comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit miscđam. Qui ergo fecit inquiunt: quãuis
mores in melius ñ mutauerit. sed inter ipsas suas ele¬
mosinas nefarie ac nequit̃ uixerit: iudiciũ illi cũ mi¬
sericordia futurũ est. ut aut nulla damnatione plec¬
tatur. aut post aliqđ tempus siue paruũ siue ꝓlixũ.
ab illa damnatione liberet᷑. Ideo iudicẽ ipsũ uiuoꝵ
atq mortuoꝵ noluisse existimant aliud cõmemora¬
re se eẽ dicturũ siue dextris quib est uitã daturus
ȩcernã siue sinistris quos ȩt̃no supplicio damnaturꝰ:
nisi elemosinas siue factas siue ñ factas. Ad hoc ꝑtineͥ¬
re aunt & in oratione dñica cotidianã postulationẽ.:
dimitte nob̃ debita nr̃a sicut & nos dimittimꝰ debitori¬
bus nr̃is. Quisqͥs enĩ illi qͥ ieũ peccauit dimittit
ignoscendo peccatũ: ꝓculdubio elemosinã facit. Quã
rem ipse dñs sic cõmendauit: ut dicerit. Sienĩ dimise¬

Expanded text:
fecit misericordiam. Qui ergo fecit, inquiunt, quamuis fecit misericordiam. Qui ergo fecit, inquiunt, quamuis mores in melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue dextris, quibus est uitam daturus aeternam, siue sinistris, quos aeterno supplicio damnaturus, nisi elemosynas sine factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimise
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ȩdificat suꝑ fundamentũ hoc aurũ. argentum.
lapides p̃ciosos. ligna. foenũ. stipulam: uniuscuiusq
opus manifestabitur. Dies enĩ dñi declarabit: qm̃
in igne reulabitur. Et uniuscuiusq opus quale
sit: ignis ꝓbabit. Si cuius opus ꝑmanserit qđ suꝑedi¬
ficauit: mercedẽ accipiet. Si cuius autẽ opus arserit:
damnũ patietur Ipse autẽ saluus erit: sictam̃ qͣsi
nulla heresis habet acorporis eius unitate p̃cisa: et
ideo ꝓpter hoc fund amentũ etiãsi malȩ uitȩ fuerit
catholicus xp̃ianus. uelut qͥ suꝑȩdificauerit ligna.
foenũ. stipulã: putant eũ saluũ fieri ꝑignẽ.
idest post᷑ poenas ignis illius liberari: quo igne
inultimo iudicio punientur mali.
oMEEI etiã quosdã putare eos tantũ modo ar.¬
suros illius ȩt̃nitate supplicii. qͥ ꝓpeccatis suis
facere dignas elemosinas neglegunt: iuxta illud
apłi iacobi. Iudiciũ autẽ sine miscda: illi qui non

Expanded text:
fundamentum hoc, aurum, argentum, fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus manifestabitur. Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cujus opus manserit, quod superaedificavit, mercedem accipietdamnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo iudicio punientur mali.Comperi etiam quosdam putare eos tantummodo arsuros illius aeternitate supplicii, qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglegunt, iuxta illud apostoli Iacobi: Iudicium autem sine misericordia illi, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & eius corporis sacram̃tũ. sed solis catholicis quã¬
uis male uiuentib pollicent᷑: quia ñ solo sacram̃to.
sed re ipsa manducauer̃ corpus xp̃i in ipso eiꝰ corpo¬
re constituti de quo dicit apłs. unus panis unũ corpꝰ
multi sumꝰ: ut etiã si postea in aliquã heresim uel
ctiã ingentiliũ idolatriã lapsi fucrint. tantũ quia in
corpore xp̃i id est incatholica excła sũpserunt baptis.¬
mum ap̃i & manducauer̃ corpus xp̃i ñ moriant᷑ inet̃.¬
num. sed uitã qͣndoq conseq̃ntur ęcernã: atq illa
om̃is impietas quanto maior fuerit. ñ eis ualeat ad et̃ni¬
tatẽ sed ad diut̾nitatẽ magnitudinẽq poenarum:
usq infinẽ hic saluus erit: ñ nisi in ȩccła catholica
perseuerantib quãuis in ea male uiuentib hoc ꝓmit¬
tunt. ꝑ ignẽ uidelicet saluandis merito sundamenti
de quo ait apłs. Fundamentũ enĩ aliud nemo potest
ponere prȩter id qđ positũ est: qđ est xp̃s iħs. Siquis

Expanded text:
et eius corporis sacramentum, sed solis catholicis quamuis male uiuentibus pollicentur, quia non solo sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso eius corpore constituti, de quo dicit apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus; ut, etiamsi postea in aliquam haeresim uel etiam in gentilium idolatriam lapsi fuerint, tantum quia in corpore Christi, id est in catholica ecclesia, sumserunt baptismum Christi et manducauerunt corpus Christi, non moriantur in aeternum, sed uitam quandoque consequantur aeternam; adque illa omnis inpietas, quanto maior fuerit, non eis ualeat ad aeternitatem, sed ad diuturnitatem magnitudinemque poenarum. usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod est Christus I
Abbreviated transcription (Latin):
na uel parua: sed dimittet uob̾ pater ur̃ peccata ur̃a.
si & uos dimiscritis hominib. Acꝑ hoc putant ctiã
cis qͥ ꝑdite uixerint donec claudant diẽ uitȩ huius
extremũ ꝑ hanc orationẽ qualiacũq & quantacũq
fuerint omĩa cotidie peccata dimitti. sicut ipsa cotidie
frequentat᷑ oratio: si hoc tantũmodo custodire memi¬
nerint: ut quando ab eis ueniã petunt qͥ eos peccato
qualicũq leserunt. ex corde dimittant:
uai ad hȩc omĩa dõ donante respondero: libe̾r
cognosci: cur ȩccłã ferre neqͥuerit hominũ disputa.¬
tionẽ diabolo etiã post maxcimas & diuturnissimas
poenas purgationẽ uł indulgentiã pollicentẽ. Neq
enĩtot scĩ & sacris ueteribus ac nouis litteris cruditi.
mundationẽ & regnicȩloꝵ beatitudinẽ post qͣliacũq:
& qͣntacũq supplicia qualib cũq & quantiscũque
angłis inuiderunt: sed pocius uiderunt diuinam
uacͥari uł infirmari ñ posse sentenciã. nea quã se

Expanded text:
 Dimittet uobis pater uester peccata uestra, si et uos dimiseritis hominibus. Ac per hoc putant etiam eis, qui perdite uixerint, donec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem, qualiacumque et quantacumque fuerint, omnia cottidie peccata dimitti, sicut ipsa cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire meminerint, ut, quando ab eis ueniam petunt, qui eos peccato qualicumque laeserunt, ex corde dimittant. Cum ad haec omnia Deo donante respondero, liber cognosci, quur ecclesia ferre nequiuerit hominum disputationem diabolo etiam post maximas et diuturnissimas poenas purgationem uel indulgentiam pollicentem. Neque enim tot sancti et sacris ueteribus ac nouis litteris eruditi mundationem et regni caelorum beatitudinem post qualiacumque et quantacumque supplicia qualibuscumque et quantiscumque angelis inuiderunt, sed potius uiderunt diuinam uacuari uel infirmari non posse sententiam, quam se
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis: nichil scriptura diuina significare c̃sueuit.
nisi qđ finẽ non habet tẽporis. Quã obrem prorsus
nec alia causa nec iustior atq manifestior inueniri
potest cur uerissima pietate teneat᷑ fixũ & immobile
nullũ regressũ ad iusticiã uitãq scõꝵ diabolũ & angłos
eius habituros: nisi quia scriptura quȩ neminẽ fallit

Expanded text:
uerbis nihil scriptura diuina significare consueuit, nisi quod finem non habet temporis. Quam ob rem prorsus nec alia causa nec iustior adque manifestior inueniri potest, quur uerissima pietate teneatur fixum et inmobile nullum regressum ad iustitiam uitamque sanctorum diabolum et angelos eius habituros, nisi quia scriptura, quae neminem fallit,
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã posuit: & non solũ reuixit: uerũ etiã illesus ap¬
paruit. Scĩmonialis quȩdã in uicina possessione
quȩ casp aniana dicit᷑. cũ egritudine laboraret ac
desperaret᷑: ad eandẽ memoriã tunica eiꝰ allata est. Quȩ
antequã reuocaretur: illa defuncta est. Hac tamen
tunica operuerunt cadauer eiꝰ Poee recepto sp̃usalua

Expanded text:
memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apmemoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes
Abbreviated transcription (Latin):
audisset absentẽ: uenire p̃sbiteros postulauit. Tener̃¬
Et statim credere se dixit Admirantib atq gauden¬
tib omibus: baptizatus est. Et quã diu uixit iore
habebat. xp̃e accipe sp̃m meũ. cũ hȩo uerba beatissimi
stephani qͣndo lapidatus. ẽ. a uidȩis ultima fuisse nesci¬
ret: quȩ huic quoq ultima fuerunt. Nã non multopost:
etiã ipse defunctus est. Manati sunt illic ꝑeũdẽ
martirẽ etiã podagrici duo: unꝰ cius. peregrinꝰ unus.
Sed cuus omĩ modo: peregrinꝰ autẽ ꝑ reuelationẽ qͥd
adhiberet quando doleret audiuit. & cũ hoc fecerit dolor
continuo conquiescit.QUdurus nom̃ est fundi. ubi
ȩccła est: & in ea memoria martiris stephani. Puerũ quen¬
dam paruulũ cũ in area luderet exorbitantes boues qͥ
uehiculũ trahebant. rota obtriuerunt: & confestim
palpitauit excpirans:. Hunc mater abreptũ ad eandẽ

Expanded text:
audissent absentem, venire presbyteros postulavit. Veneraudissent absentem, venire presbyteros postulavit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus atque gaudentibus omnibus, baptizatus est. Hoc, quamdiu vixit, in ore habebat: Christe, accipe spiritum meum: cum haec verba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Judaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt: nam non multo post etiam ipse defunctus est. 14. Sanati sunt illic per eumdem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem
Abbreviated transcription (Latin):
Opitulatione memorati martiris cũ de memoria eius
reportata ect. & suꝑ iacentis corpus missa ipsius p̃sbiteri
tunica: suscitatus est. S PVIT ibi uir in ordine suo
primarius. nomine marcialis: euo iã grauis. & multũ
abhorrens a religione xpĩana. Habebat sanc fidelc̃ filiã :¬
& generũ eodẽ anno baptrratũ. Quicũ eũ ȩgrotantẽ
multis & magnis lacrimis rogarent ut fieret xp̃ianus :
prorsus abnuit. cosq ase curbida indignatione sũ mo¬
uit Uisum .ẽ. genero eiꝰ ut iret ad memoriã sci stephani :¬
& illic ꝓeo quantũ posset oraret. ut ds̃ illi daret mentẽ
mitu & fletu: & sincerȩ ardente pietatis affectu. Dem¬
de abseedens: aliqͥd de altari floꝵ qđ occurrit culit.
eiq cumiã nox eẽt ad caput posuit: Tum dormitũ est:
Et ecce ante diluculũ clamat ut ad ep̃m curreretur:
qui mecũ forte tunc erat apud hypponẽ. Cũ ergo cũ

Expanded text:
opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Dmitu, et fletu, et sinceriter ardente pietatis affectu. Deinde abscedens, aliquid de altari florum quod occurrit, tulit, eique cum jam nox esset ad caput posuit. Tum dormitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat apud Hipponem. Cum ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
cursus. Ibi ceca mulier ut ad ep̃m portantẽ duccretur
orauit: flores quos ferebat dedit. recepit: oculis ad¬
mouit. ꝓtinꝰ uidit. Stupentib qͥ ad erant praibat
exultans: uiã carpens. & uiȩ ducẽ ulterius ñ reqͥrens:
tmorati memoriã martiris quȩ posita est in
castello sinitensi. qđ hrpponiensi coloniȩ uicinũ est:
eiusdẽ loci lucillus ep̃s popło p̃cedente atq sequente
portabat. Fistula cuiꝰ molestia iã diulaborauerat. & fa¬
miliarissimi sui medici qͥ eũ secaret operiebat᷑ manus :
illius piȩ sarcinȩ uectatione repente sanata est. Nã
deinceps: eã in suo corpore ñ inuenit:
ucharius presbit eoc hispania. chalame habitans:
uetere morbo calculi laborabat. Per memoriã supͣdic¬
ti martiris quã possidius illo aduexit ep̃s: saluus
factus est. demipse postea morbo alio p̃ualescen. Ialud¬
te mortuus sic iacebat: ut ei iã pollices ligarentur.

Expanded text:
cursus. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, cursus. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, oravit: flores quos ferebat dedit; recepit, oculis admovit, protinus vidit. Stupentibus qui aderant, praeibat exsultans, viam carpens, et viae ducem ulterius non requirens. 11. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur;
Abbreviated transcription (Latin):
ut uestiret᷑ orauit: Audierunt eũ adolescentes qui
forte aderant irrisores: cũq discedentẽ exagitantes
ꝓsequebant᷑. quasi a martirib quinquagenos folles unde ltlles¬
uestim̃ta emeret petiuisset. At ille tacitus ambulans.
ciectũ grandẽ piscẽ palpitantẽ uidit inlittore. eũ que
illis fauentib atq adiuuantib app̃hendit. & cuidã
coco catoso nomine bene xp̃iano ad coquinã concditariã
indicans quicqͥd gestũ sit trecentis follib uendidit.
lanã inde cõparare disponens: ut uxor eiꝰ quomͦ posset.
ei quo indueretur efficeret. Sed cocus concidens piscẽ:
anulũ aureũ inuentriculo eiꝰ inuenit. Moxq misera¬
tione flexus. & religione ꝑterritus: homini eũ reddi¬
dit dicens. Ecce quomodo te uiginti martires uestier̃.¬
reliquias martiris gloriosissimi stephani: ad eiꝰ memo¬
riam ueniebant magnȩ multitudinis concursus& oc.¬

Expanded text:
ut uestiretur orauit. Audierunt eum adulescentes qui ut uestiretur orauit. Audierunt eum adulescentes qui forte aderant inrisores eumque discedentem exagitantes prosequebantur: quasi a martyribus quinquagenos folles, unde uestimentum emeret, petiuisset. At ille tacitus ambulans eiectum grandem piscem palpitantem uidit in litore eumque illis fauentibus adque adiuuantibus adprehendit et cuidam coquo, Catoso nomine, bene Christiano, ad coquinam conditariam, . indicans quid gestum sit, trecentis follibus uendidit, lanam conparare inde disponens, ut uxor eius quo modo posset ei quo indueretur efficeret. Sed coquus concidens piscem anulum aureum in uentriculo eius inuenit moxque miseratione flexus et religione perterritus homini eum reddidit dicens: \'Ecce quo modo te uiginti martyres uestierreliquias martyris gloriosissimi Stephani, ad ejus memoriam veniebat magnae multitudinis concursus et oc
Abbreviated transcription (Latin):
oculũ contristati. medicũ querendũ eẽ dicebant
Ibi maritus sororis eiꝰ qui eũ illo detulerat: potens. ẽ
inquit ds̃ scõꝵ orationib qͥ fugauit doemonem.
reddere lum̃.: Tum sicut potuit oculũ lapsũ atq
pendentẽ. loco suo reuocatũ ligauit orario: nec nisi
post septẽ dies putauit eẽ soluendũ. Qđcũ fecisset: sanis¬
simũ inuenit. Sanati sunt illic & alui: de quib dicere
longum est.Hyponienst̃ quandã uirginc̃ scio:¬
cũ se oleo ꝑunxisset cui ꝓ illa presbit̃ instillauerat
lacrimas suas. mox a doemonio fuisse sanatã
cio ctiã ep̃m semel ꝓ adolescente quẽ non uidit oras. Alua¬
se: illũq ilico docmone caruisse.
senex florentius hyponiensis nr̃ homo. religiosus &
pauper: saitoris se arte pascebat. Casulã ꝑdiderat:¬
& unde sibi emeret ñ habebat: Auiginti martirib
quoꝵ memoria est apud nos celeberruma: clara uoce

Expanded text:
oculum contristati medicum quaerendum esse dicebant. oculum contristati medicum quaerendum esse dicebant. Ibi maritus sororis eius, qui eum illo detulerat: Totens est, inquit, Deus sanctorum orationibus, qui fugauit daemonem, lumen reddere.\' Tum, sicut potuit, oculum lapsum adque pendentem loco suo reuocatum ligauit orario nec nisi post septem dies putauit esse soluendum. Quod cum fecisset, sanissimum inuenit. Sanati sunt illic et alii, de quibus dicere longum est. Hipponiensem quandam uirginem scio,cum se oleo perunxisset, cui pro illa orans presbyter instillauerat lacrimas suas, mox a daemonio fuisse sanatam. Scio etiam episcopum semel pro adulescente, quem non uidit, orasse illumque ilico daemone caruisse. senex Florentius Hipponiensis noster, homo religiosus et pauper; sartoris se arte pascebat; casulam perdiderat et unde sibi emeret non habebat; ad uiginti martyres. quorum memoria est aput nos celeberrima, clara uoce
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑtinos illuc r̾mnos & orationes cũ ancillis suis
& quibusdã scimonialib exc more domina possessionis
intrauit: atq rmnos cantare coeperunt. Qua uoce
ille quasi ꝑcussus. excussus est: & cũ terribili fremitu
altare apprehensũ mouere ñ audens siue ñ ualens.
tanquã eo fuerit alligatꝰ aut affixus tenebat. & cum
grandi ciulatu parci sibi rogans: confitebat᷑ ubi ado¬
lescentẽ. & quando. & quomodo inuaserit. Postremose
exciturũ eẽ denuncians: membra eiꝰ singula nominabat.
quȩ se amputaturũ exiens minabat᷑. Atq inter haec
uerba discessit ab homine: sed oculus eiꝰ in maxillam
fusus. tenui uenula ab interiore quasi radice pendebat.
totũq eiꝰ mediũ qđ igellũ fuerat albicauerat. Quo
uiso qͥ aderant: Concurrerant autẽ etiã alii uocib ei
acciti. & se om̃s in orationẽ ꝓ illo strauerant. quã uis-
cũ sana m̃te stare gauderent: rursus tam̃ ꝓpter eius

Expanded text:
ad uespertinos illuc hymnos et orationes cum ancillis suis ad uespertinos illuc hymnos et orationes cum ancillis suis et quibusdam sanctimonialibus ex more domina possessionis intrauit adque hymnos cantare coeperunt. Qua uoce ille quasi percussus excussus est et cum terribili fremitu altare adprehensum mouere non audens siue non ualens, tamquam eo fuerit adligatus aut adfixus, tenebat et cum grandi eiulatu parci sibi rogans confitebatur, ubi adulescentem et quando et quo modo inuaserit. Postremo se exiturum esse denuntians membra eius singula nominabat, quae se amputaturum exiens minabatur, adque inter haec uerba discessit ab homine. Sed oculus eius in maxillam fusus tenui uenula ab interiore quasi radice pendebat, totumque eius medium, quod nigellum fuerat, albicauerat. Quo uiso qui aderant concurrerant autem etiam alii uocibus eius acciti et se omnes in orationem pro illo strauerant, quamuis eum sana mente stare gauderent, rursus tamen propter eius
Abbreviated transcription (Latin):
aecidit: ut ego & collega tunc ñs sinitensis ȩclłȩ maxi¬
minus in ꝓximo essemꝰ. Vt ueniremꝰ rogauit: & uenimꝰ
Cũq nobis omĩa retulisset: etiã hoc petiuuit ut infoderet᷑
alicubi. atq ibi orationũ locus ficret: ubi etiã xp̃iani
possent adcelebranda quȩ dĩ sunt congregari. Nonresti¬
timꝰ. Factũ est. Erat ibi uiuenis paraliticus: rusticanꝰ
Hoc audito: petiuit aparentib suis. ut illũ ad eũ locũ
scm̃ non cunctant̃ afferrent. Quo cũ fuisset allatus.:
orauit. atq inde continuo pedib suis saluus abscessit
ictoriana dicit᷑ uilla: ab hrponeregio minꝰ
triginta milib ab est. Memoria martirũ ibi est me¬
diolanensiũ : ꝓtasii & geruasu. Portatus. ẽ. eo quidã
adolescens. Quicũ die medio tempore ȩstatis equũ
ablueret: influminis gurgite doemonẽ incurrit:
Ubi cũ iaceret uel morti ꝓximꝰ uł simillimꝰ mortuo:

Expanded text:
accidit, ut ego et collega tunc meas, episcopus Sinitensis ecclesiae Maxiaccidit, ut ego et collega tunc meas, episcopus Sinitensis ecclesiae Maximinus, in proximo essemus; ut ueniremus rogauit, et uenimus. Cumque nobis omnia rettulisset. etiam hoc petiuit, ut infoderetur alicubi adque ibi orationum locus fieret, ubi etiam Christiani possent ad celebranda quae Dei sunt congregari. Non restitimus; factum est. Erat ibi iuuenis paralyticus rusticanus. Hoc audito petiuit a parentibus suis, ut illum ad eum locum sanctum non cunctanter adferrent. Quo cum fuisset adlatus, orauit, adque inde continuo pedibus suis saluus abscessit. Victoriana dicitur uilla, ab Hippone Regio minus triginta milibus abest. Memoria martyrum ibi est Mediolanensium Protasii et Geruasii. Portatus est eo quidam adulescens, qui cum die medio tempore aestatis equum ablueret in fluminis gurgite, daemonem incurrit. Ibi cum iaceret uel morti proximus uel simillimus mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ fecimꝰ. quãuis a talib prius audiremꝰ: de quoꝵ
fide dubitare non possemꝰ. Uil tribunicius hes¬
perius: apud nos est. Habet interritorio fussalensi
fundũ: zabedi appellat᷑. Ubi cũ afflictione anima.¬
liũ & seruoꝵ suoꝵ. domũ suã spirituũ malignoꝵ ium
noxiam ꝑpeti cõperisset: rogauit nr̃os me absente p̃s¬
biteros. ut aliqͥs eoꝵ illo ꝑgeret. cuiꝰ oracionib cedera¬
Perrexit unus. Obtulit ibi sacrificiũ corporis xp̃i: orans
quantũ potuit ut cessaret illa uercatio. Dõ ꝓtinꝰ miseran¬
te: cessauit. Acceperat autẽ ab amico suo terrã scãm de
ierosolimis allatã. ubi sepultus xp̃s die tercio resurreax̃.
eamq suspenderat in cubiculo suo. ne qͥd mali etiã ipse
pateret᷑: Ast ubi domus eiꝰ ab illa infestatione purgata
est: quid de illa terra fieret cogitabat. quã diucius in
cubiculo suo reuerentiȩ causa habere nolebat.: Forte

Expanded text:
ginem fecimus, quamuis a talibus prius audierimus, de quorum ginem fecimus, quamuis a talibus prius audierimus, de quorum fide dubitare non possemus. Vir tribunicius Hesperius aput nos est; habet in territorio Fussalensi fundum Zubedi appellatur; ubi cum adflictione animalium et seruorum suorum domum suam spirituum malignorum uim noxiam perpeti conperisset, rogauit nostros me absente presbyteros, ut aliquis eorum illo pergeret, cuius orationibus cederPerrexit unus, obtulit ibi sacrificium corporis Christi, orans quantum potuit, ut cessaret illa uexatio: Deo protinus miserante cessauit. Acceperat autem ab amico suo terram sanctam de Hierosolymis adlatam, ubi sepultus Christus die tertio resurrexit, eamque suspenderat in cubiculo suo, ne quid mali etiam ipse pateretur. Ast ubi domus eius ab illa infestatione purgata est, quid de illa terra fieret, cogitabat, quam diutius in cubiculo suo reuerentiae causa habere nolebat. Forte
Abbreviated transcription (Latin):
dedisset nom̃ ad baptismũ & pridie quã baptizaretur
insomnis apueris nigris cirratis quos intelligebut doemones
baptirari eodẽ anno ꝓhibitus fuisset.: eisq ñ obtẽperans
rationis ut nouerat ablu ñ distulisset: in baptismate
ipso non solũ dolore quo ultra solitũ cruciabat᷑. uerũctiã
podagra caruisse: nec amplius cũ diu postea uixisset
pedes doluisse qͥs nouit. Nos tam̃ nouimꝰ & paucissimi
fratres: ad quos id potuit ꝑuenire.E
quidã curubitanꝰ non solũ a paralisi uerũ etiã ab informi
pondere genitaliũ. cũ baptizaret᷑ saluus effectus est:
& liberatus utraq molestia. tãquã mali nichil habuissec
incorpore. de fonte regenerationis ascendit. Quis hoc
preter curubĩ nouit. & p̃ter rarissimos aliqͦs qui hoc
ubicũq audire potuerunt: Nos autẽ cũ hoc cõperis¬
semus: iubente scõ ep̃o aurelio etiã ut ueniret karta.¬

Expanded text:
s; qui cum dedisset nomen ad baptismum et pridie quam baptizaretur s; qui cum dedisset nomen ad baptismum et pridie quam baptizaretur in somnis a pueris nigris cirratis, quos intellegebat daemones, baptizari eodem anno prohibitus fuisset eisque non obtemperans rationis, ut uouerat, ablui non distulisset, in baptismate ipso non solum dolore, quo ultra solitum cruciabatur, uerum etiam podagra caruisse nec amplius, cum diu postea uixisset, pedes doluisse quis nouit? Nos tamen nouimus et paucissimi fratres ad quos id potuit peruenire. Ex mimo quidam Curubitanus non solum a paralysi, uerum etiam ab informi pondere genitalium, cum baptizaretur, saluus effectus est t liberatus utraque molestia, tamquam mali nihil habuisset in corpore, de fonte regenerationis adscendit. Quis hoc praeter Curubim nouit et praeter rarissimos aliquos, qui hoc ubicumque audire potuerunt? Nos autem cum hoc conperissemus, iubente sancto episcopo Aurelio etiam ut ueniret Cartha
Abbreviated transcription (Latin):
aliqđ contumeliosũ uerbũ ꝓferret in xp̃m: religiosa urba¬
nitats respondisse fertur. Putabã inqͥt: magnũ aliquid
te michi fuisse dicturã: Atq illa iam eoxhorrescente: mox
addidit. Quid grande fecit xp̃s sanare cancrũ. qui
quatriduanũ suscitauit mortuũ : hoc ergo cũ audissẽ.
& uehem̃ter stomacharer inilla ciuitate atq in illa ꝑsona
nonutiq obscura factũ tã ingens miraculũ sic latere:
hinc eã & admonendã & pene obiurgandã putaui.
Quȩ cũ michi respondisset ñ se inde tacuisse: quȩsiui
abeis quas forte tunc matronas amicissimas secũ habe¬
bat. utrũ hoc antea scissent. Responderunt: se omnino
nescisse. Ecce inquã quomodo ñtaces. ut nec istȩ audi¬
ant quȩ tibi tanta familiaritate iunguntur: Et quia
breuiter ab ea quęsluerã: feci ut illis audientib mul¬
tumq mirantib & glorificantib dm̃. totũ ex ordine

Expanded text:
aliquod contumeliosum uerbum proferret in Christum, religiosa urbaaliquod contumeliosum uerbum proferret in Christum, religiosa urbanitate respondisse fertur: Tutabam, inquit, magnum aliquid te mihi fuisse dicturam.\' Adque illa iam exhorrescente, mox addidit: Quid grande fecit Christus sanare cancrum, qui quadriduanum mortuum suscitauit?\' Hoc ego cum audissem et uehementer stomacharer in illa ciuitate adque in illa persona non utique obscura factum tam ingens miraculum sic latere, hinc eam et admonendam et paene obiurgandam putaui. Quae cum mihi respondisset non se inde tacuisse, quaesiui ab eis, quas forte tunc matronas amicissimas secum habebat, utrum hoc antea scissent. Responderunt se omnino nescisse. Ecce, inquam, quo modo non taces, ut nec istae audiant, quae tibi tanta familiaritate iunguntur. Et quia breuiter ab ea quaesiueram, feci ut, illis audientibus multumque mirantibus et glorificantibus Deum, totum ex ordine,
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquanto diucius homo uiuat. tam̃ inde morte
qualibet tardius affutura: scđm ypocratis ut feruił
sententiã om̃is est omittenda curatio. Hoc illa a perito
medico & suȩ domui famili arissimo respons ũ acceꝑat:
& ad solũ dm̃ se orando conuerterat : d monet᷑ in sõnis
propinquante pascha: ut in parte feminarũ obser.¬
uanti ad baptisteriũ. quȩcũq illi baptizata primitus
occurrisset: signaret ei locũ signo xp̃i. Fecit: confestĩ
sanitas consecuta est. Medicus sane qͥ ei dixerat ut ni¬
chil curationis adhiberet si paulo diucius uellet. uiue¬
re: cũ inspexisset eã postea & sanissunã cõperisset. qͣm
prius habere illud malũ tali inspectione cognouerat:
quȩsiuit ab ea uchem̃ter quid ad hibuisset. cupiens
quantũ intelligi datur nose medicumentũ: quo ⁊̃poctatis
definitio uinceret᷑: Cũq ab ea qͥl factũ ẽt audisset
uoce uelut contẽ nentis & uultu ita ut illa metueret ne

Expanded text:
ut aliquanto diutius homo uiuat, tamen inde morte ut aliquanto diutius homo uiuat, tamen inde morte quamlibet tardius adfutura, secundum Hippocratis ut ferunt sententiam omnis est omittenda curatio. Hoc illa a perito medico et suae domui familiarissimo acceperat et ad solum Deum se orando conuerterat. Admonetur in somnis propinquante Pascha, ut in parte feminarum obseruanti ad baptisterium, quaecumque illi baptizata primitus occurrisset. -signaret ei locum signo Christi. Fecit, confestim sanitas consecuta est. Medicus sane, qui ei dixerat ut nihil curationis adhiberet. si paulo diutius uellet uiuere, cum inspexisset eam postea et sanissimam conperisset, quam prius habere illud malum tali inspectione cognouerat, quaesiuit ab ea uehementer quid adhibuisset curationis, cupiens, quantum intellegi datur. nosse medicamentum, quo Hippocratis definitio uinceretur. Cumque ab ea quid factum esset audisset, uoce uelut contemnentis et uultu, ita ut illa metueret, ne
Abbreviated transcription (Latin):
medici. Parantur om̃ia: quȩ hora illa poscebat: Trem̃da
ferram̃ta ꝓferunt᷑: attõnitis suspensisq om̃ib cis autẽ
quoꝵ erat maior auctoritas: defectũ animi eiꝰ conso¬
lando erigentib Ad manꝰ secturi mẽbra in lectulo
componunt᷑. Solunt᷑ nodi ligam̃toꝵ. Nudat᷑ locus
Inspicit medicus: & secandũ illũ sinũ armatꝰ atq intentꝰ
inquirit. Scrutatur oculis: digitisq contrectat. Temp¬
tat deniq modis om̃ib: inuenit firmissimã cicatricẽ:
Iam illa leticia & laus atq grãrũactio. misericordi et
om̃ipotenti dõ quȩ fusa est ore omniũ lacrimantibus
gaudus: non est cõmittenda meis uerbis. Cogitetur¬
potius: quã dicatur.
centia religiosissima femina de primariis ipsius ciui¬
tatis. in mamilla cancrũ habebat: rem sicut medici
dicunt nullis medicam̃tis sanabilẽ. Aut ergo p̃cidi
solet & a corpore separari mẽbrũ ubi nascitur: aut

Expanded text:
medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda ferramenta proferuntur adtonitis suspensisque omnibus. Eis autem, quorum erat maior auctoritas, defectum animi eius consolando erigentibus ad manus sectori membra in lectulo conponuntur, soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus et secandum illum sinum armatus adque intentus inquirit Scrutatur oculis digitisque contrectat, tentat denique modis omnibus: inuenit firmissimam cicatricem. Iam laetitia illa et laus adque gratiarum actio misericordi et omnipotenti Deo, quae fusa est ore omnium lacrimantibus gaudiis, non est committenda meis uerbis: cogiteturus quam dicatur. Innocentia, religiosissima femina, de primariis ipsius ciuitatis, in mamilla cancrum habebat, rem. sicut medici dicunt, nullis medicamentis sanabilem. Aut ergo praecidi solet et a corpore separari membrum ubi nascitur, aut,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi nobis ex more genua figentib. atq incũ bentibus
terrȩ: ille se ita ꝓiecit tanquã fuisset aliquo grauiter
impellente ꝓstratus. & coepit orare quib modis. quo
affectu. quo motu animi. quo fluuio lacrimarũ. quib
gemitib atq singultib succutientib om̃ia membra
cius & poene intercludentib spm. quis ullis explicet
uerbis: Utrũ orarent alii. nec in hȩc eoꝵ auerteretur
intentio nesciebam: ego tam̃ ꝓrsus orare ñ poterã
Hoc tantũ modo: breuit̃ incorde meo dixi. Dñe qͣs
tuoꝵ preces exaudis. si has non exaudis: Nichil enĩ
michi uidebat᷑ addi iã posse: nisi ut exxpiraret orando.
Surreximꝰ itaq : & accepta ab ep̃o benẽdictione disces.¬
simus. rogante illo ut mane adessent: illis ut ȩquo ani-¬
mo eẽt ortantib Illux̃ dies: qͥ mecuebat᷑. Aderant
serui di: sicut se affuturos eẽ ꝓmiserant. Ingressi su&

Expanded text:
ubi nobis ex more genua figentibus adque incumbentibus ubi nobis ex more genua figentibus adque incumbentibus terrae ille se ita proiecit, tamquam fuisset aliquo grauiter inpellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo adfectu, quo motu animi, quo fluuio lacrimarum, quibus gemitibus adque singultibus subcutientibus omnia membra eius et paene intercludentibus spiritum, quis ullis explicet uerbis? Utrum orarent alii nec in haec eorum auerteretur intentio, nesciebam. Ego tamen prorsus orare non poteram; hoc tantummodo breuiter in corde meo dixi: \'Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis?\' Nihil enim mihi uidebatur addi iam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus et accepta ab episcopo benedictione discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illa exortus dolor. ut tanquã funeris planctus uix
comprimerctur a nobis. Uisitabant eũ cotidie scĩ uiri :
episcopus tunc uz alensis beatȩ memoriȩ saturninus.
& presbit̃ gulosus. ac diaconi cartaginensis ȩccłȩ: in
quib erat & eacquib solus ẽ. nunc in reb humanis
iamep̃s cũ honore a nob̃ debito nominandus aurelius.
Cũ quo recordantes mirabilia operũ dĩ. de hacro sȩpe
col locuti sumꝰ: cũq ualde meminisse qđ cõmemora¬
uimꝰ inuenimꝰ. Quicũ eũ sicut solebant uespere iusita.¬
rent: rogauit eos mistrabilib lacrimis ut mane digna¬
rentur eẽ presentes. suo funcri potius quã dolori: Tantꝰ
enĩ cũ metus expriorib inuaserat poenis: ut se inter
medicoꝵ manꝰ non dubitaret eẽ moriturũ. Consolati
sunt cũ illi. & hortati ut indõ fideret: eiusq uolun¬
tatẽ iurilit̃ ferret: Inde ad orationẽ ingressi sumꝰ

Expanded text:
illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur a nobis. Visitabant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc Uzalensis, beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gulosus ac diaconi Carthaginensis ecclesiae; in quibus erat et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemoramus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut mane dignarentur esse praesentes suo funeri potius quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dubitaret esse moriturum. Consolati sunt eum illi et hortati, ut in Deo fideret eiusque uoluntatem uiriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
ret alex andrinũ quendã qui tunc chirurgus mirabi¬
lis habebat᷑. ut ipse faceret qđ ab illis fieri nolebat
iratus. Sed postea quã uenit ille. laborẽq illoꝵ in
cicatricib sicut artifex uidit: boni uiri functus officio
persuasit homini ut illi pocius qͥ ineo tantũ laboraue.¬
rant quantũ ipse inspiciens mirabat᷑. suȩ curationis
fine fruerentur: adiciens qđ re uera nisi sectus esset.
saluus eẽ ñ posset. sed ualde abhorreret asius mori¬
bus. ut ab hominib quoꝵ artificiosissimã operam.
industriã. diligentiã admirans incicatricib eiꝰ uderit:
ꝓpter exiguũ qđ remansit. palmã tanti laboris au¬
ferret. Redditi sunt animo eiꝰ: & placuit ut eodem
alexandrino assistente. ipsi sinũ illũ ferro qͥ iã consen.¬
su omniũ aliter insanabilis putabatur: as perirent.
Quȩ res: dilata ẽ. in consequentẽ diẽ. Sedcũ abis¬
sent illi: ex merore nimio domini tantus. ẽ. in domo

Expanded text:
ret Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabiret Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quorum artificiosissimam operam industriam diligentiam mirans in cicatricibus eius uideret, propter exiguum quod remansit palmam tanti laboris auferret. Redditi sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. bonis uerbis ꝓmissionibusq lenire. Preteri¬
erunt alii dies plurimi: nichilq ꝓficiebat omne qđ
fiebat. Medici tam̃ insua pollicitationes sistebant:
non se illũ sinũ ferro. sed medicam̃tis. eẽ. clausuros.
Adhibuerunt & aliũ grandeuũ iã medicũ: satisq in
illa arte lauclatũ. ad huc enĩ uiuebat: ammoniũ dico.
Quiloco inspecto. idem qđ illi ex eoꝵ diligentia pcricuq
promisit. Cuius ille factus auctoritate securus. domesti¬
co suo medico qui futurã predixerat aliã sectionẽ. faceta
hilaritate uelut iã saluus illudit. Quid plura : Tot di¬
es postea inanit̃ consũpti transierunt: ut fessi atque
confusi. faterent᷑ eũ nisi ferro nullomodo posse sanari:
Expauit: expalluit nimio timore turbatꝰ. Atque
ubi se collegit. fariq potuit: abire illos iussit. & ad
se amplius ñ accedere. Nec aliud occurrit fatigato
lacrimis. & illa iã necessitate constricto: nistut adhibs¬

Expanded text:
hominis bonis uerbis promissionibusque lenire. Praeterihominis bonis uerbis promissionibusque lenire. Praeterierunt alii dies plurimi nihilque proficiebat omne quod fiebat. Medici tamen in sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaeuum iam 0medicum satisque in illa arte laudatum adhuc enim uiuebat, Ammonium, qui loco inspecto idem quod illi ex eorum diligentia peritiaque promisit. Cuius ille factus auctoritate securus domestico soo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem, faceta hilaritate, uelut iam saluus, inlusit. Quid plura? Tot dies postea inaniter consumti transierunt, ut fessi adque confusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expauit, expalluit nimio timore turbatus, adque ubi se collegit farique potuit, abire illos iussit et ad se amplius non accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
& apud eũ tunc habitabamꝰ. Curabatur a medicis
fistulas: quas numerosas atq ꝑplcocas habuit inposte¬
riore atq in una corporis parte. Iam secuerant eũ: et
artis suȩ cȩtera medicam̃tis agebant. Passus autẽ fucrat
insectione illa: & diuturnos & acerbos dolores. Sed
unus inter multos sinus fefellerat medicos: atq ita
latucrat ut eũ non tangerent. quẽ ferro aperire dehueraN:
Deniq sanatis om̃ib quȩ aꝑta curabant: iste remanse.¬
rat solus. cui frustra impendebat᷑ labor. Quas moras
ille suspectas habens. multũq formidans. ne iterũ
secaret᷑ qđ ei predixerat alius medicus domesticus ciꝰ.
quẽ non admiserant illi ut saltẽ uideret cũ primũ
sectus . ẽ. quomodo id facerent. iratusq illũ domo
abiecerat. uixq receperat: crupit atq ait. Iterũ me
secturi estis: Ad illius quẽ noluistis eẽ presentẽ uerba
uenturus sũ. Irridere illi medicũ imperitũ : metũq

Expanded text:
et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae aperta curabant, iste remanserat solus, cui frustra inpendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens multumque formidans, ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me secturi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inridere illi medicum inperitum metumque
Abbreviated transcription (Latin):
non tanta ea cõmendat auctoritas. ut sine difficultate
uel dubitatione credantur: quãuis xp̃ianis fidelib:
a fidelib indicent᷑:¬
factũ est cũ illic essemꝰ. quando illuminatus ẽ. cecus:
ad multoꝵ noticiã potuit ꝑuenire. qͥa & grandis. ẽ.
ciuitas. & ibi erat tunc imperator. & imm̃so popłõ
teste res gesta est concurrente ad corpora martirũ¬
protasu & geruasii. quȩ cũ laterent & penitꝰ nesci¬
rentur. ep̃o ambrosio ꝑ somniũ reuelata reꝑta sunt.
ubi cecus ille depulsis ueterib tenebris diẽ uidit
PUD cartaginẽ autẽ quis nouit p̃ter admodũ¬
ẜ paucissimos salutẽ quȩ facta est innocentio ex aduoca¬
to uicariȩ p̃fecturȩ. ubi nos interfuimꝰ & oculis aspexi¬
mus nr̃is: Uenientes enĩ de transmarinis me & fratrẽ
meũ alypiũ. nondũ quidẽ clericos sediã dõ seruientes.
ut erat cũ tota domosua religiosissimꝰ ipse susceperat:

Expanded text:
non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis christianis fidelibus a fidelibus indicentfactum est, cum illic essemus, quando inluminatus est caecus, ad multorum notitiam potuit peruenire, quia et grandis est ciuitas et ibi erat tunc imperator et inmenso populo teste res gesta est concurrente ad corpora martProtasii et Geruasii; quae cum laterent et penitus nescirentur, episcopo Ambrosio per somnium reuelata reperta sunt; ubi caecus ille depulsis ueteribus tenebris diem uidit. Aput Carthaginem autem quis nouit praeter admodum paucissimos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspeximus nostris ? Venientes enim de transmarinis me et fratrem meum Alypium, nondum quidem clericos, sed iam Deo seruientes, ut erat cum tota domo sua religiosissimus, ipse susceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit: negare ñ possumꝰ. In cisdẽ quippe ueracissi¬
mis libris cuncta conscripta sunt: & quȩ facta sunt. &
ꝓpter qđ credendũ facta sunt. Hȩc ut fidẽ faecrent
in notuerunt: hȩc ꝑ fidẽ quã feccrunt. multo clarius
innotescunt. Legunt᷑ quippe in popłis ut credantur:
nec in popłis tam̃ nisi credita legerent᷑. Na ctũ nunc
fiunt miracula ineiꝰ nomine. siue ꝑsacram̃ta eiꝰ. siue per
orationes uel memorias scõꝵ eiꝰ sed ñ eadẽ claritate illus¬
trant᷑. ut tanta qͣnta illa gła diffament᷑. Canon qͥppe
sacrarũ litterarũ quẽ definitũ eẽ oportebat. illa facit
ubiq recitari: & memoriȩ cunctoꝵ inherere popłoꝵ.
Hȩc autẽ ubicũq fiunt: ibi sciunt᷑ uix a tota ipsa ciui¬
tate. uel quocũq cõmanentiũ loco. Nã plerũq etiã
ibi paucissimi sciunt ignorantib cȩteris: maxcime si
magna sit ciuitas. Et quando alibi alusq narrantur.

Expanded text:
ascendit, negare non possumus. in eisdem quippe ueracissiascendit, negare non possumus. in eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt et propter quod credendum facta sunt. haec ut fidem facerent innotuerunt, haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur. nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine sine per sacramenta eius siue per orationes uel memoriae sanctorum eius; sed non eadem claritate inlustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. canon quippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum. haec autem ubicumque fiunt, ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dat inquirit: magnũ est ipse ꝓdigiũ. qͥ mundo
credente ñ credit. Uerũ hoc ideo dicunt: ut nec tunc
illa miracula facta fuisse credant᷑. Unde ergo tanta
fide xp̃s usquequaq cantat᷑ incelũ cũ carne subleua-¬
tus: Unde temporib eruditis & omne qđ fleri ñ pocest
respuentib sine ullis miraculis nimiũ mirabiliter
incredibilia credidit mundus: Anforte credibilia
fuisse. & ideo credita ẽẽ dicturi sunt: Cur ipsi ergo
non credunt: Breuis est igitur nr̃a cõplexio: Aut
incredibilis rei quȩ non uidebat᷑ alia incredibilia quȩ
tam̃ fiebant & uidebant᷑ fecerunt fidẽ: aut certe res ita
credibilis ut nullis quib ꝑsua deret᷑ miraculis indige¬
ret. istoꝵ nimiã redarguit infidelitatẽ. Hoc ad re¬
fellendos uanissimos dixerĩ. Nam facta ẽẽ multa
miracula quȩ attestarent᷑ illi uni grandi salubriq
miraculo quo xp̃s incelũ cũ carne in qua resurreocit

Expanded text:
dat, inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo dat, inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit. uerum hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur. unde ergo tanta fide Christus usquequaque cantatur in caelum cum carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri non potest, respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? an forte credibilia fuisse et ideo credita esse dicturi sunt? cur ipsi ergo non credunt? breuis est igitur nostra complexio: aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa miracula, quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo, quo Christus in caelum cum carne, in qua resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
potest mens humana ferre ñ posset. dudensq ab aurib
cordibusq respueret. nisi cã fieri potusse atq factã eẽ
diuinitas ips ius ueritatis uel diuinitatis ueritas. & contes¬
tantia miraculoꝵ signa monstrarent. ut terrentib & contra¬
dicentib tã multis tãq magnis ꝑsccutionib p̃cedens
in xp̃o deinde incȩteris ad nouũ scłm secutura resurrectio
atq immortalitas carnis & fidelissime crederet᷑. & p̃di¬
caretur intrepide. & ꝑ orbẽ terrȩ pullulatura foccun¬
dius cũ martirũ sanguine sereretur: Legebant᷑ enĩ
prȩconia p̃cedentia ꝓpħarũ. concurrebant ostenta
uirtutũ. & ꝑsuadebat᷑ ueritas noua consuetudini non
contraria rationi. donec orbis terre qͥ ꝑsequebat᷑ furore:
sequerct᷑ fide. Cur inquiunt non illa miracula quae
necessaria fuisse priusquã crederet mundus: ad hoc
ut crederet mundus. Quisqͥs ad huc ꝓdigia ut cre

Expanded text:
potest, mens humana ferre non posset eludensque ab auribus potest, mens humana ferre non posset eludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse adque factam esse diuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantia miraculorum signa monstrarent; ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nouum saeculum secutura resurrectio adque inmortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius cum martyrum sanguine sereretur. Legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta uirtutum, et persuadebatur ueritas noua consuetudini. non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. ssaria fuisse priusquam crederet mundus, ad hoc ut crederet m