comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidamꝰ ex iis qui iuxta sacrarium stabant.
poeum subito intra suos pedes huc illucq
cliscurrere senserunt. Quem dum unusquis¬
q sentiret. & iuxta se stantibus inlicaret.
idem porcus eccłe ianuas petiit. & om̃s per
quos transiit inadmirationẽ cõmouit. sed
uideri non potuit : quamuis sentiri potuis¬
set. Quod iccirco diuina pietas ostenctit.
nocte eaclem magnus in eiusclem eccłe tec¬
tis strepitus factus est ac si inhac aliquis
errancdo cliscurreret. dequente aut̃ nocte
grauior sonitus exereuit. & subito tanto
terrore iusonuit. ac si omĩs illa eccła a fun¬
damentis fuisset euersa. oe ꝓtinꝰ recessit.
e nulla illic ulterius inquietudo antiqui
hostis apparuit. sed ꝑ t̾roris souitum quẽ
fecit in notuit. a loco quem dui tenuerat.
quam coactus exibat. Post paucos uͦ diei. cũ
magna serenitate aeris suꝑ altare enisdem
eccle nubes celitus descendit. suoq illud uela¬
mine opuit. ominẽq eccłam tanto terroe

Expanded text:
quidam ex his qui extra sacrarium stabant, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, unocte eatis strepitus factus est, ac si in eis aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tanto terrore insonuit, ac si omnis illa ecclesia a fundamentis fuisset eversa; et protinus recessit, et nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore
Abbreviated transcription (Latin):
ce enim moclo. res gesta est. Ut quia eiuscdẽ
urian causa lampades ineccła beati pauli
fuerant extinete: uno eodẽq tẽpore & ipse
lumen perderet. &e ineccłam lumen rediret
Ned neq hoc sileam. quodd ad eius dem arri¬
ane hereseos dainnationem: in hac quoq ur.¬
be ante bienniũ pietas suꝑna monstrauit. ł a.
his quippe que narro. aliud popłs aguouit.
aliud autem sacerdos & custodes eccłe se au¬
disse & uitlisse testant᷑. drrianorum eccła in
regione urbis huius que subura dicit᷑.
cum clausa usq ante biennium remãsisset.
placuit ut in fide catholica. introductis illie
beati sebastiani &e scẽ agathe martirum re
liquiis dedicari debiuiset. Quod factũ est.
Nam cum magna popłi multitudine uenientes
atq oinnipotenti dño laucles canentes: ean¬
dem eccłam. ingressi sumꝰ. Cumq inea iam
missarũ solennia celebrarent᷑. oe p᷑ eiusdem
loci angustia popłi se turba cõprimeret.¬

Expanded text:
etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martirum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia pop
Abbreviated transcription (Latin):
oc petre plerunq facere conati sunt.
sed eorum seuitie miracula suꝑna restite¬
cium monasterii mei monachũ qui usor
ante quactriennium cum langobarctis
fuit. ad huc aute tridurĩ agnoui. Cum
ad spoletanam urbem langobardorũ eps
scilicet arrianꝰ uenisset: &e locum illie
ubi solenuia sua ageret non haberet. cepit
ab eius ciuitatis ep̃o eccłam petere qu ã
suo errori dedicaret. Quod dum ualcle
ep̃s negaret: idem qui uenerat arrianꝰ
ecclam el iusti. seris muniuit. Fatoseteuruit
abscondit. In ipso autem subsequentis riorere¬
pusceulo arriaꝰ ep̃s collecta multitudine aco¬
uente. elatsas eccłe ianuas effringere paratuis
Decd cepente cuncte simul ianiie erei parat
coneuse. abiectis longuis seris apte sutts
ptos. eum maguo sonitu om̃ia eccłe clauitra
uatuer uinc: Efusoq desuꝑ lumine. omnes
manibus. ad suum habitaculĩ rectuetus.
Luod il um langobarcti ineaddem regiosie posi¬
ps oms aguoscerent: nequaquam ulterius
psumpserunt catholica loca temerare. Miro

Expanded text:
cere plerumque conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restitecium monasterii mei monachum, qui usque ante quadriennium cum Langobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. Cum ad Spoletanam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arianus, venisset, et locum illic ubi solemnia sua ageret non haberet, coepit ab ejus civitatis episcopo Ecclesiam petere, quam suo errori dedicaret. Quod dum valde episcopus negaret, idem qui venerat Arianus, ecclesiam clausit, seris munivit; facto autabscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro
Abbreviated transcription (Latin):
bro diceret: paulatim lux que fuerat enuissa subtͣcta
Est s is qui subsecutꝰ ẽ. odor remansit. Sieq dies
sełs &e terciꝰ transũt: ut asꝑssa fragrancia odoris re¬
maueret. Nocte gͥ quarta eande magistram suam̃
iterum uocauit. Qua ueniente iuaticũ peciit &
accepit. Nec dum uͦ eadem redempta uł alia eiꝰ dis¬
cipula alectulo iacentis ab scesserant: & ecce subito
inplatea auite eiꝰdem cellulȩ hostiũ. duo chori psal¬
lentium ecustiterant. Et sic̃ se dicebant seiꝰ ex uo¬

Expanded text:
bro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta bro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiter
Abbreviated transcription (Latin):
Et splendor tante claritatis emicuit: ut corda
assistentium inestimabili pauore ꝑstringeret.
atꝙ ut post ipse referebant. omĩe ineis corpus
obngesceret & in subito stupore. remanerent. Cep̃
naniq quasi cuiꝰdam magne multitudinis in¬
gredientis sonitꝰ audiri. hostiũ cellulȩ concuti
ac si ingredientium turba p̃meret᷑. Atq ut dice¬
bant. intrantiũ multitudinẽ senciebant: s nimi¬
etate tiuioris & luminis uidere nil poterant. qͥa
eat ꝯccłos & pauor dep̃serat. ⁊ ipsa tanti luminꝰ
claritas reuerberabat. Quam lucẽ ptinꝰ miri odo¬
ris ẽ sragrantia sub secuta. Itaut eaꝵ animũ
quem lur emissa t̾ruerat: odoris suauitas refo¬
ieret. S cum ium claritatis illiꝰ ferre ñ possent:
cȩpit eadẽ romula assistentẽ & trementẽ redemp¬
tam suoꝵ ioꝵ magistram blanda uoce consolari di¬
sens. Noli tunere mat̾ ñ morior mͦ. Cumq hoc cre¬

Expanded text:
et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret,  ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa cre
Abbreviated transcription (Latin):
dari iam audit. & tam̃ ea tiuidere meliorando
ñ desinit. hȩc quam p̾diximꝰ romula. ea qu̾am
greco uocabulo medici paralisin uocant molestia
corꝑali ꝑcussa ẽ. Multisq anius in lectulo deen¬
bans pene om̃i lacebat m̃broꝵ officio destituta.
nec tam̃ hȩc eadem eiꝰ mentem ad impacientiã
flagella ꝑduxerant. Nam ipsa ei detͥmenta in¬
broꝵ facta fiderant uicrem̃ta iurtutum. Qͥa tan¬
to solliciꝰ adususn orationis excreuerat: qnto
aluid qđ libet agere nequaqm ualebat. Noc fe
gͥ quadam eandem redemptã quam pͣfatus sũ.
que utrasq discipłas suas filiar̃ loco nutriebat:
uocauit dicens. Mater ueni. Mat̾ ueni. L uior
cum alia eiꝰdem condiscipła surrexit. sic̃ utrisq¬
referentibꝰ & multis eadem res claruit : & ego qͦ¬
in eodem temꝑe agnoui. Cumq noctis medio
lectulo iacentis assisterent: subito celitꝰ lur e¬
missa. omnẽ illiꝰ cellulȩ spacium impleuit.

Expanded text:
dari jam audit, et tamen ea tundere meliorando dari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisqreferentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit,
Abbreviated transcription (Latin):
inscĩmoniali habitu constituta. in urbe hac iuixta
beate Marie semꝑ luirginis eccłiam manebat.
Hec illiꝰ herundinis discipła fuerat. que magnis
uirtutibꝰ pollens suꝑ p̾nestinos montes uitam
heremiticam duxisse ferebat᷑. Huic autẽ redẽp¬
te. due in eodẽ habitu discipłe aderant. Una no¬
mine romula: & altera quȩ nuc ad huc suꝑ ẽ.
Quam qͥdem facie scio s nomine uescio. Tres itaq
he ui uno habitacło comanentes: mor̃ qͥdem di¬
uitam. Hec autẽ quam p̾fatꝰ sum romula. allã
quã pͣdixi cũ discipłam suam magnis uitę
meritis ante ibat Erat quippe inyrȩ paciencie sũ¬
me obedienciȩ custos oris sui ad silencium studiosa
ualde ad continue orationis usum. S quia pler̃q
occłis sumini opificis aliqͥd imꝑfectionis habent.
sic̃ sepe imꝑiti homines nec dum ꝑfecte sculpta
sigilla conspicimus. & iam quosi ꝑfecta laudamiꝰ.
que tam̃ ad huic arcifex cousilerat & lunat. lau¬

Expanded text:
in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem diducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, lau
Abbreviated transcription (Latin):
uisset: ꝑegrinos iuros atq in hospitalitate susceptoᷤ
ad moniut ut surgerẽt. & cũ eo psalmos ꝓ ex pecta¬
ione sui exitꝰ decantarent. Cumq cum eis & ipse
moriens psalleret: uoces psallentiũ repente cõ¬
pescuit. cũ t̾rore magni clamoris dicens. Tacete¬
tacete. Nunqͥd ñ auditis qͣnte resonant laudes
incelo: Et dum adeasdẽ laudes quas intꝰ au¬
dierat aurẽ cordis intenderet: sca illa anima
carne soluta ẽ. Qua scł exeite. tanta illic fragiã¬
cia odoris aꝑsa ẽ. ut om̃s illi qui ad erant mesti¬
mabili suauitate replent᷑. Ita ut ꝑ hoc patent̃
aguoscerent: qđ eam laudes incelo suscepissent
Cui rei monachꝰ nr̃ int̾fuit. qͥ nc̃ usq uiuit. & cũ
magno fletu testari solet. quia qͦsisq corpꝰ euis
sepulture traderent. ab eoꝵ naribꝰ odoris illrus fra¬
narrasse me recolo cui speciosus c̃p̃sbit̾ nĩs qͥ hãc
nouerat me narrante atestatꝰ ẽ. Eo nanq temꝑe
que monasteriũ pecii anus quedã redepta noĩe

Expanded text:
egrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius franarrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
um scriptum sit. iustꝰ quac̾q morte
preuentꝰ fuerit. iusticia eiꝰ ñ auferet ab eo. electi qͥ
ꝓcul dubio ad ꝑpetuã uitam tendunt. qͥ eis obest.
si ad modicum dure moriant᷑: Et ẽ foctasse ñ unꝙͦ.
eoꝵ culpa licet minima que uieadẽ debeat morte

Expanded text:
um scriptum sit: Justus quacunque morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo?--Electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte
Abbreviated transcription (Latin):
formidant ꝓsꝑa qͣm aduersa: quia diꝰseruos ꝓsꝑa deiciũt.
aduersa uͦ erudiunt. Idõq sc̃i uiri constantia. ita portare de¬
bet aduersa. ut frangi non queat. Tunc magis sunt dei
oculi suꝑ ustos: qͣndo eos affligi ab iniquis ꝓuidentia suꝑna
ꝑmittit. Nam tunc eis gaudia disponũt᷑ et̃na:. q̃n p̃senti t¬

Expanded text:
formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti t
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iterum idem egregiꝰ predicator dicit. qui nouit do
mini aut quis consiliariꝰ eiꝰ fuit: Ualde enĩ ẽẽ. in¬
conueniens uidet᷑: eiꝰ sensum cum quo unus factus
fuerit ignorare Gregorius Scĩ uiri iuquantum
cũ dño unũ sunt. sensum diĩ ñ iguorant. Nam idẽ
se que dei siuit: adiunxit. Nos autẽ ñ sp̃m huius
mundi accepimus. s spm̃ qui exdeo ẽ. hinc iter̃
dic̃. Qd occułs ñ udit. nec auris audiuit. nec in cor

Expanded text:
dicit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. Nam idem se quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
quia hituc sibi prx̧esse poposcerant qͦrum scã
tortitudo in norma eiꝰ rectitudinis osfendebat.
Cumꝙ sibi subeo conspicerent illicita ñ licere. & se do¬
lerent assueta relinquere. durumq esset qđ iniñte
seteri oogebarit᷑ noua meditari: sic̃ prauis moribꝰ
comaiti sunt. Qui inito consilio: uenenũ uino mis¬
cuerunt. Et cum uas iutreum inquo ille pestifer
portꝰ habebat reconbenti patri ex mere monasterũ ac
benedicendum fuisset oblͦtum. Benesictus exten
nebat eodem signo rupit. Sicq contractuit eisae
si u illo uase mortis ꝓcruce lapidem clasisiet Inde¬
berte ꝓrinus uir ddei qͥa potum mortis habuerat: qđ
porare ñ potuit signiim utȩ Aeꝵ ilios suireutt de
uultu placido acmente tranqͥlla conliscireni tse¬

Expanded text:
quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa manu Benenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranq
Abbreviated transcription (Latin):
fuuit. Petrus Fateor placet qđ dicis. Sed qͥa
plati testimonĩ clausa reserasti queso ut deutta
iusti debeas ea que sunt inchoata ꝑcurrere. GR¬
Recedente gͥ temptatione uir dei quasi spinis eru¬
tis. exculta t̾ra de urtutũ segetȩ feracius fructum de¬
oit. Preconio itaq exime cinuersationis: celebre tio¬
men eiꝰ habebat᷑. Non longe autem monasterium fui
cuiꝰ congregationis pater defunctus ẽ. Om̃isq ex illo¬
monasterio congregatio ad eundẽ uenerabilem Bene¬
Dictum uenit & magnis p̃cibus ut eis prȩesse debe¬
ret pecut. Qui diu negando distulit. suis illoꝵ ꝙ
fratrum moribꝰ conuenire ñ posse predixit. S uictꝰ
quandoq precibus: assensum dedit. Cumq in eodẽ
monasterio regularis uitȩ custodiam teneret. nullio
ut prtus pactus illicitos iudexteram leuamq partẽ
deflectere aconuer satioias itinere liceret: suscepti
trs in sane seiuentes. semet ipsos priꝰ accusare ceper̃.

Expanded text:
fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dium.
x quo iudelicet tempore sicut post discipulis ipse ꝑhi-¬
bebat: ita in illo ẽ temptatio uoluptatis edomnta. ⁊it tale¬
uise aliqͥd ininime sentiret. Ceper̃ postmodũ multi
iam mundum relinquere atq ad eius magisterium
festinare. Liber qͥppe atemptationis uicio: uire iam
factus ẽ. uirtutum magister. Unde & ꝑmoysen prȩ¬
cipit᷑: ut leuitȩ auiginti qͥnq annis & supra min¬
strare debeant. Nb anno uͦ qͥnquagesimo custodes
uasoꝵ fiant. Petrul Iam quidem ꝓlati testimo¬
nũ michi aliquantum inteblectꝰ interlucet. S tam̃
hoc planius postulo exponi Gregoriꝰ Laquet pe¬
tre qd iniuuentute carnis temptatio ferueat. ab an¬
no autem qͥnquagesimo calor corporis frige scat.
Uasa autem sacra sunt: fideliũ mentes. Electi gͦ cũ
adhuc intemptatione funt: subesse eos & seriure
necesse ẽ: & obseqͥũs laboribꝰq fatigari. Cum uero
iam m̃tis ȩtate tranqͥlla calor recesserit temptatio¬
nis. custodes uasorum sunt : qͥa doctores animar̃

Expanded text:
dium. x quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi postulo. Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum
Abbreviated transcription (Latin):
Mis ys pater intelligo: qͥdnã sit habitauit secũ Greg̃.
i sc̃s uir contra se unanuniter conspirantes. sueq con¬
uersationis longe dissimiles coactus dui sustinere uo¬
luisset: foitasse fui uigoris usum ⁊ modum tranqͥllita-¬
tis excederet. atq contemplacionis lumine m̃tis sue
occłm declinasset. Bumq cotidie illoꝵ incorrectione
fatigatꝰ. minꝰ curaret sua & se forsitan relinqueret.
et illos ñ inueniret. Nam quotiens ꝑ cogitationis motũ
nimie extra nos ducimur. & nos sumꝰ & nobiscũ non
sumus: qͥa nosmet ipsos nnuume uidentes ꝑ alla ua¬
ganur. An illum secũ fuisse dicimus. qui ui lon¬
ginquã regionẽ abuĩt. portionẽ quam acceꝑat cõ fum¬
psit. uni in ea ciuium ad hȩsit. porcos pauit. qͦs ꝯman¬

Expanded text:
Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et man
Abbreviated transcription (Latin):
siuit. Recessit gͥ scienter nesciꝰ. & sapienter indoctꝰ
Huiꝰ ego omĩa gesta ñ didici: s paucca que nar¬
ro. quatuor discipłis illuis referentibꝰ agnoui: Con¬
stantino scilicet reuerentissimo ualde iuro: qui
ei in monasteris regimine successit. Ualentinia¬
ano qͦq: qui annis multis latranenfi monasterio
prȩfuit. Simplicio: qui congregationẽ illuis post
eiua t̾cius rexit. Honorato etiam: qui nanc ad¬
huc cellȩ eiꝰ inqua priꝰ conuersatꝰ fuerat prȩ est. Hic

Expanded text:
sivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. C
Abbreviated transcription (Latin):
uir sẽc tenere uoluisset. Sed signo crucis edito:
recestĩt auis. Tanta autẽ carnis tempcatio aue
minam iuderat. quam malignus sp̃s aute el
mentis occłos reduxit. Tantoq igne serui dei
ammum inspecie illꝰ accendit: ut se ui eĩ pectire
dieneris flamiina iuix caꝑet. & tam pene des ꝑreter

Expanded text:
vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi minam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere
Abbreviated transcription (Latin):
pres biter rurfus asseruit dicens. Yeraraciter ho¬
die resurrectionis dñicȩ paschalis dies ẽ. abstinere
tibi minime cougruit. Qtua & ego ad hoc missus fũ
ut dona om̃ipotentis dñu pariter sumantis.
B enedicentes gͥ dm̃ sumpser̃ cihum. Expleta itaq
refectione & colloqͥo ad eccłiam prb̃r recessit.
oDem quoq tempore hinc in specu latitantẽ
etiam pastores inuener̃. Quem dum uestitum pel¬
libus inter frutecta cernerent: aliquam bestiam ẽe̾.
crediderunt. Sed cognoscentes dĩ famulũ eoꝵ mul¬
ti ad pietatis gr̾am abestiali uĩte inutati sunt
Nom̃ itaq eiꝰ: ꝑuicina loca cunctis unotuit. Factũ¬
q ẽ: uit ex illo iam tempore amultis frequentari
cepisset. Qui cum ei cibos deferrent corporis: ab
tius ore in suo pectore alimenta referebant iute.
circa eis faciem uolitare cepit. eiꝰq turiltui impor¬
tune insistere. ita ut capi manu posset. si hancꝰ

Expanded text:
presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hopresbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc
Abbreviated transcription (Latin):
labrum lucerna claresceret. quattuiꝰ omnibꝰ quiin
uonio dei funt luceret: ciudam presbito longiꝰ ma¬
nenti qͥ refectionẽ sibi inpaschali festiuitate paraue¬
rat. ꝑiusum dñs apparere dignat᷑ ẽ dicens Tu tibi de¬
licias preparas. & seriuis m̃s illo in loco fame crucia¬
tur: Qui ꝓtiiꝰ surpȩrit. atq: in ipsa sollennitate pas¬
chali cum alimentis que sibi parauerat ad locim pe¬
tendit. & uirũ dei ꝑ abruta montiũ ꝑconcaua ual¬
lium. ꝑdefossa terrarũ quęsuut. eum h latere in
specu repꝑit. Cumq oratione facta benedicentes
om̃ipocentẽ dnm consedissent: post dulcia uitę
colloquia his qͥliduenerat prbr dixit. Surge &
sumamꝰ cibum: quia hodie pascha ẽ. Cui uit dei
respondit dicens. Scio qđ pascha ẽ. qutia uidere te mẽ¬
rui. Longe quippe abhominibꝰ posccꝰ: quia die codẽ
paschalis eẽt. solennitas ignorabat. Uenerabilis aitĩ

Expanded text:
labrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in labrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem
Abbreviated transcription (Latin):
eundem locum ꝑueniens: in artissimo specu se
tradidit. tribꝰq annis excepto romano monac ho
hominibꝰ incognitꝰ mansit. Qui uidelicet romanꝰ
ñ longe minonasterio sub adeo dati patris regula
degebat. S pie eiusclẽ patris sui occłis furabatur
horas. ⁊ quem sibi admandum surriꝑe poterat.
diebꝰ certis Senedicto panẽ ferebat. Ad eundem uͦ
specum ã romani cella iter ñerat: quia excelsa
desuꝑ rupes eminebat. S ex̾adem rupe in longis¬
suno fune religatum romanꝰ deponere panem
consueuerat. in qua resti paruulũ tutinnabulũ
in seruit. ut ad sonũ tincinnabuli uir der cognos¬
ceret. qͣndo sibi romanꝰ panẽ prȩberet quem ac¬
cipiens ẽderet. S antiquus hostis uniꝰ caritati in¬
uidens. alterius refectioni: cum quadam die sũ¬
mitti panẽ conspiceret. iactauit lapidem & tintia¬
mabulum fregit. Romanus tam̃: horis congruentibꝰ
plum hominibꝰ demonstiare. ut posita suꝑ cande¬

Expanded text:
eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibusexemplum hominibus demonstrare, ut posita supra cande
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ loci incole in eccłiȩ ingressu stispenderent. quatinꝰ¬
& prȩsentes & secuturi om̃s agnoscerent: Benedict᷑
puer conuersationis gr̃am aquanta ꝑfectione ce¬
pisset. Qd anuus multis illic ante occłos oñiũ¬
fuit: & usq ad hiec longobardoꝵ temꝑa suꝑ fores
ecclie pependit. Sed s̾ enedictus plus ap̾petens
suam occulte fugiens. deserti loci secessum pecus
suams oblac uocabi lum .ẽ. Qui arorana in be qͦ¬
oraguita fere milibꝰ distans: frigidlas atq ꝑ fpicu¬
as emanat aquas. Que illic iudelieet aquarum
abundantia mertenso prius lacu colligit᷑. ⁊ d post¬
tremũ nͥ in amnẽ deriuat᷑. Quo d rei fugiens ꝑ¬
geret. monachꝰ quidã romanꝰ nom. e. hunc. euutẽ
repperit. quo tenderet reqͥsiuit. Cuiꝰ cum desidiũ
cognouisset. & secretum tenuit. & aduttoriũ impen¬
dit  diq. scę comuiersationis habitimn tradiait. et
inquantum licuit ministrauit. Uir autem dei ad

Expanded text:
ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenuejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium ofuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens i, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽCumq ad locum uenissent qui enfidris dr̃. milts¬
q honestioribus uiris caritate se illic detinentibꝰ ibear
petsi apłi ȩccłia demorarent᷑: prȩdicta nutri illiꝰ ad
purgandum triticum auuicinis mulieribꝰ prȩstari fibi
capisterium petiit. Qd si mensam incaute dexelicꝰ¬
tum: casu accidente fractum ẽ Sic qͦq ut induabus
partibus inueniret᷑ diuisum. Qd mox ut redienstr¬
trix illius inuenit. uehem̃tissumne flere cepit. qͥa uas
qđ prestitum acceꝑat fractum uidebat. Benedatꝰ
autem religiosus & pus puer cum nutricẽ suam fler
conspisceret: eius dolori compassus ablatis secũ utris.
fracti capisterii partibꝰ sese cum lacrimis mnoratio¬
nem dedit. Qui ab oratione furgens. ita iuxta se ua
la potuissent. Mox autem niutricem suam blande con¬
solatus ei sanum capisterium reddidit. qđ fractum tu¬
lerat. Que res in loco eodem acunctis ẽ cognita ato
intanta admiratione habita ut hoc ipsum capisteriũ

Expanded text:
multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vasigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium
Abbreviated transcription (Latin):
bi uii
siuis corporibꝰ scĩ martires iacent dubiũ
petre
ñ ẽ. qđ mnulta ualeant signa moristrare
faciunt & pura mente querentibꝰ in nume
iniracła ostendunt. S quia ab infirmis potest
mentibꝰ dubitari. utrũne ad exaudiendum ibi presen¬
tes sint ubi constat. quia in suis corporibꝰ ñ sint. ibi eos¬
necesse. ẽ. maiora signa ostende ribi de eoꝵ presentia
potest mens infirina dubitare. Quoꝵ uͦ mens indeo
fixa ẽ. tanto magis habet fidei mneritum. quanto il¬
lic eos nouit ñ iacere corpore & tam̃ ñ de esse ab ex¬
audicione. Unde ipsa quoq ueritas ut fidem disci¬
pulis augeret dixit. Si ñ abiero. paraclitꝰ ñ ueniet
aduos. Cum enĩ constet quia paracłitꝰ spiritus
expatre semꝑ procedat & filio. cur se filiꝰ recessurum dicit.
ut ille ueniat qui a filio nunquam recedit: S quia discipu¬
li incarne dñm cernentes. corporeis hunc semꝑ occłis iudere
siciebant recte eis dicit᷑. Nisi ego abiero: paracdicus non ueni¬

Expanded text:
bi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veni
Abbreviated transcription (Latin):
influctibꝰ atq deficiens : subito m̃tis ponde sum
grauatꝰ. ita ut neq depressus somno essem. neq u
gilare ine crederẽ cum ecce in eodem medio mari
me posito. qͥdam apparuit: qͥ mͥ panẽ ad refectionem
detulit. Quem mox ut comdi : ⁊ures recepi. Nec lon¬
ge post nauis transiens affuit. quȩ me ab illo undaꝵ
ꝑicło suscepit. atq ad t̾ram duxit. Qd̃ scił ep̃c au¬

Expanded text:
in fluctibus atque deficiens, subito mentis pondere sum in fluctibus atque deficiens, subito mentis pondere sum gravatus, ita ut neque depressus somno essem, neque me vigilare crederem: cum ecce in eodem medio mari me posito quidam apparuit qui mihi panem ad refectionem detulit. Quem mox ut comedi, vires recepi. Nec longe post navis transiens adfuit, quae me ab illo undarum periculo suscepit, atque ad terram deduxit. » Quod sc
Abbreviated transcription (Latin):
dlidie. S ꝑ obseqͥum caritatis. tnum qđ mortuo debeit
impendit. ut onũipotenti deo pabsolutione eꝰ anune
osferri sacrificiuni inctime salutaris iuberet. Quo ob¬
lato restaurata narie ꝑrexit ad italiam Cumq ad ro¬
manũ portum uenisset illic nartam repꝑtt quem mor¬
tunm putaitit. Tituic in opinata exultacione qauisus.ẽ.
eumq qualtter tot diebꝰ in illo tanto maris ꝑͥicło iuiere
potiusset inqͥsiuit. Qui udelicet uicdicauit. quotiens
in illius tempestatis fluctibꝰ cum eodem quem regebat
carabo fuisset uersatꝰ. qualiter cum illo undis pleno
natauerat. & quotiens eo asuꝑiore parte deorsum uer¬
so: ipse carinȩ eius suꝑ sederat. adiungens cum diebꝰ
ac noctibꝰ hoc incessanter faceret. iamq eiꝰ uirtꝰ fun¬
ditus ex fame simul & labore cecidisset: quo eum
ordinẽ diuina miscdia seruauerit. Indicauit et
enĩ qđ etiam nunc usq testat᷑ dicens. Laborans

Expanded text:
didit, sed, per obsequium charitatis, unum quod mortuo debebat didit, sed, per obsequium charitatis, unum quod mortuo debebat impendit, ut omnipotenti Deo pro absolutione ejus animae offerre sacrificium victimae salutaris juberet. Quo oblato, restaurata nave, perrexit ad Italiam. Cumque ad Romanum portum venisset, illic nautam reperit quem mortuum putabat. Tunc inopinata exsultatione gavisus est, et eum qualiter tot diebus in illo tanto maris periculo vivere potuisset inquisivit. Qui videlicet indicavit quoties in illius tempestatis fluctibus cum eodem quem regebat fuisset carabo versatus, qualiter cum illo undis pleno nataverat, et quoties eo a superiori parte deorsum verso ipse carinae ejus supersederat; adjungens cum diebus ac noctibus hoc incessanter faceret, jamque ejus virtus funditus ex fame simul ordine divina misericordia servaverit indicavit; et quod etiam nunc usque testatur, dicens: « Laborans
Abbreviated transcription (Latin):
eius uincła soluerent᷑ in notuit. eiꝰqͦ coniuix illos
uit. Et hoc ex alia nobisre que ante annos septẽ
gesta ẽ: certissune confirmat᷑¬
normitanus ep̃s. sic̃ fideles mͥ ac religiosi uiri multi
testati sunt. atq testant᷑ cum beatȩ memorie deces-
soris mei tempore iussus ẽẽt. ut romam ueniret. uim
nimie tempestatis ꝑtulit. ita ut se extanto undar̃
ꝑiculo euade posse diffideret. Nauta uͦ illrus ua¬
rica nomite qui nunc eiꝰdem eccłiȩ clericatꝰ officio
fungit᷑. dumi post nauẽ carabum regeret: rupto fu¬
ne cuim eodem carabo quem regebat inter undar̃¬
cumulos repente disparuit. N auis autẽ cui ep̃s pre¬
erat. audem post multa ꝑica ad hosticam insulani
flric bibus quassata ꝑuenit. Tumq die cercio ep̃s nautã
qui abeo ab reptus ucarabo fuerat. in nulla maris partoe
iuderet apparere : uehementer afflictus mortiium cre¬

Expanded text:
ejus vincula solverentur innotuit, ejusque conjux illos ejus vincula solverentur innotuit, ejusque conjux illos ecognovit, et ex alia nobis re quae ante annos septem gesta est certissime confirmatnormitanus episcopus sicut fideles mihi ac religiosi viri multi testati sunt atque testantur, cum beatae memoriae Pelagii decessoris mei tempore jussus esset ut Romam veniret, vim nimiae tempestatis pertulit, ita ut se ex tanto undarum periculo evadere posse diffideret. Nauta vero illius, Baruca nomine, qui nunc ejusdem Ecclesiae clericatus officio fungitur, post navem carabum regebat. Rupto fune cucumulos repente disparuit. Navis autem cui episcopus praeerat, tandem post multa pericula ad Usticam insulam fluctibus quassata pervenit. Cumque die tertio episcopus nautam qui ab eo abreptus in carabo fuerat in nulla maris parte videret apparere, vehementer afflictus mortuum cre
Abbreviated transcription (Latin):
quid peo fr̾s agerent. & fr̾s ignorassent qͥd de eo
copiosus uidisset: utio eodem temꝑe dum cognosc̃
ille isti quid egerant. atq isti cognoscunt ille qͥd
uderat : concordante simul uisione & sacrificio
res aꝑte claruit. qͥa fr̃ qui defunctꝰ fuerat. ꝑ salu¬
tare hostiam supplictum euasit. Petrus¬
Mira sunt ualde quȩ audio. & si mediocrit᷑
leta. Gregor̾. He nobis indubium ueniant uer¬
ba morcuoꝵ: confirmant hec facta iuuentium
Nam uir uite uenerabilis cassius narni ensis ep̃c.
ad me: & retribuam tibi mercedem titam.
Qui post annos septem ipso natalicio apłoꝵ die
cum missar̃ sollennia ꝑegisset. & m ỹsteria sacrȩ
cõmunionis accepisset: ẽ corpore exiit.
oc quoq qđ auduuinus. quendam apucl hostes incap¬
tiuitate positum & iniunculis religatum fuisse proqͦ
sua conuiix diebꝰ certis sacrificium offerre consueuerat.
Lui longo post tempore ad coniugẽ reuersus qͥbus dieb

Expanded text:
quid pro eo fratres agerent, et fratres ignorassent quid de illo quid pro eo fratres agerent, et fratres ignorassent quid de illo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum cognoscit ille quid isti egerant, atque isti cognoscunt quid ille viderat, concres apte claruit quia frater, qui defunctus fuerat, per salutarem hostiam supplicium evasit. Mira sunt valde quae audio, et non mediocriter laeta. GREGOR. Ne nobis in dubium veniant verba mortuorum, confirmant haec facta viventium. Nam vir vitae venerabilis Cassius Narniensis episcopad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Qui post annos septem ipso natalitio apostolorum die cum missarum solemnia peregisset, et mysteria sacrae communionis accepisset, e corpore exivit.oc quoque audivimus, quemdam apud hostes in captivitate positum, et in vinculis religatum fuisse, pro quo sua conjux diebus certis sacrificium offerre consueverat: qui longo post tempore ad conjugem reversus, quibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i compati. eiꝰq cum dolore graui supplicia pensa¬
re. & si qđ esset ereptionis eu̾is remediũ qͥrere.
unc euocato ad me eodem precioso mouasterui nr̃
prȩposito: tristis dixi. Diu. ẽ. ex quo fr̃ ille qͥ defun¬
ctus ẽ. uugne cruciat᷑. Hehemus ei aliqͥd caritatis
impendẽ. & eum inqͣntũ possumꝰ ut eripiat᷑ ad¬
uiuare. Uade itaq & ab hodierna die diebꝰ xxͣx. con
tius: offerre ꝓeo sacrificiũ stude ut nullus om¬
fino. premittat᷑ dies. qͦ absolutione p̃ro illius sa¬
euolutos dies ñ numerantibꝰ: idem fr̃ qui defunctꝰ
fuerat. nocte quadam fr̃i suo germano copioso ꝑui
sionẽ apparuit. Quem ille cum uidisset: inqͥ suuit
dicens. Quid ẽ fr̃̾: Quo mͦ es: Ciu ipse respondit.
Qunc usq male fui. s iani mͦ bene sum: qͥa hodie
cõmunionẽ recepi. Qd̃ idem copiosus ꝑgens. ꝓtinꝰ
oblacio fuerit impleca. Cumq & copiosus nesciret

Expanded text:
fratri compati, ejusque cum dolore gravi supplicia pensafratri compati, ejusque cum dolore gravi supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus remedium quaerere. Tunc evocato ad me eodem Pretioso monasterii nostri praeposito, tristis dixi: Diu est quod frater ille qui defunctus est in igne cruciatur, debemus ei aliquid charitatis impendere, et eum in quantum possumus, ut eripiatur, adjuvare. Vade itaque, et ab hoditinuis offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies, quo pro absolutione illius saevolutos dies non numerantibus, idem frater qui defunctus fuerat, nocte quadam fratri suo germano Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit dicens: Quid est, frater? Quomodo es? Cui ille respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod idem Copiosus pergens protioblatio fuerat impleta. Cumque Copiosus nesciret
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ponat᷑: s quolibet fossam insterqͥlinio facite. atq in
tres aureos quos reliqͥd iactate. simul om̃s claman¬
tes: pecunia tua tecum sit inꝑdicione. & sic eum
terra oꝑite. In quibus utrisq rͥebus unam morienti.¬
ritudo mortis aculpa solubilem faceret: & istos aua-¬
ricie tanta dampnatio misceri inculpa ꝓhiberet.
Qd̃ ita factum ẽ. Nam cum idem monachꝰ ꝑuenisset
carnalis fr̃ cur aboñbꝰ ẽẽt. ab ominatus indicauit.
Qui ꝓtinus de reatu suo uehem̃ter ingemuit. atq in
ipsa tristicia ẽ corpore exiuit. Qu ita .ẽ. sepultus
ut dixeram. Sed fr̃s om̃s eadem eiꝰ sententia ꝑt᷑bati:
cȩperunt singuli excrema quȩq & uilia & que eis
habere regulariter semꝑ licuerat. ad mediũ ꝓferre.
uehem̃terq formidare. ne qͥd apud sẽ. ẽẽt. unde re¬
prehendi potuissent. Cum uͦ post mortẽ eiꝰ.xxͣx.
iam essent dies euoluti: cepit animus m̃s defuncto

Expanded text:
non ponatur, sed quolibet fossam in sterquilinio facite, et in non ponatur, sed quolibet fossam in sterquilinio facite, et in tres aureos quos reliquit jactate, omnes simul clamantes: Pecunia tua tecum sit in perditionem , et sic eum terra cooperite. In quibus utrisqlum amaritudo mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri in culpa prohiberet, quod ita factum est. Nam cum idem monachus pervenisscarnalis frater cur ab omnibus esset abominatus indicavit. Qui protinus de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa sua tristitia e corpore exivit, qui ita est sepultus ut dixeram. 468 Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extrema quaeque et vilia, et quae eis habere regulariter semper licuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. Cum vero post mortem ejus triginta jam essent dies evoluti, coepit animus meus defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nobiscũ cõmunit̾ iuxerat. equanumiter ferre ñ ualui.
Liuppe quia eiusdẽ nr̃i monasterũ semꝑ regula fuerat.
ut cuncti fr̃s ita cõmuniter iuuerent: quatimis eis
singulis nulla habere ꝓpria liceret. Iunc tunio
merore ꝑculsus. cogitare cȩpi uel qͥd ad purgationẽ
morientis facerem uel qͥd inexemplum uuientibus
frib ꝓuiderem. Precioso gͥ etudem motiasteriĩ pre¬
posito: ad me accito dixi. Uade. & nullus exfr̃̾ibꝰ se ad¬
eum morientẽ uingat. nec sermonẽ consolationis
excuiꝰ libet eoꝵ ore ꝑcipiat. S cum in morte consti¬
tutus fres quefierit: ei suus fr̃ carnalis dicat. qͥa ꝓsoli
dis quos occulte habut: acunctis ft̃ibꝰ abominatus sit.
Ut saldem in mortẽ de culpa sua mentem illiꝰ amaritu¬
do transuerberet: atq apeccato qđ ꝑpetrauit purget
Cum uͦ mortius fuerit corpꝰ illiꝰ cum fr̾m corporibus

Expanded text:
qui nobiscum communiter vixerat, aequanimiter ferre nqui nobiscum communiter vixerat, aequanimiter ferre nquippe quia ejusdem monasterii semper regula fuit ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc nimio moerore percussus, cogitare coepi, vel quod ad purgationem morientis facerem, vel quod in exemplo viventibus fratribus providerem. Precioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad me accito, dixit: Vade, et nullus ex fratribeum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater carnalis dicat quia, propter aureos quos occulte habuit, a cunctis fratribus abominatus sit, ut saltem in morte de culpa mentem ipsius amaritudo transverberet, atque a peccato quod perpetravit, purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus