¬
uin palamẽ. cum et alia
pene adieccione Residu¬
aru aut sũmarsi pupil¬
lares usuras pendi ȯpor¬
tet. ¶ Que aut sunt pu¬
pislares nsure nidendu
est. et apparet hanc ee for

Expanded text:
nantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognoscet, decretum praetoris sequetur. Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet. Quae autem sunt pupillares usurae, uidendum est. et apparet hanc esse fo
Abbreviated transcription (Latin):
atima somere cebebit uel
si moram teposicioni fec
gat aliquã qñtitatem
renes se ẽẽ pupillus ad
onera sua ex pedienda
imposuit. neccĩtate mu¬
tuam pecunia legitimꝰ
usuris accipiendi. ten¬
ebitur in legitimis id̾
siadebitoribus legitim¬
cum ces. aũt trientes aut
siq̃ alie leuiores inꝑuni¬
cia freqntatur. ¶ Usure
atutorib non statimer¬
iguntur. s int̾iecto tpr¬
ad exigendu. ⁊ collocan¬
du duu mensiur idq
iniudicio tutele ẜ̾uariꝰ
sol. ꝙyspaciuz seu laxa¬
m̃tu toris tribui non
oportet. ⁊ his qui mum¬
os impub̾m ładolescẽ¬
tum insuos usus ꝯu̾te¬
runt. ¶Si usuras ex¬
actas tutor uł curator
usib suis ret nuerit.
earum usuras agnosc̾e
eos oportet. IS ane eĩ
parure ferit utru sortẽ
pupillare ã usuras ĩ n

Expanded text:
timas soluere debebit, uel si moram depositioni fecigat aliquam quantitatem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in legitimas. item si a debitoribus legitimcunces aut trientes aut si quae aliae leuiores in prouincia frequentantur.Usurae a tutoribus non statim exiguntur, sed interiecto tigendum et ad collocandum duum mensum, idque in iudicio tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt.Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortem pupilla
Abbreviated transcription (Latin):
ditori debitum soluat.
⁊ iteo cessante eo. si puꝑ¬
illo sue tutele factꝰ solu¬
erit excausa fide iussori¬
a: non solu mandatis

Expanded text:
ditori debitum soluat: et ideo cessante eo si pupillus suae tutelae factus soluerit ex causa fideiussoria, non solum mandati,
Abbreviated transcription (Latin):
finitu usuras debere.
cela administrata est di¬
cendu ẽ muĩqua diem
credite pecunie expec¬
tanda.Si forte tutori
pecumas crediderit pu¬
pilli nõie quarũ exigen¬
darum dies ñdũ uenit
Sane ꝙ ad pecumas at¬
tinet. ita demu uerum
e si potinit et debuit cre
pupillarem fenoridat
stipło hoc orͥome faciẽ¬
da est stipulari eĩdeb
pupillꝯ eiꝯ etatisͦerit
ut stipulari possit. n ẜ
nũ habebit. cunc ipe tu¬

Expanded text:
finitum usuras debere tela administrata est, dicendum est nonnumquam diem creditae pecuniae exspectandam, si forte tutor pecunias crediderit pupilli nomine, quarum exigendarum dies nondum uenit. sane quod ad pecunias attinet, ita demum uerum est, si potuit et debuit credpupillarem faenori dat, stipulatio hoc ordine facienda est. stipulari enim debet pupillus eius aetatis erit, ut stipulari possit, neque seruum habebit, tunc ipse tu
Abbreviated transcription (Latin):
si tutor ⁊dempnauerit.
ulo ⁊ in pupillu pocius
raccio iudicati datur. et
cipiendu iudiciũ. hoc
⁊ duus piꝰ rescripsit.⁊
ex iñ multis rescriptis

Expanded text:
Si tutor condemnauit illo et in pupillum potius actio iudicati datur et mcipiendum iudicium. et hoc etiam diuus Pius rescripsit et exinde multis rescriptis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ultoꝵ ucencĩa erit ag¬
presente mindiu noca¬
re ut ꝯsensu curatoris cõ¬
ueniatur ł ꝯtra curato¬
rem agere. ut ip̃elitem
suscipiat. ¶ In absenti
aut aduitis. omnimot ͦ¬
Stracutatorẽ agendĩm̃o
tenegari ãt n tutorib
n curatorib ⁊ cebitores¬

Expanded text:
adultorum licentia erit agpraesentem in iudicium uocare, ut consensu curatoris conueniatur, uel contra curatorem agere, ut ipse litem suscipiat. in absentibus autem adultis omnimodo contra curatorem agendum.Non denegari autem neque tutoribus neque curatoribus e
Abbreviated transcription (Latin):
ercussis tacultatib eius
quigesserat ꝯueniriopor¬
tere datist̾ eĩ quasi obser¬
uatores actꝯ eiꝯ ⁊ custote̾
cursi male eu dnsari n¬
debant. suspectu eu nõ
fecerunt. ¶ Assidue igitiu
et racione. ab eo exig̾ere
eos oportere. ⁊ soncite̾ cura¬
re qualit ꝯu̾sentur. et si
pecuma sit que deponipos¬
sit. curare ut teponat᷑. ad

Expanded text:
rius facultatibus eius qui gesserit, conueniri oportere: dati sunt enim quasi obseruatores actus eius et custodes, cur, si male eum conuersari uidebant, suspectum eum non fecerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conuersetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
lo .m. gestum ẽ. ¶ Si pares
uł pifer qui in potesta
rat. illum cebere gerere
tinauit testõ. Ipẽ aut con¬
firmau̾it. ut si parens
tecłauit q̃ uelit cutelam
ãministrare. ille solus a
s ersit hu quos nulgo:¬

Expanded text:
lo gestum est. Si parens vel pater qui in potestatrat, illum debere gerere tinavit testamento, ipse autem confirmavit, ut, si parens declaravit, quem velit tutelam administrare, ille solus adsed erunt hi, quos vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. non po̾t libari. qm̃.
iam pecunam cebere cepit.
postumꝰ libtihrdes pat̾ri
sui non libat. quod ꝓ ficisci
sunt. Eciam si inꝑsona lib̾¬

Expanded text:
st, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit. Postumus liberti heredes patris sui non liberat, quod proficisci prosunt. Etiamsi in personam lib
Abbreviated transcription (Latin):
patrono pr̃are debeat. quam¬
ius ad huc corpore questum
patrono prare debebit et ip¬
dicerit. ꝙ si artificiu excere
desierit.tales oꝑas ede̾ debeb
.que non ⁊ͣ dignitate eiꝰ fu¬
erint. ueluti ut eum patrono
moretur. pegre ꝓficiscatur
negociu eiꝰ excerceat. Paul

Expanded text:
patrono praestare debet, quamvis adhuc corpore quaestumpatrono praestare debebit, etsii artificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, veluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, negotium eius exerceat. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
¶ibtꝰ ira mrauerit dare se.
quot o pas patromis arbi¬
tratꝯ sit. non aliter ratu
fore arbitriu patroniqu
am equu arbitratꝯ sit. et
fere ea meis ẽ. ꝑ sonam arbi¬
trio sbstituendum. ut qr sꝑ¬
ens eum recte arbitratursi
id faciant non qr uł in modi¬
ce obligari uelint ¶nub̃ta
que uoluntate patroni nu¬
rum accõ datur Modestinꝰ.
ndas. quas non ꝓmisit ñ
ꝓoterit. Id.¬

Expanded text:
ita iurauerit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, non quia vel immodice obligari velint. In libertam, quae voluntate patroni nurum actio datur. Modestinus ndas, quas non promisit, non potest. Id
Abbreviated transcription (Latin):
uł unuz qnquennez. libabi¬
tur oꝑaꝵ obligatõe. ¶Amissi
aña nbi ad eas opas que pꝯea
imponuntur ꝓsunt. ut iuł
ait. S et si uno amisso oblig¬
et se. et inde inde alt̾ nascat᷑.
multo mag̾ po p̃. ait amissũ
hinc iũgi uti libetur. inch̾
aũt int̾ est uti ip̃i ꝓmittat.

Expanded text:
 unum quinquennem, liberabitur operarum obligatione. Amissi antea liberi ad eas operas, quae postea imponuntur, prosunt, ut Iulianus ait. Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem int
Abbreviated transcription (Latin):
iquis usum .s. legatum si¬
bialii restituere rogat ꝯsit
eumq infundu mouxx¬
rit fruendicansa. ncet in¬
reciuni morte ⁊ capicatis
dimimicione ex ꝑsonaie¬
gatarii ꝑeat usus .f. quod
iuc ip̃o uire aquisitꝯ est.
tũ pretorex in ridictõne
exfidei comisso restitutꝯ es¬

Expanded text:
quis usum fructum legatum sibi alii restituere rogatus sit eumque in fundum induxerit fruendi causa: licet iure civili morte et capitis deminutione ex persona legatarii pereat usus fructus, quod huic ipso iure adquisitus est, tamen praetor iurisdictione ex fideicommisso restitutus es