comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerit credentem : ut faciat intelli¬
entem : Ipse causam dicit. quare ille
uecus sit natus: neq hic pecca¬
ut inquit. neq parentes eius: sed ut
nnfestentur opera dĩ in illo De in¬
a quid sequid sequitur: Meo port&
operari o peraeiꝰ quimisit me: Ecce¬
stillemissus : inquo faciem lauit
cȩcus : & uidete quid dixerit : meopor¬
t& operari opera eiꝰ quimisit medonec
dies est: Mementote quomodo uni¬
uersam gloriam illidat de quo est : quia
ille hab& filium quide illosit : ipse non
hab& dequo sit Sed quare dixisti dñẽ.¬
I donec dies est: Audi quare : Veni&
nox : quando nemo potest operari : Nec
possis in illa operari: Cuius opus est
nox Puto enim dñe iħu. immonon
puto sed credo. atq confirmo. teibi
fuisse. quando dixit cds̃. fiat lux &e
facta est : Sienim uerbo fecit : perte
fecit : & idõ dictum est: Omã peripsum
facta sunt. & sineipso factum est nihil:
Diui sit ds̃. inter lucem & tenebras: Lu

Expanded text:
quaerit credentem, ut faciat intelligquaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit quare ille caecus sit natus: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tpossis in ea operari, cujus opus nox est? Puto enim, Domine Jesu, imo non puto, sed credo atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Divisit Deus inter lu
Abbreviated transcription (Latin):
he peccauit. neq: parentes eiꝰ ut cȩcus
isceretur: Quid est quod dixit :
mullus homo sinepeccato: numquid
parentes huius caeci sinepeccato erant:
simquid ipse uelsine originali pec cato
umiserat: Veluiuendo nihi ad dide¬
: Anquiꝰ oculos clausos habebat.
acupiscentiae minime uigilabant :
sutamala cȩci commit tunt : A quo
ullo abstin& mens mala. etiam ocu¬
iscliusis : non poterat uidere. sed no¬
urat cogitare : Et forte concupisce¬
raliquid. quod caecus non poss& im¬
pre : sed in corde iudicari. a cordis
pserutatore: Si ergo & parentes eiꝰ
labuerunt pec catum. & iste habuit
peccatum: Qua redñs dixit. neq
hc pec cauit neq parentes eius. nisi
adrem dequa interrogatus est. ut cȩ¬
usnasceretur : Habebant enim pec¬
utum parentes eiꝰ : sed non ipso pec ca
nfactum est . ut cȩcus nasceretur:
rgo non peccato factum est parentũ
tcaecus nasceretur : quare cȩcusnatꝰ
q:Audi magistrum dicentem:

Expanded text:
hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato factum est parentum ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem:
Abbreviated transcription (Latin):
dit tibi: non sum: Si paganus es autii¬
daeus : si autem dixerit non sum: ad¬
huc quęris ab eo: Caticuminus aut
delis: si responderit. catcuminus
in unctus est : nondum lotus: Sedi
de inunctus: quaere & respondet
Quaere abillo in quem credat : eo ipsi
quo caticuminus est. dicit. in xpn:
Ecce modo lo quor & fidelibus fanu¬
minis: Quid dixi desputo alito:
Qui a uerbum caro factum est: hoed ca.¬
ticumini audiunt : sed non eis siffiecit
ad quod in uncti sunt: Pestinent adla¬
uacrum : silumen inquirunt : limqͦ
propter quasdam in hac ipsa lectio¬
ne quaestiones uerba dñi & ipsius
uniuersae lectionis. percurramus po¬
tius quam tractemus: Exiens uidt
hominem caecum : non ut cumq de¬
cum : sed anatiuitate : Et in temipi¬
uerunt eum discipuli eiꝰ: Rabbisi
tis. quia rabbi magister est: Migl¬
trum appellabant : qui discere desile¬
rabant: Quaestionem quippe dñꝓ
posuerunt . tam quam magisto us
peccauit. Hic anparentes eiꝰ ut caecꝰ
sceretur : Respondit iħs : Neq

Expanded text:
det tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit Jesus: Neque
Abbreviated transcription (Latin):
quia quidam qui habebant baptismum io¬
hannis iussi sunt a paulo baptizari. none
habebant baptismum xp̃i: Quid ergo exl¬
geras meritum iohannis. & quasi abicis in¬
felicitatem hereticorum ẽ Et ego tibi cn¬
cedo : sceleratos esse hereticos: Sed heretio
baptismum xp̃i dederunt: quem baptis mun
non dsdit iohannes: Recurro ad iohannens
& dico. hic est qui baptizat Sic enim meli¬
or iohannes. quam hereticus. quomado u¬
lior iohannes quam homicida: Si post dete¬
riorem baptitare debemus. quia post meli¬
orem baptitarunt apłi. quicumq: apud ip¬
sos baptitatifuerint ab ebrioso. non dicam
ab homicida: non dico a satellite alicuuis sco¬
lerati non dico a raptore rerum altenarum
non ab oppressore pu pillorum. non a sep¬
ratore coniugum. nichil horum dico Qd
psollempne est: dico. quod cotidianum est
dico. quo uocantur omnes. dico: Et in ist

Expanded text:
Quia quidam qui habebant baptisma JoQuia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joannis, et quasi abjicis infelicitatem haereticorum? Et ego tibi concedo sceleratos esse haereticos: sed haeretici baptisma Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haereticus, quomodo mlior Joannes quam homicida. Si post deteriorem baptizare debemus, quia post meliorem baptizarunt Apostoli; quicumque apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso, non dico ab homicida, non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo vocantur omnes dico, et in ist
Abbreviated transcription (Latin):
ut lux. & ab inluminandis pura excipit᷑.N
& si ꝑ in mundos transeat: non inquinatur
Sint plane ministri iusti. & gloriam suam
non quaerant. sed illius cuius ministri st̃
Non dicant baptismus meus est: quia ñ
est ipsorum Adtendant ipsum iohannẽ:
Ecte iohannes plenus erit spũ scõ. & bap¬
bus: Sed quatenus habebats Ipse dixit:
Parate uiam dño Ubi autem cognitus q¬
erat baptismo iohannis: quo pararaeur
ua dñõ Tamen quid nobis solent dict¬
re& Ecce postiohannem baptizatum Q̃gno¬
est: Antequam enim bene ista questio
tractaraur in aeccła catholica: multi
in ea crrarunt & magni & boni Sed
quia de membris columbae erant. non
se praetiderunt. & factum est in cis.
quod dicit apłs: Siquid aliter sapitis: hoc qu¬
q uobis ds̃ reuelauit: Vnde g isti qui se.
se parauerunt: in dociles facti sunt: Quid ergi
solent dicere & Ecce post iohannem hapti¬
ratum est: post hereticos non baptitatur.

Expanded text:
ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum Joannem. Ecce Joannes plenus erat Spiritu sancto; et bapbus: sed quatenus habebat? Ipse dixit, Parate viam Domino . Ubi autem cognitus erat baptismate Joannis, quo pararetur via Domino. 16. Tamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit . Unde isti qui se separaverunt, indociles facti sunt. Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur?
Abbreviated transcription (Latin):
facere nolite : Dicunt enim: & non faci¬
unt: Si fuerit iustus minister: compu¬
to illum cum paulo. computo illum: cũ
petro: Cum istis computo iustos ministros.
quia uere iusti ministri gloriamisuam
non quaerunt: Ministri enim sunt.
pro iudicibus haberi nolunt. spem inse poni
exborrescunt Ergo computo cum paulo iustũ
ministrum: Quid enim dicit paulus c. Ego
plantaui. apollo rigauit: sed ds̃ incrementũ
dedit: Neq qui plantat est aliquid. neq
qui rigat: sed qui incrementum dat ds̃:
qui uero fucrit suꝑbus minister: cum ta¬
bulo computatur. sed non contaminatur
donum dĩ Quod ꝑ illum fluit purum. qđ
ꝑ illum transit liquidum: uenit ad fe̾ralẽ
terram: Puta quia ipse lapideus est: quia
exaqua fructum ferre non potest: & per
lapideum canalem transit aqua Transit
aqua ad areolas in canali lapideo nichil ge¬
nerat : sed hortus plurimũm fructum affer&:
Spiritalis enim uirtus sacramenti: ita est

Expanded text:
facere nolite: dicunt enim, et non facifacere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Si fuerit minister justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Qui vero fuerit superbus minister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est
Abbreviated transcription (Latin):
suos ꝑ lucernam suam: In terrogemus &
nos quod dñs iudeos. interrogemus & dica¬
mus: Daptismus iohannis unde est: de
caelo an ex hominibus c. Quid dicturi st̃.
Uidete si non & ipsi tanquam inimici de
lu cerna confundantur: Quid dicturi sunt e
Si dixerint ex hominibus: & ipsi sui eos
lapidabunt: Siautem dixerint decaelo:
dicamus eis: Euare ergo non credidistis
eis Dicunt fortasse: credimus ei: Quo¬
modo ergo dicitis quia uos baptizatis. &
iohannes dicit hic est qui baptitate Sed
meuistros inquiunt tanti iudicis iustos
oporta esse ꝑ quos baptitatur: & ego
dico: & omnes dicimus: quia iustos opor
t& esse tanti uidicis ministros Sint mi¬
nistri iusti si uolunt: Si autem noluerint
esse iusti qui cathedram morsi sedent:
securum me fecit magister m̃s. de quo
sp̃s eius dixit: hic est qui baptitat: Quo¬
modo securum me fecit s Scribae inquit¬
&epharisaei : cathedram morsi sedent.
quae dicunt facite : quae autem faciunt.

Expanded text:
suos per lucernam suam. Interrogemus et suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Quid dicturi sunt, videte, si non et ipsi tanquam inimici de lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autem dixerint, De coelo; dicamus eis, Quare ergo non credidistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et Joannes dicit, Hic est qui baptizat? Sed ministros, inquiunt, tanti iudicis iustos oportet esse, per quos baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia iustos oport esse tanti judicis ministros: sint ministri justi, si volunt; si autem noluerint esse justi qui cathedram Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dixit, Hic est qui baptizat. Quomodo securum me fecitet Pharisaei super cathedram Moysi sedent, quae dicunt facite: quae autem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
dño dixerunt apud se : Si dixerimus qui¬
a decaelo est baptismus iohannis: dica no¬
bis : Quare non credidistiscie Sidixerimus
quia exhominibus est. lapid amur a popu¬
lo quia ꝓphetam habent iohannem: Nunc
timebant homines: hinc ueritatem fateri
confundebantur: Tenebrae tenebras res¬
ponderunt. sed luce superatae sunt: Quid
enim responderunt s nescĩmus: Quod
sciebant dixerunt nescĩmus: Et dñs. Nec
ego uobis in quiđ dico: in qua potestate
ista facio & confusi sunt primi inimia
Vnde : delucerna: Quis erat lucernae
Iohannes : Probamus quia lucerna erate
Probamus : Dñs enim dicit Ille erat
iucerna ardens & lucens: Probamus
quia &e de ipsa confusi sunt inimicis
Psalmum audi. Paraui inquit lucernam xpõ
meo. inimicos eius induam confusione: Ad
huc in huius uitae tenebris ad lucernam
fidei ambulamus: teneamus & nos lucer¬
nam iohannem: Confundamus inde in¬
micos xpi. immo ipse confundat inimicos

Expanded text:
Domino, dixerunt apud se, Si dixerimus quiDomino, dixerunt apud se, Si dixerimus quia de coelo est baptismus Joannis, dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Si dixerimus quia ex hominibus est, lapidabimur a populo; quia prophetam habent Joannem. Hinc timebant homines, hinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Probamus quia et de ipso confusi sunt inimici? Psalmum audi: Paravi, inquit, lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 15. Adhuc in hujus vitae tenebris ad lucernam fidei ambulamus: teneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
aut ille te baptizauit : ꝑ columbam mihi
& tibi dicitur. hic est qui baptizat Cui
credo & Miluo an columbate Certe
tumihi dic: ut ꝑ illam lucernam confundaris.
qua confusi sunt & priores inimici pares tui
pharisaei: Qui cum in terrogarent dnm̃ in
qua potestate ista facer&e: interrogo & ego
uos in quiđ̃ istum sermonem: Dicite mihi
baptismus iohannis unde est: decaelo an
ex hominibus c. Et illi qui praeparabant
iaculari dolos. in retiti sunt questione: cor¬
perunt uoluere apud sem& ipsos & dicere :
Si dixerimus quia de caelo est: dicturus ẽ
nobis: Quare non credidistis ro. Iohannes
cnum dixerat de dno: ecce agnus dĩ. ecce qui
tollit peccata mundi: Quid ergo quaeritis
inqua potestate facio & lupi In potestate
agni facio: qđ facio: Sed ut nossetis agnũ:
quart non credidistis iohanni qui dixit eoce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccatum mundis
Scientes ergo illi quid dixiss& iohannes de

Expanded text:
aut ille te baptizavit; per columbam mihi aut ille te baptizavit; per columbam mihi et tibi dicitur, Hic est qui baptizat: cui credo, milvo, an columbae? 14. Certe tu mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, inquit, istum sermonem, Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo an ex hominibus? Et illi qui praeparabant jaculari dolos, irretiti sunt quaestione, coeperunt volvere apud semetipsos, et dicere, Si dixerimus quia de coelo est, dicturus est nobis, Quare non credidistis ei? Joannes enim dixerat de Domino, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quid ergo quaeritis, in qua potestate facio? O lupi, in potestate Agni facio quod facio. Sed ut nossetis Agnum, quare non credidistis Joanni, qui dixit, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Scientes ergo illi quid dixisset Joannes de
Abbreviated transcription (Latin):
de: Ego me axpõ scio accepisse : Dedit
tibi in quiđ : sed traditor nescio quis. non
xp̃s Videro quis fuerit minister. uiden
quis fuerit praeco: De officiali non disp¬
to: iudicem adtendo: Et forte quod obi¬
cis officiali: mentiris Sed nolo discuter
causam officialis sui cognoscat dñs am¬
borum: F. orte si exigam ut probes non
probas. immo mentiris Prohatum est:
te probare non potuisse: Sed non ibi po¬
no causam meam. ne cum studiose cae¬
pero defendere homines in nocentes:
putes me spem meam uel in hominibus
in nocentibus posuisse: Euerint homi¬
nes quales lib& : ego axp̃o accepi. ego arp̃
baptitatus sum: Non inquið: sed ille ep̃su
baptizauit. & ille ep̃s illis communicaũ.
Axpõ sum baptitatus: ego noui Vnde
nostic Docuit me columba: quam uidit
iohannes : Omilue male: non me dilani¬
as a uisceribus columbae . In columbae mẽ¬
bris numeror. quia quod columba docuit
hoc noui: Tu mihi dicis ille te baptiraũ.

Expanded text:
de: ego me a Christo scio accepisse. Dedit de: ego me a Christo scio accepisse. Dedit tibi, inquit, sed traditor nescio quis, non Christus. Videro quis fuerit minister, videro quis fuerit praeco; de officiali non disputo, judicem attendo: et forte quod objicis officiali, mentiris: sed nolo discutere; causam officialis sui cognoscat Dominus amborum: forte si exigam ut probes, non probas; imo mentiris: probatum est te probare non potuisse: sed non ibi pono causam meam, ne cum studiose coepero defendere homines innocentes, putes me spem meam vel in hominibus innocentibus posuisse: fuerint homines qualeslibet, ego a Christo accepi, ego a Christo baptizatus sum. Non, inquit, sed ille episcopus te baptizavit, et ille episcopus illis communicat. A Christo sum baptizatus, ego novi. Unde nosti? Docuit me columba quam vidit Joannes. O milve male, non me dilanias a visceribus columbae: in columbae membris numeror; quia quod columba docuit, hoc novi. Tu mihi dicis, Ille te baptizavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ganus. ꝑ secutor aecclesiae s Exereban¬
tur gladii aduersus martrres. emitte¬
bantur bestiae. ignes ad mouebantur
Vt quid ista Vt dicer&: qui ista pati¬
ebatur: non sum xp̃ianus: Quid doces
tu eum quem uis rebaptizare. nisiut
primo dicat non sum xp̃ianus e. Ad
quod aliquando ꝑ secutor ꝓferebat flã¬
mam : ad hoctu producis linguam
Seducendo facis: quod ille oecidendo
non fecit: Et quid est quod daturus es:
& cui daturus es ssi ueͥrum dicat. & ñ
seductus ate mentiatur : Dicturus ẽ:
habeo: Interroga: habes baptis mum&
habeo. dicit: Quandiudicit habeo
inquis. non sum daturus: & noli dare Qđ
enim ius dare. herẽre in me non potest:
quia quod accepi auferre a me non potes
Sed tamen exspecta uideam quiđ me uis
docere : Dic in qui T Onmo: non haboo.
sed habeo : Si dixero non habeo mentior.
quod enim habeo: habeo Non habes in¬
quiđ : Doce. quia non habeo Malus. tibi
dedit: Simalus xp̃s malus mihi dedit:

Expanded text:
ganus, persecutor Ecclesiae? Exserebanganus, persecutor Ecclesiae? Exserebantur gladii adversus martyres, emittebantur bestiae, ignes admovebantur: utquid ista? Ut diceret qui ista patiebatur, Non sum christianus. Quid doces tu eum quem vis rebaptizare, nisi ut primo dicat, Non sum christianus? Ad quod aliquando persecutor proferebat flammam, ad hoc tu producis linguam: seducendo facis quod ille occidendo non fecit. Et quid est quod daturus es, et cui daturus es? Si tibi verum dicat, et non seductus a te mentiatur, dicturus est, Habeo. Interrogas, Habes Baptisma? Habeo, dicit. Quamdiu habeo inquis, non sum daturus. Et noli dare: quod enim vis dare, haerere in me non potest; quia quod accepi, auferri a me non potest. Sed tamen exspecta; videam quid me vis docere. Dic, inquit, primo, Non habeo. Sed hoc habeo: si dixero, Non habeo, mentior; quod enim habeo, habeo. Non habes, inquit. Doce quia non habeo. Malus tibi dedit. Si malus Christus, malus mihi dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod homo: Nam qđ christianus : re¬
nouatur ad imaginem dĩ. a quo homo factꝰ
est: ad imaginem dĩ: ¶suod autem homo:
possar & malus. posse & paganus : possae
&idõ latra : Tu hoc ꝑ seqͥueris in xp̃iano:
quod melius hab&: Hoc enim illi uis au¬
ferre : unde uiuit: Viuit enim tempora¬
liter scđm spiritum uitae quo corpus a¬
nimatur : uiuit autem ad aeternitatem
scđm baptismum quem accepit ad nõ
Hoc illi uis tollere quod accepit ad nõ:
hoc illiuis tollere unde uiuit: Latrones
eos quos uolunt ex spoliare : sic uolunt
ut ipsi plus habeant. & illi nichil habe¬
ant: Tu haec tollis huic: & apud te
non erit plus Non enim tibi plusfit:
quia huictollis: Sed uere hoc faciunt
quod hi qui tollunt animam: & alteri
tollunt. & ipsi duas animas non habeñ:
quid ergo uis auferre : unde tibi displi¬
cae quem uis rebaptitare s Dare non
potes quod iam hab& : sed facis negare
quod habae Quid a cerbius faciebat pa¬

Expanded text:
quod homo. Nam quod christianus, requod homo. Nam quod christianus, renovatur ad imaginem Dei, a quo homo factus est ad imaginem Dei, : quod autem homo, posset et malus, posset et paganus, posset et idololatra. Hoc tu persequeris in christiano, quod melius habet: hoc enim illi vis auferre unde vivit. Vivit enim temporaliter secundum spiritum vitae, quo corpus animatur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi vis tollere, quod accepit a Domino; hoc illi vis tollere unde vivit. Latrones eos quos volunt exspoliare, sic volunt, ut ipsi plus habeant, et illi nihil habeant: tu et tollis huic, et apud te non erit plus; non enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi qui tollunt animam; et alteri tollunt, et ipsi duas animas non habent. 13. Quid ergo vis auferre? Unde tibi displicet quem vis rebaptizare? Dare non potes quod jam habet, sed facis negare quod habet. Quid acerbius faciebat pa
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur: Illi grauius corferiunt: qui
gladio linguae feriunt : Illi a cerbius
sanguinem fundunt: qui xpm̃ quantũ
in ipsis est in homine occidunt: Perter¬
riti uidentur: quasi iudicio potestatũ:
Quid tibi facit potestas. si bonus es& Si
autem malus es. time potestatem: Non
enim frustra gladium portat: dicit apłs
Tuum gladium noli educere: quo ꝑcu¬
tis xpm̃: Christiane. quid tu ꝑseqͥue¬
ris in xp̃iano e. Quid inte ꝑsecutus est
imperator s Carnem ꝑsecutus est. tu in
christiano spiritum ꝑsequeris. Nonoc¬
cidis tu carnem. & tamen nec carni par¬
cunt: quot quot potuerunt caedendo
necauerunt nec suis nec alienis peper¬
cerunt: Notum est hoc omnibus In ui¬
diosa est potestas: quia legitima est In¬
uidiose facit : quiaiure fic̾it Sine in¬
uidia facit. quia preter leges fecit: Ad¬
habeat christianus Quod homo est.
commune cum multis: Qsuod christia¬
nus: seternitur a multis Et plus ad
illum ꝑtina: quod christianus: quam

Expanded text:
quuntur; illi gravius cor feriunt, qui linguae gladio feriunt; illi acerbius sanguinem fundunt, qui Christum, quantum in ipsis est, in homine occidunt. Perterriti videntur quasi judicio potestatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus . Tuum gladium noli educere, quo percutis Christum. Christiane, quid tu persequeris in christiano? quid in te persecutus est imperator? Carnem persecutus est; tu in christiano spiritum persequeris. Non occidis tu carnem. Et tamen nec carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necaverunt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facit. Athabeat christianus. Quod homo est, commune cum multis: quod christianus est, secernitur a multis; et plus ad illum pertinet quod christianus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lnt ydriae. quid aqua inuinum
conuersa quid architriclinus.
quid sponsus quid mater iħu in
mesterio quid ipsae nuptiae:
Dicenda sunt omnia: sed on tran¬
di non estis Tolui quidem in no¬
mine xp̃i & hesterna die quo
sol& sermo deberi caritati urãe
id agere uobiscum : sed non sum
ꝑmissus necessitatibus quibus¬
dam impedientibus: Si ergo pla¬
c& scĩtati urãe. hoc quod ad mis¬
terium ꝑtin& huiꝰ facti in crasti¬
num differamus. & non onerem
& nostrã & uestrã infirmitatẽ:
Sunt forte hodie multi. qui ꝓpt̃
Crastino qui uenient ueniant
audituri. ut nec fraudemꝰ studio¬
sos nec grauemꝰ fastidiosos:¬

Expanded text:
lint hydriae, quid aqua in vinum lint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet hujus facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et nostram infirmitatem. Sunt forte hodie multi qui propteCrastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidiosos
Abbreviated transcription (Latin):
patt̾rent in seri. non tantũ morien¬
ti sed & resurgenti: ut nobis esten¬
dere spemimmortalitatis. a eccle¬
siae suae in capite ostendit. quod
membra expectare deberent: Re¬
surge etiam in cacteris membris..
qui resurrexit in capite : Hora er¬
go nondum uenerat: oportunitas
nondum erat: Uocandi erant
discipuli. ad nuntiandum erat reg¬
num caelorum: fatiendae erant
uirtutes. commendanda erat di¬
uinitas dnĩ inmiraculis: commen¬
danda erat humanitas dñi in ip¬
sa compassione mortalitatis: Iue
enim qui esuriebat quia homo e¬
rat: pauit quinq panibus tot mili¬
a. quia ds̃ erat: Qui dormiebat quia¬
a homo erat: uentis & fluctibus
imperabat. quia ds̃ erat: Haec om¬
nia commendanda erant prius.
ut esset quod scriberent euuan¬
gelistae quod praedicaretur a ecdȩ :¬
At̃ ubi tantum fecit quantũ suffi¬
cere iudi cauit: uenit hora non
necessitatis sed uoluntatis: Non
mus nichil dicemꝰ quid sibi ue¬

Expanded text:
paterent inferi, non tantum morienpaterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitatis, sed voluntatis, non mus, nihil dicemus quid sibi ve
Abbreviated transcription (Latin):
uerum est c Illi autem in eouolunt
credere euuangelistae. quod narra
iħm dixisse matri. quid mihi & tib
est mulier : & in eo nolunt credere e¬
uuangelistae. quod ait & erat matti
ihu ibi & dixit ei materciꝰ: Quis ai¬
tem est qui resista serpenti᷑ enet
Qud est ergo nondum uenit hora
s Quando ego scio oportune me
pii: quandospassio mea utilis erit.
nondum uenit ipsa hora: Tunc uo¬
uontate patiar. ut utrumq serues me¬
& nondum uenit ipsa hora mea
& potestatem habeo ponendi a ni¬
nummeam & iterum sumendi eã
Uenerat ergo habens in potestate.
quando moreret᷑: Et si ante more¬
reur quam discipulos elegiss&e:
certe prae posterum essa: Sies¬
sae homo qui non haberae in potesta¬
te horam suam : possae ante mori
quam discipulos elegissae: Et si for¬
it moreret᷑ iam electis eruditisq
discipulis: praestaraeurei. non ip¬
se hoc facer&: At uero qui uenerat
inmanu habens quando ira. quan¬
doredir& : quousq: excurrer&e. ciu

Expanded text:
verum est? Illi autem in eo volunt verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti etQuid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ibi mater iħu: euuangelista di¬
cit Quid dixerit matri suae iłs. ip¬
se euuangelista dixit & quomodo
dixit respondisse matri suae iħm
ut primo dicer& Ait illi mater ciꝰ
Videte frs. ut aduersus linguam
serpentis. munitam uirginitatem
cordis habeatis: Illic in ipso euuanga¬
lio eo ipso cuuangelista narrante di¬
citur. erat ibi mater sħu: Et dixi
illi mater eiꝰ: Quis hoc narrat e Io¬
hannes cuuangelista: Et quid rs¬
pondit matri iħse. Quid mihi den
bi est muliers Quis hoc narrato
Idem ipse iohannes euuangelistu
Oeuuangelista fidelissime & uen¬
cissime tũ mihi narras dixisse ił im
quid mihi & tibi est mulier e Cure
apposusti matrem quam non agni¬
cits Namtu dixisti quia ibi erat
mater iħu & quia dixit ei mater
cius Cur non potius dixisti erat ibi
maria. & dixit ei maria. c Vtrũq¬
dicis. & dixit ci mater eiꝰ : & respon¬
dit ei iħs Quid mihice tibi est mu¬
lierc Quare hoc. nisi quia utrumq

Expanded text:
Erat ibi mater Jesu, Evangelista diErat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumq Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
mes mendaciorũ: & nichil inte¬
grum remanebit: Quid est ergo¬
inquiđ quod ait dñs. quid mihi &
tibi est mulier e Forte in eo quod.
sequit᷑ : ostendit nobis dñs quare
hoc dixerit. nondum inquit uenit
hora mea: Sic enim ait Quid mi¬
hi& tibi est muliers. Nondũ uenit¬
e hora mea Et hoc cur dictũ
sit: requirendum est : Pnius ergohinc
resistamꝰ hereticis: Quid dicit ser¬
pens ueternosus  uenenorum in¬
sibi lator & inspirator antiquus
Quid dicit s. Non habuit matrẽ
feminam iħs: Vnde ꝓbasc Qsuia
dixit inquit. quid mihi & tibi est
mulierc. Quis hoc narrauit. ut
credamus quia hoc dixit .. Qsuis
hoc narrauit e Nempe iohannes
euuangelista: At ipse iohannes
euuangelista dixit: & erat ibi ma¬
ter cħu: Nam ita narrauit: Alte¬
ra die. nuptiae factae sunt in chana
galileae: & erat ibi mater iħu: Te¬
nerat autem illuo inuitatꝰ ad nupti¬
ascum discipulis suis: Tenemꝰ duas
sententias ab euuangelista ꝓlatas

Expanded text:
mes mendaciorum, et nihil intemes mendaciorum, et nihil integrum remanebit; quia ubi uod ait Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narravit, ut credamus quia hoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narravit: Altera die nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas.
Abbreviated transcription (Latin):
uersus sanam fidem in sanientes
inuenis se uideant᷑ unde sponsae
uirginis castitas corrumpat᷑. idest.
unde fides a ecclesiae uiolet᷑: Re¬
uera enim fr̃s corrumpit᷑ fides eoꝵ
qui praeponunt᷑ ueritati mendaciũ:
Nam isti qui uident᷑ sic honorare
xpm. ut negent eũ carnem habuis¬
se: nichil aliud eũ quam menda¬
cem praedicant: Qui ergo menda¬
cium aedificant in hominibus. quid
ab eis exspellunt nisi ueritateme
Immittunt ⁊abulum. ex cludunt
xpm̃: immittunt adulterum. ex¬
cludunt sponsum paranimphi sci¬
lic& uel potius lenõnes serpentis.
Ad hoc enim loquunt᷑. ut serpens
possideat : xp̃s excludat᷑: Qtomodo
possid& serpensc: Quando possi¬
d& mendaciũ : quando possidoe
falsitas. serpens possid&: Quando
non stetit. quia ueritas non est in eo:
uerus homo uerus ds̃. Uera nati¬
tiuitas. uera passio. uera mors. ue¬
ra resurrectio: Si aliquid horum
dixeris falsum. intrat putredo de
ueneno serpentis. nascuntur uer¬

Expanded text:
ersus sanam fidem insanientes ersus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quandonon stetit, quia veritas non est in eo . verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo: de veneno serpentis nascuntur ver
Abbreviated transcription (Latin):
cere ilbi: Quid mihi & tibi est muli¬
er: Nondum uenit hora mea: Qsud
est hoc : Id eone uenit ad nuptias. ut
docer&e matres contempni Vtiq
ad cuꝰ nuptias uenerat ideo ducebat
uxorem ut filios ꝓcrtare: & ab eis
quos ut ꝓcreane optabat utiq: hono¬
rari cupiebat: Ille ergo uenerat ad
nuptias. ut exhonorar& matrem. cũ
ꝓpterfilios habendos quibus redde¬
re honorem parentibus imperat d s̃
ipsae nuptiae caelebrent᷑ & ducan¬
turuxores : ꝓculdubio fr̃s lato ibi
aliquid: Nam tanta res est : ut qui¬
dam quos cauendos praemonuit
a euam astutia sua sic & uraẽ men¬
tes corrumpant᷑ a simplicitate &
castitate quae est in xp̃o. de rogan¬
tes euuangelio. & dicentes. quod
iħs non sit natꝰ de maria uirgine.
hinc argumentum sumere conatit
erroris sui ut dicerent: quomodo e¬
rat mater eiꝰ. cui dixit. quid mihi
& tibi est muliers. Respondendũ
ergo est eis. & considerandũ quare
hoc dixerit dñs. ne sibi aliquid ad¬

Expanded text:
cere illi, Quid mihi et tibi est, mulicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
quam redemit sanguine suo: & cui
pignꝰ dedit spm̃ scm̃. eruit cã deman¬
cipatu diaboli Mortuus est propt̃
delicta nrã: resurrexit ꝓpt̃ iustifica¬
tionem nram̃: Quis offerr& tanta
sponsae suae : Offerant homines
quae lib& ornamenta terrarum.
aurum. argentũ. lapides preciosos
aequos mancipia. fundos. prae¬
dia numquid aliquis offer& sangui¬
nem suum e Si enim sanguinẽ suũ
sponsae dederit: non crit qui ducat
uxorẽ: Dns autem securus moriens
dedit sanguinem suum ꝓea quam
resurgens haber& : quãm sibi iam
coniunxerat in utero uirginis: Ver¬
bum enim sponstis. & sponsa caro hu¬
mana: & utrumq: unus filius dĩ. &
idem filius hominis: Vbi factus est
caput aecdesiae: ille uterus uirginis
mariae thalamus eius. inde proces¬
sit tãnquam sponsus de thalamo suo. ł¬
exultauit ut grgas. ad currendã uiam
dethalamo ꝓcedit uelut sponsus.
& inuitatꝰ uenit adnuptias: Certi sa¬
cramenti grã uidet᷑ matrem dequa
sponsus ꝓcessit non agnoscere & di¬

Expanded text:
quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et di
Abbreviated transcription (Latin):
& nos aqua eramus. & uinum nos fe¬
cit : sapientes nos fecit: Sapimus e¬
nim fidem ipsius. qui prius insipi¬
entes eramus: Et forte ad ipsam sa¬
pientiam ꝑtin& cum honore dĩ & cũ
laude maiestatis eiꝰ & cum caritate
potentissimae miscricordiae eius.
intellegere quid sit gestum in hoc
miraculo: Dñs inuitatꝰ: ad nuptias
uenit: Csuid mirum si in illã domũ
ad nuptias uenit. qui in hunc mun¬
dum ad nuptias uenit o Sienim ñ
uenit ad nuptias: non hic hab&
sponsam: Et quid est quod ait a pł¬

Expanded text:
et nos aqua eramus, et vinum nos feet nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae misericordiae ejus, intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nuptias, non hic habet sponsam. Et quid est quod ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur. ad cuiꝰ imaginem fac¬
tus est homo: Quid erit haec uis
animae cum & corpꝰ hoc induerit
incorruptionẽ. & mortale hoc in¬
duerit in mortalitatem  Sitanta
potest ꝑ carnem corruptibilem.
quid poterit ꝑ corpus spiritale post
resurrectionem mortuorum &. Hȩc
tamen anima ut dixi ammirabi¬
lis naturae . atq: substantiae. inui¬
sibilis res est. & intelligibilis. haec
tamen ꝑ iħm dm̃ facta est : quia ip
aquam in uinũ conuersam ꝑ homi¬
nem iħm .e Neq enim sic factus
est homo: ut ꝑderae quod ds̃ erat:
Accessit illi homo: non amissus ẽ
ds̃: Ipse ergo fecit hoc : qui illa om̃ia:
Non itaq: miremur quia ds̃ fecit:
sed amemus quia internos fecit.
& propter nr̃am reparationẽ fecit:
Aliquid enim & in ipsis factis innu¬
it nobis: Puto quia non sine causa ue¬
nit adnuptias: excepto miraculo: Ali¬
quid & in ipso facto mysterii & sacra¬
menti lat&: Pulsemus. ut a periat
de uino inui sibili in ebriae nos. quia

Expanded text:
renovatur, ad cujus imaginem facrenovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis: et haec tamen per Jesum Deum facta est, quia ipaquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia
Abbreviated transcription (Latin):
id est habitatrix corporis agit o
Nectamen uidetur oculis. & ex
his quae agitad mirationem mo¬
u& Accedat iam consideratio tu¬
a. etiam ad animam humanam.
cui tribuit ds̃ intellectũ cognos¬
cendi creatorem suũ. dinoscendi
& distinguendi in terbonũ & ma¬
lum : hoc est inter iustum & in ius¬
tum. quanta agit ꝑ corpꝰ: Ad ten¬
dite uniuersum orbẽ terrarũ¬
in ipsa ordinatum: in ipsa huma¬
na re publica. quibus amministra¬
tionibus. quibus ordinibus potes¬
tatum. conditionibus ciuitatum:
moribus. legibus. artibus. hocto¬
tum ꝑ animã geritur. & haec uis
sanimae non uidet: Cum subtra¬
hitur corpori: cadaueriac&. cum
autem ad est corpori: primo condit
quod ammodo putores. Corruptibilis
est enim omnis caro. in putredines
defluit: nisi quodam condimento
animaetencat᷑: Sed hoc comaune
illi est cum pecoris anima: illa ma¬
gis miranda quã e dixi. quae ad
mentem & intellectũ ꝑtinent: ubi
etiam ad imaginem creatoris sui

Expanded text:
id est, habitatrix corporis agit? id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatum, legibus, moribus, artibus! Hoc totum per animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
tamur: & faciem quod am modo po¬
nentes ad ea quae fecit. dorsum po¬
namꝰ ad eum qui fecit Et haec qui¬
dem uidemꝰ: & adiacent oculis Quid
illa quae non uidemꝰ. sicut sunt an¬
geli. uirtutes. potestates. dominatio¬
nes omnisq: habitator fabricae huiꝰ
suꝑcaelestiss uon adiacent oculis
nostris quanquam sȩpe & angeli
quando oportuit de monstrauert᷑
se hominibus e Nonne ds̃ & ꝑuer¬
bum suum idest unicum suum filiũ :¬
niac. Quid ipsa anima humana
quae non uidetur. & ꝑ opera quae
exhib& in carne magnam praeba.
ammirationem bene consideranti¬
bus a quo facta estnisi adõ& Et
ꝑ quem facta estt nisi ꝑ filium dĩo
Nondum dico. de anima hominis:
Cuius uis pecoris anima quomodo
regit molem suam. sensus om̃s exe¬
rit. oculos aduidendũ. aures ad
audiendum nares ad ꝑcipiendũ
odorem : oris iudicium ad sapores
discernendos membra deni que
ipsa ad ꝑagenda officia sua Nũ¬
quid haec corpus & non anima

Expanded text:
tamur, et faciem quodammodo potamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonne Deus et per Verbum suum, id est, unicum Filium nia? Quid ipsa anima humana, quae non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima,
Abbreviated transcription (Latin):
sub arbore fici: uidite Otũ srael.
sine dolo quisquis es: õ popule uiuens
exfide: antequam te ꝑapłos incos
uocarem. ait. cum esses subumbra
mortis & tis me non uideres : ego te
quae facera&e ut tãn quã dormientes
homines ad secolendum mirabilib
excitar&: Mortuus resurrexit :
mirati sunt homines. tot cotidie nas¬
cuntur: & nemomirat᷑: Si conside¬
remus prudentius. maioris miracu¬
li est esse qui non erat: quam reui¬
uiscere qui erat: Idem tamen ds̃pa
facit haec omnia. & regit qui crea¬
uit: Priora miracula fecit ꝑ uerbũ
suum dm̃ apud se: posteriora mira¬
cula fecit. per ipsum uerbum suũ
in carnatũ & propter nos hominem fac¬
tum: sicut miramur quae facta sunt per
hominem iħm. miremur quae facta
caeli : opulentia terrae. fecunditas
maris: omnia haec quae oculis adia¬
haec : & si est in nobis sp̃s illius. sic no¬
bis placent : ut artifex laudctur. non
ut ad opera conuersi ab artifice a uer¬

Expanded text:
sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non videres, ego tequae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. Idem tamen Deus Pfacit omnia haec, et regit qui creavit. Priora miracula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae facta sunt per hominem. Jesum, miremur quae facta s ornatus coeli, opulentia terrae, fecunditas maris; omnia haec quae oculis adjahaec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice aver