comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us immon& prelatos. it subier¬
ceum imꝑbitiatẽ & inpatientiam
pacienter fertent in aliquos qui¬
bontra eos mur murant q Solent
enm in quieti & inmodesti seu in pa¬
dentes quando corripiuntur a
prelatis in surgere contra eos. &
sed suam uoluntatẽ implere Quoꝵ
animositatem debent prelati ad
tempussustnere. & iterum tẽpore
oportuno & congruo: cum aliorũ¬

Expanded text:
 admonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter ferant, dum in aliquo contra eos murmurant. Solent enim inquieti et immodesti seu impatientes, quando corripiuntur a praelatis, insurgere contra eos, et sed suam voluntatem implere. Quorum animositatem debent praelati ad tempus sustinere, et iterum tempore opportuno et congruo cum co
Abbreviated transcription (Latin):
quod in meliorib repromissio¬
nib sancitum es⁊ hocelł
firmutũ stcctũ & corroboratum
Uides inquit quantũ melior est
ist celebratio illuq tuncce¬
poris agebatur siquide ill eis¬
plarꝰ a figurt Ista uerites. sicut
ta ÷ ̃ Nunc hoc ÷ in hac nouissi
ma ȩtate: tunto melius minis¬
terium sacerdotii sortitus ÷ xp̃s.
quuã fuit illud legale: quanto
& melioris testam̃ti meditor ÷.
Quanto meliore sunt cȩlestia
terremis. aeterna tẽporalibus.
tanto melioris testum̃ti dictur
meliorib ꝓmissionib confir¬
mutũ ÷ istud testamentũ.¬
actẽporalico ꝓmittebut dicens. ⁊¬
S iuolueritis & audieritis: bona
t̃rȩ comedetis ÷ E tobserua quȩ
p̃cipio tibi. utsis longeuus suꝑ
t̾ram: ceteraq his similia pro
ꝓmit tit actribuit cęlestici ae

Expanded text:
elioribus repromissionibus sancitum est, hoc est firmatum, statutum et corroboratum: Vides, inquit, quanto melior est ista celebratio illa quae nunc temporis agebatur. Siquidem illa exemplar et figura, ista veritas est, sicut ta est . Nunc, hoc est, in hac novissima mundi aetate, tanto melius ministerium sacerdotii sortitus est Christus, quam fuisset illud legale, quanto et melioris testamenti est mediator. Quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus, tanto melioris testamenti dator melioribus promissionibus confirmatum est istud. Testamentuac temporalia promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Et: Observa quae praecepio tibi, ut sis longaevus super terram , caeteraque his similia, promtum est, promittit ac tribuit coelestia e
Abbreviated transcription (Latin):
simulq declucens ꝑ deserti uusti¬
tcitẽ : introduxit interrã om̃ib
meliorem ÷ Sed quiu non ꝑman
serunt intestamento eius dum
non obseruuuerunt qđ p̃cipit
intestumento suo: neglex̃ eos
hoc ÷ dimisit eos irescłm desiderli
cordis suriuxtũ qđ ꝑpsulmistũ
dicit qt lotandum alit̃ quia cũ
cdhixis set sermo diuinus. ꝑficiã
illud qđ pegi cum pratrib eorũ.
neforte iudȩi possent oblatrando
dicere. illud testamentũ destru¬
endum eẽ dequo dixit᷑ abraham
in semine tuo benedicentur om̃s
gentes: discrete manifestuuit de
quoloqueretur. cũ sibi intulit¬
dicens: indie qua adp̃hendi
manũ illorũ: uteducerẽ eos de
dix̃. quã quinquagesima die
egressionis illorum deterra¬
egypti data ẽe confect in monte
synui: in quu non ꝑ manserunt
patres eorũ. sed fecerunt uitulũ
moreb: & adorauerunt illud
Nam illud qđ pepigit cũ abrahã

Expanded text:
simulque deducens per deserti vastisimulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus mserunt in testamento ejus, id est non observaverunt quae praecepit in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis sui, juxta quod Psalmista dicit . Notandum autem quia cum dixisset sermo divinus: Perficiam d feci cum patribus eorum. Ne forte Judaei possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintulit: In die qua apprehendi manum illorum, ut educerem eodixit, quam quinquagesima die egressionis illorum de terra Aegypti datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum, sed fecerunt vitulum in Oreb, et adoraverunt. Nam illud quod pepigit cum Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
uereris hominis ade con mu¬
eu latũ. nouu efficiat in
baptis mate ꝑfidẽ dominicȩ
passionis. qđ non ÷ simile
testamento ueteri qđ fecit cum
patrib eorũ: qui illud trena
ꝓmit tebut actẽporalia & p̃cipi¬
ebut carnuliu. istud uero ȩtnu
& celestiu ꝓnit tit p̃cipiens spi¬
rittlia q̃ Quod uero dicit inqua
ad p̃hendi manũ illorũ ute
ducerem eos det̾ra egypti: mag¬
num familicritatẽ suam om̃ps
d̃s ostendit. quã exhibuit illi
popło  More em̃ mulierũ loqui¬
tur sermo diuinus: quȩ solent
paruulorũ manus ad p̃hendere
etium huc illucq sustentundo
illos nelabuntur. ut pote firmos
gressus adhuc non habentes
Sic om̃ps ds̃ cũ ille popłs puerilis
ac paruulus eẽt quic neq gressus
bonȩ oꝑationis hubebat. neq
fortitudinẽ quase posset exol¬
uere deiugo obprimentium:
tetendit enim manũ suũ mug¬
nũ uidelic& auxiliũ pietutis sue.
& extraxit eum defornace fer¬
rec. trahens eũ ad cogritionẽ
suã. & amplexus gratis simos

Expanded text:
veteris hominis Adae commaculatum, novum efficiat in baptismate per fidem Dominicae passionis, quod non est simile Testamento Veteri, quod fecit cum patribus eorum: quia illud terrena promittebat ac temporalia, et praecipiebat carnalia, istud vero aeterna et coelestia promittit praecipiens spiritualia. Quod vero dicit: In die qua apprehendi manum illorum, ut eos ducerem de terra Aegypti , magnam familiaritatem suam omnipotens Deus ostendit, quam exhibuit illi populo: more enim mulierum loquitur sermo divinus, quae solent parvulorum manus apprehendere, etiam huc illucque sustentando illos ne labantur, ut pote firmos gressus adhuc non habentes, sic omnipotens Deus, cum ille populus puerilis ac parvulus esset, quia neque gressus bonae operationis habebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de jugo opprimentium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahens ad cognitionem suam, et amplexus gratissimos,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quȩ sepurauerunt se ad omo
duuud tẽporib hieroboam
Perdomũ aũt̃ uida: duȩ tribus.
iuda & benicmin cũ tribu
sucerdotali . que adheserunt
domui dauid Altiori autẽ
utrãq domũ debemus intelli¬
gere : tam exiudȩis quã exge̾n

Expanded text:
tur, quae separaverunt se a domo David temporibus Jeroboam: per domum autem Juda, duae tribus Juda et Benjamin cum tribu sacerdotali, quae adhaeserunt domui David. Altiori autem utramque domum debemus intelligere omnes tam ex Judaeis qu
Abbreviated transcription (Latin):
erant istorumꝗ̃ in ȩcła modo
inueritate aguntur i Cuelestio
aut̃ misteriuꝰ dicit spiritulia.:
quia obseruatores suos inueri¬
tate ad cȩlestia ducunt: non ne
cueleste altare ÷ fides nr̃a. inquo
offerimus cotidie orationes nr̃as
dõUnde inquid omĩa facito¬
scdm exemplar: qđ tibi ostensũ ÷
minus aptus ẽẽ uidetur ad disci¬
plinã ꝑcipiendam quãuisus qui¬
dem. non eñi itti animo cõmen¬
damus quȩ audimus quomodo
illu quȩ ipso uisu ꝑcęmnus: ideo¬
non solum auditu. uerũ etiã uisu
demonstratũ ÷ moysi adño in
monte tabernaculũ: qđ erat stic
curus cooperante beselehel Ade
dicit ei: uide utomĩa fucias scđm
illã similitudinẽ: quȩ tibi in
monte ostensuest: Quod aũt dic̃ om̃
intelligendũ ÷ tamde taberna¬
culi constructione ucsorũqe
quã desucrificiis & hostus qũaebi
oblaturi eent :

Expanded text:
erant istorum quae in Ecclesia modo erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omsecundum exemplar, quod tibi ostensum est minus aptus esse videtur ad disciplinam percipiendam, quam visus; non enim ita animo commendamus quaecunque audimus, quomodo illa quae ipso visu penon solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte ostensa est. Quod autem dicit, intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque ejus, quam de sacrificiis et hostiis quae ibi oblaturi essent.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut responsũ ÷: moyses cũ consu¬
mass&¬
Aliquid tabernaculum. siesser
terrenus pontifex suꝑ terram
sicut aaron. aliquis scđm eius
ordinẽ in mortulis & sine pec¬
cato. qui suis sucrificiis potu¬
is sec mundare genus huma¬
nũ ꝑfectũ quereddere: non
eẽt utiq sucerdos scđm ordinẽ
melchi sedech inȩt̃nũ. quit
scctis eeñt qui offerrent legalici
munera : Sed quia aaron &
filii eius mortules erant &
peccatores. quaꝓpter non
poterant genus humanum
ꝑfectũ reddere: idõ uenit
xp̃s sine peccuto. qui inet̃nũ
suũ sacerdotiũ teneretꝰ. suoq
sucrificio genus humanum
ꝑfectissimeꝰ munduret. non
alis quales illi fuerunt.
qui exemplari & umbrȩ de¬
seruiunt cuelestiũ : Exemplar
est figura & similitudo ꝑqđ
aliterꝰ ostenditur sicut imugo
expressu inpuriete. exẽplar
& figura ÷ ueri hominis: sucer¬
dotes igitur iudȩorũ exẽpluri.
idõ figure & umb̾rȩ cęlestiũ
misteriorũ deseruiebunt: quia
om̃ia illa similitudirus & figure

Expanded text:
sicut responsum est Moysi cum consummasseet tabernaculum oraculi. Si esset terrenus pontifex super terram, sicut Aaron, vel aliquis secundum ejus ordinem immortalis et sine peccato, qui suis sacrifi iis potuisset mundare genus humanum, perfectumque reddere, non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum, quia satis essent qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales erant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere; ideo venit Christus sine peccato qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exemplar est et figura veri luminis. Sacerdotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae
Abbreviated transcription (Latin):
ralibus honoribus sed in dño
gaudete & bonis operibus
inter missione. orate
Quis hominũ mortalium potest semꝑ
orationi insistere : Aut ergo totũ tẽpus
ꝓ parte posuit apostolus. ut dicat illũ
semper orare qui canonicas orasob¬
seruat. scđm morem & consuetudinẽ
scõꝵ patrum: Aut &iam illum qui
semꝑbene cogitat. & dõ placere de¬
siderat : Quam diu enim quis bene
cogitat & bonum desiderat: semꝑ
orat: Nam quicquid boniiustus agit.
ad orationem referendũ ÷  łtnũꝗ
desin& orare: nisi desinat iustus eẽ
In omnibus grãs agite:

Expanded text:
ralibus honoribus, sed in Domino gaudete, et bonis operibus: intermissione orate. Quis hominum mortalium potest semper orationi insistere? Aut ergo totum tempus pro parte posuit Apostolus, ut dicat illum semper orare, qui canonicas horas observat, secundum morem et consuetudinem sanctorum Patrum: aut etiam illum, qui semper de Deo cogitat, et Deo placere desiderat. Quandiu enim quis bene cogitat, et bonum desiderat, semper orat. Nam quidquid boni justus agit, ad orationem est referendum, et nunquam desinet orare, nisi desierit justus esse. In omnibus gratias agite
Abbreviated transcription (Latin):
mundari itlib sacrificiis tiprcis
Sasesionib figuratiuis: quia non
habebant uera ipsa aut celesti
id ÷ spiritalia quȩ inueritate
modo inȩccła celebantur. me¬
liorib hostiis mundantur
quã istis legtlib sanguine
udelicet passionis xp̃i Nã
quia querebantur uera sacri¬
ficia. quib ꝑfecte potuis sent
homines mundari. nec inue¬
mebantur : necesse fuit tã diu
manere illa. quo usq uera ad¬
uenirent: Noneñi in manu¬
factis sc̃is iħe introiuit exem¬
plaria urorũ sed in iplũ cęlũ.
ut appareat nunc uultui dĩ
ꝓnobiss Non introuit inquit
iħs in manu factis sc̃is. sub audis
qui sunt exemplaria uirorum
m anufticta sc̃a appellat sca
sc̃orum. quȩ primũ manib
beselehel ftictasunt inheremo.
acpostea similiter manib oꝑa¬
torũ intẽplo salomonis. inquȩ
non introiuit iħs sedinips um
celũ qđ non ÷ manib hominũ
factũ sed iussione & uoluntate
uerbidĩ extensũ ħ Igitur illa

Expanded text:
mundari talibus sacrificiis typicis, mundari talibus sacrificiis typicis, et aspersionibus figurativis, quia non habebantur vera ipsa aut coelestia, id est spiritalia quae in veritate modo in Ecclesia celebrantur, melioribus hostiis mundantur quam istis legalibus, sanguine videlicet passionis Christi; nam quia quaerebantur vera sacrificia, quibus perfecte potuissent homines mundari, nec inveniebantur, necesse fuit tam diu manere illa, quousque vera advenirent. Non enim in manufactis Sanctis Jesus introiit exemplaria verorum, sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vulpro nobis. Non introiit, inquit, Jesus in manufactis: subaudi, quae sunt exemplaria verorum. Manufacta appellat Sancta sanctorum, quae primum manibus Beselehel facta sunt in eremo, ac postea similiter manibus operariorum in templo Salomonis, in quae non introiit Jesus, sed in ipsum coelum, quod non est manibus hominum factum, sed jussione et voluntate Dei Verbi extentum. Igitur illa
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: asꝑsione siue effusione
sanguinis ammaliũ: lauaq pec¬
cata relaxabantur ÷ Sed quit in
hoc maiora crimina non tollebat.
neq ꝑfectũ hominẽ reddebat non
erat ꝑfecta mundatios Perfecta
aut̃ mundatio & remissio insan¬
guine xp̃i consistit. qui ꝓnobis
fusus ÷ in remissionẽ peccatorum:
sine cuius sanguinis effusione
no redimitur: Neces seest
cemplaria quidẽ celestio
his facrificiis & asꝑsionibus mun¬
dari Ipsa aut̃ cęlestia: meliorib
hostiis mundantur quam istis ⁊
S acrificia legalia : exemplaria id ÷
figurã & similitudinẽ uocati lsta
aũt quȩ modo in eccła inueritute
celebantur. Ccelestia appellat.
id÷ spiritalia qm̃ spiritalia sunt:
& spiritaliter sunt agenda. siue
cȩlestia eoqđ illos qui in ueritate
ea celebrant: ad cȩlestia ꝑducant ⁊
Exemplaria inquit cęlestiũ miste¬
riorum. acrerum quȩ inlege age¬
bantur infigurã istorũ qu̾e modo
mecła cõplentur necesse erat

Expanded text:
bantur aspersione sive effusione bantur aspersione sive effusione sanguinis animalium, leviaque peccata relaxabantur: sed in hoc quod majora crimina non tollebat, neque perfectum hominem reddebat non erat perfecta mundatio. Perfecta autem mundatio et remissio in sanguine Christi consistit, qui pro nobis effusus est in remissionem peccatorum, sine cujus sanguinis effusione redimitur. Necesse est ergo exemplaria quidem coelestium his sacrificiis et aspersionibus mundari. Ipsa autem coelestia, melioribus hostiis mundantur quam istis. Sacrificia legalia, exemplaria, id est figuram et similitudinem vocat: ista autem quae modo in Ecclesia in veritate celebrantur, coelestia appellat, id est spiritalia, quoniam spiritualia sunt, et spiritualiter agenda; sive coelestia, eo quod illos qui in veritate ea celebrant, ad coelestia perducant. Exemplaria, inquit, coelestium mysteriorum ac rerum quae in lege agebantur in figura istorum, quae modo in Ecclesia complentur, necesse erat
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis nouitesttmenti: in remis¬
sionẽ peccatorũ : Otiam taberna¬
sanguine similiter aspersit n
dicens: inhabittbo in illis & in¬
ambulabo: & dequib apłs alibi:¬
Uasci uero diuersci: fideles sunt in¬
aeccła. diuersa officia habentes:
Quidam & eĩu sunt uasa p̃dicationis:
sicut paulus dequo dñs ad ancinã
ait i Ucis electionis mihi ÷̾ iste
Quidam uero diuersos gradus ac
uaria officia habent: quȩ idem
egregius p̃dicator cõmemorans
dicit᷑: Alii datur ꝑ sp̃m sermosa¬
pientiȩ. alii sermo scientiȩ alu
guntur : quia uniuerscdis ȩccła
cum om̃ib sibi ministrantibus
sanguine passionis xp̃i mundatus
equitur i & omina pene in sangui¬
nt mundantur scđm lege: & sine
sanguinis effusione nonfit re¬
missioq̃ Quare dix̃ pene insan¬
guine mundari omia scđm legẽ. ⁊¬
qm̃ inillis nonerat ꝑfecta munda¬
tio: neq ꝑfecta remissio ÷ Corpora
em̃ quantũ ad legẽ ꝑtinet munda¬

Expanded text:
sanguis novi Testsanguis novi Testsionem peccatorum . Etiam tabernasanguine similiter aspersit. Tdicens.: Inhabitabo in illis, et inambulabo. Et de quibus ApostolVasa vero diversa fideles sunt Ecclesiae diversa officia habentes: quidam etenim sunt vasa praedicationis, sicut Paulus, de quo Dominus ad Ananiam ait: Vas electionis est mihi iste. Quidam vero diversos gradus ac varia officia habent, quae idem egregius commemorans dicit: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii erguntur, quia universalis Ecclesia cum omnibus sibi ministrantibus sanguine passionis Chrisanguine mudantur secundum legem, et sine sanguinis effusione non fit remissio. Quare dixit pene in sanguine mundari omnia secundum legem? Quoniam illis non erat perfecta mundatio, neque perfecta remissio: corpora enim quantum ad legem pertinent munda
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ testamentũ sanguine respꝰsũ ÷
ad confirmationẽ  Similit̃ & popłs
typice significabat sanguine
passion is xp̃i. nouũ testamentũ
confirmandũ: & popłm credentẽ
mundandũ : Aqua autẽ qua po¬
pulus asꝑgebatur : aqua ÷ bap¬
tismatis qua fideles ꝑfundantur.
Lana coccinea. caritatẽ xp̃i qua
ꝓnobis passus ÷ & dequa alibi
dicitur : Sic deus dilex̃ mundũ:
utunigenitũ suũ daret ꝓmundo⁊
Y so pus herba humilis ÷ & inpetris
nascens. ꝑ quam humilitas desig¬
natur xp̃i & fortitudo: qua inte¬
riora nr̃a purgantur : Nam
huius herbȩ genere: pulmonũ
rsopũ pȩxttentia accipi. quae
fortiter ꝑacta : interiora uida
mentis purgant n Hic sanguis cesta¬
menti qđ mandauit aduos ds.
quasi diceret: hȩc ÷ confirmatio
huius testamenti qđ mandcuit
a duos ds. iste sanguis p̃figurabat
illũ sanguinẽ. quidelatere xp̃i in
cruce manauit : Hoc sanguine xp̃s
& nos asꝑsit: & teftamentũ suum
confirmauit sicut ipse dix̃. Hic ÷

Expanded text:
 Testamentum sanguine respersum est ad confirmationem, similiter et populus, typice significabat sanguine passionis Christi Novum Testamentum confirmandum, et populum credentem mundandum: aqua autem qua populus aspergebatur, aqua est baptismatis qua fideles perfunduntur. Lana coccinea charitatem Christi qui nobis passus est, et de qua alibi dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo. Hyssopus herba humilis est, et in petra nascens, per quam humilitas designatur Christi et fortitudo, qua interiora nostra purgantur: nam hujus herbae genere pulmonum hysopum poenitentia accipi, quae fortiter peracta interiora vitia mentis purgat. Dicens: Hic sanguis testamenti quod mandavit ad vos Deus. Quasi diceret: haec est confirmatio hujus testamenti quod mandavit ad vos Deus: iste sanguis praefigurabat illum sanguinem qui de latere Christi in cruce manavit: hoc sanguine Christus et nos aspersit, et testamentum suum confirmavit, sicut ipse dixit Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
illos dicit dñs. dandoleges meas in
cordib eorũ & inmentes eorũ suꝑscribã
eas: subaudis stati sub intulit. & pec¬
catorũ eorũ ñ memorabor amplius:
ostendens iã ñfore deinceps necessarias
hostias figuratiuas: Quod etiã ãplius
manifestat dũ subdit
Vbi aũt horũ

Expanded text:
n cordibus eorum et in mentibus eorum superscribam eas, statim subintulit: Et peccatorum eorum non memorabor amplius, ostendens jam non fore deinceps necessarias hostias figurativas, quod etiam Apostolus manifestat, dum subdit: Ubi autem horu
Abbreviated transcription (Latin):
dando leges meas incordib eorũ.
& inmentes eorũ suꝑ scribã eds &
peccataorũ & iniquitatũ eorũ. iam
non recordabor amplius: Contesta
solũ ꝑpsalmistã sed etiam ꝑ ꝓphetam.
quia illȩ hostiae iã non sunt offe¬
rende: in sequentib uerbis. defectus
sententiȩ satis necessarius: quaꝓpter
dicatur ita: Postquã eñidixit om̃i potens
ds ꝑ ꝓphetã hieremiã. hoc aut̃ est cesta

Expanded text:
cordibus eorum, et in mentibus eorum superscribam eas; et peccatorum et iniquitatum eorum non recordabor amplius. Contestatsolum per Psalmistam, sed etiam per prophetam, quia illae hostiae jam non sunt offerendae. In sequentibus verbis defectus est sententiae satis necessarius, quapropter dicatur ita: Postquam enim dixit omnipotens Deus per prophetam Jeremiam: Hoc autem es
Abbreviated transcription (Latin):
siderans tẽpus dereliquo: quando
iudic& orbẽ terrae: & cuius rei
ccuusa ficit ista dilatio: exponit dicens:
u tponantur inimici eius. saabellũ eiꝰ:
Inimicieius sunt iudei. heretici. & fal¬
si xp̃iani om̃sq infideles: qui subicien¬
di sunt potestati illius: hic & necessa¬
tineat adrȩꝓbos innequitia ꝑmanentes.
& uoluntaria queꝑtineat adelectos:
quideserentes uiã nequitiȩ. sponte
sesubdunt xp̃o ꝑfidẽ: Illi sacerdotes
iud ȩorũ multas cotidie offerendo
hostias. non potuerunt auferre
peccata: xp̃s aũt semel semet ipsũ
offerens. abstulit peccata mundi:¬
& sedet nunc ingłam dĩ patris .:
ꝗ na enĩ oblatione consũmauit in
sempitertiũ sc̃i ficatos: id ÷ semel¬
se offerens. ꝑfectos fecit scificatos
in sepiternũ:

Expanded text:
siderans tempus de reliquo, quando siderans tempus de reliquo, quando judicet orbem terrae. Et cujus rei causa fiat subjectio exponit, dicens: Ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Inimici ejus sunt Judaei, haeretici et falsi christiani, omnes infideles qui subjiciendi sunt potestati illius: hic enim et necessaertinet ad reprobos, in nequitia permanentes, et voluntaria, quae pertinet ad electos, qui deserentes viam nequitiae, sponte se subdunt Christi per fidem. Illi sacerdotes Judaeorum, multas quotidie offerenhostias, non potuerunt auferre peccata: Christus autem semel semetipsum offerens, abstulit peccata mundi: sedet nunc in gloria Dei Patris. Una enim oblatione consummavit in sempiternum sse offerens perfectos fecit sanctificatos in sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
ecce uenio. ut faciã ds uoluntatẽ
tuã: Aufert primũ subaudis
testamentũ. dũ eius oblationes res¬
uoluntate dĩpatris quã filius adim¬
pleuit: sc̃ificatisumus inbaptis mate.
ꝑ oblationẽ corporis ihũ xp̃i insemel:
Quod dicit insemel: taleest acsi dicera:
Sc̃ificatisumus inbaptis mate: ꝑpas¬
sionẽ quã xp̃s celebrauit semel:
& om̃is quidẽ sacerdos legis prȩsto est
alttri cotidie ministrans. & easdẽ
sepe offerens hostias. quȩ nũ quam
possumus auferrepeccata: subaudis
criminalia atq capitalia: hic aut̃
hautdubiũ quin xp̃s. unã propec¬
catis offerens hostiã insẽpiternũ:
sed et indextera dĩ. decetero expec¬
tans donec ponantur innucieiꝰ
scabellũ pedũ eius: Ministrare siue
offerre. signũ est ministrationis. ꝑ
qđ intelligitur humilitas xp̃i: Atuero
sedere signũ est iudicantis & dominan¬
omnẽ creaturã: habitat inplenitudine
paternȩ maiestatis. expectans & con¬

Expanded text:
Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Aufert primum. Subaudi Testamentum, dum ejus oblationes resvoluntate; Dei Patris, quam Filius adimplevit. Sanctificati sumus. In baptismate. Per oblationem corporis Jesu Christi semel. Quod dicit semel, tale est ac si diceret: Sanctificati sumus in baptismate per passionem, quam Christus celebravit semel. Et omnis quidem altari quotidie ministrans et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata, subaudis criminalia atque capitalia. Hic autem haud dubium quin Christus unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet in dextera Dei, de caetero exspectans donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Ministrare sive offerre, signum est ministrationis, per quod intelligitur humilitas Christi: at vero sedere, signum est judicantis et dominanomnem creaturam, habitat in plenitudine paternae majestatis, exspectans et con
Abbreviated transcription (Latin):
offerri dicens: Si quis ex uobishostiã
offert dño depec corib masculũ
in maculatũ offerat. hoc ÷ uitulũ
debobus siue armento: Uitulus
iste debobus assũptus. atq insacri¬
ficiũ oblatus xp̃c est: degenere
patriarcharũ hostiis acꝓsalute
generis humani immolatis: dicit
ergo xp̃s ad patrẽ. Qui a sacrificia
in rationabili ũ animaliũ tibi ñ
placent. eo qđ ꝑfecte hominẽ mun¬
dare non possunt: ecceuenio in
mundũ ꝑ incarnationis miste¬
riũ: incapite & eñilibri leuitici
scriptũ ÷ deme. untfaciã uoluntatẽ
tuã: hoc est ut moriar ꝓsalute
generis humani: uoluntas eñi
di patris fuit: ut filius sua passione genus
humanũ redimeret: undeipse filius
appropinquans passi omidicit sed ut
facio: Surgite eamus ad passionem.
Suꝑ ius di cens. quia hostias & obla¬
tiones & holocaustomatd ꝓpeccato
noluisti: necplacita sunt tibi quȩ
scđm legẽ offeruntur. tunc dixi

Expanded text:
offerri, dicens: Si quis ex vobis hostiam offerri, dicens: Si quis ex vobis hostiam offert Domino de pecoribus, masculum immaculatum offerat, hoc est, vitulum de bobus, sive de armento. Vitulus iste de bobus assumptus, atque in sacrificium oblatus, Christus est de genere patriarcharum ortus, ac pro salute generis humani immolatus. Dicit ergo Christus ad Patrem: Quia sacrificia irrationabilium animalium tibi non placent, eo quod perfecte hominem mundare non possunt, ecce venio in mundum per incarnationis mysterium. In capite etenim libri Levitici scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam, hoc est, ut moriar pro salute generis humani. Voluntas enim Dei Patris fuit, ut Filius sua passione genus humanum redimeret. Unde ipse Filius appropinquans suae passioni dixit : Sed ut nc: id est, eamus ad passionem. Superius dicens, quia hostias, et oblationes, et holocautomata pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi, quae secundum legem offeruntur; tunc dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ: quod cotũ concrema¬
retur in altari. quasi totũ in cen
uitreum. totũ uitreum: Sed si
holo caustomata ꝓpeccato non ei
placuerunt. queri potest quomodo
mundabantur: ad quod respon¬
dendũ est: quia fide & penitentia
digna mundabantur Sicut
mundatus est dauid apeccato
adulterii . atq homi cidii: Perfecca
aut̃ mundatio. inxp̃i aduentu
data est: In capite libri scriptũ est.
ut faciã ds̃ uoluntatẽ tuam:
Dehuius libri capite: diuerse
ad octorib disputaĩs: quidã eñ
intelligunt hic initium genesis
ubi scriptũ est: qđ in principio id ÷
infilio fecerit ds cęlũ & terram.
quidã primũ psalmũ: quẽ quidã
referunt adxp̃m. quidã ad quẽlib&
electũ.: in quo dicitur in lege dñi
uoluntas eius: sed quia iñ his nichil
Melius uidetur intelligi deinitio
libri leuitici dictũ: quilic& totus
des acrificiis & hostiis contineatur:
Primũ sacrificiũ deuitulo p̃cepit

Expanded text:
sacrificium, quod totum cremasacrificium, quod totum cremabatur in altari, quasi totum incensuvitreum totum vitreum. Sed si holocautomata pro peccato non ei placebant, quaeri potest quomodo mundabantur? Ad quod respondendum est, quia fide et poenitentia digna mundabantur, sicut mundatus est David a peccato adulterii atque homicidii: perfecta autem mundatio in Christi adventu data est. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. De hujus libri capite diversa doctoribus disputantur. Quidam enim intelligunt hic initium Genesis, ubi scriptum est: In principio: id est in Filio fecit Deus coelum et terram. Quidam primum psalmum, quem quidam referunt ad Christum: quidam ad quemlibet electum, in quo dicitur: In legevoluntas ejus . Sed quia in his nihil melius videtur intelligi de Levitici libri initio dictum, qui liber cum totus de sacrificiis et hostiis contineatur, primum sacrificium de vitulo praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
&figuratiua sacrificia p̃cedere: & re¬
sicut uerbis p̃nunciabatur. Ita
etiam & misteriis p̃signaretur.
quatinus afigura citius transirent
adueritatẽ: Sed qui a illi non
placuerunt illa sacrificia: aduenit
uerũ. dequo apłs ait: Idõ inquit
quia inpossibile erat sanguine
hyrcorũ auferri peccata. & quia
non pͥacebant dõ talia scicrificia.
ingrediens mundũ. non dubium
quin xp̃s dicit: Ingressio aũt̃ illa.
nichil est aliud nisi missio eius:
apparitio uidelic& humanitatis:
quando eni qui ubiq p̃sens erat.
sed tamen in uisibilis. factus postea
homo uisibilis mundo apparuit.
quodã modo ubierat illuc in¬
gressus est & qͥd dicit dõ patri :
hostiam inquiens & oblationẽ
noluisti. corpus aut aptasti mͥ¬
siue ꝑfecisti: ut illud tibi offerã
sacrificiũ acceptũ: holo causto¬
mata ꝓpeccato non tibi placue¬
runt: Tunc dixi. ecceuenio ꝑ in¬
curnationis misteriũ: ut meo
sacrificio redimã genus hu¬
manũ: holo causttũ dicebatur

Expanded text:
figurativa sacrificia praecedere: et resicut verbis praenuntiabatur, ita etiam et mysteriis praesignaretur, quatenus a figuratitiis transirent ad veritatem. Sed quia illi non placuerunt illa sacrificia, advenit iterum, de quo Apostolus ait: Ideo, inquit, quia impossibile erat sanguine hircorum auferri peccata, et quia non placebant Deo talia sacrificia, ingrediens mundum, non dubium quin Christus dicit. Ingressio autem ista nihil est aliud nisi missio ejus, apparitio ejus, videlicet humanitatis. Quando enim qui ubique praesens erat, sed tamen invisibilis, factus postea homo visibilis mundo apparuit, quodammodo ubi erat, illuc ingressus est. Et quid dicit Deo Patri? Hostiam, inquit, et oblationem noluisti: corpus autem aptasti sive perfecisti mihi: illud tibi offeram sacrificium acceptum. Holocautomata pro peccato non tibi placuerunt. Tunc dixi: Ecce venio per incarnationis mysterium, ut meo sacrificio redimam genus humanum. Holocaustum dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum oferat quẽ admodum
pontifex iudȩorũ ingrediebat᷑
in scã ꝑsingulos annos. neq cũ
sangune alieno : sed cũ suo
qm̃ ipse quiest sacerdos & sacri¬
ficiũ. semel se ipsũ obtulit inara
crucis : Atuero resurgens iam
amplius moriatur: qm̃ ad sa¬
lutẽ om̃i um credentiũ satis
sufficit una passio eius alioquin.
hoc ÷ si aliter esset ut semel
passus non ꝓdesset om̃ib sepius
oportebat eum crucifigi abo¬
rigine mundi: hoc ÷ quot quot
fuerunt electi & quot futuri sunt :
ꝑsingulos ori illũ opor¬
teret sieos redimere uellet: sed
noluit nisi tantũ semel mori.
& una morte illius redemptio
ftata est: Nunc autẽ semel
hostiamsuam apparuit: hoc est
ꝑ corpus suum quod fecithostiam
ꝓpeccato: semel inquit infine scłorũ
adhoc apparuit: utꝑ hostiã destru¬
eret peccatũ Merito tunc apparuit
quando multa erant peccata ut
ostenderet diuitias suas gr̃ȩ suȩ:
Si eñi in principio fieret: fortussis
nullus crederet Ethoc semel incon¬

Expanded text:
ipsum offerat, quemadmodum pontifex Judaeorum ingrediebatur in Sancta per singulos annos: neque cum sanguine alieno, sed cum suo: quo niam ipse, qui est sacerdos et sacrificium, semel semetipsum obtulit incrucis: ac vero resurgens a moamplius moriatur, quoniam ad salutem omnium credentium satis sufficit una passio ejus. Alioquin, hoc est si aliter esset, ut semel passus non prodesset omnibus, saepius oporteret eum crucifigi ab origine mundi, hoc est, quot fuerunt electi et quot futuri sunt pro singulis mori illum oporteret, si eos redimere vellet: sed noluit nisi tantum semel mori, quia una morte illius redemptio facta est. Nunc autem semel hostiam suam apparuit, hoc est per corpus suum quod fecit hostiam pro peccato. Semel, inquit, in fine saeculorum ad hoc apparuit, ut per hostiam suam destrueret peccatum. Merito tunc apparuit, quando multa erant peccata, ut ostenderet divitias gratiae suae. Si enim in principio fieret, fortassis nullus crederet et hoc semel in con
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ suã &pressit: scđo uero
uolo iuuenes nubere. indulgentiȩ
causa taliter locutus est: prõpter
fragilitatẽ carnis: Similiter non
erat uoluntas om̃ipotentis dĩ. talia
sacrificia offerri: sed propter infir
derauit Potest & ita dissolui. ut quia
futurũ erat uerũ sacrificiũ ꝑ xp̃m¬

Expanded text:
voluntatem suam expressit. Secundo vero, voluntatem suam expressit. Secundo vero, Volo juvenes nubere; indigentiae causa taliter locutus est propter fragilitatem carnis. Similiter non erat voluntas omnipotentis Dei talia sacrificia offerri, sed propter humilideravit. Potest et ita resolvi, ut quia futurum erat verum sacrificium p
Abbreviated transcription (Latin):
cibominatio est mihi: quimac tat
offerri debuissent. si illi non pla¬
cuerunt nec uoluntatis illius fuer̃:
Quaegemina solutione potest solui:
Considerans omp̃s ds̃ animos iudȩorũ
ꝓnos adidola colenda. & ritũ
gentiũ imitandũ imꝑauit eis mul
ta sacrificia offerre: Neotiosi sine
sacrificiis sedentes incultũ deorũ
alienorũ . dũ uidissent alios offerre
inciderent: maluitq offerri ase
creata. quã idolis demoniorũq
portentis : imposuitq illis inserui¬
tutem non iniustificationẽ. quia
non est eius uoluntas talia offerri:
Talimodo & egregius p̃dicator. ut
pote creatura creatorẽ sequenssuis
indictis ꝑ egit dicens Uolo om̃s
homines esse sicut me ipsũ: id est
castos continentesq & iterum:
Volo inquit iuuenes nuberefilios
ꝓcreare : ꝓpterfornicationẽ & ad¬
ulteriũ: ecceduas uoluntates
constituit: sed tamen non sunt ei ambȩ:
Primũ dicens. Uolo om̃s homines
esse incontinentia sicutme ipsum:

Expanded text:
abominatio est mihi: qui mactat abominatio est mihi: qui mactat offerri debuissent, si illi non placuerunt, nec voluntatis illius fuit? Quae gemina solutione potest solvi. Considerans Deus omnipotens animos Judaeorum pronos ad idola colenda, et ritum gentium imitandum, imperavit eis multa et gravia sacrificia offerre, ne otiosi sine sacrificiis sedentes, in cultum deorum alienorum, cum vidissent alios offerre, inciderent, maluitque sibi offerri a se creata, quam idolis, daemoniorumque portentis, imposuitque illis in servitutem, non in justificationem, quia non est ejus voluntas talia offerri: tali modo et egregius praedicator, ut pote creatura Creatorem sequens suis in dictis peregit, dicens: Volo omnes homines esse sicut meipsum , id est castos et continentes; et iterum: Volo inquit juvenes nubere, filios procreare , propter fornicationem et adulterium. Ecce duas voluntates constituit, sed tamen non sunt ejus ambae. Primum dicens: Volo omnes homines esse in continentia sicut meipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
Inpossibile enĩ est: sanguine tau¬
rorũ & hricorũ auferri peccata.
Quęratio esse poterat. utrationabilis
homo sanguine rationabilis ani¬
malis mundaretur Qua propter
& si leuiora peccata ꝑ illa sacrificia
purgabantur. corpusq mundabatur
quantũ adlegẽ ꝑtin&: tamen in¬
possibile erat criminalia & graui¬
ora peccata. illis sacrificiis mun¬
dari: Vnde. neminẽ adꝑfectũ
ad duxit lex: Idõ in grediens
mundũ: dicit: hostiam & ob la¬
tionẽ noluisti: corpus aũt aptasti
mihi: holocaustomata ꝓpeccato
non tibi placuerunt: tuncdixi
ecce uenio: In capite libri srip¬
tum est deme utfaciam uolun¬
tatẽ tuam: Anteriores hostiae
ostenduntur his uerbis inutiles
esse acceptabiles dõ: Qm̃ abinicio
non placuerunt ei Non est enim¬
nium & concrematione anima¬
li um umquã delectatus fuerit:
lic&e legatur odoratus esse odore
suauitatis. sed fide & desiderio
placuerunt mihi: Etꝑ isaiam: Ne
afferatis ultra sacrificiũ mihi: incensio.

Expanded text:
Impossibile enim est sanguine taurorum et hircorum auferri peccata. Quae ratio esse poterat ut rationabilis homo sanguine irrationabilis animalis mundaretur? Quapropter etsi leviora peccata per illa sacrificia purgabantur, corpusque mundabatur, quantum ad legem pertinet, tamen impossibile erat, criminalia et graviora peccata illis sacrificiis mundari. Unde neminem ad perfectum adduxit lex. Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi. Holocaustomata pro peccato non tibi placuerunt, tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Anteriores hostiae ostenduntur his verbis inutiles esse acceptabiles Deo, quoniam ab initio non placuerunt ei. Non est nalium et concrematione animalium unquam delectatus fuerit: licet legatur odoratus esse odorem suavitatis, sed fide et desiderio placuerunt mihi. Et per Isaiam: Non offeratis inquit ultra sacrificium; incensum
Abbreviated transcription (Latin):
oblatus amultorũ exaurienda
peccatti scđo sine peccato apparebit
expectantib se inscilutẽ isicut
hominib statutũ acdecretum ÷
nisi semel. postea autẽ accipiant
iudiciũ. hoc ÷ ꝓ ut unusquisq gessit
incorpore siue bonũ siue malum:
sic & xp̃s semel oblatus estasemet ipso
admultorũ collenda peccita nec
potest amplius mori sednec mdige¬
mus : Notandũ autẽ ad multorũ
tollenda peccata illũ esse oblatũ
& non omni ũ: quia nonom̃s ere¬
dituri sunt: talequid ecipse dñs

Expanded text:
exhaurienda peccata; secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem. Sicut hominibus statutum est ac decretum, nisi semel; postea autem accipiunt judicium: hoc est, prout unusquisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum: sic et Christus semel oblatus est a semetipso ad multorum tollenda peccata; nec potest amplius mori, sed neque indigemus. Notandum autem, ad multorum tollenda peccata illum esse oblatum, et non omnium: quia non omnes credituri sunt. Tale quid et ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ onũ mandato legis a moỹse
umuerso popło. accipiens sangui¬
nẽ uitulorũ & hyrcorũ cũ aqua
& lana coccinea &ysopo: Ipsum
quoq librũ & omẽm populum
asꝑsit dicens ÷ Omnia ifta infigura
agebantur : Nam uitulus ille
quiplerũq hostia scicerdotis erat.
xp̃isignificat quiuerus sacerdos
existens: uitulũ hoc ÷ semet ipsum
obtulit dõ patri in ara crucis: Iste ÷
uitulus: quem pius pater macttuit
ꝓreuersione filii ꝓdigiu hỹrcus
quoq quiꝓpeccato offerebatur.
eundẽ xp̃m significat: qui ꝓpecca¬
torib oblatus ÷ uxta qđ idẽ apłs

Expanded text:
legis a Moyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua et lana coccinea et hyssopo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit dicens. Omnia ista in figura agebantur. Nam vitulus ille, qui plerumque hostia sacerdotis erat, Christum significabat, qui verus sacerdos existens, vitulum, hoc est semetipsum obtulit Deo Patri in ara crucis. Iste est vitulus quem pius pater mactavit pro reversione filii prodigi. Hircus quoque qui pro peccato offerebatur eumdem Christum significabat, qui pro peccatoribus oblatus
Abbreviated transcription (Latin):
quiȩ saluae factae sunt
Dequib
supradictum ÷ Si fuerit numerus
filiorum israheł sicut arenamaris.
eliquiȩ saluȩ fient S icut tẽpori¬
bus heliae dono grãe dĩ multi reserua¬
tsunt. neadorarent idola: sic tẽporib
apłorũ. multi ex uidȩis scđm electionẽ
grãe dĩ saluifactisunt ueniendo ad fi¬
dem. qui & reliquiae appellantur. i
Etonsiderandũ. quia scđm electionẽ

Expanded text:
reliquiae salvae factae sunt, de quibus supra dictum est: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient. Sicut temporibus Eliae, dono gratiae Dei, multi reservati sunt ne adorarent idola, sic temporibus apostolorum, multi ex Judaeis secundum electionem gratiae Dei salvati sunt veniendo ad fidem, qui et reliquiae appellantur. Et considerandum quia secundum electionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓom̃ib mortuus est : & resurrexit
Ille uiuit xp̃o. qui non querit suã
utilitatemsolum modo. sed aliorũ
& qui pfratribus non dubitat mori
sicut xp̃s non quesiuit sua sed nr̃a¬

Expanded text:
pro omnibus mortuus est, et resurrexit. Ille vivit Christo, qui non quaerit suam utilitatem solummodo, sed aliorum: et qui pro fratribus non dubitat mori: sicut Christus non quaesivit sua, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
alecos dorincioꝵ allo quitur dednũgͥd
aiates do ista loquebatur. nonerant
medrses f rant utiq Sedita ẽ incelli¬
cendum i. Ex hoc. idi exe quo uocati
poulum rerum uiuere: sed inspẽ celes
Sed nunc iam non nouimus sub¬
audis illum mortalem & corruptibilẽ :
sedimn mortalem & in corruptibilem i
Etesensus . Idõ non estis positi inspe
rerum carnalium & temporalium:
quia infide & spe iam estis in morta¬
les & incorruptibiles. securi de p̾mio ÷
Siqua gͦ noua creatura est nouuis po¬

Expanded text:
ectos Corinthiorum alloquitur. Sed nunquid illi quando ista loquebatur, non erant in carne? Erant utique, sed ita est intelligendum: Ex hoc id est ex quo vocati poralium rerum vivere, sed in spe coelessed nunc jam non novimus, subaudis illum mortalem et corruptibilem, sed immortalem et incorruptibilem, et est sensus: Ideo non estis positi in spe rerum carnalium et temporalium, quia in spe et fide jam estis immortales et incorruptibiles securi de praemio. Si qua ergo nova creatura est, id
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta annos: & ꝑ manserunt
ingratis Potest qđ dicit quadraginte
annis: & ad sequentia coniungi ⁊
Quadragenarius aũt numerus :¬
misticus indiuina scriptura habet᷑. ii
heremo contra dm̃iͥ Consũ mataq
tudinẽ penetraret n Primis ergo xl¬
tionis ostendit. Posteriorib uero xl
dieb consolationẽ qua consolan¬
disunt inpatria h Corpus eñi eius
id ÷ aeccła. neces se ÷ ut tẽptationes
paciatur inp̃senti scło: ut post modũ
ꝑ uenire possit ad gaudia patriae.¬

Expanded text:
quadraginta annos, et permanserunt quadraginta annos, et permanserunt ingrati. Potest quod dicit: Quadraginta annis et ad sequentia conjungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura habetur. Qudeserto contra Deum: consummatique tudinem penetraret. Primis ergo culi ostendit, posterioribus quadraginta diebus consolationem, qua consolandi sunt in patria. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est ut tentationes patiatur in praesenti saeculo , ut postmodum pervenire possit ad gaudia patriae
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ amaricatione. quando me
ad amaritudinẽ ꝓuocauerunt:.
scđm diem cẽptutionis inde serto eorũ
ubi cẽpttauerme patres uestri
multis modis dicentes : Num quid
poterit ds parare mensam indeserto.
& nũquid poterit nos introducere
in terrã patrib ꝓmissamaꝰ quod
aũt dicit hodie. non loquitur
iampsalmistti adillos qui mortui
sunt indeserto murmurando
contra dñm. & increduli existendo :
sed pocuis acdillos qui dominicae
tamenti. uel om̃i tẽpore quã diu
dicetur hodie nolite obdurare
terno ponitur donec mundus &
uitti p̃sens manet . Sequitur i
Probauerunt & uiderunt opera
mea: quadraginita annis
Quod dicit ꝓbauerunt oꝑa & mira¬
bilia meti non ÷ itti intelli gendũ
ut dicatur ꝓbauerunt. id ÷ elege¬
runt causa grãrũ actionum: sed
pocius ꝓbatio hic adcuriositatem ÷
referenda & tẽptationẽ qͥ Probauer̃
inquit oꝑa mea. hocest curiositatis
causci ex quisierunt temptantes :
utrum nam omnipotens essem
Sedquid factũ ÷ uiderunt illa ꝑ

Expanded text:
in amaricatione, quando me ad amaritudinem provocaverint secundum diem tentationis eorum in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri multis molis, dicentes: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Et nunquid poterit nos introducere in terram patribus promissam? Quod autem dicit hodie, non loquitur jam Psalmista ad illos qui mortui sunt in deserto murmurando contra Dominum, et increduli existendo, sed potius ad illos qui dominicae tamenti, vel omni tempore quandiu dicetur hodie: Nolite obdurare terno ponitur, id est, donec mundus et vita praesens manet. Sequitur: Probaverunt et viderunt opera mea quadraginta annis. Quod dicit, probaverunt opera et mirabilia mea, non est ita intelligendum, ut dicatur: probaverunt, id est elegerunt causa gratiarum actionum, sed potius probatio haec ad curiositatem est referenda et tentationem. Probaverunt, inquit, opera mea: hoc est, curiositatis causa exquisierunt tentantes, utrumnam omnipotens essem. Sed quid factum est? Viderunt illa per
Abbreviated transcription (Latin):
usq quo subdit idõ consolati sumus sib ad¬
de urã emendatione & obedientitu
ceptione titi: Uiscera eius ld
titi abundantius in uobis sunt. quiequs
intra corium continetur: uiscus appel¬
lari potest s Filiiquoq: uiscera dican᷑
Ponuntur &ĩam ꝓnimiȩ dilectionis af¬
fectu: sicut inhoe loco ÷ Uiscera eius
id ÷ nmia dilectio eius. & affectus o¬
ritatis ergauos: amplius habundaus
Gaudeo: qđ in om̃ib confido in uobis.

Expanded text:
ati sumus de vestra emendatione et obedientia atque receptione Titi. Viscera ejus, Titi, abundantius in vobis sunt. Quidquid intra corium continetur, viscus appellari potest. Filii quoque viscera dicuntur. Ponuntur etiam pro nimiae dilectionis affectu, sicut in hoc loco. Viscera ejus, id est nimia dilectio et affectus charitatis erga vos amplius abundavit Ga
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis accipien¬
tes epłam ideo gaudeo: Contristati
desiderat :
At innullo de trim̃tũ pacit¬
mini ex nobis : Id ÷ innullo quae uob̾
imꝑ amus dampnũh abeatis. quia si
contrista mur uos ꝑ epistolã: multũ
Id ÷ quae dõ placere desiderat peniten

Expanded text:
subaudis accipientes epistolam, ideo gaudeo, contristati desiderat. Ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis, id est in nullo eorum quae vobis imperamus damnum habeatis: quia si contristavimus vos per epistolam, multum id est, qui Deo place
Abbreviated transcription (Latin):
s ubaudis oꝑatur: ut uos possitis
defendere abinfestatione demonum n
Sed indignationem. quia indignat᷑ homo
sibim&ꝰ ipsi dum peccat: qui bonã curam
hab& s In dignatur &iam contra alios¬
peccantẽs. ut aliorũ indignationes paci¬
ent̃ sustin&. sed timorem dei oꝑat᷑. sed de
siderium patriȩ cȩlestis. sed emulationẽ.
id ÷ amorem dĩ. studiũ bonũ. & imitaci¬
onem bonorũ hominũ. sed uindictam
inseipso: ꝗuia se ipsum causa delicti
affligit ÷ Dicit beatus augustinus. quia
lic& ista coniunctio causalis. quã uis¬
in hoc loco plenũ sensum ñ reddat. tam̃
apud gretos obtime resonat n¬
quȩ uobp̃cepi. exhibuistis & p̃parastis
uos in contuminatos eẽ negotio.
ad
Id÷ inpollutos eẽ ameo p̃cepto. qua
distis mihi : Tunc enĩ disci pulis noi
sereddit a p̃cepto magistri: quaul.
dit iussionullius : Si uero in obeuci
exciterit in aliquo. & si ab om̃ibi us
entia maculatur :̃ Alit̃ : In hocoba¬
errorem fortit̃ corripuistis .: Contimini¬

Expanded text:
subaudis operatur, ut vos possitis defendere ab infestatione daemonum; sed indignationem, quia indignatur homo sibimetipsi dum peccat: qui bonam curam habet, indignatur etiam contra peccantes, vel aliorum indignationes patienter susti coelestis; sed aemulationem, id est amorem Dei, studium bonum, et imitationem bonorum operum, sed vindictam in seipso, quia seipsum causa delicti affligit. Dicit beatus Augustinus quod licet ista conjunctio causalis, sed, in hoc loco plenum sensum non reddat, tamen apud Graecos optime resonatparastis vos incontaminatos esse negotio, id t impollutos esse a meo praecepto, quia obedistis mihi. Tunc enim discipulus impollutum se reddit a praecepto magistri, quando obedit jussioni illius. Si vero inobediens exstiterit in aliquo, et si ab omnibus dientia maculatur. Aliter: In hoc probaerrorem fortiter corripuistis. Contamina
Abbreviated transcription (Latin):
inuitã aet̾̃nãsScłi autẽ tristicit.
Id ÷ quae ꝓamissione rerũ tẽporalium ẽ.
uł ꝓ aliquo dolore tẽporalis reimortẽ
operat᷑ subaudis aet̾nã. id ÷ dampnatio¬
nẽ animȩ. plerũq &iam mortẽ corporis:
quod inmultis ex ꝑtũ habetur s łcce¬
i Id ÷ ipsa tristicia scđm¬

Expanded text:
aeternam. Saeculi autem tristitia, t quae pro amissione rerum temporalium est, vel pro aliquo dolore temporalis rei, mortem operatur, subaudis aeternam, id est damnationem animae: plerumque etiam mortem corporis quod in multis expertum habetur. Ecceest ipsa tristitia, s
Abbreviated transcription (Latin):
Thessolo nica: ciuitas est uł regio¬
athessalo rege dicta: In hoc ergo
qđ laudat philipenses quiei neces¬
saria miserunt : uitu perat alios.
qui ei nullũ obsequiũ p̃bueruns
In ratione dati & accepti. dixit:¬
Quic quid accipitur uł datur: rati
inde potest e̾ẽ: Ratio datiest: qui
scit dator quiddat aut quantũ
dat. & cuidat : utrũ aurũ anus¬
tim̃tũ dat. uł librã auri aut equis
Ratio accepti est : qui ascit ille quli¬
accipit. quid accipit: mecallum
quantũ accipit : & a quo accipit
Et est sensus. Ex om̃ib de quibus
potest ee̾ ratio dati & accepti
ñ ministrauerunt mihi: quia
nhil dederunt & go ibilud¬

Expanded text:
Thessalonica civitas est a Thessalo rege dicta. In hoc ergo quod laudat Philippenses, qui ei necessaria miserunt, vituperabat alios qui ei nullum obsequium praebuerunt. In ratione dati et accepti. Quidquid accipitur vel datur ratio inde potest esse. Ratio dati est quia scit dator quod dat, aut quantum dat, aut cui dat, utrum aurum, an vestimentum det, libram auri, aut equum. Ratio accepti est, quia scit ille qui accipit metallum quantum accipit, et a quo accipit; et est sensus: Ex omnibus de quibus potest esse ratio dati et accepti, non ministraverunt mihi, quia ipsi nihil dederunt, et