comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregramini filii iacob. & audite isrł
cet᷑ quod illi nondũ eousq ꝓfecerant.
ut isrł meritis equarent᷑: & idõ illi fi¬
lii iacob dicunt᷑ inferiores. ille uͦ qͥ iam
ꝑfectꝰ erat. & benedictiones futuroꝵ¬
consciꝰ dabat. isrł appellat᷑ Sane qͦd dicitur¬

Expanded text:
e, filii Jacob, audite Israel cetur, quod illi nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectus erat, et benedictiones futurorconscius dabat Israel appellatur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tum. et inde te reuocabo in. Quis ẽ qui
factus ẽ ingentẽ magnã in egypto & in
fine reuocatꝰ est: Quantũ ad iacob illũ
to: qͥppe qui de. functꝰ in egypto ẽ. Ab¬
surdũ aut̃ erit siquis in eo reuocatum
dicit adõ iacob: quia corpꝰ eiꝰ reportatũ ẽ
mortuorum s uiuorum. Nongͦ conue¬
nit hȩc de corpore mortuo intelligi: s
suꝑ uus et uigentib approbari Hi¬
inhunc mundũ et ingentẽ magnam

Expanded text:
. Quis est qui factus est in gentem magnam in Aegypto, et in fine revocatus est? Quantum ad Jacob illum egypto, quippe qui defunctus in Aegypto est, Absurdum autem erit, si quis in eo revocatum dicit a Deo Jacob, quia corpus ejus reportatum est, mortuorum, sed vivorum: non enim convenit haec de corpore mortuo intelligi, sed super vivos et in gentibus approbari. Vihunc mundum, et
Abbreviated transcription (Latin):
riar. S ne hoc quidẽ ociose relinqͣn.¬
dum est: qd ñ animã s sp̃m tanqͣm meli¬
orem sui partẽ resuscitatã & reaccensam
dicit. Splendor ⁊ enĩ lucis qͥerat ineo etiã¬
si extinctꝰ penitꝰ ñ ẽ tẽ cũ obtulerunt fili
eiꝰ tunicã ioseph hedi sanguine macłatã
& m̃datio eorũ decipi potuit ita ut scin¬
deret uestim̃ta sua et poneret saccum suꝑ
lumbũ suũ et lugeret. filiũ suũ nec uel¬
let om̃ino consolari s diceret. qͥa descendã
ad filium meũ in infernum: tc̃ etiã sicut
diximꝰ ñ erat penitꝰ extinctũ in eolum̃. ma¬
x ima tam̃ ex parte fuerat obscuratũ qͦd
decipi potuit. qͦd uestim̃ta scindere. quod
falso lugere. qͦd implorare mortẽ. qd̃ in
infernũ cuꝑet legendo descendẽ. Propt̃
curauerat fraus m̃datii: reaccenderet
& refoueret ueritatis auditꝰ. Uerũ qͥa¬

Expanded text:
riar. Sed ne hoc quidem otiose relinquendum est, quod non animum, sed spiritum, tamquam meliorem sui partem ressuscitatum esse dicit. Splendor etenim lucis qui erat in eo, etiamsi exstinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum cuperet lugendo descendere. Propter curaverat fraus mendacii, reaccenderet et refoveret veritatis auditus. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
ci a libidine et peccasset cũ uxore dñi
sui: ñ puto qd̾ hoc apatͥarchis nunciatũ
de eo fuisset patri eiꝰ iacob qͥa filiꝰ tuus io¬
sephuiuit. hoc enĩ si fecisset: sine dubio
ñ uiueret. Anima enĩ quȩ peccat: ipsa

Expanded text:
ci a libidine et peccasset cum uxore domini sui, non puto quod hoc a patriarchis nuntiatum de eo fuisset patri ejus Jacob: quia filius ejus viveret; hoc enim si fecisset, sine dubio non vivebat: anima enim quae peccat, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cob indicare uidet᷑ hic sermo qͦd donec
longe fuit ab ioseph. & ñ ẽ ei annuntia-¬
tum de uita eiꝰ ueluti defecerat in eo sp̃s
eiꝰ et lum̃ qͦd in ipso fuit: fom̃tis deficien¬
tib iam fuerat obscuratũ. Ubi uͦ uenert̃
qͥ ei annuntiarent deuita eiꝰ id ẽ qͥ dice¬
rent qͥ a uita erat lux hominũ: reaccendit
in se sp̃m suũ. et reparatꝰ ẽ ineo fulgor lu¬

Expanded text:
cob indicare videtur hic sermo, quod donec longe fuit a Joseph, et non est annuntiatum ei de vita ejus, veluti defecerat in eo spiritus ejus, et lumen quod in ipso fuit, fomentis deficientibus, jam fuerat obscuratum: ubi vero venerunt qui ei annuntiaverunt de vita ejus, id est, qui dicerent, quia vita erat lux hominum , reaccendit in se spiritum suum, et reparatus est in eo fulgor lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aliqͣ qͥdem uitia corporis subigat. aliis
uͦcedat & subiaceat: de isto ñ integre dr̃.
quia pͥncipatum agit tociꝰ t̾re egypti.
s u̾bi causa uniꝰ forte aut duarũ ciuita
tum ueltrium uidebit᷑ gerere pͥncipa¬

Expanded text:
 aliqua quidem vitia corporis subjiciat, aliis vero cedat et subjaceat, de isto non integre dicitur quia principatum agit totius terrae Aegypti, sed unius forte aut duarum aut trium civitatum videbitur gerere principa
Abbreviated transcription (Latin):
suos abierunt. Neq enĩ digne dicerent᷑
gẏpto. cum qͦ & ipsi m̃te & animo solli¬
citi uelut qͥb dã caritatis uincłis cru¬
agnito ioseph sed et beniamin ocłis eius
ascenderunt exegypto et uenerunt in
t̾ram chanaan. ad iacob patrem suum.¬

Expanded text:
um est, neque enim digne dicerenturgypto, cum quo et ipsi mente et animo solliciti, velut quibusdam charitatis vinculis tcognito Joseph, sed et Benjamin in oculis ejus ascenderunt ex Aegypto, et venerunt in terram Chanaan ad Jacob patrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
cendere. Si enim diligentiꝰ consideremuᷤ
inueniemus quia ñquã fere in scm quis
locum dr̃ descendisse neq ad uituperabi-¬
lem conscendisse memorat᷑. Quȩ obserua¬
tiones ostendunt diuinã scripturam. ñ
ut płimis uidet᷑ in erudito et agresti ser-¬
mone cõpositam: s scdm disciplinã di¬
uinȩ eruditionis aptatã neq tantũ hy¬
storicis narrationib. quam reb & sensib
mysticis seruientẽ. Inuenies gͦ scͥptum:¬
eos qui ex semine abraham nascuntur
descendisse inegyptum. & rursum fili¬
os isrł ascendisse de egypto. Deniq de ip¬
so abraham ita dicit᷑. Ascendit autem¬
abrabam ex egypto ipse & uxor eiꝰ ⁊ oĩa

Expanded text:
Deus? Si diligentius consideremus, inveniemus quia numquam fere in sanctum quis locum dicitur descendisse, nisi vituperabilem conscendisse memoretur. Quae observationes ostendunt divinam Scripturam, non ut plurimis videtur, inerudito atque agresti sermone compositam, sed secundum disciplinam divinae eruditionis aptatam, neque historicis narrationibus, quantum rebus et sensibus mysticis servientem. Unde cumem, qui de semine Abrabae nascuntur, descendisse in Aegyptum; et rursus, filios Israel ascendisse de Aegypto. Denique et de ipso Abraham dicitur: Ascendit Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
sicut corporalẽ manũ suã posuit super
ocłoscȩci. et reddidit ei uisum quẽ ꝑdide¬
rat: ita etiã sp̃uales manꝰ suas posuit suꝑ
ocłos legis. qui ꝑcorporalẽ intelligentiam
scribarum & phariseor fuerant exceca
ti et reddidit eis uisũ: ut his quib aꝑuit
Atq utinam et nobis iniciat dñs iħc ma¬
nꝰ suas suꝑ ocłos ut incipiamꝰ et nos res¬
picere ñ ea quȩ uident᷑ s quȩ ñuidentur.
& aꝑiat nobis illos ocłos qui ñ intueant᷑
p̃sentia sed futura et reuelet in nobis
cordis aspectum qͦ ds̃ uidet᷑ in spu cui est

Expanded text:
sicut corporalem manum suam posuit super oculos caeci et reddidit et visum quem perdiderat; ita etiam spiritales manus suas posuit super oculos Legis, qui per corporalem intelligenScribarum et Pharisaeorum excaecati sunt, et reddidit illi visum, ut his quibus aperuit Atque utinam et nobis injiciat Dominus Jesus manus suas super oculos, ut incipiamus et nos respicere, non ea quae videntur, sed quae non videntur: et aperiat nobis illos oculos qui non intuentur praesentia, sed futura: et revelet nobis cordis aspectum, quo Deus videtur in spirit
Abbreviated transcription (Latin):
putio carnis ur̃e. & in om̃ib omĩno
m̃bris urĩs Circũcisȩ namq sint
aures ur̃e scd̃m u̾bũ dĩ ut uocem ñ recipi¬
ant obtrectantis. ut maledici ⁊ blasphemi
u̾ba ñ audiant. ut falsis cͥminationib
& clausȩ sint. ne iudiciũ sanguinis au¬
diant. aut ĩpudicis canticis & theat᷑lib
sonis pateant. Nichil obscenũ recipiant.
s ab om̃i scȩno corruptionis auerse sint.
Hȩc ẽ circũcisio qua eccła xp̃i aures suoꝵ
cirtũcidit infantum. Istȩ credo st̃ aures
qͣs in auditorib suis dñs reqͥrebat dicẽs
Q ht̃ aures audiendi audiat. Nemo enĩ
potest incircũcisis aurib & ĩmundis
munda u̾ba sapĩȩ & u̾itatis audire.
Ueniamꝰ si uultis ad labiorum circũci¬
sionẽ. Ego puto qd̾ incircũcisus sit la¬
biis qͥ ñdũ cessauit astulti loqͥo abscu-¬
rilitate. qͥ bonis derogat. qͥ criminatur
ꝓximos. qui instigat lites. qͥ calũpnias
mouet. qui fr̃s int̾ se falsa loquendo

Expanded text:
rae, et in omnibus omnino membris vestris. Circumcisae namque sint aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obtrectantis, ut maledici et blasphemi verba non audiant, vel falsis criminationibus et clausae sint, ne judicium sanguinis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat . Nemo enim potest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ aut ds̃ uenter est. & suauitatibus
gile deseruit. huiꝰ icircũcisum dixe¬
rimgustum. Si qui xp̃i odorem bo¬
odoratio. Q ui uͭ pͥmis ungentis deli¬
but᷑ incedit: iste incircũcisus odoratu
circũcisa dicenda sunt. Siuͦ ult᷑ prȩ¬
scͥptas siue diuinitꝰ datas luxuriant
leges: incircũcisa reputanda funt. Et¬

Expanded text:
Cujus Deus venter est, et suavitatibus Cujus Deus venter est, et suavitatibus gulae deservit, hujus incircumcisum dixerim gustum. Si quis Christi odorem boodoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa reputanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Ego aut̃
audeo ex simili etiã hec ꝓpħicis uocibꝰ
addere qͥa sicut oportet aurib & la¬
biis & corde & carnis p̃putio scd̾m ea
quȩ supͣdix imꝰ circũcidi: ita fortassis
& manꝰ nr̃ȩ indigent circũcisione. & pe¬
des. et uisus. & odoratꝰ. & tactꝰ. Ut eñĩ
ꝑfectꝰ sit hõ dĩ inomib: cuncta circũci¬
denda sunt m̃bra. Manꝰ quidẽ a rapi¬
nis. a furtis. acedib. & ad sola dĩ oꝑa
pandenda. Circicidendi st̃ pedes
ne ueloces sint adeffundenclum san¬
guinem et ne intrent in consiliũ mali¬
gnantium: s ut tm̃ ꝓ mandatis dĩ cir¬
cumeant. Circũcidat᷑ & oculus ne con¬
spiciat alienum. ne uideat adconcupis¬
cendum mulierem. Cui eñĩ erga femina¬
rum formas lasciuus & curiosus ober¬
rat aspectꝰ. iste incircũcisus est oculis
S & siquis est qͥ siue manducet sitie bi¬
aucat ꝙ bibit: iste circumcis ẽ gustu.

Expanded text:
corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive manducet, sive bimanducet et bibat , iste circumcisus est gustu.
Abbreviated transcription (Latin):
agat: iste circumcisꝰ p̃putio carnis suȩ
dicendus ẽ. Qui uͦ iomñe lasciuiam
ꝓruit. et ꝑ diu̾sos ⁊ illicitos passim pen¬
det amplexꝰ. atq momñe libidinis gur¬
gitẽ fert᷑ infrenis: iste incircũcisus est
solum ab illicitis nefandisq cubilib
uerum etiam a c̃cessis & licitis temꝑat
& tanqͣm uirgo sponsa xp̃i castis & pu¬
dicis uirginib floret. in quib uera cir¬
cumcisio carnis p̃putii facta ẽ & uere
testam̃tum dĩ. ⁊ testam̃tum ȩt̃num
in eoꝵs carne seruat᷑. Suꝑ ẽ nob̾ desig¬
nare etiã circumcisionẽ cordis. Siqͥs
ẽ qui inobscenis desidiis et fedis cupi¬
ditatib estuat. & ut breuit̃ dicã qͥ me¬
chat᷑ in corde: hic incircũcisus ẽ corde
S & qui hereticos sensus m̃te c̃tinet. &
blasphemas assertiones contͣscientiã
xp̃i disponit incorde: hic incircũcisꝰ
ẽ corde. Qui uͦ purã fidem inconscien¬
tiȩ puritatẽ custodit: iste circũcisus est
corde. de quo dici potest.Beati mundo

Expanded text:
at, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis, iste incircumcisus est solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis. Si quis est qui obscenis desideriis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo
Abbreviated transcription (Latin):
si & ĩmundi labiis dicendi st̃. Circũ¬
& sanam doctͥnam eungłicis & apłicis
munitã regulis ꝓfert. Hoc gͦ mͦ & cir¬
uideamꝰ. Menbrũ hoc inqͦ p̃putiũ
uidet᷑ eẽ: officiis naturalib coitus &
generationis deseruire nemo qͥ du-¬
bitet. Si quis gͥ erga huiꝰcemodi motꝰ ñ ĩ¬
portunꝰ existat. nec statutos legib t̾minos
suꝑet. nec aliã feminã qũa coniugẽ legiti¬
mã nouerit. et inea qͦ: ipsa posteritatis

Expanded text:
iis dicendi sunt. Circumet sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis profert. Hoc ergo modo et cirvideamus. Membrum hoc in quo praeputium videtur esse, officiis naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, et nec quoque ipsa nisi posteritatis
Abbreviated transcription (Latin):
dite gͦ qͦmͦ paulus doctor gentiũ in fi¬
de & ueritate de circũcisionis miste¬
cisionem inquit de iudeis loquens
qui circũcidunt᷑ incarne. Nos enim
sumꝰ ait circumcisi qui sp̃u dõ seruimꝰ
& ñ incarne fidutiã habemꝰ Hȩc una
pauli de circumcisione sententia. Audi
& aliã. Non enĩ qui manifesto udeus est
inquit. neq quȩ manifeste in carne est
circumcisio.s qui in occulto uideus cir¬
cumcisione cordis in sp̃u ñ litt̾ã. Non tͥ
dignior uidet᷑ talis circũcisio dicenda in
scĩs & amicis clĩ q̃m carnis obtruncatio:
S sermonis nouitas fortasse ñ solũ iudõs.
s etiã aliquos fratrũ nr̃ors deterreat.
Impossibilia enĩ uidet᷑ paulꝰ p̃sumere.
qͥ cirtũcisionẽ cordis inducit. Quom eñĩ
fieri pot̾it ut circuncidat᷑ m̃brum qd̾ in¬
t̾nis uiscerib obtectum. etiã a conspecti¬

Expanded text:
dite ergo quomodo Paulus doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis mysteconcisionem, de Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciam habemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur talis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspecti
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndoqͥdem in hos deuenimꝰ locos require̾
uolo. si omp̃s ds̃ qͥ cęli ac t̾rȩ dominatum
tenet. uolens testam̃tum ponere cũ ui¬
ro scõ. in hoc sũmam tanti negotii collo¬
cabat: ut p̃putium carnis eiꝰ ac future
ex eo sobolis circuncideret᷑. Erit enĩ inqͥt
testam̃tum meũ suꝑ carnẽ tuã. Hoc in¬
erat qđ cęli ac t̾rȩ dñs ei quẽ p̾cunctis
mortalib solũ dilexerat. ȩt̾ni testam̃ti
munera conferebat. Hȩc eñi sunt sola
inquib magistri et doctores synagogȩ

Expanded text:
quandoquidem in hos devenimus locos, requirere volo, si omnipotens Deus, qui coeli ac terrae dominatum tenet, volens testamentum ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praeputium carnis ejus, sed et futura ex ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae
Abbreviated transcription (Latin):
morauimꝰ: Adhibeo testem sapientissi¬
mum salomonẽ dicentẽ de sapientia lig-¬
num uitȩ est inquit sapientia om̃ib
qui amplectunt᷑ eam. Sigͦ sapientia lig¬
num uitȩ est: sine dubio & aliud lignũ
est prudentia. & aliud iusticia. Neq enĩ
consequent̃ dicet᷑ exomĩb uirtutib solã
sapientiã meruisse quȩ lignum uitȩ di.¬

Expanded text:
or vitae, adhibeam testem sapientissimum Salomonem, dicentem de sapientia: Lignum vitae est, inquit, omnibus qui amplectuntur eam . Si ergo sapientia lignum vitae est, sine dubio et aliud lignum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequenter diceretur ex omnibus virtutibus, solam sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
habet mundus: negat se dare xp̃c. Dicit
enim. facem meam do uobis. pacem re
linquo uobis. Non sicut mundus hic¬
dat pacem et ego do uobis.Negat gͦ se
pacem mundi dare discipłis suis: qͥa
quam pacem dat ds̃ suꝑ terram nr̃ãm:
Si terra sit bona illa quȩ affert fructũ
centesimum aut sexagesimum. aut¬
tricesimum: illam pacem suscipiet a
deo quam dicit apłs. Pax autem dei
quȩ ex superat omnem sensum custo¬
diet corda ur̃a. et sensus ur̃os. Hec ẽ gͦ

Expanded text:
habet mundus, negat se dare Christus. Dicit enim: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis, non sicut hic mundus dat pacem, et ego do vobis. Negat ergo se pacem mundi dare discipulis suis, quia quam pacem dat Deus super terram nostram? Si terra illa bona, quae adfert fructum centesimum, aut sexagesimum, etc. , illam pacem suscipiet a Deo, quam dicit Apostolus: Pax autem Dei, quae exsuperat omnem mentem, custodiat corda vestra et sensus vestros . Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos et ligna camporũ que fructum suũ
ꝓducunt. Quȩ sunt ista ligna camporum¬
sis auditor. Quid iterum hic euersiloquus
agit: Quid undecunq u̾ba conqͥrit. ut ex¬
planationem lectionis effugiat: Quomͦ
int᷑ nos ẽẽ ligna docebit et arbores: Si non
temere obtrectes. iam nc̃ audies quia non
potest arbor bona fructum malũ facere.
neq arbor mala fructum bonũ facere. Ha
las. Et quȩ bone sunt fructꝰ malos afferre
non possunt: sicut quȩ malȩ sunt fructꝰ
ñ afferunt bonos. Uis tͥ et arborum ipsarũ
quȩ intra nos sunt uocabula et appella¬
tiones expediã: Non est ficus. nec inalus.
nec uitis. S una arbor uocat᷑ iusticia alia
prudentia. alia fortitudo. alia temperan-¬
tia nominat᷑. Et siuis adhuc maiorum
arborum multitudinẽ disce: quib fortas¬
sis digniꝰ putabit᷑ consitꝰ etiã paradysus
dĩ. Est enĩ ibi arbor pietatis. ẽ & alia arbor
sapientiȩ. et alia disciplinȩ. est & alia sci-¬

Expanded text:
ipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camposis auditor: quid iterum hic seminiverbius ait? Quid undique verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, jam nunc audies: Quia non potest arbor bona malum fructum facere, neque arbor mala bonum fructum facere . Halas, et quae bonae sunt fructus malos afferre non possunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos sunt, vocabula et appellationes expediam? Non est ficus nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne putabitur, consitus etiam paradisus Dei est. Ergo alia arbor pietas est, et alia arbor sapientiae est, et alia disciplinae est, et alia sci
Abbreviated transcription (Latin):
in amaritudine fletꝰ tui fueris & luctu: la¬
crimis & lam̃tatione confectꝰ. si carnẽ tuam
maceraueris. et ieiuniis ac multa abstinen¬
tia aridam feceris et dixeris quia sicut frixo¬
rium confrixa sunt ossa mea tc̃ sacrificium
similam a sartagine uel a craticula obtuleris
Et hoc mͦ inuenieris tu ueriꝰ et ꝑfectiꝰ scdm
eũngłium offerre sacͥficia: quȩ scđm legẽ
iam offerre ñ potest isrł. S uideamus quid

Expanded text:
in amaritudine fletus tui fueris luctu, lain amaritudine fletus tui fueris luctu, lacrymis et lamentatione confectus, carnem tuam maceraveris, et jejuniis ac multa abstinentia aridam feceris, et dixeris: Quia sicut in frixorio confrixa sunt ossa mea , tunc sacrificium similam a sartagine vel a craticula obtuleris: Et hoc modo inveniris tu verius et perfectius secundum Evangelium offerre sacrificia, quae secundum legem jam o
Abbreviated transcription (Latin):
ris fr̃i tuo peccatum. et iracundia & tumo¬
re deposito mitẽ intra te et simplicem re¬
colligeris m̃tem: ĩmolasse te arietẽ uel ag¬
num in sacrificium obtulisse confide. Por¬
ro autẽ si diuinis lectionib instructꝰ. medi¬
tando sicut columba. et inlege dñi uigilan¬
do die ac nocte aberrore suo conu̾teris pec¬
catorem. et abiecta neqͥtia ad simplicitatẽ
columbȩ reuocau̾is atq adherendo sc̃is.
feceris eum societatẽ turturis imitari: par
turturũ aut duos pullos columbarũ dño
obtulisti. Quod si illa quȩ spe et fide maior
ẽ caritas abundauerit incorde tuo. ita ut
diligas ꝓximum tuum ñ solum sicut te ip¬
sum. s sicut ostendit ille qui dicebat. maio¬
rem hac caritatẽ nemo habet quã ut ani-¬
mam suã ponat quis ꝓamicis suis: panes si¬
milaceos caritatis oleo subactos sine ullo
feͬm̃to malitiȩ & neqͥtiȩ: mazimis sincerita¬
tis et ueritatis te obtulisse cognosce. Si aut̃

Expanded text:
ris peccatum fratri tuo, et iracundiae tumoris peccatum fratri tuo, et iracundiae tumore deposito, mitem intra te et simplicem recollegeris animam, immolasse te arietem, vel agnum in sacrificium obtulisse confide. Porro autem si divinis lectionibus instructus meditando sicut columba, et in lege Domini vigilando die ac nocte ab errore suo converteris peccatorem et a via nequitiae ad simplicitatem eum columbae revocaveris, atque adhaerendo sanctis, feceris eum societatem turturis imitari, par turturum aut duos pullos columbarum Domino obtulisti. Quod si illa, quae spe et fide major est, charitas abundaverit in corde tuo, ita ut diligas proximum tuum non solum sicut teipsum; sed sicut ostendit ille qui dicebat: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis , panes similaceos in charitatis oleo subactos, sine ullo fermento malitiae et nequitiae in azymis sinceritatis et veritatis te obtulisse cognosce. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ caritas cooꝑit multitudinẽ pecca¬
torum. Est adhuc & septima licet
dura & laboriosa ꝑ penicentiã remissio
peccator: cum lauat peccator in lacri¬
mis stratum suum. & fiunt ei lacrimȩ
suȩ panis die ac nocte. cum ñerubescit sacer¬
doti dñi indicare peccatum et querere me¬
dicinam scđm eum qui ait. Dixi ꝓnun¬
tiabo aduersum me iniusticias meas. et
tu remisisti impietatẽ cordis mei. Inquo
impletur et illud qͦd iacob apłs dicit. Si qͥs
autẽ infirmat᷑: uocet presbiteros eccłȩ &
imponant ei manꝰ ungentes eum oleo in
nomine dñi. et oratio fidei saluabit infir¬
mum. Et si in peccatis fuerit: remittent᷑ ei
lum obtulisti: quia in morte. xp̃i baptizariᷤ
Cum uͦ ad martẏrium duceris: hyrcum
obtulisti. quia auctorem peccati diabolũ
uigulasti. Cum autẽ elemosinã feceris.
& erga indigentes affectum miscđĩȩ solli¬
cita pietate dependeris. altare sacrũ hediᷤ
pinguib onerasti. Nam si excorde dimise¬

Expanded text:
m charitas cooperit multitudinem peccatorum . Est adhuc et septima, licet dura et laboriosa, per poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymae suae panis die ac nocte , dum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, et quaerere medicinam, secundum eum qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam, et tu remisiti impietatem cordis mei . In quo impletur et illud quod Jacobus apostolus dicit: Si quis autem infirmatur, vocet presbyteros Ecclesiae, et imponant ei manus, ungentes eum oleo in nomine Domini: et oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis fuerit, remittentur eilum obtulisti, quia in morte Christi baptizaris; cum vero ad martyrium duceris, hircum obtulisti, quia auctorem peccati diabolum jugulasti. Cum autem eleemosynam feceris, et erga indigentem affectum misericordiae sollicita pietate dependeris, altare sacrum haedis pinguibus onerasti: nam si ex corde remise
Abbreviated transcription (Latin):
ex corde peccata ipsorum: et uob̃ remit¬
tet pater ur̃ peccata ur̃a. Qd̃ siñ remise¬
ritis frĩb ur̃is ex corde. nec uob̃ remit¬
tet pat̾ ur̃. Et sicut nos moratione dice
docuit. remitte nob̾ debita nr̃a. sicut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Quinta

Expanded text:
ex corde peccata ipsorum, et vobis remitex corde peccata ipsorum, et vobis remittet Pater vester peccata vestra. Quod si non remiseritis fratribus vestris ex corde, nec vobis remittet Pater vester . Et sicut in oratione nos dicere docuit: remitte nobis debita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris. Quinta
Abbreviated transcription (Latin):
cum antiquis qͣm nobiscum. ubi obla-¬
tis diuerso ritu sacͥficiis peccantib uenia
p̃stabat᷑. Apud nos una tantũmͦ est uenia
peccatoꝵs: quȩ ꝑ lauachri grãm ininitiis
dat᷑. Nulla posthȩc peccanti miscd̃ia: nec
uenia ulla concedit᷑. Decet quidem distͥcti¬
oris eẽ disciplinȩ xp̃ianum: ꝓ quo xp̃e¬
mortuus ẽ Oues hyrci boues ugulaban¬
t᷑ & aues. et simila consꝑgebat᷑. Ate dĩ filiꝰ
iugulatꝰ ẽ et iterũ te peccare delectat: Et
tamen ne tͥ hȩc ñ tam erigant animos ꝓ
uirtute. qͣm ꝓdesꝑatione deiciant: audi
nc̃ qͣntȩ sint remissiones peccatorum in
eungeliis. Est ista pͥma qua baptizamur
in remissione peccators. Scd̃a remissio
ẽ: in passione martyrii. Tercia est: que
ꝑelemosinas dat᷑. Dicit eñ saluator. Ue
munda sunt uob̃. Quarta nob̾ fit remis¬
sio peccatorũ: ꝑ hoc qͦd & nos remittimꝰ
peccata fr̃ib nr̃is. Sic eñi dicit ipse dñs¬
& saluator. quia si remiseritis frĩb urĩs¬

Expanded text:
cum antiquis quam nobiscum, ubi oblatis diverso ritu sacrificiis, peccantibus venia praestabatur, apud nos uno tantummodo est venia peccatorum, quae per lavacri gratiam in initiis datur, nulla post haec peccati misericordia nec venia ulla conceditur. Decet quidem districtionis esse disciplinae Christianum pro quo ci, boves jugulabantur et aves, simila conspergebatur; pro te Dei Filius jugulatus est, et iterum te peccare delectat! Et tamen ne tibi haec non tam erigant animos pro virtute quam pro desperatione dejiciant, audisnunc quantae sunt remissiones peccatorum in Evangeliis. Et est prima qua baptizamur in remissionem peccatorum. Secunda remissio est in passione martyrum. Tertia est, quae per eleemosynas datur. Dicit munda sunt vobis . Quarta nobis fit remissio peccatorum, per hoc quod et nos remittimus peccata fratribus nostris; sic enim dicit Dominus ipse Salvator; quia si remiseritis ex
Abbreviated transcription (Latin):
semel ꝓpeccato. S ille qui offert᷑ inmu¬
nere: suꝑ holocausti altare consumit᷑.
Qui uͦ ꝓ peccato: ex tra castra cũ corio &
interaneis ac stercore in loco mundo
iubet᷑ exuri. adipib solis in altari obla

Expanded text:
semel pro peccato; et ille qui offertur pro munere, super holocausti altare consumitur: qui vero pro peccato extra castra cum corio et in terraneis et fimo in loco mundo jubetur exuri, adipibus solis in altari obla
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ int̾ris s & quȩ incelis st̃. ipse idem sit
uitulus: qui incelis quidẽ ñ ꝓpeccato s
ꝓ munere oblatꝰ est: interris autẽ ubi
abadan usq ad moysen regnauit pecca¬
tum oblatꝰ sit ꝓpeccato. Et hoc est passũ

Expanded text:
quae in terris sunt, et quae in coelis sunt. Ipse enim est vitulus qui in coelis, non pro peccato, sed pro munere oblatus est. In terris autem, ubi ab Adam usque ad Moysen mors regnavit, oblatus sit pro peccato: hoc est passus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑte: Quis reu̾tet᷑ rogare ea quȩ inpa¬
cem sunt tͥ: Ipsum iħm qui rogabat pa¬
rit̾ & p̃stabat ea qͥ erant in pace: ꝑdidit
aĩa peccatͥr. Quis potest ultra rogare c̃¬
uersus ad ea quȩ sunt in pacẽ tͥ: Scientes
gͦ quia impossibile est eos qͥ semel illu¬
minati sunt gustauerunt etiãdonũ
cȩleste et participes sunt facti sp̃c sc̃i.
gustauerunt nichilominꝰ donum dei.

Expanded text:
te? quis revertetur rogare ea quae in pacem sunt tibi? Ipsum Jesum qui rogabat pariter, et praestabat ea quae erant in pacem, prodidit anima peccatrix, quis potest ultra rogare, conversus ad ea quae sunt in pacem tibi? Scientes ergo quia impossibile est eos qui semel illuminati sunt, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes sunt facti Spiritus sancti, gustaverunt nihilominus bonum De
Abbreviated transcription (Latin):
regno dĩ. In lege qͦq scriptum ẽẽ rep¬
perimꝰ angłos ad loch egredientẽ de so¬
domis dixisse ne respexeris retro: nec stete¬
ris intota regione. Inmonte saluum te fac:
ne forte comphendaris. Habes et hunc intel¬
lectũ dignum sp̃u dĩ. ne inquit respexeris
retro: id est inpͥma extendere Dimisisti
tota regione. Etiam si p̃cedens imꝑium cu-¬
stodieris in quo dicit᷑ ne respexeris retro.
ñtibi sufficit ad salutem: nͥ et consequens
obseruaueris. nec steteris intota regione.
Non enĩ expedit incipienti ꝑficere ut stet
in regionib sodomorum. Etiam si sodo¬
mam transcendisti. et a sathane regione
discedens incipis liber ẽẽ suppliciis: ex¬
pedit ut salueris in monte ne respexe¬
ris retͦ. nec steteris in tota regione. In
monte saluum te fac: ne forte compre¬
hendaris. Siuis a sodomors riuna ñ cõ-¬
p̃hendi: ne conu̾taris retro. nec steteris
in regione eorum nead alia ꝑgas loca s

Expanded text:
regno Dei . In Lege quoque scriptum esse reregno Dei . In Lege quoque scriptum esse reperimus, angelos ad Loth egredientem de Sodomis dixisse: Ne respexeris retro, et ne steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris . Habes et hunc intellectum dignum spiritu Dei: Ne, inquit, respexeris retro, id est in priora, extende. Dimisisti tota regione. Etiamsi praecedens imperium custodieris, de quo 840 dicitur: Ne respexeris retro, non tibi sufficit ad salutem, nisi et consequens observaveris: Ne steteris in tota regione; non enim expedit incipienti proficere, ut stet in regionibus Sodomorum. Et si Sodomam transcendisti, et a Satanae regione discedens, incipis liber esse suppliciis, expedit ut salveris in monte. Ne respexeris retro, nec steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris. Si vis a Sodomorum ruina non comprehendi, ne convertaris retro, ne steteris in regione eorum, ne ad alia pergas loca, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ostentu habentes omĩ labore nitamͣ. ne
& de nobis dicat᷑. Quis parcet suꝑ te ieru¬
salem. aut quis contristabit᷑ suꝑte : Aut
quis reu̾tet᷑ rogare eaquȩ inpacẽ sunt
tibi: Ad reliqͣm autẽ int̃pretationẽ hoc
qͦd sequit᷑ conuenit. Tu au̾sata es a me
dicit dñs retro ambulabis. Quia auersa¬
ta es filium dĩ: et ꝑhoc etiã adeo patre re¬
cessisti ret ambulabis Q uid autẽ necesse
est manifesta replicare: Ierłm que qͦndã
in udea erat. aqua figuraliter uniu̾si
uidei intelligunt᷑ quia auersata sit xp̃m:
idõ retro ambulat. fuit quippe tempos
qͣndo ñ ambulauerunt retro. Nc̃ uͦ am¬
bulant et conuersi sunt corde inegyp¬
sit retro ambulare siue extendi inpͥora:
considera. Iustus eorum quȩ retro sunt
obliuscens inpͥora extendit᷑. Peccator
sum tollere uestim̃tum suum. In obȩ¬
diens est dicto eiꝰ mem̃tote uxoris loth
cum contempnit imꝑium saluatoris
dicentis Nemo mittens suꝑ aratrum¬
manum et respitiens retrorsũ: aptꝰ ẽ

Expanded text:
omni labore nitamur, ne et de nobis dicatur: Quis parcet super te, Jerusalem? aut quis contristabitur super te? aut quis revertetur rogare ea quae in pacem sunt tibi? Ad reliquam autem interpretationem, quod sequitur convenit: Tu aversata es me, dicit Dominus, retro ambulabis . Quia aversata es Filium Dei, et per hoc etiam a Deo Patre recessisti, retro ambulabis. Quid autem necesse est manifesta replicare? Jerusalem quae quondam in Judaea erat, a qua figuraliter universi Judaei intelliguntur, quia aversata est Christum, ideo retro ambulat. Fuit quippe tempus quando non ambulaverunt retro: nunc vero ambulant, et conversi sunt corde in Aegypsit, retro ambulare, sive extendi in priora, considera. Justus eorum quae retro sunt obliviscens, in priora extenditur . Peccator sum tollere vestimentum suum : Inobediens est dicto ejus: Mementote uxoris Loth , contemnit imperium Salvatoris dicentis: Nemo mittens manum super aratrum, et respiciens retrorsum aptus est
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥora scelera etiam hoc adiecit ut cru¬
cifigẽt dnm̃ meum iħm. Et intantum
consurrexit scelus: ut de ea diceret sal
et lapidas missos adte: quotiens uolui
congregare filios tuos quasi gallina
congregat pullos subalas suas & nolu¬
isti. Ecce dimittet᷑ uob̃ domꝰ urã deser¬
destituta. Angłi qͥppe qui semꝑ auxili¬
abant᷑ ei. ꝑ quos etiã lex moysi tͣdita ẽ
disposita ꝑangelos in manu mediato¬
ris deseruerunt eã: et dixerunt. Mul-¬
tis facinorib opp̃ssa est. Iħm int̾fecit
et in dñm nr̃m misit manus. Quã diu
minora peccauit. potiumꝰ rogare pro
ea: potuimꝰ obsecrare dm̃ potuimus
parcere ei. Suꝑ ista quis parcat:Si pec
de ꝑpetrauit nefas. idõ incõmotione fa¬
cta est. & dr̃ adeam. Quis parcet suꝑte¬

Expanded text:
ad priora scelera etiam hoc adjecit, ut crucifigeret Dominum meum Jesum, et in tantum surrexit scelus, ut de ea diceret Salvis Prophetas, et lapidas missos ad te, quoties volui congregare filios tuos, quasi gallina congregans pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserns tempus destituta. Angeli quippe qui semper auxiliabantur ei, per quos etima lex Moysi tradita est, disposita per Angelos in manu mediatoris , deseruerunt eam, et dixerunt: Multis facinoribus oppressa est, Jesum interfecit; et in Dominum nostrum misit manus. Quamdiu minora peccavit, potuimus rogare pro ea, potuimus obsecrare Dominum, potuimus parcere ei: super isto vero quis parcat? Si peccde perpetravit nefas, ideo in commotione facta est : Et dicitur ad eam: Quis parcet su
Abbreviated transcription (Latin):
ego qͦ dico adint̾fectricẽ dñi mei. Quis
lectum. ab humilitate litte̾ uiam michi
pandente ratione ut uideã qͦmͦ una-¬
queq anima digna sit pace dĩ ierłm
ñcupet᷑. Post disciplinã quippe diui¬
nam facta es ierłm quȩ priꝰ fueras ie¬
bus & pꝰea cõmutato uocabulo ñcupa
ta sit ierłm. Iebus autẽ hebreorum poste¬
ri tradunt int̾pritari conculcatã. Iebus
gͦ conculcata a fortitudinib cont̾riis aĩa
nr̃a transmutata est: et facta ẽ ierłm uisio
pacis. Si itaq post demutationem a iebus
inierłm peccaueris et sanguinẽ testam̃¬
ti sicut qͥdam et tu cõmunẽ ex istimai̾us.
gentia in ierłm peccat.Si autẽ et reces¬
serit a fide hȩc facit sp̃ualit̃ xp̃o: quȩ
corporalit fecit ierłm. Quamobrẽ qͣnto
plus arbitramini deteriora mereri sup¬
plicia eumqui filium dĩ conculcauerit
& sanguinẽ testam̃ti pollutum duxe¬

Expanded text:
oque dico ad interfectricem Domini mei: Quis lectum ab humilitate litterae, viam mihi pandente ratione, ut videam quomodo unaquaeque anima digna pace Dei Jerusalem nuncupetur. Post disciplinam quippe divinam factus est Jerusalem, qui prius fuerat Jebta sit Hierusalem. Jebus autem Hebraeorum posteri tradunt interpretari Conculcatam. Jebus ergo conculcata, a fortitudinibus contrariis, anima nostra transmutata est, et facta est Jerusalem Visio pacis. Si ita post diminutionem a Jebus, in Jerusalem peccaveris, et sanguinem testamenti, sicut quidam et tu communem existimaveris, gentia, in Jesum peccat: si autem et recesserit a fide, haec facit spiritaliter Christo, quae corporaliter fecit Jerusalem. Quamobrem « quanto plus arbitramini deteriora mereri supplicia eum, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem Novi Testamenti pollutum duxe
Abbreviated transcription (Latin):
te: Quis conu̾tetur
Srogare
ea quȩ inpacem sunt tibi : Au̾sata es ã
me dicit dñs retro ambulabis et ex ten¬
dam manũ meã suꝑte et disꝑdam te et
ult᷑ ñ sinam te. et disꝑgam illos indisꝑ¬
sione. Dixi sine filiis effectꝰ sum. Eges¬
tas tenuit me. Exemplũ accipiã. Hostis
misccłia aufert᷑. scilicet ne dũ dãpnato
qͥs miseret᷑: incipiat offende condemp¬
peccata multa a dõ condempnatum
peccatorem. et uide quomͦ innumera¬
bilib angłis humano generi p̃sidenti¬
ds̃ est qui condempnauit. quia creator
est qui ei adu̾sat᷑. et tale eẽ pecatũ ut mi¬

Expanded text:
te? Quis convertetur rogare ea quae in pacem sunt tibi? Aversata es a me, dicit Dominus. Retro ambulabis, et extendam manum meam super te, et disperdam te, et ultra non sinam te, et dispergam illos in dispersione. Dixi: Sine filiis effectus sum: egestas tenuit me. Exemplum accipiam: Hostis misericordia aufertur; scilicet ne dum damnato quis miseretur, incipiat offendere condempeccata multa 836 a Deo condemnatum peccatorem, et vide quomodo innumerabilibus angelis humano generi praesidentiDeus est qui condemnavit, quia Creator est qui aversatur, et tale esse peccatum, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ hocuitȩ Tres panes sunt: unꝰ qui in
clibano. aliꝰqui insartagine t̃ciꝰ qui incra¬
ticła coquit᷑. Posthȩc & om̃e inquit sacͥ¬
ficium factũ in oleo. siue ñ factum: oĩb¬
filiis aaron erit singłis eqͣle. Quod ẽ sa¬
crificium factum in oleo. uel qͦd est ñ factũ
inoleo: Sacrificium salutaris in oleo
fieri iubet᷑ sicut supͣiam diximꝰ sacrifi¬
cium uͦ ꝓpeccato: ñ fit inoleo. Dicit enĩ
Non suꝑponet ei oleum: qm̃ ꝓpeccato
est. Qͦ d gͦ ꝓpeccato est: nec oleum leticiȩ
ei. nec thus suauitatis imponit᷑. Peccan¬
tib enĩ dic̃ apłs. Et lugeam eos qͥ ante
peccauerunt: & ñ egerunt penitentiã.
Nec odor ineis suauitatis est: qͥa ex ꝑso¬
na peccatoris dr̃. Cõputruerunt et cor¬
rupte st̃ cicatͥces meȩ. Hȩc interim a no¬

Expanded text:
e, et tres panes sunt, unus qui in clibano, alius qui in sartagine, tertius qui in craticula coquitur. Post haec: et omne, inquit, sacrificium factum in oleo sive non factum, omnifiliis Aaron erit singulis aequaliter, quod sacrificium est factum in oleo, vel quod est non factum it. Sacrificium jubetur salutaris in oleo fieri, sicut supra jam diximus: sacrificium vero pro peccato non fit in oleo. Dicit enim, non superponit ei oleum, quoniam pro peccato est. Quod ergo pro peccato est, nec oleum laetitiae ei, nec thus suavitatis imponitur: peccantibus enim dicit Apostolus: Et lugeam eos qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam . Nec odor in eo suavitatis est, quia ex persona peccatoris dicitur: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae .
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ dicit adipes qui suꝑ pettꝰculum
sunt: pectusculũ tuum intellige eẽ cor tuũ
de quo tͥ auferendȩ sunt om̃s male cogitati¬
ones inde enĩ ꝓcedunt. et altaris igni traden¬
dȩsunt: ut possit cortuũ mundũ effectum
uidẽ dm̃. S & pinnã iecoris p̃cipit offerendã
Diximꝰ & ante iecoris partẽ: loca iracundiȩ
uel cupiditatis ex poni. Offert gͦ pmnnã
iecoris: qui ex seomẽ uitium ire & furoriͤ
abscidit. Adipes gͦ qui sunt suꝑ pectuscu¬
lum imponunt᷑ altari ipsum uͦ pectuscu¬
lum ẽ aaron & filiis eiꝰ. S & brachiũ dex¬

Expanded text:
Quod autem dicit, adipes qui super pectusculum sunt; pectusculum tuum intellige esse cor tuum de quo tibi auferendae sunt omnes malae cogitationes, inde enim procedunt, et altaris igni tradendae sunt, ut possit cor tuum mundum effectum Deum videre. Sed et pinnam jecoris praecipit offerendam; diximus et ante, jecoris partem, loca iracundiae vel cupiditatis exponi. Offert ergo pinnam jecoris, qui ex se omne vitium irae et furoris excidit. Adipes igitur qui sunt super pectusculum imponuntur altari; ipsum vero pectusculum Aaron et filiis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sermo. qm̃ ꝑfecte et scẽ disseruit soliduᷤ
cybus est: et carnes sc̃ȩ st̃. hoc uͦ qͦd his ad¬
dit. resurrectionem carnis negando:
qͥa alienũ a fide est suꝑiorib iunctum ꝑ¬
fectis et fidelib u̾bis. carnes sanctas con¬
taminauit & polluit. Ideo gͦ p̃cepit legis¬
lator ut manducent᷑ huiꝰ modi carnes.
quib ĩmunditia infidelitatis alicuius
festum cȩlebremꝰ ñ inferm̃to malitiȩ &
tis. Scđ̾m ĩmunditiȩ genus ẽ: ne ipse qͥ
carnes edet immundus sit. et ĩmundicia
eiꝰ inipso sit. Qd̾ hoc mͦ intelligi potest
Uerbi grã si sit aliquis naturȩ florentis
et ardentis ingenii. ñ continuo aptꝰ ui¬
debit᷑. adsuscipienda u̾bi dĩ misteria
s querit᷑ etiã hoc ut pͥꝰ aꝓphanis actib
et ĩmundis oꝑib separet᷑. et ita demũ

Expanded text:
sermo, quoniam perfecte et sancte disseruit, solidus sermo, quoniam perfecte et sancte disseruit, solidus cibus est, carnes sanctae sunt; hoc vero quod his addit resurrectionem carnis negando, quia alienum a fide est, superioribus junctum perfectis et fidelibus verbis, sanctas carnes contaminavit et polluit. Ideo ergo praecipit legislator ne manducentur hujuscemodi carnes quibus immunditia infidelitatis alicujus festum celebremus non in fermento veteri, tis . Secundum immunditiae genus est, ne ipse qui carnes edit immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit, quod hoc modo intelligi potest verbi gratia, si sit aliquis naturae florentis et ardentis ingenii, non continuo aptus videbitur ad suscipienda verbi Dei mysteria; sed quaeritur etiam hoc, ut prius a profanis actibus et immundi
Abbreviated transcription (Latin):
la de popło suo. Iriplices ĩmunditiȩ cau¬
sas hic legis lator exposuit. Unam ne car¬
nes sacͥficiorum aliqua ĩmunditia con¬
tingant᷑: aliam. ne is qui edit carnes sa¬
crificii immundꝰ sit: & ĩmunditia eiuˢ
in ipso sit. t̃ciam qͦd & si carnes mundȩ
sint. et ipse qui edit mundus sit: tamen
ne contigerit aliqͥd ĩmundũ. uel a peco¬
munda ꝓnuntiata sunt. Et hec quidẽ
uoluntas est legis de ritu sacrificiorum
corporalium sancientis. Scł̃m uͦ nr̃e ex
intelligunt᷑ ẽẽ diuina: huiꝰmodi haben¬
da est obseruatio. Quia sepe accidit mun¬
das carnes contingi abaliquo ĩmundo. ut
uerbi causa dixerim. siquis dedeo patre
ac de unigenito eiꝰ et sp̃u scõ digno dĩtatiˢ
misterio. purum faciat sincerumq ser¬
monem: similit̃ & de om̃ib creaturis ra¬
tionabilib tanquã adeo factis adhoc
ut caꝑent et intelligerent eum. non aut̃
consequenti mysterio asserat etiam car¬
nis resurectionem: primꝰ quidem eius

Expanded text:
 de populis suis. Triplices immunditiae causas hic legislator exposuit: unam, ne carnes sacrificiorum aliqua immunditia contingantur; aliam ne is qui edit carnes sacrificii immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit; tertiam, quod si carnes mundae sint et ipse qui edit mundus sit, tamen ne contigerit aliquid immundum, vel a pecomunda pronuntiata sunt. Et haec quidem voluntas est legis de ritu sacrificiorum corporalium sancientis; secundum nostrae intelliguntur esse divina, hujusmodi habenda est observatio, quia saepe accidit immundas carnes contingi ab aliquo immundo, ut verbi causa dixerim: Si quis de Deo Patre ac de Unigenito ejus et Spiritu sancto, digno deitatis mysterio, purum faciat sincerumque sermonem, similiter et de omnibus creaturis rationabilibus, tanquam a Deo factis ad hoc ut caperent et intelligerent eum, non autem consequenti mysterio asserat etiam carnis resurrectionem: primus quidem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ ẽ. aliquid c̃tingit immundum:
et ñtam suo peccato. quam aliena con¬
tagione polluit᷑ ut puta siquis societ᷑
amicitiis et consortio hominis liuidi
uel iracundi uel adulteri. et ipse qͥdẽ
ꝓpriis actib ñ inseratur scelerib eius:
uideat tamen eum et intelligat qͦmͦ
frẽm suum odit et homicida est: uł qͦmͦ
insidiat᷑ alienȩ mulieri et adulter est:
uel quomͦ incȩt̾is quibq sacrilegus ẽ
nec dep̾hensis his discedat ab eius con¬
sortio: iste est qui contingit ĩmundũ
uel animal uel auem. uel morticinum
et aliena immunditia ipse pollutus ẽ¬

Expanded text:
id contingit immundum, et non tam suo peccato quam aliena contagione polluitur, ut puta si quis societur amicitiis et consortio hominis lividi, vel iracundi, vel adulteri, et ipse quidem propriis actibus non inferatur sceleribus ejus; videat tamen eum et intelligat quomodo fratrem suum odit et homicida est, vel quomodo insidiatur alienae mulieri, et adulter est, vel quomodo in caeteris quibusque sacrilegus est, nec deprehensis his discedat ab ejus consortio; iste est qui contingit immundum, vel animal, vel avem, vel morticinum, et aliena immunditia ipse pollutus e
Abbreviated transcription (Latin):
coris. In hoc loco ubi nos habemꝰ manꝰ offe
carpomata. qͦd intelligit᷑ omnẽ fructum.
ꝑ qͦd ostendit ñ posse dño offerre omnem
fructum eum qui infructuosus est: qui
ñ affert fructum iusticiȩ. fructũ miscdiȩ.
uel etiam fruitꝰ sp̃s. qͦs enumerat apłs ca¬
ritatem gaudium. pacem patientiã. una¬
nimitatem et cȩt̾a his similia. Unde & in¬

Expanded text:
ris. In hoc loco ubi nos habemus, manus ejcarpomata, quod intelligitur omnem fructum, per quod ostendit non posse Domino offerre omnem fructum eum qui infructuosus est : qui non affert fructum justitiae, fructum misericordiae, vel etiam fructus spiritus, quos enumerat Apostolus: charitatem, gaudium, pacem, patientiam, et unanimitatem, et caetera his similia. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
culum appositionis. et brachium demp¬
tionis: ñ mͥ sine causa dictu uidet᷑. Et
idõ uelim require̾ qͥd ẽ qͦd apponendũ ẽ
pectꝰcło. ut fiat pectꝰcłm appositionis. P ea¬
qͣm ablatum fuerit de corde tuo omne
qͦd crassum ẽ ⁊ emundatũ fuerit ab oĩ
oꝑiñto qͦd igni tradendum ẽ: restat ut
appositionis. s & brachium separatiõis
siue demptionis. Qͦ mͦ erit & brachiũ
separationis: Si scias & intelligas discer¬
nere quȩ sint oꝑa lucis. & quȩ sint oꝑa
tenebrarũ. ⁊ separes actꝰ tuos de tenebriᷤ
ut sint oꝑa tua in lumine: brachium
tuũ efficit᷑ brachiũ separationis. Nł cũ
separau̾is te abomĩ frẽ inqͥete ãbulante
uł certe cum scđm ꝓpħam seꝑau̾is te.

Expanded text:
sculum dici appositionis et brachium demptionis, non mihi sine causa dictum videt. Et ideo velim requirere quid est, quod apponendum est pectusculo ut fiat pectusculum appositionis? Posteaquam ablatum fuerit a corde tuo omne quod crassum est, et emundatum fuerit ab omni operimento quod igni tradendum est, restat ut appositionis, sed et brachium separationis sive demptionis; quomodo erit et brachium separationis. Si scias et intelligas discernere quae sint opera lucis, et quae sint opera tenebrarum, et separare actus tuos de tenebris, ut sint opera tua in lumine, brachium tuum efficitur brachium separationis; vel cum separaveris te ab omni fratre inquiete ambulante, vel cert