comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo autẽ nc̃ exparte cognoscit᷑.
Non tantũ uno modo cognoseit᷑. sed
scit᷑ ex sem& ipso. & magnifice quidẽ
exoperib sed longe magnificentius
ex sem& ipso cognoscit᷑. Qͥb exoꝑibus
cognoscitur. Utiq ex omĩb quȩ
facta st̃. qͥa uidelio& omĩa ꝑ ipsũ facta
st̃. Angłi. archangłi throni. dominati

Expanded text:
uomodo autem nunc ex parte cognoscitur? Non tantum uno modo cognoscitur, sed scitur ex semetipso. Et magnifice quidem ex operibus, sed longe magnificentius ex semetipso cognoscatur. Quibus ex operibus cognoscitur? Utique ex omnibus, quę f acta sunt, quia videlicet omnia per ipsum facta sunt. Angeli, archangeli, throni, dominat
Abbreviated transcription (Latin):
& uerba dĩ uerba eiꝰ c̃sueuert᷑ dici.
Uerũ tam̃ hoc unicũ & singłare uer¬
bũ. solius di & ñ etiã cuius lib&
dr̃. aut ẽ uerbũ hominis. Diligen¬
ter animaduertendũ eͣ ñ nihil
differre cũ legimꝰ itł audimus
singłari numero uerbũ dnĩ. &.
plurali numero uerba dñĩ. Uer¬
bũ nãq hoc singłare diuina sub¬
stantia ẽ. substantia ñ facta. neq

Expanded text:
dici. Verumtamen hoc unicum et singulare verbum solius dei et non etiam cuiuslibet dicitur aut est verbum hominis. Diligenter animadvertendum est nonnihil differre, cum legimus vel audimus singulari numero 'verbum domini', et plurali numero 'verba domini'. Verbum namque hoc singulare divinia substant
Abbreviated transcription (Latin):
quod & tabulȩ pͥores c̃fractȩ st̃.&.
qͦd ꝑinde ñ mirandũ ꝑ esdram im¬
mutatos ẽe̾ longe posterius caracte¬
res. siue figuras elem̃toꝵ quales in
monte syna abipso dñõ tradite stͣ.¬
Ammiratio quod de tam paucis. xxU.¬
littͣis. quȩ ñ plusꝗͣ uiginiti duȩ st̃. tã
magnũ generi humano collatũ sit
quȩ sub ipsa litt̾arũ suꝑficie latent.
tanꝗ̃ thesaurus in agro absconditus.
cę̧lestia. tẽ tpr̃is sub agresti lttera

Expanded text:
quod tabulę priores confractę sint, et quod proinde non mirandum per Ezram immutatos esse longe posterius caracteres sive figuras elementorum, quales in monte Syna ab ipso domino traditę sAdmiratio, quod de tam paucis litteris, quę non plus quam viginti duo sunt, tam magnum generi humano collatum sitque, sub ipsa litterarum superficie latent tamquam thesaurus in agro absconditus celestia tunc temporis sub agresti littera
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ: p̃sertĩ cũ dixeris noui te ex
nomine. & inuenisti gram corã me :
Unde animaduertendũ qͦd eodẽ in
loco recte dr̃ idẽ moyses festinus hoc
mͦ. Fẽstinꝰq moyses curuatꝰ ẽ ꝓnꝰ in
tͣram: & ad orans ait. Sr inueni grãm
inc̃spectu tuo dnẽ: obsecro ut gra¬

Expanded text:
mecum, presertim cum dixeris: Novi te ex mecum, presertim cum dixeris: Novi te ex nomine et invenisti gratiam coram me. Unde animadvertendum, quod eodem in loco recte dicitur idem Moyses festinus hoc modo: Festinusque Moyses curvatus est pronus in terram et adorans ait: Si inveni gratiam in conspectu tuo, d
Abbreviated transcription (Latin):
illius tpr̃is uł ętatis eccłam:ͥ quotiens
illud legimꝰ uł audimꝰ. & clamauert̃
filii isrł ad dnm qͥ suscitauit eis sal¬
uatorẽ. & liberauit eos. ꝓfecto non
uane illud ñ nullos clamasse . & claman¬
do postulasse intelligimꝰ ut iã uenir&
ille saluator qͥ abrahe fuerat ꝓmissus:
& ꝑ moysen designatꝰ quali signo for&.
cognoscendus. Apħam enĩ inqt degen¬
te tua & de frĩb tuis sic̃ me suscitabit
t dñs đs tuus. & cȩt̾a. Nũ quid enĩ
quia solus moyses illũ inclamasse ma¬
nifeste legitur: nullus uł eođe. uel
sequenti tpr̾e eunde in clamasse puta¬
bitur : Moyses utiq cũ in egyptum
ad pharaonẽ mitteretur. potius il¬
lũ mitti iã cupiens qui plenã salutẽ
ꝑficer&: obsecro inqt dnẽ. mitte quẽ
missurus es. Itẽ pꝰquã uitulũ fece¬
rant cũ ꝓ eode ppło dep̾caret᷑. inter
cȩt᷑a dicebat. Precipis ut educã ppłm
istũ. & ñ indicas mͥ quẽ missurus es

Expanded text:
illius temporis vel aetatis Ecclesiam? Quoties illius temporis vel aetatis Ecclesiam? Quoties illud legimus vel audimus: « Clamaverunt filii Israel ad dominum, qui suscitavit eis salvatorem et liberavit eos? Profecto non vane illud nonnullos clamasse et clamando postulasse intelligimus, ut iam veniret ille salvator, qui Abrahę fuerat promissus et per Moysen designatus, quali signo foret cognoscendus. Prophetam enim, inquit, de gente tua et de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi dominus deus tuus et cetera. Numquid enim, quia solus Moyses illum inclamasse manifeste legitur, nullus vel eodem vel sequenti tempore eundem inclamasse putabitur? Moyses utique, cum in Ęgyptum ad Pharaonem mitteretur, potius illum mitti iam cupiens, qui plenam salutem perficeret: Obsecro, inquit, domine, mitte, quem missurus es. Item postquam vitulum fecerant, cum pro eodem populo deprecaretur, inter cetera dicebat: Precipis, ut educam populum istum et non indicas mihi, quem missurus es
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑ incarnationis mysteriũ: myste¬
ria clarissima p̾claris gestis pͣfigura
dno: ut liberarent filios isrł de
uastantiũ manib Quid hoꝵ magis
uenerandũ ẽ. qͥd ampluis potentiã
uł sapientiã cõmendat uerbi đu ad
uictoriã tendentis. illud ne qͦd tra¬
didit eos in manꝰ hostiũ ut clama¬
rentͥ an quod clamantib udices
suscitauit qͥ eos liberarent: Nimirũ
in utroq omp̃s sermo tuus dnẽ. tan¬
quã durus bellator decertabat ut
ñ uacuũ reũteret᷑ ad te. qͥ salutẽ
generis humani in ipso ꝓposueras.
& hoc abrahȩ ꝓmiseras: maxime
autẽ in hoc dirigebat salutis eiꝰde
oursũ: qͦd tradebat isrł in manus
hostiũ. uexatio nãq auditu dabat
intellectũ. ut sepedicta mulier ad¬
uersitatib cõmonita. recõgitar&
et memor fier& qualẽ in utero
haber& c̃ceptũ: & quã necessariũ
sibi ess& ut c̃ceptus ille ꝑuenir& ad partũ
Qͥa enĩ clamasse arbitram᷑ uiuenculã

Expanded text:
dum per incarnationis mysterium, mystedum per incarnationis mysterium, mysteria praeclarissima praeclaris gestis praefigurDomino ut liberarent filios Israel de vastantium manibus. Quid horum magis venerandum est? quid amplius potentiam vel sapientiam commendat Verbi Dei ad victoriam tendentis? Illud ne, quod tradidit eos in manus hostium, 552 ut clamarent, an quod clamantibus judices suscitavit qui eos liberarent? Nimirum in utroque omnipotens sermo tuus, Domine, tanquam durus bellator decertabat, ut non vacuum reverteretur ad te, qui salutem generis humani in ipso proposueras, et hoc Abrahae promiseras. Maxime autem in hoc dirigebat salutis ejusdem cursum, quod tradebat Israel in manus hostium. Vexatio namque auditui dabat intellectum, ut saepe dicta mulier adversitatibus commonita, recogitaret, et memor fieret qualem in utero haberet conceptum, et quam necessarium sibi esset, ut conceptus ille perveniret ad partum: Quid enim clamasse arbitramur juvenculam
Abbreviated transcription (Latin):
uice tibi uictoria ñ reputabitur :
quia in manu mulieris tradetur
sysara. Qd& factũ ẽ. Nã iahel uxor
aber cynei. ꝑcussit illũ incapite
querens uulneri locũ: & timpus
ualide ꝑforans. De gedeon quis
nesciat qd uictoria qua madian
& amalech. cȩt̾osq orientaliũ ui¬
cit uictoria fuerit uerbi dñĩ:
Cũ trecentis uiris ad pugnã iuitꝰ
tenentib in sinistris manib lam¬
padas: & dextris sonantes tubas.
Illisq c̃clamantib gladius dnĩ &
gedeonis. stantibq singłis in locosuo:
immisit dñs gladiũ in omĩb castris: &
mutua se cede truncabant. Nimirũ
eiꝰmodi bellũ & uictoria: ñ hominis.
s di est. De iepthȩ ñ sic eluc& quod
ƿugnauerit in eo uerbũ dnĩ absq
robore militari. excepto qͦd de illo
scriptũ ẽ. Factus ẽ gͦ suꝑ iepte sp̃s¬
nus eius. De samson nulla ẽ dubi¬
tatio. quin fortitudo eiꝰ uerbũ ip¬
sũ fueritꝰ. cuius uenturi in hc̾ mun¬

Expanded text:
vice tibi victoria non reputabitur, vice tibi victoria non reputabitur, quia in manu mulieris tradetur Sysara. Quod et factum est. Nam Iahel uxor Abercinei percussit illum in capite quęrens vulneri locum et tempus valide perforans. De Gedeon quis nesciat, quod victoria, qua Madian et Amalech ceterosque orientalium cit, victoria fuerit verbi domini? Cum trecentis viris ad pugnam ivit tenentibus in sinistris manibus lampadas et in dextris sonantes tubas. Illisque conclamantibus: Gladius domini et Gedeonis, stantibusque singulis in loco suo, immisit dominus gladium in omnibus castris et mutua se cęde truncabant. Nimirum eiusmodi bellum et victoria non hominis, sed dei est. De Iepthe non sic elucet, quod pugnaverit in eo verbum domini absque robore militari, excepto quod de illo scriptum est: Factus est ergo super lephte spnus ejus . » De Samson nulla est dubitatio, quin fortitudo ejus, Verbum ipsum fuerit, cujus venturi in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
liberantes isrł ab oppressione hostiũ.
De othoniel qui pͥmus illoꝵ udelic&
duodecĩ uidicũ extitit. ita scriptũ
ẽ. Fuitq in eo sp̃s dñũ & iuidicauit
isrł. Egressꝰq ẽ ad pugnã. & tradidit
dns in manus eius cusan rathasan re¬
gẽ sẏriȩ: & opp̃ssit eũ. ł ost illũ scđs
aoth. qͥ liberauit isrł de manu mo¬
ab dũ ꝑcuter& regẽ eglon: uerbũ
inquit dnĩ habeo ad te. Statĩq dic¬
tũ eius quod secũ haber& uerbum
dñi uerũ esse res ipsa ꝓbauit᷑ qͥa
uidelic& uictus & humiliatus ẽ
moab die illo sub manu moab: &
t᷑ra quieuit. Post illũ samgar defen¬
dit isrł ꝓculdubio ñ uirtute hu¬
manaͥs uirtute eiusdẽ uerbi. euiꝰ
rei testimoniũ illud ẽ insigne: qͦd
ꝑcussit de phylistum sexcentos ui¬
ros uomere. Deinde barach dũ per¬
git ad pugnã contra sysarã pͥnci¬
pẽ exercitus iabin regis chanaan
dix̃ ad eũ ꝓphetes debbora. In hac

Expanded text:
liberantes Israel ab oppressione hostium. liberantes Israel ab oppressione hostium. De Othoniel, qui primus illorum videlicet duodecim iudicum exstitit, ita scriptum est: Fuitque in eo spiritus domini et iudicavit Israel. Egressusque est ad pugnam et tradidit dominus in manus eius Cusan Rathasain regem Syriq et oppressit eum. Post illum secundus Ahoth, qui liberavit Israel de manu Moab, dum percuteret regem Eglon. Verbum domini, inquit, habeo ad te. Statimque dictum eius, quod secum haberet verbum domini, verum esse res ipsa probavit, quia videlicet victus et humiliatus est Moab die illo sub manu Ahoth et terra quievit. Post illum Samgar defendit Israel procul dubio non virtute humana, sed virtute eiusdem verbi; cuius rei testimonium illud est insigne, quod percussit de Phylistiim sexcentos viros vomere. Deinde Barach dum pergit ad pugnam contra Sysaram principem exercitus Iabin regis Chanaan, dixit ad eum prophetissa Debbora: In hac
Abbreviated transcription (Latin):
& annũtiari uerbũ dñi. Quicqͥd
interim egit ã uertendo ppłm ã
cultu đi ͥ ñ tanquã draco bellator
s tanquã serpens deceptor egit. ꝑ
eundẽ sexũ ppłm decipiens: ꝑ quẽ
& pͥmũ deceperat hominẽ sine uĩ.
Duxert᷑ enĩ uxores. filias eoꝵ ipsiq
filias suas eoꝵ fuiis tradiderunt.
tradebat eos in manus hostiũ: a qͥb
& liberabat eos de cede uastantiũ.
Postꝗͣ autẽ mortuus ess& uidex re¬
uertebant᷑ . & multo maiora facie¬
bant. sequentes deos alienos: & ser¬
uientes eis: & ad orantes eos. Inde
serƿens in ermis extitit. nec tanꝗͣ
draco bellare potuit. quia iudicem
aut pͥncipẽ neminẽ ex omĩb possedit.
cuiꝰ ui posset uti ad de t̾rendũ illos
ã cultu dni: quin immo fere om̃s
uidices strenue gesserunt siusqͥq
tpr̃ib astringendo ppłm ad custo¬
diam legis dñi.¬
eũ. ꝓfecto uictoria uerbi
di.ẽ: quia iudelic& ñ inmultitudine
exercitus. sed in uerbo dnĩ uicerunt:

Expanded text:
et annuntiari verbum domini. Quidquid et annuntiari verbum domini. Quidquid interim egit avertendo populum a cultu dei, non tamquam draco bellator, sed tamquam serpens deceptor egit per eundem sexum populum decipiens, per quem et primum deceperat hominem sine vi. Duxerunt enim uxores filias eorum ipsique filias suas eorum filiis tradiderunt tradebat eos in manus hostium, a quibus et liberabat eos de cęde vastantium. Postquam autem mortuus esset iudex, revertebantur et multo maiora faciebant sequentes deos alienos et servientes eis et adorantes illos. Inde serpens inermis exstitit nec tamquam draco bellare potuit, quia iudicem aut principem neminem ex omnibus possedit, cuius vi posset uti ad deterrendum illos a cultu domini; quinimmo fere omnes iudices strenue gesserunt suis quique temporibus stringendo populum ad custodiam legis domincum profecto victoria verbi st, quia videlicet non in multitudine exercitus, sed in verbo domini vicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
t tẽ quidẽ ex oculis subla iii.¬
tũ ẽ caput illud draconis. scili¬
e&̃ uitulus. s ex animo ppłi nũꝗͣ
penitus fuit a motus eius modi ds̃.
Semꝑ erat illis in appetitu: sed sub
seueris uidicib cohibebant᷑ usq
ad tẽpus regis roboam filii salomo¬
nis. filii dđ. Illo succedente patri
scisse. st̃ decẽ tribus ã domo dauid.
& fecert᷑ sibi regemꝰ roboã: qͥ ex¬
cogitato c̃silio fecit duos uitulos
aureos. posuitq unũ in bethel. &
alterũ indan. Dixitq id ipsũ.
qͦd filii isrł formato ut iã dictũ
ẽ uitulo in deserto dixerant. Eece
dii tui isrł: qui eduxerunt te de
t̾ra egypti. Tẽ toto conamine erȩxͣ
se contra mulierẽ scđm caput dra¬
conis. habens ut iam dictũ est fa¬
ciem uituli. Cȩpit enĩ uti gladũs
& intͣficere: & ꝑsequi maxime
ꝓphetasuerbi dñĩ. Eatenus ex qͦ
pharao interiit. nullos regũ gla¬
dios habuit. ad causã hanc: ut
ꝓhibere poss& đo uero sacrificari.

Expanded text:
t tunc quidem ex oculis sublatum est caput illud draconis scilicet vitulus; sed ex animo populi numquam penitus fuit amotus eiusmodi deus. Semper erat illis in appetitu. Sed sub severis iudicibus cohibebantur usque ad tempus regis Roboam filii Salomonis filii David. Illo succedente patri scissę sunt decem tribus a domo David, et fecerunt sibi regem Iheroboam, qui excogitato consilio fecit duos vitulos aureos posuitque unum in Bethel et alterum in Dan, dixitque idipsum, quod filii Israel formato ut iam dictum est vitulo in deserto dixerant: Ecce du tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Egypti. Tunc toto conamine erexit se contra mulierem secundum caput draconis habens ut iam dictum est faciem vituli. Cępit enim uti gladiis et interficere et persequi maxime prophetas verbi domini. Eatenus ex quo Pharao interiit, nullos regum gladios habuit ad causam hanc, ut prohibere posset deo vero sacrificari
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ specũlar oppostto soli similem
reddit inagine̾l ita saluator et
uidicũ illoꝵ. lucida fides saluato¬
ri & iudici ęt̾no cuiꝰ erant uca¬
ris similẽ pͣ̃tulerunt ingestis sius
pulchritudinem.
quartꝰ barach. qͥntꝰ gedeon. sextus
thola. septimꝰ iayr. octauus ieptȩ.
nonus abesan. decimꝰ ahilon. un¬
decimꝰ abdon. duodecimꝰ. sanson.
Post istos sequit᷑ regnũ đđ. quẽ a¬
moto saul. samuel paruulũ in re¬
gẽ unxit uissu & electione dnĩ.
qđ uidelicet regnũ dđ. regnũ ẽ
uerbi in carnati xp̃i filii dĩ. qͥa

Expanded text:
enim specular opposito soli similem enim specular opposito soli similem reddit imaginem, ita salvatorum et iudicum illorum lucida fides salvatori et iudici ęterno, cuius erant vicarii, similem pretulerunt in gestis suis pulchritudinem. quartus, Barach; quintus, Gedeon; sextus, Chola; septimus, Jair, octavus, Jephte; nonus, Abesan; decimus, Ahialon; undecimus, Abdon; duodecimus, Samson. Post istos sequitur regnum David, quem amoto Saul, Samuel parvulum in regem unxit jussu et electione Domini, quod videlicet regnum David, regnum est Verbi incar
Abbreviated transcription (Latin):
mauert̃ ad dnm̃ͭ & suscitauit eis sal¬
uatorẽ othoniel Itẽ. & postea cla¬
mauert᷑ ad dnm̃: qͥ suscitauit eis
saluatorẽ uocabulo aoth. Nã qͥa
clamabant ad dnm̃ ut saluator qui
mittendus erat iã uenir& uerbi
grã ut dicer& quisq illoꝵ illud
moysi. obsecro dnẽ mute quẽ missu¬
rus es. & tẽpus aduentꝰ eiꝰ ñdũ erat.
illi qui interim mittebant᷑ ut li¬
berarent ppłm tẽporalit᷑. recte sic
dici merebant᷑. quia erant unici
& ueri saluatoris uicar ii saluato¬
res. Saluatio ꝑ illos duplici mͦ: ui¬
delic& et uidicando et pͣliando ad¬
ministrabatur. Iudicando quippe
ppłm ab idoloꝵ seruitute cohibe¬
bant: pͣliando ipsi infronte gradi¬
entes. de hostib qͥb seruierant fortit᷑¬
uindicabant. Erant igͣ in disciplina
uidices. in pͣlio duces: in utroq sal¬
uatores: sacram̃ta. iuctoriasq sal¬
uatoris ȩt̃ni gestis pͣclaris & uicto¬
riis mysticis pͣfigurantes. Sicut

Expanded text:
maverunt ad dominum et suscitavit eis salmaverunt ad dominum et suscitavit eis salvatorem Othoniel. Item: Et postea clamaverunt ad dominum, qui suscitavit eis salvatorem vocabulo Ahoth. Nam quia clamabant ad dominum, ut salvator, qui mittendus erat, iam veniret, verbi gratia, ut diceret quisque illorum illud Moysi Obsecro, domine, mitte, quem missurus es, et tempus adventus eius nondum erat, illi qui interim mittebantur, ut liberarent populum temporaliter, recte sic dici merebantur, quia erant unici et veri salvatoris vicarii salvatores. Salvatio per illos duplici modo videlicet et iudicando et preliando admimstrabatur. Iudicando quippe populum ab idolorum servitute cohibebant, preliando ipsi in fronte gradientes de hostibus, quibus servierant, fortitvindicabant. Erant igitur in disciplina iudices, in prelio duces, in utroque salvatores, sacramenta victoriasque salvatoris eterni gestis preclaris et victoriis mysticis prefigurantes. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
festinabat. qͥa cũ dixiss& iacob. ñ
auferet᷑ sceptrũ de uida. & dux de
femore eiꝰ donec ueniat qͥ mitten¬
dus eͣ: iã illũ uenire cupiebat qui
mittendus eratͥ parũ attendere
uolens quod de uida ñ solũ duces.
aut uidices: uerũ etiã reges ex istere
oporter&. pͥusquã ille uenir&. U.
uod de illo udelic& moyse
manifeste scriptũ ẽ: de aliis
quoq ñ nullis sine dubio sentien¬
dũ ẽ. Neq enĩ ullo tprẽ sic defecit
fides in isrł. ut ñ ess& aliquis qui
eiusde uenturi spẽ haber&: ꝓmissi¬
onẽq expectar&. ꝓinde recte dixe¬
rim hoc ipsũ qͦd tradidit dñs filios
isrł in manꝰ hostiũ de ꝓposito fuisse
uerbi aduictoriã opusq ꝑfectum
tendentis: ut uidelic& mulier in
utero habens magis ac magis cla¬
mar& et cruciaret᷑ ut parer&. Hoc
ꝑpendenti animo. pulchrũ ualde
acuenerabile appar& quod eosđe
sic datos uidices: sacra seript᷑a nũ¬
cupat saluatores. Exẽpli grã. Cla¬

Expanded text:
n auferetur sceptrum de Iuda et dux de femore eius, donec veniat, qui mittendus est, iam illum venire cupiebat, qui mittendus erat, parum attendere volens, quod de Iuda non solum duces aut iudices, verum etiam reges existere oporteret, priusquam ille veniret. 6.uod de illo videlicet Moyse manifeste scriptum est, de aliis quoque nonnullis sine dubio sentiendum est. Neque enim ullo tempore sic defecit fides in Israel, ut non esset aliquis, qui eiusdem venturi spem haberet promissionemque exspectaret. Proinde recte dixerim, hoc ipsum quod tradidit dominus filios Israel in manus hostium, de proposito fuisse verbi ad victoriam opusque perfectum tendentis, ut videlicet mulier in utero habens magis ac magis clamaret et cruciaretur, ut pareret. Hoc perpendenti animo pulchrum valde ac venerabile apparet, quod eosdem sic datos iudices sacra scriptura nuncupat salvatores. Exempli gratia: Cla
Abbreviated transcription (Latin):
suo uenir&. recte incapitib eoꝵ st̃
coronȩ aureȩ. lure nãq cũ uicto¬
re uerbo di coronati st̃i quoꝵ p̃¬
lũs & uictoriis ad hoc uti dignatꝰ
ẽ deus. ut seruato genere abrahȩ.
cõpleretur ꝓmissionis uerbũ.

Expanded text:
suo veniret, recte in capitibus eorum coronę aureę. Iure namque cum Victore verbo dei coronati sunt, quorum preliis et victoriis ad hoc uti dignatus est deus, ut servato genere Abrahę compleretur promissionis verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
erit finis. Si gͦ iã dictis uidicib
duodecĩ. totidem uidices alios
scilic& apłos connumeres. qͥb ait
ipse rex sedebitis & uos suꝑ sedes
duodecim. iudicantes duo deci
tͥbus isrł. ecce habes iuginti qua¬
tuor uidices. quos nimirũ intel¬
ligi lie& illos ẽẽ iuginti quatuor
seniores. de qͥb in apocalypsi scrip¬
tũ ẽ. Et incircuitu sedis sedilia
uiginti quatuor. & suꝑ thronos
uiguiti quatuor seniores sedentes

Expanded text:
rit finis. Si ergo iam dictis iudicibus duodecim totidem iudices alios scilicet apostolos connumeras, quibus ait ipse rex: Sedebitis et vos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel, ecce habes viginti quattuor iudices, quos nimirum intelligi licet illos esse viginti quattuor seniores, de quibus in apocalypsi scriptum est: Et in circuitu sedis sedilia viginti quattuor et super thronos viginti quattuor seniores sedente
Abbreviated transcription (Latin):
incircuitu sedis sedilia iuginti
quatuor. & suꝑ thronos uiginti qua¬
tuor seniores. quia uidelic& et ante
ex ordiũ regni đđ fuert̃ illi duo¬
decĩ uidices. & in consũmatione
sedes. & udicaturi duodecĩ tͥbus
isrł. & recte seniores ñ solũ isti. ue¬
rũ etiã illi dicti st̃. qͥa ꝑmaturita¬
tẽ fidi suȩ ppłm di uiuenilit᷑ lascuu¬
entẽ cohercuerunt. & quia forni¬
cationes euisdẽ ppłi qͥb cũ mulie¬
rib alienigenis. & cũ dũs earum
fornicabatur isrł ꝓ ut potuert᷑
iudiciali mahu absterserunt.
recte uestim̃tis albis circuamicti
dicunt᷑. Ni hilominus quia ꝑ illos
actũ ẽ ut ad ꝓpositũ suũ đi uerbũ
ꝑcurrer&. et ꝓmissio ñ leperir&.

Expanded text:
in circuitu sedis sedilia viginti quattuor et super thronos viginti quattuor seniores, quia videlicet et ante exordium regni David fuerunt illi duodecim iudices et in consummatione sedes et iudicaturi duodecim tribus Israel. Et recte seniores non solum isti, verum etiam illi dicti sunt, quia per maturitatem fidei suę populum dei iuveniliter lascivientem cohercuerunt et quia fornicationes eiusdem populi, quibus cum mulieribus alienigenis et cum diis earum fornicabatur Israel, prout potuerunt iudiciali manu absterserunt, recte vestimentis albis circumamicti dicuntur. Nihilominus quia per illos actum est, ut ad propositum suum dei verbum percurreret et promiss
Abbreviated transcription (Latin):
& iuncere uictoria ueritatis:
& ꝑ uirtutẽ huuisce . intentionis đm
dicentẽ. dimitte me ut irascatur furor.
m̃s. fortis homo tenere potuit : quia
reuera fortis ẽ & ap̃ đm & apud
homines: qͥcũq uerbi đi fidus adiu¬
tor ẽ. id ẽ qͥ optat sic̃ dauid ut ds̃
insermonib sius iustificetur: &
iuncat cũ uidicatur. Itaq sic̃ iam
supra dictũ ẽ facies scđi capitis simi¬
lis uitulo extitit᷑. s tunc gla diũ ca¬
ƿut illud habere ñ potuit: quia nͣ
sibi ducẽ ẽstituert᷑. immo statim du¬
cẽ suũ. uindicẽq c̃tra uitulũ suũ.
đm suũ exꝑti st̃. quã forte haber&.
iusticiȩ relũ. cũ esset mitissimus
omĩum hominũ. Ille nãq iratꝰ ualde
ꝓiectis de manu tabulis atq c̃frac¬
tis: iutuloq cõbusto & ẽtrito usq
ad puluerẽ : siqͥs ẽ dñi ait. uingat᷑
mͥ. Congregatisq ad eũ om̃ĩb filiis

Expanded text:
ictoria veritatis, et per virtutem huiusce intentionis deum dicentem: Dimitte me, ut irascatur furor meus, fortis homo tenere potuit, quia revera fortis est et apud deum et apud homines, quicumque verbi dei fidus adiutor est, id est qui optat sicut David, ut deus in sermonibus suis iustificetur et vincat, cum iudicatur. Itaque sicut iam supra dictum est facies secundi capitis similis vitulo exstitit, sed tunc gladium caput illud habere non potuit, quia non sibi ducem constituerunt, immo statim ducem suum vindicemque contra vitulum suum deum suum experti sunt, quam fortem haberet iustitię zelum, cum esset mitissimus omnium hominum. Ille namque iratus valde proiectis de manu tabulis atque confractis vituloque combusto et contrito usque ad pulverem: Si quis est domini, ait, iungatur mihi! Congreg
Abbreviated transcription (Latin):
nterea dũ inmonte cũ moyse dñs.
itł cũ dño moyses loqueretur⁊
serpens antiquus pͥmo capite exarma¬
tus. iã aliud taput subrigere ꝓpera¬
bat: c̃tra đm & uerbũ eiꝰ. Uidens nãq
ppłs qͦd morã facer& descendentdi de

Expanded text:
nterea dum in monte cum Moyse dominus vel cum domino Moyses loqueretur, serpens antiquus primo capite exarmatus iam aliud caput subigere properabat contra deum et verbum eius. Videns namque populus, quod moram faceret desc
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓmissionis oblitus. ã ꝓposito suo
auerteretur . S clamauit mu¬
lier illa in utero habens: iudelie&
moyse ciuꝰ anima eiusdem mulieris
scilicet ȩccłȩ pars erat clamante.
& orante dnm̃ đm suũ. ac dicen¬
te. Cur dne irascitur furor tuus
c̃tra p̾pł in tuũ: Recordare abra¬
uirasti ꝑ temetipsũ. Hec & cęt̾a di

Expanded text:
itus a proposito suo averteretur? Sed clamavit mulier illa in utero habens, videlicet Moyse, cuius anima eiusdem mulieris scilicet ecclesię pars erat, clamante et orante dominum deum suum ac dicente: Cur domine irascitur furor tuus contra populum tuum? Recordare Abraui
Abbreviated transcription (Latin):
andẽ notandũ qͦd idem
nabugodonosor. sic̃ inculpa. tta
& inpęna similis factꝰ ẽ captiuatori
generis humani diabolo. Nã de illo
dixerat dñs ad beatũ iob. Ecce be¬
hemoth quẽ feci tecũ. fęnũ qͣsi bos
comed&. Cũ gͦ ex hominib abiectꝰ
nabugodonosor fenũ ut bos comedit.¬
ꝑ hoc qͦq manifeste dat᷑ intelligi qͦd
inpęna sua diabolo similis extitit.
qͥa qͦd facit ille spũaltt̃. hoc fecit iste
corporalit᷑. qͦd ille indesinent᷑. hoc iste
septennio. qͦ uidelic& numero uniũ¬
sitas significari sol&. Ille nãq fȩnũ
comedit. id ẽ carnales sibi incorporat
homines. de qualib scriptũ ẽ. Omĩs
caro fȩnũ. & omĩs głã eiꝰ quasi flos fe¬
ni. uere. fȩnũ ẽ ppłs. Exsiccatũ ẽ fenũ
& cecidit flos. Solũ eiꝰmodi fęnũ come¬
dit quasi bos. qͥa pͣter uiriditatẽ car¬
nis nihil ẽ in eis. qͥb p̾ual& ille behe¬
moth. & qͥd amplius ẽ il illis qͥ den¬

Expanded text:
andem notandum quod idem Nabuchodonosor, sicut in culpa, ita et in poena similis factus est captivatori generis humani diabolo. Nam de illo dixerat Dominus ad beatum Job: « Ecce Behemoth, quem feci tecum, fenum quasi bos comedet . » Cum ergo ex hominibus abjectus Nabuchodonosor, fenum ut bos comedit,per hoc quoque manifeste datur intelligi, quod in pena sua diabolo similis exstitit, quia quod facit ille spiritualiter, hoc fecit iste corporaliter, quod ille indesinenter, hoc iste septennio, quo videlicet numero universitas significari solet. Ille namque fenum comedit, id est carnales sibi incorporat homines, de qualibus scriptum est: Omnis caro fenum et omnis gloria eius quasi flos agri. Vere fęnum est populus. Exsicet cecidit flos . » Solum ejusmodi fenum comedit quasi bos, quia praeter viriditatem carnis nihil est in eis quibus praevaluit ille Behemoth. Et quid amplius est in his qui den
Abbreviated transcription (Latin):
de cęloruit. suꝑ eũ. Tibi dr̃ nabu¬
godonosor rex. Tu uerbũ dnĩ qd
man& in ȩt̃nũ ex tͣminare uoliusti.
suecendendo ihrłm & tẽplũ dñi. qͦd
solũ erat inqͦ inuocabatur nom̃ dñi.
s neq tu. neq behemoth pat̾ tuus.
uł qͥcũq st̃ ex parte eius efficere
poteritis ut inuacuũ p̃tereat uer¬
bũ ꝓmissionis. qntũcũq affligatis.
aut deuoretis fęnũ uł florẽ feni.
id ẽ carnales homines. uł carnaliũ
hominũ głam. quoꝵ aliqͥ iecireo ꝑ¬
mittuntur uob̃ cũ sint ex abrahã
traducti. qͥa st̃ qͥde filii carnis. s
ñ filii ꝓmissionis. unde nec meren

Expanded text:
t super eum: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Tu verbum domini, quod manet in ęternum, exterminare voluisti succendendo Iherusalem et templum domini, quod solum erat, in quo invocabatur nomen domini. Sed neque tu, neque Behemoth, pater tuus, vel quicumque sunt ex parte eius, efficere poteritis, ut in vacuum pretereat verbum promissionis, quantumcumque affligatis aut devoretis fenum vel flores fęni, id est carnales homines vel carnalium hominum gloriam; quorum aliqui idcirco permittuntutraducti, quia sunt quidem filii carnis, sed non filii promissionis, unde nec meren
Abbreviated transcription (Latin):
plasmatꝰ ẽ. in animata sine dubio
fuit. et insensibilis. Nonne gͦ plas¬
matio pͥmi adã. plasmatione scłi
mirabilior fuit. Si qͥdẽ materia
uiuens et sensibilis idẽ femina.
quãuis uirgo. uicinior ẽ huic oꝑi.
quã fuit illa materia neq uitiens.
neq sensibilis. Igͥ illa qͥ dẽ plasmatio
mirabilior. sed ista uenerabilior.

Expanded text:
plasmatus est, inanimata sine dubio plasmatus est, inanimata sine dubio fuit et insensibilis. Nonne ergo plasmatio primi Adam plasmatione secundi mirabilior fuit? Siquidem materia vivens et sensibilis, id est femina quamvis virgo, vicinior est huic operi quam fuit illa materia neque vivens neque sensibilis. Igitur illa quidem plasmatio mirabilior, sed ista venerabilior.
Abbreviated transcription (Latin):
tud de salua matͥs iureinitate
dicemꝰ ad laudẽ ipsius : Contra
natra uideus inqͥt uirgo parere ñ
potuit. Nos autẽ credimꝰ ꝓpt̃ qͦd &
go parere potuit. Non dicimꝰ cont᷑
naturã. qr ñ ẽ naturȩ in uiria. sed
Iuȩ ratio ẽ dicere qͦd ñ potuerit qͥc¬
quã supͣ naturã. qͥ fȩcit natura. Per
u̾bũ om̃a facta st̃. Si om̃a. ꝓfecto &
natura feminea. Ergo ne fortior
esset natura. quã is ꝑ quẽ facta eꝰ na¬
tura : Nimirũ recte sapit homora¬
tionalis. ut dicat qr qͥ om̃a sxoit et ip¬
sã naturã. ẽsequent̾ om̃a uincit &
ipsã naturã. Qod si iudeo tiel mani¬
cheo magnitudo miraculi ad in¬
credulitate̾ ꝓuenit. qͥd rogo magis
mirũ. id qͦd assũptꝰ uel formatꝰ est
homo de t̾ra animata et sensibili.
an qͦd plasmatꝰ ẽ homo de t̾ra inani¬
mata et insensibili Deniq terrã
animatã et sensibilẽ mariã dixe¬
rim. qm̃ de t̾ra et ipsa. et nossumꝰ
facti. Porro t̾ra de qua pͥmꝰ homo

Expanded text:
d de salva Matris virginitate dicemus ad laudem ipsius? Contra naturam, Judaeus inquit, virgo parere non potuit. Nos autem credimus, propter qgo parere potuit. Non dicimus contra naturam, quia non est naturae injuria, sed Quae ratio est dicere quod non potuerit quidquam supra naturam, qui fecit naturam? Per verbum omnia facta sunt. Si omnia, profecto et natura feminea. Ergone fortior esset natura quam is, per quem facta est natura? Nimirum recte sapit homo rationalis, ut dicat, quia qui omnia fecit et ipsam naturam, consequenter omnia vincit et ipsam naturam. Quod si Iudeo vel Manicheo magnitudo miraculi ad incredulitatem provenit, quid rogo magis mirum id, quod assumptus vel formatus est homo de terra animata et sensibili, an quod plasmatus est homo de terra inanimata et insensibili? Denique terram animatam et sensibilem Mariam dixerim, quoniam de terra et ipsa et nos sumus facti. Porro terra, de qua primus homo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Porro ipsos qͥ quandoq creditu¬
ri erant. sciebat idẽ ds difficiles
fore ad credendũ. sic̃ & fuerunt.
ut pote quoꝵ optimis magna in¬
crepatione ab ipso dno dictũ est.
Ostulti & tardi eorde ad credendũ.
om̃ĩs ẽtrouersiȩ hominũ finis ad
c̃firmationẽ ẽ uiram̃tum. ut uel
sic incredulitati ponerent fine̾.
ut uł sic eugilarent bomines
ad audiendum. & sentirent fore
immobile di c̃siliũ. int᷑posuit uis¬
uirandũ. P roinde cũ dicit. ip̃se.
sit autẽ sermo urͣ. ẽ. est. non .ñ. quod
autẽ his abundantiꝰ ẽ. a malo est.
recte subaudit᷑. illiꝰ cuiꝰ incredu¬
litas siue diffidentia uirare com¬
pellit. Sic nãq intelligendo quod dixit.
a malo ẽ. humilitͣ in ipso uiram̃to dĩ
nrãm culpamꝰ tarditatẽ. ad credendũ.
qͦd utiq malũ est. qͥa cũ impossibile sit¬

Expanded text:
» Porro, ipsos qui, quandoque credituri erant, sciebat idem Deus difficiles fore ad credendum, sicut et fuerunt, utpote quorum optimis magna increpatione ab ipso Domino dictum est: « O stulti et tardi corde ad credendum omnis controversę hominum finis ad confirmationem est iuramentum, ut vel sic incredulitati ponerent finem, ut vel sic evigilarent homines ad audiendum, ut sentirent fore immobile dei consilium, interposuit iusiurandum. Proinde cum dicit ipse: Sit autem sermo vester: Est, est, non non, quod autem his abundantius est, a malo est, recte subauditur: illius, cuius incredulitas sive diffidentia iurare compellit. Sic namque intelligendo quod dixit a malo est humiliter in ipso iuramento dei nostram culpamus tarditatem ad credendum, quod utique malum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ut ꝑ duas res immobiles qͥb
impossibile ẽ mentiri đm. fortissi¬
mũ solatiũ habeamꝰ. Hoc tale est
ac si dicat. Ds ante omĩa ab homini¬
b fidem ȩxigit. & fine fide impossi¬
bile ẽ placere illi. Porro homines du¬
ri stͣ. & tardi corde ad credendũ.
Maxima pars incoreduloꝵ ẽ. qͥ omĩ¬
no nͣ credunt. & de aluis quidẽ ñ
adeo mirũ. lic& sit utiq dap̃nabi¬
le malũ. De ipsis qui ꝓmissionis
heredesesse debuert᷑. quoꝵ patͥb
ꝓmissio facta ẽ & firmata ꝑ uiram̃¬
tũ. magis mirandũ qͦd sint uł fue¬
rint. ad eo increduli. ut maxime

Expanded text:
dum, ui per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri deum, fortissimum solatium habeamus. Hoc tale est ac si dicat: Deus ante omnia fidem ab hominibus exigit et sine fide impossibile est placere illi. Porro homines duri sunt et tardi corde ad credendum. Maxima pars incredulorum est, qui omnino non credunt, et de aliis quidem non adeo mirum, licet sit utique damnabile malum. De ipsis, qui promissionis heredes esse debuerunt, quorum patribus promissio facta est et firmata per iuramentum, magis mirandum, quod sint vel fuerint ad
Abbreviated transcription (Latin):
tnã. ut remaneat lucerna dd ser¬
uo meo cctis dieb corã me in ihrłm
cuutate quã elegi. ut ess& nomen
meũ ibi. Cũ hȩc dicit. omp̃s đs. utiq
tenet᷑ fortitudine uerbi sui. me¬
mor ꝓmissionis. ut sit uerax & fi¬
delis. uxta memoratã suꝑiꝰ causam
quã posuit ipse dauid. ut ustificeris
insermonib tus. & uincas cũ iudica¬
ris. Reman& igͦ uerbo di palma ueri¬
tatis. in ipso quoq casu salomonis. Por¬
ro ipsi dd̃ quanta ẽ laus. & quanti
pͣconiũ meriti. qͦd fatet᷑ se ds ꝓpter
eũ seruare ciuitatẽ ihrłm & tribũ¬

Expanded text:
nam, ut remaneat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me in Jerusalem civitate quam elegi, ut esset nomen meum ibi . » Cum haec dicit omnipotens Deus, utique tenetur fortitudine verbi sui memor promissionis suae, ut sit verax et fidelis, juxta memoratam superius causam quam posuit ipse David: « Ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris . » Remanet igitur verbo Dei palma veritatis in ipso quoque cast Salomonis. Porro, ipsi David quanta est laus, et quanti praeconium meriti, quod fatetur Deus se propter eum servare civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
do quod ꝓptͣ dauid parcat. & non
pęnitꝰ eos delere uelit: Uidelic&
ut magis ac magis abundantia
gr̃ȩ eus in notescat. ubi ẽ abundans
inquitas. & nulla ex oꝑib iusticia.
S de hoc iam supra latius dictũ est.

Expanded text:
 David parcat et non penitus eos delere velit? Videlicet ut magis ac magis abundantia gratię eius innotescat, ubi est abundans iniquitas et nulla ex operibus iustitia. Sed de hoc iam supra latius dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quȩ ẽ incarnatio eiusdẽ uerbi de
semine dd̃. Sic nãq loquit᷑ tanquã
homo qͥspiã gͣuit᷑ offensus. qͥ cũ habe¬
at causas irascendi & sꝑata denegan¬
di. tenet᷑ tam̃ debitor ut d& quãuis
inuitꝰ. quia ꝓmisit. quia uirauit.
at ille ñ inuttꝰ ad implere habebat.
qͦd gratis ꝓmiserat. & ꝓmissũ uira¬
m̃to firmauerat. Quo gͦ tendit.
dũ tociens meminit dđ intransgres

Expanded text:
natio ejusdem Verbi Dei de semine David? Sic namque loquitur, tanquam homo quispiam graviter offensus, qui, cum habeat causas irascendi et sperata denegandi, tenetur tamen debitor ut det quamvis invitus, quia promisit, quia juravit. At ille non invitus implere habebat quod gratis promiserat et promissum juramento firmaverat. Quo ergo tendit, dum toties meminit David in trans
Abbreviated transcription (Latin):
petitionẽ ã quocũq do & homine
usq ad dies tͥguita nͥ ã te õrex. mit¬
teretur in lacũ leonũ. Certissime
autẽ futurũ sciebant. ut daniel
sciens cͣstitutã lege̾ nihilominus
peter& ã do suo. orar&. & ad orar&
đm suũ. atq hoc mͦ incider& in¬
manus illius magnȩ legis. fortis¬
simȩ. & ut putabant ꝓuidȩ legis.
atq in euitabilis decreti. & tra
factũ ẽ. ueruntam̃ ñ inquanrũ
uolebant. Ingressꝰ nãq daniel do¬
mũ suã. fenestris aꝑtis ineęnacit¬
lo suo ẽtra ihrłm. trib tpr̃ibus
indie flectebat genua sua & ad¬
orabat. c̃fitebaturq do suo cͥorã.
sicrit & ante facere c̃sueuerat ui¬
delic& tenax ꝓpositi suiscĩ. scđm

Expanded text:
homine usque ad dies triginta nisi a rege, mitteretur in lacum leonum. Certissime autem futurum sciebant, ut Daniel sciens constitutam legem, nihilominus peteret a Deo suo, oraret et adoraret deum suum atque hoc modo incideret iudicium illius magnę legis, fortissimę et ut putabant providę legis atque inevitabilis decreti. Et ita tactum est. Verumtamen non in quantum volebant. Ingressus namque Danihel domum suam fenestris apertis in cenaculo suo contra Iherusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua et adorabat confitebaturque coram deo suo, sicut et ante facere consueverat, videlic
Abbreviated transcription (Latin):
uggestũ nãq fuit regib .xui.
pͥmũ dario ut ꝑder& daniele̾.
deinde assuero. qͥ & artaxerses
dictꝰ ẽ. sed̾s huiꝰ nominis rexait
deler& uniuĩsã uideoꝵ gentem.
Inuidenteᷤᷤ satrape danieli qͦd ẽẽt
dario. ut satrape illis redđent
rationẽ. & qͦd daniel suꝑar&
om̃̃s pͥncipes & satrapas. quia
sp̃s di amplior erat in eo. qͦdq
rex cogitar& eũ cͣstituere suꝑ
omẽ regnũ. ad hoc ꝑduxerunt
regẽ communicato ẽsilio eũ

Expanded text:
uggestum namque fuit regibus primum Dario, ut perderet Danihelem, deinde Assuero, qui et Artaxerses dictus est secundus huius nominis rex, ut deleret universum Iudeorum gentem. Invidentes satrapę Daniheli, quod esset Dario, ut satrapae illis redderent rationem, et quod Daniel superaret omnes principes et satrapas, quia spiritus Dei amplior erat in eo, quodque rex cogitaret constituere eum super omne regnum, adhoc perduxerunt regem, communicato consilio cu
Abbreviated transcription (Latin):
ertio draconis capite suꝑato.
quartũ sese ꝓtinus erexit. dũ
elyso regno babylonio. regnoq ꝑsa¬
rũ. & medoꝵ. subleuato. ꝓtinus
eodẽ diaboluis cępit uti contra
ꝓpositũ di. c̃tra uerbũ ꝓmissionis.
ext̃minari cupiens ppł̃m. euiꝰ de¬
carne impleri oportebat qͦd ds patrib
uit. In isto capite facies erat ursi. &
tres dentiũ ordines in ore eus. quȩ
intelligunt᷑ tͥa regna unius imꝑii.
regnũ babylonioꝵ. regnũ medoꝵ
& regnũ ꝑsarũ. quȩ inunũ redac¬
ta st regnũ siue imꝑiũ. & qͥdem
reges illiꝰ imꝑii ꝓposito suo ñ incle¬
mentes fuere ppło đĩ. sed ꝑ eos qui
sub regeb fuere pͥncipes: maximeq
ꝑ aman. sic̃ hystoria libri hester
memorat hoc agere uoluit diabo¬
lus. ut ppłs ille omĩno ext̃minaret᷑.
Hoc in antedicta uisione danielis
in eo pͣsignatũ ẽ qͦd cũ dixiss&. et
ecce bestia alia similis urso inpar¬
te stetit. & tres ordines erant in

Expanded text:
ertio draconis capite superato quartum sese protinus erexit, dum eliso regno Babylonio regnoque Persarum et Medorum sublevato protinus idem diabolus cępit uti contra propositum dei, contra verbum promissionis exterminari cupiens populum, cuius decarne impleri oportebat, quod deus patribus vit. In isto capite facies erat ursi et tres dentium ordines in ore eius, quę intelliguntur tria regna unius imperii: regnum Babyloniorum, regnum Medorum et regnum Persarum, quę in unum redacta sunt regnum sive imperium. reges illius imperii proposito suo non inclementes fuere populo Dei, sed per eos qui sub regibus fuere principes, maximeque per Aman, sicut historia libri Esther memorat, hoc agere voluit diabolus, ut populus ille omnino exterminaretur. Hoc in antedicta visione Danielis in eo praesignatum est, quod cum dixisset, « et ecce bestia alia similis urso in parte stetit, et tres ordines er
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ. dedit mͥ dñs deus cȩli. &̾
ipse pͣcepit mͥ ut edificarẽ ei
domũ in ihrłm que est in iudea.
&̾ cetera. lste sermo regis ser¬
mo erat dñi. qui sicut eundẽ ci¬
rũ apud isaiam xp̃m suũ appella¬
re curauit. ita & sermone̾ suuͣ
in ore eiꝰ ponere uoluit. Uerũ pꝰ¬
modũ eodẽ ciro decedente. uicine
gentes siue hostes uide & benia

Expanded text:
nus deus celi et ipse precepit mihi, ut ędificarem ei domum in Iherusalem, quę est in Iudea et cętera. Iste sermo regis sermo erat domini, qui sicut eundem Cyrum apud Ysaiam christum suum appellare curavit, ita et sermonem suum in ore eius ponere voluit. Verum postmodum eodem Cyro decedente vicinę gen
Abbreviated transcription (Latin):
in babilone. utrũnã a ciro rege
iussũ fuerit. ut edificaret᷑ domꝰ
cłi in ihrłm. & uoluntatẽ regis.
suꝑ hac re mittat ad nos. Tunc
dariꝰ rex pͣ̃cepit. & recensuert᷑
in biblioreca libroꝵ. qͥ erant re¬
positi in babilone. & inuentũ ẽ¬
uolumen unũ talisq scriptꝰ e¬
rat in eo commentariꝰ. Anno
pͥmo ciri regis. cirus rex decreũ
ut domꝰ dĩ quȩ ẽ in ihrłm edifi¬
caretur. et ceter᷑. Quibꝰ ꝑlectis.
flumen ꝓcul recedite ab eis. &
dimittite fieri templũ di. a
Ego dariꝰ statiu decretũ. q uod
studiose impleri uolo.

Expanded text:
in Babylone, utrumnam a Cyro rege in Babylone, utrumnam a Cyro rege iussum fuerit, ut ędificaretur domus dei in Iherusalem, et voluntatem regis super hac re mittat ad nos. Tunc Darius rex precepit et recensuerunt in bibliotheca librorum, qui erant repositi in Babylone, et inventum evolumen unum, talisque scriptus erat in eo commentarius: « Anno primo Cyri regis, Cyrus rex decrevit, ut domus Dei, quae est in Jerusalem aedificaretur , » etc. Quibus perlectis: flumen procul recedite ab illis, et dimittite fieri templum Dei a Ego Darius statui decretum quod studiose impleri volo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis edificarent ciuitate̾ & tem¬
sus eos accusationẽ regi arta¬
xersi dicentes. Notũ sit regi qͥa
iudei qui ascendert᷑ ate ad nos ue¬
nerunt in ihrłm curitatẽ rebel¬
lẽ. & pessimã. quã edificant ex¬
truentes muros eiꝰ & parietes
componentes. Sic incho ando &
accusando habitatores uide &
rex & ꝓibero̾e edificari ciuit a¬
tẽ. Tunc intermissũ ẽ opꝰ domꝰ¬
dñi in ihrłm & non fiebat usq
thiel et iosue filiꝰ iosedec. et
ceperunt edificare teplũ di
et cũ eis ꝓphete dĩ aduuiantes
eos. Sciscitantibꝰ aduersarus
& dicentibꝰ. quis dedit uobis con¬
siliũ ut muros hos instaura¬
retis & domũ hanc edifica¬
retis respondert᷑ intͣ cetera
dicentes. Anno autẽ primo
ciri regis babilꝰnis. cirus
rex ꝓposuit edic tũ. ut do¬
mꝰ di edificaretur. Misert᷑
itaq epłam ad regẽ dariũ iam dicti
hostes uideoꝵ. dicentes post ceter᷑.
Nunc gͦ si uidetur regi bonu. re¬
censeat in bibliot heca regis que ẽ

Expanded text:
tatis ędificarent ciivitatem et temunt accusationem adversus eos Artaxersi dicentes: Notum sit regi, quia Iudei, qui ascenderunt a te ad nos, venerunt in Iherusalem civitatem rebellem et pessimam, quam ędificant exstruentes muros eius et parietes componentes. Sic inchoando et accusando habitatores Iudę, erex et prohiberet ędificari civitatem. Tunc intermissum est opus domini in Iherusalem et non fiebat usque thiel et Iosue filius Iosedech et ceperunt ędificare templum dei et cum eis prophete. dei adiuvantes eos. Sciscitantibus adversariis et dicentibus: Quis dedit vobis consilium, ut muros hos instauraretis et domum hanc ędificaretis? respondentes inter cętera dixerunt: Anno autem primo Cyri regis Babylonis Cyrus rex proposuit edictum, ut domus dei ędificaretur. Miserunt itaque epistolam ad regem Darium iam dicti hostes Iudeorum dicentes post cętera: Nunc ergo, si videtur regi bonum, recenseat in bibliotheca regis, quę est
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ tandẽ ille nisi dñi sermo
erat. de quo dictũ est illi. ab exi¬
tu sermonis. ut edificetur cuu¬
tas. Qualis fuit ille exitꝰ ser¬
monis aut unde exirit .&. Su¬
scitauit dñs spm ciri regis ꝑsa¬
rũ. & transduxit uoce̾ in uni¬
uerso regno suo. etiã ꝑ scrip

Expanded text:
Cuius tandem ille nisi domini sermo erat, de quo dictum est illi: Ab exitu sermonis, ut ędificetur civitas? Qualis fuit ille exitus sermonis aut unde exivit? Suscitavit dominus spiritum Cyri regis Persarum et traduxit vocem in universo regno suo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
atius quã ad hue dictũ sit
pat& script᷑a hȩc mane. thecel
phares. Similiter nãq decęt̾is regnis
sentiendũ. de regno ꝑsarũ & medoꝵ.
de regno macedonũ. siue grecoꝵ.
de regno romanoꝵ. uidelic& qͦd sin¬
gła hoꝵ iã ds dinumerass&. et singla
sus tpr̃ib cõpleturiis esset. qͦd
singła deber& appen dere. instate¬
ra. uidiciũq diuisionis dare ꝓ eo
qͦd ea minꝰ habere inuenir&. uerũ
etiã ad huc parũ ẽ c̃siderare in
partib qͦd de toto si p̃dicet᷑ plus hab& am¬
mirationis. & cõmodi t̾roris ampliis.
Regna illa partes st̃. uł fuert̃. totũ autẽ
ẽ omẽ scłm. unu̾sitas creat᷑arũ. earũ
dũ taxat quȩ rationales st̃. scilie&¬

Expanded text:
atius quam adhuc dictum sit, patet scriptura hęc: mane, thecel, phares. Similiter namque de cęteris regnis sentiendum, de regno Persarum et Medorum, de regno Macedonum sive Grecorum, de regno Romanorum, videlicet quod singula horum iam deus dinumerasset et singula suis temporibsingula deberet appendere in statera, judiciumque divisionis dare, pro eo quod ea minus habere inveniret. Verum etiam adhuc parum est considerare in partibus, quod de toto si praedicetur, plus habet admirationis et commodi, terroris amplius. Regna illa partes sunt vel fuerunt, totum autem est omne saeculum, universitas creaturarum, earum duntaxat, quae rationales s
Abbreviated transcription (Latin):
ris ẽ & erit uidiciũ. Igͦ ad sũmũ re¬
currentes ꝓroponamꝰ mundũ. & mũ¬
di pͥncipẽ diabolũ. cuiꝰ typu̾ gessit as¬
sur. & in medis atq ꝑsis aman suꝑbissi¬
mꝰ. ingrecis anthiocꝰ. & in romanis nero
maloꝵ imꝑatoꝵ. imꝑator pessimꝰ & in
nouissimis dieb reuelabitur nomi¬
natꝰ antixp̃s. In isto mundi pͥncipe &
in toto mundo ẽtẽplemur dinumera¬
tionẽ di. appensionẽ instatera đi. di¬
uisionẽ uidicii di. scd̾m script᷑am hanc

Expanded text:
erit judicium. Igitur ad summum recurrentes, proponamus mundum, et mundi principem diabolum, cujus typum gessit Assur, et in Medis atque Persis Aman superbissimus, in Graecis Antiochus, et in Romanis Nero, malorum imperatorum imperator pessimus, et in novissimis diebus revelabitur nominatus Antichristus. In isto mundi principe et in toto mundo contemplemur dinumerationem Dei, appensionem in statera Dei, divisionem judicii Dei, secundum Scripturam hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uł scriptor de đo loquens. pęni¬
tͣuit eũ ait quod hominẽ feciss&
int̾ra: uel qͦd ipse ds cũ dixiss&
delebo hominẽ quẽ creaui a facie t̃rȩ.
subiunxitꝰ. penit& enĩ me fecisse eos.
Si iecirco delere se dicit hominẽ.
quia penit& eũ fecisse hominẽ. cur
uł unũ tantoꝑe. tantoq miracło
reseruat hominẽ. de cuiꝰ posterita
te rursꝰ multiplicent᷑ homines:
boni & mali. & pauci quidẽ boniꝰ
multi uͦ mali. Ualde repugnat hoc
sensui. quẽ significare uidet᷑ litte¬
ra: dic̃s quia đm pęnituit. Nec uͦ
factũ hoc solũ repugnat ne sicut
sonat litt᷑a passiua intelligatur
di penitudo÷uerũ etiã & alteriꝰ
tetur: itẽq penitudine ait non
flectetur. neq enĩ homo ẽ ut

Expanded text:
 scriptor de deo loquens: Pęnituit eum, ait, quod hominem fecisset in terra? Vel quod ipse deus, cum dixisset: Delebo hominem, quem creavi, a facie terrę, subiunxit: Pęnitet enim me fecisse eos? Si idcirco delere se dicit hominem, quia penitet eum fecisse hominem, cur vel unum tantopere tantoque miraculo reservat hominem, de cte rursus multiplicentur homines boni et mali, et pauci quidem boni, multi vero mali? Valde repugnat hoc sensui, quem signare videtur littera dicens, quia Deum poenituit. Nec vero factum hoc solum repugnat, ne sicut sonat littera, passiva intelligatur Dei poenitudo, verum etiam et alterius tetur . » Itemque de poenitudine ait: « Non flectetur, neque enim homo est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝓiecitꝰ sicut ꝓiecerat saul.
Scđm hanc miscđiȩ & iudicii di¬
sƿensationẽ pęnituit quidẽ eum
fecisse hominẽ: idẽ de miscđia fili¬
is dĩ impensa : uł impendenda tͣnsi¬
uit aduidiciũ. Iuerũtam̃ eãdem
penitudine flęxus ñ est: ut bonũ
deserer& ꝓpositũ. ꝓpt̾ quod fece¬
rat hominem primum.
uid de hoc dicemus. qͦd ñ solũ pę¬
nitiusse: uerũ etiã intrinsecus
dolore tactũ fuisse dm. scriptura
testatur . Sic enĩ scriptũ ẽ. Peni¬
tuit eũ quod hominẽ fecisset in
terraꝰ & p̾cauens infuturũ. & tac̾¬
tus dolore cordis intrinsecus: de

Expanded text:
sua proiecit sicut proiecerat Saul. sua proiecit sicut proiecerat Saul. Secundum hanc misericordię et iudicii dispensationem pęnituit quidem eum fecisse hominem, id est de misericordia filiis dei impensa vel impendenda transivit ad iudicium. Verumtamen eadem pęnitudine flexus non est, ut bonum desereret propositum, propter quod fecerat hominem primum. uid de hoc dicemus, quod non solum pęnituisse, verum etiam intrinsecus dolore tactum fuisse deum scriptura testatur? Sic enim scriptum est: Pęnituit eum, quod hominem fecisset in terra, et precavens in futurum et tactus d