comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dõ munꝰ tuũ offeras. ñ amittis. sed auari sumꝰ. Ds imn¬
cũ filiũ morti ꝓ nob̃ optulit: nos nros negamꝰ. Usdi
hoc abraham & agnouit misteriũ salutẽ nobis in
ligno futurã : nec latuit in uno eodemq sacrifitio
aliud eẽ quod uideretur offerri: aliud quod possit
occidi. Imitem᷑ gͦ abrahȩ deuotionẽ. Imitemur gͦ isalt
bonitatẽ: imitem castimoniã. Bonꝰ plane & pudicus
uir: de uotꝰ dõ. castꝰ uxori: qui inuiriam non re¬
redidit excludentibꝰ cessit. Penitentes eosdem re¬
cepit nec ꝓteruus contumatię. nec durus grę.
Litiũ fugax cũ recederet. facilis ueniȩ cũ recipera
ꝓfusior. bonitatȩ cũ ignosceret. Petebat᷑ sociȩtatis
consortiũ. ad uinxit conuiuul uoluptatis. Imiten
etiã in iacob typum xp̃i. sit eius in nobis aliqua simili¬
tudo factoꝵ. Erimus consortes. si fuerimꝰ imitatores.
Matri obȩdiuit. frĩ cessit. socero seruiuit: mercedem

Expanded text:
Deo munus tuum offeras, non amittis. Sed avari sumus. Deus uniDeo munus tuum offeras, non amittis. Sed avari sumus. Deus unicum Filium morti pro nobis obtulit , nos nostros negamus. Vidit hoc Abraham, et agnovit mysterium, salutem nobis in ligno futuram: nec latuit in uno eodemque sacrificio aliud esse quod videretur offerri, aliud quod posset occidi. 99. Imitemur ergo Abrahae devotionem, imitemur Isaac bonitatem, imitemur castimoniam. Bonus plane et pudicus vir, devotus Deo, castus uxori: qui injuriam non reddidit, excludentibus cessit, poenitentes eosdem recepit, nec protervus contumaciae, nec durus gratiae. Litium fugitans, cum recederet: facilis veniae, cum reciperet: profusior bonitate, cum ignosceret. Petebatur societatis consortium, adjunxit convivium voluptatis. 100. Imitemur etiam in Jacob typum Christi, sit ejus in nobis aliqua similitudo factorum. Erimus consortes, si fuerimus imitatores. Matri obedivit, fratri cessit, socero servivit, mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
pat erentur corda. uota durabant. Distinxit suꝑ fili¬
um gladiũ paterna manu: & patrio ꝑcussus affectu:
ne periret pęna trepidauit: ne ictus erraret dextra¬
deficeret. Sensit pietatis affectum. sed omisit deuotio¬
nis negotiũ & ꝓꝑabit obseqͥum: etiã cũ audiret oraci¬
lum. Vnde nos quoq dm̃ omĩb qͦs diligimꝰ preferamus
patri. frĩb. matri. ut possit nobis seruare dilectus:
sicut inabraham uberiorẽ remuneratorẽ. quã minis¬
trũ uidemꝰ. Obtulit qͥdem filiũ pater. sed ds̃ non sau¬
guine. s pietate placat᷑. Ouem ꝓ homine de monsta¬
uit in ligno: ut & filiũ patri redderet. nec ꝑiret he¬
stia sacerdoti. Itaq nec abraham parricidio cruenti¬
tꝰ est. nec ds̃ sacrifitio defraudatꝰ est. uidit ꝓphȩta.
nec affectauit iactantiã nec tenuit ꝑtinatiã. Ouem
pro homine mutauit. Quo magis ostendit᷑. quam
religiose obtulerit: quẽ tam libent recepit. & ti si

Expanded text:
paterentur corda, vota durabant. Distrinxit super filipaterentur corda, vota durabant. Distrinxit super filium gladium paterna manu, et patrio percussit affectu, ne periret poena: trepidavit, ne ictus erraret, dexteradeficeret. Sensit pietatis affectum, sed non omisit devotionis negotium: et properabat obsequium, etiam cum audiret oraculum. Unde nos quoque Deum omnibus, quos diligimus, praeferamus, patri, fratribus, matri; ut possit nobis servare dilectos, sicut in Abraham uberiorem remuneratorem, quam ministrum videmus. 98. Obtulit quidem filium pater, sed Deus non sanguine, sed pietate placatur. Ovem pro homine demonstravit in ligno; ut et filium patri redderet, nec periret hostia sacerdoti. Itaque nec Abraham parricidio cruentatus est, nec Deus sacrificio defraudatus. Vidit propheta, nec affectavit jactantiam, nec tenuit pertinaciam: ovem pro homine mutavit. Quo magis ostenditur, quam religiose obtulerit, quem tam libenter recepit. Et tu si
Abbreviated transcription (Latin):
eni trpum falsauerat. ueritatis: & ideo tres uidit. sed
unitatem uenerat᷑. Tres mensuras similaginis ꝓmit.
unũ immolans uitulũ satis credens unũ essẽ sacrifi¬
tiũ. trium mnunꝰ unam hostiã trium gr̃arum. Nam in-
quatuor regib quis ñ intellegat. qd̾ materialis elem̃¬
ta naturȩ prȩfiguratȩ dnicȩ passionis inditio. & omĩa
sibi mundana subiecerit fidelis inbello: abstemiꝰ ĩtri-¬
umpho. qui donis ñ hominũ ditescere. sed dei mall&̾:
lium. pat̾ iudicauit. Nec patris trepidauit affectus:
cũ senis dexterã pieta s adiuuaret. Sciebat enĩ accep¬
tiorẽ deo filiũ dilectissimum ẽẽ quam sanũ. Ergo addu¬
cit ad sacrificiũ filium dilectissimũ: & quem sero sus¬
coꝑat. cito obtulit. Nec pat̾ni nominis appellatione re¬
uocauit. cũ ille patrem uocaret hic filiũ. Cara quidem
nominũ pignora. sed amabiliora p̃cepta. Itaq licet com¬

Expanded text:
enim typum falsaverat veritatis, et ideo tres videt, sed enim typum falsaverat veritatis, et ideo tres videt, sed unitatem veneratur. Tres mensuras similaginis promit, unum immolat vitulum; satis credens unum esse sacrificium, trium munus: unam hostiam, trium gratiam. Nam in quatuor regibus quis non intelligat quod materialis elementa naturae, praefiguratae Dominicae passionis indicio, et omnia sibi mundana subjecerit? Fidelis in bello, abstemius in triumpho, qui donis non hominum ditescere, sed Dei mallet. lium pater judicavit : nec patrius trepidavit affectus, cum senis dexteram pietas adjuvaret; sciebat enim acceptiorem Deo filium immolatum esse, quam sanum. Ergo adducit ad sacrificium filium dilectissimum; et quem sero susceperat, cito obtulit: nec paterni nominis appellatione revocatur, cum ille patrem vocaret, hic filium. Chara quidem nominum pignora, sed amabiliora Dei praecepta. Itaque licet com
Abbreviated transcription (Latin):
nis. desideriũ passionis. Exierunt de terra sua patri¬
archȩ. & nos exeamꝰ ꝓposito de corporis potestate. Nos
exeamus ꝓposito. iłli exilio. Sed exiliũ non putarunt
qd̃ de uotio obiret: non necessitas imperaret. Illi t̾ram
solo mutarunt. nos cęlo terrã mutemus. Illi habitati¬
one: nos spũ. Illis illuminatũ stellis cęlũ ostendit: saps¬
entia nr̃i oculos cordis inlumin&. Sic typus uerita¬
ti. & ueritas concurrit trpo. Abraham paratꝰ hospitis
fidelis deo ĩpiger mysterio. Promptꝰ offitio. trinitatem
intrpo uidit. hospitalitatẽ religione cumulauit. tres
suscipiens. unũ ad orans. Et ꝑsonarũ distinctione ser¬
uata: unũ tam̃ dñm nominabat. t̃rib honorificentiã
muneris deferens: & unam significans potestatẽ. Loque¬
batur ineo: enĩ non doctrina sed gr̃a. Et melius crede¬
bat ille qui non didicerat. quã nos qͥ discimꝰ. Nemo

Expanded text:
nis, desiderium passionis. Exierunt de terra sua patrinis, desiderium passionis. Exierunt de terra sua patriarchae, et nos exeamus proposito de corporis potestate; nos exeamus proposito, illi exsilio: sed exsilium non putarunt, quod devotio obiret, non necessitas imperaret. Illi terram solo mutarunt, nos terram coelo mutemus: illi habitatione, nos spiritu. Illis illuminatum stellis coelum ostenderit sapientia, nostri cordis oculos illuminet. Sic typus veritati, et veritas concurrit typo. 96. Abraham paratus excipiendis hospitibus , fidelis Deo, impiger ministerio promptus officio, Trinitatem in typo vidit, hospitalitatem religione cumulavit, tres suspiciens, unum adorans; et personarum distinctione servata, unum tamen Dominum nominabat, tribus honorificentiam muneris deferens, et unam significans potestatem. Loquebatur enim in eo non doctrina, sed gratia: et melius credebat ille, quod non didicerat, quam nos qui didicimus. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
illis in nubib obuiam xp̃o inaera. Ntiq mortuus
ẽ paulus. & passione uenerabili. uitã corporis. cũ
in mortali gła commutauit. Non fefellit ergo qͥse
uiuentem scripsit in nubib obuiam xpõ esse rapiendũ
Hoc enĩ legimꝰ de enoch. aut helia. Sed & tũ rapieris
inspũ. Ecce currꝰ heliȩ: ecce ignis. & si ñ uident᷑. parantꝰ
ut iustꝰ ascendat: in nocens transferat᷑. & tua uita mor
nescit. Deniq mori apli nescierunt. Unde & dictũ est
Amen am̃ dico uobis. multi exhis adstantib ñ gustabũ
mortẽ: do nec uideant filiũ hominis uenientẽ in reg¬
no suo. Niuit enĩ qui non hab& ex egrpto caltiam̃itum
aliqd̃ aut uincłm. sed exuit illud prius. quã corporis
huiꝰ de ponat offitiũ. Non solus itaq enoch uiuit: quia
mur obsequia. p̃dicemus grãm. sequam᷑ obȩdientiam
ñ escis inducti. scłi laqueos incidamꝰ. Arripiamꝰ opotu¬
nitatem tẽporis. prȩ scriptũ legis. clem̃tiam uocatio¬

Expanded text:
Utique mortuus est Paulus, et passione venerabili vitam corporis cum immortali gloria commutavit: num fefellit ergo qui se viventem scripsit in nubibus obviam Christo esse rapiendum? Hoc enim de Enoch legimus , aut Elia : sed et tu rapieris in spiritu. Ecce currus Eliae, ecce ignes, etsi non videntur, parantur; ut justus ascendat, innocens transferatur, et tua vita mori nesciat. Denique apostoli mori nescierunt; unde et dictum est: Amen, amen dico vobis, multi ex his astantibus non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo . Vivit enim qualiquod aut vinculum: sed exuit illud priusquam corporis hujus deponat officium. Non solus itaque Enoch vivit, quia mur obsequia: praedicamus gratiam, sequamur obedientiam, non escis inducti, saeculi laqueos incidamus. Arripiamus opportunitatem temporis, praescriptum Legis, clementiam vocatio
Abbreviated transcription (Latin):
nec c̃tempnendo tẽptem᷑. Si petrus tẽpta¬
tus ẽ: quis p̾sumat quis adstruat se non
posse teptari: atq haud dubiȩ ꝓnobis tẽptatꝰ est petrꝰ
ut infortiore non ẽẽt temptam̃ti ꝑiculum: sed i illo
disceremꝰ. quẽ ad modum inꝑsecutionib essemꝰ resisten¬
tes. Et si uide studio temptaren¬

Expanded text:
ne contemnendo tentemur. Si Petrus tentane contemnendo tentemur. Si Petrus tentatus est, quis praesumat, quis astruat se non posse tentari? Atque haud dubie pro nobis tentatus est Petrus, ut in fortiore non esset tentamenti periculum: sed in illo disceremus quemadmodum in persecutionibus resistentes, etsi vitae studio tentare
Abbreviated transcription (Latin):
rã patientiam seruientis. Ut nemo sibi ad uersi alis
aceidisse in digne ferat. & ẽtra meritũ siuĩ. se quera¬
tur afflctũ. Quis enĩ tues qui de tuo merito ant
ꝓnunties: cur preuenire desideras cognitorẽ: eur
eripis sententiã iudicaturo: nec sc̃is istud permissũ
est: nec a scis in pune umquã est usurpatũ. dauia
se ꝓpterea flagellatũ suo carmine confitet᷑. Ecce ipsi
peccatores & abundantes in scło: obtinuerunt diui¬
tias.Ergo sine causa iustificaui cor meĩ: & laui int̾
in nocentes manꝰ meas. & fui flagellat᷑ totadie. et
udex meus inmatutinum. Petrus quoq quamius ple
nis fide deuotionis. tañ quia nondũ conscuis nr̃e
infirmitatis presũptiue dixerat dño. animã meani
ꝓte ponam. tẽptationem presũptionis. ante quã gallꝰ
tertio cantaret incurrit. Licet illa temp¬
tio. docum̃tum fuerit ad salutẽ. ut dis-¬
camꝰ non c̃tempnere carnis infirmitatẽ.

Expanded text:
ram sapientiam servientis! ut nemo sibi adversi aliquid ram sapientiam servientis! ut nemo sibi adversi aliquid accidisse indigne ferat, et contra meritum suum se queratur afflictum. Quis enim tu es, qui de tuo merito ante pronunties? Cur praevenire desideras cognitorem? Cur eripis sententiam judicaturo? Nec sanctis istud permissum est, nec a sanctis impune umquam est usurpatum. David se propterea flagellatum suo carmine confitetur: Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo, obtinuerunt divitias. Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas: et fui flagellatus tota die, et index mdum conscius nostrae infirmitatis praesumptive dixerat Domino: Animam meam pro te ponam ; tentationem praesumptionis antequam tertio gallus cantaret incurrit . Licet illa tentatio documentum fuerit ad salutem; ut discamus non contemnere carnis infirmitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
sit duos. Vnũ incestum. alterũ parricidã. hos habu¬
ise pudoris est. doloris est. per didisse. Amisit at̾eiũ.
quem amabat paruulum. hunc uiuentem adhuc fle¬
uit: mortuĩ non desiderauit. Sic enĩ legimus. qd eni¬
tante puero deprecabat᷑ dauid dnm propuero. &gu
nauit & incilitio iacuit. & q̾tantib maiores. natu
uta excitarent eũ de terra. nec surgendũ sibi. nec
cenandũ putauit. Ubi uͦ defunctum puerũ compiꝰ
surrexit de terra. lauit ilico unctꝰ est. uestim̃ta ñu¬
tauit . adortauit dnm. cibum sũpsit. Cum hec miran¬
da suis pueris uiderent᷑: respondit eis. Recte se uiti¬
te uiuente. ieuinasse. plorasse: qͥa uire arbitrabat
dñi posse misereri. Nec dubitandũ quod uitã pos¬
set seruare uiuentis: qͥ poss& uiuificare de functos
lam uͦ obit a morte. quid ieuinaret. qͥ iam ñ posset n¬
ducere mortuũ. examimẽq reuocare: ego in qͥd ibo

Expanded text:
sit duos: unum incestum , alterum parricidam . Hos habusit duos: unum incestum , alterum parricidam . Hos habuisse pudoris est, doloris est perdidisse. Amisit et tertium, quem amabat, parvulum. Hunc viventem adhuc flevit, mortuum non desideravit. Sic enim legimus quod, aegrotante puero, deprecabatur David Dominum pro eo, et jejunavit, et in cilicio jacuit, et astantibus majoribus natu, ut excitarent eum de terra, nec surgendum sibi, nec coenandum putavit. Ubi vero defunctum puerum comperit surrexit de terra, lavit illico, unctus est, vestimenta mutavit, adoravit Dominum, cibum sumpsit . Cum haec miranda pueris suis viderentur, respondit eis recte se, infante vivente, jejunasse et plorasse; quia jure arbitrabatur Dominum posse misereri, nec dubitandum quod vitam posset servare viventis, qui posset vivificare defunctos: jam vero, obita morte, quid jejunaret, qui jam non posset reducere mortuum exanimemque revocare: Ego, inquit, ibo
Abbreviated transcription (Latin):
bero cernat obtutu: quȩ ante sita in corpore non uide¬
bat. Qđ exemplo dormientiũ possumꝰ estimare. Quoꝵ
ammi uelud sepulto quieti corpore ad altiora se sub i¬
gunt & renuntiant corpori: rerũ absentiũ uelȩtiam
celestium uisiones. Ergo si mors carnis. ascłi nos absol¬
uit gxũnis. utiq malũ nõn est: quȩ libertatẽ restitu¬
it excludit dolore. his gͥ nobis ad oriendus disputan¬
quietis. Nam qͥd in hac uita non experim̃ ad uersi: qͣl
non ꝓcellas tẽpestates que ꝑpetimur: quib non ex agi¬
tamur in cõmodis: cuiꝰ parcit᷑ meritis. Sc̃s padriarcha
prum filiȩ generi necẽ fleuit. at tam̃ ꝑtulit sepultu¬
ram defunctꝰ amisitꝰ. Transferre enĩ ossa sua: ne uel
mortuus requiesceret obsecrauit. Sc̃s iosepħ odia fra¬
trum. insidias inuid oꝵ. seruuloꝵ obsequia: mercato¬
rũ imperia reginȩ petulantiã. regis inscitiã. carce

Expanded text:
bero cernat obtutu, quae ante sita in corpore non videbero cernat obtutu, quae ante sita in corpore non videbat. Quod exemplo dormientium possumus aestimare quorum animi velut sepulto quieti corpore, ad altiora se subrigunt, et renuntiant corpori rerum absentium, vel etiam coelestium visiones. Ergo si mors carnis ex saeculi nos absolvit aerummis, utique malum non est, quae libertatem restituit, excludit dolorem. 22. Hinc igitur nobis adoriendus disputanquietis. Nam quid in hac vita non experimur adversi? Quas non procellas, tempestatesque perpetimur? quibus non exagitamur incommodis? cujus parcitur meritis? 23. Sanctus patriarcha prum filiae , generi necem flevit , famen pertulit, sepulturam defunctus amisit; transferri enim ossa sua, ne vel mortuus requiesceret, obsecravit. 24. Sanctus Joseph odia fratrum, insidias invidorum, servulorum obsequia, mercatorum imperia , dominae petulantiam, mariti inscitiam, carcer
Abbreviated transcription (Latin):
Aut filioꝵ magis amabilis gra: quã lugubris ami¬
sio: aut ad olescentia iocundior. quã senectus tristio
quã plerumq suoꝵ ted& uotoꝵ. &optati penitet. u
doleat impetratũ: qđ non impetrare metuebat. Exi¬
lia uͦ & cȩterarũ pęnarũ acerbitates quȩ potest coni¬
pensare patria. quȩ uoluptates: quȩ ȩtiã cũ sunt
debilitant᷑. tam̃ aut non utendi affectu. aut amit
tam̃ cõmodi consequi potest anima. in istius modi cr¬
poris inclusa cõpagib. & quibusdã membroꝵ angus¬
tiis cohortata: sicaro nr̃a carcerẽre fugit. si detestat
omẽ quicquid euagandi facultatẽ neg̾at. Quȩ utis
paruis utra se auciendi uidencdiꝙ excurrere uidet᷑. sensib.
quantomagͥis anima nr̃a corporeum isfuo eiader e gestit
ergastulia. Quȩ motu acrio libera: nescimꝰ quo uãdat.
aut linde ueniat. Scimus tam̃ quod eorpori supuiuat.
&ea ia depositis ꝓprii sensus repagulis expedrta.. lid¬

Expanded text:
aut filiorum magis amabilis gratia, quam lugubris amisaut filiorum magis amabilis gratia, quam lugubris amissio: aut adolescentia jucundior, quam senectus tristior. Quam plerumque suorum taedet votorum et optati poenitet; ut doleat impetratum, quod non impetrare metuebat. Exsilia vero, et caeterarum poenarum acerbitates, quae potest compensare patria? quae voluptates? Quae etiam cum adsunt; debilitantur tamen, aut non utendi affectu, aut amitt1140 humanae; quid tamen commodi consequi potest anima in istiusmodi corporis inclusa compagibus, et quibusdam membrorum angustiis coarctata? Si caro nostra carcerem fugit, si detestatur omne quidquid evagandi facultatem negat; quae utique parvis ultra se audiendi videndique excurrere videtur sensibus: quanto magis anima nostra corporeum istud evadere gestit ergastulum, quae motu aereo libera, nescimus quo vadat, aut unde veniat ! 21. Scimus tamen quod corpori supervivat, et ea, jam depositis proprii sensus repagulis expedita, li
Abbreviated transcription (Latin):
uelle conuerti: amantiũ ardentiora utiq desideri¬
a sunt: & tam̃ necessitatis contuitu tẽperantur. Et
si dolent discedere. lugere tam̃ non solent destituti :¬
amare in patientius erubescunt. Ita patientia deside¬
rii: plus probatur. Quid aut̃ de his loquar. qui defim¬
ctos putant uitȩ suauitate priuari: nulla podest ẽẽ io¬
cunditas int̾ has uitȩ nr̃ȩ a maritudines: aut dolores
quȩ uel ex corporis ipsius infirmitate. uel extrinsecꝰ
accidentiũ in cõmoditate generant᷑. Anxii enĩ semꝑ
& ad ipsa lȩtiorum uota suspensi: quodã fluctuamꝰ
in certo. Sꝑantes tlubia ꝓcertis. incõmoda ꝓsecundis.
caduca ꝓsolidis. Nichil habentes potestatis in arbitrie
firmitatis in uoto. At si aliqͥd contra uoluntatẽ accidi¬
rit. ꝑditos nos putamꝰ: plusq aduersoꝵ dolore fran¬
gimur: quã secundoꝵ fructu potimur. Quib uali
aut opulentia plus delectat: quã ȩgestas affitiat.

Expanded text:
velle converti? Amantium ardentiora utique desiderivelle converti? Amantium ardentiora utique desideria sunt, et tamen necessitatis contuitu temperantur: et si dolent deseri, lugere tamen non solent: destituti amare impatientius erubescunt. Ita patientia desiderii plus probatur. 18. Quid autem de his loquar, qui defunctos putant vitae suavitate privari? Nulla potest esse jucunditas inter has vitae nostrae amaritudines aut dolores, quae vel ex corporis ipsius infirmitate, vel extrinsecus accidentium incommoditate generantur. Anxii enim semper, et ad ipsa laetiorum vota suspensi, quodam fluctuamus incerto, sperantes dubia pro certis, incommoda pro secundis, caduca pro solidis: nihil habentes potestatis in arbitrio, nihil firmitatis in voto. At si aliquid contra voluntatem acciderit, perditos nos putamus; plusque adversorum dolore frangimur, quam secundorum fructu potimur. Quibus igitaut opulentia plus delectat, quam egestas afficit:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectũ ad peregrina dimiserit. & militiȩ grã uelsus¬
ceptȩ ad ministrationis offitio. uel negotiandi usu.
transfretasse cõpererit. quãte qͥ non fortuitu arbi¬
trio derelinqueris. aut studio pecuniȩ. sed lege na-¬
turȩꝰ sed recuperandi tͥ inter clausa spes. Quasi cuiꝗͣ.
certa redeundi. Et plerũq dubia plus fatigant: ubi
periculi metꝰ integer. Grauiusq ẽ. timere ne accide¬
rit. quã dolere qđ iam noueris accidisse. Aliuꝰ enĩ
summã formitlinis coacerbat: aliud finẽ expectat
doloris. An dñis usẽ. quȩ non creauerint transfer¬
re mancipia. dõ non ẽ: sed non suppetit ex pectare
remeantem. Suppetit tam̃ precedentẽ sequi. & certe
breuis uitȩ usus. nec illi multũ uidet᷑ eripuisse qͥ ante
p̃cessit: nec te differre diutius qui remanseris. Qđ
si desideriũ tuũ mitigare non possis: nonne tamen
uidet᷑ indignũ ꝓdesiderii tui studio. rerum ordinẽ

Expanded text:
dilectum ad peregrina dimiserit, et militiae gratia, vel susdilectum ad peregrina dimiserit, et militiae gratia, vel susceptae administrationis officio, vel negotiandi usu transfretasse compererit; quam te qui non fortuito arbitrio derelinqueris, aut studio pecuniae, sed lege naturae? At recuperandi tibi interclusa spes: quasi cuiquam certa sit redeundi. Et plerumque dubia plus fatigant, ubi periculi metus integer, graviusque est timere, ne acciderit, quam tolerare quod jam noveris accidisse. Aliud enim summam formidinis coacervat, aliud finem exspectat doloris. 16. An dominis jus est, quo decreverint, transferre mancipia, Deo non est? Sed non suppetit exspectare remeantem; suppetit tamen praecedentem sequi. Et certe brevis vitae usus nec illi multum videtur eripuisse, qui ante praecessit: nec te differre diutius, qui remanseris. 17. Quod si desiderium tuum mitigare non possis; nonne tamen videtur indignum pro desiderii tui studio rerum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
non mutauit nom̃ mariti. Nec tu ꝑdidisti heredem
quȩ ad iuuas coheredem: sed ꝓsuccessore corruptibi¬
lium mutasti consortium in mortaliũ. Habes qui tͥ
rep̃sentet heredem. Solue pauperi. qd̾ debetur h¬
redi. Ut non solũ mat̾nȩ aut patrie senectutis: sed
ȩtiã uitȩ ꝓprie sit suꝑstes. Plus successori tuo relu¬
quis: si portio eiꝰ non ad luxũ presentiũ ꝓfitiat: so
pretiũ futuroꝵ. sed desideramꝰ amissos. Duo sunt ens
que maxime agunt. Aut desideriũ eoꝵ quos amisi¬
rimus sicut meo exemplo metior. aut quod eos un
suauitatȩ priuatos: ereptos laboris sui fructib arbi¬
tremur. Tenera enĩ ẽ. amorͥs titillatio: quȩ in ꝓuisum
affectũ excitat. ut se dandi magis. quã in cludendi do¬
loris facultas relinquat᷑. Sinul qͥa pium uidet᷑ desi¬
derare qd̃ amiseris. & spetiȩ uirtutis: ad olescit infir¬
mitas. Sed cur tu putes patientiorẽ illã esse debere. qͣ

Expanded text:
non mutavit nomen mariti. Nec tu perdidisti haeredem, non mutavit nomen mariti. Nec tu perdidisti haeredem, quae adjuvas cohaeredem: sed pro successore corruptibilium, mutasti consortem immortalium. Habes qui tibi repraesentet haeredem: solve pauperi, quod debetur haeredi; ut non solum maternae aut paternae senectutis, sed etiam vitae propriae sit superstes. Plus successori tuo relinquis, si portio ejus non ad luxum praesentium proficiat, sed ad pretium futurorum. 14. Sed desideramus amissos. Duo sunt enim quae maxime angunt, aut desiderium eorum, quos amiserimus, sicut meo exemplo metior: aut quod eos vitae suavitate privatos, creptos laboris sui fructibus arbitremur. Tenera enim 1139 amoris est titillatio, quae improvisum affectum excitat, ut sedandi magis, quam excludendi doloris facultas relinquatur: simul quia pium videtur desiderare quod amiseris, et specie virtutis adolescit infirmitas. 15. Sed cur tu putes patientiorem illam esse debere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rant. quasi metuant. ne earum ignoretur ȩrumna. Ut
in luuiem uestis affectent: quasi in ea sit sensus dolendi.
ut inpexũ sordib inmadident capud. Ut postremo qd̾
plerisq in locis uulgo fieri sol&: dissciso a mictu. dilori¬
cata ueste. secreti pudoris nuda ꝓstituant: Quasi ipsũ
lenocinent᷑ pudorem. qͥa pudoris sui p̾mia ꝑdiderun.
Sic ꝓcaces oculi ꝓuocant᷑ ut concupiscant: ut a mari
incipiant. m̃bra nudata. Quȩ si ñ aspicerent: non a¬
marent. Atq utinã sordidata illa tegim̃ta corporis.
ñ spetiem sed m̃tem obnuberent. Latet plerũq sub
tristi amictu m̃tis lasciuia. & de formis horror uestis
obtexit᷑: ut secreta petulantiũ tegant᷑ animoꝵ. Satis
piȩ uirum lug&: que seruat pudorẽ. non deserit si¬
dem. hȩc benẽ defunctis offitia pendunt᷑ ut uiuas
inm̃tib: in affectib ꝑseuerent. Non amisit uirum.
quȩ exibet castitatẽ. Non ẽ uiduata coniugio quȩ

Expanded text:
rant, quasi metuant ne earum ignoretur aerumna: ut rant, quasi metuant ne earum ignoretur aerumna: ut illuviem vestis affectent, quasi in ea sit sensus dolendi: ut impexum sordibus immadident caput: ut postremo, quod plerisque in locis vulgo fieri solet, discisso amictu, diloricata veste, secreti pudoris nuda prostituant, quasi ipsum lenocinentur pudorem, quia pudoris sui praemia perdiderunt. Sic procaces oculi provocantur, ut concupiscant, ut amare incipiant membra nudata: quae si non aspicerent, non amarent. Atque utinam sordidata illa tegumenta corporis non speciem, sed mentem obnuberent! Latet plerumque sub tristi amictu mentis lascivia: et deformis horror vestis obtexitur; ut secreta petulantium tegantur animorum. 13. Satis pie virum luget, quae servat pudorem, non deserit fidem. Haec bene defunctis officia impenduntur, ut vivant in mentibus, in affectibus perseverent. Non amisit virum, quae exhibet castitatem: non est viduata conjugio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
noctiũ caligat horrore. Quid gratius luce: quid
sole iocundius. quȩ cotidie occidunt: tamen de
presumimus. Doceris in his: quãtã debeas exi¬
bere patientiã. Si superiora tͥ occidunt: nec do¬
lori sunt. cursi occiderint humana doleantur:
sitam̃ patiens dolor. si tristib modus. qͥ exigitur
insecundis. Ansi inmoderate gaudere non conue¬
nit. lugere conuenit: non enĩ medioere malũ ẽ:
in moderatio doloris. aut metꝰ mortis. Quantos ad
laqueũ impulit. armauit ad gladiũ. ut in eo ip¬
so am̃tiam suã ꝓderent. mortem non ferentes. &
mortẽ appetentes. Et qd̾ pro malo fugerent. pro
remedio adsiscerent. Qui qm̃ consentanesĩ natu¬
rȩ suȩ ferre ac ꝑpeti nequiuerunt. contrarium
uoti incidunt: ut abhis inꝑpetuũ separentur.
quos sequi desiderauerint. Sed hȩc rara. qm̃ na
tura ipsa reuocat: & si precipita am̃tia. Ilud
ũ frequens in mulierib ut clamores publicos se¬

Expanded text:
noctium caligat horrore. Quid gratius luce? quid noctium caligat horrore. Quid gratius luce? quid sole jacundius? quae quotidie occidunt; 1138 decepraesumimus. Doceris in his quam in tuis debeas exhibere patientiam. Si superiora tibi occidunt, nec dolori sunt; cur si occiderint humana, doleantur? 11. Sit tamen patiens dolor, sit in tristibus modus, qui exigitur in secundis. An si immoderate gaudere non convenit, lugere convenit? Non enim mediocre malum est immoderatio doloris, aut metus mortis. Quantos ad laqueum impulit, armavit ad gladium; ut in eo ipso amentiam suam proderent, mortem non ferentes, et mortem appetentes: et quod pro malo fugerent, pro remedio adsciscerent? Qui quoniam consentaneum naturae suae ferre ac perpeti nequiverunt, contrarium voto incidunt; ut ab his in perpetuum separentur, quos sequi desideraverint. Sed haec rara; quoniam natura ipsa revocat, etsi praecipitet amentia. 12. Illud vero frequens in mulieribus, ut clamores publicos se
Abbreviated transcription (Latin):
esse debeat uoluptati. Diffidere potius quã sperari
de meritis defunctoꝵ: & pene ad dictos quã in mor¬
talitati debitos. quos dilexeris ȩstimare. Sed dicis. Qs
diligebamꝰ amisimus. Nonne hȩc nobis cũ ipso mun¬
do elementisq cõmunia sunt. quia ad tempꝰ credita
inꝑpetuum tenere ñ possumus. Semit t̾ra sub ara¬
tris imbrib cedit᷑: tempestate concutitur. stringit᷑
frigore: sole torret᷑. ut fructꝰ annuos fȩta parturi¬
at. Et cum se uario flore uestierit. exuitur ꝓprio.
& spoliatur ornatu. Quantos hȩc raptores habet: nec
fructũ suũ quęrit᷑ amissum: quẽ ideo generauit ut
a mitteret. nec ip osterum negat. quẽ sibi meminit aufe¬
rendũ. Cȩlũ ipsum. non semꝑ stellarũ micantium glo¬
bis fulg&. quasi quibusdã insignit᷑ coronis: ñ semꝑ
ortu lucis albescit. radiis solis rutilat. Sed assidu¬
is uicib ille qͥdam mundi uultꝰ gratissimꝰ hum̃ti

Expanded text:
debeat esse voluptati: diffidere potius quam sperare debeat esse voluptati: diffidere potius quam sperare de meritis defunctorum: et poenae addictos, quam immortalitati debitos, quos dilexeris, aestimare. 9. Sed dicis: Quos diligebamus, amisimus. Nonne haec nobis cum ipso mundo elementisque communia sunt; quia ad tempus credita in perpetuum tenere non possumus? Gemit terra sub aratris, imbribus caeditur, tempestate concutitur, stringitur frigore, sole torretur: ut fructus annuos feta parturiat: et cum se vario flore vestierit, proprio exuitur et spoliatur ornatu. Quantos haec raptores habet? Nec fructum suum queritur amissum, quem ideo generavit, ut amitteret: nec imposterum negat, quem sibi meminit auferendum. 10. Coelum ipsum non semper stellarum micantium globis fulget, quibus quasi quibusdam insignitur coronis. Non semper ortu lucis albescit, radiis solis irrutilat: sed assiduis vicibus ille quidam mundi vultus gratissimus, humenti
Abbreviated transcription (Latin):
uiros iubeant mulierũ uestem induere. Si merori in¬
dulgent. qd mollem & effeminatũ iudicauerint in ui¬
ro luctum. De forme ẽ enĩ eos. qui ꝓfide. ꝓreligione.
ꝑ patria. ꝓ ȩquitate iuditii. atq intentione uirtu¬
tis. obuium morti debeant pectꝰ offerre: merere in
alio grauius. qd̾ in se si causa exegerit expetendum¬
sit. Nam quẽ ad modũ potes inde non refugere. qd
impadientius alii doleas accidisse: de pone merorẽ
si potes. include si non potes. Aut absorbendus omis
aut p̾mendus ẽ dolor. Cur enĩ mȩstitiã tuã. non ra¬
tio potius quã dies leniat. nã quod oblitteratura ẽ
temporis series: meliꝰ prudentia mitigabit. Quin ȩtiam
hoc ipsũ in religiosũ puto. Ergo ipsoꝵ memoriã qͦs
dolemꝰ amissos. ut obliuisci eoꝵ mallimus. quã con¬
solatione mulceri: aut cũ horrore reminisci. quam
meminisse cũ gr̃a. recordationẽ timere. quoꝵ imagi

Expanded text:
viros jubeant mulierum vestem induere, si moerori inviros jubeant mulierum vestem induere, si moerori indulgeant; eo quod mollem et effeminatum judicaverint in viro luctum. Deforme est enim eos qui pro fide, pro religione, pro patria, pro aequitate judicii, atque intentione virtutis obvium morti debent pectus offerre, moerere in alio gravius, quod in se, si causa exegerit, sit expetendum. Nam quemadmodum potes in te non refugere, quod impatientius alii doleas accidisse? Depone moerorem, si potes: include, si non potes. 8. Aut absorbendus omnis, aut premendus est dolor. Cur enim moestitiam tuam non ratio potius, quam dies leniat? Non quod oblitteratura est temporis series, melius prudentia mitigabit. Quin etiam hoc ipsum irreligiosum puto erga ipsorum memoriam, quos dolemus amissos; ut oblivisci eorum malimus, quam consolatione mulceri: aut cum horrore reminisci, quam meminisse cum gratia: recordationem timere, quorum imago
Abbreviated transcription (Latin):
Aquilis ẽ omĩb indiscreta pauꝑib in excepta diui¬
tib. &ideo lic& ꝑunuis peccatũ. in om̃s tam̃ ꝑtran-¬
siuit. Ut quẽ generis ñ refugimꝰ auctorem: non re¬
fugiamꝰ & mortis. Et sit nobis sicut ꝑunũ mors: ita
punum ȩtiã resurrectio. Nec recusemꝰ ȩrumnã. ut ꝑ¬
ueniamus ad grãm. Uenit enĩ ut legimꝰ xp̃s: saluũ¬
facere qd̃ perierat. Sed ut non solũ uiuoꝵ: sed eiam
mortuoꝵ dominet᷑. Lapsus sum inadam: deparadr¬
so eiectus inadã. mortuus inadã. Quem reuocat nͥ
me madam inuenerit: ut in illo culpȩ obnoxiũ. mor
ti debitũ: ita in xp̃o iustificatũ. Si gͦ debitum mortis¬
est: solutio deb& esse tolerabilis. Sed hic locus poste¬
riorib partib reseruandus. Nunc ꝓpositum est ad¬
serere: mortẽ grauiori ñ debere ẽẽ. merori. qd̾ eũ natu¬
ea
ipsa respuat. Deniq litioꝵ feruntur esse precepta: quȩ

Expanded text:
aequalis est omnibus, indiscreta pauperibus, inexcepta diviaequalis est omnibus, indiscreta pauperibus, inexcepta divitibus. Et ideo licet per unius peccatum, in omnes tamen pertransivit ; ut quem generis non refugimus auctorem, non refugiamus et mortis: et sit nobis sicut per unum mors, ita per unum etiam resurrectio; nec recusemus aerumnam, ut perveniamus ad gratiam: Venit enim, 1137 ut legimus, facere quod perierat . Sed ut non solum vivorum, sed etiam mortuorum dominetur. Lapsus sum in Adam, de paradiso ejectus sum in Adam, mortuus sum in Adam, quem revocat, nisi me in Adam invenerit? ut sicut in illo culpae obnoxium, mti debitum, ita in Christo justificatum ? Si ergo debitum est mortis, solutio debet esse tolerabilis. Sed hic locus posterioribus partibus reservandus. 7. Nunc propositum est asserere mortem graviori non debere esse moerori, quod eum natura ipsa respuat. Denique Lyciorum feruntur esse praecepta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sius nescire mensurã. Quid absurdius quã nescire
qui sis: affectare qͦd non sis: aut qͥd inprudentus
quod futurũ scias id cũ acciderit ferre non posses
natura ipsa nos reuocat: & abhuiꝰcemodi meroribus.
quadã sui c̃solatione sub ducit. Quis est enĩ tam gra¬
uis luctꝰ. aut tam acerb dolor. in qͦ non int̾ dum ri¬
laxetur anintꝰ: hab& hoc natura. ut quamuis hol̃e
intristib reb sint : tam̃ si mͦ homines sunt ame¬
rore mentẽ paulisꝑ abducant. fuisse ȩtiã quidam
ferunt᷑ popłi. qui ortus homuiũ lugerent: obitꝰq
celebrarent. Hec inprudent̃ enĩ eos: qui in hoc ui¬
te cursu uenissent: merendos putabant. Eos uero
qͥ ex istius mundi ꝓcellis & fluctib emersisent. non
obierunt diem. celebri sollẽpnitate renouamus.¬
excellentiorẽ aliquã naturȩ exceptionẽ nobis ar-¬
rogare uideam. aut cõmunẽ recusare. Et enĩ mors

Expanded text:
sius nescire mensuram. Quid absurdius, quam nescire sius nescire mensuram. Quid absurdius, quam nescire qui sis, affectare quod non sis? Aut quid imprudentius, quam quod futurum scias, id cum acciderit, ferre non posse? Natura ipsa nos revocat, et ab hujuscemodi moeroribus quadam sui consolatione subducit. Quis est enim tam gravis luctus, aut tam acerbus dolor, in quo non interdum relaxetur animus? Habet hoc natura, ut quamvis homines in tristibus rebus sint; tamen si modo homines sunt, a moerore mentem paulisper abducant. 5. Fuisse etiam quidam feruntur populi, qui ortus hominum lugerent, obitusque celebrarent. Nec imprudenter; eos enim qui in hoc vitae salum venissent, moerendos putabant: eos vero qui ex istius mundi procellis et fluctibus emersissent, non t eum quo obierunt diem celebri soleexcellentiorem aliquam naturae exceptionem nobis arrogare videamur, aut communem recusare. Etenim mors
Abbreviated transcription (Latin):
ti doloris augeamus inuiriam: si hodie nobis. & in
ser mone moriatur. Unde proposuimus fr̃s carissi¬
mi solari nos cõmuni usu: nec durũ putare quicqͥd
uniu̾sos maneret. Et ideo mortẽ esse non lugendam
Primũ quia cõmunis sit: & cunctis debita. Deinde
gor nobis uicatior refundat᷑. Quem enĩ non soletur
resurrectionis grã. Quem ñ excludat merorẽ. si cre¬
das nichil ꝑire morte: In mo ipsius cȩleritate fieri mor¬
hortatione cõmuni. ȩciã frĩ nr̃m pendamus affectũ.
nec abeo longius deuiasse uideam᷑. si per resurrecti
ne nobis hodie reuiuiscat. Ordiamur gͥ ab eo: ut
lugendũ nobis nr̃oꝵ obitum ñ esse doceamꝰ. Quid en
absurdius. quã ut id qd scias om̃ib esse pre scriptũ
quasi spetiale deplores: hoc est animũ supra condi¬
tionẽ ex tollere. legem ñ recipere cõmunem: natur
consortiũ recusare. Mente carnis inflari: & carnis ip¬

Expanded text:
ti doloris augeamus injuriam, si hodie nobis et in ti doloris augeamus injuriam, si hodie nobis et in sermone moriatur. 3. Unde, proposuimus, fratres charissimi, solari nos communi usu, nec durum putare, quidquid universos maneret; et ideo mortem non esse lugendam: primum, quia communis sit, et cunctis debita: deigor nobis vivacior refundatur. Quem dolorem non soletur resurrectionis gratia? quem non excludat moerorem, si credas nihil perire morte; immo ipsius mortis celeritate fierhortatione communi, etiam fratri nostrum pendamus affectum: nec ab eo longius deviasse videamur, si per resurrectione nobis hodie reviviscat. 4. Ordiamur igitur ab eo, ut lugendum nobis nostrorum obitum non esse doceamus. Quid enim absurdius, quam ut id quod scias omnibus esse praescriptum, quasi speciale deplores? Hoc est animum supra conditionem extollere, legem non recipere communem, naturae consortium recusare, mentem carnis inflari, et carnis ip
Abbreviated transcription (Latin):
UPERIORI LIBRO. aliquid indulsimus Sii:.¬
desiderio: ne tamquã feruenti plage. auste¬
riora adhibita medicam̃ta. ex aspłrarent magis.
quã lenirent dolorẽ. Simul quia frẽm sepus allo¬
cuti sumꝰ & oculis tenebamꝰ. ab surdũ non fuit rela¬
xare paulisꝑ affectũ naturȩ. qͥ lacrimis magis pas¬
cit᷑. fletib delinit᷑: stupore defigit᷑. Mollis enim
& denera speties ẽ. forma pietatis. Nil in solens anat.
tia: quã resistendo. Ergo qͥa dudum dies mortis int̾
lacrimabiles aspectꝰ debuit animũ inclinare fr̃nũ.
qui dotũ tenebat. Nunc qm̃ die septimo ad sepul¬
chrũ redimꝰ: qui dies simbolũ futurȩ quietis est:
a frẽ paululũ. ad cõmunem humani generis eohor¬
cationẽ iuuat diriuare mentẽ. intentionẽq trans¬
fundere. Ita ut neq totis sensib defigam̃ infratre.
ne obrepat affectꝰ: neq tante exules pietatis & gr̃ȩ
eum quẽ diligimus deseramꝰ & uere ipsi nobis tan¬

Expanded text:
uperiore libro aliquid indulsimus desiderio, ne tamquam ferventi plagae austeriora adhibita medicamenta exasperarent magis, quam lenirent dolorem: simul quia fratrem saepius allocuti sumus, et oculis tenebamus, absurdum non fuit relaxare paulisper affectum naturae, qui lacrymis magis pascitur, fletibus delinitur, stupore defigitur. Mollis enim et tenera species est forma pietatis, nihil insolens amat, ntia, quam resistendo. 2. Ergo quia dudum dies mortis inter lacrymabiles aspectus debuit animum declinare fraternum, quia totum tenebat; nunc quoniam die septimo ad sepulcrum redimus, qui dies symbolum futurae quietis est, a fratre paululum ad communem humani generis cohortationem juvat derivare mentem, intentionemque transfundere; ita ut neque toti sensibus defigamur in fratre, ne obrepat affectus: neque tantae exsules pietatis et gratiae eum, quem diligimus, deseramus; et vere ipsi nobis tan
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes gratulati crediderunt ꝓ alimentis. Et nos
adhuc ꝓ salute non credimꝰ: illi resurrectionẽ alie¬
nam suis lacrimis redimerunt: nos nrãm nec xp̃i
credidimꝰ passione. qui cũ emitteret sp̃m. ut osten¬
deret ꝓ nr̃a resurrectione se mortuũ: seriem ipsã
resurrectionis exercuit. Simul enĩ ut clamans iterũ
uoce magna remisit sp̃m. & terra mota ẽ. & petre
scissȩ sunt. & monum̃ta aꝑta sunt: & multa corpora

Expanded text:
pauperes gratulati crediderunt pro alimentis ; et nos pauperes gratulati crediderunt pro alimentis ; et nos adhuc pro salute non credimus? Illi resurrectionem alienam suis lacrymis redemerunt, nos nostram nec Christi credimus passione? Qui cum emitteret spiritum, ut ostenderet pro nostra resurrectione se mortuum, seriem ipsam resurrectionis exercuit; simul enim ut clamans iterum voce magna emisit spiritum; et terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, et multa cor
Abbreviated transcription (Latin):
sed alios quoq resuscitauit. ut nos uł exemplis ube¬
riorib crederemꝰ. Resuscitauit ad olescentẽ. fletu
uiduȩ matris inflexus: quando accessit & cetigit lo¬
culũ dicens. Ad olescens: tͥ dico surge. & resedit qͥ
erat mortuus: & oepit loqui. Statim audiuit. stati
resedit: statĩ locutus ẽ. Alia enĩ uirtutis gra. alꝰ
ordo naturȩ. Nam qͥd de archi sinagoge filia loqͥt
incuiꝰ obitu flebant turbȩ tubicines ꝑsonabant:
Et enĩ ad finem mortis pompa funeris exibet᷑. qua
cito ad uocẽ dñi conuertitur sp̃s. Rediuiuũ corpꝰ
erigit᷑. cib sumit᷑ : ut uitȩ testimoniũ crederetur
& quid mirem᷑ ad uocem dĩ refundi animã. rediri
ossib uiscera. cũ meminerimꝰ ꝓphętici tactu cor¬
poris mortuũ suscitauitꝰ Helias orauit. & defunc¬
tum suscitauit infantẽ. Petrus in nomine xp̃i. tha¬
bitã surgere atq ambulare p̾cępit: & redditã sibi

Expanded text:
sed alios quoque resuscitavit, ut nos vel exemplis ubesed alios quoque resuscitavit, ut nos vel exemplis uberioribus crederemus. Resuscitavit adolescentem fletu viduae matris inflexus, quando accessit et tetigit loculum, dicens: Adolescens, tibi dico surge: et resedit qui erat mortuus, et coepitlocutus est. Alia ergo virtutis gratia, alius ordo naturae. 82. Nam quid de archisynagogi filia loquar, in cujus obitu flebant turbae, tibicines personabant? Etenim ad fidem mortis pompa funeris exhibetur. Quam cito ad vocem Domini convertitur spiritus, redivivum corpus erigitur, cibus sumitur; ut vitae testimonium crederetur. 83. Et quid miremur ad vocem Dei refundi animam, redire ossibus viscera; cum meminerimus prophetici tactu corporis mortuum suscitatum ? Elias oravit, et defunctum suscitavit infantem : Petrus in nomine Christi Tabitham surgere atque ambulare praecepit, et redditam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitꝰ sis qui lapidem demonum̃to tuo tollant:.
Quasi uero qͥ sp̃m refundere poterat. lapidem re¬
mouere non poterat: aut uincula rũpere. qͥ uine¬
tũ fecerat ambulare: aut de operire fatiem. qui
optis oculis lum̃ infunderat. aut fundere petram.
qui poterat reformare naturã. Sed ut uł oculis suis
crederent. qui credere mente nolebant. remouent
lapidem. uident cadauer. fȩtorem sentiunt: institas
rupunt. Non possunt negare de functum: quem
aspitiunt resurgentẽ. Uident signa mortis. & uitȩ mu¬
nera. Quid si dũ conant᷑. labore ipso em̃dantur: quid
si dũ audiunt. uł aurib suis credunt: quid si dũ
intuent᷑. uł oculis corrigunt᷑. quid si dum rũpunt
uincła. mentes suas soluunt: quid si dũ latarus
exuit᷑. popłs liberatur : dum lazarũ abire ꝑmit¬
tunt: ipsi ad dnm reuertunt᷑. Deniq multi qui ue¬
nerant ad mariã. uidentes quȩ facta sunt. credi

Expanded text:
sollicitus sis, quis lapidem de monumento tuo tollat . sollicitus sis, quis lapidem de monumento tuo tollat . Quasi vero qui spiritum refundere poterat, lapidem removere non poterat: aut vincula rumpere, qui vinctum fecerat ambulare: aut deoperire faciem, qui opertis oculis lumen infuderat: aut findere petram, qui poterat reformare naturam? Sed ut vel oculis suis crederent, qui credere mente nolebant, removent lapidem, vident cadaver, fetorem sentiunt, institas rumpunt. Non possunt negare defunctum, quem aspiciunt resurgentem, vident signa mortis, et vitae munera. Quid si dum conantur, labore ipso emendantur? quid si dum audiunt, vel auribus suis credunt? quid si dum intuentur, vel oculis suis corriguntur? quid si dum rumpunt vincula, mentes suas solvunt? quid si dum Lazarus exuitur, populus liberatur? dum Lazarum abire permittunt, ipsi ad Dominum revertuntur? Denique multi qui venerant ad Mariam, videntes quae facta sunt, credid
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuit gͦ defunctus. & exiuit foras de monunta
ligatos pedes & manus instites. & faties eius orario col¬
ligata erat. Conprehende si potes. quẽadmodũ clau-¬
sis oculis. iter carpat: uinctis pedib gradũ dirigat.
inseparabili gressu: separabili ꝓgressu: manebant
uincula. nec tenebant. Tegebantur oculi: sed uideban
Nidebat deniq qͥ resurgebat. qui ambulabat. qui
deserebat sepulchrũ. Uirtute enĩ diuinȩ p̃ceptionis
operante natura suũ non requirebat offitiũ: & tam¬
quã in excessu posita ñ iam suo ordine. sed diuino
nutui seruiebat: rũpebantur prius mortis. quã se¬
pulturȩ uincula. A gebatur priꝰ. quã parabat᷑ inces¬
sus. Si miraris hȩc: disce qͥ imperauerit. ut mirari
tuoꝵ. Nirtus erexit iacentẽ. uia gressus extulit. lux
fugauit tenebras: reparauit obtutũ. resurrectio
uiuendi grãm reformauit. Fortasse moueat qd uidȩi
lupidem tollunt. iudȩi institas soluunt: ne forte & tu

Expanded text:
78. Audivit ergo defunctus, et exivit foras de monumento, 78. Audivit ergo defunctus, et exivit foras de monumento, ligatus pedes et manus institis, et facies ejus orario colligata erat . Comprehende, si potes, quemadmodum clausis oculis iter carpat, vinctis pedibus gradum dirigat, inseparabili gressu, separabilique progressu. Manebant vincula, nec tenebant: tegebantur oculi, sed videbant. Videbat denique qui resurgebat, qui ambulabat, qui deserebat sepulcrum. Virtute enim divinae praeceptionis operante, natura suum non requirebat officium; et tamquam in excessu posita, non jam suo ordini, sed divino nutui serviebat. Rumpebantur prius mortis quam sepulturae vincula: agebatur priusquam parabatur incessus. 79. Si miraris haec, disce quis imperaverit, ut mirari tuorum: virtus erexit jacentem, vita gressum extulit, lux fugavit tenebras, reparavit obtutum, resurrectio vivendi gratiam reformavit. 80. Fortasse moveat quod Judaei lapidem tollunt, Judaei institas solvunt; ne forte et tu
Abbreviated transcription (Latin):
inaera: qui non credidit relinquetur. & ꝑfidia sua
subd& se ipsi sententiȩ. Ostendit tͥ ętiã dñs in ȩuan¬
gelio. ut iam ad exẽpla ueniamꝰ. quẽ admodũ resur¬
gas. Non enĩ unũ lararũ. s fidẽ om̃iũ suscitauit. Gu
tu si credas cũ legis. mens quoq tua quȩ mortua
fuerat: in illo lazaro reuiuiscit. Quid enĩ sibuis
qd̾ dñs ad monum̃tum accessit. magnia uoce clama¬
uit lazare exi foras. nisi ut futurę resurrections
spetiem p̃star&e & exemplũ ederet: Cur uoca clami¬
uit. quasi spũ non sileat operari. quasi tacitꝰ non
soleat imperare: sed ut illud ostenderet qđ scripi¬
ẽ. qm̃ inmom̃to oculi innouissima tuba. & mortui
resurgent incorrupti. Tubarũ enĩ strepitꝰ. uocis ni¬
titur elatio. & clamauit. latare exi foras. Cur enim
nom̃ additur: nisi forte alius resuscitatꝰ ꝓ alio uedi¬
ret᷑. aut fortuita magis resurrectio. quã impe rat

Expanded text:
in aera ; qui non credidit, relinquetur, et perfidia sua in aera ; qui non credidit, relinquetur, et perfidia sua subdet se ipse sententiae. 77. Ostendit tibi Dominus etiam in Evangelio, ut jam ad exempla veniamus, quemadmodum resurgas. Non enim unum Lazarum, sed fidem omnium suscitavit: quod tu si credas, cum legis, mens quoque tua, quae mortua fuerat, in illo Lazaro reviviscit. quid enim sibi vult quod Dominus ad monumentum accessit, magna voce clamavit: Lazare, exi foras ? nisi ut 1155 futurae resurrectionis specimen praestaret, exemplum ederet? Cur voce clamavit, quasi spiritu non soleat operari, quasi tacitus non soleat imperare? Sed ut illud ostenderet, quod scripento, in ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti ; tubarum enim crepitus vocis metitur elatio. Et clamavit: Lazare, exi foras. Cur etiam nomen additur; nisi forte ne alius resuscitatus pro alio videretur, aut fortuita magis resurrectio, quam imperata?
Abbreviated transcription (Latin):
tira fili hominis. & dic spũi. Hȩc dicit dñs. Aqua¬
tuor uentis cȩli ueni sp̃s. & insuffla in mortuos istos.
& uiuant. Et ꝓphȩtaui sicut mandauit mͥ. & in tra¬
uit in eos sp̃s uitȩ. & uixerunt & steterunt in pedib
suis: congregatio nimis multa. Et locutꝰ est dñs ad
me dicens. Fili hominis: ossa hȩc omĩs domus isrł ẽ.
Ipsi enĩ dicunt. Arida facta sunt ossa nr̃a: periit spes
nĩa in teribimꝰ. Propterea ꝓphȩtita & dic. Hȩc dicit
dñs ds̃. Ecce ego aperio uobis monuinta ur̃a. & eclu
de sepulchris popłm meũ: & dabo sp̃m meũ in uobis
d uiuetis. Et ponam uos suꝑ terra uram & scietis
tur: cognouimꝰ quẽ admodũ de hiscentib tumuli i
mortii suscitent᷑. An uͦ mirandũ est iussu dñi mor¬
tuoꝵ sepulchra reserari: cũ tota suis t̾minis uno a¬
nitruo t̾ra quatiat᷑: mare suis exund& finib. idi
suarũ cursus refren& undarũ: Deniq ille qui cre¬

Expanded text:
tare, fili hominis, et dic spiritui: haec dicit dominus: a quatare, fili hominis, et dic spiritui: haec dicit dominus: a quattuor uentis caeli ueni, spiritus, et insuffia in mortuos istos et uiuant. et prophetaui, sicut mandauit mihi: et intrauit in eos spiritus uitae et uixerunt, et stesuis congregatio nimis multa. Et locutus est Dominus ad me, dicens: Fili hominis, ossa haec omnis domus Israel. Ipsi enim dicunt: Arida facta sunt ossa nostra, periit spes nostra, interibimus. Propterea prophetiza et dic: Haec dicit Dominus: Ecce ego aperio vobis monumenta vestra, et de monumentis populum meum. et dabo spiritum meum in uos et uiuetis, et ponam uos in terram uestram, et scietis antur, cognovimus quemadmodum dehiscentibus tumulis, mortui suscitentur. An vero mirandum est jussu Domini mortuorum sepulcra reserari, cum tota suis terminis uno tonitruo terra quatiatur, mare suis exundet finibus, idemque suarum cursus refrenet undarum? Denique ille qui credi