comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus a̾regali bẽcuctiõe ditatus ungitur
atq coronatur adomno artaldo archiepo
presentib regni principibus cum ep̃is
xeoe amplius. Episcopatus laudunensis:
datur rodulfo. eiusdẽ loci presb̾roatiuib
concorditer electo quiq adomno arcaldo
consecratur ep̃c̃. Rex ⁊ hugo inburgundiã
ꝓgunt: et urdẽ lingonum quam hugo
fr̃ regis rodulfis ceperat obsident. fugiẽ¬
tibq his qui eam custodire uidebantur
sine bello recipiunt. acceptisq obsidibus
ab epĩs burgundie uł pͥmatib pari suis
ueniunt. Heinrico rege sub ildẽ diebus
obeunte: contentio de regno inter filios
ipsius agitatur. Rerum tandẽ summa
natu maiori nomine ottoni obuenit:
Luna quarta decima sanguineo colore
obducta pridie nonas septembris nocte
minime uidebatur illustrare. ioħ̃e pa¬
ꝑa frẽ albriciipatricii defuncto. leo quidã
Dei seruus rome papa constituitur: Hu¬
go rex italie romã nisus capere afflicto

Expanded text:
tus, ac regali benedictione ditatus, unguitur tus, ac regali benedictione ditatus, unguitur atque coronatur a domno Artoldo archiepiscopo, praesentibus regni principibus, cum episcopis viginti et amplius. Episcopatus Laudunensis datur Rodulfo, ejusdem loci presbitero, a civibus concorditer electo, quique a domno Artoldo consecratur episcopus. Rex et Hugo in Burgundiam pergunt, et urbem Lingonum, quam Hugo frater regis Rodulfo ceperat, obsident; fugientibusque his qui eam custodire videbantur, sine bello recipiunt. Acceptisque obsidibus ab episcopis Burgundiae vel primatibus. Parisius veniunt. Heinrico rege sub isdem diebus obeunte, contentio de regno inter filios ipsius agitatur; rerum tandem summa natu majori nomine Othoni obvenit. Luna quartadecima sanguineo colore obducta 2 Nonas Septembris noctem minime videbatur illustrare. Johanne papa fratre Alberici patricii defuncto, Leo quidam Dei servus Romae papa constituitur. Hugo rex Italiae Romam nisus capere, afflicto
Abbreviated transcription (Latin):
nodus septẽ episcoporum. apd scãm ma¬
cram dõno artaldo archiepõ presidente
celebratur. inqua predones. et eccl̃iasti¬
carum rerum ꝑu̾sorum ad correptionẽ
uenire uocantur. Ñt.¬
nno deccexxxui ingraumis lau
fere dieb rex rodulfus defugitur. se pelitꝰ¬
q senonis apd̃ scãm columbã. cuius
eccł̃ia factione quoꝵꝵdam paulo ante
fuerat incensa: Gritones atransmari¬
nis regionib alstam regis presidio reuer¬
tenites terram suam repetunt. Hugo co¬
mes transmare mittit: ꝓ accersiend̾o ad
apicẽ regni suscipiendũ luduuuico k aro¬
li filio quem rex alstanus auuncls ip̃ius
accepto prius iure uiranto a francoꝵ legis
infrantiam cum quibustam episcopis ⁊
aliis fidelib sius dirigit. Cui hugo ⁊ cete¬
ris francoꝵ proceres obuiam profecti mox
nauim egresso in ip̃is literers arenis apd̃
bononiam sesecommittunt. ut erat utͥnq
depactum indeq abip̃is laudunum. ceduc¬

Expanded text:
nodus septem episcoporum apud sanctam Manodus septem episcoporum apud sanctam Macram, domno Artoldo archiepiscopo praesidente, celebratur, in qua praedones et aecclesiasticarum rerum pervasores ad correctionem venire vocantur. Annofere diebus rex Rodulfus defungitur, sepeliturque Senonis apud sanctam Columbam, cujus aecclesia factione quorundam paulo ante fuerat incensa. Brittones a transmarinis regionibus Alstani regis praesidio revertentes, terram suam repetunt. Hugo comes trans mare mittit pro accersiendo ad apicem regni suscipiendum Ludowico Karoli filio, quem rex Alstanus, avunculus ipsius accepto prius jurejurando a Francorum legatis, in Franciam cum quibusdam episcopis et aliis fidelibus suis dirigit. Cui Hugo et ceteri Francorum proceret obviam profecti, mox navim egresso in ipsis littoreis harenis apud Bononiam sese committunt, ut erat utrimque depactum. Indeque ab ipsis Laudunum deduc
Abbreviated transcription (Latin):
bus non tam̃ diu de bacchati: comꝑto ro¬
dulfi regis aduentu in italiam transme¬
ant. artaldus archiep̃c uiufredum quẽ¬
dam monachum. taruuannensem ordi¬
nat eccłie presulem. Rodulfus cliuionũ
castrum. quẽ boso comes ceperat. eiusq
complices retinebant obsidet. Lothariẽ¬
ses cum quibusdam comitibus exsaronia
heribertiscilicet amicis: quasi ad colloqͥ¬
um hugonis cum multo erercitu ueniũt.
S quia hugo castellum sancti quintin
heriberto renuit: reddere ipãm munitio¬
nẽ obsident. belloq pressam tutantium
tandem redclitione recipiunt atq subuer¬
tunt. Parantesq laudum obsidere. man¬
dato todulfi regil inproytia reuertunt᷑.
Interea boso frater rodulfi regis in expe¬
ditione obsidionis sc̃ĩ quintini moritur
⁊ delatus ad scm̃ remigium sepelitur. Ro¬
dulfus rex graui ꝑtotum autunnum
detubat egritudine: Normandni qͥ
pagũ biturigensem depredabant abiti

Expanded text:
bus, non tamen diu, debachati, comperto Robus, non tamen diu, debachati, comperto Rodulfi regis adventu, in Italiam transmeant. Artoldus archiepiscopus Wifredum quendam monachum Tarwanensi ordinat aecclesiae praesulem. Rodulfus rex Divionum castrum, quem Boso comes ceperat ejusque complices retinebant, obsidet. Lotharienses cum quibusdam comitibus ex Saxonia, Heriberti scilicet amicis, quasi ad colloquium Hugonis cum multo exercitu conveniunt. Sed quia Hugo castellum sancti Quintini Heriberto renuit reddere, ipsam munitionem obsident, belloque pressam tutantium tandem redditione recipiunt atque subvertunt; parantesque Laudunum obsidere, mandato Rodulfi regis in propria revertuntur. Interea Boso frater regis Rodulfi in expeditione obsidionis castri sancti Quintini moritur; et delatus ad sanctum Remigium sepelitur. Rodulfus rex gravi per totum autumnum decubat aegritudine. Nortmanni qui pagum Biturigensem depraedabantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
reparatur. Et emma regina detungit
nno deccexixu. Rodulfus rex quod¬
dam castrum gosfridiuocabulo uiri¬
liacũ. quod contra eum quidam aquitanoꝵ
tenebant. obsident cepit: goffrido reddidit.
indeq infrantiam remeauit. et gosfridũ
transrhenũ ad heuricum direxit. hoc re¬
ge lauduni degente: tumultus ip̃o die scõ
pasche inter regios et ep̃i milites exorit᷑.
ubi non nulli non modo laici. s ⁊ iam cle¬
rici quidam uulnerati uł interempti st̃.
Unde rex placitum suessionis cum regni
pͥmatibus habuit. Deinde locutus cum
missis hemrici: ad eius properat colloqͥ¬
um ubi etiam rodulfus rex iuirensis inter¬
fuit. pataq inter ip̃os amicicia etiam he¬
ribertũ cum hugone pacarunt. redli¬
tis quibusdam suis eidem heriberto pos¬
sessionib. Sed et hemritus bosone recepto:
terram quam prius habuerat. ei ex magna
parte restituit. Hungari perburgundiam.
diffuncluntur predisq incencliis accedi¬

Expanded text:
reparatur. Et Emma regina defungitur. reparatur. Et Emma regina defungitur. Anno DCCCCXXXV Rodulfus rex quoddam castrum Gosfridi vocabulo Viriliacum, quod contra eum quidam Aquitanorum tenebant, obsidens cepit, et Gosfrido reddidit; indeque in Franciam remeavit, et Gosfridum trans Rhenum ad Heinricum direxit. Hoc rege Lauduni degente, tumultus ipso die sancto paschae inter regios et episcopi milites exoritur; ubi nonnulli non modo laici, sed etiam clerici quidam vulnerati vel interempti sunt. Unde rex placitum Suessionis cum regni primatibus habuit; deinde locutus cum missis Heinrici, ad ejus properat colloquium, ubi etiam Rodulfus rex Jurensis interfuit; pactaque inter ipsos amicicia, etiam Heribertum cum Hugone pacarunt, redditis quibusdam suis eidem Heriberto possessionibus. Sed et Heinricus, Bosone recepto, terram quam prius habuerat ei ex magna parte restituit. Hungari per Burgundiam diffunduntur praedisque incendiis ac caedi
Abbreviated transcription (Latin):
ferri pͥdie idus octobris mane ante
lucis exortum. Mox subsecuta est pestis.
diuersis afficiens humana corpora mor¬
bis. Diaconus quidam uiridunensis no¬
mine adelmalus langore depressus spi¬
ritũ uisus est amisisse. s anteqͣm fre̾tro
imponeretur reuersus ita surrexit ua¬
lidus. ut sibi nichil uideret᷑ egritudiniᷤ
fuisse perpessus. Qui se diuersa supplici¬
seq ip̃m loco penela deputatum. dei
uero genicricis p̃cib beato quoq mar¬
tino intercedente. ad agendam penitẽ¬
tiam presenti uite redditum. Gisleber¬
tus cum lothariensibus infrantiam lx¬
riberto uenit mnauxilio uelut oppidũ
scm̃ quintini obsesurus. Sed anteqͣm
ad illud ꝑueniret missi hugonis ei ue¬
nientes obiuam pacem inter hugonẽ
et heribertum dato utrinq uire uiran¬
do usq ad maium mensem pepigerũt.
et lotharienses regrediuntur in sua. Re¬
ligio regule monachorum inquibus¬
da monasteriis ꝑregnum lothariense

Expanded text:
ferri pridie Idus Octobris mane ante ferri pridie Idus Octobris mane ante lucis exortum. Mox subsecuta est pestis, diversis afficiens humana corpora morbis. Diaconus quidam Virdunensis nomine Adelmarus langore depressus, spiritum visus est amisisse; sed antequam feretro imponeretur, reversus, ita surrexit validus ut sibi nihil videretur aegritudinis fuisse perpessus. Qui se diversa suppliciseque ipsum loco poenali deputatum, Dei vero genitricis precibus, beato quoque Martino intercedente, ad agendam poenitentiam praesenti vitae redditum. Gislebertus cum Lothariensibus in Franciam Heriberti venit auxilio, velut oppidum sancti Quintini obsessurus. Sed antequam ad illud perveniret, missi Hugonis ei venientes obviam, pacem inter Hugonem et Heribertum, dato utrimque jurejurando, usque ad Maium mensem pepigerunt; et Lotharienses regrediuntur ad sua. Religio regulae monachorum in quibusdam monasteriis per regnum Lothariense
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus q se genuum crurumq cõ¬
pagib affurgit: retẽptacoꝙ gressu
iam c̃i oblita repetit uestigia. Itẽ
inectlia scĩ hilarhi ante portam mar¬
tis. cetus quidã nomine pauiusulu¬
minatur admonitus pͥus insomuis
ut ad ip̃m locũ ueniret ibic lumẽ
recipere deberet. Rexiterum cum hugo¬
ne neglectis ab heriberto quos suide¬
derant obsidib. omissam repetit uł
lebertum et ebrartium cum ep̃is rẽ¬
gni lothariensis ad rodultum regẽ
pro heriberto dirigit. redditoq regi
caftello theocerici: hanimus atꝙ perro¬
na beriberiberto conceduntur. usq kalẽ¬
das octobris. ilrnulfus deflandris. filiã
heriberti olim sibi uiramentis alteru¬
tro datis depactam sumit uxorẽ. He¬
ribertus ꝑueromandinsem pagum.
messes eorum quis ẽ reliquerant. uel
quib hugo ip̃am terram delerat col¬
ligens puconam deluci facit. Igneẽ
remis incelo acies uise discurrere. et
quasi serpens igneus. et quedam iacła

Expanded text:
dentibusque se genuum crurumque comdentibusque se genuum crurumque compagibus, assurgit, retemptatoque gressu jam diu oblita repetit vestigia. Item in aecclesia sancti Hilari ante portam Martis caecus quidam nomine Paulus illuminatur, ammonitus prius in somnis, ut ad ipsum locum veniret, ibique lumen recipere deberet. Rex iterum cum Hugone, neglectis ab Heriberto quos sui dederant obsidibus, omissam repetit ob lebertum et Ebrardum cum episcopis regni Lothariensis ad Rodulfum regem pro Heriberto dirigit; redditoque regi Castello-Theoderici, Hammus atque Perrona Heriberto conceduntur usque Kalendas Octobris. Arnulfus de Flandris filiam Heriberti, olim sibi juramentis alterutro datis depactam, sumit uxorem. Heribertus per Veromandinsem pagum messes eorum qui se reliquerant vel quibus Hugo ipsam terram dederat colligens, Perronam deduci facit. Igneae Remis in coelo acies visae sunt discurrere, et quasi serpens igneus, et quaedam jacula
Abbreviated transcription (Latin):
episcopo. municione
meatus alpiũ occupant. atq uitina que¬
q loca depredantur. Altaldus archiepẽ
fulbertum urbi camaransi presulẽ
ordinat heribertus castellum teodorici
suꝑ materuam fluuium positum. tra¬
Dentibus illud sibi quibusdã. quos ibi
adcustocliam uualo reliquerat recipit.
dispositisq recelit custodib. Quod
aucliens hugo: idem castrum qͣm to¬
tiens oblidere procurat. Ala¬
nno dccccxxx .iiii. obsidentibus
prenotatam munitiõe rege po¬
Dulfori hugone comite quarto tande
m̃se. ascendente noctu muros custodi¬
b dormientio uualone cum siuis pais
oppicli capitur arx tam̃tutior. abhe¬
riberti fidelib retinet᷑ lt regus mili¬
tib in sistentibus. non multo post ob¬
sides dedunt. et ab obsidione discedit᷑.
Remis ineccłia beate dei genitricis
matie: sollempnitate anuntiatioĩs
dñi clum sacra missarum abartaldo
presule inibi celebrarentir: quidam
uiuenis contractis poplitum nerius.
tepete solitus repente resolutis. exdẽ¬

Expanded text:
episcopo, munitionemmeatus Alpium occupant, et vicina quaeque loca depraedantur. Artoldus archiepiscopus Fulbertum urbi Camaracensi praesulem ordinat. Heribertus Castrum Theoderici super Maternam fluvium positum, tradentibus illud sibi quibusdam quos ibi ad custodiam Walo reliquerat, recipit, dispositisque recedit custodibus. Quod audiens Hugo, idem castrum quantotius obsidere procurat. Anno DCCCCXXXIV obsidentibus praenotatam munitionem rege Rodulfo et Hugone comite, quarto tandem mense, ascendente noctu muros, custodibus dormientibus, Walone cum suis, pars oppidi capitur, arx tamer tutior ab Heriberti fidelibus retinetur. At regiis militibus insistentibus, non multo post obsides dedunt, et ab obsidione disceditur. Remis in aecclesia beatae Dei genitricis Mariae solemnitate annuntiationis Domini, dum sacra missarum ab Artoldo praesule inibi celebrarentur, quidam juvenis, contractis poplitum nervis, repere solitus, repente resolutis exten
Abbreviated transcription (Latin):
go ambianensẽ cũ quibdam episco¬
pis francie obsidẽs ciuitatẽ quam te¬
nebant fideles heriberti. crebroq qͣci¬
ens bello sumptis tandẽ relinquit ob¬
sidib ⁊ obsidione castrum curũdat
scĩ quintini. Millo qui catalaunense
dep̃dabat᷑ episcopium. excominum¬
catur abartallo atchiepiscopo. ceteris.¬
q rem̃sis dioceseos episcopis̾. Hugo cal¬
tellum scĩ quintin postqͣm duob m̃si¬
bus obsederat. oppidanoꝵ tandẽ dedici¬
one capit incrastinum postqm isto ĩ¬
gressus est: contractus unus. in eccłia
ip̃a erigitur. Ragemundusi etmine¬
gaudus puncipes gothie: regi se ro¬
cdulfo cõmittunt. Lupus quoq aci¬
narius uasco. qui equũ ferebatur
habere annorũ pl

Expanded text:
go Ambianensem cum quibusdam episcogo Ambianensem cum quibusdam episcopis Franciae obsidens civitatem, quam tenebant fideles Heriberti, crebroque quatiens bello, sumptis tandem relinquit obsidibus, et obsidione castrum circumdat sancti Quintini. Milo, qui Catalaunense depraedabatur episcopium, excommunicatur ab Artoldo archiepiscopo ceterisque Remensis dioceseos episcopis. Hugo castellum sancti Quintini postquam duobus mensibus obsederat, oppidanorum tandem deditione capit. In crastinum postquam illud ingressus est, unus contractus in aecclesia ipsa erigitur. Ragemundus et Ermingaudus, principes Gothiae, regi se Rodulfo committunt; Lupus quoque Acinarius Vasco, qui equum ferebatur habere annorum pl
Abbreviated transcription (Latin):
euis urbis quifier cupiebat ep̃c. ad¬
elelinum comitẽ noctu intuutatelatẽt
muro conscenso retipit. aquomane lo¬
cimilites urbe propulsi: collecta secũ
nonnulla suburbanorum manu. ciui¬
tatẽ aggrediuntur. annitentib q qui
inframuros remanserant tiuib quidã
exusta porta quidam ꝑ eccłie fenestrã
ingrediũtur. Adelelmus in eccł̃iam cõ¬
fugiens: secus altare cum quibusdam
qui secum introierant interemptus ẽ.
et cuies urbẽ recipiunt. Heribertus co¬
mes hamme castro precepto. ebrardũ
frem̃ herluini qui illud tenebat capit.
Rodulfus rex cum hugone locutus:
bouonẽ epm̃ in gratia recipit eiq suũ
cata launense scilicet episcopiũ red¬
dit. Uual t̾bertus corbeienssis abbas. no¬
um̃sib ordinatur episcopus. Rodul¬
fus rex gilleberto recepto. aburgundia
reuertitur infrantiam. ibiq abatia
scĩ medardi qͣm herib̾tus tenebat po¬
titus: regreditur inburgundiã. No¬

Expanded text:
ejus urbis, qui fieri cupiebat episcopus, Adejus urbis, qui fieri cupiebat episcopus, Adelelmum comitem noctu in civitate, latenter muro conscenso, recipit; a quo mane loci milites urbe propulsi, collecta secum nonnulla suburbanorum manu, civitatem aggrediuntur, annitentibusque qui infra muros remanserant civibus, quidam exusta porta, quidam per aecclesiae fenestram ingrediuntur. Adelelmus in aecclesiam confugiens, secus altare cum quibusdam qui secum introierant interemptus est, et cives urbem recipiunt. Heribertus comes, Hammo castro recepto, Ebrardum fratrem Erluini, qui illud tenenat, capit. Rodulfus rex cum Hugone locutus, Bovonem episcopum in gratiam recipit, eique suum, Catalaunense scilicet, episcopium reddit. Waltbertus, Corbeiensis abbas, Noviomensibus ordinatur episcopus. Rodulfus rex, Gisleberto recepto, a Burgundia revertitur in Franciam, ibique abbatia sancti Medardi, quam Heribertus tenebat, potitus, regreditur in Burgundiam. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ordinari facit ibi presulẽ artoldũ
monachum excenobio sciremigii: qui
iam pridam ip̃o tam̃ anno reliquerat
heribertum. et transierat ad hugonẽ.
Bouonẽ quoq catalaunensem ep̃m. qͥ
a se desciuerat cum heriberto rex capies:
tradit custodiendum hugoni. et ip̃ius¬
episcopatũ miloni clerico tͥbuit. Sicq
ꝑgens laudunum: obsidet in ibi heri¬
bertum qui ibidẽ sese concluserat cũ
sius. Nec du ꝑsistens locum petit egre¬
diendi: datoq sibi spacio: recedit. di¬
missa urore sua in arce quam infra lau-¬
dunum ip̃e construxerat. Atq uã postea
capiendam maioris laboris et more opꝰ
regi fuit. qua uix tandempꝰtus. inbur¬
gundiam reuertitur. aquitanis dis¬
cordantib obuiam proficiscens. In cõ
normandnus qui morabatur inlige
burgundiam reuersus. quedã
castella gisleberti ⁊ ricardi qui ase des¬
ciuerant receptat. Airardus nouiom̃¬
sis ep̃s defungitur. Et quidam cłicꝰ

Expanded text:
ordinari facit ibi praesulem Artoldum ordinari facit ibi praesulem Artoldum monachum ex coenobio sancti Remigii, qui jam pridem, ipso tamen anno, reliquerat Heribertum et transierat ad Hugonem. Bovonem quoque Catalaunensem episcopum, qui a se desciverat cum Heriberto, rex capiens, tradidit custodiendum Hugoni, et episcopatum ipsius Miloni clerico tribuit; sicque pergens Laudunum, obsidet inibi Heribertum, qui ibidem sese concluserat cum suis. Nec diu persistens, locum petit egrediendi; datoque sibi spatio, recedit, dimissa uxore sua in arce, quam infra Laudunum ipse construxerat. Ad quam postea capiendam majoris laboris et morae opus regi fuit; qua vix tandem potitus, in Burgundiam revertitur, Aquitanis discordantibus obviam proficiscens. Incon Nortmannus, qui morabatur in LigerBurgundiam reversus, quaedam castella Gisleberti et Richardi, qui a se desciverant, receptat. Airardus Noviomensis episcopus defungitur, et quidam clericus
Abbreviated transcription (Latin):
utatq subuertunt. Rodulfus rex litteras
remis mittit ad clerunri popłm: per agẽ¬
da electiõe presuł. Atq illis respondẽt. se
id agere nõ posse saluo suo electo. et elec¬
tiõe manente quã fecerãt. Heribertus
comes ad hemritum proficiscitur. eiq
sese committit. Exercitus regis atq hu¬
gonis. laulunensem et remensẽ pagũ
depredantur. Rodulfus rex ꝑgẽs adati¬
matũ. hugonẽ adheinricum mittit. a
quobeuiricus acceptis obsidibus. et pac¬
ta securitate: transrhenũ recedit. Inte¬
rea britones qui remanserant normand¬
nis incornu gallie subditi: consurgẽ¬
tes aduersus eos qui se obtinuerant in
ipsis sollempniis scĩ michaelis omnei
interemisse dicuntur. qui inter eos mo¬
rabant᷑ normanduos ceso pͥmum du¬
ce illorum felecam nomine. Rodulfus
rex cum hugone. et bosone ceterisq suis
remorum. obsidet urbẽ. Quam tercia
tandẽ ebdomada. post obsidionẽ aperi

Expanded text:
unt atque subvertunt. Rodulfus rex litteras unt atque subvertunt. Rodulfus rex litteras Remis mittit ad clerum et populum pro agenda electione praesulis; ad quae illi respondent, se id agere non posse, salvo suo electo, et electione manente quam fecerant. Heribertus comes ad Heinricum proficiscitur, eique sese committit; et exercitus regis atque Hugonis Laudunensem et Remensem pagum depraedantur. Rodulfus rex pergens ad Atiniacum , Hugonem ad Heinricum mittit; a quo Heinzricus acceptis obsidibus, et pacta securitate, trans Rhenum recedit. Interea Brittones, qui remanserant Nortmannis in Cornu, Galliae subditi, consurgentes adversus eos qui se obtinuerant, in ipsis sollemniis sancti Michahelis omnes interemisse dicuntur qui inter eos morabantur Nortmannos, caeso primum duce illorum nomine Felecan. Rodulfus rex cum Hugone et Bosone ceterisque suis Remorum obsident urbem; quam tertia tandem ebdomada post obsidionem ingres
Abbreviated transcription (Latin):
capitur. Itẽꝙ subip̃is dieb morita¬
nia municio filioꝵ rotgarii: ab arnus¬
fo filio baldiuni etberibertus amiciti¬
am gisleberti lochariensis accipit. So¬
sorelicto heuirico. ad rodulfum regẽ
uadit. Indeq rediens: catalanicum
castrũ u cepit. exussit. atq subutit.
obiuimicias bouonis ep̃i. cuius hoĩes
quosdam bosonis menbris truncaue¬
rant. Rodulfus rex infrantia in reu̾¬
titur. et heriberto comite abillo de¬
ficiente: rexiuncto sibi hugone quod¬
dam castellum hersberti dominicũ
nõie capit. ac diruit. deinde atraba¬
tẽ obsidet. heribertus comes adiunc¬
tis sibi ꝑgis lebertum ducẽ lothar¬
ensib: contra regẽ uadit pactisq
induciis usq kalendas octobris uttĩ¬
q disceditur. Interim quidam fideliũ
heriberti remensis exurbe profecti: qd̾¬
dam hugonis castrum. suꝑ uidulam
situm nomine brainam. quod ipse hu¬
go ab ep̃o rotomagens tulerat: capi¬

Expanded text:
capitur, itemque sub ipsis diebus Moritacapitur, itemque sub ipsis diebus Moritania, munitio filiorum Rotgarii, ab Arnulfo, filio Balduini. Et Heribertus amiciciam Gisleberti Lothariensis accipit. Boso, relicto Heinrico, ad Rodulfum regem vadit; indeque rediens, Catalonicum castrum vi cepit, exussit atque subvertit, ob inimicicias Bovonis episcopi, cujus homines quosdam Bosonis membris truncaverant. Rodulfus rex in Franciam revertitur, et Heriberto comite ab illo deficiente, rex, juncto sibi Hugone, quoddam castrum Heriberti, Domincum nomine, capit ac diruit; deinde Atrabatem obsidet. Heribertus comes, adjunctis sibi per Gislebertum ducem Lothariensibus, contra regem vadit; pactisque induciis usque Kalendas Octobris, utrimque disceditur. Interim quidam fidelium Heriberti, Remensi ex urbe profecti, quoddam Hugonis castrum super Vidulam situm, nomine Brainam, et quod ipse Hugo ab episcopo Rotomagensi tulerat, capi
Abbreviated transcription (Latin):
b ałpib et iam occupatis: celer⁊ deo
propitio interuetiõe pretert̃. quiet.
reccentes alpib italiam die purifi
cłue dei dionisii et scĩ teduti subitoꝑ
cussus. contractis obriguit neruis.
cam manuum qͣm basiũ ruentib sis
parumenti os uisum est adhesisse lapi¬
di. Quo paulo post resoluto: tã ma¬
nib quam curribus rigore constrictis
defertui iminobili atq post quinta
admillam. et crura similiter ad mis¬
sam quinta decima. Cuires similis
puriticationis fuerat sollempnitai
remeans. subalpibus noctu infrate¬
toria cum comitantib secum. int̾en.¬
turalatronibus. Gislebertus filius
manasse a rege rodulfo desciscre pur¬
pter aualonum castrum quod abeo
emina regina abstulerat. Si mulq n¬
cedit richardus filius uuarnarii ob
eandem rationẽ. Item intergillebert
locharienseuri bosonem sumnultas ex
pacato bosone cum heriberto castiũ¬
ꝙ bosonis duro fostum agilleberto

Expanded text:
bus, Alpibus eciam occupatis, celeri Deo bus, Alpibus eciam occupatis, celeri Deo propitio internetione proterunt, quietam reddentes Alpibus Italiam. Die purificclesiae sancti Dyonisii et sancti Tedulfi, subito perculsus, contractus obriguit nervis tam manuum quam basium, ruentique sibi pavimenti os visum est adhaesisse lapidi; quo paulo post resoluto, tam manibus quam cruribus rigore constrictis, defertur immobilis; atque post quinta ad missam, et crura similiter ad missam quintadecima. Cui res similis purificationis fuerat sollemnitate.remeans, sub Alpibus noctu infra tentoria cum comitantibus secum interimitur a latronibus. Gislebertus, filius Manasse, a rege Rodulfo desciscit propter Avalonum castrum, quod ab eo Emma regina abstulerat, simulque recedit Ricardus, filius Warnarii ob eandem rationem. Item inter Gislebertum Lothariensem et Bosonem simultas exoritur, pacato Bosone cum Heriberto; castrumque Bosonis Durofostum a Gisleberto
Abbreviated transcription (Latin):
uoło relictis quibusdam fidelibus sui
ad custodiam mosomi. proficiscit᷑ ad
obsidionẽ castri prememorat. At hers¬
bertus aquibusdã moso mensib euo¬
catus suꝑ uenit imperatus transmis¬
saq mosa uadis inopinatis et intrans
opidum porta latenter a castellanis
munimen loci fuerant. om̃s capit:
Remis infra ⁊ cura eccłiam sc̃e marie
lumen magnum abaquilonari ⁊ ori¬
entali parte paulo ante inicium diei
nno deccexxxi. Rodus sus rex
uiennam ꝓfectus. Karlo cons¬
tantino ludouuici orbi filio qui eam
tenebat subiectionẽ pollicitante re¬
uertitur. et turonum ad scm̃ marty¬
num orationis gratia ꝓficiscitur. Lo¬
tharienses interea duuagium capi¬
unt. et hugo illud rotgario filio. xoi¬
garii concedit. heribertus uero: casti
scĩ quintini arnoldo proeo reddidit:
oreti saracenos ꝑ mare insequẽtes.iu¬
q infraxindum saltum. ubierat re¬
tugium iporum. et unde egredieutes
italiam secdulis predabant᷑ incurli¬

Expanded text:
Boso, relictis quibusdam fidelibus suis Boso, relictis quibusdam fidelibus suis ad custodiam Mosomi, proficiscitur ad obsidionem castri praememorati. At Heribertus, a quibusdam Mosomensibus evocatus, supervenit insperatus, transmissaque Mosa vadis inopinatis, et intrans oppidum, porta latenter a castellanis munimen loci fuerant, omnes capit. Remis infra et circa aecclesiam sanctae Mariae lumen magnum ab aquilonari et orientali parte paulo ante initium diei DCCCCXXXI Rodulfus rex Viennam profectus, Karlo Constantino, Lucdowici Orbi filio, qui eam tenebat, subjectionem pollicitante, revertitur, et Turonum ad sanctum Martinum orationis gratia proficiscitur. Lotharienses interea Duvagium capiunt, et Hugo illud Rotgario filio Rotgarii concedit. Heribertus vero castrum sancti Quintini Arnoldo pro eo reddit Graeci Sarracenos per mare insequentes usque in Fraxinidum saltum, ubi erat refugium ipsorum, et unde egredientes Italiam sedulis praedabantur incursi
Abbreviated transcription (Latin):
obsesse aquib multiromam proficis¬
ci uolentes impediti reuertũtũ. Aẽ.¬
.xxx. Rodulfus rex normand nos
deligeri qui aquitaniam depredatio¬
b in festabant in pago lemocino uno
prelio penedeleuit. et aguitanos sibi
subditos fecit. Herib̾cus atnolidũ qui
erat hugonis recepit. Diuersimodus a¬
gicantur belloumper frantiam: int̾¬
q bononẽ multo labore ꝑdiu̾sa placita
componit. ⁊ heribertus iucturiatum
bosoni redcdit. A delelmo laudunensiũ
presule defuncto: gorpertus nepos eiꝰ
episcopium adipiscitur. Hersbetus
ansellum uosonis uassallum qui uic¬
turiacum tenebat. cum ip̃o castello
recipit: et cottoiacum illi cum aliat̾¬
ra concedit. Rodulfo rege inburgũ¬
diam regreslo: lotharienses infrantiã
cumgisleberto obuiam hugoni ueni¬
unt. ⁊ oppidum quoddam nomine
duagium quod ardoldus tenebat: ad¬
actum obsidione capiunt. Interea ho¬
mines bosonis uicturicum prodicione
recipiunt: ⁊ mosomum fraude ꝑuadt̃.

Expanded text:
obsessae, a quibus multi Romam proficisobsessae, a quibus multi Romam proficisci volentes, impediti revertuntur. AXXX Rodulfus rex Nortmanos de Ligeri, qui Aquitaniam depraedationibus infestabant, in pago Lemovicino uno proelio pene delevit, et Aquitanos sibi subditos fecit. Heribertus Arnoldum, qui erat Hugonis, recepit. Diversi motus agique Bosonem, multo labore per diversa placita componit; et Heribertus Victoriacum Bosoni reddit. Adelelmo Laudunensium praesule defuncto, Gozpertus nepos ejus episcopium adipiscitur. Heribertus Ansellum Bosonis vasallum, qui Victoriacum tenebat, cum ipso castello recipit, et Codiciacum illi cum alia terra concedit. Rodulfo rege in Burgundiam regresso, Lotharienses in Franciam cum Gisleberto obviam Hugoni veniunt, et oppidum quoddam nomine Duagium, quod Arnoldus tenebat, adactum obsidione capiunt. Interea homines Bosonis Victoriacum proditione recipiunt, et Mosomum fraude pervadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bosonẽ rodulfi regis fiem proficiscũt᷑.
propter quosdam rothildis alodes nu¬
ꝑ defuncte quos abosone ꝑuasos repe¬
tebat hugo gerer ip̃ius rothildis. Athe¬
ribertus comes uictoria cũ bosonis cas¬
tellum cepit ⁊ post hac inclucias dant
bosoni susq ad finẽ maii mensis. Boso
ad heniricum profectus: pacẽ publi¬
ce uirare compellitur. Deroldus me¬
dicus: episcopatum ambianensem
adipiscitur albero mettensem benno¬
nasteriolum. castellum erluini filii
hilgauli comitis obsident tandenq
acceptis obsidibus reuertuntur. Iohes
papa dum aquadam potente femina
cognomine marocia principatu pͥua¬
tus sub custodia detineretur ut quidã
uint plures astruunt. actus angore
defungitur. Karolus quoq rex. apd̾
perronam obiit. Si multas inter hu¬
gonẽ ⁊ heribertum comittes exoritur:
recepto erluino ab hugone cum ter¬
ra sua: ethilduino qui erat hugonis
abheriberto. Uie alpium asaracenis

Expanded text:
Bosonem, Rodulfi regis fratrem, proficiscuntur, Bosonem, Rodulfi regis fratrem, proficiscuntur, propter quosdam Rothildis alodes nuper defunctae, quos a Bosone pervasos repetebat Hugo, gener ipsius Rothildis. At Heribertus comes Victoriacum, Bosonis castellum, cepit, et posthac inducias dant Bosoni usque ad finem Maii mensis. Boso ad Heinricum profectus, pacem publice jurare compellitur. Deroldus medicus episcopatum Ambianensem adipiscitur, Albero Mettensem; Bennonasteriolum, castellum Erluini, filii Hilgaudi comitis, obsident, tandemque acceptis obsidibus revertuntur. Johannes papa, dum a quadam potenti femina cognomine Marocia principatu privatus sub custodia detineretur, ut quidam vi, ut plures astruunt, actus angore, defungitur. Karolus quoque rex apud Perronam obiit. Simultas inter Hugonem et Heribertum comites exoritur, recepto Herluino ab Hugone cum terra sua, et Hilduino, qui erat Hugonis, ab Heriberto. Viae Alpium a Sarracenis
Abbreviated transcription (Latin):
obsidibus pacto securitatis abhenrico
uenit ad eum eiq fidelitatẽ. ⁊ pacẽ re¬
gno iuramento ꝓmittit. terram qͣm
iuceperat redlit: data sibi alia recõpẽ¬
sationis grã. paca turq camipẽ qm ra¬
genariꝰ cum gisleberto et ceteris lotha¬
riensib. Hugo et heribertꝰ abhenricũ
colloquii causa proficiscuntur. Inde¬
q reuertentes: obuiam ꝑgunt regi
rodulfo rursusq heribertus seilli cõ¬
mittit iterum redacto subcustodia
łarolo: Deide cum rodulfo proficis¬
cttur inburgundiam: obuiam hugoni
italie regi. Uindemie pene ꝑagunt᷑ ĩ¬
framense augustim. Hugo rex habẽs
colloquiũ cum rodulfõ: dedi heriberto
comiti ꝓuinciam uiensem uice filii sui
odonis. Genno mettensis episcopus
insidĩs appetitus. euiratus luminib¬
q pͥuatus est. Rodulfus rex remis ueni¬
ens. patẽ fecit cum karolo reddens illi
atiniatum. muneribusq honorans
ribertus ⁊ hugo comites. contra

Expanded text:
obsidibus pacto securitatis ab Heinrico, obsidibus pacto securitatis ab Heinrico, venit ad eum, eique fidelitatem et pacem regno juramento promittit, terram quam vi ceperat reddit, data sibi alia recompensationis gratia; pacaturque tam ipse quam Ragenarius cum Gisleberto et ceteris Lothariensibus. Hugo et Heribertus ad Heinricum colloquii causa proficiscuntur, indeque revertentes, obviam pergunt regi Rodulfo. Rursusque Heribertus se illi committit, iterum redacto sub custodia Karolo; deinde cum Rodulfo proficiscitur in Burgundiam obviam Hugoni Italiae regi. Vindemiae pene peraguntur infra mensem Augustum. Hugo rex habens colloquium cum Rodulfo, dedit Heriberto comiti provintiam Viennensem vice filii sui Odonis. Benno Mettensis episcopus, insidiis appetitus, eviratus luminibusque privatus est. Rodulfus rex Remis veniens, pacem fecit cum Karolo, reddens illi Atiniacum, muneribusque honorans ribertus et Hugo comites contra
Abbreviated transcription (Latin):
bertus comes quandam munitionem
filioꝵ lortgarii qm dicunt morita ni
Int̾ea missus heriberti comitis roma re¬
uertitur: nuitians iohannẽ ꝑapam
auuidone fratre lihugonis regis ꝓpt¬
simultatẽ quandam inter illos exortã:
retrusum in carcere. O dalricus aquensis
quiam ep̃s in eccl̃ia remensis recipitur
abheriberto comite ad celebrandum
episcopale dum taxat ministerium :¬
uice hugonis ip̃ius comitis filii adhc̃
pariuili cõcediturq ip̃i odalrico. ab¬
batia tantum scĩtimethei comprehẽ¬
da canonica. Heniricus germanie pͥn¬
ceps cum multitudine germanoꝵ rhe¬
num transiit. ⁊ supra mosam ueniẽs:
obsidet quoddam castrum bosonis co¬
mitis noĩe duro fostum. Pro eo quod
boso ad legem uenire nolebat: dequi¬
bdam abbatus et terra episcopatuũ
quam potestatis auctoritate ceperat:
⁊ ꝑtinaciter hemrici precepta spernẽs
detinebat. Mittensq abbosonẽ: pacẽ
spondet si ad seueniẽt: Qui acceptis

Expanded text:
bertus comes quandam munitionem bertus comes quandam munitionem filiorum Rotgarii, quam dicunt MoritaniamInterea missus Heriberti comitis Roma revertitur, nuntians Johannem papam a Widone, fratre Hugonis regis, proptsimultatem quandam inter illos exortam retrusum in carcerem. Odalricus Aquensis quidam episcopus in aecclesia Remensi recipitur ab Heriberto comite ad celebrandum episcopale dumtaxat ministerium vice Hugonis, ipsius comitis filii adhuc parvuli, concediturque ipsi Odalrico abbatia tantum sancti Timothei cum praebenda canonica. Heinricus, Germaniae princeps, cum multitudine Germanorum Rhenum transiit, et supra Mosam veniens, obsidet quoddam castrum Bosonis comitis nomine Durofostum, pro eo quod Boso ad legem venire nolebat de quibusdam abbatiis et terra episcopatuum, quam potestatis auctoritate ceperat, et pertinaciter Heinrici praecepta spernens detinebat; mittensque ad Bosonem, pacem spondet, si ad se veniat. Qui acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
gundiam reuertitur. Non ualens sua¬
dere conuuigi sue lauduno discedere.
Atheribertus comes remiscum karolo
uenit indeq litteras mittit romã io¬
hanni pape. significansei derestitutiõe
et honore karoli. ut ille sibi etiam sub
ex communicationis interminatione.
mandauerat: se proiuribus decertare
Rodulfus rex et heribertꝰ comes iterũ
ad placitum iam infra quadragesimã
ueniunt. Regina uxor rodulfi laudu¬
num relinquit. et inburgundiam re¬
dit. Heribertus com̃es laudimo potit᷑.
et exiide placitum cum normandius
habuit ip̃e ⁊ ego hugo amiticiamq cũ
eis pepigerunt. filius tam̃ heriberti
odo quem rollo habebat obsidẽ non red¬
ditur illi. donec se committit karolo
pater cum aliis quib dam francie comi¬
tib et episcopis. Tempestates uarie
diu̾sis locis effuse. Otgarius ambianẽ¬
siim presul: uir sc̃õ et plenus dierum.
obist. cuius uita usq adannos cẽ¬
tum amplius protelata refertur. Heri¬

Expanded text:
gundiam revertitur, non valens suagundiam revertitur, non valens suadere conjugi suae Lauduno discedere. At Heribertus comes Remis cum Karolo venit, indeque litteras mittit Romam Johanni papae, significans ei de restitutione et honore Karoli, ut ille sibi etiam sub excommunicationis interminatione mandaverat se pro viribus decertare. Rodulfus rex et Heribertus comes iterum ad placitum jam infra quadragesimam veniunt. Regina uxor Rodulfi Laudunum relinquit, et in Burgundiam redit. Heribertus comes Lauduno potitur, et exinde placitum cum Nortmannis habuit, ipseque et Hugo amiciciam cum eis pepigerunt. Filius tamen Heriberti Odo, quem Rollo habebat obsidem, non redditur illi, donec se committit Karolo pater cum aliis quibusdam Franciae comitibus et episcopis. Tempestates variae diversis locis effusae. Otgarius Ambianensium praesul, vir sanctus et plenus dierum, obiit; cujus vita usque ad annos centum et amplius protelata refertur. Heri
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ad scm̃ quintinũ deluxit: Ro¬
dulfus uero inburgundiam reuertit᷑
Rogari filiis cum uxore sua adcustodiã
laulini relictis. Qui egredientes loqua
queq deuastant cuca codicia cum epis¬
copii temensis castrum. Rarolus igit᷑
cum heriberto: colloquium petit
normanduorum ad castellum quod
auga uocatur. ibiq se filius rollonis
karolo commitite: et amiciciam fir¬
mat cum heriberto Aletus interea fal¬
si rumoris hungaroꝵ. et fuge ꝑ regnũ
lothariense agitantur et frantiam
mio dccce xxuiii inchoante ip
sis sollempniis ortus xp̃i: rodul¬
fus deburgundia cum hostili burgun¬
dionũ manu uenit infranciam predã¬
do ⁊ iam loca quedam incendendo.Cui
hugo filius rotberti obiuam prosperat.
uenientesq suꝑ isaram. inter rodulfũ
⁊ heribertum comitẽ sequester et me¬
di fuit. Et abheriberto obsides accepit:
donec iterum ad denominatũ placitũ
conuenirẽt. Quo facto: rodulfus inbur¬

Expanded text:
scilicet ad Sanctum Quintinum deduxit. Roscilicet ad Sanctum Quintinum deduxit. Rodulfus vero in Burgundiam revertitur, Rotgarii filiis cum uxore sua ad custodiam Lauduni relictis; qui egredientes, loca quaeque devastant circa Codiciacum, episcopii Remensis castrum. Karolus igitur cum Heriberto colloquium petit Nortmannorum ad castellum quod Auga vocatur, ibique se filius Rollonis Karolo committit, et amiciciam firmat cum Heriberto. Metus interea falsi rumoris Hungarorum et fugae per regnum Lothariense agitantur et Franciam. Anno DCCCCXXVIII inchoante, in ipsis solemniis ortus Christi, Rodulfus de Burgundia cum hostili Burgundionum manu venit in Franciam praedando, et etiam loca quaedam incendendo. Cui Hugo filius Rotberti obviam properat; venientesque super Isaram. inter Rodulfum et Heribertum comitem sequester et medius fuit, et ab Heriberto obsides accepit, donec iterum ad denominatum placitum convenirent. Quo facto, Rodulfus in Bur
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ suessonicum. qua domus euerse
arboresq multe fuerunt eiuilse. No¬
mines exammati ꝑ loca diuersa quam¬
plures. Uuillelmus aquitanoꝵ princeps
obiit. Normandni deligeri postqͣm ob¬
sessisunt obtomadib quinq ab herib
to hugone datis acceptisq obsidibus
et concesso sibi pago namnetico pacẽ
pepigere frantis. Synodus sex cpisco¬
porum apud traos leiuim habita: cõ¬
tra dicente rege rodulfo ꝑmissos heri¬
berti comitis. et mandate illi ut si no¬
dũ differret: sioiq obuiã adcõpendi¬
ũ ueniret. Quod ille agere renuit. sy¬
nodo uerõ interfuit. Ubi erluinus co¬
mes adpenitentiam uenit: prouxore
quanduxerat alia uiuente. Post ab¬
solutionem synodi. heribertus comes
laudunum ingrech uoluit. Preuenit
autẽ meum rodulfus rex: missis illo
militib ad custodiam loci. Ip̃e deniq
subsecutus: idẽ castellum ingressus ẽ
e theribertus karolum decustodia eie¬
cit: secumq inpagum uero mancdissẽ

Expanded text:
ssit et Suessonicum, qua domus eversae ssit et Suessonicum, qua domus eversae arboresque multae fuerunt evulsae, homines exanimati per loca diversa quamplures. Willelmus Aquitanorum princeps obiit. Nortmanni de Ligeri postquam obsessi sunt ebdomatibus quinque ab Heriberto et Hugone, datis acceptisque obsidibus et concesso sibi pago Namnetico, pacem pepigere Francis. Synodus sex episcoporum apud Trosleium habita, contradicente rege Rodulfo, per missos Heriberti comitis, et mandante illi ut synodum differret, sibique obviam ad Compendium veniret. Quod ille agere renuit; synodo vero interfuit. Ubi Herluinus comes ad poenitentiam venit pro uxore, quam duxerat alia vivente. Post absolutionem synodi Heribertus comes Laudunum ingredi voluit; praevenit autem eum Rodulfus rex, missis illo militibus ad custodiam loci; ipse denuo subsecutus, idem castellum ingressus est. At Heribertus Karolum de custodia ejecit, secumque in pagum Veromandinsem,
Abbreviated transcription (Latin):
regem et heribertũ comitẽ pro
laudunensi comitatu. quem heriber¬
tus odoni filio suodari petebat. conce¬
dente illum rege tuidam filioꝵ rotga¬
rii nomine rotgarii simultas exoritur.
Accies ignee remis in celo mense mar¬
tio mane quadam die cl̃mca uise. Cui
signo pestis euestigio successit quasi fe¬
bris et cussis que mixta quoq mortali¬
tate incunctas germanie gallieq gẽ¬
ces irrepsit. Uiudricus mettensis antis¬
tes defungitur. Heribertus comes le¬
gatos suos transrenum dirigit ad heĩ¬
ricum. Quib reuersis. euocatur ad col¬
loquium heinrici ꝑ eosdem. Ad quod
properans cum rotberti filio pacefir¬
mata muneribus hemricum honorat:
et honoratur ab illo. Ibi etiam hemricꝰ
episcopium mettensiũ contẽpta elec¬
tione ip̃oꝵ cuidam ut ferebatur dei ser¬
uo dedit cognomento bennoni. Hugo
filius rotberti. et heribertꝰ comes con¬
tra normannos ꝑgunt. qui suꝑ flu¬
uiuum ligerim morabant᷑. Tempestas
maxima pagum laudunensem concꝰ¬

Expanded text:
regem et Heribertum comitem pro Laudunensi comitatu, quem Heribertus Odoni filio suo dari petebat, concedente illum rege cuidam filiorum Rotgarii nomine Rotgario, simultas exorta est. Acies igneae Remis in coelo mense Martio mane quadam die dominica visae; cui signo pestis e vestigio successit, quasi febris et tussis, quae mixta quoque mortalitate in cunctas Germaniae Galliaeque gentes irrepsit. Widricus Mettensis antistes defungitur. Heribertus comes legatos suos trans Rhenum dirigit ad Heinricum, quibus reversis, evocatur ad colloquium Heinrici per eosdem, ad quod properans, cum Hugone Rotberti filio pace firmata, muneribus Heinricum honorat et honoratur ab illo. Ibi etiam Heinricus episcopium Mettensium, contempta electione ipsorum, cuidam, ut ferebatur, Dei servo dedit, cognomento Bennoni. Hugo filius Rotberti et Heribertus comes contra Nortmannos pergunt, qui super fluvium Ligerim morabantur. Tempestas maxima pagum Laudunensem concu
Abbreviated transcription (Latin):
gerberge uxori sue dedit Otcho rex i
taliam acliit. ad cuius aduentũ bert̃¬
gario langobardoꝵ rege adurbe pa¬
pia fugiente. Ippe otcho eandem in¬
greditur urbẽ. Uxorem quoꝙ lotharii
regis defuncti filii hugonis sororem:
chonradi regis uitensis sibi conuigẽ
duxit. Saraceni matum alpium ob¬
sidentes. auiatorib romã petentib
tributum accipiunt. et sic eo transre
ꝑmittunt:
legationẽ pro susceptione sui

Expanded text:
Gerbergae uxori suae dedit; fiGerbergae uxori suae dedit; fitaliam adiit; ad cujus adventum Berengario Longobardorum rege ab urbe Papia fugiente, ipse Otto eandem ingreditur urbem, uxorem quoque Lotharii regis defuncti, filii Hugonis, sororem Chonradi regis Jurensis, sibi conjugem duxit. Sarraceni meatum Alpium obsidentes, a viatoribus Romam petentibus tributum accipiunt, et sic eos transire permittunt. legationem pro susceptione sui
Abbreviated transcription (Latin):
rer munitionem quandam uocabulo
brenam quam quidam predones gocb̃¬
tus scilicet ac fr̃ eus angilbertus mimi¬
erant obsidet. pentriaq famis oppreslã
capit tandem. ac diruit: Inde reuersus
ad colloquum armilfi et hugonis ꝓfi¬
ciscitur. A thugo quon iam infensus
erat arnulfo propter castrum monas¬
ti olum et terram quondam erluini
qͣm idam arnulfus occupauerat: ad
ip̃m colloqurum uenire noluit. s pp¬
sam terram ingressus cum rotgario
erlumi filio: quoddam castrum ob¬
sedit: Rex autẽ potente. arnulfoad
cum misit: ipãm q obsidionẽ resolui
ferit intluciasq uł treugas inter ip̃os
usq ad kalendas decẽbris accepit.
Ottho gerb̃ga regina mater ludouu¬
ci regis egressa lauduno tum ducenti¬
b sequibusdam tam heribert qͣm ad¬
alberti frĩ ip̃ius hominibus: adherib¬
tum proficiscitur. Qui suscipiens
eam: ducte in coniugẽ. Unde rex ludo¬
uuicus iratus abbatiam sancte marie
qͣm ip̃a laudun tenebat recepit. et

Expanded text:
rex munitionem quandam nomine rex munitionem quandam nomine Brenam, quam quidam praedones, Gotbertus scilicet ac frater ejus Angilbertus, munierant, obsidet, penuriaque famis oppressam, capit tandem ac diruit; inde reversus, ad colloquium Arnulfi et Hugonis proficiscitur. At Hugo, quoniam infensus erat Arnulfo propter castrum Monasteriolum et terram quondam Erluini, quam idem Arnulfus occupaverat, ad ipsum colloquium venire noluit; sed ipsam terram ingressus cum Rotgario, Erluini filio, quoddam castrum obsedit. Rex autem, petente Arnulfo, ad eum misit, ipsamque obsidionem resolvi fecit, induciasque vel treugas inter ipsos usque ad Kalendas Decembris accepit. Ottogeba regina, mater Ludowici regis, egressa Lauduno, conducentibus se quibusdam tam Heriberti quam Adalberti fratris ipsius hominibus, ad Heribertum proficiscitur; qui suscipiens eam, ducit in conjugem. Unde rex Ludowicus iratus, abbatiam sanctae Mariae, quam ipsa Lauduni tenebat, recepit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sit leones et ip̃e mox secutus honorisi¬
ce ab eodẽ indieb pasche susceptus e
Decenterq habitus abeo: ꝑ ip̃os pascha
łsollempnitatis dies etultanter aquio
cum illomansit. Multisꝙ dons opime
abeo muneratus reuertitur deducente
sedule chonrado usq ad fluuiũ mat̾r̃a.
Qui dux chonradus. quibusdã infensꝰ
lothariensibus. turtes quoꝵdam deic̃.
et quosdam urclunensium honorib
puat. Ragenari uero comitis quondã
castellum capit cetera ip̃iꝰ obsider fa¬
cit. Legati regis ludouiuc abocchone
regresi nuntiant nolle immo prohi¬
bere otthonẽ regẽ nefredericus uł ali¬
quis suorum ullam munitionẽ in hoc
regno habeat: nisi consensum regis
ludoniici suꝑhoc sibi obtinere queat.
hũgam abitałia transcensis alpibus
egcei. aquitaniam ingressi sunt. ii¬
ꝙ tota pene demorati estate. multis
hanc regionẽ rapinis et interuitio¬
nib atcriuerunt. Sitq ꝑ italiam re¬
isisunt interram suam. Ludouiue

Expanded text:
sit leones, et ipse mox subsecutus, honorifisit leones, et ipse mox subsecutus, honorifice ab eodem in diebus paschae susceptus est; decenterque habitus ab eo, per ipsos paschalis sollemnitatis dies exultanter Aquis cum ipso mansit; multisque donis opime ab eo muneratus revertitur, deducente se duce Chonrado usque ad fluvium Maternam. Qui dux Chonradus quibusdam infensus Lothariensibus, turres quorundam deicit, et quosdam Virdunensium honoribus privat; Raginerii vero comitis quoddam castellum capit, cetera ipsius obsidere facit. Legati regis Ludowici ab Ottone regressi, nuntiant, nolle immo prohibere Ottonem regem, ne Fredericus vel aliquis suorum ullam munitionem in hoc regno habeat, nisi consensum regis Ludowici super hoc sibi obtinere queat. Hungari ab Italia transcensis Alpibus egressi, Aquitaniam ingressi sunt; ibique tota pene demorati aestate, multis hanc regionem rapinis et internetionibus attriverunt; sicque per Italiam reversi sunt in terram suam. Ludowicus
Abbreviated transcription (Latin):
taniam cum exeicitu peciit. S anteꝗͣ
eandẽ ingrederetur prouinciam. Kar¬
lus constantinus uienne pͥnceps. et
stephanꝰ aruernorum presul ad eum
uenientes: sui efficuntur. Idem uero
ep̃e: opimis eum. honorat mumeribus.
Uullelmus quoq pictauensis: obuius
ei fuit: Dumq moratur aquitaniã rxx
intrare: graui corripitur infirmitate.
Q uẽ suscipiens letoldus quidam bur¬
gunoie comes. qui tẽ et iam suis no¬
uter effectus erat: utilit̾ eum imp̃ã
egritudine obseruauit. Reparatis ĩgit᷑
sibi uirsb: rex infrantiã regreditur.
filiam hugonis pͥncipis sibi despon¬
derat. inhoc regnum ueniens mum¬
cionẽ in loco qui dicitur fanis incon¬
suito rege ueł regina construere cep̃.
Et loca cutumposita. crebris depre¬
dationib diripit. Post qua reualde
molestus rex ludonuicus. legationẽ
suam dirigit. ad othonem. Hugo
pͥnceps adeundẽ regẽ otthonẽ iniu¬
tatus ab ip̃o uadens: duos illi prem¬

Expanded text:
taniam cum exercitu petiit, sed antequam taniam cum exercitu petiit, sed antequam eandem ingrederetur provintiam, Karlus Constantinus, Viennae princeps, et Stephanus Arvernorum praesul ad eum venientes, sui efficiuntur; idem vero episcopus opimis eum honorat muneribus. Willelmus quoque Pictavensis obviam ei fuit. Dumque moratur Aquitaniam rex intrare, gravi corripitur infirmitate; quem suscipiens Letaldus, quidam Burgundiae comes, qui tunc etiam suus noviter effectus erat, utiliter eum in ipsa aegritudine observavit. Reparatis igitur sibi viribus, rex in Franciam regreditur. er, qui filiam Hugonis principis sibi desponderat, in hoc regnum veniens, munitionem in loco qui dicitur Fanis , inconsulto rege vel regina construere coepit, et loca circumposita crebris depraedationibus diripit. Pro qua re valde molestus rex Ludowicus, legationem suam dirigit ad Ottonem. Hugo princeps ad eundem regem Ottonem, invitatus ad ipsum, vadens, duos illi praemi