comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessario autem quidiligic xpm̃ diligit & ꝑximum suum. Hoc enim solo indicio xp̃i.cẽ discipulu
designatur. sicaritatem cumꝑ ximis habeat. Certum ẽ. enim quod qui non diligit ꝓximum

Expanded text:
necessario autem qui diligit Christum, diligit et proximum suum: hoc enim solo indicio Christi esse discipulus necessario autem qui diligit Christum, diligit et proximum suum: hoc enim solo indicio Christi esse discipulus designatur, si charitatem cum proximis habeat: certum est enim quod qui non diligit proximum
Abbreviated transcription (Latin):
agentia uel ipsi paulo ł omni quieclesia ep̃ ẽ duos denarios noui acieteris testimenti a dnr̃e
cure concessit expensas huncergo ꝑxium si diligamuis m̃ nemlogem etamuersa mnandata ipsuis¬
complem̃:
finis enim legis xps adius titiam omni credenti. Hecficriullo pacto potest utqui ex toto corde extoris
uis cerib scuis diligit xpm̃. faciat aliquid quod non placet xpõ. Illum enim quidiligit non solom quia¬
non occidit quod ꝓhibet lex sed nec irascitur fratrisuo quia ita delectatur: ille quem diligla raqui
solum non faccit ad ulterium sed nec mulierem respiat ad concapis cendum. seddicit adips
magis. Concpiscit & deficit animame indm̃uiuum. Quidiligit xpm̃ quomodo defuturo
Quando falsumotes timonium dicit cum scat ipsum quem diligit falso testimonio ꝓdicum

Expanded text:
tra, et diligentia, vel ipsi Paulo, vel omni qui Ecclesiae praeest, duos denarios. Novi ac Veteris Testamenti, ad nostrae tra, et diligentia, vel ipsi Paulo, vel omni qui Ecclesiae praeest, duos denarios. Novi ac Veteris Testamenti, ad nostrae curae concessit expensas. Hunc ergo proximum si diligamus, omnem legem et universa mandata in icomplemus. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex toto corde, ex totis visceribus suis diligit Christum, faciat aliquid quod non placet Christo: illum enim qui diligit, non solum non occidit, quod prohibet lex, sed nec irascitur fratri suo. Qui ita delectatur illo quem diligit, non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscendum: sed dicit ad ipsum magis: Concupiscit et deficit anima mea in Deum vivum . Qui diligit Christum, quomodo de futuro quando falsum testimonium dicit, cum sciat ipsum quem diligit falso testimonio proditum?
Abbreviated transcription (Latin):
uncta complentur. Numquid quidiligit ꝓximũ occidere cũ potest: certum ẽ. quianemo quẽdilio
interficiat. .E ergo dilectio ꝑ quamim pleatur mandatumuod p̃cipitur : non occides: Iterum num¬
uid qui ꝓximcm suum diligit In uxorem eius ad ulterium cominictit: num quamꝑfecco. S iergo
diligas pximum nec adulterium committes: similiter & quidiligit ꝓximum quȩ eius sant nonfuratur :¬
& qui diligit ꝓximum falsum aduersum eum testimonium nondicit similicer etceteram andate
egis si siterga ꝓximã dilectio absq aliquo labore seruantur. Puto non & in hocuo luit nos apł
aliquid compendiosius discere. Nam sidilegentius requiras qui sit ꝓximus noster : disces ineuange¬
lo illum eẽ: ꝓximum nrm̃ quiuenit & iacentes nos uulneratos alatronib: & nudatos ad emonib

Expanded text:
cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? Certum est quod nemo quem diligit cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? Certum est quod nemo quem diligit interficiat. Est ergo dilectio, per quam impleatur mandatum quod praecipitur Non occides. Et iterum. Nunquid qui proximum suum diligit in uxorem ejus adulterium committit? Nunquam profecto. Si ergo diligis proximum, nec adulterium committis, similiter, et qui diligit proximum, quae ejus sunt non furatur. Et qui diligit proximum, falsum adversus eum testimonium non dicit, similiter et caetera mandata legis, si sit erga proximum dilectio, absque aliquo labore servantur. Puto tamen, quod in hoc voluit Apostolus aliquid compendiosius dicere. Nam si diligentius requiras, qui sit proximus noster, disces in Evangelio illum esse proximum nostrum, qui venit et jacentes nos vulneratos a latronibus, et nudatos a daemonibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nos debitum peccati. ꝑmaneretamen & numquam cessare a nobis debitum aaritatis. H oc enĩ¬
& cotidie soluere & semꝑ debere expedit nobis Denq quantȩ uirtutis sit caritas. in consequentib
ponit. Quienim inquit diligit ꝑximum legemimpleuit Nama dulterabis non occides gonfurtũ
acies non falsum testimonium dices. non concupisces & siquod ẽ. aliud mandatum in hocuerbores acri
diliges ꝓximum tuum tam quamteipsum. & adultimum rationem tantihuius breuiter &lligens ait:
Silectio ꝓximima lum nonoperatur. plenicud oergo legis dilectio ẽ. supra dixerat quia quidiligit
ꝓximum legem impleuit : & quia difficileuidebatur quomodo possit quis omnem legem In uno
omplere sermone plenis sima mreddit rationem dicens. Dilectio ꝓximimalum non operatur. &
ideoplenitudo logis . ẽ. dilectio. pone enimper singula mandata legis dilectionem & in dequam facile

Expanded text:
nos debitum peccati: nos debitum peccati: et quotidie solvere, et semper debere expedit nobis. Denique quantae virtutis sit charitas, in consequentibus exponit. Qui enim, inquit, diligit proximum legem implevit. Nam non adulterabis. Non occides. Non furtum facies. Non falsum testimonium dicesbreviter colligens ait. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilectio. Supra dixerat, quia qui diligit proximum legem implevit, et quia difficile videbatur, quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissimam reddit rationem dicens: Dilectio proximi malum non operatur, et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quam facile
Abbreviated transcription (Latin):
cacsaris & in quo princeps huius mundi ueniens non inuenit quicquam desuis. cum liber
eẽt soluit tamen cributum Menit enim & in mortem ut eẽt & intermortuos liber: quanto
nagis nos neces sẽ ẽ. ista tributa carnis expendere & negociationis nr̃e. sitamen negotia mur
margaritas regnicaelorũ ꝑdiuersas temptationes exigentib nos spiritib uecagalia pensitare :
Timoremuero & honorem ad illam potius referre debemus. quidicit ꝑ pohetã Nonne dnm
& patrem uocatisme & si dñs sumego ubi ẽ timorieus : & si pater sum ubi ẽ honormeus : Poste¬
iora sane quȩ addiditut nemini quicquam debeamus: Certum .ẽ. administros referri quibus
debitor quis efficitur cum peccauerit. Debitum enim peccatum eẽ : in maltis & frequenter
ostendimus: uult ergo paulus peccatiquidem omnedebitum solui. nec remanere omnino api

Expanded text:
Caesaris, in quo princeps hujus mundi veniens non invenit quidquam de suis, cum liber Caesaris, in quo princeps hujus mundi veniens non invenit quidquam de suis, cum liber esset, solvit tributum venit enim et in mortem, ut esset et « inter mortuos liber, » quanto magis nos necesse est ista tributa carnis expendere et negotiationis nostrae, si tamen negotiamur margaritas regni coelorum, per diversas tentationes exigentibus nos spiritibus vectigalia pensitare! Timorem vero et honorem ad illum potius referre debemus, qui dicit per prophetam: Nonne Dominum et Patrem vocatis me? Et si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Et si Pater sum, ubi est honor meus? Posteriora sane quae addit, « ut nemini quidquam debeamus, » certum est ad ministros referri, quibus debitor quis efficitur cum peccaverit; debitum enim peccatum esse in multis et frequenter ostendimus. Vult ergo Paulus peccati quidem omne debitum solvi, nec remanere omnino apud
Abbreviated transcription (Latin):
cumhiabet inso quod accus setusta conscientia. his ergo etiã tributa qua edampendemnus.
dum nabat sec qudr a canemliuimus & qua ecarnis sunt cogitamus. Namsiuineam
nis tris sđi tributa pendemas. sed ipsi dño fructus in tempore reddem: secundum
quo dipses aluatoꝵ incuangdis dicit. Quia colonis malis tollituieam & dabiteã
aliis colonis : quiređdant ei fructus in tempore: sed & hocipsum qod dicit reddi¬
omnib debita cui tributũ tributum. Cuiuectigał uectigal: Ab eo qđ insequentibus
additur cuitimorem timoremt. Cuihonorem honorem. diuisum mihi uidetur. & a
cos quidem quos supra diximus ministros ꝑ tineretributa & uectgalia exigunt
enimnos tributa terrȩnrẽ & uectigalia negotiationis nr̃ȩ & quid dico denobis ex¬
actus ẽ. tributum etiam dñs noster ib̃s xp̃s incarnepositus. Quodidcir co sedicit
ex soluere non quo debitorsit. sednes candalixeteos. Quod siuille quinihil habebat inse

Expanded text:
a conscientia. His ergo etiam tributa pendimus, dum adhuc secundum carnem vivimus, et quae carnis sunt cogitamus: nam si vineanistris saeculi tributa pendimus, sed ipsi Domino fructus in tempore reddimus, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Quia colonis malis vineam tulit, et dabit eam aliis colonis, qui reddent ei fructus in tempore suo . Reddite debita omnibus, cui tributum tributum; cui vectigal vectigal, ab eo, quod in sequentibus additur, « cui timorem timorem, cui honorem honorem, » divisum mihi videtur, et ad eos quidem quos supra diximus ministros, pertinere tributa et vectigalia; exigunt enim de nobis tributa terrae nostrae et vectigalia negotiationis nostrae. Et quid dico de nobis? exactus est tributum etiam Dominus noster Jesus Christus in carne positus, quod idcirco se dicit exsolvere, non quod debitor sit, sed ne scandalizet eos . Quod si ille qui nihil habebat in se
Abbreviated transcription (Latin):
quidemmalorũ laudem uero bonorũ sicut idem aposto lasomsub sequentib dicit
rit autem iustum uidicium dĩ erga cos qui acceptam potestatem secundũ suas impi¬
etates & non sc̃can dum diuinas. temperant leges : & ideodicit. Itaq qui resistit
potes tatidĩ ordinationi resistit. Hon hic deillis potestatib dicit quȩ ꝑsecutiones in¬
ferunt fidei. lbi enim dicendum ẽ. Dõ obtem perare oportet magis quam hominib:
sed deistis communib dicit. Quae non sunctimoribomoperis sed maliquib utiq qui
resistiat Ipse sibi dam nationem ꝓgestorum suorũ qualitatẽ conquirit. Uis autem in quid¬

Expanded text:
quidem malorum, laudem vero bonorum, » sicut idem Apostolus in subsequentibus dicit. quidem malorum, laudem vero bonorum, » sicut idem Apostolus in subsequentibus dicit. Erit autem justum judicium Dei erga eos qui acceptam potestatem secundum suas impietates et non secundum divinas temperant leges, et ideo dicit: Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt fidei, ibi enim est dicendum, « Deo obtemperare oportet magis quam hominibus, » sed de istis communibus dicit, quae « non sunt timori boni operis, sed mali, » quibus utique qui resistit, ipse sibi damnationem pro gestorum suorum qualitate conquirit. Hoc etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
Q uando ab inferioreamima. Cumucro adeteriore nominat᷑ carodiet  diborõ
peddant caean qda csunt caesaris. Petrus &iohannes nibil habebant qđ caesari red¬
ereoan Desaitenĩ petrus Caurum et argentum non habeo. qui hoc non habet neccȩsan
habet quidreddat Necundes ablimiorib subia ceat potestatib. Quiuero habe̾tͣ pecu¬
niam autpos ses siones aut aliquid in sacculo: quȩ audiat Omnis anima pocestatib subli¬
mior ibi sobiacet Son ẽ enim inquit potestas nisi adõ. Dicetfortas sealiquis: quid
ergo & illa potestas quȩ seruos dĩ ꝑsequicur fidem impugnat. Religionem subuerte
ađo ẽ Adhoc brcuiter respondebimus Nemo ẽ quinesciat qđ & uisus nobis adõ
elad bona uel admala. similiter & auditu & motu manuum & cogitatione sensus
& in hoc ẽiuscũ iuditium dĩ quodhis quȩ ille ad usus honos dedit Nos ab utimur
adimpia & iniqua ministeria : Ita ergo & potestas omnis adõdata ẽ: Ad uindictã

Expanded text:
quando ab inferiore, anima; cum vero a deteriore nominatur, caro dicitur, etreddant Caesari quae sunt Caesaris. Petrus et Joannes nihil habebant quod Caesari redderent; dicit enim Petrus: « Argentum et aurum non habeo ; » qui hoc non habet, nec Caesari habet quod reddat, nec unde sublimioribus subjaceat potestatibus; qui vero habet aut pecuniam, aut possessiones, aut aliquid in saeculo negotii audiat: Omnis anima potestatibus sublimioribus subjaceat.--Non est enim, inquit, potestas nisi a Deo. Dicit fortasse aliquis, Quid ergo, et illa potestas, quae servos Dei persequitur, fidem impugnat, religionem subvertit, a Deo est? Ad hoc breviter respondebimus: Nemo est, qui nesciat, quod et visus nobis a Deo st uti visu vel ad bona, vel ad mala, similiter et auditu, motu manuum, et cogitatione sensus, et in hoc est justum judicium Dei, quod his, quae ille ad usus bonos dedit, nos abutimur ad impia et iniqua ministeria: ita ergo et potestas omnis a Deo data est « ad vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
perintbona : tamenuideamus neforte dignius aliquid maondati huius contineat In¬
tellectus : dicit enim ethier emias ꝓpheta ad peccatricem filiam babilonis: Habes carbi¬
nes ignisꝰ sedes supereos hicrunttibi adiutonum: fortassi rergo & hicisti carbones ignis
oui congregantur super capua mimici ad adiutorium ipsius congeegantur. ẜ otestersro
fieri utanimans Porus& harbarus in imicisi sentii beneficium nem̃ sihum a nitatem sia ꝑfectũ
sipieta teminndsas  onqunctionem cordis dapiat commis ui cons cientia corqiat & adurar¬

Expanded text:
piti suo Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorium. Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur. quiergo ꝑfectis hoc ipsum quo oderunt crimina. homines amant. &odio habent
meis illud quodpeccant . Illud quod ds̃ creauitamare non desinunt. Nonuos uindi cantes carissimi¬
non uindicant quo modo irę locumdent. dupliciter mihiuidetur intellegi. Nam echocipso
quͦ uerbicaus a manum manui non referunt aut conuicio conuiciam reddunt irę illius
qui fecit in iuriam pertrans eundi & euanestendi locum dederunt. Nemo enim ia rabidus
gestofurore neces sariomitescit. Est ergo & grandelucrum ubi & peccantis multitudo conpes¬
citus peccatorum & iniuriđm passio patientia ꝓbabilis fit apuddm̃ .E.autem & hoc¬
medo irelocum dare. quando ꝓhis quȩ inferunt᷑ imurus qui peceant. secundum ipsicis pauli
eitentiam iram sibi hes auritant indiemirȩtunc cumredd aet dsꝰ uni cuiq secundũ opera su
da uaonos metips os uindicemus nom ẽ. magnum qđ ꝓ iniuria suscepta reddimus. Uerbi

Expanded text:
inventa; qui ergo perfecti sunt, hoc ipso quo oderunt crimina, homines amant, et odio habentes inventa; qui ergo perfecti sunt, hoc ipso quo oderunt crimina, homines amant, et odio habentes in eis illud quod peccant, illud quod Deus creavit amare non desistunt. Potest fieri, ut de timnon vindicant, quomodo irae locum dent, dupliciter mihi videtur intelligi. Nam et hoc ipso, quod verbi causa manum manu non referunt, aut convicio convicium non reddunt, irae illius qui fecit injuriam, pertranseundi et evanescendi locum dederunt. Nemo enim ita rabidus gesto furore necessario mitescat. Est ergo grande lucrum, ubi et multitudo compescitur peccatorum, et injuriam passi patientia probabilis apudmodo irae locum dare, quando pro his quae inferuntur injuriis qui peccant, secundum ipsius Pauli sententiam, iram sibi thesaurizant in diae irae, tunc cum reddiderit Deus unicuique secundum opera sua. Si ergo nosmetipsos vindicemus, non est magnum quod pro injuria suscepta reddimus, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
si uenon placeant. Sipos sibile ẽ quod exuobis ẽ cum ominib hominib pacem habentes.
sciens apostolus pacem interquos pax habetur non exuna parte sedexutraq constare.
nenos alterius animus si fortem pacatus euenerit ab onopacis inpedire uideretur moc¬
ratis simũ dedit p̃ceptũ utinter iniicos noster animus sempersit paratus ad pacem. Et
scordiȩ culpa non pęnes nos sed pęnes alterum constet sed fortas se dicataliquis. Quomo
potestfieri ut pacem cum omnib hominib: habeacius: & quid faciemus descriptura quaedic̃
Furem uidebas & concurrebas cumillo & cum adulteris portionemtuam ponebas.&
Cummalis enim habere pacem & societa tem fideinrẽ ꝓpossitoq non conuenit. Quã ui
& alio in loco possichaberi din̾s tinctio. Aliud.ẽ. enim homines amare aliud crimina
diligere. Qui homines amat. amatcreaturam dĩ. Qui crimina diligit diaboli sectator

Expanded text:
sive non placeant. Si fieri potest quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habsive non placeant. Si fieri potest quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habSciens Apostolus pacem inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Sed fortasse dicat aliquis, quomodo potest fieri ut pacem cum omnibus hominibus habeamus? et quid faciemus de Scriptura, quae dicit: Furem videbas, et currebas cum illo, et cum adulteris portionem tuam ponebas? cum malis enim habere pacem et societatem fidei nostrae propositoque non convenit: quamvis et alia in loco possit haberi distinctio. Aliud est enim homines amare, aliud crimina diligere; qui homines amat, creaturam Dei diligit, qui crimina diligit, diaboli sectatur
Abbreviated transcription (Latin):
subicct Sicergo & qui apud semet ipsum sapiens ẽ. non pocest acẽ sapiens apud dm̃ co
Nullinalum ꝓmaloreddentes simalum inferre peccare .ẽ. & redderemalũ non ut qui¬
bdam uidecur iustum ẽ sedsimile peccatum ẽ Aututergo arbitror & iamgrauius.
Namille quimalum priorintulit: Nonsensit malum. eẽ quod faceret. Qui autem red
diditmalum et ipso quo adulcis cendum .ẽ. motus : Confessus ẽ. sensis semalum .ẽẽ: quod
reddidit: Et ideo res piciendum semꝑ ad eum quidixit. Mihiuindictam egoretribuam
quis bona non utplaceat singulorum ueluitis uelmorib alioquin contraria erit illa
apostoliipsius sententia quaedicit : Ego si hominib placere uellem xp̃iseruus nonessem
sed quiuitȩ suȩ & morum atq accuum tenet libram utnon possit abullo hominũ repre¬
dixit apostolus omnib bominib: placeamas. seduc ꝓuideamus bona coramomnib: ho
minib: hoc ẽ agamus nos bona coram omnib: hominib siucillis placeant quȩ bona sunt

Expanded text:
colit. Ergo qui apud seipsum sapiens est, non potest esse sapiens apud Deum. Nulli malum pro malo reddentes. Si malum inferre peccatum est, et reddere malum, non ut quibusdam videtur justum est, sed simile peccatum est, et ut ego arbitror etiam gravius: nam ille qui malum prior intulit, non sentit malum esse qudit malum, eo ipso quo ad ulciscendum est motus, confessus est sensisse se malum esse quod reddidit, et ideo respiciendum semper est ad eum qui dixit: Mihi vindictam, ego retribuam, quis bona, ut non placeat singulorum vel vitiis, vel moribus, alioquin contraria erit illa Apostoli sententia quae dicit: , sed qui vitae suae morum et actuum ita tenet libram, ut non possit ab ullo homine repredixit Apostolus, ut omnibus placeamus, minibus; hoc est, agamus nos bona coram omnibus hominibus, sive illis placeant quae bona sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ommissi poenitudinem gerat & hocignis heo quidam succendatur quieum ꝓ¬
msbi lominus contumeliam. siuero seruemus ex uindictȩ dĩ ineo quilȩsitnos locumdamus
ire illisine dubio quam sibi ipsesuis malis actib thes auritat. qui deeo iniudis odĩ
multo grauiores quamnos inferre possumus exigatpoenas. sed siesarierit inimi castuus¬
ciba illum. sisitierit potumda illi. Hocenim faciens carbones ignis congregas saper capu

Expanded text:
ommissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum ilominus contumeliam: si vero servemus ea vindictae Dei, in eo qui laesit nos locum damus irae, illi sine dubio, quam sibi ipse suis malis actibus thesaurizat, quae de eo in judicio Dei multo graviores, quam nos inferre possumus, exigat poenas. Potest et alio ciba illum; si sitierit, da illi potum. Hoc enim faciens, carbones ignis congregabis super capu
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim p̃rogat pecuniam suam sinfidlis sit & reapturum sẽdes peret. necessariotam quam quic̃ã
perdiderit congistatur. Quiuero cum fide &spehocait in hilaritate & laetitia agit. Certus
parua haecque ꝓmandato dĩ expendie indigentib sibi opes calestium diuitiarum In superautẽ
accernam conferant uutam. Caritas si nesimulatione Egoputo quo domnis cartam exter
uirtutib: anasfectum caritatis in seruit. ac diligatdm̃. & ea qua euuleds̃. Cumergo hoco
anim a dederit caritia : Quicumq aliud aliquid dilexerit quam dm̃ & quaedõ placent canitas
amosadeer si mulata dcenda S edet siquis x imũsũ umdiligat &e cahesgapecoa euonando¬

Expanded text:
Qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tanquam qui eam Qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tanquam qui eam perdiderit, contristatur, qui vero cum fide et spe hoc agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper autem et aeternam conferant vitam. Dilectio sine simvirtutibus etiam affectum charitatis inseruit, ut diligat Deum, et ea quae vult Deus. Cum ergo hoc opus in anima dederit, charitate quicunque aliud dilexerit quam Deum et quae Deo placent, charitas in eo ficta et simulata dicenda est; sed et si quis proximum suum diligat, et cum erran
Abbreviated transcription (Latin):
benefacereindigentib cordeuero laudem quȩ ratabhominib:. non estergo simplicitas sialiudagi
in sollicitudine eẽ deb& nonhumanarum causarum nec siccularium rerum. Haec enim sollicitudo
aliena debet ẽẽ abhis qui ecclesiae p̃sunt. sed talem recipiant sollicitudinem qualem a postołdi
Concursus in mecotidianus sollicitudo omnium ecclesiarum. Quis infirmatur xego non infirmor.
quis scandalitatur etego nonuror: Quiergo p̃ ẽ ecclesus talom sollicitudinem haber edeb&. &illa
iliam saccularem. habere omnino non debet Quimiseretur inbilaritate. Videtur fortassis anum
atq idem eẽ. quod supradixit Quitribuit insimplicitate . & hocqui meseretur inhilaritate. sed m
uidetur unum fortasse opus eẽ non tamen & operis ipsius unus affectus. Aliudenim ẽ dare indigenti
& aliud ẽ affectumisericordicie cumindigente partiri. & ideo non uult intali opere eẽ tristitiam

Expanded text:
benefacere indigentibus, corde vero laudem quaerat ab hominibus. Non est ergo simplbenefacere indigentibus, corde vero laudem quaerat ab hominibus. Non est ergo simplin sollicitudine esse debet, non humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollicitudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesunt, sed talem recipiant sollicituConcursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur et ego non uror? Qui ergo praeest Ecclesiis talem sollicitudinem habere debet, et illam aliam saecularem habere omnino non debet. Qui miseretur in hilaritate. Hunc quoque dicit atque idem esse, quod supra diximus, qui distribuit in simplicitate, et hic qui miseretur in hilaritate, sed mihi videtur unum fortasse opus esse, non tamen et operis ipsius unum effectum: aliud est enim dare indigenti, et aliud est affectu misericordiae cum indigente partiri in hilaritate: Hilarem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis deꝓphetie gratiadicca sunt ꝑ osthaec sequitur. Siueminis terium inminis trando
Possumus haec omnia adillam regalam reuocare quae superius dicta ẽ. Hoc ẽ non plus
sapere quam oportet sapere ut uerbicausa. Dicamus non debereeum quiministrat inminis¬
rando plus sapere quamoport& sapere . & quidoc& in doctrina non plus sapere quam oportec
ccepto ministerio uel accepta doctrina plus sapuerunt quamoportuit sapere. & elati in
arrogantiam uel in delicia sresoluti p̃cipites corruerunt. qui exhortatur in exhortando¬
prudenteraptatis & in unum collectis sermonib releuantur. Acciditenim sepeanimȩ tri¬
ulationum nimietate desperauo : Nec faciler eparari autreficiquib cumq uerbis potest.
Quamuis polita illa sint & plausibilia. Siuero sermo habens uirtutem gͥratiȩ dĩ fueritad hibi¬
tus tunccor eius penetrat & consolationem p̃bet acspem reuoeat desperatione submota
secundum illud quod ꝑꝓphetam dictum. ẽ ad ño. Sacer dotes loquimini in cordehierusalon

Expanded text:
nobis de Prophetiae gratia dicta sint. Post haec sequitur: Sive ministerium in ministrandoPossumus haec omnia ad illam regulam revocare, quae superius est dicta, hoc est, non plus sapere quam oportet sapere, ut verbi causa dicamus: non debere eum qui ministrat in ministrando plus sapere quam oportet sapere; et qui docet, in doctrina non plus sapere quam oportet sterio vel accepta doctrina plus sapuerunt quam oportuit sapere, et elati in arrogantiam, vel in delicias resoluti praecipites corruerunt. Sive qui doprudenter aptatis et in unum collectis sermonibus relevantur. Accidit enim saepe animae tribulationum nimietate desperatio, nec facile reparari aut refici quibuscunque verbis potest, quamvis polita illa sint et plausibilia: si vero sermo habens virtutem gratiae Dei fuerit adbibitus, tunc cor ejus penetrat, et consolationem praebet, ac spem revocat desperatione submota, secundum illud, quod per Prophetam dictum est a Domino: « sacerdotes loquimini in corde Jerusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in commune mandatum: nequinrm̃ audiat ad nõ seruemale & piger Spũ feruentes
& hocad inte grum spectat. Vult enimut nos qui sab lege sp̃s uiuimus nihilremis sum nihi
tepidum habeamus in nobis. sed cum feruoresp̃s &calorefidei cancta peragamus Dnõ ÷
Nec ultraei aut libido aut a uaritia autinanis gloria dominatur: scio autem in nonn¬

Expanded text:
hoc incommune mandatum, ne quis nostrum audiat a Domino serve male et piger. Spiritu ferventeshoc incommune mandatum, ne quis nostrum audiat a Domino serve male et piger. Spiritu ferventes fratrum. Vult enim, ut nos qui sub lege Spiritus vivimus, nihil remissum, nihil tepidum habeamus in nobis, sed cum fervore Spiritus, et calore fidei cuncta peragamus. Domino ia et nos per ipsum , nec ultra ei aut libido, aut avaritia aut inanis gloria dominatur. Notandum quo
Abbreviated transcription (Latin):
neces sarium in cer homines spernitur. & odium qđ ꝓ nobis insitum eẽ. diximus ad hoc ut malo
odio habeamus: ꝑ postero ordine exercemus inbonis & uitia carnis acpeccata diligentes
fratri odio habem : Dec aliter accidit odissenos quacnon oportet. nisi quia diligimus q̃ñ oport&q̃
Frs ergo ibemur diliger e noniudicare. Si enimputis aliquem impium ẽẽ. &ideo ecum non
onputas diligendam : Qudiquia xp̃s iħs in hunomundum uenit peccatores saluos facere:
si ueroiustus .ẽ multomagis dilectione dignus ẽ. Dñs enim̃ diligittustos. Honoremuitem p̃uere¬
entes. Hoc est quod& dñs docuit cmnotar & scribas &phariscos prima sibi loca in conuiuiis uind¬
cantes: do c& utcum uocatus fueris tuad cenam in nouissimoloco recumbas. Sollicitadine
nonpigri. saperius enim quip̃.ẽ in sollicitadine debereeẽ. commonuit : Punc uero omnib: da

Expanded text:
necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala odio habeamus, praepostero ordine exercemus in bonis, et vitia carnis ac peccata diligentes, fratres odio habemus. Nec aliter accidit odisse nos, quae non oportet, nisi quia diligimus, quae non oportet. Fratres ergo jubemur diligere, non judicare: si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non non putas diligendum, audi quia Christus Jesus in hunc mundum peccatores salvos facere venit ; si vero justus est, multo magis dilectione dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc est quod et Dominus docuit, cum notaret scribas et Pharisaeos prima sibi loca in conviviis vindicantes, et doceret, ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo loco recumbas . Sollicitudine inertes. Superius eum qui praeest, in sollicitudine debere esse commonuit, nunc vero omnibus dat
Abbreviated transcription (Latin):
benl fuesiden osifutas Vdictes malum ad herbits bono Miram fortas sest qodinder cocera
hab catuntanonootestam are necconseruare uircutes uerbigrata. Siquis pudicitiam custodi
tam sumat Difficilis enim & ualde difficilis ẽ illa conanentia : Vbidesideratur illud a quo
abstnetur & cupiditas a nimi solo metufuturi iudicii refrenatur. Periculosahaec & ualde pericu¬
lo sa sunti nisi secundum consilium apłi O dientesmala & inpacata quodã modo aduersumea odior
bella per agentes ad hercamus bono. Obseruandum etiam hoc quod sicut in alus dicit. Quia d¬
beret dño unus sp̃s ẽ: Ita & hicdicit Adherexmus bono sine dubio ut contingatnobis unum. eẽ.
cũbono. Caritate fraternitatis inuicem diligentes: Hocmandatum utdiligamus inuicem sicui
& ds̃ dilexitu nof Cum sit primum post primum Primum namq ẽ dilegeredm̃ & inter
homines hoc primum iterum ẽ ut inuicem diligam: : Nescio quo modo quas i ultimũ & minus

Expanded text:
 Mirum fortasse sit quod inter caetera habeat vitia, non potest amare nec conservare virtutes, verbi gratia: si quis pudicitiam custodire  adversum impudicitiam sumat; difficilis enim et valde difficilis est illa continentia, ubi desideratur illud a quo abstinetur, et cupiditas animi solo metu futuri judicii refrenatur. Periculosa haec et valde periculosa sunt, nisi secundum consilium Apostoli odientes mala, et impacata quodammodo adversum ea odiorum bella peragentes, adhaereamus bono; observandum etiam hoc quod sicut in aliis dicit: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est , ita et hic dicit, adhaereamus bono, sine dubio ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Hoc mandatum ut diligamus invicem, sicut et Deus dilexit nos, cum sit primum post primum primum namque est diligere Deum, et inter homines iterum hoc primum est, ut invicem diligamus, nescio quomodo quasi ultimum et minus
Abbreviated transcription (Latin):
sei brt Capeu uen biseoreaoois tierit: hib& amen etin firmus qu od sumat exuer bodt & ẽ sercu
qud edan uerbi quamhic apostolus bolera appellauit Qua caudientes sensum nontarobuscdon
sellat & fortemo. Quam sus tentet & interire non faciatur. In mulus tenim deonteriob anunȩ
omnemcibundicit᷑ possepers ciperesi perfeccus ẽ : Auts infirmus ẽ boleran anenteroi bomo ectorũ

Expanded text:
i capax verbi secretioris exstiterit, habet tamen et infirmus quod sumat ex verbo Dei. Est species quaedam verbi, quam hic Apostolus olera appellavit, quae audientis sensum non tam robustum reddat et fortem, quam sustentet et interire non faciat. In multis etenim de interioribus anomnem dicitur cibum posse percipere, si perfectus est, aut si infirmus est, olera manducare; sed u
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentiam uno ser mone conp̃ hendit. Dicens enim se̾indam cẽ. hos pitalitatem nonillud
solum astendit uiuenientu adnos hospitem sus cipiamus sed & requiramus & sollicitis umnca
& sectemur acꝑ quiramus ubiq hospites Necubi fortemplateis sedeant necextrater cumia ceanł
Recor darelodi & inuenies quod nonillum hospites sed ipse quȩsierit hos pices. & hocera
atus mentem  ꝓ positum. os quoqr ipsum dis cipalorum linguamq componit. Nonuult oro¬

Expanded text:
magnificentiam, uno sermone comprehendit. Dicens enim sectandam esse hospitalitatem, non magnificentiam, uno sermone comprehendit. Dicens enim sectandam esse hospitalitatem, non solum ostendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed et requiramus, et solliciti simus, et sectemur ac perquiramus ubique hospites, nec ubi forte in plateis sedeant, nec extra tectum jaceant. Recordare Loth, et invenies quod illum non hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc eractus, mentem, propositum, os quoque ipsum, discipulorum linguamque componit. Non vult cre
Abbreviated transcription (Latin):
picit ea quaeuidentur sedea quȩ non uidentur expectat. & quiscit qui a non sunt con¬
dignȩ passiones huius temporis ad futuram gloriã quaere uelatur in nobis Idem ipsi
& intribulatione patiens erit quia tribulatio patientiamoperatur. patientia ꝓbationem
ẜbatio spem. Sitamen sermonem quis ubsequitur impleamus. id ẽ orationi instantes : In qui
scotum communicantes Memini in latinis exemplarib: magis haberi memoriis scõrum
communicantes. uerum nos nec consuetudinẽ turbamus necueritati p̃iudi camus. Maxime
cumurumq conueniat aedificationi Namusib scõrum honeste & decenter non quasi
sti pemindigentib p̃bere sed censum nrm̃ cum ipsis quodammodo habere commnunem
& meminis se scorũ siue in collectib sollemnib siuepeo atex recordatione corum ꝓficiamus
aptum & conueniens uidetur hospitalitatem sectantes. Quia di nebos pitalitatem sectanas

Expanded text:
picit ea quae videntur, sed ea quae non videntur exspectat, et qui scit quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; idem ipse et in tribulatione patiens erit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem , si tamen sermonem, qui subsequitur, impleamus, id est, « orationi instantes; » in quo cessitatibus sanctorum communicantes. Memini in Latinis exemplaribus magis haberi: memoriis sanctorum communicantes, verum nos nec consuetudine turbamur, nec veritati praejudicamus, maxime cum utrumque conveniat aedificationi. Nam necessitatibus sanctorum honeste dicit, non quasi stipem indigentibus praebere, sed censum nostrum cum ipsis quodammodo habere communem, et meminisse sanctorum sive in collectis solemnibus, sive pro eo, ut ex recordatione eorum proficiamusum proficiamus. Hospitalitatem sectantes. Quam dignae hospitalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Fier iut & si sit in aliquo mensura fidei tantoq excelsiorem gratiam inereatur accipere. Si scs̃ sp̃s
futura pspiciens expedirea coĩpienti noniudicet necessa rio diuidit unicuiq ꝓ utuult & expedit.
diniq nen nullis udemis gratamacaeise docr nule e ui deeuido: ela sela¬

Expanded text:
fieri ut etsi sit in aliquo mensura fidei tanta quae excelsiorem gratiam mereatur accipere, si sanctus Spiritus fieri ut etsi sit in aliquo mensura fidei tanta quae excelsiorem gratiam mereatur accipere, si sanctus Spiritus futura prospiciens expedire accipienti non judicet, necessario dividat unicuique prout vult et expedit. Denique nonnullos videmus gratiam accepisse doctrinae,
Abbreviated transcription (Latin):
dios uero scribens ait. Vnicuiq: autem datur manifestatio sp̃s adidquod expedit & postpuia
addic. Omnia aucm operatur unus atq idem sp̃s̃. Diuidens unicuiq ꝓutuult. Vndomihu
uideatur tam ad romos quam ad corinhios scribens uII capiendȩ graciȩ modos docere. Vt & ex nob
neoagi aliquidos tendat : Plurimum tamen indi largitione consistere. Ponitergo & mensuraro
gratiam̃ pmererinr ĩ operis uidetur & studi. Vtautem adiletur quod expedit & utilesit accipi¬
entidĩ iudifium ẽ: ucl omnino sidari uelit in ipso ẽ.ldeo & in aliis idem a postolus dicit. Hunco
ds̃ posuit in corpore unum quodq membrum ꝓutuoluit Voluit autem dr̃ secundam rationem
uel mens uramfidei quae ẽ. in nobis: uel uoluit adid quod expedit. Diforteita aliquis & hocuel
intellegere: Ds̃ posuit in corpore unum quodq membrum ꝓutuoluit : Vt uoluit ad membrum
arbitrii potestas auferri. uerum tamen ex hocquodait darigratiam adidquod expedit : Potest

Expanded text:
post pauca addit: Omnia autem operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Unde mihi videtur, tam ad Romanos quam ad Corinthios scribens, tres capiendae gratiae modos docere, ut ex nobis in eo agi aliquid ostendat, plurimum tamen in Dei largitione consistere. Ponit ergo et « mensuram gratiam promereri, nostri operis videtur et studii. Ut autem ad id detur quod expedit, et utile sit accipienti, Dei judicium est, vel omnino si dari velit, in ipso est; ideo et in aliis idem Apostolus dicit : Nunc autem Deus posuit in corpore unumquodque membrum prout voluit. Voluit autem Deus « secundum rationem » vel « mensuram fidei, » quae est in nobis; vel « voluit ad id quod expedit; » nisi forte ita aliquis et hoc velit intelligere, « Deus posuit in corpore unumquodque membrum prout voluit, » ut voluit ad membrum arbitrii potestas auferri. Verumtamen ex hoc quod ait, dari gratiam « ad id quod expedit, » potest
Abbreviated transcription (Latin):
ucecu laptopter hoc qued ꝑ fictio omnium non intea unũ sȩculũ conduditar: sedmn multa
protinditur & uix aliquando adimplenda speratur: lungit autẽ & amen ut intellegamus ꝑ
illum adistam beaittdinem ueniendũ dequoscriptũ ẽ in apocalrpsi. haecdicit qui ẽ¬

Expanded text:
In saecula, propter hoc quod perfectio omnium non intra unum saeculum concluditur, sed in multa In saecula, propter hoc quod perfectio omnium non intra unum saeculum concluditur, sed in multa protenditur, et vix aliquando adimplenda speratur. Jungit autem et Amen, ut intelligamus per illum ad istam beatitudinem veniendum de quo scriptum est in Apocalypsi: Haec dicit qui e
Abbreviated transcription (Latin):
illi Intelligendũẽ nemoenĩ aliquid factorisuo prior contulit. quippe cũ &iã hoc ipsũ quodest
inus quisq: a conditore susciperit qm̃ exipso & ꝑ ipsum & impso sunt omnia. Videseiuos
do inultimis ostendit quod in omnib: quȩ supradexit segregauerit misterium trimtatis: sic em̃
in aliis memorat locs cum dicit Vnus dr̃ pat̃ ex quo omnia : & unus dũrnr̃t ihrxp̃s ꝑ quẽ om̃a¬
itm inspũdĩ dicit reuelariomnia & ꝑhaec designat in omnib: eẽ prouidentiã trinitatis
Ita &cum dicit altitudodiuitiarum : pãtrõ ex quo omnia dic̃ eẽ Signisicat ix sapiontȩ altitadi
uit declarat uerũ tamen quod dic̃ exipso. hoc ipsum quod sumus indicat: ꝑipsum autem
quod peius prouidentiam dispensamur inuita: In ipsoueto quod persccto omnium & sin
in ipso erit : Tunc cũ erit dr̃ omnia in omnib. & tunc ipsi gloria insecula sȩculorum Amen

Expanded text:
illi? intelligendum est. Nemo enim aliquid factori suo prior contulit: quippe cum etiam hoc ipsum quod est, illi? intelligendum est. Nemo enim aliquid factori suo prior contulit: quippe cum etiam hoc ipsum quod est, unusquisque a conditore susceperit. Sed quemadmodum cum panis do in ultimis ostendit, quod in omnibus quae supra dixit, signaverit mysterium Trinitatis. Sicut enim in in aliis memorat locis cum dicit: Unus Deus Pater, ex quo omnia; et unus Dominus Jesus itu Dei dicit revelari omnia, et per hoc designat in omnibus esse providentiam Trinitatis: ita et cum dicit, altitudo divitiarum, Patrem ex quo omnia dicit esse significat; et sapientiae altitudinem novit, declarat. Verumtamen quod dicit, ex ipso, hoc ipsum quod sumus indicat; per ipsum, hoc quod per ejus providentiam dispensamur in vita; in ipso vero quod perfectio omnium et finis in ipso erit tunc cum erit Deus omnia in omnibus ; et tunc ipsi gloria in saecula saeculorum, Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinomidĩ duam & in scratabilemdic̃ & in inuestigabilam creatuno omniin scnutabiom¬
& in inuestigabilem dicit desilio uero & spũ scẽ dicero ista non potorat qui a filius in euan gilio
dicit adpatrem Pater omnia mea tua sunt. & tuamea : & despũ scõ. ir sepaulur pronun¬
tiat dicens Nemo enĩ scit hominũ quȩ s̃ hominis nisi spr̃ hominir quii ipso ẽ ÷ ta &queindo
nĩ cognouit sensum dñi: aut quisilli consiliarur fuit decreaturis dicat : Natu rãcentrin¬
tis excipiat. quippenihilsit cũcreatura cõmune nisibene ficientiae opus: sed & quod ait quisilli
onsiliarius suit ñ quasiminus ipse suf ficiens consilio in deger& alterius. sed consili partic̃pi
nullã quidem intercreatiaseẽ pronuntiat Consilid̃ ero sapionti necerandꝰ in sapientia
ua ẽ. qui ẽxp̃s. & inscitate quiũ spr ser Simili autẽ modo & quis pnordeditei & r&ribu

Expanded text:
altitudinem Dei, quam et inscrutabilem dicit et investigabilem, creaturae omni inscrutabilem et investigabilem dicit. De Filio vero et Spiritu sancto dicere ista non poterat, quia Filius in Evangelio dicit ad Patrem: Pater, omnia mea tua sunt, et tua mea ; et de Spiritu sancto ipse Paulus pronuntiat dicens: Nemo enim scit hominum quae sunt hominis, nisi Spiritus hominis qui in ipso est ; ita et quae in enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius illi fuit? de creaturis dicat, naturam vero Trinitatis excipiat: quippe cui nihil sit cum creatura commune, nisi beneficentiae opus. Sed et quod ait: Quis illi consiliarius fuit? non quasi minus ipse sufficiens consilio indigeret alterius, sed consilii participem nullum quidem inter creaturas esse pronuntiat. Consilium vero sapienti necessario in sapitate, qui est Spiritus sanctus. Simili autem modo et, Quis prior dedit ei; et retribuetur
Abbreviated transcription (Latin):
sabaothreliquis s& nobis semen: istȩ ergo roliquiȩ inbeatitudine conferuntar
cuplenitudine gentium ceter uero qui excecatisunt exił conseruntur
his grontib: quȩ ñ patuor adplenitudi nẽ peruenire sic ergo quȩ inueniuntur i
sermonib ꝓpbecirum dereꝓmissionib scriptabeati tudinem continentian side urł
adrelus nas istasque electe sunt ꝑunent si degentib: ad plenitudinẽ spectant:
si qua uero ittr ititta siquidem de isrł dicuntur adillos sine dubio reliquos qui
encitatiscuit neferantur i Si uero degentib: illo sproficto quisunt exetiaose aiii¬
dine stiungunte omnia tamẽ finis purg& & cosquidẽ quibenti funt sutuli

Expanded text:
Sabaoth reliquisset nobis semen . Istae ergo reliquiae in beatitudine conferuntur Sabaoth reliquisset nobis semen . Istae ergo reliquiae in beatitudine conferuntur cum plenitudine gentium: caeteri vero qui excaecati sunt ex Israel, conferuntur his gentibus quae non potuerunt ad plenitudinem pervenire. Sic ergo quae inveniuntur in sermonibus prophetarum de repromissionibus scripta beatitudinem continentia, si de Israel, ad reliquias istas quae electae sunt, pertinent, si de gentibus, ad plenitudinem spectant. Si qua vero tristia, si quidem de Israel dicuntur, ad illos sine dubio reliquos qui excaecati sunt, referentur; sin vero de gentibus, illos profecto, qui sunt extra plenitudinem stringunt. Omnia tamen finis perurget, et eos quidem qui beati sunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
Iao nondico pontesselunicoro ua noti uobis feciomnia que audiui a patie
Hoc tanien potestadam nr̃o sensui occurrere quo duicut ureł quamaca per¬
maus secundũ cat nẽ urł & non &iam sccundum spmmfcetus sueritisra pelita
uerus iente udens dm̃ ꝑtinere non potest ad salute ⁊ tanecgentes quhalit
orne somnino saluar possunt nisique intraplenitudinuẽ ⁊uer it reꝑtu¬
su iacũq illa ẽ quȩ ab apostoloplenitudo nominatur it uergo mteriũd
in es sabili quadã sapientiȩ ei dispensatione tractatur: ut adiã cũ sibi anima sor¬
tẽ mralorũ ipsa consciuerit illequi nouit uniuersa disponere abiectonetius
& poenã aliorũ ficiat salutẽ : sed & illud uid& mihi in loco diligentius contuendũ
q uodeecititẽ istã ñ dic̃ omnu srł contigisse sed ex parte reliquiȩ enĩ secundũ elec¬
tionẽ gratiȩ sac tȩ sunt. de quib: reliquiis & esaiar ꝓph& auerat dicen nui dn

Expanded text:
am vos servos, sed amicos, quia nota vobis feci omnia quae audivi a Patre . Hoc tamen potest etiam nostro sensui occurrere, quod sicut Israel, quandiu permanet secundum carnem Israel, et non etiam secundum spiritum factus fuerit Israelita verus mente videns Deum, pertinere non potest ad salutem, ita non gentes quidem omnes omnino salvari possunt, nisi quae intra plenitudinem fuerint repertae, quaecunque illa est quae ab Apostolo plenitudo nominatur. Ita ergo mysterium Dei ineffabili quadam sapientiae ejus dispensatione tractatur, ut etiam cum sibi anima sortem malorum ipsa consciverit, ille qui novit universa disponere, abjectionem ejus et poenam aliorum faciat salutem. Sed et illud videtur mihi in hoc loco diligentius contuendum, quod caecitatem istam non dicit omnino Israel contigisse, sed ex parte. Reliquiae enim secundum electionem gratiae salvae factae sunt. De quibus reliquiis et Isaias prophetaverat, dicens: Nisi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
los cerdum aliquos euonaposto lorum babuis se conugia: noncu quarqiuadenls contin
ho edesola urginitatesentire. quamuis in huias cemodi hostis habegeeua dt E Msisim
anime e& quamuis in eclesia prima posta postolos hostia martrrum secunda uirgini
Videatur. certia contnentium : Puto camen quod req mquunconi sgcunda urgun¬
scȩ̃ agant & iuste Megandi sunt corporasua ex hibere pos se bos tiam uiuentem scam̃
pla centem dõ Hecrur sum corposa uurginum uel comnentium siaut sũporbiaem acuda
auta uariti aesordib aut linguae maledice uelmenda cii inmunditia pot sabtib a osiam
scamñ & dõ placentm putandis ex sola uirginitate corporis obtulis se quia &mlege
bostia um of fecrenecur in sosciebatur a sacerdote diligentius nonsolum siex mundis
& pertractatur hostia uiuens scã dõ placens quae ration abiliter offerenda ẽ. & nolite

Expanded text:
tolorum habuisse conjugia, non usquequaque possumus hoc de sola virginitate sentire, quamvis in hujuscemodi hostiis habere primum ordinem ia unius animae. Et quamvis in Ecclesia prima post apostolos hostia martyrum, secunda virginum videatur, tertia continentium: puto tamen quod neque hi qui insancte agant et juste, negandi sunt corpora sua exhibere posse « hostiam viventem, sanctam, placentem Deo: » nec rursum corpora virginum, vel continentium, si aut superbiae macula, aut avaritiae sordibus, aut maledicae linguae vel mendacii immunditia polluantur, hostiam sanctam et Deo placentem putandi sunt ex sola virginitate corporis obtulisse: quia et in lege hostia cum offerretur, inspiciebatur a sacerdote diligentius, non solum si ex mundis t pertractatur hostia vivens, sancta, Deo placens, quae rationabiliter offerenda est. Et nolite
Abbreviated transcription (Latin):
uirtu tum speciem reformemur: &itademũ possimus reuelato uultu cordis gloriam dñ
speculari ab huius modi imaginetrans formati. Quomodo autem in haectrans formemur lpse
edoc& dicens. Renouatione sensus ur̃ĩ. Renouatur autem sensus poster per ex ercitiasa piena
& meditationem uerbidĩ & legis eius intellegentiam spiritalem. & quanto quiscotidie exfcrip¬
turarũ

Expanded text:
virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini speculari ab hujusmodi imagine transformati. Quomodo autem in haec transformemur ipse edocet dicens, renovatione sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae, et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam spiritalem, et quanto quis quotidie ex Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
& si qui suntꝰ p sens saeculũ & ea quȩ sunt in hocmundo secundum formam sȩculi p̃sentis aptant᷑
Ad futuri scłiformam & indefic uteos non agnoscat hicmundus sedhodio habeat & persequat᷑
ed ãgnosaint is tam formã angelidĩ quis unt deillo sȩculo uenturo & simi lemihiuidetur. cẽ
hocille dicto quoait. sicut portauimus imaginem terreni porcemus & imaginem caelestis. Vide
Siuero econtrario mansuetudo patientia lenitas. continentia. f ides ueritas. ceterȩq uirtutes
habitent in sensutuo conformem tefacuri sȩculi faciunt &icapulchra animetue speciem red¬
dent ut uerbumdĩ quod despondit eam sibi inmisericor dia & fidedicatadeam: Tota es formo
ꝑximamea & maculanon ẽ inte. Intende autem diligentius qđ ait. sed reformamini renouatione
sensus ur̃i ucostendat quia formam etua fermam quidem culpabilem prius formam maliti ae
habuit omnis anima. sed adortatur ex hoesermo apostolicus utillaabiecta ad singularium

Expanded text:
sunt qui amant praesens saeculum, et ea quae sunt in hoc mundo, secundum formam saeculi praesentis aptantur; ad futuri saeculi formam: et inde fit ut eos non agnoscat hic mundus, sed odio habeat et persequatur. Sed agnoscunt istam formam Angeli Dei, qui sunt de illo saeculo venturo. Et simile mihi videtur esse hoc illi dicto, quo ait: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis Vide Si vero e contrario mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in sensu tuo conformem te futuri saeculi facient, et ita pulchram animae tuae speciem reddent, ut verbum Dei quod despondit eam sibi in misericordia et fide, dicat ad eam: Tota es formosa, proxima mea, et macula non est in te . Intende autem diligentius quod ait: Sed reformamini in novitate sensus vestri, ut ostendat formam quidem culpabilem: prius enim formam malitiae habuit omnis anima. Sed adhortatur ex hoc sermo Apostolicus, ut illa abjecta ad singularum