comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus. cum ħis qui displicet ad int̾ceden¬
dũ mitcit᷑. irati animus ad deterius ꝓuocat᷑.
Et ualde ꝑtimesco: ne cõmissa mͥ plebs fideli¬
um reatus mei additam̃to depereat. cuius nc̃
usq dominus equanunit̃ delicta tolerabat.
Cum uͦ ut cunq hunc timorẽ supprimo. et
consolatã mentẽ ad pontificalis oꝑis studia
accingo: considerata ipsa rei immensitate de¬
terreor. ꝑpendo quippe qđ om̃i cura ugilan¬
dum ẽ. ut rector cogitatione sit mundus. o¬
peratione precipuus. discretus in silentio
utilis in uerbo. singulis cõpassione ꝓximꝰ.
pͣ cunctis contẽplatione suspensus: bene a¬
gentib ꝑ humilitatẽ socus. contͣ delinqnͣ¬
tium uicia. ꝑ zelum rectitudinis erectus: &
cȩtera quȩ latius post in libro pastorali
reterea quia corde in quit credit᷑ ad ui¬
sticiam. ore autem confessio. fit ad salu¬
tem: sicut scĩ eu̾głii quatuor libros. sic qua

Expanded text:
cognovimus, cum is qui displicet ad intercedencognovimus, cum is qui displicet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur, et valde pertimesco ne commissa mihi plebs fidelium reatus mei additamento depereat, cujus nunc usque Dominus aequanimiter delicta tolerabat. Cum vero utcunque hunc timorem supprimo, et consolatam mentem ad pontificalis operis studia accingo, considerata ipsa rei immensitate, deterreor. Perpendo quippe quod omni cura vigilandum est ut rector cogitatione sit mundus, operatione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum rectitudinis erectus, » et caetera quae post in libro Pastorali Praeterea quia corde, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , sicut sancti Evangelii quatuor libros, s
Abbreviated transcription (Latin):
onsideranti michi quod impar meritis
ac toto animo renitens pastoralis curȩ
pondera portare compulsus sim. caligo mero¬
ris occurrit: & triste cor nichil aliud nisi eas
quȩ uideri nil sinunt tenebras uidet. Nam
quid antistes ad dñm nisi ꝓ deliccis popłi
intercessor eligitur: Qua itaq fiducia ad eum
ꝓ peccatis alienis int̾cessor uenio: apud quem
de ꝓpriis securus ñ sum: Si fortasse quispiã
apud potentem uirum. qui & sibi iratus. et
michi eẽt incognitꝰ int̾cessorẽ suum me fieri
quereret: ꝓtinus responderẽ. Ad int̾cedendũ
uenire nequeo: quia eius noticiam ex sedula
familiaritate ñ habeo. Si igit᷑ recte homo apd̾
hominẽ de quo minime p̃sumpsissem fieri
int̾cessor erubescerẽ: quante hoc audaciȩ ẽ
quod apud dm̃ ꝓ popło locum int̾cessoris
optineo: cui familiarẽ me ꝑ uitȩ meritum
non agnosco: Qua inre est mͥ adhuc aluid
grauius formidandũ: quia sicut cuncti liqͥdo

Expanded text:
« ' Consideranti mihi quod impar meritis « ' Consideranti mihi quod impar meritis ac toto animo renitens pastoralis curae pondera portare compulsus sim, caligo moeroris occurrit, et triste cor nihil aliud nisi eas quae videri nil sinunt tenebras videt. Nam quid antistes ad Dominum, nisi pro delictis populi intercessor eligitur? Qua itaque fiducia ad eum pro peccatis alienis intercessor venio, apud quem de propriis securus non sum? Si fortasse quispiam apud potentem virum, qui et sibi iratus, et mihi esset incognitus, intercessorem suum me fieri quaereret, protinus responderem: Ad intercedendum venire nequeo, quia ejus notitiam ex sedula familiaritate non habeo. Si igitur recte homo apud hominem, de quo minime praesumpsissem, fieri intercessor erubescerem, quantae hoc audaciae est quod apud Deum pro populo locum intercessoris obtineo, cui familiarem me esse per vitae meritum non agnosco? Qua in re est mihi adhuc aliud gravius formidandum, quia sicut cuncti liquido
Abbreviated transcription (Latin):
um uisibilium & inuisibiliũ conditorem.⁊
Lumen ex lumine. deum uerum de deo ue¬
ro. splendorẽ głe. figuram substantie. Qui
manens uerbum ante scła. ꝑfectus homo
nrãm suscepit absq peccato. & sub pontio
pilato crucifixus est. & sepultus tercia die
resurrexͣ amortuis. Die autem quadragesi-
mo ascendit in cęlum. sedet ad dexteram pa-¬
tris unde uenturus ẽ iuidicare uiuos & mor¬
tuos. positurus ante omniũ ocłõs omnia
occulta singuloꝵ. daturꝰ scĩs ꝑpetua p̃mia
regni cęlestis. iniquis aut̃ supplicia ignis
ȩcerni. innouaturus scłm ꝑ ignem in car¬
nis resurrectionẽ. Confiteor unam fidem
unum baptisma. unam apłicam & uni-¬
uersalem eccłiam. in qua sola possint laxari
inodicam quoq suam gregoriusi
scd̾m priscum decessoꝵ suoꝵ morẽ ioħi
cõnstantinopolitano: eulogio alexandritio.
gregorio antiocheno. ioħi ierosolimitano. et
anastasio patriarchȩ antiochiȩ destinauit: quȩ
ita se habet

Expanded text:
um visibilium et invisibilium Conditorem, um visibilium et invisibilium Conditorem, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloriae, figuram substantiae; qui manens Verbum ante saecula, perfectus homo nostram suscepit absque peccato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus tertia die resurrexit a mortuis; die autem quadmo ascendit in coelum. Sedet ad dexteram Patris. Unde venturus est judicare vivos et mortuos. Positurus ante oculos omnium omnia occulta singulorum. Daturus sanctis perpetua praemia regni coelestis, iniquis autem saeterni, innovaturus saeculum per ignem in carnis resurrectione. Confiteor unam fidem, unum baptisma, unam apostolicam, et universalem Ecclesiam, in qua sola possunt laxari ancti. 3. Synodicam quoque suam Gregorius, secundum priscum decessorum suorum morem, Joanni Constantinopolitano, Eulogio Alexandrino, Gregorio Antiocheno, Joanni Jerosolymitano, et Anastasio patriarchae Antiocheno destinavit, quae ita 46 se habet:
Abbreviated transcription (Latin):
itus est: suꝑstitiosum uniuersalis uocabulũ
quod ioħs constantino politanꝰ ep̃s in solent̃
ibi tunc tẽporis usurpabat. more anteces¬
sorum suoꝵ pontificũ sub districtissimȩ in¬
trminationis sententia refutauit: & pͥmꝰ
seruorum dei scribi satis humilit̃ definiuit:
sunctisq suis successorib. docum̃tum suȩ
humilitatis tam in hoc quam in mediocribꝰ
pontificalib indumentis. quod uidelicet
hactenus in scã romana ȩccłia conseruat᷑
hereditariũ dereliquit:
eniq in speculo sc̃ẽ uniuersalis eccłȩ
uir totius humilitatis ac auctoritatiᷤ
orthodoxe. unde uideri & audiri clarius
euangłicus preco ualeret consistens. oris
sui diuinissimo gladio. & rectam fidem
muniuit: & cunctas hereses uno symbolo
dissipauit. Quod uidelicet sacrȩ confessioĩs
genitum. s coet̃num. de patre & filio ꝓcedẽ¬
tem. Confiteor unigenitũ filium consubstã¬
tialem & sine tempore natum de patre: omĩ¬

Expanded text:
titus est, superstitiosum Universalis vocabulum, titus est, superstitiosum Universalis vocabulum, quod Joannes Constantinopolitanus episcopus insolenter sibi tunc temporis usurpabat, more antecessorum suorum pontificum, sub districtissimae interminationis sententia refutavit, et primarum servum servorum Dei scribi satis humiliter definivit, cunctisque suis successoribus documentum suae humilitatis tam in hoc quam in mediocribus pontificalibus indumentis, quod videlicet hactenus in sancta Romana Ecclesia conservatur, haereditarium reliquit. 2. Denique in specula sanctae universalis Ecclesiae, vir totius humilitatis, auctoritatis, ac orthodoxiae, unde videri et audiri clarius evangelicus praeco valeret, consistens, oris sui divinissimo gladio et rectam fidem munivit et cunctas haereses uno symbolo dissipavit. Quod videlicet sacrae confessionis genitum, sed coaeternum, de Patre et Filio procedentem. Confiteor unigenitum Filium consubstantialem, et sine tempore natum de Patre, omni
Abbreviated transcription (Latin):
U hi monachũ sub ex cõmunicatiõȩdefunctũ mirabilit̃ solut¬
Ubi pagatios pueros cõparat ut xp̃ianos efficiat.¬
Ubi pro paganis rusticis episcopum comminatur¬
Ubi udeos conuersos a pensionibus leuigat.¬
Ubi baptizandis uestimenta lar gitUR.
Ubi pueris arrianorum subueniri predicat.  tuit¬
Ubi sitigulis diaconus uel xenodochiis singłos rectores confi¬
Ubi uni ꝑsone duo ministeria nullomͦ cõmittenda defi¬
Ubi elemosinas localiter ac ꝑsonaliter ordinat:
Quod omnipetenti se uoluntarie tribuit.¬
UII. Quod etiam non pecenti necessaria ministrauit.¬
tt ubi liberalitatis eius m innocentia comprobatur.
quaginta libris au Ri
Quale deeo somnium hieremia cognouerit: aeliui
oresonii uiriliter in gymnasio
sc̃ȩ ipsius eccłiȩ desudantis pre¬
lato libello torosa membra des¬
criptã sunt. qualit̃ in palestra quoq confu¬
xerit aspirante domino ꝓferatur. Si qͥ dem
mox ut sũmum pontificium felicissime¬
pomanȩ urbis xp̃o mortalib consulente sor¬

Expanded text:
 Monachum sub excommunicatione defunctum mirabiliter solvit.--46. Paganos pueros comparat, ut Christianos efficiat.--47. Pro paganis rusticis, episcopis comminatur.--48. Judaeos conversos a pensionibus levigat.--49. Baptizandis vestimenta largitur. --50. Pueris Arianorum subveniri praedicat.--51. Singulis diaconiis vel xenodochiis rectores const--54. Uni personae duo ministeria nullomodo committenda definit.--55. Eleemosynas localiter ac personaliter ordinat.--56. Quod omni petenti se voluntarie tribuit.--57. Quod etiam non petenti necessaria ministravit.--58. Liberalitatisquaginta libris auri.--60. Quale de eo somnium Eremita cognoverit. 1. Gregorii, viriliter in gymnasio sanctae ipsius Ecclesiae desudantis, praelato libello, torosa membra descripta sunt, qualiter in palaestra quoque conflixerit, aspirante Domino, proferatur. Si quidem mox ut summum pontificium felicissimomanae urbis, Christo mortalibus consulente, sor
Abbreviated transcription (Latin):
morimur. diabolus unam euam deiecit:
sed xp̃e natus ex uirgine multas feminas ex.¬
altauit. ꝑpetua & felicitas caput calcaueruñ
serpentis: quod eua ad cor suũ intꝰ admisit.
sstam seduxit falsa ꝓmittendo: illas ñ ualuit
suꝑare seuuendo. Illam decepit in paradysi
felicitate: has ñ potuit adire nec substantiarũ
positas potestate. Iuius inter paradysi delicias
ruinam: harum inter penas fortitudinis
constantiã ipse diabolus quodã modo expauit.
Merito sic exaltate: merito uiris uel coequate
uel prelatȩ. Quãuis enim in xp̃o iħu non sit
seruus neq liber: ñ sit masculus neq femi¬
na ÷ sed om̃s sint unum occurrentes in uirũ
ꝑfectum: descendit tam̃ hoc donũ ex magna
gr̃a. Perpetua enim & felicitas: nomina
scãrum istarũ feminarũ: merces ẽ scõrum
omnium martyrũ: ExPLICIT.¬

Expanded text:
morimur. Diabolus unam Evam dejecit: morimur. Diabolus unam Evam dejecit: sed Christus natus ex virgine, multas feminas exaltavit. Perpetua et Felicitas caput calcaverunt serpentis, quod Eva ad cor suum intus admisit. Illam seduxit falsa promittendo; illas non valuit superare saeviendo: illam decepit in paradisi felicitate; has non potuit adire, nec sub tantorum positas potestate. Illius inter paradisi delicias ruinam gavisus est; harum inter poenas fortitudinis constantiam ipse quodam modo diabolus expavit. Merito sic sunt exaltatae, merito viris vel coaequatae vel praelatae. Quamvis enim in Christo Jesu non sit servus neque liber, non sit masculus neque femina , sed omnes sint unum occurrentes in virum perfectum ; descendit tamen hoc donum ex magna gratia. Perpetua enim et Felicitas nomina istarum sanctarum feminarum, merces est sanctorum omnium martyrum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rorum fortium magna exempla. Uicerunt
martyres mundum. Int̾ quos martyres ma¬
res: etiam feminȩ reꝑte sunt fortiores. Ante
paucos dies. natalicia cȩlebrauimꝰ marty-¬
rum perpetue & felicitatis. & comitum.
Et cum tot ibi sint uiri quare duȩ istę p̃
om̃ib nominantur: nisi quia infirmior sexꝰ
aut equauit aut suꝑauit uirorũ fortiũ forti¬
tudinem : Una earum erat pregnans: alia
lactans. felicitas parturiebat: perpetua lacta¬
bat. Sed tam du hȩc ꝑpetua lactauit: quã¬
dui acciꝑet ab illo pastore simul & patre buc¬
cellam lactis. Qua accepta dulcedo felicitatis ꝑ¬
petue eam fecit contemnere filiũ: sꝑnere pa-¬
parturiebat & dolebat: abiecta bestiis gau-¬
debat potius quã timebat. Quȩ uirtus in fe¬
minis: qualis ẽ gr̃a: quȩ cũ se infuderit nul¬
lum indignũ uidicat sexum: Gr̃ã gr̃ȩ. Re-¬
parauit enĩ sexum muliebrẽ. In opꝓbriũ
magnum mulier remanserat: quia ab ini¬
cio ꝑ mulierẽ peccatum: & ꝓpter hanc om̃s

Expanded text:
rorum fortium magna exempla. Vicerunt martyres mundum: inter quos martyres maribus etiam feminae repertae sunt fortiores. Ante paucos dies natalitia celebravimus martyrum Perpetuae et Felicitatis, et comitum. Et cum tot ibi sint viri, quare istae duae prae omnibus nominantur, nisi quia infirmior sexus aut aequavit, aut superavit virorum fortitudinem? Una earum erat praegnans, alia lactans. Felicitas parturiebat, Perpetua lactabat. Sed tamdiu haec Perpetua lactavit, quamdiu acciperet ab illo pastore simul et patre buccellam lactis: qua accepta dulcedo felicitatis perpetuae eam fecit contemnere filium, spernere paparturiebat et dolebat, objecta bestiis gaudebat potius quam timebat. Quae virtus in feminis! Qualis est gratia, quae cum se infundit, nullum indignum judicat sexum! Gratias gratiae: reparavit enim sexum muliebrem. In opprobrium magnum mulier remanserat; quia ab initio per mulierem peccatum, et propter hanc omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tem loci ad propria remeantes: eum ibi¬
dẽ solum reliquerunt. Ipse uero in predi¬
cationis ꝑ manens officio : alimentum ꝓ¬
priis ac quirebat manib. Sane captiuos
innumeros redimens sacro baptismate e¬
mundabat: & ut in oꝑib bonis ꝑsisterent
fideliter hortabatur

Expanded text:
tem loci ad propria remeantes, eum ibitem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et ut in operibus bonis persisterent, fideliter ortabatur
Abbreviated transcription (Latin):
mescens: aicharium epm qui tunc nouiom̃¬
sis urbis cathedrã presidebat sacerdotalẽ:
adiit eumꝙhumilit̃ postulauit ut ad regẽ
dago bertum quantocius ꝑgeret: epłasq ex
ussu illius acciꝑet: ut siquis se non sponte
ꝑbaptiͤm lauacrũ regenerare uoluisset: co¬
actus arege. sacro ablueretur baptismate:
Qdita factum ẽ.: Percepta nanq a rege
potestate. & benedictione apontifice: illuc
uir dm̃ amandus ꝑrexit intrepide. Uix
enĩ quis digne enarrare sufficiet quantas
& quã frequenter ab incolis loci illius ce¬
sus sit. nec non & amulieribꝰ uel a rusticis
non absq in uiria sit repulsus: uerum & in
uir sẽs pro nichilo deputans: uerbum dñi
non destitit monere: memorans illam sciͦ
ȩuangelii sententiam : quȩ ait. Maiorem
caritatẽ nemo habet: quam ut animam
suam ponat quis pro amicis suis. Comites
etiam illius qui eum fuerant germana
caritate secuti: obinȩdiam uel sterilita¬

Expanded text:
mescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomemescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est. Perceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas  quodque ab incolis loci illius frequenter caesus sit, necnon etiam a mulieribus vel a rusticis non absque iniuria sit repulsus, frequenter vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei non distitit monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelita
Abbreviated transcription (Latin):
cebant sopore depressi. Ipse etiam sc̃s in
puppi naui residens quiescebat:¬
Um ei ex inprouisti sc̃s apparuit petrꝰ
transiens ꝑpuppim nauis. Excitansq
eum ac blanditer alloquens: ait. Nolitime¬
tate : tranquillitas reddita ẽ. magna. Ꝙ
facto mane: om̃s qui in naui cũ uiro erant
dei. sani atq in columes ad terras egressi st̃:
er idem autem tempꝰ cũ loca uel dioxis¬
ceses ob animarum sollicitudinem uiꝵ
dĩ circuntiret amandus: audiuit pagũ¬
cẽ. quendam prȩter fluenta scaldi fluuii
q laqueis uehementer irretiuit: ut in colȩ
terrȩ illius relicto dõ. arbores & ligna ꝓ dõ
colerent: atq fana uel idola adorarent:
ꝓpter ferocitatem enĩ gentis illiꝰ uel ob ter¬
rȩ infecunditatẽ: om̃s sacerdotes a predica¬
tione loci illius se subtraxerant: & nemo
audebat in eodem loco uerbum annuntia-¬
re dñi. Quo audito uir sc̃s: magis eorum
miseratus errorẽ quã de uitȩ suȩ ꝑicło ꝑti-¬

Expanded text:
cebant, sopore depressi; ipse etiam sanctus in cebant, sopore depressi; ipse etiam sanctus in puppim navis residens quiescebat. 12. Tum ei ex inproviso sanctus apparuit Petrus, transiens per puppim navis, excitansque eum ac blandeter adloquens ait: 'Noli timetate, tranquillitas reddita est magna, et facto mane, omnes qui in navi cum viro erant Dei, sani atque incolomes ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir ni circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola adorarent. Propter ferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo perti
Abbreviated transcription (Latin):
moneret dñi: subito apparuit illis mirȩ mag¬
nitudinis piscis. Nautȩ uero misso rete in
pelagus: eundem piscem cȩperunt. Cumq
epularent᷑. mutuisq plausibꝰ exultarent:
subito inopinata orta tempestas est. quȩ
omne eorum gaudium in luctum conuertit:
Cȩperunt autem quicquid in naui habebais
tam adstipendium cibi quã & omne subsidi¬
um uel etiam armam̃ta nauis in pelagus
ꝓicere: uehementerq labori insistere ut ad
terras egrederentur: sed nichil omnino ꝓfi¬
cere ualebant. Nauis uero quassata huc illuc
habentes reddiderat. Statimq nautȩ ad ser¬
uum dei cucureruñ amandum: rogantes ut
dñm deprȩcarentur: quatinus eos ꝑ oratio¬
nẽ ipsius de imminente liberaret ꝑiculo. Uir
nanq dñi amandꝰ blande eos consolatus con¬
fidere iussit: & ut de dñi miscd̾ia fiduciam
haberent fideliter admonuit. ł autȩ uero
nimio fessi labore: huc illucq in naui ia¬

Expanded text:
moneret Domini, subito apparuit mirae magmoneret Domini, subito apparuit mirae magnitudinis piscis. Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coeperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus exultarentur, subito inopinata orta tempestas est, quae omnem eorum gaudium in luctum convertit. Coeperunt autem quicquid in navi habebant tam ad stipendiam cibi quam et omne subsidium vel etiam armamenta navis in pelago proicere vehementerque labori insistere, ut ad terras egrederentur; sed nihil omnino proficere valebant. Navis vero quassata huc illucqhabentes reliquerat, statimque nautae ad servum Dei cucurrerunt Amandum, rogantes, ut Dominum deprecaretur, quatenus eos per orationem ipsius de inminenti liberaret periculo. Sed vir Domini Amandus blande eos consolatus fidere iussit, et ut de Domini misericordia fiduciam haberent, fideliter admonuit. Nautae vero nimio fessi labore, huc illucque in navi ia
Abbreviated transcription (Latin):
i quos etiam captiuos uel pueros tranᷤ¬
marinos inuenisset:dato prȩcio redi¬
maebat. Spiritualiq eos regenerans laua¬
chro. litteris affatim imbui prȩcipiebat
Prȩmissaq libertate: ꝑ diuersas relinquȩ¬
bat ȩccłas. Pluresq ex his postea epõs uel
presbiteros. seu honorificos abbates fuisse
tendumꝰ quod isdem uir dei amandus a
roma secundo rediens: ascen sa naue ꝑuemit
ad centumcellensem locum. Quadam igitir
nocte dum solus ut illi moserat oraret:
immundꝰ spiritus unum ẽ famulis app̃¬
hensa manu trahebat ad mare: uolens
eum ibi dimergi. Sed isdẽ puer qui trahe¬
batur: magnis cȩpit uocib clamare dicens.
malignus spiritus eidem puero in sultan¬
do respondit. Qualis xp̃c : Sed dum puer
qui trahebatur minime responderet: ait
illi sc̃s amandus. Dic illi fili. Xp̃c filius
dei uiui crucifixus. Statim ad uocem illiꝰ:
inimicus ut fumus euanuit:
ec multo post cum quadã die ꝑmedium
pelagus nauigaret: nautasq uerbum

Expanded text:
i quos etiam captivos vel pueros transmarinus invenisset, dato pretio redimebat, spiritalique eos regenerans lavacro, litteris affatim imbui praecipiebat, praemissaque libertate, per diversas relinquebat ecclesias, pluresque ex his postea episcopos vel presbiteros seu honorificos abbates fuissetendum, quod hisdem vir Dei Amandus iterum a Roma secundo rediens, ascensa navi, pervenit ad Centumcellensem locum. Quadam igitur nocte, dum solus, ut illi mos erat, oraret, inmundus spiritus unum e famulis, adprehensam manum, trahebat ad mare, volens eum demergi. Sed hisdem puer, qui trahebatur, magnis coepit vocibus clamare, dicens: malignus spiritus eidem puero insultando respondit: 'Qualis Christus?' Sed dum puer, qui trahebatur, minime responderet, ait sanctus Amandus: 'Dic illi, fili: „Christus, filius Dei vivi, crueifixus". Statimque ad vocem illius inimicus ut fumus evanuit. 11. Nec multo post, cum quadam die per medium pelagus navigaret nautisque verbum
Abbreviated transcription (Latin):
mio reuertentes. ꝑ archidiaconẽ a gregorio¬
se delusos fuisse. ut ꝓ reliquiis uilem pannũ
susciperent. flebiliter querebantur: dicen¬
tes dominos suos pulcherrimis palliis ha-
libus ñ egere: fõrte tunc gregorius missaꝵ
sollempnia celebrabat. Quib expletis. ab eis¬
dem legatis prandea coram cunctis recipiens
suꝑ altare composuit: seq cum om̃ib in
orationem dedit: ut ds̃ omĩpotens utrum
quod aliminibꝰ apłoꝵ de more tnͣsmissũ ẽ.
pro reliquiis martyrum uenerari deb̾ẽt.
quantotius indicaret. Deinde ab oratione sur¬
gens. incredulos legatos ꝓpuis stare p̾cepit.
cultellum petiit: more sanctissimi papȩ leo¬
nis prandeum pupugit: de cuius punctioni¬
bus sanguinis ꝓtinus emanauit. Quo mira¬
culo tam legati confusi. quam om̃s qui ade¬
rant tremefacti: iussu gregorii cum eo terrȩ
prostrati sunt. Nec ante ab oratione cessaue¬
runt: quam cuncta prandeoꝵ foramina di-¬
uinitus clauderentur

Expanded text:
mio revertentes, per archidiaconum a Gregoriomio revertentes, per archidiaconum a Gregorio delusos fuisse, ut pro reliquiis vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur, dicentes dominos suos pulcherrimis palliis abuandeis non egere. Forte tunc Gregorius missarum solemnia celebrabat. Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram cunctis recipiens, super altare composuit, seque cum omnibus in orationem dedit, ut Deus omnipotens utrum quod a liminibus apostolorum de more transmissum est pro reliquiis martyrum venerari deberet quantocius indicaret. Deinde ab oratione surgens, incredulos legatos propius astare praecepit. Cultellum petiit, more sanctissimi papae Leonis, brandeum pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina divinitus clauderentur
Abbreviated transcription (Latin):
repperiit. Quam coram cunctis. incredulȩ
matronȩ demonstrans: ad credulitatis grãm
tam illai reuocare potuit. quam totum
popłm confirmare curauit. Rursus itaq
in orationem cum eisdem ꝓstratus: carnis
frustum in panis primordia reformauit:
lio quoq tempore. xlii.¬
uir dei gregorius. miraculũ pene huic
simile ꝑpetrauit. Nam cum petentib qui¬
busdam occidentalib ꝑ legatos. in singulis
pixidibus sub nominib petitoꝵ marty¬
rum prandeum solito more concludens.
desuꝑ sigillasset : legatis largitus ẽ. Illi sus¬
ceptas reliquias ueneratione congrua defe¬
rentes: postquam quȩdam itineris miliaria
consumpserunt. stulte se tantum uiaticũ
confecisse murmurare ceperunt: si nesciant
utrum scõꝵ ossa. an magis carnes a roma¬
no pontifice suscepissent. Itaq cõmuni
consilio remoto pontificali signaculo. re-¬
seratisq pixidib particulas prandei reppe¬
rerunt. Mox ad urbis menia cum furore ni¬

Expanded text:
reperit: quam coram cunctis incredulae reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, quam totum populum confirmare curavit. Rursus itaque in orationem cum eisdem prostratus, carnis frustum in panis primordia reformavit. 42. Alio quoque tempore vir Dei Gregorius, miraculum pene huic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus petitorum martyrum brandeum solito more concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias veneratione congrua deferentes, postquam quaedam itineris milliaria consumpserunt, stulte se tantum viaticum confecisse murmurare coeperunt, si nesciant utrum sanctorum ossa an magis carnes a Romano pontifice suscepissent. Itaque communi consilio, remoto pontificali signaculo, reseratisque pyxidibus, particulas brandei repererunt. Mox ad urbis moenia cum furore ni
Abbreviated transcription (Latin):
uo autem de gregorio miracła. quȩ
penes easdem anglorũ eccłias uulgo
leguntur. omittenda ñ arbitror: ne studio¬
si lectoris ammus. aut defraudasse se ꝑuica¬
citer. aut negligent̃ p̃terisse me cognitionẽ
congruam suspicetur. Matrona quȩdam
beato gregorio ꝑ stationes publicas. missaꝵ
sollempnia celebranti. solitas oblationes
obtulerat. Cui post misteria traditurus. cũ
animam tuam: laci ua subrisit. Ille ueto¬
continuo dexteram ab euis ore conuertus.
pastem illam dominici corporis suꝑ altare
deposuit. Expletis uero missarum sollẽp¬
niis. matronam coram popło inquisiuit:
quam obrem corpus dominicũ susceptã.
ridere presumpserit. At illa du musi-¬
tans: tandem ꝓrupit. Quia panem in-¬
quiens quem ꝓpriis manib me fecisse
cognoueram: ti corpus dñicum ꝑhibebaᷤ.
Tunc gregorius ꝓ incredulitate mulieris
cum tota plebe se inorationem ꝓstrauit.
& post paululum surgens. particulã pa-¬
nis quam suꝑ altare posuerat. carnẽ factã

Expanded text:
 autem de Gregorii miraculis penes easdem Anglorum Ecclesias vulgo leguntur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. Cui post mysteria traditurus, cum nservet animam tuam, lasciva subrisit. Ille continuo dexteram ab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere praesumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam
Abbreviated transcription (Latin):
mari: nullũq hominem perisse cognoscunt:
altare quoq mirant᷑ illesum: in quo de tan-¬
ta altitudine impactȩ colũnȩ nichil lȩsionis
intulerint. Quid plura: Inuener̃t om̃ia in¬
tegra: cuncta contemplant᷑ eẽ. saluata. Cilo¬
rificant martirẽ: conspiciunt dei uirtutem:
qui sic altare columnasq seruauit illesas. In
huiꝰ uerbis t̃ritorio: & iulianus martyr ago¬
nis palmam legitime decertando ꝓmeruit:
De cuius uirtutibꝰ quȩ ad nos usq uenerunt:
in libro quẽ de eiꝰ miraculis ꝓpriȩ scribere

Expanded text:
mari. Nullum hominem periisse cognoscunt: mari. Nullum hominem periisse cognoscunt: altare quoque mirantur illaesum, in quod e tanta altitudine impactae columnae nihil laesionis intulerunt. Quid plura? invenerunt omnia integra, cuncta contemplantur esse salvata: glorificant Martyrem, conspiciunt Dei virtutem, qui sic altare columnasque servavit illaesas. In hujus urbis territorio et Julianus martyr agonis palmam legitime decertando 797 promeruit. De cujus virtutibus quae ad nos usque venerunt, in libro quem de ejus miraculis proprie scri
Abbreviated transcription (Latin):
sitatib imaginatã adhibentes picturã. Nã
ita fuit hoc opus elegans & subtile ut ꝑlon¬
ga tempora rimarum frequẽtatione diui-¬
sum: pene in ruinã pendere uideretur. Qd̃
picłm auitus pontifex cernens anticipans
futurã columnarũ stragẽ: iussit tignos asse-¬
resq uel tegulas amoueri. quȩ submota
nec adiutoria columnis apposita᷑ nutu dei
disceilentib de machina structoribꝰ ut cibũ
capent. recedentib q & reliquis abasilica: da¬
to colũne um̃so pondere cũ magno sonitu
suꝑ altare & circa altare diruerunt. Comple¬
taq ẽ. edes nebula de aeffracti calcis puluere
at sacerdos ex sanguis duoꝵ damnorum de-¬
trimenta suspirans. ne & marmora confre¬
gissent. & aliquis deperisset e popło: scire ñ
poterat quid damni accidisset. Nullus enĩ
Post duarum uero horarum spatium. receden¬
te nebula ingressi sunt. uel defunctorũ colli¬
gere corpora uel columnarum fragm̃ta ri¬

Expanded text:
rsitatibus imaginatam adhibentes picturam. Nam rsitatibus imaginatam adhibentes picturam. Nam ita fuit hoc opus eligans et subtile, ut per longa tempora rimarum frequentatione divisum pene in ruinam pendere videretur. Quod periculum Avitus pontifex cernens, anticipans futuram colomnarum stragem, iussit tegnos asseresque vel tegulas amoveri; quae submota nec adiutoria colomnis adposita, nutu Dei, discedentibus de machina structoribus, ut cibum caperent, recedentibusque et reliquis a basilica, dato colomnae inmenso pondere cum magno sonitu super altare et circa altare diruerunt, conpletaque est aedis nebula de effracti calciis pulvere. At sacerdos exsanguis, duorum damnorum detrimenta suspirans, ne et marmora confregissent, et aliquis deperisset e populo, scire non poterat, quid damni accessisset. Nullus enim Post duarum vero horarum spatium, recedente nebula, ingressi sunt vel defunctorum colligere corpora, vel columnarum fragmenta ri
Abbreviated transcription (Latin):
quit martyr. apud urbem aruernam
marty̨rium consũmauit. In cuius honore
alchima soror placidinȩ coniux apolli¬
naris ep̃i. templum edificare cupientes:
multa scõꝵ corpora dum fundam̃ta iacerent
remouerunt nescientes cuius meriti essent quo¬
rum sepulchra reppererant. Quȩ cum uiritĩ
sepelire ꝓpt̃ alioꝵ sepulchroꝵ multitudinẽ
qui locum illũ ab antiquo repleuerant non
haberent: congregatã ossuum massã in unã
ꝓicientes fossam humo oꝑuerunt. Idq quod
deo uel scõ martyri acceptabile non fuisset ꝑ
uisum cuidam apparuit. Uiditq homo il¬
le conquirentẽ beatum antolianũ cum
reliquis scĩs: atq dicentem. Ue michi: qͥa
ꝓpt̃ me multi fratrum meorũ iniuriati sunt
Ueruntam̃ dico: qͥa qͥ hȩc cęperunt ad effec¬
tum ꝑducere non possunt. Quod ita gestũ
ẽ. Frectis tam̃ parietib suꝑ altare ȩdis illꝰ
turrẽ ac colũnis. phari eraclisq transuo lutiꝰ
arcubus erexerunt mirã camere fricoꝵ diũ¬

Expanded text:
 martyr apud urbem Arvernam martyrium consummavit . In cujus honore Alchima soror et Placidina conjux Apollinaris episcopi templum aedificare cupientes, multa sanctorum corpora, dum fundamenta jacerent, removerunt, nescientes cujus meriti essent quorum sepulcra repererant: quae cum viritim sepelire propter aliorum sepulcrorum multitudinem quae locum illum ab antiquo repleverant non haberent, congregatam ossium massam in unam projicientes fossam humo operuerunt: idque, quod Deo vel sancto Martyri acceptabile non fuisset, per visum cuidam apparuit; viditque homo ille conquerentem beatum Antolianum cum reliquis sanctis, atque dicentem: Vae mihi, quia propter me multi fratrum meorum injuriati sunt: verumtamen dico, quia qui haec coeperunt, ad effectum perducere non possunt. Quod ita gestum est. Erectis tamen parietibus super altare aedis illius, turrem, ac columnis Pharis Heraclisque, transvolutis arcubus, erexerunt, miram camerae fucorum· dive
Abbreviated transcription (Latin):
e temꝑantia gregorii.¬
Quod eidem suppliciter usum pallii repetenti. quater in
anno per plateas concesserit: sdixit.¬
Ubi mariniano epõ consecrato usum pallii simili mͦ c̃cedit.¬
Ubiandrea supplicante ꝓ pallio prȩcipit tusuirandũ.¬
Ad mariniano consuetudinem pallii sicut conuenerat de¬
sndere non ualente. gregorius in sententia sua ꝑmanserit.
Ad pusurpatione cãpagarũ diaconos catenenses arguerit.
Demaximo salonitanȩ eccłiȩ peruasore. Irẽ defenderit.
Qualter autoritatem sui pontificatis contra tyrannũ imꝑato
neans episcopos ipsius ad ȩccłiam reuerti coegit.¬
Ubi maximi causam rauenuȩ precipit uentilari.¬
Ubi maximus in terrã ꝓcidens lacrimabilit̃ ueniã petit.¬
Ui gregorius maximo corã scĩ apollinaris corpore satis facienti
ũmunionis grãm reddit. & palliũ se daturũ promisit.
ua didascalicis responsionib suꝑbũ imꝑatorem dirextrit¬
bi maricio in gregoriũ seuituro mors ꝑ gladiũ unminet.¬

Expanded text:
e temperantia Gregorii.duxit.--3. Eidem suppliciter usum pallii repetenti quater in anno per plateas concessit.; Mariniano, episcopo consecrato, pallii usum simili modo concedit.--6. Andreae supplicanti pro pallio praecipit jusjurandum.--7. Mariniano consuetudinem pallii, sicut convenerat, defendere non valente, Gregorius in sententia sua permansit.--8. Pro usurpatione campagorum diaconos Catanenses arguit.--9. De Maximo, Salonitanae ecclesiae pervasore.--10. Auctoritatem sui pontificatus contra tyrannum imperatnicans, episcopos ipsius ad ecclesiam reverti coegit.--12. Maximi causam Ravennae praecipit ventilari.--13. Maximus in terram procidens lacrymabiliter veniam petit.--14. Gregorius Maximo, coram sancti Apollinaris corpore satisfacienticommunionis gratiam reddit, et pallium se daturum promittit.--16. Quam didascalicis responsionibus superbum imperatorem terruit.--17. Mauricio, in Gregorium saevienti, mors per gladium imminet.
Abbreviated transcription (Latin):
exeat ab eccłia scĩ ioħis baptiste. Letania uiroꝵ:
ab eccłia scĩ martẏris marcelli. Letania mo¬
nachorũ: ab eccłia scõꝵ martyrũ ioħis et
pauli. Letania ancillaꝵ dei: ab eccłia beatoꝵ
martyrũ cosmȩ & damiani. Letania feminaꝵ

Expanded text:
exeat ab ecclesia sancti Joannis Baptistae; litania virorum ab ecclesia sancti martyris Marcelli; litania monachorum ab ecclesia sanctorum martyrum Joannis et Pauli; litania ancillarum Dei ab ecclesia beatorum martyrum Cosmae et Damiani; litania feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
publica. ut nͥ ds̃ piissimi in corde principis res¬
pirauerit. ut insitã sibi miscdiam suis famulis
largiat᷑.  suꝑ illa diacoposim. uł unũ magistrũ
militũ: ⁊ unũ dignet᷑ ducẽ concedere. ut in om̃ĩ sumꝰ
angustia destituti. qr maxime partes romanȩ om̃i
p̃sidio uacuatȩ uident᷑. & ex archus scribit. nullũ nob̾
posse remediũ facere: quippe. qui nec ad illas
partes custodiendas. se testatur posse suffice̾.
uenire: antequã nefandissime gentis exercitꝰ.
loca que adhuc a re publica detinent᷑. dõ sibi
contrario. qd̾ absit. preualeant occupare. Pres¬
uante festina: quia & in monasterio tuo. & in
opus quod ei p̃posiumꝰ. necessarius ẽẽ omino¬

Expanded text:
publica, ut nisi Deus piissimi in corde principis inspublica, ut nisi Deus piissimi in corde principis inspiraverit ut insitam sibi misericordiam suis famulis largiatur, et super illa diacoposin, vel unum magistrum militum, et unum ducem dignetur concedere, in omni simus angustia destituti, quia maxime partes Romanae omni praesidio vacuatae videntur, et exarchus nullum nobis posse remedium facere scribit, quippe qui nec ad illas partes custodiendas se testatur posse sufficere.ulis subvenire, antequam nefandissimae gentis exercitus loca quae adhuc a republica detinentur, Deo sibi contrario, quod absit, praevaleant occupare. Presttere festina, quia et in monasterio tuo, et in opus cu
Abbreviated transcription (Latin):
elagius ep̃s dilecto filio gregorio uenera¬
bili diacono. Omĩa quidẽ quȩ necessaria
fuerunt. ꝑ honoratũ notarium tibi mutere cu
rauunus. Quem cum fr̃e & coepiscopo sebastia¬
no ad dilectionẽ tuam direximus: ut quia illis
in partib ad rauennã usq nunc cum uiro glo¬
rioso donno decio patricio fuit. ipse sua relati¬
one. te ex omnib studeat informare: uł si qua
necessaria uidicau̾is. possit donno imꝑatori
suggerere: quia tante calamitates ac tribulati¬
ones nobis a ꝑfidia longobardoꝵ illatȩ sunt.
contra suum ꝓpriũ iusuirandũ: ut nullus
possit ad referendũ sufficere. Predictũ autem
frẽm sebastianĩ. quomͦ susceꝑimꝰ. uł in quali
apud nos te suggerente fuerit caritate: ipsius
poteris relatione cognoscere. Qui etiam ꝓmisit
nobis. necessitates. uel ꝑicula italiȩ. pissimo
domno imꝑatori suggerere. Loqͥmini gͦ et trac¬
tate pariter. quomͦ nr̃is possitis celeriter sub¬
uenire ꝑiculis: quia hic ita ooangustiata ͤ res¬

Expanded text:
elagius episcopus dilecto filio Gregorio venerabili diacono. Omnia quidem quae necessaria fuerunt, per Honoratum notarium tibi curavimus indicare: quem cum fratre et coepiscopo Sebastiano ad dilectionem tuam direximus, ut quia illis in partibus ad Ravennam usque nunc cum viro glorioso domno Decio patricio fuit, ipse sua relatione te ex omnibus studeat informare; vel si qua necessaria judicaveritis, possit domno imperatori suggerere. Quia tantae calamitates ac tribulationes nobis a perfidia Langobardorum illatae sunt, contra suum proprium jusjurandum, ut nullus possit ad referendum sufficere. Praedictum autem fratrem Sebastianum quo modo susceperimus, vel in quali apud nos, te suggerente, fuerit charitate, ipsius poteris relatione cognoscere. Qui etiam 34 promisit nobis necessitates vel pericula totius Italiae piissimo domno imperatori suggerere. Loquimini ergo et tractate pariter, quo modo nostris possitis celeriter subvenire periculis: quia ita hic coangustata est res
Abbreviated transcription (Latin):
XUIII Ubi cum euticio disputans uictor agnoscitur.¬
XXUIIII Ubi liber euticĩ ab augusto ignib deputat᷑.¬
x x Ubi euticius moriens pellem manꝰ suȩ tenebat. dicens
se in ea ueraciter resurrecturum.¬
AXXI Ubi apocrisiaratus gregorii qualitas declarat᷑.¬
xxxii Epła pelagii pape gregorio.
xxxiii Ubi maximianus cum frib anaufragio liberat᷑.¬
XXXIIII Ubi romana urbs diliuuio tẏberis mundat᷑.¬
xxx IIIII Ubi athesis fluuius mirabilit̃ solidatur.

Expanded text:
ur.--28. Cum Eutychio disputans, victor agnoscitur.--29. Liber Eutychii ab Augusto ignibus deputatur.--30. Eutychius moriens pellem manus suae tenebat, dicens se in ea veraciter resurrecturum.--31. Apocrisiariatus Gregorii qualitas declaratur.--32. Epistola Pelagii papae Gregorio mittitur.--33. Maximianus cum fratribus a naufragio liberatur.--34. Romana urbs diluvio Tiberis inundatur.--35. Athesis fluvius mirabiliter solidatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aquam spargentes exorcizatam. ꝓcederent.
Quo facto. ita demon ab monasterii om̃i pos¬
sessione repulsus ẽ: ut postea ꝑ confinii limi¬
tes. ore. narib atq ocłis flammas eicere. por-¬
cosq cogere. ac subulcos conatus sit. sed intra
fines monasterii nunquã intrare ꝑmissus ẽ:¬

Expanded text:
aquam spargentes exorcizatam procederent. aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus
Abbreviated transcription (Latin):
corniculis tundens. ante se cepit minare:
& tota nocte me subire muros coegit & ar¬
bores. Cumq nouissime ꝑ pontẽ me conare¬
tur demergere. de complexib ipsius exiliui:
eumq toto conam̃ĩne fugiens. ad portas qͣs
euthimius eugumenꝰ. fecerat monasterii hu¬
uis ꝑueni. Quas clausas inueniens: ambabus
manib ambos eius anulos adprehendi. Et dũ
ab eis me luctaretur diuellere. quidã caluus
pontifex obliquo latere se inter portaꝵ rimaᷤ
excutiens. ferula caput taurelli ꝑcussit: eũq
infugam compellens: me ab illius ꝑsecutio¬
nib liberauit. Ergo dum incole deꝑissent. &
nullus ibidem habitator accederet: ac ꝑ hoc
monachi ꝓ desolatione loci satagerent: ciuidã
eorum beatus gregorꝰ in somnis apparens
iubet ut si demonẽ a monasterii fundo uolu-¬
issent repellere: ab oratorio sc̃ẽ martine in eo¬
dem fundo usq ad oratoriũ sc̃ȩ mariȩ ibidem
in domo dñica constitutũ. fr̃s cum letaniis

Expanded text:
corniculis tundens, ante se coepit minare, corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas inveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Martinae usque ad oratorium sanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis
Abbreviated transcription (Latin):
tis mugiendo ad domũ reuertens. inuisibilit̃
suis corniculis uirum sentiebatur noctu ꝑ-¬
currere: bouesq a presepiis extrahens. ꝑ con¬
tiguos campos & compita cursu uelocissimo
fatigare. Cumq hoc diutius faceret crebroq
rusticis noxius immineret: huiꝰmodi ꝑcus¬
sionib saxulum quendã eiusdem predii con¬
diictorem affligendo disꝑdidit. Deinde bubul-¬
cos aggressus. tanta cede ꝑdomuit: ut intra
trium mensium spacium. neminẽ illic nisi
unum cocum urfulum nomine. quẽ simi¬
liter affligebat. reliquerit. Qui romã uenieis.
dum tante claudis ꝑiculum fr̃ib indicaret.
interrupto sermone monasterii portas ingͣs¬
sus est: & obstupentib monachis. non nisi ma¬
ne facto reuersus ẽ. A quib curiose discursus
quo nam se pridem tam subita uolocitate ꝓ¬
riperet: confessus ẽ dicens. Dum uobis insa¬
niam demonis reuelarem. taurellus affuit:⁊
anteriorib pedib me complectens. a suis

Expanded text:
tis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter tis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conductorem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantae cladis periculum fratribus indicaret, interrupto sermone monasterii portis egressus est, et obstupescentibus monachis nonnisi mane facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis revelarem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et multis temporib labentib a suis accu¬
satorib iam contemptus. a cunctis quoq fue¬
rat in obliuionẽ deductus. cum nullũ ꝓpin-¬
quum. nullũ in urbe cognitũ habere potuis¬
set. qui de eo pontifici suggessisset. & monachi
quidem ꝓ eo satagerent: s ꝓficiendi aditum
non haberent: pontifex diuinitus recordatꝰ
eiusdem diei diluculo. hunc ab ergastulo uis-¬
sit extrahere. liberũq dimitere. Nec multo
post monachi fr̃. ita sanus reuersus ẽ. ut ui¬
deatur hactenus in eiusdem patris monaste¬
rio tanto fidelius deseruire: quanto se illus
ad miniculo meminit ad sanitatẽ pristinam
morie nicholai pontificis tempore. re-¬
gimen euisdem monasterii ⁊ acharia ciuita-¬
tis ananignnȩ presule sicut hodie superest
procurante. fundũ barbilianũ. cuiꝰ suꝑius
feceram mentionẽ: ꝓ incolarũ scelerib demon
aggressus ẽ: & in si militudinẽ taurelli de pra-¬

Expanded text:
tur; et temporibus multis labentibus a suis accutur; et temporibus multis labentibus a suis accusatoribus, jam contemptus, a cunctis quoque suis fuerat in oblivionem deductus, cum nullum propinquum, nullum in Urbe cognitum habere potuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et monachi quidem pro eo satagerent, sed proficiendi aditum non haberent, pontifex divinitus recordatus ejusdem, diluculo hunc ab ergastulo jussit extrahi, liberumque dimitti. Nec multo post monachi frater ita sanus reversus est, ut videretur hactenus in ejusdem Patris monasterio tanto fidelius deservisse, quanto se illius adminiculo meminit ad pristinam sanitatem oriae Nicolai pontificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis Anagninae praesule, sicut hodie superest, procurante, fundum Barbilianum, cujus superius feceram mentionem, pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pra
Abbreviated transcription (Latin):
se placita cunctis uidentib monstraretur: lxxx
odem tempore germanus eiusdẽ mona¬
chi fr̃. mentis insaniam passus ẽ. ita ut
humana consortia fugiens multo tempore
ꝑuagus ꝑcriptas solitarias. & cenosa monu¬
menta discurreret. Cuius insaniȩ fr̃ nimiũ
condolens. cotidie scm̃ gregoriũ ꝓfusis lacrimiᷤᷤ
p̃cabatur: ut sibi frẽm sospitem reddere digna¬
retur. Itaq cum nocte quadã post huiꝰ modi
fletus quiesceret: beatus gregorus apparuit
ei dicens. Uidens lacrimas tuas suscepi oratio¬
nem tuã: & ecce germanũ tuum redueam
hodie sanum. Et hoc tibi signum: quia statim
ut dies illuxerit: iussu pontificis prb̃r qui hic
inclusus ẽ extrahetur. Quȩ ille surgens matu¬
tinali tempore. fr̃ib indicauit. forte tunc idẽ
prb̃r campanus. de loco qui clastrũ non lon¬
ge aterracina uocatur. a suis ꝓ quodã crimi-¬
ne accusatus. in eodem monasterio teneba¬

Expanded text:
se placabilis cunctis videntibus monstraretur. 92. se placabilis cunctis videntibus monstraretur. 92. Eodem tempore germanus ejusdem monachi mentis insaniam passus est, ita ut humana consortia fugiens, multo tempore pervagus per cryptas solitarias, et coenosa monumenta discurreret. Cujus insaniae frater nimium condolens, quotidie sanctum Gregorium profusis lacrymis precabatur, ut sibi fratrem sospitem reddere dignaretur. Itaque 182 cum nocte quadam post hujusmodi fletus quiesceret, beatus Gregorius apparuit ei dicens: « Videns lacrymas tuas, suscepi orationem tuam; et ecce germanum tuum tibi hodie sanum reducam. Et hoc tibi signum, quia, statim ut dies illuxerit, jussu pontificis, presbyter qui hic inclusus est extrahetur. » Qui surgens matutinali tempore fratribus indicavit. Forte tunc idem presbyter Campanus de loco qui Claustrum non longe a Terracina vocatur, a suis pro quodam crimine accusatus, in eodem monasterio teneba
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit. Interiora cubiculi ꝑ uagus penetra¬
uit: paulatim sibi fauces dolere ꝑsensit.De¬
intacto sibi pulsu mox febris signa cognouit
monacho credidit: domum suam disposuit:
ad monasteriũ cui preerat eisdem infulis re-¬
dimitus. quib a patriarchio reuersus fuerat
uenit. Sccd̃a uero feria cunctis tam subitam
conuersionẽ mirantib monachicũ habitũ
suscepit: & paulatim ingrauescente moles¬
tia sexte ferie diluculo subdormiuit:ac de¬
nuo suscitatus apparuisse sibi scm̃ andreã
apłm. seq circa horam nonam uocandum
esse sibiq preceptum ꝑhibuit: ut quia suȩ
mortis expectatione sus pensi monachi sci
fabiani. munia solito more celebrare non
poterant. mox ut corpus suũ sepulturȩ tra¬
derent. acceptis a sẽ cereis ac timiamatib ad
ꝑagenda missarũ sollemnia festinarent.
Hora itaq tercia ep̃s letus defungit᷑: ut in ip¬
sa uultus eius leticia. conuersio eius deo fuis¬

Expanded text:
tinuit. Interiora cubiculi pervagus penetratinuit. Interiora cubiculi pervagus penetravit; paulatim sibi fauces dolere persensit. Deinde sibi tacto pulsu, mox febris signa cognovit; monacho credidit; domum suam disposuit; ad monasterium cui praeerat, eisdem infulis redimitus quibus a patriarchio reversus fuerat, venit. Secunda feria cunctis tam subitam conversionem mirantibus, monachicum habitum suscepit; et paulatim ingravescente molestia, sextae feriae diluculo subdormivit. Ac denuo suscitatus, apparuisse sibi sanctum Andream apostolum, seque circa horam tertiam vocandum esse, sibique praeceptum perhibuit, ut quia suae mortis exspectatione suspensi monachi, sancti Fabiani munia solita celebrare non poterant, mox corpus suum sepulturae traderent, acceptisque a se cereis ac thymiamatibus ad peragenda solemnia festinarent. Hora itaque tertia episcopus laetus defungitur, ut in ipsa vultus ejus laetitia, conversio ipsius Deo fuis