comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de regni particione discordantib. conse¬
ritur int̾ eos ꝑugna in pago autissiodorẽ¬
si ap̃ uillã fontiniacũ: & tanta cȩdes utͥmꝙͣ
facta est. ut nulla etas memiñit tantã stra¬
gẽ hominũ factã fuisse in gente francoꝵ:
& ita eorũ uires ibi atrenuatȩ st̃. ut iam
nec suos terminos ab ext̃nis tueri possit.
Uictoria tam̃ karolo & ludouico ꝓueñ.¬
S cũ nec dũ a bello fr̃s desisterẽt᷑. consi¬
tib singuloꝵ. xl pͥmores eligunt᷑. qui in
unũ conuenientes regnũ equalit᷑ diuide¬
rent: & ita pax in annũ sequentẽ induci¬
atur. L udouicꝰ int̾im ꝑgens in saxoniã
ualidissimã libertorũ conspirationẽ. dños
suos oppͥmere uolentiũ fortit᷑ compescuit:
auctorib factionis capitali sentencia dãp¬
natis. Descripto postea in tres partes reg¬
no. fr̃s ad urbẽ galliȩ uiridunũ conueni¬
unt. & inter se pacificant᷑. & datis q ac¬
ceptis inuicẽ sacram̃tis. quisq ad descͥptas

Expanded text:
de regni partitione discordantibus, conseritur inter eos pugna in pago Alciodorense, apud villam Fontiniacum; et tanta cedes utrimque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum factam fuisse in gente Francorum, et ita eorum vires ibi attenuatae sunt, ut jam nec suos terminos ab externis tueri possint. Victoria tamen Karolo et Ludowico  a bello desistentibus, consitibus singulorum 40, primores eliguntur, qui in unum convenientes, regnum aequaliter dividerent: et ita pax in annum sequentem induciatur. Ludovicus interim pergens in Saxoniam, validissimam libertorum conspirationem, dominos suos opprimere volentium fortiter compescuit, auctoribus seditionis capitali sententia damnt. Descripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio restitutꝰ. Hoc temꝑe reliqͥe uiti mr̃is
a parisius ad corbeiã saxonie transferunt᷑.
uñ ip̃i franci testati st̃. qđ ab illo tp̃r głia
francoꝵ ad saxones tͣnslata sit. Gbbo remoꝵ
archiep̃c deponit᷑. aliiꝙ multi qui cũ eo in
deiectionẽ ludouici imꝑatoris conspirauerãt.
dampnant᷑. & exiliantur. Anno ludorici¬
.xxͦ.iiͦi. normanni gallias grauit̃ infestãt.
a fresonib tributũ accipiunt. Deiꝰ wala¬
quenti uero anno cometes in signo arietis
apparuit. & ꝑ aliquot dies plurimi instar
stellarũ igniculi ꝑ celũ discurrẽ uisi sunt:¬
nis addep̃dandũ usq ad portũ romanũ ue¬
nientib: romani instantia gregorii paꝑe.
auxiliantib sibi etiã neapolitanis. eos bello
excipuit᷑: & cooꝑante s diuinitꝰ gͣui tͣbine
uentoꝵ. usq ad int̾nitionẽ ꝑene delent. Lu¬
douicus ĩꝑator filio suo lothario sub fide
ad se uenienti. reconciliat᷑: eiꝙ dignitatẽ

Expanded text:
rabant. Hoc tempore reliquiae Viti martyris a Parisius ad Corbeiam Saxoniae transferuntur. Unde ipsi Franci testati sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad Saxones transierit. Ebbo Remorum archiepiscopus deponitur: alii quoque multi, qui cum eo in dejectionem Ludovici conspiraverant, damnantur et exsiliantur. 836. Gregori. 837. Normanni Gallias graviter infestant. A Fresonibus tributum accipiunt. Ilni. 840. Cometes in signo Arietis apparet: et post aliquot dies plurimi instar stellarum igniculi per coelum discurrere videntnis ad depredandum usque ad portum Romanum venientibus, Romani instantia Leonis papae, auxiliantibus sibi etiam Neapolitanis, eos bello excipiunt, et cooperante sibi divinitus gravi turbine ventorum, usque ad internetionem paene victdovicus imperator filio suo Lothario sub fide ad se venienti reconciliatur, eique dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rifica. & nimis honoranda oꝑa sua in om̃i
imꝑio suo. siue ingallias. siue in g̾maniã. siue
mitaliã legatos dedit: qui pauꝑũ & opp̾sso¬
rũ iusticias diligent᷑ quererent. & singulos¬
innecessitatib ad plenũ audirent. episco¬
pales etiã synodos ꝓpter remtegranda scõꝵ
patrum instituta. & xep̃ianorũ regilarẽ
obseruantiã. ubiq fieri decreuit. Siqͥdẽ

Expanded text:
rifica et nimis honoranda opera sua in omni imperio suo, sive in Gallia, sive in Germania, sive in Italia, legatos dedit, qui pauperum et oppressorum justitias diligenter quaererent, et singulorum necessitates ad plenum audirent. Episcopales etiam synodos propter reintegranda sanctorum Patrum statuta, et Christianarum regularum observationem ubique f
Abbreviated transcription (Latin):
appiã strauit᷑: Theophrastus phylosophꝰ
agnoscitur: qui a diuinitate loquendi ut ait
cicero nom̃ accepit. Seleucus anthiochiam
laodiciã. seleuciã. aꝑamiã. edessã. beroeã.
& ꝑellã urbes condidit. & in eas iudeos tͣns¬

Expanded text:
perat. Theophrastus philosophus agnoscitur, qui a divinitate loquendi, ut ait Cicero, nomen accepit. Theodorus AthLaodiceam, Seleuciam, Apamiam, Edessam, Beroeam, et Pellam urbes condidit: in easque
Abbreviated transcription (Latin):
brat᷑. ħ pͥmꝰ uniu̾sã phylosophiã ad corrigen¬
dos cõꝑonẽdosq mores flexisse memorat᷑. cũ
tandis oꝑam maximã ĩpẽdint: finẽꝙ bonũ
fieri nͨ posse. nͥ bene uiuẽdo docuit. Nolebat
itaq inmundos t̾renis cupiditatib animos
uidebat inquiri: quas pͥmas atꝙ sũmas n᷑
nisi in unus ac sũmi dei uoluntate ẽẽ crede¬
bat. Uñ non eas putabat ñ nͥ munda m̃te poᷤᷤ¬
se cõp̾hendi. & ideo purgande bonis morib
uitȩ cẽsebat ĩstandũ: ut depͥmentib libidinibꝰ
exoneratꝰ animus. nat᷑ali uigore ĩ ȩt̃na seat¬
tollet. naturãq ĩcorporei & ĩcõmutabilis lu¬
minis. uͥ causȩ omniũ factarũ nat᷑arũ sta¬
bilit̃ uiũt̃. ĩtelligẽtiȩ puritate cõspic̾et. ħ¬

Expanded text:
rgo primus universam philosophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur, cum tandis operam maximam impenderunt, finemque bonum fieri non posse, nisi bene vivendo, docuit. Nolebat itaque immundos terrenis cupiditatibus animos vidennisi in unius ueri ac summi dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente posse comprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se attolleret naturamque incorporei atque incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intelligentiae puritate conspiceret.
Abbreviated transcription (Latin):
cum . ł. equitib uenusium fugit. Nec du¬
biũ est. illum diẽ ultimũ status romam
futurũ fuisse: si hannibal mox post uic¬
toriã ad peruadendam urbem contendis¬
set. Hanibal demũ in testimoniũ uictoriȩ
sue tres modios anulorũ aureorũ karcha¬
ginẽ misit: quos ex manib extraxerat ĩ¬
terfectorũ tam militũ qͣm senatorũ roma¬

Expanded text:
uaginta equitibus Venusium fugit. Nec dubium est, illum diem ultimum Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad Urbem contendisset. Hannibal in testimonium victoriae suae tres modios anulorum aureorum Kartaginem misit, quos ex manibus interfectorum Romanorum equitum senatorum
Abbreviated transcription (Latin):
serã urbẽ terruere prodigia. Miserã utiq
quȩ hinc fremitu hostium. inde nequitia
demonũ terrebatur. Namq in piceno. flu¬
men sanguine effluxit. & apud tusco ᷤ cȩlũ
ardere uisũ est. & apud ariminũ noctẽ mlta
luce claram effulsisse. ac tres lunas distã¬
tib cęli regionib exortas apparuisse. Eunc
quoꝙ terrȩ motu caria & rodus insule adeo

Expanded text:
seram urbem terruere prodigia. Misera utique, quae hinc fremitu hostium inde nequitia daemonum terrebatur. Namque in Piceno, flumen sanguine effluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum est, et Arimini nocte multam lucem claram effulsisse, ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse. Tunc quoque magno terrae motu Caria et Rhodus insulae adeo
Abbreviated transcription (Latin):
tiocho occiso. qui prius udeam epiphani
anthiocho prodiderat. alchimus a genere
sacerdotali alienus. ambitione pontifica¬
tũ inuadit: ob quod onias filius pontificis
omȩ in egyptum tͣnsmigrans. in elyoꝑoli¬
tano pago ciuitatẽ nominis sui condidit.
tempso ad similitudinẽ templi patrii cõstrue¬
to. Alchimus uero aduersus uidã macha¬
be̾um inimicitias gerens. post non multũ
temporis dei ira perculsus interiit. ac sic
cũ omniũ iudeorũ fauore uidȩ machabeo
sacerdociũ decernitur. Qui dignitate suscep¬
ta. legatos romã dirigit. Decreuit senatus
iudeos amicos & auxiliatores romanorũ
habendos. Iudeorũ dux iudas qui & macha¬
beus filius mathathiȩ. anthiochi duces de
iudea expellens. & templũ ab ydolorum
ẏmaginib emundans. patrias leges post
trienniũ suis ciuib recddidit. olimpiade

Expanded text:
tiocho occiso, qui prius Judaeam Epiphani tiocho occiso, qui prius Judaeam Epiphani Antiocho prodiderat, Alcimus alienus a genere sacerdotali, ambitione pontificatum invadit: ob quod Onias filius pontificis Oniae Aegyptum transmigrans, in Heliopolitano pago civitatem nominis sui condidit, templo ad similitudinem templi patrii constructo. Alcimus vero adversus Judam Machabaeum inimicitias gerens, post non multum temporis, Dei ira percussus interiit; ac sic cum omnium Judaeorum favore, Judae Machabaeo sacerdotium decernitur, qui dignitate suscepta, legatos Romam dirigit: decrevitque senatus Judaeos amicos et auxiliatores Romanorum nt. Judaeorum dux Judas, qui et Machabaeus, filius Matathiae, Antiochi duces de Judaea expellens, et templum ab idolorum imaginibus emundans, patrias leges post triennium suis civibus reddidit. Syriae
Abbreviated transcription (Latin):
ptholomeorũ qͣm subito inuaserat. senatus
precepto recessisset. iudeã uenit: ibiq ihesu qͥ
& iason fratri onȩ pontificatũ tradidit. Q
deinde expulso oniã cognom̃to menelaũ
successorẽ ei dedit. Itaq ob sacerdocii digni¬
tatẽ orta seditione inter princiꝑes. ingenti¬
um miseriarũ semina pullularunt. Anti¬
quidẽ omnẽ eorũ ꝑuinciã ad idolatriã cõ¬
pellens eos qui parere noluerant necat. Pos¬
tea uero iherosolimã ascendens. templũ &ẽ
uasa quȩ ministerio dei fuerant consecra¬
ta uastati & in templo iouis olympii symu¬
lachrũ ponit: in samaria super uerticẽ mon¬
tis gariri iouis peregrini delubrũ edifi¬
cat. ipsis samaritanis ut hoc faceret precã¬
tib. Uerũ hoc in tempore mathathias qͥ¬
dam ex sacerdotib. filius asamon ex ui¬
co modin. aduersum antiochi duces ar¬
ma corripiens. fultus ȩtiã auxilio filiorũ
leges patrias uindicauit. olimpiade .c. l iii¬
Menelao pontifice iudeorũ a iuniore an¬

Expanded text:
Ptolemaeorum, quam subito invaserat, Senatus praecepto recessisset, in Judaeam venit, ibique Jesu, qui et Jason, fratri Oniae pontificatum tradidit; quo deinde expulso, Oniam cognomento Menelaum successorem ei dedit. Itaque ob sacerdotii dignitatem orta seditione inter principes, ingentium miseriarum semina pullulaverunt. Antiquidem omnem eorum provinciam ad idololatriam compellens, qui parere noluerunt, enecat: postea vero Jerosolymam ascendens, templum et vasa Dei quae ministerio fuerant consecrata, vastat: in templo, Jovis Olympii simulacrum ponit, in Samaria super verticem montis Garizin Jovis Peregrini delubrum aedificat, ipsis Samaritanis ut id faceret precantibus. Verum hoc in tempore Matathias quidam ex sacerdotibus, filius Assamonei, vico Modin, adversum Antiochi duces arma corripiens, fultus etiam auxilio filiorum, leges patrias vindicavit olympiade 153. SyriMenelao pontifice Judaeorum a juniore An
Abbreviated transcription (Latin):
amininistratis. & quinq relictis filiis mor¬
tuus est: uir plane beatissimꝰ. quiq nullã
dedit occasionẽ. cur eus causa de fortuna
deus ita colloquebatur. ut futurorũ presci
mansuri non essent. Patre itaq mortuo na¬

Expanded text:
ministratis, et quinque relictis filiis moritur, ut plane beatissimus, et qui nullam dedisset occasionem, cur ejus causa de fortuna Deus ita colloquebatur, ut futurorum nihil pmansuri non essent, ante vidit et
Abbreviated transcription (Latin):
riam maxime ꝓfecisse singłi¬
captirios pueros puellasq p̃ci¬
pue pulchritudinis barba¬
ris restituerit. ne in cons¬
pectũ qͥdem suũ passus
adduci. ne qͥd de uirgi¬
nitatis in tegͥtate
delibasse saltem
ocłis uideret᷑.¬

Expanded text:
nciam maxime profecisse singulcaptivos pueros puellasque praecipuae pulchritudinis barbaris restitueret, ne in conspectum suum quidem passus adduci, ne quid de virginitatis integritate delibasse saltem oculis videret
Abbreviated transcription (Latin):
prepositus templi ierososimorũ ad apollo¬
nium phenicis ducẽ confugiens. multis ei
munerib repromissis. sacerdociũ sibi uen¬
dicare cȩꝑit. Quo seleucus audito. helyodo¬
rũ mittit ad negociũ ꝑuidendũ. Qui cum¬
in iudeã uenisset. & iniqͤ udicasset mul¬
ta perperã gerens. diuinis aduersum se
signis deterretur: & ad seleucũ reuertitur.
Onias autẽ sacerdos curauerat: ut symõ
la. que ante non fuerat in sicilia. repente¬
ex mari edita. cum miraculo ominum

Expanded text:
praepositus templi Jerosolymorum, ad Apollonium Phoenicis ducem confugiens, multis ei muneribus repromissis, sacerdotium sibi vindicare coepit: quo Seleucus audito, Heliodorum mittit ad negotium providendum: qui cum Judaeam venisset, inique judicans, et multa perperam gerens, divinis adversus se signis deterretur, et ad Seleucum revertitur. Onias autem sacerdos curaverat, ut Simon la, quae ante non fuerat, repente mari edita cum miraculo omnium
Abbreviated transcription (Latin):
scipio affricanus annis natus. xx .iii. im¬
periũ in hispania pro consulare sortitus.
ultionem precipue patris & ꝑatrui ani¬
mo intendens. pẏreneũ transgressus. pͥmo
impetu carchaginẽ nouam cepit: mango¬
nem hannibalis frẽm captũ cũ cetĩs romã
misit᷑. Leuinius consul ex macedonia re¬
diens. agrigentũ urbẽ siciliȩ expugnauit.
ibiq hannonẽ affrorũ duce̾ ceꝑit: xl. cuu¬
tates in dedicionẽ accepit.xxui. expug¬
nauit. Fabius maxximus cõsul tarentum.
quȩ a romanis deciuerat. iterũ expugna¬
uit. & cepit. ibiq ingentes copias hanni¬
balis. cum ipso duce eius kartalone dele¬
uit. .Xxx. milia captiuorũ uendidit. Post

Expanded text:
Scipio Aphricanus annis natus 23 imperium in Hispaniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrrhineum transgressus, primo impetu Carthaginem novam cepit, em Hannibalis captum cum caeteris Romam misit. Levinus consul ex Macedonia rediens, Agrigentum urbem Siciliae expugnavit, ibique Hannonem Aphrorum ducem cepit, 40 civitates in deditionem accepit, 26 expugnpulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciuerat, iterum expugnauit et cepit ibique ingentes copias Hannibalis cum ipso duce ejus Carthalone deleuit, xxx milia hominum captiuorum uendidit, pret
Abbreviated transcription (Latin):
Post manassẽ onias symonis iusti filius
ta ꝑtholomeo tributa non redlens. ad
iram eum impulit. Uerũ iosephus uir
int᷑ suos nobilis. legatus a iudeis ad ꝑtho¬
lomeũ missus. cũ familiaritatẽ regis ob
plurima in eũ meruisset obsequia: dux
iudeȩ & regionũ finitimarũ constituitur.

Expanded text:
Onias pontifex Simonis justi filius ta Ptolemaeo tributa non reddens, ad iram eum commovit. Verum Josephus vir inter suos nobilis, legatus a Judaeis ad 696 Ptolemaeum missus, cum familiaritatem regis ob plurima in eum meruisset obsequia, dux Judaeae et finitimarum regionum constituitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Ionathas dux iudeorũ pariter &
pontifex cũ romanis & sparciatis amici¬
omni murali laꝑide in puluerẽ commi¬
nuto. septingentesimo anno postqͣm cõ¬
euertitur. toto tunc orbe longe omniu᷑
opulentissima. quȩ uelut officina om̃i¬
um arcificũ atq artificiorũ. & emꝑtori
um emporiũq cominune asiȩ atq euro¬
pe per multa retro secula fuit. Sane cũ¬
propt᷑ multitudinẽ & uarietatẽ statuarũ
sẏmulachrorũꝙ in illo ciuitatis incen¬
dio ꝑmixtã. in unũ auri argenti atq
eris omnia simul metalla fluxissent.
nouum genꝰ metalli factum est: unde
usq in hodiernũ diẽ siue ipsum siue ex
ipso. siue ex imitacione euis es chorithi
puer ex ancilla natus est. quadrupes.
quadrimanꝰ. oculis qͣtuor. aurib totidẽ.
natura uirisi duꝑsex. In sicilia mons
ethna uastos ignes eructuauit & fudit.
qui torrentũ modo per prona precipiteᷤ.
proxima quȩq corripientib exussere flã¬
mis: longinquiora autẽ fauillis calidis

Expanded text:
. Jonathas dux Judaeorum pariter et pontifex cum Romanis et Spartiatis amiciomni murali lapide in pulverem comminuto, septingentesimo anno postquam conurbem toto tunc orbe longe omnium opulentissimam, quippe quae velut officina omnim artificum atque artificiorum officina, et emporium commune Asiae, atque Europae, per multa retro saecula fuit. Pepropter multitudinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omniaque simul metalla fluxissent, nouum genus metalli factum est, unde usque in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imitatione eius aes Corinthipuer ex ancilla natus quadripes quadrimanus, oculis quattuor. auribus totidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructauit ac fudit, qui torrentum modo per prona praecipites proxima quaeque corripientibus exussere flammis, longinquiora autem fauillis calidis
Abbreviated transcription (Latin):
morum. breuitate sentenciarũ complexi sunt.
Nich autẽ monimentoꝵ qd ad lit̾as ꝑtinet.
post̾is reliquerunt: nisi qł salon quasdã le
fuit : & suorũ doginatũ libros scripsit. Rio¬
ancillȩ s nobilis captiuȩ filius. Hic tres
montes urbi addidit. quirinalẽ. uiminalẽ.
esquilinũ. fossas cura muros duxit. censum
sollercia ita est ordinata res publica. it̾a ũ¬
omnia ꝑatͥmonia. dignitates. ętates. arci¬
um. officioꝵq discͥmina. in tabulis referrẽ¬

Expanded text:
um brevitate sententiarumque complexi sunt. hil autem monumentorum quod ad litteras attineat posteris reliquerunt, nisi quod Soalon quasdam legfuit, et suorum dogmatum libros reliquit. Pyts, nobilis captivae filius, tres montes Urbi addidit, Quirinalem, Viminalem, Aquilinum. Fossas circa muros duxit, census solertia ita est ordinata respublica, ut omnia patrimonia, dignitates, aetates artium, officiorumque discrimina in tabulis referren
Abbreviated transcription (Latin):
est. & omnis pene romanus exercitus de¬
mbal cum ihetruriam primo uere tͣnsi¬
ret. in summo appennino tempestate
correptus. biduo continuo. immobiliter
cum exercitu niuib conclusus & onustꝰ
obriguit: ubi magnus hominũ numerꝰ.
iumenta qͣm plurima. elephanti autẽ pe¬
ne omnes frigoris acerbitate perierunt.
Diris tunc etiam romani prodigiis territi
sunt. Nam & solis orbis minui uisus ẽ:
& apud arpos parmȩ in cȩlo uise. sol qͦꝙ
pugnasse cum luna. Apud capenaᷤ inter¬
diẽ & noctẽ duas lunas ortas. In sardi¬
nia sanguinẽ duo scuta sudasse. Celũ
etiã scincdi uelut magno hẏatu uisum¬
est. Apud antiũ metentib cruentas spi
citus romanus infelicissime arte circũ¬
uentus hannibalis funditus trucidatus
est. fl̾ammimus consul occisus .xxu. milia

Expanded text:
us ea cum in Hetruriam primo vere transiret, in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo immobiliter cum exercitu nivibus conclusus et onustus obriguit: ubi magnus hominum numerus, jumenta complurima, elephanti autem pene omnes frigoris acerbitate perierunDiris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spiRomanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia
Abbreviated transcription (Latin):
Mons echna uasto tremore concussa. ex¬
undauit igneis globis. Rursusq alia die
lipparis insula & uicinũ cura eam mare
in tantũ efferbuit. ut adustas quoꝙ ru¬
pes dissoluerit. tabulata nauium lique¬
factis ceris extorruerit. exanimatos pis
anhelitu ca lidi aeris. adustis introrsũ

Expanded text:
s Aetna uasto tremore concnssa exundauit igneis globis, rursusque alio die Lipara insula et uicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut adustas quoque rupes dissoluerit, tabulata nauium liquefactis ceris extorruerit, exanimatos piscanhelitu calidi aeris adustis introrsum
Abbreviated transcription (Latin):
tenus pugnauit: donec eum a quo uulne¬
ratus est occideret. Inde conscensis naui¬
b cum occeam lictora peragraret: ad ur¬
bem quandã cui ambira rex preerat per¬
uenit. S in expugnatione ciuitatis mag¬
nam parte᷑ exercitus sagntis hostiũ uene
no illitis amisit: ac post herba ꝑ somniũ
sibi ostensa. & in potum sauciis data cum
reliquis subueniretur. urbẽ expugnauit
& cepit. Post quasi circumacta meta. de
occeano indum flumen ingressus. babylo¬
niã celeriter rediit: ubi eum exterritarũ
tocuis orbis prouinciarũ legati operiebã¬
tur. Hoc est carthaginensium tociusq af¬
fricȩ ciuitatũ. s & hispanorũ & gallorũ.¬

Expanded text:
eatenus pugnavit, donec eum, a quo vulneeatenus pugnavit, donec eum, a quo vulneratus esset, occideret. Inde conscensis navibus cum Oceani littora peragraret, ad urbem quamdam, cui Ambira rex praeerat, pervenit. Sed in expugnatione civitatis magnam partem exno illitis, amisit; ac post herbam per somnium sibi ostensam et in potum sauciis datam, cum reliquis subveniretur, urbem expugnavit et cepit. Post quasi circumactam circumacta meta, et de Oceano Indum flumen ingressus, Babyloniam celeriter rediit, ubi eum exterritarum totius orbis provinciarum legati opperiebantur, hoc est, Carthaginensium totiusque Africae civitatum: sed et Hispanorum, Gal
Abbreviated transcription (Latin):
agesinẽ ꝑgit. ꝑ hunc ĩ occeanum d eue¬
hit᷑: ibi gesonas sibosq qͦs hercules con¬
toginta milibus peditũ. & sexaguita mi¬
lib eqͥtũ excipiunt. Cõmisso p̃lio diu an¬
ceps &e cruenta pugna: tandẽ pene tris.
tem uictoriam macedonib contulit.
Nã fusis hostiũ copiis: alexander exer¬
citũ ad urbẽ duxit. Et cũ murũ primus
ascendisset: uacuã ciuitatẽ ratus. solus
in detrorsus desiliuit. Quẽ cũ undiq ĩ¬
festi hostes circumdedissẽt: incredibile
dictu est. ut eũ non multitudo hostium
non ius magna telorũ. non tantus lases¬
cientiũ clamor terruerit: solus tot milia
cȩciłit ac fugarit. At ubi se obrui a cir.¬
cumfusa multitudine ꝑsensit. muN o¬
bice posterora tutatus: contrarios fa¬
cilius eo usq sustinuit. donec periculo eiꝰ.
clamoreq hostiũ. perfractis muris exerci¬
tus omnis irrumperet. In eo prelio sagit¬
ta sub mamma traiectus. fixo genu eo

Expanded text:
Acesinem pergit. Per hunc in Oceanum deveAcesinem pergit. Per hunc in Oceanum devehitur, ibi Gessonas Sibosque, quos Hercules contoginta millibus peditum, et sexaginta millibus equitum, excipiunt. Commissoque praelio, diu anceps et cruenta pugna tandem tristem pene victoriam Macedonibus dedit. Nam fusis hostium copiis, Alexander exercitum ad urbem duxit. Et cum murum primus escendisset, vacuam civitatem ratus, solus introrsum desiluit, quem cum undique infesti hostes circumdedissent, incredibile dictu est, ut eum non multitudo hostium, non vis magna telorum, non tantus lacessentium clamor terruerit, solus tot millia ceciderit ac fugarit. At ubi se obrui a circumfusa multitudine persensit, muri obice posteriora tutatus, contrarios facilius eo usque sustinuit, donec ad periculum ejus clamoremque hostium, perfractis muris, exercitus omnis irrumperet. In eo praelio sagitta sub mamma trajectus, fixo genu 192
Abbreviated transcription (Latin):
eũ deposito salutãdi more ũ dm̃ ñ adoraret
occidit. Pꝰ hec ĩdiã ꝑetit: uͥ occeano ultinoq
oriente finiret ĩꝑui: nisã urbẽ adiit. Medaloᷤ
mõtes regnaq cleophył regine expugnauit.
q̃ cũ dedisset se concubitui. regnũ redemit. ꝑ¬
agͣta ꝑdomitaq alexa̾der ĩdia. cũ ad saxum
mirȩ asꝑitatiᷤᷤ ꝙ altitudinis. ĩ qͦ multi popłi
ꝯfug̃ant ꝑueniss cognocit ħculẽ ab expug¬
natioẽ eiusdẽ saxi t̾̃rȩ motu ꝑhibitũ: & emu¬
latioe ꝑmotꝰ. ũ ħculis acta suꝑaret: cũ sũ¬
mo labore ac ꝑicło saxo potitꝰ. om̃s loci eiꝰ gẽ¬
tes in dedicionẽ acceꝑit. Cũ poro fortissimo
tus eqͦ: ꝯcursu satellitũ p̃sẽtiã mortiᷤᷤ euasit.
Porus mltiᷤ uulñb ꝯfossus: & captꝰ ẽ. Quo
ob testimoniũ uͥtutis ĩ regnũ restituto. duaᷤᷤ
ibi cõdidit ciuitates. niciã & bucefalẽ: qͦm
de noĩe eqͥ sui ita uocari p̾cep̃. Ex in ad ãnẽ¬

Expanded text:
eum, deposito salutandi more, ut Deum non adoraret, occidit. Post haec Indiam petit, ut Oceano ultimoque Oriente finiret imperium, Nisam urbem adiit, Daedalos montes regnaque Cleophilis reginae expugnavit. Quae cum se dedidisset, concubitu regnum redemit. Peragrata perdomitaque Alexander India, cum ad saxum mirae asperitatis et altitudinis, in quo multi populi confugerant, pervenisset, cognoscit Herculem ab expugnatione ejusdem saxi terraemotu prohibitum. Aemulatione permotus, ut Herculis acta superaret, cum summo labore ac periculo saxo potitus, omnes loci ejus gentes in deditionem accepit. Cum Poro, fortissimotus equo concursu satellitum praesentiam mortis enasit; Porus multis uulneribus confossus et captus est. quo ob testimonium uirtutis in regnum restituto duas ibi condidit ciuitates Niciam et Bucefalen, quam de nomine equi sui ita uocari praecepit. inde Adre
Abbreviated transcription (Latin):
dringenti. Quatuor uero milia ciuium
romanorum inter eos reperta atꝙ reuo-¬
cata Sunt: que romanis uictorib so
no exercitu hic ceciderant. Hannibali
caput fratris su asdrubalis ante castra
proiectum est. Quo uiso & simul clade
phanti uel capti uel occisi sunt: Karthaginẽ¬
sium interfecta. xͣc. milia qͥngenti. Hau¬

Expanded text:
adringenti. Quatuor autem millia civium Romanorum inter eos reperta, atque revocata sunt, quod victoribus tu eorum VIII ceciderunt. Hannibali caput fratris sni Hasdrubalis ante castra projectum est. quo uiso et simul clade phanti uel capti uel occisi sunt, Carthaginiensium interfecta sunt XX milia quingenti Han
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in cõuiuio fiducia amicitiȩ regiȩ adu̾sus
regẽ sua oꝑa pr̃i phylippo p̃ponentẽ. memorã
pr̃is tueret᷑: ab offẽso frust᷑ rege uenabulo
tͣnsfossus. cõmune ꝯuiuiũ moriens eruẽtauit
Sic erat̾ humam sanguiniᷤᷤ in exsat᷑abilis: &¬
siue hostiũ siue sociorũ recentẽ sẽꝑ siciebat¬

Expanded text:
iae regiae aduersus regem, sua opera patri Philippo praeponentem, memoriam patris tueretur, ab offenso frustra rege uenabulo transfossus, commune conuiuium moriens cruentauit. sed Alexander, humani sanguinis inexsaturabilis siue hostium. siue etiam sociorum, recentem tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
morantes subeg̃: urbe ibi alexãdria super
amuẽ tanaĩ ꝯstituta. S nec minor eiꝰ iN
suos crudelitaᷤᷤ ꝙͣ. in hostẽ rabies fuit. Docẽt
ħ aminthas consobrinꝰ occisus. nou̾ca fr̃sꝙ
eiꝰ necati. parmeniꝰ &̾ phylothas trucidati.
atthalꝰ. eurilocꝰ. pausanias. multiq mace¬
doniȩ pͥncipes ext̾incti. clitꝰ qͦq annis gͣ¬
uis. amicttia uetus. nefarie int̾fectus. Q

Expanded text:
rabantur subegit, urbe ibi Alexandria super amnem Tanaim constituta. sed nec minor eius in suos crudelitas quam in hostem rabies fuit. docent hoc Amyntas consobrinus occisus, nouerca fratresque eius necati, Parmenio et Philotas trucidati, Attalus Eurylochus Pausanias multique Macedoniae principes exstincti, Clitus quoque annis grauis, amicitia uetus nefarie interfectus: q
Abbreviated transcription (Latin):
os absoluere: ac deo qui leges exposuit
pro tui regni tutela remittere. Nam cũ
multa sepuis indagassem: cognõui facto¬
rẽ eos omniũ deum colere. quẽ nos rena .i.
iouẽ nominamus. qđ omnib indulget
Dem .i. uiuere. Qua propter ad honorem
dei quẽ maxima religione placant. libe¬
ros eos patriȩ morib ꝙ suis restitue. Cui¬
lico dicens. Quanta inquit arbitraris
milia nos posse dimitt̾e: Tunc andreas
respondit dum uiter fuisset. & dixit. Paulo
minũ menia undiq ⁊ arbusta combusta. ⁊ dissoluta sũt. Apd̃
agrum calenum repente flamma hyatu tre eructuata. tribꝰ¬

Expanded text:
tis absolvere, ac Deo qui leges eis posuit pro tui regni tutela mittere. Nam cum multa saepius indagassem, cognovi factorem eos omnium Deum colere, quem nos Zena, id est, Jovem, nominamus, quod omnibus indulget zen, id est, vivere. Quapropter ad honorem Dei, quem maxima religione placant, liberos eos patriae moribusque suis restituere. Cconspexit: Quanta, inquit, arbitraris millia posse dimitti? Tunc Andreas respondit, cum interesset, et dixit, Paulominum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. Apud agrum Calenum repente flamma, scisso terrae hiatu er
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ta iecerunt. S cũ a uicinis gen¬
tib fabricatio ĩpediretur. ĩꝑfectũ opꝰ usq
Nã cũ autea sapientes appellarent᷑. qͥ aliis
prestare uidebant᷑: iste ĩ terrogatꝰ qͥd ꝑfite¬
retur. phylosophũ se e̾ę respondit. id est stu¬
diosũ uel amatorẽ saꝑientiȩ: qm̃ sapiẽtẽ ꝑ¬
fit̾i. arrogãtissimũ iudebat᷑.

Expanded text:
fundamenta iecerunt. Sed cum a vicinis gentibus fabricatio inpediretur, inperfecto opus usque Nam cum antea sapientes dicerentur, qui aliis prestare videbantur, iste interrogatus quid profiteretur, phylosophum se esse respondit, id est studiosum vel amatorem sapientiae, quoniam sapientem profiteri se arrogantissimum sibi videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lomeo rege. ad patriam suam redire. Er¬
go andreã ꝑrimatẽ custodum sui corꝑis¬
iherosolimã direxit. per quos primicias
uotoꝵ ad templũ dñi porrexit: idest ꝑate¬
sam uero mirabilit̾ fabricatã. geminis pre¬
ciosissimis insertã. deo offerendã. Insuper
is reb necessarus: mandans eleazaro sum¬

Expanded text:
Ergo Andream, primatem custodum sui corporiserosolymam direxit, per quos primitias votorum ad templum Domini porrexit, id est, patesam vero mirabiliter fabricatam, gemmis pretiosissimis insertam. Deo offerenda haec misitis rebus templo necessariis; mandans Eleazaro pri
Abbreviated transcription (Latin):
Repente siquidẽ medio urbis fradusiliutt:
uastoq prerupto hiantia subito inferua
patuert᷑. Manebat dui ad spectaculũ t̃rorẽq
cunctorũ patenti uoragine ĩpudens specꝰ.
nephariãꝙ. uiui hoĩs sepulturã dus inẽpre¬

Expanded text:
Repente siquidem medio Urbis terra dissiluit, vastoque praeruptu hiantia subito inferna patuerunt. Manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti voragine impudens specus, nefariamque vivi hominis sepulturam diis interpre
Abbreviated transcription (Latin):
beat: nec eẽ aliã ob causã bęatũ. Qui plato
cũ apud suos honesto natus esset loco: a¬
thenis ĩgenio mirabili longe suos cõdis
piebat. Itaq: & ĩ egypto didicit. quȩ cũq mag¬
na illic habebantur.atq docebant᷑. Et inde
in eas partes italiȩ ueniens. uͥ pythagore
fama cȩlebrabat᷑. qͥcꝗͣ. italicȩ fuit philoso¬
phiȩ. facillime cõprehendit. Et qͥa magis¬
trũ soctẽ singularit̃ diligebat. eũ loquẽ¬
tẽ faciens fere in om̃ib sermonib suis.
etiã quȩ uel ab aliis didic̃at. uł ip̃e qͣnta po¬
tuerat intelligentia uid̾at: cũ illiꝰ lepore
& moralib disputaciõib tẽꝑauit. Igitur
cũ studiũ sap̃ie in actione & cõtẽplatione¬

Expanded text:
nec esse aliam ob causam beatum. Qui Plato cum apud suos honesto natus esset loco Athenis, ingenioque mirabili longe suos condiscpiebat: itaque et in Aegypto didicit quaecunque magna illic habebantur atque docebantur, et inde in eas partes Italiae veniens ubi Pythagorae fama celebrabatur, et quidquid Italicae fuit philosophiae facillime comprehendit; et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis, etiam illa quae vel ab aliis didicerat, vel ipse quanta potuerat intelligentia viderat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temperavit. Itaque cum studium sapie
Abbreviated transcription (Latin):
tico ꝑeadem oceans littora excurreutes
infe fassent i tandem egress galliam a¬
in parte britanniam respic̃ inualerant.
cuutiteꝙ in ea rechomagũ occupantes usꝙꝑ
ĩ hac diẽ normãniã de suo nomine uo

Expanded text:
tico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vo
Abbreviated transcription (Latin):
lingua barbara quasi homines septẽtri¬
onales dicti sunt. eo qł pͥmũ ab illa mũ¬
di parte uenerunt. Karolus autem rex
trancere mneto cum eis federe filiam su¬
am rolloni uxorem deit. eamꝙ teriã
que nunc normannia uocaturꝰ concessit.
cepit. atq exinde gens normannoꝵ xͦ
credens fidei subiecta est

Expanded text:
lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. cepit. Atque exinde gens Northmannorum Christo credens fidei subjecta est
Abbreviated transcription (Latin):
Karolus imꝑator ⁊elatus uxorẽ suã. ꝑ eo
cellensi ep̃o: protestat᷑ in contione se nũ¬
uirginẽ esse gloriata: accepto repudio mo¬
nasteriũ petiit. Porro isdem imꝑator cũ¬
eos quiret expellere. tandẽ facto fed̾e cõ¬
cessit eis regiones quȩ erant ultra secanã.
quarũ incolȩ contra se rebellabant: que
pars francie a normannis normannia de¬

Expanded text:
Karolus imperator zelatus uxorem suam, pro ecellensi episcopo, cum protestatur in concione, se nunvirginem gloriata, accepto repudio monasterium petiit. 890. Carolus imperator cequiret expellere, tandem facto federe, concessit eis regiones que erant ultra Sequanam, quarum incole contra se rebellabant; que prius Francia, a Normannis est Normannia de
Abbreviated transcription (Latin):
cio. adiuinctis s̃ danis franciã & lotharin¬
giã ꝑuagantes. ambianis. atrebatis. corbeiã.
cameracũ. taruennã. fines morinoꝵ. mena¬
piorũ. brachatensiũ. omnẽq cirea scaldũ flu¬
men terrã monast̾ĩa scõrũ sxalanci & richa¬
rii. ferro & igni deuastant. in syal fluuium
ingressi. totã batuã. palatiũ etiã neomagi
incendt̃. Eodẽ anno godefridus & sigifri¬
dus reges normannorũ cum inestimabili mlᷤ¬
titudine iuxt̾a mosam in loco haslon conse¬
dentes. leodiũ traiectũ. tungͥs. coloniã. agͥp¬
pinã. bunnã. cum adiacentib castellis com¬
burunt: aquis in palatio equos stabulantes.
opidũ & palatiũ incendt̃. Pret̾ea monaste¬
riũ stabulaus. malmundariũ. indã. prumiã.
Sacͥ ordinis in utͦq sexu ministri. ubi pot̾ant¬
oportumꝰ latebant: & scõrũ corpora & ꝑig¬
nora locis tuciorib abscond̾ant. Ad hȩc ma¬
la hugo filius locharii regis ex waldrada
pelice in lotharingia. & boso supͣscriptꝰ in

Expanded text:
i, adjunctis sibi Danis, Franciam et Lotharingiam pervagantes, Ambianis, Atrebatis, Corbeiam, Cameracum, Tarvennam, fines Morinorum, Menapiorum, Bracbatensium, omnemque circa Scaldum fluvium terram, monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt. Eodem anno Godefridus et Sigifridus reges Northmannorum cum inaestimabili multitudine juxta Mosam in loco Haslon considentes, Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam, Bunnam cum adjacentibus castellis comburunt; Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et palatium incendunt; preterea monasteria Stabulaus, Malmundarium, Indam, Prumiam. Sacri ordinis in utopportunius, latebant; et sanctorum corpora et pignora locis tutioribus abscondebant. Ad haec mala Hug, filius Lotharii regis ex Waldrada pelice, in Lotharingia, et Boso suprascriptus in
Abbreviated transcription (Latin):
ebus hugo filius lotharii regis ex waldra¬
da pelice. pat̾nũ lotharingiȩ regnũ rebellan¬
do assequi sperans. godefrido normannoꝵ
regi cui soror sua gisia nupserat. medietate
affectati regni promissa. ꝑsuadet ut ab impe¬
ratore imꝑiales fiscos ad libitũ suũ sibi ad
regni in uiscerib regni inmitterent᷑. Si nega¬
ret: iustam rebellandi occasionẽ habere ui¬
deret᷑. Ad hoc tractandũ iussu imꝑatoris
henrico duce & godefrido in batuam ex cõ¬
dicto conuenientib: int̾ agendũ godefridꝰ
cũ suis perimit᷑. Hec multo ꝑost etiã hugo
ab henrico excecatur: & nouissime in mona¬
chũ prumiȩ attondet᷑. Int̾ea normanni a
louannio exeuntes: parisius obsident. Contͣ
quos henricꝰ dux exercitũ ducens. dũ incau¬
te equitat: in fouea ꝙͣ normanni factã qͥs¬
quiliis operuerant lapsus trucidat᷑. Hum¬
berthus dux & abbas mux potestatis &

Expanded text:
bus 5. Hug filius Lotharii regis ex Valdrada pellice, paternum Lotharingiae regnum rebellando assequi sperans, Godefrido Normannorum regi, cui soror sua Gisla nupserat, medietate affectati regni promissa persuadet, ut ab imperatore imperiales fiscos ad libitum suum sibi addregni in viscera regni immitterentur: si negaret, justam rebellandi causam habere videretur. Ad hoc tractandum, jussu imperatoris Henrico duce, et Godefrido in Batuam convenientibus, inter agendum Godefridus cum suis perimitur; nec multo post etiam Hug ab Henrico excaecatur, et novissime in monachum Prumiae attondetur. Apud Lovanio exeuntes, Parisius obsident: contra quos Henricus dux exercitum ducens, dum incaute equitat, in foveam, quam Normanni fecerant, et quisquiliis operuerant, lapsus trucidatur. Huo dux et abbas mirae pietatis et
Abbreviated transcription (Latin):
galli & germani sic a normannis uiderent
obsedit. Cũ quo godefridus rex facto fede¬
re. ut sibi fresia ꝑuintia. & gisla filia lotha¬
rii regis uxor. daret᷑. baptitatus est. & ab ĩ¬
ꝑatore de sacro fonte susceptus ẽ. Sigifrido
quoq nimis muñato: eos a regno suo rece¬
dere fecit. Qui mox franciã repetentes. post
multas incursiones a karlomanno francoꝵ.
& sic in duodecĩ annis pacẽ promittentes.
unt: dicentes se cum rege francoꝵ tantum
non cum francis pacis pepigisse pactum.
Hinc compulsi franci karolũ imꝑatorem
ad auxiliandũ sibi inuitantes. franciã ei su¬
bituint. Qui contra normannos apud loua
nium castra metatos semel & bis exercitũ
misit: s nichil dignũ fecit. Regnauit gͦ ka¬
dulfus quidã corpꝰ sancti calixti paꝑe oe
martyris a roma in franciã transfert: qui
kalixtus ieiuniũ qͣtuor tẽporũ celebrari in¬

Expanded text:
t obsidet. Cum quo Godefridus rex facto foedere, ut sibi Fresia provintia et Gisla filia Lotharii regis uxor daretur, baptizatus est, et ab imperatore de sacro fonte susceptus est. Sigifrido quoque rege nimis munerato, eos a regno suo recedere fecit. Qui mox Franciam repetentes, post multas incursiones a Karlomanno rege Frant sic in duodecim annos pacem promittentes, tunt, dicentes se cum rege Francorum tantum, non cum Francis pacis pe pigisse pactum. Hinc compulsi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qunium castrametatos semel et bis exercitum misit, sed nil dignum fecit. Regnavit tadulfus quidam corpus sancti Calisti papae et martyris a Romana urbe in Franciam transfert; qui Calistus jejunium quatuor temporum celebrari in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsarũ iherosolimã uenit. & ecclesias u¬
deȩ destruxit. & occidit .xxx. & sex mi¬
lia xp̃ianoꝵ. ¶Nodestus ipse constitutꝰ¬
est patriarcha ab heraclio imꝑatore. qͣti¬
do de ꝑside rediit dñicũ referens lignũ:
ophroniꝰ. ¶n tempore cuiꝰ saraceni omnes¬
xpistianos eiecerunt de ierusalẽ. excepto

Expanded text:
sarum Jerosolymam venit, et Ecclesias Judaeae destruxit, et occidit triginta sex millia Christianorum. Modestus ipse constitutus Patriarcha ab Heraclio Imperatore, quando de Perside rediit, Dominicum deferens lignum. Sophronius, in tempore cujus Sarraceni Christianos omnes de Jerusalem excepto
Abbreviated transcription (Latin):
religione. omnes pene qͥ ante fuera̾t pͥncipes
superabat: usu armoꝵ streniuis. uelox cor¬
pore. & ingenio bonus. s uiuenili exulta

Expanded text:
religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exulta
Abbreviated transcription (Latin):
regnabat in hybernia insula philtanus. &
delfius: de cuius adelfii filia quȩ uocata
est agelgehes. genuit rex hybermȩ phyl¬
tanus scm furseũ & fratres eius foillanũ
in silua cedens ligna adeo muscis infestatꝰ
est: ut ꝑ bienniũ amens fieret. Deinde sub
religionis habitu se exhibebat ꝑseudo ꝓ¬
phetã. deinde magũ: deinde etiã sanitateᷤ
suꝑ infirmos faciens. xꝑ̃m se esse dicebat.
& ꝓ xpisto se adorari iubebat: nolentes
se adorare cũ populo. qui ei multus adhe¬
rebat impetebat hostiliter. Qui postea a
quodã fideli occisus est: & ita sequaces eiꝰ
dñi ihu inconsutilis in ciuitate raphat non
longe a ierosolima confessione symonis iu¬
dei inuenta. & ab episcopis gregorio auti¬
ocheno. & thoma ierosolimitano & iohanne
lib leuata cum arca marmorea tã leui fac¬
t̾a. ac si de ligno fuisset. ordine pedestri ie
er quadrupes. & alter duos uertices hñs:
quȩ prodigia portendunt aduersa locis in

Expanded text:
regnabat in Hibernia insula Philtanus, etdelfius; de cujus Adelfii filia, quae vocata est Gelgebes, genuit rex Hiberniae Philtanus sanctum Furscum et fratres ejus Foillanum in silva caedens ligna, adeo a muscis infestatus est, ut per biennium amens fieret. Deinde sub religionis habitu se exhibebat pseudoprophetam, deinde magum, deinde etiam sanitates super infirmos faciens, Christum se esse dicebat, et pro Christo se adorari jubebat; nolentes se adorare, cum populo qui ei multus adherebat, impetebat hostiliter. Qui postea a quodam fideli occisus est: et ita sequaces ejus Jesu Christi in civitate Zaphat, non longe a Hierosolima, confessione Symonis Judei inventa, et ab episcopis Gregorio Antioceno et Thoma Hierosolimitano et Johanne igne cum arca marmorea, levi effecta, quasi ex ligno fuisset, ordine pedestri Hieer quadripes, et alter duos vertices habens; quae prodigia portendunt adversa locis, in
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e a nobis. qui nicħ hic pret᷑ laꝑides ha¬
bemꝰ. cũ subiecisset pauꝑ. omnia ergo uer¬
tantur in lapides: quicqͣd manducabile in
nauierat. in lapides conuersum est. colore
& forma rerũ eadem ꝑmanente. Rome pꝰ¬
Hic obtinuit apud focã imꝑatorẽ. ut ȩccłia
romana caput esset omniũ ecclesiarũ: qͥa
ecclesia constantinopoł scribebat se esse pͥ¬
mam omniũ ecclesiarũ. Hic in concilio
te. ut nullus uiuente ep̃o ciuitatis suȩ aude¬
at loqui. aut partes sibi facere: s tercio die
depositionis eius fiat licent᷑ a clero & popu¬
lo electio sacerdotis. Teodericꝰ & theodeb̾tꝰ
fratres & reges: Wascones sibi subiugant.

Expanded text:
petere a nobis, qui nihil hic preter lapides hapetere a nobis, qui nihil hic preter lapides habemus! cum subjecisset pauper: Omnia ergo vertantur in lapides; quidquid manducabile in navi erat, in lapides conversum est, colore et forma rerum eadem permanente. Fame Hic optinuit apud Phocam imperatorem, ut aecclesia Romana caput esset omnium aecclesiarum; quia aecclesia Constantinopolitana scribebat se esse primam omnium aecclesiarum. Hic in concilio te, ut nullus vivente episcopo civitatis suae audeat loqui, aut partes sibi facere, sed tertio die depositionis ejus fiat licenter a clero et populo electio sacerdotis. Theodericus et Theodebertus fratres et reges Wascones sibi subjugant.
Abbreviated transcription (Latin):
te. romani gregorio ꝑapȩ iam defuncto dero¬
gantes. qđ thesauros ecclesiȩ sua nimia lib̾ali¬
tate dissiꝑasset: cum non adesset ꝑsona in qͣm
exardescerent. memoriã nominis eius in libͥs
ipsius delere uoiebant. Ae ꝑ hoc libros gre¬
gorii pape romanis exure uolentib. obstitit
petrus diaconus : prodens se sp̃m scm i i
specie columbȩ suꝑ caput gregorii tractantiᷤᷤ
sedentẽ uidisse sepius : idꝙ confirmans uiris¬
iurandi sacramento: mox moriens ex con¬
dicto. fidẽ fecit suo testimonio. Sauinianꝰ¬
predecessoris sui derogaret. & sub hoc obtẽ¬
tu manũ egenis subtraheret: gregorius eũ
ꝑ uisũ ter ꝓculpa tenatiȩ & huius deroga¬
tionis increpatũ. cum non resipisceret ętiã
quarto horribilit̾ increpans. & comminans.
in capite ꝑcussit: quo ille dolore uexatꝰ.
paulopost obiit. Hoc tempore pauꝑ qͥdã
cum a nautis elemosinã peteret. nec accipe¬
ret. didente nauelero. desiste elemosinam

Expanded text:
te, Romani Gregorio papae jam defuncto derogantes, quod thesauros aecclesiae sua nimia liberalitate dissipasset, cum non adesset persona, in quam exarderent, memoriam nominis ejus in libris illius delere volebant. Ac per hoc libros Gregorii papae Romanis exurere volentibus obstitit Petrus diaconus, prodens se Spiritum sanctum in specie columbae super caput Gregorii tractantis sedentem vidisse sepius; idque confirmans jurisjurandi sacramento, mox moriens ex condicto, fidem fecit suo testimonio. Post Richarepredecessoris sui derogaret, et sub hoc optentu manum egenis subtraheret, Gregorius eum per visum ter pro culpa tenaciae et hujus derogationis increpatum, quod non resipisceret, etiam quarto horribiliter increpans et comminans in capite percussit; quo ille dolore vexatus, presidet. Hoc tempore pauper quidam cum a nautis elemosinam peteret nec acciperet, dicente nauclero: Desiste elemosinam
Abbreviated transcription (Latin):
nodũ cum britonũ & scotorũ ep̃is: & qͥa sac̃¬
dotes & monachos uiuenit aduersarios eqͥ¬
tatis. quos uoluit habere socios predicatio¬
nis: terruit eos uaticinio uenturȩ suꝑ eos
calamitatis. Hoc anno sanctus columbanꝰ
ex hẏbernia in burgundiã uenit: ibiq ꝑ¬
missu theoderiq regis cenobiũ luxouiũ

Expanded text:
cum Brittonum et Scottorum episcopis, quia sacerdotes et monachos invenit adversarios aequitatis, quos voluit habere socios predicationis, terruit eos vaticinio futurae super eos calamitatis. Sanctus Columbanus ex Hibernia in Burgundiam venit, ibique permissu Theoderici regis c
Abbreviated transcription (Latin):
abbas & presbiter. doctor scotorũ & pictorũ
obit. qui posteris suis multa sanctitatis
monimenta reliquit: preter ꝗͣ. quod rusti¬
ca simplicitate pascha dominico debere cele¬
brari neq didicit. ne  doxuit. Marculfus
abbas baiocasinensis sanctitate claret in

Expanded text:
abbas et presbiter, doctor Scottorum et Pictorum, obiit, qui posteris suis multa sanctitatis monimenta reliquit; preterquam quod rustica simplicitate pascha dominico die debere celebrari neque didicit, neque docuit. Marculfus abbas Bajocasinensis sanctitate claret in
Abbreviated transcription (Latin):
claruit: qui ob eximiã in xpistũ liberali¬
tatẽ nomen elemosinarii meruit. Perse ro¬
manorũ ꝓuinciis grauit᷑ incubant. Agiluł¬
fus langobardorũ rex mantuã cremonã
& aliqua itaue castella capit. Rome post¬

Expanded text:
claruit, qui ob eximiam in Christum liberalitatem nomen Elemosinarii meruit. 612. Rmanorum provintiis graviter incubant. Agilufus Langobardorum rex Mantuam, Cremonam et aliqua Italiae castella capit. 611.
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsalis patriarchȩ nom̃ sibi usurpantis.
sub pelagio papa concepta. & a gregorio iã
in non leuiter exagitata. non autea. quiescẽ
potuit: ꝙͣ. iohannes ipse subita morte obit.
numalia humanȩ formȩ. uir scilicet & muli¬
er usꝙ ad lumbos suꝑ aqͣm exc̾antẽs. qui ab
hominib ꝑ dm̃ adiurati. a mane usq ad no¬
nã se uidendos ꝑrebuerunt. Anno mauricui¬

Expanded text:
salis pathriarchae nomen sibi usurpantis, sub Pelagio papa concepta et a Gregorio jam inde non leniter exagitata, non antea quiescere potuit, quam Johannes ipse subita morte obiit.nimalia humanae formae, vir scilicet et mulier, usque ad lumbos super aquam extantes; qui ab hominibus per Deum adjurati, a mane usque ad nonam se videndos prebuerunt. 602.
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius brunichildi reginȩ inter alia scͥ¬
bit dicens. Sac̾dotale offitium in tanta illic
sicut didicimꝰ ambitione perductũ est:.ut sa¬
cerdotes subito qđ graue nimis est. ex laicis
ordinent᷑. S quid isti acturi. quid populo p̾s¬
taturi sunt: qui non ad utilitatẽ. s fieri ad ho¬
rimus. qd omnimodo execrabile & esse gra¬
uissimũ detestam᷑: eo qđ sacri aꝑud uos or¬
dines ꝑ symoniacã heresim. quȩ pͥmo contra
ecclesiam orta. & districta maledictione dãꝑ¬
nata est. conferant᷑. hinc ergo agit᷑. ut sacer¬
dotis dignitas in despectu. & sanctus sit
honor in crimine. Perit itaq reuerentia.
adimitur disciplina. qͥa qui culpas debuit
emendare committit: & nefaria ambitioẽ
honorabilis sacerdocii ducitur in depͣuati¬
moniaca heresis quȩ primo contra dei eccle-¬
siã diabolica plantacione surrexit. in ipso
ortu suo telo apostolicȩ ultionis ꝑcussa atq
damnata est. in regni uestri fiuib dominari:

Expanded text:
ro his Brunichildi reginae inter caetera scribit, dicens: « Sacerdotale officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem perductum est, ut sacerdotes subito, quod grave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestaturi sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad hoesse gravissimum detestamur, eoquod sacri illic ordines per simoniacam haeresim, quae prima contra Ecclesiam orta, et districta maledictione damnata est, conferantur. Hinc ergo agitur ut sacerdotis dignitas in despectu, et sanctus sit honor in crimine. Perit utique reverentia, adimitur disciplina, quia qui culpas debuit emendare, committit, et nefaria ambitione honorabilis sacerdotii ducitur in depravatimoniaca haeresis, quae prima contra Dei Ecclesiam diabolica plantatione subrepsit, et in ipso ortu suo telo apostolicae ultionis percussa atque damnata est, in regni vestri finibus dominari;