comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cip̃ petere oꝑationẽ. Duo subdidit que
ꝑtinent ad intelligentiã. ut priꝰ q̃rant in
qua auctoritate sit qd̾ inuestigant. ⁊ in¬
uenta auctoritate. siñ intelligunt pulsẽt̃.¬
⁊ inuestigent.⁊ d̾s aꝑiet eis.⁊ faciant ad mo¬
dũ infirmi. qͥ priꝰ queret iures. ut eat deiñ
uã qua eat. et tandẽ cũ illuc uenĩt ut
credatis. audite. Si patres carnes dant bona
filiis. multo magis pat̾ celestis. Duo ponit
tes inch ualent sig̾at. Piscis fidẽ que ex aqͥs
baptismatis. orta ẽ ⁊ ĩ mediis fluctib huiꝰ
que retro pungit sicut scorpiꝰ. Cũ enĩ spes
ĩant̾iora seextendit desꝑatio retro aspicit.

Expanded text:
prius petere operationem. Duo subdit quae pertinent ad intelligentiam, ut prius quaerant in qua auctoritate sit quod investigant, et inventa auctoritate, si non intelligant pulsent et investigent, et Deus aperiet eis. Faciant ad modum infirmi, qui prius quaerit vires ut eat, deinde viam qua eat, et tandem eum illuc venerit, uetit, etc. Hoc ut melius credatis audite: Si patres carnales dant bona filiis, multo magis Pater coelestis. Duo ponit, tes in nobis non valent. Piscis, fidem, quae ex aqua baptismatis orta est, et in mediis fluctibus hujus quae retro pungit, sicut scorpius. Cum enim spes in anteriora se extendat, desperatio retro aspicit.
Abbreviated transcription (Latin):
derandum est quod competent̃ de utͣq
ualocutꝰ ẽ. ꝑlatam uiã multi ãbulant
angustam ꝑauci inueniunt. latam ñ q̃¬
ramꝰ nec inuestigatione opusẽ. Sponte se
offert errantiũ ua. Angustã ũo ñ õs inue¬
niunt. ⁊ illi quiinueniunt ñ statĩpeam

Expanded text:
derandum est quod competenter de utraque via locutus est. Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt, latam non quaeramus, nec investigatione opus est, sponte se offert erranti in via; angustam vero nec omnes inveniunt, nec qui inveniunt, statim
Abbreviated transcription (Latin):
trendite. Pauci inueniunt. ⁊ hoc faciũt
he̾ticos. qui sub sp̃e religionis seminãt erro¬
res. Aliud ĩpedim̃tũ ponit. scił falsos frẽs qui
bñ locunt᷑. ⁊ male uiuunt.⁊ morib suis
alios corrũpunt. Tertiũ ponit. scł qͦsdam
ior diligentia. ẽ adhibenda. Cont̃o. Et qͥa
pauci st̃. qui inueniunt: cauete uob̃ ab im

Expanded text:
etc. Pauci inveniunt, et hoc faciunt haereticos, qui sub specie religionis serunt errores. Aliud impedimentum ponit, scilicet falsos fratres, qui bene loquuntur, sed male vivunt, et moribus suis alios corrumpunt. Tertium ponit, scilicet qujor diligentia est adhibenda. Continuatio. Et quia pauci sunt qui inveniunt, et multi qui im
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ desꝑans de dei bonitate. ⁊ iõ adusũ reliqͦrs
annoꝵ. uellet eam seruare. hoc eẽt uana
sollicitudo. ⁊ hoc eẽt cogitare de crastino. p̃¬
sentẽ enĩ diẽ uocat. scd̾m hoc tempꝰ quod ꝓ¬
uidentia nr̃a debet obseruare. Non timemꝰ
in anno nͥ semel. et iõ qͣntũ ad m̃ses. unus
annus. ⁊ ita inaliis scd̾m qͣlitates rerũm.¬
¶ Et qd̃ ꝓuidentiã nobis ñ negat ip̃e ostñ¬
dit. qui loculos unde se ⁊ discipłos pasceret.
dies qͣm fẽc̃ dñs. Dies ade plena est miserus.
post pecc̃m̃ enĩ posit᷑ ẽ inmiseria ⁊ laborẽ. uñ

Expanded text:
et ideo ad usum reliquorum annorum vellet eam reservare, haec esset vana sollicitudo, et hoc esset cogitare de crastino. Praesentem enim diem vocat, scilicet hoc tempus, quod providentia nostra debet observare. Non metimus in anno nisi semel, et ideo quantum ad messes unus alius, et ita in aliis secundum qualitatem rerum. Et quod providentiam nobis non negat ipse ostendit, quibus loculos qui se et discipulos pasceret hdies quam fecit Dominus . Dies Adae plena est miseriis. Post peccatum enim in miseria
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ iolabilis. ⁊ est. ⁊ ĩ expugnabił. ⁊ sancita.
Margarite dñr lapides inuenti inconchis.
qui polli.t. p̃ciosi st̃. Siłr allegorie decon¬
cha figuraꝵ. sumpte.⁊ bñ polite. p̃ciose st̃.
Neforte porci. ꝑ simile dictũ ẽ. qͣuulificent.¬
⁊ qͣi ne carnes ab illo scõ recipiendo ꝯu̾si di¬
rumpant. Non dico illd̾ scm̃ qd̾ iniuiola¬
labile ẽ innat᷑a sui. s uos rũpant clamore.
bñ oꝑandi. querite ubi sit hoc qd̾ uultis.
⁊ eo inuento. pꝰea pulsate. ⁊ uobis aꝑietur.¬

Expanded text:
quae inviolabilis est et inexpugnabilis est et sancita. Margaritae dicuntur lapides inventi in conchis, qui politi pretiosi sunt, Similiter allegoriae de concha figurarum sumptae et bene politae pretiosae sunt. Ne forte, etc. Per simile dicitur quasi vilificent, et ne canes ab illo sancto recipiendo conversi, disrumpant. Non dico illud sanctum quod inviolabile est in natura sui, sed vos rumpant clamore. bene operandi; quaerite ubi sit hoc quod vultis, et eo invento, postea pulsate et aperietur
Abbreviated transcription (Latin):
te mortuos sepelire mortuos suos. duplicem
neccẽ ẽ. nos. mordẽ intellige̾. alt̾am corꝑis.⁊
alteram aĩe. qͣi dicet. Duniite mortuos ĩ pec¬
catis. sepelire mortuos incorꝑe. Non ideo pro¬
hibet sepelire patrẽ. qd̾ ñ sit magne huma¬
nitatis sepelire. mortuos. sed qr meliꝰ officiũ
ẽ p̃dicare euangłm.⁊ resuscitare mortuos in

Expanded text:
cem necesse est mortem nos intelligere, alteram corporis, et alteram animae, quasi dicat: Dimitte mortuos in peccatis sepelire mortuos in corpore, non ideo prohibet sepelire patrem, quod non sit magnae humanitatis sepelire mortuos, sed, quia melius officium est praedicare Evangelium, et resuscitare in
Abbreviated transcription (Latin):
ideo petit᷑. ut inp̃senti eo fruatn. ⁊ ꝑeũ con¬
fortemur. S añqͣm ad pcticiones ueniatur.
captatio beniuolentie more orantis p̃mitu
lisorans ñ sibi. s ꝯmunt salut hominum.
ut caritas ⁊ unitas eccłie designctur in qua
tñ bñ desiderat salutẽ frĩs sic̃ ⁊ suã. Dicit gͦ.¬

Expanded text:
 ideo petitur, ut in praesenti eo fruamur, et per eum confortemur. Sed antequam ad petitiones veniatur, captatio benevolentiae more orantis praemitlis orans, non sibi, sed communi saluti hominum, ut charitas et unitas Ecclesiae designetur, in qua tam bene desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
despiciamꝰ ⁊ ut q̃dam u̾ba audita anobis
noladꝯpunctionẽ ꝯmoueant ¶ Sicergo.
Docuit orandũ. ⁊ ubi. ⁊ qͦmͦ. Modo docet q̃ sunt
oranda. ponendo ħunt sũmã oĩum q̃ debent
dent. sic materiã petitionũ ponit ne errent
homines. inpeticionib ⁊ ne aliquid pret̾¬
nũ. Sauea u̾ba ⁊ plena mystiis ponit ut ⁊
ydiota possit ea retine.⁊ sũmatĩ intelligere.
⁊ sapiens ibi inueniat ꝓfunda myst̾ia ĩqͥb¬
diffuse petunt᷑. hic oĩabreuit᷑ inueniuntur.
ater noster.
Septẽ peciciones st̃ sicut septẽ

Expanded text:
desipiamus, et ut quaedam verba audita a nobis, nos ad compunctionem moveant. Sic ergo, etc. Docuit orandum, et ubi et quomodo. Docet quae sunt oranda, ponendo breviter summam omnium quae debent dent, sic materiam petitionum ponit, ne errent homines in petitionibus, et ne aliquid tur. Pauca verba et plena mysteriis ponit, ut et idiota possit retinere, et summatim intelligere, et sapiens ibi inveniat profunda mysteria, in quidiffuse petuntur, hic omnia breviter inveniuntur. Pater noster. Septem sunt petitiones, sicut septem
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m hoc enim qd̾ magis tem̾e. ⁊ grauius
iudicabit frẽm. scd̾m eand̾ m̃surã pene qͣli.¬
tas sibi in inferno mn surabitur. Qui autẽ.
lit parib. ñ p̾latis. Correptionẽ u̾o annuit.
sed mundis tm̃. Si enim in mundꝰ corrig̾.
ñ amore correptionis hoc facit. s amore
inuidie. uł ypocrisis. ut iustꝰ uideat᷑. Si
in se uitia mundaret. ⁊ post in fr̃e. ⁊ d̾e cuĩ
lenitate ⁊ dilectione.⁊ pura intentione s¬
ticie. qm̃ in oĩ re ẽ. gradꝰ. priꝰ uideat ne
sint in eo peccã.⁊ tc̃ mittat in aliũ lapidẽ.
deinde ne foueat peccatũ alt̾iꝰ adulando.
Tero one sit negligens depeccõ. alt̾iꝰ. quin
corrigat eñ. qr alit̾ ꝯsentire eẽt. Unde ambͦ¬
sius. Consentire ẽ. ñ redargũe c̃ possis. Non
solũ debes ꝓuidẽ auidicio temerario. s eciã
optans. oculo .i. menti fr̾ĩs tui. ⁊ ñ uides .i.
cendo. Sine eiciã ⁊ c̃. Hic dat᷑ licentia corri¬
gend. sed mundis tm̃. Nolite. Correptionẽ

Expanded text:
undum hoc enim quod magis temerarie et gravius judicabitis fratrem, secundum eamdem mensuram poenae qualitas sibi in inferno mensurabitur. Quid autem lit paribus, non praelatis. Correctionem autem annuit, sed mundis tantum. Si enim immundus corrigit, non amore correctionis facit, sed amore invidiae, vel hypocrisis ut justus videatur. Si prius vitia mundaret, et postea in fratre. Et tunc cum lenitate et dilectione et pura intentione justitiae. Quoniam in omni re est gradus, prius videat ne sint in eo peccata, et tunc mittat in alium lapidem, deinde ne foveat peccatum alterius adulando. Tertio, ne sit negligens de peccato alterius, quin corrigat eum, quia aliter consentire esset. Unde Ambrosius: « Consentire est non redarguere cum posses. » Non solum debesobstans oculo, id est menti fratris tui; et non vides, id cendo: Sine, etc. Hic datur licentia corrigendi, sed mundis tantum. Nolite, etc. Correctionem
Abbreviated transcription (Latin):
ex se afferret sollicitudinẽ ⁊ laborẽ. ⁊ hoc est.
Crastinus dies sollicit᷑ erit sibi. idẽ. ip̃e af
tia temporis. satisfac̾et sufficeret diei. ñ opor-¬
tet ut extua parte addas. Istidiei ade male¬
dixit iob. maledictꝰ dies in qua nat᷑ sũ. ⁊ et
Nolite. Remouit sollicitudinẽ. remouet eciã
illud qd̃ sequit᷑ exsollicitudine scł tem̾a¬
ria iudicia. qͥ enĩ diligit t̾rena facile habet
suspiciones malas defcĩs alioꝵ. Indie inui¬
die. detractiones. odia temeraria iudicia
oruint᷑. Qui eñ diligunt mundiĩ. siuideãt
aliquẽ iustũ nũmos adusum suiĩ reserua¬
re: auarũ uocãt hypocͥritam appellant ⁊ ã
se abiciunt. qr de ꝯscĩa sua. alios udicant.
Illa demeraria uidicia ꝓ hibet dominus. Et
notandũ est. qr ñ agit hic nisi de temi̾aris
iudiciis. que fiunt aparib ñ a p̃latis. Sunt
eium quedã iudicia que ineccłia concedũt᷑.¬

Expanded text:
satis afferet sollicitudinem et laborem, et hoc est, crastinus dies sollicitus erit sibi, et ipse affstia temporis satis sufficiet diei, non oportet ut ex tua parte superaddas. Isti diei Adae maledixit Job. Maledictus dies in qua natus sum , et citudinem, modo removet etiam illud quod sequitur ex sollicitudine, scilicet temeraria judicia. Qui enim diligit terrena, facile habet suspiciones malas de factis aliorum. Inde invidiae, detractiones, odia, temeraria judicia oriuntur. Qui enim diligunt mundum, si viderint aliquem justum nummos ad utilitatem suam reservare, avarum vocant, hypocritam appellant, et a se abjiciunt, quia de conscientia sua alios judicant. Illa temeraria judicia prohibet Dominus. Et notandum quod non agit hic de temerariis judiciis, nisi quae fiunt a paribus, non a praelatis. Sunt enim quaedam judicia quae in Ecclesia concedunt
Abbreviated transcription (Latin):
dico. pͥmũ .i. p̃ponite cet̾ĩs reb regnũ dei.
⁊ q̃rite iusticiam. nĩ phariseoꝵ. scił eiꝰ. id ẽ
regni dei. qr alia ñ regit ad regnũ dĩ. uł
s ait. adicient᷑ uobis. qr ut ait. scit pater
ur̃ qr his omnib indigetis. ⁊ ideo spse spõ¬
te adicit. Nota quia dicit adicient᷑. idẽ.

Expanded text:
nite caeteris rebus regnum Dei, et quaerite justitiam non pharisaeorum, sed ejus, id est regni Dei, quia alia non regit ad regnum Dei, velsed ait: Adjicientur vobis. Quia, ut ait, scit pater vester, quia omnibus his indigetis, et ideo ipse sponte adjiciet. Nota quod dicit adjicientur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Intestimontũ illis. ut scił ip̃a curatio. ⁊ ipsa
mun̾a figalit̾ oblata aliam curationem.
aliãq oblationẽ testificarent᷑. Typice quidẽ
descensio eiꝰ de monte incarnationẽ illiꝰ
sig̾̃cat. qr semet ip̃m exinaniuit. formãm
serui accipiens. ⁊ post hec secute st̃ eũ turbe

Expanded text:
In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa munera figuraliter oblata, aliam curationem aliamque oblationem testificarentur. Typice quod descensio illius de monte incarnationem illius significet, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Et post haec secutae sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
mundare. notat᷑ actus mĩe. qd̾ p̃fig᷑atum
est ꝑ tactam lepre. et confestim. Nich me¬
diũ ẽ int̾ opꝰ diuinũ. ⁊ eiꝰ p̃ceptum qr in pre¬
reu̾a sciret illud miracłm abeo manifestand̾
eẽ. nisi ꝓpt̾ea ut doc̃et s̃i diuulganda ẽẽ no¬
mundatos munera deferre. ut et uidentes
credant ei. uel si ñ credant. in excusabiles sĩt.
⁊ ne eciam legem frange̾ uidẽtur. ⁊ ut eciã
sacerdos intellig̾et. ñ legis ordine. s dĩ gr̃a
supra legem eũ curatũ ẽẽ. Offerre ã sacrifici¬
um. p̃cepit ut ostend̾e̾t. qr si legẽ solueret.
sed impleret. qͥ scd̾m legem gradiens. supra
legem eos sanaret quos remedia legis nõ
saycũ uid̾e̾tur approbare sacͥ ficium. cũ iõ
munꝰ lȩꝓsi. ut ẽẽt intestimoniũ curationis.
erat eis. ut ip̃a scilicet mun̾a legale sac̃doti¬
um. eẽ. uen̾andũ. testificarent᷑. cũ ꝑ ip̃m le¬
ꝓsi ⁊ aliĩ tam mirabilit̾ sanarent᷑ uł aliter.

Expanded text:
figuratum est per tactum leprae. Et confestim, etc. Nihil medium est inter opus divinum et ejus praeceptum, quia in praerevera sciret illud miraculum ab eo manifestandum esse, nisi propterea ut doceret non vulganda esse nomundatos munera deferre, ut etiam videntes credant ei, vel si non credant inexcusabiles sint, et ne etiam legem frangere videretur, et ut etiam sacerdotes intelligerent non legis ordine, sed Dei gratia supra legem illum curatum esse. Offerre autem sacrificium praecipit, ut ostenderet quod non legem solveret, sed impleret, qui secundum legem gradiens, supra legem eos sanaret, quos remedia legis non saicum videtur approbare sacrificium cum id nomunus leprosi, ut essent in testimonium curationis erat eis, ut per ipsa scilicet munera legale sacerdotium esse venerandum testificaretur, cum per ipsum leprosi et alii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
et synea demolit᷑. ⁊ ubi fures effodiunt. et
furant᷑. T̃ria ponit scd̾m tres diũsitates di¬
uitiaꝵ. Metalla erugine uestes tynea demo¬
liunt᷑. St̾ alia que neq rubiginẽ neq tyne¬
am timent. sic̃ lapides p̃ciosi.⁊ iõ ponit gen̾a¬
le detrim̃tum. scił fures qui õs diuitias raꝑe
posst̃. Potest etiã hec ꝓhibitio ñ solũ depecu

Expanded text:
fures effodiunt et furantur. Tria ponit secundum tres diversitates divitiarum. Metalla aerugine, vestes a tinea demoliuntur. Sunt alia quae neque aeruginem nec tineam timent, sicut lapides pretiosi, et ideo ponit generale detrimentum, scilicet fures, qui omnes divitias rapere possunt. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit orandiĩ. docet quomͦ sit orandũ.
remouendo falsam intentionẽ gentilium
aborationib nr̃is. Gentiles qui seruiebãt
demoniis. ñ credebant sic̃ nec erant in diuer¬
sif locis. eẽ deos suos. ⁊ iõ faciebant longas
orationes in multiloqͥo ꝯfidentes. ut ꝑ eas
ab aliis locis reuocarent ꝓpt̾ea demones ñ
posst̃ cogitationes intellige. nͥ aliqͥb signis
Credebant ⁊ gentibes uerboꝵ ꝯpositione deos
ad ꝯpassionẽ mou̾e. sic̃ ⁊ hoĩos. fatiebant gͥ
longas or̃ones ĩmultiloqͥo ꝯfidentes. hoc
qr ꝑnoctasse inoratione legit᷑. ⁊ passione im

Expanded text:
ubi sit orandum, docet quomodo sit orandum, ubi sit orandum, docet quomodo sit orandum, removendo falsam intentionem gentilium ab orationibus nostris. Gentiles qui serviebant daemoniis non credebant, sicut nec erant, in diversis locis, deos suos esse, et ideo faciebant longas orationes in multiloquio, confidentes, ut per eas ab aliis locis revocarent. Praeterea daemones non possunt cogitationes intelligere, nisi aliquibus signis Credebant etiam gentiles verborum compositione deos ad compassionem movere, sicut et homines, faciebant igitur longas orationes in multiloquio confidentes. Hoc quia pernoctasse in oratione legitur, et passione imm
Abbreviated transcription (Latin):
scł ⁊ cet̾oꝵ. Nõ gͦ ꝯsocient᷑ isti amores ⁊ nesci¬
at. sinistra tua .i. peticio humane laudis.
quid faciat dext̃a tua .i. amor ⁊ respectus
celestũ. Ut sit elemosina mabscondito .i.¬
amant orare stantes. qͣi cũ labore. ĩ syna-¬
gogis. ⁊ inangłis platear̃ Duo genera
notat ypocritaꝵ. alios qui aꝑte orant.
inpublico ut uideant᷑. sicut illi qui orãt
insynagogis ubi tot᷑ ẽ. ꝯuentus. Hominĩ.
⁊ alios qui licet inpublieo orarent: tñ se
lat̾e uelle simulabant. cum tñ uellent
uideri. sicut illi quiiuplateis orabant. sed
hoc facẽ. tn altiꝰ accipit᷑. ꝑcubiculum
secretũ ꝯscĩe. inquo cubili oportet ut nõ
sit litigrosa uxor .i. carnalitas. q̃ ĩqͥctet.⁊
faciat foras uagarimm̃tem ñ ꝑmittens
ad cubiculũ nͥclauso hostio ne intret. tͣ¬
ba fanta smatũ. Ostia sunt qͥnq sensus
corꝑis. ⁊ p̃cipue timor ⁊ amor terrenus. ꝑ
hec enim duo ostia inirant. oĩa peccõꝵ fan

Expanded text:
 ergo consocientur isti amores, et nesciat sinistra, id est petitio humanae laudis, quid faciat dextra, id est amor et coelestium respectus: Ut sit eleemosyna tua in abscondito, iamant orare stantes, quasi cum labore in synagogis, id est in angulis platearum. Duo genera notat hypocritarum, alios qui aperte orant in publico ut viderentur, sicut illi qui orant in synagogis, ubi est totus conventus hominum, et alios qui licet in publico orarent, tamen latere se velle simulabant, cum tamen vellent videri, sicut illi qui in plateis orabant, sed  tamen aptius accipitur per cubiculum secretum conscientiae, in quo cubili oportet ut non sit litigiosa uxor, id est carnalitas, quae inquietet et faciat foras vagari mentem, non permittens ad cubiculum, nisi clauso ostio, ne intret turba phantasmatum. Ostia sunt ut quinque sensus corporis, et praecipue timor et amor terrenus. Per haec enim duo ostia intrant omnia phantasmata
Abbreviated transcription (Latin):
nio. Hon ꝓhibet tͥsticiam penitentie. qr
cor ꝯtritũ ⁊ humilrãtiĩ d̾s ñ despiciet. Sed
tristiciam ꝑ ypocrisĩ. Si enĩ lupꝰ induit
pellẽ ouis. ñ tñ iõ ouis suapelle priuari¬
ptum ẽ .i. extra tͥminum. alioꝵ uerepe¬
nitentiũ faciunt pallere.⁊ macresce̾ fatiẽ
suam. ⁊ hac intentione uͭ appareant hoĩ¬
endum. modo docet quid est faciendum.
Unge caput tuũ. Conuiuatores solent
rũ erat unge̾ caput ⁊ facies lauare in
festuuis dieb ut diesꝵ leticiã rep̃senta¬
rent. ⁊ oleo suo solent fouere carnẽ ⁊ hy
larẽ facẽ. Non ẽ gͦ crrdendũ deũ p̾cepisse ie¬
unantib. qd̾ ẽ luxuriantibn.⁊ amãtiũ.
s methaforice. locutꝰ est. falsi gͥ sunt illi
molesti expositores. inutroq uehementes
duo ienima. aliud gaudii. aluid tristicie.
Ieumiũ tͥsticie ẽ. ꝓpt̾ peccã. Ieuiniũgaudii est
qm̃ ꝯtẽplatuiꝰ indeo cogitando. adeo delectat᷑.¬

Expanded text:
nio. Non prohibet tristitiam poenitentiae quia cor contritum et humiliatum Deus non despiciet , sed tristitiam per hypocrisim. Si enim lupus induit pellem ovis, non tamen ideo ovis sua pelle ptum est, id est, extra terminum aliorum vere poenitentium faciunt pallere et macrescere facies suas, sed hac intentione, ut appareant hominendum, modo docet quod est faciendum. Unge caput tuum. Convivatores, ut dicrum erat ungere caput, et faciem lavare in festivis diebus, ut dierum laetitiam repraesentarent, em facere. Non est ergo credendum, Deum praecepisse jejunantibus, quod est luxurantium et amantium, sed metaphorice locutus est. Falsi igitur sunt illi molesti expositores, in utroque vehementes,duo jejunia, aliud gaudii, aliud tristitiae. Jejunium tristitiae propter peccata, jejunium gaudii est, quando contemplativus in Deo cogitando adeo delectat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ¶uia qͣi dicat. Iõ debes ñ iurare ꝑcaput.
qr ñ potes unũ capillũ creare. sed nec eciã
pliciter peccat.⁊ inm̃tiendo.⁊ infalsita-
siuͦ aliqͥs dix̾it ũ ẽ. respondete: ñ. Si nega¬
re uultis. Uel sermo uest̾ sit ẽ. ẽ. non .ñ.

Expanded text:
ebes jurare per caput, non potes nec unum capillum creare, sed nec etiam pliciter peccat, et in mentiendo et in falsitateSi vero aliquis dixerit, non est? respondete, non, si negare vultis. Vel sermo vest
Abbreviated transcription (Latin):
san.d.d .n. ut ãpeccata nr̃a intelligamus.
et depborare ualeamus: orand̾ ẽ. nobis. ne
tẽprationib inimici. nos sibi subdant. et
ides dicendum est. et ne nos in ducas intẽp̃ta
stere. nͥ t̾rena abdicemꝰ. ⁊ ideo petendũ est.
Sed ubera nos a malo. Sienĩ. Quia quandã
Nota qd̾ dic̃ hoĩb. ⁊ ñ dicit uos homine.
qr illiquib ẽ ꝯdonandũ sunt peccõres.

Expanded text:
s. Ut autem peccata nostra intelligamus, et deplorare valeamus, orandum est nobis, ne tentationes inimici nos sibi subdant, et ideo dicendum est: Et ne nos inducas in tentatioumus, nisi terrena abdicemus: ideo petendum est. Sed libera nos a malo. Si enim dimiseritis Nota quod dicit hominibus et non dicit nos homines, quia illi quibus condonandum est, sunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ lacerant.⁊ pungt̃ m̃tes hoĩũ. uua ẽ furor
dilectionis. ficꝰ dulcedo bone ꝯu̾sationis. Si¬
cut gͦ de spinis ñ nascunt᷑ uue. neq de tͥbu¬
lis ficꝰ. Sic ñ heretici feruent indilectione.
nec student ĩbona oꝑatione. Sic omnis
cadult̾io ⁊ homicidio legatur ⁊ similia. S hic
ꝑ malã arborẽ. mala uoluntas. ꝑbonã ar-¬
torẽ. bona uoluntas intelligitur. De mala
gͦ uoluntate. nunqͣm bona actio ꝓcedit. noq
bona uoluntas malã actionẽ generat. S ut
melꝰ possimꝰ exequi litt̃am q̃ sequit᷑. omĩs

Expanded text:
qui lacerant et pungunt mentes hominum; uva est fervor dilectionis; ficus dulcedo conversationis. Sicut ergo de spinis non nascuntur uvae neque de tribulis ficus, sic nec haeretici fervent in dilectione, nec student in bona operatione. Sic omnis adulterio et homicidio legatur, et similia? Sed hic per malam arborem mala voluntas, per bonam arborem bona voluntas intelligitur. De mala ergo voluntate nunquam bona actio procedit, neque bona voluntas malam actionem generat. Sed ut melius possimus exsequi litteram
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmedimꝰ gͦ eũ semꝑ cũ aliqͣ sp̃e. In sacͣmto
altaris. inscͥpturis. ⁊ uerbo p̃dicationis. ⁊ õib
modis. quib nobis. innobis reuelat᷑. fr̃uim᷑
eciam illo pane. qñ pane t̾reno uescim᷑. ut

Expanded text:
Comedimus ergo eum semper sub aliqua specie, in sacramento Comedimus ergo eum semper sub aliqua specie, in sacramento altaris, in Scripturis, et in verbo praedicationis et in omnibus modis, quibus modis nobis revelatur. Fruimur etiam in illo pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfectꝰ es dimitte. Si inꝑfectꝰ es. licite reqͥr̾e
potes. siille habeat unde reddat. Sin ã debes
dimittere. Si fec̃ in uiriam. ⁊ setͥ humiliaue¬
rit. dimitte. Siñ uult humiliari ꝑatꝰ sis
ad condonandũ. ⁊ fac qnͣtũ inte est. nicħ
celestia. ⁊ inpͥmis petit dari sibi panẽ ecle¬
stem. quo bene oꝑet᷑. ⁊ inuia confortetur.
ne deficiat. De celo quidẽ panis petit᷑ s ut
hic comedat᷑. ⁊ ita peticio ista ꝯfiniũ est de
tẽꝑali ad celestẽ uitam. qi res celestis incli¬
nari postulat᷑. ut hic in p̃senti habeatur.
Panis iste dĩ est: pascit qui angłos.⁊ sic̃ pa¬
nis. qui amatre comedit᷑. inl ac ĩmatre
ꝯu̾tit᷑. ut puer illo fruat᷑. sic d̾s qͦ fruunt᷑
angeli sicuti ẽ. u̾sus ẽ. nobis in lac. ut eo
possemꝰ frui. Assũpsit enĩ uisibilẽ formã
ut doc̾et hoĩes ⁊ sic saltẽ eũ cognoscemus.

Expanded text:
et perfectus es, dimitte. Si imperfectus es, licite requirere et perfectus es, dimitte. Si imperfectus es, licite requirere potes, si ille habeat unde reddat. Sin autem, debes dimittere, si fecit injuriam, et se tibi humiliaverit, dimitte: si non vult humiliari, paratus sis ad condonandum, et fac quantum in te est. Illi coelestia, et inprimis petit sibi dari panem coelestem, quo bene operetur, et in via confortetur ne deficiat. De coelo quidem panis petitur, sed ut hic comedatur, et ita petitio ista confinium est de temporali ad coelestem vitam, quia res coelestis inclinari postulatur, ut in praesenti habeatur. Panis iste est Deus, qui pascit angelos, et sicut panis qui a matre comeditur, in lac in matre convertitur, ut puer illo fruatur, sic Deus quo fruuntur angeli sicuti est, nobis versus est in lac, ut eo possemus frui. Assumpsit enim visibilem formam ut doceret homines, et sic saltem eum cognosceremus.
Abbreviated transcription (Latin):
malo .i aboriginali peccõ. ⁊ actuali.⁊ desi¬
derio huiꝰ mundi. ⁊ ut temꝑalia. ⁊ meip̃m
abdicare queã.⁊ fiam puer sp̃u. qd̾ totũ
fit ꝑ sp̃m timoris. sicut suꝑiꝰ expositũ est
tẽptationes int̾iores. ⁊ ext̾iores. Necessari¬
a est mansuetudo. ut mitis sit ⁊ humił¬
oĩb nocentib. ⁊ nlła ira nec rancor eũ¬
ꝯmoueat. qd̾ fit ꝑ sp̃m pietatis. ⁊ ñ orat
catur. Ille inducit᷑ intẽptationẽ qui succũ¬
bit. temptationi ⁊ mergitur in ea. Et di¬
mitte nobis. Qmuis sit lib̾atꝰ amalo. qͣm¬
uis ñ frangat᷑ temptationib. ad huc tam̃ ñ
at. ⁊ ut sibi dimittant᷑. aliis dimittat. et
lugere hominem. qui qͣnta sit miseria
inpresenti cognosc̃e fac̃. ⁊ peccĩs cognitis fa¬
cit clamare. Dimitte nobis debita nostra.
idẽ. peccata que debemꝰ lug̾e. Sic̃ et nos di.¬
mitumꝰ debitorib nostris. Debitores sumꝰ
qui nobis pecuniam debent uł qͥ fecerũt
nobis aliqmͣ iniuriam. S debet pecuniã

Expanded text:
desiderio hujus mundi, ubi et temporalia et meipsum abjicere queam, et fiam pauper spiritu. Quod totum fit per spiritum timoris, sicut superius expositum est tentationes interiores et exteriores. Necessaria est ergo mansuetudo, ut mitis sit et humilis nocentibus, et nulla ira, nec rancormoveat, quod fit per spiritum pietatis, et non orat catur. Ille inducitur in tentationem, qui succumbit tentationi, et mergitur in ea. Et dimitte, etc. Quamvis sit liberatus a malo, quamvis non frangatur tentationibus, adhuc tamen non et ut sibi dimittatur, aliis dimittat, et lugere hominem, qui quanta sit miseria in praesenti facit cognoscere, et peccatis cognitis facit clamare: Dimitte nobis debita nostra, id est peccata quae debemus lugere. Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitores sunt qui debent nobis pecuniam, et qui fecerunt nobis aliquam injuriam. Si debent pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sacram̃tũ coniugii remaneat. ut ñ aliã
ciliari. Utrũq enĩ licitũ ẽ. tñ scͥptũ ĩueni¬
tio large. ut si illa ꝑũtertt cor mar in ydo¬
latriã. uł in aliud cͥminale. ⁊ ñ possit cũ ea
saluari: dimittat eã. Etce hac causa forni¬
cationis uxoris debet eam dimitt̾e. ⁊ causa
sed sipati ꝯsensu uolunt abstin̾e̾ possunt
seꝑari. ut iste monachus.⁊ illa monialis
illiqui dix̃. Qd̾ d̾s ꝯuiuxit hõ ñ separet. Iter̃
Sialiquis acciprat uxoris sue mortue cognatã
uł suã dimiitat illam. ⁊ ducat aliã. qr nõ
fuit uxor. Similit̾ si accipiat ancillam
insciꝰ. pꝰqͣm sciet. laboret ut eã lib̾et. uł di
mittat. qr ñ fuit ꝯugiũ s suppositio. Non
enĩ lex dei facit in iuriam dñis mundi. ut
eis seruat. auferat uł ancillas. Si frigide nate¬

Expanded text:
tamen sacramentum conjugii remanet ut non aliam ciliari , utrumque enim licitum est. Tamen scriptum invenitio large, ut si illa pervertit cor mariti in idololatriam, vel in aliud criminale, ut non posset cum ea salvari, dimittat eam. Ecce causa fornicationis uxoris debet eam dimittere, et caussed si pari consensu voluerint abstinere, possunt separari, ut iste monachus, illa monialis illi qui dixit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Item si aliquis accipiat uxoris suae mortuae cognatam vel suam, dimittat eam, et ducat aliam, quia non fuit sua uxor. Similiter si accipiat ancillam insciens, postquam sciet, laboret ut eam liberet, vel eam dimittat, quia non fuit conjugium, sed suppositio. Non enim lex Dei facit injuriam dominis mundi, ut eis servos auferat vel ancillas. Si frigidae nat
Abbreviated transcription (Latin):
quia iam non sumus scrui s filii. Cũ dicit
qui enim habebat unum filiũ naturałr
ꝑ grãm suam uoluit ⁊ alios adoptionis fili¬
os addere. Ecce ꝯmunis est pat̾ oĩum nr̃m.
mus cum dr̃. quies in celis uidetur orare ille
qui est mimo. ut ad pr̃em suũ quiẽ ĩcelis.¬

Expanded text:
quod jam non sumus servi, sed filii. Cum dicit Qui enim habebat unum filium naturaliter per gratiam suam, voluit et alios adoptionis filios addere. Ecce communis est pater omnium nostmus. Cum dicitur: Qui es in coelis, videtur orare ille qui est in imo, ut ad Patrem suum, qui est in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
stunt uoluntati iusticie. In paulo tam̃
uidec᷑ cogens uolentas dei. sed tam̃ non est.
men ip̃i ꝯtradicunt oꝑib huic uolunta¬
t. Orat gͦ iste qd̾ sicut uoluntas dĩ ẽ ĩ õib
ciuib celi. ita faciat se. ⁊ alios t̾renos facit

Expanded text:
stunt voluntati justitiae. In Paulo tamen videtur cogens voluntas Dei, sed non est, men ipsi contradicunt operibus huic voluntati. Orat ergo iste, quod sicut voluntas Dei est in omnibus civibus coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
ordiuantur. qͣm in hominib ꝯpleantur.
infut᷑o ext̃ ꝯsumate. qr digniores postea
ponunt᷑ ille q̃ ad p̾sentem uitã ꝑtinent. qr
indigniores st̃. sic̃ ysaias fecit. quidona sp̃e
scĩ digniora p̃misit descendendo ĩminimis.
⁊ moyses qui dilectionẽ dĩ p̃misit. qmuis sit¬
post̾i̾or t̃ꝑe. Ut gͦ ⁊ meliꝰ ⁊ dignitatẽ ⁊ qͦ¬
mͦ aliud ex alio nascit᷑. iudeamꝰ: nat᷑alem
ordinem sic̃ in nob̾ ꝯplet̾. seqͣmur prius.
⁊ postea ad istũ ordinẽ redeamꝰ. Ultima pe¬
ticio ẽ. s libera nos ã malo. q̃ tt̃m pͥma ẽ¬

Expanded text:
n hominibus complentur. futuro erunt consummatae, quia digniores sunt. Postea ponuntur illae quae ad praesentem vitam pertinent, quia indigniores sunt. Sicut Isaias fecit, qui dona Spiritus sancti digniora praemisit descendendo in minimis, et Moyses qui dilectionem proximi, diposterior tempore. Ut ergo melius et dignitatem, et quomodo aliud ex alio nascitur videamus, naturalem ordinem sicut in nobis completur sequamur, prius, et postea ad istum ordinem redeamus. Ultima petitio est: Sed libera nos a malo, quae tamen prima e
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt tem̾ariũ iudicuĩ.Si ã aliquis uidie at
afratiẽ suũ. siue conuictũ. siue peccõrem
manifestum temerariũ iuditiũ ẽ. Nõ au¬
fertur correptio fratri. infrẽm. sed udiciĩ
Iudicare ẽ qñ nec loqͥt᷑ c̃ eo. nec comedit c̃ eo¬
ĩmo alios aconsorcio eiꝰ. subtrahit. Conto.¬

Expanded text:
et temerarium judicium. Si autem aliquis judicat fratrem suum, sive convictum sive peccatorem, manifestum temerarium judicium est. Non aufertur correctio fratri in fratrem, sed judicium. Hoc judicare est, quando nec loquitur cum eo nec comedit, imo alios a consortio ejus subtrahit. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sigͦ. Et qñ qͥdẽ ꝓpt̾ malã intentionẽ bona
fiunt. mala. gͦ mala ꝑ se facta mala inten¬
tione qͣnta ert : et hoc ẽ. gͦ si lum̃ .i. si utten¬
tio que debet. cẽ. luinen oꝑum. qd̾ inte est.
id ẽ. intua manu tenebre sunt .i. praua.
tenebre .i. mala ꝑ se. mala intentione fcã.¬
qnͣte erunt. pꝰqmͣ male intention simi¬
les uł unice erunt. uł alit̾. lum̃ ẽ. inten¬
tio dicta. quia nota ẽ. illi qui intendit.
Exitꝰ uero rei. qr incertus est. tenebre dicit᷑
Ille enim quiintendit. licet cognoscat qͥd
intendat. nescit tñ qͥd defc̃o eueniat suie
bonũ. siue malũ. ut cũ aliqͥd alicui do. ł
ago. nescio utrũ bono cedat illi an malo.
Dic̃ gͦ. Si intentio qua facis que tibi est
nota. appetitu tẽꝑaliũ sordidata est. qͣn¬
tomagis ip̃m factĩ cuiꝰ exitus dubius ẽ.
qd̃ ⁊ si bene cedat. aliciu qd̾ ñ bona intẽ¬
tione facis. nicħ tibi ꝓderit. qr qͦmͦ fec̃is
tibumputabit᷑. ñ qͦmͦ illi euen̾it. Non po¬

Expanded text:
 etc. Et quandoquidem propter malam intentionem bona fiunt mala, ergo mala, per se facta mala intentione quanta erunt? Et hoc est: Ergo si lumen, id est intentio quae debet esse lumen operum, quod in te est, id est, in tua manu, tenebrae sunt, id est, prava et mala per se mala intentione fantae erunt, postquam malae intentioni unitae erunt? Vel aliter: Lumen est intentio dicta, quia nota est illi qui intendit. Exitus vero rei, quia incertus est, tenebrae dicitur. Ille enim qui intendit, licet cognoscat quid intendat, nescit tamen quid de facto eveniat, sive bonum sive malum. Ut cum alicui aliquid do vel ago, nescio utrum bono cedat illi an malo. Dicit ergo: Si intentio qua facis quae tibi nota est, appetitu temporalium sordidatur, quanto magis ipsum factum, cujus exitus dubius est? Quod etsi bene cedat alicui, quod non bona intentione facis, nihil tibi prodest, quia quomodo feceris tibi imputatur, non quomodo illi evenit. Non po
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ oĩb p̃cipit orare. sicut nec ip̃e ꝓ om̃ĩb
credit᷑ orasse inpassione. s ꝓ ilł qui ñ erãt
indiabolico peccato. nec scient᷑ nͨ ꝑ ĩuidiã.
inpugnabant ueritatẽ. s ꝑ ignorantiam.
Unde ait qr nesciunt qͥd faciunt. hii st̃ uide¬
petrus. qd̾ ꝑ ignorantiã fecerãt sic̃ ⁊ pͥncipes
rat luxuriose dix̃. Pat iã ñ sũ dignꝰ uocari
filiꝰ tuus. prẽm uocat. ⁊ tam̃ filuĩ se dene-¬
gauit. ⁊ in quo debeant imitari subdit.

Expanded text:
nibus praecipit orari, sicut nec ipse pro omnibus creditur orasse in passione, sed pro illis qui non erant in diabolico peccato, nec scienter, nec per invidiam impugnabant veritatem, sed per ignorantiam; unde ait: Quia nesciunt quid faciunt . Hi sunt videPetrus, quod per ignorantiam fecerant, sicut et principesrat luxuriose, dixit: Pater, jam non sum dignus vocari filius tuus . Patrem vocavit, et tamen se filium denegavit: et in quo debe
Abbreviated transcription (Latin):
opptignat fr̃nitatẽ. ⁊ oĩ bono inuidet. ⁊ bo.¬
nũ odit. ⁊inmalo aĩo suo obstinatꝰ ẽ. Qod
peccm̃ obstinatio. uł inpenĩa uocat᷑. hec la¬
bes talis est. ut humilitatẽ penttendi subire
rudas. qui dixit. peccaui tradens sanguinẽ
uistum.⁊ noluit humiliare se.⁊ p̃cari ueni¬
am. s faciliꝰ cucurrit ad laq̃um. ⁊ huic pe
nitentie ñ ignoscit d̾s. hõ huiꝰ mͦi qui diabo¬
licum pectatum incurrit. iã cũ diabło dãpna-¬
discrete ꝓ oĩb oramꝰ. qr discern̾e nescimus.
Cetã peccã ñ dñr ad mortẽ. qr de eis posst̃ peni¬

Expanded text:
invidet, et bonum odit, et in malo suo omnino obstinatus est: quod peccatum obstinatio, vel impoenitentia vocatur. Haec labes talis est, ut humilitatem poenitendi subire icut Judas qui dixit; Peccavi, tradens sanguinem justi , et noluit humiliare se, et precari veniam, sed facilius cucurrit ad laqu. Homo hujusmodi qui diabolicum peccatum incurrit, jam cum diabolo damnatdiscrete pro omnibus oramus, quia discernere nescimus. Caetera peccata non dicuntur ad mortem, quia de eis poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ieruuando ꝓpt̾ peccatã. Ul unge oleo sp̃c
gaudendo. Preposterꝰ ordo ẽ ibi. Ideo laua
fatiẽ tuam unge caput tuum. ne cum
ieumaũis ad laudem hominũ ieuinare
uidearis. Qui est in abscondito .i. inet̾ni

Expanded text:
jejunando propter peccata. Vel unge oleo Spirigaudendo. Praeposterus ordo ibi est. Ideo lava faciem, unge caput, ne cum jejunaveris, ad laudem hominum jejunare videaris. Qui est in abscondito, id est, i
Abbreviated transcription (Latin):
Instructis ilł inꝑfectiori iusticia. agit de
fiue. ut ñ c̃ hoc fine faciant. scł ꝓpter
humanũ fauorẽ ⁊ agit detͥb uirginib
elemosina. ieunio. oratione. remouendo
a singłis hunc finẽ. Non ꝓhibet fieri oꝑa
coram hominib qr suꝑiꝰ dixit. luceat lux
⁊ hoc p̃cipue agebant. hypochrite. qͥ sub sp̃e
.i. fcã tua. in notesc̾e noli ea intentione si¬
cut hypocrite qui iã receꝑunt mercedem
laudis. Uł receꝑunt quidam eoꝵ m̃cedẽ suã.

Expanded text:
Instructis illis in perfectiori justitia agit de fine, ut non tamen hoc fine faciant, scilicet propter humanum favorem. Et agit de tribus virtutibus, eleemosyna, jejunio, et oratione, removendo a singulis hunc finem. Non prohibet fieri opera coram hominibus, quia superius dixit: Luceat lux et hoc praecipue faciebant hypocritae, qui sub specie tificare et innotescere, ea intentione sicut hypocritae, quia receperunt mercedem laudis: vel receperunt quidam eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ligite. Ponit tͥa gen̾a inunicoꝵ. Alii enĩ
manu nocent. alii lingua. alii corde. qͦs
p̃cipit diligi. Odientes corde inmicantur.
Calũpmantes ore. ꝑ soqñtes manu. ꝓphete.
uident᷑ cẽ ꝯtrarii hiuc p̃cepto. qr mala ini¬
micis inp̃cantur. S ip̃i uidet᷑ uolũtatẽ dĩ aꝓp

Expanded text:
tc. Ponit tria genera inimicorum - alii enim manu nocent, alii lingua, alii corde, quos praecipit diligi. Odientes corde inimicantur, calumniantes ore, persequentes manu. Prophetae videntur esse contrarii huic praecepto, qui mala inimicis imprecan
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ⁊̃ noĩa alt̾nant᷑. Deinde seqͥtur actꝰ.
qͥ ẽ morᷤ ĩ porta. Tandẽ ꝯsuetudo. q̃ ẽ. mors
qͣtriduani. Cũ gͦ ꝓhibeat iram uidet᷑ ꝯtͣrs
eẽ . ei. qui dit̃. Irascimini ⁊ nolite peccare.
s qui dic̃ irascimini de ꝓpassione dicit.
q̃ auferri ñ potest. ⁊ ñ ẽ. crimin alis. ĩ mo
Iram hic ꝓhibet. ⁊ ip̃am uoluntatẽ mechan¬
di. ꝑ q̃ duo intelligunt᷑. om̃s motꝰ ad nocen¬
dum fr̃i. ⁊ om̃s motꝰ ad ꝯcupiscendas car-¬
nales uoluptates. Qui duo mot᷑ uocantur
ira.⁊ ꝯcupiscentia exquib õs actꝰ iascunt᷑.¬

Expanded text:
am nomina alternantur. Deinde sequitur actus, qui est mors in porta. Tandem consuetudo, quae est mors quatriduani. Cum ergo prohibeat iram, videtur contrarius esse ei, qui dicit: Irascimini et nolite peccare . Sed qui dicit, Irascimini, de passione dicit, quae auferri non potest, et non est criminalis, imo  ipsam voluntatem moechandi, per quae duo intelliguntur omnes motus ad nocendum fratri, et omnes motus ad concupiscendas carnales voluptates. Qui duo motus vocantur ira et concupiscentia, ex quibus omnes nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. si sine ꝯtentione. Hoc face̾ possumus.
Sm autẽ ut aitapłs potiꝰ debemꝰ pati fraudẽ
ꝑtunicam que carni ꝓpinqͥor ẽ necessaria
intelliguntur. Ppalliũ suꝑflua. Dimitte¬
si dico iniudicio leserit fidelẽ. uel res abst¬
ulerit. s eũ seruire sibi coeg̾it ut in cap¬
tiuitate solet fieri. patiat᷑. ⁊ seriuat. ⁊ eciã
plusqͣm p̃ceꝑit. S si angariau̾it eũ aliqͥd
illicitum facere ut peccatũ. pociꝰ patiat᷑ semn¬
t̃fici. Qd̃ in hac methaphora intelligitur.
Qcunq angariau̾it te mille passus. id ẽ.
aliqd̃ licitũ opꝰ. ille .4. pass st̃ it̾ sabbati.
inquo seruilia oꝑaphibentur. gͦ mille passꝰ.
ñ ẽ seruile opꝰ s licitũ. Qd̃ ⁊ numerꝰ mille¬
narus. designat. qui ꝑfectionẽ designat.

Expanded text:
r, si sine contentione hoc facere non possumus; sin autem, ut ait Apostolus , potius debemus pati fraudem Per tunicam quae carni propinquior est necessaria intelliguntur, per pallium sus, non dico laeserit fidelem, vel res abstulerit, sed si eum servire sibi coegerit, quod in captivitate solet fieri, patiatur et serviat, et etiam plus quam praecepit. Sed si angariaverit eum aliquid illicitum facere, ut peccatum, potius patiatur se interfici, quod in hac metaphora intelligitur: Quicunque angariaverit te mille passus, id est, aliquod licitum opus, mille enim passus sunt iter Sabbati, in quo servilia opera prohibentur: ergo mille passus non est servile opus, sed licitum, quod et numerus millenarius desig
Abbreviated transcription (Latin):
enti ded̾it. Et. d̾d̾. qui dicebat. Si reddidire¬
multos puniunt. St̃ i. uicarii dĩ scłares
potestates. que uice dĩ malos dãpnant.⁊ ad
utilitatẽ eoꝵ. ⁊ ad t̾rorem alioꝵ. Licet ã istis
uindictas de maleftĩs acciꝑe. s zelo iusticie.
ñ delectatione pene. sicut d̾s facit. Hoc modo
puniebat dd̾. Suas ⁊̃ inurias potest uindi¬

Expanded text:
enti , et David, qui dicebat: Si reddidi remultos punivit. Sunt enim vicarii Dei saeculares potestates, quae vice Dei malos damnant, et ad utilitatem eorum et ad terrorem aliorum. Licet enim istis vindictas de malefactis accipere, sed zelo justitiae, non delectatione poenae, sicut Deus facit, hoc modo puniebat David. Suas etiam injurias potest vindi
Abbreviated transcription (Latin):
uindicta ego retͥbuã. uł in ꝑsona mea. uł
ꝑuicariũ qui si ferit hoĩem s pecc̃m ut hõ
corrigat᷑. Tres innirias ponit. lesionẽ ĩ ꝑso¬
na. rerũ ab lationẽ. ⁊ angarias inseruitiũ
qͣs om̃s iubet d̾s tolerare. De lesione enim
ꝑsone agit cum dicit. Siqͥs ꝑcusseri te in
maxillã ⁊c̃. Qmͣiuis ad litt̾am ñ ab surdũ

Expanded text:
go retribuam , vel in persona mea, vel per vicarium, qui non ferit hominem, sed peccatum ut homo corrigatur. Tres injurias ponit, laesionem in persona, rerum ablationem, et angarias in servitium, quos omnes jubet tolerare. De laesione enim personae agit, cum dicit: Si quis percusserit te in maxillam, etc. Quamvis ad litteram non absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Si uirne cogeris amalo ẽ .i. ob incredu¬
litatem audientis. Non dic̃ malũ est. s a ma¬
tib. iuret. Non enĩ negligenda ẽ. fama inqͣ
ꝓximꝰ occidit᷑. ¶ Audistis. Docet iter̃ habũ¬
dantiorem iusticiã. Moy ses dedit quoddã
enĩ õs ẽẽnt temerarii in lesionib aliorũ.
posuit penã. ut refrenarent᷑. Itẽ qr ñ pote.
rat. retrah̾e manꝰ lesoꝵ. auindicta. saltem
uoluit irã eoꝵ ꝯtẽꝑare. ne suꝑ in iuiriã se¬
undicarent.s ꝓ pari parem redderent
talionẽ. Solent ii. iniuriati iniuiriam¬

Expanded text:
cat: Si jurare cogaris, a malo est, id est, ab incredulitate audientis, non dicit malum est, sed a matibus juret, non enim negligenda est fama, in qua proximus occidatur, Audistis, etc. Docet iterum abundantiorem justitiam. Moyses dedit quoddam enim omnes temerarii essent in laesionibus aliorum, posuit poenam ut refrenarentur. Item quia non potuit omnino retrahere manus laesorum a vindicta, saltem voluit iram eorum contemperare, ne super injuriam vindicarent se, pro pari parem redderent talionem. Solent etiam injuriati gravius inj
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ incelo. ⁊ int̾ra. diu̾sis modis uariari
dominiro homine deitas sedet. ⁊ sue uo¬
luntat nunqͣm ille hõ contradix̃. ita ĩ
terra .i. in eccłia fiat. uł sicut in celo .i.
celo .i. in anima uist. ita int̾ra .i. incarne.
itt nlło mͦ caro contͣdicat sp̃ui. sed in ead̾e
uoluntate ꝯsentiat cũ eo. Uł sic̃ incelo. idẽ
num. quo illam mĩam ad ipiscipossimus.
ut simus scił misericordes. Beati .ii. miscd̾es¬
resistat. postulat altiꝰdonũ. ut dm̃ uideas.
scilicec clare remotis oĩb nebulis fantasm¬

Expanded text:
Sicut in coelo et in terra. Diversis modis variari Dominico homine deitas sedet, et suae voluntati tanquam ille homo contradixit, ita in terra, id est in Ecclesia fiat. Vel sicut in coelo, icoelo, id est in anima justi, ita in terra, id est in carne, ut nullo modo caro contradicat Spiritui, sed in eadem voluntate consentiat cum eo. Vel sicut in coelo, id est num, quo illam misericordiam adipisci possumus, ut simus scilicet misericordes. Beati enim miseresistat, postulat altius donum ut Deum videat, scilicet clare remotis omnibus nebulis phantasm
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suꝑfluũ. ⁊ generat ꝑiuriũ si sepiꝰ freq̃ñ¬
tet᷑. neq ꝑ celũ. Qa ꝓhibuerat oĩo uirare ne¬
ubiq s uoluit significare dignitatẽ qͥa
maiorẽ pulchritudinẽ hc̃ celũ. qm t̾ra.
⁊ plus dm̃ ammiramur inceli treatione

Expanded text:
fluum, et generat perjurium, si saepius frequentetur. Neque per coelum. Quia prohibuerat omnino jurare ubique, sed voluit significare dignitatem coeli, quia majorem pulchritudinem habet coelum quam terra, et plus admiramur Deum in coeli creatione
Abbreviated transcription (Latin):
suspicionẽ. ⁊ tẽptationẽ aluid. faciendũ
ꝓpt̾ aliud. ut urare ꝓpt̾ incredulitatem
hominũ. ne peccent in nobis ꝓximi male
suspicando de nobis qr credulitas ẽ famã
deistis ultimis. qr ꝑ se ñ ẽ. malum qr si cẽc

Expanded text:
suspicionem et tentationem. Alia facienda sunt propter aliud, ut jurare propter incredulitatem hominum, ne peccent in nobis proximi male suspicando de nobis, quia crudelitas est famam de istis ultimis, quia per se non est malum, quia si esset
Abbreviated transcription (Latin):
fiat uoluntas. Iste tres que restant non
possunt a dimpleri. ꝑfecte nisi in celo. Pa¬
stꝰ illo pane petit qd̃ uoluntas dĩ fiat. ĩ
t̾ra. sic̃ incelo. Dus uoluntates st̃ in deo.
bitͥo aufert. qr õs hoĩes saluos uult fieri.
qd̾ tñ inlibera uoluntate eoꝵ positũ ẽ.

Expanded text:
a, etc. Istae tres quae restant non possunt impleri perfecte nisi in coelo. Pastus illo pane, petit quod voluntas Dei fiat, in terra sicut in coelo. Duae sunt voluntates in Deo: bitrio aufert, qua omnes homines vult salvos fieri, quod tamen in libera voluntate illorum positum est.
Abbreviated transcription (Latin):
stri subtilitatẽ. ĩ aliq̃ errorẽ nos inducat aũ
debemꝰ ex̾citationẽ illar̃ scͥpturaꝵ dimitt̾e.
⁊ more rustici uiu̾e. qmͣ sapientes hetici
perire. Rursus ocłs nr̃ ẽ. uita ꝯtẽ platiua.
Sigͦ nos illa scandalizat indesidiã mitẽdo.
ut plures monachos facit. deseramꝰ eã et
ad actiuam transeamꝰ. ⁊ aliquẽ laborem

Expanded text:
stri subtilitatem in aliquem errorem nos inducat, ante stri subtilitatem in aliquem errorem nos inducat, ante debemus exercitationem illarum Scripturarum dimittere, et ante rustice vivere, quam sapientes haeretici pereamus. Rursus oculus noster est vita contemplativa. Si ergo illa scandalizat nos in desidiam mittendo, ut plures monachos facit, deseramus eam, et ad activam transeamus, et aliquem laborem
Abbreviated transcription (Latin):
mala fuit. Mulierem accipit hic carnalẽ¬
uoluptatẽ.⁊ fornicationẽ large. Hõ it debet
ẽẽ. sponsa xp̃i. ⁊ herere ei qͣi et̾no bono. Si
qͥs gͦ relicto et̃no bono. adheret alicui in¬
feriori. siue ydol. siue auro. siue mulieri.¬
siuo uiro. uł alii uoluptati a deo fornicat᷑.
Qd̾ si. Ponit finẽ p̃cepti. addens eciã de oꝑa.
malã intelligentiã ⁊ oꝑationẽ ate. remoue.
Pocłm enĩ. intelligentiã accipit. ꝑ manũ
opationẽ. Phec enim duo sola peccant ho¬
mines.s priꝰ de ocło agit. Oculꝰ iste ita
laege accipitur. ut sig̾cet qͥcqͥd ad intelli¬
intelligentiam illuminat docendo scͥpt᷑as.
S istedocet scłaria: sinist̾ est. si celestia dex.
exponit. scandalizat te aliqm heresim
int̾ponendo erue esi a de.⁊ eciã seꝑa lõge.
Iter̃ ocłs ẽ rõ ⁊ exercitiũ nr̃m inscripturis.
Sigͦ ex̃citatio nr̃a ĩ diuina scͥptã ꝑ ingenii no¬

Expanded text:
mala fuit. Mulier enim hic accemala fuit. Mulier enim hic accearge: homo enim debet esse sponsa Christi, et adhaerere ei quasi aeterno bono. Si quis ergo relicto aeterno bono, adhaeret alicui inferiori, sive idolis, sive auro, sive mulieri, vel alii voluptati, a Deo fornicatur. Quod si ponit finem praecepti, addens  sic  etiam malam intelligentiam et operationem a te remove . Per oculum enim intelligentiam accipit, per manum operationem. Per haec enim duo soli peccant homines: sed prius de oculis agit. Oculus iste ita large accipitur, ut significet quidquid pertiintelligentiam illuminat docendo Scripturas: si iste docet saecularia, sinister est; si docet coelestia, dexter exponit scandalizat te, aliquam haeresim interserendo, erue eum a te, et etiam separa longe. Iterum oculus est ratio, et exercitium nostrum in Scripturis. Si ergo exercitatio nostra in divina Scriptura, per ingenii no
Abbreviated transcription (Latin):
ri. uł alit̾. ad u̾sarius est diuinꝰ sermo qui
nr̃e carnis. uoluptatib adu̾sat᷑.⁊ qmͣ du
sermo. Iubet gͦ ut sit cõsentiens ille qͥ lesit
ditmo sermoni. qͥ p̃cipit dilig̾e adu̾sarios
nr̃os ⁊ eis reconciliari. nesimiłr sit cã. quare
tradat᷑ iudici. Quadrantẽ uocat minma
reccã. qr quia quadrans ẽ. genꝰ nũmi qui
habet duo minuta qͣi dicat. Donec ꝑsoluat
i dest luat eciam minima peccata. qd̾ ñqͣm
or. Ignis enĩ sig̾cat caritatẽ. aer uitã nr̃am.
stis. Egit huc usq de oĩ motu adnocendũ.
mͦ agit de oĩ motu. ad ꝯcupiscendũ. qͥ ꝑ me¬
chationẽ intelligit᷑. qͣi dicat. Adhuc osten¬
do qͦ modo sit habundantior iusticia ur̃a
iusticia scͥbaꝵ. lex ꝓhibet actualẽ forni¬
cationẽ. Ego u̾o eciã mechiam cordis. Si ã¬
obicit qd̃ lex p̃cipit ñ ꝯcupisces uxorẽ ꝓr¬
ablatione aliene coniugis ut nullꝰ scilicet
naliũ uoluptatũ. S corrupta natura ho

Expanded text:
etc. Vel aliter: Adversarius est divinus sermo, qui etc. Vel aliter: Adversarius est divinus sermo, qui nostrae carnis voluptatibus adversatur: et qusermo. Jubet ergo, ut sit consentiens ille qui laesit divino sermoni, qui praecipit diligere adversarios nostros, et eis reconciliari, ne similiter sit causa quare tradatur judici: quadrantem vocat minima peccata, quia quadrans genus est nummi qui habet duo minuta. Quasi diceret: Donec persolvat, id est luat etiam minima peccata, quod nunquor; ignis enim significat charitatem, aer vitam nostram, stis, etc. Egit huc usque de omni motu ad nocendum, modo agit de omni motu ad concupiscendum, qui per moechationem intelligitur; quasi diceret: Adhuc ostendo quomodo sit abundantior justitia vestra justitia scribarum. Lex prohibet actualem fornicationem, ego etiam moechiam cordis. Si aod lex praecipit, non concupisces uxorem prablatione alienae uxoris, ut nullus scilicet nalium voluptatum; sed corrupta natura hom