comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem ambe res utliores fient. Dixi supͣ ꝯsiderãti
ꝗd sis. naturã occur̃ere. qua es homo. Nam homo natꝰ
natus : Non ne qđ natus : hoc ergo cõsulo ꝯsideres ma¬
xime. qd maxĩe es. hoĩe uidelicet qđ ⁊ natus es. Nec
modo quid natus es s et qualis natus oportet attendas.
si nõ ius tue cõsideratioĩs fructu et utilitate fraudari.
Tolle ꝓ inde nũc herelitaria hec ꝑizomata ab initio
maledicta. Dixumpe uelamẽ folioꝵ celantiũ ignomi¬
niam. nõ plagam curãtium. Dele fuerũ fugatis honõis
hiuĩ ⁊ male colorare nitorẽ glorie. et nude nudu
cõsideres. qr nudus egressus es de utero matris tue Nũꝗd
infulatus: Nũꝗd micans gẽmis. aut floridus seri¬
cis. aut coronatus pennis. aut suffartinatus metallis:
Si cunta hec ueluti nubes quasdam matutinas uelocit᷑
transeuntes. et cito ꝑtransituras dissipes. et exuffles
afacie cõsiderationis tue. occuret tibi homo nudus.

Expanded text:
invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natusnatus? Nonne quod natus? Hoc ergo consulo consideres xime, quod maxime es, hominem videlicet, quod et natus es. 18. Nec modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi gradiẽs suꝑ aquas imitum se xp̃i iuitariũ designauit.
qui nõ imi populo. s cũtis p̃esse deberet. Si quide aque multe.
populi multi. Ita cũ quisq ceteroꝵ habeat suam. tibi uma
ꝯmissa est grandissima nauis facta ex omib. ip̃a uniuer¬
salis eccłia. toto orbe diffusa. En quis es.
Et noli obliuisci etam quid. Nam ⁊ ego nõ sum
pblitus id me ꝓmisisse repetiturum. ĩ oportimitate.
Quam oportune cũ eo quis es. et qd añt eras cõsiderans.
Quid clico eras: Et nũc es. Quid desinas intueri. qđ
nõ desisti esse: Una sane cõsideratio est. quid fueris. et
quid sis. Nam quis sis factus. altera. Nõ oportet. ut ista
extundat illam ĩscrutinio tui. Es eñn ut dixi ad huc
qđ eras. ⁊ nõ minus hoc es. qd factus es post. forte et
magis. Deniq illud natus es. mutuatus hoc. nõ ĩ hoc
mutatus. Non reiettum illud. s istud adiectũ. Tracte¬
mus ambo simul. nã ut p̃fatũ me memini. collate ex

Expanded text:
ni gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orbe diffusa. CAPUT IX.Sed noli oblivisci etiam quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex
Abbreviated transcription (Latin):
sidere nõ tam ad imꝑitandum. ꝗͣ ad factitandũ qđ tp̃s
requirit. Disce sarcło tibi opus eẽ nõ septro. ut opus facias
ꝓpħe. Et quidẽ ille nõ regnauirus ascendit: sed extirpa¬
reliquerũt: aliquid ip̃i parentes tui tibi. d nec tu ad
omne sufficies: aliquid ꝓfecto tuo relicturus es successori:
et illi aliis actalii aliis usq infinẽ. Circha undecimã

Expanded text:
sidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus sidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae. Et quidem ille non regnaturus ascendit, sed exstirpareliquerunt; aliquid ipsi parentes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid profecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii aliis usque in finem. Circa undecimam
Abbreviated transcription (Latin):
pedit quidem. Qui cleuauit ⁊ deicere põt. Sera q̃rela.
qm̃ eleuans allisisti me. Non est qđ blandiatin cel¬
situdo. solicitudo maior. Illa discriien ĩtendit: hec
amicum ꝓbat. huic accingamur: sinolumus cũ ru¬
bore nouissimũ locum tenere. factum suꝑiorẽ dissi¬
mulare nequimus: s eim̃ adꝗd omnimoĩs atenden¬
dum. Non eĩm ad ch̃andum opinor. Nam et ꝓph̾a
cũ simiłi leuaret᷑: audiuit. Ut euellas. t destruas. t
dispdas. et dissipes: t edifices. ⁊ plantes. Qiud hoꝵ
fastũ sonat: Rusticani magis sudoris scemate quodam.
nium datum. Nõ sum ego maior ꝓpħa : et si forte par
potestate : ẜ meritoꝵ nõ ẽ ꝯꝑatio. hec loquere tibi. et
doce te ip̃m. qui alios doces puta te: uelut unũ alique
deꝓpħis. An nõ satis adte: Et nimiũ. S gratia dei es. id qđ
eris cõtentus mensura quã tibi partituis est deus: Nam
qd amplius est: amalo est. Disce exomplo ꝓphetico. pre¬

Expanded text:
pedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: pedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissimum locum tenere. CAPUT VI. mulare nequimus; sed enim ad quid omnimodis attendendum. Non enim ad dominandum opinor. Nam et propheta, cum similiter levaretur, audivit: Ut evellas et destruas, et disperdas et dissipes, et aedifices et plantes . Quid horum fastum sonat? Rusticani magis sudoris schemate quodam nium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quãꝗͣ qđ dixi de quo id michi p̃tereũdũ pute:
tue potiuis relinquẽdum agnitioni. illud dico ĩdignũ
tibi citra ꝑfectum agere: detanta assumpto ꝑftctione.
Quid ni erubescas minimus ĩ ueniri ĩ magnis : qui
te recordaris magnũ ĩminimis extitisse: Nlõ es obli
manui. s ne affectui quide. Ip̃a ad sigła tua ĩperia.
uidicia instituta. hr̃e p̃oculis. nõ erit ĩ utile. hec te con¬
sideratio facit honoris cõtemptorem.: ĩ honore ip̃o. Atq
id magnũ: Non recedit apectore : clipeus tibi est. uel
a sagita illa. homo tũ ĩ honore esset nõ ĩtellexit. loq̃re
ergo tibi : abietus eram ĩ domo dei mei. Quale est hoc:
de pauꝑe t abiecto: leuari super gentes et regna.s
Quis ergo aut que domus patris mei: ut sedeã ꝙcel¬
sis sublimior: Sanc qui dixit michi amite ascende
superius. amicũ fore sidit. Si mims ĩ ueniat: nõ ex¬

Expanded text:
Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Non es oblitmanui, sed ne affectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
noni offerat: qđ nõ quoquo mõ ad tuã ipius salutẽ ꝑtincat.
Si cõsideres quid. quis. et qualis sis Quid ĩ nã: quis ĩ
ꝑsona: qualis ĩ moribus. Quid uerbi grã homo: quis
papa uel sũmus pontifex: qualis benignus. masuetus
uł quicꝗd tale. Quamꝗͣ pͥmũ illud.: philosophicũ sit mag̃
ꝗͣ apłicum uestigare.At tñ est ĩ diffinitione hoĩs quã di¬
cunt aĩal rationale: mortale diligentius ĩ tueri si
libet licet. Non est aut. qd tue ĩ eo aut ꝓfessioni oiuet.
aut dignitati. est uõ ꝗđ saluti afferre queat. Nam
cõsideranti duo hec simul. rationale mortaleq: is tibi
exinde occirerit fructus: ut et mortale qd ĩte est ra¬
tionale humiliet: t ruxsum rationale mortale con¬
fortet: qd neutrum neglectui erit hoĩ circũspecto. Si
qua ad huc cõsideranda pñs requirit locus: tracta¬
buntur ĩ fra. et forte utilius: eꝑtũ collatione.

Expanded text:
oni offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, oni offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, si consideres quid, quis, et qualis sis. Quid in natura, quis in persona, qualis in moribus. Quid, verbi gratia, homo. Quis, Papa, vel summus Pontifex. Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Quanquam primum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione.
Abbreviated transcription (Latin):
terre. alta celi. ꝓfinnda maris: si te nescieris eris similis
edificanti sine fundamẽto: ruinã nõ structurã facies.
Quicꝗd extruxeris exͣte. erit instar cõgesti pulueris uẽtis
ob noxium. Non igit᷑ sapiens: qui sibi nõ est. Sapiens
sibi sapiens ent: et bibet defonte putei sui. primus ip̃e.
Ate ꝓ inde incipiat tua cõsideratio nõ solũ aũt. et ĩte finiat᷑
Quocũq euagetur ad te reuotaueris eam: cũ salunis fructui.
Tu primus tibi : tu ultimus. Sĩnne exemplũ. De sĩmo oĩus
patre: uerbum suũ et emittente. et retinẽte. Nerbi tuũ.
cõsideratio tua. Que si procedit: nõ recedat. Sic ꝓgre¬
diatur: ut nõ egrediatier. Sic exeat: ut nõ deserat.In
ad quisitione salutis: nemo tibi germnanior unito matris
tue. Contra salutem propriam: Cogitos nichil: Mlinus
dixi contra: preter dixisse debueram. Quicꝗd se cõsiderati¬

Expanded text:
terrae, alta coeli, profunda maris, si te nescieris, eris similis terrae, alta coeli, profunda maris, si te nescieris, eris similis aedifiQuidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum de summo omnium Patre, Verbum suum et emittente  al. ex se emittente, et retinente. Verbum tuum, consideratio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerati
Abbreviated transcription (Latin):
bria xꝓbrantiu tibi ceciderũt suꝑme. Nũc iam recurͣat.
tionem: ꝗd ditam cõsidera. Non eĩ id ꝑ omĩa qđ
cõtemplationem ĩtelligi uolo: qđ hec ad reꝵ certitudinẽ:
illa ad inquisitionem se hc̃ãt. Iusta quem sensum potest
contemplatio quidẽ difsiniri. uerus certusq ĩtuitus aĩ de
quacũq re. siue aprehensio ueri nõ dubia. Consideratio
au̾t intensa ad uestigandu cogitatio: uł ĩtensio animiĩ
uestigantis ueq. quãꝗͣ soleant ambe ꝓin utem usinpari.
Iam qđ ad cõsiderationis actinet fructum: tus ut ocurrũt
tibi consideranda reor. Te. Que sub te. Que crrcha te. Que
supra te sunt. Ate tua cõsideratio ĩchoet. ne frustra ex¬
tendaris ĩ alia te neglecto. Quid tibi prodest. si uniuersus
mũdum lucreris: te ip̃m ꝑdens: Et si sapiens sis de ctq̃
tibi ad sapientiam: si tibi nõ fueris. Quantũ nͣo: Ut ꝗde¬

Expanded text:
bria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Nunc jam recurrat bria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Nunc jam recurrat tionem quid dicam, considera. Non enim idem per omnia quod contemplationem intelligi volo; quod haec ad rerum certitudinem, illa ad inquisitionem magis se habeat. Juxta quem sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehensio veri non dubia. Consideratio autem, intensa ad investigandum cogitatio, vel intentio animi vestigantis verum. Quanquam solebant amam quod ad considerationis attinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quantum vero? Ut
Abbreviated transcription (Latin):
apologie dicta sunt ut ip̃a qualitũq ht̃ cõsciẽtia tua ex me.
unde me habeat excusatum: et te pariter. Et si nõ apd
eos qui facta exeuntib estimant: certe apd̾ te ip̃m. Perfe¬
cta ciuq et absoluta excusatio. testimoiũ ꝯsciẽtie sue Michi
prominimo est. ut abillis uidicer qui dicũt bonũ malu.
et malũ bonũ: ponẽtes lucem tenebras. et tenebras lucẽ.
Et si necesse sit unũ ficri e duobus: malo ĩ nos murmur
hoũis ꝗͣ indeum esse. Bonũ michi. si dignetur me uti
ꝓclippeo. libens excipio uice clippei ĩ me. detrahentum
linguas maleditas et uenenata. specula blasphemoꝵ: ut
nõ ad ip̃m ꝑueniant. Non recuso inglorius fieri. ut nõ¬
irruanir ĩ dei gloriã. Quis michi det gloriari ĩ uoceilla:
qm̃ ꝓpt̾ te sustinui opybriũ oꝑuit cõfusio faciem mea:
Gloria michi est ꝯsortẽ fieri xp̃i : cuius illa uox est: oppro¬

Expanded text:
apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conscientia tua ex me, apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conscientia tua ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, etsi non apud eos qui facta ex eventibus aestimant, certe apud te ipsum. Perfecta et absoluta cuique excusatio, testimonium conscientiae suae. Mihi pro minimo est ut ab illis judicer, qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut noirruatur in Dei gloriam. Quis mihi det gloriari in voce illa: Quoniam propter te sustinui opprobrium, operuit confusio faciem meam? Gloria mihi est, consortem fieri Christi, cujus illa vox est: Oppro
Abbreviated transcription (Latin):
monẽte tertio repetere iter repetere opus: in quo semel
iam et ẜo frustrati forent. Et tñ ilrłite unã: et altram
signa tu facis: ut credamus tibi: Nõ est qd ad ista ip̃e res¬
pondeam: parcendum uerecũdie mee. Responde tu ꝓme
et ꝓte ip̃o: secũctu ea que audisti et uidisti: aut certe
ẜ̃m qd tibi imspiraueĩt deus. S forte miraris me ꝓsequi
ista. qui alud ꝓposueram. facio nẽ oblitus ꝓpositi: s qđ
ꝗa ꝓpositione nõ uidicem aliena. Nam de cõsideratiõe
ut memini ẜmo michi ad tuam dignationẽ. Et sanema¬
gna res est ista: et egens cõsideratione nõ mmima e ued
si res magnas amagnis cõsiderari aportet: cui oque
Sed tu secũdum sapientiã t p̃tatem tibi datã desuper: facies
dehoc Non est mee humilitatis dictare tibi sic. uł sic fieri
quicꝗͣ. Sufficit ĩtimasse oportere aliꝗd fieri: unde et ecłia
cõsoletur et obstruatur os loquẽtiu iniqua. hec pauca uice

Expanded text:
monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati forent? Et tamen Israelitae unam et alteram signa tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et pro te ipso, secundum ea quae audisti, et vidisti; aut certe secundum quod tibi inspiraverit Deus. Sed forte miraris me prosequi ista, qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non judicem aliena. Nempe de consideratione, ut memini, sermo mihi ad tuam Dignationem. Et sane magna ista res, et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui aeque, Sed tu secundum sapientiam et potestatem datam tibi desuper, facies de hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam. Sufficit intimasse oportere aliquid fieri, unde et Ecclesia consoletur, et obstruatur os loquentium iniqua. Haec pauca vice
Abbreviated transcription (Latin):
si illi ceciderũt et penierunt ꝓpt̾ iniquitatem suã :
miramur istos eadem faciẽtes. eadem passos. Sed
nũꝗd illoꝵ casus aduersus ꝓmissa dei . Ergo nec istoꝵ.
Neq eĩn aliqñ ꝓmissiones dei: iusticie dei p̃iudicãt.
Et aucli alud. Peccauit beniamin: acinguntur re
lique tribus ad ultionẽ. nec sine nutu dei Deniq
fauore diuino. at ꝗͣ t̾ribilis deus ĩ cõsiliis sius: supex
filios houim. Terga dedere sceleratis. ultores sceleris:
et pauciorib plures. S retrrũt ad dñm: et dñs ad eos.
ascindite ad eos inquit. ascendunt denuo: denuoq
fusi et cõfusi sunt. Ita deo pͥmũ quidem fauẽte. socũdo
t iubente: iusti iustum te certamen ineunt: t sub¬
cumbũt. S quo ĩferiores certamine. eo fide suꝑiores
ĩuẽti sunt. Quid putas facerent isti deme si artatu meo.¬
iterato ascenderẽt: iterato suctumberent: Qñ me audrrẽt.

Expanded text:
si illi ceciderunt et perierunt propter iniquitatem suam, si illi ceciderunt et perierunt propter iniquitatem suam, miramur istos eadem facientes, eadem passos? Sed nunquid illorum casus adversus promissa Dei? Ergo nec istorum. Neque enim allquando promissiones Dei iusticie Dei preiudicant. Et audi aliud. Peccavit Beniamin, aliquae tribus ad ultionem, nec sine nutu Dei. Designfavore divino. At quam terribilis Deus in consiliis super filios hominum! Terga dedere sceleratis ultores sceleris, et paucioribus plures. Sed recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. Ascendunt denuo, denuoque fusi et confusi sunt. Ita Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent? quando me audirent
Abbreviated transcription (Latin):
mini : et nũc nemini ignotam. Nempe sic se hñt mor¬
talium corda : qđ scimus cũ necesse nõ est: ĩ necessitate
nescimus. Moyses educturus populu deterra egipti: me¬
liorem illis est połucitus t̾ram: Nam qñ ip̃m aliter se¬
queretur papulus solam sapiens t̾ram : Eduxit: educ¬
tos mñ ĩtram quã ꝓmiserat nõ ĩtroduxit. Nec est ꝙ
ducis temeritati imputari queat tristis et ĩ oꝑinati.
euentus. Omĩa faciebat cdño imꝑante. chĩo cooꝑante:
et opus cõfirmãte. sequẽtib signis. S populus ille ĩ¬
quis dure ceruicis fuit: semꝑ cõtẽtiose agens. ꝯtra
dnm et moysen seruũ eius. Bene illi increduli t re¬
belles. hi aũt quid: Ipõs interoga. Quid me dicere
opiis est. qđ fatentur ip̃i : dico ego umũ. Quid poterãt
ꝓficere qui semꝑ reuertebant᷑ cũ ambularẽt: Qñ
t isti ꝑ totam uiam nõ redierũt corde ĩ egyptũ: Quod

Expanded text:
mini, et nunc nemini notam. Nempe sic se habent mormini, et nunc nemini notam. Nempe sic se habent mortalium corda: quod scimus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moyses educturus populum de terra Aegypti, meliorem illis pollicitus est terram . Nam quando ipsum aliter sequeretur populus, solam sapiens terram? Eduxit; eductos tamen in terram, quam promiserat, non introduxit. Nec est quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante, et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, inquis, durae cervicis fuit, semper contentiose agens contra Dominum, et Moysen servum ejus. Bene, illi increduli et rebelles; hi autem quod? Ipsos interroga. Quid me dicere opus est, quod fatentur ipsi? Dico ego unum. Quid poterant proficere, qui semper revertebantur, cum ambularent? Quando et isti per totam viam non redierunt corde in Aegyptum? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Diximus pax et nõ pax est: ꝓmisimus bona. et ec¬
ce turbano. Quasi uero temeritate ĩ oꝑe isto. aut leuitate
usi simus. Cucurimus plane ĩ eo nõ qĩ ĩ incertum.ẜ.
iubente te. ĩmo ꝑte deo. Quare trgo ieiunauimus et
nõ aspexit. humiliauimꝰ aĩas nr̃as. et nesciuit: Nam
ĩ his oĩb nõ est aduersus furor eius: s adhuc manꝰ
eius extenta. Quã patic̃ter ĩterim ad huc audit uoces
sacrilegas: et egyptios blasphemãtes: qr callide eduxit
eos: ut ocaderet ĩdeserto. Et quidẽ iudicia dñi uera o
Quis nesaat : An udicium hoc abysus tanta. ut uidear
michi nõ ĩmerito ꝓnũtiare beatum: qui nõ fuerit stã¬
dalizatus in eo Et quomodo tñ humana temeritas au-¬
deat reprehendere: qd minirae cõprehendere ualer:
Recordemur supnoꝵ iudicioꝵ que aseculo sũt. si forte
sit cõsolatio. Nam quidam ita dixit. Memor fui uidicioꝵ

Expanded text:
bonum. Diximus pax, et non est bonum. Diximus pax, et non est ce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto, aut levitate usi simus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed jubente te, imo per te Deo. Quare ergo jejunavimus, et non aspexit? humiliavimus animas nostras, et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Quam patienter interim adhuc audit voces sacrilegas, et Aegyptios blasphemantes, quia callide eduxit eos, ut occideret in deserto? Et quidem judicia Domini vera ; quis nesciat? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronuntiare beatum, qui non fuerit scandalizatus in eo. 2 Et quomodo tamen humana temeritas audet reprehendere, quod minime comprehendere valet? Recordemur supernorum judiciorum, quae a saeculo sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: Memor fui judicio r
Abbreviated transcription (Latin):
Emor promissi mei. quo esse iam aliquã¬
dui teneor. apd te uix optime p̃p eugenii.
uolo ip̃o absoluere me uł sero. Puderet
dilationis : si michi cõscius forem ĩ curie aut cõtẽptus.
Non est ita. d ĩcidimus ut ip̃e nosti tp̃s graue: qđ et
ip̃i uiuẽdi usui iudebat᷑. ĩdicere cessationc̃. ne dum
studiis. Cũ salicet dñs prouocatus pectatis nr̃is: ante
tp̃s. quodamodo uisus sit udicasse orbem terre: ĩ eꝗtate
quidem sed mistricordie sue oblitus. Non peꝑcit cħ̃s po¬
pulo suo: nõ suo nomini. Non ne dicunt ĩ gentib : ubi
est deus eoꝵ: Nec mirũ. Eccł̃ie filii. et qui xp̃iano censetur
nomine. prostrati sunt ĩ deserto: auf int̾ficti gladio: aut
fame cũ sumpti. Effusa est cõtentio suꝑ pͥncipes: t dominꝰ
errare fecit eos ĩiuio t nõ ĩuia. Cantricio et ĩ felicitas
ĩuiis eoꝵ. Pauor et meror et cõfusio ĩ penetrabilib regũ
ip̃oꝵ. Quã cõfusi pedes annũtiantiu pacem: anũtiãtiũ

Expanded text:
emor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, si mihi conscius forem incuriae, aut contemptus. Non ita est: sed incidimus, ut ipse nosti, in tempus grave, quod et ipsi pene vivendi usui videbatur indicere cessationem, nedum studiis; cum scilicet Dominus provocatus peccatis nostris, ante tempus quodammodo visus sit judicasse orbem terrae, in aequitate quidem, sed misericordiae suae oblitus. Non pepercit populo suo, non suo nomini. Nonne dicunt in gentibus, Ubi est Deus eorum? Nec mirum. Ecclesiae filii, et qui christiano censentur nomine, prostrati sunt in deserto, aut interfecti gladio, aut fame consumpti. Effusa est contentio super principes, et Dominus errare fecit eos in invio et non in via. Contricio et infelicitas in viis eorum, pavor et meror et confusio in penetralibus regum ipsorum. Quam confusi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium
Abbreviated transcription (Latin):
apponit apponit et dolorem. s dolorem hũt nemo ũꝙͣ
sapiens subt̾fugit. Est quippe medicinalis dolor ꝑ quẽ
stupor ille letalis animi duri et ĩ penitẽns excludit. Et

Expanded text:
apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qr sumus pontifex. ideo sumus: Infimũ noris esse. si
sinnũ putas. Quis sũmus. Cui addi nõ possit. Grauit
erras. si illũ cysimes te. Absit nõ tu de illis s. qui
dignitates uirtutes putant. Tibi aut̃ exꝑta fuit uirtus
ꝙ̃ dignitas. Augustis relinquito illam sentẽtia. aliis
q. qui diuis coli honorib nõ timuerũt. Serbi gratia.
Nabucodonosor. Alexandro antiocho. herodi. Tu uo con¬
¶ sidera nõ cõsumatione sũmũ te dici. s ꝯptratione. Nic
me putes ꝯperationẽ dicere meritoꝵ. s ministrorum.
ministros. Alias niti te ad sumũ uelim. nõ putare
sũmũ. aut uelle putari. añ ꝙͣsis. Nam quõ ꝓficis.
si iam sufficis tibi: Nõ sit pro inde aut pigrum.
uestigare ꝗd desit. aut fateri qđ desit uerctũdũ. loq̃re
fectus sim. Et ruxsum. Ego me nõ arbitrox ꝯphendisse.
hec scientia sctõꝵ. hec longe ab illa que ĩflat. hant qui

Expanded text:
quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sententiam, aliisque, qui divinis  al. divis coli honoribus non timuerunt: verbi gratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, sed ministeriorum. ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere ut jam perfectus sim: et rursum, Ego me non arbitror comprehendisse . Haec scientia sanctorum: haec longe ab illa quae inflat. Hanc qui
Abbreviated transcription (Latin):
potest abscondi ciuitatis sup̃ mõtem posite desolanio. a ut
latere fumus lucerne extincte sup̃ candelabrũ : Simia
ĩ tecto. rex fatuus ĩ solio sedens. Et nũc audi canticũ meũ÷
et animus ĩsimus. sedes pͥma. t iuita iena. lingua ma.3¬
gniloqua. et manus otiosa. sermo multus. et fructus nul¬
lus. uultus grauis. ⁊ actus leuis. ĩgens auctas. ⁊ nutans
stabilitas: Ad moui spcculum fedus se ĩ eo uultus agnoscat
t tuũ gaude dissimilem ĩueniri: Inspice tñ t iu. ne forte.¬
t si sit unde merito placeas tibi. ctiã ĩ quo debeas displi¬
cere nõ desit. Uolo glorieris testimoĩo ꝯscĩe. ẜ nõ minꝰ
sim. Cautior ĩ bonis ambulas. si t mala nõ lateant.
Quã obrem ut dixi noueris te. ut ĩter angustias que nõ
desunt fruaris ꝯsciẽ bono. magis aũt ut scias ꝗd desit
tibi. Nam cui nõ desit. Omĩa illi desunt qui nichil
sibi de esse putat. Quid si simus sis pontifex. Nũ ꝗdꝰ

Expanded text:
potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi canticum meum, et animus infimus: sedes prima, et vita ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo multus, et fructus nullus; vultus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo debeas displicere, non desit. Volo glorieris testimonio conscientiae tuae, sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
nus fundus humilitas. ĩ quo om̃e edificiũ spũale ꝯstructũ.
crescit ĩ tẽplum sct̃m ĩ dño. Per hanc nõ nulli possidere.
etiam portas inimicoꝵ. Qua eĩm̃ uretutũ. eque potrĩs
demonũ om̃e debellare suꝑbiam: tyrannidem hoũii: Ex¬
terã cũ om̃i ĩ differenter ꝑsone hec sit q̃dam turis fortitu.¬
dinis a facie mimiti. Nescio quo pacto. tñ ius eius maior
ĩmaioribus. et ĩ clariorib clarior comꝓbat᷑. Nulla splẽ¬
diclior gẽma. ĩ om̃i p̃cipue ornatu siñm pontificis. quo
eimi celsior ceteris. eo humilitate apparet illustrior. ⁊ se ip̃o.
insecũdas nescio. quomõ stillus excurerit. describẽt
ichoans qualem te oporteat esse. cũ nec cł̃n quissis.
plenius exp̃ssissit. Credo erubestens ĩ sũmo positũ apice
iuderi hominẽ nudũ. festinauit ĩducere ĩ signib sus.
Absq his nẽpe. eo deformior quo⁊ illustrior pares. Nũ ꝗd

Expanded text:
nus fundus humilitas in quo 421 omne aedificium spirituale constructum nus fundus humilitas in quo 421 omne aedificium spirituale constructum crescit in templum sanctum in Domino. Per hanc nonnulli possedere etiam portas inimicorum. Quae enim virtutum aeque potest daemonum omnem debellare superbiam, tyrannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprobatur. Nulla splendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo humilitate apparet illustrior et se ipso. in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
nisteriũ tuũ et mĩsteriũ te. Non mediocris pͥncipatus iste.
Exturbare est hoc malas bestias. aterminis tuis. quo gre¬
ges tu securi inpascua educãt᷑. Domabis lupos. s oiuib nõ
añaberis. Pascendas utiq. nõ p̃mẽdas suscepisti. Si bene
cõsiderasti quis sis. hec te oportere facere nõ ignoras. Porro
saienti et nõ faciẽti. peccatũ est tibi. Non es oblitus ubi legens.
ĩbello. nõ mollens inseritis. Si filius es apłoꝵ ⁊ ꝓpħaꝵ. t tu
aliunde nobile. quã moꝵ ingenitate. et fides fortitudine
fiut. Phanc uicerũt regna. oꝑati sunt iusticiã adepti sunt
ꝓmissiones. hoc cyrographũ paterne tue hereditatis. qđ tibi
fortitudinẽ et hereditasti. Posside fidem. posside pietatem.
posside sapientiã. s sapiẽnam sct̃õꝵ. ip̃a est timor dñi.
Et habes qđ nũ est. habes sine defraudatione ĩ tegrum
paternũ fundum. preciosissimus fundus urtus est Bo¬

Expanded text:
nisterium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. nisterium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro scienti et non facienti, peccatum est tibi . Non es oblitus ubi legeris:in bello, non molles in sericis. Si filius es Apostolorum et Prophaliunde nobile, quam morum ingenuitate, et fidei fortitudine fit. Per hanc vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones . Hoc chirographum paternae tuae haereditatis, quod tibi fortitudinem, et haereditasti. Posside fidem, posside pietatem, posside sapientiam, sed sapientiam sanctorum ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. Habes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bo
Abbreviated transcription (Latin):
usq occupant terram: No ne si exis et cerras ista.pu¬
debit ociosam iacere scruxim. pudebit sine causa faltem
apłicam accqpisse: In hũc quonđa agrum ysaac pr̃ĩar.¬
cha exierat. cũ primo rebecca occurit ei. et nũc scrip¬
tura ħr. exierat ad meditandum. Ille ad meditandu.
tu ad extirpandũ egrediaris necesse est. Tibi tam p̃¬
sedisse debueras. Ante estimasse opus. metiri uires. ponderasse
sapientiam. merita cõpasse. sumptus cõputasse uixtutũ Age
ergo puta tp̃s putationis adesse. si tñ meditatioĩs p̃iuit. Si
cor moiusti. mouẽda iam lingua. mouẽda est et manus.
actingere gladio tuo. gladio sp̃us. qđ est uerbũ dei. Glorifica
manũ et brachium dextrũ ĩ faciendo iũdictã ĩ nanõib. in¬
crepationes ĩpopuilis. in alignãdo reges eoꝵ ĩcõpedibus r
nobiles eoꝵ ĩ manicis ferreis. Si hec facis. honorificas mi¬

Expanded text:
usque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, puusque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam prsedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accingere gladio tuo, gladio spiritus, quod est verbum Dei . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vindictam in nationibus, increpationes in populis, in alligando reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Si haec facis, honorificas mi
Abbreviated transcription (Latin):
laborib plurimis. felix qui dicere potuit. plus oĩb la¬
boraui. Gła est ẜ nil ĩ ea mane. nil molle nil resupmũ.
laborem mercedem accipiet. Et si ille plus oĩb laborquit
nõ tñ totum elaborauit. Et ad huc locus est. Exi ĩ agrũ
siluestat spinis ac tribulis. Exi in quã ĩmũdũ. ager
est mũdus. isq creditus tibi. Exi ĩ illũ. nõ tanꝗͣ dñs.
dinis. et sollicite intẽtonis. Neq eim ip̃i qui iussi sũt
ire inorbem uniuersum. orbem tircuerũt p̃sentia
corporis. s mc̃tis prouidentia. Et tu leua aculos
quosdam cõsiderationis tue. et ude regiones si non
sunt magis sicte. et ad ignem.q̃ albe ad messem. Qũã
milte quas putaueras fruges. diligenter ĩspecte ue¬
pres potius apparebunt Imo ne uepres quidem ãnose
et ueter nose aebores sunt. S nõ ꝓfecto frutitere: nisi
forte glãdium. aut siliquaꝵ quas porti mãducãt. Quo¬

Expanded text:
laboribus plurimis. Felix qui dicere potuit: Plus omnibus lalaboribus plurimis. Felix qui dicere potuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. ndum suum laborem mercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque creditus tibi. Exi in illum, non tanquam domidinis, et sollicitae intentionis. Neque enim ipsi qui jussi sunt ire in orbem universum, orbem circumierunt praesentia corporis, sed mentis providentia. Et tu leva oculos quosdam considerationis tuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci manducant. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
O gloriam : s nõ apd deum. At si interdictũ tenemus. au¬
diamus edictum. Qui maior ẽ ur̃m ait. fiat sicut iunior.
et qui precessor est sic̃ qui ministrat.forma aplica est
datur ip̃ius exemplo logis latoris. qui secutus adiũgit.
Ego aũt ĩ nicclio urm sum. tanꝗͣ qui mĩstrat. Quis se iã
titilo hoc ĩglorium puter. quo se prior dñs glorie
presigniuit. Merito paulus gloriat᷑ in codicens. Mi¬
nistri xp̃i sunt. et ego. Et adit. Ut minus sapiens dito.
plus ego In labarib plurimis ĩ carcerib habundatius.
ĩ plagis supͣ modũ. i mortib frequẽter. Op̃clarũ mini.¬
sterium. quo nõ id gloriosius pͥncipatu: Si glonari
gloria. Parua ne illa tibi uidet᷑. Quis michi tribuat
similem fieri inglona sctoꝵ: Clamat ꝓpħa. Michi aũt
nimis honorati sunt amiti tui deus. nimis cõfortatus
est pͥncipatus eoꝵ. Clamat apłs. Michi aũt absit gło.

Expanded text:
 gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemus, au gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemus, audiamus edictum. Qui major est vestrum, fiat sicut junior; et qui praecessor est, sicut qui ministrat. Forma apostolicaet commendatur ipsius exemplo Legislatoris, qui secutus adjungit: Ego autem in medio vestrum sum, tanquam qui ministrat . Quis se jam titulo hoc inglorium putet, quo se prior Dominus gloriae praesignivit? Merito Paulus gloriatur in eo, dicens: Ministri Christi sunt, et ego. Et addit: Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter . O praeclarum 420 ministerium! Quo non id gloriosius principatu? Si gloriari gloria. Parvane tibi illa videtur? Quis mihi tribuat similem fieri in gloria sanctorum? Clamat propheta: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i nõ utens. Ipsa quidem qđ ad animi bonũ spectat.
nec hona sunt nec mala. Usus mn hoꝵ bonus: ab usio
mala: solicitudo peior: questus turpior. Esto ut alia¬
quatũq ratione hec tibi uẽdices: s nõ apłito uire. Nec
eĩm tibi ille dare: qđ nõ hũit potuit. Quod hiũt. hoc dedit.
sollicitudinẽ ut lixi: suꝑ eccł̃ias. Numꝗd dñationem:
Audi ip̃m. Non dñantes ait ĩclero: s forma factigrtgis.
Et ne dictũ sola humilitate putes. nõ chia ueritate. uox
dñi ĩ euangelio. Reges gentuĩ dñant᷑ eoꝵ. et qui ptãttem
hñt suꝑ eos benefici uocant᷑. Et infert. Los aut nõ sic planũ¬
Aut dñans apłatum aut apłicus dñatũ plane ab alt̾utro
ꝓhiberis. Si utrũq simul habere uoles. ꝑdes uteũq alio¬
ip̃i regnauerũt t nõ ex me. Principes ꝙtitout. t ego
nõ cognoui eos Iam si rignare sine deo uiuat habes¬

Expanded text:
quasi non utens. Ipsa quidem, quod ad animi bonum spectat, quasi non utens. Ipsa quidem, quod ad animi bonum spectat, nec bona sunt, nec mala: usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo pejor, quaestus turpior. Esto, ut aliaquacunque ratione haec tibi vindices: sed non apostolico jure. Nec enim tibi ille dare quod non habuit potuit. Quod habuit, hoc dedit, sollicitudinem, ut dixi, super Ecclesias. Nunquid dominationem? Audi ipsum. Non dominantes, ait, in clero, sed forma facti gregis . Et ne dictum sola humilitate putes, non etiam veritate, vox Domini est in Evangelio: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur: et infert: Vos autem non sic . Planuaut dominans apostolatum, aut apostolicus dominatum. Plane ab alterutro prohiberis. Si utrumque simul habere voles, perdes utrumque. AlioIpsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego non cognovi . Jam si regnare sine Deo juvat, habes
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarii uõ pauti. Paternã tibi uẽdicato hereditatẽ: Nã si
filius: et heres. Ut ꝓbes heredem: euigila ad curã et nõ
otio torpeas: ne tibi dicatur. Quid hic stas tota he otio¬
sue: Multo minus ĩ ueniri oportet aut deliciis reso¬
lutum: aut resupinũ põpis. Nil hoꝵ tibi tabule testatoris
assignãt. S ꝗd. Si illaꝵ tenore cõtentus sis : curã potuis
hereditabis et oꝑam. ꝗͣ glorĩa et diuitias. Blanditur
cathreda : Specula cst. Inde deniq suꝑintẽdis: sonans
tibi ep̃i noĩe. nõ dominiũ. s officiũ. Quid nui loceris in
eminenti unde omĩa ꝓspectes : qui speculator suꝑ omĩa
est acio. ubi sedula urget solicitudo oiũm eccl̃iaꝵ. Nã
ꝗd tibi aliud dimisit sct̃s apłs: Quod habeo inquit. hoc
tili do. Quid illud: Unũ scio: nõ est aurũ. ncq argẽtuã.
cũ ip̃e dicat. argentũ et aurũ nõ est michi. Si hr̃e con¬
tmgat: utere nõ ꝓlibitu. s ꝓ tpr̃e. Sic eris utens illis.

Expanded text:
arii vero pauci . Paternam tibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeredem, evigila ad curam; et non otio torpeas, ne et tibi dicatur: Quid hic stas tota die otiosus? 10. Multo minus inveniri oportet aut deliciis resolutum, aut resupinum pompis. Nihil horum tibi tabulae testatoris assignant. Sed quid? Si illarum tenore contentus sis, curam potius haereditabis et operam, quam gloriam et divitias. Blanditur cathedra? Specula est. Inde denique superintendis, sonans episcopi nomine non dominium, sed officium. Quidni loceris in eminenti, unde prospectes omnia qui speculator super omnia est otio, ubi sedula urget sollicitudo omnium Ecclesiarum. Nam quid tibi aliud dimisit sanctus Apostolus? Quod habeo, inquit, hoc tibi do. Quid illud? Unum scio: non est aurum neque argentum, cum ipse dicat: Argentum et aurum non est mihi . Si habere contingat, utere non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens illis,
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩ seꝗt᷑ puniens. Cam tñ nõ tacet. qd indelicet domũ.
orationis: negotiationis fecissent. Ergo et tu fac simiłr.
Erubestant uultum tuum istiusmoĩ negotiatores. si
fieri potast. si nõ tueãt. Et tu flagellum tenes. Ti¬
meant numularii nec fidant ĩ nũmis. s diffidant.
abscondant es suũ ate: scientes effundere. ꝗͣ accipere
paratiorem. hoc stadiose et cõstanter agendo. mnultos
lucrifaties turpium sectatores lucroꝵ: honestiorib officiis
uendicando: multos ne uł audeant hius mõi attẽp¬
tare ẜuabis. Adice illud qđ nõ parũ ꝓficiet. et ad ferias
quas tibi suadeo. Ita nempe nõ pauta tibi momenta
spͣm redimes ad uacandum cõsiderationi: q̃dã ut dixi
negotia nec audiendo. quedam aliis cõmittendo: que
tua digna puraueͬis audiẽtia fideli quođa ⁊ acomodo
ip̃i cause cõyenidio terminãdo. De qua cõsideratione

Expanded text:
sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
Anta est impudentia nõ nalloꝵ ut cũ maĩfeste
ambitionis pritrigine scateat. tota facies cause
coꝵ.nõ erubescant audientias flagitare. publicãtes se¬
metip̃os ad mulioꝵ cõstic̃tias: in quo uł sue solius satis
poterant cõfundi uidicio. Non fuit qui retunderet atri¬
ctas frontes. et iõ plures facti sunt. et magis induruerũt.
Sed ⁊ nescio quomodo iutiosus cõscientias uiciosoꝵ nõ
refugit: et ubi omẽs sordent: unius mĩme fetor sen
na est ambiciosis eccłia: et nõ est iam qd horreat ĩ
studiis et molitionib ambitionis. nõ plusꝗͣ spelũcam
latronis ĩ spoliis iuatoꝵ. Si xp̃i discipulus es. ignestat¬
zelus tuus: exurgat auctas aduersus impudẽnã hanc:
generalissimã pestem. Intuere magistrũ sic faciẽtm.
et audi dicentem. qui michi ministrat me sequatur
nõ parat aures ut audiat : s Nagellum quo seriat.
Uerba nec facit nec recipit: ncc eĩm sedet uiclicans.

Expanded text:
Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Sed et nescio quomodo vitiosus conscientias vitiosorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius fetor minime senna est ambitiosis Ecclesia: non est jam quod horreat in studiis et molitionibus ambitionis, non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. CAPUT XIzelus tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans,
Abbreviated transcription (Latin):
ad medum religiose aures tue audire sustmĩt huiꝰ¬
modi ddisputationes aduocatoꝵ. t piignas uerboꝵ:
que magis ad subuersionẽ. ꝗ̃ ad iuc̃tionem ꝓficiũt
rut linguas suas loqui mẽdatiũ: diserti adu̾sus
iusticiam. eruditi ꝓfalsitate. Sapiẽtes sunt ut faciãt
malũ: eloquẽtes ut ĩpugnent uerũ. hii sunt qui
destruũt simplicitatẽ ueritatis: obsiruũt udicii uias.
Nihil itaq absq labore manifestam facit ueritatem
ut breuis et pirra nariatio. frgo illas quas ad tence.¬
cesse erit ĩtrare causas: neq erm om̃es necesse erit.
diligenter uelini. set breuitix dccidere assuescas frus.¬
tratoriasq et uenatorias pretidere dilationes. Causa
iudue ĩtret adte: causa pauꝑis et eius qui nõ habet
qd det. Aliis alias poteris multas cõmittere terminã¬
das. ꝗͣ plures ne dignas audietia uidicare. Quid
eñn opus est admittere illos: quoꝵ peccata maĩfistr
sunt. preccdẽtia adiudicium:

Expanded text:
admodum religiosae aures tuae audire sustinent hujuadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt runt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium?