comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicia pugnam. ⁊ fere s om̃ib uicio¬
sis delectacionibꝰ iacet. quia licet fa¬
ri iã ualeat. ⁊ iõ infanciã tͣnsisse ui¬
deat᷑. ñ dũ ĩ ea ẽ p̾cepti capax. ĩfir¬
mitas mentis. si sacramenta mediato¬
ris acceꝑit. ⁊̃ si hanc in eis annis ui¬
tã fimat. tͣnslata. s. apotestate tenebͣ¬
rũ in regnũ dĩ. non solũ penis. nõ
p̃paretur ȩt̾nis. s ne illa pꝰ morte̾: pͦ
gatoria torm̃ta paciatur.Sufficit
eñi sola sp̃ualis regeneratio. ne pꝰ
ꝯortem obsit qͦd carnalis gn̾atio tͣx.
cum morte. Cum aut̃ uentũ fu̾it
adetatẽ quȩ p̾ceptũ iã capit. ⁊ subdi

Expanded text:
nc pugnam et fere sub omnibus uitionc pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternisgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem quae jam praeceptum capit, et subdi
Abbreviated transcription (Latin):
nas luunt. Fuisse tñ aliqͦs qͥ usq
ad dec̾pitã senectutẽ ne leuisfimã
qͥdẽ febriculã senserint ꝗͣtãcũq
cduxert̾ uitã ⁊ ipsi nouimꝰ. ⁊ audi
uimus: quãꝗͣ uita ipsa mortaliũ
tota pena sit. Nõ eñi paruꝰ : penͣ
ipsa uisipiencia uł ĩꝑicia. q̃ usq
ad̾o fugienda m̾ito uidicat᷑. ut ꝑ
petuas doloribꝰ penas pueri cogãt᷑
queq artificia. uł litteras discere.
ipsũq disce̾. ad qd penis adigunt᷑.
quã disc̾e̾. Quis aut̃ ñ exhorreat¬
⁊ mori eligat. si ꝓponat᷑ ei aut mors
ꝑ penã aut r᷑sꝰ in fancia:. Quȩ qͥdẽ
q̃ ñ arisu. s afletu orditur hanc lu¬
cem: quid maloꝵ in g̾ssa st nesciens:¬
risisse ⁊erastrẽ. Nec enimͤ  boni
aliqͥd monstruosꝰ risꝰ ille ꝑtendit.
bello suꝑatꝰ occubuit. Uerũ tanta :¬
ingłiam. ut ĩ pͥma hominis etas
.i. in fancia q̃ sine ullo renisu sub¬
iacet carni. ⁊ scđa quę pueritia nũ¬
cupatur bi ñ dũ rõ suscepit ꝯtra¬

Expanded text:
nas luunt. Fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duvimus, quanquam vita ipsa mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat si proponatur ei aut mors per poenam, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur, hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciensrisisse Zoroastrem. Nec tamen boni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. bello superatus occubuit. Verum tanta in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est infantia, quae sine ullo renisu subiacet carni. et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit ha
Abbreviated transcription (Latin):
enini nichil ei talis affeccionis uo¬
luptatisq p̃ponat. quãuis suꝑ e¬
dificet. ligna. fenũ. stipłam. x̃¬
÷ fundam̃tũ. Propt̃ ħ saluus erit
ꝑignẽ. Deliciaᷤᷤ qͥppe huiꝰ mundi
amoresq t̾renos ꝓpt̾ ꝯiugalẽ qͥdẽ
copulã ñ dãpnabiles : tͥbulatiõis
ignis exurit. Qui amat patrẽ.
aut matre̾. aut filium. aut fi¬
liam. suꝑ me ait dñs. ñ ẽ. me dig¬
nus. Uerũ qui has necesfitudine
Aͦ. si adhunc fuerit articulum
tẽptationis ad ductꝰ : ꝑ ignẽ sal¬
uus erit. Iuia ⁊ earũ amissione
tm̃ necesse ÷ ut urat dolor: ꝗͣtũ
heserat amor. Ac ꝑħ̾ ei qui ędi¬
ficauit. erit edificatio ista dãp¬
nosa. quia non habebit qͥ suꝑ¬
eclificauit. ⁊ eoꝵ amissione cru-¬
ciabit᷑. quibꝰ feruendo utiq leta¬
batur. Uide in apłi uerb̃ homiẽ
edificantẽ suꝑ fundam̃tũ. lapi¬
des p̃ciosos. aurũ. argentũ. qui
Qui aut̃ matrimonuo uinctꝰ ẽ.
in quit cogitat q̃ st̃ mundi: qͦmͦ

Expanded text:
um. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam,  fundamentum, propter hoc salvus erit per ignem; delicias quippe hujus mundi amoresque terrenos propter conjugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exurit. Qui amat patrem aut matrem aut filium aut filiam super me, ait Dominus, non est me dignus . Verum qui has necessitudines Christo, si ad hunc fuerit articulum tentationis adductus, per ignem erit salvus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor quantum haeserat amor. Ac per hoc ei qui aedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argenQui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ciliꝰ uincunt᷑. ⁊ cedunt. Sin au̾t uĩ¬
cere atq ĩꝑare ꝯsueuert̃ laboriosa
difficultate uincunt᷑. Hoc aut̃ bel¬
lũ nͣꝙͣ. ullum c̾e̾t si natura huma¬
na ꝑlib̾ũ arbitũ rectitudine inqͣ
facta ÷ ꝑstitisset. Nunc uͦ quȩ
pace̾̃ felix hr̃e noluit secum pug¬
nat infelix. ł aucissimi aut̃ st̃
tante felicitatis. ut ab ipsa ĩeu̾¬
te ad olescencia: nulla dãpna¬
bilia peccata ꝯmittãt. uł ĩ fla¬

Expanded text:
cilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem stante felicitatis, ut ab ipsa ineunte adolescencia nulla dampnabilia peccata commictant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eus effecti. tc̃ ad grã ꝯfuguint
ad iuuantẽ: qua fiant ⁊ amariꝰ
pꝰ dõ subditi. atq ita carnali pꝰ¬
posita ite uictores. Quisqͥs gͦ
cupit penas euađe sempit̾nas
ñ solũ baptiret᷑. uerũ ⁊iustifice
t᷑ inxͦ. ac si ͤ u̾e tͣnseat adiabolo ad
xp̃m. Nichil in edificio p̾ponitur
fundamento. Inueniemꝰ ergo qui
possit saluari ꝑigne̾. si priꝰ inue¬
nerimus. quid sit hr̃e in funda¬
diligit meretͥcẽ. eiq ad herens
unum corpꝰ efficit᷑. iam fuuda¬

Expanded text:
us effecti extunc ad gratiam confugiunt adjuvantem, qua fiant et amarius prius Deo subditi, atque ita carni praeposita mente victores. Quisquis ergo cupit poenas evadere sempiternas, non solum baptizetur, verum et justificeto; ac sic vere transeat a diabolo ad Christum. Nihil in aedificio praeponitur fundamento. Inveniemus ergo qui possit salvari per ignem, si prius invenerimus quid sit habere in fundadiligit meretricem, eique adhaerens unum corpus efficitur, jam funda
Abbreviated transcription (Latin):
pene. siue tp̃ales. siue sopit̾nȩ sict
in ferunt᷑. uł ꝓ peccatis suie p̃titis.
siue in quibꝰ ad huc uiuit ille qui
plectitur. uł ꝓexeirendis. declarã¬
disq uircutibꝰ ꝑ hom̃es ⁊ angłos.

Expanded text:
ae siue sempiternae, sicut inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos
Abbreviated transcription (Latin):
nea uestim̃tũ. ⁊ uermis lignũ.
sic meror. excpuciat cor iuri.
Qui uͦ penas ⁊ anime. ⁊ corꝑis
in illo supplicio futuras ñ dubi¬
tant. igne uri corpꝰ. aĩam aut̃
rodi quodãmͦ u̾me meroris. af¬
firmant. Quod ⁊ si credibiliꝰ dr̃
quia utiq absurdũ ÷ ibi dolorẽ
aut corꝑis aut animi de futurũ.
ego tm̃ faciliꝰ estimo. ut ad corpus
dicã utrũq ꝑtinere ꝗͣ. neutrũ. le
gitur qͥppe inuet̾ib sc̃ptis. Uindic¬
ta carnis impii: ignis ⁊ u̾mis.
Pocuit buiꝰ dici uindicta ĩpii.
Cur gͦ dictũ ÷ carnis impii. nͥ

Expanded text:
inea vestimentum et vermis lignum, inea vestimentum et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri . Qui vero poenas et animae et corporis in illo supplicio futuras non dubitant, igne uri corpus; animam autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibilius dicitur; quia utique absurdum est, ibi dolorem aut corporis, aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere, quam neutrum; eScripturis: Vindicta carnis impii vermis et ignis . Potuit brevius dici vindicta impii. Cur ergo dictum est carnis impii nisi
Abbreviated transcription (Latin):
piet.i. un cogitauit ħ sumet.
Si cuuis opꝰ arserit dãpnũ pacie¬
tur. qm̃ qͦd dilexat non habebit.
Tpse aut̃ saluus erit. quia nul¬
la eũ tbulatio ab illiꝰ fundam̃ti.
stabilitate semouit. Sic tm qͣsi
ꝑ ignẽ. Qd eñi sine illiciente a¬
more ñ huit: sine urente dolo¬
re ñ ꝑdit. Ecce qͣntũ mͥ uidr̃ in¬
uentꝰ ẽ. ignis qui nullũ eorũ
dapnet. s unũ ditet. alt̾ũ dãp¬
nificet. ambos ꝓbet. Nullas ꝙͥ
penas nisi purgatorias uoluit
elementa. A ꝗͣ. aer. ignis. era¬
liq̃ horũ mundet᷑ pexpiatorias
enim putant ut ꝓ peccatis ꝗͣlib
ut tanta mora tp̾is. uñ puniret᷑¬
fecit un meruit alligari. cum
iustissime annosas penas seruꝰ
ĩ ꝯpedibꝰ pendat. qui u̾bo aut
xtu celerrime transeunte. uł
lacessiuit dñm uł plagauit:¬
Quod igitur de sẽpit̾no iudicio
Umis eoꝵ ñ morietur. ugnis
ignẽ. s. atq uerm̃: uoluit qͥdã
ad animę penas ñ ad corpꝰ ꝑti¬
nere. Quia scͥptũ ẽ. Sicut a¬

Expanded text:
sumet. Si cujus opus arserit, damnum patietur ; quoniam quod dilexerat non habebit: Ipse autem salvus erit ; quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semovit. Si tamen quasi per ignem . Quod enim sine illiciente amore non habuit sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit elementa aer, aqua, ignis. Ex aliquo horum mundetur per expiatorias enim putant ut pro peccatis quamlibet ut tanta mora temporis quisque puniatfecit unde meruit alligari, cum iustissime annosas poenas seruus in compedibus pendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauitQuod igitur de sempiterno supplicVermis eorum non morietur, et ignis ignem atque vermem volunt quidam ad animae poenas non ad corporis pertinere quia scriptum est: Sicut t
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia tͥnus ÷ sine diũone unitatis
⁊ unꝰ sine ꝯfusione tͥnitatis. Et qͦmͦ
tͥnitas sũma ĩuenta ÷. ꝑ eã q̃ erat
imago illiꝰ in nb. & quomͦ arguit
nicħ adici pͭ. quia ꝑfecta ft̃. nec de¬

Expanded text:
st sine divisione unitatis; et unus sine confusione Trinitatis. Et quomodo Trinitas summa inventa est per eam quae erat imago illius in nobis; et quomodo arguit nihil adjici potest quia perfecta sunt; nec de
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ ad tp̃s ẽẽ uoluit. qn̾ ⁊ ꝗͣdiu necesse
fuit. Exhibuit tͥ ad tp̃s corporalẽ p̾sen¬
tia suam ut te adspũalẽ excitaret. Ideo
corporalit̾ ad te uenit. ⁊ exhibuit cibi
ad tp̃s corporalem p̾sentiam suã. ut ꝑ
illam spu̾ał inueniretur quȩ ñ auferet᷑.
Ita ꝑ carñe assumptã olim in mundũ tien̾.
minib ꝯuersatꝰ ÷. ut eos ad sp̾alẽ p̾senti¬
am q̃rendã ⁊ inueniendam ȩxcitaret.
remansit. Nam ut ostend& qr scđ̾m
ait. Ecce ego uob̾cũ sum omnib dieb
usq ad ꝯsummationẽ scłi. Sic gͦ in sacͣ¬
m̃to suo mͦ tp̃alit̾ uenit ad te.⁊ ẽ corpo
ralit̾ tecum. ut cunt ꝑ corporalẽ p̾sentiã
ad spũalẽ querendã excit̾is ⁊ inueniendã
adiuu̾is. Quando in manib sacͣmtum
eius tenes corporalit tecum :. Qñ ore
suscipis corporalit̃ tecum ÷. Qñ uan¬
ducas. ⁊ qn̾ gustas corporalit̾ cecumẽ.
Deniq in uisu in tactu ĩ sapore corpo¬
raliter tecum ÷. Quãdui sensꝰ corpora¬

Expanded text:
Tecum ad tempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut te ad spiritualem excitaret. Ideo corporaliter ad te venit, et exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut per illam spiritualis inveniretur, quae non auferretur. Ita per carnem assumptam olim in mundum venit, minibus conversatus est, ut eos ad spiritualem praesentiam quaerendam et inveniendam excitaret. remansit. Nam ut ostenderet, quod ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Sic ergo in sacramento suo modo temporaliter venitoralem praesentiam ad spiritualem quaerendam exciteris, et inveniendam adjuveris. Quando in manibus sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas, et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore, corporaliter tecum est. Quandiu sensus corpora
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis iudiciũ ꝯiecimꝰ in unũ. qm̃
ita u̾itatem approbauit. Si quid¬
igit᷑ additũ ẽ ex his quȩ suꝑeminent
rationi :⁊ ñ ꝯting̃ ad ea sufficere
lia. supͣ rõnẽ mirabilia. conͣtͣ rõnẽ
ĩc̃dibilia ⁊ duo qͥđ extrema om̃io
fidẽ ñ capiunt. Quȩ eñĩ sunt ex rõne¬

Expanded text:
nis judicium conjecimus in unum, quoniam ita veritatem approbavit. Siquidem additum est ex his quae supereminent rationi et non contigit ad ea sufficere,lia, supra rationem mirabilia, contra rationem incredibilia. Et duo quidem extrema omnino fidem non capiunt. Quae eni
Abbreviated transcription (Latin):
do disceptat. Nc̃ his de nr̃a capti¬
uitate ex antiqua ⁊ mod̾na signifi¬
catione p̃libatis. cur ⁊ septuagenariꝰ
numerus sub tipo uniuersi tpr̾is po¬
nat᷑ breuit̃ audiamꝰ. Septuagenario
tis euoluit᷑. quib nob decalogi
mandata seruanda mandant᷑. dũ gͦ
custodimus. quasi denariũ ꝑ septe¬
nariũ numerũ multiplicamus. ⁊
demus ut ad patriã nr̃am a qͣ morti¬
fera delectatione corruimus ꝑ ama¬
ritudinẽ cord ⁊ lam̃ta redeamꝰ. Ibi

Expanded text:
do disceptat. Nunc his de nostra captivitate ex antiqua et moderna significatione praelibatis, cur septuagenarius numerus sub typo universi temporis ponatur, breviter audiamus. Septenariotis evolvitur, quibus nobis decalogi mandata servanda mandantur. Dum ercustodimus, quasi denarium per septenarium numerum multiplicamus, et demus, ut ad patriam nostram, a qua mortifera delectatione corruimus, per amaritudinem cordis et lamenta redeamus. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
sexto sequit᷑ loco. ñ sine aliquo¬
senarii mystĩo. in qͦ ꝓpt̃ ꝑfectionem
sui sig̾catur oꝑum ꝑfectio. Hic ordo
in uet̾i testam̃to atͥbu leui ht̃ exordium.
Precepit enĩ dñs moxsi ut pꝰ ordinati¬
onẽ aaron ⁊ filiorũ eiꝰ. rursꝰ tribus

Expanded text:
sexto sequitur loco, non sine aliquosenarii mysterio, in quo propter perfectionem sui significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri Testamento a tribu Levi habuit exordium. Praecepit enim Deus Moysi ut post ordinationem Aaron et f
Abbreviated transcription (Latin):
p̾misisset de sac̾dotum electione ꝯti
dicos. ħ ÷ a libidine ꝯtinentes. ñ bi¬
lingues .s. ne tbent habentes pacem.
ñ multo uino deditos. qr uͥ hebrietas.
ibi libido ⁊ furor dominat᷑. ñ cͦpe lu¬
crũ sectantes. ne de celesti milicia lucͣ
t̾rena sectentur. Post ħ subiec̃. hii au̾
ꝓbentur pͥmũ .⁊ sic ministrent. nulłũ
crimen habẽtes. Et hii itaq sic̃ ep̃i añ
ordinationem ꝓbari debent. ⁊ si digni
iuenti fuerĩt. sic demũ ad sacrũ mt¬
nistrũ minist̾iũ admitti. Hi cũ ordi¬
nantur solus ep̃s manus eis inponit.
quia ad minist̾ium ñ ad sac̾dotium
applicãt᷑. Ponitur eis orarium .i. stola
suꝑ siustru hum̃ũ ab ep̃o. ut ꝑħ ag¬
noscant se accepisse uigum dñi quo
tia adu̾sã fortit̾ tolłent. ⁊ diuino timo

Expanded text:
praemisisset de sacerdotum electione, conpraemisisset de sacerdotum electione, condicos, hic est a libidine continentes: non bilingues, ne turbent habentes pacem: non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur: non turpe lucrum sectantes, ne de coelesti militia lucra terrena sectentur. Post hoc subjecit: Hi autem probentur primum; et sic ministrent nullum crimen habentes. Et hi itaque sicut epordinationem probari debent; et si digni inventi fuerint, sic demum ad sacrum ministerium admitti. Hi cum ordinantur, solus episcopus manus eis imponit, quia ad ministerium non ad sacerdotium applicantur, ponitur eis orarium, id est stola super sinistrum humerum ab episcopo, ut hoc agnoscant se accepisse jugum Domini; quo tia adversa fortiter tolerent, et di
Abbreviated transcription (Latin):
admonent cunctos. siue adorandũ
siue ad genua flectenda. siue ad psal¬
lendum. siue ad legendum ⁊ audien¬
dum uerbum. Ipsi eugłirant. ipsi
sacͣmta dĩ dispensant. Sine ipsis sac̃¬
dos nomen hr̃. officium ñ ht̃. Na si c̃
ĩsac̾dote ꝯsecͣtio. ĩ ministerio dispensa¬
tio sacͣm̃ti ÷. Ipsis ⁊̃ sac̾dotib ꝓꝓter
p̾sumptionem ñ licet calicẽ dñi ĩm̃sa
hostias sr̃ altare pont̃. ipsi m̾sã dñi
ꝯpont̾. Leuite oꝑui̾t archa testam̃ti.
qr ñ õs uid̾e debent aut possunt: alta
mist̾iorum q̃ oꝑiuntur a leuitis. Ipsi
albis induti uestibꝰ assistunt altari.
ut candore uestis mũdicia uite sig̾¬
cetur. nitidiq ad hostias ⁊ imma¬
clati accedãt. Ta les enĩ dñm decet
hr̃e ministros qui nullo carnis corrũ¬
pant᷑ ꝯtagio. s ꝑfecta mentis ⁊ corpo¬
ris castitate splendeant. Quales enĩ
diacones ordin̾ãdi s: apłs plenissime
docet scribens ad timotheum. Nã cũ

Expanded text:
admonent cunctos, sive ad orandum, admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro dispensatio sacramenti. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet calicem domini in mehostias super altare ponunt, ipsi mensam Domini componunt. Levitae operiunt arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis munditia vitae significetur, nitidique ad hostias et immaculati accedant. Tales enim Dominum decet habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiq gestarent archã ⁊ tab̃naculũ.
⁊ om̃ia uasa eiꝰ ⁊ incircuitu tab̾na¬
cłi ipsi castͣ ꝯstituerent. ⁊ in transpor¬
tando tab̾nacło. ipsi depon̾ent. et¬
rsꝰ ipsi ꝯponerẽt. Auiginti autem
ãnis ⁊ supͣ iꝰsi s̃ seruire in tab̃nacło
hon̾a robusta ÷. q̃ illi ordini a moyse
ĩsticutũ ÷. qd ⁊̃ in nouo testam̃to rep̾¬
sentat᷑ cũ diacõibꝰ supͣ sinistrũ hum̾ũ
stola ponit᷑. ⁊ casula in diebꝰ ieiunii
laboris ⁊ sustinentiȩ ĩ hac uita tole¬
ramus. tanꝗͣ in sinistra portamꝰ. do
beamus. Hic ordo in nouo testam̃to
eleg̾unt.⁊ orõne p̾missa manꝰ eis in po¬
suerunt. ⁊ exiñ apłi ⁊ eorũ successores
colũpnȩ alcaris assist̾ent. ñ sine aliqͦ
septenarii mysterio ĩ qͦ fig̾at᷑. ut sep¬
tiformis grẽ spũ fulgentes scĩ sint
corꝑe ⁊ spu. Hi sunt .uii. angłi in
apochalipsi tuba canentes. hii s̃. UͭIͬI.
candelabra aurea. hii uoces conitru¬
orum. Ipsi eni clara uoce ĩmũ p̾conis

Expanded text:
psique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursusque ipsi componerent. A viginti autem annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo. onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis supra sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donbeamus. Hic ordo in Novo Testamentoelegerunt: et oratione praemissa manus eis imposuerunt . Et exinde apostoli et eorum successores columnae altaris assisterent, etiam non sine aliquo septenarii mysterio. In quo figuratur ut septiformis gratiae spiritu fulgentes, sancti sint corpore et spiritu. Hi sunt septem angeli in Apocalypsi tuba canentes . Hi sunt septem candelabra aurea . Hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in modum praeconis
Abbreviated transcription (Latin):
patena. ⁊ calice. obłones ̃ ĩ ferre. et
dispon̾e ĩ alcari. Compon̾e ⁊̃ m̾sa dñi
atq uestire. crucem ferre.⁊ p̾dicare
ficium p̾cũ . ⁊ recitatio nõiũ. Ipsi pre¬
monẽt aures ad dĩmi. ipsi hortantur
orare. ipsi clamant.⁊ pacẽ ipsi annũ¬
tes ad orationẽ incitauit dicens. Uigila¬
te ⁊ orate ut mntretis intemptationem.¬

Expanded text:
patena et calice; oblationes inferre, et disponere in altario, componere mensam Domini, atque vestire, crucem ferre, praedicare ficium precum, et recitatio nominum. Ipsi praemonent aures ad Dominum, ipsi hortantur orare. Ipsi clamant, et pacem ipsi annuntes ad orationem incitavit, dicens: Vigilate et orate ut non intretis in tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuiq oꝑa sua. uł bona. uł ma¬
la cuncta ĩ memoriã reuocent᷑. et
m̃tis un tuita mira celeritate cer¬
nant᷑. ut accuset. uł excuset sciẽ¬
cia ꝯscienciã atq ita simul. et
om̃s ⁊ singłi uidicent᷑. Quȩ nimir
uis diuina : libri nom̃ accep̃. In
ea quippe qͥdãmͦ legitur qͥcqͥd a fa¬
ciente recolitur.

Expanded text:
uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur.
Abbreviated transcription (Latin):
duo in carne una. Itaq cũ ꝯstet quia
uir ⁊ uxor una caro ꝑ conubiũ efficiunt᷑.
restat nimirũ uirũ cõpatrẽ ꝯstitui illi
mulieri cuiꝰ matrimonio asfiunta u¬
uirũ illi femine ñ posse uingi in copu¬
la quȩ cõmater erat eiꝰ. cũ qua idem
una fuerat caro effectus.
.Ide caro

Expanded text:
duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri cujus matrimonio assumpta uvirum illi feminae non posse jungi in copula, quae commater erat ejus cum qua idem una fuerat caro effectus. Idem Caro
Abbreviated transcription (Latin):
petro constituit. ut sal ⁊ aqua bene¬
dicerentur a asꝑgenũ populũ ⁊ abi¬
tacta eoꝵ. Illo utiq exemplo quo heliseꝰ
ꝓpħa sal inaquã misisse legitur. ut hoc
condimento fontes amari indulcedi¬
ne uerteret᷑. hac gͥ aqua sc̃ificata fideles
asꝑguntur. ⁊ habitacula sideliũ Tustrã¬
sacram̃ti. quod aqua penitentiã signific̃
de preteritis. sal: discretionẽ ⁊ caustelã d̾
suturis. que duo si simul misceant᷑ ama¬
ra conscientia in dulcedinẽ uercit᷑. atq
illusiones. ⁊ infestationes demonũ ampliꝰ
ei nõ dñant᷑. Nos itaq supradictã institu

Expanded text:
ut sal et aqua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrano hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradicta
Abbreviated transcription (Latin):
re destinatio: ẽ gr̃e p̃paratio:
propositũ gͦ dĩ in qͦ grã electis
suis dare disposuit. ipsũ ÷ p̃destina¬
tum. q̃ idcirco p̃destinatio uocat᷑.
qm̃ in ea q faciend̾ fuit. dispositum

Expanded text:
edestinatio est gratiae praeparatio. Propositum ergo Dei in quo gratiam electis suis dare disposuit ipsum est praedestinatio, quae idcirco praedestinatio vocatur; quoniam in ea quod faciendum fuit, dispositum
Abbreviated transcription (Latin):
est. ert̃ duo in carne una. qui tur¬
tudinem nouercȩ quȩ una caro cũ pa-¬
tre fuit reuelare p̃sumserit. ꝓfecto
patris turpitudinẽ reuelabit. Cũ
cognita qͦq fr̃i misceri ꝓhibitũ ẽ. qr
ꝑ coniunctionẽ priorẽ caro fr̃is fuerit

Expanded text:
est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per conjunctionem priorem caro f
Abbreviated transcription (Latin):
mertiũ non fuerit. sub secutũ. Im¬
mo potiꝰ tanto ueriꝰ ⁊ sanctiꝰ ẽẽ.
qnͣto nicħ inse habet unde castitas
erubescat s unde caritas głiet᷑. Nã ⁊ ip¬
sum cõiugiũ sacͣmentũ ẽ. sicut ⁊ipsũ offici¬
um cõuigii sacͣmentũ e̾e cognoscit᷑. S

Expanded text:
mercium non fuerit subsecutum. Imo potius tanto verius et sanctius esse, quanto nihil in se habet unde castitas erubescat, sed unde castitas glorietur. Nam et ipsum conjugium sacramentum est, sicut et ipsum officium conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ⁊ eccłȩ sacͣmentũ. cumaua nosci¬
tur non fuisse carnale cõm̾tiũ esti¬
mãt. sacͣmentũ ꝯuigii eȩ. ñ posse ubi
comixtio carnał nõ fuerit. Nesciunt
enĩ qr officiũ ꝯiugii incarnis comix¬

Expanded text:
esiae sacramentum, cum qua noscitur non fuisse carnale commercium, aestimant enim sacramentum conjugii esse non posse, ubi commistio carnalis non fuerit. Nesciunt enim quia officium conjugii, in carnis commis
Abbreviated transcription (Latin):
quod inꝯigio int̾ mascłm ⁊ feminã
cõstat̃ sacͣmentũ ⁊ unago ÷. Et forte
ut exp̃ssiꝰ dicat᷑. ipsa societas que ex¬
t̾is inconiugio pacto fedis seruatur.
facramentũ ÷. ipsiꝰ sacͣmenti res
ẽ. dilectio mutua animoꝵ quȩ ad
inuicẽ in societatis ⁊ fedĩs ꝯuigalis
uincłõ custodit᷑: ⁊ hȩc ipsa rursũ
dilectio qua mascłs ⁊ femina inscĩta¬
te conuigii animis uniunt᷑. sacͣien¬
rõnali amiine intꝰ ꝑ infusionẽ gr̃e¬
gitur. Copula gͥ carnis que ante
peccatũ in coniugio officiũ fuit.⁊
pꝰ peccatũ in eodẽ ꝓremedio ꝯcessa
ẽ. sic utͦbiq ꝯuigio adiungit᷑. ut c̃
ꝯiugio ipsa sit non ꝯiuigiũ exipsa.
Nam ⁊ ante ipsã comugiũ uerũ
ẽ. ⁊ sine ipsa scm̃ e̾ę potest. tunc
quidẽ si illa non ad eẽt infructuo¬
suis nũc aut̃ su illa non fuerit sin¬
ceriꝰ. Quod enĩ pꝰ peccatũ copula
carnis inꝯiugio ⁊ ad mittit᷑: indul¬
gentiȩ magis ẽ. ⁊ cõpassionis. ne ui¬

Expanded text:
feminam constat, sacramentum et imago est: et forte, ut expressius dicatur, ipsa societas, quae exterius in conjugio pacto foederis servatur. Sacramentum et ipsius sacramenti res est dilectio mutua animorum, quae ad invicem societatis et foederis conjugalis vinculo custoditur. Et haec ipsa rursus dilectio, qua masculus et femina in sanctitate conjugii animis uniuntur, sacramenrationali animae intus per infusionem gratgitur. Copula igitur carnis quae ante peccatum in conjugio officium fuit, et post peccatum in eodem pro remedio concessa est, sic utrobique conjugio adjungitur, ut cum conjugio ipsa sit, non conjugium ex ipsa. Nam et ante ipsam conjugium verum est, et sine ipsa sanctum esse potest: tunc quidem si illa non adesset infructuous, nunc autem si illa non affuerit sincerius. Quod enim post peccatum copula carnis in conjugio admittitur, indulgentiae magis est et compassionis, ne vi
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝯdonatur. Si gͥ qͥs dic̾e uelit iccir co
cͥcũcisionẽ baptismo mutatã ut ĩ bap¬
tismo ꝑficeret᷑ q cͥcũcisio implere non
potuit. fortassis uidebit᷑ ꝯuenient̃ illi
respondi posse qi ħ qd amplius nunc in
baptismo ÷. ex baptismo ñ ÷. s ex passiõe
&ͥ baptismũ scĩficaũ ꝯpletum. Idẽ uero
circu̾cisionẽ face̾ potuisse. si illi passio xͥ

Expanded text:
tis condonatur. Si igitur quis dicere velit idcirco tis condonatur. Si igitur quis dicere velit idcirco circumcisionem baptismo mutatam, ut in baptismo perficeretur, quod circumcisio implere non potuit, fortassis videbitur convenienter illi responderi posse, quod hoc quod amplius nunc in baptismo est, ex baptismo non est, sed ex passione Christi baptismum sanctificante impletum. Idem vero circumcisionem facere potuisse, si i
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ loco illius olim po sita fuisse pu¬
tatur succedente bap asmo ablata sit.
uł mutata. Nã si olim ꝑ circũcisionem
similit̾ ut nc̃ ꝑ baptisinum peccã dimitte¬
bant᷑. quod necesse fuit ut ipsa circu̾cisio
succedente baptismi sacͣm̃to mutaretur:
rit ex aqua ⁊ sp̃u. non intrabit in regnũ
dĩ. ita olim ꝑ legẽ dicebatur. masculus
cuius caro p̾putii cutũcisa ñ fuerit: ꝑibit
aĩa illa de popło suo. Nisi forte inh qͥ
ille qui ñ ÷ baptizatꝰ a regno dei erclu
memorat᷑ quis uelit intelligere ꝓpterea
baptismũ amplius aliqͥd ꝯferre quã cir¬
cumcisionem qr cͥcũcisio suscepta a per¬
ditione cm̃ potuit lib̾are. baptismꝰ uero
antiqui patres qͥ sacͣm̃ti cͥcũcisioĩs itificõ¬
ad głam regni ñ ducebantur. doneo ue¬
niret ille qui sanguine fuso rũpheam
baptismꝰ ãpliꝰ ꝯfert. qr renatos hinc exeun¬
tes statim ad regnum mittit. qͥtñ ex
iurtute sanguinis fusi ipsã aꝗͣ scĩfican¬

Expanded text:
quae loco illius olim posita fuisse putatur, succedente baptismo ablata sit, vel mutata. Nam si olim per circumcisionem similiter, ut nunc per baptismum peccata dimittebantur, quid necesse fuit ut ipsa circumcisio succedente baptismi sacramento mutaretur? ritu sancto, non intrabit in regnum Dei ; » ita olim per legem dicebatur: « Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo , » nisi forte in hoc quod ille qui non est baptizatus, a regno Dei excludmemoratur. Quis velit intelligere propterea baptismum aliquid amplius conferre, quam circumcisionem, quia circumcisio suscepta a perditione tantum potuit liberare; baptismus vero antiqui Patres, qui sacramenti circumcisionis justificad gloriam regni non ducebantur, donec veniret ille qui sanguine fuso rhomphaeam baptismus amplius confert, quod renatos hinc excuntes statim ad regnum mittit, quod tamen ex virtute sanguinis fusi ipsam aquam sanctifican
Abbreviated transcription (Latin):
tionem carnis suȩ ñ qͥd̾ suꝑfluam. sed
illiꝰ qͣ suꝑfluum erat in hoĩe signum
auferret: ut ꝑ ħ agnosc̾e̾t. qr culpam ꝗͣ
natura ꝑ illã partẽ corꝑis cheret:
gĩa ꝑ sacͣm̃tum circũcisionis emunda¬
ret. S q cͥcũcisio eas tm̃ que foris sunt
enorinitates amputare pͭ. eas uͦ quȩ in¬
tͥnsecꝰ sunt pollutionũ sordes nũdare
ñ pͣ. uen̾ pꝰ circu̾cisionẽ lauacrũ aquę
tocũ pgãs. ut ꝑfecta iꝰticia signaretur.
Rursum quia pͥoris popłi qui sub timo¬
re seruiebat muntatio laboriosa fuit. ꝓptẽa
sacͣm̃tũ cͥcũcisionis in carne que dolorem
ht̃ illi datum ÷. nouo aut̃ popło qui uo¬
luntate & dilectione seruit sacm̃tũ itifi¬
cõnis in lauacro aquȩ que suauẽ hab¬

Expanded text:
tionem carnis suae non quidem superfluam, sed tionem carnis suae non quidem superfluam, sed illius quod superfluum erat in homine signum auferret, ut per hoc agnosceret quia culpam quam natura per illam partem corporis traheret, gratia per sacramentum circuret. Sed quia circumcisio eas tantum quae foris sunt enormitates amputare potest, eas vero quae intrinsecus sunt pollutionum sordes mundarenit post circumcisionem lavacrum aquae, totum purgans, ut perfecta justitia praesignaretur. Rursum quia prioris populi qui sub timore serviebat mundatio laboriosa fuit, propterea sacramentum circumcisionis in carne, quod dolorem habet, illi datum est; novo autem populo qui voluntate et dilectione servit, sacramentum justificationis in lavacro aquae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi similit̃. ut in cͥcũcisione re
aliam mutate circũcisionis causã ꝯmo¬
diorẽ fortasse. ⁊ manifestam magis pro¬
pouendam putamꝰ. Inp̃cedentib quodã
loco cum de sacͣmͣtis tͣctaremus. diximus
sacͣm̃ta omnia. signa quedã eẽ eius quȩ ꝑ
gis semꝑ ac mag̃ eiudentia ac declarã¬
tia formarentur. ut cũ effectu salutis
crescẽt cognitio u̾itatis. Itaq sub lege na¬
curali pͥmũ clara sunt sac̃nĩta. decima¬
tiones. sacrificia ⁊ obłones. In decimati¬
one ꝗd peccatorũ remissio. in sacͥficiis uͦ.
carnis mortificõ. ĩ obłone aũ boni oꝑis
exhibitio: signaret᷑. S erat obscura
de his q̃ possidebat partẽ obtulit. par
inputaret. H s uoluerunt nouẽ par¬
tes recente. q nouenariꝰ signũ in per¬
fectionis ÷ a denario ꝑfecto deficiens.
Propterea aut̃ qr obscurũ signũ fuit
emundationis indecimatione data :
cͥcucisio. ut uircutẽ iꝰtificõnis euidentiꝰ
demonstͣirae. qn̾ dictũ ÷ homini. ut por¬

Expanded text:
baptismi, similiter ut in circumcisione remi rationem aliam mutatae circumcisionis causam commodiorem fortasse et manifestam magis proponendam putamus. In praecedentibus quodam loco cum de sacramentis tractaremus, diximus sacramenta omnia signa quaedam esse ejus quae per gis semper ac magis evidentia ac declarantia formarent, ut cum effectu salutis, cresceret cognitio veritatis. Itaque sub lege naturali primum data sunt sacramenta, decimationes, sacrificia et oblationes, ut in decimatione quidem peccatorum remissio; in sacrificiis vero carnis mortificatio; in oblatione autem boni operis exhibitio signaretur. Sed erat obscura de iis quae possidebat partem imputaret. Hoc sibi voluerunt novae partes retentae, quia novenarius signum est imperfectionis, a denario perfecto deficiens. Propterea autem quia obscurum signum fuit emendationis in decimatione, data est circumcisio, ut virtutem justificationis evidentius demonstraret, quando dictum est homini ut por
Abbreviated transcription (Latin):
ui erut in penis quid agat᷑
instꝰ in gaudio añi nesci¬
uñt Qui uͦ erc̃ in illo gaudio
quid agat᷑ foris intenebris ext̾io¬
ribꝰ scunit.

Expanded text:
ui erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nesciunt; qui vero erunt in illo gaudio quid agatur foris in tenebris exterioribus sciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ uł iacintina cuius color sp̃ẽ
celi sereni imitat᷑. ut ꝑ ħ ĩtelligi det᷑.
qr pontifex plus debet de cȩlestib
cogitare ꝗͣ de t̾renis. Rectus ordo.
Primũ in tunica linea:⁊ zona. et fe¬
minalib expͥmitur mũdicia carnis.
de iñ ꝑtunicã ĩt̾iorẽ uł iacintinam
sig̾tat᷑ mundicia cordis.

Expanded text:
appellatur, vel hyacinthina cujus color speciem coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthinam significatur munditia cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ diu̾sorũ differentẽ agnoscimus. ita
qͦ: ꝑ successionẽ tpm̃ abinitio ĩcrem̃¬
tis quibꝰdã auctã in ipsis sidelibus n
dubitemus. Una̾ tm̃ ⁊ eãd̾ sidẽ fuisse
p̾cedentiũ ⁊ subseq̃ntiũ. ĩ quibus
cũ ead cognitio ñ fuit. sic ĩ dubit̾at᷑
fideles cernimꝰ. eãd̾ fidẽ. ⁊ tñ ñ eand̾
fidei cognitioẽ ĩuenimꝰ. Creuit itaq
ꝑ tp̃a fides ĩ om̃ibꝰ ut maior eẽt. sed

Expanded text:
 agnoscimus, ita quoque per successionem temporum ab initio incrementis quibusdam auctam in ipsis fidelibus non dubitemus. Unam tamen et eamdem fuisse fidem praecedentium et subsequentium: in quibus tamen eadem cognitio non fuit, sic indubitanter fideles cernimus eamdem fidem, et tamen non eamdem fidei cognitionem invenimus. Crevit itaque per tempora fides in omnibus, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
istis cognitio fuerit scđ̾m diuersitatẽ
tp̃m. sicut uno ⁊ eođ tp̾e in aliis ma¬
ior. ĩ aliis minor ĩuenit᷑ cognitio. de
his ipsis scd̾ capacitatẽ ꝑsonarũ. Qͣuis
gͦ fides c̾uit. ut aliqñ ⁊ ĩ aliqͥbꝰ ma¬

Expanded text:
istis cognitio fuerit, secundum diversitatem temporum, sicut uno et eodem tempore, in aliis major in aliis minor invenitur cognitio de his ipsis secundum capacitatem personarum. Quamvis ergo fides creverit, ut aliquando et in aliquibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ec s̃ qͥbꝰ abinitio nicħ minus
unꝗͣ recta fides hr̾e potuit.
Crede udelicet unũ ẽẽ dm̃. catorẽ õĩũ
dñm. ⁊ rectorem uniu̾sorũ. Ipsũ qͥd̾
redemptorẽ. ħ simpliciũ fidei in ĩttio
suffecisse cdimꝰ. qͥb: ⁊ si nicħ amplius
ad ditũ ÷ ad cognitionẽ : multũ tñ
collatũ ÷ ad deuotionẽ. Isti qͥd̾ uentũ
ui carne redẽptorẽ. ⁊ ĩ ead̾ carne mori¬

Expanded text:
nitio nihil minus unquam recta fides habere potuit. Credere videlicet unum esse Deum creatorem omnium, Dominum et rectorem universorum; ipsum quidem redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devotionem. Isti quidem venturum in carne redemptorem,
Abbreviated transcription (Latin):
uo gͥ sunt in
quib ꝯstat u̾a fides. c̾ator et
redemptor. Unũ cͥ sine alto̾ ñ sufficit.
Utrũq agnosce. utrũq ꝯfite̾. Si c̾ato¬
rẽ c̃dis: agnoscis qͦd factꝰ es. Si redemp¬
torẽ ꝯfit̾is. agnoscis q reparatꝰ es. U̾nꝰ ÷
cãtor. ⁊ redẽptor. In suo te fec̾. in tuo
te refec̃.⁊ utrũq unus fec̾. Si ipse ce
fecisset. ⁊ alt̾ te refeciss. deb̾es illi
qͣ factꝰ es.⁊ deberes alt̾i q̃ refectus es.
& ess duis a ĩtẽtio tua.⁊ dilectio
tua. ⁊ obedientia tua. ⁊ ñ esses uiuꝰ
totꝰ. s eduobꝰ: illũ plus dilig̾es a qͦ
plus hres. Qui c̾auit ce: dedit cibi
ẽẽ. qͥ redemit te: dedit tͥ beatũ esse.
ꝑꝑea ne plꝰ a ce dilig̾etur. alt̾ quidam
redẽptor ꝗͣ ipse c̾ator. uoluit ipse cator
eẽ redemptor. ⁊ sustinuit tuã passione̾.
ut em̾et cuã dilectionẽ. Missus ÷ na¬
cuiał filiꝰ padopt̾ãtis. qr sine ipso
alieni ĩcrõduce̾di ñ fuerãt ĩ heredita¬

Expanded text:
ur sunt in constat vera fides. Creator et redemptor. Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; deberes illi quod factus es, et deberes alteri quod refectus es. Et sic esset divisa intentio tua et dilectio et obedientia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo plus haberes. Qui creavit te, dedit tibi esse; qui redemit te, dedit tibi beatum esse. Propterea ne plus a te diligeretur alter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
aspirõnis itꝰ ab om̃ibꝰ plena ⁊ manifes¬
ta u̾itatis luce leg̾et᷑ : qͥd fides nr̃a
ꝯꝑatione fidei illoꝵ nͥ ut ita dicã. ñ
fides. s opinio q̃dã dicenda ÷ qͦs ĩ tãtũ
ctiores agnoscimus fuisse de futuro:

Expanded text:
ationis, intus ab omnibus plena et manifesta veritatis luce legeretur? Quid fides nostra comparatione fidei illorum, nisi, ut ita dicam, non fides, sed opinio quaedam dicenda est? quos in tantum certiores agnoscimus fuisse de futuro
Abbreviated transcription (Latin):
te putet᷑ soł mał absꝯditũ subiec̾.
nouissuis tp̃ibꝰ scĩs reuelatũ: Si
ne cũ abipsis bonis qͥ ħ ꝑcȩpissent
landũ uł celandũ foret. disc̾ni ñ po¬
tusset : Atq in hc̃ mͦũ ꝯseq̃ns ẽẽ ma¬
nifeste agnoscimꝰ. ut sib onis omnibꝰ
fuisse ñ dubitemus. Porro si ħ stare
debebit. qͥs nõ uideat quã ĩ effabilit̾
pͥora illa tp̃a post̾ĩoribꝰ scłis p̾ferenda

Expanded text:
te putetur solis malis absconditum, subjecit novissimis temporibus sanctis revelatum. Si me cum ab ipsis bonis qui hoc percepissent, landum vel celandum foret discerni non potuisset. Atque in hunc modum consequens esse manifeste agnoscimus, ut si bonis omnibusfuisse non dubitemus. Porro si hoc stare debebit, quis non videat quam ineffabiliter priora illa tempora posterior
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio suȩ scĩtatis atq ꝑfectionis.
qͣncomag̾ simpliciores qͥ iꝰti sine
firmissime tenuerũt : qͣnti odieq
⁊ ardẽt̾ desid̾ant. formã tm̃ ac sta¬
redditorẽ. ĩ hac fide ⁊ expectatione
saluati sũt. licet qñ ⁊ qͣlit̃ & qͦ ordiue
salꝰ repmissa fierẽt : ignorarẽt. Nã
⁊ ipsis apłis qͦs iꝰtos fuisse. nemo: qͥ
ambigat. p̾sente saluatore.⁊ regnum
cȩlorum manifesta ĩa luce p̾dicãte.
myst̾ium passioĩs ĩ cãcũ ad huc igno¬
tũ fuisse atq occultũ legr̃. ut ipso¬
ħ dño aꝑte p̾dicãte ⁊ p̾dicente. illi
nec intellig̾e posset q̃ dicebantur.
Duo qͦ illi discipłi quib esĩtibus et
dubitantib ĩ uia tħc apparuit. ad
ipsiꝰ int̾rogationẽ pulsati. it̾ cetera
dixisse referũt᷑. Nos sꝑabamꝰ qd ipse

Expanded text:
aejudicio suae sanctitatis atque perfectionis, quanto magis simpliciores quique justi sine firmissime tenuerunt. Quanti hodiequet ardenter desiderant; formam tamen ac staredditorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt; licet quando et qualiter et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedicante, mysterium passionis in tantum adhuc ignotum fuisse atque occultum leg praedicante et praedicente, illi nec intelligere possent quae dicebantur. Duo quoque illi discipuli quibus euntibus et dubitantibus in via Jesus apparuit; ad ipsius interrogationem pulsati, inter caetera dixisse referuntur: Nos sperabamus quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ plane effundam. s subtrahã mag̾
de spũ mo dixisse debuerat. qͥd enum.
Si filiis eugłii om̃s uetes itos pares
ĩ gr̃a ꝯseq̾nt̾ fati̾ necesse ẽ. ut pote qͦs
ñ lectio sic̾ nos aut p̃dicõ. s ipsa unc¬
tio docuerit. omĩs de ommbꝰ. P̾sto tñ¬

Expanded text:
non plane, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares in gratia consequenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus. 13. Esto t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ĩ magnitudine deuotionis. cum
pͥecas diuina ñ attendant ꝗͣta cogniti¬
one c̾dant᷑. s mag̾ ꝗͣta deuotione id
qͥ cdit᷑. diligatur. hoc iccirco ꝯmeno¬
ramus. qr agnouimꝰ qͦsdam ẽẽ minus
disc̾tos qui humanȩ possibilitatis m̃¬
surã nesciunt. qͥa suã possibilitatem
ñ accenbunt. Et si accendt̾ maiori
stulcicia estimãt ħ õs eẽ deb̾e. qͦ se pre

Expanded text:
ionis, cum pietas divina non attendat quanta cognitione credatur, sed magis quanta devotione id quod creditur, diligatur. Hoc idcirco commemoramus, quia agnovimus quosdam esse minus discretos, qui humanae possibilitatis mensuram nesciunt; quia suam passibilitatem non attendunt, et si attendunt, majori s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑent qͣ uix cenuit̾ obsce̾q p̾senserat.
Alioqͥn qͥd opꝰ erat foris uidere car¬
nem. ⁊ carnis audire sermones. si
iam itꝰ a spũ fuerat ꝑfecte ĩstructi
de om̃ibꝰ p̃sertim cũ dñs dicat caro

Expanded text:
ent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat, Caro
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ c̾titudinẽ de õibꝰ ur̃o nĩe¬
datio ꝯfirmamus. nec ipsos dese
ita uetẽs sensisse paucis auertere
possumꝰ. O lyses scͥbit dm̃ ad se
loq̃ntẽ dixisse sic. Ego sũ ds̃ ab ra
adonai ñ ĩdicaui eis subaudis sic̾
tͥ. Ostend̾ ergo se de dei noticia plꝰ
aliqͥd p̾cedẽtibꝰ patͥbꝰ accepisse. da¬
uid qͦ suꝑ doctores suos ⁊ seniores
donũ s intelligentie audact̾ p̾su

Expanded text:
hominum certitudinem de omnibus nostro mendacio confirmamus. Nec ipsos de se ita veteres sensisse, paucis advertere possumus. Moyses scribit Deum ad se loquentem dixisse sic: Ego sum Deus AbrahAdonai non indicavi eis , subaudi sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque supra doctores suos et seniores donum inte
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiã huius uite ꝑtinet non
temptari. s a temptõne ñ suꝑari.
slec ut qͥ bonꝰ ÷ numꝗͣ cadat. s cũ ceci¬
dit ut resurgat. Similit̾ sunt quidi¬
cant fidelem ñ ẽẽ qui uł alit᷑ c̾dit.
let. qualit̾ in ipsa u̾itate ÷. uł ñ oĩa¬

Expanded text:
ad justitiam hujus vitae pertinet non ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Similiter sunt qui dicunt fidelem non esse qui vel aliter credit let
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa fide: derecta fide disputatur.
Nec paruum ħ eẽ periculum putãdũ ẽ.
Quomodo enum de his quȩ credẽda
sunt fide bñ sentire possumꝰ. si de ip¬
ea dicamꝰ ⁊ sentiamus. in quibus dum
fidem rectam astruere nicimur: sa¬
ne fidĩ obuirare ñ ꝯuincamur. St̃
hoĩes qui quasi pietate qͣdã impii in
deum efficiuntur. ⁊ dũ ultra id qͦd
in u̾itate ÷ sentiunt : in ipsam u̾itatẽ
offendt̃. ħ aut̃ ignorantia multos pa¬
rit errores. tã de bonitate. qͣm de ueri¬
tate. Dict̃ alii bonitati diuine ñẽẽ
ꝯueniens. ut in oꝑa sua crudeł ẽẽ di¬
catur. & ut aliquid exhis quȩ fecit
ꝑire ꝑmittat. qui nicħ ad ħ fecit ut
ꝑeat. Ita dũ seͥ onorare putant bonita¬
tẽ : offendt̾ u̾itacem. Qui enĩ ꝑiꝰ fuit
ut ñ existentia cãret. iustꝰ ÷ ut erran¬
tia ⁊ delinquentia iudicet. Alii dict̃
ad iusticiã hominis ꝑtin̾e. ut in hac
uita sine pugna uiuat. cũ potius it᷑
eẽ ñ possit si ñ pugnat. Neq enim

Expanded text:
diversa fide de recta fide disputatur, nec parvum hoc esse periculum putandum est. Quomodo enim de iis quae credenda sunt fide bene sentire possumus, si de ipea dicamus et sentiamus in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id quod in veritate est sentiunt in ipsam veritatem offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veritate. Dicunt alii bonitati divinae non esse conveniens ut in opera sua crudelis esse dicatur, et ut aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ecunt᷑ de hinc duo illa q̃ ĩ pͥma
distinctione hinus cͣc tatiois ꝓpo¬
suimus. quinto ⁊ sexto loco. P.iiiiͬ. ista
de qͥbꝰ actenus tractatum ⁊ ꝓseq̃nda
sit. siue una eademq fidei forma.
⁊ in his quȩ abinitio fuerunt.⁊ qui
usq in finem credentes futuri sunt
demi potuit: ut fide recta ꝯstaret.
⁊̃ si adici aliquid potuit ut rresc̾et.

Expanded text:
quuntur de hinc duo illa quae in prima distinctione hujus tractationis proposuimus quinto et sexto loco post quatuor ista de quibus hactenus tractatum est prosequenda.sit; sive una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri sunt demi potuit, ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret.
Abbreviated transcription (Latin):
de maiestatr catoris:⁊ de humilitate
saluatoris qͣrũdam disputationum
ꝓfunditate̾.⁊ rerũ gestarũ feriem me¬
moria ꝯp̾hendit. Ipsam quoq diui¬
nitatis naturam rudibꝰ aĩs.⁊ uix ad
ea q̃ uident sufficientib explicãdam
& corꝑeã ab in corꝑea nat᷑a subtili

Expanded text:
e majestate creatoris, et de humilitate Salvatoris quorumdam disputationem, profunditatem, rerum gestarum seriem memoria comprehenderit. Ipsam quoque divinitatis naturam rudibus animis, et vix ad ea quae vident sufficientibus explicandam, et corpoream ab incorporea natura subtili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣuis eãd̃ de ipsis õs ĩ c̾dẽdo cognitiõe
ñ huert̾. Hoc mͦ gͥ sano intellectu di¬
ci pͣ. õs abinttio iꝰtõs fide saluatoris hũis¬
se.⁊ os in fide redẽptiois uente᷑ istifica¬
tos fuisse. quia eand̾ redẽptiõe uel

Expanded text:
is eamdem de ipsis omnes in credendo cognitionem non habuerunt. Hoc modo igitur sano intellectu dici potest omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, et omnes in fide redemptionis venturae justificatos fuisse, quia eamdem redemptionem vel
Abbreviated transcription (Latin):
& ditasse se dõ illã multitudinẽ ꝑfec¬
corum ꝗͣ saluãdoꝵ tãta fuisse paucitate
ꝯtentũ. qͣtinꝰ ⁊ salui ñ pauci tc̃ fierent.
reuelata myst̾ia iã tc̃̾ penetͣrent. si ĩ ꝗͣ h
recipit᷑. bñdicimus ꝗd dm̃ ĩ donis suis. sed
tp̃s gr̾e uld potius uixta sententiam hãc
fuerit appellandũ. ĩ qͦ tot ⁊ tante dei
populo diuitiȩ sp̃s affluebant. ut illud
prsus inc̾dibili felicitate c̾n̾et᷑ ĩpletũ:
q̃ moyses optabat cũ dic̾et. qͥd̾ dabit
ut õs ꝓpħent : Queso qͥd simile actulit.
eugliũ: Frust᷑ głat᷑ paulꝰ de pͥmicis

Expanded text:
et ditasse saecula illa multitudine perfecet ditasse saecula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, revelasuis; sed tempus gratiae illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus de pri