comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no iudici in semetipsis placere studeant. et exẽ¬
pla uitȩ exterius prebentes. ea etiã que in alnis
sunt corrigenda deprehendant. Ammonen-¬
di sunt subditi. ne prepositoꝵ suoꝵ uitam
temere iudicent. si quid eos fortasse agere
reprehensibiliter uident. ne unde recte
mala redarguunt. inde per elationis inpul¬
sum in profundiora mergantur. Am iponen¬
di sunt ne cum culpas prepositoꝵ conside¬
rant. contra eos auesciores fiant. sed sic si
qua ualde sunt eoꝵ praua apud semet ipsos
nudicent. ut tam̃ diuino timore constricti.
ferre sub eis iugum reuerentiȩ non recusẽt.
Quod melius ostendimꝰ. si dauid factum ad
cutor cum ad purgandum uentrem spelun¬
cam fuisset ingressus. illic cum uiris suis da¬
uid merat. qui iam tam longo tempore
per secutionis eius mala tolerabat. Cumq
eum uiri sui ad feriendum saulẽ accederent.
fregit eos responsionib. quia manũ mittere
in xp̃m dñi non deberet. Qui tam̃ occulte

Expanded text:
no judici in semetipsis placere studeant, et exemno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad cutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte
Abbreviated transcription (Latin):
dare est: intentione cessante subditoꝵ curam
omnino negligere. Palpebrȩ uerd dormitant.
cum cogitationes nr̃ȩ ea quȩ in subditis argu-¬
enda cognoscunt. pigredine deprimente dissi-¬
mulant. Pene enim dormire est: cõmissoꝵ
acta nescire nec corrigere. Non autẽ dormi-¬
re sed dormitare est. quȩ quidem reprehen-¬
denda surit cognoscere. sed tamen propter
mortis tedium dignis ea increpationibus
non emendare.Dormitando uero oculus
ad plenissimũ sõnum ducitur. quia dum
plerumq qui preest malum quod cognos¬
cit non resecat. ad hoc quandoq negligentiȩ
suȩ merito peruenit. ut quod a subiectis de¬
linquitur nec cognoscat. Ammonendi sunt
itaq qui presunt: ut per circums pectionis
studium oculos ꝑuigiles uitus et in circuitu
circuitu et intus oculis plena descrͥbuntur.
Dignumq est: ut cuncti qui presunt intusatq
in circuitu oculos habeant. quatinus et inter-¬

Expanded text:
dare, est intentione cessante, subditorum curam dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et inter
Abbreviated transcription (Latin):
monib captus. quia dum cõmissis sibi cogi¬
tur bona dicere. ipsum prius necesse ẽ que
dixerit custodire. Illaqueatus est igitur
uerbis oris sui. dum ratione exigente con-¬
stringitur. ne eius uita ad aliud quã ammo-¬
net relaxetur. Unde apud districtum
iudicem cogitur tanta in opere ex soluere. quan¬¬
ta cum constat aliis uoce precepisse. Ubi et bene
mox exhortatio subditur. ut dicatur. Fac ergo
qđ dico fili mi. et temetipsum libera. quia in¬
cidisti in manũ ꝓximi tui. Discurre. festina.
suscita amicũ duum. ne dederis sõnum oculis
tuis. nec dormitent palpebre tuȩ. Quisquis
enim ad uiuendũ aliis in exemplo p̃ponit᷑.
non solum ut ipse uigilet sed etiã ut amicũ
suscitet ãmonetur. Ei nanq uigilare bene
uiuendo non sufficit. si non et illum cui pre¬
est a peccati torpore disiungit. Bene autem
dicitur. Ne dederis sõnũ oculis tuis. neq dor¬
mitent palpebrȩ tuȩ. Sõnum quippe oculis

Expanded text:
monibus captus; quia dum commissis sibi cogimonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis
Abbreviated transcription (Latin):
si absolutionem repperire nequiuerint. saltim
de se: isti ne de subditoꝵ erratib iudicentur.
etiam si se iam de se securos inueniunt. Illi
ut tanto circa se sollicicius uiuant. quanto
eos aliena cura non implicat. isti uero ut sic
alioꝵ curas expleant. quatinus & sua agere
non desistant. et sic in propria sollicitudine
ferueant. ut a cõmissoꝵ custodia minime tor¬
pescant. Iili enim sibimet uacanti dicitur.
Uade ad formicã õpiger. et considera uias eiꝰ.
et disce sapientiã. Iste autẽ terribilit̾ ãmonet᷑
cum dicitur. Hili mi sispoponderis ꝑ amico
tuo. defixisti apud extraneum manũ tuã.
et laqueatus es uerbis oris tui. & captus
propriis sermonib. Spondere nanq ꝓ ami¬
co est: alienã animã in periculo suȩ conuer¬
sationis accipere. Unde et apud extraneum
manus defigitur. quia apud curã sollicitu¬
dinis que ante deerat mens ligatur. Uerb̾
uero oris sui illaqueatus est: ac propriis ser-¬

Expanded text:
si absoluti reperiri nequiverint saltem si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis ser
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt subditi: atq aliter
prelati. Illos ne subiectio conterat. istos
ne locus superior extollat. Illi ne minꝰ
quȩ iubentur impleant: isti ne plus
iusto iubeant quȩ compleantur. Illi ut humi¬
liter subiaceant: isti ut temperanter presint.
Nam quod intelligi et figuraliter potest illis
dr̃. filii obedite parentib urĩs in dño. istis uero
precipitur. & patres nolite ad iracundiã pro-¬
uocare filios ur̃os. Et illi discant quomodo
ante occulti arbitri oculos sua interiora cõ¬
ponant. isti quomodo etiam cõmissis sibi exẽ¬
pla beneuiuendi exterius prebeant. Scire
etenim prelati debent. quia si ꝑuersa unquã
perpetrant. tot mortib digni sunt: quot ad
subditos suos perditionis exempla transmit¬
tunt. Unde necesse est: ut tanto se cautius
a culpa custodiant. quanto ꝑ praua quȩ.
faciunt non soli moriuntur: sed alioꝵ animab
quas prauis exemplis destruxerunt. rei sunt.
Ammonendi sunt illi ne districtius puniant᷑.

Expanded text:
liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestris in Domino; istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puniantur
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Unde et in irrationale quippe hunc animal¬
uertit. ab humana societate separauit. agri
bestiis mente mutata comunxit. ut districto
uidelicet iustoq iudicio. homo quoq ẽẽ ꝑderet.
qui magnum se ultra homines estimasset. Hȩc
itaq proferentes non potestatem reprehendimus.
sed de appetitu illius cordis infirmitatẽ muni-¬
mus. ne imꝑfecti quiq culmen arripere regi¬
minis audeant: et qui in planis stantes titubãt.¬

Expanded text:
dit. Unde et in irrationale animal hunc vdit. Unde et in irrationale animal hunc vertit, ab humana societate separavit, agri bestiis mutata mente conjunxit, ut districto videlicet justoque judicio homo quoque esse perderet, qui magnum se ultra homines aestimasset. Haec itaque proferentes, non potestatem reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant
Abbreviated transcription (Latin):
est qui uidicat: intus qui iudicatur. Cum
ergo in corde delinquimus. latet hominib
quid apud nos agimus. sed tamen ipso iu¬¬
dice teste peccamus. Neq enim rex babylo¬
niȩ tunc reus de elatione extitit. cum ad
elationis uerba ꝑuenit. Quippe qui ore
prophetico et ante cum ab elatione tacuit.
sententiam reprobationis audiuit. Culpã
namq perpetratȩ suꝑbiȩ iam ante deterse¬
rat. qui omnipotente dm̃ quem se offendisse
repperit. cunctis sub se gentib predicauit:
Sed posthȩc successu suȩ potestatis eleuatus. dum¬
se magna fecisse gauderet: cunctis prius in cogita-¬
tione se pretulit. et post adhuc tumidus dixit.
Uonne hȩc est babylon magna quam ego ȩdificaui
in domũ regni. et in robore fortitudinis meȩ. et in
gloria decoris mei: Que uidelicet uox. illius irȩ
umndictani ꝑtulit aꝑte. quam occulta elatio
accendit. Nam districtus iudex prius inuisibi¬
liter uidit. quod post publice feriendo reprehen¬¬

Expanded text:
est qui judicat, intus quod judicatur. Cum est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde dequod apud nos agimus, sed tamen ipso judice teste peccamus. Neque enim rex Babyloniae tunc reus de elatione exstitit , cum ad elationis verba pervenit; quippe qui ore prophetico et ante cum ab elatione tacuit, sententiam reprobationis audivit. Culpam namque perpetratae superbiae jam ante deterserat, qui omnipotentem Deum quem se offendisse reperit, cunctis sub se gentibus praedicavit. Sed post haec successu suae potestatis elevatus, dum magna se fecisse gauderet, cunctis prius in cogitatione se praetulit, et post adhuc tumidus dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, et in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Quae videlicet vox illius irae vindictam aperte pertulit, quam occulta elatio accendit. Nam districtus judex prius invisibiliter vidit quod postea publice feriendo reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
EꝑE suscepta cura regiminis cor per
diuersa intuendo diuerberat. et
impar quisq inuenitur adsingula.
dum confusa mente diuiditur ad
multa. Unde quidã sapiens ꝓuide
prohibet dicens. Fili. ne multi sint
actus tui. Quia uidelicet nequaquã plene
curam trahitur. a timoris intimi soliditate
gitare se nesciens. Nam cum plusquã necesse
est se exteriorib implicat : quasi occupata
itinere obliuiscitur quo tendebat.ita ut ab
studio suȩ inquisitionis aliena. nec ipsa quidẽ
quȩ patitur dampna consideret. et ꝑ quanta
delinquat ignoret. Neq enim peccare se et e¬
chias credidit. cum uenientib ad se alienige-¬
nis cellas aromatum ostendit. sed in dampna-
tionem secuturȩ prolis ex eo iram iudicis per-¬
tulit: quod se facere licenter estimauit. Sepe
dum multa suppetunt : dum q agi possunt
quȩ subiecti quia acta sunt ãmirentur in
cogitatione animus eleuat: et plene in se
iram iudicis prouocat: quamuis ꝑ iniqua
foras opera non erumpat. Intus quippe

Expanded text:
epe suscepta cura regiminis, cor per diversa intuendo diverberat; et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide admonet, dicens: Fili, ne in multis sint actus tui . Quia videlicet nequaquam plene curam trahitur, a timoris intimi soliditate gitare se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat. Ita ut ab studio suae inquisitionis aliena, ne ipsa quidem quae patitur damna consideret, et per quanta delinquat ignoret. Ezechias Rex peccare se minime credidit, cum venientibus ad se alienigenis cellas aromatum ostendit : sed in damnatione  Edit., damnationem secuturae prolis ex eo iram Judicis pertulit , quod se facere licenter aestimavit. Saepe dum multa suppetunt, dumque agi possunt quae subjecti, quia acta sunt, admirentur, in cogitatione se animus elevat, et plene in se iram Judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. Intus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Qua itaq constantia dedignatur homo alienȩ
uoluntati adquiescere: quando dĩ atq
filius hominis cum uirtutis suȩ gloriam
uenerit ostendere. destatur se non asemet
inconstantes. ut mentem grauitate roborent.
Iunc enim genimina in se mutabilitatis are¬
faciunt. cum acorde prius radicem leuitatis
abscidunt : quia et tunc fabrica robusta con¬
seruatur. cum prius locus solidus in quo poni¬
fundamentũ debeat prouidetur. Nisi enim
ante mentis leuitas caueatur. cogitationum
inconstantia minime uincitur. Aquibus
alienum paulus se fuisse perhibuit. cum dicit.
Numquid leuitate usussum. aut quȩ cogito se-¬
cundum carnẽ cogito: ut sit apud me est & non:
Ac si aperte dicat. Iccirco mutabilitatis aura non
moueor. quia leuitatis uitio ñ succũbo.

Expanded text:
Qua itaque conscientia dedignatur homo aliene Qua itaque conscientia dedignatur homo aliene voluntati adquiescere, quando Dei atque hominis Filius, cum virtutis suae gloriam venit ostendere, testatur se non a semet inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina in se mutabilitatis arefaciunt, cum a corde prius radicem levitatis abscidunt, quia et tunc fabrica robusta construitur, cum prius locus solidus, in quo fundamentum poni debeat, providetur. Nisi ergo ante mentis levitas caveatur, cogitationum inconstantia minime vincitur. A quibus se alienum Paulus fuisse perhibuit, cum dicit: Nunquid levitate usus sum? aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est et non ? Ac si aperte dicat: Idcirco mutabilitatis aura non moveor, quia levitatis vitio non succumbo.
Abbreviated transcription (Latin):
opere dirigit. Cor uero stultoꝵ dissimile est.
quia dum mutabilitate se uarium exhibet.
nunquam id quod fuerat manet. Et quia
quedã uitia sicut ex semetipsis gignunt alia.
ita ex aliis oriuntur: sciendum summopere
est: quia tunc ea corripiendo melius tergimus.
cum ab ipso amaritudinis suȩ fonte siccamus.
Pertinacia quippe ex superbia. inconstantia
igitur pertinaces. ut elationem suȩ cogitationis
agnoscant: & semetipsos uincere studeant. ne dũ¬
rectis alioꝵ suasionib foris superari despiciunt.
intus a superbia captiui teneantur. Ammonen¬
di sunt: ut sollerter aspiciant. quia filius ho¬
minis cui una semper cum patre uoluntas est.
ut exemplum nobis frangendȩ nr̃ȩ uoluntatis
prebeat dicit. Non quero uoluntatẽ meã.
sed uoluntatem eius qui misit me patris.
ret. seruaturum se hoc in extremo iudicio
premisit dicens. Non possum ego a meipso
facere quicquam. sed sicut audio iudico.

Expanded text:
opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia t pertinaces, ut elationem suae cogitacionis agnoscant et semet ipsos vincere studeant, ne, dum aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia captivi teneantur. Admonendi sunt, ut sollerter aspiciant, quae filius hominis, cui una semper cum patre voluntas est, ut exempla nobis frangendae nostrae voluntatis prebeat, dicit: 'Non quero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me, patris. ret, servaturum se hoc in extremo iudicio premisit, dicens: 'Non possum ego a me ipso facere quicquam, sed sicut audio, iudico'.
Abbreviated transcription (Latin):
Liter anmonendi sunt pertinaces. atq aliter
inconstantes. Lilis dicendum est quod plus
de se quam sunt sentiunt. & iccirco alienis
consiliis non adquiescunt. Istis uero in-¬
timandum est quod ualde se despicientes negli-¬
gunt. & ideo leuitate cogitationum a suo iudicio
per temporum momenta flectuntur. Illis dicen-¬
dum est: quia nisi meliores se ceteris estimarent.
nequaquã cunctoꝵ consilia suȩ deliberationi post¬
ponerent. Istis dicendum est: quia si hoc quod sunt
ut cunq attenderent. nequaquam eos per tot
uarietatis latera mutabilitatis aura uersaret.
Iusper paulum dicitur: nolite prudentes ẽẽ
apud uosmetipsos. At contra isti audiunt:
non circumferamur omni uento doctrinȩ.
De illis per salomonẽ dicitur. comedent fruct
uiȩ suȩ. suisq consiliis saturabuntur. De
istis autem ab eo rursus scribitur. Cor stultoꝵ
dissimile erit. Cor quippe sapientium sibi¬
metipsi semper est simile. quia dum rectis
persuasionib ad quiescit. constanter se in bono

Expanded text:
liter admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum. Fornicatores autẽ et adulteros. iu¬
dicabit ds̃. Admonendi sunt itaq ut si temp¬
tationum procellas cum difficultate tolerant.
conugii portum petant. Scriptum quippe
est. Melius est nubere quam uri. Sine cul¬
pa scilicet ad coniugium ueniunt. si tam̃ nec¬
dum meliora deuouerĩt. Nam qͥsqͥs bonũ ma-¬
ius subire proposuit. bonum minus quod licu¬
it illicitum fecit. Scripcum quippe est. Ne¬
mo mittens manũ suam suꝑ aratrum. et respi-¬
ciens retro: aptꝰ ẽ regnocȩloꝵ. Qui igit᷑ fortiori stu¬
dio intenderat. retro conspicere conuincitur:
retorquet᷑.¬

Expanded text:
Et rursum: Fornicatores autem et adulteros juEt rursum: Fornicatores autem et adulteros judicabit Deus . Admonendi itaque sunt, ut si tentationum procellas cum difficultate salutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum namque est: Melius est nubere, quam uri . Sine culpa scilicet ad conjugium veniunt, si tamen necdum meliora voverunt. Nam quisquis bonum majus subire proposuit, bonum minus quod licuit, illicitum fecit. Scriptum quippe est: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno caelorum . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro convincitur respicere, retorquet
Abbreviated transcription (Latin):
cum quosdã ad celibem grãm instrueret.
non coniugium spreuit: sed curas mundi
nascentes ex coniugiis reppulit dicens. Hoc ad
utilitatem urãm dico. non ut laqueũ uobis
initiam. sed ad id quod honestum ẽ. et quod
facultatem prebeat sine impedimento. dño
obseruandi. Ex coniugiis quippe terrenȩ sol¬
licitudines prodeunt. et idcirco magister
gentium auditores suos ad meliora ꝑsuasit. ne
sollicitudine derrena ligarentur. Quem igit᷑
celibem curarum secularium impedimentũ
prepedit. et coniugio se nequaquã subdidit. et
tamen comugũ onera non euasit. Admonendi
sunt celibes. nesine dampnationis iudicio misce¬
ri se feminis uacantib putent. Cum enim pau¬
lus forncationis uitium tot criminib execran¬
dis inseruit: cuius sit reatus indicauit dicens.
adulteri. neq molles. neq masculoꝵ concubi¬
tores. neq fures. neq auari. neq ebriosi. neq
maledici. neq rapaces. regnum dĩ possidebt̃.

Expanded text:
cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam; sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit, et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonendi sunt caelibes, ne sine damnationis judicio misceri se feminis vacantibus putent. Cum enim Paulus fornicationis vitium tot criminibus exsecrandis inseruit, cujus sit reatus indicavit, dicens: adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt .
Abbreviated transcription (Latin):
suam conuiges quasi in parua ciuitate custo¬
diunt. quando pro se assiduis deprecationib
intercedunt. Unde et recte ꝑ angłm ad eũdẽ
loth dicit᷑. Ecce etiam in hoc suscepi preces tuaᷤᷤ.
ut non subuertã urbẽ pro qua locutus es. Quia
uidelicet cum deo deprecatio funditur. ne-¬
quaquã talis coniugum uita dampnatur.
De qua deprecatione paulus ãmonet dicẽs.
Nolite fraudare inuicẽ. nisi forte ex consensu
ad tempus. ut uacetis orationi. At contra ad¬
monendi sunt qui ligati comugiis non sunt:
ut preceptis cȩlestib eo rectius seruiant: quo
eos ad curas mundi nequaquã ugum copulȩ
carnalis inclinat. Ut quos onus licitũ cõiu¬
gii non grauat. nequaquã pondus illicitũ
terrenȩ sollicitudinis premat. sed tanto eos
paratiores dies ultimus. quanto et expeditio¬
res inueniat. ne quo meliora agere uacan¬
tes possunt sed tamen negligunt. eo supplicia
deteriora mereantur. Audiant quod paulus

Expanded text:
suam conjuges, quasi in parva civitate custosuam conjuges, quasi in parva civitate custodiunt: quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es ; quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam talis conjugum vita damnatur. De qua deprecatione Paulus quoque admonet, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . At contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
in coniugio positi usus solũmodo debita iura
conseruent. Exiit quidẽ loth sodomã. s tam̃
mox ad montana non ꝑuenit. quia iã clãp¬
nabilis uita relinquitur. sed ad huc celsitu¬
do coniugalis continentiȩ subtiliter non te¬
netur. Est uero in mediũ segor ciuitas. que
fugientẽ saluet infir mum. quia uidelicet
cum sibi ꝑ incontinentiã miscent᷑ coniuges.
et lapsus scelerum fugiunt. et tamen ue¬
nia saluant᷑. Quasi paruã quippe ciuitatẽ
inueniunt. in qua ab ignib defendant᷑.
quia conuigalis hec uita non tam̃ in uirtu-¬
tib mira est: sed tamen a suppliciis secura.
Unde isdem loth ad angelum dicit. Est ci¬
uitas hec iuxta ad quam possum fugere
parua. et saluabor in ea. Nonquidñ mo¬
dica est et uiuet in ea anima mea: Iuxta
igitur segor dicitur. & tamen ad salutem
tuta perhibetur: quia coniugalis uita nec
a mundo longe diuisa est nec tam̃ a gaudio
salutis aliena. Sed tunc in actione hac uitã

Expanded text:
in conjugio positi usus solummedo debiti jura in conjugio positi usus solummedo debiti jura conservant, exiit quidem Loth Sodomam, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas, quae fugientem salvet infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde ivitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivet in ea anima mea Ibidem. Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam
Abbreviated transcription (Latin):
honestate coniugii aliquid de uoluptate largi¬
retur. paulo post adiunxit. Hoc autẽ dico se¬
cundum indulgentiam. non scđm imperiũ.
Culpa quippe eẽ innuitur. quod indulgeri
perhibetur. Sed que tanto citius relaxetur.
quanto non ꝑ hanc illicitum quid agatur.
sed hoc quod est licitum sub modamine non
tenetur. Quod bene loth in semetipso expri-¬
mit. qui ardentẽ sodomã fugit. sed camen
segor inueniens nequaquã mox montana
conscendit. Ardentem quippe sodomã fugere
est: illicita carnis incendia declinare. Altitu¬
do uero est montium. munditia continenti¬
uni. Uel certe quasi in monte sunt: qui etiã
carnali copulȩ inherent. sed tamen extra
suscipiendȩ prolis admixtionẽ debitã nulla
carnis uoluptate soltraintur. In montẽ qͥppe
stare quid est: nisi fructum ꝓ pagans in car¬
ne non querere: In montẽ stare est: carni
carnalit̾ non ad herere. Sed quia multi suił
qui scelera quidẽ carnis deserunt. nec tam̃

Expanded text:
honestate conjugii aliquid de voluptate largihonestate conjugii aliquid de voluptate largiretur, paulo post adjungit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Culpa quippe eperhibetur; sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per hanc illicitum quid agitur, sed hoc quod est licitum, sub moderamine non tenetur. Quod bene Loth in semetipso exprimit, qui ardentem Sodomam fugit; sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est, nisi fructum propaginis in carne non quaerere. In monte stare, est carni carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
considerat. ea quȩ ab altero sustinet: leuius por¬
tat. Ammonendi sunt coniuges. ut suscipiendȩ
prolis se meminerint causa comunctos. & cum
inmoderatȩ admirtioni seruientes. ꝓpagationi
articulũ in usum transferunt uoluptatis. Per¬
pendant quod licet extra exeant. in ipso cam̃
crebris exhortationib deleant. quod pulchrã
copulȩ speciem ad mixtis uoluptatib fedant.
Hinc ẽ enĩ qđ peritꝰ medicinȩ cȩlestis apostolꝰ.
non tam sanos instituit. quam infirmis me-¬
dicamenta monstrauit dicens. De quib scrip¬
sistis michi. bonum est homini mulierẽ non
tangere. Propter fornicationẽ autẽ unus quisq
habeat. Qui enim fornicationis metum p̃misit.
profecto non stantib preceptum contulit.
sed ne fortasse in terram ruerent. lectum ca-¬
dentib ostendit. Unde adhuc infirmantibus
subdit. Uxori uir debitum reddat. similiter
autẽ et uxor uiro. Quibus dum in magna

Expanded text:
considerat, ea quae ab altero sustinet, levius porconsiderat, ea quae ab altero sustinet, levius portat. Admonendi sunt conjuges, ut suscipiendae prolis se meminerint causa conjunctos, et cum immoderatae admistioni servientes, propagationis articulum in usum transferunt voluptatis, perpendant quod licet extra non exeant, in ipso tamencrebris exorationibus deleant quod pulchram copulae speciem admistis voluptatibus foedant. Hinc est enim quod peritus medicinae coelestis Apostolus non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem unusquisque habeat . Qui enim fornicationis metum permisit, profecto non stantibus praeceptum contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdit: Uxori vir debitum reddat: similiter autem et uxor viro . Quibus dum in magna
Abbreviated transcription (Latin):
dere est. sic de infimis animũ attollere. ut tamen
numquã desinat summa formidare. Ubi apte
quoq paulo post subdidit. Preterit enini huiꝰ
mundi figura. Acsi aꝑte diceret. Nolite constã¬
ter mundũ diligere. quando et ipse non potest
quem diligitis stare. In cassũ cor quasi manenteᷤᷤ
figitis. dum fugit ipse quem amatis. Ammonẽ¬
disunt conuges. ut ea in quib sibi aliquando
displicent et patientes inuicẽ tolerent. et exhortã¬
tes inuicẽ saluent. Scriptũ nanq est. Inuicem
onera ur̃a portantes. et sic adimplebitis legem
xp̃i. Lex quippe xp̃i. caritas est. Que ex illo no¬
bis et largiter sua bona contulit. & equammit
tando complemus. quando et nr̃a bona benig
ne conferimus. et nroꝵ pie mala sustinemus.
Ammonendi quoq sunt ut eoꝵ quisq non tã
quȩ ab altero tolerat. quam que ab ipso tole¬
rantur impendat. Si enim sua quȩ portant᷑

Expanded text:
dere, est sic de infimis animum attollere, ut tamen dere, est sic de infimis animum attollere, ut tamen nunquam desinat summa formidare. Ubi apte quoque paulo post subdit: Praeterit enim figura hujus mundi . Ac si aperte diceret: Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. Incassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipse quem amatis. Admonendi sunt conjuges, ut ea in quibus sibi aliquando displicent, et patientes invicem tolerent, et exhortantes invicem salvent. Scriptum namque est: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legChristi . Lex quippe Christi charitas est: quia ex illo nobis et largienter sua bona contulit, et aequanimiter tando complemus, quando et nne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus. Admonendi quoque sunt, ut eorum quisque non tam quae ab altero tolerat, quam quae ab ipso tolerantur attendat. 80 Si enim sua quae portantur
Abbreviated transcription (Latin):
carnis interim iaceat. suꝑnȩ tam̃ spei refectione con¬
ualescat. Et si habet quȩ mundi sunt in usu itineris.
speret quȩ dĩ sunt in fructu ꝑuentionis. Nec tocũ se
ad id quod ait conferat. ne ab eo quod robuste spe-¬
rare debuit funditus cadat. Quod bene acbreuit᷑
paulus exprimit dicens. Qui habent uxores.
tanquã non habentes sint. Et qui flent tanquã
non flentes. Et qui gaudent. tanquã non gauden-¬
tes. Uxorem quippe quasi non habendo habet.
qui sic per illam carnali consolatione utitur. ut
tam̃ ad praua opera a melioris intentionis recti¬
tudine eius amore numquã flectatur. Uxorem
quasi non habendo habet. qui transitoria eẽ.
cuncta conspiciens. curam carnis ex necessitate
tolerat. sed eterna gaudia sp̃s ex desiderio exspec¬
tat. Non flendo autẽ flere est. sic exteriora ad¬
uersa plangere. ut tam̃ nouerit ȩternȩ spei con¬
solatione gaudere. Et rursũ non gaudendo gau¬

Expanded text:
carnis interim jaceat, supernae spei refectione concarnis interim jaceat, supernae spei refectione convalescat. Et si habet quae mundi sunt in usu itineris, sperat quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit conferat, ne ab eo quod robuste sperare debuit funditus cadat. Quod bene ac breviter Paulus exprimit, dicens: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes . Uxorem quippe quasi non habendo habet, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam ad prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non habendo habet, qui transitoria esse cuncta conspiciens, curam carnis ex necessitate tolerat, sed aeterna gaudia spiritus ex desiderio exspectat. Non flendo autem flere, est sic exteriora adversa plangere, ut tamen noverit aeternae spei consolatione gaudere. Et rursum, non gaudendo gau
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ãmonendi sunt coningiis obligati.
atq aliter a coniugii nexib liberi. Ammo¬
nendi sunt namq coniugiis obligati.
ut cũm uicissim que sunt alterius cogitant. sic
eoꝵ quisq placere studeat coniugi: ut non dis¬
pliceat conditori. Sic ea que huius mundist̃
agant. ut tam̃ appetere que dĩ sunt non omit¬
tant. Sic de bonis p̃sentib gaudeant. ut tam̃
sollicita intentione mala ęterna ꝑtimescant.
Sic de malis temporalib lugeant. ut tam en¬
consolatione integra spem in bonis peremnib figant. qua¬
tinus dum in transitu nouerint esse quod agunt. in
mansione sciant quod appetunt. nec mala mundi con-
frangant. cum spes bonoꝵ cȩlestium roborat. nec bona
p̃sentis uitȩ decipiant: cum suspecta subsequentis uidi¬
cii mala contristant. Itaq animus xp̃ianoꝵ coniugũ
& infirmus ⁊ infidelis. qui et plene demporalia cunc¬
ta despicere. non ualet. et tamen ȩternis se coniunge-¬
re per desiderium ualet: quamuis in delectatione

Expanded text:
liter admonendi sunt conjugiis obligati, atque aliter a conjugii nexibus liberi. Admonendi namque sunt conjugiis obligati, ut cum vicissim quae sunt alterius cogitant, sic eorum quisque placere studeat conjugi, ut non displiceat Conditori; sic ea quae hujus mundi sunt agant, ut tamen appetere quae Dei sunt non omittant; sic de bonis praesentibus gaudeant, ut tamen sollicita intentione mala aeterna pertimescant; sic de malis temporalibus lugeant, ut tamenconsolatione integra spem in bonis perennibus figant; quatenus dum in transitu cognoscunt esse quod agunt, in mansione quod appetunt; nec mala mundi cor frangant, cum spes bonorum coelestium roborat; nec bona praesentis vitae decipiant, cum suspecta subsequentis judicii mala contristant. Itaque animus Christianorum conjugum et infirmus et fidelis, qui et plene cuncta temporalia despicere non valet, et tamen aeternis se conjungere per desiderium valet; quamvis in delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
net dicens. Omne uerbum otiosum quod
locuti fuerint homines: reddent de eo rati-¬
onem in die iudicũ. Otiosum quippe uer-¬
bum est: quod aut ratione iuste necessita¬
tis. aut intentione piȩ utilitatis caret. Si
ergo ratio de otioso sermone exigitur. pen¬
semus que pena multiloquio maneat.
in quo etiam per noxia uerba peccatur.

Expanded text:
t dicens: Omne verbum otiosum quod t dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dimittit aquam. caput est iurgiorum.
Aquam quippe dimittere est: linguam in
fluxum eloquii relaxare. Quo contra in
bona etiam parte iterum dicitur. Aqua
profunda. uerba ex ore uiri. Qui dimittit
aquam caput est uirgioꝵ. quia qui linguã
non frenat. concordiam dissipat. Unde e di-¬
uerso scriptum est. Qui imponit stulto
silentium. iras mitigat. Quia autẽ multi-¬
tenere nequaquã possit. testatur propħa
qui ait. Uir lingosus non dirigetur super
terram. Hinc salomon iterum dicit. In multi¬
loquio. non effugies peccatum. Hinc ysaias ait.
Cultus iusticiȩ silentium. Uidelicet indicans.
quia mens a iusticia desolatur. quando ab im-¬
moderata locutione non parcitur. Hinc iaco¬
bus ait. Si quis putat se religiosum esse. non
refrenans linguam suam sed seducens corsuũ.
huius uana est religio. Hinc rursus ait. Sit
omnis homo uelox ad audiendum. tardus
ens. inquietum malum. plena ueneno morti-¬
fero. Hinc persemetipsam ueritas nos ammo

Expanded text:
Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multitenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: In multiloquio non deerit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc ruomnis homo velox ad audiendum, tardus git: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per se
Abbreviated transcription (Latin):
se insidiantis hostis uulnerib detegit. quia
nulla munitione custodiȩ circumcludit.
Vnde scriptum est. Sicut urbs patens et
absq murorum ambitu. ita uir qui non potest
in loquendo cohibere spm suum. Quia enim
silentiĩ murũ non habet. padet inimici iaculis
ciuitas mentis. Et cum se per uerba extra semet.¬
ipsam eicit: apertam se aduersario ostendit.
Quam tanto ille sine labore superat. quanto et
ipsa que uincitur contra semet ipsam per multi-¬
loquium pugnat. Perunq autem quia per
quosdam gradus desidiosa mens in lapsum ca¬
sus impellitur. dum otiosa cauere uerba intel-¬
ligimus ad noxia perueninus: ut prius loqui
aliena libeat. postmodum detractionib eoꝵ
uitam de quib loquimur mordeat. ad extre-¬
mum uero usq ad apertas lingua contumeliaᷤ
erumpat. Hinc seminant᷑ stimuli. oriuntur
rixȩ accenduntur faces odioꝵ. pax extinguit᷑
cordium. Unde bene per salomonem dicitur.

Expanded text:
se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
inutiliter defluat. aut cum loqui utiliter potest
semet ipsam pigre restriugat. Quod psalmista
meo. et ostium circunstantiȩ labiis meis. Non
enim poni ori suo par iecem sed ostium petiit.
qđ uidelicet aperitur et clauditur. Unde
et nobis caute discendum est: quatinus osdis-¬
cretum et congruo tempore uox aperiat. et
rursum congruo taciturnitas claudat. At
contra ammonendi sunt multiloquio uacan-¬
tes. ut uigilanter aspiciant a quanto rectitu-¬
dinis statu depereunt. dum per multiplicia
uerba dilabuntur. Humana et enim mens
aquȩ more et circum clausa ad superiora
colligitur. quia illud repetit unde descen-¬
dit. et relaxata deperit. quia se per infi-¬
ma inutiliter spargit. Quot enm superua-¬
cuis uerbis asilentii sui censura dissipatur.
quasi tot riuis extrase ducitur. Unde et
redire interius adsui cognitionem non sufficit.
quia per multiloquium sparsa a secreto se in-¬
timȩ considerationis excludit. Totam uero

Expanded text:
inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quantae sit utimeo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni labiis suis parietem, sed ostium petiit, quod videlicet aperitur et clauditur; unde et nobis caute discernendum est quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rucontra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero
Abbreviated transcription (Latin):
lingua ninis tacent. uim doloris exaggerẽt.
Ammonendi enim sunt: ut si proximos sicut se
diligunt. minime illis tacent unde eos iuste
reprehendunt. Uocis enim medicamine
utroꝵq saluti concurritur. dum & ab illo
qui infert actio praua compescitur: & ab
hoc quod sustinet doloris feruor uulnere aꝑto
temperatur. Qui enim proximoꝵ mala
respiciunt. et tamen in silentio linguam
premunt. quasi conspectis uulnerib usum
medicaminis subtrahunt. & eo mortis aucto¬
res funt. quo uirus quod poterant curare
noluerunt. Lingua itaq discrete frenanda
est: non insolubiliter obliganda. Scriptum
nanq est. Sapiens tacebit usq ad tempus.
ut nimirũ cum oportuna considerat. postposita
censura silentii. loquendo quȩ congruunt.
in usum se utilitatis impendat. Et rursum scrip¬
tum est. Tempus tacendi. et tempus loquendi.
Discrete quippe uicissitudinũ pensanda sunt tem
pora. ne aut cum restringi lingua debet ꝑ uerba

Expanded text:
linguam tenent, vim doloris exaggerent. linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tepora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib occultum iudicium quam ex
sermonib reprehensionem metuant proxi¬
mors. Scriptum nanq est. Pilimi attende
sapientiam meam. & prudentiȩ meȩ inclina-
aurem tuam. ut custodias cogitationes. Nil
quippe in nobis est corde fugatius. quod a
nobis totiens recedit. quotiens per prauas
cogitationes defluit. Hinc et enim psalmista
ait. Cor meum dereliquit me. Hinc ad semet¬
ipsum rediens dicit. Inuenit seruus tuus cor
suum. ut oraret te. Cum ergo cogitatio per custo¬¬
diam restringitur. cor quod fugere consueuit
inuenitur. Plerunq autẽ nimis taciti cum non-¬
nulla iniusta patiuntur. eo in acriorẽ dolo-¬
rem prodeunt. quo ea quȩ sustinent non lo-¬
quuntur. Nam si illatas molestias tranquille
maneret. Uulnera enim clausa plus cruci-
ant. Nam cum putredo que interius fer-¬
uet eicitur. ad salutem dolor aperitur.
Dcire igitur debent qui plus quam expedit
tacent. ne inter molesta que tolerant. dũ

Expanded text:
cogitationibus occultum judicium quam ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes . Nquippe in nobis est corde fugatius, quod a nobis totiens recedit, quotiens per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim psalmista ait: Cor meum dereliquit me. Hinc ad semetipsum rediens dich: Invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. Cum ergo cogitatio per custodiam restriinvenitur. Plerumque autem nimis taciti, cum nonulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquillaeor emanaret. Vulnera enim clausa pluant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt nimis taciti. atq
aliter multiloquio uacantes. Insinuari
nanq nimis tacitis debet. quia dum erga quedã
uitia cauti fugiunt. occulte deteriorib implicant᷑.
Nam sepe linguam quia immoderatius frenant.
in corde grauius multiloquium tolerant. ut
eo plus cogitationes in mente ferueant. quo
illas uiolenta custodia indiscreti silentuĩ angu-¬
stat. Que plerunq tanto latius defluunt.
quanto se esse securius ȩstimant: quia foris
a reprehensorib non uidentur. Unde nonnũ quã
mens in superbiam attollitur. et quos loquenteᷤ
audit. quasi infirmos despicit. Cumq os corpo¬
ris claudit: quantum se uitiis superbiendo
aperiat. non agnoscit. Linguam et enĩ p̃mit.
mentem eleuat: et cum suã nequitiam mini-¬
me considerat. tanto apud se cunctos liberius
quanto et secretius accusat. Ammonendi sunt
igitur nimis taciti. ut scire sollicite studeant.
non solum quales foris ostendere. sed etiam
quales se debeant intus exhibere. ut plus ex

Expanded text:
liter admonendi sunt nimis taciti, atque aliter multiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex