comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NAT. AL IUO CECIOIISECUS
UIÃ ET CONCULCATUMEST
EIUOLUCRES GAELI
COMEDERUNT ILLUO
Anc panrbolam dñs ideoꝑ
seipsum exponere digna¬
tus est ut figurate seloqui in no¬
tesceretrerumque significatio¬
nes inhisetiam quae persemet¬
ipsum noluit explanare doce¬
r& ẽẽ quaerendas Sed quia
semen quod uerbum disit ter¬
nãq: uariã quod diuersum cor
auditorum significet ipse dñs
a peruit. satorem quem nobis
quaerendum reliquit nullũ
melius quam filium dĩ intelle¬
gere possumus. Quiexit se¬
minare semensuum. quia de
sinupatris. quocreatunre non
ent accessus egrediens. Ad hoc
uenit in mundum ut testimo¬
nium perhiber& ueritati. VN¬
debene iuxta euangelistas ali¬
os hanepanebolam dicturds
dedomo exisse marea disse. na¬
uem conscendisse perhibe tur
ipsumnimirum situ corporis
quod processu sermonis insinu¬
ans Quae dñs exposuit. pia¬
fide suscipienda sunt: Quȩ autẽ
tacite nñre intellegentiȩ dere¬
liquit. ꝑstringenda s̃ breuit̃

Expanded text:
 cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Hanc parabolam Dominus ideo seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in his etiam, quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen, quod verbum Dei sit, terramque variam, quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit. Salvatorem, quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus, qui exiit seminare semen suum, quia de sinu patris quo creaturae non erat accessus, egrediens, ad hoc venit in mundum, ut testimonium perhiberet veritati. Unde bene juxta Evangelistas alios, hanc parabolam dicturus, de domo exiisse, mare adiisse, navem conscendisse perhibetur, ipsum nimirum situ corporis, quod processu sermonis insinuans. Quae Dfide suscipienda sunt: quae autem tacita nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt breviter.
Abbreviated transcription (Latin):
CUSTODIEBAT CIUITATẼ
DA MASCENORŨUIME
COM P̃HENDERET. ET ꝑ
FENESTRAMINSPORTA
DIMISSUM PERMURU
rrepositus gentis illius
enat cuire gnabatareta¬
Num quidnam paulũ mostẽ
dicimus timuisse quamse ipse
proihũ amor e testatur appe
tere e. Sed cum in eo demloco
minoremsibi fructum ad. eẽ :¬
conspicer& & grauem laborẽ :
ad laborem sea libi cum fructu
seruauit. Fostis enimp̃lia¬
tor dĩ teneri intraclaustror
noluit. cestaminis campũq: siuil
SIGLORIART OPORTEI.¬
NONEXPEDITQUIDCM
Nec mihiquidem expedit se¬
cundum humilitatem. sed
ut aliquademe profenx in suprx¬
dicta necessitate compellor
UE NIA MAUTEADUISIONES
ETREUELATIONESDNI
cs̃dicer&. In firmitates

Expanded text:
custodiebat civitatem. custodiebat civitatem. Damascenorum. Ut me comprehenderet, et per fenestram in sporta demissus sum per murum, Praepositus gentis illius erat, cui regnabat AretNunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore ttere, sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit, fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustrum noluit, certaminis campum quaesivit. Et si gloriari oportenon expedit quidem. Nec mihi quidem expedit secundum humilitatem, sed ut aliqua de me proferam, supradicta necessitate compellor. Veniam autem ad visiones et revelationes Domini. Ac si diceret, infirm
Abbreviated transcription (Latin):
quam deuistute. QUIS IN¬
PIRMATUR ETNEGO
Tondixit corrigo. sedin¬
firmor. QUISSCANDA¬
LITATURETEGOÑ URORE
dest pasticeps sum meroris
effectus Siitaq passiones
magnas habent mercedes. om¬
nib: passionib: peius & ꝑnitiosi¬
usest animidefectus atq tristi¬
TIA SIGLORIARIOPORTET.
Ciuolunt gloriari. Inhisglo¬
Irientur in quib: ego. licẽt
coactus. Sed quia haec non ha¬
bent. ideo in carnalibus glori¬
antur. qUA EINFIRMTIA¬
TIS MEAE .S GLORIABOR
aec quae superius dixit. In¬
firmitatis nominẽ desig¬
nauit. Quodhumanȩ infir¬
mitatusta price ualeant.
DS̃ ET PATERDÑT NR̃I
DICTUS INSAECULA
QUOO NONMENTIOR
Nem quasi difficilem dic¬
turus qđ iudȩi contrareũ
etiam gentium principes con¬
citassent. Ante dĩtestimoniũ
implorat. Neuere hociactan¬
tiae putaretur. quod aduer
sum eum regna surrexerint¬
& nihil potuerint praeualere
ostendat quidinter sit inter
ueros & falsos a postolos
DAMASCIPRAEPOSITUS
CENTIS ARATHE REGIS

Expanded text:
quam de virtute. Quis inquam de virtute. Quis infirmatur, et non ego? Non dixit corrigo, sed infirmor. Quis scandalizatur, et ego non uror? id est, particeps sum moeroris effectus. Si itaque passiones magnas habent mercedes, omnibus in passionibus pejus et perniciosius est animi defectus atque tristitia. Si gloriari oportet. Si volunt gloriari, in his glorientur, in quibus ego, licet coactus; sed quia haec non habent, ideo in carnalibus gloriantur. Quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Haec quae superius dixit, infirmitatis nomine designavit, quod humanae infirmitati ista praevaleant. Deus, et pater Domini dictus in saecula, quod non mentior. Rem quasi difficilem dicturus, quod Judaei contra eum etiam gentium principes concertassent, ante Dei testimonium implorat, ne verae hoc jactantiae putaretur, quod adversum eum etiam regna surrexerint, et nihil potuerint praevalere; ostendat quid intersit inter veros et falsos apostolos. Damasci praepositus gentis Arethae regis
Abbreviated transcription (Latin):
MultIS. ETRELIquΑ
equib: unum deactibus
a postolorum testimoni¬
umdemus Et cũmulta
lenunatiofuis set inquit et lux
inciper& fieri rogabat paulus
omnes sumere cibum dicens
Quasta decima hodie die exper¬
tantes ieiuni permanetis Nibil
accipientes propter quodro¬
gouos adsume recibum prosa¬
lute um̃ Quia nullius uestrum
capillus decapite peribit. Etcũ
haec dixisset. sumenspanemqũ¬
tia segitdõ Et cum fregisse
coepit manducare prȩio
ILLA QUA EEXIRINSCCVS
SUNT INSTANTIA MG
COTIDIANA SOLIICNU¬
DOOM UUM ECCLESTANI
Acsidicer& Pnreter illa qir
Liamusitata sunt. &ipsa
consuetudine leuione
putantur. Quaesit illa sollici¬
inde infert aliud faci¬
nus prceclarũ & in hoc
rursus plus passionis aliquid
inuenimus qnmipsius facti
magnificum dicens Concur¬
susmei cotidiani ea quae sup¬
uenirent. frequente s indeli¬
cet contͥbationes: Solliciude
OO NUM ECCLESTARŨ
ondixit correctio. Quia
plus habet de passione

Expanded text:
multis, et reliqua. multis, et reliqua. De quibus unum de Actibus apostolorum testimonium demus, et cum multa jejunatio fuisset, inquit, et lux inciperet fieri, rogabat Paulus omnes sumere cibum, dicens: Quarta decima hodie die exspectantes, jejuni permanetis, nihil accipientes, propter quod rogo vos assumere cibum pro salute vestra, quia nullius vestri capillus de capite peribit, et cum haec dixisset, sumens panem, gratias egit Deo, et cum fregisset, coepit manducare . Praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Ac si diceret, praeter illa quae jam usitata sunt, et ipsa consuetudine leviora putantur, quae sit illa sollicinfirmor . Deinde infert aliud facinus praeclarum, et in hoc rursus plus passionis aliquid invenimus, quoniam ipsius fati magnificum dicens: Concursus mei quotidiani, easque superveniret frequentes videlicet conturbationes. Sollicitudo omnium Ecclesiarum. Non dixit, correctio, quia plus habet de passione
Abbreviated transcription (Latin):
suseos & magistracus. &scissis
tunicis eorum iusserunt uirgis
caedi Et cũ multas plagas eis
in posuissent. miserunt eos in
carcerem: Etalibiius sit eum
tribunus introducr in castrx.
& flagelliscedi ettorqueri &
loris adstringi Prohis & simi¬
lib: dicit in carcerib: habundan¬
tius inplagis supra modum
TERNAUFRAGIŨFECI
NOCTEEIDIE IN PROFUN¬
DUM MARISPUT INIII¬
NERIB SEPE PERICULIS
FLUMINTM. PERICULIS
LATRONŨ PERICULAS EX
GENERE. PERICULIS EX
egenere et gente iudaeo
adphendentes paulum trrhe¬
bant eum extrixtemplum. uel
quando princepssacerdotum
ananias prrecepit adstantibus
sibi percutere os eius. Namet
gens eius iudaei. quaerebant
eumoccidere
puppis uero soluebatur. auima¬
ris & aliinatando Alii uero
intabulis ferebantur adlitus
PENCULIS IN FALSIS PRATRIO
Ylliuero dequibus a libidicit
quia sub introierunt explont¬
re libestatem nostrãm
LABOREETERUMNA
IN TIGILIIS MULTIS IN FA
OETSITI INETUNIIS

Expanded text:
sus eos, et magistratus, et scissis sus eos, et magistratus, et scissis tunicis eorum, jusserunt virgis caedi . Et cum multas plagas ei imposuissent, miserunt eum ad carcerem, et alibi, jussit eum tribunus introduci in castra, et flagellis caedi, et torqueri, et loris adstringi. Pro his et similibus dicit: In carceribus abundantius, in plagis supra modum . Ter naufragium feci, nocte et die in profundo maris fui, in itineribus saepe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex e genere et gente Judaeorhendentes Paulum, trahebant eum extra templum, vel quando princeps sacerdotum Ananias praecepit astantibus sibi percutere os ejus . Nam et gens ejus Judaei quaerebant eum occidere.puppis vero solvebatur a vi maris, et alii natando, alii vero in tabulis ferebantur ad littus . Periculis in falsis fratribus. Illi vero de quibus alibi dicit, quia subintroierunt explorare libertatem nostram . In labore et aerumna, in vigiliis multis, in fame et siti, in jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
PLUSCCO. IN LABORIBUS
PIURIMIS. INCARCERI¬
BUS ABUNDANTIUS IN
PLAGISSTPRAMODŨ¬
Tondixit tantis p̃dicaui.¬
sed dimittens omnia
pnreclant facinonrsua.
mala quae tolerxuit enume¬
nrt. uelut seriem passionum
& gloriae occasiones
AUOAEIS QUIN QUIES
QUAORAGENAS UNA
MINUS ACCEPI
uinq: uices tricenas &
nouenas. quasi trarnsgres¬
sorlegis accepit. TORUIR¬
CISCESUS SUM SEMEL
Notest fieriquoda gentib
ista pertulerit . sed haec
Inactib: a postolorũ nonom¬
mareperiuntur. Quia nec
inepistolis omnia continent :
quae in eademhystoria scripta
inueniuntur. Quodautẽ dicĩ.
semellapidatus sum. sichabes¬
In actib: a postolorũ Super¬
uenerunt quidemabantio chia
&ichonia iudaei. & persuasistur¬
bis lapidantesq: paulum traxe¬
runt extra ciuitatẽ. estiman¬
tes eum mostuum. eẽ. Quodaut̃
dicit seesse uirgis cȩsum. habes
paste mache doniae ciuitate co¬
lonia propuellaquadam ha¬
bente sp̃mphitonẽ quã paulus
sanauit. Cucurrit plebs aduer¬

Expanded text:
li. In laboribus li. In laboribus plurimis: in carceribus abundantius: in plagis supra moduNon dixit, tantis praedicased dimittens omnia praeclara facinora, sua mala quae toleravit, enumerat, vel ut seriem passionum et gloriae occasiones. A Judaeis quinquies quadragenas una minus accepi. Quinque vicibus tricenas et novenas, quasi transgressor legis accepit. Qugis caesus sum, semel Potest fieri quod a gentibus ista pertulerit, sed haec in Actibus apostolorum non omnia reperiuntur, quia nec in Epistolis omnia continentur, quae in eadem historia scripta inveniuntur. Quod autem dicit: Semel lapidatus sum, sic habesin Actibus Apostolorum, supervenerunt quidam ab Antiochia, et Iconio Judaei, et persuasis turbis, lapidantesque Paulum, traxerunt extra civitatem, aestimantes eum mortuum esse . Quod autem dicit se esse virgis caesum, habes parte Macedoniae, in civitate Colonia, pro puella quadam habente spiritum Pythonis, quam Paulus sanavit, concurrit plebs adver
Abbreviated transcription (Latin):
enimilladicimus. Quae nobis
gnita eẽ monstrantur : Aut
a uobisaccipit. quod cupiditas
eius poposcit. sicut superius dic¬
tumest. Deuoratuos. Inicon¬
uiuus Accipit. Inmuneribus:
Vel accipit dicit. ixpit . unde
& illȩ auesquem piunt. Accipi¬
tresuocant᷑ SIQUISEXTOLINT
dest superbia iudaica. uel
descientia uel degeneris
prresumptione inflatur
SI QUIS INFACIEUOSCEOIT
dest siquis uos etiam p̃sentes
obiurgat SECUNDUM
I NÕBILITATEMDICO
Acsidicen&ignobilem remfi¬
Acio ut aliquid degeners
QUA SINOS IN FIR MI PU¬
ERIMUS IN HACPARTE
dest quasinos in hacpaste ab
illisminus aliquidhabemus
& non magis uobis uerr & fostu
pnredicemus IN QUOQUIS
AUDET. IN INSI PIENTA
DICO. AUDEOETOGO¬
N destpossum audere si uolo
Hic sea postolis comparrt labo¬
rum suorũ contemplatione
hebrȩisunt aut isnchelitae :
aut semen abrahȩ. &ego glori¬
aripossum quia huius sugeneris
dexp̃iministerio glorietur.
non sapienter gloriatur
UTMINUS SAP̃TE NSDICO

Expanded text:
enim illa dicimus, quae nobis enim illa dicimus, quae nobis grata esse monstrantur. Aut certe a vobis accipit, quod cupiditas ejus poposcit, sicut superius dictum est: Devorat vos in conviviis, accipit in muneribus, vel accipit, dicit rapit, unde et illae aves, quae rapiunt, accipitres vocantur. Si quis extollitur. Id est, superbia Judde scientia vel de generis praesumptione inflatur. Si quis in faciem vos caeditiam praesentes objurgat. Secundum ignobilitatem dico. Ac si diceret, ignobilem remacio, ut aliquid de generiQuasi nos infirmi fuerimus in hac parte. Id est, quasi nos in hac parte ab illis minus aliquid habeamus, et non magis vobis vera et fortia praedicemus. In quo quis audet, in insipientia dico, audeo et ego. Hoc possum audere, si volo. Hic se apostolis comparat laborum suorum contemplatione.Hebraei sunt, aut Israelitae, aut semen Abrahae, et ego gloriari possum, quia hujus sum generis.de Christi ministerio glorietur non sapienter gloriatur. Ut minus sapiens dico,
Abbreviated transcription (Latin):
pentib: in labore denariũ. Et
quod e uangelium dicit. multi
uocati hoca postolus ait : Om̃s
quidem currunt Et quod eu
angelium dicit. paucielecti. hoc
a posto lus dicit. Propter unitatẽ
corporis xp̃i unus accipit brauiũ.
DOMCINSE XAGESIM O
FERTIS INSIPIENTES
CŨSITIS IPSIS APTENTES
ocest dicere: Miror
cum sapientes sitis. tam
facile insipientib consensisse :
Et si illos p̃dicantes prarua li¬
benter audistis. me utilia
uobis loquentẽ multo magis
Audire debetis. Breuire p̃¬
hensione ꝑstringit. quomodo¬
inperitis doctoribus adqui¬
escant docendo: SUSTINE¬
TISENIM. SIQUIS UOS
IN SERUITUTERE DICIT
dest illos auditis et illis p̃be.¬
tis oboedientiam. quiuos
legis uolunt subdereserui¬
tuti uel superbiae sacerdo¬
tum. qui inpopulo iudaeorum
uidebant᷑ exercẽredominatũ
SIQUIS DEUORAT
I destsiqui uel conuiuus uel
Amuneribus uos exhauriunt
SIQUIS ACCIPIT
dest siquis dixerit uerba ad¬
ulationis Accipere enim
gratum habere est Accepta

Expanded text:
rantibus in labore denarium, et rantibus in labore denarium, et quod Evangelium dicit, multi vocati. Hoc Apostolus ait: Omnes quidem currunt, et quod in Evangelio pauci electi, hos Apostolus dicit, propter unitatem corporis Christi unus accipit bravium. DOMINICA IN SEXAGESIMA. fertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. oc est dicere, miror cum sapientes sitis, tam facile insipientibus consensisse, et si illos prava praedicantes libenter audistis, me utilia vobis loquentem multo magis audire debetis, brevi reprehensione perstringit, quomodoimperitis doctoribus acquiescant dicendo. Sustinentes enim, si quis vos in servitutem redigit. Id est, illos auditis et illis praebetis obedientiam, qui vos legis volunt subdere servituti, vel superbiae sacerdotum, qui in populo Judaeorum videbantur exercere dominatum. Si quis devorat. Id est, si qui vel conviviis vel muneribus vos exhauriunt. Si quis accipit. Id est, si quis dixerit verbis adulationis. Accipere enim gratum habere est. Accepta
Abbreviated transcription (Latin):
Iacte carnis: Possumus uero
& easdem diuersitates honrrũ.
etiamadunũ quemq: hominẽ
peraetatũ momenta distingue¬
re Mane quippe intellectus
nr̃i pueritia est. Horx autẽ
testia. adulescentia intellegi
potest: quia quasiiam sol in al¬
tum proficit. dumcalor ȩtatis
crescit Sexta uero iuuentus ẽ
quia uel ut incentro solfigitur.
dumineo plenitudo roboris
solidatur. Nona autẽ senectus
intellegitur. In quauel ut sol
ab alto axe descendit. quia ȩtas
acalore iuuentutis deficit
Vn decima uero homrest. ea
aetas quae decrepita uel uete¬
mnadicitur: Vnde etgrȩci
plusquam senes eẽ insinuent
quos prouectiores uocant
quiaergo aduitãbonã. alius
inpueritia : Alius inadulescentia
Aliusiniuuentute. Alius in senec¬
tute. Alius inde crepita aetate
ꝑducitur. Qua si diuersis horis
openerii. aduineam uocantur
CONCORDIA
nhocistarum duarũ fit con¬
cordialectionũ. Quia sicut
Apłs currentibraruium.
Ita euangelium tribuit ꝑ seue¬

Expanded text:
lacte carnis. Possumus vero lacte carnis. Possumus vero et easdem diversitates horarum etiam ad unumquemque hominem, per aetatum momenta distinguere. Mane quippe Intellectus nostri pueritia est, hora autem tertia adolescentia intelligi potest. Quia quasi jam sol in altum proficit dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, dum in eo plenitudo roboris soli datur. Nona autem sintelligitur, in qua velut sol ab alto axe descendit, quia aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora est ea aetasrana dicitur; unde et Graeci plusquam senes esse insinuarent, quos profectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. CONCORDIA. In hoc istarum duarum fit concordia lectionum, quia sicut Apostolus currenti bravium, ita Evangelium tribuit perseve
Abbreviated transcription (Latin):
fide rectabonȩ actionis eassea
huius uineae openrrius fuit
Openitor ergomane hone
testia sexta &nona antiquusill¬
& eb nricus populus designatu
quiine lectissuis ab ipso muad
exor diodum recta fide dm̃sti¬
diut colere : quasi non destit
inuin eaecultur: labonrre Ad
undecimam uero gentilesuo¬
cantur. Quibus & dicitur.
QUIOHICSTATISTOTADIO
OTIOSI
Menimtraen sacto tam
longo munditem pore
oprouita sua labonn
neglexenrnt. quasi totadie
otiõsistabant Pensate sr̃s
quidinquisiti res pondeant
Dicunt enim
qUIA NEONOSCONDVVẼ
ullus quippeadeospatri¬
archa. Nullis propheta
uenenit Et quid est dicert
ad laborem nemonos condux̃
Nisi uitae nobis uias nemo p̃di¬
cauit : quidergonos abono
opere cessante s in excusatione
Vra dicturi sumus quipaene ama¬
trisutero ad fidem uenimus
Qui uerbauitae abipsiscunabu¬
lis audiuimus. Quia buberibus
scae ecclesiae potum supernae
pncedicationis sumpsimus cum

Expanded text:
fide recta bonae actionis exstitit, fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recte Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Pensate, fratres, quid inquisiti respondeant. Dicunt enim, quia nemo nos conduxit, nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem nemo nos conduxit, nisi vitae nobis vias nemo praedicavit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae, potum supernae praedicationis sumpsimus cum
Abbreviated transcription (Latin):
quae ab ab el iusto usq adultimũ
electum. qui in finemundinasci¬
turus est. quot scõs protulit.
quasitot palmites misit. Hicita¬
que paterfamilias ad excolen¬
damuin eam suam MANE
HORATERTIA SEXTANONA
CTUNDECIMΑ OΡEΝΑ¬
RIOS CONDUEIT
uia mundihuius initio
Nusq infinem. aderudi¬
endam plebemfideliũ
pnredicator es congregare.
non destitit: Mane etenim
mundifuit. Ab adamusq ad
noe Horr uero testia. A noe
usq ad abrham Sexta quoq:
ab abirham usqueadmorseri
Nona autemamorse usquȩ
adaduentum dñi. Vr decima
uero ab aduentudñiusq ad fĩ¬
nemmundi. In qua p̃dicatores
scĩ a płi missi sunt quimercedẽ
plenam et tarde uenientes
acceperunt : Aderudienda
ergo dñs plebemsuam nullotẽ¬
poredestitit mittereopenori¬
os. quietprius perpatres &
posimodum perlegis doctores
& prophetas ad extremum uo
perapostolos dũplebis suae
mores excoluit . quasi perope¬
nerios inuineae cultun reopere
labontuit : Quamui sinquolibo
mudulo uel mensu nr quis quiscoa

Expanded text:
to, usque ad ultimum electum, qui in fine mundi nasciturus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero, ab adventu Domini usque ad finem mundi, in qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam, et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, nullo tempore destitit mittere operarios, quia et prius per patres, et post modum per legis doctores et prophetas. Ad extremum vero per apostolos, dum plebi suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum
Abbreviated transcription (Latin):
tumnamq: erat legis: Vt quide¬
linquentem uerbenrent ita
modum uindictae temperareNT
ut plagarum modus quadntge¬
narum numerum minimetraen¬
scender&. Quodita ab antiquis
intellectum. testatur etiã picꝰ¬
turx eius demlibri. que mreue¬
rentissimus acdoctissimus uir
chuduini orientaliũ anglorum
antistis ueniens aroma secum
brittanam detulit. In quoui¬
delicet libro om̃s pȩneipsius
a postoli passioes siue laborespo
locao portuna eraent depicts
Nbibiclocusita depictus est. qui¬
si denudatus iacer&a postolis
lacenitus flagris lacrimisq p¬
fusus Superadsta r& ctutemei
tortor qua drĩfidum habens
flagellum inmani sed unamesi¬
dib: inmanusua retentam tre
uero reliquas solum adferiendi
habens exertas. Vbipictorissen¬
sus facillime patet. quodideo
ternis fidib eum fecit uerberari
Vt unde quadnrgenariũ plaga¬
rumnumerum compler&:
Sienim quaternis fidib: percu¬
cies feriens undexlplaga simplen

Expanded text:
tum namque erat legis , ut qui detum namque erat legis , ut qui delinquentem verberarent, ita modum vindictae temperarent, ut plagarum modus quadrigenarium numerum minime transcenderet. Quod ita ab antiquis intellectum testatur etiam pictura ejusdem libri, quem reverendissimus ac doctissimus vir Cuduinus, Orientalium Anglorum antistes, veniens a Roma, secum Britanniam detulit. In quo videlicet libro, omnes pene ipsius apostoli passiones sive labores, per loca opportuna, erant depicta, ubi hic locus ita depictus est, quasi denudatus jaceret Apostolus, laceratus flagris, lacrymisque perfusus, superastaret autem ei tortor, quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres vero reliquas solum ad feriendum habens exsertas. Ubi pictoris sensus facillime patet, quod ideo ternis fidibus eum fecit verberari, ut unde quadragenarum plagarum numerum compleret; si enim quaternis fidibus percucies feriens, unde quadragin
Abbreviated transcription (Latin):
PICII TIBIGRATIAMCA
Aduestimus etiam scõs interdũ
contrarium aliquid postulas¬
se Simuletiam discimus. quia
inpostuna petitio uel responsũ
mereatur. si non meretur sostit᷑
effectum & dñi dispensatio hoc
ipsum quodaliquando non pres¬
tat. Intellegitur prȩstitisse
Sufficit tibi gnatiamea. id est si
uequam habes siue quam cotidi¬
ana largitate tibi suggero ac sub¬
ministro. NAMUTRTUSΙN
IN PIRMIIAIEPFICITUR
Sicut in scõ iobuel eleataro
insustinenda in firmitate
corporea uistus animi demon¬
stractur. Quȩ temptatũ probal.
& commendat probatum¬
LIBENTORGLORIABOR
ININ FIRMITATIB DCIS
Libenter utiq: postquam
prodesse cognouit. quod noce¬
re credebat : UT INHABI¬
TETIN MEUIRTUS XP̃I.
uando deafflictionibus
scorum laborum crescit
Acordis humilitas. & spes
futunre r&ributionis confostat
animum etanimam xp̃i uistus
Aiuda eis quinquies quad rrgenas
unaminus accepi. significat se
aiuda eis quinquies flagellatũ.
unaminus ferir&ur. Prrecep¬

Expanded text:
ia mea. Advertimus etiam sanctos interdum contrarium aliquid postulasse. Simul discimus, quia importuna petitio, vel responsum mereatur, si non sortitur effectum, et Domini dispensatio hoc ipsum, quod aliquando non praestat, intelligitur praestitisse. Sufficit tibi gratia mea, id est, si quam habes, sive quam quotidiana largitate tibi suggero ac subministro. Nam virtus in infirmitate perficitur. Sicut in sancto Job, vel Eleazaro. In sustinenda infirmitate corporea, virtus animi demonstratur, quae tentatum probat, et commendat probatumLibenter gloriabor in infirmitatibus meis. Libenter utique postquam prodesse, cognovit quod nocere credebat. Ut inhabitet in me virtus Christi. Quando de afflictionibus sanctorum laborum crescit cordis humilitas, et spes futurae retributionis confortat animum, et animam Christi virtus Judaeis quinquies quadragenas una minus accepi, significat, se a Judaeis quinquies flagellatum, una minus feriretur. Praecep
Abbreviated transcription (Latin):
nrre natunrm. PROETUSMO¬
DIGLORIABOR. PROMEA¬
meautemnibil. siue prõmea
uistute. quia non .ẽ. mea sed dñi
reuelatio. Et ideo non mihi
sed dogloriam dabo it in firmitatib
meis Idest intribulationib quas
prexp̃o sustineo. Et ideo labor
quia fflictionib plenus est. habe¬
repotest consolationem. habe¬
renon potest uanitatem
NAM EISIUOLUORO GLO¬
RIARINONERO INSIPIENS
NNsipiens inuenitur. Quiremo¬
ta cordis humilitate uel defal¬
sa ueletiam de uero sibilaude
blanditur. UERITATEM
Cunt et occulta quae possim
inueritate proferre. sed
parco idest non facio Sufficiut
manifesta. &iam sicelentur
abscondita. De his metantum
Aestimet unusquisque quae
uidet in me. aut audit exme
ET NE MAGNI TUDORE¬
UELATIO NUM EXTOL¬
LATME. OAIUSE. MIhI
STIMUL.US CARNISMEE
ANGELUS SATANAE
Saelo quidem reuelatio¬
nes. sed neme uel inse¬
acr&o cordis extollant.
Necessariae sunt mihi contritionqs
quae mehominẽ essec õmemoreN

Expanded text:
are naturam. Pro ejusmoare naturam. Pro ejusmodi gloriabor, pro me aume autem nihil, sive pro mea virtute, quia non est mea, sed Domirevelatio, et ideo non mihi, sed Deo gloriam dabo, in infirmitatibus meis, id est, in tribulationibus quas pro Christo sustineo, et ideo labor, qui afflictionibus plenus est, habere potest consolationem, habere non potest vanitatem. Nam et si voluero gloriari, non ero insipiens. Insipiens reperitur, qui remota cordis humilitate, vel de falsa, vel etiam de vera sibi laude blanditur. Veritatem uod videt me. Sunt et occulta, quae possim in veritate proferre, sed parco, id est, non facio, sufficiunt manifesta, etiam si celentur abscondita. De his me tantum aestimet unusquisque quae videt in me, aut audivit ex me. Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae. Celo quidem revelationes, sed ne me vel in secreto cordis extollant, necessariae sunt mihi contritiones, quae me hominem esse commemorent.
Abbreviated transcription (Latin):
PUS NESCIO DSSCIT RAP¬
IUM HUIUS MODIUSQ
ADTERTIUM GAELŨ
Diuedesedicat et causa humi¬
litatis quasidealioloquatur.
siue de alio utrumq: stare potest
Sc̃s ambrosius in libro exame¬
ron sicdicit. Vtrum unum sit
caelum anplures. contentio. ẽ
Sedinecclesiasticis libris caeli
caelorum leguntur. &apłs
intellegit raptum. Sed denu¬
mero eorum. Nihil sibi prre¬
sumat humana temeritas . Fe¬
citautẽ eos ds̃ non in formes uel
confusos. sed natione quadam or¬
dinesuo distinctos. ANTE
AN NOS QUATTUORDECIM
ntuere quanta necessita ses
incumbat loquendi. ut quot
quat tuor deciman noscelaue¬
rrt. post modum prodere cogr¬
r&ur Quoditerum repetitꝰ
ETSCIOEIUSMODIHOMI¬
UEEXTRA CORPUS NESCO
DS̃SCIT. QÑMRAPTUS
EST INPARADISO
stendit alterin fuisse
uisionem. Quae etiameus¬
denter apparuit. ut cũ corpori
secreder& fuisse trans latum
ET AUDIUII ARCHAN AUERBA
QUENONLICET HOMINI LOQuI
Nrchanaidestabscondita siue
nulli fas est dici. siue quae in¬
ALpossibile est humanam enar¬

Expanded text:
 nescio, Deus scit, raptum hujusmodi usque ad tertium coelum. Sive de se dicat, et causa humilitatis, quasi de alio loquatur, sive de alio, utrumque stare potest. Sauctus Ambrosius in libro Exameron sic dicit: Utrum unum sit coelum an plures, contentio est.sed in Ecclesiasticis libris, coeli coelorum leguntur, et Apointelligit raptum, sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas, fecit autem eos Deus non informes vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Ante annos quatuordecim. Intuere quanta necessitas ei incumbat loquendi, ut quod quatuordecim annos celaverat, postmodum prodere cogeretur. Quod iterum repetit: Et scio ejusmodi homiextra corpus, nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, ostendit alteram fuisse visionem, quae etiam evidenter apparuit, et cum corpore se crederet fuisse translatum. Et audivit arcana verba, quae non licet homini loqui. Arcana, id est abscondita, quae nulli fas est dicere, sive quae impossibile est, humanam enar
Abbreviated transcription (Latin):
poredamhelis Vidit enim p̃ci¬
sum lapidem id.ẽ. natum xp̃m
De monte id est deregno iude¬
orum Sine manibus prȩcisũ.
quia sine operenuptiali. Qui
gnrtia suauni uersum mundũ
impleuit Sex ta hi dria imple¬
ta ẽ in iohannebaptista. Qui
iuda eis prredicans. ait. facite
fructus dignos paenitentiae
Potens ẽ enim ds̃ delapidib
istis suscitare filios abrrhae
Iste ergo sexaetates mundi
uelut sexhydriae. Impletae
suntaministris. idesta patri¬
arhis & prophetis
TRE TASBINASUEL. TERNAS
uareternas e propt̃
misterium trinitatis
Qua rebinas e propt̃
duo prrecepta dilectionis dĩ
& proximi. Et in euangelio. ego
& pater unum sumus. eccebinas
habesternas. Eustauit architri¬
clinus idest mundidñs aquam
uinum factam &dicit: Omnis
homo primum uinũ bonũ ponit.
& cuminebriati fuerint homi¬
nes id quod de terius est. Tuaut̃
serua stibonum uinumusque
adhuc. Et lexenimscãetman¬
datum sc̃m etiustum etbonum
Sed &lex & prophetae usque

Expanded text:
pore Danielis, vidit enim praecipore Danielis, vidit enim praecisum lapidem, id est natum Christum de monte, id est, de regno Judaeorum, sine manibus praecisum, quia sgratia sua universum mundum implevit. Sexta hydria impleta est in Joanne Baptista, qui Judaeis praedicans ait: Facite fructus dignos poenitentiae, potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Istae ergo sex aetates mundi, velut sex hydriae impletae sunt a ministris, id est a patriarchis et prophetis. tretas binas vel ternas. Quare ternas, propter mysterium trinitatis. Quare binas, propter duo praecepta, dilectionis Dei et proximi. Et in Evangelio: Ego et Pater unum sumus. Ecce binas.habes ternas. Gustavit architriclinus, id est, mundi Dominus, aquam vinum factam, et dicit: Omnis homo primum vinum bonum ponit, et cum inebriati fuerint homines, id quod deterius est; tu autem servasti vinum bonum usque adhuc. Et lex enim sancta, ut mandatum sanctum et justum et bonum; sed lex et prophetae usque
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: Et dumleginuberet
Non inuenit quod biberet
Venitx p̃s mutauit legemin
gnrtiam. fudit sanguinis pocu¬
lum & fecit moriendo conui¬
uium Sexillȩ hy driȩ quarũ
a qua inuinum mutata est:
sexae tates mundifigunabad
INistis sexaetatib: qͥuasi insex
hydriis prophetia non defuis
Sed quando in illis xp̃s non intl¬
legebatur. Non exillis uinũ
sed exa quabibebatur Prima
ergo hydria. impleta est in
adam quando delatere eius
sia. Sed quia ha ec in xp̃o iudȩo¬
rum populus implere non in¬
tellegebat. Non uinũ seda quã
sapiebat Secunda hrdria
Impleta .ẽ innoe sic ꝑmiste¬
rium arae aut diluuii. genus
humanum saluabatur. Quo¬
modo percrucis uel baptis mi
sacrirmentum amoste totus
mundus eripitur Testiabs¬
dria impleta est in abrirham
Nam quomodo isaacadlocum ho¬
locaustilignum ipsepostauit. Ita
&xp̃sadlocum passionis ipsesibi
crucispatibulum baiulauit: Quar¬
tabrdria impleta est indauid. qui
Quinta hydria impleta ẽ. tem¬

Expanded text:
cepit, et dum Legi nuberet, cepit, et dum Legi nuberet, non invenit quod biberet. Venit Christus, mutavit Legem in gratiam, fudit sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Sex illae hydriae, quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi figurabant. In istis sex aetatibus, quasi in sex hydriis prophetia non defuit. Sed quando Christus in illis non intelligebatur, non ex illis vinum, sed aqua bibebatur. Prima ergo hydria impleta est in Adam, quando de latere ejus, sia. Sed quia haec in Christo Judaeorum populus implere non intelligebat, non vinum sed aqua sapiebat. Secunda hydria impleta est in Noe, sic per mysterium arcae, aut diluvii, genus humanum salvatur, quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum a morte totus mundus eripitur. Tertia hydria impleta est in Abraham. Nam quomodo Isaac ad locum holocausti, lignum ipse portavit, ita et Christus ad locum passionis, ipse sibi crucis patibulum bajulavit. Quarta hydria impleta est in David, qui Quinta hydria impleta est tem
Abbreviated transcription (Latin):
uuam calca neũ e modo me¬
ruisti gemiatã sobolem pro¬
creare Iambotrum tuum
conaris exprimere c sed qui
deligno carpsit suppliciũ ir
ligno debet expectare reme¬
dium Et quiexarbore inlici¬
ta de messuit frugem. expec¬
tare debet adcrucem
DICIT EIIH̃S. QuIO MIH
ETIIBI Ẽ. MULIER
tulit hicxp̃s superma¬
Itremdiuinitatẽ sua
Non ne gauit matremsuam
Neq senatum negauit ex car¬
ne sed maiestati suae suã sub¬
didit genitricem Nondum
uenit homemea. honrutique
non fatise duoti. Non necessi¬
tatis. sed uoluntatis Non qua
coger&urmori. sed quapro
mundo dignar&ur occidi
INterim xp̃sinsipidos haustus
mirificat Fatuus latex fun¬
debatur in hydriã & haurie¬
bantur inebriata flumina
Nulla ex primebatur uua &
feruescebant sine palmite uina
Hoc fecit xp̃sinlatice. quod et¬
totempore facit inuite Tnen¬
seunt adxp̃mnuptiae. &eccle¬
sia mutauit sponsũ : Aliquando
& iudea uinũ non habuit. quia
munus sacnati sanguinis nonac¬

Expanded text:
unam calcaneum! Modo meunam calcaneum! Modo meruisti gemmatam sobolem procreare, jam botrum tuum conaris exprimere? sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet exspectare remedium. Et qui ex arbore inclyta demessuit, frugem exspectare debet ad crucem. Dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier? Extulit hic Christus super Matrem divinitatem suam, non negavit matrem suam. Neque se natum negavit ex carne, sed majestati suae suam subdidit genitricem. Nondum venit hora mea. Hora utique non facti, sed voti, non necessitatis, sed voluntatis, non qua cogeretur mori, sed qua pro mundo dignaretur occidi. Interim Christus insipidos haustus mirificat, fatuus latex fundebatur in hydriam et hauriebantur inebriata flumina, nulla exprimebatur uva, et fervescebant sine palmite vina. Hoc fecit Christus in latice, quod certo tempore facit in vite. Transeunt ad Christum nuptiae, et Ecclesia mutavit sponsum. Aliquando et Judaea vinum non habuit, quia munus sacrati sanguinis non ac
Abbreviated transcription (Latin):
clesiae. quiut homo cõmunis
quodipse esset rex
dñs caeliettenre. elem̃ta
prout uoluis set conuester&
Ergo dñ suinumingaudia
nuptiarum nondenihilo fa¬
cereuoluit. sedhydriassex
inpleria qua prrecipiens. hanc
minxbiliter uestit inuinum.
quia sex mundiaetates sapi¬
entiae salutaris largitate
donauit. quamtamenipse
ueniens sublimioris sensus
uistute fecundauit Nam quȩ
carnales carnaliter tantum
sapiebant. Iosespitalib spitalit̃
sentienda reseruauit. Dehis
Augustinus Et die testio nup¬
tiae factae sunt inchanagali¬
leae Splendescente igitur
superobscurum delictis ob¬
fuscantib: mundũ trinitatis
die. xp̃suenit adnuptias
Quiuerus botrus continebit
intrase uitae uinum. sed nec¬
dũ crucis accesserat p̃lum
DICITEIMATEREIUS.
UI NUM NONHABENT
aulisperõ uirgo florin¬
tissima paulis ꝑp̃par&
iudeus lignum. & tuncexire
poterit uinum Quidante
tempus curris ad lacum. cũ
necdum in presserit iud as suꝑ.

Expanded text:
clesiae, qui ut homo communisclesiae, qui ut homo communisquod ipse esset rex Deus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua, praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum. Quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit, quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reservavit. Dehinc Augustinus. Et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae. Splendescente igitur super obscurum delictis obfuscantibus mundum, trinitatis die Christus venit ad nuptias. Qui verus botrus continebat intra se vitae vinum, sed necdum crucis accesserat praelium. Dicit ei mater ejus: Vinum non habent. Paulisper Virgo florentissima, paulisper praeparet Judaeus lignum, et tunc exire poterit vinum. Quid ante tempus curris ad lacum, cum necdum impresserit Judas super
Abbreviated transcription (Latin):
culum tuum in ebrians quã
prreclarum est
ETDICIT EIS IH̃S. BAU¬
RITE NUNC. ETFERIO
ARCHITRICLINO ETI
LERUNT UIAUTEO
QUS TAUITARCHITR¬
ELINUS AQUAM UINŨ
BATUN DEESSET MIMS¬
TNIAUTEM SCIEBANT
QUIHAUSERANTAQUÃ
II Numutiq arhitridi¬
no deaqua factũ pro¬
pinatur in domonuptiarum.
quodestecclesiaxp̃i Tricdinũ
ibi eẽ describitur. Quia nimi¬
rumtressunt in ecclesia or¬
dines fidelium coniugatorũ
continentium et doctorum
UOCATS PONSUM ARCBI¬
TRICLINUS. ET DICITE
OMNESHOMOPRIMŨ
BONUM UINTM PONT
ETCUMINE BRIATITUE¬
RINTTUNCID QUOODE¬
TERIUS .Ẽ. TUAUTEM
SERUASTIBONTMUI¬
NUM US QUE ADHUC
noscere distantiã legis
& euangelii ueritatis &um¬
bnce. cunctisq ue terib: insti¬
tutis cunctis regniterrȩni
promissis. Noua meuange¬
licae fidei gratiam et perpe¬
tua caelestis patriae dona
proferre. HOCPECII
INITIŨSIGNORŨ IH̃S
INCHANACALIL EAE
ETMANFES TAUITGLO¬
DERUNT INEUM DIS¬
CIPULI EIUS
nifestauit hoc signo.

Expanded text:
culum tuum inebrians quam culum tuum inebrians quam praeclarum est! Et dicit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino, et tulerunt; ut autem gustavit architriclinus, aquabat unde esset, ministri autem sciebant, qui hauserant aquam. Vinum utique architriclino, de aqua factum propinatur, in domo nuptiarum, quod est Ecclesia Christi. Triclinum ibi esse describitur, quia nimirum tres sunt in Ecclesia ordines fidelium, conjugatorum, continentium et doctorum. Vocat sponsum architriclinus, et dicit ei: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc. noscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloderunt in eum discipuli ejus. Manifestavit hoc signo,
Abbreviated transcription (Latin):
Haecintuentes ad lit tenem a¬
peste discimus quanta nobis
diligentia sunt fideieuange¬
licae sub eunda mysteria quan¬
do ipse benedictionem affe¬
dedit. Veterum primoceri¬
monias impleuit. & sic noua sa¬
crementa suscipere simul &
trardere curcuit. Eccchabes
hydriam sextam. ad abluenda
peccati contagia. ad potanda
uitae gaudia. mundiorem ce¬
teris afferente mundã uerũ
si incircum cisione octauidiei
baptis maintellegis. & in induc¬
tione intemplum. et inobla¬
tare sc̃m ingrediet dominici
corporis et sanguinis percep¬
tione debere consecnari. uino
cissimo donatus es Verum si
adhuc quod maius est circum¬
cisionis diemad generelem
resurrectioneminterp̃teris
Etcirumcisos inducuntẽ plũ
cum hostiis. Quando scĩ iam in¬
corruptibiles ad contẽplandã
speciem diuinae maiestatis
cumbonorumoperũmune¬
rib: intrebunt intellexeris
tantum profecto uinũ de
a qua fieriui debis ut ammi¬
nens conditor idicas. Et po¬

Expanded text:
Haec intuentes ad litterarum, aHaec intuentes ad litterarum, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt fidei Evangelicae subeunda mysteria, quando ipse, qui benedictionem adfe veterum primo caeremonias implevit, et sic nova sacramenta suscipere, simul et tradere curavit. Ecce habes hydriam sextam ad abluenda peccata, ad potanda vitae gaudia, mundiorem caeteteris afferentem undam. Verum et si in circumcisione octavi diei, baptisma intelligis, et in inductione in templum, et in oblatare sanctum icorporis et sanguinis communione, debere consecrari. Vino cissimo donatus es. Verum si adhuc quod majus est, circumcisionis diem, ad generalem resurrectionem interpreteris, et circumcisos induci in templum cum hostiis, quando sancti jam incoruptibiles ad contemplandam speciem Divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus, intrabunt, intellexeris. Tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, ut admirans, conditori dicas, et po
Abbreviated transcription (Latin):
corderepellere. Austum
Aquae limpidissimae quore¬
ficiaris inuenisti Inhy dria
quasta. fonte salutarireple¬
ta Nam siinsaule iudaeos.
INdauidxp̃m. Et iuda eorum reg¬
destructum. Xp̃i autemregnũ
intellexeris semper mansurũ.
uinum deaquasentis. quo potato
in aeternum laeteris In quin¬
ta aetate populus peccans truns
septuaginta annos paenitens
& correptus. patriam peribm̃
sacerdotem magnum reducit᷑
Haeclegens siue audiens pecca¬
timetu. ad paenitentiae re.¬
medium confugeris. aqua hy¬
driae quintae. ablutus es. siaut̃
intellexeris babilonem ẽẽ. con¬
fusionempeccatorum. Nabu¬
chodonosor diabolum. Ihm̃
sacerdotem pontificemesse
bonorum plenitudinẽ operũ
quae persp̃s scĩ donalargiunt᷑
Vinum de aqua factũ habes.
quiad tepertinere quaescrip¬
ta sunt intellegis In sexta.
aetate dñsapparens incarne.
Octaua dienatiuitatis circum¬
cisus. &tricesimatestia ad
templumest delatus. & lega
liamunera sunt oblata proeo¬

Expanded text:
corde repellere, haustum corde repellere, haustum aquae limpidissimae quo reficiaris invenisti, in hydria quarta, fonte salutari repleta. Nam si in Saule Judaeos, in David Christum, et Judaeorum regdestructum, Christi autem regnum intellexeris semper mansurum. Vinum de aqua factum sentis, quo potato in aeternum laeteris. In quinta aetate, populus peccans Babyloseptuaginta annos poenitens, et correptus, patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur. Haec si audiens, peccati metu ad poenitentiae remedium confugeris, aqua hydriae quintae ablutus es, si autem intellexeris Babylonem esse confusionem peccatorum, Nabuchodonozor diabolum, Jesum sacerdotem pontificem essebonorum plenitudinem operum, quae per Spiritus sancti dona largiuntur. Vinum de aqua factum habes, quia ad te pertinere quae scripta sunt intelligis. In sexta aetate Dominus apparens in carne, octava die Nativitatis, circumcisus, et in tricesima tertia ad templum est delatus, et in eo munera sunt oblata pro i
Abbreviated transcription (Latin):
INa quabaptismum. Ini colũba
unctionem sp̃sscĩ quobaptita¬
ti inbuuntur intellexerit:
uinum profecto deaqua factũ
minrtur. quia inueterihisto
ria ablutionem prophetari
cognoscit: INtestia aetate
temptauit ds̃ abrirham. Cũ fili¬
umeius in holo caustũ offerri
pnrecepit. Non diffestabrx¬
ham facere quae iubetur . sed
profilio immolatur aries.
ipse autem prooboedientia
bene dicitur. Quod situaudi¬
enshaec & ipse oboediens. ẽẽ:
satagis hrdriamaquae inue¬
nisti quamunderis. Quod
si in imolatione filii unicidilec
tipassionemintellegis xp̃i.¬
qui quia in humanitate passis
diuinitate inpassibilis man¬
sit quasi filius offestur sed
aries mactatur. Ec suntel¬
legis benedictionem ab rarhȩ
inte quidegentib credis. eẽ.
conpletam Nimirum de
spiritalem sensum dedit
INquasta aetate dauidhumi¬
lis in nocens et mitis. saule
superbo abiecto. regnopoti¬
tur. Tuhaecaudiens humi¬
litatiet in nocentiae studere
& superbiam coeperis detuo

Expanded text:
in aqua baptismum, in columba in aqua baptismum, in columba unctionem Spiritus sancti, quo baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur. Quia in veteri historia suam ablutionem prophetari cognoscit. In tertia aetate tentavit Deus Abraham, cum filium ejus in holocaustum offerri praecepit. Non differt Abraham facere quod jubetur, sed pro filio immolatur aries, ipse tamen pro obedientia benedicitur. Tu audiens haec, et ipse obediens esse satagis, hydriam aquae invenisti qua munderis. Quod si immolatione Filii unici, passionem intelligis Christi, qui humanitate passus, in divinitate impassibilis mansit, quia Filius offertur, sed aries mactatur, sed si intelligis benedictionem Abrahae in te, qui de Gentibus credis, esse completam, nimirum de spiritalem sensum tibi dedit. In quarta aetate, David humilis, innocens et mitis, Saule superbo abjecto, regnum sortitur. Tu haec audiens, humilitati et innocentiae studere, et superbiam coeperis de tuo
Abbreviated transcription (Latin):
natur: Quisquis his auditis me¬
tuit cumimpi isdamnari. cu¬
pitbenedicicumpiis. Et
ide o omnemodiorum &inuidie
fomitem abicit et dõplacere ꝑ
sacrifitium iustitiae contendił:
Vasaque inscriptuno Inue¬
nit. undesalubrit̃ ab lutus
potatusq: gauderet : Sed sun¬
tellexerit perca in homicida
iudaeorum significari perfidia
Occisionemabel passionemsia¬
nificare dñis aluatoris: cerra
quae suscepitei. sanguinem
ecclesiam eẽ qua exp̃i sangui¬
neminmisterium suae reno¬
uationis accepit : Nimirũ a qua
in uinummutatam repperis
quia dictalegis sacrartius intel¬
lexit : In secunda aetate sa ecł
propeccatis hominum mun¬
dus deletus ẽ aquis diluun: aquo
solus noe propteriustitiã cum
paucismeruit libeneri. Quis¬
qui s ergo hacaudita uastãtione
emendatius uiuere coeperit:
libenrridesiderens cum pau¬
cis timensex terminari cũ
plurimis. hrdriamaquae qua
mundar&ur inuenit: Sed si
in ara ecdesiam in noex p̃m

Expanded text:
natur. Quisquis his auditis, menatur. Quisquis his auditis, metuit cum impiis damnari, cupit benedici cum piis. Et ideo omnem odiorum et invidiae fomitem abjicit, et Deo placere per sacrificium justitiae contendit, vasque in Scriptura invenit, unde salubriter ablutus potatusque gauderet. Sed si intellexerit, per Cain homicidum, Judaeorum significari perfidiam, occisionem Abel, passionem significari Domini salvatoris. Terram quae suscepit ejus sanguinem, Ecclesiam esse, quae Christi sanguinem in mysterium suae renovationis accepit, nimirum aquam in vinum mutatam reperit, quia dicta legis sacratius intellexit. In secunda aetate saeculi pro peccatis hominum mundus deletus est, aquis diluvii, a quo solus Noe propter justitiam cum paucis meruit liberari. Quisquis ergo hac audita vastatione emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum paucis, timens exterminari cum plurimis, hydriam aquae, qua mundaretur invenit, sed si in arca Ecclesiam, in Noe Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑpetuo sequendã reliquit:¬
DIXTTEIS IH̃S. IM PLETE
HYDRIAS AQUIA
uid perministrosquihȩc
Impleuerunt hydrias aqua
Non quidem ipsilegalibus ac
propheticis scriptis inplendo.
sed ipsi in tellegendo prudent̃.¬
& aperiendo fidelites
IM PLEUERUNTEAS
US QUE AOSUM MU
suia recte intellexeruNt
nullũ fuisse tẽpus scł
a sc̃ĩs alienum doctorib:¬
quisiue uerbis. siue exemplis.
siue etiam scriptis. uiamuitae
mostalib: apperirent : Et qui¬
dempotuit dñs uacua simplere
hydria suino qui in exordio mun¬
di cuncta creauit exnihilo: Sed
tipicedocer& non se adsoluen¬
dam in probandamq: sed adim¬
plendam potius legem prophe¬
tasq uenisse : Videa musergo
sexhydrias scriptunrũ aqua
salutari repletas. uideamus
eandem aquam. Insuauis simũ
uiniodoremgustumq: conuer¬
sam In prima aetate saeculi
abeliustum frxter occidit: &
obhoc mastrrio coronatus : In
euangeliis &epistolis iustusscri¬
bitur. fratricida impius nomi¬

Expanded text:
lis perpetuo sequendum reliquitlis perpetuo sequendum reliquitDicit eis Jesus: Implete hydrias aqua. Quid per ministros qui haeimpleverunt hydrias aqua, non quidem ipsi legalibus ac propheticis scripturis, implendo, sed ipsi intelligendo prudenter, et aperiendo fideliter. Impleverunt autem usque ad summum. Quia recte intellexerunt, nullum fuisse tempus saeculi, a sanctis alienum doctoribuqui sive verbis, sive exemplis, sive etiam scriptis, viam vitae mortalibus aperirent. Et quidem potuit Deus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundi cuncta creavit ex nihilo, sed typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem Prophetasque venisse. Videamus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas. Videamus et eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater occidit, et ob hoc martyrio coronatus, in Evangeliis et in Epistolis justus scribitur, fratricida impius nomi