comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾i a carchesis. ⁊ ẽ ꝯpõitũ ab an ⁊ cleo.
cles. pro absorbe̾. uł clepo .pis. pro fu¬
toua. uł sentina. quod in t̾cio libro de ade¬
lim quẽ de uͥginitate scripsit. inuenitur
ħ anclabris. bris .i. m̃sa diuinis officiis
aptata. cuiꝰ etiam uasa anclabria dix.
Anclo ꝯpõit᷑ exanclo. as. similit̾ ꝓ hau

Expanded text:
liberi ex carchesiis’; et est compositum ab an et cleo cles pro absorbere, vel clepo -pis pro fuin tertio libro Aldhelmi quem de virginitate scripsit, invenitur; et hec anclabris -is, idest mensa divinis officiis aptata, cuius etiam vasa anclabria dicuntur; anclo componitur exanclo -as, similiter pro h
Abbreviated transcription (Latin):
mactat᷑ ad aras. uł dr̃ ab areos .i. a ma-¬
re. uñ in gͤge mascłi mares uocantur.
uł dr᷑ ab ares qd̾ est uirtꝰ. qr maioris uir-¬
tutis sit in grege. uUñ hic arietulus. li.
pro ũ̾uece. ⁊ pro illo instrõ quo muri
qͣtiunt᷑. qr impingit murũ in modũ
bins greti eam eudemon dixt. nr̃i bam.¬
cũ corpore mori. ⁊ in nouissimo ut ũ cr
resurg̃e.¶ Itẽ ab aro hoc aruũ .ui. uñ

Expanded text:
b areos idest a mare, unde et in grege masculi mares vocantur; vel dicitur ab ares quod est virtus, quia maioris virtutis sit in grege; unde hic arietulus -li dpro vervece et pro illo instrumento quo muri quatiuntur, quia impingit murum in modum hinc Greci eam eudomon nostri becum corpore mori et in novissimo utrumque resurgere. Item ab aro hoc arvum -vi, unde
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aĩalia alia prona spectent t̾ram. a qͦ
⁊ fagin. qd̾ est comed̾e dixt᷑ antropofagi¬
te. gens asꝑrima q̃ humanis carnib ue-¬
scit᷑. ⁊ sunt sub regione syrie. ¶Andro¬
bunculus qui antͣx dr᷑ s candida uena
p̃̾cinctꝰ. cuiꝰ ꝓpriũ est. qd̾ iactatꝰ igni n᷑alit̾¬
int̾ mortuos extinguit᷑. s ꝯtͣ. aqͣ ꝑfusꝰ

Expanded text:
t terram, a quo et fagin, quod est comedere, dicuntur antropophagi gens asperrima, que humanis carnibus vescitur; et sunt sub regione Syrie. A 213 ANDRObunculus, qui antrax dicitur, sed candida vena precinctus; cuius proprium est quod iactatus igni intermortuus extingui
Abbreviated transcription (Latin):
lis e⁊ sextilis a num̾o quo distabat a uͥn¬
cipio anni .i. a martio. Antiqͥ .n. annũ¬
suũ incipiebant a martio usq ad tẽpꝰ
nume pompilii qui aclidit februariũ
⁊ ianuariũ. ⁊ apposuit illos in pͥncipio
natões sicut ⁊ om̃s alii erant ita distĩcti.
⁊ ita annꝰ remansit ita incorrectꝰ usq ad
tempus ulii cesaris qͥ cũ moraret᷑ in e¬
rexit ⁊ distinxit scd̃m cursũ solis ad idẽ
pũctũ in fine anni redeũtis. Sed̾m gͦ cõ¬
suetudinẽ antiqͦꝵ annũ qͥ incipiebãt a
martio om̃s m̃ses dicti st̃ a nu̾o qͦ dista¬
bant a pͥncipio anni .i. a martio post iu
Sextil̃ qr sextꝰ apͥncipio anni .s. a marti¬
o. s postea ad honorẽ augusti qui in illo
m̃se uatꝰ ẽ uł aliqͣm obtinuit uictoriã
clictꝰ ẽ augustꝰ. Noĩa aut̃ sequẽtiũ m̃siũ

Expanded text:
lis et Sextilis a numero quo distabant a principio anni, idest a Martio. Antiqui enim annum incipiebant a Martio usque ad tempus Nume Pompilii, qui addidit Februarium et Ianuarium et apposuit illos in principionationes, sicut et omnes alii erant distincti, et ita annus remansit incorrectus usque ad tempus Iulii Cesaris, qui, cum moraretur in Erexit et distinxit secundum cursum solis ad idem punctum in fine anni redeuntis. Secundum ergo consuetudinem antiquorum, qui annum incipiebant a Martio, omnes menses dicti sunt a numero quo distabant a principio anni, idest a Martio, post IuSextilis, quasi sextus a principio anni, idest a Martio, sed postea, ad honorem Augusti qui in illo mense natus est vel aliquam obtinuit victoriam, dictus est Augustus. Nomina sequentium mensium
Abbreviated transcription (Latin):
mica ẽ parit̾ ⁊ leo. qr aliis animalibus
ut formica.ẽ. s formicis ut leo ẽ. ¶ For¬
mon .i. calor uł ignis. uñ formꝰ. a .uiii. di¬
xerũt antiqui calidũ ⁊ feruens. ⁊ hoc for¬
mũ .i. calida mat̾ia ferri sicut extrahit᷑
hitur. ¶It a formo qd̾ est feruens fer¬
scatere .s. calefiꝰ estuare. ⁊ poͣ sepe pro fer

Expanded text:
mica est pariter et leo, quia et aliis animalibus ut formica est, sed formicis ut leo est. F 52 FORMON, idest calor vel ignis, unde formus -a -um dixerunt antiqui calidum et fervens, et hoc formum, idest calida materia ferri sicut extrahiturhunt. Item a formo quod est fervens fers
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ drͣ ħ loc̾ta. te. qr pedib sit longis uelut
hasta. uñ ⁊ enim greci tam maritaniã
qm̃ t̾restrem astacon appellant ⁊ dicunt
ꝙ est gulus uł aliqd̃ aĩal simile illi.
tura .e. ⁊ ħ ligula parua fastia

Expanded text:
 hec locusta -e, quia pedibus sit longis velut hasta, unde et eam Greci tam maritimam quam terrestrem astacon appellant et dicunt quod est grillus vel aliud animal simile illi. tura, e
Abbreviated transcription (Latin):
ydus. q diuisio qr tũc diuidebant᷑ a nũ¬
dinis q̃ durabant a nonis usq ad ydꝰ.
medietas cuiꝰlibet m̃sis. s qr in ydib
est diuisio m̃sis qnͣtũ ad appellatõem
kalendas sequentis m̃sis. uł drͣ᷑ ille di¬
es ydꝰ .q. edus ab edendo qr ħ dies apud

Expanded text:
si divisio, quia tunc dividebantur a nundinis, que durabant a nonis usque ad idus; medietas cuiuslibet mensis, sed quia in idibus est divisio mensis quantum ad appellationem kalendas sequentis mensis. Vel dicitur ille dies idus, quasi edus, ab edendo, quia hic dies apud
Abbreviated transcription (Latin):
tiui: int̾ eo salutatio cunctatim. uł ab ho¬
nostis appetebat᷑ uideat ergo quilibet ⁊
caute caueat ⁊ intendat ꝙ cunctor a¬
ris pro morari ⁊ dubitare cũ om̃ĩb
suis apõis debet scribi ꝑ u. s conctor a¬
ris pro inquirere debet scribi ꝑ o. ¶It¬

Expanded text:
us ‘inter eos saltatio cunctatim vel ab honestis appetebatur’. Videat ergo quilibet et caute attendat quod cunctor -aris pro morari vel dubitare cum omnibus suis compositis debet scribi per u; contor -aris pro inquirere, de quo superius tract
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ a pastu arceant᷑ ad ꝑicłm co¬
get sacietas. uñ hic ⁊ ħ pecualis. le.
pecorosus. uñ litas. habundantia pe¬
cudũ. et peculor. aris. rempublicã fu¬
pecore ⁊ gen̾alit̾ de ꝯmuni re. ⁊ perua¬
rius. a.ui. arm̃tariꝰ qͥ custodit pecua
Uł ad pecua ꝑtinens. s olim petuariꝰ
dicebat᷑ petuniosus.¶Itẽ a pecus
pecorosus. a .um. pecorib plenꝰ. uñ ħ
pecorositas habundantia petoꝵ. ¶Itẽ
a pecus. dis. hic pecudiarius .i. pastoru
et petudiariꝰ. a .uii. ad petudes ꝑtinens.
et hec pecunia .e.q. pecudia qr om̃is
sistit in hi aĩalib. s iam appłłatio istiꝰ
nõis ampliata est ad alia. uñ pen̾ios.
ꝓpͥe olim sic dicebat᷑ qui plurimã habe¬
bat pecuniã .i. pecora. s medo ad aliud
monii positꝰ in potestate filii uł ser¬
ui super peculiũ ñ ht̃ potestatẽ pater
familias. s tm̃ ille cuiꝰ ẽ. et ad eo petu¬

Expanded text:
interdum a pastu arceantur ad periculum cointerdum a pastu arceantur ad periculum coget satietas’. Unde hic et hec pecualis -le, pecorosus, unde pecualitas, abundantia pecuum, et peculor -aris, rem publicam fupecore et generaliter de communi re, et pecuarius -a -um, armentarius, qui custodit pecua vel ad pecua pertinens; sed olim pecuarius dicebatur pecuniosus. Item a pecus -oris pecorosus -a -um, pecoribus plenus, unde hec pecorositas -tis, abundantia pecorum. Item a pecus -dis hic pecudiarius, idest pastor, et pecudiarius -a -um, ad pecudes pertinens, et hec pecunia -e, quasi pecudia, quia omnis smodi animalibus, sed iam appellatio istius nominis ampliata est ad alia; unde pecuniosus Proprie olim sic dicebatur qui plurimam haberet pecuniam, idest pecora, sed modo ad aliud monii positus in potestate filii vel servi: super peculium non habet potestatem pater familias, sed tantum ille cuius est, et adeo p
Abbreviated transcription (Latin):
tuitas uocant. ex morib t̾restriũ ut
dennt. ⁊ lupi qr imꝓba uoracitate alios
ꝑsetũnt᷑. a figura ut orb̾. qr rotũdꝰ est
totusq in capite ꝯstat. ⁊ solea qr sit
instar calciam̃toꝵ soleis similis. a sexu
ut musculus qr sit balene mascłs eiꝰ
atipiunt ostree. Et noͣ qd̾ ħ q̃ natãt
deo reptilia dixtͣ qr reptandi hñt spe-¬
scuosus. a.uii. ⁊ paseuositas. tis. ⁊ per
cuam uł ad pascendũ. ¶ Itẽ a pasco
cus tñ dr̃ eẽ aĩal qd̾ humana effigie
caret uł humana lingua. s ꝓpͥe nom̃
pecoꝵ hiis aĩalib accõmodari solet q̃
ad usum hõm aliquo mͦ spectant sicut
q̃ ad uescendũ apta ut oues ⁊ sues. aut
in usu hominũ ⁊moda ut equi ⁊ boues.
et olim pecora gen̾alit̾ pro a ĩalib. petu¬
des u̾o tm̃ illa aĩalia q̃ edunt᷑ .i. petue¬
des. s modo pecora dicimꝰ maiora ut bo
ues asmos. pecudes minora ut oues.
capras porcos. petua u̾o dicimꝰ ⁊ia aĩa¬
lia. uñ salꝰ. de situ britannie. pecua uͥ

Expanded text:
icarunt. Ex moribus terrestrium, ut deant. Et lupi, quod improba voracitate aliosvocant. A figura, ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat, et solea, quia sit instar calciamentorum soleis. A sexu, ut musculus, quia sit balene masculus: concipiunt ostree; et nota quod hec que natant ideo reptilia dicuntur, quia reptandi habent specscuosus -a -um et hec pascuositas; et per cuam vel pascendum. Item a pasco cus dicimus omne animal quod humana effigie caret et humana lingua, sed proprie nomen pecorum his animalibus accommodari solet que ad usum hominum aliquo modo spectant, sicut que sunt ad vescendum apta, ut oves et sues, aut in usu hominum commoda, ut equi et boves; et olim pecora generaliter pro animalibus, pecudes vero tantum illa animalia que eduntur, quasi pecuedes. Sed modo pecora dicimus maiora, ut boves, equos, asinos; pecudes minora, ut oves, capras, porcos; pecua vero dicimus communia animalia. Unde Solinus de situ Britannie ‘Pecua nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uũ uinũ. qr in se habeat t̾ram uł limũ
mixtũ. ⁊ hic miscio. onis .q. mustio qui¬
a mustũ bibat. idem et bibio. ⁊ hoc mu¬
staciũ .cii. potus qui fit ex musto ⁊ aliiᷤᷤ
a mus qd̃ ẽ t̾ra ħ murena q̃dam gẽma
quam humorẽ sub t̾ra putant densatũ
colore. uñ ⁊ nom̃ sumpsit. ⁊ hic mus.
Uñ hic musculus paruꝰ mus. muscłs¬
etiam dicit᷑ curuũ genus nauigii. ⁊
musculi dicunt᷑ capita neruoꝵ ex sã¬
guine ⁊ neruis copulata .s. illa no¬
dosa caro q̃ est sub manib ⁊ brachiis.
⁊ dr̃ musculus a muriũ similitudine
qa lateat in menibis sicut muro ri
maxime pectꝰ late patens. ⁊ isi
pus musculoꝵ densitate nodouri
sicut cornu ꝯcauũ altiꝰ calciat. ¶
musculi st̃ late coclee aqͣrum oste
.i. fortis lacertosus plenꝰ muscłis.¬
plenitudo musculoꝵ. ¶ Itẽ a nussa
mussio. onis. qr murib infestus sit
hinc uulgꝰ captũ a capta uocant. ali
dicunt ꝙ captat .i. uidet. nam tana¬
cute cernit ut fulgore luminis unis

Expanded text:
vum vinum, quia in se habeat terram et limum mixtum, et hinc hic muscio -nis, quasi mustio, quia mustum bibat, idem et bibio; et hoc mustacium, potus qui fit ex musto et aliis a mus quod est terra hec murena, quedam gemma, quam humorem sub terra putant densatum calore, unde et nomen sumpsit; et hic mus unde hic musculus iam dicitur curvum genus navigii; et musculi dicuntur capita nervorum ex sanguine et nervis copulata, scilicet illa nodosa caro que est in tibiis et brachiis, et dicitur musculus a murium similitudine quia lateat in membris sicut mures sumaxime, pectus late patens et totum corpus musculorum densitate nodosum, pes siccus, cornu concavum, altius calciatus. Item musculi sunt coclee a quorum lactea -um, idest fortis, lacertosus, plenus musculisplenitudo musculorum. Item a mus hic musio -nis, quia muribus infestus sit: hunc vulgus captum a captura vocat; alii dicunt quia captat, idest videt: nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis
Abbreviated transcription (Latin):
nites gẽma similis uitro ⁊ durior. Ar
manton lapis dc̃s a uet̾ib qr si ex ip̃o
uestis fu̾it ⁊tacta ꝯtͣ ignẽ resistat. ⁊ ig¬
ni imposita ñ ardebit. s splendore accep¬
to nitescat. ¶Ametistꝰ lapis est. Uñ a
culus uentris. Amistes lapis quẽ qui
gestau̾it in ebriari ñ pot̾it. orꝰ. bassisẽ¬
a uĩxerat. amitistide. Ambi serui ab am-¬
biendo .i. circueundo dti. Amplestia soci-¬
etas. qr cirtũ circa implet. Amio piscis

Expanded text:
NITES, gemma similis vitro sed durior. A 169 NITES, gemma similis vitro sed durior. A 169 AMIANTHON lapis dictus a veteribus, quia si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat, et igni imposita non ardeat sed splendore accepto nitescat. A 170 AMETISTUS lapis est, unde amculus utris. A 172 AMISTES, lapis quem qui gestaverit inebriari non poterit; Oratia vincat amistide’. A 173 AMBI, servi ab ambiendo, idest circumeundo dicti. A 174 AMPLESTIA, satietas quia circumcirca implet. A 175 AMIO, piscis
Abbreviated transcription (Latin):
rahel. qui iam auulsus erat a deo. A
ruit bacho redeunti de indya. Uñ ⁊ ha¬
mon dr᷑ templum illiꝰ ibi fcm̃ a bacho.
¶Itẽ ab hamon ⁊ crisis qd̾ ẽ aurũ
dr᷑ hamocrisus qͥdam lapis p̾ciosus c̃¬
harenis ⁊ auro int̾mixtꝰ nunc brachi¬
oꝵ nunc pulu̾is ht̃ qͣdrulas. ¶Itẽ
ab amon hic amotites quidã serpens
aracei. alii a sanei. alii aradii. ampelos
leuce siue brionia quã latini albã ui¬
tẽ uocant. ab ampelos qd̾ ẽ uitis. et le¬
nos qd̃ est albũ. uł a qͣlitate coloris .i.
qr eius radix ꝯtͥta ⁊ corpori instricta
ten̾iorẽ ⁊ candidiorẽ cutẽ reddit. nam
⁊ succꝰ baccarũ eius lac ubib siccis
reddit. ⁊ ampelos melana .i. uitis ni-¬
gͣ. a melan qd̾ ẽ nig̾ eadẽq lãbrusca
in om̃ib maior qmͣ uitis alba. baccas
similit̾ hĩ s q̃ ⁊i n itiͣtate nigrescunt.
nucillam uocant .i. minore nucẽ. gͥ ⁊ noͣ
ꝙ inuenit᷑ h̾ amigdala. le. ⁊ hec amigda¬
lus. li. ⁊ hoc amigdalũ .li. pro fructu. am¬

Expanded text:
rael, qui iam avulsus erat a Deo. A ruit Bacho redeunti de India, unde Amon dicitur templum illius ibi factum a Bacho. Item ab amon et crisis, quod est aurum, dicitur amocrisus quidam lapis pretiosus arenis auro intermixtus, nunc bractearum nunc pulveris habet quadrulas. Item ab amon hic amotides, quidam serpens Aracei, alii Asenei, alii Aradii. A 165 AMPELOS LEUCE, sive brionia, quam Latini vitem albam vocant, ab ampelos, quod est vitis et leucos, quod est album, vel a qualitate coloris, vel quia eius radix contrita et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddit. Nam et succus baccarum eius lac uberibus siccis reddit. Ampelos melena, idest vitis nigra a melan, quod est nigrum, eademque labrusca, in omnibus maior quam vitis alba, baccas similiter habens, que in maturitate nigrescunt, nucillam vocant, idest minorem nucem; et nota quod invenitur hec amigdala -e et hec amigdalus -i, et hoc amigdalum pro fructu. A 168 AM
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Uñ hoc alnetũ .ti. locus uͥ crescunt
alni. ⁊ ab alo ħ aluꝰ .ii. receptacłm
om̃ium sordiũ s poꝰ d̾iuabit᷑. postea a
bluo. is. ¶Itẽ ab alo hec alcedo. nis.
.i. auis q̃dam q̃ cet̾is auib sedulius
pullos alit. Uñ plautꝰ in penulo. c̃ ibi¬
alcedo pullos educat suos. ⁊ ħ aluta.
alo hoc alum̃. nis. uł a lũie. eo ꝙ p̃ cete¬
ris colorib lum̃ p̾beat ł alim̃tũ. ⁊ hic

Expanded text:
nt alni. Et abalo alvus -vi, receptaculum omnium sordium, vel potius derivabitur postea ab abluo -is. Item ab alo hec alcedo -nis, idest avis quedam que ceteris avibus sedulius pullos alit, unde Plautus in Penulo ‘cum ibialcedo pullos educit suos’, et hec aluta alo hoc alumen -nis, vel a lumine, eo quod ceteris coloribus lumen prebeat vel alimentum; et hic
Abbreviated transcription (Latin):
pos. dis ppꝰ subt̾raneus ꝯtͣ nos hñs pedes.
⁊ hec antiphona .i. atͣ psalmũ sonans.
uł qr pars illiꝰ cantat᷑ ab una parte cho¬
¶ Itẽ ab ante ħ antica. ce.i. ostiũ añ¬
rius. sicut postica post̾ius. Uñ qͥdã.
fassit᷑ anticam qui me ñ nou̾it ẽẽ. et
noua sum u̾e solue qͥd ẽẽ potest. Et scͥp¬
sit istos u̾sus in ostio nouit̾ fc̃õ. ¶ Itẽ

Expanded text:
populus subterraneus contra nos habens pedes; et hec antiphona, idest contra Psalmum sonans, vel quia pars illius canitur ab una parte cho Item ab ante hec antica -e hostium anterius, sicut posterius posticum, unde quidam ‘fallitur anticam qui me non dixerit esse, at nova sum vere: solve quid esse potest’, et scripsit istos versus in hostio noviter facto; sed
Abbreviated transcription (Latin):
cium sacerdociũ uł dominiũ. hec anti¬
stita. te. sacerdotissa. Uñ cicõ. Nobiles
inquit mulieres atq illius fani antisti¬
te rem ad magist̾iũ deferũt. ¶ Et apo¬
nit᷑ cũ testor. ⁊ fit antestor. ris .i. ante
iudices stare pro teste. ł pꝰ testari. ⁊ cũ
lux. ⁊ fit antelucanꝰ. surgens ante diem.
qui ante cenã sumit᷑. m̾enda.q. uulga¬
re est sic tñ dcã .q. post m̃idiem edẽda.¬
¶ Et aponit᷑ ante cũ capio. ⁊ fit anti¬
cipo pas.i. p̾occupo. pas.¶Itẽ ab añ¬

Expanded text:
 sacerdotium vel dominium, et hec antistita -e idest sacerdotissa, unde Cicero‘nobiles’ inquit ‘mulieres atque illius fani antistite rem ad magisterium deferunt’; et componitur cum testor et fit antestor -aris, idest ante iudices stare pro teste vel primo testari, et cum lux et fit antelucanus -a -um, surgens ante diem, qui ante cenam sumitur: merenda quasi vulgare est, sic tamen dicta quasi post meridiem edenda; et componitur cum capio et fit anticipo -as, idest preoccupo.
Abbreviated transcription (Latin):
sait iudicare de sapore ciboꝵz. ⁊ li bent̾ gu¬
stat bñ saporata. Lurco dr᷑ ille qͥ gulose
⁊ ĩmunde om̃ia deuorat. dc̃s sic a lues
qd̾ ẽ sordes ł lurta qd̃ est os uentͥs. Mã¬
Ducus drͣ ille qui ore hians turpit̾ man¬
ducat. Ardelio ab ardeo. des. qui ardet. ł¬
ardens ẽ in lecacitate. ganeo qͥ morat᷑ in
tab̾uis. q ganeũ tab̾na ẽ. uͥ fit lecacitas.
Inde ganea lecacitas. Uñ ganeo tał le¬
cator. et ab ambro. ãbroninꝰ. a.um. Uñ
quidam uolens aliũ redargu̾e ait. tu
habes lurtoninã buccã. ⁊ ambro nina
labia. uolens significare ꝙ mltũ tͣpit̾¬
comedebat. ⁊ libent̾ de bñ saporatis. ¶ Itẽ
brosius . a. um .i. dulcis ⁊ gulosus. et

Expanded text:
scit iudicare de sapore ciborum et libenter gustat bene saporata; lurco dicitur ille qui gulose et immunde omnia devorat, dictus sic a lues, quod est sordes, vel a lura, quod est os ventris; manducus dicitur ille qui ore hians turpiter manducat; ardelio ab ardeo, qui ardens est in leccacitate; ganeo qui moratur in tabernis, quia ganeum est taberna ubi fit leccacitas, inde ganea talis leccacitas, unde ganeo talis leccator; et ab ambro ambroninus -a -um, unde quidam, cum vellet alium redarguere, ait: ‘Tu habes lurconiciam buccam et ambronina labia’, volens significare quod multum etcomedebat et libenter de bene saporatis. Item brosius -a -um, idest dulcis vel gulosus, et
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgo uͥginẽ ꝯtexit. uł est amitulꝰ line¬
us pannꝰ m̾etricũ. hoc olim in ad ult̾i¬
o dep̾hense induebant᷑. ut in tali ami¬
culo potius qm in stola polluerẽt pu¬
diciciã. et erat olim signũ m̾etricie ue¬
stis. s nunc honestatis. UItẽ ab
amitõ. płr hee amictes fustes angl̃a¬
singłare ħ amictis raro inuenit᷑. ¶
ab amicõ. amictito. as. freꝙ̃. uñ u̾bł. ⁊̃ qͥ¬
¶Itẽ ab amo hͥ amor. uñ amorosi¬

Expanded text:
virgo virginem contexit’; vel est amiculum lineum pallium meretricum: hoc olim in adulterio deprehense induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerint pudicitiam, et erat olim signum meretricie vestis, sed nunc est honestatis. Item ab amicio hee amites fustes aucupasingularis hec amis -tis raro invenitur. Item ab amicio an. Item ab amo amor, unde amoros
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anachoretitꝰ. ca. cũ. possm̃. ¶ Itẽ ab
ango hec angaria. e. ⁊pulsio. iniusta co
cog̾e. uñ in passione. ⁊ angariauerũt
symonẽ quẽdã ut tolłet crucẽ iħu. ⁊ iñ¬
ebł. ⁊ angariꝰ .rii. bedellus. ꝯpulsor. in¬
iustꝰ exactor. uñ iosephus in .xiͦii. nec
post ium̃ta iudroꝵ uiolentꝰ angarioꝵ
subiaceant. Ango apõi coango. Et c̃.¬

Expanded text:
et anachoreticus -a -um possessivum. Item ab ango hec angaria -e compulsio, iniusta coacogere, unde in Passione Domini ‘et angariaverunt Simonem quendam, ut tolleret crucem Iesu’; unet hic angarius -rii bedellus, compulsor, iniustus exactor, unde Iosephus in XIII libro ‘ne post iumenta Iudeorum violentiis angariorum subiaceant’; ango componitur coango
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ coctũ. ⁊ despumatũ. ¶ Et abro¬
uenꝰ dea. et ẽ expositũ causa adulatõis¬
¶ Et ab affros hoc affronitũ .i.
spuma uitri. de quo qͥdam ait. Rusticͥꝰ
es nescis quid greco nõie dicar. Spu¬
ma uocor uitri gr̾ecꝰes affronitum.¬
¶ Itẽ ab affros hoc affrotũ. gͥ cibi

Expanded text:
despumatum, et Abrovenuscula, et est impositum causa adulationis. Et ab affros affronitum idest spuma nitri, de quo quidamait ‘Rusticus es? nescis quid greco nomine dicar: spuma vocor nitri. Grecus es? affronitum’. Item ab affros affrotum, genus cibi
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ urceoli. Amphimatrus pes dc̃s
ab amphi qd̾ est cucũ ⁊ macros qd̾ ẽ
longũ. qr hĩc inde longam. in medio ht̃¬
guitas sententie. ab amphi ⁊ logos qbi
sermo ⁊ bole qd̃ ẽ sentẽtia. Annestio

Expanded text:
udinem urceoli. A 181 AMPHIMACRUS pes dictus ab amphi, quod est circum, et macros quod est longum, quia hinc inde habet longam, in medio guitas sententie, ab amphi et logos, quod est sermo, et bole quod est sententia. A 184 AMNESTIA,
Abbreviated transcription (Latin):
auspientꝰ tus tui. ⁊ hec auspiciũ .cii. no
diuinatio. ł bonus euentꝰ. Inuenit᷑ ⁊
auspicato põitũ adu̾bialit̾ ꝓ oportune
uiũ diuinat. Uñ auguror. aris. sic dui¬
nare. uñ u̾bal̃. ⁊ hoc auguriũ. talisa

Expanded text:
auspicatus -tus -tui, et hoc auspicium, idest divinatio vel bonus eventus. Invenitur etiam auspicato positum adverbialiter pro oportune,vium divinat, unde auguror -aris, idest sic divinare, unde verbalia et hoc augurium -ii, talis
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. ¶ Itẽ ab amarꝰ ħ mirica . ce. qmͣ
amaritudine noĩata. gustus enĩ eius
ficis artib mistͣ .i. odia ꝯcitari dicũt᷑
¶Item ab amarꝰ hec mirra q̃dam ar-¬
bor arabie altitudinis qͥnq cubitorũ.
simł spine qm̃ accantũ uocant. cuius
ex mixtura mirre ⁊ aloes. Uñ corꝑa mor¬

Expanded text:
us. Item ab amarus hec mirica -ce, quam amaritudine nominata; gustus enim eius ficis artibus mistra, idest odia, concitari dicuntur. Item ab amarus hec mirra -re, quedam arbor Arabie altitudinis quinque cubitorum, similis spine quam achantum vocant, cuius et mixtura mirre et aloes, unde mor
Abbreviated transcription (Latin):
per ꝯpõnẽ. ħ int̾emna. ne. corda q̃ frequẽ¬
ter ẽ int̾ amnes sicut in piscatoris na
nem posita. p̃t̾fluit eam amnis. Unde
ouidiꝰ tͥstiũ. Non tulit antẽnas aura
amnem. ⁊ cũ mediꝰ. ⁊ fit hec mediãna
insula in medio amne sita. ⁊ ꝓprie dr᷑
maris insula.q. in salo .i. in mari sita.¬
¶ Itẽ ab amo amasco. tis. inch̾. ⁊ ama
¶ Amo ⁊ põi ᷑ redamo as .i. rursum a¬
mo. ⁊ deamo .i. ualde amo. ⁊ proamo

Expanded text:
em hec interemna -e, corda que frequenter est inter amnes, sicut in piscaturis et nem posita; preterfluit enim eam amnis, unde Ovidius Tristium ‘non tulit antennas aura amnem; et cum medius et fit hec mediamna, insula in medio amne posita. Proprie dicitur maris insula, quasi in salo, idest in mari sita. Item ab amo amasco -scis inchoativum,  Amo componitur redamo, idest rursus amo, et deamo, idest valde amo, et peramo
Abbreviated transcription (Latin):
rina que frigida ẽ. uñ ⁊ mare dr᷑ al¬
gosum. ł alginomũ. eo ꝙ algam a se
proiciat. ł potest dici alga. ab alligo.
⁊ ht̃ duas significatões. indulgere
accipitur ꝓ gͣtis ꝯced̾e. ut ppͣ indulsit

Expanded text:
rina que frigida est, unde et mare dicitur algosum, eo quod algam a se proiciat; vel potest alga dici ab alligo -et habet diversas significationes: indulgere enim accipitur pro gratis concedere ut ‘papa indulsit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ht̃ significationes qͥnq. Exigeie
expelłe. Uñ inuenit᷑ de socrate quis
tus ab amico. qͣre młierẽ iurgiosar
exig̾et. respondit. domi addisco. qualbꝰ
dere. ⁊ inde exiguus.a. um .i. paruum.
qd̾ enĩ exiguũ est alt̾ius eget suffragi
Ambig̾e u̾o ẽ pecus a tecto in pastum
gis .i. uastare. dilapidare. Uñ plautꝰ
litas. tis. ⁊ hoc ꝓdigiũ.gii. monstrum
turpe ad deuastandũ paratũ. sepe tñ sim¬
plicit̾ pro monstro accipit᷑. Uñ hoc ꝓdi
strosus monstris plenꝰ. ⁊ ꝓdigiose adu̾¬
monstruosus. Uñ ꝓdigalit̾ adu̾b̾. ⁊ ħ¬

Expanded text:
t significationes quinque: exigere idest expellere, unde invenitur de Socrate, quod rogatus ab amico qua re mulierem iurgiosam non exigeret, respondit: ‘domi addisco qualem dere. Inde exiguus -a -um, parvus: quod enim exiguum est alterius eget suffragioabigere vero est pecus a tecto in pascua -gis, idest vastare, dilapidare, unde Plautus s, et hoc prodigium -gii, monstrum turpe et ad vastandum paratum, sepe tamen simpliciter pro monstro accipitur; unde hoc pridest monstris plenus, et prodigiose advemonstruosus, unde prodigialiter adverbium,
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ab albꝰ ħ alba q̃dam ciuitas. eo ꝙ
alba scropha fuit ibi inuenta. ⁊ ħͥ al¬
bulla quidam fluuiꝰ. pp̃ colorem aque.
que diu seruate fũt albe. ⁊ ħ albani¬
a regio orientalis. iñ albani dix᷑ ho¬
mines illius regionis. pp̃ albos capil¬
los. ¶Albo albas ꝯpo᷑ cũ de. ⁊ fit deal
tum cũ quo ludit᷑. ab alea qͦdam
milite qui in troiano bello illũ ludũ ue¬
ludit. ⁊ hoc aleariũ. locus uͥ alee re¬
⁊ hic aleator. ris. qui ꝑfectꝰ ẽ in ludo
ꝓ alapas dare ⁊ st̃ act̃. a qͥb u̾bł. ⁊l¬

Expanded text:
ab albus hec Alba, quedam civitas eo quod alba scrofa fuit ibi inventa, et hec Albula -le, quidam fluvius propter colorem aque; que diu servate fiunt albe, et hec Albania regio orientalis, inde Albani dicuntur homines illius regionis propter albos capillos. Albo -as componitur cum de et fit dealbntum quibus luditur, ab Alea, quodam milite, qui in troiano bello illum ludum inveludit; et hoc alearium, idest locus ubi alee reet hic aleator -ris, qui perfectus est in ludo pro alapas dare, et sunt activa, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cianea. qr in hyeme stagnis occeani ni¬
dos facit. qͣ excubante fert᷑ pelagꝰ silẽ¬
tib uentis ꝯtinua .uii. dieꝵ tͣnquilli¬
tate mitesc̾e. et eius fetib educendis ob¬
in penulo. Uix inqͥt egreq amatorcłs

Expanded text:
oceanea, quia in hieme in stagnis Oceani nidos facit; qua excubante, fertur pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis obin Penulo ‘vix’ inquit ‘egreque amatorculos
Abbreviated transcription (Latin):
phitapũ. pi .i. tapetũ cirruillosũ. ¶ Itẽ
ab amphi ⁊ doxa qd̃ ẽ gła fit amphido¬
xus .i. ex utͣq parte głosus. ¶ Itẽ ab
amphi ⁊ theatrũ. dr᷑ amphitheatrum.
est semicirculi sigam hñs. ⁊ ab amphi ⁊
tero ħ amphicrites. tis .i. mare a circũferẽ¬
do littꝰ sic dc̃m. Ambo ꝯpo̾ cũ loquẽs. et
fit ambiloquus. a. um .i. bilinguis. qui
nũc hoc nũc illd̾ affirmat. Uñ hoc ambi
nũc possum dic̾e̾. isti duo nũc ferũt lapi¬

Expanded text:
phitapum -pi, idest tapetum circumvillosum. Item ab amphi et doxa, quod est gloria, fit amphidoxus, idest ex utraque parte gloriosus. Item ab amphi et teatrum amphiteatrum -est, semicirculi figuram habens; et ab amphi et tero, hic amphitrites -tis, idest mare, a circumterendo litus sic dictum. Ambo componitur cum loquens et fit ambiloquus -a -um, idest bilinguis, qui nunc hoc nunc illud affirmat, unde hoc ambilvere possum dicere ‘isti duo ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
quidam in phisica sic dr᷑. ¶ Affruta¬
affulare leuit̾ tang̾e. ¶Affros grece
spuma lat̾. iñ ħ affrodita uenꝰ. uñ mr̃¬
calor. iocunditas. ⁊ aprilax idem est.
.q. sine rigore frigoris. ł qr sit aꝑtꝰ celo.

Expanded text:
quidam in phisica sic dicitur. A 98 AFFRUTAAFFULARE, leviter tangere. A 100 AFFROS grece, spuma latine; inde hec Affrodita -e, calor, iocunditas; et aprilax, idem; proquasi sine rigore frigoris vel quia sit apertus celo,
Abbreviated transcription (Latin):
penna. ⁊ fit agripennꝰ .ni. ⁊ scd̃m ysi¬
dorum agripenni st̃ agri illi qui nõ
nus. ⁊ fit onager .i. siluestris asinus.
fluuioꝵ ł lapidũ. ł muroꝵ. Est ag̾ no¬
ualis qui ꝯtinuis annis nouat᷑. Est agͥ¬
riliginosus qui crassus est et humidꝰ
N iui est in palustrib locis. ¶ Itẽ ag̾
diuidit᷑ a uͥgilio scdm̃ qͣdrifariam. Est
.n. ag̾ sationalis qui est aptꝰ seminib.
Est agͥ ⁊ sitꝰ qui est aptꝰ uitib ⁊ arbo¬
rib. Est ag̾ pasciuis qui est aptꝰ pascu

Expanded text:
penna et fit hic agripennus -ni, et secundum Ysidorum agripenni sunt agri illi qui non nus, et fit onager, idest silvestris asinus. fluviorum vel lapidum et murorum; est ager novalis qui continuis annis novatur; est ager uliginosus, qui crassus est et humidus, ut qui est in palustribus locis. Item aliter dividitur a Virgilio, scilicet quadrifariam: est enim ager sationalis, qui est aptus seminibus; est ager consitus, qui est aptus vitibus et arboribus; est ager pascuus, qui est aptus pascu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ filum a colo ducit᷑ in fusum. a fuso
in alabrũ. hinc in girgillũ. hinc ĩ glo¬
micellum. hinc in pannũ. postea in te¬
lam. Ale ⁊̃ dixtͣ᷑ milites. qr sicut galli¬
na alis protegit pullos suos. sic mili¬
pedites. ⁊ ala est pars pilosa sub bra
ta. tum. qui ht̃ alas. ⁊ hic ⁊ hec ales.
tis. pro aue. ⁊ ueloci. qr alis alat. alta¬
ꝯscendit. alites si adu̾sa nũtiant inhi¬
beant ⁊ uetent. si ꝓsꝑa p̾petes. qr õs

Expanded text:
quod filum a colo ducitur in fusum, a fuso in alabrum, hinc in girgillum, hinc in glomicellum, hinc in pannum, postea in telam; ale etiam dicuntur milites, quia sicut gallina alis protegit pullos, sic milipedites; ala etiam pars pilosa sub brac-a -um, qui habet alas, et hic et hec ales -tis pro ave et pro veloci, quia alis alta conscendat; alites si adversa nuntient inhibeant et vetent; si prospera prepetes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eundo .s. ꝙ in longitudine directũ ẽ.
sicut cũ erit a portis alias abusiue.
enuiꝰ. młta foro ponens agea que lon
me pompiliũ. ¶Itẽ ab ultimo su-¬
tatũ. tu. a. in .i. ⁊ .u. in .o: fit actito.
turbare. ⁊ coagito .i. siml agitare. ł¬
cumulare. uel repellere. ⁊ subagito. as.¬
.i. subtꝰ agere. ł subduc̾e. Uñ thiꝰ. in
tertia comedia. ħ quidẽ ꝯtumelia est
amicũ ad te reciꝑe. et eiꝰ amicam suba¬
gitare. Ago ꝯpo cũ ad. ⁊ fit adigo.
gis. egi. actũ.i. ad aliam partẽ duc̾e̾.
⁊ cũ ab. ⁊ fit abigo. gis .i. fugare se¬
parare. Uñ abactꝰ .i. fugatꝰ. ⁊ dispsus
⁊ hic abigeus . ei. id̾ qd̃ abactor. ⁊ ali¬
ip̃a abigat aliorsũ ut ꝯpetentiꝰ ea si
ponit᷑ qñq eũ am. ⁊ fit ambigo. gs
.b. int̾posita .i. dubitare. Uñ ambati¬
.i. ciradatꝰ. sicut solet eẽ qͥsqͥs dubitali

Expanded text:
 quod in longitudinem directum est, sicut cum exit a portis; alias abusive. Ennius ‘multa foro ponens ageaque longam Pompilium’. Item ab ultimo sutatu, a in i et u in o, fit actito turbare, et coagito -as, idest simul agitare, cumulare, repellere, et subagito -as subtus agere vel subducere, unde Terentius in tertia comedia ‘hec quidem contumelia est amicum ad te recipere et eius amicam subagitare’. Ago componitur cum ad et fit adigo -gis -egi adactum, idest ad aliam partem ducere, et cum ab et fit abigo -gis, fugare, separare, unde abactus, fugatus et dispersus, et hic abigeus -gei, idem quod abactor, et abiipsa abigat aliorsum ut competentius ea mponitur quoque cum amet fit ambigo -gis b interposita, idest dubitare, unde ambaircumactus sicut solet esse quisquis dubitat,
Abbreviated transcription (Latin):
sticus minist̾ officioꝵ. ¶ Agapeta .e. dĩ
dei ancilla que xp̃o nube̾ uoluit uł nouit.
quod est litt̾a.¬
uenit alo. as .i. spirare alitũ emittere.¬
mac̾. alitu pasci fou̾i q docuerat. ⁊ hec
alea arbor suauissimi odoris. cuiꝰ lignũ
uice thimiamat̾ in altarib adolet᷑. et
inde ħ aloe. es.ł is. pro quodam ũguẽ¬
tes. lapis candidꝰ. intinctꝰ uariis colo¬
rib. Uñ alabastrũ. uas unguẽtariũ.¬

Expanded text:
sticus minister officiorum. A 113 AGAPETA -te, idest Dei ancilla, que Christo nubere vovit. A 114 quod est littverbalia altor et alitor, altrix et aliMartianus ‘alatu pasci foverique docuerat’; et hec aloa, arbor suavissimi odoris, cuius lignum vice thimiamatum in altaribus adoletur; et inde hec aloes -is, pro quodam unguen alabastrites, lapis candidus intinctus variis coloribus, unde alabastrum, vas unguentariu
Abbreviated transcription (Latin):
eodem. a quib u̾bal. Altꝰ ꝯponit᷑ altis¬
⁊ hoc altitonans. qui alte tonat. ⁊ sub¬
stantĩe p̾ dici altitonãs .i. d̾s. ¶ Itẽ al¬
tus ꝯpoͬ cũ metior. ⁊ fit altimetũ.ti.
q̃dam m̃sura qͣ metit᷑ altitudinẽ. et
sedet in illa sede. ⁊ ab altꝰ. ħ alpis. sed
raro inuenit᷑ in singłari. diat᷑ ⁊̃ alpes.
etam dra alpes altos montes uocant.
⁊ in tnsalpinor. aris .i. ultͣ alpes ire.¬
¶ Itẽ ab altꝰ ⁊ boans ꝯpo᷑ altiboãs .i.
in altũ. ł ex alto boans. ł sonãs.¬
lbo. bas. u̾bũ actm̃ .i. albũ facere.¬

Expanded text:
eodem, a quibus verbalia; altus componitur altihic et hec et hoc altitonans, qui alte tonat, et substantive potest dici hic altitonans -tis, Deus. Item altus componitur cum metior et fit hoc altimetrum -ti, qsedet in illa sede; et ab altus hec alpis, sed raro invenitur in singulari, et dicuntur alpes rum, qui alpes altos montes vocant, et inde transalpinor -aris, idest ultra alpes ire. Item ab altus et boans altiboans, idest in altum vel ex alto sonans. A 123 ALBO -bas, verbum act
Abbreviated transcription (Latin):
bior. simꝰ. ⁊ ab albꝰ ħ albedo. nis. ⁊ ħ al¬
bor. ł ħ albicies . ei. omĩa pro eodẽ. ⁊ hͥ
aluꝰ pro uentre .q. albꝰ. ⁊ hͥ albo indecli¬
nabile pro libro. ⁊ p̾cipue uͥ nõia scõꝵ
⁊ albiolos et lenã pignãt atreꝰ. ⁊ hoc al¬
bũ.bi. inuenit᷑ pro albedine. ¶Itẽ ab

Expanded text:
albedo -nis, et hic albor, et hec albities -ei omnia pro eodem, et hic albus pro ventre, quasi alvus, et hic albo, indeclinabile, pro libro et precipue ubi nomina sanctorum  albiolos pignerat Atreus’; et hoc album -bi invenitur pro albedine. Item ab
Abbreviated transcription (Latin):
.i. res q̃ est in actu. ⁊ actuariꝰ. a .um.
ꝓ eodem. ⁊ actuariꝰ qui acta facit. s
actariꝰ diu̾sis artib uł actib occupa¬
tus. ⁊ hec actuaria dr᷑ nauis que uelo
tiua uita q̃ ꝯsistit in actu ⁊ oꝑe. ¶Et

Expanded text:
 res que est in actu, et actuarius -a -um pro eodem, et actuarius qui acta facit, sed actarius diversis actibus occupatus, et hec actuaria dicitur navis que velo tiva vita, que consistit in actu et
Abbreviated transcription (Latin):
la q̃n dicit᷑ scriniũ in quo res ponĩ
Uñ plautꝰ in aularia. qͣdrilibrẽ au¬
lam auro onustam ego habeo. Si
aulariam. ł aululariam.q. aulais
uocauit. eo ꝙ in eo mentionẽ de ll¬
la .i. de qͣdam capsella auro plens
faciat. ¶Itẽ aule grece. lat̃ diͦ cals¬
nula. uel tibia. Uñ hic aules. lis
hic auledus qui cũ cãnuł cantat¬
choro. scilicet tibiicen. ⁊ ꝯpo᷑ hic il¬
raules .i. ille qui cũ cãnul cantat¬

Expanded text:
andoque scrinium in quo res ponuntur, unde Plautus in Aularia ‘quadrilibrem aulam auro onustam ego habeo’; unAulariam vel Aululariam, quasi aulariam, vocavit, eo quod in ea mentionem de aula, idest quadam capsella auro plena, faciat. Item aule grece, latine dicitur cannula vel tibia, unde hic aules -is et hic auledus -di, qui cum cannulis cantat, scilicet tibicen, et componitur hic coraules, ille qui cum cannulis can
Abbreviated transcription (Latin):
cum. re. ⁊ fit redigo.gis. Ut iste redegit
eum in seruitutẽ. ⁊ cũ sub. ⁊ fit subigo.
acuere suppon̾e. ⁊ subiugare .q. subtꝰ age̾.¬
¶ Itẽ ꝯponit᷑ cũ sat. ł satis ⁊ fit satał¬
go. giS.i. satis ago .s. festino proturo.

Expanded text:
cum reet fit redigo -gis, ut ‘iste redigit eum in servitutem’; et cum sub et fit subigo -acuere, supponere vel subiugare, quasi subtus agere. Item componitur cum sat vel satis et dicitur satago -gis, idest satis ago, s
Abbreviated transcription (Latin):
as. et a quolibet istoꝵ ueniunt u̾bl̾.
¶Itẽ aurũ ꝯpoͣ cũ lentos greco. ⁊ sig¬
nificat plenitudinẽ. et fit aurulentꝰ.
et fit auricalcũ quoddã genꝰ metalli
⁊ cũ scindo. ⁊ diͦ auriscidꝰ. di .i. arti¬
fex qui scindit aurũ. et cũ lego. ⁊ di᷑
a. irilegium .i. locꝰ ubi reponit᷑ aurũ.
et cũ faber. ⁊ fit aurifab̾. bri. ⁊ cũ
faciens. ⁊ fit hic ⁊ hec aurifex.cis. qͥ
rificina. ne .i. fabrica iurificũ. ⁊ cõ¬
ponit᷑ cũ coma. ⁊ fit auricomꝰ. a. ũ.

Expanded text:
 et a quolibet istorum veniunt verbalia. Item aurum componitur cum lentos greco, quod significat plenitudinem, et fit aurulentus et fit auricalcum, quoddam genus metalli et cum scindo et fit hic auriscidus -di, idest artifex qui scindit aurum; et cum lego et fit aurilegium, idest locus ubi reponitur aurum, et cum faber et fit aurifaber -bri, et cum faciens et fit hic et hec aurifex -cis, qui rificina -e, idest fabrica aurificum; et componitur cum coma et fit auricomus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
data de agro uł p̃ciũ qd̃ pro agro suscipi¬
tur. Uñ anianꝰ in expõne supͣ mathe¬
um. qui agrũ locat ut agrariã recipi
rana que in agris inuenit᷑. ¶ Et h a
grimonia .e. h̾ba q̃dam q̃ p̾cipue habũ¬
dat in agris. ¶Et ab ager. agro. as.
Uñ ꝑegrinor .ris. depo .i. exulare. Uñ¬

Expanded text:
data de agro vel pretium quod pro agro suscipitur, unde Anianus in expositione super Matheum ‘qui agrum locat ut agrariam suscipirana que in agris invenitur, et hec agrimonia, herba quedam que precipue abundat in agris; et ab ager agro -as, qunde peregrinor -aris deponens, idest exulare, un
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ⁊ fulminũ sit in aere. ł ido̾ dicit᷑
sine lite. qr facile ⁊ sine lite cedat
ferienti uł di᷑ aer apotoyarẽ. quiã
ferat t̾ram. ⁊ ferat᷑ ab ea hic subli¬
mis ex humidis exalationib corpo¬
rascit. et ex se multas sp̃es redoit. Nã
⁊motꝰ uent̾ facit uehementiꝰ conci¬
tatꝰ ignes et tonitrua. ꝯtractꝰ nu
bila. ꝯspissatꝰ pluuiã. ꝯgel.¬

Expanded text:
rum et fulminum sit in aere, vel ideo dicitur sine lite quia facile et sine lite cedat ferienti, vel dicitur aer apotoyapen, quia ferat terram et feratur ab ea; hic sub luna ex humidis exalationibus corporescit et ex se multas species reddit. Nam commotus ventum facit; vehementius concitatus, ignes et tonitrua; contractus, bila; conspissatus, pluviam; congel
Abbreviated transcription (Latin):
a. um. Uñ quidam uiciose aspirãt e.
iñ anelus .i. anxius. uñ anelitꝰ. tꝰ. tui.
⁊ anelosus. a.um. ⁊ ħ anelia .i. pugna.
tauri ⁊ altilia occisa st. ⁊ altellus. li
diit. pomulus eo ꝙ alupa mirabiliter
guedo ⁊ hic alumpnꝰ .ni. qui nutt. et
natꝰ. ta tũ .i. nutritꝰ. Uñ martianus
secretis sanctõrib alumpnate. ¶ Et
aliphanꝰ. paruꝰ ciphus .q. alens infãtes.
¶Itẽ ab alo. ł ab alim̃ hoc alim̃tum.
⁊ hec alimonia pro eodẽ. s. qd̃ hẽtur ad
q̃ gr̃a questus curiam sequit᷑ ut ibi ala¬
tur. ex quib uidet᷑ ⁊poni. hic alietꝰ .ti.¬

Expanded text:
-a -um, unde quidam vitiose aspirant, et inde anelus idest anxius, unde anelitus -tus -tui, et anelosus -a -um, et hec anelia, idest pugna, t altilia occisa’; et hic altellus -li, idest Romulus, eo quod a lupa mirabiliter guedo; et hic alumnus -ni, idest qui nutrit et natus -a -um, idest nutritus, unde Martianus ‘secretis sanctioribus alumnate’; et alifanus, parvus sciphus, quasi alens infantes. Item ab alo vel ab alimen hoc alimentum, et hec alimonia pro eodem, scilicet quod habetur ad que questus gratia curiam sequitur ut ibi alatur, ex quibus videtur componi et hic alietus -ti
Abbreviated transcription (Latin):
abauꝰ. atauꝰ. tritauꝰ. qd ultimũ suꝑius
nom̃ cognatõis. familia .n. orit᷑ in pr̃e.
et t̾minat᷑ in tritauo. postea dicimꝰ ma-¬
iores. ¶ Item pr̃. filius. nepos . q. natꝰ
nam seiungit᷑ a nepote. medio prone¬
pore. atnepos. trinepos. q. tetranepos.
qr post nepotem ẽ qͣrtꝰ in ordine. ⁊ post¬
ea dicimꝰ minores. ¶ Item ab aueo. ħ
sine ⁊ uia .q. sine uia. s potiꝰ uidet᷑ ethĩa

Expanded text:
 ultimum superius nomen cognationis. Familia enim oritur a patre et terminatur in tritavo; postea dicimus maiores. Item pater, filius, nepos quasi natunam seiungitur a nepote medio pronepote, atnepos, trinepos quasi tetranepos, quia post nepotem est quartus in ordine; postea dicimus minores. Item ab aveo hec sine et via, quasi sine via, sed potius videtur e
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nõiare .i. pigre segnicłose. plautꝰ.¬
ausate. ł auferie ñ abibis: si ego fu
state que sepe tunc fit. qñ folia cadũt.
et omĩa maturescunt. uł drͣ ab augẽ
Do uł autõpnando. Nam autõpnare
est collig̾e. Eaut aiunctio per .t. et
cum aspiratõe scribit᷑. ¶ autorii scͥꝑ¬

Expanded text:
, idest pigre, segniculose. Plautus ‘auferre non abibis si ego fustate dicitur, que sepe tunc fit quando folia cadunt et omnia maturescunt; vel dicitur ab augendo vel ab autumnando. Nam autumnare est colligere. A 14 AUT, coniunctio per t et cum aspiratione scribitur. A 15 AUTORII, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nizeta noĩatꝰ ẽ. ⁊ inde agonizo. as.
rationẽ qͣre monachos agonisticos
appelletis. ¶ Itẽ ab ago hec agina.e
.i foram̃ in quo trntina se u̾tit. ⁊ agi¬
na dr̃ festinantia. Uñ agino. as. festi¬
nare . ł fuge̾. ⁊ ab ago. hic aginator.
is .i. actor ł mercator qui rẽ suã agi¬
lit̾ uendit ⁊ agit. ⁊ scd̃m rabanũ hoc

Expanded text:
nitheta nominatus est’; et inde agonizo -as, rationem, quare monachos agonisticos appelletis!’. Item ab ago hec agina -e, idest foramen in quo trutina se vertit, et agina dicitur festinantia, unde agino -as festinare vel fugare, et ab ago hic aginator -ris, idest actor vel mercator, qui rem suam agiliter agit, et secundum Rabanumhoc
Abbreviated transcription (Latin):
pło. qr in abbaco st̃ decẽ arcꝰ sese deu¬
plantes. In pͥmo est unitas. in sab
ph̃i. ubi figuras in pulu̾e suppoli
faciunt. q̃ alio noie dr᷑ pinax. ⁊ abli
ł abbatus dr᷑ suppior pars capitell
saxũ qͣdrangulũ quod suꝑ colũpo
ponir᷑. ⁊ ⁊̃ quelibet mensa marna¬
ditas a qͣꝵ impenetrabił uł spelu¬
ca aqͣꝵ latentiũ. uñ fontes ⁊ fluri¬

Expanded text:
o, quia in abbaco sunt decem arcus sese decuplantes: in primo est unitas, in secuphisici ubi figuras in pulvere supposito faciunt, que alio nomine dicitur pinax; et abbax vel abbacus dicitur superior pars capitelli, idest saxum quadrangulum quod super columnas ponitur et etiam quelibet mensa marmonditas aquarum impenetrabilis vel spelunca aquarum latentium unde fontes et flumi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc audimen. nis. ꝓ eodẽ. ⁊ hic. ⁊
hec audibil. le. res que potest audiri.
uñ audibilit̾ adu̾biũ. ⁊ ꝯponitur in¬
ut detis mͥ audientiam. ⁊ ab audio
ħ auditoriũ. locꝰ ubi ꝯsilia ⁊ respon
um. ⁊ importat plus exaudire qm̃
audire. ¶ est enĩ exaudire qd̾ rogat᷑
intellig̾e. ⁊ ad effc̃m duc̾e. ⁊ ꝯponitur

Expanded text:
et hoc audimen -nis pro eodem, et hic et hec audibilis et hoc -le, res que potest audiri, unde audibiliter adverbium; et componitur inut detis michi audientiam’; et ab audio hoc auditorium -ii, locus ubi consilia et responsum, et importat plus exaudire quam audire: est enim exaudire quod rogatur intelligere et ad effectum ducere; componitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nis. uł uguitõ qiͣ uigetio. idest uirens
sp̃c assistente gr̃a. ut qͥ om̃iũ bonoꝵ¬
est distributor nobis u̾boꝵ copiam au-¬
ctĩ suppeditare dignet᷑ ⁊ a u̾bo augm̃ti no¬
auctor. ł augm̃tator. ⁊ debet
scribi cum .u. ⁊ .c. Qñ u̾o significat
autentim .i. autoritatẽ. est ⁊munis ge̾¬
U ⁊ de bet seubi sine .c. ut hic ⁊ hec

Expanded text:
futuris, vel Uguitio quasi vigetio, idest virens futuris, vel Uguitio quasi vigetio, idest virens Spiritus assistente gratia, ut qui est omnium bonorum distributor nobis verborum copiam auctim suppeditare dignetur, a verbo augmenti noauctor, idest augmentator, et debet scribi cum u et c. Quando vero significat autentin, idest autoritatem, est communis generis et debet scribi sine c, ut hic et hec
Abbreviated transcription (Latin):
litas esflorescat. Nec cui uis descendaa
in mentẽ. Nos in hoc ope ꝑfectionẽ in ã¬
nuatim pollic̾e cum nil in humanis in¬
uentis. ad unguẽ inuer. iatͣ expolitum.
licet aliis de hac eadem retractantib qͣ¬
dam singulari ꝑfectẽe hanc iniuriam
uid̃i possumus excelseie. Nam hic par¬
ui. lus suaurꝰ lactabit᷑. hic adultus libi¬
i.÷ cibabit᷑. hic perfectus affluentu
lectabi᷑ hic gignosophiste triuiales.
hic didascali quadruuiales. hic legum.
professores. hic theologie perscrutatores.
hic ecc̃aꝵ ꝓficient gub̾natores. hic sup¬
plebunt quicqͥd hactenꝰ ex scientie de¬
fectu p̾termũsum ẽ. hic esimabit᷑ quicdͥo
a longo tempore male uiurpatũ ẽ. Si
quis querat huiꝰ oꝑis quis fr̾it actor
t quia ds̃. Si quis querat huiui
oꝑis qtis fu̾it instrum̃tũ. respondendũ es
¶ꝙ prĩa pysanus. uoĩe. ugutio. qͣl euge¬
tis idest bona t̾ra. ñ tm̃ p̾sentib s etiã

Expanded text:
litas efflorescat; nec cuivis descendat litas efflorescat; nec cuivis descendat in mentem, nos in hoc opere perfectionem insinuatim polliceri, cum nichil in humanis inventis ad unguem inveniatur expolitum, licet aliis de hac eadem re tractantibus quadam singulari perfectione haud iniuria videri possimus excellere. Nam hic parvulus suavius lactabitur, hic adultus uberius cibabitur, hic perfectus affluentius delectabitur, hic gignosophiste triviales, hic didascali quadruviales, hic legum professores, hic et theologie perscrutatores, hic ecclesiarum proficient gubernatores, hic supplebitur quicquid hactenus ex scientie defectu pretermissum est, hic eliminabitur quicquid a longo tempore male usurpatum est. Si quis querat huius at huius operis quis fuerit instrumentum, respondendum est quia patria pisanus, nomine Uguitio quasi eugetio, idest bona terra non tantum presentibus sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
estis iiii exercitio ad pͥstine decusa-¬
noren aliqntulũ ualeant promoueri.
s ett e nͭ singli̾s dieb cumulare conãt᷑.
m nec dentiũ existentias elimare.
Nec babucientiũ linguaꝵ intuligenes
abrader. Nec. ingenii tarditatem exci.¬
tare. Nc madide memorie aliquid cõ¬
gemer uel maledicta pu¬
nere. Ne s. des ac uiii repessere sed
tatib reoluti pecuniam ꝯg̾ere. ac cõ¬
geste iusecire. uł etiam honestis offici¬
is omisfe. ucuram euporis ingurgi
carnis generalitas illam licet tenaera
una cũ corpore ne nũqmͣ dissoluet. ¶ epꝰ
igit᷑ diuina fauente gr̃a ⁊ pon̾e statra¬
il. gnificationũ distinctões. d̾iuati¬
onũ orign s. ethimelogiarũ assigna¬
tiones. int̾pretatõnũ reperient᷑ exposi¬
tiones. quoꝵ ignorantia latinitas nata¬
lit̾ indiga quadam doctoꝵ pigricia nõ
modicũ coartat᷑. Nec tr̃s hec ut ceredr¬
plere conabimͣ qnͣtũ ut om̃iũ scientis.
litt̾aꝵ inuigilantium ꝯmunis ind uri¬

Expanded text:
tarum artium exercitio ad pristine decusanorem aliquantillum valeant promoveri, sed etiam singulis diebus cumulare conantur. Nam nec dentium exstantias elimare, nec balbutientium linguarum vituligines abradere, nec ingenii tarditatem excitare, nec madide memorie oblivia coguere, nec maledicta punire, nec sordes ac vitia repellere, sed tabro provoluti pecuniam congerere ac congeste inservire vel etiam honestis officiis omissis lacunam corporis ingurgitcarnis generalitas illam licet tenuem una cum corpore ne utiquam dissolveret. Opus igitur divina favente gratia componere statuiignificationum distinctiones, derivationum origines, ethimologiarum assignationes, interpretationum reperientur expositiones. Quarum ignorantia latinitas naturaliter indiga quadam doctorum pigritia non modicum coartatur. Nec hoc tantum ut cenodos, adimplere conabimur, quantum ut omnium scientie litterarum invigilantium communis inde uti
Abbreviated transcription (Latin):
adaugeo. ges. Uñ u̾bl̾. ⁊ hoc ad aug¬
ma. tis .i. augmentũ. qd̃ in passione
uide rapiens. et est eth̾ia. non ꝯpõ. ł¬
minimꝰ digitꝰ. ideo qr eo aurẽ purgamꝰ
⁊ a diectẽ inuenit᷑. hic ⁊ hec auricularis.
re. Auricularis amicus .i. sec̾tus. Dicit᷑
etiã auricularis. res ad aures ꝑtinẽs.
⁊ ꝓ eodem auriculariꝰ. a .um. ut maricu¬
lariꝰ anulus. ł auricłariꝰ qui in aure
fertur. ⁊ hic auricularius secretꝰ ⁊ si¬
liator. et hec auritularia secreta con¬
.i. res ꝑtinens ad aures. sicut dicimꝰ
auritos pilos qui crescũt in aure. ⁊
equos freno .q. auris regit᷑ audit. L
auriga ab ago ⁊ rego. qr agit ⁊ g̾it
currũ. uł auriga di᷑ ab haurio qr hau¬
ra .i. percutit equos uinctos. qd̃ ⁊ hic
aurea. ee .i. frenũ. eo ꝙ circa aures
ꝙ ori imponat᷑. ⁊ auritꝰ. ta. tũ .i. ha¬
bens magnas aures. auris ꝯponit᷑
het inauris .s. anulus qui in aure

Expanded text:
adaugeo -es, unde verbalia, et hoc adaugadaugeo -es, unde verbalia, et hoc adaugma -atis, idest augmentum, quod in Passione vide rapiens, et est ethimologiminimus digitus, ideo quia eo aurem purgamus; et adiective invenitur hic et hec auricularis et hoc -re: ‘auricularis amicus’, idest secretus; dicitur etiam auricularis res ad aurem pertinens; et pro eodem auricularius -a -um, ut ‘auricularis anulus’ vel auricularius, qui in aure fertur, et hic auricularius secretus consiliator, et hec auricularia, que est secreta conidest res pertinens ad aures, sicut dicimus auricos pilos qui crescunt in aure; et equos freno quasi auris auditu; vel auriga ab ago et rego, quia agat et regat currum, vel auriga ab haurio quia haurit idest percutit equos iunctos, quod et hic aurea -ee, idest frenum, eo quod circa aures quod ori imponatur; et auritus -a -um magnas habens aures. Auris componitur hec inauris -ris, idest anulus qui in aure