comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extirisset. hec .c. mere alieno
exꝑte dimidia hrs institutꝰ¬
qr sine condicio extit̾it. ie ħrd̃
eristente utraq ualent si
ita prododrante rõ ponẽda
misceri duas ꝑtes. ¶Quifi¬
numsuum impuberem̾. ⁊
titiumequis ꝑtib ħ̾rdes ins¬
tiruerat. a filio totum legau¬
erat atitio nicħ. ⁊ titium fili¬
o substituerat. Quesitum ẽ.
cumtitius exĩstitutione ad¬
isset. et impułe fino mortu¬
o ex substitutione heres exni¬
tisset quanitum legatorũ
nomine p̾stare deberet. Et
placint solida legata eum
p̾stare cebere. nam confusi
duo semisses efficerent. ut
circalegem falcidiam totiꝰ
assis rõ hab̾etur. et solida lega

Expanded text:
exstitisset, haec centum in aere alieno ex parte dimidia heres institutu sive condicio exstiterit, te herede exsistente utraque valent, siita pro dodrante ratio ponenda misceri duas partes. Qui filium suum impuberem et Titium aequis partibus heredes instituerat, a filio totum semissem legaverat, a Titio nihil et Titium filio substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida lega
Abbreviated transcription (Latin):
pserunt pecuĩa relict.imi ad
il ienta ꝑueroꝵ falcidie
subiectam eẽ. ⁊ ut idoneis.
hominibcollocetur pecu¬
mã. adcuram suam reuoca
ximo usuras prestaturum
eum qui frustrationis cã. be
stituat. auoluntate eis qͥ
.f. dari uoluit. legis falcidie co¬
modum prestat Mart.

Expanded text:
bserunt pecuniam relictam ad alimenta puerorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam reuocatximo usuras praestaturum eum, qui frustrationis causa bestituat, a uoluntate eius qui familiae dari uoluit legis Falcidiae commodum praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
nem recipiat: adeo ut
si duob legatꝯ fuerit
ip̃o in ad singulos ꝑte
ꝑtineant: ¶ Uos leg
te pata eent. ut hee qu¬
oq: extra moduz leg̾
centi nõiatiz ipsa falci¬
dum. lege expresuẽ

Expanded text:
nem recipit adeo, ut, si duobus legatus fuerit, ipso iure ad singulos partes pertineant. Dos relegatae paratae essent, ut hae quoque extra modum legis essent, nominatim ipsa Falcidia lege expressum
Abbreviated transcription (Latin):
est qm nulla in uria frĩ fac.
non debere eam dotemcofer
exminore ꝑte fuerit hrs nsti¬
tuta et alia queda meanico
dicenou erit collatõis mun¬
ere ea fungrinsi forte ꝯten¬
ta fuerit portõe exqua insti¬
tuta est tunc eĩ dicendu est
ex iudicio parentis eam ue

Expanded text:
m nullam iniuriam fratri facit, non debere eam dotem conferrex minore parte fuit heres instituta et alia quaedam in eam codicendum erit collationis munere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam ue
Abbreviated transcription (Latin):
ddcõ dẜuanda ẽ. tñ et illi ad.
it ex eo nepotes in põte. filiꝰ
emancipatus susceptis pꝯea
liberis decessit. placuit in a¬
manente eo ut si uelit amis
sͥ ꝑ nepotes ad quiri. tonas
sua conferat.aut nepotes
emancip. ut sibi emonum̃¬
tu pat̾ne hrditatis ad ꝗrant
idq diuus marcus rescripsi.¬
Yrs extit̾it ei q̃ auũs hrde
fecerat. deinde pater eiꝰ em
tri suo nepos non poterit s
cuelut extraneus excludet᷑.
quia non suo nõie auo hrs

Expanded text:
conseruanda est tamen et illi ad uit ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in amanente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsis extiterit ei, quem avus heredem fecerat, deinde pater eius emtri suo nepos non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine avo heres
Abbreviated transcription (Latin):
sit fem̃quo minꝰ eẽt. S hoc sic
accipiendu ẽ. ut hoc demũ
reret. non uenit incollatio¬
ne namhic et sibi insidiatꝰ
est. ¶ Portones collatõnũ ita
erunt faciende. ut puta duo
sunt filii in pote. ums emã¬
cipatus hñs trecenta. ducenta
fr̃ib ꝯferet. s̾ centu facit em̃

Expanded text:
sic accipiendum est, ut hoc demum reret, non uenit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in potestate, unus emancipatus habens trecenta: ducenta fratribus confert, sibi centum: facit enim
Abbreviated transcription (Latin):
patris fuerunt. Hoc q̃ ad modũ
ex pedirio porteat.quer sol
nam si bona apatre relicta.⁊
emancipatoꝵ in mediu ꝯfe¬
rantur. et ita uirues ꝑtes su¬
mantur.eueniet. ut emanci¬
patis quo collatõ ab ipis fcã
ꝓsit. uideamus ergo ne como¬
dissimu sit. emancipatos. Q¬
uartam ꝑte ex bonis pat̾nis
ꝯfere ex suis t̾ciam. Q uoddico
exemplo manifestius fiat po¬
namꝯ patre quadraginta reli

Expanded text:
patris fuerint. hoc quemadmodum expediri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita uiriles partes sumantur, eueniet, ut et emancipatis quoque collatio ab ipsis facta prosit. uideamus ergo, ne commodissimum sit emancipatos quartam partem ex bonis paternis ferre, ex suis tertiam: quod dico, exemplo manifestius fiet. ponamus patrem quadr‹in›g‹e›nta reli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdtem ex ex in põte retinuit
emanci patus filiu suum¬
sõtult et prter ex hrdatus
est. quero cum fr̃e euis. ⁊ ip¬
se emancipatꝰ sit preteritꝰ.
et nepotes exemancipato
filio ab auo.hrdes instituti.
q ex quo ne potes erant na
te emancipauit. et eman¬
cipatus ꝓcͥauerit filiu ⁊
h̾rs ut̾q nepos institutꝰ fu¬
erit. pater eoꝵ ex hrdatꝰ alio
fiꝰ preteritꝰ. solus fuiꝰ p̾t̾¬

Expanded text:
in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab avo heredes instituti, ue, ex quo nepotes erant natte emancipaverit et emancipatus procreaverit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exheredatus, alius filius praeteritus: solus fil
Abbreviated transcription (Latin):
que mansit inpotestatecum
eusdez familie frẽ. ms uistit¬
ut a. possõne intestati patris
etrore frĩs emancipati secuta
accep̃tote scripto fri ꝯferre ñ
cogetur. cum ea possessio frus¬
tra petita sit.⁊ filia frĩs suiuo¬
tita. ¶ Filia q̃soluto matrimo¬
mo. dotem ꝯferre debuit. mo¬
ram collatoni fecit. uiri boni
arbitratu cogetur. usuras qͦr
totis ꝯferre. cum emancipata¬

Expanded text:
nsit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita sit et filia patris votita. Filia, quae soluto matrimonio dotem conferre debuit, moram collationi fecit: uiri boni arbitratu cogetur usuras quoque dotis conferre, cum emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝑnatur. Uñ qiida fuiuem¬
ancipatu quide bonis ꝯferen¬
dis cauere fr̃ib noluit. audien¬
du pꝯea putauerũt. si uellet
oblata cantõe bnficiu .b.p. ex̾¬
ount S benignior est diuersa
sẽtentia. maxime cu debonis
parentis inter fr̃s disputetur.
Que tñ faciliꝯ ad mitendũ exi¬
stimo. si intra temp delate po¬
ssõnis caucionez offerat. na pr¬

Expanded text:
a›tur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cauere fratribus noluit, audiendum postea putauerunt, si uellet oblata cautione beneficium booluit: sed benignior est diversa sententia, maxime cum de bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cautionem offerat: nam p
Abbreviated transcription (Latin):
nadoptõne filia data et ħre
instituta. debet sic emancipa¬
ta non solu bona sua. s et to¬
tez que ad eam ꝑuenire pot̾it
ꝯferre. Si adhuc paterad op¬
cuius inuit. mic necesse habe
latione dotis non fungetur¬
uñ simisso ab alto edicto ne cẽ¬

Expanded text:
adoptionem data et heres instituta debet sic ut emancipata non solum bona sua, sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc pater adoptivus vivit, hic necesse habeblatione dotis non fungeturcommisso ab altero edicto nece
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis priꝯ ꝯsequtus sit. qua de¬
beretur frĩqui in põte patris re¬
lictus est ꝯferre non debere. cũ
pꝯ morte patris non taz exdo¬
natõe quam excã debiti ea pos
querit. et ea uentris nõie m po¬
Nõem missa fuerit. int̾m colla¬
tio cessat. nam ante qua nasca¬
tur. non pot dici ĩ potestate:
morientis fuisse s nato con¬

Expanded text:
secutus sit quam deberentur, fratri qui in potestate patris relictus est conferre non debere, cum post mortem patris non tam ex donatione, quam ex causa debiti ea possquerit et ea uentris nomine in possessionem missa fuerit, interim cessat collatio: nam antequam nascatur, non potest dici in potestate morientis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
emancipanerit. ¶Stipło aũt col¬
lationis cunc ꝯmititur. cu int̾¬
pellatꝰ cum anquo spatio quo
ꝯferre potuit. non facit maxiẽ
cu bom uiri arbitratu collatõe
fieri edicto pretoris inẜtu est.
Giue ergo intotu collatio fcã
non ẽ. siue inꝑte facta locum
habebit ħ̾ stipło et si ue ꝗs non
ꝯferat. ex hac stipłde. si ue dolo
fecit quominꝰ conferat.qua¬
nti ea reserit intantam pecu¬
post mortez aui mortua in nͣno
fina. patri reddi oporteat. qͥrit̾
occurrit equitas rer ut quod
pater meus ꝑpme filie m̃e no¬

Expanded text:
emancipaverit. Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni viri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est. Sive ergo in totum collatio facta non est sive in partem facta, locum habebit haec stipulatio: et sive quis non conferat ex hac stipulatione sive dolo fecerit, quo minus conferat, quanti ea res erit, in tantam pecupost mortem avi mortua in matrimonio filia patri reddi oporteat, quaeritur. occurrit aequitas rei, ut, quod pater meus propter me filiae meae no
Abbreviated transcription (Latin):
csequens ẽe credid̾. ut sua quo
⁊bonain mediu ꝯferant qui
appetant paterna. ¶Int eos
aliu q̃ restituere ĩ ĩt̾egr̃ soiet
p̾tor restituerit adboꝵ posS̾.t.¬
petenda qua omiẜat. utiq ⁊̃
couationis. comoduz ei restit¬
uer ¶ Si exdodrante fuit isti¬
us exquadrante. emancipatil
tu bona sua collaturu. iułait.¬
qr souum quadrante fr̃ĩ abstu¬
nepotib ex senatis solis con¬
ferre cogitur. ¶Pater fuiu q̃
in põte n̾abebat et extraneũ
hrdem scripsit.emancipatu
terq filiꝯ accep̾. põt nõ in com¬
ode dicremancipatu ita cem̃
⁊ ferre fr̃i suo debere.sia aliꝗd
collationez postulare ab eo ꝑꝑ
llationi iocus est. quociens au
pati Cet̾m si non est. couatõ ce

Expanded text:
nsequens esse credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eosalium, quem restituere in integrum solet praetor, restituerit ad bopetendam quam omiserat, utique etiam collationis commodum ei restituit. Si ex dodrante fuit instius ex quadrante, emancipatum tum bona sua collaturum Iuliolum quadrantem fratri abstunepotibus ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem in potestate habebat et extraneum heredem scripsit, emancipatum terque filius accepit. potest non incommode dici emancipatum ita demum conferre fratri suo debere, si aliquicollationem postulare ab eo, prllationi locus est, quotiens alipati: ceterum si non est, collatio ce
Abbreviated transcription (Latin):
collatõ crit facienda. ¶Sie¬
mancipato iegatum fuerit.
cuz pater morietur. ⁊ n con¬
ferre debet. ¶Si ab ip̃o pat
inrde instituto filio. eiꝯ fider¬

Expanded text:
collatio erit facienda. Si emancipato legatum fuerit, cum pater morietur, etiam hoc conferre debet. Si ab ipso patre herede instituto filio eius fide
Abbreviated transcription (Latin):
quisse. et duos in potestate filios
duosemancipatos exqmib alt̾¬
iuncentum alterum sexagni¬
ta inbomis habere. Is ꝗ centum
habebit. centum .xxxiii. et t̾en¬
ferre.cum his qui in pote fue¬
runt. iubentur. Qnare sicut
is qui in pote est. dote uxoris
precepit. itaemancipatus qͦ
quasi precipiat retinere deb
e mancipatꝰ p̃teritꝰ. si dũ deu¬
berat.caueride bõꝵ collatõne. nͤ¬
.u.P. pecierit. agente fr̾e exstiꝑ¬
ulatur. ip̃onire tutꝰ erit. ¶Set
si pecuma ꝯturit. ꝯdicione e

Expanded text:
quisse et duos in potestate filios, duos emancipatos, ex quibus alterum centum, alterum sexaginta in bonis habere: is qui centum habebit centum triginta tria et trienferre cum his, qui in potestate fuerunt, iubentur. Quare sicut is, qui in potestate est, dotem uxoris praecipit, ita emancipatus quoque, quasi praecipiat, retinere debet. Emancipatus praeteritus si, dum deliberat, cauerit de bonorum collatione n petierit, agente fratre ex stipulatu ipso iure tutus erit. sed et si pecuniam contulerit, condictione ea
Abbreviated transcription (Latin):
pater coꝵ. neptis omnẽ coit̃
sou fricollatura estemanci¬
pata aũt neptis cotem et
bona sua soli nepoti non ⁊
patruo ⁊feret. set si sit neꝑ¬
tis sola non ⁊ nepos exeode
tunc fertur patruo. Itẽq ne¬
poti ur nepti exalio set et si
duo neꝑtes sunt. ex ou̾isis fi¬
uis ꝯferent. et in uice patru¬
conferent ¶ euincos ꝯfertui
inpensarum necessariaꝵ fit
detracto ceteraru non. Quod.
ritus non sit soluendo. non
debebit integrados putari
mulieri o io quod io mulie¬
quod facere maritus põt. ¶Si
sub ꝯdicione pater uł ex̃neꝯ
dotem promiẜit. cautõe o po
erit. ut cunc ꝯferat mulier
dote cum cotata ee ceꝑit. ¶Fi¬
nam que itestato patri hri
sit conferre dotem oportet. cõ
seqns aũt est. ut expoicitati¬
one dotis proꝑte omudia fra¬
trem suuz ubet. Equrus eĩ ẽ
insonou de suo dotatam ẽẽ.

Expanded text:
pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruconferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non. Quod ritus non sit soluendo, non debebit integra dos computari mulieri, sed id quod ad muliequod facere maritus potest. Si sub condicione pater uel extraneus dotem promiserit, cautione opus erit, ut tunc conferat mulier dotem, cum dotata esse coeperit. Filiam, quae ab intestato patri heres sit, conferre sequens autem est, ut ex pollicitatione dotis pro parte dimidia fratrem suum liberet: aequius enim est in solidum de suo eam dotatam esse.
Abbreviated transcription (Latin):
o .p. accepit. nepos exeode infa¬
nilia retentus. semissez ħroit¬
atis cum emolum̃to colatoni
habebit. Ide nepos si pꝯea pos¬
sessionez. intestati patris accip¬
iat. frĩ pr emancipatioẽ patris
q̃ sico. et infamilia retento b̾oa
sua ⁊ferre cogetur. Eceũ.¬

Expanded text:
onem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona sua conferre cogetur.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset. et post mortẽ patriso¬
dicio extitisset. ip̃e haberet ac
putat. ut emancipati ꝗ in ui¬
cem non ꝯferunt unius loco
sint. nec indignͣri eos in pote
si plus ꝯferant. ⁊ minꝯ accipi¬
ant. qr in pote eoꝵ fuerit .b. p.¬
omitere. Iulianꝰ quorcassii sẽ¬
tencia seꝗtur. ¶ Si exemancip¬
ato filio ne pos emancipatus
mortuo patre simul. ⁊ auo .b.
modo collatõ ex plicari põt.
ut si uerbi grãcẽtu ĩ bonis ha¬
nas siue porciones numere¬
quartas patruo ꝯferre debeãt.¬
ses ꝯferre eos oportere. qr et si
ꝯtulerit alter non ꝯtuerit.
huiꝯ porcio tantuz eiqui ĩ po¬
Ste est ꝓ desse debet. ñ ⁊ eman¬
cipato qm eius cãa inpote ẽ

Expanded text:
fuisset et post mortem patris condicio extitisset, ipse haberet actputat, ut emancipati, quia invicem non conferunt, unius loco sint: nec indignari eos oportere, si plus conferant et minus accipiant, quia in potestate eorum fuerit bomittere. Iulianus quoque Cassii sententiam sequitur. Si ex emancipato filio nepos emancipatus mortuo patre simul et auo bonomodo collatio explicari potest, ut, si uerbi gratia centum in bonis hanas siue portiones numerequartas patruo conferre debeantses conferre eos oportere, quia et si contulerit, alter non contulerit, huius portio tantum ei qui in potestate est prodesse debet, non etiam emancip
Abbreviated transcription (Latin):
satisfecisse s cũ possint eẽ. q̃da¬
mocculto non satis ꝯfert. q
non cauit. qͣnis dundat. sii¬
gitur ꝯstet int̾ ꝑtes quid sit
intomis e mancipati. suffi¬
ciens collatõ ẽ omisio si nõ

Expanded text:
satisfecisse. sed cum possint esse qocculto, non satis confert qui non cavit, quamvis dividat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est divisio: si non
Abbreviated transcription (Latin):
consequent̾ erit dicendu.Su
nepos patris sui emancipati ac
quoq bonis cauere euz debere.
et eẽ similem ei ꝗ ad optanit.
hoc eĩ diui fr̃s rescripsunt. ut
uult patusqz est de pote ne potẽ
onnitere. ut ad emancipatum
emancipatione nata patrihe¬
res existit. iuste queri poterit
in id quod eo fcõ collationis

Expanded text:
consequenter erit dicendum, si nepos patris sui emancipati accquoque bonis cauere eum debere et esse similem ei qui adoptauit: hoc enim diui fratres rescripserunt, ut uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum emancipationem nata patri heres exstitit, iuste queri poterit', inquit, 'quod eo facto a colla
Abbreviated transcription (Latin):
iegetur. ¶Si extraneo he¬
rede insrituto sub hac con¬
ditione excepte ꝑsone
legatum sit. si here di .x.
cederit.ita euegatoꝵ accõ
accepit. dederit. nosi hroi in¬
stituto quia ab surdum est
illum comoda nrditatis ħre
alium honera sustinere m
prando iegato. S ⁊ siticio
iussus fuerit dare. non ili
set filio dare deoet ¶p̾
cipatus institutus apparet
qui in ponte remansit cum
rem ab instestato h̾at. non p̾¬
stabit uberis et parentibus
legata emanci patꝰ uero
numquid n rp̃de pr̾et. qa
non erat si soius eẽt. S ue¬
rius est uei rine sai temnde¬
bere. iperis et parentibus
prare legata ꝓinde si ꝯͣ .t.ñ
accepit dicendumest. tuen¬
dumeum in prem. et utiq
uberis parentibq iegata
praturum. san et om̃ibus
dubito. tṅquia piena frua¬
tur uoluntate. pienum et
obsequium prare testatoris
iudicio pro sun ꝑte gebet.
⁊ emancipato filio I¬
pret̾ito. pater extraneum
proem instituisset. et ab eo re
legasset eaq adita hrditate.

Expanded text:
egetur. Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legatum sit, si heredi decem dederit, ita ei legatorum actio accepit, dederit, non si heredi instituto, quia absurdum est illum commoda hereditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio dare debet. Vlpcipatus institutus, apparetqui in potestate mansit, cum rem ab intestato habeat, non praestabit liberis et parentibus legata. emancipatus uero numquid nec ipse praestat, quia non erat, si solus esset? sed uerius est uel hunc saltem debere liberis et parentibus praestare legata. proinde si accepit, dicendum est tuendum eum in partem et utique liberis parentibusque legata praestaturum. sed an et omnibus, dubito: tamen quia plena fruatur uoluntate, plenum et obsequium praestare testatoris iudicio pro sua parte debet. emancipato filio praeterito pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem legasset eaque adita hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
iscir.o .p. petendi erit. an ꝯferre
cogatur. cũ ãt uendicare id pa¬
trinon sit necesse dicioporteb
s non ad mititur. ampliꝯ dico
⁊ si institutus fuerit afilioħ̾rs¬
⁊ n dũadierit. hãtq sustitutũ
or non magis nc̃ ñ qritur pe¬
cuuiu. qui nc non aliẽatur. con

Expanded text:
sio petenda est: an conferre cogatur? cum autem vindicari id patri non sit necesse, dici oportebit sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres nec dum adierit habeatque substitutum, quia non magis nunc quaeritur peculium quam nunc non alienatur
Abbreviated transcription (Latin):
cipauit. fuiu exquonepo¬
te habebat.deinde e mancip¬
atus fcs ꝓcreauit fuuuz. quẽ
anus miocu fini adoptauit.
et uł intestatus. uł test̾o fcõ.¬

Expanded text:
cipauit filium, ex quo nepotem habebat: deinde emancipatus factus procreauit filium, quem auus in locum filii adoptauit et uel intestatus, uel testamento
Abbreviated transcription (Latin):
legatum datum est. ut io fer
necessitudine tñe cẽ. qñ dies le
in fuliumemancipauerat. et
it hroem et alium fuiuz em
rat scripsit hrdememancipa
tũ exemplo parentium ⁊ nb̃¬
oꝵ quib iegata prare cogun
unu plures ue. indubitate
proea parte tuendus est. ꝓ q̃
parte tuetur. si ex filia neps
aut mat̾ defuncti p̾rdes nisti¬
tuti eẽt. nam his ꝯꝑarur.¬

Expanded text:
legatum datum est, ut id ferrnecessitudine tunc esse, quando dies lei filium emancipaverat et nit heredem et alium filium emrat, scripsit heredem, emancipatamen exemplo parentium et liberorum, quibus legata praestare coguntepotem unum pluresue, indubitate pro ea parte tuendus est, pro qua parte tue‹re›tur, si ex filia nepos aut mater defuncti heredes institu‹t›i essent: nam his compar
Abbreviated transcription (Latin):
tollacte. credo tuende sunt.
Si aũt exceptis non sunt. a¬
uferendas eis puto mortis
cãdonationes. lib̃is aũt tm̃
et parentib pretor prospe¬
xit. non ⁊̃ frĩet sororiꝯẜua¬
tur legatum. ¶ Hocaũt soi¬
um depetur quod ip̃is parẽ¬
tib relictum est et liberis. ẽe¬
terim si ẜuo eoꝵ fuerit asscrrp¬
tum. uel subiecte eoꝵ iuri pͤ¬
non debetur. n eĩquerimus
cui acquiratur.s cinhonor
ħ̾itus sit. ¶ S et siconuinc¬
tiz eifuerit legatum relict̃.
cumeo cui non prestatur.
sua tm̃ portio ei ꝯ ẜuabit᷑.
¶Itemsiqius exiis ꝑsonis
rogatus sit restituere exte¬
ro. ꝙ sibi relictum est. dicẽ¬
dum non est legatum pr̃an¬
dum. qd̃ emolumẽtu ad
eum non respit. S si propo¬
nas extero iegatum. rogatu
esum prare hocancui exube¬
ris parentibusq ꝯ sequent᷑
dicemus parri cebere ¶Noc
amplius ⁊ siextraneo relic¬
tum sit. sub hoc mocto ut ali¬
cui exnberis pr̃et equissim¬
merit oicere. non debere ei

Expanded text:
collatae, credo tuendae sunt: si autem excepti non sunt, auferendas eis puto mortis causa donationes. Liberis autem tantum et parentibus praetor prospexit, non etiam fratri et sororit legatum. Hoc autem solum debetur, quod ipsis parentibus relictum est et liberis: ceterum si seruo eorum fuerit adscriptum uel subiectae iuri non debetur: nec enim quaerimus, cui adquiratur, sed cui honor habitus sit. Sed et si coniunctim ei fuerit legatum relictum cum eo, cui non praestatur, sua tantum portio ei conservabitur. Item si quis ex his personis rogatus sit restituere extero quod sibi relictum est, dicendum non esse legatum praestandum, quia emolumentum ad eum non respicit. Sed si proponas extero legatum rogatumque eum praestare hoc alicui ex liberis parentibusque, consequenter dicemus praestari debere. Hoc amplius et si extraneo relictum sit sub hoc modo, ut alicui ex liberis praestet, aequissimum erit dicere non debere ei
Abbreviated transcription (Latin):
nis iegat.a debebit. de scripto
aũt queritur et com plures
putant certis ꝑsonis ⁊ euni
prare debere. Quod puto ue¬
rius eẽ. nam ⁊ pretor hac rõe
enmtuetur. Quod exliberis
ꝑte quam dimidia institutꝰ
sit. aut ex semisse. Quodsie
ex minore ꝑtequam ouni¬
exsemisse. dicimus non ex
maiore ꝑte qͣm insticutus
sit. tuendum eumeẽ. Qua
enim rõne maiorem ptem

Expanded text:
nis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et complures putant certis personis et eum praestare debere, quod puto verius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimi dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum eum esse: qua enim ratione maiorem partem
Abbreviated transcription (Latin):
inrs institutꝰ est emancir a¬
tus fums auo emancipat ꝯ
tissimumẽ ut cogatur om
fuisset. n enim hoc casuen¬
ancipati preteriti cebẽt in¬
stitutum iucro afficere. cu
preteritus inre suo nõ uta¬

Expanded text:
eres institutus est emancipatus filius, alius emancipatus ertissimum est, ut cogatur omnfuisset: nec enim occasio emancipati praeteriti debet institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non uta
Abbreviated transcription (Latin):
quarte acconezan ñ. et magis
est ut adhrdem transferat. quia
ta ꝯferenda.cauere en oporteb
s hoc ita temu sua nata est qu¬
arte peticio. cetu si adhuc pat̾
adoptimis uiuat. quieuremã¬
cipanit. dicendũ est cautõnem
quoq cessare prematurae eni
spes conationis cu adhuc imit

Expanded text:
quartae actionem an non. et magis est, ut ad heredem transferat, quia ta conferenda cauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
et fuius suus hrdes institu¬
ti sunt. nepoti legatum de
honus iegatoꝵ non consis¬
tet.S recciꝯ dicetur memã¬
cipatum soium dandam ẽẽ
accionem nepoti et quide¬

Expanded text:
et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedonus legatorum non consisteret. sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem nepoti, et quide
Abbreviated transcription (Latin):
Salium amidem gradum pe
gradus hroum fecit. eman¬
cipatum preterut abutroꝙ
tñ graduhberis: parentib
liberis. parentib aprimo g¬
rada data sunt .Sra nerone¬
momint eor. ea que ascq̃n¬
ci. Q uod si neq exprimo gr¬
adu neq ex scdo quisquam
inrebus fint humanis.cur
testator moritur. tẽ ab intes
ueruntũ ab eis relicta iega
ħue aũt omiẜit instituti. si
ẜo gradu institutromitten

Expanded text:
alium quidem gradum petgradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin vero nemo vivit eorum, ea quae a sequenti: quod si neque ex primo gradu neque ex secundo quisquam in rebus fuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab intestverumtamen ab eis relicta legatSiue autem omiserint instituti siusecundo grad‹u› instituti omitten
Abbreviated transcription (French):
amẜ ꝯstitutionem omipi
ad tusium fusianum ii¬
midie iegatum placuit
ad ꝑtem uirilem. eremp¬
io iegatoꝵ ne pius haberẽt

Expanded text:
stitutionem divi Pii ad Tuscium Fuscianum Numidiae legatum placuit ad partem virilem exemplo legatorum, ne plus haberent
Abbreviated transcription (Latin):
eccĩtate ꝑadicionem. ueru¬
tñ uidendum est. andedoio
accõne teneatur qui ad iit.⁊
magis ẽ ut si ceminciante.
cente eo portionem uirilem
sit quod ei imputetur. et de
dolo accone teneatur.dãpno
enim afficit hrditatem ou
petunt libertates. ¶Siqd
urori nurmq fuerit legat̾
terasq ꝯtim̃. muilla dubitani¬
o est. Cum autem cotis no¬
mine iegatur. non puto ad
uiruem uxorem nurum¬
uere ducendam. cum mu¬
ner ista adesaliemi ueni¬
at. non sorumañt dote p̃¬
ugatam pretor ⁊ plectitur.

Expanded text:
ecessitate per aditionem: uerumtamen uidendum est, an de dolo actione teneatur qui adit, et magis est, ut, si denuntiante ecente eo portionem uirilem, sit quod ei imputetur et de dolo actione teneatur: damno enim adficit hereditatem, dum competunt libertates. Si quid uxori nuruique fuerit legatum terasque contineri nulla dubitatio est. Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat. Non solum autem dotem praelegatam praetor complectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
prestare cebere legata existi¬
mant.qr affectus patrisan¬
fert ꝑtem dimidiam. cum
⁊ si hic non pet̾et suus soiꝰ
remhiturus eẽt. Quid erg¬
o est ubi preteritus sit suus
uerius est ꝙ dictum est. ubi
uero scriptus ẽ et nouintatẽ
patris h̾t. cebeat teneruega¬

Expanded text:
praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, uerius est quod dictum est: ubi uero scriptus est et uoluntatem patris habet, debet teneri lega
Abbreviated transcription (Latin):
ciidatus e  etoitaq istai
pattem emancipatꝰ pret.
ita ne scriptus hrs amplic
habeat. quamemancipa¬
tus. et regatorum modus
temparetur. ut nichil p¬
ius exlegatis ad aliquem
pueniat. quam apudem¬

Expanded text:
ecreto itaque ista partem emancipatus praestet ita, ne scriptus heres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plus ex legatis ad aliquem perveniat, quam apud em
Abbreviated transcription (Latin):
rit isꝗ in pote erat. nõ tñ ultra
urilez. ad couationez aũt non
aũt pretor ita fierit collationez
uero recte caueatur. cauerii
ant ꝑsadisdationez oportere
pd̃pait: an pignoribꝰ caueri
possit uideamꝰ ⁊ põp. libro. sep¬
tuagesĩo nono ad iectu: scripsit
et reis. et pignorib. recte cane¬
ri decollatione ⁊ itaego quoq¬
rator porcionis eiꝯ ꝯstituitur.
nãp̃ q̃ refecta pecunia collocetur.
ut tunc denu recipiat. ꝙ red¬
actum est. cum bona ꝓria ⁊tule¬

Expanded text:
is qui in potestate erat, non tamen ultra virilem: ad collationem autem non autem praetor ita fieri collationem, ut recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri possit, uideamus: et Pomponius libro septuagesimo nono ad edictum scripsit et reis et pignoribus recte caueri de collatione, et ita ego quoqrator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat quod redactum est, cum bona propria contule
Abbreviated transcription (Latin):
pmq scripti Mꝰrdes. omit¬
tant hroitatem cum scirẽt
emancipatum aut petisse
dem scripsit. eiq substitu¬
it. emancipatum ant fili¬
um preteriit. dem̾ uterq¬
ta sunt ⁊̃ substituto impure¬
ris rencta non tm liberis et
parentibus. uin ⁊ extraneis.
Querituran mortuo impu¬
uere cogatur substitutus ea
Prare et si quidẽ ab inpub̾e
relicta surit. solis liberis ꝑ¬
arentibus prada sũt. Sĩ ue¬
ro a substituto ipuberis
oĩbus e um pr̃are oportet.
ħita tõ ne legis faicidie .s.¬

Expanded text:
umque scripti heredes omittant hereditatem, cum scirent emancipatum aut petisse edem scripsit eique substituit, emancipatum autem filium praeteriit: deinde uterqta sunt etiam a substituto impuberis relicta non tantum liberis et parentibus, verum etiam extraneis: quaeritur, an mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare. et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis parentibusque praestanda sunt: sin vero a substituto impuberis, omnibus eum praestare oportet habita ratione legis Falcidiae, s
Abbreviated transcription (Latin):
tutus fuerit hrs. magis ẽ¬
pr̾aturu. habita rõe legiᷤᷤ
faicidie licet enĩ exuncia
fuerit impubes institurꝰ.¬
ĩstamen quodaccessit auge¬
bit iegata asuostituto rene¬
ta.¶omnibus aũt nberis
p̾stari iegata pretor uolu¬
it. exceptis his nberis qui
dedit. ex cais suprascrip¬
tis. namsidedit bonorur

Expanded text:
s fuerit, magis epraestaturum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta. Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, quidedit ex causis supra scriptis: nam si dedit bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
pliore ꝗdẽ ꝙ uirili portione
lius comoco iocedit nam si
iegatis honerata sit portio
um quod extraneis nõ pr̃a¬
aut alter exms aut neuter.¬
tiqua emancipatus accep

Expanded text:
pliore quidem quam uirili portione lius commodo id cedit. nam si legatis onerata sit portio um quod extraneis non praestaaut alter exti, qua emancipatus accept
Abbreviated transcription (Latin):
legata pr̾antur obtiunt ñ
ee ei denegandam peticioe
iegatorum. siue ordinaria
manaz. ¶Non solum aũt
iegatum cenegatur ei. qui

Expanded text:
legata praestantur: optinuit non esse ei denegandam petitionem legatorum, siue ordinariam nianam. Non solum autem legatum denegatur ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gratam fuissent. ad eo
aũt ⁊ soluere nidetur ñ
repicdiato legato uł sti¬
cho ꝗlegatus ẽ mortu¬
o nichil repete possit.
institutisimꝰ exdiu̾sis
partibr nec aynoerog

Expanded text:
ata fuissent. adeo autem et solvere videtur, ut repudiato legato vel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit. instituti simus ex diversis partibus nec a servo
Abbreviated transcription (Latin):
ta: canere de bebit iscui
soluatur. Namꝙͣuis
repetitõ sit eoꝵ que fi¬
cei comissi nõendebi¬
ta soluerentur: tñsa¬
tis dato cantuz debet
eẽt: aquo pecuma pro¬
ficeretur. ne oampnũ
senciat deficiente eo:c
ci solutuerit. Deciꝰ
acciones: nichil inbois
rei defunto eodemtrah¬
unt. S nec inactorisq¬
dem bonis cefuncto eo
iniuriaru accio poterit
eo int̾cidit. ut usus. f. ⁊
annos singłos. alicui
quo aduiuat debeatur.
Et eĩ adenmobligatõ
rei bonis temimcionẽ¬

Expanded text:
ta, cauere debebit is cui soluatur. nam quamuis repetitio sit eorum, quae fideicommissi nomine non debita soluentur, tamen satisdato cautum debet esse ei, a quo pecunia proficisceretur, ne damnum sentiat deficiente eo, cui solutum erit. 32 actiones nihil bonis rei defuncto eo detrahunt. sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit eo intercidit, ut usus fructuannosue singulos alicui quoad uiuat debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis deminutione
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ip̃i h̾rdiase metipouł
ẜuoeiꝯ: legata fidemne
ꝯmissasunt. Alia causa
ẽ eoꝵq̃ indie certadan¬
tur. Nam sibertatis li¬
diescepit cedere: eide¬
bebuntur ⁊ ꝯtribucio¬
ne ueniunt. ac ne ea
quidemquequis ẜiis
suis imuitiliter sinelib̾¬
tate leganit: fide ne
comisit: in ꝯputatõne
eius legis cedunt.

Expanded text:
ae ipsi heredi a semetipso vel servo eius legata fideive commissa sunt. alia causa est eorum, quae in die certa dantur: nam si libertatis dies coepit cedere, ei debebuntur et in contributionem veniunt. ac ne ea quidem, quae quis servis suis inutiliter sine libertate legavit fideive commisit, in computationem eius legis cedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
set:⁊ aduersus metos.
hisq adũsus quos res
gatis: ex oĩb sũmis
nontraexposterioribꝰ
porcionez legis falcidi¬
e cetrahi placuit. ¶Si
ticio .xx. legatis porci¬
o plegem faicidiaz de¬
tracta eẽt. eum ip̃equ¬
oq .u. seio rogatus es¬
set. restituere tin seio¬

Expanded text:
et adversus victos, hisque, adversus quos res gatis ex omnibus summis, non tantum ex posterioribus portionem legis Falcidiae detrahi placuit. Si Titio viginti legatis portio per legem Falcidiam detracta esset, cum ipse quoque quinque Seio rogatus esset restituere, vindi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. mortis tẽpore. ꝯ¬
uero anea linea heri
dicare ꝑtez inealinea
que pplegis falcidie ra¬
cionez ceberet remane¬
re. ¶ Quesitum ẽ an p̃¬
ciu staturaꝵ falcidiam
tosse futuros tot aure¬
is  legis.fa beneficio om¬
isso. hrdes michi sũpto
quos inuice substituto
quod siuolimtati mee
nosenserint: ex hrdes
sũptoi Quesituze: an
hrdes instituti hrdita¬
te adire possint. sicon¬
dicioni parere nolunt.
cum habeant substitu¬
tos eadez ꝯdicionez pre¬
scripta.R2. regium et a¬
gerium.primo loco in¬
stitutos ꝑinde adire po¬
sse:ac siea ꝯdicio q̃ frau¬
dis causa ascripta ẽ asc̾¬

Expanded text:
erat mortis tempore: quaero, an ea linea hereddicare partem in ea linea, quae propter legis Falcidiae rationem deberet remanere. Quaesitum est, an pretium statuarum Falcidiam tos se futuros tot aureis legis Falcidiae beneficio omisso, heredes mihi sunto. quos invicem substituto. quod si voluntati meae non consenserint, exheredes sunto". quaesitum est, an heredes instituti hereditatem adire possint, si condicioni parere nolunt, cum habeant substitutos eadem condicione praescripta. respondit Seium et Agerium primo loco institutos perinde adire posse, ac si ea condicio, quae fraudis causa adscripta es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣnis soluendo nõ sit to
totum legatum copu¬
tetur. lioet ñ nom hoc
naugeat srditate nisi
exeuentu igitur si fal¬
cidia locumꝰ ħt. ħ plu
uicebitur. legatu qd̃
hinc legatum eẽt. cet̾a
quoqz minuentur. lega
pere en uidetur. eoꝙ li¬
beratur. s si alii ħ nom̃
legetur: nillu iegatũ
etiam si fundo ⁊ uia leg¬
ato: minꝰ exntrocy des¬

Expanded text:
mvis solvendo non sit, totum legatum computetur, licet nomen hoc non augeat hereditatem nisi ex eventu. igitur si Falcidia locum habeat, hoc plus videbitur legatum, quod huic legatum esset: cetera quoque minuentur legatapere enim videtur eo, quod liberatur. Sed si alii hoc nomen legetur, nullum legatum etiam, si fundo et via legato minus ex utroque des
Abbreviated transcription (Latin):
dos si de lege falcidia qͥs¬
tio int̾cedat. ¶Ide. N̾.¬
fructo exꝓriare h̃rdis
que legataẽ post diem
fide iꝯmissicetentem ꝑ¬
ceptos. et sinon sinti
restituendi fidercomis¬
sario: hrdi inquartaz
ĩpntari ñsolere. S ceũ.¬
aritum suu ⁊ filium
ꝯmunez eqs partibus
hr̃ces instituit. Quesi¬
tumẽ an ĩ racione le¬
gis falcidie imputan¬
dum sit marito.quod
ad eum exeande hrdi

Expanded text:
dos, si de lege Falcidia quaestio intercedat. Idem fructus ex propria re heredis, quae legata est, post diem fideicommissi cedentem perceptos, etsi non sint restituendi fideicommissario, heredi in quartam imputari non solere. Scm suum et filium communem aequis partibus heredes instituit: quaesitum est, an in ratione legis Falcidiae imputandum sit marito, quod ad eum ex eadem hered
Abbreviated transcription (Latin):
ius modicam tigna pa¬
rata bat ad alios usus ñ
d̃ẜmencia. p̃roinde ⁊ fulc¬
m̃ta siqnahat. huic rei
Etemcehis que sunt cir¬
ca colupnas celsꝯscrib¬
it magis suppeslectuliã¬
muneranda ⁊ ita sabin̾
⁊cassium putare. ¶ Cana¬
les aut ⁊arpagones. et
hamas instrostineri con¬
stat. Atem ꝑtice qbus
aremee det̾gantur. ¶ It
spongie quib pamimta

Expanded text:
usam habeat tigna parata ad alios usus non deservientia. proinde et fulcimenta si qua habebat huic rei item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Canales autem et harpagones et amas instrumento contineri constat. Item perticae, quibus araneae detergantur, item spongiae, quibus columna
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nelutigranarlaquia
inhis fructꝰ crstodiunt
urceoscapsellas inqbus.
fructꝯ cõponunturs et
ea que ex portamdoꝵ frue¬
tuuz causa ꝑantur: instr¬
unitiee constat ueluti iu
mta. et uehicula⁊ naues
⁊culppe.⁊ cullei Alfenus
aũt siquodam exhomi¬
nib aliis legauit. cetero
qui infundo fuerunt ñ
ꝯtineri instr̃o ait. ꝗa ni¬
chil aĩał. instrum̃tiesse
oppinabatur. ꝙ non est
uerum: ꝯ stat enieos qui
inagroerat instrumeto
legato ꝯtineatur. ⁊labeo.
⁊ pegassus recte negaue¬
runt quia non ꝓ instrum̃¬
to infundo fuerat.⁊si so¬
litus fuerat ⁊ familie im¬
pare. ¶S altuariuz autẽ¬

Expanded text:
causa, veluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et ea, quae exportandorum fructuum causa parantur, instrumenti esse consmenta et uehicula et naues et cuppae et culei.Alfenus autem, si quosdam ex hominibus aliis legauerit, ceteros, qui in fundo fuerunt, non contineri instrumento ait, quia nihil animalis instrumenti esse opinabatur: quod non est uerum: constat enim eos, qui in agro erat, instrumento legato contineatur. et Labeo et Pegasus recte negauerunt, quia non pro instrumento in fundo fuerat, etiamsi solitus fuerat et familiae imperare.Saltuarium aute
Abbreviated transcription (Latin):
contineri. Icez fabru qui
uiste reficiende causa ꝑat
sit. mulieres que panez co¬
Idem molitores siad usũ
rusticum parati sunt. I¬
tem focariam. ⁊ uillica. si

Expanded text:
 item fabrum, qui villae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coitem molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et vilicam, si
Abbreviated transcription (Latin):
magto uenaciones sin
uto uenatores quoq mue
q adnenaciones sunt ne¬
cessaria instr̃o ꝯtinerima¬
rimesiager ex hoc reddi¬
tum̾ habuit. Et si ab aucu
nec miru cum aues istrõ
trorsiqultem appar̾eat uo¬

Expanded text:
agro venationes sint, puto venatores quoque et quae ad venationem sunt necessaria instrumento contineri, maxime si ager et ex hoc reditum habuit. Et si ab aucupnec mirum, cum et aves instrumento tror, si quidem apparet vo
Abbreviated transcription (French):
enumerati simocreden¬
dum est incancezulla a¬
gentes uoluissetestaro¬
rem legato ꝯtinerineq
¶ Si aliqua parte ansiasdte
pascuntur pocera. alio
annipeos ager coltur.
aliquaparte i mnercetem
mictuntur. ncħominus
instro ꝯtine̾ntur¶ Cellari¬

Expanded text:
enumerati sunt, credendum est in eadem uilla agentes uoluisse testatorem legato contineri: neque . Si aliqua parte anni in fundo pascantur pecora, aliqua anni per eos ager colitur, aliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instrumento continentur. Cellarari
Abbreviated transcription (Latin):
nonꝙ noluptatis gr̃a.
Itaq neq specularia.
neq uelaque frigori
causa nel umubre incomo
sunt detert. que snacassii
interee. Instruiita en̾i
ea ẽẽ.que ad cutelamdo¬
mus ꝑtinerent ornam̃¬
taque ad uolub̾tate si¬
cutitabulas pictas. ue¬
la anit cilicia. Instriunti
eẽ.cassiꝯ ait: que ideo p¬
arantur. ne edificia uen¬
touel pluina laborent
¶Acceptum quoq qde ex¬
stiguenoi incendi cau¬
saꝑ̾atur. Itezcentones sic̃¬
⁊ forminiones ⁊spongi¬
as.⁊amas ⁊scopas ꝯtie¬

Expanded text:
od uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii interesse: instrumenti enim ea esse, quae ad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas. Uela autem Cilicia instrumenti esse Cassius, quae ideo parantur, ne aedificia uento uel pluuia laborent. Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifet formiones et spongias et amas et scopas contine
Abbreviated transcription (Latin):
modo aliquo officio uir̃
adiuẽt. ¶Itemlani¬
ficas. que faminam rus¬
ticam uesturt ⁊ qpur.
mentaria rusticis coqͣnt

Expanded text:
modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant
Abbreviated transcription (Latin):
merere non debet demq
pupillo relicta ineo test¬
amento nisi aprincipe
itie ẽ accusatoris defen¬
sor⁊quasi patronus. idẽ
testõtacite rogatus fue¬
rit. ut quadrantez qua
legis falcidie bnficio re¬
tinuerit noncapiantu
rescituat. eque locuser¬
it senatꝯ consulto neq
emmultu int̾ erit int
talefice  cõmissũ.⁊ eum¬

Expanded text:
mereri non debet. denique pupillo relicta in eo testamento, nisi a principe ille est accusator, is defensor et quasi patronus. idem ento tacite rogatus fuerit, ut quadrantem, quem legis Falcidiae beneficio retinuit, non capienti restituat, aeque locus erit senatus consulto: neque enim multum intererit inter tale fide
Abbreviated transcription (Latin):
testõcamanus ne ꝑ¬
ticohrdemdatam ap¬
pellanerat. uulgo q̃si¬
tum apparint. cum ur¬
dis nomen mutatai
uoluntate. pater.f. se
induxisset. atq ideo
fisco porcionis emolu¬
m̃tum ad indicatum
fuisset.eam rem lega
restituere cogendu
existimani nec ꝓbe
desiteraturum accio¬
nemconsam restitur¬

Expanded text:
ento Cassianus nepti coheredem datam appellaverat, vulgo quaesitam apparuit. Cum heredis nomen mutata voluntate pater familias induxisset atque ideo fisco portionis emolumentum adiudicatum fuisset, eam rem legatrestituere cogendum existimavi nec probe desideraturum actionem confusam restitu
Abbreviated transcription (Latin):
igener soserum brdẽ re¬
liquerit. taciti fideicom¬
issi suspicione sola raci
restatore decesserit.is cii
illicitelegatu erat. non¬

Expanded text:
gener socerum heredem reliquerit, taciti fideicommissi suspicionem sola ratiotestatore decesserit is, cui illicite legatum r
Abbreviated transcription (Latin):
restituere manere
debet. qr milla fraus
eius interuenisse ui¬
detur. nisisi ĩfutirꝵ
caum fidẽ accomodaũ
.i. ut licet caperelegib
ꝓbibericepit. restitua.
rectedictumẽ. sipater
filii quẽ in potestate.
hababat tacitam fide̾
interposuerit. non de¬
bet id filio nocere.qr
parendi necessitate
uit.mea partequa ꝑ
frandem ad hibut. fa¬
lcidianon utitur. et
ita .s. cesuit. S si mai¬
or modus inscitutois
is fuerit. ꝙ ad falcidiã
attinet. ce fuꝑfluo qͣr
ħrdes quos instituere
non poterat. ꝙuis in¬
stitutõ non ualeat. n
supiꝰtestamentu rur¬
indignis quinonha¬
buerunt suppma no¬
luntate abstulit ia
pridam senatus hrdi¬
tatem. Q uod dunus
naindicamt.curus
nom̃ pactotestõ testa¬
tor induxerat. cãzen.
ad p̾fectos errariim¬
sit. U̾m abeolegata re

Expanded text:
restituere, manere debet, quia nulla fraus eius intervenisse videtur, nisi si in futurum casum fidem accommodavit, id est ut, licet capere legibus prohiberi coeperit, restituat. Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitatem vit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus institutionis is fuerit, quod ad Falcidiam attinet, de superfluo quartheredes quos instituere non potuerat, quamvis institutio non valeret neque superius testamentum rupindignis, qui non habuerunt supremam voluntatem, abstulit iam pridem senatus hereditatem. quod divus na iudicavit, cuius nomen peracto testamento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: verum ab eo legata re
Abbreviated transcription (Latin):
condicionis fuerit ui¬
ssus ut obtinere hr¬
ditatem non possit.
⁊ iure intestati ad eos
cognatos ꝑtinet pe¬
tere hroitatem iponi¬
re possut prohibe

Expanded text:
condicionis fuerit uisus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso iure poterunt. prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
putant ⁊ recte et ei
tenegandami q accu¬
satori affint. nel fide¬
uissor peo extitit. ꝗ¬
dam⁊ presidem ĩdig¬
num putant ꝯtesta¬
mentum falsum ꝓ¬
nuncianit. Siappell¬
atone intercedente
h̃r scriptꝰ obtinuit.
aduocatum fisciqui
intencionez delatoris
tis excusat.Qui prin¬
cipale testm̃ arguit.
⁊ ascd̃is staburꝰ repel¬
lendus ẽ. Itez acodi¬
cilł ad testm̃ fcis. lic
ñ confirmatis. non
idem seq̃nduẽ. si se¬
cundas tabulas nel
codicillos eo arguit.
qr non utriq hoc ca¬
Cu improbasse uidet᷑.
an libertas ei yuoda¬
ta quitestimonio suo
infringere uoluerit
testmanferridebeat.
uitendum ẽ. fideicõ¬
missum utiq ñ ẽdi¬
gnus conseq. ⁊delib̾¬
te diuus pis indic¬
auit. ea ẽe prinandũ.¬
¶ E iquitutor datus e.
non ꝓdest adexcusa¬
s alegato remouet.
re. non ẽ similisĩhac
causalegario ¶Miacã
accipe uissns ẽ. hic eĩ
ut indignus repelłe¬
tur.⁊ falcidie bnficiũ
hrdi scripto auferri
debere. omus pius ⁊

Expanded text:
ant, et recte, et ei denegandam, qui accusatori adfuit uel fideiussor pro eo exstiterit. Quidam et praesidem indignum putant, qui testamentum falsum pronuntiauit, si appellatione intercedente heres scriptus optinuit. Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris tis excusat. Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas uel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse uidetur. An libertas ei seruo data, qui testimonio suo infringere uoluerit testamentum, auferri debeat, uidendum est. fideicommissum utique non est dignus consequi: et de libertate diuus Pius iudicauit esse ea priuandum. Ei, qui tutor datus est, non prodest ad excusased a legato remoueturre, non est similis in hac causa legatario. Alia accipere iussus est: hic enim ut indignus repelletur. Et Falcidiae beneficium heredi scripto auferri debere divus Pius et
Abbreviated transcription (Latin):
iure sc̃m ꝯtentere po
test mofficiosum ãt
dicere. ñ ꝑmttitur.
Ille qui non iure fcm
ꝯtendit nec obtim¬
it iurepellitur ab eo
gatum secucꝯ. postea
falsuindixit. amitce¬

Expanded text:
iure factum contendere: inofficiosum autem dicere non permittitur. Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo gatum secutus postea falsum dixit, amitte
Abbreviated transcription (Latin):
cepta fuerant. ꝙ sifru¬
ctus inusu habuit e
fructus dũtaxat debe¬
rinon ⁊ usuras eorũ
benigne decreuit.quo
iure utimur. ¶Bonis
uniuersis excausa ta¬
cita fidei comissi fisco
restitutis hrdem honꝰ
eris alieni non specta¬
te ꝯuenit.nec aliudi
ꝯueniẜuatur.morte
non defensa. Si ꝗdtñ
obaditam h̾rditate
accionib aut ẜuitu.¬
tibꝯ confusis. amiser¬
rit auxiliu restituto¬
nis non merebitur.
pro parte hro institu

Expanded text:
cepta fuerant: quod si fructus in usu habuit, efructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo iure utimur. Bonis uniuersis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut seruitutibus confusis amiserit, auxilio restitutionis non merebitur. Pro parte heres institu