comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore usus ÷ inquiens: dñs dixit
hodie genuite : Hoc ÷ dicere ego
semꝑ & cieternaliter manens:
semꝑte habeo filium coȩternum
mihii Hodie nãq ad uerbium :
p̃sentis temporis: quod ꝓprie
dõ competit : Sequitur
admodũ & incilio loco dicit
Tues sucerdos inuet̾nũ scđm
ordinem melchi sedech .
Exuperiori uersiculo ista pendea
cutus ÷ ei filius m̃s estu: ipse cla¬
rificciuit eum. quẽ admodum &
inalio loco pscilmistt dicit. ipse
infilium  Tues sacerdos ince¬
ternum : & ccetera : Considerandũ :¬
aũt xp̃m non esse sccerdotem scđm
id quod genitus÷ adõpatre ante
omĩa scła. coceternus gignenti
& consubstantialis. uerus deus
manens apud patrẽ. scđm hoc
quod natus ÷ exutero uirginali
infine temporũ homo factus.
nec non ꝓpter uctimã quam
ꝓnobis obtulit a nobis acceptũ:
ccrnẽ in delic& acsanguinem
suum ꝗ ed quare scđm ordinem
melchisedech& non scđm ordiñe
a aron dicutur existere sucerdos:
diuersae causcie existunt : Eꝙprima

Expanded text:
tempore usus est, inquiens: Dominus dixit hodie genui te; hoc est dicere: Ego semper et aeternaliter manens, semper te habeo Filium coaeternum mihi. Hodie namque, adverbium est praesentis temporis, quod proprie Deo competit. Sequitur: Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ex superiori versiculo ista pendentcutus est ei, Filius meus es tu, ipse clarificavit eum, quemadmodum et in alio loco dicit ipse ad Filium: Tu es sacerdos in aeternum, etc. Considerandum autem Christum non esse sacerdotem secundum id quod genitus est a Deo Patre ante omnia saecula, coaeternus gignenti et consubstantialis verus Deus manens apud Patrem, sed secundum hoc quod natus est ex utero virginali in fine temporum homo factus, necnon propter victimam quam pro nobis obtulit a nobis acceptam, carnem videlicet ac sanguinem suum. Sed quare secundum ordinem Melchisedech, et non secundum ordintur existere sacerdos, diversae causae existunt, et prima
Abbreviated transcription (Latin):
administerium sacerdotale : Non
uocatione dĩ uel uoluntate : sedͥ
potius interuentu munerum.
quici non ꝓscilute popłi: sed pro
eũ. filiusm̃s estu ego hodie
genuite.: Glorifico hono¬
rifico. elarifico Tria quidem sunt
uerba. sed unũ sensũ habentia:
dicendo doxachim i Unde inter¬
pretum ucrietate : aliter atq
aliter in latino positum habetur
Ncam quod ineuuangelio euuaglista
dicit dñm dixisse. siego glorifico
meipsũ gła mea nihil ÷ͦ hic
apl̃s clarificationẽ nominauit
xp̃s ergo semet ipsũ non e larificcut
siue nonglorificciuit. ut asemet¬
ipso pontifex fieret pontifica¬
tusq honorẽ haberet: quia non
erat aseipso. Et hoc ÷ quodipse
in euuangło dicit: Non ueni
ame ipso. sed ille menusitateris
quici ase ipso nonerat suamq
głam non querebat: ita non¬
semet ipsum glorificciui
ut pontificatus honorẽ ase¬
ipso haber& sed aptre cla¬
nficatus ÷ quilocutus: adeum die

Expanded text:
ad ministerium sacerdotale, non ad ministerium sacerdotale, non vocatione Dei vel voluntate, sed potius interventu munerum: quia non pro salute populi, sed pro eum: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Glorifico, honorifico, clarifico, tria quidem sunt verba, sed unum sensum habentia: dicendo ἐδόξασε: unde in interpretum varietate aliter atque aliter in Latino positum habetur. Nam quod in Evangelio evangelista dicit Dominum dixisse: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est , hic Apostolus clarificationem nominavit. Christus ergo semetipsum non clarificavit, id est non glorificavit, ut a semetipso pontifex fieret, pontificatusque honorem haberet, quia non erat a seipso. Et hoc est quod ipse in Evangelio dicit: Non veni a meipso, sed ille me misit . Et quia a seipso non erat, suamque gloriam non quaerebat, ita semetipsum non clarificavit, ut pontificatus honorem a seipso haberet, sed a Patre clarificatus est, qui locutus est ad eum die
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis magis ꝑtinet quã ad xp̃m.
qui peccctũ non fecitq Potest & illud
infirmitate referri ad sacerdotes
legis siue nr̃os: itti ut infirmittis
accipicitur ꝓpeccato. & quia ipsi
circumdatisunt infirmitate carnis
hoc ÷ peccato. Indigent utꝓplo
pontificem. & quod sit eius minis¬
terium. & quȩ sint signa pontifi¬
catus. uidelic& utofferat dona
& sucrificia ꝓpeccatis. sciens con¬
dolere hisqui ignoranter erranT:
acdeinde disputare ad gressus :
quomodo quis ad sacerdotium
accedere debeat dicensi:
quis quam sumit sibi
honoremsacerdocii:
sed qui uocat᷑ adõ tãquc̃. Aaron
subaudis uocatus ÷ signo flo¬
rentis uirgae. signo siue incen¬
dii illorũ qui eius pontificatui
inuidentes. dignitatẽ sacerdotu
ceffectando inuadere moliebant᷑.
His & eñi duob signis oftensis: de¬
monstratus ÷ sccerdos adeo
electus : Confundit aũt acꝑcutit
beaitus apłs scicerdotes cupidos.
honoris & sacerdocii auidos. qui
sponte se inmittunt & ingerunt

Expanded text:
inet quam ad Christum, qui peccatum non fecit. Potest et illud infirmitate, referri ad sacerdotes legis, sive nostros; ita ut infirmitas accipiatur pro peccato, et quia ipsi circumdati sunt infirmitate carnis, hoc est peccato, indigent ut popupontificem, et quod sit ejus ministerium, et quae sint signa pontificatus, videlicet ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, sciens condolere his qui ignoranter errant; ac deinde disputare aggressus est, quomodo quis ad sacerdotium accedere debeat, dicens: Nec quisquam sumit sibhonorem sacerdotii, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron, subaudis vocatus est signo florentis virgae, sive signo incendii illorum, qui ejus pontificatui invidentes, dignitatem sacerdotii affectando invadere moliebantur. His enim duobus signis ostensis, demonstratus est sacerdos a Deo electus. Confundit autem ac percutit beatus Apostolus sacerdotes cupidos honoris, et sacerdotii avidos, qui sponte immittunt se et ingerunt
Abbreviated transcription (Latin):
peccati absq peceato hicuani
excellentic ÷ ꝑtinens ad ep̃m.
dequa paulo suꝑius plenius
disseruimus ꝑ hoc eñi quod
similia passus ÷ potest compati.
etꝑhoc quod ds̃÷ inutraq substan¬
tia: potens ÷ misererq quod uero
adiunxit. Etꝓpteret deb& quem¬
admodũ & ꝓpopło ita etiã &pro

Expanded text:
peccati absque peccato. Hic jam peccati absque peccato. Hic jam excellentia est pertinens ad Christum, de qua paulo superius plenius disseruimus. Per hoc enim quod similia passus est, potens est compati; et per hoc quod Deus est, in utraque substantia potens est misereri. Quod vero adjunxit, et propterea debet quema
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. seipsum offerens ꝓpeccatis
nr̃is. semꝑ iuiuens adinterpellandum
dm̃ patrẽ ꝓnobis. Senel quidẽ
exhominibꝰ assumptus: sẽꝑ ꝓhomi¬
nib interpellat: Iterũ quod dicit
ut offerat edonci & scicrificia pro
peccatis. expcarte cõmune ÷ & ex
parte minime atq dissimile
Nam in hoc quici xp̃s sacrificium
obtulit ꝓpopłi delictis quod a
illi agebant. qucedcon cõmunio ÷.
sedinhoe quod ille ꝓse non obtulit
dissimilitudo extitit. quia illi in¬
ratio nabilia offerebant sceri¬
ficiai boues scilic& & arietes.
rationale animal. ꝓtotius mundi
scilute obtulit: hoc ÷ seipsum qui÷
agnus inmaculatus uixtti quod
io hannes dicit : Ecce agnusdi.
quitollit peccata mun dureliqua
quȩ secuntur : iam non sunt com¬
munia & eñi quod dicit qui
possit condolere hisqui ignorant¬
& errant. hoc ÷ qui ignoranter
peccant & errant. qm̃ & ipse
circum datus ÷ infirmitate
carnis inqua tẽptari pͦtuit ꝑ
om̃ici. ꝓsimilitudine carnis

Expanded text:
fecit, seipsum offerens pro peccatis nostris, semper vivens ad interpellandum Deum Patrem pro nobis . Semel quidem ex hominibus assumptus, semper pro hominibus interpellat. Iterum quod dicit, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, ex parte commune est, et ex parte minime, atque dissimile. Nam in hoc quod Christus sacrificium obtulit pro populi delictis, quod et illi agebant quaedam communio est: sed in hoc quod ille pro se non obtulit,dissimilitudo existit, quia illi irrationabilia offerebant sacrificia, boves scilicet, arietes, rationabile animal pro totius mundi salute obtulit, hoc est, seipsum, qui est agnus immaculatus, juxta quod Joannes, dicit: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Reliqua quae jam sequuntur, non sunt communia. Etenim quod dicit, qui possit condolere his qui ignorant et errant, hoc est qui ignoranter peccant et errant: quoniam et ipse circumdatus est infirmitate carnis, in qua tentari potuit per omnia pro similitudine carnis
Abbreviated transcription (Latin):
In his uerbis
queedam ponit apłs Communia
cixp̃o & scicerdotib legis. quȩ dcom
uero altiora ꝑtinentia ꝓprie
ad xp̃m: Etiterũ quȩdam humili¬
ora ꝑtinentia solũ modo ad sa¬
cerdotes ueteris legis  Nã quod
aic om̃is pontifex ex hominibus
assumptus. sicut aaron & xp̃s
officus quȩ adclm̃ ꝑtinent
orando ꝓ illorũ sclutẽ. hoc cõmune :
xp̃o & ill is sccerdotib: Pontificis
enim officium ÷ inter dm̃ stare

Expanded text:
In his verbis quaedam ponit Apostolus communia Christo et sacerdotibus legis, quaedam vero altiora pertinentia proprie ad Christum: et iterum quaedam humiliora pertinentia solummodo ad sacerdotes veteris legis. Nam quod ait, omnis pontifex ex hominibus assumptus, sicut Aaron et Chriofficiis quae ad Deum pertinent, orando pro illorum salute, hoc commune est Christo et illis sacerdotibus. Pontificis enim officium est inter Deum stare
Abbreviated transcription (Latin):
aũt fudisse p̃ces supplicationesq
non timore mortis quam sponte
suscipiebat: sed potius causci nr̃ȩ
scilutis : Uoluntatẽ paternae
dispenscitionis p̃posuit uolunciii
carnis suce: utuerã ostender&
inse ipso naturã humanitatis nt̃s
Notundum aũt quici reuerentia
scđm cassiodorum: duplici modo
accipitur. aliquando ꝓamore
aliquando ꝓtimore: hic uero ꝓ
sum ma ponitur earitate. qua
filius dĩ nos dilexit. & ꝓsumitia
obedientia qua fuit obȩdiens
patri usq a mor tẽ ÷ Ecquidem

Expanded text:
ationesque non timore mortis, quam sponte suscipiebat, sed potius causa nostrae salutis, voluntatem paternae dispensationis praeposuit voluntati carnis suae, ut veram ostenderet in seipso naturam humanitatis nostrae. Notandum autem, quia reverentia secundum Cassiodorum duplici modo accipitur: aliquando pro amore, aliquando pro timore; hic vero pro summa ponitur charitate, qua Filius Dei nos dilexit, et pro summa obedientia, qua fuit obediens Patri usque ad mortem. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
och orintum anifestos nos esse
idest ipse conscientiae urãe testimoni¬
um nobis ꝑhibent quia recte credimꝰ
scẽ uiuimus & bene predicamus : N¬
ictrũ nos cõm̃damꝰ uobis: Id non lauda¬
mus nos iterum uobis quasi aliquid
utilitatis in et laude habeamus: sed
occasionem damus uobis gloriandi ꝓ nob̃.
ut habeatis ad eos qui in facieglorian¬
tur & non incorde : Id ÷ ut habeatis unde
gloriari possitis ad falsos a postolos :
res: In facie gloriabantur pseudo¬
apłi. siue in p̃sentia multarũ & ñ in
corde. qui non habentes unde possen
gloriari incorde: laudabantse esse
apud alios quod non erant : Electienĩ
in corde gloriantur & non in facie: quia
cognoscentesse placere dõ gaudent
in animo. tam̃ ñ requir̃ laudari in p̃¬
sentia: ne forte bonum quod habent.
ꝑuanam głam amittant
Aliter ÷¬
Predicando atq alit̃ uiuendo. uł si
suꝑ bonos laudamu : dõ subaudis
relinquendi sumus ⁊ reseruandi.
& non ab aliquo ur̃m iudicandi.n

Expanded text:
o Corinthii, manifestos nos esse, id est ipsae conscientiae vestrae testimonium nobis perhibent, quia recte credimus, sancte vivimus, et bene praedicamus, iterum nos commendamus vobis, id est, non laudamus nos iterum vobis, quasi aliquid utilitatis in ea laude habeamus, sed occasionem damus vobis gloriandi pro nobis, ut habeatis ad eos qui in facie gloriantur, et non in corde, id est, ut habeatis unde gloriari possitis ad falsos apostolos, hres. In facie gloriabantur pseudoapostoli sive in praesentia multorum, et non in corde: quia, non habentes unde possent gloriari in corde, laudabant se esse apud alios quod non erant. Electi enim in corde gloriantur, et non in facie: quia, cognoscentes se placere Deo, gaudent in animo, et tamen non requirunt laudari in praesentia: ne forte bonum quod habent, per vanam gloriam amittant.aliter praedicando, atque aliter vivendo, vel si superbe nos laudamus; Deo, subaudis relinquendi sumus et reservandi, et non aliquo vestrum judicandi:
Abbreviated transcription (Latin):
pore mortulis. quia post modumo¬
sine peccato conuersans in mundo. in¬
nocent̃ mortuus ẽ ꝓ omnib p̃desina¬
tis ad uitã: Et ut ꝓsꝑ dicit & iohames
crisostomus aliiq doctores. Lic& ons¬
nibtif non credant. & &iamom̃s er¬
dentes non saluentur : ille fecit quol
suum erat. ꝓomnibus moriens : Verbi
grã :Sicut medicus quilib& cõponens
pocionem contra om̃s in firmitates:
ueniat inciuitatẽ quandã & dicat
omnibus: Quicumq. ex hac pocione
biberit: saluus erit aquacũq infirmi¬
tatȩ tenetur. qui bibit sanatur. & si
om̃s noluerint bibere Nonsanantus
ille omnibus illis attulit potionẽ. &
fecit quod ad se ꝑtinebat q¬

Expanded text:
est mortalis, quia postmodum mosine peccato conversans in mundo, innocenter mortuus est pro omnibus praedestinatis ad vitam et ut Prosper dicit, et Joannes Chrysostomus, aliique doctores, licet omnes non credant, et etiam omnes credentes non salventur, ille fecit quod suum erat, pro omnibus moriens. Verbi gratia: Sicut medicus quilibet componens potionem contra omnes infirmitates, veniat in civitatem quamdam, et dicat omnibus: Quicunque ex hac potione biberit, salvus erit a quacunque infirmitate tenetur: et qui bibit, sanatur: etsi omnes nolentes bibere non sanantur, ille tamen omnibus illis attulit potionem, et fecit quod ad se
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩri potest. cum non legamus illũ
uenisse ad eos nisi tantum modo
una uice quando moritus ÷ apud
eos anno uno & dimidio. neq.
posteci quã ab eis discessit. sicut
ipse in priori epistolu dicit. quia testor
dm̃ me non uenire chorintum postquã
a uobis recessi parcens uobis. id ÷ ne
uobis oneri essem : quaredicat modo
se tercio uenire : Sed sciendum ẽ:
quiu ꝑ p̃sentiam carnis una uice
tantũ modo uenit. quando eis pre¬
dicauit : Scđo ꝑ priorem epistolã
uenit: non ꝑ sem& ipsum : Tercio¬

Expanded text:
Quaeri potest: Cum non legamus illum venisse ad eos nisi tantummodo una vice, quando moratus est apud eos anno uno et dimidio, neque posteaquam ab eis discessit, sicut ipse in priori epistola dicit, quia, testor Deum, non veni Corinthum postquam a vobis recessi, parcens vobis, id est ne vobis oneri essem, quare modo dicat se tertio venire? Sciendum est quia per praesentiam carnis una vice tantummodo venit, quando eis praedicavit: secundo per priorem Epistolam venit, non per semetipsum. Tertio
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ redd& deo Et est sens.s
Ouidei et gentiles. quiuos iã inuicẽ u¬
dicatis: cur dĩ iudiciũ ur̃o uidiciop̃ue¬
nitis. et eius potestutẽ quantũ in uob ÷
temere usurpatis: hoc uob sufficiat.
quod unusquisq prosẽ rationẽ ÷ redditu¬
rus. non solum oꝑum etsermonum.
sed etiam cogitutionum ꝗl
amplius inuicẽ uidicemus.:

Expanded text:
rationem reddet Deo. Et est sensus: O Judaei et gentiles, qui nos jam invicem judicatis, cur Dei judicium vestro judicio praevenitis, et ejus potestatem quantum in vobis est, temere usurpatis? Hoc vobis sufficiat, quod unusquisque pro se rationem est redditurus, non solum operum et sermonum, sed etiam cogitationum. Non ergo amplius invicem judicemus
Abbreviated transcription (Latin):
utero tuosunt. & duopopłi: maiorq
seruiet minori  Ergo sicut non fuit
ꝓpositumdĩ & p̃destinatio scđm elec¬
tionem boni meriti iu cob: itai & elec¬
tio gentium non fuit scđm electionẽ
meritorum. sed scđm gr̃am & p̃desti¬
nationem dĩ :Qua propter quare
ia cobsine oꝑib bonis electus sit.
esau uero absq malis oꝑibus odio¬
habitus. soli dõ noͦtũ ÷: quiom̃a nouit an¬
tequam fiant. cuius uidicia sẽꝑs̃ iusta:
Sicut scriptũ est

Expanded text:
utero tuo sunt et duo populi, majorque utero tuo sunt et duo populi, majorque serviet minori; ergo sicut non fuit propositum Deo: et praedestinatio secundum electionem boni meriti Jacob, ita et electio gentium non fuit secundum electionem meritorum, sed secundum gratiam et praedestinationem Dei. Quapropter quare Jacob sine operibus bonis electus sit, Esau vero abs malis operibus odiohabitus, soli Deo notum est qui omnia novit antequam fiant: cujus judicia semper justa sunt Sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
scđm electionẽ subauđ oꝑum illorum.
sitũ seu p̃ordinatio dĩ mane¬
quaenulla erant:. sed ex uocante dictũ
uiet minori Exuocunte dicit id ÷
ex dono omnipotentis dĩ qui illos uo¬
cauit dictum ÷ rebeccȩ. quod e sau
maiornatu seruitutis obsequium
minori ẽẽt redditurus: hoc ÷ iacob: n¬
uit sẽ edom: ne eẽt subiuda: qđutiq
p̃dictum ei fuerat: abisa ac patrisuo.n
U eniet inquit tempus: cũ excutiesiu¬
gum illius deceruice tua: Quis homi¬
num potest enarrare. quare ds̃ omp̃s
elegerit ia cob antequã nasceretur.
& reprobauerit esau: cũ nec iste nec
ille bonũ aliquid uł malũ poterat
implere. nisi quia inisto id ÷ imacob
gr̃am suum & miscđican exhibuit..
et inesau iustũ iudiciũ suũ compleuit:
Nam cum rebecca iamhaberet concep¬
tum inutero. & iret dnm̃ consulere.
aut ꝑmelchi sedech sacerdotem dei
summi. autꝑ aliũ quẽ libet ꝑquem
d̃s tunc temporis responsadabat:
dictum er: ex uocunte dõ : Duo filu in

Expanded text:
ectionem operum illorum propositum seu praeordinatio Dei manequae nulla erant, sed ex vocante dictum viet minori. Ex vocante dicit, id est ex dono omnipotentis Dei qui illos vocavit, dictum est Rebeccae, quod Esau major natu servitutis obsequium minori esset redditurus , hoc est Jacob. vit se Edom ne esset sub Juda, quod utique praedictum ei fuerat ab Isaac patre suo. Veniet, inquit, tempus cum excuties jugum illius de cervice tua . Quis hominum potest enarrare quare Deus omnipotens elegerit Jacob antequam nasceretur, et reprobaverit Esau cum nec ille nec iste bonum aliquid vel malum poterat implere, nisi quia in isto, id est in Jacob, gratiam suam et misericordiam exhibuit, et in Esau justum judicium suum implevit. Nam cum Rebecca jam haberet conceptum in utero, et iret ut Dominum consuleret, aut per Melchisedech sacerdotem Dei summi, aut per alium quemlibet, per quem Deus tunc temporis responsa dabat, dictum est ei ex vocante Deo: Duo filii in
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis scõ qui replet omĩa .n
Vt betitus ambrosius dicit. tanta
grc̃ erat concessa paulo. ut
ret᷑ quid alibi gereret᷑: ab his
quib: aeuangeli zuerat : Ian
iudicciui eum quisic opert

Expanded text:
subaudis sancto, qui replet omnia, ut beatus Ambrosius dicit: Tanta gratia erat concessa Paulo, ut um cognosceret quid alibi gereretur ab his quibus evangelizaverat. Jam judicavi eum qui sic oper
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ publice eũ redarguit. quia ipse
publice peccauerat᷑. & ut eius
correptione. ceteri robora rentur
infide: Publica eñĩ culpci: publica
eget & castigatione. ut in canonib¬
gentes cogis uidaizare. us
ludȩis erat petrus na¬
tura. & gentiliter uiuebat. non
ad orando idola: Sednan cre¬
dens saluari seposse ꝑcircum¬
cisionẽ sedꝑbaptismũ: sicut
& gentiles saluabantur. non ꝑ
circũ cisionẽ sed ꝑbaptismum
tibus peccatores

Expanded text:
Ideo publice eum relarguit, quia ipse publice peccavit, ut et ejus correptione caeteri corroborarentur in fide. Publica enim culpa publica eget castigatione coram omnibgentesJudaeus erat Petrus natura, et gentiliter vivebat non adorando idola, sed non credens salvari posse per circumcisionem, sed per baptismum, sicut et gentiles salvabantur non per circumcisionem, sed per baptismum. tibus peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis dabitur. si¬
ue complebitur. ꝑ quod uliquando ꝓ¬
missio designatur euangłm: ł tpotest
hic utrumq intelligi. P romissio uide¬
lic& regnicueloꝵ. & euangłm: in quo
ipsa promissio continetur: Dicente
d nõ Penitentiam agite appropinquabiteñ
regnum cuelorũ : De hoc testumentõ dietũ
quit pactum nouũ: & testam̃tũ nouum
ex eis petcata sint ublata: infine tumen
scłi. ꝑbaptismi grãm plenius auferent᷑:¬

Expanded text:
subaudis dabitur, sive complebitur, per quod aliquando promissio designatur et Evangelium. Et potest hic utrumque intelligi; promissio videlicet regni coelorum, et Evangelium in quo ipsa promissio continetur, dicente Domino: Poenitentiam agite, appropinquabit regnum coelorum . De hoc testamento dictum cum eis pactum novum, et testamentum novum ex eis peccata sint ablata, in fine tamen saeculi per baptismi gratiam plenius auferent
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem credidit¬
esse qui pro¬
miserat e Questio oritur.
quare dicat fide accepisse saram
uirtutẽ concipiendi: cũ ab angło
rep̃hensa sit quur riserit causc
infidelitatis. Risus eñulle etiam¬
sigaudii fuit: plene fidĩ non fuit:
Risus aũt abrahȩ: & gaudii & plene
fidĩ fuit. Quȩ itũ soluitur. quici
& si primũ dubittiuit postiodũ

Expanded text:
fidelem crediditfidelem credidit qui repromiserat. Quaestio hic oritur quare dicat fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit, cur riserit causa infidelitatis? Risus enim ille etiamsi gaudii et plenae fidei non fuit, risus autem Abrahae et gaudii et plenae fidei sunt. Quae ita solvitur: Quia etsi primum dubitavit, postmodu
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝓmissionẽ. sed suc cessio
illorũ : & quia quando ob oediut
dõ exiens de terra sua. non uoca¬
batur abraham sed abrã: Ideo
considerate dixit apłs. fide qui
uocatur nunc abrahã. tuncaut̃
uocabatur abram. moratus est
in terrã reꝓmissionis quasi in
aliena. Primũ quidẽ uocatus: ille¬
deude abram: deinde uero
abraham. Ixpectabant enim fun¬
damenta habentẽ ciuitatem cuiꝰ
artifex & conditordeus. ciuitas
suꝑna fũnda menta habere dicitur.
proptes stabilittitẽ firmitatẽq sui.
in qua quisemel locũ inuenerit nũquã
poterit exheredittri. neq euelli dõ
inquit illifide moratisunt in terra
r: ꝓmissionis quasi inaliena: quic
Irȩꝓmissiones interra factuf non
adtendebant. sed futurã quietem
querebant: ostenderunt eñi seipsos
maiorib esse dignos: Id circo non
ꝑmisit eos accipere istt quia
maiorit dare uolebat fide & ipsa
sara sterilis uirtutẽ in condẽptionẽ
seminis accepit. etiã praeter

Expanded text:
hac promissione, sed successio hac promissione, sed successio illorum. Et quia quando obedivit Deo, exiens de terra sua, non vocabatur Abraham, sed Abram. Ideo considerate, dixit Apostolus: Fide qui vocatur nunc Abraham, tunc autem vocabatur Abram, moratus est in terra repromissionis quasi in aliena. Primum quidem vocabatur ille Abram, deinde vero Abraham. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Civitas superna fundamenta habere dicitur propter stabilitatem et firmitatem sui. In qua qui semel locum invenerit, nunquam poterit exhaereditari neque evelli. Ideo, inquit, illi fide morati sunt in terra repromissionis quasi in aliena, quia repromissiones in terra factas non attendebant, sed futuram quietem quaerebant. Ostenderunt enim seipsos majoribus esse dignos, idcirco non permisit eos accipere ista, quia majora dare volebat. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accepit, etiam praeter
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes terrȩ: & in isciac uocabitur
tibi semen. ad isciac aũt cõplens in¬
quit ds̃ uiramentũ. qđ spospondi
abrahȩ patrituo: multiplicabo sem̃
tuũ sicut stellas caeli daboq pasteris
tuis uniuersas regiones has: ad iacob
quoq dixit. Ego ds̃ om̃i potens. crescere
daboq tibi terrã quã dedi abraham
& isci cac: eccequomodo om̃s coheredes
funt inpromissionib abrahae.
nõttndũ aũt. quiafides abrahae
duplicatur ꝓmagnitudine fidĩ.
unde & caput fidĩ dicitur. Nam
sicut fide exiuit de terra sua nesciens
quo iret sicdide mansit & demo¬
ratus est in terrasua. quasi in aliena
Uidit filiũ ibi ut per egrinũ habituintẽ.
uidit nepotẽ. uidit seipsũ inaliena
terra peregrinantẽ. & nihil tur¬
babatur: quan quã eñi adipsũ
dictũ eẽt. quia tibi dabo & se¬
mini tuo: Nonꝑsemen tibi sed
tibi. & seminituo. tam̃ neq ipse
neq isciac. neq iacob potitis unt

Expanded text:
omnes gentes terrae, et in Isaac vocabitur omnes gentes terrae, et in Isaac vocabitur tibi semen. Ad Isaac autem: Complens, inquit, Deus juramentum quod spopondit Abrahae patri tuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens: crescere daboque tibi terram quam dedi Abraham et Isaac. Ecce quomodo omnes cohaeredes sunt in promissionibus Abrahae. Notandum autem est quia fides Abrahae duplicatur pro magnitudine fidei: unde et caput fidei dicitur. Nam sicut fide exivit de terra sua, nesciequo iret, sic fide mansit et demoratus est in terra sua quasi in aliena. Vidit filium ibi ut peregrinum habitantem, vidit nepotem, vidit seipsum in aliena terra peregrinantem, et nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum esset, quia tibi dabo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Satt̃ eñi ut eidixit ds̃ exi deterra cua
& uade interrã quã monstrauero tibi
daboq tibi illã & seminituo. credidit dõ:
ł texiuit in locũ inquẽ p̾ceperat e̾i. nesciens
quoiret: In notus eñi erat locus & habita¬
tio illius terrae: & inquantũ abulauit.
ꝑfidẽ ambulciuit: siue nesciens quorr&.
qm̃ quẽ imittretur non habebat
ꝑide moratus est in terrarꝙmissionis
tãquã maligiis in aliena. incasulis
habittindo cũ isciac & iacob cohe¬
redib repromissionis eiusdem.
Casula diminutiuũ est accisa id est
domo hicaut̃ ꝓtẽtorus tabernacu¬
lisq positũ est. In quib abrah am
cum isaac & iacob habittiuit more
uiatorũ & peregrinorũ. docens eos
fidem dĩ utpotẽ choheredib pro¬
missionis suce. Ea eñi ꝓmissio quȩ
facta est ad abraham faciti ÷ adiscicac¬
& ad iacob om̃sq simul coheredes
sunt in reꝓmissionib abrahae
Abrahtie nãq dictũ ÷ inte benedicentur

Expanded text:
statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, et vade in terram quam monstravero tibi; daboque tibi illam, et semini tuo; credidit Deo, et exivit in locum in quem ei praeceperat, nesciens quo iret: ignotus enim erat ei locus et habitatio illius terrae; et inquantum ambulavit, per fidem ambulavit; sive nesciens quo iret, quoniam quem imitaretur non habebat. Fide demoratus est in terra repromissionis, tanquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Casula diminutivum nomen est a casa, id est domo. Hic autem pro tentoriis tabernaculisque positum est, in quibus Abraham cum Isaac et Jacob habitavit, more viatorum et peregrinorum, docens eos fidem Dei, ut pote cohaeredes promissionis suae. Ea enim promissio quae facta est ad Abraham, facta est ad Isaac et Jacob, omnesque simul cohaeredes sunt in repromissionibus Abrahae; Abrahae namque dictum est: In te benedicentur
Abbreviated transcription (Latin):
do qđ inducturus cẽt aquas suꝑ teriũ:
dicente sibi illo finis uniuersȩ carnis
uenit corãme. & inducã aquas suꝑ eos¬
ł actibi archã delignis leuigatis. & cetera
quȩ secuntur. idõq suluatũs ÷ cũ om̃i
domo sua hoş ÷ familiasua. Perfactũ
aũt oꝑis aurationis experimenco
nihil inhac causa probatur. Nubebant
inquit alii utdñsait in euucnlio et
dehis quaeadhuc nonuidebantur
metuens. construxit archã insalutẽ
supplicio. quineq ꝑcencũ annorum
spatium illius archae constructione
corrigi noluerunt. Perfidẽ quoq
ñ ꝑlegẽ heres iustitiȩ est insticutus
Oũ ipse solus fidẽ patrũ cenuit. & ab illo
ceteri discedebant. heres aũt regni
celorũ uelheres mundi dicitur q̃uia
defuo semine fuit reparatio mundi.
& ex hoc apparuit iustus quia cre¬
didit dõ fide quiuocatur abrahã
itrus erat inhereditatẽ. & exiuit
nesciens quoiret. quasi diceret:¬
& ipse ab raham ꝑfidẽ placuit dõ.

Expanded text:
Deo quod inducturus esset aquas super terram, dicente sibi illo : Finis universae carnis venit coram me, et inducam aquam super eos: fac tibi arcam de lignis levigatis, et caetera quae subsequuntur: ideoque salvatus est cum omni domo sua, hoc est familia sua. Perfectum autem operis aut rationis, experimento nihil in hac causa profecit: Nubebant, inquit, alii, ut Dominus in Evangelio, et de his quae adhuc non videbat, metuens, construxit arcam in salutem supplicio, qui neque per centum annorum spatium illius arcae constructione corrigi voluerunt: per fidem quoque, non per legem, haeres justitiae est institutus, dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discedebant. Haeres autem regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, quia de suo semine fuit reparatio mundi, et ex hoc apparuit justus, quia Deo credidit. Fide qui vocatur Abraham, rus erat in haereditatem, et exivit, nesciens quo iret. Quasi diceret: Et ipse Abraham per fidem placuit Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
causa: Entro ductuest. fidĩ uirtutẽ
in conceptionẽ seminis accepit:
& sterilis. duplex eñi erat p̃clusio:
una tẽporis. senuerat quippe iam :
Alia uero: exnatura: sterilis eñi erat.
sed ad suscipiendũ &retinendũ semen.
fideaccepit uirtutẽ. Mulieres nãq: ex
duab p̃cipuereb steriles ẽẽ solent.
Siue quia inuulua uirtutẽ caloris
nonhabent qua ex quo quuant
semen. quod & insenectute euenit:
cũ deficiunt muliebria. siue quando
uulua concluditur etiã iniuuentute
ut non ꝑuenict semen ad loca con¬
ceptionis: Contraqͣ dedit ds̃ uirtutẽ.
hoc ÷ contrasterelitatẽ & senectutẽ:
ad locũ enĩ conceptionis satispuenit
semen: & postquã ꝑuenit. dedit partus

Expanded text:
ntroducta est fides. « Virtutem in conceptionem seminis accepit.  sterilis; duplex enim erat praeclusio; una temporis: senuerat quippe jam; alia vero ex natura: sterilis enim erat. Sed ad suscipiendum et retinendum semen accepit virtutem. Mulieres namque ex duabus praecipue rebus steriles esse solent, sive quia in vulva virtutem caloris non habent, qua excoquant semen viri, si in senectutem venit, cum deficiunt muliebria; sive quando vulva concluditur etiam in juventute, ut non veniat semen ad loca conceptionis. Contra quae Deus dedit virtutem, hoc est, contra sterilitatem et senectutem. Ad locum etenim conceptionis satis pervenit semen, et postquam pervenit, dedit partus
Abbreviated transcription (Latin):
istodierit. Non con fundeid ÷ ñ erubes¬
cet insententia qua dãpnabuntur rępbi
& infideles. audientes abillo. Ite male¬
dicti in ignẽ aeternũ: sed potius lȩtubi¬
tur. audiens ab illo cũ cȩteris electis
Venite benedicti patris mei ꝓcipite regnũ
quod uobis paratũ est aborigine mun¬
di: Etquia poterat aliquis obicere pcu¬
lo. quare nonoras ꝓ incredulis tuae
gentis. uł etiã nesuꝑ birent gentileset
despicerent iudeos: subdit apłs :FRS.

Expanded text:
odierit, non confundetur, id est non crubescet in sententia qua damnabuntur reprobi et infideles, audientes ab illo: Ite, maledicti, in ignem aeternum, sed potius laetabitur, audiens ab illo cum electis caeteris: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Et quia poterat aliquis objicere Apostolo quare non oras pro incredulis tuae gentis, vel etiam ne superbirent gentiles et despicerent Judaeos, subdit Apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
Id÷ infide. sp̃e caritate c& erisq.
bonis operibus Et in prosperis &
in aduersis semꝑ grãs & laudes
agite dõ: quia neq prospera nisi
eo donante. neq aduersa nisi eo
Idr̃ ꝑ xp̃m a quo om̃a bona nobis
donantur. & si ne quo nihil boni
agere ualemus : sicut ipsedixit.
Sine me: nihil potestis facere.⁊
Naec ÷ inquit uoluntas dĩ. ut
malũ ꝓmalo non reddatis. bonũ
semꝑꝰ sec temini. sine int̃missio¬
ne oretis ut gaudetis in dño :
& in om̃ib grãs ei referatis . ꝯ¬
Sp̃m: nolide extinguere

Expanded text:
in fide, spe, charitate, caeterisque bonis operibus, et in prosperis, et in adversis semper gratias et laudes agite Deo, quia neque prospera nisi eo donante, neque adversa nisi eo  Jesum, a quo omnia bona nobis donantur, et sine quo nihil boni agere valemus, sicut ipse dixit: Sine me nihil potestis facere . Haec est, inquit, voluntas Dei, ut malum pro malo non reddatis: bonum semper sectemini, sine intermissione oretis, ut gaudeatis in Domino, et in omnibus ei gratias referatis. Spiritum nolite exstinguere
Abbreviated transcription (Latin):
lus ego subaudissũ minister
xp̃i quã illi: quia ego plus omnib la¬
boro illis Et quicquid p̃dico: operibus
gre: destruunt operibus In hoc autẽ
appellat se minussapientẽ eẽ quã
debeat: quia se laudabat. dicensse
plus eẽ ministrum xp̃i: quã illos .
Et eo modo quo se dixit supra in insipi¬
entiam agere : eõ minus nunc sapere
nlaboribis plurimis: subaudis
seruio xp̃o: Et ẽ sensus: In hoc appar&
plus eẽ me ministrũ xp̃iquã illos
qui alic& illi qui mihi se prefer unt
in aliquo laborauerint. tam̃ plus
ego laboraui: quia plurimis laborib
die noctuq deseruio : Tradunt scĩ
doctores qđ apłs a mane uł pulloꝵ
cantu usq adquintam oram. labori
manuum insistebat. unde uictum
ad quirer& Et exinde usq ad deci¬
mam oram: publice disputabat .i
somno grauatus. cecidit per fenestrã¬
deso lario: In carcerib habund antius

Expanded text:
lus ego: subaudis sum minister Christi quam illi: quia ego plus omnibus laboro: et quidquid praedico, operibus quod praedicant ore, destruunt operibus. In hoc autem appellat se minus sapientem esse, quam debebat, quia se laudabat dicens se plus esse ministrum Christi, quam illos: et eo modo quo se dixit supra in insipientia agere, eo nunc minus sapere. In laboribus plurimis, subaudis Christo, et est sensus: In hoc apparet plus me esse ministrum Christi quam illos, quia licet illi qui se mihi praeferunt semper in aliquo laboraverint, tamen plus ego laboravi, quia plurimis laboribus die noctuque deservio. Tradunt sancti doctores, quod Apostolus a mane vel a pullorum cantu usque ad quintam horam labori manuum insistebat, unde victum acquireret, et exinde usque ad decimam horam publice disputabat: plsomno gravatus, cecidit de solanestram, in carceribus abundantiu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ carnẽ inutero uirginali
beatȩ mariȩ : & ꝓcessit uelud
sponsus dechalamo suo : Sec
quȩri potest. quare om̃s gents
dicantur benedici in xp̃o cum
adhuc om̃s gentes non credis
in eum: & nulli dubium est
alium non mereri benedic
nisi qui fidẽ eius hab&  Qua
duob modis potest solui
P otest enuim sine dochica
accẽpi. hoc ÷ atoto pars qua
ergo apłs & dicit Nondici
sub audis abrahȩ dictȩ sunt ꝓmil¬
ones ⁊ seminib eius: sed singula
numero dicit semini. Vł nonda
scriptura inseminib tius beneals

Expanded text:
s in utero virginali beatae Mariae, et processit velut sponsus de thalamo suo. Sed quaeri potest quare omnes gentes dicantur benedictae in Christo, cum adhuc omnes gentes non credant in eum, et nulli dubium sit alium non mereri benedici, nisi qui fidem ejus habet? Quod duobus modis potest solvi: Potest enim synechdochicos accipi, hoc est a toto pars, quiergo Apostolus, et dicit: Non dicit, subaudis Abrahae dictae sunt promissiones, et seminibus ejus, sed singulari numero dicitur semini. Non dicit Scriptura: In se
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum uelcarta. siue
scriptũ quod pater fecit desius
reb filiis suis. quid unus quisq
post mortẽ eius possideut. dehe¬
reditate paterna: Quod testa¬
mentũ. nemo despicit ut aliter
illud conprehendat & diuidat:
uiuens ordinauit:¬

Expanded text:
testamentum, vel charta, sive scriptum quod pater facit de suis rebus filiis suis, quid unusquisque post mortem ejus possideat de haereditate paterna. Quod testamentum nemo despicit, ut aliter illud comprehendat et dividat, vivens ordinavit
Abbreviated transcription (Latin):
tium posuite :: Quod autem
sub iungitur & semini eius.
sub aułĩs dictesunt ꝓmissiones.
quam uis apł̃s specialiter sem̃
habrahae xp̃m intelligat :
possumus tamen simplĩci
modo sem̃ illius acciꝑe isaac
filium eius. & iacob nepotem
legimus fac tas : Nam legit᷑
ingenesi quod dorniente
iacob quodam loço a paru¬
erit  dñs dicens Terram in qua
dormis tibi dabo: & semini
tuo: Dicamus modo & scđm¬

Expanded text:
sui te . Quod autem subjungitur, et semini ejus, subaudis dictae sunt promissiones; quamvis Apostolus specialiter semen Abrahae Christum intelligat, possumus tamen simplici modo semen illius accipere Isaac, filium ejus, et Jacob, nepotem legimus factas. Nam legitur in Genesi quod, dormiente Jacob, quodam loco apparuerit ei Deus, dicens: Terram in qua dormis tibi dabo et semini tuo. Dicamus modo et s
Abbreviated transcription (Latin):
dicit singulari numero abrahȩ
dic taest promis sio & semini
eius: sed quia multȩ promis¬
tam exterra repromissionis quã
liter dixit abrahae dictesunt pro¬
missiones & semini eius: Uideamꝰ
& consideremus q. sunt ille pro¬
missiones: si forte inueniamus
aliquid denobis gentib ei ꝓmissũ.⁊
Prima ꝓmissio facta÷ adeum.
quando uo cauit dñs: ꝓmittens
ut si egrederetur de terra suc
futurus esset ingentẽ magnã¬
& dicens: Exi deterra tua & de
cognatione tua. & uacde in t̾rã
quam monstrauero tibi: & faciã¬

Expanded text:
Dicit singulari numero, Abrahae dicta est promissio et semini ejus; sed quia multae promistam de terra promissionis quam iter: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Videamus et consideremus quae sint illae promissiones, si forte inveniamus aliquid de nobis gentibus ei promissum. Prima promissio facta est quando eum vocavit Dominus, promittens ut si egrederetur de terra sua, futurus esset in gentem magnam dicens: Exi de terra tua et de cognatione tua; et vade in terram quam monstravero tibi
Abbreviated transcription (Latin):
udergo simardocheus in¬
ocenter suspensus eẽt. in ligno
qđ ei aman parauerat nũ quid¬
idõ maledictus eẽt ⁊ mini me
Ita & xp̃s lic& maledictum
illud sustiner&. id÷ passionẽ
& cruciatum & pec cata nr̃a
as sumer&: tamen non i dõ fuit
male dic tus neq pec cator: quiu
sic accepit ipse nr̃a peccata. non
ut haber&. sedut doler& : Mel
etiam quantũ iudȩis uidebatur :
maledictus erat. id ÷ pec cator

Expanded text:
erit. Quid ergo si Mardochaeus innerit. Quid ergo si Mardochaeus innocenter suspensus esset in ligno, quod ei Aman paraverat, nunquid maledictus esset ideo? minime. Ita Christus, licet maledictum illud sustineret, id est passionem et cruciatum, et peccata nostra assumeret, tamen non ideo fuit maledictus neque peccator, quia sic accepit ipse peccata nostra, non ut haberet, sed ut deleret. Vel etiam quantum Judaeis videbatur, maledictus erat, id est peccator
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑib: quia sola fides soa
feite lege. qui hoc uel illuo
uerit: occidatur y xp̃snos
edemit: demaledicto legis
Siquo maledic da Deillo dequo
dctum÷ adadam inquacũq
de comederis exeo: morte
norieris: De hoc maledicto.
id÷ demor te rede mit nos
reuo cando acliutã. qui morte
sua simplci: duplã nr ĩam
deftruxit : Et quo modo factus
ꝓnobis male dictum non ÷
pse factus⁊maledictus sicuti
beatus ambrosius dicit i ut
peccatũ haber&: sed factus ÷
maledictum. id ÷ hostia pro
maledictis & pec catorib ꝓ nob̾
uidelic& quisub maledicto
prim hominis: & sub mor te
tenebcmur : Velud beatus
agustinus dicit. factus ÷ male¬
dic tum. id ÷ factus ÷ mortalis
sicut & nos lic& sine pec cato
eẽt: quia scriptũ est maledictus
omĩs: quipendet in ligno: Euticus.
hocmodo exponit hunc uer¬
lculum: Maledictus omnis
nocens. quiculpa suci & pec¬
ato suo pendet inligno ut¬
anan qui uero in nocens est
iute suspensus fuerit.
noꝗ idõerie maledictus

Expanded text:
, quia sola fides salvdicente lege: Qui hoc vel illud fecerit occidatur. Christus nos redemit de maledicto legis. De quo maledicto? de illo quod dictum est ad Adam: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris . De hoc maledicto, id est de hac morte redemit nos, revocando ad vitam: quia morte sua simpla duplam nostram destruxit; et quomodo? factus pro nobis maledictum. Non est ipse factus maledictus, sicut beatus Ambrosius dicit, ut peccatum haberet, sed factus est maledictum, id est hostia pro maledictis et peccatoribus, pro nobis videlicet, qui sub maledicto primi hominis et sub morte tenebamur. Vel, ut beatus Augustinus dicit: Factus est maledictio, id est factus est mortalis, sicut et nos, licet sine peccato esset. Quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Euticus hoc modo exponit hunc versiculum: Maledictus omnis nocens qui culpa sua et peccato suo pendet in ligno; qui vero innocens est, si injuste suspensus fuerit, non ideo maledictus
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq enĩ exoꝑib ligissunt
sub male dictosunt idt̃ qupo
legem putant se iustificart
submale dicto legis sunt. qua
non possunt omĩa implere
q. ibi continentur n Unde pios
tatis imponerȩ iugũ. qđ nequo

Expanded text:
Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt, id est qui per legem putant se justificari, sub maledictione legis sunt, quia non possunt omnia implere quae ibi continentur. Unde Petrus tatis imponere nobis jugum, quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
linguis. nunc incarnali obser¬
uatione deficiatis: post ponentes
omĩa spiritalia & transeuntes
ad carnales obseruationes. id÷
ad circũ cisionẽ carnis: & ad legalia
sacrificia⁊ lanta passi estis sine
causa multa mala passi fuerant
cisionẽ seruare: Sitamen sine
causa⁊ Drãfirmatiua con¬
iunctio. id ÷ certe sine causce¬

Expanded text:
linguis, nunc carnali observatione deficiatis, postponentes omnia spiritalia, et transeuntes ad carnales observationes, id est ad circumsionem carnis et ad legalaptizatur. Tanta passi estis sine causa? Multa mala passi fuerant cisionem servare. Si tamen sine causa. Si affirmativa conjunctio est, id est certe sine caus
Abbreviated transcription (Latin):
disͦ scm̃ & oꝑatur uir tutes
culorũ & linguarũ : ex oꝑib
legis subaudif hoc facit an
Non ꝓpter obseruantiam legis
hoc prestiat uobis. sed ꝓpter

Expanded text:
dis sanctum, et operatur virtutes culorum et linguarum. Ex operibus legis, subaudis hoc facit, an non propter observantiam legis hoc praestitit nobis, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs est audiumus Q non pos sum̃¬
in om̃ib: lingus loqui : łtcum
bapti zas set eos in nomine dñi¬
iħii : coeperunt loqui uarus
linguis : Etisti galathȩ nonac¬
lin gucrũ exoꝑib legis: sedqrua
crediderunt in xp̃m audientes
ditu aũt fidĩ dicit ꝙaudit homo
qđ credere debeat. & interroga¬
tur ad fontẽ quomodo credãt᷑.
& sic bapti ratur :Sic stulti estis

Expanded text:
n nobis audivimus, quia non possumus omnibus linguis loqui. Et cum baptizasset eos in nomine Jesu, coeperunt loqui variis linguis, et isti Galatae non acgis: sed quia crediderunt in Christum, audientes Ex auditu fidei dicit, quia audit homo quid credere debeat, et interrogatur ad fontem quomodo credat, et sic baptizatur. Tanta passi estis
Abbreviated transcription (Latin):
Una q̃ q̃ gens suam
ꝓprietat᷑ẽ in conuersatione
& morib habet: Unde galathi s
ꝓpriũ est. ut licet feroces sint.
sint aetiam & stolidi siue stulti.
facileq transferri possunt deuna
re ad alteram:
Quis uos fascin auit¬
uobis nocuit. uel quis uos¬
fascinalt¬
quidem dicuntur pueri. & parua
uni malia pulliq auium. iusu¬
hominũ & incantatione: Ante
crucifixus: Ante illorũ oculos
scriptus erat quia illi non solum
quatuor libros euglu habebant

Expanded text:
uaeque gens suam proprietatem in conversatione et moribus habet. Unde Galatis proprium est ut, licet feroces sint, siut etiam stolidi sive stulti, facileque transferri possint de una re ad aliam: quis vos fascinavitvobis nocuit, vel qui vosFascinari dicuntur pueri, et parva animalia, pullique avium, hominum visu et incantatione. Ante crucifixus. Ante illorum oculos escriptus, quia illi non solum quatuor libros Evangelii habebant
Abbreviated transcription (Latin):
& multitudo fideliũ hominum
augm̃tat᷑ & construit᷑ ꝑ nexus: io est
copulationes & conexiones & per
coniunctiones. crescit Sue Au¬
getur: in augm̃tũ đi: sicut ergo
corpus construitur ex multis
menbris multis conpaginationib :
ita ex multis gentibus multisque
ꝓ unciis. ac multis generibus ho¬
minũ. Augm̃taturꝰ & crescit ꝗ do
cotidie numerus fideliũ crescit:
Si mortui estis cum xp̃o

Expanded text:
titudo hominum augmentatur. Et construitur per nexus, id est copulationes et connexiones et conjunctiones, crescitque sive augetur in augmentum Dei. Sicut ergo corpus construitur ex multis membris multisque compagibus, ita ex multis gentibus, multisque provinciis ac multis generibus hominum augmentatur et crescit, quando quotidie numerus fidelium crescit. Si mortui estis cum
Abbreviated transcription (Latin):
morientes homines decimas
accipiunt. ibi autem contes¬
tatur quici uiuit  hic in¬
quit hoc ÷ in p̃senti scło. uel in
templo qđ adhuc stubut mo¬
rientes homines. filii uidelica
leui qui mortales acmoribund
sunt: decimus accipiunt lbi aut
id ÷ inulic uita uel in loco ubidr̃¬

Expanded text:
morientes homines decimas morientes homines decimas accipiunt, ibi autem contestatur, quia vivit. Hic, inquit, hoc est in praesenti saeculo vel in templo quod adhuc stabat, morientes homines, filii videlicet Levi, qui mortales ac moribundi sunt, decimas accipiunt, ibi autem, id est in alia vita, vel loco ubi
Abbreviated transcription (Latin):
filiis leui uidelie& decimas sũpsit
ab abraham & nunc hoc ÷ abrahã.
qui habebat repromissiones
defilio dĩbene¬
dix̃ ille melchi sedech ÷ Hic ostendit
incircum cisum sacerdotẽ Sacerdote¬
circũ ciso: multo eẽ sublimiorem:
Quomodo ergo hoc ostendit. Nutiq
quiu ipse leui ex quo sucerdote genꝰ
ortũ ÷ decimutus ÷ amelchisedech
inlũbis ꝓgenitoris sui. imq
erat abraham circũcisus. imq ꝓ¬
missiones dȩxp̃o ꝑceperat. qđ in
semine eius benedicerentur om̃s
gentes. quundo benedictus : amel¬
chi sedech sacerdote incircũ ciso.
dans ei decimas totius p̃due: be¬
nedicens aut eũ melchi sedech
dix̃ hbenedictus abraham dõ.
quoꝓtegente hostes in manu eiꝰ
sunt : etalia quȩsequuntur in
eodẽ locon
ditione quod minus est.
a meliore benedicitur.
quasi dicer&: om̃ib luce clurius
uidetur: qđ minor amuiore be¬
nedicitur : Unde abraham qͤsi
minor a melchisedech. tãquum
xp̃i: quũ illius qui ꝓmissiones
dexp̃o habebat iEthic quidẽ

Expanded text:
filiis Levi, decimas sumpsit ab Abraham, et hunc, id est Abraham, qui habebat repromissiones de Filio Dei, benedixit ille Melchisedech. Hic ostendit incircumcisum sacerdotem, circumciso sacerdote multo esse sublimiorem. Quomodo ergo hoc ostenditur? Utique, quia ipse Levi ex quo sacerdotale genus ortum est, decimatus est a Melchisedech in lumbis progenitoris sui, jamque erat Abraham circumcisus, jamque promissionem a Deo acceperat quod in semine ejus benedicerentur omnes gentes, quando benedictus est a Melchisedech sacerdote incircumciso, dans ei decimas totius praedae. Benedicens autem eum Melchisedech ait: Benedictus Abraham Deo, quo protegente hostes in manu ejus sunt, et alia, quae sequuntur in eodem loco. dictione, quod minus est, a meliore benedicitur. Quasi diceret: Omnibus luce clarius videtur quod minor a majore benedicitur. Unde Abraham quasi minor, a Melchisedech tanquam Christi, quam illius qui promissiones de Christo habebat. Et hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ demoniorũ eẽ. in mo¬
das. et ne scanidciliz cirentp
trem suũ ꝓuoccitido eũ ad
comedendũ : et dicebint ista
quae apłs exꝑsona illorũ loqͥu
Ante inquit moriar faime quo
utfratrẽ meũ scandalizẽ mos¬
ducaando carnesi dolatrias ł
non solũ abstinebo ab illis: sed
etiã ab om̃ib ꝓquib ille potest
scanidalizari: Potest tamen
et exꝑsona apłi. eẽ. dictum
ut apłs exsetalia diceret ꝑ¬
tur negare confirmat : Sunt
aut̃ increpatiue legenda Non
bito erat ipsorũ: qui nibil ab¬
eis acceperait : Non sum apls
dicebatur aquib dã iudceis no
credentib: et in suꝑ acorinthi
seductis cifcilsis ꝓphetis. quod
pait apłs inquiens. numquid
non sum ci postolus axpo misel¬

Expanded text:
tionem daemoniorum esse immuntionem daemoniorum esse immundas, et ne scandalizarent fratrem suum provocando eum ad comedendum, dicebant ista quae Apostolus ex persona illorum loquitur: Ante, inquit, moriar fame, quam ut fratrem meum scandalizem manducando carnes idolothytas. Et non solum abstinebo ab illis, sed etiam ab omnibus pro quibus ille potest scandalizari. Potest tamen ex persona Apostoli esse dictum, ut Apostolus ex se talia diceret, provotur negare, confirmat. Sunt autem increpative legenda: Non bito ipsorum, quia nihil abeis acceperat. Non sum Apostolus? Dicebatur a quibusdam Judaeis non credentibus, et insuper a Corinthiis seductis a falsis apostolis, quod pat Apostolus, inquiens: Nunquid non sum Apostolus a Chris