comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irã nullus quocumq uadat euadit: et cuiꝰ
mi scđam ubicũq sit potest inuenire : Qui
nus qua uult ire siue certis necessitatib im¬
peditis. siue laborare nolens ad incerta suf¬
fragia et ñ ad finienda sed ad mutanda pe¬
ricula: ꝓculdubio isti deserendi ñ s̃mr̃niste¬
rioxp̃iano: Siaut̃ hoc audito abire malue¬
rint: nec iłł manendũ ẽ qui propt̃ illos ma¬
nebant quia ibi iã ñ s̃ ꝓpt̃ quos manere ad¬
huc debeant: Quicumq: igitur istomodo fu¬
git in aeccłae necessariũ mỹnisteriũ illo fugien
uit alim̃ta subtrahantur: mer cennariusille est
quiuidet lupũ uenientẽet fugit. qm̃ ñ ẽ ei curade
ouib Hȩct quia mecõsulustifr̃ dilectissime.
qua existimauiueritate etrerta caritatere seripsi.
sed nemeliore si inuemires sequaris sẽtentiã ñ p̃¬
dentes et sc̃iuiri et uelle et facere meruer : Etint̃
dentes obtrectantiũ asiu ꝓposituntentione mi¬

Expanded text:
iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente iuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praedentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione mi
Abbreviated transcription (Latin):
sifiat ista sortitio Sedsi facta fuerit.
quis eã rephemdere audebit: quis ñ
eã nisi inperitus aut inuidus. congrua
p̃dicatione laudabit: quod si ñ placet
facere. cuiꝰ facti ñ occurrit exemplũ.
nullus fugã faciat. ut eccłȩ ministeri¬
um maximȩ intantis periculis neces¬
sarius ac debitũ desit Nemo accipiat ꝑ¬
sonã suã : ut sialiqua gr̃a uidetur ex¬
tollere. idõ sedicituita et obhoc fuga
dicit: om̃ib displicet: Sunt sane. qui
arbitrantur ep̃os etclericos. ñ fugientes in
talib periculis. sed manentes facere ut
plebes decipiantur cũ idõ ñ fugiunt.
quia manere suos p̃positos cernunt: Sed
facileẽ hancrephensionẽ uł inuidiã de¬
uitare. alloquendo easdẽ plebesatq
ne uob̃ministraremꝰ quicquid salutiurȩ
quandouere uidetur utile ẽẽ adloca tutio¬
ramigrare : Quo audito : siuł om̃suł ali¬
qui dixerint. in illius potestate sumꝰ: cuiꝰ

Expanded text:
si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbtalibus periculis, sed manentes, facere ut plebes decipiantur, cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos cernufacile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque ne uobis non ministremus, quicquid saluti uestquando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
mihi uidetur quimaneant et qui
fugiant: sorte eligendi sunt. Quienĩ
dixerint sepotius fugere debere. aut
timi diuidebuntur : quia inminens
malũ sustinere noluer̃ aut arrogã¬
tes quia se magis qui seruandi essent
necessarios a eccłȩ uidicarunt:
Deinde fortassis hi qui mel iores st̃
eligant profrib: animas ponere. ethi
seruabuntur fugiendo quorũ ẽ minꝰ
utilisuita: quia minor cõsulendi ẽ
etgub̾nandi peritia: Quitam̃ si pie
sapiunt. contradicent eis quos ui¬
dent etuiuere potius oppor tere :¬
et mori magis malle quã fugere :
Idõ sicut scriptũ ẽ: contraditiones
sed at sortitio. et int̃potentes definit :
Melius enĩ ds̃ in huiꝰ cemodi ambagib
quã homines iudicant: Siue dignet᷑
ad passionis fructũ uocare meliores
et parcere infirmis. siue istos facere
ad mala ꝓferenda fortiores ethuc
uitae subtrahere : quorũ ñ potest
aeccłae tantũ. quantũ illorũ uita ꝓ¬
desse: Resquidẽ fiet minꝰ usitata:

Expanded text:
mihi uidetur, qui maneant et qui mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata,
Abbreviated transcription (Latin):
tor periclitantẽ deserere: etiam si
inscapham transiendo uel etiam
natando possint effugere : Quibus
enĩ metumus nenr̃a desertione pe¬
reant non temporalẽ mortẽ quae
quandoq uentura est : sed ae ternam
quae potest siñ caueatur uenire. et po¬
test sicaueatur etiã ñ uenire metuimꝰ:
Incommuni autẽ periculo uitae huius
quur estimemus. ubicumq fuerit
hostilis incursus. om̃s dericos et non
etiam omnes laicos esse morituros.
ut simul finiant hanc uitam. cuisunt
clericinecessarii : Aut quur non
speramus sicut aliquos laicos sic eti¬
amdericos remansuros. a quibus eis
necessarium ministerium ualeam ex¬
hibere: quam quam sunter dĩminis¬
tros inde sit disceptatio quieorum
maneant refuga omnium et quieo¬
rum fugiant. ne morte omniũ de¬
seratur a ecclesia: Tale quippecer¬
tamen erit inter eos ubi utriq fer¬
uent caritate: ut utriq placeant
caritati. Quae disceptatio si aliter
non potuerit terminari: quantum

Expanded text:
tor periclitantem deserere, etiam si tor periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
te utseruentur quiministrent eis. quos
post illam cladẽ residuos potuer int
inuenire . quid fiet ubiom̃s uidentur
interituri. nisi om̃s fugiant: quidsi hac¬
tenꝰ seuiat illa pernities. ut solosmi¬
nistros aecclesiae per sequatur. quid
dicimus anrelinquenda est aminis¬
tris fugientibus a ecclesia. neamori¬
entibus miserabilius relinquatur:
sed silaicinon queruntur ad mortẽ.
possunt occultare quo quomodo e põs
et clericossuos sicut ille adiuuerit
incuius potestate sunt oma qui potest
etnon fugientes ꝑ mirabilem conser¬
uare potentiã. Sedidõ querimus. quid
nos facere debeamus. ne in omnibus
exspectando diuina miracula. tẽp¬
tare dnm̃ iudicemur Nam quidẽ
talis est istatempestas quandolaicoꝵ
et clericorum est commiune pericu¬
lum: sicut innauiunac ammune
periculum est mercatorũ atq
nautarum. Uerum absit ut tanti
pendenda sit haec nauis nr̃a: ut debe¬
anteam naute et maxime guber na¬

Expanded text:
te, ut seruentur, qui ministrent eis, quos te, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime guberna
Abbreviated transcription (Latin):
lioribus seruirent. Recte hoc fit aqui¬
busdã quando non de sunt alii ꝑ quos sup¬
pleatur aecclesiasticum ministerium
ne ab omnibus deseratur. Quod fecis¬
se athanasium: supra diximus Nam
ille mansit in carne catholicafides no¬
uit: quae aduersus adrianos hereci¬
cosore illius & a more de fensa est. Sed
quando est cõmune periculũ. magisq
timendũ ne quisquã id facere credatur:
non consulendi uoluntate sedtimore mo¬
riendi. magisq fugiendi obstet exem¬
plo quam uiuendi prosit offitio: nul¬
laratione faciendum est. Deniq: sc̃s̃
dauid nese committer& periculis plio¬
rum etfortassis extingueretur sic ut ibi
dictumẽ lucernaisrł a suis hoc petenti¬
bus sumpsit nonipsae p̃sumpsit. Alio quin
eum cre derent hoc fecisse non consideratio
Occurrit autẽ alia quaestio: quã contẽp¬
nere non debemus Sienim haec utilitas
neglegenda est ut aliqui ministri propte¬
rea fugiant imminente aliqua uastita¬

Expanded text:
lioribus servent. Recte hoc fiet a quilioribus servent. Recte hoc fiet a quibusdam, quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum minine ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus; namille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haerecos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere crnon consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin eum crederent hoc fecisse non considerationOccurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastita
Abbreviated transcription (Latin):
potestabeis calix iste transire fiat uolũ¬
taseius. qui mali aliquidñ potest uelle
Certe iam uides. quodte scripseras ñ
uidere quantũ boni consequantur
populixp̃iani : si in p̃sentib malis ñeis de¬
sit p̃sentia ministrorũ xp̃i. Quorum
uides etiã quantũ obsit absentia . dum
sua quer̃ non quae ihũ xp̃i : nechabent
illam de quadictũ ẽ. nonquerit quae sua
sunt: necimittantur eũ quidix̃. Non
querens quod mihiutile sit: sed quod
multis ut salui fiant. Quietiã ꝑsecuto¬
ris principis illius insidias non fugisset.
nisise aliis quibus necessariuserat. serui¬
reuoluisset Propt̃ quod: ait. Compel¬
lor aut̃ ex duob comcupiscentiã habens dis¬
soluietes secum xp̃o multomagis optimũ:
manere aut̃ in carne necessariũ ꝓpt̃ uos i
hic fortasse quis dicat. idõ debere sugere
dĩ ministros talib imminentib malis ut
se putilitate aeccłae tẽporib: tranquil¬

Expanded text:
potest ab eis calix iste transire, fiat uolunpotest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in Fortasse quis dicat ideo debere fugere Dei ministros talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
aliis baptismũ flagitantib: aliis recon¬
ciliationẽ. aliis etiã poe nitentiae ipsi¬
us actionẽ. om̃ib: comsolationẽ. etsa¬
cram̃toꝵ confectionẽ eterogationẽ :
ubi siministri desint. quantũ exitium
sequitur eos qui deisto sđo uel nonre¬
generati exeunt uł ligati: quantus
est etiamluctus fideliũ suorũ quieos
secum in uitae aeternae requiẽ ñ
habebunt quantus deniq gemitusom¬
niũ et quorundã quantablasphe¬
mia de absentia ministeriorũ etminis¬
trorũ : Uide quid faciat malorum
temporaliũ timor. et quanta sit in eo
adquisitio malorũ aeternorum.
Siautẽ ministriad sint: ꝓuirib quas eis
dñs subministrat. omnib subuenit᷑.
Alu baptizantur. alii reconciliantur.¬
non nulli dominici corporis cõmunio¬
ne fraudantur. Om̃s comsolantur:
aedificantur. ex hortantur ut dm̃ ro¬
gent. qui potens est om̃a quae timentur
auertere Parati adutrumq ut siñ

Expanded text:
aliis baptismum flagitantibus aliis reconaliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non
Abbreviated transcription (Latin):
castitas fidei. quã nefeminae uiolenter
constuprentur in carne. quia uiolentia
non uiolatur pudicitiã simente seruatur
Qm̃ nec in carne uiolatur. quando uo¬
luptaspatientis. sua turpit̃ carne ñ utit᷑.
sed sine consensione toleratur. quod ali¬
usoperatur. Magistimeamꝰ nelapi¬
desuiui extimguantur deserentibus
nobis: quam ne la pides etlignat᷑ reno¬
rũ edificiorũ incemdantur. p̃sentib: no¬
bis : Magis timeamꝰ ne membracorpo¬
ris xp̃i destituta spiritali uictunectent᷑
quã membracorporis nr̃ioppressa hos¬
tili impetutor queantur Nonqui aista
non sunt uitanda cumpossunt: sed qr
potius ferendas quandouitarisine im¬
pietate non possunt. Nisiforte quis quã
comtenderit: nonesse ministrũ impium.
qui tunc subtrahit ministeriũ pietati
necessariũ quando magis ẽ necessariũ
An non cogitamꝰ cum adistorũ periculũ
ꝑuenitur extremũ. nec est potestas ul¬
lafugiendi. quantus ab utroq sexufie

Expanded text:
castitas fidei, quam ne feminae uiolenter castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fier
Abbreviated transcription (Latin):
riumq: sub trahitur. quidest nisi mer¬
cennariorũ illa fuga dã nabilis quibus non
ẽ cura deoiubus: uenit enĩ lupus non homo
sed diabolus. quiplerumq fideles apostatas
esseꝑsuadet. quib cottidianũ ministe¬
rium dominici corporis de fuit. et pe¬
ribit infirmꝰ intua nonscientia sed igno
tur. sed formidine superantur. quare
non potius contrasuumtimorẽ d nõmi¬
serante atq adiuuante fortit̃ dimicant.
ne mala sine cõparatione gra uiora. quȩ
multo amplius sunt trem̃da comtingan:
fithoc ubicaritasdĩ flagrat. ñ mundi
cupiditas fumat. Caritas enĩdicit Quis
infirmatur & egoñ infirmor : quis scan¬
dalitatur etegoñ uror : sed caritas:
exdõ est. Oremꝰergo ut ab illo detur a
quo iubetur : sed ꝑhanc magistimeamꝰ.
neoues xp̃i spiritalis ne quitiae gladio
in corde quã ferro incorpore truciden¬
tis genere morituri sunt: Magis cimea¬
mus. ne sensuinteriore corr upto pereat

Expanded text:
riumque subtrahitur; quid erit nisi merriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium dominici corporis defuit; et peribit infirmus in tua non scientia, sed ignorluntur errore, sed formidine superantur; quare non potius contra suum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cuinfirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Sed charitas ex Deo est. Oremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur; et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidenunque mortis genere morituri sunt. Magis timeamus ne, sensu inte
Abbreviated transcription (Latin):
Quur istas dominicas uerasq semtentias
unam scilicet ubi fuga sinitur aut iube¬
tur. altera ubi arguitur atq: culpatur.
sic intelle gerestudent ut int̾serepperi¬
antur nonesse contrariae sicut non s̃:
& hoc quomod orepperitur nisi attem¬
datur quodiam superius disputaui:
Tunc de locis inquib sumus p̃snente ꝑse¬
cutione fugiendũ esse xp̃iministris. quã¬
do ibi plebs xp̃i non fuerit cuiministre¬
tur: aut potest impleriꝑalios ne cessa¬
riu ministeriũ quibus eandẽ non est cau¬
sa fugiendi : sicut insporta sũ missus qđ
supra memoraui fugit apłs. cuma ꝑsecu¬
tore ipsae ꝓpriae quereretur. alus utiq
necessitatẽ similẽ ñ habentib aquib illic
ministeriũ. absit ut desere retur a eccłae
Sic̃ fugit sc̃s̃ athanasius alex andrinꝰ ep̃s cũ
eum spetialit̃ ad p̃hendere constantius cu
per& imperator. nequaquã a caeteris de¬
serta plebecatholica quȩ in alex andria cõ

Expanded text:
uas Dominicas verasque sententias, uas Dominicas verasque sententias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se non reperiantur esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur nisi attendatur, quod jam superius disputavi, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi plebs Chritur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur ecclesiae, sicut fugit sanctus Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Consperet imperator, nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria comma
Abbreviated transcription (Latin):
fitii certa desertio. sine quo est plebi
certa ꝑnities. ñ in rebus uitae huiꝰ sed
alterius quae in cõparabilit̃ diligenti¬
us sollicitiusq curanda est: Nam sicer¬
ta essent istamala quaetimentur. nem
locis in quib sumꝰ forte comtingat. prius
ide fugerent om̃s. propt̃ quos ibi ma¬
nendũ est: et nos amanendi necessita¬
te liberos redderent. Nonenĩ quisq
est quidicat ministros manere oporte¬
re. ubi iam non fuerint. quib necessesit
ministrare. Ita quidã scĩ ep̃i de hispa¬
nia profuger̃ : prius plebib partim
uitate disꝑsis Sed multo pluribus
illic manentibus. propter quos mane¬
rent. subeorundẽ periculorũ densita¬
te manserunt. Et si aliqui deseruer
plebes suas. hoc est quod dicimꝰ fieriñ de¬
bere. Neq enĩ tales doco auctorita¬
te diuina: sed humano uel errore decep¬
tr uel timore sunt uicti: Q uur enim
exhorrent. qui uidet lupum uenien¬
temfugit : qm̃ non est eicuradeo uib:¬

Expanded text:
ficii certa desertio, sine quo est plebi ficii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim uitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cuexhorrent, qui videt lupum venientem et fugit, quoniam non est ei cura de ovib
Abbreviated transcription (Latin):
gis debemꝰ fugere steriles passiones quã¬
do est barbaricus et hostilis incursus:
Uerum est quidẽ et acceptabile. sed his
quos aecclesi astici offitii ñtenent uin¬
cula. Nam quidades hostiles ideoñ
fugit cũ possit effugere. non deserat
ministeriũ xp̃i. sine quo non possunt
homines uel fieri. uel uiuere xp̃ia¬
ni: maiorẽ caritatis inuenit fructũ.
quã qui non propt̃ fr̃s. sed ꝓpc̃ seipsũ
fugiens: atq comp̃hensus nonnegat
xpm̃. suscipitq: marcyriũ. Quidẽ
ergo quod in epła tuapriore posuisti:
Dicis enĩ. Siin aecclesiis ꝑsistendumẽ.
quid simus nobis uel populo ꝓfuturi
ñ uideo. nisi ut ante oculos nrõs uiri
cadant. feminae constuprentur. ince¬
dantur a ecłae. nos ipsi tor mentisde¬
ficiamus cum de nobis queritur quod
non habemus Potens ẽ quidẽ ds̃ audi¬
rep̃ces familiae suae. et haec quae
for midantur auertere. necidõtam̃
ꝓpt̃ ista quae incertas̃ debetesse nr̃iof¬

Expanded text:
gis debemus fugere steriles passiones, quangis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus non negat Christum suscipitque martyrium. Quid est ergo, quod in epistula tua priore posuisti? dicis enim: \'Si in ecclesiis persistendum est, quid simus nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri of
Abbreviated transcription (Latin):
gent Autigit᷑ ad loca munita omstrã¬
seant: autqui habent remanendineces¬
sitatẽ ñ reliꝰquantur ab eis ꝑquos illoꝵ
c̃aecclesiastica supplenda necessitas
Ut aut parit̾ uiuant : aut parit̃ suffe¬
rant. quod eospat̃ familias uolet ꝑpeti
quia palus patiuntur appar& : Illisci¬
licet. quicũ se possent talib malis eripe¬
re fugiendo. nealioꝵ necessitatẽ dese¬
rerent: manere maluerunt. Hincma¬
xime ꝓbaturilla caritas: quã iohan¬
nes apł̃s cõmendat dicens : Si c̃ xp̃s ꝓnobis
animã suã posuit. sic et nos debemꝰ ani¬
mas profratrib ponere. Nã qui fugi¬
unt uel suis de uincti necessitatib fuge¬
renonpossunt: si cõp̃hensi patiuntur.
eis ad xp̃ianam salutẽ indigebant de¬
serere noluer̃ sine dubio suasanimas
ꝓfr̃ib ponunt Vnde illud quodep̃m
quendã dixisse audiuimꝰ sid ñs̃ nobis
imperauit fugã in eis ꝑsecutionib: ubi po¬
test fructus esse marcyrii quanto ma

Expanded text:
gent. aut igitur ad loca munita omnes trangent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apostolus commendat dicens: Sicut Chrisis posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere » . Nam qui fugiunt vel suis devincti necessitatibus fugere non possunt; si comprehensi patiuntur, eis ad christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud quod episcopum quemdam dixisse audivimus, Si Dominus nobis imperavit fugam in eis persecutionibus, ubi potest fr
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ aecdas congregauerat. quas ab eo de¬
sertas fuisse dicamus: numquid quando
apłs paulus. neillũ cõphender et inimicꝰ ꝑ
fenestram insportam sum missus est. eteffu¬
git manꝰ eiꝰ deserta est quae ibierat aec¬
cdlesia necessario ministerio. etñ ab aluis
frib ibidẽ constitutis. quod oportebat
impletũ est : eis quippe uolentib hoc
apłs fecerat. ut seipsũ seruar et a ecdȩ
que . ppriae ꝑsecutor ille quaerebat.
Faciant ergoseruixpi ministri uerbi
et sacramenti eius quod p̃cep̃siue ꝑ mi¬
sit. fugiant omino de ciuitate inciui¬
tatẽ quando eoꝵ quis quã specialiter
aꝑ secutorib queritur. ut ab alus qui
nonitare quiruntur. ñ deseratur ȩcđa :
sed p̃beant cybaria conseruissius. quos
alit̃ uiuere ñ posse nouer̃ Cũ autẽ
omniũ id est ep̃oꝵ et lericorũ et lai¬
corũ ẽ comune periculũ : hiiqui aliis
indigent ñ deserant᷑ abhis quib: indi¬

Expanded text:
nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo denondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiomnium, id est episcoporum et clericorum et laicorum est commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indi
Abbreviated transcription (Latin):
ficer& quando quidẽ dixi neceos esse ꝓhiben¬
dos qui adlocasipos sunt munita migrarede¬
siderant & ministerii nr̃i uincula quib:
nos xp̃i caritas alligauit. nedeseramꝰ ȩcdesi¬
as. quibus nos seruire debemꝰ ñ esse rũpen¬
da Ista quippe uerba s. quae in illa epła posui
lae cumq plebi dĩ ubi sumꝰ manenti. ita neces¬
sarium est : ut sine hoc eã ñ oporteat remane¬
re dicamꝰ dño estonobis indm̃ ꝓtẽctorem.
& in locũ munitũ : Sed hoc consiliũ ꝓpterea
tibi ñ sufficit ut scribis: ne contra dnĩ p̃ceptũ
uel exemplũ facere nitamur : ubi fugien
badicentis Cũ aut̃ ꝑ sequent᷑ uosinciuita¬
teista fugite in aliã : Quis aut̃ credatita
hocdnm̃ fieri uoluisse. ut necessariominis¬
terio. nine quo uiuere nequeunt. deseran¬
tur greges. quos suo sanguine cõparauit:
num quid hocfec̃ ipsae quod seportantib
parentib in aegiptũ paruulus fugit qui

Expanded text:
ficeret: quandoquidem dixi nec eos esse prohibenficeret: quandoquidem dixi nec eos esse prohibendos qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant; et ministerii nostri vincula, quibus nos Christi charitas alligavit, ne deseramus Ecclesias quibus servire debemus, non esse rumpenda. Ista quippe verba sunt quae in illa epistola posui:laecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exemplum facere nitamur, ubi fugiendba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
touenisse. uteidẽ manũ imponer&. quosanꝰ
esse posset. eumq respondisse. si aliquid in
hisposset sibi. hocutiq primitꝰ praestitis¬
set: Etillũ dixisse uisitatũ se fuisse. sibiq
ꝑ somnũ dictũ esse. Uade ad augustinũ
epm̃: ut idẽ tibi manũ imponati etsaluus
eris. Quoddũ comperis set. facere non
distulit: etillũ infirmũ. comtinuo dñs sa¬
dumminimeẽ : quia dũ memorati impen¬
utr̃ nam ilł aduentantib ex aecdesiis ep̃is
uł dericis. recedendũ esset. necneceiq
rescriptis insinuasse. quid magis ab illis
romaniae euersorib esset metuendũ.
Quã eiꝰ epistolã huicscripturae inseriuolui
rato. augustinꝰ indnõ salutẽ : Caritatituȩ
ruisse quod mihi imposuisti: querendo
consiliũ. quid in his periculis quae tem¬
pora nr̃a inuener̃ facere debeatis: Quã uis
enĩ epł̃am illã breuit̃ scripserĩ: nihil me¬
tamen praetermisisse arbitror. quodet
respondentidicere. et querenti audire suf¬

Expanded text:
ogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sadum minime est, cum memorati impenutrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis recedendum esset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui:rato, Augustinus, in Domino salutem. Charitati tuae ruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. Quamvis enim epistolam illam breviter scripserim, nihil metamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere, et quaerenti audire suf
Abbreviated transcription (Latin):
uende oma quae habes & habebis thes¬
aurũ in caelo & uenisequere me Et suꝑ
fidei fundamentũ aedificare desiderans
non ligna foenũ. & stipulã. sedaurũ
argentum. & lapides p̃tiosos. Et erat
tunc annis maior triginta sola suꝑstite
matre sibiq adherente. et de suscepto
eius proposito seruiendidõ amplius. quã
de carnis nepotib exultante. Nameiꝰ
pater : antea de functuserat. Renon¬
tiauit etiamscolasticis quos rector
docebat. ut sibi magis aliũ prouide¬
Acplacuit ei ꝑcepta gra cũ aliis ciuib
& amicis suis dõ pariter seruientib
ad affricã & propriã domum agrosq
remenre. Ad quosueniens. & in quib:
constitutus ferme triennio. & ase iam¬
alienatus cumhis qui eidẽ adhere¬
bantdõ uuebat ieuniis etorationibus
bonisq operibus inlege dnĩ meditans
die acnocte. Et de his quae sibid scogii¬
tanti atq oranti. intellecta reuelabat.
et p̃sentes & absentes sermonib: aclibris
docebat Contigit forte eodẽ tẽpore

Expanded text:
auperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium provideAc placuit ei percepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam remeare: ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferme biennio domus suUnde cum his qui eidem adhaerebant Deo vivebat jejuniis, orationibus, bonis operibus in lege Ddie ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ut mecũ dõ omĩ potenti grãs agatis. dm̃nq
benedicatis: qui mihi tribuit intellectũ
ut haec innotitiã hominũ ec futurieq̃psen
tistẽ poris etuellẽ de ferre etualuissẽ . et
mecũ ac ꝓme oretis. ut illius quondã
uiri. cũ quo ferme annis quadraginta
dĩ dono absq amara ulla dissensione fa¬
miliarit᷑ acdulcit̃ uixi. et in hoc sło emu¬
lator & imitator existam: & infu¬
turo omĩ potentis dĩ ꝓmissis cumeodem
perfruar :¬

Expanded text:
ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesenminum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis quadraginta Dei dono absque amara ulla dissensione familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro omnipotentis Dei promissis cum eodem perfruar
Abbreviated transcription (Latin):
dam poeta siuis iubens. quo sibi tumu.¬
lum mortuo in aggere publicolo¬
carent: progrãmate fixit dicens.
Uiuere post obitum ut uatem uisnos¬
se uiator. Quodlegis eccelõquor
uox tuanempe mea est: Et in suis
quidem scriptis ille dõ acceptus etca¬
rus sacerdos. quantũ lucente uerita¬
te uidere conceditur. recte acsane
fidei spei et caritati catholicae aec¬
cłae uixisse manifestatur. Quodag¬
noscunt quicumq: dediuinis scri¬
bentemlegentes proficiunt. Sedego ar¬
bitror plus exeo illũ proficere potuis¬
se. quieum etloquentẽ in aecda etp̃sen¬
tẽ audire & uidere potuer̃. Eteius p̃¬
sertim inter homines comuersationẽ ñ
ignorauer̃. Erat enĩ non solũ eruditꝰ
scriba in regnocaeloꝵ de thesauro suo ꝓ
uenditis comparauit: uerũ etiã exhis
ad quos scriptum ẽ. sic lo quiminetsic
et docuerit sichomines. magnꝰ uocabit᷑
in regnocaelorũ. Peco autẽ impendio
uram̃ caritatẽ qui haec scripta legitis:

Expanded text:
dam poetarum, suis jubens quo sibi tumudam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: quod agnoscunt qui eum de divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loquimini, et et docuerit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis,
Abbreviated transcription (Latin):
enfitun dooblatumẽ. ecsepultusest
Testamentum nullumfecit: quia
unde faceret pauper dĩ non habe¬
bat: Aecclesiae bibliothecam om¬
nesq codices. diligenter posteris
custodiendos semꝑ iubebat Siquid
uero a ecclesia uel insumptib uelor
namentis habuit fidei presbitero
qui sub eodem domus aeccłae curã
gerebat: dimisit Nec suos consan¬
guineos uł in ꝓposito uel extra con¬
stitutos. insua uita & morte uulgi
more tractauit. Quibus dum ad¬
huc super ess&. idsi opus fuit quod
et caeteris erogauit Nonut diuiti¬
as haberent: sedut aut non minꝰege¬
rent. Clerum sufficientissimũ et mo¬
nasteria uirorũ acfeminarũ comti¬
nentiũ cum suis p̃positis plenã aeccle¬
siã dimisit. unacũ bibliothecis libros
& tractatus uel suos uel alior um
sc̃orũ habentibus in quibus dĩ dono quan¬
tus in aecđa fuerit noscitur. etinhis
semꝑ uiuere afidelibus inuenitur.
iuxta quod etiã saecularium qui¬

Expanded text:
crificium Deo oblatum est, et sepultus est. crificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei quaue in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia c̃sueuerat: Postꝑceptũ baptismũ etiã lauda¬
tos xp̃ianoset sacerdotes absq digna et cõpetẽti
mosdauiticorꝰ quis paucis simi depȩnitẽtia scrib
ipsosq quat᷑ niones iacensinlecto ẽtra parietẽ
positos dieb suȩ infirmitatis intuebat᷑ etle¬
qebat: etubtimaciugit᷑ flebat: Et neintẽtio
eiꝰa quo quã impediretur: ante dies fermede¬
cẽ quã exiret decorpore: a nob postulauit
p̃sentib nequis adeũ ingrederetur nisihis
tantũ horis quib medici ad inspiciendũ in¬
trabant uł cui refeccio inferretur: Etita
obseruatũ: et factũ ẽ : Om̃i illo tẽporȩ : ora¬
tioni uacabat Uerbũ dĩ. usq: ad ipsã suã
extremã caritudinẽ. in p̃termis sae alaertt̃
et fortit̃ sanam̃te sanoq consilio inȩccł ap̃
dicabat. mẽ bris om̃ib suicorporis in colu¬
mis integro aspectu atq auditu : et ut
bus suis : enutritus imn bona senectute:
Et nobis coram positis. proeius com¬
mendanda corporis depositione: sa¬

Expanded text:
quia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti mos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut bus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sa
Abbreviated transcription (Latin):
tes orabamꝰ miserationũ patrẽ et dñm
te prouenit. ut una cum eodẽ adm̃sam¬
nobis constitutis. et comfabulantib di
cer& : Noueritis. me hoctẽpore nraeca¬
lamitatis iddm̃ rogare. ut authancci¬
uitatẽ ab hostib circumdatã liberare
dignetur. aut si aliudeiuidetur suos
seruos aut ad ꝑferendã suã uolun¬
tate fortes faciat. aut certe ut sesede
hoc scło ad se accipiat. Quaeillo dicen
rant ciuitate. a summo dõ similit̃ pe¬
tebamꝰ Etecce tertio obsidionis illius
mense decubuit febribus. etilla ulti¬
ma exercebatur egritudine Nesuum
sanedñs famulũ. fructusuae p̃cis frau¬
dauit. Nam etsibi ipsi: eteidẽ ciuitati
quod lacrimosis de poposcit p̃cib intẽ¬
pore impetrauit: Noui quoq eundẽ

Expanded text:
tes orabamus miserationum Patrem et Deum tes orabamus miserationum Patrem et Deum te provenit, ut una cum eodem ad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicenrant civitate, a summo Deo similiter petebamus. Et ecce tertio illius obsidionis mense decubuit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis depoposcit precibus, in tempore impetravit. Novi quoque eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
mala. cuiusdã sapientis sententia con¬
solabaturdicentis: ñ erit magnꝰ mag¬
nũ putans. quod cadunt ligna ec lapi¬
des. et moriuntur mortales. Haecer¬
go oma ille ut erat altesapiens. cottidie
ubertim plamgebat Ad creuitq me¬
rorib et lamentationib eiꝰ. ut etiã ad¬
huc insuostatu consistentẽ. ad eandem
hypponiensiũ regioꝵ ciuitatẽ ab hisdẽ
hostib ueniretur obsidendã qm̃ in eiꝰ
quondã bonefacius. cũ gothorũ foede¬
ratorũ exercitu. Quã urbẽ ferme
quattuor decĩ mensib conclusã obse¬
der̃ : Nã et litus illud marina int̃clu¬
sione abstulerunt : quo etiã ipsinos de
uicino cũ aliis nr̃is coepis comfugera¬
mus in eademq: om̃i eius obsidionis
tempore fuimus : Vnde nobiscũ sepis¬
sime colloquebamur: etdĩ trem̃ daui¬
ditia p̃oculis nr̃is posita cõsiderabamꝰ
dicentes lustus es dnẽ. etrectũ iuiditiũ
tuũ. Pariterq dolentes: gem̃tes acflen¬

Expanded text:
mala cujusdam sapientis sententia conmala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniam inquondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis confugeramus, in eademque omni ejus obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Pariterque dolentes, gementes et flen
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sollẽnia quaedõ debentur. deꝓpriis locis
desiuisse. Sacrificia et sacram̃ta diuna
uel non queri. uel querentib: quitraderet
ñ facile repperiri. In ipsis montiũ siliuisca
uernisq petrarũ et spel uncis cõfugientes.
uel quibus cumq munitionib alios fuisse
expugnatos etint̃ceptos. alios sic anecessarus
sustentacuł euolutos atq priuatos. ut fame
contabescerent. Inpsosq: aecle siarũ p̃po¬
sitos et clericos. qui forte dĩ beneficio uel
eos qui ñ incurrerant. uł incurren¬
egentissimos mendicare: neceis om̃ib:
adom̃a quib fulciendi essent sub ueni¬
reposse. uixtres suꝑstites innumerabi¬
libus aecclesiis. hocẽ carthaginiensẽ. hyp¬
poniensẽ & cirtensẽ qua e dĩ benefitio
excisȩñs̃ et earũ ꝑmanent ciuitates. et di¬
uino ethumano fulte p̃sidio. licet post eiobi¬
tũ hẏpponiensis in colis destituta. etab
hostib fuerit concremata: Et seint̃ hȩc

Expanded text:
ta, solemnia quae Deo debentur de propriis locis ta, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrenegentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ homo et factã fuisse et fieri. nonut caeteri
homunũ sentiebat et cogitabat. sed altius acꝓ
fundius ea considerans : et in his animarũ p̃ci¬
pue uel pericula uel mortes ꝑ uidens. solito
bus: fuer eilacrimȩ panes die acnocte. Ama¬
rissimamq et lugubrẽ p̃cae teris suae senec¬
tutis iam poene extremã ducebat actolera¬
bat uitã. Uidebat enĩ ille homo ciuitates
excidioꝑditas. pariterq cũ aedificiis uilla¬
rũ habitatores. alios hostili nece extinctos.
alioseffugatos atq: disꝑsos. ecclesias sacerdo¬
tib acministris destitutas. uirginesq sacras.
et quosq comtinentes. ubiq dissipatos: Et
in his alios torm̃tis defecisse. alios gladiomt̃¬
emptos esse. alios in captiuitate. ꝑdita animi
et torporis integritate acfide. malomore
& duro hostibus deseriure. Hymnosdĩ et
laudes ex aecclesus deseuisse. aedifitia aec¬
desiarũ qua plurimis locisignib: concrema¬

Expanded text:
Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito bus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concrema