comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͥ iustificat impiũ: imputans mercedẽ scđm grãm.
non scđm debitũ. In eoꝵ quippe numero est apl̃s: qͥ
dixit. Miscd̾am consecutus sũ: ut fidelis essẽ. Illi
autẽ qui recipiunt᷑ atalib intab̾nacula ȩt̾na. faten¬
dum est qđ non sint his morib p̃diti. ut eis liberan¬
dis sine suffragio scõꝵ sua possit uita sufficere: ac
per hoc multo amplius incis suꝑeacaltat miscđam
iudicio. Nectam̃ ideo putandus est qͥsquã sceleratis¬
simꝰ nequaquã uita uł bona uł tolerabiliore mutatꝰ.
mona iniqͥtatis. id est de pecunia uel diuitiis quę
male fuerant ad quisite. aut ctiã sibene. non tamen
ueris: sed quas iniquas putat eẽ diuici as. qm̃ nescit
quȩ sint uerȩ diuittȩ: quib illiabundant qui et
alios recipiunt in tab̾nacula ȩc̃na. Est itaq qͥdã
uitȩ modus. nec tã malȩ ut his qͥ eã uiuunt nichil

Expanded text:
ab eo qui iustificat impium, imputans mercedem secundum gratiam, ab eo qui iustificat impium, imputans mercedem secundum gratiam, non secundum debitum. in eorum quippe numero est apostolus, qui dicit: misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem. illi autem, qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere, ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. Nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus, nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus, mona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiamsi bene, non tamen ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, quoniam nescit quae sint uerae diuitiae, quibus illi abundant, qui et alios recvitae modus, nec tamen malae, ut his qui eam vivunt nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis multis & magnis criminib: inuoluti.
etiamsi ea ꝑpetrare iã desinant nullã indulgenꝰ¬
tiam consequent᷑. si ad remittendũ aliis qđ in cis
quisq peccauerit in eoxcorabiles fuerint cũ dicat
dñs. si autt̃ non dimiscritis hominib: neq pater
uester dimittet uob̾: Ad hoc enĩ ualet: qđ etiam¬
iacob ait apłs iudiciũ futurũ sine miscđã. illi qui
non facit miscdam. Uenire qͥppe debec in mentẽ
etiã seruus ille. cui debitori dominꝰ eiꝰ relaxauit
decẽ milia talenta: quȩ postea iussit ut redderet.
quia ipse ñ misertus .ẽ. conserui sui: qͥ ci debebat
centũ denarios. In his ergo qui filii sunt ꝓmissionis
& uasa miscdȩ ualet qđ ait idem apłs consequent̃
& illi iusti qͥ tanta scĩtate uixer̃ ut alios quoq recipi¬
ant in tab̾nacula ęt̾̃na. quib amici facti sunt de mã¬
mona iniqͥtatis. ut tales essent miscdã liberati sunt.

Expanded text:
quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, etiamsi ea perpetrare iam desinant, nullam indulgentiam consequuntur. si ad remittendum aliis, quod in eis quisque peccauerit, inexorabiles fuerint, cum dicat Dominus: Si autem non dimiseritis hominibus, neque Pater uester dimittet uobis. Ad hoc eniurum sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. uenire quippe debet in mentem ille seruus, cui debitori dominus eius relaxauit decem milia talentorum, quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum denarios. in his ergo qui filii sunt promissionis et uasa misericordiae, ualet quod ait idem apostolus consequenter cio, quoniam et illi iusti, qui tanta sanctitate uixerunt, ut alios quoque recipiant in tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mamona iniquitatis, ut tales essent, misericordia liberati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
minib & pat̾ uester dimittet uob̾ qualiacũq peccata:
sed ait. peccata ur̃a. Cotidianã quippe orationẽ doce¬
bat: & iustificatis utiq discipłis loquebat᷑. Quid est
ergo peccata ur̃a. nisi peccata sine quib nec uos estis
qui iustificati & scĩficati estis: Ubi ergo illi qͥ per hanc
orationẽ. occasionẽ ꝑpetrandoꝵ cotidie scelerũ quȩru&
dicunt dm̃ significasse etiã magna peccata. qm̃ non
dixit dimittet uob̃ parua sed peccata ur̃a: ibi nos consi¬
derantes qualib loquebat᷑. & audientes dictũ peccata
ur̃a: nichil aliud debemꝰ excistimare quã parua. qm̃
taliũ iã non erant magna. Uerũtam̃ nec ipsa magna
a quib omino mutatis in melius morib recedendũ
est dimittunt᷑ orantibus: nisi fiat qđ ibi dicit᷑. sicut et
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Si enĩ minima peccata
sine quib non ẽ. etiã uita iustoꝵ aliter ñ remittunt᷑.

Expanded text:
minibus, et Pater vester dimittet vobis qualiacunque peccata; minibus, et Pater vester dimittet vobis qualiacunque peccata; sed ait Peccata vestra; quotidianam quippe orationem docebat, et justificatis utique discipulis loquebatur. Quid est ergo peccata vestra, nisi peccata sine quibus nec vos eritis, qui justificati et sanctificati estis? Ubi ergo illi, qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum quotidie scelerum quaerunt, dicunt Dominum significasse etiam magna peccata, quoniam non dixit, Dimittet vobis parva, sed peccata vestra, ibi nos considerantes qualibus loquebatur, et audientes dictum peccata uestra nihil aliud debemus existimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. uerum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orationibus, nisi fiat quod ibi dicitur: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. si enim minima peccata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo fiant quia dicit᷑. ꝑhanc enĩ nob̾ uoluit saluator
ostendere. quantũ libet iuste in huiꝰ uitȩ caligine atq
infirmitate uiuamꝰ ñ nob̃ deesse peccata ꝓ quibus
dimittendis debeamꝰ orare: & eis qͥ in nos peccant ut
& nob̾ ignoscat᷑ ignosecre. Non itaq ꝓpterea dñs ait.
si dimiseritis peccata hominib dimutet uob & pater
uester peccata urã. ut de hac oratione confisi securi co¬
tidiana scelera faceremꝰ. uel potencia qua ñ timeremꝰ
hominũ leges. uł astutia qua ipsos homines falleremꝰ.
sed ꝑ illã disccremꝰ non putare nos eẽ sine peccatis ctiã
si acriminib essemꝰ immunes: sicut ctiã legis ueteris
sacerdotes hoc ipsũ ds̃ de sacrificiis adimonuit. quȩ
iussit eos pͥmũ ꝓslus: deinde ꝓpopłi offerre peccatis:
Nam & ipsa uerba tanti magistri & dñi nr̃i: uigilanter
intuenda sunt. Non enĩ ait. si dimiseritis peccata ho¬

Expanded text:
ideo fiant, quia dicitur. per hanc enim nobis uoluit saluator ideo fiant, quia dicitur. per hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. non itaque propterea dominus ait: si dimiseritis peccata hominibus, dimittit uobis pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homsed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiam si a criminibus essemus immunes, sicut etiam legis veteris sacerdotes hoc ipsum Deus de sacrificiis admonuit, quae jussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. Nam et ipsa verba tanti magistri et Domini nostri vigilanter intuenda sunt. Non enim ait, Si dimiseritis peccata ho
Abbreviated transcription (Latin):
preoccupatus fuerit hoc delicto ut frĩ suo dicat fatue.
idest non eius peccatũ uolens auferre conuiciet᷑ in uiste.
parũ est illi ad hoc redimendũ elemosinas facere. nisi
ctiã qđ ibi sequitur remediũ reconciliationis adiungat.
ibi enĩ sequit᷑. si ergo offeres munꝰ tuũ ad altare & ibi
recordatus fueris qͥa frater tuus habet aliqͥd aduer¬
sumte. relinq ibi munꝰ tuũ ad altare & uade prius
reconciliari frĩtuo. & tunc ueniens offeres munus
tuũ: ita parũ est clemosinas qͣntas libet facere ꝓquo¬
cũq scelere. & in consuetudine scelerũ ꝑmanere.
Oratio uero cotidiana quã docuit ipse dñs. unde & do¬
minica nominat᷑: delet quidẽ cotidiana peccata cũ
cotidie dicit᷑ dimitte nob̃ debita ntã. atq id qđ seqͥtur
non solũ dicitur sed etiã fit. sicut & nos dimittimꝰ debi
torib nr̃is: sed quia fiunt peccata ideo dicit᷑. non ut

Expanded text:
praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, id est, non eius peccatum nolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat ibi enim sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, reIinque ibi mureconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offeres munus tuum: ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere, Oratio uero cottidiana, quam docuit ipse Iesus, unde et dominica nominatur, delet quidem cottidiana peccata, cottidie dicitur: Dimitte nobis debita nostra, adque id quod sequitur non solum toribus nostris; sed quia fiunt peccata, ideo dicitur, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
uni exminimis meis ñ fecistis michi ñ fecistis: ostendit
eos non facere. etiã qͣndo se facere existimant. Si enim
xp̃iano esurienti panẽ tanquã xp̃o darent: ꝓfecto sibi
detur: sed quo animo detur attendit. Qui ergo xp̃m
diligit in xp̃iano: hoc animo ei porrigat elemosinã
quo acced it ad xp̃m. non quo uult recedere impunitꝰ
baptizat᷑. si ñ iustificatur: Nonne qui dix̃ nisi quis
rũ & phariseoꝵ ñ intrabitis in regnũcęlorum: Cur
illud tuñdo multi currunt baptizari. & hoc ñ tim̃do non
multi currunt iustificari: Sicut ergo qͥ frĩ suo dicit
fatue. qui cũ hoc dicit ñ ipsi frat̾nitati sed peccato eius
infensus ẽ. alioquin reus erit gehennȩ ignis: ita econ-¬
trario qui porrigit elemosinã xp̃iano. non xp̃iano porri¬
git: qui ñ ineo diligit xp̃m. Non autẽ diligit xp̃m:
qui iustificari recusat in xp̃o. Et quẽ admodũ siquis

Expanded text:
uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis ; ostendit uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis ; ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiano esurienti panem tanquam Christiano darent, profecto sibi detur, sed quo animo detur, attendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit eleemosynam quo accedit ad Christum, non quo vult recedere impunitus baptizatur, si non justificatur? Nonne qui dixit, Nisi quirum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum ? Cur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gehennae ignis: ita e contrario, qui porrigit elemosynam Christiano, non Christiano porrigit, qui non in eo diligit Christum; non autem diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. Et quem ad modum si quis
Abbreviated transcription (Latin):
placeat dõ non faciens animȩ suȩ. quomodo dignas ꝓ
peccatis suis elemosinas facere dicendus est: Ad hoc
enĩ: & illud scriptũ est. Qui sibi malignꝰ est cui bonus
erit: Orationes quippe: adiuuant elemosinȩ. Et utiq
intuendũ est: qđ legimꝰ. Fili peccasti. ne adicias iterũ:
& de p̃teritis dep̃care ut tibi dimitant᷑ .Ppter hoc¬
ergo elemosinȩ faciendȩ sunt: ut cũ de p̃teritis peccatis
deprecam᷑ exaudiam᷑: non ut ineis ꝑseuerantes licentiã
malefaciendi nos ꝑlemosinas cõparare credamꝰ. Ideo
autẽ dñs & dextris elemosinas ab eis factas. & sinistris
non factas se imputaturũ eẽ p̃dixit: ut hinc ostenderet
quantũ ualeant elemosinȩ ad priora delenda. non ad
perpetua impune cõmittenda peccata: Tales autẽ elemo¬
sinas non dicendi sunt facere. qͥ uitã nolunt a consuetudi¬
ne scelerũ in melius cõmutare: qͥa & in hoc qđ ait. qͣndo

Expanded text:
deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? ad hoc enim et illud scriptum est: qui sibi malignus est, cui bonus erit? orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: fili, peccasti; ne adicias iterum et de praeteritis deprecareergo eleemosynae faciendae sunt, ut cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur, non ut in eis perseverantes, licentiam malefaciendi nos per eleemosynas comparare credamus. 3. Ideo autem Dominus et dextris eleemosynas ab eis factas, et sinistris non factas se imputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum valeant eleemosynae ad priora delenda, non ad perpetua impune committenda peccata. Tales autem eleemosynas non dicendi sunt facere qui vitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait, Quando
Abbreviated transcription (Latin):
facite ergo fructus dignos poenitentiȩ: ꝓculdubio ñ
inuenient᷑ eas facere qͥ uitã suã usq ad mortẽ cotidiano¬
rum criminũ ꝑpetratione confo̾diunt: Primo quia in
offerendis reb alienis longe plura diripiunt: ex qͥb
ꝑexigua pauperib largiendo. xp̃m se ad hoc pascere
existimant. ut licentiã malefactoꝵ ab illo se emisse uel
cotidie potius emere credentes. securi damnabilia tan¬
ta cõmittant: qui si ꝓ uno scelere omĩa sua distribuerca
indigentib mẽbris xp̃i. nisi desisterent a talib faccis
habendo caritatẽ quȩ ñ agit ꝑperã: aliquideis ꝓdesse
non posset. Qui ergo dignas ꝓsus peccatis elemosinas
facit: prius eas facere incipiat ascipso. Indignũ est enĩ
ut in se ñ faciat qͥ facit in ꝓximũ: cũ audiat dicentẽ dnm
Diliges ꝓximũ tuũ: tanquã te ipsũ. Itẽq audiat. Mise¬
rere animȩ tuȩ: placens dõ. Hanc elemosinã idest ut

Expanded text:
Facite ergo fructus dignos poenitentiae ; procul dubio non Facite ergo fructus dignos poenitentiae ; procul dubio non invenientur eas facere, qui vitam suam usque ad mortem quotidianorum criminum perpetratione confodiunt. Primum, quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo, Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo se emisse, vel quotidie potius emere credentes, securi damnabilia tanta committant. Qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis, habendo charitatem, quae non agit perperam , aliquid eis prodesse non posset. Qui ergo dignas pro suis peccatis eleemosynas facit, prius eas facere incipiat a se ipso. Indignum est enim, ut in se non faciat qui facit in proximum, cum audiat dicentem Dominum, diliges proximum tuum tamquam te ipsum; itemque audiat: miserere animae tuae placens deo. hanc elemosynam, id est ut
Abbreviated transcription (Latin):
ana peccata parua: sed dimittet inqͥt uob̾ peccata ur̃a
Q ualiacũq ergouł qͣntacũq sint etiã sicotidie ꝑpetren.¬
tur. nec abeis uita discedat in melius cõmutata. ꝑ elemo.¬
sinã uenig ñ negata remitti sibi posse p̃sumunt: Sed
bene qđ isti dignas ꝓpeccatis elemosinas cõmonent esse
faciendas: qm̃ si dicerent qualescũq elemosinas ꝓpecca¬
tis & cotidianis & magnis. & qͣntacũq scelerũ consuetudi.¬
ne miscdam posse impetrare diuinã. ut ea cotidiana
remissio sequeret᷑: uiderent se rem dicere absurdam
atq ridiculã: Sic enĩ cogerent᷑ fateri. fieri posse ut
opulentissimꝰ homo decẽ nũ mulis diurnis in elemosi¬
nas impensis. homicidia & adulteria. & nefaria quȩq
facta redimeret. Qđ si absurdissimũ atq insanissimũ
est dicere: ꝓfecto si quȩrat᷑ quȩ digne sint ꝓpecca¬
tis edemosinȩ. de quib: etiã xp̃i p̃cursor ille dicebat.

Expanded text:
ana parua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. ana parua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti posse praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque elemosynas pro peccatis. cotidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae sint pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
omnino. aut post aliqđ tẽpus a damnatione nouissima
liberet᷑. Nec ob aliud existimant xp̃m de solo dilectu
atq neglcctu demosinarũ. diseretionẽ int̃ deoetros
& sinistros cẽ facturũ: quoꝵ alios in regnũ. alios insuppli¬
ciũ mittat ȩternũ. Ut autẽ cotidiana sibi opinent᷑ quȩ
facere omino ñ cessant. qualiacũq & qͣntacũq sint per
elemosinas dimitti posse peccata: orationẽ quã docuit
ipse dñs & suffragatricẽ sibi adhibere conant᷑ & testem.
Sicut enĩ nullus. ẽ inqͥunt dies quo a xp̃ianis hȩç oratio
nondicatur: ita nullũ est cotidianũ qualecũq pecca.¬
tum. qđ ꝑillã non dimittat᷑ cũ dicimꝰ. dimitte nobis
debita nr̃a. siqđ sequit᷑ facere curemꝰ: sicut & nos dimit.¬
timus debitorib nr̃is. Nonenĩ ait dñs inqͥunt. si dimise.¬
ritis peccata hominib. dimittet uob̃ pater uester cotidi¬

Expanded text:
omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. nec ob aliud extimant Christum de solo dilectu atque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. ut autem cotidiana sibi opinentur, quae facere non cessant omnino, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a christianis haec oratio non dicatur, ita nullum est cotidianum qualecumque peccatum, quod per illam non dimittatur, cum dicimus: dimitte nobis debita nostra, si quod sequitur facere curemus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. non enim ait dominus, inquiunt: "si dimiseritis peccata hominibus, dimittet nobis pater uester cotidi
Abbreviated transcription (Latin):
temptatationis adductus: ꝑ ignẽ erit saluus. quia
& earũ amissione tantũ necesse est urat dolor. qͣntũ
xp̃m dileocerit. ut ad eius regnũ optinendũ eiq cohe¬
rendũ illis consulat. uel hoc ineis diligat qđ membra
sunt xp̃i: absit ut ista dilectio re periat᷑ in lignis. feno.¬
& stipula consum̃da: sed ꝓrsus ȩdificio aureo. argen.¬
teo. gemmeo deputabitur. Quomodo autẽ potest cos
plus amare quã xp̃m. quos amat utiq ꝓpt̃ xp̃m:¬
eSIAT eis respondere. qui dicunt ȩt̃no igne
illos tantũ modo arsuros. qͥ ꝓpeccatis suis facere dignas
elemosinas neglegunt: ꝓpter illud qđ ait apłs iacob
Iudiciũ autẽ sine miscdĩa: illi qͥ non fecit miscd̾am. Iui
ergo fecit inqͥunt. quãuis ñ correxerit ꝑditos mores
sed nefarie ac nequit̃ inter ipsas suas elemosinas uixe.¬
rit. cũ miscdã illi futurũ est iudiciũ: ut aut ñ dãt netur

Expanded text:
tentationis adductus, per ignem erit saluus, quia tentationis adductus, per ignem erit saluus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum um Christum dilexerit. ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendum illis consulat, uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit ut ista dilectio reperiatur in lignis, feno, stipula consumenda. sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. Quo modo autem potest eos plus amare quam Christum, quos amat utique pestat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur
Abbreviated transcription (Latin):
antea fuit. Quã multa erunt tunc ȩdificia siue aurea.
ignis ille ꝓbet utraq & de aliis gaudiũ & de alus
inft̾rat damnũ. neutros tam̃ ꝑdat in quib hȩç inueni.¬
et ꝓpt̃ stabile fundamentũ. Quicũq autẽ ñ dico
uxorẽ cuiꝰ etiã cõmixtione carnis ad carnalẽ utitur
uoluptatẽ. sed ipsa quȩ ab huiusmodi delectationib
aliena sunt nomina pietatis. humano more car.¬
naliter diligendo xp̃o anteponit. ñ cũ habet infunda.¬
mento: & ideo ñ ꝑignẽ saluus erit. sed saluus nonerit:
quia eẽ cũ saluatore ñ poterit. qui de hac re aꝑtissime
loquens ait. Qui amat patrẽ aut matrẽ plus quã
me : non ẽ. me dignꝰ. Et qͥ amat filiũ aut filiã suꝑme:
non est me dignus. Uerũ qui has necessitudines sic
amat carnaliter ut tam̃ eas xp̃o dño non p̃ponat. ma-¬
litq ipsis carere quã xp̃o si ad hunc fuerit articulũ

Expanded text:
antea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia, siue aurea santea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia, siue aurea signis ille probet utraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat., in quibus haec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens ait: Qui\' amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus; et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Verum qui has necessitudines sic amat carnaliter ut tamen eas Christo Domino non praeponat, malitque ipsis. carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ habuer̃. iti. tales mores & amores in huiꝰcorporis
sumatur. : ꝓfecto ialii uero sentiant qͥ eiusmodi secũ
quãuis adamnatione uenialia. concrem antẽ ignẽ
transitoriȩ tribulationis inueniant: non redarguo.
quia forsitan uerũ est. Potest quippe ad istã tribu¬
lationẽ ꝑtinere etiã mors ipsa carnis. quȩ deprimi
peccati ꝑpetatione concepta est: ut scd̃m unius cuiusq
edisicũ tempus qđ eam sequit᷑ ab uno quoq sentiatur
Persecutiones quoq quib martires coronati sunt & quas
patiunt᷑ quicũq xp̃ĩani. ꝓbunt utraq ȩdificia uelut ignis.
&alia consumunt cũ ipsis ȩdificatorib si xp̃m in eis non
inueniunt fundamentũ. alia sine ipsis si inueniunt: quia
licet cũ damno saliu erunt ipsi. Alia uero ñ consumunt :
quia talia re periunt. quȩ maneant in ȩcernũ. Erit etiã
infinc scłi tribulatio tẽpore antichristi: qualis nũquã

Expanded text:
qui non habuerunt tales mores et amores v in huius corporis qui non habuerunt tales mores et amores v in huius corporis sumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia consumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. Erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore Antichristi, qualis numquam
Abbreviated transcription (Latin):
paciatur: ꝓfecto non est ipse ęcernꝰ ille ignis In illũ enĩ:
soli sinistri nouissima & ꝑpetua dã natione mittentur.
non exurat atq consumat: alios autẽ aliter idest ut quod
suꝑȩdificauer̃ ardeat. damnũq inde patiant᷑. salui fi
lenti caritate tenuerunt. Si autẽ salui fient ꝓfecto
& ad dexterã stabunt. & cũ ceteris audient. uenite bene¬
dicti patris mei possidete paratũ uob̃ regnũ: non ad
sinistrã ubi illi erunt qͥ salui ñ crunt. & ideo audient:
discedite a me maledicti inignẽ ȩternũ. Nemo qͥppe ab
illo igne saluabit᷑ quia in suppliciũ ȩternũ ibunt illi
sane corporis mortẽ. donec ad illũ ueniat᷑ qui post re¬
surrectionẽ corpoꝵ futurus est cdamnationis & remune¬
rationis ultimꝰ dies. si hoc tẽporis int̾uallo sp̃s de func¬
toꝵs eiusmodi ignẽ dicunt᷑ ꝑpeti. quẽ non sentiant illi

Expanded text:
patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, sse constructum, non exurat atque consumat; alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salui fialenti caritate . tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunDiscedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne salvabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi sane corporis mortem, donec ad illum veniatur qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi,
Abbreviated transcription (Latin):
ame maledicti in ignẽ extrnũ:. ut incis etiã isti esse
credant᷑ qui ȩdificant suꝑ fundamentũ ligna. foenũ.
stipulã. cosq ex illo igne post tempus ꝓmalis meritis
imꝑtitũ liberet boni meritũ fundam̃ti. quid arbitra¬
buur dextros quib dicet̃. uenite benedicti patris mei
possidete paratũ uobis regnũ. nisi eos qͥ ȩdificauer̃¬
suꝑ fundamentũ aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos:
Sed tam̃ in illũ ignẽ de quo dictũ est sictam̃ quasi per
ignẽ. si hoc modo est intelligendus. utriq mittendi s̃:
& deatri scilicet & sinistri. Illo quippe igne utriq pro¬
bandi sunt: de quo dictũ est. Dies enĩ declarabit quia
in igne reuelabitur: & unius cuiusq opus qͣle sit
ignis ꝓbabit. Si ergo utrũq ꝓbabit ignis. ut si cuius
opus ꝑmanserit idest ñ fuerit igne consũptũ qđ suꝑedi¬
ficauit mercedẽ accipiat. si cuiꝰ autẽ opus arserit dã. mũ

Expanded text:
a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in eis etiam isti esse a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi eos, qui aedificauerrum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est: sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intellegendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si ergo utrumque probabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit, mercedem accipiat, si cuius autem opus arserit, damnum
Abbreviated transcription (Latin):
rabit: dies utiq tribulationis. qm̃ inigne inqͥt reuela¬
bitur. Eandẽ tribulationẽ ignẽ uocat: sicut alibi le¬
gitur. Uasa figuli ꝓbat fornax: & homines iustos
tẽptatio tribulationis. Et unius cuiusq opus quale
sit: ignis ꝓbabit. Si cuius opus ꝑmanserit. ꝑmanet
enĩ quandoquisq cogitat quȩ sunt dĩ quomodo pla.¬
ceat dõ: qđ suꝑȩdificauit mercedẽ accipiet. id est
unde cogitauit hoc sumet. Sicuius autẽ opus arse¬
rit damnũ patiet᷑: qm̃ qđ dilexxerat non habebit.
Ipse autẽ saluus erit. quia nulla eũ tribulatio ab illius
fundam̃ti stabilitate semouit: sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ:
Qđ enĩ sine illiciente amore ñ habuit: sine urente
dolore ñ ꝑdet. Ecce quantũ michi uidet᷑ inuentus
est ignis qͥ nullũ eoꝵ damnet: sed unũ ditet alterũ
damnificet. ambos ꝓbet. Si autẽ ignẽ illũ loco isto
uoluerimꝰ accipere de quo dñs dicet sinistris. discedite

Expanded text:
rabit, dies utique tribulationis: quoniam in igne, inquit, revelarabit, dies utique tribulationis: quoniam in igne, inquit, revelabitur. Eamdem tribulationem ignem vocat, sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis; et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit, si cujus opus permanserit. Permanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet; si cuius autem opus arserit, damnum patietur quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris: Discedite
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit ꝑ ignẽ. Delicias quippe huiꝰ mundi amores¬
que terrenos: ꝓpter coniugalẽ quidẽ copulã non dãna¬
biles: tribulationis ignis exuret. Ad quẽ ꝑtinent ignẽ
& orbitates. & quȩcũq calamitates quȩ austrunt hȩc:
acꝑhoc ei qͥ ȩdificauit erit edificatio ista damnosa. qͥa
non habebit qđ suꝑȩdificauit: & eoꝵ amissione cruci.¬
abitur. quib fruendo utiq letabat᷑: Sed ꝑ hunc ig.¬
nẽ saluus erit merito fundam̃ti: quia & si utrũ id
habere mallet an xp̃m aꝑsecutore ꝓponeret᷑. illud
xp̃o non p̃ponerit᷑. Uide in apłi uerbis hominẽ ȩlifi¬
cantẽ suꝑ fundamentũ aurũ. argentũ: lapides p̃ciosos.
Qui sinc uocore est inqͥt: cogitat quȩ sunt dĩ. quomodo
placeat dõ. Uide aliũ ȩdificantẽ ligna: foenũ. sti¬
pulam. Qui autẽ matrimonio iunctus . ẽ. inquit:
cogitat quȩ sunt mundi. quomodo placeat uxori.

Expanded text:
saluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoressaluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates quae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedificauit, erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. Vide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo. Vide alium aedificantem ligna, fpulam: Qui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori;
Abbreviated transcription (Latin):
re cũ : Inueniemꝰ ergo qͥs possit saluari ꝑignẽ: si pͥus
de ipsa similitudine quantocius aduertamꝰ: nichil
in edificio p̃ponit᷑ fundam̃to. Quisqͥs itaq sic habet
in corde xp̃m. ut ei terrena & tẽporalia. nec ea quȩ licita
sunt atq concessa p̃ponat: fundamentũ habet xp̃m:
Si autẽ preponit: & si uideat᷑ habere fidẽ xp̃i. non
est tam̃ inco fundamentũ xp̃s: eui talia p̃ponunt᷑.
Quantomagis si salutaria p̃cepta contẽpnens cõmittat
illicita. non p̃posuisse xp̃m sed post posuisse conuincit᷑.
quẽ post habuit imperantẽ siue concedentẽ. dũ contra
cius imperata siue concessa suã ꝑ flagicia dilex̃ exple¬
re libidinẽ: Siquis itaq xp̃ĩanus diligit meretricẽ.
eiq adherens unũ corpus efficit᷑: iã infundamento
talis affectionis uoluptatisq p̃ponat. quãuis suꝑȩdificet
ligna. focnũ. stipulã. xp̃s est fundamentũ: ꝓpter hoc

Expanded text:
re eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius re eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius de ipsa similitudine quantocius aduertamus: nihil in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concessa praeponat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur: quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Non sunt autẽ mẽbra xp̃i. qͥ se faciunt mẽbra
meretricis: nisi malũ illud poenitendo eẽ destiterint¬
& ad hoc bonũ reconciliatione redierint:. Sed haben
inquiunt xp̃ĩani catholici infundam̃to xp̃m. acuius
unitate ñ recesserunt: tã& si huic fundam̃to supȩdi¬
ficauer̃ quãlibet pessimã uitã. uelut ligna. foenũ.
rentur: tam̃ poterit eos qͥndoq ab illius ignis ꝑpetuitate
saluare. Respondeat cis breuit apłs iacob. Siquis dicat
se fidẽ habere opera autẽ non habeat. nũquid poterit fides
saluare cũ : Et quis ẽ. inqͥunt de quo dicit apłs paulus.
ipsc autẽ saluus erit. sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ: Simul qͥs
iste sit inquiramꝰ. Hunc tam̃ non eẽ certissimũ est: ne
duoꝵ apł̃oꝵ sententias mittamꝰ in rixã.: si unꝰ dicit eciã
si mala opera quis habuerit saluabit eũ ꝑignẽ fides:
alius autẽ. si opera ñ habeat nũquid poterit fides salua.¬

Expanded text:
eius. non sunt autem membra Christi qui se faciunt membra eius. non sunt autem membra Christi qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud paenitendo esse destiterint et ad hoc bonum reconciliatione redierint. Sed habent, inquiunt, christiani catholici in fundamento Christum, a cuius unitate non recesserunt, tametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna, faenum, rentur — tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. respondeat eis breuiter apostolus Iacobus: si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? et quis est, inquiunt, de quIpse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum Apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: Etiam si mala opera quis habuerit, salvabit cum per ignem fides; alius autem: Si opera non habeat, nunquid poterit fides salva
Abbreviated transcription (Latin):
nisi insẽpiterno supplicio ñ erunt: qͥa in di regno esse
non poct̾runt. In his enĩ ꝑseuerando usq in huiꝰ uitȩ
finẽ. non utiq dicendi sunt in xp̃o ꝑseuerasse usq in
finem: quia inxep̃o ꝑscuerare est in eiꝰ fide ꝑmanere: Quȩ
dicendi sunt manducare corpus xp̃i: qm̃ nec in mẽbris
computandi sunt xp̃i. Ut enĩ alia taceã: non possunt
simul cẽ & mẽbra xp̃i. & mẽbra meretricis. Deniq ipse
dicit. Qui manducat carnẽ meã. & bibit sangunẽ
meũ: in me manet. & ego in eo. Ostendit qͥd sit non
sacram̃totenus. sed reuera corpus xp̃i manducare: & cius¬
sanguint̃ bibere. Hoc est enĩ in xp̃o manere: ut in illo
maneat & xp̃s. Sic enĩ hoc dixit: tanquã diccret. Qui
non in me manet & in quo ñ manco: non se dicat aut
existimet manducare corpus ieũ. aut bibere sanguinẽ
meũ. Nonitaq manent in xp̃o: qͥ non sunt membra

Expanded text:
nisi in sempiterno supplicio non erunt, quia in Dei regno esse nisi in sempiterno supplicio non erunt, quia in Dei regno esse non poterunt. In his enim perseuerando usque in huius uitae finem non utique dicendi sunt in Christo perseuerasse usque in finem: quia in Christo perseverare, est in ejus fide perseverare. Quae fdicendi sunt manducare corpus Christi; quoniam nec in membris computandi sunt Christi. Ut enim alia taceam, non possunt simul esse et membra Christi, et membra meretricis . Denique ipse dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo ; ostendit quid sit non sacramsanguinem bibere; hoc est in Christo manere, ut in illo maneat et Christus. sic enim hoc dixit, tamquam diceret: "qui non in me manet et in quo non maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum aut bibere sanguinem meum." non itaque manent in Christo qui non sunt membra
Abbreviated transcription (Latin):
in uero corpore xp̃i pͥmitus acceperunt: cũ peior sit utiq
desertor fidei & ex deseitore oppugnator eiꝰ effectus:
quã ille qͥ non deseruit qđ nũquã tenuit. Deinde qͥa
& his occurrit apłs eadẽ uerba ꝓferens. & enumeratis
illis carnis operib eadẽ ueritate p̃dicens: qm̃ qͥ talia
agunt. regnũ dĩ non possidebunt: Unde nec illi inꝑ
ditis & damnabilib morib debent qcia. eẽ securi. qui
usq infinẽ quidẽ uelut in cõmum fecitñ nione ȩcłȩ
catholicȩ ꝑseuerant. intuentes crit ꝑdi qđ dictũ
est. qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hieler saluus erit:
runt siue fornicando. siue alias immundicias flagi¬
cioꝵ quas nec expͥmere apłs uoluit insuo corpore
ꝑpetrando. siue turpitudine luocuriȩ diffluendo. siuie¬
aliquid aliud coꝵ agendo de quib ait. qm̃ qͥ talia agunt
regnũ dĩ non possidebunt: ac ꝑhoc quicũq agunt talia.

Expanded text:
i corpore primitus acceperunt; cum peior sit utique i corpore primitus acceperunt; cum peior sit utique desertor fidei et ex desertore obpugnator eius effectus quam ille, qui non deseruit quod numquam tenuit; deinde quia et his occurrit apostolus eadem uerba proferens et enumeratis illis carnis operibus eadem ueritate praedicens: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Unde nec illi in perditis et damnabilibus moribus debent esse securi, qui usque in finem quidem uelut in communione ecclesiae catholicae perseuerant, intuentes quod dictum est: Qui perseuerauerit runt, siue fornicando siue alias inmunditias flagitiorum, quas nec exprimere apostolus uoluit, in suo corpore perpetrando, siue turpitudine luxuriae diffluendo siuealiquid aliud eorum agendo, de quibus ait: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt; ac per hoc, quicumque agunt talia,
Abbreviated transcription (Latin):
noxiũ. quo iudicent᷑ grauius. quã uł tardius liberent᷑.
Non sunt qͥppe in eo uinculo pacis: qđ illo excprimit᷑
sacram̃to. Sed rursus etiã isti qͥ recte intelligunt non
dicendũ eẽ manducare corpus xp̃i qͥ in corpore ñ est
xp̃i : non recte ꝓmittunt eis qͥ uł in heresim: uł etiam
ingentiliũ suꝑsticionẽ ex illius corporis unitate labun-¬
tur: liberationẽ q̃ndoq ab ȩt̾ni igne supplicii Primũ:
quia debent attendere quã sit intolerabile atq a sana doc.¬
trina nimis deuiũ. ut multi ac pene om̃s qͥ hereses impi.¬
as condiderunt exeuntes de catholica ȩccła. & facti sunt
heresi archȩ. meliores habeant causas quã ni qͥ nũquã
fuerunt catholici cũ in eoꝵ laqueos incidissent: si illos
heresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempit̾no qđ
in catholica ȩccłã baptizati sunt. & sacram̃tũ corporis xp̃i

Expanded text:
noxium, quo iudicentur grauius. quam uel tardius liberentur. noxium, quo iudicentur grauius. quam uel tardius liberentur. Non sunt quippe in eo uinculo pacis, quod illo exprimitur sacramento. Sed rursus etiam isti, qui recte intellegunt, non dicendum esse manducare corpus Christi, qui in corpore non estChristi, non recte promittunt eis qui vel in haeresim, vel etiam in gentilium superstitionem, ex illius corporis unitate labuntur, liberationem quandoque ab aeterni igne supplicii. Primum, quia debent attendere, quam sit intolerabile atque a sana doctrina nimis devium, ut multi ac pene omnes, qui haereses impias condiderunt exeuntes de catholica Ecclesia, et facti sunt haeresiarchae, meliores habeant causas, quam hi qui nunquam fuerunt catholici, cum in eorum laqueos incidissent; si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempiterno, quod in catholica Ecclesia baptizati sunt, et sacramentum corporis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
panis uiuus qui de celo descendi. siquis manducauerit
cochoc pane iuiuet in ȩc̃nũ : quomͦ sit accipiendũ meritoque¬
ritur. Et ab istis quidẽ quib nunc respondemꝰ: hunc
intellectũ aust̾runt illi quib deinde respondendũ est
Hi sunt autẽ qui hanc liberationẽ nec om̃ib habentib
sacramentũ baptismatis & corporis xp̃i. sed solis catholicis
quãuis male uiuentib pollicent᷑: qͥa non solũ inquiunt
sacram̃to. sed & re ipsa manducauer̃ corpus xp̃i: in ipso
scilicet eiꝰ corpore constituti. de quo corpore ait apłs Unꝰ
panis. unũ corpus multi sumꝰ. Qui ergo ẽ in eiꝰ corpo.¬
ris unitate. idest in xp̃ianoꝵ cõpage mẽbroꝵ. ciuius
corporis sacram̃tũ fideles cõmunicantes de altari sumere
consuerunt: ipse uere dicendus.ẽ. manducare corpꝰ
xp̃i. & bibere sanguinẽ xp̃i: ac ꝑhoc heretici & scisma¬
tici ab huius unitate corporis separati. possunt idem
ꝑcipere sacramentũ. sed ñ sibi utile: immo uero etiã

Expanded text:
de caelo descendi; si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum, quo modo sit accipiendum, merito quaeritur. Et ab istis quidem, quibus nunc respondemus, hunc intellectum auferunt illi, quibus deinde respondendum est; hi sunt autem, qui hanc liberationem nec omnibus habentibus sacramentum baptismatis et corporis Christi, sed solis catholicis, quamuis male uiuentibus, pollicentur, quia non solo, inquiunt, sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso scilicet eius corpore constituti; de quo corpore ait apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Qui ergo est in eius corporis unitate, id est in Christianorum conpage membrorum, cuius corporis sacramentum fideles communicantes de altari sumere consuerunt, ipse uere dicendus est manducare corpus Christi et bibere sanguinem Christi. Ac per hoc haeretici et schismatici ab huius unitate corporis separati possunt idem percipere sacramentum, sed non sibi utile, immo uero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. sed illo timore seruili qͥ non . ẽ. in caritate. qͥa ꝑfec¬
ta caritas foris mittit timorẽ. Ideo sperantib in eũ
ꝑfecit dulcedinẽ suã. inspirando eis caritatẽ suam:
ut timore casto non quẽ caritas foras mitit. sed per¬
manente in scłm scłi: cũqͥ gloriant᷑. in dño glorient᷑.
Iusticia quippe dĩ xp̃s est: qͥ factus . ẽ. nob̃ sicut dicit

Expanded text:
Deum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecDeum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem. Ideo sperantibus in eum perficit dulcedinem suam inspirando eis caritatem suam, ut timore casto, non quem caritas foras mittit, sed permanente in saeculum saeculi, cum gloriantur, in Domino glorientur. Iustitia quippe Dei Christus est, qui factus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ moenib atq domib. cuersa ẽ. ciuitas in ꝑditis mori¬
bus: acsic quãuis ꝓpħa fuerit contristatus qͥa non est
factũ qđ illi homines timuer̃ illo ꝓphetante uenturũ.
factũ est tam̃ qdđ fuerat dõ presciente p̃dictũ: qm̃ no¬
uerat qui p̃dix̃. quomodo in melius cẽt implendum.
Ut autẽ nouerint isti in ꝑuersũ misericordes quo ꝑtine¬
at qđ scriptũ est quã magna multitudo dulcedinis
tuȩ dñe quã abscondisti metuentib te: legant quod
sequit᷑. ꝑfecisti autẽ sperantib inte. Quid est abscondisti
timentibus. ꝑfecisti sperantib. nisi qͥa illis qͥ timore pę¬
narum suã iusticiã uolunt constituere quȩ in lege est.
non ẽ. iusticia dĩ dulcis. qͥa nesciunt eã: Non enĩ gusta¬
uerunt eã. In se nãq sperant ñ inipso. Et ideo eis ab:¬
sconditur multitudo dulcedinis dĩ: qm̃ timent qͥdẽ

Expanded text:
enim moenibus adque domibus euersa est ciuitas in perditis morienim moenibus adque domibus euersa est ciuitas in perditis moribus. Ac sic, quamuis propheta fuerit contristatus, quia non est factum quod illi homines timuerunt illo prophetante uenturum, factum est tamen quod fuerat Deo praesciente praedictum, quoniam nouerat qui praedixit, quo modo in melius esset inplendum. Ut autem nouerint isti in peruersum misericordes quo pertineat quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! legant quod sequitur: Perfecisti autem sperantibus in te. Quid est abscondisti timentibus, perfecisti sperantibus, nisi quia illis, qui timore poenarum suam iustitiam uolunt constituere quae in lege est, non est iustitia Dei dulcis, quia nesciunt eam? Non enim gustauerunt eam. In se namque sperant, non in ipso, et ideo eis absconditur multitudo dulcedinis Dei; quoniam timent quidem
Abbreviated transcription (Latin):
a me maledicti inignẽ ȩternũ. & ibunt isti in suppliciũ
ȩcernũ. & cruciabunt᷑ inscła scłoꝵ: & uermis eoꝵ non
morietur & ignis ñ eoctinguct᷑. & cetera huiusmodi:
nontã ego quã ipsa scriptura diuina. planissime atq
plenissime redarguit ac refellit. Niniuitȩ quippe in
hac uita egerunt poenitentiã & ideo fructuosã: uelut in
hoc agro seminantes. in quo ds̃ uoluit cũ lacrimis semi.¬
nari qđ postea cũ lȩticia meteret᷑: & tam̃ qͥs negalut qđ
dñs p̃dixit incis fuisse cõpletũ. nisi parũ aduecrtat quẽ:
admodũ peccatores ds̃ non solũ iratus uerũ etiã miseratꝰ
cucitat: łuertunt᷑ enĩ peccatores: duob modis Aut¬
sicut sodomitȩ ut ꝓpeccatis suis ipsi homines puniantur:
aut sicut niniuitȩ ut ipsa hominũ peccata poenitendo
quȩ mala erat: & bona ȩdificata ẽ. quȩ non erat. Stantib

Expanded text:
a me, maledicti, in ignem aeternum; et, Ibunt isti in supplicia me, maledicti, in ignem aeternum; et, Ibunt isti in supplici: Vermis eorum non morietur et ignis non exstinguetur, et cetera huius modi, non tam ego, quam ipsa scriptura diuina planissime adque plenissime redarguit ac refellit. Nineuitae quippe in hac uita egerunt paenitentiam et ideo fructuosam, uelut in hoc agro seminantes, in quo Deus uoluit cum lacrimis seminari, quod postea cum laetitia meteretur; et tamen quis negabit, quod Dominus praedixit in eis fuisse conpletum, nisi parum aduertat, quem ad modum peccatores Deus non solum iratus, uerum etiam miseratus euertat? Euertuntur enim peccatores duobsicut Sodomitae , ut pro peccatis suis ipsi homines puniantur; aut sicut Ninivitae , ut ipsa hominum peccata poenitendo quae mala erat, et bona aedificata est quae non erat. Stantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ira eius: quia nec in ipsa ira sua continet miserationes su-¬
as. Cũ ergo isto modo cõpleat᷑ diuini illius cantici
ueritas: non .ẽ. eã necesse etiã illic intelligi. ubi ñ ꝑtinen¬
tes ad ciuitatẽ dĩ. sempit̾no supplicio punient᷑. Sed
quib placet istã sententiã usq ad illa impioꝵ torm̃.¬
ta ꝓtendere: saltẽ sic intelligant. ut manente in eis ira
di quȩ inȩt̾no est p̃nunciata supplicioñ contineat dĩ in
hac irasua miserationes suas. & faciat eos ñ tanta qͣnta di.¬
gni sunt poenarũ atrocitate eruciari: non ut eas poenas uł
nũquã subeant uł aliqͥndo finiant. sed ut eas mitiores
quã merita sunt eoꝵ. leuioresq patiant᷑. Sic enĩ & ira
dĩ manebit. & in ipsa ira sua miserationes suas ñ continebit:
Qđ quidẽ non ideo confirmo: qm̃ ñ resisto. Cȩcerũ cos
qui putant minacit̾ pocius quã ueracit᷑ dictũ discedite

Expanded text:
ira ejus, quia nec in ipsa ira sua continet miserationes suira ejus, quia nec in ipsa ira sua continet miserationes suas. Cum ergo isto modo compleatur divini illius cantici veritas, non est eam necesse etiam illic intelligi, ubi non pertinentes ad civitatem Dei sempiterno supplicio punientur. Sed quibus placet istam sententiam usque ad illa impiorum tormenta protendere, saltem sic intelligant, ut, manente in eis ira Dei, quae in aeterno est pronuntiata supplicio, non contineat Deus in hac ira sua miserationes suas, et faciat eos non tanta quanta digni sunt poenarum atrocitate cruciari; non ut eas poenas vel nunquam subeant, vel aliquando finiant, sed ut eas mitiores quam merita sunt eorum levioresque patiantur. Sic enim et ira Dei manebit, et in ipsa ira sua miserationes suas non continebit. Quod quidem non ideo confirmo, quoniam non resisto. 4. Caeterum eos qui putant minaciter potius quam veraciter dictum, Discedite