comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grãs: ut ⁊ nos deꝑceptis celitꝰ muñib
grãs semꝑ agere cloceret:uipse
qͣntum de nr̃a sp̃ualirefectione
gaudeat intimaret. uultis et enĩ
disse eũ dicipłis potestatẽ calcan¬
di supͣ omnẽ uirtutẽ inimici.
eoꝵq noĩa scripta indicasse in ce¬
lis. & statĩ imfert. In ip̃a hora ex¬
ultauit inspũ scõ & dix̃. Confiteo
ł pat̾ dñe celi i t̾re qr abscondisti
hec a sapientib ⁊prudentib &
reuelasti ea paruulis. Claret gͦ
qr saluti ac uite fideliũ congra¬
tulet᷑: qͥ patrem gr̃as agendo col¬
laudat. qͦd eaq̃ suꝑbientib abscõ¬
dit. huinilib spͣu secreta reuela¬
uerit. Qd autẽ saturata multitu¬
dine tussit discipłos colligere q̃
hoc ꝑfecto signat. qr pleraq st̃
archana dunnoreloquioꝵ que
uulgi sensus noncapit. ñ nulla
q̃ ꝑse quide minꝰ docti assequi¬
neq̃uut. s adoctorib exposita
mox intelligere queunt. Hec

Expanded text:
gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias semper agere doceret, et ipse ur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. Vultis etenim ndisse eum discipulis potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici, eorumque nomina scripta indicasse in coelis ; et statim infert: In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: Confiteo Domine coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae hoc profecto signat quia pleraque sunt arcana divinorum eloquiorum, quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem minnequeunt, sed a doctioribus exposita mox intelligere queunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
car nis ecdomet luxurie fluxa res¬
tringat: quisq panis uiui cup̃ su aui¬
tare refici. quisq suꝑne gr̃ẽ dapib
renouari amat. ne infima uecus¬
tate deficiat. Quinq milia uriri
qͥ manducatierunt: ꝑfectionem
eorum qͥuerbo uite reficuntur
insinuant. Uirorum quiipe noĩe
solent inseripturis ꝑfectiores qͥq
figuraa qͦs semurea mollitie snulla
corrumpit. Quales cupit ẽẽ eos
quib dic̃ apłs. Uigilate state infi¬
de. uirilit̾ agite ⁊ confortamini.
Millenariꝰ autẽ numerꝰ ultra qũe
nulla nr̃a compittatio succre scit.
plenitudiñẽ rer ũde qͥb agit᷑. indi¬
care consueuit. Qumnario uͦ nrim̃o
quinq notifumni corꝑis nr̃i sensus
sobrie ⁊ iuste ⁊ pie uiuendo. ut ce¬
lestis sapientie mereantur dul¬
cedine recreari: ii numrũqͥnq
milib uirorum qͦs dñs mysticis
cdapib saciauit figurantur. Nec
pͣtereundum qͦd refecturꝰ mul¬
titudiẽ gr̃as egit. Egit quippe

Expanded text:
carnis edomet, luxuriae fluxa rescarnis edomet, luxuriae fluxa restringat, quisquis panis vivi cupit suavitate refici. Quisquis supernae gratiae dapibus renovari cupit, ab infirma vetustate deficiat. Quinque millia viri qui manducaverunt, refectionem vitae eorum qui verbo reficiuntur, insinuant. Virorum quipsolent in Scripturis perfectiores quique figurari, quos feminea mollities nulla corrumpit: quales esse cupit eos, quibus dicit apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite, et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur, indicare consuevit. Quinario vero quinque notissimi corporis nostri sensus sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine recreari, nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Nec praetereundum quod refecturus multitudinem, gratias egit. Egit quippe
Abbreviated transcription (Latin):
eos esurientib turbis ddistribuit.
s dño distribuendos obtulit: ppłs:
iudeorum litterar ñ sensu puerilis.
parens accepit. & qͥdintꝰ haberent
ut ilitatis ac dulcectinis ostendit.
da porrexit.Unde bene alii ferunt
ne salutis mitiũ accepisser. enarrari
ꝑdñm: abeis qͥ audierunt innos
confirmatũ est. Qaunq si quiclẽ
panes ⁊ duos pisces fregit: i distri¬
buit cdiscipłis suis: qͣndo aꝑuit ill
sensum ut intelligerent omma q̃
scripta ẽe̾nt. in lege moysi: iꝓpħis
et psalmis de ipso. Discipłi audem
apposuerunt turbis. qͣndo ꝓfecti
p̃dicauerunt ubiq. dño cooꝑãte.
& sermonẽ confirmante. seq̃ntib
signis. Fenum in qͦ turba discũbeis
reficit᷑ concupiscentia carnalis
intelligit᷑. quã calcare ac pͣmere
debet omisqͥ sp̃ualib almm̃tis sa¬
ciari desiderat. Omnis enĩcarofe
Discumbat eͦ suꝑ fenũ:⁊ florẽ fem
conterat. idest castiget corpꝰ suũ
et seruituti subitiat. uoluptates

Expanded text:
eos esurientibus turbis distribuit, eos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, parens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis, ostendit; da porrexit. Unde bene alii evangelnae salutis initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmatum est. Quinque siquidem panes et duos pisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi, et prophetis et psalmis de ipso . Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Fenum in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritualibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fDiscumbat ergo super fenum, florem feni conterat, id est castiget corpus suum et servituti subjiciat, voluptates
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat aliscat. s ut plulippꝰ tar¬
cditatẽ sue fidei quã magistro seiente
ip̃e nesciebat temptatꝰ agnoscat.
et miracło facto castiget. Neq
enim dubitare debuerat p̃sente
rerum creatore. qͥ educit panem
de t̾ra. & uino letificat corhominis:
paucorum denarioꝵ panes suffi¬
eere turbarum milib ñ paucis.
ut unꝰqͥsq susticient̾ acciꝑet. et¬
iam saturatꝰ abiret. Quiq auͣ
panes quib multitudinẽ ppłi sa¬
turauit: quinq st̃ libri moysi
quib spͣuali intellectu patefac¬
tis et abuncdantiore lam sensu mul¬
feruntur ꝑpt̾ mnirum austeriora
legis edicta & integiũnta littere
grossiora q̃ interiorẽ sp̃uał sensꝰ.
ñ inconuemient̾ & ꝓpħarũ seripta
significant. quorum unũ canendo.
alt̾um collo quendo suis auditorib
bant. & bene ꝑ aquatilla animan¬
tia figurant᷑ illiꝰ eui p̃cones. in qͦ
ppłs fidelium sine aquis baptismi
uiuere ñ posset. Puer qͥ quinq pa¬
nes & duos pisces hãbuit. nec tam̃

Expanded text:
erat, discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente, ipse nesciebat, tentatus agnoscat et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat, praesente rerum creatore, qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis, paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus, non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, etjam saturatus abiret. Quinque autem panes, quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu mulferuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et tegumenta litterae grossioris, quae interiorem spiritualis sensus non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quorum unum canendo, alterum colloquendo suis auditoribusbant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Puer qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
augusti. hec gͦ a quibꝰdã ita as¬
serit᷑. Oux quidã romanoꝵs
nomine quiruiꝰ. habebat fi¬
liã ⁊gut᷑nosã nomine balbi¬
beatũ alexandrũ papã in ca¬
rẽ ubi beatus papa alexander
alexander dixit: Nloli filia m̃a
osculari has catenas. s quere
papa. Quod audiens pater
rerent carcerẽ ubi apłs fuerat.¬
recepit sanitatẽ. Sicq beatꝰ
alexander exiens de carcere.
constituit celebrara hanc so¬
lennitatẽ kalendis augusti
nomine edificauit eccl̃amq̃

Expanded text:
ti. Hoc enim a quibusdam asseritur. Dux Romanorum, nomine Quirinus, habebat filiam gutturosam, nomine Balbibeatum Alexandrum papam in carem, ubi beatus Alexander lexander dixit: Noli, filia, osculari has catenas, sed quaerpapa. Quod audiens pater rerent carcerem ubi apostolus fueratrecepit sanitatem, sicque beatus Alexander exiens de carcere constituit hanc celebrari festivitatem, Kalendis Augusti, nomine aedificavit ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
re parua q̃ habet. S fortis¬
se metuit. ne in huius urte
itinere sumptꝰ desit. Longi
nr̃a desidia. increpat mabre¬
llis. In cassum multa portan¬
tur.cũ uixta ẽ quo ꝑgitus.
plerunq aut̃ & auariciam
iuncimꝰ. s adhuc obstat qd̃
inas rectitudinis minorite¬
nemꝰ custodia ꝑfectionis. lã
sepe labentia cuncta despt¬
cimꝰ. s tam̃ ad huc humane
u̾econdie usu p̃pedim᷑. ut
rectitudinẽ quam seruamꝰ¬
im̃te. ñdũ expͥmere uale¬
amꝰ in uoce. Et tanto dei fa¬
ciẽ ad iusticie defensionen
neglegimꝰ: quanto humanaᷤ
facies contͣ iusticiã ueremur.

Expanded text:
ere parva, quae habet. Sed fortasere parva, quae habet. Sed fortasse metuit, ne in huius vitę itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamin mente, nondum exprimere valeamus in voce. Et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligamus, quanto humanas facies contra justitiam veremur.
Abbreviated transcription (Latin):
faciet eã. acsi agricole dicat᷑.
frum̃tum si seruas ꝑdis. si se¬
minas renouas. Quis enim
nesciat. qd̃ frum̃tum cũ inse¬
mine mittit᷑ ꝑit aboculis ĩ
t̾ra deficit: S unde putrescit
inpuluere. inde urridescit in
renouatione. Quia uͦ sc̃a eccl̃a
aliud tempꝰ habet ꝑsecutio-¬
nis. atq aliud pacis. redemp¬
tor nr̃ ipsa eiꝰ tempora distin¬
guit inp̃ceptis. Nam ꝑsecuti¬
ons temꝑe ponenda est aĩa:
pacis autem tempore ea q̃
ampliꝰ dñari possunt fran-¬
genda sunt desid̃ia t̾rena.
cit homo si lucret᷑ totũ mũ¬
dum. se aut ꝑdat & detrim̃¬
tum sui faciat: Qum
ꝑsecutio ab adu̾sariis deest.
ualde uigilantiꝰ cor custo¬
diendũ est. Nã pacis tempe
qr licet uiuere: licet etilam
ambire. Que ꝓfecto auan¬
cia bñ compescit᷑. si psesta¬
tus ambientis sollicite con¬
sidetur. Nã cur instet ad
colligendũ. cũ stare ñ por
ipse qui colligit: Quisũ
gͦ suum quisq consicdet.a
cognoscit sibi posse suffic¬

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. dest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideratur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse, qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret et cognoscet sibi suffic
Abbreviated transcription (Latin):
uorib agatur. Qd̃ bñ sy-¬
mon ille significat: qui in¬
uentꝰ initinere crucem do-¬
muncã mangaria portat.
Aliena quippe onera in an-¬
garia portant᷑: qͦndo ꝑ ua-¬
nitatis studiũ aliqͥc gerit᷑.
Qui gͦ ꝑ simonẽ designant᷑
nisi abstinentes & arrogan-

Expanded text:
voribus agatur. Quod bene Sivoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinent
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ suã tulerat. qui dice¬
bat. Castigo corpꝰ meũ em
seruitutẽ redigo. ne forte
aliis p̃dicans ipse reꝑbus
efficiar. Ecce in afflictione
corporis audimmꝰ crucẽ ca¬
nis. audiamꝰ nunc incom¬
passione ꝓximi crucẽ m̃tl
Ait em̃i. Quis infirmatul
⁊ ego ñ infirmor: Quis sall¬
daliratur & ego ñ uror: Per¬
fectꝰ quippe p̃dicator ut ex¬
emplũ daret abstinentie:
crucẽ portabat incorpore.
Et qr inse trahebat dãna
infirmitatis aliene: crucem
portabat in corde. S qr ipsiᷤ
uirtutibꝰ q̃dam uitia iuxta
sunt: dicendũ nob̃ ẽ qd̃ ui¬
tiũ abstinentiã carnis. & qd̃
obsideat compassionẽ mñti.
Euicino namq abstinenti¬
am carnis ñ nunqͣm uana
gła obsidet. qr dum tenui-¬
tas in corꝑe. dũ pallor inuul-¬
tu respicit᷑: uirtꝰ patefacta
laudatur. Et tantose cele¬
riꝰ foras fundit: quanto ad
humanos oculos ꝑ ostensũ
pallorẽ exit. Et plerunq
fit ut quod causa dei agi
credit᷑: ꝓ solis humanis fa-¬

Expanded text:
erat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis fa
Abbreviated transcription (Latin):
q int̾roget. ut inconfessio¬
lam nom̃ eiꝰ erubesc̃. si ple¬
ne uirtuti m̃tis humanũ
pudorẽ subdidit. Certe
eñi ꝑsecutionis tempore erubes¬
cere poterant fideles substan¬
tus nudari de dignitatib deici
u̾b̾ib affligi. Pacis aut̃ temꝑe
qr hec a nr̃is ꝑsecutionib dest̃:
est aliud ubi ostendam᷑ nob̾.
Ueremur sepe aꝓximis despi¬
ci. dedignamur iniurias u̾bi
tolerare. si contingat iurgiũ
fortasse cũ ꝓximo: erubescimꝰ
priores satisfacere. Cor quip¬
pe carnale dũ huiꝰ uite glam
q̃rit: humilitatẽ respuit. Et
plerunq ipse homo qui iras¬
cit᷑: discordanti sibi reconcili¬
ari appetit. s ire ad satisfaci¬
endum prior erubescit. Pen¬
semꝰ facta uĩtatis. ut uideamͦ

Expanded text:
ssiojam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ egregiꝰ p̃dicator dicit.
ꝓxp̃o legatione fungimur.
tanqmͣ deo exortante ꝑnos
obsecramꝰ ꝓ xp̃o. reconcilia-¬
mini deo. Ecce int̾ nos & dm̃
discordiã peccando fecimus.
&ȩ tam̃ adnos d̾s suos legatos
pͥor misit. ut nos ipsi qui pec¬
cauimꝰ ad pacem dei rogati
ueniamꝰ. E rubescat gͦ huma-¬
na suꝑbia. Confundatur qͥsq
siñ satis faciat prior pximo.
quando pꝰ culpam nr̃am ut
ei reconciliari debeamꝰ. & ipse qͥ
offensus est legatis int̾uenien¬
tib obsecrat deus. Sequitur.
Dico aut̃ uob̃ uere sunt hic¬
aliqui stantes. qͥ ñ gustabunt
mortẽ donec uideant regnũ
dei. Regnũ dei fẽs km̃i ñ semꝑ
in sacro eloquio fut᷑um regñ
catur. Unde scriptũ est. Mit¬
tet filius hominis angelos
suos. & colligent de regno eiꝰ
omnia scandala. In illo qͥppe
regno scandala ñ erunt. ubi
ꝓfecto repbi ñ admittuntur.
Quo uidelicet exemplo colli¬
gitur: qd̃ hoc loco regnũ dei
p̃sens eccł̃ia uocat᷑. Et quia ñ¬

Expanded text:
dicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. 6. Sequitur: Dico autem vobis, vere sunt aliqui hic stantes qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Regnum Dein sacro eloquio venturum regnum catur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Crucẽ gͦ dñicam in angaria
simon portat: qr cũ ad opus
bonũ ex bona uoluntate ñ
ducitur. rem iusti sine fruc¬
tu peccator oꝑat᷑. Unde idẽ
simon crucẽ portat. s ñ mo¬
ritur: qr abstinentes & arro¬
gantes ꝑabstinentiã quidẽ
ter obsidet pietas falsa. ut
hanc ñnunqm usq ad con¬
descendendũ uitus trahat.
dũ ad culpas quisq ñ debe-¬
at compassionẽ exercere.s
delum. Compassio quippe
homini &ȩ rectitudo uitus de¬
bet᷑. ut muno eodẽq homine
cȩ diligamꝰ bonũ qd̃ factus ẽ.¬
&e ꝑsequam᷑ mala q̃ fecit. Ne
dum culpas incaute remit¬
timus: non iã per carita-¬
tem compati s ꝑ negle¬
gentiã concessisse uideam᷑.¬

Expanded text:
Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, qui cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur, quoniam abstinentes et arrogantes per abstinentiam quter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus eet persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am facti sumꝰ. Ecce & eñi
xꝑi humilis factꝰ est: semet¬
ipsũ reliquit. Si luxuriosus¬
mutauit: abnegauit utiq¬
ena: ꝓcul dubio semet ipsum
reliquit. Ipse quidẽ est per
naturã. s non est ipse ꝑ ma¬
liciã. Hinc eñi scriptũ est. Uer-¬
te impioͬs & ñ erc̃. Conuersi
ñ erunt in essentia. s scilicet
ñ ert̃ in impietatis culpa.
Tunc qͦ nosmet ipsos relinqͥ mꝰ.
tunc nosipsos ab negamꝰ: cũ
⁊ ad hoc nitimͣ quo ꝑ nouita¬
se paulus ab negauerat qui
dicebat. uiuo au̾t̃ iã ñ ego.
Extinctus quippe fuerat seuꝰ
ille ꝑsecutor &̧ uiuere ceꝑat
p̃dicator pius. Si eñi ipse ẽẽt:
pius ꝓfecto ñ esset. S qui se
uuuiere denegat: dicat un¬
de est qd̾ sc̃a uerba ꝑdoctri¬
carnalit̾ ñ uiuo. S tam̃ essen¬
tialit mortuꝰ ñ sum. qr in xp̃o¬

Expanded text:
per gratiam facti sumus. Ecce enim per gratiam facti sumus. Ecce enim si humilis factus est, semetipsum reliquit; si luxuriosmutauit, abnegauit quebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum est: Verte impios, en erunt in essentia, sed scilicet non erunt impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nosipsos abnegamus, cum et ad hoc nitimur quo per novitase Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego : exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coepit praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset; sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctricarnaliter non vivo, sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nob uenientib dñs p̃cepit
ad fidei agonẽ uenimus. lu¬
ctã contͣ malignos sp̃s sumi¬
mus. Richil aut̃ malignꝰ sp̃s
in hoc mundo ꝓpriũ possidet.
Nudi gͦ cũ nudo luctar debe¬
mus. Nam si uestitꝰ quisq cũ
nudo luctat᷑: citius ad t̾ram
deicit᷑. qr habet unde tene¬
atur. Quid eñi sunt t̾rena
omnia. nisi q̃dam corꝑis
indum̃ta: Qui gͦ contra di¬
abolũ ad certamen ꝓꝑat:
uestim̃ta abiciat ne succum¬
bat. Nichil in hoc mundo
amando possideat. nullaᷤ
rerum labentiũ delectatio¬
nes requirat. neunde aduo¬
tũ tegit᷑: ad casũ inde tene¬
atus. Nec tam̃ sufficit nr̃a
relinq̃re. nͥ relinquamꝰ & no.
Quid est qd̾ dicimꝰ. nͥ relinqͣ¬
mus & nos: Si eñi nosipsos re¬
linquimꝰ. quo ibims extra nos:
Uel quis est qͥ uadit. sise dese¬
ruit : S aliud sumꝰ ꝑ peccatũ
lapsi. aliud ꝑ nat᷑am conditi.
Aliud qd̾ fecimꝰ. aliud qd̃ facti
sumꝰ. Relinquamꝰ nosmet ip¬
sos quales peccando nos feci-¬

Expanded text:
nobis venientibus Dominus praecepit ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti s: ‘Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos feci
Abbreviated transcription (Latin):
at: ad eum qui suꝑ ip̃m est
ñ aꝓpropinquat. N ec ualet
apprehendere qd̃ ultra ip̃m
est: si nescierit mactare qd̃
est. Sic olerũ plante tr̃as¬
ponunt᷑ ut ꝓficiant. atq ut
lta dixerim eradicant᷑ ut
crescant. Sic rerũ semina n
t̾re admixtione ꝓficiunt.
& inreꝑatione sui genens
uberiꝰ assurgunt. Unde esu
uident ꝑdidisse qd̃ erant:
inde accipiunt hoc appare¬
re qd̃ ñ erant. S iam qui se
a uitiis abnegat: exquiren¬
de ei uirtutes sunt inquib
crescat. Nã cũ dictũ ẽ. si qͥs
uult pꝰme uenire ab neget

Expanded text:
qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget
Abbreviated transcription (Latin):
tus obtinuit qđ petebat:
ꝙͥsimon ꝑueniret inceles¬
tia qͦ tendebat. Lunc gͥ pe-¬
tr᷑ uelut uinctũ illũ de sul¬
luni aere deposuit. & qͦdã
p̃cipitio insaxa elidens ei
crura confregit. E hoc in
oppbriũ facti illiꝰ: ut qͥ paulo añ
uolare tẽptauerat. subito am¬
bulare ñposset. E qͥ pennas aᷤ¬
sũpserat: plantas amitteret.
S ne forte ħ mirũ uideat᷑ quod
magꝰ iste p̃sente apło paerem
aliqũdui uolitauerit: hoc pa¬
tientia petrifecerat. Dinisit
em̃ illũ sullimiꝰ ascend̾e: ut al¬
tiꝰ caderet. Holuit em̃i in excel-¬
sũ leuari ad conspectũ omni-¬
ũ. ut ruentẽ illũ de excelso
ocłi omniũ ꝑuiderent. Hec gͥ¬
ẽ iniquitatis elatio. ut in al¬
tũ se ferat: in sullune se erigat:
d sc̃ã or̃o omnẽ humiliat su-¬
ꝑbiã. uniu̾sã deic̃ uanitatẽ.

Expanded text:
 petebat quam Simon perveniret in coelestibus quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit: et hoc in opprobrio facti illius, ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non 233 posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit; permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum 234 omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur iniquitatis est elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat, sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat adsalutẽ: tam̃etiam
hoꝵ martiriũ nob̾ contulit¬
S ad exemplũ. hodierna gͥdie:
beati apłi sanguinẽ ꝓfudeĩt.
S uideamꝰ causã. quare ista
ꝑpessi sunt: Scilicet qͦd inter
cet̃a mirabilia. etiã magum
illũ sẏmonẽ orationib suis
de aeris uacuo p̃cipiti ⁊ uina
mon se xp̃m diceret: & tan¬
qͣn filiũ ad patrẽ assereret
uolaudo posse conscendere.
atq elatꝰ subito magicis ar-¬
tib uolare cepisset: tunc pe¬
trus fixis genibꝰ p̃catꝰ est
dũm. & p̾catione sca uicit
magicã leuitatẽ. Prior em̃i

Expanded text:
sufficiat ad salutem, tamen sufficiat ad salutem, tamen horum martyrium contulit ad exemplum. Hodierna igitur die beati apostoli sanguinem profuderunt. Sed videamus causam quare ista perpessi sunt; scilicet, quod inter caetera mirabilia etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina mon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ int̾ ip̃sos qͥs cui p̃pona-¬
t᷑: incertum ẽ. Puto eñi illos
eq uales ẽẽ meritis: qr eqͣles
sunt passione. E simili eos
fidei deuotione uixisse: quos
simuluidemꝰ ad martirii glam
ꝑuenisse. Non eñi sine causa
factũ putemꝰ. q̃d una die. uno
in loco uniꝰ tiranni tolerauere
sententiã. Una die passi st̃.
eẽt. Sub uno ꝑlecaatore: ut e¬
qͥlis crudelitas utrunq conł¬
tringeret. Dies gͦ ꝓmerito.
locus ꝓ gła. ꝑsecutor decretꝰ
ẽ ꝓuirtute. & in quo tandẽ
loco martiriũ ꝑtulert̃: In ur¬
obtinet nationum. Scilicet
ut ubi cap̃ suꝑsitionis erat.
illic cap̃ quiesceret scĩtatis.
Et ubi gentiliũ principes
habitabant. illic eccł̃aꝵ pͥn¬
cipes morerent᷑. Euiꝰ aut̃ me¬
riti sint beatissimi petrꝰ &
paulus. hinc possumꝰ intel¬
ligere: qͦd cũ dñs orientis re¬
gionẽ ꝓpria illustrauerit
passione occidentis plagã
sanguine illuminare digna¬
tꝰ ẽ. &. licet illiꝰ passio nobis

Expanded text:
quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. § 1. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt,eesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus  virtute. At in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urobtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ misteru salutaris induc̃.
scientie iste. ille potentie. Si¬
uitias immortalitatis ille dis-¬
pensat. scientie thesauros is-¬
esauri. sic̃ scͥptum ẽ. In qͦ sũt
omnes thesauri sapientie &e
scientie absconditi. G beati

Expanded text:
tem mysterii salutaris includit. scientiae iste, ille potentiae. Divitias immortalitatis ille dispensat; scientiae thesauros isentiae, sicut scriptum est In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scient
Abbreviated transcription (Latin):
trꝰ & paulꝰ uident᷑ peculiari
qͥdã in saluatore ficłi uͥtute
iutlicio possumꝰ approbare. Nã
petro sic̃ bono dispensatori
clauẽ regni celestis dedit. pau¬
lo tanꝙͣ idoneo tloctori magi.¬
steriũ eccłastice institucionis
inuuixit. Scilicet ut qͦs iste
erudierit ad salutẽ: ille susci¬
piat ad quietẽ & quoꝵ corda
paulus pate fecerit doctͥna
u̾borum: eoꝵ animab petrꝰ
aꝑiat regna celoꝵ Elanem e¬
nim quodã mͦ a xp̃oscientie.
& paulꝰ accepit. Elauis eñi di.¬
cenda ẽ qua ad fidẽ peccatoꝵ
dura corda reserant᷑. mentiũ
secreta pandunt᷑. & quicquid
intͥnsecꝰ clausũ tenet᷑: inpalã
rationabili manifestatione

Expanded text:
 peculiari quadam in Salvatore fidei virtute judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifest
Abbreviated transcription (Latin):
solatiũ atq omniũ credenti¬
ũ firmam̃tum xp̃c uocaret
cati ocłi: ut suscepta gr̃a ue-¬
ritatis. celestiacie & lumine
clariori fulgerent paritq
diq hab̾e uirtutẽ. It autẽ
p̃tereã cẽt̾a q̃ eũ uniu̾so or¬
bi mirabilẽ faciunt: unum
illud̃ qͦd ad ⁊omnes eiꝰ suffi¬
cit laudes quis ualet estima¬
re quante sit glie. q̃d cũ iñt
homines uitã ageret. speciali
quidã diuinitatis gr̃a ce para¬
dẏsus illi penetͣbilis: celũ per¬
teste ueraciꝰ. cui eleuato suꝑ
celos oculis uidere & appro¬
bare concessũ ẽ qd pꝰ modũ
ꝓmitt̃et credit᷑is: hec sunt
gͥ apłorum petri: & pauli
stupenda merita. ꝑhec ince¬
dentes miracła. apłatũ suũ
dño ac deo: nr̃o effusione de¬
uoti sanguinis consecrass¬

Expanded text:
olatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret cati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterdique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum perteste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecra
Abbreviated transcription (Latin):
erit certe infirmitatis cor¬
poree qͦd paulo pꝰ timuit.
Quis tam̃ ambigat inimmi¬
cendentẽ de naui tremula & in¬
concessa humanuis gressib ma-¬
ris unda sustiuit:dziã uenia¬
mus ad beatissimũ paulũ. cuiꝰ
tudo. ut peculiarẽ qͦdam mo-¬
do eũ s̾ ducẽ ad illum inandagẽ-¬
tiũ corda cunctoꝵ. p̾scus salua-¬
tor eligeret. Erat enim tã p̃ci-¬
puus in doctͥna. animi uirtu-¬
te tã potens. innocentia. & in¬
tegritate tã sc̃s: ut uno eodẽ¬
q tempore. hluic eũ sac̾dotes
ac pͥncipes indeorũ ꝑ emulatõ¬
nẽ legis antiq̃ data inxp̃ia-¬

Expanded text:
erit 223 certe infirmitatis corerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimicendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in
Abbreviated transcription (Latin):
hodie beatissimis passioni-¬
sũ mundũ xͥ exultat eccłia.
Quelicet omniũ se scõrum m¬
tyrio certa sit adornari. hoꝵ¬
tͣ. qͣndo quidẽ uidet de hoc
scło ipsos fidei patres & ma-¬
gistros martirũ triumphasse.
Quid em̃ insigniꝰ pet. qͥ in caane
positꝰ m̃suram carnis egressus.
petͥ lingua nouo ẽ sermone
confessa. Quid fr̃s mei magni¬
ficentiꝰ petro. qͥ tante confessio¬
nis merito cũ corruptibili al¬
huc eẽt incorpore. & necdum
ipse ascendisset in celũ. reg¬
nũ illi celeste & claułe & aꝑi¬
re ꝑmissũ ẽ: Quid eiꝰ sullimiꝰ
fide. qͥ gradiente dño suꝑ aqͥs.
humane conditionis oblitꝰ.
uiã sibi influctib dari& po¬
poscit & meruit: Tantaq m̃¬
tis eiꝰ confidentia fuit ut cre¬
qet se posse ꝑfidẽ. q̃dsciebat
homimi impossibile ꝑ natu-¬
rã. Nã q pꝰ ea mergebat᷑: ut
mͥ uidetur necessariũ fuit.
ne tanti sullunitate miracłi
inꝑniciẽ forte sui equata xͦ
canis fragilitas suꝑbiret. fu¬

Expanded text:
s passionibrsum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae licet omnium se sanctorum martyrio certa sit adornari; ndoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
licet res rrecturũ amorte qͣsi
si sua taĩa de carne ꝑcreatum
mori pauida dolebat. Ut
reuelent᷑ ex multis corhibrs
cogitationes. Ante incasian¬
onẽ dñicam uelate erant eo¬
gitationes multoꝵ Nes late
patebat qͥs et̾noꝵ amore fla¬
graret. qͥs celestib bonis ten¬
lia mñte p̃ferret. S nato

Expanded text:
licet resurrecturum a morte quasi en quasi sua e carne procreatum mori pavida dolebat. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cui contͣdicet᷑. Signo dñice
crucis multi sepe iudeoꝵ exte¬
rĩ. multi contͣdixere gentiliũ.
multi qd̾ est grauiꝰ falsi fẽs ħ
interiꝰ ꝓfessionis suꝑficie se-
tes se nosse dm̃. factis aũ ne-¬
gantes. Et tuã ipsiꝰ animã ꝑtͣn¬
sibit gladiꝰ. Gladiũ appellat ef¬

Expanded text:
it, cui contradicetur. Signo Dominicae crucis multi saepe Judaeorum exterius, multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis superficie sequtes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Gladium appellat af
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eñi sunt aliud lacͥme
srationis. nͥ uictime oblati¬
omis nr̃e sic̃ scriptũ est. saen¬
ficiũ deo sp̃s contribulatus.
Et sunt ñnulli eͥ iccirco se m
p̃ce ac lam̃tis assicunt. ut ant
trena cõmoda adquirant.
aut hominib sc̃i ẽẽ uidean¬
tur. Qpid gͦ isti nͥ uictimas
quod in imo st̃ q̃ requitunt.
or̃onis sue sacͥficiũ de orsum
deponunt: Electi aũt qr e
in bono oꝑe omnipotentid̃
placere appetunt. & ꝑ cont̃¬
plationis gr̃am ẽt̃nam ian
beatitudinẽ degͦtare concu

Expanded text:
t aliud lacrymae orationis, nisi victimae oblationis nostrae? sicut scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Et sunt nonnulli qui idcirco se in prece lamentis afficiunt, ut aut terrena commoda acquirant, aut hominibus sancti esse videantur. Quid isti, nisi victimas quod in imo sunt quae requirunt, orationis suae sacrificium deorsum deponunt. Electi autem qui et in bono opere omnipotenti Deo placere appetunt, et per contemplationis gratiam aeternam jam beati
Abbreviated transcription (Latin):
tristia habemiꝰ. Inde ce sini¬
strũ nob̾ ẽẽ dicimꝰ. hoc qt̃
adu̾sum ẽẽ d̃eputamiꝰ. Et
sic̃ p̃fati sumꝰ: ꝑ hominem
in carnatio. ꝑ uitulũ pas-¬
sio. ꝑleonẽ uero anctoris
nr̃i resurrectio designatur.
De incarnatione aũt uni¬
it̾um de eiꝰ resurrectione ga¬
uisi sunt. Quia gͦ eiꝰ & nati-¬
llitas &e resurrectio leticiã
discipulis p̃buit. qͦs eiꝰ pas-
sio contristauit. homo & leo
adextris. uituł ũ asinistris
eis fu̾isse describit᷑. Ipsi namq
euangeliste scĩ. de eius huma-¬
nitate gauisi sunt. de eius re-¬
surrectione confiriati: qui de
eiꝰ passione fuerant contristati.
Homo gͦ & leo adextris ẽ. qr re¬
demptoris nr̃i eos incarnatio
uiuuficauit. resurrectio confir-¬
mauit. S intulus a sinistris qr
mors illiꝰ eos ad mom̃tũ tempo¬
ris in infidelitate ꝓstrauit. Au-¬
re aut̃ locꝰ aquile non uixta s
desuꝑ ẽẽ describit᷑: qr siue ꝑ hoc
qd eius ascensionẽ signat. seu

Expanded text:
mus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc quod adversum esse deputamus. Et, sicut praefati sumus, per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem uniiterum de ejus resurrectione gavisi sunt. Quia ergo ejus et nativitas et resurrectio laetitiam discipusio contristavit, homo et leo a dextris, vitulus vero a sinistris eis fuisse describitur. Ipsi namque evangelistae sancti de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris: quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitate prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta sed desuper esse describitur, quia sive per hoc, quod eju
Abbreviated transcription (Latin):
securitatis habet. unde scup¬
tum ẽ. iustꝰ aut̃ quasi leo con¬
fidens absq t̃rore erit: leo
est. Quia nͦ sullimĩt contem¬
plat᷑ ea ĩ delestia atq ẽtna
stus quisq ꝑrationẽ homo.
ꝑ sacrificium mortificatioll
sue uitulus. ꝑ fortitudinẽ
securitatis leo. ꝑ contempla¬
tionẽ uero esficit᷑ aquila:
ꝑtinere quoq etiã ad ꝑfe¬
toꝵ singłos demonstremas.

Expanded text:
securitatis habet, unde scripsecuritatis habet, unde scriptum est: Justus autem, quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna stus quisque per rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitatis leo, per contemplationem vero efficitur aquila, pertinere quoque etiam ad perfectorum singulos demonstremus.
Abbreviated transcription (Latin):
cendeis ad celos insuꝑioribꝰ est
eleuatꝰ ut aquila. Totũ gͦ simł
nob̾ est. qr &e nãcendo homo.
& moriendo uitulus. resur¬
gendo leo. & ad celos ascendẽ¬
do aquila factꝰ est. S qr per
hec animalia euangłistas .iiii.
& sub eoꝵ specie simul omnes¬
ꝑfectos iam suꝑiꝰ significaRi
diximꝰ: restat ut quomͦ unus¬
quisq electoꝵ istis animaliũ
iusionibꝰ exp̃mit᷑ ostendamꝰ.
Omnis & em̃i electꝰ atq in uia
&e leo simul ce aquila est. Hõ
eñi. rationale est animal. Ui-¬
tulus. aut̃ in sacͥficio mactari
solet. Teo uͦ fortis est bestia. sic̃
scriptũ est. Leo fortissimꝰ besti-¬
arum. adnulliꝰ pauebit occur-¬
sũ. Aquila ad sullimia euolat.
& irreu̾b̾atis oculis solis radi-¬
is intendit. Omnis itaq qui
mratione ꝑfectꝰ est: homoẽ.
ꝙ qm̃ semet ip̃m abhuius
mundi uoluptate mortificat
uitulus. Quia uͦ ipsa sua spon-¬
tal ea mortificatione contra
adusa omnia fortitudinem

Expanded text:
cendens ad coelos, in superioribus est cendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes superius significari diximus, restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimatur ostendamus. Omnis etenim electus, atque in via , leo simul et aquila est. Homo enim rationale est animal, vitulus autem in sacrificio mactari solet, leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et inreverberatis oculis solis radiis intendit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus mundi voluptate mortificat, vitulus est; quia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
alumalia scõs quatuor euan¬
gelistas designent: ipsa uniꝰ¬
cuiꝰ q libri euangelici exordia
testant᷑. Nam qr abhumana
gũatione cepit: iure ꝑ hõem
matħs. Quia ꝑ clamorem inde¬
serto: recte ꝑleonẽ marcꝰ Qͥa
a sacrificio exorsus ẽ: bñ ꝑ ui¬
tulũ lucas. Quia uͦ a diuinita¬
te u̾bi cepit: digne ꝑ aquilã
significatur iohannes qui di¬
redemptoris nr̃i. ipse autem
redemptor nr̃ caput ẽ oĩum
electoꝵ: ꝑ hoc q̃d m̃bra eiꝰ fi¬
gurata sunt. nil obstat sietiã
in iis omnibꝰ & ipse signet᷑.
Ipse eñi uuugenitꝰ dei filiꝰ ue¬
racĩt factꝰ est homo. ipse in sa¬
crificio nr̃e reilemptionis dig¬
natꝰ est mori ut uitulus. ipse
ꝑuirtutẽ sue fortitudiũ sur¬
rexit ut leo. leo etiam aꝑtis
oculis dormire ꝑhibet᷑. Q in ip-¬
sa morte in qua ex humanita¬
te redemptor nr̃ dormire po¬
tuit. ex diuinitate sua immor¬
tał ꝑmanendo ugilauit. Ip̃e
etiã post resurrectionẽ suã as-¬

Expanded text:
ata sanctos quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur JoannesRedemptoris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est omnium electorum; per hoc quod membra ejus figurata sunt, nil obstat, si etiam in his omnibus, et ipse signetur. Ipse enim Unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo; ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus; ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam as
Abbreviated transcription (Latin):
q omnis intentio omnisq con¬
templatio scõꝵ suꝑ se tendit.
ut illud possit adipisci q̃d in
celestib appetit. Siue eñi bono
oꝑi. seu uero inugilet contẽ¬
platiomi. tunc ueracĩt hoc q̃d
agit bonũ est: quͣdo ei placere
concupiscit a quo ẽ. Iam qui
orsũ p̃mit. Et qͥ iccirco insacro
eloquio ea q̃ diumnitatis sunt
contemplatur: ut ꝑhoc qͦd
intelligit occupari ad q̃stioneᷤᷤ
possit: qr ñ dulcedine q̃site be¬
atitudinis satiari appetit set
doctꝰ uideri: iste nimirũ in¬
tellectꝰ sui pennã desuꝑ ñ extẽ¬
dit. s q̃m sensꝰ sui uigilantiã
iñtreno ppetitu occupat. pẽ¬
nas quas sulleuare maltum
⁊ quibꝰ subleuari ipse potuit.
in imis deponit. Qua uire pẽ¬
sandũ ẽ. ut omne bonũ quod
agit᷑: ꝑ intentionẽ semꝑ ad ce¬
lestia leuet᷑. Qui eñi ꝑbona
q̃ fac̃ t̾renam głam concupi

Expanded text:
 omnis intentio, omnisque contemplatio sanctorum super se tendit, ut illud possit adipisci quod in coelestibus appetit. Sive enim bono operi, seu coelesti invigilet contemplationi, tunc veraciter hoc quod agit bonum est quando ei placere concupiscit a quo est. Qua orsum premit. Et qui idcirco in sacro eloquio ea quae divinitatis sunt contemplatur, ut per hoc quod intelligit, occupari ad quaestiones possit, qui non dulcedine quaesitae beatitudinis satiari appetit, sed doctus videri: iste nimirum intellectus sui pennas desuper non extendit. Sed quando sensus sui vigilantiam in terreno appetitu occupat, pennas quas sublevare in altum, et quibus sublevari ipse potuit, in imis deponit. Qua in re pensandum est, ut omne bonum quod agitur per intentionem semper ad coelestia levetur. Qui enim per bona quae fecit terrenam gloriam concupi
Abbreviated transcription (Latin):
phetie sp̃m pennata
animalia subtilit̾ describũ¬
tur. ut hec euanglistaꝵ sig¬
nificare ꝑsonas. ipsa nobis
subtilitas descriptionis aꝑi-¬
al. nichilq sermo dei nr̃o
intellectui dubietatis relĩ-¬
quat. Ecce eñi dẽ. Similitu

Expanded text:
phetiae spiritum pennata animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Speciosꝰ forma p̃ filiis
hominũ. diffusae̾. grã in labiis
Specie tua ⁊ pulchritudine tua
intende ꝓspe ꝑcede ⁊ regua.
Stephanigͦ martyris: ipulehri¬
tudo corꝑis: ⁊ flosetatis. et elo¬
quentia sermocinationis. et
sapientia scissime mentis. et oꝑa¬
tio diuinitatis inuidia magna
extiterat iuideis. obxp̃iane cau¬
sam ꝓfessionis. Uidebant enĩ
stephanũ iudei uideũ. inmedio
iudeorũ in ciuitate metropoli

Expanded text:
in Psalmo, Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis  pulchritudine tua intende, prospere procede et regna . Stephano ergo martyri et pulchritudo erat corporis, et flos aetatis, et eloquentia sermocinantis, et sapientia sanctissimae mentis, et operatio divinitatis. Invidia magna exstiterat Judaeis ob christianae causam professionis. 2. Videbant enim Stephanum Judaei Judaeum, in medio Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
serpentẽ incorde habebant.
timoma dicentes falsitatũ furi¬
as. Expoliant. ꝓiciuntq uesti¬
m̃ta ante sauli uestigia. & cur¬
runt cum lapictib. ulnaseri¬
gunt. brachia dirigunt. petͣs
lacrunt. lapidantq iustũ miꝰti.
atq dicentẽ. Dñe iħum̃s. osten
exaudime exaridime sc̃ẽ mẽ
uirginis filius. lapis uiuus.
qͥ ad exaudiendũ me at unus
ut credat lapiclatores minꝰ. In¬
tende inquit inme ipsũ cui fon¬
tis lauachro mundatũ. tui sa
manis manib lapiclatũ. s ab
amore sauli ñ separatũ. & ne
statuas illis hoc peccatũ mi¬
serieors usq infinẽ. Stepħs

Expanded text:
serpentem in corde habebant, serpentem in corde habebant, timonia, dicentes falsitatem. Furunt, spoliant, projiciuntque vestimenta ante Sauli vestigia, et currunt cum lapidibus, ulnas erigunt, brachia dirigunt, petras jaciunt. Lapidantque justum injusti atque dicentem. Domine Jesu meus, ostensexaudi me, exaudi, sancte meus, Virginis Filius, lapis vivus, qui ad exaudiendum me, unus ut credat lapidator est minus; intende, inquit, me ipsum tui fontis lavacro mundatum, tui salmanis manibus lapidatum, sed ab amore Sauli non separatum: et ne statuas illis hoc peccatum misericors usque in finem. Sic S
Abbreviated transcription (Latin):
congrunstis inquitatib ur̃ is. Qm
enm faciẽ despicitis legis latoris:
psonãsuscipiis dlelatoris qͥ desperistis
faciem moysi legis latoris: ꝑsonã
uicdle suscepistis erudelissimi dela¬
nolebat uidere criminosã faciẽ
despice. celũ conspice. pontificẽ
sꝑne. patrẽ atcende. Despice nui¬
aꝑtos. iłim quẽ crueifixistis quẽ
illusistis morientẽ. quẽ signato
sepulchro posuistis iacentẽ uidõ
ego addexteram patris stantẽ.
fixistis filiũ dĩ. i filii dei martyrẽ
la piclastis: Ecce duplo labe fac¬
ti estis qr cuutatẽ ur̃am anisistis
& ip̃m lapidatore ur̃i pͥncipem
ꝑdidistis. & deciuitate sca eradi¬
cata est planta uĩa. Impleta est
enim in uicdea maledicta. male¬
dictio illa dauitica. Propt̾ea
ds̃ destruet te infinẽ. euellet
te & enigrabit te de taberua¬
cło tuo. ⁊ radicẽ tuã de t̾rauiuẽ¬
tium. Silentiũ aũ fecerunt tͣbe
iudeorum csanabili animosi¬
tate suꝑ martyrẽ stepħm. Den¬
tib colubrinis stridebant. qr

Expanded text:
congruitis iniquitatibus vestris. Qui enim faciem despicitis legislatoris, personam suscipitis delatoris. Qui despexistis faciem Moysi legislatoris, personam, Judaei, suscepistis crudelissimi delanolebat videre criminosam faciem despice, coelum conspice, pontificem sperne, Patrem attende; despice Judapertos , et Jesum quem crucifixistis, quem illusistis morientem, quem signato sepulcro posuistis jacentem, video ego ad dexteram Patris stantem. fixistis Filium Dei, et Filii Dei Martyrem lapidatis? Ecce duplo labefacti estis; quia civitatem vestram amisistis, et ipsum lapidatorum principem perdidistis, et de civitate sancta eradicata est vestra planta. Impleta est enim in Judaea maledicta maledictio illa Davidica: Propterea Deus destruet te in finem; evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viventium . Silentium autem fecerunt turbae Judaeorum, damnabili animositate super martyrem Stephanum dentibus colubrinis stridebant, quem quasi