comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In anno primo erri regis persarũ. utimpleretia uerbũ dnĩ
eore hieremiȩ suscitauit cdĩs spm̃ erri regis persarum. & trans¬
dixit uocem in uni ũso regnosuo & perscripturã dicens hec
dicit errus repersarum: omã regna terrae dedit mihi dñs
ds̃ caeli : & ipse p̃cepit inihi ut aedificarẽ ei domũ in hierłm¬
quȩ ẽ in uidea. Harrant ueteres istoriȩ quib: & ꝓph&e¬
danielis scriptura concordat errum regem persarum i unc¬
to sibi sotio dario regemedorum babi lonior⁊ destripas¬
se imperium. Occiso ultimo eorꝵ rege baltasar & ipsa
urbȩ dirunta ac uastata: qui udelic& errus sue: sadõ
cuitatẽ eidẽ populo patriã redeundi ac domũ dis
quȩ in eaerat incensa reedificandi. eadẽq: libertatis
sententiã non tantũ uerbo p̃sentib intimauit: Uerũ
&ia eis quilo ngius per om̃s regnisui ꝓuintias aberant.
mias aperte p̃dicxerunt. Tuorũ hiere mias &iam
numerũ annorũ quib: essent in babilonia seruituri:

Expanded text:
 primo Cyri regis Persarum, vt compleretur verbum Domini ex ore Hieremiæ, suscitauit Deus spiritum Cyri regis Persarum, & transduxit vocem in vniuerso regno suo, etiam per scripturam dicens. Hæc dicit Cyrus rex Persarum. Omnia regna terræ dedit mihi Dominus Deus cœli, & ipse præcepit mihi, vt ædificarem ei domum in Hierum, etc. Narrant veteres historiae, quibus et propheDanielis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum destruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo cultatem eidem populo patriam redeundi, ac domum Dei sui, quae in ea erat incensa, reaedificandi; eamdemque libertatis sententiam non tantum verbo praesentibus intimavit, verum etiam eis qui longius per omnes regni sui provincias aberant, mias aperte praedixerunt. Quorum Jeremias etiam numerum annorum quibus essent in Babylonia servituri,
Abbreviated transcription (Latin):
qui pariter inuinctosibi eidẽ opericũ filiis & fratrib: suis
curã ad hibu issenar rantur: deniq supra in cata logo
popłi isrł hiͥ post sacerdotes primileuitarũ nominatim cõ¬
eos & patriarchas fuisse leuitarũ tẽporis illius: Vbi
benefilii uida in medio leuitarũ inter ponuntur: quisi¬
mul instiurando tẽplodñi curã inpende r&li propt̃ heun¬
dem piceatis consensũ quasi un etetis se commemorant᷑:¬
hic nã que estille deqͦ prediexim nob̃ sẽꝑ in mi¬
que modulo edific& notandũq: & crebrius reme mo

Expanded text:
qui pariter injuncto sibi eidem operi, cum filiis et fratribus suis curam adhibuisse narrantur; denique supra in catalogo populi Israel, hi post sacerdotes, primi Levitarum nominatim comitur, principes eos et patriarchas fuisse Levitarum temporis illius. Ubi bene filii Juda in medio Levitarum interponuntur, qui simul instaurando templo Domini curam impenderint; et hi propter eumdem pietatis consensum quasi unus stetisse commemorantuHic namque est ille, de quo praediximus, nobis semper imique modulo aedificet. Notandumque, et crebrius rememora
Abbreviated transcription (Latin):
quos egrauius errasse meminer ẽo ardentius bonis insu¬
dare operib: satagunt. Habitauer̃ ergo sa c̃dotes i leui¬

Expanded text:
quo se gravius errasse meminerunt, eo ardentius bonis insudare operibus satagunt. Habitaverunt ergo sacerdotes et Levi
Abbreviated transcription (Latin):
lo post confirmabit aut̃ pactũ multis ebdomadis
huna ⁊ indimidio ebdomadis defici& hostia & si¬
crificiũ : Incipiunt ergo ebdomadis. auicesimo an¬
no artar serxis quando ȩdificandi huerłm licentiã dedit qͦ
tẽpore ut iulius african scribit regniꝑsarũ icentȩni ⁊ quin¬
decĩ annifuerant ȩuoluti ⁊ totidẽ anni usq: ad alexandrũ
magnũ quandodariũ occidit inperfecti remanserant :
Captiuitas aut̃ hierusalẽ centesimꝰ octogesim ⁊ quint erat
ann : i ꝑueniunt usq ad tẽpora dominicȩ passionis ꝑ quã
hostus ⁊ sacrifitus legalib: finis inpositus estꝰ habent uero
singulȩ ebdomades annos septe nos. annos quadrigentos
linouo ⁊ in solito more ñ ã plius quã xu. m̃ses lunares habeant
Vnde c̃iulte angelus septuaginte ebdomadis ñ ad numera¬

Expanded text:
onfirmabit autem pactum multis hebdomada una, et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium. Incipiunt ergo hae hebdomades a vicesimo anno Artaxerxis, quando aedificandi Jerusalem licentiam dedit: quo tempore, ut Julius Africanus scribit, regni Persarum centum et quindecim anni fuerant evoluti, et totidem anni usque ad Alexandrum Magnum, quando Darium occidit, imperfecti remanserant; captivitatis autem Jerusalem centesimus octogesimus et quintus erat annus: et perveniunt usque ad tempora dominicae passionis, per quam hostiis et sacrificiis legalibus finis impositus est. Habent vero singulae hebdomadae annos septenos, annos quadringentosli, novo et insolito more, non amplius quam duodecim menses lunares habeant. Unde consulte angelus septuaginta hebdomadas non annumera
Abbreviated transcription (Latin):
que heis apistolas regis : quomodo cyrũ primũ ꝑsarũ regẽ
figurã tenere dñis aluatoris esai ad ocente manifestȩ
cognouimꝰ eo qđ captiuitatẽ płidĩ soluerit & tẽplũ instaura¬
rip̃ceperit : Ita &iã recte successorẽ eidẽ imperii. ar¬
tar xerxen. quiciuitatẽ hierłmn rȩedificari eadẽ deuo¬
tione mandauit: inte pũdñi accipere ualemꝰ : qui ciuita¬
tẽ sibi deiuuis lapidib: hoc ẽ unã de omnib: elȩctis ecđem

Expanded text:
us tristis est? etc. Quomodo Cyrum primum Persarum regem figuram tenere Domini Salvatoris, Isaia docente, manifeste cognovimus, eo quod captivitate populum Dei solverit, et templum instaurari praeceperit; ita etiam recte successorem ejusdem imperii Artaxerxen, qui civitatem Jerusalem reaedificare eadem devotione mandavit, in typum Domini accipere valemus, qui civitatem sibi de vivis lapidibus, hoc est, unam de omnibus el
Abbreviated transcription (Latin):
do dulcedine gratiecelestis inlustrat : Aliquando pres¬
suris uite p̃sentis obnubilat : ut tẽporalib: aduersis eru¬
dita ardentius ȩt̃ nabonadesiderent: Memorabi¬
lis hic annꝰ qđ hierusalẽ ȩdificariꝑmissaẽ : & misti¬
cis ꝓph&ȩ danielis iã olimẽ p̃signat᷑ litteris dicentt

Expanded text:
do dulcedine gratiae coelestis illustrat, aliquando pressuris vitae praesentis obnubilat, ut temporalibus adversis eruditi, ardentius aeterna bona desiderent. Memorabilis hic annus, quo Jerusalem aedificari permissa est, et mysticis prophetae Danielis jam olim est praesignatus litteris, di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mansihibi tribus dieb: & surexi nocte ego iuiri paucimecũ &
ñ indicaui cuiquã quid dediss& dĩ incardemeo ut facerẽ hierłn :
lus trando ꝑuagitur ̃ singulahȩc quo modo debȩã repararisol¬
licita m̃te scrutatur Sic &e doctoꝵ ẽspiritaliũ sȩpius noctu surge¬
re ac solerti indagine statim scȩ̃ ecłȩ qͥ escentib c&eris in spicere :
utiugilant᷑ inquirant qualit̃ ȩquauitioꝵ bellis. in illa sordida¬
ta siue de iectas̃ castigando em̃dent & erigant : Murus autẽ
hierłm dissi patus iac& ⁊c̃uersatio fideliũ t̃renis atq: infimis
sorda& affectib Portȩs igni c̃sũtȩ : cũ iã qͦq qui ialuis docendo in¬
troitũ uitȩ pandere dȩluerans. relicto ueritatis magisterio

Expanded text:
iebus tribus et surrexi nocte ego et viri pauci mecum et non indicavi cuiquam quid Deus dedisset in corde meo ut facerem in Hieruslustrando pervagatur, et singula haec, quomodo debeant reparari, sollicita mente scrutatur. Sic et doctorum est spiritualium, saepius nocte surgere, ac solerti indagine statum sanctae Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere; ut vigilanter inquirant, qualiter ea quae vitiorum bellis in illa sordidata sive dejecta sunt, castigando emendent et erigant. Murus autem Jerusalem dissipatus jacet, et conversatio fidelium terrenis atque infimis sordet affectibus; portae sunt igni consumptae, cum jam quoque qui et aliis docendo introitum vitae pandere debu
Abbreviated transcription (Latin):
dissi patus ⁊ portȩ illius cẽnt igni conbuste : & nunc uer saui¬
cehostescidẽ sc̃ȩ̃ ciuitatis c̃tristati ⁊ in ad slictionẽs magna
constituti ẽo qđ ȩdificia illius restaurandȩ simul ⁊ ciues in¬
telligerent ab in sultacionib: hostiũ eẽ subleuandos: Vnde
colligendũ &iã in haciuta sententiã illã dm̃ posse c̃pleri : quã cũ

Expanded text:
 combustae, et nunc versa vice hostes ejusdem sanctae civitatis contristati, et in afflictione sunt magna constituti, eo quod aedificia illius restauranda, simul et cives intelligerent ab insultationibus hostium esse sublevandos. Unde colligendum, etiam in hac vita sententiam illam Domini posse compl
Abbreviated transcription (Latin):
nie: ad hanc enĩ ꝑtinebant ñ tantũ modo illi qͥd eiudea
in babiloniã trans migrati. sed &iã qͥ ex illoꝵ stirpe in ba¬
biloniã fuerant nati. Qur isiin babilone corporalit̃na
tis animo tam̃ totouideã ⁊ hiero solimã suspirabant.
Quoꝵ figurã hierebat dux egregius ipsoꝵ ⁊orobabel: qͥ
nomine quid ẽ ipse qđ sit ort̃ in babilone de monstrat:
Sed intentione ⁊ actib qđ sit ciues inero solqmit arũ osten¬
Nonsolũ qui eccłȩ sacram̃tis iã s̃imbuti uerũ &iã illi qui
i si foris hoc ÷ int̃ impios tpr̃ aliquanto oberrantes diuina
tim̃ electione ante scła p̃ordinati aduitã diuines gratiȩ
mysteriis suo tpr c̃secrandi. Deqͥb apte subdit᷑ & reuer

Expanded text:
anc enim pertinebant non tantummodo illi qui de ea in Babyloniam transmigrati, sed etiam qui ex illorum stirpe in Babylonia fuerant nati. Qui etsi in Babylone corporaliter orti sunt, animo tamen toto Judaeam et Jerosolymam suspirabant. Quorum figuram gerebat dux egregius ipsorum Zorobabel, qui nomine quidem ipse, quod sit ortus in Babylone demonstrat; sed intentione et actibus, quod sit civis Jerosolymitarum ostennon solum qui Ecclesiae sacramentis jam sunt imbuti, verum etiam illi qui etsi foris, hoc est inter impios tempore aliquanto oberrantes, divina tamen electione ante saecula praeordinati ad vitam, divinae sunt gratiae mysteriis suo tempore consecrandi. De quibus apte subditur: Et reversi
Abbreviated transcription (Latin):
rus alẽ. Quia nimirũ nullus dehis qͥadiuitã p̃destinatis perire
perire in ꝑp&uũ potest. Sed oms quidñi s̃ quã uis tepr aliquo
in babilonẽ i dc̃ fusionẽ peccatoꝵ eẽ uidebant᷑ abducti. Diui¬
na ꝑuisione ꝑsoci& atẽ iustoꝵ. quomodo ad pacẽ reducunt᷑
ecđȩ. Porrouasa quȩ exercitꝰ chaldeoꝵ capta hierus alẽ
fregisse ⁊ fracta in babiloniã transtulisse ꝑhib&. Illoꝵ
trpũ exprimunt qui itauictore diabolo capiunt᷑ ut pri¬
us ꝗ penitendo saluent᷑ ab humanis reb: ablati ꝑennẽ ra¬
piant᷑ ad poenã sHis aut̃ filii ꝓuinciȩ quia scender̃ de

Expanded text:
r, etc. Quia nimirum nullus de his qui ad vitam praedestinati sunt, perire in perpetuum potest; sed omnes qui Domini sunt, quamvis tempore aliquo in Babylonem, id est, confusionem peccatorum, esse videantur abducti, divina provisione per societatem justorum quoque modo ad pacem reducuntur Ecclesiae. Porro vasa quae exercitus Chaldaeorum capta Jerusalem fregisse, et fracta in Babyloniam transtulisse perhibetur, illorum typum exprimunt, qui ita victore diabolo capiuntur, ut priusquam poenitendo salventur, ab humanis rebus ablati perennem rapiantur ad poenam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientẽ posita memoratur : Quia nimirũ id ẽdñs qui nos
torrente sue uoluptatis nesiciam in ebriat. Ipsenos done¬
suo uisitationis neintenebris erroꝵ caligem inlustrat:
uxta qđ ⁊acarias ait:ꝰ iusi tauitnos oriens ec alto: In lu

Expanded text:
ad orientem posita memoratur; quia nimirum idem Dominus, qui nos ad orientem posita memoratur; quia nimirum idem Dominus, qui nos torrente suae voluptatis, ne sitiamus, inebriat; ipse nos dono visitationis suae, ne in tenebris errorum caligemus illustrat. Juxta quod Zacharias ait: Visitavit nos orien
Abbreviated transcription (Latin):
& cogitatione cõmemorari nõb mittunt : Dicentes cũ a posto¬
loquia conuersatio nr̃a incȩlis ẽ : Deqͥb ⁊uulgiturba ad mi¬
rando c̃testat᷑ dicens : quis isti quiit nubes uolans Itẽ nathin¬
nei habitant in ofel : cũ qͥsq religionis habitu in signes abdita
scripturarũ. dequib: dictũ ẽ tenebrosa aqua in nubibus aeris
Hocẽ misticaẽ scientia in ꝓph&is. In lustratio corde penetrarȩ:
atq in horũ leccione die noctuq: meditari dedicerintꝰ de quoꝵ¬
÷ abi tacione apte subiungitur. Vsq c̃traportã aquarũ ado¬
rientẽ ⁊ turrẽ que pminebat Porta nãq aquarũ dñs ẽ quico¬
tidiana nos misert cordia suagratia. nein erũ nis uitȩ pre¬
sentis deficiamꝰ in rigat. Quã uidelic& portã intrare desidera¬
bat psalmis tacũ dicebat. Si cutceruus desiderat ad fontes a qua¬
rũ : ita desiderat animamea adteds̃:. Quȩ portã congruent̃

Expanded text:
et cogitatione commorari non omittunt; dicentes cum Apostoet cogitatione commorari non omittunt; dicentes cum Apostolo, Quia conversatio nostra in coelis est . De quibus et vulgi turba admirando contestetur, dicens: Qui sunt isti qui ut nubes volant ? Item Nathinnei habitant in Ophel, cum quique religionis habitu insignes, abdita Scripturarum, de quibus dictum est, Tenebrosa aqua in nubibus aeris; hoc est mystica scientia in prophetis illustrato corde penetrare, atque in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, qui quotidiana nos misericordiae suae gratia, ne in aerumnis vitae praesentis deficiamus, irrigat. Quam videlicet portam intrare desiderabat Psalmista, cum dicebat: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Quae porta congruenter
Abbreviated transcription (Latin):
minebat: Natin nei dñs eẽ gabao nitȩ: qui in ministeriũ do¬
mȩ dñi ux disposicionẽ iosue filii nun fidelideuotione
seruiebans: Ofelaut̃ turris erat ñ longe atẽ plo enormis
altitudinis Vnde & ofd hocẽ tenebrarũ siue nubili nom̃ ue¬
cepit qđ usq ad nubes eriger& caput ꝰ Deniq nubi intacha¬
ria scrptũ ẽ & tuturris grȩgis nebulosa filiȩsyon in hebreo
ꝓturre nebulosa turris ofelscriptũ ẽ. Meminit huius turris
in qua parte sit ciuitatis ostendit liberparali pome non. refe¬
rens de manase rege qđ & supra posuime qr edifica uerit murũ
&traciuitatẽ dđ ad hoccidentẽ geon in c̃ualle ab uitroitu
porte pisciũ per circuitũ usq: ad ofdꝰ c̃ueniebat ergo uixtasi¬
tũ loci ut minis tritẽpli inuicina tẽploturreh abitarent:
Verũ uxta sensũ quoq misticũ nathinnei habitint in ofel. hoc
ẽ inturrȩ nebulosa : cũ hiquipfessionẽ uitȩ pr fecłioris. dõ
dicatis in munim̃to atq aliitu dine uirtutũ & actionũ sẽper

Expanded text:
icuntur esse Gabaonitae, qui in ministerium domus Domini juxta dispositionem Josue filii Nun, fideli devotione serviebant. Ophel autem turris erat, non longe a templo, enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est: Et turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turre nebulosa, turris Ophel scriptum est. Meminit hujus turris, et in qua parte sit civitatis ostendit, liber Paralipomenon, referens de Manasse rege, quod et supra posuimus, quia aedificaverit murum extra civitatem David ad occidentem Gihon in convalle, ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel . Conveniebat ergo juxta situm loci, ut ministri templi in vicina templi turre habitarent. Verum juxta sensum quoque mysticum, Nathinnei habitant in Ophel, hoc est in turre nebulosa, cum hi qui professione vitae perfectioris Deo dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Vnde bene seqͥt ⁊usq ad turrẽ quȩ ꝓminebat qđ in¬
telligens idẽ psal mista dicebat: deduxistimȩ quia factus
essẽpesmea turris fortitudinis a faciȩ inimici: Habi¬
tantergonathin nei in ophelusq c̃traportã aquarum
idorientẽ i turrẽ quȩ pmin& : Cũ fideles quiq: littio¬
nib sacris dediti diuinepi&atis & gratia debriari adq
inlus trari ⁊ auxilio gaudent seꝑ ab hoste tutari : & q
post p̃sentia uirtutũ dona aduidendac̃ claritatẽ domi¬
nici ominis iscenditur : Recte sub infertur: Postrũ edi

Expanded text:
intelligens idem Psalmista, dicebat: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Habitant ergo Nathinnei in Ophel, usque contra portam aquarum ad orientem, et turrem quae praeminebat; cum fideles quique lectionibus sacris dediti, divinae pietatis et gratia debriari atque illustrari, et auxilio gaudent semper ab hoste tutari. Et quia post praesentia virtutum dona ad videndam claritatem dominici hominis ascenditur, recte subinfertur: Post e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ꝑuenire contendimꝰ: Cũ &iã in hac uita retenticre¬
brouisionis ei desiderio suspiram̃ : Secunt᷑ hinc plurimis truc¬
torũ ordinis quim̃ surã secundã ȩdificasse narrantur : q mao
xima scãcłȩ structura in interioris ẽ munimine uirtutis.
Cũ uidelic& õmni cstodia seruam cornr̃m. qm̃ e ipso uita ꝓce

Expanded text:
nostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crenostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crebro visionis ejus desiderio suspiramus. Sequuntur hinc plurimi structorum ordines, qui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris est munimine virtutis, cum videlicet omni custodia servamus cor nostrum, quoniam e
Abbreviated transcription (Latin):
simi angeli Hucus ꝙ primꝰ cuitatis murus & truit. hinc
m̃ sura secunda hocẽ muri interioris deq su pradiximus
incipit: Uide in hac discriptio nedicitur: Quias tructoꝵ
plurimi c̃tradomũ suã edificauer̃. Muronaq interiori
dom cuuitatis plurime uł uicinȩ erant ułiucte. Postcons¬
truccionẽ ergomuri exterioris seqͥtur & i nr̃a ciuita¬
te m̃ sura muri secundi. Cũpost operũ ac linguȩ ꝑfeccionẽ
quȩ & omnib apparere potest magis in interiorib nr̃e m̃¬
tis deoplacere contendimꝰ Nequid uidelic& uł animo con¬
cipere dehisquȩ int̃ni arbitris oculos offendari p̃suma¬
mus & benedicit᷑ : qc m̃ sura secunda c̃tra ascensũ sit fir¬
dñs ẽ q̃ui insua fide ac dilectione. iudeoꝵ popłmad una¬
uit & gentiũ. Vnde & in psalmo uł esaia. lapis angularis
ẽ dictus : c̃traciuus ascensũ anguli m̃sura secunda edifi¬
catur cũper munditiã piȩ cogitacionis adiusionẽ c̃ditoris

Expanded text:
tae, etc. Hucusque primus civitatis murus exstruitur, hinc mensura secunda, hoc est muri interioris, de quo supra diximus, incipit. Unde in hac descriptione dicitur quia structorum plurimi contra domum suam aedificaverint; muro namque interiori domus civitatis plurimae, vel vicinae erant, vel junctae. Post constructionem ergo muri exterioris, sequitur et in nostra civitate mensura muri secundi, cum post operum ac linguae perfectionem, quae et hominibus apparere potest, magis in interioribus nostrae mentis Deo placere contendimus, ne quid videlicet velamine concipere de his quae interni arbitri oculos offendant praesumamus. Et bene dicitur quia mensura secunda contra ascensum sit fire Dominus est, qui in sua fide ac dilectione Judaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitationis ad visionem Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ contigua : quia qui passionẽ dm̃ inscripturarũ nobis ẽ
abrs sus pate facti peraquarũ adfluentiã cordicorrebora¬
ti fideliũ & ciuitas xp̃ie cunctis hõstib in expugnibilib

Expanded text:
tium contigua; quia per passionem Domini Scripturarum nobis est tium contigua; quia per passionem Domini Scripturarum nobis est abyssus patefacta, per quarum affluentiam corda corroborata fidelium, et civitas Christi est cunctis hostibus inexpugnabi
Abbreviated transcription (Latin):
cit ipse hortus ẽdusus soror mea sponsa. fidelibus dedarat
auditoribus. Noneis tantũ modo građ bonoꝵ operũ qui¬
bus ad axernã patriã. ascendan deb& imitart Sed ⁊
sacram̃tũ dominicȩ passionis sẽpereoꝵ necesse hab&
in sinua rememorie : Vt ꝑ eũ qͥpro ipsis mortuus ÷ acresu¬
rex̃ sequoq deregionȩ & ũbra mortis erigendos adui¬
tructa potest non absurde scriptura diuma intellegi
quȩ sc̃ĩ sp̃sepe reconsectilauacrũ nobis ade piandapeccata
simul & poculũ salutaris gustus minis trat: quȩsi adño nob̵ inui¬
nũ conuersaẽ hocẽ in spiritale sensũ fueri trans lata gratio¬
re nos sua uitȩ ueritatis in ȩbriat: Vbi&e domꝰ ẽfortiũ : qua
quicũq crebras eloquioꝵ diui noꝵ fluentis audiendo ⁊ope¬
rando refici c̃suer c̃tra om̃s antiqui hostis in sidias fertes
redduntur ⁊ in uicti post sepulcrũ. Ergođđ inscã ciui¬
tite piscina grandi operȩ constructilocatur: Cuidom ẽ for¬

Expanded text:
cit ipse: Hortus conclusus soror mea sponsa ; fidelibus declarat auditoribus, non eos tantummodo gradus bonorum operum, quibus ad aeternam patriam ascendant, debet imitari; sed et sacramentum dominicae passionis semper eorum necesse habet insinuare memoriae, ut per eum qui pro ipsis mortuus est ac resurrexit, se quoque de regione et umbra mortis erigendos ad vitructa, potest non absurde Scriptura divina intelligi; quae sancti Spiritus opere confectalavacrum nobis ad expianda peccata, simul et poculum salutaris gustus ministrat. Quae si a Domino nobis in vinum conversa, hoc est in spiritualem sensum fuerit translata, gratiore nos suavitate veritatis inebriat. Ubi et domus est fortium; quia quicunque crebris eloquiorum divinorum fluentis audiendo et operando refici consuerunt, contra omnes antiqui hostis insidias fortes redduntur et invicti. Post sepulcrum ergo David in sancta civitate piscina grandi opere constructa locatur, cui domus est for
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ emundat nos ab omni peccato . Tunc uera erit uni¬
tas cũ fecerit ds̃ om̃a in omnib: Tunc uera arimoꝵ solemnitas
mleticia celebrabitur : Cũ nullo inꝑlȩctis ꝑmanente ferm̃¬
to malicie & nequiciȩ : Om̃s inueritate h ac sinceritateror¬
dis diuine uisioni adherebt: & hoc non inseptẽ dieb: secu¬
li labentis : sed in unadie uitȩ ꝑ ennis. in atriis dñi quȩ melior
est suꝑ milia inluce sp̃s scĩ. cuhius nob̵ septi for m̃ȩꝓph&a gra

Expanded text:
Tunc vera erit uniTunc vera erit unitas, cum fuerit Deus omnia in omnibus . Tunc vera azymorum solemnitas in laetitia celebrabitur, cum nullo in electis permanente fermento malitiae et nequitiae, omnes in veritate ac sinceritate cordis, divinae visioni adhaerebunt; et hoc non in septem diebus saeculi labentis, sed in una die vitae perennis in atriis Domini, quae melior est super millia in luce Spiritus sancti, cujus nobis septiformem propheta gra
Abbreviated transcription (Latin):
atimis sinceritatis & ueritatis:: Que sẽptẽ est diȩb cȩle¬
branda qr perhomne seculi huius tẽpus qđ tot diebus currit.
in sinceritate nob est & ueritate. inimo in omniũ bonoꝵ
operũ cuictimis atqe holo caustis. uitaducenda : qm̃
tatam. & erna resureccionis uirtute deuicit : potest
hoc in loco celebratio paschȩ ad tẽppus nr̃e resurrec¬
cionis typice referiũt hȩdificatio qͥdẽ tẽpli p̃sentẽ sc̃ȩ¬
ȩdȩsiȩ statũ designȩ : Dȩdicatio uitã futurã quȩ in ani¬
marũ sc̃arũ cũ decorpore &ieris &ultatione gerit᷑
Immolatio paschȩgloriã insinu& resureccionis cũ om̃s
plius insacramento credentes : sed in reipsa hac uerita¬
te uidentes reficiunt᷑ unde & in hoc pascha. om̃ssa¬
cerdotes hadeuitȩ. om̃is płi co&us. om̃s qͥ degentib: ad
eos conflucxerant mundifuisse : om̃s quasi hunꝰ ad fuis¬
se peribentur quiatunc ueracit̃ agnꝰ dĩ tollit peccata
mundi & sicut iohannes apłs ait: Sanguis iħufilii

Expanded text:
sinceritatis et veritatis . Quae septem diebus est celebranda; quia per omne saeculi hujus tempus, quod tot diebus currit, in sinceritate nobis est et veritate, imo in omnium bonorum operum victimis atque holocaustis vita ducenda. Quontatam, aeterna resurrectionis virtute devicit; potest hoc in loco celebratio paschae ad tempus nostrae resurrectionis typice referri; ut aedificatio quidem templi praesentem sesiae statum designet, dedicatio vitam futuram, quae in animarum sanctarum, cum de corpore exierint, exsultatione geritur. Immolatio paschae gloriam insinuet resurrectionis, cum omnes i, non amplius in sacramento credentes, sed in re ipsa ac veritate videntes reficiuntur. Unde et in hoc pascha omnes sacerdotes ac Levitae, omnis populi coetus, omnes qui de gentibus ad eos confluxerant, mundi fuisse omnes, quasi unus adfuisse perhibentur; quia tunc veraciter Agnus Dei tollit peccata mundi. Et sicut Joannes apostolus ait: Sanguis Jesu Fil
Abbreviated transcription (Latin):
tun ł̃ nouoꝵ ad fidẽ płoꝵ statũ. Dec& sacerdotes. acleui¬
tas in ordinib: ⁊ uicib: suis quisint suꝑ opera dĩ : Vt non
solũ sacra m̃tis fideiinici ant᷑ pb sed & ẽplis atque erudi¬
cione p̃cedentiũ inxp̃o uistoꝵ ad agenda eaquȩ dĩsunt
instiatuant : Ethoc ñ pro capta humani ingenii : sedsi cut
scriptum ẽ in libra moysi cui consonat illut dominicum:
propria sed ea quȩ legis ⁊ euangelii smandata. docere
debemꝰ si ad p̃mia queduĩs ꝓmisit una cũ eis dẽ auditorib
per uenire curamus: Fecer̃ ait̃ filiitrans migrationis

Expanded text:
tionem novorum ad fidem populorum statui decet sacerdotes ac Levitas in ordinibus et vicibus suis, super opera Dei; et non solum sacramentis fidei initiantur populi, sed exemplis atque eruditione praecedentium in Christo justorum ad agenda ea quae Dei sunt, instituantur; et hoc non pro captu humani ingenii, sed sicut scriptum est in libro Moysi. Cui consonat illud dominicum: propria, sed ea quae legis et Evangelii sunt mandata, docere debemus, si ad praemia quae Dominus promisit, una cum eisdem auditoribus pervenire curamus. Fecerunt autem filii trans
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi: Quid pertinuit adstoricũ decelebratione pasche.
postȩdificatam domũ dñi referre Cũ iã dudũ eã premis¬
sum qđ adie primo aduentus sui in iehrbm incunctis solem¬
nitatib: dñi legitimas hostias atq holo causta offerent: Nisi
forte propterea depasca facto spetia lit̃ referre uoluit: ut
ãmoner & lectorẽ qui a filii trans migrationis ꝑdificationẽ

Expanded text:
, etc. Quid pertinuit ad historiam de celebratione paschae post aedificatam domum Domini referre? cum jamdudum esset promissum, quod a die primo adventus sui in Hierusalem, in cunctis solemnitatibus Domini legitimas hostias atque holocausta offerrent; nisi forte propterea de pascha facto specialiter referre voluit, ut admoneret lectorem, quia filii transmigrationis aedification
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo poscebat deuotionis ut postedificatã acdedicatã domũ
dñi mox sacerdotes acleuita quim eaminis trarent ordina¬
rentur : nesine causa domerecta fulger& side efsent qui
intus deo seriurent. Qđ sȩpius incul candũ eis qui monaste¬
ria magnifico opere construentes. nequa quã in his insta¬
potius in ibi uoluptatib: acdesi deriis seruiunt: qđ aut̃ dicit
sacerdotes in ordinib: suis ⁊ leuitas inuicib: suis constitutos:¬

Expanded text:
Ordo poscebat devotionis, ut post aedificatam ac dedicatam domum Domini, mox sacerdotes ac Levitae, qui in ea ministrarent, ordinarentur; ne sine causa domus erecta fulgeret, si deessent qui intus Deo servirent. Quod saepius inculcandum eis qui monasteria magnifico opere construentes, nequaquam in his stapotius inibi voluptatibus ac desideriis serviant. Quod autem dicit sacerdotes in ordinibus suis, et Levitas in vicib
Abbreviated transcription (Latin):
douicem suȩ ebdomadis ꝑ octo mis dies. uideli c& a sabatousq
ad sabatũ intẽploministrar& : ⁊ deinde .xx .iii. ebdomadas¬
a tẽpliliber officiis curã propriȩ domager& : Vt uerba
dierũ narrant. Nã & in circuitu interiorissacrii iã fecer̃
porticos tẽpli inquarũ ianuis ꝑ uices obseruabant leuitȩ
sicut & ibi legitur: Qđ uerodicitur si cut scriptuẽ in libro
moysy : non adui ceslruitarũ sed ad operadĩ ꝑtin&. Moy¬
ses nãque scripsit quid sacerdotes qͥđ leuetȩ in dymodiote¬
rarłdeberent: Vices uero leuitarũ ⁊ ordines sacer

Expanded text:
s dies, videlicet a sabbato usque ad sabbatum in templo ministraret; et deinde viginti tres hebdomadas templi liber officiis, curam propriae domus ageret, ut Verba dierum narrant. Nam et in circuitu interioris sacrarii jam fecerunt porticus templi, in quarum januis per vices observabant Levitae, sicut et ibi legitur. Quod vero dicitur, Sicut scriptum est in libro Moysi; non ad vices Levitarum, sed ad opera Dei pertinet Moyses namque scripsit quid sacerdotes, quid Levitae in domo Dei operari deberent; vices vero Levitarum, et ordines sacer
Abbreviated transcription (Latin):
udiborentur apecatis. offer̃ ⁊ infutura : cũ idẽ gratias
ei refer̃ qđ ipso concedente sintliberati apercatis ideoq
misericordias dñi in & ernũ cantabunt qui anũ quã se
miseros fuisse. ac ꝑdonũ ipsi us beatos es sefactos olius cunt
Etstituer̃ sacerdotes inordinib: suis & leuitas inuicib: suis

Expanded text:
iberentur a peccatis. Offeruntur et in futura, cum iidem gratias ei referunt, quod ipso concedente sint liberati a peccatis; ideoque misericordias Domini in aeternum cantabunt ; quia nunquam se miseros fuisse ac per donum ipsius beatos esse factos obliviscuntur. Et statuerunt sacerdotes in ordinibus suis, etc. Ordo pos
Abbreviated transcription (Latin):
bris huni uersis. tota sẽꝑ intencionu m̃tis alterius ui¬
temeditam̃ ingres sum: Pascha enim transitus inter¬
pretatur: nomen in dehabens quod uel filui isrł in co
ꝑimmolationẽ agni de egyptia seruitute ad gaudia
lb titis transirent uł ipse agnꝰ in molatus id ẽdñ xp̃s
im molatus ꝓnr̃a redẽpcione transierit & hocmundo
ad patrẽ. Qđ & nos immitam̃ cũ ab infimis uoluptatibus
ad celestia qprenda transimꝰ. Vere aut̃ ꝑficimus cũ a carnis
ergastulo solutł cȩles teregnũ intramus : Cuisen sui. conue¬
nit apre qđ sequitur Et fecer̃ solemnitatẽ azimoꝵ septẽp¬
diebus inlȩticia : Hanc nãq solem nitatẽp qͦ modo sp̃i taliter
facerȩ debeamꝰ : doc& a postolus dicens itaq: epulemur: Non

Expanded text:
bris universis, tota semper intentione mentis, alterius vibris universis, tota semper intentione mentis, alterius vitae meditamur ingressum. Pascha enim transitus interpretatur, nomen inde habens, quod vel filii Israel in eo per immolationem agni de Aegyptia servitute ad gaudia libertatis transirent, vel ipse Agnus immaculatus, id esimmolatus pro nostra redemptione, transierit ex hoc mundo ad Patrem. Quod et nos imitamur, cum ab infimis voluptatibus ad coelestia quaerenda transimus. Vere autem perficimus, cum a carnis ergastulo soluti coeleste regnum intramus. Cui sensui apte convenit quod sequitur: Et fecerunt solemnitatem azymorum, etc. Hanc namque solemnitatem quomodo spiritualiter f
Abbreviated transcription (Latin):
plũ ei esficiatq acceptĩt uite inocentiã comitante
eius gratia seruarȩ sed multi laboris ẽ eũ qui accep¬
ta fidei sacram̃ta peccando contenit. p̃ristinã reci¬
pȩrȩ dignitatẽ: qr ñ huicfacilis emundatioꝑ aquã
baptismi denuo daripotest sed infectũ scelus. lon¬
gopenitencie labors largis lacrimarit fluentis
districciore c̃tinentiȩ sudorebluendũ ẽ : Cuius
emundationi ipsa cqͦq: consuetudouitioꝵ qua suni¬
mica samaritanoꝵ turba repugnat. Tanto ad supe¬
randũ difficilior : quanto diucius t̃rãcordis uirtu¬
teuacuã possidebat: Potest & hocdici qđ ideo specia¬
liter reedificatit: acdedicata domum dñi depas ca fac¬
to. conmemoretur: cũnulli eã dubiũ. quinhominer
tantȩreligi onis pascha suotẽpore facere uł lent:
Vtmstice in sinua retur hanc ec̃ sũmã tocius perfec¬
cionis cũ trans censis mundi cupidititib: adq: in leco¬

Expanded text:
plum ejus effici, atque acceptam vitae innocentiam comitante plum ejus effici, atque acceptam vitae innocentiam comitante ejus gratia servare; sed multi laboris est, eum qui accepta fidei sacramenta peccando contemnit, pristinam recipere dignitatem; quia non huic facile emundatio per aquam baptismi denuo dari potest, sed infectum scelus longo poenitentiae labore, largis lacrymarum fluentis, districtiori continentiae sudore eluendum est, cujus emundatione ipsa quoque consuetudo vitiorum, quasi inimica Samaritanorum turba, repugnat; tanto ad superandum difficilior, quanto diutius terram cordis virtute vacuam possidebat. Potest et hoc dici, quod ideo specialiter reaedificata ac dedicata domo Domini, de pascha facto commemoretur, cum nulli esset dubium, quin homines tantae religionis pascha suo tempore facere vellent; ut mystice insinuaretur hanc esse summam totius perfectionis, cum transcensis mundi cupiditatibus atque illece
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitatibus a peccatis s̃ penitendo aduersi : Meritope¬
nitentiȩ & conuersacionis suntliberati ab hostib: & deo
melius seruituri ꝓpriã reuocati ad patriã: Sed & hacten
uidem sȩpissime. illõ qui tẽplũ sui corporis siue separatꝰ
peccando prophanauer̃ & ꝓ hoc diabolos captiuati Re¬
prius. c̃suerant bonis in sadas seo perib: quib: mansionem
denuo inscipsis suo aucturi prepararent᷑ notandum eñ
qđ illa monprius tẽplũ inpacȩ sui regniꝑmaexima tt̃po¬
rebreuimullo omnimodis contradicente ꝑficit. nuc
aut̃ destructũ hocꝓpt̃ peccata filii tras migrationis
in magna cordis c̃punccionis. laborilongo insisten¬
tes & sepissime babinimicis recardati tandẽ diuinitꝰ
ad iuti restaurarunt : facilenãq: ẽ c̃uorsũ quẽq: ad
fidem agnicionẽq ueritatis. abrenunciare diabo¬
re. hisq: iniciatũ in remissionẽ omniũ peccatoꝵ tt̃¬

Expanded text:
adversitatibus, a peccatis sunt poenitendo aversi; merito poeadversitatibus, a peccatis sunt poenitendo aversi; merito poenitentiae et conversationis sunt liberati ab hostibus: et Deo melius servituri, propriam revocati ad patriam. Sed et hactenus videmus saepissime illos, qui templum sui corporis saepius peccando profanaverunt, et per hoc diabolo sunt captivati, reprius consueverant, bonis insudasse operibus, quibus mansionem denuo in seipsis suo Auctori praeparent. Notandum enim quod Salomon prius templum in pace sui regni permaxima, tempore brevi, nullo omnimode contradicente perfecit; nunc autem destructum hoc propter peccata, filii transmigrationis in magna cordis compunctione labori longo insistentes, et saepissime ab inimicis retardati, tandem divinitus adjuti restaurarunt. Facile namque est, conversum quemque ad fidem agnitionemque veritatis, abrenuntiare diabore; hisque initiatum, in remissionem omnium peccatorum, tem
Abbreviated transcription (Latin):
reuersi fuerant decaptiuitate : sed & om̃s quia licubi ante a
constituti eo tẽpore sese parauerans. aco inquinationib:
gentiũ terre ad eos qđ &xiã deprosditis recte potest intellegi:
qui cũ natura essent gentiles inritũ c̃uerterentur płidt
acceptacircũ cisione: ⁊ ostus purificati legalib: ut dignies¬
sent & ipsi participatione sacrificiis alutaris : Et no candũ
quia gent es terrȩdicit eos qͥ coinquinationib: seruierunt
Vt ẽcontrario gentiles eẽ celidocer& eos qui abli sepa¬
rati inunitate ⁊ castitate dño seruirent eius quesolem¬
nia sincero cordecelebrarent. Nusquã alias nisi fallor
idẽ płs isrł & qͦ egressis e egypto ꝑmorsen tantȩ deuo¬
tionis cũ sacerdotib & leuitis. magistris uidelic& suis eti¬
tisse reperitur. Sed hec deuocio castigatione diuina fac¬
taẽ cũ propec catissuis hostib: ad fligendis̃ traditi adflicti

Expanded text:
reversi fuerant de captivitate, sed et omnes qui alicubi antea reversi fuerant de captivitate, sed et omnes qui alicubi antea constituti, eo tempore sese paraverant a coinquinationibus gentium terrae ad eos. Quod etiam de proselytis recte potest intelligi, qui cum natura essent gentiles, irritum converterentur populi Dei, accepta circumcisione, et hostiis purificati legalibus, ut digni essent et ipsi participatione sacrificii salutaris. Et notandum, quia gentes terrae dicit eos qui coinquinantibus serviunt; ut e contrario gentes esse coeli doceret eos, qui ab eis separati, in unitate et castitate Domino servirent, ejusque solemnia sincero corde celebrarent. Nusquam alias, nisi fallor egressi sunt ex Aegypto per Moysem, tantae devotionis cum sacerdotibus et Levitis, magistris videlicet suis exstitisse reperitur: sed haec devotio castigatione divina facta est, cum pro peccatis suis hostibus affligendi sunt traditi; afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
ut offerrent in eo holo causta mata. ⁊ nunc dedicato tẽplo
ummentib: in esse memoratur : Bũdicitur purificatos fuisse
sacerdotes & leuitas quasi unus: om̃s mundos ad inmolandũ
paschaꝰ quȩ enim maior in acuita potesteẽ perfectio quam
mundȩ unitas multitudinis: Multanãq sacerdotũ mubta
leuitarũ erant milia: Qui tam̃ om̃s purificati ⁊ mundi fuerant
ad inmolandũ pascha: Neq hoc diuersis animorũ intentio¬
nibus sed sicutlucas. de primitiua noui teflam̃ti scribit
ȩcta corde & anima unaq: uere fidei acdȩlectionis indm̃ necdis¬
par inpło unitas dilectionis. ⁊ castitatis inuenitur: cumdici¬
tur ad immo landũ pasca uniuersiffilus transmigrationis
& fratribus suis sacer dotib: ⁊ sibistatimq: sub infertur : Etco¬
meder̃ filii isrł qui reuersi fuerant detrans migrationls &
om̃s qui seseparauerat aco inquinatione gentiũ terrȩ adeos.
cionis immolatũ ẽ pascła: Om̃s comeder̃ filii isrł non solum qui

Expanded text:
 Dei Israel, ut offerrent in eo holocaustomata . Et nunc dedicato templo,um mentibus inesse memoratur, dum dicitur purificatos fuisse sacerdotes et Levitas quasi unum, omnes mundos ad immolandum pascha. Quae enim major in hac vita potest esse perfectio, quam mundae unitas multitudinis? Multa namque sacerdotum, multa Levitarum millia erant, qui tamen omnes purificati et mundi fuerant ad immolandum pascha. Neque hoc diversis animarum intentionibus, sed, sicut Lucas de primitiva Novi Testamenti scribit Ecclesia, corde et anima una, quae vera fidei ac dilectionis in Deum, nec dispar in populo unitas dilectionis et castitatis invenitur. Cum dicitur ad immolandum pascha universis filiis transmigrationis, et fratribus suis sacerdotibus, et sibi, statim subinfertur: Et comederunt filii Israel, qui reversi fuerant de transmigratione, et omnes qui se separaverant a coinquinatione gentium terrae ad eos, tionis immolatum est pascha, omnes comederunt filii Israel, non solum qui
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inos in ꝗtũ possibile ÷ imitam̃ frondib ꝓfectiligni pulcher¬
rimi ꝓtegim᷑ AEsferamꝰ ⁊ frondes mirti in mortificatione libi¬
dinũ ⁊uitioꝵ õniũ : Nã ĩmagid ño myrrã offerentes inmunere :¬
figere deberẽ Itẽ frondes myrti ad faciendũ sibi ũ braculũ ad fert:
tiorescuremꝰ quatenꝰ illoꝵ infuturo meream et̃ consortes
Deqͥb at in a pocalipsi sua ioħs stabant ante trone᷑ incspectũ amic

Expanded text:
 in quantum possibile est, imitamur, frondibus profecto ligni pulcherrimi protegimur. Afferamus et frondes myrti, in mortificatione libidinum et vitiorum omnium. Nam et magi Domino myrrham offerentes, in munere figere debere. Item frondes myrti ad faciendum sibi umbraculum affert tiores curemus; quatenus illorum in futuro mereamur esse consortes, de quibus ait in Apocalypsi sua Joannes: Stabant ante thronum in conspectu A
Abbreviated transcription (Latin):
apłos primitiua eccła c̃gregata ÷. Quȩ quasi ꝑ desertũ xlannis
ducta ÷  donec uenir& ad ꝓmissã incelispatriã. qr adi¬
mitationẽ isai unii quad ragenarii qđ moyses ⁊helias ⁊ ipsedns
impleuit in magnac̃tinentia uitã ducere᷑ solebat sẽꝑ a & nasiti¬
ens patriã ⁊abuni uersis mundihuĩ ꝓrsus sequestrata in lecebris
quasi secr&ã in cotidiana diuinelegis meditatione c̃uersationẽ
que septi formis aꝓph&a cõm̃data ÷ in qͥb: uidelic&tabnacuł¬

Expanded text:
os primitiva Ecclesia congregata est, quae quasi per desertum XL annis ducta est, donec veniret ad promissam in coelis patriam. Quae ad imitationem jejunii quadragenarii, quod Moyses et Elias, et ipse Dominus implevit, in magna continentia vitam ducere solebat, semper aeternam sitiens patriam; et ab universis mundi hujus prorsus sequestrata illecebris, quasi secretam in quotidiana divinae legis meditatione conversationem quae septiformis a propheta commendata est. In quibus videlicet tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adferte frondes oliue ⁊ frondes ligni pulcherrimi frondes myr¬
ti tramis palmarũ ⁊ frondes ligni ne morosi ut fiant tab nacula
liũ cogitationũ in altitudines cãrũ scripturarũ crebrius medi¬
qͥb pauperes recreando nossimul ab estu tẽp̃tantiũ uitioꝵ obũ¬
bremꝰ. & frondes lignipulcherrimi qđ iudeicedrũ uocant :
fructꝰnimirũ caritatis qͣ int̃ om̃s pulcherrima ⁊ eximia ÷ uirtus¬

Expanded text:
t adferte frondes olivae et frondes ligni pulcherrimi frondes myrti et ramos palmarum et frondes ligni nemorosi ut fiant tabernacula lium cogitationum, in altitudinem sanctarum Scripturarum crebrius medirdiae, quibus pauperes recreando nos simul ab aestu tentantium vitiorum obumbremus; et frondes ligni pulcherrimi, quod Judaei cedrum vocant, fructus nimirum charitatis, quae inter omnes pulcherrima et eximia est virtu
Abbreviated transcription (Latin):
lit uasa tẽplidñi quȩ tulerat nabuchodonosor dehir sał
⁊ posuerat cintẽ plodĩ sui ꝓtulit aut̃ ea crrus rexꝑsarũ
ꝑmanũ mitrridatis filii gazeber & numerauit easa sa¬
basar principi iudae. Nabuchodo nosor tulit uas ad ñi¬
dehicrus alẽ cũ qͥlib& in munđ sps. fideliũ aliquos de eđa
rapiens gaudio int̃nȩ pacis priuat. Ponit aut̃ ea intẽplo
dĩsui cũ eos c̃sortio iungit reꝓboꝵ. quis tẽplũ ⁊ciuitas
diaboli capit̾is uidelic& õniũmaloꝵ angłoꝵ ⁊ hominũ

Expanded text:
abochodonosor de Ierusalem et posuerat ea in templo dei sui. Protulit autem Cyrus rex Persarum per manum Metridatis, filii Gazabar, et adnumeravit ea Sasabassar principi Iudae. Et hde Jerusalem, cum quilibet immundus spiritus fidelium aliquos de Ecclesia rapiens, gaudio internae pacis privat. Ponit autem ea in templo Dei sui, cum eos consortio jungit reproborum, qui sunt templum et civitas diaboli, capitis videli
Abbreviated transcription (Latin):
cũ naturali ingenio p̃claros. Dant ium̃ta cũ sens utardiores
sed adportandũ iugũ leue acsuaue onus cungliman su& as
Danit pecora cũ humiles spũ acmites. quide substantus suis
quasi delacte siue lanis pauperib gratis dare soleant
Dant &iã substantiã ⁊ suppellectilẽ uariã : cũ multi farus
bonoꝵ operũ florib: insignes uiros siue feminas parentes.
ł dũ sui scis doctorib: cõm̃dant ꝑ quos dño c̃sẽcrentur at¬
q in aedificiũ dom̃ eiꝰ ꝓficiant. Sunt enĩ pleriq naturali
dono casti. patientes modesti. liberales. abstinentes benig¬
ni honores simulmundi ac delicias respuentes. amato¬
resiustitie ñ minꝰ ꝗ sapientiae. ⁊ foste sic̃cornelius. ora¬
tionib: atq helemosynis instantes. de qualib: dic̃ apłs
scis p̃dicatorib: inxp̃orenascendi uel infide ãplius offe¬

Expanded text:
cum naturali ingenio praeclaros; dant jumenta, cum sensu tardiores, cum naturali ingenio praeclaros; dant jumenta, cum sensu tardiores, sed ad portandum jugum leve ac suave onus Evangelii mansuetos; dant pecora, cum humiles spiritu ac mites, qui de substantiis suis, quasi de lacte sive lanis, pauperibus gratis dare soleant; dant etiam substantiam et supellectilem variam, cum multifariis bonorum operum floribus insignes viros sive feminas parentes vel Domini sui sanctis doctoribus commendant, per quos Domino consecrentur, atque in aedificium domus ejus proficiant. Sunt enim plerique naturali dono casti, patientes, modesti, liberales, abstinentes, benigni, honores simul mundi ac delicias respuentes, amatores justitiae non minus quam sapientiae, et forte sicut Cornelius, orationibus atque eleemosynis instantes; de qualibus dicit Aposanctis praedicatoribus in Christo renascendi, vel in fide amplius conf
Abbreviated transcription (Latin):
uelud quib: dã gradib: ascensionũ ad sũma uirtutũ ques in a&ia¬
ꝓximos asuis erratib: siue neglegentiis bene docendo c̃uertat
Sup̃mi ut postbona opera ⁊ doc trinã gaudia ꝑp&ue remunera¬
tionis expect&. Qđ aut̃ eos qui ita ascender̃ ad hȩdificandã domũ
dñi uni uersi quierant in circuitu adiuuer̃ in argento ⁊ auro
substantia ⁊ pecorib: : superius breuit̃ quomodo sit mistice
accipiendũ disseruimꝰ. Predicatoꝵ uidelic& in opiã diuitũ
credentiũ deberecopia sustentari. Qđ &iã recteita potest acci¬
pi qr manꝰ adificantiũ tẽplũ socii sui qui aedificare nequeunt
datis adiuuent pecuniis. Cũ uiri scłares p̃dicatorib: scĩs libe¬
rossuos ł familiã dño aed d candã cõmittunt : ut qđ ꝑseipsos neq¬
unt ꝑ eds qui ꝑficere poss̃ dnõ munꝰ suȩ deuotionis offerant.
Dant ar c̃uasa argentea cũ uiros eloquentianitidos. Dant aurea

Expanded text:
velut quibusdam gradibus ascensionum, ad summa virtutum, quae sunt ivelut quibusdam gradibus ascensionum, ad summa virtutum, quae sunt iSecundi, ut etiam proximos a suis erratibus sive negligentiis bene docendo convertat. Supremi, ut post bona opera et doctrinam gaudia perpetuae remunerationis exspectet. Quod autem eos qui ita ascenderunt ad aedificandum domum Domini, universi qui erant in circuitu, adjuvarunt in argento et auro, substantia et pecoribus; superius breviter, quomodo sit mystice accipiendum, disseruimus; praedicatorum videlicet inopiam, divitum credentium debere copia sustentari. Quod etiam ita recte potest accipi; quia manus aedificantium templum socii sui, qui aedificare nequeunt, datis adjuvent pecuniis; cum viri saeculares praedicatoribus sanctis liberos suos vel familiam Domino educandam committunt; ut quod per seipsos nequeunt, per eos qui perficere possunt, Domino munus suae devotionis offerant. Dant autem vasa argentea, cum viros eloquentia nitidos; dant aurea,
Abbreviated transcription (Latin):
crat dsangunitatis iurt sociata: Vindehelisab& ueor beadmtie
sacer dotis cognata cu ab angło non cupat᷑.: Tribi quoniben bierus
in eiꝰ sorte fuerit atq ideo c̃latȩ illis miscđae meruit eẽ parti¬
ceps. Pulchre aut̃ dr̃ qr principes patrũ dep̃fatis tribub sur¬
rexerint ut ascenderint ad hedificandũ tẽplũ dñi. Principũ
nãq ⁊ patrũ id÷ magistroꝵ ÷ opere ⁊ doc trina p̃dicatoꝵ
adhedificandã m̃tẽ errantiũ instudio bonioperis. exortando
increpando corrigendo certam̃ piilaboris assumere
Quibene &iã surrexisse dicunt᷑ ut ascenderent in hierusalem :
qr quasi iacent animo debili atq inherti. qͥuł suȩ ł frat̃ ne
salutis curã gerere d&ractant. Surgunt uero audito regis edic¬
ascendant cũ uerbscã rũ scripturarũ ãmoniti ⁊ gratia sui c̃di¬
toris accensi ue t̃nũ neglegentie prioris discutiunt : atq arrep¬
topposito instituti melioris cotidianis bonoꝵ operũ ꝓfectb

Expanded text:
erat consanguinitatis jure sociata. Unde Elizabeth, uxor Zachariae sacerdotis, cognata ejus ab angelo nuncupatur . Tribus quoque Benjamin in ejus sorte fuerit, atque ideo collatae illis misericordiae meruit esse particeps. Pulchre autem dicitur: Quia principes patrum de praefatis tribubus surrexerint ut ascenderent ad aedificandum templum Domini. Principum namque et patrum, id est, magistrorum est opere et doctrina praedicatorum, ad aedificandam mentem errantium, in studio boni operis exhortando, increpando, corrigendo, certamen pii laboris assumere. Qui bene etiam surrexisse dicuntur, ut ascenderent in Jerusalem, quia quasi jacent animo debili atque inerti, qui vel suae vel fraternae salutis curam gerere detrectant. Surgunt vero audito regis edicascendunt, cum verbis sanctarum Scripturarum admoniti, et gratia sui Conditoris accensi, veternum negligentiae prioris discutiunt; atque arrepto proposito instituti melioris, quotidianis bonorum operum profectibus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃fessus eẽ uerũ qui decorẽ domꝰ eiꝰ dilexisse atq: instaurare
ꝓbat᷑ cũ p̃ses ꝑfidus hostes ⁊ homicida redẽptoris nr̃i maxi¬
mũ fidei uere scripserit sacram̃tũ. ⁊ cruciei suꝑ posuerit. hic
ẽ iħs nazarenꝰ r&x iudeoꝵ: In cuĩ intentione tituli tã fixus ꝑ¬
st&it ut nulla tenꝰ cũ uideis. lic& multũ poscentib poss& cor¬
rũ pere : Quẽ &iã certinob mysterii gratia hebraice grece
⁊ latiie conscripsit : Quia nimirũ omis diuinalex ꝗhabe¬
bant hebrei Omĩ sapientia mundana in qua głabant᷑
greci : Omne regnũ terrestre in quo tc̃maxime p̃emine¬
bant romani xp̃m regẽ contestat᷑ omniũ scõꝵ ic̃fitentiũ
dñ Sier godo in sesti principis scriptura tor artuoma suig niuda
suior antis Quu to magisamator acfautor diuic ul ẽ dicx
aedica i scriptaei habuerint sequens exordie seriptuber

Expanded text:
et confessus esse, verumque decorem domus ejus dilexisse atque instaurare et confessus esse, verumque decorem domus ejus dilexisse atque instaurare probatur? cum praeses perfidus, hostis et homicida Redemptoris nostri, maximum fidei verae scripserit sacramentum, ut cruci ejus superposuerit: Hic est Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. In cujus intentione tituli, tam fixus perstiterit, ut nullatenus eum Judaeis, licet multum poscentibus, posset corrumpere. Quem etiam certi nobis mysterii gratia, Hebraice, Graece et Latine conscripsit; quia nimirum omnis divina lex, quam habebant Hebraei, omnis sapientia mundana in qua gloriabantur Graeci, omne regnum terrestre, in quo tunc maxime praeeminebant Romani, Christum regem contestatur omnium sanctorum et confitentium Deum. Si ergo Deo infesti principis Scriptura tot et tantis est gravida sacramentis, quanto magis amator ac factor divini cultus rexedicta vel scripta ejus habuerint, sequens ex ordine Scriptur