comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affectum uolebant quo habunda¬
bant ex te. Nam bonum erat eis bo¬
nũ meũ ex eis. quod ex eis. non. sed
ꝑ eas erat. Ex te qui ppe bona omĩa
deus. et ex deo meo salus mͥ uniu̾sa.
Quod animadu̾ti postinodum cla¬
mante te mͥ per hec ipsa que tribu¬
is intus et foris. Nam tunc suge¬
re aliter nouerai ⁊ adquiescere de¬
lectationib. Nlere autem offensio¬
nes carnis mer nichil ampluis ptꝰ
et ridere cepi. Dormiens primo.
deinde iugilansz hoc enĩ de me mͥ
indicatum est et credidi. qm̃ sic u
demꝰ alios infantes. Nam ista m̾a
ñ memini. et ecce paulati senti¬
ebam ubi essem et uoluntates me¬
as uolebam ostendere eis. per quos ĩ¬
plerentur et ñ poteram. quia ille in¬
tus erant. foris aũt illi. nec ullo suo
sensu ualebant introire in animã
meã. Itaq iactabam membra et uo¬
ces. signa similia uoluntatib me¬
is pauca. que pot̾am qualia pot̾am.
Non eñi erant uere similia. Et cũ

Expanded text:
affectum nolebant quo abundaaffectum nolebant quo abundabant ex te. nam bonum erat eis bonum meum ex eis, quod ex eis non, sed per eas erat: ex te quippe bona omDeus; et ex Deo meo salus mihi universa. Quod animadverti postmodum, clamante te mihi per haec ipsa quae tribuis intus et foris. Nam tunc sugere noram, et acquiescere delectationibus, flere autem offensiones carnis meae; nihil amplius. 8. Post et ridere coepi, dormiens primo, deinde vigilans. Hoc enim de me mihi indicatum est et credidi, quoniam sic videmus et alios infantes: nam ista mea non memini. Et ecce paulatim sentiebam ubi essem, et voluntates meas volebam ostendere eis per quos implerentur, et non poteram; quia illae intus erant, foris autem illi, nec ullo suo sensu valebant introire in animam meam. Itaque jactabam membra et voces, signa similia voluntatibus meis, pauca quae poteram, qualia poteram: non enim erant ueri similia. et cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueritas es. et ego nolo fallere
me ipsum ne mentiatur iniqui¬
tas mea sibi. Non ergo indicio con¬
tendo tecum. quia si miquitates ob¬
seruaueris dñe. dñe quis sustinebit:
Sed tam̃ sine me loqui apud mi¬
sericordiam tuã me terram et cine-¬
quor. et tu fortasse urides me sed
conu̾sus misereberis mei. Quid eĩ
est ꝙ uolo dicere dñe. nisi quia dñs.¬
nescio unde uenerim huc in istam
dico uitã mortalem. an mortem ui¬
talem. nescio. Et susceꝑunt me cõ-¬
solationes miserationum tuaꝵ si¬
ent audiui a parentibz carnis mee
ex qua et in qua me formasti in tẽ¬
pore nõ enim ego memini. Excepe¬
runt ergo me consolationes lactis
humani. nec mater mea uel nutrices
mee sibi ubera implebant sed tu mͥ
per eas dabas alim̃tum infantie se-¬
cundũ institittionẽ tuam et diuiti¬
rerum dispositas. Cu etiam mͥ da¬
bas nolle amplius qm dabas et nu¬
trientib me dare mͥ uelle quod eis
dabas. Dare enim mͥ ꝑ ordinatũ

Expanded text:
qui ueritas es; et ego nolo fallere qui ueritas es; et ego nolo fallere me ipsam, ne mentiatur iniquitas mea sibi. non ergo indicio contendo tecum, quia, si iniquitates obseruaueris, domine, domine, quis sustinebit? Sed tamen sine me loqui apud misericordiam tuam, me terram et cinequor. et tu fortasse inrides me, sed conuersus misereberis mei. quid enim est quod uolo dicere, domine, nisi quia nescio, unde uenerim huc, in istam dico uitam mortalem an mortem uitalem? nescio. et susceperunt me consolationes miserationum tuarum, sicut audiui a parentibus carnis meae, ex quo et in qua me formasti in tempore; non enim ego memini. exceperunt ergo me consolationes lactis humani, nec mater mea uel nutrices meae sibi ubera implebant, sed tu mihi per eas dabas alimentum infantiae secundum institutionem tuam et diuitirerum dispositas. tu etiam mihi dabas nolle amplius, quam dabas, et nutrientibus me dare mihi uelle quod eis dabas: dare enim mihi per ordinatum
Abbreviated transcription (Latin):
re ut loquar: quid tibi sum ip̃e. ut
amari te iubras a me. et nisi faciã
irascaris mͥ. et mineris ingentes
miserias: parua ne ipsa est si non
am̃ te: Ei mͥ dic michi ꝑ miserati¬
ones tuas dñe deus meus quid sis
mͥ. Sie anime mee salus tua ego
sum. Sic die ut audiam. Ecce au¬
res cordis mei ante te dñe: aperi
eas. et dic aninie mee salus tua
ego sum. Curram post uocem hãc
et app̾hendam te. Noli abscond̾e̾
a me faciem tuam. moriar ne mo¬
riar ut eam iuideam: Alngusta est
domꝰ anime mee quo uenias ad eã:
Dilatetur abste: ruinosa est: refice
eam: habet que offendant oculos
tuos. fateor et scio: sed quis mũda¬
bit eam: aut cui alteri preter te
clamabo. ab occultis meis mũdla
me dñe. et abalienis parre seruo
tuo: Credo ꝓpt̾ quod et loquor do¬
mine tu scis. Nonne tibi prolocittꝰ
sum adu̾sum me delicta mea deus
m̃s. et cu dimisisti impietatẽ cordiᷤ
mei: non iudicio contendo tecum

Expanded text:
re, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut re, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes miserias? paruane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic ani-mae meae: salus tua ego sum. sic dic, ut audiam. ecce aures cordis mei ante te, domine; aperi eas, et dic animae meae: salus tua ego sum. curram post uocem hanc et adprehendam te. noli abscondere a me faciem tuam: moriar, ne moriar, ut eam uideam. Angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetnr abs te. rninosa est: refice eam. habet quae offendant oculos tuos: fateor et scio. sed quis mandabit eam? aut cui alteri praeter te clamabo: ab occultis meis manda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo? credo, propter quod et loquor. domine, tu scis. nonne tibi prolocutus sum aduersum me delicta mea, deus meus, et tu dimisisti inpietatem cordis mei? non indicio contendo tecum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: innouans oĩa et inuetus tatẽ
ꝑducens suꝑbos. et nesciunt: semꝑ
agens. semꝑ quietus: colligens et
non egens: portans et implens et ꝓ¬
tegens: creans et nutriens. et per¬
ficiens. querens cum nichil desit
tibi. Almas nec estuas: zelas et
securus es: penitet te et ñ doles ira-¬
sceris et tranquillus es: opera mu¬
tas nec mutas consilium: recipis
qd̾ non inuenis et numqͣm amisi¬
sti numqͣm iobs. et gaudes lu¬
chris: nũqͣm auarus et usuras exi¬
gis: suꝑ erogatur tibi ut debeas: et
quis habet quicqmͣ ñ tuum: reddis
debita nulli debens donas debita n
chil perdens: Et quid diximus deus
meus. uita mea. dulcedo mea sr̃ã:
Aut qͥd dicit aliquis cum de te di¬
cit Et ue tacentib de te. qm̃ loqͣ¬
ces muti sunt. Quis mͥ dabit ad qͥ¬
escere in te. quis dabit mͥ ut uenias
in cormeũ. et inebries illud ut obli¬
uiscar mala mea. et unum bonum
meũ amplectar te: quid m: miscre¬

Expanded text:
tus; innouans omnia et in uetustatem tus; innouans omnia et in uetustatem perducens superbos et nesciunt; semper agens, semper quietus; colligens et non egens; portans et implens et tegens; creans, et nutriens, et perficiens; quaerens, cum nihil desit tibi. Amas, nec aestuas; zelas, et securus es; poenitet te, et non doles, irasceris et tranquillus es; opera mutas, nec mutas consilium: recipis quod invenis, et nunquam amisisti; nunquam inops, et gaudes lucris; nunquam avarus, et usuras exigis. Supererogatur tibi, ut debeas; et quis habet quidquam non tuum? Reddis debita nulli debens, donas debita nihil perdens. et quid diximus, deus meus, uita mea, dulcedo mea sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? misere
Abbreviated transcription (Latin):
continearis qui contines omnia:
q̃m que imples. continendo imples.
Non enĩ uasa que te plena st̃ stabi¬
lem te faciunt. qr et si frangantur ñ
effunderis: et cum effunderis. super
nos. ñ tu iaces sed erigis nos. nec tu
dissiparis: sed colligis nos: sed que
imples omia. te toto imples omĩa.
An qͥa nõ possunt. te tutum cape¬
re omĩa partem tui capiunt. et eã¬
dem partem simul omnia capiũt:
An singulas singula. et maiores
maiora. minores minora capiũt:
Ergo est aliqua pars tua maior. a¬
liqua minor: an ubiq totus es. es
res nulla te totũ capit: Quid est
ergo deus m̃s: quid rogo nisi dñs
deus: Quis eñi dñs preter dñm aut
quis d̾s preter dm̃ nr̃m. Sumine.
obtime. potentissime. om̃ipotentis¬
sime. misericordissime. et iustissĩe.
secretissime. et p̾sentissime: pulcher¬
rime. et fortissime: stabilis. et incõ¬
prehensibilis: immutabilis. mutãs
om̃ia: numqͣm nouus. numqͣm ue¬

Expanded text:
continearis, qui contines omnia, continearis, qui contines omnia, quoniam quae imples continendo imples? non enim uasa, quae te plena sunt, stabilem te faciunt, quia et si frangantur non effunderis. et cum effunderis super nos, non tu iaces, sed erigis nos, nec tu dissiparis, sed colligis nos. sed qui imples omnia te toto imples omnia? an quia non possunt te totum capere omnia, partem tui capiunt et eandem partem simul omnia capiunt? an singulas singula et maiores maiora et minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, aliqua minor. an ubique totus es et res nulla te totum capit? Quid est ergo deus meus, quid, rogo, nisi dominus deus? quis enim dominus praeter dominum aut quis deus praeter deum nostrum? summe, optime, potentissime, omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime et praesentissime, pulcherrime et fortissime, stabilis et incomprehensibilis; incommutabilis, mutans omnia; numquam nouus, numquam ue
Abbreviated transcription (Latin):
eum: et quis locus est in me quo ue¬
niat in me d̾s meus. quo d̾s ueniat
in me: deus qui fecit celum et ter¬
ram: Ita ne dñe deus m̾̃s est quic¬
qͣm in me qd̾ capiat te: An uero ce¬
lum et t̾ra que fecisti et in quib me
fecisti capiunt te: An quia sine
te ñ esset quieqͥd est: fit ut qͥcquid
est capiat te: Qm̃ itaq et ego sum
qui peto ut uenias in me. qui ñ es¬
sem nisi esses in me: Non enĩ ego
iam inferi. et tamen ibi es: Nam
et si descendero mninfernũ ad es: nõ
nisi essem inte. ex quo omĩa ꝑ quem
oĩa in quo omina: Etiam sic dñe e
tiã sic quo te inuoco cum in te sim:
aut unde uenias in me: Quo enĩ
recedam extra celum et terram. ut
inde in me ueniat d̾s meus qͥ dixit.
celum et terrã ego impleo: Capi¬
unt ergo ne te celum et terra. q̃m
tu imples ea: An imples et restat.
qm non te capiut: et quo refundiᷤ
quicquid impleto celo ⁊ t̾ra. restat ex te:
An non opus habes ut quoquam

Expanded text:
eum? et quis locus est in me, quo ueeum? et quis locus est in me, quo ueniat in me deus meus? quo deus ueniat in me, deus, qui fecit caelum et terram? itane, domine deus meus, est quicquam in me, quod capiat te? an uero caelum et terra, quae fecisti et in quibus me fecisti, capiunt te? an quia sine te non esset quidquid est, fit, ut quidquid est capiat te? quoniam itaque et ego sum, quid peto, ut uenias in me, qui non essem, nisi esses in me? non enim ego iam inferi, et tamen etiam ibi es. nam etsi descendero in infernum, ades. non nisi essem in te, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia? etiam sic, domine, etiam sic. quo te inuoco, cum in te sim? aut unde nenias in me? quo enim recedam extra caelum et terram, ut inde in me ueniat deus meus, qui dixit: caelum et terram ego impleo? capiunt ergone te caelum et terra, quoniam tu imples ea? an imples et restat, quoniam non te capiunt? et quo refundis quidquid impleto caelo et terra restat ex te? an non opus habes ut quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
Agnus es donus.¬
mine et laudabilis
ualde. magna uir¬
tus tua. et sapientie
tue ñ est numerus
et laudare te uult
homo aliqua portio creature tue. et
homo circunferens mortalitatẽ su¬
am. circũferens testimoniũ petcati
sui. et testimoniũ. quia suꝑbis d̾s
resistis: et tam̃ laudare te uult ho¬
mo aliqua portio creature tue. Tu
excitas ut laudare te delectet. quia
fecisti nos ad te et inquietũ est. Da
sit prius inuocare te an laudare te.
Et scire te prius sit an inuocare te:
sed quis te inuocat nesciens te: Ali¬
ud enĩ ꝓ alio potest inuocare nesciẽs:
inuocabunt in quem ñ crediderunt:
Qut quomͦ credent sine predicante:
et laudabunt dñm. qui requirunt e¬
um. Querentes eĩ inuenient eum.
et inuenientes laudabunt eñ. Que¬
ram te dñe. inuocans te. et inuocabo
te credens in te. Predicatus es eĩ nob̾.
inuocat te dñe fides mea qmͣ dedisti
michil. qmͣ inspirasti mͥ ꝑ humili¬
tatem filii tui. ꝑ ministerium p̾di¬

Expanded text:
agnus es, domine, et laudabilis ualde: magna uirtus tua et sapientiae tuae non est numerus. et laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae, et homo circumferens mortalitatem suam, circumferens testimonium peccati sui et testimonium, quia superbis resistis: et tamen laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae. tu excitas, ut laudare te delectet, quia fecisti nos ad te et inquietum est cor sit prius inuocare te an laudare te et scire te prius sit an inuocare te. sed quis te inuocat nesciens te? aliud enim pro alio potest inuocare nesciens. inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt eum. quaerentes enim inueniunt eum et inuenientes laudabunt eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te credens in te: praedicatus enim es nobis. inuocat te, domine, fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem filii tui, per ministerium praedi
Abbreviated transcription (Latin):
rius ñ ht̃ nisi solam undecimã sic̃
septenarius solam septimam. et qͥnia¬
rius solam qͥntam ⁊ t̾narius solam
t̃ciam. et binarius solam climidiã
qdͣ in om̃ib unũ est. Suodenarius
uero sius ꝑtib talib sił ductis: nõ
ipẽ ꝯsũmatur s excedit᷑. ampliorem
qͥppe ouo denario nũm faciunt Nam
usq ad .xui. ꝑueniũt. ht̃ enĩ eas qͥn¬
qr. duodecimam. sextam. qͣrtam. t̾ciam
dimiliam. nam duodecima eiꝰ unum
est. sexta ano. quarta trisi t̃cia qͣtuor
climictia sex. unum aũt ⁊ duo et cͥa
et qͣtuor et sex in sũmam clucca sex¬
decĩ st̃. Et ne młtis morer: ĩ infinita
serie nu̾oꝵ. ples num̃i reꝑũtur. qͥ
tales ꝑtes aut ñ hñt nͥ singłas sicut
t̾narius ⁊ qͥnariꝰ. ⁊ tet̾i eiusmodi. aut¬

Expanded text:
rius non habet nisi solam undecimam, sicut rius non habet nisi solam undecimam, sicut septenarius solam septimam et quinarius solam quintam et ternarius solam tertiam et binarius solam dimidiam, quod in omnibus unum est. duodenarius uero partibus suis talibus simul ductis non ipse consummatur, sed exceditur; ampliorem quippe duodenario numerum faciunt: nam usque ad sedecim perueniunt. habet enim eas quinque: duodecimam, sextam. quartam, tertiam, dimidiam . nam duodecima eius unum est, sexta duo, quarta tria, tertia quattuor, dimidia sex: unum autem et duo et tria et quattuor et sex in summam ducta sedecim faciunt. Et ne multis morer, in infinita serie numerorum plures numeri reperiuntur, qui tales partes aut non habent nisi singulas, sicut ternarius et quinarius et
Abbreviated transcription (Latin):
quat̾narium ñ ergo eum ꝯplent ꝑ¬
tes sue qr in summa minore ꝯsiftt̃.
Quinarius nõ ht̃ talem nisi unã
idest ip̃m unũ que quinta ꝑs eius
est. nam et cluo qͣmuis ꝑs eius mi¬
nor fit. et tria maior. neutra tñ ea¬
rum dici potest quota ꝑs eiꝰ sit. se¬
narius u̾o tres ꝑtes tales ht̃. sex¬
tam t̾ciam dimidiam sexta eiꝰ est
unũ. t̾cia cluo. climidia tria. hee au̾
ꝑtes in sũmam ducte .i. unũ et duo
et tͥa sił. eundẽ cõsũmant ꝑficiũt
ꝯsuminãt q senarium. seꝑtenariꝰ¬
est unũ. occonarius tres. octauam
qͣrtam et dimidiã: i. um̃ duo et
qͣtuor. s hoe simul ducte septenariũ
faciunt infra insistentẽ. Non ergo
ꝯplent eund̃ occonariũ. Nouenariꝰ
qd̃ est tria hee aũt simul qͣternariũ
faciũt longe nouenario minorem.
decimam duo qͥntam. qͥnq climidi¬
am. Qui nũi simł ousti ad occonari¬
um ꝑueniunt ñ ad denariũ Undena¬

Expanded text:
quaternarium. non ergo eum conplent pquaternarium. non ergo eum conplent partes suae, quia in summa minore consistunt. quinarius non habet talem nisi unam, id est ipsum unum, quae quinta pars eius est; nam et duo quamuis pars eius minor sit et tria maior, neutra tamen earum dici potest quota pars eius sit. senarius uero tres partes tales habet: sextam, tertiam, dimidiam . sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tria. haec autem partes in summam ductae, id est unum et duo et tria, simul eundem consummant perficiuntuntque senarium. 4. Jam septenariest unum. Octonarius tres, octavam, quartam, dimidiam, id est unum, duo et quatuor: sed hae simul ductae septenarium faciunt infra insistentem, non ergo complent eumdem octonarium. Novenarius quod est tria. haec autem simul quaternarium faciunt longe nouenario minorem. decimam, duo quintam, quinque dimidiam: qui numeri simul ducti ad octonarium perueniunt, non ad denarium. undena
Abbreviated transcription (Latin):
rupsus nominaretur dd̃ sicut in
illo loco postea qͣm dc̃m est ꝯgre¬
getur aqua q̃ sub oelo̾ in ꝯgregatõ¬
nem unam. et appareat arida. sb̾¬
infertur. et sic est fc̃m. ac deusde
cat s ad tãtũ eccurrt qͣntus est
ip̃e numerꝰ cuiꝰ ꝑtes sunt. hoꝵ pͥmꝰ
senarius est. nam uniꝰ in mim̾is
nlłe ꝑtes sunt. Sic enim d̾r. unum
in muiis quib num̾amꝰ ut ñ ha¬
beat dimidium uł aliqͣm ꝑtem.
sed u̾e ac pure ac simplicitur ũ
sit duoꝵ añt ꝑs unũ est et est di¬
mictia nec ulla alt̾a. t̾narius u̾o
duas ht̃ unam q̃ dici possit quo¬
ta sit qd̃ est unũ. nam t̾cia eiꝰ est.
et aliam maiorem que ñ possit dici
quota sit .i. clno. Nec huiꝰ ergo ꝑtes
computari possunt ille de quib a¬
gimꝰ idest q̃ dici possunt quoce sĩt.
porro quat̾naeiꝰ luas ht̃ tales. Nã
unũ qͣrta eiꝰ est duo dimidia. Sed
ambe in sũmam ducte. ⁊ dest unũ ⁊
duo simul t̾narium faciunt non

Expanded text:
rursus nominaretur Deus. Sicut in rursus nominaretur Deus. Sicut in illo loco posteaquam dictum est, Congregetur aqua quae sub coelo est in congregationem unam, et appareat arida; subinfertur, Et sic est factum: ac deinde cat, sed ad tantum occurrat, quantus est ipse numerus cujus partes sunt. Horum primus senarius est. Nam unius in numeris nullae partes sunt. Sic enim dicitur unum in numeris quibus numeramus, ut non habeat dimidium vel aliquam partem, sed vere ac pure et simpliciter unum sit. Duorum autem pars unum est, et ea dimidia, nec ulla altera. Ternarius vero duas habet, unam quae dici possit quota sit, quod est unum, nam tertia ejus est; et aliam majorem quae non possit dici quota sit, id est duo: nec hujus ergo partes conputari possunt partes illae. de quibus agimus, id est quae dici possunt quotae sint. porro quaternarius duas habet tales: nam unum quarta eius est, duo dimidia; sed ambae in summam ductae, id est unum et duo simul, ternarium faciunt. non
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur potestas et facultas ip¬
sa data nature humane. sum̃di ad
escam pabulũ agri. et fructꝰ ligni.
ad ħ enim intulit ⁊ sic est fc̃m. qd̾
ab illo loco inchoau̾at ubi ait Et
dixit dd̃. ecce decli uobis pabulũ
seminale ⁊ c̾. nam si cid omĩa q̃
supͣ dc̃a sunt retulerimꝰ qrd̾̃ ait ⁊
sic est fcm ꝯseqñs erit ut ꝯfiteam᷑
etiam creuisse illos iam et multi¬
plicatos impleuisse t̃ram in eod̾
sexto die qd̾ eadem scͥpturai testã¬
tẽ post mltos annos sc̃m inueri¬
mus. Quapp̃. cum data ẽẽt hec
facultas edendi ⁊ hec deo dicente
cognouit nͥam si id et tũc egisset
idest in escam illa que data sunt
et uescendo assumpsisset: seruare¬
tur illa consuetudo scͥpture ut ptꝰ¬
ea qͣm dc̃m est ⁊ sic est fc̃m. qd̃ ad
exprim̃dam p̾cedentem cognitõem
ꝑtinet deinde inferretur ⁊ ip̃a o¬
ꝑatio ac dicẽtur. ⁊ acceꝑunt ⁊ ede¬
tunt. pot̾at enim itri dici et si nõ

Expanded text:
intelligitur potestas et facultas ipintelligitur potestas et facultas ipsa data naturae humanae sumendi ad escam pabulum agri et fructus ligni. Ad hoc enim intulit, Et sic est factum, quod ab illo loco inchoaverat, ubi ait, Et dixit Deus, Ecce dedi vobis pabulum seminale, etc. Nam si ad omnia quae supra dicta sunt retulerimus quod ait, Et sic est factum; consequens erit ut confiteamur etiam crevisse illos jam, et multiplicatos implevisse terram in eodem sexto die; quod eadem Scriptura testante post multos annos factum invenimus. Quapropter, cum data esset haec facultas edendi, et hoc Deo dicente cognovit. Nam si id etiam tunc egisset, id est in escam illa quae data sunt etiam vescendo assumpsisset, servaretur illa consuetudo Scripturae, ut posteaquam dictum est, Et sic est factum, quod ad exprimendam praecedentem cognitionem pertinet, deinde inferretur etiam ipsa operatio, ac diceretur, Et acceperunt et ederunt. Poterat enim ita dici, etiamsi non
Abbreviated transcription (Latin):
scdm qͣm ip̃a quoq fc̃a est ad yma¬
ginem dei. s pp̃ unitatẽ ꝯuĩctõnis
fecit d̾s inquit hoĩem ad ymagiẽm
dei ac ne quisqͣm putaret solum
sp̃m hominis fc̃m qͣmuis scd̾m
solum sp̃m fieret ad ymaginem
dei fecit illũ inqͥt masculum et fe¬
minã fec̃ illos: ut iam ⁊̃ corpꝰ fõm in¬
telligatur. rursum nequisqͣm ar¬
bitraretur ita fc̃m ut in homine
singulari ut̃q secus exprimetur.
sicnt int̾dum nascuntur quos an¬
drogenos uocant ostñdit se singula
tem posuisse et qd̾ de uiro mulier
fc̃a est. postea manifestaturr cum
id qd̾ hic breuit̃. dẽm est ciligentius
ceꝑit eplicari. et ideo płalem nũm
ꝯtinuo subiecit dicens. fecit eos et
bñclixit eos. S ut iam clixi diligen¬
tius inconseqñti scͥptura de hoĩs
creatõne requiremꝰ. Nunc
adũtendum est qd̃ postea qͣm dixit
et sic fc̃m est statĩ sb̾iecit. ⁊ uidit d̾s
omĩã q̃ fecit. et eoce bona uasde. ubi

Expanded text:
secundum quam ipsa quoque facta est ad imasecundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singulartem posuisse et quod de uiro mulier facta est, sicut postea manifestabitur, cum id, quod hic breuiter dictum est, diligentius coeperit explicari; et ideo pluralem numerum continuo subiecit dicens: fecit eos et benedixit eos. sed, ut iam dixi, diligentius in consequenti scriptura de hominis creatione requiremus. Nunc aduertendum est, quod, posteaquam dEt sic factum est; statim subjecit, Et vidit Deus omnia quae fecit, et ecce bona valde: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
administratõem atq ita si̾ quasi mas¬
culum et femiuã illa ꝑte consulente
ac obtemꝑante. in hac tñ ilistributõ¬
ne nõ recte d̾e. ymago dei nisi illud qd̃
inheret ꝯtemplande in cõmutabili
ñitati. In cuiꝰ rei figura paulus apłs
uirumꝰ tm̃ clicit ymagiẽm et gͣłiã
dei. mulier aũt inquit. gsia uiri est.
Itaq qͣmuis hoc in duob homini¬
b duĩsi sexus ext̃ius scd̾m corpus si¬
guratũ sit. qd̾ eciam in una hoĩs in¬
t̾ius m̃te intelligitur. tñ et femina
que est corpore feminai: renonatur
et ip̃a in sp̃u m̃tis sue in agnitõem
dei scd̾m ymaginẽ eius qui creauit.
Ubi nõ est masculus et feminci sic̃
aũt aib hac gr̃a renouatõnis et refor¬
matõne ymaginis dei non seꝑantur
femine qͣmuis in sexi corporis eaꝑ¬
ẽẽ ymago et głia dei ⁊ sit in ip̃a pͥ¬
ma conditõne hominis sodm id qd̃
et femina homo errit. habebat u¬
nq m̃tem suam eandemq rõnalẽ

Expanded text:
administrationem, atque ita fieri quasi masadministrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili ueritati. in cuius rei figura Paulus apostolus uirum tantum dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloria uiri est itaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et femina. sicut enim ab hac gratia renouationis et reformatione imaginis dei non separantur feminae, quamuis in sexu, corporis eaesse imago et gloria dei, sic et in ipsa prima conditione hominis secundum id, quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eandemque rationalem,
Abbreviated transcription (Latin):
niusdem difficile est dic̾e. si enĩ peoco
mortalis effectus est. utiq ante pec¬
catum ñ incligebat talib cibis ne¬
q enim posset illud corpus fame cor¬
ñ posse uideatur:. unde huic quoq mor¬
talium corpoꝵ extitit iulicium: p̃
tñ dici alium modum ẽẽ potuisse ĩ
corporalib ĩ mortalib ut solo pie¬
caritatis affc̃u nulla corruptõnis
ꝯcupiscentia filii nascerentur. nec
mortuis ꝑentib successuri nec ipsi
morituri donec t̾m inrmortalib ho¬
minib impleretur. ac si instituto
iusto et sco ppło qͣlem post resurreo¬
tionem futuꝵ creclimꝰ nascendi etiã
modus fieret. potest quidem dici ⁊
quomͦ dicatur alia ꝯsidatio est. s nõ
etiam hoc quisqͣm dic̃e audebit ciboꝵ
incligentiam quib reficiebantr
nͥ mortalib corporib ẽẽ nõ posse.
postea cum ait scͥptura: et finxit
d̾s hoĩẽm de limo t̾re ut qd̃ dc̃m est
tam distribui in et̃ne ꝯtemplatõnis
ũitatem. et in qͣndam ueꝵ temporaliũ

Expanded text:
uiridem, difficile est dicere. si enim peccato mortalis effectus est, utique ante peccatum non indigebat talibus cibis. neque enim posset corpus illud fame cornon posse uideatur — unde hinc quoque mortalium corporum existit indicium — potest tamen dici alium modum esse potuisse in corporibus inmortalibus, ut solo pietatis adfectu nulla corruptionis concupiscentia filii nascerentur, nec mortuis parentibus successuri nec ipsi morituri, donec terra inmortalibus hominibus inpleretur, ac sic instituto iusto et sancto populo, qualem post resurrectionem futurum credimus, nascendi etiam modus fieret: potest quidem dici et, quomodo dicatur, alia consideratio est; sed non etiam hoc quisquam dicere audebit ciborum indigentiam, quibus reficiantur, nisi mortalibus corporibus esse posse. pus autem hominis postea, cum ait scriptura: et finxit deus hominem de limo terrae, ut, quod dictum est: tam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
in efficatia u̾o creatoris omĩa simł.
sic̃ enĩ fecit q̃ uentura eeñt ut nõ
tempdealit fac̾et temporalia. seo¬
ab eo fc̃a currrerẽt tpr̃a.
Ac ꝑ hoc isti clies septem. quos
lux corporis celestis circueundo ex¬
pliccit atq replicat sod̾m qͣndam
umbram significatõnis admo¬
nent uos quere illos cies in
quib lixe creata sp̃ualis omnib
presentari potũit: atq inde sep¬
timã requiem dei mane hrẽ. ues
uisse in die septimo tanqͣm ipso
die septimo eguerit ad requiem
suam. sed qd̾ in conspectu angłoꝵ
suoꝵ requieu̾it ab om̃ib oꝑib
suis que fecit. nõ utiq nisi in se

Expanded text:
in efficacia uero creatoris omnia simul. in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non tempab eo facta currerent tempora. Ac per hoc isti dies septem, quos lux corporis coelestis circumeundo explicat atque replicat, secundum quamdam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in quibus lux creata spiritualis omnibuserfectionem praesentari potuerit; atque inde septimam requiem Dei mane habere, etvisse in die septimo, tanquam ipso die septimo eguerit ad requiem suam; sed quod in conspectu Angelorum suorum requieverit ab omnibus operibus suis quae fecit, non utique nis
Abbreviated transcription (Latin):
pe hic ⁊ illic omĩa tam ampla im¬
mensaq spatia simul uno ietu tnͣ¬
siri manifestum. et quioqͥd pͥus
post̾ius q transeatur nichilominꝰ
certum est. Merito resur¬
rectõnis nr̃e celeritatẽ cum copri¬
m̃e uellet apłs in ictu oculi dixit
fieri. Neq enim aliquid in rerũ
corporeaꝵ motib uł ictib potest
celepius inueniri. qd̃ si oculoꝵ car¬
nalium aties celeritate tantũ po-¬
test. quid m̃tis aties uł humane.
qͣnto magis angłice: quid iam de
ip̃ius summe dei scipĩe celerita¬
te dicatur. que attingit ubiq
p̃p suam munditiã ⁊ nicħ inqui¬
natum in eam incurrit. In hiis gͦ
que simul fc̃a sunt nemo uidet
quid prius post̾ius ue fieri de¬
buerit nisi in illa sapĩa ꝑ quam
fcã sunt omia ꝑ ceclinem᷑ simul.
tutum p̾sentatus est om̃ib oꝑi
nosceret et in creatura fc̃a cog¬
nosceret ñ ꝑintebualloꝵ tempo¬
ualium moras. s prius ⁊ posfius
hñs in connexione creaturariun¬

Expanded text:
pe hic et illa omnia tam ampla inpe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsi oculorum carnalium acies celeritate potest tantum, quid mentis acies uel humanae? quanto magis angelicae? quid iam de ipsius summae dei sapientiae celeritate dicatur, quae adtingit ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit? in his ergo, quae simul facta sunt, nemo uidet, quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facta sunt omnia per ordinem simul. tutum, praesentatus est omnibus openosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens in conexione creaturaru
Abbreviated transcription (Latin):
nisi prius ꝑacto spatio aeris illius
qui suꝑ mar̾e qd prius occurrit ex¬
tenclitur. faciamus iam post illas
tͣnͣsmarinas t̾ras non nͥ ocoeanum
reman̾e nuncͥid et cierem qui suꝑ
ocoennũ cliffrmlitur potest tnͣsie
aties nr̃a nisi prius transierit qͥc¬
quid aeris eitra occeanũ suꝑ t̾ram
est: Deceani añt magnitudo incom¬
ꝑabilis ꝑhibetur. s qͣntaq sit pri¬
ns oportet aerem qui supra est.
tͥctiens hic diximus peius ⁊ post¬
ea id̾o̾ nõ simul omĩa uno iccu tn¬
sit nr̃ obtuitus. si enĩ clausis ocuł
faciem contra usuri solem po¬
namus ñ ne mox ut eos aꝑiremus
ibi potius aciem nr̃am nos inue¬
nisse qͣm illuo eam ꝑduxisse puta¬
bimus. ita ut nec ip̃i oeuli prius
aꝑti fuisse uideantur qm ilło quo
intend̾ant ꝑuenisse et certe iste
corporee lucis est raclius enueans
ex oculis nr̃is. et tam longe poĩta
tanta celeritate constringẽs ut
existimari ꝯꝑari q nõ possit. nem¬

Expanded text:
nisi prius peracto spatio aeris illius, nisi prius peracto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, extenditur. faciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur, potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nem
Abbreviated transcription (Latin):
utraq una est qr uno sp̃u u̾itatis
iuspirante conscͥpta est. s in nuis
reb in quib quid peius sit uł po¬
st̾isis interualla tempoꝵ ñ demon¬
strant. qͣmuis utrũq clici possit .i.
et simul ⁊ peius atq post̾ius. faci¬
lius tñ intelligitur qd dr̃. simul.
qͣm qd̃ peius atq post̾ius. uł ut cũ
solem intueniur orientem certe
mantfestum est qd̾ ad eum acies
ura ꝑuenire ñ posset nuĩ transi¬
ret tõtum aeris celiq spatium. qd̃
int̾ nos et ip̃m est. hoc aũt c̾i lon¬
ginquitatis fit quis existimare
sufficiat: nec utiq ꝑueniret eadẽ
seundum aecem qui est suꝑ mare.
nisi peius transisset eum qui est
suꝑ t̾ram in quallib medit̾renea re¬
gone simus ab eo loco ubi sumus
usq ad lictus maris deinde si ad
eafidem lineã contuitus nr̃i adhuc
post mare t̾re adiacent. eum quoq
aerem qui suꝑ illas tnͣsmarinas
t̃ras est tnͣsire aties nr̃a nõ potest

Expanded text:
utraque una est, quia uno Spiritu veritatis utraque una est, quia uno Spiritu veritatis inspirante conscripta est. 54. Sed in his rebus, in quibus quid prius sit vel posterius, intervalla temporum non demonstrant, ius, facilius tamen intelligitur quod dicitur simul, quam quod prius atque posterius: velut cum solem intuemur orientem, certe manifestum est quod ad eum acies nostra pervenire non posset, nisi transiret totum aeris coelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec utique perueniret eadem seundum aerem, qui est super mare, nisi prius transisset eum, qui est super terram, in qualibet mediterranea regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
es sex. uł sextem uel potius unnum
sexies septies ue. repentũ simul fe¬
cit qui fecit omĩa simul. Qd
omĩa simul nisi cum eis sermo tar¬
dius incedat ad id qͦ eos ducit. ꝑ¬
uenire ñ possunt qũo ergo dicimꝰ
sexies repetitam lucis illius p̃sen¬
tiam ꝑ angłicam cognitõem a ues¬
ꝑa ad mane. cum ip̃a tria simul .i.
et iliem et uesꝑam et mane semel
ei hr̃e suffic̃ẽt. cũ sił unu̾sã cͤatu¬
plaretur p̃p diem et in eius ip̃ius
natum cognosc̾et ꝓpt̃ uesꝑam. et
creatorem ex ip̃a eciam inferiore co¬
gnitõne p̃p mane laudaret: aut
quõ p̃cedebat mane ut in u̾bo cog¬
nosceret quid ẽẽt deo postea facien¬
dum idip̃m etiam conseqñter nes¬
ꝑe cognitura si peius et post̾ius
sex dies que ꝯmemorata sunt. fcã
sunt ⁊ simul omĩa feã sunt. Qͥa
et hec scͥptura que ꝑ memoratos
dlies narrat oꝑa dei et illa que simł
eum dicit fecisse omĩa uerax est et

Expanded text:
es sex uel septem. uel potius unum es sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid t: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lucis illius praesentiam per angelicam cognitionem a uespere ad mane, cum ipsa tria simul, id est et diem et uesperam et mane semel ei habere suffecerit, cum simul uniuersam creatuplaretur propter diem et in eius ipsius natura cognosceret propter uesperam et creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione propter mane laudaret? aut quomodo praecedebat mane, ut in uerbo cognosceret, quid esset deo postea faciendum, id ipsum etiam consequenter uespere cognitura, si prius et posterius sex dies quae commemorata sunt facta sunt, et simul omnia facta sunt: quia et haec Scriptura, quae per memoratos dies narrat opera Dei, et illa quae simul eum dicit fecisse omnia, verax est; et
Abbreviated transcription (Latin):
dieꝵ ꝓ suo quoq geñe in auras e¬
rumꝑent. etiam si huc usq fierẽt
qd̾ de c̾reata eoꝵ natura die uno id
est t̾cio fc̃m scͥptura narrauit. de¬
inde qd̾ dieb opus erat ut aues
primordiis existentes ad plumas
et pennas ꝑ nature sue nũos ꝑue¬
nerunt: añ forte oua tm̃ creatã erãt
cum quinto lie dc̃m est eiecerunt
aque om̃e nolatue penuat᷑ sod̾m suñ
genus. ac si pp̃ea recte hoo dici poruit
qr in illo humore ouoꝵ iam erant
omĩa que ꝑ nũos certos dieꝵ ooale¬
scunt et explicantur quodam mͦ qr
inerant iam ip̃e nuim̃ose rõnes ĩ¬
corporalit corporeis reb intexte cur
do fierent quib alites ꝑ temporales
sui cuiꝰq geñis moras oriri et ꝑfici
possent. de quo enim creatore scͥpu¬
ra ista narrauit qd̾ sex clieb ꝯsum¬
mau̾it omnia oꝑa sua de ilo alabi
utiq dissonant̃ scͥptum est qd̃ crea¬
u̾it omĩa simul ac ꝑ hoc et istes di¬

Expanded text:
dierum pro suo quaeque genere in auras edierum pro suo quaeque genere in auras erumperent, etiam si hoc usque fieret, quod de creata natura eorum die uno, id est tertio factum scriptura narrauit. deinde quot diebus opus erat, ut aues primordiis existentes ad plumas et pennas per naturae suae numeros peruenerunt? an forte oua tantum creata erant, cum quinto die dictum est, quod eiecerint aquae omne uolatile pennatum secundum suum genus? aut si propterea recte hoc dici potuit, quia in illo humore ouorum iam erant omnia, quae per numeros certos dierum coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae numerosae rationes incorporaliter corporeis rebus intextae, cur do fierent, quibus alites per temporales sui cuiusque generis moras oriri et perfici possent? de quo enim creatore scriptura ista narrauit. quod sex diebus consummauerit opera sua, de illo alibi non utique dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos di
Abbreviated transcription (Latin):
primitus instituta sunt cogitare
debenus. s sod̾m mirabłem atq in¬
effapłem uirtutem sapientie dei q̃
attingit a fine usq ad sinem fortit
gradib attingit aut tanqͣm gͥssib
ꝑuenit quapp̃ qͣm facilis ei effica¬
tissimus motus est. tam facile d̾s
lis mou̾iͤ uidemus ad ꝑagenda que
suo cuiq geñi ꝯpetunt ex illis iusi¬
tis rõnib ueniat quas tanqͣm se¬
minalit sparsit deus in iccu con¬
dendi cum dixit ⁊ fõa sunt. man¬
dauit. et creata sunt nonitaq tar¬
de institutum est ut eeñt uarda
que tarda sunt: nec ea mora sunt
conclita scła qua tͣnͣscurrunt. hos
quint si reꝵ quos cũm crearentur
non temporalit accrꝑunt. Alioqͥn
si reꝵ naturales motiones dierũ¬
q istoꝵ qͦs nouimꝰ usitata spatia cũ
hec primitus ũbo dei facta sunt
cogitemus ñ uno die opus erat
s plurib. ut eaq raclicitꝰ pulu¬
lant t̾ramq uestiunt subter pri¬
mitus gminarent deinde e̾ta nũo

Expanded text:
primitus instituta sunt cogitare primitus instituta sunt cogitare debemus, sed secundum mirabilem atque ineffabilem uirtutem sapientiae dei, quae adtingit a fine usque agradibus attingit, aut tanquam gressibus pervenit. Quapropter quam facilis ei efficacissimus motus est, tam facile Deus lis ea moveri ad peragenda quae suo cuique generi competunt, ex illis insitis rationibus veniat, quas tanquam seminaliter sparsit Deus in ictu condendi, cum dixit, et facta sunt; mandauit, et creata sunt. Non itaque tarde institutum est, ut essent tarda, quae tarda sunt, nec ea mora sunt condita saecula, qua transcurrunt. hos gunt, quos cum crearentur non temporaliter acceperunt. alioquin si rerum naturales motiones dierumque istorum, quos nouimus, usitata spatia, cum haec primitus uerbo dei facta sunt, cogitemus, non uno, die opus erat, sed pluribus, ut ea, quae radicibus pullulant terramque uestiunt, subter primitus germinarent, deinde certo numero
Abbreviated transcription (Latin):
siat firmam̃tum. ⁊ sic est fc̃m in co-¬
gnitõe creature sp̃ualis hoc peiusqͣm
in eo ip̃o fieret p̃noscentis. deinde facit
d̃s firmam̃tum iam utiq ip̃am fir¬
mam̃ti naturam cuiꝰ minor ẽẽt tan¬
qͣm uesꝑtina cognitio ac si usq ad om¬
nium oꝑum finem et usq ad requi¬
sic̃ cͤat᷑a. ut ꝓꝰs ĩ ip̃iꝰ g̾minari cog¬
nitio tanqͣm prior et maior in ubo
dei sicut in die et post̾ior ac minor ĩ
seip̃a sicut in uesꝑa. S si oĩa
mens sunił angłica potest que sin¬
gillatim ꝑ oedinem ꝯnexarum cãꝵ
sermo distinguit. minquid etiã que
fiebant uł ut ip̃m sirmam̃tum uł¬
ut a quaꝵ congregatio spẽsq t̾rarũ
nudata. uł ut fructicum et arboꝵ
g̾minatõ lũiariũ ⁊ syderum ꝯfirma¬
tio aquatilia t̾restriaq animantia
simul omĩa fc̃i sunt. an ñ etiam ꝑ
int̾uatia tempoꝵ sed̾m p̾finitos dies.
an forte ñ sicut ea scd̾m morus eoꝵ
naturales nũc exꝑimur. ita enã cũ

Expanded text:
iat firmamentum; et sic est factum, in cognitione creaturae spiritualis, hoc priusquam fieret in eo ipso praenoscentis. Deinde fecit Deus firmamentum; iam utique ipsam firmamenti naturam, cujus minor esset tanquam vespertina cognitio: ac sic usque ad omnium operum finem, et usque ad requisicut creatura, ut posset etiam ipsius geminari cognitio, tamquam prior et maior in uerbo dei sicut in die et posterior ac minor in se ipsa sicut in uespera. Sed si omnia simul mens angelica potest, quae singillatim per ordinem conexarum causarum sermo distinguit, numquid etiam quae fiebant, uelut ipsum firmamentum, uelut aquarum congregatio speciesque nudata terrarum. uelut fruticum et arborum germinatio, luminarium et siderum conformatio, aquatilia terrestriaque animantia, simul omnia facta sunt, ac non potius per interualla temporum secundum praefinitos dies? an forte non, sicut ea secundum motus eorum naturales nunc experimur, ita etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
quid fine tempoꝵ nicib ꝑageretur
in patͥa cui eius ꝑegrinatio suspira¬
bat S nunqͥd si iam nũc
simul ista omĩa gerit atq ht̃ ange¬
lica illa societas et unitas cliei ꝙ̃
primitꝰ condlidit deus tũc eclam
cum hec cond̾entur ħ sumul hũit.
nonne ꝑ om̃s sex dies cum ea q̃ ꝑ
singulos deo cond̾e placuit ꝯderent᷑
primo hec accipiebat in ũbo dei nt
in eius noticia primitꝰ fierent cum
dicebatur ⁊ sic est fc̃m deinde cum
fẽa eẽnt in sua ꝓpeia natirea qua sũt.
deoq placuissent qr bona sunt. tũt
ea crgnoscebat alia quadam inferio¬
re cognitõne que nomine uesꝑe sig¬
ificaita est. ac deinde fc̃a uesꝑͥa sie¬
bat mane cum de suo d̾s oꝑe sanda¬
retur. ⁊ alit̾ius creature que deinceps
facienda erat ex dei ũbo noticia pei¬
usqͣm fieret acciꝑetur. Non ergo tẽ
tĩ ꝑordinẽ ꝙ̃ scͥptura ꝯmemorat. An¬

Expanded text:
quid sine temporum uicibus ageretur quid sine temporum uicibus ageretur in patria, cuius peregrinatio suspirabat. Sed numquid, si iam nunc simul ista omnia gerit atque habet angelica illa societas et unitas diei, quem primitus condidit deus, tunc etiam cum haec conderentur simul haec habuit? nonne per omnes sex dies, cum ea, quae per singulos deo condere placuit, conderentur, primo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notitia primitus fierent. cum dicebatur: et sic est factum, deinde, cum facta essent in sua propria natura, qua sunt, deoque placuissent, ea cognoscebat alia quadam inferiore cognitione, quae nomine vesperae significata est; ac deinde facta vespera fiebat mane, cum de suo Deus opere laudaretur, et alterius creaturae quae deinceps facienda erat, ex Dei Verbo notitia, priusquam fieret, acciperetur? Non ergo tunc tim, per ordinem quem Scriptura commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis nõ uideat si attend̾e uelit et
diem ubi sol est. et noctem ubi nõ
est. ⁊ uesꝑam uñ discelit. et ma¬
ne quo acceclit saml hr̃e. S nos
plane in t̾eis. ħ omĩa simul hre
ñ possimnis. nec tñ istam t̃renam
conlitõem lucisq corporee tempo
malem localemq circuitum ĩlli pa¬
trie sp̃nali coequare debemus. ubi sẽ¬
per est lies in contemplatõne in¬
cõmutabłis u̾itatis. semꝑ uesꝑa in
cognitõne in seip̃a creatilre. semꝑ
mane etiã ex hac cognitõne in laudẽ
creatoris. Quia ñ obi abscessu lucis
suꝑioris s infĩoris cognitõnis distĩ¬
tõne fit uesꝑa nec mane tanquam
noctis ignorantie scĩa matutina suc¬
cedat. s qd̃ uesꝑtinam etiã cognitio¬
nem in głiam conlicoris attollat de¬
niq et uia nocte non nominata: nes¬
pere inquit et mane et mericlie.e¬
narrabo annuntiabo et exauclies uo¬
cem meam hic fortasse ꝑ temporũ
nioes. s tñ qͣntum puto signifioaus.

Expanded text:
quis non uideat, si adtendere uelit, et quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spirituali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, uespere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam, hic fortasse per temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans,
Abbreviated transcription (Latin):
Qmobrem potest aliquis fortasse
mecum clisputando certare ut clicat
sublimĩi celoꝵ angłos ñ alt̾natun
contueri peimo rõnes creaturaꝵ in¬
ꝯmutabłiter in u̾bi dei incõmutabłi
u̾itate ac deuide ip̃as creaturas. et
t̾cio eaꝵ eciam in seip̃is ognitõem
ad laudem referre coeatoris. s eoꝵ
posse. Nunquid tũ clicet. aut si qͥs¬
quam dix̾it audiendꝰ est illam cele¬
stẽ in angłoꝵ milib ciuitatẽ. aut nõ
ꝯtẽplari creatoris et̾nitatẽ. aut muta¬
bilitatẽ ignorare creat᷑e. aut ex eius
qͦ infi̾ore qͣdã cognitõe ñ laudare cͤatorẽ :
simul hoc totum possint. simul hoc
totum faciant. possunt tñ et faci¬
unt. Simul ergo hñt et cliem et ues¬
ꝑam et mane. Neq enim uerend̾
est. ne forte quid est ydoneus iam
illa sentire id̾o non putet hoc ibi
posse fieri qr in hiis dieb qui solis
hnius cirruitu ꝑaguntur. fieri nõ
potest. ⁊ hoc quidem ñ potest eisdẽ

Expanded text:
Quamobrem potest aliquis fortasse Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelorum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non potest eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
nam si in istis clieb ħt̃ qͣndam de¬
olinatõem suam lux in eocasũ qͣm
uesꝑe nomine nũcupamꝰ et ad ortũ
iũm reditum qd̾ mane clicimus cur
et illuc uesꝑam ñ dicamꝰ cum a con¬
templcitõne creatoris creaturn despi¬
citur et mane cum agnitõne cre¬
ature in laudem creatoris assiungit᷑
lapis. sed mud ꝓprie hoc utiq sigira¬
te. Quisquis ergo nõ eam tanquã
ꝓ nr̃o modulo uł indagare us puta¬
re potuimus. s aliam requirit in il¬
loꝵ dieꝵ enumeratõne sententiã q̃
non in ꝓphetia sigurate sed in hac
creaturtiꝵ conclitõne ꝓprie melius¬
q possit intelligi q̃rat. et diuinitꝰ
adintus inueniat. flexi enĩ potest.
ut etiam ego aliam hiis diuine scͥp¬
tirre ũbis congruentiorem fortassis
ut aliam q̃ preponenda sit inueni¬
ri ñ posse ꝯtendam. sicut ꝯfirmo
requiem dei scͥpturaꝵ sc̃aꝵ ñ quasi
post lassitudinem uł cure molestiã
nobis insinuare uoluisse.

Expanded text:
nam si in istis diebus habet quandam denam si in istis diebus habet quandam declinationem suam lux in occasum, quam uesperae nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus, cur et illic uesperam non dicamus, cum a contemplatione creatoris creatura despicitur, et mane, cum a cognitione creaturae in laudem creatoris adsurgitur? lapis, sed illud proprie, hoc utique figurate. quisquis ergo non eam, quam pro nostro modulo uel indagare uel putare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intellegi, quaerat et diuinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut confirmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse.