comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti fortitudine: Dicta sunt hȩc
tamen: et nisi dicerentur. ñ aliquo mo¬
do ꝑ hȩc uisibilia ad inuisibilem in for¬
maremur. Sicgͦ humilem similitudi¬
nem calami huius. nec comparemus illi
excellentie: nec tamen respuamus. Quero
enim: quare linguã suã calamum dixit
eẽ scribe uelociter scribentis. Aut uero
quantũ uis uelocit᷑ scribat scriba. com¬
paratur illi uelocitati de qua dicit aliuᷤ
psalmus: usq in uelocitatẽ currit uerbũ
enis: S michi uidetur quantũ audet
humana intelligentia: et hoc accipi
posse exꝑsona patris dictum. lingua
mea calamus scribe: quia quod lingua
dicitur sonat & transit. quod scribitur
manet. Cum gͦ dicat ds̃ uerbum. et uer-¬
bum quod dicitur ñ sonet et transeat.
s et dicatur & maneat: scriptis hoc ma¬
luit ds̃ comparare quã sonis. Quod aut̃
addit uelocit̃ scribentis. impulit men¬
tem ad intelligentiã: sed ñ pigra rema¬
neat respiciendo antiquarios. aut res¬

Expanded text:
Unigeniti fortitudine ? Dicta sunt haec Unigeniti fortitudine ? Dicta sunt haec tamen: et nisi dicerentur, non aliquo modo per haec visibilia ad invisibilem informaremur. Sic ergo humilem similitudinem calami hujus, nec comparemus illi excellentiae, nec tamen respuamus. Quaero enim quare linguam suam calamum dixit esse scribae velociter scribentis? At vero quantumvis velociter scribat scriba, non comparatur illi velocitati, de qua dicit alius psalmus: Usque in velocitatem currit verbum ejus . Sed mihi videtur, quantum audet humana intelligentia, et hoc posse accipi ex persona Patris dictum, Lingua mea calamus scribae. Quia quod lingua dicitur, sonat et transit; quod scribitur, manet: cum ergo dicat Deus Verbum, et Verbum quod dicitur non sonet et transeat, sed et dicatur et maneat; scriptis hoc maluit Deus comparare, quam sonis. Quod autem addidit, velociter scribentis, impulit mentem ad intelligentiam: sed non pigra remaneat, respiciendo antiquarios, aut res
Abbreviated transcription (Latin):
deus increatura: iam in uerbo erat.
Nec eẽt in reb nisi eẽt in uerbo: quomͦ
et in te non eẽt in fabrica nisi eẽt incon¬
silio: sicut in euangłio dicitur. Quod
factum ẽ: in illo uita erat. Erat ergo
quod factum ẽ: sed in uerboerat. Et
omĩa oꝑa dei ibi erant: et oꝑa nondum
erant. S uerbũ erat et uerbum hoc ds̃
erat. & apud dm̃ erat: et filius dei erat:
et cum patre unus ds̃ erat. Dico egooꝑa
mea regi. Audiat dicentẽ qui uerbũ
intelligit: et uideat cũ patre sempit̃¬
num uerbum: in quo sunt etiã quȩ
futura sunt. in quo non abierunt et
quȩ transierunt. Hȩc oꝑa dei in uerbo.
tanquã inuerbo: tamquã in unigenito:
tanquã in dei uerbo. Quid gͦ sequitur:
Lingua mea calamus scribe: uolocit̃
scribentis. Quid simile fr̃s mei: quid
habet simile lingua dei. cũ calamo
scribe: Quid habet simile petra cum
xp̃o: Quid habet simile agnus cum
saluatore: Quid habet simile leo: cũ

Expanded text:
Deus in creatura, jam in Verbo erat; Deus in creatura, jam in Verbo erat; nec esset in rebus, nisi esset in Verbo: quomodo et in te non esset in fabrica, nisi esset in consilio. Sicut in Evangelio dicitur: Quod factum est in ipso vita erat . Erat ergo quod factum est, sed in Verbo erat: et omnia opera Dei ibi erant, et opera nondum erant: sed Verbum erat, et Verbum hoc Deus erat, et apud Deum erat, et Filius Dei erat, et cum Patre unus Deus erat. Dico ego opera mea regi. Audiat dicentem, qui Verbum intelligit; et videat cum Patre sempiternum Verbum, in quo sunt etiam quae futura sunt, in quo non abierunt et quae transierunt. Haec opera Dei in Verbo, tanquam in Verbo, tanquam in Unigenito, tanquam in Dei Verbo. 6. Quid ergo sequitur? Lingua mea calamus scribae, velociter scribentis. Quid simile, fratres mei, quid habet simile lingua Dei cum calamo scribae? Quid habet simile petra cum Christo ? quid habet simile agnus cum Salvatore ? quid habet leo cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ enim dico: Uerbũ ꝓfero. Et
unde ꝓfert ds̃ uerbum. nisi ex corde
suo: ex intimo suo: Tu ñ dicis nisi qđ
ex corde tuo ꝓfers uerbũ tuũ quod so¬
nat et transit. aliunde ñ ꝓfertur: et
miraris quia ita dicit deus : S dicere
deiȩternũ ẽ. Tu dicis aliquid modo
qui tacebas pauloante: uel ecce nunc
nondũ uerbum ꝑfers. Cum autem
ꝓferre cȩꝑis rumpis silentiũ quodã¬
modo: et generas uerbũ quod antea
ñ erat. Non sic ds̃ genuit uerbum.
Dicere dei sine initio ẽ et sine fine: et tam̃
unum uerbũ dicit. Dicat alterum: si qͦd
dixit transierit. Cum uero et a quo dicit᷑
manet. et quod dicitur manet: et semel
dicitur et ñ finitur. et ipsum semel sine
inicio dicitur: nec bis dicitur. quia non
transit quod semel dicitur. Hoc ẽ ergo
eructauit cor meũ uerbũ bonũ: quod ẽ
dico ego oꝑa mea regi. Quare gͦ opera
mea dico: Quia in ipso uerbo omĩa
oꝑa dei. Quicquid enĩ facturus erat

Expanded text:
Quid est enim, Dico? Verbum profero. Et Quid est enim, Dico? Verbum profero. Et unde profert Deus verbum, nisi ex corde suo, ex intimo suo? Tu non dicis nisi quod ex corde tuo profers; verbum tuum quod sonat et transit, aliunde non profertur: et miraris quia ita dicit Deus? Sed dicere Dei aeternum est. Tu dicis aliquid modo, quia tacebas paulo ante: vel ecce nunc nondum verbum profers; cum autem proferre coeperis, rumpis silentium quodammodo, et generas verbum quod antea non erat. Non sic Deus genuit Verbum: dicere Dei sine initio est, et sine fine; et tamen unum Verbum dicit. Dicat alterum, si quod dixit transierit. Cum vero et a quo dicitur manet, et quod dicitur manet; et semel dicitur et non finitur; et ipsum semel sine initio dicitur, nec bis dicitur, quia non transit quod semel dicitur. Hoc est ergo, Eructavit cor meum verbum bonum, quod est, Dico ego opera mea regi. Quare ergo, Opera mea dico? Quia in ipso Verbo omnia opera Dei. Quidquid enim facturus erat
Abbreviated transcription (Latin):
queramus et hoc quomͦ scđ̃m fidem uerã
catholicam intelligamus. Nico ego oꝑa
mea regi. Sienim pat̾ dicit oꝑa sua filio
suo: regi nr̃o dicit. Quȩ oꝑa pat̾ dicturꝰ
ẽ filio: cũ omĩa oꝑa patris ꝑfiliũ facta
sint: An forte dico ego oꝑa mea regi᷑ ip¬
sum dico generationẽ filii significat:
Uereor. ne hoc aliquanto a tardioribus
non possit intelligi. Uerir̃ tam̃ dicam.
Sequatur qui potest: ne non dicto
non sequatur & qui potest. Legimus
in alio psalmo dictum: semel locutus
ẽds̃. Tociens locutus ẽ ꝑ propħas. toci¬
ens ꝑ apłos. hodieq loquitur ꝑ scõs suos:
et ait semel locutus ẽ ds̃ : Unde semel
locutus ẽ. nisi ꝓpt̃ uerbũ bonum: Si
autẽ eructauit cor meũ uerbũ bonum
intelleximus ibi generationẽ filii: ue¬
luti repeticio michi uidetur facta in
consequenti sententia: ut illud quod
dictum erat. eructauit cor meũ uerbũ
bonũ. repeteret᷑ in eo quod ait dico.

Expanded text:
quaeramus et hoc quomodo secundum fidem veram et quaeramus et hoc quomodo secundum fidem veram et catholicam intelligamus, Dico ego opera mea regi. Si enim Pater dicit opera sua Filio suo regi nostro; quae opera Pater dicturus est Filio, cum omnia opera Patris per Filium facta sint? An forte, Dico ego opera mea regi, ipsum Dico, generationem Filii significat? Vereor ne hoc aliquando a tardioribus non possit intelligi: verumtamen dicam; sequatur qui potest, ne non dicto non sequatur et qui potest. Legimus in alio psalmo dictum: Semel locutus est Deus . Toties locutus est per Prophetas, toties per Apostolos, hodieque loquitur per sanctos suos, et ait: Semel locutus est Deus. Unde semel locutus est, nisi propter Verbum unum? Sicut autem Eructavit cor meum verbum bonum, intelleximus ibi generationem Filii; veluti repetitio mihi videtur facta in consequenti sententia, ut illud quod dictum erat, Eructavit cor meum verbum bonum, repeteretur in eo quod ait, Dico.
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbum dedeo: inspice fabricã factã
ꝑuerbum: et existo edificio mirare con¬
silium. Quale uerbũ ẽ ꝑ qͦd factum est
clum et t̾ra: om̃is ornatus cęli. om̃is
fecunditas terrȩ: diffusio maris. disten¬
sio aeris: fulgor siderũ. claritas solis et
lune. Uidentur hȩc. Transcende et hȩc:
cogita angłos: principatus. sedes domi¬
nationes. potestates: omĩa ꝑ ipsũ facta
sunt. Unde gͦ ista bona facta sunt: Qͥa
eructuatum ẽ ꝑ quod fierent uerbũ
bonum. Ergo uerbũ bonũ. Et ipsi uer¬
bo dictum ẽ. Magist̃ bone. Et ipsum
uerbũ respondit. Quid me interrogas
de bono: Nemo bonus nisi unus ds̃.
Dictũ ẽ magister bone: et dicit. Quid
cum patre unus ds̃. Non enĩ dicen-¬
do nemo bonus nisi unus ds̃ discreuit
suo bono. atq beneficio bono nr̃o: ꝑ quod
solum bonum ut cumq boni eẽ possumꝰ.
Sequitur. Dico ego oꝑa mea regi. Adhuc
pater loquitur. Si adhuc pat̾ loquit᷑.

Expanded text:
et Verbum de Deo; inspice fabricam factam et Verbum de Deo; inspice fabricam factam per Verbum, et ex isto aedificio mirare consilium. Quale Verbum est per quod factum est coelum et terra, et omnis ornatus coeli, omnis fecunditas terrae, diffusio maris, distentio aeris, fulgor siderum, claritas solis et lunae? Videntur haec: transcende et haec; cogita Angelos, Principatus, Sedes, Dominationes, Potestates: omnia per ipsum facta sunt. Unde ergo ista bona facta sunt? Quia eructatum est per quod fierent, Verbum bonum. Ergo Verbum bonum: et ipsi Verbo dictum est, Magister bone. Et ipsum Verbum respondit, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Dictum est, Magister bone; et dicit, Quid cum Patre unus Deus. Non enim dicendo, Nemo bonus, nisi unus Deus, discrevit suo bono atque benefico bono nostro, per quod solum bonum utcumque boni esse possumus. 5. Sequitur, Dico ego opera mea regi. Adhuc Pater loquitur? Si adhuc Pater loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ructault. COR
meum uerbum bonum. Qͥs
dicit: Dat̃ an ꝓpħa: In tel¬
lexerunt enim quidã pa-¬
tris ꝑsonam dicentis. eruetauit cor me¬
um uerbũ bonũ: commendantis nobis
natiuitatẽ quandam in effabilẽ: ne for¬
te tu putares aliquid ad sumptũ unde
filiũ generaret ds̃. quẽ ad modũ homo
sibi assumit aliquid unde generet filios.
coniugium scilicet: sine quo homo ꝓlem
ꝓcreare non potest. Ne igitur putares
aliquo coniugio indiguisse dm̃ unde filiũ
generaret: eruetauit inquit cor meũ uer¬
bum bonum. Hodie cortuũ ohomo gene¬
rat consilium: nec querit uxorem. Per con¬
silium natum excorde tuo edificas aliqͥd:
et illa fabrica antequã stet in oꝑe stat
in consilio: et est iam quod facturus es
in eo ꝑ quod facturus es: et laudas fabri-¬
cam nondũ existentẽ inspecie edificii. s
in platione consilii. Nec laudat aliquis
consilium tuũ: nisi aut indicaueris. aut
uiderit quod fecisti. Ergo si ꝑ uerbũ omĩa.

Expanded text:
ructavit cor meum verbum bonum. Quis dicit, Pater, an Propheta? Intellexerunt enim quidam Patris personam dicentis, Eructavit cor meum verbum bonum, commendantis nobis nativitatem quamdam ineffabilem. Ne forte putares aliquid assumptum, unde Filium generaret Deus; quemadmodum homo sibi assumit aliquid unde generet filios, conjugium scilicet, sine quo prolem procreare homo non potest: ne igitur putares aliquo conjugio indiguisse Deum, unde Filium generaret, Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum. Hodie cor tuum, o homo, generat consilium, nec quaerit uxorem: per consilium natum ex corde tuo aedificas aliquid; et illa fabrica, antequam stet in opere, stat in consilio; et inest jam quod facturus es, in eo per quod facturus es: et laudas fabricam nondum existentem, nondum in specie aedificii, sed in prolatione consilii; nec laudat alius consilium tuum, nisi aut indicaveris, aut viderit quod fecisti. Ergo si per Verbum omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
buit decorem: Qa qͦd stultum ẽ dei. sapi¬
entius ẽ quã homines: et qͦd infirmũ est
dei. fortius ẽ quã homines. Nobis iam
credentibus: ubiq sponsus pulcher oc.¬
currat. Pulcher ds̃ uerbũ apud dm̃:
pulcher in utero uirginis. ubi ñ amisit
diumitatẽ. et sumpsit humanitatẽ.:
pulcher natus infans uerbũ: quia cũ
eẽt infans. cũ suggeret. cum manib por-¬
taretur. gli locuti sunt. Angłi laudes
dixerunt: magos stella direxit: ad ora¬
tus ẽ in p̃sepio cibaria mansuetoꝵ. Pul¬
in manib parentũ. pulcher in utero:¬
pulcher in miraculis: pulcher in flagel¬
lis. Pulcher inuitans ad uitam: pulcher
ñ curans mortẽ. Pulcher deponens ani-¬
mam: pulcher recipiens. Pulcher in lig¬
no. pulcher in sepulchro: pulcher in cęlo:¬
pulcher in intellectũ. Audite canticũ:
neq oculos urõs ad splendore pulchri.¬
tudinis illius auertat carnis infirmi¬
tas. Sũma &e uera pulchritudo iusticia
ẽ. Ibi illũ non uidebis pulchrum: ubi

Expanded text:
rem? Quia quod stultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirmum est Dei, fortius est quam homines . Nobis ergo jam credentibus, ubique sponsus pulcher occurrat. Pulcher Deus, Verbum apud Deum: pulcher in utero virginis, ubi non amisit divinitatem, et sumpsit humanitatem: pulcher natus infans Verbum; quia et cum esset infans, cum sugeret, cum manibus portaretur, coeli locuti sunt, Angeli laudes dixerunt, Magos stella direxit, adoratus est in praesepi, cibaria mansuetorum . Pulin manibus parentum; pulcher in miraculis, pulcher in flagellis; pulcher invitans ad vitam, pulcher non curans mortem; pulcher deponens animam, pulcher recipiens; pulcher in ligno, pulcher in sepulcro, pulcher in coelo. In intellectum audite Canticum, neque oculos vestros a splendore pulchritudinis illius avertat carnis infirmitas. Summa et vera pulchritudo justitia est: ibi illum non videbis pulchrum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
In principio erat uerbum. et uerbum.
erat apud dm̃: et ds̃ erat uerbũ. Gau-¬
deat sponsa amata deo. Quando ama-¬
ta: Dum adhuc fȩda. Om̃s enim pecca¬
uerunt ait apłs: et egent gła dei. Et
iterum. Et enim xp̃s ꝓ impiis mortuus
est. Amata ẽ feda: ne remaneret fȩda.
Non enim uere fȩda amata ẽ: quia ñ
feditas amata ẽ. Nam si hoc amaret:
hoc seruaret. Fuertit feditatem: for¬
mauit pulchritudinem. Ad qualem
uenit: et qualem fecit: Ueniat iam
ipse in uerbis ꝓpħicis: ecce ipse sponsꝰ
ꝓcedat nobis. Amemus illum: aut
si inuenerimus in eo aliquid fedi ñ
amemus. Ecce ipse inuenit multa
feda: et amauit nos. Si aliquid fedi
inuenerimus in eo: non amemꝰ. Quia
et hoc ipsum quod carne indutus ẽ:
ut de illo etiã diceretur. Uidimus eũ
et ñ habebat speciem neq decorem:
si consideremus miscłiam qua factũ
gerebat ꝓpħa cum diceret. Uidimus
eum et non habebat speciem neq de-¬
corem. Quare: Quia non in intellec¬

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Gaudeat sponsa amata a Deo. Quando amata? Dum adhuc foeda. Omnes enim peccaverunt, ait Apostolus, et egent gloria Dei . Et iterum: Etenim Christus pro impiis mortuus est . Amata est foeda, ne remaneret foeda. Non enim vere foeda amata est, quia non foeditas amata est: nam si hoc amaret, hoc servaret: evertit foeditatem, formavit pulchritudinem. Ad qualem venit, et qualem fecit? Veniat jam ipse in verbis propheticis; ecce ipse sponsus procedat nobis: amemus illum; aut si invenerimus in eo aliquid foedi, non amemus. Ecce ipse invenit multa foeda, et amavit nos: si aliquid foedi invenerimus in eo, non amemus. Quia et hoc ipsum quod carnem indutus est, ut de illo etiam diceretur. Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem ; si consideres misericordiam qua factus gerebat Propheta, cum diceret, Vidimus eum et non habebat speciem neque decorem . Quare? Quia non intellec
Abbreviated transcription (Latin):
uidet et patrem. Sonet eũ iam psalmus:
gaudeamus in nuptiis: et nos erimus
cum his qui fiunt nuptie: qui inuitan-¬
tur ad nuptias: et ipsi inuitati sponsa ẽ.
Et enim sponsa eccła ẽ: sponsus xp̃s. So¬
lent dici abscolasticis carmina quedam.
uxores ducentib et nubentibus: quȩ uo¬
cantur epithalamia. Quicquid ibi canta¬
tur: adhonorem cantatur sponsi et spon-¬
se. An forte et innuptiis istis quo inui-¬
tati sumꝰ thalamus non ẽ: Et unde dicit
alius psalmus. in sole posuit tabernacu.¬
lum suũ: & ipse tanquam sponsus ꝓce-¬
dens de thalamo suo: Coniunctio nupti¬
alis: uerbũ et caro. Huius coniunctionis
thalamus: uirginis uterus. Et enĩ caro
ipsa: uerbo coniuncta. Unde etiam di¬
citur: iam ñ duo s una caro. Assumpta
ẽ ȩccł̃a ex genere humano: ut caput
eẽt ȩccłȩ ipsa caro uerbo coniuncta: et cete¬
ri credentes membra eẽnt illius capitis.
Nãius udere quis uenerit ad nuptias:

Expanded text:
videt et Patrem . Sonet eum jam Psalmus: videt et Patrem . Sonet eum jam Psalmus: gaudeamus in nuptiis, et nos crimus cum iis qui fiunt nuptiae qui invitantur ad nuptias; et ipsi invitati sponsa est. Etenim sponsa Ecclesia est, sponsus Christus. Solent dici ab scholasticis carmina quaedam uxores ducentibus et nubentibus, quae vocantur epithalamia; quidquid ibi cantatur, ad honorem cantatur sponsi et sponsae: an forte et in nuptiis istis, quo invitati sumus, thalamus non est? Et unde dicit alius psalmus: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo ? Conjunctio nuptialis, Verbum et caro: hujus conjunctionis thalamus, virginis uterus. Etenim caro ipsa Verbo est conjuncta: unde etiam dicitur, Jam non duo, sed una caro . Assumpta est Ecclesia ex genere humano, ut caput esset Ecclesiae ipsa caro Verbo conjuncta, et caeteri credentes membra essent illius capitis. Nam vis videre quis venerit ad nuptias?
Abbreviated transcription (Latin):
mutatũ: nuꝑ ad orantẽ ydola. mͦ adorantẽ
dm̃: nuꝑ seruientẽ his qͦ fecit: mͦ ei aquo fac-¬
tus ẽ. Prohis qui immutabuntur: uidete
quando dictum sit. Modo iam residui pa¬
gani mutata ex pauescunt. Et qͥ nolunt
mutari uident refertas eccłas: templa de¬
serta. Hac celebritatẽ: ibi sollr tudinem.
Mirantur mutata legant p̃dicta: aurẽ
accõmodent ꝓmissori. credant exhibitori.
in nouũ mutatus: ex infideli fidelis fit
ex raptore largitor: castus ex adultero.
beneficus ex malefico. Ergo cantetur no¬
bis ꝓ his qui cõmutabuntur: et incipiat
describi ꝑquẽ cõmutati sunt. Sequitur
enim. Pro his qui commutabunt᷑ filiis
chore: in intellectum canticum ꝓdilecto.
Nam dilectus ille uisus ẽ & aꝑsecutorib
suis: sed ñ mintellectũ. Si enim cognouis¬
sent: numquã dnm głe crucifixissent.
Adhunc intellectum alios oculos ille
querebat: cum diceret. Qui me uidet:

Expanded text:
mutatum; nuper adorantem idola, modo adorantem mutatum; nuper adorantem idola, modo adorantem Deum; nuper servientem iis quae fecit, modo ei a quo factus est. Pro his quae commutabuntur, videte quando dictum sit. Modo jam residui Pagani mutata expavescunt: et qui nolunt mutari, vident refertas ecclesias, templa deserta; hac celebritatem, ibi solitudinem. Mirantur mutata, legant praedicta: aurem accommodent promissori, credant exhibitori. in novum mutatur; ex infideli fidelis fit, ex raptore largitor, castus ex adultero, beneficus ex malefico. Ergo cantetur nobis, Pro his quae commutabuntur: et sic incipiat describi, per quem commutata sunt. 3. Sequitur enim: Pro his quae commutabuntur, filiis Core, in intellectum, Canticum pro dilecto. Nam dilectus ille visus est a persecutoribus suis, sed non in intellectum. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ad hunc intellectum oculos alios quaerebat ipse, cum diceret: Qui me videt,
Abbreviated transcription (Latin):
pueri effici mentibus : sed malicia paruu¬
li estote: ut mentib ꝑfecti sitis. Quẽ delec¬
tat imitari puerum: non delectet imꝑi-¬
tia s innocentia. Illi uero eximꝑitia insul-¬
tabant scõ dei caluo: et clamabant post
eum. calue calue. Factum ẽ ut abestiis
consumerentur: et figurauerunt homi¬
nes ineadem mente puerili stulte ir-¬
ridentes quendam caluum. qui in calua¬
rie loco crucifixus est. Possessi sunt ergo
tales uelut a bestiis hoc ẽ ademoniis: adia¬
bolo & angłis eius: qui oꝑantur in filios
diffidentie. Tales pueri erant: qui ante
sacratum lignum stantes. caput agita¬
bant et dicebant. Si filius dei ẽ: descendat
decruce. Huiꝰ nos filii sumus quia filii
sponsi sumus: et nobis scriptus ẽ psal¬
mus iste. cuius titulus dicitur filiis cho
noscit. Qui audit hȩc ꝓhis qui cõmuta¬
buntur. uideat quid erat: et quid nunc
sit. Et primo ipsũ mundũ uideat com¬

Expanded text:
pueri effici mentibus, sed malitia parvupueri effici mentibus, sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet imperitia, sed innocentia. Illi vero ex imperitia insultabant sancto Dei calvo, et clamabant post eum: Calve, calve. Factum est ut a bestiis consumerentur: et figuraverunt homines in eadem mente puerili stulte irridentes quemdam calvum; quia in Calvariae loco crucifixus est. Possessi sunt ergo tales velut a bestiis, hoc est a daemonibus, a diabolo et angelis ejus, qui operatur in filiis diffidentiae. Tales pueri erant, qui ante sacratum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si filius Dei est, descendat de cruce . Hujus nos filii sumus, quia filii sponsi sumus: et nobis inscriptus est psalmus iste, cujus titulus dicitur, Filiis Cornoscit. Qui audit haec, Pro his quae commutabuntur, videat quid erat, et quid nunc sit. Et primo ipsum mundum videat com
Abbreviated transcription (Latin):
risionẽ accipiatis. ne inueniamini in sen-¬
su puerili: quales pueros legimus in li¬
bro regnoꝵ insultantes helyseo scõ pro¬
phetȩ: et clamantes post ipsum. ascende
calue. ascende calue. Tales enim pueroᷤᷤ
stulte garrulos. et in suã ꝑnitiem ma-¬
ledicaces: exeuntes de silua bestiȩ come¬
derunt. Hoc scriptum & ubi sit scrip¬
tum. cõmemorauimꝰ. Qui meminer̃
recognoscant: qui ñ meminert̃ legañ.
qui ñ legerunt credant. Quod ergo
illud factum figurauit in futurum:
non nos debet app̃hendere. Significati
sunt in illis enim pueris stulti homines.
habentes signum ignorantiȩ: quales
nos ñ uult eẽ apłs. ubi dicit. Nolite
pueri eẽ mentibus. Et quia dñs inui-
tauerat nos ad imitationẽ puerorum.
quando ante se paruulum posuit et ait:
nisi quis fuerit ut puer iste non intrabit
in regnum cȩlorum: ibi quoq apłs cautus
ubi reuocat amente puerili. uocat rursus
ad imitationem puerilem. Nolite inquit

Expanded text:
risionem accipiatis, ne inveniamur in senrisionem accipiatis, ne inveniamur in sensu puerili, quales pueros legimus in libro Regnorum, insultantes Elisaeo sancto prophetae, et clamantes post ipsum: Ascende calve, ascende calve. Tales enim pueros stulte garrulos, et in suam perniciem maledicentes, exeuntes de silva bestiae comederunt . Hoc scriptum est, et ubi sit scriptum commemoravimus: qui meminerunt, recognoscant; qui non meminerunt, legant; qui non legerunt, credant. Quod ergo illud factum figuravit in futurum, non nos debet apprehendere. Significati sunt enim in illis pueris stulti homines, habentes ignorantiae sensum; quales nos non vult esse Apostolus, ubi dicit: Nolite pueri esse mentibtaverat nos ad imitationem puerorum, quando ante se parvulum posuit, et ait, Nisi quis fuerit ut puer iste, non intrabit in regnum coelorum ; ibi quoque Apostolus cautus, ubi revocat a mente puerili, vocat rursus ad imitationem puerilem: Nolite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uobiscum exultatione
cantauimus: ita nobiscum cũ
atcentione consideretis peto.
Cantatur enĩ de scĩs nuptiis: de sponso
et sponsa. de rege & plebe: de saluato¬
re et his qui saluandi sunt. Qui cũ
ueste nuptiali uenit ad nuptias. glam
querens sponsi ñ suam: ñ solũ libent̃
audit. quod solet etiam eẽ hominum
spectacula querentiũ. ñ facta exhiben¬
tium: sed etiam mandat cordi quod non
ibi uacet: sed germinet. erumpat. cres¬
cat. ꝑficiatur. ad sumatur. Oportet enĩ
nos eẽ quib hoc cantetur filios chore:
quod habet titulus psalmi. Erant enĩ
isti quidã homines. Uerir̃ tam̃ omĩs in¬
scriptio litterarũ diuinarũ aliquid in¬
nuit intelligentibus: et ñ tantum au-¬
ditorem. uerumetiã cognitorem deside-¬
rat. Int̾rogamus enim ium hebrei uerbi
quid sit chore: et sic̃ se interp̃tationes ha-¬
bent omium uerboꝵ in scriptura posi-¬
toꝵ renunciatur nobis filios chore inter¬
p̃tari filios calui. Quod nomen ñ ad ir-¬

Expanded text:
sicut vobiscum cum exsultatione cantavimus, ita nobiscum cum attentione consideretis peto. Cantatur enim de sanctis nuptiis, de sponso et sponsa, de rege et plebe, de Salvatore et de his qui salvandi sunt. Qui cum veste nuptiali venit ad nuptias, gloriam quaerens sponsi, non suam, non solum libenter audit, quod solet esse etiam hominum spectacula quaerentium, non facta exhibentium; sed etiam mandat cordi, quod non ibi vacet, sed germinet, erumpat, crescat, perficiatur, assumatur. Oportet enim nos esse, quibus hoc cantetur, filios Core, quod habet titulus Psalmi. Erant enim isti quidam homines: verumtamen omnis inscriptio Litterarum divinarum aliquid innuit intelligentibus, et non tantum auditorem, verum etiam cognitorem desiderat. Interrogamus enim vim hebraici verbi, quid sit Core: et, sicut se interpretationes habent omnium verborum in Scriptura positorum, renuntiatur nobis, filios Core interpretari filios Calvi. Quod nomen non ad ir
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ ẽ s non uidetis. Impregnari
uis. hinc impregnare: ipsa sit spes tua.
Certus erit partus tuus: non erit abor-¬
tiuus. ñ temporalis. Amplecteris quod
pepereris in eternum. Sic enim ꝑ ysa-¬
iam dicitur. Concepimus et parturi¬
iumus sp̃m salutis. Ergo retroẽ: ñ
datur modo. s dabitur. Quanta data
sunt fr̃s mei : Quis illa numerat scdm
scripturas : Ibi scriptum ẽ de ecclesia.
et uidetur. quia ẽ: ibi scriptum ẽ de
idolis quia non erunt et uidetur. quia
non sunt. Iui ẽ scriptum. quia ꝑdituri
erant iudei regnum: et uidetur. quia¬
Ibi ẽ scriptum de hereticis. quia futu¬
ri erant: et uidetur. Ibi ẽ scriptũ et
de die iudicii: ibi scriptum ẽ de p̃mio
bonoꝵ. et de pęna maloꝵ. In om̃ib dm̃
fidelem inuenimus: in ultimo deficiet
et fallet: Dñs curam habebit mei. Ad.¬
iutor meus et ꝓtector m̃s tu es: ds m̃s
ne tardaueris. Nisi minorarentur
dies illi: nulla caro ꝑduraret. S ꝓpt̃

Expanded text:
paratum est, sed non videtis. Impraegnari paratum est, sed non videtis. Impraegnari vis, hinc impraegnare; ipsa sit spes tua: certus erit partus tuus, non erit abortivus, non temporalis: amplecteris quod pepereris in aeternum. Sic enim per Isaiam dicitur: Concepimus et parturivimus spiritum salutis . Ergo retro est, et non datur modo, sed dabitur. Quanta data sunt, fratres mei, quis illa numerat secundum Scripturas? Ibi scriptum est de Ecclesia, et videtur quia est; ibi scriptum est de idolis quia non erunt, et videtur quia non sunt; ibi scriptum est quia perdituri erant Judaei regnum, et videtur, ist de haereticis, quia futuri erant, et videtur: ibi scriptum est et de die judicii; ibi scriptum est et de praemio bonorum, et de poena malorum: in omnibus Deum fidelem invenimus; in ultimo deficiet et fallet? Dominus curam habebit mei. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Nisi minorarentur dies illi, nulla caro perduraret: sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
ccio: alioꝵ ad dexteram. aliorum ad sini¬
stram. Nondum apud inferos sumus:
ubi fuit diues ille sitiens et stillam desi¬
derans. Audiamus cum uiuimus: cor¬
rigamur. Non sꝑemus res alienas. et in¬
pregnati tumeamus: ne ꝑueniamus
ad illas. et eas ad ipiscendo tanquã filios
osculemur. Ue enim pregnantibꝰ et mã¬
mantib in illis diebus. Mutandũ ẽ cor.
leuandum ẽ cor: non hic habitandũ corde.
Nala regio ẽ. Sufficiat quod hic carne
adhuc eẽ necesse est: quod non ẽ necesse
non fiat. Sufficiat diei malicia sua.
Sursũ cor dehabitemus. Si resurrexistis
cum xp̃o. dicit fidelibꝰ: corpus et sangui¬
nem xp̃i accipientib apłs dicit. Si re¬
surrexistis cum xp̃o quȩ sursum sunt
sapite: ubi xp̃s ẽ in dextera dei sedens.
Quȩ sursũ sunt querite: non quȩ suꝑ
terram. Mortui enim estis: et uita urã
abscondita ẽ cum xp̃o in deo. Non enĩ
apparet quod nobis ꝓmissum ẽ: et iam

Expanded text:
ctio, aliorum ad dexteram, aliorum ad sinictio, aliorum ad dexteram, aliorum ad sinistram ; nondum apud inferos sumus, ubi dives ille fuit, sitiens et stillam desiderans : audiamus cum vivimus, corrigamur. Non speremus res alienas, et impraegnati tumeamus: nec perveniamus ad illas, et eas adipiscendo tanquam filios osculemur. Vae enim praegnantibus et mammantibus illis diebus. Mutandum est cor, levandum est cor, non hic habitandum corde: mala regio est. Sufficiat quod adhuc carne hic esse necesse est; quod non est necesse, non fiat: sufficiat diei malitia sua ; sursum corde habitemus. Si surrexistis cum Christo, dicit fidelibus, corpus et sanguinem Domini accipientibus dicit, Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt qa abscondita est cum Christo in Deo . Non enim apparet quod vobis promissum est: et jam
Abbreviated transcription (Latin):
iullam ꝓximi: sed iste ꝓximus diues
est. ñ indigens. Habens honorem. habenᷤᷤ
etiam potentiam: acuius forte potentia
tibi metuendũ sit. Non de illius fundo
aliquid sꝑandũ. Nichil sꝑans ñ conce-¬
pit: non ẽ pregnans anima. Si uero
iuxta uicinus sit pauꝑ. qui uel in ne¬
cessitate positus ẽ ut possit uendere.
uel p̃mi potest ut cogatur uendere:
inicitur oculus sꝑatur uilla: impreg¬
nata ẽ anima. Sꝑat se posse adipisci
uillulam: et possessionem uicini pau¬
peris. Et cum patitur pauꝑ necessitatẽ.
uenit ad diciorem uicinũ suũ. cui forte
obsequi solet: cui deferre cui uenienti
ad surgere: quem indlinato capite salutare.
Da michi rogo te. patior necessitatem:
urgeor acreditore. Et ille. Non habeo
modo inmanibus. Si uellet uendere
haberet. Agnoscimus hoc. Fuerunt in
nobis: iam non sint in nobis. Nos ester¬
no uiximus: et hodie uiuimus. Est corri¬
gendi locus. Nondum facta ẽ illa disiun¬

Expanded text:
villam proximi; sed iste proximus dives villam proximi; sed iste proximus dives est, non indigens, habens honorem, habens etiam potentiam, a cujus forte etiam potentia tibi metuendum sit, non de illius fundo aliquid sperandum: nihil sperans non concipit, non est praegnans anima. Si vero juxta vicinus sit pauper, qui vel in necessitate positus est, ut possit vendere, vel premi potest, ut cogatur vendere, injicitur oculus, speratur villa: impraegnata est anima, sperat se posse adipisci villulam et possessionem vicini pauperis. Et cum patitur iste pauper necessitatem, venit ad ditiorem vicinum suum, cui forte obsequi solet, cui deferre, cui venienti assurgere, quem inclinato capite salutare: Da mihi, rogo te; patior necessitatem, urgeor a creditore. Et ille: Non habeo modo in manibus. Si vellet vendere, haberet. Agnoscimus hoc: fuerunt in nobis, jam non sint in nobis. Nonne hesterno viximus, et hodie vivimus? Est corrigendi locus; nondum facta est illa disjun
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei obsecro uos attendite scripturas
nrãs: si aliquid fefellerunt. si aliquid dixe¬
runt. et alit̾ accidit quam dixerunt.
Necesse ẽ ut usq in finem sic fiant oĩa:
quemadmodũ dixerunt. Non nobis ꝓ-¬
mittunt scripturȩ nr̃e in hoc scło nsi
tribulationes. p̃ssuras. angustias. aug¬
menta doloꝵ: habundantiã tempta¬
tionum. Ad ista p̃cipue nos paremus:
ne in parati deficiamus. Ue pregnan-¬
tib et mãmantibus: modo audistis.
Pregnantes sunt. qui spe intumescuñ:
mammentes autẽ idest lactantes. qui
iam adepti sunt quod concupierant.
Et enim mulier p̃gnans in spe tumet
filii. ñ uidet filium: quȩ autẽ lactat.
amplectitur quod sꝑabat. Ergo simili¬
tudinẽ uerbigrã ponamus. Bona est
ista uilla uicini. Osi mea eẽt: osi adiun.¬
gerem illam et facerem de isto fundo
et de illo unitatem. Amat & auaricia
unitatem. Quod amat bonum ẽ: sed
ubi amandũ sit nescit. Eoce concupiuit

Expanded text:
Fratres mei, obsecro vos, attendite Scripturas Fratres mei, obsecro vos, attendite Scripturas nostras, si aliquid fefellerunt; si aliquid dixerunt, et aliter accidit quam dixerunt: necesse est, ut usque in finem sic fiant omnia, quemadmodum dixerunt. Non nobis promittunt Scripturae nostrae in hoc saeculo, nisi tribulationes, pressuras, angustias, augmenta dolorum, abundantiam tentationum. Ad ista nos praecipue paremus, ne imparati deficiamus. Vae praegnantibus et mammantibus : modo audistis. Praegnantes sunt, qui spe intumescunt: mammantes autem, id est lactantes, qui jam adepti sunt quod concupierant. Etenim mulier praegnans in spe tumet filii, nondum videt filium: quae autem jam lactat, amplectitur quod sperabat. Ergo similitudinem, verbi gratia, ponamus: Bona est ista villa vicini: o si mea esset; adjungerem illam, et facerem de isto fundo et de illo unitatem. Amat et avaritia unitatem: quod amat bonum est, sed ubi amandum sit, nescit. Ecce concupivit
Abbreviated transcription (Latin):
tabit ipse. et tenebit ipse. Iacta te in
illum: noli putare inane eẽ ut quasi
p̃cipiteris. Non ita tibi uideatur. Ille
dixit: celum et terrã ego impleo. Nus¬
quã tibi deẽ. tu illi noli deeẽ: tu tibi
noli deeẽ. Dñs curam habebit mei. Ad
iutor m̃s et ꝓtector m̃s tu es: ds̃ meus
ne tardaueris. Inuocat implorat: timet
ne deficiat. Ne tardaueris. Quid ẽ ne
tardaueris: Nisi breuiati eẽnt dies
fusum: unus mendicus. unus pauꝑ:
quia et ille pauꝑ qui diues pauꝑ fac¬
tus ẽ. de quo ait paulus. Cum diues
eẽt pauꝑ factus est: ut ipsius pauꝑta¬
te uos ditaremini. Ueros pauꝑes di¬
tat: falsos diuites pauꝑat. Pauꝑ cla¬
mat ad eum: afinib terrȩ ad te clama¬
ui. dum tederet animã meã. Uenient
dies tribulationum. et malarũ tribulati¬
onũ. Uenient sic̃ dicit scriptura: et qͣntũ ac¬
cedunt dies. augent᷑ tribulationes. Nemo
sibi ꝓmittat: qđ euangeliũ ñ ꝓmittit.

Expanded text:
tabit ipse, et tenebit ipse. Jacta te in tabit ipse, et tenebit ipse. Jacta te in illum; noli putare inane esse, ut quasi praecipiteris: non ita tibi videatur. Ille dixit, Coelum et terram ego impleo . Nusquam tibi deest: tu illi noli deesse, tu tibi noli deesse, Dominus curam habet mei. 28. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Invocat, implorat, timet ne deficiat: Ne tardaveris. Quid est, Ne tardaveris? Nisi breviati essent diesfusum, unus mendicus, unus pauper; quia et ille pauper, qui dives pauper factus est, de quo ait Apostolus: Cum dives esset, pauper factus est, ut ipsius paupertate vos ditaremini : veros pauperes ditat, falsos divites pauperat. Clamat ad eum: A finibus terrae ad te clamavi, cum taederet animam meam . Venient dies tribulationum et majorum tribulationum: venient, sicut dicit Scriptura; et quantum accedunt dies, augentur tribulationes. Nemo sibi promittat quod Evangelium non promittit.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Ego aut̃ egenus et pauꝑ sũ: dñs
curã habebit mei. Iacta in dñm curã
tuã et sꝑa in eum: et ipse faciet. Quid
tibi curaturus ẽ: Quid tibi ꝓuisurꝰ:
Habeat tui curã qui fecit te. Qui ha¬
buit tui curam antequã eẽs: quomͦ
non habebit curam cum iam hoc es
quod uoluit ut eẽs: Iam enĩ tu fide¬
lis es: iam ambulas in uia iusticiȩ. Cu¬
ram tui non habebit. qui facit solem
suum oriri suꝑ bonos et malos: et plu¬
it suꝑ iustos et in iustos: Te iam iustũ
ex fide uiuentẽ negliget: deseret. di¬
mittet: Immo uero et hic fouet. et
hic adiuuat: et hic necessaria sũmini-¬
strat: et noxia resecat. Dando consolat᷑
ut ꝑmaneas: auferendo corripit ne
peas. Dñs curam habebit tui: securꝰ
esto: ille te portet qui te fecit: ab arti¬
ficis tui manu noli cadere. Si cecideriᷤᷤ
amanu artificis: frangeris. Ut aut̃
ꝑmaneas in manu artificis: bona uo-¬
luntas facit. Dic dĩ meus uolui: et por¬

Expanded text:
tibi. Ego autem egenus et pauper sum: Dominus tibi. Ego autem egenus et pauper sum: Dominus curam habebit mei. Jacta in Dominum curam tuam, et spera in eum, et ipse faciet . Quid tibi curaturus es? quid tibi provisurus? Habeat tui curam qui fecit te. Qui habuit tui curam antequam esses, quomodo non habebit curam cum jam hoc es quod voluit ut esses? Jam enim fidelis es, jam ambulas in via justitiae. Curam tui non habebit, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ? te jam justum ex fide viventem negliget, deseret, dimittet? Imo vero et hic fovet, et hic adjuvat, et hic necessaria subministrat, et noxia resecat. Dando consolatur ut permaneas, auferendo corripit ne pereas. Dominus curam habet tui, securus esto. Ille portat qui te fecit: ab artificis tui manu noli cadere: si cecideris a manu artificis, frangeris. Ut autem permaneas in manu artificis, bona voluntas facit. Dic, Deus meus voluit, et por
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. s in illo et in te me glorifica¬
re uidentur: siquid habeo głȩ. Qui
enim głatur: in dnõ głetur. Exultent
et iocundentur om̃s qui te querunt dnẽ.
et dicant semꝑ magnificetur dñs. Quia
et si ex peccatore fit iustus: det głam illi
qui iustificat impium. Siue ergo pec-¬
cator sit: laudetur qui ad indulgen¬
tiam uocat. Siue quis iam ambulat
in uia iusticiȩ: laudetur qui ad coronã
minũ. Ego aut̃ cui dicebant euge euge: egenꝰ
et pauꝑ sũ. Non ẽ quod in me meum
laudetur. Discindat ille saccũ meum:
cooꝑiat me stola sua. Uiuo enĩ iam ñ
ego: uiuit autẽ in me xp̃s. Si uiuit
in te xp̃c. et totum quod boni habes
te ipsum quid es: Ego egenus et pauꝑ.
Publicanus autẽ pauꝑ erat: qui dice¬
bat. Dñe ꝓpicius esto mͥ peccatori. Ille
de saturitate ructabat: ille de fame
plorabat. Egenus et pauꝑ sum. Et qͥd
facturus es oegene: et pauꝑ mendice:
Ante ianuam dei pulsa: et aꝑietur

Expanded text:
dicunt; sed in te me gloriadicunt; sed in te me gloriari vident, si quid habeo gloriae. Qui enim gloriatur, in Domino glorietur . Exsultent et jucundentur omnes qui te quaerunt, Domine, et dicant semper: Magnificetur Dominus. Quia etsi ex peccatore fit justus, da gloriam illi qui justificat impium . Sive ergo peccator sit, laudetur qui ad indulgentiam vocat: sive quis jam ambulet in via justitiae, laudetur qui ad coronam minum. Ego autem, cui dicebant; Euge, cuge, egenus et pauper sum. Non est quod in me meum laudetur. Discindat ille saccum meum, cooperiat me stola sua. Vivo enim jam non ego, vivit autem in me Christus . Si vivit in te Christus, et totum quod boni habes teipsum quid es? Ego egenus et pauperPublicanus autem erat pauper, qui dicebat, Domine, propitius esto mihi peccatori . Ille de saturitate ructabat, ille de fame plorabat. Egenus et pauper sum. Et quid facturus es, o egene et pauper? Mendica ante januam Dei; pulsa, et aperietur
Abbreviated transcription (Latin):
cens: sic iste mala tua benedicens. S
utrumq genus hostis fuge: utrumq
caue. Ille seuit: iste blanditur. Uterq
in rep̃hensione inimicus ẽ: et iste in lau¬
de subdolus. Caue utrũq: contra utrũq
ora. Quia enim orauit conuertantur re¬
trorsum et confundantur qui mͥ uoluis
mala: respexit ad aliud genus dolose
maliuolũ. et falso benedicũ. Ferant
confestim confusionẽ suã: qui dicunt
michi euge euge. Laudant falsa. Mag¬
nus uir. bonus uir: litteratus. doctus.
S quare xp̃ianus : Ea tua laudant
quȩ nolles laudari: illud rep̃hendunt
unde gaudes. S si forte dicis. Quid in
me laudas homo: quia uir bonus sum
quia iustus sũ: Si hoc putas. xp̃s me
hoc fecit: ipsũ lauda. At ille. Absit.
Noli tibi iniuriam facere: tu te ipse
talẽ fecisti. Confundantur. qui dicunt
michi euge euge. Et quid sequitur:
Exultent &e iocundentur om̃s qui ce
querunt dñe. Non querunt me. sed
querunt te. Non michi euge euge

Expanded text:
cens, sic iste mala tua benedicens: sed cens, sic iste mala tua benedicens: sed utrumque genus hostis fuge, utrumque cave. Ille saevit, iste blanditur; uterque in reprehensione inimicus est, et ille in laude subdolus. Cave utrumque, contra utrumque ora. Qui enim oravit, Convertantur retrorsum, et confundantur qui volunt mihi mala, respexit ad aliud genus dolose malevolum, et falso benedicum: Ferant confestim confusionem suam, qui dicunt mihi, Euge, euge. Laudant falso: Magnus vir, bonus vir, litteratus, doctus, sed quare christianus? Ea tua laudant, quae nolles laudari: illud reprehendunt unde gaudes. Sed si forte dicis: Quid in me laudas, o homo, quia vir bonus, quia vir justus sum? Si hoc putas, Christus me hoc fecit, ipsum lauda. At ille: Absit; noli tibi injuriam facere, tu te ipse talem fecisti. Confundantur, qui dicunt mihi, Euge, euge. Et quid sequitur? Exsultent et jucundentur omnes qui te quaerunt, Domine. Non quaerunt me, sed quaerunt te: non mihi, Euge, euge
Abbreviated transcription (Latin):
s quo animo dixit: quomͦ imputatũ
ẽ & iudeiᷤᷤ quando ille exceco nato factꝰ
uidens. cum eũ p̃merent insultationibꝰ
et urgerent ait illis. Numquid et uoᷤ
discipuli eius uultis eẽ: Et illi ma¬
dixerunt ei. Hoc ait euuangłista. Ma-¬
ledixer̃ ei dicentes: tu sis discipłs eius.
Iuis maledicentib dñs benedix̃. Fecit qͦd
illi dixerunt: retribuit autẽ illis quod
maledixerunt. Conuertantur retror-¬
sum et reuereantur: qui uolunt michi
mala. Sunt autẽ alii qui bona uoluñ:
et ipsi cauendi. Quomodo enĩ illi ma¬
ledicunt. et dicunt bona nr̃a s malo am¬
mo: sic multi mala nr̃a bono animo. Hoc
dico: quia qui dixerit tibi tu sis xp̃ianꝰ:
bonum tibi dicit animo malo. Qui aut̃
dixerit tibi melior te nemo sit in factiᷤᷤ
malis: qm̃ laudatur peccator in deside¬
riis animȩ suȩ. et qui iniqua egerit
benedicitur: mala tua dicit laudans.
Quomͦ ille bona tua dicebat maledi¬

Expanded text:
sed quo animo dixit: quomodo imputatum sed quo animo dixit: quomodo imputatum est et Judaeis, quando ille ex caeco nato factus est videns: cum eum premerent insultationibus et urgerent, ait illis, Numquid et vos discipuli ejus vultis esse? Et illi maledixerunt ei. Hoc ait evangelista: Maledixerunt ei dicentes, Tu sis discipulus ejus . Illis maledicentibus, Dominus benedixit: fecit quod illi dixerunt, retribuit autem illis quod maledixerunt. Convertantur retrorsum, et revercantur, qui volunt mihi mala. Sunt autem alii non boni qui bona volunt, et ipsi cavendi. Quomodo enim illi maledicunt, et dicunt bona nostra, sed malo animo; sic multi mala nostra bono animo. Hoc dico, Qui dixerit tibi, Tu sis christianus, bonum tuum dicit malo animo: qui autem dixerit tibi ita, Te melior nemo; si in factis malis, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur ; mala tua dicit laudans. Quomodo ille bona tua dicebat maledi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm: meliores uolunt eẽ quã dñs. Si aut̃
retro sunt. ipsum agnoscunt meliorẽ.
ipsũ priorem. se posteriores: ut ille p̃ce¬
dat. illi sequantur. Proinde petrum
male sibi dantẽ consilium: sic redarguit.
Passurus enim dñs erat ꝓ salute nr̃a: et
de ipsa passione quȩ futura erat p̾dica-¬
bat. Et ait petrus. Absit dñẽ: ꝓpicius tͥ
esto: non fiet hoc. Precedere uolebat dñm:
et consiliũ dare magistro. Dñs autem
ut non eũ faceret precedentẽ s sequentẽ:
redi inquit retro sathanas. Ideo inquit
sathanas: quia uis antecedere eũ quẽ
debes sequi. Si autẽ retro fueris. et secutꝰ
fueris: iam ñ eris sathanas. Quid gͦ. Suꝑ
hanc petram edificabo ȩccłam meã. Con¬
uertantur retrorsum et reuereantur.:
qui uolunt michi mala. Maliuoli sunt.
qui etiã cum benedicunt quantum in
corde eoꝵ ẽ maledicunt. Dicis alicui. Esto
rẽ dixisti. S ñ ei imputatur quod dix̃.

Expanded text:
Dominum, meliores volunt esse quam Dominus: si autem Dominum, meliores volunt esse quam Dominus: si autem retro sunt, ipsum agnoscunt meliorem, ipsum priorem, se posteriores, ut ille praecedat, illi sequantur. Proinde Petrum male sibi dantem consilium sic redarguit. Passurus enim Dominus erat pro salute nostra, et de ipsa passione quae futura erant praedicabat: et ait Petrus, Absit Domine; propitius tibi esto, non fiet hoc. Praecedere volebat Dominum, et consilium dare magistro. Dominus autem ut non eum faceret praecedentem, sed sequentem, Redi, inquit, retro satanas . Ideo, inquit, satanas, quia vis antecedere eum quem debes sequi: si autem retro fueris, et secutus fueris, jam non satanas. Quid ergo? Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . 26. Convertantur retrorsum et revereantur, qui volunt mihi mala. Malevoli sunt, qui etiam cum benedicunt, quantum in corde eorum est maledicunt. Dicis alicui, Esto rem dixit, sed non illi imputatur quod dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
os dicit. quos uult confundi et reuereri:
qui querunt animã eius. S ne sic intel¬
ligeres. quomͦ conqueritur de ñ nullis
non querentib animã suã ut auferant
eam. idest ad mortẽ non querunt ani-¬
mam suã : adiecit. Confundantur et re-¬
uereantur. Et uere multi quesierunt
stulerunt animã ipsius. S ille potesta¬
tem habuit ponendi animã suã: et
potestatẽ habuit recipiendi animã suã.
Ergo illi gauisi sunt cum posuit: con¬
fusi st̃ cum recepit. Confundantur et
reuereantur simul: qui querunt ani¬
mã meã ut auferant eã. Conuertant᷑
retrorsũ & reuereantur: qui uolunt mͥ
mala. Conuertantur retrorsũ: ne hoc
in malũ accipiamus. Bene illis optauit:
et uox illius ẽ qui dixit de cruce. Pater
ignosce illis: quia nesciunt quid faciuñ.
Quare gͦ illos dicit ut retrorsũ redeant:
Quia qui ante suꝑbi erant ut caderens
retro: humiles facti st̃ ut resurgant.
Quando enim ante sunt. p̃cedere uoluis

Expanded text:
os dicit, quos vult confundi et revereri os dicit, quos vult confundi et revereri qui quaerunt animam suam. Sed ne sic intelligeres, quomodo cum queritur de nonnullis non quaerentibus animam suam; ut auferant eam, inquit, id est, ad mortem quaerunt animam meam: adjecit, Confundantur et revereantur. Et vere multi quaesierunt stulerunt animam ipsius: sed ille potestatem habuit ponendi animam suam, et potestatem habuit recipiendi animam suam . Ergo illi gavisi sunt cum posuit, confusi sunt cum recepit. Confundantur, et revereantur simul, qui quaerunt animam meam ut auferant eam. 25. Convertantur retrorsum, et revereantur, qui volunt mihi mala. Convertantur retrorsum: nec hoc in malum accipiamus. Bene illis optat; et vox illius est qui dixit de cruce: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quare illis ergo dicit, ut retrorsum redeant? Quia qui ante superbi erant ut caderent retro, humiles facti sunt ut resurgant. Quando enim ante sunt, praecedere volunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ: Quid clamamus: Quid di-¬
cimus : Placeat tibi dñe erue me. Tan.¬
quam diceret. Si uis. potes me munda¬
re. Piaceat tibi dñe erue me. Dñe ad
adiuuandũ me respice. Respice m̃bra
penitentia: membra in dolorib posita. mem¬
bra subferramentis medici clamantia: sed
sꝑantia. Dñe ad adiuuandũ me respice.
Confundantur & reuereantur simul: qͥ
querunt animã meã ut auferant eam.
Quodam enim loco accusat et dicit. Aspi¬
ciebam in dexteram & uidebam: et ñ erat
qui requireret animam meã. Id est ñ erat
qui me imitaretur. Xp̃s in passione lo¬
quitur. Et attendebam in dexterã. id est
non ad impios iudeos: s ad ipsam dexte¬
ram. ad ipsos apłos: et non ẽ qui require¬
ret animam meã. Usq ad eo ñ erat qui
requireret animã meã: ut qui p̃sump¬
serat negaret animã meã. S quia duo¬
bus modis queritur homo. aut quo
fruaris. aut quẽ ꝑsequaris: ideo hic ali-¬

Expanded text:
Quid ergo? quid clamamus? quid diQuid ergo? quid clamamus? quid dicimus? Placeat tibi, Domine, eruere me: tanquam diceret, Si vis, potes me mundare . Placeat tibi eruere me, Domine, in adjuvandum mihi respice. Membra poenitentia, membra in doloribus posita, membra sub ferramentis medici clamantia, sed sperantia. Domine, in adjuvandum mihi respice.Confundantur, et revereantur simul, qui quaerunt animam meam ut auferant eam. Quodam enim loco accusat, et dicit, Aspiciebam in dexteram, et videbam, et non erat qui requireret animam meam. ; id est, non erat qui me imitaretur. Christus in passione loquitur: Et attendebam in dexteram, id est, non ad impios Judaeos, sed ad ipsam dexteram, ad ipsos Apostolos; et non erat qui requireret animam meam. Usque adeo non erat qui requireret animam meam, ut qui praesumpserat negaret animam meam . Sed quia duobus modis quaeritur homo, aut quo fruaris, aut quem persequaris: ideo hic ali