comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficabim᷑. Oportet enĩ corruptibile ħ.
sub̃ corpꝰ induere incorruptionẽ. id:
qr resurrectio in u̾itate futura ẽ. o¬
portet ut corruptio tollat᷑. ⁊ incor¬
ruptio detur. Cum aũ mortale hoc
induerit ĩmortalitatẽ. Quasi tan¬
gendo digitoq demonstrando. corpꝰ
suũ obiciebat apłs. Hoc mortale dic̃.
qm̃ ñ aliud qm qͦd deposuero. recipiã
corpꝰ. Te fiet sermo qͥ scriptꝰ ẽ. subaud̃

Expanded text:
enim corruptibile hoc, subaudis corpus, induere incorruptionem; id est, quia resurrectio in veritate futura est, oportet ut corruptio tollatur, et incorruptio detur. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, quasi tangendo et digito demonstrando corpus suum, hoc dicebat Apostolus. Hoc mortale dicit, quoniam non aliud quam quod deposuero, recipiam corpus. Tunc fiet sermo qui scriptus est, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo erat hora nona cenare. ñ
in abscondito s in ꝓpatulo: ne sin¬
gularitas luxuriã gigneret. E aliꝰ
quidẽ ur̃m esurit. ille uideł qͥ pau¬
ꝑtate p̾mente. caret pane triticeo
& uino qͦd deferat ad consecrandũ:
unde cõmunicetur. uł un p̾paret
sibi conuiuiũ. Alius aut̃ diues qͥ¬
libet & potens ebrius ẽ. & crapu¬
latus: tã ex aliis cibis. qm &̃. ex sa¬
cram̃tis corꝑis & sanguinis dñi.
Nunqͥd domos ñ habetis o corinthii
ad manducandũ & bibendũ cõmu¬
nes cibos. aut eccl̃am dĩ contẽpni¬
tis. id÷ despicabilẽ facitis & ꝓnichi¬
dari facitis. eos qui ñ habent subaud̃
alim̃ta. ex quib consecret᷑ corpꝰ xp̃i.
& sanguis. uł unde sibi p̃parent
cenam in ipsa ȩccl̃a. sicut uos qui
diuitiis abundatis: Quid dicam
uob̾ o corinthiiꝰ Id : quid possum
uobis dicere. p̃ nimio dolore: Lau
do subaud̾. in hoc qͦd bene agitis in
quibdã reb: in hoc tam̃ ñ laudo
uos. quod ecclam dĩ despicabilem

Expanded text:
a nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihidari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo vos, subaudis in hoc quod bonum agitis in quibusdam rebus; in hoc tamen non laudo, vosque Ecclesiam Dei despicabilem
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguis. regnũ dĩ ñ possidebt̃. In
scͥpturis aliq̃n caro accipit᷑ scđ̾m na-¬
turã. ut hoc nc̃ os ex ossib meis. & caro
de carne mea. Aliq̃n scd̾m corruptio¬
nẽ & mortalitatẽ. siue fragilitatẽ. ut
ibi. Recordatꝰ ẽ quia caro sunt: id÷ fra¬
giles ⁊ miseri. Aliqñ scd̃m culpã: ⁊ p̃¬
uaricationẽ. In hoc uero loco. accipit᷑
cã scdin corruptionẽ. qmͣ scd̃m culpã.

Expanded text:
sidebunt. In Scripturis aliquando caro recipitur secundum naturam, ut: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Aliquando secundum corruptionem et mortalitatem sive fragilitatem, ut ibi: Recordatus est quia caro sunt , id est fragiles et miseri. Aliquando secundum culpam et praevaricationem. In hoc vero loco accipitur tam secundum corruptionem, quam secundum culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ uidet. ⁊ ꝑ totũ corpꝰ ambulat. &¬
cet̾a. uos aũ estis corpꝰ xp̃i: ⁊ membra
de mẽbro. Sic̃ de humero ꝓcedit cu¬
bitus & manꝰ ⁊digiti. &. de coxa tibiȩ¬
pedes ⁊ articuli: sic subditi membra
de mẽbro. id÷ pendentes ex sibi p̾latis.
Primũ posuit ds̃ apłos in ȩccła: qui

Expanded text:
et pes toti corpori ambulat, etc. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Sicut de humero procedit cubitus, manus et digiti, et de coxa tibpedes et articuli, sicut sunt sumpta membra de membro, id est pendentes ex sibi praelatis. Primum posuit Deus apostolos in Ecclesia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ estis mͥ necessarii. S multoinag̾
que uidñtur mẽbra corꝑis infirmi¬
ora ẽẽ. sicut pedes sunt & manus quȩ
uilib quibq ministeriis deseruiunt.
necessariora sunt: q ꝓ toto corꝑe oꝑan¬
tur. & que putamus ignobiliora mẽ¬

Expanded text:
Non estis mihi necessarii. Sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse, sicut pedes sunt et manus, quae vilibus quibusque ministeriis deserviunt, necessaria sunt: quia pro toto corpore operantur; et quae putamus ignobiliora e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit. s erit de corꝑe xp̃i. id⁊ mem¬
brũ erit ȩccłȩ. Nunc aũ posuit ds̃
membra. unũ quodq eoꝵ in corꝑe.
sicut uoluit. Quib uerbis tollit p̾¬
sũptionẽ erqui donũ dei putat su¬
um meritũ. Quisqͥs enĩ in eccła est
ocłs: a deo & ñ a se factꝰ ẽ ocłs. Sic
& de cet̾is intelligendũ membris.
Hinc enĩ ait. Qͥd enĩ habes quod ñ
accepisti: Quod si essent omĩa sub̾
mẽbra unũ membrũ. ubi corpꝰ subaud̃
ẽẽt. quod ñ uno mẽbro. s uarietate
mẽbroꝵ constat: Et si om̃s essent
auris aut ocłs. id÷ auditores tm aut
p̾dicatores. qͦmͦ esset eccła corpꝰ. cũ ñ
ñ indigeo. qm̃ p̾dicator quilibet. ui¬
ctu eget ex labore illoꝵ. qui st̃ uł de¬

Expanded text:
Membrum erit Ecclesiae. Nunc autem posuit Deus membra, unumquodque eorum in corpore sicut voluit, quibus verbis tollit praesumptionem, ne quis donum Dei putet suum meritum. Quisquis enim in Ecclesia est oculus, a Deo, et non a se, factus est oculus. Sic et de caeteris intelligendum membris. Hinc enim ait: Quid enim habes quod non accepisti ? Quod si essent omnia, subaudis membra, unum membrum, ubi corpus, subaudis esset, quod non uno membro, sed varietate membrorum constat. Et si omnes essent auris aut oculus, id est auditores tantum aut praedicatores, quomodo esset Ecclesiae corpus, cum non n indigeo, quoniam praedicator quilibet victu eget ex labore illorum qui de
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. s multa insimul neruis con¬
glutinata. Sic om̃s credñtes siue
sint sullimes uitȩ merito. siue par-¬
ui. unũ corpꝰ efficiunt: conglutinan¬
te eos uirtute sp̃s scĩ. Si dixerit pes.¬

Expanded text:
corpus, sed multa simul nervis conglutinata: sic omnes credentes, sive sint sublimes vitae merito, sive parvi, unum corpus efficiunt, conglutinante eos virtute Spiritus sancti. Si dixerit pes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eccła unum corpus est. His uerbis¬
ñ docet ñ debere inflari quẽlibet ad¬
uersus alterũ. quia & siñ magnum.
tam̃ paruũ est. eccłe membrũ. &ͥ siẽ
omĩa membra siue sint magna siue
sint parua. siue honesta siue in ho-¬
nesta. corpus humanũ formant. ĩta
homines diuersi meriti. unã eccłam
edificant. ⁊ unũ corpus xp̃i faciunt.
Cum xp̃o enĩ qui ẽ caput ȩccłȩ: ipsa

Expanded text:
cum Ecclesia unum corpus est. His verbis docet non deberi inflari quaelibet adversus alterum, quia etsi non magnum, tamen parvum est Ecclesiae membrum. Et sicut omnia membra, sive sint magna, sive parva, sive honesta, sive inhonesta, corpus humanum formant, ita homines diversi meriti unam Ecclesiam aedificant, et unum corpus Christi faciunt. Cum Christo enim qui est caput Ecclesiae, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta apłis tradiderit. uł uũ
ꝓcesserit ista consuetudo. uniu̾sał
ȩccłȩ. ut ieiuni doceamur eadem
ita sicut mͦ tenetur. Cui responden¬
dũ est ideo cc̃ cenatos cõmunicasse
apłos. quia necesse erat pascha¬
illud tipicũ antea consũmare: & sic
ad ueri paschȩ sacram̃ta transire. Idõ¬
qͦ dñs ñ constituit ꝑ se ieiunos acciꝑe
sacram̃ta eucharistiȩ. ut haberent eiꝰ
apłi honorẽ aliquid ordinandi in ȩc
clesia scã: qui post eius ascensionem
a spũ scõ edocti. ordinauert̃ in hono¬
remtanti tãq terribilis sacramenti.
pͥmo nos ieunos dnĩcȩ passionis par-¬
ticipatione muniri. pͥmoq spirita¬
lib epulis interius exteriꝰq sacrari:
ac deinde t̾renis dapib ⁊uilib escis.
corpus refici cũ gratiarũ actione. &
cũ temꝑantia atq sobrietate. Unus-¬
quisq enĩ suam cenam p̾sumit ad
manducandũ. Et hoc similit̾ dupli¬
ci modo intelligi potest: ut intelliga

Expanded text:
sacramenta apostolis tradiderit, vel unde processerit ista consuetudo universalis Ecclesiae, ut jejuni doceamur eadem it, sicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat paschaillud typicum antea consummare, et sic ad veri paschae sacramenta transire. Id non constituit jejunos accipere nos sacramenta Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem aliquid ordinandi in sancta Ecclesia, qui post ejus ascensionem a sancto Spiritu edocti, ordinaverunt in honorem tanti tamque terribilis sacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Et hoc similiter duplici modo intelligi potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
liter in homine s adeodatur: qm̃
si esset om̃s haberent fidem. Alii
gr̃a sanitatũ inuno sp̃u. De gr̃a sa-¬
nitatũ dicit. qua sanant᷑ infirmi
uł egri. Alii oꝑatio uirtutũ in eici-¬
endis demoniis. ⁊ patrandis aliis
miracłis. Alii ꝓphetia qua sp̃u scõ
repletus. futura p̃dicit: uł ꝓpħarũ
libros exponit. Alii discretio sp̃uũ.
ut nouerit qͥd loquatur ex sp̃u scõ.
no: sicut loquebatur puella. quȩ
magnũ questũ prestabat diuis suis.
de qua paulus sp̃m phitouicũ expulit.
& sicut loquebantur magr⁊ incanta¬
tores. Alii genera linguarũ. id÷ ua
rietates sermonũ: ut apłis ⁊ creden¬
tib in exordio fidei. Alii int̾pretatio
sermonũ. ut iheronimo: qui diuinas
scripturas ex hebreo in latinũ tran¬
stulit. Hec autẽ omĩa que enume

Expanded text:
liter, sed a Deo datur: quoniam si esset, omnes haberent fidem. Alii gratia sanitatum in uno Spiritu. De gratia sanitatum dicit, qua sanantur infirmi vel aegri. Alii operatio virtutum, in ejiciendis daemonibus et patrandis; alii miraculis: alii prophetia, qua Spiritu sancto repletus, futura praedicit, vel prophetarum libros exponit; alii discretio spirituum, ut noverit quis loquatur ex Spiritu sanno: sicut loquebatur puella quae magnum quaestum praestabat dominis suis, de qua Paulus spiritum pythonicum expulit: et sicut loquebantur magi et incantatores. Alii genera linguarum, id est varietates sermonum, ut apostolis et credentibus in exordio fidei. Alii interpretatio sermonum, ut Hieronymo qui divinas Scripturas ex Hebraeo in Latinum transtulit. Haec au
Abbreviated transcription (Latin):
instruuntur. & in dei laudẽ exci-¬
tantur. sic̃ dñs monet. Luceat
donum intelligitur. quod ipsi ho¬
mini manifestat datũ se ei ad uti¬
litatẽ suam. ut recte credat. sc̃e
uiuat: & ut alii ex eo utilitatem
fuerit. ilico ꝑ oꝑationẽ iusticie ma¬
nifestatur. Hinc scriptũ est. Ignẽ
ueni mittere in terrã. & quid uolo
Intelligitur sapientia in uitandis
malis. & appetendis bonis: scientia
uͦ in disponendis ordinandisq hu¬
manis. S enĩ fundos siue agros
excolere. domũ prudent̾ edificare.
familiã competenter ordinare: ad
scientiã uidetur ꝑtinere. Aliter
Sapientia ꝑtinet ad cognitionẽ
ȩternoꝵ: qua credimus dm̃ trini¬
tatẽ habere in ꝑsonis. unitatẽ in

Expanded text:
instruuntur, et in Dei laudem excitantur, sicut Dominus monet: Luceat donum intelligitur, quod ipsi homini manifestat datum esse ad utilitatem suam, ut recte credat, sancte vivat, et ut alii ex eo utilitatem fuerit, illico per operationem justitiae manifestatur. Hinc scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid volo Intelligitur, sapientia in vitandis malis et appetendis bonis, scientia vero in disponendis ordinandisque humanis. Etenim fundos sive agros excolere, domum prudenter aedificare, familiam competenter ordinare, ad scientiam videtur pertinere. Aliter, sapientia pertinet ad cognitionem aeternam qua credimus Deum trinitatem habere in personis, unitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
electorum: qui comꝑatione repborum par¬
uissimus erit. licet uide sit ꝑfectus. Unde
dominus dicit. Multi uocati. s pauci electi.
Quasi diceret. Multi incipiunt curtere: s
ante deficiunt et lassescunt. quã ꝑueniant
adbrauium. pauciq sunt qui ꝑueniunt
ad palmã uictorie. Significat etiam ille
unus unitatẽ sancte eccłȩ. que est corpꝰ .xͥ.
Quicumq eñĩ unitati ȩccłiȩ. fide bonisq oꝑi

Expanded text:
electorum, qui comparatione reproborum parelectorum, qui comparatione reproborum parvissimus erit, licet in se fit perfectus. Unde Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi ; quasi diceret: Multi incipiunt currere, sed ante deficiunt et lassescunt quam perveniant ad bravium, paucique sunt qui perveniunt ad palmam victoriae. Significat enim unus ille, unitatem sanctae Ecclesiae quae est corpus Christi. Quicunque etenim u
Abbreviated transcription (Latin):
bat brauium. cẽtis inuanũ currentib. quia
nicħ ntilitas eis p̃stabat suuscur sus: nsi ri¬
sum et cachinnũ popłis exeitabant. S ũro
magnam uerec undiam. Altiori ũo intellig̃n¬
tia ꝑstadium ꝑ quod illi currebant. debe¬
mus in telligere sidem nr̃ãm: intra cuiꝰ me¬
tas currere debemus ab exordio fid̃i nr̃e.
usq ad t̾minũ huiꝰ uttȩ. quo usq pueniamꝰ
a dbrauiũ repmissum. de quo dominꝰ att̃.
Qui ꝑseueraũit usq infinẽ. hie saluus erit ͥ
Hoc tñ distat inter illorum eur sũ et nr̃m. dͥa
ibi om̃s qui adhoc erant p̃ꝑati currebant.
s unus qui cet̾os p̃currebat. pͥor ꝑuemendo
aabrauium. accipiendo solus remuñationẽ
suȩ uictorie. In nostro aut̃ eur su om̃s qui
bñ encurrer int. p̃mium sui laborit ⁊¬
ꝑcipient. nec dolebunt se in cassum cucurtis¬
se. cum om̃s qui ꝑuenerĩt. remun̾atioñẽ ac¬
ceperint. Ille uͦunus significat numerum

Expanded text:
bat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia bat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia nihil utilitatis praestabat eis suus cursus, nisi risum et cachinnum populis excitabant, sibi autem verecundiam magnam. Altiori vero intelligentia, per stadium, per quod illi currebant, debemus intelligere fidem nostram intra cujus metam currere jubemur ab exordio fidei nostrae usque ad terminum hujus vitae, quousque perveniamus ad bravium repromissum, de quo Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hoc tamen distat inter illorum cursum et nostrum, quod ibi omnes qui ad hoc erant parati currebant, sed unus qui prae caeteris currebat, prior perveniendo ad bravium, accipiebat solus remunerationem suae victoriae. In nostro autem cursu, omnes qui bene currerint, praemium sui laboris percipient, nec dolebunt se incassum cucurrisse, cum omnes qui pervenerint, remunerationem acceperint. Ille vero unus significat numerum
Abbreviated transcription (Latin):
onis. dat ude comꝑationẽ. cuiꝰ exemplo ac¬
cendantur ad uictoriam captandam ȩt̾nã.
inquiens. Neseitis qd̃ hiĩ qua instadio eur¬
runt. Ecet̾a. fuit quodam tempore gigas qui-¬
dam momine hetcules. apud grecos. sortissimꝰ
omniq uirtute corꝑis roboreus: agilitate qͦ
seu uelocitate pedum. in cursu uelocissimus atq
ꝑnicissimus. qui uno anhelitu curcurrit atꝙ
ut ita dicam puolauit. centum uigñti quinq
passus. sicꝙ subsistit uno in loco: qd spatiũ siuieur¬
sus stadium appellauit astando. et est oclaua pars
miliarii Inde pꝰmodimi. inoleuit mos apud gre¬
cos et constie tudo duiturna. ut ex singłis ur¬
bibus. castelł. oppid̃. nec ũ et uillulis uitienes se
p̃ꝑatent: quatinus adueniente festuutate de¬
orum possent currere ad illum stadurm qd̾ mẽ¬
surabatur centũ uig̃ñti qͥnq passibus. Post cuiꝰ
uiris et mulieribus adspectacłm illud aurre¬
bant om̃s: s unus qui pͥor eur rebat accipie¬

Expanded text:
. Dat inde comparationem, cujus exemplo accedamus ad victoriam aeternam captandam, inquiens: Nescitis quod hi qui in stadio currunt, etc. Fuit quodam tempore gigas quidam nomine Hercules, apud Graecos fortissimus, omnique virtute corporis roboreus, agilitate quoque seu velocitate pedum in cursu velocissimus atque pernicissimus, qui uno anhelitu currit, atque ut ita dicamus pervolavit centum viginti quinque passus: sicque subdit uno in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et est octava pars milliarii. Inde postmodum inolevit mos apud Graecos et consuetudo diuturna, ut ex singulis urbibus, castellis, oppidis, necnon et villulis, juvenes se praeparent, quatenus adveniente festivitate deorum, possent currere ad illud stadium, quod mensurabatur centum viginti quinque passibus. Post cujus viris et mulieribus, ad spectaculum illud currebant omnes: sed unus qui prior currebat, accipie
Abbreviated transcription (Latin):
da aduersa: quia ꝑ tͥbulationes no-¬
nigna ẽ id: ualdebona: ꝙ ñ solũ
ñ reddit malũ ꝓmalo. s insuꝑ bo¬
nũ ꝓ malo. cibando inimicũ. ⁊ po¬
tando. Karitas ñ emulatur. Suꝑiꝰ
ait. emulamini carismata meliora:

Expanded text:
dversa, quia per tribulationes nonigna est, id est valde bona, quia non solum non reddit malum pro bono, sed insuper bonum pro malo, cibando inimicum et potando. Charitas non aemulatur. Superius ait: Aemulamini charismata meliora,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cum gentes essetis. Reducitur
ab apło corintbiis uitȩ pristinȩ con¬
uersatio. in noticiam: ut ex eius ꝯ¬
sidatione crescant in nouã ꝯu̾satio
in mendacio & errore. qr illa cultu¬
ra nichil erat. sic iam xp̃iani diui
bant obsequi. Gentes autẽ siue gñ¬
tiles appellantur. qui ab errore pa¬
trũ suoꝵ in quo nascuntur. in reli¬
gionẽ melioris uitȩ ñ cõmutantur.
unde &. geus. quȩ sic manet ut ge

Expanded text:
am cum gentes essetis. Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversatin mendacio et errore, quia illa cultura nihil erat, sic jam Christiani efbant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut ge
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa placere. Ad quod dicendũ. quia
ubi dixit. si hominib placerẽ. hoĩes
ibi uoluit intelligi hereticos. iudeos
incredulos. paganos & ꝑsecutores. Hic
autẽ ubi dicit om̃ib se placere. sub¬
audiendũ ẽ bonis ⁊ religiosis uiris.
Si hoĩb inquit placerẽ infidelib. ne¬
roni scił. hereticis. uideis incredulis¬
ñ essem. quia xp̃m negassem. Tam̃
licet illis ñ placeã. om̃ib tam̃ bonis
& religiosis placeo. non querens qͦd
michi soli utile ẽ. ꝙ ñ accipio a uob̾
uictũ & uestim̃tũ: s qͦd alt̾ius. sicut

Expanded text:
uod dicendum, quia ubi dicit, si hominibus placerem, homines ibi voluit intelligi haereticos, Judaeos incredulos, paganos et persecutores. Hic autem ubi dicit, omnibus se placere, subaudiendum est bonis et religiosis viris. Si hominibus, inquit, infidelibus roni scilicet, haereticis, Judaeis incredulisnon essem, quia Christum negassem. Tamen licet illis non placeam, hominibus tamen bonis et religiosis placeo: Non quaerens quod mihi soli utile est, quia non accipio a vobis victum et vestimentum, sed quod multis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s subaud̾. manet semꝑ unus in
om̃ib ⁊ indiuisus. Notandũ qd̾
ñ ait diuisiones meritoꝵ sc̃. sed
gr̃arũ. quia donadĩ gratis dantur.
ñ humanis meritis tribuuntur.
Unde ait ad romanos. Quis prior
manet. id÷ immensus. indiuisus.¬
& inseparabilis cum patre & filio:
s dona illius diuisa sunt. qr ñ oĩb
equaliter conferuntur. Unde faten¬
dum ẽ. quia cũ ds̃ ꝑdiuinitatis po¬
tentiã ubiq sit. ñ tam̃ ubiq ꝑ in
habitationis grãm: & in quib ha-

Expanded text:
s sanctus manet semper unus in omnibus et individuus. Notandum quod non ait, divisiones meritorum sunt, sed gratiarum, quia dona Dei gratis dantur, non humanis meritis tribuuntur. Unde ad Romanos ait: Quis prior manet, id est immensus, indivisus, inseparabilis cum Patre et Filio, sed dona illius divisa sunt, quia non omnibus aequaliter conferuntur. Unde fatendum est quia cum Deus per divinitatis potentiam ubique sit, non tamen ubique est per inhabitationis gratiam, et in q
Abbreviated transcription (Latin):
linguas infantiũ fac̃ disertas: dicit
anathema iħu. In decretis iustinia¬
ni imꝑatoris. anathema separatus
a deo uocatur. Legitur ⁊ in canonibꝰ
ꝓ maledictione. Legitur ⁊ ꝓ occisi¬
ꝓ eis scd̃m carnem. Ponitur& ꝓ ab
hominatione. hic uͦ ꝓ separatione
ponitur. Itaq nullus sp̃u dĩ affla¬
liqua parte inferior. Hoc quoꝵ dã
hereticoꝵ uesania insaniaendo dicẽ
ñ timuit: iccuto anathemate idẽ
separatione adeo & eccła ꝑculsi st̃.
M nemo pot̾ dicere dñs iħus: nisi in
spũ scõ. In sacra scriptura aliqͣndo¬
dicere ꝓ simplici sermone accipitur.

Expanded text:
linguas infantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperatoris, anathema separatus a Deo vocatur. Legitur et in canonibus pro maledictione. Legitur et pro occisipro eis secundum carnem. Ponitur et pro abominatione, hic vero pro separatione ponitur. Itaque nullus Spiritu Dei affla sancto, et aliqua parte inferior. Hoc quidam haereticorum vesani insaniendo dicere non timuerunt; idcirco anathemate, id est separatione a Deo, Ecclesia perculsi sunt. Et nemo potest dicere Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto. In sacra Scriptura dice
Abbreviated transcription (Latin):
niter ex uno pane cõmunicate. qr
illa oblatio unus panis ẽ: & cõmunis
debet ẽẽ om̃ib. Si quis esurit domi
manducet : id÷ qui impatiens ẽ nec
uult ieiunare cum ceteris. domi ter¬
reno pane uescatur. Ut ñ in uidi-¬
ciũ conueniatis: id÷ ne corpus xꝑi
rep̾hensibilit̾ ꝑcipiatis ad dampna¬
tionẽ urãm. Cetera autẽ subaud̃
que restant inordinata: cũ uen̾o
disponam.¬

Expanded text:
niter ex uno pane communicate; quia niter ex uno pane communicate; quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit domi manducet, id est qui impatiens est, nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur. Ut non in judicium conveniatis, id est, ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis ad damnationem vestram. Caetera autem, subauditur quae restant inordinata, cum venero, disponam
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximus. Quotienscunq enĩ
manducabitis panem hunc ⁊ calicẽ
bibetis: mortẽ dñi anñtiabitis. do¬
nec ueniat ipse adiudiciũ. Duob
modis anñtiamus mortẽ dñi iam
ne: uł ipsum misteriũ celebrando.
dicando aliis : quod utrunq agere
debemus & sum̃do & p̾dicando. Hoc
qͦq sciendũ ẽ. qr caro nr̃i saluatoris
ꝓsalute nr̃i corꝑis. sanguis uͦ pro
anima nr̃a fusus ẽ: quia sedes aĩe¬

Expanded text:
. Quotiescunque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat ipse ad judicium. Duobus modis annuntiamus mortem Domini jam ne vel ipsum mysterium celebrando, am praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. Hoc quoque sciendum est, quia caro nostri Salvatoris pro salute nostri corporis, sanguis vero pro anima nostra fusus e
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia penes te. in memoriã mei:
ut qͦtienscunq illud uideris recor
tristari de morte amici: qͦtiensc̃q
munus sibi dimissũ conspicit. Si¬
milit̃ nos qͦtienscunq accedimus
ad consecrandũ siue ꝑcipiendũ mi¬
piissimus in memoriã sui dimisit
tenendũ. cũ timore ⁊ cõpunctione
cordis. om̃iq reu̾entia debemus ac¬
ciꝑe: recolentes quanto amore nos¬
dilexit. qui ꝓ nobis seipsũ obtulit
ut nos redimeret. Similit̃ ⁊ calicẽ
subaud̃ tradidit eis: postqͣm cena¬
uit. dicens. Hic calix nouũ testam̃¬
tũ est in meo sangͥne: id÷ hic calix
quẽ uob̾ trado nouũ cestam̃tũ sig¬
nificat ut fulgentiꝰ dicit: uł nouũ
testamentũ significat in meo san¬
guine. siue ꝑmeũ sanguinẽ. Calicẽ
noui testam̃ti dicit ad distinctionẽ
uet̾is testam̃ti. qͦd confirmatũ est
sanguine hircoꝵ ⁊ tauroꝵ. sicut ha¬
betur in exodo: dicente moyse ad
popłm. quando collegit sanguinẽ
hircoꝵ in calice uł patena. & asꝑsit

Expanded text:
diligentia penes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recordolere ei et tristari de morte amici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel percipiendum sapassurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter et calicem, subaudis tradidit eis, postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel patena, et aspersit
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendi: de quib dicit᷑ Pulcri¬
ores st̃ ocłi eius uino: s ⁊ p̾dicatores
qui sibi atq aliis spiritalia ꝓuidñt.
Aures sunt. fideles auditores. Nares.
qui uim discretionis habent. inter
odores uirtutũ : fetoresq uicioꝵ. Os
qui diuina eloquia aliis eructuant.
id÷ doctores. Manus. qui oꝑantur
unde alii uiuant. Pedes. qui in ne-¬
gociis secularib. ad utilitatẽ cet̾oꝵ
discurrunt. Si dixerit talis pes ñ
sum manus. quia ñ habeo qͦd tribuã
uł ñ possum oꝑari. uñ aliis uictũ
tribuam. ꝓptẽa ñ sum de corꝑe xp̃i.¬

Expanded text:
ibus dicitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino , sed et praedicatores qui sibi aliisque spiritualia provident; aures sunt fideles auditores; nares, qui vim discretionis habent inter odores virtutum fetoresque vitiorum; os, qui divina eloquia aliis eructant, id est doctores; manus, qui operantur unde alii vivant; pedes, qui in negotiis saecularibus ad utilitatem caeterorum discurrunt. Si dixerit talis pes, non sum manus, quia non habeo quod tribuam, vel non possum operari unde aliis victum tribuam, propterea non sum de corp
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ. sicut in sequentib dic¬
turus est. Quando ꝑgebat damascũ
et cecatus est. uł tunc manifestauit
in extasi mentis dũ esset in templo.
ac sic demũ tradidit corutbiis. qñ
erat tradendꝰ auida. accepit panem
& grãs agens fregit. & dixit. Fini¬

Expanded text:
sacramentum, sicut in sequentibus dicturus est, quando pergebat Damascum, et caecatus est. Vel tunc manifestavit itus est in exstasi mentis, dum esset in templo. Ac sic demum tradidit Corinthiis, quaerat tradendus a Juda, accepit panem et gratias agens fregit et dixit di
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam deferebant singłi panẽ
& uinũ.: ⁊dabant ea sacerdoti. unde
consecraret corpꝰ &. sanguinẽ dñi. son¬
secratis autẽ misteriis a sacerdote.
unusquisq qͦd detulerat accipiebat.
desuꝑ altari. sumebatq tacito cũ
suis. ut ꝑuenientes ñ inuenirent
quod darent ⁊ unde cõmunicarent.
aut etiã deferebat omne qͦd attule¬
rat ad domũ suam. ut cum suis illd̃
sumeret. Obcuiis rei causã magnȩ
dissensiones inter illos erant. quas
seminau̾ant pseudo apłi: ita ut
cũ una benedictione om̃s oblatiões
consecrate essent. singłi suas acci¬
pientes que cõmunes debuerant
ẽẽ. maximã u̾ecundiã inferrent.
his qͥ ut assolet ñ obtulerant. licet
haberent. aut his ꝙ̃ qui ñ habebant
quid afferrent. Hoc autẽ faciebant
multi. postqm aliis cibis crapulati
erant. Istamq acceptionẽ eucha¬
ristiȩ. dnicã cenã uocauit apłs
uno modo. Aliter. Soliti qͦq erant.
conuenire eodẽ die ad eccłam om-¬

Expanded text:
 et deferebant singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem Domini. Consecratis autem mysteriis a sacerdote Domini, unusquisque quod detulerat accipiebat desuper altari: sumebatque tacite cum suis, ut supervenientes non invenirent quod ederent, et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, singuli suas accipientes, quae communes debuerant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominicam coenam vocavit Apostolus uno modo. Aliter: Soliti quoque erant convenire eodem die ad Ecclesiam om
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo manifestauit se loqui de
filiũ. quia quoꝵ una ẽ uirtus natu¬
uerbis tollitur humana arrogan¬
tia: cum sine sp̃u sco nec magna
nec minima bona oꝑari possit no¬
stra fragilitas. Altius monet apłs
in trinitate nullos faciendos gra¬
dus. dũ primũ ponit sp̃m scm.¬

Expanded text:
dicendo manifestat se loqui de Filium, quia quorum una est virtus natuverbis tollitur humana arrogantia, cum sine Spiritu sancto nec magna, nec minima bona operari possit nostra fragilitas. Altius monet Apostolus in Trinitate nullos faciendos gradus, dum primum ponit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis ꝓbati in fide bonisq oꝑib
manifesti fiant: &. appareat etiã qui
sint imꝑfecti & duplices: sicut dñs
dicit in eugłio. Necesse ẽ ut ueniant
scandala: id÷ ñ potest alit̾ ẽẽ. E re-¬
uera magnã utilitatẽ prestiterunt
ctores excitauert̃. qͥ quasi dormie¬
bant. Nequa qͣm enĩ tantã copiam
libroꝵ habuiss sca eccł̃a &. tantam
cognitionẽ de deo. nͥ hereses ex orte
e̾e̾nt : a quib excitatꝰ ẽ iheronimꝰ.¬
riꝰ. aliiq scĩ doctores. qͥ multa con

Expanded text:
bati, in fide bonisque operibus, manifesti fiant, et appareant etiam qui sint imperfecti et duplices. Sic Dominus dicit in Evangelio: Necesse est ut veniant scandala , id est, non potest aliter esse. Et revera magnam utilitatem praestiterunt ctores excitaverunt, qui quasi dormierunt. Nequaquam enim tantam copiam librorum haberet sancta Ecclesia, et tantam cognitionem de Deo, nisi haereses exortae essent, a quibus excitatus est Hieronrius, aliique sancti doc
Abbreviated transcription (Latin):
Qui manducat carnẽ meã ⁊ bibit
sanguinẽ meũ: in me manet ⁊ ego
in eo. Quicunq gͦ cenam dĩi uult
imitari. ꝑcipiendo corpus illiꝰ. uł ꝙ̃¬
in ꝑcipiendis aliis cibis. cõmuniter
debet ea uti: quia cena dñi om̃ib
recũbentib cõmunis fuit. ñ solũ

Expanded text:
Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Quicunque ergo coenam Domini vult imitari percipiendo corpus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus recumbentibus communis fuit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
alio modo cenã dñi appellat. illas
p̃parationes conuiuioꝵ ⁊ epula-¬
rũ: quas sine caritate sumebant.
ñ dantes inde pauꝑib. Sacram̃¬
tũ gͥ corporis xp̃i. a cõmunicatione
cena appellatur: quia cõmune de¬
bet ẽẽ om̃ib fidelib ⁊ iustis. Uuo
enĩ pane uniũsitas eccłȩ significat᷑.
ꝑ id enĩ qͦd unũ sumus: de uno paue

Expanded text:
alio modo, coenam Domini appellat illas alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesiae designatur. Per id enim quod unum sum
Abbreviated transcription (Latin):
pararent. nichilq accipiebant ab illis
tib unde cõmunicarent. Impleti aũ
illi diuites om̃ib cibis ⁊ potib usq
ad uomitũ: accipiebant ad ultimũ
sacram̃tũ corporis. ⁊ sangͥnis xp̃i di-
centes. Sic tradidit dñs xp̃s disci¬
pulis suis nr̃is doctorib ⁊ magistris.
corpus & sanguinẽ suũ post alioꝵ
ciboꝵ ꝑceptionẽ : & sic nos uolumꝰ
illud sumere. Quod audiens apłs
scripsit eis inter cet̾a. ista que in
p̾senti habentur. uolens corrigere.
inquiens. Conuenientib uob̃ in
unũ & in eccłam. iam ñ est dn̾icã
cenã manducare. id÷ ñ est uobis li¬
citũ dñicã cenã taliter manducare.
qualit̾ uos manducatis. Cenã autẽ
dñicã duplicit̃ possumꝰ intelligere.
appellatã ẽẽ ab apło. uł ꝑceptionẽ
uidelicet eucharistiȩ. de qua sin¬
guli sibi uendicabant partes ꝓ¬
prias quas attulerant. aliis ñ cõ¬
municantib: aut &̃ eandẽ eucha¬
ristiã post alios cibos sum̃tes. Ut

Expanded text:
a, nihil accipiebant ab illis tibus unde communicarent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apostolus, scripsit eis inter caetera ista quae in praesenti habentur, volens eos convenire, inquiens: Convenientibus vobis in unum in Ecclesia, jam non est Dominicam coenam manducare, id est non est vobis licitum Dominicam coenam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelligere appellatam esse ab Apostolo, vel perceptionem videlicet Eucharistiae, de qua singuli sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
olo aut̃ uos scire: qm̃ om̃is uiri
xp̃s. id÷ pͥnceps ⁊ origo. qr ab illo qͥ ẽ
ceps ẽ om̃i homini. Caput aũ mulieris.
quia de costa eius facta ẽ & eius pote¬
stati subiecta. Caput uͦ xp̃i id÷ origo¬

Expanded text:
 Omnis viri st princeps et origo, quia ab illo qui est ceps est omnibus hominibus. Caput autem mulieris, quia de costa ejus facta est, et ejus potestati subjecta. Caput vero Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tas u̾bi q̃ implet celũ ⁊ terrã ⁊ oĩa q̃ in eisst̃
ip̃a replet corpꝰ .xͥ. qd̃ amultis sac̃dotib¬
ꝑ uniu̾sum orbẽ sanctificatur et facit
unum corpus xͥẽẽ: et sicut ille panis ⁊
sanguis. in corpꝰ xͥ tͣnseunt. ita om̃s qui
in eccłia digne comedunt illud. unum
corpus xͥ sunt. sic̃ ip̃e dixit. Qui mandu¬
cat carnẽ meam et bibit sanguinẽ meũ.
in me manet: et ego in eo. Tam̃ illa caro
quã assumpsit & iste panis. omĩsq eccłia.
inunicant. unũ corpꝰ cũ eo efficiunt᷑.
sic qui cõmunicant scienter de idolo¬
titis. unum cũ diabolo corpꝰ existunt.

Expanded text:
tas Verbi, quae implet coelum et terram et omnia quae in eis sunt, tas Verbi, quae implet coelum et terram et omnia quae in eis sunt, ipsa replet corpus per universum orbem sanctificatur, et facit unum corpus Christi esse: et sicut ille panis et sanguis in corpus Christi transeunt, ita omnes qui in Ecclesia digne comedunt illud, unum corpus Christi sunt, sicut ipse dicit: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem in me manet, et ego in eo . Tamen illa caro quam assumpsit, et iste panis, omnisque Ecclesimunicant, unum corpus cum eo efficiuntur: sic et qui communicant scienter de idolothytis unum cum diabolo corpus existunt;
Abbreviated transcription (Latin):
te id est discernite. quod dico: utrum
uerum et bonum dicã. necne. Calix cui
ea de pane plus erat dispitaturu.
Calix aut̃ bñdictionis dr: quia bñdicit
a sac̃dotibus in altari. Appellatur et ip¬
se calix cõmunicatio quasi partic ipatio.
qr om̃s cõmunicant ex illo. partemq su¬
munt ex sanguine dñi. quam cõtinet
inse. Et panis quẽ frangimus iu altari.
nonne participatio corꝑis dñi est. Utiq
pͥmum consecratur et bñdicitur a sacer¬
dotibus et spũ sco. et deinde frangitur.
cum iã licet panis uideatur. in u̾itate
corpus est .xͥ: ex quopane quicumq cõ¬
comedimiis illum pane. Caro quẽ ũbũ
di patͥs assumpsit in ut̾o uirginali in
unitate suȩ ꝑsonȩ. et panis qui cõsecra¬
tur in ȩccłia unum corpus xp̃i sunt.
Sicut enim illa caro corpus est xp̃i: ita iste
unũ corpꝰ. Diuinitatis enĩ plenitudo que
fuit ĩ illo replet istũ panẽ. & ipsa diuini¬

Expanded text:
te, id est discernite, quod dico: utrum te, id est discernite, quod dico: utrum verum et bonum dicam, necne. Calix beneea de pane plus erat disputaturus. Calix autem benedictionis dicitur, qui benedicitur a sacerdotibus in altari; appellatur et ipse calix communicatio, quasi participatio, quia omnes communicant ex illo, partemque sumunt ex sanguine Domini quem continet in se. Et panis quem frangimus, in altari, nonne participatio corporis Domini est? Utique. Primum consecratur et benedicitur a sacerdotibus et Spiritu sancto, et deinde frangitur cum jam licet panis videatur, in veritate corpus Christi est. Ex quo pane quicunque comcomedimus illum panem, caro quam Verbum Dei Patris assumpsit in utero virginali in unitate suae personae, et panis qui consecratur in Ecclesia, unum corpus Christi sunt. Sicut enim illa caro corpus Christi est, ita iste unum corpus. Divinitatis enim plenitudo, quae fuit in illo, replet istum panem; et ipsa divini
Abbreviated transcription (Latin):
lestia: cõplebit illud. quia dabit eis: id̾o¬
q non ꝑmittet eos temptari suꝑ id quod
humana fragilitas potest ferre. S fati¬
et cũ temptatione etiam ꝓuentũ. io ÷
auxilium ut possitis sustinere: id est
mus factum de beato abrabam qñ lib̾atꝰ¬
est de ur chaldeorum. nec ñ et de tribus
pueris in camino. et de daniele qñ missuᷤ
est in lacũ leonum. et de unum̾abili multi¬
dine martyrum: aut etiam in temptatiõe
laurentio quoq suꝑ craticłam. multisq
aliis martirib. Quis enĩ hominũ posset cre¬
dere. qd̾ homo mortalis talia posset sustinẽ.
qualia sustinuit laurentius ꝑ adiuitoriũ
di. Qua ꝓpter dum tales huiusmodi tem
ptationes nobis afflictionẽsq ꝓueniunt.
debemus ista ad memoriam reducere. om¬
nẽq spẽ nrãm in dm iactare: ut ip̃e nob̃
faciat ꝓuentum euenire. citius lib̾an¬
do. aut etiam tollerantiam uictorie pre¬
bendo.
t prudntius loquor. Uos ip̃i iudica¬

Expanded text:
lestia: complebit illud, quia dabit eis. Ideolestia: complebit illud, quia dabit eis. Ideoque non permittit eos tentari supra id quod humana fragilitas potest ferre. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est auxilium, ut possitis sustinere; id est, mus factum de beato Abraham, quando liberatus de urbe Chaldaeorum, necnon de tribus pueris in camino, et de Daniele, quando missus est in lacum leonum, et de innumerabili multitudine martyrum, aut etiam in tentatione tLaurentio quoque super craticulam, multisque aliis martyribus. Quis enim hominum posset credere quod homo mortalis talia posset sustinere, quae sustinuit Laurentius per adjutorium Dei? Quapropter, dum tales et hujusmodi nobis tentationes afflictionesque proveniunt, debemus ista ad memoriam reducere, omnemque spem nostram in Deum jactare, ut ipse nobis faciat proventum evenire, citius liberando, aut etiam victoriae tolerantiam praebendo. Ut prudentibus loquor, vos ipsi judica
Abbreviated transcription (Latin):
stare in rectitudine fidi bonisq oꝑib
et in scientia qua credit omĩa ẽẽ muda.
uideat ne cadat in suꝑbiam aut in
scandalum frĩs. Isto ui loco tacite ac spe¬
cialiter: ꝑcuttit eos. qui p̃sum̃tes de sua
omnia munda sunt mundis. recõbebant
u idoliis. et edebant carnes idolatias. uñ
scandalitabant᷑ simpliciores fr̃es: qui uidñ¬
tes illos talia agere. putabant aliquid
consecratis. Generalit̾ ant̃ ad om̃s ꝑtinet
gitare: et incorde temptationes multas
ꝑpeti. Diabolica uͦ temptatio est. certami¬
ne temptationis in oꝑe suꝑari: et malum
ꝑficere. Concupisci mulierem humana
temptatio est. ad ult̾ium uͦ siue fornicati¬
onẽ ꝑpetrare diabolicum ẽ. Sic dece¬
teris uitiis intelligñdum.
Idelis aut̃ ds̃ est. qui non patietur uos
temptari sup̃ id quod potestis sustinere:
suis. oꝑe cõpleuit: cõplet quoq cotidie et
cõplebit. ꝑmisit diligñtib se regna ce¬

Expanded text:
stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac specialiter percutit eos, qui praesumentes de sua omnia munda sunt mundis, recumbebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid consecratis. Generaliter autem ad omnes pertinet gitare, et in corde tentationes multas perpeti. Diabolica vero tentatio est certamine tentationis in opere superari et malum perficere. Concupiscere mulierem humana tentatio est: adulterium vero sive fornicationem perpetrare diabolicum est. Sic de caeteris vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari ssuis, opere complevit; complet quoque quotidie, et complebit. Promisit diligentibus se regna coe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uero quod eneus fuit: significat eternita¬
tem rͥ: quia es durabile elementumẽ. Sus¬
pensus est. in ligno: et xp̃c inpatibulo cru¬
cis. Quicumq illum aspiciebat. sanabat᷑
amorsibus et ueneno serpentium: qm̃ qͥ
memoriam reducunt: et aspiciunt illũ
adhoc ut mortificent corpora sua cũ ui
et ueneno prauȩ delectationis: et usuꝑ
a morte ȩterna. Ignis uͦ ille qui deuoraũ
murmatores: significat iguem ȩt̃num. qͥ
deuorat om̃s similia agentes. Scͥpta sũt
aut̃ ad correptionẽ nr̃am. id est. ad em̃dati
ultima scilicet etate. Non sunt ꝓpter eos
scripta. ut ipsi legent qui talia agntes
talia meruerunt reciꝑe. quia iam olim
mortui erant: s ꝓ nr̃a salute et utilitate.
ut si timore horum in di seruitio man-¬
serimus. głam iłł ꝓmissam accipiamꝰ.
terram uidelicet reꝓmissionis: que sig.¬
aut̃ aliter eg̃umis: geminabit᷑ nobis
pena illorum qm̃ maior notitia legis. plꝰ
facit homiuẽ reũ. Itaq qui se existimat

Expanded text:
hoc enim quod aeneus fuit, significat aeternitatem Christi, quia aes durabile metallum est. Suspensus est in ligno, et Christus in crucis patibulo. Qui illum aspiciebat sanabatur a morsibus et veneno serpentum; quoniam memoriam reducunt et aspiciunt illum, ad hoc ut mortificent corpora sua cum vitet veneno pravae delectationis, et insuper a morte aeterna. Ignis vero ille qui devoravit murmuratores, significat ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt autem ad correptionem nostram, id est, ad emendatiultima scilicet aetate. Non sunt propter illos scripta ut ipsi legerent, qui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet repromissionis, quae sigaut aliter egerimus, geminabuntur nobis poenae illorum, quoniam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat
Abbreviated transcription (Latin):
tando eo qd̃ ibi macꝰtent᷑ carnes. Ideo aũt
qͥd de carnalib utr̃ ꝯsecrate essent idolis
necne: quia si interrogarent. diceret me
insultando et de ridndo qui interrogatꝰ
fuerat. om̃s istȩ carnes quas cernis in toto
macello. idoł sunt dicatȩ. Si aliquis fide¬
lium hec audiens postea emeret. deride¬
ret ille paganus. in sua m̃te & conscĩa
dicens. Eoce quid fecit xp̃ianus. qui me
malum: modo emit carnes idoł conse-¬
cratas & comedit ut scãs. Hisi gͦ aliqͥd
numinis in idolis cognosceret: nequa¬
qmͣ hoc ageret. Quandiu talia eũ ui-
dero facientẽ : ñ transibo ad xp̃ianis-¬
mũ. Si quis infideliũ uocat uocat uos¬
ad cenam :i uultis ire subaud̃ ad domũ
eius. Non p̃cepit ut irent nec ꝓhibuit:
munione uescentiũ. qͣsi cõmune con¬
uiuiũ: & cõmunis esca siue refectio.¬
Cenon quippe dicunt greci cõmune.
unde & cõmunicantes dicunt᷑. qͦd
cõmunit̃ id÷ parit̃ comedant. apud

Expanded text:
tando, eo quod ibi mactantur carnes. Ideo autemtando, eo quod ibi mactantur carnes. Ideo autemquid de carnibus, utrum consecratae essent idolis necne, quia si interrogarent, diceret ille insultando et deridendo qui interrogatus fuerat: Omnes istae carnes quas cernitis in macello, idolis dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus in sua mente et conscientia, dicens: Ecce, quid fecit ille Christianus, qui me malum, modo emit carnes consecratas idolis, et comedit ut sanctas. Nisi aliquid numinis in idolis cognosceret, nequaquam hoc ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ad Christianismum. Si quis infidelium vocat vos, ad coenam, et vultis ire, subaudis ad domum ejus. Non praecepit ire, nec prohibuit, munione vescentium, quasi, commune convivium, et communis esca sive refectio. Κοινόν dicunt Graeci commune. Unde et communicantes dicuntur, eo quod communiter, id
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Nũquid ñ imitam᷑ dominum:
In hoc gͦ qd̾ ꝑgimus ad templa idoloꝵ. et
comedimꝰ ibi cũ infidelibus. quos uolumꝰ
lucrari adfidem xͥ: imitamur dñm qͥ
ad domos publicanorũ et peccatorũ ue¬
niebat. ut occasionẽ haberet docendi.
Nũqͥd fortiores illo sumus. Quasi diceret.
Nũquid fortiores illo estis in hac parte.
Non estis. In hoc uolebant fortiores ẽẽ xͦ:
quia uolebant agere. qd̃ ip̃e non fecit.
Illi enun ibant ad domos paganorũ: xp̃m¬
uero non leginus ꝑrexisse. ad domum
mͥ licẽt. s ñ om̃ia edificant alios in fide:
s potius destruunt simplices ꝑ scandalũ.
Nemo quod suũ ÷ tantũm᷑ querat in hac
parte. comedendo om̃ia: s. qd̃ alt̾ius. id :
qd̾̃ simplicioribus ꝓdest. sicut xp̃c non q̃¬
siiit sua. s nostra.
onne qd̃ in macello id ÷ in mercato ue¬
nit siue uenditur manducante: nichil ĩ¬
terrogantes ꝓpter conscientiam illiuis quẽ
interrogau̾itis. Macellum dicitur a mac¬

Expanded text:
cebant: Nunquid non imitamur Dominum? In hoc ergo quod pergimus ad exempla idolorum, et comedimus ibi cum infidelibus, quos volumus lucrari ad Christum, imitamur Dominum, qui ad domos publicanorum et peccatorum veniebat, ut occasionem haberet docendi. Nunquid fortiores illo sumus? Quasi diceret: Nunquid fortiores illo estis in hac parte? Non estis. In hoc volebant fortiores esse Christo, quia volebant agere quod ipse non fecit. Illi enim ibant ad domos paganorum, Christum non legimus perrexisse ad domum mihi licent, sed non omnia aedificant, alios in fide, sed potius destruunt simplices per scandalum. Nemo quod suum est tantummodo quaerat, in hac parte comedendo omnia, sed quod alterius, id est quod simplicioribus prodest: sicut Christus non quaesivit sua, sed nostra. Omne quod in macello, id est in mercato, venit, sive venditur, manducate, nihil interrogantes propter conscientiam illius quem interrogaveritis. Macellum dicitur a mac
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝓ ipsare & facto: sicut et echias
rex ait adisaiam. Non fuit uerbũ
id÷ res indomo mea: quod ñ osten¬
derimeis. Sic in hoc loco pro re
& facto ponitur. Nemo inquit po¬
test dicere. id: de corde credere. ore
confiteri & digna oꝑa fidei exercere
sp̃s sc̃i gr̃a fuerit intrinsecus edo¬
ctus. Nam ille ille dicit ihm dñm
ẽẽ. qui credit eum patri & sp̃ui scõ
coequalẽ & coomĩpotentẽ: & hanc¬
fidem confitetur. seruando p̃cepta
illiuis quib uera dilectio comꝓbatur.

Expanded text:
t Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro re et facto ponitur. Nemo, inquit, potest dicere, id est corde et ore confiteri, et digna opera fidei exercere,Spiritus sancti gratia fuerit intrinsecus edoctus. Nam ille dicit Jesum Dominum esse, qui credit eum Patri et Spiritui sancto coaequalem et coomnipotentem, et hunc confitetur, servando praecepta illius