comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ hab̾e meruit hircani filiũ ari
stobolũ matͥs & fr̃is int̾fectorẽ.
deinde frẽm eiꝰdẽ aristoboli ale¬
xandrũ. et ipsũ parricidã. mul¬
tȩq plebis uideoꝵ homicidã. de¬
inde filios eiꝰdẽ alexandri. hirca¬
nũ & aristobolũ. qͥ pͥncipatũ dira
c̃tentione lacerauert᷑. nec mul¬
to pꝰ herode̾ genere alienii. cru¬
delitate p̾cipuũ. totiuisq homici¬
dii domestici atq publici signife¬
rũ. mortisq satellitẽ sẽpttͣnę ꝑdi¬
tioni destinatũ. Beata gͥ sors illoꝵ
qualẽcũq habuerint mortis euen¬
tũ. Na corꝑa illoꝵ in pace sepulta

Expanded text:
cem habere meruit Hicem habere meruit Histobolum, matris et fratris interfectorem, deinde fratrem eiusdem Aristoboli Alexandrum et ipsum parricidam multęque plebis Iudeorum homicidam, deinde filios eiusdem Alexandri Hyrcanum et Aristobolum, qui principatum dira contentione laceraverunt, nec multo post Herodem genere alienum crudelitate precipuum totiusque homicidii domestici atque publici signiferum mortisque satellitem sempiternę perditioni destinatum. Beata igitur sors illorum, qualemcumque habuerint mortis eventum. Nam corpora illorum in pace sepulta
Abbreviated transcription (Latin):
in illo plio cecidit ille potens. qͥ sal¬
uũ faciebat isył. Deinde ionathas o¬
romã miserat statuere & reno¬
uare cũ eis amicitia. & pꝰmodũ
atͥfone dolis circũuentꝰ atq oc¬
cisus ẽ. Similit̾ symon miserat
cũ illis renouare amicitiã. nec
multopꝰ a generę suo ꝑtolomeo
ꝑ insidias int̾fectꝰ ẽ. Tales euentꝰ
singuloꝵ fines obscurare uident᷑
qͦd uidelicet in eosibi cęleste di¬
minuerint auxiliũ. dũ quert᷑
ab hominibꝰ scłi quasi pacis & se¬
curitatis firmam̃tũ. Porro dili¬
gens animꝰ causã aliã libentiꝰ ar¬
bitrat᷑. scilicet qͦd iccirco taliter
in breui decesserint. qr sicͣ de
dus. ita & talibꝰ ac tantis ducibꝰ
ut diu ꝑmanerent tcͣ tẽꝑis dig¬
nꝰ ñerat ille popłs ut pote iã
quasi senex atq delirꝰ. pene totꝰ
p̾ter paucos iustos nimrũ refri¬
gescens a diune religionis cultu
Inde pꝰ hircanũ symonis filiũ du¬

Expanded text:
in illo prelio cecidit ille potens, qui salin illo prelio cecidit ille potens, qui salvum faciebat Israel. Deinde Ionathas Romam miserat statuere et renovare cum eis amicitiam, et postmodum a Triphone dolis circumventus atque occisus est. Similiter Symon miserat cum illis renovare amicitiam nec multo post a generper insidias interfectus est. Tales eventus singulorum fines obscurare videntur, quod videlicet, in eo sibi coeleste diminuerint auxilium, dum quaerunt ab hominibus saeculi quasi pacis et securitatis firmamentum. Porro diligens animus causam aliam libentius arbitratur, scilicet, quod idcirco taliter in brevi decesserint, quia sicut dus ; » ita et talibus ac tantis ducibus ut diu permanerent, tunc temporis dignus non erat ille populus, utpote jam quasi senex atque delirus pene totus, praeter paucos justos, nimium refrigescens a divinae religionis cultu. Inde post Hircanum, Simonis filium, du
Abbreviated transcription (Latin):
puli tͥbꝰ & linguȩ seruiant illi in etͣnx̃.
Otoriosis in medio sue claritatis
accidit. uidȩ. ionathȩ. atq Symoni.
qͦd udelicet inctoriis clarificati ul¬
tro misert᷑ sotietatẽ & amicitiã sta¬
tuere cũ romanis potentibꝰ atq fa¬
mosis. Quãuis suꝑ hac re non culpet
eos scriptura res gestas c̾tinens ipso¬
rũ. nichilominꝰ tam̃ animadũtere
ꝓitũ ẽ. ñ fuisse tutũ corã dõ. neq
lege c̾cessũ uideis ut expeterent
amicitias gentiũ. Ueruntam̃ sicut
inuita sua fuert᷑. ita & pꝰ mortẽ
głosi st̃. qr si qͥd pulueris aut pul¬
uereȩ uanitatis talit᷑ admiserunt.
om̃ino deletũ est. cita subsequente
morte singuloꝵ Deniq uidas pͥmꝰ
miserat romã c̃stituere cũ illis ami¬
citiã & societatẽ & interea de me¬
trius rex pꝰ casũ nichanoris et ex¬
ercitꝰ eiꝰ apposuit bachidẽ & alchi¬
mũ rursus muttere in uideã. et

Expanded text:
puli, tribus et linguę serviant illi in ęternum.puli, tribus et linguę serviant illi in ęternum.toriosis in medio suę claritatis accidit Iude, Ionathę atque Symoni, quod videlicet victoriis clarificati ultro miserunt societatem et amicitiam statuere cum Romanis potentibus atque famosis. Quamvis super hac re non culpet eos scriptura res gestas continens ipsorum, nihilominus tamen animadvertere promptum est non fuisse tutum coram deo neque lege concessum Iudeis, ut expeterent amicitias gentium. Verumtamen sicut in vita sua fuerunt, ita et post mortem gloriosi sunt, quia si quid pulveris aut pulvereę vanitatis taliter admiserunt, omnino deletum est cita subsequente morte singulorum. Denique Iudas primus miserat Romam constituere cum illis amicitiam et societatem, et interea Demetrius rex post casum Nicanoris et exercitus eius apposuit Bachidem et Alchimum rursus mittere in Iudeam; et
Abbreviated transcription (Latin):
tos om̃s in hoc mundo peregrinos
e̾e uel exules. et expectare regnũ
auxilii. quatinꝰ intͣ gentes gens u¬
nica. et locꝰ unicꝰ c̾seruaret᷑. donec
ex ea di ueritas. idẽ uerbu ꝓmis¬
sionis ad impleret᷑. Ultra cantelã
uel ꝓuidentiã hanc gentẽ exulẽ.
filios peregrinoꝵ abrahȩ isaac&
iacob cur exaltaret causã ñ habu¬
it rex humiliũ ds. Gentibꝰ siue
nationibꝰ. reges aut regũ imꝑato¬
res habentibꝰ. satis fuit genti illi.
loco illi. ꝓuidere reges ant pͥncipes
ut fuit dauid ut fuert᷑ isti macha¬
bei qualiũ p̾liis atq uictoriis ñ
quereret᷑ ut ulla fieret pressura
mundi. s ut defenderet᷑ gens unde
e̾et uentura salus mundi. Regnũ
autẽ & imꝑiĩ gentis illiꝰ suꝑ omes
gentes quando uel qͦ tẽꝑe c̃surge¬
ret. ꝓuidebat sedens in thronũ
ille apud danihelẽ antiquus die¬
rũ qͥ uenturo de illa gente filio
hominis iã porrigebat regnũ &

Expanded text:
tos omnes in hoc mundo peregrinos tos omnes in hoc mundo peregrinos esse vel exsules et exspectare regnum,auxilii, quatenus inter gentes gens unica et locus unicus conservaretur, donec ex ea dei veritas, id est verbum promissionis adimpleretur. Ultra cautelam vel providentiam hanc gentem exsulem, filios peregrinorum Abrahę, Ysaac et Iacob, cur exaltaret, causam non habuit rex humilium deus. Gentibus sive nationibus reges aut regum imperatores habentibus satis fuit genti illi, loco illi, providere reges aut principes, ut fuit David, ut fuerunt isti Machabei, qualium preliis atque victoriis non quęreretur, ut nulla fieret pressura mundi, sed ut defenderetur gens, unde esset ventura salus mundi. Regnum autem et imperium gentis illius super omnes gentes, quando vel quo tempore consurgeret, providebit sedens in throno ille apud Danihelem antiquus dierum, qui venturo de illa gente filio hominis iam porrigebat regnum et
Abbreviated transcription (Latin):
on poterat hic ds̃ t̾ribilis axu.
qͥtã cito abstulit spm pͥncip ui
et auxilio tã paruulo subleuauit
gentẽ & locũ. ñ poterat facere
hoc uerbũ di. uerbũ ds̃ ut gens
sua. locꝰ suus regnis om̃ibꝰ dñaret᷑.
quomͦ grecoꝵ regnũ paulo ante
ab alexandro macedone domina¬
bat᷑. Non poterat istud efficere.
ut regnoꝵ mundi caput ihero¬
solimis haberet᷑. seu machabeis
uincentibꝰ. seu anteriꝰ regnante
dauid. quẽ electione sua et sedm
cor suũ regẽ posuerat as. Pote¬
rat plane. siuoluisset de huiꝰ modi
curare. plusꝗͣ exigebat ꝓpositũ
ipsiꝰ At uͦ ꝓpositũ eiꝰ ñ erat. ut
beati uiri suȩ benedictionis
heredes in ista ualle lacrimaru᷑
in isto loco qͥ positꝰ ẽ eis ad flendrꝰ
et esuriendũ. & ad sc̃ę pauꝑta¬
tis studiũ. iã subsilͥrent in equis
& curribꝰ. et ingentibꝰ more re¬
gũ gentuĩ potestatẽ haberent
aut dominarent᷑. S qͥd erat in
ꝓposito eiꝰ  Nimirũ scõs eiꝰ et elec¬

Expanded text:
on poterat hic deus terribilis, qui tam cito abstulit spiritum principum et auxilio tam parvulo sublevavit gentem et locum, non poterat facere hoc verbum dei, verbum deus, ut gens sua, locus suus, regnis omnibus dominaretur, quomodo regnum Grecorum paulo ante ab Alexandro Macedone dominabatur? Non poterat istud efficere, ut regnorum mundi caput Iherosolimis haberetur seu Machabeis vincentibus seu anterius regnante David, quem electione sua et secundum cor suum regem posuerat deus? Poterat plane, si voluisset de huiusmodi curare plus, quam exigebat propositum ipsius. At vero propositum eius non erat, ut beati viri suę benedictionis heredes in ista valle lacrimarum, in isto loco, qui positus est eis ad flendum et esuriendum et ad sanctę paupertatis studium, iam subsilirent in equis et curribus et in gentibus more regum gentium potestatem haberent aut dominarentur. Sed quid erat in proposito eius? Nimirum sanctos eius et elec
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ patrueris eiꝰ demetruis filiꝰ
Seleuci pꝰ demetriũ aleaander
filiꝰ antiochi. pꝰ alexandrũ deme¬
trius filiꝰ demetrii. deinde trifon
tyrannꝰ regni qͥ ionatha et antio ebo
adolescente filio alexandri ꝑ dolũ
int̾fectis diadema sibi imposuit.
deinde antiochꝰ filiꝰ demetrii qͥ in
tẽplo naneȩ cecidit. Septẽ fuerant.
iãq ñ erant. nimirũ cito deleti. in
una ut iã dictũ ẽ generatione
machabeoꝵ. et benedicebatur ds
atq laudabat᷑. scdm psalmistã di¬
centẽ. Inimici uͦ dñi mox ut ho¬
norificati fuerint & exaltati. de

Expanded text:
s eius Demetrius filius Seleuci, post Demetrium Alexander filius Antiochi, post Alexandrum Demetrius filius Demetrii, deinde Triphon tyrannus regni, qui Ionatha et Antiocho adolescente filio Alexandri per dolum interfectis diadema sibi imposuit; deinde Antiochus filius Demetrii, qui in templo Naneę cecidit. Septem fuerant iamque non erant, nimirum cito deleti in una ut iam dictum est generatione Machabeorum, et benedicebatur deus atque laudabatur secundum psalmistam dicentem: Inimici domini mox ut honorif
Abbreviated transcription (Latin):
onsolatio hec oportuna xxi.¬
Atc̃ extitit. magnã ꝓ legitimõ
dĩ tẽplo qͦd erat in iherosolimis. suꝑ¬
exaltans coronã spei. ne uel ꝓpter
hoc qr ñ habebat tab̾naculũ. &
arcã & altare incensi. uideretur
ȩgiptio tẽplo ñ posse pserri ue¬
runtam qm̃ indescriptionibus
iheremiȩ quas nc̃ ñ habemꝰ dexe¬
rt᷑ hȩc inueniri. si dignitatẽ uel
maiestatẽ c̃sideres sp̃s scĩ. qͥ loque¬
bat᷑ in ꝓphetis. quoꝵ de notissimis
uel pͣcipius. iheremias unꝰ extitit.
magna qͥdẽ in littera gła sonat
illiꝰ tẽpli manufacti. s multo ma¬
iorẽ in sp̃u ꝓphetiȩ. ꝑsentis homo
qͥ cũq sp̃ualis. Deniq homo ani¬
malis uideus. cuiꝰ circũcisio ñ in
spu s in sola carne c̃sistit. hoc pu¬
tat iheremiã dixxisse. qͦd iudeoꝵ
qͥ in om̃es gentes captiui ductist
c̃gregatio debeat fieri nescio qͦ
tẽꝑe. tẽplũq illud cũ ciuitate
restrui. cũ tali nube apparente
qualis erat ubi moyses lege̾ acce¬

Expanded text:
solatio hęc opportuna tunc exstitit magnam pro legitimo dei templo, quod erat in Iherosolimis, superexaltans coronam spei, ne vel propter hoc, quia non habebat tabernaculum et archam et altare incensi, videretur Ęgyptio templo non posse preferri. Verumtamen quoniam in descriptionibus Iheremię, quas nunc non habemus, dixerunt hęc inveniri, si dignitatem vel maiestatem consideres spiritus sancti, qui loquebatur in prophetis, quorum de notissimis vel precipuis Iheremias unus exstitit, magna quidem in littera gloria sonat illius templi manufacti, sed multo maior est in spiritu prophetię presentis homo quicumque spiritualis. Denique homo animalis Iudeus, cuius circumcisio non in spiritu, sed in sola carne consistit, hoc putat Iheremiam dixisse, quod Iudeorum, qui in omnes gentes captivi ducti sunt, congregatio debeat fieri nescio quo tempore templumque illud cum civitate restitui, cum tali nube apparente, qualis erat, ubi Moyses legem acce
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Hinc in pͥmo machabeoꝵ¬
libro scriptũ ẽ. Et facta ẽ tribu¬
latio magna in isrł. qualis ñ fuit
ex qua die ñ est uisus ꝓpħa in isrł.
Igͥ quomͦcũq intellexerint illud
qͦd inueniri dixer̾t in descriptio¬
nibꝰ iheremiȩ. uel ipsũ theremia
dixisse de popłi cͣgregatione. de
maiestatis dñi apparitione uel
futura nube scđm similitudinẽ
nubis quȩ in monte synai mani¬
festata e̾ moysi uel quȩ̨ salomoni
inȩdificatione tẽpli. nos hic in pͣ¬
senti scͥptura scribentuĩ tenea¬
mus intentione᷑. qr facta hȩc uel
dicta iheremiȩ fr̃ibꝰ qͥ erant per
egiptũ habentibꝰ tẽplũ ñ legiti¬
mũ. scͥpsert᷑ ad siumet cõpetentẽ
c̃solationẽ. qͦd uidelicet loci uel tẽ¬
pli dignitas ñ iccirco minor ui¬
deri deberet qͦd eo tẽꝑe tab̾nacu¬
lũ & archã. et altare incensi nͣ ha

Expanded text:
tavit. Hinc in primo libro Machabeorum scriptum est: Et facta est tribulatio magna in Israel, qualis non fuit, ex qua die non est visus propheta in Israel. Igitur quomodocumque intellexerint illud, quod inveniri dixerunt in descriptionibus Iheremię vel ipsum Iheremiam dixisse de populi congregatione, de maiestatis domini apparitione vel futura nube secundum similitudinem nubis, quę in monte Synai manifestata est Moysi vel quę Salomoni in dedicatione templi, nos in presenti scriptura scribentium teneamus intentionem; quia facta hęc vel dicta Iheremie, fratribus, qui erant per Ęgyptum, habentibus templum non legitimum, scripserunt ad suimet competentem consolationem, quod videlicet loci vel templi dignitas non idcirco minor videri deberet, quod eo tempore tabernaculum et arcam et altare incensi non ha
Abbreviated transcription (Latin):
habuert᷑. nimirũ ea quę sub ue¬
lamine legalis aut ꝓpheticȩ lit¬
terȩ latebant intellexert. qͥd uo¬
luerit ẽstructio uel ritꝰ tab̾na¬
culi qͥd significauerit altare in¬
censi. qͥd archa qͥd ꝓpitiatoriuꝰ.
qͥd duo therubin. qͥd ꝓrsus uel
quale fuerit illud. quod intendens
dñs. ad moysen inspice ait. et fac
scłm exẽplar qͦd tͥ in monte mon¬
straui. Sed ñ erant ꝓpħe illis diebꝰ.¬

Expanded text:
habuerunt, nimirum ea quae sub vehabuerunt, nimirum ea quae sub velamine legalis, aut propheticae litterae latebant, intellexerunt. Quid voluerit constructio vel ritus tabernaculi, quid significaverit altare incensi, quid arca, quid propitiatorium, quid duo Cherubim, quid prorsus vel quale fuerit illud quod intendens Dominus ad Moysem: « Inspice, ait, et fac secundum exemplar quod tibi in monte monstravi. » Sed non erant prophetae in dieb
Abbreviated transcription (Latin):
erant disꝑsi c̃gregaret in unũ.
Tunc utiq aparuit gła dĩ gła
filii dĩ cũ resurrecti  mortuoꝵ
effulgentis & ex tcͣ ẽ nubes ficut
manifestabat᷑ moysi. ubi lege̾ ac¬
cepit. et sic̃ fuit nubes tibi sa lo¬
mon tẽplũ dñi ȩdificauit. nu¬
bes in quã similit᷑ ex tcͣ est. scilicet
cecitas uideo cuiꝰ in ꝓdigiuꝰ fac¬
tȩ ft̃ ille nubes. Usq ad illud
tẽpꝰ ignotũ ait erit iheremias
ubi sit tab̾naculũ & arca. et al¬
tare incensi. idẽ ñ cognoscet᷑ apo¬
płis uel gentibꝰ. quoꝵ uel qualiu̾
exẽplaria cȩlestiũ illa fuert᷑ arx
cripsert uel etiã illi qͥbꝰ scripse¬
runt. h̃c ꝓlogũ. ita ut tu nc̃ di¬
cis. et sic̃ nc̃ eccła xp̃i intellegit
ꝓphetica iheremiȩ dicta intelle¬
xertͣ. Adhec in quã. Putas ne u¬
dei qͥ de regione uidea scripsert᷑.¬
ꝓpħȩ fuer̾t. aut ꝓpheticũ intel¬
lectũ habuert᷑. Si ꝓpħȩ fuert̃
aut intelligentiã ꝓphetiei sp̃s

Expanded text:
erant dispersi, congregaret in unum. Tunc utique apparuit gloria dei, gloria filii dei cum resurrectione mortuorum effulgentis; et extunc est nubes, sicut manifestabatur Moysi, ut legem accepit, et sicut fuit nubes, ubi Salomon templum domini ędificavit, nubes, inquam, similiter extunc est, scilicet cęcitas Iudeorum, cuius in prodigium factę sunt illę nubes. Usque ad illud tempus ignotum erit, ait Iheremias, ubi sit tabernaculum et archa et altare incensi, id est: non cognoscetur a populis vel gentibus, quorum vel qualium exemplaria cęlestium illa fuerunt. cripserunt, vel etiam illi, quibus scripserunt hunc prologum, ita ut tu nunc dicis et sicut nunc ecclesia Christi intelligit, prophetica Iheremię dicta intellexerunt? Ad hęc inquam: putasne Iudei, qui de regione Iudeę scripserellectum habuerunt? Si prophetae fuerunt, aut intelligentiam prophetici spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nis. deseribens illa ciuilia bella.
ltẽ ad illũ qͥ suꝑaturus erat. idẽ
ad gaiũ cȩsarẽ. ita dictũ refert.
Beli antẽ geminis tenuit te gallia
lustris. Quota pars t̾rarũ : facili
si p̃lia pauea gesseris euentu tibi
roma sub egerit orbẽ. & ita factũ
ẽ. Sũma hoꝵ quȩ dicta st᷑ ista est.
ꝑ discrepantiam teste & ferri. quar¬
ti id ẽ romani regni cuules discor¬
dias recte posse intelligi. Nẽ ad ordi¬
nẽ redeamus.

Expanded text:
nis, describens illa civilia bella . nis, describens illa civilia bella . Item ad illum qui superior erat, id est ad C. Caesarem jam dictum refert : Bellantem geminis tenuit te Gallia lustris, Pars quota terrarum? Facili si praelia pauca Cesseris eventu, tibi Roma subegerit orbem, et ita factum est. Summa horum, quae dicta sunt, ista est, per discrepantiam testae et ferri, quarti, id est, Romani regni civiles discordias recte posse intelligi. Nunc ad ordinem redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
disti pedũ & digitoꝵ partẽ testeã.
& partẽ ferreã. regnũ diuisũ erit.
qͦd tam̃ de plantario ferri orietur.
id ẽ ex nimia fertitudine subori¬
ente inuidia fi& ut regnũ duudat᷑.
& hoc ipsũ repetitur dicendo. Qͥ a
autẽ uidisti ferrũ mixrũ teste ex
litto. cõmiscebunt᷑ qͥdẽ humano se¬
mine. s ñ ad herebt̾ sibi. sic̃ ferrũ
ñ potest misceri teste. Cũ magna
ad miratione hoc accipiendũ eft.
qͥa ñ solũ mͦ c̃cuies. uerũ etiã con¬
sanguinei fuert᷑. ita ut poͣpeius
touiani sororius exister&. & tam̃
ñ magis potuert᷑ ꝑ concordiã ebo¬
herere sibi. quã potest ferrũ teste¬
misceri. & tamdi discessert᷑. donec
pars infirmior decessit. uicta .lbi
pars partẽ uniꝰ eiꝰdẽq romanȩ uir¬
tutis. ita uelocit᷑ & fortit᷑ supera¬
uit. ut pars quȩ uicta ẽ luteȩ te¬
ste. pars autẽ quȩ uicit ferro pos¬
sit cõparari. Una acies patitur bel¬
lũ. gerit altera. ait auetor insig¬

Expanded text:
isti pedum et digitorum partem testeam et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur, » id est ex nimia fortitudine, suboriente invidia fiet, ut regnum dividatur. Et hoc ipsum repetitur, dicendo: « Quia autem vidisti ferrum mistum testquidem humano semine, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae . » Cum magna admiratione hoc accipiendum est, quia non solummodo concives, verum etiam consanguinei fuerint, ita ut Pompeius tonius sororius existeret, et tamen non magis potuerunt per concordiam cohaerere sibi quam potest ferrum misceri testae. Et tandiu dissenserunt, donec pars infirmior victa decessit. Ibi pars partem unius ejusdemque Romanae virtutis ita velociter et fortiter superavit, ut pars quae victa est luteae testae, pars autem quae vicit ferro possit comparari: Una acies patitur bellum, gerit altera. . . . . . ait auctor insig
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ in pedib statuȩ ꝑ in socia¬
bilia signa rerũ ferri & teste. lic& ar¬
bitrari significatũ fuisse. id qͦd acci¬
derat romanis. quando xp̃c natꝰ eͣ de
uirgine. Qd enĩ actũ fuerat: Hoc
nimirũ qͦd ꝑ maximas ciuiles discor¬
dias romana potentia in regnũ & mo¬
Narchyam deuenerat. Qs illas ñ
audiuit discordias : Qs ignorat illa
ciilia bella: De fetigatꝰ ẽ mundis.
& ad huc fatigatur scolaticis lecti¬
tantib hystoriographis denarranti¬
b. pueris quoq retractantib. roma¬
noꝵ fere om̃ium. maximeq magni
pompei. & gau cȩsaris discordias
immites. discordias implacabi¬
sti pugnas cuules. ꝑ quas & intͣquas
idem octouianꝰ augustꝰ romanorũ
monarcꝰ effectꝰ est. cuiꝰ indieb la¬
pis de monte sine manib abscis ẽ.

Expanded text:
gitur in pedibus statue. per insociabilia signa rerum ferri et testę licet arbitrari significatum fuisse id, quod acciderat Romanis, quando Christus natus est de virgine. Quid enim actum fuerat? Hoc nimirum, quod per maximas civiles discordias Romana potentia in regnum et monomarchiam devenerat. Quis illas non audivit discordias? Quis ignorat illa civilia bella? Defatigatus est mundus et adhuc fatigatur scolasticis lectitantibus hystoriographis denarrantibus pueris quoque retractantibus Romanorum fere omnium maximeque magni Pompeii et Gaii Cesaris discordias immites, discordias impacabiviani pugnas civiles, per quas et inter quas idem Octovianus Augustus Romanorum monomarchus effectus est, cuius in diebus lapis in monte sine manibus abscissus
Abbreviated transcription (Latin):
e lectat immorari.
diutiusq contẽ plari. factũ mulie¬
ris bonȩ. de quali recte dicas mu¬
lieris bonȩ beatus uir. numerus enĩ
annoꝵ illius duplex. quia uidelicet
& in p̃senti cs in futuro scło. memo¬
riã bonã memoriã ȩ ternã habet.
Delectat inquã contẽplari. quã bo¬
na. & qualibus bonis ornata fuerit.
& qualit̾ opus salutis ꝑ manus eius
ꝓcesserit. Ecce in facto uel in ꝓcessu
eius. principales quatuor uir tutes
animaduertimus. quas & diuinȩ.¬
& humanȩ scolȩ c̃celebrant. quas &¬
phylosophi tã scłares. quã eccłasti¬
ci celeberrime p̃dicant. ea tamen
differentia. ut isti in spualibus &
ȩt̃nis. illi in scłar ibus & transitoriis
fruc ribus expendant. scilicet pru¬
dentiã. tẽ perantiã. fortitudine̾.
iusticiã. Uirtures inquã istas. pr̃o¬
tũ est agnoscere. in ista muliere
bona. in facto mulieris huius bonȩ
& sensatȩ. grͣa suꝑna coornatas p̾
mo iã loco tẽperantiã enis conside¬

Expanded text:
electat immorari diutiusque contemplari factum mulieris bonę, de quali recte dicas: Mulieris bonę beatus vir; numerus enim annorum illius duplex, quia videlicet et in presenti et in futuro seculo memoriam bonam, memoriam ęternam habet. Delectat, inquam, contemplari, quam bona et qualibus bonis ornata fuerit et qualiter opus salutis per manus eius processerit. Ecce in facto vel in processu eius principales quattuor virtutes animadvertimus, quas et divinę et humane, scole. concelebrant, quas philosophi tam seculares quam ecclesiastici celeberrime predicant, ea tamen differentia, ut isti in spiritualibus et ęternis, illi in secularibus et transitoriis fructibus expendant, scilicet prudentiam, temperantiam, fortitudinem, iustitiam. Virtutes, inquam, istas promptum est agnoscere in ista muliere bona, in facto mulieris huius bonę et sensatę, gratia superna cohornatas. Primo loco temperantiam eius conside
Abbreviated transcription (Latin):
ppar& nc̃ in istis. quã ueracit᷑
sapientia dixerit. Melius ẽ
duos simul esse. quã unũ. Habent
enĩ emolum̃tum societatis sue. Si
unus ceciderit. ab altero fulcietur. Ue

Expanded text:
pparet nunc in istis, quam veraciter sapientia dixerit: Melius est duos simul esse quam unum; habent enim emolumentum societatis suę; si unus ceciderit, ab alte
Abbreviated transcription (Latin):
De nomine ipsiꝰ qͦd ẽ diabolus. & il¬
lo qͦd ẽ sathanas. qͥb ex locis scrip¬
turarũ sint edita pͥmitus. & qͥd
grece. qͥd hebraice. significet hoc
ipsũ nom̃ diabolus. & cur angłi
eius demones dicantur.¬

Expanded text:
De nomine ipsius, quod est diabolus, et illo quod est sathanas, quibus ex locis scripturarum sint edita primitus, et quid grece, quid hebraice significet hoc ipsum nomen diabolus, et cur angeli eius dęmones dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
expectatio: Qͦd qͥa facere noluert᷑
qͥdã ꝑ pauci. int̾ cȩt̾a mala quȩ illis
intulit. hoc sũmũ fuit. qd septẽ
fr̃ib iã dictis & matri illoꝵ sarta¬
gines & ollas ȩneas succensas cru¬
delit̃ ad mouit. Nũ parua hȩc est
& ȩnea statuȩ sȩmora intelligi debe¬
at : Prȩt̾ea in femorib ȩneis cum
crudelitate intellige t᷑pitudinẽ.
.xuria & cõmessationib erat plenũ.
& scortantiũ cũ meretricib saera¬
tisq edib mulieres se ultro inge¬

Expanded text:
exspectatio? Quod quia facere noluerunt exspectatio? Quod quia facere noluerunt quidam perpauci, inter caetera mala quae illis intulit, hoc summum fuit, quod septem fratribus jam dictis et matri eorum sartagines et ollas aeneas succensas crudeliter admovit. Num parva haec est et aenea statuae femora intelligi debeat? Praeterea in femoribus aeneis cum crudelitate intelligi turpitudinem,xuria et commessationibus erat plenum, et scortantium cum meretricibus, sacratisq
Abbreviated transcription (Latin):
ande ob causam ꝑ eris metallũ
in eade statua recte accipimꝰ sig¬
nifieatũ esse regnũ grecoꝵ. Quid
enĩ regnũ illudꝰ egit. Qͥd fecit
illio draco diaboluis & di aboli
satelles anthi ocꝰ: Sartaginib suis
& ollis eneis crudelit᷑ uss ẽ. Septẽ
nãq fr̃ib cũ matre app̃hensis.
uissit sartagines & ollas ȩneas
suecendi. & singłos eoꝵ cute capi¬
tis cũ capillis abstracta manuũ
ac pedũ sũmitatib pͣcisis ad huc spi¬
rantes in sartagine torreri. Talit̃¬
ille impiuis ere suo etra đm usꝰ ẽ.
agente ꝑ eũ di abolo. ut uerbũ pro¬
missionis & testam̃tũ di de cordib
eoꝵ ab oler&. qͥb data. uł ad quoꝵ
patres ꝓmissio facta ẽ. Scripserat
enĩ anthiocꝰ omĩ regno suo agttan¬
te diabolo. ut ess& omĩs ppłs unꝰ.
Erant autẽ uidei. immo & om̃is sy¬
diaboli intendebat. nͥ ut transe¬
untib uideis in idem cũ cȩt̾is qͥ
sub regno eiꝰ erant ppłis. perir&
ꝓmissio. cũ ꝓmissionis iã nusꝗͣ eẽt

Expanded text:
amdem ob causam, per aeris metallum in eadem statua, recte accipimus signatum esse regnum Graecorum. Quid enim regnum illud egit? quid fecit illic draco diabolus, et diaboli satelles Antiochus? sartaginibus suis et ollis aeneis crudeliter usus est. Septem namque fratribus cum matre apprehensis jussit sartagines et ollas aeneas succendi, et singulis eorum cute capitis cum capillis abstracta, manuum ac pedum summitatibus praecisis, adhuc spirantes in sartagine torreri . Taliter impius aere suo contra Deum usus est, agente per eum diabolo, ut verbum promissionis et testamentum Dei de cordibus eorum aboleret, quibus data, vel ad quorum patres promissio facta est. Scripserat enim Antiochus omni regno suo, agitante diabolo, ut esset omnis populus unus. Erant autem Judaei, imo et omnis Syc spiritus diaboli intendebat, nisi ut transeuntibus Judaeis in idem cum caeteris, qui sub regno ejus erant populis, periret promissio, cum promissionis jam nusquam esset
Abbreviated transcription (Latin):
regu᷑. amici amicoꝵ cognati cog¬
natoꝵ filii patrũ. patres filior: nec
matͣnis uberibꝰ filii parcentes. sang¬
uinẽ uoraces hauriebant. irritati
intͣdũ solũ mͦ fauoribꝰ dissonis ꝓptͣ
regnandi cupiditatẽ beluinã. Qatͣ
nͣ nuͣꝗͣ dũ alteri filio plus fauere pu¬
tat᷑. ab altero filio iuigulat᷑. & afilio
patͣ obtruncat᷑. Milia centena. &
plusꝗͣ centena diatim bellocȩsa.
nimirũ diabolo ꝓludo habebant᷑.
Nonẽ p̾sentis ꝓpositi horribiles
et diabolicas recitare gentiliũ bel¬
loꝵ tragedias. qͥ uult uel cui uacat
stͣ historiȩ multiplices legat illas.
Hr̃a hic intentio e̾ ꝑhibere quod
ueruͣ est. captiuo dĩ popło gentes
uel reges gentiũ captiuantes illuͣ
etiã scdm pͣsens scłm fuisse misera¬
biliores. qm̃ istis respitientibꝰ ad pro¬
missionis uerbũ. om̃a non solũ in
futuro. uerũ etiã intͣdũ in pͣsenti

Expanded text:
regum, amici amicorum, cognati cogregum, amici amicorum, cognati cognatorum, filii patrum, patres filiorum nec maternis uberibus filii parcentes sanguinem voracis hauriebant irritati interdum solummodo favoribus dissonis propter regnandi cupiditatem beluinam. Mater nonnumquam, dum alteri filio plus favere putatur, ab altero filio iugulatur et a filio pater obtruncatur. Milia centena et plus quam centena diatim bello cesa nimirum diabolo pro ludo habentur. Non est presentis propositi horribiles et diabolicas recitare gentilium bellorum tragedias; qui vult vel cui vacat, sunt historię multiplices, legat illas. Nostra hic intentio est perhibere, quod verum est, captivo dei populo gentes vel reges gentium captivantes illum etiam secundum presens seculum fuisse miserabiliores, quoniam istis respicientibus ad promissionis verbum omnia non solum in futuro, verum etiam interdum in presenti
Abbreviated transcription (Latin):
bentis in uerbo ꝓmissionis captiui¬
tas. At uͦ ut certũ respondeas uidi¬
tiũ. respice c̃scriptã ex historiis &
annalibꝰ fȩlicitateꝰ immno infȩlici¬
tatẽ gentiũ. & reguͣ suꝑ eos domi¬
nantiũ Quomͦ regnabant. quomͦ
imperabant. Insanguinibꝰ regna¬
bant. in mortibꝰ imꝑabant. falso
uiuentes. & uere morientes. głam
sitientes. & calamitatẽ bibentes.
Nũqͥd enĩ illa quȩ diximꝰ capita
draconis interea dũ contra mu¬
lierẽ inutero habentẽ stabant &¬
hiabant. saltẽ sibimet parcebant
& in uicẽ mordendo semet ipsa la¬
niare cessabant. Immo suis mor¬
sibꝰ semet ipsa multomagis cruen¬
tabant. Nã contra muliere᷑ qͥdẽ
uno malignitatis spu male cͣ cor¬
dantia rictũ sẽꝑ fatiebant. den¬
tesq collidebant. sed contra se¬
metipsa miro modo diuisa inui¬
cẽ oderant. et suꝑ inuicẽ saliebant.
terrãq fuo sanguine quasi copi¬
oso ymbre cõpluebant. Reges

Expanded text:
bentis in verbo promissionis captivibentis in verbo promissionis captivitas? At vero, ut certum respondeas iudicium, respice cannalibus felicitatem, imo infelicitatem gentium et regum super eos dominantium. Quomodo regnabant? quomodo imperabant? In sanguinibus regnabant, in mortibus imperabant, false viventes et vere morientes, gloriam sitientes et calamitatem bibentes. Numquid enim illa, que. diximus, capita draconis interea, dum contra mulierem in utero habentem stabant et hiabant, saltem sibimet parcebant et invicem mordendo semetipsa laniare cessabant? Immo suis morsibus semetipsa multo magis cruentabant. Nam contra mulierem quidem uno malignitatis spiritu male concordantia rictum semper faciebant dentesque collidebant, sed contra semetipsa miro modo diversa invicem oderant et super invicem saliebant terramque suo sanguine quasi copioso imbre compluebant. Reges
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ gaudiũ transitoriu᷑ ꝓ quan¬
tacuͣq sui magnitudine menet᷑
nuncupari sol aut cõparari soli.
cuiꝰ uidelicet solis lux siue forma.
ñ mutat᷑ ut luna. sed plena ꝑse¬
uerat. Igitur neq iacob in som¬
nio los eph. neq hester in soͣnio
mardochei ꝓptͣ suã ꝑsonã soli
tiȩ sole̾ unũ et solũ tã ille quã
hȩc ꝑ sole̾ significatꝰ est. Ille quia
iã axp̃m habebat in ꝓmissione.¬
hec iccirco quia xp̃i genus undena¬
sceret᷑ reseruauit. adiuiuante sui
corꝑis gratiosa pulchritudine fi¬
deiq et caste mͣtis merito pͥeunte.
Finis & causa finalis eoꝵ quȩ tunc
facta st̃ xp̃c est. et iccirco ueracit᷑
dicas quia paruus fons in solem¬
conuersus ei ⁊
captiuitas. cũ libertate gentiũ
sub quibꝰ uel intͣquas popłs ille capti¬
irus erat. Quid nã gloriosiꝰ qͥd felitiꝰ
extat. gentiũ ne quȩ sine dõ erant
imperiosa libertas. anpopłi sp̃e ha¬

Expanded text:
nullum gaudium transitorium pro quannullum gaudium transitorium pro quantacumque sui magnitudine meretur nuncupari sol aut comparari soli, cuius videlicet solis lux sive forma non mutatur ut luna, sed plena perseverat. Igitur neque Iacob in somnio Ioseph neque Hester in somnio Mardochei propter suam personam soli tie. solem unum et solum tam ille quam hęc per solem significatus est. Ille, quia iam Christum habebat in promissionehęc idcirco quia Christi genus, unde nasceretur, reservavit adiuvante sui corporis gratiosa pulchritudine fideique et caste. mentis merito preeunte. Finis et causa finalis eorum, que. tunc facta sunt, Christus est, et idcirco veraciter dicas, quia parvus fons in solemconversus est. captivitas cum libertate gentium, sub quibus vel inter quas populus ille captivus erat. Quidnam gloriosius, quid felicius exstat, gentiumne, quę sine deo erant, imperiosa libertas an populi spem ha
Abbreviated transcription (Latin):
um illiꝰ fecit suũ. Pulchre gͥ cuͣ
hester mardocheus euadens pati¬
bulũ uiuius. suspensi aman do¬
mũ posside̾t. qr sic futurũ erat.
ut xp̃s uerbũ dĩ cuiꝰ origo carnis
ꝑ hester et mardocheu defensa est.
incruce dãpnato principe mor¬
tis. ipse cũ ȩccła sua. principatũ
teneret p̾sentis quoq scłi publica
religione. sociali secularis imperii.
et ȩccłastici sacerdotii festiuitate.¬
uiũ. et in lucẽ solẽq conu̾sus e̾. & in
aquas plurimas redundauit. he¬
ster est qua rex accepit uxorẽ᷑. &
uoluit esse regina  Sed forte dicis.
diũ qͦd apud om̃es populos. urbes.
atq ꝓiuntias. quocũq regis uissa
ueniebant. mira exultatio. epulȩ
atq cͣuiuia. & festus dies. qͦd inquã
post tristitie nocte᷑ tantã habue¬
runt leticię lucẽ parũ ẽ ut iã cõ¬
pletũ illic arbitrem᷑. qͦd paruus
fons crescens influuiũ conuerti
uisus ẽ in solẽ. Concedendũ ẽ. quia

Expanded text:
um illius fecit suum. Pulchre igitur cum um illius fecit suum. Pulchre igitur cum Hester Mardochaeus evadens patibulum, vivus suspensi Aman domum possedit, quia sic futurum erat ut Christus, Verbum Dei, cujus origo carnis per Hester et Mardochaeum defensa est in cruce, damnato principe mortis, ipse cum Ecclesia sua principatum teneret, praesentis quoque saeculi publica religione socialis saecularis imperii et ecclesiastici sacerdotii festivitate.vium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit, Hester est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reginam . » Sed forte dicis, dium, quod omnes populos urbes atque provincias, quocunque regis jussa veniebant, mira exsultatio, epulae, atque convivia, et festus dies, quod, inquam, post tristitiae noctem tantam habuerunt laetitiae lucem parum est, ut jam completum illic arbitremur, quod parvus fons crescens in fluvium, converti visus est in solem. Concedendum est quia
Abbreviated transcription (Latin):
ed & illud ad simi xxu.¬
Dlitudine mysticã non nichil
attinet. qͦd suspenso aman in pa¬
tibulo. die illo ait scriptura
dedit rex assueriis hester regi¬
nȩ domũ aman adu̾sarii iude¬
orũ Utiq dando hester dedit
mardocheo. nã subinde sic dicti᷑
est. hester autẽ constituit mar¬
docheũ suꝑ domũ suã. Quantũ
gͦ pulchritudinis in hoc facto eͥ.
si recolas illud qͦd in eugłio ueri¬
tas ait. significans diabolũ de do¬
mo sua fore eitiendũ. Cũ inqͥt
fortis armatus custodit atriũ
suũ. in pace st̃ om̃a quȩ possidet.
Si autẽ fortior illo suꝑ ueniens
uicerit eũ. uniuͣsa arma eiꝰ au¬
fert. in quibꝰ confidebat. & spolia
eiꝰ distribuit. Sic futuru᷑ erat &
sic factũ est. quia diabolus tã quã
fortis armatus in genere huma
no potestate᷑ habens ꝑ peccatũ.
sic optinebat mundu. tã quam
domũ suã. siue atriuꝰ suuͣ. sed
uerbuͣ incarnatũ. fortiore ma¬
nu suꝑueniens iucit illũ. et atri¬

Expanded text:
ed et illud ad similitudinem misticam nonnihil attinet, quod suspenso Aman in patibulo: Die illo, ait scriptura, dedit rex Assuerus Hester regine, domum Aman adversarii Iudeorum. Utique dando Hester dedit Mardocheo, nam subinde sic dictum est: Hester autem constituit Mardocheum super domum suam. Quantum ergo pulchritudinis in hoc facto est, si recolas illud, quod in evangelio veritas ait: significans diabolum de domo sua fore eiciendum: Cum, inquit, fortis armatus custodiat atrium suum, in pace sunt omnia, quę possidet; si autem vicerit eum, universa arma eius aufert, in quibus confidebat et spolia eius distribuit. Sic futurum erat et sic factum est, quia diabolus tamquam fortis armatus in geneno potestatem habens per peccatum, sic obtinebat mundum, tanquam domum suam, sive atrium suum, sed Verbum incarnatum fortiore manu superveniens vicit illum, et atri
Abbreviated transcription (Latin):
res uenturas. ita reruͣ uenturarum
sciuit cͣgrue p̾euntes accõmodare fi¬
guras. Futurũ qͥppe erat. ut regnũ
macedonũ. & ferinã pardi ferocitatẽꝰ.
et effeminatã hirci habens libidinẽ.
sua iuibraret cornua contra altis¬
simũ. suã obfiriaret seuitiã. con¬
tra uerũ & uere sirmũ sepe dic̾tȩ
ꝓinissionis uerbũ. P& sacris recitan¬
dũ eꝰ historiis. et pꝰmodũ recitabit᷑.
quã ferũ et quã fuerit libidi nosũ.
ferocitate crudeli. et crudelitate
feroci. scõs altissimi euertendo. li

Expanded text:
res venturas, ita rerum venturarum res venturas, ita rerum venturarum scivit congrue praeeuntes accommodare figuras. Futurum quippe erat ut regnum Macedonum et ferinam pardi ferocitatem, et effeminatam hirci habens libidinem, sua vibraret cornua contra Altissimum, suam obfirmaret saevitiam contra verum et vere firmum saepe dictae promissionis verbum. Ex sacris recitandum est historiis, et postmodum recitabitur quam ferum, et quam fuerit libidinosum, ferocitate crudeli, et crudelitate feroci, sanctos Altissimi conterendo, li
Abbreviated transcription (Latin):
ab alexandro uictꝰ. a cognatis su¬
is aureis cõpedibꝰ & carenis. in gr̃a
uictoris uincit᷑. et clauso uehicu¬
lo exportatꝰ. multisq uulneribꝰ
c̃fossus. adhuc spirans ab alexan¬
dri militibꝰ inuenit᷑. & ꝑlatꝰ ad
alexandrũ. fȩlitius inquit te ho¬
ste̾ qua cognatos ꝓpinquosq sor¬
titis sũ. Matri quippe & liberis
meis ate hoste data uita. mͥ a cog¬
natis erepta. quibꝰ et uitã dedi et
regna. Hȩc ꝓptͣ incertã et ludri¬
cã munoanę feliritatis aleã cõ¬
memorata sint. qr regna mundi
sẽꝑ fallatia suert᷑ & st̃. uerũ autẽ
ipse dominabit᷑ gentiiꝰ. x .x.uiiii.
unc illud quoq animadu̾tere li¬
bet. qm̃ ad intentionẽ pͣsentis
oꝑis nͣ nichil attinet. qͦd regnum
macedonũ in anteriore tusione
ꝑ pardũ. insequente significat᷑ ꝑ
hircũ Nũqͥd enĩ sine causa tã
diu̾sa unius eiꝰdẽq regni figura
est p̾monstrata. Nequaquã. sed

Expanded text:
ab Alexandro victus a cognatis suab Alexandro victus a cognatis suis aureis compedibus et catenis in gratiam victoris vincitur et clauso vehiculo exportatus multisque vulneribus confossus adhuc spirans ab Alexandri militibus invenitur et perlatus ad Alexandrum: Felicius te, inquit, hostem quam cognatos propinquosque sortitus sum. Matri quippe et liberis meis a te hoste data vita mihi a cognatis erepta, quibus et vitam dedi et regna. Hęc propter incertam et lubricam mundane, felicitatis aleam commemorata sint, quia regna mundi semper fallacia fuerunt et sunt. Verum autem ipse dominabitur gentium. unc illud quoque animadvertere libet quoniam ad intentionem praesentis operis nonnihil attinet quod regnum Macedonum in anteriore visione per pardum, in sequente signatur per hircum. Nunquid enim sine causa tam diversa unius ejusdemque regni figura est praemonstrata? Nequaquam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ande̾ fieri oportebat qͦd in uerbo
dñi dispositũ fuerat. sic̃ damel pͣ¬
uiderat. ut indelicet hircus capra¬
rũ ueniens suꝑ fatie̾ totius orbis
tͣrȩ. & efferatꝰ in arietẽ ꝑcuteret eũ.
et cornua eiꝰ cõminueret. ita ut
arietẽ de manibꝰ eiꝰ nemo liberare
posset. Hyrcus caprarũ regnũ
fuit macedonu᷑. & cornu insigne
qͦd habebat int᷑ oculos suos. magnꝰ
Alexander exctitit. Porro aries.
regnũ erat ꝑsarũ & meder Darius
arsami filius regnabat re& quar¬
tus decimꝰ in quo cõpletũ ẽ qͦd signitͦ¬
ficabat᷑ pͣmonstrante ꝓphetico sp̃u
Cũq misisset ait intͣrã arietẽ hir¬
cus. c̃culcauit euͣ. et nemo quibat
liberare arietẽ de manibꝰ eiꝰ. De
hoc mirabile & miserabile illud
ꝓptͣ pͣmemoratã regũ uelregnoꝵ
gentiũ felicitatẽ infelicẽ non pͣ¬
terire libuit. qr grande specta¬
culũ factꝰ eꝰ a experimͣtũ magnũ
quã sit instabilis status scłi. quã in¬
fida fidutia mundi. Tribꝰ pͣlus

Expanded text:
andem fieri oportebat, quod in verbo domini dispositum fuerat sicut Danihel previderat, ut videlicet hircus caprarum veniens super faciem totius orbis terrę et efferatus in arietem percuteret eum et cornua eius comminueret, ita ut arietem de manibus eius nemo liberare posset. Hircus caprarum regnum fuit Macedonum et cornu insigne, quod habebat inter oculos suos, magnus Alexander exstitit. Porro aries regnum erat Persarum et Medorum. Darius Arsami filius regnabat rex quartus decimus, in quo completum est, quod significabatur premonstrante prophetico spiritu: Cumque misisset, ait, in terram arietem, hircus conculcavit eum et nemo quibat liberare arietem de manibus eius. De hoc mirabile et miserabile illud propter prememoratam regum vel regnorum gentium infelicem felicitatem non preterire libuit, quia grande spectaculum factus est et experimentum magnum, quam sit instabilis status seculi, quam infida fiducia mundi. Tribus preliis
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus.rẽ tanti sceleris machina¬
bat᷑. ħ onne gͥ mirabile ẽ. & cogi¬
tatu delectabile. quod in ẽiuuio
captus ẽ dicente regina. hostis &
immicus nrͣ pessimus iste eꝰ aman.
Deniq quasi hamo captus ẽ. in oculis
suis cõprehensus ẽ. qui c̃uiuando suꝑ
mensam inuenit pęnã. Manifeste &
miro modo gessit figurã diaboli Econ¬
tra xpͣi mardocheus typũ gessit. Sicuit
enĩ aman incruicẽ suffiaus ẽ qu̾a mar¬
docheo parauerat. & mardocheus suꝑ
equũ reguiꝰ ascendit. qu̾e honorem
sibi aman arege parari putauerat.
ita diabolus in cruce dãpnatus & tri¬
umphatus ẽ quã xp̃o parari fecit.
& xp̃s uiuens sedet ad dexterã patris.
cuius similitudinẽ diabolus sibi ar¬
rogare pͣsũpsit Proinde gratanter
dixerim. quia uerbũ dĩ. uerbũ dsꝰ.
uerbũ nondũ incarnatũ. ds non dũ
homofactus. uictoriã suã non solũ

Expanded text:
diabolus rem tanti sceleris machinadiabolus rem tanti sceleris machinabatur. Nonne igitur mirabile est et cogitatu delectabile, quod in convivio captus est dicente regina: Hostis et inimicus noster pessimus iste est Aman. Denique quasi hamo captus est in oculis suis, comprehensus est, qui convivando super mensam in venit pęnam. Manifeste et miro modo gessit diaboli figuram, econtra Christi Mardocheus tipum gessit. Sicut enim Aman in crucem suffixus est, quam Mardocheo paraverat, et Mardocheus super equum regium ascendit, quem honorem sibi Aman a rege parari putaverat, ita diabolus in cruce damnatus et triumphatus est, quam Christo parari fecit, et Christus vivens sedet ad dexteram patris, cuius similitudinem diabolus sibi arrogari presumpsit. Proinde gratanter dixerim, quia verbum dei verbum deus, verbum nondum incarnatum, nondum homo factus victoriam suam no
Abbreviated transcription (Latin):
re suꝑ patibulũ ipsemet regiis ue¬
stibus indutũ imponeret suꝑ equũ
reguĩ. p̾cedens et clamans ante illũ
Hoc honore c̃dignus eꝰ. quẽ cũq rex
uoluerit honorare Multũ itaq ꝑ
dilationes illas aucta ẽ regis beni¬
uolentia. & hoc diuinitus ꝓuisũ est.
qm̃ rege̾ auditurũ peticionẽ hester
beni uolũ mardocheo quoq fieri o¬
portebat. quod mirabilit᷑ effecit¬
nocte illa meritoꝵ. eiꝰ relecta memoria
hester parit᷑ et diuinȩ ꝓuidentiȩ
lausẽ Deniq de diabolo dictũ est.
ad beatũ iob. In oculis eiꝰ quasi hamo
capiet eũ. Itẽ. An extrahere pote¬
ris leuiathanꝰ amo. Profecto ꝑ escã
capitur. quod hamo extrahit᷑. Esca
ostenditur ferrũ subtegit᷑. Quod
scđm hanc similitudinẽ diabolus
ꝑsequendo xp̃i humanitate᷑ ab eiꝰ¬
be̾ diuinitate fuerit cõp̾hensus.
notũ & usitatũ habemꝰ Himirũ illiꝰ
scilicet diaboli seruus et satelles erat
aman p̃cipuus. et in illo habitans ipse

Expanded text:
re super patibulum, ipsemet regiis vestibus indutum imponeret super equum regium precedens et clamans ante illum: Hoc honore condignus est, quemcumque rex voluit Honorare. Multum itaque per dilationes illas aucta est regis benivolentia et hoc divinitus provisum est, quoniam regem auditurum petitionem Hester benivolum Mardocheo quoque fieri oportebat; quod mirabilitnocte illa meritorum ejus relecta memoria.Hester pariter et divinae providentiae laus est. Denique de diabolo dictum est ab beatum Job: « In oculis ejus quasi hamo capiet eum . » Item: « An extrahere poteris Leviathan hamo? » Profecto per escam capitur quod hamo extrahitur: esca ostenditur, ferum subtegitur. Quod secundum hanc similitudinem diabolus persequendo Christi humanitatem ab eiusdem divinitate fuerit comprehensus, notum et usitatum habemus. Nimirum illius scilicet diaboli servus et satelles erat Aman precipuus et in illo habitans ipse
Abbreviated transcription (Latin):
perantiã atq prudentiã strenue
imito duunitus fuerat ꝓiusũ. per
fortitudinẽ confestim haud segnit᷑
eͣ consu̾matũ. Fortitudo in pectore
humilis fȩminȩ tanta extitit. quę
& in omnẽ gentẽ ipsius redunda¬
uit. ut suspenso aman inpatibulo.
cĩ regis ira requieuisset. ⁊ elus
reginȩ ñ requi esceret. Sed si regi
placet inquit. det᷑ potestas iudeis.
ut sicut hodie fecerunt. sic &
cras faciant insusis. et decẽ̾ filii
aman suspendantur inpatibulis.
Dixerat autẽ ei rex. In urbe susis
intͣfecere udei quingentos uiros.
& alios decẽ filios aman. Quantã
putas eos exercere cȩdẽ in uniu̾sis
et aman. et om̃is cognatio eius
pendet inpatibulis Hoc ex inde
plus habet miraculi. qͦd ñ ꝑhomi¬

Expanded text:
tiam atque prudentiam, strenue immo divinitus fuerat provisum, per fortitudinem confestim haud segniter est consummatum. Fortitudo in pectore humilis feminę, tanta exstitit, quę et in omnem gentem ipsius redundavit, ut suspenso Aman in patibulo, cum regis ira requievisset, zelus reginę non requiesceret, sed: Si regi placet, inquit, detur potestas Iudeis, ut sicut hodie fecerunt, sic et cras faciant in Susis et decem filii Aman suspendantur in patibulis. Dixerat autem ei rex: In urbe Susis interfecerunt Iudei quingentos viros et alios decem filios Aman. Quantam putas eos exercere cędem in universis et Aman, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis . » Hoc exinde plus habet miraculi, quod no
Abbreviated transcription (Latin):
ni meriti diminutionẽ sibi re¬
putare potuit. Unde notandũ
qͦd antequã sanguinẽ illius effu¬
dissa. factũ qͥdẽ ẽ qđ script᷑a re
ambitioni. etiã ad adorandũ dnm
pompatice solitꝰ ingredi. hoc dolebat
si tali intp̃re. intanti tͥumphi festi¬
uitate. tantꝰ ꝓpħa sese subtraher&
eiꝰ comitatui. & iccirco semel & ite¬
rũ dicebat. peccaui. ꝓfecto huiꝰce
ĩ tentionis c̃fessione. sem&. ipsũ uinci
ñ patit᷑ omp̃s sermo dñi. Unde & hoc

Expanded text:
ni meriti diminutionem sibi reni meriti diminutionem sibi reputare potuit . Unde notandum quod, antequam sanguinem illius effudisset, factum quidem est quod Scriptura reambitioni etiam ad adorandum dominum pompatice solitus ingredi hoc dolebat, si tali in tempore, in tanti triumphi festivitate tantus propheta sese subtraheret eius comitatui et idcirco semel et iterum dicebat peccavi. Profecto huiusce intentionis confessione semetipsum vinci non patitur omnipotens sermo domini. Unde et h
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ aliquis. Si pͣlia quȩ gessit dauid
merita uł dignitatẽ eius diminu¬
ert̃ ut ñ mereret᷑ ȩdificare domũ
nomini dñi quomͦ tu dicis eadem
pͣlia dauid. p̃lia fuisse uerbi dñĩ.
& iccirco recte c̃celebrari laudib
eccłasticis. Uel si uire p̾lia. siue
uictorias eus c̃celebrat ȩccła ut
uere bella dñi. cur ꝓptͣ illa ñ po¬
teris ait dñs domũ nomini meo
ȩdificare. tanto effuso sanguine
corã me: Ad hȩc inquã. Non
omĩa quȩ gessit dd ascribimus
uerbo dñĩ. s ea tantũ quȩ gessit
in uerbo dñĩ. zelo dñi. ꝓ defensio¬
ne ppłi dñĩ. quoꝵ pͥmum uł maxi¬
mũ fuit qͦd ꝑcussit physisteum
qͥ blasphemauit đm isrł. & ab¬
stu lit obꝓbriũ abisrł. Cęterũ
ea quȩ gessitait uir bellator exer¬
citio militari. ñ ad eo p̃dicantur
nͥ ubi manifeste oꝑata est uirtus
nominis dnĩ. Maxime autẽ sangͥ¬
nẽ uriȩ ȩthei in ƿeccatũ. & mag¬

Expanded text:
ergo aliquis: Si praelia quae gessit David, ergo aliquis: Si praelia quae gessit David, merita vel dignitatem ejus diminuerunt, ut non mereretur aedificare domum nomini Domini, quomodo tu dicis eadem praelia David praelia fuisse Verbi Domini, et idcirco recte concelebrari laudibus ecclesiasticis? Vel si jure praelia sive victorias ejus concelebrat Ecclesia, ut vere bella Domini, cur propter illa « non poteris, ait Dominus, domum nomini meo aedificare, tanto effuso sanguine coram me? » Ad haec, inquam, non omnia bella quae gessit David ascribimus Verbo Domini, sed ea tantum quae gessit in Verbo Domini, zelo Domini, pro defensione populi Domini, quoit Philisthaeum, qui blasphemavit Deum Israel, et abstulit opprobrium ab Israel. Caeterum ea quae gessit, ut vir bellator exercitio militari, non a Deo praedicantur, nisi ubi manifeste operata est virtus nominis Domini. Maxime autem sanguinem Uriae Ethaei in peccatum et mag