comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ambigit. sel alio fine quo libe¬
ros ea facere decet. id ẽ. fine caritatis
aetña sperantis hinc premia & ex
fide spectantis. non sic̃ iudea quitino¬
re ista implere cogebantur. non illo
quo timebant presenti uitae suae
& ideo quaedam opera legis imple¬
bant quae insacramentis sunc.
Illa uero quae abdnos mores per¬
tinent. omnino non poterant. Non
enĩ inplatea nisi caritas. Iuia &
hominẽ si ꝓpterea non occidic aliqͥs
ne & ipse occidatur̾ non implet p̃¬
ceptum iusticiae. Sed ideo non oc¬
cidit. quia iniustum.ẽ. & iamsi id
posst facere inpune. nonsolum apud
lonies. sed &iam apud dm̃ sicuc
diuid cum diumitu accepiss& in
petestatem rẽgem saul inpune utiq
&c cderet. nec hominibus inse uindi¬
caturis quia multum abeis dilige¬
fatur idem dauid. nec dõ qui hane
psam potestatem dedisse se dixerat
ut omnino ei faceret quod uellet.
Iipercit ergo diligens ꝓximum: tan¬
quam seipsum: non solum persecu¬

Expanded text:
nemo ambigit; sed alio fine, quo libenemo ambigit; sed alio fine, quo liberos ea facere decet, id est, charitatis aeterna sperantis hinc praemia, et ex fide exspectantis. Non sicut Judaei, qui timore ista implere cogebantur, non illo quo timebant praesenti vitae suae: et ideo quaedam opera Legis implebant, quae in sacramentis sunt; illa vero quae ad bonos mores pertinent, omnino non poterant. Non enim implet ea nisi charitas. Quia et hominem si propterea non occidit aliquis, ne et ipse occidatur; non implet praeceptum justitiae: sed si ideo non occidit, quia injustum est, etiam si id possit facere impune, non solum apud homines, sed etiam apud Deum. Sicut David cum divinitus accepisset in potestatem regem Saül, impune utique occideret, nec hominibus in se vindicaturis, quia multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet . Pepercit ergo diligens proximum tanquam seipsum, non solum persecu
Abbreviated transcription (Latin):
lege iusticia. Crgo xp̃c gratis mor¬
tuus. ẽ: sedhic qm̃ scandalum nomĩ¬
nat. in memoriam reuocat ꝓpterea
maxime in xp̃o passos. eẽ. scandalũ
iudȩos. quia istas carnales obser¬
uationes quas pro ipsa saluce se ha.¬
bere arbitrabantur. eum sepe anim.¬
aduertebant preterire atq contẽp¬
nere. Hoc ergo ita dixit ac sidiceret.
Sine causa ergo xp̃m cũ ista contẽp¬
neret scandalizati iudei: crucifixer̃.
Siadhuc eis ꝓquib crucifixus. ẽ. ta¬
lia persuadentur. & adiecit elegan.¬
tissima ambiguitate quasi subspe.¬
cie maledictionis benedictionem
dicens. U⁊ mam abscidantur
qui uos conturbant. Non tantũ
inquit cucumcidantur. setl absceidant᷑.
Sit enum fiune spadones ꝓpter reanue
caelorum. & carnalia seminare
reuocans. inseruitutem trahebac.
Sed iam hinc opera illa leris tractar
incipit: dequibus eũ supradixent
infine epłae tractarum. quae ad
nouũ quoq testamentũ pertinere

Expanded text:
Lege justitia, ergo Christus gratis morLege justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Sed hic quoniam scandalum nominat, in memoriam revocat propterea maxime in Christo passos esse scandalum Judaeos, quia istas carnales observationes, quas pro ipsa salute se habere arbitrabantur, eum saepe animadvertebant praeterire atque contemnere. Hoc ergo ita dixit, ac si diceret: Sine causa ergo Christum, cum ista contemneret, scandalizati Judaei crucifixerunt, si adhuc eis pro quibus crucifixus est, talia persuadentur. Et adjecit elegantissima ambiguitate quasi sub specie maledictionis benedictionem, dicens: Utinam et abscidantur qui vos conturbant. Non tantum, inquit, circumcidantur, sed et abscidantur. Sic enim fient spadones propter regnum coelorum , et carnalia seminare revocans in servitutem trahebat. Sed jam hinc opera illa Legis tractare incipit, de quibus eum supra dixeram in fine Epistolae tractaturum , quae ad Novum quoque Testamentum pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
huc persecutionem patior & iam
abipsis enim patiebatur persecuti.¬
onem. qui talia persuadere moli.¬
ebantur. cum iam euangeliũ susce¬
pisse uiderentur . uos tangic alio
loco ubi ait. Periculis infalsis fra¬
tribus. & hic incapite epistolȩ ubi
dicit ꝓpter sub introductos autẽ
falsos fratres qui sub introier unt
ꝓscrutare lib̾tatẽ nrãm quam habe¬
mus in xp̃o ihũ. ut nos inseruitutẽ
redigerent. Ergo si circum cisionẽ
p̃dicabat. desmerent eum persequi.
qui tamen netimerentur abeis qui¬
b xpĩana lib̾tas annuntiabatur.
aut ne abipso apło timeri putarentur.
Propterea superius libera plengus fi¬
ducia nomen suum & iam ꝓfessus
ẽ. dicens. Ecce ego paulus dico
uobis. quia sicircum cidamini. xp̃c
uobis nichil proderit. Tanquam
si diceret. Ecce me imitamini ut
nontimeatis. aut inme causam re.¬
fundite sitimetis. uod autẽ dicit.
ergo euacuatum. ẽ. scandalum cru¬
cis: sententiam illam repetit. si ex

Expanded text:
huc persecutionem patior? Etiam huc persecutionem patior? Etiam ab ipsis enim patiebatur persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus ; et hic in capite Epistolae, ubi dicit, « Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierunt proscultare libertatem nostram, quam habemus in Christo Jesu, ut nos in servitutem redigerent » . Ergo si circumcisionem praedicabat, desinerent eum persequi. Qui tamen ne timerentur ab eis, quibus christiana libertas annuntiabatur; aut ne ab ipso Apostolo timeri putarentur, propterea superius libera plenus fiducia, nomen suum etiam professus est, dicens, Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcidamini. Christus vobis nihil proderit : tanquam si diceret, Ecce me imitamini, ut non timeatis; aut in me causam refundite, si timetis. Quod autem dicit, Ego evacuatum est scandalum crucis, sententiam illam repetit, Si ex
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione multitudinis creden¬
cũ galatharũ exigui numero erant
ferm̃tũ appellat. Recipient autẽ
sti ferm̃tũ & tota massa. id .ẽ. to¬
ta eorũ eccłia quȩ corruptiorie
carnalis seruitutis quoddã modo
ferm̃ tabitur. si tales suasores tam.¬
quã iustos & fideles recipientes
honorauerint. Ego inquit cõtĩ¬
sicio inuobis indño. quod nichil
auid sapietis. hinc utiq manifes¬
cũ e. nondũ illos fuisse posses.¬
sos atalibus. Qui autẽ conturbac
uos inquit. portabit iudicium.
quicũq ile fuerit. Haec .ẽ. cora
turbatio illa contraria ordini. ut
despiritalib carnales fiant. & qm̃
intelligendum. ẽ. fuisse quosdam
qui cũ uellent eis istam seruitutẽ
persuadere. & uiderent eos pauli
apłi auctoritate reuocari. dicerenc
&iam ipsum paulum id sentire
sed non eis facile aperire uoluisse
sententiam suam. oportunissime
subiecit. Ego autem fr̃s si circũ¬
cisionem adhuc predico. quid ad¬

Expanded text:
comparatione multitudinis credencomparatione multitudinis credentium Galatarum exigui numero erant, fermentum appellat. Recipient autem isti fermentum; et tota massa, id est, tota eorum Ecclesia in corruptione carnalis servitutis quodammodo fermentabitur, si tales suasores tanquam justos et fideles recipientes honoraverint. Ego, inquit, confido in vobis in Domino, quod nihil aliud sapietis. Hinc utique manifestum est, nondum illos fuisse possessos a talibus. Qui autem conturbat vos, inquit, portabit judicium, quicumque ille fuerit. Haec est illa conturbatio contraria ordini, ut de spiritualibus carnales fiant. Et quoniam intelligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis istam servitutem persuadere, et viderent eos Pauli apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse sententiam suam; opportunissime subjecit, Ego autem, fratres, si circumcisionem adhuc praedico, quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
trat ea pertinere ad fidem xp̃i quae
spiritaliter desiderantur. nonquae
sionibus seruitus illa tenebatur:.
sicut alio loco dicit. Non respicien
tibus quae uidentur. sed quae non
uidentur. Quae enim uidentur:
subiungit̃. in xp̃o enim ihũ neque
circumcisio quicquam ualet. nequi
p̃putium. ut illam indifferentiam
declararet. nichilq perniciosum. eẽ
in hac cirtumcisione ostenderet. nisi
exilla salutem sperare. Nichil erro
ualere dicit in xp̃o circumcisionem
aut p̃putiũ sedfidem quȩ ꝑcdiletaonẽ
qperitaur. & hic illud tetigit. quia
Mulege seruicus per timorem operat᷑
Corrtbatis bene inquit. Quis uos
inpeliuit ueritati non obedire:
o ẽ. quod superius ait: quis uos
fascmauit. S uasio ur̃a inquit.
non exeo .ẽ. qui uocauit uos hȩc
stem suasio: carnalis. ẽ. Ille auc̃
mlib̾catẽ uocauit. suasionem aut̃
corũ dixit. quod eis suadebatur.
Uos autẽ paucos qui ad illos ueni-¬
chant ut ista suaderent. quia in

Expanded text:
trat ea pertinere ad fidem Christi, quae trat ea pertinere ad fidem Christi, quae spiritualiter exspectantur; non quae sionibus servitus illa tenebatur: sicut alio loco dicit, Non respicientibus quae uidentur, sed quae non uidentur. quae enim uidentur subjunxit, In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium; ut illam indifferentiam declararet, nihilque perniciosum esse in hac circumcisione ostenderet, nisi ex illa salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in Christo circumcisionem aut praeputium, sed fidem quae per dilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub Lege servitus per timorem operatur. Currebatis bene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedire? Hoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit ? Suasio, inquit, vestra non ex eo est qui vocavit vos. Haec enim suasio carnalis est, ille autem in libertatem vocavit. Suasionem autem eorum dixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, qui ad illos veniebant, ut ista suaderent, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ingeneratione uero sic. ẽ. alius. ut ds̃
unus esse noncess& pater & filius
Ds enim tunc uere unus creditur. cum
integra in eo diuinitas non negatur¬
Serapien dix & quomodo ineo
integra diuinitas credenda est.¬
ARNOBIUS BIXIT TuNiC
integra in eo diuinitas non negatur
cũ p̃acre. cum filio. & cum spii sc̃o
SemipioN dixrt. Ciciens me de
sinagoga synedrii: insabellu me
insaniam induxisti. qui unũ dm̃
parem & filiumz & sp̃m scm

Expanded text:
in generatione vero sic est alius, ut Deus in generatione vero sic est alius, ut Deus unus esse non cesset Pater et Filius. Deus enim tunc vere unus creditur et integra in eo Divinitas non negatur.--Serapion dixit: Et quomodo integra in eo Divinitas credenda est?--Arnobius dixit: Tunc integra in eo Divinitas non negatur, si Pater cum Filio et Spiritu sancto .--Serapion dixit: Eliciens me de synagogae synedrio, in Sabellii me insaniam induxisti: qui unum Deum Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Sia t Im omnipotentem om̃iu
gratorem unum credo Serapiot⁊
dert. hunc dm̃ quem unum ere¬
Q unde nosti quod omnipotens
UX Ut antiquiora preteream
puntiae cuae terra testatur. quod
dum plagis percussa regem suum
paduidic cumsuo exercitu urascentib
pene omnibus elementis. quod in
dm̃ creatorem omnium rebellis ex¬
ster&. populum autem quem de
gladio eius in manu forti & brachio
excelso eripuit. per famulũ suum
moysen. scire fecit quod ipse est
ds̃. & nonsit alius preter ipsum.
Si conera hoc uenire disponis: edicito.¬
ferapien dixit. Dehiis locis quib
concordat ficdes nr̃a: transeamus.
ARNOBIUS DIXIT
Ds hebreorum: ds unus est. Quando
audis ds̃ unus. ẽ: alterum dm̃ omni.¬
no nonqueras. Sera piort dixi⁊
Ergo iudaica est tenenda assertio. qua
solus & unus hebrȩorum ds̃ predica¬
tur & creditur : ARNOBIUS DIÃ
Dm̃ iudei sic praedicant solum. ut filiũ
ipse est unus. an est & alius:¬
ARNOBIUS DIX̃ Indĩtate unus.

Expanded text:
dixit: Deum omnipotentem, omnium creatorem, unum credo.--Serapion dixit: Hunc Deum, quem unum credis, unde nosti quod omnipotens,dixit: Ut antiquiora praeteream, provinciae tuae terra testatur, quod decem plagis percussa regem suum perdidit cum suo exercitu, irascentibus pene omnibus elementis, quod in Deum creatorem omnium rebellis existeret. Populum autem, quem de gladio ejus in manu forti et brachio excelso eripuit, per famulum suum Moysem fecit, quod ipse sit Deus, et non sit alius praeter ipsum. Si contravenire disponis edicito.--Serapion dixit: De his locis, in quibus concordat fides nostra, transeamus.Arnobius dixit: Deus Hebraeorum Deus unus est . Quando audis, Deus unus est, alterum Deum omnino non quaeras.--Serapion dixit: Ergo Judaica est tenenda assertio, qua solus et unus Deus Hebraeorum Deus praedicatur et creditur?--Arnobius dixit: Deum Judaei sic praedicant solum, ut negent Filium ipse unus an est alius?--Arnobius dixit: In Deitate unus,
Abbreviated transcription (Latin):
UTQUIDA LUCIFERIEP̃I
sectator cum alio aecclesĩae
alumno odiosa lo quacitat e
contendens caninam facundiam
familiare.ẽ. eis dicere factum de
econtrario rationabilit̃ quidem
sed moportuno & loco & tempore
defendebat: non sine causa xp̃m
disse. Quid plura. cum audien¬
tium circulum luminaria iam in
plateis ostensa soluerent. & in con¬
ditam disputationem nox in ter¬
facie recesserunt. Hoc tameri
his qui adfuerunt statuentib ut
insecretam porticum primo mane
conueniretur. Iui cum iuxta pla¬
citum omnes conuenrent : uisum

Expanded text:
quidam Luciferi sectator, cum alio Ecclesiae alumno odiosa loquacitate contendens, caninam facundiam familiare est eis dicere, factum de e contrario, rationabiliter quidem, sed importuno et loco et tempore, defendebat, non sine causa Chrisdescendisse. Quid plura? dum audientiam et circulum lumina jam in plateis accensa solverent, et inconditam disputationem nox intefacie, recesserunt. Hoc tamen his qui affuerunt statuentibus, ut in secretam porticum primo mane conveniretur: quo cum juxta placitum omnes convenissent, visum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuntiae ꝑmagistror umo disciplos
eat a postolus dĩ famulo mossiqubios¬
dam prestigus restitisse. ita ut hu
cati resistentes. cum hanc nobis itene¬
calumniam niterentur. quod fdes
nr̃a deincarnatione dominica arta
itineris tenore deuiaret. hoc abes
tandem impetrauimus ut cessante
scditione uerborum. singulis ex iti¬
q parte altercantibus. ceteri co¬
torum loco sedentis. singulos
quibus licer& pro merito concdusio¬
num dare sententiam. F actumque
est ut. arnobius a parte sedis apłice
defensor fier&. & serapion asynctiro
egiptiorum al tercator exiret .ii.
est negotium. Serapiori dixi⁊
Antequam adhoc ueniamus quod
uos homuntionitas arguimus

Expanded text:
orum discipulos, morat Apostolus famulo Dei Moseo quibusdam praestigiis restitisse: ita et hi veritati resistentes, cum hanc nobis calumniam imponere niterentur, quod fides nostra de incarnatione Dominica a recti itineris tramite deviaret; hoc ab eis tandem impetravimus, ut cessante seditione verborum, singulis ex utraque parte altercantibus, caeteri Cognitorum loco sedentes, singulos quibus liceret pro merito conclusionum dare sententiam: factumque est ut Arnobius a parte sedis apostolicae defensor fieret, et Serapion a synedrio Aegyptiorum altercator existeret: jest negotium. Serapion dixit: Antequam ad hoc veniamus, quod vos Homuncionates arguamus,
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis testimonul seripturarum
quȩ illo uenustissimo eloquentiae
suȩ flore mutare non ausus est:
reliquus sermo omni materiae
conuenit. quia nulli conuenit.
Iuae res michi aliquam suspitionem
intelligentiȩ dedit: uelle eum ita
nuptias predicare. ut uirginitati
detrahat. Quando enim minora
maioribus coęquantur: inferioris
comparatio. superioris in iuria. ẽ
Neque uero nos marcionis & mani¬
chei dogina sectantes nuptus detra¬
himus. nec taciani principis encrati¬
tarũ errore decepti omnẽ coitum spur¬
cum putamus : qui non solũ nup¬
tias. sed cibos quoq. quos ds̃ creauit
adutendum. dampnat & reprobat:.
Scimus indomo magna non solum
uasa esse aurea & argentea. sed &
lignea & fiecilia. & suꝑ fundamentũ
xp̃i quod paulus architectus

Expanded text:
exceptis testimoniis Scripturarum, exceptis testimoniis Scripturarum, quae illo venustissimo eloquentiae suae flore mutare non ausus est, reliquus sermo omni materiae convenit, quia nulli convenit. Quae res mihi aliquam suspicionem intelligentiae dedit, velle eum ita nuptias praedicare, ut virginitati detrahat. Quando enim minora majoribus coaequantur, inferioris comparatio, superioris injuria est. Neque vero nos Marcionis et Manichaei dogma sectantes, nuptiis detrahimus; nec Tatiani principis Encratitarum errore decepti, omnem coitum spurcum putamus; qui non solum nuptias, sed cibos quoque quos Deus creavit ad utendum, damnat, et reprobat. Scimus in domo magna, non solum vasa esse aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim eum superare queat. euiꝰ
adsertionem penitus ignoret: Et
ne lectorem longius traham. cuius¬
modi eloquentiȩ sit. & quibus uer¬
borum floribus ornatus incedat.:
secundi libri eius monstrabit ex¬
ordium quod hesternam crapulam
AtISfacio inuitatus non ut claro
curram nomine: sed arumore
purgatus uiuam uano Obse ro
agrum nouella plantacionum ar¬
busta teneritudinis ereptam deuiti.¬
orum gurgitibus. audientiam com¬
munitam agminibus. Deimus ec.¬
desiam. spe. fide. caritate. in acces.¬
sibilem. in expugnabilem. non est
INea in maturui. omnis docibilis.
impetu in rumpere. uel arte eludere
potest nullus. ROGO QUE¬
SUNT HAEC POR¬
TENTA HERBORUM
Quod descriptionis dedecus : Nonn ie
uel per Rebrim. lomniart eũ puces
uel arreptam morbo freneti co
hypocratis uinculis alligͣndum.
Q uotiescumq eum legero. ubi me
defecerit sp̃s: ibi distinctio est.
Totum incipit. totum pendet ex
altero. nesciat quid eui cohereat. &

Expanded text:
Quis enim superare queat, cujus Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi libri ejus  Al. sui monstrabit exordium, quod hesternam crapulam 239 2. « Satisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabilem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumpere, vel arte eludere potest nullus. » sunt haec portenta verborum? quod descriptionis dedecus? Nonne vel per febrem somniare eum putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? Quotiescumque eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi est distinctio. Totum incipit, totum pendet ex altero: nescias quid cui cohaereat; et
Abbreviated transcription (Latin):
a quoddixit. Uerum seriptorum
canta barbaries est. & tantis uitus
sputtissimus sermo confusus: ut nec
quid loquatur. nec quibus argum̃tis
uelit probare quod loquitur potuerĩ
intelligere. Totus enim tum&: totꝰ
iacet:. Actollit sẽ persingula.
& quasi debilitatus coluber. inipsoco¬
natu frangitur. Non est contentus
nrõ idest bumano more loqui: altius
quiddam ad greditur. Parturient
montes. nascstur ridiculus mus.
Quod ipse non sani esse hominis:
non sanus iuret orestes. P reterea
sic inuoluit omnia. & quibusdam
iexcricabilibus nodis. uniuersa
perturbat: ut illud plautinarum
licterarum ei possit aptan.
Has quidem prȩter lybillam. Leget
nemo. Nam diuinandum est.
Furiosas apollinis uates legimus:
& illud uirgilianum. Dat sine men.¬
te lonum. Heraclitum quoq cog¬
nomento. cRΟ TINΟΝ. sudantes
philosophi uix intelligunt. S es
NCNN. cuius libros multo difficilius
est nosse quam uincere: quamquam
& inuictoria non parua sit difficultas

Expanded text:
ere, quod dixisset. Verum scriptorum tanta barbaries est, et tantis vitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec quid loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quod ipse, Non sani esse hominis, non sanus juret Orestes. Praeterea sic involvit omnia et quibusdam inextricabilibus nodis universa perturbat, ut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. Sed σταὶ, cujus libros multo difficilius est nosse, quam vincere? Quamquam et in victoria non parva sit difficultas.
Abbreviated transcription (Latin):
separabile conuenerunt exꝓpriis
uidentur facta communia. affi¬
citur incorpore mens doloribus
corporis. fatigatur corpus cogita¬
cionibus mentis. & unũ tamen hoꝵ
ꝓprium.ẽ. corporis. alterũ mentis.
Q uod dũ uni homini acciderit: & cor¬
poris commune uidetur & mentis:
Sic post partum urginis non alius
dĩ. & alius hominis: sedidem xp̃e¬
dĩ & hominis filius. & sic̃ inuno
homine aliud animus aliud corpus.
sic inmediatore di & hominũ. aliud
di filius. & aliud hominis fuit
tae: ñ alius ꝑunitate personȩ
Insuperioribus quidẽ mẽ adcreden¬
dã xp̃i exmatre natiuitatẽ salua
perpetuitate conpuleras. Sed quia
contra rationem ui oratioNis
extorta non innobis possunt esse
continua: iccirco cum ad propositio¬
nem meam sollicita intentione res¬
picio. necdum michi uideor in
his quȩ ate dicta sunt ͣ uenisse qđ
quero. Nescio enim quomodo na¬
tum doceas extempore. quẽ coȩ¬
ternũ patri dicitis iam fuisse

Expanded text:
separabiliter conveniunt, ex propriis separabiliter conveniunt, ex propriis videntur facta communia. Afficitur in corpore mens doloribus corporis, fatigatur corpus cogitationibus mentis; et unum tamen horum proprium est corporis, alterum mentis. Quae dum uni homini acciderint, corporis commune videntur et mentis. Sic post partum virginis non alius Dei et alius hominis, sed idem i et hominis filius fuit. Et sicut in uno homine aliud animus, aliud corpus: sic in Mediatore Dei et hominum, aliud Dei Filius, aliud hominis fuit;tiae: non alius, pro unitate personae. In superioribus quidem me ad credendam Christi ex matre nativitatem salva perpetuitate compuleras: sed quia contra rationem vi orationis extorta non in nobis possunt esse continua; idcirco cum ad propositionem meam sollicita intentione respicio, necdum mihi videor in his quae a te dicta sunt invenisse quod quaero. Nescio enim quomodo natum doceatis ex tempore, quem coaeternum Patri dicitis jam fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ indñi & hominem utriusq uerus
nediator. nec geminata persõna.
rec substantia confuza monstrauit.
ngressus.c̃. iurginis uterum dĩfiliꝰ
ut iterum nasccretur. ante iam ge¬
nitus. suscepit totum hominem.
qui iam habebat apatre plenissimã
ditatem. non dissimilis genitor
cũ nasceretur. ex etno perpetuus:
Non dissimilis homini cũ exmatre
nascitur moriturus. idem tamen
mine non inperfectus. sed indiuer¬
sis ꝓprietate plenissimis natus. ẽ.
xp̃c. sicut ex anima & corpore
unusquisq hominum docetur. eẽ.
perfectus. non alius homo corpꝰ
alius animꝰ quamius aliud animꝰ
alud corpus. unus tamen atqidẽ
homo & corpus docctur & animus.
Rursum non unum atq idipsum
corpus & animus. quia exutroq
homo factus.ẽ. unus. Non enim
hȩc aut substantias confundunt
inunitate personȩ. aut personas
geminant diuersitate substantiȩ:
quandoquidem unus ex his homo
noscitur extitisse non perdunt pro¬
pria. Sed quia munum atq in¬

Expanded text:
e se Deum et hominem utriusque verus e se Deum et hominem utriusque verus Mediator, nec geminata persona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus: suscepit totum hominem, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori, cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum nascitur moriturus. Idem tamen mine non imperfectus, sed in diversa proprietate plenissimus natus est Christus; sicut ex anima et corpore unusquisque hominum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus, quamvis aliud animus, aliud corpus; unus tamen atque idem homo, et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpur et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substin unitatem personae, aut personam geminant diversitate substantiae, quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt propria; sed quia in unum atque in
Abbreviated transcription (Latin):
capedine medi temporis. inullo
differentem monadem. nisi quod
monas docetur & genuit: non infir¬
mitatem uoluntariam xp̃i omnipo¬
tens eius maiestas exhorrut. p
omni potentiam infirmitas corpon¬
lis extincxit. Scio adinferos dium¬
tatem filii dĩ descendisse ꝓprictaa
nem merito ditatis. Non est di
ꝓprium. quod famem sentic. seddi
ꝓprium .ẽ. quod paucis panib tot
milia hominũ saginauit. Non est
ꝓpriũ carnis quod super frementes
undas siccis pedib ambulauit: sed
carnis. ẽ ꝓprium. quod sputamini
palmas & flagella sustinuit. Unꝰ
totus pertulit. & actus in ꝑfundo
non mersit. ex hoc pacto in media¬
tore dĩ & hominũ iniuria assupti
corporis affectam fatemur ditatem.
sicut maiestate diuinitatis glorifi
ides tumen utrumq exuno sed ex
singilis singula mutroq tamera
pnfectus ipse compleuie. Dum
uonus atq inscparabilis tam diuer¬
sipe fteit muno mortem gustauirt.
malteno mortuos suscitauit. sicq¬

Expanded text:
capedine medii temporis, in nullo capedine medii temporis, in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. Non infirmitatem voluntariam Christi omnipotens ejus majestas exhorruit, non omnipotentiam infirmitas corporalis exstinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate nem merito deitatis. Non est Dei proprium, quod famem sensit: sed Dei proprium est, quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis, quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit: sed carnis est proprium, quod sputa, palmas, flagella sustinuit. Unus toties pertulit, et actus in profundo non mersit. Ex hoc pacto in Mediatore Dei et hominum, injuria assumpti corporis affectam fatemur deitatem, sicut majestate deitatis glorificideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula, in utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit: sicqu
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem mysterium. quia non
dm̃ & hominem. non exet̃nitate & ex
tempore. non ex uirtute & ex infir¬
mitate. non expate ante omnia
patri similem suum. ex matre int̃
omnia uerum. non imaginarium
hominis filium inmanifesto. non
per ueri similitudinem natũ prae¬
dicant xp̃m: quo fit ut ne incarne
quidem nosse putandi sunt dñm.
quẽ ante assumptionem carnis de
patre non putant genitum. Uides
igitur quo pacto int̾ hos lic& discre¬
pantibus mediis. idem tamen initi¬
um. idem exitus docetur erroris e
Nos contra. sic natiuitatem utramq.
defendimus.: ut neutram alterius
affirmatione tollamus. Nam nec
temporalem primȩ illius perpetui.¬
.tate damnamus: nec ȩt̃nam huius
temporalis breuitate concludimus.
scientes ueri dĩ inseparabilem prolem.
& huius uerȩ ꝓlis postea uerissimã
carnem. Nontune fatentes xp̃i diui¬
nieatẽ cocpisse cum uingo concoepit.
nec tunc coepisse carnem cũ meffiboli
quodam partu monas illa sine ardi¬

Expanded text:
necessitate mysterium; quia non necessitate mysterium; quia non Deum et hominem, non ex aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmitate, non ex Patre ante omnia Patri similem Filium et ex matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, in manifesto, non per verisimilitudinem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione tollamus: nam nec temporalem primae illius perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus; scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem; non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum virgo concepit; nec tunc coepisse carnem, cum ineffabili quodam partu monas illa, sine inter
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim qui exuirgine eũ ñ credunt
natũ. omnem euangeliorũ fidem.
omnẽ baptismatis utilitatẽ. omnem
apłorum predicationem. & ad sumã
omnẽ noui testamenti auctoritatem.
uelut quadam iudaicȩ incredulitatis
cexitate subuertunt: & ideo neipsam¬
quidem maiestatem indĩ filio cogno.¬
uisse putandi sunt: quia sacramentũ
mediatoris quo eum innotescere pat̾
gentibus uoluit abiecerunt. At uero
hi qui non expatre ante omne initiũ
sed extempore uirginis partu natũ
eẽ. contendunt: non eũ creatorem
omniũ. non eũ omnipotentiȩ patri
ac maiestati consimilem didicerunt.
Quomodo enim fecisse putabitur
cuncta. ante cuius ortum fuisse
certũ.ẽ. uniuersa: Aut quomodo
eius diuinitas.ẽ. ꝓbanda. quo nec¬
dũ nato facta sunc singula: Uel
quomodo huius diuinitas creditur
cẽ ꝑpetua. cum non semꝑ ut patris.
sed ex tempore p̃dicatur effecta:
Negant igitur &iam hi quodam modo
mediatoris consequentium rerum

Expanded text:
Ecce enim qui ex Virgine non credunt Ecce enim qui ex Virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem baptismatis utilitatem, omnem apostolorum praedicationem, et ad summam, omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne ipsam majestatem quidem Dei Filii cognovisse putandi sunt; quia sacramentum Mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore virginis partu natum esse contendunt, non eum Creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodam modo Mediatoris consequentium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
occiditur. & ꝓprio dĩtatis apuo
inferos non tenetur. Proprio
carnis gustauit uita mortem:
Non ego reste dicitur. infilio pater
c̃ passus: qm̃ incarne qua ei non .ẽ.
cum patre communis. passus e st
filius. Itaq glorificata ẽ caro ma.¬
istate. dũ maiestas humiliata do.¬
cetur incarne: sed utrumq nonde
duobus xp̃is ut putas. sed deuno
atq eodem ipso quem post partum
uirginis dm̃ & hominem nouimꝰ :¬
ꝓ nos certum es⁊ predicare.
Dehoc quidem nobis & iam aduersus¬
alios diuersa contentio. ẽ: & ideo
ne difficilior sit explanatio ueritatis.
causam primum proponemꝰ errori
Nam & ab urio malȩ̨ credulitatis
orsi principio: in duo quodam mͦ
finduntur. Est namq utrisq com.¬
mune unam xp̃i natiuitatẽ non duas
predicare: sed alii illam principalem
qua ante omia ex dõ natus. ẽ. ds̃.
ali hanc tantum qua exuirgine ꝓ.
tiam malȩ iacti seminis insimilis
blasfemiae baratrũ cecider unt

Expanded text:
occiditur, et proprio deitatis apud occiditur, et proprio deitatis apud inferos non tenetur. Proprio carnis gustavit vita mortem; et Non ergo recte dicitur in Filio Pater esse passus, quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sed utrumque non de duobus Christis, sicut putas, sed de uno atque eodem ipso, quem post partum Virginis Deum et hominem novimus, nos certum est praedicare.De hoc quidem nobis etiam adversusalios diversa contentio est: et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis, causam primum proponamus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodammodofunduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem qua ante omnia ex Deo natus est Deus, alii hanc tantum qua ex Virgine prtiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
passibilis insuo. passibilis in nr̃o.
Dũ incõprehensibilẽ maiestatẽ uelut
quoddã indumentũ carnis uesti¬
re.ẽ. dignatus exutero: una me
diatoris. ẽ. persona. non uNia
Iubstantia. Una inquam persona.
ne sit non undis xp̃c. non una sub.¬
stancia: ne mediatoras dispensatio.¬
ne submota. aut dĩ tantũ dicatur
diume generationis extendo. nce
in mensam ditatem corporei ortus
etate concludo. quia idem indiui¬
nitate auctor . ẽ. rerũ. qui in carne
redempcor est hominum: idemn
impassibilis inse qui passus incorpre
uere ex utraq gignenti similis
natus expressit: ut & ueram carnẽ
suscepise eum constae ex matre
& indifferentem dĩtatem habere
const& expatre : quibus inunam
personam in comprehensibili me.¬
diatoris dispensatione cunctis ser¬
uauit singulis propria. sed con¬
unexit propriis aliena. Serua¬
uit ꝓpria dũ non amisit immen.¬
sitatem diuinitatis. & infirmitatẽ
non respuit carnis. dũ coniunxit

Expanded text:
passibilis in suo, passus in nostro, passibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem velut quodam indumento carnis vestire est dignatus ex utero. diatoris persona, non una substantia. Una inquam persona, ne sit non unus Christus; non una substantia, ne mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur,divinae generationis extendo: nec immensam dietatem corporei ortus aetate concludo; quia idem in divinitate auctor est rerum, qui in carne Redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corporietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propria, sed conjunxit propriis aliena. Servavit propria, dum non amisit immensitatem divinitatis, et infirmitatem non respuit carnis. Conjunxit prop
Abbreviated transcription (Latin):
cruce Quid ẽ. quod lancea dicit᷑
uulnerasse. caro passibilis. an sub¬
stantia dĩtatis.: Si maiestatem
ꝓfanus incorporei p̃dicatorq as.¬
sumpseris: corruptibilẽ dm̃ uideris
credere. Si passibilẽ carnem: non
ẽ. cõmunis ista cũ patre. ut per hanc¬
Q eum possit crux illa contingere.
Dũ torrentis modo omĩa quȩ a nob̾
sunt dicta p̃cipitas. duos admodũ
.rito. Nam si ineo nichil penitus
diuinitas pertulit. scđm hominẽ
xp̃c alius fuit. Alioquin: per
affectum cõmunis dĩtatis. &iam
ad patrem passio ipsa peruenit.
Nonita est. Ego enim saluatorem
nr̃m non confundo: nondiuido.
Non confundo: ne aut incorpoream
& imaginariam carnem. aut car¬
nalem & mortalem p̃dicem dĩtatẽ.
Non separo. nedĩ patris unam scđm
carnem. alteram secundũ maiesta.¬
tem introducere uidear prolem.
quia idem dĩ filius & sine initio
ꝓcessit expatre. & scđm tempus
nasci.ẽ. dignatus ex uirgine. im¬

Expanded text:
cruce? Quid est quod lancea dicitur cruce? Quid est quod lancea dicitur vulnerasse? Caro passibilis, an substantia deitatis? Si majestatem profanus incorporei praedicator assumpseris, corruptibilem Deum videris credere: si passibilem carnem, non est communis ista cum Patre, ut per hanc eum possit crux illa contingere. Dum torrentis modo omnia quae a nobis sunt dicta praecipitas, duos admodum rito; nam si in eo nihil penitus divinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit: alioquin per affectum communis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa pervenit. Non ita est; ego enim Salvatorem nostrum non confundo, non divido: non confundo, ne aut incorpoream et imaginariam carnem, aut carnalem et mortalem praedicem deitatem: non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Filius et sine initio processit ex Patre, et secundum tempus nasci est dignatus ex virgine. Im
Abbreviated transcription (Latin):
mseipsa exstat: quaecumq huie
extrinsecus ingeruntur. non com.¬
munia dicuntur. eẽ. sed propria
iergo humani generis. ẽ. ista con.¬
dicio. cũ non usq ad eo ab eo qui
genuit in aliud umquam mutata
substantia. & ut non eadem possit
esse sed altera: dum extrinsecus
filio accidentibus mali s man&
nichilominus natura cõmunis
quod nos dedõ atq eius filio dig.¬
non sit natura dissimilis. specialit̃
tamen afilio corpus assumptum
est. ut humiliaretur ininfirmitate
carnis nr̃ae: qui pati nichil pote.¬
rat incõmunis diuinitate substan¬
tiae. Non assumit homo hominis
alteram naturam: & cũ ieadem
quȩ cũ patre cõmunis. ẽ. paciatur
adpatrẽ tam̃ nontransmittit
iniuriã: & humiliatꝰ infilio dĩ pat̃
passibilit̃ creditur. cũ ñ meadem
ipsa quȩ utrisq communis. ẽ. sed
innr̃a potius quam ipse solus susce.¬
pit natura. iudeorũ creditur per¬
tulisse perfidiam: Adsummam.
quid precor. ẽ. quod pendebat ina

Expanded text:
in se ipsa exstat, quaecumque huic in se ipsa exstat, quaecumque huic extrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, ut non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus, filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis: quid nos de Deo atque ejus Filio dignon sit natura dissimilis, specialiter tamen a Filio corpus assumptum est; ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divinitate substantiae. Non assumit homo hominis filius alteram naturam, et cum in eadem quae cum patre communis est patiatur, ad patrem tamen non transmittit injuriam: et humiliatus in Filio Deus Pater passibiliter creditur, cum non in eadem ipsa quae utrique communis est, sed in nostra potius, quam solus ipse suscepit, Judaeorum creditur pertulisse perfidiam? Ad summam, quid, precor, est quod pendebat in
Abbreviated transcription (Latin):
cumpatre quod pater. ẽ.: sed quia
non defilio pater quicquid specia.¬
liter ipse filius perpessus . ẽ. non
utrisq commune. ẽ. Quod ex homi.¬
ne natus est homo. accidens speciuale¬
est: quod plerumq sine prȩuidicio
communis naturae. neuter habe
docetur in altero. Una est substan¬
cum genuit. sine dubio non diuersa
noscitur extitis se sed altera: quae
non aliud docetur. eẽ. quam prima.
dũ & cõmunis docetur & propria.
Cõmunis inquam unitatẽ substantiȩ
ꝓpria diseretione perlonae. Cumergo
in se exst& illa quae nata ẽ: not̃
quiequid huic accident ad gignentẽ
necessario transit. sic̃ ad nas centemꝰ
quic quid ꝓprium ac substanciale
gignentis constat esse peruenit
on enim sicut filio ipsa generatione
collata.ẽ. diuinitas patris: sic
ad patrem refertur ȩgritudo. pau.¬
pertas. mors. & humilitas ꝓlis
Quod ideo nonfit: quia quamuis
de una id est patris substantia fue.¬
ric similis genita. tamen quia iã

Expanded text:
cum Patre quod Pater est; sed non cum Patre quod Pater est; sed non cum Filio Pater quidquid specialiter ipse perpessus est. Non utrique commune est, quod ex homine natus est homo, sed accidens speciale, quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una est patris substancum genuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstitisse, sed altera; quae non aliud docetur esse quam prima, dum et communis docetur et propria: communis, inquam, unitate substantiae; propria, discretione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid huic acciderit ad gignentem necessario transit, sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur cura, aegritudo, paupertas, mors, humilitas prolis. Quod ideo non fit, quia quamvis de una est, id est, Patris substantia fuerit similis genita: tamen quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid horum accidat filio. Fam
nec aecate minor.ẽ. quem deprin.¬
cipio patre constat extitisse prin¬
cipium: nec forma quẽ non aliud
fas. ẽ. predicare quam dm̃. nec
potentia quia totum nouimus. eẽ.
Scire cupio quo pacto & ad filium
transit dignitas patris. & ad patrẽ
non recurrit humilitas prolis
Non sccđm naturam ista nunc dici:
cotidianarum rerum exempla nõs
docent. Ecce enim putemus ali¬
quem regem ac regis filium. depo.¬
sitis regiȩ maiestatis insignibus
subiecti militis indum̃ta suscipere:
& ꝓpter certam patris dispensatio¬
nem ac lociorum salutem rebelliũ
contuimelias sustinere. Num qͥd
sionis proprietate cortum ẽ petiat¬
re: Non ita est: quia non exs lia
patrem. sed expatre filium cerain
ẽ. natum. eẽ & propterea toraum
int̾ eos simile dicimus quod pani
ad cõmunionẽ naturȩ. illud uero¬
ꝓpriẽ quod per accidens uni nos¬
citur euenire personae. Habet
engo totum nascendo. totũ filius

Expanded text:
aliquid horum accidat Filio: nam aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem non aliud fas est praedicare quam Deum; nec potentia, a quo totum novimus esse Scire cupio quo pacto et ad Filium transiit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidianarum rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: numquid sionis proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter eos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae: illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. matris pudor.ẽ. inminutul
Uirgo peperit. quia uirgo concoe¬
pit: & non seruato rerum ordine
ex integro matris corpore integrũ
corpus xp̃c adsumpsit. Siergo
nouo more. nullo exemplo scđm
carnem natus docetur excorpore.
quid mirum si non scđm carnem¬
& consuetudinem humani patris
processit ex patre: nonminuit sub¬
stantiam matris exsola genitus
filius. & sine damno corponis
parientis natum filii nouimus
corpus: & minuisse incorporalẽ
patris substantiam creditur.
cum ex codem ipso substancialiter
atq incorporaliter ꝓlatus dicitur
genitus: Ergo si naturam rerũ
intelligentia duce per pendimus.
damus initium: si non negamꝰ
occasum. Alioquin: ideo filium
non habere initiũ dicamꝰ. quia
non per gratiam. sed per naturam
fatemur esse perpetuum. Adsumã
maior & minor tribus modis
dici potest: idest aetate. forma.
potentia. Aetate: senior puero.
Forma: longioꝵ paruo. Potentia:
fortioꝵ inbecillo. Uideamus. utrũ

Expanded text:
viri matris pudor est imminutus. viri matris pudor est imminutus. Virgo peperit, quia virgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex corpore: quid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus filius, et sine damno corporis parientis, natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem Patris substantiam creditur. cum ex eodem ipso substantialiter atque incorporaliter prolatus, dicitur genitus? Ergo si naturam rerum intelligentia duce perpendimus; demus initium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere dicamus initium, quia non per gratiam, sed per naturam fatemur esse perpetuum. Ad summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum
Abbreviated transcription (Latin):
modo & naturae lege prior gignens
iudeatur esse quam genitus
Sinacurae auctorem creaturarum
legibus aestimamus dũ anterio¬
rem. eẽ. patrem filici predicanus.
cur non eadem naturae lege for¬
tiorem patre filium per accessum
temporis dicimus. dum nec huic
desunt crementa nascenti. & iN¬
becillitatis iniuriam senectus
ingerit patri: Quod si hic ra.¬
tio ipsa non recipit: õmit tamus
indõ corporalis intelligentiae legẽ.
ne operibus suis similem dicamus
esse factorem: maxime cum dedõ
quod apud nos euidens. ẽ. &iam
id quod mocculto.ẽ. possimus
ostendere. Sicut enim sine exem.¬
plo mat̾ genuit auctorem suum:
sic in effabiliter pater genuisse
credendus . ẽ. coȩternum. De
matre natus est qui ante iam
fuit depatre: qui aliquando
nondefuit. Hoc fides credat.
intelligentia non requirat: ne aut
non inuentum putet incredibile.
aut repertum: non credat lingulare
Ecce enim dematre natus. ẽ. xp̃c.
nec ideo tamen per contactum

Expanded text:
modo, et naturae lege prior gignens modo, et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus; cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus: dum nec huic desunt incrementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem; maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem suum: sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est Filium coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit: de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de matre natus est Christus, nec ideo tamen per contactum
Abbreviated transcription (Latin):
fert in comprehensibilit̾ dictum
intelligibilius explicaris.
diin uan de filo cumdi areri¬
read efinitione dicernrem. oniusi
uod cale est: acsi dicereme Qidñ
exnidulo factus. ẽ. & ꝓptercu
numquam in id quod non st. ex
eo quod est: idest numquam iri
niehulum ex eo ipso quod e. natu¬
rae suae ꝓprietate soluendus et
Creatura uero. ex eo quod non est
inid quod non. ẽ: quo ostenditur
quia ex nichilo prolata.ẽ. & ꝓpt̃¬
ea quantũ adse attinet. ex eo qđ
est inid quod non est idest in
nichilum. nisi perpetua gracia
fecerit naturȩ suȩ qualitat e
uertenda. ẽ. Ergo num quam
non erit filius. qui substantialit̃
docetur . cẽ. perpetuus: & hoc
ut pote ꝓprio aconditione om̃iũ
creaturarum quȩ per ipsum
factȩ sunt. non in iuria noscit᷑
dixNT. Lic& intelligentiã
meam noua rerum subtilitate
perstringal. nescio tamen quo
pasto dicas quods cogenus patrisit
flius. cum & communi loquendi. ꝓ¬

Expanded text:
fert opinio, incomprehensibiliter dictum fert opinio, incomprehensibiliter dictum est intelligibilius explicaveris. inquam de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem: quoniam si uod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod est, naturae suae proprietate solvendus est. Creatura vero, ex eo quod non est, in id quod est. Quo ostenditur, quia ex nihilo prolata est. Et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est, id est in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, naturae suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuu; et hoc ut pote proprio, a conditione omnium creaturarum quae per ipsum factae sunt, non injuria noscitur el. Licet intelligentiam meam nova rerum subtilitate perstringas, nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum et communi 340 loquendi