comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nidit utiq quid bis auditis humana pꝰset
infirmitas uel ignorantia cogitare. eand̾
Continuo respondit. Absit. Rationemq red
dens turabsit. idest cur ñ sit iniquitas apd̃
deum: Non ait m̾ita enim uel oꝑa iudicat
ctiam paruulorum. etiam si ad huc sint
ĩ mat̾no ut̾o constituti. Quomͣ enim hoi
dit̾et. qui iam dit̾et. de nondum natis. ⁊ de
his qui nicħ adhut eg̾int boni aut mali.
quod ñ ex oꝑib s ex uocante dictum sit
maior seruiet minori. S cum uellet os¬
tende tur in his ñ sit iniquitas apud de.¬

Expanded text:
idit utique quid iis auditis humana posset infirmitas vel ignorantia cogitare, et eamContinuo respodens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet ostendere, cur in his non sit iniquitas apud de
Abbreviated transcription (Latin):
in głam. Curg ñ omnes docet ut uenian ad
xp̃m. nͥ quia omnes quos docet miscđia do¬
tet: quos autem ñ docet iundicio non docet
qm ciuus uult miseret᷑ ⁊ quem uult obdu¬
ratꝰ. S miseretur bona tribuens. obdurat

Expanded text:
 Cur ergo non omnes docet ut veniant ad Christum, nisi quia omnes quos docet misericordia docet, quos autem non docet, judicio non docet? quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; sed miseretur bona tribuens, obdurat
Abbreviated transcription (Latin):
audiat euudem gr̃e p̃tonem dicentem. Dt̃
enim.ẽ. qͥ oꝑat᷑ in uob̾. ⁊ uelle et oꝑari et bona
uoluntate Et alio loco. Igit᷑ ñ uolentis neq
turrentis s miserentis. ẽ di. Cum ꝓnldubio
si hõ eiꝰ etatis. ẽ ut rauione iam urat᷑ ñ possit
tred̾e. sꝑare. dilig̾e nͥ uelit. Net ꝑuenire ad
paimam suꝑne uotationis dei. nͥ uolũtate

Expanded text:
audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi. Cum enĩ ꝓmissum ẽ. ut eẽnt: nichil utiq
meruerũt qui nundũ erant. S & rebecca ex
uno concubitri habens isaac patͥs nr̃i. Nigilan¬
tissime ait ex uno concubitu. Gernuni eñi con¬
cepti erant ne uel pat̃nis m̃itis tͥburrit᷑ si qͥsꝙͣ
forte dicẽt idõ talis uatꝰ est filius. quia pater ita
erat affeccus illo in tẽꝑe c̃ seuit iut̾o matͥs :
aut mat̾ ita erat asfecta cũ eũ concepit. Simul
enum ambo sunt uno cẽꝑe c̃cepti Quol au¬
tem dictũ ÷ maior seruiet minori nemo fere
nr̃oꝵ alit̾ incellexit. quã maiorẽ popłm iu¬
deoꝵ. minori xp̃iano popło seruiturũ. Et re
uera qͣmuis in gente iclumeoꝵ. q̃ nata ẽ de
maioꝵe. cui duo nomina erant nã &r esau uo¬
cabatur ⁊ edom. unde idumei. hoc uideri
possit impletũ. quia postea suꝑando erat a
tam fuisse istam ꝓphetiam qua dictũ est po¬
pulus p̾płra superabit ⁊ maior seruiet minori
conuriuentiꝰ ctedit᷑. Et quid ẽ hoc nͥ quod in

Expanded text:
hil utique meruerunt qui nondum erant, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, vigilantissime ait, ex uno concubitu, gemini concepti erant, ne vel paternis meritis tribueret, si quisquam forte diceret: ideo talis natus est filius, quia pater ita erat affectus illo in tempore, cum sevit in utero matris, aut ita erat mater affecta, cum eum concepit, simul enim ambo sunt uno tempore concepti. Cum etem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a tam fuisse istam prophetiam, qua dictum est: Populus populum superabit et maior seruiet minori, conuenientius creditur. Et quid est hoc, nisi qu
Abbreviated transcription (Latin):
lumus impetrare cumdi imus. fiat uolũtaᷤ
tua siuuit in celo ita et in t̾ra. Uel ne nos infera ᷤ
in temptationem. s.l.n. a malo Tt qͥd enim
ista orando tanto gemitu petimus si uolẽtis
hominis atq currentis ñ miserentis. ẽ. dei:
on quia hot sine uoluntate nr̃a agit᷑. s quia
uoluntas ñ implet quod agit. nͥ diuinitus ad¬
niuet᷑. Hei .ẽ. fidei sanitas. que nos fatit ora¬
re Querere ut inueniamus. ꝑet̾e ut accipi¬
amus pulsare ut aꝑiat᷑ nob̃ Contra ustam
qui disputat. contra se ip̃m elaudit ostium
miscdie dĩ Nolo plura du̾e de retanta. Qa
melus ea commto fidelium gemitib qͣm
pie uiuamꝰ ñ uolentis neq crentis s misentiꝰ
ẽ.di. Non quia uelle ñ debemꝰ ⁊ turrere. s
Uñ et ip̃e dominus iħt credentes a ñ credentib
idest ab ire uasis uasa miscłie disc̃nens. ne¬
mo inquit uenit ad me nͥ fu̾it ei datũ a patre

Expanded text:
lumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam pie uiuamus. non uolentis neque currentis i sed miserentis est dei, non quia uelle non debemus et currere. sed unde et ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit ad me. nisi fuerit ei datum a patre
Abbreviated transcription (Latin):
carnem qui. ẽ suꝑ omnia deus benedictꝰ in
in scła. Quid potest abundantiꝰ diu: qͥd ex¬
pressuis declarari: Quid sanctiꝰ comindari:
Unde ad galathas diit: tum aut̃ uenit pleni-¬
tudo temporis. misit deus filium suum fc̃m
ex muliere. factum sub lege. ut eos qui sub
lege erant redim̾ent. ut a doptionem filioꝵ
reciꝑemus. Et que gła eorum. nisi p̃cipue il¬
la de qua idem paulus ad eosdem romanoᷤ
dicit. Quidgͦ amplius . ẽ uideo. aut q̃ utilitaᷤ
urcumtisionis. Multum ꝑ omnem modũ
Puium quidem quia credita sunt illi eloqͥa

Expanded text:
carnem, qui est super omnia deus benedictus in saecula. quid potest abundantius dici, quid expressius declarari, quid sanctius commendariunde ad Galatas dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus. et quae gloria eorum nisi praecipue illa, de qua idem Paulus ad eosdem Romanos dicit: quid ergo amplius est Iudaeo? aut quae utilitas circumcisionis? multum per omnem modum. primum qui
Abbreviated transcription (Latin):
prestabo tui misertꝰ fuero. Igit᷑ ñ uolentis neq
turrentis s miserentis ẽ di. H oc si attendes
ñ extendes contra gr̃am m̾ita uoluntatis ubi
quia ꝓpt̾ iatob dicta. c̃. ista sententia gn̾alis
ñ uolentis neq currentis. s miserentis. ẽ di.
Dat᷑ etiam exemplum de pharaone. ꝓpt̾ ed quod
dictum. ẽ esau autem odio habui. Et subiit᷑
Dirit enim siriptura pharaoni. Qiia ad hot
te excitaui ut ostendam in te uirtutemtuã¬
⁊ ut annunnetur nomen meum in uniu̾sa
t̾ra. Post ħ ad utrumq concludit᷑. Ergo cuiꝰ
uult miseret᷑.⁊ quem uult obdurat. S mi¬
seret᷑ utiq scđ̾m gr̃am que gͣtis datur. non
ta fac̾e uas in honorem manifesta. ẽ. gratia.
Caiere autem inde uas in tontumeliam . ẽ. ĩtum

Expanded text:
praestabo cui misericors fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Hoc si attenderes, non extolleres contra gratiam merita voluntatis; ubiquia propter Jacob dicta est ista sententia generalis, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Ddatur etiam exemplum de Pharaone, propter id quod dictum est, Esau autem odio habui, et subjicitur: Dicit enim Scriptura Pharaoni, quia ad hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et aterra. Post haec ad utrumque concluditur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur utique secundum gratiam, quae gratis datur, non ta facere vas in honorem, manifesta est gratia: facere autem inde vas in contumeliam, justum
Abbreviated transcription (Latin):
boni aut mali. ut scdm electionim pposi¬
tum di man̾et non ex oꝑib s ex uoiante
dictum . ẽ quia maior seruiet minori. Deind
adiungens testimonium ꝓpħe longe pꝰt
quidem ista dientis. s tamen de hãc re.
antiquum di consilium declarantis. situt
siͥptum. e inquit iacob dilexi. esau aũ odio
habui. Nempe doctor gentium in fide ⁊ u̾ita¬
te istos geminos non dum natos. nieħ bo¬
ni aut mau egisse testatur. ut gr̃a comm̃¬
dãtur. ut quod dictum .ẽ. maior seruiet mi¬
nori. ũ ex oꝑib s ex uoiante dictum intelli¬
gat᷑. ut scdm electionem ꝓpositum di ma¬
neret. ñ m̾itum hominis ante iret Nõ enĩ
dint electionem uoluntatis humane siue
nature: cum par e̾ẽt in utroq mortis dam¬
pnacionis q condicio. s electionem ꝓcul-

Expanded text:
mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori ? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei consilium declarantis, Sicut scriptum est, inquit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui . 15. Nempe Doctor Gentium in fide et veritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commendetur; ut quod dictum est, Major serviet minori, non ex operibus, sed ex vocante dictum intelligatur, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non meritum hominis anteiret. Non enim dicit electionem voluntatis humanae sive naturae, cum par esset in utroque mortis damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
uno contubitu nͥ ut ñ solum de suis. neq de parẽ¬
tum m̾itis aliorum. s nec de ip̃iꝰ quidẽ unuis
patris mutata forte in melus uoluntate glo¬
riaret᷑ iaiob duens. io se a treatore dilectũ. qr
pat̾ eiꝰ quando eum seminauit meliorib lau¬
dabilior morib fuit Ex uno inquit concubitu.
num tunt ad eosseminandos m̾itum patris
unum ad contupiendos m̾itum matͥs. Quia⁊
si mat̾ eos donec pareret uist̾ib portauit meluso ᷤᷤ.¬
⁊ forte uoluntates affectionesq uariauit. nõ
uni s ambob utiq uariauit. quos parit̾uẽtre
tum .ẽ. latob dilexi. nͥ in dño głiari. Ut cumex
eodem patre eademq matre. uno concubitu
massa originał iniquitatis uͥ fratrẽ cum quo
habuit communem causam uidelicet ꝑiꝰti¬
tiam muisse dampnari ñ nͥ ꝑ gr̃am se potuiss
disc̾ni. Nondum enim nasientib inquit. nec
aliquid agentib boni aut mali. ut scd̾m elet.¬
tionem ꝓpositum dĩ man̾et. ñ ex oꝑib s ex uo¬

Expanded text:
uno con cubitu\'. nisi ut non solum de suis neque de parentum meritis aliorum sed ne de ipsius quidem unius patris mutata forte in melius uoluntate gloriaretur Iacob dicens ideo se a creatore dilectum, quia pater eius, quando eum seminauit, melioribus laudabilior moribus fuit? ex uno,\' inquit, \'concubitu\': unum tunc ad eos seminandos meritum patris. unum ad concipiendos meritum matris, quia, etsi mater eos. donec pareret, uisceribus portauit inclusos et forte uoluntates affectionesque uariauit, non uni sed ambobus utique uariauit. quos pariter uentre tum est: Iacob dilexi. nisi in domino gloriari, ut. cum ex eodem patre. eadem matre, uno concubitu.massa originalis iniquitatis, ubi fratrem, cum quo habuit communem causam, uidet per iustitiam meruisse damnari, nonnisi per gratiam se potuisse discerni. nondum enim nascentibus. inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali. ut secundum electionem propositum dei maneret, n
Abbreviated transcription (Latin):
tum barbarismo diti: ñ. ẽ absconditum a
te ossum meum. quam ut ideo ee̾t minus
aꝑtum: quia magis latinum . c̃. S aliqͣndo
dubius sillabe sonus etiam uitino uerbo
ad eandem sententiam ꝑtinentiduuiditat᷑.

Expanded text:
cum barbarismo dici: non est absconditum a cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd gͦ diumus: Responsio subitiat᷑. qr genteᷤ
que non sectabant᷑ ustitiam app̃hendunt
iustitiam. T̃ extꝰ sequens ñ cohebit Quanbet
aut̃ uoce ꝓnuntietur illud. quod nathana¬
el dix̾ a nazareth potest aliquid boni . ẽẽ.
siue affirmantis ut illud solum ad int̾ro¬
gatonem ꝑtineat. qͦd ait a nazareth: siue
deo quomͦ disc̾nat᷑ Ut̾q aut̃ sensus fudem
ñ impedit. Est etiam ambiguitas in sono
dubio sillabarum.⁊ hec utiq ad ꝑnuntia¬
tionem ꝑtinens. Nam quod siͥptum. s̃ slõ
ẽ absconditum os meuma te. qͦd fecisti iun
Abscondito: ñ elucet legenti. utrũ torrep¬
ta o litt̾a ꝓnuntiet an p̃ducta. Si enuncor¬
ripiat ab eo quod sunt ossa. Si aut̃ ꝓducat
ab eo qͦd sunt ora. Intelligit᷑ num̾ul sigła¬
ris. s talia lingue p̃cedentis inspectione di¬
niduantur. Nam in greto nonstoma. sed
ostompositum. ẽ. Uñ plerumq loquendi
consuetudo uulgaris. utilior significãdis
reb quam inregritas litt̾ata. Malẽ qͥppe

Expanded text:
Quid ergo dicemus? responsio subjiciatur: Quia gentes, quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam, textus consequens non cohaerebit. Qualibet autem voce pronuntietur illud quod Nathanael dixit: A Nazareth potest aliquid boni esse, sive affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait, A Nazareth? sive deo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mundus sub captiuitate tenebat᷑ bñ dictũ. ẽ
Miserebor tui misertꝰ fuero ⁊ miscđiam p̃stabo
cui misericors fuero.Si enim totꝰ mundus sub
captiuitate totꝰ mundus in pectato. totꝰ mundꝰ
iuistissime supputio destinatꝰ. s ex parte ꝑ mi-¬
sericordiam liberatꝰ. Quis ditat do quare dãp¬
nas munddum: Quomodo actꝰatur uidex deu
quando dampnat᷑ mundꝰ reus: Reus es S qͥd
debeas consides pena uotat᷑. Ner tum a te de¬
bitum exigit᷑ exactor uiste reprehendat᷑. Rep̃¬
handatur exattor si indebitum exigit. Cum
u̾o debitum exigit. quis reprehendat exaut¬
torẽ quamuis expectet donatorẽ: Cuiꝰ uult
Quid adhut conquerit᷑: Nam uoluntati eiꝰqͥ
resistit: D hõ tu quis es qui respondeas dõ. Qͥ

Expanded text:
sub captivitate tenebatur, bene dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat exactorem, quamvis exspectet donatorem? CAPUT III.Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas D
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e. ibi sensus .ẽ. Quod aut ip̃iꝰ miscdie sue
firmitatẽ deus ista repetione monstranit.
pharaonis pluraq similia aut in utriꝰq po¬
puł. idest gentib ⁊ hebreis. hoc mͦ deus pre¬
nuntiauit miscd̃iam se. ẽẽ. facturũ. Quod

Expanded text:
ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstranit-sPharaonis pluraque similia — ant in utrisque populis, gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauit misericordiam se esse facturum. quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuero. Igit᷑ non uolentis neq eurrentis sed
miserentis. ẽ.i. Ibi nunt m̾ta. uͥ oꝑa uel
p̃t̾ita uel futura. tamquam lib̃i arbitrii ui¬
rib adimpleta uel adimplenda:. Nonne aꝑ¬
tam ꝓtulit apłc de grauitate eccłȩ gracie
hoc est uere gr̃e. cõmendatione sencentiam:
Nonne stultam fecit ds̃ hereticoꝵ sapientiame
Quid autem agebat᷑ ut hoc apll dicẽt  It
eoꝵ geminoꝵ cõmendaret exemplum. qͥd
ꝑsuade moliedat᷑: Qͥd inculcaie cupiebat᷑
Nempe bot quod ip̃orum opugnat am̃tia quod
superbi ñ capiunt. quod saꝑe nolunt. qͥignorãt
di iustiuam ⁊ suam uolentes constituere. ĩtirie
dĩ ñ sunt subiecti. De ip̃a quippegr̃a satis age
gͦ filios ꝓmissionis. hot priꝰ signifitatum
ostendit ꝑ isaãt filium abrahe. Cuidentiꝰ
namq apparet opꝰ di in eo. quem ñ genuit usi-¬
tatꝰ ordo nature de stilib uist̾ib ⁊ senectute

Expanded text:
fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est dei. ubi nunc merita, ubi opera uel praeterita uel futura tamquam liberi arbitrii uiribus adimpleta siue adimplenda? nonne apertam protulit apostolus de gratuitae gratiae, hoc est uerae gratiae commendatione sententiam? nonne stultam fecit deus haereticorum sapientiam? ; Quid autem agebatur, ut hoc apostolus diceret, ut eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? nempe hoc, quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de ipsa quippe gratia satis ageb hoc prius significatum ostendit per Isaac. filium Abrahae. euidentius namque opus dei apparet in eo. quem non genuit usitatus ordo naturae de sterilibus uisceribus et senectute
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtum. pꝰea ꝑ ꝓpħam quod anteꝗͣ. illi nas¬
terentur. erat in dei predestinauone. ꝑ gr̃a.
Quid enim diligebat in iaiob antequam nat᷑
fecissst aliquid mali. nisi originale pecca
tum. Nam nec in illo dilig̾et usticiam. qͣm
nullam ille fec̾at neq in uto odisset naturã.
quam bonam ip̃e fet̾at. Cum enum rem stu¬
pendam ꝓposuisset. quom ñdum de natis n
aliquid agentib boni aut mau recte diti po¬
tuerit. quod unum deus dilex̾it. ait̾ũ odio
habuerit. Ip̃e sibi obiecta questione motũ
dicenus inquit: Numquuid iniqͥrtã ẽ apd d̃me
Absit. Hic ꝗͦ erat lorꝰ ut dic̾et quod isti sẽtiũt.
Futura enim deus opera p̃uidebat quando
gr̃am ⁊ głam cominendandam. uoluit ua¬
lere quoddint Cum enim dixisset absit uͭ
sit iquitas apud deum. tamquam ei di¬
i̾emus unde hoc ostendis cum asseras. ñ ex
oꝑib s ex uotante dictum ẽ. maior minori ser¬
met. Moises enim inquit. Miserebor tui mi
lertꝰ ero. ⁊ inisccłiam prestabo tun misericors

Expanded text:
a per prophetam, quod antequam illi nascerentur, erat in Dei praedestinatione per gratiam. Quid enim diligebat in Jacob antequam natus fecisset alitum? Nam nec in illo diligeret justitiam, quam nullam ille fecerat, neque in isto odisset naturam, quam bonam ipse fecerat. Cum enim rem stupendam proposuisset, quomodo de nondum natis, nec aliquid agentibus boni vel mali, recte dici potuerit, quod unum Deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi objecta quaestione motum dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo erat locus, ut diceret. quod isti sentiunt: \'Futura enim deus opera praeuidebat. quandogratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum adseras non ex operibus sed ex uocante dictum esse: Maior seruiet misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors
Abbreviated transcription (Latin):
uificent᷑ qui in adã mortui sunt. Ut quia
inquinatisunt gn̾atione purgent᷑ rege¬
n̾atione lp̃os gͦ tẽstes citabo. Rẽsponde mͥ
quare moruntur: si omnes homines mor¬
tales nascũt᷑ ⁊ qm peccant iõ moruit᷑. Qd
putatis diui potuisse: q̃ aures fer̃t: Decca¬
uert ⁊ ip̃i. U peccau̾unt rogo te qñ pecta¬
uert. quomͦ peccau̾unt. Bonum ⁊ malum
qͥd sit nestuint. Peccatum accipiunt qͥ pre¬

Expanded text:
vivificentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia vivificentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. Ipsos ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes homines immortales nascuntur, et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunt et ipsi. Ubi peccaverunt? Rogo te, quando peccaverunt? quomodo peccaverunt? Bonum et malum quid sit nesciunt. Peccatum accipiunt, qui prae
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑ quia peccau̾unt. Non enim ẽc̃t
mors nͥ ueniens de peccato. Optime quidẽ
⁊ u̾e dictum.ẽ Non cẽt mors: nͥ ueniens de pec¬
cato. S ego cum ħ audio ideo laudo. qr illã
pͥmam mortẽ intueor: ⁊ illus pͥmi hominiᷤ
peccatũ. Audio enim apłm. Sicut in adã
omnes mouuntur: sic et in xp̃o omnes ui¬
uficabuntur. Punum hominem pectatũ
intrauit in mundum ⁊ ꝑ peccatũ mors⁊ ita
in omnes homines ꝑtransũt in quo omnes
peccau̾unt. Omnes enim unꝰ fuert̃. Sic au
dio duentẽ. mortẽ hominis de peccato. ẽẽ.
Non inquit. Et quid dicisomnem hominem in
mortalemi deus mͦ treat. Mirabilis nouitas.
Quid ditis: Orsus inquit omnem hominem
deus inmortalẽ creat. Quare gͦ moruntur:
paruuli infantes: Nam si ditam qͣre mo-¬
riuntur. gͥndes homines dicturꝰ es mͥ. Pec-¬
cau̾unt ergo de maioꝵ etate ñ disputabo.
Paruuloꝵ iñfantiam ꝯtͣ te testẽ ritabo. Hon
nͥ qͦd de pͥmo homine tͣxert̃ habentes. Qͥb

Expanded text:
moriuntur, quia peccaverunt; non enim esset mors, nisi veniens de peccato. Optime quidem et vere dictum est, Non esset mors, nisi veniens de peccato. Sed ego, cum hoc audio, ideo laudo, quia illam primam mortem intueor et illius primi hominis peccatum. Audio enim Apostolum: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Per unum hominem peccatum intromnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majorum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem citabo. Non nisi quod de primo homine traxerunt habentes: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iundo tenet: toto mũdo ẽ. om̃ino sullumor mens
ruaherens dõ. Sin illa iuitus dicta ẽ que ipsius ani¬
mi nr̃i rectissima est̃. asflicto si in aliqͦ ẽ. fauet ut
coniũgam᷑ dõ si in nobis ẽ. ipsa ciungit. Non seꝑãt
instantes molestie. hoc enĩ eas leuioies sentimus:
quo ei aquo nos seꝑare moluint᷑. arcuis inheremꝰ.
Non separat ꝓmisso futoꝵs nã ce qͥcqͥd boni fut᷑ũ

Expanded text:
mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens deo; sin illa uirtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur deo; si in nobis est, ipsa coniungit. non separant instantes molestiae; hoc enim leuiores eas sentimus, quo ei a quo nos separare moliuntur artius inhaeremus. non separat promissio futurorum; nam et quidquid boni futurum
Abbreviated transcription (Latin):
Ixp̃e nob̃ prescribas. quo nos summo amore
tend̾e iubes. Piliges inquit dñm dm̃ tuũ
ex toto corde tuo.⁊ ex tota anima tua.⁊ ex tota
mente tua. Quid uis amplius: Et paulus.
Diligentib inquit deum: omnia ꝓcedunt in
bonum. Dicit etiam ip̃ius dilectionis modũ.
Quis nos separabit a caritate xp̃i. Et cet̾a. Et
pꝰ pauta. certꝰ sum enim quia neq morsneq
uita et cet̾a. Si qͦ nulla res ab eius caritate
nos separat quid. ẽeñ solum melus. s etiã
certiꝰ hoc bono potestellemo nos separat inde¬
minando mortem. Id ip̃m enim qͦd diligimꝰ
deum moriñ potest. nͥ dum ñdiligit dẽum
tuimors ip̃a . ẽ. ñ ddilig̾e deũ. Quod nichil est
aliud. quam iei quicquã in diligendo atq
sequendo p̃pon̾e. llemo indesepat pollicẽdo¬
uitam. Nemo enin ab ipso fontt sepat aquam polli¬
cendo ñ separat angls: ñ enĩ est angłs cũ inheremus
dõ. nr̃a mente potentior. Non separat nͥtus sulla uͥ¬
tus hic nominata ÷ que aliqũa potestatem in hoc

Expanded text:
iste, praescribas, quo nos summo amore tendere iubes. diliges, inquit, dominum deum tuum ei toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. quid uis amplius? et Paulus: diligentibus, inquit, deum omnia procedunt in bonum. dicit etiam ipse dilectionis modum: quis ergo nos separabit a caritate Christi? et cetera; et post pauca: certus sum enim quia neque mors neque uita et reliqua. si ergo nulla res ab eius caritate nos separat, quid esse non solum melius sed etiam certius hoc bono potest? nemo nos inde separat minando mortem; id ipsum enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendouitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
thure s adhui erat ambiguum de duobus
geminis filiis isaat ad utrumq an ad unũ
eorum illa benedictio ꝑtin̾et. ⁊ si ad unum
quis nam ẽẽt illorum quod tunt declaratũ
c̃ cum ppbite a patre benedititur iacob.¬

Expanded text:
tturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
potens. ẽ. ⁊ facere Contra dm̃ enim loqui¬
mini dicendo. nos fatiamus quod ille factu¬
rum se. eẽ ꝓmisit. In hisa ac quippe qͥ abrahe
ꝓmissus ẽ filiꝰ hi p̃figurati sunt ñ qͥ se ip̃oᷤ
iustos. s quos ds fuerat ip̃e facturꝰ. Uñ uni

Expanded text:
promissa complentur? Contra Deum enim loquimini, dicendo, Nos facimus: quod ille se facturum esse promisit. In Isaac quippe, qui Abrahae promissus est filius, hi praefigurati sunt, non qui se ipsos justos, sed quos Deus fuerat ipse factur
Abbreviated transcription (Latin):
tantur U eq enim nestiebat quid loq̃ret᷑
tantꝰ apłs. qui duo testamenta in amilla⁊
lib̾a. allegorita signifuatione distincta. eẽ.
dicebat. uet̾i filios carnis: nouo filios ꝓmis¬
sionis atͥbuens. Non qui filii carnis inquit.
Hifilu dĩ s filii ꝓmissionis deputant᷑ ĩ sem̃
Filii gͦ carnis pertinent ad t̾renam ierłmꝯ: q̃
seruit cum filiis suis. filii aut̃ ꝓmissiomis
adeam que sursum. ẽ lib̃am matrem nr̃ãm
et̾nam inceł. Unde ꝑspint᷑. qui ad regnum
t̾renum. ⁊ qui ꝑtinent ad regnum celorum.
stam ilistinctionem qui etiam illo tempore ꝑ
dei gr̃am. intelligentes filii ꝓmissionis effecti
st̃. nomi testamenti ħeles mottulto di iundiuo
deputan st̃. etiam si uetꝰ testamentum ꝓ tẽpoꝵ
distributione diinitꝰ datũ populo ueteri

Expanded text:
nt. neque nesciebat enim quid loqueretur tantus apostolus, qui duo testamenta in ancilla et libera allegorica significatione distincta esse dicebat ueteri filios carnis, nouo filios promissionis attribuens. non qui filii carnis, inquit, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. filii ergo carnis pertinent ad terrenam Ierusalem, quae seruit cum filiis suis, filii autem promissionis ad eam quae sursum est, liberam matrem nostram aeternam in caelis. unde perspicitur qui ad regnum terrenum et qui pertineant ad regnum caelorum. istam distinctionem qui etiam illo tempore per dei gratiam intellegentes filii promissionis effecti sunt, noui testamenti heredes in occulto dei consilio deputati sunt, etiamsi uetus testamentum per temporum distributionem diuinitus datum populo ueteri
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe deus cum de antilla et filio eiꝰ fora ᷤ
eiuendis uoluntatẽ conuigis nollet ĩplere.
in isaai uotabit᷑ tͥ semen. ⁊ c̾te ibi sequit᷑
ac dicit᷑. Et filium autem antcille huius
in magnam gentem faciam illũ. qr sem̃
tuum ẽ Quomodo gͦ dictum. ẽ. in ysaac.
uocabitur tͥ semen. cum ⁊ hismahelẽ deus
semeneiꝰ uotat̾nt. Ex ponens aut̃ apls. qͥd sit
in ysaat uotabitur semen tͥ. idest inquit
ñ qui filii carniss hii filii carnis di. s filii
ꝓmissionis deputant᷑ in semine. Ac ꝑ hoc
filii ꝓmissionis ut sint semen abrabe.
gantur. U olens gͥ beatꝰ paulus ostend̾e qͦd
ea q̃ ꝓmisit deus potens et fai̾e. uͥ maxime gr̃a
commendat᷑ uius estis inimiti. Neq enim
in potestate hominum. ẽ ut deus impleat
que ꝓmisit. ⁊ ñ in ip̃ius qui ꝓmisit. uolens
gͦ id ostend̾e. ñ potest inquit᷑ exud̾e u̾bũ dei.
Non enimomnes qui ex istł hi sunt isrłite.
neq quia sunt semen abrahe omnes filii.

Expanded text:
 Deus, cum de ancilla et filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen tuum est. Quo modo ergo dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, cum et Ismaelem Deus se semen: Id est, inquit, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, am. Volens igitur beatus Paulus ostendere, quod ea quae promisit Deus, potens est et facere; ubi maxime gratia commendatur, cujus estis inimici: neque enim in potestate hominum est, ut Deus impleat quae promisit, et non in ipsius qui promisit: volens ergo id ostendere, Non potest, inquit, excidere verbum Dei: non enim omnes qui ex Israel, hi sunt Israel; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii;
Abbreviated transcription (Latin):
onem. Ditit etam finis legis. xp̃c ad iticiam
omneredenti. Du etiam de xp̃o loquens. Et¬
qͦt enim sunt ꝓmissiones di. in illo etiam. Et
nicheo. credo fabulam longam ⁊ uanam
contra paulum narranti. an paulo p̃mo¬
quod euuangłitauimus. nob̃ anathema sit.
omnem iram suam ad eam penitꝰ eradi¬
candam. atq finiendam. quod in u̾b eus
⁊ int̾cessione ꝓ peccatis eorum moysi serui
eius. eudenter apparet uͥ dix̃ ds De leã eos:
⁊ fatiam te ingentem magnam. Ille int̾¬
cedit paratior dełi. ꝓ ip̃is quam ip̃os. suens
apud miscd̾em se id ag̾e. qui qm̃ nullo mͦ
moyses seruus enuis stetisset in confractione
in conspectu eiꝰ. Nonita dix stetisse in cõtrat¬
tione. quasi ut frang̾et iram di. S in con¬
frattione idest in plaga qͣ erant illi fiendi.
peccatum. dimitte. sin aut̃: dele me de libro
tuo. uͥ demonstratum. ẽ int̾cessio sc̃oꝵ. qͣn¬
tum ꝓ illis ualeat apud deum. Secuiꝰ moy se
de iustitia dĩ. qua eum delere ñ posset. impe¬

Expanded text:
is Christus ad iustitiam omni credenti; dicit etiam de Christo loquens: quotquot enim sunt promissiones dei, in illo etiam: et nichaeo credam fabulam uanam et longam contra Paulum narranti, an Paulo praemoquod euangelizauimus uobis, anathema sit? omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendipeccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impe
Abbreviated transcription (Latin):
niesme. Respondeat aurum auaris. si nau
huiusuite bonismałq cõminuna. hñt ĩ ea
uistietiam ꝓpͥos quosdam labores suos. quib
ad u̾sus uicia militant.⁊ in talium p̃lioꝵ
temptationib ꝑitulisq u̾sant᷑. Aliquando
onib remissius. ñ tamen desinit caro concu
que uolumus faciamus omnem malam ꝯ¬
tupiscentiam consummando s eam qͣntum
nob̾ diuinitꝰ adiuti. possumus ñ ei consenu¬
endo subdamus. Uigiliis continius. ⁊ oratio¬

Expanded text:
nies me. Respondeat aurum avaro: Si morernies me. Respondeat aurum avaro: Si morerhuius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando emissius, non tamen desinit caro concup ut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continu
Abbreviated transcription (Latin):
minus passus.ẽ: tres cruces causa discreuit.
nt̾ duos latͦnes trucifixꝰ erat. Hinc ⁊ inde
faunorosi confixi in medio ip̃e. ⁊ tamqͣm
illud lignum tribunal e̾ẽt insultantem
dampnauit. confitentem saluauit Quid
faciet uditaturus si ħ potuit iudicatus:
am gͣ disi̾nebat truces. iam si pena int̾ro
in ut᷑q consultum . ẽ. Et quod manat ex illo
uenitad nos: ⁊ quod fit ꝓpt̾ illum. redit ad
nos. Ip̃e. ẽ. enim de quodicit. anima q̃ letat᷑
indeo. Dixidomino di meus estu. qm̃ bono¬
rum meorum non eges. Quid . ẽ. enim bo¬
norum meorum. n a te datorum. ⁊ qͣm eget
aliquo bono. a quo omnedatur. Quid ergo
miramini tr̃s. si amatores di martyres tan-¬
ta pertulerunt. ut adquirerent dm̃: Ama¬
tores auri uidetequanta patiant᷑ hiema¬
lib tempestatib se nauigando commit
auro. ꝓpt̾ te mortificamnr die. Dicant mar¬
tires xp̃o. ꝓpt̾ te mortificamu tota die. Dicant¬
auari auro: ꝓpt̾ te mortifuamur tota die.

Expanded text:
minus passus est, tres cruces causa discrevit. Inter duos latrones crucifixus erat: hinc et inde facinorosi confixi, in medio ipse. Et tanquam illud lignum tribunal esset, insultantem damnavit, confitentem coronavit. Quid faciet judicaturus, si hoc potuit judicatus? Jam in utroque consultum est: et quod manat ex illo, venit ad nos; et quod fit propter illum, redit ad nos. Ipse est enim de quo dicit anima, quae laetatur in Domino: Dixi Domino, Deus meus es tu; quoniam bonorum meorum non eges . Quid enim est, bonorum meorum, nisi a te datorum? Et quomodo eget aliquo bono, a quo datur omne miramini, fratres, si amatores Dei martyres tanta pertulerunt, ut acquirerent Deum? Amatores auri videte quanta patiantur. Hiemalibus asperitatibus se navigando committauro, Propter te mortificamur tota die. Dicant martyres Christo, Propter te mortificamur tota die. Deo suo: Propter te mortificor tota die.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmnissus ẽ. cũ dictũ est. ad hoc tempꝰ ueniam.
et erit sare filius qui utiq nullis oꝑib ꝓme¬
ruerat dm̃. ut nascit᷑us ꝓmitteret ut uirisa¬
ac uocaret᷑ sem̃ abrahe. id ẽ. illi ꝑtinerent ad
sortem scõꝵs que inxꝑo ẽ. qui se intelligẽnt fi¬

Expanded text:
promissus est, cum dictum est, Ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius: qui utique nullis operibus promeruerat Deum, ut nasciturus promitteretur, ut in Isaac vocaretur semen Abrahae; id est, illi pertinerent ad sortem sanctorum quae in
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. nouit octulta: Qm̃ ꝓpt̾ te mortificam᷑ tota .d:
deputati sumus uelut oues occisionis. Potes
enim uide mortificari hominem. quare mor.¬
tificet᷑ nescis. Deus hoc nouit res in occulto
sum moriuntur. Orsus in ip̃a eccłia dicam
cathouia. putatis defuisse. aut deosse pꝰse. qͥ
causa uane głȩ pat̾entur: s siũ ẽẽnt huiꝰmõi
homines: nõn dice̾t apłc. si ded̾o meum corpꝰ¬
iactatione fac̾ent non dilectione. ideo obst᷑um
ẽ Dous hoc solus undet nos ñ pꝰsumus. Ipse
solus potest iudicare. qui nouit octulta tor¬
tenuerunt moriendo. Magno lucro ꝑdide
runt animas suas. fenum ꝑdentes. corona

Expanded text:
 quae occulta? Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto sum moriuntur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Aposjactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta corterunt animas suas; fenum perdentes: coronam
Abbreviated transcription (Latin):
I quod filiis passionis eius cantat᷑ hit psalmꝰ.
Habemus autẽ hinc euidentissimum. ⁊ firmiᷤ¬
simum testimonium apłi pauli. quia cum
in ꝑsecutione gentilium laboraret eccła. hũ
sumpsit u̾sum quem int̾pon̾et. ad exortau¬
onem et consolationem parientie. Hũ enun
dictũ.ẽ. quod ille in epła sua posuit. ppt̾ te
mortifitamur tota die: deputati sumꝰ ut
oues octisionis. Uocem gͦ martyrum audi¬
amus in psalmo. Et uox martyrum uidete
quam bonam causam hãt cum dit̃. Dt te.
Nam iõ dominul ⁊ addidit. ꝓpt̾ iustiniam. cũ
dic̾et. beati qui ꝑsetutionem patitintur
ꝓpt̾ iustitiam. ne quis ꝑsecutionẽ patienᷤ
ex ip̃a pena q̃reret głam. ñ bonam habẽs
causam. Et bint exbortatꝰ suos ait. Beati
eritis. tum uob̃ illa ⁊ illa fet̾int homines. ꝓpter

Expanded text:
passionis ejus cantetur hic psalmus. Habemus autem hinc evidentissimum et firmissimum testimonium apostoli Pauli: quia tum cum in persecutionibus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa et illa fecerint vel dixer
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam p̃stabo eui miseritors fuero. Igit᷑
ñ uolentis neq currentis. s miserentis dĩ . ẽ.
att inuasis que ꝑfecta st̃ ad ꝑdiuonẽ. que
dampnate debita. ẽ. masle. agnoscant uasa.¬
agnostant uasaex exid massam honorem facta
quid eis misc̾ia duuna largita sit Dirit enun
inquit siͥpt᷑a pharaoni. quia ad hoc te extitaui
ut ostendam in te potentiami meam ⁊ glo¬
rificet᷑ nomen meum in uniu̾s t̾ra Deniq ad
utrumq concludit. Ergo cui uult miseretur.
⁊ que uult obdurat. hoc fatit apud quem ñ
.ẽ iniquitas miseretur itaq gͣtuito dono. ob¬
durat aut̃ iustissimo m̾ito. s ditat adhur su¬
perbi ⁊ infidelis elatio. uł puniti dampnabił
extusatio. Quid adhui conqueritur: Nam uo¬
luntati eiuis quis resistit: Dicat ⁊ audiat
qͦd conuenit homini. O homo tu quis es: qͥ

Expanded text:
ricordiam praestabo, cui misericors fuero.\' igitur non uolentis neque currentis sed miserentis est dei. atque ut in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem. quae damnatae debita est massae, agnoscant uasa ex eadem massa in honorem factaquid eis misericordia divina largita sit, dicit enim, inquit, Scriptura ad Pharaonem: Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam et ut glorificetur nomen meum in uniuersa terra. denique ad utrumque concludit: Ergo. cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat. hoc facit, apud quem non erit iniquitas. miseretur itaque gratuito dono, obdurat autem iustissimo merito. Sed dicat adhuc superbi infidelis elatio uel puniti damnabilis excusatio: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? dicat et audiat, quod conuenit homini:s o homo, tu quis es, qui
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nr̃i. Adhui ingemistumuis. Quare:
spe enum salurfacti sumus. Quod enim in¬
ua martires coronantur. Desiderabant q̃
non uidebant. contmpnebant que fere¬
bant. ln hat spe tenebant. Quis nos sepa

Expanded text:
emiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autia martyres coronabantur; desiderabant quae non videbant, contemnebant quae ferebant. In
Abbreviated transcription (Latin):
duamus. quam ab eis diuimꝰ pꝰsidi. Aut si
nomine possessionis ab hor sensu inpedi¬
mur. id quoq auferat᷑. Non enim ait patͥ
omnia in possessionẽ tͥ dabo. siue omnia
mea pꝰsides. ł possideb̾. s omnia mea tua
sunt. Nec tamenita sunt eiꝰ ut ip̃ius d̾i
Quod enim ẽ. in nr̃a pettunia potest fa¬
milie nr̃e uel alimentũ. ee. uel ornam̃tũ.
uel aliquid. eẽ. huiꝰmodi. Et c̾te cũ ip̃m
que ip̃iꝰ recte sua uotare ñ pꝰsit diu̾sis dũ¬
taxat modis. Lum enim beatitudinẽ illã
obtinuerimꝰ: nr̃a erunt ad utiendũ suꝑ¬
iora. nr̃a erunt ad conuiuendum equalia.
nr̃a ert ad dominandum inferiora. Qis¬

Expanded text:
animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsius Dei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum inferiora.
Abbreviated transcription (Latin):
tu metumes semꝑ addidit. ⁊ omnia mea
tua sunt. qua in re pͥmo cauendum. ẽ ne
intelligas ita dictum. omnia mea tua sũt
quasi non sint ⁊ fratris At tamquam in
terrena hereditate pauaris angustias. Qͦ¬
modo possint omnia. ẽẽ maioris. si ht̃ etiam
ibi iunior partem suam. Su enimꝰ ꝑfectis⁊
purgatis ⁊ iam ummortalib filiis habent᷑
omnia. ut sint ⁊ omnium singula:⁊ omniũ
singulorum. Ut enim cupiditas nicħ sine
angustia: ita nitħ tum angͦtia caritas tenet.
S quomͦ omnia: Num et angłos ait aliqͥᷤ
⁊ uirtutes sublimes ac potestates: atq
unu̾sa dĩ celestia minist̾ia ds. in posseᷤ.¬
sionem tali filio subietisse putandꝰ est:
Si p̾sessionem sit actipias. ut eius possessor
ip̃e sit dñs: ñ utiq omnia. Nonenim dñi
erunt. s consortes pouus angłorum. de
quib dictum . ẽ. equales di angulis sin
uero possessio sic intelligitur quomͦ recte
ita loquimur. ut dominas u̾itatis anima ᷤ

Expanded text:
tum est, addidit, Et omnia mea tua sunt? Qua in re primo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Sed quomodo omnia? Num et Angelos, ait aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consortes potius Angelorum, de quibus dictum est, Erunt aequales Angelis Dei . Sin vero possessio sic intelligitur, quomodo recita loquimur, ut dominas veritatis dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiabit᷑ ꝙͦ ita. ut pꝰt ꝑtunttationẽm
qua diumꝰ. quis act᷑abit adu̾sus electos
dĩ. ulud quod sequitur sono int̾rogantiᷤ
enuntietur. Deus qui iustificat. ut tau¬
de respondeatur ñ. Et item ꝑrunttemur. Q
.ẽ. qui condempnet. Rursusq int̾rogemus.
Xp̃c iħc qui mortuns ẽ magis aut᷑ qͥ resurrex̃
Qui ẽ in dexta di. Quiet int̾pellat ꝓ nob̃ ⁊ u̾ꝙ

Expanded text:
nuntiabitur ergo ita ut post percunctationem qua dicimus, Quis accusabit adversus electos Dei, illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur, « Deus qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. » Et item percunctemur: « Quis est qui condemnet: » rursusque interrogemus, « Christus qui mortuus est, magis autem qui resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpella
Abbreviated transcription (Latin):
in quaubet etate querere ⁊ saluum fat̾e qͦͥ
ꝑierat sec de insirutabilib euis iudiuis au-
ira eiꝰ. Qui eium sunt isti qui respondeant
dõ: Quandoquidem illi rebecce habenti ge¬
minos ex uno contubitu ysaat patͥs nr̃i.
tum illi nondum nati nicħ egissent bonił
mali. ut scdm electionem sulicet gr̃e ñ de¬
biti. electionem qua eligendos fant ip̃e nõ
inuenit. non ex oꝑib s ex uotante ditit mi¬
nori seruiturum. ẽẽ. maiorem. In quã sen¬
tentiam beatꝰ apłc etiam testimonium p¬

Expanded text:
bet aetate quaerere et salvum facere quod perierat; nec de inscrutabilibus judiciis ejus ira ejus. Qui enim sunt isti qui respondeant Deo, quandoquidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati, nihil egissent boni vel maneret. electionem scilicet gratiae, non debiti, electionem. qua eligendos facit ipse. non inuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse maiorem? in quam sententiam beatus apost
Abbreviated transcription (Latin):
tua mutare q̃ris. locum et cor ꝑmittis in
t̾ra putrest̾e: frumentum leuares ad
superiora: cor leua in celum. Et un inqͥs
possum: It̾ tuum ad deum uoluntaᷤ tua¬
.ẽ. Amando aicedis negligendo discedis stãs
in t̾ra in celoes. si diligas dm̃. Non enim sit
leuet᷑ cor. qͣmͦ leuatur corpus. Corpꝰ ut leuet᷑.
locummutat. Corut leuet᷑: uoluntatem
ad iticiam ꝑtinet ꝑegͥnationis nr̃e. Ip̃m apꝰ¬
tolum audi. ad optionem inquit expectante ᷤᷤ
in nob̃met ip̃is ingemistimus. ad huc ubi.ẽ.
gemitus iam potest dici illa felititas. dequa
striptura ditit. transiet labor ⁊ gemutꝰ. Crgo ad¬
hut inquit in nob̃met ip̃is ingemisumus

Expanded text:
to mutares locum, et cor permittis in to mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Et unde, inquis, possumest. Amando ascendis, negligendo descendis. Stans in terra, in coelo es, si diligas Deum. Non enim sic levatur cor, quomodo levatur corpus: corpus ut levetur, locum mutat; cor ut levetur, voluntatem ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemis
Abbreviated transcription (Latin):
pares ũ ht̃. ⁊ iõ illa inspecta renuntiatur uo¬
tenua dubitaretur. Aut c̾te addetur nr̃i.
Nemo enim fere ambiget uotatiuum casũ
ẽẽ. tum audiret. ꝓpt̾ea consolati sumꝰ fr̃s noᷤᷤ¬
factum . ẽ. in illa ad corinthios cumait apłs.
iurantis manifesta.ẽ sine ambiguo sono.
Rarissime gͥ ⁊ diffiillime inueniri potest.
ambiguitas in ꝓpͥis u̾b. quantum ad libro ᷤᷤ
diuinarum siͥpturarum spectat. quam auͭ
ñ cͥeumstancia ip̃a sermonis. qua cognoᷤᷤ¬
citur stͥptorum intentio. aut int̾pretum
collato. aut p̾cedentis lingue soluat in¬
interpellat ꝓ nob̃̾. Alia membra recipit.
alia flagella aua mundat. alia consolat᷑.
alia creat alia uoiat. alia reuotat. alia cor¬
rigit. alia redintegͣt. Certe recte admonet
membra sua. ut sũrsum cor hãnt. Audiant
gͦ ⁊ fatiant. leuent add illum: qm̃ male. eͣ ĩ
terra. Ibienim ñ putrescit eor: si leuet᷑ ad
dm̃. frumentum si hab̃es in inferioribus.
ne putresc̾et. leuares ad suꝑiora. frum̃ta¬

Expanded text:
pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uotentia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nosfactum est in illa ad Corinthios, cum ait Aposjurantis νὴ manifesta est, sine ambiguo sono. Rarissime igitur et difficillime inveniri potest ambiguitas in propriis verbis, quantum ad libros divinarum Scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio, aut praecedentis linguae solvat ininterpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegrat. membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Frumen