comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na: dñs tecum. Dñs inquit
corde tuo. sit inutero tuo
Ad impleat mentẽ tuam.
adim pleat carnem tuam.
Procedat formosus deutero
tuo : tam quã sponsus de
thalamo suo. Egrediatur
princeps exaula regali: ita
ut uirginitatẽ tuam: non
Quo modo fiet istud ut utero
grauescam pudico et inmu¬
nis sim amarito. qnm̃ uirũ
penitus non cognosco: Des¬
ponsatasum hõmini uisto
Sicum illo non conuenero.
unde ert quod generabo.
Sed sipotest fierĩ ut concipiã
intacta. et genere clausa.
indicã mođo et paratum in¬
uenies cormeum. Omnib
enim modis exopto me ego
do meo uthabeam prolem:
& non perdam pudorẽ: Re¬
fert angelus gabrihel modũ
conceptionis: quod inuerbo fi¬
O inquit maria. uirgodi. spon¬
sadi. dilecta dĩ. famula di.
materdi. si hunc a me modum
requiris quo modo uirgo con¬
cipias. uirgo parias. et post par¬
tum uirgo permane as. uel quo¬
modo fiet inte qui fecit te: au¬
Ita enim teuir tus altissimi obum¬

Expanded text:
na, Dominus tecum. Dominus, inquit, na, Dominus tecum. Dominus, inquit, corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat mentem tuam, adimpleat ventrem tuum; procedat formosus de utero tuo, tanquam sponsus de thalamo suo; egrediatur princeps ex aula regali; ita ut virginitatem tuam non fQuomodo fiet istud, ut utero gravescam pudico, et immunis sim a marito; quoniam virum penitus non cognosco? Desponsata namque sum homini justo; si cum illo non convenero, unde erit quod generabo? Sed si potest fieri ut et concipiam intacta, et generem clausa; indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto ego Deo meo; ut et habeam prolem, et non perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fiO, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui fecit te; au. Ita te virtus Altissimi obum
Abbreviated transcription (Latin):
Ignosce ergo mihi: quo dau¬
deam cum sponsa dñi mei
fabulari. et tamen indica
mihi quomodo poterit di
filius perte generari. Audite
fr̃s: audite mariam nobiscũ
loquentẽ. Carne absente:
spũ presente. Uerecundia
uirginitatis uultu auertente
a conlocutore: etindicante
quomodo in pregnata sit
acreatore. Eram inquit ma¬
ria indomo mea puella iuidea.
ex semine dauid regis generata:
Adulta factasum: et despon¬
sata sum conuigi. et placui
alteri. Non interueniente ad¬
ulterio : sed intercedente spũ
scõ. Desponsata sum homi¬
ni udeo: et placui homini dõ
et putauit quodulterio in¬
pregnatus esset uenter meus.
Nam quia ignõto ioseph spon¬
so meo: uenit ad me quidam
magnus. xp̃i paranim phus
Non patriarcha primus. aut
propheta egregius: sed gabri el
ille archangelus. facie rutilans.
ueste coruscans. Ingressu mi¬
rabili : aspectu terribili. Uisi¬
tauit: & perturbauit me.
Salutauit : et grauidauit.
Dixitq mihi: Aue gratia ple¬

Expanded text:
ignosce ergo mihi, quod auignosce ergo mihi, quod audeam cum sponsa Domini mei confabulari; et tamen indica mihi quomodo potuerit Dei Filius per te generari. Audite, fratres, audite Mariam nobiscum loquentem; carne absentem et spiritu praesentem; verecundia virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in domo mea, puella Judaea, ex semine David regis generata: adulta facta sum, et desponsata sum conjugi, et placui alteri non interveniente adulterio, sed intercedente Spiritu sancto. Desponsata sum homini Judaeo, et placui homini Deo:et putavit quod adulterio impraegnatus esset venter meus. Namque ignorante Joseph sponso meo, venit ad me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili, visitavit et perturbavit me, salutavit et gravidavit, dixitque mihi: Ave, gratia ple
Abbreviated transcription (Latin):
tre meo: mematre dimisit in¬
tactam. Ad impleuit uentrẽ
meum diuinitate . & uterum
meum non euacin auit casti¬
tate. Exiuit deuentre meo
giganteo cursu magnificus.
et̃ uenter meus non est pudore
uacuatus. Net in concepti¬
one inuenta sũ sine pudore:
nec inparturitione inuenta
sum cumdolore. O mira et
laudabilis inter feminas:
inqua ab angelo salutatur
uirginitas. Sola in pregnata:
nec uiꝗata. Exonerata: nec
uacuata. quia sic est ab angelo
salutata. aue maria grãtia
plena: dñs tecum. Felix um¬
bilicus castitatis: quaem am¬
plexus nontetigit maritalis
Considero conceptum tuum
beata uirgo: et expauesco.
Intueor p̃artum: et contremes¬
co. Adoro filium tuũ: & reui
quomodo meriusti dicimater
dĩ. et sponsa filio dĩ. Quod
rogo: indica mihi. Sed tamen
conloquenti tecum: ignosce
mihi. Ignosce inquãm mihi:
quod audeam seruus utinã
uel bonus : & non &iam inuti¬
lis & malus seruus. Et ideo ma¬
lus seruus : quia non tecum cũ
tremore loquor ut seruus.

Expanded text:
tre meo, me matrem dimisit intactam, adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virginitas, sola impraegnata nec vitiata, exonerata nec evacuata; quia sic est ab angelo salutata, Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum! Felix umbilicus castitatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intueor partum tuum, et contremisco; adoro Filium tuum, et reviquomodo meruisti dici nurus Domini, et sponsa Filii Dei? Quod rogo, indica mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam inutilis et malus servus, et ideo malus servus, quia non tecum cum tremore loquor ut servus:
Abbreviated transcription (Latin):
conuigio copulatum est: nehoc
ergo quis quam contempneret.
et quam uis mirabiliter natum
Hoc idem significat & nicheas. Ecce dñs egredietur
de loco suo. & descendet suꝑ excelsa t̾rȩ. & cõmoue¬
bunt᷑ montes super eũ &. ualles tabescent sic̃ cera
a facie ignis. & sicut aqua que defert᷑ in p̃ceps.
Descendente enĩ dño saluatore & ꝓficiscente de
patre: excelsa t̾re montesq cõmoti sunt. & infe¬
riora uallium liquefacta. Pot̾ locus eẽ. głe dñi

Expanded text:
conjugio copulatum est: ne hoc conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natumicat et Michaeas: « Ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet super excelsa terrae. Et commovebuntur montes super eum, et valles tabescent sicut cera a facie ignis, et sicut aqua quae defertur in praeceps . » Descendente enim Domino Salvatore, et proficiscente de Patre, excelsa terrae, montesque commoti sunt, et inferiora vallium liquefacta. Potest locus esse glori
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem gerens illius uirginis.
quia etinmultis mater est uni
castis mentib et affectib scĩs.
diem natalis dñi caelebremus.¬
quo die sicut istum sermonẽ
orsi sumus. ueritas de terra orta
est: lam enim: et quod in eodẽ
psalmo sequitur. factum est
Nam cum ille deterra ortus est
hoc est decarne natus est. quia qui
decaelo uenit super om̃s est.
Procul dubio cum ascendit ad
patrem. &iam iustitia decaelo
pros pexit: hancenim iustitiã
uerbis suis ipse conmendat: in¬
promittendo sp̃u scõ: Ipse in
quit arguet mundum: depec¬
cato. deiustitia. deuiditio:
Depeccato quidem: quia non
crediderunt in me : Deiustitia:
quia ad patrem uado. et iam
VN. nonuidebitis me Ih aec est iustitia.¬
enim caelo egressio eius: etoc¬
cursus eiususq ad sum mum
cacłi: N equisquam contemneret
ueritatem quia deterra orta est.
cum sicut sponsus proces sit de
thalamo suo id. ẽ. deuirginali¬
utero. ubi uerbum dĩ creaturae
humanę quodam in effabili

Expanded text:
tudinem gerens illius virginis, tudinem gerens illius virginis, quia et in multis mater est unitcastis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremusquo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequitur, factum est. Nam ille qui de terra ortus est, hoc est, de carne natus est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc enim justitiam verbis suis ipse commendat, promittendo Spiritum squit, arguet mundum de peccato, de justitia, et de judicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me; de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me . Quae est istaenim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
non perdere: imitatores nos suae
uult. eẽ. pietatis. ut peccates quidẽ
iustitia coherceat: conuersos autẽ
misericordia non repellat. Tunc
enim demum fructuosissime fi¬
des ura defenditur: quando
etiam sectatoribus suis opinio
fcilsa damnatur Ad omnem
uero causam pie acfideliter ex¬
sequendam: fratrem nrm uli
anum episcopum. & renatum
presbiterum tituli scĩclementis
sed & filium meum meum hila¬
rium diaconem uoce nostra
direximus. quibus dulcicium.
notarium nr̃m. cuius fides nobis
est probata sociamus: confidem¬
tes ad futurum diuinitatis auxi¬
lium. ut is qui errauerat damna¬
tus asensus sui prauitate saluetur.

Expanded text:
non perdere , imitatores nos suae non perdere , imitatores nos suae vult esse pietatis: ut peccantes quidem justitia coerceat, conversos autem misericordia non repellat. TUNC enim demum fructuosissime fides vera defenditur, quando etiam a sectatoribus suis opinio falsa damnatur. Ad omnem vero causam pie ac fideliter exsequendam, 837 fratres nostros Judium episcopum et Renatum presbyterum tituli sancti Clementis, sed et filium meum Hilarum diaconem vice nostra direximus. Quibus Dulcitium notarium nostrum, cujus fides nobis est probata, sociavimus: confidentes adfuturum Divinitatis auxilium, ut is qui erraverat, damnata sensus sui pravitate, salvetur.
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiae dĩ ad satis factio¬
nem causa perducitur. inpruden¬
tia hominis imperiti etiam abhac
sensus sui peste purgetur. Qui
quidem sicut gestorum ordo pa¬
te fecit: bene coeperat asua per¬
suasione discedere. cum uestra
sententia coartatus: ꝓ fiteretur
sedicere quod ante nondixerat.
& ei fidei ad quiescere cuius prius
fuisset alienus. Sed cum anathe
matirando impio dogmati
noluiss& prebere conseñsum: in¬
tellexit eum fraternitas urã. in
sua manere perfidia: dignũq. ẽẽ.
qui iudiciũ condempnationis
exceperit. Dequo fideliteratq
utiliter dolet: & qua recte mota
sic episcopalis auctontas uel sero
cognoscit. Uel si adsatis factio¬
nẽm pleni tudinc̃ omnia quae
abeo male sunt sensa. uiua uoce
& presenti sub scripcione dam¬
nauent: nonerit reprehensibilis
erga correctum quantum cum¬
q̃ miseratio quia dñs noster
uerus & bonus pastor. quianimam
suam posuit ꝓouibus suis. & qui
uenit animas hominum saluare

Expanded text:
misericordiae Dei ad satisfactiomisericordiae Dei ad satisfactionem causa perducitur; imprudentia hominis 835 imperiti etiam ab hac sensus sui peste purgetur. Qui quidem, sicut gestorum ordo patefecit, bene coeperat a sua persuasione discedere, cum vestra sententia coarctatus profiteretur se dicere quod ante non dixerat, et ei fidei acquiescere cujus prius fuissmatizando impio dogmati noluisset praebere consensum, intellexit eum fraternitas vestra in sua manere perfidia, dignumque esse qui judicium condemnationis exciperet. De quo si fideliter atque utiliter dolet, et quam recte mota sit episcopalis auctoritas vel sero cognoscet, vel si ad satisfactionis plenitudinem omnia quae ab eo male sunt sensa, viva voce et praesenti subscriptione damnaverit, non erit reprehenerga correctum quantacumque miseratio: quia Dominus noster verus et bonus pastor, qui animam suam posuit pro ovibus suis , et qui venit animas hominum salvare,
Abbreviated transcription (Latin):
quia tressunt qui testimonium
tria unum sunt: & indiuidua
manent. Nichil eorum a sui co¬
nexione seiungitur: quia catholi¬
ca ecclesie acfide uiuit. hac pro¬
ficit. utnec sineuera diui nitate
humanitas: nec sine uera creda¬
tur humanitate diuinitas.
Cum autem ad inter loquucio
nem examinis ur̃i eutiches respon¬
der& dicens. confiteor exducib
nationem. post uero adunatio
ne unam naturã confiteor.:
miror tam adsurdam tamq per¬
uersam eius professionem. nul¬
la iudicantium increpatione
reprehensam. et sermone nimis
insipientem. nimisq blasphemũ
ita omissum: quasi nichil quod
offenderet eam auditum. cũ tam
impie duarum naturarum ante
incarnationem unigenitus dĩ fi¬
lius fuisse dicatur : quam nefarie
post quam uerbum caro factum
est naturai in eo singularis ad¬
seritur. Quod ne eutiches ideo
uel recte uel tolerabiliter aestim&
dictum. quia nulla ur̃a .ẽ. senten¬
tia confutatum: sollicitudinis
tuae diligentiam com monemꝰ
fr̃ charissime ut siperaspirationẽ

Expanded text:
Quia tres sunt qui testimonium tria unum sunt, et individua manent, nihil que eorum a sui connexione sejungitur: quia catholica Ecclesia hac fide vivit ac proficit, ut nec sine vera divinitate humanitas, nec sine vera credatur humanitate divinitas. Cunem examinis vestri Eutyches responderit, dicens: Confiteor ex duabus nationem; post adunationem vero unam naturam confiteor: miror tam absurdam tamque perversam ejus professionem nulla judicantium increpatione reprehensam, et sermonem nimis insipientem nimisque blasphemum, ita omissum, quasi nihil quod offenderet esset auditum; cum tam impie duarum naturarum ante incarnationem unigenitus Dei Filius fuisse dicatur, quam nefarie postquam Verbum caro factum est, natura in eo singularis asseritur. Quod ne Eutyches ideo vel recte vel tolerabiliter aestimet dictum, quia nulla vestra est sententia confutatum, sollicitudinis tuae diligentiam commonemus, frater charissime, ut si per inspirationem
Abbreviated transcription (Latin):
altera ad alteram. &. reliqua iuxta illud qͦd inexo¬
do legitur. & iudebat om̃is popłs uocem dñi.
ut uocen que ueniebat pꝰtergum audierit
ꝓpħa. quȩ aut̃ ante se erat uicł̃ite. S melius
& ueriꝰ ẽ. auditam uocẽ intellexisse qm uisam.
tam alarum ꝑcutientiũ se mutuo qũa rotarũ
de quib supradiximꝰ.&. cõmotionis magne
que dĩ iram suꝑ isrł popłm uent᷑am eẽ: mõstra
bat. Sp̃c qͦ leuauit me & assũpsit me: et
abii amarꝰ in indignatioẽ sp̃c mei.Lxx. Et
& assũptus abeo: tunc in indignatione & in
amaritudine sp̃c sui abiit quo ferebat᷑ intel¬
ligens indignationẽ dĩ & quid significaret.
uisio mente ꝑtracꝰtans. siue sullimis ipsospẽ
sui impetu ferebatur cupiens ire quo dñs
Et in ysaia. De nocte consurgit sp̃c m̃s adte deus.
Transferturqi ꝓpħa non ut quidam estimant in
sp̃u. s in ipio corpore quod & de abacuc iuxta the¬
odotionẽ legimus. Manus enim dñi erat mecũ

Expanded text:
reliqua juxta illud quod in Exodo legitur: Et videbat omnis populus vocem Dei : ut vocem quae veniebat post tergum, audierit propheta: quae autem ante se erat, viderit. Sed melius et verius est, auditam vocem intellexisse, quam visam, tam alarum percutientium se mutuo, quam rotarum, de quibus supra diximus, et commotionis magnae quae Dei iram super Israel populum venturam esse monsttus quoque levavit me, et assumpsit me, et abii amarus in indignatione spiritus mei. LXX: Etu est, et assumptus ab eo, tunc in indignatione et in amaritudine spiritus sui abiit quo ferebatur, intelligens indignationem Dei, et quid significaret visio, mente pertractans. 32 Sive sublimis ipso spiritus sui impetu ferebatur, cupiens ire quo Dominut in Isaia: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus . Transferturque propheta non ut quidam aestimant in spiritu, sed in ipso corpore, quod et de Abacuc juxta Theodotionem legimus . Manus enim Domini erat mecum
Abbreviated transcription (Latin):
bilem. Qñ p̃terita tudicia dñi anmo reuoluimꝰ:
audimꝰ uocem pꝰ tergum cõmotionis magne.
Vñ futura corde meditamur: andit᷑ uox de pͥo¬
rib & ex his que ante sunt. Et uocem alarũ
animali ũ ꝑcutientiũ altera ad alteram: & uoc̃ẽ
rotarum sequentium animalia. ⁊ uocẽ cõmo¬
tionis magne. PRo eo qͦd sub audit᷑ aty ohinoi
uixta hebraicũ audiui pꝰ me uocem cõmotioniͤ

Expanded text:
bilem . Quando praeterita judicia Domini animo revolvimus, audimus vocem post tergum commotionis magnae. Quando futura corde meditamur, auditur vox de prioribus, et ex his quae ante sunt. Et vocem alarum animalium percutientium alteram ad alteram, et vocem rotarum sequentium animalia, et vocem commotionis magnae. Pro eo quod subauditur, ἀπὸ κοινοῦ juxta Hebraicum: audivi
Abbreviated transcription (Latin):
humilis corpore : intus pollens
utrumq monstrauit Inpassi¬
onib hominẽ : inuirtutib dm̃
Esurut enim: sedesunentes
multiplicatis perbenedictio¬
nem. panib pauit. Quodesu¬
riuit carnis fuit: quod pauit¬
buit. Ex homine fuit quodla¬
crimauit: exdiui nitate quod
precem fudit. O mnib ergo
monstrauit. Et ideo substan¬
tiae utriusq mediator . ẽ.
quia dum submisit caelestia
exaltauit humana. Fecit
summã exdiuersitate con¬
cordiam ut ineo una utraq
fierent. qui inse utrumq re¬
ui uiuit & regnat cum patre

Expanded text:
humilis corpore, intus pollens humilis corpore, intus pollens utrumque monstravit, in passionibus hominem, in virtutibus Deum. Esurivit enim, sed esurientes multiplicatis per benedictionem panibus pavit. Quod esurivit, caro fuit; quod pavitus. Ex homine fuit quod lacrymavit; ex Divinitate quod precem fudit, oravit, exaudmonstravit, et ideo substantiae utriusque mediator est: quia dum submisit coelestia, exaltavit humana: fecit summam ex diversitate concordiam, ut in eo una utraque fieret, qui in se utrumque requi vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
suae. coneretione colluuionꝑs
humane : per egit quidem in or¬
tu suo plenam hominis dispen¬
sationẽ. sed dm̃ tamen non de se¬
ruit dignitatẽ. Ideoq in mun¬
do isto talis est qualis natiuitate
Puritate ortus sui: etiam in
uitae sinceritate seruauit.
Solus enim ille est: incuius
ore ut scriptũ. ẽ. dolus non fuit
Utiq ut qui conlu uionẽ hu¬
manam increatione nescierat:
et iam in conuersatione nescir&.¬
nuisset. Cum enim inquid
a postolus informa dĩ esset:
formam serui accepit. Om̃s
homines dilectissimi : serui pec¬
catorum fuerunt. Et ideo¬
tantum habuit serui: non con¬
scientiam. Quia licet habuerit
speciem homi nis: nontamen
habuit conscientiã peccatoris
Quia sicut apostolus dicit: qui¬
cum informa dĩ . ẽẽt. formam
serui accepit. & habitu inuen¬
ds̃. habitu homo: sed potentia
ds̃. Quasi seruus informa. sed
dñs innatura. Foris ostendens
matris infirmitatem: intus pos¬
sidens patris maiestatẽ. Foris

Expanded text:
suae a concretione colluvionis suae a concretione colluvionis humanae, peregit quidem in ortu suo plenam hominis dispensationem, sed Dei tamen non descruit dignitatem. Ideoque in mundo isto talis qualis nativitate, puritatem ortus sui etiam in vitae sinceritate servavit. Solus enim ille est in cujus ore, sicut scriptum est, dolus non fuit: utique ut qui colluvionem humanam in creatione nescierat, etiam in conversatione nescet. Cum enim, inquit Apostolus, in forma Dei esset, formam servi accepit, etc. Omnes homines, dilectissimi, servi peccatorum fuerunt, et ideoabuit servi, non conscientiam: quia licet habuerit speciem 408 hominis, non tamen habuerat conscientiam peccatoris: quia, sicut Apostolus dicit, Cum in forma Dei esset, formam servi accepit, et habitu inven. Habitu homo, sed potentia Deus, quasi servus in forma, sed Dominus in natura: foris ostendens matris infirmitatem, intus possidens Patris majestatem; foris
Abbreviated transcription (Latin):
tio hominũ : prima potentia
fuit. Saluatio secunda: pi¬
etas. Motus benignitate.
motus affectu. D̾s uoluit
ut nobis redderet misericordi¬
a: quie quid ab stulerat offer¬
sa. Descendit ergo ille: ut
nos ascenderemus. Caelestia
sub misit: ut terrestria subleua¬
ret. Fecit sehominis partici¬
pem: uthominẽ faceret dĩ. eẽ.
consortẽ. Factus sicut per
apostolum audistis ex muli¬
ere: factus sublege. Sed nemo
cum mulierẽ audit matrem
dñi: denominis offensione
moueatur. Uirgo concepit
ex spũ scõ: sed mulier nomina¬
tur ex sexu. Et ideo euange¬
lista qui dectus est uirginem.
a postolus autẽ mulierẽ nun¬
cupauit. ut omnes in partu uirgi¬
nis omnipotentiã agnoscerent
diuinitatis: appellatione autẽ
mulieris. nomen conditionis
nr excarne quidem: sed non ex
corruptione carnali. Natus ut
homo: sed nongenitus ut homo
Ita suscepit carnẽ: ut seruaret
maiestatis honorẽ. Et sic se¬
gregando puritatẽ natiuitatis

Expanded text:
tio hominum, prima potentia tio hominum, prima potentia fuit; salvatio, secunda pietas. Benignitatis motus affectu Dominus voluit ut nobis redderet misericordia quidquid abstulerat offensa. Descendit ergo ille ut nos ascenderemus, coelestia submisit ut terrestria sublevaret; fecit se hominis participem ut hominem faceret Dei esse consortem; factus, sicut per Apostolum audistis, ex muliere, factus sub lege . Sed nemo cum mulierem audit matrem Domini, de nominis offensione moveatur. Virgo concepit ex Spiritu sancto, sed mulier nominatur ex sexu. Et ideo evangelista, qui lectus est, virginem; apostolus autem mulierem nuncupavit: ut omnes in partu Virginis omnipotentiam agnoscerent Divinitatis; in appellatione autem mulieris, nomen conditionis go Dominus noster ex carne quidem, sed non ex corruptione carnali; natus ut homo, sed non genitus ut homo. Ita suscepit carnem, ut servaret majestatis honorem. Et sic segregando puritatem nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lus ergo: selętitiae diei huius
arbi tretur alienum. Si sc̃s . ẽ.
quis gaudeat: quia accipiet
remunerationẽ. Si peccator
est. gaudeat quia inuitatur
aduenia. Sigentilis . ẽ: gau¬
deat quia admittitur ad salu¬
tem. Carnem humani gene¬
ris. pronobis ds̃ assumpsit. Si
ipsinos alienos axp̃o non faci¬
mus: iam inxp̃o sumus Agnos¬
camus ergo redemptionem̃
omnium nr̃m: agnoscamus
salutẽ nram. Ip̃se sealienum
a consortio xp̃i efficiet: qui se
eẽ. incorpore xp̃i denegauent
Sed illud est dilectissimi. ut¬
quia secundum scripturas
quaelectaesunt hodie dnm̃
natum. eẽ. cognoscimus: ui¬
deamus quomodo infinem
scli natus sit quicreator. ẽ.
seculorum. Ipse enim dixit
& ds̃ creditur. Ds expatre: ho¬
mo exmatre. Ds exdĩtate :
cor poreus excarne. Et ideo
ds̃ ante secula: homo postscła
Ds̃ ante initia: homo inter
extrema. Qui in principio cre¬
auit permaiestatẽ: hodie ue¬
nit saluare percarnem Crea¬

Expanded text:
lus ergo se laetitiae diei hujus lus ergo se laetitiae diei hujus arbitretur alienum. Si sanctus est quis gaudeat, quia accipiet remunerationem. Si peccator est gaudeat, quia invitatur ad veniam. Si gentilis est gaudeat, quia admittitur ad salutem. Carnem humani generis pro nobis Deus assumpsit. 407 Si ipsi nos alienos a Christo non faciamus, jam in Christo sumus. Agnoscamus ergo redemptionem nostram, agnoscamus salutem nostram. Ipse se alienum a consortio Christi efficit, qui se esse in corpore Christi denegaverit. Sed illud, dilectissimi, quod secundum Scripturas, quae lectae sunt, hodie Dominum natum esse cognoscimus, videamus; quomodo in fine saeculi natus sit, qui creator est saeculorum: Ipse enim dixit,et Deus creditur: Deus ex Patre, homo de matre; Deus ex deitate, corporeus ex carne; et ideo Deus ante saecula, homo post saecula; Deus ante initia, homo inter extrema, qui in principio creavit per majestatem, hodie venit salvare per carnem. Crea
Abbreviated transcription (Latin):
eua prius dequa natus est ipsa maria
definxisset. Necuenisset ad scłm:
nisi prius illa deliquisset inseculo.
Haec mater humani generis dicit᷑:
illa salutis. Eua nõs aeducauit.
roborauit & maria. Pereuam cres¬
cimus: permariam regnamus
Pereuam seducti ad terram: ad cę¬
tum breuiter legis pate faciam
sacramentũ. &duas inunum fuis¬
se sicuti omnes. uac et̃. ostendam:
ineua iam tunc inmaria inerat.
permariam postea releuata est
uos. non necesse . ẽ: qui preueni¬
tis deuocione doctrinã. Acces¬
serunt huc hodie prophetica
atq euangelicae lectiones. ean¬
dem rem docentes: quã fides
ura uosdocuit. Donet ergo dñs
nr̃ ut concordantib sicũt ho¬
die. ita omni tempore cum lec¬
tione diuina actib urĩs: quic¬
dilectissimi. hodie natus est:
gaudeamus. Neq enim locum
oportet. eẽ. tristitiae: ubi nata¬
lis est gaudiorum. Ad omnes
itaq gaudium istuil pertin&:
quia xp̃s omnib uenit. Nul¬

Expanded text:
Evam priorem, de qua nata est ipsa Maria, Evam priorem, de qua nata est ipsa Maria, definxisset: nec venisset ad populum, nisi prius illa deliquisset in saeculo. Haec mater humani generis dicitur, illa salutis: Eva nos edocuit, roboravit et Maria. 5. Per Evam crescimus, per Mariam regnamus: per Evam seducti ad terram, per Martum breviter legis patefaciam sacramentum, et duas in unam fuisse, sicuti omnes esse ostendam: in Eva tunc Maria inerat, per Mariam postea revelata est nos non necesse est; qui praevenitis devotione docti. Nam accesserunt huchodie propheticae atque evangelicae lectiones eamdem rem docentes, quam fides vestra nos docuit. Donet ergo Deus noster, ut concordantibus sicut hodie, ita omni tempore cum lectione divina actibus, hocdilectissimi, hodie natus est, gaudeamus: neque enim locum oportet esse tristitiae, ubi natalis est gaudiorum. Ad omnes itaque gaudium istud pertinet, quia Christus omnibus venit. Nul
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum incussit ardorem:
refrigerium delictorum uestib
preparauit arbor: Inscientiae ar¬
bor spinas & tribulos genuit.
spem & salutem arborsapienti ae
peperit: Arbor sudorem adtulit
uit astuciam: diuinam arbor de-¬
monstrauit prudentiam Malũ
arbor: bonum arbor ostendit
& dõ ad nuente quod sentire
conceditur dicam: adam nisi
corporaliter caecidiss&: xp̃s nos
in ista uita spiritaliter suscitare
desisset: O sacramentorum ut
dixi inmaria misterium: O con¬
clusam perfidis: & manifestam
fidelium disciplinam: Inmorta¬
lis: mortalem aedificat: Parit
inmortalem mortalis: incorpo¬
ralis. concluditur corpora¬
efficitur: redhibetur ds̃ : Et hoc
totum per adam committitur.
& lauatur permariã : Ergo in¬
felix eua.perquam data est oc¬
casio: immo felix mana. perquã
tributa est curatio: Felix eua
perquam natus est populus.:
felicior mania. perquam natus. ẽ.
immo &gloriosae utraeq quia¬
non beati ficasset mariam xp̃s: nisi

Expanded text:
peccatorum incussit ardorem, peccatorum incussit ardorem, refrigerium delictorum vestibus praeparavit arbor scientiae: arbor spinas et tribulos genuit, spem et salutem arbor scientiae peperit: arbor sudorem attulit vit astutiam, divinam arbor demonstravit prudentiam: malum arbor, bonum arbor ostendit; et Deo annuente, quod sentire conceditur dicam: Adam nisi corporaliter cecidisset, Christus nos in ista vita non spiritaliter suscitare debuisset. 4. O sacramentorum, ut diximus, Mariae mysterium, o conclusam perfidis, et manifestam fidelibus disciplinam! Immortalis mortalem aedificat, parit immortalem: incorporalis terra concluditur, corporaefficitur, sed exhibetur Deus; et hoc totum per Adam committitur, et lavatur per Mariam. Ergo felix Eva, per quam data est occasio: immo felix Maria, per quam tributa est curatio: felix Eva, per quam natus est populus; felicior Maria, per quam natus est immo et gloriosae utraeque; quianon laetificasset Mariam Christus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
terium: Primus homo: deterra
& caelo: Secundus. decaelo et¬
& terra : Hic exdõ & maria: qui
decaelo: Ille deterra & spũ: qui
decaelo: Uterq tamen exuirgi¬
ne: & sine coitus permistione:
hic ex incorrupta: ille ex intacta
mere fuerat sauciata: necimbre
Perprimum uita est amissa. per
secundum reddita: Primus ac
suasu uirginis cecidit: secundus.
partu uirginis quodiacebat erex̃:
Primus peccando mortis poenã
protulit: secundus paciendo in¬
dulgentiam contulit: Primus
ꝓculpa deparadiso eiectus: se¬
cundus ꝓgloria cruci mundo
ad fixus: Ergo malum perfemi¬
nam: immo perfeminam bonũ:
Quia sipereuam cecidimus:
permariam stamus: Pereuam
prostati: erecti permariam:
Per euam seruituti ad dicti per
mariam liberi effecti: Euanio¬
bis sustulit diuturnitate: perpe
E uanos damnari fecit perarbo¬
ris pomum : ab soluit maria per
arboris donum. quia &xp̃s in
ligno pependit ut fructus: Igi¬
bis nuditatem ostendit: uestut
arbor indul gentiae foluis Arbor

Expanded text:
erium. Primus homo de terra et coelo; secundus de coelo et terra: hic ex Deo et Maria, qui de terra; ille de terra et Spiritu, qui de coelo est. Uterque tamen ex virgine, et sine coitus permixtione est: hic ex incorrupta, ille ex intacta; mere fuerat sauciata nec imbre. Per primum vita amissa, per secundum reddita. Primus accsuasu virginis cecidit, secundus partu virginis, quod jacebat, erexit: primus peccando mortis poenam protulit, secundus patiendo indulgentiam contulit: primus pro culpa de paradiso ejectus, secundus pro gloria cruci mundo affixus. 2. Ergo malum per feminam, immo per feminam bonum; quia per Evam cecidimus, per Mariam stamus: per Evam prostrati, erecti per Mariam: per Evam servituti addicti, per Mariam liberi effecti. Eva nobis sustulit diuturnitatem, Maria: Eva nos damnari fecit per arboris pomum, Maria absolvit per arboris donum; quia et Christus in ligno pependit, ut fructus. 3. Igibis nuditatem ostendit, arbor indulgentiae foliis vestivit: arbor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc conprehendere potentis:
uidete inde quantum longe
xp̃c carnem accepit. Deuir¬
gine natus. ẽ: & apatre non re
ecce ego locoruobis Antequã
aduos proferam uerbum: apud
me habeo uerbum. N onenim
dicerẽ uobis: nisi ante cogita
modo perueniret adte: quod
in me Ad tendi: cuius linguae
esses. Inuenite latinũ. Latine
tibi proferendum est uerbum.
Siautẽ grecus esses: grece
tibi loqui deberẽ. Adillum¬
grecum. Et quero illi sonuisf
Ecce audistis fratres: et quod
erat incorde meo. iam est et
in uro: et in meo est et inuro est
Et uos habere coepistis: etego
non amisi. Sicut enim uerbũ
meum ad sumpsit sonum per
quam audiretur : sic uerbum
dĩ ad sumpsit carnẽ. perquẽ
ui deretur. Quantum potui.
dixi. Et quid dixi. quantum
dixi  homo loqui uolui
de dõ. Ille autẽ tantus et talis
est: ut nec loqui eum possimꝰ.
nec eum tacere debeamus.
demaria nasceretur: asserentes
cum sint inmundi: eo quodilla
pars corporis fuerit turpis: Quod
si aetiam aliquid ibi fuis set inmun¬

Expanded text:
hoc comprehendere poteritis, videte ab illo quam longe Christus carnem accepit, de virgine natus est, ego quod loquor vobis antequam ad vos proferam verbum, jam in corde habeo verbum. Non enim dicerem vobis, nisi antea cogitamodo veniret ad te quod erat in me. Attendi cujus linguae esses. Inveni te Latinum. Latine tibi proferendum est verbum. Si autem Graecus esses, Graece tibi loqui deberem, et proeo. Quaero illi sonum, Ecce audistis quod est in corde meo, jam est et in vestro. In meo est et in vestro est: et vos habere coepistis, et ego non perdidi. Sicut verbum meum assumpsit sonum, per quem audiretur: sic Verbum Dei assumpsit carnem, per quam videretur. Quantum potui, dixi. Et quid dixi? Quoniam quis dixi? Homo loqui volui de Deo. Tantus est, talis est, ut nec eum loqui possimus, nec eum tacere debeamus. irgine nasceretur, asserentes, cum sint immundi, quod pars illa corporis fuerit turpis. Quod si aliquid ibi fuisset immun
Abbreviated transcription (Latin):
gessimus. sensib urãe caritatis tena¬
cius inhereant: breuiter quae dicta
sunt iteramus. Hocenim ad monu¬
imus fr̃s: ut quia natalis dnĩ immi¬
net. tamquam ad nuptiale & celeste
conuiuium. ab om̃i luxuria nitidi.
& bonis operibus adornati: ꝑ xpĩ.
etiam cum propris conseruate. In¬
tius reuocate Aduigilias. macurius
conuenite. In aecclesia stantes: aut
orate. aut psallite Uerba otiosa aut
secularia. nec ipsi ex ore ur̃o ꝑferte.
& eos qui proferre uoluerint casti¬
gate. Pacem cum omnibus habete.
& quos discordes agnoscicis. ad concor¬
diam reuocate. Haec si fideliter
xp̃o adiuuante uolueriti simplere.
& in hoc scło ad altare dñi cum se¬
cura conscientia poteritis accedere.
& in futuro ad aeternam beatitudi¬
nem feliciter ꝑuenire: ipso auxiliante.¬

Expanded text:
gessimus, sensibus vestrae Charitatis tenacius inhaereant, breviter quae dicta sunt iteramus. Hoc enim admonuimus, fratres, ut quia Natalis Domini imminet, tanquam ad nuptiale et coeleste convivium ab omni luxuria nitidi et bonis operibus adornati nos per Cetiam cum propriis uxoribus fievocate; ad vigilias maturius surgite; in ecclesia stantes aut orate, aut psallite; verba otiosa aut saecularia nec ipsi ex ore vestro proferte, et eos qui proferre voluerint castigate. Pacem cum omnibus custodite, et quos discordes agnoscitis, ad concordiam revocate. Haec si fideliter, Christo adjuvante, volueritis implere, et in hoc saeculo ad altare Dominicum secura conscientia poteritis accedere, et in futuro ad aeternam beatitudinem feliciter pervenire, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
bum dĩ quiangelos non deseru¬
it. in illo uter̃o includi potuit.¬
in cludi non p̃otuit. Sed quo¬
modo inquis. ẽẽ. potuit in loco
tantillo: Et quomodo coepit

Expanded text:
n deseruit. Quomodo in illo utero includi potuitincludi non potuit. Quomodo, inquit, esse potuit tantus in loco tantillo? Ergo cepit
Abbreviated transcription (Latin):
hodie: propter aetemitatem
Merito hodie locuti sunt caeli.
gratulati angeli. Pastores
iocundati: magi mutati.
Reges turbati: martires coro¬
nãti: demones effugati. Igitur
cum gaudio dicam̃us scae uir¬
fundamur. Lacta mater
lacta panem decaelo uenien¬
fecitte : utipse fieret inte. qui
tibi & munus fecunditatis at¬
tulit conceptus: & donum uir¬
ginitatis non abstulit nacus.
Quisibi antequã nasceretur.
& uterum de quo nasceretur.
& ciuitatẽ in qua nasceretur.
& diem inqua nasceretur elegit.
& ipse condidit quod elegit̃
Sic namq olim predictum est
Mater sion dicit homo. & homo
natus est in ea : & ipse fundauit eã
altis simus. O omni potentia nas¬
centis: omagnificentia decaelo
ad terram descendentis. Adhuc
inutero postabatur: & exutero
matris aiohanne baptista salu¬

Expanded text:
hodie, propter aeternitatem. hodie, propter aeternitatem. Merito hodie locuti sunt coeli, gratulati sunt Angeli, pastores jucundati, Magi invitati, reges turbati, martyres coronati, daemones effugati. Igitur cum gaudio dicamus sanctae virfundamur: Lacta, materLacta panem de coelo venienfecit te, ut et ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et donum virginitatis non abstulit natus: qui sibi antequam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et civitatem in qua nasceretur, et diem in quo nasceretur, elegit, et ipse condidit quod elegit. Sic namque olim praedictum est: Mater Sion dicet, Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . 3. centis! o magnificentia de coelo ad terram descendentis! Adhuc in utero portabatur; et ex utero matris a Joanne Baptista salu
Abbreviated transcription (Latin):
tus est sine patre in terris: O mi
ds̃ nascitur : uirgo sine uiro
grauidatur. Moxuiri nesciam.
sermo dĩ maritat. Simul fac¬
taest: mater & iurgo. Mater
facta: sed incorrupta. Uirgo
habens filium: nesciens uirum
Semper clausa: sed non infecun¬
da Solus enim sine peccato est
natus : quem sine uirili com¬
plexu non concupiscentia carnis
sed oboedientia genuit mentis
Uirgo concepit̾. Sola uulneri
nr̃o medicinã parere potuit:
quae non expeccato uulnere.
& ex quisita conpago: onoua
& in audita conmixtio. Ds̃ qui
est & quierat: fit: creator fit crea¬
tura: qui inmensus est capitur
Diuites constituens: pauper ef¬
ficitur. In corporeus came uesti¬
tur: sermo crassescet. Uidetur
inuisibilis: palpatur in palpabilis
Conprehenditur in conprehensibi¬
lis: in mortalis occiditur. Quẽ
caelum & terra benedicit: in
presepio angusto collocatur
Numeratur inseculo: qui est
die. idem & ipse & in secula.
Heri dixit. ꝓptermortalitatẽ

Expanded text:
tus est sine patre in terris. O mirtus est sine patre in terris. O mirDeus nascitur, virgo sine viro gravidatur. Mox viri nesciam sermo Dei maritat: simul facta est mater et virgo; mater facta, sed incorrupta; virgo habens filium, nesciens virum; semper clausa, sed non infecunda. Solus enim sine peccato est natus, quem sine virili complexu non concupiscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. Virgo concepit, sola vulneri nostro medicinam parere potuit, quae non ex peccati vulnere  exquisitaque compago! o nova et inaudita commixtio! Deus qui est et qui erat, fit; creator, creatura. Qui immensus est, capitur; divites constituens, pauper efficitur: incorporeus carne vestitur, sermo crassescit, videtur invisibilis, palpatur impalpabilis, comprehenditur incomprehensibilis, immortalis occiditur. Quem coelum et terra benedicit, in praesepio angusto collocatur. Numeratur in saeculo, qui est die, idem ipse et in saecula . Heri dixit propter mortalitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i . qui in aeternum est cunc¬
torum creator hodie nascendo¬
dematre factus est nobis saluator
Natus est nobis hodie intempore
uoluntate: ut nos perducat ad
patris aeternitatẽ. Factus est
ds̃ homo: ut homo fieret ds̃.
Ut panem angelorum mandu¬
caret homo: dns angelorum
hodie factus est homo. Hodie
inpletaest ꝓphetia illa: quedi¬
cit. Rorate caeli desuper. et nu¬
bespluant iustum: aperiatur
terra & germinet saluatorem
Factus est igitur qui fecerat: ut
inueniretur qui perierat: Sic enĩ
inpsal mis homo confitetur
Priusquam humiliarer: ego
peccaui. Et iterum. Errauĩ si¬
cut oius quaeperierat : Pecca¬
uit homo: & factus est reus.
Natus est homo ds̃. utlibera¬
retur reus. Homo igitur cecidit
sed ds̃ descenedit. Cecidit homo
miserabiliter : descendit ds̃ mise¬
rcorditer. Cecidit homo pers¬
perbiam.: descendit dĩ cum grã
Sic nãq mater dñi ab angelo
audiuit: haue grã plena: dñs
tecum. Quinatus est primo
sine matre incaelis. hodie na¬

Expanded text:
rissimi, qui in aeternum est cunctorum creator, hodie de matre nascendo, factus est nobis salvator. Natus est nobis hodie in tempore per voluntatem, ut nos perducat ad Patris aeternitatem. Factus est Deus homo, ut homo fieret Deus. Ut panem Angelorum manducaret homo, Dominus Angelorum hodie factus est homo. Hodie impleta est prophetia illa, quae dicit, Rorate, coeli, desuper; et nubes pluant justum: aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Factus est igitur qui fecerat, ut inveniretur qui perierat. Sic enim in Psalmis homo confitetur, Priusquam humiliarer, ego peccavi; et iterum, Erravi sicut ovis quae periit . Peccavit homo, et factus est reus: natus est homo Deus, ut liberaretur reus. Homo igitur cecidit, sed Deus descendit: cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer; cecidit homo per superbiam, descendit Deus cum gratia. Sic namque mater Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Qui natus est primo sine matre in coelis, hodie na
Abbreviated transcription (Latin):
semper erit intacta . Et quid
est homo nontran sut pereã.
nisi quia ioseph noncognouit
lus intrat et egreditur per eam.
in aeternum. nisiquia erat ma¬
ria uirgo ante partum. uirgo
in partu. uirgo post partum:
Dicat ergo maria. Porta
facta sum caeli: i anua facta
sũ filio di. Illa factasum ia¬
nua clausa : quam post suã
resurret tionẽ ingressus est per

Expanded text:
semper erit intacta? Et quid semper erit intacta? Et quid est, Homo non transiet per eam; nisi, Joseph non cognoscet lus intrabit et egredietur per eam; in aeternum, nisi quia erit Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum coeli, janua facta sum Filio Dei: illi facta sum janua clausa, qui pos suam resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
astissimum MARUE
uirginis uterũ. spon¬
si uirginis clausum uentris
naculũ. merito plenis sim̃e
conlaudarẽ : simessẽ meterẽ
quam non seminarẽ. Deniq
sic apostolus dicit. Quae¬
cumq seminauerit homo:
haec &metet. Uerum. ẽ. om¬
nino. uerum est hoc: omnem
hominem metere quaesemi¬
meto ubi non seminaui. et
colligo ubi non sparsi. Dicat¬
& maria. Et ego tefilium
generaui : & uĩrginitatẽ meã
non uiolaui. Regnũ teneo
uirginitatis: & regem generaui
castitatis Ingredientẽ et egre¬
dientẽ habui in palatio uen¬
tris. filium imperatoris: et
demanib meis non amisicla¬
uẽ regni pudoris. Porta facta
sum caeli: ianua facta sum
filio dĩ Illa porta facta sũ
clausa. quã inuisione diui¬
na ez echiel uidit ꝓpheta.
dequa in medicit ꝓpheti¬
tans d Uidi portã indomo
dñi clausam: et dixit ad me
angelus. Porta haec quã
uides. non aperietũr : et homo
bilior prophetiae adimple¬
tio. Quid. ẽ. porta indomo
dñi clausa. nisi quod maria

Expanded text:
astissimum Mariae virginis uterum, sponsae virginis clausum ventris naculum merito plenissime collaudarem, si messem meterem quam non seminarem, de qua sic Apostolus dicit, Quaecumque seminaverit homo, haec et metet . Verum est omnino, verum est hoc omnem hominem metere quod semiMeto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non violavi: regnum tenui virginitatis, et regem genui castitatis: ingredientem et egredientem habui in palatio ventris Filium imperatoris, et de manibus meis non amisi clavem regii pudoris. Porta facta sum coeli; janua facta sum Filio Dei. Illa porta facta sum clausa, quam in visione divina Ezechiel vidit propheta, de qua in me dicit prophetizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, Porta haec quam vides, non aperietur, et homo bilior prophetiae adimpletio! Quid est porta in domo Domini clausa, nisi quod Maria Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
trum: & pones iniquitates domiꝰ isrł suꝑ eo. nu¬
mero dierũ in quib dormies suꝑ ilud. & assumẽ
inquitatem eorum. Ego aut̃ dedi tͥ annos iniquita¬
tis eoium numero dierum trecentos & nonaginta
dies. & portabis urquitatẽ domus isrł. Et cũ com¬
pleu̾is heç: dormies suꝑ latus tuum dextrum scdõ.

Expanded text:
 pones iniquitates domus Israhel super eo numero dierum quibus dormies super illud et adsumes iniquitatem eorum ego autem dedi tibi annos iniquitatis eorum numero dierum trecentos et nonaginta dies et portabis iniquitatem domus Israhel et cum conpleveris haec dormies super latus tuum dextrum secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ronatus : tunc agnouit. tunc
ad orauit. tunc̃dixit. Nunc dñẽ
dimittis seruum tuum in pace:
quia uiderunt oculi mei saluta¬
re tuum. Differebatur exire
deseculo : utuideret natum. per
que in conditum est seculum.
Agnouit infantem senex: factus
est inpuero puer. Innouatus est
in aetate: quia plenus erat pietate

Expanded text:
atur. Tunc cognovit, tunc adoravit, tunc dixit: Nunc, Domine, dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est: qui non rapinam ar¬
bitratus est eẽ aeqͣuale dõ: sed
semetipsum exin aniuit formã serui
accipiens. Ut crearetur homo in
principio uiarum eius: uerbum ꝑ quod
Qua propter: unigenitus & primogeni¬
tus dñs nr̃. diui narum scriptu¬
rarum auctoritate predicatur:
Vnigenitus depatre: primo¬
genitus amortuis. Qua prop
ter: secundum id quod unige¬
nitus est: non habet fratres.
Secundum id autẽ quodpri¬
mogenitus est. fratres uocare
dignatus est Omnes qui post
eius et ꝑ eius primatum ingratia
nascimur peradoptionem fi¬
liorum. sicut apostolica disci¬
plina com mendat. Natura¬
lis ergo filius: deipsa patris
substantia unicus natus est
id existens quod pater est ds̃
dedõ. lumen delumine.
Nos autem non lumen natu¬
raliter sumus: sedab illo lumi¬
ne inluminamur. ut sapientia
lucere possimus : qui uiuit¬

Expanded text:
dignatus est, qui non rapinam ardignatus est, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; ut crearetur homo in principio viarum ejus Verbum per quod Quapropter unigenitus et primogenitus Dominus noster divinarum Scripturarum auctoritate praedicatur; unigenitus de Patre, primogenitus a mortuis. Quaprter secundum id, quod unigenitus est, non habet fratres, secundum id autem, quod primogenitus est, fratres uocare dignatus est omnes, qui post eius et per eius primatum in dei gratiam renascuntur per adoptionem filiorum, sicut apostolica disciplina commendat. naturalis ergo filius de ipsa patris substantia unicus natus est, id existens, quod pater est, deus de deo, lumen de lumine; nos autem non lumen naturaliter sumus, sed ab illo lumine inluminamur, ut sapientia lucere possimus; erat
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ seruans credentib A spec¬
tus enim humilitatis eius: sa¬
nauit infirmos. Contem platio
diui nitatis eius: quaerit firmos.
Et dum erant homines qui dm̃
uiderent inhomine : necta men
spem suam ponere debent in
homine: Sequi non deb et ds̃:
Sequendus erat: qui uideri
non poterat: Vt ergo exhibe¬
retur homini et qui abhomine
uideretur. & quẽ homo seque¬
retur ds̃ factus est homo. Aliquid
magnum: tecredere debes. Sed
qm̃ uerbum caro factum est et
habitauit in nobis: eadem sapien¬
tia quaed edõ genita est: dignata
est aeciam interhomines creari:
Quo ꝑtinet illud: dñs creauit
me in principio uiarum suarum:
Est enim eius principium caput
uia certa quaper uenerimus ad
dm̃: Non enim redire potuimus
nisi humilitate: qui suꝑbia lapsi
sumus. sicut dictum est primae
nrae creaturę. gustate et eritis
tamquam dũ: huius igitur
humilitatis exemplum. id est
uiae qua redeundum fuit: ipse
reparator nr̃ inseipso demonstrare

Expanded text:
Deum servans credentibus. AspecDeum servans credentibus. Aspectus enim humilitatis ejus sanavit infirmos; contemplatio divinitatis ejus quaerit firmos. Et dum erant homines, qui Deum viderent in homine, nec tamen spem suam ponerent in homine, qui sequi non debet: Deus sequendus erat, qui videri non poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus factus est homo. Aliquid te magnum credere debes. Sed quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , eadem Sapientia quae de Deo genita est, dignata est etiam inter homines creari; ad quod pertinet illud, Dominus creavit me in princiuiarum enim eius principium caput uia certa, qua perueniremus ad deum. non enim redire potuimus nisi humilitate, qui superbia lapsi sumus, sicut dictum est primae nostrae creaturae: gustate, et eritis tamquam dii. huius igitur humilitatis exemplum, id est uiae, qua redeundum fuit, ipse reparator n
Abbreviated transcription (Latin):
Iue tantus : ille in forma dĩ
aequalis patri: Ille sine tem¬
pore frabricatus tempora. ille
ex nullo scđõ. ante omnia scła.
Iudex scłi. factus est camparuus
ut de femina nasceretur  sed man¬
sit tam magnus. ut apatre non sepa¬
raretur. Prebentes ei obsequium
et testimonium tamquam lucernȩ
uenturo diei : omnes prophecte
pronunciantes. & ante ipsum nas¬
cendo uenerunt: post ftredendo
adheserunt O portebat enim ut
prenuntiaretur uenturus: fac¬
turus miracula: quib. miracu¬
lis bene intelligentib appare¬
ret homo paruus ad paruos.
sed humilis ad superbos. Paui¬
tatem suam docens hominẽ
ut se agnosceret paruum: nenon
gran descendo secrederet mag¬
num: Est enim superbia. non
magnitudo : dtumor. Quod
autem tumet: uidetur mag¬
num. sed non est sanum:
Ut autẽ generis humani istum
tumorẽ sanaret: ipse medicus.
ipse medicina.nan me
dicamentum adhibens. appa¬
ruit inter homines homo.
Offerens hominem uidentib.

Expanded text:
ille tantus, ille in forma Dei ille tantus, ille in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricator temporum, ille ex nullo saeculo, ante omnia saecula, judex saeculi, factus est tam parvus, ut de femina nasceretur; sed mansit tam magnus, ut a Patre non separaretur. Praebentes ei obsequium et testimonium, tanquam lucernae venturo diei, omnes Prophetae praenuntiantes ante ipsum nascendo venerunt, post credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, facturus miracula; quibus miraculis bene intelligentibus appareret homo parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne non grandescendo se crederet magnum. Est enim superbia non magnitudo, sed tumor. Quod autem tumet, videtur magnum, sed non est sanum. Ut autem Creator generis humani istum tumorem sanaret, ipse medicus, ipse medicina, non solum medicamentum adhibens apparuit inter homines homo, offerens hominem videntibus,