comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Siqt quomͦ loqui potuec̾t. uel loq̃ntem in¬
e uidroliligent̾ inuestigand̾ ẽẽ que fu̾it origo
tradix illiꝰ peccati. Q dem pictant qͣmdã ełon
Inaĩo hoͥnunis p̾cessisse exqͣ diabłi suggestioni con
son est purand̾ od̾ homo deiẽet᷑. nͥ p̃cessiss in eo q̃¬
dam elat̾o conpͥmenda. ut ꝑ humilitatem pec¬
cati sciret ꝗͣ falso de se p̃supũ̾t. ⁊ qd̾ non bñ se
li phibuisse: nͥ in eẽt eiusmenti amorille ꝓpͥe po¬
testaris r sde  se suꝑba p̃sũptio: q̃ ꝑtemptat̾onem
fu̾at᷑ ꝯuincenda auꝑimenda. Heuiq non contẽpta
suasione s̾pentis: aspexit lignum bonũ esu deco¬
rum aspectu. nec credens se iñ posse mori. forte pu¬
tauit dm̃. alicułꝰ ca sig̾catonis: itddixisse. lõ ma¬
ducauit. ⁊ dedit iuro suo. fortassis caliq̃ͣ suasiõe
ꝗͣ scͥptã unitelligendam reliqͥt. uelforte ñ filit su¬
ad̾i nec̾ceẽ. eũ eam moetuam eẽ illo eibo ñ uid̾et iur
Sicut gͦ non est ꝑmissus oliabłs temptare seminã

Expanded text:
 quomodo loqui potuerunt vel loquentem inetur diligenter esse investigandum, quae fuit origo et radix illius peccati? Quidam putant quamdam elationem in animo hominis praecessisse, ex qua diaboli suggestioni concNon est putandum quod homo dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se li prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non videret vir. Sicut ergo non e
Abbreviated transcription (Latin):
tunc euis qued extermim erb: aliquid ens¬
terit. causa abeo alienum. ab eo dit̾fum a
rcaturis. pende̾t p̾sci̾a creatoris ⁊ creatũ
idscit d̾s futurum: ħ qura futurum est ĩo
saitur ad̾o antequam fiat. hoc uidetur pͥ¬
missis u̾bis augi obinare hic enĩ signiica¬
ruudetur. qud res future ca sint p̃sci̾e̾. ibi

Expanded text:
tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum id scit Deus futurum; sed quia futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat. Hoc videtur praemissis verbis August. obviare. Hic enim significari videtur quod res futurae causa sint praescie
Abbreviated transcription (Latin):
sit: si na eẽt pat gandie ut s̃ par eẽt cog¬
stio. S qr ħ non erio. non fagiet ꝑitas
gaucłui ꝑratẽ becititudinis. Potest ⁊̃ sic
accipi pargandiũ. ut ñ rescitur ꝓitas ad in¬
tensionem affeecois gandentiũ: siad iiu̾isi

Expanded text:
tiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ ⁊ legitima uora suce̾st̾t̾ ad sancꝰtiendꝰ ꝯugiĩ
q̃ priꝰ occulte fu̾at ꝯͣctũ. Uoluntas gͥ u̾b exp̃ssa. in
occulto adħ suffragat᷑. it frat nugiũ. d anifestenͦ
exp̃ssa. suffragatꝰ u̾sanchat ⁊ roboret. ac lib̾m f
at eccłe deħ iudicare si expedierit. De qͦre sit
consensus ille an de carnali an de chabit̾oe¬

Expanded text:
legitima vota succurrunt ad sanciendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de
Abbreviated transcription (Latin):
ħtici. nuptias de testantes qͥ statiã appe¬
Q llari c̃. Hi nupcias oĩno dampna̾t ac pa¬
res formooioꝰ aliisq corrupcionibꝰ. facuit̃ nͦ
recipiut̃ ĩ suoꝵ nũo. ꝯiugio utẽtẽ marẽłse
minã. ꝙ ã res bonasti ꝯiugiũ. ñ mͦ exeo ꝓ¬

Expanded text:
tici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam.
Abbreviated transcription (Latin):
hic. ⁊ ũba ista ꝑpendant. qui purant ex nobis
fidti ẽereptũ. ⁊ exdeo ẽe ficdei supplem̃tũ. Cõm̃¬
dans enimistam gr̾am que nondat᷑ sed̾m aliqua
m̃ta. s effieit omina muta. inqͥt. Non qd̾ suffici¬
entes simĩ cogitare aliqͥd boni .s. ex nob̃. Qͥs autẽ

Expanded text:
et verba ista perpendant qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, nunquam sufficientes simus cogitar
Abbreviated transcription (Latin):
tuoine il mis ẽe nonpot̾it s mihic ucta que est
int̾ pͥmũ peccatum ⁊ultimam ꝯfirmatonem.
nemo a miseria lib̃ est. qͥa pena peccatiũ oaret.
Rꝑpetit de corrupt̾one libi arbit̾i: ut addat
he p̃dictis iam appatet inqͦ ꝑ peccatũ alia.¬
sio ĩmim̾itũ. uł corruptum lib̃m arbitͥum
Quia añ pecẽm ulla erat homini difficultas. nłłm
adbonũ impedit᷑. ⁊ admalum instigat᷑. ut ñ possit

Expanded text:
tudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a miseria liber est, quia poena peccati non caret. 15. Repetit de corruptione liberi arbitrii, ut addat alia. Ex praedictis jam apparet in quo per peccatum sit imminutum vel corruptum liberum arbitrium, quia ante peccatum nulla erat homini difficultas nullumad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat.⁊ pater ex hibere quod ñ exh¬
uoluntas. multa p̃ facere quȩ nͨ uult
nes angłoꝵ pugnarent contͣ illos. qui
xp̃m ceperunt. Item ĩ eod̾. cur apͥ quo¬
sdam ñ facle sunt uirtutes. q̃ si fac̾te
fuissꝰ. egissent illi homines pennen¬
ciam. ⁊ facte s̃ ap̾ eos qui ñ erant c̃¬
duuri. Tunc ñ latebit ꝙͥ nẽ laret

Expanded text:
rogavit et Patrem exhibere, quod non exhirogavit et Patrem exhibere, quod non exhivoluntas multa potest facere, quae nec vult nes pugnarent contra ilChristum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩlibro. unͦi. ꝯfessionum. add̾m loquens
ait. nec cogeris inuitus ad aliquid qr
uoluntas tua ñ est maioꝵ. quam potencis
Ess autem maior. si te ip̃o tu ip̃e maior es
ses. Ex hoc uidr᷑ qd̾ d̾s non possit plura
quam uult. sicut ñ uult plura quam pͣ
Sicut .it. uoluntas ñ est maior potencia i¬
ta nͦ potencia maior ẽ uoluntate. Iõq
sicut plura ñ uult quam p̃. ita eum ñ
plura posse quam uelle. dicitur.s ad hoc R¬
dm̃s. quia nͨ uotuntas potencia. nͨ potenqi
ẽ potencia ⁊ uoluntas. s ip̃e ds qui esset
maior se ipso.si uoluntas esset maior
potentia. ł potencia uoluntate. Nec hac
anctontate negatur. d̾s plura posse ꝙͣ.
uelle. qr plura subiacent eius potenciȩ
quam uoluntaui. fateam᷑ itaq d̾m iniũ¬
ta posse facere. quȩ non uult:⁊ posse
facere quȩ dimitit. quod ut cercius
firmius q teneatur. sorrpture destimo¬
anputas ꝙ ñpossum rogare pairẽ int¬
itur qr filins poterat rogare quod non

Expanded text:
II Confessionum ad deum loquens ait: Nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia. Esset autem maior, si te ipso tu ipse maises. Ex hoc videtur quod Deus non possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam velle dicunt. Sed ad hoc dicimus quia nec voluntas poteest potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset major seipso, si voluntas major esset potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta ejus potentiae quam voluntati. Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimoAn putas quia non possum rogare Patrem meet Filium potuisse rogare, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas sua usta uult. falsum dicis. Iu¬
sticia .it. ip̃ius cdi. equissima uoluntas acci¬
pitur. Q uałr accipit a ug. illa uerba dñi
nõ posse inquid. s oixit quo sine dubio
poterat ꝑpotenciam. s nõ poierat ꝑ iꝰ¬
ticiam d̾i. quasi poterat quidẽ s non
uolebat. ⁊ illa ⁊ oluntas iusta erat. Si uͦ
ꝑ hec uerba intelligis eum ñ posse:fac̾e
nisi uls̾ quod si fieret. iusticie eius ꝯu¬
eniret. uerum dicis. Similiter distin¬
gue illud. Non potest facere quod iu
facere id. quod ipse qui ẽ summa iusti¬
cia. non uult facere falsum est. Si aurẽ
his uerbis intelligas eum nõ posse fac̾e
id quod iusticie eius ꝯuenire nõ posset¬

Expanded text:
voluntas sua justa vult, falsum dicis. Justitia enim ipsius Dei aequissima voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per haec verba intelligis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicis. Similiter distingue illud: Non potest facere quod sua  potest facere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere, falsum est. Si autem his verbis intelligas eum non posse facere id quod justitiae ejus convenire non po
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatem ⁊ muitabilitatem s tam̃ tꝑ̃a ñ
intemꝑe e̾ẽ cepisse. quia n̾o erat tempus
ip̃oꝵ temꝑm dominus erat. que titiq no
intemꝑe eẽ ceꝑunt quid respondrbit de ho¬
minus erat anteꝗ eẽt. certe ut dñs hõis
eẽt extemꝑe accidit d̾o. Et ut om̃is amoue¬
atur ꝯtrouersia. certe ut dominus tius
que c̃aliqua mutatiõe. rerum dequib
dnt᷑ accidunt sic̃ amic̾ relatue dr᷑ nõ. it a¬
micus ẽẽ incipit insi cum amare incipit
fit qͦ aliqͣ muto̾ uoluntatis. ut amicꝰ dicatur
dici. neq cum desunit. aliquid meius natura.¬
uł foetum. ł forma qͣ nĩmius est: mutõis
fiat. quanto faciluis de illa inꝯmurtabili
dĩ subs debemꝰ acciꝑe. quod ita dicatur relat̾e
aliquid creaturam. ut qͣuis temꝑalit᷑ maipi¬
at dici non tam̃ ip̃i sub̾e deiaccidisse aliquid
intelligatur s illi creature ad quam dr᷑¬

Expanded text:
uarietatem et mutabilitatem, sed tamen tempora non in tempore esse coepisse — non enim erat tempus,ipsorum temporum dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt — quid respondebit de hoDominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma, qua nummus est, mutationis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam d
Abbreviated transcription (Latin):
ud est ẽẽ patrem ⁊ aliud est ẽẽ filium.
quia alia notio est quapat᷑. : pcct̾. alia
qua filius est filius. ẜ sitranseonas utdi¬
cas aluid est e̾̃e patrem : aliud filium ẽe:
uariatur intelligentia. mo̾no̾ ꝯceditur
Est eninisensus tał ac si dicatur aliudest
ꝙ pat̾ est : numquid pat̃ s est alius quofi¬
liusest: numquid filuis s est quodpe¬
intus falsumest. Eo enim pat̃ estqͦ pat̃d̾s¬
ꝑnaturam. At filius eo deus est quo pat̾¬
t̃ deus. eo qͥ filiuis est: quo pat̾ est. itta id
est patrem e̾e a filium ee̾. ẜ̃ nõ est id. ce̾

Expanded text:
aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus falsum est. Eo enim Pater est, quo Patnaturam; at Filius eo Deus est, quo Pater Deus est. Eo ergo Filius est quo Pater est, et ita idem est Patrem esse quod Filium esse; sed no
Abbreviated transcription (Latin):
dicͣ qs una est sc̃e trmitatis centialr̃ diui¬
ꝯmunem imaginem nom̃ nõ discrepet nꝰ ñ
differt. Una est enim ad quam homo cͤatꝰ
÷ sp̃es. Sexhis u̾bis ostenditur quodrgo
aliquando eẽntit intelligentiã facit ⁊ tc¬

Expanded text:
dicit quod una est sanctae Trinitatis essentialiter divicommunem imaginem; nomen non discrepat, natura non differt. Una est enim ad quam homo creatus est species. Ex his verbis ostenditur quod imago aliquando essentiae intelligentiam facit;
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o : s quod accidit creaturis. ut creatoe dn̾s
refugium datum uł donatum. ⁊ huiꝰmõi
ueluti hoc ipm̃ quod donatum dicunꝰ.
serimm. ⁊ ista appellatio relatiua extpe
est do̾. Nonenim sempiterna creatura :¬
cuiꝰ ille dñs ÷ gͦ dominum ẽe nõ sempit̃¬
num ht̃̾ necogtannur ⁊ creaturã sẽpit̃nã
dicere: quod ille sempiterne nõ dominarei
nisi ⁊ ista sempiterne famulat et᷑. Sic̃aũ
nec dominus qui no̾ ht̃ seruum. S hic¬

Expanded text:
Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, refugium, datum, vel donatum et hujusmodi. ueluti hoc ipsum to quod donatum diximus.seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo; non enim sempiterna creatura est. Ergo Dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. Sicut aunec dominus qui non habet servum. 2. Opp
Abbreviated transcription (Latin):
quodait filiĩ origmem ẽẽ abuntio. ⁊ no
ip̃m ẽẽ̾ abmitio s abmitiali ͫ hoc utiq
subdens. det̾minanit. quos accepit incti¬
um. inquiens originem filii ẽẽ abmitio
acsi dice̾t. Hõ ita intelligas intelligaso¬
riginem filũ. e̾e abinitio q̃i ip̃e silius hãt
mitiũ. ẜ quia ip̃e ÷ abinictabili .i. apatre
a quo sunt om̃ia. Hamlicet filuis sit pͥncipi¬
um depͥncipio ñ est tam̾ concedendum ꝗfi
lius hat pͥncipium. cum ⁊filius sit pͥnci

Expanded text:
quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit princi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exquo is qui genitus est substitisse doceat᷑.
houit eccłi unum inasscibilem dm̃ nouit
uingenitumd̾i filium. ꝯfitetur patrem ab
origme liberum. ꝯfitetur ⁊filũ originem. ab
ipm. s ab eo qui a nemine est natu̾ ab et̾no¬

Expanded text:
ui genitus est substitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab seipsum, sed ab eo qui a nemine est, natum ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
Et dũt hñtres. ñ tria s unu̾ pͥncipium.
om̃m̃ creaturaꝵ quia uno eod ꝙ mͦ. pͥnci¬
pium rer̃ sunt. Nõ enmalł᷑ sunt res a
patre ⁊ ałr afilio s penitꝰ eodem modo. Io a¬
postolusintelligens hanc trinitatem ẽe m̾i
debemꝰ & omĩa q̃ naturalr sunt Non cm̾
exp̃o sunt pecetta qͥ naturam no seruant

Expanded text:
tur hi tres, non tria, sed unum principium omnium creaturarum, quia uno eodemque modo principium rerum sunt. Non enim aliter sunt res a Patre, et aliter a Filio, sed penitus eodem modo. Ideo Apostolus intelligens hanc Trinitatem esse unum debemus, et omnia quae naturalia sunt. Non enim ex ipso sunt peccata quae naturam n
Abbreviated transcription (Latin):
chx̃ ert duo ĩ carne una. Ecce ħ ꝓhib⁊ simor¬
cuo pͥmo iumo uxͣeiꝰ alsi mipsorit.filios de
scło ium genitos dutẽ uxores decognatiõe
p̾oris uiri. qr filis miante matre ad qͦnauo¬
nẽ p̾oris uiri ꝑtinent. c̃ qͦ mat̾ coꝵ una ca¬

Expanded text:
 Erunt duo in carne una. Ecce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑignorantiã. Uirũ ã ad ult̾iũ ad misisse. S exqͦi
ad pͥmã redire uolens: nͨ ualens cogit᷑ eccłie dis¬
ciplina hãcten̾e ĩcipit excusari: ꝑ obedientiã
qtimorẽ deħ qͦd poscenti mulieri: debitũ red¬
dit aqͣ ip̃e nũ ꝙͣ posc̾ẽ debet. ⁊ sic de aliis huiꝰ¬

Expanded text:
per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis huju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯabõib fidelib aluminib eccłie ⁊ acetu fideliũ:
usq ad satifactionẽ st̃ eliminãde qcart̾ib tͣdende :
Ex his apparet: u̾ͥgines ł induas: uoto ꝯtinentie as¬
trictas: sñ fuerĩt uelate: sũ ñ: nullatenꝰ ꝯngiũ
soruiri pꝰ se. Q itid de õĩb ĩtelligñd ẽ qͥ ꝯtinentiam¬

Expanded text:
 fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
trai̾smeare. Quid ÷ illd̃ chaos int̾ bonos ⁊ ma¬
los. nͥ hĩe uisticia. mn ĩ quitas. q̃ ułłatenus
soriari ualent : ad̾o .ni. scĩ cĩ iusticie ad dic¬
ti sunt: ut nulla conpassione ad reprobos
ttansire ualeant. inulla ꝓ eis int̾ sc̃os fiat
sire ad illos. ħ̃ non possunt᷑ Quia si istieia¬
clĩ admitber : non fieret eis molesta lib̃a¬
tio eoꝵ. Uel ita dñr uelle. ⁊ ñ pꝰse. ñ qr uelit
iñ possint: s qr isi uellent ñ pꝰsent eos ni¬

Expanded text:
s et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat  transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, non possent e
Abbreviated transcription (Latin):
one maifesta: ad uidendꝰ inpioꝵ cͥcia¬
tus qͦs uidentes non dolore afficientur:
s leticia sanabuntiu: a gentes gr̃as de
sua lib̾atione: uisa inpiei ĩ effabili cala¬
mitate. Unͣ is mrast imꝑioꝵ torm̃a des

Expanded text:
one manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta des
Abbreviated transcription (Latin):
insi defuturis.. ⁊licet possit scire uł p̾scire
qued mimꝗͣ est nec erit nec tam̃ potest:¬
aliquid scire uł p̾scur extempore. Potest
unq scire uł p̾scire quod num quam est
necerit nͦ illudscitum uł p̾scitum est. ab
et̾no no̾ tam̃ pͭ incipe scire uł p̾scire illd̃
est sic̃ potest scisse uł p̾scisse abet̾no. Sien̾
dicas eum modo posse scire uł pͥscire quodab
et̾no nonscunt uł p̾sc unt .i. ita quodab etͥno
nonscinerit uł p̾sciuerit quasi utrum q
simul eẽ possit falsum est. Siuͦ dicas eum
gͣ nouiter uł extemꝑe scire uł p̾scire aliqͥd
Sicut non pot̾ nouit᷑ uł extemꝑe ulle aliqͥd
⁊ tam̃ pot̾ uelle quod numquam uoluit¬
dr̃ deus posse plura scire seit.¬
quam sciat. quia pot̾ scire omĩa que scit.
potest aliqua facere que nimquam er̃.
uilla potͥ scire Homenim aliqua in cogirita
facere potest. Siuͦ omĩa ẽẽnt que modo st̃
⁊alia quedam face̾t. que non sunt. nͥ erunt
⁊ illa omia saret ꝓcerto plura sciret. quam

Expanded text:
ire vel praescire quod nunquam est vel erit, non tamen potesaliquid scire vel praescire ex tempore. Potest utique scire vel praescire quod nunquam est nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, e, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse scire vel praescire quod ab aeterno non scivit vel praescivit, ita quod ab aeterno non sciverit vel praesciverit, quasi utrumque simul esse possit, falsum est. Si vero dicas eum ergo noviter vel ex tempore scire vel praescire aliquid; sicut non potest noviter vel ex tempore velle aliquid, et tamen potest velle quod nunquam voluir Deus posse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam
Abbreviated transcription (Latin):
art quid ait ieroñ i eiposicione abaccio
abfurdum eit inquid ad hoc diduo̾e di mar¬
estatem ut seiat ꝑmomienta singula quoed
culices nascantur. quot ut meriantur. qͦta
publicim ⁊imuscaꝵ sit młimido. quet ue
piscss. natent maquis. i sumilia. Nonsimus
tamfatui adulataris dei ut dum ꝓudẽti¬
ciam. euis ⁊̃ ad nna retundimus innos ipõs
inuiriosi simis. Eandem irr̾oubiliũ nãbiliã¬

Expanded text:
ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabili
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitati et̾nitatq sociaret. ñ gͦ opoe¬
t intelligi mutatum eẽ. u̾bum suscep¬
cione hõis. sic̃ nͨ m̃bra ueste induta mu¬
tant᷑. ꝙͣuis illa sus cepcio inefabiłr suse¬
eptum suscipienti copłaiꝵ. His u̾ẜ̾ aꝑ¬
te inmiere uidet᷑ aug. dm̃ die fẽm ho

Expanded text:
mortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere videtur A
Abbreviated transcription (Latin):
ũhabitum faciant ñ mutant᷑. s ipã mu¬
tantanse integͣ.⁊ in ꝯcussa manentia sic̾
sapĩa accedens hõi. ñ ip̃a mutat᷑ s hoĩem
mitat. q̃ destulto sapientem fac̃. Qued̾a¬
⁊ nos cibo refeeti ab exilitate atq languore
inrobur atq ualentiam mutant᷑ lerciũ
accidunt. nͨ ab eis ip̃a mutant᷑ sipͣ anulus
n᷑ s aliam spem̃ ⁊ foemdon accipiunt. ũ ẽ
uestis deiecta atq deposita ñħr eam for¬
mam ꝗͣ sumit induta Induta .it. m̃bris
accip formam ꝙͣ ñ hab̾ebat exut a ͣd̾ gͦꝰ

Expanded text:
ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Qua nos cibo refecti, ab exilitate et languore in robur atque valentiam mutamur. Tertiumaccidunt, nec ab ipsa mutantur; sicut annulus a, sed aliam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. qd ad̾o sit ut mala siant. Si it.
hoc dicetetur auetor malox d̾s ẽẽ ĩ telli¬
geretur. Qd̾ exsimili manifeste falsam
ostendetur. d̾r ꝓhib furtũ fieri. s fur¬
tum fier uerũ ẽ. gͦ ꝓhib uerum ꝑ
non seqr̃. dẽ q̃ois aꝑbat illoꝵ qͥdñt dm̃ ñ¬
oc gͥ zalia huismͦ ĩ ania relinquen¬
dicamꝰ dm̃ ñ uelle mala fieri. nͨͦ tnͣ ñ ue¬
lle sieri neq nolle fieri. Omne . it. qd
uult fieri fit. ⁊ omne qd̾ uult ñ fieri
ñ fit. fiunt aũt multa qͥ ñ uult fieri

Expanded text:
sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non seq et alia hujusmodi inania relinquendicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ attendat que scriptas
facile ẽ ei ꝑciꝑe exmalis bona
ꝓuenire ⁊ eren racione dictum ẽẽ
qd̾ bonum ẽ mala fieri ł eẽi ñ quia
malum sit bonum t̃ quia honum
sit malum fieri. Non ẽ it. bonum
malum fieri abaliquo qr ñ ẽ boñ.

Expanded text:
diligenter attendat quae scripta sunt, facile est ei percipere ex malis bona provenire; et ex ratione dictum esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ bonum ut si qui eoꝵ deuiant ⁊ exorbitãt
⁊̃ hoc ipm̃ eis faciat ꝓficere ĩ bonũ. quia
humiliores redeunt atq dostiores ut
petrus. illa ⁊̃ mala quȩ ab inquis fide
ies ꝓferunt pier ut ait aug. ĩli detͥm
łpsis utiq ꝓsunt ł ad emend̾anda pecca

Expanded text:
in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
luntate ut ratio doc a quo sit querẽdũ ẽ
Ecce aꝑte oicit aug. d̾o auctore ł uolente
hominem ñ fieri det̾iorem s uicio uolun¬
tatis suȩ. Nõ ẽ gͦ d̾o auctore qd̾ malũ fit
ab aliquo. ⁊ ita d̾o uolente mala ñ fiunt.

Expanded text:
luntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita
Abbreviated transcription (Latin):
Doletaut᷑ queri utr̃ singłi angeli singlis holbus
uui sit s ẽ elceti tt sina. qt ibem angeli sunt
płes ꝯstat et̃ onis simul bonos malos hoĩesqͥ¬
q bori angelisint. ieũ tot sint electi qͤtaneset¬
liboni ⁊angaiboni płes sint qͣ mali płisꝙ s̃t
homines mali ꝗͣ boni. ñ et ambiguia płes¬

Expanded text:
ngulis hominibus, tus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambige
Abbreviated transcription (Latin):
llud qͦ sciend̾ est qd̾ angeli bom deputa tum.¬
ti sunt ad eustodiam hoĩũ. ita ut qͥsq elec¬
loꝵ scandalo ꝓhibens act. Angeli eoꝵ semꝑ
uident faciem pat̾s. Angelos dicit eon ẽẽ. qͥl
ad custodiam deputati st. Suꝑ que̾ loẽ ies¬

Expanded text:
uoque sciendum est, quod angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque eleclorum scandalo prohibens ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locum Hie
Abbreviated transcription (Latin):
autͥ lux in dño. Primꝰ iaq dies ñ ab anroie
pletꝰ ÷. Uñ beda. Occidente luce paulatĩoi pes
spacium diurne longituduus infi̾ores ꝑtes
subeunte fcm est uesꝑe. sie ne usitato eursu
soł sĩ solet fem̃ est aut maneead̾ suptram re¬
brosa q̃ pꝰ ereata sỹd̾a aliqͣ luce claruit. Cur
solfactus est si lux illa sufficiebat.o
oler itram quetiquire fc̃s est sol. silire illa facied.
diei sufficiebat. ad qd̾ diei pͭ. qm̃ lux illa forte su¬
ꝑicres partes illustrabat. ⁊ ad illuminat̾onẽ infe¬
rieꝵ solem fĩ oꝑtebat . uel potus ĩo: qͥa fc̃o sole.
diei fulgor auetus est. Ampliou.il. multo luce
scm sit. ẽ mͦ ñ appareat. pot̃ dici aut deea corp̾

Expanded text:
autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, pletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram rebrosa, quae post creata sidera aliqua luce claruit. 6. Cur sol factus est, si lux illa sufficiebat. Solet autem quaeri quare factus est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus
Abbreviated transcription (Latin):
deo scͥptũ ẽe memiu̾it. Qui ligat aqͣs in nu¬
bib siis. Qui .ii. infracelum ligat aqͣs ad tẽp
uaporib nubiũ rerentas: potest etiam st̃ celi
speram. ñ uaporali tenuitate. s głatiali solidi¬
tate aqͣs suspend̾e nelabant᷑. Quales aut̃ ⁊id

Expanded text:
Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur.
Abbreviated transcription (Latin):
lucendi hiet. Cũqͣ dies pͥma exoita est. qͥa añ lucẽ
dici pͭ milł partib fc̃a qͣs uc̃ illustt solis churn lux
llec mirs̃i lucem mnaqͥs posse luc̾e. c̃ eniam nautar
oꝑat̾one: sepłꝰ illustrent᷑ qui in ꝓfũdũ m̾si misso
exore oleo aqͣs sibi illustrant. q̃ multo rariores fu
solis tenebat. q̃ motu suo circu̾agitata noctem
diemq disc̾nebat. lbi gͦ pͥmũ lucem apparuisse
iũsimile est uͥ sol cotidiano cursu eitẽ uectus
apparet ut eos tͣmite lux eirc̃cutrens. ac pͥmo
adoccasũ descendens: uesꝑam fac̾et. Bem̾ reuoca¬
ta adortum. auroram .i. mane illustraret: nta

Expanded text:
lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuela quae vicem et locum solis tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̃. ꝙ nlłam hãt formam. s ib ñ abslirde infoemẽ
appellari posse dm̃s. quia inconfusione. ⁊ ꝑmix¬
tione qͣdam subsistens. nũdũ pule̾m aꝑtamq
⁊ distinctam receꝑit forman qͣlem mͦ c̃nimꝰ. ftã
est gͦ illa ni informa consusionis. añ formã dispo¬
sit̾onis. In firma confusionis: pͥus omnia oorꝑalia

Expanded text:
 nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. Mane gͦ pͥmꝰdies ñ hũit. qͥa nͤ dies p̾cessãt
qͥ sequentis diei iitio t̾minaret᷑: ⁊e p̃cipu
qͥa luce apparente: mex suꝑ t̾ram. plen̾atq
p̃clarus dies extitit. qui ñ abaurora. s aple¬
na luce inchoauit: imane seq̃ntis diei ꝯsũ¬
matus est. Uoñbeda suꝑ genesim. Decebat ut
dies aluce inciꝑet. un mane stquentis diei tet
ut oꝑa dei a luce mchoasser nuluoem ꝯplita t̾e
sig̾earent᷑. Reliqui aut̃ diesmane hũtr̃t tues

Expanded text:
mus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ctaq̃ qͥnia omnia que in t̾ra nascunt᷑. siue ałia
siue arbores. uł ħbe. ⁊ similia ab humore incipi¬
uit sirmiri. atq nittͥti his omnib uocabuł
uocatatt illa informis mͥ. ut res ignota: notis ioca¬
bulis insimuaret᷑ imꝑitiorib mon uno t̃ti. Namsi

Expanded text:
a, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
atq archana excellent᷑ scrutati st̃ suꝑh qͣsi ad¬
u̾sa sc̃psisse uiditr. Alii quid̃ tradid̾unt or̃a simł
in mat̾ia ⁊ forma suissecreata. qd̾ auꝰs sensisse ui¬
det᷑. Alii uͦ h mag̃ ꝓlauerũtatq asseruet̾t ut pri¬
onem atq consusionem tenens: creata sit. pꝰma¬

Expanded text:
rutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prionem atque confusionem tenens, creata sit. P
Abbreviated transcription (Latin):
nũm lapsoꝵ angeloꝵ homines reꝑandos.
uib dam tñputat᷑ qd̾ homines reꝑent᷑ iuxͣ
nũm angeloꝵ qͥcccid̾unt. ut illacelestis
de angelis. s ñ minꝰ ita dicens. Suꝑna ierłm¬
mat̾ nr̃a ciuitas dei. nlłacuuũ suoꝵ nuositate
fraudabit᷑ aut ub̾iore. ĩ copia fortasse regnabit.
cematͥs. que st̾ilis apparebat int̾ris. inn ea pace
deqͣ illi ceci derũt sñ ullo temꝑis t̾mino ꝑma¬
nebũts illoꝵ euiiũ nũs. siue qui est. siue qͥ¬

Expanded text:
m angelorum homines reparandos. A quibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis de angelis, sed non minus; ita dicens: superna Hierostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. cae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive q
Abbreviated transcription (Latin):
sirmiti extenlebat᷑ illi moles que minferien pare
q subtilior existebat. Deqͣrariori suba putant qͥd̃
fuisse aqͣs que suꝑ firmamentũ c̾e dũr ĩ ais fuit
mundi facies. inpͥncipie. pͥusꝙͣ rcciꝑet formã uł
disp̾oncm. Ostemo qͣlis sit mũdi facies in ip̃o pri¬
deit ds nnfiemas redegit ꝓpͥas. eunctaque simł

Expanded text:
ebatur illa moles, quae in inferiori parte tque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit mundi facies in ipso priDeus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul
Abbreviated transcription (Latin):
redemptũ est humanũ genꝰ deqͦ sit reꝑatio
ruint angłice. tñ ñ minꝰ saluaret᷑ hõisi an¬
gellis ñ cecidiss Qd̾ homines assument᷑ iucta
numerum stantiũ. nõ lapsorum icaccmo¬
n it. uixta nũm eoꝵ qͥ cecid̾unt. s eoꝵ qui
ꝑmansei̾t homines adbeatitdinẽ admit

Expanded text:
ratio ruinae angelicae; tamen non minus salvaretur homo si angelus non cecidisset. 8. Quod homines assumuntur juxta numerum stantium, non lapsorum. Non enim juxta numerum eorum qui ceciderunt, sed eorum qui permanserunt homines ad beatitudinem admit
Abbreviated transcription (Latin):
duas opĩones: iauctoritatei qͥb uinittuntur:
oc etiam ĩuestigand est utr̃ onĩs celestes sp̃e
adpxt̾iora nũtianda mittant᷑. ¶dam putãt
aliqͦs in illa multitudine ẽe qͥ foras ꝓ officio
exeunt. alios qui semꝑintus assistunt sieut
scͥptum est indanie le. Milia miliũ ministͣ¬
bant ei ꝯidecies centena milia assistebant ei.

Expanded text:
ET AUCTORITATES QUIBUS INNITUNTUR. 1. Hoc etiam investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei.
Abbreviated transcription (Latin):
archangelos. pͥncipatus. poͣtestates. uirtites
dñat̾ones. tronos. cherubm. ⁊ seraphin. Et
inueniũt᷑ mistis ordinib t̾a terna ẽe ⁊ in
singulis ordinib tres ordines. ut t̾nitati si¬
militudo meis in sinuet᷑ imp̃ssa. uñ dionisꝰꝰ
T̃res ordines angeloꝵ e̾e trabit. t̾nos insingłis
pontus. St̃ .n. tres suꝑiores. tres inferiores. tͤs
Medii dũat̾ones. p̾ncipatus potestates. Inferi¬
ores uirtutes angeli. archangeli. Qͥd appellet᷑¬

Expanded text:
archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres sumedii, dominationes, principatus et potestates; inferiores, virtutes, angeli, archangeli, nominant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dix̾is ignorat ea. c̃ facienas ea pͣsto erat c̃
admut̾es ea cognou̾at. Nũ ꝙ ea uult ate ꝯgnos¬
cere : peccare ñ erubuist ⁊ ꝯfitꝰ erubescis. dicito
ĩ hac uita ut ĩ alia reqͥem habeas dicito ĩgemi¬
sces ⁊ lacͥmans. Incodice scͥpta s̃ pec̃a tuaͦs põ¬

Expanded text:
n dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spon
Abbreviated transcription (Latin):
nonit omia u̾bum que nouit pat̾ sed eiua¬
se depatre est sicut e̾e Hosse eniim ⁊ cẽ ibi
unum est.. n õ patri ficut e̾e̾ nõ est afilio ita
nec posse nosse ꝓinde tamquam seipm̾ dicens.
łat̾ geniut u̾bum sibi equale ꝑ omĩa Non em̾

Expanded text:
novit omnia quae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quodño sit. ⁊ ⁊ posse nõ scire quodscit. quia
posset aliquid eẽ subiatum eiꝰ scĩe. quod
non est. ⁊ posse non ẽe subiectum cius scĩe ali

Expanded text:
cit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid esse subjectum ejus scientiae, quod non est, et posset non esse subjectum ali
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa possit augeri ułmuni. hoc modo ꝓba¬
tur quia pot̾ d̾s scire quod numquam scit
Est enini aliquis ħodie quinõ est lecturu
hodie pot̾ qͥ ali quit scire quad no scit. pͭ¬
est eim hodie aliqnis lecturus. quem d̾s
liqnid qudd scit ͦ pot̾ minui eiꝰ scia ułmutari

Expanded text:
scientia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturushodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, est enim aliquis hodie lecturus quem Deus liquid quod scit; ergo potest minui ejus scienti
Abbreviated transcription (Latin):
puer nesciebat aut matrem. dcriptũ
ẽ it priꝰ qm sciat puer pocrem. aut ma
nitionis ifaneia ꝑhumanam utq inpru¬
dentiam qͥ ad̾uo ñ didit ignorat. S ueren¬
dum ẽ inquam nesi duos pͥncipales seusꝰ aũ

Expanded text:
xit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. 75. Sed verendum
Abbreviated transcription (Latin):
tim decapite ꝑtim dem̃bris. decapiteñ ẽ
di ⁊ fae̾e malum. Si d̾s potuit assumere hoĩean
ui sexu muliebri. coaecrauro
sexum. Quidam arbunͣt᷑ eum posse assum̃e
hoiẽm infemineo sex. ũ assumpe̾ inuirib S
oportun iꝰ atq ꝯuenientiꝰ fcm̃ ẽ. ut defemiua

Expanded text:
tim de capite, partim de membris. De capite, nonedi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit assumere hominem in sexu muliebri. Solet etiamsexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius f
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fecunda ũ ginitas. Exhis aꝑre ostendr᷑ ⁊ aliũ
⁊ alum̃ noiẽm. dm̃ assume pocuissei Siho ille
potuit peccare uel ñẽẽ deus. orcroo
añeẽ d̾c. Si.npotuit peccare ⁊ potuit dop̃anͣ.
sipotuit damꝑna̾i potuit ñ eẽ d̾s gͦ sipotuit

Expanded text:
est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, vel non esse Deus. Ideo e Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ł minuatur. in homine ⁊ mag̾ ⁊t minus
habeat᷑. Si enim in homine augetur n
mag̃ ł minus datur. & habetur mutabił
ẽẽ uidet᷑. d̾s au̾t omĩo immiitabilis est
caritas non augeat᷑ ł mnauat᷑ in homin

Expanded text:
 minuatur in homine, vel magis et minus habeatur. Si enim in homine augetur, et magis vel minus datur et habetur, mutabilis esse videtur, Deus autem omnino immutabilis est. sanctus non
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ñ ret̾t᷑ ut supͣ meni init ãg. non fit qm̃ adm
aĩ oporteat. Iõ q malũ ⁊ ñ gͥ mãdara ctodit qui
caritatem caret quia sine karitate nul¬
idgalathas ait custoditõnem legis dicit
nos mores ꝑtinencia q̃ isi caritate ⁊ spẽ ir¬

Expanded text:
 meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui haritate caret, quia sine charitate nulad Gal., ait: Custoditionem legis dicit nos mores pertinentia, quae sine charitate, fi
Abbreviated transcription (Latin):
um. si semel ꝯcessimꝰ inmał actib ñ ꝙ fiat eẽ¬
q̃rũdũ ut q̃cumq ꝑ bonis fuĩt caĩs nͦ ip̃a mala
esse iudicent᷑. at iꝰticia mĩto punit eum qui
dicit se subtͣrisse suꝑflua duuti ut p̃bẽt pau¬
ꝑi. ⁊ falsarium qui alienũ corrũpit testam̃tũ
ille qui nullas ⁊ eum qui se fecisse adult̾ium
ostñdit ut ꝑ illam cum qͣ fẽo hominem d
morte libu̾ret. S dicet aliquis gͦ eqͣndꝰ est fur
ciulib furi. qui noluntate mĩe furat᷑ quic ħ

Expanded text:
um; si semel concesserimus in malis actibus non quid quaerendum, ut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentumille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur c
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ oꝑatõ addit᷑. n iõ maiꝰ fit pet̾m ⁊ ñ plura cum uo¬
luncas oꝑi mãcipat᷑. Alia contiti eos deni oppo
ed ad huc eisdem obicit᷑ suinũ tm̃ sitio. o
illa duo pec̃a sunt cum quis uoluntate mali
prius ꝯcepta de iñ opꝰ pat᷑ui̾t non ꝑ aliqͦ reꝰ est nͥ ꝓ
quo añ opꝰ reꝰ erat cum ad huc in̾sola uoluntate
pccm̃ consistebat. Nullus .ii. reꝰ est et̃ne mor¬
ris nisi ꝓpeccato s pccm alid̾ non est admissum
actõne ꝙͣ pͥus admissum uoluntate erat. Non
qͥ ꝑ aliquo alio iste fit dãpnabił actu pecando ꝙͣ añ
tuat᷑ cum sola uoluntate delinq̃bat. Idħ ⁊̃ illi

Expanded text:
o additur; et ideo majus fit peccatum, sed non plura, cum voluntas operi mancipatur. 2. Alia contra eosdem oppositio. Sed adhuc eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim reus est aeternae mortis, nisi pro peccato; sed peccatum aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc eti
Abbreviated transcription (Latin):
Iutñde lector ꝓpositis u̾bis cora m̃tis ꝯsidãtõne
q̃ non inutilem hñt et̾cicitõnem. ⁊ linosces
ꝙ ñ ꝙ er fue indicat᷑ uolũtas. siue actio mala.
sicut in illis q̃ ꝑ se peccata sunt illa .i. cumquis ges¬
exfine uoluntas est mala nec ex uoluntate actio
fit mala s eractõne uoluntas fit pͣua. Inquib ali¬
qui ponunt actum iudeoꝵ qui crucifigende rpm̃
arbrit᷑bant᷑ se obseqͥum pr̃are do qi bonũ finem di¬
cunt eos sibi posuisse. s. cłi ob sequium. ⁊ tñ uolun¬
tatem eoꝵ ⁊ actõnem ꝑ u̾sam fore asserunt. Nlebo¬
nis aũt nulla fit exceptõ in p̃missis u̾bis augi qͥn
omis uoluntas bona. er fine sit bona. ⁊ exfine ⁊ uo¬
luntate om̃is bona actio bona est s non onis bo¬
na uoluntas ex fine mala ÷ nec om̃is mala actio
exfine n uelũtate mala est ⁊omĩs q̃ ht̃ malam

Expanded text:
Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Solaq illa intũtõ remunãbił ⁊̃ aduitam ꝙͣ
ficdes ligit s ñsola illi bona est ut auint. Nam
si quis uideus ł malus tͥanꝰ necessitatẽ ꝑrimi.
reuela uit̃ nͣli. pietate ductꝰ bonũ fac̾ ⁊ bona
fuit uolũtas qͣ illa̾ fac̃. hic pouit q̾da aͥẜi ca¬

Expanded text:
dis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit. 4. Hic ponuntur quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊̃ ꝙ facit. Eece ħs qł aliqͥs nõ bũ facit illud
qł bonũ ÷ facit gͦ ꝙ bonũ ÷ intentõne nonbo
esse bona qͣcumq er cã fiant. Alia aut̃ eẽ oꝑa
q̃ exfine ł ł cã bona. ł mala sunt ⁊ ad illa refe¬
runt scõꝵ. testimonia quib ł affectu ł intñtõ¬
ne iudicium oꝑm pensari lñt̃ tͥꝑtiram edñt¬

Expanded text:
num est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non boesse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam ed
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ałr homini. sic̃ uitellectꝰ ⁊ memoria q̃ aũt¬
honũ nat᷑alia sunt qͣntũcũq uicient᷑. bona tñ
esse non desinunt. Qm̃ non ualet uitium bom¬
ipeccatis obnubilent᷑ ⁊ corrumpant᷑. bona tñ sũt.
nec poca noĩant᷑. Sic̃ augͦ derõue q̃ ⁊ imago dͥei: aͣs

Expanded text:
ter homini, sicut intellectus et memoria. Quae authomini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamen sunt, nec peccata nominantur; sicut Au
Abbreviated transcription (Latin):
ql ubi fudes nou erat bonũ opꝰ nonerat bonũ opꝰ
intñtio facit ⁊ intñcõnem fides dĩgit non ual¬
de attũdas quid homo fatiat s qͣuid cum facit at a¬
tñdat qͦ lac̾tos optime gub̾natõnis dĩgat hiis testi¬
moniis insimiare ur. ex affetu ⁊ fine oꝑa ẽẽ bona

Expanded text:
des non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona
Abbreviated transcription (Latin):
indc̃is ⁊ fc̃ĩs possunt homiẽs uidẽ s quo animo
fiant ⁊ qͦuenire cupiatit. solus ds uidet quic̃
uich cor ẽẽ incelo ⁊ non delectari nos incarne
fines dĩgit iustum. Idem suꝑ alt̾iꝰ. p̾si locum
lam quo se ꝑ uenisse. ꝑ amorem letat᷑. Finis gͦ¬

Expanded text:
es videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carnefines, dirigit justum. Idem super alterius psal. locum lam, quo se pervenisse per amorem laetatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ omĩa faciend̾a sunt ut omĩa q̃ facimꝰ ꝯm̃i¬
uͦmq fines ad eum refamꝰ Re differentia
Ad qđ dici p̃t ut̾uoluntatẽ ⁊ finẽ c̾to atq eui¬
denti modo distinꝗͥ qua uoluntas est
qua uolumꝰ aliqͥd. tiiis uͦ uoluntatis ẽ

Expanded text:
 omnia facienda sunt, ut omnia quae facimus, omniumque fines, ad eum referamus. 6. De differentia Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas est qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est,