comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uxorq fetorem uulnerũ uiriq cruciatus iam sustinere
ñ poterat: intellexit tanti langoris in cominoda. sine diuinę
ultionis sentencia. hunc nullatenꝰ in currisse. Quem flen¬
do curauit inquirere. ut qm̃ amoriente p̃posito frustra
uocari non poterat. qͥd cũ ipso cõmiserat monachis reue¬
laret: si forte dñs eius confessionẽ recipiens. eũ atantis cru¬
ciatibꝰ liberaret. At ille cognoscens malũ qđ fecerat latere
non posse. monasterii monachos conuocari rogauit. eisq con¬
fessus ẽ cũ eodem p̃posito quasdã monasterii cartulas ra¬
puisse: ac susceptis p̃ciis extraneis tradidisse. seseq certum
existere. quia ꝓhoc flagicio mori ñ posset. quousq coram
om̃ibꝰ reuelaret. Quod uidelicet uerũ fuisse: rei exitus eui¬
dent̾ ostendit. Nam mox ut tantũ facinꝰ cunctis innotuit.
is qui dudũ mori uolens ñ poterat. inter uerba suȩ con¬

Expanded text:
uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere non poterat, intellexit tanti languoris incommoda sine divinae ultionis sententia hunc nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut quoniam a moriente praeposito frustra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat monachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recipiens, eum a tantis cruciatibus liberaret. At ille, cognoscens malum quod fecerat latere non posse, monasterii monachos convocari rogavit, eisque confessus est cum eodem praeposito quasdam monasterii chartulas rapuisse, ac receptis pretiis extraneis tradidisse, seque certum existere quia pro hoc flagitio mori non posset quousque hoc coram omnibus revelaret. Quod videlicet verum fuisse rei exitus evidenter ostendit. Nam mox ut tantum facinus cunctis innotuit, is qui dudum mori volens non poterat, inter verba suae con
Abbreviated transcription (Latin):
aduersione reppiilit dicens fr̃s. iam ome corpꝰ meitẽ mor¬
tuue et onextremis farcibꝰ sp̃m ꝑmissũ retineo.cont inio
morittums Tantũ psallite ut reuidea angłos quoseont er¬
ucotta eu ineiens uos ostendã. Quibꝰ orantibꝰ totꝰ ce pit ade¬
merepal lescere sursũ desiderant̃ aspicere: cũ subito ses sdi
uenrta pallos spe cuansir eutolittis terribilit̃ oecis momachis is¬
nent ut ads iticosq tonto cerrore ꝑeulsos d imistt. de pmes¬
tis noctis soli lacere timerent. t odem die sicut postea dephen¬
sũ udedẽq moniento quando prb̃r moriens andree ꝓneliei
fuerat impeatis. idem andreas fundi barbibami positi sei¬
lcei a hostiensi conductor in lectulũ decidit. inquo ꝑ
multutmnoporis continuo langore correptus ata dotos
imatt uet itdonie corpꝰ eiuis particulatĩ iideretur dissolus.
Cimaq defiuenru ͤ arnib consumi posset. mori aut̃ ñposset.

Expanded text:
adversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est moradversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est mortuum, in extremis faucibus spiritum permissum retineo, continuo moriturus; tantum psallite, ut revideam angelos quos videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus coepit tremere, pallescere, sursum desideranter aspicere: cum subito spiritus adventare conspiciens, revolutis terribiliter oculis, monachis innuit, et abscessit; eosque tanto terrore perculsos dimisit, ut multis noctibus soli jacere timuerint. 87. Eodem die sicut postea deprehensum est, eodemque momento, quando presbyter moriens Andreae periculum fuerat imprecatus, idem Andreas, fundi Barbiliani, positi scilicet via Ostiensi, conductor, in lectulum decicit; in quo per multum temporis continuo languore correptus, ita totus emarcuit, ut omne corpus ejus particulatim videretur dissolvi. Cumque defluentibus carnibus consumi posset, mori autem non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdam domos. et uiuentiũ merita ꝓfe. rebat dicens.
Iste dignus: ale indignꝰ. Rursus interrogatus amona¬
chis qui pridem secũ remanserant conuersus ẽ. dicens. Omĩa
iquib mͥ detraxistis fr̃s audius: quãquã respondere neqtm¬
uerim et impedimentũ mͥ ñ modicũ generastis. quia tam
auob quã adiabolo sub uno tempore accusatus. nesciebam
cusca supniȩ primit᷑ responderem.S si quando quẽl bee
migrante uideritis compatimini sorti cõmuni et nolite de eo
idicare qui ad tam districti iuidicis cũ criminatore Quo
idicnĩ uadit. his expletis. cunctos iubet abscedere. solum
prõm qͥ sibi mortẽ pͥnuntiauerat secũ tenens. Qui soł rema¬
nere expauescens. alterũ secũ tenuit: hortat᷑ ꝙ ẽ ut causꝗ ꝑqua
confiexerat. salter sibi pandere non timeret. At ille uehem̃ter
pulisti ẜ uestigio tacharias medicꝰ qui anno p̾terito ad suos

Expanded text:
quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: Iste dignus, ille indignus est. Rursus interrogatus, ad monachos, qui pridem secum remanserant, conversus est, dicens: Omnia in quibus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam respondere nequiverim, et impedimentum mihi non modicum generastis, quia tam a vobis quam a diabolo sub uno tempore accusatus, nesciebam cui primitus calumniae responderem. Sed si quando quemlibet migrantem videritis, compatimini sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad tam districti judicis cum criminatore suo judicium vadit. » His expletis, cunctos jubet abscedere, solum presbyterum qui sibi mortem praenuntiaverat secum tenens. Qui solus remanere pavescens, alterum secum retinuit, hortatus ut causam pro qua conflixerat saltem sibi pandere non timeret. At ille 179 vehementer pulisti. » E vestigio Zacharias medicus, qui anno praeterito ad suos,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ steti: & adiuuantibꝰ me scĩs andrea & gregorio cunc¬
tis eius obiectionibꝰ bene respondi: Sciatis aut̃ quia mo¬
nasterii sextariũ. modiũ. libram. consuetudinẽ elemosi¬
narũ. & luminũ omẽmq mensurã curiosissime xpo que¬
renti. usq ad scabellũ pedũ eius portaui. S de una obiec¬
tione fateor conuictus erubui. de qua nimiũ sicut ui¬
distis laborando uexaui: et me adhuc liberare ñ potui.
Cumq fr̃s de ea reinquireretit.ait. Non audeo dicere.
qa quando uos me clamastis. o a scõ gregorio redire ius¬
sus fũ. tt uob̃ etiã demensuris & consuetudinis monas¬
teris ponerem rationẽ. diabolus questus ẽ. putans qd̃
mẽ pat̾ adpenitentiã remisisset. Qua ꝓpt̃ beatũ grego¬
rium uadem dedi: ne cõmotã calũpniam cuilibet reue¬
larem. Illis imminentibꝰ magis. et se ꝑeo depcaturos do¬
minũ ꝓmittentibꝰ ut causam frib reuelaret: defunctoꝵ

Expanded text:
cium steti, et, adjuvantibus me sanctis Andrea et Gregorio, cunccium steti, et, adjuvantibus me sanctis Andrea et Gregorio, cunctis ejus objectionibus bene respondi. Sciatis autem quia monasterii sextarium, modium, libram, consuetudinem eleemosynarum et luminum, omnemque mensuram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pedum ejus portavi. Sed de una objectione, fateor, convictus metui de qua nimium, sicut vidistis, laborando vexatus sum, et me adhuc liberare non potui. Cumque fratres de ea requirerent, ait: Non audeo dicere, quia quando vos me clamastis, et a sancto Gregorio redire jussus sum, ut vobis etiam de mensuris et consuetudinibus monasterii ponerem rationem, diabolus questus est, putans, quod me Pater ad poenitentiam remisisset. Quapropter beatum Gregorium vadem dedi, ne commotam calumniam cuilibet revelarem. Illis magis imminentibus, et se pro eo deprecaturos Dominum promittentibus, ut causam fratribus revelaret, defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
cout penitentia agens peculiũ suũ qd̾ eũ hic aggregate
non puduit ꝓ peccato conseientiȩ suȩ disꝑgat.quia dise
ei se potetat penitentiã cepit cuncta sua sanꝰ distribuers.
tantoq statim febris ardore correptus. ẽ ut adiluculo diei
tercii usq adhoram terciã. cũ ingenti frangore p̃ incendio
linguã ab ore ꝓiciens. ultimũ sp̃m ꝓtraheret. Quẽ prbi tã
durit̾ laborare dolentes. deputatis illic monachis qͥ cũ
psalmodiis eius exitũ commẽdarent. ipsi ꝓ eo studuert
psalmodiã deserentes: ñ timuert̃ int̾ sȩ fr̃i morienti de tra¬
here. Cum ecce prb̃i amissarũ sollẽpniis. circa oram septi.
tantẽ reliquerant. leuius se habere mirati st̃. eũq nomina¬
tim clamare ceꝑunt. Mox ille occłos subridendo concu¬
uoluistis. qui abipso huiꝰdiei principio. usq nẽ coram
xp̃o residentibꝰ multis milibꝰ angłoꝵ. cũ diabolo ad uidi¬

Expanded text:
ito ut poenitentiam agens, peculium suum, quod eum aggregare ito ut poenitentiam agens, peculium suum, quod eum aggregare non puduit pro peccato conscientiae suae, dispergat: 178 esse non poterat, poenitentiam coepit, cunctaque sua sanus distribuens, tanto febris ardore correptus est, ut, a diluculo diei tertii usque ad horam tertiam cum ingenti fragore prae incendio linguam ab ore projiciens ultimum flatum protraheret. Quem presbyteri tam duriter laborare videntes, deputatis illic monachis, qui cum psalmodiis ejus exitum commendarent, ipsi pro eo omnipotpsalmodiam deserentes, non timuerunt inter se morienti fratri detrahere; cum ecce presbyteri a missarum solemniis circa horam septimatantem reliquerant, levius se habere mirati sunt, cumque nominatim clamare coeperunt. Mox ille oculos, subridendo, concuvoluistis? Qui ab ipso hujus diei principio usque nunc coram Christo praesidenti multis millibus angelorum cum diabolo ad judi
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ut pauca de multis contingam.
leonis quarti pontificis tempore. cũ medistus hostiensis
uiuens. uehementissimo podagrȩ dolore correptas ẽ. Qui
medicoꝵ manu cauteriatus ꝑ exustiones uulnerũ calcẽ
cepu effundere. Quam restringere nullis artibꝰ pualens
intantã despationẽ ꝑductus ẽ ut abom̃i illiꝰ femine coisi¬
tatione desisteret: &e illa sibi alterũ subeodẽ facinore copu¬
laret. S post annũ prb̃r ad pristinã sanitatẽ reuertens.
quaiqua ꝓpositũ fusset sibi ut ulteruis nulla conem¬
geret. ad eamdẽ tam misso nuntio. futuro die Añico redire
seꝓfesus ẽ. Quo recepto. ubi suo desiderio uotã quoco
muliereulȩ conuenire gauisus ẽ: ad balnea pcefsit oidie
reuertens. tantũ leticiȩ potionibꝰ et cantio nibꝰ se dissoluit.
uit subripiente sonno. inter eẽ nocturnis cũ frĩbꝰ nũquã
potuisset officiis. Fadem u nocte. cuidã prb̃o & monacho
beatus gr etorius insonnis apparens ait. Surge et die ppĩs¬

Expanded text:
am ut pauca de multis contingam, Leonis Quarti pontificis tempore, cum Megistus, Ostiensis vivens, vehementissimo podagrae dolore correptus est, qui medicorum manu cauteriatus per exustionis vulnus calcem coepit effundere. Quam restringere nullis artibus praevalens, in tantam desperationem perductus est, ut ab omni illius feminae visitatione desisteret, et illa sibi alterum sub eodem facinore copularet. Sed post annum presbyter ad pristinam sanitatem revertens, quamquam propositum sibi fuisset ut ulterius nullam contingeret, ad eamdem tamen misso nuntio, futuro die Dominico se redire professus est. Quo recepto, ubi suo desiderio votum quoque mulierculae convenire gavisus est, ad balnea processit. Unde revertens, tantum laetitiae potionibus et cantionibus se dissolvit, ut subrepente somno interesse nocturnis cum fratribus nunquam potuisset officiis. Eadem nocte cuidam presbytero et monacho beatus Gregorius in somnis apparens, ait: Surge, et dic praepos
Abbreviated transcription (Latin):
continentiȩ ñ inuenit. neq castitatẽ antẽ ꝓposuit. compel
latur a sua uxore separari: atq ꝑhoc quod absit deterius
cadat. Unde uidetur mͥ. ut ap̃senti die epĩs om̃ib dicatur. ut
nullũ facere sub diaconũ p̃sumant: nisi qͥ se uicturũ caste ꝓ¬
miserit: quatenꝰ et p̃terita quȩ ꝑꝓpositũ mentis appetita
non sunt. uiolent̃ ñ exigant᷑: et futura caute caueantur.
Qui uͦ pꝰ eandem ꝓhibitionẽ quȩ ante trienniũ facta ẽ con¬
tinent̃ eũ suis coniuigib uixerunt. laudandi atq remuneran-¬
di sunt: et ut inbono suo remaneant exhortãdi. Eos aut̃ qui
pꝰ ꝓhibitionẽ factam se a suis uxorib continere noluert̃ ꝑue¬
nire ad sacrũ ordinẽ nolumꝰ: quia nullus debet administeriũ
altaris accedere: nisi cuiꝰ castitas ante susceptũ ministerium
fuerit approbata.

Expanded text:
continenticontinentilatur a sua uxore separari, atque per hoc, quod absit, deterius cadat. Unde videtur mihi, ut a praesenti die omnibus episcopis dicatur, ut nullum facere subdiaconum praesumant, nisi qui se victurum caste promiserit, quatenus et praeterita, quae per propositum mentis appetita non sunt, violenter non exigantur, et futura caute caveantur. Qui vero post eamdem prohibitionem, quae ante triennium facta est, continenter cum suis conjugibis vixerunt, laudandi atque remunerandi sunt, et ut in bono suo permaneant exhortandi. Eos autem qui post prohibitionem factam se a suis uxoribus continere noluerunt, pervenire ad sacrum ordinem nolumus, quia nullus debet ad ministerium altaris 76 accedere, nisi cujus castitas ante susceptum ministerium fuerit approbata.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi exreb eoꝵ subsidiũ habeant: qͥ decorrectione eoꝵ sollici-
tudinẽ gerant. Si uͦ parentes habent. res eoꝵ legitimis paren-¬
tib dentur. ĩta ut eoꝵ stipendiũ qͥ inpenitentiã dati fue¬
rint: susficienter debeant ꝓcurari. Si qui uͦ exfamilia eccł̃a-¬
stica sacerdotes. uł leuitȩ. uł monachi uł clerici. ul qui libet
alii lapsi fuerint. dari eos inpęnitentiã uolumꝰ. s res eoꝵ eccłã¬
stico iuri ñ subtrahi. Ad usũ tam̃ accipiant suũ. unde ad pe-¬
nitendũ subsistant: ne si nudentur. locis in quibꝰ dati fuerint
onerosi sint. Si qui parentes inpossessione habent ipsis res
eoꝵ tradendȩ sunt: ut abipsiᷤ uiri ȩccłȩ conseruentur. Ante
trienniũ subdiacones om̃iũ eccłarũ sitiliȩ ꝓhibiti fuerant:
ut more romanȩ eccłȩ. suis uxorib nullatenꝰ miscerentur.
Quod mͥ durũ atq in competens uidetur. ut qͥ usũ eiusdem

Expanded text:
ipsi ex rebus illorum subsidium habeant, qui de correptione eorum solliipsi ex rebus illorum subsidium habeant, qui de correptione eorum sollitudinem gerunt. Si vero parentes habent, res eorum legitimis parentibus dentur, ita autem ut eorum stipendium, qui in poenitentiam dati fuerint, sufficienter debeat procurari. Si qui vero ex familia ecclesiastica sacerdotes, vel levitae, vel monachi, vel clerici, vel quilibet alii lapsi fuerint, dari eos in poenitentiam volumus, sed res eorum ecclesiastico juri non subtrahi, ad usum tamen suum accipiant, unde ad poenitendum subsistant; ne si nudentur, locis in quibus dati fuerint onerosi sint. Si quos parentes in possessione habent, ipsis res eorum tradendae sunt, ut ab ipsis juri Ecclesiae conserventur. « Ante triennium subdiaconi omnium Ecclesiarum Siciliae prohibiti fuerant ut more Romanae Ecclesiae suis uxoribus nullatenus miscerentur. Quod mihi durum atque incompetens videtur; ut qui usum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
iustȩ nullomodo acreditoriis defraudentur
ntonio medietas legati sui data ẽ: medietas redimetur.
Quam mecdietatẽ excommuni substantia eis uolumꝰ
ad impleri: et ñ solũ eis. s etiã defensorib. et ꝑegrinis. quibꝰ
legati titulo aliquid dereliquit. &e familiȩ legatũ ꝑ solui
uolumꝰ. quod tam̃ ad nos ꝑtinet. Collecta ergo ratione ꝓ
nra parte: id ẽ ꝓriouẽ untiis ꝑsolue. De solidis eccłȩ canusinȩ.
uolumꝰ ut aliquid clericis eiusdẽ ȩcdȩ largiaris: quatenus
&e hi qui nc̃ inopiã patiuntur. sustentationẽ aliquã habeant:
& si illic uoluerit ds̃ ordinari epm̃. habeat unde subsistat:
De lapsis sacerdotib uł quolibet exclero. obseruare te uolumꝰ.
ut in reb eoꝵ nulla contaminatione miscearis: s pauꝑrima
regularia monasteria require: quȩ scđm dm̃ uiuere sciunt.
et in eisdẽ monasteriis lapsos ad penitentiã trade. et res lapsoꝵ
ineo loco ꝓficiant in quo agere penitentiã tradunt᷑. q̃uatenꝰ

Expanded text:
uste nullo modo a creditoriis defraudentur. Antonino medietas legati sui data est, medietas redimetur: quam medietatem ex communi substantia ei volumus adimpleri, et non solum ei, sed etiam defensoribus et peregrinis, quibus legati titulo aliquid dereliquit; et familiae legatum persolvi volumus, quod tamen ad nos pertinet. Collecta ergo ratione pro nostra parte, id est pro novem unciis persolve. De solidis Ecclesiae Canusinae volumus ut aliquid clericis ejusdem Ecclesiae largiaris, quatenus et ii qui nunc inopiam patiuntur, sustentationem aliquam habeant; et si illic Deus voluerit ordinari episcopum, habeat unde subsistat. De lapsis sacerdotibus vel quolibet ex clero, observare te volumus ut in rebus eorum nulla contaminatione miscearis; sed pauperrima regularia monasteria require, quae secundum Deum 538 vivere sciunt, et in eisdem monasteriis ad poenitentiam lapsos trade; et res lapsorum in eodem loco proficiant, in quo agere poenitentiam traduntur, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ. Oblatiq tribuno: ordinẽ rei pandimꝰ. Inde transinis
loca. me monachis reddo: hanc trado uirginib diligens
eam ut sororem: ñ tam̃ me ei credens ut sorori. Hȩc mͥ
senex malchus ad olescentulo retulit: hȩc ego uob narra¬
ui senex. Castis: historiã castitatis expono. Uirgines: iurgi¬
nitatẽ custodire exhortor. Nos narrate posteris: ut sciant
inter gladios. int̾ deserta et bestias. pudicitiã nũquam
eẽ captiuã: et hominẽ xp̃o deditũ posse mori. ñ posse

Expanded text:
venimus. Oblatique tribuno, rem ordine pandimus: inde transmissvenimus. Oblatique tribuno, rem ordine pandimus: inde transmissloca me monachis reddo, hanc trado virginibus, diligens eam ut sororem, non tamen ei me credens ut sorori. Haec mihi senex Malchus adolescentulo retulit. Haec ergo vobis narravi senex, castis historiam castitatis exposui. Virgines castitatem custodire exhortor. Vos narrate posteris, ut sciant inter gladios, et inter deserta et bestias, pudicitiam numquam esse captivam: et hominem Christo deditum posse mori, non posse
Abbreviated transcription (Latin):
re suffocato. eruentũ intro trahere. Inu bone: quid tunc¬
catus duos contra unũ dimicare: s et iram differre ñ ualeis.
sicut tenebat gladiũ ad speluncã uenit. Et clamore rapido.
lacebras p̾teriret. Quis hoc umquã crederet ut ante ꝯs
milis ante ocłos nr̃os uersabatur interitus: nisi quod tuci¬
us fuerat leonis rabiem. quã iram hominis sustinere. Faue-¬
mus intrinsecus: et ne mouere quidẽ nos loco ausi. p̃stola¬
mur euentũ rei. inter tanta ꝑicla: pudicitiȩ tantũ conser.¬
entia ꝓmuro septi. Leena in sidias cauens. et uisã se eẽ sentieis:
apphendens mordicus catulũ matutina effert: nob̃q ce¬
dit hospitiũ. Neq satis creduli statim erumpimꝰ: s expec¬
aduesꝑam: uidemꝰq camelos. quos ob niniã uelocitatem
dromedarias uocant. p̃teritos cibos inore uoluere: et in al¬
iĩt missos iterũ retrahere. Quibꝰ ascensis: et noua psitareia

Expanded text:
re suffocato, cruentum intro trahere. Jesu bone, quid tuncre suffocato, cruentum intro trahere. Jesu bone, quid tunccatus est duos uni resistere. Sed et iram differre non valens, sicut tenebat gladium ad speluncam 48 venit; et clamore rabido tras latebras perveniret. Quis hoc umquam crederet, ut ante os milis ante oculos nostros versabatur interitus; nisi quod potius erat rabiem leonis, quam iram hominis sustinere. Pavemus intrinsecus; et ne movere quidem nos ausi, praestolabamur eventum rei, inter tanta pericula, pudicitiae tantum conscio muro septi. Leaena insidias cavens, et visam esse se sentiens, apprehensum mordicus catulum matutina effert, nobisque cedit hospitium. Neque tamen satis creduli, statim erumpimus: sed exspecad vesperam; vidimusque camelos, quos ob nimiam velocitatem dromedarios vocant, praeteritos cibos in ore volvere, et in alvum missos iterum retrahere. Quibus ascensis, et nova sitarcia,
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso introitu. sinistrȩ nos foueȩ credimꝰ. nequaquã ultra
nobicũ reputantes. Si iuuat miseros dñs. habemꝰ salutẽ. Si
despicit peccatores. habemꝰ sepulchr̃ii. Quid putas nob fu
isse animi : Quid t̾roris: cũ ante specũ haud ꝓcul starent dñs
et conseruus: et uestigio indice. iam ad latebras ꝑuenissen:
Omulto grauior expectata. quã illata mors. Rursus collabor
et timore lingua balbiitit: et quasi clamante duõ mutire
ñ audeo. Mittit seruĩi. ut nos de specu ꝓtrahat: ipse came¬
los tenet: & euaginato gladio. nr̃m expectat aduentum.
Int̾ea trib ferme uł quatuor cubitis introgresso famulo:
nob ex occulto tergũ eius uidentib: nam ocłoꝵ istĩmodi ẽ¬
natura: ut post solem umbras intrantib ceca st̃ omĩa: uox ꝑan¬
trum sonat. Exite furciferi: exite morituri. Quid statis:
&e ecce ꝑ tenebras aspicimꝰ. leenã inuasisse hominẽ et gutu¬

Expanded text:
in ipso introitu, sinistrae nos foveae credidimus, nequaquam ultra in ipso introitu, sinistrae nos foveae credidimus, nequaquam ultra  miseros, habemus salutem; si despicit peccatores, habemus sepulcrum. Quid putas fuisse nobis animi, quid terroris, cum ante speluncam, nec longe starent dominus et conservus, et vestigio indice jam ad latebras pervenissent? O multo gravior exspectata, quam illata mors! Rursus cum labore et timore lingua balbutit; et quasi clamante domino, mutire non audeo. Mittit servum, ut nos de specu trahat: ipse camelos tenet; et evaginato gladio, nostrum exspectat adventum. Interea tribus ferme vel quatuor cubitis introgresso famulo, nobis ex occulto tergum ejus videntibus nam oculorum istiusmodi natura est, ut post solem umbras intrantibus, caeca sint omnia vox per antrum sonat: Exite, furciferi; exite, morituri: quid statis? et ecce per tenebras aspicimus leaenam invasisse hominem, et guttu
Abbreviated transcription (Latin):
uiatico p̾paro. Et primo uesꝑe putantibus dñis nos secreto
ctibitare. inuadimꝰ iter: utres et partẽ carniũ portantes
Cumq ꝑuenissemꝰ ad fluuiũ: nam decẽ milib aberat. in¬
flatis et ascensis utrib. aquis nos credimꝰ: paulatĩ pedib
subremigantes: ut deorsũ flumine deferente. et multo
longius quã conscenderamꝰ in alterã nos exponente ripã.
uestigiũ sequentes ꝑderent. S inter hȩc madefactȩ carnes.
et exparte lapsȩ: uix tridui cibũ pollicebantur. Didimꝰ
usq ad sacietatẽ: futurȩ nos p̃parantes siti. Currimꝰ. post
nimiũ. Paueo miser referens: etiam securus. toto corpore
dilos camelis sedentes uenire concite. Statimq mecs mali
penetrans. Igit᷑ tumentes uenenata animalia: solent quippe¬
uiꝑȩ. reguli et scorpiones. ceteraq huiꝰmodi feruorẽ solis
declinantia umbras petere: intramꝰ quidẽ speluncã. s statĩ

Expanded text:
viatico praeparo. Et primo vesperi, putantibus dominis nos secreto viatico praeparo. Et primo vesperi, putantibus dominis nos secreto cubitare, invadimus iter, utres et partes carnium portantes. Cumque pervenissemus ad fluvium, nam decem millibus aberat; inflatis conscensisque utribus, aquis nos credimus, paulatim pedibus subremigantes, ut deorsum nos flumine deferente, et multo longius quam conscenderamus, in alteram nos exponente ripam, vestigium sequentes perderent. Sed inter haec madefactae carnes, et ex parte lapsae, vix tridui cibum pollicebantur. Bibimus usque ad satietatem, futurae nos siti praeparantes. Currimus, post nimium. Pavesco miser etiam referens: et si tota meduos camelis insidentes venire concitos  Mss. concite. Statimque mens mali penetrans. Igitur timentes venenata animalia nam solent viperae, reguli, et scorpiones, caeteraque hujuscemodi, fervorem solis declinantia, umbras petere intravimus quidem speluncam; sed statim
Abbreviated transcription (Latin):
ne madefacta humꝰ inherbam horrea uerteret: illata semi¬
na p̃cidebant. Heȩ luctu celebri: corpora defuncta por-¬
tabant. Qđq magis mirũ eẽt intanto agmine egrediens
ñ obstabat intranti: quin potius si quã sub fasce iudissent
& onere cecidisse: subpositis humeris adiuuabant. Quid
multa: Pulchrũ mͥ spectaculũ. dies illa p̃buit. Unde recor¬
datus salomonis. ad formicȩ sollerciã nos mittentis : et pi¬
gras m̃tes sub tali exemplo suscitantis: cepi tedere captiui¬
tatis. & monasterii cellulas querere: ac formicarũ illarũ¬
euirrit mulier. Tristiciã animi: uultꝰ dissimulare ñ potuie
Rogat cur ita mestus sim: Audit causas hortor ad fugam:
ñ aspnatur. Peco silentii fidem.: tribuit. Et iugi susurro int̾
metũ et spem: medii fluctuamꝰ. Frant mͥ ingrege: duo hirci
muiȩ magnitudinis. Quib occisis. utres facio: earũq carnes

Expanded text:
ne madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semine madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semina praecidebant; hae luctu celebri, corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum est in tanto agmine, egrediens non obstabat intranti; quin potius si quam vidissent sub fasce et onere concidisse, suppositis humeris adjuvabant. Quid multa? pulchrum mihi spectaculum dies illa praebuit. Unde recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittentis, et pigras mentes tali exemplo suscitantis, coepi taedere captivitatis, et monasterii cellulas quaerere, ac formicarum illarucurrit mulier: tristitiam animi vultu dissimulare non potui. Rogat cur ita exanimatus sim. Audit causas: hortor ad fugam: non aspernatur. Peto silentium: fidem tribuit: et jugi susurro inter spem et metum medii fluctuamus. Erant mihi in grege duo hirci mirae magnitudinis, quibus occisis, utres facio, eorumque carnes
Abbreviated transcription (Latin):
seruarẽ castitatẽ. quã me captiuitas docuit: uł interirem
antequã ꝑderem. Cur moreris: ne mͥ iungaris: Ego mo¬
rerer: si iungi uelles. Habeto gͦ coniugem pudicitiȩ: et
magis animȩ copulã amato quã corporis. Sperent dñi
maritũ: ap̃s nouerit frẽm. facile suadebimꝰ nuptias: cũ
uiderint nos sic amare. Fateor. obstupui. Et ãmiratus
uirtutẽ feminȩ: coniugẽ plus amaui. Numquã tamen
illiꝰ corpꝰ intiutus sũ: nũquã carnẽ tetigi. timens in pace
ꝑdere. qđ in p̃lio seruaueram. Transeunt in tali matrimo¬
nio. dies plurimi. Amabiliores nos dnis. fecerant nuptiȩ̨.
Nulla fugȩ suspicio. Interdũ et mense toto abieram fidus
me erudierat. tenuerat. ꝑdiderat. Sicq cogitans. aspicio
formicarũ greges: angusto calle feruere. Uideres onera ma
oris trahebant. Aliȩ egerebant humũi defoueis: ce aquaꝵ
meatus agerib excludebant. Ille hiemis memores uenturȩ:

Expanded text:
servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem potius quam perderem. Cur moreris, ne mihi jungaris? Ego morerer, si mihi jungi velles. Habeto me ergo conjugem pudicitiae; et magis animae copulam amato, quam corporis. Sperent domini maritum, Christus noverit fratrem. Facile suadebimus nuptias, cum nos viderint sic amare. Fateor, obstupui; et admiratus virtutem feminae, conjugem plus amavi. Numquam tamen illius nudum corpus intuitus sum: numquam ejus carnem attigi; timens in pace perdere, quod in praelio servaveram. Transeunt in tali matrimonio dies plurimi: amabiliores nos dominis fecerant nuptiae. Nulla fugae suspicio, interdum et mense toto aberam fidus me erudierat, tenuerat, perdiderat. Sicque cogitans, aspicio formicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majoris trahebant; aliae egerebant humum de foveis; et aquarum meatus aggeribus excludebant. Illae venturae hiemis memores,
Abbreviated transcription (Latin):
cente iam capite. uirgo maritus fierem: Quid ꝓdest. paren¬
tes patriã. rem familiarẽ contẽpsisse ꝓ dño ⁊ si hõc facio. qđ¬
ut ne facerẽ illa contempsi: Nisi qđ forte ꝓpt̾ea hȩc sustineo
quia rursũ patriam desideraui. Quid agimꝰ anima: peri¬
mꝰ an uincim᷑: Expectamꝰ manũ dnĩ: an ꝓprio mucrone
confodimur: Uerte inte gladiũ. Lua magis mors timen¬
da ͤ¶ qͣuã corporis. Habet et seruata pudicitia martyriũ¬
suũ: iaceat. in sepultus xp̃i testis. inheremo. Ipse ero mͥ et
ꝑsecutor & martyr. Sic fatus. eduxi intenebris qͦ mican¬
tem gladiũ: et acumine contra me uerso. uale in quam
infelix mulier: habeto me martyremꝰ potius quã mari¬
ihu &e ꝑ huiꝰ horȩ necessitatẽ rogo.: ne effundas sanguinẽ tuũ ĩ sangu
meũ. Uel simori placet. in me primũ uerte mucronẽ: sic
nob potius coniungam᷑. Etiam si uir meus ad me rediret

Expanded text:
cente jam capite, 45 virgo maritus fierem? Quid prodest parencente jam capite, 45 virgo maritus fierem? Quid prodest parentes, patriam, rem familiarem contempsisse pro Domino, si hoc facio, quod ne facerem, illa contempsi: nisi quod forte propterea haec sustineo, quia patriam desideravi. Quid agimus, anima? perimus, an vincimus? Exspectamus manum Domini, an proprio mucrone confodimur? Verte in te gladium; tua magis mors timenda est, quam corporis. Habet et servata pudicitia suum martyrium. Jaceat insepultus Christi testis in eremo, ipse mihi ero et persecutor et martyr. Sic fatus, eduxi in tenebris quoque micantem gladium, et acumine contra me verso: Vale, inquam, infelix mulier: habeto me martyrem potius quam mariet per hujus horae necessitatem adjuro, ne effundas sanguinem tuum in crimen meum. Vel si mori placet, in me primum verte mucronem. Sic nobis potius conjungamur. Etiam si vir meus ad me rediret,
Abbreviated transcription (Latin):
re: nichilq in me rep̃hendens fraudulentiȩ: sciebam enĩ
lens me remunerari. quo fidũ sibi magis faceret: tradidit
mͥ illam conseruã. mecũ aliquando captiuã. Et cũ ego
tefutarẽ. diceremq me. xp̃ianũ: nec mͥ licere ut uxorem
uiuentis acciꝑem: siquidem captus nob̃cũ uir eius ab alio
dño fuerat abductus ⁊ herus ille implacabilis in furorẽ
uersus: euaginato gladio me petere cepit. Et nisi festinꝰ
brachio tenere mulierem p̃ocupassem: ilico fudisset meũ¬
sanguinẽ. Iam uenerat tenebrosior solito. & mͥ nimiũ ma¬
tura nox. Duco inspeluncã semirutã. nouã coniugẽ: Et
pnubante nob̃ tristicia uterq detestamur alterutrum:
nec fatem᷑. Tunc uere sensi captiuitatẽ ineã: ꝓstratusq humi.
monachũi cȩpi plangere quẽ ꝑdebam: dicens. huccine mi¬
ser seruatus sũ. ad hoc me mea scelera ꝑduxere: ut incanes¬

Expanded text:
re, nihilque in me deprehendens fraudulentiae sciebam enim Are, nihilque in me deprehendens fraudulentiae sciebam enim Alens me remunerare, quo fidum sibi magis faceret, tradidit mihi illam conservam meam, aliquando captivam. Et cum ego refutarem, diceremque me Christianum, nec licere mihi uxorem viventis mariti accipere siquidem captus nobiscum vir ejus, ab alio domino fuerat abductus, herus ille implacabilis in furorem versus, evaginato me coepit petere gladio. Et nisi confestim brachia tendens, mulierem praeoccupassem, illico fudisset sanguinem. Jam igitur venerat tenebrosior solito, et mihi nimium matura nox. Duco in speluncam semirutam, novam conjugem: et pronubante nobis moestitia, uterque detestamur alterum, nec fatemur. Tunc vere sensi captivitatem meam; prostratusque humi monachum coepi plangere, quem perdebam, dicens: Huccine miser servatus sum? ad hoc me mea scelera perduxerunt, ut incanes
Abbreviated transcription (Latin):
Diicim᷑ immo portamur sublimes in camelis: et ꝑuastam
heremũ semꝑ ruinã timentes: heremꝰ potuis qͣm sedemus.
ubi dnãm eiusq liberos exmore gentis ad orare iussi.
ceruices flectimꝰ. Hoc quasi clausus carcere. mutato habitu:
id ẽ nudus ambulare disco. Nam aeris qͦq intemperies:
mͥ pascendȩ oues÷ et in maloꝵ comparationẽ hoc fruor
solatio: qđ dños ineos & conseruos rarius uideo. Uidebar
mͥ aliquid habere scĩ iacob. recordabar mossi: qui et ip¬
si inheremo quendã fuere pastores. Uescebar recenti caseo
& lacte. Orabam iugit̃. Ca nebam psalmos. qͦs in mo-¬
nasterio didiceram. Delectabat me captiuitas mea. Age¬
bamq dĩ iudicio grãs: qđ monachũ quẽ in patria fuerã
ꝑditurus. in heremo inuenerã. O nichil tutũ apud dia
bolũ. Omultiplices & in effabiles eiꝰ insidiȩ. Sic quoq me
latentẽ: inuenit inuidia. Dñs uidens gregem suũ cresce¬

Expanded text:
Ducimur, immo portamur sublimes in camelis; et per vastam Ducimur, immo portamur sublimes in camelis; et per vastam 44 eremum semper ruinam timentes, pendemus potius quam sedemus. ubi dominam liberosque ex more gentis adorare jussi, cervices flectimus. Hic quasi clausus carcere, mutato habitu, id est, nudus ambulare disco. Nam aeris quoque intemperiesmihi pascendae oves, et in malorum comparatione hoc fruor solatio, quod dominos meos, et conservos rarius video. Videbar mihi aliquid habere sancti Jacob, recordabar Moysi, qui et ipsi in eremo quondam fuere pastores. Vescebar recenti caseo et lacte: orabam jugiter, canebam psalmos, quos in monasterio didiceram. Delectabat me captivitas mea; agebamque Dei judicio gratias, quod monachum, quem in patria fueram perditurus, in eremo inveneram. 6. Conservam bolum! o multiplices et ineffabiles ejus insidiae! Sic quoque latentem me invenit invidia. Dominus videns gregem suum cresce
Abbreviated transcription (Latin):
deo ait te fili sathanȩ notatũ cauterio. Non quero causas:
excusationes ñ recipio. Ouis quȩ de ouili egreditur: lupi
est publico itineri solitudo: ꝑ quã sarracen incertis¬
semꝑ sedib huc atq illuc uagantur. Quȩ suspicio fre¬
quentiã in illis locis uiatoꝵ congregat: ut imminens
ꝑicłm auxilio mutuo declinetur. Erant in comitatu meo.
uiri. feminȩ. senes iuuenes. pariuili. numero septuaginta.
Et ecce subito equoꝵ cameloꝵq sessores hismahelitȩ irru¬
unt. crinitis uitatisq capitib ac seminudo corpore: pal¬
lia et latas ca.ligulas trahentes. Pendebant exhumero pha-¬
retrȩ: et laxos arcus uibrantes: hastilia longa portabant.
Non enĩ ad pugnandũ: s ad p̃dandũ uenerant. Rapimur:
dissipam᷑: indiuersa distrahim᷑. Ego interun longo post.¬
liminio hereditarius possessor: et sero mei consilii penitens:
cũ altera muliercula. in uniꝰ heri seruitutẽ sortitus uenio.

Expanded text:
deo, ait, te filii Satanae cauterio notatum: non quaero causas deo, ait, te filii Satanae cauterio notatum: non quaero causas excusationes non recipio. Ovis quae de ovilibus egreditur, lupi est publico itineri solitudo, per quam Saraceni incertis sedibus huc atque illuc semper vagantur. Quae suspicio frequentiam in illis locis viatorum congregat, ut imminens periculum auxilio mutuo declinetur. Erant in comitatu meo viri, feminae, senes, juvenes, parvuli, numero circiter septuaginta. Et ecce subito equorum camelorumque sessores Ismaelitae irruunt, crinitis vittatisque capitibus, ac seminudo corpore, pallia et latas caligas trahentes: pendebant ex humero pharetrae; laxos arcus vibrantes, hastilia longa portabant; non enim ad pugnandum, sed ad praedam venerant. Rapimur, dispergimur, in diversa trahimur. Ego interim longo postliminio haereditarius possessor, et sero mei consilii poenitens, cum altera muliercula in unius heri servitutem sortitus venio.
Abbreviated transcription (Latin):
dierã. consolarer uiduitatẽ eius: et exinde uenundata pos¬
sessiuncula. partem erogarem pauꝑib : exparte monaste¬
riũ construerem. Quid erubesco confiteri infelicitatem
meã: Partem insũptuũ meoꝵ solacia reseruarẽ. Clamare
hoc cȩpit abba meus diaboli ẽẽ tẽptationẽ: et sub honestę
rei occasione antiqͥ hostis astuclas. hoc ẽẽ reuerti canem ad
uomitũ suũ. Sic multos monachoꝵ ẽẽ deceptos: numquã
diabolĩ aꝑta fronte se ꝓdere. Froponebat mͥ erempla de scͥp¬
euam spe diuinitatis supplantauerit. Et cũ ꝑsuadere non
posset ÷ etiã ꝓuolutus pedib obsecrabat ne se desererẽ: ne
me ꝓderẽ. ne aratrũ tenens. pꝰ tergũ respicerem. Ue mise¬
ro michi uici pessima uictoria: reputans illũ ñ meã
utilitatẽ. s suũ solatiũ querere. Prosecutus gͦ me de mo¬
nasterio. quasi fu nꝰ efferret: & ad extremũ ualedicens: uti¬

Expanded text:
dieram; solarer viduitatem ejus, et exinde venundata posdieram; solarer viduitatem ejus, et exinde venundata possessiuncula, partem erogarem pauperibus, partem monasterio constituerem; quid erubesco confiteri infidelitatem meam? partem in sumptuum meorum solatia reservarem. Clamare coepit abbas meus, diaboli esse tentationem, et sub honestae rei occasione, latere antiqui hostis insidias. Hoc esse, reverti canem ad vomitum suum. Sic multos monachorum esse deceptos, numquam diabolum aperta fronte se prodere. Proponebat mihi exempla de Scripe et Evam spe divinitatis supplantaverit. Et cum persuadere non posset, provulutus genibus obsecrabat, ne se desererem, ne me perderem, nec, aratrum tenens, post tergum respicerem. Vae misero mihi, vici monitorutilitatem, sed suum solatium quaerere. Prosecutus ergo me de monasterio, quasi funus efferret, et ad extremum valedicens: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
sus sũ hominẽ: et curiose sciscitans rerũ fidem: hȩc ab eo ac
rentib fui. Qui cũ me quasi stirpem generis sui. et heredẽ
familiȩ suȩ adnuptias cogerent: monachu me potius ẽẽ uelle
respondi. Quantis pat̾ minis: quantis mat̾ blanditiis ꝑsecu¬
ti st̃. ut pudicitiã ꝑderem: hȩc res sola indicio ẽ qđ et domũ
et parentes fugi. Et quia ad orientẽ ire ñ poterã ꝓpt̾ uicinã
ꝑsidem. et romanoꝵ militũ custodiã. ad occidentem uerti
pedes. paxillulũ nescio quid portans uiatici: qđ me abino¬
pia tantũ defenderet. Quid multa: ꝑueni tandem adhe¬
remũ calcidos: quȩ int̾ uernas. & bessam magis ad austrũ
sita. ẽ. Ibi reꝑtis monachis. eoꝵ me magisterio tͣdidi. ma¬
nuũ labore uictũ queritans. lasciuiãq carnis refrenans
ienuniis. Post multos annos incidit mͥ cogitatio ut ad patͥam
ꝑgerem: et dũ aduiueret mat̾. iam enĩ patrẽ mortuũ au¬

Expanded text:
sus sum hominem, et curiosius sciscitans rerum fidem, haec ab eo accsus sum hominem, et curiosius sciscitans rerum fidem, haec ab eo accrentibus fui. Qui cum me quasi stirpem generis sui, et haeredem familiae suae ad nuptias cogerent, monachum potius me velle esse respondi. Quantis pater minis, quantis mater blanditiis persecuti sint, ut pudicitiam proderem, haec res sola indicio est, quod et domum et parentes fugi. Et quia ad Orientem ire non poteram, propter vicinam Persidem, et Romanorum militum custodiam, ad Occidentem verti pedes, pauxillulum nescio quid portans viatici, quod me ab inopia tantum defensaret. Quid multa? Perveni tandem ad eremum Chalcidos, quae inter Immas et Beroam magis ad austrum sita est. Ibi repertis monachis, eorum me magisterio tradidi, manuum labore victum quaeritans, lasciviamque carnis refrenans jejuniis. Post multos annos incidit mihi desiderium, ut ad patriam pergerem. Et dum adhuc viveret 43 mater, jam enim patrem mortuum au
Abbreviated transcription (Latin):
rum hȩc alias: nunc qđ imminet explicenius:
Ciȩ: haud grandis ab oriente distat uiculus. Hic post
multos uł dominos uł patronos dũ ego adolescentulus
morarer insyria: ad pape euagrii necessarii mei pos¬
sessionẽ deuolutꝰ ẽ. Quẽ id circo nẽ nominaui: ut osten¬
derem unde nossem qđ scripturus sum. Erat enĩ illic
qͥdã senex nomine malchus quẽ nos latine possumus
regem dicere. syrus natione et lingua: et ut rebar eiꝰdẽ loci
indigena. Anus qͦq in eius contub̃nio ualde decrepita: et
iam morti ꝓxima uisebatur. Tam studiosi ambo religionis.
et sic ȩcłȩ limen terentes: ut zachariã & helisabeth de euuan¬
głio crederes: nisi qđ ioħes in medio ñ erat. De his cũ curiose
ab accolis quererem: quȩ nã eẽt eoꝵ copula matrimonii.
sanguinis an sp̃s: om̃s uoce consona. scõs ac deo placitos :¬
& mira nescio qua respondebant cupiditate illectos. Ad or¬

Expanded text:
rum haec alias. Nunc quod imminet explicemus. 2rum haec alias. Nunc quod imminet explicemus. 2riae, haud grandis ad Orientem distat viculus. Hic post multos vel dominos, vel patronos, dum ego adolescentulus morarer in Syria, ad papae Evagrii necessarii mei possessionem devolutus est, quem idcirco nunc nominavi, ut ostenderem, unde nossem quid scripturus sum. Erat igitur illic quidam senex nomine Malchus, quem nos Latine regem sumus dicere, Syrus natione 42 et lingua, ut revera ejusdem loci indigena. Anus quoque in ejus contubernio valde decrepita, et jam morti proxima videbatur: tam studiose ambo religiosi, et sic Ecclesiae limen terentes, ut Zachariam et Elisabeth de Evangelio crederes, nisi quod Joannes in medio non erat. De his cum curiose ab accolis quaererem quaenam esset eorum copula: matrimonii, sanguinis, an spiritus? omnes voce consona, sanctos et Deo placitos, et mira nescio quae respondebant. Qua cupiditate illectus, ador
Abbreviated transcription (Latin):
ante inportu et intranqͥllo mari Nectunt gub̃na¬
cula ÷ remos trahunt: ferreas manꝰ & uncos p̃parañ:
dispositũq ꝑ tabulata militẽ. pendenti gradu et labenti
uestigio. stare firmit̃ assuescunt: ut qđ insimulachro pugnȩ
didicerint. in uero certamine ñ ꝑtimescant. Ita et ego qui
diu tacui: silere quippe me fec̃. cui meus sermo suppliciũ
est: prius exerceri cupio inparuo oꝑe et ueluti quandam
rubiginẽ linguȩ abstergere: ut uenire possim adhistoriã
latiorem. Scribere enĩ disposui. si tam̃ uitã dñs dederit:
et si uituperatores mei saltem fugientẽ ceͤ clausũ ꝑsequi desi-¬
erint: ab aduentu saluatoris usq ad nr̃am ętatẽ. id est
ab apłis. usq ad huiꝰ temporis fecẽ. quomͦ et ꝑ quos xp̃i
ȩcła nata sit. & adulta ꝑsecutionib creuerit: martyrib
coronata sit: & postquã ad xp̃ianos pͥncipes uenerit. po¬
tentia et diuitiis maior. s uirtutib minor facta sit. Ue¬

Expanded text:
ante in portu et in tranquillo mari flectunt gubernacula, remos trahunt, ferreas manus, et uncos praeparant, dispositumque per tabulata militem, pendente gradu, et labente vestigio stare firmiter assuescunt, ut quod in simulacro pugnae didicerint, in vero certamine non pertimescant. Ita et ego qui diu tacui silere quippe me fecit, cui meus sermo supplicium est, prius exerceri cupio in parvo opere, et veluti quamdam rubiginem linguae abstergere, ut venire possim ad latiorem historiam. Scribere enim disposui si tamen vitam Dominus dederit; et si vituperatores mei saltem fugientem me, et inclusum persequi desierint ab adventu Salvatoris usque ad nostram aetatem, id est, ab apostolis, usque ad nostri temporis fecem, quomodo et per quos Chriesia nata sit, et adulta, persecutionibus creverit, et martyriis coronata sit; et postquam ad Christianos principes venerit, potentia quidem et divitiis major, sed virtutibus minor facta sit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
nullus debeat lauari. Etquidẽ si ꝓluxii animi atq uolup¬
tate quis lauare appetit. hoc fieri nec reliquo quolibet die
concedimꝰ. Si aut̃ ꝓnecessitate corporis: nec dñico die ꝓhibemꝰ.¬

Expanded text:
nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque volupnullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dom
Abbreviated transcription (Latin):
pau lũ apłm audiat dicentẽ si circum cidamini xp̃s
uob  nichil ꝓdest. Nos itaq hoc qd de sabbato dictũ ẽ
spt̾ialit᷑ accipimꝰ. sp̃ualit̃ tenemꝰ. Sabbatũ aut̃ requies dr̃. Uerũ
Et qui lucem fidei cognoscit. si peccata concupiscentię ad m̃tem
ꝑ ocłos trahit: in die sabbati onera ꝑportas introducit. Non
gͦ in die sabbati onera ꝑ portas introducimꝰ: si in redẽptoris
nr̃i grã constituti. pondera peccati ad animã ꝑsensus corporeos
si trahamꝰ. Nam idem dñs ac redemptor nr̃ multa in die sab¬
bati legit᷑ oꝑatus: ita ut iudeos rep̃henderet dicens. Quis
urm̃ bouẽ aut asinũ suũ ñ soluit in die sabbati. & ducit
batũ p̃cipit: quisquis ociosus sabbatũ scdm legis litterã cus.¬
todit: cui alteri nisi ipsi ueritati contͣdicit:Aliud quoq ad
me ꝑlatũ ẽ. uob̃ aꝑuersis hominib eẽ p̃dictũ. ut dñioꝵ die¬

Expanded text:
Paulum apostolum audiat dicentem: Si circumdamini, Christus Paulum apostolum audiat dicentem: Si circumdamini, Christus vobis nihil prodest . Nos itaque quod de Sabbato dictum est spiritaliter accepimus, spiritaliter tenemus. Sabbatum enim requies dicitur: verum Et qui lucem fidei ejus agnoscit, si peccata concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera per portas introducit. Non ergo in die Sabbati per portas introducimus onera, si, in Redemptoris nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit batum praecepit, quisquis otium Sabbati secundum legis litteram custodit, cui alteri nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Do
Abbreviated transcription (Latin):
ntexp̃i p̃cursores obseruari debere sabbatũ p̃dicantes. gre¬
gorius comminando talit̃ refutauit. Puenit adme qͦs dã
ꝑuersi sp̃c̃ homines praua int̾ uos aliqua. et scẽ fidei aduer¬
sa seminasse. ita ut die sabbati aliquid oꝑari ꝓhiberent. Quos
tũ atq dñicũ abomĩ faciet oꝑe custodiri: Quia enĩ mori
se simul &e resurgere p̃dicabit. haberi inueneratione uult
diem dũicũ. Et quia iudanare popłm compellit: ut ex
teriorem ritũ legis reuocet. et sibi iudeoꝵ ꝑfidiam stibdat
coli uult sabbatũ. Hoc enĩ qd̾ ꝑ ꝓħam dr̃. ne inferatis onera
ꝑ portas ur̃as die sabbati. tam diu teneri potuit. quam¬
dui legem licuit iuxta litterã custodiri. At postquã grã
quȩ ꝑfiguram dicta sunt: iuxta litteram seruari ñ possut̃.
Nam si qͥs dic̃ hoc desabbato eẽ seruandũ: dicat necesse ẽ
etiam carnalia sacrificia ꝑsoluienda: Dicat p̃ceptũ qͦq
de circũcione corporis ad hucusq retinendũ. s contra se

Expanded text:
ti praecursores observari debere sabbatum praedicantes, Gregorius taliter refutavit: « Pervenit ad me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos tum atque Dominicum, ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se simul et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum. Et quia Judaizare populum compteriorem legis ritum revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, coli vult Sabbatum. Hoc enim quod per prophetam dicitur: Ne inferatis onera per portas vestras die Sabbati , tandiu teneri potuit, quandiu legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratiecepta legis, quae per figuram dicta sunt, juxta litteram servari non possunt. Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se
Abbreviated transcription (Latin):
nutrit et fouet eã Et rursũ scriptũ ẽ. Carnis curã ne feceritis.
in concupiscentiis. Qui gͥ carnis curã in concupiscentiis fieri
ꝓhibuit. ꝓfecto iniͣcͤessitatib concedit. Nam si dñicoꝵ die corpꝰ
lauare peccatũ est: lauari gͦ die eodem nec facies debet. Si
aut̃ hoc incorporis parte conceditur: cur hoc exigente ne¬
cessitate. toto corpori denegetur. Dñicoꝵ uͦ die alabore
t̃reno cessandũ ẽ. atq omĩmodo orationibꝰ insistendũ: ut siqͥd
neglegentiȩ ꝑsex dies agitur. ꝑdiem resurrectionis domini¬
cȩ p̃cib expietur.
anta compasionis grã. circa om̃s gregorius redundabat.¬

Expanded text:
Et rursum scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem resurrectionis Dominicae precibus expietur. » 52. Tanta compassionis gratia circa omnes Gregorius redundabat
Abbreviated transcription (Latin):
& occasio oborta sequentiũ. Deniq seuerus qui ad unita¬
tem scẽ uniuersalis ȩccłȩ redire ñ meruit. ad scindendum
quoq suȩ ipsius dioceseos unitatẽ. romanũ pontificẽ sua
uecordia suscitauit. adeo ut abipso illiꝰ obitꝰ tempore. aquilei¬
ensis diocesis in duos metropolitanos. catholicoꝵ udelicet.
scismaticoꝵq. diuisa sit. Neq potuit post modũ licet om̃s
generalit̾ ad unitatẽ de scismate repedauerint. ad pristinȩ
coniuntionis unionẽ usq actenus reformari.

Expanded text:
et occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitaet occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso illius obitus tempore, Aquileiensis dioecesis in duos metropolitanos, catholicorum videlicet, schismaticorumque divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter ad unitatem de schismate repedaverint, ad pristinae conjunctionis unionem usque hactenus reformari.