comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam t̾ra ꝓmissioĩs illa ñ uera s figurata.
Illa enĩ ppło pͥmo temꝑalis fuit: nob̾ que ꝓ¬
rata: ita manna ñ cibus uere celestis.s fig̾a¬
derationẽ dubitatio moysi. ne forte ce aliqua¬
ibi figura expressa sit. ce inuenerit intelligens:
ce ad inqͥrendum ꝯmouerit ce ꝓuocauerit ani¬
mum. Ideo enĩ ce post illã dubitationẽ ce post
iram di. ce post minas mortis. ce post remotionẽ
ab introductione ppł in t̾ram ꝓmissioĩs. multa
amicũ. quomͦ & antea loquebat᷑: usꝙ adeo ut ce¬
ipsi iħunaue obedientie exemplũ de moyse ꝓpo¬
nat᷑ :⁊ hoc eũ monet d̃s ut si ei seruiat quomͥ
ds̃ ipse ñ passim rep̃hendere: s intelligere dubi¬
tationẽ moysi. Figura petra iacens: figura uir-¬
ga ꝑcutiens: figura aqua fluens: figura ce mo¬
yses dubitans. Et ibi dubitauit: ubi ꝑcussit.
H inc facta ẽ dubitatio moysi: qͣndo lignũ acces-¬

Expanded text:
etiam terra promissionis illa non vera, sed figurata. etiam terra promissionis illa non vera, sed figurata. Illa enim populo primo temporalis fuit: nobis quae prata: ita manna non cibus vere coelestis, sed figuraerationem dubitatio Moysi? Ne forte et ibi aliqua figura expressa sit, et innuerit intelligenti, et ad inquirendum commoverit et provocaverit animum. Video enim et post illam dubitationem, et post iram Dei, et post minas mortis, et post remotionem ab introductione populi in terram promissionis, multa amicum, quomodo et antea loquebatur: usque adeo ut ipsi Jesu Nave obedientiae exemplum de Moyse proponatur, et hoc eum moneat Deus, ut sic ei serviat, quomodo ipse Deus, non passim reprehendere, sed intelligere dubitationem Moysi. Figura petra jacens, figura virga percutiens, figura aqua fluens, figura et Moyses dubitans. Et ibi dubitavit, ubi percussit. Hinc facta est dubitatio Moysi, quando lignum acces
Abbreviated transcription (Latin):
te. sin autem. dele me de libro tuo: hac dubitata
ce repentina damnatione damnata ẽ: Et qͥd
t̃ quod conclusit lector cum apł̃m legerenteari-¬
ias nunqͣm cadit: Cum quedã soluenda ꝓpone¬
tem: studium ur̃m me fecit ce aliud ꝓponere. qͦd
borte ũ quereretis. Uideamus g: ce adhuc qnͣtũ
possumus conem᷑ penetrare misterium. Irascit᷑
A multa iniungit agenda eidem moysi. Iubet
qud agat: quom̃ ppł̃m disponat: quomͣ ñ relin¬
quat passim &e negligent̃. Nunqͣm ista dãp¬
nato iniungere dignaret᷑. Alud accipite mi¬
rabiliꝰ: qm dictum ẽ moysi. Hoc enĩ placuit
certe mysterii dispensationisq gr̃a: qͦd ipse
in terram ꝓmissionis ñ introduceret ppłm. E li
batur. Uocabatur auses. Et cum ei introdu¬
cendum ppł̃m moyses cõmendaret: uocauit
eum &e mutauit ei nomen ce appellauit eũ
s ꝑ grãm ppłs dĩ in t̾ram ꝓmissioĩs intraret.
S icut autẽ iħc ille ñ uerus s figuratus: it a

Expanded text:
te; sin autem, dele me de libro tuo , hac subita te; sin autem, dele me de libro tuo , hac subita et repentina dubitatione damnata est? Et quid est quod conclusit lector cum Apostolum legeret, Charitas nunquam cadit ? Cum quaedam solvenda proponerem, studium vestrum me fecit et aliud proponere, quod forte non quaereretis. Videamus ergo, et adhuc quantum possumus conemur penetrare mysterium. Irasciturtamen multa injungit agenda eidem Moysi: jubet quid agat, quomodo populum disponat, quomodo non relinquat passim et negligenter. Nunquam ista damnato injungere dignaretur. Aliud accipite mirabilius. Quoniam dictum est Moysi hoc enim placuit Deo certi mysterii dispensationisque gratia quod ipse in terram promissionis non introduceret populum, elomine vocabatur, vocabatur Auses . Et cum ei introducendum populum Moyses commendaret, vocavit eum, et mutavit ei nomen, et appellavit eum  gratiam populus Dei in terram promissionis intraret. Sicut autem Jesus ille non verus, sed figuratus; ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo eundem cibum: ideo eundẽ potum. Deniq
ꝑcussa ẽ ipsa petra ligno ut aqua deflueret. Uir¬
ga enĩ ꝑcussa ẽ. Quare ligno. ñ ferro. nisi qͥa crixx
manna. illa sola aqua: ille cibus esurienti. potꝰ
ste sicienti: nec ille nec iste ñ credenti. Credenti
turus: modo xp̃c uenit. Uenturus ce uenit. di¬
ursa uerba s̃: s idem xp̃c. Qd moyses dubitan-¬
medium: de dubitatione famuli dĩ moysi uolo
dicere. Figura enĩ erat ueterum: ueterũ etiã ista
scõꝵ. Dubitauit ad aquã moyses: qͣndo uirga pe¬
tram ꝑeussit. Ut aqua flueret. dubitauit. Dubi¬
dibitatio illa displicuit: ce eam notauit. ñ solum
arguendo. s etiam undicando. Nam ꝓpter hanc
dubitationẽ dr̃ moysi. Non introduces tu ppłm
intr̾am ꝓmissionis: ascende in montẽ ae morere.
Deus hic itaq apparet iratus. Quid gͦ de moyse fr̃s
e illa caritas dicens. si dimittis illis pecc̃m dimit¬

Expanded text:
ideo eumdem cibum, ideo eumdem potum. Denique ideo eumdem cibum, ideo eumdem potum. Denique percussa est ipsa petra ligno, ut aqua deflueret: virga enim percussa est . Quare ligno, non ferro, nisi quia crux d solum manna, illa sola aqua; ille cibus esurienti, potus iste sitienti; nec ille, nec iste credenti: credenti turus, modo Christus venit. Venturus et venit, diversa verba sunt, sed idem Christus. 4. Moysi dubitamedium, de dubitatione famuli Dei Moysi volo dicere. Figura enim erat veterum etiam ista sanctorum. Dubitavit ad aquam Moyses; quando petram virga percussit ut aqua flueret, dubitavit. Dubidubitatio illa displicuit, et eam notavit, non solum arguendo, sed etiam vindicando. Nam propter hanc dubitationem dicitur Moysi, Non introduces tu populum in terram promissionis . Ascende in montem, et morere . Deus hic utique apparet iratus. Quid ergo de Moyse, frestus ejus, et illa charitas, dicens, Si dimittis illis peccatum, dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tum spũalem biberunt. Erant enĩ ibi qui qͥ
manducabant intelligebant: erant ibi quib
xp̃o plus in corde qm manna in ore sapiebat.
Quid de aliis loquamur: Inde erat pͥmus ipis
moyses famulus dĩ fidelis in tota domo eius
sciens quid desideraret ce quia illo temꝑe itadsꝰ¬
pensari deberent clausa p̃sentium. aꝑta fitum¬
rum. Breuit̃ gͦ dixerim. quicumq in manna
xp̃m intellexerunt: eundem quem nos eibun
spũalem manducauerũt. Quicumq autẽ ls
manna solam saturitatem quesierunt: paus
infidelium man ducauerunt. & moril
s. Sic
etiam eundem potu. Ee
ebat᷑. ñ qui corpore hauriebat᷑. Auaib
eundem potum. Petra erat xp̃c. Non enim alter
xp̃c. Altera quidem illa petra. ce alter lapis quem
sͥ posuit ad caput iacob: ce alter agnus occisus ut
manducaret᷑ pascha. ce alter aries herens in uepͥ¬
bus immolandus. qͣndo filio suo peꝑcit abrahã

Expanded text:
tum spiritualem biberunt. Erant enim ibi qui quod tum spiritualem biberunt. Erant enim ibi qui quod manducabant, intelligebant: erant ibi quibus plus Christus in corde, quam manna in ore sapiebat. Quid de aliis loquamur? Inde erat primitus ipse Moyses famulus Dei, fidelis in tota domo ejus , sciens quid dispensaret, et quia illo tempore ita dispensari deberent clausa praesentium, aperta futurorum. Breviter ergo dixerim: quicumque in manna Christum intellexerunt, eumdem quem nos cibum spiritualem manducaverunt; quicumque autem de manna solam saturitatem quaesierunt, patres infidelium manducaverunt, et mortui sunt. Sic etiam eumdem potum: Peapiebatur, non qui corpore hauriebatur. Audistis eumdem potum, Petra erat Christus: non enim alter Christus tunc, alter nunc. Altera quidem illa petra , alter lapis quem sibi posuit ad caput Jacob ; alter agnus occisus ut manducaretur Pascha , alter aries haerens in vepribus immolandus, quando filio suo pepercit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Patres ur̃i manducauer̃t manna in hu¬
mo: ce mortui s̃. Quid enĩ patres ur̃i. nisi qlos
infidelitate imitamini: quoꝵ ulas ñ eredlend
ce dõ resistendo sectamini: Scdm quẽ intellꝰ¬
ctum quibꝰdam dr. uos a patre diabolo estie
Neq enĩ diabolus aliquẽ hominẽ uel potentia
creauit. aut generando ꝓcreauit: ce tñ d̃r pater
impioꝵ. ñ ꝓpter generationẽ. s ꝓpter mmitationt̃
re ñ ducebant. fili enĩ erant. ñ nascendo: s imta¬
brahe faceretis. Et ut male arbores de abrahe
pat̾nitate głantes eradicent᷑: filiĩ abrahe de la¬
manducauerũt manna in heremo: ce mortuis.
Non enĩ intellexerunt qͦd manducauert. Itaꝙ nõ
intelligentes: cibum nisi corꝑalem acceperunt
S ic ce apłs dicit patres nr̃os. ñ patres infidelum
ñ patres impioꝵ. manducantes ce morientes:
s patres nrõs patres fidelium sp̃ualem cibũmra¬
ducasse: ce ideo eundem. Patres nr̃i inqͥt eundẽ
cibum spũalem manducauerũt: ce eundipo¬

Expanded text:
nus, Patres vestri manducaverunt manna in eremo, et mortui sunt. Quid est enim, Patres vestri; nisi, quos infidelitate imitamini, quorum vias non credendo et Deo resistendo sectamini? Secundum quem intellectum quibusdam dicit, Vos a patre diabolo estis . Neque enim diabolus aliquem hominem vel potentia creavit, vel generando procreavit: et tamen dicitur pater impiorum, non propter generationem, sed propter imitationem. re non ducebant. Filii enim erant, non nascendo, sed imitanbrahae faceretis . Et ut malae arbores de Abrahae paternitate gloriantes eradicmanducaverunt manna in eremo, et mortui sunt: non enim intellexerunt quod manducaverunt; itaque non intelligentes, cibum nonnisi corporalem acceperunt: sic et Apostolus dicit, patres nostros, non patres infidelium, non patres impiorum, manducantes et morientes; sed patres nostros, patres fidelium, spiritualem cibum manducasse, et ideo eumdem. Patres nostri, inquit, eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem po
Abbreviated transcription (Latin):
studiosi autẽ & bene uigilantes uerba dñi¬
ca attendite ut ꝓficiatis: ce legere ce audire
noueritis. E undem inquit cibum sp̃ualem
manducauerunt. Quid ẽ eundẽ: nisi qͥa eũ quẽ¬
Sed adiuuabor beniuolentia ur̃a: hec mͥ a dño
impetrat facultatem. Eundem inqͥt cibũi spũ¬
alem manducauerunt. Suffice̾̃t ut diceret:
cibũ spualem manducauerũt. Eundem in qͥt.
E undem ñ inuenio quomͦ intelligam: nisi eũ
quẽ manducamꝰ ee nos. Qͥd gͦ ait aliqͥs: erat
hoc manna illud qͦd nunc ego accipio: Ergoni¬
chil uenit modo: si ante fuit. E rgo euacuatũ
ẽ scandalum crucis. Quomͦ gͦ eundẽ: nisi qͥa
addidit spualem: Nam qͥa manna illud sic
acceꝑunt ut tantumm indigentie sue cor-¬
porali satisfieri putarent. & uentrem suum
pasci ñ mentẽ: nichil magnũ manducaue¬
runt: factum satis ẽ eoꝵ. indigentie. Alios
ds̃ pauit: aliis aliqͥd nuntiauit. Hii tales ci¬
bum corꝑalem manducauert̃: ñ cibũ spũa¬

Expanded text:
studiosi autem et bene vigilantes verba dominica attendite, ut proficiatis et legere et audire noveritis. Eumdem, inquit, cibum spiritualem manducaverunt. Quid esed adjuvabor benevolentia vestra, haec mihi a Domino impetret facultatem. Eumdem, inquit, cibum spiritualem manducaverunt. Suffecerat ut diceret, Cibum spiritualem manducaverunt. Eumdem, inquit. Eumdem non invenio quomodo intelligam, nisi eum quem manducamus et nos. Quid ergo, ait aliquis, hoc erat manna illud, quod ego nunc accipio? Ergo nihil modo venit, si ante jam fuit. Ergo evacuatum est scandalum crucis. Quomodo ergo eumdem, nisi quia addidit spiritualem? Nam qui manna illud sic acceperunt, ut tantummodo indigentiae suae corporali satisfieri putarent, et ventrem suum pasci, non mentem; nihil magnum manducaverunt, factum satis est eorum indigentiae. Alios Deus pavit, aliis aliquid nuntiavit. Hi tales cibum corporalem manducaverunt, non cibum spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥa fugere fortasse uoluerunt: S qͥs nõ
uideat qͦd ista mania ce ridenda potius
qm refellenda de tali cognitore ñ dicerẽt:
si prosua causa possent ualidũ aliqͥd mue¬
nire. qͦd dicerent: Scimus qͣm multi ur̃m.
ce forte oñs. aut pene om̃s dicere soleatis.
Osi in unũ locum ꝯuenirent. o si aliqnͣdo
conferrent: atq illis disputantib ueritas
appareret. E cce factum ẽ. ecce conuicta
ẽ falsitas: ecce apparuit ueritas. Quid ad¬
huc fugitur unitas: quid ad huc contem¬
hominum diuidi: Qui nos creauit unus
ẽ ds̃. qui nos redemit unus ẽ xp̃c: qui
nos consociare debet unus est sp̃s. Iam
nomen dñi honoretur. ce appareat uobis
m iocunditate: ut agnoscatis frẽs urõs
qnͣdo in cordib ur̃is uincatur ce diabolꝰ:
ce gregi suo collecto atq pacato sit ꝓpitius
qui hoc precepit xp̃e¬

Expanded text:
si quia fugere fortasse uoluerunt? sed quis non si quia fugere fortasse uoluerunt? sed quis non uideat, quod ista inania et ridenda potius quam refellenda de tali cognitore non dicerent, si pro sua causa possent ualidum aliquid inuenire quod dicerent? scimus quam multi uestrum et forte omnes aut paene omnes dicere soleatis: o si in unum locum conuenirent, o si aliquando conferrent atque illis disputantibus ueritas appareret!\' ecce factum est, ecce conuicta est falsitas, ecce apparuit ueritas. quid adhuc fugitur unitas, quid adhuc contemhominum diuidi? qui nos creauit unus est deus, qui nos redemit unus est Christus, qui nos consociare debet unus est spiritus. iam nomen domini honoretur et appareat uobis in iucunditate, ut agnoscatis fratres uestros quando in cordibus uestris uincatur et diabolus et gregi suo collecto atque pacato sit propitius qui hoc praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
quem possideant liberandi. Hunc enĩ ha¬
bentes extra unitatem: magis sunt inde
damnandi. Signa quippe militaria ꝑni-¬
tiosius ab usurpatorib habentur qͣm si oĩ¬
no ñ haberentur: nec dñ eis correctis os in
castra imꝑatoris redactis illa franguntur
aut abolentur. s eos quos antea p̃uniebãt
atq p̃rodebant. iam ordinare incipiunt
atq munire. Quid adhuc attenditis ab e¬
orum insanias querelas. & uana menda¬
tia:. Nocte causa finita ẽ: s ut nox finire¬
tur erroris: nocte dicta sententia ẽ. s ful¬
gens lumine ueritatis. Inclusos se tamꝙͣ.
in carcere conquesti s̃: ibi &e nos eramus.
Aut utrisq facta ẽ inuiria: aut utrisꝙ
adhibita diligentia. S quomͦ dicamus m¬
iuriam qnͣdo in tam spatioso ce lucido & re¬
frigeranti loco nos fuisse recolimus: Aut.
quomͦ erat carcer: ubi erat &e uidex: Postre¬
mo clausim fuisse nos nesciebamus. qui
simul intus eramus. Ipsi unde sciunt: ni¬

Expanded text:
quem possideant liberandi; hunc enim haquem possideant liberandi; hunc enim habentes extra unitatem magis sunt inde damnandi. signa quippe militaria perniciosius ab usurpatoribus habentur quam si omnino non haberentur, nec tamen eis correctis et in castra imperatoris redactis illa franguntur aut abolentur, sed eos, quos antea prodebant atque puniebant, iam ornare incipiunt et munire. quid adhuc adtenditis ad eorum insanas querellas et uana mendacia? nocte causa finita est, sed ut nox finiretur erroris; nocte dicta sententia est, sed fulgens lumine ueritatis. inclusos se tamquam in carcere fuisse conquesti sunt; ibi et nos eramus: aut utrisque facta est iniuria aut utrisque adhibita diligentia. sed quomodo dicamus iniuriam, quando in tam, spatioso et lucido et refrigeranti loco nos fuisse recolimus? aut quomodo erat carcer, ubi erat et iudex? postremo clausum fuisse nos nesciebamus, qui simul intus eramus. ipsi unde sciunt, ni
Abbreviated transcription (Latin):
hinc agimus gr̃as. Ut enĩ illa omĩa uel
loquendo uel legendo pro causa nr̃a ꝓme¬
rent. atꝙ ꝓpalarent: ueritas eos torsit. nõ
caritas muitauit. Quaꝓpter frẽs. si tam̃
ñ irascimini quia frẽs uocamus. illi enim
cũ hoc a nob̾ audirent iniuriam sͥ fieri a¬
pud acta dixerunt: nec mandato nr̃o am¬
moniti ubi hoc ex ꝓpħa testimoniũ positũ
testantur ut nomen dñi honorificet᷑. ce
appareat illis in iocunditate: ipsi autem
erubescant. Ergo iam fr̃s appareat uobis
nomen dm̃i in iocunditate: quod suꝑ nos
inuocatum ẽ. Et cuiꝰ utriq sacram̃ta por¬
iantes. ñ immerito dicimur fr̃s. iam pa¬
cem amate: consuetudinẽ litigiosam ce
calumniosam iam saltem conuictã con¬
susamꝙ relinquite. Neq ipsos oderitis
qͣndo ad nos correcti transeunt: s qnͣdo
n eriore nefario ꝑmanentes uos adhuc
usq seducunt. Nec s̃ ipsi magni uideant᷑.
quod eis honorem in unitate deferimus:

Expanded text:
hinc agimus gratias. ut enim illa omnia uel hinc agimus gratias. ut enim illa omnia uel loquendo uel legendo pro causa nostra promerent atque propalarent, ueritas eos torsit, non caritas inuitauit. Quapropter, fratres, si tamen non irascimini quia fratres uocamus — illi enim, cum hoc a nobis audirent, iniuriam sibi fieri apud acta dixerunt nec mandato nostro ammoniti, ubi hoc ex propheta testimonium positum testantur, ut nomen domini honorificetur et appareat illis in iucunditate, ipsi autem erubescant —, ergo iam, fratres, appareat uobis nomen domini in iucunditate, quod super nos inuocatum est et cuius utrique sacramenta portantes non inmerito dicimur fratres. iam pacem amate, consuetudinem litigiosam et calumniosam iam saltem conuictam confusamque relinquite nec ipsos odieritis, quando ad nos correcti transeunt, sed quando in errore nefario permanentes uos adhuc usque seducunt. nec sibi ipsi magni uideantur, quod eis honorem in unitate deferimus
Abbreviated transcription (Latin):
sam tam pessimam uteumq adiuuare po¬
tuerunt. qm potius deserere debuerunt. De-¬
miꝙ si in illos qui egerunt intendant cete¬
n accusationem. eos ꝙ potius asserant a no¬
bis fuisse corruptos. ut tot ꝓsecutionib uel
a se ꝓlatis lectionib sic adniuarent causã
nrãm. sic ꝑimerent suam: nescio quemad¬
modum se possint defendere. ce ab ista pur¬
gare suspitione nisi forte dicant. Si cor¬
rupti eẽmus: causam tam malam ce ꝑnos
ce ꝑillos conuictam. eito etiam finiremus.
Nunc uero uel inde credite nos ex animo af-¬
uisse. ae aliquid ꝓdesse uoluisse. qͦd multũ
loquendo egimus: ne quod actum ẽ facile
laxretur. ce nos eẽ uictos eito cognosce. sse¬
rrtur. Si hoc ab eis ñ fieret. nec ipsis nec no¬
bis nirantib forsitan crederetur: illa que
pto nobis contra se & tam multa dixerũt.¬
& tam multa legerunt: gratis eos nobis
omnia p̃stitisse. Nec tñ ipsis: s dõ potius

Expanded text:
sam tam pessimam utcumque adiuuare posam tam pessimam utcumque adiuuare potuerunt, quam potius deserere debuerunt. denique si in illos qui egerunt intendant ceteri accusationem eosque potius asserant a nobis fuisse corruptos, ut tot prosecutionibus uel a se prolatis lectionibus sic adiuuarent causam nostram, sic perimerent suam, nescio quemadmodum se possint defendere et ab ista suspicione purgare, nisi forte dicant: \'si corrupti essemus, causam tam malam et per nos et per illos conuictam cito etiam finiremus. nunc uero uel inde credite nos ex animo adfuisse et aliquid prodesse uoluisse, quod multum loquendo egimus, ne quod actum est facile legeretur et nos esse uictos cito cognosceretur\'. si hoc ab eis non fieret, nec ipsis nec nobis iurantibus forsitan crederetur illa, quae pro nobis contra se et tam multa dixerunt et tam multa legerunt, gratis eos nobis omnia praestitisse. nec tamen ipsis, sed deo potius
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ipsos iudicauit. An uero in ea causa ilt
qui medius erat aduersaretur nob̾. in qual¬
li qui ex aduerso stabant dixerunt. ꝓtulenit.
recitauerunt tanta ꝓ nobis: Quid emere a nili¬
ce deberemus qnͣdo ab aduersariis illa ñ emimnꝰ.
que uidicem cogerent etiamsi ab ipsis acepist
pecuniam: pro nobis ferre sententiam: Qnqͥn
si ñ eum nossemus dm̃ timentẽ
ut iusticie dilectorem. & ab om̃ib
huiusmodi sordib alienum. nos in il¬
lum talem suspitionem dirigere deberemus: q
nimia patientia cum eos iuderet premi uerita¬
te. nec eis uideri uellet aduersus. nimiũ pati¬
ter ꝑtulit homines ꝑmania uagantes. & ta
multa suꝑflua dicentes. & adeadem totiens
conuicta redeuntes: ut gesta tantis uolum¬
nib onerata. pene omnes pigeret euoluert
&e quemadmodũ acta causa sit legẽdoꝯgnosbil
illi utrum magis mopia uertatis an md̃ibe
calliditatis egerunt nescio: hinc tñ solum cau-¬

Expanded text:
secundum ipsos iudicauit. an uero in ea causa ille secundum ipsos iudicauit. an uero in ea causa ille qui medius erat aduersaretur nobis, in qua illi qui ex aduerso stabant dixerunt protulerunt recitauerunt tanta pro nobis? quid emere a iudice deberemus, quando ab aduersariis illa non emimus quae iudicem cogerent, etiamsi ab ipsis accepisset pecuniam, pro nobis ferre sententiam? quamquam si non eum nossemus deum timentem et iustitae dilectorem et ab omnibus huiusmodi sordibus alienum, nos in illum talem suspicionem dirigere deberemus, qui nimia patientia cum eos uideret premi ueritate nec eis uideri uellet aduersus, nimium patienter pertulit homines per inania uagantes et tam multa superflua dicentes et ad eadem totiens conuicta redeuntes, ut gesta tantis uoluminibus onerata paene omnes pigeret euoluere et quemadmodum acta causa sit legendo cognoscere. quod illi utrum magis inopia ueritatis an industria calliditatis egerint nescio. hinc tamen solum cau
Abbreviated transcription (Latin):
tendo. litteras dederat: crispo ce sstantino ie¬
rum consulib tercio nonas maii. idest post q̃¬
tum annum ce mensem ferme sextum. Undt
sine ullis ambagib liquidissime constat sur
misso ad comitatum ingentio. siue ñ misso m¬
chil postea contra cecilianum fuisse nudicatũ
immo eum iudiciis quoq imꝑialibꝰ iuetoruim
aduersarioꝵ. ce ꝑsecutoꝵ suorum postea drala¬
ratum. Eat nuno pars donati. totiens mi¬
bata. totiens calumniosa. totiens mendexti¬
tiens confutata: totiens modis omnib supa¬
ta atq confusa: adhuc iactet iudicem a nob̃is
fuisse corruptum. Quasi uox alia uictis ese
consueuerit. Prorsus iudex corrumpendus
fuit. ut quod ipsi bene egerant illius infirna¬
ret auctoritas: s nec illos male egisse dixxrint.
immo uero optime egerunt: qui contra suos
errores ꝓueritate tanta dixerunt. Nam si can¬
sa eorum consideretur. reuera contra ipsos: si
autem ꝑsecutiones eorum legantur. magis

Expanded text:
tendo litteras dedit Crispo et Constantino itetendo litteras dedit Crispo et Constantino iterum consulibus III Nonas Maias, id est post quartum annum et mensem ferme sextum. unde sine ullis ambagibus liquidissime constat siue misso ad comitatum Ingentio siue non misso nihil postea contra Caecilianum fuisse iudicatum, immo eum iudiciis quoque imperialibus uictorem aduersariorum et persecutorum suorum postea declaratum.; Eat nunc pars Donati totiens inprobata, totiens calumniosa, totiens mendax, totiens confutata, totiens modis omnibus superata atque confusa: adhuc iactet iudicem a nobis fuisse corruptum. quasi uox alia uictis esse consueuit! prorsus iudex corrumpendus fuit, ut quod ipsi bene egerant illius infirmaret auctoritas. sed nec male illos egisse dixerim; immo uero optime egerunt, qui contra suos errores pro ueritate tanta dixerunt. nam si causa eorum consideretur, re uera contra ipsos, si autem prosecutiones eorum legantur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ipsi ꝓtulissent si quid misso ingentio ꝓ
se gestum fuisse confiderent: sicut ꝙͦ consulũ
ordo declarat pͥmo cecilianus ep̃ali iudicio
melchiadis absolutus ẽ. Semde ñ post longũ
tempus felicem ꝓconsulari iudicio ꝯstitit
mnocentem. ac sic postea cecilianus etiam ab
imꝑatore inter partes cognoscente purgatus
est: deinde post quot annos aduersarii eius
ignominiosa illa indulgentia relaxati sunt.
Nam melchiadis nidicauit ꝯstantino ter ce
hỹcino iterum ꝯsulib. sextononas octobres.
E lyanus ꝓconsul causam felicis audiuit. uo¬
lusiano ce anniano consulib: quintodecimo¬
kalendas martii. idest post menses ferme qua¬
tuor. Constantinus ad eum alium uicariũ
de purgatione ceciliani scͥpsit. sabino ce rufi¬
no consulib. quarto idus nouembris. id est
postbiennium ce menses prope octo. Et is̃
imꝑator ad ualerium uicarium de illorun
exilio soluto. ce eorum furore dõ uidici dmio¬

Expanded text:
utique ipsi protulissent, si quid misso Ingentio pro utique ipsi protulissent, si quid misso Ingentio pro se gestum fuisse confiderent —, sicut ergo consulum ordo declarat, primo Caecilianus episcopali iudicio Miltiadis est absolutus, deinde non post longum tempus Felicem proconsulari iudicio constitit innocentem, ac sic postea Caecilianus etiam ab imperatore inter partes cognoscente purgatus est, deinde post aliquot annos aduersarii eius ignominiosa illa indulgentia relaxati sunt. nam Miltiades iudicauit Constantino ter et Licinio iterum consulibus VI Nonas Octobres. Aelianus pro consule causam Felicis audiuit Uolusiano ecalendas martias, id est, post menses ferme quatuor. Constantinus ad Eumalium vicarium de purgatione Caeciliani scno consulibus IIII Idus Nouembres, id est post biennium et menses prope octo. et idem imperator ad Ualerium uicarium de illorum exilio soluto et eorum furore deo uindici dimit
Abbreviated transcription (Latin):
dieb interpellare ñ desinunt. p̃sentib ce corã
assistentib apparere &e intimari posset. Frustra
eos ceciliano inuidiam comparasse. ce aduer-¬
sum eum uiolenter insurgere uoluisse: ipsi re¬
citauerunt. Quis nr̃m hoc auderet optare: ut
quos iniquitas nrõs fecerat accusatores. eos ue¬
ritas nrõs faceret defensores: Sic ce illum ba¬
laam temporib antiquis ad maledicendũ dĩ
ppłm conduxit miquitas: benedicere compu¬
lit ueritas. Sicitt autẽ ordo consulũ ostendit.
quem tunc angustia considerare temporibus
ñ sinebat: neq enĩ p̃sto erant libelli qui consu¬
lares uocantur: aut quisqm eos rem tam ma¬
nem crederet obiecturos. ut respondere nos
uellent quid misso ingentio gestum fuerit.
uel utrum omnino sit missus ingentius: cum
ce innocentiam felicis ꝓconsularis sententia
declarauerit. ce eandẽ sententiã respõsioĩꝑatoris
ab ipsis ꝓlata ce recitata firmauerit. ce magis

Expanded text:
diebus interpellare non desinunt, praesentibus et coram diebus interpellare non desinunt, praesentibus et coram adsistentibus apparere et intimari posset frustra eos Caeciliano inuidiam conparasse et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ipsi recitauerunt. quis nostrum hoc auderet optare, ut, quos iniquitas fecerat nostros accusatores, eos ueritas nostros faceret defensores? sic et illum Balaam, quem temporibus antiquis ad maledicendum dei populum conduxit iniquitas, benedicere conpulit ueritas. Sicut autem ordo consulum ostendit, quem tunc considerare temporis angustia non sinebat — neque enim praesto erant libelli, qui consulares uocantur, aut quisquam eos rem tam inanem crederet obiecturos, ut respondere nos uellent, quid misso Ingentio gestum fuerit uel utrum omnino sit missus Ingentius, cum et innocentiam Felicis proconsularis sententia declarauerit et eandem sententiam responsio imperatoris ab ipsis prolata et recitata firmauerit, et magis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia confutari. nichil tñ dubitans de pur¬
ostendit. Hec nos omnia documenta causa
felicis in manib habebamus: ce disposue¬
ramus tradere recitanda. In quo ipsi nos p̃¬
uenerunt. ce eas dem imꝑatoris litteras de
ingentio ad se mittendo. priores ꝓtulerunt
ce recitauerunt: iam fortasse nobis ea ñ
recitaturis. quia sufficere putabamus
etiam causam ceciliani ita ꝑactam ẽẽ. ut
nichil amplius exigi uideretur. S aduersa¬
quid faceremus nisi oblata libenter accipere.
ce grãs dño in omnib agere: Constantim
gͦ litteras ipsi ꝓtulerunt: ipsi recitauerunt.
Incredibile uidetur eẽ qͦd dico: s gesta testã¬
tur. Conscͥpte sunt eorum ꝑsecutiones: te-¬
nentur subscͥptiones. Ipsi inqm̃ recttauert
tem: ce quod a crimine traditionis innocentẽ
felicem fuisse constiterit. s ingentium ad co¬
mitatum suum ꝓpterea mitti uoluisse. ut his
inquid qui in p̃sentiarum agunt. &e diuturni᷑

Expanded text:
praesentia confutari, nihil tamen dubitans de purpraesentia confutari, nihil tamen dubitans de purostendit. haec nos omnia documenta causae Felicis in manibus habebamus et disposueramus tradere recitanda. in quo ipsi nos praeuenerunt et easdem imperatoris litteras de Ingentio ad se mittendo priores protulerunt et recitauerunt, iam fortasse nobis ea non recitaturis, quia sufficere putabamus etiam causam Caeciliani ita peractam esse, ut nihil amplius exigi uideretur. sed aduersaquid faceremus nisi oblata libenter accipere et gratias domino in omnibus agere? Constantini ergo litteras ipsi protulerunt, ipsi recitauerunt. incredibile uidetur esse quod dico, sed gesta testantur: conscriptae sunt eorum prosecutiones, tenentur suscriptiones. ipsi, inquam, recitauerunt ebuerit conpetentem et quod a crimine traditionis innocentem Felicem fuisse constiterit, sed Ingentium ad comitatum suum propterea mitti uoluisse, ut his, inquit, qui in praesentiarum agunt et diurnis
Abbreviated transcription (Latin):
tius adiuuarent: Et tñ ad diderunt. Cõme¬
morauerunt enĩ causam felicis aptugensis.
a quo cecilianus fuerat ordinatus: cui felici eri-¬
men traditionis intenderat. Absoluto autẽ
ceciliano cum ꝑficiende instaret᷑ unitati. q̃sti¬
onem de isto felice commouerant: eo modo pos¬
se arbitrantes cecilianum iam purgatum
alienis criminib irretiri. Etiam hec gͦ causa
felicis discussa ẽ ꝓconsulari iudicio: ubi liqui¬
dissime innocentia felicis apparuit. S qm̃ qͥ
dam ingentius qui eidem iudicio aduersũ
felicem falsum se fecisse ꝯfessus ẽ. nec puniri
facile debuit. ubi causa ep̃i uertebatur: nec fa¬
cile aꝓconsule dimitti potuit tanti criminis
reus. nisi imꝑatore consulto. quo instante
illa omnia gerebantur: retulit inde ꝓcon¬
sul ce rescͥpsit imꝑator. ut ad eius comitatũ
idem ingentius mitteretur: uolens maiores
istorum a quib cotidie interpellabatur in

Expanded text:
tius adiuuarent? et tamen addiderunt. commetius adiuuarent? et tamen addiderunt. commemorauerunt enim causam Felicis Aptugensis, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, cui Felici traditionis crimen intenderant. absoluto autem Caeciliano cum perficiendae instaretur unitati, quaestionem de isto Felice commouerant, eo modo posse arbitrantes Caecilianum iam purgatum alienis criminibus inretiri. etiam haec ergo causa Felicis discussa est proconsulari iudicio, ubi liquidissime innocentia Felicis apparuit. sed quoniam quidam Ingentius, qui eodem iudicio aduersum Felicem falsum se fecisse confessus est, nec puniri facile debuit, ubi causa episcopi uertebatur, nec facile a proconsule dimitti potuit tanti criminis reus nisi imperatore consulto, quo instante illa omnia gerebantur, rettulit inde pro consule et rescripsit imperator, ut ad eius comitatum idem Ingentius mitteretur, uolens maiores istorum, a quibus cotidie interpellabatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
dem leonib passi sunt: quod pati uoluerant
mnocentem. Hic cum breuiter ammonuisse¬
mus illum libellum pro nob̾ contra potius re¬
ctasse. aliud ad diderunt ꝓferentes eiusdẽ mi¬
ꝑatoris litteras ad uermum uicarium datas.
ubi eos grauiter detestatus. ce dñi udicio qui
iam in eos ceꝑat iundicare dimittens: igno¬
miniosissima indulgentia de
exilio relaxauit. Ita manifestissi-¬
me ꝯstiait. ñ solum nullam ceciliani
damnationẽ fuisse postea consecutam: uerũe-¬
tiam eius absolutionem atq purgationẽ. ce
penam illorum. detestabili indulgentia fuis-¬
se firmatam. Hec tam excellentia docum̃ta
quod fatendum ẽ ñ habebamus in manib:
hfortasse si alicubi eẽ audiremus unde nob̾
gratis dari ñ possent quolibet p̃mio ꝑuenire¬
mus. ut nob̾ sc̃benda ꝑmitterentur. Qnͣtum
dutem daremus si uenale ꝓponeretur: ut pro¬
nobis etiam ab ipsis aduersariis legerentur:
Quid uidetur addi iam posse: ut nos cumula¬

Expanded text:
dem leonibus passi sunt quod pati uoluerant dem leonibus passi sunt quod pati uoluerant innocentem. hic cum breuiter admonuissemus illum libellum pro nobis contra se potius recitasse, aliud addiderunt, proferentes eiusdem imperatoris litteras ad Uerinum uicarium datas, ubi eos grauiter detestatus et domini iudicio, qui iam in eos coeperat uindicare, dimittens ignominiosissima indulgentia de exilio relaxauit. ita manifestissime constitit non solum nullam Caeciliani damnationem fuisse postea consecutam, uerum etiam eius absolutionem atque purgationem et poena illorum et detestabili indulgentia fuisse firmatam. haec tam excellentia documenta., quod fatendum est, non habe bamus in manibus, sed forsitan, si alicubi esse audiremus, unde nobis gratis dari non possent, quolibet praemio perueniremus ut nobis describenda permitterentur. quantum autem daremus, si uenale proponeretur, ut prnobis etiam ab ipsis aduersariis legerentur? Quid uidetur addi iam posse, ut nos cumula
Abbreviated transcription (Latin):
tenuare uoluisse. dictum ẽ eis ut euidentem ce¬
ciliani damnationem aliunde recitarent: ut
aboptato eam extenuatam posset ostendi. qui
aptissime scͥpserat cecilianum fuisse purgatũ.
Hoc cum facere omnino ñ possent interiectis
atꝙ consummatis omnium morarum super¬
fluns ambagib: aꝑtissime nos adiuuare cepe¬
tunt. Tamqͣm enim a nobis eẽnt instructi. uel
tamqm nobiscum ad innocentiam ceciliande¬
fendendam declarandamq delecti. cum que-¬
teretur ab eis ut si possent ostenderent qͦd dice¬
bant. posteriore udicio cecilianum ab imꝑa-¬
toe damnatui. cuiꝰ imꝑatoris litteras legeramꝰ.
que illum ostenderant absolutum: ꝓtulerunt
libellum maiorũ suorum ad eundem ꝯstanti¬
num imꝑatorem datum. quo aꝑtissime demõ-¬
strarent illius iudicio se potius fuisse damna-¬
tos. Contigit enim eis apud imꝑatoriam pote¬
statem quod mimici scĩ danielis qui hoc ab eis¬

Expanded text:
tenuare uoluisse, dictum est eis, ut euidentem Caetenuare uoluisse, dictum est eis, ut euidentem Caeciliani damnationem aliunde recitarent, ut ab Optato eam extenuatam posset ostendi, qui apertissime scripserat Caecilianum fuisse purgatum. hoc cum facere omnino non possent, interiectis atque consummatis omnium morarum superfluis ambagibus apertissime nos adiuuare coeperunt. tamquam enim a nobis essent instructi uel tamquam nobiscum ad innocentiam Caeciliani defendendam declarandamque delecti, cum quaereretur ab eis, ut, si possent, ostenderent quod dicebant, posteriore iudicio Caecilianum ab imperatore damnatum, cuius imperatoris litteras legeramus quae illum ostenderant absolutum, protulerunt libellum maiorum suorum ad eundem Constantinum imperatorem datum, quo apertissime demonstrarant illius iudicio se potius fuisse damnatos. contigit enim eis apud imperatoriam potestatem quod inimicis sancti Danihelis, qui hoc ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
sisse firmissimam: ñ sicut mentiti fuerant in¬
ꝑatoris posteriore iudicio in contrariũ cõmuta¬
to. Nam pͥmo mileuitane eccl̃ȩ catholicũ ep̃m
opͥtatum recitandum putauerunt: pollicen¬
tes inde se ꝓbaturos cecilianum ab imꝑatore
damnatum. Que electio cum magis contra eos
recitaretur: nemo risum potuit continere. Quts
tñ risus ñ utiq conseͥptioni gestoꝵ potuisserad¬
nngi. c omnino latuisset. nisi ce ipsum latere
ñ sinerent: dicentes. audiant qui riserunt. Ha
sane scͥptum ẽ ce subscͥptum. Quod erĩ pro se
legi uoluerunt: ambiguum fuit. Unde cum
rectissime cognitor iussisset paulo suꝑius ib¬
citari: ut inde si possent uerba illa clarescetins
Hoc recitatum ẽ quod uolebant. toest cella¬
num fuisse purgatum. quem prius dederant le-¬
gendum ñ sicut iactabant damnatum: sed
brixie bono pacis retentum. Hic cum dixissẽt
ilis uerbis optatum damnationem ceciliani ex¬

Expanded text:
sisse firmissimam, non, sicut mentiti fuerant, imsisse firmissimam, non, sicut mentiti fuerant, imperatoris posteriore iudicio in contrarium commutato. nam primo Mileuitanae ecclesiae catholicum episcopum Optatum recitandum petiuerunt, pollicentes inde se probaturos Caecilianum ab imperatore -damnatum. quae lectio cum magis contra eos recitaretur, nemo risum potuit continere. qui tamen risus non utique conscriptioni gestorum potuisset adiungi et omnino latuisset, nisi et ipsum latere non sinerent dicentes: \'audiant qui riserunt.\' hoc sane scriptum est et suscriptum. quod enim pro se legi uoluerunt, ambiguum fuit. unde cum rectissime cognitor iussisset paulo superius recitari, ut inde si possent uerba illa clarescerent, hoc recitatum est quod nolebant, id est Caecilianum fuisse purgatum, quem prius legendum dederant non sicut iactabant damnatum, sed Brixae bono pacis retentum. hic cum dixissent illis uerbis Optatum damnationem Caeciliani ex
Abbreviated transcription (Latin):
s boni ñ possunt eẽ qui faciunt: ñ erant boni
maiores eorum qͣndo cecilianum ꝑsequelumꝰ
Porro si sieri potest ut ce boni faciant ce malip¬
tiantur: ñ ideo nos culpandi sumus. nec ideo
isti laudandi qͥa tale aliquid patiunt᷑. quale
cecilianum maiorib suis facientib passimẽẽ
głantur. Et tñ cecilianum ab imꝑatore dam-¬
natum. omnino ñ ꝯstitit: s in eus absolittio-¬
ne atq purgatione que iudicii episcopalis e
imꝑialis recitatione ostiterat: nichil postraꝓ
bari potuit immutatum. Ita factum ẽ. ut re¬
mota ceciliani damnatiõne de qua ipsi men-¬
titi sunt remanserit ꝑsecutio: quã maiores suos
fecisse confessi s̃. Parum fuit ut cecilianum ab
amꝑatore damnatum ce mentiendo gl̃ari aude¬
rent: ce asserendo ꝓbare ñ possent. Insuꝑ etiam
ꝓbauerunt. & nr̃a in eam rem documenta fi-¬
tius adiuuerunt. ceciliani absolutionem man-¬

Expanded text:
sed boni non possunt esse qui faciunt, non erant boni sed boni non possunt esse qui faciunt, non erant boni maiores eorum quando Caecilianum persequebantur. porro si fieri potest, ut et boni faciant et mali patiantur, non ideo nos culpandi sumus nec ideo isti laudandi, quia tale aliquid patiuntur, quale Caecilianum maioribus suis facientibus passum esse gloriantur. et tamen Caecilianum ab imperatore damnatum omnino non constitit, sed in eius absolutione atque. purgatione, quae iudicii episcopalis et imperialis recitatione constiterat, nihil postea probari potuit inmutatum. ita factum est, ut remota, Caeciliani damnatione, de qua ipsi mentiti sunt, remanserit persecutio, quam maiores suos fecisse confessi sunt. Parum fuit, ut Caecilianum ab imperatore damnatum et mentiendo gloriari auderent et asserendo probare non possent. insuper etiam probauerunt et nostra in eam rem documenta fortius adiuuerunt, Caeciliani absolutionem man
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclȩ: Ubis̃ uerba pͥmiam apud acta ma
multorum imꝑatoꝵ. sacra: nos sola offerimꝰ
eugłia. Ubiẽ illa p̾clara laudatio qua extol¬
lunt seꝑationem suam: dicentes eã eẽ eccłam
ueritatis. que ꝑsecutionẽ patitur ñ q̃ facit:
Nempe elisa ẽ: nempe ꝓstrata. Legunt᷑ ꝓsecu¬
tiones eorum. negare ñ possunt: qͥa legunt᷑
etiam subscͥptiones eorum. Tenemus eos cõ¬
fitentes. ꝓfitentes. gl̾antes. maiores suos ce¬
cilianum apud imꝑatorem grauit̃ ꝑsecutos:
tenemus etiam cecilianum ꝑsequentib ab m¬
ꝑatore damnatum. Non gͦ iam clament e¬
gregationem suam ideo eẽ eccłam ueritatis.ꝙ
ꝑsecutionem ñ facit s patitur: aut fateantiue
ñ eam fuisse eccłam ueritatis. qñdo a maiorb
eorum cecilianus. patiebatur. Si enĩ continuo
boni sunt qui ꝑsecutionem patiuntur: bonus
erat cecilianus qͣndo patiebatur. Si autẽ potis
quidem fieri ut ce mali ꝑsecutionem patiantꝰ

Expanded text:
ecclesiae? ubi sunt uerba Primiani apud acta magecclesiae? ubi sunt uerba Primiani apud acta magt multorum imperatorum sacras, nos sola offerimus euangelia\'? ubi est illa praeclara laudatio, qua extollunt separationem suam, dicentes eam esse ecclesiam ueritatis quae persecutionem patitur, non quae facit? nempe elisa est, nempe prostrata. leguntur prosecutiones eorum; negare non possunt, quia leguntur etiam suscriptiones eorum. tenemus eos confitentes profitentes gloriantes maiores suos Caecilianum apud imperatorem grauiter persecutos, tenemus etiam Caecilianum persequentibus eis ab imperatore damnatum. non ergo iam clament segregationem suam ideo esse ecclesiam ueritatis, quia persecutionem non facit sed patitur, aut fateantur non eam fuisse ecclesiam ueritatis, quando a maioribus eorum Caecilianus patiebatur. si enim continuo boni sunt qui persecutionem patiuntur, bonus -erat Caecilianus quando patiebatur; si autem potest quidem fieri, ut et mali persecutionem patiantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta auctoritate ꝓphetarũ. apłoꝵ. ep̃oꝵ. ipsoꝵ.¬
q aduersarioꝵ. demonstrantes malos a bo¬
nis sacramentorum cõmunione ñ pollui. si
corde. uoluntate. morib. oꝑib. diuersas habe¬
ant causas. gerantꝙ ꝑsonas: quid enĩ aluid
laborabamꝰ nisi ut appareret nec causam
cause nec ꝑsonam p̃iudicare ꝑsone: Hoc ipsi
breuiter compulsi summa necessitate dixerunt:
qͥa cũ a nob̃ diu diceretur. ueritati cedere noluert̃.
Illud etiã quib thesauris. quib opib. quib p̃ci¬
osorum lapidum aggerib emendum fuit:
quod maiores suos apud imꝑatorem ꝯstanti¬
num ꝑsecutos cecilianum. ñ ꝯfiteri tantũ ue¬
rumetiã ꝓfiteri atq gloriari minime dubita¬
runt: eumq ab imꝑatore damnatũ etiã mẽ¬
tiendo asseuerare conati s̃: Es biẽ uox illa qua
uos decipere consuerunt. nobis inuidiam conci¬
tantes: quod apud imꝑatorem causam agamꝰ

Expanded text:
tanta auctoritate prophetarum apostolotanta auctoritate prophetarum apostolo aduersariorum demonstrantes bonos a malis sacramentorum communione non pollui, si corde uoluntate moribus operibus diuersas habeant causas gerantque personas? quid enim aliud laborabamus, nisi ut appareret nec causam causae nec personam praeiudicare personae? hoc ipsi breuiter conpulsi summa necessitate dixerunt, quia, cum a nobis diu diceretur, ueritati cedere noluerunt. Illud etiam quibus thesauris, quibus opibus, quibus pretiosorum lapidum aggeribus emendum fuit, quod maiores suos apud imperatorem Constantinum persecutos Caecilianum non confiteri tantum, uerum etiam profiteri atque gloriari minime dubitarunt eumque ab imperatore damnatum etiam mentiendo adseuerare conati sunt? ubi est illa uox, qua uos decipere consuerunt nobis inuidiam concitantes, quod apud imperatorem causam agamus
Abbreviated transcription (Latin):
lum uerbum facere. nec faltem qualiscumq
responsionis obumbratione conatis: Quod
autem uisi sirait respondere. legat qui uolu¬
erit &e iudicet: eidem ipsi mandato nr̃o cd̃¬
ferens litceras eoꝵ p̃ter responsionẽ quã
continuo reddidimus qua omĩa uanita¬
tis eorum machinamenta subuersa sunt
Iam illud si montes aurcos daremus. qͣndo¬
emere possemus. quod obiecta sͥ maximiani
causa ut intelligerent eo modo ñ obfuisse ce¬
ciliano concilium. quo in eum absentẽ septu¬
aginta ep̃i quod uoluerunt ꝓnuntiauerunt.
quom᷑ ñ obfuit primiano cum similiter ab¬
sentem ꝓ maximiano centũ ferme ep̃i dam¬
nauerunt. uehementissime ꝑturbati. ce in
horrendas contrusi angustias. responderunt
nec causam cause nec ꝑsonam p̃iudicare ꝑso¬
ne: his paucissimis uerbis totam nr̃am cau¬
sam de qua cum eis suꝑus confligebamus om¬
nino inuictam eẽ firmantes: Quid enĩ aliud
agebamus tot testimoniis eloquiorũ scõꝵ. tan

Expanded text:
lum uerbum facere nec saltem qualiscumque lum uerbum facere nec saltem qualiscumque responsionis obumbratione conati sunt? quod autem uisi sunt respondere, legat qui uo- luerit et iudicet eidem ipsi mandato nostro conferens litteras eorum praeter responsionem quam continuo reddidimus, qua omnia uanitatis eorum machinamenta subuersa sunt. Iam illud, si montes aureos daremus, quandoemere possemus, quod obiecta sibi Maximiani causa, ut intellegerent eo modo non obfuisse Caeciliano concilium, quo in eum absentem septuaginta episcopi quod uoluerunt pronuntiauerunt, quomodo non obfuit Primiano, cum similiter absentem pro Maximiano centum ferme episcopi damnauerunt, uehementissime perturbati et in horrendas contrusi angustias responderunt nec causam causae nec personam praeiudicare personae, his paucissimis uerbis totam nostram causam, de qua cum eis superius confligebamus, omnino inuictam esse firmantes? quid enim aliud agebamus, tot testimoniis sanctorum eloquiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
illo testimonio cypriani quod in nr̃o man¬
dato cõmemoratum ẽ toto silentio tnͣsie¬
runt. Illud etiam qͦd in causa maxinani¬
starum. ipsi quoq suo iudicio declararũt.
nec ꝓpter malos unitatem deserendam. qͥ
maximiani socios a maximiano dixerunt ñ
fuisse pollutos. &e eos inde quos damnauert̃
in honore integro susceꝑunt. ce baptysmum
xp̃i licet foris ab ȩccl̃a datum. agnoscendũ
potius qm destruendum eẽ monstrarunt.
cum a feliciano in scismate baptyratos. &e cum
illo postea receptos iterum baptyrare ñ ausi s̃:
etiam hoc gͦ cum m nt̃o mandato legerent. ta¬
cendum potius ce p̃tereundum qͣm ulla contͣ¬
dictione refricandum ẽẽ censuerunt. Causã
etiam ceciliani a causa eccl̃ȩ in nr̃o mandato¬
dato distinctam. ce tñ etiam ipsam om̃i ex par-¬
te defensam: respondendo prorsus ñ attige¬
runt. Quis gͦ eos illi mandato nr̃o respon¬
disse arbitretur: qndo contra hec omĩa nul-¬

Expanded text:
illo testimonio Cypriani, quod in nostro manillo testimonio Cypriani, quod in nostro mandato commemoratum est, toto silentio transierunt. Illud etiam, quod in causa Maximianistarum ipsi quoque suo iudicio declararunt, nec propter malos unitatem deserendam, qui Maximiani socios a Maximiano dixerunt non fuisse pollutos et eos inde quos damnauerunt in honore integro susceperunt et baptismum Christi licet foris ab ecclesia datum agnoscendum potius quam destruendum esse monstrarunt, cum a Feliciano in schismate baptizatos et cum illo postea receptos iterum baptizare non ausi sunt, etiam hoc ergo cum in nostro mandato legerent, tacendum potius et praetereundum quam ulla contradictione refricandum esse censuerunt. causam etiam Caeciliani a causa ecclesiae in nostro mandato distinctam et tamen etiam ipsam omni ex parte defensam respondendo prorsus non attigerunt. quis ergo eos illi mandato nostro respondisse arbitretur, quando contra haec omnia nul
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpto eius labefactare temptarent. faterent᷑
etiam nos recte auctoritati eius ñ cedere. in eo
quod de iterando baptysmo solent eiꝰ placita
uel decreta ꝓferre. quã nec ipsam de baptys¬
mo cypriam sententiam aꝑte commemorare
uoluerunt: seientes etiam illic si facerent se¬
offensuros eẽ naufragium. qm̃ cyprianus
ñ reliquit unitatem. &e cum eis in illa ꝑmã¬
sit. qui de hac re diuersa senserunt. unde
aut tunc eccła perisse dicenda ẽ. ce ñ fuit
iam ex qua nasceretur donatus illorum.
ant si quod uerum ẽ ꝑmansit eccła ñ inta
contammant mali bonos sicut cyprianus
etiam iudicauit. qui cum diuersa sentien-¬
tib in eadem diuersitate ꝑmansit. ac per
hoc isti se detestando sacrilegio scismatis in¬
duerunt. qui ꝓpter nescio quorum crimina
ñ ꝓbata etiamsi uera eẽnt. nullomͦ se ab
unitate toto orbe diffusa seꝑare debuert̃.
hoc illi qͣntum intelligitur p̃uidentes. ab

Expanded text:
scripto eius labefactare temptarent, faterentur scripto eius labefactare temptarent, faterentur etiam nos recte auctoritati eius non cedere in eo, quod de iterando baptismo solent eius placita uel decreta proferre. quamquam nec ipsam de baptismo Cypriani sententiam aperte commemorare uoluerunt, scientes etiam illic, si facerent, seoffensuros esse naufragium, quoniam Cyprianus non reliquit unitatem et cum eis in illa permansit, qui de hac re diuersa senserunt. unde aut tunc ecclesia perisse dicenda est et non fuit iam, ex qua nasceretur Donatus illorum, aut si, quod uerum est, permansit ecclesia, non in ea contaminant mali bonos, sicut Cyprianus etiam iudicauit, qui cum diuersa sentientibus in eadem uniuersitate permansit. ac per hoc isti se detestando sacrilegio schismatis induerunt, qui propter nescio quorum crimina non probata, etiamsi uera essent, nullo modo se ab unitate toto orbe diffusa separare debuerunt. hoc illi quantum intellegitur praeuidentes ab
Abbreviated transcription (Latin):
tim litteris eoꝵ sine ulla dilatione mox respõ¬
disse ꝯstaret. Si enĩ homines tam tardo inge-¬
no s̃ ut eos arbitrentur aliqͥd dixisse. in quib
locis mandati nr̃i tacere noluerunt: neminẽ
puto ẽẽ tam stolidum. qui etiã in his locis eos¬
aliquid respondisse existimet. in quib omĩno
tacuerunt. Non enĩ parua uel quasi ꝯtemp¬
nenda sunt: cum in his potius omĩs causa
consistat. Nam testimonia scͥpturarũ quib
asserumus ȩcclam cui cõmunicamus ab ihe¬
rusalem ceptam toto terrarũ orbe diffundi.
tamqͣm omnino dicta ñ fuerint p̃terierũt:
magna mole diuine auctoritatis oppressi.
Item quod in nr̃o mandato positum ẽ de be-¬
ato cẏpriano. qui tolerandos potius in eccła
malos qm p̃ter eos eccl̃am deserendam. & pre-¬
aepto ammonuit &e suo ꝯfirmauit exemplo:
attngere omnino ñ ausi s̃. Ceterum intelli¬
gentes quod cypriani auctoritatẽ sim aliqͦ

Expanded text:
ipsis litteris eorum sine ulla dilatione mox responipsis litteris eorum sine ulla dilatione mox respondisse constaret. si enim homines tam tardo ingenio sunt, ut eos arbitrentur aliquid dixisse, in quibus locis mandati nostri tacere noluerunt, neminem puto esse tam stolidum, qui etiam in his locis aliquid eos respondisse existimet, in quibus omnino tacuerunt. non enim parua uel quasi contemnenda sunt, cum in his potius omnis causa consistat. Nam testimonia scripturarum, quibus adseruimus ecclesiam cui communicamus ab Hierusalem coeptam toto terrarum orbe diffundi, tamquam omnino dicta non fuerint, praeterierunt magna mole diuinae auctoritatis oppressi. item quod in nostro mandato positum est de beato Cypriano, qui tolerandos potius in ecclesia malos quam propter eos ecclesiam deserendam et praecepto admonuit et suo confirmauit exemplo, attingere omnino non ausi sunt, credo intellegentes, quod, Cypriani auctoritatem si in aliquo