comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Auib p̾ter orbitatem mendicitas inferͣtt᷑ e nuditas. Nã
addebantt impietati & crudelitati quod deerat. ut eori qͦs
fecissert occidi spoliarent & liberos. Nunc uͦ ipsorũ coniui¬
ges uduȩ &e fili orphani. alienis cotidieegent panib Lou-
ne tͥ uidetur illud testimoniũ in ipsis eẽ. cõpletũ cõminã¬
iudue. & filii ur̃i orphani : O indignum nefas . o sceleftũ
facinus. o nimia a nonferenda crudelitas. Duo seuissima
& atrocissima uno ꝑpetrantur in temꝑe. Homicidium fit.
ut rapuia succedat. Occiduntur mariti. occiduntur & pa¬
tres: quo faciliꝰ uiduȩ spolientur & orphani. & ita quisq ĩ
alterius morte congaudet: quasi nonsit ce ipse quandoq
moriturꝰ. Merito gͦ ds̃ huiꝰ modi crudelitatib & impietatib
c̃mouetur. m̾̃tto iuditiũ suum in quib dam &ẽ antetempꝰ
ostendit: merito uita talib nec p̃sens nec futura concedit᷑.

Expanded text:
quibus praeter orbitatem mendicitas inferebatur et nuditas nam quibus praeter orbitatem mendicitas inferebatur et nuditas nam addebant impietati et crudelitati quod deerat, ut eorum quos fecissent occidi spoliarent et liberos, nunc vero ipsorum conjuges viduae et filii orphani alienis quotidie egent panibus. Nonne videtur tibi istud testimonium in ipsis esse completum comminanuiduae et filii ufacinus! o nimia et non ferenda crudelitas! Duo saevissima et atrocissima uno perpetrantur in tempore, homicidium fit ut rapina succedat; occiduntur mariti, occiduntur et patres, quo facilius viduae spolientur et orphani: et ita quisque in alterius morte congaudet, quasi non sit ipse quandoque moriturus. Merito ergo Deus hujusmodi crudelitatibus et impietatibus commovetur. Merito judicium suum in quibusdam etiam ante tempus ostendit. Merito vita talibus nec praesens nec futura conceditur.
Abbreviated transcription (Latin):
pot᷑: qui ꝑ diu̾sa tp̃ra diu̾sorum iudicum impiȩ scelera¬
teq uersantium expectauit interitũ. Quoꝵ quo potes¬
tas sublimior ẽ. eo ad peccandum maior audatia q̃ totũ
credit licere sibi qd̾ pot̾. Et dum altenꝰ uditium ñtimẽt
quia alios iudicant. ad peccandum p̾cipit es sunt. Itafit
ut qui honrinis nontiment in delinquendo uiditium:
dm̃ iudicem soentiant & ultorẽ. Equib alii qui in sumtũ
aĩarum sangiunẽ frequent̃ effuderant: tta dĩ iram iudi¬
tiumq sensere: ut ipsĩ pꝰmodũ sanguinem fund̾e coger̃t
suum. qui fundebant libenter alienum. Alii siqui sim¬
lia cõmiserant: sicdĩ indignatione ꝓstrati sunt. utt inse¬
pultua cerent. & esca feris &e cȩli uolucrib fierent. Alii aũt
qtu innumꝰ abilem hominũ multitudiuẽ iniuste ꝑeme¬
rant. menbratĩ particulatimue concisi ut non minor
fueri concisura menbroꝵ quos interuni fecerant nu

Expanded text:
potest, qui per diversa tempora diversorum judicum impie scelerapotest, qui per diversa tempora diversorum judicum impie scelerateque conversantium exspectavit interitum. Quorum quo potestas sublimior est, eo ad peccandum major audacia, quae totum sibi licere credit quod potest, et dum alterius judicium non timent qui alios judicant ad peccandum praecipites sunt. Ita fit ut qui hominis non timent in delinquendo judicium, Deum judicem sentiant et ultorem. Ex quibus alii qui insontium animarum sanguinem frequenter effuderant, ita iram Dei judiciumque sensere, ut ipsi postmodum sanguinem fundere cogerentur suum, qui libenter fundebant alienum. Alii vero qui similia commiserant, sic Dei indignatione prostrati sunt, ut insepulti jacerent, et esca feris et coeli volucribus fierent. Alii autem qui innumerabilem hominum multitudinem injuste peremerant, membratim particulatimve concisi, ut non minor fuerit concisura membrorum quam quos interimi fecerant num
Abbreviated transcription (Latin):
sentidĩ ira suꝑuenit & in futuro seruatur. S hoc nemo in¬
telligit. nemo cognoscit. nec quisquã adu̾sa sustinens
malis sius estimar irrogari. s qͦd ꝑtulerit consuetudius
potius putat eẽ. quam criminis: &e iccutods̃ in p̃senti non
uidetur punire peccantes. quia cũ punit non agnoscit᷑
Dulti sunt enĩ quos nemo intelligit. qui ob multitudinem
pecc̃oꝵ iam ante iuditii diem ĩn presenti &̃ iudicantur
ut dicat quis: si quem sacrilegum. sanguinanũ. ra¬
pacem. falsarium. homicidam. furẽ. fr̃auduleittũ. ad¬
tilt̾um. cet̾oꝵq criminũ re. um. uel in p̃senti temꝑe po¬
tuit uidere longeuum. Nos enim płimoꝵ exempla uidimꝰ
ꝑ que ꝓbare susticunꝰ sceleratos & impios peccoꝵ suoꝵ fine
completo &e hoc iam tꝑ̃i iudicari. & p̃sentẽ eis uitam ne¬
gari non ininꝰ quam fut᷑am. S hoc illȩ faciliꝰ in telligere

Expanded text:
aesenti Dei ira supervenit, et in futuro servatur. Sed hoc nemo inaesenti Dei ira supervenit, et in futuro servatur. Sed hoc nemo intelligit, nemo cognoscit, nec quisque adversa sustinens malis suis aestimat irrogari, sed quod pertulerit consuetudinis potius putat esse quam criminis. Et idcirco Deus in praesenti non videtur punire peccantes, quia cum punit non cognoscitur. Multi sunt enim quos nemo intelligit, qui ob multitudinem peccatorum jam ante judicii diem in praesenti etiam judicantur. Aut dicat quis si quem sacrilegum, sanguinarium, rapacem, falsarium, homicidam, furem, fraudulentum, adulterum, caeterorumque criminum reum, vel in praesenti tempore potuerit videre longaevum? Nos enim plurimorum exempla videmus, per quae probare sufficimus sceleratos et impios, peccatorum suorum fine completo, et hoc etiam tempore judicari, et praesentem eis vitam negari non minus quam futuram. Sed hoc ille facilius intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
iut rauere quam ꝑire. Et tueum contemnis a despicis qͥ
ampli quam tuipsẽ te cdiliqit. qui te mori cupientẽ uũt iuuĩe
Nolo iiquit dñs mortem peccantium. tant um reuertantur
& uiuant. Tuigitur mori uoluisti peccando. illȩ te uult ui
uificare conuertendo. Ostulte irreuerens & ingrate. qui
nec in hoc clõ qͦd tͥ uult misereri consentis. qui te mauult
nemo iccirco securꝰ delinquat & lib̃ quia suꝑ peccatores con-¬
festim dĩira iuditiumq conueniat. ut ex hoc opinetur se
in pune peccasse. quod non ilico ꝑimitur. s hoc magis differ¬
re diñ quam dissimulare cognoscat. & iram eiꝰ peccatorib quã
ueniam subito & repente uenturam: sicut scriptum ẽ. Ne
dixeris peccaui. & quid accidit micbi triste: Est enum altissi¬
mꝰ redditor paciens. Etalibi. Ne tardes conuerte ad dum̃:
ae ne differas dedie in diem. Subito enim ueniet ira eius:
quod in plerisq impletur: quib obnimi a peccata & in p̃¬

Expanded text:
vult vivere quam perire. Et tu eum contemnis et despicis, qui vult vivere quam perire. Et tu eum contemnis et despicis, qui amplius quam tu ipse te diligit, qui te mori cupientem vult vivere? Nolo, inquit Dominus, mortem peccatorum, sed ut convertantur et vivant . Tu ergo mori voluisti peccando, ille te vivere vult convertendo. O stulte, o irreverens et ingrate, qui nec in hoc Deo qui tibi vult misereri consentis, qui te mavult nemo idcirco securus delinquat et liber, quod super peccatores confestim Dei ira judiciumque non veniat, ut ex hoc opinetur se impune peccasse, quod non illico perimatur; sed hoc magis differre Deum quam dissimulare cognoscat, et iram ejus peccatoribus quam veniam subito et repente venturam, sicut scriptum est: Ne dixeris, Peccavi, et quid accidit mihi triste? est enim Altissimus redditor patiens . Et alibi: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira ejus . Quod in plerisque impletur, quibus ob nimia peccata, et in pr
Abbreviated transcription (Latin):
uera uiuet &e non morietur. Omia delicta eiꝰ quecumq fectꝰ
ñ erunt inmemoriã. in sua iusticia quam fecit uiuet. Et
numquid uoluntate uolo mortẽ iniusti dicit adona dñc
quam ut auertat seania sua mala. & uiuere eum fãciam:
Et alibi. Inquitas iniqui non nocebit eum inquatum ꝙ die
auterte seabiniquttate sua. Ett̾um. Conutimini filii con¬
u̾tentes. & ego sanabo contritionẽ urãm. Eece quom te dõ
ut a peccatis tiuis ł sero conuertaris & saluus eẽ. possis. mo¬
nec oe ꝓuocat. Ecce qualit̾ iam morti obnoxium ut uiuat
hortatur. quam lenit̃. quam clement᷑̃ inuttat. ut &̃ pecca¬
torib patris non neget pietatem. & adhuc filios appellat qui
patrem dm̃ peccando ꝑdiderunt. sicit &e ipse se ꝑdididise per¬
catores alio in locouoce flebili &e miserabili laiñtatione testa¬
tur dicens. Sine filiis factꝰ sum: ꝑdidi popłm meũ ꝑt̃ per
cata eoꝵ. Ex hocgͦ cognosce qualit̃ ce ds̃ diligat. qͦue ma¬

Expanded text:
 non morietur; omnia delicta ejus quaecumque fecit, non erunt in memoria: in justitia sua quam fecit, vivet . Et: Numquid voluntate volo mortem injusti, dicit Adonai Dominus, quam ut avertat se a via sua mala, et vivere eum faciam ? Et alibi: Iniquitas iniqui non nocebit eum, in quacumque die averterit se a sua iniquitate . Et iterum; Convertimini, filii, convertentes, et ego sanabo contritionem vestram . Ecce quomodo te Deus, ut a peccatis tuis vel sero convertaris et salvus esse possis, monet et provocat. Ecce qualiter jam morti obnoxium ut vivat hortatur, quam leniter, quam clementer invitat, ut etiam peccatoribus patris non neget pietatem: et adhuc filios appellat, qui patrem Deum peccando perdiderunt; sicut et ipse se perdidisse peccatores alio in loco cum voce flebili et miserabili quadam lamentatione testatur, dicens: Sine filiis factus sum, perdidi populum meum propter peccata eorum . Ex hoc ergo cognosce qualiter te Deus diligat, quem ma
Abbreviated transcription (Latin):
subsaunationes &e fabulas quam dĩ iuditiũ ꝑtimescuitt. & qub ÷
cariꝰ miseris hominib placere quam xpõ.S esto talis qͣlẽ te dñs
oꝑbrium habeat. quisq subsannet & irrideat. tu tartũ dõ place¬
as. & quȩ x sunt geras. elnte omiã incessabilit̃ diĩ tui meditare
mandata. orõnib & psalmis instant̃ in cumbe. ut possibile est
Nemo te aliquando nisi aut legentẽ inueniat: aut orantem:
Et cũ fueris talis: nrĩ memeñto. qui te tantum diligimus

Expanded text:
subsannationes et fabulas quam Dei judicium pertimescunt, et quibus subsannationes et fabulas quam Dei judicium pertimescunt, et quibus charius est miseris hominibus placere quam Christo. Sed esto talis, qualem te Dominus opprobrium habeat, quisque subsannet et irrideat: tu tantum Deo placeas, et quae Christi sunt geras. Ante omnia incessabiliter Domini tui meditare mandata, orationibus et Psalmis instanter incumbe: ut si possibile est, nemo te aliquando nisi aut legentem inveniat, aut orantem. Et cum fueris talis, nostri memento, qui te tantum diligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tale oꝑata ÷. S sunt alique diuites nobiles & potentes. quib forsitã
uidetur indignum. ut aut filios dõ & non scło educent. aut hospicio re¬
cipiant aduenam. aut scõꝵ pedes laboriosos & lustulentos ac sordidos
lauent. ł delicatis a nitidis manib tangant. S nec digne erunt
tales ĩ futuro tꝑ̃r scõꝵ eẽ. consortes quos ita in p̃senti spreuerunt. nec
suis obtrestare manib horruerunt. quia xpm̃ sꝑnit quicũq eiꝰ famu¬
los sꝑnit sicut ipse dicit. Qui uos sꝑnit. me sꝑnit. Mariȩ unde pe¬
des xpĩ lauaret. la crime habundarunt. nr̃i autẽ tꝑ̃ris fęminis un¬
de ꝑegrinorũ lauent ipsa deficit aqua. Tugͦ sanctissima a&e prudẽ¬
tissima femina ne uelis imitari hꝰmodi quȩ cum ardent̃ in ale¬
fecerint bene facere erubescunt: & confunde̾ntur iuste uiuere
quȩ nou sunt peccare confuse. & quȩ se morti ultro obtulerunt
nẽc in uitate reuertuntur ad uitam. quȩ hominũ magis risus

Expanded text:
ta est? Sed sunt aliquae divites, nobiles et potentes, quibus forsitan videtur indignum, ut aut filios Deo, et non saeculo educent, aut hospitio recipiant advenam, aut sanctorum pedes laboriosos, lutulentos et horridos lavent, et delicatis et nitidis manibus tangant. Sed nec dignae erunt tales in futuro tempore sanctorum esse consortes, quos ita in praesenti spreverunt; nec suis contrectare manibus horruerunt: quia Christum spernit, quicumque ejus famulos spernit; sicut ipse dicit, Qui vos spernit, me spernit . Mariae, unde Christi pedes lavaret, lacrymae abundarunt: nostri autem temporis feminis unde peregrinorum pedes lavent ipsa deficit aqua. Tu ergo, sanctissima et prudentissima femina, ne velis imitari hujusmodi, quae cum audenter malefecerint, benefacere erubescunt; et confunduntur juste vivere, quae non sunt peccare confusae, et quae se morti ultro obtulerunt, nec invitatae revertuntur ad vitam: quae hominum magis risus
Abbreviated transcription (Latin):
cruci figentes sibunet ipsis filium dĩ ce ostentui habentes quendã
ad saluatorem accessisse. & qͥd faciendo initã et̃nã ꝑcipet int̃ro gasse.
flue iubent᷑ p̃cepta seruari. S absit ut ego dnm̃ meũ aliqͥd dicam
p̃cepisse suꝑfluum. S: dicunt hoc illi qui peccando iam filii ꝑdtuo¬
nis esfectisunt. & ħ tantũ solatiũ se hix̃ credunt. si alios secũ potue¬
rint motti ꝑꝑetus mancipare. Nlã si ds̃ peccatorẽ ñ punit. lͥiẽ. illud
ꝓpħicum. si stꝰ ux saliuis erit. Peccator & impiꝰũ parebt̃. Etalibi. sa

Expanded text:
crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . Quemdam ad Salvatorem accessisse, et quid faciendo vitam aeternam perciperet interrogasse, erflue jubentur mandata servari. Sed absit ut ego Dominum meum aliquid dicam praecepisse superfluum. Sed dicunt hoc illi, qui peccando jam filii perditionis effecti sunt; et hoc tantum solatium se habere credunt, si alios secum potuerint morti perpetuae mancipare. Nam si Deus peccatorem non punit; ubi est illud propheticum, Si justus vix salvus eri
Abbreviated transcription (Latin):
Aautem uere uidua ÷ sꝑat in dnõ. & instat orõnib die ac nocte. Nec
illud p̃terire te uolo. quod qñ uerasuiduas apłs noĩat: ẽẽ demonstrat¬
& falsas. Hoc ẽ. actu. mente. conu̾satiõe ñ corꝑe. & alibiiuduȩ uerȩ et
electe actũ e conu̾sationẽ describit idem apłs dicens. Nidua eligatur
q̃ fuerit in oꝑib bonis testinioniũ hñs. si filios eclucauit. sub ittelligit᷑¬

Expanded text:
autem vere vidua est, sperat in Domino, et instat orationibus die ac nocte. Nec illud praeterire te volo, quod quando veras viduas Apostolus nominat, esse demonstrat et falsas, hoc est, actu, mente, conversatione, non corpore. Et alibi viduae verae et electae actum conversationemque describit idem apostolus dicens, Vidua eligatur quae fuerit in operibus bonis testimonium habens. Si filios educavit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui uadit in errore cordis sui dicunt. ñ uenient suꝑ te mala. Multa
quidem nob̃ĩmo totius legis testimonia aderant. qͥb tã ꝑtittiosũ
errorẽ destruere ac sepelire pot̾amꝰ.S ne legentem diutiꝰ fatigemꝰ
sufficiant pauca de płimis. Respondeat mihi illȩ cuiꝰ talis ẽ sẽ¬
sus. Ad amã dõ factꝰ homo pͥmꝰ in pͥmo statu mundi. ꝑfidie an pec¬
cati causa dãgnatꝰ ẽ : In quo nichil fuisse incredulitatis inuenio
p̃ter solam inobeclientiam. cuiꝰ causa illȩ dãpnatꝰ ẽ : & om̃s suo dap̃¬
nantur exemplo. Caĩ qͦ ñ ꝑfidie causa. s quia frẽm intemerat
c̃dempnatꝰ ẽ. Qiud plura :. Uniuersus hic mundꝰ u̾ diliuuio in¬
teriret. ñ ꝑ fidie causa s cͥminũ lego fusse. Sodoma & gomorra ut re¬
pentino cremarẽt᷑ incendio: nullã causã incredulitatis inuenio. nͥ pec¬

Expanded text:
qui vadit in errore cordis sui dicunt, Non venient super te mala . Multa qui vadit in errore cordis sui dicunt, Non venient super te mala . Multa quidem nobis, imo totius Legis testimonia aderant, quibus tam perniciosum errorem destruere ac sepelire poteramus: sed ne legentem diutius fatigemus, sufficiant pauca de plurimis. Respondeat mihi ille cujus talis est sensus: Adam a Deo factus est homo primus in primo statu mundi, perfidiae an peccati causa damnatus est ? In quo nihil fuisse incredulitatis invenio praeter solam inobedientiam, cujus causa ille damnatus est, et omnes suo damnantur exemplo. Cain quoque non perfidiae causa, sed quia fratrem interemerat, condemnatus est . Quid plura? Universus hic mundus ut diluvio interiret, non perfidiae causam, sed criminum lego fuisse . Sodoma et Gomorrha ut repentino cremarentur incendio, nullam causam incredulitatis invenio, nisi pec
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmina nefanda c̃mittũt. dũ credũt dm̃ ñ criminũ. s ꝑfidie tãtũ ul-¬
torẽ. Et eiꝰmnodi ñ solũ se ipsos ꝑisfe contentiñ sunt: s ce alios in quib¬
nultũ diuinę scientiȩ lumen ẽ. sus nituntur laqueis implicare. & im-¬
pletur in ilis saluatoris nri sentencia dicentis. Cecus siceco ducatum
pestet: ambo in foueam cadunt. Namsi nullũ cͥmen s sola ꝑfictia con-¬
dẽpnatur. gͦ securi peccamus & liberi. & sinecausa ds̃ dedit man data
ĩticie: si sola sine iusticie oꝑe fides ꝑdẽ. Unde hic tamimpiꝰ. tã scelestͦ
tã ꝑfidꝰ ignorantie error obrepserit scire ñ possumꝰ. nisi forte ex illis qͥ
hoc exemplo in lege ueteri popłm seducebant. & sec̃ et̾ne morti & ꝑ¬
petuo tradebant interitui. De qͥb scriptũ ẽ. Nolite audire sermones
dnĩ. Pax erit uob̃ & omĩb quiuadunt in uoluptatib suis. Omĩ

Expanded text:
crimina nefanda committunt, dum credunt Deum non criminum, sed perfidiae tantum ulcrimina nefanda committunt, dum credunt Deum non criminum, sed perfidiae tantum ultorem. Et ejusmodi non solum se ipsos perisse contenti sunt, sed et alios in quibnullum divinae scientiae lumen est, suis nituntur laqueis implicare. Et impletur in illis Salvatoris nostri sententia dicentis, Caecus si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt . Nam si nullum crimen, sed sola perfidia condemnatur; ergo securi peccamus et liberi. Et sine causa dedit Deus mandata justitiae, si sola sine justitiae opera fides prodest. Unde hic tam impius, tam scelestus, tam perfidus ignorantiae error obrepserit, scire non possumus; nisi forte ex illis qui hoc exemplo in Lege veteri populum seducebant, et secum aeternae morti et perpetuo tradebant interitui, de quibus scriptum est, Nolite audire sermones Domini, Pax erit vobis; et omnibus qui vadunt in voluntatibus suis, omni
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑum exiguam elemosinã faciunt. & de eo qͦd płimis abstuler̃t
uni quidam minimũ largiuntur. Cibat᷑ unꝰ unde ple̾s esuriũt. & de
multorũ spoliisux pauci tegũt᷑. Nontalem elemosinã q̃rit dĩ. nec
uuit pietatẽ uni de alt̾nis crũdelitate prestari. Meliꝰ ẽ. enĩ teñ fac̾eele¬
res spoliare uestitos. Illani elemosinã ds̃ cõꝑbat quȩ de iustis laborib
ministrat᷑. sicut scriptũ ẽ. Honora dñm de tuisiustis laborib & de¬
liba ei de tuȩ iusticiȩ fructib. Nlã illã abhominat᷑. & repbat: q̃ de lacri¬
mis prestatur alienis. Quid enim ꝓdest site unꝰ ben̾edicat unde
płimi maledicunt: Nel quid confert tͥ illa elemosina q̃ de sub̃a pres¬
tat᷑ alt̾iꝰ. Reu̾a tim̃dũ. ẽ. qͦd d̃s nͣ habeat unde suospauꝑes pascat. ni
tenebrosa ignorãtia fallit ac decipit. ut fidẽ ꝙͣ hrẽ se simulant sine

Expanded text:
pauperum exiguam eleemosynam faciant; et de eo quod plurimis abstulerunt, pauperum exiguam eleemosynam faciant; et de eo quod plurimis abstulerunt, uni quiddam minimum largiuntur. Cibatur unus unde plures esuriunt, et de multorum spoliis VIX pauci teguntur. Non talem eleemosynam Deus quaerit, nec vult pietatem uni de alterius crudelitate praestari. Melius est enim te non facere eleres spoliare vestitos. Illam eleemosynam Deus comprobat, quae de justis laboribus ministratur, sicut scriptum est: Honora Deum de tuis justis laboribus, et deliba ei de tuae justitiae fructibus . Nam illam abominatur et reprobat, quae de lacrymis praestatur alienis. Quid enim prodest, si te benedicat unus, unde plurimi maledicunt? Vel quid confert tibi illa eleemosyna, quae de substantia praestatur alterius? Revera timendum est, quod Deus non habeat unde paupetenebrosa ignorantia fallit ac decipit, ut fidem quam habere se simulant, sine
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃t m̾ito manꝰ extollit. illȩ p̃ces bona conscientia fundit. qͥ pͣ dice̾
Tu nosti dnẽ. quã scẽ. ꝙͣ inuocentes. quã p̃urȩ suit ab omĩ fraude et ĩ¬
iuria & rapina quas ad te expando manꝰ. quã iusta. ꝙͣ ĩmaculata la¬
bia. & ab omĩ mendatio liba. quib tibi ut mͥ miserearis p̃ces fundo.
funda caligo cecauit: ut cum ilł ꝓsꝑe cesserit. qͦd aut pauꝑẽ ꝑpotẽ¬
tiã unxerint. aut innocẽtẽ testimoniis falsis obruerint. aut ĩfĩrmũ
untute suꝑaueruit. aut furtũ fecerint aut rapinã. dõ grãs agãt
qͦ opitulante calia ꝑpetrasse se credant. & tam ũ quũ dm̃ iudicent
ut putint eum suorum scelerum ẽẽ. participem. stulti & miseri
usq ad eo suis iniquitatib excecati ut ñ intelligant dõñ posse place̾
qͦd ꝓhibet. & qͣsiuñ cͥnĩ ñ sit satis. nisi adhuc male senciendo dedõ adt¬
cratur & aliud. Aliiu̾ ꝑ hoc se iustificari existimãt. qͦd de substantia

Expanded text:
o extollit manus, ille preces bona conscientia fundit, qui potest dicere, Tu nosti, Domine, quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude et injuria et rapina, quas ad te expando, manus; quam justa, quam immaculata labia et ab omni mendacio libera, quibus tibi, ut mihi miserearis, preces fundo.rofunda caligo caecavit, ut cum illis prospere cesserit quod aut pauperem per potentiam vinxerint, aut innocentem testimoniis falsis obruerint, aut infirmum virtute superaverint, aut furtum fecerint, aut rapinam; Deo gratias agant, quo opitulante talia perpetrasse se credunt, et tam iniquum Deum judicent, ut putent eum scelerum suorum fuisse participem. Stulti et miseri usque adeo suis iniquitatibus excaecati, ut non intelligant Deo non posse placere quod prohibet: et quasi unum crimen satis non sit, nisi adhuc male sentiendo de Deo adjiciatur et aliud. Alii vero hoc se justificari existimant, quod de substantia
Abbreviated transcription (Latin):
opͥmi pauꝑẽ se p̃sente ñ patit̾. qͥmisens subuenit. qͥiͣdigẽtib succurrit.
q ẽ merentib meret. qͥ dolorẽ alt̾ius qͣsi pͥũ sentit. qui ad fletũ fletib
cunctis offert᷑. cꝰ om̃s
bonũ norunt et
nemo sentit ĩuiriã
qͥdõ die nostuq deser¬

Expanded text:
 miseris subvenit, qui indigentibus succurrit, qui cum moerentibus moeret, qui dolorem alterius quasi proprium sentit, qui ad fletum fletibuscunctis offertur, cujus bonum omnes norunt, et nemo sentit injuriam; qui Deo die noctuque deser
Abbreviated transcription (Latin):
siii. Ft item. Sicut deficit fumꝰ deficiant sic̃ fluit cera a faciȩ ignis
sic ꝑeant peccatores
a facie clĩ. Nullũ hic tã¬
tum ĩcredulũ nec
infidelẽ. s peccatores
iccireo uł celestis regniianua pandit᷑. q illũ ore quẽ fastis abnuunt ẽ¬
ficentur. Negari aũt dm̃ actis ñminus quã u̾bis apłr dit̃. Qui confitẽ¬

Expanded text:
acie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei ? Nullum hic tantum incredulum et infidelem, sed peccatores irco illis coelestis regni janua panditur, quia illum ore, quem factis abnuunt, confitentur. Negari autem Deum factis non minus quam verbis, Apostolus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
dat dñs ꝓmissis. s pacient᷑ aga ꝓpt̾ uos: nolens aliquos par¬
re s om̃s ad penitentiam conu̾ti. Illȩ enim tequasi pius.
benignus & demens ilico iccirto non ꝑcittit: it tu quianta
iluis ergate sit pietas quanta dementia cognoscas. quite
pescatorem & impium expestare mauuit & seruare cone¬
u ersum quam piuite peccantem. sic̃ ꝑ propħam dñs loqͥt᷑.

Expanded text:
dat Dominus promissis; sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perdat Dominus promissis; sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam converti . Ille enim te quasi pius, benignus, et clemens, illico idcirco non percutit, ut tu quanta illius erga te sit pietas, quanta clementia sit recognoscas, qui te peccatorem et impium exspectare mavult, et servare conversum, quam punire peccantem: sicut per prophetam ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
corum differatur interitus. Ignorantes dĩ ꝓuideratiana dũ¬
plicinone seruari. ut ce hõmo gn̾i longa eius pacientia cõ¬
sulatur: & ne ille iudicetur in paciens. si ulico noluerit pu¬
nire peccantes. Nlamsi paciens non eẽt: iam diu humani
gener is origo desus Nec iustos de peccatorib haberemus.
si confestimds̃ uellet punire qui peccant. Non nullos enum
scimꝰ & legimus. qui antea aut ignorantiȩ cecitate. aut causa
ꝑfidie. aut adolescentiȩ uanitate decepti. multiplici ce ua¬
rio peccatorum egeuere tenebantut obnox ii. & ꝑsustentã¬
tos dĩ elementissimã pacientiam post modũ ab errore
conuersi maiora adhuc oꝑa fecere iusticie: quam ante pec¬
calta conmiserant. Ds̃ enim non donat peccata s differt . Tlec
ꝑseue rantem peccatorem amorte liħ̾at. s ut uelsero conũ¬
tatur is uiiad pac ient᷑ ex pestat: sicut petrꝰ apstait. slontar¬

Expanded text:
eorum differatur interitus: ignorantes Dei providentia dueorum differatur interitus: ignorantes Dei providentia duplici ratione servari, ut et humano generi longa ejus patientia consulatur; et ne ille judicetur impatiens, si illico voluerit damnare peccantes. Nam si tam patiens non esset, jam diu humani generis origo desiisset: nec justos de peccatoribus haberemus, si confestim Deus vellet punire qui peccant. Nonnullos enim scimus et legimus, qui antea aut ignorantiae caecitate, aut causa perfidiae, aut adolescentiae vanitate decepti, multiplici et vario peccatorum genere tenebantur obnoxii, et per sustentantis Dei clementissimam patientiam postmodum ab errore sunt conversi, majores adhuc operas fecisse justitiae, quam ante peccata commiserant. Deus enim non donat peccata, sed differt; nec perseverantem peccatorem a morte liberat, sed ut vel sero convertatur et vivat, patienter exspectat: sicut beatus Petrus apost
Abbreviated transcription (Latin):
ipfius sanctificatione purgati. non aliquanti sicit suble
in quib tãm scã ẽ. unstio. sit non minus conuersatio. Ex
qe frustia sortitur qui xp̃m minime imitatur. Qiud enim
tͣ ꝓd est uocari quod non esꝰ &e nom̃ usurpare alierũĩ sy si xpĩa¬
num te eẽ. delestat: que xpĩ sunt gere. & m̾̃ito tͥ xpĩami no¬
men assume. At forsitan non eẽ. s uocari desid̾as. Hoc satis
fedium ae miserum ẽ. te uelle uocari quod non sis. Nemoenĩ
ure dissimulat. H uic gͦ geminũ iuditiũ seruatur. & pro
suibsannatione quẽ sinẽ causa dnm appellauit &e ꝓqualtta¬
te peccati s. plerosq incredulos & impudentes eꝑfidos. mi
sericordis dĩ longa pacicientia peccare facit intrepidos. etr
ex hoc peccatorum suorum dm̃ non arbitrentur ultorem.
quia non statim nelit punire peccantes. Miseriae ingratt
u salittis inpuidi. quod hoc etiam m̃itis siusimpittan. qd

Expanded text:
illius sanctificatione purgati, non aliquanti, sicut sub lillius sanctificatione purgati, non aliquanti, sicut sub lin quibus tam sancta est unctio, sit non minus sancta conversatio. Ex ille frustra sortitur, qui Christum minime imitatur. Quid enim tibi potest vocari quod non es, et nomen tibi usurpare alienum? Sed si christianum te esse delectat, quae Christi sunt gere, et merito tibi christiani nomen assume. Aut forsitan non esse, sed vocari desideras? Hoc satis foedum et miserum est, te velle vocari quod non sis. Nemo enim vire dissimulat. Huic ergo judicium geminum servatur; et pro Dei subsannatione, quem sine causa Dominum appellavit, et pro qualitatsericordis Dei longa patientia peccare facit intrepidos; ut ex hoc peccatorum suorum Deum non arbitrentur ultorem, quod non statim velit punire peccantes. Miseri et ingrati, suae salutis improvidi, quia hoc etiam Deo imputant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pota. usqueqͦ affluentioris haurias puriorem. Nec tibi
interim panis nr̃ quamius rusticꝰ uideatur eẽ. displiceat
Rusticꝰ enim panis incultioruidet᷑ eẽ. s fortior. & scelerius esu¬
rientem stomacum saciat. fessumq roborat: quam qui
siligineus uidetur & nitidus.
unc igit᷑ dicam sermonem ꝓut ualeo.
& quid xpĩanum ag̾e conueniat ut potuero expli¬
cabo. Cuius rei & unde priꝰ exordium sumã iustius
non inuenio. quam ut pͥmũ de xpĩano ipso uocabu¬
lo clisputem: &cur quis xpĩanus non cupetur exponam.
norat. Unctos uͦ non nͥ scõs uiros &e satis dõ dignos semꝑ
fuisse manifestum ẽ: nec alios quam ꝓpħas. aut sacerdo¬
tes aut reges. Et tam magnũ fuit ipsius unctionis miste¬
rium. ut in iudaico populo non om̃r illud s satis paucid
płunis m̾erentur acciꝑe. Et hoc usq ad ad uentum dnĩ¬
sortib suis unexit. Ex quo temꝑe credentes illi &e haptismatis

Expanded text:
pota, usquequo affluentioris haurias puriorem. Nec tibi pota, usquequo affluentioris haurias puriorem. Nec tibi interim panis noster, quamvis rusticus videatur esse, displiceat. Rusticus enim panis incultior videtur esse, sed fortior et celerius esurientem stomachum satiat, fessumque corroborat, quam qui siligineus videtur et nitidus. Nunc ergo dicam sermonem prout valeo, et quid christianum agere conveniat, ut potero, explicabo. Cujus rei, et unde prius exordium sumam, justius non invenio, quam ut primum de christiano ipso vocabulo disputem, et cur quis christianus nuncupetur exponam. norat. Unctos vero non nisi sanctos viros et satis Deo dignos semper fuisse manifestum est, nec alios quam Prophetas aut sacerdotes aut reges. Et tam magnum fuit ipsius unctionis mysterium, ut in Judaico populo non omnes illud, sed satis pauci de plurimis mererentur accipere; et hoc usque ad adventum Dsortibus suis unxit . Ex quo tempore credentes illi et baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Tutam̃ cduĩꝑitior tͥ apparere possit & melior: rudib
ad monit̾oib nr̃is interim esto contenta. & caritati dau emã
cuiꝰ ẽ. non consid̾ are quod offerat. nec quod non ht̃ querit. s to¬
tum qͦd habet libenter imꝑtit. Ad cums non tam muneris
spẽm. qmͣaĩ respicere uoluntatem. Et diligent̃ aduerte quid
t illa uegare poterti. quȩ totum dare potuit qͦd habebat
Optuliss õẽ quod ñhabebat si poss quȩ cotum potuit qͦd
habebat offerre. Sitit itaq illȩ s parun. qui decurrentis ĩ¬
terim riui a qua non potest eẽ. contenitꝰ. donec ad fontẽ ub̃i¬
drem purioremq ꝑueniat. Nec illum esurire satis credo qͥ
cũ panescibarios habeat nttidos expestat & canclidos. Ita
& tu dilestissima soror quam ego certuf sum esurire nimisĩ
&e sitire cȩlestia cibarios interim mande panes. donec siligi¬
ne candentes inuenias. Exigin & turbulenti ruuili aquã

Expanded text:
simus. Tu tamen dum peritior tibi apparere possit et melior, rudibus simus. Tu tamen dum peritior tibi apparere possit et melior, rudibus admonitionibus nostris interim esto contenta, et charitati da veniam; cujus est non considerare quid offerat, nec quod non habet, quaerit; sed totum quod habet, libenter impertit: ad cujus non tam muneris speciem, quam animi respice voluntatem, et diligenter adverte quid tibi illa negare poterit, quae totum dare potuit quod habebat. Obtulisset etiam quod non habebat si posset, quae totum potuit quod habebat offerre. Sitit itaque ille, sed parum, qui decurrentis interim rivi aqua non potest esse contentus, donec ad fontem uberiorem purioremque perveniat. Nec illum satis esurire credo, qui cum panes cibarios habeat, nitidos exspectat et candidos. Ita et tu, dilectissima soror, quam ego certus sum esurire nimium et sitire coelestia, cibarios interim mande panes, donec siligine candentes invenias: exigui et turbulenti rivuli aquam
Abbreviated transcription (Latin):
T ESO PECCATOR
et ultimus insipientior
cȩteris & imꝑitior. uniuiersis. te ut sauctitatis & ius¬
ticiȩ uiamꝑgas crebriorib audeam litteris ad¬
mouere. non me ꝓpriȩ iusticiȩ fiducia. ñ sapien¬
tiȩ peritia. non scientie gła. s sola quam scdmdm̃
animo ac mente concepi caritatis tuȩ causa compellit:
quȩ mepeccatorem & ignarum ad dicendum ita hor¬
tatur & ꝓuocat. ut cumloqui nesciam tacere ñ possum
Nellem itaq & libent᷑̃ optarem te eorum habere noticiam. qͦꝵ
& sapientia affluentior ẽ. & facund̾a maior. & scientia
uberior. & conscientia ab omĩ peccatorum contagione li¬
berior. qui te iustȩ & u̾b̾ instruerent & exemplis. Nos enim
ligo creauit. ut diuinum aliquid nequeat᷑ sentire uel
dicere. ad huc insuꝑ & omĩum redarguit conscientia pec¬
catorum. ut ꝯ̃: siquid lriminis habere possit abscondat
It itafit ut preter quam qͦd dicere non habemꝰ. hoc ȩtiã
quod habemꝰ nonfidutialit᷑ ꝓferre conscientia ꝓhibente pos¬

Expanded text:
t ego peccator et ultimus, insipientior caeteris, et imperitior universis, te ut sanctitatis et justitiae viam pergas, crebrioribus audeam litteris admonere, non me propriae justitiae fiducia, non sapientiae peritia, non scientiae gloria, sed sola quam secundum Deum animo ac mente concepi, charitatis tuae causa compellit: quae me peccatorem et ignarum, ad dicendum ita hortatur et provocat, ut cum loqui nesciam, tacere non possim. Vellem itaque et libenter optarem, te eorum habere notitiam quorum et sapientia affluentior est, et facundia major, et scientia uberior, et conscientia ab omni peccatorum contagione liberior, qui te verbis juste instruerent et exemplis. Nos enim ligo caecavit, ut divinum aliquid nequeat sentire vel dicere; adhuc insuper et omnium redarguit conscientia peccatorum, ut etiam si quid luminis possit habere, abscondat: et ita fit ut praeterquam quod dicere non habemus, hoc etiam quod habemus, non fiducialiter proferre conscientia prohibente pos
Abbreviated transcription (Latin):
nocentiam suscepisti. Suscepͣ post modũ ꝓꝓt̃ innocentiam ds.
quẽ ꝓpt̃ malitiã ante repulerat. In sonces uͦ nec confundi corã dõ
posse manifestum ẽ. cũ dr̃. Quanto temꝑe in nocentes custodierĩt
iuisticiã. ñ confundent᷑. Nichil enim d̾o dignuis. nichil cariꝰ ẽẽ.¬
pot̃. ut ĩnocencia tota obseruatione teneatur. Licet quis in aliis
oꝑib deuotꝰ appareat: si illã non habuerit. sibi frustra blandit᷑.
licebat odiri obseruare p̃ceptum ÷ qͥd te nunc age conuenti xpĩa¬
nũ qui inimicum tuũ iuberis amare: Qñ enĩ ignocens non eris.
ris quiamare p̃ciꝑis inimicum & xpĩanũ eẽ. te credis qr nec noui
nec uet̾is test amenti p̃cepta custodis. S ne xpĩanũ te sine causa esti¬

Expanded text:
nocentiam suscepisti . Suscepit postmodum propter innocentiam Deus, nocentiam suscepisti . Suscepit postmodum propter innocentiam Deus, quem propter malitiam ante repulerat. Innocentes vero nec confundi coram Deo posse, manifestum est, cum dicitur, Quanto tempore innocentes custodierint justitiam, non confundentur . Nihil enim Deo dignius, nihil charius e ut innocentia tota observatione teneatur. Licet quis in aliis operibus devotus appareat, si illam non habuerit, sibi frustra blanditur licebat odisse, observare praeceptum est; quid te nunc agere convenit Christianum, qui inimicum tuum juberis amare ? Quando enim innocens non eris, ris, qui amare praeciperis inimicum; et Christianum te esse credis, qui nec novi nec veteris Testamenti praecepta custodis? S
Abbreviated transcription (Latin):
guã tuam amalo & labiatua ne loquantur dolum. Deuerte ã
malo & fãc bonum. inquire pacem & sequere eam. Hꝰmodi enĩ ho¬
mines ds̃ honorat ae diligit qui malum nesciunt. qui mentiri ñ nort̃.
quoꝵ dolum labia ñ loquunt᷑. ĩ quib ñ nisibonitas uidet᷑ & puritas.
Ignocentia ẽ. quȩ nos conmendat dõ. simplicitas q̃ fac̃ regnare cũ xpõ
Quomͦ aũt ds̃ ñ nisi ignocentes diligat. & sibi uelit ẽẽ. coniunctos: testi¬
moniis plurimis declarat᷑. sic̃ in psalmis scriptum ẽ. Ignocentes & resti
adheserunt mͥ. Ctͣ ibi mandat᷑ e dr̃. Custodi ignocentiam & uide eqͥ¬
tatẽ. qm̃i sunt reliquiȩ homini pacifico. Quantum innocentia pres
cũ grauit᷑ ante peccasset &e pꝰea udicari se non timet ex quo ignocentiã
sus sum: sciebat gͥ sibiiam ñ metuendum eẽ. inditium. quĩa in¬
nocentiã uel serõ cognouerat. Et alio in loco dicit. Meaũt ꝓpt̾ in¬

Expanded text:
guam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a guam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo, et fac bonum; inquire pacem, et sequere eam . Hujusmodi enim homines Deus honorat et diligit, qui malum nesciunt, qui mentiri non norunt, quorum dolum labia non loquuntur, in quibus non nisi bonitas videtur et puritas. Innocentia est quae nos commendat Deo: simplicitas est quae facit regnare cum Christo. Quomodo Deus nonnisi innocentes diligat, et sibi velit esse conjunctos, testimoniis plurimis declaratur, sicut in Psalmis scriptum est, Innocentes et recti adhaeserunt mihi . Et alibi mandatur et dicitur, Custodi innocentiam, et vide aequitatem, quoniam sunt reliquiae homini pacifico . Quantum innocentia hominatur, qui cum graviter ante peccasset, postea judicari se non timet, ex quo innocentiam sus sum . Sciebat igitur sibi jam non metuendum esse judicium, quia innocentiam vel sero cognoverat. Et alio in loco dicit, Me autem propter in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa non fecerit: ñ pͥ regnare cum xpõ. Quisq ñ fuerit hu¬
manus .piꝰ. hospitalis. benignꝰ. clemens. gehenne ñ eua¬
det iucendium. Ds̃ malos ñ amat. ñ diligit peccatores.
Quisq malũ fecerit: inimicꝰ ẽ. dĩ. Quisq sine dolo ñ fuerit
dũ. nichil magis denderandũ. nichilq plur totis uiribus
enitendum. quam ut malitiã suo excludit ex corde. quã
ut nequitiam intra pestoris sui conscientiam ñ admittat.
quam ut bonitatẽ teneat. iusticiam seruet. puritatẽ meritis custo¬
diat. Esto in nocens. siuis cũ xp̃o utuere. Esto simplex: siuis regnare
c̃xpo. Qd tibi ꝓdest malitia. q̃ in mortẽ trahit: Quidtͥ ꝓdẽ. neqͥtia
q̃ prohibet regnare cum xp̃o.q̃ se hñtem exterminat. sicn scriptũ ÷
Aĩa enĩ nequam disꝑdet qui se ht̃: Si uis uiu̾e audi ꝓpħam qͥd loquit᷑
Si regnum xpidiligis. audi quomͦ illud merearis ad ipisci. Quis
est inquit homo qui uult uitam. & cup̃ uid̾e dies bonos : Cohibe lĩ¬

Expanded text:
opera non fecerit, non potest regnare cum Christo. Quisquis non fuerit humanus, pius, hospitalis, benignus, clemens, gehennae non evadet incendium. Deus malos non amat, non diligit peccatores. Quisquis malum fecerit, inimicus est Dei. Quisquis sine dolo non fuerit, dum, nihil desiderandum magis, nihilque plus totis viribus enitendum, quam ut malitiam suo excludat ex corde, quam ut nequitiam intra pectoris sui conscientiam non admittat, quam ut bonitatem teneat, justitiam servet, puritatem mentis custodiat. Esto innocens, si vis cum Deo vivere. Esto simplex, si vis regnare cum Christo. Quid tibi prodest malitia, quae in mortem trahit? quid nequitia, quae prohibet regnare cum Christo, quae se habentem exterminat? sicut scriptum est, Anima enim nequam disperdet qui se habet . Si vis vivere, audi prophetam quid loquitur: si regnum Christi diligis, audi quomodo illud merearis adipisci: Quis est, inquit, homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohibe lin
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾at & requirit: quã ut ꝑactꝰ nrõs nomen suũ magnifi¬
cetur ab omĩb sicut scriptum ẽ. Sacrifica sacrifitiũ lau¬
dis. Hocẽ. enim sacficium qͦd ds̃ suꝑ om̃s hostias querit
uerꝰ eẽ. seruorum suoꝵ actu ce oꝑe cũꝓbetur. Illi uͦ dm̃ dili¬
ꝑxiiũ tamqm seipsũ dilig̾e̾. ut possumꝰ explicemꝰ. quãꝙͣ.
ĩpsius cause expõ alio ĩ loco breuit̾ disseratur cũ dr̃. Qͦd

Expanded text:
desiderat et requirit, quam ut per actus nostros nomen suum magnifidesiderat et requirit, quam ut per actus nostros nomen suum magnificetur ab omnibus: sicut scriptum est, Sacrifica sacrificium laudis . Hoc est enim sacrificium quod Deus super omnes hostias quaerit verus esse servorum suorum actu et opere comprobetur. Illi vero Deum diliproximum tamquam se ipsum diligere, ut possumus, explicemus: quamquam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
&e clicerent. Beata gens cuiꝰ ẽ. dñs ds̃ eiꝰ. popłis quem elegit in
hẽditatẽ sibi. Tales eẽ. conuenit dĩ culcores & seruos. mansue¬
tos. graues. prudentes. pios. irrep̃bensibiles. intactos. ĩ ma¬
culatos. ut quisq eos uid̾it stupeat &̃ admiret᷑ & dicat. Nere
hi homines dĩ sunt. quoꝵ talis ẽ. conu̾satio. Itase hõ dĩ exbi¬
bere debet & agͥe. ut nemosit qͥ eũ ñ uelit uid̾e̾. qͥ ñ audire
ꝓpħic̃ impleat᷑. Fauces eiꝰ dulcedinis. & cotꝰ desid̾iũ. Nã si seta¬
le exhibeat xpĩanus. si se talem exhibeat dĩ seruus. ut uis
qui demoniis idolisq deseruiunt conu̾sando efficiat᷑ eqͣlis
incipiet ꝑ eum ds̃ blasphaemari aedici Oxpĩanũ dĩ seriũ
cuiꝰtam maliactus. tam turpis oꝑa. tam nequã ÷ conu̾¬
satio. cuiꝰ uita tam impia. tã scȩlesta. tã luxuriosa. tam
uos blasphematur int̃ gentes. S ueillis. ꝑ quos nomen¬
dñ fuerit blasphematũ. Ds̃ enim nichil anobis magis

Expanded text:
 Deus ejus, populus quem elegit in haereditatem sibi . Tales convenit esse Dei cultores et servos mansuetos, graves, prudentes, pios, irreprehensibiles, intactos, immaculatos; ut quisquis eos viderit, stupeat et admiretur, et dicat, Vere hi homines Dei sunt, quorum talis est conversatio. Ita se homo Dei exhibere debet et agere, ut nemo sit qui eum non velit videre, qui non audire d impleatur, Fauces ejus dulcedinis, et totus desiderium . Nam si se talem exhibeat christianus, si se talem exhibeat Dei servus, ut his qui daemoniis idolisque deserviunt, conversando efficiatur aequalis: incipiet per eum Deus blasphemari, et dici, O christianum Dei servum, cujus tam mali actus, tam turpis opera, tam nequam est conversatio; cujus vita tam impia, tam scelesta, tam luxuriosa, tam vos blasphematur inter gentes . Sed vae illis Domini fuerit blasphematum. Deus enim a nobis nihil magis
Abbreviated transcription (Latin):
&e non suscepistis me. Nudꝰ : e ñ uestistis me. In carc̾e
ce non uenistis ad me. Nũ qr malũ gesserutt. s qr boñ
non fecerunt condẽpnantur. Ex hoc enim quisq pru¬
dens & sapiens recognoscat quã spẽ illi hiẽ possint qͥ uer¬
ut mali ñ simꝰ. s ut boni efficiam᷑. Ex malis enĩ oꝑib uocã¬
tur mali. Ita econtrario. ex bonis appellant᷑ boni. Et duo
sunt quib boni erudiri uident᷑ & mali. Bonꝰ ds̃ cui om̃s
bene conuersantes deseruiunt. Diabolusaitt malꝰ tͦ qsq
ut ñ uiuendo male serui eẽ. diaboli desinamꝰ. s uiuendo
bñ dõ seruire iudeam̃. Nam qͥsq qui nec malũ uidet opari
nec bonũ: cuiꝰ seruus uideatur eẽ ignoro. Hel quom uitã
Adõ pot̾it spare ꝑpetuam. quã bñ faciendo ñ m̾iut : Nemo¬

Expanded text:
us, et non visitastis me; in carcere, et non venistis ad me . Non quia malum gesserunt; sed quia bonum non fecerunt, condemnantur. Ex hoc enim quisque prudens et sapiens recognoscat, quam spem illi habere possint qui verut mali non simus, sed ut efficiamur boni. Ex malis enim operibus vocantur mali: ita e contrario ex bonis appellantur boni. Et duo sunt quibus boni servire videntur et mali: bonus Deus, cui omnes bene conversantes deserviunt; diabolus autem malus, cujuut non vivendo male servi esse diaboli desinamus, sed vivendo bene Deo servire videamur. Nam quisquis qui nec malum videtur operari nec bonum, cujus servus videatur esse ignoro: vel quomodo vitam a Deo poterit sperare perpetuam, quam bene faciendo n
Abbreviated transcription (Latin):
nis exitꝰ nouit. Nemo sic hospitem & sine tecto suo intro¬
ducit hospitio. ut qui ante incliguit alieno. Nemo ita esu¬
rientem cibat. nemo sic sitientem potat: ut qui sitim esu¬
rientemq ꝑpessus ẽ. Nemo tã facile nudũ sius oꝑit nesti¬
mentis. quam qui nuditatis & frigoris nouit inuiriam.
Nemo sic tribulanti &e misero & laboranti succurrit. ut qͥ

Expanded text:
nis exitus novit. Nemo sic hospitem et sine tecto, suo intronis exitus novit. Nemo sic hospitem et sine tecto, suo introducit hospitio, nisi ut qui ante indiguit alieno. Nemo ita esurientem cibat, nemo sic sitientem potat, nisi ut qui sitim esuriemque perpessus est. Nemo tam facile nudum suis operit vestimentis, quam qui nuditatis et frigoris novit injuriam. Nemo sic tribulanti et misero et laboranti succurrit, nisi ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
sius tantum uita daretur toto mundo dampnato. Abra¬
ham quid ꝑfidĩ ce iusticiȩ meritũ consecutꝰ sit scriptura tes¬
tatur. ut illo in temꝑe solus amicꝰ dĩ ẽẽt in teͬris: qui solus
fuerat iustus inuentꝰ. Loth uͦ ut ꝑ euntib cuncti de sodomi¬
tar um lib̾aret᷑ ĩcendio. quid aliud quã iusticie m̾itũ fuit:
Longumẽ. nosire ꝑ singulos. & omĩum m̾ita recensere.
opłm itdaicum quẽ ad se ds̃ pͥmũ ex semine abrahã p̃cetĩs
gentib ꝑtinere optauit. quomͦ erudierit quid eum ut si¬
bi placeret. quid obseruare p̃ceꝑit. scire nosconuenit. Pri¬
mo in loco quͦd de̾licta regione inqua habit are semꝑ opta¬
tatis. iusticie. ceterisq bonis oꝑib cupiens erudire. uoluit
faciliꝰ pꝰmodũ misereri ꝑ egrinantib & laborantib nosset:
si ipse ante ꝑ egrinationis miserias didiciss. Nemo enim
ꝑ egrino tam libent̃ miseret᷑ & aduene: ut qui ꝑegrinatio¬

Expanded text:
suis tantum vita daretur, per diluvium toto mundo damnato . Abrasuis tantum vita daretur, per diluvium toto mundo damnato . Abraham quid per fidei et justitiae meritum consecutus sit, Scriptura testatur; ut illo in tempore solus amicus Dei esset in terris, qui solus fuerat justus inventus . Loth vero ut pereuntibus cunctis de Sodomitarum liberaretur incendio, quid aliud quam justitiae meritum fuit ? Longum est nos ire per singulos, et omnium merita recensere.Populum Judaicum, quem ad se Deus primum ex semine Abraham prae caeteris gentibus pertinere optavit, quomodo erudierit, quid eum, ut sibi placeret, facere, quid observare praeceperit, scire nos convenit. Primo in loco quod derelicta regione in qua habitare semper optatatis, justitiae, caeterisque bonis operibus cupiens erudire, voluit facilius postmodum misereri peregrinantibus et laborantibus nosset, si ipse ante peregrinationis miserias didicisset. Nemo enim peregrino tam libenter miseretur, et advenae, nisi qui peregrinatio
Abbreviated transcription (Latin):
iuxi cum omĩb. S ne me ex sensu ppͥo loqui quis arbi¬
tretur aut credat. aut eum putet se facile posse contemp¬
nere. qui sua potus uoluntate quam legis austoritate lo¬
quatur. iam nunc ipsius legis cuiꝰ p̾ceptis nobis uite aditͦ
aꝑitur tam ueteris quam noue incipiam exempla ꝓferre
& ostendere quid ds̃ ab initiostatꝰ mundi humano gn̾i ob¬
seruare p̾ceꝑit: in quo semꝑ placatꝰ fuerit ueloffensus. Le¬
go enim post adam qui adõ pͥmꝰ formatꝰ ẽ. de cuiꝰ causa nc̃
dicendum ẽ. in exordio mundi cayn &abel fr̾s fuisse ger¬
manos. Equib unꝰ dõ placuit eoquod innocens eẽt &̃ ius¬
tꝰ: alt̾ uͦ quiꝰ iniustꝰ & nocens dõ placere non potuit. De¬
inde int̾ueniente temꝑe enoc satis iustũ fiuisse scriptura
designat. cui tantum iusticia contulit. ut nec pͣsentem
mortem sciret. s ad inmortalitatẽ de medio omĩum morta¬
lium singularit᷑ raꝑetur. Cuiꝰ monstrat᷑ exemplo. unum

Expanded text:
itatem raptus. Sed ne me ex sensu proprio loqui quis arbitretur aut credat; aut eum putet se facile posse contemnere, quod sua potius voluntate quam Legis auctoritate loquatur: jam nunc ipsius Legis, cujus praeceptis nobis vitae aditus aperitur, tam veteris quam novae incipiam exempla proferre, et ostendere quid Deus ab initio status mundi humano generi observare praeceperit, in quo semper placatus fuerit vel offensus. Lego enim post Adam, qui a Deo primus formatus est , de cujus causa nunc dicendum non est, in exordio mundi Cain et Abel fratres fuisse germanos: e quibus unus Deo placuit, eo quod innocens esset et justus: alter vero, quia injustus et nocens, Deo placere non potuit . Deinde interveniente tempore, Enoch satis justum fuisse Scriptura designat: cui tantum justitia contulit, ut nec praesentem mortem sciret, sed et ad immortalitatem de medio omnium mortalium singulariter raperetur . Cujus monstratur exemplo, unum
Abbreviated transcription (Latin):
enim tam uanꝰ &e miser ÷ qui aduocatum se cũlitt̾as nes¬
ciat audeat ꝓfiteri : Quis tam insanus & excors. ut ꝓfiteat᷑¬
se militem qui nesciat arma gestare : Nemoenim qͦdc̃¬
q nomen sine causa sortitur. Sutor ut dicat᷑: necesse ẽ. ut
calciamenta conficiat. Ut uocet᷑ quis faber aut artifex:
artis pitia facit. Ut negotians nuncupet᷑: carꝰ quod uiliꝰ
emerat distrahit. Huiꝰmodi enim exemplis agnoscimꝰ
tͥ quomͦ defendis & uindicas. cui de tam plurimis reb nec
pauca subsistunt : Xpĩanus ẽ. illȩ ẽ. qui non noĩe tantũ
s oꝑe ẽ. Ille qui xpm̃ in om̃ib imitat᷑ & sequit᷑. qui sc̃s.
in nocens. in contaminatꝰ intactus ẽ. cuiꝰ inpectore mali¬
cia non ht̃ locum cuiꝰ in pectore sola pietas consistit ce boni¬
tas. qui neminẽ nouit nocere uel led̾e. s in omĩb omĩb opẽ
ferre. Xpĩanus illȩ ẽ. qui exemplo xp̃i. nec inimicos no¬

Expanded text:
enim tam vanus et miser est, qui advocatum, cum litteras nesenim tam vanus et miser est, qui advocatum, cum litteras nesciat, audeat profiteri? Quis tam insanus et excors, ut profiteatur militem, qui nesciat arma gestare? Nemo enim quodcumque nomen sine causa sortitur. Sutor ut dicatur, necesse est ut calceamenta conficiat: ut vocetur quis faber aut artifex, artis peritia facit: ut negotians nuncupetur quis, carius quod vilius emerat distrahit. Hujusmodi enim exemplis agnoscimus tibi quomodo defendis et vindicas, cui de tam plurimis rebus nec pauca subsistunt? Christianus ille est, qui non nomine tantum, sed opere est: ille qui Christum in omnibus imitatur et sequitur; qui sanctus, innocens, incontaminatus, intactus est: cujus in pectore malitia non habet locum, cujus in pectore sola pietas consistit et bonitas, qui neminem novit nocere vel laedere, sed omnibus opem ferre. Christianus ille est, qui exemplo Christi nec inimicos no