comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
GENERIBUS
unc igit᷑ ordo
chordarum disponendus. ẽ. om̃iũ q̃ ꝑtria genera uarian¬
tur ł inc̃stanti ordine disponunt᷑. Prima. ẽ. igit᷑ ꝓs¬
la bonos menos: q̃ eadẽ dr̃ pros melodos. Scđa hẏpate
hypaton. Tertia parhypate hypaton. Quarta uero
uniuersalit̃ quidẽ lychanos appellatur. Sed si indiato¬
no genere aptet᷑ dr̃ lychanos hypaton diatonus. Si
Posthanc uocatur hypate meson. Dehinc parhypate
meson. atq hinc lichanos meson simplicit̃ indiatono
qͥdẽ genere diatonos meson. Inchromaticȩ lichanos me¬
son chromatice. ł diatonos meson chromatice. In armo¬
nio diatonos meson. In armonios ł lichanos meson. b ar¬
monios. Has seqͥt᷑ mese. Post hanc s̃ .ii. tetraechorda par¬
nos synẽmenon. Fadẽ indiatono. Diatonos synẽ meno.
Inchromate uͦ ł diatonos synẽ menon chromatice ł li¬
chanos synẽ menon chromatice. In armonia uͦ ł diatono
sẏnẽmenon inarmonios ł lichanos synẽmenon in armo¬

Expanded text:
generibus. Nunc igitur ordo chordarum disponendus est omnium quae per tria genera variantur, vel inconstanti ordine disponuntur. Prima est igitur proslambanomenos, quae eadem dicitur prosmelodos; secunda, hypate hypaton; tertia parhypate hypaton; quarta vero universaliter quidem lichanos appellatur. Sed si in diatono genere aptetur, dicitur lichanos hypaton diatonos. Si Post hanc vocatur hypate meson; dehinc parhypate meson; atque hic lichanos meson simpliciter. In diatonico quidem genere, diatonos meson. In chromate, lichanos meson chromaticae, vel diatonos meson chromaticae. In enharmonio diatonos meson enharmonios, vel lichanos meson enharmonios. Has sequitur mese. Post hanc sunt duo tetrachorda parnos synemmenon, eadem in diatonico diatonos synemmenon. In chromate vero vel diatonos synemmenon chromaticae, vel lichanos synemmenon chromaticae. In enharmonio vero vel diatonos synemmenon enharmonios, vel lichanos synemmenon enharmo
Abbreviated transcription (Latin):
ed quanquã ꝑ hanc ratiocinationẽ monstratum
sit quẽ ad modum comatib Cõparieur ñ . ẽ. tm qͣsi
seginib delapsandum quominus ꝑse hanc Contra so¬
mata Comparationẽ retinen& tonus ipse monstrasur
D. aũ abeo quod ẽ . a. sextonos differens totos. dxxx̃i.
cccxli .D. gͥ abeoquod .ẽ .c. distat Comate sex tonis
ab diapason scilic& consonantia to au sit .E. uñ clui.
D.ãu abeo quod.ẽ. B. tono integerrimo distat .ui. scili¬

Expanded text:
anc rationem demonstratum est quemadmodum tonus commatibus comparetur, non est tamen quasi segnibus delassandum, quo minus per se hanc contra commata comparationem retinere tonus ipse monstretur. D autem ab eo quod est A, sex totos differens tonos 531451. D igitur ab eo quod est C distat commate sex toni scilicet ab diapason consonantia. Id autem sit E 7153. D autem ab eo quod est B tono integerrimo distat, 6 toni scili
Abbreviated transcription (Latin):
ipsȩq earũ differentiae rursus eandẽ statuant conso¬
nantiã. Sinarius eñĩ ad unitatẽ duplus . ẽ. indiapason
Consonantia Constitutus. Quodsi extremitates multi¬
plicent. Itẽq meduis sui mul tiplicitate suc crescat.
Cõparati numeri toni habitudinẽ concordiã seruabñt
parte transcendit. Rursus minimus t̾minus. sise ipse
mul tiplic& effici& .tx. Quodsi maior t̾minus sui multi¬
plicatione Concrescat effici&.xxxui. Qui sibim& cõpa¬
rati quadruplã. id bis diapason concinentiã seruant
Quodsi ħ diligentius inspiciamus. ħerit om̃is ł differm

Expanded text:
eamdem statuant consonantiam. Binarius enim ad unitatem duplus est in diapason consonantia constitutus; quod si se extremitates multiplicent, itemque medius sui multiplicitate succrescat, comparati numeri toni habitudinem concordiamque servabunt. parte octava transcendit. Rursus minimus terminus si se ipse multiplicet, efficiet 9. Quod si major terminus sui multiplicatione concrescat, efficiet 36, qui sibimet comparati, quadruplam, id est bis diapason, concinentiam servant. Quod si haec diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
Namq magni tudinis alia sunt immobilia utqͣdratũ
& quicquid in eo rata celeritate Conuertitur. Discrse
meri. Alia uͦ ad aliqͥd ut duplũ triplũ. Alia q̃ excõpa¬
ratione nascunt᷑. sed immobił magnitudinis geome¬
tria speculations ten&. Mobił uͦ scientiã astronomia
ꝑsequitur. ꝑse uͦ discretȩ quantitatis. erithinetica auc¬
tor .ẽ. Ad aliquid ueno relatȩ musica probatur obti¬
nere ꝑitiam

Expanded text:
Namque magnitudinis alia sunt immobilia, ut terra, Namque magnitudinis alia sunt immobilia, ut terra, et quidquid in eo rata celeritate convertitur. Discretae meri; alia vero ad aliud, ut duplum, triplum, aliaque quae ex comparatione nascuntur. Sed immobilis magnitudinis geometria speculationem tenet. Mobilis vero scientiam astronomia persequitur. Per se vero discretae quantitatis arithmetica auctor est. Ad aliquid vero relatae musica probatur obtinere peritiam
Abbreviated transcription (Latin):
maius usq pͥncipium. ẽ. unitas. ẽ. quaminus nihil.ẽ. Cres¬
cit uͦ ꝑnumeros atq ad infinita protendit᷑. Nec ullus
numerus qͦmindis crescat t̾minũ facit. sed magnitudo
finitam rursus suae m̃ surae recipi& quantitatẽ: Sed
in infinita decrescit. Nam si sit pedał linea ł cuius li¬
b& alt̾ius modi pot. ẽ. induo aequalia diuidi eiusq me¬
diaetatẽ inmediaetatẽ secari. Eiusq rursus mediaetas
in aliam mediaetatẽ ut numquã ullus secandi magnitu¬
dinẽ t̾minus fiat . Ita magnitudo quantũ ad maiorẽ
modũ t̾minata. ẽ. fit uͦ cumdecrescere Coeꝑit in infi¬
nita. At c̃tra numerus quantũ adminorẽ modum
finitus . ẽ. Infinitus aũ incipit. ẽẽ. Cum crescit. Cũigit᷑
ħita sint infinita tñquasi dereb finitis philosophia
ꝑtractat. Inq reb infinitis aliquid repꝑit t̃minatũ.
deqͦ iure posset acum̃ propͥe speculationis ad hibere

Expanded text:
majus, ejusque principium unitas est, qua minus nihil est. Cresmajus, ejusque principium unitas est, qua minus nihil est. Crescit vero per numeros atque in infinita protenditur, nec ullus numerus, quo minus crescat, terminum facit. Sed magnitudo finitam rursus suae mensurae recipit quantitatem, sed in infinita decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa dividi, ejusque medietas in medietatem secari, ejusque rursus medietas in aliam medietatem, ut nunquam ullus secandi magnitudinem terminus fiat. Ita magnitudo quantum ad majorem modum terminata est, fit vero cum decrescere coeperit infinita. At contra numerus, quantum ad minorem modum finitus est, infinitus autem incipit esse cum crescit. Cum igitur haec ita sint infinita, tamen quasi de rebus finitis philosophia pertractat, inque rebus infinitis reperit aliquid terminatum, de quo possit jure acumen propriae speculationis adhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
UPERIUS UOLUMEN CUNCTADIGESSIT. QUAE
nunc diligentius demonstranda. ẽs. proposui.
Itaq prius quã ad ea ueniã q̃ propriis rationib ꝑdocen¬
da sunt pauca p̃mittã quib elucubratior animus audi¬
toris ad ea q̃dicenda sunt accipienda ꝑueniat.
Isophiã nunsupauit. quam scilico eius rei notitiã ac
disciplinã ponebat q̃ propriae uereq ẽẽ. diceret᷑. Esse
aũ illa putabat q̃nec intentione Crescerent. nec dimi¬
nutione decrescerent: nec ulł accidentib mutarent᷑
Haec aũ. ẽẽ. formas magnitudines. qualitatis habitu
uͦ Corporib ꝑmutantur & multimodis uariationibus
mutabilis rei cognitione uariantur
DEDIFFERENTIIS QUANTITATIS CUIDISCIELINE DE¬
m̃is uͦ quantitas scđm pythagorã ł c̃tinua ł dis¬
enra .ẽ. Sed q̃ continua ẽ. magnitudo appellatur quae
ne propͥaetas multitudo afinita inchoans quantitate
crescens in infinita ꝓgreditur. ut nullus crescendi fi¬
nis occurrat. Estq adminimũ t̃minata int̾minabił ad

Expanded text:
uperius volumen cuncta digessit, quae nunc diligentius explicanda esse proposui; itaque priusquam ad ea veniam quae propriis rationibus perdocenda sunt, pauca praemittam, quibus elucubratior animus auditoris ad ea quae dicenda sunt accipienda perveniatsophiam nuncupavit, quam scilicet ejus rei notitiam ac disciplinam ponebat, quae proprie vereque esse diceretur. Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habituvero corporibus permutantur, et multimodis variationibus mutabilis rei cognatione vertuntur. De differentiis quantitatis, et quae cui dmnis vero quantitas secundum Pythagoram vel continua, vel discreta est. Sed quae continua est magnitudo appellatur, quae aria pene proprietas. Multitudo enim a finita inchoans quantitate, crescens in infinita progreditur, ut nullus crescendi finis occurrat. Estque ad minimum terminata, interminabilis ad
Abbreviated transcription (Latin):
diatesseron. Octo uͦ ad .iii. multiplici suꝑ partiente
Constituit᷑. Quae aũ sit multiplex suꝑ partiens cõpa¬
ratio exerithmeticis libris Cognoscendũ .ẽ. Etex scđo
huius institutionis libro digessimus. Eythagorici
diatesseron uͦ sesquit̃tio acdiapente ses qualto pytha¬

Expanded text:
diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio ex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus institutionis libro digessimus. Pythagorici diatessaron vero sesquitertio, ac diapente sesquialt
Abbreviated transcription (Latin):
aũ quid acet̃is in consonantiarũ positione distet̾ĩt di¬
cendũ uidet᷑. Pythagorici eñĩ Consonantias diapente
acdiatesseron simplices arbitrabant᷑. Atq exhis unã
diapason Consonantiã iungunt. ẽe. etiã diapente Ac̃
diapason & bis diapason. illã tripli. hanc quadrupli

Expanded text:
usicis in consonantiarum positione disteterit dicendum videtur: Pythagorici enim consonantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam jungunt, esse etiam diapente ac diapason, et bis dia
Abbreviated transcription (Latin):
um correpta uocalis desinens in
nuere gregẽm. niger hispidus hor¬
rens. longa. Cirhumĩlis. mesto
dfectus lumine terram
uab: consonantibus. alterius¬
Estenim natura breuis: in hoc penta¬
in&ro. Ordinibus uariis alba sm̃a¬
in hoc seduli. Adueniat regnum
iãm iãq scilic& illud .s. & .N. sub¬

Expanded text:
um correpta vocalis in nuere gregem, niger, hispidus, horrens; longa in hoc: Vir humilis moesto dejectus lumine terram. uabus consonantibus, quest enim natura brevis in hoc Fortunati: ordinibus uariis alba smain hoc Sedulii: adueniat regnum iam iamque scilicet illud Sedulius
Abbreviated transcription (Latin):
gis in una: Estenimlonga in hoc. O
ũtinam in thalamos inuisicesaris is¬
sem. Breuis in hoc. Iecoridõnõa lexi
tra hit̾ suaquemq uo luptas. Itẽ se
in hoc. Splendidus auctoris. deuer¬
arator imitatus ueteres dixerit.
Outinam nr̃is uoluisses fida uiuentus

Expanded text:
equitur; est enim longa in hoc: O utinam in thalamos invisi Caesaris issem; brevis in hoc: Te Corydon, o Alexi, trahit sua quemque voluptas; ets: Splendidus auctoris de verArator imitatus ueteres dixerit: o utinam nostris uoluisses fida iuuentus
Abbreviated transcription (Latin):
NUERBIS PRIMAE CONIUGA¬
tionis producuntur. a & .as.
ut ama. Amas. In secunde . E.¬
ta. breuiantur .e. & .is. ut cerne. cer
.i. & .is. ut Nutri. Nutris. In omib
Nutrio . tam & si auctoritas uari&.
Eadẽ in infinitiuo mͦ penul tima
syllaba .a. & .E. & .i. ꝓductas habea
ut amare. sedere. nutrire. Itẽ. ł
correptã. utcernere. Similiter
ina luis modis productis eis dẽuoca
suam formam: e. correpta in uerbis
tertiae coniugationis correptae.
Vtcer nerem. cerneres. cerner&. &¬
cetera. Item .s. corripitur : ut sũ.
es. & cetera. quae ex his componipos¬
sunt: utad sum. ades. Possum. Potes.
ltem. faxis. uelis: ad sis. longae sunt:
Quia pluralis numerus ea producit
cum dicimus prolucta media. Ad¬
sitis. uelitis. Faxitis Om̃s inuer¬
bis nouis simȩ syllabȩ quȩ s̃ huius¬
modi. ut res. ses. longesunt quia
producit eas numerus płris. uta¬
mares. A maretis. a masses amas¬
setis. Itemproducenda sunt. que in

Expanded text:
n uerbis primae coniugationis producuntur a et as, ut ama amas; in secunda e eta breuiantur e et is, ut cerne ceri et is, ut nutri, nutris; in tertianutrio, tametsi auctoritas variet. Eadem in infinitivo modo penultimas syllabas a, e, et i productas habent, ut amare, sedere, nutrire. Item e correptam, ut cernere. Similiter in aliis modis productis ejusdem vocasuam formam; e correpta in verbis tertiae conjugationis correptae, ut cernerem, cerneres, et caetera. Item es corripitur, ut sum, es, et quae ex his componi possunt, ut adsum, ades, possum, potes; item faxis, velis, adsis longas, qucum dicimus producta media adsitis, uelitis, faxitis. omnes in uerbis nouissimae syllabae quae sunt huiusmodi, ut res et ses, longae sunt, quia producit eas numerus pluralis, ut amares amaretis, amasses amassetis. item producenda sunt quae in
Abbreviated transcription (Latin):
excipitur. ab .s. sequente muta &
liquida. Vt linquimus insani ri¬
autem longe fiunt syllabȩ. Cum
consonantes: ut ast. Est. aut in ix.
duplicẽ. ut dux. Aut cumde sinit in¬
unam consonantem. Et excipitur
ab altera. ut arca. Aut excipitur
nantis posita. Vt troia. Quaetro

Expanded text:
excipitur ab s sequente muta et liquida, ut Horat.: Linquimus insani riautem longae fiunt syllabae modisconsonantes, ut ast; aut in unam duplicem, ut dux; aut in unam desinit consonantem, et excipitur ab altera, ut arca; aut excipitur nantis posita, ut Troia, quae po
Abbreviated transcription (Latin):
corpore uita man&. UIII.
bat rerumposessio fulgens. uiiii.
onus modus est. quo um̃is syl¬
laba nouissima uersus in quo
repta producitur. uel corripitur.
producta. Quod frequentius est:
Quã ut exemplis indigeat. Est quoq¬

Expanded text:
corpore uita manet Prospebat, rerum possessio fulgens Iuuencus 3,499 . nonus modus est, quo omnis syllaba nouissima uersus in quocrepta producitur uel corripitur producta, quod frequentius est quam ut exemplis indigeat. s
Abbreviated transcription (Latin):
um pars orationis desinit indyptho¬
gon sequente statim uocali alteri
Musãe aonĩdẽs. Breuis. Insulae.
plum raro innr̃atibus poe matibus
inue nies. ed cum dyptangus auoca li
alterius uerbi excipitur tum hane
persina lipham transiliemus: tri.¬

Expanded text:
um pars orationis desinit in diphthongon, sequente statim altera vocali; musae Aonides; brevis in hoc: Insulae plum facile in nostratibus poematibus inuenies. at cum diptongus a uocali alterius uerbi excipitur, tum hanc per synalipham transiliendam
Abbreviated transcription (Latin):
onus igitur . ẽ. uocis casus
emmeles id .ẽ. aptus melo inunam intensionem.
Sonũ uero non generalẽ nunc uolumus diffinire. sed
eum qui grecȩ dicit᷑ ptongos. dictus a similitudine loq̃n¬
distantia. Consonantia . ẽ. acuti soni grauisq mixtura sua
uit̃ uniformit̃q aurib accidens. Dissonantia uero . ẽ. duo¬
rum sonorum sibimet ꝑmixtorum ad aurẽ ueniens asꝑ¬
sa atq iniucunida ꝑcussio. Nã dũ sibimet misceri nolunt
Etquodam modo integer ut̃q nititur ꝑuenire. Cumq
PLIUSRATIONTESSECREDENDŨ INQͦDESENSUŨEAIACIA

Expanded text:
onus igitur est vocis casus emelos, id est, aptus melo, in unam intensionem. Sonum vero non generalem nunc volumus diffinire, sed eum qui grece dicitur pthongos, dictus a similitudine loquendistantia. Cviter uniformiterque auribus accidens. Dissonantia vero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quodammodo integer uterque nititur pervenire, cumque plius rationi esse credendum, in quo de sensuum fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
tione Coniungant. Iunctȩ uͦ sonsonȩ sũ aequisonis ali¬
as efficiunt Consonantias ut diapente ac diapason. In
triplo diatesseron acdiapason. In ea ꝑportione q̃ ẽ .uiii.
ad .iii. Emmił aũ sunt qͥ diapente acdiatesseron diuiduNT
ut tonꝰ caet̾aeq proportiones deqͥb paulo post̃ius indi¬
uisione tetrachordoꝵ loq̃m᷑ simplices earũ scilic& partes

Expanded text:
tioni copulentur. Junctae vero consonantiae cum aequisonis alitioni copulentur. Junctae vero consonantiae cum aequisonis alias efficiunt consonantias, ut diapente ac diapason in triplo, diatessaron ac diapason in ea proportione quae est octo ad tres. Emmelis autem sunt quae diapente ac diatessaron dividunt, ut tonus caeteraeque proportiones, de quibus paulo posterius in divisione tetrachordorum loquemur, simplices earum scilicet partes
Abbreviated transcription (Latin):
s̃q̃cũq Consonȩ quidẽ ñ sunt possunt aptari t̃n reste ad
melos ut s̃ hȩ q̃ consonantias uingunt. Dissone uͦ s̃ q̃ ñ ꝑ
miscent sonos. atq insuauit̃ feriunt sensũ ec melis
uͦ q̃ non recipiunt᷑ in consonantiarũ Coniunctione. De
quib paulo postĩus indiuisione tetrachordoꝵ dicemus
Qm gͥ uniuocis quidẽ Cõparationib. pximȩ sunt aeqͥ¬
uore. necesse . ẽ. ut aeqͥs numeris. eanumeroꝵ ĩ aeqͣlitas
adiungant᷑ q̃ proximȩ aeqͥs. Est aũ uixta aeqͣlitatẽ nu¬
meroꝵ ea q̃ ẽ dupla. Nã extrema multiplicitatis speci¬
nori transcendit ut duo unũ uno trans grediunt᷑. qͥ eidẽ
tat᷑ io .ẽ. diapason. Sisdiapason uͦ. bis duplicito. ẽ. qͥ¬
drupli . Qau proportiones diuidunt duplicẽ ꝓportio¬
nẽ primȩ acmaximȩ his aptande sunt consonantiis
Sunt q̃ diuidunt diapason aeqͥsonantiã. un fit ut dia
pente quidẽ sesqualt̃ e. diatesseron uͦ sesqͥ t̃tiȩ Cõpara¬

Expanded text:
quidem consonae non sunt, possunt aptari tamen recte ad melos, ut sunt hae quae consonantias jungunt. Dissonae vero sunt quae non permiscent sonos, atque insuaviter feriunt sensum. Ecmelis vero quae non recipiuntur in consonantiarum conjunctione, de quibus paulo posterius in divisione tetrachordorum dicemus univocis quidem comparationibus proxime sunt aequivocae, necessarie est ut aequis numeris ea numerorum inaequalitas adjungatur, quae est proxima aequis. Est autem justa aequalitatem numerorum ea quae est dupla. Nam et prima multiplicitatis specinori transcendit, ut duo unum uno transgrediuntur, qui eidem tatur, id est diapason. Bis diapason vero bis duplici, id est quadruplo. Quae autem proportiones dividunt duplicem proportionem primae ac maximae, his aptandae sunt consonantiis quae dividunt diapason aequiconsonantiquidem sesquialterae, diatessaron vero sesquitertiae compara
Abbreviated transcription (Latin):
diiudicat. Quib uͦ modis ipse sonsonantiarũ proportio¬
nes numerosq uestig& hinc ordiendũ. ẽ. Voces inquit
int̃se ł unisonȩ sunt ł ñ unisonȩ. Nonuni sonarũ aũ
uocum aliȩ quidẽ s̃ aequisonȩ aliȩ sonsonȩ aliȩ emmilis¬
aliȩ dissonȩ. aliȩ & emmelł. & unisonȩ qͥdẽ sunt. q̃unũ
atq eundẽ singulatim pulsȩ reddunt sonũ. E qͥsonȩ
uͦ quȩ simul pulsȩ unũ exduob at simplicẽ qͦdam modo
efficiunt sonum ut .ẽ. diapason ea quae duplicata q̃. ẽ.
bis diapason. Consone aũ s̃ q̃ cõpositũ ꝑmixtũq suauem

Expanded text:
dijudicat: quibus vero modis ipse consonantiarum proportiones numerosque vestiget, hinc ordiendum est. Voces, inquit, inter se vel unisonae sunt, vel non unisonae. Non unisonarum autem vocum aliae quidem sunt aequisonae, aliae aliae dissonae, aliae ecmelis. Et unisonae quidem sunt quae unum atque eumdem sigillatim pulsae reddunt sonum. Aequisonae vero quae simul pulsae unum ex duobus atque simplicem quodammodo efficiunt sonum, ut est diapason, eaque duplicata quae est bis diapason. Consonae autem sunt quae compositum permixtumque suave
Abbreviated transcription (Latin):
cccxli. & sunt .Dl . cxci. quod .ẽ.K. plusquã duplices
Sex igitur sesquioctaue ꝓportiones ampliores sunt
uno duplici inter uallo. cc̃łxĩi cxliiii.
MUSICARUM PERORECAS

Expanded text:
 quod est K, plus quam duplices Sex igitur sesquioctavae proportiones ampliores sunt uno duplici intervallo. CAPUT III. Musicarum per Graecas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .c.dc. int̾ uallũ effectũ ex cõpositobis copulatoq
sibim& & ꝑbinariũ multiplicato . Bc. int̃̾ uallũ nume¬
ris quoq idẽ probatur. Sit enĩ .B. ad .c. duplũ utbi¬
narius ad unitatẽ & fiat ut .c. ad .B. ita .B. ad .D. Erit
to .ẽ. binarius ad unitatẽ. multiplex gͥ. ẽ .D. quat̃na
rius .c. ad unitatẽ. Est enĩ quadruplus quat̃ narius
unitatis & binario mułtiplicata
mediaetas quod est inter uallũ sc.
Si int̃ uallum binario  mułtiplica¬

Expanded text:
 C D intervallum, effectum ex composito bis copulatoque sibimet et per binarium multiplicato B C intervallo. In numeris quoque idem probatur. Sit enim B ad C duplum, ut binarius ad unitatem, et fiat ut C ad B, ita B ad D. Erit id est binarius ad unitatem.rius ad C unitatem. Est autem quadruplus quaternarius unitatis, et binario multiplicata medietas quod est intervallum B C. Si intervallum binario multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex .ẽ. at ñ .ẽ. Nonerit gͥ .B. eius quod ẽ .c.
multiplex.
Duplex int̾uallum ex duob maximis
suꝑ particularib coniungitur sesqualt̃o & sesqui¬
t̃tio. Sit enim .A. quidẽ eius quod .ẽ .s. Sesquatt̃ .B.¬

Expanded text:
est multiplex. At non est, non erit igitur B ejus quod est C est multiplex. At non est, non erit igitur B ejus quod est C multiplex. Duplex intervallum ex duobus maximis superparticularibus, conjungitur sesquialtero et sesquitertio. Sit enim A quidem ejus quod
Abbreviated transcription (Latin):
creatũ io quod multiplicatum. ẽ. bis int̾uallũ. ẽẽ.
multiplex. fritgͥ .Bc. multiplex sedñ ẽ. positũ
Igitur .D. eius quod . ẽ .c. multiplex nec uͦ suꝑ parti¬
culare. Nam suꝑparticularis proportionis medi¬
us proportionalit̃ t̾minus nullus int̾uenit. Int̃ .D.
uͦ & .c.ẽ. proportionalit̾ t̾minus Constitutus to.s̃.
B. Nam ut ẽ .C. ad .B. ita .B. ad .D. impossibile. Frit
larẽ quod oportebat ostendere. Et innumeris sit
UI. Ita .ui. ad aliũ quemlib& numerũ. Hic erit gͥ
nouenarius qui quat̾narii neque
multiplex neq suꝑ particularis. ẽ.
Qunt̃ uallũ binario multiplic& ur
atq to quod exea multiplicatione creabit᷑ mul¬
tiplex ñ sit. ipsum quoq ñ erit multiplex Sit eñi
int̾ ualũ . B.c. Fiatq ut .c. ad .B. ita .B. ad .D. Etñ sit
D eius quod ẽ .C. multiplex. dico q̃m nec .B. eo quodẽ.
C. erit multiplex. Si enĩ erit . & .D. eius quod .s̃.c.

Expanded text:
creatum, id quod multiplicatum est bis intervallum esse creatum, id quod multiplicatum est bis intervallum esse multiplex. Erit igitur B C multiplex, sed non est positum. Non igitur erit D ejus quod est C multiplex, nec vero superparticulare. Nam superparticularis proportionis medius proportionaliter terminus nullus intervenit. Inter D vero et C est proportionaliter terminus constitutus, id est B. Nam ut est C ad B, ita B ad D; impossibile igitur larem, quod oportebat ostend6, ita sex ad alium quemlibet numerum. Hic erit igitur novenarius, qui quaternarii neque multiplex neque superparticularis est. Si intervallum binario multiplicetur, atque id quod ex ea multiplicatione creabitur multiplex non fit, ipsum quoque non erit multiplex. Sit enim intervallum B C, fiatque ut C ad B, ita B ad D, et non fit D ejus quod est C multiplex. Dico quoniam nec B ejus quod est C erit multiplex. Si enim est et D ejus quod est C,
Abbreviated transcription (Latin):
& innumeris fitq̃lib& suꝑ particularis proportio
ut sesqualt̃a. hiuͦ sint .x. & xu. In eadẽ proportio¬
ne minimi .ii. &.iii. Aufero de trib binariũ fit
reliqua unitas eadẽ q̃utrosq metit᷑. Nullus erit
gͥ in t̾ binarium t̾nariũq numerus quisit binario
maior. minor uͦ t̾nario. Alioquin unitas diuido
quod .ẽ. inconueniens. Quare ne int̃ .x. quidẽ atq
xu. quisquam inuenietur numerus qui talẽ ad .x. ob¬
tineat proportionẽ qualẽ ad eũ¬
Si int̾ uallũ ñ multiplex binario multiplicetur
nec multiplex.ẽ. nec suꝑ particulare. Sit enĩ int̾¬
uallũ ñ multiplex. BC. & fiat ut .c. ad . B. sic B. ad .D.
Dico q̃m . D. eiuis quod.ẽ .c. neq: multiplex . ẽ. neq
suꝑ particularis. Sitenim si fieri pot ẽ. pͥmũ .D.
eius quod . ẽ .C. multiplex. Etq̃m cognitũ. ẽ. siĩ t̃ual¬
lum binario multiplicatũ sit & multiplex ĩ t̃uallũ

Expanded text:
et in numeris sit quaelibet superparticularis proportio, et in numeris sit quaelibet superparticularis proportio, ut sesquialtera; hi vero sunt 10 et 15, in eadem vero proportione minimi 2 et 3, aufero de 3 binarium; fit reliqua unitas, eadem utrosque metitur. Nullus erit igitur inter binarium ternariumque numerus, qui sit binario major, minor vero ternario. Alioquin unitas dividetur, quod est inconveniens. Quare ne inter 10 quidem atque 15 quisquam invenietur numerus qui talem ad 10 obtineat proportionem qualem ad euSi intervallum non multinec multiplex est nec superparticulare. Sit enim intervallum non multiplex B C, et fiat ut C ad B, sic B ad D. Dico quoniam D ejus quod est C, neque multiplex est, neque superparticularis. Sit enim, si fieri potest, primum D ejus quod est C multiplex, et quoniam cognitum est. Si intervallum binario multiplicatum sit, et multiplex intervallum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorfuerit ultimo cõparatus. Si pͥmũ ułtimus fue¬
exnumeris .c. imnitas .D. uͦ exduplicata exduplicata
portione generatur . Bc. proportio dimidium eius:
Eritgͥ. SC. proportio dupla. sed duplũ multiplex est
frit gͥ. BC. proportio multiplex.
Suꝑ particularis int̃ ualli medius nu¬
merus neq unus. neq plures proportionalit̃ int̃ue¬
nient. Sit enĩ . BC. proportio suꝑ par ticularis. & in
tionis primi. quocirca sola eos unitas metietur. Aufs¬
ratur gͥ .G. ab. D.f. & relinquat᷑ . D. hic .ẽ gͥ utrorũq
m̃ sura cõmunis. Haecgͥ erit unitas. quantiuͦ insuꝑ¬
dit numerus quisit ab. FD. quidẽ minor maior uero
ab .G. sola enim int̾.ẽ. unitas quanti uͦ insuꝑ particu¬
laribus proportionib proportionalit̃ int̃eiusdem
proportionis minimos incident. Tot enĩ ĩt̃cetosei
dem proportionis inci icdent. Sed nullus in ter
F.D. atq G. minimos siusdẽ proportionis int̃uenire
potest. Nullus gͥ ĩt̃ .B. atq c. proportionalit̃ cado

Expanded text:
fuerit ultimo comparatus, si primus ultimum fueex numeris, sit C unitas, D vero ex duplicata portione generatur, B C proportio dimidium ejus erit, igitur B C proportio dupla est. Sed duplum multiplex est: erit igitur B C proportio multiplex. Superparticularis intervalli medius numerus, neque unus, neque plures proportionaliter intervenient. Sit enim B C proportio superparticularis, et in nis primi. Quo circa eos unitas metietur. Auferatur igitur G ab D F et relinquatur D, hic est igitur utrorumque mensura communis: haec igitur erit unitas. Quocirca nudet numerus, qui sit ab F D quidem minor, major vero ab G. Sola enim interest unitas, quanti vero in superparticularibus proportionibus proportionaliter inter ejusdem proportionis minimos intercident, tot etiam inter caeteros ejusdem proportionis incident. Sed nullus inter F D atque G minimos ejusdem proportionis intervenire potest. Nullus igitur inter B atque C proportionaliter cadet,
Abbreviated transcription (Latin):
aequus .ẽ. duob .B. Rursus qm̃ .S. eius quod ẽ .c. ses¬
qualt̃ ẽ .B. gͥ hab& inse totũ .c. & eius dimidiã partẽ
Duogͥ.B. aequi sunt tribus .c. sed duo .B. aequierant
uni.A. & unus gͥ .A. aequus .ẽ. trib .C. Igitur .A. uno
c. triplex . ẽ. & innumoris. Sit duplex quidẽ sena¬
rius t̾nario sesqualt̃ uͦ t̃narius binario. u¬
Senarius igitur triplex .ẽ. binario
Si sesqualt̃o int̾uallo sesqui t̃tiũ demptũ fuerit
int̃uallum quod relinquitur sesqui octauũ. Sit eñi
A. quidẽ eius quod .ẽ. B. sesqualt̃ At uͦ .C. eius quodꝰ¬

Expanded text:
 ejus quod est C sesquialter est, B igitur habet in se totum C et ejus dimidiam partem. Duo igitur B aequi sunt tribus C. Sed duo B aequi erant uni A, et unus igitur A aequus est tribus C; igitur A uno C triplex est. Et in numeris sit duplex quidem senarius ternario, sesquialter vero ternarius, binario. Senarius igitur triplex est binario. Si sesquialtero intervallo sesquitertium demptum fuerit intervallum, erit quod relinquitur sesquioctavum. Sit enim A quidem ejus quod e
Abbreviated transcription (Latin):
quus . ẽ. ei qͥ. ẽ .C. & octauȩ eius parti. A.geius quođ. ẽ.
C. sesqui octauus . ẽ. & innumeris sesqualt̾ũ. quidẽ
in t̃uallum sit nouenarius ad senarium. sesqui t̃tiũ
proportio est.
Sex proportiones sesqui octauȩ ma¬
iores sunt uno duplici. int̃ uallo. Siteñi
quidã
numerus . A. huuis aũ sit sesqui octauus .B. huius aũt¬
sesqui octauus .c. huius aũ sesqui Octauus . D. & huius

Expanded text:
octavae ejus parti. A igitur ejus quod est C sesquioctavus est. Et in numeris sesquialterum quidem intervallum sit novenarius ad senarium, sesquitertium ava proportio est. Sex proportiones sesquioctavae majores sunt uno duplici intervallo. Sit enim quidem numerus A, hujus autem sit sesquioctavus B, hujus sesquioctavus C, et hujus sesquioctavus D, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Pmportiones aũ pͥncipalit̾ innumeris considerant᷑
Consonȩ ł dissonȩ uoces exaudiunt᷑. Consone qͥdẽ s̃
q̃ s̃ simul pulsȩ suauẽ ꝑmixtũq int̾se Coniungunt
sonũ. Dissõne uero q̃simul pulsȩ ñ reddui suauẽ neq

Expanded text:
Proportiones autem principaliter in numeris consideranturProportiones autem principaliter in numeris consideranturconsonae vel dissonae voces exaudiuntur. Consonae quidem sunt quae simul pulsae suavem permixtumque inter se conjungunt sonum; dissonae vero quae simul pulsae non reddunt suavem neque
Abbreviated transcription (Latin):
TSI OMNIA QUAE DEMONST RANDAPRANT
suꝑioris libri actione digessimus ñ poenit&.
tam̃ rursus eadẽ breuit̃ memoriae colligenda p̃¬
stare Cumquadã diuersitate tractatus. uthisrurs
ad memoriam redeuntib a dregulȩ diuisionẽ quo
totatendit intentio ueniamus. Si fdne om̃iũ rerũ
Vt gͥ sit uox pulsus. ẽ. opus sed ut sit pulsus motus ne¬
cesse . ẽ. antecedat. Vt gͦ sit uox motum. ẽe. necesse.ẽ.
Sed om̃is motus hab& inse. tũ uelocitatẽ. tũ etiam
tarditatẽ. Si gͥ sit tardus implendo motus grauior
redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi
ẽ. Ita grauitas sontigua taciturnitati. Velox uero
motus acutã uoculã p̃stat. Prast̾ea q̃ grauis . ẽ. in¬
tentione Crescit admediũ. q̃uͦ acuta remissionẽ de¬
crescit ad medium. Vñ fit ut om̃is sonus quasi exqͥ¬
busdam partib Compositus. ẽẽ. uideatur. Om̃is aũ
partium Coniunctio quadam proportione cõmittit᷑
Sonorũ gͥ coniunctio proportionib Constituta. ẽ.

Expanded text:
tsi omnia quae demonstranda erunt superioris libri tractatione digessimus, non poenitet tamen rursus eadem breviter memoriae recolligenda praestare, cum quadam diversitate tractatus, ut his rursus ad memoriam redeuntibus ad regulae divisionem, quo tota tendit intentio, veniamus. Si foret rerum omnium ut igitur sit vox, pulsu est opus. Sed ut sit pulsus, motus necesse est antecedat. Ut ergo sit vox, motum esse necesse est. Sed omnis motus habet in se tum velocitatem, tum etiam tarditatem. Si igitur sit tardus in pellendo motus, gravior redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi est, ita gravitas contigua taciturnitati. Velox vero motus acutam voculam praestat. Praeterea, quae gravis est, intensione decrescit ad medium. Quae vero acuta, remissione decrescit ad medium. Unde fit ut omnis sonus quasi ex quibusdam partibus compositus esse videatur. Omnis autem partium conjunctio quadam proportione committitur. Sonorum igitur conjunctio proportionibus constituta est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit plato minime oportere pueros adom̃s modos
erudiri. sed potius adualentes ac simplices. Atque his
uissimas mutationis hinc aliquid recens quidẽ minime
sentire. post uero magnã facere differentiã. et ꝑaures
ad animum usq delabi. Ho circo magnłam. ẽẽ. custodiã
rei.p. plato arbi trabatur musicam optime moratã
pudent̃q coniunctã. ita ut sit modesta ac simplex &
mascula nec effeminata. nec fera necuaria. Quod lace¬
demonii maxima ope seruauere. dumap eos taletas
cretensis gortynius magno p̃tio adscitus pueros disci¬
plinȩ musicae imbuerit. Fuit id antiquis inmore
diuq ꝑmansit. Qm uero eis timotheus milesius suꝑ
eas quas ante reꝑerat. unum addidit nerqum ac multi¬
pliciorẽ musicã fecerit exigere delaconica c̃sultumq
de eo factum est. Quod q̃m insigne. ẽ. spartiatarum lin¬
gua .s. litt̾am in .r. uertentiũ. ipsum de eo consultum

Expanded text:
Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simplices. Atque hic er parvissimas mutationes hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbueret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de eo factum est. Quod quoniam insigne est Spartiatarum lingua S litteram in R vertentium, ipsum de eo consultum
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim depudenti acmodesta musica inuerters.
Statim enim idem quoq audientiũ animos pati. paula¬
timque discedere. nullumque honesti acrecti retinere
uestigium. Euel plasciuioris modos inuerecundum aliquid
enim magis ad animum disciplinis uia quã aurib patet.
Cum ergo ꝑeas rithmi modiq adanimum usq descende¬
rent dubitari non potest in aequo modo m̃tem atq ipse
sunt afficianteitq conforment. to uero etiam intelligi
ingentib potest. Namquasꝑiores sunt getarũ duriorib
delectantur modis. Quae uero mansuetȩ mediocribus
quanquã id hoc tẽpore poene nullum est. Quod uero
lasciuũ acmolle.ẽ. genus humanum id totum scenicis.
ac theatralib modis tenetur. fuit uem pudens ac mo¬
desta musica dum simplicioribus organis ageretur
Ubi uero uariae ꝑmixteq tracta est amisit grauitatis
atque uir tutis modum. et poene inturpitudinẽ pro¬
lapsa minimum antiquam speciem seruabat. Vnde

Expanded text:
paulatim de pudenti ac modesta musica invertere. paulatim de pudenti ac modesta musica invertere. Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos inverecundum aliquid,enim magis ad animum disciplinis via, quam auribus patet. Cum ergo per eas rhythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari non potest quin aequo modo mentem atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi in gentibus potest. Nam quae asperiores sunt Getarum, durioribus delectantur modis. Quae vero mansuete, mediocribus, quanquam id hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsa, minimum antiquam speciem servat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos eadẽ similitudine cõparatos. ẽẽ. cognoscimus.
Amica .ẽ. similitudo dissimilitudo odiosa atq ̃traria:.
hinc etiam morum quoq maximȩ ꝑmutationes fiunt:
lasciuus quippe animus ł ipse lasciuioribus delectatur
modis: ł sepe eosdem audiens. mollitur ac frangitur.
Rursus asperior mens ł incitatiorib gaudet. Linci¬
tatiorib asperatur. Hinc est quod modi etiã musici
gentiũ uocabulo de signati sunt. Ut lydius modus &
frigius. Quo enim quasi unaquaeq gens gaudeat. eodẽ
modus ipse uocabulo nuncupatur. Gaudet uero gens
modis morum similitudine. Neq enim fieri potest ut
mollia duris. ditra molliorib adnectantur: aut gaude¬
ant. sed amorẽ delectationẽq ut dictum est similitudo
conciliat. Unde plato Etiam maxime cauendum existi¬
mant. Nedebene morata musica aliquid permutet᷑
Negat enĩ. ẽẽ. ullã tantã morũ inrep̃hensi bilẽ rẽ quã

Expanded text:
ipsos eadem similitudine compactos esse cognoscimus. ipsos eadem similitudine compactos esse cognoscimus. Amica est enim similitudo. Dissimilitudo vero odiosa atque contraria. Hinc etiam morum quoque maxime permutationes fiunt. Lascivus quippe animus, vel ipse lascivioribus delectatur modis, vel saepe eosdem audiens cito emollitur, at frangitur. Rursus asperior mens vel incitatioribus gaudet, vel incitatioribus asperatur. Hinc est etiam quod modi musici gentium vocabulo designati sunt, ut Lydius modus, et Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaudeant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscat. uerum etiam delectetur sepius si dulcis co¬
ap̃tatiq modi sint. Angatur uero sĩ dissipati atque
in coherentes feriant sensum. Vnde fit ut cum sint
quattuor matheseos disciplinȩ. Caetȩ quidẽ inuestiga¬
speculationi uerum etiam moralitati coniuncta sit
Nihil est enim tam proprium humanitatis. quam re¬
mitti dulcibus modis astringi contrariis. idq ñ sese
in singuł ł studiis ł aetatib tenet. Uerum ꝑ suncta
diffunditur studia et infantis etiuuenis. Nec non etiã
senes naturalit̃ effectu quodã spontaneo modis musi¬
cis adiunguntur. ut nulla omnino sit aetasquacanti¬
lenae dulcis dilectione se iuncta sit. Hinc etiã inter¬
nosci potest quodnon frustra aplatone dictum sit.
mundi animam musica conuenientia Pusse coniunctã
Cum enim eoquod innobis est iunctũ conuenient̃q co¬
aptatum illud exepimus quod in sonis aptae c̃uenien¬
t̃que coniunctum .ẽ. eoquod delectamur nos quoq

Expanded text:
cognoscat, verum etiam delectetur saepius, si dulces cocognoscat, verum etiam delectetur saepius, si dulces coaptatique modi sint, angatur vero, si dissipati atque incohaerentes feriant sensum. Unde fit, ut cum sint quatuor matheseos disciplinae, caeterae quidem ad investigaspeculationi, verum etiam moralitati conjuncta sit. Nihil est enim tam proprium humanitati, quam remitti dulcibus modis astringique contrariis. Idque non modo sese in singulis vel studiis vel aetatibus tenet, verum per cuncta diffunditur studia, et infantes ac juvenes, necnon etiam senes, ita naturaliter affectu quodam spontaneo modis musicis adjunguntur, ut nulla omnino sit aetas quae a cantilenae dulcis delectatione sejuncta sit. Hinc etiam internosci potest, quod non frustra a Platone dictum est, mundi animam, musica convenientia fuisse conjunctam. Cum enim ex eo quod in nobis est junctum convenienterque coaptatum, illud excipimus, quod in sonis apte convenienterque conjunctum est, eoque delectamur, nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ceptio sensuum ita sponte acnaturalit̃qui¬
busdam uiuentib. adest. ut sine his animal nonpossit
intellegi. Sednon aeq eorundẽ cognitio ac firma ꝑ¬
ceptio animi inuestigatione colligitur. Illaboratum
est eñĩ quod fensum ꝑcipiendis sensibilib ad hibemus.
Quas uero sint ipsorum sensuũ scđm quos agimus natura.
q̃rerum sensi bilium propͥaetas. id nonobuium neq ciu¬
libet explicabile esse potest. nisi quem conueniens in¬
uestigatio ueritatis contemplatione direxerit. Adest
enim Cunctis mortalib uisus. qui utrum conuenientib
aduisum figuris anadsensibilia radiis emissis efficiatur
Inter doctos uero dubitabile. ẽ. uulgum uͦ ipsa dubitatio
prȩcerit . Rursum Cumquis triangulum respicit uel
quadratũ facile id quod oculis intuetur agnoscit. Sed
quae nã quadrati ł trianguli sit natura amathematico
Maxime de arbitrio aurium quarum uis ita sonos capi¬
tat ut non modo dehis iudicium capiat differentiasq

Expanded text:
ceptio sensuum, ita sponte ac naturaliter quibusdam viventibus adest, ut sine his animal non possit intelligi. Sed non aeque eorumdem cognitio ac firma perceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhibemus. Quae vero sit ipsorum sensuum secundum quos agimus natura, et quae rerum sensibilium proprietas, id non obvium neque cuilibet explicabile esse potest, nisi quem conveniens investigatio veritatis contemplatione direxerit. Adest enim cunctis mortalibus visus, qui utrum venientibus ad visum figuris, an ad sensibilia radiis emissis efficiatur, inter doctos quidem dubitabile est, vulgus quoque ipsa dubitatio praeterit. Rursus cum quis triangulum respicit, vel quadratum, facile id quod oculis invenitur agnoscit. Sed quaenam trianguli vel quadrati sit natura, a mathematico maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non modo de his judicium capiat, differentiasque
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum .ẽ. in bellum pugnantiũ animos tubarũ
Carmine accendi. Quod siueri simile. ẽ. ab animi paca¬
to statu quẽ quã ad furorẽ atq iracundiã posse pro¬
ferri. Non .ẽ. dubium quod conturbatȩ m̃tis iracun¬
diam łnimiã cupiditatẽ modestior modus possit
astringere. Quid quod Cum aliquis cantilenã liben¬
tius auribus atq animo sapit. Ad illud etiã non spon¬
te Conuertitur ut motum quoq aliquẽ similẽ au¬
dite cantilenȩ Corpus effingat. Et quod om̃ino ali¬
quod melos auditum sibi me or animus ipse decerpat
Vt ex his om̃ib ꝑspicue nec dubitant̃ appareat. łta
nobis musicã naturalit̃. ẽe. Coniunctã ut ea nesi ueli¬
mus quidẽ Carere possimus. Quo Circa intendenda uis
m̃tis. ẽ. ut id quod natura . ẽ. insitũ. scientia qͦq possit
Cõp̃hensum teneri. sicut eñĩ inuisu quoq ñ sufficit
eruditis colores formasq Conspicere. nisi etiã q̃ sit

Expanded text:
manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est, ab animi pacato statu, quemquam ad furorem atque iracundiam posse proferri. Non est dubium, quod conturbatae mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem auditae cantilenae corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicere, nisi etiam quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. ẽẽ. Cõpositus. quib armonicas modulatio¬
nes posterior disputatio Coniungi Copulariq mon¬
strabit Inde est enĩ quod infantes quoq cantilena
dulcis oblectat: Aliquid uͦ asꝑum atq immite ab
audiendi uoluntate suspendit. Nimirum id etiam
Om̃is aetas patit᷑. Om̃isq sexus. Quaelicet suis actib
distributa sint. una t̃m musicae delectatione Coniunc¬
ta s. Quid enĩ fit Cum infletib luctus ipsos modu¬
lantur dolentis. quod maximȩ muliebre .ẽ. ut sum
Cantico quodã dulcior fiat Causa deflendi. Io uero
fuit antiquis inmore ut cumcantus tibiȩ luctib p̃ir&
Testis est pepinus statius hoc uersu. Cornu grauemugit
ad unco. T ibia Cui teneros suetum producere manes. Et
qui suauit̃ Canere ñpotest sibi tamen aliquid canit. Ñ
quod quandã insitã dulcedinẽ exanimo proferentis
quo qͦ modo pe ferant delectantur. Nonne illud etiã

Expanded text:
videatur esse compositus, quibus harmonicas modulatiovideatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrabit. Inde est enim quod infantes quoque cantilena dulcis oblectat. Aliquid vero asperum atque immite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis aetas patitur, omnisque sexus. Quae licet suis actibus distributa sint, una tamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes? Quod maxime muliebre est, ut cum cantico quodam dulcior fiat causa flendi. Id vero etiam fuit antiquis in morem, ut cantus tibiae luctibus praeiret. Testis est Papinius Statius hoc versu: Cornu grave mugit adunco, Tibia cui teneros suetum producere manes. Et qui suaviter canere non potest, sibi tamen aliquid canit, nonquod quamdam insitam dulcedinem ex animo proferentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuadero. id. s̃. eius patrem accusatione dã nasset
inflexisse dicitur modum canendi. Itaq adulescen¬
tis iracundiã tẽꝑasse. In tantũ uero priscae philo¬
sophiae studiosis uis musicȩ artis innotuit ut pẏtago¬
rici Cum diuturnos in somnos resolueiUnt Curas quidã
cantilenis uterentur ut eis lenis etquietus somnus
in reꝑet. Itaq ex ꝑrecti aliis quib dam modis stupo¬
rem somni Confusionẽq purgabant. Io nimirũ scien¬
tes quod tota nraeanimȩ Corporisq cõpago musica co¬
aptatione Coniuncta sit. Nam ut sese corporis habet
affectus ita etiã pulsus Cordis motib incitantur. qđ
etiam democritus hẏpocrati medico tradidisse fert᷑.
Cum eum quasi insanum Cunctis democriti Ciuib id
opinantib incustodia medendi Causa uiseret. Sed
quorsum istec quia ñ potest dubitari quinnrãe animȩ
etcorporis status isdem quodam modo. proportionib

Expanded text:
invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, inflexisse dicitur modum canendi, itaque adolescentis iracundiam temperasse. In tantum vero priscae philosophiae studiis vis musicae artis innotuit, ut Pythagorici, cum diurnas in somno resolverent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet. Itaque experrecti, aliis quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabant. Id nimirum scientes, quod tota nostrae animae corporisque compago musica coaptatione conjuncta sit. Nam ut sese corporis habet affectus, ita etiam pulsus cordis motibus incitantur. Quod scilicet Democritus Hippocrati medico tradidisse fertur, cum eum quasi insanum cunctis Democriti civibus id opinantibus, in custodia medendi causa viseret. Sed quorsum ista haec? Quia non potest dubitari quin nostrae animae et corporis status, eisdem quodammodo proportionibus
Abbreviated transcription (Latin):
sist̃e mutari modum p̃cepit. atq ita furentis animũ
adulescentis ad statum m̃tis pacatissime tẽꝑauit
Quod scilicet marcus tullius cõmemorat in eo libro
quẽ de consiliis suis cõposuit. Alit̃ idem sed hoc modo
sed ut aliqua similitudine adductus maximis minima
conferã. Cum uinolenti adulescentes tibi arũ cantu
ut fit instincti mulieris pudicȩ fores frangerent am¬
monuisse tibicinã ut spondeum caneso pitagoras dr̃.
Quod cũ illa fecisset tarditate modorum & grauitate
canentis illorum furentẽ petulantiã consedisse. sed
ut similia breuit̃ exempla conquirã. Terpanderatq
arion methimnaeus leybios atq iones grauissimis
morbis cantus eripuere p̃sidio. Is menias uero theban
boetiorũ plurib quos isciadici doloris torm̃ta uexabaN.
modis fertur Cunctas abstersisse molestias. Sed.
em docles cum eius hospitẽ quidã gladis furibund

Expanded text:
sistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum sistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tullius commemorat in eo libro quem de consiliis suis composuit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima conferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque Iones, gravissimis morbis, cantus eripuere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles cum ejus hospitem quidam gladio furibundus