comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propinquauit. ut filii lucis ambu¬
late. Tempꝰ breue ẽ. Suꝑ est ut & qui
habent: tanqͣm ñ habentes sint. Et
qͥutunt᷑ hoc mundo: tanqͣm ñ utant᷑.
Sine int̃missione orandum apłs p̃cipit.
Uos qui adorationes ñ conuenitis. qͦmͦ com¬
pletis sine int̾missione qd̾ semꝑ omitti
uigilantes et orantes. et semꝑ u̾bo dei
adherentes. temptationem tamen ne¬
quaquam fugerunt. quid faciunt ii
aliquid exhis quȩ lecta sunt. Nã apłs
dicit ex huiꝰcemodi sermonib quia
ebat cum filiab ciuitatis haurire
a quã deputeo. Rebecea cotidie ueni¬
ebat adputeos cotidie hauriebat aꝙͣ
Et qͥa cotidie uacabat ad puteos: iccir¬
co inueniri potuit a puero abrahã &
in matͥmonio sociari ysaac. Hȩc fabu¬
las putatis ẽẽ et hystorias narrare sp̃m
alis doctͥna quȩ te instituit et docet co¬
tidie uenire ad puteos scripturarũ.
adaquas sp̃s scĩ et haurire semꝑ. ac
plenum uas domum referre sicut fa¬
ciebat etiam rebecca. quȩ ñ alit̃ uingi

Expanded text:
postolus: Ut filii lucis ambulate : Tempus breve est; superest ut et qui habent, tanquam non habentes sint; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Sine intermissione orandum Apostolus praecipit . Vos qui ad orationes non convenitis, quomodo completis sine intermissione, quod semper omittit si illi vigilantes et orantes, et semper Verbo Dei adhaerentes, tentationem tamen nequaquam fugerunt; quid faciunt hi, dicere ex his quae lecta sunt. Nam et Apostolus dicit de hujuscemodi sermonibus, quod ebat cum filiabus civitatis haurire aquam de puteo . Rebecca quotidie veniebat ad puteos, quotidie hauriebat aquam: et quia quotidie vacabat ad puteos, idcirco inveniri potuit a puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis esse, et historias narrare in Scalis doctrina, quae te docet quotidie venire ad puteos Scripturarum, ad aquas Spiritus sancti, et haurire semper, ac plenum vas domum reportare: sicut faciebat etiam sancta Rebecca; quae non aliter jungi
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ dñs: ut tu semꝑ manduces de carni
ne. Et si in hac uesꝑa sollicitꝰ fueris. & infle¬
tu ac ieiuniis atq in omĩ labore iusticiȩ ui¬
tã duxeris: potis & tu dice̾ aduesꝑam de¬
morabit᷑ fletꝰ: & ad matutinũ leticia. leta¬
beris enĩ mane. idẽ in scło uenturo. si in
hoc scło fructũ iusticiȩ infletu & labore
colleg̾is. Uenite gͦ i uos dũ tẽpꝰ ẽ bibamꝰ de
puteo uisionis. uͥ isaac deãbulat: & uͥ pro

Expanded text:
sus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibne. Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos dum tempus est; bibamus de puteo
Abbreviated transcription (Latin):
las teritis. et uerbo dĩ uel lectionib di¬
uinis terga conu̾titis. Uereor ne & uob̃
ẽ. Conu̾terunt adme dorsa et ñ facies su¬
as. Qͥa gͥ ego faciam cui ministeriũ u̾bi
creditum est: Quȩ legunt᷑ mistica sunt:
in allegoricis exponenda st̃ sacramentis.
Possumne surdis & au̾sis aurib ingerẽ
margaritas u̾bidei: Nun ita ait apłs:
Uide enim qͥd dicit. Qui legẽ inqͥt legis¬
tis: legem ñ audistis. Ab raham enim
duos filios habuit et cęt̾a. quib addit
quȩ sunt allegorica. Nunqͥd sacram̃ta
legis eis aꝑuit.qui neq legunt neq au-
diunt legem: S legem legentib dice¬
bat: legẽ ñ audistis. Quomͦ gͦ potero
mysteria legis et allegorias quas ab apło
edoctꝰ sum aꝑire & ꝓdere his quib & au¬
ditio et lectio legis incognita est: Asꝑior
scͥptum est. Popłs m̃s qui beatificant
uos seducunt uos: & semitas pedum
urõrũ contͣbant. Tanquã filios meos

Expanded text:
las teritis, et verbo Dei vel lectionibus dilas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor ne et vobis no: Converterunt ad me dorsa, et non facies suas . Quid igitur ego faciam, cui ministerium verbi creditum est? Quae leguntur mystica sunt, in allegoricis exponenda sunt sacramentis. Possumne surdis et aversis auribus ingerere margaritas verbi Dei? Non ita egit Apostolus; vide enim quid dicit: Qui Legem, inquit, legistis, Legem non audistis? Abraham enim duos filios habuit, etc, quibus addit, Quae sunt allegorica . Numquid sacramenta Legis eis aperuit, qui neque legunt, neque intelligunt? Sed Legem legentibus dicebat, Legem non audistis? Quomodo ergo potero mysteria Legis, et allegorias, quas ab Apostolo edoctus sum, aperire et prodere iis, quibus et auditio et lectio Legis incognita est? 2. Exhoscriptum est: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum cont
Abbreviated transcription (Latin):
ham pat̾ ur̃ desiderauit ut uideret di¬
em meũ & uidit & gauisus est. Per hoc
gͦ crescebat isaac: ꝑ qd̾ ab rahe illa uisio qͣ
uidebat. xp̃i diem et spes quȩ in ipso e¬
rat gaudia cumulabat. Atq utinam
lios. Annonest ei tristicia & gemitꝰ cũ
uos ñ conuenitis adaudiendũ u̾bũ dĩ¬
hoc ñtam desidio u̾bi quã studio sol¬
lennitatis et publicȩ qͦdãmͦ remissioĩs
obtentu: Quid gͥ ego faciam cui dispen
satio u̾bi credita ẽ: Qui licet inutilis
seruussim: accepi tam̃ a dño distribu¬
dam inqͥt intempore tͥtici m̃surã. Qd
gͦ faciam: Ubi uel qͥndo ur̃m tempus
inueniam: Plurimum exhoc ĩmo
pene totum mundanis cogitationib te¬
ritis Inforo aliud: aliud innegotiatione
consumitis. Alius agͥs aliꝰ litib uacat. et ad
audiendum dĩu̾bum nemo aut pauci
admodum uacant. S qͥd nos de occupa-¬
tionib culpo: Quid de absentib conque¬
ror: Prȩsentes etiam et in ȩccła positi non
estis intenti. sed cõmunes & ex usu fabu

Expanded text:
inquit, desideravit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est . Per hoc ergo crescebat Isaac, per quod Abrahae illa visio qua videbat Christi diem, et spes quae in ipso erat, gaudia cumulabat. Atque utinam ariat. Annon est ei tristitia et gemitus, cum vos non convenitis ad audiendum Dei vhoc non tam desiderio verbi quam studio solemnitatis, et publicae quodammodo remissionis obtentu. Quid igitur ego satio verbi credita est? Qui licet inutilis servus sim, accepi tamen a Deo distribudam, inquit, in tempore tritici mensuram. Quid ergo faciam? Ubi, vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis: in foro aliud, aliud in negotiatione consumitis; alius agris, alius litibus vacat: ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conqueror? Praesentes etiam et in ecclesia positi non esti
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ nob̾ sacram̃tor
cumulus auget᷑. Et ut
siquis exiguo uetꝰ na¬
uigio ingrediat᷑ mare donec t̾rȩ ui-¬
cinꝰ est minꝰ metuit. cũ uͦ paulatim
in altum fuerit ꝓgressus. ⁊ undis in¬
formido ꝑcurrit. qd̾ exiguam ratem
tam ĩm̃sis fluctib credidit: ita nos
pati uidebim᷑ qͥ exigui mi̾to s & inge¬
nio tenues. inire tam uastũ myste¬
uob̃ dñs dignet᷑ sp̃s sui scĩ aurã nob̃
ꝓsꝑam dare: sccdo u̾bi cursu portum
salutis intrabimꝰ. Uideamus gͦ nc̃ ꝗͦ¬

Expanded text:
tantum vobis sacramentorum cumulus augetur. Sed sicut quis exiguo vectus navigio ingreditur mare, donec terrae vicinus est, minus metuit, cum vero paulatim in altum fuerit progressus, et undis informido percellit, quod exiguam ratem immensis fluctibus credidit, ita etiam nos pati videmur, qui exigui meritis et ingenio tenues, tam vastum mystevobis, Dominus dignetur Spiritus sui sancti auram nobis prosperam dare, secundo verbi cursu portum salutis intrabimus. Nunquam fac
Abbreviated transcription (Latin):
sciã eos. et scientia mea dignos faci¬
am si quos inipsis inueniã iustos. si
qͦs inueniam penitentes. si qͦs tales
qͦs debeam scire. Deniq qͥa nullus
qͥ peniteret. nullꝰ qͥ conu̾teret᷑ alius
inuentꝰ est sine loth: ipse solus ag¬
noscit᷑. ipse solus de incendio libe

Expanded text:
sed ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse solus de incendio libe
Abbreviated transcription (Latin):
cata eorum magna ualde. Descendi gͦ¬
ut uiderẽ si scdm clamorem ipsorũ qͥ¬
sciam. Hȩc scͥpturȩ diuinȩ sunt u̾ba.
Uideamꝰ gͦ nunc qͥd inhis intelligi di¬
gnũ sit. Descendi inqͥt ut iudeã. Quan¬
do adabraham responsa deferunt᷑: ñ dr̃¬
ri suꝑ eum. Nunc aut̃ qͥa peccatorum
causa agit᷑: descendẽ dr̃ ds̃. Ui de ne

Expanded text:
cata eorum magna valde. Descendens ergo videbo, si secundum clamorem ipsorum vesciam. Haec Scripturae sunt verba; videamus quid in his intelligi dignum sit. Descendi, inquit, ut viderem. Quando ad Abraham responsa redduntur, non dicre: nunc autem quia peccatorum causa agitur, descendere dicitur Deus. Vide ne
Abbreviated transcription (Latin):
spicatia. Uides qui ⁊ qualis ẽ locus in
quo dñs potest hab̾e conuiuiũ: De¬
lectauit eum uisio ⁊ ꝑspicatia abra¬
hȩ. Erat eñi mundus corde ut posset
dm̃ uidere. In taligͦ loco & intali cord̃
Ubi est inquit sara uxor tua: At ille.
pus hoc. et habebit filiũ sara uxor tua.¬

Expanded text:
 locus in quo Dominus potest habere convivium? Delectavit enim eum visio et perspicacia Abrahae. Erat enim mundus corde, ut posset Deum videre. In tali ergo loco, et in tali corde ubi est Sara uxor tua? At ille: pore hoc, et habebit filium Sara. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
uare pedes. ne inquit forte pulu̾is
resideret. qd̾ adtestimoniũ incredu-¬
litatis excussum posset indie iudi¬
cii reseruari. Propt̾ea gͦ dicit sapi¬
ens adabraham. Accipiat᷑ aqͣ & la¬

Expanded text:
vare pedes, ne quid forte pulveris resideret, quod ad testimonium incredulitatis excussum posset in die judicii reservari. Propterea ergo dicit sapiens Abraham, Accipiam aquam, et la
Abbreviated transcription (Latin):
qui de t̾ra clamant. qui inania locunt᷑.
qui de uentre clamant. Uolo dicere et
causam quare hoc potissimũ demonũ
uentͥlo quor nunc assumpserit sermo.¬
et ut dicat. Si dixerint aduos querite
uentͥlo qͦs. Inuenies om̃s qui reꝓmittuñ
nec habent ueritatẽ uentͥ suo seruien

Expanded text:
qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant. Volo dicere et causam, quare hoc potissimum daemonium ventriloquorum nunc assumpserit sermo, ut dicat: Si dixerint ad vos, quaerite ventriloquos. Invenies omnes, qui repromittunt, nec habent veritatem, ventri suo se
Abbreviated transcription (Latin):
qui missus ẽ et testimoniũ habuit pa¬
tris ñ solum ꝑlegem et ꝓpħas uerum
& ins ignis & ꝓdigiis: insidians int̾fec̃
Beatitudo gͦ transmigrauit adnos iħu
xp̃i discipłos. et credimꝰ in eo inconcus¬
se et firme tuuentes uixta hoc quod
docti sumꝰ. Et sidixerint aduos. que¬
rite uentͥloquos et eos quide terra cla-¬
mant. Qui inania loquunt᷑ uaniloqͦs
nominauit. Om̃is sermo qui dicitur
aut uacuus est aut plenꝰ ueritate Ua-¬
cuus est sermo omis qͥ mendax est. Ple
nꝰ ẽ autẽ ueritate: qui habet scientiã
dĩ uniu̾sors et docet ut credamꝰ dõ pol¬
licenti regna cȩlorum scis suis. Uide gͦ
quid dicant qui non fuerunt uaniloqͥ
neq uacui unqͣm apparuerunt inc̃s¬
pectu dñi dĩ sui. Nos om̃s ex plenitudi¬
ne eiꝰ accepimꝰ Qui uaniloqui sunt: ñ
habent. hoc ex dĩ plenitudine s om̃s ua¬
cui sunt ueritate uacui sunt uirtute.
uacui st̃ xp̃o. Si dixerint uob̃ qͣrite eoᷤᷤ

Expanded text:
qui missus est, et testimonium habuit paqui missus est, et testimonium habuit patris, non solum per Legem, et Prophetas, verum et in signis, et prodigiis, insidians interfecit. Beatitudo ergo transmigravit ad nos Jesu Christi discipulos, et credimus in eo inconcusse et firme viventes juxta hoc quod docti sumus. III. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant . Quia inania loquuntur, vaniloquos nominavit. Omnis sermo qui dicitur, aut vacuus est, aut plenus veritate. Vacuus est sermo omnis qui mendax est. Plenus 1137 est autem veritate, qui habet scientiam Dei universorum, et docet ut credamus Deo pollicenti regna coelorum sanctis suis. Vide ergo quid dicant, qui non fuerunt vaniloqui, neque vacui umquam apparuerunt in conspectu Domini. Nos omnes ex plenitudine ejus accepimus . Qui vaniloqui sunt non habent hoc ex plenitudine, sed omnes vacui sunt veritate, vacui sunt virtute, vacui sunt Christo. Si dixerint vobis, quaerite eos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aduentͥloquos. Qui eñi uolunt uos
ire adidola de quib scͥptum ẽ om̃s dii
gentiũ demonia: uolunt uos ire ñ so¬
lum ad uentͥloqͦs. s et ad omnẽ spetiẽ
demonũ. Ueruntam̃ ds̃ nr̃ qui incȩ¬
lo et int̾ra uniu̾sa facit. auellat nos
a demonib et familiares sibi faciat
ut adhuc ambigat et dubitet cum
audierit illũ et illũ hominẽ in illo
idolo demon curauit curauit illũ languo¬
rem illud et illud diuinauit. Ista oĩa
idola sunt demonum. et hominũ ñ
cognoscentium ueritatem. Ascendi¬
te animo adeum qͥ omium est crea-¬
tor et cõparate pietatẽ istam quȩ om̃i
annuntiat᷑ eẽ pietas nec ẽ pietas: et
uidete quia uos beati estis. Quis enĩ si¬
milis tͥ popłe saluate adño: Et beata
gens cuiꝰ est dñs ds̃ eius popłs quẽ ele-¬
git inhereditatẽ sibi. Beata quippe
gens fuit quondã udeorũ s ꝑdidit be¬
atitudinẽ & eiecta ẽ de loco suo: quia eũ

Expanded text:
est ad ventriloquos. Qui enim volunt vos est ad ventriloquos. Qui enim volunt vos ire ad idola, de quibus scriptum est: Et omnes dii gentium daemonia, volunt vos ire non solum ad ventriloquos, sed ad omnem speciem daemonum. Verumtamen Deus noster, qui in coelo et in terra universa facit, evellat nos a daemonibus, et familiares sibi faciat ut adhuc ambigat, et dubitet, cum audierit illum, et illum hominem: In illo idolo daemon curavit illum languorem: illud et illud divinavit. Ista omnia idola sunt daemonum, et hominum non cognoscentium veritatem. Ascendite animo ad Deum, qui est omnium creator, et comparate pietatem istam omni, quae annuntiatur esse pietas, nec est pietas, et videte, quia vos beati estis. Quis enim similis tibi, popule salvate a Domino? Et beata gens cujus Dominus Deus ejus, populus quem elegit in habitationem sibi . Beata quippe gens fuit quondam Judaeorum, sed perdidit beatitudinem, et ejecta est de loco suo, quia eum,
Abbreviated transcription (Latin):
clamant. ñ gens ad dm̃ suum requi¬
runt. qui exquirunt deuiuentibus
mortuos. Attendite qm̃ obscure di¬
cta sunt: et debet sensus deo ipso lagi¬
ente et reuelante coherere suꝑiorib
Docet gͦ nos ut nonsimꝰ aliorum ser¬
monum discipłi. nisi cȩlestium & bo¬
nors. Sunt enĩ quidam loquentiũ
et pollicentium doctͥnam ueram. qͥ
ñ locunt᷑ cȩlestia s t̾rena. Qui ẽ ex
t̾ra de t̾ra loquit᷑ qui de cęlo uenit
suꝑom̃s ẽ: et qͦd uidit et qͦd audiuit
& eos qͥ de terra clamant. ueluti que¬
rite demonia abuna enĩspetie demo¬
nis uentͥloqui tropicos omĩa demo¬
nia nuncupauit. si dixerint uobis
querite uentͥloquis hoc ẽ querite eam
a demonib siue diuinationem suie
ueritatem. siue sacratam contempla¬
tionem. respondete eis hȩc quȩ doceo.
Quȩ sunt quȩ eos docet insequentib
dicit. Et sunt quidã qͥ mutunt uos ma-¬
gis aut̃ cathecuminos qͣntum in ipsis

Expanded text:
clamant, non gentes ad Deum suum requiclamant, non gentes ad Deum suum requirunt, qui exquirunt de viventibus mortuos . Attendite quoniam obscure dicta sunt, et debet sensus, Deo ipso largiente et revelante, cohaerere superioribus. Docet ergo nos, ut non simus aliorum sermonum discipuli, nisi coelestium et bonorum. Sunt enim quidam 1136 loquentium, et pollicentium doctrinam veram, qui non loquuntur coelestia, sed terrena. Qui est ex terra, de terra loquitur: qui de coelo venit, sntur, qui de ventre clamant, veluti quaerite daemonia: ab una enim specie daemonis ventriloqui τροπικῶς omnia daemonia nuncupavit. Si dixerint vobis, quaerite ventriloquos, hoc est, quaerite a daemonibus, sive divinationem, sive veritatem, sive sacratam contemplationem, respondete eis quae dico: Quae sunt, quae eos docet? In sequentibus dicit. Et sunt quidam, qui mittunt vos, magis autem catechumenos, quantum in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
głio quiꝰd scđm ioħem est didicimꝰ. Et quia
accepit donum a patre eos qui credunt
iccirco ꝓpħa de eis ait. Ecce ego et pueri
qͦsmͥ dedit ds̃. Nec putandus est ñ habu¬
isse qui accepit. cum adhuc habeat ipse
qui dederit. Deinde in reliquis ꝓphetat
saluator in ꝓpħa dicens futurũ ẽẽ ut cũ
acceꝑit pueros signa et ꝓdigia fiant in
isrł. Habet aut̃ ita. Eterunt signa et ꝓ¬
digia in isrł a dño sabaoth: qui habi¬
tat insyonmonte. Qui eñi habitat
in specłatorio. et in om̃i anima potente
conspic̾e̾ ueritatem: iste facit. signa et
ꝓdigia ꝑ saluatorem et post saluatorẽ
ministerio signorum et ꝓdigiorum dĩ.
siue iuxta sp̃ualem curationem siue
sensibilit̾ ad exhortandos eos qui ueni¬
unt ad fidem. ñ est otiosus ds̃ qui tunc
fecit signa et ꝓdigia: etiam nunc oꝑa¬
ri ea. Et si dixerint aduos querite
uentͥloquos ⁊ eos qͥ deterra clamant.
qui inania loquunt᷑. qui de uentre

Expanded text:
gelio, quod secundum Joannem est didicimus. Et quoniam gelio, quod secundum Joannem est didicimus. Et quoniam accepit donum a Patre eos, qui credunt, idcirco Propheta de eis ait: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus. Nec putandus est non habuisse qui accepit, cum adhuc habeat ipse qui dederit. II. Deinde in reliquis prophetat Salvator in Propheta dicens futurum esse ut cum acceperit pueros, signa et prodigia fiant in Israel. Habet autem ita: Et erunt signa et prodigia a Israel in Domino Sabaoth, qui habitat in monte Sion. Qui enim habitat in speculatorio, et in omni anima potest conspicere veritatem, iste facit signa et prodigia per Salvatorem, et post Salvatorem ministerio signorum et prodigiorum Dei, sive juxta spiritalem curationem, sive sensibiliter exhortando eos, qui veniunt ad fidem, non est otiosus Deus, qui tunc fecit signa et prodigia, etiam nunc operari ea. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre
Abbreviated transcription (Latin):
ores et ea quȩ his sunt tradita uelociꝰ con¬
secunt᷑: sic inqͣm similem ingeniosis pu-¬
semepipsos. quia etiam si ꝓfecerint pu¬
eoͣrum ꝑfecerint ꝓfectu: dixerunt.
Ex parte cognoscimꝰ: & ex parte ꝓpħamꝰ.
Nec enim adhuc ueritatis negotia. s
umbras negotioꝵ conspiciebant: nec
plenam lucem s obscuram imaginem.
faciem. Quis gͦ hȩc legens et intelligẽs
inflabit᷑ et eriget᷑ suꝑ scientiam. seu
suꝑ quodcunq donorum: Et enĩ cuncta
quȩ adpueros deuenerunt: multo in¬
feriora sint his quȩ reposita sunt uiris.
Debent gͦ ñ eleuari et suꝑbire ii qui ui-¬
dent᷑ int̾ pueros acriorus ingenii et ue¬
locioris. Istos autem pueros hommes dic̃
om̃s quos & saluator demonstrabat. Ecce
inquiens ego & pueri quos mͥdedit ds̃. Do-¬
num accepit & saluator adõ. Nemo enĩ
uenit adeum si ñ qui misit eum attraxe¬
rit uenientẽ ad saluatorem: sicut in euͣn¬

Expanded text:
ores, et ea quae eis sunt tradita velocius conores, et ea quae eis sunt tradita velocius consequuntur: sic, inquam, similem ingeniosis pusemetipsos, qui etiamsi profecerint, puerorum profecerint profectu, dixerunt: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Nec enim adhuc veritatis negotia, sed umbras negotiorum conspiciebant; nec plenam lucem, sed obscuram imaginem. tem facie ad faciem . Quis ergo haec legens et intelligens inflabitur, et erigetur super scientiam, seu super quodcumque donorum? Etenim cuncta, quae ad pueros devenerunt, multo inferiora sunt his, quae reposita sunt viris. Debent ergo non elevari et superbire ii, qui videntur inter pueros acrioris ingenii, et velocioris. Istos autem pueros homines dicit omnes, quos et Salvator demonstrabat: Ecce, inquiens, ego, et pueri mei quos mihi dedit Deus. Donum accepit et Salvator a Deo. Nemo enim venit ad eum, si non qui misit eum, attraxerit venientem ad Salvatorem, sicut in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
me eos qui participant᷑ eorum: sic quia
pueri ñ possunt fortiores audire ser¬
mones. debent enĩ ut pueri audire ser¬
mones dĩ. ꝓpter hoc factꝰ in sanguine
puer ors causa qui cõmunicauerunt
carni et sanguni quasi paruulis loqͣnꝰ
loquit᷑ ñ diuina & ineffabilia.: s q̃cq¬
caꝑe possunt paruuli faruuli autẽ
om̃s homines st̃: si eos comparas ad ꝑfe¬
ctionem u̾bi. Licet moysem nomines
licet unũ dixeris de ꝓpħis. licet ioħm
quomaior innatis mulierum nemo
fuit. licet ad apłos uenias petrum cui
portȩ inferni ñ inualescent. uł paulũ
qui raptꝰ est usq ad ĩcium celum. & au-¬
diuit indicibilia u̾ba: non deponis eoꝵ
ti sunt qui hominib tradunt᷑. Dicit gͦ
saluator ñ de his quos paulus inxp̃o par-¬
uulos nuncupat et asserit lacte potandoᷤᷤ
et ñ forti cybo. s de omib simul homini¬
b Ecce ego ⁊ paruuli mei qͦs mͥ dedit ds̃.
Uerum qͦmͦ in pueris alii abaliis acri-¬

Expanded text:
 qui participantur eorum: sic quia pueri non possunt fortiores audire sermones, debent enim ut pueri audire sermones Dei, propter hoc factus in sanguine puerorum causa qui communicaverunt carni et sanguini, quasi parvulis loquens, loquitur non divina et ineffabilia, sed qe possunt parvuli. Parvuli autem omnes homines sunt, si eos comparas ad perfectionem verbi, licet Moysen nomines, licet unum dixeris de Prophetis; licet Joannem, quo major in natis mulierum nemo fuit : licet ad Apostolos venias: Petrum, cui portae inferi non invalescent: vel Paulum, qui raptus est usque ad tertium coelum, et audivit indicibilia verba : non deponis eorum ti sunt, quae hominibus traduntur. Dicit ergo Salvator non de his, quos Paulus in Christo parvulos nuncupat, et asserit lacte potandos, et non forti cibo, sed de omnibus simul hominibus: Ecce ego et parvuli mei, quos mihi dedit Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt aliis acri
Abbreviated transcription (Latin):
istud: Multa sunt u̾ba s ñ sicut uer¬
bum istud. Nullum enim uerbũ
post u̾bum moysi post u̾bum ꝓpħarũ
multo autẽ ampliꝰ post uerbum iħu a ͥ¬
et apłorum eiꝰ. Uide si ñ clamauit sensꝰ
dĩ quod dictum est legem enim inadu¬
torium dedit ut dicant qui acceꝑunt le-¬
gem in adiutorium ñ est ut u̾bũ istud
qͦmͦ locutꝰ est moy ses in lege data ꝑ an¬
gelos in manu mediatoris. Multo aut̃
digniꝰ potest hoc eccła dicere. Non ẽ ut
u̾bum istud qͦd caro factum est qͦd ha¬
bitauit in nob̃. cuiꝰ uidimꝰ głam non
sicut moy ses uelamine obtectam s
głam tanquam unigeniti a patre
pleni gr̃ẽ et ueritatis. Non est ut
uerbum istud qͦd suscepit ȩccła in qͦ
credit ꝑ qͦd et saluabit᷑ u̾bum quod¬

Expanded text:
istud? Multa sunt verba, sed non sicut veristud? Multa sunt verba, sed non sicut verbum istud. Nullum enim verbum post verbum Moysi, post verbum Prophetarum, multo autem amplius post verbum Jesu tolorum ejus. Vide si non clamant sensus Dei quod dictum est: Legem enim in adjutorium dedit: ut dicant, 1140 qui acceperunt Legem in adjutorium, non est ut verbum istud, quod locutus est Moyses in Lege lata per Angelos in manu mediatoris . Multo autem dignius potest hoc Ecclesia dicere, non est sicut verbum istud, quod caro factum est, quod habitavit in nobis, cujus videmus gloriam, non sicut Moyses velamine obtectam, sed gloriam tamquam unigeniti a Patre, pleni gratiae et veritatis. Non est sicut verbum istud, quod suscepit Ecclesia, in quo credit, per quod et salvabitu
Abbreviated transcription (Latin):
suscepistis. Quos quib ꝑsuaderi ñ po¬
tuit ut queretis ista de uentͥloquis
& deterra clamantib uanis sermo¬
nib sermonẽ ueritatem. & legẽ sus¬
cipientes ea in aduitorium legi ur̃ȩ
attendite. In lege urã scͥbitur. Non
sequaris idola. Iuxta legem facientes
ñ atcendatis uentͥloquis. neq his qui
det̾ra clamant. Legem enĩ in aduito¬
rium dedit ut dicant ñ sicut u̾bum
istud ꝓ quo ñ est munera dare. Qui enĩ¬
legem assumpsit & nouit quia lex in
adiutorium ẽ et p̃cipue sp̃ualis que
int̾dicit a uentͥloquis et auguriis
querere. hiccum intellexerit legem:
debet admirans eam dic̾e nullum
u̾bum ita muncdum apud grecos &
barbaros quale est u̾bum legis. Ab
oñ enĩ u̾bo. abuniu̾sa doctͥna ueri¬
tatem pollicente: differt lex quȩ adõ
donata est nob̃. Legem eñi in adiuto¬
rium dedit. ut dicant non sicut u̾bũ
istud. Quid est qͦd ñ est sicut u̾bum

Expanded text:
suscepistis. O vos, quibus persuaderi non posuscepistis. O vos, quibus persuaderi non potuit, ut quaereretis ista de ventriloquis, et de terra clamantibus, vanis sermonibus sermonem veritatis et legem, suscipientes eam in adjutorium Legis vestrae, attendite: in lege vestra scribitur: Non sequaris idola: juxta legem facientes non attendatis ventriloquis, neque his, qui de terra clamant. Legem enim in adjutorium dedit, ut dicant, non est sicut verbum istud, pro quo non est munera dare . Qui enim assumpsit Legem, et novit, quia Lex in adjutorium est, et praecipue spiritalis, quae interdicit a ventriloquis et auguriis quaerere: 1139 hic cum intellexerit Legem, debet admirans eam dicere, nullum verbum ita mundum apud Graecos et Barbaros, quale est verbum Legis. Ab omni enim verbo, ab universa doctrina veritatem pollicente differt Lex, quae a Deo nobis data est. Legem enim in adjutorium dedit, ut dicant, non sicut verbum istud. Quid est quod non est sicut verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uitã et̃nam. De isto uentre ait ille. Au¬
reset uent̾ m̃s quasi uter plenꝰ musto ac
ligatꝰ. Hec enĩ dix̃ ñ de corporali uentre
nec enĩ uent̃ eiꝰ corporał plenꝰ erat diuinoꝵ
& his ꝓximorum uino alligato inutre.
Ista insolutionẽ ꝓpositionis. Nunc ad
hoc qͦd cȩpimus reu̾tamur. Si gͦ dixerint
ad uos querite uentriloquos & eos qui
de terra clamant. ñ gens ad din suum
hȩc eis respondete. Deficient᷑ autẽ dr̃ hȩc
eis respondete sigens ad dm̃ suum exqͥ¬
runt. Unaqueque gens si querit ioħem
ad ꝓpͥum dm̃defert quod quesiuit: hȩc
eis respondete. Uos autẽ israelite haben¬
tes dm̃ uerum qui est suꝑ omĩa eum
queretis nolite uentriloqͦs querere.
neq de terra clamantes neq uanilo¬
quos s ꝓpͥum dm̃. Qui querunt de ui¬
uentib mortuos. Mortui enĩ sunt
demones pͥuati uera uita quȩ dicit.
Ego sum uita. Nolite gͦ mortuos susci¬
tari de uiuis negotiis. legem enim

Expanded text:
vitam aeternam. De isto ventre ait ille: Auvitam aeternam. De isto ventre ait ille: Aures et venter meus quasi uter plenus musto ac ligatus . Haec enim dixit non de corporali ventre: nec enim venter ejus corporalis, plenus erat divinorum, et his proximorum vino alligato in utrem. Ista in solutionem propositionis. IV. Nunc ad hoc quod coepimus, revertamur. Si ergo dixerint ad vos, quaerite ventriloquos, et eos qui de terra clamant, non gens ad Deum suum, haec eis respondete. Deficienter autem dicitur. Haec eis respondete, non gens ad Deum suum exquiritur. Unaquaeque gens, si quaerit Jovem, ad proprium Deum refert quod quaesivit. Haec eis respondete. Vos autem Israelitae habentes Deum verum, qui est super omnia, cum quaeritis, nolite ventriloquos quaerere, neque de terra clamantes, neque vaniloquos, sed proprium Deum. Qui quaerunt de viventibus mortuos. Mortui enim sunt daemones privati vera vita, quae dicit: Ego sum vita. Nolite ergo mortuos suscitari de vivis negotiis . Legem enim
Abbreviated transcription (Latin):
habeamꝰ uentres. & aliꝰ sit corporalis aliꝰ
spũalis. quomͦ reliquȩ partes quȩ ui¬
dent᷑ in corpore nominari ueluti st̃
ocłi. Uerum alii corporis. alii animȩ. Si
eñ dr̃ de ocłis mandatum dñi lucidũ il¬
luminans ocłos ñputo hoc referendũ
adocłos corporales. Et si dr̃ qͥ ht̃ aures audiendi au
animȩ. S & si dr̃ in reꝓmissionẽ pestuus ñ offen¬
det: ñ ÷ arbitͣndũ hoc dici de corꝑis pede. Est eñi qͥdã
pes cordis ingrediens ad eum qui dixit.
Ego sumuia.Sic gͥ similis uentͥ corpo¬
rali uent̾ ẽ animȩ : de quo loquit᷑ iustꝰ.
Atimore tuo dñe inuentre accepimꝰ et
parturiuimꝰ. et peꝑimꝰ sp̃m salutis tuȩ.
quem fecisti suꝑ terram. Quicunq aut̃
sistentem. de qͦ scͥptum est. Ds̃ autẽ & istũ
et hȩc destruet. Scĩgͦ uentrem habent.
in qͦ a timore dñi conceꝑunt. & plenus ẽ
uent̾ eorum fontib aquȩ salientis in

Expanded text:
habeamus ventres, et alius sit corporalis, alius habeamus ventres, et alius sit corporalis, alius spiritalis; quomodo reliquae partes, quae videntur in corpore nominari, veluti sunt oculi, verum alii corporis, alii animae. Si enim dicitur de oculis: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos , non puto hoc referendum ad oculos corporales. Et si dicitur: Qui habet aures auetsi dicitur in repromissionem: Pes tuus non offendet , non est arbitrandum de corporis pede. Est enim quidam pes cordis ingrediens ad eum, qui dixit: Ego sum via. Sic igitur similis ventri corporali venter est animae, de quo loquitur justus: A timore tuo, Domine, in ventre concepimus, et parturivimus, et peperimus spiritum salutis tuae, quam fecisti super terram . Quicumque autem sistentem de quo scriptum est: Deus autem et istam, et haec destruet . Sancti ergo ventrem habent, in quo a timore Domini et conceperunt, et plenus est venter eorum fontibus aquae salientis in
Abbreviated transcription (Latin):
religionem heretici st̃. Et ñ tantum illo ᷤᷤ.
s etiam in nob̃ qui eccłastici sumꝰ inue-¬
nies aliquem ꝓsaturitate uentͥs cuncta
gerere ut honoret᷑ et accipiat munera
quȩ in eccła deferunt᷑. Iste talis de uentre
loquit᷑ et fons sermonũ eiꝰ inuentre con¬
sistit. Non enĩ fons sermonũ eiꝰ de corde
mittit. obseruare utrum sermones eiꝰ
de uentre habeant pͥncipia annon. Pro¬
positionẽ autẽ quȩ mͥdici potest. ipse
int̃ponam ne forte quis ex uob̃ a quoqͣm
eam audiens: estimet aut scͥpturam sͥ
ẽẽ contrariam. aut nos ñ inspexisse
quomͦ oporteat approbare sermonem
in eos accusatorium qui de uentre cla¬
mant. Quȩ gͦ est ꝓpositio: Siquis ait
credit in me: flumina de uentre eius
uator reꝓmittit hunc eẽ de uentre fontẽ
aquȩ salientis inuitam et̃nam: de iusto
egredit᷑ et iustꝰ de uentre clamat. Siqͥdẽ
fons aquȩ quem saluator reꝓmittit: in
uentre eiꝰ ẽ S dicendum ne forte duos

Expanded text:
religionem, haeretici sunt, et non tantum illos, sed etiam in nobis, qui Ecclesiastici sumus, invenies aliquem pro saturitate ventris cuncta gerere, ut honoretur et accipiat munera, quae in Ecclesia deferuntur. Iste talis de ventre loquitur, et fons sermonum ejus in ventre consistit. Non enim fons sermonum ejus de corde mittit, observate utrum sermones ejus de ventre habeant principium, an non. Propositionem autem, quae mihi dici potest, ipse interponam, ne forte quis ex vobis a quoquam eam audiens, existimet aut Scripturam sibi esse contrariam, aut non inspexisse quomodo oporteat approbare sermonem in eos accusatorium, qui de ventre clamant. Quae est ergo propositio? Si quis, ait, credit in me, flumina de ventre ejus vator repromittit hunc esse de ventre fontem aquae salientis in vitam aeternam, de justo egreditur, et justus de ventre clamat. Siquidem fons aquae, quem Deus repromittit, in ventre ejus est. Sed dicendum est ne forte duos
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem et sapientior
erit dicit sermo diuinꝰ.
Occasionem autem ac¬
cepunt sacratissimi apłi adintellectũ ꝓ.¬
ꝑħicorum sermonum. Oremꝰ dm̃ ut ac¬
cipiamꝰ sapientiam et possimꝰ fieri sapien-¬
tiores post occasionem apłorum ad pro¬
phetas exponendos. Apłs recordans
huiꝰ dicti ecce ego et pueri quos ds̃ de-¬
dit mͥ. deinde infert et edisserit. Quia
gͦ pueri cõmunicauerunt sanguini et
carni et ipse ꝓxime eos factꝰ qui parti¬
cipant᷑ eorum: ut ꝑ mortem destruat
eum qui imꝑium habebat mortis. hoc
est ⁊abulum et eruat eos quicunq
metu mortis in sempit̾nam uitã rei
erant seruitutis. Igit᷑ quia pueri par¬
ticipes effecti sunt sanguinis et carnis:
et saluator nr̃ cõmunicauit sanguini
atq carni Alienum enĩ erat a natura
⁊ diuinitate eiꝰ sanguinem et canem
susciꝑe. ꝓpt̃ nos autem ea quȩ sibi
erant aliena suscepit. ut domesticos gͥ
faceret qui facti fueramus alieni ꝑ pec
cens. Quiagͦ pueri cõmunicauerunt

Expanded text:
occasionem, et sapientior erit, dicit sermo divinus . Occasionem autem acceperunt sacratissimi Apostoli ad intellectum propheticorum sermonum. Oremus Deum ut accipiamus sapientiam et possimus fieri sapientiores per occasionem Apostolorum ad Prophetas exponendos. Apostolus recordans hujus dicti: Ecce ego et pueri, quos Deus dedit mihi, deinde infert et edisserit: Quia ergo pueri communicaverunt sanguini et carni, et ipse proxime eos factus, qui participantur eorum: ut per mortem destruat eum, qui imperium habet mortis, hoc est, Zabulum, et eruat eos quicumque metu mortis in sempiternam vitam rei erant servitutis . Igitur quia pueri participes effecti sunt sanguinis et carnis, et Salvator noster communicavit carni atque sanguini; alienum enim erat a natura et divinitate ejus, sanguinem et carnem suscipere: propter nos autem ea, quae sibi erant aliena suscepit, ut domesticos sibi faceret, qui fueramus alieni per pecens: Quia ergo pueri communicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem dr̃ elegisse. & ꝑhȩc intelligitur
uelut gr̃e germina ꝓcreare. Sic gͦ &¬
um: Samuelem inquit qui dõ assi¬
ron insacerdotib eiꝰ. & samehel in
his qui inuocant nomen eiꝰ. S & ie

Expanded text:
tem dicitur elegisse, et intelligitur velut gratia gemina procreare. 11. Sum Samuel, qui Deo assiron in sacerdotibus ejus et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus ;
Abbreviated transcription (Latin):
tur in uobis fornicatio et talis forni¬
catio. qualis nec inter gentes: ita ut
uxorem frĩs habeat aliquis. Et uos
inflati estis. et ñ magis luxistis: ut tol¬
latur e medio ur̃m qui hoc opus fec̃.¬

Expanded text:
tur in vobis fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes quidem, ita ut uxorem patris habeat aliquis. Et vos inflati estis, et non potius luxistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fec
Abbreviated transcription (Latin):
lebret. Primam sibi uingat quȩ no¬
bilior ẽ & generosior: grãm Hȩc enim
nob̾ ꝑfidem pͥma coniungit᷑: sicut et
apłs dicit. Orã salui facti estis: ꝑfidẽ
conu̾sioni quia post grãm credulita¬
tis em̃datio fit morum: et uitȩ conu̾¬
sio. S cum iste sit ordo nuptiarum:
aliꝰ ordo ꝓcreationis efficit᷑. Prima¬
namq nob̃ filios parit fenenna. qͥa
pͥmos nob fructꝰ deconu̾sione ꝓferi¬
mꝰ: et pͥma iusticiȩ germina deactib
sticiȩ opꝰest: conu̾ti a peccatis. Quia
nͥante conu̾tam᷑ et declinemꝰ a malo:
ñ poterimꝰ de anna effici patres nec
degr̃a filios generare. Nideamꝰ gͦ nẽ
uniꝰ cuiꝰq differentias fenenna filios
ht̃. s qui ñ assistunt dõ neq enĩ tales
eẽ possunt filii conu̾sionis ut assistant
& adhereant dño: nec tamen inaneᷤᷤ
et penitꝰ alieni sunt a reb dĩ. Accipi¬
unt namq partes de sacrificiis di¬
uinis: et edunt de hostiis dĩ. Unus

Expanded text:
lebret. Primam sibi jungat, quae nolebret. Primam sibi jungat, quae nobilior est et generosior, gratiam: haec enim nobis per fidem prima conjungitur, sicut et Apostolus dicit, Gratia salvi facti estis per conversioni, quia post gratiam credulitatis, emendatio fit morum et vitae conversio. Sed cum iste sit ordo nuptiarum, alius ordo procreationis efficitur. Prima nobis filios parit Phenenna, quia primos fructus de conversione proferimus, et prima stitiae opus est, converti a peccatis: quia nisi ante convertamur, et declinemus a malo, non poterimus de Anna effici patres, nec de gratia filios generare. « Videamus ergo uniuscujusque differentias. Fennena filios habet, sed qui non assistunt Deo: neque enim tales filii possunt esse conversionis, ut adsistant, et adhaereant Deo, nec tamen inanes et penitus alieni sunt a rebus Dei. Accipiunt namque partes de sacrificiis divinis, et edunt de hostiis Dei. Unusq
Abbreviated transcription (Latin):
uir habuit duas uxores. Nomen uni
anna et nomen scdȩ fenenna. Habe¬
bat aut̃ filios de scd̃a fenenna sterit
uͦ erat pͥor illa quȩ et nobilior erat. Si¬
milia inuenies etiã ingenesi Cognata
quippe sibi est scͥptura diuina. Inueni¬
es ibi pͥmam uxorem abrahȩ saram
nobiliorem. scdam uͦ egyptiã agar ig¬
nobilem fuisse: et ante patrẽ effectum
abrahã de ignobili qͣm de nobili. Fit
tamen post modum etiã de nobili con¬
uige pat̃. Itagͦ etiam nc̃ helchana hic
qͥ est possessio dĩ pͥus de scda uxore ef¬
ficit᷑ pater: qm̃ quidem concluserat.
ds̃ uuluã annȩ sicut et pͥꝰ concluserat¬
as uuluam sarȩ post płimos uͦ partus
fenennȩ etiam annȩ uulua orationibꝰ
et p̃cib aꝑit᷑: et efficit᷑ etiam ipsa mater
filii eiꝰ quẽ obtulit dõ. Quid gͦ hȩc inse
sacramenti contineant: uideamꝰ fenen¬
na intp̃tat᷑ conuersio. anna autẽ inter
effici possessio clĩ: istas sibi duas iun¬
gat uxores. et cum ipsis sibi nuptias ce¬

Expanded text:
vir habuit duas uxores, nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Habebat autem filios de secunda Phenenna, sterilis vero erat prior illa, quae et nobilior erat. Similia invenies etiam in Genesi: cognata quippe sibi est Scriptura divina. Invenies ibi primam uxorem Abrahae Saram nobiliorem; secundam vero Aegyptiam Agar, ignobilem fuisse; et ante patrem effectum Abraham de ignobili quam de nobili. Fuit tamen postmodum etiam de nobili conjuge pater. Ita ergo etiam nunc Helchana hic qui est possessio Dei, prius de secunda uxore efficitur pater: quoniam quidem concluserat Deus vulvam Annae, sicut et prius concluserat vulvam Sarae. Post plurimos vero partus Phenennae, etiam Annae vulva orationibus et precibus aperitur, et efficitur etiam ipsa mater filii ejus, obtulit Deo. Quid ergo haec in se sacramenti contineant videamus. Phenenna interpretatur conversio, Anna autem interpeffici possessio Dei, istas sibi duas jungat uxores, et cum ipsis sibi nuptias ce
Abbreviated transcription (Latin):
gant᷑. recte auulsio nominat᷑: ubi
donec ad locum sc̃m ueniamꝰ: calcia¬
ti sumꝰ. Cum autẽ ꝑuenerimꝰ adeum
discalciari iubemur: sicut dicit᷑ ad¬
moysen. Solue corrigiã calciamenti
tui. Locꝰ enĩ in quo tu stas: terra sc̃a ẽ¬

Expanded text:
gantur peccata, evulsio nominatur, ubi donec ad locum veniamus sanctum, calceati sumus; cum autem perveniamus ad eum, discalceari jubemur. 13. Ut Moysi dicitur: Solve corrigiam calceamenti tui, locus enim in quo stas terra sancta e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Et effecti estis qui lacte indigeatiᷤ.
et ñ cybo forti. Qm̃ om̃ĩs qui lacte
alit᷑: alienꝰ est a sermone iusticiȩ. Par¬
uulus enĩ est. ꝑfectorum enĩ ẽ cybus
solidꝰ: qui pro possibilitate sumendi
exercitatos habent sensus ad discre¬

Expanded text:
Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis enim qui lacte alitur, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est. Perfectorum vero est cibus solidus, qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discre
Abbreviated transcription (Latin):
inditio quippe qui illam uiam incede¬
rent quȩ dicit. Ego sum uia et ueritas
& uita. Nemo enĩ uiam uitȩ cũ inditio¬
lom: ubi est hely uir minꝰ laudabilis
ꝓpeccato enĩ retrorsum corruens: expi¬
& ut continuo moriat᷑. S & in deute

Expanded text:
is, quippe qui illam viam incederent. Qui dicit: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo enim viam vitae cum indiciolum, ubi est Heli, vir minus laudabilis; pro peccato enim retrorsum corruens expi et continuo moriatur. 15. Heli inte
Abbreviated transcription (Latin):
pides p̃ciosos. ligna. fęnum. stipulam.
Uides gͦ quia potest quis supra fundam̃¬
tum xp̃i edificare ligna. fęnum stipu¬
lam. hoc est oꝑa peccati: Quȩ qui edifi¬
cat: sine dubio uendit domũ suã emp¬
tori pessimo. diabolo. aquo unꝰquisq
peccantium peccati p̃cium consequit᷑
satisfactionẽ desiderii sui. Hoc si forte
incurrerit aliqͥs qͦd absit: cito redi¬
mat. cito reparetdũ tẽpꝰ estreparandi.
dum penitentiȩ locꝰ est. Dep̃cem᷑ in cõ¬
mune ne ȩtnȩ domꝰ habitatione frau¬
dem᷑. s digni habeam᷑ recipi in ȩt̃na ta¬

Expanded text:
 lignum, fenum, stipulam . Vides ergo quia potest supra fundamentum Christi aedificari ligna, fenum, stipulam, hoc est opera peccati, quae qui aedificat, sine dubio vendidit domum suam emptori pessimo diabolo, a quo unusquisque peccantium peccati pretium consequitur, satisfactionem desiderii sui, hoc si forte incurrerit aliquis, quod absit, cito redimat, cito reparet dum tempus est reparandi, dum poenitentiae locus est, deprecantes in commune, ne aeternae domus habitatione fraudemur, sed digni habeam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑfectȩ m̃ti si acciderit aliqͣndo
domũ quã habet ñ manufactam ẽtnã
incelis uendere. et in manu alteriꝰ dare
sicut contigit aliqͣndo magno patͥarchȩ
dauid cum de tecto suo uriȩ ethei aspe¬
xit uxorem statim eam redimit. statim
reparat. Statim enĩ dicit peccaui. Immo
uͦ aliquid adhuc sullimiꝰ in hoc sensu
debemꝰ inspicere qͦmͦ domꝰ sac̾dotum &
leuitarum id est ꝑfectarum m̃tiũ semꝑ
delicta redimant᷑. semꝑq purgentur
Si qͣndo scripturas diuinas legimꝰ. et
scõrum patrum in his delicta aliqua

Expanded text:
itaque perfectae menti si acciderit aliquando itaque perfectae menti si acciderit aliquando domum quam habet non manufactam aeternam in coelis vendere, et manus alterius dare, sicut contigit aliquando magno patriarchae David cum de tecto suo Uriae Ethei aspexit uxorem, statim eam redimit, statim reparatur, statim enim dicit: Peccavi; imo vero aliquid adhuc sublimius in hoc sensu debemus inspicere. Quomodo domus sacerdotum et levitarum, id est, perfectarum mentium semper delicta redimantur, semperque purgentur, si quando Scripturas divinas legimus, et sanctorum Patrum in his delicta aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est. Hȩc gͦ uendicio ⁊ huiꝰ modi
culpa semꝑ reparari potest. nec ali¬
qͣndo tͥ intercidit᷑ de cõmissis huius¬
modi penitudinem gerere. In gͣuio¬
quȩ frequenter incurrimꝰ semꝑ pe¬
nitentiam recipiunt et sine intermis¬
sione redimunt᷑. Quod si sac̾dotalis
fuerit inquit ista domꝰ uel leuitica:
ubicunq fuerit. siue inciuitate si¬
ue inagro. semꝑ habent redempti¬
onẽ. In hoc loco sac̾dotalem sensum
et leuiticã intelligentiã quęro. Non
enĩ inferior eẽ debet auditor hors si
fieri potest illo ipso qui hȩc scͥpsit et.
sanxit. Quid ẽ gͦ qͦd sac̾dos & leuita
domꝰ suȩ semꝑ habent redemptionẽ
& ubic̃q fuerit habet redemptionẽ:
Scd̾m sp̃ualẽ intelligentiam sac̾dos
mens deo consecrata dr̃. et leuita ap¬
pellat᷑ is qui indesinent assistit deo.
& uoluntati eiꝰ ministrat. Pfectio gͦ¬
m̃tis intellectu et oꝑe & fide & actib
sac̾dos & leuita accipiendꝰ est. Huic

Expanded text:
non est; haec ergo venditio, et hujusmodi non est; haec ergo venditio, et hujusmodi culpa, semper reparari potest, nec aliquando tibi interdicitur de commissis hujusmodi poenitudinem gerere, in gravioquae frequenter incurrimus, semper poenitentiam recipiunt, et sine intermissione redimuntur. Quod si sacerdotalis fuerit, inquit, ista domus vel levitica ubicunque fuerit, sive in civitate sive in agro semper habet redemptorem. In hoc loco sacerdotalem sensum et leviticam intelligentiam quaero; non enim inferior esse debet auditor horum si fieri potest, illo ipso qui haec scripsit et sanxit. Quid est ergo quod sacerdos et levita, domus suae semper habent redemptionem? et ubicunque fuerit habet redemptionem, spiritalem intelligentiam. Sacerdos mens Deo consecrata dicitur; et levita appellatur is qui indesinenter assistit Deo, et voluntati ejus ministrat. Perfectio ergo in intellectu, et opere in fide et actibus sacerdos et Levites accipiendus est, huic
Abbreviated transcription (Latin):
ligi potest quem uenit uocare dñs an¬
num acceptum. quo dimittat. c̃frac¬
tos in remissionẽ: et salutem delicta
intelligit᷑. Murꝰ est enim huiꝰcemodi
domib: ipsũ cęli firmam̃tum S talẽ
domum rari quiq hab̃e possunt illi
fortassis qui suꝑ terram ambulanteᷤᷤ
conu̾sationem habent incęlis: & de
quib dicit apłs. Dĩ edificatio estis.
Cet̾i aut̃e inuicis habent domos qͥb
ñ est murꝰ. Tamen est eis adiacens ager
fecundus. illis fortassis qui sibi habi¬
taculum p̃parant int̾ra uiuentium.
et in illa terra quam mansuetis dñs
ꝓmittit dicens. Beati mites: qm̃ ipsi
si forte alicui sicut supra exposuimꝰ
lapsus acciderit. suꝑ est recuꝑandi fa-¬
cultas: ut u̾bi grã dicamꝰ. si aliq̃ cul¬
inblasphemia fidei quȩ muro eccła¬
stici et apłici dogmatis cincta ẽ: sed
uel insermonis uel in morum uitio
consistat. Hoc est uendidisse domum
quȩ in agro est uel in uico cui murus

Expanded text:
ligi potest, quem venit vocare Dominus anligi potest, quem venit vocare Dominus annum acceptum, quo dimittat confractos in remissionem, et salutem delicta intelligitur, murus est enim hujuscemodi domibus, ipsum coeli firmamentum; sed talem domum rari quique habere possunt, illi fortassis qui super terram ambulantes, conversationem habent in coelis; et de quibus dicit Apostolus, Dei aedificatio estis . Caeteri autem in vicis habent domos, quibus non est murus: est tamen eis adjacens ager fecundus, illis fortassis qui sibi habitaculum praeparant in terra viventium, et in illa terra quam mansuetis Dominus promittit dicens: Beati mites, quoniam isi forte aliquis sicut supra exposuimus lapsus acciderit, semper est recuperandi facultas. Ut verbi gratia dicam: Si nos aliqua culin blasphemia fidei, quae muro ecclesiastici et apostolici dogmatis cincta est, sed vel in sermonis vel in morum vitio consistat, hoc est vendidisse domum quae in agro est, vel in vico cui murus
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit timorẽ dĩ. Quȩ ẽ gͦ ista domꝰ
⁊ quale edificium est: apłs ex ponit
aꝑtiꝰ cũ dicit. Domũ habemꝰ ñ manu-¬
factã et̃nã in cęlis. Hȩc gͦ est domꝰ quã
edificare nemo potest: nͥ timeat dm̃.
Hȩc est domus quã extruere uel habi¬
tare nemo potest. nͥ insimplicitate
m̃tis et puritate cordis.S qm̃ accid̾e
solet ut etiã qui bene edificauerit.
⁊ domũ sibi cęlestẽ bene agendo &
bene uiuendo ac recte credendo ẽ¬
struxerit: incurrat alicuiꝰ peccati
debitum et hanc acrudelissimo fe¬
neratore uenundare cogat᷑. ac labores
suos in alios transfundere. in hoc pie¬
tas et clem̃tia legis latoris occurrit.
ut intra certum tempꝰ redemi possit.
Si tam̃ inuenerit inquit manꝰ tua
p̃cium qͦd restituas. Quale p̃cium: Pe¬
nitentiȩ sine dubio lacrimis congre¬
gatum et manib idẽ labore boni ope¬
ris inuentum. Annus autẽ iste intel¬

Expanded text:
habuerit timorem Dei; quae est ergo ista domus? habuerit timorem Dei; quae est ergo ista domus? et quale aedificium est?. Paulus apostapertius cum dicit: Domum habemus non manufactam aeternam in coelis . Haec est ergo domus quam aedificare nemo potest, nisi timeat Deum; haec est domus quam exstruere, vel habitare nemo potest, nisi in simplicitate mentis et puritate cordis. Sed quomodo accidere solet, ut etiam qui bene aedificaverit, et domum cibi coelestem bene agendo, et bene vivendo ac recte credendo construxerit, incurrat alicujus peccati debitum et hanc a crudelissimo feneratori venundari cogatur, ac labores suos transfundere in alium, pietas et clementia legislatoris occurrit, ut intra certum tempus redimi possit: Si tamen invenerit, inquit, manus tua pretium quod restituas. Quale pretium? Poenitentiae sine dubio lacrymis congregatum, et manibus, id est, labore boni operis inventum. Annus autem iste intel
Abbreviated transcription (Latin):
adnos quib lex xp̃i si eam sequamur
nec possessiones int̾ra: nec inurbib do¬
mos hab̾e ꝑmittit. Et quid dicodomos:
Nec plures tunicas nec multã concedit
possidẽ peccuniã. habentes enĩ uictum
nos datas de domib siue intra ciuitatẽ
muratam positis siue in uicis quib
muri ñ sunt obseruabimꝰ leges: In ue¬
nimus inaliis scͥpture locis qͦd sermo di¬
uinꝰ maiore qͦdam sacram̃to nominet do¬
mum. ut cum dicit de iacob et qͣsi ꝓ lau-¬
de eiꝰ ponit. Erat enĩ inqͥt iacobhomo
simplex habitans domũ. Et iterũ inue¬
nio de obstetͥcib hebreorum scͥptum.
et qͥa inquit timebant dñm obstetͥces:
fecerunt sibi domos. Uidemꝰ gͦ qͦd obste¬
tͥcib quidẽ faciendarum domorũ cau¬
sa fuerit timor dñi: iacob uͦ simplicitaᷤᷤ
& innocentia causam dederit ut habi¬
taret domum. Deniq esau quia maltis
fuit: ñ est scͥptum de eo qͥa habitauerit
domum. Nec dealiqͦ alio scͥptum est
quia edificau̾it sibi domum qui ñ

Expanded text:
ad nos, quibus lex Christi si eam sequamur nec possessiones in terra, nec in urbibus domus habere permittit, et quid dico domus? nec plures tunicas, nec multam concedit possidere pecuniam: Habentes enim, inquit Quomodo ergo nos datas de domibus sive intra civitatem muratam positis, sive in vicis quibus muri non sunt observabimus leges? Invenimus in aliis Scripturae locis, quod sermo divinus majore quodam sacramento nominat domum, ut cum dicit de Jacob, et quasi pro laude ejus ponit: Erat enim, inquit, Jacob homo simplex habitans domum . Et iterum invenio de obstetricibus Hebraeorum scriptum: Et quia, inquit, timebant Deum obstetrices fecerunt sibi domos . Videmus ergo quod obstetricibus quidem faciendorum domorum causa fuerit timor Dei: Jacob vero simplicitas et innocentia causam dederit, ut habitaret domum; denique Esau, quia malus fuit, non est scriptum de eo quia habitaverit domum, nec de alio aliquo scriptum est, quia aedificaverit sibi domum, qui non