comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passer Callusdns ut puto aut sc̃s insalomone &gallus ambulans intergallinas laetus. &iniob qus
deditgallo intellegentiã. & in alteram partem. & asportare tefaciam. sicutas portatur gallus galnati
Callina sapientia siue ecclesia siue anima. in euangelio. sicutgallina congregat pullos suos subalas
suas. Vespertilionis Idolorum monstra tenebris dedita. in propheta. & ad or&is talpas
Iupus diabolus uelher&iti. in euangelio. intrinsecus autem sunt lupira paces Ite minbonam pariẽ
bene iupus rapax a postolum paulum significans: A perdiabolus in psalm. exterminauit eam
aperdesilua. Tigris feminea interdum arrogantia in libro iob. secundum hebreum trgris
perit eoquad non habuerit predam . Ri noceron. fortisqueq in bonam uel inmalam partẽ

Expanded text:
passer. Gallus dominus, ut puto, aut sanctus; in Salamone: et gallus ambulans inter gallinas laetus. et in Iob: quis passer. Gallus dominus, ut puto, aut sanctus; in Salamone: et gallus ambulans inter gallinas laetus. et in Iob: quis dedit gallo intellegentiam, et in alteram partem: et asportari te faciam sicut asportatur gallus gallinacius. Gallina sapientia siue ecclesia siue anima; in euangelio: sicut gallina congregat pullos suos sub alis suis. Uespertiliones idolorum monstra tenebris dedita; in propheta: ut adoretis talpaes aquarum. Lupus, diabolus, vel haereticus. In Evang. Intrinsecus autem sunt lupi rapaces. Item in bonam partem: Beniamin lupus rapax. apostolum Paulum significans. Aper, diabolus. In Psal. Exterminabit eam aper de silua. Tigris feminea interdum arrogantia; in libro Iob secundum Hebraeum: tigris periit eo quod non habuerit praedam. Rinoceron fortis quique uel in bonam uel in malam partem;
Abbreviated transcription (Latin):
Perdn ienabolu in profati ulamaiut perdns congregauitq nonpepert. Colum ba sp̃l ses
ine uangelio & iuidit spm̃dĩ descendentem sicut columbam. Itemin aliam partem in effram
columbasine sensu uenbabens corn Turtur is i p̃ sõs̃ aut uir sẽs aut intellegentia spiritalis
incantica cunticorum uorturturis interranra audita st. sedtunc columba sp̃i ses̃ dicitiuro
altis atq obscuris inrsteriis eleuantur Miluus significat ut putora pacem uelelatum. in pslm
secundum hebreum milui abiesdomus est. Accipiter dumscõs ut puto rapiens regnumdĩ inob
inpsalmo factussum sicut nicticorar indomicilio Passer. non numquam dñs aut uirsẽs inpsalm
& enimpasser inuenit sibi domum. est & alterpasser. dequodicitur ad scm. trans migra inmantems cit

Expanded text:
Perdix diabolus; in propheta: clamauit perdix, congregauit quae non peperit. Columba spPerdix diabolus; in propheta: clamauit perdix, congregauit quae non peperit. Columba spin euangelio: et uidi spiritum dei descendentem sicut columbam. item in aliam partem: in Ephraim columba sine sensu non habens cor. Turtur spiritus sanctus aut uir sanctus aut intellegentia spiritalis; in canticis canticorum: uox turturis in terra nostra audita est. sed tunc columba spiritus sanctus dicitur, scripturae altis atque obscuris mysteriis eleuantur. Miluus significat, ut puto, rapacem uel elatum; in psalmo secundum Hebraeum: milui abies domus est. Accipiter interdum sanctus, ut puto, rapiens regnum dei; in Iob: in psalmo: factus sum sicut nycticorax in domicilio. Passer nonnumquam dominus aut uir sanctus; in psalmo: etenim passer inuenit sibi domum. est et aliter passer, de quo dicitur ad sanctum: transmigra in montem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iues sc̃i quod ad superiora corde uolent in euangelio & fecit ramos magnos. itaut possent¬
A subumbraeius auescaeli habitare. Volatus. scõrum excessus. Indm̃ uel in scripturis intel¬
latus. in psalmo & uolabo & requiescam. Alae . duotestamenta in hie zechielo unũ qđq
duabus ales uelabunt caput suum Penne scripturae in psalmis. pennae columbae dear¬
gentate. Nidus ecclesia. autrequies excelsa scõs. inpsalmo. & turturnidum ubireponat pdl¬
lassuos & aliter puidus bona conscientia. in quabonarum cogitationum foetus fouentur atq
nopera pariuntur. ut postea filiappellentur. in psalmo filui tui sicut piouella oliudra
lirum deuorent eum . S trutio hereticos. uelphilo sophos. quod quasicum pennis sapientiȩ
rosinpassione autuir sc̃s in solitudinededitus inpsł similis factus sum pellicano solitudinis
Torius igrido peccator es uelde mones in salomone effodiant eum coruide conualibus iten
in ben ampar tem incantica canticorum desponso criniseius ut abidis nigrisicuteoruui

Expanded text:
, Sancti, quod ad superiora corde evolent. In Evang. Et fecit ramos magnos, ita ut possent sub umbra eius aves caeli habitare. Volatus, sanctorum excessus in Deum, vel in Scripturis intellectus, In Psalm. Et volabo, et requiescam. Alae, duo testamenta. In Ezech. Unumquodque duabus alis velabat corpus suum. Pennae, Scripturae. In Psal. Pennae columbae deargentatae. Nidus, Ecclesia, aut requies excelsa sanctis. In Ps. Et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos. Et aliter, nidus bona consciein opera pariuntur, ut postea filii appellentur; in psalmo: filii tui sicut nouella oliuarum in larum deuorent eum.- Struthio hereticus uel philosophus, quod quasi cum pinnis sapientiae dominus Christus in passione aut uir sanctus solitudini deditus; in psalmo: similis factus sum pelecano solitudinis. Coruus nigredo peccatoris uel daemonis; in Salamone: effodiant eum corui de conuallibus. item in bonam partem in cantico canticorum de sponso: crines eius ut abietes, nigri sicut corui.
Abbreviated transcription (Latin):
nudituns hicmonftri incredit sienulacrie dum nauigantes magnis uerticibus pelagi cdassiden
etum rhinic inorti speriprt iosigns sfaciso Qam a quarumillȩ coneur sus rapium secum spm
hnimum fun durntrabet patq i bisufecitum tamduten& donecperspitament. ceuuis ie
disfusus iuutitimenta ignis incendat. Constat autem ad exemplum gehenna e cuuuisigni
petpetua lin cendia sporabunre ad puniendos peccatores quicruci aburtur ir saeenla
seculoruimnenelamsicutistimn ontrs tantatom poris duturnitatee ustinuem lauouans
aestuantiss ꝑ seueranit. stanenumquam extingiui possint sicignis ille aderuciande
corpora damnatorum finem numquam est habiturus

Expanded text:
auditus, hinc monstra, hinc reddita simulacra, dum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentiauditus, hinc monstra, hinc reddita simulacra, dum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentietiam Aetnae montis perpetuos ignes facit. Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum fundum trahit, atque ibi suffocatum tandiu tenet, donec, per spiramenta terrae diffusus, nutrimenta ignis incendat. 4. Constat autem ad exemplum gehennae, cujus ignis perpetua incendia spirabunt ad puniendos peccatores, qui cruciabuntur in saecula saeculorum. Nam sicut isti montes in tanta temporis diuturnitate usque nunc flammis aestuantibus perseverant, ita ut nunquam exstingui possint, sic ignis ille ad crucianda corpora damnatorum finem nunquam est habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
aeprae commotio hominum terrenorum est ad fidem conuersio. Vnde &̾scriptumest. pedes¬
uefragilis a&cauernas quibusdimfistulis quaeita pene trabilis utuentorum tota ferme flatib
pareat Nec non &ignibus generandis nutriendisq soli ipsius naturalis materia quippe¬
Intrinsecus stratu sulphure & bitumine traditur quaeres facitut sp̃s cumigne introrsus re
luctante frequenter & compluribus locis piunc i flammas nunc uapores. punc fumum¬
erimpat: & inde deniq & hne montispertot saeculadurat incendium &ubi acrior per
spimmenta cauernarum uentus incumbit harenarum cumulis egeruntur. accendunt
&perpolia fomenta in solarum eolidum uelutii psiuis undis alitur incendium & emor
hitim dingi sers ter minis a litor durare pertat sicculis tantus ignis potiuss&. nesi& humoris
ntirimeritis a lereturi Hincigitur fibulae scillam &cariblam peperi. Hine latratum

Expanded text:
terrae commotio hominum terrenorum est, ad fidem conversio. Unde scriptum est: Pedesterrae commotio hominum terrenorum est, ad fidem conversio. Unde scriptum est: Pedesac fragilis, et cavernis quibusdam, 61 fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota ferme flatibus pateat, necnon et ignibus generandis nutriendisqintrinsecus stratum sulphure et bitumine traditur,quae res facit, ut spiritu cum igne in terra interiore luctante frequenter et conpluribus locis nunc flammas, nunc vaporem, eructet. 2. Inde denique Aetnae montis per tot saecula durat incendium, et ubi acrior per spiramenta cavernarum ventus incubuit, arenarum moles egerunt. Accedunt et perpetua fomenta insularum Aeolidum, veluti ipsis undis alatur incendium, neque enim in tam angustis terminis aliter durare tot saecula tantus ignis potuisset, nisi et humoris nutrimentis aleretur. 3. Hinc igitur fabulae Scyllam et Charybdim peperere. Hinc latratus
Abbreviated transcription (Latin):
diuinae potentiae relinquendum est. DETERRAE MOTV.
Sapientes dicunt terram in modum spongiae eẽ conceptum que uentorum rotaro &ire
ꝑcauerras. Cumq tantum ierit quantũ terra capere non possit. huc atq illuc uentus
frem& hum & murmura mittit. Dehinc qua erensuiam euadendi dũ sustimeretersa
cum non potuerit Aut trem&. autdehiscitur ut uentum egerat. Indeaiunt fieriterre¬
mnotu : dumuniuersa uentus in clususconcutit. Vnde & salustius uenti inquit percauater¬
lucinus ait : Terraq dehiscente In solitis tremuer motibus Alpesterrae motum autem illus
asidue fieri ubicauaterrarum sunt Inquibus uenti ingrediuntur & faciunt terre motum na
abiareno sum est: Aut solidata est terra nonibi fitterremotus. Terre autemmotiopertin&
adiudicium quando peccatores &terrenihomines sp̃uoris diconcussicommo uebuntur. It

Expanded text:
divinae potentiae relinquendum est. 60 CAPUT XLVI. De terraemotu. 1. divinae potentiae relinquendum est. 60 CAPUT XLVI. De terraemotu. 1. Sapientes dicunt terram in modum spongiae esse, conceptumque ventum rotari, et ire per cavernas. Cumque tantum ierit, quantum terra capere non possit, huc atque illuc ventus fremitum et murmura mittit. Dehinc quaerentis vi viam evadendi, dum sustinere eum terra non potuerit, aut tremit, aut dehiscit, ut ventum egerat. Inde autem fieri terraemotum, dum universa ventus inclusus concutit. 2. Unde et Sallustius: Venti, inquit, per cava terLucanus ait: Terraque dehiscente Insolitis . . . . . tremuerunt motibus Alpes. 3. Terraemotum autem illic assidue fieri, ubi cava terrarum sunt, in quibus venti ingrediuntur, et faciunt terraemotum. Nam ubi arenosum est, aut solida est terra, non ibi fit terraemotus. Terrae autem motio pertinet ad judicium, quando peccatores et terreni homines spiritu oris Dei concussi commovebuntur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
terram superuili. Phi lo sophi quoq: similiteropinantur aeredensoterra sustinere
& qua sis pongiam mole suo immobilempendere. Sicq. ut aequabilimotu hinc atq inde
uelutia lariim sufflilta remigiis exomni parte liberata propendeat: nec in partem posst
inclinare alteram. uerum tamen utrumdensi tate aeris sustineatur . ansuper aquam
pendeat quia scribitur qui fundauitterram superaquas. uel quomodo aer mollis tantũ
mole possit sustentare terrenam. autsi superaquas est taminmane pondus. quomodo
non dimergitur. aut quomodo ae qualitatis liberamteneat. iein alterã partem pro¬
diuina artis excellentiam dum const& eam legem maiestatisdĩ. Aut superaquas. aut
super nubes stabilem permanere. qui s eniminquit salomon sufficit narrare opera
illius autquis inuestigauit magnalia eius. ergo quod mortalium naturae secretũ est

Expanded text:
hilo. » Philosophi quoque similiter opinantur, aere denso terram sustineri, hilo. » Philosophi quoque similiter opinantur, aere denso terram sustineri, et quasi spongiam mole sua immobilem pendere, sicque, ut aequali motu hinc atque inde, veluti alarum suffulta remigiis, ex omni parte librata propendeat, nec in partem possint inclinari alteram. 2. Verumtamen, utrum, densitate aeris sustineatur, an super aquam pendeat, quia scribitur qui fundavit terram super aquas ; vel quomodo aer mollis tantam mollem possit sustentare terrenam; aut si super aquas est tam immane pondus, quomodo non demergatur; aut quomodo aequitatis libram teneat ne in alteram partem prori licet cuiquam tantam divinae artis excellentiam, dum constet eam lege majestatis Dei aut super aquas, aut super nubes stabilem permanere. Quis enim, inquit, Salomon, sufficit narrare opera illius, aut quis investigabit magnalia ejus? Ergo quod mortalium naturae secretum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Aegyptus aeris calore semper solem hab&. numquam nubes uel imbre srecipit. cuius loca
pilus fluuius aestatis tempore inundat quem profluuiis utuntur. Oritur enimfluuus
idem interaustrum &ortum aetheriarum autem flatus ex zỹferiparte. Idest abocciduo
flat & habentcertum tempus. nascunturenim mense maio. aquarũ flatus initio lan¬
guens est sed ꝑdies augescit . namfluunt abhora sexta indecimam. harumigitur flatu
resistente undisoppositis quietiam ostiis eius quibus in mare influit arenarũ cumulis
nili fluctus intumescunt acretrore uerticoguntur. sicque aquae prorum pentes
propelluntur inaustrum quibus congestis. nilus inaegrpto erumpit. quiescentib
quoq & hi sruptisq harenarum cõmolis rursus insuum alueum redit fluuius.
stare ponderibus. Sic dicit ambrosius. deterrae autemqualitate si ue positione suf ficiat
secundum scripturam i ob sciendum qui extendit aquilonem suꝑuacuum & appendit¬

Expanded text:
Aegyptus aeris calorem semperque solem habet; nunquam imbres vel nubes recipit, cujus loca Nilus fluvius aestatis tempore inundat, quo pro pluviis utuntur. Oritur enim fluvius idem inter Austrum et Ortum. Etesiarum autem flatus a Zephyri parte, id est, ab Occiduo flat, et habet certum tempus. Nascuntur enim mense Maio, quarum flatus initio languens est, sed per dies augescit. 2. Nam flant ab hora sexta in decimam. Harum igitur flatu resistente undis, oppositisque etiam ostiis ejus, quibus in mare influit, arenarum cumulis, Nili fluctus intumescunt, ac retro reverti coguntur. Sicque aquae erumpentes propelluntur in Austrum. Quibus congestis, Nilus in Aegyptum erumpit. Quiescentibus quoque Etesiis, ruptisque arenarum cumulis, rursus in suum alveum redit fluvius. stare ponderibus, sic dicit Ambrosius: « De Terrae autem qualitate, sive positione sufficiat secundum Scripturam Job sciendum quia suspendit terram in ni
Abbreviated transcription (Latin):
bernatur & regitur quod estds̃. sed haec quidem omnia sicut gradibus crescunt. ita sibiqual¬
tatem naturae praecellent. Namarbor p̃fertur lapidi. & pecus arbori & homopecori

Expanded text:
bernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualbernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualitate naturae praecellunt. Nam arbor praefertur lapidi, et pecus arbori, et homo pecori
Abbreviated transcription (Latin):
GRADUS UELDIFEERENTIAE RERUM SEXSUNT.
dest nonuiuentia : uiuentia : in rationabilia. mortalia inmortalia. Nouissimus qui est
superomnia ds̃ benedictus insaecula. Primus gradus est eorum quinoncrescunt. uitam mo
tumq carent qualis est in lapidibus. Secundus est in hisquicrescunt uitam motumq sine
sensu habent quali sest in herbis uel in arboribus quibus siminime uitam in sensibilis motusq
in esset Nec germinare utiq nec crescere potiussent. ad istaquae uita si ne sensu habent. la¬
pidibus proponuntur &terrae: Tertius gradus est qui non solum crescunt ueluiuunt sed
etiam sentiunt qualis estergo inpecoribus: Quartus gradus est in hisquiorescunt uiuunt
sentiunt uel intellegunt. sed tamen mortales ut anim alia sunt. qualis est in hominibus.
Quintus est in hisqui sentiunt & intellegunt. & in mortales sunt qualis est in angelis. vI Sextus
id quod in commutabile & infinitum & simplex est. quo omnis haec natura inspiratur gu¬

Expanded text:
Gradus uel differentiae rerum sex sunt, id est, non uiuentia, uiuentia, inratisuper omnia benedictus in saecula. Primus gtuque carent, qualis est in lapidibus. Secundus est in his quae crescunt, uitamque motumque sine sensu habent, qualis est in herbis uel arboribus, quibus si minime uita insensibilis motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae uitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. Tertius gradus est in his quae non solum crescunt uel uiuunt sed etiam sentiunt, qualis est in pecoribus. Quartus gradus est in his quae crescunt, uiuunt, sentiunt, uel intellegunt, sed tamen mortales, ut animalia, sunt, qualis est in hominibus. Quintus est in his quae sentiunt, et intellegunt et inmortalia sunt, qualis est in angelis. Sextus id quod incommutabile et infinitum et simplex est, quo omnis haec natura inspiratur, gu
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiantis. Item aliter & siperadminis trationem prophetiae inmodo animo maledi¬
cat propheta ut illud obscurentur oculi eorum dicit quid eorum meritis debeatur:

Expanded text:
nuntiantis. item aliter: et si per administrationem prophetiae immoto animo maledinuntiantis. item aliter: et si per administrationem prophetiae immoto animo maledicat propheta, ut illud: obscurentur oculi eorum, dicit, quid eorum meritis debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus nota sunt quosdam autem & subsequuntur utiq dumpostea iniudicio conpro¬
bantur. Quod si istud aliqui in iudiciodĩ magis accipiendum putant. potestita intelligi
praecidere adiudicium illa peccata. quȩ antea unusquisq commiserit : subsequiuero
illa quibus nos quidem causas dedimus. sediam positransitum nr̃m consumata intelleguntur
Ergõ subsequuntur nos adiudicium huius modipeccata. si uerbi gratia cui inopiae nos causas
adtulimus fame posthobitum nr̃m atq aegestate consumptus sit
Iic sequitur adtimotheum. Alexander aerarius multamalamihi ostendit. redd& eidns
secundum operaeius. Etiterum percuci& tedñs paries dealbata. quomodo haec intelle¬
genda sunt. R Percuti&te inquit non percutiat. Etrursum redd&. non reddat undesit
ut nontam maledicentis animo dicta eẽ uideantur quam iudiciumdĩ atq uindictamde¬

Expanded text:
omnibus nota sunt, quosdam autem et subsequuntur, utique dum postea in iudicio conproomnibus nota sunt, quosdam autem et subsequuntur, utique dum postea in iudicio conprobantur. quod si istud aliqui in iudicio dei magis accipiendum putant, potest ita intellegi: praecedere ad iudicium illa peccata quae ante hic unusquisque commiserit, subsequi uero illa, quibus nos quidem causas dedimus, sed iam post transitum nostrum consummata intelleguntur. ergo subsequuntur nos in iudicium huius modi peccata, si uerbi gratia cui inopiae nos causas adtulimus, fame post obitum nostrum atque egestate consumptus sit. II AD TIMOTHEUM. Alexander aerarius multa, inquit, mala mihi ostendit, reddet ei dominus secundum opera eius. et item: percutiet te dominus, paries dealbate; quo modo haec intellegenda sunt? Percutiet te, inquit, non percutiat, et rursum reddet, non reddat; unde fit, ut non tam maledicentis animo dicta esse uideantur quam iudicium dei atque uindictam de
Abbreviated transcription (Latin):
legem preceptorum tenere tamen in superstitionem sunt ad exemplandã uoluntatẽ¬
Iuae singularum rerum ẽ accipienda discretio. In his quas a postł profertdicens: Obse
igitur primum omnium fieri obsecrationes. orationes. gratiarum actiones & Obsecra¬
tiones fiunt propeccatis praeteritis uel praesentibus. Orationes proadipiscendis que spe¬
ramus. Postultionem cumpro aliis interuenimus : Cratiarum actiones : Cum ea quae
poscimus in petramus : Velcertecum proinmnensis dĩ beneficiis gratias laudesq rependim
ocus ille quomodo accipiendus ẽ inquoscribitur. Quorundam hominum peccata: mani¬
festa sunt precedentia adiudicium. quosdam autem & subsequentur : R Su pradixerat
aduersus presbiterum accusationem non recipiendam nisi subduobus testibus. & paulo post
addidit quorumdam hominum peccata manifesta sunt p̃cedentia in iudicium utiq dum

Expanded text:
legem prlegem prInt. Quae singularum rerum est accipienda discretio in his quas Apostolus profert dicens: Obsecro crationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones? Obsecrationes fiunt pro peccatis praeteritis uel praesentibus, orationes pro adipiscendis quae speramus, postulationes cum pro aliis interuenimus, gratiarum actiones, cum ea quae poscimus inpetramus, uel certe cum pro inmensis dei beneficiis gratias laudesque rependimus. Locus ille quo modo accipiendus est in quo scribitur: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecendentia ad iudicium, quosdam autem et subsequuntur? Supra dixerat aduersus presbyterum accusationem non recipiendam nisi sub duobus et tribus testibus, et paulo post addidit: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, utique dum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tationum caritate perducere di udicant contraeos qui ex iudeĩs cristiani propriis conten¬
debant caerimoniis inherere. Etiam su pradixerat dein probabilithororum obseruan¬
talncerbo autim potis & quodneo menia eorum & sabbatta umbrae futurorum p̃tulissent
Posthato ru ssum o con sequentibus dicit simor tuiestis cumxp̃o abelementis mundi quod ad¬
e hiue tamquam uiuentes inmundo decernitis hoc est adiudicatis. quid diudicatis dicendo
inquit illa queneq contingenda neq gustanda creditis i pso usu suo dumad sumuntur¬
intereunt secundum precepta & doctrinas hominum quae sunt rationem quidem habentia
sapientiae in superstitione & humilitate superuacua . & incorporis ad fectione cui
utiq corporinon parcatur uel pereius abstinentiam uel percircumcisionem. Sequitur
autem non honore aliquo ad saturitatem carnis. Ergo hocest qđ uult intelligi omnes ille
obseruationes lic& rationem aliquam sapientiae preferre uideantur . quia putentur

Expanded text:
tatibus inuolutum. disputat contra eos qui ex Iudaeis Christiani propriis contendebant ceremoniis inhaerere. et iam supra dixerat de inprobabili eorum obseruantia in cibo aut in potu, et neomeniae eorum et sabbata umbram futurorum praetulissent. post haec rursum in consequentibus dicit: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo decernitis? hoc est diiudicatis, quid diiudicatis? dicendo inquit, illa quae neque contingenda neque gustanda creditis ipso usu suo, dum adsumunturintereunt, secundum praecepta et doctrinas hominum: quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et huutique corpori non parcatur uel per eius modi abstinentiam uel per circumcisionem. sequitur autem: non in honore aliquo ad saturitatem carnis; ergo hoc est quod uult intellegi: omnes illae obseruationes licet obseruantiam aliquam sapientiae praeferre uideantur, quia putentur
Abbreviated transcription (Latin):
a postolica: quod . uotus inse
operatus est cristus ꝰ Sicuna
personae operantis ad signat
Vtquid cĩuus naturae sit in¬
dubitatieue ostendat : Nam
&beatus paubus deuno eodẽq
cristo dicit: Etsicrucifixus est
ex infirmitate: sed uiuit ex iur¬
tute dei : etbeatus prophe

Expanded text:
apostolica, quod totus in se apostolica, quod totus in se operatus est Christus, sic uni personae operantis assignat, ut quid cujus naturae sit, indubitanter ostendat. Nam et beatus Paulus de uno eodemque Christo dicit: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et beatus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
nitur operatus: qui nihil habuit
quod pateretur inuitus. Ipse.
etiam & opus: & auctor operis lam
uero cum cristus uno eodemq tẽ¬
pore et insepulchro iacuit etin
inferno descendit: Qus non in sepa¬
rabile naturae utriusq opus ui¬
deat & quesumus in ipso uno atq
inseparabili operae propriae
carnis. & aminae ac diuinitatis
non euidenter. agnoscat: Ute nĩ
secundum carnem insepulchro
iaceret. totus cristus fecit :
Sed sepulturae capax sola caro
naturaliter fuit ininfernum
quoq: ut secundum diuiimam xp̃s
descenderet: Natur& utriusq
idest diuinae Atq humanae
unum fuit. opus : sed solius ani¬
mae naturalis fuit. ille descen¬
sus sicut eodem tempore. totꝰ
incaelo et interra non cessabat
xristus operare: sed solus. di¬
uinitatis fuit edoco non conti¬
neri: & quȩ ad gubernati¬
onem uniuersitatis pertine¬
bant cum patre naturaliter
& equaliter operari: Inde est
quod in omnibus illis operib
passionis & mortis auctoritas

Expanded text:
nitur operatus, qui nihil habuit nitur operatus, qui nihil habuit quod pateretur invitus. Ipse etiam et opus et auctor operis. Jam vero cum Christus uno eodemque tempore et in sepulcro jacuit, et infernum descendit, quis non inseparabile naturae utriusque opus videat? et quis in ipso uno atque inseparabili opere propria carnis, et animae, ac divinitatis non evidenter agnoscat? Ut enim secundum carnem in sepulcro jaceret, totus Christus fecit; sed sepulturae capax sola caro naturaliquoque ut secundum animam Christus descenderet, naturae utriusque, id est, divinae atque humanae unum fuit opus; sed solius animae naturalis fuit ille descensus; sicut eodem tempore, totus in coelo et in terra, non cessabat Christus operari: at solius divinitatis fuit, et loco non contineri, et quae ad gubernationem universitatis pertinebant, cum Patre naturaliter et aequaliter operari. Inde est quod in omnibus illis operibus passionis et mortis, auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
calorem in passibilem derelinqu
Quodsi arborem ictu securis pe¬
cus sam sol non deserit. quanto
magis scm̃ suum dei filius qded
uerbum in passione non de seruit:
Quamuis ipsa diuinitas in passibilis
semper in sua permaneat natura.
te rubus flaminam habuit . sic uere
passa est humanitas cristi: & sicut
uere non in census est: sic uere non
passa est diuinitas : Non tamen
aliꝰcubi diuinitas humanitatem
Exquo inunitatem suae personȩ
ad sumpta est deseruit : Uerum
etiam deeodem matris utero idẽ
deus homo factus exiuit. et in
cruce idem homo factus pepen¬
dit: et insepul chro idem deus homo
factus iacuit : Sed insepulchro se¬
cundam solam carnem idem deus
homo iacuit : et in infernum secun¬
dum solam animam descendit :
Quicquid enim inxristo factũ
eẽ legitur. ab uno xristo & ab uno
dei filio gestum esse. nullus catho¬
licus dubreare debet: haec
uero omnia per sonaliter totus
cristus dignatus est agere:
ipse quippe suasi passiones inue¬

Expanded text:
calorem, impassibilem derelinquis. calorem, impassibilem derelinquis. Quod si arborem ictu securis percussam sol non deserit, quanto magis sanctum suum Dei Filius, quod est Verbum, in passione non deseruit, quamvis ipsa divinitas impassibilis semper in sua permaneat natura. te, rubus flammam habuit, sic vere passa est humanitas Christi; et sicut vere non incensus est, sic vere non passa est divinitas. Non tamen alicubi divinitas humanitatem, ex quo in unitatem suae personae assumpta est, deseruit; verum etiam de eodem matris utero, idem Deus homo factus exivit, et in cruce idem Deus, homo factus pependit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, sed in sepulcro secundum solam carnem idem Deus homo jacuit; et in infernum secundum solam animam descendit. Quidquid enim in Christo factum esse legitur, ab uno Christo, et ab uno Dei Filio gestum esse, nullus catholicus dubitare debet. Haec vero omnia personaliter totus Christus dignatus est agere. Ipse quippe suas passiones inve
Abbreviated transcription (Latin):
A uirtute infirmitas. Ab aet̾ni¬
tate mortalitas ⁊ & ad perficiena¬
dum opus salutis humane. nat᷑a
in commutabilisnatur& est
unita passibili : ut mediatͦ dei
non possit ex altero. propter
unius personae identi ditatem cõmi¬
nis deo & hominem dicitur. uelg¬
ria uel contumelia. Pro inde sicn
no cristo communia naturae in¬
quod inueniuntur offitia. utcũ
non diuidatur in uirtutibus adqͥ
in in firmitatibus cristus tamen in
pere aliquid utriq naturae ñs
communae. Quic quid tamen
tum est inxristo: unus hoc gers¬
bat tristus. non duo xristi : Inon¬
ribus propriaetas discernituri
turarum : In potestate unitas p¬
sonae intelligitur : QUod duia
operum quod naturas distingis
Anitatem : Nec in ipsa etiam pl¬
sione : quod ut facilius in telligi pa¬
sit: exemplis fides roborandi
tu arborẽ quem uerbera ueris
et splendorem in ea simul per¬
cusseris solis : Arbori quidem
uulnus infligis. Solem uero es
& splendorem simul percutis e

Expanded text:
a virtute infirmitas, ab aeternia virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas; et ad perficiendum opus salutis humanae, natura incommutabilis, naturae est unita passibili, ut mediator Dei non possit ex altero. Propter unius personae identitatem, communis Deo et homini dicitur, vel gloria vel contumelia: proinde sic in uno Christo communia naturae utriusque inveniuntur officia, ut cum non dividatur in virtutibus atque in infirmitatibus Christus, tamen in opere aliquid utrique naturae non sit commune. Quidquid tamen gestum est in Christo, unus hoc gerebat Christus, non duo Christi. In operibus proprietas discernitur naturarum, in potestate unitas personae intelligitur. CAPUT XVI. operum quae naturas distinguitanitatem, nec in ipsa etiam passione. Quod ut facilius intelligi possit, exemplis fides roboranda ctu arborem quam verberaveris, et splendorem in ea simul percusseris solis, arbori quidem vulnus infligis, solem vero, cujus et splendorem simul percutis et
Abbreviated transcription (Latin):
ontissime credere debemus
sub unius personae propriae¬
tate duarum eẽ. in cristo na¬
turarum insignia. Non ut diui¬
sionem faciamus unius xp̃i sed
inuno dei filio. etinuno cristo
duas distinguamus substantias
Vnaq̃ initium habuit ex uirgi¬
nali utero: alteram quȩ sine
inicio co aeterna est dõ patri¬
Unamꝙ̃ aetate profitiebat et
est dei uirtus. & dei sapientia
unde eplurimis pauca dicamus
Unamq̃ dormiebat innaue. etexci¬
tatus est adiscipulis. Alteram qđ
imperabat: uentis & fluctibus :
tuum. Alteram qua uoce solauo¬
cat eum desepulchro. etresuscitat
aduitam : Vnã quatristatur
usque mortem : Alia qualiberat
sanctos a tristitia. & dat eis gau¬
dium :uitae per petuae : Vnam
qua uidentibus a postolis ascendit
ad caelos. & sedit addexteram
patrisAlteram qua desinu
patrisnumquam abscessit. sed
semper cumpatre. etinpatre fuit.
et esse non desinit :. Salua igit᷑
propriaetate utriusq naturae.
& inunam coeunte personam:
suscepta est amaiestate humilitas

Expanded text:
issime credere debemus sub unius personae proprietate duarum esse in Christo naturarum insignia: non ut divisionem faciamus unius Christi, sed ut in uno Dei Filio et uno Christo duas distinguamus substantias: unam quae initium habuit ex virginali utero, alteram quae sine initio coaeterna est Deo Patriunam quae aetate proficiebat et est Dei virtus et Dei sapientia. Ut de plurimis pauca dicamus, unam quae dormiebat in nave et excitata est a discipulis, alteram quae imperabat ventis et fluctibus ; tuum, alteram qua voce sola vocat eum de sepulcro et resuscitat ad vitam ; unam qua tristatur usque ad mortem , aliam qua liberat sanctos a tristitia et dat eis gaudium vitae perpetuae; unam qua videntibus apostolis ascendit in coelos , et sedet ad dexteram Patris, alteram 732 qua de sinu Patris nunquam abscessit, sed semper cum Patre et in Patre fuit, et esse non desinit. Salva igitur proprietate utriusque naturae, et in unam coeunte personam, suscepta est a majestate humilitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
inesana eeruntpraua in directa &isperainuias planas ꝑ lina ooetireent i pstup¬
toecu carae quito inesaia Id est quod supra A spera in oboedientiae asperitate tor rirdap
lnea sara it̃ quodiu pera. U dectris aperte iustitas intuangelio: stperit qui han cidr
diabolirs ucdinfernus inpsał neq urguent supernie pareuses sauon. Qinbonas¬
partemuni enesi ad puteum iura menti id est adaquarumtides anitas menar
qiues gnita s in psał clamauiadte& sanastime L arguor uitiorum morbus i mosalsr

Expanded text:
In Esaia: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. PlanaIn Esaia: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Planatorum exaequata; in Esaia idem quod supra. Aspera inoboedientiae asperitate horrida; in Esaia idem quod supra. A dextris a parte iustitiae; in euangelio: statuit oues quidem diabolus upartem; in Genesi: Ad puintegritas. In Psal. Clamavi ad te, et sanasti me. Languor, vitiorum morbus. In Psal.
Abbreviated transcription (Latin):
bona opera facere uelbenedocere in apostolo siquis autem aedificat supra fundim̃tũ
hoc aurum. argentum lapides preciosas. Destruere mala opera exercere
ued muledbocete i alom̃ umis acdisicins &unus destruens M undare uitiserpurgir
acentem in lecto  urrere inoperibus bonis proporare inapostolo: sic cure it ceons¬
inapostolossurgetuudorinis scensus profectus ndm̃ inpral asepousincoreseor
escens s defectus ado in euangł. homoquidam descendebat ab hie rusalem insueradio¬
uias meti senuntia uitibi & exaudistime. Speciosa uitiorumin lecebris dilatata in
pla glomila porta eespatiosa uia qua educit ad perditionenm  rteb enistulatatel br¬
bula tiomibus pressa ineuangł. quam angusta porta &artauia quaeducit adduuta
irerta preceptis diordinata inesaia rectas facite semitasei ꝓ raua adi preceptisdura

Expanded text:
bona opera facere uel bene docere; in apostolo: si quis autem aedificat supra fundamentum bona opera facere uel bene docere; in apostolo: si quis autem aedificat supra fundamentum hoc aurum argentum lapides pretiosos. Destruere mala opera exercere uel male docere; in Salamone: unus aedificans et unus destruens. Mundare uitiis expurgare; iacentem in lecto. Currere in operibus bonis properare; in apostolo: sic currite ut conpin apostolo: surge qui dormis. Ascensus profectus in deum; in psalmo: ascensus in corde eius. Descensus defectus a deo; in euangelio: homo quidam descendebat ab HierVias meas enunciavi, et exaudisti me. Spaciosa, vitiorum illecebris dilatata. In Evang. Lata porta et spaciosa via, quae ducit ad perditionem. Arcta, districta, vel tribulationibus pressa. In Evang. Quam angusta porta, et arcta via, quae ducit ad vitam. Directa, praeceptis Dei ordinata. In Esaia: Rectas facite semitas eius. Prava, a Dei praeceptis devia.
Abbreviated transcription (Latin):
uultustuidñe. Clamidis laudisornatus in salom clamidem fecit uiro suo. idẽ uestim̃tũ
quoddeduobus testamentis conficit Uurum. interior scripturarum intellectus. inpsał
& posterioradorsi eius inspeciae auri : Argentum. eloquia diuina siuelntellectus litterae
inpsalm eloquadñ eloquucasta. argentumigne examinatum. Lapides pretiosi apłi
aut scĩ siue ipsa opera uirtutũ in a pocalipsi funda menta muriciuitatis omnilapide
pretioso ornata Aes uanitas uelinanitas fidei. in apostolo factussumuelut aessonans
item in aliam partem. posuistiutarcum aereum brachiamea. hicaereum fortem uel
firmum Perrum tribulatio uel homo ipse in psalmo ferrum pertran sut anima eiꝰ
Dlumbum pondera peccatorum in propħ &uidi iniquitatem supertalentũ plũbi

Expanded text:
uultus tui domine. Chlamis laudis ornatus; in Salamone: chlamides fecit uiro suo, id est uestimentuultus tui domine. Chlamis laudis ornatus; in Salamone: chlamides fecit uiro suo, id est uestimentum, quod tamquam de duobus testamentis confectum sit. Aurum interior scripturarum intellectus; in psalmo: et posteriora dorsi eius in specie auri. Argentum eloquia diuina siue intellectus litteraein psalmo: eloquia domini, eloquia casta, argentum igne examinatum. Lapides pretiosi apostoli uel sancti siue ipsa opera uirtutum; in Apocalypsi: fundamenta muri ciuitatis omni lapide pretioso ornata. Aes uanitas uel inanitas fidei; in apostolo: factus sum uelut aes sonans. item in aliam partem: posuisti ut arcum aereum bracchia mea. hic aereum fortem uel firmum. Ferrum tribulatio uel homo ipse; in psalmo: ferrum pertransiit anima eius. Plumbum pondera peccatorum; in propheta: et uidi iniquitatem super talentum plumbi.
Abbreviated transcription (Latin):
autuitahumana in psał uoxtonitruitui inrota. & it̃ dĩ meus poneillos ut rotam. id est
uolubiles uel instabiles in malicia sua. Spongia. caua infidelitas iudaeorũ. in euangł
illi autẽ spongiam plenamaceto ssopo circum ponentes obtulerunt orieius. Scale sc̃orũ
profectus in genesi uiditq in somnis scalam stantem superterram & cacumen illius tangens
caelum angelos quoq dĩascendentes & descendentes supeream . Scopae cura superstitionis
peruanam gloriã in euangł & ueniens inueniteam uacantem scopis mundatam & ornatã
Margarita doctrina euangelica uelspes regnicaelorũ. In euangł inuenta autem una preciosa
mirgarita abiit&uendidit omnia quaehabuit &emiteam Anulus signaculum fidei
ineuangł. & date anulum in manu eiꝰ. Itẽ de hoc in psalm. signatum ẽ supernos lumen

Expanded text:
aut uita humana; in psalmo: uox tonitrui in rota. et item: deus meus pone illos ut rotam, id est, aut uita humana; in psalmo: uox tonitrui in rota. et item: deus meus pone illos ut rotam, id est, uolubiles uel instabiles effice in malitia sua. Spongia caua infidelitas Iudaeorum; in euangelio: illi autem spongiam plenam aceto hyssopo circumponentes obtulerunt ori eius. Scalae sanctorum profectus; in Genesi: uiditque in somnis scalam stantem super terram et cacumen illius tangens caelum angelos quoque dei ascendentes et descendentes super eam.. Scopae curae superstitionis per uanam gloriam; in euangelio: et ueniens inuenit uacantem, scopis mundatam et ornatam. Margarita doctrina euangelica uel spes regni caelorum; in euangelio: inuenta autem una pretiosa margarita abiit et uendidit omnia, quae habuit, et emit eam. Anulus signaculum fidei; in euangelio: et date anulum in manu eius. item de hoc in psalmo: signatum est super nos lumen
Abbreviated transcription (Latin):
dauqs regnicaelorum. Serre repacula aduersus impios diuinorum praeceptorum. in psalm̃¬
quoniam confortauit sera sportarum tuarum. A scia prauorum persequutio in psalm
hnbipennae & ascia deiecerunt eam. Bi pennis geminata ad flictio in psalm̃ Idem quod supͣ
Naues ecdesi al neuangł nauicula multi s inmediomari lactabatur fluctibus sol& homo
nauicula dicitur ut naute cogitationes hominem gubernantes aduertantur. Recia pre¬
dicatio in euangł. & mitte retia incapturam. Trabes peccatum grauius. in euangł. eice
primum trabem deoculotuo. Festuca peccatum leuius &tum uidebis eicere festucam de
oculo fratristui. Laqueus diabolus in ps̃. laqueum parauerunt pedibus meis. Tunes sors¬
uel hereditas. in psał funesceciderunt mihi in preclaris. It̃ funes peccata. uaequitrahitis
peccata uelut funem longum & funes peccatorum circum plexi sunt me Rota orbis

Expanded text:
claues regni caelorum. Serae repagula aduersus impios diuinorum praeceptorum: claues regni caelorum. Serae repagula aduersus impios diuinorum praeceptorum: quoniam confirmauit seras portarum tuarum. Ascia prauorum persecutio; in psalmo: in bipenne et ascia deiecerunt eam. Bipennis geminata adflictio; in psalmo idem quod supra. Nauis ecclesia; in euangelio: nauicula multis in medio mari iactabatur fluctibus. Solet et homo nauicula dici, ut nautae cogitationes hominem gubernantes aduertantur. Retia praedicatio; in euangelio: et mitte retia in capturam. Trabes peccatum grauius; in euangelio: eice primum trabem de oculo tuo. Fistuca peccatum leuius; in euangelio: et tum uidebis eicere fistucam de oculo fratris tui. Laqueus dvel haereditas. In Ps. Funes ceciderunt mihi in praeclaris. Item, Funes, peccata: Vae qui trahitis peccata velut funem longu
Abbreviated transcription (Latin):
moabite dexp̃i secundum carnem prosupia descenderit Iteminaliam partem olla tri¬
bulationis ex coctio in propħ &uidiollam succensam & facieseius a faciea quilon islat
Lampades animae iusticiae fulgentis in euangł & parauerunt lampadesiuas Lucerma
ecdesiae uelanimae in euangł sintlumbiuri accincti & lucernae ardentes aliquotiens
lucernae operabona si cluceat iumenur̃m ut uide antoperaurabona odus corpis
humianum uellegis latera uel populus iudaeorũ in euiangł uemo accendit luce rnan
&iuidia dextris altaris cande labra duo ardentia Mensa altare uesre sectio spirta¬
lis inpsał parastun comspectum eomensam. Clauis adiper scaentue spirtils
inluca. Vae uobis legis peritis quiatulistis clauem scientiae ipsi non introistis . &eos quuintro¬
iluant prohibuistis Item claues iustitiae misericordiae pi&atisq uirtutes. in euangł tibidabo

Expanded text:
Moabitide Christi secundum carnem prosapia descenderit. item in aliam partem olla triMoabitide Christi secundum carnem prosapia descenderit. item in aliam partem olla tribulationis excoctio; in propheta: et uidi ollam succensam et facies eius a facie aquilonis. Lampades animae iustitia fulgentes; in euangelio: et parauerunt lampades suas. Lucerna ecclesia uel anima; in euangelio; sint lumIucernae, opera bona: Sic luceat lumen vestrum, ut videant opera vestra bona. Modius, corpus humanum, vel legis litera, vel populus Iudaeorum. In Evang. Nemo accendit lucernam, in propheta: et uidi a dextris altaris candelabra duo ardentia. Mensa altare uel refectio spiritalis; in psalmo: parasti in conspectu meo mensam. Claues adapertio scientiae spiritalis; in Luca: uae uobis legis peritis, quia tulistis clauem scientiae: ipsi non introistis et eos. qui introibant, prohibuistis. item claues iustitiae misericordiae pietatisque uirtutes; in euangelio: tibi dabo
Abbreviated transcription (Latin):
sedhastamm ultimodis significationes in singulispersequi nominibus nonsolum laboris in m̃s
uerumetiamin possibile arbitratisumus Nuncergo ad euminter p̃tationis modum atq
ordinem quem paululum pronecessitate disputandi interrupimus reuertamur:
partem manus eus iñ cophino seruierunt. id est in seruitute uel intribulatione quã aegrptu
intulerunt. Cathedra doctrina inpsalmo & incathedra seniorum laudenttum. Itẽ
inmalam partem & in cathedrapestilenti ae non sedit. Idest indoctrina hereticorum
Serpillum humiliatorum subiectio. inpsalm Doneo ponaminimicostuoss abellum pedĩ
tuorum. S tatera aequitas uel diuinagubernationis potentia mesaia & librabitin
pondere montes & colles instatera. Ernis humane fragilitatis in anitas In salom̃ quid
superbit terra&ernis. Olla pros apia in psalm̃ moabollas peimeae Idest quodderuth

Expanded text:
Sed has tam multimodas significationes in singulis persequi nominibus non solum laboris inmensi Sed has tam multimodas significationes in singulis persequi nominibus non solum laboris inmensi uerum etiam inpossibile arbitrati sumus. nunc ergo ad eum interpretationis modum atque ordinem, quem paululum pro necessitate disputandi interrupimus, reuertamur.  item in aliam partem: manus eius in cophino seruierunt, id est in seruitute uel tribulatione, quam Aegyptii intulerunt. Cathedra doctrina; in psalmo: et in cathedra seniorum laudent eum. item in malam partem: et in cathedra pestilentiae non sedit, id est in doctrina hereticorum. Scabillum humiliatorum subiectio; in psalmo: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Statera aequitas uel diuinae gubernationis potentia; in Esaia: et librauit in pondere montes et colles in statera. Cinis humanae fragilitatis inanitas; in Salamone: quid superbit terra et cinis? Olla prosapia; in psalmo: Moab olla spei meae, id est quod de Ruth
Abbreviated transcription (Latin):
cordaeorum um lra ut indicauimus significatur protectio diuina. It umbra aliquando
peccata sedentes intenebris &umbramortis. Vmbra aliquando paene iniob ubi umbro
mortis & nullus ordo & quia um bra non longe est ab eare cuiusestumbra Itemamors non
longe est a paena quac in fert mortem. Vmbra aliquando est dilectio peccatorũ in iobde
diabolo subumbra dormit in secretocalami & locis umuntibus & rur sumspecies alia
quaspecies unm remmulta s ignificat duo testamenta eoquod hicduo illilapides molares
possint significare sicut memorauimus. Itemduotestamenta duo cherubim ine xodo
Duo animalia in abbacuc. duȩ petre inexodo. Incantici scanticorũ quarum uelamentospens
&morses proteguntur. Duo montes acnei inzachariam dequorum frutectis mirtinis
& obscura opacitate egrediuntur. Quadrigecumaequis rufis nigris albis &uarus

Expanded text:
corda eorum. Umbra, ut indicauimus, significatur protectio diuina; item umbra aliquando corda eorum. Umbra, ut indicauimus, significatur protectio diuina; item umbra aliquando peccata: sedentes in tenebris et umbra mortis. umbra aliquando poenae; in Iob: ubi umbra mortis et nullus ordo. et quia umbra non longe est ab ea re, cuius est umbra, ita et mors non longe est a poena, quae infert mortem, umbra aliquando est delectatio peccatorum; in Iob de diabolo: sub umbra dormit in secreto calami et locis umentibus, et rursum species alia qua specie unam rem multa significant. Duo testamenta eo quod duo hic illi lapides molares possint significare memorauimus, et item duo testamenta duo Cherubin in Exodo; duo animalia in Abacuc; duae petrae in Exodo et in canticis canticorum, quarum uelamento sponsa et Moses proteguntur; duo montes aenei in Zacharia,\' de quorum frutectis myrtinis et obscura opacitate egrediuntur quadrigae cum equis rufis nigris albis et uariis.
Abbreviated transcription (Latin):
testamenta lapides mole significare perquos labore disserentium triticũ ueteris instru¬
menti infarinam euangł conuertatur
aecigitur nomina cum textus sacraelectionis occurrunt. It auel maximae ut ex primem
a pertioribus accipienda traduntur. Lic& indiuersas plerumq significationes proper¬
sona uel tempore uelloco exeant. atq infiguralucis congruas. prorationale alligorice
inter pretationis erumpant. Nam& absssus intellegitur sicut supradiximus profundi¬
tas scripturarum. It abrssus aquae inmensitas. & rupti sunt fontes abrssus magnae . It̃
abrssus ineffabilia iudicia dĩ iudiciatua abrssusmulta. Itemabyssus infernus.
autqiuis descendit in abrisum. idestx p̃mdemortuis reuocare. htemabrisus corda hominã
facinoribus tenebrosa ab rssusdixit non est mecum sapientia. Ignis sicut sureriuis mno¬

Expanded text:
testamenta lapides molae significare, per quos labore disserentium triticum ueteris instrutestamenta lapides molae significare, per quos labore disserentium triticum ueteris instrumenti in farinam euangelii conuertatur. Haec igitur nomina cum in textu sacrae lectionis occurrunt ita uel maxime, ut exprimimus, apertioribus accipienda traduntur, licet in diuersas plerumque significationes pro persona uel tempore uel loco exeant atque in figuras locis congruas pro ratione allegoricae interpretationis erumpant. Nam et Abyssus intellegitur, sicut supra diximus, profunditas scripturarum et item abyssus aquae inmensitas: et rupti sunt fontes abyssi multae. item abyssus ineffabilia iudicia dei: iudicia tua abyssus multa; item abyssus infernus: aut quis descendit in abyssum? id est Christum de mortuis reuocare. item abyssus corda hominum facinoribus tenebrosa: abyssus dixit: non est mecum id est sapientia. Ignis, sicut superius me
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra inpsalm̃. & torrente uoluntatis tuae potabis eos idest spũscõ. Item in aliam parte
non est regnumdĩ aesca & potus. Promptuaria. cordis receptacula. incantico deuterono¬
mii & in promptuarustimor Mera uictus solitudo in euangł non peraminuia. Sacculu
diesaurizatio indm̃ in euangł facite uobis sacculos qui nonueterescunt & in aliã partem
sacculum commune possedeamus id est auaritiam. Pecunia uerba diuina in euangelio
oportui tergotedare pecuniam ineãnum mulariis Vellus populus in psalmo. & descendit
tamquam pluuia inuellus. Linum. spiritalis fortitudo uelcardor. in exodo. porrofilui
aaron tunicas lineas p̃parabis. Vtres uasahumani corporis. In euangł uinum nouum
in utres nouos mittideb&. Tarina opus bonumscientia. ineuangł. ab scondit mulier in fa¬
rina satatria. Mola uitae conuersatio in euangł duaemolentes inmola possunt. &du

Expanded text:
quod supra; in psalmo: et torrente uoluntatis tuae potabis eos, id est spiritu sancto. item in aliam partem: quod supra; in psalmo: et torrente uoluntatis tuae potabis eos, id est spiritu sancto. item in aliam partem: non est regnum dei esca et potus. Promptuaria cordis receptacula; in cantico deuteronomii: et in promptuariis timor. Pera uictus solthesaurizatio in deum; in euangelio: facite uobis sacculos qui non ueterescant. et in aliam partem: sacculum communem possideamus, id est auaritiam. Pecunia uerba diuina; in euangelio: oportuit ergo te mittere pecuniam meam nummulariis. Uellus populus; in psalmo: et descendet tamquam pluuia in uellus. Linum spiritalis fortitudo uel candor; in Exodo: porro filiis Aaron tunicas lineas parabis. Utres uasa humani corporis; in euangelio: uinum nouum in utres nouos mitti debet. Farina opus bonum uel scientia; in euangelio: abscondit mulier in farinae sata tria. Mola uitae conuersio; in euangelio: duae molentes in mola. possunt et duo