comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim est tam uoluntariũ q̃ religio inqua si aĩus sacrificantis
auersus est.iam sublata iam nulla est.Recta igitur ratio est
ut religioriẽ patientia uel morte defendas in quo fides conser¬
uata et ipsi deo grata est: et religioni addit autoritatẽ. Nam si
is qui in hac rerrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo &¬
egregio facinore si postea uixerit. acceptior fit: et catior si peti¬
erit sũmam cõsequitur gloriã. ꝙ produce suo mortẽ occubue¬¬
rit. quanto magis imꝑarori oĩum deo fides seruanda est:qui
nõ tantum uiuentib sed etiã moituis premiũ põt uiitutis ex sol¬¬
uere : Igitur dei cultus qm̃ militie celestis est deuotionẽ inaxntiã
fideq desiderat. Quõ enim deus aut ambit colentẽ si : pe non
ametur ab eo aut prestabit oranti quicꝗd orauerit: cum ad
precandum. neq ex animo neq obseruanter accedat: Isti ãt

Expanded text:
est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis auersus est, iam sublata, iam nulla est. recta igitur ratio est ut religionem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit auctoritatem. nam si is qui m hac terrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo egregio facinore, si post uixerit, et acceptior fit et carior, si perierit, summam consequitur gloriam, quod pro duce suo morte occubuerit, quanto magis imperatori omnium deo fides seruanda est, qui non tantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium potest uirtutis exsoluere? igitur dei cultus, quoniam - militiae caelestis est, deuotionem maximam fidemque desiderat. quomodo enim deus aut amabit colentem, si ipse non ametur ab eo, aut praestabit precanti quidquid orauerit, cum ad precandum neque ex animo neque obseruanter accedat? isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
tuta damnabit aliud uerius quod colat queret: hinc fida scilentia
sacris instituta sunt ab homibus callidis. ne scit᷑ populus quid colat
Cum autẽ nos in eorum doctrinis uersemur: cur nobis aut tiõ ere¬
dunt. qui utrũq nouimus: aut in udent qui falsis uera p̾tulimꝰ.
Sed defendenda sunt inquiunt publice precepta sacra oq̃ in ho¬¬
nesta uoluntate miseri errant.Sentiunt enim nihilesse ĩ reb
humanis religione prostatinius camq sũma ui oportere defẽ¬
di. Sed ut in ip̃a religione. sic in deferisionis gñe fallũtur de fẽ¬
denda. enim religio est. nõ occidendo. sed morietdo nõ seuicia
sed patientia nõ scelere. sed fide. Illa enim malorum sunt hec
bonorum et necesse est borium in religione uersari nõ malum
Nam si sanguine. si tormentis si malo teligionẽ defetidere ue¬
lis iam nõ defendetur illa sed polluetur: anꝑ uiolabitur. Hiħ

Expanded text:
tuta, damnabit aliutque uerius quod colat quaeret. hinc fida silentia tuta, damnabit aliutque uerius quod colat quaeret. hinc fida silentia sacris instituta sunt ab hominibus callidis, ne sciat populus quid colat. cum autem nos in eorum doctrinis uersemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque nouimus, aut inuident, quia falsis uera praetulimus? \'sed defendenda sunt\' inquiunt \'suscepta publice sacra: o quam honesta uoluntate miseri errant! sentiunt enim nihil esse in rebus humanis religione praestantius eamque summa ui oportere defendi, sed ut in ipsa religione sic in defensionis genere falluntur. defendenda enim religio est non occidendo sed moriendo, non saeuitia sed patientia, non scelere sed fide: illa enim malorum sunt, haec bonorum, et necesse est bonum in religione uersari, non malum. nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defendere uelis, iam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolabitur. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ritus quibus sunt initati uel ex rebus gestis hominũ uel excasibus:
ueleriam ex moribus natos sciant incredibilis dementia est deos
putare quos fuisse mortales negare nõ audeant. uelsitam impu¬
denites fuerent ut negent sue illos ac suorum littere coarguant.ip̃a
deniq illos sacrorum mitia cõuincant. Sciant igitur ex hoc ipso
quantũ intersit interuerum et falsum qñ ip̃icum sint eloquẽtes
ꝓsuadere non possunt: impiti ac rudes possunt. ꝗr res ip̃a et ueritas
loquitur.Quid ergo seuiunt: et iusticiam suam dum minuẽ uolũt
augeant: lonoȩ diuersa sunt carnificina et pietas nec põt aut ue¬
ritas cumni aut iusticia cum crudelitate coniungi. sed merito nõ
audent de rebus quicqͣ docere diuinis: ne et anr̃is derideãtur. et
asuis deserantur. Nam fere uulguscui simplex incorrptũq udi¬
cium est: si misteria illa cognoscant ĩ memoria mortuotũ consti¬

Expanded text:
ritus quibus sunt initiati uel ex rebus gestis hominum uel ex casibus ritus quibus sunt initiati uel ex rebus gestis hominum uel ex casibus uel etiam ex mortibus natos sciant, incredibilis dementia est deos putare quos fuisse mortales negare non audeant: uel si tam inpudentes fuerint ut negent, suae illos ac suorum litterae coarguant, ipsa denique illos sacrorum initia conuincant. sciant igitur ex hoc ipso quantum intersit inter uerum atque falsum, quando ipsi cum sint eloquentes, persuadere non possunt, inperiti ac rudes possunt, quia res ipsa et ueritas loquitur. quid ergo saeuiunt? ut stultitiam suam dum minuere uolunt augeant. longe diuersa sunt carnificina et pietas nec potest aut ueritas cum ui aut iustitia cum crudelitate coniungi. sed merito non audent de rebus quicquam docere diuinis, ne et a nostris derideantur et a suis deserantur. nam fere uulgus, cui simplex incorruptumque iudicium est, si mysteria illa cognoscat in memoriam mortuorum consti
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti nos facimus. Hon est opus ui et iniuria qr regio coli nõ potest
uerbis potiusq uerberibus res agenda est ut si uoluntas destringat &¬
aciem ingeniorũ suorum si rano eorum uera est asẜatur parati su¬
mus audire si doceant. Tacentibus certe nihil eredimus. Imitẽtur nos
aut rõnem tocius rei exponant. Hos enim nõ illicimus. ut ip̃i ob¬
iectant. sed docemus probamus ostendimus: Itaq nemo a nobis
retinetur inuitus. Est eniminutilis deo qui deuotione ac fide ca¬
ret et tamen nemo discedit. ip̃a ueritate retinente doceant isti hoc
modo si qua illis fidutia ueritatis est. Ioquantur discant. audeant
nunq disputare nobiscum aliquid eius modi. lam profecto ab
aniculis quas contemnũt et apueris nostratibus error illorũ ac¬
stulticia tidetur. Cum enim sint ꝑitissimi deorũq progeniẽ et res
ꝯestas. et impia et interitus: et sepulcra delibris nouerint iposq

Expanded text:
sicuti nos facimus. Non est opus vi et injuria, quia religio cogi non potest: sicuti nos facimus. Non est opus vi et injuria, quia religio cogi non potest: verbis potius quam verberibus res agenda est, ut sit voluntas. Distringant aciem ingeniorum suorum: si ratio eorum vera est, afferatur. Parati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus; sicut ne saevientibus quidem cedimus. Imitentur nos, et rationem rei totius exponant. Nos enim non illicimus, ut ipsi objectant: sed docemus, probamus, ostendimus. Itaque nemo a nobis retinetur invitus; inutilis est enim Deo, qui devotione ac fide caret. Et tamen nemo discedit, ipsa veritate retinente. Doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia veritatis est, loquantur: hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid ejusmodi; jam profecto ab aniculis quas contemnustultitia ridebitur. cum enim sint peritissimi deorumque progeniem et res gestas et imperia et interitus et sepulcra de libris nouerint ipsosque
Abbreviated transcription (Latin):
inualescunt cum delubris ac ludibriis sui deserantur et qm̃
ui nihil possunt augetur enim religio dti quanto magis pre¬
mitur or̃one pocius et ortamentis agant procedant ĩ mediũ
pontifices seu minores seu maximĩ flamines augures item
reges sagricole quiq sunt sacerdotes et antistites religionu cõ-¬
uõcent nos ad concionẽ cohortentur nos ad suscipietidos cultꝰ
deorum ꝑsuadeant multos esse quorum numĩe ac prouidẽtia
regantur omĩa ostendant origines et uitia sacrorum ac deoꝵ
quõ sint mortalib tradita. qui fons que ratio sit explicent.
proferant que merres incultu. que pena in cõtemptu maticat¬
quare ab hominibus se coli uelint quid illis si beati sunt humana pictate
conferat. que om̃ia non asseueratione propria nec enum ualet quicquã
mortalis hominis autoritas sed diuinis aliquib testimoniis cõfirmẽt

Expanded text:
invalescunt, cum delubris ac ludibriis suis deserantur. Et quoniam invalescunt, cum delubris ac ludibriis suis deserantur. Et quoniam vi nihil possunt augetur enim religio Dei, quanto magis premitur ratione potius et hortamentis agant. Procedant in medium pontifices, seu minores, seu maximi; flamines, augures, item reges sacrificuli, quique sunt sacerdotes et antistites religionum. Convocent nos ad concionem: cohortentur ad suscipiendos cultus deorum; persuadeant multos esse quorum numine ac providentia regantur omnia: ostendant origines et initia sacrorum ac deorum, quomodo sint mortalibus tradita; qui fons, quae ratio sit, explicent; proferant, quae merces in cultu, quae poena in contemptu maneatquare ab hominibus coli se velint, quid illis, si beati sunt, humana pietas conferat. Quae omnia non asseveratione propria nec enim valet quidquam mortalis hominis auctoritas, sed divinis aliquibus testimoniis confirment;
Abbreviated transcription (Latin):
omnium ignorantia efficit: ut inꝑsequendis sapientib tam¬
mali sint finguntq se illis consulere illos ad bonã mentẽ uelle
reuocare. Hũ igitur hoc sermone ut aliqua rõne reddita face̾
nituntur. Minime seruiatq tormentis. Omira et ceca demẽ¬
tia in his putatur mala mens esse qui fidem seruare conãt
fas omne lacerantur: anpocius inhis que ea faciunt incorpotib
innocentiũ que nec seuissimi latrones. nec iratissimi hostes. nec
ĩmatiissimi barbari aliquãdo fecerunt:Adeo ne etiã sibi menti¬¬
untur. ut uicissim boni ac mali nomĩa transferant et ĩmutent.
Quid ergo nõ diem noctẽq uocant solem tenebras alioquin eadẽ
impudentia bonis malorum nomen ĩponere sapientib stultotũ
in eloquentia arment se ac refellant. hec nr̃a si possint congre¬¬
diantur cominus et singula queq discuciant. decet eos suscipe
defensionẽ deorum suorum ne si nr̃a inualuerint. ut quoitidie

Expanded text:
omnium ignorantia nec se nomnium ignorantia nec se nmali sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare. Num igitur hoc sermone, aut aliqua ratione reddita facere nituntur? Minime; sed vi atque tormentis. O mira, et caeca dementia! In iis putatur mala mens esse, qui fidem servare conantur; fas omne lacerantur? an potius in iis qui ea faciunt in corporibus innocentum, quae nec saevissimi latrones, nec iratissimi hostes, nec immanissimi barbari aliquando fecerunt? Adeone etiam sibi mentiuntur, ut vicissim boni ac mali nomina transferant et immutent? Quid ergo non diem, noctem vocant? solem, tenebras? Alioquin eadem impudentia est, bonis malorum nomen imponere; sapientibus, stultorum; losophia, vel in eloquentia, arment se, ac refellant haec nostra, si possunt: congrediantur cominus, et singula quaeque discutiant. Decet eos suscipere defensionem deorum suorum, ne, si nostra invaluerint ut quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
Iscant igitur et suarum et alienatũ interfectores aĩaꝵ
q exprabile facinus admittãt primũ ꝙ se ip̃os iugulãt
ꝑditissimis demonib seruiendo. quos che us ĩeterna supplina
damnauit: deinde ꝙ nec abaliis deum coli patiũtur. sed ad¬
uertere homies adͥ mortifera sacta contendunt nitunturq
sũma diligentia nequa sit anima ĩcolumis interra que sal¬¬
ua statu suo spectet incelum. Quid aliud dicam ꝙͣ in ẜos
qui predonum suorũ instigationib parent. quos deos esse
opinãtur. quorum neq condinoniẽ neq originẽ. neq Ø
nomina. neq rõnem sciunt. sed in herente ꝓsuasione uulgari
libenter errant: et stultine sue fauent: aquibus si ꝑsuasionis eius
rationem requiras nullam possint reddere: sed ad maiorum
iuditia confugiant.ꝙ illi sapientes fuerint illi probauerint
illi scierint quid esset optimũ seq ip̃os sensibus spoliant rõne
abdicant: dum alienis erroribus credunt.Sic implicati rerũ

Expanded text:
iscant igitur et suarum et alienarum interfectores animarum quam inexpiabile facinus admittant, primum quod se. ipsos iugulant perditissimis daemonibus seruiendo, quos deus in aeterna supplicia damnauit, deinde quod nec ab aliis deum coli patiuntur, sed auertere homines ad mortifera sacra contendunt nitunturque summa diligentia ne qua sit anima incolumis in terra quae saluo statu suo spectet in caelum. quid aliut dicam quam miseros qui praedonum suorum instigationibus parent, quos deos esse opinantur? quorum neque condicionem neque originem neque nomina neque rationem sciunt, sed inhaerente persuasione uulgari libenter errant et stultitiae suae fauent. a quibus si persuasionis eius rationem requiras, nullam possint reddere, sed ad maiorum iudicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probauerint, illi scierint quid esset optimum, seque ipsos sensibus spoliant, ratione abdicant, dum alienis erroribus credunt. sic inpiicati rerum
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa que singulas urbes aut regiones plerũq populatur:
uel incendio inorbem misso quale iam fuisse sub phetonte
dicitur: uel diluuio aquarũ quale sub deucalione traditur
cum preter unũ hominẽ genus omne deletũ est. Q uod diluui¬
unti si casu accidit profecto potuit accidere ut et ille unus qui
suꝑfuit ĩteriret. Si autẽ diuitie prouidentie nutu quod nega¬
ri nõ põt ad reꝑandos homies reseruatus est apparet in dei x¬
potãte esse ueluitã. uel interitũ gȩ tieri humanis. quod si põt
occidere intorum qr per ꝑtes ocidit apparet aliquãdo esse ortũ
et fragilitas ut iniciũ sic declarat et terminũ. Que si uera sunt
nõ poterit defendere. Aristoteles: quo minus habuerit et mũdus
ip̃e principiũ. Quod si Aristoteli plato et Epicurus extorquent et
platoni et Aristoteli qui semꝑ fore mundũ putauerũt. licet sint

Expanded text:
diffusa, quae singulas urbes aut regiones plerumque populatur, diffusa, quae singulas urbes aut regiones plerumque populatur, uel incendio in orbem inmisso, quale iam fuisse sub Phaethonte dicitur, uel diluuio aquarum, quale sub Deucalione traditur, cum praeter unum hominem genus omne deletum est. quod diluuium si casu accidit, profecto potuit accidere ut et ille unus qui superfuit interiret. si autem diuinae prouidentiae nutu, quod negari non potest, ad reparandos homines reseruatus est, apparet in dei potestate esse uel uitam uel interitum generis humani. quod si potest occidere in totum, quia per partes occidit, apparet aliquando esse ortum, et fragilitas ut initium, sic declarat et terminum. quae si uera sunt, non poterit defendere Aristoteles quominus habuerit et mundus ipse principium. quod si Aristoteli Plato et Epicurus extorquent, et Platoni et Aristoteli qui semper fore mundum putauerunt, licet sint
Abbreviated transcription (Latin):
neri trecesse est preterito pñti et futuro preteriti est origo. pñtis
substantra futuri dissolutio que omĩa insitigulis homĩb appa¬
tent. Incipimus enim cũ nascimur et sumus cu uiuimus. et
desinimus cum ĩterimus. Unde etiã tres parcas esse uoluerũt
unã que uitam homĩbus ordiatur alterã que contexat terciã
quie rumpat ac finiat. In toto autẽ generc hominũ quia solũ
pr̃is tempis apparet: ex eo tam̃ et preteritũ .i. origo colligitur:
et futurũ : dissolutio.Nam quoniã est apparet aliquãdo cepis¬
se. Esse enim nulla res sine exordio põt et quia cepit apparet
qñq desiturũ. Nec etum põt ut aliquo casi id totũ esse ĩmor¬
tale quod exmortalib constat. Nam sicut uniuersi ꝑsingulos
interimus fieri põt ut aliquo casu omnes simul uel sterilitate
torrarũ que accidere uel ꝑticulaum solet uel pestilentia ubiq

Expanded text:
neri necesse est, praeterito, praesenti, futuro. Praeteriti est origo, praesentis neri necesse est, praeterito, praesenti, futuro. Praeteriti est origo, praesentis substantia, futuri dissolutio. Quae omnia in singulis hominibus apparent, et incipimus enim, cum nascimur; et sumus, cum vivimus; et desinimus, cum interimus. Unde etiam tres Parcas esse voluerunt; unam, quae vitam hominibus ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat ac finiat. In toto autem genere hominum, quia solum praesens tempus apparet, ex eo tamen et praeteritum, id est, origo colligitur; et futurum, id est, dissolutio. Nam quoniam est, apparet aliquando coepisse esse enim nulla res sine exordio potest; et quia coepit, apparet quandoque desiturum. Nec enim potest id totum esse immortale, quod ex mortalibus cinterimus, fieri potest ut aliquo casu omnes simul, uel sterilitate terrarum, quae accidere particulatim solet, uel pestilentia, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
eos T ullius plurib ꝗdem locis sed tatñ materiã tam copiosã
etuberem strictrn conuntigit quã ego nũc id ciito pretero ꝗa¬
nuꝑ proprium de ea relibrum ad Demetrianũ auditorẽ meum
scripsi. Illud hoc loco preterire nõ possum quod errantes quidã pħi
aiunt homĩes ceteraq animalia sine ullo artifice orta esse de tora.
aruis: et hi maxime inea fuere sñia qui esse prouidentia
negant. Ham stoici animantiũ fabricã. diuine solertie tribuũt
Aristotiles autẽ labore se ac molestia liberauit. dicens sẽꝑ fuisse
mundum. Itaq humanũ genus et cetera que ĩ eo sunt iniciũ
nõ herẽ sed fuisse semper ac semꝑ fore. Sed cum uideamus
singula queq animalia que ante nõ fuerũt inciꝑe esse. et esse
desinere necesse est totum genus aliquãdo esse cepisse, et aliquã
do desiturum esse quia cepit.Omnis enim tribus tẽporib cõti¬

Expanded text:
eos Tullius pluribus quidem locis, sed tamen materiam tam copiosam eos Tullius pluribus quidem locis, sed tamen materiam tam copiosam et uberem strictim contingit. quam ego nunc idcirco praetereo, qnuper proprium de ea re librum ad Demetrianum auditorem meum scripsi. illut hoc loco praeterire non possum quod errantes quidam philosophi aiunt, homines ceteraque animalia sine ullo artifice orta. esse de terra,.aruis. et u maxime in ea fuere sententia qui esse prouidentiam negant: nam Stoici animantium fabricam diuinae sollertiae tribuunt. Aristoteles autem labore se ac molestia liberauit dicens semper fuisse mundum: itaque et humanum genus et cetera quae in eo sunt initium non habere, sed fuisse semper ac semper fore. sed cum uideamus singula quaeque animalia quae ante non fuerint esse incipere et esse desinere, necedo desiturum esse, quia coeperit. Omnia enim tribus temporibus conti
Abbreviated transcription (Latin):
rare que dicant nõ dico esse mentitos. sed primũ omniũ ꝑre¬
thoa simulacrũ hominis formasse demolli ac pitiguiluto ab
eoq primo natam esse artẽ statuas et simulacra fingeriai. Si¬
quideni iouis remporib fuit. Quib primũ templa cotistitui
et noui deorum cultus esse ceꝑunt sic ueritas fuesta mẽdatio
est. et illud quod adeo factũ ferebatur homi qui opus diuitiũ
imitatus est cepit ascribi. Ceterum fitio ueri ac uiui homĩs
elimo dei est: quod hermes quoq tradidit qui nõ tantũ hoĩes
adimaginẽ dei fictum esse dixit adeo sed ẽt illud explanare tẽ¬
ptauit. Quã subtili ratione singula quoq incorpore hominis
mẽbra formauerit. cum eorum nibilsit: quod nõ tantũdẽ
adusus necessitatẽ quantũ ad pulchritudinẽ ualeat. Iaͥ uõ eniã
stoici cum de prouidentia disserunt facere conanitur: et secutus

Expanded text:
rare quae dicant, non dico esse mentitos, sed primum omnium Promerare quae dicant, non dico esse mentitos, sed primum omnium Promethea simulacrum hominis formasse de molli ac pingui luto ab eoque primo natam esse artem statuas et simulacra fingendi, siquidem Iouis temporibus fuit, quibus primum templa constitui et noui deorum cultus esse coeperunt. sic ueritas fucata. mendacio est et ilimitatus est, etiam coepit adscribi. Caeterum fictio veri ac vivi hominis e limo Dei est. Quod Hermes quoque tradidit: qui non tantum hominem ad imaginem Dei factum esse dixit a Deo; sed etiam illud explanare tentavit, quam subtili ratiomembra. formauerit, cum eorum nihil sit quod non tantundem ad usus necessitatem quantum ad pulchritudinem ualeat.. id uero etiam Stoici cum de prouidentia disserunt, facere cona.ntur et secutus
Abbreviated transcription (Latin):
steris cõsocutus est. Multis argurẽtis hoc figmentũ poctarũ coar¬
gui põt. factũ esse diluuiũ ad paendã tollendãq exorbe terre
conseritiũt. Si ergo cathaclismus ideo factus est. ut malitis que
onimiã multitudinẽ increuerat ꝑderetur quornõ fictor hoĩs
promothxus fuit. cuius filiũ deucalionẽ iidem ipsi obiusticia
solum esse dicunt seruatũ quomõ urius gradus. et una progenies
orbem terre tum celeriter potuit hom̃ib implere: Sed ui delicet
hoc quoq sic corrumpũt ut illud supius. cum ignorarẽt et quo
tempore cathaclismus sit factus interra et quis obiusticiã meru¬
erit genere humano ꝑeunte saluari et quõ aut cum quibus
seruatus sit. Que omĩa prophetice littere docent.Apparet ergo
falsum esse. quo de opifitio promethei narrant.Uerũ ꝗa poetas
dixerã non omĩo mentiri solere: sed figuris inuoluere. et obscr¬

Expanded text:
steris consecutus est. multis argumentis hoc figmentum poetarum coarsteris consecutus est. multis argumentis hoc figmentum poetarum coargui potest. factum esse diluuium ad perdendam tollendamque ex orbe terrae consentiunt. si ergo cataclysmus ideo factus est, ut malitia quae per nimiam multitudinem increuerat perderetur, quomodo fictor hominis Prometheus fuit, cuius filium Deucalionem idem ipsi ob iustitiam solum dicunt esse seruatum? quomodo unus gradus et una progenies orbem terrae tam celeriter potuit hominibus inplere? sed uidelicet hoc quoque sic corruperunt ut illut superius, cum ignorarent et quo tempore cataclysmus sit factus in terra et quis ob iustitiam meruerit genere humano pereunte seruari et quomodo aut cum quibus seruatus sit: quae omnia propheticae litterae docent. apparet ergo esse falsum quod de opi- Scio Promethei narrant. uerum quia poetas dixeram non omnino mentiri solere, sed figuris inuoluere et obscu
Abbreviated transcription (Latin):
metheo factum esse dixerunt res eos nõ fesellit: sed nomen artifi¬
cis. Nullas erum litteras ueritatis attigerant: sed que prophetarum
uaticinio tradita insacrario dei cõtinebantur: ea de fabulis: et
obscura opinione collecta. et deprauata ueritas ut a uulgo solet
uariis sermonib dissipata corrumpi nullo nõ addente aliquid
ad quod audierat carminib suis cõprehenderunt: et hoc quidem
inepte.ꝙ tam mnirabile tanqͣ diuinũ opificium. honũ dederũt.
Quid erum opiis fuit hominẽ deluto fingicum posset eadẽ rõne
generari. qua ipse prometheus exiapeto nãtus est Quissifuit ho¬
tno generare hominẽ potuit facere no potuit de diiseuitẽ illũ nõ
fuisse pena cius incaucaso mõte declarat sed neq patrẽ eius lapetũ
patruũq titana quisq deos nũcupauit quia regni sublimitos pe¬
tios saturtiũ solum fuit ꝑ quã diuitios honores cũ om̃ibus suis po¬

Expanded text:
metheo factum esse dixerunt. res eos non fefellit, sed nomen artifimetheo factum esse dixerunt. res eos non fefellit, sed nomen artificis. nullas enim iitteras ueritatis attigerant, sed quae prophetarum uaticinio tradita in sacrario dei continebantur, ea de fabulis et obscura opinione collecta et depraua-ta, ut ueritas a uulgo solet uariis sermonibus dissipata corrumpi nullo non addente aliquid ad id quod audierat, carminibus suis conprehenderunt. et hoc quidem inepte, quod tam mirabile tamque diuinum opificium homini dederunt. quid enim opus fuit hominem de luto fingi, cum posset eadem ratione generari qua ipse Prometheus ex Iapeto natus est? qui si fuit homo, generare hominem potuit, facere non potuit: de diis autem illum non fuisse poena eius in Caucaso monte declarat. sed neque patrem eius Iapetum patruumque Titana quisquam deos nuncupauit, quia regni sublimitas penes Saturnum solum fuit, per quam diuinos honores cum omnibus suis po
Abbreviated transcription (Latin):
Onsumato igitur itiundo animalia uarii generis dissimilib. No¬
formis. et magna. et minora uti fierent imꝑauit et facta sũt
bma .i. diuersi sexus singula ex quorũ feribus. et aer. et terra et ma¬
ria completa sunt: deditq his ortĩib generãti deus alim̃ta de ierra
ut usui esse homini possint alia nimirũ ad cibos. alia uero aduestimẽ¬
tum. Que autẽ magnarũ sunt uiriũ: ut in excolenda terra iuuarẽt
inde dicta sunt iumenta. Ita rebus om̃ibus mirabili descriptione
cõpositis regnũ sibi eternũ parare constituit et ĩ nutne rabiles aĩas
procreate quib ĩ mortalitatẽ daret: Tum fecit ipse sibi simulacrũ
sensibile atq intelligens idest abimaginis sue formã. qua nihil
põt esse ꝑfectius. hominẽ figurauit exlimo terre: unde homo nun¬
cupatis est. ꝙ sit factus exhumo. deniq plato humanã formam
rupte. tam̃ non aliter tradiderunt.Namq hominẽ deluto apro¬¬

Expanded text:
onsummato igitur mundo animalia uarii generis, dissimilibus formis, et magna et minora uti fierent imperauit. et facta sunt bina. id est diuersi sexus singula, ex quorum fetibus et aer et terra et maria conpleta sunt, deditque his omnibus generatim deus alimenta de terra., ut usui esse homini possent, alia nimirum ad cibos, alia uero ad uestitum, quae autem magnarum sunt uirium, ut in excolenda terra iuuarent; unde sunt dicta iumenta. ita rebus omnibus mirabili discriptione compositis regnum sibi aeternum parare constituit et innumerabiles animas procreare, quibus inmortalitatem daret. tum fecit sibi ipse simulacrum sensibile atque intellegens id est ad imaginis suae formam, qua nihil potest esse perfectius: hominem figurauit ex limo terrae; unde homo nuncupatus est, quod sit fictus ex humo. denique Plato humanam formam rupte, tamen non aliter tradiderunt: namque hominem de luto a Pro
Abbreviated transcription (Latin):
putemus tantã istam molem: aut cõstruisine artifice aut
stare tam dui sine rectore potuisse.Ꝙ si publicas illas religi õrs
uoluit euertere nõ improbo quiti ettã laudabo. si ip̃e quod õ
melius inuenerit. Uttũ idem ꝑcanẽ et anserem deierebat
O hominẽ scurtam ut ait çeno epicureus ineptum ꝑditum
despatũ. Si cauillari uoluit religionẽ demenitẽ sihe serio ft¬
cit ut animal turpissimũ ꝓro deo hr̃et. Quis iam suꝑstitiories
egyptiorum audeat reprehendere quas socrates athenis autori
tate confirmauit sua: Ellud uõ nõ tie summe uanitatisq añ
mortẽ familiares suos rogitauit ut esculapio gallum quem uo¬
uerat prose sacrarent: timuit uidelicet ne apud radamatitũ
receptotẽ reus uoti fieret ab esculapio. Clementissimũ homitẽ
putatẽ si morbo affectus ꝑisset. Cum uõ sanus hoc fecerit. ẽ iꝑse
insanus qui eum putat esse sapientẽ. En cuius temporib tatũ¬

Expanded text:
putemus tantam istam molem aut construi sine artifice aut putemus tantam istam molem aut construi sine artifice aut stare tamdiu sine rectore potuisse. quodsi publicas illas religiones uoluit euertere, non inprobo, quin etiam laudabo, si ipse quod est melius inuenerit. uerum idem per canem et anserem deierabat. o hominem scurram, ut ait Zeno Epicureus, ineptum perditum desperatum, si cauillari uoluit religionem, dementem, si hoc serio fecit, ut animal turpissimum pro deo haberet! quis iam superstitiones Aegyptiorum audeat reprehetate confirmavit sua? Illud vero nonne summae vanitatis, quod ante mortem familiares suos rogavit, ut Aesculapio gallum, quem voverat, pro se sacrarent? Timuit videlicet, ne apud Rhadamanthum reciperatorem voti reus fieret ab Aesculapio. Dementissimum hominem putarem, si morbo affectus periisset. Cum vero hoc sanus fecerit, est ipse insanus, qui eum putat fuisse sapientem. En, cujus temporibus natu
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab om̃ibus sit probatum celebre hoc prouerbiũ socrates hũit
quod supra nos tiihil ad nos. procumbamus igitur interram et
matius ad preclara oꝑa nobisdatas conuertamus ĩpedes. Hibil.c
ad nos celum ad cuius cõtemplationẽ sumus excitati. Nihil dẽiq
lux ip̃a ꝑtineat. oette uictus nostti causa de celo est. & si hoc sensit nõ
esse de rebus celestibus disputandum ne illorum quidẽ rõte po¬
terat comprehetidere que sub pedibus hebat.Quidergo: num
errauit inuerbis. Uerisimile nõ est. sed nimirũ idsensit quod
locutus est religioni mituẽ seruiendũ. Q uod si oꝑte diceret ne¬
mo pateretur. Quis enim nõ sentiat hunc mudum tam mi¬
rabili rõne ꝑfectum aliqua prouidentia gubernari quãdo¬
quidem nihil est quod possit sine ullo moderatore cõsistere
Sic dorius ab hobi tore deserta dilabitur. Hauissine ouberna¬
tore abit pessum. et corpus relictum ab anima deflũit. Ne dũ

Expanded text:
quod ab omnibus sit probatum. celebre hoc prouerbium Socrates habuit: quod ab omnibus sit probatum. celebre hoc prouerbium Socrates habuit: quod supra nos, nihil ad nos. procumbamus igitur in terram et manus ad praeclara opera nobis datas conuertamus in pedes, nihil ad nos caelum, ad cuius contemplationem sumus excitati, nihil denique lux ipsa pertineat. at certe uictus nostri causa de caelo est. quodsi hoc sensit, non esse de rebus caelestibus disputandum, ne illorum quidem rationem poterat conprehendere quae sub pedibus habebat. quid ergo? num errauit in uerbis? ueri simile non est, sed nimirum id sensit quod locutus est, religioni minime seruiendum: quod si aperte diceret, nemo pateretur. quis enim non sentiat hunc mundum tam mirabili ratione perfectum aliqua prouidentia gubernari, quandoquidem nihil est quod possit sine ullo moderatore consistere? sic domus ab habitatore deserta dilabitur, nauis sine gubernatore abit pessum et corpus relictum ab anima diffluit, nedum
Abbreviated transcription (Latin):
uiris nõ liceat tamen auiris fabricata sunt hi uõ nõ tantum
impietatis crimen effugiunt: sed quod est multo ĩdignius elo¬
quentie famã et ingenii ꝯloriam consequũtur. Quid si aliquid
inuestigare possent: Sunt enim tam stulti in assetterando quã
improbi inquerendo cum neq inuenire quicqͣ possint: nec de¬
feridere etiam si inuenerint.Ham si uerũ uel fortuito uiderint:
quođ sepius contingit cõmittunt ut ab aliis id profalso refella¬¬
tut. Hon enim descendit aliquis ecelo qui sententiã de singulorũ
opinionibus ferat. Qua propter nemo dubitauerit eos qui ista
conquitant stultosineptos insanos esse. Aiquid ergo socrates hũit
cordis humanii qui cum intelligeret hec nõ posse inueniri ab
eius modi questionib se remouit. Uereorq ne in eo solo. Multa
enim sunt cius nõ modo laude indigna sed ẽt̃ reprehensione
dignissima in quib fuit suorum simillimus. Exhis unũ eligã¬

Expanded text:
uiris non liceat, tamen a uiris fabricata sunt. hi uero non tantum uiris non liceat, tamen a uiris fabricata sunt. hi uero non tantum inpietatis crimen effugiunt, sed, quod est multo indignius, eloquentiae famam et ingenii gloriam consecuntur. quid si aliquid inuestigare possent? sunt enim tam stulti in adseuerando quam inprobi in quaerendo, cum neque inuenire quicquam possint nec defendere, etiamsi inuenerint. nam si uerum uel fortuito uiderint, quod saepius contingit, committunt ut ab aliis id pro falso refellatur. non enim descendit aliquis e caelo qui sententiam de singulorum opinionibus ferat. quapropter nemo dubitauerit eos qui ista conquirant stultos ineptos insanos esse. aliquid ergo Socrates hcordis humani, qui cum intelligeret haec non posse inveniri, ab ejusmodi quaestionibus se removit; vereorque ne in eo solo. Multa enim sunt ejus non modo laude indigna, sed etiam reprehensione dignissima, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
Eldeamus nũc quid in Soctate ip̃o ram magnũ fuerit ut homo
Esapiens merito gratias ageret illis temporibus se esse natum.
Non infitior fuisse illum paulo cordatiorẽ qr ceteros qui naturam
rerum putaueritnt ingenio posse comprebendi. inquo illos nõ
Sex cordes tantum fuisse arbitror: sed etiã impios.ꝙ insecretaØ
celestis illius prouidentaẽ curiosos oculos uoluerunt ĩmitiere. Ro¬¬
me et ĩplerisq urbibus scimus esse quedam sacra. que aspici a-
iuris nephas hẽtur. Abstinent igitur aspectu quib illa cõtamina
re nõ licet et si forte uelerrore uelcasu quopiã uir aspexerit
primo pena eius: deinde instaurtione. sacrificii scelus expiat᷑.
Quid iis fatias. qui in concessa scrutari uolunt: Himirũ multo
sceleratiores qui archana mũdi: et hoc celeste templũ propha¬¬
nare impiis disputationib querũtur:q̃ qui eodem ueste aut
bone dee aut cereris intrauerit que penetralia quãuil adire

Expanded text:
deamus nunc quid in Socrate ipso tam magnum fuerit, ut homo sapiens merito gratias ageret illius temporibus esse se natum. non infitior fuisse illum paulo cordatiorem quam ceteros, qui naturam rerum putauerint ingenio posse conprehendi: in quo illos non excordes tantum fuisse arbitror, sed etiam inpios, quod in secreta caelestis illius prouidentiae curiosos oculos uoluerint inmittere. Romae et in plerisque urbibus scimus esse quaedam sacra quae aspici a uiris nefas habeatur. abstinent igitur aspectu quibus contaminare illa non licet, et si forte uel errore uel casu quopiam uir aspexit, primo poena eius, deinde instauratione sacrificii scelus expiatur. quid his facias qui inconcessa scrutari uolunt? nimirum multo sceleratiores qui arcana mundi et hoc caeleste templum profanare inpiis disputationibus quaerunt quam qui aedem Vestae aut Bonae Deae aut Cereris intrauerit. quae penetralia quamuis adire
Abbreviated transcription (Latin):
natis. et easdem semꝑ renasci modo in pecude mõ inbestia
modo inuolucre. et hac rõne ĩ mortales esse qd sepe uario¬
tum ac dissimilium corporum domicilia cõmutent. Que
sñia deleri hominis quorii am ridicula et numo dignior quã
scolastico fuit. ne refelli quidem serio debuit. Qͥ qui facit ui¬
detur uereri nequis id eredat. Prorereunda sunt igitur nobis
ca que profalso contra falsum disserebãtut satis estes refu¬¬
tasse que contra uerum disputata sunt

Expanded text:
natis et easdem semper renasci modo in homine modo in pecude modo in bestia natis et easdem semper renasci modo in homine modo in pecude modo in bestia modo in uolucre et hac ratione inmortales esse, quod saepe uariorum ac dissimilium corporum domicilia commutent. quae sententia deliri hominis quoniam ridicula et mimo dignior quam scola fuit, ne refelli quidem serio debuit: quod qui facit, uidetur uereri ne quis id credat. praetereunda sunt igitur nobis ea quae pro falso contra falsum disserebantur: satis est ea refutasse quae contra uerum disputata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et uitu.Nam quod ait ꝙ si ĩmortalis nr̃a foret mens nõ tam se
moriens dissolui conquerẽtur: sed magis ire foras: uestemq teli¬¬
dissolui.Sed ille fortasse epicuteum aliquẽ uiderat etiam dum
moritur phofante. ac de sua dissolutione inextremo sp̃ũ disse
rentem.Quõ sciri põt utrum dissolui se sentiat. ancorpore li¬¬
berari. cum in exitu lingua mutescat.Ham dum sentit. et loꝗ
potest nondum insolutus est. ubi dissolutus est tec sentire iã nõ
Quid qđ uidemus plerosq morientiũ nõ dissolui conquerẽ¬
tes ut ait sed exire se et proficisci. et ambulare testantes. Idq
aut gestu significãt si adhuc possunt et uoce pronũciant. Uñ
apparet nõ dissolutioni fieri sed seꝑationẽ qua declarat
animã ꝑ manere. Cetera epicuri dogmatis argument a
pictagore repugnãt disserenti :nigrare animas de corporib
uetustare ac morte confectis et insinuare se nouis. ac recens

Expanded text:
et vita. Nam quod ait: Quod si immortalis nostra foret mens, Non tam se et vita. Nam quod ait: Quod si immortalis nostra foret mens, Non tam se moriens dissolvi conquereretur: Sed magis ire foras, vestemque relindissolvi. Sed ille fortasse Epicureum aliquem viderat etiam dum moritur philosophantem, ac de sua dissorentem. quomodo sciri potest utrum dissolui se sentiat an corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam dum sentit et loqui potest, nondum dissolutus est, ubi dissolutus est, nec sentire iam nec quid quod uidemus plerosque morientium non dissolui conquerentes, ut ait, sed exire se et proficisci et ambulare testantes idque aut gestu significant aut si adhuc possunt, et uoce pronuntiant? unde apparet non dissolutionem fieri, sed separationem, quae declarat animam permanere. cetera Epicurei dogmatis argumenta Pythagorae repugnant disserenti migrare animas de corporibus uetustate ac morte confectis et insinuare se nouis ac recens
Abbreviated transcription (Latin):
mortalem uideri. sed paulatim se ex om̃ĩbus membris explicet osu¬
mis pedibus incipiens tanq si esser̾ eterna uno tẽporis motento
erumꝑet: quod fit inhis qui ferro intereunt. Quos autẽ morbus
interimit sp̃m diutius exhalant: ut paulatim frigescentibus mẽbris
anima efflet᷑. que cum materia sanguinis contineatur: sicut lu¬
men. oleo.ea materia fabrium calore consumpta necesse est memi¬
brorum sũma queq frigescere. qm̃ uene exiliores ̃ extrẽa corpors
porrigũtur et exitemi ac tenuiores riui deficientes uena fontis arre¬
scunt. Hec tamen qr sensus corporis deficit anime sensum extingui
et occidere putandum est.Non enim anima corpore deficiente. S
corpus anima decedente putrescit: qr sensum omẽm trabit secũ.
Cum aut pñs anima sensum tribuat corpori: et uiuere id efficiat
fieri non põt ut nõ ipsa ꝑ se uiuar et sentiat: qm̃ ipsa est et sensus

Expanded text:
mortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a sumortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a summis pedibus incipiens: tanquam si esset aeterna, uno temporis momento erumperet; quod fit in iis, qui ferro intereunt. Quos autem morbus interimit, spiritum diutius exhalant, ut paulatim frigescentibus membris anima effletur. Quae cum materia sanguinis contineatur, sicut lumen oleo, ea materia febrium calore consumpta, necesse est membrorum summa quaeque frigescere; quoniam venae exiliores in extrema corporis porriguntur, et extremi ac tenuiores rivi deficiente vena fontis arescunt. Nec tamen, quia sensus corporis deficit, animae sensum extingui et occidere putandum est. Non enim anima corpore deficiente, sed corpus anima decedente brutescit, quia sensum omnem trahit secum. Cum autem praesens anima sensum suum tribuat corpori, et vivere id efficiat; fieri non potest, ut non ipsa per se et vivat, et sentiat, quoniam ipsa est et sensus
Abbreviated transcription (Latin):
sui patitut: et sicut egressit: ita etiam sepe sanatur: hoc est erꝑo cur
maxime uirtus adhibenda sit ne illo corporis dolore frangãtut:
ris regione consistit: cum eam ꝑtem uis aliqua morbi uiciauerit,
mouetur loco. et qĩ conquassata de sede sua migrat reditui .s. cũ
medela. et sanitas domicilium suum reformauerit.Nam qr ĩcta
est anima cum corpore. si uitute careat contagio eius egrescit. et
imbecilitas de societate fragilitatis redundat ad mentẽ. Cu aũt
dissociata fuerit acorpore uigebot ip̃a per se tec ulla iam fragilita¬
tis condinione temptabitur qr indumentum fragile prorecit. Si¬
et anima seꝑata nihil sentire. qr et ip̃a pars est corporis falsum hoc
et dissimile est. Anima erum nõ pars est corporis: sed it corpore
ueluas est anime uel receptaculum. lam illud argumentũ multo
magis mane est. quo ait ariimã qr nõ cicius emitatur excorpore

Expanded text:
sui patitur et sicut aegrescit, ita etiam saepe sanatur. hoc est ergo cur sui patitur et sicut aegrescit, ita etiam saepe sanatur. hoc est ergo cur maxime uirtus adhibenda sit, ne ullo corporis dolore frangatur ris regione consistit. cum eam partem uis aliqua morbi uitiauerit, mouetur loco et quasi conquassata sede sua emigrat reditura scilicet, cum medella et sanitas domicilium suum reformauerit. nam quia iuncta est anima cum corpore, si uirtute careat, contagio eius aegrescit et inbecillitas de societate fragilitatis redundat ad mentem, cum autem dissociata fuerit a corpore, uigebit ipsa per se nec ulla iam fragilitatis condicione temptabitur, quia indumentum fragile proiecit. siet anima separata nihil sentire, quia et ipsa pars est corporis. talsum hoc et absumle est: anima enim non pars corporis, sed in corpore uel uas est animae umagis inane est, quo ait animam, quia non citius emittatur ex corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
domicilio terrene carnis inclusa est scĩam non ht̃ que est diuini¬
tatis. Audit igitur et discit omĩa et sapĩam discendo et audiendo
copit. et senectus non minuit sapĩam: sed auget. Sed tamen iuue¬
nilis etas uirtute decursa est et si nimia senectus fregent non est
anime uicium si uisus euanuit si linguia torpuit si auditus ob¬
surduit sed corporis. At enim memoria deficit. Quid mirum si labẽ¬
dolori et luctui obnoxis est. et ehrietate dem̃nit unde fragilis et mor¬
talis apparet. Id circo igitur uictus et sapientia necessatio est. ut me
ceterarum abstinentia supetur.Ham si care at uirtute si uoluptotib
dedita uiolatur morti fiet obnoxia qm̃ et uirtus. ut docuimus im¬
mortalitatis est fabricatrix et uoluptas mortis. mors autẽ sicut nõ
funditus puenit ac delet: sed eterniis afficit cruciatibus. Nam inite¬
cepit. Anima inquit etiam morbum corporis sentit et obliuione

Expanded text:
domicilio terrenae carnis inclusa est, scientiam non habet, quae est divinidomicilio terrenae carnis inclusa est, scientiam non habet, quae est divinitatis. Audit igitur ac discit omnia, et sapientiam discendo et audiendo capit; et senectus non minuit sapientiam, sed auget, si tamen juvenilis aetas virtute decursa est. Sed si nimia senectus fregerit membra, non est animae vitium, si visus evanuit, si lingua torpuit, si auditus obsurduit, sed corporis. At enim memoria deficit. Quid mirum, si labendolori et luctui obnoxia est, et ebrietate dementit, unde fragilis et mortalis apparet. Idirco igitur virtus et sapientia necessaria est, ut et caeterarum abstidedita molliatur, morti fiet obnoxia, quoniam et uirtus, ut docuimus, inmortalitatis est fabricatrix et uoluptas mortis. mors autem, sicut ostendi, non funditus perimit ac delet, sed aeternis afficit cruciatibus. nam intecepit. anima inquit etiam morbum corporis sentit et obliuionem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam corpus ad huc sp̃u ineo manente. deliquesceret acpiret: quã
celeriter anima secedit. Imo uõ dissoluto corpore anima uanescẽt
uelud humor fracto uase diffusus. Ham si terrenum et fragile
corpus. post secessum anime nõ statim defluit. interrãq tabescit
exqua illi origo est ergo anima que fragilis non est ineternũ ma¬
net. quoniam origo eius eterna est. Quoniam crescit inquit sen¬
sus inpueris. et inĩuuenibus uiget et insenibus diminuitur appa¬
nõ anima sopitur. et infuriosis mens extinguitur anima manet
et iõ non exanimes. sed dementes uocantur. Mens ergo .i. intelligen¬
tia. uel augetur uel minuitur pro etate. Anima suo statu semper
est. et ex quo tempore spirandi cepit facultatem eadem usq ad ulti¬
mum durat donec emissa corporis claustro ad sedem suam reuo¬
let.Deinde ꝙ anima quãuis adeo sit inspirata tamen qr tenebroso

Expanded text:
etiam corpus, adhuc spiritu in eo manente, deliquesceret ac periret, quam etiam corpus, adhuc spiritu in eo manente, deliquesceret ac periret, quam celeriter anima secedit; immo vero dissoluto corpore anima vanesceret, velut humor fracto vase diffusus. Nam si terrenum et fragile corpus post secessum animae non statim diffluit, in terramque tabescit, ex qua illi origo est; ergo anima, quae fragilis non est, in aeternum manet, quoniam origo ejus aeterna est. Quoniam crescit, inquit, sensus in pueris, et in juvenibus viget, et in senibus diminuitur, appanon anima sopitur; et in furiosis mens extinguitur, anima manet; et ideo non exanimes, sed dementes vocantur. Mens ergo, id est intelligentia, vel augetur, vel minuitur pro aetate. Anima in statu suo semper est, et ex quo tempore spirandi accipit facultatem, eadem usque ad ultimum durat, donec emissa corporis claustro, ad sedem suam revolet. Deinde quod anima, quamvis a Deo sit inspirata, tamen quia tenebroso
Abbreviated transcription (Latin):
terram resoluitur: quod excelesti sp̃u id constat ac uiget semper
qm̃ diuinus sp̃us sempiternius. deniq idem Lucretius oblitus¬
quid asserẽt. et quod doma defendetur hos uersus posuit. Cedit item
retro interram qđ iam fuit ante. Ext̾ra sed quod missum est ex cete¬
ris oris. Id rursus celi fulgentia templa receptant. Quod eius non erat
dr̃e qui perire animascum corporibus disserebat. sed uictus est ueri¬
tate et imprudenti rõ uera subrepsit.preterea id ip̃m qđ colligit
dissolui animam hoc est simul cum corpore interire. qm̃ simulna¬
scantur et falsum est et in contrarium conuerti põt. Hon enim
simul interit sed anima discedente integrum ꝑ multos dies ma¬
net. et plerunq medicatum diutissime durat. Ham si ut simul
interirent nõ discederet repente anma corpusq dissereret: sed
uno temporis puncto utrunq pariter dissiparetur. et tam celeriter

Expanded text:
terram resolvitur; quod ex coelesti spiritu, id constat ac viget semper, terram resolvitur; quod ex coelesti spiritu, id constat ac viget semper, quoniam divinus spiritus sempiternus est. Denique idem Lucretius oblituquid assereret, et quod dogma defenderet, hos versus posuit: Cedit item retro de terra quod fuit ante In terram, sed quod missum est ex aetheris oris, Id rursus coeli fulgentia templa receptant. Quod ejus non erat dicere, qui perire animas cum corporibus disserebat: sed victus est veritate, et imprudenti ratio vera surrepsit. Praeterea id ipsum, quod colligit, dissolvi animam, hoc est, simul cum corpore interire, quoniam simul nascantur, et falsum est, et in contrarium converti potest. Non enim simul interit: sed anima discedente, integrum per dies multos manet, et plerumque medicatum diutissime durat. Nam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet repente anima, corpusque desereret: sed uno temporis puncto utrumque pariter dissiparetur, et tam celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
Unc argumentum eorum qui contradixerunt refella¬
mus que lucretius tertio libro executus est: quoniã cum
orpore anima nascitur inquit cum corpore intereat necesse
est. At nõ est par uttiusq rõ. solidum enim et comprehensibile
corpus est. et oculis et manu anima uõ tenuis. et tactum uisũ¬
q fugiens. Corpus eterra fictum atq solidatum est anima in¬
se tihil conereti nihil ponderis terreni ht̃ ut plato disserebat. Nec
enim tatitam posset hr̃e solertam tantam uim tantam celeri¬
ratem nisi originem traheret e celo corpus igitut qm̃ fictum ex-
ponderoso. et corruptibili elemento et tangibile est et uisibile
corrũpitur atq occidit: nec uim repellere põt. qr sub aspectũ
et subtactum uenit. Anima autẽ ꝗr tenuitate sua oẽm tactũ
fugit nullo ictu dissolui põt. Ergo quãuis inter se coniĩcta et
sociata nascattur et alterum quod est acelesti subtilitate de¬
ductum cum uis aliqua utrũq discuerit que discretiõ mors

Expanded text:
unc argumenta eorum, qui contra disserunt, refellamus; quae Lucretius tertio libro executus est. Quoniam cum corpore, inquit, anima nascitur, cum corpore intereat necest. at non est par utriusque ratio. solidum enim et conprehensibile corpus est et oculis et manu, anima uero tenuis et tactum uisumque fugiens. corpus e terra fictum atque solidatum est, anima nihil in se concreti, nihil ponderis terreni habet, ut Plato disserebat. nec enim tantam posset habere sollertiam, tantam uim, tantam celeritatem, nisi originem traheret e caelo. corpus igitur quoniam fictum ex ponderoso et corruptibili elemento et tangibile est et uisibile, corrumpitur atque occidit nec uim repellere potest, quia sub aspectum et sub tactum uenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum fugit, nullo ictu dissolui potest. ergo quamuis inter se coniuncta et sociata nascantur et alterum, quod est ductum: cum vis aliqua utrumque discreverit, quae discretio mors v