comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter probatis: ad ip̃ius fidei con¬
stantiam. atq feruentissime dilectio¬
nis ardorem: necnon et que in diñ
passione specialiter. ac famiuariter
peregert cunctis admirandum ani¬
mo magis imitandum: mortalib
peruemiendum est. Nam hec sancta
mulier dominũ socuta. sicut iam p̃¬
fati sumus: et de suis largissime fa¬
cultatibus illi deuotissime ministrãs.
postꝙͣ uidit eum comprehensum.
ligatum. flagellatum: omnibusq
subsannationib: et irrisionibus
delusum. ad ultimum pro saluce ge¬
neris humani in cruce positum disci¬
pulos etiam. qui prius dicebant:
eamus et moriamur cum illo terga
uersos: ip̃a cum eo remansit. quia q̃
mortuo potuit separari. Et sic ĩpletũ
est tempore dominice resurrectiomis:
quod olim per beatum iob dictum
fuerat. Pelli mee consumptis carni¬
bus. ad hesit os meuni: et derelicta sũt
tantummodo labia mea circa dentes
meos. Quasi enim consumptis car¬
mbus pellis: ossi adheret. quando dis¬

Expanded text:
breviter praelibatis, ad ipsius fidei conbreviter praelibatis, ad ipsius fidei constantiam atque ferventissimae dilectionis ardorem, nec non et quod in passione Domini specialiter ac familiariter peregerit, cunctis admirandum, imo magis imitandum mortalibus, perveniendum est. Nam haec sancta mulier Dominum secuta sicut jam praefati sumus, et de suis largissimis facultatibus illi devotissime ministrans; postquam vidit eum comprehensum, ligatum, flagellatum, omnibusque subsannationibus et irrisionibus delusum, ad ultimum pro salute generis humani in cruce positum; discipulos etiam qui prius dicebant: Eamus et nos, et moriamur cum ipso , terga vertisse; ipsa cum eo remansit, quia quamortuo potuit separari. Et sic impletum est tempore Dominicae passionis, quod olim per beatum Job dictum fuerat: Pelli meae, consumptis carnibus, adhaesit os meum, et derelicta sunt tantummodo labia circa dentes meos . Quasi enim consumptis carnibus pellis ossi adhaeret, quando, dis
Abbreviated transcription (Latin):
de monumento. T̃ ipice autem hec
mulier quatriduanũ mortuũ deflẽs
frẽm sanctam designat ecclesiam. q̃
pro illorum discrimine qui obnoxii
tenentur sceleribus. atq consuetudi¬
naria mortalium criminũ labe tu¬
mulati. pessime oppinionis famã e
suis egerunt corporibz. lugere non
cessat. Omnes enim in xp̃o: fratres
punctionis grãm. uisitans ad peni¬
tencie lamenta inflectit. Hoc autem
ip̃e agere dicitur. quod ut nos inten¬
tissime ꝑficiamus. sue inflãmacioĩs
instinctu ꝓcurat. Tale est. profecto. et
illud. Ip̃e enim sp̃s postulat pro nob̾.
gemitibus menarrabilibus. Et sic̃
lazarus post effusionem la crimarũ
mirantib turbis resuscitatur in cor¬
pore: ita et peccatores post compunc¬
tionis lacͥmas. digna carmis macera¬
tione peracta. resuscitantur in anima
ip̃o domino per ꝓphãm pollicente. qͥ
ait In quacumiq die peccator conuer¬
sus fuerit. et ingemuerit. oĩa pcc̃a
eius obliuiomi tradentur. Sed hiis

Expanded text:
de monumēto. Typice autem hæc de monumēto. Typice autem hæc mulier quatriduanum mortuum deflens fratrem, sanctam præfigurat Ecclesiam, quæ prtenentur sceleribus, atque consuetudinaria mortalium criminum labe tumulati, pessimae opinionis famam e suis egerunt corporibus lugere non cessat: Omnes enim in Christo fratres punctionis gratiam visitans, ad poenitentiae lamenta inflectit. Hoc autem ipse agere dicitur, quod ut nos intentissime perficiamus, suae inflammationis instinctu procurat. Tale est profecto et illud: Ipse enim spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Et sicut Lazarus post effusionem lacrymarum, mirantibus turbis, resuscitatur a corpore; ita et peccatores post compunctionis lacrymas, digna carnis maceratione peracta, resuscitantur in anima, impio Domino per Prophetam pollicente, qui ait: In quacunque die peccator conversus fuerit, et ingemuerit, omnia peccata ejus oblivioni tradentur . Sed his
Abbreviated transcription (Latin):
t uide. et lacrimatus est. ih̾s. Ma¬
nnifeste sue pietatis clemenciam: et
assumpta humanitate dilucidans
quando pro ip̃ius doloris ĩmanitate
lacrimas non dedignatus ẽ. fundere
sue compassionis. Saluo tamen di¬
uino misterio germinis sublimitaᷤ
ac secularis pompe dignitas. beate
marie in hoc dignoscitur facto: quã¬
do iam in quatriduana fratris mor¬
te tanta nobilium et potentim
multitudo indeorum. ad ip̃ius mi¬
tigandum cunfluxerat dolorem. et
nec passi sunt ad fratris tumulum
sine sui presencia eam properare di¬
centes. quia uadit ad monumen¬
tum ut ploret ibi:
tum mĩsericordia: ut patratũrꝰ
tale tantumq miraculum: multi ad¬
erant iudeorum. quãtinus dũ unus
resuscitaretur in corpore: nonnuilli en¬
gerentur in mente: et eẽnt testes ac
laudatõr es ĩpĩus promptissu. Un¬
de in sequentibus. idem euuangłi sta
refert dicens. Testimoniũ ergo ꝑhibẽ¬
bat turba qui fuerat cum ihũ: quãdo
la̾ arum resuicitauit. et uocãuit eũ

Expanded text:
et vide: et lacrymatus est Jesus . Manifeste suae pietatis clementiam ex assumpta humanitate dilucidans, quando pro ipsius doloris immanitate, lacrymas non dedignatus est fundere suae compassionis, salvo tamen divino mysterio. Germinis sublimitas, ac saecularis pompae dignitas, beatae Mariae Magdalenae in hoc dignoscitur facto quando jam in quatriduana fratris morte, tanta nobilium et potentium multitudo Judaeorum, ad ipsius mitigandum confluxerit dolorem. Et non passi sunt ad fratris tumulum sine sui praesentia eam properare dicentes: Quia vadit ad monumentum ut ploret ibi .  misericordia, ut patraturus tale tantumque miraculum, multi adforent Judaeorum. Quatenus dum unus resuscitatur in corpore, nonnulli erigerentur in mente, et essent testes ac laudatores ipsius promptissimi. Unde in consequentibus idem evangelista refert dicens: Testimonium ergo perhibebat turba quæ fuerat cum Iesu, quando Lazarum resuscitauit, & vocauit eum
Abbreviated transcription (Latin):
plagam respicit occidentalem. Cui
contigua est ab oriente prouincia
lugdimensis galliaq belgica. H abet
eciam ab euro et meridie prouinciã
narbonensem: a cyrcio autẽ ambitur
oc eano. Porro ab occasu habet hyspa¬
n hac regione parentibus inge

Expanded text:
plagam respicit occidentalem, cui contigua est ab oriente provincia Lugdunensis, Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provinciam Narbonensem: a circio autem ambitur Oceano: porro ab occasu habet Hispago regione parentibus inge
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Numquam ego
hanc ymaginem nisi dyabolice per¬
suasionis in faustum simulachrum
et publice perditionis execrandum
demonem iudicabo. In hac autem
semꝑ semita uergente conlabitur:
quisquis xp̃ianus dampnatus passi¬
ombus deterioris uite. mala retrorsũ¬
gradu semita exorbitante lactatus.
et parati muneris gr̃a destitutus. an
tiqui hostis ritibus patebit. Deus
noster ut nouit remunerari merita:
ita et nouit punire peccata. Nommi
suo obedientes uiuificat: interficit
In cuius confessione firma stabilita¬
te duranti tutum michi est sempit̾¬
ni regis tenere portum. quam mor¬
tiferum dyaboli seuentis int̾re nau¬
fragium. At ubi uidit uidex sanctũ
symphorianum iussiomibus suis
non prebere famulatum: iussit eũ
tenebris filius lucis. de illo uesti¬
ulo feralis ergasculi. cum eterno
nerus liuencium lacertorum ma¬
cie. cutis attennata laxauerat. Et
dum animũ suum ad suꝑne gau¬
dia claritatis adtollerat. inter uerbo¬
rum supplicia non minus fuit con¬

Expanded text:
respon| dit. Numquam ego hanc inmaginem. Nisi diabolicis| persuasionibus infaustum simulacrum et puplice| perdicionis execrandum demonem iudicabo. Dixit in| chaos semper semita uergentem conlabitur quisquis| christianus damnatis passionibus derelictis uitae ma| la retrorsugradum exorbitante| iactatus et paradysi uiris gratiam distitutus .| et antiqui ostis rectibus patit. Deus noster . ut nouit re| munerare merita ita nouit ponere peccata. Nomine| suo obidientes uiuificat rebellis interfecit. In cuius con| fessione firmissima stabelitate durante s tutum| mihi est sempiterni regis tenere portum quam mortiferum| diaboli seuientis intrare naufragium. Vbi uidit iudex| sanctum synforianum iussionibus suis non prebere famulatum| Iussit eum batur e tenebris filius luces| de illo\\ uestibulo feralis . ergastulo cum aeterno Nexus libentium lacerdorum| aciae cotis adtenuata laxauerat et dum animo suo| ad superna gaudio alacritatis adtolleret. Inter beata| supplicia non minus fuit con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuit aut profecit. Prudencior¬
ne esset an simplicior difficile
iudicares: sicut in uerbis nrchil
ociosũ. sic in opere nichil suspec¬
tum honestati. irasci uisi aduer¬
sus uicia non nouit. doctrina
eus que congrueret singulis:
sufficeret uiiuersis. ea plus prĩs
habebat ꝙͣ iudicis. plus mĩe ꝙͣ
tura emunens corpis dotibus
titulos uirtutum cumulabat.
Si leus quidẽ semper cum dño.
loquens auten semper in dño
uel de dũo loquebatur. Intẽtũ płib
ad singula iniorem̃ nullus
ĩuenit: totus enĩ hiis tenebatur.
que prius agenda suscepisset. deũ
supra se proximũ tanquã se. res
infra se ordinata caritate diligebat.
Idem mãsuctus et paciens in suis
quidem grãs egit pauꝑum uero
fleuit ĩ iurias

Expanded text:
profuit aut profecit. Prudentiorprofuit aut profecit. Prudentiorne esset an simplicior, difficile judicares. Sicut in verbis nihil otiosum, sic in opere nihil suspectum honestati. Irasci, nisi adversus vitia, non novit. Doctrina ejus, quae congrueret singulis, sufficeret universis, ea plus patris habebat quam judicis, plus misericotura eminens, corporis dotes titulis virtutum cumulavit. Silens quidem semper cum Domino, loquens autem semper in Domino, vel de Domino loquebatur. Intentum pluribus, ad singula minorem nullus invenit, totus enim his tenebatur, quae prius agenda suscepisset. Deum supra se, proximum tanquam infra se, ordinata charitate diligebat. Idem mansuetus & patiens, in suis quidem gratias egit, pauperum vero fleuit iniurias
Abbreviated transcription (Latin):
derat tempus quo deso¬
lato cõsuleretur ouili:
p̃missisq ieumiis et oroĩbus
a sũmo pastore. pastor q̃ reretͣ
Cõuenunt filii adoptionis
de salute tantũ satagentes aĩ¬
marum: deniq dũ solliciti sccũ
q̃rerẽt quẽ dñs pastorali sollui¬
tudine dignaretur adalmãtius
quidẽ cui religione sił et etate
maior erat auctoritas. hugonẽ
noĩant pͥorem. cõuentus assen¬
sit cõsono ꝓsequitur nominãtẽ.
Dehunc illum renitentẽ et se pro¬
cdamãtẽ indignũ: quo die btĩ
petri cathedrã sancta celebrat eccle¬
sia. metropolitanꝰ archiepus ab¬
batis benedictione sublumauit.
Susceptis itaq pastoralibus ex¬
cubiis dei seruus ex ꝓmocione mil¬
lam traxit insolẽtiam: nullũ ui¬
ciis accessum indulsit. Sub eo qͥp¬
pe aĩarum custode. nec delicto indi¬
cium nec religioni defuit ĩcre¬
mentum. Totam eius uitam
uel maria sibi uel martha usu¬
dicauit: lectione in saciabilis.
or̃onibus insistens onĩ tp̃re

Expanded text:
derat tempus quo desolato consuleretur ovili, praemissisque jejuniis et orationibus, a summo pastore pastor quaereretur. Conveniunt filii adoptionis, de salute tantum satagentes animarum. Denique dum solliciti secum quaererent quem Dominus pastorali sollicitudine dignaretur, Adalmannus quidam, cui religione simul et aetate major erat auctoritas, Hugonem nominavit priorem; conventus assensu consono prosequitur nominantem. Dehinc illum, renitentem et se proclamantem indignum, quo die B. Petri cathedram sancta celebrabat Ecclesia, Chrysopolitanus archiepiscopus abbatis benedictione sublimavit. Susceptis itaque pastoralibus excubiis, Dei servus ex promotione nullam traxit insolentiam, nullum vitiis accessum indulsit, sub eo quippe animarum custode, nec delicto judicium, nec religioni defuit incrementum. Totam ejus vitam vel Maria sibi, vel Martha vendicavit. Lectione insatiabilis, orationibus insistens, omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ferrea cathena reuinctus. De hinc a
fratrum contemplatione semotu.
solitaria se reclusit in cellula. Orans
assidue: atqz in uigiliis et oranomi¬
bus die noctuq sine ambrguitate ꝑ¬
durans. Conferebat enim deuono fi¬
non in absconditis loculis. sed in
pauperum marsupiis condebat.
Illud dominici eloquii oraculum
sepe cõmemorans. nolite thesauriza
re thesaurum super terram: quia
ubi fuerit thesaurus tuus. ibi erit et
cor tuum. Dabat enim hec que acci¬
piebat pro dei nutu: in diuersis ne¬
cessitatibus indigencium. Unde fac

Expanded text:
ferrea catena revinctus. Dehinc a fratrum contemplatione demotus solitarie se reclusit in cellula, orans assidue, atque in vigiliis et orationibus die noctuque sine ambiguitate perdurans. Conferebat ei devotio fieam in abditis loculis, sed in pauperum marsupiis condebat, illud Dominici eloquii oraculum saepe commemorans: Nolite thesaurizare nobis thesaurum super terram , quia Ubi fuerit thesaurus tuus, illic et cor tuum . Dabat enim hic quae accipiebat pro Dei intuitu, in diversis necessitatibus indigentium. Unde fac
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Confestimq contracta manus
ĩuita retunit: quod uoluntarie cõ¬
prehendit. Dolore etiam instigante.
ad sanctum confessorem mestus as¬
cessit: trahens post se ramũ. quem
manu constrĩ xerat. Narrauitq oĩa
sicut gesta erant. Tunc ille oles bene¬
dictionis sanctificato: manũ manu
perungens. abstracto ramo restituit
a serpentum morsu. et a pericu¬
lo maligni uirus signo crucis locato
desuper reddidit sospitati. Non nulłos
autein oblessos demonio sen liuore.
ut manus imposuit: extimplo fuga¬
tis demombus. mentem in ergia tͣ¬
batam. ad integritatem intelligenci¬
um reparauit. Omnes enim quoltũz
per eum a diuersis infirmitatibus
gracia diuina saluauit: si mopes
fuissent. ip̃e cibum uestitumq. di spẽ¬
satione hylari porrigebat. ẽanta¬
etiam ei cura de gentibz fuit: ut etiã
poutes super alueos. ommi diligencia
instrueret: ne quis mundantibus a¬
quis. naufragia seua lugeret. non a

Expanded text:
epit: confestimque contracta manus invita retinuit, quod voluntarie comprehendit. Dolore etiam instigante ad sanctum Confessorem moestus accessit, trahens post se ramum quem manu constrinxerat, narravitque omnia sicut gesta erant. Tunc ille oleo benedictione sanctificato manum manu perungens, abstracto ramo, sanititata serpentium morsu, et a pusulae malignae veneno, signo crucis locato desuper, reddidit sospitati. Nonnullos autem obsessos daemonis saevi livore, ut manus imposuit, extemplo fugatis daemonibus mentem energia turbatam ad integritatem intelligentiae reparavit. Omnes enim quoscunque per eum a diversis infirmitatibus dextera divina salvavit, si inopes fuissent, ipse cibum vestitumque dispensatione hilari porrigebat; tantaque ei cura de egentibus fuit, ut etiam pontes super alveos amnium diligenter instrueret, ne quis inundantibus aquis naufragia saeva lugeret. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
o nimiẽto clauso. nũc aũt legit qͥa
mulieres fenuerũt pedes er̃. et ado¬
tauerñt cũ Surrexit em̃ clauso ho¬
suo monunẽti et exiit: ut ĩ mor¬
tale iã factũ doceret esse corpus qd̃
talibus tangi posset uitimaret.
Ite inquit nũciate fratribus meis
ut eant in galileam ibi me indebt.¬
zalilca uãq trãsinigracõ facta
in terpreta tut. Iam quippe red̃ptor
noster a passione ad resucrectionẽ
amorte ad uitam. a peua ad glo¬

Expanded text:
autem legitur quia mulieres tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum. Surrexit enim clauso ostio monumenti, et exiit, ut immortale jam factum doceret esse corpus, quotalibus tangi posset  Al., possit intimaret. Ite, inquit, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam, ibi me videbalilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad glo
Abbreviated transcription (Latin):
audiens quod sarracem debellata sar¬
dima illa etiam loca fed assent. ubi
ossa beati augustim ob uastationẽ¬
barbarorum olim ab ypone transla¬
ta et recondita fuerant: legatos suos
illuc direxit qui dato magno precio.
secum illas preciosas reliquias deuexe¬
runt et ad urbem genuensem regͥssi
sunt ubi prefatus rex occurrens cũ
gaudio illas deuote adorauit et re¬
uerenter excepit. Uisis ninirũ mi¬
raculis ad declarandum sancti meri¬
tum ibidem patratis. Sane rex ⁊ sui
inde progressi cum eiusdem reliquiis
uenerunt ad quandam iuillam inter¬
donensem ep̃o sitam. S cum inde
corpus tollere uolluissent. ita stetit
ĩmobile: ut nulla uis. nulla posset
illud ars humana mouere. Quod
uidens rex uotum uouit quod si beatꝰ
confessor ex illo loco se tolli ꝑmitteret
et transouci papiam illam uillam
cum omnibz appendiciis suis conce¬
deret seruientib ipsi perpetuo possidẽ¬
dam. Uoto facto et firmato corpꝰ
sanctum mestimabili facititate su¬

Expanded text:
audiens quod Sarraceni depopulata Sardinia illa etiam loca fedassent ubi ossa beati Augustini ob uastationebarbarorum olim ab Ypone translata et recondita fuerant, legatos suos illuc direxit; qui dato magno pretio secum illas preciosas reliquias deuexerunt et ad urbem Genuensem regressi sunt. Vbi prefatus rex accurrens cum gaudio illas deuote adorauit et reuerenter excepit uisis innumerum miraculis ad declarandum sancti meritum ibidem patratis. Sane rex et sui inde progressi cum eisdem reliquis uenerunt ad quandam uillam in Terdonensi episcopio sitam. Sed cum inde corpus tollere uoluissent, ita stetit immobile ut nulla uis nulla posset illud ars humana mouere. Quod uidens rex uotum uouit quod si beatus confessor ex illo loco se tolli permitteret et transduci Papiam, uillam illam cum omnibus appendiciis suis concederet seruientibus ipsi perpetuo possidendam. Voto facto et firmato corpus sanctum inestimabili facilitate su
Abbreviated transcription (Latin):
scelerate uiuunt in ecclesia. et com¬
municare non desinunt: putãtes
se tali cõmuĩone mundari. discãt
nichil ab emundatione proficere gͥ
dicente ꝓph̾a. Quid est quod dilect̾¬
meus fecit in domo mea scelera mł¬
ta: Nunquid carnes sancte auferũt
a te malicias tuas: Et apostolus.
ne illo edat: et de calice bibat. Non¬
iste panis est qui uadit in corpus:
sed panis uite eterne: qui amme
nostre substanciam fulsit. Iste pa¬
nis: quotidianus est. accipe quoti¬
die: quod qͦtidie tibi prosit. Sic
uiue: ut quotidie merearis accipe.¬

Expanded text:
scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectmeus fecit in domo mea scelera multa? Numquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? et Apone illo edat et de calice bibat. Noiste panis, qui vadit in Corpus, sed panis vite eterne, qui anime nostre substanciam fulcit. nis quotidianus est; accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive, ut quotidie merearis accip
Abbreviated transcription (Latin):
tamen mens in affectu peccandi est.
grauari magis dico eucharistie par¬
ticipatione. quam purificari. Et idõ
quãuis quis peccato mordeatur. pec¬
candi tamen de cetero non habeat
uoluntatem: et cõmunicaturus sa¬
tiffaciat lacrimis et orationibus: et
confidens de domini miseratione.
accedat ad cucharistiam intrepidus
et securus. Sz hoc de illo dico: quem
mortalia peccata non grauant. Idẽ
cipiendam eucharistiam: alius af¬
firmat quotdie. faciat umnusquis¬
q quod secundum fidem suam pie
credit esse faciendum. Neqz enim li¬
tigarunt inter se. aut quisquam eoꝵ
se alteri pre posuit zacheus et ille
centurio: cum alter eorum gauden
ter in domo sua susceperit dominũ
dignus ut mires sub tectum meũ:
ambo saluatorem honorisicentes.
miseri. ambo miãm consecuti. ⁊d
hoc ualet: quod manna secundum
propriam uoluntatem in ore cu¬

Expanded text:
tamen mens in affectu peccandi est, tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus, et confidens de Domini misericordia accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem mortalia peccata non gravant. CAP. cipiendam eucharistiam, alius affirmet quotidie. Faciat unusquisque quod secundum fidem suam pic credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam se se alteri praeposuit Zacchaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens ■/ in domum suam susceperit dominum, dignus, ut sub tectum meum intres: ambo saluatorem honorificantes miseri, ambo misericordiam consecuti. Ad hoc valet quod manna secundum propriam voluntatem in ore cu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i conficiantur. Cuius enĩ
potencia creantur prius utiq uerbo
ad melius procreantur. Reliqua oĩa
que sa cerdos dicit. aut cleri chorus
canit. nichil aliud qͣm laudes. et gra¬
ciarum actiones sunt. aut certe obse¬
crationes. et fidelium penciones. Oĩa¬
in terra. et quia uoluit: sic factum
caro xp̃i. et sanguis post consecratio¬
nem credenda sunt. Unde ip̃a ueritas
ad discipulos. Hec inquit caro mea
est: pro mundi uita. Et ut mirabitiꝰ
loquar: non alia plane qͣn que
nata est de maria. et passa in cruce.
et resurrexit de sepulchro. Nec inq̃m
ip̃a est: et ideo xp̃i est caro que pro mũ¬
di uita adhuc hodie offertur: Et cum
digne percipitur: uita utiq eterna n
nobis reparatur. Panem quidem
istum quem summius in mysterio.
manu sp̃s sancti formatus est in
utero uirginis: et igne passionis
decoctus in ara crucis. Panis enim
Panis quem ego dabo caro mea ẽ:
stie accipere: nec laudo nec
uitupero. Omnibus tamen dñicis
diebus: cõmunicandum hortor. Si

Expanded text:
 conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones. in terra. Et quia voluit, licet figurcaro Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt. Unde ipsa veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est, pro mundi vita. Et, ut mirabilius loquar, non alia plane, quam quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; haec, inquam, ipsa est. Et ideo Christi caro est, quae pro mundi vita adhuc hodie offertur, et, quum digne percipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum quem sumimus in mysterio, manu sancti Spiritus formatus est in utero Virginis, et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim Panis quem ego dabo, caro mea est, m accipere nec laudo, nec vitupero, omnibus tamen diebus Dominicis communicandum hortor. Si
Abbreviated transcription (Latin):
est et religatus. et cathenis igneis strictꝰ¬
tenetur: ut neqz suspirare. neq loqui
audeat ex illa hora: quia illic bartholo¬
meus apls dei ingressus est. dicunt
illi. Et quis est iste bartholonieus: Res¬
omni potentis: et ideo ad hoc uenit in¬
istam prouinciam. ut omma que cor
eus. ut possimus inuenire eum: quia
inter tot milia hominum non possu¬
carne candida. oculos grandes. nares
equales et rectas: aures coopertas cr¬
ne capitis: barba prolixa. habens

Expanded text:
s et ligatus cathenis igneis detinetur, ita ut nec suspirare nec loqui audeat ex illa hora qua illuc Bartholomeus apostolus ingressus est». Dicunt ei: «Et quis est iste Bartholomeusomnipotentis et ideo uenit istam provinciam, ut omnia vana ideius, ut possimus inuenire eum, quoniam inter multa milia hominum non potercaro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens c
Abbreviated transcription (Latin):
quani ueterescent. Cencies flexis ge¬
nbus per diem: cencies per noctem
orat deum. Uor eius quasi tuba ue¬
hemens est: ambulant cum eo angeli
dei: qui nou eum pernuttunt fatgari
nou esurire. sed semper eodem nultu.
eodem anino perseuerat. onnni hora
hylaris et letus permanet. Omma
prouidet: omma nouit. Om̃s lingua ᷤ
gencium: et loquitur et intelligit.
Ecce et hocr quod uos in terrogatis.
et ego do responsum de eo: iam nouit.
Angeli enim dei: famulantur ei. Et

Expanded text:
quam veterascunt. Centies flexis genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora laetus et hilaris permanet. Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et loquitur et intelligit. Ecce et hoc quod vos interrogatis, et quod ego do responsum de eo jam novit. Angeli Dei famulantur ei et
Abbreviated transcription (Latin):
cium. quos impetu uastans barba¬
rico: suo nefando subiugarat domi¬
nio. coli se iuberet ut deum: et uoca¬
re se regem regum: et dominum do¬
minancium. Nec hoc solum ei suf¬
ficiebat ad sue dampnationis inte¬
tĩtum: uerum eciam syriam et pa¬
lest̾inam cum subiu gasset. et egyp¬
tum. regnaq que extra et infra li¬
rosoliniam aduenit: ecclesias xp̃i
subuertit. totamq finitimam re-¬
gionem uastauit. incendit atq¬

Expanded text:
tium, quos impetu vastans barbatium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra lirosolymam advenit, ac ecclesias Christi subvertit, totamque finitimam regionem vastavit, incendit atq
Abbreviated transcription (Latin):
t illo postquam constan¬
Ui tino augnstor. contra ma¬
rentium gyrannum ꝓperanti ad bel¬
lum: signum sancte crũcis celitus
fuisset ostensum⁊ et ep̃o feliciter op¬
tmente trĩm̃phum ad helena ĩam
dicti principis matre. sancta cruix fu¬
isset inuenta: atq per sanitatem eu¬
groti. et resuscitationem mortur fu¬
isset euidenti ĩndiçio uirtutis de ĩarã¬
tal regina noti compos effecta. Ita
salutare lignum fecit secari. pen mẽ¬
dium: ut et cuicem constantinopos¬
lim deferret ad filium. et crcera ilx¬
rosoluiis thecis argenteis conditam
silio: scilicet ut ubi fuerat membris
dominicis aptata supplicio. ibidem
glorificata uenexaretur a populo:
ultorum itaq temporũ lc̃ nͣ¬
labente curriculo. cum exigen¬
te mole peccaminũ. flagellare ꝑmit¬
teret dominus populum xp̃ianum.
per seuiciam paganoꝵ: chosdroe qui¬
dam prophanus et impius. regnũ
est adeptus persarum. Qui in tan¬
tam prorumpere est ausus proz ter¬
uiam: ut ab incolis uicinarum gẽ¬

Expanded text:
 illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam silio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret Dominus populum Christianum per saevitiam paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gen
Abbreviated transcription (Latin):
populum mnedo ex auditu tam horrẽ¬
di sceleris expauere ⁊ modo considerata
macie. nultuq penitentis pie con la¬
criman. sed audito quantam. et quã
celerem misericordiam fuerat con se¬
quutus ommes qui mala cousciencia
territi pene defecerant: ad spem uenie
cum gaudio respirabant. Omnes¬

Expanded text:
populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis genere nobilior ⁊ mente: pla¬
ne filius dauid non de generans a
patre suo dauid. Prorsus inꝙͣ filuᷤ
dauid non tm̃ carne s fide ⁊ scĩtate
s deuocione. Quem tanꝙͣ alterum
dauid dũs ĩuenit scdm̃ cor suum:
Cui tanꝙͣ alteri dauid ĩcerta ⁊ occul¬
ta sapiencie sue manfestauit: ⁊ ded.
illi non ignare esse misteri qd̃ nẽo
principũ huius mũdi cognouit. Cui
deniq datũ est qd̃ multi reges ⁊ ꝓpħ̃e
cum uellent uidere et nõ uderunt.
audire ⁊ non audierũt. non solum
audire et uidere: sed eciam nutrire
⁊ tustedire. Non autẽ tin ioseph s et
maria descendisse credenda est de domo
dauid. Alioqum nõ fuislet despõsata
uiro de domo dauid si nõ esset de do¬
mo dauid ⁊ ip̃a. Ambo igitur erant
de domo dauid. sed in altera cõpleta
est heritas. quã urauit dñs dauid
alterum tm̃ scio et teste adimplete ꝓ¬

Expanded text:
bilis genere, mente nobilior. Plabilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: quem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tanquam 743 alteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii, quod nemo principum hujus saeculi agnovit: cui denique datum est quod multi reges et prophetae, cum vellent videre, non viderunt; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, et custodire. Non tantum autem Joseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae p
Abbreviated transcription (Latin):
homo iste ioseph sumul ⁊
memento magni illius quondã
patriarche uenditi ĩ egypto. ⁊ scito
ip̃ius istum non solum uocabłm
fuisse sortitum. sed ⁊ castimonit̃.
adeptũ m̃ocenciã assequutum
i gr̃am. Si quidẽ ille ioseph frat̾na
ex inubia uenditus ⁊ ouctus in
egyptũ xp̃i uẽdiciõe prefigurauit
Iste ioseph herodianã ĩuidiã fugi¬
ens. xp̃m ĩ egyptum portauit. Ille
dño suo fidem seruans. domine no¬
luit cõmisceri. Iste dñam suam
dnm suũ matrem uirginẽ agno¬
scens. et ip̃c continens fideliter cu¬
stodunt Illi data est intelligencia
ĩ misteriis sop̃mioꝵ. Isti datum ẽ
consciũ fieri atq participẽ celestiũ
sacramẽtoꝵ. ille frumẽta ẜuaint
nõ solũ sibi sed omni populo. Iste
panẽ uiuũ ecelo ẜuandũ accepit.
on est dubium quim bonꝰ
et fidelis homo fuerit iste
ioseph cui mater desponsata est sal
sue carius nutriciũ solũ. Demq
ĩ terris magni consilii coaduitorẽ
stupe descendit. Dir iste iosepħ no¬

Expanded text:
 iste Joseph. Simul et memento magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam. Siquidem ille Joseph, fraterna ex invidia venditus et ductus in Aegyptum, Christi venditionem praefiguravit: iste Joseph Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit on est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvsuae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem stirpe descendit vir iste Joseph, no
Abbreviated transcription (Latin):
nibus modis approbare contendi¬
mus: sacramentum eclesie duob
confici. duobus constare: uisibili
elementorum specie. et inuisibili
domini nostri ihũ xp̃i carne et san-¬
guine: et sacramento. et re sa cra¬
menti. i dest corpore xp̃i: sicut xp̃i
persona constat. et conficitur ex¬
deo et homine. cum ip̃e xp̃s uerus
sit deus. et uerus homo: quia oĩs
res illarum rerum naturam et ue¬
ritatem in se continet. ex quibus
conficitur. Conficitur autem sacri
sacramenti: id est corpe xp̃i. Est igr̃
sacramentum et res sacramenti: id
forma pains opertam in sacramẽ¬
to accipimus: et sangius eius quẽ
sub uini specie sapore potamus. Ca¬
ro uidelicet est cariis: et sanguis ẽ¬
sacramentum sanguimis. Carne
et sanguĩe utroq inuisibili. intel¬
ligibili spũali. significatur uisibi¬

Expanded text:
nibus modis approbare contendimus sacrificium Ecclesiae duobus constare, duobus confici: visibili elementorum specie et invisibili Domini nostri Jesu Christi carne et sanguine, sacramento et re sacramenti, id est corpore Christi: sicut Christi persona constat et conficitur Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus, et verus homo? quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem sacrifsacramenti, id est corpore Christi. Est igitur sacramentum, et res sacramenti, id forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis eius quem sub uini specie ac sapore potamus. Caro uidelicet 424 carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, utroque inuisibili, intelligibili, spirituali, significatur redemp
Abbreviated transcription (Latin):
cunctosq labores equaruruster tole¬
rauit post nite temporalis. admĩnis¬
trationem benie transãctam. Post ml¬
tiplicia mĩscoie opera: post dilcia ur¬
te exempla: post innumera captiuoꝵ
agnina liberata. post mona coꝵ
birgnũq multitudinẽ copiosam
deo traditam cenobiisq mancipa¬
tain post iunensam mõlem sub¬
stancie eleruosinis distributam
post fidelisumam dispensationem
credite sibi pecunie: uudiq meritis
cumulatis. uergente iam ĩ senium
ctãte: cũm esset aunorum amplius
septuaginta cunctis bonis operibꝰ
refectus: scieus iam dissolutionem
lui corporis inimnere: cepit quadã
die cũ discipulis nouiomio in oppido
ambulare.

Expanded text:
bores aequanimiter toleavit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, post fidelissimae dispensationis creditae sibi pecuniae undique merita cumulata, vergente iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ pater eius dicatur
ioseph: in sequẽtib euãgelista
rei ueritate sed in hoñn opinio¬
ne erat ihs̃ filius ioseph. Et le¬
nedixit illis symeon: et dixit
ad mariã matre eius. Ecce¬

Expanded text:
autem Pater ejus dicatur Joseph, in sequentibus evangelista rei veritate, sed in hominum opinione: erat Jesus filius Joseph. Et benedixit illis Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sc̃o reuelante cegnoscere põ¬
test. Ut eni de aliis taceamꝰ.
ipsas filii sui cogitationes ma¬
riã cegnouisse ex eo intelligẽ
possumus: ꝙ ad iptias uoca¬
taihoc quod ille facere dispone¬
bat: ipsa ut faceret admone¬
bat dicẽs. Dimũ non habent.
Cui cũ ille responderet quid
michi et tibi est mulier. nũdũ
uenit hora mea. ip̃a gladio sp̃s
per ẽã transeũte futura pre¬
noscẽs dixit ministris. Quod¬
cũqz dixerit uobis facite. Hoc
eñi non dixisset: si eius cogita¬
tiones non cognouisset. Gla¬
possumus et per hũc gladiũ
quo non corpus, sed aĩa uul¬
neratur : ĩmensũ illũ dolorẽ
intelligere. quo uirgo beatis¬
sima de morte uingenitifilii
sui uulnerata et percussa est.

Expanded text:
Spiritu sancto revelante, cognoscere potest. Ut enim de aliis taceamus, ipsas filii sui cogitationes eam cognovisse ex eo intelligere possumus quod ad nuptias vocata, hoc quod ille facere disponebat, ipsa ut faceret admonebat, dicens: « Vinum non habent . » Cui cum ille responderet: « Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea , » ipsa, gladio spiritus per eam transeunte, futura praenoscens, ait ministris: « Quodcunque dixerit vobis, facite . » Hoc enim illa non dixisset, si ejus cogitationes non cognovisset. Posm et per hunc gladium, quo non corpus, sed anima, vulneratur, immensum illum dolorem intelligere, quo Virgo beatissima de morte unigeniti Filii sui vulnerata et percussa est.
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ ruũt: isti autẽ ad glo¬
riam refurgũt. Quod em̃ de
uirgine natus est: maguũ et
manditũ signũ est. Hinc au¬
tẽ signo nos credimus: iudei
estresuri exit celos ascendit:
et hoc quid̾e signũ est. Sunt
autẽ multa et alia signa que

Expanded text:
em ad gloriam resurgunt. Quod enim de Virgine natus, magnum et inauditum signum est. Huic autem signo nos credimus, Judaei esurrexit, coelos ascendit. Et hoc quidem signum est. Sunt autem et multa alia signa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et de uasis dñiais propter captionẽ
et indigentes frangi et conflari iu¬
bebat: et indigentib dispensari. Qd̃
etiam beatus ambrosius in talib
necessitatibus indubitanter esse fa¬
ciendum et dixit et scripsit. ffemina
rum intra domum eius nulla mã¬
sit. nec etiam germana soror. sed
nec fratris sui filie que deo pariter

Expanded text:
et de uasis dominicis propter captiuos et de uasis dominicis propter captiuos et indigentes frangi et conflari iubebat et indigentibus dispensari. Quod etiam beatus Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum et dixit et scripsit. Feminarum nulla intra domum eius mansit. Nec etiam germana soror, sed nec fratris sui filie que deo pariter
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ: quia plecũq ut dicebat
uel iactare se insolenter solent hoĩes.
sed que sua sunt querentes. Ille uero
medium tenens. in regula canonico¬
rum dixit: fateor de preciosa ueste eru¬
besco. et ideo cum datur michi uendo
eam. et quia uestis non pocest esse cõ¬
munis. precium sit cõmune. lcõ miͣi¬
ensa frugali et parra usus est
inter olera et lugumina: car¬
nes propter infirmos et hospites ha¬
bebat. In mensa semper lectionẽ aut
disputationem diligens: contra pe¬
stem detractionis in ea ita scriptum ẽ.
Quisquis amat dictis absentum ro¬
dere uitam. Hanc mansam indignã
nouerit esse sui. Unde etiam si forte
aliquando detractio emergeret. dice¬
bat quod si non tacerent: aut uersus
illos ip̃e deleret: aut a mensa ip̃e recedẽt
rga pauperes tam pus lcõ uͣ
et misericors erat: quod cum
ecclesie sue pecunia deficeret: hoc ipso
populo denunciabat non se habete
quod indigentibus erogaret. Nam

Expanded text:
plurimum, quia: «Plerumque», ut dicebat, plurimum, quia: «Plerumque», ut dicebat, «uel iactare se insolenter solent homines sed que sua sunt querentes». Ille uero medium tenens in regula canonicorum dixit: «Fateor, de pretiosa ueste erubesco; et ideo cum datur michi uendo eam, ut quia uestis non potest esse communis, pretium sit commune». Mensa frugali parca usus est et inter olera et legumina carnes etiam propter infirmos et hospites habebat. In mensa lectionem semper aut disputationem diligens contra pestem detractionis in ea ita scriptum habebat: ‘Quisquis amat dictis absentum rodere uitam hanc mensam indignam nouerit esse sui’. Vnde etiam si forte aliquando detractio emergeret, dicebat quod si non tacerent, aut uersus illos ipse deleret aut a mensa recederet. Erga pauperes tam pius et misericors erat quod cum ecclesie sue pecunia deficeret, hoc ipsum populo denuntiabat non se habere quod indigentibus erogaret. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
augustino potestatem dedit contra
usum orientalis ecclesie. coram se ĩ
eclesia predicare. Unde cum multi
ep̃i derogarent. ille linguas obtrectã¬
cium non curabat: sod quomodo ꝑ
cum fieret. quod a seip̃o impleri
plenarie non ualebat. Interea me
tuens ne ab alia ecclesia sacerdõte
corpore et etate infirmũ a carthagnẽsi
archiepõ. per litteras impetrauit: ut
yponensi eclesie augustinũ licet mo¬
dis omnibus renitentem ꝓmoueri
permitteret in pastorem. lcõ tercia¬
uo facto cum tanta instancia
omnes hereticos libris et eplĩs
et disputationibus debeuabat: quod se
uictos erubescentes. et angustun eccle
inuidentes: gͣuissimas et intollerabi¬
les persecutiones uutati ecclesie infe¬
rebant: et aliquociens uiam bea ti
uiri insidiis obsidentes. semper dei
prouidencia itineris errore seductũ
iuenire non poterant. Uestes et
calciamenta et lectualia eius ex
moderato et competenti habitu erãt.
nec ntidia nimium. nec abiecta

Expanded text:
Augustino potestatem dedit contra Augustino potestatem dedit contra usum orientalis ecclesie coram se in ecclesia predicare. Vnde cum multi episcopi derogarent, ille linguas obtrectantium non curabat, dum modo per eum fieret quod a se ipso impleri plenarie non ualebat. Interea metuens sanctus Valerius ne ab alia ecclesia sacerdote corpore et etate infirmum, a Cartaginensi archiepiscopo per litteras impetrauit ut Yponensi ecclesie Augustinum licet modis omnibus renitentem promoueri permitteret in pastorem. Quo facto, cum tanta instantia omnes hereticos libris et epistolis et disputationibus debellabat, quod se uictos erubescentes et augmentis ecclesie inuidentes grauissimas et intolerabiles persecutiones unitati ecclesie inferebant; et aliquotiens uiam beati uiri insidiis obsidebant, semper dei prouidentia itineris errore seductum inuenire non poterant. Vestes et calciamenta et lectualia eius ex moderato et competenti habitu erant nec nitida nimium nec abiecta
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ex prouincia affri¬
cana ciuitate traiectensi. paren¬
tibus honestis et xp̃ianis progenitus.
plenissime in studiis liberalibus eru-¬
ditus per nouan quidem annos
manicheorũ errore deceptus. Anno
uite sue tricesimo per merita et orati¬
ones matris sue. et per predicationẽ
sancti ambrosii ab illa heresi purgatꝰ.
et ab ip̃o baptizatus est. prothinus ĩ
fide catholica confirmatus. spem om¬
nem quam omnino habebat in scło
dereliquit: et scolis remincians quas
regebat. cum iam triẽnium in ienimiꝰ
et oratiombus transegisset: a sancto
ualerio yponensi ep̃o licet inuitus õr¬
dinem sacerdotis assumpsit.
sui statim monasterium deri¬
lcorum instituit: et cepit uiuere
scdm̃ regulam sub sanctis apostolis
constitutam. Sanctus autem uale¬
rius actor eius. erultabat hominẽ
sibi taleni datum diuinitus: qui in
doctrina sana edificare ecclesiam eẽt
ydoneus. Unde ip̃e ualerius quia
grecus erat uidens se in latina. lin¬
gua et litteris minus doctum: bto

Expanded text:
ugustinus ex prouincia Affricana ciuitate Cartaginensi parentibus honestis et christianis progenitus, plenissime in studiis liberalibus eruditus, per nouem quidem annos manicheorum errore detentus, anno uite sue tricesimo per merita et orationes matris sue et per predicationem sancti Ambrosii ab illa herese purgatus et ab ipso baptizatus est. Protinus in fide catholica confirmatus, spem omnem quam habebat in seculo dereliquit et scholis renuntians quas regebat, cum iam triennium in ieiuniis et orationibus transegisset, a sancto Valerio Yponensi episcopo licet inuitus ordinem sacerdotis suscepit. Qui statim monasterium clericorum instituit et cepit uiuere secundum regulam sub sanctis apostolis constitutam. Sanctus autem Valerius ordinator eius exultabat uberius hominem sibi talem datum diuinitus, qui in doctrina sana edificare ecclesiam esset ydoneus. Vnde ipse Valerius quia Grecus erat, uidens se in latina lingua et litteris minus doctum, beato
Abbreviated transcription (Latin):
arach fluuius amarissimꝰ
erat: ut siciens ppls bibere
non posset. Moyses misit lignum
in aquam: et amaritudinem suã
aquarum natura deposuit. quam
infusa subito gracia temperauit.
Sub helyseo propheta uni ex filiis
prophetarum excussum est ferrum
de securi. et statim immersum est.
Rogauit helyseum: qui amiserat fer¬
rum. Misit etiam helyseus lignum
in aquam: et ferrum natauit. Uti¬
q etiam hoc preter naturam: factũ
cognouimus. Grauior est enĩ ferri
species: quam aquarum liquor.
A uertimus igitur maiorem esse gͣ
tamen ꝓphetice benedictiomis nume¬
ramus graciam.Quod si tantum
ualuit humana benedictio ut n a¬
turam conuierteret: quid dicunus
de ipsa consecratione duuma. ubi
ip̃a uerba domii saluatoris ope¬
rantur: Nam sacramentum istud
quod accipis xp̃i sermone conficitꝰ
Quod si tanium ualut sermo he¬
lye ut ignen de crlo deponeret. nõne
ualebit sermo ut species mutet ele

Expanded text:
arath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura depoinfusa subito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. 52. Advertimus igitur majoris esse virtamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Eliae, ut ignem de coelo deponeret: non valebit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est: ut in uita sua de hiis ãpliꝰ
qͣm ducentos anexu seruitutis. debi¬
tiqz onere subleuasset¬
sum autem nos in pagum tu

Expanded text:
tam est, ut in vita sua de his amplius quam ducentos a nexu servitutis debitique onere sublevassCum autem nos in T
Abbreviated transcription (Latin):
resbiter euagrius in nocencio
laimo filio in dño salutem.
Ex alia in aliam linguam ad uer¬
bum expressa. translatio sensus o
seruit oratio. quod breui poterat in¬
dicare sermone. longo ambitu cir
cunacta iux explicat. Hoc igitur
ego uitans. ita beatum anthoniũ
te petente transposui. ut nichil desit
ex sensu cum aliquid desit ex ũbis.
A lii sillabas aucupentur et litt̾as:
tu quere sentencias.

Expanded text:
resbyter Evagrius Innocentio charissimo filio in Domino salutem. Ex alia in aliam linguam ad verbum expressa traservit oratio, quod brevi poterat indicare secumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias.
Abbreviated transcription (Latin):
ussus igitur ad priorem mem.¬
sam sedere studuit ommbus
ministeare. ut ipsum resilendi sela¬
tium in fratrum implicaret obse¬
quium. nec satiatus a mensa sur¬
geret peracto coniuio. Cumiq.
antiquies hostie eius imiudens ab¬
stinentia pulsaret animum illi¬
us ut sumeret ampliore adulia
mtu dei detectus iuro dẽi per
somnum est ostensus. Nam cũ
quadam nocte fuisset cibo refec¬
pare ci dicere. Modo hic bene.
sigine domini cocinolcens ignita
iacula minici erucis se uallans
munimone rigorem abstinentise
Coduis triplisare. et dei aucili¬
um unbcare contra arma
ycanm. Cumq noctibus sin¬
gulis ecclesiam frequentaret.
in tribs se contra ipsure tentar¬
tiouons. Dirus anguis erexit.
Nam cuon in ursi speciem. eum
intxa ecclesiam terrere teritas-¬
let et ipsum nocte alia de ferro
candelabri uisus fuissoc grans.¬
sigere uel nocte tectia ostium
ecclesia expansis hrachiis uel¬
let prohibere. omnia eius ma¬
chiuamenta philibertus ex̾pu¬
lit. uirtute diuina et ꝑte sanc¬

Expanded text:
ussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refecpit hac dicere: 'Modo hic bene, s Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque noctibus singulis ecclesiam frequentaret, in tribus se contra ipsum temptationibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanc