comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m fortitudinis: uerum etiã in apłicis litteris legit᷑. quia uob̾
donatũ est pro xp̃o. ut non solum c̃redatis in eum.. sed utiam pa¬
tiamim ꝓpt̃ eũ. Non ergo quasi de proprio facit animum
elatũ : quod sibi audit ẽe donatum. Si quis autẽ non habers
caritatẽ quȩ ꝑtinet adunitatem sp̃s et uinculum pacis quo
catholica a eccła congregata conectit᷑ in aliquo scismate
constitutus: ne xp̃m neget patit᷑ tribulationes. angustias. fa¬
men. nuditatẽ. ꝑ secutionẽ. pericula. caerceres. uncula. ton¬
menta: gladium: uł flammas uł bestias. uł iꝑsam erucẽ timore
gehennarum. et ignis aeterni: nullomodo ista culpanda sunt
immo uero et hĩc lan danida patientia est. Non enim dicere
poterim melius ei fiusse ut xp̃m negando nihil horũ patera
que passus est conficencio. secd estimandum̃ est fortasse tolerabiliuꝰ
ei futarũ udicium. quam si xp̃m negando cuncta illa uitaret.

Expanded text:
spiritum fortitudinis, uerum etiam in apostolicis litteris legitur: quia uobis spiritum fortitudinis, uerum etiam in apostolicis litteris legitur: quia uobis donatum est pro Christo non solum ut credatis in eum, sed ut etiam patiamini pro eo. non ergo quasi de proprio faciat animum elatum quod sibi audit esse donatum. Si quis autem non habens caritatem, quae pertinet ad unitatem spiritus et uinculum pacis, quo catholica ecclesia congregata conectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget, patitur tribulationes, angustias, famem, nuditatem, persecutionem, pericula, carceres, uincula, tormenta, gladium uel flammas uel bestias uel ipsam crucem timore gehennarum et ignis aeterni, nullo modo ista culpanda sunt, immo uero et hic laudanda patientia est. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si Christum negando cuncta illa uitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
bona id est uoluntas dõ fidelit̾ subdi uoluntas sc̃itate suꝑni ardoris
accensa. uoluntas quȩ diligit dm̃. et proximum ꝓpt̃ dm̃. siue
amore de quo respondẽt apłs petrus. Dr̃ie tuscis quia amote.
Siue timore de quo dicit apłs paulus: Initimore et tremore urãm ipsoꝵ
salutem operamini: Siue gaudio dequo dicit. spẽ gaudentes. IN
tribulatione patientes. siue tristitia. qualẽ sẽ dicit habuisse magnã
ꝓfr̃ibus suis: quȩcumq amara et aspera sufferat: caritas dĩ est quȩ
omnia tolerat. Quȩ non diffunditur in cordib nr̃is. nisi ꝑ sp̃m scm
caritas scẽ amantium: ita patientia pie tolerantium. dĩ donum est
Neq emĩ scriptura diuina falit aut fallit᷑: quȩ non solum in ueteribus
libris habet huiꝰ rei testimonia. cum dõ dicit᷑ Patientia mea tueo
es ab ipso est patientia mea. ec ubi alius ꝓpħa dicit accipere nos

Expanded text:
bona, id est uoluntas deo fideliter subdita, uoluntas sanctitate superni ardoris bona, id est uoluntas deo fideliter subdita, uoluntas sanctitate superni ardoris accensa, uoluntas, quae diligit deum et proximum propter deum, siue amore, de quo respondet apostolus Petrus: domine, tu scis quia amo te, siue timore, de quo dicit apostolus Paulus: in timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini, siue gaudio, de quo dicit: spe gaudentes, in tribulatione patientes, siue tristitia, qualem se dicit habuisse magnam pro fratribus suis, quaecumque amara et aspera sufferat, caritas dei est, quae omnia tolerat, quae non diffunditur in cordibus nostris, nisi per spircaritas sancte amantium, ita patientia pie tolerantium dei donum est. neque enim scriptura diuina fallit aut fallitur, quae non solum in ueteribus libris habet huius rei testimonia, cum deo dicitur: patientia mea tu es, et: ab ipso est patientia mea, et ubi alius propheta dicit accipere nos
Abbreviated transcription (Latin):
ferat: potest et sine alterius sp̃s insfinctu se ipsã seducere
et defectu a superioribus in inferiora lapsando. quanto tocun¬
dius estimauerit quod ad ipisci appetit: uel amittere metuit.
uł adeptũ gaudet. uł amissum dolet: tanto tolerabilius proẽo
ferre quod sibi minus est ad patiendum. quam illud ad fruendum.
Quicquid enĩ illud est: ex creatura est. cuius nota uoluptas est
Quodanimodo enim familiari contactu atq conexu. ad experiendam
eiꝰ suauitatẽ adiacet amanti creaturȩ amata creatura. Uoluptas
autẽ creatoris de qua scriptum est. ec torrente uoluptatis tuȩ pora¬
bis eos: longe alterius generis est. Neq enim sicut nos. creatura.
est. Nisi ergo amor eius detur. inde nobis non est unde et possit
innobis. Ae ꝑhoc uoluntas bona qua diligitur ds̃. in homine
non potest e̾e: nisi in quo ds̃ oꝑatur et uellẽ. Haec igitur uoluntas

Expanded text:
erferat. potest et sine alterius spiritus instinctu se ipsa seducere erferat. potest et sine alterius spiritus instinctu se ipsa seducere et defectu a superioribus in inferiora lapsando, quanto iucundius aestimauerit. quod adipisci adpetit uel amittere metuit uel adeptum gaudet uel amissum dolet, tanto tolerabilius pro eo ferre, quod sibi minus est ad patiendum quam illud ad fruendum. quidquid enim illud est, ex creatura est, cuius nota uoluntas est. quodam modo enim familiari contactu atque conexu ad experiendam eius suauitatem adiacet amanti creaturae amata creatura. Voluptas autem creatoris, de qua scriptum est: et torrente uoluptatis tuae potabis eos, longe alterius generis est; neque enim, sicut nos, creatura est. nisi ergo amor eius detur inde nobis, non est, unde esse possit in nobis. ac per hoc uoluntas bona, qua diligitur deus, in homine non potest esse, nisi in quo deus operatur et uelle. haec igitur uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si eã ex agitat et in flammat fallacibus uisibus et suasionibus
immundis. et diabolicus sp̃s. et maligna conspiratione sotiatus:
efficit hominis uoluntatẽ uł herrõre dementẽ. uł aꝑpec̾itu
cuius libet mandane delectationis arcientẽ. Quae cũ uidentur
intolerabilia mirabiliter sustinere: non tamen idõ etiam uoluntas
mala sine instigatione alteruis immundi sp̃s. sicut uoluntas bona
sine ad uitoriõ scĩ sp̃s non potest e̾ẽ. Nam eẽ posse uoluntatem
malã etiã sine aliquo sp̃u uł seducente uł incitante. in ipso dia¬
bolo satis ostendit̾: qui ꝑnullũ alium diabolum sed ꝓpria uolur¬
tate factus diabolus inuenitur. Uoluntas itaq mala siue cupi¬
ditate rapiat᷑ siue timore reuocet᷑. siue lȩtitia diffundat᷑ siuȩ
tristititia cont raat᷑. atq in his omnib ꝑturbatioibus animi
quȩcũq sunt alus uel eo temporae grauiora contemnat et ꝑ¬

Expanded text:
Quodsi eam exagitat et inflammat fallacibus uisis et suasionibus Quodsi eam exagitat et inflammat fallacibus uisis et suasionibus inmundus et diabolicus spiritus et maligna conspiratione sociatus efficit hominis uoluntatem uel errore dementem uel adpetitu cuiuslibet mundanae delectationis ardentem quaecumque uidentur intolerabilia mirabiliter sustinere, non tamen ideo etiam uoluntas mala sine instigatione alterius inmundi spiritus sicut uoluntas bona sine adiutorio sancti spiritus non potest esse. nam esse posse uoluntatem malam etiam sine aliquo spiritu uel seducente uel incitante in ipso diabolo satis ostenditur. qui per nullum alium diabolum propria uoluntate factus diabolus inuenitur. uoluntas itaque mala siue cupiditate rapiatur siue timore reuocetur siue laetitia diffundatur siue tristitia contrahatur atque in his omnibus perturbationibus animi quaecumque sunt aliis uel alio tempore grauiora contemnat et p
Abbreviated transcription (Latin):
forte quis dicat. Quomodo ds̃ prius eligit᷑ et diligit iniquos ut
ustificat dos. cum scriptum sit odisti dñe omnes quĩ operantur
inquitatẽ : Quomodo putamꝰ nisi miro et in effabili modo
łttamen etiam non possumus cogitare. quod medicus bonus aegro¬
tum et odit et diligit: odit enĩ q̃uia egrotat.: diligit ut egritudinẽ
pellat. Hacc ꝙꝓ pt caritatẽ dicta sint. si nequa i nobis nom potest
et̃ uera patientia. q̃m̃ in bonis caritas dĩ est quȩ tolerat omnia.
sicut in malis mundi cupiditas. Sed haec caritas. ꝑsp̃m scm est
entia. Mundi autẽ cupiditas quando patient̃ sustinet honera
cuuis libet calamitatis : głatur de iribus ꝓpriȩ uoluntatis.
tanqua de stupore morbi. non robore sanitatis. lrisana est
ista gloriatio. Non est patientiae. sed dementiȩ. Noluntas
ista tanto uidetur patientior acerborũ malorũ. quanto est
auidior tẽporaliũ bonorũ: quia in anior a eternorum

Expanded text:
forte quis dicat: quomodo deus prius eligit et diligit iniquos, ut forte quis dicat: quomodo deus prius eligit et diligit iniquos, ut iustificet eos, cum scriptum sit: odisti, domine, omnes, qui operantur iniquitatem? quomodo putamus nisi miro et ineffabili modo? et tamen etiam non possumus cogitare, quod medicus bonus aegrotum et odit et diligit? odit enim, quia aegrotat, qui diligit, ut aegritudinem pellat. Haec propter caritatem dicta sint, sine qua in nobis non potest esse uera patientia, quoniam in bonis caritas dei est, quae tolerat omnia, sicut in malis mundi cupiditas. sed haec caritas per spiritum saentia. mundi autem cupiditas quando patienter sustinet onera cuiuslibet calamitatis, gloriatur de uiribus propriae uoluntatis tamquam de stupore morbi, non de robore sanitatis. insana est ista gloriatio; non est patientiae, sed dementiae. uoluntas ista tanto uidetur patientior acerborum malorum, quanto est auidior temporalium bonorum, quia inanior aeternorum.
Abbreviated transcription (Latin):
caritate etiam nobis p̃nuntiatus est xp̃s. Sine cuius fide
quisquã mortaltum nec fuit nec est: nec e̾ẽ aliquando pote¬
rit uistus : Si ergo iam iusti axp̃o eligerentur apłi: priusillũ
ipsi elegisseet ut iusti eligi possent. quia sine illo iusti ẽe non
possent. Sed nonita factum est. Ipse quippe. illis ait. Non
uos me elegistis. Sed ego uos elegi. Uride dicit apłs iohannes.
Non quod cilexcerimus dm̃: sed qm̃ ipse prior dilexit nos. Qđ
cum ita sit: quid est homo utens in hac ꝓpria uoluntate ante¬
quam eligat et diligat dm̃ nisi inustus et impius: Quidest
in quã homo aberrans a creatore creatura. nisi creator eꝰ memor
sĩ aeiꝰ et eligat eum gratis. et diligat gratis: Q uia ipse non potest
eligere uł diligere. nisi prius electus dilectusq curetur: qui cȩci¬
tate eligenda non cernit. et langore diligenda fastidit. Sed

Expanded text:
, quorum caritate etiam nobis praenuntiatus est Christus, sine cuius fide , quorum caritate etiam nobis praenuntiatus est Christus, sine cuius fide quisquam mortalium nec fuit nec est nec esse aliquando poterit iustus? si ergo iam iusti a Christo eligerentur apostoli, prius illum ipsi elegissent, ut iusti eligi possent, quia sine illo iusti esse non possent. sed non ita factum est; ipse quippe illis ait: non uos me elegistis, sed ego uos elegi. unde dicit apostolus Iohannes: non quod dilexerimus deum. sed quia ipse dilexit nos. Quod cum ita sit, quid est homo utens in hac uita propria uoluntate, antequam eligat et diligat deum, nisi iniustus et inpius? quid est, inquam, homo aberrans a creatore creatura, nisi creator eius memor sit eius et eligat eum gratis et diligat gratis? quia ipse non potest eligere uel diligere, nisi prius electus dilectusque curetur, qui caecitate eligenda non cernit et langore diligenda fastidit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
entia adõ. et uifieatio et scĩficatio: et redemptio: Ut quemad mo.¬
dum scriptum est: qui głatur in dño gloriet᷑. Ipse est ergo nr̃a
iustitia. Uride antiqui iusti ante incarnationem uerbi. in hac
fide xp̃i. et in hac uera uistitia quod est nobis xp̃s. iustificati
sunt: Hoc credentes futurum: quod nos credimus facstum.
Et ipsi gr̃a salui falti ꝑfidem: non ex seipsis sed dĩ dono-
Non exoꝑibus: neforte extollerentur. hona quiope oꝑa eoꝵ.
non p̃uener̃ dĩ miscđiam: sed secutiꝰ sunt. Ipsi quippe audier̃
ipsi scripser̃. longe ante quam xp̃s uenirẽt in carne Mserehor
cui misertus ero: et miscdiam prestabo. cui misericors fuero: Ex
quibus dĩ uerbis: tanto post apłs paulus diceret. Igitur non uo¬
lentis neq currentis : sed miserentis est dĩ Ipsorum etiã uox est.
longe ante quã xp̃s uenisset in carne. Ds̃ meus miscđia eiꝰ pre¬
ueniet meꝰ. Quomodo autẽ possent alieni eẽ afide xp̃iquoꝵ

Expanded text:
itia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in domino glorietur. ipse est ergo nostra iustitia. Vnde et antiqui iusti ante incarnationem uerbi in hac fide Christi et in hac uera iustitia, quod est nobis Christus, iustificati sunt, hoc credentes futurum quod nos credimus factum: et ipsi gratia salui facti per fidem non ex semet ipsis, sed dei dono, non ex operibus, ne forte extollerentur. bona quippe opera eorum non praeuenerunt dei misericordiam, sed subsecuta sunt. ipsi quippe audierunt, ipsi scripserunt longe antequam Christus uenisset in carne: miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. ex quibus dei uerbis tanto post apostolus Paulus diceret: igitur non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei. ipsorum etiam uox est longe antequam Christus uenisset in carne: deus meus, misericordia eius praeueniet me. quomodo autem possent alieni esse a fide Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bet quae non sunt homo. Dsuero hoc ipsum ds est.
Nihil enim aliud est nisi quod est ac per hoc ipsumd sest.
ORSES IOSIUS QUOD EST QUALITAS

Expanded text:
bet quae non sunt homo. Deus uero hoc ipsum deus est; nihil enim aliud est nisi quod est, ac per hoc ipsum deus est. Rursus iustus, quod est qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
dens quisq censuerit: hoc et decorporum cȩleritate dixerim.
Et hac enĩ p̃stantia non solum auolucribus homines: uerũ
amultis etiã quadrupedibus ita superant᷑: ut in eorͦ compa¬
ratione plumbei depurandi sint. Nec tamen idõ sibi hȩc
ammantiũ genera existimant p̃ponenda. quibus capiendis.
mansue facien dis. atq in suȩ uoluntatis usu cõmodumq redigendis.
ponui corporis sed rationis imperitan. Illam uero. demonũ poten-¬
tiã quod diuturna rerum experientia quema dmodũ p̃noscant
atq p̃nuntiant multa didicer̃. ita comtemnunt qui hȩc uigi¬
lanter curant auerissimȩ lucis ueritate discernere: ut nec malos
senes plura exꝑtos et obhoc quasi doctiores. idõ ꝓbi adolesrent es
sibi ante cellerȩ existiment: ut nec medicos. Nec nautas. Nec agrico¬
las. quos prauȩ uoluntatis et iniquis moribus uiderint. ideo putent

Expanded text:
dens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. dens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis imperant. Illam uero tertiam daemonum potentiam, quod diuturna rerum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo putent
Abbreviated transcription (Latin):
nendas putant quae acrius multa p̃sentiunt. uelut sagacem
canem. quia latentẽ fęram olfactu acerrimo sic inuenit ut
adeã capiendã ducatũ quemdã homini p̃beat: non utique
prudentiore intellettu animi sed acutiore corporis sensu.
Uel uulturẽ. quia ꝓiecto cadauere ex imꝓuisee longinqͥtate
a uolat. Nec aquilã quia sublimit̃ uolans decanto in t̃uallo
natantẽ sub fluctib piscem dicit᷑ ꝑ uidere. et grauit᷑ a qͥs
inlisa exertis pedibus atq unguibus rapere. Nec alia mul¬
ta animantium genera quȩ iñter herbes saluti suȩ noxiaspas¬
cendo cireum errant. Nec aliquid eoꝵ quo ledantur attingunt:
cum eas homo uix experiendo cauere didicerit. et multã in noxia
quod sint in exꝑta formidit. Unde conicere facile ẽ . quan¬
to possit in aerus corporib sensus. eẽ acrior. Nec idõ tamen
dȩmones quieo p̃diti sunt. bonis hominibus p̃ponendos pru¬

Expanded text:
nendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem nendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub fluctibus piscem dicitur peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos pru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtendit᷑. rerũ longe maior experientia: quam potest hominib
ꝓpt̃ breuitatem uitȩ ꝓuenire ꝑ has efficias quas aerii corpo¬
ris natura sortita est: Nonsolum multa futura p̾dicunt dȩmones.
uerũ etiã multa mira faciunt. Quȩ̃ qm̃ homines dicere ac
facere non possunt: eos dignos quidã quibus seruiu̾nt. & quibus
diuinos honores deferant arbitrantur. instigante maximo ui¬
cio curiositatis. ꝓpt̾ amorẽ felicitatis falsȩ atq terrenȩ excellentiȩ
temporalis. Qui autẽ se abhis cupiditatib mundant. nec eis sẽ
feriendos rapiendosq ꝑ mittunt. Sed inqurunt et amant aliqͥd
quod eodẽ modo semꝑ ẽ. cuius participatione beati siNt.
Primũ considerant non idõ sibi p̃ponendos. eẽ. demones quo
acriore sensu corporis p̾ualent. aeri scilicet hoc est subtilioris
ȩlementi. quia nec inipsis terrenis corporibus bestias sibi p̃po¬

Expanded text:
protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praepo
Abbreviated transcription (Latin):
na putanda si nt. quia ea fieri ꝑmittit omnipotens: sed idõ
quia tam magna sunt ut nonnisi dĩ potentiȩ tribuenda ẽẽ tudeant᷑
Adhoc me postea responsurum. ẽẽ ꝓmisi. qm̃ tunc ora ꝓdeundi
adpopulũ iam nos urguebat Nec distuli cum spatiũ datum est
seribendo & illa retexere. & ista subtexere Demonũ eam
ẽẽ naturã. ut aeru corporis sensu t̾renoꝵ corporis sensũ facile
pcedant. cȩleritate etiã ꝓpt̃ eiusdẽ aeru corporis superiorem
mobilitatẽ Non solum cursus quorũ libet hominũ uel ferarũ: uerũ
etiã uolatus auium in comparabiliter uincat. Quibus duabus
rebus quantum adaeriũ corpus attinet p̾diti. hoc est acrimonia
sensus et cȩleritate motus: multo ante cognita p̾nuntiant uel
nuntiant. quȩ homines ꝓsensus terreni tarditate mireratur:
Accessit etiã dęmonib ꝑtam longum tempus quo eorum uita

Expanded text:
na putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, na putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, quia tam magna sunt, ut nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. ad hoc me postea responsurum esse promisi, quoniam tunc hora prodeundi ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superiorem mobilitatem non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita
Abbreviated transcription (Latin):
sertim hȩc eum curare hinc etiã cogantur concedere. qui por.¬
tificales libros magni estimant. q̃uodea quȩ his libris pro¬
hibentur utiq diuinitus ꝓhiberi asserunt: Quomodo ergo diuinitꝰ
phibenturꝰ. nisi quia displicent dõ: Qua utiq ꝓhibendo non
solum sibi displicẽre: uerum etiã curare se ostendit. neq omnino
contemnere. Unde colligit᷑ quod ds aliquid et imꝓbet iustos: et
tamen ꝑmittat omnipotens. Haec cum dicta essent: concessum ẽ
non idõ putandum aliquid iuste acbene fieriꝰ tamen sinir .¬
Fatendumq eẽ etiã illa mala quȩ contra religionẽ qua d̃s
colitur fiunt. & displicere dõ iusto. & ratione iudicu eius
ab omnipotente ꝑmitti: Sed aliud iam. ẽẽ tractandũ unde sint
diuinationes uel demonũ. uel quilibet illi sunt quos deos pagani
uocant. Videndũ enim. eẽ neforte non quidem ꝓpterea h̃ȩc bo¬

Expanded text:
aesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui ponaesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni aestimant, quod ea, quae his libris prohibentur. utique diuinitus prohiberi asserunt? quomodo ergo diuinitus prohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displicere, uerum etiam curare se ostendit neque omnino contemnere? unde colligitur, quod deus aliquid et improbet iustus et tamen permittat omnipotens. Haec cum dicta essent, concessum est non ideo putandum aliquid iuste ac bene fieri, quia id fatendumque esse etiam illa mala, quae contra religionem, qua deus colitur, fiunt, et dis-. plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bo
Abbreviated transcription (Latin):
sent omnipotenti. Ad hoc ego. Cur ergo inquã et nunc
talia clanculo fiunt qua ueł ꝑpetuo delitescunt uł dep̾hensa
puniunt᷑. sinihil hoꝵ& fieri sinit omnipotens nisi quodei uisto
placet. cum iusto qđ iniustũ est place̾re non possit᷑. Contra
hoc dictũ est: nunc omnino talia non fieri. Sacra enĩ illa
inquit non fiunt: quȩ pontifi calib conscripta sunt libris
Ea quippe tunc recte fiebant. ea tunc dõ placere demonstrabant᷑
eo ipso quod abomnipotente ac iusto fieri sinebant᷑. Si quid au-¬
tem nunc ꝓ hibitoꝵ& sacrificiorũ fit occultȩ atq in licite: non
est illi pontificali sacrificioꝵ generi comparandũ. Sed in eo
deputandũ quod etiã nocturño fit tempore. cum haec omnia
mͣlicita ipsis pontificalib libris certum sit ꝓhiberi atq dãnari.
Hic respondi. Cur ergo uł talia ꝑmittit ds̃ fieri sinihil hoꝵ
malo̾ factoꝵ contemnit quȩ contra religionem fiunt. cum p̃¬

Expanded text:
sent omnipotenti.. ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc sent omnipotenti.. ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fieri sinit omnipotens, nisi quod ei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris; ea quippe tunc recte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari. hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
quando tam magna sunt ut contra ipsam religionem qua dscolit᷑
fierent simale fierent. Hinc ergo si ꝓpt̾ea m̃ala in quã non suNł
quia dõ placere hinc ꝓbantur quod ea fieri sinit omnipotens.
quomodo erit bonum quod fieri ꝓhibent᷑ et euertunt᷑  Si autẽ
bonum non est quod euertuntur quȩdõ placent: hoc fieri Non
sineret omnipotens. quia et hoc contra religionem fit quacolit᷑
ds. si ea quȩ do placent abhominibus euercuntur. Si autem hõc
ut male fiat ꝑmittit omnipotens: non idõ putanda sunt illabona
quodea fieri ꝑmisit omnipotens. Dictũ contra est concedendũ
ee nunc ista recte non fieri. immo idõ prorsus iam non fieri
quod omnipotenti nunc displicent: uerumtamen placuisse cum
fierent. Nos enim nescire. unde tunc placuerint nunc autem
unde displiceant: dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse
nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse nisi dis plicuis¬

Expanded text:
quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si propterea, inquam, mala non sunt, quia deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens, quomodo erit bonum, quod fieri prohibentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euertuntur, quae deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens, quia et hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, quae deo placent, ab hominibus euertuntur. si autem hoc, cum male fiat, permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona, quod ea fieri permisit omnipotens. Dictum contra est concedendum esse nunc ista recte non fieri, immo ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ei placuissent. et idõ mala ea putari non oportere.
Ad hoc quoq respondi: Nunc ergo ei displicent cum templa
et simulacra euertuntur. et illa gentium sacrificia si facta fuerint
puniuntur. Sicut enim dicitur non ea fieri potuisse nisi de o
placuissent. & idõ bona putanda. qm̃ iusto placent: ita dici
potest non ea ꝓ hiberi euertiꝰ puniri potuisse. nisi dõ displicerent
Ac ꝑ hoc si tunc ͤ recte fiebant quia iusto dõ placere hinc osten¬
debantur. quod ab illo fieri sinebantur: idõ nunc iniq fiunt
quia dõ displicere hinc ostenduntur. quod uel iubet. uel ꝑmittit
euerti. Contra hoc dictum est. iniusta quidem. ẽẽ. nunr ista. ñ
tamen mala: et idõ initista. quia contra leges quib ꝓhibent᷑ fiuN
Idõ autem non mala: quia simala essent. numquam dõ utique
placuissent. Porro sinumquã placuissent. numquam et facta. e̾ent
illo non sinente qui omnia potest: et qui talia non comtemneret

Expanded text:
nisi ei placuissent. et ideo mala ea putari non oportere — nisi ei placuissent. et ideo mala ea putari non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita dici potest non ea prohiberi, euerti, puniri potuisse, nisi deo displicerent; ac per hoc si tunc ideo recte fiebant, quia iusto deo placere hinc ostendebantur, quod ab illo fieri sinebantur, ideo nunc inique fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est iniusta quidem esse nunc ista, non tamen mala, et ideo iniusta, quia contra leges, quibus prohibentur, fiunt, ideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret,
Abbreviated transcription (Latin):
ista fieri non ꝑmitteret si mala et in iusta essent: Respondi non
idõ haec uideri iusta debere. quod ea fieri ꝑmittit omnipo¬
tentissimus et ustissimus ds̃. Nam et alia multa manifestissime
in iusta fieri sicut homicidia. adulteria. furta. rapinas. & cȩtera
huiusmodi. quȩ quamins iusto dõ eo quod iniusta sint sine dubi¬
tatione displiceant: idem tamen omnipotens ea fieri certa iudi¬
cu sui ratione ꝑmittit. Non utiq impiine sed ad eoꝵ damna¬
tionẽ aquibus fiunt quȩ displicent iusto: Et cum econtrario
diceretur. Non quidem . c̃e dubitandum quod omnipotens et
iustus sit ds̃. Sed haec humana peccata quae contra societatem
hominũ fierent non eum curare dumfierent. ꝓpterea posse
fieri quae utiq fieri non possent si omnipotens non siuisset:
Illa uero quae adipsum religiones cultum ꝑtineant nullomo¬
do abeo credendum. eẽ cont̾empni. ac ꝑ hoc fieri non potuisse

Expanded text:
ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissimus et iustissimus deus; nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas et cetera huius modi: quae quamuis iusto deo eo quod iniusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni. ac per hoc fieri non potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ATI NI DE DI UI NATI ONEDEMONUM
UODAM DIE IN DIEDOS SC̃IS OETIUARUM CUM MANE
MUD ME ad essent multi fr̃s laici cristiani. et in
loco solito consedissemus: ortus est sermo de re¬
ligione cristiana aduersus prȩsumptionem.
et tamquam miram et magnam scientiã paga.¬
nora. quem reꝑ¬
cordatum atq completum litteris
mandandum putaui
non expressis ꝑsonis contradicen¬
tium : quamuis xp̃iani eisent. et magis contradicendo quȩre¬
re uiderentur. quid paganis responderi oporteret. C um
ergo de diuinatione demonum quaereretur. & adfirmaretur
prȩdixisse nescio quem euersionẽ templi serapis quȩ in alexan¬
dria facta est: respondi non cẽ mirandum si istam euersionem
templi et simulacris suis imminere demonȩs et scire et p̃dicere po-¬
tuerunt. sicut alia multa quantum eis nosse et prenuntiare ꝑ¬
mittitur. Et cum mihi referretur. non ergo sunt malȩ diuinatio¬
nes huuismodi nec dõ displicent alioquin omnipotens et iustus

Expanded text:
I. DE DIVINATIONE DAEMONVM. Quodam die in diebus sanctis octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradicentium, quamuis christiani essent et magis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus
Abbreviated transcription (Latin):
quia diuinus est et omnia scit: et omnia diuidit ꝓut uult. PtR
uenit in MARIA uirginẽ et unxit unctione diuina uterum eꝰ
et conceptꝰ est de sp̃u scõ. et natꝰ est de MA RIA urgine: Nam et̃
mͣteri testamento sacerdotes et reges ungebantur: etidõ xp̃i
dicebantur. quia uncti erant unctione temporali. Iste xp̃c ꝑ
quem patri grãs agimus. aeternalit̾ xp̃c est. et cum patre aetnꝰ
ds est : et ꝑ ipsum redempti sumus ꝑ quem patri grãs agimꝰ¬
et ipse as̃ nr̃ est : quia ddominatur nob. ꝑ QUECA MAIESIÑT EUA

Expanded text:
quia divinus est, et omnia scit, et omnia disponit, prout vult. quia divinus est, et omnia scit, et omnia disponit, prout vult. venit in Mariam virginem, unxitque unctione divina uterum ejus, unde conceptus est de Spiritu sancto, et natus est de Maria virgine. Nam et in veteri testamento sacerdotes et reges ungebantur; et ideo christi dicebantur, quia uncti erant unctione temporali. Iste Christus per quem Patri gratias agimus, aeternaliter Christus est, et cum Patre aeternus Deus est, et per ipsum redempti sumus, et ipse Dominus noster est, quia dominatur nobis. Per quem majestatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est omnitempore: & ubie: idest in omni loco. Guas AGERE DNE.
quia dominator est om̃ium᷑. & sub eius dominatione omnia sur. Sc̃e.
Tuqui sc̃s ẽs et perquem omnia scc̃e sunt: quia omĩa scẽc et bona creasti
lium. sine ulla coinquinationẽ seu corruptionẽ. Pat̃ lati.
ab adiuuando: quia ipse fecit omnia quȩ facta sunt. et adiuuat
omnia quȩ adiuta sunt: et uoluit nos filios dĩ fieri adoptiuos
idõ omniprgens dicit᷑: et non est impossibile apud dm̃ omne
uerbũ. Aeterne ds̃. Hoc int̾ est int̾ aet̾num et ꝑpetuum: et
temporale. A eternũ est quod initium non habuit: nec finẽ habebit
sed semꝑ fuit: et est. et erit. ꝑpetuum est quod ẽe̾ cȩpit: et finem non
habebit. Temporale est quod initium habuit: et finem habebit
Et idõ hoc dr̃ aeterne ds. quia solꝰ ds̃ aeternus est: nec cepit
gł. et gub̾nat quȩ creauit. Et aliter as̃ adunnitate dicꝰtus est

Expanded text:
hoc est, omni tempore, et ubique, id est, in omni loco. Gratias agere, Domine, hoc est, omni tempore, et ubique, id est, in omni loco. Gratias agere, Domine, quia dominator est omnium, et sub ejus dominatione omnia sunt. Sancte, tu, qui sanctus es, et per quem omnia sancta sunt, quia bona et sancta creasti.lium sine ulla coinquinatel adjuvando, quia ipse fecit omnia quae facta sunt. Et adjuvat omnia quae adjuvata sunt, et voluit nos filios suos fieri adoptivos ideo omnipotens dicitur, et non est impossibile apud Deum omne verbum. Aeterne Deus; hoc est inter aeternum et perpetuum 223 et temporale. Aeternum est quod initium non sed semper fuit et est et erit. Perpetuum est quod esse coepit et finem non habebit, temporale est, quod initium habuit et finem habebit; et ideo hic dicitur aeterne Deus, quia solus Deus aeternus est, nec coepitgit, et gubernat quae creavit, et aliter, Deus a divinitate dictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ. ut sursum id est sup᷑ semetipsũ ad dnm omnipotentẽ corda
leuent: & fidelit̾ orent. quo de sursũ eis ueniat auxilium
adõ cęlesti: a quo creatisunt. HABE Mͦ addñd Responsio
populi : quod sicut sacerdos uissit eos corda sursum tenere. sic
retinere ꝓfitentur. CLAS AGAM DÑo DÕ NR̃O. Sacerdos grãsagit
dõ. uixta ꝓfessionẽ populi: qͥa confessus est ad dñm se c̾e intẽntũ
DiGNUM & ISIU ts. Populus cũ sacerdote simul grãs agit dõ.
quia iusta et digna ratio est dõ grãs referre: qͥa ab ipsõ omnia
siue ȩquale. ac salutare idest salute plenũ ut ei grãs referamꝰ:
qui nobis salutẽ dedit aetnã. NOSł SEME HUBIOS GRAS AOERE.¬
Conuersus sacerdos ad dñm post ꝓfessionẽ popłi. quasi ad p̃sentẽ¬
loquitur: quia in presentia drũ semper sumus et ipse uidet cogitati¬
ones pras: et dicit sacerdos tam de se quam depopulo Nos TI SEXCER

Expanded text:
pulum, ut sursum, id est, supra semetipsum ad Dominum omnipotentem corda pulum, ut sursum, id est, supra semetipsum ad Dominum omnipotentem corda levent, et fideliter orent, quod desursum eis veniat auxilio coelesti, a quo omnia creata sunt. Habemus ad Dominum. Responsio populi, quod sicut sacerdos jussit eos sursum corda tenere, sic retinere profitentur. Gratias agamus Domino Deo nostro. Sacerdos gratias agit Deo juxta professionem populi, quia confessus est ad Dominum se esse intentum. Dignum et justum est. Populus cum sacerdote simul gratias agit Deo, quem justa et digna oratione Deo gratias referre, quia ab ipso omnia sive aequale; ac salutare, hoc est, salute plenum, ut ei gratias referamus qui nobis salutem dedit aeternam. Nos tibi semperus Sacerdos ad Dominum post professionem populi quasi ad praesenteloquitur, quia in praesentia Domini semper sumus, et ipse videt cogitationes nostras; et dicit Sacerdos tam de se, quam de populo. Nos tibi semper,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut sacerdos orauit quod dñs eet. cum populo.
Dum dicit sacerdos ortaꝰ. rogat onnes orare: ut oratio eiꝰ adrio
inunitate sp̃s sc̃ĩ: uult populũ credere et intelligeye quod filius
cũ patre sine initio et sine fine uut et regnat. et ds̃ est sicut pat̃
ds est : et una potestas est sp̃s scĩ cum patre et filio. atq una sub¬
stantia: et in omnib unitas dĩtatis. ꝑomnia. scła scłorum. id est ut
filius cum patre inunitate sp̃s scĩ sicut ante omnia scła indĩtate
uixit et fuit: ita et inp̃senti scło atq infuturo ubi iusti cum angłis soĩs
ꝑmanebunt. et intusti cum diabolos cruciabunt᷑: credat᷑ ȩq̃ualit̃
uiuere cum patre et sp̃uscẽ. et nullo fine concludi. Antii. confirma¬
tio orationis est apopulo: et in nr̃a lingua intelliꝰ potest quasi om̃s
dicant ut ita fiat sicut sacerdos orauit. sed ꝓpria eiꝰ int̾pretatio
est: uere. siue sideliter. SVRSUM CORDa. Ad monet sacerdoᷤ po¬

Expanded text:
ut sicut sacerdos oravit ut Dominus esset cum populo, Dum dicit sacerdos Oremus, rogat omnes orare, ut oratio ejus a Domino in unitate Spiritus sancti, vult populum credere, et intelligere, quod Filius cum Patre sine initio, ac sine fine vivit, et regnat; et Deus est sicut Pater. Deus est, et una potestas est Spiritui sancto cum Patre, et Filio, atque una substantia, et in omnibus unitas Deitatis. Per omnia saecula saeculorum, id est, ut Filius cum Patre in unitate Spiritus sancti sicut ante omnia saecula in Deitate vixit, et fuit, ita et in praesenti saeculo, atque in futuro, ubi justi cum angelis sanctis permanebunt, et injusti cum daemonibus cruciabuntur. Credatur aequaliter vivere cum Patre et Spiritu sancto, et nullo fine concludi. Amen. Confirmatio orationis est a populo, et in nostra lingua intelligi potest, quasi omnes dicant, ut ita fiat, sicut Sacerdos oravit. Sed propria ejus interpretatio est vere, sive fideliter. Sursum corda. Ammonet Sacerdos po
Abbreviated transcription (Latin):
ria ab antiochia pariter cuꝗ̃ eoest destinatus.
quemq nimis honorabatA sueluti consiliari
dĩ genitricem: nullus appellet. Maria enim
homo fuit: & dm̃ ab homine gnerari impossibile est.
Uolens ergo nestorius ayastasu sermonem confirmare
qui dum naturaliter eloiuens fuisset. se putabat
edoctum: et libris antiqiorum interpre tum de¬
dignabatur incumbere: Omniumq se meliorem¬

Expanded text:
r ab Antiochia pariter destinatus, quem nimis honorabat, et veluti consiliariuricem Mariam nullus appellet. Maria enim homo fuit, et Deum ab homine generari nimis impossibile est.o, Nestorius Anastasii sermonem firmare Qui dum naturaliter eloquens fuisset, se putabat doctum, et libris antiquorum interpretum dedignabatur incumbere, omniumque se meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
diceps. Gaudium erit coram angłis dĩ: suꝑꝰ uno peccatore peni¬
tentiã agerite. Ipsum xp̃m qui est agnꝰ dĩ innocens qͥ passus est
ꝓsalute mundi. petimꝰ ut misereat᷑ nr̃i dicentes: miserere nobis.
testamento xp̃c semet ipsum optulit: dõ patri. ut genꝰ humanũ
et sanguis dñi ꝑcipitur: ut
omnes credamꝰ qͥa ipsius agni corpꝰ et sanguis tunc sumit᷑ qͥ peccatũ
mundi tulit moriendo: & uitã aet̾nã donacuit nob resurgerido

Expanded text:
dicens: Gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente . Ipsum Christum, qui est Agnus Dei innocens, qui passus est pro salute mundi, petimus ut misereatur nostri, dicentes: Miserere nobis. Testamento Christus semetipsum obtulit Deo Patri, ut genus humanumet sanguis Domini percipitur, ut omnes credamus quia ipsius Agni corpus et sanguis tunc sumitur, qui peccata mundi tulit moriendo. Et vitam aeternam nobis donavit resurgendo
Abbreviated transcription (Latin):
derandã/ exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaq iam ueteris ho¬
minis terrena desideria mortificantes. et spiritalis uitȩ nouitate
habebant. et p̾cia rerum̃ suarũ ante pedes apłoꝵ  ponebant: ut ipsi
distribuerent unicuiq sicut cuiq opus erat. Uiuentesq in xp̃iana
dilectione concordditer. non dicebant aliquid suum: sederant illis
omnna communia. et anima et cor unum indm̃. Deinde etiã ipsi aiudȩis
camalibus ciuibus cainis suae ꝑsecutionẽ passi atq disꝑsi sunt. ut latius
xp̃c eoroꝰ disꝑsione p̃dicaretur. et imitarentur etiamipsi patientiã
dñi sui. quia qui eos mansuetus passus fuerat: mansue factos ꝓse

Expanded text:
derandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortifihabebant, et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum ponebant; ut ipsi distribuerent unicuique, prout opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et anima una, et cor unum in Domino . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus suis persecutionem passi sunt; ut latius per eorum dispersionem praedicaretur, et imitarentur etiam ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos
Abbreviated transcription (Latin):
tia oculorum. et ambitio scłi. quȩ non est de patre. sed ex mundo
est. Haecigitur concupiscentia quȩ non est ex patre sed ex mundo.
quanto fuerit in homine uehementior et ardentior : tanto fit quisq
pro eo quod concupiscit omnium molestiarum dolorumq patientior:
Idcirco sieut supra diximus. non est ista patientia de sursũ desceri'¬
dens. Patientia uero piorum:. desendens desursum est a patre lumi¬
num. Itaq illa terrena est: ista cȩlestis. Illa animalis. ista spiritał.
Illa diabolica. ista deifica. Qm̃ concupiscentia quafit ut peccantes
omnia ꝑtinaciter patiantur exmundo est: caritas autem quafit

Expanded text:
tia oculorum et ambitio saeculi: quae non est ex patre, sed ex mundo tia oculorum et ambitio saeculi: quae non est ex patre, sed ex mundo est. haec igitur concupiscentia, quae non est ex patre, sed ex mundo, quando fuerit in homine uehementior et ardentior, tanto fit quisque pro eo, quod concupiscit, omnium molestiarum dolorumque patientior. idcirco, sicut supra diximus, non est ista patientia desursum descendens; patientia uero piorum desursum est descendens a patre luminum. itaque illa terrena est, ista caelestis, illa animalis, ista spiritalis, illa diabolica, ista deifica, quoniam concupiscentia, qua fit, ut peccantes omnia pertinaciter patiantur, ex mundo est; caritas autem, qua fit
Abbreviated transcription (Latin):
ad quecumq mala ꝑferenda forciorem. quanto in eo maior. ẽ. caritas
dĩ. Sed cupiditas mundi initium habet ex arbitrio ieluntatis:
ꝓgressũ exiocunditate uoluptatis. firmamentũ ex inculo consue¬
iustorũ : ꝑ quẽ diffunditur caritas eorum. Quam caritatẽ laudans
atq commendans apł̃s. int̾ cȩtera eiꝰ bona. dixit eã et cuncta sufferre
Caritas inquit. magnanima est. Et paulo post ait. Omnia tolerat.
Quanto ergo maior est in scĩs caritas dĩ: tantomagis ꝓeo quod gli¬
gitur amat. Et quantomagis est in peccatorib cupiditas mundi:
tantomagis ꝓ eo quod concupiscitur omnia tolerant᷑. Ac ꝑhoc inde
est patientia uistorꝵ uero : unde est in eis caritas dĩ. G. Propter¬
quod apłs ioħs. Nolite diligere mundum. nec ea quȩ in mundo
sunt. Si quis dilexerit mundum: dilectio patris non est in ipso: qͥa
omne quod in mundo est: concupiscentia carnis est et concupiscen-¬

Expanded text:
ad quaecumque mala perferenda fortiorem. quanto in eo maior est caritas ad quaecumque mala perferenda fortiorem. quanto in eo maior est caritas dei. sed cupiditas mundi initium habet ex arbitrio uoluntatis, progressum ex iucunditate uoluptatis, firmamentum ex uinculo consueiustorum, per quem diffunditur caritas eorum. quam caritatem laudans atque commendans apostolus inter cetera eius bona dixit eam et cuncta sufferre. caritas, inquit, magnanima est, et paulo post ait: omnia tolerat. quanto ergo maior est in sanctis caritas dei, tanto magis pro eo quod diligitur, et quanto maior est in peccatoribus cupiditas mundi, tanto magis pro eo, quod concupiscitur, omnia tolerantur. ac per hoc inde est patientia uera iustorum, unde est in eis caritas dei; et inde apostolus: nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in ipso, quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est et concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
eisdẽ uirib liberi arbitru non adhoc expectans sẽ diuinitꝰ adiuuari
sedsibi naturali possibilitate sufficiens qͥe qͥd laboris uł doloris
ingerit᷑ ꝓuistitia et uita a eterna. patientissime sustinẽt : Ar uero
in quiunt idonea est iniquorũ uoluntas deo non ad uiuante. ut se ipsi
incruciatib ꝓiniquitate et ante quam ab aliis crucientur exerceant.
Idonea est uoluntas moras uitȩ huius amantium. ut dõ non ad uiuante
inter atrocissima et longa tormenta inmendatio ꝑseuerent. ne sua fa.¬
cinora confitentes. uibeantur occidi: Et non est idonea iustorum uoluntas
nisi eĩs uires de suꝑ suggerant᷑ quastibet pęnas uł ipsius decore iustitię.
uł aeternȩ uitȩ amore ꝑferre : Qui haec dicunt: non intelligunt
et quenq iniquorũ tanto ẽẽ. ad quȩcumq mala ꝑferenda duriorem.
quanto in eo maior .ẽ. cupiditas mundi: et que nq iustorũ tanto esse

Expanded text:
eisdem uiribus liberi arbitrii non ad hoc expectans se diuinitus adiuuari, eisdem uiribus liberi arbitrii non ad hoc expectans se diuinitus adiuuari, sed sibi naturali possibilitate sufficiens quidquid laboris uel doloris ingeritur, pro iustitia et uita aeterna patientissime sustinet? an uero, inquiunt, idonea est iniquorum uoluntas deo non adiuuante, ut se ipsi in cruciatibus pro iniquitate et, antequam ab aliis crucientur, exerceant; idonea est uoluntas moras uitae huius amantium, ut deo non adiuuante inter atrocissima et longa tormenta in mendacio perseuerent, ne sua facinora confitentes iubeantur occidi, et non est idonea iustorum uoluntas, nisi eis uires desuper suggerantur, quaslibet poenas uel ipsius decore iustitiae uel aeternae uitae amore perferre? Qui haec dicunt, non intellegunt et quemque iniquorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda duriorem, quanto in eo maior est cupiditas mundi, et quemque iustorum tanto esse
Abbreviated transcription (Latin):
si eis contingat ut aliqua dura et aspera uł ne displiceant
hominib ut̃ ne graucora patiantur. uł sibi placendõ et amando
p̃sumptionẽ suam eaddem ipsa suꝑbissima uoluntate sustineant.
hoc illis dicendum est de patientiã quod de sapientia beatꝰ aplłs
iacobus dicit. Non est ista sapientia de sursum descendens: sed
terrena. animalis. diabolica. Cur enim non sit suꝑborum falsa pati
entia. sicut suꝑborum est falsa sapientia: A quo est autẽ uera sapien¬
tia: ab illo est et uera patientia. Huic autẽ cantat ille sp̃u pauꝑ:
dõ subiecta ẽ. animamea. qm̃ abipso est patientia mea. Sed res¬
pondent: et loquuntur dicentes. Sicut uoluntas hominis sine ullo dĩ
adiutorio uirib liberi arbitru tã multa gruua & horrenda ꝑfert.
siue inanimo siue incorpore. ut mortalis uite huiꝰ & peccatoꝵ
delectatione ꝑfruat᷑. cur noeode modo eadẽ ipsa uoluntad hominis

Expanded text:
si eis contingat ut aliqua dura et aspera, vel ne displiceant si eis contingat ut aliqua dura et aspera, vel ne displiceant hominibus, vel ne graviora patiantur, vel sibi placendo et amando praesumptionem suam, eadem ipsa superbissima voluntate sustineant; hoc illis dicendum est de patientia, quod de sapientia beatus Jacobus apostolus dicit: Non est ista sapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica . Cuentia, sicut superborum est falsa sapientia? a quo est autem uera sapientia, ab illo est et uera patientia. huic enim cantat ille spiritu pauper: deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. Sed respondent et loquuntur dicentes: sicut uoluntas hominis sine ullo dei adiutorio uiribus liberi arbitrii tam multa grauia et horrenda perfert, siue in animo siue in corpore, ut mortalis uitae huius et peccatorum delectatione perfruatur, cur non eodem modo eadem ipsa uoluntas hominis