comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et filiof et fratres. et sorores. ad hucautẽ
et animam suam. non potest meus disci¬
pulus esse: Quo in loco udelicet dum
ꝓpinquorum odium. animae quo que nr̃ẽ
odice subinfertur. patenter ostenditur :¬
quia sic ꝓpinquos sicut nos mecipsos odio
habere praccipimur: Ae hos a dacterna
rapientes. eorumq carnalem gratiam
cum prãepedit post ponentes : discamis
temperatu eos discretionis arꝰ te et con¬
uenienter diligere. et salubriter odio
habere : Quatinus sic sciat ꝑ amorem
odium surgere utualeamus eos uerus
ꝓodium amare: Hinc rursum ꝑ moyser
dicitur: Qui dixit patri suo ctmacrisius
Vnescio uos ec fracribus suis ignoro illos
et mesuierunt Filiossuos: i custoder
eloquium tuum. et pactum tuum
uautrunt iucdeia tua: Ille enim sealẽ
deumn familiarius appetit: qui prae amo¬
a pia niatis. nesere de siderat quos carnalit̃
scuis: Graui et enim dampno scientia di¬
una minuitur : si cum carnis noticia parti¬
tur łxtra cognatos ergo quisq acꝑximos¬

Expanded text:
autem et animam suam, non potest meus esse discipulus . Quo in loco videlicet, dum propinquorum odio animae quoque nostrae odium subinfertur, patenter ostenditur quia sic propinquos, sicut nosmetipsos odio habere praecipimur, ut hos ad aeterna rapientes, eorumque carnalem gratiam cum praepedit postponentes, discamus temperata eos discretionis arte et convenienter diligere, et salubriter odio habere, quatenus sic sciat per amorem odium surgere, ut valeamus eos verius per odium amare. Hinc rursum per Moysen dicitur: Qui dixerit patri suo et matri suae, Nescio vos, et fratribus suis, Ignoro illos, et nescierunt filios suos, hi custodierunt eloquium tuum et pactum tuum, et servaverunt judicia tua . Ille enim scire Deum familiarius appetit, qui prae amore pietatis nescire desiderat quos carnaliter scivit. 232 Gravi etenim damno scientia divina minuitur, si cum carnis notitia partitur. Extra cognatos ergo quisque ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quaerentes inuenireat. inuenien¬
tes crescerent : & crescentes cognita robusti
us tenerent: Quia igitur non repente.
sed causarum uerborumq incrementis
quasi quibusdam ad aeternitatem passibus
ducimur : intus a pud eum quadam die ali¬
quid factum dicitur : qui ipsa quoq tem¬
pora sine tempore contuetur: nqͥa
tũ dicitur. indicart sacra scriptura stu¬
duit: quia inluce deus tenebras uidit:
Nos quippe in uno eodemq contiutulucem
& tenebras intueri non possumus. quiacum
intenebras oculis figitur: lux fugatur: et
cum adlucis se coruscationem uesteri
tenebrarum umbra discedit: Illa autenus
qu& cuncta mutabilia inmutabiliter uidet:
quas indie eisathan ad fuit. quia a postite
angeli tenebras. sine obscuritate comprehex¬
dit: Nos ut dictum est: uno eodemq intuicu
contemplari non possumus & quae ad ꝓbando
elegimus & quae reꝓbando dampnamus
uia cum adhanc animus uestitur. abilla
cogitacione separatur: Lumuero adilla

Expanded text:
aliquid quaerentes invenirent, invenienaliquid quaerentes invenirent, invenientes crescerent, et crescentus tenerent. Quia igitur non repente, sed causarum verborumque incrementis, quasi quibusdam ad aeternitatem passibus ducimur, intus apud eum quadam die aliquid factum dicitur, qui ipsa quoque tempora sine tempore contuetur.  Vettum dicitur, indicare sacra Scriptura studuit quia in luce Deus tenebras vidit? Nos quippe uno eodemque contuitu lucem et tenebras intueri non possumus: quia cum in tenebras oculus figitur, lux fugatur; et cum ad lucis se coruscationem verterit, tenebrarum umbra discedit. Illa autem vis, quae cuncta mutabilia immutabiliter videt, quasi in die ei Satan adfuit, quia apostatae angeli tenebras sine obscuritate comprehendit. Nos, ut dictum est, uno eodemque intuitu contemplari non possumus, et quae approbando eligimus, et quae reprobando damnamus: quia cum ad hanc animus vertitur, ab illa cogitatione separatur; cum vero ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tem poraliter narrat: ad suetos tem¬
poralibus sensima de terna traiciat: seq be¬
ne nris mentibus ac ternitas in cognitadũ
uerbis cognitis blanditur: infundat : Ouid
autem mirũ. si in sacro eloquio incommuta¬
bilitatem suam ds̃ prȩ ꝓpetre humanae
menti non aperit: quando & resurrectionis
suae sollempnitate caelebrata: quibusdam
ꝓuectionum accessibus in notuit : incorrup¬
tionem corporis quod resumpsit : Luca quip¬
pe attestante didicimus quod quibus dam
se inmonumento qua erentibus : prius an¬
gelos misit. Et rursũ discipulis dese inuia
loquentib ipse quidem: sed non cognoscen¬
dus apparuit : qui post ex ostatiors
moras cognoscendumse in panis fractio¬
ne monstrauit :Adextremum uero repen¬
te in grediens non solum se cognoscibilem:
sed &iam palpabilem prebuit Quia enĩ
infirma adhuc gestabant corda discipu
li: in cognitione tantimisteru istu fueraa
dispensatione nutriendi. Vt paulis ꝓ

Expanded text:
aliquid temporaliter narrat, assuetos temaliquid temporaliter narrat, assuetos temporalibus sensim ad aeterna trajiciat; seque bene nostris mentibus aeternitas incognita, dum verbis cognitis blanditur, infundat. Quid autem mirum, si in sacro eloquio incommutabilitatem suam Deus praepropere humanae menti non aperit; quando et resurrectionis suae solemnitate celebrata, quibusdam provectionum accessibus innotuit, incorruptionem corporis, quod resumpsit? Luca quippe attestante didicimus quod quibusdam se in monumento quaerentibus prius angelos misit; et rursum 53 discipulis de se in via loquentibus ipse quidem, sed non cognoscendus apparuit , qui post exhortationis moras, cognoscendum se in panis fractione monstravit; ad extremum vero repente ingrediens, non solum se cognoscibilem, sed etiam palpabilem praebuit. Quia enim infirma adhuc gestabant corda discli in cognitione tanti mysterii, fuerant ista dispensatione nutriendi, ut paulisper
Abbreviated transcription (Latin):
cutiendum prius est. quur quadam die fac¬
tum aliquid coram dnõ dicitur. cum apud dm̃
nequa quam cursus temporis mutacioNe
diei noctisq uarietur: Neque enim in ea luce quȩ
sine accessu fa quac legit in lustrat. & sine reces¬
suea quacrespuit. desere. ex defectu mutabilitas
uent : quia in semet ipso manendo in muta¬
bilis mutabilia cunctu disponit: sicque in se
transeuntia condidit: ut apud se transire ue¬
qua quampossint Nec tempus intus in cons¬
pectucius defluit: quod a pudnos foras detur¬
re Vnde fit : ut in aeternitate eius fixa
maneant: eu quae nonfixu. exterius seculo¬
rum uolumina emanant: Quur ergo
apud eum dicitur quadam die. cui nimirũ
diesuna est aeternitas sua. Quam uide¬
licet. nec fine claudi. nec initio uidit. Aperi¬
ripsalmista : cumdicit. Melior dies una
inatriistius suꝑmiluo: Sed cum scripturia
sicra temporaliter editis loquitur : dignũ
est ut uerbis temporalibus utatur. Quatinus
condescendendo leuet : & dumde aeternitate

Expanded text:
cutiendum prius est, cur quadam die factum aliquid coram Domino dicitur, cum apud illum nequaquam cursus temporis, mutatione diei noctisque varietur. Nesine accessu, ea, quae elegit, et illustrat: et sine recessu ea, quae respuit, deserit, defectus mutabilitatis venit; quia in semetipso permanens immutabilis, mutabilia cuncta disponit. Sicque in se transeuntia condidit, ut apud se quae quaquam possint; nec tempus intus in conspectu ejus defluit, quod apud nos foras decurrit. Unde fit ut in aeternitate ejus fixa maneant ea quae non fixa exterius saeculorum volumina emanant. Cur ergo apud eum dicitur, Quadam die, cui nimirum dies una est aeternitas sua? quam videlicet nec fine claudi, nec initio vidit aperiri Psalmista, cum dicit: Melior est dies una in atriis tuis super sacra temporaliter editis loquitur, dignum est ut verbis temporalibus utatur, quatenus condescendendo levet; et dum de aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit: querendũ ÷ quid sit. quod non itac ut
non sit. Sedita perire optatur: ut male sit :
Humana enimanima seu angelicus sp̃sita in
mortalis ÷ ut mori possit . Ita in mortalis ut
mori non possit: Nam beatȩ uiuere siue
puitium seu ꝑ supplicium ꝑdit. essentialiter
armitit: A qualitate enim iuuendi defecit.
sedom aui modo subsistendi interitum aec mo
Dumigitur dis ut pereac optictur. A paulo post
in uoluendus a maricudine dicitur : quem creda¬
mus quodur sc̃s diei nomine exprimere uol¬
uit: nisi a postatic̃ spm̃ qui inuiuendi essentia
&iam moriendo subsistit. quem ꝑditio uitae
non subtrahit. quia in aeternum dolorem posi¬
tum seuando mors inmortilis extinguit. Qui
iam beatitudinis gloria deiectus: adhuc optiitur

Expanded text:
non sit; quaerendum est quid sit quod non ita ut non sit; quaerendum est quid sit quod non ita ut non sit, sed ita perire optatur ut male sit. Humana enim anima, seu angelicus spiritus ita immortalis est, ut mori possit; ita mortalis, ut mori non possit. Nam beate vivere, sive per vitium, sive per supplicium perdit. Essentialiter pplicium amittit. A qualitate enim vivendi deficit, sed omni modo subsistendi interitum nec morec. VIII.  Dum igitur dies ut pereat optatur, et paulo post involvendus amaritudine dicitur; quem credamus, quod vir sanctus diei nomine exprimere voluit, nisi apostatam spiritum, qui in vivendi essentia etiam moriendo subsistit? quem perditio vitae non subtrahit, quia in aeterno dolore positum, servando mors immortalis exstinguit: qui jam a beatitudinis gloria dejectus,
Abbreviated transcription (Latin):
natus: Adameam conditus sed cam primis
natis ÷ Quid ÷ ergo dici natutdis maledicere. ni
apte dicere dies muctbilitictis pereat : & lumen
acernitiais erumpat. Sed quia perire duobus
modis dicere solemus aliter enim perire dicimꝰ
quando aliquid optamus ut nonsic: et alicer
perire dicimus. quando optamus ut male sic:
Hocquod dehocdie subditur. obscuret eum caligo
Cinuoluatur amaritudine : liquido ostendi¬
tur. quia dies isteͫ sta ut nonsit. sedita perire
optacur ut male sit : In uolui enim a maritudine
hoc autem tempus nostrȩ mutabilitatis. non
ait. Peruuentem in scła : quia tempus iam non
ert: Nam & ib ꝓpheta dicit. Erit tempus eorũ
inaeternũ quia ꝑ momentu tempus deficit :
nomine temporis eorũ defectum uocauit.
Ostendens quod sine omnĩ modo defectu
deficiunt: hiquia uisionis intimȩ consolatio¬
ne separantur : Quia ergo nr̃ae mulitatis hoc
tempus nonita ut male sit. sedittc perit. ut

Expanded text:
natus. Adam enim conditus, sed Cain primus natus. Adam enim conditus, sed Cain primus natus est. Quid est ergo diei nativitatis maledicere, nisi aperte dicere: Dies mutabilitatis pereat, et lumen ata spiritus. --Sed quia perire duobus modis dicere solemus aliter enim perire dicimus, quando aliquid optamus ut non sit; et aliter perire dicimus, quando optamus ut male sit, hoc, quod de hoc die subditur, Obscuret eum caligo, et involvatur amaritudine, liquido ostenditur quia dies iste non ita ut non sit, sed ita perire optatur, ut male sit. Involvi enim amaritudine tus. Hoc autem tempus nostrae mutabilitatis non ait: Per viventem in saecula, quia tempus jam non erit . Nam etsi Propheta dicit, Erit tempus eorum in aeternum , quia per momenta tempus deficit, nomine temporis eorum defectum vocavit, ostendens quod sine omnimodo defectu deficiunt hi qui a visionis intimae consolatione separantur. Quia 107 ergo nostrae mortalitatis hoc tempus non ita ut male sit, sed ita perit ut
Abbreviated transcription (Latin):
reflere. uidit uestes conscindere : uidit pulue¬
re capica consꝑaesisse : uidit consideratione s uȩ
per cussionis obmutescere : &uir sc̃s̃ inspexit:
quia hii qui ꝓspera temporalia requ̾rebant.
ex comparatione mentis ꝓ priȩ eum tempo¬
rali fractum aduersitate crediderant:
Perspexit. quod transitoria afflictione ꝑcus¬
sum desperate non frent : nisi ipsi desperatĩ
mentem abspe in coloͣmitatis interne subtri¬
herent : &dum erumpit foras inuocem dolo¬
ris uulneratis: intus ostendit uirtutem me¬
dicaminis dicens. Pereat dies inqua natussum
Quid enim debet ꝑdiem natiuitatis. nisi om¬
ne hoc tempus nostrae mortalitatis intelli¬
gi: Quod quamdiu nos in hanc nostrae mutu¬
bilitatis correptione retinet: & ernititis
aiobis in commutabilitas non apparet : Qui
igitur diemiam aet̾nicatis uidet: ȩgredem
suȩ mortalitatis susti net: łt notandum quia
nonait. pereat dies inqua conditus. sed pere

Expanded text:
re flere, vidit vestes scindere, vidit pulvere flere, vidit vestes scindere, vidit pulvere capita conspersisse, vidit consideratione suae percussionis obmutescere; et vir sanctus inspexit, quia hi qui prospera temporalia requirebant, ex comparatione mentis propriae eum temporali fractum adversitate crediderant. Perspexit quod transitoria afflictione percussum desperate non flerent, nisi ipsi desperatam mentem ab spe incolumitatis internae subtraherent; et dum erumpit foras in vocem doloris, vulneratis intus ostendit virtutem medicaminis, dicens: Pereat dies in qua natus sumQuid enim debet per diem nativitatis, nisi omne hoc tempus nostrae mortalitatis intelligi? quod quandiu nos in hac nostrae mutabilitatis corruptione retinet, aeternitatis nobis incommutabilitas non apparet. Qui igitur diem jam aeternitatis videt, aegre diem suae mortalitatis sustinet. Et notandum quia non ait, Pereat d
Abbreviated transcription (Latin):
indicatiuo. sed optrctiuo modo se hȩc dixisse
signauit: Hinc helias duobus quinqua ge¬
nariis adse uenieacibus : dixit: Si homo dei
sum: descendat ignis decaelo & consumat
uos: Quorum utrorumq sententia quan¬
ta uericatis ratione conualuit: terminuᷤ
causȩ monstrauit : Nam & simon aeterna
ꝑditione interuit & duos quinqua genarios:
de suꝑueniens flamma consumpsit : Virtus
ergo subsequens testificatur : qua meaite ma¬
ledictionis senteaitia ꝓmitur: Cum eaum &
maledicenitis in noceaitia ꝑ manet. & ta men
dictur usq adinteritũ maledictio absorbt : e
utrusq parcis fine colligitur. quia abuno &ia¬
timo uidice in reum sententia sumea iaculatr
est eius maledictio ex malicia de linquen¬
tis sed ex rectitudine iudicis ñ est ira cõmo¬
ti sed doctrina tranquilli : Qui em̃ tãres¬
ta maledicens intulit : non ꝑturbationis
uicio succubuit. sed doctrinae magisterũ
impendit : Vidit quippe Amicos cũ damo¬

Expanded text:
indicativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse indicativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanetd interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatuest ejus maledictio ex malitia delinquentis, sed ex rectitudine judicis; non est ira commoti, sed doctrina tranquilli. Qui enim tam recta maledicens intulit, non perturbationis vitio succubuit, sed doctrinae magisterium impendit. Vidit quippe amicos cum clamo
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. cum ada brahamdicitur. Maledicam:
maledicentibus tibi: Rursum quia maledictũ
non iudicio usticiae. sed liuore uindictȩ ꝓmit:
uoce pauli p̃dicantis ammonemur: qua ait
Henedicite & nolite maledicere: Etrursum. aeq
maledici: regnum dei possi debunt: Ps ergo
maledicere dicitur : & ta men maledicere ho¬
mo ꝓhibetur: Quia quod homo agit malicia
uindictȩ : deus non facit. Nisi examine & iurtu¬
te iusticiae: Cum uero scĩ uiri maledictionis
sententiã ꝓferunt: non adhanc ex uoto ultio¬
nis. sed ex iusticia examinis erumpunt acus
enim subtileꝵ dei uidicium aspiciunt. &¬
mala foras exsurgentia. quomaledicto de¬
beant ferire cognoscunt: Et eo in maledicto
non petcant : quo ab interno uiditio non dis¬
cordant : Hinc ÷ quod petrus in offereaitẽ
sibi pecunas simonem sententiã maledictio¬
nis incorsit dicens Pecunia tua tecũ sit iNI
ꝑditione: Qui enim non ait ÷. sed sit: non

Expanded text:
profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis ammonemur, qui ait: Benedicite et nolite maledicere . Et rursum: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur, quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Nam et sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia quia maledicto debeant feriri se cognoscunt, et eo in maledicto non pecordant. Hinc est, quod Petrus in offerentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. Qui enim non ait est, sed sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
instigante. nullo pulsante : ex inpacientia ad
uocem maledictionis erumpere : quẽ aumirũ
cognouimus in damna rerũ mortemq filio¬
rum: inter uulnera corporis: inter uerba ma¬
lesuadeatis uxoris magna creatoris praeto¬
nia humili meate reddidsse: Pace fecitꝰ ergo
qua mente haec quietus dixerat: qui tot dĩ
laudes &iam ꝑcussus emanauit: Neq enim
post modum non ꝑcussus suꝑbirae pocuit: quẽ
& in ꝑcussione dolor humilem ostendit: Sed cũ
certo nouimus quod maledictum scripturic¬
sacra ꝓhibet: quur recte aliquando fieri dici
mus. quod uitari eodem sacro eloquio non igno
duobus modis maledictum memorat: Aliud
uidelicet quod adꝑbat: aliud quod dampnac:
Aliter enim maledictũ ꝓfertur uidicio uisti¬
ciae aliterliuore uindictȩ: maledictũ quip¬
pe udicio uisticiae : ipso primo homint percan¬
te platũ ÷ cum audiuit. Alaledicta terra in
opdribus tius Maledictũ iusticiae iudic ioꝓ

Expanded text:
instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum sacra Scriptura prohibet, cur recte aliqumus, quod vitare eodem sacro eloquio non ignorduobus modis maledictum memorat. Aliud, videlicet, quod approbat; aliud, quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Maledictum judicio justitiae, ipso primo homine peccante, prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in operibus tuis . Maledictum justitiae judici
Abbreviated transcription (Latin):
capita conspaersisse. & diu consedeates ex claman
tesq fleuisse memorantur : Ac de inde subiungit᷑ :
Posthaec aperuit iobossuum. & maledixit dicisuo.
ut ipsouidelicet narrationis ordine ꝑpendatur.
quia nequaquã maledictum ꝑ inpacientiam
ꝓculit. qui ad maledictionis uocẽ amicis adhuc
tceatibus erupit: Sienim ira maledic eret mocꝰ.
audito dam pno substanciae. cognita morte filiorũ :
cum ꝓcul dubio ad maledictionem dolor excitaret :
dit dñs abstulit : Rursum sura motus maledice¬
ret saltẽ ꝑcussus in corpore. uel male suasus a con¬
iuge. maledictum inferre potuisset sed quid tuno
respondit agnouimus. ait namq Loquutu es
quasi una exstultis mulieribus. Sibona accepim
de manudaũ mala autẽ quare non suscipiamꝰ:
Post haec uero describitur: quia amici ueniunt.
flent. consedent. tacent: Moxq subiungit᷑:
hoc quod diei suo maledixisses ꝓhibetur. Nimis
itaq ÷ in congruum. ut suspicemur eum Mullo

Expanded text:
capita conspersisse, et diu considentes in capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem amicis adhuc tacentibus erupit.  Vet. V.  Si enim ira motus malediceret, audito damno substantiae, cognita morte filiorum, cul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur. Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
Moddicar aperut ossuum seripture ceñ
sudo ex his quae tenuiter pͥmitili neueren¬
ftr e pestanda indicat. que subiungit. Sicuc
enin dausa uascula. quod intus habeant ignro¬
rinus. aptauero uasculorum. qui dintrinseꝰ
contincãt agnoscimus Ita scorũ corda. quae
auiso ort occulta sunt. aꝑcoore deteguntur.
lum cogitutiones detegunt :os a perire re¬
ftruntusꝰ Vt in tentac mente quasi aꝑtisuas¬
culis quid intus contineant: festinemus agnosce¬
are Vnde& sublimia preceptic rldĩo in monte
adecturo premittit A periens os suum dixit :
Quamius illic & hoc accipi debeat: quia tunc
ossuum in praeceptis a peruit. in quibus dudũ
Apperuerat ora ꝓpheturum Nalde autem
sollerter intuendum ÷ quod dicitur post haec.
ut nimirũ uirtus reiquȩ agitur : ueraciter ex
tempore sentiatur: Prius eaum rerum uastitis.
extinctio pignerum. dolor uulnerũ. ꝓsuasio
conuigis aduentus amicorũ describitur. qui
scidisse uestes. ex cla mantes fleui sse. puluere

Expanded text:
quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intus habeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus; ita sanctorum corda, quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt, os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus cognosceare; unde et sublimia praecepta Domino in monte dicturo, proemittitur: Aperiens os suum, dixit ; quamvis illic et hoc accipi dos suum in praeceptis aperuit, in quibus dudum aperuerat ora prophetarum. Valde autem solerter intuendum est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. Prius enim vastitas rerum, exstinctio pignorum, 105 dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, exclamantesque flevisse, pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatem nram patri adnuntiat : Nisi antiqͥus
hostis quicumaios in cogitationibus fluctuare
considerat : malorũ mentes qui ex auctate huius
mundi p̃minent. ad ꝑ suasionem nostrae decep¬
tionis instigat : Cumq nos a gere infirma cons¬
perxerit : ea quasi fortia fauoribus extollit:
Et quasi natos masculos loquitur: cũ corrup¬
tores ueri. ꝑ mandatum nios extitisse gratulat᷑:
Patri ergo masculũ natum dexuntiat : quando
huic mundo eum quem ꝑsuaserit factum : in¬
nocentiae corruptorem de monstrat: Namci
cuilibet peccanti ac suꝑbienti dicitur fecisti
sicut uir. quid aliud quamnatus masculus
in mundo ꝑhibeturłurȩ itaq uir. qui mas¬
culum natum auntiat maledicitur: quia
ipso eius auntio reꝓbum gaudium arĩ cor¬
ruptoris indicatur: His ergo scripturae saerȩ
maledictionibus discimus: quid apud beatũ
iob in uoce maledictionis in quiramus: Neq
Quia igiturut cumq haet quae in p̃fatione

Expanded text:
tivitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus tivitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare considerat, malorum mentes, qui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, ad persuasionem nostrae deceptionis instigat; cumque nos agere infirma conspexerit, ea quasi fortia favoribus extollit, et quasi natos masculos loquitur, cum corruptores veritatis per mendacium nos exstitisse gratulatur? Patri ergo masculum natum denuntiat, quando huic mundo eum, quem persuaserit, factum innocentiae corruptorem demonstrat. Nam cum cuilibet peccanti ac superbienti dicitur, Fecisti sicut vir, quid aliud quam natus masculus in mundo perhibetur? Jure itaque vir, qui masculum natum nuntiat, maledicitur, quia ipso ejus nuntio reprobum gaudium nostri corruptoris indicatur. His ergo Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid apud beatum Job in voce maledictionis inquiramus, ne qQuia igitur utcunque haec quae in praefatione
Abbreviated transcription (Latin):
non oritur: possessores terrae sterelitactis dampno
feriantur. quatinus ipsi maledictionis seatea¬
tiam acciperent. qui apud se mortem regis susci¬
pere iniquitate sua exigente meruisseN:¬
Sedquid ÷ quod ꝓphetues maledictionis senten¬
tiam uirille suscepit: qui natiuitatẽ illius pa¬
trinuntiauit: Hoc nimirũ tanco intrinsecus
maiori mysterio plenũ ÷ : quanto ex trinserus
humana ratione uacuum: Namsi quid excerius
rationabile fortusse sonuiset :a equaquam aos
a dstudium interioris intellectus accenderet:
Ebergo nobis płenius aliquid intus innuit: quo
foris rationabitẽ aul ostendit Sienim exmatris
utero hoc inmundo ꝓpheta affligendus ꝓdut:
natiuititis eius nuntius quid deliquit: Setiquid
ꝑsona ꝓphetȩ fluctuantis. Nisi ꝑpoenȩ meritũ
ueniens humani generis mutabilitas designat̃
Etquid ꝑpatrẽ illius. nisi iste de quo nascimur
mundus exprimitur. Et quis ÷ ille uir. quina¬

Expanded text:
non oritur, possessores terrae sterilitatis damno non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exigente meruissenst quod a Propheta maledictionis sententiam vir ille suscepit, qui nativitatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta affligendus prodiit, nativitatis ejus nuntius quid deliquit? Sed quid persona prophetae fluctuantis, nisi per poenae meritum veniens humani generis mutabilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui na
Abbreviated transcription (Latin):
derit & ab omai eos uriditutis germine scien¬
tiae sermo sic caret: ed quia gelboe interpreti¬
tur decursus Persaul autem unctum & mortuũ
mors nr̃ mediatoris ex primitur: Non in merito
pgdboc monte suꝑba uideorum corda signant᷑
eis unctus rex corporaliter moritur: ipsiabõ¬
angratiȩ rore sicantur : Dequibus et bene dicitur
ut a griprimitiarum esse aoapossuas Suꝑbȩ
quippe hebreorum meaites primitiuos fructus
non ferunt : quia in redempcoris aduentu ex
para maxima in ꝑfidia remaneaites primor¬
dia fidcisequi uoluer : Scã nãq aced esia in
primitus suis multitudine genciũ fecundata
uix in mundifine uideos quosinuenerit susci¬
pit & extrema colligens eos quasi reliquias
frugum ponit dequibus nimirũ reliquiis :¬
esaias dicit si fuerit numerus filiorũ isrł
quasi arena maris: reliquiae saluȩ fientis ossunt
tumen id circo gelboe monces ore ꝓphetae
maledici ut dum fructus ex arescente terra

Expanded text:
deret, et ab omni eos viriditatis germine sentenderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantureis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicandis uitus in hiant: quae alteri¬
us uitae gaudia sperant : quod redemptor
noster ualde rarum & ex solo diuino miracu¬
lo euenire posse monstraret : apud homines
inquit hocimpossibile ÷ apud dm̃ autem¬
omnia possibilia suat : Quia igitur uerba
haec insuꝑficiȩ aratione discordant: Ipsa
iam littera indicat. quod in eis sc̃s uir iuixtt
litterã nichildicat: Sedsiprius insacro.
eloquio alia maledicta discutimus hoc quod
beatiiob ore ꝓlatum ÷: subtilius indagamus:
Quid ÷ quod dauid qui retribuentibus mala
nonreddit. cum saul & ionachan bello occum¬
berent. gelboe montibus male dicit dicenis
M ontes gelboe nec ros nec pluuia ueniat suꝑ
uos. neq sint agriprimitiarum quia abiec
cerneret audieaiciũ difficultate praepe¬
dirȩ maledicat dicens. Male dictus uir
qui nuntiauit patri meo dicens. natus est¬
tibi puer masculus : Quidergo montes saul oiorien¬
te deliquerunt. quatinus ineis nec ros nec pluuia ca¬

Expanded text:
multiplicandis divitiis inhiant, quae alterimultiplicandis divitiis inhiant, quae alterius vitae gaudia sperant? Quod tamen, ut noster valde rarum, et ex solo divino miraculo evenire posse monstraret: Apud homines, inquit, hoc impossibile est, apud Deum autem possibilia omnia sunt. Quia igitur verba haec in superficie a ratione discordant, ipsa jam littera indicat, quod in eis sanctus vir juxta litteram nihil dicat. eloquio alia maledicta discutimus, hoc quod beati Job ore prolatum est, subtilius indagamus. Quid est enim, quod David, qui retribuentibus sibi mala non reddidit, cum Saul et Jonathas bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: Montes Gelboe, nec ros nec pluvia veniat super vos, neque sint agri primitiarum, quia ibi acerneret audientium difficultate praepediri, maledicit dicens: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus esttibi puer masculus ? Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia ca
Abbreviated transcription (Latin):
siareatu illum originalis culpȩ nequaquam
duunȩ cognitiones sacrameaita liberas seał.
Qui adhuc cum quibus quiescere pocuissea:
adiungit dicens cum regibus & consulibus ter¬
ie. quiaedificant sibi solitudines. Qui s igno¬
ret quod reges terrae acconsules: eo asolitudi¬
ne longe sunt: quo in numeris obsequentiũ
cuncis constipancur: Vel quam difficile hi
adrequiem tendunt: qui tam duris rationam mul¬
tiplicium nexibus adstringuntur Scriptura
ad testante quȩ ait Iudicium durissimum in his
qui prȩsunt: fiet. Vnde & in euangelio ueritas
dicit . Cui multũ donatũ ÷: multum queritur
abeo. ui adhuc quosineadem requiae sotios
habuisset: insinuat dicens: Aut cũ principib:
qui possident aurd. & replent domussuas ar¬
gento Rarum ualde ÷ ut qui possident au¬
rum: ad requiem tendanc dum ꝑsemet ipsã
ueritus dicat. Difficile qui pecunias habent:
in trabunt in regnum cȩlorũ. Nam qui hic

Expanded text:
si a reatu illum originalis culpae 103 nequaquam si a reatu illum originalis culpae 103 nequaquam divinae cognitionis sacramenta liberassent? Qui adhuc cum quibus quiescere potuisset, adjungit dicens: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines. Quis ignoret quod reges terrae ac consules eo a solitudine longe sunt, quo innumeris obsequentium cuncis constipantur? Vel quam difficile hi requiem tendunt, qui tam duris rationum multiplicium nexibus astringuntur? Scriptura attestante, quae ait: Judicium durissimum in his qui praesunt fiet . Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Qui adhuc quos in eadem requie socios habuisset, insinuat dicens: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. Rarum valde est ut qui aurum possident, ad requiem tendant, dum per semetipsam Veritas dicat: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coelorum . Nam qui hic
Abbreviated transcription (Latin):
uhuidenem s umquid sicgres exutero statim
perisit retributionis meritum exhac ipsa ꝑdicio¬
pe conciperet : Num quid aeterna requiȩ abor¬
dua ꝑfriuntur : Quis quis enim itgenerations
und norsolutur. reatu primi uinculi ligatus
tenetur: Q uod uero nos apud ualet a qua baptis¬
mits hoc egit apud ueteres uel ꝓparuulis sola
fidesꝰ uel ꝓmaioribus uirtus sacrificu. uel ꝓhis
quiex habrahȩ stirpe ꝓdierant: misterium cir¬
cumcisionis : Nam unus quisq quia cum primi
pareatis culpa concipitur : ꝓphetu testatur
dicens Ecce in iniquitictibus conceptus sum: Et
quia is quem salutis unda nondiluit: origi¬
nalis culpȩ supplicia nonammittit A ꝑte
ꝑsemet ipsam ueritas ꝑhibet dicens. Ausi quis
renatus fuerit exaquã et spũ scõ NoM habebit
uitaũ a eternã : Ouid ÷ ergo quod in uulua mor¬
tuum se fuisse desiderat. & potiusse sequaces
cuem mortis beneficus sperat. dum constet
quod nequa quã eum requies uitȩ susciperet:

Expanded text:
um. --Nunquid si egressus ex utero statim periisset, retributionis meritum ex hac ipsa perditione conciperet? Nunquid aeterna requie abortivi perfruuntur? Quisquis enim regenerationis unda non solvitur, reatu primi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet aqua baptismatfides, uel pro maioribus uirtus sacrificii, uel pro his qui ex Abrahae stirpe descenderant mysterium circumcisionis. Nam quia unusquisque cum primi parentis culpa concipitur, Propheta testatur, dicens: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum . Et quia is quem salutis unda non diluit, originalis culpae supplicia non amittit, aperte per semetipsam Veritas perhibet, dicens: Nisi quis renatus fuevitam aeternam . Quid est ergo quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, et potuisse se quiescere ejusdem mortis beneficiis sperat, dum constet quod nequaquam eum requies vitae susciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
cordȩ ex presit dicens. et memoratus : qua
uidit eo districte culpas punire noluit: Est
adhuc aliud. quo & ꝑditus homo repara¬
t debuit. Et suꝑbiens sp̃s: reparari non pos¬
sic Quia nimirum angelus sua malitia cȩ¬
cidit: hominem uero aliena ꝓstracuit: Quia
ergohumanum genus ad lucẽ penicentiae
redemptoris aduentu reducitur : a postatu
uero angelus adrestaurationis lucem. nulla
speueniae. nulla conuersationis emendatione
reuocatur Dicatur recte. Non requirat eum deis
desuꝑ & non lustret lumine Acsi a pertt dic¬
retur. Quia ipse tenebras intulit: toleret
status recipiat: quia hoc &iam non suasusami¬
bra mortis Per umbrã mortis obliuio debes
incelligi quia sicut mors interimie uitiam
ita obłiuo extinguit memoriam: Oua erg
a postatis̃ angelus aeternae obluu onitriad¬
tur limbramortis obscuratur: Dicat᷑ igids¬
O sbicurent eui tendrȩ & umbrai mortis id÷
sc eum erroris sui cecitds obruat: ut nequaꝗ

Expanded text:
cordiae expressit, dicens: Et memoratus est, qcordiae expressit, dicens: Et memoratus est, qvidit, eo districte culpas punire noluit. Est adhuc aliud, quo et perditus homo reparari debuit, et superbiens spiritus reparari non possit, quia nimirum angelus sua malitia cecidit, hominem vero aliena prostravit. Quia ergo humanum genus ad lucem poenitentiae Redemptoris adventu reducitur, apostata vero angelus ad restaurationis lucem nulla spe veniae, nulla conversionis emendatione revocatur; dicatur recte: Non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine. Ac si aperte diceretur: Quia ipse tenebras intulit, toleret uminis status recipiat, quia hoc etiam non suasus amibra mortis. - Per umbram mortis oblivio debet intelligi, quia sicut mors interimit vitam, ita oblivio exstinguit memoriam. Quia ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
&iam sublandimentis latens. Ne fictis ꝓspe¬
ritactibus. quasi ex diei lumine uludat.
& ueris miseriis ad peccati tenebras ꝑtrabat:
inlustẽt lumine. Omni pocens sicut ex nichi¬
lobona facere pocuit: iti cum uoluit ꝑ incar¬
nationis suȩ misteriũ &iam ꝑdica bona re¬
parauit: Ouas uero adintelli gendum secre¬
acuras fecerat: angelicam uidelicet & hu¬
manam: Vtramq uero suꝑbia ꝑculit: atq
abstatu ingenitȩ rectitudinis fregic: Sed
una tegmea carnis habuit: alia uero Nichil
in firmum de carne gestauĩ : Angelusnãq
tusergo creator ut redimeret illam ad se debut
reducere. quam in ꝑpetratione culpe exinfir¬
mitute aliquid constat habuisse & es al tius
debiuit apostatã angelum repellere: quo clim
apsistendi fortitudine corruit: nil infir¬
mum ex carne gestauit: Unde & recte psil¬
mista . cum misertum redemptorem homi¬
nibus diceret: ipsam quoq causam miseri¬

Expanded text:
etiam sub blandimentis latens; ne fictis prospeetiam sub blandimentis latens; ne fictis prosperitatibus quasi ex diei lumine illudat, et veris miseriis ad 108 peccati tenebras pertrahat. angelica. --Omnipotens Deus sicut ex nihilo bona facere potuit, ita, cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam videlicet, et humanam: utramque vero superbia perculit, atque ab statu ingenitae rectitudinis fregit. Sed una tegmen carnis habuit, alia vero nihil infirmum de carne gestavit. Angelus namquetus ergo creator ut redimeret, illam ad se debuit reducere, quam in perpetratione culpae ex infirmitate aliquid constat habuisse; et eo altius debuit apostatam angelum repellere, quo cum a persistendi fortitudine corruit, nihil infirmum ex carne gestavit. Unde recte Psalmista, cum misertum Redemptorem hominibus diceret, ipsam quoque causam miseri
Abbreviated transcription (Latin):
qua natus sum. & nox inqua dictũ÷ concept
est homo acsiaperte dicat. Pereat spes ab
a postata angło illata : quȩ dem sesimu¬
lans expmisione diuinitatis emicuit
S ed nocttm se exhibens lucem nobis nostrae on¬
mortalitais. abscurauit : ł ereat antiquus bos
tilit Qui quasi diem se blandiendo innotiuit:
sedusq ad tenebrosam noctem exin pressa
cordis cecituce ꝑ duxit: Sequitur Diesille:
uerꝰ tatur intenebras quasi lucct dies iste
mentibus hominum: cum prautatis eius ꝑsua¬
sio prospera creditur. et qualis sic intrinsec
nonuidetur: Sed cum iniquitas illius sicut ÷
agnoscitur : dies falsȩ ꝓmissionis quasi quibus¬
dam ante iudicii nr̃i oculas tenebris obscu¬
ratur Quia uidelicet qualis ÷ exmerito:
tidis ꝑspicitur inblandimenco intenebras
ergo dies uertcur: quando aduersa incelligi¬
mus &iam quȩ ꝓspera suadendo pollicetur:
ncenebras diesuertitur : quando antiquus
hostis qualis ÷ seuiens talis nobis perspicit᷑

Expanded text:
qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo. Ac si aperte dicat: Pereat spes ab apostata angelo illata, qui diem se simulans, ex promissione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hosttulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit, sed usque ad tenebrosam noctem ex impressa cordis caecitate perduxit. Sequitur:untur adversa. --Quasi lucet dies iste mentibus hominum, cum pravitatis ejus persuasio prospera creditur, et qualis sit intrinsecus non videtur. Sed cum iniquitas illius, sicut est, agnoscitur, dies falsae promissionis quasi quibusdam ante judicii nostri oculos tenebris obscuratur; quia videlicet qualis est ex merito, talis perspicitur in blandimento. In tenebras ergo dies vertitur, quando adversa intelligimus, etiam quae prospera suadendo pollicetur. In tenebras dies vertitur, quando antiquus hostis qualis est saeviens, talis a nobis perspicitur
Abbreviated transcription (Latin):
His auimirũ diem se exhibet. quia ꝑ prospera
inlicit sed innoctis tenebras desinit: quia
ad aduersa ꝑdicit : Diem namq ostendebat cũ
diceretl ncumq die comedertis exco: ape¬
rientur oculiurĩ. &eritis sicut dii: Sed noc¬
tem intulit: cumadmori licictis tenebras
ꝑduxit Diesitaq est iillata ꝓmisio melio¬
rum: Sed nox ÷ ex hibita ipsa experiea¬
tiu: calumitatum: Antiquus hostis dies est
ꝑ nacuram bene conditus. sed nox ÷ ꝑmeritũ
ad tenebras delapsus: Dies ÷ cum pollicendo
bona humanis aspectibus lucisse angelũ
simulat: Paulo ad testante qui aic Ipe enim
satanas transfigurat se. in angelum lucis:
Sednox ÷: cum mentes consentium erroris
tenebris obscurat : Vir ergo sc̃s dolore ꝓprio
causam tocius humani generis deflens et
nichil specialemi omni modo inspeciali uul¬
nere cogitansre ducit adanimũ origiaiẽ
culpȩ et consideratione iusticiae: dolorem
temperẽt penȩ : Uideat humanũ genus :¬
unde quocecidit. et dicat. Pereat dies iai

Expanded text:
Is nimirum diem se exhibet, quia per prospera illicit; sed in noctis tenebras desinit, quia ad adversa perducit. Diem namque ostendebat, cum diceret, In quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii ; sed noctem intulit, cum ad mortalitatis tenebras perduxit. Dies itaque est, illata promissio meliorum; sed nox est, exhibita ipsa experientia calamitatum. Antiquus hostis dies est per naturam bene conditus; sed nox est per meritum ad tenebras delapsus. Dies est, cum pollicendo bona, humanis aspectibus lucis se angelum simulat, Paulo attestante qui ait, Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis , sed nox est, cum mentes consentientium erroris tenebris obscurat. Vir ergo sanctus in dolore proprio causam totius humani generis deflens, et nihil speciale omni modo in speciali vulnere cogitans, reducat ad animum originem culpae; et consideratione justitiae, dolorem temperet poenae. Videat humanum genus unde quo cecidit, et dicat: Pereat dies in
Abbreviated transcription (Latin):
tatur intenebras. NoN requirat eũ deus desuꝑ¬
& non illustret lumine : Obscuret eum te nebre
& umbra mortis. occupet eum caligo & inuo¬
uatur a maritudine. Noctem illam tenebro¬
sus turbo possideat: sit nox illa solitacria. nec
laude digna. ex pectet lucẽ & Non uiderit aet
ortũ surgentis aurorȩ: Dies qui el apsus cursu
temporis scitur. quur uerti intenebras diatuis
Etcum constaret. quia Non sub sisteret. quur
obcrtur. ut eum umbra mortis obscuret¬
U el quem caligo occupat. quem inpli catio ama¬
ricudaus in uolut : Aut quam noctẽ tenchio¬
sus turbo possidet. quam Nullus statis tenet.
aut quomodo optictur solitaria ficri: quae
trinseundo ium fuerat auilla.: Aut luc quers¬

Expanded text:
tatur in tenebras, non requirat eum Deus desutatur in tenebras, non requirat eum Deus desubrae et umbra mortis, occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, sit nox illa solitaria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Dies qui elapsus cursu temporis scitur, cur verti in tenebras dicitur? Et cum constaret quia non subsisteret, cur optatur ut eum umbra mortis obscuret; vel quae caligo occupat, quae implicatio amaritudinis involvit; aut quis noctem tenebrosus turbo possidet, quam nullus status tenet? Aut quomodo optatur fieri solitaria, quae transeundo jam fuerat nulla? Aut luce
Abbreviated transcription (Latin):
pereat dies inqua natussum & nox inqua dictũ
÷ conceptus ÷ homo: Si suꝑ ficietenus ad ceao¬
ditur: quidhis uerbis rep̃hensibilis inueniturs
Quis autem nesciat diem quo natus÷ nequaquam
tunc stare pocuisse : Mlodus quippe ÷ temporis
ut statũ Non habeat mansionis : Quia exũ ꝑuen
nitura tendit adesse: semꝑ exprȩteritis festinit
non esse : Quur enim enimui rcant maledi¬
ceret rei: quam nequaꝗ subsistere nonigno¬
raret Sed fortasse aliquis dicat : quod exeopon¬
dus uirtutis eius aspicitur: quia tribulatione
commotus. illi rei maledictũ in rogat. quae
constat. quod minime subsistat. Sed hoc ce¬
us ꝑspecta ratio destruit. quici si subsistebat
res. cui malediceret : ꝑnitiosum maledictum
intulit: Si autem NON subsistebat: ociosum:
Quisquis uero eiusspũ plenus ÷ qui ait: omne
uerbum ociosum quod loquuti fuertt᷑ homines
admittert. sicut &iam ꝑnitiosa formidat.
Cui adhuc sententiae adiungitur. Die sille uer¬

Expanded text:
Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus est nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui malediceret, perniciosum maledictum intulit: si autem non subsistebat, otiosum. Quisquis vero ejus spiritu plenus est, qui ait: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines,admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille ver
Abbreviated transcription (Latin):
A dolescentia enim & uoluptus uana sunt : Quid
÷ hoc quoduel prius rephendenda p̾cipit. uel
post praecepti rep̾hendit: nisi quo dipsis licterȩ
uerbis uauit. ut qui difficultutem exceri¬
uspacitur: ueritictis incelligentiã consideret
qu& se quatur: Quae nimirum ueritutis iN¬
telligentia. cumꝑ cordis humilita tem quȩrit᷑:
legendi assi dutite penetratur: Sicut enum igno¬
torum hominũ facies cernimus. et corda nescimus:
sed sifamiliari eis loquutione coniungimur usu
conloquii eorum &iam cogitactiones indagamus :
Ita in sacroelo quo sihistoria aspicia nichil
aliud. quam facies uidecur: Sed si hiuc assiduo
usu coniungimur : eius numirũ mentẽ . quasi
ex conlo quutionis familia ritũte penẽtramus:
Dumenim alia ex aliis colligimus. fucile in eius
uerbis agnoscimus aliua esse. quod intimiaT
aliud quod sonant. Ianto aucem quis q ũ tõti¬
ciae illius extraneus redditur: quanto insola
iob dicisuo maledixisse describitur dicenus

Expanded text:
uptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequatur? quae nimirum veritatis intelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quis bostis nequitiae suac iunculis adstrictus:
Aliud÷ quodnunc patitur. aliud quod infine
patius: Qui enim alucis in cimȩ ordine cecidic:
Nunc semet ipsum intrinsecus erroris caligine
confundit. Sed post hoc a maritudine in uolui¬
tur quia exmerico spontu neae caliginis
uttruo gehennȩ tormeato cruciatur: Dicat᷑
ego isqui serenitatem lucis intimȩ ꝑ didic.
quid÷ quodante extremum supplicium to¬
lent occupet cum caligo: Subiungatur &iã :
quȩ illum pena subsequens & iam sine termi¬
ꝓuo deuastat: in uoluatur a maritudine : Om¬
ne quippe quod inuolutũ ÷ finẽ suũ quasi nus¬
quam indicat. Suia sicut non ostendit quo in¬
cipit: itac non decegit quo de sistic: In uoluier¬
go amaritudine antiquus hostis dicitur : quia
suꝑbiȩ eius supplicia non solum omnimoda.
sed &iam infinita p̃parantur. Quae uidelic&¬
cius poena. tunc in itium accipit cum districtus
adextremum uidicium uidex ueaut nde &
bene subditur. Noctem illam tenebrosus tur¬

Expanded text:
quus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur amaritudine. Omne quippe quod involutum est finem suum quasi nusquam indicat; quia sicut non ostendit quo incipit, ita non detegit quo desistit. Involvi ergo amaritudine antiquusuperbiae ejus supplicia, non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Antichristi poena tunc initium accipit, cum districtus ad extremum judicium Judex venit; unde et bene subditur: Noctem illam tenebrosus tur