comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necossaria uictui suo quosi perfecti s aeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantit
alioqum lic& libere ueldare uel nondare quamquamei quicu piat eẽ pe fectus p̃iens
pertas futuris diuitiis compensanda sit quemedo autẽ uidua iiuere debeat breuist¬
mone a postolus comp̃hendit dicens quae indiliciis ẽ uiuens mortua est : łt ros inbr
libellis quos ad futuriam & saluinam scripsimus plenius dictumpitamus
QUIDSIT QUODIN MATTNTO SCRIBIT
Ii coautem uobis nonbibam amodo dehocgenimine uitis usq indiemillum quo illid
bibum uobscum nouum inregno patris mei. Exboclo coquiddam mille annorum filu¬
instruunt Inquibus x pm regnaturum corporalit̃ eẽ contendunt & bibitu umum̃
quod ab illo tempore usq ad consuma uonem mundi non biberit. posautem audiamis
pite & comeditẽ hocest corpus meum. & calicem illumee de quoiterum loquutus est

Expanded text:
necessaria uictui suo quasi perfecte saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. necessaria uictui suo quasi perfecte saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. alioquin licet libere uel dare uel non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas futuris diuitiis conpensanda sit. quomodo autem uidua uiuere debeat, breui sermone apostolus conprehendit dicens: quae in deliciis est, uiuens mortua est et nos in duobus libellis, quos ad Furiam et Saluinam scripsimus, plenius dictum putamus. Quid sit, quod in Matheo scriptum est: dico autem uobis: non bibam a modo de hoc genimine uitis usque in diem illum, quo novum vobiscum in regno Patris mei . Ex hoc loco quidam mille annorum fabulam struunt, in quibus Christum regnaturum corporaliter esse contendunt, et bibiturum vinum, quod ex illo tempore 824 usque ad consummationem mundi non biberit. Nos autem audiamus ccipite, et comedite, hoc est Corpus meum: et calicem illum esse, de quo iterum locutus est:
Abbreviated transcription (Latin):
Inopia ut& illorum abundantia urãe in opiae sit supplimentum unde & dr̃squi
niues quaenonduabus & tribustunicis seduix pecudum pellibus rep̃pelluntur. quid¬
quidergo corpora nr̃adefendere potest & humane succumbere inbecillitate. quos
nudos natura profudit hoc una appellanda est tunica Etquicquid in praesentibus
alimentis peces sarium est: hoc unius diei uictus appellatur. unde preceptum est
necogit&is inquit dec rastino. hoc est defuturo tempore Eta postolus habentesinquit
uictum &uestitum hiscontenti sumus siplus habesquam tibi aduictum uestetumq
necessarium est illuderoga In illo debitricem eẽ tenoueres. A namas & saphirra
a postoli meruere sementiam quia suatimide seruauerunt. Ergone inquies puniȩnduse
quia suanondederit minune puniti sunt quia mentiri uoluer̃ sp̃uiscõ. Et reseruant

Expanded text:
inopiam; ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Unde inquit Dinopiam; ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Unde inquit Dniues, quae non duabus et tribus tunicis, sed uix pecudum pellibus repelluntur ? quicquid ergo corpora nostra defendere potest et humanae succurrere inbecillitati, quos nudos natura profudit, hoc una appellanda est tunica et, quicquid in praesentibus alimentis necessarium est, hoc unius diei uictus appellatur. unde praeceptum est: ne cogitetis de crastino, hoc est de futuro tempore, et apostolus: habentes, inquit, uictum et uestitum his contenti sumus. si plus habes, quam tibi ad uictum uestitumque necessarium est, illud eroga, in illo debitricem esse te noueris. Ananias et Sapphira apostoli meruere sententiam, quia sua timide reseruarunt. \'ergone\', inquies, \'puniendus est, qui sua non dederit? \' minime. puniti sunt, quia mentiri uoluerunt spiritui sancto et reseruantes
Abbreviated transcription (Latin):
turam seddñmtibi audies respondentem qui potest capere capiat. Et siuis eẽ ꝑfecta
non tibi uigum necessitatis in ponit sed potestatituae liberum concedit arbitrium
uis eẽ perfecta & in primostare fastigio dignitatis. fac quod fecerunt apostoli uende
omnia quaehabes &dapauperibus & sequere s aluatorem ut nudam solamq uirtutẽ
nuda sequaris & sola nonuis eẽꝑfecta sed secundae gradum tenere uirtutis. dimit te
omniatua quae habes dafiliis da propinquis nemotere prehendit sunferiora sec¬
teris dum modo illam scias tibiiure p̃latam quae elegerit primadicis hoc a postoloꝵ¬
est &uirorum mulierem autem nobilem nom posse omnia uendere quae multis adiu¬
mentis uitaehuius indigeat. Audiigitur a postolum commonentem nonut alus resti¬
gerium uobis autem tribulatio. sedexaequalitate ur̃a abundantia illorum sustin&

Expanded text:
turam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui potest capere, capiat . et si uis esse perfecta, turam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui potest capere, capiat . et si uis esse perfecta, non tibi iugum necessitatis inponit, sed potestati tuae liberum concedit arbitrium. uis esse perfecta et in primo stare fastigio dignitatis? fac, quod fecerunt apostoli, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem et nudam solamque uirtutem nuda sequaris et sola. non uis esse perfecta, sed secundum gradum tenere uirtutis ? dimitte omnia tua, quae habes, da filiis, da propinquis. nemo te reprehendit, si inferiora secteris, dum modo illam scias tibi iure pest, et virorum: mulierem autem nobilem non posse omnia vendere, quae multis adjumentis hujus vitae indigeat. Audi igitur Apostolum commonentem: Non ut aliis refrigerium, vobis autem tribulatio: sed ex aequalitate, vestra abundantia, illorum sustentet
Abbreviated transcription (Latin):
dorsi eius inuirore auri. Dorsum nostrum quod primum informeerat & grauis sar¬
ana prae grauabatur habeat iuirore auri quod interp̃tatur insensu. Etalas deargen¬
tatas quae intelleguntur in eloquio scripturarum & regnumdi intrare poterimusud
Dicunt a postoli seomnia quae sua fuerant dimississe. & mercedem prohac uirtute audas¬
ier exposcunt quibus responditdmñs. Omnis quireliquiddomum aut fratres. autsorores
recipere aeterna probreuibus promorituris semperuiuentia & habere dñm debi¬
torem Siqua autem uidua hab& liberos. & maaime si nobilis familiae est. aegentes
filios pondimittat sed ex aequalitate ut meminer& primum animae suae &ipsa
puta tẽdefiliis & partiatur potius cum liberis quam omnia filiis derelinquat. immo
x pm̃filiorum suorum faciat coheredem respondebis difficile durum est contrana¬

Expanded text:
dorsi ejus in pallore auri . Dorsum nostrum, quod prius informe erat, et gravi sardorsi ejus in pallore auri . Dorsum nostrum, quod prius informe erat, et gravi sarcina premebatur, habeat nitorem auri, quod interptatas, quae intelleguntur in eloquio - scripturarum, et regnum dei intrare poterimus. dicunt apostoli se omnia, quae sua fuerint, dimisisse et mercedem pro hac uirtute audacter exposcunt. quibus respondit dominus: omnis, qui relinquit domum uel fratres aut sorores recipere, aeterna pro breuibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si qua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae et ipsam putet esse de filiis et partiatur potius cum liberis, quam omnia filiis derelinquat, immo Christum liberorum suorum faciat coheredem. respondebis: \'difficile, durum est, contra na
Abbreviated transcription (Latin):
aut iniquus dut iniꝗ heres quod cum legis doctor audiss& & serse non poss&. quia habe¬
nocaelorum. non dixit in possibile sed difficile lic& exemplum pusuerit in possibili¬
tatis. Facilius camelum perforamenacus transire quamdiuitem introire in regno
caelorum. Hoctam non difficileẽ quam in possibile numquam enimfieri potest came¬
lus transeat ꝑforamenacus. Num quam igitur diues intrare poterit in regnum caclor
sed camelus tortuosus. &curcus est & graui sarcina pregrauator Et nos ergo quando
prauas ingredimur semitas & rectamuiam dimittimus & honoramur mundidiuitius¬
siue pondere delictorum regnumdĩ ingredinonualemus. quod sideponamus grauissi¬
nam sarcinam & adsumamus nobispennas columbae uolabimus & requiescimus &di¬
citur nobis sidormiatis intermedios cleros pene columbȩ deirgentate & posteriora

Expanded text:
aut iniquus aut iniqui heres\'. quod cum legis doctor audisset et ferre non posset, quia habeaut iniquus aut iniqui heres\'. quod cum legis doctor audisset et ferre non posset, quia habe intrare possunt in reg n a caelorum! non dixit \'inpossibile\', sed \'difficile\', licet\' exemplum posuerit inpossibilitatis: facilius camelus per foramen acus transire. poterit quam diues in re g na caelorum. hoc autem non tam difficile est, quam inpossibile; numquam enim fieri potest, ut camelus transeat per foramen acus. numquam igitur diues intrare poterit regna caelorum ? sed camelus tortuosus et curuus est et graui sarcina praegrauatur; et nos ergo, quando prauas ingredimur semitas et rectam uiam dimittimus et onsive pondere delictorum, regnum Dei ingredi non valemus. Quod si deponamus gravissimam sarcinam, et assumamus nobis pennas columbae, volabimus, et requiescemus, et dicetur nobis: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
est sedinbonam quando eniminimicis nr̃is prebemus beneficia malitia eorum nra
bonitate superamus & mollibus duritiam. Iratumq animum ad necessitatem fleco¬
mus. atq: ita congregamus carbones supercaput eorum de quibus scribit. Sagitte
potentes acute cum carbonibus desolatoriis ut quomodo de altaria seraphim carbo pro¬
latus prophete labia purgauit: Ita & inimicorum nr̃o rumpeccata purgentur. & uincan
in bono malum & benedicamus maledicentibus & imitemur patrem qui solem suun
orire facit superbo nos & malos. Igiturtuquia paucos non habes filios habesplurimos fic
tibi amicos deiniqua mamona quiterecipiant inae terna tabernacula. pulchredixit
deiniquo. Omnes enim diuitiae deiniquitate descendunt: Etnisi alter proderit. alter
non potest inuenire unde illa uulgata sententia mihi uidetur eẽ uerissima. Diues

Expanded text:
est, sed in bonam. quando enim inimicis nostris praebemus beneficia, malitiam eorum nostra est, sed in bonam. quando enim inimicis nostris praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus et mollimus duritiam iratumque animum ad necessitudinem flectimus atque ita congregamus carbones super caput eorum, de quibus scriptum est: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis, ut, quomodo de altari a seraphin carbo sublatus prophetae labia purgauit, ita et inimicorum nostrorum peccata purgentur, ut uincamus, in bono malum et benedicamus maledicentibus et imitemur patrem,I qui solem suum oriri facit super iustos et iniustos. igitur et tu, quia paucos non habes filios, habe plurimos; fac tibi amicos de iniquo mamona, qui te recipiant in aeterna tabernacula. pulchreque dixit \'de iniquo\'; omnes enim diuitiae de iniquitate descendunt et, nisi alter perdiderit, alter non potest inuenire. unde illa uulgata sententia mihi uidetur esse uerissima: \'diues
Abbreviated transcription (Latin):
& matri uxoribus & liberis non nouimus uos hi impleuerunt uoluntatem dĩ &ud¬
erunt dicente dño saluatore matermea & fratresmei hi sunt qui faciunt uolunte
patris mei & haecdicimus non quo in pauperes iudeos siuegentiles & omnino cuius¬
lib& gentis sint pauperes prohibeamus faciendam elemosinam sed quox p̃ianus &cre¬
dentes pauperes incredulis proferamus & inter ipsos xp̃ianos sit multa diuersitas.
ut rum peccator ansc̃ssit. unde &a postolus in omnes passiuam in omnes misericordiuã¬
probans infert maxime indomesticos fidei. fidei est qui eademtibi religione conuin¬
gitur quema consortio fraternitatis peccata non separant. quod sideinimicis quoq
nobis precipitur ut sie surierit demus escrbos. si sitierint demus eis potum. quantoma
haec enim faciens carbones ignis congeris supercaput eius. inmalam partem accipiendu

Expanded text:
et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuerunt uoluntatem dei et audet matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuerunt uoluntatem dei et audierunt dicentem dominum saluatorem: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. et haec dicimus, non quo in pauperes Iudaeos siue gentiles et omnino, cuiuslibet gentis sint pauperes, prohibeamus faciendam elemosynam, sed quo Christianos et credentes pauperes incredulis praeferamus et inter ipsos Christianos sit multa diuersitas, utrum peccator an sanctus sit. unde et apostolus passiuam in omnibusmisencordiamprobansinfert: maxime in domesticos fidei. domesticus fidei est, qui eadem tibi religione coniungitur, quem a consortio fraternitatis peccata non separant. quodsi de inimicis quoque nobis praecipitur, ut, si esurierint, demus eis cibos, si sitierint, demus eis potum et haec fahaec enim faciens carbones ignis congregabis super caput eius, in malam partem accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
& dapauperibus & sequere saluatorem. nondixit difiliis fratribus. da propinquis
quisetiam si haberes Iurehisdñs p̃fertur sedda pauperibus. immodaxp̃ oquumm pau
peribus pascitur quicum diues ess& pronobis pauꝑfactus ẽ. quiloquitur lntrices imo
quadraga simips almideco ex ordium est. Bcatus qui intellegit super aegenum & puupere
intel legentiae opus est postintellegentiambeatitudinem. quisitegenus & pauper
ut utiq. ille qui mendicitate & squalore coopertus est & tamen non recedit autai
sed de quibus a postolis loquitur tantum. pauperes memores essemus obquorum rehi¬
geria laborant paulus & barnabas in ecclesia gentium ut collecta fiant proprimin
sabbatti & hancipsam oblationem non peralios sed persedeferre festinant hisqu
suas proxp̃o amisere substantias qui persecutiones passi sunt quidixerunt patrisuo

Expanded text:
et da pauperibus, et sequere Salvatorem. Non dixit, da filiis, da fratribus, da propinquis, et da pauperibus, et sequere Salvatorem. Non dixit, da filiis, da fratribus, da propinquis, quos etiamsi haberes, jure his Dominus praeferretur: sed, da pauperibus: imo da Christo, qui in pauperibus pascitur: qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est; qui loquitur in tricesimo quadragesimi Psalmi de eo exordium est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Intelligentia opus est, ut post intelnon utique ille, qui mendicitate et squalore coopertus est et tamen non recedit a uitiis, sed de quibus apostolus loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, ob quorum refrigeria laborant Paulus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui persecutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo
Abbreviated transcription (Latin):
fulgorem noespeciem Namoin plagispositus & sciensferre infirmitatem & quid quid
ad p̃posita respondero scias me nonconfidentia respendisse sermonis. sed eius fidem quȩ
pollicitus est aperiostuum &implebo . llud
uo modo perfeccus eẽ quis possit & quomodo uiuere debeat iuidua quae sine liberis dere¬
lictaest: hocidem & in euangelio legisdoctor interrogat Magisterbone quid faciam¬
unus ds̃ preceptanosti neadulteres neoccidas. nesureris. nefalsum testimonium dixe¬
ris: se fraudem feceris. honora patremtuum & matremtuam Etille respendes ait illi
magister haccomnia obseruaui aiuuentute mea. Ihs̃ autem intuttus eum dilexit eum
&dixit illi : unumtibi de est : Vadequaecumq hab suende & da panperibus & habe¬
sius eẽ ꝑfecta tolletrucemtuam & sequidnm saluatorem &imitare petrum dicentem
ecce nos ominia nostra dimisimus & secuti sumuste : Vade&uiende omnia quo e habes

Expanded text:
decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius fide, qui pollicitus est: aperi os tuum et implebo illud. Quomodo perfectus esse quis possit et quomodo uiuere debeat uidua, quae sine liberis derelicta est. — Hoc idem et in euangelio legis doctor interrogat: magister, quid faciedixeris, ne fraudem feceris, honora patrem tuum et matrem. At ille respondens, ait illi: Magister, haec omnia observavi a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit ei: Unum tibi deest: vade, quaecumque habes vende, et da pauperibus, et habesi uis esse perfecta et tollere crucem tuam et sequi dominum saluatorem et imitari Petrum dicentem: ecce nos omnia nostra dimisimus et secu
Abbreviated transcription (Latin):
mine eius fuorint congregati. unde libere profiteor uecdictum superbiȩ pertimes come
scribere tibi non doctis humanae sapientiae uerbisquamds̃ destructurus ẽ. sed in uerbis
fidei spiritalibus spiritalia comparantem ut abrssus uetus testamenti Inuoc& abyssum
euarstelicam in uoce cataractarum suarum. Idest prophetarum & a postolorum suorũ
& ueritas dñ ueniat usq ad nubes. quibus mandatum est nesuper incredulum is rl
imbrem pluerent sed utricarent arua gentilium & aorrentem spinarum acmare mortu¬
umdulcorarent. Ora igitur utuerus heliseus sterilis in me . & mortuas aquas uiuifu&.
& a postolorum sale quibus dixerat uosestis salterrae. meum munusculum condiat quia
oninem sacrificium quod absq saleesid ñ ononoffertur. nec fulgore saecularis eloquentie
duelecteris quemuidit ilis quasi fulgor cadentem decaelo. sed potius eumrecipequinon halia

Expanded text:
mine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me mine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in uerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoce cataractarum, id est prophetarum et apostolorum suorum, et ueritas domini perueniat usque ad nubes, quibus mandatum est, ne super incredulum Israhel imbrem pluerent, sed ut rigarent arua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrificium, quod absque sale est, domino non offertur. nec fulgore saecularis eloquentiae delecteris, quam uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum recipe, qui non habet
Abbreviated transcription (Latin):
gnota uultufidei mim ardore notissima es deextremis galileae partibus inbethlemiti
rore latitantem ad respondendum prouocas de scarum questuenculis scripturarum ꝑ hamits
di a podemium filium meum communitoriolum dirigens quasi uero non habeas intra pro¬
uintiatua disertosuiros indi lege ꝑfectos nisi forte experimentum magis nr̃i quã doctrisr
fligitas. E tuis scire quid dehis quae ab aliis audisti nos quoq sentiamus maioristua eres
itq del phidius quorum alier ante qua mego nascerer rechoricam romedecuit. altermeum
ati lescemulo omines gilleas prosa uersuq si io in lustrauit hnigento lamdor mientes di acite
me iure rep̃hendunt quoc audeam adstrrpemgenerissui quippiammusitare. lic& ainci¬
denso is oloquentiae magnitudinem & doctrina saecularium litterarum merito subtrahã.
uientiam legisdĩ quam nemoaccipere potest nisieidatum fuerit a patrelum inum. qui in
suminat omnem hominem uenientem inmundum & stat medius credentium qui in no

Expanded text:
gnota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte experimentum magis nostri quam doctrinam flagitas et uis scire, quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legis dei, quam nemo accipere poluminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et stat medius creden
Abbreviated transcription (Latin):
tatio sermonum. Haec aute momnia operatur unus atq idem sp̃s diuidens singalis
prout uult. Ergoxp̃squi postresurrectionem suam iuxtaluce euangelium dixerat

Expanded text:
retatio sermonum. omnia autem haec op-eratur unus atque idem spiritus diuidens unicuique, retatio sermonum. omnia autem haec op-eratur unus atque idem spiritus diuidens unicuique, prout uult. ergo dominus, qui post resurrectionem suam iuxta Lucae euangehum dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
nudatis plangat laceratis . & in xp̃m turbamcredentium noua cottidiae uideat ecdes
tecta consurgere. Etdicat sion angustus mihi locus est. impleaturq illud quodin
esaia scriptum est. &erit sepulchrumeiꝰ inclitum
Quomodo saluator secundum iohannem insufflat spm̃ a postolis & secundum lucã
postascensionem misurum eẽ sedicat huius questionis perfacilis solutio est sidocer¬
te a postolo paulo sp̃s scĩ diuersas gratias nouerimus. Scripsitenim in prima epła ad
corinthios diuisiones donorum sunt idemuero sp̃s. Etdiuisiones ministrationum st̃
in omnibus. unicuiq autemndatur manifestatiosp̃s adutilitatem .: Alii quidem per
spm̃datur sermos apientiae. alii autem sermoscientiae secundum eundem sp̃m
alteri fides in eodem spũ Alii gratia curationum in uno sp̃u. Alii operatio uirtiaũ
Alii prophetatio. Alii discretio spirituum. Alugenera linguarum. Alii interp¬

Expanded text:
nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angustus mihi locus est impleaturque illud, quod in Esaia scriptum est: et erit sepulchrum eius inclitum. i Quomodo saluator secundum Iohannem insufflat spiritum post ascensionem missurum esse dicit? Hujus quaestionis perfacilis solutio est, si docente apostolo Paulo Spiritus sancti diversas gratias noverimus. Scripsit 746 enim in prima Epistola ad Corinthios: Divisiones donorum sunt, idem autem Dominus; et divisiones operationum sunt, in omnibus. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Alii quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii autem sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Spiritu, alii gratia sanitatum in uno Spguarum, alii interp
Abbreviated transcription (Latin):
eam & planger& & pendens incruce loqueretur. Pater ignosce eis quod enim faciuil
nesciunt. Itaq imp&rauit quod petierat multa quaestatim deiuda eis milia credider̃
&usq ad quad ragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae postquos
perseuerantibus illis inblasphemiam egressi sunt duo ursi desiluis gentium roma¬
norum uespasianus &titus & blas phemantes pueros. ascendentiq uero heliseo indo¬
mumdĩ . Hocenim interp̃tatur bethel uoce consona in ludentes interfecerunt atq
lacerauerunt & ex eotempore hierusalem non appellatur ciuitas scã. sed & scĩtatẽ
& pristinum nomen amittens. spiritaliter uocatur sodoma & aegrptus. ut aedifica¬
retur proea nouaciuitas quam fluminis impetus laetificat & decuius medio egre¬
diturfons qui totius orbis a maritudinem mitigauit. & miserabilis isr ł ruinas tẽpli

Expanded text:
eam et plangeret et pendens in cruce loqueretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. eam et plangeret et pendens in cruce loqueretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. nesciunt n t. itaque impetrauit, quod petierat, multaque statim de Iudaeis milia crediderunt et usque ad quadragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae, post quos perseuerantibus illis in blasphemia egressi sunt duo ursi de siluis gentium Romanorum, Uespasianus et Titus, et blasphemantes pueros ascendentique uero Heliseo in domum dei — hoc enim interpretatur Bethel — uoce consona inludentes interfecerunt atque lacerauerunt et ex eo tempore Hierusalem non appellatur ciuitas sancta, sed et sanctitatem et pristinum nomen amittens spiritaliter uocatur Sodoma et Aegyptus, ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi
Abbreviated transcription (Latin):
qui& ipsi a petraxp̃o cuma postolis petrae uocabulum susceperunt ut quicquid in eis duro
legis uelamine claudebatur scissum pater& gentib: monumenta quoq dequibus scriptũ ẽ
uos estis sepulchra extrinsecus de abbata extrinsecus. quaeintus plena sunt ossibus mortuo
ideo sunt a perta ut egrederentur dehis qui prius infidelitate mortuierant . Etcum resur¬
gente xp̃o atq uiuente uiuerent & ingrederentur caelestem hierusalem & haberent
municipatum nequaquam interra. sed in caelo morientes quaecum terreno adamresur¬
gerent. Cumadam super caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentia eẽ uideatir
mortuo saluatori appellari hierusalem scãm ciuitatem cum usq ad destructionẽ eius
sempera postoli templum ingressisunt. & obscandalum eorum quide iuda eis credide¬
rant leges exercuerint caerimonias. In tantum autẽ a mauit hierusalem dñs. ut fle

Expanded text:
qui et ipsi a petra, hoc est, a Christo cum Apostolis petrae vocabulum acceperunt: ut quidqqui et ipsi a petra, hoc est, a Christo cum Apostolis petrae vocabulum acceperunt: ut quidqlegis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerimonias. in tantum autem amauit Hierusalem dominus, ut fleret
Abbreviated transcription (Latin):
cabernaculo & intemplostrispositum fuit & appellabatur exterius quia nunc: parte
uidemus & exparte prophetamus cum aut̃ ueneri quod ꝓfectumest tuncea quatex¬
parte sunt destruentur. Tuncenimuelum interius disrumpendum est. ut omnia que
nunc nobis abscondita suntdomusdĩ sacram̃ ta uideamus. quid significent duocherubin
quid draculum quiduas autcum inquomanna recondita fuit nuncenim ꝑspeculũ
tideinur inimagine . Etcum historiae nobis uelumscissum sit &i nigredamur atriũdi
tamen secretaeius & uniuersamiracula quae incaeleste hierusalem clausa retinen¬
turscire non possumus Igitur in passionedñ terra commnota est iuxta illud quod scrip
tumest inageo. Ad hoc ego semel mouebo caelum & terram &uen a&desideratus cunc¬
tis gentibus ut aboriente & cicicente ueniant Grecumb nt cũ abrahã asaae duacob
Et petre scissae sunt. & dura corda gentilium siue petrae uniuersa uaticinia prophetarũ

Expanded text:
tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etunc etiam velum interius disrumpendum, ut omnia quae nunc nobis abscondita sunt, domus Dei sacramenta videamus. Quid significent duo cherubim, quid oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis velum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae coelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non ptum est in Aggaeo; Adhuc semel, et ego movebo coelum et terram: et veniet desideratus cunctis gentibus ; ut ab Oriente et Occidente veniant et recumbant cum Abraham, Isaac, et Jacob . Et petrae scissae sunt, id est dura corda gentilium; sive petrae, universa vaticinia Prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
in scam ciuitatem. Scameciutatem hierusalemde bemus accipere ad distinctionem
omniũ ciuitatum quaetunc idolis soruiebat. in hacenim sola stttemplum. &umu
dĩcultus &iuera religio & non omnibus apparuerunt sed multis quire sur genteman
susceperunt de in uixta anaga gendicendum quod inclamante iliũ &emittente sp̃m
suum uelum templiscisumest induas partes a summousq̃. deorsum & omnia legis
reuela tamisteria utquae prius recondita tenebantur uniuersis gentibus prederentur
induas autem partes inuetus & nouum inforumentum. & a summousq. deorsum ali
inetiomundi quando homo conditus est. & reliquaquae facta inmedio sacra narrat his¬
toria usq ad consummationem mundi & quaerendum quoduelum templi scisums
exterius & interius mihiq uidetur in passionedñi illam uelumẽe conscissum qua l&an

Expanded text:
anctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinctionem anctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinctionem omnium ciuitatum, quae tunc idolis seruiebant; in hac enim sola fuit templum et unius dei cultus et uera religio. et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgentem dominum susceperunt. Dein iuxta άναγωγήν dicendum, quod mclamante lesu et emittente spiritum suum uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in
Abbreviated transcription (Latin):
iuuatem &apparuer̃ multis. & dehocloco in hsdem comm̃tariis deseruimus. Primũq
dicendi mest quod diumae potentiae indicium sit ponere aninam quando uoluerit &¬
rursum accipere eam Deniq centurio uidens eum dixisse ad patrem inmanustuas com¬
mendo spmincum & statimspontes pm̃dimississe commotus signim agnitudire. ait
Veredĩ filius eratiste uelum quoq templiscissum est induas partes. ut cmplereturid
quodrefert iosephus preside stemplidexisse uirtutos tran seamus exhis sedibus. in
euangelio autem quod liebraicis litteris scriptum legius nonudumtem plisci sum
sed super liminare templi mire magnitudines corruisse. terrainquit mota esc pender¬
tum ilnin suum ferre non sustinens. Et petrae scis si sunt ut indicarert duritiam iuil¬
onunt qui p̃sentem dĩfilium intellegere noluerunt. Et monumenta aperta sunt
inscnum futurae resurrectionis multaq scõrum corpora resurrexerunt & uisa sur¬

Expanded text:
itatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissum, sed superliminare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intellegere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae resurrectionis — multaque sanctorum corpora exeuntia
Abbreviated transcription (Latin):
praenotatur Qmiecclesia uiuis lapidibusex structa est afferamus dño filio sdĩ
ađferamus e filios ari&um a postolorum atq scõrum : &imitemur saluatoremnrmn
quii pse & pastor. &agnus &aries appellatur qui pro nobis immo latur in aegrpto
quimis a ac cornibus tenentur insentibus &dicamus: dñ spascit me & nihilmihi de¬
erit in locopascue ibi me collocauit. super aquam refectionis educauitme. Ciuẽ

Expanded text:
praenotatur: quoniam Ecclesia ex vivis lapidibus exstructa est. Afferamus Domino filios Dei, praenotatur: quoniam Ecclesia ex vivis lapidibus exstructa est. Afferamus Domino filios Dei, afferamus ei filios arietum, Apostolorum et sanctorum: et imitemur Salvatorem nostrum quia ipse et pastor et agnus et aries appellatur qui pro nobis immolatur in Aegypto, qui pro Isaac cornibus tenetur in sentibus, et dicamus: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae, ibi me collocabit. Super aquam refecti
Abbreviated transcription (Latin):
x põlauante mundato : gehennȩignis extinctus est : Voxdñ concutientis desertũ:
eserta fuit ecclesia: quae prius filios non habebat: ad predicationem xp̃i deserta
Ista commota est & parturiuit : & peperit & natus est in una die genstota simul illa
quae ante dicebatur desertum cades. hoc est desertum sc̃itatis : siquidem non habuerat
scĩtatem : coepit parereceruos & sc̃õrum emi tere greges: qui serpentes interfici¬
unt. qui uenena contempnunt : quibus discurrentibus in toto orbe. &xp̃ieuangeli¬
um p̃dicantibus : Intem ploeius omnis dic& gloriamdõ. Sequitur dñ sdiluiuium in¬
habitare facit : Consideremus totumorbem. respiciamus barbaras nationes roma¬
hapti tantur : &itafit ut nonuna aqua sed quodammodo sit diluuium baptismoꝵ
qua propter qm̃ consummatum est tabernaculum hocenim psalmi iftiustitulo

Expanded text:
Christo lavante, mundato, gehennae ignis exstinctus est. 423 Vox Domini concutientis desertum . Christo lavante, mundato, gehennae ignis exstinctus est. 423 Vox Domini concutientis desertum . Deserta fuit Ecclta commota est, et parturivit et peperit: et nata est in una die gens tota simul illa, quae ante dicebatur desertum Cades, hoc est, desertum sanctitatis: Siquidem quae non habuerat sanctitatem, coepit parere cervos, et sanctorum emittere greges, qui serpentes interficiunt, qui venena contemnunt: quibus discurrentibus in toto orbe, et Christi Evangelium praedicantibus, in templo ejus omnes dicent gloriam Deo. Sequitur: Dominus diluvium inhabitare facit. Consideremus totum orbem, respiciamus barbaras nationes. Romabaptizantur: et ita fit ut non una aqua, sed quodammodo sit diluvium baptismorum. Quapropter consummatum est tabernaculum: hoc enim psalmi istius titulo
Abbreviated transcription (Latin):
uno locouoluerat congregare. ut dñi corpus attinger& : Videtefratres quomodo id quod
in euangelio lectume st : inuicesimo octauo psalmo fuerit ante prȩdictum: Uoxd ñi super
aquas: Loquutu s estenim dĩ filius adiohannem : Sine modo : sicenimoport& nosadim ple¬
re omnem iustitiam: sequiturds̃ maiestati s intonuit: Quando pater filiotestimonium
baptizatus estenim xp̃s : & erectiprius atq sublimes daemones corruerunt: succidit eos
dñs quasi caedras libani & comminuit eos tamquam utulos : fragmenta arborumuentans
& calcibus strrpes indiuersadis pergensat econtrario de saluatore dicitur : Etdilectus
cis dequodicitur incantico ab baciłe: cornua in manibus eius: ibi abscondit fortitudinẽ
eius : postquam ergo dilectus iste crucifix us est : impletum est illud quod sequitur in
psalmo : Voxdñi intercidentis flammamignis: illo enim baptizato & uniuer somundo

Expanded text:
in unum locum voluit congregari, ut Domini corpus attingeret. in unum locum voluit congregari, ut Domini corpus attingeret. in Evangelio lectum est, in vigesimo octavo psalmo fuerit ante praedictum: Vox Domini super aquas . Locutus est enim Dei Filius ad Joannem: Sine modo; sic enim oportet nos adimplere omnem justitiam . Sequitur: Dominus majestatis intonuit; quando Pater Filio testimoniumBaptizatus est enim Christus, et erecti prius atque sublimes daemones corruerunt. Succidit eos Dominus quasi cedros Libani, et comminuit eos tanquam vitulos . Fragmenta arborum ventilans, et calcibus stirpes in diversa dispergens. E contrario de Salvatore quid dicitur? Et dilectus meus, cis de quo dicitur in cantico Abacue: Cornua in manibus ejus, ibi abscondit fortitudinem suam . Postquam ergo dilectus iste crucifixus est, impletum est illud, quod sequitur in psalmo: Vox Domini intercidentis flammam ignis . Illo enim baptizato, et universo mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
ies ep i phaniorum: greconomine sicuecatur: quod enimnos apparitianem uel
ostensionem dicimus : greci ephiphaniam uocant : Hoc autemideo quia hodiedñs
annorum ex pless& aetateni tamen ignorabatur amundo: Eo tempore cognitus est.
quo adiohannem baptistam ut iñ ordĩnembaptizaretur aduenit: Etuox decelo
patris intonantis auditaest Nicest filius meusdilectus in quo mihi bene conplacui:
quem pater decaelis monstrauerat uoce : Hunc sp̃s sc̃s uersus in columbam & super
caput illiussedens : Tactuquoq ipso uoluit de monstrare. nequis alius difilius puta¬
retur expopulo: quid hac humilitate sublimius : quid hac uilitate nobilius baptiza¬
tura seruo : & adõ filius appellatur : Interpublicanos & mere trices. & peccatores
ad lauacrumuenit : & sanctior est baptista suo: lauabatur alohanne in carne sed
ipse iohannem inspulauat aquae quae cetera mundare consueuerunt. año nrbe
lauante mundatae sunt Pordanis fluuius qui eotemipore quando populum is tabelem

Expanded text:
ies Epiphaniorum Graeco nomine sic vocatur. Quod enim nos apparitionem, vel ostensionem dicimus, Graeci ἐπιφάνειαν vocant. Hoc autem ideo, quia Dominus annorum explesset aetatem: tamen ignorabatur a mundo. Eo tempore cognitus est, quo ad Joannem Baptistam, ut in Jordane baptizaretur, advenit, et vox de coelo Patris intonantis audita est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Quem Pater de coelis monstraverat voce: hunc Spiritus sanctus versus in columbam, et super caput illius sedens, tactu quoque ipso voluit demonstrare, ne quis alius Dei Filius putaretur a populo. Quid hac humilitate sublimius? quid hac vilitate nobilius? Baptizatur a servo, et a Domino Filius appellaad lavacrum venit; et sanctior est baptizatore suo. Baptizatur a Joanne in carne; sed ipse Joannem in spiritu lavat. Aquae quae caetera mundare consueverant, Domino nostro lavante, mundatae sunt. Jordanis fluvius, qui eo tempore, quando populum Israel duxi
Abbreviated transcription (Latin):
Samuhel propheta filius elchanae. deramatha de tribueffraim connumeratus morsi
in sacerdotibus dĩ ab ipsis incunabulis dõ consecratus. sedulus inministerio ingente
princeps intemplo uatis cuius uerbo obtemperauer̃ caeli occurrer̃ nebulae ef¬
funsuit Imbres hic triumphator exhostib adiutorii lapidem posuit hic primus

Expanded text:
 CAPUT XXXII. 54. Samuel propheta, filius Elcana, de Ramatha, ex tribu Ephraim, connumeratus Moysi  CAPUT XXXII. 54. Samuel propheta, filius Elcana, de Ramatha, ex tribu Ephraim, connumeratus Moysi in sacerdotibus Dei, ab ipsis cunabulis Domino 166 consecratus, sedulus in ministerio, in gente princeps, in templo vates, cujus verbo obtemperaverunt coeli, occurrerunt nubila, effusi sunt imbres. 55. Hic triumphator ex hostibus, Adjutorii lapidem posuit; hic primu
Abbreviated transcription (Latin):
nis genitus a patre manue extribudan. nazareus uocatus liberator isrł & omniũ
fortissimus iste fugientem nec auit leonem fauumq abore mortui tulit seras
quoq portarum humeris tollens inuerticemontis in posuit: uulpium caudisigne
ligatur totam regionem philistinorum succendit Vinctͥ setiam rescissis sunib:
hmaxilla asini milleui rosꝑemit. Neruis interea uincula ut laneafila disrupit
Posthaec auaritia in lecebrosae mulieris deceptus de tansis crinibus uirtutis uim
sortitudinis amisit nec mora effosis oculis columnas templi concuties ruina oppr¬
sus paritercum hostedefecit: Iudicauit isr ł annis .xx. & positus est in sepulchro
patrissui inciuitate estaoli: quae est in tribu iuda : decimo procullapide ab eo leutero¬
poleos contra septemtrionis plagam. iuxtauiam quae ducit nicopolim

Expanded text:
nis, genitus patre Manue ex tribu Dan, Nazaraeus vocatus, liberator Israel, et omnium nis, genitus patre Manue ex tribu Dan, Nazaraeus vocatus, liberator Israel, et omnium fortissimus. Iste rugientem mactavit leonem, favumque ab ore mortui tulit, seras quoque portarum humeris tollens, in vertice montis imposuit. Vulpium caudis igne vinctis totam regionem Philistinorum succendit. Vinctus etiam rescissis funibus, maxilla asini mille viros peremit. Nervis intexta vincula, ut lanea fila, disrupit. 53. Post haec avaritia illecebrosae mulieris deceptus, detonsis crinibus, vim suae virtutis amisit: nec mora, effossis oculis, columnas templi concutiens, ruina oppressus pariter cum hostibus defecit. Judicavit Israel annis viginti et positus est in sepulcro patris sui in civitate Esthaol, quae est in tribu Juda, decimo procul lapide ab Eleutheropoli, contra septentrionalem plagam, juxta viam quae ducit Nicopolim.
Abbreviated transcription (Latin):
sita est in latere montis gaas. Contra aquilonem. ibiq hodie in signe monumentum
infulas premiumq uictimarum ingenerationibus isrł meruit proeo quod zelo
diuini amoris accensus iram dñi feriendo placauit. Cedeon filius ioas extribumanasse
genitus in solitudinem liberatorpopuli & multorum pater filiorum extitit manu
fortis consilio strennuus. signis explorans. futura documenta uictoriae. potentiamq
dĩ inuellere cognouit Hiccum ccc uirisaquam linguam lambentibus. nonte la
indextris sed tubas. nec leua dypeum. sed rdrias praeferentibus. hostem terrore ꝑcussit
rans tolerantiamentis. hic uouerat dõ ut siquid illi. postuictoriam reuertendi primũ
occurrer& immolar&. Namrediens exhostibus ammonitarum trium phator ne
polluerentur labia periurii pollicitams ponsionẽ compleuit. acfilimquae prima¬
uictori occurrerat immolauit Iudicauit isrł anñ vi & mortuus est sepultusq in

Expanded text:
sita est in latere montis Gaas, contra Aquilonem, ubi usque hodie insigne monumentum infulas praemiumque victimarum in generationibus Israel meruit, pro eo quod zelo divini amoris accensus iram Domini feriendo placavit. CAPUT XXIX. 50. Gedeon filius Joas ex tribu Manasse, genitus in solitudine, liberator populi, et multorum pater exstitit filiorum, manu fortis, consilio strenuus, signis explorans futurae documenta victoriae, potentiamque Dei in vellere. Hic cum trecentis viris aquam lingua lambentibus, non tela in dextris, sed tubas, nec laeva clypeum, sed hydrias praeferentibus, hostem terrore perculit, rans tolerantia mentis. Hic enim voverat Deo, ut si quid illi post victoriam revertenti primum occurreret, immolaret. Nam rediens ex hostibus, Ammonitarum triumphator, ne pollueretur labe perjurii, pollicitam sponsionem complevit, ac filiam, quae victori occurrerat, immolavit. Judicavit Israel sex annis, et mortuus est sepultusque in
Abbreviated transcription (Latin):
Vmbrosius in libro exameron legi dicentem. quaeriturqualiter spacium aeris preoccup&
umbraterrae efficien s nobis noctem cum solrecedita nobis. diemq obducit . cum inferiora
axisfptemtrionalis inluminat. Omne enim corpus umbra facit. &naturaliterum bra
corpori adher& adeo ut etiampictoris umbra corporum prius quam pinxerint nitantu
exprimere Id qui artis ad serant non intermittereuimnaturae. Ergo sicut indiem cũ
a parte solis aliquando corpus hominis uel arboris occurrit exea parte qualumenre¬
percutitur umbra subsistit siccum recedentem die solis ad eum locumꝑuenerit: ubioccidere
dicitur ibi montium magnitudine a nobisseparetur. sicꝗ terre obiectu. ad septentrio¬
Inalem partem obumbratur aeradeeo ut noctem nobis faciat haecipsaum braterrarũ.

Expanded text:
mbrosium in libro Hexaemeron legi dicentem: « Quaeritur qualiter spatium aeris occupet umbra terrae efficiens nobis noctem, cum sol recedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Omne enim corpus umbram facit, et naturaliter umbra corpori adhaeret, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint nitantur exprimere, idque artis esse asserant non intermittere vim naturae. 2. Ergo sicut in die cum a parte solis aliquod corpus hominis vel arboris occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur umbra subsistit; 43 sic cum recedente die sol ad eum locum pervenerit ubi occidere dicitur, ibi montium magnitudine a nobis separatur, sicque terrae objectu a septentrionali parte obumbratur aer, adeo ut nobis noctem efficiat haec ipsa umbra terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
sit sed quid nonsit ille dequo dicis ini¬
genitus significatur : Pater itaq
secundum ad firmationẽ ingenitus se¬
cundum negationẽ dr̃ : Negatur itaq
ficatur dum dicitur ingenitus : pa¬
tremitaq dumdicimus significamus
filium eum genuisse. Quia filius
proprie ideo genitus dicitur. quic
patrem habet qui eum genuit: Sed

Expanded text:
sit, sed quid non sit ille, de quo dicis insit, sed quid non sit ille, de quo dicis ingenitus, significatur. Pater itaque secundum affirmationem; ingenitus secundum 713 negationem dicitur. Negatur itaque ficatur, dum dicitur ingenitus. Patrem itaque dum dicimus, significamus Filium eum genuisse, quia Filius proprie ideo genitus dicitur, quia Patrem habet qui eum genuit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
raliter ds̃ : sed naturaliter est ds̃ et fi¬
lius. naturaliter est deus et sp̃ssc̃s :
Nec tamen tres dii sed unus naturalit̃¬
est ds̃ pater et filius et spiritus sc̃s :
ldcirco inseparabilis est scã trinitas in
personis sensu intellegenda quamuis
lem numerũ innaturae nominib nul¬
latenus recipit : In hoc ostendit᷑ ꝑsonas
non posse diuidi in scã trinitate. quia
cuius lib& ꝑsonae nomen. semper ad
alterã respicit personam : Si patrem
dicis filium ostendis : Si filium nomi¬
pellas. alicuius esse spm ne cesse est in¬
tellegas id est patris et filii : & hoc
regulariter tenere debemus. quod
minus intalib exercitatus misteriis sum¬
mae trinitatis uotis agat apud deum
ut intellegat quae dei sunt: Non mecũ
NEC IN GEMITUS NECGENITUS :¬
ciendum est quod non ꝑ omnia
idem est patrem dicere et ingeni¬
tum. qui et si filium nongenuis¬
set nihil ꝓhiberet eum dici ingenitum:
quia dum dicitur ingenitus. non qͥd

Expanded text:
raliter Deus, sed naturaliter est Deus et Firaliter Deus, sed naturaliter est Deus et Filius, naturaliter est Deus et Spiritus sanctus. Nec tamen tres dii, sed unus naturaliter Deus, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Idcirco inseparabilis est sancta Trinitas in personis sensu intelligenda, quamvis lem numerum in naturae nominibus nullatenus recipit. In hoc ostenditur personas non posse dividi in sancta Trinitate, quia cujuslibet personae nomen semper ad alteram respicit personam. Si Patrem dicis, Filium ostendis; si Filium nomictum appellas, alicujus esse Spiritum necesse est intelligas, id est, Patris et Filii. Et hoc regulariter tenere debemus quod ominus in talibus exercitatus est mysteriis summae Trinitatis, votis agat apud Deum ut intelligat quae Dei sunt, non mecum nec ingenitus, nec genitus. Sciendum est quod non per omnia idem est Patrem dicere et ingenitum; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dici ingenitum: quia dum dicitur ingenitus, non quid
Abbreviated transcription (Latin):
deus: Inseparabilis igitur naturȩ uni¬
tas. non potest separabiles habere ꝑsonas :
Haec uero summae trinitatis atq indi¬
uiduae unitatis natura. quae sola est
ubiq tota. sicut ubiq inseparabilẽ hab&
unitatem naturae uel operis : sic separa¬
tionem non potest recipere ꝑsonarum :
Nominantur quidem illȩ ꝑsonae aliquan
do singulae : sed ita se uoluit ipsa deus
trinitas inseparabilẽ ostendere inperso¬
nis. ut nullum ibi nomensit inqualib&
regulam non refertur. sicut pater
ad filium. uel filius ad patrẽ. uel sp̃s
sc̃s ad patrem & filium uerissimere¬
fertur : Ea uero nomina quae substan¬
tiam. uel potentiam. uel essentiam
dei significant. uel quicquid ꝓpriad¬
sedicitur deus omnib: personis aequa¬
liter conueniunt : ut deus magnus.
bonus aeternus. omni potens & omnico
quae naturaliter de dõ dicuntur:
Non est igitur aliquid. quod sic̃ natu¬
filio aut spũ scõ aequaditer conuenire
nequetet : Dicitur enim pater natu¬

Expanded text:
Deus. Inseparabilis igitur naturae unitas non potest separabiles habere personas. Haec vero summae Trinitatis atque individuae unitatis natura, quae sola est ubique tota, sicut ubique inseparabilem habet unitatem naturae vel operis, sic separationem non potest recipere personarum. Nominantur quidem illae personae aliquando singulae; sed ita voluisti te, Trinitas Deus, inseparabilem ostendere in personis, ut nullum ibi nomen sit in qualibregulam non referatur, sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, vel Spiritus sanctus ad Patrem et Filium verissime refertur. Ea vero nomina, quae substantiam vel potentiam, vel essentiam tuam significant, vel quidquid proprie dicitur Deus, omnibus personis aequaliter conveniunt; ut Deus magnus, bonus, aeternus, omnipotens, et omnia quae naturaliter de te Deo dicuntur. Non est igitur aliquod natuFilio aut Spiritui sancto aequaliter convenire nequeat. Dicitur enim Pater natu