comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus .⁊ notandum ꝙ si mulier intum li¬
hum acceꝑit. ⁊ ille causam ut prestet u¬
aicidii. se alicuuis seruum fec̾it. nͥ urorẽ
dimit̾e. nͨ illa ob inculum comugis
fũiorum ꝓcreationem occasionem diuor¬
cii cuiusdam se seruum fec̾it. utrum
mulierem necessario ten̾e debet. ⁊ si tenu¬
situm .t̃. Indicatũs ẽ. urorem minime de¬
be dimitti. ñ tñ ob iuri legem mulierẽ
in seruitutem redigi dum ille ñ ex con¬
sensu conugis se seruum fec̾it quem
lib̾um ip̃a maritum. acceꝑal.¬

Expanded text:
 notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenut. Judicatum est uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis servum se fecit, quem liberum ipsa maritum acce
Abbreviated transcription (Latin):
uim sp̃s sanctus dicatur donum et
datum: utrum eadem racione utrumq
nomen ei comueniat. quod utiq uidi
d̾r sp̃s sanctus. dici datum ⁊ donum. b
in tantum donum dei est in quantum
ds. ẽ. it si nemini datur. si autem ex eo
tantum appellatur donum: quia dat᷑.
non ab et̾no fuit donum. quia ñ datur
nͥ ex temꝑe.¬

Expanded text:
us sanctus dicatur donum et datum, utrum eadem ratione utrumque ei nomen conveniat, quod utique videdetur Spiritus sanctus dici datum et donum. Hoc in tantum Dei donum est, in quantum llari, quia datur. Si autem ex eo tantum appellatur donum, quia datur, non ab aeterno fuit donum, quia non datur, nisi ex tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicuum uidetur quod maior fuit li¬
bertas arbitrii prima: quam secunda. Tercia
multo maior quam secunda uel prima. Pri¬
ma enum libertas arbitrii fuit. inqua pot̾at¬
uero erit: in qua poterit non peccare && non
poteri peccare. Media uͦ ẽ: in qua pͭ peccare.
⁊ non potest peccare. añ reppationem etiam
mortalit̾ pꝰ reppatõnem uͦ: saltem uenialit̾
De quatuor statib liberi arbitrii

Expanded text:
spicuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua potvero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. Media vero, in qua potest peccare, et non potest non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7. De quatuor statibus liberi arbitrii
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem dominorum int̾ seruum ⁊
ancillam ñ p̾se contrahi conuigium ł
a contrabitur ñ ee ratum. Quibuslam
cam̃ uidetur int̾ eos posse fi conuigium
De illo qͥ se facit seruũ
ut diuidat᷑ abuxore.

Expanded text:
luntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conjugium, vel si contrahitur non esse ratum. Quibusdam tamen videtur inter eos posse fieri conjugium De viro qui se facit servum ut dimittatur ab uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. una fides. Siue enim accipiatur
fidis ꝓ eo quod creditur. suic ꝓ eo quo credit᷑.
recte dicitur fides una. Si ꝓ eo quod creditur at¬
cipiatur. ex hat intelligentia dr̃ una fides q̃ id¬
ir uibeniur cridẽ ⁊ unum idemq ẽ quod cridit᷑
a cunctis fidelib Uñ fides catholica dicitur .i.
unu̾salis. Si uͦ accipiatur fides ꝓ eo quo credr̃
ea racione dicitur una eẽ fides. ñ quia sit una
uii qui ñ hñt infideles commnunis ẽ omnib fi¬
delib sicut płib hominib faues cominunis¬

Expanded text:
Dominus, una fides. Sive enim fides accipiatur pro eo quod creditur, sive pro eo quo creditur, recte dicitur fides una. Si enim pro eo quod creditur accipiatur, ex hac intelligentia dicitur una fides, quia idem jubemur credere, et unum idemque est quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicsalis. Si vero accipiatur fides pro eo quo creditur, ea ratione una dicitur esse fides, non quia sit una et qui non habent, infideles communis est omnibus fidelibus; sicut pluribus hominib
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianꝰ uniu̾sa cͤdit q̃bonꝰ xanꝰ accedñte car itate
remaneat ⁊ sat uirtus an ip̃a climinetur⁊ alia
qualuas succedar. q̃ uirtus sit: utrumlib sñ
puulo dici pͥ. M tamen uidr̃ quod illa quali¬
tas q̃ pnius erat remaneat. ⁊ accessu caritatis
Ex quo sensu dicatur una fides.
umq diu̾sis mis dicatur sides. fatend

Expanded text:
nus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat quae virtus sit; utrumlibet sine periculo dici potest. Mihi tamen videtur quod illa qualitas quae prius erat, remaneat, et accessu charitatis Ex quo sensu una dicatur fides. Cumque diversis modis dicatur fides,
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctis placere debuit: quod xp̃c pat̾erur
uel occideretur debuit enim place̾ intuitu
nr̃e tedemptionis. s non intuitu ip̃ius cͣ
uoluerunt delectatione ip̃s afflictionis.
De codem gͥ letabant᷑ ⁊ tristabant᷑. s. ob aliud
gaudebant. ⁊ ꝓp aliud dolebant. Uolebant
um uarie mouebantur.
Quomodo sentien¬
dum sit de passionib¬
sit de passionib an uelle an nolle

Expanded text:
sanctis placere debuerit quod Christus pateretur, vel occideretur. Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant um varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de passionibus sanctorum, an velle an nolle
Abbreviated transcription (Latin):
unc S oĩ potentia dei
Agendum est. uͥ pͥma consideratio
occurrit. quomͦ uere deus dicat᷑ om¬
nipotens. an quia omnia possit. an tã¬
tum quia ea possit. que uult. q̃ enim
deus omnia possit płib auctoritatib
comꝓbatur. Ait enim augustinꝰ in li.
questionum ueteris ⁊ noue legis: omĩa
quidem p᷑ deus s non facit ñ ꝙ. comuȩ¬
nit ueritati euis ⁊ iusticie. In eodem.
otuit deus cuncta facere simul. s rõ
prohibuit .i. uoluntas. Rationem nem¬
pe: ibi uoluntatem dei appellauit.
quia dei uoluntas rationabił est: et
equissima. Iatendum est gͣ: deum ꝑqͤ¬

Expanded text:
unc de omnipotentia Dei agendum est, ubi prima consideratio occurrit, quomodo vere Deus dicatur omnipotens; an quia omnia possit, an tantum quia ea possit quae vult. Quod enim Deus omnia possit, pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait enim Aug., in lib. Quaest. veteris ac novae legis: Omnia quidem potest Deus, sed non facit nisi quod convenit veritati ejus et justitiae. Idem in eodem: Potuit Deus cuncta facere simul, sed ratio prohibuit, id est, voluntas. Rationem nempe ibi voluntatem Dei appellavit, quia Dei voluntas rationabilis est et aequissima. Fatendum est ergo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tate conũsationis p̃celse debent. in p̾pło sic̃
scriptum. ẽ. Senectus uenerabił ẽ. ñ diutna
ñ annorum num̾o computata. Cani enim
sint sacerdotes. tamen pontificatus api-
cem ñ hñt sic̃ ep̃i. qui nec crismate frontẽ
quia illud nomen ẽ dignitatis ħ etatis. Sa
cerdos nomen ht̃ compositum ex greco
⁊ latino. quod ẽ sacrum dans. siue sacer
dur Sicut enimrex a regendo tta sac¬
dos a sanctificando dictus .ẽ. Consetrat enim
⁊ sanctificat.

Expanded text:
s praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata. Cani enim sint sacecem non habent, quia nec crismate frontem a illud nomen est dignitatis, cerdos nomen habet compositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat.
Abbreviated transcription (Latin):
Poreri autem consensum coniugalẽ
lib̃um. eẽ. a coactione. Coactus enim
consensus. qui nͨ c̃sensꝰ appellari debet ꝯ¬
uigium ñ facit: sicut testatus urbanis
uerba. De neptis tue ꝯuigio. quam te cui¬
dam militi daturum necessitatis instante
articulo. sub fidti pollicitõne firmasti. ħ
equitate dictante decreuimus. ut si illa
uirum illum omnino ut dicitur renuit
⁊ in eadem uoluntatis auctoritate ꝑsistit
ut uiro illi se ꝓrsus deneget nupturam:
nequaquam eam iniuitam ac renuẽtem
ciusdem inti cogas comugio copulari. Id.
approbat. ne ignorantib leges ⁊ canones
nimis durum uideatur. ita sententiam
temꝑamus. ut si pͥncipes cum assensu fi¬
he ił quod ceptum ẽ ꝑfic̾e̾ uolu̾it. ꝯceda¬
mus. Sin autem: legatus nr̃ utrasq parteᷤᷤ
audiat. ⁊ si nicħ fu̾it ex parte ramalli qd
amplius impediat: ab ip̃o iordane sacta¬
meitum quo constent ħ que dicta sunt
accipiat. ⁊ nos canonum ac legum scͥpta
sequentes deinceps ñ ꝓhibemus. quin alii

Expanded text:
portet autem consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut testatur Urbanus verba: De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in eadem voluntate persistit ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugio copulari. Idemapprobat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii
Abbreviated transcription (Latin):
taneos ñ int̾ renitentes ⁊ mintos. Uerũ¬
tamen qui inuiti ⁊ coacti comuncti st̃.
querimonia cohabitau̾int. facultate
discedendi. ł reclamandi habita consentire in-¬
dentur ⁊ consensus ille consequens supplet
quod precedens coactio iułat.
In libꝰ pandectari

Expanded text:
tos. Verumtamen qui inviti et coacte conjuncti sunt, querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerat. 2. In libro Pandectar
Abbreviated transcription (Latin):
te. subaliter existunt. non sicut acciden
nemur. si ut cumq uide possumus. ħ in
animo existere substantiałr. nõ tamqͣm
in subiecto. ut color in corꝑe. quia ⁊ se re¬
latiue dñr ad inuicem singula tamen
substantialiter sunt in sua suba. Scce ex
quo sensu: illa tria dicant᷑ eẽ unum: uel
instituta. quisquis uiuacit᷑ ꝑspicit. ⁊ qͣm
concupisci. reminiscitur. ꝑ memoriam ĩ¬
tuetur ꝑ intelligentiam amplectit᷑ ꝑdi¬
lectionem ꝓfecto reppit illiꝰ summe t̾nita¬
tis imaginem E in illa similitudine est

Expanded text:
te substantialiter existunt, non sicut accidentnemur, si ubicunque videre non possumus, haec in animo existere substantialiter, non tanquam in subjecto, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantialiter sunt in sua substantia. Ecce ex quo sensu illa tria dicantur unum esse, veinstituta quisquis uiuaciter perspicit et qconcupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intelldilectionem, profecto reperit illius summae Trinitatis imaginem. 15. Quod in illa similitudine est
Abbreviated transcription (Latin):
ma dei: manifestum ẽ. quod a patre
et filio non apparentib factum sit
quod appareret in fiio .i. ab inuisibi¬
li pr̃e cum inuisibili filio. idem ip̃e
filius uisibił mitieretur
Sumatim
colligit quȩ ex p̃dictis astruuntur

Expanded text:
ma Dei, manifestum est quod a Patre ma Dei, manifestum est quod a Patre et Filio non apparentibus factum sit, quod appareret in Filio, id est ab invisibili Patre cum invisibili Filio idem ipse Filius visibilis mitteretur. 7. Summatim colligit quae ex praedictis astruuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ eum misit si ip̃e se misit: Cui
cauit: utrumq enim dominus ait.
quem pat̾ inquit sanctiticauit ⁊ mi¬
sit in hunc mundum. Et alibi. Ego
didit. Utrumq enim legr̃. Credo res¬
pondebit. si ꝓbe sapit quia una uo¬
luntas ẽ. pat̾ris et filii et inseꝑ abit
opatio. Sic gͥ intelligat illam incarnatio¬
nem ex uirgine natiuitatim in qua filiꝰ
intelligit᷑ missus una et cadem oꝑatio¬
ne patris ⁊ filii inseꝑabiliter factam ñ
iñ sepato sp̃u sancto. gͦ a patre ⁊ filio:
missus ẽ idem filius. quia a pr̃e. et u̾bo
factum est: ut mitt̾etur .i. incarnatus
hominibus appar̾it. Non enim missꝰ :
mutando locum. quia in mundo erat:
qua ꝓpt̾: pater inuisibił una cum filio
secum iusibili eundem filium uisibi¬
lem faciendo. misis se eum dictus est.
Qui si ita uisibił fieret. ut cum patre in
ta et transiens uert̾etur: ita missus a
p̃re intellig̾itur filius ut tantum miᷤ¬
niretur. Cum uero accepta ẽ. sic forma
serui. ũ maneret incommutabił for¬

Expanded text:
Pater eum misit si ipse se misit? Cui cavit? Utrumque enim idem Dominus ait: Quem Pater, inquit, sanctificavit et misididit? Utrumque enim legitur, credo respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non inde separato Spiritu sancto. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre invta et transiens verteretur, ita missus a Patre intelligeretur Filius, ut tantum misniretur. Cum vero sic est accepta forma servi, ut maneret incommutabilis for
Abbreviated transcription (Latin):
orum ꝙͥ et similium errorem sp̃s sc̃s
euacuans. ueritatisq disciplinam tra¬
dens: deum in principio tp̃m mundum
creasse.⁊ ante ip̃a et̾naliter extisse: sig̾cat:
ip̃ius et̾nitatem ⁊ omnipotentiam com¬
mendans. Cui uoluisse facere ẽ. quia ut
predirimus ex euis uoluntate ⁊ bonitate.
res noueͤ ristunt. credamus gͥ rerum tre¬
atarum celestium uel terrestrium. uisi¬
bilium ⁊ inuisibilium causam ñ eẽ. nisi
bonitatem creatoris. qui ẽ ds̃ uiuis ⁊ uerꝰ.
Cuius tanta ẽ. bonitas ut summe bonꝰ
beatitudinis sue qua et̾uałr beatꝰ ẽ. alioᷤ
uelit eẽ particeps qͣm uid̾ ⁊ cummunicari
posse & minui omnino non p̾se. Lilud igit᷑
⁊ ommpotentissimi: noceri non posse.

Expanded text:
orum ergo et similium errorem Spiritus sanctus evacuans, veritatisque disciplinam tradens, Deum in principio temporum mundum creasse, et ante tempora aeternaliter extitisse significat, ipsius aeternitatem et omnipotentiam commendans, cui voluisse, facere est; quia, ut praediximus, ex ejus voluntate et bonitate res novae existunt. Credamus ergo rerum creatarum coelestium, terrestrium, visibilium vel invisibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse, , et potentissimi noceri non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus dĩ natus c̃ secundo semel ex patre stmel
ex m̃te. Nlatus c̃ tiun de pr̃e ds u̾bum. Natus ẽ de
mit̃e uerbum caro factum. Unus gͥ atq idem di fi¬
lus natus ẽ ante secula. ⁊ natus in scło. ⁊ utraq na¬
nos ⁊ suꝑ nos. ꝓpt̾ nos quia ꝓpt̾ salutem nr̃am. se
cundum nos quia natꝰ ẽ homo ex mulitre ⁊ ip̃e
s xx spu sancto⁊ sancta uigine supta legem con¬
sceptionis. Ex his manifeste apparet duas x cẽ
natiuitates. eundem q b natum fore
tione humanitatis.
xp̃i. an eadem sit adoratio¬
ce humanitati et diimitati eribenda.

Expanded text:
undo natus dicitur, semel ex Patre, semel ex matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natus de matre, Verbum caro factum. Unus igitur atque idem est Dei Filius, natus ante saecula, et natus in saeculo. Item: ncundum nos, quia natus est homo ex muliere, et temsed ex Spiritu sancto et sancta Virgine, supra legem conceptionis. Ex his manifeste apparet Christi duas esse nativitates, eumdemque bis natum fore.TIONE HUMANITATIS CHRISTI; AN EADEM SIT ADORATIO HUMANITATI ET DEITATI EXHIBENDA.
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri. Sun enim q̃dã iͦn aliis rebuᷤ
potentie deputanda sunt. In alii uͦ
minume.⁊ que in aliis laudabilia
sunt: in aliis reptehensibilia sunt.
on gͦ ideo deus m̾inus potens est: qr
peccare non pͥ. cum omnipotens nul¬
latenus possit. ẽẽ. qui hoc potes.

Expanded text:
mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime; et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis vero reprehensibilia sunt. Non ergo ideo Deus minus potens est, quia peccare non potest, cum omnipotens nullatenus possit esse qui hoc potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ed qrͣ quomodo omina posse di¬
catur cum nos quedam possimꝰ
que ip̃e non potest. Non enim pͥ ambu¬
lare. loqui. ⁊ huuismodi: que a nat᷑a
diinitatis: sunt penitus aliena.
cum horum instrumenta nullatenꝰ
adei potentia aliene non sunt. s ad
ip̃am ꝑtinent. Licet enim huiꝰmi ac¬
ciones in se deus hr̃e non possit. non
enim pͥ ambulare uel loqui. ⁊ hmͦi:
eas tamen in creaturis pͭ operari. Fac̃
enim ut homo ambulet ⁊ loquat᷑.⁊
huiusmi. Non gͥ ꝑ istas acciones dĩ¬
uine potentie detraitur aliquid. qͥa
hoc potest facere omnipotens
ed sunt alia quedam que deus nul¬
iatenus facere pͥ. ut peccata. Non p᷑
enim mentiri. non pͭ peccare. S nõ iõ
ommipotentie dei: in aliquo dethitur.
uel derogatur: si peccare non posse dr᷑.
quia non eẽc p otentie: s infirmatis.
Si enim hoc poss omnipotens non eẽt
non gͥ impotentie s potentie impu¬
tandum est. quod ista non pͭ. Ande
inquit dei potentia est: non posse

Expanded text:
r quomodo omnia posse dicatur, cum nos quaedam possimus quae ipse non potest. Non potest enim ambulare, loqui, et hujusmodi quae a natura divinitatis sunt penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus a Dei potentia alienae non sunt, sed ad ipsam pertinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatur, et hujusmodi. Non ergo per istas actiones divinae potentiae detrahitur aliquid, quia et hoc potest fDeus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc posset, omnipotens non esset, non ergo impotentiae, sed potentiae imputandum est, quod ista non potest, unde inquit, Dei potentia est non posse
Abbreviated transcription (Latin):
tes. num̾orum quantitates ⁊ rerum
multitudinem ł̃ multiplicitatẽ.
in deo pon̾e. Quid gͦ ista ibi sig̾cent.
ip̃o de quo loquimur aꝑiente insinu¬
are curemus.
Magis illa dr̃r ad excludend̾
ea quȩ ñ st̃ indõ: quam ad ponendum

Expanded text:
tes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deo, quam ad ponendum
Abbreviated transcription (Latin):
r lucifero autem quidam opinantur
Quem ibi religatum dicunt: ab eo temꝑe qͦ
tus ÷ ab eo. Ip̃m putant pͥmum bomĩem
temptasse. ⁊ uicisse. & secundum s. ab eo
uictum. ẽẽ. & ido: in inferno religatum. a¬
lii autem putant ex quo cecidit ꝓ pecc̃i suz
magnitudine: illuc fuisse dimers um Ꝙ
lucifer ñ ht̃ potestatem quam habebit ĩ

Expanded text:
 Lucifero autem quidam opinantur lecti, Matth. 24. Quem ibi relegatum dicunt ab eo tempore putant hominem tentasse et vicisse; et secundo Deum, sed ab eo victum esse, et ideo in inferno relegatum. Alii autem putant ex quo cecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum. 7. Quod Lucifer non habet potestatem quam habebit i
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione substantiȩ. ł si melius h¬
cant. sicut enim ab eo quod est sapere.
dicta est sapientia et abeo quod est sure.
dicta ẽ stientia: ita ab eo quod t̃ esse: dic¬
ta ẽ eẽntia ⁊ quis magis ẽ quam ile qui
dixit famulo suo. ego sum qui sum: ⁊ di

Expanded text:
dubio substantia, vel si melius cant. Sicut enim ab eo, quod est sapere, dicta est sapdicta est scientia; ita ab eo quod est esse, dicta est essentia. Et quis magis est, quam ille, qui dixit Moysi famulo suo: Ego sum, qui sum? Et i
Abbreviated transcription (Latin):
lus qui exordium non ht̃. u̾e eẽntie no¬
men tenuit. quia in eius conꝑatione qͥ
uere ẽ: ⁊ inconmutabił ẽ. quasi nõ sũt:
que mutabilia sunt. de quo enim dr̃
fuit: nonẽ: et de quo diciturerit: non
dum ẽ. deus autem tantum ẽ. qui nõ no¬
uit fuisse uel futurum cẽ. Solus gͥ deus

Expanded text:
lus, qui exordium non habet, vere essende nomen tenuit, quia in eius comparacione, qui vere est, qui incommutabilis est, quasi non sunt, que mutabilia sunt, de quo enim dicitur: Fuit, non est, et de quo dicitur: Erit, dum non est. Deus autem tantum est, qui non novit fuisse vel futurum esse. Solus igitur deus
Abbreviated transcription (Latin):
inquiet heticus omne qd natum ẽ.
Nemo ambigit᷑. quin que in rebus hu-¬
manis nata sunt: aliqñ non fucrint.
s aliudẽ. ex eo nasci. quod non fuit:
natus ẽ: non iemꝑgenuit. Ubi au
non fuerit semper cui ꝓͥum ẽ. semꝑ c̾c̾
quod natum ẽ. Natum g unigenitũ
deum confitemur. s natum añ tꝑ̃a
nec ante c̾ẽ. quam natum. nei ante
natum quam. ẽẽ. quia nasciqd erat.
iam non nasciẽ. s se ip̃m mutare naᷤ¬
cendo. Hoc autem humanum sensũ ⁊
intelligentiam mundi: excedit. nõ ħ
capit racio humane intelligentie s

Expanded text:
inquiet haereticus: Omne quod natum est Nemo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod semper non fuit, est, non semper genuit; ubi autnon fuerit semper, cui proprium est semper esse quod natum est? Natum ergo unigenitum Deum confitemur, sed natum ante tempora, nec ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligentiam excedit mundi, non hoc capit ratio humanae intelligentiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uel angło uel homini. cum pͥmum feĩ sunt.
defuss: quoniam non rał natura facta erat:
ut sine diuino auxilio poss manere si uellet.
non utiq sua culpa cecidisset. Defuss. qͥppe
adutorium: sine quo manere non poss: Idẽ.
quippe eum fecerat rectum. ded̾at aduitori¬
um sine quo non poss manere in ea si uellet.
⁊ ꝑ quod poss Ut autem ħ uellet in eius di¬
misit arbitrio. In eodem acceꝑat posse si uellꝰ.
s non huit uelle quod posset. Nam si hũisset
ꝑseuerasset. his testimoniis euident̾ monstͣ¬
tur. quod homo rectititudinem ⁊ bonamuo¬
luntatem. in cieatione accepit. atq auxiliũ
quo stare poterat: Alioquin: nõ sua culpa ui¬
detur cecidisse
Qualis fuerat illa rectitudo

Expanded text:
vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo manere non posset. Idemquippe eum fecerat rectum; dederat adjutorium sine quo non posset in eo manere si vellet, et per quod posset. Ut tamen hoc vellet, in ejus dimisit arbitrio. In eodem: Acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; alioquin non sua culpa videretur cecidisse. 2. Qualis fuerit illa rectitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am aurilium. ⁊ collata potentia ꝑ quam
poterat stare .i. non declinare: ab eo quod acce¬
perat. s non pot̾at proficere in tantum ut
ꝑ gratiam creationis. sine aua meriti salu¬
tem ualeret. Poterat quidem ꝑ illud auxili¬
um gr̃e creationis resist̾e malo .s. non ꝑfic̾e
bonum. Poterat tamen ꝑ illud bñ uiuere:
quodammodo quia pot̾at uiuere sine peccato.
S non poterat sine auo grẽ adiutorio sp̃ualiter
uiuere. quo uitam meretur eternam. Unde
augꝰ. in encheridion. Sic fẽs ẽ. homo rectus uͥ ⁊
man̾e in ea rectitudine poss non sine diui¬
no adiutorio. ⁊ suo fieri peruersus arbitrio.
utrumlibet horum elegiss dei uountas fierz.
Uel ab illo uel de illo.⁊ quia suam maluit uo
luntatem fr̃e quam dei: de illo facta est uo¬
luntas dei. Idem in eodem. Sic oportebat ho¬

Expanded text:
 gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine alio gratiae adjutorio spiritualiter vivere, quo vitam mereretur aeternam. Unde Aug., in Ench., c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item in eodem: Sic ho
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. S quis ẽ qui difiteatur malam uolunta¬
tem eẽ ⁊ malam accionem: Mala gͥ uoluntaᷤ
siue actio. in quamtum ẽ bonum ẽ⁊ in ꝗͣ tum
uoluntas. ẽ uel actio. bonum similit̾ ẽ. s ex uicio
mala ẽ quod uicium: adeo non est neq aliquid
ẽ uoluntatis quo est homo det̾ior. ꝙ uitium ẽ¬
longe ab est a uoluntate dei. ut ratio docet Ex
ħ loco ꝓbant uoluntatem in quaintum ui¬
ciosa c̃ ñ ẽe adeo ⁊ in quamtum uiciosa ẽ. pecẽm:¬
⁊pecc̃m ẽ. ut aiunt. in quanitum ñ ht̃ ordĩem
nͨ finem debitum. ita ⁊ actio in quantum ex
Aua ꝓbatio quod oinins actus in quantũ

Expanded text:
na est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio mala est, quod vitium a Deo non est, neque aliquid est voluntas quo est homo deterior, quod vitium longe abest a voluntate Dei, ut ratio docet. Ex hoc loco probant voluntatem, in quantum vitiosa est, non esse a Deo; in quantum vitiosa est, peccatum est, ut aiunt, in quantum non habet ordinem nec finem debitum. Ita et actio, in quantum ex Alia probatio, quod omnis actus in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
diug̃ nͥ deum. Ip̃a ẽ dilectio ab omni mun¬
dana dilectione. discreta. quam distinguẽs
dominus ait. Sicuit dilexi uos. Quid enim
in eis diligit nͥ salutem quam cupit reuocare.¬
inuicem ad habendum in nob̃ dm̃ exdilectiõe
attrahamꝰ.¬

Expanded text:
diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim in eis diligit nisinvicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attraham
Abbreviated transcription (Latin):
uiret. Positus ẽ. gͦ homo in medio ut ei ser¬
uiretur: ⁊ ip̃e seruiret. ut acciꝑet utrĩq ⁊ re¬
flueret totum ad bonum hominis ⁊ quod
accep̃ obsequium ⁊ quod impendit. Ita e¬
nim uoluit de
ut ea seruitute

Expanded text:
iret. Positus est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus ut ea servitute
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quia diffinitione terminatur.
quoniam cum alicubi presens sit totꝰ.
alibi non inuenitur. Non autem ita
loqualis est. ut dimensionem capiens:
distantiam in loco faciat diuina gͥso
la essencia: omnino inloquał ⁊ incir¬
cum scͥptibił est. que nec locis mouet᷑.
uel di mensione suscepta. q̃ nec
creatore. Uñ augustinus suꝑ genesim.
ds̃ inquit omnipotens in commurtabi¬
et̾nitate uoluntate. ueritate: semper
idem mouet ꝑ tempus: creaturam
sp̃ualem mouet etiam ꝑ tempꝰ et lo¬
cum: cieaturam corporalem. ut eo mo¬
tu naturas quas condidit adminis¬
tret. cumgͥ tale aliquid agit non de¬
bemus opinari eius sub̃am. quã ds̃
ẽ. temporib locisq mutabilem. si¬
ue ꝑ temꝑa⁊ loca: mobilem. cum

Expanded text:
dicitur, quia diffinitione terminatur; dicitur, quia diffinitione terminatur; quoniam cum alicui praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur a, vel dimensione suscepta: nec temCreatore. Unde August. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommutabieternitate, voluntate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
um tibilis nec loco nec tempore mo
loco: et in omni temꝑe: non tamen mo¬
uetur ꝑ loca uel tempora. nec locał ẽ. nͦ
temporalis. loqualis non est. quia pe¬
nitus non circumscribitur loco. quia
nec ita ẽ. in uno loco: quod ñ sit in alio:
neq dimensionem ht̃: sicut corpꝰ cui
secundum locum: assignatur princi-¬
pium. medium.:⁊ finis et añ. et retro.
dext̾a. ⁊ sinistra. sursum ⁊ uisum. qͥ sui
interpõne: facit distantiam circumstã¬
tium. duob nãq mͦis dicitur in scͥpt᷑a
aliquid loquale. siue circum scͥptibi¬
le ⁊ econuerso .s. uel quia dimensio
nem capiens longitudinis. altitudi¬
nis ⁊ latitudinis distantiam facit in lo¬
co ut corpus uel quia loco diffiniturac
determinatur. quoniam cum si alicubi
non ubiq inuenitur. quod non solum
corpori. s etiam creato sp̃ui congruit.
omne gͥ corpus omnino loquale est. sp̃c
uͦ creatus quodammꝰ loqualis est: et qͦ¬
dammꝰ non est loquał. loquał quidem

Expanded text:
tibilis, nec loco nec tempore movloco et in omni tempore, non tamen movetur per loca vel per tempora, nec localis nec temporalis est. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. Neque dimensionem habet, sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstantiam. Duobus namque his modis dicitur in Scriptura aliquid locale, sive circumscriptibile, et e convernem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique invenitur, quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui congruit. Omne igitur corpus omnimodo locale est; spiritus vero creatus quodammodo est localis, et quodammodo non est localis. Localis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ queritur ad quid confessio sit necessa-¬
ria cum in contritione iam deletum sit
peccatum: dicimus. quia quedam punitio
peccati ẽ. sicut satiffactio oꝑis ꝑ confessionem
⁊̃ intellig̃ sacerdos qualit̾ debeat iudicare de
crimine: ꝑ eam qͦ peccator fit humilior &¬

Expanded text:
go quaeritur an confessio sit necessaria, cum in contritione jam deletum sit peccatum, dicimus quia quaedam punitio peccati est, sicut satisfactio operis. Per confessionem etiam intelligit sacerdos qualiter debeat judicare de crimine. Per eam quoque peccator fit humilior
Abbreviated transcription (Latin):
enim secundum p̃missam expõ¬
nem distingunt᷑. ħͥ tres ille ꝓͥetates
suꝑiꝰ assignate. s. ip̃e ipostases distinc¬
te ad inuicem monstrant᷑ Eternita¬
tis tamen nomine: eadem uidet᷑ de¬
signata ꝓͥetas: quam notat. ħ nomẽ
ingenitꝰ. S uideamꝰ. ꝗͥ sit q̃ ait. Ima-¬
go si ꝑfecte implet illud c̃ imago. ẽ.
ip̃a cocquat᷑ er. non illud imagini

Expanded text:
enim secundum praemissam expositionem distinguuntur hic tres illae proprietates superius assignatae, sed ipsae hypostases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed videamus quid sit quod ait. Ima si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini
Abbreviated transcription (Latin):
mus de greco in lauinum dicitur adiuratio.
Cathixare ẽ instrucre. ut de simbolo ac rudi¬
m̃tis fidi ȩtorerare ẽ adiurare. ut exi ab eo
sp̃e inmunde. Simbolum dicitur signum
ł collatio. signum quia eo fideles ab infideub
disc̃muntur. collatio. quiꝰ ibi ib totus ficdi suffi¬
cientia. ⁊ integͥtas collata: Cattusimis ⁊ erortismꝰ
ncophitorum sunt: mag̃q sacram̃tlli a qͣm
satram̃ta dici debent. Neophitꝰ nouitiꝰ int̾p¬
tatur ł rudis⁊ dicitur neophitus nuꝑ ad fidĩ
conuersus ł in disciplina religiose conu̾satio¬
nis rudis. Hei gͥ p̃cedunt baptisium. ñ ꝗ
sñ istis ñ p̾sit eẽ. uerus baptismmus s. ut baptirã¬
dus de fide instruatur⁊ sciat cui debitor fi¬
at deinieps: ⁊ ut diaboli potestas in eo minu¬
atur. T ñ rabanus. Añ baptismum catheri¬
zandi debet in hominem p̃uenire officium.
ut ficłi cathecuminus accipiat rudim̃tum¬

Expanded text:
mus de Graeco dicitur in Latinum adjuratio; est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neophytus novitius interpretatur vel rudis; et dicitur neophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina religiosae conversationis rudis. Haec ergo praecedunt Baptismum, non quod sine istis non possit esse baptismus verus, sed ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum
Abbreviated transcription (Latin):
malus homo nisi brala natura: quia homo
quid aliud ẽ malus hõ nͥ malum bonumꝰ
tamen cum duo ista discernimus. inuenimꝰ
nec iõ malum. quia homo ẽ. nͨ iõ bonum qi
iniquuis ẽ. s bonum quia homo malum: qr

Expanded text:
malus homo, nisi mala natura; quia homo est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis. Iuo autem auctore cum dicitur.
abest a cł̃i uoluntate: ut ratio docit: ã quo
sit querendum est. Ecce aꝑte dicit. hic aug̾.
deo auctore uel uolente hominem ñ fierz
deteriorem. s uicio uoluntatis sue. Nont̃. gͥ
deo auctore quod malum fit ab aliquo⁊ ita
deo uolente mala non fium
Quod in deo
non est causa: ut sit homo deterioꝵ

Expanded text:
sapientis. Illo autem auctore cum dicitur, sapientis. Illo autem auctore cum dicitur, abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt. 11. Quod in Deo non est causa ut sit homo deterio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt facile ẽ ei ꝑciꝑe ex mał bona pro¬
uenite. ⁊ ex ea tatione dictum eẽ. q bonum:.
maia fieri uel cẽ. non quia malum sit bo¬
num: uel quia bonum sit: malum fieri.
Non c̃. enim bonum malum fĩ ab aliquo.q
non ẽ bonum ut aliquis tauat malum.
Sienim h eẽt bonum ꝓfecto huiꝰ ds̃ auc¬
tor ec̃t. qui est auctor omnis boni. quodsi
huius deus auctor est: eo auctore. hõ agit
malum. ⁊ ita eo auctore homo fit deterioꝵ
⁊ si eo auctore homo fit det̾ior: tunc eo uolẽ¬
te homo fit deterior I ẽ enim dicere. aliqͥ
fĩ deo auctore: quod deo uoiente: dõ autem
auctore ñ fit hõdet̾ior. gͦ nec deo uolente ut
apcite astruit a minori dicens: ita. Nullo sa¬
piente homine auctore. fit homo det̾ior. Lan¬
ta enim. ẽ ista culpa. que in sapientem ho¬
minem cade nequit. Est autem ds̃ omni
homine sapiente prestantior. QQuito minꝰ
ꝙͥ: deo auctore sit homodeterior. Mꝯulto⁊
enim prestantior dei uoluntas quam hoĩs

Expanded text:
nt, facile est ei percipere ex malis bona provenire; et ex ratione dictum esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si hujus Deus auctor est, eo ergo auctore homo agit mala, et ita eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo non fit deterior, ergo non Deo volente, ut aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
is ita respondemus dicentes. qsp̃s
sanctus: siue caritas: penitꝰ ĩmu¬
tabił. c̃. nͨ in se augetur. ł minuit᷑. nec
in se recip̃. magis. ł minus. s in hoĩe
ł potiꝰ bomini. Auget᷑ ⁊ minuit᷑ ⁊ ma¬
g̃ uel minus dãtur uel ħetur. sic̃ ds̃
dt̃ magnifican. et exaltari in nobis.
qͥtamen in se: nͨ magnificat᷑ nͥ gabta¬
⁊ e. deus. Suꝑ quem locum ait aucto¬
ritas. deus non in se. s: in corde homĩs
gͣndescit. Su gͥ sp̃c sanctus: homini
datur ⁊ dat̾: amplius dat᷑ .i. augit᷑. et¬
umq uͥq sit et in omni criat᷑a totꝰ
sunt tamen multi: qui eum non
ħnt. Non enim omnes sp̃m sc̃m ħnt¬

Expanded text:
is itaque respondemus, dicentes quod Spiritus sanctus sive charitas penitus immutabilis est, nec in se augetur vel minuitur, nec in se recipit magis vel minus; sed in homine vel potius homini augetur et minuitur et magis vel minus datur vel habetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exalta Deus. Super quem locum ait auctoritas: Deus non in se, sed in corde hominis grandescit. Sic ergo Spiritus sanctus homini datur, et datus amplius datur, id e ubique sit, et in omni creatura totus, sunt tamen multi, qui eum non habent. Non enim omnes Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinib aliqͦs cecidisse. ñqͥa fuissent in ordinib ⁊ pꝰea
caruerint ẜ qͥasiꝑstitissent. eoꝵ aliqͥ ifingłis fuissent or¬
ebãt sic̃ illi qui ꝑstuerunt. alii enm ut p̃dirimꝰ
suꝑiores. alii inferiores conditi sunt. Suꝑi¬
ores: qui nat᷑a mag̃ subtiles ⁊ sapientia am¬
plius ꝑspicaces. Inferiores: qui nat᷑a minus
subtiles: ⁊ intelligentia minus ꝑspicaces
facti sunt. has autem inuisibiles diffr̃ias
inuisibilium. solus ille pondare potuit. qͥ
oĩa ĩ num̾o ⁊ m̃sura ⁊ pondẽ disposuit. ⁊ in
se ip̃o qͥ: mensura omni tei mͦum p̃figeis
et num̾us: omni rei sp̃em prebens et pond: oẽm
tem ad stabilitatem traens .i. t̾mmnanꝰ ⁊ formanꝰ. ⁊or¬
dinans omina.¬

Expanded text:
ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent orhabebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare potuit, qui ia in numero, mensura et pondere , id est in seipso, qui est mensura omni rei, modos praefigens et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens, id est terminans et formans et ordinans omn
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc inquirere restat. uttũ isti ordines a cre-¬
ationis micio ita distincti fuerint. Ꝙ ita fu̾int
aistincti a pͥmordio sue condicionis indet᷑ tes¬
timonio auctoritatis insinuari: que tradit
de singulis ordinib aliqͦs cecidisse de ordine
namq suꝑiore lucifer ille fuit quo nullus
dignior conditus ẽ. Apłs etiam pͥncipatus
⁊ potestates tenebrarum: nominat osten¬
dens de ordinib ilł crcidisse. qͥ cum minał
ministium exerceant. non tñ penitꝰ nomĩb
ordinum suorum priuati st̃. S ñ uidet᷑ ille
posse stare. Non enim tunc caritate ardebant
nec sapientia pollebant nic in eis ds̃ sedebat.
Si enim ħ ħuissent: non cecidissent. Non gͦ tc̃
dicinius. quia añ casum quorundam non
erant isti ordines. quia nondum habebant
dona in quorum participationib ꝯueniuts.
S quib dam cadentib aliis apposita sunt. eis¬
q qui cetider̃ collata fuissent eadem dona
si ꝑstitissent. Iõq scriptura dicit: de singłis

Expanded text:
nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creationis initio ita fuerint distincti. Quod ita fuerint distincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc dicimus quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis
Abbreviated transcription (Latin):
concedendum sit: quod ds̃ genuit deum.
Si enim ds̃ genuit deum. uidetur quod aut
se deum aut alium genuerit. Si uͦ alium
deum genuit. non c̃ tantum unus ds̃. Si aũt
se ip̃m deum genuit: aliqua res se ip̃am ge¬
nuit. Solutio. ad quod respondentes. dnĩs.
sane et catholice concedi: quod unꝰ unum
genuit.⁊ quod deus deum genuit. quia ds̃
pater deum filium genuit. In simbolo
quoq scͥptum ẽ. lumen de lumine. deum
uerum de deo uero. Quod uͦ addit᷑: gͦ ge-¬
nuit se deum. uel alium deum: neutrũ
concedendum eẽ diumus. quod alium de-¬
um non genuit: manifestum ẽ quia unꝰ
tantum deus ÷. Ꝙ autem se ip̃m ñ genuit:
ut se ip̃m ip̃e genuerit. eo plus errant:
quod non solũ deus. ita non ẽ: s nec sp̃u-¬
alis. nec corporał creatura. Nulla enim
res ẽ que se ip̃amgignat. ut sit. ⁊ iõ ñ c̃.
credendum: uel dicendum quod deus ge
ed alia questio de eooro. Enuit se.

Expanded text:
concedendum sit quod Deus genuit Deum. Si enim Deus genuit Deum, videtur quod aut se Deum, aut alium deum genuerit. Si vero alium deum genuit, non est tantum unus Deus. Si autem seipsum Deus genuit, aliqua res se ipsam genuit. Ad quod et respondentes, dicimus sane et catholice concedi quod unus unum genuit, quod Deus Deum genuit; quia Deus Pater Deum Filium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur: Ergo genuit se Deum vel alium deum; neutrum concedendum esse dicimus. Quod alium deum non genuit, manifestum est, quia unus tantum Deus est. Quod autem seipsum non genuit, seipsum ipse genuerit, eo plus errant, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis, neque corporalis creatura. Nulla enim res est quae seipsam gignat ut sit; et ideo non credendum vel dicendum quod Deus genuit se. 2. Alia quaestio de eodem. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tͥs. ⁊ pat̾ ñ portabit iniquitatem filii. Iusticia
usti suꝑ eum erit. ⁊ impietas impii ꝰerit suꝑ
eum. his uerb̃ udetur deus corrig̾e ꝑ ꝓpħã
quod male dix̾it in lege. Si enim peccata pa¬
trum reddit in t̾ciam ⁊ quartam gen̾atio¬
nem in usticia uidet᷑ ẽẽ. dei. ut aliuᷤ peccet.¬
⁊ alius puniat᷑. Quomͦ enim iustum ẽ ali¬
um peccare ⁊ alium pecc̃ã lug̃e. Det̾iina
ig̾e. Det̾minatõ
premissorum auctoritatum comuenien

Expanded text:
portabit iniquitatem filii. Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum. His verbis videtur Deus corrigere per prophetam quod male dixerit in lege. Si enim peccata parentum reddit in tertiam et quartam generationem, injustitia videtur Dei esse, ut alius peccet et alius puniatur. Quomodo enim justum est alium peccare, et alium peccata luere? 10. Determinatio praemissarum auctoritatum convenien
Abbreviated transcription (Latin):
t licet peccĩs parentum nͥ ezechiele.
ade paruuli non obuigent᷑. non t̃ tamen
diffitendum peccata parentum in filios it¬
dundare. sicut dominus ⁊ in exodo ad moy¬
sen au. Ego sum deus fortis. zelotes uisitans
iniquitates patrum in filios. usq in t̾riam ⁊
quartam. generationem. his qui odetunt me.
his uerb̃ aꝑte insinuatur: quod deus reddit
pecc̾a parentum in filios t̾rios ⁊ quartoᷤ. Huit
autem uidet᷑ adu̾sari. q̃ dominus ait ĩ erechi¬
ele Quid est quod int̾ uos ꝑ abolam uertitis¬

Expanded text:
t licet peccatis parentum, nisi Adae, parvuli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominus, in Exodo, c. 20, ad Moysen ait: Ego sum Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic autem videtur adversari quod Dominus ait in Ezechiele
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate peccatur. Ip̃amq uoluntatem diffini¬
unt dicens. uoluntas : animi motꝰ cogente nullo
ad aliquid uel ñ admittendum ł adipiscendum.
Huius dicti causam apiens ⁊ intelligentiam pan
illos diferreret᷑ intentio. q̃ in ꝑadiso fecerunt ori¬
ginem mau. nullo cogente. peccando .i. lib̃a uo¬
untate. quia ⁊ scientes cõntͣ p̃ce ptum fec̾unt:⁊
ille temptator suasit ut ħ fier⁊ ñ coeg̃. Nam qui
nesciens peccauit. ñ in congruent̾ nolens pectasse
dici pͭ. Quamuis ⁊ ip̃e quod nesciens fecit. uolens
tam̃ fecit. Ita nͥ taie peccm̃ sine uoluntate eẽ po¬
debuit. quisquis autem sciens peccat. si pͣ cogen¬
ti ad petĩm sine petcõ resist̾ẽ nͥ tam̃ fac̃ utiq

Expanded text:
untatem definit dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pandillos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse po quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
cum quali resurgemus. Renouabim᷑ enim
a uet̾tate non in corpꝰ animale. quale fuit
tit immortalitatem. In quam mutandꝰ erat
adam. nͥ mortem corꝑis aiuimał peccando
m̃uiss Non ait apłs corpꝰ mortaie. ẽ ꝓꝑ pecca¬

Expanded text:
cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetustate, non in corpus animale quale fuit, t immortale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruiss
Abbreviated transcription (Latin):
s non posse mori. In secundo uͦ statu pꝰ pecc̃m¬
s hũit possemori. ⁊ non posse non mori. quia
in ħ statu moriendi ẽ. necessitas. In tercio statu
habebit posse non mori ⁊ ñ posse mori. quia
ad illum statum ꝑtinet moriendi imp̃sibilita
ꝙ ex gr̃ã erit non ex nͣ. In primo statu fui corpꝰ
hominis animale .i. egens alimoniis ciborum:
Uñ ⁊ homo factus dicitur in animam uiuen
tem. qͥ adhuc erat animale. non sp̃uale. qͥ
egebat cib. ut ꝑ amiam uiu̾et. Eẽs ÷ gͥ in¬
tamen ꝑ sustentamenta ciborum:⁊ tunc eral
ñ mori. Post peccatum uͦ tc̃m s̃ mort uum
le non sicut in statu pͥmo tantum fiuit .s. qd̾
poes it non mori. s: etiam q̃ non pot̾at mori.

Expanded text:
 non mori. In secundo vero statu, post peccatum, habuit posse mori, et non posse non mori, quia in hoc statu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens alimoniis ciborum. Unde et homo factus dicitur in animam viventtem, quod adhuc erat animale, non spirituale, quod egebat cibis ut per animam viveret. Factus tamen per sustentamenta ciborum; et tunc eran mori. Post peccatum vero, factum est mortuum le, non sicut in statu primo fuit, scilicet, quod possit non mori, sed etiam quod non poterit mori.