comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t mangones & cotiones quisine om̃ilege uagabundi uad
ꝑ istam terrã. ñ sinant᷑ uagari ad deceptiones hominum.
nec isti ferro colligati atq constricti. quidicunt sibi iniuna¬
tũ eẽ a sacerdote. ut uagi & ꝓfugi ꝑpatrias ambulent
Melius nob uidet᷑. ut uno in loco ꝑmaneant laborantes
& seriuentes. & patientiã habente. scđm qđ sibi canonice
impositum fuerit.
De faidis cohercendis.

Expanded text:
t mangones et cotiones, qui sine omni lege vagabundi vadunt per istam terram, non sinantur vagari ad deceptiones hominum, nec isti ferro colligati atque constricti, qui dicunt sibi injunctum esse a sacerdote ut vagi et profugi per patrias ambulent. Melius nobis videtur ut uno in loco permaneant laborantes et servientes et patientiam habentes, secundum quod canonice impositum fuerit. De faidis coercendis.
Abbreviated transcription (Latin):
conscerationis suȩ tẽpr̃a tã de c̃uigiis ꝓpris qũa etiaͣ
de turpi coitu sobolẽ didicimus pcreasse. et crimen
attributa. Dicat mihi nunc quisꝗis illes consectator
libi cloũ preceptorq uicioꝵ si estimat qr in lege moxsi
pessim sicris ordinib ad ño nr̃o laxata sunt frena lux¬
urie cur eos quib cõmittebantꝰ sc̃a scoꝵ p̃monet dic̃s¬

Expanded text:
consecrationis suae tempora, tam de conjugibus propriis, quam etiam de turpi coitu sobolem didicimus procreasse, et crimen attributa . Dicat mihi nunc quisquis ille est sectator libidinum, praeceptorque vitiorum, si aestimat quod in lege Moysi passim sacris ordinibus a Deo nostro laxata sunt frena luxuriae, cur eos quibus commitebantur Sancta sanc
Abbreviated transcription (Latin):
suis domib anno uicis suȩ intẽplo habitare iussi
sunt sacerdotes. hac uidelicet ratione ne uł cũ uxorib
possent carnale exereere cõmercium. ut conscientiȩ
aut oblocutionem populi mulierẽ qu̾ acũq fortassis incurre¬
rit eam stati si intra domũ suã habet abiciat. Si certe
extranea et sui iuris non est. istã om̃ib conditionib stu¬
deat abicere. ut infamia quȩ excitata est. abrogetur.
Qđ si quilibet antistitũ uel clericorũ qđ sscriptũ ẽ
uitare noluerit : ꝑ inobȩdientia triennii ex cõmu¬
nicatione multetur. Qđ si adulteru ꝑmixtione
fuerit apꝓbatꝰ in regradatione horũ priorũ cano¬
nũ statuta seruentur.

Expanded text:
suis anno vicis suae in templo habitare jussi sunt sacerdotes? hac videlicet ratione, ne vel cum uxoribus possent carnale exercere commercium; ut conscientiae aut oblocutionem populi ob mulierem quamcunque incurrerit, eam statim, si intra domum suam habet, abjiciat. Si certe extranea et sui juris est, istam omnibus conditionibus studeat abjicere, ut infamia quae excitata est abrogetur. Quod si quilibet antistitum vel clericorum quod supra scriptum est vitare noluerit, pro inobedientia triennii excommunicatione mulctetur. Quod si adulterii permistione fuerit approbatus, in regradatione honorum, priorum canonum statuta serventur.
Abbreviated transcription (Latin):
nquirendum si presbiter cellam habeat iuxta aeccłam.
aut si suspiciosa incircuitu hostiola sint
Si sus piciosus de aliqua femina sit. aut in suadomo ali¬
quam sub introductam habeat mulierem.
iuisitet infirmos. Si eos reconciliet: Si
eos unguat oleo sc̃õ iuxta apłm. Sieos propria ma¬
nu communicet. & ñ ꝑ quẽ libet laicũ. Si tradat cõmu¬
monẽ laico aut feminȩ ad deferendũ infirmo. qđ nefas est
i probaptizandis infantih aut infirmis reconcilian¬
dis. ł mortuis sepeliendis prȩmiũ uelmunus exigat.
Illud suꝑ om̃a perscrutandũ. si sine baptis moꝑnegli¬
gentiam prbi aliquis infans inparroechia mortuus sit
iper domos extra aecclesiam missam cantent
iarma ferat inseditione
Si canum aut auium iocis deseruiat
Si in tabernis bibat.
ad missam respondeat. & cum eo psalmos cantet
i nocturnis horis ad matutinas laudes persoluen¬
das omni nocte surgat.
iprimam. tertiam. sextã. nonã. certo tempore

Expanded text:
nquirendum si presbyter cellam habeat juxta ecclesiam, aut suspiciosa in circuitu ostiola sint. 17. Si suspiciosus de aliqua femina sit, aut in sua domo aliquam subintroductam habeat mulierem. 18. Si visitet infirmos, si eos reconcinet, si eos ungat oleo sancto juxta Apostolum, si eos propria manu communicet, et non per quemlibet laicum. Si tradat communionem laico aut feminae ad deferendum infirmo: quod nefas est. 19. Si pro baptizandis infantibus, aut infirmis reconciliandis, vel mortuis sepeliendis, praemium vel munus exigat. 20. Illud super omnia perscrutandum, si sine baptismo per negligentiam presbyteri aliquis infans in paroechia mortuus est. 21. Si per domos extra ecclesiam missam cantet. 22. i arma ferat in seditione. 24. Si canum aut avium jocis deserviat. 25. Si in tabernis bibat. 26. ad missam respondeat, et cum eo psalmos cantet. 27. Si nocturnis horis ad matutinas laudes persolvendas omni nocte surgat. 28. Si primam, tertiam, sextam, nonam certo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur cũ patre & matre . & non appareͬ utrũ a
patre aut a matreoccisussit ipse in fans. ł suffocatus.
anꝓpria morte de¬
functus. nondebent inde
securi eẽ. nec sine
penitentia ipsi parentes.
sed tam̃ in eis consideratio
deb& eẽ pietatis. ubi non
uoluntas. sed euentus mortis causa fuit. Siaut̃ eos non
lat& ipsos eiꝰ eẽ int̾fectores. scire debent grauit̃ se deli¬
quisse . qđ incyrano conciliꝰ cõꝓbatur. Quidã autẽ
triũ annorũ penitentiã huiꝰ modi hominis iudicant
eẽ debere. querũ unũ exhisexigat in pane & aqua. atq

Expanded text:
inveniuntur cum patre et matre, et non apparet utrum a patre aut matre occisus sit ipse infans vel suffocatus, an propria morte defunctus, non debent inde securi esse nec sine poenitentia ipsi parentes; sed tamen in eis consideratio debet esse pietatis, ubi non voluntas, sed eventus mortis causa fuit. Si autem eos non latet ipsos ejus esse interfectores, scire debent graviter se deliquisse, quod in Ancyrano concilio comprobatur. Quidam autem trium annorum poenitentiam hujusmodi hominis judicant esse debere, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ moniales in monasterio constitutȩ habeant studium
parit̃ celebrent. & om̃s exceptis quas infirmitas tena&e
indormitorio dormiant. & omĩb diebus ad capitu¬
lum & collationes uemant. & ut regulam ascis pa¬
tribus illis constitutam diligent᷑ obseruent

Expanded text:
imoniales in monasterio constitutae habeant studium pariter celebrent, et omnes, exceptis quas infirmitas tenet, in dormitorio dormiant, et omnibus diebus ad capitulum et ad collationes veniant, et regulam a sanctis Patribus illis constitutam diligenter observent
Abbreviated transcription (Latin):
tabit eũ dñs. & si inpeccatis fuerit: remittent᷑ et
Qđ non ẽ dubiũ de fidelib egrotantib accipiuel
itelligi debere quiscõ oleo chrismatis ꝑunguipos¬
om̃ib ep̃ianis licet in sua aut suoꝵ necessitate un¬
guendũ. Ceterũ illud suꝑ fluũ uidemꝰ adiectũ. ut
id circo prb̃is dictũ ẽ : quia ep̃i occupationib impe¬
diti ad om̃s languidos ire ñ possunt. Ceterũ si ep̃s
aut potest aut dignũ ducit alique a seuisitandum.
& benedicere & tangere chrismatłsine cunctatione
potest .cuiꝰ ÷ ipsũ chrisma conficere . Nã pęniten¬
tib istud fundi ñ potest: quia genꝰ ÷ sacramenti
Nam quib reliqua sacram̃ta negant᷑. quomꝰ unũ
genꝰ putat᷑ posse concedi:
De eadẽ re. Exdictis

Expanded text:
catis fuerit, remittentur ei. Quod non est dubium de fidelibus aegrotantibus accipi vel intelligi debere, qui sancto oleo chrismatis perungi posd omnibus uti Christianis licet, in sua, aut suorum necessitate ungendum. Caeterum illud superfluum videmus adjectum, ut idcirco presbyteris dictum est, quia episcopi occupationibus impediti ad omnes languidos ire non possunt. Caeterum si episcopus aut potest aut dignum ducit aliquem a se visitandum et benedicere et tangere chrismate, sine cunctatione potest, cujus 76 est ipsum chrisma conficere. Nam poenitentibus istud fundi non potest, quia genus est sacramenti. Nam quibus reliqua sacramenta negantur, quomodo unum genus putatur posse concedi? De eadem re. Ex dictis
Abbreviated transcription (Latin):
ibti qͥ aqͥb cũq manu missi st̃. atq eccłȩ
patro cinio cõm̃dati existunt. sa c̃dotali defensione acuiꝰ lib&
in solentia ꝓtegant᷑ siue in statu libtatis eoꝵ. seu in peculio

Expanded text:
ti qui a quibuscunque manumissi sunt, atque Ecclesiae patrocinio commendati sunt, sacerdotali defensione a cujuslibet insolentia protegantur, sive in statu libertatis eorum, seu in peculio
Abbreviated transcription (Latin):
st in ista parrochia homicida: qui hominẽ aut spontanea
uoluntate. aut cupiditatis. aut rapacitatis causa. aut tasu.
aut nolens. & coactus. aut ꝓuindicta parentũ qđ uinddictã

Expanded text:
st in hac parochia homicida, qui hominem, aut spontanea voluntate, aut cupiditatis, aut rapacitatis causa, aut casu, aut nolens, aut coactus, aut pro vindicta parentum, a
Abbreviated transcription (Latin):
iłł. peccata & facinora sua confitenti ueniã relaxare digne
ꝑditã reduxisti. quipublicani p̃cib i confessione placatꝰ es.

Expanded text:
ill. peccata et facinora sua confitenti, veniam relaxare dignerperditam reduxisti, qui publicani preces confessione placatus
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cum filiastra sua formcatus fuerit. post dissolutum coniugiui
poenitentiam agat. scilic& ꝑtrihennii tempus acorpore dnĩ &
om̃ib diebus ieum&. exceptis festis & dominicis diebus. Similiter
autem demulieribus quȩ patribus seclanculo in concubitu ꝓstra¬
uerunt & filio. obseruandum est. & qui duabus se absconse sororib
pallutos cognoscunt.

Expanded text:
quis cum filiastra sua fornicatus fuerit, post dissolutum conjugium poenitentiam agat. Scilicet per triennii tempus a corpore et sanomnibus diebus jejunet, exceptis festis et Dominicis diebus. Similiter de mulieribus quae patri se clanculo in concubitu prostraverunt et filio observandum est, et qui duabus se absconse sororibus pollutos cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pirauerit. canonicaerga eũ diffinitio conser¬
uetur
De baptismo Et qͦ tẽpore celebrandũ sit. in cañ apłoꝵ:

Expanded text:
piraverit, canonica erga eum definitio conservetur. De baptismo, et quo tempore celebrandus sit. Ex canone apo
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriã. ex quib: siteculpabilẽ recognoscis. p̃ęnitentiã¬
in obȩdientia. iactantia x pocrisis. contentiones. ꝑtinatiȩ.
discordiȩ . nouitatũ p̃sũptiones. De in uidia nascitur. odiũ
susurratio. detractio. exultatio in aduersis ꝓximi. afflictio
i prosperis . Deira oriuitt᷑. rixe. tumor mentis. c̃ tumel
clamor indignatio blas phemiȩ. De tristitia nascitur.
malitia. rancor. pusillanimitas. desperatio. torpor. uaga¬
tiomentis . De auaritia oritur. ꝓditio. fraus. fallatia. ꝑ iuria
inquietudo. ⁊ contra miseri cordiã oduratio. Deuentris
ingluiuȩ ꝓpagatur ineptalȩtitia. scurilitas. inmunditia
multiloquiũ. hebitudo sensus. Deluxuria generatur cȩci¬
tas m̃tis. in c̃sideratio. inc̃stantia. p̃cipitatio. amor sui.
odiũdĩ. affectus prȩsentis scłi. horror & desperatio futuri.¬

Expanded text:
tentioinobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinacia, discordiae, novitatum praesumptiones. De invidia nascitur odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis proximi, afflictio in prosperis. De ira oriuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae. De tristitia nascitur malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor, vagatio mentis. De avaritia oriuntur proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, et contra misericordiam obduratio. De ventris ingluvie propagatur inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo sensus. De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, 147 amor sui, odium Dei, affectus pr
Abbreviated transcription (Latin):
iquis causam iudicatã repetere p̾sũpserit in
mallo. ibiq testibus conuictus fuerit. aut .xu.
solidos cõponat. aut .xx. ictus a scabiniis qui
prius causam iudicauerunt accipiat
Ut femina de adulterio inculpata. Si cum marito
debet inire certamen. Legale suae potestati
debet ad tempus restitui. Ex epła Ni
ratio pat& theutbgã cum hlothario posse mire
conflictum. uł legitimum controuersiȩ inire
certamen. nisi prius. fuerit suȩ potestiti & con¬
sanguineis ꝓpriis libere sociata. Int̾quos & iam
locus ꝓudendus. in quo nulla sit uis multitudinis
formidanda. & non sit difficile testes producere.
uł cę̧teras ꝑsonas quȩ tã ascis canonibus quam
auenerandis romanis legibus in huuismodi con¬
trouersiis requiruntur. Nȩc id circo diximus
ut ostendamus quẽ legũ conflictum hlotharius
congredi posse autumat. cum ꝑ sona quã in suis pene

Expanded text:
quis causam judicatam repetere praesumpserit in mallo, ibique testibus convictus fuerit, aut quindecim solidos componat, aut quindecim ictus a scabinis qui causam prius judicaverunt accipiat. Ut femina de adulterio inculpata, si cum marito debet inire certamen legale, suae potestati debet ad tempus restitui. Ex epistolaratio patitur Thietbirgam cum Lothario posse inire conflictum, vel legitimum controversiae inire certamen, nisi prius ad tempus fuerit suae potestati et consanguineis propriis libere sociata; inter quos etiam locus providendus est in quo nulla sit vis multitudinis formidanda, et non sit difficile testes producere vel caeteras personas quae tam a sanctis canonibus quam a venerandis Romanis legibus in hujusmodi controversiis requiruntur. Haec idcirco diximus ut ostendamus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat cum persona quam in suis penet
Abbreviated transcription (Latin):
tã utrũ cadauera illoꝵ. ad aecđas deferenda sint.
& oblationes ꝓeis offerende & missȩ celebrandȩ an
ion. Quib: respondimus: si om̃ib depeccatis suis
puram confessionẽ agentib & dignȩ penitentib
cõmunio infine scđm canonũ iussũ danda est. cur ñ
eis qui ꝓpeccatis suis pęnã extremã persoluunt.
Scriptũ est enĩ. ñ iudicat ds̃ bisin iꝰpsum.¬

Expanded text:
ad ecclesias deferenda sint, et oblationes pro eis offerendae, et missae celebrandae, an non? Quibus respondimus, si omnibus de peccatis suis puram confessionem agentibus et digne poenitentibus communio in fine secundum canonicum jussum danda est, cur non eis, qui pro peccatis suis poenam extremam persolvunt? Scriptum est enim: Non vindicat Deus bis in i
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit necessitatẽpatientẽ cui sit
necessitas su¬
stentatio presbiteri. habeat inuico aut in uilla domũ lon¬
ge a prbri conuersatione. & ibi eis subminis tret quȩ neces¬
saria sunt. Sed& hoc scđmaustoritatẽ canonũ modis om̃i¬
bus ꝓhibendũ. ut nulla femina ad altare p̃sumat acce¬
dere. aut prb̃o ministrare. aut in fracancellos stare
aut sedere

Expanded text:
habuerit talem necessitatem patientem cui sit necessitas sustentatio presbyteri, habeat in vico aut in villa domum longe a presbyteri conversatione, et ibi eis subministret quae necessaria sunt. Sed et hoc secundum auctoritatem canonicam modis omnibus prohibendum, ut nulla femina ad altare praesumat accedere aut presbytero ministrare aut infra cancellos stare aut sedere.
Abbreviated transcription (Latin):
urguentis instantia p̃sidiũ pęnitentie & mox
re c̃ciliationis implorant: nec satis factio int̃dicen¬
da ẽ. nec rec̃ciliatio deneganda. quia misericor¬
diȩ dĩ nec m̃suras possumꝰ cõponere. nec tẽpore
diffinire. adquẽ nullas patitur ꝑuenire moras

Expanded text:
enitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda: quia misericordiae Domini nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire: apud quem nullas patitur venire moras
Abbreviated transcription (Latin):
IN SUA SYNODO DILIOTIR INQUIRERE OEBEANT
N PRIMIS IN QUIRENDUM EST IN CUIUS SC̃T
honore consecrata sit basilica. uel a quo consecrata
fuerit. Post hȩc ipsa aeccła circum spiciatur sibe¬
ne sit coopertaatq camerata. & ne ibi columbae
uel aliȩ aues nidificent propter immunditiam
stercoris. siue importunitatis in quietudinem
uometallo sint signa ipsius a ecłȩ
i foenũ. annona. aut tale aliquid in aecđamittatur
einde ad altare accedere oportet. & contẽplariqua¬
aut si diligent̃ reconditȩ sint reliquiae in altari. aut
si ipsae capsae seris aut clauis munitae sint
uo metallo sit calix & patena. & si mundus sit
ab om̃i sorde. aut ubi reponatur.
Si corporale ex mundissimo & nitidissu
Si locus sit insecretario aut iuxta altari
siuas ibi dependeat ubi sacerdos manus l
nquirendum si pixida. semper sit supe

Expanded text:
UIRERE DEBEANT n primis inquirendum est in cujus sancti honore consecrata sit basilica, vel a quo fuerit consecrata. Post haec ipsa ecclesia circumspiciatur, si bene sit cooperta atque camerata, et ne ibi columbae vel 22 aliae aves nidificent propter immunditiem stercoris sive importunitatis inquietudinem. 2. Quo metallo sint signa ipsius ecclesiae. 3. Si fenum, annona, aut tale aliquid in ecclesia mittantur. 4. Deinde ad altare accedere oportet, et contemplari quaaut si diligenter reconditae sunt reliquiae in altari, aut si ipsae capsae seris et clavis munitae sunt. 6. Quo metallo sit calix et patena, et si mundus sit ab omni sorde, aut ubi reponatur. 7. Si corporale ex mundissimo et nitidissiSi locus sit in secretario aut juxta altare uuntur, et si vas ibi dependeat ubi sacerdos manus laInquirendum si pyxis semper sit super
Abbreviated transcription (Latin):
quia non om̃ĩs filius heres est patris. Itaq aliud est uxor.
aliud concubina. sicut aliud libera. aliud ancilla. Ancillam̃
itaq athoro abicere. & uxorem certȩ ingenuitatis accipere
non duplicatio comugii. sed ꝓfectus honestatis ẽ. Dubium
enim non est eã mulierem non ꝑtinere ad matrimonũ. inqua
docẽtur nuptlale hon fuisse. misterium. nisi forte & illa mu¬
lier. & ingenua facta & dotata legitime. & inpublicis nuptus
honestata uideatur

Expanded text:
quia non omnis filius haeres est patris. Itaque aliud est uxor, aliud concubina; sicut aliud ancilla, et aliud libera. Ancillam itaque a thoro abjicere, et uxorem certae ingenuitatis accipere, non duplicatio conjugii, sed profectus honestatis est. Dubium enim non est eam mulierem non pertinere ad matrimonium in qua docetur nuptiale non fuisse ministerium. Nisi forte illa mulier et ingenua facta, et dotata legitime, et publicis nuptiis honestata videatur
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ ad plebẽ sac̃dos ammone¬
at. ut iuxta apłicã institutionẽ orationẽ om̃s in cõmune
echia lecto decũbunt. ꝓ nuꝑ defunctis. In quib singilla¬
tĩ p̃cib plebs orationẽ dñicã subsilentio dicat. sac̃dos ceta
tiones ad hoc ꝑtinentes ꝑ singulas ammonitiones sollẽpnit̃
expleat. Posthȩc sacracelebret᷑ oblatio: Ait enĩ apls̃.
bsecro primũ om̃iũ fieriorationes. obsecrationes. gr̃a¬
rũ actiones & oe

Expanded text:
sacerdos admoneat ut juxta apostolicam institutionem orationem omnes in commune echia lecto decumbunt, pro nuper defunctis; in quibus singillatim precibus plebs orationem Dominicam sub silentio dicat, sacerdos vero orationes ad hoc pertinentes per singulas admonitiones solemniter expleat. Post haec, sacra celebretur oblatio. Ait enim Apostolus: Obsecro primum omnium fieri orationes, obsecrationes, gratiarum actiones, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
am dehislegimus qui homines
int̃fecerint ñ sponte . dm̃ ꝑlegis latorẽ urbes refugu deputas¬
se. ad quas confugientes saluarent᷑ ab ultore sanguinis ꝓximi
sui & ñ morerent᷑. Vnde indeutero nomio scriptũ ẽ. Haec
erit lex homicidȩ ciuꝰ uita seruanda ẽ. Qui ꝑ cusserit ꝓximũ
suũ nesciens .  heri  nudius t̃cius nullũ contraeũ habuis

Expanded text:
am de his legimus qui homines interfecerunt, Deum per legis latorem urbes refugii deputasse: ad quas confugientes salvarentur ab ultore sanguinis proximi sui, et non morerentur. Inde in Deuteronomio scriptum est: « Haec erit lex homicidae, cujus vita servanda est. Qui percusserit proximum suum nesciens, et heri et nudiustertius nullu
Abbreviated transcription (Latin):
siue ex leuiorib pęnitentiã ger̃ . sinulla in terueniat aegritud
.U. fr̃. ante pascha eis remitdendũ romane aeccłȩ consuetudo
demonstrat. Sane siquis aegritudinẽ inciderit. atque usq ad
desperationẽ deuenerit.Iẽ ante tempꝰ paschȩ relaxandum:

Expanded text:
sive ex levioribus poenitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum Romanae Ecclesiae consuetudo demonstrat. Sane si quis aegritudinem inciderit, et usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relax
Abbreviated transcription (Latin):
mum
iquando ad anniuersariũ diem trigesimũ .uiI.
uel .III. alicuius defuncti uocatus fuerit. si sẽ in
ebriari prȩsumat & p̃cari in amore scõrũ. uel
ipsius animȩ bibere . & alios ad bibendũ cogere.
ł se alien a p̃catione ingurgitare.⁊ plausus irisus

Expanded text:
um quando ad anniversarium diem XXX. aut VII. el III. alicujus defuncti, aut quacunque ebriare praesumat, nec precari in amore sanctorum vel ipsius animae bibere, aut alios ad bibendum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare: nec plausus et risus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uẽ in iuste dimiseras. ita tenebis. & ampleaaberis. & ei mserm¬
tio in amore & intimore ita eris subiecta & oboediens. sicut prec¬
tum uaxor suo deb& subiecta esse marito. nec unquã alieo te
separabis. nec illo uiuente alteri iro tesociabis incomugio
aut ad ulterio. site ds̃ ad uu&.¬

Expanded text:
quem injuste dimiseras ita tenebis et amplexaberis, et ei in servitio, in amore et in timore ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito, nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente alteri viro te sociabis, nec conjugio aut adulterio: sic te Deus adju
Abbreviated transcription (Latin):
ł qđ cunq emolumentũ tẽporale in modetrimentu spuale
aquocunq publicepeccante. ł incestuoso accipiat. ut ep̃o uel
ministris eiꝰ peccatũ illius reticeat. nec ꝓrespectucuiꝰq ꝑsonȩ
aut consanguinitatis ł famili aritatis alienis cõmu anspec¬
catis hoc ep̃o innotescere detrect&. nec a quoquã penitente
aut grã. aut fauore. aut munus suscipere p̃sumat ut minus
igne penitentẽ ad reconciliationẽ adducat. & ei testimo¬
nium reconciliationis ferat. & quocunq liuore aliumquẽ¬
lib& dignius pȩnitente are conciliationeremoueat. quia
hoc symmoniacũ. & dõhominib contrarium est.

Expanded text:
 quodcunque emolumentum temporale, imo detrimentum spiritale quocunque publice peccante, vel incestuoso accipiat, ut episcopo, vel ministris ejus peccatum illius reticeat: nec pro respectu cujusque personae, aut consanguinitatis, vel familiaritatis, alienis communicans peccatis, hoc episcopo innotescere detrectet, nec a quoquam poenitente, aut gratia, aut favore, aut munus suscipere praesumat, aut minus digne poenitentem ad reconciliationem adducat, et ei testimonium reconciliationis ferat, vel quocunque livore alium quenlibet dignius poenitentem a reconciliatione removeat: quia hoc symoniacum, et Deo et hominibus contrarium est.
Abbreviated transcription (Latin):
płs dicit. Dies obseruatis &m̃ses & tẽpora. & annos. timeo
nesine causa laborauerĩ in uobis. Dies obseruant quidicunt.
puto crastina ꝓficistendũ nonẽ. Post crastinũ enĩ ñdeb& ali¬
quit inchoari. & sic solent magis decipi. Hi aut̃ colunt m̃ses
qui cursũ lunȩ ꝑscrutant᷑ dicentes .UII. luna strum̃tã confic
ñ debent. Nona iterũ luna emptũ seruũ domũ duci ñ opor¬
t&. & ꝑhȩc facilius solent aduersa ꝓuenire. Tempora uͦ ob¬
seruant. cũ dict̃. hodie ueris mitiũ ẽ. & ideo festiuitas
Post cras uulcanalia st̃. & rursũ. Posterũ ẽ. domũ egredi
conidie anni impleant᷑. hȩc suꝑstitio. longe deb& e̾e aser¬
uis dĩ.

Expanded text:
s dicit: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne sine causa laboraverim in vobis. Dies observant, qui dicunt: Puto crastino proficiscendum non est. Post crastinum enim non debet aliquid inchoari, et sic solent magis decipi. Hi autem colunt menses, qui cursum lunae perscrutantur, dicentes: Septima luna strumenta confici non debent: nona autem luna emptum servum domum duci non oportet. Et per haec facilius solent adversa provenire. Tempora vero observant, cum dicunt: Hodie veris initium est, et ideo festivitas est. Post cras Vulcanalia sunt. Et rursum: Posterum est, domum egredi quotidie anni impleantur. Haec superstitio longe debet esse a servis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Est aliquis qui propriũ seruũ extrauidicẽ occiderit. & aliqua
femina quȩ ancillã ꝓpriã nec auerit furare zeli inflamata.

Expanded text:
uis qui proprium servum extra judicem occiderit, et aliqua femina quae ancillam propriam necaverit, furore zeli inflammata?
Abbreviated transcription (Latin):
nagrã largiunt᷑. Hinimirũ qđ gratis accipiunt gratis ñ tri¬
buunt. qr nuinũ foris fauoris demnpenso offitio sc̃ĩtatis expe¬
tunt Vndecũ uirũ iustũ describer& ĩsaias ait Qui excutit
nanus suas ab om̃ĩ munere . qr aliud ẽ munꝰ ab obsequio. ali¬
id munus amanu. aliudmunꝰ alingua . Munꝰ ab obsequio ẽ
subiectio indebite inpensa. Munus am anu pecunia ẽ. Mu¬
nus alingua. fauor. Qui ergosacros ordines tribuit. tunc ab
om̃i muneremanꝰ excutit. ꝗd o indiuimsreb ñ solum ullam
pecuniã. sed etiã humanã gram ñ requirit

Expanded text:
atia largiuntur. Hi nimirum quod gratis accipiunt, gratis non tribuunt, quia nummum favoris de impenso officio sanctitatis expetunt. Unde cum virum justum describeret Isaias, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus ab obsequio est subjectio indebite impensa. Munus a manu, 117 pecunia est. Munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit quando in divinis rebus non solum ullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝑneglegentiã. aut inpossibilitatẽ destructȩ
sint. Rubi neglegentia inuenta fuerit. episcopa¬
u auctoritate emendare cogat᷑. qui eã restauras
debuerant. Si uero ꝑ in possibilitatẽ contigit. ut
aut plures sint quam necesse sit. aut maioris mag¬
nitudinis quam ut exreb ad eas ꝑtinentib restau¬
rari possint. ep̃smodũ inueniat. qualit̾ congrue
emendari & consistere possint

Expanded text:
r neglegentiam aut inpossibilitatem destructae sint. Et ubi neglegentia inventa fuerit, episcopali auctoritate emendare cogantur, qui eam restaurare debuerant. Si vero per inpossibilitatem contigit, ut aut plures sint quam necesse sit, aut maioris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopus modum inveniat, qualiter congrue emendari et consistere possint
Abbreviated transcription (Latin):
Ministerio sibi cominisso Inquirendum est
i expositionẽ symboli atq orationis dñicȩ iuxta tradi¬
tionem orthodoxorum patrum penesse scriptum
habeat. & eam pleniter intelligat. & inde p̃dicando
populum sibi commissum sedulo instruat
Si orationes missarum. prȩfationem quoque canonis. &
eundem canonem bene intelligat. & memoriter ac
distincte proferre ualtat
ad litteram eius sensum manifestare
Si psalmoꝵ uerba & distinctiones regulariter excorde.
cum canticis consuetudinariis pronuntiare sciat
Si sermonẽ athanasii ep̃i de fidescẽ trinitatis. cuiꝰ initiũ ÷
.Quicũq uult saluus e̾e memorit᷑ teneat. & sensum illius
fontem quoque consecrandum. & reliquas preces su¬
per masculum & feminam pluraliter & singulariter
distincte & rationabiliter proferre ualeat:
Similiter ordinem baptitandi ad succurrendum infirmi
atq unguendiin firmos. orationes qͦq eidẽ necessitati
cõpetentes. si bene scit legere. aut memoriter enuntiare

Expanded text:
ministerio sibi commisso inquirendum est. 81. Si expositionem Symboli atque orationis Dominicae juxta traditionem orthodoxorum Patrum penes se scriptam habeat, et eam pleniter intelligat, et inde praedicando populum sibi commissum sedulo instruat. 82. Si orationes missarum, praefationem quoque canonis, et eumdem canonem bene intelligat, et memoriter ac distincte proferre valeat.ad litteram ejus sensum manifestare. 84. Si psalmorum verba et distinctiones regulariter ex corde cum canticis consuetudinariis pronuntiare sciat. 85. Si sermonem Athanasii episcopi de fide sanctae Trinitatis, cujus initium est: Quicunque vult salvus fontem quoque consecrandum, et reliquas preces super masculum et feminam pluraliter atque singulariter distincte et rationabiliter proferre valeat. 87. Similiter ordinem baptizandi ad succurrendum infirmisatque ungendi infirmos, orationes quoque eidem necessitati competentes, si bene scit legere aut memoriter enuntiare. 89.
Abbreviated transcription (Latin):
enale est occultȩ auferre. multo maioris pene est uisibiliter
eripere. Auferre enim nolenti. sine occulte. siue palam. ha¬
b& p̾ceptum suum. Furti enim nomine bene intelligitur.
omĩs inlicita usurpatio rei alienȩ. Nonenim rapinã ꝑmisit
qui furtum ꝓhibuit. sedutiq infurti nomine. & rapinã intel¬
ligi uoluit. Aparte enim totam significauit quicquid ꝓximo
aufectur.

Expanded text:
enale est occulte auferre. Multo majoris poenae est visibiliter eripere. Auferre ergo nolenti, sive occulte, seu palam, habet praeceptum suum. Furti enim nomine bene intelligitur omnis illicita usurpatio rei alienae. Non enim rapinam permisit qui furtum prohibuit, sed utique sub furti nomine et rapinam intelligi voluit. A parte enim totum significavit quidquid proximo aufertur.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩxclesiasticis. qm̃ hoo sacrilegium ẽ & parcrim̃ uidȩ furis qui
sacras oblationes asportabat & furabatur
De usuris in

Expanded text:
ecclesiasticis: quoniam hoc sacrilegium est, et par crimen Judae furis, qui sacras oblationes asportabat et furabatur. De usuris
Abbreviated transcription (Latin):
lisnoscituir. omi mođ publice poenitentiȩ subigatur. De quo &iꝙ
post poenitentiam p̾fata si exe pedierit seruabitur regula. nisi
forte isdem aut mulier inrum qui mortiuis fuerat occidisse no¬
tentur. aut ꝓpinquitas. uł alia quȩ lib& actio criminalis impedi¬
at. Quodsi ꝓbatum fuerit. sine ulla spe coniuign. cum paeniten¬
tia ꝑp&uo maneant. Si antem negauerit se eandem feminam
niuente uiro nequaquã ad ulterasse. & pͥfati homicidii nemo eꝵ
reus extiterit. & ꝓbatis testibus neut̃ eorum conuinci potuerit.
purgent legalit᷑ famam suȩ opimonis. & sũpto utantur coniugio
sialia ut diximus non inpedierit ratio.
De eadẽ re Ex conł

Expanded text:
dignoscitur, omnimodis publicae poenitentiae subigatur. De quo etiam post poenitentiam, praefata, si expedierit, servabitur regula, nisi forte idem aut mulier virum, qui mortuus fuerat, occidisse notentur, aut propinquitas vel alia quaelibet actio criminalis impediat. Quod si probatum fuerit, sine ulla spe conjugii cum poenitentia perpetuo maneant. Si autem negaverit se eamdem feminam vivente viro adulterasse, et praefati homicidii nemo eorum reus exstiterit, et probatis testibus neutiquam convinci potuerit, purgent legaliter famam suae opinionis, et sumpto utantur conjugio, si 301 alia, ut diximus, non impedierit ratio. De eadem re. Ex con
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qͥ ingrediunt᷑ aeccłamdĩ & scripturas sacras audiunt
neq cõmunicant inoratione cũ populo. sed ꝓquadã int̃e¬
perantia sea ꝑceptione scȩ̃ cõmunionis aũtunt. hideȩccłã
remoueant᷑. quandiu ꝑ confessionẽ penitentiȩ fructus
ostendant

Expanded text:
 qui ingrediuntur ecclesiam Dei, et Scripturas sacras audiunt, neque communicant in oratione cum populo, sed pro quadam intemperantia se a perceptione sanctae communionis avertunt, hi de Ecclesia removeantur, donec per confessionem poenitentiae fructus ostendant
Abbreviated transcription (Latin):
efeminis quȩ uiros amittunt. plac&e nese sieut actenus
rum. id quod eligere debent eligant Et quia asaero con¬
uentu rogati. ut hui qui publicã gerunt poenitentiam. &
feminȩ quȩ uiros amittunt nrã auctoritate donec deli¬
berent quid agant tuerentur. specialit᷑: ꝓhis capitula
fieri. & legis mundare xapitulis in serenda decreuimus.

Expanded text:
feminis quae viros amittunt, placet, ne se sicut hactenus rum, id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati sumus, ut hi qui publicam gerebant poenitentiam, et feminae quae viros amittebant, nostra auctoritate, donec deliberent quid agant, tuerentur, specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pastores a eccłarũ dĩ. ut prb̃i quos imittitis ꝑ parroccbi¬
ex suo sensu& ñ scđm scripturas sacras fingere &r p̃de¬
care populo. Sed & uosmet ipsi utilia honeste & recte
& quȩ ad iuta ducunt aet̃nã p̃dicate. alios ꝗꝗ instruite.
uthȩc eadẽ p̃dicent

Expanded text:
rectores ecclesiarum Dei, ut presbiteri, quos mittitis per parrochiex suo sensu, et non secundum scripturas sacras fingere et praedicare populo. Sed et vosmetipsi utilia honeste et recte, et quae ad vitam ducunt aeternam praedicate, aliosque instruite, ut haec eadem praedicent.
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃is missascelebrare . & int̃canũ discursus & scorto¬
rũ greges. sc̃ĩtatis misteria polluant᷑ magis quã conse¬
crentur. Qua ꝓpt̃ p̃cipimꝰ. ut nullus prb̃t extraaeccłam
p̃sumat missam cantare : nisi forte itineris necessitas
exposcat. Vbi intentorio. aut sub diuo in loconitido.
& longe ab om̃i immunditia remoto missas celebrare
ꝑmittimꝰ : & hoc nullatenꝰ sine tabula consecrata.

Expanded text:
ris missas celebrare et inter canum discursus et scortorum greges sanctitatis mysteria polluantur magis quam consecrentur. Quapropter praecipimus ut nullus presbyter extra ecclesiam praesumat missam cantare, nisi forte itineris necessitas exposcat; ubi in tentorio, aut sub divo, in loco nitido et longe ab omni immunditia remoto missas celebrare permittimus: et hoc nullatenus sine tabula consecrata.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi antea dotẽ basilicȩ & obsequiũ ipsius ꝑdonatio¬
nẽ cartulȩ confirmatũ accipiat Nam ñ leuis ẽ ista
temeritas sisine luminarib uel sine substantiali
sub testatione eorũ qui ibidẽ seruituri sunt quãsi
sodomus priuata consecretur eccła¬

Expanded text:
nisi antea dotem basilicae et obsequium ipsius per donationem chartulae confirmatum accipiat. Nam non levis est ista temeritas sine luminaribus, vel sine substantiali sustentatione eorum qui ibidem servituri sunt, tanquam domus privata consecretur ecc
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus nr̃is ut ex cõmumcentur. ne ante exparroechia eaxxant
quam que ꝑpetrarunt digne emendent. Quorũ ea cõmunicatio
illuc redeant ubi rapinam fecerunt. & omña plemit̾ emendent.¬
Vnde Supra.

Expanded text:
fidelibus nostris, ut excommunicentur, nec ante ex paroechia exeant quam quae perpetrarunt digne emendent. Quorum excommunicatio illuc redeant ubi rapinam fecerunt et omnia pleniter emendent.nde supra.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria uoluntate suũ partũ excusserit . & abortiuum
ne concipiens. timens ne manifestaret᷑ infantẽ ꝓpriũ
aut in aqua ꝓiecerit. aut in t̾ra occul tauerit. qđ mort
dicunt. UII Est aliquis quiuxorẽ suã absq lege aut
certa ꝓbatione int̃fecerit

Expanded text:
pria voluntate suum partum excusserit, et abortivum n fornicatione concipiens, timens ne manifestaretur, infantem proprium aut in aquam projecerit aut in terra occultaverit, quod morth dicunt. 7. Est aliquis qui uxorem suam absque lege aut certa probatione interfecerit
Abbreviated transcription (Latin):
maritũ reliquerit fidelem. & alterum ducit ꝓhi¬
beatur ne ducat. Si autẽ duxerit : non prius acci¬
piat cõmunionẽ. quã is quem reliquit de scło exiert
nisi forte necessitas infirmitatis dare compulerit.
lacuit ut scđm aeuangłicã
& apłicam disciplinã. neq dimissus abuxore neq
dimissa amarito alteri coniungantur. sed ita ma¬
neant aut reconcilientur. Quod si contẽpserint.
ad poenitentiam redigantur. Inqua causa legem im¬
perialem petendã ꝓmulgari.

Expanded text:
maritum reliquerit fidelem, et adulterum ducit, prohibeatur ne ducat. Si autem duxerit, non prius accipiat communionem, quam is quem reliquit de saeculo exierit, nisi forte necessitas infirmitatis dare compulerit.lacuit ut, secundum evangelicam cam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur, sed ita maneant, aut sibimet reconcilientur: quod si contempserint, ad poenitentiam redigantur, in qua causa legem imperialem petendam promulgari.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne quis anustitu aut clericoꝵ licentiam habeat
intra cdomũ suã ullã absq propinquis mulierib: quas
priores canones eloquntur habere persona. Quib etiã
id specialit̃ inhibetur. ut siquis clericoꝵ suspicionẽ aduersã
tabene dictione recedat sacerdos. non post multũ
reuersurꝰ : detq locũ ut egrotꝰ de peccatis suis
possit cogitare.
De infirmis qui confitentur
peccata sua. & se reconciliari Exposcunt

Expanded text:
ut ne quis antistitum aut clericorum licentiam habeat intra domum suam ullam, absque propinquis mulieribus quas priores canones eloquuntur, habere personam. De quibus etiam id specialiter inhibetur, ut si quis clericorum suspicionem adversam tione sacerdos recedat, non post multum reversurus, detque locum ut aegrotus de peccatis suis possit cogitare. De infirmis qui confitentur peccata sua et se reconciliari exposcunt
Abbreviated transcription (Latin):
uã detestabile & execrabile scelus sit unicuiq xpĩano
filiolam suã constuprare testatur scs gregorius papa
indialogis suis. ubi refert quendã homine᷑ polluisse filio¬
lam suam. & quia neglexit poenitentiã agere : subito mi¬
serabilĩ correptus expirauit. & sepultus non solũ corpus
sed & iam omẽ sepulcrum ignis inuisibilis consumpsit

Expanded text:
uam detestabile et exsecrabile scelus sit unicuique Christiano filiolam suam constuprare testatur sanctus Gregorius papa in Dialogis suis , ubi refert quemdam hominem polluisse filiolam suam, et quia neglexit poenitentiam agere, subito miserabili morbo correptus exspiravit, et sepultus, non solum corpus, sed etiam omne sepulcrum, ignis invisibilis consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut eaccõmunicare p̃sumat. quia talis diuidicatio aut exco̾munica¬
tio nec rata erit. nec inres ullas habebit. qm̃ nullus alterius iudici
nisi sui sententia tenebitur. aut dãpnabitur. Nullus aut̃ primas¬
uł metropolitanus dio cesam excłam uł parroechiam usurp&.
aut aliquem de eius parroe chia p̃sumat ex cõmunicare. aut iuidi

Expanded text:
aut excommunicare praesumat quia talis dijudicatio, aut excommunicatio nec rata erit, nec vires ullas habebit, quoniam nullus alterius judicis, nisi sui, sententia tenebitur aut damnabitur: unde et Domvel metropolitanus, dioecesani ecclesiam vel parochiam, aut aliquem de ejus parochia praesumat excommunicare, vel judi
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Ait enĩ dñs ꝑ moysen. Anima quȩ suꝑbiendo man¬
datũ dni transgressa fuerit. ꝑibit depopło suo: hinc dñs
meuangło. Quiuos spernit. mespernit. Et moyses con¬
tumacib: dicit. Non contra meẽ murmur ur̃m. sed con¬
tra dm̃. Et dathan & abiron uim absortisi qi in surrexer
actũsũ eundẽ moysen &eius mandatũ spreuerͣ. & ideo

Expanded text:
latur. Ait enim Dominus ad Moysen: Anima, quae superbiendo mandatum Domini transgressa fuerit, peribit de populo suo . Hinc Dominus in Evangelio: Qui vos spernit, me spernit . Et Moyses contumacibus dicit: Non contra me est murmur vestrum, sed contra Dominum . Et Dathan et Abiron vivi absorpti sunt, quia insurrexerunt adversus eumdem Mo
Abbreviated transcription (Latin):
popłm scĩficabat atq mundabat. quanto magis aquaquȩ
sale asꝑsa diuinisq p̃cib sacrata est popłm sc̃ificat atque
mundat : Et si sale asꝑsoꝑ heliseum ꝓph&ã sterilitas aquȩ
sanata ẽ. quantom agdiuinis p̃cib sacrata aquasterilitatẽ
rerum auferthumanarũ & coinquinatos scĩficat& purgat.

Expanded text:
pulum sanctificabat atque mundabat , quanto magis aqua, quae sale aspersa divinisque precibus sacrata est, populum sanctificat atque mundat? Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est , quanto magis divinis precibus sacrata aqua sterilitatem rerum aufert humanarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsumat
noratorio nemo aliquid agat. nisi ad qđ ẽ factũ fi¬
at. unde & nomen accepit. ut si forte etiam aliqui
p̃t̾ horas consticutassi eis uacat & orare uoluerint.
ñ eissint impedimento qͥ ibi aliqͥd agendũ putaue¬
int. Item alibi. In oratorio p̃t̾ orandi & psallend
dĩ cultũ penitꝰ nihil agat᷑. ut nomini huio &
opera iugit̾ inpensa concordent
ITEMDE EA¬
DEMRE. EXDICTIS SCĨBENEDICTI .IL UII¬
ratoriũ. hoc sit qđ dicitur. nec ibi quicquam
aliud geratur aut condatur
Ut nullus in aeccła
conuiuari p̃sumat. Ex concł cartaginensi. ILUIII.
t nulli ep̃i uel clerici in eccła conuiuentur.
mantur. ab ep̃is ꝓhibendum ẽ.ne fiat . & si quiscon¬
tẽptor fuerit inuent̃. ut nec epm̃ nec comitem
audire uelit . si nr̃ homo fuerit ad prȩsentiã nrãm
uenire cõpellat᷑. Cȩteri uero distringant᷑. ut in¬
uiti ȩccłȩ restituant. qđ uoluntarie dare negle¬
xerunt
Item de eadem re. cap̃ .uiiii.

Expanded text:
praesumat.scopi. LIV. In oratorio nemo aliquid agat nisi ad quod est factum fiat: unde et nomen accepit. Aut si forte etiam aliqui propter horas constitutas, si eis vacat et orare voluerint, eis non sint impedimento qui ibi aliquid agendum putaverint. Item alibi. In oratorio praeter orandi et psallendi Dei cultum penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera jugiter impensa concordent. Item de eadem re. Ex dictis sancti Benedicti. LV. Oratorium hoc sit quod dicitur, nec ibi quidquam aliud geratur aut condatur. Ut nullus in ecclesia convivari praesumat. Ex concilio Carthaginensi. LVI. Ut nulli episcopi vel clerici in ecclesia conviventur, mantur, ab episcopis prohibendum est ne fiat. Et si quis contemptor fuerit inventus, ut nec episcopum nec comitem audire velit, si noster homo fuerit, ad praesentiam nostram venire compellatur, caeteri vero distringantur, ut inviti ecclesiae restituant quod voluntarie dare neglexerunt. Item de eadem re. Cap. 9 L.
Abbreviated transcription (Latin):
obseruant. cũtimore & tremore & reuerentia hoc faciant
Nullus ibi p̃sumat diabolica carmina cantare. ñ ioca & salta¬
tiones facere. quȩ pagani diabolo docente ad inuener̃t. qͥs
enĩ nesciat di ab olicũ ẽẽ. & ñ solũ a religione xp̃iana alienũ.
sed etiã humanȩ naturȩ ẽẽ c̃trariũ ibi cantari. lȩtari. in e

Expanded text:
observant, cum timore et tremore et reverentia hoc faciant. Nullus ibi praesumat diabolica carmina cantare, non joca et saltationes facere, quae pagani diabolo docente adinvenerunt. Quis enim nesciat diabolicum esse, et non solum a religione Christiana alienum, sed etiam humanae naturae esse contrarium, ibi cantari, laetari, ine
Abbreviated transcription (Latin):
uorum in licita coniugia scindenda sunt uolumus ut iuramento
confirment. ne adunam mensam. nec subnno tecto cohabitent.
uł quolib& familiari colloquio ꝑfruantur. nisi inpublico aut in
aeccła. Res quas cõmunes habuerint diuidant. nealiqua sꝑspitio
possit nasci adq in cresci
Sacram̃tũ de parentela. qͦmͦ in qͥren

Expanded text:
uorum illicita conjugia scindenda sunt, volumus ut juramento confirment ne ad unam mensam nec sub uno tecto simul cohabitent, vel quolibet familiari colloquio perfruantur, nisi in publico aut in ecclesia. Res quas communes habuerint dividant, ne aliqua suspicio possit nasci atque increscere. Juramentum de parentela quomodo inquiren
Abbreviated transcription (Latin):
fer qui illud sacramentũ accep̃. legilit̃ in locis constitutis uir &.
Etsipsa dies. intra quadragesima euenerit. nemo iurare p̾sumat.
łtsiquis p̾sũpserit. bannũ nr̃m cõponat. & inde poenitentiã ep̃ali
mdicio faciat. Ipsa aut̃ quadragesima acapite ieumii cumipsa
feriuni usq adillud diel unis post octab̾ paschȩ obseruari p̾cipimus

Expanded text:
feria qui illud sacramentum accepit, legaliter in locis constitutis juret. Et si ipsa dies intra quadragesimam evenerit, nemo jurare praesumat. Et si quis praesumpserit, bannum nostrum componat, et inde poenitentiam episcopali judicio faciat. Ipsa autem quadragesima a capite jejunii cum ipsa feria quarta usque ad illud die Lunis post octavas Paschae observari praecipimus
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesi asticis nonas & decimas ꝑsoluere. & sartatec
restaurare debent. & hoc ñ solũ neglegunt. uerũ &
contẽpnendo dimittunt. atq clericos fame & penuria.
ecclesi astica quoq aedificia dissolutione ad ullari¬
ꝑmittunt. tam diuab ecclesi astica cõmunione sepa¬
rent᷑. usq dum diligentia emendare studeant. qđ
socordia neglexerunt Qđsi iterum iterauerint.
post excõmunicationis satis factionẽ regia potesta
cõpulsi. uxta legale & antiquũ edictũ qui neglegit
censũ. ꝑdat agrũ. Itẽ de decimis. Ex cap̃&aroli¶ Lniii.

Expanded text:
ecclesiasticis nonas et decimas persolvere, et sarta tectudinem restaurare debent, et hoc non solum neglegunt, verum et per contemptum dimittunt, atque clericos fame et penuria, ecclesipermittunt, tandiu ab ecclesiastica communione separentur usque dum diligentia emendare studeant quod socordia neglexerunt. Quod si iterum iteraverint, post excommunicationis satisfactionem, regia potestate compulsi, juxta legale et antiquum edictum: Qui negligit censum, perdat agrum. Item de decimis. Ex Capitulis Caroli.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendũ scđm canonũ auctoritatẽ. ut de sepulchris
&. hominib sepeliendis nihil muneris exigant. nisi for¬
te qui sepelit᷑ uiuens iusserit aeccłe in cuiꝰ atriosepelit᷑
de fuis reb aliquid tribuere. aut etiã post mortẽ illius
quib cõmissũ ÷ eiꝰ elemosma facere dereb: illius aliqͥd
dare sponte uoluerint : tam̃ nullatenꝰ a prb̃is illis aliqͥd
exigat᷑. siut ab illis qͥ locis & uillis p̃sunt. Phibendũ
De ebriosis clericis. Ex conoł Agathense .scxxxui.
taq eũ quẽ ebriũ fuisse c̃stiterit. Ut ordo patit᷑ aut .xxx
dierũ spatiũ a cõmuione statuimꝰ submouendũ. aut cor¬
porali dandũ supplicio¬

Expanded text:
ecipiendum secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant, nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare sponte voluerint: tamen nullatenus a presbyteris illis aliquid exigatur, sive ab illis qui locis et vicis praesunt. De ebriosis clericis. Ex concilio Agathensi. CXXXIV. Itaque eum quem ebrium fuisse constiterit, ut ordo patitur, aut triginta dierum spatio a communione statuimus submovendum, aut corporali dandum su
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ qđ in fine p̃dicte epłȩ scriptũ ẽ. & cUiui indicat. A
H : UIII.N: Inumerant᷑. qui xxc.Uiiii efficiunt numeros. Siuͦ sum
mã totã uingas : dc . lx. epła numeros continet. Ded ꝓpt̃ minꝰ scien¬
tes ponenda suident᷑ elementa ipsa greca cum numeris proprus.

Expanded text:
uod in fine praedictae epistolae scriptum est, XCIX indicat. Α Η, VIII; Ν, L numerant, qui XCIX efficiunt numeros. Et si mam totam simul jungas, DCLX epistola numeros tenet. Sed propter minus scientes ponenda videntur elementa ipsa Graeca cum numeris propriis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinihil patrimonii habens quando ꝓuectꝰ ÷ ad dig
Si usuras exigat. & conductor suisenioris existat¬
Si feminam ad altare permittt accedere . & quod
non licet calicem dñi tangere.
Si per pecuniam fuerit ordinatus. uel ipsam iN
qua cantat precio openuerit aecclesiam.
Si aliam ante habuerit aecclesiam. & eadimissa
ad aliam questus causa migrauerit.
Si poenitentẽ inuitat carnẽ manducare & bibere
umũ. nisi ꝑeo ad p̃sens elemosinam fecerit¬
Si cartasseribat. ł sui senioris conductor existat.
Sun differenter bapti ⁊et
Si non habet fontes lapideos. habeat aliuduas
ad hoc praeparatum in quo nihil aliud fiat
iorationem dominicam & sẏmbolum om̃ib sus
parroechianis insinuatam habeat
De laetania MAIoRE
DE ROCARIONIBUS¬

Expanded text:
Si nihil patrimonii habens quando provectus est adjuris sint. 41. Si usuras exigat, et conductor sui senioris exisSi feminam ad altare permittat accedere, et, quod non licet, calicem Domini tangere. 44. Si per pecuniam fuerit ordinatus, vel ipsam in qua cantat pretio obtinuerit ecclesiam. 45. Si aliam ante habuerit ecclesiam, et, ea dimissa, ad aliam quaestus causa migraverit. 46. Nullus poenitentem invitet carnem manducare et vinum bibere, nisi pro eo ad praesens eleemosyna fi50. Si chartas scribat, vel sui senioris conductor existat. 51. Si indifferenter baptizet. 52. Si non habet fontes lapideos, vel aliud vas ad hoc praeparatum, in quo nihil aliud fiat. 53. Si orationem Dominicam et Symbolum omnibus suis paroechianis insinuatum habeat. 54. De Litania majore. 55. De Rogationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ie uno manso ad eccłam dato de quo aliqui ho¬
mines contra statuta sibi seruitiũ exigunt.
Quicũq ꝓhac causa accusatꝰ fuerit. comes uel
missi hoc qđ inde subtractũ ẽ. prbriscũ sua le¬
ge restituere faciant

Expanded text:
De uno manso ad ecclesiam dato, de quo aliqui homines contra statuta sibi servitium exigunt, quicumque pro hac causa accusatus fuerit, comes vel missi hoc quod inde subtractum est, presbyteris cum sua lege restituere faciant