comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& oñis splendor earũ retrahent lum̃ suũ: Nec mirũ ẽ hocde
minorib stellis dicere: cũ eciã sol obtenebrescit in ortusuo. &
luma splendorẽ solitũ non habeat: Illud autẽ quod Lxx. trans.¬
tulerunt quod stellȩ & orion. & omis ornatus cęli obtenebran.
tempore: ut orto sole. stellȩ quȩ in cęlo sunt ñ apareant: Nec mi¬
rum hoc dixisse de sole: cũ etiam plena luna & tota nocte ful¬¬
gente. pleraq astra non luceant: Esse autẽ etiam ꝑdiẽ stellas
m elo ꝓbat solis deliquiũ: quod quando umbra t̾rȩ. ut phi-¬
losophi disputant. & obiecto orbe lunȩ suerit obseuratus cla-¬
nnain celo astra uideant᷑: Et iusitabo suꝑ orbẽs mala:
als ꝑ eutit. ut em̃d&: Demq quando uehem̃t̃ rrascit᷑.
sip eos qui non agunt penitentiam: non uisitabo in quit
supsilias uras cũ suerint forncatȩ. & suꝑ mirus ur̃as cũ

Expanded text:
et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat in ortu suo, et luna splendorem solitum non habeat. Illud autem quod LXX transtulerunt, quod stellae et Orion, et omnis ornatus coeli obtenebrentutempore, ut orto sole, stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, probat solis deliquium, quod quando umbra terrae, ut philosophi disputant, et objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo astra videantur. Et visitabo super orbis mala, utit ut emendet. Denique quando vehementer irascitur super eos qui non agunt poenitentiam: Non visitabo, inquit, super filias vestras, cum fuerint fornicatae: et super nurus vestras, cum
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. ou onõ transtulerunt. addentes de suo & omñs omnaiqs
quod obelo p̃ notandũ ẽ: Orionẽ autẽ gentiliũ fabulȩ dicunt .xxii.
habere stellas: ex quib quatuor t̃tiȩ magnitudinis spnt: ĩ ouẽ quar¬
q: fursum aliȩ nouẽ quintȩ. & ab aliis apellant᷑ bootes: Legimꝰ
quoq in iob hiadas. & uesperum. & arcturũ. & thesaurum. siue
in teriora austri: de quib in suo loco dicendũ est: Nec putare de-¬
hemus apud hebreos has stellas ins appellar nominib. quȩ gre¬
cus sermosonat & latinus: seo ꝓpria habere uocabula: Si c̃enĩ
ds uocauit lucẽ diem. & sirmam̃tũ cȩlum. & arida t̾ram. & con¬
egationes a quarũ maria: sic & singulas stellas suis apellauit
nominib : quoꝵ ꝓprietatẽ nr̃a lingua non ex primit: Scrip. s¬
tũ est de do̾ inalio loco. Qui numerat mubatudinẽ stellarum.
& om̃b ois nomina uocans: Quando gͥ dies dñi uenerit ad po-
ferendos: tunc ad comparationẽ diumnȩ maiestatis stellȩ celi

Expanded text:
LXX Orionem transtulerunt, addentes de suo, et omnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. 240 Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti duas habere stellas, e quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis appellantur Bootes. Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, et Arcturum, et thesauros, sive interiora Austri , de quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et firmamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria ; sic et singulas stellas suis appellavit nominibus, quarum proprietatem nostra lingua non exprimit. Scriptum est de Deo in alio loco: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Quando igitur dies Domini venerit ad poneferendos ; tunc ad comparationem divinae majestatis, stellae coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
cumbent cum abraham. & isaac & ia cob in regno celoꝵ:
Propt̾a autẽ una uox & consona dicit᷑. ut illum᷑ apłicũ
ꝓbet᷑. Id ipsum dicatis om̃s. & ñ sint muobis scismata.
sed sitis ꝑsecꝰtim eod̾e sensu. & i eadẽ scientia:. Sed̾o
hereticoꝵ deseribit̾ supbia quim montib se esse credentes. eri¬
gunt᷑ contra scientiam dĩ. & iniquitatẽ in excelso loquim.¬
tur. & ponunt in cȩlum os suum:. Qui& ipsi habent po¬
płos. habent reges. qui deceptum popłm deuorant: Lera¬
a in t̾p̃tatio ẽ. quam supra dixerant. Gigantes ueniunt
ut impleant furorem meum. quem gaudentes simul.
& contumeliam facientes: & ipsoꝵ gigantes describit ar¬
rogantiam. & ad puniendos qui sibi traditi fuera̾nt. in
mala parte consensum: Dñs exercituũ p̃cȩpit militiȩ
belli uenientis de t̾ra ꝑ oul a suminitate cęli: & uasa fu¬

Expanded text:
cumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . cumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Propterea autem una vox, et consona dicitur, ut illud Apostolicum probetur: Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sed sitis perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia . Secundo, haereticorum describitur superbia, qui in montibus se esse credentes, eriguntur contra scientiam Dei, et iniquitatem in excelsum loquuntur, et ponunt in coelum os suum, qui et ipsi habent populos, habent reges, qui deceptum populum devorant. Tertia interpretatio est: quia supra dixerat, gigantes veniunt, ut impleant furorem meum, gaudentes simul, et contumeliam facientes, ipsorum gigantium describit arrogantiam, et ad puniendos, qui sibi traditi fuerint, in mala parte consensum. Dominus exercituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul a summitate coeli:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ gigantũ. ꝓ quo in hebreo gebroi. id ẽ fortiũ potio¬
nem .lax. & thodotion in similitudnẽ fabularum. &¬
uestire gentibũ sic̃ & sirenas &itanas. & aro turum & hia¬
das & orionem nominant: quȩ apud hebreos aliis appel¬
lant᷑ uocabulis: Si autẽ gigantes rebellis dĩ sunt. & om̃s he-¬
reses contrariȩ uaritati rebellant do: om̃s heretici gigantes
sunt. qui gaudent merrore suo: & tunc maxime glorian¬
tur. quando ȩccłȩ contuneliam fȩcerint: U ox multi¬
tudinis in montib quasi popłoꝵ frequentium: uox soni
tus gentium congregatarum: Triplicit᷑ locus istȩ ac-¬
cipit᷑. Primum. ut eleuatuͦm signum in monte campes¬
tri. ueniat gentiũ multitudo. & ipsa in montib consti¬
tuta quȩ diuidit᷑ in duo. in popło scilicae & in reges. in
discipłos & magistros. De quibusꝰ in euangło saluator
lo quebat᷑. Mubt ab oriente & occidente uenient. & ac¬

Expanded text:
autem gigantium, pro quo in Hebraeo GEBORIM  , autem gigantium, pro quo in Hebraeo GEBORIM  , otis in similitudinem fabularum vertere gentilium, sicut, et Sirenas, et Titanas, et Arcturum, Hyadas, et Orionem nominant, quae apud Hebraeos aliis appellantur vocabulis. Si autem gigantes rebelles Dei sunt, et 237 omnes haereses contrariae veritati rebellant Deo: omnes haeretici gigantes sunt, qui gaudent in errore suo, et tunc maxime gloriantur, quando Ecclesiae contumeliam fecerint. Vox multitudinis in montibus quasi populorum frequentium, vox sonitus regum gentium congregatarum. Tripliciter iste locus accipitur. Primum, ut elevato signo in monte campestri, veniat gentium multitudo, et ipsa in montibus constituta, quae dividitur in duo, in populos scilicet, et in reges, in discipulos, et magistros, de quibus Salvatoridente venient, et ac
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliam facientes: Iux ta ebraicũ haberent suꝑiori.¬
bus quȩ dicunt᷑. quod ipse uocauerit fortes & ea antes in
gła sua qui mandauerat scĩstcatis suis. P orro iuxtabxx.
gigantes uenientes ut impleant su erorẽ dñrgauden-¬
tes in aliena miuria atq letantes. sinistrȩ accipien¬
dȩ atq contrariȩ untutes. de quib in psalmis legimꝰ.
Misit meos furorẽ irȩ suȩ. furorẽ & iram. tribulationẽ im¬
missionẽ ꝑ angłos malos. Ex his est & ex t̃minatorm
egypto. qui postes agni litos sanguine. non aud& intrare :
Et ille sp̃s quim᷑ gressus ẽ. & ut in conspectu dñi & ait.
Ego decipiam achab Pixit ꝙ ei dñs. decipies &e p̃ualebis.
egredere & facsic. Un de meodem regũ uolumine. miche¬
om̃ĩs exercitus cȩlistabat eirea eum a dextris & simitris
Dextrȩ intutes sunt eoꝵ quiad bona mittuit᷑. sinistrȩaũ
eoꝵ quib ad puniendũ tradim. Un de & apłs. quos tradi¬
diinquit satanȩ. ut discant non blasphemare: Nomen

Expanded text:
tes. Juxta Hebraicum haerent superioribus quae dicuntur, quod ipse vocaverit fortes suos, exsultantes in gloria sua qui mandaverat sanctificatis suis. Porro juxta LXX, gigantes venientes ut impleant furorem Domini, gaudentes in aliena injuria atque laetantes, sinistrae accipiendae sunt contrariaeque virtutes, de quibus et in psalmis legimus: Misit in eos furorem irae suae, furorem et iram et tribulationem, immissionem per Angelos pessimos . Ex his est et exterminator in Aegypto, qui postes agni litos sanguine non audet intrare , et ille spiritus qui egressus stetit in conspectu Domini, et ait: Ego decipiam Achab. Dixitque ei Dominus: Decipies et praevalebis egredere et fac sic . Unde in eodem Regum volumine Michaeomnis exercitus coeli stabat circa eum a dextris, et a sinistris . Dextrae virtutes sunt eorum Angelorum qui ad bona mittuntur: sinistrae autem eorum quibus ad puniendum tradimur. Unde et Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nonrislis & stantib pilosis in t̃p̃tatus ẽ. Syminachus. & laex de¬
monas granstu lerunt eł ono centauris quoq quos soli Lxx. int̾p̃ta¬
ni sunt imitantes gentiliũ fabulas qui dieunt. finsse ẏpo centau¬
ostres. reliqui m tp̃tes ipsũ posuerunt uerbũ hebraicũ ĩ iñ. quod
nos mululas ũtimus. Ubi autẽ loex dixer̃ cubicula faerunt heri¬
ihuis & t heodotion. sirenas int̾p̃tati sunt. signisicantes uł bestias
aliquas eseͥ demones. i uxta errorẽ gentilrũ dulce cantantes . &x de¬
cipientes homimnes. quib scłi naufragium. clausis aurib transire non
postart. Porro honocentari nom̃ ex astins centari q compositũ uidet᷑

Expanded text:
, erectis et stantibus pilis interpretatus est. Symmachus et LXX daemonas transtulerunt. Pro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient herichus et Theodotio, sirenas interpretati sunt; significantes vel bestias aliquas esse, vel daemonas, juxta errorem gentilium dulce cantantes, et decipientes homines, qui hujus saeculi naufragium clausis auribus transire non possunt. Porro on
Abbreviated transcription (Latin):
medis ad ũsus confusionẽ urbis susatatis. qui nec aurĩ n
reputant. nec argentũ. qui sagiitis in t̾sitiunt paruils¬
tantib ut̃i non iserebunt᷑. & suꝑ fibios ñ parcoe oeuliss
di non habitat᷑ urbs confusionis inꝑpetuũ. & nequaqua u
statũ recipi&. Nonenĩ porice postquã in pristina gła et desbẽ

Expanded text:
Medis adversus confusionis urbem suscitatis, qui nec aurum in bonis reputant, nec argentum; qui sagittis interficiunt parvultentibus uteri non miserentur, et super filios non parcit oculos eorum: mundi , non habitabitur urbs confusionis in perpetuum; et nequaquam eumdem statum recipiet. Non enim ponet ibi, postquam in pristina gloria esse
Abbreviated transcription (Latin):
effectus es. De tracta est ad inferos suꝑbia tua. concid& ald
tuum sub t̃ te. sternet᷑ in ea putredo. & operiiñtũ tuũ eriti
mes. d intiditum regis impii quiꝑ cirtiebat plaga msu¬
li nationes & ꝑ sequebat᷑ eas crudelit̾. omĩs t̃ra conquienta
luit. quȩ prius turbarum & seortionis plena erat. intat
ut abietes & cedri libani letarent᷑. de quib inpsalinis sop¬

Expanded text:
effectus es? Detracta est ad inferos superbia tua, concidit cadaver tuum; subter te sternetur tinea, putredo et operimentum tuum erunt vermes. Ad interitum regis impii, qui percutiebat plaga insanabili nationes, et persequebatur eas crudeliter, omnis terra conquievit, et siluit, quae prius turbarum, et seditionis plena erat, in tantum ut abietes, et cedri Libani laetarentur, de quibus in psalmis s
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ campos intellegimꝰ Ibiq morieris & ibi erunt currꝰ glȩtuȩ.
oñs potenti̧ & opesquib nc̃ fultꝰ incedis lbi senties ignominiam
domꝰ dñi tiu. qua ꝓpt̃ omĩa mala oꝑa & uolatum templũ dĩtiuista
patieris detraham te degradu tuo. & pontificatꝰ officio ꝓiciam:
ltpte heliachĩ seruũ meũ filium elchiȩ induã uestim̃tis tuis. &
cngulo tuo decorabo sic̃ eleatar uestim̃tis aaron patrs indutꝰ ẽ.
Ipsi dabo potestatem templiquia habet popłm ñ subiectũ sibi
quasi seruũ. sed amatorẽ sin quasi filium. Ipse accipi&. & cla¬
uem domus meȩ & in suoportabit umero. Ipse habebit ceri mo¬
marum om̃rum potestatẽ. & quomodo paxillus si figat᷑ in pa¬
riete templi & in loco fortissimo collocet᷑. õa uasa sacerdotũ
& leuitarum. tamqͣ in sacrisitus necessaria funt. quamoñis
generis musicoꝵ suspendunt᷑ in eo. sic om̃is popłs heliachĩ¬

Expanded text:
niae campos intelligamus, ibique morieris: et ibi erunt currus gloriae tuae, niae campos intelligamus, ibique morieris: et ibi erunt currus gloriae tuae, omnes potentiae et opes, quibus nunc fultus incedis. Ibi senties ignominiam domus Domini tui: quia propter opera mala, et violatum Templum Dei tui ista patieris. Detraham te de gradu tuo, et de pontificatus officio projiciam, et pro te Eliacim servum meum filium Helciae induam vestimentis tuis, et cingulo tuo decorabo: sicut Eleazar vestimentis Aaron patris indutus est. Ipsi dabo potestatem Templi, qui habeat populum non subjectum sibi quasi servum, sed amatorem sui quasi filium. Ipse accipiet clavem domus meae, et in suo portabit humero, ipse habebit caeremoniarum omnium potestatem. Et quomodo paxillus si figatur in pariete Templi, et in loco firmissimo collocetur, omnia vasa sacerdotum et Levitarum, tam quae in sacrificiis necessaria sunt, quam omnis generis musicorum, suspenduntur in eo: sic omnis popul
Abbreviated transcription (Latin):
filius helcinȩ. qui erat suꝑ domũ. & sobna scriba. & iohȩ siliꝰ
tificem. qui habitab᷑. iuxta . Lxx. in pastosono. iuxta aqui¬
lam in tab̾naculũ ꝑloquens. In hebrat ca ueritate & theo¬
dotion ait. In gredere adioachim istũ. qd̾ int̃p̃tari potest
telligat᷑ & prauus. Ad pontisicem tẽpli. & dices ei. Qui babi¬
isin domo di cuus scelera in tota ciuitate bachant᷑. cursecu
rus ioꝑib tuis quasi non uerearis captiuitatẽ. ex cidisti
tibim pecra sepulcrã. & tam suꝑbȩ edisicasti. ut ambitio
tem morte sequeret᷑. Audi quȩ ẽ. inte dñȩ sententia. Quomͦ
gallus gallinatius humõ portantis auferet᷑ & singuli homi¬
num leuant inscapulã pallium suum. sic tua faciliserit iN
captiuitate translatio. habebis coronã non laminȩ aureȩ & sci¬
ficationis dñi. sed tribulationis & angustiȩ. Sic̃ enim pilasimit¬
tatur inꝓdiue stare non potest. sed ueloci cursu uoluit᷑. ita &
tuadtram latissimã deduceris. quam aut agyptũ aut babylo¬

Expanded text:
 domum, et Sobna scriba, et Johae filius tificem, qui habitabat, juxta LXX, in pastophorio; juxta Aquilam, in tabernaculo: pro quo sequens Hebraicam veritatem Theodotion ait: Ingredere ad Socen istum, quod interpretari potest, telligatur et pravus , ad pontificem templi, et dices ei: Qui habitas in domo Dei, cujus scelera in tota civitate bacchantur, cur secuus tuis, quasi non verearis 225 captivitatem: excidisti tibi in petra sepulcrum, et tam superbe aedificasti, ut ambitio te et in morte sequeretur? Audi quae sit in te Domini sententia: quomodo gallus gallinaceus humero portantis aufertur, et singuli hominum levant in scapula pallium suum: sic tua facilis erit in captivitatem translatio. Habebis coronam non laminae aureae, et sanctificationis Domini, sed tribulationis et angustiae. Sicut enim pila si mittatur in proclive, stare non potest, sed veloci cursu volvitur: ita et tu ad terram latissimam deduceris, quam aut Aegyptum, aut Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
mis : ut non solum leu& manus. sed etiam consoletur
manu: nedicat pauperi cras ueni & accipe: sed ut pauperi-
em eꝰ &e necessttatẽ p̃senti miscd̾ia consolet Et in grediant᷑
portas duces.Lxx. Aperite principes: duces ȩccłȩ Angre-¬
dunt᷑ portas misterioꝵ d̾i & scripturarum sacram̃ta cog-¬
noscunt: habentes clauem scientiȩ ut aꝑiant eas credentib
sibi popłis. Unde p̃cipit᷑ ut magistri aꝑiant. & discipł: in.¬
rrediant᷑: Ego enimm andaui scificatis meis:. Pro quo.
lrx E go pcipiam. & go ad dug̾am eos Ipse enim mag¬
ut faciant quȩ p̃cepta sunt: Et uocaui fortes meosin
ira mea: exãltantes ingła mea. Lixx. Gigantes ue-¬

Expanded text:
nus, ut non solum levet manus, sed etiam consoletur manu: ne dicat pauperi: cras veni, et accipe; sed ut pauperiem ejus, et necessitatem praesenti misericordia consoletur. 236 Et ingrediantur portas duces. LXX: Aperite principes. Duces Ecclesiae ingrediuntur portas mysteriorum Dei, et Scripturarum sacramenta cognoscunt, habentes clavem scientiae, ut aperiant eas creditis sibi populis. Unde praecipitur, ut magistri aperiant, et discipuli ingrediantur. Ego mandavi sanctificatis meis. Pro quo LXX: Ego praecipiam, et ego adducam eos. Ipse enim sanut faciant quae praecepta sunt . Et vocavi fortes meos in ira mea: exsultantes in gloria mea. LXX: Gigantes ve
Abbreviated transcription (Latin):
umũsum orbem F undam̃tum obelo p̃notanduẽ
In regũ & inparalipomenon uolumine legimus. quod
ira di accensa sit. suꝑ isrł. quando da id nmerauit
popłm. & offencht dnm̃. I n psalmis quoꝙ scribit᷑. Dnẽ
ne infurore tuo arguas me. neq mira tua corripias
iram d̾i posse in telligi. contrariam fortitu dinẽ. cui tra-¬
dim̃ ad pumiendum. Ne quoͣ & in octauo psalmo canta¬
tur. ut destruas mimicũ & defonsorẽ: Possunt bellatores ss
dici qui de t̾ra ꝓcul uemunt & a sũmo cęlo. etiã minis¬
triangł. qui in mundi consũmatione mittendi sunt.
detitanoꝵ mampulos pateant. & separatos afrum̃to
in cendio p̃parent sempit̾no. Om̃s quoꝙ t̾ra disꝑcdit᷑. quan.¬
do t̃rena oꝑa subũtunt᷑: Sunt & alii adnĩ bellatores in¬¬
eos & in t̾sitiant. qui erigunt᷑ contra scientiã d̾i Ulu¬
late quia ꝓpeẽ dies dñi quasi uastitas ad nõ ueni&:
Propt̾ã oñs manus dissoluent᷑: & om̃e cor hominis tabesc&

Expanded text:
universum orbem. Fundamentum obelo praenotandum est. In Regum, et Paralipomenon volumine legimus . quod ira Dei accensa sit super Israel quando David numeravit populum, et offendit Dominum. In Psalmis quoque scribitur: Domine, ne in furoreiram Dei posse intelligi contrariam fortitudinem, cui tradimur ad puniendum, de quo et in octavo psalmo cantatur: Ut destruas inimicum, et ultorem . Possunt bellatores dici qui de terra procul veniunt 238 et a summo coeli, etiam ministri Angeli, qui in mundi consummatione mittendi sunt, ut zizaniorum manipulos faciant, et separatos a frumento incendio praeparent sempiterno . Omnis quoque terra disperditur, quando terrena opera subvertuntur. Sunt et alii Domini bellatores ineos, et interficiant, qui eriguntur contra scientiam Dei. Ululate, quia prope est dies Domini, quasi vastitas a Domino veniet. Propterea omnes manus dissolventur, et omne cor homi
Abbreviated transcription (Latin):
des. Hoc antẽ dñi saluatoris ẽ. ut uincꝰtos deinferis
liber&. s ad infernũ traheris in uitus. ut qui ꝑ uirau¬
tes poteras ad excelsa conscendere. ꝑ uitia de traheris.
ad pęnas. Scĩ pennias habent aquilȩ. & pennascolum¬
bȩ & possunt dicere. uolabo & requiescã. Impii autẽ
tas siue ut melius habet᷑ in hebreo. impietas suꝑ talen¬
tũ plumbi sedere conspicit᷑. Ergo illuo quod alibi legimus.
om̃is qui se exaltat humiliabit᷑. etiã rex confusionis passꝰ
scribit᷑. lenis succensus ẽ in furore meo. & ardebit usq ad
inferni nouissima. Peuorauit t̾ram & sundam̃ta eiꝰ. cos
ui delic& qui t̃ren funt. de lacu quoq ꝓfunda signisicen¬
tur inferm. illa sunt testimonia. Assimi latus sum
in fernus animas suscipit. Ad quẽ lacum desceudit
heli amͥã tempore muis & frigoris. in t̃fecit in eqͦ leonẽ.
U nde & herenci relinqut fontẽ a quȩ inuontis onm.
&e fodiunt sibi lacos contritos. qui a quã non ualeant

Expanded text:
ni Salvatoris est, ut vinctos de inferis liberet, sed ad infernum detraheris invitus, ut qui per virtutes poteras ad excelsa conscendere, per vitia detraharis ad poenas. Sancti pennas habent aquilae, et pennas columbae, et possunt dicere: Volabo, et requiescam . Impii autem itas, sive ut melius habetur in Hebraeo, impietas super talentum plumbi sedere conspicitur . Ergo illud quod alibi legimus: Omnis qui se exaltat, humiliabitur , etiam rex confusionis passus scribitur: Ignis succensus est in furore meo, ardebit usque ad infernum novissimum. Devorabit terram, et fundamenta ejus , eos videlicet qui terreni sunt. De lacu quoque, quod per eum profunda significentur inferni, illa sunt testimonia: Assimilatus sum infernus animas suscipit: ad quem lacum descendit Banaias tempore nivis et frigoris, et interfecit in eo leonem . Unde et haeretici relinquunt fontem aquae viventis Dominum, et fodiunt sibi lacus contritos qui aquam non valeant
Abbreviated transcription (Latin):
fortium de filiis cedar imminuent᷑: i frahelitas deben
ꝑuerso nomine sarraceni uocant esse generatos. hipa
habitant solitudinem. de quib puto. & poetam dicem
ritaniam usq tendat᷑. & antiqui occeanum. quod pa
remiȩ titulum sonare. ad cedar & ad regna assur. quei
sit nabugo donosor rex babylonis. Statimq sequit᷑ fla¬

Expanded text:
fortium de filiis Cedar imminuentur , Ismaelitas debere s, qui perverso nomine Saracenos vocantur, esse genitos. Hi per totam habitant solitudinem, de quibus puto et poetam dicereMauritaniam usque tendatur, et Atlanticum Oceanum, quod puto Jeremiae titulum sonare: Ad Cedar et ad regna Asor, quae percussit Nabuchodonosor rex Babylonis ; statimque sequit
Abbreviated transcription (Latin):
seruisti. sumes parabolam istã contraregẽ babylonis &e dices. I¬
Proad uena id ẽ ꝓselito.Lxx. tyarañ. in t̃p̃tati sunt. qui he¬
braicȩ. ã er. dicit᷑. Unde puto & moysi filium qui ad uena
erat in t̾ra. nominatũ apatre. o ensã. Ergo gioras ñ ẽ ubũ
hebrai cũ. greca consuetudine de clinatũ. Licoe quid̾a hebrei
sermonis ignarus grecam in eo & himologiam ex prime¬
re conet᷑. ab eo quod t̾renȩ rei curam habeat. õe. enim
ꝓ masal quamaquila & symiriachus & theodotion. pa¬
rabolam transtulerunt. quosꝰ nos se cua suntus. Lxx
planctũ int̾p̃tati sunt. Est oͣrdo Post quã babylon de¬
serta fuerit in ȩt̾̃nũ ita ut habitatio bestiarũ sit. mise¬
rebit᷑ oñs iacob. & eiꝰ ui delice quȩ uitia supplantatͣnt
& ifrł eliget eum qui m̃te conspicit d̾m. & nota ũboꝵ
ꝓprietatẽ. Ia cob qui ad huc in luta positus ẽ miseret᷑.
ifra heli uͦ qui post uictoriam nom̃ accepit. non miscda¬

Expanded text:
parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Pro advena, id est, proselyto, LXX γηώραν interpretati sunt: qui Hebraice GER   dicitur. Unde puto et Moysi filium, qui advena erat in terra, nominatum a patre, Gersam. . Ergo georas est verbum Hebraicum, Graeca consuetudine declinatum: licet quidam Hebraei sermonis ignarus, Graecam in eo etymologiam exprimere conetur, ab eo quod terrenae rei curam habeat: γῆ enim, ipro MASAL   quam Aquila et Simmachus et Theodotio parabolam transtulerunt, quos et nos secuti sumus, LXX planctum interpretati sunt. Est autem ordo: postquam Babylon deserta fuerit in aeternum, ita ut habitatio bestiarum sit, miserebitur Dominus Jacob, ejus videlicet qui vitia supplantavit; et eliget Israel, eum qui mente conspicit Deum. Et nota verborum proprietatem: Jacob, qui adhuc in lucta positus, est miserebitur: Israeli vero, qui post victoriam nomen accepit, non mis
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentutis examina. cuius plateę uirginũ & infantũ acii¬
uenum. & pulerharum lusib puellarũ ꝑ strepebant. iune
ad solitudinẽ redacta ẽ. Fieri autẽ ꝓ sopias. ex rebus mil
tis sollepne ẽ: Cum auditũ suerit in egẏpto. dolebun a
audierint detẏro Hoc ꝑ fpicuum ẽ quod egyptui post qdl
audi erint potentissimã & uicinam gentẽ longa obsides
de letam. sciant etiam sibi in teritũ ꝓpinquare: Pra¬
site maria : ululate quihabitatis in in sula.Et iterꝰ
ꝓ mari tharsis. Lxx. carthaginẽ transtuler̃. Legimuls
hstoria asfyrioꝵ obsossos tyrͥos. post quam nulla spea
euadendi uidebant. conscensis nauib fugisse cartagi
seu ad alias iomi ȩgeiq maris in sulas. Unde & in

Expanded text:
juventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac jjuventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac juvenum, et puellarum lusibus perstrepebant: nunc ad stis solemne est. Cum auditum fuerit in Aegypto; dolebunt cum audierint de Tyro. Hoc perspicuum est, quod Aegyptii postquam audierint potentissimam, et vicinam gentem, longa obsidione deletam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maria, ululate qui habitatis in insula. Rursum pro mari et Tharsis LXX Carthaginem transtulerunt. Legimus in historiis Assyriorum, obsessos Tyrios postquam nullam spem evadendi videbant, conscensis navibus fugisse Carthaginem, seu ad alias Ionii Aegaeique maris insulas. Unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
aquis multis. seminis nli messes fluminis fruges eꝰ¬
tempora ꝓbant. & iherechi el lato sermone describit. Qudu
negotiatores in fubuehendis mercib transfretant marian
me quis dubit&. Nec tantas hab& opes ipsa urbs. de t̾ra regi¬
nis suȩ. que ualde angusta est. & galileȩ damasciꝙ siibi
niit᷑. Quantas de subuectione naunum. nilus om̃is & gn¬
a fertilitas eincino in sundit᷑ tẏro. Pro nilo quod aput heþa
testante. Q uid tibi & exẏpto ut bibas a quam geon. ꝓ quin
hebraico hab& syor. id ẽ turbidas Ei rubesde sydon. anei
mare fortitudo maris dieens. Non parturiui. & nonp
peri : & non enutriui iuuenes. nec ad in crenttũ ꝑ digi
& quod̾amodo uocẽ mittentia. quȩ ꝑnaturã loqui non uales
Frustra diuitias conparaui. si ne causa de toto orbe tyro opsd
tuli Illadiues. illa luxuriosa. & popłoꝵ quond̾a gauders mi¬
titudine. in qua nesciebatur turba mortalum. catua puaor

Expanded text:
aquis multis semen Naquis multis semen Ntempora probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnis, et Aegypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Nilo, quod apud Hebrtestante, quid tibi, et Aegypto, ut bibas aquas Geon : pro quo in Hebraico habetur Sior, id est, turbidas. Erubesce, Sidon: ait enim mare fortitudo meperi, et non enutrivi juvenes, nec ad incrementum perduxi et quodammodo vocem emittentia, quae per naturam loqui non valent: frustra divitias comportavi: sine causa de toto orbe in Tyrum opes contuli: illa dives, illa luxuriosa, et populorum quondam gaudens multitudine, in qua nascebatur turba mortalium, caterva puerorum,
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt. tabnacula idum eoꝵ & isma helitȩ. Moab
& agarem gebal. & ammon. & a malech. alienigene cũ
habitantib tyrum. Ex quib om̃ib discimus pendus
ire d̾i suꝑ tyrum. uenisse nieretricem. quȩ hic subspe¬
tie scorti in ierechi hel sub nauis translatione defcribi¬
tur. Ululate naues in quit maris. Pro quo inlaex
legimus cartaginis. & habet᷑ in hebreo tharsis. Deqͦ
sumus autẽ quia carthago tyroꝵ colonia ẽ. in p̃senti
loco tharsis. non mare generalit̃ ses cartagniẽ accipe¬
re. quod nequaquã de africa nauis tyrum uemat.
memorat. quod alexander rex macedonum egressus siidem
cethim. in sulam quoq nominans non m̃tit᷑. P ostea aite
nabugo donosor uł ab alexandro t̾ra continens. facta ẽ ꝓpt ꝗ
pugnationes multas in breui sreto aggeribus comportatis ug¬
tionem quoq sy donis appellat. iux ta sequentẽ uersiculim
in quo ait. E rubesce sydon. Tradunt enim Instoriȩ. quolis
colone sydonis fit: Tranfretantes mare repleuerte i

Expanded text:
acula Idumaeorum, et Ismaelitae, Moab, et Agareni, Gebal, et Ammon, et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum . Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo in LXX legimus Carthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS  : dsumus autem, quia Carthago Tyriorum colonia est, in praesenti loco Tharsis, non mare generaliter, sed et Carthaginem accipere: quod nequaquam de Africa naves Tyrum veniant, memorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoque nominans, non mentitur: postea enim a Nabuchodonosor, 228 vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑibit qd̾ fependerat in eo. quia dñs locutus ẽ. Multi ad
sobnam referunt quod heliachim infico paxillo. prior paocil¬
lus qui insixus fuerat corruat. Sed quia sequit᷑. & ꝑibit qđ
pependerat in eo. quod deiecto sobna nequa quam factũ
est. in telligimus hoc dici quod deposito sobna. pontisica¬
tum acceperit elachim. cunis sacerdotii dignitatẽ fub ũ¬
tit ex trema captiuitas Qui iuxcta anagogen cuncta ac.¬
cipiunt. uolunt in sobnȩ pontificatu. ndȩoꝵ sacerdoti¬
um cadere & insuccessione heliachim qui int̾p̃tat᷑ dñs
re surgens. euangelici cultus sacram̃ta monstrari. Ita &
hoc quod sequit᷑. In die illa dicit dñs exercituum aufere¬
tur paxillus qui fixus suerat in loco sideli. & franget᷑ &¬
cadet. ad prioris popłi rumamꝑtin&. Nemo autẽ dubi¬
tat & iuxta allogoriam. & iuxta historiam. quia paxillũ
sione uasoꝵ diuersi generis & quod priorib fractis alia
uastata est domus. Unde uenire confueuerant. de t̾ra

Expanded text:
ibit quod pependerat in eo, quia Dominus locutus est, multi ad Sobnam referunt, quod Eliacim infixa paxillo, prior paxillus qui infixus fuerat, corruat. Sed quia sequitur: Et peribit quod pependerat in eo: quod dejecto Sobna, nequaquam factum est, intelligimus hoc dici, quod deposito Sobna, Pontificatum acceperit Eliacim, cujus sacerdotii dignitatem subvertit extrema captivitas. Qui juxta ἀναγωγὴν cuncta accipiunt, volunt in Sobnae Pontificatu Judaeorum sacerdotium cadere, et in successione Eliacim, qui interpretatur Deus resurgens, Evangelici cultus sacramenta monstrari: ita ut hoc quod sequitur: 226 In die illo, dicit Dominus exercituum, auferetur paxillus, qui fixus fuerat in loco fideli, et frangetur et cadet, ad prioris populi ruinam pertineat. Nemo autem dubitat, et juxta historiam, et juxta allegoriam, quia paxillum sione vasorum diversi generis: et quod prioribus fractis, aliavastata est domus, unde venire consueverant: de terra
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos ait dñs. e rit assur habita culum dra conin
ȩtͣnum. non manebit ibi uir. nec in col& eam filuss
minis. To tum ꝓhetȩ testimoniũ de iherenia posuro
quȩ sit cedar indubitant᷑ in tellegas. & consideriqͥ
ismahelitarum. hoc ẽ. sarracenoꝵ. ꝓprie gentẽ desai
Qui habitat in tentoriis. qui quasi nox cũ pulerit sedu¬
nent. quib armesta funt &e peccora cameloꝵq gregi
sed in solititudine. E t hi g̾ a babyloniis deleti sunt. as
assur citatẽ que metropolisgentis illius in berenis
usq ad solũ subũterint. Et tam̃ cum cameloꝵ & ouo
ges capti funt pellesq eoꝵ atꝙ tentoria sorte diuisa ss
non omẽs gentes illius signisicat in teritus. eo quod dir¬
ris camelis centum amplius milia. uno die ꝑ uastans¬
tu di nem sugere solent. Auferet᷑ in quit omis cedar m¬

Expanded text:
 eos, ait Dominus: eritque Asor habitaculum draconum deserta in sempiternum; non manebit ibi vir, nec incolet eam filius hominis . Totum prophetiae testimonium de Jeremia posui, ut quae sit Cedar, indubitanter intelligas. Et considera quomodo Ismaelitarum, hoc est, Saracenorum proprie gentem descripserit, quia habitant in tentoriis: qui quas nox ctenent, quibus armenta sunt et pecora camelorum gregessed in solitudine. Et hi ergo a Babyloniis deleti sunt, eo quod Asor civitatem, quae metropolis gentis illius in eremo fuit, usque ad solum subverterent, et tamen cum camelorum et ovium greges capti sunt, pellesque eorum et tentoria sorte divisa, nominis gentis illius significatur interitus, eo quod dromedariis camelis centum et amplius millia uno die per vastam solitudinem fugere solent. Aufertur, inquit, omnis Cedar
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad huc sunt in timore positi. & ꝑ fectam di ñ habent ast¬
onis furorisq plenũ. peccare desistant: P onit᷑ quoq oribs ils̃
in solitudinẽ. & peccatores conterunt᷑ de ea. quȩ prius peaus
onere grauabat᷑.& de letis ꝑditisq scelerib habit& & regis
in t̾ra solanstitia Q m̃stellȩ cȩli & splendor earũ ñ eepe

Expanded text:
qui adhuc in timore sunt positi, et perfectam Dei non habent charitat indignationis furorisque plenum, peccare desistant. Ponetur quoque orbis vel terra in solitudinem, et peccatores conterentur de ea, quae prius peccatorum onere gravabatur, ut deletis perditisque sceleribus, habitet et regnet in terra s
Abbreviated transcription (Latin):
At & nemo erit qui aperiae. Et sigam illũ paxillũ in loco sideli.¬
paais eius: uasoꝵ di u̾sa genera. om̃e uas paruulum. auasis gate¬
aeada&e &s pibii quod pependerat in eo. quia dñs locutus e.¶ Su¬
pra diximus sobnã fuisse pontificẽ. qui assyrus ꝓdidit ciuitatẽ.
S eo quia hoc traditionis est hebraicȩ. & scriptura non loquit᷑:
intelliganus eum suꝑbũ tumidum. & uoluptuosum. suisq
pedibus popłm conculcantẽ: Et quia fȩcerit cuncta quȩ pro¬
pheta deseribit. sacerdotium eius ad helia chim filiũ helchȩ
sinsse trans latum. ut illo eiecto nouus pontifex fier&. Ex qͦ
intelligimus om̃i studio suꝑbiam de diandã qua offenoit᷑ ds

Expanded text:
illum paxillum in loco fideli,patris eius, uasorum diuersa genera omne uas paruulum a uasis crateet cadet, et peribit quod pependerat in eo, quia Dominus locutus est. Supra diximus Sobnam fuisse pontificem, qui Assyriis prodidit civitatem. Sed quia hoc traditionis est Hebraicae, et Scriptura non loquitur, intelligamus eum superbum, tumidum, et voluptuosum, suisque pedibus populos conculcantem: et quia fecerit cuncta quae Propheta describit, sacerdotium ejus ad Eliacim filium Helciae fuisse translatum, ut illo ejecto, novus Pontifex fieret. Ex quo intelligimus, omni studio superbiam declinandam, quae offendit
Abbreviated transcription (Latin):
& camelos tollent sibi. & iterum. Inunt enim conti
nabugodonosor rex baby lonis consilium. cogitauit
uos cogitationes. Surgite & ascendite ad gentẽ quie
& consident̃ habitantem ait dñs. Non hostia nec uds
eis soli habitant. & ca meli eoꝵ in direption ẽ. & mib¬

Expanded text:
 camelos tollent sibi : et iterum: Inivit enim contra vos Nabuchodonosor rex Babylonis consilium, cogitavit adversus vos cogitationes. Surgite et ascendite ad gentem quietam, et confidenter habitantem, ait Dominus: non ostia, non vectes eis: soli habitant. Et erunt cameli eorum in direptionem, et m
Abbreviated transcription (Latin):
sore uir bigȩ babylon usꝙ mȩt̾̃nũ deleta ẽ. bellis t̾rplũ om̃a¬
q idola usq ad solũ strata. Qđ autẽ sequit᷑ tritura mea &x

Expanded text:
sore bigae, Babylon usque in aeternum deleta est, et Belis templum omniasore bigae, Babylon usque in aeternum deleta est, et Belis templum omniaque idola usque ad solum strata. Quod autem sequitur: Tritu
Abbreviated transcription (Latin):
medorum cũ paruo magnoq imꝑiouenientẽ: Persȩ enĩ ante
ignobiles erant. & nullius int̾gentes loci habebant᷑. Medi semꝑ
potentis simi. Iste gͦ unus ascensor duarũ gentiũ fultꝰ eocercito
uenit contra babylonẽ & speculator ille qͥ positꝰ erat utuent᷑a
ꝓspiceret clamauit quasi leo. siue ipse propħa apellat᷑ leo. Etqͥa
dubium erat deꝑsona speculatoris qui cyrũ uidãt ascendentẽ.
ipse ex ponit manifestius. & ait. Suꝑspecula dñi. ego stim sans
iugit᷑ ꝑ diẽ. Speculatorẽ dñi se ee ꝓnuntians qui semꝑ positus
in offitio ꝓ phetali. & dieb & noctib dñi parens imperio. quodc̃q
iusserit loquit᷑. Quid igit᷑lamauit leo. ecce iste uenit ascensor
uir bigȩ & quitũ. haut dubiũ quin &rus indicet᷑. & respondit &
dix̃ ipse leo qui fupra clamauerat. Cecidit cecidit babylon. &
om̃a sculptilia deoꝵ eiꝰ contrita sunt in t̾ra. Uastante enĩ ascen¬

Expanded text:
Medorum, cum parvo et magno imperio venientem. Persae enim ante Cyrum ignobiles erant, et nullius inter gentes loci habebantur: Medi semper potentissimi. Iste ergo unus ascensor, duarum gentium fultus exercitu, venit contra Babylonem: et speculator ille qui positus erat, ut ventura prospiceret, clamavit quasi leo, sive ipse propheta appellatur leo. Et quia dubium erat de persona speculatoris, qui Cyrum viderat ascendentem, ipse exponit manifestius, et ait: Super speculam Domini ego sum stans jugiter per diem, speculatorem Domini se esse pronuntians, qui semper positus in officio prophetali, et diebus ac noctibus Domini parens imperio, quodcumque jusserit loquitur. Quid igitur clamavit leo: Ecce iste venit ascensor vir bigae equitum: haud dubium quin Cyrus indicetur. Et respondit et dixit ipse leo qui supra clamaverat: Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Vastante enim ascen
Abbreviated transcription (Latin):
animo conũtimini. Uenite & suscipiam pęnitentes.
Hoc uixta historiam dictum sit. ceterum ꝓpt̾ similitudi
nẽ litterȩ. ex eo quod res & del&h. Non multũ int̾ se
discripent quidã hebreoꝵ. ꝓ duma romanilegunt. uo¬
lentes ꝓ phetiam contra regnum romanũ dirigi. friuo¬
la ꝑ suasione qua semꝑ in idumeę nomine. romanos
existimant de monstrari. Duma autẽ in t̾p̃tat᷑ silen¬
tium. Onus IN ARAIA. In saltu aduesperam dor¬
mietis. in semitis dodanim. Occurentes sitrenti ferte
aquam. Quihabitatis t̾ram ausbi. cũ panib occur¬
rite a facie gladi fugientis. A facie enimgladioꝵ fu¬
gerunt. a facie gladi i imminentis. a facie arcus exten¬

Expanded text:
animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. Hoc juxta historiam dictum sit: caeterum propter similitudiDALETH, non multum inter se discrepent, quidam Hebraeorum pro Duma, Romam legunt, volentes prophetiam contra regnum Romanum dirigi, frivola persuasione, qua semper in Idumaeae nomine Romanos existimant demonstrari: Duma autem interpretatur silentium. Onus in Arabia. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. Occurrentes sitienti faquam, qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti. A facie enim gladiorum fugerunt, a facie gladii imminentis, a facie arcus exten
Abbreviated transcription (Latin):
dom. aut fuꝑ quatuor non aduersabor eum. eoquod ꝑ secutꝰ
sit in gladio fratrẽ suũ. & uiolauerit miscdam suam. Siue¬
sicut simmacus transtulit uiscera sua. quod aduersus cogna¬
Hanc ut metropolim uucta ordinem fuperioꝵ uisionũ ab
affyriis. siue an abugo donosor ex pugnatã esse credimus.
memorẽq pristiugeneris. quod abraham & isaac sitstir¬
pe generata implorasse auxilium d̾i. & necessitate cogen¬
te illius clementiam flagitasse. Narrat gͦ nc̃ dñs qui
obsidet᷑ in seir. & ab hostib anget᷑. ieum imploret au¬
xilium & dicet. Ocustos ifrł qui popłm tuũ tueris custo¬
dia sempit̾na. & quasi in nocte illis dormientib ingili.¬
as ne hostis in rumpat. quare & nos qui de eiꝰ generesu¬
ti idumeoꝵ. Illis prebeo lumen. uos in tenebris derelin¬
quam. uel certe itauenit lux. nocte transacta. Si meũ
in uocatis auxiliũ. & estis destirpe serui mei abraham.
no lite me tantũ in necessitatib querere. sed toto ad me

Expanded text:
dom, et super quatuor non aversabor eum, eo quod persecutus sit in gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam suam , sive, ut Symmachus transtulit, viscera sua, quod adversus cognaHanc ut metropolim, juxta ordinem superiorum Visionum, ab Assyriis, sive a Nabuchodonosor expugnatam esse credimus, memoremque pristini generis, quod de Abraham et Isaac sit stirpe generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clementiam flagitasse. Narrat ergo nunc Dominus: qui obsidetur in Seir, et ab hostibus cingitur, meum implorat auxilium, et dicit: o custos Israel, qui populum tuum 217 tueris custodia sempiterna, et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, ne hostis irrumpat; quare et nos qui de ejus semine suti Idumaeorum; illis praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ diripuerunt flumina in t̾rã eiꝰ. Apud hebreos &ȩ
gyptios & agẏptius. & agyptia uno uocabulo nuncu.¬
pant᷑ mesraim. Hoc dictum sit nequis inũbo hereat.
cũ ꝓgenere feminino masculinũ inuenerit. id ẽ ꝓt̾ra
hominẽ. quia & tẽ dicit᷑. qui mittit inmarilegatos.
hac ẽ ipsa mesraim. ipse egẏptius eo qđ de alexandria
quȩ tẽ ut diximꝰ ñ uocabat᷑ legati missi sint hie rosoly¬
mam. & inuasis papiri. id est epłis siue nauib. suum
pulũ quondã t̃ribilẽ qui dĩ utebat᷑ imꝑio. ad cuiꝰ poten¬
tiã nullus alius cõparandus ẽ ad gentẽ que dĩ sẽꝑ expectat
auxiliũ. & nihil ominꝰ ab om̃ib conculeat᷑. cuius terrã
idẽ diuersi reges depopulati st̃. Alii autẽ putant quod
a postropha dirigat᷑ ad dñm. & sit sensꝰ. Ods̃ qui mittis
tem meã laceratã atq conuulsã. ad popłm robustissimũ
qui om̃ib: quondã incircuitu gentib t̾rori fuit. qui

Expanded text:
unt flumina terram ejus. Apud Hebraeos et Aegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM  . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere feminino masculinum invenerit, id est, pro terra hominem, quia et nunc dicitur: Qui mittit in mari legatos, hoc est, ipsa Mesraim, ipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, 199 legati missi sunt Hierosolymam et in vasis papyri, id est, epistolis, sive navibus, suum pulum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxilium, et nihilominus ab hominibus conculcatur: cujus t diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui mittis tem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quonda
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑiorib leuabit ipse qui oitus ẽ de radice iessȩ inna¬
tonibus. ut congregar& ꝑditos ifrł Elxaltate uocẽ.
leuate manum: Pro quo.lxx. transtulerunt consola¬
mm manu: e&x altaͭ uocẽ Qui de sublimib loquit᷑ & p̃sentia
sibibreina & transitoria contẽpit: qui audit ab eodẽ ⁊saia
Suꝑ montẽ excelsũ ascende qui ȩuangelitas syon. leua in
fortitudine uo cẽ tu am qui euangelras iherłm. Q leuat¬

Expanded text:
in superioribus levabit ipse, qui ortus est de radice Jesse in nationibus, ut congregaret perditos Israel. Exaltate vocem, levate manum. Pro quo LXX transtulerunt: Consolamini manum. Exaltat vocem qui de sublimibus loquitur, et praesentia quasi brevia, et transitoria contemnit. Qui audit ab eodem Isaia: Super montem excelsum ascende qui evangelizas Sion. Eleva in fortitudine vocem tuam qui e
Abbreviated transcription (Latin):
mite cỹbum. futuro uos prelio p̃parate. ne post quã dimicatio¬
nis tepus ad uenerit lassitudo uos de trahat. Cũq comederi¬
tis& biberitis surgite. arma arripite. babyloniã de bellate.
uodq ait contẽplarᷤ in specula. hoc sensu legit᷑. diligent᷑ quȩ uen¬
tura sunt ꝓspicite. potest sic in telligi. O babylon para balthasar
silo eial marodac nepoti nabugo donosor regi tuo mensã atq
conuiuũ & uide quid post cybum ueniat in quo scortes & con¬
cubinas in uasis dñi ꝓpinabit. Oprincipes qui cũ rege accum¬
bitis m edos autẽ ꝑsas ꝙ signisicat. Surgite ad in t̃sitiendũ re¬
gem arma arripite. hoc plenius in danihelis uolumine disse¬
sorẽ asim & ascensorẽ cameli. Et contẽplatus est diligit᷑ mul¬

Expanded text:
mite cibum, futuro vos praelio praeparate, ne postquam dimicatiomite cibum, futuro vos praelio praeparate, ne postquam dimicationis tempus advenerit, lassitudo vos retrahat. Cumque comederitis et biberitis, surgite, arma corripite, Babylonium debellate. Quodque ait, contemplare in specula, hoc sensu legitur: diligenter quae ventura sunt, prospice. Potest et sic intelligi: o Babylon, para Balthasar filio Evilmarodach nepoti Nabuchodonosor regi tuo mensam atque convivium, et vide quid post cibum eveniat, in quo scortis et concubinis in vasis Domini propinabit. O principes, qui cum rege accumbitis, Medos autem Persasque significat, surgite et ad interficiendum regem arma corripite. Hoc plenius in Danielis volumine disrum equitum, ascensorem cameli, et contemplatus est diligenter mul
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ multȩ cõmutant᷑. Ergo & nc̃ uox isaiȩ in ducit᷑. ł langen¬
tis babylonẽ sp̃u ꝓphetali. qđ tanta mala suꝑ eã uentura sint
ut ipse qui narrat timore superatus. nequeat in uerba ꝓrum¬
pere. Uidens tantȩ multitudinis sanguinẽ sundi. & miscd̾ȩ
iotis eͥffectus. homo enĩ de homine loquit᷑. non minus dole¬
at quã mulier ululare in partu sol&. sed contͣbatus & trepi¬
dus & in t̾ram corruens. caligantib oculis nesciat quio loꝗt᷑
roeo autẽ quod nos uertimus babyloneilecta mea. in hebreo
nu oneris posunmus suꝑ montẽ caligosum. ꝑro caligoso enĩ&
tenebroso scriptũ ẽ. Ne se. ꝓprie quȩ hec urbs sic uocat᷑ ꝓpt̾
altitudinẽ & erectũ usq ad celũ suꝑbiȩ uertiee Pone mensã.¬
contẽplare in specula comedentes & bibentes. surgite princi¬
pes arripite clipeũ Locus iste duplitit̾ accipit᷑. o mede &
helamitȩ quib supra diai. A scende elam. obsi de mede. Su¬

Expanded text:
mae commutantur. Ergo et nunc vox Isaiae inducitur plangentis Babylonem spiritu prophetali, quod tanta mala super eam ventura sint, ut ipse qui narrat, timore superatus nequeat in verba prorumpere, videns tantae multitudinis sanguinem fundi: et misericordiae motus affectu homo enim de hominibus loquitur non minus doleat, quam mulier ululare in partu solet; sed conturbatus et trepidus, et in terram corruens, caligantibus oculis nesciat quid loquatur. Pro eo autem quod nos vertimus: Babylon, dilecta mea, in Hebraeonii Oneris posuimus, super montem caliginosum: pro caliginoso enim, seu tenebroso scriptum est Neseph. Proprieque haec urbs sic vocatur, propter altitudinem et erectum usque ad coelum superbiae vertiurgite, principes, arripite clypeum. Locus iste dupliciter accipitur: o Medi et Elamitae, quibus supra dixi: ascende Elam, obside Mede, su
Abbreviated transcription (Latin):
Uisio dura nuntiata ẽ mͥ. Quid enĩ durius. quã p̾sens api¬
tas qui in credulus ẽ. in felicit̾ agit. & qui de populatas
si dere potentissimã eiuitatẽ. Sin autẽ. sic legit᷑ ut transta
quasi de ꝑsona t̃tia dicat᷑. qui in credulus ẽ. infidelit̾ agsas¬
de populator ẽ uastat. cũ superius copulandũ & in quh
potentia babylonis. s eu quod tantis malis obpressa sit ipsa ba¬
hylon ut gemitũ qui dẽ liberũ non habeat. P ropterea repleti
sunt lumbi mei dolore. angustia possedit me. sie̾ angustia par¬
uirientis. Corrui cũ audirẽ conturbatus sum. cũ uiderẽ emar¬

Expanded text:
Visio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captiviVisio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, obsidere potentissimam civitatem. Sin autem sic legitur, ut transtulimus, quasi de persona tdepopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in qeat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne 214 gemitum quidem liberum habeat. Propterea repleti sunt lumbi mei dolore: angustia possedit me, sicut angustia parientis: corrui cu