comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
induodecim partiriuis: ipsa duode¬
cima parsuncia est. reliquas i. iqe
uicem appellant. Si in .ui. partͣiris.
sexta pars sex tani. quinq relique de¬
xtans. uelut ilii destas uocitantur.
piunt. Et huuis adiscipline regła qͥa
soluitur. quod plerosq turbat im¬
ꝑitos. quia philippus in expositione iob
estum maris occeani cotidie bis ueni¬
re describens adunxerit huͣne uniꝰ¬
misso tardius sine intermissione
siue die uenire siue nocte. Porro.
si ꝑ tria quid diuidere cupis: tciã
partem trien. duas residuas bissemꝰ
nuncupabis. Si ꝑ duo. dimidium
semis appellat᷑. Sic et cet᷑a que u̾bo
melius colloquentis qͣm scribentis
stilo disci pariter et doceri q̃unt.
Item de corporib suie miliariũ siue
stadium siue iugerum siue ꝑticam
siue etiam cubitũ pedemue aut pal¬
mũ partiri opꝰ habeaᷤ. p̃fata rone facies.
Deniq & in exodo meddietas cubiti
senus appellatur. narrante moyse quod
habuerit archa testamenti duossemis cu¬

Expanded text:
in duodecim partire vis, ipsa duodecima pars uncia est: reliquas undecim, deuncem appellant. Si in sex partiris, sexta pars sextans: quinque reliquae, dextans, vel ut alii distas vocantur. piunt. Et hujus disciplinae regula solvitur, quod plerosque turbat imperitos: quia Philippus in expositione beati Job aestum maris Oceani quotidie bis venire describens, adjunxerit hunc aequmisso, tardius sine intermissione, sive die venire, sive nocte. Porro si per tria quid dividere cupis, tertiam partem trientem, duas residuas bissem nuncupabis. Si per duo, dimidium semis appellatur. Sic et caetera, quae verbo melius colloquentis, quam scribentis stylo disci pariter et doceri queunt. Item de corporibus, sive milliarium, sive stadium, sive jugerum, sive perticam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmam partiri opus habes, praefata ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur narrante Moyse, quod habuerit arca testamenti duos semis cu
Abbreviated transcription (Latin):
septis. etͣcet̾a huiꝰmodi quasi tres asses.
quatuorasses ꝓferant. & in eundem
modum sequentia numeroꝵ quam¬
plurima. Siue igitur horam unã.
siuie diem integrum. siue mensem.¬
siue annum. seu certe aliud aliqͥd
matus minus ue tp̃ris spacium.¬

Expanded text:
septussis, et caetera hujusmodi, quasi tres asses, quatuor asses profertur, et in eumdem modum sequentia numeroruplurima. Sive igitur horam unam, sive diem integrum, sive menssive annum, seu certe aliud aliquod majus minusve temporis spatium
Abbreviated transcription (Latin):
lxui. gen̾ationes uxta utramq editionẽ:
numero .x. que uniu̾sali ẽ delecta di¬
luuio sicut pͥmam cuiusq hominis
obliuio demergere consueuit etatem.
Quot enim quisq ẽ qui suam recorde¬
t᷑ infantiam: Scdã etas. a noe usq ad
abraham: gn̾ationes iuxta hebraicam
auctoritatem complexa .x. annos aut̃:
rcxcii. Porro iuxta .lxͣx. int̾pretes: an
ni .cclxxii. gn̾ationes uͦ .xi. hȩc quasi
pueritia fuit gen̾is ppłi d̃i ⁊ido inłin¬
guainuenta est .i. hebrea. Apueritio
namq homo incipit nosse loqui pꝰt
infantiam que hinc appellata ẽ quod
fari non potest. Tercia ab abrahamusq
ad d̃. gñ̾ationes iuxta utramq aucto¬
ritatem.xiiiͦi. annos uͦ: deccclxii. ꝯple¬
ctens. hec quedam uelut adolescentia
fuit popłi dĩ aqua etate qr iam incip̃
homo posse generare ꝓptea matħs
sumpsit exordium: qui etiam pater gen¬
tium constitutꝰ ẽ: qñ mutatum nom̃¬

Expanded text:
erationes, juxta utramque editionem, numero decem: quae universali est deleta diluvio, sicut primam cujusque hominis oblivio demergere consuevit aetatem. Quotus enim quisque est, qui suam recordetur infantiam? Secunda aetas a Noe usque ad Abraham, generationes juxta Hebraicam auctoritatem complexa decem, annos autem CCXXII, porro juxta interpretes anni mille LXXII, generationes vero XI. Haec quasi pueritia fuit generis populi Dei, et ideo in lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo incipit nosse loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Tertia ab Abraham usque ad David, generationes juxta utramque auctoritatem XIV, annos vero DCCCCXLII complectens. Haec quaedam velut adolescentia fuit populi Dei, a qua aetate quia incipit homo posse generare, propterea Msumpsit exordium, qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nom
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Quarta adauidusq ad trans¬
mugrationem babylonis. annos hñs
nes iuxta utrosq codices .xuii. quas
tam̃ euuglista matħs certimisterii gr̃a¬
.xiiiii. ponit. aqua uelut iuuenili etate
in ppło dĩ regũ tẽporacepunt. Hec
namq in hominib etas: apta guber-¬
nando solet existere regno. Quinta qͣi
senilis etas a tͣnsmigratione babyloniᷤ
usq in aduentum domini saluatoris
in carnem. gn̾ationib ⁊ ip̃a xiiii. Por¬
ro annis. d. lxxxix. extenta. in qua ut
graui ut senectute fessa malis crebrio-¬
rib plebs hebrea quassat᷑. Sexta que
nunc agit᷑ etas nulla generationũ
uł temporum serie certa: s ut etas de¬
crepita. ipsa totius mundi morte con-¬
sum̃da has erumnosas plenasq labo¬
rib mundi etates quiq felici morte
uicerunt. Septima iam sabb̃i phẽniᷤᷤ
etate sus cepti: uiii. beate resurrectio¬
nis etatem. inqua semꝑ cum domino
regnent expectant

Expanded text:
accepit. Quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis, annos habennes, juxta utrosque Codices, XVII. Quas tamen evangelista Matthaeus certi mysterii gratia XIV ponit. A qua velut juvenili aetate in populo Dei regum tempora coeperunt; haec namque in hominibus aetas apta gubernando solet existere regno. Quinta quasi senilis aetas, a transmigratione Babylonis, usque in adventum Domini Salvatoris in carnem, generationibus et ipsa XIV, porro annis DLXXXIX extenta, in qua, ut gravi senectute fessa, malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur aetas, nulla generationum vel temporum serie certa est, sed ut aetas decrepita, ipsa totius seculi morte consummanda. Has aerumnosas plenasque laboribus mundi aetates quique felici morte vicerunt, septima jam Sabbati perennis aetate suscepti, octavam beatae resurrectionis aetatem, in qua semper cum Domino regnent, exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
e sex mundi huius etatib
ac .uiͣ. uł octaua quietis
uiteq celestis.⁊ supͣ incomparatione
pͥme ebdomadis inqua mundꝰ orna¬
tus ẽ aliqͣnta ꝓstrinximus & nunc
incomparatione euiunius hominiᷤ
qui microcos mꝰ grece a philos ophiᷤ
hoc ẽ minor mundus solet numtu¬
pari: deeisdem aliqͣnto latius expo¬
nos iuxta hebraicam u̾itatem. ĩ dͣc.¬

Expanded text:
e sex hujus mundi aetatibus a septima vel octava quietis vitaeque coelestis et supra in comparatione primae hebdomadis, in qua mundus ornatus est, aliquanta perstrinximus: et nunc in comparatione aevi unius hominis, qui microcosmos Graece a philosophis, hoc est, minor mundus solet nuncupari, de eisdem aliquanto latius exponos, juxta Hebraicam veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem incenacłi ochozias rex sama-¬
riȩ qui se a domo dauid separauerat. s ꝑ cancen¬
los decidit: quia & si h̾etici siue seunatici aliqͣnbo¬
ne actionis arcem ꝯcend̾e uidentur: quia tam̃
compageni ȩccłȩ unitatis non hñt. quasi patentib
et non solidis laterum p̃sidiis semꝑ adiucioꝵ in¬
fima relabuntur: dum diuino destituti auxilio
suȩ ꝑtinaciȩ fastu intereunt. Quia autemar¬
te prefata tabulata parietib templi sint affira
declaratur cum subditur.

Expanded text:
quidem in coenaculum Ochozias rex Samaquidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit. Quia et si haeretici, sive schismatici, aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tamen compagem Ecclesiae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa declaratur cum subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
s siuis inquit ad uitam ing̾di: serua man
data. Non homieidium facies. non ad¬
ult̾abis. ñ facies furtum. non falsum te¬
stimonium dices: et cet̾a. Medium int̾
hos locum tenent continentes: quantũ
uirginib inferiores tantum eminenti¬
ores coniuigatis: quorum portio głosis¬
sima primitiuam in ierosolimis edifi¬
cabat eccłam. scribente beato luca: qͥa
multitudinis credentium erat corunũ
et anima una. ⁊ cet̾a. Quorũ maximã
partem uxorum reliquisse complexꝰ.
testatur historia scĩ stepħi: ubĩ femi¬
nas eadem religione pollentes. ñ conui¬
ges s uiduas appellat eorum. Singła au¬
tem tabulata in circuitu habebant la¬
t̾a. idẽ luriculas nequis meisdem tabu¬
latis consistens siue residens poss ad in¬
feriora decide̾: quod ochorie regi conti
signant. De quib psalmista. Immit¬
tit inquit angłs dñi in circuitu tim̃¬
tium eum: & eripiet eos. Ascendit

Expanded text:
sed si vis, inquit, ad vised si vis, inquit, ad vidata. Non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, et caetera . Medium inter hos locum tenent continentes, quantum virginibus inferiores, tantum eminentiores conjugatis. Quorum portio gloriosissima primitivam in Hierusalem aedificabat ecclesiam, scribente beato Luca, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, et caetera . Quorum maximam partem uxorios reliquisse complexus testatur historia sancti Stephani, ubi feminas eadem religione pollentes, non conjuges, sed viduas appellat eorum. Singula autem tabulata in circuitu habebant latera, id est, turriculas, ne quis in eisdem tabulatis consistens, sive residens, posset ad infsignant. De quibus Psalmista: « Immittet, inquit, angelum Dominus, in circuitu timentium eum, et eripiet eos . » Ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
çet̾is angustius. medium suppremo
latius. s infimo erat factum ang̾tius
quia nimirum altior ꝓfessio uirtutis
artiorẽ debet uitam tenere uiuendi¬
Hamquicũq ab renuntiato iuinculo
coniugali uirginitatem suã dño conse¬
erau̾int: mores simuloportet uirgini¬
tate condignos ostendant. Abstineans
ab ociosis eloquiis. ira. rixa. detractione.
habituq impudico: cominessationil
potationil. contentione et emulatio¬
ne. Et e contrario uigiliis scĩs. or̃onib
lectionib diuinis. et psalmis. doctrinȩ
et elemosinis. cęt̾isq sp̃c fructib oꝑam
impendant: ut qui futurȩ statũ uite
in ꝑfessione tenent. in qͣ non nubent nec
nubentur s sunt sicut angeli in celo:i
huiꝰ quoq testamentũ quantũ mortalib
possibile ẽ. in p̾senti contendat imitari.
At uͦ infimũ tabulatum amplioris erat
latitudinis. quia non dr̃ coniugatis. ua-¬
de uende omĩa quȩ habes et da pauꝑib

Expanded text:
caeteris angustius, medium supremo caeteris angustius, medium supremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis altiorem debet vitam tenere vivendiNam quicunque abrenuntiato vinculo conjugali virginitatem suam Domino consecraverint, mores simul oportet virginitati condignos ostendere. Abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potationibus, contentione et aemulatione; et e contrario vigiliis sanctis, orationibus, lectionibus divinis, et psalmis, doctrinae et eleemosynis, caeterisque Spiritus fructibus operam impendant, ut qui futurae statum vitae in professione tenent in qua nonubentur, sed sunt sicut angeli in coelo ; hujus quoque statum, quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum amplioris erat latitudinis, quia non Deus conjugatis, Vade et vende quae habes, et da pauperibus;
Abbreviated transcription (Latin):
t edificauit suꝑ parietem tem¬
pli tabulata ꝑ girum: et in parietibꝰ
domus ꝑ circuitũ templi et oraculi.
Et fecit lat̾a in circuitu. Tabulatũ
qđ suꝑerat. quinq cubitos habebat
latitudinis: et medium tabulatũ sex eu¬
bitorum latudinis. et tercium tabulatũ
septem habens cubitos latitudinis. Hec
tabulata mȩuangelio ubi dñs temptat᷑
leuatum eẽ legimus. Utrum autem
moris fuerit doctorib ut in hissedentes
tabulatis ad circumstantem inferuis
turbam fac̾e̾nt sermonem: nꝰqͣm in scͥp¬
turis inuenimꝰ. Patet gͦ ratio sacͣm̃ti.
quia tabulata hec tria. totidem fideliũ
gradus. coniugatorum uidelicet. conti¬
nentium et uirginum designant: di¬
stinctos quidem altitud ine ꝑfessioni :
s societate fidi et ueritates eidem om̃s
ad domum dei ꝑtinentes. eiq fixa m̃¬
te inherentes. Ubi pulchre dicit᷑. qr
tabulatum quod suꝑerat quinq cubitos
habebat latitudinis. medium sex. t̾ciũ
septem. Supp̾mũ gͦ tabulatum erat

Expanded text:
t aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum, et in parietibus domus per circuitum templi et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum quod super erat quinque cubitos habebat latitudinis, et medium tabulatum sex cubitorum latitudinis, et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis. Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tentatur levatum esse audivimus. Utrum autem moris fuerit doctoribus, ut in his sedentes tabulatis ad circumturbam facerent sermonem, nusquam in Scripturis invenimus. Patet ergo ratio sacramenti, quia tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium, et virginum, designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Dei pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur, quia tabulatum quod supererat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat
Abbreviated transcription (Latin):
& nuꝑ transiissus ad nos de roma cõ.xi¬
potus eoꝵ annalis ostendit. Et cano¬
nes qui dicunt᷑ apłoꝵ idem antiquio¬
rib litteris edocuere: ubi duolecima
octobrium eẽ memorat᷑. Quo utiq
colligitur utrumq mensem pariter
inciꝑe.qui uterq diem duo decimum
hr̃e ꝓbatur eundem. Osuib etiam li¬
ber scĩ patris anatolii quem de pascha

Expanded text:
et nuper transmissus ad nos de Roma comet nuper transmissus ad nos de Roma computus eorum annalis ostendit, et canones qui dicuntur Apostolorum idem antiquioribus litteris edocuere, ubi duodecimus Octobr. esse memoratur, quo utique colligitur utrumque mensem pariter incipere, qui uterque diem duodecimum habere probatur eumdem. Quibus etiam liber sancti Patris Anatolii, quem de Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
et egyptii de quib sup̃diximus
iduum. distinctionem obseruant. Ue¬
rum ab incipiente cuiꝰq m̃sis exordio
usq ad terminũ eiꝰ crescente simpliei¬
ter & in enarrabilit̾ dierum concur¬
Siquidem greci. nam de egyptioꝵ anno¬
et mensibꝰ supͣ disseruimus. muttatit ect
tempore et correctis p̃diectaꝵ intercalati¬
onũ ambagib cunctis. fixum in duode¬
cim mensib anni u̾tentis ordinauere¬
circulum. Qtioꝵ pleriq alłis decem¬
bris suũ inchoantes annũ eodem quo
romani mensessuos dierum numero
ꝑstringunt: nichil quidem de romanoꝵ
ut p̃fati sumus hłis. nonis uel idib cu¬
rantes: s a primo usq ad extremum diem
augescente paulatim numero. singulũ
quemq mensẽ computantes. Uocat᷑
autẽ apud eos ipse decemb̾ apileos. ianu
arius eydinyos. februariꝰ peritios. mar¬
tius distros. aprił.xantichos. maius
artemisios. uiniꝰ deseos. iuliꝰ panemos
augustꝰ los. septemb̃ gorpieos. october
ordine annu obseruare uł menses.

Expanded text:
et Aegyptii, de quibus supra diximus, Iduum distinctionem observant. rum ab incipiente cujusque mensis exordio usque ad terminum ejus, crescente simpliciter et inenarrabiliter dierum concurquidem Graeci nam de Aegyptiorum annot mensibus supra disseruimus, mutatis ex tempore et correctis praedictarum intercalationum ambagibus cunctis, fixum in duodecim mensibus anni circulum. Quorum plerique a Kalendis Decembribus suum inchoantes annum, eodem quo Romani menses suos dierum numero perstringunt: nil quidem de Romanorum, ut praefati sumus, Calendis, Nonis, vel Idibus curantes, sed a primo usque ad extremum diem, augescente paulatim numero, singulum quemque mensem computantes. Vocatur autem arius Eudynios, Februarius Peritios, Martius Distros, Aprilis Xanthicos, Maius Artemisios, Junius Desios, Julius Panemos, Augustus Loos, September Gorpieos, October ordine annum observare, vel menses,
Abbreviated transcription (Latin):
ctius int̾mittatur.
.XIX. Oxot oris luceat luna singłis noctib:
xx. Qua eclypsis solis ⁊ lune ꝓueniat:
xxi In quo signo sit luna uicesimaxix.U
xxii. Qua hora accendatur. ut quam in sua
accensione mutet etatem:
Qualit̾ inueniantur anni ab incarna

Expanded text:
ctius intermittatur. XIX. Quot horis luna luceat singulis noctibus. XX. Qua hora eclipsis solis ac lunae proveniat. XXI. In quo signo sit luna singulis diebus. XXII. Qua hora accendatur, vel qua in sua accensione mutet aetatem. XXIII. Qualiter inveniantur anni ab incarna
Abbreviated transcription (Latin):
tatis integram ꝓfero puritateni. qmͣ
preeminentissimi doctoꝵ. iheronimꝰ
in libriᷤ ebraicaꝵ questionum. augu¬
stinus in libro de ciuitate di. eusebiꝰ
chronographus in tercio hystorie eccła¬
sticȩ libro. ex uerbis iosephi historiei ad¬
uersus appionem grammaticum seri¬
bentis. breuiorem temporum seriem
quam in Ixr. editione uulgo fertur
continere comꝑbant. Neq hanc ain¬
plius sequendau etiamihi qui .lxx.
magnis diuinisq laudib ad celos
tollunt: dubitant quoꝵ quiq di¬
ta pspexerit. credo mor nostro labori
calunpniam facere desiftet: si non
templatur obtutiby. Uerum utcũq
ferant hec mea seripta legentes. pri¬
mo editum ꝓ captu meo libeilum
tibi dilectissime abba meus gut¬
berrecte ꝑcurrendũ atq eraminan¬
¶ dum
offero multum deprecans. ut si quid
in eo tu uituꝑabile deprehendis: sta¬
tim michi corrigendum insinues.
Atubi ordinate et rationabiliter ac

Expanded text:
tatis integram praefero puritatem, quam praeeminentissimi doctorum, Hieronymus in libris Hebraicarum Quaestionum, Augustinus in libro de Civitate Dei, Eusebius ipse Chronographus in tertio Historiae ecclesiasticae libro, ex verbis Josephi historici, adversus Appionem Grammaticum scribentis, « breviorem temporum seriem, quam in LXX editione vulgo fertur continere, » comprobant: neque hanc ams sequendam, etiam hi qui LXX magnis divinisque laudibus ad coelos tollunt, dubitant: quorum quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, si non ontemplatur obtutibus. Verum utcunque ferant, haec mea scripta legentes, primo editum pro captu meo libellum, tibi, dilectissime abba meus Huetberte, percurrendum atque examinandum offero, multum deprecans, ut si quid in eo tu vituperabile deprehenderis, statim mihi corrigendum insinues. At ubi ordinale ac rationabiliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
tempore.cumuͦ luna nascit᷑. nullomͦ
possunt quiesc̾e̾: s uehementi feruore
semꝑ exestuant. donec luna rursus
appͣareat. sedationem commiotis tur

Expanded text:
tempore; cum vero luna nascitur nullo modo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turb
Abbreviated transcription (Latin):
tam diuerse longitudinis habeas
menses. hec ut in disputatione chic.
et pretextati legimus cauia extitit.
Romulus cum ingenio acri quidẽ
s agresti statum ꝓprii ordinaret im¬
ꝑii. initium mensis ex illo sumebat
die quo nouam lunã contigisset uideri.
quia non continuo euenit. ut eͥo die sẽꝑ
appareat. s mͦ tardius mͦ celeriꝰ ex certis
causis uideri solet. Contigit ut cũ tar¬
dius apparuit precedenti mensi ples
dies. aut cum celerus pauciores da

Expanded text:
tam diversae longitudinis habeant menses, haec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstitit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis, videri solet, contigit ut cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius pauciores da
Abbreviated transcription (Latin):
numa quinquaginta dies addidit. ut
sex. retractos illis sex mensib qui
.xxx. habebant dies. id ẽ de singłis
os nouos menses pari ratione diuisit.¬
ac de duob priorẽ ianuariũ nuncu¬
pauit. pͥmuꝙͣ anni eẽ uoluit. tanqͣm
bicipitis dei mensem aspicientem et
respicientem transactianni finem
futuriq principia. Quidam autu-¬
mant ianuarium nuncupatũ. ex eo
quod limes et ianua sit anni. Scdin¬

Expanded text:
Numa quinquagiNuma quinquagisex retractos illis sex mensibus qui triginta habebant dies, id est de singulis os noac de duobus priorem Januarium nuncupavit, primumque anni esse voluit, tanquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem, futurique principia. Quidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et janua sit anni. Secun
Abbreviated transcription (Latin):
december. princi palem sui retinent
appellationem. significantes quotisiis
a uerno mense id ẽ martio. uel quod
imbres in eis unmineant. Hec romu¬
li fuit annua ordinata dinensio. qui¬
annum decem mensium. dierum uero
mensesq ita disposuit. ut .iͦiiʳ. exhis. mar¬
tius. maiꝰ quiutilis. oc tobex. tricenos et¬
singusos. sea uͭ reliqui tͥcenos haberent
dies. qui hodie quintanas habent nonaᷤ
ceteri septimanas. Septimanas autẽ
habenͣtib ab ĩdib reuertebant᷑ kłe¬
ad diem septuum decimum. ue̾rũ
habentib quuitanas. ad octauũdeci¬
mum remeabat initium klaꝵ. S cũ
hic nunierue neqͣ solis cursui neq ra¬
tionib lune conueniret. nonnũqͣmͣ¬
ex iiiui ueniebat. ut frigus anni estiuis
mensib et contra calor hiemalib ꝓue-¬
niret. Quo dubi contugisset᷑ fartum
dierum sine ullo mensis nomine pa¬
addiiceret. qͣuo celi habitus instanti
mensi aptus inueniretur. S secutis

Expanded text:
December, principalem sui retinent December, principalem sui retinent appellationem, significantes nomine quoti sint a verno mense, id est, Martio, vel quod imbres in eis immineant. Haec Romuli fuit annua ordinata diannum decem mensium, dierum vero mensesque ita disposuit ut quatuor ex his, Martius, Maius, Quisinguli, sex vero reliqui tricenos haberent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri septimanas. Septimanas autem habentibus, ab Idibus revertebantad diem septimum decimum; verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Calendarum: sed cum hic numerus neque solis cursui, neque rationibus lunae conveniret, nonnunquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus, et contra calor hiemalibus proveniret. Quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine paadduceret, quo coeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓbantes. quia hoc mense mercato¬
res om̃s maiȩ pariter mercurioq
sacrificabant. Iunius mensis. aut exuarii¬
te p̃płiut diximus nominatur: aut ut cͣmͣ¬
guis arbitratur. iunonius apud latinos
antea uocatus est. et hec appellatio mensi
apud maiores diu ꝑmansit. s post decpri a¬
tis quib dam litteris ex unonio unius
dictus est. Nam et ece uinoni irtes
liłdis iunii dedicate sunt. Iulius mensis
nomen quintilis quod a numero sump¬
serat etiam post p̾positos martio duoe men¬
ses seruauit: s postea in honorem ulii
cesaris dictatoris legem feremerm. auene nt¬
tonino iarei filio consule. iulius uocatꝰ
est. quia hoc mense a  quartum idus
quintilis iulius ꝓcreatus sit. Augustus
mensis sertilis antea uocabatur. donec
honor auggutto daretur ex senatus con¬
sultu. eo quod npͣ se die primo huiꝰ mensis
antoninum et cleopatram suꝑauerit. &
imꝑium romani ppłi firmauerit. Sep¬
tember mensis. october. nouember et

Expanded text:
me probantes, quia hoc mense mercatome probantes, quia hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrificabant. Junius mensis aut ex parte populi, ut diximus, nominatur, aut, ut Cincius arbitrabatur, Junonius apud Latinos ante vocatus est: et haec appellatio mensis apud majores diu permansit, sed post, detritis quibusdam litteris, ex Junonio Junius dictus est; nam et aedes Junoni Monetae Calendis Juniis dedicatae sunt. Julius mensis nomen Quintilis, quod a numero sumpserat, etiam post praepositos Martio duos menses servavit, sed postea in honorem Julii Caesaris dictatoris legem ferente Marco Antonio Marci filio consule, Julius vocatus est, quod hoc mense ad III Idus Quintiles Julius procreatus sit. Augustus mensis Sextilis antea vocabatur, donec honor Augusto daretur ex senatusconsulto, eo quod ipse die primo hujus mensis Antonium et Cleopatram superaverit, et imperium populi Romani firmaverit. September mensis, October, November et
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. et sncli quibq mensib ppe¬
tuam numeri legem primus casus
adluxitͫ. Sie factum ẽ. ut alii .xxx.
et .i. alii .xxx. sortirentur dies. Primũ
mensem marti ciuuis se filiũ credi uo¬
luit dicauit. eo quod hoc mense constae
uinonẽ martem peꝑisse in frigiam.
quem miensem anni pͥmu aliquand
fuisse. uel ex hoc maxime ꝓbat᷑: quod
ex eo. septimus .uiiiꝰ. nonus. ac decimꝰ.
inditum antiquitus anumero nom̃
usq hodie seruant. Scdm mensem
nomuinauit apͣrilem quasi aꝑilem.
eo quod in illo remotis nubib prui¬
nis ac tempestatib hib̃nis. celũ. terra
et mare. nautis. agricolis & horoscati¬
pu aꝑiat᷑ arbores quoq & herbe in
germen. s ⁊ animantia queq in ꝓ¬
lem seaꝑire incipiant. Maiũ t̾ciuos
quartum unium pouit. in honorẽ
uidelicet maioꝵ ac iunioꝵ in quos
diuisit ppłm. ut alt̾a paris armis. abta
consilio rem pͣublicam tueretur. Con¬
tendunt alii maiam mercurii ma-¬
trem maiouonien dedisse. hinc maxi-¬

Expanded text:
rentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus adduxit; sic factum est ut alii XXX et alii XXX unum sortirentur dies. Primum mensem Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, eo quod hoc mense constet Junonem Martem peperisse in Phrygia, quem mensem anni primum aliquem fuisse, vel ex hoc maxime probatur, quod ex eo septimus, octavus, nonus et decimus inditum antiquitus a numero nomen usque hodie servant. Secundum mensem nominavit Aprilem, quasi aperilem, eo quod in illo, remotis nubibus, pruinis ac tempestatibus hibernis, coelum, terra et mare, nautis, agricolis et horoscopis, aperiatur, arbores quoque et herbae in germen, sed et animantia quaeque in prolem se aperire incipiant. Maium tertium, quartum Junium posuit, in honorem videlicet majorum ac juniorum, in quos divisit populum, ut altera pars armis, altera consilio rempublicam tueretur. Contendunt alii Maiam Mercurii matrem Maio nomen dedisse, hinc maxi
Abbreviated transcription (Latin):
sis februarii dies. idcbis¬
sextum censuit nominandum. Omĩ
enĩ int̾calationi mensis sebruarius
deputatus ẽ: qm̃ is ultimus anni
imitatione faciebant. Nam illi ul¬
timo anni sui mensi suꝑfluos inter¬
differebant. Nam illi confecto ultimo
mense. Romani non confecto feb̃ro. sed
lialabant. terminalib scilicet iam ꝑac¬
tis. deinde reliquos mensis februarii dies
qui erant quinq post intercalationẽ
subungebant. Credo ueteri religioniᷤ
suȩ more. ut februarium omnimodo
martius sequeretur

Expanded text:
sis Februarii dies, idque bissextum censuit nominandum. Omni enim intercalationi mensis Februarius deputatus est, quoniam is ultimus anni imitatione faciebant, nam illi ultimo anni sui mensi sudifferebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario sed rcalabant, Terminalibus scilicet iam peractis. Deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant quinque, post intercalationem subiungebant, credo vetere religionis suae more, ut Februarium omni modo Martius consequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
licet dies obseruationi uet̾i suꝑaditi.¬
ens. ut annum. cc̃c .lxxͥ. dies cen
quib ipͣse dodiacum lustrat un:
efficerent. et ne quadrans deess sta-¬
tͣiuit ut .iiii. anno quoq sacerdotes
qui curabant mͣensib ac diebꝰ unũ
int̾calarent diem. eosci ¶In quantum

Expanded text:
licet dies observationi veteri superadjicilicet dies observationi veteri superadjiciens, ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans deesset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant, mensibus ac diebus unum intercalarent diem, eo scilicet m
Abbreviated transcription (Latin):
riunet intercalarem mensem constitu¬
erunt more grecoꝵ. Nam et greci eũ
animaduerterent temere ccc.l.iiii. di¬
eb ordinasse annum. qm̃ appareret de
solis cursu qui.ccc. lax u. diebꝰ et quadnͣ¬
te dodiacum conficit: deesse suo anno
.xi. dies et quadrantem: intercalares
statuta ratione cõmentati sunt. itaut
octauo quoq anno .xc. dies. ex qͥb
tres menses tricenoꝵ dierum compu-¬
tauerunt. int̾calarent. Hunc qͦ ordi-¬
nẽ roͣmanis quoq imitariplacuit: s
sriustira. quippe sugit eos. diẽmunũ si¬
cut sup̃ ammoniumus adaatu a se ad
precũ numerũ i honorẽ imparis
numeri. Care ꝑ octennium conue¬
nire nͣumerus atq ordo ñ poterat.
S qui exinde sit error genitꝰ. qualit̾
eidem sit siuceuit sum in p̾fata chori
& p̾textati disputatione. unde et ista
discerpsimus qui scire uult inueni¬
et. Tandem gaius uliꝰcesar imitatꝰ
egyptios adnumerũ solis annum
ficut hodie seruat᷑ instituit .x. uide¬

Expanded text:
rio et intercalarem mensem institurio et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci cum animadverterent temere se CCCLIIII diebus ordinavisse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui CCCLXV diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, intercalares statuta ratione commentati sunt, ita ut octavo quoque anno XC dies, ex quibus tres menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem imparis numeri; ea re per octennium conire numerus atque ordo non poterat, sed qui exinde sit error genitus, qualiterque eidem sit succursum, in praefata Hori et Praetextati disputatione, unde et ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatus Aegyptios, ad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X vide
Abbreviated transcription (Latin):
bene mutauit xp̃ianareligio. cum in m̃¬
se eodem die scẽ odarie plebs uniuersa cũ
sacerdotib ac ministris hymnis moddula
ꝓcedit. datosq apontifice cuncti cereos
in manib ggestant ardentes: et augescente
bona consuetudine idipsum in cet̾is quoq
eusdem beate matris et ꝑpetue uirginis
festuitatib agere didicit. non utiq illu¬
strationẽ t̾restris imꝑii quinquennen
s in ꝑhennẽ regni celestis memoriam.
quando iuxta parabolam uirginũ pru-¬
dentium. om̃s electi lucentib bonorũ
actuũ lampadib obuiam sponso ac regi
suo uenientes. mox cũ eo nuptias suꝑ¬
ne ciuitatis intrabunt. Paulopost nu-¬
ma in honorem imparis numeri unũ¬
adiecet diem quẽ ianuario dedit. ut
tam in anno quam iii mensib singłis
pret̾ unum diem februarium impar
numerus seruaret᷑ quaii inferi et di-¬
minutio et par numerus conueniret.
Cum gͦ romani ex hac diffributione
pompolii ad lune cur sum ucut greci
annũ ꝓprium computarent: nͣecessa¬

Expanded text:
bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatprocedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in caeteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt. Paulo post Numa in honorem imparis numeri unuit diem, quem Januario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis, praeter unum Februarium, impar numerus servaretur, quasi inferis et diminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum, sicut Graeci, annum proprium computarent, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
Quadragesimalem
t̃minum̃ axii. ł̃. martii requirere
incipiens: ꝑ omnia sic facito: sic̃
de lxx. diximus. Est autem luna
n m̃sis martii. hoc autem in his iͦi.
t̃minis obseruab̃. ut bissextili an¬
no uno die tardius requirere inci¬
u ab xiͦ. łꝰ martii. quod inaliis ñ
facies t̾minis. E de.lxxͣ. quidem
momni bissextili anno hoc ob¬
seruabis: de xł. uͦ tc̃ tantum: cũ
ipse t̾minus ante bissextũ euen̾tt.
Ceterum si pꝰ bissextum euenturus
sit: etiam in bissexto. sicut in aliis
annis a.xiii.lr. require. In t̃mino qͦ
lxxͦ. bissextili anno. solet euenire
luna.xͣi. Quod ideo notaui: ne cũ
euenisset t᷑baret calculatorem.
erminus rogationum
omni tempore a .ii. noñ maii reqͥrit᷑
⁊ omma ut insuꝑiorib computãt᷑.¬
⁊ est luna .xxͣ. que sit mensis maii.
Sentecostes t̾minus a .xiii. kl̃asiu .xl.
iunii semꝑ requirit᷑ ꝑ omnia. sicut
nii. Omnes uͦ t̾mini una eademq
t̾e iste festiuitates in dñicum diẽ

Expanded text:
Quadragesimalem Terminum a XII Kal. Martii require. Incipiens per omnia sic facito, sicut de LXX diximus. Est autem luna II mensis Martii. Hoc autem in his duobus terminis observabis, ut bissextili anno uno die tardius requirere incio ab XI Kal. Martii, quod in aliis non facias terminis. Et de LXX quidem in omni bissextili anno hoc observabis. De XLma vero tunc tantum, cum ipse terminus ante bissextum venerit. Caeterum, si post bissextum eventurus sit, etiam in bissexto sicut in aliis annis XXII Kal. Martii require. In termino quoque LXX mali bissextili anno solet evenire luna XI, quod ideo notavi ne cum venerit turbaret calculatorem. Terminus Rogationum omni tempore a II Non. Maii requiritur, et omnia ut in superioribus computantur, et est Luna XX quae mensis Maii. Pentecostes terminus a XIII Kal. Junii semper requiritur per omnia, sicut nsis. Omnes vero termini una eademqueterae istae festivitates in Dominicum diem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dies estate. longiores habent¬
in hieme: Qd non de solari gyrotantumͦ.
s de stellarum quoq omnium sub diu̾sis
poli plagis currentium pot̃ situ cogno¬
sci. Eadem quippe facit t̾rȩ rotunditas
ut nonnulla etiam clarissima australiˢ
sidã climatis. nobis nunqm pareant.¬
At contra nr̃a septemtrionalia illis ñ
parua ex parte celentur. Deniq ipsoᷤᷤ
septemtr iones qui nobis supͣ u̾ticem
ascendunt. neq occidunt unquam.
noncernit trogoditice e consins egyp¬
tus. Porro sydus ipsoꝵ ꝑmaximum. et
dei quondam nomine cultum. non so¬
lum nos possumus britanni. s ne itali¬
a quidem potest uidẽ canopum: non
quia lux stellaꝵ longinquiorib paula¬
tim minorando subtrahit᷑ et deficit.
s quat̾rȩ moles opposita spacium pre¬
cludit aspectandi. quȩ cuncta de mon¬
te quolibet ꝑgrandi undiq circum-
habitato ualent facillue ꝓbari:

Expanded text:
nobis dies aestate, longiores habentnobis dies aestate, longiores habentin hyeme. Quod non de solari gyro tantummodo, sed de stellarum quoque omnium, sub diversis poli plagis currentium potest situ cognosci; eadem quippe facit terrae rotunditas, ut nonnulla etiam clarissima Australis sidera climatis nobis nunquam pareant, contra nostra Septentrionalia illis non parva ex parte celentur. Denique ipsos Septentriones, qui nobis supra verticem ascendunt, neque occidunt unquam, non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus. Porro ipsorum sidus permaximum, et Dei quondam nomine cultum, non solum nos Britanni, sed nec Italia quidem potest videre Canopum; non quia lux stellarum longinquioribus paulatim minorando subtrahitur et deficit, sed quia terrae moles apposita spatium praecludit aspectandi. Quae cuncta de monte quolibet pergrandi undique circum habitato valent facillime probar
Abbreviated transcription (Latin):
ridiem. uesꝑam adducat. eiusdem tñ
longitudinis dies. utrisq toto anno
sicut & noctes faciat. Item necesse ẽ.
ominib sub aquilonis & austri plaga
contra inuicem in eadem linea positis
ꝑ totum anni uertentis circuitum
uno eodemq temporis puncto sol me¬
dium celi conscendat igneus orbem:
nec tamen eodem utrisꝙ puncto uel
hora oriatur aut occidat: s cum pla¬
gam austri circuiens hib̃no tempore
ꝓuehit᷑ eos qui meridianũ t̾re latus
in habitant ante oriens adiit. s seruis
dimitriat  occidens quaninos qui ad
septͥonem positi globo t̾rarũ obstante
tardius eius ortum s ciͣtiꝰ sentimus
occasum. At contra icdem in estiuo
degens circulo. multo nobis qui sub
eodem habitamus ante ortꝰ apparet.¬
& multo diutiꝰ uidet᷑ oecasurus qm
eis qui in meridiano t̾rȩ situ conu̾¬
sati sunt. & priꝰ illum eiusdem t̾rȩ
obiectu cerne̾ uetantur. & post oͣciꝰ
amitt̾e cogunt᷑. Ideoq illi breuiores

Expanded text:
ridiem, vesperam adducat, ejusdem tamen ridiem, vesperam adducat, ejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faciat, item necesse est omnibus sub Aquilonis et Austri plaga contra invicem et eadem linea positis, per totum annum vertentis circuitum, uno eodemque temporis puncto Sol medium coeli conscendat igneus orbem. Nec tamen eodem utrisque puncto vel hora oriatur, aut occidat, sed cum plagam austri circumiens hyberno tempore pervehitur, eos qui meridianum terrae latus inhabitant, ante oriens adit, sed serius dimittit occidens, quam nos, qui ad Septentrionem positi, globo terrarum obstante, tardius ejus ortum, sed citius sortimur occasum. At contra idem in aestivo degens circulo, multo nobis qui sub eodem habitamus ante ortus apparet, multo diutius videtur occasurus, quam eis qui in meridiano terrae sinu conversati, et prius illum ejusdem terrae obtectu cernere vetantur, et post ocyus amittere coguntur. Ideoque illi breviores
Abbreviated transcription (Latin):
autem inequalitatis eorundem
dierum t̾rȩ rotunditas est. Neq en ĩ
frustra et in script᷑e diuine et in com¬
munium litt̾aꝵ paginis orbis trȩ uo-¬
catur. Est enim re uera orbis. idẽ in me¬
dio totiꝰ mundi positꝰ. ñ in latitudinis
solum gyro quasi instar scutirotun¬
dus. s instar potiꝰ pͣile undiqͣ uersuos¬
equali rotunditate psimilis. Neq
enim in tantȩ mole magnitudinis.
quamuis enorniem montiũ ualliũꝙ
distantiam quantũ in pila ludicra
unũ digitum tantum addere uel de¬
mere crediderim. Talis gͦ scematis
tra mortalib ad inhabitandũ data
solis cireuitus semꝑ in hoc mundo lucen¬
tis certa ratione constitutionis dei. ali¬
bi diem exhibet. alibi noctem reluiqͥt.
Et quia sicut eccłastes ait. orit᷑ sol & oc¬
cidit. & iiilocum suũ reuertit᷑: ibiq
renascens gyrat ꝑ meridiem & flectit᷑
ad aquilonem: necesse ẽ cirecuiens ori¬
entalib quibq priusqͣm occidenta¬
lib sub eadem linea positis. mane. me¬

Expanded text:
autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis orbis terrae vocatur. Est enim revera orbis idem in medio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro, quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae undiqueequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, tantum addere vel demere crediderim. Talis ergo schematis terra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibus sub eadem linea positis mane, me
Abbreviated transcription (Latin):
Quot oparios salomon inoꝑe templi habuerit
De quali lapide templum sit factum.
Quando uelubi templum sit factum.
Cuiꝰ mensure sit factum.
De fenestris eiꝰ et tabulis ꝑ girum.¬

Expanded text:
Quot operarios Salomon in opere templi habuerit. De quo lapide templum sit factum. Quando, vel ubi aedificatum sit templum. Cujus mensurae sit factum. De fenestris, et tabulis eju
Abbreviated transcription (Latin):
tulum uerbosius euagati sumus:
quicumq legerit eo nos studio feciˢ¬
se cognos cat: ut quȩ dicebantur
aliquatenus suppet̾ent. qi sic̃ ait
quid loquit᷑. nec auditorem instru-¬
it: sibi stãtum. et ñ illi quẽ ad e¬
rudiendum suscipit loquit᷑. Ro¬
gamus autẽ h quicumq legere
dignabit᷑ ut siqua inhis sue utilita¬
ti condiscibilia repperit omĩũ bo¬
noꝵ largitori referat. Quod si secꝰ
euen̾it. ñ illico laborem nr̃m ma¬
nem causetur ẽẽ quia sepe euenit
enim si p̃ciosum ẽ aureum pocu¬
lum ñ ideo tam̃ om̃i utilitate ca¬
nonnumquam uasa fictilia tan¬
to solent ẽẽ utiliora qͣnto uiliora:.
qr geminis inscrinio iacentib:i
edita. s his tantum qui maiora ad¬
huc penet᷑re nequeunt. ut his pͥmũ
quasi quibdam alphabeti carac¬
terib inducti illi deinceps faciliꝰ
assequant UR.

Expanded text:
tulum verbosius evagati sumus, tulum verbosius evagati sumus, quicunque ea legerit, eo nos studio fecisse cognoscat, ut quae dicebantur aliquatenus suppeterent. Quia, sicut ait quid loquitur, nec auditorem instruit, sibi tantum et non illi quem ad erudiendum suscepit, loquitur. Rogamus autem, quicunque haec legere dignabitur, ut si qua in his suae utilitati conducibilia reperit, omnium bonorum largitori gratias referat. Quod si secus evenerit, non illico laborem nostrum inanem esse causetur, quia saepe evenit enim pretiosius est aureum poculum, non ideo tamen omni utilitate canonnunquam vasa fictilia tanto solent utiliora esse quanto viliora, quia gemmis in scrinio jacentibus, edita, sed his tantum qui majora adhuc penetrare nequeunt, ut his primum quasi quibusdam alphabeti characteribus inducti, illa deinceps facilius assequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iulii. saltus diem tͣnsilire uolueris:
p̃ter dumtaxat. klas aud̃: in quibꝰ
lunam .iii. computab̃: quȩ scđm
epactas.iĩ. ꝓnuntiat᷑. Sane uͥeũꝙ
saltum int̾ponas: obseruab̾. ut .iͦ.
parit̾ lunationes xxixͣ. computes:
sine int̃positione. xxx.
tiones: una ex his embolismalis
uocet᷑: que nulli deputatur m̃si.
excepto si bissextus fũit. Te enĩtres
embolismał: quia uidl ianuario .xxͣx.
hñte sicut ẽ. Et si fu̾it ogdoas aut
endecas simul cum bissexto: sequit᷑
illiꝰ anni. de quo sup̃dictũ est .xlu.¬
et̾a de embolismis annisq
librum uen̾abilis bede. de his elegã-¬
ter editum sedulo ꝑlegat. ubi copi¬
ossissime de his omnib quiequid
quesierit: ꝓculdubio ẽ reꝑturus.
os enim scolasticoꝵ
nrorum rogatu que introducẽ¬
dis ad hanc artem pueris necessa¬
ria iudicauimꝰ: ꝓ captu ingenioli
nr̃i undecumq collecta congessimꝰ.
Inquib congregandis si aliquan¬

Expanded text:
Julio saltus diem transilire volueris, Julio saltus diem transilire volueris, praeter duntaxat in Kal. Augusti in quibus lunam IIIam computabis, quae secundum epactas IIa pronuntiatur. Sane ubicunque saltum interponas, observabis, ut III pariter lunationes XXIXas computes ulla interpositione XXXa. tiones, una ex his embolismalis dicatur, quae nulli deputatur mensi, excepto si bissextus fuerit. Tunc enim tres embolsicut semper est; et si fuerit ogdoas aut endecas, simul cum bissexto sequitur illius anni, de quo supra dictum est. Caetera de embolismis annisquelibrum venerabilis Bedae de his eleganter editum sedulo perlegat. Ibi copiosissime de his omnibus quidquid quaesierit procul dubio reperturus.os enim, scholasticorum nostrorum rogatu, quae introducendis ad hanc artem pueris necessaria judicavimus, pro captu ingenioli nostri undecunque collecta congessimus. In quibus congregandis, si aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ.xixͦ. annus. epactas hñs
.XUIII. embolismalem lunam .iii. noñ
maii inchoans nicħominus.iiͦi. non̾
apͥlis eam terminat: sequente lu¬
na m̃sis apͥł q̃ est .⁊ pas chalis sic̃t
xxixͣ. t̃minat᷑. E licet scd̃m epactaᷤᷤ
inł. maii occurrat xxixͣ. tam̃ ꝑ p̃¬
dictam rõtionem xxͣuiii. ꝯputat᷑.
Incipitq luna maii m̃sis.ui. noñ.
ipsius. completurq lc. iunii. xxxͦ. õĩbꝰ
modis existens:⁊ deinceps solitum
cursum custodiens usq.R̃. septemb̾.
Ablis enim septemb̃ hoc anno qͦus¬
q tͣnsilies saltus diem quem multi
in nouembri faciunt: innullis kl̃e.
lunam scdđ̃m regłares inuenies: s in
łris. septembris necnon ⁊ octobris.
iiii. occͣrit: cum scđm regł̃ares in
utͥsq .uͦ. eẽ. debeat. In kł̃is enim no¬
ratione regłarium. Pacto enim sal¬
tu innouembri deinceps inuiola-¬
tum custodiet cursum. S omẽm
hanc contͦuersiam euitare pot̾is: si
ut supͣdiximus scłm egyptios m̃se

Expanded text:
 XIXus annus epactas habens XVIII embolismalem lunam III Non. Martii inchoans, nihilominus III Non. Aprilis eam terminat, sequente luna Aprilis, quae est et Paschalis, sicut XXIXna terminatur. Et licet secundum epactas in Kal. Maii occurrat XXIXna, tamen ob praedictam rationem XXVIIIva computatur. Incipit autem luna Maii V Nonas ipsius, completurque in Kal. Junii XXXma omnibus modis existens, et deinceps solitum cursum custodiet usque in Kal. Septembris. A Kal. enim Septembris hoc anno, quousque transilias saltus diem, quem multi in Novembre faciunt, in nullis Kal. lunam secundum regulares inveniens, sed in Kal. Sept. necnon et Octob. IVa occurrit, cum secundum regulares in utrisque Va esse debeat. In Kal. enim Noratione regularium. Peracto enim saltu in Novembri deinceps inviolatum custodiet cursum. Sed omnem hanc controversiam evitare poteris si, ut supra diximus, secundum Aegyptios mense
Abbreviated transcription (Latin):
dia hora amplior. secłm ꝑsienem egyps¬
ti euntem. qͣui eẽt horarũ.xiii. Hec
de plinii scd̃i scriptis excerpta. in no¬
stris opusculis habeant locum. De¬
mus aliquotiens equinoetialis uel
solstieialis uel brumalis meminisse
circuli uel zonȩ: et de his pͥnulo latiꝰ¬

Expanded text:
dia hora amplior; secundum per Syenen Aegypti euntem, qui esset horarum XIII. » Haec de Plinii Secundi scriptis excerpta hunc in nostris opusculis habeant locum. mus aliquoties aequinoctialis, vel solstitialis, vel brumalis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo lati
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enim philosophi¬
inequalitates temporũ¬
uel cur suum solis annu¬
oꝵ his distinguere uocabulis: ut eqͥ¬
noctialem uocent zonam uł cirełm
illam celi regionem. qua sol circa eqͥ¬
noctia. solsticialem: qua solcirca sol¬
sticium brumalem. qua inͦ hyemie
mundum consueuit ambire. Cireli
autem uel zone uocantur: ex eo quod
circuitu solis efficiuntur. Ex quib
equinoctialis que meulia ẽ dona. eqͣ¬
lispacio terras suꝑ subtusq circum

Expanded text:
Solent enim philosophilitates temporuel cursuum solis annuorum, iis distinguere vocabulis, ut aequinoctialem vocent zonam, vel circulum, illam coeli regionem, qua sol circa aequinoctia; solstitialem, qua circa solstitium; brumalem, qua in hyeme mundum consuevit ambire. Circuli autem vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialis, quae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circum
Abbreviated transcription (Latin):
uanta circuli decennouenalis
linea lunaris ciclus includit᷑
a quarto eus uicipiens et t̃cio ꝯplet̾¬
inamieal qui ꝓpr en amanorum ẽ. ⁊ ad
mensem iañ. ꝑtinens. Nam sicut an¬
nus quisq decennouenał cͥculi ꝓpter
legalem hebreorum obseruationema
pas chali mense inchoat. ibidemq fi¬
nitur: ita ⁊ hic romanoꝵ institutione
a luna iañ. mensis inchoat atq ibi de¬
sinit. Sicirt ille sic uiste pͥmumr ⁊ sedm
communes annos t̃cium hñt embo

Expanded text:
uinta circuli decennovenalis regione lunaris cyclus includitur, a quarto eas incipiens, et tertio no, qui proprie Romanorum est, et ad mensem Januarium pertinens; nam sicut annus quisque decennovenali circuli propter legalem Hebraeorum observationem a paschali mense inchoat, ibidemque finitur, ita et hic Romanorum institutione a luna Januarii mensis inchoat, atqsinit. Sicut et ille, sic et iste primum et secundum communes annos, tertium habet embol
Abbreviated transcription (Latin):
quo pͥor explicatus ẽ annus die meip̃.
in a sequenti ut cet̃oꝵ. ne ꝑpt̃ saltum
lune quem dicunt unus dies eidem an
no deẽe uideat᷑. quod ip̃m dionisyus
decennouenalẽ cielum huius modi ordĩe
ꝑcurrens edocuit ab eodem die quo ul¬
timi ꝯclusit anni metas pͥmi in choan¬
do pͥncipium.

Expanded text:
quo prior explicitus est annus die incipit, et non a sequente ut caeterorum, ne propter saltum lunae, quem dicunt, unus eidem anno dies deesse videatur. Quod ipsum Dionysius decennovenalem cyclum hujusmodi ordine percurrens edocuit, ab eodem die quo ultimi conclusit anni metas primi inchoando principium.
Abbreviated transcription (Latin):
saltus iunaris intcipit᷑. Quod ut mani¬
festius fiat. singłorum ex ordine cͦsum
uideamus annorum. ⁊ quod dionisiuᷤˢ
inmense paschali nos in ianuario fac̃e
curemus. Anno lunari pͥmo decenno¬

Expanded text:
saltus lunaris intercipitur. Quod ut manifestius fiat, singulorum ex ordine cursum videamus annorum, et quod Dionysius in mense paschali, nos in Januario, facere curemus. Anno lunari primo, decenno
Abbreviated transcription (Latin):
captu uisserunt. Diuina autem: ut
septimo die sabb̃m agi. septimo anno
a rurali oꝑe uacare. quinquagesimũ

Expanded text:
captu jusserunt. Divina autem, ut septima die sabbatum agi, septimo anno a rurali opere vacari, quinquagesimu