comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
PATON TUN. Quod con sultum id scilicet continet.
Id circo timotheum miles eumsparciatas succensuisse
quod muttiplicẽ musicã reddens puerorum animos qͦs
acceꝑat erudiendos officeret etauirtutis modestia
p̃pediret . Etquod armonia quam modestam acceꝑat
ingenus  romaticum quod est mollius inuertisset.
Tanta igitur apud eos fuit musicȩ diligentia ut eam
animos quoq: obtinere arbitrentur. Vulgatum qͥppe
est quam sepe iracundias cantilena represserit. quam
multa ł incorporum ł inanimorum affectionibus
miranda ꝑfeserit. Cui enim est illud ignotum quod
Pẏthagoras ebrium adulescentẽ tauromitanũ sub fri¬
gii modi sono incitatum spondeo succinente reddidit
mitiorem et sui cõpotẽ. Nã cũ scortũ in riuał domo. ẽs.
clausum atq ille furens domum uellet amburere
Cumq phytagoras stellarum cursus ut ei mos not᷑nus
inspiceret. ubi intellex̃ sono phrygii modi incitatũ
multis amicorum monitionib a facinore noluisse de¬

Expanded text:
 λ. Quod consultum id scilicet continet, idcirco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens puerorum animis quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur fuit apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse de
Abbreviated transcription (Latin):
rib semitoniis continetur. suꝑ anturq .ui. toni dia¬
pason Consonantiã uno somate. ñ. ẽ. dubiũ quintonis
qunis abutroq spatio sub latis fiant reliqua exdiapa¬
son quidẽ duo semitonia minora. De .ui. uͦ tonis tonus
atq hic tonus ħ duo semitonia q̃relinquuntur uicͥ& co¬
mate. Quod si duob eisdẽ semitoniis Coma reponatur
aequabunt tonum. Constat gͥ unũ tonũ duob semi¬
toniis minorib & comate. Quod .uii. cliii. pͥmis unitatib
Inuenitur aequari

Expanded text:
ribus semitoniis continetur, superantque sex toni diapason consonantiam uno commate, non est dubium quin tonis quinis ab utroque spatio sublatis fiant reliqua ex diapason quidem duo semitonia minora, de sex vero tonis tonus. atque hic tonus haec duo semitonia quae relinquuntur vincit commate. Quod si duobus eisdem semitoniis comma reponatur, aequabunt tonum; constat igitur unum tonum duobus semitoniis minoribus et commati, quod in 7153 primis unitatibus invenitur, aequari
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s eniprima hab& syllabã longã.¬
Sed po&a ut gloriã scẽ & indiuiduae
trinitatis clarauoce decantar&: ne¬
glexitregulã grãmaticae dispositi¬
onis. Ite ipse in carmine paschali.
pa spondeus. oblata .O. ꝑsinaliphã¬
clarifica dixit nomentuu̾. magnaq
sermonis apertius comendar&. post¬
posuit ordinẽ discipline secularis:
Irum inueniuntur. aliquotiens
duo spondei infine uersus sicd & duo
dactili nonnũquã : ut sunt illa maro¬
nis: Attuba terribilem sonitum ꝓ¬
cul excitat horrida &. aut leues ocre¬
aslento ducunt argento. Quãuis hõc
inmetrico opereregulis multũ libere
utebantur : Quas modermi po&ae dis¬
tinctius adcertȩ normam diffiniti¬
onis obseruare maluerunt: Hisxctp¬

Expanded text:
Spiritus enim primam syllabam haSpiritus enim primam syllabam hased poeta, ut gloriam sanctae et indiuiduae trinitatis clara uoce decantaret, neglexit regulam grammaticae dispositionis. idem ipse in carmine paschali: pa spondeus, ablata o per synaliphamcsermonis apertius commendaret, postposuit ordinem disciplinae saecularis. rum inueniuntur aliquoties duo spondei in fine uersus, sicut et duo dactyli nonnumquam, ut sunt illa Maronis: at tuba terribilem sonitum procul excitat horrida; et: aut leues ocreas lento ducunt argento Vergilius Aen.in metrico opere regulis multum libere utebantur, quas moderni poetae distinctius ad certae normam definitionis observare maluerunt. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
las licite contempnit. Necessitasqui¬
dem in his uerbis quaenonalit̃ inuersu
poni possunt: ut sunt ea quȩ quattuor
syllabas breues babent: utitalia
Basilica Religio ł tres primas breues
ut reliquie: ł una in medio breuen.
ut ueritas. Rinitas quaeneq dactilu
consu&tm. neq spondeum facere
possunt: qđ priis nominibus maxime
sol& euemire: Hinus exemplũ. Italiã
sequimur fugient̾e & mergim̾ undis.
.I. contranatura ꝓlonga posuit: quia
non aliter italiã quã sepius erat nomi¬
naturus apellare ualebat. nisiaut
syllabã quaenatura breuis erat produ
cer&. aut tribrachum loco dactili po¬
ner&. Siccum deapib loquensaluearia
nominare uell&. necessi tate posuit
anti bachium inuersu dactilico. Seu
lento fuerint aluearia uimme texta:
hoc nom̃ uersus exameter recipere
ualebat. Auctoritate autẽ contẽp¬
nitur regulagr̃a maticorũ: u EST¬
oulius. inclausula carminis cuius
supramemini cũdixis s&. Gloria

Expanded text:
las licite contemnit. Necessitas quilas licite contemnit. Necessitas quidem in his verbis, quae non aliter in versu poni possunt, ut sunt ea quae quatuor syllabas breves habent, ut Italiam, basilica, religio; vel tres primas breves, ut reliquiae; vel unam in medio brevem, ut veritas, trinitas, quae neque dactylum consuetum, neque spondeum facere possunt, quod in propriis nominibus maxime solet evenire. Hujus exemplum: Italiam sequimur fugientem, et mergimur undis. Litteram i contra naturam pro longa posuit, quia non aliter Italiam, quam saepius erat nominaturus, appellare valebat, nisi aut syllabam, qceret aut tribrachum loco dactyli poneret. sic cum de apibus loquens aluearia nominare uellet, necessitate posuit antibachium in uersu dactylico: seu lento fuerint aluearia uimine texta hoc nomen uersus exameter recipere um. Auctoritate autem contemnitur regula grammaticorum, ut Sedulius in clausula carminis, cujus supra meminimus, cum dixisset: Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
consonantib excipit᷑: atq: ido eiso¬
nus uocalis ad ponit᷑. Cuius tempe¬
ramento eius leuiget᷑ asꝑitas: qđ
&iam incantilenis aeclesiasticis. se¬
peineadẽ .R. littera consuer̃ : quian¬
tiphonas ł responsoria ł c&era huiꝰ¬
modiq: cum melodia dicunt᷑. rite¬
dicere norunt: S& & hoc cͥomemo¬
randũ: qui acũ nomina.q in .ius. ł
in .ium. t̃minant᷑. duo .ii. ingenitiuo
syllabaru. m&rici nonnuquã in eodẽ ge¬
nitiuo casu una syllab̾a ponunt ꝓduab
ł ab latauidelic& una .i. deduab: ⁊
am babus inunam syllabam geminatis:
quã uis id feri posse. donato teste plurimi
negent: dicitenim. paylinus. Oblec¬
tans in opem sensu. fruc tuque peculu.
quoꝵ dactilum infine posuisse uͥ siculi:
legat qđ ide alibi dicit Excoluit biugis
Dactilus. itbiiii. Dactił Gis. laque
ue. & duas longas: Epitritus. uᵈ inhero¬
ico uersuesse non non potest.
cessitas metrice disciplinȩ regu¬

Expanded text:
consonantibus excipitur; atque ideo soconsonantibus excipitur; atque ideo sonus ei uocalis adponitur, cuius temperamento eius leuigetur asperitas. quod etiam in cantilenis ecclesiasticis saepe in eadem r littera facere consuerunt qui antiphonas uel responsoria uel cetera huiusmodi, quae cum melodia dicuntdicere norunt. Sed et hoc commemorandum, quia cum nomina, quae in jus vel in ium terminantur, duo ii in genitivo syllabarum, metrici nonnumquam in eodem genetiuo casu unam syllabam ponunt pro duabus, uel ablata uidelicet una i de duabus uel ambabus in unam syllabam geminatis, quamuis id fieri posse, Donato teste, plurimi negent. dicit enim Paulinus: oblectans inopem sensu fructuque peculii quorum dactylum in fine posuisse uersiculi, legat quod idem alibi dicit: excoluit, biiugis dactylus, itbiiu dactylus, gislaque uem, et duas longas. epitritus in heroico uersu esse non potest. cessitas metricae disciplinae regu
Abbreviated transcription (Latin):
& similia. Recipit. & .R. littera
solutionẽ quã uis ordine dissimili.
Ibi enim discissis. ł conglutinatis
uocalibus syllaba contra nat᷑¬
am autadcrestit. aut interit.
Hicaut̾e eauocali quenequa qͣm
adscripta est insonouocis ad sũp¬
ta supad crescere tantũ .i. tantũ¬
modo syllaba consueuit ut. illiẽ¬
tinuo statuunt terdena agenti.
ETPAYLINUS. Et spatii cepere
& culminis incrementa. Etrur¬
sus. Sic prope siclogȩ sita cul¬
mina resꝑgebat. Et prudentius
ineadẽ. palpitat atquae aditu
spiraminis intercepto. Neq enĩ
inquinta regione uersus hero
ici spondeum ponere moris erat
Sedita tamen uersus huius modi
illos scandere uoluisse reor. ut addita
insono uocali quam nonscribebant dac¬
alus potiusquam exister & spondeus.
Verbigrã intericepto. incerim̃ta.
Interifecte resperigebat: & ꝑsinali pbã
Denarigenti: Quod ideo magis.R.
littera. quã ceterȩ consonantes pa¬
tiuntur: quiaq durum naturaliter
sonat: durior efficitur. Cuabaliis

Expanded text:
est. recipit et r littera solutionem quamuis ordine dissimili. ibi enim discissis siue conglutinatis uocalibus syllaba contra naturam aut adcrescit aut interit; hic autem ea uocali, quae nequaquam adscripta est, in sono uocis adsumpta superadcrescere tantumen syllaba consuevit, ut: Illi continuo statuunt ter dena argenti. Et Paulinus: Et spatii coepere et culminis incrementa. Et rursus: Sic prope, sic longe sita culmina respergebat. Et Prudentius, in eadem: Palpitat atque aditu spiraminis intercepto. Neque enim in quinta rici spondeum ponere moris erat. sed ita tamen uersus huiusmodi illos scandere uoluisse reor, ut addita in sono uocali, quam non scribebant, dactylus potius quam existeret spondeus, uerbi gratia, intericepto, incerementa, interifectae, resperigebat, et per synalipham denarigenti. quod ideo magis r littera quam ceterae consonantes patitur, quia, quae dure naturaliter sonat, durior efficitur, cum ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
DECONIUNCTIONE¬
syllabarũ quam greci episina.¬
lipham & dieresim uocant ubine¬
cesse est: liertum scire metricos
dec&. Coniunctionem idelic&
quaduae de tribus: solutionẽ. qua
duae deuna syllabȩ efficiuntur:
Cuius exemplum coniunctionis:
Aedificant sectaque in texuntna

Expanded text:
coniunctioneconiunctionesyllabarum, quam Graeci episynalipham et dieresim uocant, ubi necesse est, licitam scire metricum decet coniunctionem uidelicet qua duae de tribus, solutionem qua duae de una syllaba efficiuntur. cuius exemplum coniunctionis: aedificant, sectaque intexunt abi
Abbreviated transcription (Latin):
periere minores. Itemnatura
longa est: in hoc paulini. Discutie¬
bat ouans. galea scutoque fidei
licentia breuis. breuis in hoc ꝓsꝑi
Delicias iam nunc ꝓmissi concipe
regni. Uirtute & fidei quod cu¬
pisesse tene. Ethoc ut supra re
tulimus inter commimes syllabas
computatur. Vbi autem praen
ius modi: non est sina lipha sed
sin copae quȩ species est m& a¬
plasmi. Quia non syllaba. ł lit¬
tera scripta scandendo aufer¬
tur: sed neum quã scriberetur
libertate po&icapro uisumest.
Vnde illum maronis uersiculũ.
Nec tota tam̃ illeprior prȩȩunte
probat. ut primosit necto. spon¬
deus. deinde. Tatam̃. Baclilys.
Illepri bactilys. Orpraee. Tac¬
Tilys. Ad breuiata dyptongon
propter uocalem quȩ sequitur.
moninii parte uersus. & iamin ex¬
trema. UTPROSΡER Sedrerum
auctori nullus non cognitus ordo ẽ.
sequentis uͥ suscaput intendat: ut
paulinus. Quȩ decus om̃e operũ
perimebant imꝓba foeda. Quȩ
obice prospectum cae cantia.¬

Expanded text:
periere minores. Item natura periere minores. Item natura longa est in hoc Paulini: Discutiebat ovans galea scutoque fidei. Licentia brevis in hoc Prosperi: Divitias jam nunc promissi concipe regni, Virtute et fidei quod cupis esse tene. Et hoc ut supra rtulimus, inter communes syllabas computatur. ubi autem in metid huiusmodi, non est synalipha, sed syncope, quae species est metaplasmi, quia non syllaba uel littera scripta scandendo aufertur, sed ne umquam scriberetur libertate poetica prouisum est. unde illum Maronis uersiculum: nec tota tamen ille prior praeeunte cprobat, ut primo sit necto spondeus, deinde tatamen dactylus, illepri dactylus, orpraee dactylus, adbreuiata diptongo propter uocalem quae sequitur, in omni parte uersus, etiam in extrema, ut Prosper: sed rerum auctori nullus non cognitus ordo est sequentis uersus caput intendat, ut Paulinus: quae decus omne operum perimebant inproba foedaque / obice prospectum caecantia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. uerba in .m. terminantur: iusi
appositione consonantis alicuius
defendantur sina lipha inrupen¬
te sillabam ultimam aut ꝑdunt
semꝑ aut minuunt: Eccepto.
cum. Ab .h. littera sequens ser¬
mo inchoauerit. Tunc enim in ar¬
bitrio po &arumest: u trumhȩc
adin starifortium consonantiũ
sinalipham arceat. Anpromodo
sude fragilitatis nichilualeat
Valuit namque in hocquia uo¬
luit po&a. Nomine. IoNAΗNΜ
genitum fulsisse ducem hocce
btus astra: Itemnichil iuuit ad ꝓ¬
pellendã sinaliphã: quia po&a
neglexit. Qui pereuntẽ hominẽ
uetrai dulcedine pomi. Sciendũ
est aute. quod numqu̾a in eadem
parte orationis media potest fi¬
erisina lipha. uerum si in medio
uerbo duae uocales conuemunt
quarum prior. sitlonga: potest
illa quȩ sequitur priorẽ facere
breuem delonga: sisic po&a uolu¬
erit. Auferendi autem funditus
potestatem non hab&: estenim
Etcytharis modulans unius uerbe¬
replectri. Ebreuis licenter in illo
sedulii. Vmus obmeritũ cuncti

Expanded text:
go uerba in m terminantur, nisi adpositione consonantis alicuius defendantur, synalipha inrumpente syllabam ultimam aut perdunt semper aut minuunt, excepto cum ab h littera sequens sermo inchoauerit. tunc et enim in arbitrio poetarum est, utrum haec instar fortium consonantium synalipham arceat, an pro modo suae fragilitatis nihil ualeat. ualuit namque in hoc, quia uoluit poeta: nomine Iohannem genitum fulsisse ducem, hoc tus astra. Item, nil juvit ad propellendam synalepham, quam poeta neglexit: Qui pereuntem hominem vetiti dulcedine pomi. Sciendum est autem quod nunquam in eadem parte orationis media fieri potest synalepha; verum si in medio verbo duae vocales coeunt, quarum prior sit longa, potest illa quae sequitur priorem facere brevem de longa, si sic poeta voluerit, auferendi autem funditus potestatem non habet. Est autUt citharas modulans unius verbere plectri. Est brevis licenter in illo Sedulii: Unius ob meritum cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
Haec coniunctio siue solutio sepiusin.
i. ł in .u. litteris fit: quarum & in
nr̃atib po&is multaabes exembla
ut paulinus dicit. Simpro fugus
mundi : tamquã benedictus Ia cos.
FORTUNATUS. Dirigit. & iacosos.
terra beata sacros. Hic .i. & .a. dis¬
cindit: Ille congluttinat. Item
paulinus. Pari&ib: nouitas lat&.
intus operta u&ustas. pari&i
Dactilũ. fecit deꝓceleumaticonglu¬
tinatis contra naturam .a. & .R. inu¬
nam syllabam .i. & .E. in alteram. Ite
Seovlus disiunctis .u. &.a. Cuꝰ
onus leueest: Cuius iugum ferre
fuaueest. Itẽ prosptr comunc¬
tis. Necxpͥi eteplo. suauior exit

Expanded text:
haec coniunctio siue solutio saepius in i uel in u litteris fit, quarum et in nostratibus poetis multa habes exempla, ut Paulinus:haec coniunctio siue solutio saepius in mundi, tanquam benedictus Jacob Fortunatus: Dirigit: et Jacobos terra beata sacros. Hic i et a discindit, ille conglutinat. Item Paulinus: Parietibus novitas latet intus operta vetustas. Parieti dactylum fecit de proceleusmatico, conglutinatis contra naturam a et r in unam syllabam, i et e in alteram. Item Sedulius disjunctis u et a: Cujus onus leve est, cujus juga ferre suave est. Prosper conjunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ptr. Sumite quae magna apposu¬
it sapientia mense: Intercepta
na. ꝑ sinalipham: In tempars syllabȩ.
quȩ in .m. desierat: sinalipha in ter¬
cipitur cumdicit: Nullus enimẽ
in sons sola formidine. poenȩ. Qui
sem̃ & iustum nonamat imperiũ.¬

Expanded text:
per: Sumite quam magna apposuit sapientia mensam. Sca synalipham. item pars syllabae quae in m desierat synalipha intercipitur, cum dicit: nullus enim est insons sola formidine poenae, / qui sanctum et iustum non amat imperiu
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. ex suꝑ particularitate uͦ Conuersa ducitur suꝑ¬
partiens habitudo. Disponatur enĩ conuersim sesqual¬
t᷑a cõparatio . ix .ui.iiii. Ponat᷑ igitur pͥmus pͥmoaequ¬

Expanded text:
cetur, ex superparticularitate vero conversa ducitur supercetur, ex superparticularitate vero conversa ducitur superpartiens habitudo. Disponatur enim conversim sesquialtera comparatio, 9, 6, 4. Ponatur enim primus primo aequ
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius primo duob. scđis ac t̃tio. Ita enĩ numero pro¬
Nã unitas insecundo
ordine constituta
aequa. ẽ. pͥmae unitati insuꝑiori loco dispositae. Item
binarius aequus. ẽ. pͥmae unitati ac scđae unitati. Item
quat̃ narius aequus . ẽ. unitati pͥmae acduab unitatib
scđis atq unitati t̃tiae. Et .ẽ. unũ .ii .iiii. dupla ꝓportio
Quod si de isdẽ feceris tripla Cõparatio procreabitur.
acde tripla. quad rupla. quinqupla. acde inceps tał
Currit habitudinũ procreatio. Rursus idẽ trib p̃cep¬
tis suꝑ particularis fient. ut uno probamus exemplo
Conuertamus nc̃ pͥorũ maiorẽ numerũ. disponamus.
IIII.II.I. Ponatur igitur pͥmus pͥmo aequus io .ẽ .iiii.¬
scđs pͥmo scilic& a scđo id .ẽ .ui. Tertius pͥmo duob scđis
& t̃tio id .ẽ .rx. qͥb dispositis sesqualt̾a notat᷑. ẽẽ. pro¬
portio.
druplis sesqui quarta Consimilibq inalt̃ utra parte
uocalib proportionũ qualitas exmuł tiplicitate nas¬

Expanded text:
tertius primo, duobus secundis ac tertio, ita enim numero proNam unitas in secundo ordine constituta, aequa est primae unitati in superiore loco dispositae. Item binarius aequus est unitati primae ac secundae. Item quaternarius aequus est unitati primae, ac duabus unitatibus secundis atque unitati tertiae, et est 1, 2, 4, dupla proportio. Quod si de his idem feceris, tripla comparatio procreabitur, ac de tripla quadrupla, de quadrupla quincupla, ac deinceps talis currit habitudinum procreatio. Rursus hisdem tribus praeceptis superparticulares fiunt, ut uno probamus exemplo. Convertamus nunc, et priorem majorem numerum disponamus 4, 2, 1; ponatur igitur primus primo aequuss primo scilicet et secundo, id est 6; tertius primo, duobus secundis, et tertio, id est 9; quibus dispositis sesquialtera notatur esse proportio. druplis sesquiquarta, consimilibusque in alterutra parte vocabulis proportionalitas ex multiplicitate nas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis ut inerithinetica dictum multiplices ꝓportio¬
nes exaequalitate producimus. Exc̃uersis uͦ multipli¬
cib suꝑ particulares habitudines procreamus. Itẽ ex
c̃uersis particularib suꝑ partientes cõparationes efficimꝰ
Ponantur enĩ .iii. unitates ł tres binarii. ł tres t̃narii.
ł qđ lib& aeqͥ t̾minis & sit pͥmus pͥmo aequus in seq̃n

Expanded text:
ceptis ut in arithmetica dictum est multiplices proportiones ex aequalitate producimus, ex conversis vero multiplicibus superparticulares habitudines procreamus. Item ex conversis superparticularibus, superpartientes comparationes efficimus. Ponantur enim tres unitates, vel tres binarii, vel tres ternarii, vel quotlibet aequi termini, et sit primus p
Abbreviated transcription (Latin):
ed ingressi armonicã disputationẽ q̃ de ea diligen¬
tius dici possunt tacits p̃t̃ eunda. ẽs. ñ arbitror
Collocour igit᷑ armonica proportionalitas inque ea
discriptio suꝑiore ordine t̾minorũ in terse diffe¬
rentiae disponentur.

Expanded text:
ed ingressi harmonicam disputationem quae de ea diligentius dici possunt tacite praetereunda esse non arbitror. Collocetur igitur harmonica proportionalitas, inque ea descriptione superiore ordine termino rum inter se differentiae disponantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum posita . ẽ. minime magni tudine suꝑant. Sunt enĩ
ut dictum . ẽ. spissorum generum. Spissa quippe gene¬
ra sunt enarmonium atq chromaticum. Dia tonica uͦ
diuisio ipsaqͦq ẽ. duplex: Et molł quidẽ diatonici diui¬
& .uiii.& .iiiIͦI. pars toni.xxx. uͦ quod reliquũ . ẽ. quorũ
ea parte q̃ reliqua. ẽ. Itẽ diatonici incitati tał partitio
ẽ. ut semitonium acduo habeat in tegros tonos .ło. ẽ .xii.
ꝑantur reliqua parte q̃ ad acutũ . ẽ. sed potius uincunt¬

Expanded text:
tum posita est, magnitudine minime superant, sunt enim tum posita est, magnitudine minime superant, sunt enim ut dictum est spissorum generum. Spissa quippe genera sunt enharmonium atque chromaticum. Diatonica vero divisio ipsa quoque est duplex. Et mollis quidem diatonici diviest. Quorum ea arte quae reliqua est. Item diatonici incitati talis partitio est, ut semitonium ac duos habeat integros tonos 12, 24, perantur a reliqua parte q
Abbreviated transcription (Latin):
agraui neruo ad t̃tiũ sit eadẽ quarta pars toni .ui. Re¬
liqui uͦ qui restant ex .lx. qui totius proportionis suNt
int̃ t̃tium a graui neruo acutissimum quartum. ponuNT¬
xliiii. & duae proportiones ad grauẽ positȩ . Io. ẽ .UI.
&ui. unam reliquam ad acutum locatam id. ẽ.xlxiii.
non uincunt. Chromatis uͦ molł hanc facit diuisionẽ.
Est enĩ tonus ut dictum . ẽ. XXiiii. unitatũ & dr̃ toni
pars t̃tia diesis chromatis molł. Itẽ chromatis emmi¬
olii diatẽs. Ita partitur . IX . ix. xLii. ẽ. enĩ diesis chio¬
matis hemiolii pars octaua toni Cum quarta ło .ẽ. ex
xxiiii .ui. Cum trib. Itẽ chromatis toniae tał scđm
aristoxenum partitio . ẽ. xii.xii. xxui. scilic& in duob
int̃ ualł singula semitonia constituat. Et qđ .ẽ. reli¬
quum inultimo. atq: in om̃ib his duae proportiones
quas grauiori neruo sunt ꝓximȩ. Reliquam q̃ ad acu¬

Expanded text:
gravi nervo ad tertium, sit eadem quarta pars toni. Regravi nervo ad tertium, sit eadem quarta pars toni. Reliqui vero qui restant ex sexaginta qui totius proportionis sunt inter tertium a gravi nervo atque acutissimum quartum ponuntur 48, et duae proportiones ad gravem positae, id est 6 ac 6, unam reliquam ad acutum locatam, id est 48, non vincunt. Chromatis vero mollis hanc facit divisionem est enim tonus ut dictum est 24 unitatum, et dicitur toni pars tertia diesis chromatis mollis. Item chromatis hemiolii diatessaron ita partitur, 9, 9, 42. Est autem diesis chromatis hemiolii pars octava toni cum quarta, id est ex 24 sex cum tribus. Item chromatis thoniaei talis secundum Aristoxenum partitio est, 12, 12, 36. Scilicet ut in duobus intervallis singula semitonia constituat, et quod reliquum est in ultimo. At ue in his omnibus duae proportiones, quae graviori nervo sunt proximae, reliquam quae ad acu
Abbreviated transcription (Latin):
ut siusq Octauas uelimus deducere partes ñ in tegronu¬
mero. sed in aliquas particulas incurramus ꝑo circo fa
cienda . ẽ. quidẽ tota diatesseron . lx. atq xxiiii. tono
semitonium .xii. pars quarta q̃ diesis enarmonios dicit᷑.
ui. Oc taua aũ .iii. luncta uͦ octaua Cum quarta .ui. scilic&
ita Constitutis triagenera enarmoniũ. chromaticũ. dia¬
tonicũ. has aristoxeno uidentur habere propͥaetas. ut
alia earum dicantur spissa alia minime. Spissa sunt
quarum duȩ grauiores proportiones unã eãq: ad acutũ
apposita . ẽ magnitudine ñuincuNt Non spissa uͦ qͥrũ
duae proportiones unã reliquã ñpot̾uNt̃ suꝑare. Estaũ
en armoniũ & chromaticũ spissum diatonicũ uͦ ñ spis¬
sum. Itaq: enarmoniũ scđm aristoxenũ diuiditur sic.
sit quarta pars toni q̃ dr diesis enarmonios cumsit tonꝰ.
XIIII. unitatib constitutus . Itẽ scđm int̃uallũ int̃ scđm¬

Expanded text:
ut si usque ad octavas velimus deducere partes, non in integros nuut si usque ad octavas velimus deducere partes, non in integros numeros, sed in aliquas particulas incurramus, idcirco quidem facienda est tota diatesemitonium duodecim, pars quarta, quae diesis enharmonios dicitur, sex, octava autem tres; juncta vero octava cum quarta, sex scilicet His igitur ita constitutis, tria genera enharmonicum, chromaticum, diatonicum, has Aristoxeno videntur habere proprietates, ut alia eorum dicantur spissa, alia minime. Spissa sunt, quorum duae graviores proportiones: unam eam quae ad acutum apposita est magnitudine non vincunt. Non spissa vero quorum duae proportiones unam reliquam poterunt superare; est autem enharmonium et chromaticum spissum, diatonicum vero non spissum. Itaque enharmonium secundum Aristoxenum dividitur sic sit quarta pars toni, quae dicitur diesis enharmonios, cum sit tonus 24 unitatibus constitutus. Item secundum intervallum a
Abbreviated transcription (Latin):
inchromatis emmiolii. Cum gͥ ħ ita sint. Cumq generum¬
diuisio scđm eum sit duplex. unum quidẽ genus. ẽ. mollius.
Aliud uͦ incitatius. Et mollius quidẽ . ẽ. en armoniũ inci¬
tatius uͦ diatonicum. Int̾ ħ uͦ consistit chromaticũ incita¬
tione mollitiȩq participans. Fiunt gͥ scđm hunc or¬
dinẽ differentiȩ ꝑmixtorũ generũ .ui. Vna quidem
enarmonii. tresaũ chromatici. ło. ẽ. chromatici molł &
chromatici emmiolii. & chromatici toniȩ. Duȩ uͦ reliq dia¬
tonici molł atq incitati. Quoꝵ om̃iũ tał scđmaristoxe¬
nũ diuisio . ẽ. Qm eñĩ quarta pars toni diesis enarmonio
int̃se cõparat. sed differentiã uocũ int̾ uallũq metitur
diesis enarmonios tres. Qm uͦ ex duob tonis acsemitonio
diateseron Consonantia iugitur. Erit tota diatesseron
exbis .xii. ac.ui. unitatib Constituta sedq̃m saeps fit

Expanded text:
in chromatis hemiolii. Rursus in chromatis hemiolii. Rursus divisio secundum eum sit duplex, unum quidem genus est mollius; aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enharmonium, incitatius vero diatonicum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione mollitieque participans; fiunt igitur secundum hunc ordinem differentiae permixtorum generum sex. Una quidem enharmonii, 3, autem chromatici, id est chromatici mollis, et chromatici hemiolii, et chromatici thoniaei. Duae vero reliquae diatonici, mollis atque incitati. Quorum omnium talis secundum Aristoxenum divisio est. Quoniam enim quarta pars toni diesis enharmoniointer se comparat, sed differentiam vocum intervallumque metitur,diesis enharmonios tres. Quoniam vero ex duobus tonis ac semitonio diatessaron consonantia jungitur, erit tota diatessaron ex his duodecim ac sex unitatibus constituta. Sed quoniam saepe fit
Abbreviated transcription (Latin):
medius ad .R. Fritgͥ . Ak. dupla abeo quod . ẽ HR. Pulsȩ
gͥsimul. a l. HR. diapason aequi consonantiã Consonabñt
consonantia .ui. tonos exedens. Nuncuͦ quia consonantib
AN .O .HR. eadẽ NR. ab ea q̃ ẽ Gẜ. grauior inuenit᷑. ñ pot .ẽ.
dubitari quin.ui. toni dia pason consonantiã excedant.
atq ita sensu qͦq potest colligi diapason consonantiam
NANTIAMTETRACUORDO CONTINERI. RE MIN NIOSIS
Nunc de tetrachordorũ diuisione dicendũ. Et eñi dia¬
tesieron consonantia .iiii. efficit᷑ neruis. Id circo Etiam
diatesseron nuncupatur. Vt gͥ duob neruis altrinsec
positis acdiatesse ron symphoniã consonantib fiat te¬
trachordon duos necesse . ẽ. statui in medio neruos qui ad
QUOMODOARISTOXENUS UELTONŨ DIUIDAT UELGENE¬
RA EIUS QUE DIUISIONIS DISPOSITIO
oc gͥ di tesseron aristoxenus ꝑgenera tali ratione
titur. Diuidit enĩ tonũ induas partes. atq ad semi
mediaetate to . ẽ. Cum Octaua totius toni appellat dies¬

Expanded text:
R. Pulsae igitur simul A K H R diapason aequisonantiam consonabunt. consonantia sex tonos excederet. Nunc vero quia consonantibus A K et H R eadem H K ab ea quae est G P gravior invenitur, non potest dubitari quin sex toni diapason consonantiam excedant. Atque ita sensu quoque potest colligi diapason consonantiam atessaron consonantiam tetrachordo contineri. Nunc etrachordorum divisione dicendum est. Etenim diatur duobus nervis altrinsecus positis ad diatessaron symphoniam consonantibus tetrachordum fiat, duos necesse est statui in medio nervos, qui ad. CAPUT XV. Quomodo Aristoxenus vel tonum dividat, vel genera ejusque divisionis dispositio. Hoc igitur diatessaron Aristoxenus per genera tali ratione partitur. Dividit enim tonum in duas partes, atque id semimedietate, id est cum octava totius toni, appellat dies
Abbreviated transcription (Latin):
ło ẽ.iii. dcccclxxxuiii. & ni .xcui. ea . ẽ. ccuii. hancdiui¬
xcii. eaerit tritediezeũg enarmonios. ⁊ litt̃a ꝑ notata.
Huius gͥ tetrachordi ꝑtria genera discriptionẽ subt̃
ad ieci. suꝑiusq dispositũ hẏꝑbolaeon tetrachordon
aggregaui uti ẽ& utrorũq unadiscriptio. ut paulatim
iuncta dispositionis totius forma consurgenv.

Expanded text:
id est III. DCCC. LXXX. VIII. et IIII. XC. VI. ea est CC. VIII. hanc diviid est III. DCCC. LXXX. VIII. et IIII. XC. VI. ea est CC. VIII. hanc diviXC. II. ea erit trite diezeugmenon enarmonios Z. pernotata. Hujus igitur tetrachordi per tria genera descriptionem subter adjeci, superiusque dispositum hyperboleon tetrachordum aggregavi; uti esset utrorumque una descriptio, ut paulatim juncta dispositionis totius forma consurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
nece die ⁊ eug̃ chromatica. BB. geminatis litt̃is ad no¬
tata distans anetedis ⁊eug̃ tono & semitonio ło ÷ trib
semitoniis Continens adtritendis ⁊eug̃. Dudũ quidẽ
toniũ reliquũ abeo tono quod diuisũ . ẽ. ĩt̃ paraneten
diatonon dis ⁊ eug & triten diatonon die teug̃. Et fit
aliud reliquũ extetrachordo semitoniũ ĩ t̃triten die¬
zeug̃ chromaticã & paramesen quod scilic& exdiates¬
seron consonantia relinquitur. ea q̃ .ẽ. int̾neten die¬
tonico genere tritedie⁊ eũg. ñdia tonica. ẽ. inchroma¬
tica aũ trite diez eug̃. Chromatica ea inenarmonio
geners paranete die zeug̃ en armonios dicit᷑. Integros
enĩ duos tonos distat abea q̃ . ẽ. netedie zeug̃. Notat᷑
bulo nuncupatur. Semitonium uͦ quod .ẽ. int̾parane¬
ten enarmonion dis ⁊eug̃ & paramesen to .ẽ. int̃. AA
& .x. hacratione partimur ut fiant duae dieses: Sumo
differentiã paranetes enarmonii diezeug̃ parameses¬

Expanded text:
nete diezeugmenon chromatica, B. B. geminatis litteris adnotata, distans a nete diezeugmenon tono et semitonio, id est tribus semitoniis, continens ad triten diezeugmenon dudum quidem tonium reliquum ab eo tono, quod divisum est inter paraneten diatonon diezeugmenon, et triten diatonon diezeugmenon, et sit reliquum aliud ex tetrachordo semitonium inter triten diezeugmenon chromaticam et paramesen, quod scilicet ex diatessaron consonantia relinquitur, ea quae est inter neten dietonico genere trite diezeugmenon diatonica est. In chromatico autem diezeugmenon chromatica, ea in enharmonio genere paranete diezeugmenon enharmonios dicitur, integros enim duos tonos distat ab ea quae bulo nuncupatur. Semitonium vero, quod est inter paraneten enarmonion diezeugmenon et paramesen, id est inter AA. et X. hac ratione partimur, ut fiant duae dieses. Sumo differentiam paranetes diezeugme
Abbreviated transcription (Latin):
XXXII. eosq eidem adiungã er̃. Dcccc lxxxuiii. eritq
ea .x. trite die zeugmenon diatonos. Sed qm̃ netedis¬
zeugmenon at parameses quit̃ tiã obtinebat propor¬
tionẽ. Trite aũ die zeugmenon diatonos anetedie ⁊s¬
ugmenon duos tonos ab. ẽ. Continebit᷑ ĩt̃trite dis zeũg
& paramesen semitonium minus diatoni. Cumgͥ gens
in hocqͦq tetrachordo acpenta chordo ita expletũ. ut
tetrachordi quidẽ eius quod .ẽ. netes die zeugmenon
ad paramesen diatesseron Consonantiasit. Pentachor¬
di uero eius quod .ẽ. netes dis zeugmenon ad mesen dia¬
pente sit sonsonantia. Enarmoniũ uͦ atq chromaticũ
genus hacratione texemus. Sumo distantiã neto &
Esteoꝵ differentia . ccc lxxxuii. Hanc diuido er̃ .cxcii.

Expanded text:
XXX. II. eosdem eidem adjungam, erunt III. DCCC. LXXX. VIII. eritque ea. Y. trite diezeugmenon diatonos. Sed quoniam nete diezeugmenon ad paramesen sesquitertiam obtinebat proportionem, trite autem diezeugmenon diatonos a nete diezeugmenon duos tonos abest, continebitur inter triten diezeugmenon et paramesen semitonium minus. Diatonicum igitur genus in hoc quoque tetrachordo ac pentachordo ita expletum est, ut tetrachordi quidem ejus, quod est netes diezeugmenon ad paramesen, diatessaron consonantia sit; pentachordi vero ejus, quod est netes diezeugmenon ad mesen, diapente sit consonantia. Enarmonium vero atque chromaticum genus hac ratione texemus. Sumo differentiam netes et est eorum differen
Abbreviated transcription (Latin):
Setes gͥ diezeugmenon q̃ . ẽ ⁊EUOMENOΝ ꝑt
Qũi lxxii. si dimidiũ sumã er̃ . mdxxxui. qͥ eisdem
nauimus. Quod si eiusdẽ netes die zeugmenon to. ẽ.
DD. scilic& .iĩ. lxxii. auferã t̃tiã partẽ er̃ .MXXXIIII.
qui eisdẽ coniuncti facient. iuĩ.xcui. q̃uocabit᷑ para¬
mese .x. litt̃a subnotata. Nete igitur die zeuginenoi
niam. Eadẽ uͦnete die zeugmenon ło. s̃. iii. lxxii. ao
paramesen io .ẽ. iiii.xcui. q̃ ad eã insesqui t̃tia propor

Expanded text:
etes igitur diezeugmenon, quae est III. LXX. II. si dimidiam sumam, erunt I. D. XXX. VI. eisdem navimus. Quod si ejusdem netes diezeugmenon, id est, DD. scilicet III. LXX. II. auferam tertiam partem, erunt I. XX. IIII. qui eisdem conjuncti facient IIII. XC. VI. quae vocabitur paramese. X. littera subnotata. Nete igitur diezeugmenon, niam. Eadem vero nete diezeugmenon, id est, III. LXXII. ad paramesen, id est, IIII. XC. VI. quae ad eam et
Abbreviated transcription (Latin):
liũ potius inunam eandẽq Concordiã uenientiũ. Gra¬
ue uͦ si graui misceat᷑ nullã facere. Confonantiã. qͣm hanc
Canendi Concordiã similitudo ñ effecit. sed dissimili¬
tudo. Quas Cum distos insingut uocib copulat᷑ im
mixtis. Sed hinc potius nichomachus fieri c̃sonan¬
tiã putat. Noninquit unũ tantũ pulsus . ẽ. qͣsi simpli¬
cẽ modũ uocis emittat sed semel ꝑcussus neruus saepis
aerẽ pellens multas efficit uoces: Sed quia ea ueloci¬
tas . ẽ. ꝑcussionis. ut sonus sonũ quodã mͦ cõp̃hendat¬
distantia ñ sentitur. & quasi una uox aurib uenit.
Si igitur ꝑcussiones grauiũ sonorũ Cũ m̃surabiles sint
ꝑcussiones acutor sonoꝵ in his proportionib quassupͣ
retulimus. ñ .ẽ. dubiũ quinipsa cõm̃suratio sibimet
misceat᷑ unãq uocũ efficiat consonantiam.
I QUAECONSONANTIA QUASIMELOR PRRCEDAT

Expanded text:
lium potius in unam eamdemque concordiam venientium: gravis vero gravi si misceatur, nullam facere consonantiam; quoniam hanc canendi concordiam similitudo non efficit, sed dissimilitudo, que cum distet in singulis vocibus, copulatur in mixtis. Sed hinc etiam potius Nicomachus fieri consonantiam arbitrabatur. Non inquit unus tantum pulsus est, qui simplicem modum vocis emittit, sed semel percussus nervus, sepius aerem pellens, multas efficit voces. Sed quia ea velocitas est percussionis, ut sonus sonum quodammodo compdistantia non sentitur, et quasi una vox auribus venit. Si igitur percussiones gravium sonorum commensurabiles sint percussionibus acutorum sonorum, ut in his proportionibus quas supra retulimus, non est dubium quin ipsa commensuratio sibimet misceatur, unamque vocum efficiat consonantiam. CAPUT XXXII. Quae consonantia quam merito praecedat
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ aeqͥsonȩ qͥdẽ s̃ dia pason ac bis diapason. Qm earũ
temꝑam̃to mixturaq unus ac̃ simplex qͦdã mͦ efficit᷑
sonus. Consonantiae aũ s̃ primȩ qͥdẽ insuꝑ particularib
sesqualt̃a & sesqui t̃tia ło ẽ. diapente acdiatesseron & dia¬
pason acdiapente ac̃diapason acdiatesseron. Hae cõposi¬
te atq coniunctȩ exaeqͥ sonis & consonantib. Emmił aũs
reliqͥ qui int̃has poni possunt. ut int̃ diatesseron ac̃dia¬
pente differentia tonos lungunt᷑q qͦdã mͦ aeqͥsonȩ qͥ¬
dẽ consonantib ut diapason exdiatesseron acdiapason.
portionib. Sed qđ mͦ qͥdẽ hoꝵom̃iũ ꝓportio colligipossit.¬
exeo loco sum̃dũ . ẽ. quẽ qͥrto uolumine in fine discripsim.
ubineruus suꝑ semipheria tendebat᷑. Ibi eñi dep̃hendit᷑ aeqͥ¬
sonatio diapason acbis diapason. & c̃sonantiȩ simplicesdia¬
pente ac̃ diatesseron. & consonantiae cõpositȩ diapason
acdiapente & diapason acdiatesseron etqui sunt emmeł

Expanded text:
gitur aequisonae quidem sunt diapason ac bis diapason, quoniam earum temperamento mixturaque unus atque simplex quodammodo efficitur sonus. Consonantiae autem sunt, primae quidem insuper particularibus sesquialtera et sesquitertia, id est diapente ac diatessdiatessaron, hae sunt compositae atque conjunctae ex aequisonis et consonantibus. Emmelis autem reliqui inter has poni possunt, ut inter diatessaron ac diapente differentia tonus, jungunturque quodammodo aequisonae quidem ex consonantibus, ut diapason ex diatessaron et diapente. portionibus; sed quomodo quidem horum omnium proportio colligi possit,ex eo loco sumendum est quem quarto volumine in fine descripsimus, ubi numerus super semisphaeria tendebatur. Ibi enim deprehenditur aequisonantia, diapason ac bis diapason, et consonantiae simplices diapente ac diatessaron, et consonantiae compositae, diapason ac diapente, et diapason ac diatessaron et qui sunt emmelis
Abbreviated transcription (Latin):
uiduͦ dehis aristoxenus sentiat breuit̃ apiendũ .ẽ.
Ille Uenĩ qm̃minimae tractatũ ratione sonstituit
sed auriũ iudicio ꝑmitti. łocircouoces ipsas nulł nume¬
ris notat ut earum colligat proportiones. sed earũ in me¬
dio differentiã sumit ut speculationẽ ñ in ipsis uocib
sed ineo quod ĩt̃se differ̃ colloc& nimis in ꝓuide qͥ diffe¬
rentiã sescire arbitretur earũ uocũ quarũ nullã magni¬
tudinẽ m̃ surã ue constituat. Hic gͥ & diatesseron Conso¬
nantiã duoꝵ tonoꝵ & semitonii. ẽẽ. proponit & diapen¬
te triũ tonoꝵ ac semitonii. & diapason.iii. tonoꝵ quod

Expanded text:
de his Aristoxenus sentiat breviter aperiendum est. Ille enim quoniam minime tractatum rationi constituit, sed aurium judicio permittit, idcirco voces ipsas nullis numeris notat, ut earum colligat proportiones, sed earum in medio differentiam sumit, ut speculationem non in ipsis vocibus, sed in eo quod inter se differunt, collocet, nimis improvide, qui differentiam se scire arbitretur earum vocum, quarum magnitudinem nullam mensuramve constituat. Hic igitur et diatessaron consonantiam duorum tonorum ac semitonii esse proponit, et diapente trium tonorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
chordum . ẽ. Chromaticũ uͦ taliratione diuidimus. Su¬
mo eñi differentiã hẏpatis meson. & eius q̃. ẽ. lichanos
dcc lxuiii. hanc dimidiã partior ut .ii. efficiã semito¬
nia fient.ccc lxxxiiii. hanc adicio. uĩ pcccexii. ut tria
semitonia fiant. Frunt . uiĩ cexcui. herit .F. lichanos
hypaton chromatice ab ea q̃ ẽ. hypate meson tribus
semitoniis distans. Relinquunt᷑ gͦ duosemi tonia unũ
quidẽ int̃lichanon & hypaton chromaticen & parhy¬
paten hẏpaton chromaticen. Io. ẽ. int̃. uiccxcui. & uñ

Expanded text:
chordum est, chromaticum vero tali ratione dividimus. Suchordum est, chromaticum vero tali ratione dividimus. Sumo enim differentiam hypaten meson, et ejus quae est lychanos DCC. LX. VIII. hanc dimidiam partior, ut duo efficiam semitonia, fient CCC. LXXX. IIII. hanc adjicio ad VI. DCCCC. XII. ut tria semitonia fiant, erunt 7296: haec erit F lychanos hypaton chromatice ab ea quae est hypate meson tribus semitoniis distans. Relinquuntur ergo duo semitonia, unum quidem inter lychanos hypaton chromaticen et parhypaten hypaton ch
Abbreviated transcription (Latin):
unc gͦ hypaton ettetrachordon ꝑtriagenera di¬
uidendum .ẽ. Sumo hypates me sonto. ẽ. ui. cxluii. di¬
midiã partẽ q̃ sit . uiĩ. LxXII. Hanc eidẽ si adiecero fient
ix ccxui. q. ẽ. pros lambanomenos ad hypaten meson
diapente consonantiã seruans. Eiusdẽ aũ hẏpates me¬
ton. Igitur hypates meson adꝓs lambanomenos dia¬
pente consonantia ad hẏpaten hẏpaton uͦ diatessaron.
Ab hac gͥ hẏpate meson . lo. ẽ. ũicxliuii. pars auferatur
Octaua er̃ .dcclxuiii. Hanc sisdẽ siquis adiungat fient
uĩ dccccxii. q̃. ẽ.E. lichanos hẏpaton diatonos adhẏpa¬
ten meson toni obtinens proportionẽ. Rursus de. ui
dccccxii. pars auferatur octaua ea . ẽ. Deccclxiiii. ħsi
eisdẽ copuletur fient . uIĨ DCCLXxuii. q̃. ẽ .c. par hẏpa¬
te hẏpaten diatonos ad lichanon hypaton diatonon
toni ad hypaten meson duoꝵ tonoꝵ distantiã seruats
Relinquitur gͥ semitoniũ int̾ hypaten hẏpaton diato¬
cxcii. & diatonici quidẽ generis hypaton tale tetra¬

Expanded text:
unc ergo hypaton tetrachordon per tria genera dividendum est. Sumo hypaten meson, id est VI. C. XL. IIII. dimidiam partem, quae fit III. LXX. II. hanc eidem si adjecero, fient VIIII. CC. XVI. quae est proslambanomenos, ad hypaten meson diapente consonantiam servans. Ejusdem autem hypates meton. Igitur hypates meson ad proslambanomenon diapente est consonantia, ad hypaten hypaton vero diatessaron. Ab hac igitur hypate meson, id est. VI. C. XL. IIII. pars auferatur octava, erunt DCC. LX. VIII. hanc eisdem si quis adjungat, fient VI. DCCCC. XII. quae est E. lychanos hypaton diatonos ad hypaten meson toni proportionem obtinens. Rursus de VI. DCCCC. XII. pars auferatur octava, ea est DCCC. LX. IIII. haec si eisdem copuletur fient VII. DCC. LXX. VI. quae est. C. parhypate hypaton, diatonos ad lychanon hypaton diatonon toni, ad hypaten meson duorum tonorum distantiam servans. Relinquitur igitur semitonium inter parhypaten hypaton diatoet diatonici quidem generis hypaton tale tetra
Abbreviated transcription (Latin):
nos hypaton enarmonios q̃ abhẏpate meson duob in¬
tegris differat tonis. Restat gͥ ex diatesseron conso¬
nantia semitoniũ quod. ẽ. int̾ lychanon hypaton enar¬
monion & hypaten hẏpaton . Io. ẽ. int̃. uiĩ cclxxiii.
& uiii excii. Hoc induas diesis ita diuidimus: Sumo
differentiam eiusq̃. ẽ. lichanos hypaton enarmonios.
est.ccccxui. huius dimidiã sumo sunt. ccuiii. Hanc
adicio . UII DCCLxxui. fient. uñcccc lxxxiiii. q̃sit .D.
parhẏpate hẏpaton enarmonios. Sunt gͥ duas dieses
Una quidẽ quas est lichanon hypaton enarmonion
& par hypate hypaton enarmonion to.ẽ. int̃. uii dcel

Expanded text:
nos hypaton enarmonios, quae ab hypate meson duobus tonis integris differt. Restat igitur ex diatessaron consonantia semitonium, quod est inter lychanos hypaton enarmonios, et hypaten hypaton, id est inter VII. DCC. LXX. VI. et VIII. C. XC. II. hoc in duas dieses ita dividimus. Sumo differentiam ejus, quae est lychanos hypaton enarmonios, est CCCC. XVI. hujus dimidiam sumo, sunt. CC. VIII. hanc adjicio VII. DCC. LXX. VI. fient VII. DCCCC. LXXX. IIII. quae sit D. parhypate hypaton enarmonios. Sunt igitur duae dieses, una quidem, quae est inter lychanos hypaton enarmonion, et parhypate hypaton enarmonion, id est inter VII. DCC.
Abbreviated transcription (Latin):
lnt̃ pros lambanomenos & hypaten hypatonto. ẽ.¬
hẏpaton tetrachordũ. scđm triagenera diatonicũ chio
maticũ enarmonion. Quod si suꝑiorib tetrachordis
hyꝑbolaeon diezeugmenon synẽmenon meson adiun¬
gatur. fit integra ꝑfectaq discriptio diuisi ꝑomnia
monochordi regularis

Expanded text:
t proslambanomenos, hypate hypaton, paryhypaton. Tetrachordum fimaticum enharmonion. Quod si superioribus tetrachordis hyperboleon diezeugmenon synemmenon meson adjungatur, fit integra perfectaque descriptio divisi per omnia monochordi regularis
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͥ ad le. equũ suꝑiorib semipherus apposuero atq alt̃¬
utra uicissim . ER. & RE. plectro adhibito pellant᷑ dia¬
tesseron consonantia Consonabit. Sin uͦ simul utrasq ꝑ¬
Cussero diatesseron Consonantiã nosco. Quod si diaponte
efficere uolumus .u. partib totã diuido actres uni por¬
tioni. duas uͦ reliq dabo atq ita posito semipherio scđm
suꝑius dictũ modũ consonantias dissonantiasq ꝑpendo
Itẽ sidiapason Consonantiã temptare uoluero totãtrib
partib seco. atq in unã duasq distribuens easdẽ simul
Ealt̃ utram pulsans quid conson& łquid disson& utraq
cognosco. Tripla uͦ q̃ exꝑmixtis sonsonantiis nascitur.
ita reddit᷑ ut sitotã .iiii. partiũ diuisionib partiamur.
atq in .III. S unã tota nerui prolixitas diuidatur. Itaq
semipherium tribs appositũ triplȩ proportionis disso

Expanded text:
Si igitur ad k. aequum superioribus semisphaeriis apposuero, atque alterutra vicissim E. K. et K. F. plectro adhibito pellantur, diatessaron distantia consonabit, sin vero simul utrasque percussero, diatessaron consonantiam nosco. Quod si diapente efficere volumus, quinque partibus totam divido, ac tres uni portioni, duas vero reliquae dabo, atque posito ita semisphaerio secundum superius dictum modum consonantias dissonantiasque perpendo. Item si diapason consonantiam tentare voluero, totam tribus partibus seco, atque in unam duasque distribuens, easdem simul vel alterutram pulsans, quid consonet vel quid dissonet utraque cognosco. Tripla vero quae ex mistis consonantiis nascitur, ita redditur ut, si totam IIII partium divisionibus partiamur, atque in tres et unam tota nervi prolixitas dividatur; itaque semisphaerium tribus appositum, triplae proportionis disso
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus mese lydi modi abeamese q̃ ẽ. mixolidii . Io . ẽ.
N. semitonio distat. & eñi is ordo qui rectus lydu con¬
tin& mesen eiordini qͥrectus mixolẏdu mesen hab&
Lydio lychanos meson. Vñ fit ut mese dorii abea mese
q̃ ẽ. mixolydii diatesseron Consonantia dist&. lopro¬

Expanded text:
Rursus mese lydii modi ab ea mese quae est myxolydii; id est Rursus mese lydii modi ab ea mese quae est myxolydii; id est Η semitonio distat. Etenim si ordo qui rectus lydii continet mesen ei ordini qui rectus mixolydii mesen habet lydio lychanos meson est. Unde fit ut mese dorii ab ea mese quae est mixolydii diatessaron consonantia distet. Id pro
Abbreviated transcription (Latin):
dorii quidẽ mese in hypophrigio aũ lychanos mesci
Nam .ꝙ. atq.u. tono differunt qđ pagina ĩ t̃iecta
demonstrat. Itẽ mese byꝑolydi abeaq̃ ẽ. mese hypo¬
phrygii toni differentiã facit. nãq c. q̃ .ẽ. mese hẏp¬
polidii tono distat. u o. q̃ ẽ. inhyppolidio qͥdẽ lycha¬
nos meson inhypophrigio aũ mose. Itẽ mese hypolidu
q̃ ẽ .C. ab ea mese quȩ ẽ. dorii semitonio distat. Quod
hinc pot̾it Cognosci. q̃m ordinẽ sursum prodeuntẽ eius
meses q̃ ẽ. hẏ polydii atq eũ ordinẽ insursum prode¬
untẽ eius meses q̃ ẽ dorii unus uersicuł ħ pagina dis¬
tinguit. quo fit ut mese hypodorii abeamese q̃ ẽ do¬
rii integra diatesseron Consonantia dist&. Ioq pro
se dorui q̃ ẽ. N. ab ea mese q̃ . ẽ. friguto. ẽ .M. distat tono
Namq ẽ. mese indorio .T. eadẽ in phrigio lychanos me¬
Nãq: inphrygio ẽ .m. mese inlydio .ẽ lichanos meson:

Expanded text:
dorii quidem mese, in hypophrygio autem lychanos meson. dorii quidem mese, in hypophrygio autem lychanos meson. Nam φ atque ω tono differunt, quod pagina interjecta demonstrat. Item mese hypolydii ab ea quae est mese hypophrygii toni differentiam facit. Namque C, quae est mese hypolydii, tono distat a φ, quae est hypolydii quidem lychanos mesen, in hypophrygio autem mese. Item mese hypolydii, quae est C, ab ea quae est mese dorii semitonio distat. Quod hinc poterit agnosci, quoniam ordinem sursum prodeuntem ejus meses, quae est hypolydii, atque eum ordinem in sursum prodeuntem ejus meses quae est dorii, unus versiculus, non pagina distinguit. Quo fit ut mese hypodorii ab ea mese quae est dorii, integra diatessaron consonantia distet, idque prse dorii quae est π ab ea mese quae est phrygii, id est M, distat tono. Nam quae est mese in dorio, π eadem in phrygio lychanos meNam quae in phrygio est M mese, in lydio est lychanos mesen.
Abbreviated transcription (Latin):
cõparata seru& ad eã sesqui t̃tiã proportionẽ q̃ .ẽ. dia¬
tesseron. Itẽ .a. ab. distat tono. Ba .c. dista tono Re¬
linquit᷑ ut .c. ad .D. semitonii distantiã seru&. ABcO
Et si quinq sint mediȩ eodẽ mͦ. Si eñi pͥma qͥntal Ill¬
sesqualt̃a destiterit proportione pͥmaq a scda acscđa
ad quintã semitonii faci& differentiã. Itẽ quaecũq
medias alior modoꝵ pros lambanomenis accedunt
haegrauiores modos oꝑant᷑. q̃sũq netes ille acutio
dext̃a uͦ legentis extremis clauditur netis. erit Om̃i
b acutior qͥdẽ modus qui inscribit᷑ byꝑmixolidius
Om̃ib uͦ grauioris quihẏpodorius. Nos uͦ a grauissimo¬
ło ẽ. hy podorio inchoantes c&eros qui int̾ se habent
differentiã de signabimus nãq inhypodoriomͦ mese
q. ẽ .c. ab ea mese q̃ ẽ. in modo hypophrygio tonodistat
Quod ineo facile ꝑspiciaet᷑ siquis ad mesen hypophry¬

Expanded text:
comparata servet ad eam sesquitertiam proportionem, quae est diacomparata servet ad eam sesquitertiam proportionem, quae est diatessaron. Item A a B distet tono, B a C distet tono, relinquitur ut C ad D semitonii distantiam servet. Et si quinque sint mediae eodem modo. Si enim prima a quinta sesquialtad quartam semitonii faciet differentiam. Item quaecunque mediae aliorum modorum proslambanomenos accedunt hae graviores modos operantur. Quae netis, illae acutiorDextera vero legentis extremis clauditur netis, erit omnibus quidem acutior modis, qui inscribitur hypermixolydius, omnibus vero gravioris qui hypodorius. Nos vero a gravissimo hypodorio inchoantes, caeteros quam inter se habent differentiam designabimus. Namque in hypodorio modo mese quae est ω ab ea mese quae est in modo hypophrygio tono distabit. Quod in hoc facile perspicietur, si quis ad mesen hypophry