comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Consilia hoĩes docendo obsequia tur¬
bas pascendo. subsidia uidue pupilli.¬
⁊ aduene. causas iudicando. remedia
ꝑtranseundo. ⁊ om̃s opp̾ssos a diabło
sanando. Consilia gͥ dedit in mõte.
clesia a sponso suo accepit. q̃ ad ip̃iꝰ
timorẽ. decorẽ. honorẽ. amorẽ. aliis
dilatandum ministrauit. Si qͥdẽ ꝑ di¬
uine consilia scientie. ⁊ lucem sapi¬
entie sibi ꝯu̾sos copłauit. phyloso¬
phos ꝑ obsequia miscd̾ie subauga¬
uit etħnicos. ꝑ subsidia gr̃e. ꝯstant᷑
expugnauit hereticos ꝑ remedia pe¬
nitentie. clem̃t̾ reuocauit scisma¬
ticos. ꝑ ꝯsilia ueniunt ab ignorãtia
naturali. tanqm apatre orientali. ꝑ
obsequia redeunt a feruore ꝯcupiscͥen¬
tie tanqm ãplaga australi: ꝑ subli¬
dia retrahunt᷑ a frigore malicie. tã ꝙͣ
aclimate septẽtonal. ꝑ remedia edu¬
cunt᷑ ab occasu. uicioꝵ. tanqͣm apla¬
ga occidentali. Hanc ei fitt᷑am nume¬

Expanded text:
Consilia, homines docendo; obsequia, turConsilia, homines docendo; obsequia, turbas pascendo : subsidia, viduae, pupilli et advenae, causas judicando : remedia, pertranseundo, et omnes oppressos a diabolo sanando . Consilia igitur dedit in monte, clesia a sponso suo accepit, quae ad ipsius timorem, decorem, honorem, amorem aliis dilatandum ministravit. Siquidem per divinae consilia scientiae, et lucem sapientiae sibi conversos copulavit philosophos; per obsequia misericordiae subjugavit ethnicos; per subsidia gratiae constanter expugnavit haereticos; per remedia poenitentiae clementer revocavit schismaticos. Per consilia veniunt ab ignorantia naturali, tanquam a parte Orientali; per obsequia redeunt a fervore concupiscentiae, tanquam a plaga Australi; per subsidia retrahuntur a frigore malitiae, tanquam a climate Septentrionali; per remedia educuntur ab occasu vitiorum, tanquam a plaga Occidentali. 21. Hanc ei futuram nume
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iusticia. ad firmitatẽ fortitudo. ad
decorem prudentia ad amplificatio¬
erudiunt. ⁊ ornant. instruunt ⁊ ro¬
borant. Hec scił. Consilia. Ob sequia.
Subsidia. Remedia. Ad prudentiam
ꝯsilia. ad iusticiã obsequia. ad fortitu¬
diẽ subsidia. ad temꝑantiã ꝑtinẽt
remedia. Consilia illuminant cecos.
obsequia reddunt deuotos. subudia
roborant inualidos. remedia sanant
egrotos. Consilia expellunt ignoran¬
tiam. obsequia inuidiã: sub sidiaĩ¬
firmitatẽ. remedia cupiditatẽ. Consi¬
lia sapientie fatiunt doctores. obseqͥ¬
a iusticie amatores. sub sidia ũ̾tatis
defensores. remedia felicitatis delecto.¬
res. felix gͦ ciuitas. que nec eget ꝯsilio.
nec caret obsequio. nec subsidii iacet
inbecillitate. nec remedii sordet ege¬
state. Hec xp̃c eo głificato. ⁊ sp̃u patris
atq suo dato. eccłie sue ꝯtulit. ħ ipse
prior inea ad ip̃iꝰ głam ꝯtulit. Siqͥdẽ
sidia ꝯstantia. remedia penitentie.

Expanded text:
ia, ad firmitatem fortitudo, ad ia, ad firmitatem fortitudo, ad decorem prudentia, ad amplificatioerudiunt et ornant, instruunt et roborant. Haec scilicet: consilia, obsequia, subsidia, remedia. Ad prudentiam consilia, ad justitiam obsequia, ad fortitudinem subsidia, ad temperantiam pertinent remedia. Consilia illuminant caecos, obsequia reddunt devotos, subsidia roborant invalidos, remedia sanant aegrotos. Consilia expellunt ignorantiam, obsequia invidiam, subsidia infirmitatem, remedia cupiditatem. Consilia sapientiae faciunt doctores; obsequia, justitiae amatores; subsidia, veritatis defensores; remedia, felicitatis dilectores. Felix ergo civitas, quae nec eget consilio, noc caret obsequio, nec subsidii jacet imbecillitate, nec remedii sordet egestate. Haec Christus eo glorificato, et Spiritu Patris atque suo dato Ecclesiae suae contulit: haec ipsae prior in ea ad ipsius gloriam protulit. Siquidem sidia constantiae, remedia poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis ꝓfunde facte sunt cogitationes tue.
Uir insipiensnon cognoscet. ⁊ stultꝰ nõ
intelliget hec. Et hec quidẽ de mundo dc̃a
sufficiant. Nunc aliqua de eccłie decore
inmediũ ꝓdeunt. Eccłia namq sponsa
xp̃i. templum altissim. ciuutas regis
magni. tanta iuget potentia. decore.
sapientia. qd̃ nec hoste unci. nec mun¬
do infici. nec ꝓximo seduci. nec adu̾si¬
tate suꝑari. nec ꝓsꝑitate inclinari.
nec aura sinistra ullatenus ualet fus¬
taseari. Unde saluator de eaãeuuan¬
gelio. Ueneruit flumina. flauerunt uen¬
q uec potuerunt eam mouere. fundata
enĩ erat supͣ firmam petram. Hinc ĩ eiꝰ
laude ⁊ dilectione ⁊ dilatatione. nos
excitat psalmista. Ponite corda ur̃a
iniurticte eiꝰ. ⁊ distribuite domoseiꝰut
en arretis in ꝓgenie altera. Sient enim¬
ninit. sunt quedam de bonis cuutatis
que ad eiꝰ incolumitatem. quedã uo¬
que ad eiꝰ amplificationẽ ꝑtinent. ita
in ecełia que ciuitas magn regis est.

Expanded text:
ones tuae. Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Et haec quidem de mundo dicta sufficiant. Nunc aliqua de Ecclesiae decore in medium prodeant. 18. Ecclesia namque sponsa Christi, templum Altissimi, civitas Regis magni, tanta viget potentia, decore, sapientia, quod nec hoste vinci, nec mundo nec proximo seduci, nec adversitate superari, nec prosperitate inclinari, nec aura sinistra ullatenus valet fuscari. Unde Salvator de ea in Evangelio: Venerunt flumina, flaverunt venti, nec potuerunt eam movere, fundata enim erat super firmam petram . Hinc in ejus laude, et dilectione, et dilatatione nos excitat Psalmista: Ponite corda vestra in virtute ejus, et distribuite domos ejus ut enarretis in progenie altera . Sicut eniminit sunt quaedam de bonis civitatis quae ad ejus incolumitatem, quaedam quae ad ejus amplificationem pertinent; ita in Ecclesia, quae civitas Regis magni est
Abbreviated transcription (Latin):
ore eꝰ. Milia miliũ ministrabant ei:
⁊deues centena milia assistebant er:
Iudicium sedit ⁊ libri aꝑti ft̃. Hinc za¬
charias. Leuaimqͥt ocłos meos. et
ecce uolum̃ uolans. Et dix̃ ad me. Qd
tu uides: Et dixi. Ecce iudeo uolumen
uolans. Longitudo eiꝰ decẽ cubitorũ:¬

Expanded text:
. Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt . Hinc Zacharias: Levavi, inquit, oculos meos, et ecce volumen volans. Et dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Ecce video volumen volans. Longitudo ejus decem cubitoru
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ mutatio: ł infine destructio. Oñꝰ
eccłie heresum. uł scismatũ. seu moꝵ
carnaliũ inpugnatio. Onꝰ aĩe uitioꝵ
subita incursio. Onꝰ pͥmũ ẽ indestru¬
ctione. ydolatͥe. scd̃m indefensione iu¬
sticie. t̾cium in reꝑatione innocentie.¬
Duidens gͦ ꝓpħa mniniuẽ subu̾ti mũ¬
dũ destruii. eccłiam turbari nĩam
uicus impugnari. qͣi p̃mumens dic̃.
Onꝰ niniue. Ac sidic̾et. Qͥ stat. uideat ne
cadat. Et qui tenet teneat. donec de
serat. ne qͥs despando oñ succũbat. post
tͥsticiã om̃s. leticiã supplet uisionis
dicens. Lib̾ usionis naũ helchese. de
noĩe libr multiplex fit m̃tio. inserie
dium eloquii. Hinc ꝑiob. Qͥsmͥ ad¬
uitorẽ tͥbuat. ut desid̾iũ meũ omp̃s
audiat.⁊ scͥbat ip̃e librũ qͥ iudicat.
ut in humero m eo portẽ illũ. ⁊ cͥcundẽ

Expanded text:
melius, vel in fine destructio. Onus Ecclesiae, haeresum vel schismatum, seu morum carnalium impugnatio. Onus animae, vitiorum subita incursio. Onus primum est in destructione idololatriae; secundum, in defensione justitiae; tertium, in reparatione innocentiidens ergo propheta Ninivem subverti, mundum destrui, Ecclesiam turbari, animam vitiis impugnari, quasi praemuniens dicit: Onus Ninive. Ac si diceret: Quiescat, videat ne cadat ; et qui tenet, teneat, donec de serat, ne quis desperando oneri succumbat, post tristitiam oneris laetitiam supplet visionis dicens: Liber visionis Nahum Helcesei. De nomine vero libri multiplex fit mentio in serie divini eloquii. Hinc per Job: Quis mihi adjutorem tribuat, ut desiderium meum Omnipotens audiat? Et scribit ipse librum qui judicat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
em t̾re. Item in apocalipsi: de eodẽ. Et in¬
di indextera sedentis suꝑ thronũ. libriĩ
scͥptũ intꝰ ⁊ foris. signatũ sigillis septem.
Et nemo poterat solu̾e eũ: nͥ leo qui
uicit de tribu iuda. Ipse uero aꝑu¬
it eum. ⁊ soluit eiꝰ signacła. hecoĩa
ex diuino ꝓtuli eloquio. qͣtinꝰ lecto¬
ri clareat᷑. qd̾ in eo sit libri multiplex
nam equitatẽ. scd̃s humanã impuni¬
tatẽ. t̾ciꝰ humanã ⁊ diinã caritatẽ.

Expanded text:
i de eodem: Et vidi in dextra sedentis super thronum librum scriptum intus, et foris signatum sigillis septem. Et nemo poterat solvere eum nisi leo, qui vicit de tribu Juda. Ipse enim aperuit eum, et solvit ejus signacula . Haec omnia ex divino protuli eloquio, quatenus lectori clareat, quod in eo sit libri multiplex nam aequitatem; secundus, humanam impunitatem; tertius, humanam et divinam charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑfecta eras indecore meo. quẽ posu¬
erã suꝑ de dicit dñs. ¶ Intuere suꝑ habũ¬
dantes diuitias diuine clem̃tie. Quomͦ
meretricũ meretrix. ex sordido ꝓstibło
in reginam sublimata. ornata cultu
regio. sedet inculmine uirtitũ. ⁊ rogni
fastigio. Uere suꝑ habundantes diuitie.
cũ ñ solũ nobis necessaria uerũ eciam

Expanded text:
posueram super te, dicit Dominus . 28. Intuere super abundantes divitias divinae clementiae: quomodo meretricum meretrix ex sordido prostibulo in reginam sublimata, ornata cultu regio sedet in culmine virtutum et regni fastigio. Vere superabundantes divitiae, cum non solum nobis necessaria, ver
Abbreviated transcription (Latin):
ic mundo mortificati. t̾ciũ incubito
consũmati. pͥmi statũ eccłie roborant.
tẽ ꝯmendant. Ymus ordo dicit. Sollici¬
tudo omnium eccłiarũ instantia mea
coridiana Seds. elegit iuspendiũ am¬
ma mea: ⁊ mortẽ ossa mea. Terciꝰ siue pay

Expanded text:
ic mundo mortificati; tertium, in cubito ic mundo mortificati; tertium, in cubito consummati. Primi statum Ecclesiae roborant; tem commendant. Primus ordo dicit: Sollicitudo omnium Ecclesiarum, instantia mea quotidiana ; secundus: Elegit suspendium anima mea et mortem oss
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis. Unde qr dicunt᷑ ⁊ sunt onera.
ista ñ inm̃ito oncrũ nuncupant᷑ onera i d̾
uanitas suo multos deprimat onere. te¬
statur apłs dicens. Uanitati in qͥt crea¬
tura subiecta ẽ nolens. Inpsalmo uero
legit᷑. de iniquitatis onere. Iniquitates ĩ
henne miserrime aggrauat. qͣi salua¬
tor mnysaia torcular nuncupat dicens.
Torcular calcaui solus. de pͥma leggtur in
eccłiaste. Uanitas uanitatũ. ⁊ omnia ua¬
nitas. de scd̃a inzacharia. Suꝑ talen¬
tũ plũbi sedet iniquitas. de t̾cia ĩ psal¬
mo. Cont̾cio inuiis eoꝵ ⁊ infelicitas. Gra¬
ue gͥ iugũ suꝑ filios adã. a die exitꝰ de¬
uentre matris eoꝵ. usq indiẽ reũsio¬
nis eoꝵ inip̃am: quando de uanitate
ad iniquitatẽ. de iniquitate iran seunt
adcalamitatẽ. St̃ quoq alia onera. p̃fa¬
tis longe dissiłia. Et enĩ primũ dispen¬
sationis. scd̃m: relligionis. t̾ciũ dilestio¬
nis. Pmũ onus portant p̃lati. scd̃m hu¬

Expanded text:
suppliciis. Unde quia illa dicuntur et sunt onera, suppliciis. Unde quia illa dicuntur et sunt onera, ista non immerito onerum nuncupantur onera. Quod vanitas suo multos deprimat onere, testatur Apostolus dicens: Vanitati, inquit, creatura subjecta est, non volens . In psalmo vero legitur de iniquitatis onere. Iniquitates, inhennae miserrime aggravat, quam Salvator in Isaia torcular nuncupat dicens: Torcular calcavi solus . De prima legitur in Ecclesiaste: Vanitas vanitatum et omnia vanitas ; de secunda in Zacharia: Super talentum plumbi sedet iniquitas ; de tertia in psalmo: Contritio in viis eorum, et infelicitas . Grave igitur jugum super filios Adam a die exitus matris usque in diem reversionis in ipsam , quando de vanitate ad iniquitatem, de iniquitate transeunt ad calamitatem. Sunt quoque alia onera praefatis longe dissimilia 10. Etenim primum dispensationis, secundum religionis, tertium dilectionis. Primum onus portant praelati; secundum, hu
Abbreviated transcription (Latin):
gantia. inphilistum singillatim sensuum
praua curiositas. indamasci exp̃sse rapati¬
tasa negẏpti omnino crapula ⁊ ebrietas.
in deserti maris singularitatis p̃sũptio.
in ydumea suꝑsticio. in arabie ficta dilec¬
tio. inualł uisionis. animi excecatio. in
tyri. ianctantia diuiciariim ⁊ elatio in
iumentoꝵ austri. religionis expͥmit᷑ dis¬
solutio. Hec gͦ st̃ uicioꝵ genera nunc sub¬
ethnica scientia. Tcrciũ canina facundia.
qrͣtũ: claritas sanguinis. qͥntũ. uetustas
corporis. sextum honestas ꝯuigis. septi¬
mum exẽplar sobolis. octauũ. fides a¬
micoꝵ. nonum humilis obsequela sub¬
ditoꝵ. decimũ bonoꝵ temꝑalium afflu¬
entia. undecimũ omniũ p̃fatoꝵ possessio
quieta. Dehis autẽ latiꝰ disserere inp̃sen¬
ti ñ fuit ꝯsilii. Hoc enĩ tractare: alt̾iꝰ est
ocii. Esse ã ona ostendẽ. his relinquo qͥ
p̃munt᷑ onere. Uanitas gͦ negociis. iniqͥ¬
tas supponitur uiciis: calamitas gehenne

Expanded text:
gantia; in Philistiim, sigillatim sensuum gantia; in Philistiim, sigillatim sensuum prava curiositas; in Damasci, expressa rapacitas; in Aegypti, omnino crapula et ebrietas; in deserti maris, singularitatis praesumptio; in Duma, superstitio; in Arabiae, ficta dilectio; in vallis visionis, animi excaecatio; in Tyri, jactantia vitiorum, et elatio; in jumentorum Austri, religionis exprimitur dissolutio. Haec ergo vitiorum sunt genera, nunc subethnica scientia; tertium, canina facundia; quartum, claritas sanguinis; quintum, venustas corporis; sextum, honestas conjugis; septimum, exemplar sobolis; octavum, fides amicorum; nonum, humilis obsequela subditorum; decimum, temporalium affluentia; undecimum, omnium praefatorum possessio quieta. De his vero latius disserere in praesenti, non fuit consilii; hoc enim tractare, alterius erat negotii. Esse autem onera, ostendere his relinquo qui premuntur onere. Vanitas igitur negotiis, iniquitas supponitur vitiis, calamitas gehennae
Abbreviated transcription (Latin):
sors ⁊ hereditas nr̃a. Terciꝰ eoꝵ qui dicunt
uia domini ñ ẽ equa. Primo gͥ peccat᷑
sc̃m. In patrem agendo contra eiꝰ uoluntatẽ
infilium contra illiꝰ humilitatẽ: in sp̃m
sc̃m contra ip̃iꝰ caritatẽ. Calamitas qͦq
inferm tres habet speties. pͥma ẽ ama
ritudo ꝯscientie. scd̾a: odiũ iusticie.
Tercia desꝑatio uenie. pͥmo miseri qͥa
remorder conscientia. scd̃o: miseriores.
quia displicet iusticia. t̾cio miserrimi. qͥa
uenie nulla restat uiaclementia. Qͥa gͦ
uanitatem mund. iniquitatem auimi. ca¬
lamitatem tartarr suꝑiꝰ onerũ onera esse¬
diximꝰ: restat nobis querere alia. quoꝵ ista
dicunt᷑ onera. Y saie u̾o suꝑiꝰ undetim oña
posuimꝰ. que uicioꝵ undecim significant ge¬
nera: ⁊ undecim negocioꝵ exprimunt o¬
nera. ac pͥmũ deuicris. deinde disseramꝰ de
negociis. In onere babylonis p̃cipue notat᷑
suꝑbia. inmoab. indignatio. maxime. ⁊ arro¬

Expanded text:
sors et haereditas nostra ; tertius eorum qui dicunt: sors et haereditas nostra ; tertius eorum qui dicunt: Via Domini non est aequa . Primo igitur peccatur sanctum. In Patrem, agendo contra ejus voluntatem; in Filium, contra illius humilitatem, in Spiritum sanctum, contra illius charitatem. Calamitas quoque inferni tres habet specieonscientiae, secunda odium justitiae, tertia desperatio veniae. Primo miseri, quia remordet conscientia; secundo miseriores, quia displicet justitia; tertio, quia veniae nulla restat clementia. Quia ergo vanitatem mundi, iniquitatem animi, calamitatem tartari superius onera diximus, restat nobis quaerere alia quorum ista dominantur onera. Isaiae vero superius undecim onera posuimus, quae vitiorum undecim significant genera, et undecim negotiorum exprimunt onera. Ac primum de vitiis, deinde disseramus de negotiis. 8. In onere Babylonis praecipue notatur superbia. In Moab, indignatio maxime et arro
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cio sublimat᷑ intellectꝰ.⁊ uegetat᷑ ratio. pͥmi
se mundo sponte subiciunt. Scd̾i: nolentes
mundo seruiunt. Tercii mundũ penitꝰ sper¬
nunt. pmigͥ st̃ bricti. Scd̾i: actiui. Tercii:
ꝯtẽplatiui. Sed ⁊ de iniquitate siłia possu
mꝰ dic̾e. Quidam nãq in iqͥtatẽ diligunt.
s ñ p̃uidicant: ñ nlłi ⁊ diligunt. ⁊ p̃dicant.
Alii diligunt p̃dicant ⁊ defendunt. Tres igit᷑
principales mniqͥtas habet species. Nefas.
Scelus. Maliciã. Nefas quantũ addm̃: sce¬
lus adseip̃m malicia ad ꝓpximũ. He¬
farii sunt mandata cõtempnendo. sce¬
lesti se ipsos in urcia precipitãdo ma¬
litiosi ꝓximos corrũpendo. Primꝰ ordo eoꝵ¬
peccata sua p̃dicauerunt sic̃ sodoma.
Terciꝰ eoꝵ qu facti st̃ quasi scuta fusilia.
pͥmꝰ eoꝵ qui ꝓiecerunt int̾ra intima.
sua. Scd̃s eoꝵ qui dicunt coronemꝰ nos
rosis anteqͣm marcescant. Hec ẽ enim

Expanded text:
tertio, sublimatur intelletertio, sublimatur intellese mundo sponte subjiciunt, secundi nolentes mundo serviunt, tertii mundum penitus spernunt. Primi ergo sunt bruti, secundi activi, tertii contemplativi. Sed mus dicere. Quidam namque iniquitatem diligunt, sed non praedicant; nonnulli et diligunt et praedicant; alii diligunt praedicant et defendunt. Tres igitur principales iniquitas habet species: nefas, scelus, malitiam. Nefas quantum ad Deum, scelus ad seipsum, malitia ad proximum. Nefarii sunt mandata contemnendo, scelesti seipsos in vitia praecipitando, malitiosi, proximos corrumpendo. Primus ordo estpeccata sua praedicaverunt sicut Sodoma ; tertius eorum qui facti sunt quasi scuta fusilia . Primus eorum qui projecerunt in terra intima sua ; secundus eorum qui dicunt: Coronemus nos rosis antequam marcescant; haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
Onꝰ in humeris: calamitas gehenne. i ma
fedat affectum. Scd̾a inhonestat actum.
Tercia mortificat subiectum. de his tͥb om̾
iniquitatẽ. comedistis fructũ mendacii. Im¬
pietas siquidem arat᷑ qñ qͥs ex studio mundi
uanitatẽ meditat᷑. Iniquitatem metit. qñ
ex illicita cogitatione prauũ opꝰ colligit M¬
datii fructꝰ comedit. qñ ꝓ ut gessit in corpore.
apd̃ interos recipit. Abat᷑ itaq impietas. co-¬
gitando illicita. legit᷑ iniquitas oꝑ an do ne¬
faria. comedit᷑ frtictꝰ eiꝰ sustinendo supplicia.
S hoc deuanitate dicend̾ ẽ. qd̃ illi alii sũt
subditi. alii collaterales. alii suꝑposig. Pri¬
mi carnales. scd̃i spiritales: t̾cis intellectu¬
ales. Prum sensuũ curiositati. scd̃i hũane
necessitati. t̾cii ꝯtẽplande student ueritati.
Inpͥmo ordine sensus sordidat᷑. ⁊ cogitatio.
in scdõ ord. nat᷑ affectꝰ. ⁊ honestat᷑ actio. In

Expanded text:
onus in humeris, calamitas gehennae. Prima onus in humeris, calamitas gehennae. Prima foedat affectum, secunda inhonestat actum, tertia mortificat subjectum. De his tribus oniniquitatem, comedistis fructum mendacii . Impietas siquidem aratur, quando quis ex studio mundi vanitatem meditatur; iniquitatem metit, quando ex illicita cogitatione pravum opus colligit; mendacii fructus comedit, quando prout gessit in corpore, apud inferos recipit. Aratur itaque, cogitando illicita; legitur iniquitas, operando nefaria; comeditur fructus ejus, sustinendo supplicia. 5. Sed hoc de vanitate dicendum est, quod illi alii sunt subditi, alii collaterales, alii suppositi. Primi carnales, secundi spiritales, tertii intellectuales. Primi, sensuum curiositati; secundi, humanae necessitati; tertii contemplandae student veritati. In primo ordine sensus sordidatur et cogitatio; in secundo, ornatur affectus, et honestatur actio; in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑni ꝓ eoꝵ ueneranda ac mystica dig¬
nitate. ita posst̃ dici simplicit̾. onera sin¬
gula crimina. uł singula tribulationiĩ
genera. Ouera u̾o onerũ culpar̃ ł tribu¬
lationum inm̃sitas nimia. Tria gͥ st̃ one¬
rũ ou̾a. Uanitas. iniqͥtas. calamitas. Ua¬
nitas mundi. iniquitas animi. calamitas
orci. Hanitas cecat. iniquitas p̃cipitat.
calamitas cruciat. Uanitas mundi
celestiũ aufert contẽplationẽ. iniqͥtas:
animi. dĩ ⁊ ꝓximi dilectionẽ. calamitas
tartari. affectũ boni. ⁊ animi deuotionem.
Uanitas mundifac̃ iuiciosũ. iniquitas am¬
mi reddit odiosũ. calamitas orci. supplicio¬
sum. Uanitas fac̃ in cestũ. in iqͥtas reddit in¬
festũ. calamitas ꝑpetuo mestũ. Uanitas
depͥmit. iniqͥtas curuat. calamitas fnͣgit.
Est eciã alud qd̾ de his oĩb dicẽ possumꝰ. qͥa
scil. aliud portat᷑. in capite. aliud ĩbrachiis
aliud ĩ humcris. Onꝰ in capite: uanitas in
mente. O nꝰ inbrachiis: iniquitas in oꝑe.

Expanded text:
operum pro veneranda ac mystica dignitate: ita possunt dici simpliciter onera singula crimina, vel singula tribulationum genera; onera vero onerum, culparum vel tribulationum immensitas nimia. 3. Tria igitur sunt onerum onera. Vanitas, iniquitas, calamitas. Vanitas mundi, iniquitas animi, calamitas orci. Vanitas caecat, iniquitas praecipitat, calamitas cruciat. Vanitas mundi coelestium aufert contemplationem; iniquitas animi, Dei et proximi dilectionem; calamitas tartari, affectum boni et animi devotionem. Vanitas mundi facit vitiosum; iniquitas animi reddit odiosum; calamitas orci, suppliciosum. Vanitas facit incestum; iniquitas reddit infestum; calamitas, perpetuo moestum. Vanitas deprimit, iniquitas curvat, calamitas frangit. 4. Est etiam aliud quod de his oneribus dicere possumus, quia scilicet aliud portatur in capite, aliud in brachiis, aliud in humeris. Onus in capite, vanitas in mente; onus in brachiis, iniquitas in opere;
Abbreviated transcription (Latin):
niret. Et hec ego utinã tã possem subti¬
lit̾ ꝑspicẽ. tam ꝯpetent̾ enarrare. quam
possum ardent̃ diligere. Delectat enĩ me
qmͣ ualde dulce. ⁊ iocundũ ẽ. de his rebus
frequent̾ ag̾e. ubi simul ⁊ ratione erudi¬
t᷑ sensus. ⁊ suauitate delectat᷑ animus.
⁊ ãmiratione execͥtat᷑ affectꝰ. ita ut stupẽ

Expanded text:
niret. Et haec ego utinam possem tam subtiniret. Et haec ego utinam possem tam subtiliter perspicere, tam competenter enarrare, quam possum ardenter diligere! Delectat enim me, quia valde dulce et jucundum est, de his rebus frequenter agere, ubi simul et ratione eruditur sensus, et suavitate delectatur animus, et admiratione excitat
Abbreviated transcription (Latin):
amiciciam ⁊ fed̾ationẽ ꝯueniunt. Quid
tamen inrerũ natura tra dĩ contẽꝑariit ꝓ¬
uidentia. ut ñ solũ ad inuitem ꝯmune
societatis uin cł̾m ñ dissipent: uerũ eciã
nascentib cunctis ut sub sist̾e̾ possint.
uitale nutrimentũ subministrent. Oĩs
enim natura se diligit. ⁊ iniro quodã mͦ
pluriũ dissimiliũ.⁊ inunũ redactoꝵ con¬
cordia unam in oĩb armoniam facit.
Uide si pulchritudin diumoꝵ oꝑũ ali¬
quid desit. ⁊ si nichil uł eciã in minimo
de ẽẽ uideris: iam aliquid mabes unde ar¬
tificem mireris. que cũ psalmista intue¬
ret᷑ uehement̾ ãmirabat᷑ dicens. Quam
magnificata sunt oꝑa tua dñe: omnia
insapientia fecisti. Item memor fu oꝑĩ
domini: qr memor ab initio ero mirabi¬
liũ tuoꝵ. Item. Idem. Meditabor in õib o¬
ꝑib tius: in factis manuũ tuar̾ exerce¬
bor. Que siquis inuestigare sufficeret:
mirabilem ineis dei sapientie lucem ĩue¬

Expanded text:
amicitiam et foederationem conveniunt. Quid amicitiam et foederationem conveniunt. Quid tamen in rerum natura ita Dei contemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Omnis enim natura se diligit, et miro quodammodo plurium dissimilium et in unum redactorum concordia unam in omnibus harmoniam facit. Vide si pulchritudini divinorum operum aliquid desit; et si nihil, vel etiam in minimo, deesse videris, jam aliquid habes unde artificem mireris. 17. Quae cum Psalmista intueretur, vehementer admirabatur dicens: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti . Item: Memor fui operum Domini, quia memor ero ab initio mirabilium tuorum . Item id: Meditabor in omnibus operibus tuis, et factis manuum tuarum exercebor . Quae si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis Dei sapientiae lucem inve
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ ip̃e mundum mente gerens. fimili¬
q ymagine formans. Si .ii. quis artificẽ
cogitet ⁊ mat̾iam.⁊ exip̃a creatã rerĩ
dissimuiliũ copiam. atq reb ordinẽ diui¬
nitꝰ insitũ. ⁊ gr̃am: possunt quidẽ ꝑ eiꝰ
situm. ordinem. ⁊ ornatũ. dĩ cognosci in¬
ui sibilia. potest eiꝰ conspit ut cumq po¬
tentia. sapientia. clementia. Potentia
ꝑ sitũ. sapientia ꝑ ordinẽ. benignitas ꝑ
ornatũ. Unde ⁊ idem ab ornatu grete cos¬
mos nomen accepit. Mundus ã ẽ uniũ¬
sitas oĩs q̃ ꝯstat . ex iiͦii. elem̃tis. globata ĩ
speciem absoluti orbis. Qd̾ sumu̾sitatiᷤ
huiꝰ machinam intuearis. inuenies qmͣ
mirabili ratione. ⁊ sapientia cõpostto
rerum omnium ꝑfecta sit. qm apta. ꝙͣ
ꝯgrua. qmͣ decora. qmͣ cunctis ꝑͣtibus¬
sus ab soluta: inqua ñ solũ concordiã.
seruant similia. sed eciam que creante
tante sapientia in unam quodam modo

Expanded text:
rimus ipse Mundum mente gerens, similirimus ipse Mundum mente gerens, similique imagine formans. Si enim quis artificem cogitet, et materiam, et ex ipsa creaturarum dissimilium copiam, atque in rebus ordinem divinitus insitum, et gratiam, possunt quidem per ejus situm, ordinem et ornatum, Dei cognosci invisibilia; potest ejus conspici utcunque potentia, sapientia, clementia: potentia per situm, sapientia per ordinem, benignitas per ornatum. Unde et idem ab ornatu Graece κόσμος nomen accepit. Mundus autem est universitas omnis, quae constat ex quatuor elementis, globata in speciem absoluti orbis. Quod si universitatis hujus machinam intuearis, invenies quod mirabili ratione et sapientia compositio rerum omnium perfecta sit; quod apta, quod congrua, quod decora, quod cunctis suis absoluta, in qua non solum concordiam servant similia, sed etiam quae creante tante sapientia in unam quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
pedit. Actꝰ iniquitate. affectꝰ uanitate:
intellectꝰ ã celestiũ claritate. Nulla
gͥ ẽ in ea macula: inqua nec in aligni
p̃ualet suggestio. mundi sordent mi¬
ne. uł. ꝓmissio. carnis iacet ticillatio
mentis susfso cat᷑ elatio. Hec gͥ stint
dilectionis onera. quib felix p̃mit᷑. ar̃a.
Hoc mens mea p̾matur onere. hoc aĩa
moriatur. de p̾ssa pondẽ. Onera igitur
generalia constat cẽ qͣdrifaria. Alia nã¬
q sunt di. alia anim alia mundi. alia
inferni. Istoꝵ quoq singła suꝑiꝰ in aliis
legorice indesignatione mundi. mystice
intypo eccłie. moralit̾ inꝑsona anime.
De ciuitate uero suꝑiꝰ hystorialit̾ aliqua
licet pauca diximꝰ. Restat gͦ ut ad alia
exponenda transeamꝰ. acprimum deint̾¬
p̃tanione nominis uideamꝰ. Ninue spe¬
ciosa int̾pretat᷑. ⁊ de d̾o atq mundo inqͦ¬
dam phylosophoꝵ legit᷑. Tu cuncta suꝑ¬
no ducis ab exemplo pulchrum pulcher¬

Expanded text:
pedit: actus iniquitate, affectus vanitate, pedit: actus iniquitate, affectus vanitate, intellectus a coelestium claritate. Nulla est igitur in ea macula, in qua nec maligni praevalet suggestio, mundi sordent minae vel promissio, carnis jacet sigillatio, mentis suffocatur elatio. Haec igitur sunt dilectionis onera, quibus felix premitur anima. Hoc mens mea prematur onere, hoc anima moriatur depressa pondere. Onera igitur generalia constat esse quadrifaria. Alia namque sunt Dei, alia animi, alia mundi, alia inferni. Istorum quoque singula superius in aliis legorice, in designatione mundi; mystice, in typo Ecclesiae; moraliter, in persona animae. De civitate vero superius historialiter aliqua, licet pauca, diximus. Restat ergo ut ad alia exponenda transeamus. Ac primum de interpretatione nominis videamus. 16. Ninive speciosa interpretatur, et de Deo atque mundo in quodam philosophono Ducis ab exemplo: pulchrum pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
dinatam. in canticis multa laude ꝓ se¬
quitur dicens. Pulchra es amica mea.
suauis ⁊ decora. t̾ribilis ut castrorũ
aties ordinata. Puichra mundo. sutaius
ꝓximo. decora celo. uł pulchra actu
suanis affectu. decora intellectu. Uł pul¬
chra honestate fame. suauis utilita¬
te doctͥne. decora uite sublimis necessitate.
Uł pulchra exẽplo. suauis ũbo: decora ꝯ¬
silio Uł pulchra oꝑib. suanis morib:. de¬
cora m̃tis excessib. Uł pulchra ꝓximo:
suauis angło. decora sponso. Merito gͦt̾ri
geli offensio. nec diuine uoluittatis a¬
uersio. uł eciã ad modicũ inuenitur. Itẽ
de eodẽ ꝑ eundẽ ĩeodẽ. Tota pulchra es
amica mea. ⁊ macula ñ ẽ inte. Uereqͥdẽ¬
tota pulchra. que nec hoste uincit᷑ nec
mundo corrũpit᷑. nec ꝓximo seducitur.
nec carne cliditur. nec mente erigit᷑.
Tota quidẽ pulchra. qmͣ nec actꝰ corrũ¬
pit. nec asfectꝰ inficit. nec intellectꝰ im¬

Expanded text:
dinatam in Canticis multa laude prosedinatam in Canticis multa laude prosequitur dicens: Pulchra es, amica mea, suavis et decora, terribilis ut castrorum acies ordinata . Pulchra mundo, suavis proximo, decora coelo. Vel pulchra actu, suavis affectu, decora intellectu. Vel pulchra honestate famae, suavis utilitate doctrinae, decora vitae sublimis necessitate. Vel pulchra exemplo, suavis verbo, decora consilio. Vel pulchra operibus, suavis moribus, decora mentis excessibus. Vel pulchra proximo, suavis angelo, decora sponso. Merito ergo tegeli offensio, nec divinae voluntatis aversio vel etiam ad modicum invenitur. Item de eodem per eumdem in eumdem: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Vere quidem pulchra, quae nec hoste vincitur, nec mundo corrumpitur, nec proximo seducitur, nec carne eliditur, nec mente erigitur. Tota quidem pulchra, quam nec actus corrumpit, nec affectus inficit, nec intellectus im
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpassionẽ. ĩ macłatam custodiã. ad
carnis mortificationẽ. ⁊ animi deuocio¬
ne. Qd̾ etiã saluator in euangłio eiuidñ¬
ter docuit. ub: de religione disserens. de
elemosina oratione. ieuimo faciendo di¬
scipłos monuit. Ieninium referens ad
tarnis mortificationẽ. elemosinã ad
ꝓrimi ꝯpassionẽ oronẽ non ad lingue
strepitum. sed ad animi deuotionem.
Uł pͥmum ẽ abstinentia mali. scd̾m fra¬
glantia boni. t̾tiũ purificati leticia¬
anui. Dilectionis uͦ tͥa sunt onera.
aliud ab angło. aliud a deo ꝓximꝰ nãꝙ
a nobis pietatem. angh: puritatẽ. ds
ꝑ fectam exigit caritatẽ. ꝓximꝰ a nobis
exigit humanitatis obsequia. angłs
siceritatis desid̾ia. d̾s studia oĩ iurm¬
te fraglantia. õium suauitate manantia.
ꝓrimꝰ deuotũ flagitat actũ. anglꝰ since
ctum. Exhibenda ẽ. gͥ ꝓximo actionis
pietas. angło moꝵ sicitas. deo oĩs conatꝰ
animi. ⁊ ꝑfecta caritas. Sponsus enim
sponsam suã sic ornatam. ita qͥdem or¬

Expanded text:
atam custodiam, ad carnis mortificationem et animi devotionem. Quod etiam Salvator in Evangelio evidenter docuit, ubi de religione disserens, de eleemosyna, oratione, jejunio faciendo discipulos monuit: jejunium referens ad carnis mortificationem; eleemosynam, ad proximi compassionem; orationem, non ad linguae strepitum, sed ad animi devotionem. Vel primum est abstinentia mali; secundum, flagrantia boni; tertium, purificati animianimi. Dilectionis vero tria sunt onera. aliud ab angelo, aliud a Deo. Proximus namque a nobis pietatem, angelus puritatem, Deus perfectam exigit charitatem. Proximus exigit humanitatis osinceritatis desideria; Deus, studia omni virtute flagrantia, omni suavitate manantia. Proximus devotum flagitat actum, angelus sincctum. Exhibenda est igitur proximo actionis pietas, angelo morum sinceritas, Deo omnis conatus animi, et perfecta charitas. 14. Spiritus enim sponsam suam sic ornatam, ita quidem or
Abbreviated transcription (Latin):
Nus niniue: liber uisionis
naũ elchesei. Plogum istum
quib dã credit᷑. ab aliis eum
esdras inuenisse asserit᷑. Sicut enĩ post
incensam legẽ. a chaldeis. ⁊ ab eo reꝑatã
no uis inuentis litt̾is. sĩgłis psalmoꝵ
p̃fixit titulos. ita doctne gr̃a. singuł fere
ꝓpħar̃ p̃po suit ꝓlogos. uł si ꝓpħa eum

Expanded text:
nus Ninive, liber visionis Nahum Helchesei. Prologum istum quibusdam creditur; ab aliis, Esdram eum invenisse, asseritur. Sicut enim post incensam legem a Chaldaeis, et ab eo reparatam novis inventis litteris, singulis psalmorum praefixit titulos, ita doctrinae gratia singulis fere prophetarum praeposuit prologos. Vel si eum
Abbreviated transcription (Latin):
Onꝰ damasci. Onꝰ egypti. Onꝰ deserti maris.
Onꝰ duma. Onꝰ in arabia. Onꝰ uallis uisioĩs.
Ouꝰ tẏri. Onꝰ uim̃toꝵ austri q̃ ex ip̃a qͣlita¬
te. num̃ transg̾ssionẽ sig̾cant pectĩ. In
denario nãq p̃ceptoꝵ sig̾rat᷑ obedientia. ĩ
undenario qui ip̃m transg̃dit᷑. p̃uaricatioĩs
malicia. huc accedit. qd̾ undecĩ saga cili¬
cina fiunt intab̾naculo. qd̾ saluator ex¬
tincto ꝓditore choꝵ aploꝵ in hoc man̾e
noluit numero. Onꝰ ã miserie. pondꝰ suꝑiꝰ
significare diximꝰ. Ciamat uͦ apłs. Infelix
ego homo. quis me lib̾abit de corꝑe mortis
huiꝰ: Sita ẽ. inuiridi ligno. qͥd fiet ĩ arido:
U n de ieremias ꝓpħa. fidelẽ sollicitans aĩam
dehꝰ uite miscria. si int̾ra inqͥt pacis secura
ñ fu̾is: quid facies insuꝑbia iordanis: Et iob.
Etce inquit qui seruiunt ei ñ st̃ stabiles. ⁊ in

Expanded text:
onus Damasci, onus Aegypti, onus deserti maris, onus Damasci, onus Aegypti, onus deserti maris, onus Duma, onus in Arabia, onus vallis visionis, onus Tyri, onus jumentorum Austri . quae ex ipsa qualitate numeri transgressionem significant peccati. In denario namque praeceptorum signatur obedientia; in undenario, qui ipsam transgreditur, praevaricationis malitia. Huc accedit, quod undecim saga cilicina fiunt in tabernaculo ; quod Salvator exstincto proditore chorum apostolorum in hoc manere noluit. Onus autem miseriae pondicare diximus. Clamat vero Apostolus: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . Si ita est in viridi ligno, quid fiet in arido . Unde Jeremias fidelem sollicitans animam de hujus vitae miseria: Si in terra, inquit, pacis secura non fueris, quid facies in superbia Jordanis ? Et Job: Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: p̃cipe filiis isrł ⁊c̃. Sic ysaias.
uisio qmͣ uidit ysaias filiꝰ amos. Sic iere¬
mias. Uerba inqͥt ieremie qui fuit in
sacerdotib de anatot. Sic micheas. uer¬
bũ qd̾ factũ ẽ ad micheã demorasti. Et
ita pene incipiunt om̃s ꝓpħe. Id quoq
reꝑꝑit᷑ in nouo testamento. Dixit inqͥt
discipłs ille quẽ diligebat iħo petro.
xͥ ⁊ c̃. Et multa nobis talia tradunt di¬
uina eloquia. Uł sc̃i incipientes gr̃am
diuinitꝰ acciꝑe. sitientes. supplicant
diuinitati. in hoc maxime ꝓficientes.
⁊ exẽplũ gr̃e relinqñtes fideliũ posteri¬
tati. O nus ninuie. In duodecim ꝓphe¬
tis .iiiͦiͦ. fuisse legimus. qui onꝰ in suis
ꝓphiis posuer̃t naũ scil. ab acuc. ma¬
lachiã. ⁊ zachariã. Quoꝵ pͥmi tres
posuerunt illud. In pͥncipio. Sachari¬
as uero duob locis. infine scił ⁊ inme
dio Dicit enim inmedio. Onus u̾bi domini
uit̾ra a drach. ⁊ damasci requiei eiꝰ. Infine
Onꝰ babylonis. Onꝰ philistum. Onꝰ moab.

Expanded text:
filiis Israel, etc. . Sic Isaias: Visio quam vidit Isaias filius Amos . Sic Jeremias, Verba, inquit, Jeremiae, qui fuit in sacerdotibus de Anatot . Sic Michaeas: Verbum quod factum est ad Michaeam de Morasti . Et ita ferme incipiunt omnes prophetae. Id quoque reperitur in Novo Testamento. Dixit, inquit, discipulus ille, quem diligebat Jesus Petro . rvus Jesu Christi, etc. . Et multa nobis talia tradunt divina eloquia. Vel sancti incipientes gratiam divinitus accipere, sitientes supplicant divinitati, in hoc maxime proficientes, et exemplum gratiae relinquentes posteritati. 2. Onus Ninive. In duodecim prophetis quatuor fuisse legimus qui onus in suis prophetiis posuerunt: Nahum, scilicet, Habacuc, Malachiam et Zachariam. Quorum primi tres posuerunt illud in principio. Zacharias vero duobus locis, in fine scilicet, et medio. Dicit enim in medio: Onus verbi Domini in terra Hadrach, et Damasci requiei ejus ; in fine Onus Babylonis, onus Philistiim, onus Moab,
Abbreviated transcription (Latin):
fitati.  ł primũ negociũ mundi. Sed̾m
circunspectio sui. t̾ciũ sollicitudo ꝓxim.
Necessauꝰ ẽ in pͥmo. honestus inscdo. utił
int̾cio. necessariꝰ ne in moderate super¬
flua appetat. honestꝰ. ne effeminate
quatinus adueniam. ad gr̃am. adgła
subditos p̾cedat. Necessarꝰ gͥ uita. hone¬
stiis fama. utił doctna. Religio quoq ĩ
intb constat. In carnis scił mortifica¬
tione. in anim deuocione. inꝑximmi cõ¬
passione. hinc ꝑ iacobũ apłm. Religio
inquit munda ⁊ immacłata. hec ẽ ui¬
sitare pullos. ⁊ uiduas in tͥbulatione
eoꝵ: ⁊ immacłatum se custodire ab

Expanded text:
sitati. Primum negotium mundi; secundum circumspectio sui; tertium sollicitudo proximi. Necessarius est in primo, honestus in secundo, utilis in tertio. Necessarius, ne immoderate superflua appetat, honestus, ne effeminate quatenus ad veniam, ad gratiam, ad gloriam subditos praecedat. Necessarius igitur vita, honestus fama, utilis doctrina. Religio quoque in tribus constat: in carnis scilicet mortificatione, in animi devotione, in proximi compassione. Hinc per Jacobum apostolum: Religio, inquit, munda et immaculata haec est: Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem figam gradum. ⁊ contẽpla¬
ad arguentem me. Nisi eẽt cruditus di¬
scretione que custodit. ⁊ munitꝰ arce
contemplationis ñ posset contẽplari
que dicunt᷑ ei adomino. nec responde
arguenti. obiund̾etur intellectus eius.
Incontemplationis radio deficeret smo.
in reddendo responso. mens obstupesce¬
ret. labia contrrmisc̾ent. Nam ⁊ moy¬
ses ille legis lator ex quo u̾bũ dĩ audi¬
re cepit. humana infirmitate graua¬
tum se tm̃ nouit. ut ñ mͦ ad responden¬
dum domino. s adloqũdum cũ eo in¬

Expanded text:
munitionem figam gradum, et contemplamunitionem figam gradum, et contemplaad arguentem me . » Nisi enim esset eruditus discretione quae custodit, et munitus arte contemplationis, non posset contemplari quae ei dicuntur a Domino, nec respondere arguenti; obtunderetur intellectus ejus in contemplationis radio, deficeret sermo; in reddendo responso mens obtupesceret, labia contremiscerent. Moyses ille legislator, ex quo verba Dei audire coepit, humana infirmitate se gravatum novit, ut non modo ad respondendum Domino, sed ad loquendum cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
fili. accedens ad seruitutem dĩ. sta. ĩ iusti¬
tia.⁊ timore ⁊ p̃para animã tuã ad tẽpta¬
tionem. disponentes enĩ se diuine ser¬
uituti subut̃: multiplex excipit temptano.
⁊ filios isr ł egredientes deegypto. olĩ cũ
egiptiis insecutus ẽ pharao. Ita diabłs
cũ descritur. solito asꝑiores. inmittit tẽ¬
ptationes: qui rugiens circuit q̃rens
quem deuoret. Necessaria ẽ gͥ nobis
specula unde hostiũ insidias declinare
possimus. In specła enim eminentiore
stamus. ⁊ in de longuis ꝓspicimus ho¬
stium assultꝰ: amicoꝵq successus p̃ui¬
demus. De specula fructꝰ custodiunt᷑.
aliis u̾ba diriguntur. Bona ẽ hec spe¬
cula. ⁊ ideo inpenetrabili mentis statu¬
enda que tam multipliccm tenet usũ.
ħ ẽ specula cõtemplationis. ac disc̾tioĩs.
Contemplatio nos munit. discretio cu¬
stodit. Spocula gͦ ista gemina ẽ: custo¬
dia. scilicet et munitio. Unde abacuc.
Suꝑ custodiam meam stabo. ⁊ suꝑmu

Expanded text:
 accedens ad servitutem Dei, ista in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . » Disponentes enim se divinae virtuti subjicere, multiplex excipit tentatio. t filios Israel egredientes de Aegypto olim cum Aegyptiis consecutus est Pharao . Ita diabolus cum deseritur, solito asperiores immittit tentationes, qui rugiens circuit, quaerens quem devoret . Necessaria igitur nobis est specula, unde hostium insidias declinare possimus. In specula enim eminentiores stamus, et inde longius prospicimus hostium assuitus, et amicorum succursus praevidemus. De specula fructus custodiuntur, aliis verba diriguntur. Bona est haec specula, et ideo in penetrali mentis statuenda, quae tam multiplicem tenet usum. Haec est specula contemplationis et discretionis. Contemplatio nos munit, discretio nos custodit. Specula ergo ista gemina est; custodia scilicet et munitio. 796 Unde Habacuc: « Super custodiam meam stabo, et super
Abbreviated transcription (Latin):
fructus bonoꝵ oꝑum.⁊ uestim̃ta uirtutũ
custodientes. ne nudi at uatui ambulemꝰ¬
inuia. Caucamus aũsutiis hostiũ sp̃ualiũ.
qui antiꝑant uigilias nr̃as ⁊ iuxta iter
scandala ponunt nobis. contemplemur
quo ammo ad nos ueniunt. qui fratrum
speciem obtendunt. ⁊ amicoꝵ faciẽ ostendt̃.
⁊ nunc i multi falsi frẽs subintrant sub
habitu pacis. ⁊ relligionis uolentes explo¬
rare libertatem nr̃am quam habemꝰ in
xp̃o iħu sub ouina pelle lupinum gestan¬
tes animum. mel portantes inore. aculeũ
indorso. Simus gͥ semꝑ inspecula. tircum¬
spiciamus nobis quia undiq scandala.
undiq insidie ꝑtranscunt: ⁊ bestie silue
ruguntes. ⁊ catuli leonum ut rapiant. ⁊
querant sibi escam. quoꝵ esca t̾ra ẽ. id ẽ
uita peccatoris. quia dictum ẽ serpenti in
maledictione uentre. ⁊ pectore repes ⁊ oĩb
dieb t̾ram comedens. Caueamꝰ gͥne ĩ nobis

Expanded text:
fructus bonorum operum, et vestimenta virtutum fructus bonorum operum, et vestimenta virtutum custodientes, ne nudi et vacui in via ambulemus. Caveamus a versutiis hostium spiritualium, qui anticipant vigilias nostras, et supra iter scandala ponunt nobis. Contemplemur quo animo ad nos veniant, qui fratrum speciem obtendunt, et amicorum faciem ostendunt. Et nunc enim falsi fratres subintrant sub habitu pacis et religionis, volentes explorare libertatem nostram, quam habemus in Christo Jesu sub ovina pelle lupinum gestantes animum, mel portantes in ore, aculeum in dorso. Simus ergo semper in specula. Circumspiciamus nobis undique, quia undique scandala, undique insidiae; pertranseunt et bestiae silvae rugientes, et catuli leonum, ut rapiant et quaerant escam sibi; quorum esca terra est, id est vita est pecoris, 797 quia dictum est serpenti in maledictione: « Ventre et pectore repes, et cunctis diebus terram comedes. » Caveamus igitur ne in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sum eloquens ab heri ⁊ nudiꝰ t̾ciꝰ. ⁊ ex
quo locutus es ad seruum tuum impedi¬
tioris. ⁊ tarclioris lingue sum. Cũ it omni
sapientia egyptioꝵ eruditus eẽt. tamen
sensit uocem suam. exilem ⁊ gracilem
tardamq ⁊ in peditam liuguam. mutũ
se ꝓnuntiat. cũ u̾bũ qd̃ ẽ in principio ap̃
dm̃ ꝯsid̾at. Digna ẽ gͦ specła qua sibi ista¬
mens custoditur. ⁊ custodit. munitur et
munit. ⁊ quid sibi dicat᷑ qͥcquid respondeat.
contemplat᷑. Non ignorat quid sibi d̾s di
duplicia. unde. corde ⁊ corde locuti sunt. caro
blanda. diabolus magniloqua. Soligͦ deo
tradamus. ⁊ in eo solo spem ponamꝰ. ñ homini.
uł tarni. uł diabolo acquiescamꝰ. Unde miche¬
as. Holite trad̾e amico.⁊ nolite confidẽ induce
ab ca que dormit insinu tuo. custodi c lau¬
stra oris tui. quia filius contumeliã facit
patri.⁊ inimici hominis. domestici eiꝰ. Stemꝰ
gͥ suꝑ specłam discretionis. ⁊ contẽplationis.

Expanded text:
non sum eloquens ab heri, et nudiustertius; et ex quo locutus es ad servum tuum, impeditioris et tardioris sum linguae . » Cum enim omni sapientia Aegyptiorum eruditus esset, tamen usentiit vocem suam exilem et gracilem, tardamque et impeditam linguam, et mutum se pronuntiat, cum Verbum quod est in principio apud Deum, considerat. Digna est ergo specula, quam sibi statuens custoditur et custodit, et munitur et munit, et quid sibi dicatur, et quid respondeat contemplatur. Non ignorat quid sibi dicat duplicia; unde: Corde et corde locuti sunt; caro, blanda; diabolus, magniloqua. Soli ergo Deo credamus, et in eo solo spem ponamus; non homini, non carni, non diabolo acquiescamus. Unde Michaeas: « Nolite credere amico, nolite confidere in duce; ab ea quae dormit in sinu tuo custodi claustra oris tui, quia filius patri contumeliam facit , » et inimici hominis, domestici ejus. Stemus ergo super speculam discretionis et contemplationis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatue tibi specłam
pone tibi a maritudines dirige
cortuũ inuiam rectam. Pia ⁊ sa¬
lutaris c̃ ista exhortatio. qua nos
ambulantes ꝑfidem. ⁊ ñ dũ ꝑspcuiem.
In exilio sumus ⁊ magone. milicia enĩ ẽ
⁊ temptatio uita humana suꝑ terram¬

Expanded text:
tatue tibi speculam, pone tibi amaritudines, dirige cor tuum in viam rectam . » Pia et salutaris est ista exhortatio, qua nos ambulantes per fidem, et nondum per speciem. In exsilio sumus, et in agone. Militia enim est et tentatio vita homin
Abbreviated transcription (Latin):
nec ĩ una parce tm̃ corꝑis. ut illa
circumcisio carnał. s in singłis m̃bris
ẽ exibenda. ut membra nr̃a ñ arma
iniquitatis pecc̃o. s arma iusticie do
exhibeamus. Circumcidamus gͥ corda
nr̃a. ne noxia & maligna cogitemꝰ.
&e ocłos. ne uanitate uideamus. aures
ne uocem sanguins. audiamus. na¬
res. ne immunditie olfactu delectemꝰ.
lingũa ac labia ne in uerba malitie
pedes. ne ad effundendum sangumẽ
sin ueloces. ⁊ manus ne ad uetitoꝵ
tactũ sint porrecte. Hec ẽ uera ⁊ sã¬
lubris circumcisio. qua uiuificat᷑ in
terior hõ. qua ñ cutẽ carnis petrinis cul¬
tris abscidimus. s ueterẽ hominem cũ
actib suis expoliamus. ⁊ nouũ indiu¬
mus. qui scłm dm̃ creatus ẽ. in iusti

Expanded text:
nec in una tantum parte corporis, ut illa nec in una tantum parte corporis, ut illa circumcisio carnalis, sed in singulis membris est exhibenda, ut membra nostra, non arma iniquitatis peccato, sed arma justitiae Deo exhibeamus. Circumcidamus ergo corda nostra, ne noxia et maligna cogitemus, et oculos, 272 ne vanitatem videamus; aures, ne voces sanguinum audiamus; nares, ne immunditiae sordibus delectemur; linguam ac labia, ne in verba malitiae pedes, ne ad effundendum sanguinem sint veloces, et manus, ne ad vetitorum tactum sint porrectae. Haec est vera et salubris circumcisio, qua vivificatur homo interior, qua non cutem carnis petrinis cultris abscindimus, sed veterem hominem cum actibus suis exspoliamus, et novum induimus, qui secundum Deum creatus
Abbreviated transcription (Latin):
Factus est gͦ sub lege. quia et circũcisus
est die octauo. ⁊ legalis hostia oblata
est ꝓ eo die quadragesimo. Qui illa le
galia suscepit ñ ut ab eis expediaret᷑.
s ut ex aᷤ liberaret eos qui eis seruilit̃
tenebantur. sicut mort̾ẽ sustinuit ut
ab ea nos liberaret. scd̾m illud. Ero
mors tua o mors: ⁊ morfus tuus o
inferne. Suscepit gͦ circumcisionis sa¬
cramentum. ut carnalem circum cisi¬
onem finiret. ⁊ sp̃ualem in nob̾ consũ¬
pͥmo preceptum circumcisionis acce¬
pit. fiebat autẽ circucisio die octa¬
uo natiuitatis. ⁊ petͥno cultello. quia
in presenti circumcidimur a uitiis.
⁊ in octaua etate que erit resurgen
tium. ꝑfecte circumcidimur ab om̃i
corruptione pene et culpe: q̃n renoua¬
bitur ut aquile uiuentus nr̃a. Illã
generalem futuri temꝑis circumci¬
sionẽ ꝓmeretur sp̃ualis & interior
circumcisio. que ñ modo in ext̾ior.
s etiã interiori homine seruanda ẽ.

Expanded text:
Factus est ergo sub lege, qui circumcisus Factus est ergo sub lege, qui circumcisus est die octavo, et legalis hostia oblata est pro eo die quadragesimo. Qui legalia illa suscepit, non ut ab eis expiaretur, sed ut ex eis liberaret nos, qui eis serviliter tenebamur, sicut mortem sustinuit, ut ab ea nos liberaret, secundum illud: « Ero mors tua, o mors! morsus tuus ero, inferne! » Suscepit ergo circumcisionis sacramentum, ut carnalem circumcisionem finiret, et spiritualem nobis consumprimo praeceptum circumcisionis accepit. Fiebat autem circumcisio die octavo nativitatis, et petrino cultello, qui per In praesenti circumcidimur a vitiis, et in octava aetate, quae erit perfecte resurgentium, circumcidemur ab omni corruptione poenae et culpae, quando renovabitur ut aquilae juventus nostra. Illam generalem futuri temporis circumcisionem spiritualis et interior circumcisio, quae non modo in exteriori, sed etiam in interiori homine servanda est,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ordinatissimũ dispensationis diui¬
ne consilium. Cũ enim omnis recupe
altissum. unicꝰ patris. filiꝰ regis. a rega¬
lib sedib uenit. scł de consessu patris.
de equalitate maiestatis. de sede rẽga¬
li. ad carnem. ad crucem. ad mortem.
delumine celi. usq ad tenebras infer¬
III. Suꝑ hoc celum stupet. t̾ra mirat᷑.
hõ contremiscit. angłica reu̾etur cel¬
sicudo. hic ẽ enim opus sine exemplo.
humilitas sine mͦ. grã sine merito. do¬
num sine precio. Ille enim cuiꝰ mag¬
nitudinis ñ est finis. in tm̃ humiliari
cisionis signaculũ suscipiens. ut sp̃u
⁊ ab onere legis sic̃ ab aliis penis nos
plenitudo temꝑis. misit ds filiũ suũ
fem̃ ex muliere factum sub lege. ut
eos qui sub lege erant redimeret.⁊ ut
ad optionem filioꝵ reciꝑemus. Octaua
die ab ortu omnis infans hebreus scb̃m
natalis die octauo. que hodie celebra¬
mus. a parentib sue carnis. carnalis
circumcisionis accepit sacram̃tum.

Expanded text:
ur ordinatissimum divinae dispensationis consilium. Cum enim omnis recuperAltissimi, unicus Patris Filius regis a regalibus sedibus venit, scilicet de consessu Patris, de aequalitate majestatis, de sede regali ad carnem, ad crucem, ad mortem; de lumine coeli usque ad tenebras inferni. Super hoc coelum stupet, terra miratur, homo contremiscit, angelica reveretur celsitudo. Hoc est enim opus sine exemplo, humilitas sine modo, gratia sine merito, donum sine pretio. Ille enim, cujus magnitudinis non est finis, in tantum pro nobcisionis signaculum suscipiens, ut spiriret, et ab onere legis sicut ab aliis poenis nos plenitudo temporis, misit Deus Filium suum liere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, et adoptionem filiorum reciperemus . » Octava die ab ortu omnis infans Hebraeus circuNatalis die octavo, quem hodie celebramus, a parentibus suae carnis carnale circumcisionis suscepit sacramentum.