comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliarũq dffectionũ in quibusq dictis atq factis
non sic abscondit uerecundia ut opera libidinis quȩ
fiunt genitalib membris. quid causȩ est nisi qͥa
in cęteris mẽbris corporis non ipsȩ affectiones sed quȩ
eis consenserit uoluntas mouet. quȩ inusu eoꝵ
omnino dominatur: Nam quisquis uerbũ emittit
iratus. uł etiã quenquã ꝑcutit: non posset hoc facere
nisi lingua & manus iubente quodã mõdo uolun¬
tate mouerent᷑. Quȩ membra. etiam cũ ira nulla est.
mouentur eadẽ uoluntate. At uero genitales cor¬
poris partes ita libido suo iuri quod ã mõdo manci.¬
pauit. ut moueri non ualeant si ipsa defuerit:¬
& nisi ipsa uł ultro uł exccitata surreacerit. Hoc est
qđ pudet: hoc est qđd intuentiũ oculos erubescendo
deuitat. Magisq fert homo eapectantiũ multitu.¬
dinẽ qͣndo iniuste irascit᷑ homini: quã uł unius
aspectũ. & quando iuste miscet᷑ uxori

Expanded text:
aliarumque adfectionum in quibusque dictis adque factis aliarumque adfectionum in quibusque dictis adque factis non sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi quia in ceteris membra corporis non ipsae adfectiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium devitat: magisque fert homo spectantium multitudinem, quando injuste irascitur homini, quam vel unius aspectum et quando juste miscetur uxori
Abbreviated transcription (Latin):
regendas ꝑhibent collocatã: ut illa inperante istis
seruientibus. possit in homine iusticu ex om̃i animi
parte seruari. Hȩ igitur partes quas&e in homine
sapiente ac tẽperante fatent᷑ cẽ uitiosas. ut eas ab his
rebus ad quas iniuste mouent᷑ mens cõpescendo & co¬
hibendo refrenet ac reuocet. atq adca ꝑmitat quȩ
sapientiae lege concessa sunt sicut irã ad exercendã
iustã cohercitionẽ. sicut libidinẽ ad ꝓpagande ꝓlis
officium: hȩ inquã partes in paradiso ante peccatũ
uitiosȩ non erant. Non enĩ contra rectã uoluntatẽ ad
aliquid mouebant᷑: unde necesse eẽt eas rationis
tanquã frenis regentib abstinere: Nam qđ nunc ita
mouentur. & ab eis qui tẽperant̃ & iuste & pie uiuua
alias facilius alias difficilius. tamen cohibendo et
repugnando modificantur: non est utiq sanitas ex̃
natura sed languor ea culpa. Qđ autẽ irȩ opera

Expanded text:
regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur partes, quas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officium — hae, inquam, partes in paradiso ante peccatum uitiosae non erant. Non enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necesse esset eas rationis tamquam frenis regentibus abstinere. Nam quod nunc ita mouentur et ab eis, qui temperanter et iuste et pie uiuunt, alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo et repugnando modificantur, non est utique sanitas ex natura, sed languor ex culpa. Quod autem irae opera
Abbreviated transcription (Latin):
recte facta in luce se collocari uolunt id est appetua
sciri: hoc recte factũ sic appetit sciri. ut tamen
crubescat uideri. Quis cnĩ nescit ut filii ꝓcreentur
quid inter se coniuges agant. quando quidẽ ut
id agatur tanta celebritate ducunt᷑ uxores. Et tamen
cũ agitur unde filii nascant᷑: nec ipsi filii si qui inde
iam nati sunt testes fieri ꝑmittunt᷑. Sic enĩ hoo recte
factũ ad sui noticiã lucẽ appetit animoꝵs : ut tamen
refugiat oculoꝵ Unde hoc nisi quia sic gerit᷑ qđ dece:¬
at ex natura. ut etiã qđ pudeat cõmutat᷑ expoena.¬
Hinc est qđ & illi philosophi quiueritati ꝓpius acces .iq. taen¬
serunt. irã atq libidinẽ uiciosas animi partes esse
confessi sunt: eoqđ turbide atq in ordinite moue.¬
rentur adca ctiã quȩ sapientia ꝑpetrari uetat. ac
per hoc opus habere moderatrice menteatq ratione:
Quam partẽ animi terciã uelut in arce quadã adistas

Expanded text:
recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem adpetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod pudeat comitetur ex poenaHinc est quod et illi philosophi, qui ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confessi sunt, eo quod turbide adque inordinate mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam ad istas
Abbreviated transcription (Latin):
quã terrena ciuitas licitã turpitudinẽ fecit. qͣmuis
id agatur qđ eius ciuitatis nulla lex uindicat.
deuitat tam̃ publicũ etiã ꝑmissa atq impunita
libido conspectũ. & uerecundia naturali habent ꝓui.¬
sum lupanaria ipsa secretũ:. faciliusq potuit impu¬
dicitia non habere uincla ꝓhibitionis. quã impu¬
dentia remouere latibula illius feditatis. Sed hanc
etiam ipsi turpes turpitudinẽ uocant: cuiꝰ licet sint
amatores. ostentatores ẽẽ non audent: Quid concu-¬
bitus coniugalis qui scđm matrimonialiũ p̾scripta
tabularũ ꝓcreandoꝵ fit causa liberoꝵ: Nonne
& ipse quanquã sit licitus & honestus. remotũ ab arbi¬
tris cubile requirit: Nonne om̃s famulos atq ipsos
etiam paranimphos. & quoscũq ingredi quęlibet
necessitudo ꝑmiserat ante mittet foras. quam uel
blandiri coniux coniuigi incipiat : Et qm̃ sicut etiã
quidã ait romani maximus auctor eloquii. om̃ia

Expanded text:
quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi incipiat? Et quoniam, sicut ait etiam quidam \'Romani maximus auctor eloquii\', omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quidã interp̃tes: succinctoria posuer̃. Porro
autc̃ campestria latinũ quidẽ uerbũ est: sed ex
eo dictũ qđ iuuenes qui exercebant᷑ nudi uicãpo.
pudenda operiebant . Vnde qui ita succincti sunt:
cam pestratos uulgus appellat: Qđ itaq ad uersꝰ
damnatã culpa in oboedienti e. uoluntatẽ libido
inoboedient̃ mouebat. uerecundia pudent̃ tegebat:
ex hoc om̃s gentes qm̃ ab illa stirpe ꝓcreatȩ sunt.
usq adeo tenent insitũ pudenda uelare. ut qͥdã
barbari illas corporis partes nec inbalneis nudas
habeant. sed cũ earũ tegientis lauent. ꝑopac as
quoq indie solitudines cũ quidã nudi philosopheaᷤ.
unde gimnosophistȩ nominant᷑: adhibent tamen
genitalib tegmina. quib ꝑ cętera mẽbroꝵ carent.
Opus uero ipsũ qđ libidine tali ꝑagitur. ñ solũ in
quibusq stupris ubi latebrȩ ad subterfugienda hu¬
mana iudicia requirunt᷑. uerũ etiã inusu scortoꝵꝵ

Expanded text:
Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum carent. Opus uero ipsum, quod libidine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum,
Abbreviated transcription (Latin):
campestria: Aꝑti sunt inquit oculi amboꝵ ñ ad uiden.¬
dum. Nam & antea uidebant: sed ad discernendũ int̾
bonũ qđ amiserant. & malũ quo ceciderant. Vnde &
ipsũ lignũ eoqđ istã faceret dinoscentiã si ad ues¬
cendũ contra uecitũ tangeret᷑. ex ea rẽ nom̃ accepit:
ut appellaretur lignũ sciendi boni & mali. Exꝑta
enĩ molestia morbi: euidentior fit etiã iocunditas
sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant:
nudatĩ scilicet a grã qua febat ut nuditas corporis
nulla cos lege peccati nentieoꝵ repugnante c̃funde¬
ret. Hoc itaq cognoues q̃đ felicius ignorarent si dõ
credentes & oboedieates non cõmitterent qđ eos coge.¬
ret experirrinfxdeltas: & in oboedientia qͥd nocerẽt:¬
P inde in obatlintia carnis suȩ: tanquã teste pena
in oboediatiȩ suȩ confusi. consuerunt folia fici & fe.¬
cerux sibi cãpestria: idest succinctoria genitaliũ.

Expanded text:
campestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidencampestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidendum, nam et antea uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla ret. Hoc itaque cognoverunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et obedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inobedientia quid nocerenti inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium.
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat: quia nondũ libido mẽbra illa pręter
arbitrium cõmouebat. nondũ ad hominis in oboe¬
dientiã redarguendã. sua in oboedientia caro quo.¬
dã modo testimoniũ ꝑhibebat. Neq enĩ cȩcicreati
erant ut imperitũ uulgus opinatur. quando quidẽ
& ille uidit animalia quib nomina imposuit: & de
illa legitur. uidit mulier quia bonũ lignũ in escam.
oculi eoꝵ. sed ad hoc non erant aꝑti hoc est ñ attenti
ut cognoscerent quideis indum̃to grẽ prestaretur.
quando membra eoꝵ uoluntati repugnare nescie.¬
bant. Qua grã remota ut poena reciꝓca in oboedien¬
tia plecteret᷑: extitit in motu corporis quȩdã impu¬
dens nouitas. unde eẽt indecens nuditas: & fecit
attentos. reddiditq: confusos. Hinc est qđ postea
quã mandatũ dĩ apta transgressione uiolarunt: scrip.¬
tum est de illis. Et aꝑti sunt oculi amboꝵ. & agnouer̃
quia nudierant: & consuerunt folia fic. & fecer̃ sibi

Expanded text:
dum erat, quia nondum libido membra illa praeter dum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit moculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum uoluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut poena reciproca inoboedientia plecteretur, extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos reddiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de illis: Et aperti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici et fecerunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
acta non estu libidinis incitati: Sed neq ipsi amatores
huius uoluptatis siue ad conubitus coniugales. siue
ad immundicias flagicioꝵ cũ loluerint cõmouentur:
sed aliquando importunꝰ est ille notus poscente nullo.
aliquando autẽ destituit inhiantẽ. Excũ in animo
concupiscentia ferueat. friget incorpore: atq itami.¬
rum in modũ non solũ generandi uoluptati utrũ etiã
lasciuienti libidini libido non seruit: Et cũ tota ple¬
rumq menti cohabenti aduerset᷑. nonnũquã & ad¬
uersus se ipsa diuidit᷑: cõmotoq animo. in cõmouen.¬
nis maxime pudet merito & ipsa mẽbra quȩ suo
quodam ut ita dixerĩ iuire ñ omnimodo ad arbitriũ
nr̃m mouent᷑ aut ñ mouent᷑ pudenda dicunt᷑: qđ
ante peccatũ hominis non fuerunt. Nam sicut serip¬
tum est nudi erant & non confundebant᷑: non quo
eis sua nuditas eẽt incognita. sed turpis nuditas non.¬

Expanded text:
acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquando autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferueat, friget in corpore; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouennis maxime pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas non
Abbreviated transcription (Latin):
assolet animo occurrere. nisi illa qua obscenȩ corpo¬
ris partes excitant᷑. Hȩc autẽ sibi non solũ totũ corpꝰ.
nec solũ extrinsecus. uerũ etiã intrinsecus uindicat.
totumq cõmouet hominẽ animi simul affectu cũ
carnis appetitu coniuncto atq ꝑmixto. ut ea uolup¬
tas sequat᷑ qua maior incorporis uoluptatib nulla
est: ita ut mom̃to ipso tẽporis quo ad eius ꝑuenit᷑
extremũ pene om̃is acies & quasi uigilia cogitatio¬
nibus obruat᷑. Quis autẽ amicus sapientiȩ scõꝵq
gaudioꝵ coniugalẽ agens uitã sed sicut apłs monu¬
it sciens suũ uas possidere inscificatione & honore ñ
inmorbo desiderii sicut & gentes quȩ ignorant dm̃.
non mallet si posset sine hac libidine filios ꝓcreare.
ut etiã in hoc serende ꝓlis officio sic eius menti ea quȩ
ad hoc opus creata sunt quẽ ad modũ suis cȩtera squȩq
operib distributa membra seruirent. nutu uoluntatis

Expanded text:
assolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae corpoassolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae corporis excitantur. Haec autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fames & sitis. & ea quȩ ingenitalib usitatius
libido nominat᷑. cum hoc sit generale uocabulũ om̃is
cupiditatis. Nam & ipsã iram. nichil aliud eẽ quam
ulciscendi libidinẽ ueteres definierunt: quãuis ñ¬
nun. quã homo ubi uindictȩ nullus est sensus. etiã
reb in anib inscatur. & male scribentẽ stilũ collidat :¬
uel calamũ frangat iratus. Uerum & ista licet irratio.¬
nabilior. tamenquȩdã ulciscendi libido est. E nescio
qua ut ita dixerĩ quasi umbra retributionis. ut qui
male faciunt. male patiant᷑. Est igitur libido ul
ciscendi quȩ ira dicitur. est libido habendi pecuniã
nuncupatur. Sunt multȩ uarieq libidines: quarũ
nonnullȩ habent etiã uocabula ꝓpria. quedã uero
non habent. Quis enĩ facile dixerit. quid uocet᷑ libido
dominandi: Quã tamen plurimũ ualere intrranno¬
rum animis: etiã cuuilia bella testantur.
libido dicit᷑ neq cuius rei libido sit addit᷑: nonfere

Expanded text:
sicut fames et sitis et ea, quae in genitalibus usitatius libido nominatur, cum hoc sit generale uocabulum omnis cupiditatis. Nam et ipsam iram nihil aliud esse quam ulciscendi libidinem ueteres definierunt; quamuis nonnumquam homo, ubi uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido uciscendi, quae ira vocatur; sicut libido habendi pecuniam,nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testantur? libido dicitur, neque cujus rei libido sit additur, non fere
Abbreviated transcription (Latin):
ficus honoratꝰ. Qui honor eo regnante ante illũ
delatus est homini priuato & fulminato cuidã ho¬
mogrro: qđ primꝰ ad aratrũ boues uinxerit. Regnan::
tib assirioꝵ duodecimo  amitho. & undecimo sicioni¬
orũ almamitheo. & argis ad huc manente argo: mor¬
tuus. ẽ. ioseph in egipto annoꝵ centũ & decẽ. Post cuiꝰ
mortẽ. popłs dĩ mirabililit̃ crescens: mansit in egip¬
to centũ quadraginta quinq annos. tranquille pͥus.
donec morerent᷑ quib ioseph notus fuit. Deinde qͥa
inuidebat᷑ increm̃tis eiꝰ erantq sus pecta quousq

Expanded text:
ficiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum ficiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum delatus est homini privato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad aratrum boves junxertibus Assyriorum duodecimo Mamito, et undecimo Sicyoniorum Plemnaeo, et Argis adhuc manente, Argo, mortuus est Joseph in Aegypto annorum centum et decem . Post cujus mortem populus Dei mirabiliter crescens mansit in Aegypto centum quadraginta quinque annos, tranquille prius, donec morerentur quibus Joseph notus fuit: deinde quia invidebatur incrementis ejus, erantque suspecta, quousq
Abbreviated transcription (Latin):
homines colorib & corporib ueris: hoc doemones fi¬
guris fictis facillime possunt animalib concipientib
dehbere: Apis ergorea ñ egiptioꝵ sccđ argiuoꝵ: mor¬
tuus c̃ inegipto. Huic filius argus successit inregnũ.
ex cuiꝰ nomint̾ & argi. & ex hoc argiui appellatisuñ
Supcriorib autt̃ regib nondũ uel locus uł gens ba¬
bebat hoc nomen. Hoc drgo regnante apud argiuos.
& apud sicionios cratho. apud assirios uero ad huc
manente balcͥo: mortuus. c̃. iacob inegipto annoꝵ
centũ q̃draginta septẽ. cũ moriturus filios suos & ne.¬
potes exioseph benedixisset. xp̃mq aꝑtissime ꝓphe¬
tasset: dicens in benedictione iudȩ. Non deficiet
princeps ex uidã. & dux de femorib eius: donco ue¬
niat cui reposita sunt. & ipse erit expectatio gentiũ.
Regnante argo. suis coepit uti frugib grecia: & habere
segetes in agricultura. delatis aliunde seminib: Argus
quoq post obitũ deus haberi coepit: templo & saeri-¬

Expanded text:
homines coloribus et corporibus veris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt animalibus concipientibus  Apis ergo rex, non Aegyptiorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manente Baleo mortuus est Iacob in Aegypto annorum centum quadraginta septem, cum moriturus filios suos et nepotes ex Ioseph benedixisset Christumque apertissime prophetasset, dicens in benedictione Iudae: Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia, et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
iubente creatore. qui ergo audit non licerẽ se
occidere: faciat. si iussit cuiꝰ nonlicet iussa con¬
tẽ nere. Tantũ modo uideat: utrũ diuina iussio
nullo nutet incerto. Nos ꝑ aurẽ conscientiam
c̃uenimꝰ occultoꝵ nob iudiciũ non usurpamus

Expanded text:
iubente creatore! Qui ergo audit non licere se iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus
Abbreviated transcription (Latin):
testificationib. ut earũ memoriã sic honorent
diuina ꝑsuaserit auctoritas: nescio. Et ficri
potest: ut ita sit. Iuid si enim hoc fecer̃. non
humanitus decepte sed diuinitus iussȩ: nec
errantes sed oboedientes. sicut de sanson aliud
nobis fas non est credere : Cum autem ds̃ iubet
seq iubere sine ullis ambagib intimat. quis
oboedientiã incrimen uocet. quis obsequium
pietatis accuset: Sed non ideo sine scelere facit.
quisquis dõ filiũ immolare decreuerit: quia
hoc abraham etiam laudabilit̾ fecit. Nam et
miles cum oboediens potestati sub quã legib
constitutus est hominẽ occidit. nulla ciuitatis
suȩ lege reus. ẽ. homiciduͫ ͫͦ nisi fecerit reus . ẽ.
imperu desciti atq contẽpti: qđ si suasponte
atq auctoritate fecisset. crimen effusi humani
sanguinis incidisset. Itaq unde punit᷑ si
fecit iniussus: inde puniet᷑ nifecerit iussus
Qđ si ita est iubente imperatore. qͣntomagis

Expanded text:
testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus decepterrantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ. quã certũ de p̃senti homicidiũ : Non ne
satius est flagiciũ cõmictere qđ poenitendo
sanetur. quã tale facinus ubi locꝰ salubris
di causa. ne sub alterius libidine excitat
rendam putant. Ceterũ absit amente xpra
quȩ indõ suo fidit. ineoq spe posita eius adiu¬
torio nitit᷑. absit inquã ut menstalis cuius libet
carnis uoluptatib ad consensũ turpitudinis
cedat. Qđ si illa concupiscentialis in oboedien¬
tia quȩ adhuc inmembris moribundis habi-¬
tat. prȩt̾ nr̃e uoluntatis legẽ quasi lege sua
mouetur. quantomagis absq culpa est in cor¬
pore non consentientis. si absq: culpa . ẽ. incorpo.¬
ciȩ deuitarent: in rapturũ ac necaturũ se fluui.¬
um ꝓiecerunt. cõq modo desuncte sunt: carũq
martiria incatholica ȩccła ueneratione celeber¬
rima frequentant᷑. De his: nichil tẽmere audeo
iudicare. Utrum enim ȩecłȩ aliquib fide dignis

Expanded text:
terium, quam certum de praesenti homicidium? nonne terium, quam certum de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus salubris peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam exinferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis legem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpoiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus: cũ uel peccatorẽ uel peccaturũ ipsum
occidert non audeat inimicum: at enĩ timendũ ẽ.¬
illeccbrosissima uoluptate animũ alliciat c̃sentire
peccato. Proinde inquiunt: non iam ꝓpt̾ alienũ.
sed ꝓpt̃ suũ peccatũ ante quam hoc quisq cõmit.¬
tat se debet occidere. Nullomodo quidem hoc
faciet aninus. ut consentiat libidini carnis suȩ
aliena libidine concita te: qui dõ potius eiusq
sapientiȩ. quã corpori concupiscentiȩq subiectꝰ. ẽ
Uerun tam̃ sidetestabile facinus & damnabile
scelus est etiã seipsum hominẽ occidere. sicut
ueritas manifesta ꝓclamat: quis ita desipiat
ut dicat. iã nunc peccemꝰ ne postea forte peccemꝰ
iam nunc ꝑpetremꝰ homicidiũ. ne postea forte
incidamꝰ in adulterium : Nonne sitantũ domi.¬
natur iniqͥtas ut non innocentia sed peccata
potius eligant᷑. satius ẽ. incertũ de futuro adul¬

Expanded text:
inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occidere non audeat inimicum? CAPUT XXV. Quod peillecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subjectus est. Verumtamen si detestabile facinus et damnabile scelus est, etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adul
Abbreviated transcription (Latin):
nansit pauperrimꝰ: nec infelicitas fregerit.
nam adtanta exitia reuertit intrepidus. Porro
si fortissimi & p̃clarissimi iuri terrenȩ patriȩ
defensores. deorũq licet falsorũ non tam̃ fallaces
cultores sedueracissimi etiã adiuratores. qui
hostes uictos more ac iure belli ferire pocuer̃.
hi ab hostib uicci scipsos ftrire noluer. & cũ
mortẽ minime formidarent uictores tamen
dominos ferre quam eã sibi inferre maluerunt.
quantomagis xpĩani uerum dm̃ colentes & su.¬
pernę̧ patriȩ suspirantes ab hoc facinore tẽpe.¬
rabunt. si eos diuma dispositio uel ꝓbandos
uel emendandos ad tempus hostib subiugaue¬
rit. quos in illa humilitate non deserit qͥ ꝓpter
eos tam humilit̾ altissimus uenit. p̃sertim quos
nullius militaris potestatis uel talis miliciȩ iura
constringunt. ipsum hostem ferire superatum:
Quis ergo tam malus error obrepit ut homo se
occidat. uel quia in eũ peccauit. uł ne in eũ peccet

Expanded text:
mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet
Abbreviated transcription (Latin):
uicerat: cui uictus dedignatus est subici. & ne
subiceret᷑ ascipso clegit occidi. Regulus autẽ
pocnos iam uicerat. impcrioq romano roma.¬
nus imperator non exciuib dolendam: sed
ex hostib laudandã uictoriam reportauerat:
Abeis tamen postea uictus. maluit eos ferre
seruiendo: quam eis se auferre moriendo.
Proinde seruauit & sub carthaginensiũ do.¬
minatione patientiã. & in romanoꝵ dilectio¬
ne constantiã: nec uictũ auferens corpꝰ abhosti¬
bus. nec inuictũ animũ acuubus. Nec qđ se
occidere noluit: uitȩ huiꝰ amort̃ fecit. Hoc ꝓ.¬
bauit: cumcausa ꝓmissi iurisq uirandi ad cosdẽ
hostes quos grauius insenatu uerbis quã bello
armisq offenderat. sine ulla dubitatione remea.¬
uit. Tantus itaq uitȩ huius contẽptor. cũ scui¬
entib hostib ꝑquas libet poenas eam finire quã
scipse interimere maluit: magnũ scelus esse
e neq felicitas corruperit. nã intanta uictoria

Expanded text:
vicerat, cui victus dedignatvicerat, cui victus dedignatsubiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse,uem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
erat contra imperium eẽ uictorẽ. quam contra
decus ferre uictorem: Nullomodo igit᷑: cato
turpe ẽẽ iudicauit sub uictore cęsare uiuere.
Auoquin: ab hac turpitudine. pat̾no furore
filium liberaret. Quid ergo ẽ. nisi qđ filium
quantũ amauit cui parci acęsare & sperauit¬
& uoluit. tantum głȩ ipsius cȩsaris ne ab illo
eciam sibi parceret᷑ ut ipse cęsar dixisse fertur
muidit. ut aliquid nos mitius dicamꝰ crubuit:
Nolunt autẽ isti contra quos agimꝰ ut scm̃ urũ
iob qui tam horrenda mala insua carne per.¬
pcti maluit. quam illata sibi morte om̃ib ca¬
rere cruciatib. uel alios scõs exlitteris nr̃is sũma
auctoritate celsissimis fideq dignissimis. qui
captiuitatt̃ dominationẽq hostium ferre quã
sibi necẽ inferre malucr̃. catoni preferamꝰ: sed
ex litteris eoꝵ eũdem illũ marco. catoni marcũ
regulum preferã. Cato enĩ num quã cęsarem

Expanded text:
erat contra imperium esse victorem, quam cerat contra imperium esse victorem, quam cdecus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium quantum amauit, cui parci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, erubuit? Nolunt autem isti, contra quos agimus, ut sanctum virum Job, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit, quam illata sibi morte omnibus carere cruciatibus, vel alios sanctos ex nostris Litteris summa auctoritate celsissimis, fideque dignissimis, qui captivitatem dominationemque hostium ferre, quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus: sed ex litteris eorum, eidem illi Marco Catoni Marcum Regulum praeferamus. Cato enim nunquam Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
preparaturum eẽ ꝓmisit: quęlibet exẽpla
opponant gentes quȩ ignorant dm̃. mani:¬
festum . ẽ hoc non licere colentib unũ uerũ dm̃¬
Sedtamen etiam illi preter lucrc̾tiam de quã
sũpra satis qđ uidebat᷑ diximus. nonfacile res.¬
periunt decuiꝰ auctoritate prȩscribant: nisi
illũ catonem. quise u̾tice occidit: Non quia solus
hicfecit. sed quia uir doctus & ꝓb habebatur:
ut merito pucet᷑ etiam recte ficri potuisse ul
posse qd fecit. De cuius facto quid potissimũ
dicam. nisi qđ amici eiꝰ etiam docti quidã iuri
qui hoc ficri prudentius dissuadebant imbe¬
cillioris quam fortioris animi facinus cẽ cen.¬
suerunt. quo demonstraret᷑ non honestas
turpia p̃cauens. sed infirmitas aduersa non
sustinens: hoc & ipse cato: insuo carissimo
spuaue precepit: Cur non&un
lter torquatus occidit. cur uictus uictifi
pepcicit cãto. qui non peꝑcit sibi : Aut cupia

Expanded text:
praeparaturum esse se promisit, quaelibet exempla praeparaturum esse se promisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum uerum DSed tamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimosperare praecepit? cur non et abiliter Torquatus occidit ; cur victus victo filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? an turpius
Abbreviated transcription (Latin):
nitauis aut criminis scu uerũ seu
alsum qđ nou ualendo ferre se auferret: sed ad
capescendã mortem atq ad huius uitȩ suauia
uincla rũpenda. sola adfuit animi magnitudo.
Qđ tamen magne potius factum cẽ quã bene.
testis ei potuit et̃ plato ipse quem legerat: qui
ꝓfecto id precipuc potissimũq fccisset. uel etiã
precepisset: nisi ea mente qua immortalitatẽ
int̾emerunt: ne inmanus hostiũ peruenirent.
Non mõdo querimus utrũ sit factum: sed utrũ
fuerit faciendũ. Sana quippe ratio. etiã exẽplis
anteponenda.ẽ: cui quidẽ & exempla concor.¬
dant. sed illa quȩ tanto digniora sunt imita.¬
tione: quanto excellentiora pietate. Non fecer̃
dñs iħs xp̃s quando cos si ꝑsecutionẽ paterent᷑
fu̾gere admonuit de ciuitate inciuitatt̃. potuit
admonere ut sibi manus inferrent: ne in manꝰ
ꝑsequentiũ ꝑuenirent. Porro si hoc ille ñ iussit
aut monuit ut eͥo mõdo sui ex hac uita emigra.¬
rent. quib migrantib se mansiones ęternas

Expanded text:
itatis, aut criminis, seu verum, seu falsum, quod non valendo ferre, se auferret; sed ad capessendam mortem, atque ad hujus vitae suavia vincula rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene, testis ei potuit esse Plato ipse, quem legerat: qui profecto id praecipue potissimumque fecisset, vel etiam praecepisset; nisi ea mente, qua immortalitatem interemerunt, ne in manus hostium pervenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt Dominus Christus, quando eos, si persecutionem paterentur, fugere admonuit de ciuitate in ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus migrantibus mansiones aeternas
Abbreviated transcription (Latin):
tes. De correptione autẽ quorũdam etiã taliũ.
multominus est desperandũ: si apud aꝑtissimos
aduersarios predestinati amicilatitant. ad huc
ignoti etiam sibi. Pcrplexȩ quippe sunt istȩ duȩ
ciuitates in hoc scło. in uicẽq ꝑmixtę: donee¬
ultimo iudicio diriman
ꝓcursu & debitis finib: qđ dicendu arban
quantum diuinitus adiuuabor expediã ꝓr
głãm ciuitatis dĩ. quȩ alienis a contrario cõpar¬
dicenda sunt: aduersus eos qͥ romanȩ reipublicȩ
clades inreligionẽ nr̃am referunt. quadus suis
sacrificare ꝓhibent᷑. Cõmemoranda sunt enĩ
quȩ & quanta occurrere potu̾erint. uelsatis. eẽ.
udebunt᷑ mala quȩ illa ciuitas p̾tulit. uł ad cius
imperiũ ꝓuinciȩ ꝑtinentes: ante quã eoꝵ sacrisi¬

Expanded text:
tes. De correctione autem quorundam etiam talium tes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, doneultimo iudicio dirimansu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expediam propter gloriam ciuitatis Dei, quae alienis a contrario compardicenda sunt aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, qua dis suis sacrificare prohibentur. Commemoranda sunt enim quae et quanta occurrere potuerint uel satis esse uidebuntur mala, quae illa ciuitas pertulit uel ad eius imperium prouinciae pertinentes, antequa
Abbreviated transcription (Latin):
rem xp̃i ꝓcessit exemplũ. Hoc constituerunt
euersores urb: qđ constitueran antea conditores.
Quid autẽ magnũ sihoc fecerunt illi ut ciuiũ
suoꝵ numerus suppleret᷑. qđ fecerunt isti ut suoꝵ
hostiũ numerositas seruaretur : Hȩc & alia si qua
uberius & cõmodius potuerit. respondeat inimicis
siuis redẽpta familia dñi nr̃i iħu xp̃i: & peregrina
ciuitas regis xp̃i. Neminerit sane in ipsis inimicis
latere ciues futuros: ne infructuosũ uel apud ipsos
putet. qđ donec ꝑueniat ad confessos portat in¬
fensos: sicut ex illoꝵ numero etiam dĩ ciuitas
habet secũ quãdiu peregrinat᷑ in mundo cõnexos
cõmunione sacramentoꝵ. nec secũ futuros in ẽt̃na
sorte scõꝵ. qui partim in occulto. partĩ inaꝑto s̃
Qui etiã cum ipsis inimicis aduersus dm̃ cuius sacra¬
mentum gerunt. murmurare non dubitant:
modo cum illis theatra. modo ȩccłãs nobcũ replen¬

Expanded text:
rem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt rem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt euersores Urbis, quod constituerant antea conditores. Quid autem magnum, si hoc fecerunt illi, ut ciuium suorum numerus subpleretur, quod fecerunt isti, ut suorum hostium numerositas seruaretur? CAPUT uberius et commodius potuerit, respondeat inimicis suis redemta familia domini Christi et peregrina ciuitas regis Christi. Meminerit sane in ipsis inimicis latere ciues futuros, ne infructuosum uel aput ipsos putet, quod, donec perueniat ad confessos, portat infensos; sicut ex illorum numero etiam Dei ciuitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, conexos communione sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum, qui partim in occulto, partim in aperto sunt, qui etiam cum ipsis inimicis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replen
Abbreviated transcription (Latin):
Ii publicã stantib mocnub. ruenuibous
M. Sico inuobis plus ualut qd dlomonies
uerunt. Hinc ẽ qđ mala quȩ fecistis. uob impia¬
tan noniultis: mala uero quȩ patimini xp̃ia.¬
nis temponb imputatis Neq enĩ mura seccur¬
ntate pacatã. rempublicã. sed luxuriã queritis
impunitam: qui deprauati reb ꝓsperi: nec cor¬
rigi potuistis aduersis Uolebat uos ile scipio t̃reri
ab hoste. ne inluxuriam flueretis: nec contriti ab
hoste. luxuriam represistis Ferdidistis utilitatẽ
calamitatis & miserrimi facti estis & pessimi per
parcendo amonet ut corrigamini poenitendo.
qui uobis etiam ingratis prestitit. ut uel sub no¬
mine seruoꝵ cuis. uel in locis mardrũ eius hostiles
manus cuaderetis. Romulus & remꝰ asylũ consti. saͫ. ͫ¬
tuisse ꝑhibentur. quo quisquis confugerit. ab
omni noxa liber eẽt: augere querentes ere.¬
ande multitudinẽ ciuitatis. Mirandũ in hono¬

Expanded text:
rem publicam stantibus moenibus, ruentibus rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis plus ualuit quod daemones ecauerunt. Hinc est quod mala, quae facitis, uobis inputari non uultis, mala uero, quae patimini, Christianis temporibus inputatis. Neque enim in uestra securitate pacatam rem publicam, sed luxuriam quaeritis inpunitam. qui deprauati rebus prosperis nec corrigi potuistis aduersis. V Volebat uos ille Scipio terreri ab hoste, ne in luxuriam flueretis: nec contriti ab hoste luxuriam repressistis, perdidistis utilitatem calamitatis, et miserrimi facti estis et pessimi permparcendo admonet, ut corrigamini paenitendo; qui uobis etiam ingratis praestitit, ut uel sub nomine seruorum eius uel in locis martyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus et Remus asylum constituisse perhibentur, quo quisquis confugeret ab omni noxa liber esset, augere quaerentes creandae multitudinem ciuitatis. Mirandum in hono
Abbreviated transcription (Latin):
lentiã iam fine debito cessaturã. aliam longe gra¬
uiorem qua plurimũ gaudet. ex hac occasione
non corporib sed morib curauit immittere:
quȩ animos miseroꝵ tantis oc cȩcauit tenebris.
incredibile forsitan erit si anr̃is posteris audictur.
romana urbe uastata quos pestilentia ista posse¬
dit. atq inde fugientes carchaginẽ ꝑuenire po¬
tuerunt: intheatris cotidie certatim ꝓhistrionib
insanirent. Omentes amentes. Iuis : hic tantꝰ non¬
error sed furor. ut exicium ur̃m sicut audiuimus
plangentib orientalib popłis. & maximis ciui¬
tatib in remotissimis terris publicum luctum
meroremq ducentib uos theatra quereretis. intra¬
retis. impleretis. & multo insaniora quã fueran
antea faceretis: hanc animoꝵ labem ac pestẽ.
hanc ꝓbitatis & honestatis euersionẽ. uob scipio
ille metuebat quando construi theatra ꝓhibebat:
quando reb ꝓsperis uos facile corrũpi atque

Expanded text:
lentiam iam fine debito cessaturam aliam longe gralentiam iam fine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histrionibus insanirent. error, sed furor, ut exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insaniora quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum labem ac pestem, hanc probitatis et honestatis euersionem uobis Scipio ille metuebat, quando construi theatra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque
Abbreviated transcription (Latin):
scitote qui ista nescitis. & quiuos siea
latis aducitite: qui aduersus liberatoiem
dominis murinuratis. Ludi scenici. & spectacula
turpitudinũ. & liccntia uanitatũ: non hominũ
uicus. sed deoꝵ ur̃oꝵ iussis romȩ instituti sunt:
Tolerabilius diuinos honores deferretis illi scipio.¬
ni: quam deos huiusmodi colerctis. Neq enĩ
erant illi dii: suo pontifice meliores. Ecce
attendite. si mens taidiu potatis errorib ebria
uos aliquid sanũ considerare ꝑmittit: Dii ꝓpter
secdandam corpoꝵ pestilentiam ludos sibi scenicos
exhibiri iubebant: pontifex autẽ ꝓpter animoꝵ
cauendã pestilentiã. ipsam scenã construi ꝓhibe¬
bat: Si aliqua luce mentis animũ corpori p̃poni.¬
tis: eligite quem colatis. Neq enuim & illa corpoꝵ
pestilentia ideo conquieuit. quia popło bellicoso
& solis antea ludis circensib assucto. ludorum
scenicoꝵ delicata subintrauit insania: sed
astutia spirituũ nefandoꝵ pręuidens illã pesti¬

Expanded text:
scitote, qui ista nescitis et qui uos scire dissimulatis, aduertite, qui aduersus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitiis, sed deorum uestrorum iussis Romae instituti sunt. Tolerabilius diuinos honores deferretis illi Scipioni quam deos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontifice meliores. Ecce adtendite, si mens tam diu potatis erroribus ebria uos aliquid sanum cogitare permittit! Di propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scaenicos exhiberi iubebant; pontifex autem propter animorum cauendam pestilentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens illam pesti
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerb̾ eius cõmota senatoria ꝓuidentia. etiã
subsellia. quib ad horã congestis in ludorum
spectaculo iam uti ciuitas coeperat: deinceps
ꝓhiberet apponi. Iuanto studio iste ab urbe
roma ludos ipsos scẽnicos abstulisset si aucto.¬
ritati coꝵ quos deos putaba t resistere auderet.
quos. et̃ noxios docmones non intelligebat.¬

Expanded text:
ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellegebat
Abbreviated transcription (Latin):
reb effectus. ẽ: quas nassca ille ꝓudentissime
cauendas. eẽ censebat: quando ciuitatẽ hostiũ.
maximã. fortissimã. opulentissimã nolebat
auferri: ut timore libido p̃merctur. libido p̾ssa
non luxuriaret᷑: luxuriaq cohibita. nec auaricia
grassaretur. Quib uicis obseratis. ciuitati utilis
uirtus floreret & cresceret: eiq uirtuti libertas
congrua ꝑmaneret. Hinc etiã erat. & ex hac ꝓui-¬
dentissima patriȩ caritate ueniebat: qđ ĩdẽipse
uester pontifex maximꝰ asenatu illius tẽporis
qđ sepe dicendum . ẽ. electus. sine ulla sententi¬
arum discrepantia uir optimꝰ: caueam theatri
senatũ construere molientẽ. ab hac dispositione
& cupiditate compescuit: ꝑsuasitq oratione
grauissima. ne grecam luxuriã uirilib patriȩ
morib paterentur obrẽpere: & ad uircutẽ labe¬
factandã eneruandamq romanã. peregrinȩ
consentire nequicie. Tantũq auctoritate ualuit:

Expanded text:
rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime cauendas esse censebat, quando ciuitatem hostium maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido pressa non luxuriaretur luxuriaque cohibita nec auaritia grassaretur; quibus uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepantia uir optimus, caueam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate conpescuit persuasitque oratione grauissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit,