comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia in utroq populo legali uidelicet & euangelico illi quiminus intelle¬
gentes fuerunt ad p̃sepia scãrũ scripturarũ inuitantur. ut pabulũ ib sacrȩ
doctrinȩ acciperent quatenus equitatui summi regis habiles fierent.
quriebantq. eos supra dicti reges prefecti: cũunus quisq: doctorũ sermone¬
nuo fidei et exemplo bone operationis satagit pastum illis salubrem con¬
serre Vnde subsequens scriptura decis dicit. Sed & necessaria men se
regis salomonis cum ingenticura prebebant tempore suo. Hord eum quoq
utuisordo scorue p̃dicatorũ scribendo scilicit & loquendo laborat ut mensebũ habundet incopia
uborũ & decentẽ pastuim dehabeant quiq fideliũ. Dedit quoq ds̃ sapientiã salamoni & pruden¬

Expanded text:
quia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi qui minus intelliquia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi qui minus intelligentes fuerunt, ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent; « nutriebantque eos supradicti regis praefecti, » cum unusquisque doctorum, sermone fidei et exemplo bonae operationis, satagit pastum illis salubrem conferre, unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis, cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque totus ordo sanctorum praedicatorum, scribendo scilicet et loquendo laborat, ut mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Habebatq pacem salo mon ex omni parte in circuitu. habitaut¬
q iudasetisrł absq timore ullo unusquisq subuite sua & subficusua
adanusq bersabeae cunctis diebus salomonis. & rerł. E saias quoq
dere demptore nr̃o itadicit Multiplicabitur eius imperiũ & pacis
nonerit finis. subcuius defensione uerus iuidas & uerus isrł absq: timo¬
re ullo habitant cũ cordibus erectis addm̃ cuncta terrena despiciunt
nec hostiũ minas ꝑtimescunt. sed in laudib. dĩ iugiter ꝑseuerant de¬
lectantes ingratia et indulcedine caritatis quã incessanter habent ad
quadragenarium numerũ nisi tempora legis priscȩ de signantur : quia
& morses illã accepturus quad raginta diebus ie iunauit. & populus isra¬
narius enim numerus presens tempus significat inquo a postolica doc¬
trina nouitestamenti populũ nutrit. Bene quoq: ꝑqua drage narium
siue duo denarium numerũ p̃sepia equorũ salomonis numerantur :

Expanded text:
tur. « Habebatque pacem Salomon ex omni parte in circuitu. Habitavitque Juda et Israel absque timore ullo unusquisque sub vite sua et sub ficu sua, a Dan usque Bersabee, cunctis diebus Salomonis. » Isaias quoque de Redemptore nostro ita dicit: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis , sub cujus defensione verus Juda et verus Israel absque timore ullo habitant: cum cordibus erectis ad Dominum, cuncta terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant, delectantes in gratia Dei et dulcedine charitatis, quam incessanter habent ad quadragenarum numerum; nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses illam accepturus quadraginta diebus jejunavit, et populus Isranarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur;
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter excellentem non in congrue de monstrat. An
autem lamminȩ quae marmori actabulis sunt abiegnis sup¬
mecallis It aceteris eximior uirtutibus intẽplodi singulari lic¬
refulget
edificauit quoq xx cubitorum ad posteriorem partem tẽs
tabulata cedrina a pauimento usq ad superiora & feu
partem tem pli occidentalem dicit: A bortuenim solis
ingressum habebat templum & ab occa sudomum inten¬

Expanded text:
singulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri singulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis supmetallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce fulget. « Aedificavit quoque viginti cubitorum ad posteriorem partem templi tabulata cedrina a pavimento usque ad superiora; et fecit Posteriorem partem templi Occidentalem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum inter
Abbreviated transcription (Latin):
certe ipsos electorum choros sibimet pertempora uarientia
sucedentes significant. It a aequalitas pauimenti concordem
eorundem humilitatem qua intemporali adhucuita positi
soci aliter inuicem caritate dictante conuersantur. non in me¬
rio demonstrat. Quod uidelicet pauimentum preciosissi¬
no erat marmore stratum decore multo. Idemq: marmor
nox tabulis tectum abiegnis. quia nimirum uita iustorũ
primo fidei firmitate premunienda incorde. acde inde
spiritalium uirtutum. latitudine est adornanda in oper
Alio quin quid utilitatis habebat decormarmoris prȩciosisi¬
mi lignorum tabulis obtectis. si non mysticum aliquidis
signabat acbonorum amplitudine operum fortitudo
fidei intemerate subfulciendam esse docebat. abiesuer
propter altitudinem sui. & robur diu durabile mentemdo¬
torum infima quaeq: desideria spernentem et caelesco
contem plationi semꝑ intentam uirtute quoq: pacienti

Expanded text:
certe ipsos electorum choros sibimet per tempora variantia certe ipsos electorum choros sibimet per tempora variantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
i primis fidei rudimentis usq ad perfectionem bone actionis
& usq ad ingressum patriȩ caelestis bonis insudare nonde sis¬
tunt operibus cum a primis iustis usq adultimos in consum ma¬
tione scĩ omñs uirtut ibus student. quarum merito iure ua¬
leant protestari. quia xp̃i bonus odor sumus dõ in omni loco.
& texit pauimentõ tabulis abiegnis. hoc quomodo factũ sit.
plenius in libro paralr pomenon explicatur ubiscriptũ est
Strauit quoq: pauimentõ templi pretiosissimo marmore de¬
coremulto Vn de patet quia tͥabulas abiegnas
quibus pauimentum tegeret Nequa quam in
terra posuit sed primo illud marmore prae¬
texit Acde indetabulas marmori subposu¬
Ił Ac tertium his duobus auri uestitum suꝑ ad di¬
dit ut in sequentibus legius. Sicut autem latitudo parietis
in altum ex surgens atq usq ad laque aria perueniens profec¬
tus uirtutum quibus electi ad regnum caeleste ꝑueniunt. uel

Expanded text:
a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi, omnes virtutibus student, quarum merito jure valeant protestari quia « Christi bonus odor sumus Deo » in omni loco . « Et texit pavimentum tabulis abiegnis. » Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicatur ubi scriptum est: « Stravit quoque pavimentum pretiosissimo marmore decore multo . » Unde patet quod tabulas abiegnas, quibus pavimentum texerat, nequaquam in terra posuit; sed primum illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
portantes legemxp̃i. quae est caritas adimplemi
Dum enim quinunc a precedentibus crudiuntur magis¬
tris rursum ipsi alios crudiunt quas suꝑ iniucem po¬
sitis ordinibus quiq: lapidum uiuorum indo mođi sic ab
alus fixa constantia portantur ut ad portandos ales
et ipsi sufficiant usq adultimos qui infine mundi nascitu¬
risunt iustos. qui quasi insummo domus dĩ cacumine locati
docentur quidem et portantur ab aliis. sed quos doceant
quorum ue fragilitatem tolerent ipsi non habent. Quiui¬
delicet parietis intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur
cum corda fidelium amore uirtutum redundant. sicutenim
udri natura perfectos homines ut supra docuimus trpice
denuntiat. it aetiam locis oportunis celsitudinem uirtutũ
quib: adeandem ꝑfectionem uenitur. non in merito desig¬
nat. Teguntur autem omnia lignis a pauimento domus. usq
ad sumitatem parietum & usq ad laque aria cumelect i

Expanded text:
portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus, quique lapidum vivorum in domo Dei, sic ab aliis fixa constantia portantur: ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos qui in fine mundi nascituri sunt justos, qui quasi in summo domus Dei cacumine locati, docentur quidem et portantur ab aliis. Sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent, ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fcedri natura perfectos homines ut supra Dominus typice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, usque ad laquearia, cum electi
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ ꝑuenientes dequorum unodicitur. Internatos muli
erum non surrexit maior iohannt baptista. Cuius si con¬
pa. rem magnitudinis scireuis audi quod patri ipsius a¬
gelusait. & ipse p̃cedet ante dnm inspũ &uirtute helia¬
ad laque aria operuit lignis cedrinis intrinsecus
ntrinsecus quidem domus cedro erat uestita: Nam
rinsecus tanto nitore lapis ipse de quofacta fuerat fulgt¬
bat acsi calculo esset candido tecta. luxta sensus ueso
mysticos parietes templi sunt fidelium populi ex quibus
scã uniuer salis consistat ecła. quorum dilationem peror¬
bem latitudo designat parietum. spem uero et intentionr
omnem adcelestiae rectam Longitudo uel certe altitub
parietis quae ex ordinibus lapidum suꝑ inuicem posus
constat. presentis statum ecđe significat ubi electi su¬
per funda mentum xpi omnes aedificati sibi inuicem inos¬
dine ꝑtemporum curricula succedunt sese que inuicem

Expanded text:
cem pecem peerum non surrexit major Joanne Baptista . » Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius angelus ait: « Et ipse praecedet ante Dominum in Spiritu ead laquearia operuit lignis cedrinis intrinsecus. » Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilationem per orbem, latitudo designat parietum: spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam, longitudo. Vel certe altitudo parietis quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi super fundamentum Christum omnes aedificati, sibi invicem in ordine, per temporum curricula succedunt, seseque invicem
Abbreviated transcription (Latin):
peranitentes cotidie nedeficiamus adiuuant: Bene autem¬
in hoc supremo tabulato intecto domus dñi. v cubitos altũ esse
pemoratur: quia nimira uaitanos in illa patria diuinae
prȩsentia claritatis adimplet ut nihilaliud uisus noster nihil
auditus nihil olfactus nihilgustus nihiltactus dulce habeat
nisidiligere dnm dm̃ nostrum extoto corde tota anime tota uir¬
tute diligere et proximum tam quam nos ipsos. & operuit di¬
mum lignis cedrinis. Hic supremum ipsum domus tectũ dic
Id est tabulatum illud quod supremis trabibus suꝑ positũcra
Vonenim habebattem plum culmen in superioribus sicu
nectabernaculum. sed erat aequale quomodo omnibus in
lestina ctȩgrpto domus aedificantibus facere moris est
dipsum autem hoctabu latum quoo perta est domus. quoder
la que aria designat. Idest eximios quosq: in resurrectio¬
nis gloria uiros et singulari scĩtate ad ipsum uirtutis api¬

Expanded text:
periora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant. Bene autemperiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant. Bene autem hoc supremum tabulatum in tecto domus Domini quinque cubitis altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentiae claritas adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus dulce habeat, nisi diligere Dominum Deum nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute diligere et proximum tanquam nosmetipsos . « Et operuit domum lignis cedrinis. » Supremum ipsum domus tectum dicitur, id est, tabulatum illud, quod supremis trabibus superpositum erat. Non enim habebat templum culmen in superioribus, sicut nec tabernaculum, sed erat aequale quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domus aedificantibus facere moris est. Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus, quod et laquearia designat, id est, eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate, ad ipsum virtutis api
Abbreviated transcription (Latin):
futindosq eos quiueritati resistunt constantissima. quiet in
hacuita et in futura singulari praeceteris scĩs eminentia fulgent
taedificauit tabulatum suꝑ omnem domum quinq: cubitis alti¬
tudinis luriculas significat quae in sup̃mo domustecto ꝑcir¬
uitum erant facte nequis altiora perueniens repente labere¬
turadima quod in omni domo quam quisq: aedificaret morses
fieri precepit. Cum aedificaueris inquiens domum nouam
facies murum tecti ꝑ circuitum. neeffundatur sanguis in do¬
motua et sisreus labente alio et in pracepsruente. Hacc au¬
tem tabulata siue luriculȩ supra sunt latera uocata ubi cumdictum
esset & aedificauit suꝑ parietem templitabulata ꝑgrrum
inparietibus domus ꝑcircuitum templi et oraculi: Continuo
subiunctum est Et fecit latera incircuitu: In quibus nimirũ
lateribus intelleximus diuina esse presidia designata quae
nos abhoc adhuc saeculo laborantes ac procaptunro ad su¬

Expanded text:
futandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in futandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura, singulari prae caeteris sanctis eminentia, fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum, quinque cubitis altitudinis . » Loriculas significat, quae in supuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens repente laberetur ad ima. Quod in omni domo, quam quisque aedificaret, Moyses fieri praecepit. Cum aedificaveris, inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente. Haec autem tabulata sive turriculae, supra sunt latera vocata; ubi cum dictum esset, Aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum, in parietibus domus, per circuitum templi et oraculi; continuo subjunclateribus intelligimus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad su
Abbreviated transcription (Latin):
cedrinis La quearia sunt tabulata quae magno decore conposita
etornata ab inferiore parte trabibus affiguntur. & quia terge¬
mine altitudinis domus dñi factaerat. Ternanimirum habe¬
bat laque aria Quod autem aptius perla que aria quã subli¬
miores quosq: in scã ecta iustos significari credamus. quorum
opus et doctrina cunctis in exemplo proposita quasi longius
nalto preminet quisq suis intercessionibus et exhortationib
inimos infimorum ne in temptationibus deficiant protegunt
Iuae nimirum laquae aria recte cedrina esse describuntur: Ce¬
drusnamq arbor est in putribilis omnino naturae. Odoris iu¬
cundi a spectus nitidi. serpentes accensa nidore fugans ac peri¬
mens quae uniuersa perfectis. quibusq: conueniunt quorum
insuperabilis est patientia. fama uirtutum eximia. praesen¬
tia cunctis gratissima bonis autoritas ad reuincendos. con¬

Expanded text:
cedrinis. » Laquearia quid sunt? Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita cedrinis. » Laquearia quid sunt? Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem aptius per laquearia quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminent, quosque suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima, in bonis auctoritas, ad revincendos, con
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ad illã ecde partem quȩ post huius scłi labores &certamini
adeterna premia meruit introduci proprie pertinent
Ibi etenim perfecti solum modo et in maculati. atq ab omni
labe iniquitatis castigati ingrediuntur. N on enim intrabu
in illam ciuitatem aliquid coiquinatum faciens ab ominationem
& mendacium sicut ina poca lrpsi scripsit iohannes. ubi mal¬
leus et securis & omne ferramentum non auditur. quiahictun¬
dimur aduersitatibus et disciplina ueritatis exercemur. util¬
lic locis iuxta meritum congrius disponamur. et castigatio¬
ne cessante solo amoris glutino quo ad inuicem copulemus
uno impletispũ perfundam ur
labores post acceptam infuturo requiem animarum plena totius
eidȩ felicitatis in resurrectionis gloria complebitur. Et ae difi¬
cauit domum et consumma uit eam texit quoq: domum laque aribus

Expanded text:
Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina, Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina, ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent. Ibi etenim perfecti solummodo, et immaculati atque ab omni labe iniquitatis castigati, ingrediuntur. Non enim intrat in illam civitatem aliquid coinquinatum, faciens abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes, « ubi malleus et securis et omne ferramentum non auditur , » quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum congruis disponamur, et castigatione cessante, solo amoris glutino quo ad invicem copulemur uno impleti spiritu perfundamurlabores, post acceptam in futuro requiem animarum, plena totius Ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria complebitur « Et aedificavit domum et consummavit eam. Texit quoque domum laquearibus
Abbreviated transcription (Latin):
tercessionibus ut in coeptis persistant adiuuant. Legimus aut̃
in libro para lrpomenon quod trabes templi sicut etcetera eus
interiora fuerint auro uestita. quodita factum esse non dubiũ ẽ
ut illȩ trabium partes quae intus intemplo erant auries sentli¬
minis tectȩ: Quae uero foris parebant hac minime deauras
ipsam cedrispeciem formamq: cunctis ostenderent: In qua ta¬
men in posita sibi met tabulata gestabant: Quod ergo extrinse¬
cus eminebat trabium uitam scõrum quae nobis interris in notis¬
cere potuit designat : quod intus intemplo deauratũ fulgeba
claritatem illã qua incelesti patria in aspectu sui gaudentꝰ crta¬
toris figurate denuntiat : Domus autem cum aedificaretus
lapidibus dedolatis atq ꝑfectis aedificata est. Et malleus & sec¬
ris et omne feramentũ non sunt audita in domo cũ ȩdificaret

Expanded text:
tercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem tercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in libro Paralipomenon, quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabium partes, quae intus in templo erant, aureis essent laminis tectae. Quae vero foris apparebant, hae minimae deauratae ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabulata, gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam qua in coelesti patria in aspectu sui gaudent Creatoris, figurate denuntiat. « Domus autem cum aedificaretur, lapidibus dedolatis atque perfectis, aedificata est, et malleus, et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur. »
Abbreviated transcription (Latin):
destituti auxilio suae ꝑtinatiae fastu intereunt: Qua autem arte
prefata tabulata parietibus templi sunt ad fixa declaratur. cum
subditur Trabes autem posuit in domum percircuitum forinsecus.
ut non hererent muris templi Trabes ergo quae iñ secus domum mu¬
niebant et ornabant. tantacerant longitudinis ut capita eo
rum for in secus prominerent in infimo quidem ordine cubitorĩ
septem. Inmedio sex in sup̃mo .v. atq in eisdem capitibus earum
tabulata cum ponerentur.Nequaquam muris templi infixa sed
iuxta muros trabibus quae demuris exierant suꝑ posita : qui it aq
ꝑtrabes domus quaetabulata portabant. nisi prȩdicatores su
sunt trpice designati : quidum ipsi sublimem. atq honorabila
in eclȩsia dĩ locumtenent. In firmiores quoq: ac fragiles sus
prȩdicationibus ab infimorum appetitu sustollunt. atq ad
caelestia desideranda acsperanda suspendunt. suis et iam in¬

Expanded text:
destituti auxilio suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte destituti auxilio suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa declaratur cum subditur: Trabes autem posuit in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. Trabes ergo, quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitrum forinsecus prominerent: in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque, atque in eisdem capitibus, earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt: suis etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
qunq cubitos habebat latitudinis medium sex . tertium septem : su¬
tior professio uirtutis artiorem debetiuiam teneri uiuendi Singu¬
la autem tabulata habebant incircuitu latera: idest luriculas
ne facile quis in eisdem tabulatis consistens siue residens posset ad
inferiora decidere. quod adahaLe regi contigisse in samaria legimus
Quat nimirum latera non in congrue cotidiana diuinae protectionis
erganos munimina designant: Dequibus psalmista  In mitte in¬
quit angelum dñi incircuitu timentium eum eteripiet eos. A scen¬
dit quidem incenaculã ahatias rex samarie quise adoma dauid sepa¬
rauerat sed per cancellos decidit : quia et si heretici siue scis matici ali¬
quam bone actionis arcem conscendere uidentur : q ui tamen con
pigem ecclesiastice unitatis non habent: quasi patentibus & non solidis
iaterum prȩsidus semꝑ aduitiorum infimare labuntur . dum diuino

Expanded text:
quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Suquinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Sutior professio virtutis arctiorem debet viam tenere vivendi. Singula autem tabulata habebant in circuitu latera, id est loriculas, ne facile quis in eisdem tabulatis consistens sive residens, posset ad inferiora decidere, quod Achaziae regi contigisse in Samaria legimus . Quae nimirum latera, non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimina designant. De quibus Psalmista: « Immittet, inquit, angelum Dominus in circuitu timentium eum, et eripiet eos . » Ascendit quidem in coenaculum Achazias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos cecidit, quia etsi haeretici, sive schismatici aliquam bonae actipagem Ecclesiae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino
Abbreviated transcription (Latin):
etoraculi et fecit latera in circuitu : tabulatum quod suꝑ erat
quinq cubitos habebat latitudinis. et medium tabulatum sexcu¬
bitorum latitudinis. & tertium tabulatum septẽ habenscũbitos
latitudinis. H aectabulata in eu angelio ubi dñs temptatur
adiabolo pinnacula templi uocanturꝰ. Sed etia cobum fratrẽ
dñi a postolum inpinnaculum templi unde ad populum conciona¬
retur leuatum esse legimus. V trum autem moris fuerit docto¬
ribus ut in his sedentes tabulatis adcircum stantem inferius tur¬
bam fecerint sermonem nusquã scriptum inuenimus Patecue
roratio sacramenti. quia tabulata haectria totidem fidelium
gradus. Coniugatorum uidelicet. continentium. & uirginũ desig¬
nant  Distintos quidem altitudine prostssionis sed societate fidei
etueritatis eiusdem omnes addomum dñi pertinentes. eiq fixa men¬
te inherentes : ubi pulchrȩdicitur quiatabulatum quod suꝑerat.

Expanded text:
et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum, quod super erat, et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum, quod super erat, quinque cubitos habebat latitudinis; et medium tabulatum sex cubitos latitudinis; et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis. » Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tenta tur a diabolo, pinnacula templi vocantur . Sed et Jacobum, fratrem Domini, apostolum in pinnaculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus. Utrum autem moris fuerit doctoribus ut in his sedentes tabulatis, ad circumstantem inferius turbam fecerint sermonem, nusquam scriptum invenimus, patet vero sacramenti ratio, quod tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium et virginum designant: distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur quia tabulatum quod supererat,
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum antiqui iusti ꝑ longanimitatem deuotaementis dele¬
rabant uenire addilectionem ecłȩ in caritatedĩ quȩ ẽ. inxp̃o ihũ dnonio
Fecitq intemplo fenestras obliquas: Fenestrȩ templi dociores¬
scĩ. et spiritꝰales quiq in eccła. quibus mente excedentibusdo as¬
cana secretorum caelestium specialius ceteris uidere conceditus
Quidum ea quae in occulto uident publicae fidelibus pandunt:
Quasi suscepto luminȩ solis fenestrȩ cuncta templi penetralia re¬
plent Vndebene e&dem fenestrȩ obliquȩ: idest intus latio¬
res fuisse perhibentur : quia nimirum necessee st ut quis quis
iubar suꝑnae contem plationis uel admomentum ꝑceperiͭ᷑. mox
sinum cordis amplius castigando dilatet atq ad maiora capessen¬
da solerti exercitatione preparet. Et aedificauit suꝑ parietẽ
templi tabulata ꝑgrrum inparietibus domus pcircuitũ templi et¬

Expanded text:
nimirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desidenimirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desiderabant venire ad dilatationem Ecclesiae, in charitate Dei, quae est in Christo Domino Fecitque insancti sunt et spiritales quique in Ecclesia, quibus mente excedentibus, Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse perhibentur: quia nimirum necesse est, ut quisquis jubar supernae contemplationis vel ad momentum perceperit, mox sinum cordis amplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione praeparet. « Et aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum in parietibus domus per circuitum templi
Abbreviated transcription (Latin):
patri archȩ & prophetȩ qui orientẽ huic mundo solem iustitiȩ pr¬
mi susceperunt & nascenti in carne dno testimonium siue ui uerio
siue prȩdicando siue nascendo siue etiam moriendo prebuerun
Ostium ergotem pli dñs est. quia nemouenit ad patrem nisi ꝑ ipsu
& sicut alibidicit Egosum ostium. per mesiquis introierit si¬
uabitur : Ostium porticus sermo propheticus. qui quasi recto call
ingredientes adostium templi perducebat: Quia gratia dñi sl
uatoris quamundum erat redempturus aperte predicabat : fa¬
tura ergo porticus tota fideles illius temporis signat : Ostiumun
in porticum doctores quiceteris lucem uitae ianuamq intrandiad
dnm̃ pandebant exprimit: Etbene unum ostium propter cons¬
nam in omnibus scĩs fidem acdilectionem ueritatis. Quae uidelict
porticus iuxta latitudinem templi xx cubitis longa erat : qu

Expanded text:
patriarchae et prophetae, qui orientem huic mundo « solem justitiae » pripatriarchae et prophetae, qui orientem huic mundo « solem justitiae » primi susceperunt, et nascenti in carne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive etiam moriendo, praebuerunt? Ostium ergo templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum , et sicut alibi dicit: « Ego sum ostium, per me si quis introierit salvabitur . » Ostium porticus, sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat, quia gratiam templi Domini Salvatoris, qua mundum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae januamque intrandi ad Dominum pandebant exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi viginti cubitis longa erat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uuentium. Vbi notandum quod triginta cubiti altitudinis non
isqͥ tatum templi sedusq: ad cenaculum inferius ꝑtingebant:
Namq in libro parali pomenon aperte scriptum est. quod altitudo
centum iuginti cubitorum erat. dequo post haeo dicturi sumus. Por¬
ticus erat ante templum uiginti cubitorum longitudinis iuxtamen¬
suram latitudinis templi & habebat decem cubitos latitudinis an¬
te faciem templi Templum namq erat conuersũ adorientem
sicut et tabernaculum: habebatq ostium porticus aboriente on¬
tra ostium templi Nuxta quod historicus iudaeorum iosephus aꝑ¬
tissime docet : It aut solȩ qui noctialis oriens directis radiorum suon
testamenti perfundere posset: quia uero templum scãm ecclesian
designat:. Porticus quaeerat antetemplum & propriorlucem so¬
lis accipere solebat. quidaptius quam illam eius pantem quae dom¬
nice in carnationis tempora praecessit trpice desinuat: inqua sun

Expanded text:
viventium. Ubi notandum quod triginta cubiti altitudinis, non viventium. Ubi notandum quod triginta cubiti altitudinis, non usque ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat. De quo post haec dicturi sumus. « Porticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis iuxta mensuram latitudinis templi et habebat decem cubitos latitudinis ante facsicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet, ita ut sol aequinoctialis orientestamenti perfundere posset. Quia vero templum sanctam Ecclesiam designat, porticus quae erat ante templum et propior lucem solis accipere solebat, quid apertius quam illam ejus partem, quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? In qua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur sequens : Cumuero illam gratia sui conditoris respexit con
tinuo pacis inse & locum inuenit & nomen.
Domus autem quam aedificabat rex salo mondño habebat sexa¬
ginta cubitos in longitudine. et uiginti cubititos in latitudinẽ et
inginta cubitos in altitudine. Longitudo domus. longanimitatẽ
designat scãe eccłȩ qua in exilio peregrinationis huius patienter
quaeq. tollerat donec ad patriam quam expectat ꝑueniat.
atitudo insinuat caritatem quadilatato sinumentis non solum
amicos indõ sed et in imicos diligere gaudet propterdm̃ do nec ue¬
nat tempus quando siue ad pacem suam conuersis siue funditusom¬
nibus extrinctis inimicis cum solis gaudeat amicis indõ. Altatudo
spem denuntiat future retributionis cuius intuitu libenter infima
queq siue quae demulcent seu quae aduersantur contempnit
isq dum utrisq transcensis sola mereatur uidere bona dnĩ interra

Expanded text:
tur sequens. Cum vero illum gratia sui Condtur sequens. Cum vero illum gratia sui Condtinuo pacis in se et locum invenit et nomen. « Domus autem quam aedificabat rex Salomon Domino, habebat sexaginta cubitos in longitudine, et viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. » Longitudo domus longanimitatem designat Ecclesiae, quia in exsilio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatatio sinu mentis non solum amicos in Deo, sed et inimicos diligere gaudet propter Deum: donec veniat tempus, quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, sive quae adversantur, contemnit: usque dum utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra
Abbreviated transcription (Latin):
bene idem locus in area erat ornan iebusei. quia & ecclȩsia areae solet
uocabulo designariDicente iohanne dedñoacuius uentibabrum
inmanusua. et permundauit aream suam: Ornan qui inter preta¬
tur in luminatus. et eratnatione iebusaeus. Natione quidem gentiles
significat : Nomin autem eosdem in lustrandos ad ño atq infilioseo¬
desiȩ commut andos ostendit : quibus merito dicat a postolus fuistis
ailiquando tenebrae nunc autem lux in dño. lebus eadem est ciuitas
quȩ et hierusalem : & iebus quidem inter pretatur conculcata:
hierusalem autem uisio pacis : Inqua quam dii ornangentilis reg¬
nabat iebus dicta est: Cumuero in ea dauid locum holo caust ĩ
emeret : cum salomoninea templum dño aedificaret noniam
iebus sed hierusalem uocata est : quia nimirum gentilitas quã¬
du diuinicultus nescia perdurabat conculcabatur et in lude¬
batur ab inmundis spiritibus adsimulacra muta. prout duceba¬

Expanded text:
Bene idem locutus in area erat Ornan Jebusaei: quia et Ecclesia areae solet Bene idem locutus in area erat Ornan Jebusaei: quia et Ecclesia areae solet vocabulo designari: dicente Joanne de Domino: « Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . » Ornan, qui interpretatur illuminatus; et erat natione Jebusaeus: natione quidem gentiles significat; nomine autem eosdem illustrandos a Domino atque in filios Ecclesiae commutandos ostenaliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hierusalem. Et Jebus quidem interpretatur conculcata; Hierusalem autem visio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Hierusalem vocata est; quia nimirum gentilitas, quandiu divini cultus nescia permanebat  Al., perdurabat, conculcabatur et illudebatur ab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout duceba
Abbreviated transcription (Latin):
in monte uidelicet in ipso dño saluatore. De quo esa iasait. Eterit in
nouissimis diebus prȩparatus mons domus dñi inuertice montium.
Et ipse dese in euangelio non potest inquit ciuitas abscondi suꝑ mon¬
tem posita. Ipse est enim mons montium quideterra quidem per
originem ad sumpte carnis ortus est : sed omnium terrigenarum
potentiam ac scitatem singularis culmine dignitatis transcendit
In quonimirum monte ciuitas siue domus dñi constructa est quasi
non in illo radicem figat. spes et fidẽs nr̃a nulla est : qui recte monsmo¬
ria id est uisionis uocatur. qua clectossuos quos adeternam suae da¬
ritatis uisionem conseruat. in hac interim uita laborantes uidere et
adiuuare dignatur: quide monstratus fuerat dauid patrieius. Osten¬
susnamq: erat dauid sicut etceteris prophetis uenturus in carne dñs

Expanded text:
in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis, vocatur: quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. « Qui demonstratus fuerat David patri ejus. » Ostensus namque erat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere nequirent. Vbinos apertissime designatisumus quim mi¬
di suꝑmorte anime nr̃e. & procul adhuc positi a populo di. non po¬
tuimus primum pascha facere quod in carne et sanguine agni fiebat
Celebramus autem hodie pascha secundum quod in corpore & sangui ne
redemptoris nr̃i a quo quaesiti & mundatisumus actum est: Nln quo au¬
tem loco templum sit aedificatum manifestius in libro paralrpon¬
non ostenditur ubi scriptum est. Et coepit salomon aedificare do¬
mum dñi in hierusalem in monte moria. quide monstratus fuerat daud
patrieius in loco quem parauerat dauid in area ornan iebusei : Aedi¬
ficatur ergo domus dñi inmerusalem hoc est inuisione pacis. quiad¬
latata pertotum orbem ecclesia in una eademq fide et ueritatis
catholicae societate consistit. Namq inscis sura mentium ds̃ nones
sed factus est inpace locus eius. et habitatio eius insion. aedificatur

Expanded text:
occurrere nequirent . Ubi nos apertissime designati sumus, qui immoccurrere nequirent . Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae, et procul adhuc positi a populo Dei non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanCelebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scriptum est: « Et coepit Salomon aedificare domum Domini in Jerusalem in monte Moria, qui demonstratus fuerat David patri ejus in loco quem paraverat David in area Ornan Jebusaei . » Aedificatur ergo domus Domini in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, quia dilatata per totum orbem Ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est; sed « factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . » Aedificatur
Abbreviated transcription (Latin):
legis latoris totidem. in quo etiam numero uirorum gratiam
su sp̃s primitiua suscepit eccła. patenter ostendens quia quilege
legiti me ut untur. id est quixpĩ in ea gratiam cognoscentes am¬
plectuntur iure sp̃s eius gratia replentur. qu.a in caritate eius
amplius ignescant: D iximus autem perta berna culum quod
fecit morses et filusrł indeserto sinagogam. pertem plũuero
quod salo mon᷑ filii isrł cum proselitarum & gentilium auxilio
construxit ȩcclȩsiam gentium posse designare. Perman sit
autem cultus et religio taber naculi. annos qua dringentos &
octoginta acsit templum aedificari incipit. Quod autem
quarto anno regissalomonis aedificari coepta est domus dnĩ po¬
test eo referri mystice. quod post expletam dispensationem
dominicȩ in carnationis quat inquattuor euangelii libris scriptaẽ
potest adelectionẽ gentiũ referri. quȩ secundo loco p̾isrł edificationẽ in sesu

Expanded text:
legislatoris totidem. In quo etiam numero virorum, gratiam legislatoris totidem. In quo etiam numero virorum, gratiam sancti Spiritus primitiva suscepit Ecclesia, patenter ostendens quia qui lege legitime utuntur, id est, qui Christi in ea gratiam cognoscentes amplectuntur, jure Spiritus ejus gratia replentur, qua in charitate ejus amplius ignescant. Diximus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permaautem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et octoginta, ac sic templum aedificari incipit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest eo referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae Incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta espotest ad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui
Abbreviated transcription (Latin):
dño: Quoddicitur in anno quarto mensezio ipseest mensis se¬
cundus regis salomonis suꝑ isrł: ordo sensus est: in anno quarto re¬
gis salomonis suꝑ isrł mensetio ipse est mensis secundus : Mensem
autem secundum maium dicio : Namq a prilis quo paschacȩlebra¬
tur principium mensium apud hebreos primus erat in mensibus
anni: ex quo manifeste claret. quia mox peracto pascha coepitae¬
dificare domum dño et consecratus mystica sollempnitate popu¬
lus manus admisticum opus misit: fit autem commemoratio
egressionis ex aegrpto quando tabernaculum aedificari cbptũ
es : ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedifica¬
tonem utriusq domus transierit. & huic quoq sum mae temporis
sacra mentum in esse spiritale cognoscat : Quater namq: centeni
etuiceni qua dringentos & lxxx faciunt. Quattuor autem
euangelicȩ ꝑfectioni apte conueniunt propter ipsũ eu angelis¬
tarum numerum Centum xx doctrinȩ legali propter annos

Expanded text:
 Quod dicitur, « in anno quarto mense Zio, ipse est mensis secundi regis Salomonis super Israel, » ordo sensus est: in anno quarto regis Salomonis super Israel mense Zio, ipse est mensis secundus. Mensem autem secundum Maium dicit. Namque Aprilis, quo Pascha celebratur, principium mensium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quod mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domini, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedificationem utriusque domus transierit; et huic quoque summae temporis sacramentum inesse spirituale cognoscat. Quater namque centeni et viceni quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem evangelicae perfectioni apte conveniunt, propter ipsum evangelistarum numerum. Centum doctrinae legali, propter annos
Abbreviated transcription (Latin):
leea dem in sula gignere consueuit. Est autem una decycladibus
quo uidelicet lapide templum fuisse factum & io sephus insinuat
dicens Eleuauit itaq templum usq ad cameram exlapide albo¬
Nec mysterii sensus in abdito est cuius et enim patet: quia marmor
candidum ex quo domus dñi constructa est mundam electorum
actionem simul et conscientiã ab omninaeuo corruptionis casti¬
gatam designat quales esseuoluit sapiens ille architectus eosquos
si per funda mentum xp̃i locabat lapides praetiosos auro argen¬
toq redimitos Karissimi inquit mundemus ab omni inquinamento
carnis et sp̃s perficientes scĩ ficationem intimore dĩ.

Expanded text:
le eadem insula gignere consuevit. Est autem una de Cycladibus, le eadem insula gignere consuevit. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: « Elevavit itaque templum usqt centum. Nec mysterii sensus in abdito est; cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales esse voluit sapiens ille architectus eos, quos super fundamentum Christi locabat, lapides pretiosos, auro argentoque redimitos : Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis, et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
peruirtutem humilitatis specialiter dño adherere nouerimus
Addendus est in altum paries operum bonorum : & quasi suꝑ in po¬
sitis sibi inuicem ordinibus lapidum ambulandum est ac profici¬
endum deuirtute in uirtutem: Velcerte lapides fundamenti gran¬
des practiosi et quadrati Primisunt ut supra diximus ec clesiarũ ma¬
gistri quiab ipso dño uerbum audire salutis : Suꝑ positi autem os¬
dines lapidum siue lignorum sequentes sunt  suo quiq tempore
sacerdotes acdoctoros quorum uel predicatione acministerio
fabrica crescit ecclesie uel ornatur uirturibus ⁊ quales autem
colore fuerint lapides quibus factum est tem plũ in libro paralipo¬
me non a perte declaratum est dicente dauid ad salomone cum
ei impensas templi quae praeparauerat ostenderet Omnem
pretiosum lapidem et masmor parium habundantissime prȩ¬
paraui. M armor autem parium mamor candidum dicit: qua¬

Expanded text:
per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. Addendus est in altum paries operum bonorum, et quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ambulandum est ac proficiendum « de virtute in virtutem . » Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomon, cum ei impensas templi quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem, et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium, marmor candidum dicit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
construitur parant : Sic etenim solum modo suos auditores. fidem
et opera iustitiae docere sufficiunt dumipsi prius sacris paginis
edocti diligenter quae sit fides tenenda quo uirtutum calle in ce¬
dendum certa definitio fieritatis didicerint : Nam frustra of¬
ficium sibi doctoris usurpat: quidiscretionem catholicae fidei ig¬
norat: Neq scũ arium dño sedruinam sibi aedificant qui docere
alios regulam quam ipsi non didicere conantur : Inaedificanda eno
domodĩ primo sunt ligna & lapides caedendi demonte. quia eos
quos infide ueritatis instituere quaerimus. primo netesse est ut ab¬
renuntiare diabolo acde sorte primȩ praeuaricationis inqua nati
sunt doceamus renascendo erui sde in quaerendi sunt lapides prȩ¬
tiosi & grandes atq infunda mentum templi ponendis ut memineri¬
mus abdicata conuersatione priori eorum in omnibus uitã moresq
in spicere eos nostris auditoribus imitandos proponere. quos

Expanded text:
construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, codomo Dei primo sunt ligna et lapides caedendi de monte: quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis in qua nati sunt doceamus renascendo erui. Deinde quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos