comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amare nondesinunt. Nonuos uindicantes carissimi: s date locum ire. locũ¬
num manui non referiunt. aut conutio conuitium non reddunt: ire illius
qui fecit inuiriam ꝑtranseundi et cuanescendi locum deder̃. Nemo enim
ita rabidus inuenietur qui illata inuiria si uicem ñ recipiat itũm seuat
s quasi effuso ac digesto furore. necessario mitescit. Est ergo et grande
hicrum peccantis ubi multudo compescit᷑ peccatoꝵ: et iniuria pͥassio
patientia ꝓbabił sit apd dm̃. Est aut̃ et hoc modo irȩ locum dare: qd
iram sibi chesauritant in diem irȩ. tunc cum reddet ds̃ unicuiq scđm
cepta reddimꝰ. Uerbi causa. A ut palmam ꝓpalma. aut saxum ꝓ saro:
aut ꝓcontumelia sermonis. sermonis nichilominꝰ contumeham. Si uͦ
seruemꝰ ea iundictȩ dei. in eo quilesit nos locum damꝰ ire illi sine du¬
bio: quia sibi ipse suis malis actibꝰ thesaurizat quȩ deͦ in iudicio dei mul¬

Expanded text:
amare non desinunt. Non vosmetipsos vindicantes, sed date locum irae. Auamare non desinunt. Non vosmetipsos vindicantes, sed date locum irae. Aunum manui non referunt, aut convicio convicium reddunt, irae illius qui fecit injuriam, pertranseundi et evanescendi locum dederunt: nemo enim ita rabidus invenietur qui, illata injuria, si invicem non recipiat, iterum saeviat, sed quasi effuso ac digesto furore necessario mitescat. Est ergo grande lucrum, ubi et multitudo compescitur peccatorum, et injuriam passi patientia probabilis apud Deum. Est autem et hoc modo irae locum dare, proiram sibi thesaurizant in die irae, tunc reddet Deus unicuique secundum cepta reddimus, verbi causa, aut palmam pro palma, aut saxum pro saxo, aut pro contumelia sermonis nihilominus contumeliam: si vero servemus ea vindictae Dei, in eo qui laesit nos locum damus irae, illi sine dubio, quam sibi ipse suis malis actibus thesaurizat, quae de eo in judicio Dei mul
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ quos pax habetur non ex una parte s exutraq constare: ne nos alt̃¬
ius animus si force in pacatꝰ euenerit abono pacis impedire uideat. moda¬
tissimum dedit p̃ceptum ut interim nr̃ animꝰ semꝑ sit parat̾ ad pacem: et
discordiȩ culpa non penesnos s penes alitrum constet. S fortasse dicat
aliquis quomodo pocest fieri ut pacem cum om̃ibꝰ hominibꝰ habeam. C
quid faciemꝰ de scriptura quȩ dicit. Furem uidebas et currebas cumeo
et cum adulteris portionẽ tuam ponebas. Idõ gͦ bene apłs addidit qđ ex
uob̾ c̃: hoc ẽ. qđ posito ur̃o et fidei urẽ conuenit. Cum malis enim habe
loco possit hab̃i distinctio aliud ẽ. enim homines amare: aliud crimina
diligere. Qui homines amat. amat creatam dei: Qui crimina diligit. dia¬
boli sectatur inuenta. Qui gͦ ꝑfectist hoc ipsum quo oder̃ crimina ho¬
mines amant. et odio habentes in eis illud qđ peccant. illud qđ ds creauit

Expanded text:
inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Sed fortasse dicat aliquis, quomodo potest fieri ut pacem cum omnibus hominibus habeamus? et quid faciemus de Scriptura, quae dicit: Furem videbas, et currebas cum illo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Ideo ergo bene Apostolus addit, quod ex vobis est, hoc est proposito vestro et fidei vestrae convenit: cum malis enim habere io in loco possit haberi distinctio: aliud est enim crimina amare, aliud homines diligere: Qui homines, creaturam Dei diligit; qui crimina diligit, diaboli sectatur inventa. Qui ergo perfecti sunt, hoc ipsum quo oderunt crimina, homines amant, et odio habentes in eis illud quod peccant, illud quod Deus creavit
Abbreviated transcription (Latin):
dicandi st̃ fiat. ne conspectus eiꝰ lattant uł eoꝵ supplicia. uł alligationes
cunctis emmentem. introspicere corda et conscientias singłoꝵ: Manifestare
occulta. et obtecta reuelare. ut et bonis actibꝰ laudem tribuat: et malipȩ¬
nam quam merentur excipiant. Qđ si manet futurum iudicium dei.
et tale iudicium in quo ñ solum unusquisq recipiet ꝓ actibꝰ suis s et
ꝓ omni ocioso uerbo reddit᷑ ratio scđm sententiam dñi. cogitationes quoq

Expanded text:
dicandi sunt fiat, ne conspectum ejus lateant vel reorum supplicia, vel allegationes dicandi sunt fiat, ne conspectum ejus lateant vel reorum supplicia, vel allegationes cunctis emimentem introspicere corda et conscientias singulorum, manifestare occulta et obtecta revelare, ut et bonis actibus laudem tribuat, et mali poenam quam merentur excipiant. Quod si manet futurum judicium Dei, et tale judicium in quo non solum unusquisque recipiet pro actibus suis, sed et pro omni vitioso verbo redditur ratio secundum sententiam Domini: cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
flamma ignis: rotȩ eiꝰ ignis inflammans. fluuius ignis currebat ante ipsum
Oilies milia ministrabant ei: et deicies milies dena mila assistebant ante
ministtrio dicit. quia in ualle iosafath dñs uidicet ppłm suum. Ipsam aut̃
uallem iosaphat. paulo post uallem uidicũ nominat. S de his nunc sin¬
gulis quȩ similitudinis causa ꝓtulimꝰ: disserere longum indetur. Ea tamen
quȩ ad corinthios scripsisse apłm diximꝰ conferentes cum p̾senti loco. uł cȩ
cȩteris quȩ apud ꝓpħas scripta memorauimꝰ: de clarari uidemꝰ ex om̃ibꝰ cer¬
tissime futurum et̃. iudicium dei. Cuiꝰ species ut notior hominibꝰ fieret ui¬
dicandi forma. ex his quȩ inter homines geruntur asfumpta ẽ: quosci¬
licet noscersmꝰ. quia sic̃ uidex iste terrenus celsiorẽ quendam locum quod
tribunal appellatur ascendit. ut ex eo altior et enmentior cȩxeris qui ui¬

Expanded text:
flamma ignis, rotae ejus ignis inflammans. Fluvius ignis currebat ante ipsum. flamma ignis, rotae ejus ignis inflammans. Fluvius ignis currebat ante ipsum. Millia millium ministrabant ei, et decies millies dena millia assistebant ante mysterio dicitur quia in valle Josaphat Dominus judicet populum suum: ipsam autem vallem Josaphat Paulus propterea vallem judicii nominat. Sed de his nunc singulis, quae similitudinis causa protulimus, disserere longum videtur. Ea tamen quae ad Corinthios scripsisse Apostolum diximus, conferentes cum praesenti loco vel caeteris, quae apud prophetas scripta memoravimus, declarari videmus ex omnibus certissime futurum esse judicium Dei: cujus species ut notior hominibus fieret, judicandi forma ex his quae inter homines geruntur assumpta est, quo scilicet nosceremus, quia sicut judex iste terrenus celsiorem quemdam locum, quod tribunal appellatur, ascendit, ut ex eo altior et eminentior caeteris qui ju
Abbreviated transcription (Latin):
uł scandalum. Assumens causas ex his in quibꝰ non recte uidicant hi qui
uidicant sr̃s recti et iusti introducit diumi uidicii formam: et ait. Om̃s enĩ
nos stare oportet ante tribunal dĩ. Quo scilicet nouerit is qui uidicat
frẽm. tantum se crimen elationis incurrere: ut tribunal dei fibi uideat᷑
assumere. et unigeniti uidicium p̃uenire. Uerumquid sibi uelit hoc ipsi
lum enim uideaniꝰ in hoc loco s et ad corinthios scribens. tribunał facit
nichil ominꝰ mentionem ubi ait: ꝓpt̃ qđ studemꝰ siue p̃sentes. siue absen¬
tes placere ei. Om̃s enim manifestari oportet ante tribunal xp̃i: ut recipi¬
at unusquisq ꝑ corpꝰ ꝓ ut gessit siue bona siue. mala. S et apud dame¬
lem ꝓpħam inuenimꝰ talia quȩdam de udicandi spetie descripta. Uidebam
inquit et ecce sedes positȩ erant et uectꝰ ibi dierum sedebat. et indum̃tum
eiꝰ sicut nix candidum: et capilli capitis eiꝰ sicut lana munda. Thronus euis

Expanded text:
 scandalum. Assumens causas ex his, in quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quid sibi velit hoc ipsumlum enim in hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus mentionem, ubi ait: Propter quod studemus sive praesentes, sive absentes placere ei: omnes enim manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque in corpore, prout gessit, sive bona sive mala . Sed et apud Danielem prophetam invenimus talia quaedam de judicandi specie descripta: Videbam, inquit, et ecce sedes positae erant, et vetustus dierum sedebat, et indumentum ejus, sicut nix, candidum, et capilli capitis ejus sicut lana munda. Thronus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem merueris. Bene aut̃ utriusq uitũ notam. uernacula appellati¬
one notauit: illi dicens Quare sꝑnis: et huic quare iudicas frẽm tuum.
ducere eos qui altioris intelligentiȩ minꝰ capaces sunt. Econtrario aut̃¬
minus imꝑiti et indociles uidicare: hoc ẽ. incusare et condemnare
eos qui altiora et ꝓfundiora ꝑquir̃ qͣm ipsi capere aut sequi ñ posst̃. Et
idõ apłs resetare culpam uolens ex utraq parte nascentem: illis quidem
p̃cipit ne inferiores sꝑnant atq despiciant: his uͦ ne suꝑiores se iudicent.
cum pitiam non habeant iudicandi. Quamuis ergo utrunq rep̃hendat
et eũm qui sꝑnit frẽm inferiorem. et eum qui iudicat suꝑiorem: tam̃ ut
ostendet illum grauius inuidicando qͣm hunc insꝑnendo frẽm peccare.
omissa sp̃etionis culpa. p̃sumptionem uidicantis fris ex aggerat: et idõ in¬

Expanded text:
tione merueris? Bene autem utriusque vitii notam vernacula appellatitione merueris? Bene autem utriusque vitii notam vernacula appellatione signavit, illi dicens: Quare spernis, et huic: Quare judicas fratrem tuum? rnere et nihili ducere eos qui altioris intelligentiae minus capaces sunt: e contrario autem imperiti et indociles judicare, hoc est incusare et condemnare eos qui altiora et profundiora perquirunt, quam capere aut assequi ipsi possunt. Et ideo Apostolus resecare culpam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque despiciant; his vero ne superiores se judicent, cum peritiam non habeant udicandi. Quamvis ergo utrumque reprehendat, et eum qui spernit fratrem inferiorem, et eum qui judicat superiorem, tamen ut ostenderet illum gravius in judicando, quam hunc in spernendo fratrem peccare, omissa spretionis culpa, praesumptionem judicantis fratris exaggerat et judi
Abbreviated transcription (Latin):
et non necessitate bonum querant. et docendo magis quam imꝑando.
inutando potius q̃m extorquendo ꝑsuadeat. Inde deriq ẽ. qđ usq ad mor¬
tem dignatur accede: ut exemplum obȩdientiȩ et moriendi formã uolen¬
tibꝰ peccato et uitus emori derelinquat. Et ꝓpt̾ hoc in p̃senti loco apłs seri¬
bit. Idcirco eum mortuum eẽ. et uixisse: ut et unioꝵ et mortuoꝵ domi¬
netur. Uiuoꝵ ꝓfecto. illorum qui resurrectionis eiꝰ exemplo. nouam et
cȩlestem in terris exigunt uitam: Mortuoꝵ uͦ illoꝵ sine dubio qui moͬtifi¬
cationem xp̃i incorpore suo circumferunt et mortificant membra sua q̃
tuum. aut tu quare spnis frẽm tuum: cum siue mortificatio sit in te car¬
nis et uitioꝵ. non ex te orta sit s xp̃i morte donata: siue tͥ nouitas uitę
ẽ. et in t̾ris ambulans conuersationem habens in cęlis xp̃i aut̃ resurret¬

Expanded text:
et non necessitate bonum quaerant, et docendo magis quam imperando, et non necessitate bonum quaerant, et docendo magis quam imperando, invitando potius quam extorquendo persuadeat. Inde denique est, quod usque ad mortem dignatur accedere, ut exemplum obedientiae et moriendi formam volentibus peccato et vitiis emori derelinquat; et propter hoc in praesenti loco Apostolus scribit idcirco eum mortuum esse, et vixisse, ut vivorum et mortuorum dominetur, vivorum, profecto illorum qui resurrectionis ejus exemplo novam et coelestem in terris exigunt vitam: mortuorum illorum sine dubio, qui mortificationem Christi in corpore suo circumferunt, et mortificant membra sua, quae tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum, cum sive mortificatio sit in te carnis vitiorum, non ex te orta sit, sed Christi morte donata: sive tibi novitas vitae est, et in terris ambulans conversationem habes in coelis, Christi hoc resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dic̃ apłs idcirto mortuum eẽ. et uixisse. ut mortuoꝵ et inuoꝵ do¬
minet᷑. Quasi qui hoc dederit intelligendum. quia insi mortuus fus¬
set. mortuoꝵ dominatum ñ habiusset: et nisi pꝰ mortem rursum uixis¬
set non tenuisset dominationem uiuoꝵ. S ad hȩc ita respondendũ
puto. Duobꝰ ex modis constat in omẽm creaturam. xp̃i dominatio. Uno
ꝑ quem ut creator om̃ium et potestatem gerens uniuersoꝵ ui ma¬
iestatis. et necessitate potentię habeat cuncta subiecta: P quem mo¬
dum non solum bonis et scĩs mentibꝰ ac spiritibꝰ dominatur: uerum et ne¬
qͣm et refugis: et his quos scriptura malignos angłos appellauit. Id circo
apocalipsi dicens. Hec dicit qui ẽ. et quierat. et qui uentus ẽ. omp̃s hic
ergo unus ẽ. modus. quo xp̃c om̃ibꝰ dominatur. Alius uero ẽ. quo tanqͣm
bonus et bom patris filius non uult rationabiles spc ad obȩlientiam le¬
gissuȩ iuolent̃ inflectere: s expectat ut sponte ueniant. ut uoluntate

Expanded text:
 Apostolus, idcirco mortuum esse et vixisse, ut et mortuorum et vivorum dominetur, quasi hoc dederit intelligendum, quod nisi mortuus fuisset, mortuorum dominatum non habuisset, et nisi post mortem rursum vixisset, non tenuisset dominationem vivorum. Sed ad hoc ita respondendum puto: Duobus ex modis constat in omnem creaturam Christi dominatio. Uno per quem ut creator omnium et potestatem gerens universorum, vi majestatis et necessitate potentiae habet cuncta subjecta; per quem non solummodo bonis et sanctis mentibus ac spiritibus dominatur, verum et nequam et refugis, et his quos Scriptura divina malignos angelos appellavit: idcirco Apocalypsi, dicens: Haec dicit, qui est, et qui erat, et qui venturus est, omnipotens ; hic ergo unus est modus, quo Christus omnibus dominatur. Alius vero est, quo tanquam bonus et boni Patris Filius non vult rationabiles spiritus ad obedientiam legis suae violenter inflectere; sed exspectat ut sponte veniant, ut voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
non ipsi ex nob habemꝰ: s ex xp̃i refurrection suscipimꝰ. ut idem apłs
dicit. Ut sicut xp̃c resurrexit a mortuis ꝑ głam patrisita et nos innoui¬
tate intȩ ambulemꝰ. Nouitas ergo iitę qua in xp̃o ꝑfidem resurrecti¬

Expanded text:
non ipsi ex nobis habemus, sed ex Christi resurrectione suscipimus, ut idem Apostolus non ipsi ex nobis habemus, sed ex Christi resurrectione suscipimus, ut idem Apostolus dicit: Ut sicut Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et vos in novitate vitae ambuletis. Novitas ergo vit
Abbreviated transcription (Latin):
apłicum consilium grãs agat dõ. Ille qui sapit omẽm diem et qui mã¬
ducat omia. idest qui agnoscit et intelligit omĩa: et ille quia licet
nan om̃ia manducet. et non uniuersoꝵ intelligentiam capiat. breui
tamen fidei confessione saluatur. Et idõ etiam non manducans omĩa
net omĩum scientum sumens: agere tamen etiam ipse grãs dicit᷑ dõ
umꝰ sermonem apłi quo ait. Si aut̃ mortin sumꝰ cum xp̃o. credimꝰ qi
et conuiucmꝰ ei. St gͦ meminimꝰ quȩ in hoc loco dictast̃. ex ipsis etiam
ꝓpositꝰ in p̃senti sermo apłi aꝑtior et lucidior siet: quomͦ nomo nr̃m sibi
uniat. et nemo sibi moriat. Nemo enim unꝰ quisq ipse sibi dat. s a xp̃o
sumit morcis exemplum: qui solus peccato mortuus ẽ ut et ipse imita¬
tione ciꝰ possit aliemis et mortuus effici petcato. S et uitȩ exemplum

Expanded text:
apostolicum consilium gratias agat Deo; ille qui sapit omnem diem et qui manapostolicum consilium gratias agat Deo; ille qui sapit omnem diem et qui manducat omnia, id est, qui agnoscit et intelligit omnia; et ille qui, licet non omnia manducet et non universorum intelligentiam capiat, brevi tamen fidei confessione salvatur. Et ideo etiam non manducans omnia, nec omnium scientiam sumens, agere tamen etiam ipse gratias dicitur Deo. vimus sermonem Apostoli, quo ait : Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia et convivemus ei. Si ergo meminimus quae in hoc loco dicta sunt, ex ipsis etiam propositus in praesenti sermo apostolicus apertior et lucidior fiet, quomodo nemo nostrum sibi vivat, et nemo sibi moriatur. Non enim unusquisque ipse sibi dat, sed a Christo sumit mortis exemplum, qui solus peccato mortuus est, ut et ipse imitatione ejus possit alienus et mortuus effici a peccato. Sed et vitae exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
cendi .S qm̃si anterioribꝰ ostendimꝰ ꝓfundior inuenit᷑ apłi sensus. qͥͣm
ciboꝵ carnalium ratio continet. in sp̃uali expositione: scđm ea quȩ supra
disseruimꝰ de his quoꝵ alius unem diem. alus uͦ alt̾nos uidicat dies:
Possum illud sentire qđ inscripturis diumis unum qđq capitulum in qͦ
dogma pietatis et fidei continent᷑ dies chicat᷑. Uere enim dies quia illumi¬
nat᷑ mentem. quiaignorantiȩ tenebras fugat: qr xp̃m qui solẽ. uisticię
habet insese. Siquis gͦ sit qui ita diuinis lateris oꝑam impendat. ac
studium ut omẽm diem et omẽm sensum scripturȩ diumȩ discutiat et
diuidicet. ita ut non cum transeat de lege iota unum uł unꝰ apex: hic
omẽm diem uidebit᷑ uidicare. Qui aut̃ non ẽ. tantꝰ ingenio: alt̾ nos
idẽ. paucos ex multis capiet sensus. Et si qui ad plenitudinem scientiȩ
sufficiant: at certe qui ad suminam fidei satis sint. Uterq ergo scđm

Expanded text:
niam, ut in anterioribus ostendimus, profundior invenitur Apostoli sensus, quam ciborum carnalium ratio continet in spiritali expositione, secundum ea quae supra disseruimus de his quorum alius omnem diem, alius vero alternos judicat dies. Possumus illud sentire, quod in Scripturis divinis unumquodque capitulum, in quo dogma pietatis et fidei continetur, dies dicatur. Vere enim dies est qui illuminat mentem, qui ignorantiae tenebras fugat, qui Christum, qui sol est justitiae, habet in sese. Si quis ergo sit qui ita divinis litteris operam impendat ac studium, ut omnem diem et omnem sensum Scripturae divinae discutiat et dijudicet, ita ut non eum pertranseat de lege iota unum vel unus apex, hic omnem diem videbitur judicare: qui autem non est tantus ingenio, alternos, id est, paucos ex multis capiet sensus, qui si non ad plenitudinem scientiae sufficiant, at certe qui ad summam fidei satis sint. Uterque ergo secundum
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat continentiam umuscuiꝰq sensibꝰ dat lib̾am facultatem. Utrũq
pit diem. dño sapit. Et qui manducat. dño manducat. Grãs enim agit¬

Expanded text:
suscipiat continentiam. Uniuscujusque sensibus dat liberam facultatem. Utrumque suscipiat continentiam. Uniuscujusque sensibus dat liberam facultatem. Utrumque pit diem, Domino sapit
Abbreviated transcription (Latin):
scientia et non cum caritate sicut paulus commonet agunt: similiter
de imꝑitioribꝰ quibꝰ q opmantur. Et idõ potestatem frĩ. uidicandi frĩs
exemit. ħ ene aut̃ alienum seruũ ait: quia dñs dicit. Uos aũt om̃s fr̃s
festat cum dicit de eo qui cecidisse uidet᷑. etiam si uere cetiderit: quia
potest ds̃ statuere illum. Dns̃ enim erigit elisos. Nam alius iudicat
diem int̾ diem: alius iudicat omẽm diem. Unusquisq in suo sensu
det etiam licitis abstmnert. Non enim ut et ipse in aliis dicit. Q uiaoia
licent. idcirco etiam omĩa expediunt uł omĩa edificant: ipsa tam̃ abs¬
tinentiȩ ratio diuersa ẽ. ꝓ uoto et ꝓposito uouentis. Altus nanq hoc
iudicat et ita apd ammos suos decerint: ut omẽm diem hoc ẽ contimi¬
um uitȩ suȩ tempꝰ exigat in abstinentia. Alius uero tempꝰ aliquod uelut
uotiua ꝓfessione decernat: in quo siue ut ugem siue ut temporalem

Expanded text:
scientia, et non cum charitate, sicut Paulus commonet, agunt, similiter scientia, et non cum charitate, sicut Paulus commonet, agunt, similiter de imperitioribus quibusque opinantur, et ideo potestatem fratri judicandi fratris exemit. Bene autem alienum sfestat, cum dicit de eo qui cecidisse videtur, etiamsi vere ceciderit, quia potens est Deus statuere illum; Dominus enim erigit elisos . Nam alius judicat diem inter diem, alius judicat omnem diem, unusquisque in quo sensu det etiam a licitis abstinere, Non enim, ut et ipse in aliis dicit , quia omnia licent, idcirco etiam omnia expediunt, vel omnia aedificant; ipsa tamen abstinentiae ratio diversa est pro voto et proposito voventis. Alius namque hoc judicat, et ita apud animos suos decernit, ut omnem diem, hoc est, continuum vitae suae tempus exigat in abstinentia; alius vero tempus aliquod velut votiva professione decernit, in quo sive ut jugem, sive ut temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Et his gͦ quoꝵ fides tanta ẽ ut omĩa possint manducare et omẽm
uerbi spetiem capere: non suꝑbiant et sꝑnant eos qui inferiores st̃ pre¬
cipit: Et rursum his qui incapaces st̃ ꝑfectioris doctrinȩ. mandat
ne iudicent eos quoꝵ sensus capatior. ẽ. et intellectꝰ eminentior. So¬
lent enim ꝑucrso ordine imꝑiti ꝑitos iudicart: et desides studiosos. Inter¬
cdum tamen et hi qui scientię aliqua initia cȩꝑint: inflant̾ et excollunt
aduersum eos qui uident᷑ minus capaces eẽ. Idcirto gͥ increpatione apłi¬
cȩ auctoritatis. paulus utriusq partis insolentiam reprimens dicit. Tu
quis es qui uidicas alienum seruum : Suo dño stat aut cadit. Qđ dicit
stat aut cadit: scđm sensum eiꝰ quem increpat dicit. Nam et imꝑitior
si indeat quempiam ꝓfundius aliquid et ut ipse cape non potest sen¬
tientem: cetidisse eum uidici̾t afidei statu. Et rursum qui inflant᷑ ex

Expanded text:
sunt. » Et his ergo, quorum fides tanta est, ut omnia possint manducare et omnem sunt. » Et his ergo, quorum fides tanta est, ut omnia possint manducare et omnem verbi speciem capere, ne superbiant et spernant eos qui infirmiores sunt praecipit, et rursum his qui incapaces sunt perfectioris doctrinae mandat, ne judicent eos quorum sensus capacior est, et intellectus eminentior: solent enim perverso ordine imperiti peritos judicare, at desides studiosos. Interdum tamen et hi qui scientiae aliqua initia coeperint inflantur et extolluntur adversum eos qui videntur minus capaces esse; idcirco igitur interpretatione Apostolicae auctoritatis Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, qui judicas alienum servum? suo Domino stat aut cadit. Quod dicit, stat aut cadit, secundum sensum ejus quem increpat dicit. Nam et imperitior, si videat quempiam profundius aliquid, et ut ipse capere non potest, sentientem, cecidisse eum judicat a fidei statu, et rursum qui inflantur ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis illa mͦ audire. Ueniet paraditꝰ spc̃ ueritatis: et ipse uos docebit
ex uerbo der et ẽ. speties quȩdam ũbi qͣm hic apłs holera apellaut: que
audientis sensum non tam robustam reddat et fortem. qͣm sustentet et
in terire non facit. In multis et enim de intĩoribꝰ anmȩ sensibꝰ serip
tura diuina quasi de ext̾ioribꝰ corporis loquit᷑ membris. et ne sepedo¬
cumꝰ intiorem hominem uł uide uł audire uł ambulare nominanĩ
Ita et manc ipse intior homo aut omẽm cibum posse ꝑcipe si ꝑfed
ẽ aut si infirmꝰ ẽ.holera manducare. S ut ꝑfectoꝵ in ȩccla concor¬
diam et in ꝑfectoꝵ. tanqm in honestoꝵ in corpore membroꝵ hones.¬
toꝵq componat. Nec habeat᷑ in cis ulla dissensio dic̃. Qui manducat.
non manducantem non sꝑnat. Et qui non manducãm manducantẽ
non iudicet. Hoc ẽ. qđ et alibi dicit. quia non potest ods dicert ma¬
tomagis quȩ uidentur membra corporis in honestiora eẽ: necessari.

Expanded text:
acletus, Spiritus veritatis, et ipse vos docebit ex verbo Dei. Est species quaedam verbi, quam hic Apostolus olera appellavit, quae audientis sensum non tam robustum reddat et fortem, quam sustentet et interire non faciat. In multis etenim de interioribus animae sensibus divina Scriptura quasi de exterioribus corporis loquitur membris, et sicut saepe docuimus, interiorem hominem, vel videre, vel audire, vel ambulare nominari, ita et nunc ipse interior homo aut omnem dicitur cibum posse percipere, si perfectus est, aut si infirmus est, olera manducare; sed ut perfectorum in Ecclesia concordiam et imperfectorum, tanquam inhonestorum in corpore membrorum honestorumque componat, nec habeatur in eis ulla dissensio, dicit: Qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat manducantem non judicet. Hoc est, quod et alibi dicitur: « Quia non potest oculus dicere mased multo magis, quae videntur membra corporis inhonestiora esse, necessariora
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ intelligere non potest. disceptationes cogitationum moueriꝰ. aliꝰ
enim inquit. credit omĩa manducare. Non ꝑ hȩc paulus ad omĩa co¬
medenda discipłos hortat᷑ nec gulȩ et sgurgitis ẽ. magister: s de illis si¬
ne ddubio dic̃ quoꝵ fides ꝑfecta ẽ. et nullis in uerbo dei discretionib
impedit᷑. quos idem apłs in aliis spũales appellat cumdicit. Sp̃ualis
aut̃ examinat omĩa. Ipse ẽ gͦ de quo hic dicit. Alius aut̃ credit man¬

Expanded text:
quae intelligere non potest, disceptationes cogitationum commoveri. « Alius quae intelligere non potest, disceptationes cogitationum commoveri. « Alius enim, inquit, credit omnia manducare; » non per hoc Paulus ad omnia comedenda discipulos hortatur, nec gulae et gurgitis est magister: sed de illis sine dubio dicit, quorum fides perfecta est, et multis in verbo Dei discretionibus impeditur, quos idem Apostolus in aliis spiritales appellat, cum dicit: Spiritalis autem examinat omnia . Ipse est ergo de quo hic dicit: Alius autem credit man
Abbreviated transcription (Latin):
su clocutꝰ. Neq enim ex circumcisione uenientibꝰ de edendis oleribꝰ lex
aliquid mandauerat: ut ipsis conuenirt indeat᷑ qđ ait. Qui aut̃ infir¬
mꝰ ẽ. holera manducet. Unde constat eum de cibo uerbi ista tractare.
et infirmum dicere cẽ. in fide eum qui non ita ꝑfectꝰ ẽ. sensibꝰ ut pos¬
ssit omẽm cibum uerbi dei sumere: sicut et ipse apłs in aliis dicit. Efec¬
toꝵ aut̃ ẽ. cibꝰ solidus: eoꝵ qui ꝓpossibilitate sumendi exercitacos ha¬
bent sensus ad discretionem bomi et mali. Et iteram ad alios dicit. Lac uob
potum ddti non escam. Nondum enim poteratis. Et numquid ita iepti
erimꝰ ut putemꝰ apłm qui missus ẽ: p̃dicare uerbumdei lac portasse se¬
cum. qđ corinthus potumdaret: S manifestum ẽ. hȩc eum de qualita¬
te uerbi ꝓ loqui: et ꝓpcc̃a dicere siquis infirmior ẽ. sensibꝰ. et nonẽ. ita
ꝓfectȩ fidei. ut dssefetioribꝰ misterus capiat uerbum: non debe e pea

Expanded text:
su elocutus, neque enim ex circumcisione venientibus de edendis oleribus lex aliquid mandaverat, ut ipsis convenire videatur quod ait, qui autem infirmus est, olera manducet. Unde constat eum de cibo verbi ista tractare, et infirmum dicere esse in fide eum, qui non ita perfectus est sensibus, ut possit omnem cibum verbi Dei sumere: sicut et ipse Apostolus in aliis dicit: Perfectorum autem est cibus solidus, eorum qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Et iterum ad alios dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . Et nunquid ita inepti erimus, ut putemus Apostolum, qui missus est praedicare verbum Dei, lac portasse secum, quod Corinthiis potum daret? Sed manifestum est, hoc cum de qualitate verbi proloqui, et propterea dicere: si quis infirmior est sensibus, et non est ita perfectae fidei, ut de secretioribus mysteriis capiat verbum, non debere ei per ea
Abbreviated transcription (Latin):
bere placendi hominibꝰ mco ut uita sua in rep̃hensibilis sit apd ho¬
mines et ꝓficiant ex co om̃s qui uł uident talem uł audiunt. Ibi gͦ pla¬
cendum non ẽ hominibꝰ: ubi contra fidem. contra honestatem cont᷑
religionem ẽ. in quo placetur. Et idõ dicit. quia si hominibꝰ placerem.
hoc ẽ. incredulis et infidelibꝰ udȩis: xp̃i seruus non eẽm. Si enimuo¬
luisset paulus placere uidçis: damascum cum epłis missus traxisset uti¬
q uiros et mulieres uĩctos hierosolimam. et usioni delate sibi in ina

Expanded text:
bere placendi hominibus in eo ut vita sua irreprehensibilis sit apud homines, et proficiant ex eo omnes qui vel vident talem, vel audiunt. Ibi ergo placendum non est hominibus, ubi contra fidem, contra honestatem, contra religionem est in quo placeatur, ideo dicit, quia: Si hominibus placerem, hoc est, incredulis et infidelibus Judaeis, Christi servus non essem. Si enim voluisset Paulus placere Judaeis, Damascum cum epistolis missus , traxisset utique viros et mulieres vinctos Hierusalem, et visioni delatae sibi in via
Abbreviated transcription (Latin):
men c̃. qđ iusto lex non ẽ posita: s in uistiset non subditis sceleratis.
homiidis. contaminatis. ꝑ uris. et cȩteris qui huiꝰ modi st̃. Ipsi enimst̃
qui timent legem. Qui aut̃ facit bonum hoc ẽ. qui non metu legis. sca
amore boni facit qđ c̃. bonum: iste iam non sub lege lutẽ s sublege

Expanded text:
men est, quod justo « lex non est posita, sed injustis et non subditis, scelestis, men est, quod justo « lex non est posita, sed injustis et non subditis, scelestis, homicidis, contaminatis, perjuris et caeteris, qui hujusmodi sunt. » Ipsi enim sunt, qui timent legem. Qui autem facit bonum, hoc est, qui non metu legis, sed amore boni facit quod bonum est, iste jam non sub lege litterae, sed sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Et hoc sciens paulꝰ: recte cum minstrum dĩ nominat. et uindicẽ
in eum qui qđ malum ẽ. agit. Qđ aut̃ dicit de potestate. fac qđ bonũ
ẽ. et habebis laudem ex ea: altius requirendũ mͥ uidetur. Non enim
consuctudo ẽ potestatib scłi laudare hos qui non fucrint criminosi Nam
peccantes quidem pumunt: Non peccantes u̾laudare eis mos nullus e
S: indeamꝰ ne forte paulus etiam cum moralia uidetur docere: insert¬
re semꝑ etiam de mysterus aliquid non omittat. Et enim sciens qđ
om̃s qui in loge peccauer̃ ꝑ legem iuidicabunt᷑: unum quenq aut̃ in
sp̃m in multis humanȩ legi locum dedisse. Certum ẽ. gͦ quia in die u-¬
dicii habebit etiam ex histis legibꝰ laudem apd dm̃ is qui nichil con¬
tra statutas cõmiserit leges. cum dicetur ei ad ñõ. Euge serue bone et
sidelis. suꝑ pauca fuisti fideł suꝑ multa te constituam. Sciendum ta¬

Expanded text:
cari; et hoc sciens Paulus, recte eum ministrum Dei nominat, et vindicem cari; et hoc sciens Paulus, recte eum ministrum Dei nominat, et vindicem in eum qui quod malum est agit. Quod autem dicit de potestate, fac quod bonum est et habebis laudem ex ea, altius requirendum mihi videtur. Non enim consuetudo est potestatibus saeculi hos qui non fuerint criminosi laudare. Nam peccantes quidem puniunt. Non peccantes vero laudare eis mos nullus est. Sed videamus, ne forte Paulus etiam cum moralia videtur docere, inserere semper etiam de mysteriis aliquid non omittat: etenim sciens quod « omnes qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur, » unumquemque autem in tem Spiritum sanctum in multis humanae legi locum dedisse, certum est ergo, quia in die judicii habebit etiam ex istis legibus laudem apud Deum is qui nihil contra statutas commiserit leges, cum dicetur ei a Domino: Euge, serve bone et fidelis, super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam . Sciendum ta
Abbreviated transcription (Latin):
tis et fornicatione. Aquibꝰ custodientes uosmetipsos bene agctis. Ua¬
lete. In his gͦ p̃ceptis in quibꝰ dic̃. Nichil ampliꝰ imponendumẽt. honeris
his qui ex gentibꝰ credunt. nisi ut abstincant se ab his quȩ idoł immo¬
lantur et sanguine et suffocatis. et fornicatione : neq homicidium ꝓhibit᷑
neq adulterium neq furtum. neq mascłoꝵ cõcubitꝰ. neq cętera crimina
quȩ diuinis et humanis legibꝰ pumunt᷑. Qđ si illa sola quȩ supra memora¬
uit obseruanda dicit et̃. xp̃ianis: uidebit᷑ cis de cȩteris dedisse licentiã.
et suꝑfluum uidebat᷑ ea nunc diuina lege ꝓhibere quȩ sufficient̃ hu¬
mana lege plectunt᷑: illa sola de quibꝰ nichil humana lex dixerat. reli¬
gioni uidebant᷑ conuenire decerni. Ex quo apparet uidicem mundi par¬
te maxima dei leges implere. Om̃a enaim crimina quȩ uindicari uult

Expanded text:
tis, et fornicatione: a quibus custodientes vosmetipsos bene agetis; vatis, et fornicatione: a quibus custodientes vosmetipsos bene agetis; valete . In his ergo praeceptis, in quibus dicit, nihil amplius imponendum esse oneris his qui ex gentibus credunt, nisi ut abstineant se ab his quae idolis immolantur, et sanguine et suffocatis, et fornicatione, neque homicidium prohibetur, neque adulterium, neque furtum, neque masculorum concubitus, neque caetera crimina, quae divinis et humanis legibus puniuntur; quod si illa sola quae supra memoravit observanda dicit esse Christianis, videbitur eis de caeteris dedisse licentiam: et superfluum videbatur ea nunc divina lege prohiberi, quae sufficienter humana lege plectuntur, illa sola de quibus nihil humana lex dixerat, et quae religioni videbantur convenire, decernit, ex quo apparet judicem mundi, partem maximam Dei legis implere; omnia enim crimina, quae vindicari vult
Abbreviated transcription (Latin):
ni resistit. Non hic de illis potestatibꝰ dicit quę ꝑsecutiones inferunt
fidei. Ibi enam dicendumẽ. dõ obtemꝑare oportet magis q̃m hominibꝰ.
S de istis comimunibꝰ dicit. quȩ non sunt timori bom oꝑis s mali. Quib
utiq qui ressistit: ipse sibi dannationem ꝓgestoꝵ suoꝵ qualitate c̃¬
qđ potestatem scł̃i et iudicium mundi dei ministrũ dic̃: et hoc ñ se¬
di dei minister sit. Inuenimꝰ scriptum in actibꝰ apłoꝵ: quia conueni¬
entes inunum apłi. statuer̃ decreta quȩ obseruare deberemꝰ: nosqui
salutem. Qm̃ quidem audiuimꝰ quos dã exisse a nob̾ et ꝑturbare uos
quibꝰ non mandauimꝰ. Et post aliquanta addit᷑. Placuit ergo scõ spĩn
et nob. nichil ampliꝰ suꝑ imponimꝰ ponderis p̃terea quȩ necessaria st̃:
ut abstineatis uos abhis quȩ idolis immolant᷑. et sanguine. et suffo ca

Expanded text:
ni resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt ni resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt fidei, ibi enim est dicendum, « Deo obtemperare oportet magis quam hominibus, » sed de istis communibus dicit, quae « non sunt timori boni operis, sed mali, » quibus utique qui resistit, ipse sibi damnationem pro gestorum suorum qualitate coquod potestatem saeculi et judicium mundi Dei ministrum dicit, et hoc non sedi Dei minister sit. Invenimus scriptum in Actibus apostolorum, quia convenientes in unum apostoli statuerunt decreta, quae observare deberemus nos, qusalutem. Quandoquidem audivimus quosdam exisse a nobis et perturbare vos, quibus non mandavimus , et post aliquanta additur: Placuit ergo sancto Spiritui et nobis, nihil amplius superponi vobis ponderis praeter ea quae necessaria sunt, ut abstineatis
Abbreviated transcription (Latin):
derent. Dicit enim petrus. A urum et argentum non habeo. Qui hȩc
non habet necessaria. nec habet quid reddat: nec unde sublimori¬
ħꝰ subiactat potestatib. Qui uero habet aut pecuniam aut possessiones
aut aliquid m scło otuꝰ aucliat. Om̃ĩs anima potestatibꝰ sublmoribꝰ sub¬
iaceat. Non ẽ. enim inquit potestas nisi adõ. Dicet fortasse aliquis. Nũqͥo
illa potestas quȩ seruos dĩ ꝑsequit. fidem impugnat. religionem fubuer
tit: ado: Ad hoc breint̃ respondebimꝰ. Nemo qui nesciat qđ et usus nob̾
cogitationt sensus. Et in hoc ẽ ustum iudicium di: qđ his quȩ illȩ ad
usus bonos dedit. nos abutimꝰ adimpia et iniqua ministeria. Ita ergo et
potestas om̃is adõ ddata ẽ. ad umdictam quidem maloꝵ laudem uero
dĩ ergaeos qui acceptam potestatem scd fuas impietates: et non scđm dun
nas temꝑant leges. Et idõ dicit. Itaq qui resistit potestati: dei ordinatio¬

Expanded text:
derent; dicit enim Petrus: « Argentum et aurum non habeo ; » qui hoc derent; dicit enim Petrus: « Argentum et aurum non habeo ; » qui hoc non habet, nec Caesari habet quod reddat, nec unde sublimioribus subjaceat potestatibus; qui vero habet aut pecuniam, aut possessiones, aut aliquid in saeculo negotii audiat: Omnis anima potestatibus sublimioribus subjaceat.--Non est enim, inquit, potestas nisi a Deo. Dicit fortasse aliquis, Quid ergo, et illa potestas, quae servos Dei persequitur, fidem impugest? Ad hoc breviter respondebimus: Nemo est, qui nesciat, quod et visus nobis cogitatione sensus, et in hoc est justum judicium Dei, quod his, quae ille ad usus bonos dedit, nos abutimur ad impia et iniqua ministeria: ita ergo et potestas omnis a Deo data est « ad vindictam quidem malorum, laudem veDei erga eos qui acceptam potestatem secundum suas impietates et non secundum divinas temperant leges, et ideo dicit: Itaque qui resistit potestati, Dei ordinatio
Abbreviated transcription (Latin):
iaceat. U idet᷑ mͥ in hoc non ualde laudabilit̾ animam nominasse: qͣm
fubiacere potestatibꝰ iubet. Nunquam enim dixisset omĩs spc̃ subiaccat
potestati. s om̃ĩs anima. De qua differentia sepe iam diximꝰ qđ int̾dum
ꝑ animam. intlum ꝑ carnem. int̾dum ꝑ sp̃m homo nominatur: S cum
a parte meliore nominandus ẽ. quasi qui spũalis intelligidebeat sp̃c di¬
citur quando ab inferiore anma. Cum uͦ a deceriore nominat᷑. caro dicit.
tibꝰ ponit apłs. et uult nos quietem quantũ in nob̾ ẽ. p̃sentis uitȩ pacem¬
ma ẽ. in nob quȩ habeat aliquid huiꝰ muncdi. quȩ sit in aliquo alligata
negotis huic p̃cepta apłs ponit et dic̃. et subiecta sit potestatibꝰ mundi
quia et dñs dixit ut hi qui habent inse suꝑscriptionẽ cęsaris. reddant
cesaris quȩ sunt cęsaris Petrus et ioħes nichil habebant qđ cesarired¬

Expanded text:
jaceat, videtur mihi in hoc valde laudabiliter animam nominasse, quam jaceat, videtur mihi in hoc valde laudabiliter animam nominasse, quam subjacere potestatibus jubet. Nunquam enim dixisset, Omnis spiritus subjaceat potestati; sed omnis anima. De qua differentia saepe jam diximus, quod interdum per animam, interdum per carnem, interdum per spiritum homo nominatur: sed cum a parte meliore nominandus est, quasi qui spiritalis intelligi debeat, spiritus dicitur, quando ab inferiore, anima; cum vero a deteriore nominatur, caro dicitutibus ponit Apostolus, vult nos quietem, quantum in nobis est, praesentis vitae pacemma est in nobis, quae habeat aliquid hujus mundi, quae sit ei aliquo alligata negotio, huic praecepta Apostolus ponit et dicit ut subjecta sit potestatibus mundi, quia et Dominus dixit, ut hi, qui habent in se superscriptionem Caesaris reddant Caesari quae sunt Caesaris. Petrus et Joannes nihil habebant quod Caesari red
Abbreviated transcription (Latin):
re inuicem p̃uenientes. et cȩtera huiꝰ modi: p̃cepta potius dicet eẽ. qͣm
dona. S consideremꝰ diligentius ne forte qm̃ quidem in his omibꝰ mo-¬
ralem locum tractare instituit. et non solum in fide ueritatis stabilem :¬
uerum et immobilem in moribꝰ ornatum facere xp̃ianum. Idõ ad mu-¬
nera grãrum etiam moralia p̃cepta conungat: ut ostendat xp̃ianis etiã
hȩc ꝑ dei grãm dari. S unt enim et non nulli gentilium compositis mo-¬
ribꝰ. et honesit institutis. qui tamen hoc ipsum qđ habent ñ ad dm̃ refe¬
runt net ab ipso sibi datam grãm confitentur: s aut ꝓpriȩ industrie
ascribunt. aut suꝑ magistris institutoribꝰ głantur. Nob̃ aut̃ ostendit
Oine datum bonum et om̃e donum ꝑfectũ de sursumẽ. dctend ͤ a patre
luminum. Ut qui głatur in dño gletur. Uideamꝰ gͦ nunc quid etiam

Expanded text:
re invicem praevenientes, et caetera hujusmodi, praecepta potius dicat, quam re invicem praevenientes, et caetera hujusmodi, praecepta potius dicat, quam dona: sed consideremus diligentius, ne forte quoniam quidem in his omnibus moralem locum tractare instituit, et non solum in fide veritatis stabilem et immobilem, verum in moribus ornatum facere Christianum, ideo ad munera gratiarum etiam moralia praecepta conjungat, ut ostendat Christianis etiam haec per Dei gratiam dari. Sunt enim et nonnulli gentilium compositis moribus et honeste institutis, qui tamen hoc ipsum, quod habent, non ad Deum referunt, nec ab ipso sibi datam gratiam confitentur, sed aut propriae industriae ascribunt, aut super magistris et institutoribus gloriantur. Nobis autem ostendit Omne datum bonum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum , ut, qui gloriatur in Domino glorietur . Videamus ergo nunc quid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
malum. U incit᷑ a malo. qui malis ꝓuocatꝰ reddit mala. In bono aut̃ uin¬
cit malum. qui acceptis malis reddit bona. Certumẽ. enim hanc ẽt̃. mali
naturam ut ex similibꝰ suis augeatur et crescat: Sicut igni si ignem uingas.
sicut nocti tenebras. sicut aeri nubilum societur. B onum uͦ si adhibras. ex¬
terminatur malum. Contraria nanq contrarus ꝑimuntur: sic̃ ꝑ aquam ig¬
nis extinguitur. et ꝑ lucem tenebrȩ fugantur. S fortasse dicat aliquis pau¬
lum ꝑimꝑitiam sermonis a ꝓposito decidisse. P posuit enim loqui de bonis
spũalia ꝑtinere. Fortassis et hoc qđ sequit. qui tribuit in simplicitate. qͥ
p̃ẽ. in sollicitudine. qui misctur in hilaritate suꝑioribꝰ possit ad iungi:
Ca uero quȩ pͦ hȩc enumerat ut sit caritas sine simulatione. odientes
malum. adherentes bono. et caritate fratñitatis inuicem diligentes. hono¬

Expanded text:
malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autmalum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autcit malum, qui acceptis malis restituit bona; certum est enim hanc esse mali naturam ut ex similibus suis augeatur et crescat, sicut igni si ignem jungas; sicut noctis tenebris si aeris nubilum societur; bonum vero si adhibeas, exterminatur malum: contraria namque contrariis perimuntur, sicut per aquam ignis exstinguitur, et per lucem tenebrae fugantur; sed fortasse dicat aliquis Paulum per imperitiam sermonis a proposito decidisse, proposuit enim loqui de donis spiritualia pertinere: fortassis et hoc quod sequitur, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate, superioribus possit adjungi, ea vero, quae post haec enumerat, ut sit charitas sine simulatione, odientes malum, adhaerentes bono, et charitate fraternitatis invicem diligentes, hono
Abbreviated transcription (Latin):
ante dm̃ his intulisse mala. a quibꝰ ꝑceꝑint bona. Tamen uideamꝰ ne force
dignius aliquid mandati huiꝰ contineat intellectꝰ. Dicit enim et ieremi-¬
asꝓpħa ad peccatricem filiam babilonis. habes carbones ignis: sedes suꝑ
eos hi er̃ tibi adiutorium. ł ortassis gͦ et hic isti carbones ignis qui congre¬
gantur suꝑ caput iniici: ad adutorium ipsius congregantur. Pocest
enim fieri. ut animꝰ ferus et barbarus inimici. si sentiat beneficium nr̃m.
sihumanitatem. si affectum. si pietatem uideat. conpunctionẽ corđ capi¬
at. commissi penitudinem gerat: et ex hoc ignis in eo quidam succendat᷑
qui ꝓͣ cominissi conscientia torqueat et adurat: et istierunt carbonesig¬
nis qui suꝑ caput ciꝰ ex nr̃o miscdiȩ et pietatis oꝑe congregant᷑. Caput uͦ
principale cordis appellatur. Et merito caput dicit᷑: cuius intellectuec
prudentia membra regunt᷑ uniuersa. Noli uinci amalo: s uince in bono

Expanded text:
 Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorium. Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, qui super caput ejus ex nostro misericordiae et pietatis opere congregantur. Caput vero, principale cordis appellatur, et merito caput dicitur. Cujus intellectu et prudentia membra reguntur universa. Noli vinci a malo, sed vince in bono
Abbreviated transcription (Latin):
sequent᷑ꝰ enumerat et dicit. Non in comessationibꝰ et ebrietatibꝰ: non¬
oꝑa tenebrarum quȩ et carnis oꝑa appellant᷑ in his. qui carnem suam
luxuriȩ et impudicitiȩ:. non scĩtati neq dno mancipar. Comessationes
enim hoc ẽ: in honesta ac luxuriosa conuiua. quibꝰ necessario comesẽ.
curpusima temulentia. Q uid alud subsequent᷑ nisi cubilia et impudi¬
tiȩ : A focdis cubitationibꝰ. cubilia appellata st̃: Que non tam rationa¬
bilibꝰ uideant᷑ hominibꝰ. quam feris et beluis comenire. Non inconten¬
tione et emulatione. Illa quȩ supra dixi carnis sunt uitia. hec iam et
anumm quamuis om̃ia simul carnis oꝑa dicant᷑ et oꝑa tenebrarum: Quia
reuera conͣtio et emulatio in malis eoꝵ ẽ. qui scđm carnem uiuunt. et
qui in tencbris ambulant. Qui aut̃ in luce ẽ et sicut in die honeste
umbulat : nichil ꝑcontentionem neq ꝑ manem głam gerit. Hoc gͦ mͦ¬

Expanded text:
sequenter enumerat et dicit: Non in comessationibus et ebrietatibus. Comsequenter enumerat et dicit: Non in comessationibus et ebrietatibus. Como alieni sunt, quae carnis opera appellantur, in his qui carnem suam luxuriae et impudicitiae, non sanctitati, neque Domino mancipaenim sunt inhonesta et luxuriosa convivia, quibus necessaria comes est turpissima temulentia. Et quid aliud subsequitur, nisi cubilia et impudicitiae? A foedis cubitationibus cubilia sunt appellata, quae non tam rationalibus hominibus, quam feris et belluis conveniunttione et aemulatione. Illa quae superius dixit carnis sunt vitia, haec vero animae, quamvis omnia simul carnis opera et tenebrarum dicantur, quia revera contentio et aemulatio in malis eorum est, qui secundum carnem vivunt, et qui in tenebris ambulant; qui autem in luce est, et sicut in die honeste ambulat, nihil per contentionem, neq
Abbreviated transcription (Latin):
et lucis oꝑa agere tenebrarum. Uerum sciendum ẽ. aduentum lucis
huiꝰ et dici duplicimꝰ accipiendum: et generalem om̃ibꝰ et unicuiq
spetialem: generalis om̃ibꝰ aderit lux et dies cum futuri scłi tempad
uenerit: ad cuiꝰ comparationem p̃sentis huiꝰmundi spatium tenebre
appellantur. Qd̾ tempꝰ labescentibꝰ quotidie diebꝰ apppiat: et spatia
que p̾teritis augentur futuris sine dubio minuuntur. Et idõ ꝓprior
ẽ nr̃a salus quancum credidimꝰ: et quotidie fit ꝓpior. sic̃ et dñs cũ
consummationas scłi signa distingueret dixit. Cum aut̃ iiditis hec
om̃ia. alleuate capita ur̃a qm̃ appropiat redemptio ur̃a. Fit aut̃ et ꝑsin¬
galos. diei huiꝰ aduentꝰ. Et nob enim si xp̃c in corde sit: diem nob̾ fac̃.
Si ignorantias nras scientiȩ ratio fuget. et in dignos actꝰ declinantes
pia queq et honesta sectemur: inluce sumꝰ positi. et quasi indie ho¬
neste ambulamꝰ. Quȩ sint aut̃ oꝑa tenebrarum quȩ abicienda st̃: con¬

Expanded text:
licum quam veritas. Verum sciendum est adventum lucis hujus et diei duplici modo accipiendum, et generalem omnibus, et unicuique specialem. Generalis omnibus aderit lux et dies, cum futuri saeculi tempus advenerit; ad cujus comparationem praesentis hujus mundi spatium tenebrae appellantur, quod tempus labescentibus quotidie diebus appropiat, et spatia, quae praeteritis augentur, futuris sine dubio minuuntur et ideo propior est nostra salus, quam cum credidimus, et quotidie fit propior, sicut et Dominus, cum consummationis saeculi signa distingueret, dixit: Cum autem videritis haec omnia, allevate capita vestra, quoniam appropiat redemptio vestra . Fit autem per singulos diei hujus adventus, et nobis enim si Christus in corde sit, diem nobis facit; si ignorantias nostras scientiae ratio fuget, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ambulamus. Quae sint autem opera tenebrarum, quae abjicienda sunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
adeos qui exgentibꝰ credider̃ extollentes se in lib̾tatem fidei. quia nichil
commue aut in mundum eẽ. credent adũsum eos qui excircumcisio¬
ne credider̃. obseruantes ad huc scđ̾m traditionẽ legis ciboꝵ differentiã.
ut eos reprimere uideatur. et monere ne insultent eis quibꝰ longua con¬
suetudo in obseruandis cibis. discretionẽ ad huc aliquã et cunctationẽ
mouebat. Iubet gͦ cum qui ita in hac fide infirmꝰ ẽ. assumi magis. et
non abici: nec quasi infidelem udicari. Alud ẽ. enim infidelem eẽ.
aliud infirmari infide. Nam infidelis dicitur qui non habet fidem:
Infirmis aut̃ in fide . qui dubitat in parte aliqua fidei. Componens gͥ¬

Expanded text:
ad eos qui ex gentibus crediderunt, extollentes se infirmitate fidei, quia nihil commune aut immundum esse crederent adversum eos qui ex circumcisione crediderunt, observantes adhuc secundum traditiones legis ciborum differentiam, ut eos reprimere videatur et monere, no insultent eis quibus longa consuetudo in observandis cibis discretionem adhuc aliquam et cunctationem movebat. Jubet ergo eum qui ita in hac fide infirmus est assumi magis et non abjici, nec quasi infidelem judicari. Aliud est enim infidelem esse, aliud infirmari in fide. Nam infidelis dicitur qui non habet fidem, infirmus autem in fide, qui dubitat in parte aliqua fidei. Hoc erg