comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
marent. Ualeat fortitudo cũ iusti
terendo sontes seruauit innocen
tociacensium frangendã rebellionẽ. Quos tamen
cũ non cito sub egerit: pacris coactione parliaci
faciens castrũ. t̾ram nr̃am ad modũ lesit. Unde &
culpam ꝓstratus in capitulo fleuit: & damp¬
nũ emendauit. Promisit enĩ nob̾ se daturũ
si a qͥb deb̾et sapientib sibi consultũ foret:
restitutionẽ quã obtabamꝰ scił prefecturam.
Qͥ ꝑsonatus adieb multis iam eccłiȩ cõmuni¬
erat adhuc ꝑsona eo tempore. declit nob̾ ꝓi
uestitura p̾fecture. abbatiã beate marie.no¬
lens ut infructuosa interĩ expectatio face̾t
nos aduersum se murmurantes. dedit & p̃¬
bendas duas. qͣs darent qͥb uellent. Inde uͦ
qͣnta puritate caritatis nos in tota uita dilex̾it:
testimoniũ prebet illud egregiũ. & supͣ cet̾a
memorabile donũ in quo nob̃ se cã misericor¬
dissimũ exibuit. ut dũ aĩas nr̃as amauerimꝰ.
illius oblisci nullatenus debeamus. Nã cũ

Expanded text:
marent, valeat fortitudo cum justitia, quae conterendo sontes servavit innocentes, Tociacensium frangendam rebellionem, quos tamen cum cito subegerit, patris coactioni Partiaci faciens castrum, terram nostram admodum laesit, unde et culpam prostratus in capitulo flevit, et damnum emendavit. Promisit enim nobis se daturum si a quibus deberet sapientibus sibi consultum foret restitutionem quam optabamus, scilicet praefecturam, qui personatus a diebus multis jam Ecclesiae communierat adhuc persona eo tempore, dedit nobis pro investitura praefecturae abbatiam beatae Mariae, nolens ut infructuosa interim exspectatio faceret nos adversum se murmurantes; dedit et praebendas duas, quas darent, quibus vellent: inde vero quanta puritate charitatis nos in tota vita dilexerit testimonium praebet illud egregium, et supra caetera memorabile donum, in quo nobis se tam misericordissimum exhibuit, ut dum animas nostras amaverimus, illius oblivisci nullatenus debeamus. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad iustũ & debitũ ab illicito dñio reuocauit.
habuerit ipse in sclarib causis industriam.
tantaq semꝑ usus ẽ. lib̾e loq̃ndi audacia: ut
nec ipsi pͥncipes m̃tiri p̾sum̾ent eo audien¬
te. Terciã uͦ que ẽ. sc̃i eusebii abbatiã in ordine
canonico ab exordio constitutã. s delapsam
usq ad suũ tempus. & tẽ demũ ad nichila¬
tã restitutis canonicis. & abb̃e sic̃ in pͥuile¬
gio eiꝰdẽ resticutionis habet᷑ reparauit:
arziacũ etiã qr sinus ẽ ep̃oꝵ & locꝰ amabił:

Expanded text:
ad justum et debitum ab illicito dominio revocavit. ad justum et debitum ab illicito dominio revocavit. habuerit ipse in saecularibus causis industriam, tantaque semper usus est libere loquendi audacia, ut nec ipsi principes mentiri praesumerent, eo audiente. Tertia vero quae est, sancti Eusebii abbatiam in ordine canonico ab exordio constitutam, sed delapsam usque ad suum tempus, et tunc demum annihilatam restitutis canonicis et abbate, sicut in privilegio ejusdem restitutionis habetur, reparavit. Varziacum etiam, quia sinus e
Abbreviated transcription (Latin):
suetudines castelli cona de ep̃alesq reditus:
qͦs siue p̃neglegentia siue incuria sua diue
potentia precedentiũ p̃sulũ fastidiens illuc
ire. iãusq ad obliuionẽ repete int̾miserat.
atq idõ raptoꝵ quoꝵdã int̾m concupiscen¬
tia uiolent̾ ꝑuadens illos reditꝰ ad sese tan¬
quã debitos retorserat: multa astutia. mul¬
to conamine & sudore cũ in alienũ us iam
tͣnsissent uirilit̾ reduxit. Eodẽ quoq mͦ ab¬
batias duas insub urbio ciuitatis sitas. id:
beate mariȩ dñi nr̃i genitricis. sc̃iq ama¬
toris ep̃oꝵ dicioni antiqͥtus traditas & de¬
legatas. cũ eas tyrannꝰ quidã aqͦdã ep̃o in
beneficio susceptas longo tp̃r possedisset.
reditaria post sedonauisset. uir ꝓb inde multo¬
tiens sic̃ uidimꝰ ꝓbatis ꝑsonis tam clericoꝵ qͣm
laicoꝵ conuocatis. sc̃oꝵ quoq canonũ euolutiᷤ
collatisq sententiis. rato & constanti iudicio

Expanded text:
suetudines castelli Conadae, episcopalesque redditus, suetudines castelli Conadae, episcopalesque redditus, quos sive prae negligentia, sive incuria sua dives potentia praecedentium praesulum fastidiens illuc ire, jam usque ad oblivionem repetere intermiserat, atque ideo raptorum quorumdam interim concupiscentia violenter pervadens illos redditus ad sese tanquam debitos retorserat, multa astutia, multo conamine et sudore, cum in alienum jus jam transissent, viriliter reduxit. Eodem quoque modo abbatias duas in suburbio civitatis sitas, id est, beatae Mariae Domini nostri genitricis sanctique Amatoris episcoporum ditioni antiquitus traditas et delegatas, cum eas tyrannus quidam a quodam episcopo in beneficio susceptas, longo tempore possedisset, reditaria post se donasset, vir probus inde multoties, sicut vidimus, probatis personis, tam clericorum, quam laicorum convocatis, sanctorum quoque canonum revolutis collatisque sententiis, rato et constanti judicio
Abbreviated transcription (Latin):
inimicꝰ. nulli infestus odii zelo fuit. s qͥ conscii
erant irã illiꝰ sese ꝓmeruisse sic imponebant
illi. cũ nec ipse malefactis eoꝵ consentire. nec
illi correptioni ipsiuspat̾ent᷑ ad qͥesc̾e. Nã ut
indõ scõꝵ q fide loqͣr. testib etiã cunctis qͥb
erat inueritate cognita uoluntas illiꝰ: ea meni.
is animꝰ semꝑ illi fuit. ut nemo bonꝰ qui ñ ei
neqͥbat uł adu̾sari. qͥnei saltẽ displice̾t. Im¬
mo nͥ clerũ suũ dilexit. quomͦ t̾ras illas obti¬
mas q̃ sunt ap̃d sc̃m pͥscũ. aut qͦm uillã ame¬
nã & frugiferã acolacũ. quã hugo miles
ei clarissimꝰ reliqͥt moriens. qm̃ de feudo suo
afructib eoꝵ cognoscetis eos. S his ñ alit̾ ꝙͣ
dictũ ẽ. constantib ñc animadu̾tant succes¬
sores ep̃i sui ipsoꝵ memores. qͣnti debeant
& ipsi face̾ memoriã illiꝰ. Ad qͥsiuit enĩ cum
labore: quib illi frui posst̃ inqͥete. Nã cum¬

Expanded text:
inimicus, nulli infectus odii zelo fuit, sed qui conscii inimicus, nulli infectus odii zelo fuit, sed qui conscii aut iram illius sese promeruisse, sic imponebant illi, cum nec ipse malefactis eorum consentire, nec illi correptioni ipsius paterentur acquiescere. Nam ut in Deo sanctorumque fide loquar, testibus etiam cunctis, quibus erat in veritate cognita voluntas illius, ea mens, is animus semper illi fuit, ut nemo bonus, qui non nequibat, vel adversari, quin ei saltem displiceret: imo nisi clerum suum dilexit, quomodo terras illas optimas, quae sunt apud sanctum Priscum, aut quomodo villam amoenam et frugiferam Arlacum, quam Hugo miles ei clarissimus reliquit moriens, quoniam de feudo suo a fructibus eorum cognoscetis eos, sed his non aliter, quam dictum est, constansores episcopi sui ipsorum memores, quanti debeant et ipsi facere memoriam illius; acquisivit enim cum labore, quibus illi frui possint in quiete: nam con
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ illiꝰ beneficia. om̃ia ex toto ad huc criben¬
da sunt. magnã oportuerit ẽẽ pellem que
pnumero & qͣntitate receꝑit uniu̾sa. Nam
cũ dilectio sit in mandatis dĩcis om̃ib dif¬
fusior: nec inisto circa clerũ suũ modica fu¬
lime dilectio eadẽ uł ab incautis cognosc̾et᷑.
cũ ultra regulariũ epularũ delitias ñ pau¬
cos cotidie conuocatos cdericos nobił illius refi¬
ceret leticia. qͥd latiꝰ hac dilectione de eo scri¬
bendũ exeqͥ debemus: Tam̃ ut ñ adulando
ueritatẽ palpare dicar. aqͥbdã ñ rectis qͥppe
iudicib in hoc qͣsi reus arguebat᷑. S sic̃ freq̃n¬
tissime audiebamꝰ illũ cõscientiã inde suam
sub obtestatione reserantẽ. credimꝰ. & eẽ cre¬
dendũ asserimꝰ. nec utiq ꝓpt̾ illiꝰ excusationẽ
magis credimꝰ quã ꝓpter ipsam rei apparentẽ
certitudinẽ. scilicet qd nulli eoꝵ incorde suo

Expanded text:
sunt illius beneficia omnia ex toto adhuc scribensunt illius beneficia omnia ex toto adhuc scribenda sunt, magnam oportuerit esse pellem, quae pro numero et quantitate receperit universa: nam cum dilectio sit in mandatis Dominicis omnibus diffusior, nec in isto circa clerum suum modica fulime dilectio eadem, vel ab incautis cognosceretur. Cum ultra regularium epularum delicias, non pautidie convocatos clericos nobilis illius reficeret laetitia. Quid latius hac dilectione? de eo scribendum exsequi debemus, tamen ut non adulando veritatem palpare dicar a quibusdam non rectis quippe judicibus, in hoc quasi reus arguebatur, sed sicut frequentissime audiebamus illum conscientiam inde suam sub obtestatione reserantem, credimus, et esse credendum asserimus, nec utique propter illius excusationem magis credimus, quam propter ipsam rei apparentem certitudinem: scilicet, quod nulli eorum in corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
nulla deniq pontificalia in qͥb ipse mis¬
sam decent̾ celebraret hab̃ent᷑ in dũta.
Incultã itaq recepit: s ut suus dissimilẽ
successor acciꝑet laborauit. Nam & choꝵ
honestis .xii. capis letificauit. regiisq dor¬
salib .uͦ. parietes decorauit: ordinẽ quoq in¬
gredientiũ ad altare infestis atq ꝓfestis dieb
congruis cultib ad ornauit. Nã casulas contu¬
lit uni purpureas. dalmaticã in signẽ: tunica
luculentissimas. stolas albas cũ manut̾giis
multiplices ac p̃ciosas. altare argenteũ dedit.
nec ñ om̃ia que sub notant᷑ argenteaxalicẽ.
turibulũ cum acerra. candelabra .ii. ampul¬
las .ii. urceũ ad aquã benedictã. & urceũ ad
manꝰ sacerdotũ abluendas. manile etiã &
labrũ ad aqͣs demanib abluentiũ suscipien¬
das. S & hoc uolum̃ degestis pontificũ: re¬
nouauit. Qd si cet̾a que his digne addenda

Expanded text:
nulla denique pontificalia, in quibus ipse misnulla denique pontificalia, in quibus ipse missam decenter celebraret, haberentur indumenta: incultam itaque recepit, sed ut suus dissimilem successor acciperet, laboravit. Nam et chorum honestis 13 cappis laetificavit, regiisque dorsalibus quinque parietes decoravit, ordinem quoque ingredientium ad altare in festis atque profestis diebus congruis cultibus adornavit. Nam casulas contulit 4 purpureas et dalmaticam insignem, et tunicas luculentissimas, stolas albas, cum manutergiis multiplices ac pretiosas, altare argenteum dedit, nec non omnia, quae subnotantur, argentea: calicem, thuribulum, cum acerra, candelabra duo, ampullas 2, urceum ad aquam benedictam, et urceum ad manus sacerdotum abluendas, manile etiam, et labrum ad aquas de manibus abluentium suscipiendas, sed et hoc volumen  De Gestis pontificum  renovavit. Quod si caetera, quae his digne addenda
Abbreviated transcription (Latin):
annis: substituto sibi iã successore cioffrido
& cathedrã illius felicit̾ obtinente: migͣ
uernensis uicecomitis fuit de castello cui uo¬
cabulum ẽ campus alemannꝰ. Mat̾ uͦ eius
de cõsularib uiris orta: erm̃gardis nuncu¬
pata ẽ. Hc̃ in palatio suo clericũ habens ho¬
nestũ philippi pat̾ rex henricꝰ. oꝑante qͥdẽ
diuina clem̃tia. tota quoq nr̃a collaudan¬
te eccłia. indulsit nobis p̾sulem. necessariũ
sane utilemq ꝑ om̃ia. Nam ut toto qͣntꝰ
erat eo die utar ad huiꝰ rei testimoniũ cle¬
ro: qͣndo ipse intrauit eccłiam. sic nudum
uestum̃tis prb̃ium. sic eccłiȩ corpꝰ ornam̃tiᷤ
exutũ. sic choꝵ capis expoliatum repꝑit.
ut in.uͦ. tantũ pannicłosis & sexta que bo¬
na erat. chorus psallendo triumpharet.
nullaq p̃t̾ unũ dorsalia parietes oꝑirent
nͥ q̃dam lanea & cũ his pauca palli ola
que fors ex sua uilitate essent eccłiȩ residua.

Expanded text:
annis, substituto sibi jam successore Goffrido, annis, substituto sibi jam successore Goffrido, et cathedram illius feliciter obtinente, migransis vicecomitis fuit, de Castello, cui vocabulum est, Campus Alemannus, mater vero ejus de consularibus viris orta Ermengardis nuncupata est. Hunc in palatio suo clericum habens honestum Philippi pater rex Henricus, operante quidem divina clementia, tota quoque nostra collaudante Ecclesia, indulsit nobis praesulem necessarium sane, utilemque per omnia. Nam ut toto, quantus erit eo die utar ad hujus rei testimonium clero, quando ipse intravit Ecclesiam, sic nudum vestimentis presbyterium, sic ecclesiae corpus ornamentis exutum, sic chorum cappis exspoliatum reperit, ut in 5 tantum panniclerosis, et sexta quae bona erat, chorus psallendo triumpharet, nullaque praeter unum dorsalium parietes operirent, nisi quaedam lanea, et cum his pauca palliola quae ex sua utilitate essent Ecclesiae residua,
Abbreviated transcription (Latin):
monitos & correctos. uolutabro sue prauita¬
tis male inherentes. etiã pene apostatatoᷤᷤ
de sediũ suarũ potestate deposuit: & inre¬
ꝓbe uite duitina penitudine ad examinandũ
interdiu dimissos. diuino respectui reserua¬
uit. Quẽ in redeundo pat̾ iste sequutꝰ usq
adciuitatẽ tullũ. in qͣ beatꝰ ille ante papatũ
sed̾at ep̃s: colloquiis illius recreat᷑. sacris ꝑ¬
suasionib informatꝰ. benedictionib iocun¬
datus. ad sedem suã repedauit cũ pace. satis
hilaris & letus. S ñ longo post tp̃re. cum
a duce burgundie Rob̃to. qui intp̃re adhuc
suo autissiodoro ciuitati imꝑitabat. qͥq sua
& frat̾na regis henrici potestate elatꝰ. mul¬
tas sibi & obelericos suos molestias inferebat
aliquãdiu infestatus ẽẽt: inpacientia qͣdã
& angore animi.abrenuntians scłarib et̾¬
pago senonico monac hus effectꝰ ẽ. Ubi ĩdĩ
seruitio multis postea regularit uiuens

Expanded text:
monitos, et correctos, volutabro suae pravitamonitos, et correctos, volutabro suae pravitatis male inhaerentes, etiam pene apostatas de sedium suarum potestate deposuit, et in reprobae vitae diutina poenitudine ad examinandum interdiu dimissos, divino respectui reservavit, quem in redeundo pater iste secutus usque ad civitatem Tullum, in qua beatus ille ante papatum sederat episcopus, colloquiis illius recreatus, sacris persuasionibus informatus, benedictionibus jucundatus, ad sedem suam repedavit in pace, satis hilaris et laetus, sed non longo post tempore cum a duce Burgundiae Roberto, qui in tempore adhuc suo Antissiodoro civitati imperitabat, quique sua et fraterna regis Henrici potestate elatus, multas sibi et ob clericos suos molestias inferebat, aliquandiu infestatus esset, impatientia quadam et angore animi abrenuntians saecularibus, aeterpago Senonico, monachus effectus est, ubi in Dei servitio multis postea regulariter vivens
Abbreviated transcription (Latin):
incachalogo ep̃oꝵ .uͫ natione autissi¬
odorensis expatre siaut̾io & matre
hemma fuit: quẽ antecessor eiꝰ hugo inponti¬
ficatũ elegit. Cui post modũ rex henricus
cũ maximo exercitu ueniens burgundiam.
ep̾atum ex more dedit. Hic indie orlinatio¬
nis sue cũ scd̃m eccłiasticam consuetudinẽ
cathedre innixus ep̃ali. ad sc̃i ꝓthodiaconi
matrẽ sedem. nobiliũ humeris deportatus
ẽẽt: dedit eccł̃iȩ palliũ ingens optimũ. qd̾
uulgo dorsale dicit᷑. Qd̃ etiã usq in hodiernũ
diem. intercetã eccłiȩ ipsius instrum̃ta iudi
manifestũ ẽ. Intemporib itaq huiꝰ. domnꝰ
leo papa ingallias ueniens. remis metropo¬
li conciliũ celebrauit: & quosdã ep̃oꝵ de he¬
resi simoniaca in faciem eccłiȩ redarguens
notabiles dedit. Int̾ quos senonensem archi¬
ep̃m Geldunũ. & lingonensem hugonem
multarũ iniqͥtatũ uitiis in famatos. & asiuᷤᷤ
multoties reuerent᷑ ut decebat patres. am¬

Expanded text:
in catalogo episcoporum 50, natione Antissiodorensis, ex patre Vauterio, et Hemma fuit, quem antecessor ejus Hugo in pontificatum elegit, cui postmodum rex Henricus cum maximo exercitu veniens in Burgundiam, episcopatum ex more dedit. Hic in die ordinationis suae, cum secundum ecclesiasticam consuetudinem cathedrae innixus episcopali ad sancti Protodiaconi Matrem sedem nobilium humeris deportatus esset, dedit Ecclesiae pallium ingens optimum, quod vulgo dorsale dicitur, quod etiam usque in hodiernum diem inter caetera Ecclesiae ipsius ornamenta videri manifestum est. In temporibus itaque hujus dominus Leo papa in Gallias veniens Remis metropoli concilium celebravit et quosdam episcoporum de haeresi simoniaca in faciem Ecclesiae redarguens notabiliter dedit: inter quos Senonensem archiepiscopum Gelduinum, et Lingonensem Hugonem multarum iniquitatum vitiis infamatos, et a suis multoties reverenter, ut decebat, Patres ad
Abbreviated transcription (Latin):
se. uł amplius dilexisse. S cogitet econtra sic̃
ẽ. quod quia hunc totis uiscerib dilexit.
ideo illum qui ad ꝑpetuũ honorem istuis
& ad iutorium. cito & magnifice ih̃u xp̃i
clementia uisitante edificatus ẽ. pluri¬
mũ amauit. unum hoc certissime sꝑans
ut quot qͦt habeat ibi. xp̃s seruitores. tot ha¬
pit̾nis orationib ad uitores. Itaq spei tante
consultus remedio. cũ iam ꝓximum carnis¬
sentiret lapsum ad uite nouissima: hugonẽ¬
tunc temporis p̃positũ uirũ quippe sc̃e con¬
uersationis. sueq crucis balulatorem post.xp̃m:
nec ñ crardum porem ia dicti loci & edifica¬
torem atq habitatorem in habitu religionis
pͥmũ: ut inter sc̃as illoꝵ manus facta confes¬
sione delictoꝵ. redemptori. xp̃o sp̃m redderet.
conuocauit. Quib consequenter ex pletis:
delatꝰ ẽ illuc & sepultus est inpace .xuii. kł
octob̾. Intronizatus autẽ .u. hł Iañ: rexit ep̃iũ¬

Expanded text:
se, vel amplius dilexisse, sed cogitet econtra, sicut se, vel amplius dilexisse, sed cogitet econtra, sicut est, quod quia hunc totis visceribus dilexit, ideo illum qui ad perpetuum honorem istius et adjutorium cito et magnifice Jesu Christi clementia visitante aedificatus est, plurimum amavit, unum hoc certissime sperans, ut quotquot habeat ibi Christus servitores, tot hapiternis orationibus adjutores. Itaque spei tantae consultus remedio, cum jam proximum sentiret lapsum ad vitae novissima, Hugontunc temporis praepositum, virum quippe sanctae conversationis suaeque crucis bajulatorem post Christum, nec non Girardum priorem jam dicti loci, et aedificatorem atque habitatorem in habitu religionis primum, ut inter sanctas illorum manus facta confessione delictorum redemptori Christo spiritum redderet, convocavit. Quibus consequenter expletis delatus est illuc, et sepultus est in pace XVII Kal. Octob.; inthronizatus autem V Kal. Januar.; rexit episco
Abbreviated transcription (Latin):
doctũ. uitreariũ sagacẽ. alios nec ñ qͥ singłi
uirent. Plenus itaq om̃i beniuolentia erga
eccłiam suã. & ea sola contentus attentione:
cepit crescente ciboꝵ fastidio paulatim egro¬
tare. Unde conuocatis ad se decano suo quib¬
damq fr̃ib aliis. ipsisq p̾sentib elemosina
sua prudent̾ lisposita. multisq diuisis. pro¬
ut poscebat instant̾ ipsa necessitas: cũ oscło
pacis & signacło benedictionis recedens. erat
enĩ hic apud nos pat̾ piissimus. cum ub̃tate
lacrimarũ deferri se uarziacũ fecit. ut in¬
de ad monasteriũ caritatis suꝑ ligerim fa¬
cilius portaret᷑ ibi sepeliendus. Locus ille
sc̃s cum aliis quib dã religiosis locis in altis¬
siodorensi pago. suo tempore inceptus est:
consilio quidem immo auxilio suo nunqͣm¬
dum uixit destitutus. Qua ꝓpt̾ si ibi tumu¬
latus esse uoluit nulli iniquũ uideatur.
quasi putet eum uł huic loco illum p̾culis¬

Expanded text:
doctum, vitrearium sagacem, alios nec non, qui singdoctum, vitrearium sagacem, alios nec non, qui singvirent; plenus itaque omni benevolentia erga ecclesiam suam ea sola contentus attentione, coepit crescente ciborum fastidio paulatim aegrotare, unde convocatis ad se decano suo, quibusdamque fratribus aliis, ipsisque praesentibus eleemosyna sua prudenter disposita, multisque dimissis, prout poscebat instanter ipsa necessitas, cum osculo pacis et signaculo benedictionis recedens, erat enim hic apud nos pater piissimus, cum ubertate lacrymarum deferri se Varziacum fecit, ut inde ad monasterium charitatis super Ligerim facilius portaretur ibi sepeliendus. Locus ille sanctus cum aliis quibusdam religiosis locis in Antissiodorensi pago suo tempore incoeptus est, consilio quidem, imo auxilio suo nunquam vix destitutus, quapropter si ibi tumulatus esse voluit, nulli iniquum videatur, quasi pateat eum vel huic loco illum
Abbreviated transcription (Latin):
nice.quinq dedomo sua clientib ut
qͥsq suã uitrearet distribuit. Sextam
quoq maiorem cunctarũq p̃cipuam.
altare scĩ alexandri clarificantem. ut
suus capellanus faceret exorauit. Neq
decorona muri claudentis altare. scõꝵq
p̃sulum pictas habentis effigies. silere
iustũ ẽ. quẽ canentiũ ocłis sacerdotũ ñ
solũ idõ opposuit. ut ab eis uisus in aneᷤ
& illicitos excludet. uerũ & iccirco ut
siqͥs uanitate uł tedio grauatꝰ extra se
duceret᷑. sicut sepe conting̾e ex nr̃e uicio
fragilitatis solet. illa p̾senti uisione. & aꝑ¬
ta tot bonoꝵ ꝑpicturã memoria. m̃tem
& animũ quasi uiuo reuocatus cõsilio ad
fortitudinẽ pietatis releuaret. Has & huiꝰ¬
modi alias uir ꝓuidꝰ & benignus ex cogi¬
tans eccłiȩ suȩ quascũq poterat tempora¬
les & et̾nas utilitates: elegit etiã cũ laude
& cũ gr̃arũ capłi sui actione. qͦsclam qͦs
offerret. aurifabrũ mirabilem. pictorem

Expanded text:
nice quinque de domo sua clientibus, ut quisque suam vitrearet, distribuit: sextam quoque majorem, cunctarumque praecipuam altare sancti Alexandri clarificantem, ut suus capellanus faceret, exaravit. Neque de corona muri claudentis altare sanctorumque praesulum pietas habentis effigies silere justum est, quem canentium oculis sacerdotum non solum ideo opposuit, ut ab eis visus inanes et illicitos excluderet, verum et idcirco, ut si quis vanitate vel taedio gravatus extra se duceretur sicut saepe contingere ex nostrae fragilitatis vitio solet, illa praesenti visione, et aperta tot bonorum per picturam memoria mentem et omnium quasi vivo revocatus consilio ad fortitudinem pietatis relevaret. His et hujusmodi alias vir providus et benignus excogitans ecclesiae suae quascunque poterat temporales, et aeternas utilitates, elegit etiam cum laude et cum gratiarum capituli sui actione, quosdam quos offerret, aurifabrum mirabilem, pictorem
Abbreviated transcription (Latin):
castellũ illud affixum ẽ. & oppidani illi qͣsi de mor¬
te suscitati reuixer̃t. & nr̃i ciues soluti formidine
uagant᷑ nc̃ quocũq uolunt. Item cũ puluereñ
meliorem huiꝰ eccłiȩ t̾ram. uiolentia quoꝵdam
cyrannoꝵ iniquã dupplicis saluam̃ ti consuetu¬
dinẽ singulis annis rapiendo. ꝓpe desertã ru-¬
ricolis & aliis bonis effeciss: fortitu do p̾sulis
lo belli metu simulati exterruit. ut qͥ primitꝰ
canonicoꝵ p̾ces. immo pecunias audire uł sus¬
ciꝑe ad redemptionẽ in iuste portionis dedigna¬
bant᷑ idẽ ipsi tandẽ qͣsi ultronei & ñ inuiti. tñ in

Expanded text:
castellum illud affixum est et oppidani illi quasi de morcastellum illud affixum est et oppidani illi quasi de morte suscitati revixerunt, et nostri cives soluti formidine vagantur nunc quocunque volunt. Item cum Pulverenum meliorem hujus Ecclesiae terram violentia quorumdam tyrannorum iniquam duplicis salvamenti consuetudinem singulis annis rapiendo, prope desertam ruricolis, et aliis bonis effecisset, fortitudo praesulilo belli metu simulati exterruit, ut qui primitus canonicorum preces, imo pecunias, vel suscipere ad redemptionem injustae portionis dedignabantur, idem ipsi tandem quasi ultronei et non inviti, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
one beati ꝓ thomr̃is felicit̾ sublimatus ẽ. for¬
tis deinceps ꝓtector eccł̃iȩ. rectorq moð̾atus.
Nam exoĩb quȩ in ȩccłia tam ext̾ius quã in¬
terius repꝑit. nemo mortalium qͥcquam
demere. uł subriꝑe illo suꝑsti te ausus ẽ. Ad¬
didit aut̃ donando aliqͣ: ac laborando ñ nulla.
Quoꝵ discretionẽ si tanti ẽ apud illũ qͥ legerit.
potest amodo cognosc̾e. Igit᷑ contͣ dolosos se no¬
nenses huiꝰ hostes eccłiȩ & urb̃ ꝑpetuos: apog¬
niacũ quã cito factus ẽ ep̃s. in oppidũ eri¬
gens firmit̾ muniuit. Solebarit enĩ nos an¬
tea ꝑhanc uillam ad muros ust q ciuitatis
irruentes. furtiuis conatib frequent̾ & impune
p̃dari. Ipsam quoq apogniacũ omĩmodis aggra¬
uantes dolorib intantũ eo tp̃re afflixerant. ut ibi
pauci qͥ fugere neqͥbant mendicitate & mi¬
seria repleti.s & sic illoꝵ seruituti quantũ iube¬
bant᷑ addicti. solas animas uixtuerent᷑. At exqͦ

Expanded text:
 beati protomartyris feliciter sublimatus est, fortis deinceps protector Ecclesiae, rectorque moderatus: nam ex omnibus quae in ecclesia tam exterius quam interius reperit, nemo mortalium quidquam demere vel subripere illo superstite ausus est, addidit autem donando aliqua ac laborando nonnulla, quorum discretione si tanti est: qui apud illum legerit, potest modo cognoscere. Igitur contra dolos Senonenses hujus hostes Ecclesiae et urbis perpetuos Apogniacum, quam cito factus est episcopus in oppidum erigens, firmiter munivit, solebant enim nos antea per hanc villam ad muros usque civitatis irruentes furtivis conatibus frequenter et impune praedari, ipsum quoque Apogniacum omnimodis aggravantes doloribus in tantum eo tempore afflixerant, ut ibi pauci, qui fugere nequibant, mendicitate et miseria repleti, sic et sic illorum servituti quantum jubebant addicti solas animas vix tuerentur: at ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
dorensi. ermengarde nuncupata natus ẽ. E x cuiꝰ
ingenua ꝓienie. quot qͦt ꝑici uiri. formosi. boniq
fuerint. sic eos om̃s scientia. uenustate. morib
hic suꝑauit: ut flos ex qua nascit᷑ arborem. fruc¬
tus florem. Unde pͥusquã etate : uisus ẽ honori
congruus uirtutũ dignitate. Ergo beate me¬
morie defuncto dño si offrido m̃se septẽbri.
mox in ep̃m electus ẽ. dilata tam̃ usq ad au¬

Expanded text:
dorensi Hermengarde nuncupata natus est. Ex cujus ingenua progenie, quotquot periti viri, formosi bonique fuerint, sic eos omnes scientia, vetustate, moribus hic superavit, ut flos ex qua nascitur, arborem, fructus florem: unde prius quam aetate visus est honori congruens, virtutum dignitate. Ergo beatae memoriae defuncto Goffrido mense Septembri mox in episcopum electus est, dilata tamen usque ad Au
Abbreviated transcription (Latin):
breuẽ sꝑulam uniꝰ anni.trabib & teguliᷤᷤ
ipsemet assidua sollicitudine uł circa car¬
pentarios aut famulos suos seu cet̾os colla¬
borantes satagens restaurauit : Qͥnq uͦ
fenestras que sunt in sup̃mi cancelli for

Expanded text:
brevem sphaerulam unius anni, trabibus et tegulis brevem sphaerulam unius anni, trabibus et tegulis ipsemet assidua sollicitudine vel cura carpentarios aut famulos suos, seu caeteros collaborantes satagens restauravit, quinque vero fenestras quae sunt in supremi cancelli for
Abbreviated transcription (Latin):
tione muniuit. Quȩ quãdiu ꝓdint futuriᷤᷤ
pontificib. tã diu optamꝰ illum circũdari
om̃iũ benedictionib. Qui deniq si uolu¬
erint bene gesta illius imitari:.piam eius¬
humilitatẽ qua dieb singulis ꝑom̃s qͣdrage¬
simas pauꝑib .xiͦii. lauare pedes manib ꝓpͥis.
& ieuinuꝰ ministrare.s & eosdem in pascha
uestire consueuit netradant obsecramꝰ unqͣ
obliuioni. Ad hoꝵ siqͥdem florentes in et̾num
usus: capella sc̃i ꝑegrini in ripa fluminis
urbi ꝓpe contiguã cũ appendiciis suis lon¬
ga ꝑuasoꝵ in iuria supradictoꝵ mͦ surrep¬
tam. uictorioso certamine strenuus expug¬
nauit. S dum hec solos delectent qm sua
ferendo que om̃ib fere ꝓsunt. plures in¬
curramꝰ inimicos. Cͦ ut de ꝗͣ plurimis ipsiꝰ
benefactis adhuc aliqͣ ꝓferamꝰ. illud qͣntũ
fuit qͦd hanc eccłiam tantã biennio ꝓpe
antequã pater idem rm̃s moreret᷑ incen¬
dio consumptã. insubito tp̃r id ẽ infra

Expanded text:
int futuris pontificibus, tandiu optamus illum circumdari omnium benedictionibus, qui denique si voluerint bene gesta illius imitari, piam ejushumilitatem, qua diebus singulis per omnes Quadragesimas pauperibus tredecim lavare pedes manibus propriis, et jejunus ministrare, sed et eosdem in Pascha vestire consuevit, ne tradant, obsecramus, unquam oblivioni: ad horum siquidem florentes in aeternum usus capellam sancti Peregrini in ripa fluminis urbi prope contiguam cum appendiciis suis longa pervasorum injuria supradictorum modo subreptam victorioso certamine strenuus expugnavit; sed dum hic solos delectent, quae sferendo, quae omnibus fere praesunt, plures incurramus inimicos. Ergo ut de quamplurimis ipsius benefactis adhuc aliqua proferamus, illud quantum fuit, quod hanc ecclesiam tantam biennio prope antequam pater idem charissimus moreretur, incendio consumptam, in subito tempore, id est infra
Abbreviated transcription (Latin):
ad uictũ canonicoꝵ fr̃m. partẽ creuenni
uici: quã redemerat ab arduino archidia¬
cono. Cum autẽ cepisset infirmari. senti¬
ens duitius se ñ uicturũ. iussit ex reb ꝓpͥis
honorifice reedificari a fundam̃tis eccłiam
beate marie quȩ pͥmatũ dicit᷑ tenere intͣ
muros ciuitatis: qd̾ tam̃ opus inꝑfectũ reli¬
quit. Cernens quoq suu ꝓpinquare obi-¬
tum: contulit se deuote ad beati cermani
monasteriũ. ibidemq monachalem in¬
duit habitũ. Sicq post diem quartũ. scił
pͥdie noñ nou̾b̾: consecutus ẽ. p̃sentis uite
terminũ. Sedit aut̃ in ep̃atu anñ.xl. m̃s.

Expanded text:
ad victum canonicorum fratrum partem Crevennii ad victum canonicorum fratrum partem Crevennii vici, quam redemerat ab Arduino archidiacono, cum autem coepisset infirmari, sentiens se diutius non victurum, jussit ex rebus propriis honorifice reaedificari a fundamentis ecclesiam beatae Mariae, quae primatum dicitur tenere intra muros civitatis: quod tamen opus imperfectum reliquit. Cernens quoque suum propinquare obitum, contulit se devote ad beati Germani monasterium, ibidemque monachalem induit habitum, sicque post diem quartum, scilicet pridie Non. Novemb. consecutus est praesentis vitae terminum, sedit autem in episcopatu annos 40, mens.
Abbreviated transcription (Latin):
et ornam̃ta diuersi gen̾is inibi donauit.
Simul etiã derẽditib ꝓpͥetatis sue: canoni¬
calis ordinis ꝑsonas ꝓbatas decẽ eligens. ad
diuinũ seruitiũ p̾bendarios in et̾num de¬
putauit. In cona da similit̾ castello sue
matris sedis. sc̃i m̃ris laurentii eccłiam
construens diuinitatis cultũ ampliari:
& dei ficleliũ curã & seruitiũ honorifice
haberi inmanu sacerdotũ. de suis largien
inꝑauit. Deditq ad uictũ canonicoꝵ fr̃m
paredas omĩum eccłiarũ eoꝵdem que ha¬
bent᷑ in ep̃atu autissiodorensi. Similiter
& debitũ horreoꝵ id̃ grangaticũ qd̃ ad se
ꝑtinebat. illis hab̾e ꝑmisit. Precepit q
ut in siluis sc̃i stepħi. de porcis illoꝵ nũquã
acciꝑet᷑ pastinaticũ. Tunc etiã constituit. ut
annis singulis abeisdem canonicis sublimi
sollempnitate sc̃i m̃ris uincentii festiuitaᷤᷤ
usq in octauũ diem celebraret᷑. Dedit etiã

Expanded text:
et ornamenta diversi generis inibi donavit, et ornamenta diversi generis inibi donavit, simul etiam de redditibus proprietatis suae canonicalis ordinis personas probatas eligens, decem ad divinum servitium praebendarios in aeternum deputavit. In Conada similiter castello suae matris sedis, sancti martyris Laurentii ecclesiam construens, divinitatis cultum ampliari, et Dei fidelium curam et servitia honorifice haberi in manu sacerdotum, de suis largiens imperavit; deditque ad victum canonicorum fratrum paredas omnium ecclesiarum eorumdem quae habentur in episcopatu Antissiodorensi, similiter et debitum horreorum, id est grangaticum, quod ad se pertinebat, illis habere permisit, praecepitque ut in silvis sancti Stephani de porcis illorum nunquam acciperetur pastinaticum. Tunc etiam constituit ut annis singulis ab eisdem canonicis sublimi solemnitate sancti martyris Vincentii festivitas usque in octavum diem celebraretur. Dedit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ unũ cũ patena eximiũ: quẽ qͣntitatiᷤᷤ
& pondis magni factũ de argento. opus in¬
signibat deauratũ. fecit p̃terea & in eadem
eccłia fieri duo signa qͣntitatis magne: que
scd̃m qͣntitatẽ. digna dõ sonoꝵ conuenien¬
tia. & dulci coaptata sunt modulatione.
Iud int̾ cet̾a nulla dignũ ducimꝰ obliuione.
qr apud castrũ uarziacũ. sue & antecessoꝵ
suoꝵ ꝓpͥum ditioni. sc̃e eugenie eccłiam
abeate recordationis antistite. ⁊ ualdrico
constitutã. qui & reliqͥas ipsius sc̃e uirgini¬
a ioħe apłico impetratas deuexerat: que
ꝑ tempoꝵ longeuitatẽ subripiente patrũ
quoꝵdam incuria. nullius pene seruitii dñi¬
ci freq̃ntabat᷑ instantia: Ad tantã donante.
dõ restaurauit głam. ut & intus & foris eius
usq inodiernum diem in ea labor appare¬
at. Nam parietes dealbari faciens. uitreis
& laquearib honestauit. & pallia. libros.

Expanded text:
calicem unum cum patena eximium, quem quantitatis calicem unum cum patena eximium, quem quantitatis et ponderis magnifactum de argento opus insignibat deauratum: fecit praeterea et in eadem ecclesia fieri duo signa quantitatis magnae, quae secundum quantitatem digna Deo sonorum convenientia et dulci coaptata sunt modulatione, inde inter caetera nulla dignum duximus oblivione, quia apud castrum Varziacum suae et antecessorum suorum proprium ditione sanctae Eugeniae ecclesiam a beatae recordationis antistite Gualdrico constitutam, qui et reliquias ipsius sanctae virginitolico impetratas devexerat, quae per temporum longaevitatem subrepente Patrum quorumdam incuria, nullius pene servitii Dominici frequentabatur instantia, ad tantam donante Deo restauravit gloriam, ut et intus et foris ejus usque in hodiernum diem in ea labor appareat. Nam parietes dealbari faciens, vitreis et laquearibus honestavit, et pallia, libros,
Abbreviated transcription (Latin):
margaritis & lapidib p̾ciosis inter texta:
quasi regali diademate sũmi sacerdotis
caput illustrabat. ꝑ alla uͦ carbasea. aureo
circa pectus effulgens rationali. agenib
ad talos usq oloserica. limbo deaurato mi¬
rifice pontificalia uestigia cõp lectebat᷑.
De stola quoq & manuali ad purũ aliqͥd
dice̾. fabulam sonat: cũ siquidẽ utraq de
auro purissimo cũ malis punicis condita
in explicabili artificio: opus ostendebant ele¬
gantissimũ. Casula autẽ coloris etherei. frigio
palmũ habente suꝑ humeralis & rationalis
effigiem: ad modum pallii archiep̃alis ho¬
norabilit̾ pretendebat. Omĩa p̃t̾ea q̃ cũq il¬
lis intererant uestim̃tis. iure & decent̾ excel¬
lentia intra sca sc̃oꝵ portabat ep̃s. Honora¬
aliis eccłie necessariis ornam̃tis. Int̾ q̃ etiam.
missalem dedit aureis litt̾is annotatũ: pon¬
tificũ seruitio & officio satis aptũ. Dedit &

Expanded text:
margaritis et lapidibus pretiosis intertexta, margaritis et lapidibus pretiosis intertexta, quasi regali diademate summi sacerdotis caput illustrabat, palla vero carbasea aureo circa pectus effulgens rationali a genibus ad talos usque holoserica limbo deaurato mirifice pontificalia vestigia complectebatur. De stola quoque et manuali ad purum aliquid dicere fabulam sonat, cum siquidem utraque de auro purissimo cum malis punicis condita inexplicabili artificio opus ostendebant elegantissimum; casula autem coloris aetherii Phrygio palmum habente, superhumeralis et rationalis effigiem ad modum pallii archiepiscopalis honorabiliter praetendebat; omnia praeterea quaecunque illis intererant vestimentis jure et decenter excellentia intra Sancta sanctorum portabat episcopus. Honoraaliis ecclesiae necessariis ornamentis, inter quae etiam missale dedit aureis litteris annotatum, pontificum servitio et officio satis aptum: dedit et
Abbreviated transcription (Latin):
ac inde rediens alacriter. ꝓpͥe secli innitens
mansuetior deguit. Ecclesie matris sedem
quã antea edificiis sublimauerat. accuratius
studuit postea adornare: & donis dĩ aptis ser¬
uitio studiosius curauit insignire. Unde &
duo mire artificiositatis. miriq oꝑis & p̃cii¬
uestũta ep̃alis dignitatis conuenientia of¬
ficio: eidem cooꝑante sibi dĩ gr̃a. meruit in ꝑ¬
tire. Hoꝵ unũ. quod quasi minoris p̃cii uideba¬
tur. totum aurofrigio mirifico. circa collũ
amictus aceruice uͦ usq ad ima stola. manipłs
in loco suo decentissime oꝑiebat᷑. Casula quoq
purpurea. gͣndes aquilas coloris coccinei intex¬
tas circũquaq monstrabat. Cuiꝰ suꝑficies: au¬
rifrigii circum ductionib stellantib resplen¬
debat. Alterũ siquidem quale fuerit inꝑial
othonis munificentia. cuius illud ei datum
ẽ manu. testificatur. Nempe uelut in capi¬
te scĩ aaron dicit᷑. in amictu lamina aurea

Expanded text:
ac inde rediens alacriter, propriae sedi innitens ac inde rediens alacriter, propriae sedi innitens mansuetior degit. Ecclesiae matris sedem, quam antea aedificiis sublimaverat, accuratius studuit postea adornare, et donis Dei aptis servitio studiosius curavit insignire, unde et duo mirae artificiositatis mirique operis et pretipalis dignitatis convenientia officio, eidem cooperante sibi Dei gratia meruit impertiri; horum unum, quod quasi minoris pretii videbatur, totum auro Phrygio mirifico circa collum amictus, et cervicem usque ad ima, stola, manipulis, in loco suo decentissimus operiebatur. Casula quoque purpurea grandes aquilas coloris coccinei intextas circumquaque monstrabat, cujus superficies auri Phrygii circumductionibus stellantibus resplendebat; alterum siquidem qualis fuerit imperialis Ottonis munificentia, cujus illud ei datum est manu, testificatur, nempe velut in capite sancti Aaron dicitur, in amictu lamina aurea
Abbreviated transcription (Latin):
nore sc̃e matris dñi marie. alt̾a quoq in egre¬
gii p̃sulis siermani ueneratione. Que uideli¬
cet nunc uno ambitu spaciosiore collecte.¬
tredecim altarioꝵ aris. cum sius absidib ẽ ex¬
amussim disꝑtita. Claret enĩ locus ille abini¬
tio uirtutũ miraculis: atq infirmantiũ sani¬
tatib Contigit enĩ plerumq ut ipsi uidimꝰ
dum fideles deuoti adeundem locũ delonge
uenientes. candelas absq lumine inmanib
gestarent: plus minꝰ ue stadio anteꝙͣ admo¬
nasterium. ꝑuenirent. ex eisdem candelis
ignis flami uomꝰ eructuaret. Siqͥslibet uͦ
exreb ad eundem locũ ꝑtinentib. ui seu
furto fraudem fecerit: continuo euiden¬
tissime rector iustoꝵ ultor existit. ac qͥc¬
quid ibidem felicit̾ petitur affatĩ impe¬
tratur. Pret̾ea tricesimo septimo sue ordi¬
natiõis anno. ꝑrerit p̾dictus hugo iherłm.
satis honorifice ad sepulchrũ dñi oraturus:

Expanded text:
nore sanctae matris Domini Mariae; altera quoque in egrenore sanctae matris Domini Mariae; altera quoque in egregii praesulis Germani veneratione, quae videlicet nunc uno ambitu spatiosiore collecttredecim altariorum aris cum suis absidibus examussim dispertita est; claret enim locus ille ab initio virtutum miraculis atque infirmantium sanitatibus. Contigit enim plerumque, ut ipsi vidimus, dum fideles devoti ad eumdem locum de longe venientes candelas absque lumine in manibus gestarent plus minusve stadio antequam ad monasterium pervenirent, ut ex eisdem candelis ignis flammivorus eructaret, si quislibet vero ex rebus ad eumdem locum pertinentibus, vi seu furto fraudem fecerit, continuo evidentissime rector justorum ultor existit, ac quidquid ibidem fideliter petitur affatim impetratur. Praeterea tricesimo septimo suae ordinationis anno, perrexit praedictus Hugo Jerusalem, satis honorifice ad sepulcrum Domini oraturus,
Abbreviated transcription (Latin):
tificis autissiodorensis corpus qd in eccłia beati
uermani sepultũ habebat᷑. illuc deferri a fideli¬
b rogaretur: p̃cipue tam̃ a p̃dicto fr̃e tealdo qui
eundem sublimauerat locũ. S ut intalib fieri
ad solet: int̾partiũ uelle seunolle aliqͦd tempo¬
ris spatiũ euolutũ ẽ. Tandem procarante ep̃o:
concessum ẽ amonachis. seu acet̾o clero. & tõti
pagi popło:ut exoratũ fuerat deferri. Re¬
positum ẽ nãq supradicti pon tificis uene¬
rabile corpus. inargentea techa: centũ ap¬
pendente libras. Sicq cũ exultatione toti
plebis deportatũ est honorifice ad monaste¬
riũ melerense. cognom̃to uallispentane.
pentane.
ibidemq in ȩocłia genitricis dei
constat ẽẽ locatũ. Quo in loco: eo: dem ex¬
orante. plurima p̾stant᷑ pos¬
centib be¬
neficia. Illud etiã memorie tradendũ: qͦd pri¬
mitus aqͥntiliano uiro nobilissimo. bine eccłiȩ
inibi constructe fuere. Una siquidem inho¬

Expanded text:
tificis Antissiodorensis corpus, quod in ecclesia beati Germani sepultum habebatur, illuc deferri a fidelibus rogaretur, praecipue tamen a praedicto fratre Tealdo, qui eumdem sublimaverat locum. Sed ut in talibus fieri assolet, inter partium velle seu nolle aliquod temporis spatium evolutum est; tandem procurante episcopo concessum est a monachis seu a caetero clero et totius pagi populo, ut exoratum fuerat, deferri; repositum namque est supradicti pontificis venerabile corpus in argentea theca centum appendente libras, sicque cum exsultatione totius plebis deportatum est honorifice ad monasterium Melerense, cognomento vallis Pentane, ibidemque in ecclesia genitricis Dei Mariae constat esse locatum; quo in loco eodem exorante, plurima praestantur poscentibus beneficia. Illud etiam memoriae tradendum quod primitus a Quintiliano viro nobilissimo, binae ecclesiae inibi constructae fuere; una siquidem in ho
Abbreviated transcription (Latin):
pillis. Iã uͦ altiꝰ oꝑe eccłie edito. rursus ciui¬
tas reincensa ẽ: s nouu eccłie opus mansit
incolume. Anno gͥ circa ñ gentesimũ sex¬
tum apassione dñica: cenobiũ melerense
iubente heldrico monast̾ i sc̃i germani
abbe. ꝑ domnũ tealdũ monachũ qui eidẽ
t̾cius in regim̃ successit. honorifice ampli¬
ficatũ atq sublimatũ ẽ: tamq edificiis qͣm
possessionib ac suppellectili auri argentiq
opido decoratũ. atq ab eodẽ pontifice sollẽp¬
nit̾ ut decebat constat ẽẽ sacratũ. Inqͣ etiã
cõsecratione int̾ dixit sub anathemate: ut
nullus mortaliũ p̃sumere deinceps auderet
iũ seu calũpniã aut aliꝙͣ tortitudinẽ in fer¬
re. ꝓquauis occasione. reb eiusdẽ eccłiȩ. Cõ¬
tigit uͦ post hec: ut beati desidii egregii pon

Expanded text:
pillis; jam vero altius opere ecclesiae edito, rursus civipillis; jam vero altius opere ecclesiae edito, rursus civitas reincensa est, sed novum opus ecclesiae mansit incolume. Anno igitur circa nongentesimum sextum a passione Dominica coenobium Milarense, jubente Heldrico, monasterii sancti Germani abbate, per dominum Tealdum monachum, qui eidem tertius in regimen successit, honorifice amplificatum atque sublimatum est, tamque aedificiis quam possessionibus, ac supellectili auri argentique oppido decoratum, atque ab eodem pontifice solemniter, ut decebat, constat esse sacratum, in qua etiam consecratione interdixit sub anathemate, ut nullus mortalium praesumere deinceps auderet vim, seu calumniam, nec aliquam tortitudinem inferre pro quavis occasione rebus ejusdem ecclesiae. Contigit vero posthaec, ut beati Desiderii egregii pon
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥe diuersis regionib delate. diuersas sanita¬
tes egrotis contulert̃. Idemq aliud conciliũ
ꝓeadem re in pago autissiodorense apud
airiacũ uillam beati uermani: in quo rex
Rotb̃tus cum ep̃is & abb̃ib ad fuit. simul &e
innumerabilia scõꝵ pignera totius pene
ꝓuintie. Ubi dũ qͥdam pet̾ent ut głosi cer¬
mani corpus illuc deferret᷑: respondit hugo
ep̃s. Absit. ut ossa incõparabilis uiri ꝓ quac̃q
nense: concilia sepius celebrari fecit. Huiꝰ¬
gͦ in tp̃re ciuitas autissiodoꝵ exicialit̾ igne
cremata ẽ. & res humane infauillas redacte :
pter eccłiam bĩ albani mr̃is. abeato uermano
constructã. Tunc pͥncipalis eccłia ꝓtho m̃r̃is
stepħi funditꝰ corruit: quã ꝓtinꝰ idẽ presul ce¬
pit maiore abitu. accriptarũ curuaturis qͣdriᷤ
lapidib ceitatim reedificare. Nam pͥus deli¬
catiore maceria constiterat: minimisq la-¬

Expanded text:
liquiae diversis regionibus delatae diversas sanitaliquiae diversis regionibus delatae diversas sanitates aegrotis contulerunt. Itemque aliud concilium pro eadem re in pago Antissiodorense, apud Airiacum villam beati Germani, in quo rex Robertus cum episcopis ac abbatibus adfuit, simul et innumerabilia sanctorum pignora totius pene provinciae. ubi dum quidam peterent ut gloriosi Germani corpus illuc deferretur, respondit Hugo episcopus: Absit ut ossa incomparabilis viri pro quacunnense concilia saepius celebrari fecit. Hujus in tempore civitas Antissiodorum exitialiter igne cremata est, et res humanae in favillas redactae eter ecclesiam beati Albani martyris, a beato Germano constructam; tunc principalis ecclesia protomartyris Stephani funditus corruit, quem protinus idem praesul coepit majore ambitu ac cryptarum curvaturis quadris lapidibus certatim reaedificare; nam prius delicatiore materia constiterat, minimisque la
Abbreviated transcription (Latin):
illi nunquã contigisse: ciies eiusdẽ urbis
fortit̾ ei restiter̃t. De hinc cum ad beati cer¬
mani castrum ex pugnandũ tota regis
falansisclemq rex loricatus intend̃et: nu¬
tu diuino territus cũ multa cede suoꝵ inde
rediens penetrauit ararim usq suꝑiorabur¬
gundie: predicto hugone cũ eo gradiente.
Reuertens quoq rex frantiã: tunc nec qͥc¬
quã egit. preter cladem regionis. P ost ali¬
quot uero annos dierũ iam dicti pͥmores
burgundie. indeditionẽ regis pacifice de¬
uenerunt. Per hugonis tam̃ consilium.
quicqͥd isdem rex exinde face̾ detreuerat dis¬
posuit: eiq qd̃ acciꝑe placuit libentissime cõ¬
donauit. Constituit gͦ proredintegranda seu
firmanda pace conciliũ ep̃oꝵ. ac multoꝵ tã
nobiliũ quã plebeioꝵ innumere multitu¬
dinis. incomitatu quẽ gub̃ nabat cabilonense.
in loco qui uiridunus dicit᷑: ubi etiã scõꝵ re¬

Expanded text:
illi nunquam contigisse, cives ejusdem urbis illi nunquam contigisse, cives ejusdem urbis fortiter ei restiterunt. Dehinc, cum ad beati Germani castrum expugnandum tota regis phalanx, idemque rex loricatus intenderet, nutu divino territus, cum multa caede suorum inde rediens, penetravit Ararim usque superiora Burgundiae, praedicto Hugone cum eo gradiente; revertens quoque rex Franciam, nec tunc quidquam egit praeter cladem regionis. Post aliquot vero annos dierum, jam dicti primores Burgundiae in dilectionem regis pacifice devenerunt; per Hugonis tamen consilium, id idem rex facere decreverat, disposuit; eique, quod accipere placuit, libentissimus condonavit. Constituit ergo pro redintegranda seu firmanda pace concilium episcoporum ac multorum tam nobilium quam plebeiorum innumerae multitudinis in comitatu, quem gubernabat, Cabillonense, in loco, qui Viridunus dicitur, ubi etiam sanctorum re
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ uł dignitatem apłici culminis ñ ami¬
sit. s potius siui ouiliꝰ custodiam. xp̃s illi post¬
modũ euidentius assignauit. Qd̃ nil aliud
ut credimus: quã lapsoꝵ medicina fuit. Pro¬
inde fr̃i nr̃o hugoni autissiodorensi p̃suli. dõ
& nob̾ sua peccata confitenti. seseq culpabi¬
lem reddenti: plenariã a dño pollicentes
ꝓmittimꝰ consequi indulgentie ueniã. scdm
sponsionẽ eiusdẽ qua dix̃. Non ueni uocare
iustos. s peccatores inpenitentiã. Idoq no
bis debet effici carissimus. qm̃ lĩ timore
correptus apparet humillimus: & qr inta¬
lib reqͥescit ds. ꝑ ret̾ea rex rob̾tus collecto
in unũ exercitu ualido. tam degente fran¬
coꝵ quam normannoꝵ habens secũ Richar¬
dum potentissimũ ducẽ ipsoꝵ. occupans
deuastauit ꝑmaximã burgundie partẽ.
Cumq pͥmitͥus ad ciuitatẽ autissioderum
deuenisset. uolens eã caꝑe qd̃ fertur urbi

Expanded text:
gradum vel dignitatem apostoloci culminis non amigradum vel dignitatem apostoloci culminis non amisit, sed potius sui ovilis custodiam Christus illi postmodum evidentius assignavit. Quod nil aliud, ut credimus, quam lapsorum medecina fuit. Proinde fratri nostro Hugoni Autissiodorensi præsuli, Deo et nobis sua peccata confitenti, seseque culpabilem reddenti, plenariam a Deo pollicente promittimus consequi indulgentiæ veniam, secundum sponsionem ejusdem, qua dixit: «Non veni vocare justos sed peccatores ad pœnitenbis debet effici charissimus, quia Dei timore correptus apparet humillimus, et quia in talibus requiescit Deus. » Praeterea rex Robertus, collecto in unum exercitu valido tam de gente Francorum quam Normannorum, habens secum Richardum, potentissimum ducem ipsorum, occupans devastavit permaximam Burgundiae partem. Cumque primitus ad civitatem Antissiodorensem devenisset, volens eam capere, quod fertur urbi
Abbreviated transcription (Latin):
git illi cũ hostib illis p̾lictis nugacib limi¬
care: semꝑ omĩmodis uictor exticit. E non
inmerito. Nempe uirta p̾ceptũ apłi: dm̃
timete. regẽ honorificate. Et itẽ. Om̃is aĩa
potestatib sublimiorib subdita sit. Aclic
scͥptura dicat. semꝑ pax cũ bonis. & bellũ
cum uiciis. atq utilius sit oriri scandalũ
quã relinquere ueritatẽ. si aliter neqͥt fieri.
tam̃ obtimorem huiꝰ rei ꝑgens ad papam
romanũ. acrit̾ se penit̾e clamauit. indignũ
se uociferans acreũ cure pastoralis. & ponti¬
ficalis dignitatis. Qui dehinc tale scͥptum.
Nullũ incacholica eccłia maiꝰ potest ẽẽ nefas:
quã existimare alicuiꝰ neuu criminis. p̃cipue
penitentis. qͦd ñ queat dissoluere. concessa pe¬
tro a dño claiuis. Debemus enĩ ante m̃tis ocłos
reuocare lapsũ ipsiuspͥmi pastoris: qͥ dum
magistrũ negauit ꝓtinꝰ ut penituit ñ solũ

Expanded text:
git illi cum hostibus illis praedictis nugacibus dimigit illi cum hostibus illis praedictis nugacibus dimicare, semper omnimodis victor exstitit, et non immerito, nempe juxta praeceptum apostoli: Dominum timete, regem honorificate ; et item: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Ac licet Scriptura dicat semper: Pax cum bonis, et bellum cum vitiis; atque utilius sit oriri scandalum relinquere veritatem, si aliter nequit fieri, tamen ob timorem hujus rei pergens ad papam Romanum acriter se poenitere clamavit, indignum se vociferans ac reum curae pastoralis ac pontificalis dignitatis; qui dehinc tale scriptum Nullum in catholica Ecclesia majus potest esse nefas, quam existimare alicujus naevum criminis praecipue poenitentis, quod non queat dissolvere concessa Petro a Domino clavis. Debemus enim ante oculos mentis revocare lapsum ipsius primi pastoris, qui, dum magistrum negavit, protinus ut pœnituit, non solum