comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. a contrario nec corpus bonum est. qui a sine illo
nonfit adulteru malum. Hoc autem falsũ est. sic ergo
eillud. Quis autem nescit coniugatis apostolum pre¬
cepisse. ut scir& unus quisq eorum sũum uas possidere
hoc est uxorem suam non in morbo desiderii. sicut gentes
qut ignorant dm̃ : Qui ergo dehacre apłm legit᷑ te nẽ.¬
degit. & non erubescis istum morbum uel quod tu esse
quiaius pudibundus fateris istam libidinem introducere
inpara disum. & tribuere conuigibus ante peccatum. Idoo
tu  in caeno absconditus latitas. quia libidinẽ carnis &
sanguinis. quasi paradisi flore rosco te coronas. & tanqu
libenter tali colore perfusus & erubescis & laudas.
uid quod te tantum delectat loqui. ut quod confit¬
mur & docemus. tanquam negemus superflua ꝓlixtat
sermonis probare coneris. Quisenim negat futurum
fuisse concubitum. &lamsi peccatum non precessiss&

Expanded text:
bonum: e contrario nec corpus bonum est, quia sine illo bonum: e contrario nec corpus bonum est, quia sine illo non fit adulterii malum. Hoc autem falsum est: sic ergo et illud. Quis autem nescit conjugatis Apostolum praecepisse, ut sciret unusquisque eorum suum vas possidere, hoc est, uxorem suam, non in morbo desiderii, sicut gentes quae ignorant Deum . Qui ergo de hac re Apostolum legit, te negligit. Et non erubescis istum morbum, vel quod tu esse, quamvis pudibundus, fateris, istam libidinem introducere in paradisum, et tribuere conjugibus ante peccatum? Ideone tu non in coeno absconditus latitas, quia libidine carnis et sanguinis quasi paradisi flore roseo te coronas, et tanquam libenter tali colore perfusus, et erubescis et laudas? uid, quod te tantum delectat loqui, ut quod confitemur et docemus, tanquam negemus, superflua prolixitate sermonis probare coneris? Quis enim negat futurum fuisse concubitum, etiamsi peccatum non praecessisset?
Abbreviated transcription (Latin):
icut perhibes libertate sũm ouit. Quare non potius de
bonis quȩ laudas libere loqueris. Quare non et de
opere dĩ uerborũ libertas. sieius intemerata perman&
dignitas.: Nec aliquid ibi egit peccatum. unde potius
incuteret pudorem. & uerborum comprimeret libertatẽ
auobiss libido dampnatur. dampnatis & nup¬
uias. Posses dicere. Quia dãpnatur mors. om̃s dãpnan¬
dos esse mortales. Si autem libido de conubio ess&. pro¬
fecto ante conubium preter conubium nulla ess&. Non
potest inquis dici morbus. sine quo non est conubium.
quia potest esse conubiũ preter peccatum . oo orbus autẽ
inquis ab apostolo peccatum dicitur. Sed respondetur
tibi. Non om̃is morbus peccatum dicitur. Iste autem
morbus pena peccati est. sine qua non potest esse humana
natura. nondũ ex om̃i parte sanata. Si autem ꝓpterea
lbido malũ non est qui a sine illa nonfit nuptiarum

Expanded text:
sicut perhibes, « libertate submovit. » Quare non potius de sicut perhibes, « libertate submovit. » Quare non potius de bonis quae laudas, libere loqueris? quare non est de opere Dei verborum libertas, si ejus intemerata permanet dignitas, nec aliquid ibi egit peccatum, unde potius incuteret pudorem, et verborum comprimeret libertatem?a vobis libido damnatur, damnatis et nuptias. » Posses dicere, quia damnabitur mors, omnes damnandos esse mortales. Si autem libido de connubio esset, profecto ante connubium vel praeter connubium nulla esset. « Non potest, » inquis, « dici morbus, sine quo non est connubium: quia potest esse connubium praeter peccatum; morbus autem, » inquis, « ab Apostolo peccatum dicitur. » Sed respondetur tibi: Non omnis morbus peccatum dicitur. Iste autem morbus poena peccati est, sine qua non potest esse humana natura, nondum ex omni parte sanata. Si autem propterea libido malum non est, quia sine illa non fit nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
prius ante peccatũ inpara diso positis. ita &iam resust¬
tatis corporibus ingeratis.: Ego autem nondico ut medis¬
re affirmas. naturale non esse sine quo natura non estsi
dico naturale appellari uicium. sine quo nunc natura
humana non nascitur. Quae tamen nonsic institutad
ab inicio. idõq & hoc malum non ab illa prima intn¬
tione naturae. sed aprimi hominis mala uoluntate os¬
ginem ducit: nec permanebit sed aut dãpnabitur aus
sanabitur. Sententiam meam cimicem dicis. qui ut
molestiam uiuus sic fetorem prestat attritus. Quasi uerecun¬
deris ut loqueris uincendo me atterere. uel tanquã uictus
adloca ut dicis cenosa confugerim. ex horreas consequi atq
perimere: Quia uidelic& partes disputationis tuae quib
atterendus uel perimendus sum. qm̃ depudendis loqui
cogeris. uelut quidã aedituus pudor tuus auerborũm

Expanded text:
prius ante peccatum in paradiso positis, ita etiam resuscprius ante peccatum in paradiso positis, ita etiam resuscitatis corporibus ingeratis? Ego autem non dico, ut me dicere affirmas, « naturale non esse sine quo natura non est: » sed dico, naturale appellari vitium, sine quo nunc natura humana non nascitur, quae tamen non sic instituta est ab initio. Ideoque et hoc malum non ab illa prima institutione naturae, sed a primi hominis mala voluntate originem ducit: nec permanebit, sed aut damnabitur, aut sanabitur. 55. « Sententiam meam cimicem » dicis, « qui ut molestiam vivus, sic fetorem praestat attritus: » quasi « verecunderis, » ut loqueris, « vincendo me atterere; » vel « tanquam victus ad loca, » ut dicis, « coenosa confugerim, exhorreas consequi atque perimere: quia videlicet partes disputationis tuae, quibus atterendus vel perimendus sum, quoniam de pudendis loqui cogeris, velut quidam aedituus pudor tuus a verborum, »
Abbreviated transcription (Latin):
meã rectam ipso experimento probares non abste potuiso
conuelli. Inqua tua contradictione pretereo gestus & iacu¬
tiones tuas tanquam hominis anhelantis. & peru enire qui
nititur non ualentis: & in nebulis tamen quas perturbatus
offendit se peruenisse fingentis. Sed necessarios articulos
sermonis tui. quantũ me ad uiuat dñs cõprehendo atq
confringo. ut totum corpus uictũ iacere conspiciat. qui
& illa tua & hec nr̃a perlegerit. presertu quia illa que
abste multismodis repetuntur: &iam anobis sepe destrueu
sunt. dicis hic intercetera in hoc quod post peccatum pn¬
mi homines erubescentes membra illa inquibus est libido
texerunt. in uenisse me unde persuaderem dm̃ aerea con¬
stitiusse coniugia. Siergo aerea essent contuigia sine lib¬
dine. derea erunt te auctore corpora quando libido
nonerit An istam libidinem sic am atis. ut quomodo eam

Expanded text:
meam rectam ipso experimento probares non abs te potuisse meam rectam ipso experimento probares non abs te potuisse convelli. In qua tua contradictione praetereo gestus et jactationes tuas, tanquam hominis anhelantis, et pervenire quo nititur non valentis, et in nebulis tamen quas perturbatus offundit, se pervenisse fingentis. Sed necessarios articulos sermonis tui, quantum me adjuvat Dominus, comprehendo atque confringo; ut totum corpus victum jacere conspiciat, qui et illa tua et haec nostra perlegerit: praesertim quia illa quae abs te multis modis repetuntur, etiam a nobis saepe destructa sunt. 54. Dicis hic inter caetera, « In hoc quod post peccatum primi homines erubescentes membra illa, in quibus est libido, texerunt, invenisse me unde persuaderem, Deum aeria constituisse conjugia. » Si ergo aeria essent conjugia sine libidine, aeria erunt te auctore corpora, quando libido non erit. An istam libidinem sic amatis, ut quomodo eam
Abbreviated transcription (Latin):
potest esse. Uerumptamen illa opera quȩ apertissime mala
sunt nonfacit fides quae per dilectionem operatur. quia
quȩcum intra modũ suũ tenetur inquis. nulla mali asper¬
sone turbatur. Quomodo tenetur intra modũ suũ quȩso
te Quomodo tenetur. nisi cum ei resistitur Cur autem
resistitur. nisi ne imnpleat desideria mala: Quomodo est
igitur bona.
conuiges primi quorũ nuptias benedixit ds̃ dicens. cres¬
ast & multiplicamini nudi erant & non confundebantur
Cur ergo ex illis membris confusio postpeccatũ. nisi quia ers
illic indecens motus. quem nisi homines peccassent. procuudi¬
bio nuptiae non habertut᷑ hec uerba mea cum uideres seclh
scripturas ita posita ut quicunq eundem locũ libri geneses
legit aut legerit. approbet sine dubitatione quod dixĩ pn¬
lixa contradicens dubitatione multum sud asti sed non sin¬
cerasti: Perstitisti quippe insententia tua praua: quamus

Expanded text:
potest esse. Verumtamen illa opera quae apertissime mala potest esse. Verumtamen illa opera quae apertissime mala sunt, non facit fides quae per dilectionem operatur : quiaquae cum intra modum suum tenetur, » inquis, « nulla mali aspersione turpatur. » Quomodo tenetur intra modum suum, quaeso te; quomodo tenetur, nisi cum ei resistitur? Cur autem resistitur, nisi ne impleat desideria mala? Quomodo est igitur bona? conjuges primi, quorum nuptias benedixit Deus, dicens, Crescite, et multiplicamini , nudi erant, et non confundebantur ? Cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia exstitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nuptiae non haberent » ? Haec verba mea cum videres secundum Scripturas ita posita, ut quicumque eumdem locum libri Geneseos legit aut legerit, approbet sine dubitatione quod dixi; prolixa contradicens disputatione multum sudasti, sed non sincerasti. Perstitisti quippe in sententia tua prava; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur uirginibus malẽ utentibus bono Et idõ cum
fideles conuigati bene utuntur malo libidinis. non apud
posut calũpniaris propter fidͤ exercetur impunitas crimi¬
nis. sedincis propter fidẽ uera non falsa uirtus est castita
us. Quid autem ad nos pertin&. quia manicheos dicere
affirmas. siquis omicidium conscientia fornicante cõmiserit.
rusest quia timuit. Si autem aliquod facinus exultante per¬
pecrauerit audacia uelut credens se ex fide facere quod male
facit euasit culpam: Quod quidem nũquã audiui dicere
manicheos. Sed quid ad nos siue dicant. siue &iam ipsis
calũpnieris. cum hoc catholita nondicat fides quam tene¬
mus. & cuius te pondere urgemus. Nosenim ea quae uiden¬
cur opera bona dicimus non esse uerebona sine fide. qm̃ oꝑa
uerebona necesse est dõplacere. cui sine fide quia impossibile
est placere. profecto quod uere opus est bonum. sine fide non

Expanded text:
nuntur virginibus male utentibus bono. Et ideo cum nuntur virginibus male utentibus bono. Et ideo cum fideles conjugati bene utuntur malo libidinis, non « apud eos, » ut calumniaris, « propter fidem exercetur impunitas criminis, « sed in eis propter fidem vera non falsa virtus est castitatis. 51. Quid autem ad nos pertinet, quia Manichaeos dicere affirmas, « Si quis homicidium conscientia formidante commiserit, reus est, quia timuit: si autem aliquod facinus exsultante perpetrarit audacia, velut credens se ex fide facere quod male facit, evasit culpam? » Quod quidem nunquam audivi dicere Manichaeos. Sed quid ad nos, sive dicant, sive etiam ipsis calumnieris; cum hoc catholica fides non dicat, quam tenemus, et cujus te pondere urgemus? Nos enim ea quae videntur opera bona, dicimus non esse vere bona sine fide: quoniam opera vere bona necesse est Deo placere, cui sine fide quia impossibile est placere , profecto quod vere opus est bonum, sine fide non
Abbreviated transcription (Latin):
enim eiusdẽ mali usus flagitiosus. sicut pudicitia uirg¬
nalis eiusdẽ mali usus nullus. Salua igitur pudicii
conuigali. malũ demalo nascendo traħitur. quod
renascendo purgetur. Sed si propter hoc inquis libidis
malũ &iam de conuigibus xp̃ianis proles criminosas
fertur sequitur ut pudicitia uirginalis. sit felicitad
illatrix. Et quia in impus inuenitur inquis anterdã
infelices pudicitiȩ uirtute sublimes xp̃ianis libiads
tabe pollutis. Non est ita ut dicis. multũ fallers
Nec libidinis enim tabe polluuntur qui libidine des
utuntur. quamuis generent libidinis tabe pollices
idõ regerandos. nẽc in impus inuenitur pudicicid
uirginalis. quam uis inueniatur iuirginitas carnis. quia
uera pudicitia non potest haberi in animo fornicante. Ac per
hoc non ante ponitur uirginale bonum impiorũ bono con¬
ugali fidelium. sed coniuiges bene utentes malo. ante po¬

Expanded text:
enim ejusdem mali usus flagitiosus; sicut pudicitia virgenim ejusdem mali usus flagitiosus; sicut pudicitia virginalis, nullus. Salva igitur pudicitia conjugali, malum de malo nascendo trahitur, quod renascendo purgetur. 50. « Sed si propter hoc, » inquis, « libidinis malum, etiam de conjugibus christianis proles criminosa profertur, sequitur ut pudicitia virginalis sit felicitatis illatrix: et quia in impiis invenitur, » inquis, « antecellunt infideles pudicitiae virtute sublimes, christianis libidinis tabe pollutis. » Non est ita ut dicis; multum falleris. Nec libidinis enim tabe polluuntur, qui libidine bene utuntur; quamvis generent libidinis tabe pollutos, et ideo regenerandos: nec in impiis invenitur pudicitia virginalis, quamvis inveniatur virginitas carnis; quia vera pudicitia non potest habitare in animo fornicante. Ac per hoc non anteponitur virginale bonum impiorum bono conjugali fidelium: sed conjuges bene utentes malo antepo
Abbreviated transcription (Latin):
generandi. ađlicitum concubitum moueretur. Nunt ue
cum ei resistit conuigalis pudicitia limes est mali . & idõbo.
est. Unde non crimen eius sicut calũpniando lõqueris n
punitum fit per religionem quia nullius est criminis: qui¬
do per fidei bonũ bene utitur libidinis malo. Neq hic ds
potest utputas faciamus mala ut ueniant bona. quia&
nulla sui parte malum sunt nuptiae. Nonenim earum
malum est quod in hominibus quos parentes gignunt. non
fecerunt sed inuenerunt. Inprimis autem conuigibus qu
exnullis parentibus nati sunt. per peccatũ accidit cana¬
lis concupiscentiae discordiosũ malii. quo nuptiae beie
uterentur. non per ipsas nuptias. ut inde merito dãpni¬
rentur. Quid ergo quaeris utrũ in conuigibus xp̃ians
conuentuũ uoluptatem. pudicitiã an impudicitiam
nominem. Ecce respondeo: Non ipsa nominatur pud¬
citia sed eius mali usus bonus. quo usu bono fit ut illua
malum nec impudicitia dicipossit. Impudicitia est

Expanded text:
generandi causa ad licitum concubitum moveretur. Nunc vero cum ei resistit conjugalis pudicitia, limes est mali; et ideo bonum est. Unde non « crimen ejus, » sicut calumniando loqueris, « impunitum fit per religionem; » quia nullius est criminis, quando per fidei bonum bene utitur libidinis malo. Neque hic dici potest, ut putas, Faciamus mala ut veniant bona ; quia ex nulla sui parte malum sunt nuptiae. Non enim earum malum est, quod in hominibus quos parentes gignunt, non fecerunt, sed invenerunt. In primis autem conjugibus, qui ex nullis parentibus nati sunt, per peccatum accidit carnalis concupiscentiae discordiosum malum, quo nuptiae bene uterentur; non per ipsas nuptias, ut inde merito damnarentur. Quid ergo quaeris, « utrum in conjugibus christianis conventuum voluptatem, pudicitiam, an impudicitiam nominem. » Ecce respondeo, Non ipsa nominatur pudicitia, sed ejus mali usus bonus; quo usu bono fit ut illud malum nec impudicitia dici possit. Impudicitia est
Abbreviated transcription (Latin):
quia cȩteri duo in eadem causa libri sunt Postea quippe
inuenimus totam eiq tanta diligentia respondi quanta fauste
manicheo uerba scilic& euis sub ipsius nomine prius ponens
paiticulatim. & sub meo per singula responsionem meam. Sed
prius quod scripseram. antequam totam repperiremus peruenit
ad petilianum. & iratus respondere conatus est. in meo potius.
dicens quicquid eum libuit. incausam uero omnino deficiens
Quod cum possit collatis utriusq nr̃m scriptis facillime aduert
tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare
curaui. Sic est additus eidem nr̃o operi: liber tertius Hoc
opus : in primo libro sic incipit Nostis nos sepe uoluisse. Insc̃o
autem sic. Primis partibus epłae petiliani. Intertio autẽ sic

Expanded text:
quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam reperiremus, peruenit ad Petilianum, et iratus respondere conatus est in me potius dicens. quidquid eum libuit, in causa uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare curaui. sic est additus eidem operi nostro liber tertius. Hoc opus in primo libro sic incipit: Nostis nos saepe uoluisse; in secundo autem sic: Primis partibus epistulae Petiliani; in tertio autem sic:
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt acarpocrate : quidocebat omnẽ turpẽ
operationẽ omneq adinuentionẽ peccati. nec alit̾ euadi atq
transiri principatus & potestates quib haec placent: ut pos¬
sit ad caelũ superius ꝑueniri. Hic &iam iħm hominem
tantum modo. & deutroq sexu natũ putasse per hibetur:
sed acctͥpisse talem animã quascir& ea quae suꝑna c̾ssent.
atq nunciar& Resurrectionẽ corporis: si mul cũlege abicie¬
bat Negabat autem adõ factũ sed anescio quib uirtutib
mundum: Sectȩ ipsius fuisse traditur quaedã marcellina:
quac colebat imagines iulii & pauli & homeri & pitagorae.
adorando incensũ que ponendo
acherinto idemq merinchiani a merintho:
mundũ ab angłis factũ eẽ. dicentes. & carne circumcidi o¬
portere : atq alia huius modi legis praccepta seruari. Iħm
hominẽ tantũ modo fuisse: nec̃ resurrexisse sed resurrecturũ
asseuerantes. Mille quoq annos postresurrectionem: in
tates futuros fabulantur: Unde &iam: chiliastę sunt

Expanded text:
I sunt a Carpocrate, qui docebat omnem turpem operationem, omnemque adinventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri principatus et potestates, quibus haec placent, ut possit ad coelum superius perveniri. Hic etiam Jesum hominem tantummodo, et de utroque sexu natum putasse perhibetur, sed accepisse talem animam, qua sciret ea quae superna essent, atque nuntiaret. Resurrectionem corporis simul cum Lege abjiciebat. Negabat a Deo factum, sed a nescio quibus virtutibus mundum. Sectae ipsius fuisse traditur quaedam Marcellina, quae colebat imagines Jesu et Pauli et Homeri et Pythagorae, adorando incensumque ponendo. a Cerintho, iidemque Merinthiani a Merintho, mundum ab angelis factum esse dicentes, et carne circumcidi oportere, atque alia hujusmodi Legis praecepta servari. Jesum hominem tantummodo fuisse, nec resurrexisse, sed resurrecturum asseverantes. Mille quoque annos post resurrectionem in is voluptates, futuros fabulantur: unde etiam Chiliastae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
SCITAE abutre appellatisunt. Ascos enim grȩce
uter dicitur: que perhibentur inflatum &oꝑtũ circure
baccantes. tanqua ipsisint euuangelici utres noui nouo
uino repleci
SASSOLORINCITAE

Expanded text:
SCITAE ab utre appellati sunt: ἀσκός enim graece, latine uter dicitur: quem perhibentur inflatum et opertum circuire bacchantes, tanquam ipsi sint evangelici utres novi novo vino repleti. PASSALORYNCHITAE
Abbreviated transcription (Latin):
oms homines iustificantur in xp̃o : sed quia om̃s qui iustifica
hon alit̃ possunt iustifican quã in xp̃o. Sicut possumusdis
nes intrant in eandem domũ. sed quia nemo intrat nisipilla
sicuit in adam oms moriuntur. ita et in xp̃o oms uiuificabunt᷑.
uest exprima origine generis humani. nemo ad mortẽ nisi
nadam: & nemo ꝑ adam. nisi ad mortẽ. & nemo ad uitam.¬
onnes. sed multos: siue per adã condemnatos esse. siue ꝑxp̃m
h infesti. Si enim salui erunt aliqui sine xp̃o. & iustificantur
liau sine xp̃o. Ergo xp̃c gratis mortiuis est. Erat enĩ & alius
nedus sicut uultis innatũra: in libero arbitrio. in lege naturali.
sue conscripta quo possent salui & iusti esse qui uellent: Iustas
art̃ imagines dĩ. quis nisi iniustus ꝓhiberet a regno dĩ: Hic
bite dicis Sed facilius ꝑ xpm: Nũ quid nõn posset etiam
delege dici. ꝑ legem iustitia sed facilius ꝑ xp̃m: & tamen

Expanded text:
omnes homines justificantur in Christo; sed quia omnes qui justificantur, omnes homines justificantur in Christo; sed quia omnes qui justificantur, non aliter possunt justificari quam in Christo. Sihomines intrant in eandem domum, sed quia nemo intrat nisi per illasicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur : id est, ex prima origine generis humani nemo ad mortem nisi per Adam, et nemo per Adam nisi ad mortem; et nemo ad vitamomnes, sed multos sive per Adam, condemnatos esse, sive per Chestis infesti. Si enim salvi erunt aliqui sine Christo, et justificanturisto; ergo Christus gratis mortuus est. Erat enim et alius modus, sicut vultis, in natura, in libero arbitrio, in lege naturali, sive conscripta, quo possent salvi et justi esse qui vellent. Justas autem imagines Dei, quis nisi injustus prohiberet a regno Dei? Hic forte dicis: Sed facilius per Christum. Numquid non posset etiam de lege dici: Est per legem justitia, sed facilius per Christum?
Abbreviated transcription (Latin):
quia pos sunt esse aliqua omĩa. quȩ ñ sunt multa. Sicꝰ
omiã dicimꝰ euangelia : & tam̃ breui numero id est quate¬
nario continentur. Et rursus possunt aliqua multa eoce
non tam̃ omiã. sicut multos dicimꝰ credere in xp̃m. na om
tam̃ en credunt. non enĩ omniũ. ẽ fides ait apostolus Quo
autẽ dictum. ẽ in semine tuo benedicentur oms gentes a
patrẽ multanĩ gentium posui te : easdem oms multas. et
easdem multas. õms esse monstratũ est. Ita etiam cũ dicũe
per unũ in oms transisse peccatum : & postea ꝑ unius in oboe¬
dientiam peccatores constitutos multos: ipsi sunt muld
qui & omnes. Similit̾ cõmdictum. ẽ ꝑ unius iustificatione
in oms̃ homines ad iustificationẽ uitȩ. & rursus diccumẽ¬
per unius obędientiã iusti constituentur multi. non aliqub¬
exceptis . sed eos dem multos. oms oportet intelligi Nonqua

Expanded text:
quia possunt esse aliqua omnia, quae non sunt multa: sicut quia possunt esse aliqua omnia, quae non sunt multa: sicut omnia dicimus Evangelia, et tamen brevi numero, id est, quaternario continentur. Et rursus possunt aliqua esse multa, non tamen omnia: sicut multos dicimus credere in Christum, nec tamen omnes credunt. Non enim omnium est fides, ait Apostolus . Quod autem dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes; et, Patrem multarum gentium posui te: easdem omnes, multas; et easdem multas, omnes esse monstratum est. Ita etiam cum dictum est, Per unum in omnes transisse peccatum; et postea, Per unius inobedientiam peccatores constitutos multos: ipsi sunt multi, qui et omnes. Similiter cum dictum est, Per unius justificationem in omnes homines, ad justificationem Per unius obedientiam iusti constituuntur multi: non aliquexceptis, sed eosdem multos, omnes oportet intelligi: non quia
Abbreviated transcription (Latin):
sicatio idõ utiq dictum est udicium ex uno in condẽ-¬
sationem: grã autẽ ex multis delictis in iustificationẽ
am sicut non imitantur. xp̃m paruuli: quia non dum
possunt. et tamen ad eius grãm spiritalẽ ꝑtinere posst̃.
uta sine imitatione primi hominis contagione tam̃
exipso carnalis generationis obstricti sunt. Si autem
propterea uis eos a primi hominis alienos. ẽẽ pecedeon
eũ ñ sunt imitati ꝓpria uoluntate: ista ratione alienabis
eos et aiustitia xp̃i: quia nec ipsum imitati sunt propriaus
tate Cũ uero multos quod dix̃. postea non uis intellidi
quod prius dixerat. idõ existimas dictum fuisse multos in
oms intelligerentur: posteris hoc dicere: & de semine abriꝰ
cui promisse sunt om̃s gentes. non om̃s gentes ei fuisse proms¬
sas: quia dictum. ẽ. alio loco. quia patrẽ multarũ gentum
posui tẽ. Est autẽ sanꝰ intellectus. idõ sic locutã scripari

Expanded text:
ficatio: ideo utique dictum est, Judicium ex uno in condemficatio: ideo utique dictum est, Judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Nam sicut non imitantur Christum parvuli, quia nondum possunt, et tamen ad ejus gratiam spiritualem pertinere possunt: ita sine imitatione primi hominis, contagione tamen ex ipso carnalis generationis obstricti sunt. Si autem propterea vis eos a primi hominis alienos esse peccato, quia eum non sunt imitati propria voluntate; ista ratione alienabis eos et a justitia Christi, quia nec ipsum imitati sunt propria voluntate. 80. Cum vero Multos, quod dixit postea, non vis intelligi omnes, quod prius dixerat; « ideo existimans dictum fuisse multos, ne omnes intelligerentur: » poteris hoc dicere et de semine Abrahae, cui promissae sunt omnes gentes , non omnes gentes ei fuisse promissas; quia dictum est alio loco, Patrem multarum gentium posui te . Est autem sanus intellectus, ideo sic locutam Scripturam,
Abbreviated transcription (Latin):
nundum intrauit et ꝑpeccatũ mors: & ita in omnes homi¬
s per transut in quo om̃s peccauerunt. Nẽpe manifestũ
uthoc diceret quid agebat apostolus Ite adhuc & huic
monciliationi quȩ fit ꝑ mortẽ filii dĩ. qui sine peccato uenit
nmundum : sub trahite paruulos. ut propt̾ eum ꝑquem
peccatum in trauit in mundũ ira dĩ maneat super eos
ud hic facit imitatio. quęso te. ubi audis. nam iudicium
quidem ex uno in condẽp̃nationẽ. grã autẽ ex multis
adictis in iustificationem: unde grã ex multis delictis
mustificationẽ. nisi quia p̃ter unum illud originis. ad¬
dita multa quȩ simul deleret inuenit: Alioquin sic eẽt
rmultis condemnatio. quȩ homines unũ imitando
sommiserant. sicut ex eisdem multis iustificatio. quib
remissis in grãm respirabant. Sed quia unum illud
sifficiebat. ꝓpt̃̾ quod etiam solum fier& cond ẽnatio.
grãe uero non sufficiebat unũ illud delere. sed & mul¬
ĩ quȩ adiecta sunt: ut omniũ remissione fier& iusti¬

Expanded text:
um mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Nempe manifestum est, ut hoc diceret, quid agebat Apostolus. Ite adhuc, et huic reconciliationi, quae fit per mortem Filii Dei, qui sine peccato venit in mundum, subtrahite parvulos, ut propter eum per quem peccatum intravit in mundum, ira Dei maneat super eos. Quid hic facit imitatio, quaeso te, ubi audis, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem ? Unde gratia ex multis delictis in justificationem; nisi quia praeter unum illud originis, addita multa quae simul deleret invenit? Alioquin sic esset ex multis condemnatio, quae homines unum imitando commiserant; sicut ex eisdem multis justificatio, quibus remissis in gratiam respirabant. Sed quia unum ilud sufficiebat, propter quod etiam solum fieret condemnatio; gratiae vero non sufficiebat illud unum delere, sed et multa quae adjecta sunt, ut omnium remissione fieret justi
Abbreviated transcription (Latin):
reat & p̃tereat. uespere decidat: durescat ꝙ arescat. Qm̃
defecimus in ira tua. et in ind ignatione tua conturbat
sumus. Posuisti iniquitates nr̃as in conspectu tuo scłm urm¬
in illuminatione uultus tui: Qm̃ oms dies nr̃i defecerunt
et in ira tua defecimus. Anni nri sicut arinea meditabiut᷑
Nemo liberatur abhac ira dĩ: nisi ꝑmediatorẽ reconcilieturdo
Undedicit etiam ipse mediator: Qui non credit filio ñ habeb
suꝑ eum Idõ ergo credunt atq confitentur & maiores percor
et osproprium & paruuli ꝑ alienum : ut reconcilienturdõ
ꝑ mortẽ filii eius. ne ira dĩ maneat suꝑ eos: quos etiam ong
uitiata efficit  De hac itaq reloquens apostolus Cun
ihus inquit peccatores essemus. xp̃c̃ pronobis mortuus ẽ
omagis iustificati nunc insanguine ipsius salui erimus

Expanded text:
reat et praetereat, vespere decidat, durescat et arescat. Quoniam reat et praetereat, vespere decidat, durescat et arescat. Quoniam defecimus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saecuin illuminatione vultus tui. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . 79. Nemo liberatur ab hac ira Dei, nisi per Mediatorem reconcilietur Deo. Unde dicit etiam ipse Mediator: Qui non credit Filio, non habebit ed, manet super eum. Ideo ergo credunt atque confitentur et majores per cor et os proprium, et parvuli per alienum, ut reconcilientur Deo per mortem Filii ejus, ne ira Dei maneat super eos, quos etiam origo vitiata efficit reos. De hac itaque re loquens Apostolus, Cum adhuc, inquit, peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; multo magis justificati nunc in sang
Abbreviated transcription (Latin):
Non ne & huius curã fecisti. & hunc fecisti intrare inconsonti
in iudiciũ  quis enim ehat mundus a sordib: ne unis qua
etiam si unuis diei fuerit uita ciꝰ suꝑ terrã. Dehac uaddiattus
ec clesiasticus. Omĩs caro sicut uestis ueterescit. testamentus
eium a scł̃o morte morieris Itẽq ipse. A maliere inquit ulis
est peccati. & ꝓpt̃ illam morimur omnes: Et alioloco Otus¬
tio magna creata c̃ omĩ homini: ꝙ ugũ graue suꝑfilio adan
adie exitus de uentre matris eorũ. usq indiẽ sepultur ui
matiȩ omniũ. De hac ua dicit ecclesiastes: Uanitas uanta¬
tũ. & omiã uanitas. Quȩ abundantia hominis in omni
labore suo quȩ ipse laborat sub sole: De hac ira uor api
mus. Ecce ueteres posuisti dies meos. & substantiã mea
tanquam nihil ante te. Uerũ tam̃ uniuersa uanitas. omis
homo uiuens De hac ira plangit & alius: Quȩ pnihlo
habentur. anni er̃ eorũ: mane sicũt herbatanseat maneflo¬

Expanded text:
Nonne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare in conspectu tuo Nonne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in judicium? Quis enim erit mundus a sordibus? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram . De hac ira dicit liber Ecclesiasticus: Omnis caro sicut vestis veterascit; testamentum enim a saeculo, morte morieris . Itemque ipse: A muliere, inquit, initium est peccati, et propter illam morimur omnes . Et alio loco: Occupatio magna creata est omni homini, et jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris stes: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? De hac ira vox apolmus: Ecce veteres posuisti dies meos, et substantia mea tanquam nihilum ante te; verumtamen universa vanitas omnis homo vivens . De hac ira plangit et alius: Quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. Mane sicut herba transeat, mane flo
Abbreviated transcription (Latin):
siper humanũm genus. et ꝑ unũ hominẽ reconciliationẽ
do : eorũ qui exdãnatione totius generis liberantur gratis
lle est primus adam factus ex terra. ĩste. ẽ secundus adã
ficcus ex femina: Sed ibi ꝑ uerbum caro facta ẽ. hic autẽ
ipsum uerbũ caro factum . ẽ. Ut ꝑ eiꝰ mortẽ uiuamus. q̃uo
ilicto mortui fueramꝰ. Cõmendat inquit suam caritatẽ ds̃
innobis. qm̃ cũ adhuc peccatores essemus. xp̃c pronobis mor
tius .ẽ: multomagis iustificati nunc insangiune ipsius
salui erimus abirã ꝑ ipsũ. Dehac ira dicitur̃: Eramus et nos
latura filii irae sic̃ q ceteri. De hac ira dicit hieremias ꝓpheta
aedictus dies in quo natus sum. De hac ira dicit sc̃s iob
rat dies ille in quo natus sum. De hac ira itẽ dicit idẽ ipse
anoenm natus ex muliere: bereuis uicȩ et plenus iracundiȩ
sicut flos feni decidit: fugit autẽ sicut umbra & nonstabt

Expanded text:
super humanum genus, et per unum hominem reconciliationem super humanum genus, et per unum hominem reconciliationem Deo, eorum qui ex damnatione totius generis liberantur gratis. Ille est primus Adam factus ex terra, iste est secundus Adam factus ex femina. Sed ibi per Verbum caro facta est, hic autem ipsum Verbum caro factum est; ut per ejus mortem vivamus, quo relicto mortui fueramus. Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mor multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum 78. De hac ira dicit: Eramus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . De hac ira dicit Jeremias propheta: Maledictus dies in quo natus sum . De hac ira dicit sanctus Job: Pereat dies ille in quo natus sum . De hac ira item dicit idem ipse: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae, et plenus iracundiae, sicut flos feni decidit, fugit autem sicut umbra et non stabit.
Abbreviated transcription (Latin):
diftate generati Et ad deret in eo transiit: in quo ex tabida
ini hominis carne fluxerant. Nec uides eodem modo
urposse dici Si de imitatione peccati apostolus loque¬
uur nusquã congruentius diceret: ĩdõ ꝑtransiit peccatũ.
qia primi hominis p̃cessit exemplũ: et adderet in eotransut.
nquo omnes illius unuis imitatione peccauerunt. Aliquo
nim duorũ istorũ modoloqueretur apostolus hoc loco:
s udcuum uel meũ loqueretur arbitriũ. Quia ergo nec
Iud dixit quod tu. nec illud quod ego: nũquid uis ut
irdamus inhis eius uerbis. nec originale scđm catholitos. nec
inttatorium scđm pelagianos intelligendũ. eẽ. peccatum:
pito quod nolis. Remõue igitur ista quȩ possunt ex
itaque parte momentis ęqualib dici Et si tibi placet.
sine contentione quid apłs dixerit in tueri: ad uerte ut hoc
diceret quid agebat: et inuenies ꝑunum hominẽ iram dĩ

Expanded text:
voluptate generati: et adderet, In eo transiit, in quo ex tabida voluptate generati: et adderet, In eo transiit, in quo ex tabida primi hominis carne fluxerunt. » Nec vides eodem modo tibi posse dici, Si de imitatione peccati Apostolus loquebatur, nusquam congruentius diceret, Ideo pertransiit peccatum, quia primi hominis praecessit exemplum: et adderet, In eo transiit, in quo omnes illius unius imitatione peccaverunt. Aliquo enim duorum istorum modo loqueretur Apostolus hoc loco, si ad tuum vel meum loqueretur arbitrium. Quia ergo nec illud dixit quod tu, nec illud quod ego; numquid vis ut credamus in his ejus verbis, nec originale secundum Catholicos, nec imitatorium secundum Pelagianos intelligendum esse peccatum? Puto quod nolis. Remove igitur ista quae possunt ex utraque parte momentis aequalibus dici, et si tibi placet sine contentione quid Apostolus dixerit intueri, adverte, ut hoc diceret, quid agebat: et invenies per unum hominem iram Dei
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ sequitur. incustodiendo uerba tua: P ropter hoc enim
corrigit uiam suam: quia uerba dĩ sicut cogitanda sunt
cogitat: & cogitando custodit. custodiendo recte uiuit
pła ergo illi causa . ẽ. ut uiam suam corrigat: quia di uerba
custodit. Et quod ait beatissimus stephanus : fugit moysis
in uerbo hoc: bene intelligitur. ꝓpter uerbum hoc: quia hos
audiuit. hoc timuit. hõc cogitauit ut fugeret. Haec illo fua
causa fugiendi. Numquid in his locutiõnib aliquid dictũ
.ẽ. quod pertineat ad imitationẽ. qua sic alterũ alter unte
ut eum omnino ñ cogitet. & idõ nullomodo dici possit ꝓs
hoc peccas se quia  peccauit ille : in quo nec originaliter
fuit. nec de illo quic quã inpeccato ꝓprgo cogitauit: sed
inquis si depeccati trãduce loquebatur. nusquã congns
lceret idõ pertransiit peccatũ: quia oms sunt de coniugem

Expanded text:
? » quoniam sequitur, in custodiendo verba tua. Propter hoc enim ? » quoniam sequitur, in custodiendo verba tua. Propter hoc enim corrigit viam suam, quia verba Dei sicut cogitanda sunt cogitat, et cogitando custodit, custodiendo recte vivit. Ipsa ergo illi causa est ut viam suam corrigat, quia Dei verba custodit. Et quod ait beatissimus Stephanus, Fugit Moyses in verbo hoc ; bene intelligitur, propter « verbum hoc » ; quia hoc audivit, hoc timuit, hoc cogitavit ut fugeret; haec illi fuit causa fugiendi. Numquid in his locutionibus aliquid dictum est, quod pertineat ad imitationem, qua sic alterum alter imitatur, ut eum omnino non cogitet: et ideo nullo modo dici possit propter hoc peccasse, quia ille peccavit, in quo nec originaliter fuit, nec de illo quidquam in peccato proprio cogitavit? 77. « Sed, inquis, » si de peccati traduce loquebatur, nusquam congruentius diceret, Ideo pertransiit peccatum, quia omnes sunt de conjugum
Abbreviated transcription (Latin):
illi est causa peccandi. Quis uero ab omni humano senles
tam sit absurdus. ut dicat propt̾ hoc fecit homoisteliu¬
cidium. quia in paradiso adam deligno prohibito cibin
sumpsit. cũ iste latrocinando occident hominẽ Nuahi
de adam cogitans. sed propt̾ hoc ut ãur̃or quod ferba
auferret: sic & cetera cuncta peccata. quȩ prõpna qusꝰ
commitat: habent causas propt̃̾ quas fiant. eti an sina
cogitet quod primꝰ homo ille commisit. neq ilud sbiag
peccundum ꝓponat exemplum. Propter hoc itaq id . ẽ. qñ pea¬
cauit adamꝰ. nec ipse caur peccasse dicendus. ẽ: qui eundem
patrem suum nouerat. Propter quid enim̾ fratrem occiden
notum.ẽ : quia non ꝓpter hoc quod ꝑpetrauit adam: sed&
bono euis inuidit. Ceniq nec ipsa tibi adhunc uestrũ sensum
quae posuisti testimonia suffragantur. Recte enim dictar
in quo corrigit iuuenioꝵ uiam̃ suam. P ropter quid corrigi

Expanded text:
illi est causa peccandi. Quis vero ab omni humano sensu illi est causa peccandi. Quis vero ab omni humano sensu tam sit absurdus, ut dicat, Propter hoc fecit homo iste homicidium, quia in paradiso Adam de ligno prohibito cibum sumpsit; cum iste latrocinando occiderit hominem nihil de Adam cogitans, sed propter hoc ut aurum quod ferebat auferret? Sic et caetera cuncta peccata, quae propria quisque committit, habent causas propter quas fiant, etiamsi nemo cogitet quod ille primus homo commisit, neque illud sibi ad peccandum proponat exemplum. Propter hoc itaque, id est, quoniam peccavit Adam, nec ipse Cain peccasse dicendus est, qui eumdem patrem suum noverat. Propter quid enim fratrem suum occiderit, notum est: quia non propter hoc quod perpetravit Adam, sed quia bono ejus invidit. 76. Denique nec ipsa tibi ad hunc vestrum sensum quae posuisti testimonia suffragantur. Recte enim dicitur, In quo corrigit junior viam suam? « propter quid corrigit
Abbreviated transcription (Latin):
mrabili immo dementia resistitis fundatissimȩ fidei ubi ait.
punum hominem peccatum intrauit inmundum. & ꝑ pec¬
utum mors: & ita in omnes homines per transut. inq̃uo om̃s¬
lmines peccauerunt: frustra sensum alium nouum. atq.
ltortum. & Auero abhorrentem moliris exculpere. Affir¬
nis ea locutione dictum. eẽ. in quo omnes peccauerunt:
ñ diceretur: ꝓpter quod omnes peccauerunt: Sicut dictũ
inquo corrigit iuuem̃oꝵ uiam suam: ut scilic& non
Muno hominẽ. omnes homines peccas s e intellegantun
inginalit̃: & tamquam in masse unionem̃ communiter
is ꝓpterea quia primus hominum ille peccauit: hos est
am imitantur illum. non cum generantur ex illo
on ergo huic sensin. conuenit illa loquuti o itadictum eẽ⁊
nquouelut dictum ẽẽt propt̾ quod. Nam propter hoc quisq¬
peccat. quod sibi ꝓponit ut peccet : uel quo quomodo. quod

Expanded text:
bus impudentia mirabili, imo dementia, resistitis fundatissimae fidei, ubi ait, bus impudentia mirabili, imo dementia, resistitis fundatissimae fidei, ubi ait, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ; frustra sensum alium novum atque distortum et a vero abhorrentem moliris exsculpere, affirmans « ea locutione dictum esse, In quo omnes peccaverunt, ac si diceretur, Propter quod omnes peccaverunt: sicut dictum est, In quo corrigit junior viam suam » : ut scilicet, non in uno homine omnes homines peccasse intelligantur originaliter, et tanquam in massae unione communiter; sed propterea quia primus hominum ille peccavit; id est, cum imitantur illum, non cum generantur ex illo. Non ergo huic sensui convenit illa locutio, ita dictum esse, in quo, velut dictum esset, « propter quod. » Nam propter hoc quisqpeccat, quod sibi proponit ut peccet, vel quoquo modo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sideriorũ nontipse operabatur: quibus non consentiebat aaoes¬
da peccata. Peccati autẽ nomine quod inillo habitabat: ipsas
uncupabat concupiscentiam. qui apeccato facta est. Et si
iseitientem traxerit. atq illexerit: concipit paritq peccatũ.
aeta usq ad eũ locũ ubi ait. ĩgitur ipse ego mente seruo¬
di carne autẽ legi peccati lierba sunt iam sub gra constitu
Q adhuc contia concupiscentiã dimicantis nec ei consenti¬
rad ut pere&. sed tamen quibus reniaitur: peecati desideria
pinis accusat. F rustra purgatur abste. quod non culpatui
drobs: Concupiscentias malas quib sibene uiuimus. non con sen¬
mus: tam̃ esse non negamus in nobis. Castigandȩ sunt fre¬
uidae sunt: expugnandae sunt uincendȩ sunt. tam ensunt
ut alienȩ sunt. Nec bona istantã. sed mala sunt: nec sicut dicit
nanchea uanitas. separata extra nos erunt: sed sicut dicit
uholica ueritas. sanata non erunt. Xi:

Expanded text:
orum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Peccati autem nomine quod in illo habitabat, ipsam nuncupabat concupiscentiam; quia peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, concipit paritque peccatum. Et caetera usque ad eum locum, ubi ait, Igitur ego ipse mente serDei, carne autem legi peccati , verba sunt jam sub gratia constituti, sed adhuc contra concupiscentiam suam dimicantis, nec ei consentientis ut peccet; sed tamen quibus renititur, peccati desideria carnis accusat: frustra purgatur abs te, quod non culpatur a nobis. Concupiscentias malas, quibus si bene vivimus non consentimus, tamen esse non negamus in nobis; castigandae sunt, frenandae sunt, expugnandae sunt, vincendae sunt: tamen sunt, nec alienae sunt. Nec bona ista nostra, sed mala sunt. Nec sicut dixit Manichaea vanitas, separata extra nos erunt: sed, sicut dicit catholica veritas, sanata non erunt. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
mortis antiq prima natiuitate contrahere: unde pas¬
uulis dimittantur inbaptismo. non propria sed aliena
peccata Cũ tibi dicant sacerdotes. carnali uoluptate
concretos. prius subire delictorũ contagium: quã ute
huius munus haurire. His tẽ consociari p̃sumis. q̃uo
fidem debellare conaris. Audes: quod manicheorum
consortio uincaris. qui manicheos in uictos facis: nisi
cũ eis & ipse uincaris Falleris filimi miserabiliter falle¬
ris. uel etiam de testabilit̾ falleris Quando animositad
qua teneris. uiceris: tunc ueritatẽ poteris tenere qua
uincers¬

Expanded text:
mortis antiquae prima nativitate contrahere, unde parmortis antiquae prima nativitate contrahere, unde parvulis dimittantur in Baptismo, non propria, sed aliena peccata : cum tibi dicant sacerdotes, Carnali voluptate concretos prius subire delictorum contagium, quam vitae hujus haurire munus . His te consociare praesumis, quorum fidem debellare conaris. Audes dicere, quod a Manichaeorum consortio vincaris, qui Manichaeos invictos facis, nisi cum eis et ipse vincaris. Falleris, fili, miserabiliter falleris, vel etiam detestabiliter falleris: quando animositatem qua teneris viceris, tunc veritatem poteris tenere qua vincer
Abbreviated transcription (Latin):
&l mortuus : q̃uia pro mortuis ũiuus. ẽ mortuus. Haec
negans. his repugnans. ista conuellere moliens: catho¬
lcȩ fidei munimenta. ipsosq neruos disrũpereixp̃ia nȩ⁊
religionis uereq pietatis. audes in suꝑ dicere. quod
ionta impios bella susceperis: cũ aduersũ matrem
qus de sp̃italit̃ peperit. armis impietatis induaris
Audes tẽ agmini scõrum patri archarũ. prophetarim
a postolonim martyrũ. sacerdotũq miscere. cũ abi
dicant patri archȩ. etiam p̃roparuuilis natis oblata a¬
ficia propeccatis. eo quod ñ sit mundus a sordib. ne
in fans diei unius super terrã Cũ tibidicant propha
in iniquitatib concepti sumus Cũ tibi dicant apłi qu¬
cunq baptizati sumus in xp̃o iħu. in morte ipsius bas¬
tizati sumus: ut existimemꝰ nos mortuos quidem esso
peccato: iuuere autẽ dõ in xp̃o iħu Cũ tibi dicast
martyres. scđm adam carnalit̾ natos contagium

Expanded text:
est mortuus, qui pro mortuis vivus est mortuus. Haec est mortuus, qui pro mortuis vivus est mortuus. Haec negans, his repugnans, ista convellere moliens catholicae fidei munimenta, ipsosque nervos disrumpere christianae religionis, veraeque pietatis; audes insuper dicere, quod contra impios bella susceperis: cum adversum matrem quae te spiritualiter peperit, armis impietatis induaris. Audes te agmini sanctorum Patriarcharum, Prophetarum, Apostolorum, martyrum, sacerdotumque miscere: cum tibi dicant Patriarchae, Etiam pro parvulis natis oblata sacrificia pro peccatis ; eo quod non sit mundus a sordibus nec infans diei unius super terram : cum tibi dicant Prophetae, in iniquitatibus concepti sumus : cum tibi dicant Apostoli, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; ut existimemus nos mortuos quidem esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu : cum tibi dicant martyres, Secundum Adam carnaliter natos contagium
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾no chiro grapho: incipit hõmo pat̾nis debitis ñ eẽ.
dnorius renascendo. quib nascendo oĩ fuerat obligatus:
pso mediatoredicente. Ne uobis patrẽ dicatis int̾erra:
rãm hoc utiq quod alios natales quib ñ succederem us.
a disputasti uolumineb quat tuor: credendũ ñ esse ori-¬
nnale peccatum. & concupiscentiã carnis ñ posse culpari
ine dãnatione nuptiarum. puto quod ꝑspicis. si ꝑuicax
nonsis demonstratum. Est enĩ eum tantũ paterno antiqͦ
debito ñ teneri : qui hereditatẽ. patrẽq mutauit. ubi co¬
heredem inuenit unicũ ꝑ naturã. ad optatus ipse ꝑ grãm
siq tantũ concupiscentiam carnalẽ mortẽ ñ inferre post
moitẽ : qui in xp̃i morte. inuenerit mortẽ. qua moriatur
peccato: & euaserit mortẽ. qua natus fuerat inpeccato
nꝰ enĩ pro om̃ĩb mortuus ẽ ergo om̃s mortui sunt ro omib
mortuus est. nec aliqui poterunt uiuere. pro quib non

Expanded text:
paterno chirographo, incipit homo paternis debitis non esse paterno chirographo, incipit homo paternis debitis non esse obnoxius renascendo, quibus nascendo fuerat obligatus, ipso Mediatore dicente, Ne vobis patrem dicatis in terra : secundum hoc utique, quod alios natales quibus non patri succederemus, et disputasti voluminibus quatuor credendum non esse originale peccatum, et concupiscentiam carnis non posse culpari sine damnatione nuptiarum; puto quod perspicis, si pervicax non sis. Demonstratum enim est, eum tantum paterno antiquo debito non teneri, qui haereditatem patremque mutavit; ubi cohaeredem invenit unicum per naturam, adoptatus ipse per gratiam: eique tantum concupiscentiam carnalem mortem non inferre post mortem, qui in Christi morte invenerit mortem, qua moriatur peccato, et evaserit mortem qua natus fuerat in peccato. Unus enim pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : et pro omnibus mortuus est; nec aliqui poterunt vivere pro quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. atq p̾miorũ cõminationes promissionesq mutauit
Quod prophetȩ inspũ p̃uidentes ista dixer̃. sed apertius hie¬
remias. Indieb illis inquit ñdicent. patres manducauer
uuam acerbam . & dentes filiorũ obstipuer̃. sed unꝰ quisq
insuo peccato morietur. Ut eiꝰ qui manduaeauerit uuam
acerbam : obstupebunt dentes ipsius Nẽpe manifestĩe
ita hoc propheticȩ pronuntiari. sicut ipsum testamentum
nouum. quod prius occultum fuit : et per xp̃m postea reaue:¬
latum est. Deniq nenos mouerent ea quȩ cõmemorauu: &
cetera huius modi plurima. de reddendis infilios peccatis
uentum: quȩ utiq ueracit̾ scripta sunt. a ne huic ꝓphe
contraria putarentur. continuo soluit istã molestissimã
ponsũmabo dom̃ui isrł. & domui iuda testamentũ nouũ.¬
sđm testam̃tum quod disposui patrib eorum. In hoc
iniur testamentũ nouo ꝑ sanguinẽ testatoris deleto

Expanded text:
rum atque praemiorum comminationes promissionesque mutavit. rum atque praemiorum comminationes promissionesque mutavit. Quod Prophetae in spiritu praevidentes, ista dixerunt; sed apertius Jeremias: In diebus illis, inquit, non dicent, Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt: sed unusquisque in suo peccato morietur; et ejus qui manducaverit uvam acerbam, obstupescent dentes ipsius. Nempe manifestum est, ita hoc prophetice pronuntiari, sicut ipsum Testamentum novum, quod prius occultum fuit, et per Christum postea revelatum est. Denique, ne nos moverent ea quae commemoravi, et caetera hujusmodi plurima de reddendis in filios peccatis parentum, quae utique veraciter scripta sunt, et huic prophetiae contraria putarentur; continuo solvit istam molestissimam consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum Testamentum quod disposui patribus eorum . In hoc igitur Testamento novo per sanguinem testatoris deleto