comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita tangunt. Auii ꝓpt̾ solam ꝓbatio¬
nẽ flagellant᷑. qualis fuit iob et cobi¬
as: quoꝵ prudencia cũ fibu ip̃is ⁊ dõ tã¬
tũmͦ eẽt cognita. idõ flagellati st̃ ut
reꝓbatiores fierẽt. et cor paciencia ad
alioꝵ exẽplũ ꝑueniret. Alii ut curan¬
tis mitus głificet᷑. quat finit ille cec̾. de
qͦ eum discipłi dñm int̾rogassent. rab¬
bi qͥs peccauit hic aut parentes eiꝰ ut
cecꝰ nasc̾e̾tur: audiert̃. Neq hic pecta¬
uit. neq parentes eiꝰ. s ut manifestent᷑
oꝑa d̃ĩ in illo. Ani ob humilitatis custo¬
diã nese de acceptis uirtutib extollant
flagellant᷑: qd̵ paulo apło contigit qͥ
de seip̃o ait. Et ne magnitudo renelatio¬
nũ excollat me: datꝰ est mͥ stimulus car¬
nis mee angłs sathane ut me colaficet.¬

Expanded text:
bationem flagellantur, qualis fuit Job et Tobias, quorum patientia cum sibiipsis et Deo tantummodo esset cognita, ideo flagellati sunt ut probatiores fierent et eorum patientia ad aliorum exemplum perveniret. Alii, ut curantis virtus glorificetur, qualis fuit ille caecus de quo cum discipuli Dominum interrogassent . « Rabbi, quis peccavit? hic, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? » audierunt: « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Alii ob humilitatis custodiam, ne se de acceptis virtutibus extollant, flagellantur, quod Paulo apostolo contigit, qui de seipso ait: « Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, ut me cola
Abbreviated transcription (Latin):
terum intemerate uirginis. sic̃ in hoc
loco. Atscendens iħ̾c innauicłam. Quasi
enum dñs sꝑitalit̾ naiuim ascendit. qͣn¬
do exintemerate uirginis utero carnẽ
assũpsit. Tranffretauit. qi natꝰ docuit
mirabilia fecit. passus est et resurex̃.¬

Expanded text:
irginis, sicut in hoc loco: « Ascendens Jesus in naviculam. » Quasi enim Dominus spiritaliter navem ascendit, quando ex intemeratae Virginis utero carnem assumpsit. Transfretavit, quia natus docuit, mirabilia fecit, passus est, et resurrexi
Abbreviated transcription (Latin):
blasphematorib suis qd̃ dl̃s credendus c̃t
manfeste de clarauit. Sic̾ eni solus cls̾
pcc̃a dimitt̾e potest. sic solus cogitatio¬
nes hoĩm intueri ualet. scͥpt̾a dicente:
Ac si dic̾et. Eadem diuinitatis potencra
qua ur̃as cogitationes intueor possum
ñ solum ꝑalitico: s etiam cunctis penitẽ¬
tib pcc̃a dimitt̾e. Ito huc aũ ex uñs co¬
gitationib intelligite. quid ꝑaliticus¬

Expanded text:
asphematoribus suis, quod Deus credendus esset, manifeste declaravit. Sicut enim solus Deus peccata dimittere potest, sic solus cogitationes hominum intueri valet, Scriptura dicente: » Ac si diceret: Eadem divinitatis potentia, qua vestras cogitationes intueor, possum non solum paralytico, sed etiam cunctis poenitentibus peccata dimittere. Adhuc autem ex vestris cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑. Non enĩ ait euangłista: uidens
iħc fidem illiꝰ qui offerebat᷑. s illoꝵ qͥ offe¬
rebant. Paraliticꝰ em̃ qui ꝑ se uenire si
pot̾at alienis manib deportatꝰ aliena fi¬
de est sanatꝰ. Unde incellig̾e possumꝰ. qͥ a st̃
ñ nulli in eccł̃ia qͥ et si suis m̾itis ñ soluã

Expanded text:
stratur. Non enim ait evangelista: Videns Jesus fidem illius qui offerebatur, sed illorum qui offerebant. Paralyticus enim quia per se venire non poterat, alienis manibus deportatur, aliena fide sanatur. Unde intelligere possumus quia sunt nonnulli in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
sit uideamꝰ. Cum enĩ senex ex dilecta cõ¬
iuge linicũ filiũ ꝑ reꝓmissionẽ accepis¬
s: audtuit a dño. Tolle filium tuũ qͤm
diligis ysaac: et offeres eũ mͥ in holocau¬
stum suꝑ unũ montiũ qũe monstraue¬
ro tibi. At ille de nocte consurgens stra¬

Expanded text:
sit videamus. Cum enim senex ex dilecta consit videamus. Cum enim senex ex dilecta conjuge unicum filium per repromissionem accepisset, audivit a Domino : « Tolle filium tuum quem diligis Isaac, et offeres eum mihi in holocaustum super unum montium quem monstravero tibi. At ille de nocte consurgens, stra
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. Et qͥa has qͣtuor uirtutes hab̾e debet
qui suã et alt̾ius aĩam deo offerre liult:
recte hi qͥ paliticũ dño ad sananctũ ob¬
tuler̃t. qͣtuor fuisse narrant᷑. S necuiqͣm
impossibile iudeat᷑ unũ eumdẽq hoĩem
has quatuor uirtutes simul habere posse:
ex multis qͥ eas et oꝑe seruauert̃ et s̾mo¬
ne docuerunt. libet unũ inmediũ declu
cere. uidelicet scm̃ abraham pr̃iarcham.
Ip̃e prudenciam habuit qͥ acet̾is aculta
dĩ ab errantib creatorẽ suũ dm̃ credi¬
dit et agnouit. Quia sic̃ insipiens est
qͥ dicit in corde suo ñ est d̾s. sic prudens
qui cognoscit dñm. Aodidit aũ ad pru-¬
denciam iusticiã: qnͣdo illius p̾cepto qͦm
dm̃ cognouit absq ulla mora obedi¬
uit. exiens de t̾ra sua et de dognatione
et de domo prĩs sui Unde ip̃a scͥptura:
ꝓtinus subiunx̃ dicens. Credidit abra¬
ham deo et reputatũ est ei adiusticiam
S iste tam pridens tam iustꝰ qm fortis

Expanded text:
rtitur. Et quia has quatuor virtutos habere debet, qui suam ac alterius animam Deo offerre vult, recte hi, qui paralyticum Domino ad sanandum obtulerunt, quatuor fuisse narrantur. Sed ne cuiquam impossibile videatur, unum eumdemque hominem has quatuor virtutes simul habere posse, ex multis qui eas et opere servaverunt, et sermone docuerunt unum in medium libet deducere, videlicet sanctum Abraham patriarcham. Ipse vero prudentiam habuit, qui caeteris a cultura Dei aberrantibus, creatorem suum Deum credidit et cognovit: quia sicut insipiens est, qui dicit in corde suo: « Non est Deus : » sic prudens qui cognoscit Deum. Addidit autem ad prudentiam justitiam, quando illius praeceptis, quem Deum cognovit, absque ulla mora obedivit, exiens de terra sua, et de cognatione, et de domo patris sui. Unde Scriptura ipsa protinus subjunxit, dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . » Sed iste tam prudens, tam justus, quam fortis
Abbreviated transcription (Latin):
cia: ut qd̃ rectum et instum est. et oꝑeser¬
uet᷑. et memoria teneat᷑. scͥptura monẽ¬
te. Diligite iusticiã. qͥ iudicatis t̾ram.
Tunc enĩ iusticia deo accepta et dulcis
erit hõib si discreta et temꝑata fuent
qͥa bona uiitꝰ que sine temꝑancia agit᷑
firquent̾ inuitiũ com̾ititur. Unde scͥpt᷑a
ãmonet. Nesis multũ iustus. neq plus
sapias qmͣ necesse est: ne obtupescas. Nd¬
datur aũ ad iusticiam temꝑancia id est
discretio. que ut ait scͥptura. mat̾ est om

Expanded text:
tum est, et opere servetur, et memoria teneatur, Scriptura monente: « Diligite justitiam, qui judicatis terram . » Tunc enim justitia Deo accepta et dulcis erit hominibus, si discreta et temperata fuerit, quia bona virtus, quae sine temperantia agitur, frequenter in vitium vertitur. Unde Scriptura admonet: « Ne sis multum justus, neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas . » Addatur ergo ad justitiam temperantia, id est discretio, quae, ut ait Scriptura, mater est om
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃ia que hoĩs sunt agens. nerũ hoĩem
ꝓ nr̃a salute se uenisse demonstrau̾it. Et
ecce offerebant ei ꝑaliticũ: in lecto iacen¬
tem. Palisis ñ solum graiuissima s etram
nat᷑alis sanguinis infugus u̾sus. nat᷑ales
meatꝰ uenaꝵ ꝑcludit. intantũ ut si totum
hoĩem attigerit inualidũ reddat. Si autẽ
qd̃ libet menbrũ aripuierit inflexibile et
mutile faciat. Ergo ꝑ ꝑaliticum qͥlibet pet¬
cator designat᷑. quia calore diuim amoris
recedens intorporẽ uel frigꝰ iniqͥtatis con¬
uertit᷑: in tantũ ut si aliqͣndo grauissima

Expanded text:
ut omnia quae hominis sunt agens, verum hominem ut omnia quae hominis sunt agens, verum hominem pro nostra salute se venisse demonstraret. « Et ecce offerebant ei paralyticum in lecto jacentem. » Paralysis non solum gravissima, sed etiam naturae vel sanguinis in frigus versus, naturales meatus venarum praecludit, in tantum ut si totum hominem attigerit, invalidum reddat; si autem quodlibet membrum arripuerit, inflexibile et inutile faciat. Ergo per paralyticum quilibet peccator designatur, qui a calore divini amoris recedens, in tepore vel frigore iniquitatis convertitur, in tantum ut si aliquando gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cuntas dicta est s incapharnaũ factũ¬
fuisse referat. Ito qd breuis et facił patec
responsio. qi uidel̃r nararech et capharna¬
um ingalilea regione site sunt. Sic̃ emin
tota galilea eius prĩa est uocata eo qd ib̾i
sit conceptꝰ uel nutͥtus. unde et galileus¬
ẽ appellatꝰ. sic ñ solũ nararech s etiã caphar¬
naum que ingalilea sita est. eiꝰ cuntas in¬
telligi potest. Nichil gͦ matheus et mͣrcus
int̾ se discordant. cum unꝰ ip̃m nom̃ po¬
suit: alt̾ uͦ inciuitatẽ suã absolute dix̃.
Uel certe capharnauĩ eiꝰ ciuitas dici potest
ñ qd mea natꝰ uel nutͥtus fit: s qd̾ eã mira¬
cuł sllustrai̾it. Rursũ qrit᷑. quare nauĩ
ascenderit. Numqͥd ñ pot̾at suꝑ undas ma¬
nis ambulare. qui qͦndam pet prestititut
ut suꝑ uudas maris ambularet.: Aut nõ
pot̾at coram uestigiis suis mare siccare qͥ
corã filus isrł egredientib ex egipto ma¬
fecit: Pot̾at utiq. S ideo nauĩ ascendit.

Expanded text:
st, sed in Capharnaum fuisse referat? Ad quod brevis et facilis patet responsio: quia videlicet Nazareth et Capharnaum in Galilaea regione sitae sunt. Sicut enim tota Galilaea ejus patria est vocata, eo quod ibi sit conceptus vel nutritus, unde et Galilaeus appellatur, sic non solum Nazareth, sed etiam Capharnaum, quae in Galilaea sita est, ejus civitas intelligi potest. Nihil enim Matthaeus et Marcus inter se discordant, cum unus ipsum nomen posuit, alter vero in civitatem suam absolute dixit. Vel certe Capharnaum ejus civitas dici potest, non quod in ea natus vel nutritus sit, sed quod eam miraculis illustraverit. Rursum quaeritur, quare navim ascenderit? Nunquid non poterat super undas maris ambulare, qui quondam Petro praestitit, ut super undas maris ambularet ? Aut non poterat coram suis vestigiis mare siccare, qui coram filiis Israel egredientibus ex Aegypto mafecit ? Poterat utique; sed ideo navem ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si habueris fidem sic̃ granũ sinapis:
et cet̾a. Et pulchie filiũ appellat: que a
peccatis lib̾at. Nimirũ ut qͥ antea fu̾at
filius malicie et neqͥcie. et filins diaboli
post pcc̃a dimissa factus est filiꝰ cli Seqͥt᷑.
qͥ a prius ei pcc̃a dmmittunt᷑. et sic sam¬
tas corporis tribuit᷑. S cũ prus peccata
dimisit ut diximꝰ. et post modũ sanita¬
tẽ tubuit: oftendit ꝓpt̾ pcc̃a plenisq
hoĩb infirmitates accid̾e. Quinq mo

Expanded text:
ranum sinapis . » Et pulchre filium appellat quem a peccatis liberavit; nimirum ut qui ante fuerat filius malitiae et nequitiae et filius diaboli, post peccata dimissa factus est filius Dei. Sequitquia prius ejus peccata dimittuntur, et sic sanitas corporis tribuitur. Sed cum prius peccata dimisit, ut diximus, et postmodum sanitatem tribuit, ostendit propter peccata plerisque hominibus infirmitates accidere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mundauit eccl̃iam suo sanguine. et
custodit sua ꝓtectione: cui mamoris canti¬
co loqͥt᷑. Tota pulchra es amica mea ⁊ ma¬
cula ñ est inte ulla. Et̃ it̾m. Nna es amica
mea formosa mea columba mea inmacu-¬

Expanded text:
nus mundavit jam Ecclesiam suo sanguine et custodit sua protectione. Cui in amoris Cantico loquitur: « Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . » Et item: « Una es, amica mea, formosa mea
Abbreviated transcription (Latin):
tranffixtauit et nenit inciuitatẽ suam.
Et Reliqua.¬
epius contĩgere solet ut una eadẽq
res inscͥpt᷑is cduplicẽ uel tͥplicem ha¬
beat significationẽ sicuti et nanis: que a¬
liquãdo uexillũ sc̃e crucis. aliquãdo scãm
eccłiam. aliquando uterũ intemerate iur¬
ginis significat. Uexillũ sc̃e cuicis sic̃ alio
innauicłam secuti sunt eum discipłi eiꝰ.

Expanded text:
transfretavit, et venit in civitatem suam. » Et reliqua. Saepius contingere solet, ut una eademque res in Scripturis duplicem vel triplicem habeat significationem, sicut est navis, quae aliquando vexillum sanctae crucis, aliquando sanctam Ecclesiam, aliquando uterum intemeratae Virginis significat. Vexillum sanctae crucis, sicut in alio in naviculam, secuti s
Abbreviated transcription (Latin):
dauit et creata sunt. Qd̾ añ ei ꝓcc̃a dimnis¬
sa ẽẽnt. ip̃e nou̾at qui dimttebat. Etõ
uͦ surg̾et ⁊ ambularet. tam ille qui sur¬
gebat. qmͣ illi qui surgentẽ uidebant no¬
uerant. Sz ualde ceci erant scͥbe et phari¬
sei. qui ꝑ corporale nuracłm sꝑitale nõ

Expanded text:
it, et creata sunt . » Quod autem ei peccata dimissa essent, ipse noverat qui dimittebat. Quod vero surgeret et ambularet, tam ille qui surgebat, quam illi qui surgentem videbant, noverant. Sed valde caeci erant Scribae et Pharisaei, qui per corporale miraculum spiritale n
Abbreviated transcription (Latin):
uult lib̾ari: necesse est ut turbas demo¬
num et tumultus uitioꝵ repellat et sub-¬
limua appetit. Tectum quippe ascendit
qui t̾rena contempnens celestia concu¬
piscit. ꝑtegulas aũ infirmũ ante dñm
ponit. cum humane fragilitatis memor
sic contͣ peccantes irascit᷑. ut cũ penitenti¬
b cõpaciat᷑. Uel c̾te hi qͥ ꝑaliticũ dño
ad curandũ obtulerunt recte qͣtuor
et isiituti. Quas ñ nulli u̾sis nõib prudẽ¬
ciam. temꝑanciã fortitudiuẽ ec insticiã

Expanded text:
vult liberari, necesse est ut turbas daemovult liberari, necesse est ut turbas daemonum et tumultus vitiorum repellat, et sublimia appetat. Tectum quippe ascendit, qui terrena contemnens coelestia concupiscit. Per tegulas autem infirmum ante Dominum ponit, cum humanae fragilitatis memor, sic contra peccantes irascitur, ut poenitentibus compatiatur. Vel certe hi, qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, recte quatuor et virtus: quas nonnulli versis nominibus, prudentiam, te
Abbreviated transcription (Latin):
fecit maliciam suam. Lectulus inqͦ ꝑaltu¬
cus portabat᷑: uel corpus hõĩs pcc̃o assu¬
etum. uel conscienciã desꝑatam signifi¬
cat. Hi aũ qͥ ꝑaliticũ dño ad curandũ
optulert: doctores et magistios eccłie sig¬
nificant. Offerunt eiũ ꝑaliticũ dño ad
sanandum eccł̃iastici uiri: quando pec¬
cantẽ u̾bis corrigunt et orationib iu¬
uant ut ab ip̃is pcc̃is resipiscat. Qmi
bene maico nairante . iii. fuisse referũ¬
tur: qͥa qͣtuor sunt libri scĩ euangelii
inqͥb om̃is p̾dicantiũ dectͥnañ solũ
instruit᷑ s etiam roborat. S qͥa om̃is
qui alienas aĩas suscipit regendas ñ
terreins desideriis inherere debt sz celes¬
tia concupiscẽ. recte ħi qui ꝑalitrcum
dño adcurandum obtulerunt. iuxta
alium euangłistã ñ inuemientes qua
ꝑte eum inferrent p̾turba. ascendest
sup̃ tectũ: et ꝑ tegulas submiserunt eũ
cum lecto in mecliũ ante ih̃m. Omĩs ñã¬
q amma que aparilisi sue iniqͥtatis

Expanded text:
 malitiam suam . » Lectus in quo paralyticus portabatur, vel corpus hominis peccatis assuetum, vel conscientiam desperatam significat. Hi autem qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, doctores et magistros Ecclesiae significant. Offerunt enim paralyticum Domino ad sanandum ecclesiastici viri, quando peccantem verbis corrigunt, et orationibus juvant, ut ab ipsis peccatis resipiscat. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse referuntur, quia quatuor sunt libri sancti Evangelii, in quibus omnis praedicantium doctrina non solum instruitur, sed etiam roboratur. Sed quia omnis, qui alienas animas suscipit regendas, non terrenis desideriis inhaerere debet, sed coelestia concupiscere, recte hi qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, juxta alium evangelistam, non invenientes qua parte eum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum, et per tegulas submiserunt eum cum lecto in medium ante Jesum. Omnis namque anima quae a paralysi suae iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cem transeat ut somno pͥus atq ocio amncã
carnẽ contͥtione uigiliis q conficiat. Non
inqmͣ sine uolencia fieri potest ut unusqͥsq
castitate condempnet: et hõ subito inuirum
transformet᷑ ꝑfectum et qͦͥdam mͦ ait̃ reddat᷑
ex alt̾o: ac sic atalib ꝑ molenciã regnũ celeste

Expanded text:
cem transeat; ut somno prius atque otio amicam cem transeat; ut somno prius atque otio amicam carnem contritione vigiliisque conficiat. Non, inquam, sine violentia fieri potest ut unusquisqucastitate condemnet; et homo subito in virum transformetur perfectum, et quodam modo alter reddatur ex altero; ac sic a talibus per violentiam regnum coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
lebrat᷑. ille est qui noui et uet̾is testam̃ti
sdoneus mediator. et głosi agni xp̃i dñi¬
nr̃i erat dignus oftensor: qui cdñm suum
⁊ ad nuntiare uno temꝑe meruit et indere.
Una eademq sue natiuitatis etate et no¬
ua incipiens: et uet̾a concludens. De ꝑso¬
na huiuis: euangłista testat᷑. A clieb inqͥt
ioh̃is regnũ celoꝵ uim patit᷑. Nouimus
quia familiarit̾ uiens humana indu̾isis
mundi huius illecebris et concupiscenciis
de uĩcta fugit laborẽ expetit uoluptatẽ:
et uix adlucit᷑ ut consuetucline a se uite
prioris exdudat. S cũ ceꝑit cogitare ul¬
tum diei necessitatẽ ac futi iudicii pondns:
incitata et stimulata uel spe p̾mii uel ti¬
more supplicii uoluntariũ bellũ indicit paffio¬
nib: et ium facit pͥstinis suis desideriis et mo¬
lent̾ se uinc̾e ipsa contẽcit. Non em̃ sine ui¬
olencia fieri potest. ut de habundancia et deli¬
ciis ad famem et sitim ad abstinenciã ⁊ cru¬

Expanded text:
eret. Hic est ille novi et veteris Testamenti idoneus mediator, et gloriosi Agni dignus ostensor: qui Dominum suum et annuntiare uno tempore meruit et videre, una eademque suae nativitatis aetate et nova incipiens, et vetera concludens. 6. na hujus Evangelista testatur, A diebus, inquit, Joannis regnum coelorum vim patitur . Novimus quia familiariter mens humana in diversis hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stimulata vel spe praemii vel timore supplicii, voluntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis suis desideriis, et violenter se vincere ipsa contendit. Non enim sine violentia fieri potest ut de abundantia et deliciis ad famem et sitim, ad abstinentiam et cru
Abbreviated transcription (Latin):
est. In qua cõpositione ostenditur
qr ubic̾q est miseria ibi necessaria ẽ
misccłia. Duob aũ modis: miscdiã
intelligimꝰ. Una est corꝑał ⁊ alt̾a in¬
corporał: una uisibił. ⁊ alt̾a inuisibłis

Expanded text:
en; in qua compositione ostenditur, quia ubicunque est miseria, ibi necesse est misericordia. Duobus autem modis misericordiam intelligimus: una est corporalis et altera incorporalis; una
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ habundans fideli serno dabit̃:
quando dicetꝰ. Euge serue bone fi
delis quia suꝑ parica fuisti fidelis.¬
de gła beate patrie postqm̃ accepta fu¬
ent uullus locus amittendi erit rec¬
te dictum est. dabunt insinũ ur̃m.
Sic̃ eñĩ de ea re qmͣ in simi habemus
certi securi q sumus ita postqm̃ in gre¬
mio regni celestis collecti fuerimꝰ de et̾¬
na securitate firmi erimꝰ: iohanne in
apocalipsi dicente. Absterget ds̃ om¬
Et qr ds redditor est unicirꝙ sccłm
oꝑa sua: adhuc sub infert̃. Eaidẽ qͥp¬
pe mensura qua mensi fu̾itis reme¬
tietur uob̾. Si enim inno
pcc̃a nr̃a. Unde cotidie eum posci¬

Expanded text:
superabundans fideli servo dabitur, superabundans fideli servo dabitur, quando dicetur: « Euge serve bone et fidelis, quia superde gloria beatae patriae, postquam accepta fuerit, nullus locus amittendi erit, recte dictum est: « Dabunt in sinum vestrum. » Sicut enim de ea re, quam in sinu habemus, certi securique sumus, ita postquam in gremio regni coelestis collecti fuerimus, aeterna securitate firmi erimus, Joanne in Apocalypsi dicente: « Absterget Deus omEt quia Deus redditurus est unicuique secundum opera sua, adhuc subinfertur: « Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. » Si enim in nopeccata nostra. Unde quotidie in o
Abbreviated transcription (Latin):
de ñ ndicandis ꝓximis p̾ceptũ de¬
dit. formã cui impͥmam̃ ostendit
dicens. Dimitute et dimitcet᷑ uob̃.
Qdõ est dic̾e. Dimittite peccantib
inuob̃: et dimittẽtur uob̃ ꝑ cc̃a urã.
Non solum eniui alios temere iudica
tis adorandum: dimittite si qͥd ha-¬
git. Date et dabit᷑ uob̾: ad dandam
elemosinam ꝑtinet. dño alibi cticen¬
te. Date elemosinam ⁊ omĩa mun-¬
da sunt uob̃. Dimitt̾e enim iniuri-¬
as debemꝰ et elemosinas dare. ut detͤ
facite uobis amicos de mammona
miqͥtatis: ut cum defec̾itis recipiãt
dicens. Mensuram bonã et confer¬
tam et coagitatam et suꝑ effluen¬
tam. Mensura enim bona abonoꝵ
omniũ remuneratore dabit᷑. qnͣdo
ꝓ minimis maiora rependet ꝓ t̾re¬
nis celestia ꝓtransitoriis mansura.
Que benc conferta dicit᷑ id est plena
et ꝑfecta et coagitata. quia ex mil¬
la parte manis erit et nacua. Su ꝑ¬
effluentẽ id est suꝑ habundantem.
Hec enim mensura plena ꝑfecta et

Expanded text:
ceptum dedit, formam cui imprimamus, ostendit, dicens: « Dimittite, et dimittetur vobis. » Quod est dicere: Dimittite peccantibus in vobis, et dimittentur vobis peccata vestra. Non solum enim alios temere judicartis ad orandum, dimittite si quid hagit: « Date et dabitur vobis. » Ad dandam eleemosynam pertinet, Domino alibi dicente: « Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . » Dimittere enim injurias debemus et eleemosynas dare, ut detur Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis recipiant xit, dicens. « Mensuram bonam et confertam, et coagitatam, et supereffluentem. » Mensura enim bona a bonorum omnium remuneratore dabitur, quando pro minimis majora rependet, pro terrenis coelestia, pro transituris mansura. Quae bene conferta dicitur, id est plena et perfecta, et coagitata, quia ex nulla parte inanis erit et vacua. « Supereffluentem, » id est superabundantem. Haec enim mensura plena, perfecta, et
Abbreviated transcription (Latin):
et salomon. Homo hõi seruat iram.
Dimitte ꝓximo tno nocenti te. Et¬
alibi. Dep̾canti te dimittetr. et
pcc̃a tua soluent᷑. Qui ettĩp deo in
presenti uita maiorem laborẽ assũp¬
serit. et ub̃iores elemosinas tribuerit.
maiorẽ remmunerationẽ in et̾na reci¬
piet. Teste apło qui ait. Qui ꝑce se¬
nunat ꝑce et metet. Et qui semi¬
nat in benedictionib: de benecdic¬
tionib metet uitã et̾nam. Dicebat¬

Expanded text:
o homini servat iram Dimitte proximo nocenti te, et deprecanti te dimitte ei, et peccata solventur . » Qui enim pro Deo in praesenti vita majorem amorem assumpserit, et uberiores eleemosynas tribuerit, majorem remunerationem in aeterna vita recipiet, teste Apostolo, qui ait: « Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionib
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. in exemplo illiais qui ait. ui¬
di p̾uaricantes et tabescebam. qͥa e
Nonne qui oderunt te dñe oderam:
ꝑfecto odio oderam illos: i minici¬
facti ft̃ mͥ. Tunc eñi sine culpa irasci
uidem᷑. quando talẽ asꝑitatẽ ñ rra
s ⁊ elo format. in exemplo moysi
qui exitt a pharaone nratꝰ nimis: qͥa
enis neqͥciam in corrigibilẽ indit.

Expanded text:
exemplo illius qui ait: « Vidi praevaricantes, et tabescebam . » « Nonne qui oderunt te, Domine, oderam? Perfecto odio oderam illos . » Tunc enim sine culpa irasci videmur, quando talem asperitatem non ira, sed zelus format, in exemplo Moysi, qui exiit a Pharaone iratus nimis, quia ejus nequitiam incorrigibilem vidit.
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ uitiis corrigendis duriores et di¬
st̾ctiones apparent cum in siis blan¬
diores et leuiores existant: unde et
subdit᷑. Quid autẽ uides festucam in
ocło fr̃is tui trabem aũ que in ocło
tuo est ñ consideras: Quantũ autẽ¬
int̾ festucam et trabem: tantũ int̾
pcc̃m manis et minus distat. Qd̾
ut manifestius intelligat᷑. unum e
cunctis inmediũ ꝓferamꝰ. Nerbi gͣ¬
cia Ira subitanea: festuca est. In ue¬
terata autẽ: trabes efficit᷑. et ira qͥdem
meus. odium aucẽ mentẽ excẽcat:
teste ioh̾e apło qui ait. Qm odit frẽm
suũ intenebris est et intenebris ambu

Expanded text:
aliorum vitiis corrigendis duriores et dialiorum vitiis corrigendis duriores et districtiores apparent, cum in suis blandiores et leniores existant. Unde et subditur: « Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? » Quantum inter festucam et trabem, tantum inter peccatum majus et minus distat. Quod ut manifestius intelligatur, unum e cunctis in medium proferamus. Verbi gratia: Ira subitanea, festuca est; inveterata autem, trabes efficitur. Et ira quidem meus . » Odium autem mentem excaecat, teste Joanne apostolo, qui ait: « Qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris am
Abbreviated transcription (Latin):
gistii. Omĩs em̃ qui uiam u̾itatia
aliis ostende̾ desiderat: cantissime
canere debet ne alit̾ uiuat neq do
Unde et subdit᷑. Non est discipłs su¬
ꝑ magistrum. ꝑfectꝰ aũ om̃is erit:
si fit sic̃ magist᷑ enis. Solet namq
in humanis disciplinis conting̾e:
ut discipłs ꝑ m̃tis acumen artecel¬
lat magistrũ. Magist̾ gͦ in hoe loco il¬
le intelligit᷑. qui alibi ait. uos uoca¬
tis me magist̾ et dñe: et benedicitis.
magistri: unus est enim magist̾ u̾r
qui incelis est. Que sentencia asuꝑi¬
orib pendet: ubi dictum ẽ. Dimita¬
te et dmitcet᷑ uob̃: date et dabitur
nob̾ Ac si dic̾et. Si magist̾ u̾r cũ poᷤᷤ¬
sit ut ds̃. suas noluit uindicare miu¬
rias. et uos ꝑfecti ẽẽ pot̾itis discipłi si
int̾ ꝑsecutiones ñ iniurias rependa¬
tis s pacienciam exhibeatis. Non qd̃
dinẽ illius uitari debemus. illius
ueri magistri exemplum sequenteᷤᷤ
qui ait. Discite ame qͥa mittis sum
et humił corde. Sunt aliqnͣti qͥm a

Expanded text:
I. » Omnis enim qui viam veritatis aliis ostendere desiderat, cautissime cavere debet, ne aliter vivat quam docUnde et subditur: « Non est discipulus super magistrum: perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. » Solet namque in humanis disciplinis contingere, ut discipulus per acumen mentis antecellat magistrum. Magister ergo in hoc loco ille intelligitur, qui alibi ait: « Vos vocatis me, Magister et Domine, et bene dicitis magistri, unus enim est magister vester, qui in coelis est . » Quae sententia a superioribus pendet, ubi dictum est: « Dimittite, et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis. » Ac si diceret: Si magister vester, cum possit ut Deus, suas noluit vindicare injurias, et vos perfecti esse poteritis discipuli, si inter persecutiones non injurias rependatis, sed patientiam exhibeatis, non quoddinem illius imitari debemus, illius veri magistri exemplum sequentes, qui ait: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Sunt aliquanti, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
di. Et it̾m. Simulator: ore decipit a¬
micũ suũ. Pessimũ qͥppe genus est.
hipocͥtaꝵ qui in hoc scło carne mace¬
rant᷑ et infutõ m̾cede priuant᷑. Qma
sic̾ dñs ait. receperunt m̾cedem suã.
Sunt eñ ñ null qm cũ serui sunit
uitioꝵ ut appareant hõĩb iusti alie¬
na pcc̃a acͥter corrigunt. De talib
scͥpiura dic̾. Est correptio mendax.
in ore contumeliosi. Talib cõuenies.
qd̾ dñs ait. łipocͥta eice primũ tͣbẽ
de ocło tuo et tunc ꝑspicies ut educaᷤᷤ
festucam de ocło fr̃is tui. Neq hec di

Expanded text:
 « Simulator ore decipit amicum suum . » Pessimum quippe genus est hypocritarum, qui in hoc saeculo carnem macerant, et in futuro mercede privantur: quia sicut Dominus ait: « Receperunt mercedem suam . » Sunt enim nonnulli, qui cum servi sint vitiorum, ut appareant hominibus justi, aliena peccata acriter corrigunt, de qualibus Scriptura dicit: « Est correptio mendax in ore contumeliosi . » Talibus convenit quod Dominus ait: « Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies ut educas fest
Abbreviated transcription (Latin):
it. sic̾ ille est. et nos sumꝰ in hoc mũdo.
Iuxta hunc modũ locutionis. et in
hoc loco sic̾ ad similitudiae ꝑtinet.
in ceł: iuste et pie uuamꝰ init̾ris. in
tantum ut ip̃a nr̃a bona oꝑa filios
cłi nos cẽ demonstrent Sicut em̃ in
humana natiuitate pat̾m uultus
similttudiẽm frequent infilioꝵ faciel
inspicimus: ita si fili clĩ ẽẽ uolumus
celestem patre int̾ris imitari debemꝰ.
Unde apłs ait. Sicut portauimꝰ ima¬
ginem t̾rem. portemꝰ et imaginẽ ce¬
lestis. Et sic̃ infilus regum cultꝰ pre¬
ciosior et dignitas sublimior cõmen¬
dat᷑. sic in nob̃ qui filii sumꝰ dĩ in m̃is
bonis oꝑib uirtutes florere debent.
Ut caritate fulgidi. humilitate p̾ci¬
pu. castitate lucid appareamꝰ: ut

Expanded text:
 Sicut ille est et nos sumus in hoc mundo . » Juxta hunc modum locutionis, et in hoc loco sicut ad similitudinem pertinet. in coelis, juste et pie vivamus in terris, in tantum ut ipsa bona nostra opera filios Dei nos esse demonstrent. Sicut enim in humana nativitate paterni vultus similitudinem frequenter in filiorum facie inspicimus, ita si filii Dei esse volumus, coelestem Patrem in terris imitari debemus. Unde Apostolus ait: « Si portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . » Et sicut filiis regum cultus pretiosior et dignitas sublimior commendatur, sic in nobis, qui filii sumus Dei, in bonis operibus virtutes florere debent, ut charitate fulgidi, in humilitate praecipui, castitate lucidi appareamus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potes dic̾e fratͥ tuo frat̾ sine ei¬
ciam festucam de ocło tuo ip̃e in ocło
tuo trabem ñ uides: Qui enim alt̾is
minima pcc̃a uul corrig̾e: necesse ẽ
ut pͥmum sua corrigat et emendet.
nequando dicat illi ds. Quare tu
enarras iusticias meas et assimiis teᷤᷤ¬
tamentum meum ꝑ os tuum: Tu uͦ¬

Expanded text:
quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns? » Qui enim alterius minima peccata vult corrigere, necesse est ut primum sua corrigat et emendet, nequando dicat illis Deus: « Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu
Abbreviated transcription (Latin):
cauendũ nob̃ est ne uitia scͥbaꝵ et
phariseoꝵ ad nos transeant: ut qd̃
inillis rep̾bent᷑ in nob̃ inueniatur:
Sunt enim ũ nulli qui anteqm̃ dis¬
cipuli fiant. magistri fieri appetunt:
et qͥb ñ est scĩtas inmorib. nec ma-¬
turitas inetate neq doctͥna ins̾mo¬
nib suffragat᷑. inueretimde locum
regiminis appetunt. et ideo magistͥ
erroris funt: qr discipłi u̾itatis eẽ
noluerunt. Cum enĩ aliqͥs ꝑu̾se in
uens docendi officium incligne sus¬
cipit quasi cec̾ ceco ducatũ p̾bere p̃¬
sumit: et ideo ambo infoueam ca¬
dunt. qr et ille qͥ indigne p̾ est et

Expanded text:
cavendum nobis est, ne vitia Scribarum et Pharisaeorum ad nos transeant, ut quod in illis reprehendimus, in nobis inveniatur. Sunt enim nonnulli qui, antequam discipuli fiant, magistri fieri appetunt: et quibus non est sanctitas in moribus, nec maturitas in aetate, neque doctrina in sermonibus suffragatur, inverecunde locum regiminis appetunt, et ideo magistri erroris fiunt, quia discipuli veritatis esse noluerunt. Cum enim aliquis perverse vivens docendi officium indigne suscipit, quasi caecus caeco ducatum praebere praesumit, et ideo ambo in foveam cadunt, quia et ille indigne praeest, et
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat dñs qui et illuminabit ab .¬
conclita tenebraꝵ et manifestabit
consilia cordium. et tunc laux erit
unicuiq adeo. Et alibi. ubi ꝓhibet
eos iudicare qui carnb uescebant᷑
ab his qͥ ñ uescebant᷑ dicens. Nemo
ur̃m iudicet incibo aut in potu. Et
tt̾m. Tu qͥs es qui iłi¬
cas alienũ seruũ: Et rursus. Melnis
est mͥ ñ mancducare carnẽ neq bibe¬

Expanded text:
et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium, et tunc laus erit unicuique a Deo . » Et alibi, ubi prohibet eos judicare, qui carnibus vescebantur, ab his qui non vescebantur, dicens: « Nemo vestrum judicet in cibo aut in potu . » Et item: « Tu quis es qui judicas alienum servum ? » Et rursus: « Melius est non manducare carnem, neq
Abbreviated transcription (Latin):
estis scpulcͥs de albatis que aforis ap¬
parent hoĩb speciosa int̾ uͦ plena ft̃
ossib mortuoꝵ et om̃i spurcicia. Sic
et uos aforis quidẽ paretis hõib iusti.
intꝰ autẽ plerai estis hypocͥsim et mi¬

Expanded text:
estis monumentis dealbatis, quae a foris apparent hominibus speciosa, intus uero plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia. sic et uos aforis quidem apparetis hominibus iusti, intus autem pleni estis hypocrisi et ini
Abbreviated transcription (Latin):
celestem gl̾am querere monint. pre¬
cipue msccl̃iam cõmendauit. Dem¬
q cum in moute sedens octo beatitu¬
dines discipłos doceret. ait int̾ cet̾a.
Beati misencordes: qm̃ ip̃i miscd̾iã
cõsequent᷑. Quisqͥs gͦ ad hoc pͥmiũ
beatitudinis ꝑting̾e desiderat. mitu¬

Expanded text:
elestem gloriam quaerere monuit, praecipue misericordiam commendavit. Denique cum in monte sedens octo beatitudines discipulos suos doceret, ait inter caetera: « Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . » Quisquis ergo ad hoc praemium beatitudinis pertingere desider
Abbreviated transcription (Latin):
cretionis regła tenenda est. ut sciłr
manifesta ⁊ aꝑta mala et iudicent᷑
et reprehendant᷑. Ca uͦ que qͦ animo
fiant aꝓximis ignorant᷑ ñ st̃ iudican¬
da s potius extͣint̾pretationẽ accipi¬
enda. Sunt enim quedam oꝑa que
et bono et malo anmo fieripossũt.
De talib ꝑicłosum est iudicare: ma¬

Expanded text:
onis regula tenenda, ut scilicet manifesta et aperta mala, et vitentur, et reprehendantur; ea vero, quae quo animo fiant a proximis ignoratur, non sunt judicanda, sed potius extra increpationem accipienda. Sunt enim quaedam opera, quae et bono et malo fieri possunt. De quibus temerarium est judicare, ma
Abbreviated transcription (Latin):
mi qͦ iniqͥtatẽ suam. sanguinẽ eiꝰ
demanu tua reqͥram. Est et alind̃ cdis¬
cretionis genus in correptione frat̾¬
na obseruanda: ut si u̾bi gr̃a ocul¬
tum est pcc̃m oculte corrigas et em̃
coram hoĩb argue: ut cet̾i timorẽ
habeant. Et sic̃ ꝑ salomonẽ dĩ. Q
corripit palam: pacẽ facit. Et iterũ.
Responde stulto: nixta stulticiã suã.
Tto hoc enĩ diuina iusticia sua statu¬
it ineccłia ut ẽẽt pastor inppło ⁊ pͥn¬
ceps inscło. ut unus peccantes corri¬
gat alt̾ uͦ corrig̾e neglegentes pum¬
at. Quando aũ inte fr̃ tuiis peccat
cũ lem correptrone dimitte ei. S

Expanded text:
iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . » Est et aliud discretionis genus in correctione fraterna observandum, ut si, verbi gratia, occultum est peccatum, occulte corrigas et emencoram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant . » Et sicut per Salomonem dicitur: Qui corripit palam, pacem facit. Et iterum: « Responde stulto juxta stultitiam suam . » Ad hoc enim divina justitia statuit in Ecclesia, ut esset pastor in populo, princeps in saeculo, ut unus peccantes corrigat, alter vero corrigendo negligentes puniat. Quando autem in te frater tuus peccat, cum levi correptione dimitte ei.
Abbreviated transcription (Latin):
datuim cłi ꝓpt̾ traditiones suas. Qͥ
cum ceci ẽẽnt ita ut se decos ẽẽ nesci
cebant: non lucrũ animaꝵ querẽ¬
tes. s sue lactancie et cupiditati cõ¬
sulentes ñ ut ppło ꝓdessent s ut ho¬
norabiliores et doctiores ineo appa¬
rerent. amantes primos recubitus
incenis et primas cathedras infinago¬
gis et salutationes inforo: et uocari
abꝰ omĩb rabbi. Quia enĩ illum
uidebant qui dixit. egosum lux mũ
di et ñ eũ agnoscebant. ꝓcul dubio
cerent qd nesciebant et ip̃i ceci cecis
ducatũ prebentes usq infoueam
cabebant. sic̃ dñs alibi exꝓbrabat dicẽs.¬

Expanded text:
dimini propter traditiones vestras . » Qui cum caeci essent, ita ut se caecos esse nescircebant: non lucrum animarum quaerentes, sed suae jactantiae et cupiditati consulentes, non ut populo prodessent, sed honorabiliores et doctiores in eo apparerent, amantes « primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi . » Quia enim illum videbant, qui dixit: « Ego sum lux mundi , » et non eum agnoscebant, procul dubio cerent quod nesciebant, et ipsi caeci caecis ducatum praebentes utrique in foveam cadebant, sicut Dominus alibi exprobrat eis
Abbreviated transcription (Latin):
amur. ut impleat᷑ in nob̃ qd̾ ip̃e ait
in euangłio. Beati beati pacifici: qm̃
filu di uocabunt᷑. Nec suꝑfluũ uiderz
debet si ad hanc ĩmitationẽ celestis pa¬
tͥs subtilius indagandã ex reb insilib
aliqd̃ exemplũ sumamꝰ. Tradunt eñi
fisiologi naturã ẽẽ aqͥlaꝵ ut pullos
suos contͣ mbar solis suspendant: et
adultermos deitiunt et contẽpnũt.
Similit̾ de coruis dicunt. qd tamdiu
pullos suos neglegant: quousq srmi¬
litudiñe ingrescentib plumis in ilł
inspiciant. In quib sumlitudinib
nos mistice monem᷑. ut si filii cłi esse
cupim̃. ec et̾ne claritatis gaudia m̃tis
oclo contemplem᷑. et suꝑm parentis
similitucliẽm in bonis actib ostenda¬
mus ut impleat᷑ in nob̾ illd̾ qd̃ ipse
ait in euangelio. Luceat lux ur̃a co¬
ram hõib ut uideant ur̃a bona oꝑa
et glificent patr̃e nr̃m qui incelis

Expanded text:
in nobis quod ipse ait in Evangelio: « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . » Nec superfluum videri debet, si ad hanc imitationem coelestis Patris subtilius indagandam, ex rebus visibilibus aliquod exemplum sumamus. Tradunt enim physiologi naturam esse aquilarum, ut pullos suos contra jubar solis suspendant, et adulterinos dejiciunt et contemnunt. Similiter de corvis dicunt, quod tandiu pullos suos negligant, quousque similitudinem suam nigrescentibus plumis in illis inspiciant. In quibus similitudinibus nos mystice monemur, ut si filii Dei esse cupimus, aeternae claritatis gaudia mentis oculo contemplemur, et superni parentis similitudinem in bonis actibus ostendamus, ut impleatur in nobis illud quod ipse ait in Evangelio: « Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera bona vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
misccłie. hinc liqͥdo oftendit᷑: cũ ad
euis exibitionẽ ip̃ius dm̃ ꝓuocam̃
exemplo. Unde et subdit᷑. Sic̾ et pat̾
ur misicors est. ubi notandum qͥa
sic̾ adu̾bium similitudinis ñ sẽꝑ
adequalitatẽ:. s aliqñdo ꝑtinet ad
similitudinẽ. Neq enĩ sic̃ d̾s ẽ nos

Expanded text:
iae, hinc liquido ostenditur, cum ad ejus exhibitionem ipsius Domini provocamur exemplo. Unde et subditur: « Sicut et Pater vester misericors est. » Ubi notandum quia sicut adverbium similitudinis, non semper ad aequalitatem, sed aliquando pertinet ad similitudinem. Neque enim sicut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
net. esurienti cibũ. sitienti tͥbuere¬
potũ. uestire mudũ. susciꝑe hospitem
insitare infirmũ. sepelire mortuum.
et peccantib innob̃ ex corde dimitte.
et necessitatib ꝓximoꝵ iuxta uires
est insipientẽ doc̾e consolari dolentẽ.
exortarz bene agentẽ. corriꝑe negli¬
gentẽ. et suꝑbientẽ ad humilitatẽ
et satiffacionẽ ꝓuocare. et cet̾a talia.
Una est gͦ bona et alt̾a melior: quia
tanta est melior misccłia sꝑitalis. qͣm
Si qͥs aũ sꝑitalem impend̾e ñ ualet.
saltẽ corporalẽ ñ neglegat: ut in retͥ¬
butione iustoꝵ audire m̾eatur. Ne¬
nite benedicti patͥs mei ꝑcipite reg¬
nũ qd̃ uob̃ ꝑatum est ab origine

Expanded text:
surienti cibum, sitienti potum tribuere, vestire nudum, suscipere hospitem, visitare infirmum, sepelire mortuum, et peccantibus in nobis ex corde dimittere, et necessitati proximorum juxta vires est insipientem docere, consolari dolentem, exhortari bene agentem, corripere negligentem, et superbientem ad humilitatem et satisfactionem provocare, et caetera talia. Una est ergo bona, et altera melior: quia tanto est melior misericordia spiritalis quam Si quis autem spiritalem impendere non valet, saltem corporalem non negligat, ut in retributione justorum audire mereatur: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e salutis inmolamꝰ. Et qr de resurrec¬
tionis dm̃ice simul et ereptioĩs nr̃e mi¬
oris locutione ruminanda. nunc corclis
penet᷑ͣbilib retractanda seruemꝰ: et an¬
te omĩa talib utã duc̃e curemꝰ actib¬
qͥb nr̃e qͦq refurrectionis euentum
letantes m̾eamur aspic̾e. ut cũ tuba
nouissima totũ genus humanũ exci¬
tans ad tͥbunal rusti uidicis ad uoca¬
u̾it: nos a sorte reꝓboꝵ se cerat signũ
ciusdẽ iudicis nr̃i quo sacramur. ape¬
na negligentiũ secernant uigilie qͥb
aduentũ expectamꝰ: eisq digna ultio¬
ne multatis. ip̃e nos ad mansionẽ su¬
ꝑne pacis qmͣ ante scl̃a ꝓmisit indu¬
cat. Qui muit et regnat cũ pr̃e imi

Expanded text:
nostrae salutis immolamus. Et quia de resurrecnostrae salutis immolamus. Et quia de resurrectionis dominicae simul et ereptionis nostrae myoris locutione ruminanda, nunc cordis penetralibus retractanda servemus, et ante omnia talibus vitam ducere curemus actibrae quoque resurrectionis eventum laetantes mereamur aspicere, ut cum tuba novissima totum genus humanum excitans ad tribunal justi judicis advocaverit, nos a sorte reproborum secernat, signum ejusdem judicis nostri, quo sacramur, a poena negligentium secernant vigiliae quibus adventum ejus exspectamus, eisque digna ultione multatis ipse nos ad mansionem supernae pacis, quam ante saecula promisit, inducat, qui vivit et regnat cum Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
it: destrux claustra inferni electos qͥ
ibidẽ qmͣuis intranqͥlutatis simi tene¬
bant᷑ eruit: et hac ip̃a nocte refurgens
amortuis ad celesti regni gaudia redu¬
xit. impleta ꝓpbetia que dix̃. Ascendẽs
maltum captiuam drc captiuitatẽ¬
Nec iustossolum qͦs apid inferos in¬
ne adhuc positos suos ẽẽ cognouit. nͨ¬
ñ et nob̃ qͦs inse creditos in fine tẽpoꝵ
p̾uidit. remediũ salutis morte sua ac
resurrectione ꝓturauit. Nob̃ et anteꝙͣ
crearem̃ sꝑitalẽ uite alimoniam qua
te ꝑhenns iter qd̃ seqͣmur aꝑuit. Un¬
de et ip̃i m̾ito nocte ac redẽptionis
nr̃e memores: ingiliis deo dignis in¬
stamus et p̾cib lectionib diuinis que
date nob̃ gr̃e mun̾a narrant. Audiendiᷤᷤ
oꝑam damꝰ: nouam adoptionis plebẽ
dũo fonte regen̾ationis sacramꝰ. missaꝵ
sollempnia celebram̃: corpꝰ sacͦscm et
p̾ciosũ agni nr̃i sanguinẽ qͦ apcc̃is re¬
demptisumꝰ: denuo deo inꝓfundum

Expanded text:
it. Disjecit claustra inferni, electos qui it. Disjecit claustra inferni, electos qui ibidem quamvis in tranquillitatis sinu tenebantur eruit, et hac ipsa nocte resurgens a mortuis ad coelestis regni gaudia reduxit, impleta prophetia quae dixit : Ascendens in altum captivam duxit captivitatenec justos solum quos apud inferos inne adhuc positos suos esse cognovit, necnon et nobis, quos in se credituros in fine temporum praevidit, remedium salutis morte sua ac resurrectione procuravit. Nobis etiam antequam crearemur spiritualem vitae alimoniam qua tae perennis iter quod sequamur aperuit. Unde et ipsi merito nocte hac redemptionis nostrae memores, vigiliis Deo dignis instamus et precibus lectionibusque divinis, quae datae nobis gratiae munera narrant, audiendis operam damus, novam adoptionis plebem Domino fonte regenerationis sacramus, missarum solemnia celebramus, corpus sacrosanctum et pretiosum Agni nostri sanguinem, quo a peccatis redempti sumus, denuo Deo in profectum
Abbreviated transcription (Latin):
leonẽ qui intulit pccã mundo confre¬
git. Agnus qui nos sue camnis ⁊ sangñis
libaminc ne ꝑeamꝰ reficit. leonẽ qͥ nos
rugiens circuit. et quẽ de nob̃ ꝑdat in
hostis imposiit. Nam et sdeo sanguis
agni legał in limine suꝑ liminan et
utͦq poste domoꝵ in qͥb edebat᷑ iussus
est poni. ut etiam quadriꝑtita sangĩs
distinctio qͣdrifidum dm̃ce passionis
uexillũ qͦ nos signati lib̾am̃ expͥmeret.
Deiecit ad u̾sanũ nr̃ẽ lib̾tatis ⁊ pacis. qͥ
insidiat᷑ in nob̃ in occulto sic̾ leo incubil
suo. Sic̃ gͦ nocte hac ĩmolato agno in
egipto signatis eius sanguine domib
fidelium comestis eius cainb uenit dñs
repente et eos qui mist̾ii celesti exortes
redemit: itanimnirũ dñs et redẽp¬
tor nr̃cum suñ ꝓ nob̃ corpꝰ et sangni¬
nẽ hostiam patͥ obtulisset subu̾tit po¬
tenciã diaboli satellitum eĩ sꝑituũ
indelicet inmundoꝵ audatia cõminu-¬

Expanded text:
leonem qui intulit peccata mundo confreleonem qui intulit peccata mundo confregit: Agnus, qui nos suae carnis et sanguinis libamine ne pereamus reficit, leonem qui nos rugiens circuit, et quem de nobis perdat hostis imposuit. Nam et ideo sanguis agni legalis in limine superliminari et utroque poste domorum in quibus edebatur jussus est poni, ut etiam quadripartita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis vexillum, quo nos signati liberamur exprimeret, dejecit adversarium nostrae libertatis et pacis, qui insidiatur nobis in occulto, sicut leo in cubili suo. Sicuti ergo nocte hac immolato agno in Aegypto, signatis ejus sanguine domibus fidelium, comestis ejus carnibus venit Dominus repente, et eos qui mysterii coelestis exortes redemit: ita nimirum Dominus ac Redemptor noster cum suum pro nobis corpus et sanguinem hostiam Patri obtulisset, subvertit potentiam diaboli, et satellitum ejus, spirituum, videlicet, immundorum, audaciam comminu
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ecce noctis huĩ mecdio dñs adne¬
niens ꝑ cussit egiptioꝵ pͥmogenitis li¬
berauit ppłm sirũ apondere longe ser¬
uitutis. atq ad t̾ram ꝓmisse olim pa¬
tͥe ꝑduxit: iubens eum hanc noctem inie¬
moriam sue saluationis om̃ib amus ĩmo-¬
latione agni paschał agere sollempnẽ.
Que ꝓfecto redemptio ppłi illius sꝑitalis
nr̃e redemptionis que refurgente amortu¬
is dño hac nocte cõpleta est typũ gessit:
sicut etiam carnales eiꝰdem ppłi opp̾ssoreᷤ
egiptii dinora neqͥtie sꝑitat arma de sig¬
nant. qͥb subiectũ sibi genꝰ humanum
impia dñatione p̾mebat. S ueniens
agnꝰ inmacłatꝰ dignatꝰ est mimolari pro
nob̃: dedit sanguinẽ suũ nr̃e salutis p̾ci¬
um. qͥ morte ad tẽpus suscepta. mortis m¬
ꝑium ꝑpetuo dampnauit. Mirando q
ac desiderabili spectacło agnus in nocent᷑
occisus. leonis qui occsderat uires potent̃
adtͥuit. Agnus qui tollit pocã mundi:

Expanded text:
ceret, ecce noctis hujus medio Dominus adveceret, ecce noctis hujus medio Dominus adveniens, percussis Aegyptiorum primogenitis, liberavit populum suum a pondere longae servitutis, atque ad terram promissae olim patriae perduxit, jubens eum hanc noctem in memoriam suae salvationis omnibus annis immolatione agni paschalis agere solemnem. Quae profecto redemptio populi illius spiritualis nostrae redemptionis, quae resurgente a mortuis Domino hac nocte completa est, typum gessit, sicut etiam carnales ejusdem populi oppressores Aegyptii diriora nequitiae spiritualis arma designant, quibus subjectum sibi genus humanum impia damnatione premebat. Sed veniens Agnus immaculatus dignatus est immolari pro nobis, dedit sanguinem suum nostrae salutis pretium, qui, morte ad tempus suscepta, mortis imperium perpetuo damnavit, mirandoque ac desiderabili spectaculo agnus innocenter occisus, leonis qui occiderat vires potenter attrivit. Agnus qui tollit peccata mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore et in hac p̾cipue nocte sollicitas
ꝓ eius expectatione uigilias agamus.
nob̃ humilit̾ mortẽ mox sublimit̾ suꝑa¬
uit: ut nr̃e nos tẽꝑe resurrectionis de
morte ad uitam transingrare concedat.
ut et inchoata paschalis gauclii sollẽp¬
nia nos digne ꝑ agere. et ꝑ hec continge
ad gaudia p̾ster et̾na. In t̾ hec uͦ notandũ
qd̵ huiꝰ sactissime noctis ac redemptioĩs
nr̃e qmͣ colimꝰ sollempnitas: iam olim
est in antiqͦ dĩ ppło mistice designata. Cũ
enim sdem ppłs diu fuiss egiptta serm¬
tute grauatꝰ. nec eũ ditt̾e uellent e¬
giptii ad liberũ sin conditoris exire ser¬
uitium. tandem p̾cepit ei dñs in celebra¬
tione pasche immolare agnũ eiusq car¬
ne ac nocte assare et edere: eius sangm̃e
qui eẽt fusus in lumine. postẽ domoꝵ su¬
aꝵ utrũq ac suꝑliminare ꝑungere:
atq int̾ ꝑatum ac uigilantẽ horam
sue redemptionis expectare. Qd̃ dũ fa¬

Expanded text:
dem, et in hac praecipua nocte, sollicitas dem, et in hac praecipua nocte, sollicitas pro ejus exspectatione vigilias agamus. nobis humiliter mortem mox sublimiter superavit, ut nostrae nos tempore resurrectionis de morte ad vitam transmigrare concedat. Christus, ut et inchoata paschalis gaudii solemnia nos digne peragere, et per haec contingere ad gaudia praestet aeterna. Inter haec vero notandum quod hujus sacratissimae noctis ac redemptionis nostrae, quam colimus, solemnitas jam olim est in antiquo Dei populo mystice designata. Cum enim idem populus diu fuisset Aegyptia servitute gravatus, nec eum dimittere vellent Aegyptii ad liberum sui Conditoris exire servitium, tandem praecepit ei Dominus in celebratione paschae immolare agnum, ejusque carnes hac nocte assare et edere, et ex ejus sanguine, qui esset effusus in limine, postem domorum suarum utrumque ac superliminare perungere, atque intus paratum ac vigilantem, horam suae redemptionis exspectare: quod dum fa