comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod ñ poterant intendere lorũ¬
fili isrł usq in finẽ uultus mo¬
ẏsi & ideo eis ꝑ uelũ loquebatur hoc
significat quia littera legis iustificat
neminẽ. S uelamen positũ ẽ in lectio¬
ne ueteris testamenti donec ad xp̃m
transeat᷑. & auferat᷑ uelam̃ .i. tͥnseatur
ad grãm & intelligatur ab ipso nobis
eẽ iustificationẽ qua faciamus quod
iubet qui ꝓpterea iubet ut in nobis
deficientes ad illũ confugiamus. Ita¬

Expanded text:
uod non poterant intendere filii Israhel usque in finem uultus Moysi et ideo eis per uelum loquebatur, hoc significat, quia littera legis iustificat neminem, sed uelamen positum est in lectione ueteris testamenti, donec ad Christum transeatur et auferatur uelamen, id est transeatur ad gratiam et intellegatur ab ipso nobis esse iustificationem, qua faciamus quod iubet. qui propterea iubet, ut in nobis deficientes ad illum confugiamus. i
Abbreviated transcription (Latin):
facta sũpsit exordiũ quãuis ñ temꝑis
quia nondũ erat tempꝰ ipsi tam̃ con¬
ditionis suȩ. Unde ita ẽ abste d̾o nr̃o.
ut aliud sit plane quã tu. & ñ id ipsũ
Et si ñ solũ ante illã s nec in illa inue¬
nimus tempꝰ quia ẽ idonea faciẽ tuã
semꝑ uidere nec uspiã deflectit᷑ ab
ea quo fit ut nulla mutatione ua¬
riet᷑. in est ei tam̃ ipsa mutabilitas.
Unde tenebresceret & frigesceret. nisi
amore grandi tibi herens tanquã
semꝑ meridies luceret & ferueret
ex te. O domus luminosa & spetiosa.
dilexi decorẽ tuũ. & locũ habitatio¬
nis głȩ dñi mei fabricatoris. possesso¬
ris tui. Tibi suspiret peregrinatio
mea. Et dico ei qui fecit te ut possi¬
deat &me inte quia fecit & me.
Erraui sicut ouis ꝑdita. S in hume¬
ris pastoris mei. structoris tui spero
me reportari tibi. Est ne ista domus
dĩ non quidẽ dõ coȩterna s tamen
scd̾m modũ suũ ȩterna incęlis:
Ubi uices tempoꝵ frustra querunt᷑

Expanded text:
ordium, quamuis non temporis, quia nondum erat tempus, ipsius tamen conditionis suae. Vnde ita est abs te, deo nostro, ut aliud sit plane quam tu et non id ipsum, et non solum ante illam, sed nec in illa inuenimus tempus, quia est idonea faciem tuam semper uidere nec uspiam deflectitur ab ea; quo fit, ut nulla mutatione uarietur. inest ei tamen ipsa mutabilitas, unde tenebresceret et frigesceret, nisi amore grandi tibi cohaerens tamquam semper meridies luceret et ferueret ex te. o domus luminosa et speciosa, dilexi decorem tuum et locum habitationis gloriae domini mei, fabricatoris et possessoris tui! tibi suspiret peregrinatio mea, et dico ei qui fecit te, ut possideat et me in te, quia fecit et me. erraui sicut ouis perdita, sed in umeris pastoris mei, structoris tui, spero me reportari tibi. dei, non quidem deo coaeterna, sed tamen secundum modum suum aeterna in caelis, ubi uices temporum frustra quaeritis,
Abbreviated transcription (Latin):
credibilẽ modũ ȩternũ głe pondus o¬
peratur in nobis. Ecce quantũ p̾ciũ
damus. Quodã modo unã siliquã ad
accipiendos thesauros sempit̾nos. Sili¬
quã laboris ad requiẽ incredibilem.¬

Expanded text:
credibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilem
Abbreviated transcription (Latin):
Decies centena milia annoꝵ habent finẽ.
Q uod tibi dlabo dicit ds̃. n̾ habebit finẽ.
Qualis miscãia di. Non dicit. Decies cen¬
tena milia annoꝵ labora. Non dicte
uł mille a nnos labora. Non dicit quin¬
gentos annos labora. Cũ uiuis labora.
in paucis annis. Inde requies erit. et
finẽ non habebit. Uerũ ẽ gͦ quod dix¬

Expanded text:
ena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi
Abbreviated transcription (Latin):
rit requies ista. sine fine erit gaudiu̾
Quanto labore digna ẽ requies quȩ ñ ha¬
bet finẽ. Si uerũ uis cõparare & uerũ
iudicare. ȩcerna requies ȩterno labore
recte emitur. Uerũ hoc ẽ s noli ti¬
mere. Misericors ẽ ds̃. Siem̾ haberes
ȩternũ laborẽ. nunquã ꝑuenires ad
ȩternã quietẽ. Ergo ut aliquando per-
uenias ad id quod emis. ñ in ȩternum
laborandũ ẽ. Non quia ñ ualet tanti.
s ut possideat᷑ quod emit᷑. Digna ẽ qui¬
dẽ emi labore ꝑpetuo. S necesse ẽ ut

Expanded text:
rit requies ista, sine fine erit gaudium Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis comparare, et verum judicare, aeterna requies aeterno labore recte emitur. Verum hoc est: sed noli timere, misericors est Deus. Si enim haberes aeternum laborem, nunquam pervenires ad aeternam quietem. enias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo;
Abbreviated transcription (Latin):
ttende te hic habere laborẽ s atten¬
de qualẽ ille requiẽ pollicetur.
Nunquid cogitare potes: Sillã posses co¬
gitare uideres ce nichil laborare ad
cõpensationẽ. Audi eũ qui illud ex
parte cernebat. qui dixit n̾c scio ex par¬
te quod ait apłs. Et enĩ quod ẽ ad p̾sens
tẽporale & leue tribulationis nr̃ȩ uix¬
ta incredibilẽ modũ ęt̾nũ pondus głȩ o¬

Expanded text:
Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribulationis nostrae, juxta incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ ipsũ honorẽ sibi exhibitũ ne forte
negaretur. & minus ille cũ argueret
laudaretur. peꝑcit errantib: Nam
si hoc fecisset. eẽt int̃ illos qͥ se ipsos pas¬
cunt ñ oues. Diceret gͦ apud se ipsum.
Quid ad me ꝑtinet: Quis qd̃ uelit a¬
gat. uictus meus saluus ẽ. honor meus
saluus ẽ. & lucet luna satis ẽ mͥ. eat qͥs¬
q qua potest. Ergo integra tibi st̃ om̃a
sitũ facere. unum te constituo de ipsa
plebe. Si patitur unũ m̃brũ. cõpatiunt᷑
om̃ia m̃bra. Proinde ipse apłs cum eos
cõmemoraret quales fuerint erga illu
ne quasi oblitus eoꝵ honorificentie
uideret᷑. testimoniũ ꝑ hibet qd̾ sicut
angłm dei suscepunt eũ. qd si fieri pos¬
set oculos suos uellent eruere & illi da¬
re. & tam̃ accedit ad ouẽ langiuidam.
ad onem putridã. secare uulnus ñ par¬
cere putredini. Ergo inquit inimieis
xit. Non enĩ sua querebat. sed que¬

Expanded text:
propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur, et minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, situm facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum; et quod, si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare: et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicuxit. Non enim sua quaerebat, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
quidã. qr cũ lac consumerent &¬
lanis se tegerent. oues negligebant. Sua
ramꝰ quid sit lanis tegere. Qui p̃bet
lac potũ p̃bet. & qͥ p̃bet lana. bonorẽ
p̃bet. Ista sunt duo que a popłis que¬
runt. qui se ipsos pascunt ñ oues. cõ¬
modũ supplende necessitatis. & fauo¬
rẽ honoris & laudis. Et enĩ uestim̃tũ
ꝓpt̃ea bene intelligit᷑ in honorẽ. quia
nuditatẽ contegit. Est enĩ unus quisq
homo infirmus. Et quid est quisqͥs
uobis p̃est. nͥ qd̾̃ uos estis : Carnẽ por¬
tat. mortalis ẽ. manducat. dormit. sur¬
git. natus ẽ. moriturus ẽ. Si gͦ cogites
qͥd sit scłm se ipsũ. homo ẽ: & tu hono
rando tam̃ amplius. ueluti contegis
qd̾ infirmũ ẽ. Uidete cuiusmodi indu¬
m̃tũ acceꝑat a bona dei plebe paulus cũ
diceret. Sicut angłm dei excepistis me.
Testimoniũ enĩ uobis ꝑhibeo. qr si fieri pos¬
set oculos ur̃os eruissetis & dedissetis mͥ.
Sed eũ tantus illi honor exhibitꝰ ec̃t. ñ qͥd

Expanded text:
quia cum lac sumerent, et lanis se tegerent, oves negligebant. Sua aeramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt duo, quae a pastoribus quaerunt, qui se ipsos pascunt, non oves; commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est quisquis vobis praeest, nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogitas quid sit secundum se ipsum, homo est: rando tamen amplius velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
genti ꝓlẽ suã. iudici regenti ꝓuintiã
suã. regi regenti gentẽ suã. Om̃s hii
cũ boni sunt eis quos regunt bene
git. dant oꝑam ut idẽ ipsi quos regunt.
ꝙ̾ conseruentur homines. & ꝑeant pec¬
catores. Implent qd̃ scriptũ ẽ. ita. da
ne hoc in illo saluũ qd̾ peccator ẽ ue¬
lint. & impiis & peccatorib ralde uin¬
dictã. ut hoc ipsũ qd̃ impii & peccato¬
res sunt. delea tͣineis. Benefac humi¬
li ꝓpt̃ hoc qd̃ humilis ẽ. & ne dederis
simꝰ odio habet peccatores. & ĩ pis red¬
det uindictã. qͥ tam̃ qr ñ solũ peccato¬
res ꝙ ĩpii. uerũ etiã & homines sunt.
facit oriri solẽ suũ suꝑ bonos & malos.
& pluit suꝑ iustos ꝙ iniustos. Ita nul¬
li homini claudenda ẽ misc̾a. nulli
peccato impunitas relaxanda. Hinc¬

Expanded text:
genti prolem suam, judici regenti provinciam genti prolem suam, judici regenti provinciam suam, regi regenti gentem suam. Omnes hi, cum boni sunt, eis quos regunt bene git, dant operam ut iidem ipsi quos regunt, et conserventur homines, et pereant peccatores. Ita implent quod scriptum est, Da d peccator est velint. Et impiis et peccatoribus redde vindictam. Et hoc ipsum quod impii et peccatores sunt, deleatur in eis. Benefac humili, propter hoc quod humilis est, et ne dederis et peccatores, et impiis reddet vindictam. Qui tamen, quia non solum peccatores et impii, verum etiam et homines sunt, facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Ita nulli homini claudenda est misericordia, nulli peccatori impunita peccata
Abbreviated transcription (Latin):
esa sunt. que supra posuimꝰ. q ꝙ ipsa
nas peccatorẽ. Illa enĩ obhoc dicta st̃. ne
tinquã peccatori ꝓpterea bene facias quia
icccator est: ut bene autẽ facias ei qͥ te
idit ñ qr peccator. sed qr homo ẽ. Ita utrũ
ꝙ p̃ceptũ tenebis. nec ad uindicandũ re¬
missus. nec ad subuemendũ inhumanus.
Dñis enĩ qͥ recte arguit peccatorẽ. quid
aliud quã ñ uult eũ ẽẽ peccatorẽ: Odit
no fecit. & liberetur qd̾ ds̃ fecit. Peccatũ
qͥppe homofecit. ipsũ aut̃ẽ hominẽ ds̃.
& duo ista nomina cũ dicimꝰ homo pec¬
cator. ñ utiq frustra dicunt᷑. Quia pec¬
cator ẽ corripe. & qr homo ẽ miserere.
N ec om̃ino liberabis hominẽ. nͥ eũ ꝑse¬
tutꝰ fueris peccatorẽ. Huic officio om̃is
inuigilat disciplina. sicut cuiq regenti
ipta ꝙ accõmodata ẽ. ñ solũ epͥo regoni
plebẽ suã. sed etiã pauꝑi regenti do¬
mũ suã. diuiti regenti familiã suã.
marito regenti coniugẽ suã. patͥ re¬

Expanded text:
nt quae supra posuimus; quia et ipsa pias peccatorem. Illa enim ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori propterea bene facias, quia peccator est: ut bene quid facias ei qui te odit, non quia peccator est, sed quia homo est. Ita utrumque praeceptum tenebis, nec ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Omnis enim qui recte arguit peccatorem, quid aliud quam non vult eum esse peccatorem? Odit mo fecit, et liberetur quod Deus fecit. Peccatum quippe homo fecit, ipsum et hominem Deus. Et duo ista nomina cum dicimus, Homo peccator, non utique frustra dicuntur. Quia peccator est, corripe; quia homo est, miserere. Nec omnino liberabis hominem, nisi eum persecutus fueris peccatorem. Huic officio omnis invigilat discipapta et accommodata est, non solum episcopo regenti plebem suam, sed etiam pauperi regenti domum suam, diviti regenti familiam suam, marito regenti conjugem suam, patri re
Abbreviated transcription (Latin):
xpi. ꝑ que mͥ mundus crucifixus ẽ &
ego munda Ad hoc enĩ & ipse dñs
cruc̃ẽ suã ubi eũ dem̃tia suꝑbe ĩpieta¬
tis irrisit in eoꝵ qͥ in illũ crederent fron¬
tib fixit ubi ẽ quodã mͦ sedes uerecondiȩ.
ut de nomine ei fides ñ erubes eat¬
& magis dei głam quã hominũ diligat.¬

Expanded text:
 mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diligant.
Abbreviated transcription (Latin):
humili. & ne dederis ĩpio. qm̃ & altissi¬
mꝰ odio habet peccatores. & impiis ral¬
det uindictã. Hec uerba quomͦ acti¬
pienda sint ñ intelligentes. detestabi¬
li crudelitate induunt᷑. Un de nos
tatẽ. ne cognatione ꝑuersa cũ diuina
uoluntate consentiatis. O mĩb eẽ ĩꝑ¬
iptissime dicens. Infatigabiles inqͥt oũ
ipus habemꝰ oꝑem̃ bonũ ad om̃s. maxime
uit ad domesticos fidei. Unde reuera satis
apparet. in huiꝰmodi oꝑib iustos ẽẽ p̃po¬
nendos. Quos enĩ alios intelligamꝰ domesti-¬
osfidei cũ alibi aꝑte sit positũ. iustus ex
qde inuit: Non tam̃ aliis hominibus
a. nec si etiã aduersũ nos hostisẽ animũ
gtrant. ipso nr̃o saluatore dicente ac mo¬
ente. diligite inimicos ur̃os. bene facite
sqͥ oder̃t uos. Neq hoc in libris uete¬

Expanded text:
is impio, quia et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam . Haec verba quomodo accipienda sint non intelligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos tatem: ne cogitatione perversa cum divina voluntate non consentiatis. Omnibus esse impapertissime dicens: Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . Unde revera satis apparet, in hujusmodi operibus justos esse praeponendos. Quos enim alios intelligamus domesticos fidei, cum alibi aperte sit positum, Justus ex fide vivit ? Non tamen ala, nec si etiam adversum nos hostilem animum gerant: ipso nostro Salvatore dicente ac monente, Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Neque hoc in libris vete
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib iure humanitatis ĩpenditur.
quandoqͥdẽ dñs subleuauit indigen¬
tiã pauꝑũ etiã ex his loculis quos ex
opib ĩplebat alioꝵ. Od si forte qͥs drxe.¬
rit nec illos debiles & m̃dicos quos dñs
iussit potius inuitari. nec illos quib
solebat de loculis erogare peccatores
fuisse. ideo ñ ẽe consequens ut ꝓpt̃ hec
euangelica testimonia etiã peccatores
a miscd̃ib suscipi uel pasci iubeant᷑.
illud attendat qd̃ ĩa suꝑiꝰ memonaui.
qr utiq peccatores & maxime scelerati

Expanded text:
peribus jure humanitatis impenditur; quandoquidem Dominus sublevabat indigentiam pauperum, etiam ex iis loculis, quos ex opibus implebat aliorum. Quod si forte quis dixerit, nec illos debiles et mendicos, quos Dominus jussit potius imitari, nec illos quibus solebat de loculis erogare, peccatores fuisse; ideo non esse consequens, ut propter haec evangelica testimonia, etiam peccatores a misericordibus suscipi vel pasci jubeantur: illud attendat quod jam superius memoravi, quia utique peccatores et maxime scelerati
Abbreviated transcription (Latin):
existimant elemosinas iustis tantũ¬
modo ẽẽ p̃bendas. peccatorib autẽ ni¬
chil eiusmodi dari oportere. ne contra¬
dm̃ conemͣ. cuiꝰ in eis indignatio decdi¬
rat᷑. tan quã ex hoc etiã nobis possit ira
qr eis uolumꝰ subuenire qͦs uult ipser
nire. Adhibent etiã testimonia. serr¬
turarũ sc̃arũ. ubi legimꝰ. Da misccłam

Expanded text:
existimant eleemosynas justis tantummodo esse praebendas; peccatoribus autem nihil ejusmodi dari oportere. In hoDominum conemur, cujus in eis indignatio declaratur: tanquam ex hoc etiam nobis possit irasci, quia eis volumus subvenire, quos vult ipse punire. Adhibent et testimonia Scripturarum sanctarum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩs suis dicente apłoꝵ arii.
An exꝑim̃tũ queritis eiꝰ qͥ in me loqͥtur
xꝑc: Et licet dicat neq qui plantat
ẽ aliquid neq qui rigat sed qͥ increm̃¬
tũ dat ds̃. ñ quia se ipsum sed qr illũ
in se diligi uolebat. ꝑhibet tam̃ testimo¬
niũ. quib dã dicens. qr sicut angelum
dei excepistis me. sicut xꝑm ihm. In om
Esuriui & dedistis mͥ manducare. N
enĩ ait. dedistis illis. sed dedistis mͥ. Tan¬
ta ẽ caritas capitis erga corpus suum.¬

Expanded text:
in sanctis suis, dicente Apostolo, An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Et licet dicat, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus; non quia se ipsum, sed quia illum in se diligi volebat: perhibet tamen testimonium quibusdam, dicens, Quia sicut angelum Dei excepistis me, sicut Christum Jesum Esurivi, et dedistis mihi manducare . Non enim ait, Dedistis illis: sed, Dedistis mihi. Tanta est charitas capitis erga corpus suum
Abbreviated transcription (Latin):
dio generis humam de latere ui¬
ri dormmentis detracta costa femina
uiri mors erat xp̃i. cuiꝰ exanimis in
cruce pendentis latus lancea ꝑfora¬
tum ẽ: atq inde sanguis & aquade¬
fluxit. quȩ sacram̃ta ẽẽ nouimus
quibꝰ edificat᷑ eccłia. Nam hoc etiã
uerbo scriptura usa ẽ. ubi ñ legitꝰ
formauit aut finxit. s elificauit
eam inmulierẽ. Unde & apłs edifi¬

Expanded text:
dio generis humani de latere uiri dormientis costa detracta femina uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est, atque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur "formauit" aut finxit, sed: aedificauit eam in mulierem; unde apos
Abbreviated transcription (Latin):
dicam. quia punice ñ om̃s nostiᷤ.
Punicũ enĩ ꝓuerbiũ ẽ antiquũ.
Nũmũ queris pestilentia. duos
illi da. & ducat se. Nunqͥd ñ hoc
ꝓuerbiũ de eugłio iudetur natũ:
Nunquid aliud dixit dñs quã re¬
dimentes tempꝰ quando ait. siquis
uult iudicio tecũ contendere. et
tunicã tuã tollere. dimitte ei et
palliũ: Iudicio uult tecũ conten
dere. & tunicã tuã tollere: uult a¬
uocare te dãpno & litibꝰ a deo tuo.
Non habebis quietũ cor: ñ habebiᷤ
tranquillũ animũ euerteris cogita¬
tionibꝰ tius. irritaris aduersus ipsũ
aduersariũ tuũ: eoce tempꝰ ꝑdidi¬
sti. Quanto gͦ meliꝰ ẽ ut nũmũ a¬

Expanded text:
dicam, quia Punice non omnes nostis. dicam, quia Punice non omnes nostis. Punicum enim proverbium est antiquum: Nummum quaerit pestilentia; duos illi da, et ducat se. Numquid non hoc proverbium de Evangelio videtur natum? Nam quid aliud dixit Dominus, quam, Redimentes tempus, quando ait, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium ? Judicio vult tecdere, et tunicam tuam tollere? Avocare te habet litibus a Deo tuo; non habebis quietum cor, non habebis tranquillum animum. Everteris cogitationibus tuis, irritaris adversus ipsum adversarium tuum? Ecce tempus perdidisti. Quanto meli
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. pauci ferunt. pauci aggre¬
diunt᷑. pauci agunt. Tam̃ dicam.
qm̃ ipsi pauci qui me audituri st̃.
inter malos uiuunt. Redimere tẽ¬
pus. hocẽ. Quando aliqͥs tibi infert
litẽ perde aliquid ut dõ uaces ñ
litibꝰ. Perde gͦ. Exeo quod perdis.
preciũ ẽ temporis. Certe quando
pro tuis necessitatibꝰ ꝓcedis ad pu¬
blicũ. das nũmos & emis tibi pa¬
nẽ aut uinũ. aut oleũ. aut lig¬
nũ aut aliquã suppellectilẽ: das&
accipis. Aliquid amittis. aliquid
ad quiris. hoc ẽ emere. Nam si m¬
chil amittas & habeas qͦd ñ habe¬
bas. aut inuenisti aut donatum
accepisti. aut herecditatẽ ad quisi¬
sti. Quando autẽ aliqͥd amittis ut
aliquid habeas : tunc emis. Q uod ha¬
bes emptũ ẽ: quod amittis p̾ciũ ẽ.
Q uomͦ ergo ꝑdis nũmos ut emas
tibi aliquid: sic perde nũmos ut
emas tibi quietẽ. Ecce hoc ẽ tem¬
pus redimere. Prouerbiũ notũ ẽ
punicũ. quod quidẽ latine uobis

Expanded text:
diunt, pauci ferunt, pauci aggrediunt, pauci ferunt, pauci aggrediuntur, pauci agunt: tamen dicam, quoniam ipsi pauci qui me audituri sunt, inter malos vivunt. Redimere tempus, hoc est, quando aliquis tibi infert litem, perde aliquid, ut Deo vaces, non litibus. Perde ergo: ex eo quod perdis, pretium est temporis. Certe quando pro tuis necessitatibus procedis ad publicum, das nummos, et emis tibi panem, aut vinum, aut oleum, aut lignum, aut aliquam supellectilem: das accipis, aliquid amittis, aliquid acquiris; hoc est emere. Nam si nihil amittas, et habeas quod non habebas; aut invenisti, aut donatum accepisti, aut haereditate acquisisti: quando autem aliquid amittis, ut aliquid habeas, tunc emis: quod habes, emptum est; quod amittis, pretium est. Quomodo ergo perdis nummos, ut emas tibi panem; sic perde nummos, ut emas tibi quietem. Ecce hoc est temsentiens. Proverbium notum est Punicum, quod quidem Latine vobis
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ & miseriã hominũ dicunt᷑
dies mali. Cecerũ dies isti quantũ
ꝑtinet ad spacia orarũ ordinati
sunt: ducunt uices agunt temꝑa.
Oritur sol. occidit sol: transeunt
tempora. Cui molesta sunt tẽpo¬
ra: si homines sibi ñ sunt molesti:
Ergo dies malos sicut dixi duȩ
res faciunt. miseria hominũ & ma¬
licia hominũ. S miseria homi¬
nũ cõmunis ẽ: ñ debet ẽẽ mali¬
cia cõmunis. Ex quo enĩ lapsus
ẽ adã. & de paradyso expulsus.
nunquã fuerunt dies nisi mali.
Istos pueros qui nascunt᷑ int̾roge¬
mus. quare a ploratu incipiunt
qui & ridere possunt. Nascitur
&statĩ plorat. post nescio quot
dies ridet. Quando plorabat nas¬
cens ꝓpħa suȩ calamitatis erat.
Nondũ loquit᷑. &iam ꝓphetat.
Quid ꝓpħat: In labore se futu¬
rũ. uel in timore. Et sibene ui¬
xerit & iustus fuerit: certe in
mediis positus tẽptationibꝰ semꝑ
timebit. Redimamus tempꝰ. qm̃
mere: Dictus sũ quod pauci au¬

Expanded text:
hominum et miseriam hominum ducuntur hominum et miseriam hominum ducuntur dies mali. Caeterum dies isti, quantum pertinet ad spatia horarum, ordinati sunt: ducunt vices, agunt tempora; oritur sol, occidit sol, transeunt tempora. Cui molesta sunt tempora, si homines sibi non sunt molesti? Ergo dies malos, sicut dixi, duae res faciunt, miseria hominum et malitia hominum. Sed miseria hominum communis est: non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus est Adam, et de paradiso expulsus, nunquam fuerunt dies, nisi mali. Istos pueros qui nascuntur, interrogemus, quare a ploratu incipiunt, qui et ridere possunt. Nascitur, et statim plorat: post nescio quot dies ridet. Quando plorabat nascens, propheta suae calamitatis erat: Nondum loquitur, et jam prophetat. Quid prophetat? In labore se futurum, vel in timore. Et si bene vixerit et justus fuerit, certe in mediis positus tentationibus semper timebit. mere. Dicturus sum quod pauci au
Abbreviated transcription (Latin):
interdiu. iam ortus ẽ sol. iam dies
calet. & ille tanquã in nocte ẽ: quia
ñ uigilat ut uideat iam ortũ diẽ.
sic quib̾dam iam p̃sente deo. iam p̃¬
dicata ueritate. inest ad huc somnꝰ
animȩ. Illis gͦ uos si uigilatis dici¬
tis cotidie. Surge qui dormis & ex¬
urge a mortuis. & illuminabit te
isi enĩ ad mortuos suscitandos
dñs uenisset. ñ apłs diceret. Sur¬
ge qui dormis & exurge a mortuis
& illuminabit te xp̃c. Dormientẽ
audis cũ dicit surge qui dormis: s
mortuũ intellige cũ audis. & exur¬
ge a mortuis. Dicti sunt sepe dormi¬
entes. & mortui uisibilit̾. Et plane.
om̃s ei qui potest excitare dormiunt.
Mortuus enĩ tibi mortuus ẽ: qͥ qͣn¬
tũlibet pulses. quantũlibet uellices.
quantũ libet lanies: ñ exꝑgiscitur.
xp̃o autẽ ille dormiebat cui dictũ
ẽ surge: & continuo surrexit. Nemo
tam facile excitat in lecto. quã faci¬
malicia & miseria. Per maliciã

Expanded text:
inter diem; jam ortus est sol, jam dies inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat jam ortum diem: sic quibusdam jam praesente Christo, jam praedicata veritate, inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te isi enim ad mortuos suscitandos Dominus venisset, non Apostolus diceret: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a mortuis. Dicti sunt saepe dormientes et mortui visibiliter. Et plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim tibi mortuus est, qui quantumlibet pulses, quantumlibet vellices, quantumlibet lanies, non expergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto, quam facimalitia et miseria. Per malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit dm̃ suũ: dormiuit. Ideo di¬
cit apłs quibꝰdã oblitis dm̃ suũ. &
tanquã insomino agentibꝰ deliram̃¬
ta culturȩ idoloꝵ. Sic sunt enĩ qͥ
colunt idola. quomͦ qui uident
in somnis uana. Si autẽ euigilet
anima ipsoꝵ. intelligit a quo fac-
ta ẽ: & ñ colit quod ip̃sa fecit. Dicit
ergo quibꝰdã apłs. S urge qui dor¬
mis & exsurge a mortius. & illumi¬
nabit te xp̃c. Nunqͥd corꝑe dormi¬
entẽ excitabat te apłs: S excita¬
bat animã dormientẽ. qndo ad hoc
cam excitabat ut illuminaretur a
xp̃o. Etgo scdm ipsas iugilus dicit
iste. ds d̾s meus. ad te de luce iugi¬
lo. Non enĩ uigilares inte: nisi orire¬
tur lux tua quȩ te de somno excita
eas uigilare. Si autẽ lum̾ suũ detra¬
hat. obdormiunt. Ideo illi dicit᷑ in a¬
lio psalmo. Illumina oculos meos.
ne unquã obdormiã in morte. Aut
si ab illo auersi obdormiunt. p̃sens
illiᷤlum̃ ẽ & ñ possunt iudere quia
dormiunt. quomͦ quiꝰ corꝑe dormit

Expanded text:
deo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui vident in somnis vana: si autem evigilet anima ipsorum, intelligit a quo facta est, et non colit quod ipsa fecit. Dicit ergo quibusdam Apostolus: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Numquid corpore dormientem excitabat Apostolus? Sed excitabat animam dormientem, quando ad hoc eam excitabat ut illuminaretur a Christo. Ergo secundum ipsas vigilias dicit iste: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Non enim vigilares in te, nisi oriretur lux tua, quae te de somno excitaret facit eas vigilare: si autem lumen suum detrahat, obdormiunt. Ideo enim illi dicitur in alio psalmo: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ portabit. Nisi oneris nom̃ sub diuer¬
sis significationib acceꝑis. ꝓculdubio pu¬
tabis eundẽ sibi in loquendo ẽẽ contrari¬
ũ. & hoc in una sententia tã uicine po¬
sictis uerbis. Qui cũ paulo ante diceret
alt̃ alterius onera portate. postea dixit.
unus qͥsq ꝓpͥũ onꝰ portabit. Sed alia st̃
onera participandȩ infirmitatis. alia red¬
dende rationis deo de actib nr̃is. Illa cũ
fr̃ib sustentanda cõmunicant᷑. hec ꝓpria¬

Expanded text:
m proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis; qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec pr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iudica me ds & discerne causã meã de
gente ñ scã. Illud em̃ iudiciũ dãpnatio¬
nis ẽ. hoc discretionis. Et multa alia st̃ uer¬
ba quȩ ñ habent unã significationẽ sed
diuer sis locis congruent᷑ posita diuerso
mͦ intelligunt᷑. & aliquando cũ expositione
dicunt᷑. ut ẽ illud. Nolite pueri effici sensi¬
b sed malicia paruuli estote. ut sensib ꝑfec¬
ti sitis. Hoc eñĩ breuit̃ clausa sententia di¬
ci potuit. nolite ẽt̃ pueri. sed estote pueri.
U̾ illud. Siqͥs putat se sapientẽ ẽẽ in uo¬
bis. in hoc scło stultus fiat. ut sit sapiens.
Quid eñĩ aliud dixit. quã ñ sit sapiens. ut
sit sapiens: Aliquando autẽ clause ita di¬
cunt᷑. ut exerceant inqͥrentẽ. ut ẽ qd̃ ait.¬

Expanded text:
iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur — ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit: "nolite esse pueri, sed estote pueri"; et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens, quid aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens"? — aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem; ut est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
sti in altũ captiuasti captiuitatẽ.
accepisti dona in hominibꝰ. Nec
moueat qͦd apłs idẽ testimoniũ
cõmemorans. ñ ait. accepisti dona
in hominibꝰ: s dedit dona homi¬
nibꝰ. Ille quippe auctoritate a płica
scđm hoc locutus ẽ: qͦd ds cũ patre¬
ẽ filius. Scd̾m hoc quippe dedit do¬
na hominibꝰ mittens eis sp̃m sc̃m:
qui sp̃c sc̃s ẽ patris & filii. Scd̾m
illud uͦ qͦd idẽ ipse xp̃c incorpore
suo intelligit᷑ qͦd ẽ eccłia. ꝓpt̾ quod &
menbra eius sunt scĩ & fideles eiꝰ.
unde eis dicit᷑. uos autẽ estis corpꝰ
xp̃i & menbra: procul dubio & ip¬
se accepit dona in hominibꝰ. Xp̃c
quippe ascendit in altũ & sedet ad
dext̾am patris: s nisi & hic ẽet in
cerra ñ inde clamasset. saule saule
qͥd me ꝑsequeris. Cũ igit᷑ idẽ ipse
dicat. quando uni ex minimis me¬
is fecistis. michi fecistis. quid dubi

Expanded text:
tivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Christus in corpore suo intelligitur, quod est Ecclesia, propter quod et membra ejus sunt sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubi
Abbreviated transcription (Latin):
locutione conuersa ascendi¬
sti. inquit in altũ captiuasti.
captiuitatẽ. accepisti dona in ho¬
minib. Hoc apłs sic cõmemorat
sic exponit. de dño xp̃o loquens.
nicuiq autẽ nr̃m inquit dat᷑
gr̃ã. scđ̾m mensurã donationis xꝑi.¬

Expanded text:
locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis C
Abbreviated transcription (Latin):
t anima inquit mea ipsi ui¬
uet. Ipsi uuꝙ nonsibi. Sicut
superborũ priuato suo bono lȩtantiũ et
a cõmuni omniũ bono quod ds̃ ẽ ina¬
ni elatione resilientiũ. Hoc utiq deuite¬
mus: & cõmuni potiꝰ uero om̃ium bono
ꝑfrui quã priuato nr̃o gaudere quera¬
mus. ut qui uiuit iam ñ sibi uiuat.
sicut ait apłs. s ei qui ꝓ ipsis mortuus
ẽ & resurrexit. Per hoc enĩ mediator
effectus ẽ ut nos reconciliet dõ ꝑ humi¬
litatẽ a quo ꝑ impiam suꝑbiã longe re¬
apostatare a deo. Nongͦ sibi uiuat
quisq s xp̃o. faciens ñ suã s ipsiꝰ uo¬
luntatẽ & manens in eius caritate.
Sicut et ipse fecit uoluntatẽ patris.
& manet in eius caritate. Hȩc quippe
nos admonens et exemplo suo exhortanᷤ
in eugł̃io suo locutus ẽ. Si autẽ ipse
cũ in forma dĩ ẽẽt equalis patri tam̃
ꝑ formã serui quã ꝓpt̾ nos accȩpit ñ
suã uoluntatẽ s patris se facere com¬
mendauit quanto magis nos propͥa

Expanded text:
t anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe reapostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria
Abbreviated transcription (Latin):
quã decidere intelligit᷑ qͥ delinquit.
Unde cadauer qd̃ latini a cadendo
id est ab eo qd̾ ẽ cadere. Quigͦ pec¬
cando malũ facit. priꝰ delinquendo
a bono cadit. Et pleminelia simile
nom̃ ẽ negligentie. Nã grece negligen.¬

Expanded text:
quam decidere intelligitur qui delinquit. quam decidere intelligitur qui delinquit. Unde cadaver quod Latini a cadendo πίπτειν, id est ab eo quod est cadere. Qui ergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono cadit. Et πλημμέλεια simile nomen est negligentiae: nam graece negligen
Abbreviated transcription (Latin):
distet q lex una ẽ eoꝵ. tam̃ ipsa duo qͦ¬
rũ ẽ unũ sacrificiũ id ẽ peccatũ & delictũ
si int̾ se nichil differrent. & si uniꝰ rei duo
nomina eẽnt. ñ curaret scriptura tã dili¬
gent̃ cõm̃dare. unũ ẽẽ utriꝰq sacrificiũ.
Fortasse gͦ peccatũ ẽ ꝑpetratio mali. delic¬
tũ autẽ desertio boni: ut quẽ admodũ
in laudabili uita aliud ẽ declinare a ma¬
lo. aliud facere bonũ. qd̃ ad moneis dicen¬
te scriptura declina amalo & fac bonũ.
ita incdãpnabili aliud sit declinare a
bono. aliud facere malũ. & illud delic¬
tũ. hoc peccatũ sit. Nã & ipsũ uocabu¬
lũ si discutiat᷑. qͥd aliud sonat delictũ
nͥ derelictũ : Et qͥd dereliqͥt qͥd delinqͥt.
nͥ bonũ: Greci etiã duo nomina usi¬
tata huic pesti ĩposuer̃t. Nã delic
uã ẽ. Apłs autẽ uͥ dicit si p̃occupatꝰ
fuerit homo in aliqͦ delicto. parapto¬
mati grecꝰ habet. Quoꝵ nominũ si
origo discutiat᷑. in paraptomate tan¬

Expanded text:
lex una est eorum, tamen ipsa duo. quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent et si unius rei duo nomina essent, non curaret scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortasse ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni, ut, quemadmodum in laudabili uita aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente scriptura: declina a malo et fac bonum, ita in damnabili aliud sit declinare a bono, aliud facere malum et illud delictum, hoc peccatum sit. nam et ipsum uocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti inposuerunt. nam delics autem ubi dicit, Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto , παραπτώματι graecus habet: quorum nominum si origo discutiatur in παραπτώματι, tan
Abbreviated transcription (Latin):
Potest etiã uideri illud ẽe delictũ qd̃
ĩ prudent̃ id est ignorant̃ illud peccatũ
qd̃ ab sciente cõmittit᷑. Huic differentie
uident᷑ ista testimonia consonare diu-¬
na delicta qͥs intelligit. ꝙ illud. qm̃
tu scisti imprudentiã meã. Continuo
qͥppe secutus adiunxit. & delicta mea
a te ñ sunt abscondita. uelut alio mͦ
repetens aeande sententiã. Nec ab eadẽ
ratione discordat qd̃ paulo ante cõme¬
moraui apłi dictũ. si p̃ oceupatꝰ fuerit
homo in aliqͦ delicto. Hinc enĩ qd p̃oe¬
cupatum dicit ĩprudent̃ lapsu ẽẽ sig¬
nificat. Peccatũ uͦ ad scientẽ ꝑtinere. apl̃s
ia cobus tanquã defimens ait. Scienti gͥ
bonũ facere & ñ facienti. peccatũ ẽ illi.
Indifferent̃ tam̃ plerunq dicunt᷑ ut &
peccatũ nomine delicti. & delictũ nomi¬
ne peccati appellet᷑. Neq enĩ cũ dr̃ in
baptismo fieri remissio peccatoꝵ. ñ fit etr̃a
mine utrunq intelligit᷑. Sic & dñs ait.

Expanded text:
Potest etiam uideri illud esse delictum quod inprudenter, id est ignoranter, illud peccatum, quod ab sciente committitur. huic differentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit? et illud: quoniam tu scisti inprudentiam meam; continuo quippe secutus adiunxit: et delicta mea a te non sunt abscondita, uelut alio modo repetens eandem sententiam. nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoraui apostoli dictum: si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto; hinc enim quod praeoccupatum dicit, inprudenter lapsum esse significat. peccatum uero ad scientem pertinere apostolus Iacobus tamquam definiens ait: scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi.Indifferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etimine utrumque intelligitur. Sic et Dominus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam tempor ibꝰ huiꝰ uite labo¬
riose atq erũpnose cũ sit nemo
ita iustus ut ꝑfectũ se audeat dicere
fidelit̾ attestante apło & dicente. Non
quia iã acceꝑim. aut iã ꝑfectus sim.
Cũq ad huc exercende atq in infirmi¬
tate ꝑficiende uirtuti necessarie sunt
cẽptationes & molestie corporales eodẽ
rursus apło manifestante qui ait. in
magnitudine reuelationũ ne extollare¬
tur datũ sibi stimulũ carnis angłm
sathanȩ ut eũ colaphitaret rogatũq
a se dñm tercio ut discederet ab co
respondisse sibi. Sufficit tibi grã mea.
nã uirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Tam̃
& sc̃s daniel int̾ leones saluus ati
intrepidus uixit. Qui ñ utiq deo
mentiens in oratione ñ tantũ peccata
popłi sui s etiã sua fatetur. Et in ip¬
siuis apłi manu mortifera iuꝑa inhe¬
sit. nec lesit. Potuerunt gͦ ista etiã cre¬
ata nichil nocere. si causa ñ extitisset
& exempla demonstranda sunt patien¬

Expanded text:
tiam temporibus huius uitae laboriosae atque aerumnosae, cum sit nemo ita iustus, ut perfectum se audeat dicere fideliter adtestante apostolo et dicente: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, cumque adhuc exercendae atque in infirmitate perficiendae uirtuti necessariae sint temtationes et molestiae corporales eodem rursus apostolo manifestante, qui ait, in magnitudine reuelationum ne extolleretur, datum sibi esse stimulum carnis, angelum satanae, ut eum colaphizaret, rogatumque a se dominum tertio, ut discederet ab eo, respondisse sibi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, tamen et sanctus Danihel inter leones saluus atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione non tantum peccata populi sui, sed etiam sua fatetur, et in ipsius apostoli manu mortifera uipera inhaesit nec laesit. potuerunt ergo ista etiam creata nihil nocere, si causa non extitissetet exempla sunt demonstranda patien
Abbreviated transcription (Latin):
sitates. inuidias. oꝑa ẽẽ carnis. quoꝵ
om̃iũ maloꝵ caput atq origo suꝑbia
ẽ. quȩ sine carne regnat in diabolo.
Quis autẽ illo ẽ inimicitior scĩs: Qͥs
aduersus eos contentiosior. animosior.
& magis emulus. atq inuidus inuenit᷑ :
At hec omia cũ habeat sine carne.
quomodo sunt ista oꝑa carnis. nͥ quia
oꝑa sunt hominis. que sicut dixi no¬
mine carnis appellat: Non enĩ ha¬
bendo carnẽ quã ñ habet diabolus.s
uiuendo scđm se ipsum. hoc ẽ scdm ho¬
minẽ factus ẽ homo. similis diabolo.
qr & ille scd̾m se ipsũ iuuere uoluit.
quando in ueritate ñ stetit. ñ ut de
dei sed de suo m̃daciũ loqueret᷑. Exl
dñica sumꝰ. etiã intꝰ cũ auaris.
cũ raptorib cũ ebriosis & ceteris huiꝰ¬

Expanded text:
sitates, inuidias opera esse carnis; quorum sitates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur, dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nã corruptio corporis quȩ ag¬
grauat animã. ñ peccati pͥmi ẽ causa
sed pęna. nec caro corruptibilis animã
peccatricẽ. sed anima peccatrix fecit
ẽẽ corruptibilẽ carnẽ. Ex qua corrup¬
tione caris licet existant quedã inci¬
tam̃ta uitioꝵ. & ipsa desideria uttiosa.
ñ tam̃ om̃ia uite iniquȩ uitia tͥbuen¬
da sunt carni. ne ab his om̃ib purgemꝰ
diabolũ qͥ ñ habet carnẽ. Et si em̃ dia¬
bolus fornicator uel ebriosus. uel siqͥd
huꝰ modi ẽ. mali ẽ qd̃ ad carnis ꝑtinet
uoluptates ñ potest dici. cũ sit etiã ta-¬
liũ peccatoꝵ suasor ꝙ instigator occul¬
tus. ẽ tam̃ maxime suꝑbus atq inuidꝰ.
Que illũ uitiositas sic optinuit. ut ꝓpt̃
hanc eẽt in carcerib caliginosi huius
aeris et̃no supplicio destinatꝰ. Hec
autẽ uicia que tenent in diabolo pͥn¬
eipatũ carni tribuit apłs. quã certũ
ẽ diabolũ ñ habere. Dicit enĩ inimi¬
cias contentiones. emulationes. animo¬

Expanded text:
e aggrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia iniquae uitae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est quod ad carnis pertinet uoluptatem non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus, est tamen maxime superbus atque inuidus, quia illum uitiositas sic obtinuit, ut prop hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno suppli destinatus. haec enim uitia, quae tenent in diabolo principatu carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animo
Abbreviated transcription (Latin):
errare. Neq fornicatorts. neq idolis
seruientes. neq adulteri. neq molles.
neq masculoꝵ concubitores. neq fures.
sunt. carnales concupiscentie. elau i sunt
p̃cepta iustitiȩ. His illas timor dei configit.
qͥ nos illi acceptabise hostiã crucifigit. Un¬
de it̃e dicit apłs. Obsecro itaq uos ꝑ mise¬

Expanded text:
errare: neque fornicatores, neque idolis errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, nsunt carnales concupiscentiae; clavi, sunt praecepta justitiae: his illas timor Domini configit, qui nos illi acceptabilem hostiam crucifigit. Unde item dicit Apostolus: Obsecro itaque vos
Abbreviated transcription (Latin):
dixi qm̃ qͥ talia ag̃t regnũ dei ñ posside¬
bt̃: Si hoc dicimꝰ. nos ipsos seducimus.
Nã sermo dei ñ nos seducit. qͥ nec tacet.
nec parcit. nec ulla adulatione nos deci-¬
pit. Ideo qͥppe & alibi dicit. Hoc aucẽ
scitote cognoscentes. qm̃ om̃is fornicator
aut ĩ mundus. aut auarꝰ qd̾ ẽ idoloꝵ
seruitus. ñ habet hereditatẽ in regno
xꝑi & dei. Nemo uos seducat inanib
uerbis. Non ẽ gͦ qd̾ de sermone conqͦͣ¬
ram᷑. Dicit om̃ino. & aꝑte & libere dicit.
eos qͥ male uiuunt ad regnũ dei ñ ꝑti¬
nere. His gͥ om̃ib uitus circũ septũ cat¬
holicũ ñ adulemͣ. nec ei qr xꝑianꝰ catho¬
licus ẽ ĩpunitatẽ quã scriptura diuina
ñ ꝓmittit ꝓmittere audeamꝰ. nec si ali¬
qd̃ unũ habeat ex his que dicta sunt
debemꝰ ei societatẽ suꝑne illiꝰ patrie pol¬
liceri. Ad chorinthios enĩ singula enu¬
merat. in qͥb singulis subaudit᷑ qd̾ reg¬
nũ dei ñ possidebt̃. Nolite inquit

Expanded text:
iam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit: Hoc autem scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei; nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus nec ei, quia clicus est impunitatem, quam Scriptura divina non promittit, promittere audeamus. Nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. Ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum Dei non possidebunt. Nolite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ bonũ atq custodiat. qͥ in cõms¬
tabilit̃ bonus ẽ. Sẽꝑ ab illo fieri. sẽꝑq psu
debemꝰ. inherentes ei & in ea conuersati¬
one quȩ ad illũ ẽ ꝑ manentes de quo dr̃.
mͥ autẽ adherere deo bonũ ẽ. & eui dr̃
fortitudinẽ meã ad te custodiã. Ipsiꝰ em̃
sumꝰ figm̃tũ. ñ tantũ ad hoc ut homines¬
simꝰ. sed ad hoc ut etiã bom simus. Nam
& apłs cũ fidelib ab impietate conuersis
gr̃am qua salui facti sumꝰ cõ m̃daret:
gr̃ã enĩ inquit salui facti estis ꝑ fidẽ. &¬
ur̃am ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. ne sibi puta¬
rent tribuendũ tanquã ipsi se facerent
iustos & bonos. continuo subiecit. Ds
enĩ ẽ qͥ oꝑatur in uobis.

Expanded text:
hominem bonum atque custodiat, qui incommutabiliter bonus est. semper ab illo fieri semperque perfici debemus inhaerentes ei et in ea conuersione, quae ad illum est, permanentes, de quo dicitur: mihi autem adhaerere deo bonum est, et cui dicitur: fortitudinem meam ad te custodiam. ipsius enim sumsimus, sed ad hoc etiam, ut boni simus. nam et apostolus cum fidelibus ab inpietate conuersis gratiam, qua salui facti sumus, commendaret, gratia enim, inquit, salui facti estis per fidem; euestram ipsorum salutem operamini, ne sibi putarent tribuendum, tamquam ipsi se facerent iustos et bonos, continuo subiecit: deus enim est, qui operatur in uobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑu ambulate. Et quia ñ potestis ef¬
ficere ut concupiscentias carnis con¬
sumatis. concupiscentias ne ꝑficiatis.
Consumere quidẽ illas atq finire & pe¬
nitus extirpare omimͦ uelle debetis. sed
quandui sunt in uobis. & ẽ alia lex
in m̃bris ur̃is repugnans legi m̃tis ur̃ȩ.
co ncupiscentias carnis ne ꝑfecertas. Qͥ d
eñ uultis: Ut om̃ino ñ sint concupiscen¬
tie carnis. Non uos ꝑmittunt implere
qd̃ uultis. nolite eas ꝑmittere ĩplere qd̃
uolunt. Quid uultis : Ut om̃ino ñ sint.
Sed sunt. Caro concupiscit aduersus
sꝑm. concupiscat sꝑc ad uersus carnẽ. Si¬

Expanded text:
Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alistris repugnans legi mentis vestrae, concupiscentias carnis ne perficeritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis? Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus adversus carnem.