comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit: non erit quiducat:. Securꝰ autem ille
ꝓsponsa mortuus est: quam resurgens erat
ducturus. Uerũtamen fr̃s. in terim simus
quomodo serui & ancilla: Dictum ẽ. quidem:
nonuos dicam seruos sed amicos. Sed forte
solis discipłis dixit dñs. Audi & apostolum
paulum dicentem. Itaq iam inquit non est
seruus. sed filius. Si autẽ filius & heresꝑdm̃n
Popula dicebat. fidelibus dicebat lam ergo
in nomine dñi redempti sanguine ipsius. Totĩ
lauacro ipsius. filii sumus: Filius sumus: quia
sic multisumus. ut in illo uñum̃ simus. Quid
sibt ergo uult. quod ad huc tanquã serui loqͥ¬
mur :  Numqͥd tantum meritum habere possu¬
mus in aeccła quãuis iamfilii facti exseruis.
quantum habuit ipse apłs paulus: & tamen
in nobis grãipsius: primo enim seruos fecit.
quos redemit. Sanguis enĩ ille. ꝓseruis p̃tium
est: ꝓsponsa pignus est. Agnoscentes itaq

Expanded text:
erit, non erit qui ducat. Securus autem ille erit, non erit qui ducat. Securus autem ille pro sponsa mortuus est, quam resurgens erat ducturus. Verumtamen, fratres, interim simus quomodo servi et ancilla. Dictum est quidem «Non vos dicam servos, sed amicos,» : sed forte solis discipulis dixit Dominus? Audite apostolum Paulum dicentem: «Itaque jam,» inquit, «non est servus, sed filius; si autem filius, et haeres per Deum» . Populo dicebat, fidelibus dicebat. Jam ergo in nomine Domini redempti sanguine ipsius, loti lavacro ipsius, filii sumus, filius sumus; quia sic multi sumus, ut in illo unus simus. Quid ergo sibi vult, quod adhuc tanquam servi loquimur? Numquid tantum meritum habere possumus in Ecclesia, quamvis jam filii facti ex servis, quantum habuit ipse apostolus Paulus? Et tamen in nobis gratia ipsius? Primo enim servos fecit, quos redemit. Sanguis enim ille pro servis pretium est, pro sponsa pignus est. Agnoscentes itaque
Abbreviated transcription (Latin):
leua oculos tuos inmanus dominitui Qui
cũ audis dĩ uirtutem & dĩ sapientiã: leua
oculos tuos in manꝰ dominae tuae. quia ser¬
uus & ancilla es Seruus quia populus es:
ancilla quia aeccła es Ipsa autem ancilla.
magnã dignitatẽ inuenit apud dm̃ Oxor
facta .ẽ. : sed donec ueniat adamplexus illos
sp̃itales. ubi secure ꝑfruatur eu quẽ dilex̃.
& cui suspirauit in ista diuturna peregri¬
natione: Sponsa.ẽ. & accepit arram mag¬
nã sanguinẽ sponsiꝰ Cui secura suspirat.
nec illi dicitur noli amare Quomodo dici¬
tur aliquando uirgini iã desponsatae. &
nondum nuptae. & iuste dr̃ noli amare
Cum facta fueris uxor tunc ama recte dr̃
est a & non castum: amare eum cui nescit
annubat. Po test enim fieri ut alius spons&.
& antequã illi iungatur am&e & delongin¬
quo suspir&. & delonginqua peregrinatio¬
ne solus ducit. quia solus talem arrã dedit
Quis enim potest sic ducere uit moriatur ꝓ ea
quam uult ducere: si enim mori ꝓea uõlũ¬

Expanded text:
oculos tuos in manus Domini tui; cum audis Dei virtutem et Dei sapientiam, leva oculos tuos in manus dominae tuae: quia et servus et ancilla es; servus, quia populus es; ancilla, quia Ecclesia es. Ipsa autem ancilla magnam dignitatem invenit apud Deum: uxor facta est. Sed donec veniat ad amplexus illos spirituales, ubi secure perfruatur eo quem dilexit, et cui suspiravit in ista diuturna peregrinatione, sponsa est: et accepit arrham magnam, sanguinem sponsi, cui secura suspirat. Nec illi dicitur, Noli amare; quomodo dicitur aliquando virgini jam desponsatae, et nondum nuptae: et juste dicitur, Noli amare; cum facta fueris uxor, tunc ama: recte diciest, et non castum, amare eum cui nescit an nubat. Potest enim fieri ut alius sponset, et antequam illi jungatur, amet, et de longinquo suspiret et de longinqua peregrinatione. Solus ducet, quia solus talem arrham dedit. Quis enim potest sic ducere, ut moriatur pro ea quam vult ducere? Si enim mori pro ea volu
Abbreviated transcription (Latin):
mũ habere uxorem. filios. nepõtes. & te forte
non habere : noli zelare. Uide quia & intẽ com¬
pletum. ẽ. : sed spĩtaliter. Anforte non es in
menbris: si non ibi es: plange quia nec hic.
nec ibi. Si autem ibi: securus esto: quia & si
ibi & non hic: fructuosius ibi quã hic Sigͦ
habemꝰ. quare habemus: quia timemus dñm
Ecce sic benedicetur homo: qui tim& dñm Ille
.ẽ. homo: qui sunt homines. & ipsi homines
homo: quia multi unum. quia xp̃c unus
& uidebant ibi uxores fȩcundas. filios ab un¬
dantes. circũire mensã patris sui Nescio qu a
ibas. & non exsion: benedicatte dñs. sed ex
syon. Noli quȩrere illas benedictiones. quȩ
non exsron. Non benedixit dñs tales. fr̃s mei :
benedictio ista: dñi . ẽ: Aut si non .ẽ. ad ño.
quis duc& uxorẽ. sinolit dñs. aut quis

Expanded text:
mum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte mum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte non habere, noli zelare; vide quia et in te completum est, sed spiritualiter. An forte non es in membris? Si non ibi es, plange quia nec hic, nec ibi. Si autem ibi, securus esto; quia etsi ibi et non hic, fructuosius ibi quam hic. 14. Si ergo habemus, quare habemus? Quia timemus Dominum. «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Ille est «homo,» qui sunt homines; et ipsi homines, «homo:» quia multi unum, quia Christus ut Dominum, et videbant ibi uxores fecundas, filios abundantes circuire mensam patris sui; nescio qua ibas: «Benedicat te Dominus,» sed «ex Sion.» Noli quaerere illas benedictiones quae non sunt ex Sion. Non benedixit Dominus tales, fratres mei? Benedictio ista Domini est: aut si non est a Domino, quis ducet uxorem, si nolit Dominus? quis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia ipse xp̃c est inxp̃ianis. quos xp̃ianos
ꝑbaptismum cotidie parit aeccła.: ergo inqͥb
intelligis coniugem : in illis matrẽ. in illis filios
Dicatur ergo : qu ales debent. ẽẽ. filii. quales:
Pacifici. Quare pacifici: quia beatipacifici: qm̃
ipsi filii dĩ uocabuntur. Quia ergo in oliua
fructus ẽ. pacis. oleum enim pacem significat.
quia caritatẽ significat: Sine caritate nulla
pax ẽ.: & manifestum.ẽ.: quia qui diuiserunt
pacẽ. non habent caritatem: Vnde iam exposui
caritati urãe. quare columba folia cũ fructu
porta uit ad arcam: ut significaret quia & illi
qui foris baptizati sunt sicut ligna illa extra
arcam bap̃tizati sunt. Nonsola folia habuer̃.
idest uerba sola: sed habuer̃ & fructum quod
.ẽ. caritas Ipsa colũba illos reportat ad arcam.
& ueniunt ad unitatẽ: Tales ergo filii debent
ẽẽ in circuitu mensae dñi: uelut nouellatio oli¬
Quarum. Perfecta res ẽ Magna beatitudo. Iam
quns ibi nolit ce cum uideris aliquẽ blasphe¬

Expanded text:
quos Christianos per Baptismum quotidie parit Ecclesia? Ergo in quibus intelligis conjugem, in illis matrem, in illis filios. 13. Dicatur ergo quales debent esse filii. Quales? Pacifici. Quare pacifici? Quia, «Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur» . Quia ergo in oliva fructus est pacis: oleum enim pacem significat, quia charitatem significat; sine charitate nulla pax est: et manifestum est quia qui diviserunt pacem, non habebant charitatem. Unde jam exposui Charitati vestrae quare columba folia cum fructu portavit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris baptizati sunt, sicut ligna illa extra arcam baptizata sunt, si non sola folia habuerint, id est verba sola, sed habuerint et fructum, quod est charitas, ipsa columba illos reportat ad arcam, et veniunt ad unitatem. Tales ergo filii debent esse «in circuitu mensae» Domini, «velut novellatio olivarum.» Perfecta res est, magna beatitudo: jam quis ibi nolit esse? Cum videris aliquem blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: nolite uobis dicere patrẽ suꝑ terram.
unus ẽ. enim pat̾ ur̃ qui incaelis. ẽ Quod gͦ
inpatre docebat discipłos: hoc in matre ip̃se
demonstrauit. Uult enim dñs: ut consangui¬
nitatib t̾renis p̃ponamꝰ dm̃ Defer patri. quia
pater .ẽ : defer dõ. quia ds̃.ẽ Generauit tẽ
pater accõmodando carnẽ suam: generauit
tẽ ds̃ adhibendo potentiam suã. Ne irascatur
pater cum ds̃ illi p̃ponitur. immo gaudeat
sibi tantum deferri. ut ille inuentus esset. qui
ei deberet p̃po̾ni: E rgo quiddicam Dñs quid
ait: quae mihi mater. aut qui fr̃s: extendit
manus super discipłos suos : & ait Ecce mat̾
i ea. & fr̃s mei Fãs erant . Mater quomodo erant:
addidit. Et qui fecerit uoluntatẽ patris mei:
ipse mihi fr̃. & soror & mater .ẽ. Puta fr̃s¬

Expanded text:
dicit? «Nolite vobis dicere patrem super terram; dicit? «Nolite vobis dicere patrem super terram; unus est enim Pater vester qui in coelis est» . Quod ergo in patre docebat discipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est; defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendit manus in discipulos suos, et ait: Ei.» Fratres erant; mater quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater, et soror, et mater est» . Puta, «fr
Abbreviated transcription (Latin):
rit ab eis sponsus. tunc ieuinabunt filii spon¬
si ł rgo ipsa coniunx: & ipsa filii Mirum
dico fr̃s mei. In uerbis dñi inuenimus¬
& fr̃s ipsuis. eẽ. & sorores ipsius . eẽ.. & matrẽ
ipsius. eẽ. Namcũ ei nuntiaretur. mater eiꝰ
& fr̃s eiꝰ foris stantes: quia foris stabant.
typum gerebant. Quis trpus matris : syna¬
goga. Et quis tẏpus fr̃m carnalium.
ludȩi foris stantes. & foris stat sin agoga
N am MARIA in laterib domꝰ eiꝰ. & cognati erꝰ
ex uirginis MMRIAE consanguinitate uenien¬
tes. Qui in eum credider̃ in laterib: domus eꝰ.
noninquantum carnali consanguinitate iunc¬
ti erant: sed inquantũ uerbum dĩ audiebanc
& faciebant. hoc enĩ respondit dñs: & ait.
Quae mihi mater. aut qui fr̃s.  Unde tẽptauer̃
quidam dicere: quia xp̃s matrẽ non habuit.
quia dixit quae mihi mater. Quare. ergo et¬
Petrus & iohannes. & iacobus. & alitapostoli.
patres non habuer̃ interra: & tamen quid eis

Expanded text:
rit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponrit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. In verbis Domini invenimustres ipsius esse, et sorores ipsius esse, et matrem ipsius esse. Nam cum nuntiarentur ei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus ejus; non in quantum carnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum verbum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit Dominus et ait, «Quae mihi mater, aut qui fratres?» Unde tentaverunt quidam dicere quia Christus matrem non habuit, quia dixit, «Quae mihi mater?» Quare? Ergo Petrus et Joannes et Jacobus, et alii Apostoli patres non habuerunt in terra? Et tamen quid eis
Abbreviated transcription (Latin):
ra hab& : mali illi inhęrent. Ergo & de alio.
bona latera hab&. bonis consiliis uiuit. Quid
ẽ hoc bonis consiliis regitur łrgo latera
domus: sunt illi qui inhęrent xp̃o Nec sine
causa & ipsa cõniunx. de latere factaẽ: Viro
dormiente ȩua facta est: moriente xp̃o. aeccła
facta ẽ: Et illa delatere uiri. cum costa detracta
.ẽ. : & ista delatere uiri. quando latus lancea
ꝑcussum. ẽ : & sacram̃ta ꝓfluxer̃. łrgo uxor
tua : ut uinea fertilis. Sed inquib in laterib
domꝰ tuae. In aliis qui non inherent xp̃o. ste¬
rilis: sed nec illos intunea computabo. Filii tui
Quae .ẽ. uxor. & qui sunt filii . in istis carnali¬
b nuptis & coniugiis: alia uxor. & alii filii
In aeccła quae uxor: ipsi filii. Ad aeccłam enĩ
Ergo in coniuge ipsius erant. & coniunx erant
scđm portionem suã: quã in membris obtine¬
bant. Quare ergo deillis dicitur. cũ recesse¬

Expanded text:
ra habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, ra habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. Viro dormiente, Eva facta est , moriente Christo, Ecclesia facta est: et illa de latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim Ergo in conjuge ipsius erant, et conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesse
Abbreviated transcription (Latin):
łfertilis Sed inquib uinea fe̾rtilis. : uidemꝰ
enim parietes istos intrantes multos ste̾riles.
uidemus quia istos parietes intrant multi ebri¬
osi. feneratores. mangones. quȩrentes sortilogos.
euntes ad precantatores & p̃cantatrices. quando
illis caput dol& Ista .ẽ. fertilitas uineae. ista
.ẽ ubertas uxoris : non ipsa est. Istȩ spinȩ sunt.¬
sed nonubiq Spinosam habet quandã fertilita¬
tẽ: & .ẽ. uinea fertilis. Sed in quib : in laterib
domꝰ tuae. Non om̃s dicuntur latera domus
Q uęro enĩ: quae sint latera domꝰ: Quiddicam.
parietes sunt : quasi lapides Forcessi dehoc
habitaculo corporali dicer&: forte hoc intelli¬
geremꝰ latera. Latera dicimꝰ domus: eõs qui
in hęrent xp̃o. Non enĩ sine causa & in sermo¬
ne cotidiano dicimꝰ de aliquo. qui forte male
agit. ex malorum consiliis amicorum: de illo
dicimus. mala latera hab&. Quid ẽ. mala late¬

Expanded text:
fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt,sed non ubique spinosa. Habet quamdam fertilitatem, et est vinea fertilis; sed in quibus? «In lateribus domus tuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala late
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dm̃ suum. Cum tibi hoc dicit paganus:
non inuenis quod illi ostendas. quia non ẽ. cui
ostendas. Redis ergo & plangis addm̃: quia
illi suspiras antequam uideas. & desiderio ipsiꝰ
gemis: & quia in ipsus desiderio ploras: duly¬
ces sunt & ipsae lacrimȩ: & ꝓcibo tibi erunt
ternum saginabit: quia erit nobiscum uerbũ
dĩ quo pascuntur angłi. Interim modo labores
fructuum: postea fructus laboris. Labores fruc¬
tuum tuoꝵ manducabis : beatus es & bene tibi
erit. Beatus es dep̃senti ẽ : bene tibi erit. de fu¬
turo .ẽ: Cum manducas labores fructuũ tuoꝵ.
beatꝰ es: Cumꝑueneris adfructũ laborum tuoꝵ.
bene tibi erit: Quid dixit: Nam si bene tibierit.
utiq beatus eris . Et sibeatꝰ eris: utiq bene tibi
erit. Sed interẽ. inter spem & rẽm: Si spes tam
dulcis. quanto res dulcior erit. lam ueniamꝰ
adillud: uxor tua: Xp̃odicitur: ergo uxor eiꝰ

Expanded text:
mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipsae lacrymae, et pro cibo tibi erunt,ternum saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim modo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.» Quid dixit? Nam si bene tibi erit, utique beatus eris; et si beatus eris, bene utique tibi erit. Sed interest inter spem et rem. Si spes tam dulcis, quanto res dulcior erit! 11. Jam veniamus ad illud, «Uxor tua:» Christo dicitur. Ergo uxor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
de surgite. quia & ille humiliari uenit: qui
exaltatus est ꝓpt̃ uos. Etquid dictum ẽ  qui
manducatis panem doloris. Iste . ẽ. labor fruc¬
tuum: panis doloris Nisi enim manducare-¬
tur : non diceretur panis. Nisi enĩ haberet
aliquam suauitatẽ panis iste: nemo illũ man¬
ducaret cum tanta suauitate. Plorat ingemi¬
tu qui orat. Dulciores sunt lacrimae orantiũ.
quam gaudia theatrorum Et audi flammã
desiderii. qu a manducatur ipse panis deqͦ
dicit qui manducatis panem doloris Alio
loco dicit amans iste. cuiꝰ uocem in psalmo plerũ¬
q agnoscimꝰ: factae sunt mihi lacrimae meae
panis die ac nocte. Vnde factae sunt lacrimae
panis: dum dr̃ michi cotidie ubi ẽ. ds̃ tuus
Ancequam enim uideamus eũ qui nos dilexit.
qui nobis pignus dedit. cui desponsati sumus:
insultant nobis pagani & dicunt: Vbrẽ quod
colunt xp̃iani. ostendant nobis quẽ colunt:
Ecce ego ostendam illi diñ meũ. & ipse ostendãt

Expanded text:
de surgite; quia et ille humiliari venit, qui de surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? Antequam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant
Abbreviated transcription (Latin):
ris & ipse iocundat agricolam: Quid sibiuult
labores fructuũ tuoꝵ manducabis: modo
labores habemꝰ. fructus postea erit. Sed quia
& ipsi labores non sunt sine gaudio ꝓpt̃ spem
dequa paulo antediximꝰ. sp̃e gaudentes intri¬
bulatione pacientes : modo nos ipsi labores
nr̃i iocundant. & lȩtos nos faciunt despe Si
ergo labor nr̃ potuit manducari. & potuit
iocundare: m̃anducatus ẽ fructus ipsius la¬
bor̃. Qualis erit manducans labores suos:
quiꝰ euntes ibant & flebant. mittentes semina sua
Quanto iocundius manducabunt fructus labo¬
rum. qui uenientes uenient cũ exultatione.
portantes manipulos suos: & ut noueritis fr̃s
quia manducatur labor iste : insuperiore psal¬
mo audistis dictum suꝑbis. qui antelucem
uolebant surgere. id ẽ. ante xp̃m. non ꝑhumi¬
litatẽ qua surrexit xp̃c:dictũ est illis: surgite
postea quam sed istis: id ẽ. humiliamini. Et in¬

Expanded text:
ris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, ris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo audistis dictum superbis, qui ante lucem volebant surgere, id est ante Christum, non per humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et in
Abbreviated transcription (Latin):
meae: quid si ꝓpt̃ terrenam felicitatẽ : Audi
quid sequitur Vt contẽpler delectationẽ dñi.
gi abeo hanc unã petut a dño. Hanc unam
si petieritis. ad hanc unã sicor ur̃m erexeri:¬
ytis. & hoc solum amittere tim ueritis. nec
in uidebitis felicitatib terrenis: & illã felicita¬
tem ueram sꝑabitis. & eritis in eiꝰ corpore cui
cantat᷑. Beati om̃s qui timent dñm. qui abu¬
lant inuiis eiꝰ. labores fructuũ tuoꝵ mandu¬
cabis. Ouos. otu. uos multi qui unus estis:
labores fructuum tuoꝵ manducabis: quasi per¬
uerse uidetur dicere: non intelligentib Debuit
enim dicere: fructus laborum tuioꝵ mandu¬
cabis: A ulti enim manducant. fructũ laboꝵ
suorum. Laborant inuinea. ipsum laborem
non manducant. sed quod delabore ipsorum
nascitur m anducant. Laborant circa arbores
pomiferas. non qđ quis mañdũco labores.
sed qđ illae arbores attulerint: Tructus labo¬

Expanded text:
meae.» Quid si propter terrenam felicitatem? Audi meae.» Quid si propter terrenam felicitatem? Audi quid sequitur: «Ut contempler delectationem Domini, gi ab eo, hanc unam petii a Domino. Hanc unam si petieritis, ad hanc unam si cor vestrum exercueritis, et hoc solum amittere timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui cantatur, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» 10. «Labores fructuum tuorum mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fructuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus labo
Abbreviated transcription (Latin):
mo tibi dicat quid facis. nemo noli facere quod¬
uelis. ne mo quare feristi. abundent tibi ista
omĩa terrena quae concupisti. & uiue in illis
non usq ad tẽpus sed semꝑ. faciem tantũmeã
nunquam uidebis. Fr̃s mei unde ingemuistis.
nisi quia iã natus est timor castus ꝑ manens in
ret ds̃ faciem meã nunquã uidebis. ecce omĩ
ista terrena felicitate. omĩb reb abundabis.
circũ fluent te bona tẽporalia. non illa amites.
non illa deseres. quid uis amplius. feroe
quidem &gemer& timor castus & diceret: immo
tollantur omĩa & faciem tuã uideã: timor
castus exclamar& depsalmo: & dicer& Ds̃
uirtutum conuertenos: & ostende faciem tuã
& salui erimus. Timor castus exclamar&e de
psalmo: & diceret: unampecii adño Uide quo¬
modo ardeat timor iste castus. timor uerus. amor
sincerus: unam petii adño. banc requiram:
Quid ut in habitem indomo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ

Expanded text:
mo tibi dicat, Quid facis? nemo, Noli facermo tibi dicat, Quid facis? nemo, Noli facere; nemo, Quare fecisti? Abundent tibi omnia ista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sed semper: faciem tantum meam nunquam videbis. Fratres mei, unde ingemuistis, nisi quia jam natus est timor castus, permanens in ret Deus: Faciem meam nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret; «Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo domini omnes dies vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tard& : sic cũ uenerit timebitur nediscedat
Frit autem iste timor castus : quia tranquillꝰ
& securus. Non enĩ deserimur abeo: Cum
Castus ergo timor fr̃s mei hoc habet. uenit
de amore. Ille autem timor nondum castus:
p̃sentiae pęnas tun&e. Timore facit: quicqͥd
boni facit: nontimore amittendi illud bonũ:
sed timore patiendi illud malum. Nontim&
ne ꝑdat amplexus pulcherrimi sponsi : sed
tim&e ne mittatur ingehennã Bonus. ẽ. &¬
iste timor: utilis. ẽ: Non quidem ꝑmanebit
in scłm scłi : sed nondum .ẽ. ille castus. ꝑ manens
aliquid: quod uosmetipsos interrogetis: Si ds̃
ueniens uoce ꝓpria loqueretur nobis. quãquã
nontaceat loqui ꝑ literas suas. & dicer& homi¬
ni. peccare uis pecca fac quicquid te delectat.
quicquid amaueris interra tuũ fiat. cui fueris
iratꝰ intereat. quẽ rapere uolueris rapiatur.
quẽ cedere cedatur. quẽ damnare damnetur.
quẽ possidere possideas. nemo tibi resistat. ne-¬

Expanded text:
tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim deseremur ab eo, cum Castus ergo timor, fratres mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit in saeculum saeculi: sed nondum est ille castus permanens aliquid, quod vosmetipsos interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini: Peccare vis, pecca; fac quidquid te delectat; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur; quem caedere, caedatur; quem damnare, damnetur; quem possidere, possideas: nemo tibi resistat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nos ut reamaremꝰ eum. & ut eum reamare
possimꝰ: uiuificauit nos inspũ scõ. Pulcher. ẽ
ille. & absens est. Interrog& se sponsa: si casta
.ẽ In membris sumus om̃s fr̃s mei In membris
ipsius sumus: ideo unus homo sumꝰ. Uideat
unusquisq qualem timorẽ habeat. an eum
quẽ excludit caritas : ancastum ꝑmanentem
in scłm scłi Modo ꝓbauit dico & ꝓbabit: ab¬
sens est sponsus nr̃. In terroga conscientiãtuã
Uis ut ueniat. an adhuc uis ut tard&. Uidete
fr̃s. Ego pulsaui adhostia pectoꝵ ur̃orum.
uocem in habitantium ille audiuit. Quid
singulorum quoꝵq modo conscientiae dixerint:
ad aures meas. quia homo sum ꝑuenire non
potuit : ille qui absens. ẽ. presentia corporis.
p̃sens. ẽ. uigore maiestatis : audiuit uos
Quã multi sidicatur illis. ecce iamxp̃e. crtis
dies iudicii: non dicunt utinã ueniat. qui
enimdicunt : multũ amant Et si dicatur
illis tardabit: timent ne tard&: quia timor
castus . ẽ. Quomodo autem nontimetur ne

Expanded text:
nos, ut redamaremus eum; et ut redamare possemus, visitavit nos Spiritu suo. Pulcher est ille, et absens est. Interroget se sponsa, si casta est. In membris sumus omnes, fratres mei; in membris ipsius sumus, ideo unus homo sumus. Videat unusquisque qualem timorem habeat, an eum quem excludit charitas, an castum permanentem in saeculum saeculi. Modo probavit ; dico, et probabit. Absens est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videte, fratres: ego pulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne
Abbreviated transcription (Latin):
herba ẽ. quae nascitur in tectis: insolario. inte¬
gulato In alto uidetur. & radicem non hab&
Quanto melius humilus nasceretur. & laetius
ui rescͤet: modo nascitur altius ad celeriorẽ
ariditatem. Nondũ euulsum . ẽ: & aruit. Non¬
dum finiti sunt in iudicio dĩ. & iam nonhabent
su cum uiriditatis. Attendite oꝑa ipsorum.
& uidete quia aruer̃: Sedhic sunt & uiuunt:
nondum ergo a uulsi sunt: Aruer̃. sed non¬
dum a uulsi sunt: facti sunt sicut foenum
tectoꝵ quod priusquam euellatur aruit: &
uenient messores. sed nondeillis implent ma¬
nipulos. Uenturi sunt enĩ messores. & collec¬
turi sunt triticum in horreum: & zizaniã alli¬
gabunt et mittent inignẽ. Sic & foenũ tectoꝵ
expurgatur . & quicquid inde euellitur. in
ignem mittitur: Quia & priusquã euelleretur
aruit. non inde implet messor manus Sequi¬
tur enĩ & dicit
N on repleuit manũ suã mes¬
sor. & sinũ suum qui manipulos colligit:

Expanded text:
herba est quae nascitur in tectis, in solario integulato. In alto videtur, et radicem non habet. Quanto melius humilius nasceretur, et laetius viresceret? Modo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum est, et aruit: nondum finiti sunt in judicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. Attendite opera ipsorum, et videte quia aruerunt. Sed vivunt, et hic sunt: nondum ergo avulsi sunt: Aruerunt, sed nondum avulsi sunt: facti sunt «sicut fenum tectorum, quod prius quam evellatur aruit.» 12. Et venient messores, sed non de illis implent manipulos. Venturi sunt enim messores, et collecturi sunt triticum in horreum, et zizania alligabunt, et mittent in ignem. Sic et fenum tectorum expurgatur, et quidquid inde evellitur, in ignem mittitur; quia et priusquam evelleretur aruit. Non inde implet messor manus. Sequitur enim et dicit: «Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc incultus & siluester dicitur. Nã & qͥdam
codices : in campis siluȩ habent. Qui ergo
erant in campis saltuum. nisi gentes incultae.
Qui erant campi saltuum. nisi ubi ad huc uepres
erant idolatriae.: Sic tamen quomodo uepres
ibi erant idolatriae : ibi inuenimus locumdño.
tabernaculum dõ iacob Quod audiuimꝰ in eu¬
fratã : inuenimꝰ in campis saltuum: Quod pre¬
dicatum. ẽ inimagine udȩis : manifestatum. ẽ.

Expanded text:
adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis saltuum;» quod praedicatum est in imagine Judaeis manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
in campis saltus Ibi audiuit: ũbi inuenit. an
alibi audiuit. & aubi inuenit: quȩ ramꝰ ergo
quidsit eũfrata ubi audiuit. itẽquȩramꝰ qũi
sit campi saltus ubi inuenit. ł ufrata uer¬
bum hebreum. interp̃tatur latine speculũ.
sicut tradider̃ qui uerba hebrea scripturis
posita in aliam linguam transtuler̃: ut ad nos
ꝑuenirae intellectus. Nã exhebrea. transtuler̃
ingrecam. Ex greta. trans lati sunt nobis in la¬
tinam: Fuerunt enim qui uigilarent inscrip¬
turis. Si ergo eũfratã speculum : illa domus
quae inuenta est incampis saltuum. inspeculo
audita ẽ. Speculum: unaginẽ hab&e Omĩs
ꝓphetia: imago futurorum. Domꝰ ergodĩ futu¬
ra: inimagine ꝓphetiae predicata. ẽ Audiui¬
mus enim illam inspeculo: id.ẽ audiuimus
in eufrata.Inuenimus in campis saltuum
Qui sunt campi saltuũ : campi siluarũ. Non
enim quẽ admodum uulgo dr̃ saltus ille. uer¬
bi gr̃a centurias habens tot: saltus: ꝓprie locus

Expanded text:
in campis saltuum.» Ibi audivit, ubi invenit; an alibi audivit, et alibi invenit? Quaeramus ergo quid sit «Ephrata,» ubi audivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo, id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Cuiꝰ.: dñidĩ iacob Qui intrant ut in habitent:
ipsi sunt qui in trant ut in habitentur Indomũ
tuã ut in habites intras: domumdĩ ut in habiteris
Est enimmelior dñs Quicumte cȩperit in habita¬
re : beatum tẽ facit. Nam si tu abillo non in habi¬
teris: miser eris Insua potestate. ẽẽ. uoluit ille
filius quidixit: da mihi partem patrimonii quȩ

Expanded text:
ini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii qu
Abbreviated transcription (Latin):
stellarum: hoc &e homines conati sunt Uiderus
utrum implere potuerunt: Nontam̃ conarentur.
nisi se impletur os. cẽ. sperarent. Illis dimittamꝰ
quid poterint: & quonsq ꝑuenerint: Dõ autẽ
puto nonesse magntim. numerare om̃s stellas.
An force numerum ne obliuscatur recens & magnũ

Expanded text:
stellarum? Hoc et homines conati sunt: viderint utrum implere potuerint; non tamen conarentur, nisi se impleturos esse sperarent. Illis dimittamus quid potuerint, et quousque pervenerint: Deo autem puto non esse magnum numerare omnes stellas. An forte numerum, ne obliviscatur, recenset? Magnu
Abbreviated transcription (Latin):
auferas deterra: qua totusoibis eũgłio repleat᷑. Conta
responsionẽ dinĩ mei dicentis. oport& p̃dicari hoc euan.¬
gelium in toto orbe t̃tarũ intestimonium om̃ib gentib
& tunc ueni& finis. Iuid ad hucfrs: Planasunt. mani

Expanded text:
auferas de terra, quam totus orbis Evangelio repleatur, contra auferas de terra, quam totus orbis Evangelio repleatur, contra responsionem Domini mei, dicentis: «Oportet praedicari hoc Evangelium in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» . Quid ad haec,
Abbreviated transcription (Latin):
Illi annitui ñ deficient : illi annitui. qͥer̃ ingene¬
ratione generationũ ñ deficient. Haccqͦ sciens exi¬
guitatẽ dierũ meoꝵ quęrerẽ ate: nisiscirẽ om̃s
dies scłi abinitio usq infine̾ exiguos. ẽẽ. in com¬
parationẽ aet̃ nitatis tuae. Noui gͦ unde int̾roga¬
uerim: ñ se extollant heretici qͣsi exigui dies fueriÑ
eccła: toto orbȩ diffusȩ: Nã &usq infinẽ cũsunt:
exigui sunt. Quare exiguisunt : Qm̃ qͣndoq fini¬
endisunt anni illi: qͥ er̃ ingenerationẽ generationu̾̃
Hi amandi. hi desiderandi: his suspirandũ. Propter
hos inunitate ꝑmanendũ: ꝓpt̾ hos quicqͥd hereticoꝵ
malidͥcuitandu. Propt̾ hos ꝑditis respondendũ: ꝓpter
hos lucrandi qui ertauerant: & reuocandi quiperierant
Iilic deb&: eẽ. desiderium. sedtamen ut uerbosis. ut male
garrulis. ut calumniosis. susurrantib. detractorib
respondeam: idõ mihi annuntia exiguitatẽ dierumeoꝵ¬
Q ne reuõcesme indimidium dierũ meoꝵ. ut anteme

Expanded text:
Illi anni tui non deficient, illi anni tui qui erunt in generatione generationum, non deficient. Haec ergo sciens, exiguitatem dierum meorum quaererem a te, nisi scirem omnes dies saeculi ab initio usque in finem exiguos esse in comparatione aeternitatis tuae. Novi  se extollant haeretici, quasi exigui dies fuerint Ecclesiae, toto orbe diffusae; nam et usque in finem cum sint, exigui sunt. Quare exigui sunt? Quoniam quandoque finiendi sunt. Anni illi qui erunt «in generatione generationum,» hi amandi, hi desiderandi, his suspirandum; propter hos in unitate permanendum, propter hos quidquid haereticorum mali est devitandum, propter hos perditis respondendum, propter hos lucrandi qui erraverant, et revocandi qui perierant: illic debet esse desiderium. Sed tamen ut verbosis, ut male garrulis, ut calumniosis, susurrantibus, detractoribus respondeam, ideo «mihi annuntia exiguitatem dierum me revoces in dimidium dierum meorum,» ut ante me
Abbreviated transcription (Latin):
sunt caeli. Ne pũtesenim qͣsi aliud facere dm manu
aliud uerbo: qđ fac̃ uerbo hac fac̃ manu. Ñ enĩ distinctꝰ:
corporeis m̃bris: qͥdix̃ : Egosum qͥsum. Et forte uerbũ eiꝰ:
est manus eiꝰ. Certe manꝰ eius: est uirtꝰ eius. Quia enim
dictũ est fiat firmam̃tũ & factũ: firmam̃tũ : uerbo in¬
telligit᷑ fecisse. Quia uerbodixit. faciamꝰ hominẽ ad
imaginẽ & similitudinẽ nr̃am: quasi manu uidetur
fecisse. Audiergo. Oꝑa manuũ tuarũ sunt caeli. Ecce qđ
uerbofecit. utiq etiã manib fecit: qr uirtute sua quia
potestate sua fecit. Attende pocius qͥdfecerit: & noli
quȩrere quomͦ fecerit. Multuest ate cõp̃hendere quomͦ
fecerit: cũte ipsũ sicfecerit. ut prius sis seruus obadi¬
ens: & postea fortasse amicus intelligens. Ergo oꝑa
manuũ tuarũ st̃ caeli. Ipsi peribt̃ tuautẽ ꝑmanes. Aꝑte
dix̃ hocapłs petrus. Cacli erant olim deaqua. & per

Expanded text:
nu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus ejus. Quia enim dictum est, «Fiat firmamentum,» et factum est firmamentum; verbo intelligitur fecisse: quia vero dixit, «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia potestate sua fecit. Attende potius quid fecerit, et noli quaerere quomodo fecerit. Multum est ad te comprehendere quomodo fecerit, cum teipsum sic fecerit, ut prius sis servus obediens, et postea fortasse amicus intelligens. Ergo, «Opera manuum tuarum sunt coeli.» 13. «Ipsi peribunt; tu autem permanes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli e
Abbreviated transcription (Latin):
manducantẽ conuiuam desinistra. quomodo
non fit in iuria mensȩ dĩ. si quod dextrum.ẽ.
sinistrum feceris. & quod sinistrũ. ẽ. dextrum
feceris : quid ergo : si oblitus fuero tui hierłm :
obliuiscatur me dextera mea.
Ad hȩreat lin¬
guamea faucib meis: si tui non meminero:

Expanded text:
manducante conviva de sinistra; quomodo manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextrum feceris? Quid ergo? «Si oblituobliviscatur me dextera tua. P. Adhaereat lingua mea faucibus meis, si tui non meminero
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: Numqͥd habere istã felicitatem. hoc ẽ.
peccare : non : sed facere illam dexterã. cũ sit
sinistra. Propt̾ea secutus quid ait: Beatũ dixer̃
popłm cui haec sunt: Ecce unde locutum. ẽ. os eoꝵ
uanitatem: quia beatum dixer̃ populũ cui hȩc
sunt: Tu quidem qui docebis hierłm. qui non
obliuisceris hierusalem. ne obliuiscatur te dex¬
tera tua: ecce illi qui locuti sunt uanitatẽ. bea¬
tum dixer̃ populum cui haec sunt. dic mihi
tu canticum syon Beatus inquit populus. cuiꝰ¬
.ẽ. dñs ds̃ ipsiuis. Int̾rogate corda urã fr̃s. sidesi¬¬
deratis bonadĩ. sidesideratis ciuitatem illam
hierłm. si concupiscitis uitam aeternã: Omĩs
ista t̾rena felicitas. sinistra uobis sit: illa sit
dextera quã semper habebitis: Et si habueri¬
tis sinistram: nolite desinistra p̾̃sumere. Non¬
ne corripis eum qui desinistra uoluerit man¬
ducare si mensaetuae in uiriam putas fieri

Expanded text:
eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Ecce unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Tu quidem civis es Jerusalem, qui non oblivisceris Jerusalem, ne obliviscatur te dextera tua; ecce illi qui locuti sunt vanitatem, beatum dixerunt populum cui haec sunt: dic mihi tu canticum Sion. «Beatus,» inquit, «populus cujus Dominus Deus ipsius» . Interrogate corda vestra, fratres, si desideratis bona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓnuntiauit non optauit. Talib qui obli-¬
uiscuntur hierłm: hoc contingit quoddiã
Obliuiscitur eos dextera eoꝵ Uita enĩ aeterna.
manet inse: Illi remanent indelectatione tem¬
porali: et faciunt sibi dextrum quod sinistrũ
.ẽ. Attendite ad ista fr̃s. ꝓpter dexterã insinuẽ
uobis hoc quantum dñs donat. ad salutem
omniũ Meministis fortasse hinc me aliquau¬
do tractasse dequib dã qui quod sinistrum.ẽ.
habent. et in istis beatitudinẽ ponunt. igno¬
rantes quae sit uera felicitas. uera dexterã hos
scriptura filios alienos dicit: tanquam ciues¬
non hierusalem sed babyloniȩ Dicit enim quo¬
dam loco psalmus. Dñe libera me demanu filior
Quorum os locutum .ẽ. uanitatẽ. et dextera eoꝵ
filii uelut nouellae constabilitae. filiȩ eorum
ornate. sicut similitudo templi: cellaria eoꝵ
plena. eructantia exhoc in hoc. Oues eorum
fȩcundȩ. multiplicantes in exitib suis. boues eoꝵ¬
crassae. Non ẽ ruina sepis: nec clamor inplateis

Expanded text:
nuntiavit, non optavit, Talibus qui obliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasse de quibusdam, qui quod sinistrum est,habent, et in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam civesnon Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiortum est vanitatem, et dextera eorum rum velut novellae constabilitae, filiae eorum ornatae sicut similitudo templi. Cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc: oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eocrassae: non est ruina sepis, nec clamor in plateis
Abbreviated transcription (Latin):
mei : obliiscatur me. Atrociter se obligauit
Dextera nr̃a .ẽ. uita aeternã Sinistra nr̃a. ẽ: iuita
temporalis. Quic quid facis ꝓpt̾ uitã aeternam:
dextera oꝑatur. Si caritati uitae aeternae in
oꝑib tuis miscueris concupiscentiã uitae tem¬¬
poralis. aut laudis humanȩ. aut alicuiꝰ com¬
moditatis scłaris : cognouit sinistra tua. quid
faciat dextera tua. Et nostis. eẽ. inprecepto euan¬
geli i: nesciat sinistra tua quid faciat dextera

Expanded text:
me dextera mea;» atrociter se obligavit. Dextera nostra est vita aeterna, sinistra nostra est vita temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera
Abbreviated transcription (Latin):
inenigmate:currant ergo. quia cũ uĩta finita
fuerit: tunc redimꝰ ad patriã Currant. ex¬
tendant se. Quot quot ergo ꝑfecti: hoc sapi¬
amus Et siquid aliter sapitis: hoc quoq
ds̃ uobis reuelauit: Si forte erras in aliquo.
quare non redis ad lac matris : quia sinon
extollimini. quia si non exalta. tis cor urm.
quia sinon ingredimini in mirabilib suꝑ uos.
sed seruatis humilitatem: reuelabit uobis ds̃
quod aliter sapitis. Si autẽ hoc ipsum quod
aliter sapitis defendere uultis. & ꝑtinaciter
astruere & contrapacem aeccłae : fit uobis
maledictum hoc quoddixit: supermãtrem
Cũ estis. & foris alacte separã mini foris auis-¬
ceribus matris fame moriemini: Si autẽ per¬
seueraueritis in pace catholica: siquid forte
alit̾ sapitis quã oportae sapere. ds̃ uobis
conclusit psalmus

Expanded text:
in aenigmate . Currant ergo, quia cum via finita in aenigmate . Currant ergo, quia cum via finita fuerit, tunc redimus ad patriam: currant, extendant se. «Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit» . Si forte erras in aliquo, quare non redis ad lac matris? Quia si non extollimini, quia si non exaltatis cor vestrum, quia si non ingredimini in mirabilibus super vos, sed servatis humilitatem, revelabit vobis Deus quod aliter sapitis. Si autem hoc ipsum quod aliter sapitis, defendere vultis, et pertinaciter astruere, et contra pacem Ecclesiae; fit vobis maledictum hoc quod dixit: super matrem cum estis et foris a lacte separamini, foris a visceribus matris fame moriemini. Si autem perseveratis in pace catholica, si quid forte aliter sapitis quam oportet sapere, Deus vobis conclusit hic psalmus:
Abbreviated transcription (Latin):
Qu ae retro oblitus inquit. tneaquae ante sunt
extentus. scđm intentionem sequor ad pal¬
cem dĩ destiper. & curro ut apprehendam:
Non enim dimisit me inuia remanere : qͥ non
cessat alloqui me Ergo fr̃s noncessat ds̃ alloqͥ
nos. Nam sicessat. quid .ẽ quod agimꝰ: quid
.ẽ. quod agunt lectiones diuinȩ. & cantica diui¬
na: obliuis cimini ergo quaeretro sunt: &
in ea quae ante sunt uos extendite. Sic su gite
lac: ut crescatis adcibum: Cum gͦ ueneritis:
in patria gaudebitis Et adhuc attende apłm:
sequi ad palmam suꝑnȩ uocationis Dicit enĩ
Quot quot ergo ꝑfecti: hoc sapiamus Non
locoͣr inquit ꝑfectis quib adhuc nonpossũ
loqui sapientiã. qui ad huc lacte potantur.
non solido cibo pascuntur: sed illos dico qui
iam manducant solidum cibũ. iam uidentur
eẽ. ꝑfecti. quia intelligunt a equalitatẽ uerbi
cumpatre. Ad huc non sic uident quomodo
uidendum. ẽ facie ad faciem: ad huc exparte

Expanded text:
quae retro oblitus, in ea quae ante sunt quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum i intentionem sequor ad palcem Dei desuper, et curro ut apprehendam. Non enim dimisit me in via remanere, quia non cessat alloqui me. Ergo, fratres, non cessat Deus alloqui nos. Nam si cessat, quid est quod agimus? quid est quod agunt lectiones divinae et cantica divina? Obliviscimini ergo quae retro sunt, et in ea quae ante sunt vos extendite. Sic sugite lac, ut crescatis ad cibum. Cum ergo veneritis in patriam, gaudebitis. Et adhuc attendite Apostolum sequi ad palmam supernae vocationis. Dicit enim: «Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus.» Non loquor, inquit, imperfectis, quibus adhuc non possum loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; sed illis dico, qui jam manducant solidum cibum. Jam videntur esse perfecti, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: adhuc non sic vident, quomodo videndum est, facie ad faciem; adhuc ex parte,