comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea. ht̃ qui se iudicet: Hic iã
intelligeremus prẽm: nͥ aduing̾et
et diceret. u̾bum ꝙ locutꝰ sũ ip̃m iu¬
dicabit illũ in nouissima die: Quid
gͥ: Iam nec filius iudicabit. qr dixit.
ego ñ uidicabo illum: nec p̃r. s ubũ
ꝙ sequit᷑. Quia ego inqͥt ñ ex me lo¬
cut᷑ sum: s ille qui me misit pr̃. ille
mandatũ mͥ dedit qͥddicã et quid lo¬
qr: et scio qr mandatũ eius uita et̾¬
na est: que ego loqͦr. ita ut dixit mͥ
p̃r. sic loquor: Si gͦ ñ udicat filiu.
s u̾bum ꝙ locutus est filius. ĩo aũ
udicat uerbũ ꝙ locutus est filius.
qr ñ ex se locutus est filius. s qui
misit eũ pr̃ mandatũ ei dedit qͥddi¬
cat et ꝙͥ loquat᷑: pat̾ utiq iudicat.
cuiꝰ uerbum est ꝙ locutꝰ est filius: At
ud u̾bum prĩs: Nam et uerbũ hoc
appeliauit et mandatũ: Uideamꝰ
gͦ neforte ꝙ ait ego ñ ex me locutꝰ
sũ. hoc intellegi uoluerit. ego ñ ex me
natus sũ. Si eĩ u̾bum pris loquit᷑.

Expanded text:
c iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerquod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique iudicat, cuius uerbum est, quod locutus est filius, atqud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam expectamꝰ. quo adusq rex in
recubitu suo est. Tunc erit ꝙ scrip¬
tum est: adimplebis me letitia cũ¬
uultu tuo Illa leticia nichil ãplus
reqͥret᷑. qr nec erit qͥd amplius reqͥra¬
tur. O stendet᷑ .n. nob̾ pater: et suffi¬
et nob̾. Qd̃ bñ intellex̾at philippꝰ.
ut dicet dño. ostende nob̾ prẽm et
sufficit nob̾. s ñdũ intellex̾at eo¬

Expanded text:
tiam exspectamus , quoadusque rex in tiam exspectamus , quoadusque rex in recubitu suo est. Tunc erit quod scriptum est: Adimplebis me laetitia cultu tuo . Illa laetitia nihil amplius requiretur; quia nec erit quod amplius requiratur. Ostendetur enim nobis Pater, et sufficiet nobis. Quod bene intellexerat Philippus, ut diceret Domino, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
paruit qͥd erimꝰ. Scimꝰ qr cũ apparu¬
erit similes ei erimꝰ: q̃m uidebimus
eũ sicuti est. Qd̃ .n. dixit famulo suo
mur cũ uiuemꝰ in et̾nũ. Ita qͥppe ast.
Hec ẽ aũ uita et̾na. ut cognoscant te
unũ uerꝵ dm̃. et ꝙ̃ misisti ih̾m xp̃m¬
Hoc fiet cũ uen̾it dñs et inliũauerit
occulta tenebraꝵ: cũ tenebre morta¬
litatis huiꝰ corruptõisq tͣnͣsierint.
Tunc erit mane nr̃m: de quo in psal
mis dr̃ mane adstabo tͥ et ꝯtempla¬
bor. De hac contẽplatione intelli¬
go dc̃m cũ tradiderit regnũ deo ⁊ pr̃i:
id est. cũ ꝑduxerit iustos quib nũc
ex fide uiuentib regnat mediator
dei et hoĩm homo xpistus ih̾e ad con¬
templatõem dei et pr̃is. Si desipio¬
hic: corrigat me qͥ melius sapit. mͥ
aliud non uidetur. Neq .n. q̃remꝰ ali¬
ud cũ ad illius ⁊templatõem perue¬
n̾imꝰ q̃ nc̃ ñ est qmdiu gaudium
nr̃m in spe ẽ. Spes aũ que uidetur
ñ est spes. Qd̃ .n. uidee qͥs. qͥd sꝑat. Si

Expanded text:
aruit quod erimus; scimus, quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. quod enim dixit famulo suo mur, cum uiuemus in aeternum. ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quemet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei et hominum homo Christus Iesus, ad contemplationem dei et patris. si desipio, corrigat me qui melius sapit; mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem peruenerimus, quae nunc non est, quamdiu gaudium nostrum in spe est. spes . autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si
Abbreviated transcription (Latin):
iud gͦ est cũ tradid̾it regnũ deo
et patri: qͣsi mͦ ñ habeat regnũ
deus et pater. S qr õs iustos. qͥb nũc
ciem ꝙͣ uisionẽ dicit idẽ apłs. facie
ad faciem: ita dictũ est cũ tradid̾it reg¬
nũ deo et pr̃i. ac si dic̾et᷑. cum ꝑdux̾tt
credentes ad ꝯtẽplatõem di et patris.¬

Expanded text:
id ergo est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri? quasi modo non habeat regnum Deus et Pater? Sed quia omnes justos, in quibus nunc ciem, quam visionem dicit idem apostolus, Facie ad faciem ; ita dictum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, ac si diceretur, Cum perduxerit credentes ad contemplationem D
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ reuelare: tc̃ reuelabit᷑ a filio pat̾.
cũ euacuau̾it omnẽ pͥncipatũ et om¬
nẽ potestatẽ et uircutẽ: id est ut ne¬
cessaria ñ sit dispensatio similitu¬
dinum ꝑ angłicos pͥncipatus et po¬
testates et uirtutes ex quarx ꝑsona
ñ inconuẽient̾ intelligit᷑ dici in cã¬
tico cantichoꝵ ad sponsam. Simili¬
tudines auri faciemus tͥ cum distin¬
ctõib argenti quoadusq rex in recu¬
to suo ẽ. qr uita nr̃a abscondita est
cũ xp̃o in deo. Cum xp̃c inqͥt apparue¬
rit uita ur̃a. tẽ et uos cum ipso appa

Expanded text:
are . Tunc revelabitur a Filio Pater, cum evacuaverit omnem principatum et omnem potestatem et virtutem; id est, ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et virtutes. Ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dici in Cantico canticorum ad sponsam, Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in recuto suo est; quia vita vestra abscondita est cum Christo in Deo: cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos
Abbreviated transcription (Latin):
ternũ uidet. Non eĩ semꝑ hoc erit ꝙ
utiq ñ erit qñ ista pegrinatione
fintta qua ꝑegrinamur ad ño ut
ꝑfidem ambulare neccesse sit: spe¬
cies illa succedet ꝑ qm uidebimus
facie ad faciem sicut mͦ non uiden¬
tes. tam̃ qr credimꝰ uidere merebimꝰ᷑:
atq ad speciem nos ꝑfidem ꝑduc¬
tos eẽ gaudebimus. Neq eĩ iam fi¬
des erit qua credant᷑ qͥue ñ uident᷑:¬
s speties qͣ uideant᷑ que credebant᷑. Tc̃
ergo et si uite huiꝰ mortalis tnͣsacte
meminimꝰ. et credidisse nos aliqñ q̃
ñ uidebamus memorit̾ recoluerimꝰ.
in p̾teritis atq tnͣsactis deputabit᷑.
fides ista. ñ in p̾sentib reb semꝑq
manentib: ac ꝑ hoc etiã trinitas is¬
ta que ñe in eiusdem fidei p̾sentis
ac manentis memoria contuitu di¬
lectione consistit: tẽ tͣnsacta et p̾te¬
rita reꝑittur ẽẽ ñ ꝑmanens: Ex qͦ
colligitur ut si iam ymago dei est

Expanded text:
 Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non vidented species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc transacta et praeterita reperietur esse, non permanens. Ex quo colligitur, ut si jam
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Absit aũt ut cum aĩe natura
sit ĩmortalis nec ab initio quo creata
est umꝙͣ deinceps eẽ desistat: id quo ni¬
chil melius ht̃. ñ cum eius inmorta¬
litate ꝑduret. Qͥd u̾o melius in eius
natura creatum est: qͣm ꝙ ad sui crea¬
toris ỹmaginẽ facta est: Non gͥ in fidei
retentione. contem platione. dilectiõe
que ñ erit semꝑ: s in eo ꝙ semꝑ erit l¬
uenienda est: qͣm dici oporteat ymagi¬
nem dei.

Expanded text:
tur. Absit autem ut cum animae natura sit immortalis, nec ab initio quo creata est, unquam deinceps esse desistat, id quo nihil melius habet, non cum ejus immortalitate perduret. Quid vero melius in ejus natura creatum est, quam quod ad sui Creatoris imaginem facta est ? Non igitur in fidei retentione, contemplatione, dilectione, quae non erit semper, sed in eo quod semper erit, invenienda est quam dici oporteat imaginem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut etiã unus ꝓpt̾ duoꝵ ocłoꝵ nu
merũ plerũq unam rem geminata
specie iudeat sicut supͣ docuimꝰ. In hiᷤᷤ
gͦ reb unde uisiones expͥmurctur
quedam m̃sura est: in ipsis aũt uisi¬
onib numerus. Uoluntas u̾o que is¬
ta coniungit et ordinat. et quadã
unitate copulat. nec sentiendi aut
cogitandi appetitum nͥ in his rebus
unde uisiones formant᷑ ad quiescẽs
collocat: ponderi similis est: qua ꝓpt̾
hec tria m̃surã numeiꝵ pondus etiã
in cet̾is oĩb reb aĩadu̾tenda p̾liba¬
uerim. ñc interim uoluntatem copu¬
latricem rei uisibilis atq uisionis
qi parentis et ꝓlis siue in sentiendo
siue incogitando nec parentem nec ꝓ¬
lem dici posse qͦmͦ ualui et quib ualui
demonstraui: unde tempus ad monet
hanc eandẽ trinitatẽ in int̾iore hoĩe
reqͥrere atq ab isto de quo tamdiu locu¬
tus sũ animali atq carnali qui exte-¬
rior dr̃ introrsus tendere: ubi sꝑamus

Expanded text:
ta ut etiam unus propter duorum oculorum ta ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus
Abbreviated transcription (Latin):
pe cũ infinitatẽ quoq numeri ratõ
renũtiet. ꝙͣ nulla iuuisio corꝑalia co¬
gitantis apprehendit. eadem ratio do¬
cet minictissima ⁊ corpuscula in fi¬
nite diuidi. cũ tñ ad eas tenuitates
uel minutias ꝑuentũ fu̾it qͥͣs iusas
meminimꝰ exiliores minictioresq
fantasias iam ñ possumꝰ intueri ꝙͣ¬
uis ratio ñ desinat. persequi ac diui¬
dere: ita nulla corꝑalia nisi aut ea q̃
meminimꝰ aut ex his que memini¬
possunt que sigillatim st̃ impressa
memorie uidetur ad memoriam mẽ¬
sura ad uisionẽ uero numerus per¬
tinere: qr licet innum̾abilis sit mł¬
tiplicitas talium uisionũ singuł
tñ in memoria p̾scriptꝰ est intͣngres¬
sibilis modus. Mensura gͥ in memo¬
ria inuisionib numerus apparet. si¬
cut in ipsis corꝑib iusibilib m̃sura
quedã est cui numerosissime coaptat᷑
sensus uidentiũ: et ex uno uisibili mł¬
toꝵ cernentiũ formatur aspectus: i¬

Expanded text:
pe cum infinitatem quoque numeri ratio pe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae meminimus, aut ex iis quae meminipossunt quae singillatim sunt impressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: i
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ngrũ. Et ꝓpt̾ea nemo
memunit. Cogitare tamen qͥs ñ po¬
test. Eacile est eĩ illam figuram ꝙͣ
uidendo cognouimꝰ nigro colore ꝑ¬
fundere ꝙ̃ nichil hominus in aliis
corꝑib uidimus. Et qr uttũq sen¬
simus. utrumq meminimꝰ: nec a¬
uem quadrupedem memini qr ñ
uidi s fantasiam talem facillime
intueor dum alicui forme uolatili
qualem uidi. aduingo alios duos
pedes quales it idem uidi. Quappt̾
dũ coniuncta cogitamꝰ que singil¬
latim sensa memimus. uidemur
ñ idꝙ meminimꝰ cogitare. cũ id a¬
gainus moderante memoria unde
sumimꝰ omĩa que multiplicit̾ as
uarie ꝓ nr̃a uoluntate cõponimus.
Nam neq ipsas magnitudines cor¬
poꝵ qͣs nũqͣm udimus sine ope me¬
morie cogitamꝰ. Qnͣtum eĩ spatu sol
occulpare ꝑ magnitudinẽ mundi nr̃
obtutus: intantum et tendimus qͣs¬
libet corꝑum moles cũ eas maximas
cogitamus: Et ratio quidẽ ꝑgit in ã¬
pliora. s fantasia ñ sequitur. Quip¬

Expanded text:
num nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quip
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ sequitur sine int̾uallis tẽ¬
poꝵ nullus est. ag̃e aũt int̾ual¬
la tempoꝵ spontaneo motu nͥ
ꝑ adiutoriũ memorie ñ uallemus
ĩdo tres tanqͣm uentriculi cerebri
demonstrantur. unꝰ ant̃ior ad fa¬
ciem a quo sensus om̃is. alt̃ po¬
stior ad ceruicem a quo motꝰ om̃is.
t̃cius int̃ uteũq in quo memoriã
uigere demonstrant. ne cũ sensũ
Hec illi certis iutliciis ꝓbata ẽẽ
dicunt qñ et ip̃e ꝑtes acuto affc̃e
morbo uel uicio cum defecissent
officia uel sentientli uł mouen¬
di m̃bra uł motus corporis remi¬
niscentli. satis qͥd uasent singłe
declarat̃ eisq adhibita cirratio cui
rei reꝑande ꝓfec̃int exploratum
in organis agit nich̾ hoꝵ est ipsa
s uiuificat ⁊ regit omĩa ⁊ ꝑ hoo
corpori consulit ⁊ huic nite in
qua fcũs est hõ in aĩam uiuam.

Expanded text:
sensum sequitur sine intervallis temsensum sequitur sine intervallis temporum nullus est. Agere autem intervalla temporum spontaneo motu, nisi per adjutorium memoriae non valemus. Ideo tres tanquam ventriculi cerebri demonstrantur: unus antciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstrant, ne, cum sensumhaec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est
Abbreviated transcription (Latin):
crescerẽt nr̃a corpora nec unges
capillosq produõent. s si hoc so¬
lum ẽẽt in nobis sine sensu mo¬
distribuunt᷑ ad frontẽ collocata
est aitq in facie siunt ip̃a uelut or¬
gana sentientli excepto tangen¬
di sensu qui ꝑ totum corpꝰ diffundi¬
tur qui tñ etĩam ip̃e ab eaidem an¬
t̃iore ꝑte cerebri ostñditur hr̃e ui¬
am suam que retroesus ꝑ uerticẽ
atq ceruicem ad mecdullam spine
de qua loq̃lamur pauloante de¬
ducitur⁊ Unde ht̃ utiq sensum in
tangendo ⁊ facies sient totũ corpꝰ.
exceptis sensib. uidencti. auclien¬
di. olfaciendi gustancli qui in so¬
la facie p̃locati sunt. idoͦ soͥptum
arbitror qd̾ in faciem ds̃ suffla¬
uerit homini flatum uite cum
fcũs est in aĩam uiuam. ant̾ior
quippe ꝑs post̾iori m̃ito p̃poni-¬
tur quia et ista lucit illa seqͥtire
et aib ista sensus ab illa motus est
sicut consiltũ p̃cedit actõem.
Et qm̃ corporalis motꝰ qui

Expanded text:
crescerent nostra corpora nec ungues crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu modistribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitEt ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem, et quomodo corporalis motus qui
Abbreviated transcription (Latin):
poreo uicinũ est sicuti ignis uel
potius lux ⁊ aer primitꝰ agit et
ꝑ ħ cet̃a que crassiora sunt corpa¬
ris sicuti humor ⁊ t̾ra. uñ car¬
nis corpulentia solidat᷑ que ma¬
gis siuit ad patiendũ subdita
qͣm p̃dita ad faciendũ. Nõ
mͥ ergo uidetur dc̃m feũs est homo
in aĩam uiuam nͥ qr sentire cepit
iii corpore qd̃ est animate uiuẽtis¬
q carnis certissimũ indiciũ. nã
mouentur ⁊ arbusta. ñ tm̃ ui
extrinsecus uelut impellente cũ
uentis agitant᷑ s ilło motu quo ĩ¬
trinsecus agitur quicqͥd ad increm̃¬
tum spẽmq arboris ꝑtinet quo
dueitur suceus in ralioem ũtit¬
q in ea quib ꝯstat ħbe natura uł
ligni. Nicħ enĩ hoꝵ sine int̃no mo¬
tu s iste motus nõ est spontane¬
us quillis ille qui sensui copulatur.
ad corporis administͣtionẽ. sicut
in om̃ium aĩalium gene quẽ uo¬
cat scͥpta aĩam uiuãm. nam ⁊ no¬
bis nͥ inesset etiam ille motus nec

Expanded text:
poreo uicinum est, sicuti est ignis uel poreo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac ip̃oꝵ quoq oculoꝵ luce se
aũtat eamq ad hoc negociũ nõ
tm̃ nlło adium̃to ũmetiam ñ¬
nlło impeclim̃to ẽẽ sentiens se
in obtuitu m̃tis attollat. qũo
ex eo geñe aliquid est cum eiꝰdẽ
geñis sũmum ñ sit nisi lum̃
qd̾ ex oeulis emittat quo illa nõ
adiuuatur nͥ ad corporecis for¬
mas coloresq sentiendos habet¬
q ip̃a innum̃abl̾i̾a longe dissi¬
milia longe cu noto geñi corpoꝵ
que ñ nisi intellcũ atq rõne cõ¬
spicias quo nullus earnis sen¬
nec de aqua nec de aiere. ne de¬
igne quolib.
sioris corporis sui mat̾iam hoc
est hũidam quãdam t̾ram q̃ in
carnis usa est qͣlitatem ꝑ sb̾cilio¬
.i. ꝑ lucem ⁊ aerem nullus enĩ
sine hiis cluob uł sensus in cor¬
pore est uł ab anima spontaneus
corporis motus. sicut aũt prius
ẽẽ deb nosce qͣm fac̃e et ita sen¬
tire prius est qͣm mou̾e aĩa ergo
qm̃ res ẽ ĩcorporea corpꝰ qd̃ incor¬

Expanded text:
ab hac ipsorum quoque oculorum luce se ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpein obtutum mentis attollat; quomodo ex eo genere aliquid est, cum ejusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sennec de aqua, nec de aere, nec deigne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est, humidam quamdam terram, quae in carnis versa est qualitatem, per subtilioper lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incor
Abbreviated transcription (Latin):
uidam qͣlitatem cuiꝰ sedes in ieco¬
tam qͣm uelut eliquari ac sub-¬
uolare ostñdunt in excelsum cere¬
bri locum tanqͣm in celum corpo-¬
ris nr̃i uñ s radii emioant ocłoꝵ
⁊ de cuiꝰ mectio uł ut centro quodã
ñ solum ad oculos s etiã ad sensꝰ
cet̃os tenues fistule decbacuntur
ad aures .s. ad nares ad palatum
pp̃. aucliendũ olfaciendum atq
gustandum ip̃m q tangendi sen¬
sum qui ꝑ totũ corpus est ab eodẽ
cerebro dirigi dicunt ꝑ medictiã
ceruicis ⁊ eam q̃ ꝯtinẽtur ossib
quib dorsi sꝑina conseritur ut
iñ se tenuissimi quidam riuuli
qui tangencli sensum faciũt ꝑ
cuncta mͣbra diffundant. cum
gͥ hiis quasi nuntiis accipiat
aĩa quicquid eam corporaliũ nõ
latet. ip̃a u̾o usq a deo aliud qͥ¬
dam sit ut cum ult intellig̾e
uł cliuina uł dm̃ uł omĩno etiã
seip̃am suasq ꝯsid̾are uirtutes
ut aliquid u̾i certiq ꝯphendat

Expanded text:
uidam qualitatem, cuius sedes in iecouidam qualitatem, cuius sedes in iecotam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat,
Abbreviated transcription (Latin):
distantia quo id recte clici potest: an
forte qͣnto magis d̾s uniũse creatu¬
re sue p̾sens est om̃ipotentia sin¬
gulari tanto magis potuit gxaere
flatum fac̾e que aiĩa noĩs eẽt. sed
cum aĩa ñ sit corporea quioqͥd aũt
ex muncli coeporis elem̃tis fit cor¬
poreum sit noee est in que m̃tli ele¬
m̃ta etiam aer iste num̃atur nec
si de puri illius celestiq ignis ele¬
ñto fcã anima dic̾ẽtur credi opor¬
t̾et omne quippe corpꝰ in om̃e cor¬
pus posse mutari ñ defuerũt qui
assererent. corpꝰ aũt aliquod siue
t̾renũ siue celeste conũti a in cũam
fieri q naturã incorpoream nec ꝙ̃¬
qͣm sensisse scio nec fides ht̃. dem¬
de si ñ est ꝯtemꝑnendũ qd̾ medici
affirmant qͣmuis om̃is caro t̾re¬
nam soliditatem in ꝓmptu gerat
ht̃ tñ in seetiam aeris aliqͥd qd̾
in pulmonib ꝯtinetur ⁊ a corde
ꝑ uenas quas articis uocant dif¬
funclitur. ⁊ ignis nõ solum fer

Expanded text:
distantia, quomodo id recte dici potest? an distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum anima non sit corporea. quidquid autem ex mundi corporeis elementis fit, corporeum sit necesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non est contemnendum, quod medici affirmant, quamvis omnis caro terrenam soliditatem in promptu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur, et a corde per venas, quas arterias vocant, diffunditur; et ignis non
Abbreviated transcription (Latin):
et incorruptibilem dm̃. tota eoꝵ
nille formis fabula repente di¬
labitur qͣm in suis nauis ae sa¬
crilegis mĩtib ñ nisi de dei tuepis¬
simã mutabłitate finx̾̃unt ñ¬
uñ aĩa flatu fcã est: an corpꝰ ali¬
quod erat. t̾renum quid ⁊ nũdũ.
nlło modo. hino enĩ pocius caro fc̃a
est nam quid aliud est. limꝰ qͣm
tra hũida nec humore solo aĩa
fc̃a credenda est quasi caro de t̾ra.¬
et aĩa de aqua nimis enim absur¬
dum est iñ foãm putare aĩam ho¬
minis unde fc̃a est caro piscis et
uolucris. ergo fortassis ex aere. huic
enĩ elem̃to etiam flatus ꝯpetit. sed
ur̃ non dei uñ supͣ diximus hoc po¬
tuisse congruent̃ putari si aĩam
muncli tanqͣm unius maximi a¬
nimantis d̾m creclimꝰ uti eam fla¬
ũit de aere corporis sui sicut flat
nõa de sui cum ũꝯ d̾m ẽẽ ꝯftet supͣ
om̃e muncli corpꝰ ⁊ supͣ omnẽ sp̃m
quẽ creauit incomꝑabłi om̃ino

Expanded text:
et incorruptibilem Deum; tota eorum et incorruptibilem Deum; tota eorum mille formis fabula repente dilabitur, quam in suis vanis ac sacrilegis mentibus, nonnisi de Dei turpissima mutabilitate finxeruntde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino
Abbreviated transcription (Latin):
sompnis ut fallaci memoriã qͣsi re¬
cordaretur se homo fuisse qd̵ nõ fuit
aut egisse qd̾ nõ egit quid mirũ si
quedam dei iusto occultoq iutlicio
simuntur demones in corclib exiam
uigilantiũ tale aliquid posse. Ma¬
nichei aũt qui se xp̃ianos uł putãt
uł putari uolunt in hac opinione
tͣnͣslatõnis uel reuolitõnis aĩaꝵ
eo sunt illis gentiũ pħis. uł siqui
res ⁊ detestabłiores qd̾ illi anime
naturcu a dei natura discernũt.
isti aũt cum aliud nichil dicant
id om̃ino qd̃ ds̃ est non trepidant
eam tam tuepit̃ ꝯmutabłem di¬
cere ut nlłm sit herbe seu u̾micu¬
li genꝰ ubi eam ñ ẽẽ ꝑmixtã uel qͦ
reuolui ñ posse mirabłi opinent᷑
insania. qui tam̃ si remotis ab
aĩo suo uerũ obscurissimarũ q̃sti¬
onib quas caruali corde u̾santes
necce est ut in opiniones falsas
noxias. mõstruosas q labant᷑ ⁊ ꝓuol¬
nũ illdꝰ firmissime teneant. quod
se omnino incomimutabilem

Expanded text:
somnis, ut fallaci memoria quasi resomnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui res et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouolnum illud firmisse omnino incommutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
am que aliquãtulum cet̃is dissi¬
milia fiunt similiora sunt tñ
suo geñi qͣm humano longeq plus
ab hominib qͣm a pecorib differt̃.
nũquam ecũt hoĩm anime ifte si
ea que similiora sint thunt. si aũt
hoc argum̃tum falsũ est quo erit u̾a
illa opinio qñ quid̃ nicħ aliud
afferunt quo etiam si nõ u̾a sal¬
tem uĩ similis hẽatire. Uñ ꝓclimuis
et ip̃e crelid̃im qsd̃ eciam eoꝵ post̾i
sectatores illos hoĩes qui hoc pri¬
mitus in suis ubris posuer̃t̃ in hcͣ
uita potius intilligi uoluisse qͥdam
ꝑũsitate moꝵ ac turpitudine ho¬
mines pecoꝵ fie similes ac si quo¬
dam modo in pecora ꝯmutari. ut hoc
de decore obiecto eos a cupiclitatũ
prauitate reuocarẽt. nam et illa
q̃ feruntur accielisse. ut quasi qͥdam
recordarent᷑ in quoꝵ aĩalium corpo¬
rib fu̾nt aut faisci narrant᷑. aut
ludificatõnib demonũ hoc in eorũ
animis fc̃m est. si enim contĩgit in

Expanded text:
t quae aliquantulum ceteris dissit quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellex̾it. ꝯꝑatus est ium̃tis insen¬
satis et similis fc̃us est eis. s in
hac uita utiq ñ post mortem ꝓ¬
inde uł talib bestis nolebat in
potestatem dari aĩam suam qͥ di¬
nificat ubi clicit eos indutos ue¬
stitu ouium intꝰ aũt ẽẽ lupos ra¬
paces uł ip̃i tlẏabolo ⁊ angłis eius.
nam et ille dictus est. ⁊ leo ⁊ deaco
Quid enĩ afferunt argum̃ti pħi
uł pecoꝵ in hoĩes post mortẽ posse
tͣnͣfferri. hoc certe qd̾ moꝵ suili¬
tudo ad id tͣhat uelut auaros in
formicas. rapaces in miluos seuos
ac suꝑbos in leones seecatores ĩmũ¬
de uoluptatis in sues ⁊ si qua si¬
milia. Hec quippe asserunt neo
attentlunt ꝑ hano rõem ulło mͦ
fleri posse ut pecoris aĩa post mor¬
tem iñ hoĩe tnͣfferatur. Nullo eĩ
porco et cum mansuesount le ones
canib uł etiam ouil fiunt simi¬
liores qͣm hominib Cum gͥ ape¬
coꝵ morib pecora ñ receclunt eci¬

Expanded text:
intellexit; comparatus est jumentis insenintellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dinificat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid enim adferunt argumenti phiuel pecorum in homines post mortem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt e
Abbreviated transcription (Latin):
subiac̃e unde rõnalis aĩa fiat. sio enĩ
fiat ut si hec in melius ꝯmutata
hominis erit illa quoq indet̾ius cõ¬
mutata sit pocoris. De quo
sensisse. s ñ recte intellc̃os ẽẽ clixe¬
runt ⁊ credo ita ẽẽ uelut si quisqͣm
etiam de scͥpturis nr̃is hoc sentiat
item legitur ne tͣdid̾is bestiis ani¬
mam cõnfitentẽ tibi neq enĩ non
om̃s hetioi scͥpturas cacholicas le¬
gunt nec obaliud sunt heretici nͥ
qd̾ eas ñ recte intelligentes suas fal¬
sas opiniones contra eaꝵ u̾itatem
ꝑuitacit asserunt. seo quo qu̾o se
hẽat uł nõ hẽat opinio philosopho¬
rum de reuolutõnib aĩaꝵ oacho-¬
lice tñ sidei ñ ꝯuenit cred̾e animas
pacoꝵ in hoĩes. an hoĩm in pecora
tnͣsiigrare. fi̾ sane hoĩes uite ge-¬
ñe pecorib similes ⁊ ip̃e res hu¬
mane olamant et scripture te¬
stantur. unde est illud qd̃ ꝯmemo¬
raui homo in honore poĩtus m̃

Expanded text:
subiacere, unde rationalis anima fiat. sic enim subiacere, unde rationalis anima fiat. sic enim fiet, ut, si haec in melius commutata erit hominis, illa quoque in deterius commutata sit pecoris. de quo sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. et credo ita esse. uelut si quisquam etiam de scripturis nostris hoc sentiat,item legitur: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. neque enim non omnes haeretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non bene intellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemora
Abbreviated transcription (Latin):
idẽq b̾m est mlło mͦ mouetu aut
mutatur aut anuitit aliqͥd cum
hoc ab eo defluit. unde aĩa fit. ñ est
enĩ corpꝰ ut tanqͣm exalando mi¬
nuatur. Si aũt aĩa ioratõ¬
nalis mat̾ies est quodc̃i modo de qͣ
q̃ritur. ⁊ ip̃a irratõnalis mĩ fiat
qr ⁊ ip̃am ñ facit nͥ creator om̃i¬
um naturaꝵ an illa de mat̾ia cor¬
poralicur nõ ergo et istaꝰ nisi for¬
te qd̃ uł gradatim fĩ ꝯceditur ꝯpen¬
dio posse d̾m fac̃e quisqͣm negabit.
ꝓinde q̃l adhibeat᷑ int̾positio. si corꝰ
est mat̾ies aĩe irr̃onalis. ⁊ aĩa irr̃onal
ẽ mat̾ies aĩe irr̃onalis. ꝓculdubio corꝰ¬
ẽẽ sentire. nisi qui et ip̃am aĩam nõ¬
nisi in geñe alicuiꝰ corporis ponit.
deinde cauencdum ne quedam tͣnͣsla¬
tio aĩe fieri a pecore in hoĩem posse
credatur qd̃ u̾itatis fideiq cattholice
omnino contrariũ est si ꝯcesserimꝰ
irrõnailem aĩam ueluti mat̾iam

Expanded text:
idemque beatum est, nullo modo mouetur aut idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit. non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua quaeriturquia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. An illa de materie corporali? Cur non ergo et ista? Nisi forte quod velut gradatim fieri conceditur, compendio posse Deum facere quisquam negabit. Proinde quaelibet adhibeatur interpositio, si corpus est materies animae irrationalis, et anima irrationalis est materies animae rationalis, procul dubio coresse sentire, nisi qui et ipsam animam nonnisi in genere alicuius corporis ponit. Deinde cauendum est, ne quaedam translatio animae fieri a pecore in hominem posse credatur — quod ueritati fideique catholicae omnino contrarium est — si concesserimus inrationalem animam ueluti materiem
Abbreviated transcription (Latin):
rõne. ⁊ tñ eam rõnalem dicimꝰ cur
ñ credatur sic et in illa mat̾ie de qͣ
fc̃a est anima quietũ fuisse motum
etiam sentiendi. sicut in ista infan¬
tuli que iam certe est anima hoĩs
quietus est motus ratiocinandi.
Nam si iam beata uita erat
de qua fc̃a est noĩs aĩa det̃ius ergo fr̃a
est ⁊ idõ ñ iam illa mat̾ies huius
s ilłius ista defluxio est. nam ma¬
t̾ies aliqua cum formatur p̾sertim
a deo in melius sine clubitatõne for¬
matur s etiam cuiꝰquam in aliqua
b̾itudine fc̃e a deo uite defluxio aĩa
hñana posset intelligi nes sio credẽ¬
da erat ẽẽ cepisse in aliquo actu m̃i¬
toꝵ suoꝵ nisi ex quo ꝓpriam cepit
ager̾e uitam dum aĩa fc̃a est cũans
carnem. ⁊ oius sensib uelut m̃itis
utens atq in seip̃a se uiu̾e sentiẽs
sua uoluntate intellẽu memoria.
si enim aliquid est uñ istam deflu¬
xionem formate carni ds̃ inspira¬
ret tanqͣm sufflando aĩam faciẽs

Expanded text:
ratione, et tamen eam rationalem dicimus; cur ratione, et tamen eam rationalem dicimus; cur non credatur sic in illa materie, de qua facta est anima, quietum fetiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
si est ulla uñ anime fiut. quid ip̃a
est. qd̾ nom̃ qͣm spẽm quem usum ĩ
reb conclitis tenet. uiuit an noui si
uiuit. quid agit: quid ꝯfert unuĩsi¬
tatis effc̃ib  bectam ne uitam ge-¬
rit. an miseram. an neutrã: uutfi¬
cat aliquid. an ab hoc etiã oꝑe uacat
et in quodam secreto uniũsitatis oci¬
osa requiesoit sine nigili sensu mo¬
tuq uitali: sienĩ mła ꝓrsus ad huo
uita erat quom᷑ ẽẽt uite future q̃¬
dam incorporea nec uiua mat̾ies.
aũ fl̾m ẽ aut nimis latet. Si autẽ
iã uiuebat nͨ bẽ nec misere. qũo rõnaliᷤᷤ
erat: Qd̾ si tũc rõnalis fcã ẽ cũ ex illa
mat̾ie nat᷑a hũane aĩe facta est urõ
nalis gͦ uita mat̾ies erat cũe rõna¬
lis idest hũane. Quid gͦ int̃ illam
pecorisq distabat: an rõnalis eiat
possibłitate nonlum facultate: si
enim uidemꝰ infantilẽ aĩam iam
uriq hoĩs aĩam nondum cepisse uti

Expanded text:
si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa manalis ergo vita materies erat animae rationalis, id est humanae? Quid ergo inter illam pecorisque distabat? An rationalis erat jam possibilitate, nondum facultate? Si enim videmus infantilem animam, jam utique hominis animam, nondum coepisse uti
Abbreviated transcription (Latin):
quer᷑e deb̾emꝰ. nũc aũt mutabłitas
eius satis intlicat eam int̾im uitiis
atq fallatiis deformeni reddi. forma¬
ri aũt uirtutib u̾itatis q dootͥna sed
in sua iam natura qua est aĩa. sicut
etiam caro in sua natura qua iam
caro est ⁊ salute decoratur et morbis
uulñib q fedatur s sicut hec excepto
qd̾ iam caro est in qua natura uł peo¬
ficit ut pulchra uel deficit ut defor¬
mis sit hu̾it etiam mat̾iam id est ⁊̾¬
ram de qua fieret ut om̃ino earo eẽt
sic fortasse potuit ⁊ aĩa añquam en
ip̃a natura fieret que aĩa d̾i. cuiꝰ uł
ꝑulohricudo uirtꝰ uł deformitas uiciũ
est hr̃e aliqͣm mat̾iam ꝓ suo gen̾e
de qua oaro fẽa est. iam erat aliquid
qͣmuis nõ erat caro. s et t̾ra imple¬
hat muncli ĩfimam ꝑtem añqͣm de
ĩlla corpꝰ hoĩs fieret ꝯferens uniuer¬
so totũ suũ ut etiam si nłła ex ea
caro fieret animantis cuiꝰquam. sp̃e
tam̃ sua mundi fabricam molem

Expanded text:
quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemq
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rendo que nam illa natura sit ut̃
corporalis an sp̃ualis scd̾m eas q̃stio¬
nes quas suꝑius nersauimꝰ manea¬
te illa quoq molestia ut adhuo q̃¬
ratur in qua sb̾stantia creaturaꝵ
in sex dieb primitus conclitaꝵ enu¬
qͣm si eo mͦ deuitare uolu̾it ut di¬
cat sexto die etiam delimo fcm
ẽẽ hoĩem s hoc recapitulando post¬
ea ꝯmemorsitũ uideat de muliere
fc̃a uolatilia que adducta sunt
ad adam. cum soͥptura omne ge¬
nus uolatiliũ quinto die creatũ
ex aqiuis insinuet item sexto die
ligna eciam que in paradyso plã¬
tata sunt cum ead̾ scripturn ħ c̾¬
ature genꝰ t̾cio diei tribuerit. Ip¬
sa etiã ũba ꝯsid̾et quid sit eiecit
adhuo de t̃ra omne lignũ pulcrũ
ad aspectum ⁊ bonũ ad esccim tã¬
qͣm illa q̃ t̾cio dieͣ t̾rci eiec̃at no
uerant pulchra ad aispectum et
bona ad escam cum in hiis eeñt
oꝑib q̃ fecit d̾s omĩa bona ualde.
quid̃ sit etiam finxit ds̃ adhuc de t̾¬

Expanded text:
quirendo, quaenam illa natura sit, utrum quirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus conditarum cauQuam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de muliere facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terra eiecerat, non erant pulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus, quae fecit deus omnia bona ualde; quid sit etiam: finxit deus adhuc de te
Abbreviated transcription (Latin):
ari ut uelit sicut naturale nob̾ est
mat̾ie fcã sit aĩa. si recte intelligi
potest in primis illis oꝑib fc̃a. cũ
feñs est dies. sicut illa que ñ erant
fc̃a sunt. sicut ⁊ ħ int̃ illa qd̃ si et
mat̾ies aliqua formabłis fuit. ⁊ cor
porauis ⁊ sp̃nalis ñ tñ et ip̃a institu¬
ta nisi a deo ex quo sunt omĩa que
quidẽ formatõem suam ñ tempo¬
re sed origine proced̾et. sicut uex
cantũ ꝙͥ nisi de mat̾ia sp̃uali fc̃n
anima congruentius creclitur
Si aũt aliquis ñ uult eã
existimare fõaam nisicum im for¬
mato corpori est inspirita uideat
quid respondeat cum q̃ritur unde
fc̃a sit. aut enĩ ex nlło dicturꝰ est
dm̃i aliquid fecisse uel fac̃e post il¬
intueri qu̾o explicet sexto die ho
minẽ fc̃m ad ymagiem dei qd̾ nisi
scdm aĩam recte intelligi ñ petest.
erit etus rei que minclum fuit. ñ
aut de nlło sed de aliquo iam existẽ¬
te feãm dicet aĩani ⁊ laborabit ĩ¬

Expanded text:
ari, ut uelit, sicut naturale nobis est ari, ut uelit, sicut naturale nobis est materie facta sit anima, si recte intellegi potest in primis illis operibus facta, cum factus est dies; sicut enim illa, quae non erant, facta sunt, sic et haec inter illa. quodsi et maporalis et spiritualis, non tamen et ipsa instituta nisi a Deo, ex quo sunt omnia, quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut vox cantum; quid nisi deanima congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde facta sit. aut enim ex nihilo dicturus est deum aliquid fecisse uel facere post ilintueri, quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem dei — quod nisi secundum animam recte intellegi non postet erit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuste sane creator laudatur in om̃i¬
b qui fecit omnia bona ualde neq
enim ex hiis tm̃ laudandꝰ est qui¬
b p̃scientiam dedit cum recte lau¬
detur etiam qr pedora creauit
Ior etiam in ip̃is pecoantib. Natu¬
ua quippe hominis ex deo est ñ ini¬
quitas qua se inuoluit male utẽ¬
do lib̾o arbitrio qd̾ tñ si ñ hr̃et in
natura reꝵ mimił excelleret. co¬
gitandꝰ quippe est hõ iuste uiuẽs
dciã nõ p̃sdius futuroꝵ ⁊ ibi udẽ¬
dum est exrestentia uoluntatis bo¬
ne qͣm ñ iinpediatur ad pecte ui¬
uenclum ⁊ deo placendũ qd̵ igna¬
rus futuri uiuit ex fide. huiꝰmodi
gͦ creaturã quisquis ẽẽ nollet in
reb contͣdicit dei bonitati quisds
aũt penas eam ñ uult luere ꝓ pet¬
oatis iuiicus est equitati.
S si ad hoc fit aĩa ut mittatur in
corpꝰ que potest utrum si nolu̾it
ꝯpellatur s melius credetur hoc
naturalit̃ uelle .i. in en natura cre¬

Expanded text:
iuste sane creator laudatur in omniiuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, ior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura cre