comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turonis aduenit cũ magna iactantia.
& ultra ligerim castra ponens. nuntios
ad nos misit. ut scilic& guntram nũ qui
tc̃ demorte theo deberti impecebatur
aliasilica sc̃i deberemus extrabere
Qđ si ñ faceremus & ciuitatẽ. & omĩa
suburbana eiꝰ iuber& incendio conere¬
mari. Quo audito. misimus ad cũ lega¬
tionẽ dicentes hȩc ab antiquo tr̃pote¬
facta ñ fuisse quȩ lc deposcebat. sed
nec modo ꝑmitti posse. ut basilica scã
uiolarecur. Qđsi firr&. nec silifore ꝓ¬
sperũ. nec regiqui
irticã direxiss&. Nihil his ille formni
impletis fodsudis portatio. annonas e¬
uercant & cuncta deuastant. Seddũ
talia ruggulenꝰ agit. ado peutitur. mor¬
uoq. regio eroceus esfectus. mandata
aspera mitcit dicens. Hisi hodir ꝓieceri¬
tis guntramnũ ducẽ delbasilica. ita cuncta r¬
uirentia quȩ st̃ circaurbẽ atterã. ut aptꝰ¬
tus fiat locus ille dratro. Interĩ adue¬
uit sc̃s dies epiphaniȩ. & hic magis ac

Expanded text:
Turonis advenit cum magna jactantia, Turonis advenit cum magna jactantia, et ultra Ligerim castra ponens, nuntios ad nos direxit, ut scilicet Guntchramnum, qui 205 tunc de morte Theodoberti impetebatur, a basilica sancta deberemus extrahere. Quod si non faceremus, et civitatem, et omnia suburbana ejus juberet incendio concremari. Quo audito mittimus ad eum legationem, dicentes: Haec ab antiquo facta non fuisse, quae hic fieri deposcebat; sed nec modo permitti posse, ut basilica sancta violaretur. Quod si fieret, nec sibi fore prosperum, nec regi quilyticam direxisset. Nihil ex his ille formidat, impletis follibus portant, annonas evertunt, et cuncta devastant. Sed dum haec Roccolenus agit, a Deo percutitur, morboque regio croceus effectus, mandata aspera remittit, dicens: Nisi hodie projeceritis Guntchramnum ducem de basilica, ita cuncta virentia quae snus fiat aratro locus ille. Interim advenit dies sanctus Epiphaniae, et hic magis ac
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ frusti aui iuram̃tũ meũ. ut ñ
separentur h in sempiternũ. Quȩ cũ
sacerudoti nunti ata fuissent. cucur¬
rit uel ociter. & increpans hominem.
uix opta nuit ut detegerentur
Uerumtam̃ puerũ uiuũ extraxit. pu¬
ellã uero reunerit suffacatam
Intalibiꝵ nr̃ operibi uas dene quissimꝰ
erat. nullã habens aliã potitis utilitateͣ
nisii cachinnus ac dolis om̃ib ꝑuerfis
qui talia gessit cũ frueret᷑ hac uita qđł
in posterum digesturi sumus. Sigo quoq
referend arius qͦui naułũ regis sigeberti
teturerat. & achilperico rege it aꝓuo¬
cattis erat ut seruitiũ qđ tempore fris sui
habuerat optiner&. ad cluldebertũ regẽ
sigiberti filiũ reluto chil perico transi¬
uit. resq eius quas in suessonioo habuerat
ansoualdus optinuit. Multi aut & alii
de his quise de regno sigeberti ad chil¬
pericũ tradiderant. recessert᷑. Vxor qͦq
sigonis ñ post multi tẽporis spatiũ obut
is dieb ruggulenus a chilperi co missus

Expanded text:
Quia non frustravi juramentum meum, ut non separarentur hi in sempiternum. Quae cum sacerdoti nuntiata fuissent, illuc cucurrit velociter, et increpans hominem, vix obtenuit, ut detegerentur. Verumtamen puerum vivum extraxit, puellam vero repperit suffocatam. In talibus enim operibus valde nequissimus erat, nullam habens aliam potius utilitatem, nisi in caccinnis ac dolis omnibusque pervqui talia gessit, cum frueretur hanc vitam; quod in posterum degesturi sumus. Siggo quoque referendarius, qui anolum regis Sigyberthi tenuerat et ab Chilperico rege ita provocatus erat, ut servitium, quod tempore fratris sui habuerat, obteneret, ad Childeberthum regem, Sigyberthi filium, relicto Chilperico, transivit resque eius, quas in Sessionico habuerat, Ansovaldus obtinuit. Multi autem et alii de his, qui se de regno Sigyberthi ad Chilpericum tradiderant, recesserunt. Uxor quoque Siggonis non post multum temporis spatio obiit; His dieb
Abbreviated transcription (Latin):
ac drp̃ eans eũ urnire Tẽ illecũ ꝓoerib
suis ad eũuenit. Qui ad pontẽ quẽ petreũ
uocitant coniunctist̃. consalutantes
atq uiuicẽ osculantesse. guntramnus
rex ait. Cuenit inipulsu peccatorũ meo¬
rum ut alsq liberis maneã. Et ideo peto.
ut luc nepos m̃s mihi sit filius. Et imnpo¬
nens eũ incathedrã suã. omne regnum
unaq hasta defendat. Qđ si filios habu¬
ero. te nibilominus tam quã unũ ex his
reputabo. ut illa cũ eis tecũq. maneat
caritas. quatibi ego hodie polliceor teste
dõ Proceres uꝰ childeberti similiter pro

Expanded text:
ac depraecans eum videre. Tunc ille cum proceribus ac depraecans eum videre. Tunc ille cum proceribus suivocitant, conjuncti sunt, consalutantes atque invicem osculantes se. Guntchramnus rex ait: Evenit impulsu peccatorum meorum, ut absque liberis remanerem: et ideo peto, ut hic nepos meus mihi sit filius. Et imponens eum super cathedram suam, cunctumunaque hasta defendat. Quod si filios habuero, te nihilominus tanquam unum ex his reputabo, ut illa cum eis, tecumque permaneat charitas, 222 quam tibi hodie ego polliceor, teste Deo. Proceres vero Childeberti similiter pro
Abbreviated transcription (Latin):
sua potestate reftruit: parit᷑ uͦ aliã
uuarochus macliauii filius uend̾ia¬
uoles multa decestablia atq execrabilia
ꝓferreut. facultatesq eorũ fisco suore¬
degit Ipse quoq duos filios suos morbo
orpressos perdidit. de quorũ funere ual¬
de contristatus .ẽ. eo qđ orbatus & absq
liberis remansiss&.
o anno dubirtas paschȩ fuit. Ingallus uͦ
nos oũ multis et uitatib quarto decimo
hanc tenuert᷑.tam ut fert̃ fontes illi qui
in hyspanus nutu di cõplentur. in nr̃o
pascha repletisunt Camone uͦ apud tu¬
ronicũ uicũ dũ ipso głoso resurrectio¬
nis dm̃ce diemisse celebrarentur ȩccła
contrenuit. populusq conterritus a pauo¬
re. unã uoeẽ dedit dicens qđ ȩcoł a eader&.
cunctiq ab ea eciã effractis ostiis ꝑ fugã
lapsisunt. Magna post hȩc lues popłm
druastauit.
ost hȩt guntramnus rex ad childebertum
nenotem suũ legatos mnittit pacẽ petens.

Expanded text:
sua potestate restituit; partem vero aliam sua potestate restituit; partem vero aliam Warochus Macliavi filius vindioles multa detestabilia atque exsecranda proferrent; facultatesque eorum fisco suo redegit. Ipse quoque duos filios suos subito morbo oppressos perdidit, de quorum funere valde contristatus est, eo quod orbatus absque liberis remansisset. Eo anno dubietas Paschae fuit. In Galliis vero nos cum multis civitatibus quarto decimo hanc tenuerunt; tamen, ut ferunt, fontes illi, qui in Spaniis nutu Dei conplentur, in nostrum pascha repleti sunt. Cainone vero Toronicum vicum, dum ipso glorioso resurrectionis dominicae die missae caelebrarentur, eclesia contremuit, populusque conterritus a pavore, unam vocem dedit, dicens, quod eclesia caderet, cunctique ab ea, etiam effractis ostiis, per fugam lapsi sunt. Magna post haec lues populum devastavit. Post haec Gunthcnramnus rex ad Childeberthum, nepotem suum, legatos mittit, pacem petens
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sexmilia. exquib qua dringenti
octoginta tantũ ꝓstrati st̃. reliqui uͦ
uctoriã optiuuert᷑. Iili qͦq qui exsaxo¬
nib remanserant detestati st̃. qđ nul¬
lũ s etrũ barbã neq capillos incisurũ.
nisi prius de aduersarus ulciscerent᷑.
Quib iterũ decettantib. in maiore
excidio corruert̃. & sic abello cessa¬
tũ est. In britannus hȩc acta sunt
acliauus quondã & bodicus brittan¬
norũ comites sacram̃tũ int̃ sedederiq̃
ut quisquis ex eis suꝑ uiuer& filios partis
alterius tãquã ꝓprios defensaris. Mor¬
tuus aũt bodicus. reliquit filiũ nomine
theodericũ. Quẽ in acliauus oblitus sa¬
ctam̃ti expulsũ a patria. regnũ patris
etꝰ accit. Hic multo tempore ꝓfugus
uagusq fint. Cui tandẽ misertus dr̃
collectis abritannia uiris. sesuꝑ ma¬
oliduum obicit. eu̾q. cu filio eiꝰ iacobo¬
nomine gladio interemit. partẽq
regni quam qͦnda pat᷑ eiꝰ tenuetat in

Expanded text:
quoque sex millia quadringenti, et octoginta tantum prostrati sunt: reliqui vero victoriam obtinuerunt. Illi quoque qui ex Saxonibus remanserant, detestati sunt, nullum se eorum barbam, neque capillos incisurum, nisi prius se de adversariis ulciscerentur. Quibus iterum decertantibus, in majore excidio corruerunt, et sic a bello cessatum est. XVI. In Britanniis haec acta sunt. Macliavus quondam et Bodicus Britannorum comites, sacramentum inter se dederant, ut qui ex eis superviveret, filios partis alterius tanquam proprios defensaret. Mortuus autem Bodicus reliquit filium, Theodericum nomine. Quo, Macliavus oblitus sacramenti, expulso a patria, regnum patris ejus accepit. Hic vero multo tempore profugus vagusque fuit: cui tandem misertus Deus collectis secum a Britannia viris, se super Macliavum objecit, eumque cum filio ejus Jacob gladio interemit, partemque regni, quam quondam pater ejus tenuerat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ad sc̃m taimulũ nusit. Cumq ꝑ triduũ
expectassae. & nihil scripti reciper&.
rediuit ad chuilpericũ. Ille uͦ misit
alios qui a gunitamno sacramentũ
exigerent qđ sine eiꝰ scientta basilicã
ñ ielinquer&. Qui amenent᷑ iurans
corã altare fide iussore̾ dedit. nuͣqͦia
se ex inde sinriussione regis egressurũ.
Mero uechus uͦ ñ credens plitanissę
psalterii. regũ euangeliorũq. & ui¬
gilaus tota nocte pettit. ut sibi beatꝰ
confessor quid euenir& ostender&. &
utrũ poss& regnũ acoipere annon. ut
triduo inieiunus. uigilus. atq. oratio¬
nib ꝑsistens. allbeatũ tumulũ accedens.
reuoluit librũ qui erat rigũ. uersus
autͣ primȩ pagine quã reserauit. hic
nec fecistis rectũ inconspectu eiꝰ. idto
tradidit uos dñs ds̃ur imanib inum

Expanded text:
ad sanctum tumolum misit. Cumque per triduum ad sanctum tumolum misit. Cumque per triduum expectasset et nihil redivit ad Chilpericum. Ille vero misit alios, qui a Guntchramno sacramenta exigerent, ut sine ejus scientia basilicam non relinqueret. Qui ambienter iurans, pallam altaris fideiussorem dedit, numquam se exinde sine iussione rege egressurum. Merovechus vero non credens phitonissae, psalterii, Regum, euangeliorum, et vigilans tota nocte, petiit, ut sibi beatus confessor quid eveniret ostenderet, et utrum possit regnum accepere an non, uttriduo in ieiuniis, vigiliis atque orationibus, ad beatum tumolum iterum accedens, revolvit librum, qui erat Regum.autem primus paginae quam reseravit, hic nec fecistis rectum ante conspectum ejus: ideo tradidit vos Dominus Deus vester in m
Abbreviated transcription (Latin):
ribus filii quattuor. exceptis filiabus.
dũ cognoui falsa essẽ. quę ꝓiniserant
arioli lgitur cõmorantib sis apud
basilicã sc̃ĩ Martini misit ad guntramnũ
bosonẽ fredegundis regina. quȩ ei iã ꝓ
morte tdieodoberti patro cinabat᷑ occulte
dicens. Si mero uechum ei cere potueris
de basilica ut interficiatur. magnũ de
memunus accipies: At ille presto putans
esse interfectores. ait ad merõuechum.
Vt quid hic quasi segnes & timidi residemꝰ
&ut liebetes circabasilicã hanc occuli
ne. spectaculisq patulis iocundemur
Hoc enĩ agebat callide. ut eũ abasilica
scã separar&. Guntramnꝰ uͦ boso alias
erat. Uerũ tam̃ nulli amicorũ sacram̃
sẽ domũ eiuitati ꝓximã ꝓgressi sunt
sed a nemine meroueclus nocitus est.
Et quia impetebatur tc᷑ guntramnus
pulcrũ soĩ martini que habebat in¬
diaconus qui lianc epłam exhibuit.
cartã purã cũ eadẽ quã detuletat

Expanded text:
ribus filii quatuor, exceptis filiabus. ribus filii quatuor, exceptis filiabus. dum cognovi falsa esse quae promiserant harioli. Igitur commorantibus his apud basilicam sancti Martini, misit ad Guntchramnum Bosonem Fredegundis regina, quaeque ei jam pro morte Theodoberti patrocinabatur occulte, dicens; Si Merovechum ejicere potueris de basilica ut interficiatur, magnum de me munus accipies. At ille praesto putans esse interfectores, ait ad Merovechum: Ut quid hic quasi segnes et timidi residemus, et ut hebetes circa basilicam hanc occulimne, spectaculisque patulis jocundemur. Hoc enim agebat callide, ut eum a sancta basilica separaret. Guntchramnus vero alias erat, verumtamen nulli amicorum sacramensem domum civitati proximam progressi sunt: sed 218 a nemine Merovechus nocitus est. Et quia impetebatur tunc Guntchramnus pulchrum sancti Martini, quae habebat indiaconus, qui hanc epistulam exhibuit, cartam puram cum eadem quam detulerat
Abbreviated transcription (Latin):
indextera eiꝰ parce fauente popło
epis copatus grãm adipisces ac senex
& plerius dierũ ab hoc mundo migra¬
bis. Cun. hȩo pueri redeuntes domino
nuntias sent. statĩ ille uanitate elatus
tamquã suã in cathedra turoniçȩ
eccłȩ resider&. ad ie hiȩt detulit uer¬
ba Cuius ego irtidens stultitiã. dixi¬
Adõ siec poscenda st̃. Nã credi ñ de¬
lient. quȩ dialiolus reꝓmitcit Ie
enĩ ab initio mendax.ẽ. & inueritate
nũ quã sterit. Illo qͦq cũ confusione
discedente. ualde irridebã hamine
qui talia credi debere putabat. De¬
niq. quadã nocte post iugilias in ba¬
si lica sc̃ĩ dntistitis
celebratas dũ in lestulo meo decubians
obdormissẽ. uidi angelũ ꝑ dera uolan¬
tẽ. Cumq suꝑ sc̃am basilicã p̃trrit&
ꝑcussit ds̃ chilpericũ & om̃s fiios eius.
nec suꝑerit de his qui ꝓcessert̃ delum¬
bis ciꝰ qui regat regnum illius in ęternũ
Erant enĩ eo tempore illi de diuersis uxo¬

Expanded text:
in dextera eius parte, favente populo, in dextera eius parte, favente populo, episcopatus gratiam adipiscis ac senes et plenus dierum ab hoc mundo migrabis'. Cumque haec pueri redeuntes domino nuntiassent, statim ille vanitate elatus, tamquam se iam in cathedram Toronice eclesiae resederet, ad me haec detulit verba. Cuius ego iA Deo haec poscenda sunt; nam credi non debent quae diabolus repromittit. Ille autem ab initio mendax est, et in veritate nunquam stetit . Illo quoque cum confusione discedente, valde irridebam hominem, qui talia credi putabat. Denique quadam nocte vigilias in basilica sancti antestitis caelebratas, dum lectulo decubans obdormissem, vidi angelum per aera volantem. Cumque super sanctam basilicam praeteriret, rcussit Deus Chilpericum et omnes filios eius, nec superavit de his qui processerunt ex lumbis eius qui regat regnum illius in aeternum'. Erant ei eodem tempore de di
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Mero uechus uͦ de patreatq nouer¬
ca multa criminaloquehatur. Quȩ
cũ ex parte uera essent. credo ñ acceptũ
fuisse dõ ut hȩc ꝑfiliũ uulgarent
sicut insequentib cognoui. Iuadam
enĩ die ad conuiuiũ eius asscitus. du pa
riter sederemꝰ. supplicit᷑ petutut ut aliqͦ
ad instructionẽ dnimȩ legerimꝰ. Egouͦ
reserato libro salo monis. uersiculũ qui
primꝰ occurrit arripui. quihȩc conti¬
rit. effodiant eũ corui de conuallib
Illo qͦq ñ intellegente. consideraui
xit guntramnꝰ puerũ ad mulierẽ qͣudã
sibi cognitã a tempore chariberti regis
habentẽ spiritũ phitonis. ut ei quȩ era
uentura narrar&. Asserebat p̃terea
ipsã sibi ante hoc tempus ñ solũ annũ.
fed & diem & horã in qua rex charibtꝰ
obir& denuntiasse. Quȩ ei ꝑ pueros¬
hȩc mandata remisit. Euturũ. ẽ. utrex
chil pericus hoc anno deficiat. & mero¬
uec hus in clusis ftͣib om̃e capiatregnũ

Expanded text:
mus. Merovechus vero de patre atque novermus. Merovechus vero de patre atque noverca multa crimina loquebatur: quae cum ex parte vera essent, credo acceptum non fuisse Deo, ut haec per filium vulgarentur, sicut in sequentibus cognovi. Quadam enim die ad ctiit aliqua ad instructionem animae legi. Ego vero, reserato Salomonis libro, versiculum qui primus occurrit arripui, qui haec conterem, effodiant eum corvi de convallibus. Illo quoque non intellegente, consideravi xit Gunthchramnus puerum ad mulierem quandam, sibi iam cognitam a tempori Chariberthi regis, habentem spiritum phitonis, ut ei quae erant eventura narraret. Asserebat praeterea, ipsam sibi ante hoc tempus non solum annum, sed et diem et horam, in qua rex Chariberthus obiret, denuntiasse. Quae haec ei per puerus mandata remisit: 'Futurum est enim, ut rex Chilpericus hoc anno deficiat et Merovechus, exclusis fratribus, omni capiat regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
meã ꝑsonã basilioa domni Martini
uio lentiã patiatur. aut regio eiꝰ ꝓpt̃
me captiuitati subdatur Et ingressus
basilicã dũ ingilias agtremꝰ. res quas
secũ habebat᷑ ad sepulcrũ beatt Mar¬
triu ex hibiuit. orans ut sibi sõs succur¬
rer&. atq ei conceder& grãm suã. ut
regnũ ꝑcipere poss&. Leudastis tc̃
comes cũ multas ei in amore frede¬
gundis insidias tender&. ad extremũ
pueroseiꝰ qui in pago egressi fueranł.¬
dolis circũuentos gladio trucidauit.
ipsũq interi mere cupieliat. si reppe¬
rire locũ oportinũ potuissa. Sed
ille consilio usus guntramni & seuindi
care cupiens. redeunte marileifo ar¬
chidiacano ile p̃sentia regis cõprehendi
p̃cepit. Cesumq grauissime. ablato auro
argentoq ei uł reliquis rebus quas secũ
habebat nudũ reliquit. Et inter feciss&
uttq si n̾inter maꝰ cedentiũ elapsus.
uestim̃tis. optenta uita. pictauo remisi¬

Expanded text:
meam personam basilica domni Martini meam personam basilica domni Martini violentiam perferat aut regio eius per me captivitate subdatur'. Et ingressus basilicam, dum vigilias ageret, res quas secum habebat ad sepulchrum beati Martini exhibuit, orans, ut sibi sanctus succurrerit atque ei concederit gratiam suam, ut regnum accipere posset. Leudastes tunc comes cum multas ei in amore Fredegundis insidias tenderet, ad extremum pueros ejus, qui in pago egressi 216 fuerant, circumventos dolis gladio trucidavit, ipsumque interimere cupiens, si reperire loco opportuno potuisset. Sed ille consilio usus Guntchramni, et se ulcisci desiderans, redeunte Marileifo archiatro de praesentia regis, comprehendi praecepit: caesumque gravissime, ablato auro argentoque ejus, et reliquis rebus quas secum exhibebat, nudum reliquit. Et interfecisset utique, si non inter manus caedentium elapsus, vestimentis, obtenta vita Pictavum remisi
Abbreviated transcription (Latin):
a cõmunione suspenderẽ. in multos
existerẽ homicida. Minabatur enĩ qͦs¬
dã de popło nr̃o interficere. si cõmuni¬
onẽ nr̃am ñ meruiss&. Multas erũ ꝑ hac
causa turonicaregio sustinuitclades
His dieb nicetius uir neptis ineȩ ꝓpinqͣm
causã habens ad chilpericũ rege̾ aln it
cũ diacono nr̃o. qui regi fugã merouet hi
narrarae. Quib uisis fredegundis regina.
ait. Ex ploratores st̃ & ad scissitandum
quid agat rex aduenert᷑. ut sciant quid
merouetho renuntient. Et stati᷑ spoliatos.
iexilio retrudi p̃cqrit. de qͦ m̃ se septimo
relaxati st̃ Igitur chilpericus nuntios
ad nos direxit᷑ dicens. Cice a postatam
illũ debasilica. Sin aut̃. totã regionẽ
illã igne succndã. Cumq nos rescrip¬
rigit. Anno aut̃ secło childeberti re¬
gis cũ uider& mero uechus patrẽ suũ
in hac deliberatione intentũ. as sumpto
secũ guntramno duce. ad brunichildẽ
ꝑ gere cogitauit dicens. Absit. ut ꝓpt̃

Expanded text:
 communione suspendebam, in multos  communione suspendebam, in multos existerem homicida. Minabatur enim aliquos de populo nostro interficere, si communionem nostram non meruisset. Multas tamen pro hac causa Turonica regio sustinuit clades. His diebus Nicetius vir neptis meae, propriam habens causam, ad Chilpericum regem abiit cum diacono nostro, qui regi fugam Merovechi narraret. Quibus visis, Fredegundis regina ait: Exploratores sunt, et ad sciscitandum quid agat rex advenerunt, ut sciant quid Merovecho renuntient. Et statim exspoliatos in exsilium retrudi praecepit, de quo mense septimo expleto relaxati sunt. Igitur Chilpericus nuntios ad nos direxit, dicens: Ejicite apostatam illum de basilica: sin autem aliud, totam regionem illam igni succendam. Cumque nos rescriprigit. Anno autem secundo Childeberti regis, cum videret Merovechus patrem suum in hac deliberatione intentum, assumpto secum Guntchramno duce ad Brunichildem rgere cogitat, dicens: 'Absit, ut propter
Abbreviated transcription (Latin):
regula. Hȩc audiens guntramnꝰ boso.
qui tt̃ in basilica scĩ martini ut dixi
resideliat. misitriculfã subdiaconẽ
ut ei consiliũ occulit p̃brr& expeten
di basilicã sc̃i martini. Qui cũ abiss&
ab alia partt gaulenus puer eiꝰ aduenit
qui eũ ducelant. ab ipso gailono in iti¬
nere excussus .e. oꝑtoꝙ. capite ac in¬
dutus ueste seculari. beati martini
templũ expetiit. Nobis aut missas
celebtantib in scãm basilicã. aꝑta rep¬
periens astia ingressus. ẽ. Post missas aũt
petut. ut ei eulogias dare deberemus
Erat aũt tõ noluscũ ragnemundus pa¬
risidcȩ sedis ep̃s. qui sc̃o Germano suc¬
cesserat. Qđ cũ refutaremꝰ. ipse olama¬
re coenit & dicere qđ ñ recte eũ a cõ¬
muniane sine fr̃um conibetiita sus¬
penderemus. Ulle aut᷑ hec dicens. cũ
consetisu frĩs qui piseris ẽtat cantestata
causa canonica. eulogias a nobis ac¬
cepit. Urritus aũc sum. nedũ unũ a¬

Expanded text:
regula. Haec audiens Gunthchramnus Boso, regula. Haec audiens Gunthchramnus Boso, qui tunc in basilica sancti Martini, ut diximus, resedebat, misit Riculfum subdiaconum, ut ei consilium occulte praeberet expetendi ad basilicam sancti Mab alia parte Gailenus puer ejus advenit. ucebant haberent, ab ipso Gaileno in itinere excussus est, opertoque capite, indutusque veste saeculari, beati Martini templum expetiit. Nobis autem Missas celebrantibus, in sanctam basilicam, aperta reperiens ostia, ingressus est. Post Missas autem petiit, ut ei eulogias dare deberemus. Erat autem tunc nobiscum Ragnemodus Parisiacae sedis episcopus, qui sancto Germano successerat. Quod cum refutaremus, 215 ipse clamare coepit et dicere, quod non recte eum a communione sine fratrum conniventia suspenderemus. Illo autem haec dicente, cum consensu fratris qui praesens erat, contestata causa canonica, eulogias nobis accepit. Veritus autem sum, ne dum unum a
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ manatensis. Fuit aũt de generetho¬
ringorũ inseruitiũ sigiuałdiquondã
ducis uenationẽ exetrens. sicut alibi
scripsimus. Ergo ad ꝓpositũ reuertamꝰ᷑.
Xmilpericus rexchlodoueũ filiũ suum
turtinis transmisit. Qui congregato
rxercitu in teriunũ turonicũ &ande¬
gauẽ usq sanctonas transit. cãq ꝑuasit
Mummolus uͦ patricius guntramni regis
cũ magno exercittiusq Temouicinum᷑
transut. & contra desideriũ ducẽ chilpe¬
rici regis bellũ gessit. In qͦ proelio ceci¬
derunt de exercitueiꝰ quinque milia.
desideru uͦ uiginti quattuor milia.
Ipse aũt desiderius. uix euasit. Mum mo¬
lus uͦ patricuus ꝑ aruernũ reduit. eãq.
ꝑ loca exercitus eiꝰ deuastauit. & sic in
burgundia m per accessit
ost hȩo meto uechuscũ intustodia a
patre retineretur. tonsoratus est.
Mutataq ueste quaclericis utimos est.
prbr ordinatair. & ad manasterium
ciinomannicũ qđ uocat᷑ an inscila di¬
rigitur. ut ibi sacerdotali erudiretur

Expanded text:
e Manatensis. Fuit autem genere Thoringus, in servitio Sigivaldi quondam ducis venationem exercens, sicut alibi scripsimus. Ergo ut ad propositum revertamur, Chilpericus rex Chlodovechum filium suum Toronus transmisit. Qui, congregato exercitu, inter terminum Toronicum et Andecavum usque Sanctonas transiit eamque pervasit. Mummolus vero patricius Gunthchramni regis cum magno exercitu usque Lemovicinum transiit et contra Desiderium ducem Chilperici regis bellum gessit. In quo proelio ceciderunt de exercitu eius quinque milia, de Desiderii vero viginti quattuor milia. Ipse quoque Desiderius fugiens vix evasit. Mummolus vero patricius per Arvernum rediit eamque per loca exercitus eius devastavit. Et sic in Burgundiam peraccessit. Post haec Merovechus, cum in custodia a patre reteneretur, tunsoratus est, mutataque veste, qua clericis uti mos est, presbiter ordenatur et ad monasterium Cinnomannicum qui vocatur Aninsola dirigitur, ut ibi sacerdotali eruderetur
Abbreviated transcription (Latin):
Aloco Illi aũt diuestuantes atq dubi¬
tantes. tertia dic ut credo obtentu
pontificis coniuncti in unũ ad eum
mandatũ remit tunt dicentes.
Credimus ħm filiũ dĩ uiui nob̃ ꝑ ꝓphe¬
tarũ uocibrep̃missũ. Et ideo petimꝰ
ut au luamur baptismo. ne in hoc
delicto ꝑmaneamus. Gauisus aut̃
nuntio pontifex. nocte sc̃ã pente¬
costenuigiliis celebratis ad baptisteriũ
foras muraneũ egressus . ẽ. ibiq. omnis¬
iudȩ orũ multittdo corã eo prostiata
baptisinũ flagitauit. At ale p̃gaudio
in sinu matris eccłȩ congrrgauit. Ela¬
gabant cerei. lampades coruscabant.
albicabat tota ciuitas de grege candi¬
dulo nec in inus fuit urbi gaudtum qͣm
quondã sp̃ti scoͣ descendente suꝑ apłos
hierusalẽ uidere ꝓmeruit. Fuert᷑ uͦ
qui baptirati st̃. amplius qͣm quingenti
Hi E qui baptisiũ recipere noluert᷑. dis¬
ceðentes ab urbe illa inassiliȩ redditi sun.¬

Expanded text:
a loco. Illi autem diu aestuantes atque dubia loco. Illi autem diu aestuantes atque dubitantes, tertia die, ut credo, obtentu pontificis, conjuncti in unum ad eum mandata remittunt, dicentes: Credimus Jesum filium Dei vivi, nobis prophetarum vocibus repromissum; et ideo petimus ut abluamur baptismo, ne in hoc delicto permaneamus. Gavisus autem nuntio pontifex, nocte sancta Pentecostes, vigiliis celebratis, ad baptisterium foras muraneum egressus est: ibique omnis multitudo coram eo prostrata, baptismum flagitavit. At ille in sinu matris Ecclesiae congregavit. Flagrabant cerei, lampades refulgebant, albicabat tota civitas de grege candido: nec minus fuit urbi gaudium, quam quondam Spiritu sancto descendente super apostolos, Jerusalem videre promeruit. Fuerunt autem qui baptizati sunt, amplius quingenti. Hi vero qui baptismum percipere noluerunt, discedentes ab illa urbe, Massiliae redditi sun
Abbreviated transcription (Latin):
disrum perer᷑: quidã ex his in sco pascha
ut baptit aretur expettit. Renatusq dõ
ꝑ baptismi sacramtũ. cũ albatis reliquis
& ipse ꝓoedit. Ingredientib aũt poplis¬
ꝑ porcã ciuitatis unufiudtorũ suꝑ caput
conuersi iudet oleum foetidũ diabolo
instigante effudit. Qđ cũ cuncttis ab hor¬
ad basilicã psallendo ꝓcedera&. irruit
suꝑ synagogã iudeorũ om̃is multitudo
sequentiũ destrũctaq. a fundamentis.
campi planiciei locus assimilatus est
Aua aũt die. sacerdo seis legatos mittit
dicciis. Ui ego uos confiteri dĩ filium
sĩ impello. sed tam̃ p̃dico. & sale̾ scienitȩ
trado pectorib ur̃is. Pastor sũ etum
dñicis oiuibus suꝑ positus. & de uobis ille¬
uerus pastor qui ꝓuolus passus .ẽ. dixit
suo. quas eũ oport& adducete ut fiatunꝰ
grex. & unus pastor. Ideoq siuultis
credere ut ego. estote unus grex. custo¬
de me posito. Sin uͦ aliud. abscrdite

Expanded text:
rumperetur, quidam ex his ad sanctum Pascha, rumperetur, quidam ex his ad sanctum Pascha, ut baptizaretur expetiit, renatusque Deo per baptismi sacramentum, cum albatis reliquiset ipse procedit. Ingredientibus autempopulis portam civitatis, unus Iudaeorum super capud conversi Iudaei oleum foetidum, diabulo instigante, diffudit. Quod cum cunctus aborad basilicam psallendo procederet, irruit super sinagogae Iudaeorum multitudo tota sequentium, distructamque a fundamentis, campi planitiae locus adsimilatur. Alia autem die sacerdos eis legatos mittit, dicens: 'Vi ego vos confiteri Dei Filium non inpello, sed tamen praedico et salem scientiae vestris pectoribus trado. Pastor sum enim dominicis ovibus superpositus; verus Pastor, qui pro nobis passus est, dixit suo, quas eum oporteat adducere, ut fiat unus grex et unus pastor . Ideoque si vultis credere ut ego, estote unus grex, custode me posito; sin vero aliud, abscedite
Abbreviated transcription (Latin):
sicerã. uel omne qđ in ebriari potest
non bibebat pͣter aquã parumꝑ melini¬
tã. Sed nec pulmento aliquo utebatir
Cuius uictus erat panis in aqua fusus.
atq sale respersus: Huius oculi nũquã
caligauerunt. Erat aũt in oratione
legebat. dut scribebat. Frigoreticis.
pustulis laborantib uel reliquis morbis
sepe ꝑ orationẽ rimedia conferebat.
Sed & alia signa multa fecit. quȩ ꝑ ordinẽ
longũ estenarrare. Ciliciũ semꝑ puro
adhibebat corpori. Qui octogenaria¬
etate abscedens a seculo migrauit ad xp̃m.
Scripsimus & de huius uita libellum
dignatur. quid aruerno de indeis hoc
anno contigerit. pandã. Cum casdem
tualiter lecta in tellegertit. & xpͣm
toritate promissũ corde puro mnsacris
ut teris contemplarent᷑. manebat in pec¬
torib eorũ iã non dicã uelamen illud
quo facies ioysi obumbrabatur. sed
paries . Sacerdos quoq orans. ut am¬
uersis ad dñn uel amenabeis luterę

Expanded text:
sicera vel omne quod inebriare potest sicera vel omne quod inebriare potest non bibebat praeter aquam parumper melle linitam; sed nec pulmentum aliquod utebatur. Cuius victus erat panis in aqua infusus atque sale respersus. Huius oculi numquam caligaverunt. Erat enim in oratione legebat aut scribebat. Frigoriticis, pustulis laborantibus vel reliquis morbis saepe per orationem remedia conferebat. Sed et alia signa multa fecit, quae per ordinem longum est enarrare. Cilicium semper puro adhibens corpori. Qui octogenaria aetate abscedens a saeculo, migravit ad Christum. Scripsimus et de huius vita libellum.dignatur, quid Arverno de Iudaeis hoc anno contigerit pandam. Cum eosdem taliter lecta intellegerent et Christum, toritate promissum, corde purissimo in sacris litteris contemplarentur; manebat in pectoribus eorum, jam non dicam, velamen illud, quo facies Moysi obumbrabatur, sed paries, sacerdote quoque orante, ut conversi ad Dominum, velamen ab eis litterae
Abbreviated transcription (Latin):
mantib corpus in platea aggraua¬
tũ est. Solutisq eisdẽ.rursum sine
labore leuatur. Ipsi quoq qͥ soluti
fuerant. in olisequiũ funeris usq in
basilicã in qua sepultus. ẽ. liberi per¬
urnerẽ. Ad sepulcrũ aut ecꝰ multas
ita ut quisquis iuste petierit. uelocit᷑
ex optata repori&. Qui tam̃ strenu¬
us uirtutes illius quas incorporeges¬
sit sollicite uult inquirere. librum
uite illius qui a forcunato prbro
compositus est legens. cuncta reppe
ri&.
Uodẽ quoq anno & coluppa reclu¬
sus obut. Nut aũt ab infantia sua
semꝑ religiosus fuit. & apud mona¬
steriũ meletensi termira aruerni
conuersus in magnase humilitate
fr̃ib p̃buit. sicut in libro uite eiꝰ scripstmꝰ.
Vint aut̃ in biturico termino reclusus no¬
mine patroclus presbiterii honore pꝰ¬
ditus mire sc̃itatis ac religionis uir. ma¬
gnȩq. absttnentie. qui plerũq. ab media
diuersis in comitiadis uex abatur. Ainũ.

Expanded text:
mantibus , corpus in platea adgravamantibus , corpus in platea adgravatum est, solutisque eisdem, rursum sine labore levatur. Ipsi quoque, qui soluti fuerant, in obsequium funeris usque basilicam, in qua sepultus est, liberi pervenerunt. Ad sepulchrum autem eius multas ita ut quisque, si justa petierit, velociter exoptata reportet. Si quis tamen strenuus virtutes illius, quas in corpore fecit, sollicite vult inquirere, librum Vitae illius, qui a Fortunato presbytero compositus est, legens cuncta reperiet. riet. Eodem quoque anno et Caluppa reclausus obiit. Hic autem ab infantia sua semper religiosus fuit, et apud monasterium Melitensim termini Arverni conversus, in magna se humilitate fratribus praebuit, sicut in libro vitae eius scripsimus. Fuit autem in Biturigo termino reclausus nomine Patroclus, presbiterii honore praeditus, mirae sanctitatis ac religionis, vir magnae abstinentiae, qui plerumque ab inaedia diversis incommodis vexabatur. Vinum,
Abbreviated transcription (Latin):
pars fideli cũ infidele . Iui aut consen¬
sus templo dĩ eũ idolis : Uos enĩ estis
templũ dĩuiui dꝑterea exitedeme¬
causa. ut quando cȩlestẽ accipere me¬
ruerit medicinã terrena ñ teꝗuat
studia. Sed. & illud commemorare libo.
qui uel quales uiri hoc anno adũo sint
uocati. Unde magnũ cum
& ideo accepta lnlẽ ego censeo. qui tales
de nrͣa terra suo paradyso collocauit
am benedictus senoch prłr qui apud̾
turtinis morabatur. sic migrauit a
sȩculo. Fuit aut genere thrifalus. &
inturonico olericus factus. incellulã
quã ipse inter parictes adntiquos cõ¬
posuerat. seremouit. Collectisq mo¬
nachis. oratoriũ qđ ex multo tẽpore
dirutũ fuerat reparauit. Idem suꝑ
infirmos multas uircutes fecit. quas
in liliro uitȩ eius scripsimus.
odimno &lieatus Germanus pari¬
Isiorũ ep̃s transut. In cuius exequus
multis uirtutib: quas incorpore
gesserat. hoc miraculũ confirma¬
tionẽ fecit. Nam carcerarus accla¬

Expanded text:
s fideli cum infideli? Quis autem consensus templo Dei cum idolis? Vos estis enim templum Dei vivi. Propterea exite de mecausa, ut quando coelestem accipere meruerit medicinam, terrena non requirat studia. VII. Sed et illud commemorare libet, qui, vel quales viri hoc anno a Domino sunt vocati. Unde magnum eum et Deo acceptabilem ego censeo, qui talis de nostra terra suo paradiso collocatur. Nam benedictus Senoch presbyter, qui apud Turonos 211 morabatur, sic migravit a saeculo. Fuit enim genere Theifalus, et in Turonico clericus factus, in cellulam, quam ipse inter parietes antiquos conposuerat, se removit, collectisque monachis, oratorium, quod multo tempore dirutum fuerat, reparavit. Idem super infirmos multas virtutes fecit, quas in libro vitae eius scripsimus. Eo anno et beatus Germanus Parisiorum episcopus transiit. In cuius exsequiis multis virtutibus, quas in corpore gesserat, hoc miraculum confirmationem fecit. Nam carcerarius adcla
Abbreviated transcription (Latin):
eodem poluciti st̃. Et in anducantes si¬
mul acbibentes. dignisq. semunerilus
nonorantes pacifice discessert᷑i adchil¬
pericũ regr̾ legationẽ inittentes. ut
redder& qđ de eorũ regno minuerat
Qđ si differi&. campum p̃nararo ad
bellum. Qđ ille despiciens. a pud suessio¬
nis atq. parisius circos ȩdifioari p̃cepit
eos nonulis spectacula prebens
is ita gestis. audiens chilpericꝰ qđ prȩtex¬
tatus rotomagensis ep̃s contrautilita¬
tẽ suã populis mumeta dar&. eũ ad se ac¬
cersiri pͣcepit. Quo discusso. repperit

Expanded text:
eodem polliciti sunt. Et manducantes simul atque bibentes, dignisque se muneribus honorantes, pacifici discesserunt. Tunc ad Chilpericum regem legationem mittentes, ut redderet quod de eorum regno minuerat: quod si differret, campum praepararet ad bellum. Quod ille despiciens, apud Suessionas atque Parisios circos aedificare praecepit, eosque populis spectaculum praebens. XIX. His ita gestis, audiens Chilpericus, quod Praetextatus Rothomagensis episcopus contra utilitatem suam populis munera daret, eum ad se arcessiri praecepit. Quo discusso, reperit
Abbreviated transcription (Latin):
diripuit. Mero uechus ꝓpe duos menses
ad lntedictã basilicã residens fugãmut.¬
& ad brunichildt reginãusq ꝑ uenit:
sed ab austrasus non est collect. Pater uͦ
eiꝰ exercitt̃ contra campanietses mouit.
putans eũ ibidem occultari. Sed nihilei
nocuit. nec eũ potuit repperire
t quia tempore illo cũ alboenus in italiã
ingressus est. chlotharius & sigebert
sueuos & alias gentes in loco illo posue
runt. In qui tempore sigeberti regressi
scint. id est quicũ albo eno fuerant contra
hos insurgunt. uolentes eos a regione
illa extrudere. ac delere. At illi optulert̃
eis tertia partẽ terrȩ dicentes. Simul
uitere. sine collisione possumꝰ. Sed illi
contra eos itati eo qđ ipsi hoc antea tenu¬
issent. nulla tenus paciftoari uoluerunt.
Post hȩc duas partes sibi tertiã relinqͥntes.
Nolentib aũt illis. optulert̃ contra om̃ia
pecora. tantũ ut ab ello cessarent. Sed
net hoc illi ad quiescentes. certanm ex¬

Expanded text:
diripuit. Merovechus prope duos menses diripuit. Merovechus prope duos menses ad antedictam basilicam residens, fugam iniit, et ad Brunichildem reginam usque pervenit: sed ab Austrasiis non est collectus. Pater vero ejus exercitum contra Campanenses commovit, putans eum ibidem occultari: sed nihil nocuit nec eum potuit repperire. Et quia tempore illo, quo Alboenus in Italia ingressus est, Chlothacharius et Sigyberthus Suavos et aliarunt; hi qui tempore Sigiberti regressi sunt, id est qui cum Alboino fuerant, contra hos consurgunt, volentes eos a regione illa extrudere ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem terrae, dicentes: Simul vivere sine collisione possumus. Sed illi contra eos irati, eo quod ipsi hoc antea tenuissent, nullatenus pacificare voluerunt. posthaec duas partes, sibi tertiam relinquentes. Nolentibus autem illis, obtulerunt cum terra omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec hoc illi acquiescentes, certamen ex
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatissuas. In euangelus autẽ.
hoc estreꝑtũ. Scitis quia post induũͣ
pascha fut. & filius hominis tradet᷑
ut crucifigatur. In his tesponsionib
ille confusus fleus diutissime ad se¬
pulcrũ beati antistitis. assumpto gun
ttamno ducc. cũ quingentis & enꝰ
ampluis uiris. discessit. Egressus aut̃ de
basilica scã cũ iter ager& ꝑ autisiodonti¬
se territoriũ. ab er pae duce gunttãtu¬
regis comp̃hensus est. Cumq. abeo de
tineret᷑. casu nescio qͦ elapsus. basilicã
sc̃ĩ Germani ingressus est. Audienis hȩc
guntram nus rex. inia cõmotꝰ. Et ponem
soptingentis aurris damnauit. & ab hono¬
re remouit dicens. Retinuistiut ait frat᷑
nĩs inimicũ suũ. Qđ si hoc facere cogita¬
bas. ad mecũ debuisti prius adducere.
dissimulabas. Ocercitts aut̃ chilpercci¬
regis usq turonis accessit. regionẽ illã
in predas mittit. succendit atq uastat.
nec reb scĩ Martini pepercit. sed qđ ma¬
nutetigit. sine ullo intuitu dĩuł timore

Expanded text:
uangeliis autem hoc repertum: Scitis, quia post biduum pascha fiet, et Filius hominis traditur, ut crueifigatur. In his responsibus ille confusus, flens diutissime ad sepulchrum beati antestetis, adsumpto secum Gunthchramno duce, cum quingentus aut eo amplius viris discessit. Egressus autem basilicam sanctam, cum iter ageret per Audisiodorensim territurium, ab Erpone duce Gunthchrtineretur, casu nescio quo dilapsus, basilicam sancti Germani ingressus est. Audiens haec Guntchramnus rex, in ira commotus Erponem septingentis aureis damnat, et ab honore removet, dicens: Retinuisti, ut ait frater meus, inimicum suum. Quod si hoc facere cogitabas, ad me eum debuisti prius adducere; dissimulabas. Exercitus autem Chilperregis usque Toronus accedens, regionem illam in praedas mittit, succendit atqunec rebus sancti Martini pepercit, sed quod manu tetigit, sine ullo Dei intuitu, aut timore
Abbreviated transcription (Latin):
ut inter utrosq. quid ueritatisᷤ habie¬
recur edicerent. Sed ut bellũ quile
in maiori ꝑtinacitate orestera. tas
audire peccatus facientib distulerurł.
hilpericus aut̃ rex inira cõmot ꝑthe¬
odebertũ filiũ suũ seniorẽ qͥa sigibto
qͦndã app̃hensus sacram̃tũ dederat
qđ ei fudelis ess&. cruitates eiꝰ puadit
id est turonẽ. pictauũ. uelreliqͣscuta
ligerunsitas. Qui pictaui uenieris.
coͦntra gund eb audũ ducẽ pugnauit.
Terga aut uertente gxerritu partis gun¬
debaudi. magnã ibi stragẽ de popło
illo fecit. Seti & de camrinica regione
maximã partẽ in cendit. Et nisi ad
Cõmcto aut̃ exercitu lemouicinum
carduciniũ. uel reliquas illarũ ꝓuin
incendit. mysteria detrahit. clericos
interficit. monasteria uirorũ deicit.
puellarũ deludit. & cuncta deuastat
Fuitq illo tẽpore peior in eccłiis gemit
quã tẽpore ꝑsecutoris diocletiani.

Expanded text:
ut inter utrosque quid veritas habeut inter utrosque quid veritas haberet, edicerent. Sed ut bellum civile in majore pernicitate cresceret, eos audire peccatis facientibus distulerunt. Chilpericus autem rex in ira commotus, per Theodobertum filium suum seniorem, qui a Sigiberto aliquando apprehensus sacramentum dederat ut ei fidelis esset, civitates ejus pervadit, id est Turonis et Pictavis, et reliquas citra Ligerim sitas. Qui Pictavis veniens, contra Gundobaldum 191 ducem pugnavit. Terga autem vertente exercitu partis Gundobaldi, magnam ibi stragem de populo illo fecit; sed et de Turonica regione maximam partem incendit, et nisi ad Commoto autem exercitu, Lemovicinum, Cadurcinum, vel reliquas illorum proviincendit, ministeria detrahit, clericos interficit, monasteria virorum dejicit, puellarum deludit, et cuncta devastat: fuitque illo in tempore pejor in ecclesiis gemitus, quam tempore persecutionis Diocletiani.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. Cñ gͦ ñ minus somno quã uino
sepulti altius ob dormissent. congrega¬
tu fimilia ostia domꝰ quȩ erant ex ligne¬
is fabricata tabulatis claudit. accep¬
tisq olauib mȩtas annonȩ que ađ¬
erant elidit. & cirua doniũ & supra
domũ aggregat deeruos annona.
exusta deruei &. excitantur. emitturT
uoces. Sed ñ fuit qui exaudira. qo¬
nec tota domo adusta. ipsos pariter
ignis absorber&. Vrsusuͦ metuetis
basilicã sc̃i luliani expetut. datisq
Detuq cũ apud burdegalensẽ ciuitatẽ
nullo prorsus inquietante residetu.¬
sigulfus quidã a parte sigiberti se sup
eum obiecit: Quẽ fugientt̃. tubis &
bucinis qͣsi labentẽ ceruum fugans in
insequebat᷑. Quiuix ad patrẽ egredi
liberũ aditũ habuit. tam̃ ꝑ andegauis
regressus. ad eũ redut. Cũ aut̃ conten¬
tioꝰ interguntramnũ & sigrbertũ reges
uerteretur. guntramnꝰ rexapud pari¬
sius om̃s ep̃õs regni sui congregauit

Expanded text:
tantum. Cumque non minus somno quam vino tantum. Cumque non minus somno quam vino sepulti altius obdormissent, Ursus congregata familia, ostia domus, quae erat ex ligneis fabricata tabulis, claudit: acceptisque clavibus, metas annonae quae aderant, elidit; ac circa domum et supra domum aggregatis his acervis annonae, exusta dirueret, excitantur, emittunt voces: sed non fuit qui exaudiret, donec tota domo adusta ipsos pariter ignis absorberet. Ursus vero metuens, basilicam sancti Juliani expetiit, datisque Denique cum apud Burdegalensem civitatem nullo prorsus inquietante resideSigulfus quidam a parte Sigyberthi se super eum obiecit. Quem fugientem cum tubis et bucinis quasi labentem cervum fugans, insequebatur. Qui vix ad patrem regredi liberum habuit aditum. Tamen per Andigavus regressus, ad eum rediit. Cum autem intentio inter Gunthchramnum et Sverteretur, Guntchramnus rex apud Parisios omnes episcopos regni sui congregat,
Abbreviated transcription (Latin):
hunio locum sanictum
inmatrimoniũ ñ tradidero sedic̃imilia
solidorũ tibi satis facitns r eaaeti ñmo¬
rabor. Stabant enĩ testis in sacrario du¬
scultantes oecutit uerbaloquentis seꝑ
sonã quȩ loquetutur penitus ñ uiden¬
tes. ⁊c̃ andat chius demulsit uerbis le¬
uib ursũ. feritq eũ sine regis p̃sentia re¬
uerti ad patriã. Factoq ex hoo sactam̃to.
datis inmatrimonio. Alioquin liceat
mihi res eiꝰ possidere. donec sedetim
nulib solidorũ acceptis. me ab hac cui¬
sa remoueat. Ic̃ adeptis p̃ceptionib
aruernũ tedut. ostenditq. iudiciiussi¬
neͣregis. Ursus aut̃ inuillauo territo¬
io se contulit. Cumq reseiꝰ huio con¬
signarent᷑. & hic iuillauũ accessit
Ingressusq unã ursidornũ. eeuã sibi
cerit p̃parari : atq aquas quib abli¬
alios uirgis cedit ñ nullis capita ꝑcu¬
tiens sanguine̾ elictut. Turliatagͣ
calidis. in ebriatar uino. & se collocat
instratu. Eraint aut̃ cũ eo septt̾ pueri

Expanded text:
hoc locum sanctum hoc locum sanctum in matrimonio non tradidero, sexdecim millia solidorum tibi satisfacere non morabor. Stabant enim testes in sacrario, auscultantes occulte verba loquentis, sed personam quae loqueretur penitus non videntes. Tunc Andarchius demulsit verbis lenibus Ursum, fecitque eum sine regis praesentia reverti ad partiam. Factoque ex hoc juramento, dat in matrimonio. Alioquin liceat mihi res eius possedmillibus solidorum acceptis, me ab hac causa removeam. Tunc adeptis praeceptionibus, Arvernum rediit: ostendit judici jussionem regis. Ursus autem se in Vellavum territorium contulit. Cumque res ejus huic consignarentur, et hic in Vellavum accessit. Ingressusque unam Ursi domum, coenam sibi praecepit praeparari, atque aquas quibus ablualios virgis caedit, nonnullis capita percutiens sanguinem elicuit. Turbata ergr hic aquis calidis, inebriatur vino, et se collocat super stratum. Erant autem cum eo septem pueri
Abbreviated transcription (Latin):
tandi. E quo quasi hanoratus lialutus
aruernũ uenit. ibiq. cũ urso ciue urbis
illius anucitias illigat. Interim ut erat
acris inginu. filiam eiꝰ desponsare de¬
siderans. laricã ut fert᷑ in libellare qͦ
carer abdi solite sunt recondit. dicens
orũ neorũ amplius quam scedeoĩ miba
in hoc libellate recondiditili cõmen¬
do. Quod tuũ esse poterit. si nuhi fili¬
ain tuã prestiteris desponsate. Sed quid
citer. credens alisente uiro hino de¬
sponsari puollam. At ille regressus
adregrm. preueptionem adiudicẽ loci
ex hibuit ut puellam suo matrimonio
sooiaret dicens. quia dedit arram inde¬
sponsatione eius. Negauit autemuir
ille dicens. quia neq te noui unde sis.
nei aliquid de relns tuis habeo.
Qua intentione pullulante. do
ue hementius incresoente. andarchius
accersiri: Cumq. uenisset ad uillam
breniua cum requirit hominami
alium ursum nomine. Quem
ad altarium elam adductum.¬
iurare fecit dodirere: Por

Expanded text:
tandi. Ex hoc quasi Honoratus habitus, tandi. Ex hoc quasi Honoratus habitus, Arvernum venit: ibique cum Urso cive urbis ejus amicitias illigat. Interim, ut erat acris ingenii, filiam ejus desponsare desiderans, loricam, ut ferunt, in libellari quo chartae abdi solitae sunt, recondit, dicens orum meorum amplius quam sexdecim millia in hoc libellari reconditam tibi commendo, quod tuum esse poterit, si mihi filiam tuam praestiteris desponsari. Sed . . .citer credens, absente viro, huic desponsari puellam. At ille regressus ad regem, praeceptionem ad judicem loci ehxibuit, ut puellam hanc suo matrimonio sociaret, dicens, quia: 'Dedi arram in disponsatione eius'. Negavit autem vir ille, dicens, quia: 'Neque te novi, unde sis, neque alequid de rebus tuis habeo'. Qua intentione pollulante ac vihementius increscente, Andarchius iamarcessire. Cumque venisset apud villam Brinnacum, requiret hominem alium Ursum nomen, quem ad altarium clam adductumiurare fecit ac dicere: 'Per
Abbreviated transcription (Latin):
conuictus rex cũ guntramno frẽsuo mu¬
ueniens. fugato ex inde chlodoueo chil¬
perici filio exacta a populo ad partẽ
uumiq a coessit. Sed pasilius ac siagri
us pictauenses ciues. collecta multicu̾di¬
ne resistore uoluert᷑. luos ille de diuet¬
sis partib circumdatos opprimit. obru¬
it. in terimnit. & sic pictauum accedens
suffcciant. reliqua in posterũ sunt di¬
trenda de andatoinuͦ interituloqua¬
inur. cuius prius genus ordiri placo &e
patriam¬
Hic iguur ut assert. felicis senatoris
serdius fuit. Qui ad obsequiũ domini
drputatus. ad studiũ litterarũ cũ eo po¬
situs. bene ui stitutus emicuit. Nani de
operib uirgilii. legis theo dosiane libis
arteq calctili ad plenũ eruditus est
Hac igitur scientia tuniens despicete
dominos coepit. & se patrocinio lupi
ducis cũ ad urbẽ massiliensẽ ex iussu
De qua regressus. huno secũ abire p̃oepit
Insinuauitq cũ diligenter regisigrbto.
atq ad seruiendũ tradidit. Qũr ile ꝑ

Expanded text:
ipse cum Guntachramno fratre suo, Mumveniens, fugato exinde Chlodovecho Chilperici filio, exactis a populo ad partem vos accessit. Sed Basilius ac Sicivis, collecta multitudine, resistere voluerunt; quos de diversis partibus circumdatus oppressit, obruit, interimit, et sic Pectavum accedens, ummolo dicta sufficiant; reliqua in posterum sunt digerenda. De Andarchi vero interitu locuturus, prius genus ordire placet et patriamigitur, ut adserservus fuit, qui ad obsequium domini deputatus, ad studia litterarum cum eo positus, bene institutus emicuit. Nam de operibus Virgilii, legis Theodosianae libris, arteque calculi adplene eruditus est. Hac igitur scientia tumens, despicere dominos coepit: et se patrocinio Lupi ducis, cum ad urbem Massiliensem ex jussu De qua regressus, hunc secum abire praecepit, insinuavitque eum diligenter Sigiberto regi, atque ad serviendum tradidit: quem ille per
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione siluissa tandem conuersus
ad sacerdote᷑ posuit manus suas super
altare cũ iuram̃to dicens. quia nũquã
erunt ꝑ me separati. sed potius ego
faciã ut in hac coniunotione ꝑm̾a¬
neant. qui a quã quã mili molestũ fu¬
erit . qđ ab .sq. mei consilii conuentione¬
ista sint gesta. illud tam libens amplec¬
tor. qđ ũ hic ancillã alterius. neq hec
extruneũ seruũ acceperit. Creibidit
sacerdas ille simpliciter ꝓmissionẽ
hominis callidi. reddiditq. homines
excusatos . Quib ille acceptis. gr̃as agens
abscessit addomũ suã. Et statim iussit
elidi arborẽ. truncatãq columnã eiꝰ
ꝑ capita cuneo scissa papit excauari.
effossaq inaltitudine triũ aut
quateuor pedũ humo depimi uas
iub& in foueã. ibi. pnellã ut mor¬
tuã componens. puerũ desuꝑ iactari

Expanded text:
cogitatione siluisset, tandem conversus cogitatione siluisset, tandem conversus ad sacerdotem, posuit manus suas super altari cum juramento, dicens: Quia nunquam erunt a me separandi, sed potius ego faciam, ut in hac conjunctione permaneant: quia quanquam mihi molestum fuerit, quod absque mei consilii conniventia talia 204 sint gesta, illud tamen libens amplector, quod nec hic ancillam alterius, neque haec extranei servum acceperit. Credidit sacerdos ille simpliciter promissioni hominis callidi, reddiditque homines excusatos. Quibus ille acceptis, et gratias agens, abscessit ad domum suam; et statim jussit elidi arborem, truncatamque columnam ejus per capita cuneo scissam praecepit excavari, effossaque in altitudine trium aut quatuor pedum humo, deponi vas jubet in foveam. Ibique puellam ut mortuam c