comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du d cim ogntue lociti sueriñus quisioms linguas ꝓferamis: quasicet qui
om̃ib eilo queretur ñ ꝓdesset. sic & uos nihil ꝓdestis una aut duabus linguis in cogni¬
tis loquentes: inqdub. singius nihil sine uoceẽ: & tam̃ illauox ñcapit᷑ ab illis quinoti¬
tia linguȩ ñ habent ideoq in anit ꝓfertur sermo qe nintelligit᷑: Siergo nesciero
uirtutẽ siue intelleciũ liocs audie : ero eicui loquor barbarus. & quilo quit᷑ mihibar¬
burus Verbigndia E gosũ grecus tuebreus. Sitibi loqui coepero grece : uidebor
greti sermonis aliquid didicisti & ooeporis sunłt loqui : qui primũ uideb artibi barba¬

Expanded text:
ueritis, quasi omnes linguas proferatis, quia sicut quod omnibus ei loqueretur, non prodesset, sic et vos nihil prodestis una aut duabus linguis incognitis loquentes. In quibus linguis nihil sine voce est, et tamen illarum vox non capitur ab illis qui notitiam linguae non habent. Ideoque inaniter profertur sermo qui non intelligitur. Si ergo nesciero virtutem, sive intellectum, vocis, auditae, ero ei, cui loquar, barbarus, et qui loquitur mihi, barbarus. Verbi gratia: Ego sum Graecus, tu Hebraeus, si tibi loqui coepero Graece, videbor Graeci sermonis aliquid didicisti, et coeperis similiter loqui, qui primum videbar tibi barba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ipsi seetupdic sinc qua pec hele mosine nec mortificatio siue occisio cor pons
nec llic om̃iua siperiu sdicta ił alia quȩiusbona ꝑducunt aliquos ad sulutem
Qsua tuȩlibet actiobona uł passionis nis ex fide ouȩd lectionẽ opent᷑ extiter
nobispde señ porerutt t̃ quaꝓpt nihileis petacti dãpnabilis remanere potent
nec dcent aliquidboni quibi cantus om̃isinquinam̃ti mundatio & bonqu omiu

Expanded text:
est, ipsa est sectanda, sine qua nec eleemosynae nec mortificatio sive occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quamvis bona perducunt aliquos ad salutem, quia quaelibet acnobis prodesse non poterunt. Quapropter nihil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus charitas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ sed istu quȩsub sequunt᷑ melionas quantũ adutilitatẽ electoꝵ adanet. quia ꝑ
illia supenus posta tunũ di demonstratur potentia ꝑcuius nominis unrtuitẽ &inuoca¬
Gloriabuntur chorinthii quasi sumã ustitȩ haberent. eo qđ quid ã illoꝵ demonia
eicerent gratiũ curictionũ in firmis in ꝑtirent: Sed ostendit apłs meliora decse
melion. iđt donagnatiurũ meliora :Nã superius p̃missu poss habere malicu

Expanded text:
subsequuntur, meliora sunt, quantum ad utilitatem electorum attinet: quia per illa superius posita tantum Dei demonstratur potentia, per cujus nominis virtutem et invocaGloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora dmeliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mal
Abbreviated transcription (Latin):
pectus seueitib malis ꝓponert habundantia seģ̃ bengnitutis locupletetas.
diuintus poenus cominatus credere ñ metuendo. ꝓmissa pmia sperare guuden¬
do ieuelationẽ filioꝵ di denderare fostit sustinendo ÷ quando uidemꝰ isti &
his similiac aliquos posse. nouerimꝰ neos magnitudine uiruitis suȩ posse qđ uo¬
lunt ardent & fucunt sea beneficio illius cantictis qne ex nob sed diffusuẽ
Sectumini cuntite idt ꝑsequimini: hoc uerbũ continaatione rei significat
sic &ibi hospitiditactẽ sectuntes: Aemulamini sp̃iritalia sub dona. iđt imi¬
operemini linguis loquendo. dȩmones eiuendo : Sed magis emulamimi &diligite

Expanded text:
pectus saevientibus malis opponere, abundantia sanctae benignitatis locupletatos, divinitus poenas comminatas credere non metuendo, promissa praemia sperare gaudendo, revelationem filiorum Dei desiderare, fortiter sustinendo: quando ergo videmus ista et his similia bona aliquos posse, noverimus non eos magnitudine virtutis suae posse quod volunt ardenter et faciunt, sed beneficio illius charitatis, quae non est est persequimini. Hoc verbum continuationem rei significat, sicut et ibi: Hospitalitatem sectantes . Aemulamini spiritalia, subaudis dona, id est imioperemini linguis loquendo, daemones ejiciendo, sed magis aemulamini et diligit
Abbreviated transcription (Latin):
ctur quadis fuerit : sic & nos dedo &uitu futura parũ quid ꝑspicmꝰ: Et hoc ine¬
nigmate iđt in obscuritate: qr cui sim carei. ea q̃ sola spntulias adliquidum¬

Expanded text:
citur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc in aecitur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc in aenigmate, id est in obscuritate, quia cum simus carnei, ea quae sola spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apparuert similes eierimus qm̃ uid ebim eũ sicutiẽ : Cũcem paruulus: loque¬
barut paruulus: Comparatione dat naturalis incrementi. & adhibet exemplum
humanu quo ostendit scientia quã habemꝰ in psenti ee qua su nfuntiã. & futura
quia si unle robur qđ habituru sit ꝑfecta habundantiã: Cũ eẽm inquit paruulus
loꝗbar ut paruulus. balbutiendo & im ꝑfectu uerba ꝓmendo: Sci piebã ut par¬
uulus : leui scilic& & in conuenientia: Cogitabã ut paruulus. deiocis scilic& &
risui habilib:: Quando factus su iur & coepi sapere ꝑfectius: euccuau iđt con¬
tepsi quȩ erunt paruuili qr qͥ antea expetebã ab horrere coepi: in hacergo uitu
paruuli sumꝰ. ad cõparationẽ futurȩ uitȩ : qr sic̃ uitahȩc inꝑfectauẽ itu & scien¬
tia : Videm nunc ꝑspeculũ in enigmate. tunc aut̃ fucie ad faciem: Ad hoc tendit
p̃missa cõparictio  Sicuti quis uidet ꝑ speculũ uultũ suũ. & indediscedens obliuis¬

Expanded text:
cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus eum sicuti est . Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus. Comparationem dat naturalis incrementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futuraquasi virile robur quod habiturum sit perfectam abundantiam. Cum essem, inquit, parvulus, loquebar ut parvulus, balbutiendo et imperfecta verba promendo; sapiebam ut parvulus, levia scilicet et inconvenientia; cogitabam ut parvulus, de locis scilicet et risui habilibus. Quando autem factus sum vir, et coepi sapere perfectius, evacuavi, id est contempsi quae erant parvuli, quia quae antea expetebam, abhorrere coepi. In hac ergo vita parvuli sumus ad comparationem futurae vitae: quia sicut vita haec imperfecta est, ita et scientia. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Ad hoc tendit praemissa comparatio, sicuti quis videt per speculum vultum suum, et inde discedens oblivis
Abbreviated transcription (Latin):
fides ul ceteratidu quȩ ñ ꝑfectioni fideliũ sed frigilitati necessuna uidicant᷑
in illu ꝓfectione scoꝵ quom caritate radicati tendunt ꝑuenientib necessanaee
non poterunt cu illis incõparebilit meliora acꝑfectiora successerunt : qr nec
ꝓpheticibiopisent. cũ adilud qđ futurĩ ꝓmatebat impleta ꝑduxent: nec sa¬
entia q̃uelua lucerna quȩdlã in hiu. sđi nocte fideles inluminat. cuimllius utȩdie
ꝑpetuo soluuus esfulserit: Neomysterioꝵ notitia aut ipsu fides necessanuert
quindo adeu quȩ pmysteriũ significabant᷑ acredebant᷑ exfide ꝑfectio xpiana

Expanded text:
ia, quae non solum perfectioni fidelium, sed etiam fragilitati necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum quo in charitate radicati tendunt, praevenientibus necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint, quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo sol vivus effulserit. Nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur et credeba
Abbreviated transcription (Latin):
donũ dĩ putiet suũ meritũ: quisquis eñ in ecła ẽ oculus: adõ & non ase fuctuse
oculus: Sic & deccteris intellegendũ memoris: hinc enĩ ait: Quid eni habes qđ
non accepisti : quod sieẽnt om̃ia sub̵ membraunũ membrũ. ubi corp: subauditur
eit qđ n in uno membro seduarietute membroꝵ̃ constat: Et si oms eẽnt auns
aut oculus iđt auditores tuntũ aut predicatores. quomodo ẽ& eccła corpus. cũ
n consturet membroꝵ uarietatib: ñ potest dicere oculus manui operutuu non
indigeo : qm̃ pdicator quilibet uictu eget ex labore illorũ. quid e signant᷑ ꝑma

Expanded text:
 Quisquis enim in Ecclesia est oculus, a Deo, et non a se, factus est oculus. Sic et de caeteris intelligendum membris. Hinc enim ait: Quid enim habes quod non accepisti ? Quod si essent omnia, subaudis membra, unum membrum, ubi corpus, subaudis esset, quod non uno membro, sed varietate membrorum constat. Et si omnes essent auris aut oculus, id est auditores tantum aut praedicatores, quomodo esset Ecclesiae corpus, cum non constaret membrorum varietatibus? Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeo, quoniam praedicator quilibet victu eget ex labore illorum qui designantur per
Abbreviated transcription (Latin):
qr qđ̃ dat pat̃ ꝑspm̃ scm dat. dat &ipse spis scs̃ cũ patre & filio. quia unus ẽ potestiauis
&operationiscũ illis: fide sergo quacredimus indm̃ & apane & a filio & aspũ scõdatur.
tatũ inunospũ : Degniua sicnctictũ dic̃: qua sanant᷑ in firm. uł egri ali opertiour¬
tutũ : ineiciendis dȩmonib & patrandis alis mitaculis: Ali ꝓphetiua: qc spũ scõ reple¬
questũ prestubat dominissuis. dequa paulus sp̃m phitonicũ expult. & sic loq̃buntur
magi dincanti tores : Ali generu linguarũ: iđt uarietas sermonã ut apłis &eit

Expanded text:
r Spiritum sanctum, dat et ipse Spiritus sanctus cum Patre et Filio, quia unius est potestatis et operationis cum illis: fides ergo qua credimus in Deum, et a Patre et a Filio et a Spiritu sancto datur, itatum in uno Spiritu. De gratia sanitatum dicit, qua sanantur infirmi vel aegri. Alii operatio virtutum, in ejiciendis daemonibus et patrandis; alii miraculis: alii prophetia, qua Spiritu sancto replequaestum praestabat dominis suis, de qua Paulus spiritum pythonicum expulit: et sicut loquebantur magi et incantatores. Alii genera linguarum, id est varietates se
Abbreviated transcription (Latin):
exprititio fituno honoru: Omña adusa sustiet Cartas naquã excidit. it
ab homine sechabenti : ruquã labitur naqua cadit: Sue ꝓphetiȩ eua cuabun
tetur: Ponat᷑unua exemplũ ꝓomib Prephetat᷑ xp̃s adiuditiũ uenturs. eoueni¬
dã doctores putunt. ex pleto uiditio ipsa remanebit una: reuera in multis
sio ergo nec linguarũ u&rctas: Siue scientia destruetur: Presens suentia quȩ
expante nunchabetur : cũ plenitudo suentiȩ uenent eo qđ st in ꝑfec ta destructur
iđt in melius comutubt̃ : Ex parte eni cognoscimus ñ extoto & dedõ. & debeati¬
tudine scõꝵ Et ex parie ꝓphetamus qt qđ ex parte scmꝰ. etiu ex parte p̃dicamꝰ¬

Expanded text:
stinet. Charitas nunquam excidit, id est ab homine se habenti nunquam labitur, nunquam cadit; sive prophetiae evacuabunttetur. Ponatur unum exemplum pro omnibus. Prophetatur Christus ad judicium venturus: eo veniputant doctores, expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis sio, ergo nec linguarum varietas. Sive scientia destruetur; praesens scientia quae ex parte nunc habetur, cum plenitudo scientiae venerit, eo quod sit imperfecta, destruetur id est in melius commutabitur. Ex parte enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et de beatitudine sanctorum, et ex parte prophetamus. Quia quod ex parte scimus, etiam ex parte propheta
Abbreviated transcription (Latin):
corporissuidt et dȩxpse : oculisiu: corponis aptis intellegendi. dequib dictur
Pulchriores sunt oculieiuus uino: Sed & predicatores. quisibiatq alis spiritalia ꝓ¬
uident : Aures sunt fideles auditores: nares quium discretionis habent interdoc¬
gores iurtutũ foctoresq uitioru. osquidiuina eloquiu alis eructuant idi docto¬
res manus quioperuntur unde aliuuunt. pedes qdinegotus sȩcularib adatili¬
tutẽ ederorũ discurrunt : Si dixerit tudis pes. ñ sũ manus. qe ñ habeo qđ tribua
ił nom possũ operari unde alis uictũ tribuã ꝓptereansũ de corporexpĩ. non ideo
nonẽ decorpore : sub utiq e decorpore xp̃i: Sic intellegendũ de aure &oculo qm̃

Expanded text:
Christus est. Oculi hujus corporis, apostoli sunt intelligendi, de quibus dicitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino , sed et praedicatores qui sibi aliisque spiritualia provident; aures sunt fideles auditores; nares, qui vim discretionis habent inter odores virtutum fetoresque vitiorum; os, qui divina eloquia aliis eructant, id est doctores; manus, qui operantur unde alii vivant; pedes, qui in negotiis saecularibus ad utilitatem caeterorum discurrunt. Si dixerit talis pes, non sum manus, quia non habeo quod tribuam, vel non possum operari unde aliis victum tribuam, propterea non sum de corpore Christi, non ideo est de corpore? Subaudis utique est de corpore Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tii lisiꝑalio uienȩ loquacitetis clica dictusua magis cupiant lauduri qua fieti
net sint desatite operis sed desermonis elucubrati uenustuate uenustiete salicta
nai suid ntules mento erunto sonunti aut tiienti cymbalo cõpurantur. quin
in modũ tiinuentis ententi a y mbdli precleno quȩq magis appetant sonare
hiu steiere: nec erubescunt ascipsis alit uiuendo quã pdiunt discre pare qu
itꝰ uiuq modo tarpitudine suȩconiersationis obnubilent honestu pdicaren
es sant: Nut auditores sui eoꝵ pdicatione ꝓficiant . sed ut ipsiuidetantur

Expanded text:
ilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsis aliter vivendo, quam praedicant discrepare: qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur
Abbreviated transcription (Latin):
apłi siue qui ꝓ pheturũ dicta edisserunt: Doctores. quiparulos erudiunt: uirtutes
qui dȩmones eiciunt ali egr minacula patrant: Gratias curationũ. quin firmos saui¬
ticti restituunt : Opitulationes: quiuerbis aut factis auxiliantur alus: Gubernatio¬
nes sic in prelatis & regib ep̃is acducib: Genera linguarũ. sic in exordio fidei : Nuqͥd¬

Expanded text:
apostoli, sive qui prophetarum dicta edisserunt; doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, apostoli, sive qui prophetarum dicta edisserunt; doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, episcopis aut ducibus; genera linguarum, sicut in exordio fidei
Abbreviated transcription (Latin):
oculi nares & ceratulia: nullius egent ornamenti: Sed ds̃ tẽperauit iđt
fubriciuuit corpus tribuendo honorẽ ei membro cuideerat sub honor. iđt
habet in sitũ ꝑnaturȩ decus. Vt ñ sit scisma: iđt diuisio in corpore quib:dũ meua¬
bris pulcbris quib: da munentib: in honestis. sedẽ corpus ũ totũ honestũ tã natun
qua ornamtoꝵ̃ gratia: Sedinidipsũ. iđt alterutrũ pinuicẽ solliatu sint membra
Sic oculus toti corporiuidet & pestoti corpori ambulat. & c&: Vos aut̃ estis corp
xpĩ & membru de membro : Sic dehumero ꝓcedit cubitꝰ manus& digiti. decoxu tibiȩ
pedes &articuli sics̃ subditi mem bra demem bro. iđt pendentes ex sibi p̃latis: Primũ
bant᷑ transit deregno unregnũ : epi uõ sius in ecdesus aua tortate ca nonica residere
iubentur obutilitictẽ sibi cõmissoꝵ : Prophetus qui futuma p̃dicunt sic agabus dipsi

Expanded text:
oculi, nares et caetera talia, nullius egent ornamenti: sed Deus temperavit, id est fabricavit, corpus, tribuendo honorem ei membro cui deerat, subaudis honohabet insitum per naturae decus. Ut non sit schisma, id est divisio, in corpore, quibusdam membris pulchris, quibusdam manentibus inhonestis, sed sit corpus jam totum honestum, tam natura, quam ornamentorum gratia, sed in idipsum, id est alterutrum, per invicem sollicita sint membra, sicut oculus toti corpori videt, et pes toti corpori ambulat, etc. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Sicut de humero procedit cubitus, manus et digiti, et de coxa tibiae, pedes et articuli, sicut sunt sumpta membra de membro, id est pendentes ex sibi praelatis. Primum bantur transire de regno in regnum: episcopi vero suis in Ecclesiis auctoritate canonica residere jubentur ob utilitatem sibi commissorum; prophetas vocat qui futura praedicunt, sicut Agabus et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
mitate sensus fuit apud illos: quia quoda modo infirmaui debatureius
sapientia dũꝓpt̃ infirmitatẽ auditorũ. & tarditatẽ sensus eorum non
manifestabatur plenissime Intimore etiã & tremore erat: timens
interfiui ut diximus ab hereticis &ipseudo apłis Et pdicatio meto sub

Expanded text:
mitate sensus fuit apud illos, quia quodammodo infirma videbatur ejus mitate sensus fuit apud illos, quia quodammodo infirma videbatur ejus sapientia dum propter infirmitatem auditorum, et tarditatem sensus eorum non manifestabatur plenissime; in timore etiam et tremore erat timens interfici ut diximus ab haereticis et pseudoapostolis Sermo
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ: cõprehendit om̃ia misteria ꝑtinentia ad hum anitatẽ eius.
Iue enĩ crucifigitur qui antea nascitur. illequmoritur. quicruci figitur
ille sepelitur quimoritur. ille surgit qui mortuus fuerat. Ac sidiceret
aliis uerb̵: quiauos idonei nonerctus ad capienda altt misteria diunita¬
tis xp̃i. licet multa sapientia inme eẽt. iudicaui siuestatui. & decreui
in animomeo ectantũ modo misteri uob predicare quȩ adhumanita¬
tẽ ihũ xp̃i ꝑtinent. & quȩ uos penetrare possetis. Et ego in infirmitate
sub corporis & timore mus. &tremore multo membroꝵ fui apud uos.
ochorinthii forsitanueniens a płs chorintũ infirmatus ẽ corpore &ti¬
mebat nimiũ nein ipsa infirmitate positus int̾ficeret᷑ apseudo apłis quib
contitra predicabat. & timebat nechorinthii ab ipsis pseudo apłis decepti
recederent arectitudine fidei qua ab ipso ꝑceperant. Vel alit̃ In in fir¬

Expanded text:
crucifixum, comprehendit omnia mysteria pertinentia ad humanitatem ejus. Ille enim crucifigitur, qui ante nascitur; ille moritur, qui crucifigitur; ille sepelitur, qui moritur; ille resurgit, qui mortuus fuerat; ac si diceret aliis verbis: Quia vos idonei non eratis ad capienda alta mysteria Divinitatis Christi, licet multa sapientia in me esset, judicavi sive statui, et decrevi in animo meo ea tantummodo mysteria vobis praedicare, quae ad humanitatem Jesu Christi pertinent, et quae vos penetrare possetis. Et ego in infirmitate, subaudis corporis, et timore mentis, et tremore multo membrorum fui apud vos, o Corinthii! Forsitan veniens Apostolus Corinthum, infirmatus est corpore, et timebat nimium, ne in ipsa infirmitate positus interficeretur a pseudoapostolis, quibus contraria praedicabat; et timebat ne Corinthii, ab ipsis pseudoapostolis decepti, recederent a rectitudine fidei quam ab ipso perceperant. Vel aliter: in infir
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes łalequid in psalmo habet᷑. factus ẽ mihi dñs in refugi¬
um. qđ nihilẽ aliud : nisi factũ ẽ ut in illo refugiũ haberemus. Et
in ꝓpheticis libris. factũ ẽ uerbũ dnĩ ad iohel. & ad osee iđt factũ
ẽ ut loqueretur ũbũ dni ad iohel Verbũ & enĩ dñi : ñẽ factũ sed ge
nitũ. Diccim & alit̃. stictus ẽ nob̵ sapientia adõ patre. iđt ille qui
ẽ genitus ante omĩt scła factus ẽ homo: ut nos faceret sapientes
Simili modo ftctus ẽ nob̵ iustitia quia nos iustificat: & scĩficatio. quia nos
scũs fac̃ & scificat ꝑbaptismũ. & redẽptio. qm̃ sangui ne suo nos redemit
& hoc quare : : Vt quẽ admodũ scriptũ ẽ sub̵ in hieremia. quiglori atur
indno glorietur : Indño & non inse gloriatur : quibonũ om̃e qđ habet
adõ se ꝑcepisse fatetur sine suomerito : Ideoq: non querit głam ꝓpriã &
laudẽ. sed illius a quo quicquid habet accepit. Et ego cũ uenissẽ aduos¬

Expanded text:
sapientes. Tale quid in Psalmo habetur: Factus est mihi Dominus in refugium , quod nihil est aliud nisi, factus est, ut in illo refugium haberemus. Et in propheticis libris: Factum est Verbum Domini ad Joel et ad Osee, id est, factum est ut loqueretur Verbum Domini ad Joel: Verbum etenim nitum. Dicamus et aliter: Factus est nobis sapientia a Deo Patre, id est, ille qui est genitus ante omnia saecula, factus est homo, ut nos faceret sapientes. Simili modo factus est nobis. Et justitia, quia nos justificat, et sanctificatio, quia ss per baptismum, et redemptio, quoniam sanguine suo nos redemit. Et hoc quare? Ut quemadmodum scriptum est, subaudis in Jeremia, Qui gloriatur, in Domino glorietur. In Domino, et non in se gloriatur, qui bonum omne quod habet a Deo peperisse fatetur sine suo merito, ideoque non quaerit gloriam propriam et laudem, sed illius a quo quidquid habet accepit. CAPUT II. Et ego
Abbreviated transcription (Latin):
magnalia apis suprta scripsit : Siue mundi nomine possut accipi omã quȩcontenentur intercelum

Expanded text:
magnalia Apostolus supra descripsit. Sive mundi nomine possunt accipi omnia quae continentur inter coelummagnalia Apostolus supra descripsit. Sive mundi nomine possunt accipi omnia quae continentur inter coelum
Abbreviated transcription (Latin):
in melotis inpellib: caprinis. egentes angustiati. affucti : Eteliã in hoc loco uult intellegere : & alios qui
telit̃ eger̃. & qui affuctiundiq penuris & tribulationib angusticti. fide sustinuer om̃ia ut ad de si de¬
norũ suꝑnorũ gaudit possent ꝑuenire : Om̃is dut̃ in digentia &egestas angastic uocat᷑ : qr angustiat᷑
homo id ÷ asfligit᷑ seu fuime set alic mnopia : Melott̃ dicunt quidã genus et̃ uestumti expellib ca¬
prinis. ex uno latere dependens quo genere uestim̃ti ꝓpt̃ aspertate in egypto mchi utunt̃ : helias
mal qđ iugxus uocit᷑ & melus solit in cauernis terrȩ habitare cui pelus hispida eẽfertur a quo nomi¬
ne deriut᷑ uocabulũ hui: uestis id ÷ a melo melotta : Quib: dignꝰ nonerat mundus : Mundi nomine hc
sub unc significtione possumꝰ intelligere a matores mundi : quiterrena solũ modo appetentes ał amo¬
re crectoris siulonge remotierant ac ꝓpterea nerant dignitales socios habere quales fuer uli quoꝵ

Expanded text:
us intelligere, et alios qui taliter egerunt, et qui afflicti undique penuriis et tribulationibus angustiati, fide sustinuerunt omnia, ut ad desideriorum supernorum praemia possent pervenire. Omnis autem indigentia et egestas angustia vocatur, qua angustiatur homo, id est affligitur, seu fame seu alia inopia. Melotam dicunt quidam genus esse vestimenti ex pellibprinis, ex uno latere dependens, quo genere vestimenti propter asperitatem in Aegypto monachi dicuntur uti. Elias imal quod taxus vocatur, solitus in cavernis terrae habitare, cujus pellis hispida esse fertur, a quo nomine derivatur vocabulum hujus vestis, id est a melo melota. Quibus dignus non erat mundus. Mundi nomine hic sub una significatione possumus intelligere amatores mundi, qui terrena solummodo appetentes, ab amore Creatoris sui longe remoti erant, ac propterea non erant digni tales socios habere quales fuerunt illi quorum
Abbreviated transcription (Latin):
bo & seminituo. non ꝑsem̃ tibi sed tibi & seminituo : tam̃ neq ipse. neq isaac neq ia cob potitis̃ hanȩ ꝓmissio¬
nẽ sed successio illorũ : Et qui quando oboediuit dõ exiens de t̃rasua ñuocabat᷑ abraã sed abrã ideo consi¬

Expanded text:
bo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt hac promissiobo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt hac promissione, sed successio illorum. Et quia quando obedivit Deo, exiens de terra sua, non vocabatur Abraham, sed Abram. Ideo consi
Abbreviated transcription (Latin):
que facitẽ ad abraã : facitẽ adisaac & adia cob: Om̃sq sonulcoheredes s̃in reꝓmissionib: ab rahȩ : Abrahȩ
nãq dictũe intebenedicent᷑ oms gentes terrȩ & inisa ac uoiibit᷑ tibi sem̃ : Adisa ac aut̃ : Complens in quit ds iu¬
ram̃ tũ qđ spopondi ab raȩ patrituo : multiplicabo sementuũ sicut stellascali daboq posteristius uni¬
uersas regiones has : Adia cobquoq dix̃ : Ego d̃ omp̃s crescere & multiplicare gentes facit̃ exte idaboq tibi
terrã quã dedi abraã &isaac : Ecce quomodo om̃s coheredes s̃in ꝓmis sionib ab rahȩ : Nottindũ aũt ÷ q fides
abrahȩ duplictt᷑ ꝓ magnitudine fidei. & unde &cciput fideidicit᷑ : Nc̃ sicut fide exuit det̾ra suc nesciens quo
ir& sic fide mansit & demoratus ÷ interrt suc quc si in aliena : Vldit filiũ ubi ut peregrinũ habitantẽ : iuidit
ne potẽ uidit seipsu in aliena terra peregrinantẽ . &i nihil turbabat᷑ : Quc̃ quã erũ adipsĩ dictũ eẽt oetibida¬

Expanded text:
Abrahae; Abrahae namque dictum est: In te benedicentur omnes gentes terrae, et in Isaac vocabitur tibi semen. Ad Isaac autem: Complens, inquit, Deus juramentum quod spopondit Abrahae patri tuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens: crescere et multiplicare faciam gentes ex te, daboque tibi terram qAbrahae duplicatur pro magnitudine fidei. Unde et caput fidei dicitur. Nam sicut fide exivit de terra sua, nesciens quo iret, sic fide mansit et demoratus est in terra sua quasi in aliena. Vidit filium ibi ut peregrinum habitantem, vidit nepotem, vidit seipsum in aliena terra peregrinantem, et nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum esset, quia tibi da
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cuuitatẽ .cui: artifex & conditords̃ : Cuuitas suꝑna fundam̃ta haberedicit᷑ ꝓpt̃ stabilitatẽ firmi tatẽq sui:¬
nqua qui semel locã inuenerit. Nũquã potent exhereditari ueq euelli : Ideo inquit illi fidemo rttis int̾ra
der̃ eñ ⁊ scipsos maiorib: eẽ dignos: Idcr coñ ꝑmisit eos accipereista : q maionti dare uolebat : Fide &ipsa
Questio hic or᷑. quaredicat fide acepis se scart̃ ur tuitẽ concipiendi cũ ab angło reprehensasit cut riserit causa
ai dedta tis: Qsuseñ ille etic̃ sigtudi fut : plene fidci non fut: Risus aut abrahȩ. A gaudu & plenȩ fideifut
ausa into ducta ẽ fides : Vitutẽ inconceptionẽ seminis accepit : qeiã morti ficata entit aetate. & sterilis
Deplex enĩere p̃clusio. Vnat̃poris senuenat qupperã : alituõ ex netura sterilis ẽmĩ enat. Sed ad susa¬
piendĩ asetnendũ sem̃: aicepit urtut̃ : Malieres pãq excduaib p̃upue reb stenles et̃ solent.: Siue

Expanded text:
us artifex et conditor Deus. Civitas superna fundamentum habere dicitur, propter stabilitatem firmitatemque sui: in qua qui semel locum invenerit, nunquam poterit exhaeredari neque evelli. Ideo, inquit, illi fide morati sunt in derunt enim seipsos majoribus esse dignos: idcirco non permisit eos accipere ista, quia majora dare volebat. Fide et ipsaQuaestio hic oritur quare dicat fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit, cur riserit causa infidelitatis? Risus enim ille etiamsi gaudii et plenae fidei non fuit, risus autem Abrahae et gaudii est fides, quae dedit virtutem in conceptione seminis, quia jam mortificata erat aetate, sterilis: duplex enim erat praeclusio, una temporis, senuerat quippe jam; alia vero naturae, sterilis enim erat: sed ad suscipiendum et retinendum semen accepit virtutem. Mulieres namque ex duabus praecipue rebus steriles esse sol
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ : om̃s gentes sicutatte fidei & sapientiȩ exsicactȩ ertnt : lterũ cũ post dñ aduentũ om̃sgen¬
tes rore sapientiȩ fuer̃ madidȩ effecȩ iudei anditate periit : Barac ipse ẽ lcipidot hmnartus
debborȩ : qufide qua credidit ꝓphetis sȩ superauit si sarã om̃sq currus eus : Sampson fide qua
credidit in petrare adõ qđ ontibat : plures iuit fecit moriens quã uiuens : Dix̃enĩ : Oneds̃ mem̃ tomei :¬
& redde mihi pristinc̃ fostitudinẽ ds̃ ms̃ ut ulcis car me de inimicis meis & ꝓamissione duiorã lumi¬
nũ . unã ultionẽ recipiã : lepte fidẽ habut pugnando contra filios ammon: & iifilit sua offe¬
tendo. liad in hoo stulte egisse&. qđ om̃pti do s anguint̃ iumna rũ funans  utuit plauere:

Expanded text:
entum, omnes gentes siccitate fidei et sapientiae exsiccatae erant. Iterum cum post Domini adventum omnes genentum, omnes gentes siccitate fidei et sapientiae exsiccatae erant. Iterum cum post Domini adventum omnes gentes rore sapientiae fuerunt madidae effectae, Judaea ariditate periit. Barac ipse est Lapidoch maritus Debborae, qui fide, qua credidit prophetissae superavit Sisaram omnesque currus ejus, Samson fide qua credidit impetravit a Deo quod orabat, plures interfecit moriens quam vivens. Dixit enim: Domine Deus, memento mei et redde nunc mihi pristinam fortitudinem, Deus meus, ut ulciscar me de inimicis meis, et pro amissione duorum luminum unam ultionem accipiam . Jephte fidem habuit pugnando contra filios Amon, et filiam suam offerendo, licet in hoc stulte egisset, quod omnipotenti Deo sanguinem humanum fundens putavit placere.
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩ apud ueteres uideos similitu dinẽ crucis habebat : Lage
la fictilia significint corporti eo rundẽ p̃dicaitorũ in firma : de quib: idẽ egregius p̃dicator dict
habemꝰ thesaurũ istũ nucsis fictilib: Sonꝰ tubarũ : uocẽ p̃dicatorũ ex prinit Fractisergo la¬
genis resplenduit ignis : hostesq in fugã uersi sunt madianitȩ. quity pũ tenent prencipũ istius¬
sđĩ qr post quẽ sãm artyres ab hoc sđo deficiunt. crescunt mitacula : Sicq uirtute minti culorum
concussi in fugt̃ uertunt᷑ : scilic& aut fidei se subdendo aut etiã a torm̃tis cesscindo uicti timore signoꝵ̃
Vellusenĩ figurã ten& populi uidorici : terra aũt om̃i ũgentiũ : iure ergo uellus primo madidũ fuit
teria manente sica: Quici quando uiducus ppłs rore suꝑnȩ sapientiȩ fuit hume factus antedñ

Expanded text:
et quae apud veteres Judaeos similitudinem crucis habebat. Lagenaet quae apud veteres Judaeos similitudinem crucis habebat. Lagenaascula fusilia vel fictilia, significant corpora eorumdem praedicatorum infirma, de quibus idem egregius praedicator dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Sonus tubarum vocem praedicatorum exprimit. Fractis ergo lagenis resplenduit ignis, hostesque in fugam versi sunt Madianitae, qui typum tenent principum: quia postquam sancti martyres ab hoc saeculo deficiunt, crescunt miracula: sicque virtute miraculorum concussi in fugam vertuntur, scilicet aut fidei se subdendo, aut etiam a tormentis cessando, victi timore signorum. Vellus enim figuram tenet populi Judaici, terra autem omnium gentium. Jure ergo vellus primum madidum fuit, terra mansit sicca: quia quando Judaicus
Abbreviated transcription (Latin):
& plurimas gentes ucer̃ : Et quid adhuc dicat̃: Sefici& enĩtẽpus encrrantẽ : hoc ÷ defic& me tẽpus
destinctũ ad scribendã eplcum sicuncta illorũ facit ꝓ sequiuo luero quos actenꝰ cõme mortui. siue quȩ nam¬
re possũ de his qui successores ulorũ fuer̃ : Degedeon bartic sãp songepe. daud samuhel & ꝓphe¬
mapaiba quã hauser̃ de quib dñs dox̃ ei. in his superab̵ madian. in ullere quoq humido & suco :
nis collocatus plenitudinẽ diunititis qua om̃a repl& torũ mundũ ciruuibat qr im plendo om̃a
circũ dat om̃ã : Trecenti aũt iuri quimanib: aquã auserunt & acceptoigne in lagenis contra madiag
ꝓfectis confitictisq lagenis ignis resplenduit tubis quincrepuer̃ : simulq hostes in fugt̃ uersi s̃
Typumtenent scõꝵ p̃di catoꝵ : qui fidẽ scẽ trinitaitis habentes
signo dominigȩ passi¬
onis in signitis̃ qđ de signat᷑ ꝑ tau literã quȩ suo numero
trecentos expriit

Expanded text:
adhuc dicam? deficiet enim me tempus enarrantem. Hoc est, deficiet me tempus destinatum ad scribendam epistolam, si cuncta illorum facta prosequi voluero, quos hactenus commemoravi: sive quae narrare possum de his qui successores illorum fuerunt. De Gedeon, Barach, Samson, Jepthe, David, Samuel et prophemanibus aquam hauserunt de quibus Dominus dixit ei: In his superabis Madian, in vellere quoque humido et sicco, tero virginis collocatus, plenitudine divinitatis quae omnia replet totum mundum circuibat, quia implendo omnia, circumdat omnia. Trecenti autem viri, qui manibus aquam hauserunt, et accepto igne in lagenis contra Madian profecti sunt, confractisque lagenis ignis resplenduit, tubisque increpuerunt: simulque hostes in fugam conversi sunt, typum tenet sanctorum praedicatorum, qui fidem sanctae Trinitatis habentes, signo Dominicae passionis insigniti sunt, quod designatur per thau T litteram, quae suo numero trecentos exprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
nssosulaai Extoixrt̃ impetã ignis: sicut trespueri da puheluis socu. uissupaabuchodo posor calda¬
ud argent ue sana missisuit in fornact̃ ignis andentis qub mibil nolestiģ intulit. Effuget᷑ acuem
tgos d ptinapes udȩo rũ Conualuer᷑ denfirmattte : ut iob & exedhias quicũ egrotus s& usq ad mortẽ¬
ans sib ipptio readitus ẽ pristinȩ santati ꝑ spatiũ qundetĩ annorũ : Possunꝰ & ii fuirmitatis pomine
fortesftetis nbello : ut inis naue suces sor moysi. sampson qui mandibula asin multos philistinorun

Expanded text:
u Nabuchodonosor Chaldaica urgente vesania, missi sunt in fornacem ignis ardentis, quibus nihil molestiae intulit . Effugerunt facreges et principes Judaeorum. Convaluerunt de infirmitate, ut Job et Ezechias, qui, cum aegrotassis nomine Fortes facti sunt in bello. Ut Jesus Nave successor Moysi; Samson, qui mandibula asini multos Philistinorum
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ eratmare. ex alitre cingebatur altissimis montib atercia erant hostes: Siuellent fa¬
gere : aut in mare erant perituri. aut inmanꝰ egyptiorũ inciderent : H abentes aut fidẽ : cuncta
uicer̃ : Fide enĩ qua credidit moyses dõ ad uerbũ ulius ꝑcussit mare : & diui sit illud induo decim
duu siones uxiti qđ in pseilimodicit᷑ : credentesq: om̃s illetrib: sic co ueftigio posse transire mare
inmari: qua ꝓpt̃ : illud mare hebreis fut adextris & sinistris ꝓ muro p̃bens eis siccũiter : Egipti¬

Expanded text:
parte erat mare, ex altera cingebantur altissimis montibus, a tertia erant hostes: si vellent fuparte erat mare, ex altera cingebantur altissimis montibus, a tertia erant hostes: si vellent fugere, aut in mari erant perituri, aut in manus Aegyptiorum inciderent: habentes autem fidem, cuncta vicerunt. Fide enim, qua credidit Moyses Deo, ad verbum illius percussit mare, et divisit illud in duodecim divisiones: juxta quod in psalmo dicitur: Credentesque omnes illae tribus sicco vestigio posse transire, marein mari: quia propter illud mare Hebraeis fuit a dextris et sinistris pro muro, praebens eis siccum iter, Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
ptiorũ afflger& istahelitas : Acsidicer& illis : Si sangiuis agnitypici inmedio egyptiorã & intanta
deucsttitione in lesos seruciuit uidȩos quorũ postes fuer̃ resꝑsi illosangiune : multo amplius salua¬
uit nos scinguis ueriagni hoc ÷ xp̃ĩ. quorũ hostia id ÷ frontes munitȩ sunt signo passions xp̃i : iuna¬
it enĩ illũ scnguinẽ angłs intellegens ibidominicã mortẽ : ac ꝓpterea nontetigit postes li&i qdđ fi¬
ueuastitor angłs audeat in serre mortẽ . signant᷑ dominig passionis signo fideles populi inftontib
ad tutͥelã salutis. ut ab interitu liberent᷑ : Fide transier̃ mare rubrũ tt̃quã ꝑ aridã terrã qđ ex ꝑt
egypti deuortitis : Acsidice r& ilis quib: ista sonbebat : intantũ fidẽ firmit̃ tenere debemꝰ: a¬
quando in desperationẽ aliquã animꝰ nr̃ fluctuat tunc quoq: fidi simꝰ ut liberemur. acsiusq
ad mortẽ ueniamꝰ acsi ab om̃ib: de nobis desperetur : Quȩ niã spes poterat cẽ illis : ex uncienĩ

Expanded text:
ptiorum, affligeret Israelitas, ac si diceret illis: Si sanguis agni typici in medio Aegyptiorum, et in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos, quorum postes fuerunt respersi illo sanguine, multo amplius salvabit nos sanguis viri agni, hoc est Christi, quorum ostia, id est frontes munita sunt signo passionis Christi. Timuit enim illum sanguinem angelus, intelligens ibi Dominicam mortem, ac propterea non tetigit postes, licet quod fine vastator angelus audeat inferre mortem: signantur dominicae mortis signo fideles populi in frontibus ad tutelam salutis, ut ab interitu liberentur. Fide transierunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram: quod experti Aegyptii, devorati sunt. Ac si diceret ilquando in desperatione aliqua animus nad mortem veniamus, ac si de nobis ab omnibus desperetur. Quaenam spes poterat esse illis? ex una enim
Abbreviated transcription (Latin):
uerter extoporã n fugã: frequeit̃ hoc eger᷑: Castraaut dicunt᷑ a custrando eo qđibi castitnttur
ubdo usest eñ mosimilitaris ut ꝑgentes iip̃liũ uxores aut feminas alias duuant: Duo quondã prin¬
upsdenꝑ ũ comitatu ixorũ ꝑrexer̃ inbellũ darius udedic& atq antonius sedut q inbi cortut
Daris quillẽ sapenitisẽ ab alexcndro : antonus uo ab octuitino augusto: Accepet̃ miliero s deit¬
suretione mortios sios : Fas mulieros diat: querũ fili ab helita & heliseo suscataris. quosille a cte
Aliat̃ aistontis n onsiscipentas redẽptionẽ : ut meliorẽ iuemirent resuntetionẽ: Plurimi soer̃

Expanded text:
um. Id est, in fugam frequenter coegerunt. Castra dicuntur a castrando, eo quod ibi castretur libido: non est enim mos militaris ut pergentes in praelium uxores aut feminas alias secum ducant. Duo quondam principes terrae cum comitatu uxorum perrexerunt in bellum: Darius videlicet, atque Antonius; sed uterque inibi corruit. Darius quidem superatus est ab Alexandro, Antonius vero ab Octaviesurrectione mortuos suos. Eas mulieres dicit quarum filii ab Elia et Eliseo suscitati sunt, quos illae Alii autem distenti sunt, non suscipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectionem. Pluri
Abbreviated transcription (Latin):
in cui tate una : fugite in aliã : bugaergo moysi tort exterior sut : qm̃ maximã fidẽ dedĩ auxilio ha¬
bebat : Vnde apłs dic̃ : Inuisibilẽ inquiens dm̃: tcĩquã presentẽ sustinut qđ ÷ dicere: ltierat fisus de đi

Expanded text:
in una civitate, fugite in aliam. Fuga ergo Moysi tota fuit exterior: quoniam maximam fidem de Dei auxilio hain una civitate, fugite in aliam. Fuga ergo Moysi tota fuit exterior: quoniam maximam fidem de Dei auxilio habebat. Unde Apostolus dicit: Invisibilem, inquiens, Dominum tanquam praesentem sustinuit. Quod est dicere: Ita erat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ moysi dictũ eẽt a quodã hebreo qui facebat in uiriã fratri quẽ moyses uoluit increpare. nũ quid int̃fi¬
ceremetuus scut int̃fecisti hen ȩgyptiũ : fugit moyses in uerbo isto coqđ phartio audito hoc quȩrer& eũ
utant siceret : Sedcũ manifestũ sit fugis se illũ inmadian. quid ÷ qđ bectus apłs dicit nonueritꝰ animositattẽ
regis : sienĩ nontimuit quare fugit : qđ engo fugit fidei fuit credens adõ liberart : & p̃tendit exterus
timorẽ cũ interius nullũ haber& metũ. ideoq sic e reputat᷑ quasi nonti muss&: Ia circo enĩ noluit ibi
manere : necausa iactantiȩ uideretur se in aꝑtũ percculũ p̃cipitart actẽptare dim̃ dm̃ suũ qđ omĩ
nodi abolicũ est: Sc̃i & enĩ quã diu habent quid sticiat᷑ : dm̃ tẽptare non debent. sed debent imitu¬
ridnm̃ suũ quifrequent̃ locũ dedit uideis : Audientes qđ ipse p̃cepit dics̃ : Cũ uos ꝑsecuti fuerint

Expanded text:
cum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo, qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere me vis, sicut interfecisti heri Aegyptium? fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao, audito hoc, quaereret ut eum interficeret. Sed cum manifestum sit fugisse illum in Madiam, quid est quod beatus Apostolus dicit: Non veritus animositatem regis? Si enim non timuit, quare fugit? Quod ergo fugit, fidens fuit, credens a Deo liberari; et praetendit exterius timorem, cum interius nullum haberet metum: ideoque sic ei reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causa jactantiae vino diabolicum est. Sancti etenim viri quandiu habent quod faciant, Deum tentare non debent, sed debent imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, audientes quod ipse praecepit, dicens: Cum vos persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ consitatus : diũipse solus fidẽpatrũ tenuit & ab illo ceteri discebant: Heresaut̃ regnicaeloꝵ̃ ut heres mundi dit
qc de suo semine fuit reparatio mundi. & exhoc apparuit uistus qe credidit dõ : Fide qui uocat᷑ abraã oboediuit
in locũ exire quẽ accepturuserat inhereditatẽ : & exuit nesciens quoiret : qua si diceret : Et ipse abraam
tuo : credidit dõ. &exuit in locũ inquẽ ei p̃ceperat nesciens quo ir&: Ignotus enĩ erat ei locus. & habattitio illus
terrȩ : Et in quantũ ambulcuit ꝑfidẽ ambuluuit. siue nesciens quo ird. qm̃ quẽ imnitaret᷑ non habebat : Fide mo

Expanded text:
t institutus, dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discedebant. Haeres autem regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, quia de suo semine fuit reparatio mundi, et ex hoc apparuit justus, quia Deo credidit. Fide qui vocatur Abraham, obedivit exire in locum quem accepturus erat in haereditatem, et exivit, nesciens quo iret. Quasi diceret: Et ipse Abraham tuo; credidit Deo, et exivit in locum in quem ei praeceperat, nesciens quo iret: ignotus enim erat ei locus et habitatio illius terrae; et inquantum ambulavit, per fidem ambulavit; sive nescien
Abbreviated transcription (Latin):
iropenb sus. beatus uõ apłs nonopenullius sed fidẽ adtentis sine cõmendat ̃ecteigit᷑ bect᷑ ia cob ex
openib eũ laudat quẽ sciebat etic̃ fide ꝑsectũ : qm̃illis soribebat quifidẽ quidẽ uidebant᷑ habere:
seleunidẽ fidẽ honsoperibus ñ exornabant: At uõ beitus paulis qui ilis seribebat quo pertibont le¬
qs udehaot᷑ habere sed fidt ꝑfectã ñ habebant sune fidẽ abnahȩ attentius cõmemorit quitunꝰ stude¬
sent eĩ mitiqi: ul erte ut ostonderent quia quifili abranȩ uolunt ẽẽ. necese ẽ ut fidẽ dopera habeaꝵ¬

Expanded text:
mendat? Recte igitur beatus Jacobus ex operibus eum laudat quem sciebat etiam fide perfectum, Quoniam illis scribebat qui fidem quidem videbantur habere, sed eamdem fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae volunt esse, necesse est ut fidem et opera habea
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ iacob. ꝑfidẽ uidelicds uteq meritũ : Sicut enĩglorificaim quando benignorũ &optimorũ hominũ ds̃uo¬
cat᷑ &colentiũ iuirtutẽ : sic econtrtrio confundit᷑ Serubescit in actis neftindorũ sinuocat᷑ ab illis : Vnde dic̃
ꝑ prophetũ : Peruos nom̃ meũ blais phemat᷑ int̾gentes: lliaut̃ utti erant clart uiraitib: uti confidentia
pleni ut ñ confunderetur sed potius glorificaret᷑. cũ illorũ uocaret᷑ as̃ : Dicit̃ aut̃ genenilit̃ ds̃ terrȩ &idĩ
taeli: Siquidẽ & dĩgentiũ : dñ solũgentiũ sed etic̃totius mundi eo qđ ipse condidit om̃ã : scõrũ uõ illorũ non

Expanded text:
s Jacob , per fidem videlicet vitaeque meritum. Sicut enim glorificatur quando benignorum et optimorum hominum Deus vos Jacob , per fidem videlicet vitaeque meritum. Sicut enim glorificatur quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur et colentium virtutem, sic econtrario confunditur et erubescit in actis nefandorum si invocatur ab illis. Unde dicit  prophetam: Per vos nomen meum blasphematur inter gentes. Illi autem erant ita clari virtutibus, ita confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus. Dicit autem generaliter, Deus terrae, et Deus coeli, siquidem et Deus gentium, et non solum gentium, sed etiam totius mundi, eo quod ipse condidit omnia. Sanctorum vero illorum non
Abbreviated transcription (Latin):
sermone qđ peregriniẽent uxta qđ psal nistadic̃ : qm̃ peregrinꝰ sũ apud te sicut om̃s patres mei : Peregrinus
a peregre id ÷ longẽ ꝓficscendo dictus ÷: Peragitare enĩ : ꝑ ampulcredicimꝰ : Nã qui intib̵naculis habita¬
bant. quisepulchra pecunus emebant : certũ ÷ qm̃ peregrini erant. intintũ ut etiã ut ubi suos sepelirent
ñ habebant : qua ꝓpt̃ primaiurtus ÷ peregrinũ eẽ mundi hui: & hospitẽ : nuhuilq cõ mune habere cũ regib:
huis scłi sed remouer ab eis sicut peregrinꝰ : Ideo non confundit᷑ id ÷ non erubescit ds̃ uocari ds̃ ilorũ : Paruuit
enĩ illis cuitatẽ : Ideo inquit quic illidõ crediderunt. nihilq deterrenis sibi presũpser̃ ad hoc ut in illis spẽm
suc̃ ponerent : id crco non erabesut omp̃s ds̃ uoccirid ̃ illorã : Sic enĩ ipsedicit : Egosũ ds̃ abraã d̃isaac &¬

Expanded text:
sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Quoniam perigrinus sum apud te, sicut omnes patres mei. Peregrinus sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Quoniam perigrinus sum apud te, sicut omnes patres mei. Peregrinus a peregre, id est a longe proficiscendo dictus est: peragrare enim, perambulare dicimus: nam in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant. Notum est quomodo peregrini erant, intantum ut etiam ubi suos sepelirent mortuos non haberent. Quapropter primo justius est peregrinum esse mundi hujus et hospitem, nihilque commune habere cum regibus hujus saeculi, removeri ab eis, sicut peregrinus. Ideo non confunditur. Id est non erubescit. Deus vocari Deus illorum. Paravit enim illis civitatem. Ideo, inquit, quia illi Deo crediderunt, nihilque de terrenis sibi praesumpserunt, ad hoc ut in illis spem suam ponerent, idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari Deus illorum. Sic enim ipse dixit: Ego sum Deus Abraham, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝓmissionũ ꝑcȩper̃ : in hocuõ qr plenã ꝓmissionẽ patriȩ caelestis ñ sunt consecuti. quasi ñ ꝑ coeper̃ pro¬
domũ aut frs aut sorores. aut patrẽ. aut matrẽ ꝓpt̃ me : centuplũ accipi&. & uitt̃ at̃nã possidebit:
ist̃ ꝓmissionẽ ñ s̃ consecuti illi ante dnĩ aduentũ : lic& omã sua reliquis sent sicut & apłi: Siue etic̃ pronis¬
sionesdediĩ aduentu ñ sunt consecuti : qm̃ lic& eis ꝓmissus eẽt. tcm̃ ñ uider̃ eũ presentẽ in mundo : Salitibap
quoq: etsdẽ ꝓmisiones id ÷ optaibant & desiderabant sicut dñs ait in eugło: Multi reges & ꝓphete uolu¬
tantes : qui a longe prospicientes desideratas cuuitates antequã in grediant᷑ etis saluiatione p̃ueniunt.
easq sibi stmiliares efficunt : Aspiiebant aũt in fide istis ꝓmissiones. saluttibant desiderio & confitebcnt᷑

Expanded text:
nes promissionum perceperunt. In hoc vero quia plenam promissionem patriae coelestis non sunt consecuti, quasi non perceperunt prones promissionum perceperunt. In hoc vero quia plenam promissionem patriae coelestis non sunt consecuti, quasi non perceperunt prodomum aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possideistam promissionem non sunt consecuti illi ante Domini adventum, licet omnia sua reliquissent, sicut et apostoli: sive etiam promissiones de Domini adventu non sunt consecuti: quoniam licet eis promissus esset, quoque easdem promissiones, id est optabant et desiderabant, sicut Dominus ait in Evangelio: Multi reges et prophetae volutantes, qui a longe prospicientes desideratas civitates, antequam ingrediantur, eas salutatione praeveniunt, easque sibi familiares efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salutabant desiderio, confitebantur