comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lie& illius cuiꝰ pͥmi animã ferrũ
ꝑtransuit. dicta ẽ rachel. Hoc
cecinit. & eugłista intellexit: qͥa
sic̃ te̾ patͣ iacob noluit ẽsolari &
sic̃ matͣ rachel si adiuer& nolu¬
isset c̃solari eoquod ñ esset ioseph.
et tam̃ erat. & ñ solũ uiuebat. ue¬
rũ etiã potens erat & ꝓspere age¬
bat ioseph. ita ȩcdã. suie quecũq
mat᷑ fidelis mulier. plorat qͥdem
pietatis affectu filiũ occisũ quasi
ñ sit. sed ille ẽ. & ñ solũ est. uerũ
etiã melius ẽ. & uerius uiuitꝰ ic¬
circo quia talẽ ob causam euenit
ei quod in hoc scło ñ est. inde ra¬
chel ploranti filios suos. & nolenti
c̃solari suꝑ eis quia ñ sunt: ẽtinuo
hȩc dicit dñs. Quiescat uox tua ã
ploratu. & oculi tui ã lacrimis. qͥ a
ẽ merces oꝑi tuo ait dñs. & reuer¬
tentur a t̾ra inimici tui. & est
spes nouissimis tius: & reuertent᷑
filii ad tͣminos suos. Firmit᷑ hoc
tenet catholica fides. quia filii re¬

Expanded text:
licet illius, cuius primi animam ferrum licet illius, cuius primi animam ferrum pertransicecinit et evangelista intellexit, quia sicut tunc pater Iacob noluit consolari et sicut mater Rachel, si adviveret, noluisset consolari –, eo quod non esset Ioseph, et tamen erat et non solum vivebat, verum etiam potens erat et prospere agebat Ioseph, ita ecclesia sive quęcumque mater fidelis mulier plorat quidem pietatis affectu filium occisum, quasi non sit, sed ille est et non solum est, verum etiam melius est et verius vivit, idcirco quia talem ob causam evenit ei, quod in hoc seculo non est. Proinde Rachel ploranti filios suos et nolenti consolari super eis, quia non sunt, continuo hęc dicit dominus: Quiescat vox tua a ploratuest merces operi tuo, ait Dominus. Et revertentur a terra inimici tui, et est spes novissimis tuis, et revertentur filii tui ad terminos suos . » Firmiter hoc tenet Catholica fides, quia filii re
Abbreviated transcription (Latin):
rimos assultus
serpentis illos iccirco dixerim.
quia uidelie& ã ꝓmissione beati
seminis facta ad abrahã. qͥ ꝑsecu¬
tionẽ pateretur: cuiꝰ sanguis ꝓptͣ
uisticiã quereret᷑ pͥmus. iste fu¬
it. Unde animaduertere lic&
in morte in nocentiũ paruuloꝵ ẽgrue
satis multũq sapient᷑: ita dixisse. Tẽ
ad impletũ ẽ qđ dictũ ẽ ꝑ iheremiã
ꝓphetam dicentẽ. Uox inrama audi¬
ta ẽ. ploratus & ululatus multus:
rachel plorans filios suos: & noluit
c̃solari . qͥa ñ st̃. Quid enĩ: N ne eiꝰ¬
modi ponens testimoniũ omnẽ fili¬
um qui ꝓ causa occiditur illius
liũ. siue una sit mulier carnalis
mat᷑. siue plena sit ȩccła spũalis
mat̾ pus martyrib in morte ipsoꝵ
c̃dolens. ut sepe factũ ẽ. uult habe¬
ri tanquã rachel: & recte ac rati¬
onabilit᷑ uniꝰ cuiꝰq illoꝵ. in nocenti¬
um paruuloꝵ matͣ. in tali causa
uocatur raches similit᷑q tota ȩc¬
cła martyrũ xp̃i mat. quia uide¬

Expanded text:
rimos assultus serpentis illos idcirco dixerim, quia videlicet a promissione beati seminis facta ad Abraham, qui persecutionem pateretur, cuius sanguis propter iustitiam quęreretur, primus iste fuit. Unde animadvertere licet in morte innocentium parvulorum congrue satis multumque sapienter ita dixisse: Tunc adimpletum est, quod dictum est per Iheremiam prophetam dicentem: Vox inululatus multus, Rachel plorans filios suos et noluit consolari, quia non sunt. Quid enim? Nonne eiusmodi ponens testimonium omnem filium, qui pro causa occiditur illius lium – sive una sit mulier carnalis mater sive plena sit ecclesia spiritualis mater piis martyribus in morte ipsorum condolens, ut sepe factum est –, vult haben tamquam Rachel? Et recte ac rationabiliter uniuscuiusque illorum innocentium parvulorum mater in tali causa vocatur Rachel, similiterque tota ecclesia martyrum Christi mater, quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocatio sapientiȩ uixta iiii.¬
illud. noli regibꝰ o lamuhel dare
uinui. da ficerã merentibꝰ. et ui¬
nuͣ his qͥ amaro sĩ animo.U.
De sexto capite draconis qͥ scđm
scripturã dici ñ possit qualis
in eo facies fuerit. et qͦd illud roma¬
nũ fuerit imperium.

Expanded text:
Invocatio sapientie iuxta illud: Noli regibus, o Lamuhel, dare vinum, da siceram merentibus et vinum his? qui amaro sunt animo De sexto capite draconis, quod secundum scripturam dici non possit, qualis in eo facies fuerit, et quod illud Romanum fuerit imperium
Abbreviated transcription (Latin):
Deeo qͦd dictũ e qr mulier peperit
filiũ masculũ. et qͦd mulier illa.
ueracit᷑ dicere possit risũ mͥ fecit᷑.¬
Contra suꝑbia assur idest xiii.¬
diaboli de humilitate mariȩ̨
uirginis. uixrta illud isaiȩ excel¬
si statura succident᷑. & egredi¬
etur uirga de radice iesse.xiiii.¬

Expanded text:
De eo quod dictum est: Quia mulier peperit filisum masculum, et quod mulier illa veraciter dicere possit: Risum mihi fecitContra superbiam Assur, id est diaboli, de humilitate Marie virginis iuxta illud Isaię: Excelsi statura succidentur et egredietur virga de radice Iesse
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝓfectu angłoꝵ. qͦd ñ ita creati.
fuerint. ut illis ẽtinuo nihil de e̾ẽt
tociꝰ ꝑfectionis. & quia creator solꝰ eͣ
qͥ absq ꝓfectu ꝑfectꝰ semꝑ fuisse. uł
ẽẽ credendus es⁊.¬

Expanded text:
De profectu angelorum, quod non ita creati fuerint, ut illis continuo nihil deesset totius perfectionis, et quia creator solus est, qua absque profectu perfectus semper fuisse vel esse credendus s
Abbreviated transcription (Latin):
Qomͦ satrape ꝑsarũ & medoꝵ danieli
inuidentes. fodert̃ ante faciẽ eiꝰ foueã.
inquã incidere habebant.¬
De beatitudine danielis. qͦd ex illa tͥbu¬
latione. & ipse uerbi di martyr factꝰ.¬

Expanded text:
o satrapę Persarum et Medorum Daniheli invidentes foderunt ante faciem eius foveam, in quam incidere habebantDe beatitudine Danihelis, quod ex illa tribulatione et ipse verbi dei martyr fact
Abbreviated transcription (Latin):
specta¬
culum
quoł de¬
inde post¬
indulgen¬
tiã reguͣ
sub secu¬
tũ est.
A somnio mar dochei narrationẽ in¬
choare lib&. quod et si in hebreaͦ
non habetur ut ait uir illustris
iheronimus. tamen in editione uul¬
gata. principiũ erat uoluminis hes¬
Fer & ad rẽ nihil attinet. Anno se¬
cundo regnante artaxerse. maxi¬
mo. uidit somniũ mardocheus.
homo uideus. de tribu beniamin.
qui habitabat in urbe susis. Illa ciui¬
tas exordiũ siue caput regni erat.
pparuerunt inquit uoces. & tumul¬
tus & tonitrua & terrę̧ motus. & cͣ¬
turbat io suꝑ terrã. & ecce duo dra¬
cones magni. paratiq contra se in pͣ¬
liũ. Ad quoꝵ clamorẽ cunctȩ conci¬
tate sunt nationes. ut pugnarent
contra gentẽ iustoꝵ. Fuitꝙ dies illa
tenebrarũ & discriminis. tribula¬
tionis & angustiȩ. & ingens for mi¬

Expanded text:
spectaculum, quod deinde postindulgentiam regum subsecutum est. A somnio Mardochaei narrationem inchoare libet, quod et si in Hebraeo non habetur, ut ait illustris vir Hieronymus, tamen in editione vulgata principium erat voluminis Esther, et ad rem nonnihil attinet. Anno secundo regnante Artaxerxe maximo, vidit somnium Mardochaeus homo Judaeus, de tribu Benjamin, qui habitabat in urbe Susis, illa civitas exordium sive caput regni erat. « Apparuerunt inquit, voces, et tumultus, et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni, paratique contra se in praelium. Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nationes, ut pugnarent contra gentem justorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angusti
Abbreviated transcription (Latin):
in uidiciis dnĩ. lã gͦ tẽpus erat. iam
euoluti fuerant anni numero quẽ
pͣfixerat. & oportebat fieri qͦd ꝑ psal¬
mistã p̾dictũ fuerat. qͥa ñ relinqu&
dñs uirgã peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ
ut ñ extendant usti ad iniqͥtatẽ
manus suas. Igͦ compleuit illud
inqͥt. id ẽ p̃fixiis transactꝰ eͣ annoꝵ.
siue dierũ numerus. & ecce sicut
alia seript᷑a dicit cõputresc& iugũ
ã facie olei. id ẽ cessabit potentia
quȩ du suꝑbiuit. suꝑ ueniente

Expanded text:
in iudiciis domini. Iam ergo tempus erat, iam in iudiciis domini. Iam ergo tempus erat, iam evoluti fuerant anni numero, quem prefixerat et oportebat fieri, quod per psalmistam predictum fuerat: Quia non relinquet dominus virgam peccatorum super sortem iustorum, ut non extmanus suas . » Igitur complevi illud, inquit, id est praefixus et transactus annorum sive dierum numerus, et ecce sicut alia Scriptura dicit: « Computrescet jugum a facie olei , » id est, cessabit potentia, quae diu superbivit, superveniente
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ cõpleuit ds regnũ illud:
Nimirũ anteꝗ̃ c̃diretur niniue.
pͥusꝙͣ. ȩdificaret᷑ babylon. antequã
nasceret᷑ ninus. pͥusꝗͣ fier& assur.
siue nẽroth filius chus. cuiꝰregni
pͥncipiũ fuit babylon. numerauit
ds regnũ illud. Sic̃ omia innume¬
ro et pondere & m̃sura posuit. sic
& illud regnũ nume rauit. Qͦmͦ
gͦ numerauit. ꝓ fecto scuit cau¬
sas gentiũ ꝓptͣ quas ꝑmitter& suꝑ
eas eleuari baculũ impioꝵ. uirgã
siue uigũ dominantiũ. scilic& reg¬
nũ iã dictũ. ut cȩ̨der& ppłos inm
dignatione. subicer& infurore gen¬
tes. ꝑsequeretur crudelit᷑. Causas
inquã scuuit. & scđm causarũ qͣn¬
titatẽ numerauit. atq m̃sus ẽ tẽpo¬
ra. suie annos eiusdẽ regni. ut tan¬
tũ uł tã diu ꝑsequeretur. subicer&
atq ceder&. Uenerat baculus ille. suie
uirga illa impioꝵ. dominantiũ usq
ad filios. quoꝵ iniqͥtates & peccata
uisitari oportebat. qͥa derelique¬
rant legẽ dnĩ. qͥa ñ ambulauerant

Expanded text:
quomodo complevit deus regnum illud? Nimirum antequam consideretur Ninive, priusquam ędificaretur Babylon, antequam nasceretur Ninus, priusquam fieret Assur sive Nemroth filius Chus, cuius regni principium fuit Babylon, numeravit deus regnum illud, Sicut omnia in numero et pondere et mensura posuit, sic et illud regnum numeravit. Quomodo ergo numeravit? Profecto scivit causas gentium, propter quas permitteret super eas elevari baculum impiorum, virgam sive iugum dominantium, scilicet regnum iam dictum, ut orderet populos in indignatione, subiceret in furore gentes, persequeretur crudeliter. Causas, inquam, scivit et secundum causarum quantitatem numeravit atque mensus est tempora sive annos eiusdem regni, ut tantum vel tamdiu persequeretur, subiceret atque cęderet. Venerat baculus ille sive virga illa impiorum dominantium usque ad filios, quorum iniquitates et peccata visitari oportebat, quia dereliquerant legem domini, quia non ambulaverant
Abbreviated transcription (Latin):
nspice qr tota scriptura libri
huiꝰ circa di legẽ. et maxime cir¬
ca tẽplũ dñi uersat᷑. quod tcͣ into¬
to orbe t᷑raru nomini dñi dedi¬
catũ solũ et unicũ habebatur
Principiũ narrationis ẽ de eli¬
odoro & ȩ̨rarii eustodia. qualit̾
omino impossibile fuerit eos
decipi qͥ credidant loco & tẽplo
qͦd ꝑ unui̾sũ mundũ ꝓ sui uene¬
ratione et scĩtate uenerabat᷑.
finis autẽ in ipso tẽplo ẽ. ubi

Expanded text:
nspice quia tota Scriptura libri hujus circa Dei Legem, et maxime circa templum Domini versatur, quod tunc in toto orbe terrarum nomini Domini dedicatum, solum et unicum habebatur. Principium narrationis est de Heliodoro et aerarii custodia, qualiter omnino impossibile fuerit eos decipi, qui crediderant loco et templo, quod per universum mundum pro sui veneratione et sanctitate venerabatur . Finis a
Abbreviated transcription (Latin):
laude magna dõ ẽ asscribendũ.
cuꝰ in manu corda st̃ filioꝵ ho¬
minũ. qr ꝓmissionis suȩ memorꝰ
ut eã ad impleret mittendo in
plenitudine tẽꝑis filiũ suũ. uer¬
bũ suũ. egit infundendo deside¬
riu. egit inpendendo auxiliũ.
quatinꝰ gens ipsa de qua ꝓmissi¬
onẽ adimpleri oportebat. semet¬
ipsã defenderet & locũ. iiii.
instant᷑ exigis. Cuno. amicoꝵ mu¬
renulas aureas facientiũ sponsȩ
& dilectȩ regis ȩtͣni ualde fami¬
liaris. sermo p̃sens sese intendit.
scilicet adelucidandã qͦ ad possi¬
bile erit. et ds̃ donabit scriptu¬
ra que scđm machabeoꝵ librũ
quasi ꝓlogus uel ꝓemiuͫ p̾cedit Uno
eodẽq tractatu diligens animꝰ u¬
trũq efficere gestit. scilicet & mag¬
nitudinẽ dignitatẽq eiꝰ cuiꝰ iã
breuit᷑ memini declamare leticiȩ
prenouatione tẽpli et scripturã
aliquatenꝰ elucidare iã dicti ꝓe¬
mii. Deniq circa illã maxͣime

Expanded text:
laude magna deo est ascribendum, laude magna deo est ascribendum, cuius in manu corda sunt filiorum hominum, quia promissionis suę memor, ut eam adimpleret mittendo in plenitudinem temporis filium suum, verbum suum, egit infundendo desiderium, egit impendendo auxilium, quatenus gens ipsa, de qua promissionem adimpleri oportebat, semetipsum defenderet et locum. 4. instanter exigis, Cůno, amicorum murenulas aureas tacientium sponsę et dilecte regis eterni valde familiaris, sermo presens sese intendit, scilicet ad elucidandam, quoad possibile erit et deus donabit, scripturam, quę secundum Machabeorum librum quasi prologus vel proemium precedit. Uno eodemque tractatu diligens animus utrumque efficere gestit, scilicet et magnitudinem dignitatemque eius, cuius iam breviter memini, declamare lętitię pro renovatione templi, et scripturam aliquatenus elucidare iam dicti proemii. Denique maxime circa illam
Abbreviated transcription (Latin):
uid de leticia magna dicã quę
facta ẽ inpopło de emundatio¬
ne ac renouatione tẽpli. qͦd c̾ta¬
minatũ steterat ꝑ tres annos.
Nã leticia quã magna fuerit eoꝵ
in ymnis et c̾fessionibꝰ benedicen¬
tiũ dñm. iosephꝰ quoq testatur.
ab illo inqͥens tẽꝑe ꝑ octo dies. hanc
renouationis tẽpli festiuitate̾ ce¬
lebramꝰ. uocantes eã lumina. eo qͦd
p̃tͣ spẽ hoc nob̾ splendidũ lumen
colende religionis apparuit. Quis
nͥ ds̃ mͣtibꝰ eox tantũ sui nominis
infudit amorẽ. ut recuperatio¬
nẽ loci inqͦ nom̃ eiꝰ inuoearet᷑ tan¬
ta leticia celebrarent. tãq lumi¬
nosã ducerent. & ꝑ singulos an¬
nos diebꝰ octo qͦd eatenꝰ ñ fiebat
celebrandã decernerent : Si qͥdẽ
Salomon octo qͥdẽ diebꝰ dedicati¬
one᷑ celebrauit. et indie octana
dimisit popłm. s ñ ẽ scriptũ qͦđ
totidẽ idẽ octo diebꝰ c̾stituerit
ꝑ singulos annos dedicationis eiꝰ dẽ
celebyari festiuitateꝰ. Igͥ & hoc in

Expanded text:
uid de laetitia magna dicam, quae facta est in populo de emundatione ac renovatione templi, quod contaminatum steterat per tres annos? Nam laetitia quam magna fuerit eorum in hymnis et confessionibus benedicentium Dominum, Josephus quoque testatur: « Ab illo, inquiens, tempore per octo dies hanc renovationis templi festivitatem celebramus vocantes eam Lumina, eo quod preter spem hoc nobis splendidum lumen colendę religionis apparuit. Quis nisi deus mentibus eorum tantum sui nominis infudit amorem, ut recuperationem loci, in quo nomen eius invocaretur, tanta lętitia concelebrarent tamque luminosam ducerent et per singulos annos octo diebus, quod eatenus non fiebat, celebrandam decernerent? Siquidem Salomon octo quidem diebus dedicationem celebravit et in die octava dimisit populum, sed non est scriptum, quod totidem id est octo diebus constituerit per singulos annos dedicationem eiusdem celebrari festivitatem. Igitur et hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Materiã qͥppe intentione᷑
atq ut ilitatẽ huiꝰ ꝓemii oꝑe pͣ
ciũ ẽ distinctis expedire capitu¬
lis. ut tali ordine aliquatenꝰ elu¬
cescat. qͥd in ista littera dicat sp̃s
ille qͥ in om̃i scriptura diuinitꝰ in¬
spirata. p̃sens ẽ et loqͥt᷑ ȩocłiis. Exri¬
stimo qͦd materia. intentio. atq
ut ilitas scripturȩ huiꝰ quã libet
breuis. tales sint ut asapientibꝰ
digne debeant audiri. a sapien¬
tibꝰ qͥ nͣ stͣ sapientes in oculissuis.
imino qͥ ut sapientes fiant stulti
dignant᷑ fieri idest discipłi e̾e. pͥ¬
usꝗͣ fiant magistri. Hȩc gͥtria
quȩ ꝓposuimꝰ dicturi simulatq
audituri pͥmũ materiã querimꝰ
uel ꝓponimꝰ. circa quã maxime
uersat᷑ scriptura scđ̃i huiꝰ ma

Expanded text:
suis. Materiam quippe, intentionem suis. Materiam quippe, intentionem atque utilitatem hujus prooemii operae pretium est distinctis expedire capitulis, ut tali ordine aliquatenus elucescat quid in ista littera dicat Spiritus ille qui in omni Scriptura, divinitus inspirata, praesens est et loquitur Ecclesiis. Existimo quod materia, intentio atque utilitas Scripturae hujus, quamlibet brevis, tales sint ut a sapientibus digne debeant audiri, a sapientibus, qui non sunt sapientes in oculis suis, imo qui ut sapientes fiant, stulti dignantur fieri, id est discipuli esse priusquam fiant magistri. Haec igitur tria, quae proposuimus, dicturi simul atque audituri, primum materiam quaerimus vel proponimus, circa quam maxime versatur Scriptura secundi hujus Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ideꝰq ultimꝰ fuit annꝰ pͥncipatꝰ
ionathȩ fr̃is uidȩ. annꝰ autẽ cen¬
tesimꝰ octogesimꝰ octauiis. quando
scdo scripsert᷑. annꝰ fuit undeci¬
mꝰ. pꝰ mortẽ symonis fr̃is eiꝰ dẽ
ionat hȩ sine uidȩ. quẽ uidelicet
symone̾ in t̾fecit ꝑ insidias gener
ipsiꝰ ꝑtolomeus filiꝰ ab obi. His ita
se habentibꝰ. claret qͥs ille fuerit¬
lant᷑. narrantes qualit̾ inꝑsidẽ
cecidit. qͦd uidelicet is fuerti
antiochꝰ filiꝰ demetrii. qͥ et ꝑsecutꝰ
ẽ tripho nẽ impiũ & uicit. sed
iudeos in multis afflixit. et sy¬
mone ad huc uiuente. et pꝰ symo¬
nẽ filio eiꝰ hircano princi¬
ꝑatum habente.
possĩ. qua cupis & petis ut lit¬
tere serie̾ quę sub obscura ui¬
det᷑ tͥ elucidet sermo intentus.
atq studiosus inuerbo dĩ. descen¬
dere libet ad illud qͦd quondã au¬
diuimꝰ intͣ scolares paruuli. ubi
lectione̾ suscipientes materia.
intentione̾. atq utilitate᷑ ꝓpone¬
re magistri solent auditoribus

Expanded text:
ipatus lonathę fratris Iudę. Annus autem centesimus octogesimus octavus, quando secundo scripserunt, annus fuit undecimus post mortem Symonis fratris eiusdem Ionathę sive Iudę, quem videlicet Symonem interfecit per insidias gener ipsius Ptholomeus filius Abobi. His ita se habentibus claret, quis ille lantur, narrantes qualiter in Perside ceciderit, quod videlicet, is fuerit Antiochus filius Demetrii, qui et persecutus est Trionem impium, et vicit, sed et Judaeos in multis afflixit, et Simone adhuc vivente et post Simonem filio ejus Hircano principatum habente. possim, qua cupis et petis, ut litterae seriem, quae subobscura videtur, tibi elucidet sermo intentus atque studiosus in Verbo Dei, descendere libet ad illud quod quondam audivimus inter scholares parvuli, ubi lectionem suscipientes, materiam, intentionem atque utilitatem proponere magistri solent auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ illud sicut antiquũ. ita &
solũ ee̾ legitimũ. tẽpla aurẽ cet̾a
siue ingarizĩ siue inegipto ꝑ pͣ¬
uaricatione᷑ e̾e c̾structa. testante
danielis uisione. ꝓphetica qua dic¬
tũ ẽ. filii quoq p̃uaricatoꝵ popłi
tui extollent᷑ ut impleant uisio¬
ne̾ et corruent. Onyã qͥppe et qͥ
cũ eofuert᷑ significat. qͦs idcirco
filios p̃uaricatoꝵ dicit. qr legẽ dni
reliquert᷑. uolentes in alio loco
p̃t̃quã uissũ erat dõ uictimas imn¬
molare. Ea tollent᷑ ait in suꝑbiã &
uisionẽ hoc eꝰ ꝓpheticã ueritatẽ

Expanded text:
templum illud sicut antiquum ita et templum illud sicut antiquum ita et solum esse legitimum, templa autem cętera sive in Garizim sive in Ęgypto per prevaricationem esse constructa testante Danihelis visione prophetica, qua dictum est: Filii quoque prevaricatorum populi tui extollentur, ut impleant visionem, et corruent. Oniam quippe et qui cum eo fuerunt significat, quos idcirco filios prevaricatorum dicit, quia legem domini reliquerunt volentes in alio loco, preterquam iussum erat, deo victimas immolare. Extollentur, ait, in superbiam et visionem, hoc est p
Abbreviated transcription (Latin):
ficentia inuitati. Samarite qͦq
tẽꝑibꝰ alexandri macedonis tẽplũ
suꝑ garrziꝰ montẽ c̃strurerant.
auctoribꝰ sanaballath satrapa. &
genero eiꝰ manasse fr̃e iaddi pon¬
tificis iherosolimitani. sic̃ iosephꝰ
pleniꝰ scribit. Contingebat gͦ ꝓpt᷑
tẽpla seditiones excitari. ita ut
corã regibꝰ qͦq certarent. dicenti¬
bꝰ iudeis de regione uidea scđm
legẽ moysi tẽplũ se c̾struxisse in
iherosolimis. samaritis in garit᷑.
Porro hi qͥ ꝑ egiptu erant. suuͣ¬
defendebant uel p̾ferre c̃tende¬
bant tẽplũ. quasi testimonio pro¬
pheticȩ auctoritatis. nimiruꝰ ma-¬
le intellecta uerbi ueritate. lon¬
geq facti a sensu. uel scientia tantȩ
ꝓphetiȩ. Causa gͥ sicut iã dictũ ẽ
postulabat ut scriberent iudeis
qͥerant ꝑ egiptũ de his quȩ circa
tẽplũ in iherosolimis manifesta
dĩ uirtute facta st̃. hanc haben¬
tes intentionẽ. quatinꝰ c̾staret

Expanded text:
ficentia invitati. Samaritę quoque ficentia invitati. Samaritę quoque temporibus Alexandri Macedonis templum super Garizim montem construxerunt auctoribus Sanabalath satrapa et genero eius Manasse fratre Iaddi pontificis Iherosolimitani, sicut Iosephus plenius scribit. Contingebat ergo propter templa seditiones excitari, ita ut coram regibus quoque certarent dicentibus Iudeis de regione Iudea secundum legem Moysi templum se construxisse in Iherosolimis, Samaritis in Garizim. Porro hi, qui per Ęgyptum erant, defendebant vel preferre contendebant templum quasi testimonio propheticę auctoritatis nimirum male intellecta verbi veritate longeque facti a sensu vel sententia tantę prophetię. Causa igitur sicut iam dictum est postulabat, ut scriberent Iudeis, qui erant per Ęgyptum de his, quę circa templum in Iherosolimis manifesta dei virtute facta sunt, hanc habentes intentionem, quatenus constaret
Abbreviated transcription (Latin):
et illũ suisse loctũ orationis solui
quẽ ds̃ elegit. inqͦ illi oporteret
sacͥficari. Causa postulabat tunc
scrib̾e illis. qͥ ꝑ egiptũ erant ude¬
is. cũ intentione huiꝰ modi. Siqͥdẽ
onyas ut supͣ iũ dictũ ẽ fugiens in¬
egiptũ ad ptolometiꝰ philometo¬
re̾. uolensq me moriã & głam
ȩt̃nã sui relinquere. petiuit a
ptolomeo rege et regina cleopa¬
tra licentia. quarinꝰ tẽpluͣ ȩdifi¬
caret in ȩgipto simile iheroso¬
limoꝵ. et hoc impetrato atq per¬
acto. leuitas. et sac̾dotes de gene¬
re suo c̃stituerat. c̾fidens in pro¬
phetia ysaiȩ qͥ ante sexcentos anno̾
p̃dixerat. qͦd deberet altare dñi
ee in tͣra egipti. De illo tẽplo ctin¬
gebat seditiones excitari intͣ uide¬
osqͥ erant in regione iudea. et eos
qͥꝑ egiptũ. et ante onẏã. et cũ onya
discesserant. alii captiui sicait iã
dictũ ẽ abducti alii sponte opu¬
lentia locoꝵ. et ꝑtolomei muni¬

Expanded text:
Et illum fuisse locum orationis solum, Et illum fuisse locum orationis solum, quem Deus elegit, in quo illi oporteret sacrificari. Causa postulabat tunc scribere illis, qui per Aegyptum erant Judaeis cum intentione hujusmodi; siquidem Onias, ut supra jam dictuĘgyptum ad Ptholomeum Philometorem volensque memoriam et gloriam eternam sui relinquere, petivit a Ptholomeo rege et regina Cleopatra licentiam, quatenus templum ędificaret in Ęgypto simile Iherosolimorum, et hoc impetrato atque peracto levitas et sacerdotes de genere suo constituerat confidens in prophetia Ysaię, qui ante ducentos annos predixerat, quod deberet altare domini esse in terra Ęgypti. De illo templo contingebat seditiones excitari inter Iudeos, qui erant in regione Iudea, et eos, qui per Ęgyptum et ante Oniam et cum Onia discesserant, alii captivi sicut iam supra dictum est abducti, alii sponte opulentia locorum et Ptholomei muni
Abbreviated transcription (Latin):
chasleu purificationẽ tẽpli. neces¬
sariuͣ duximꝰ indicare uob̾. ut uos
quoq agatis die̾ scenophegiȩ. atq
sub iungentes. et die̾ ignis qͣdatꝰ est
quando neemias ȩdificato tẽplo
et altari obtulit sacͥficia. De die¬
bꝰ istis pꝰmodũ repetentes dicemꝰ.
Nc̃ illud pͥus dicere iusũ e᷑ qͦdscrip¬
tura libri materiã habet tẽplũ
illud. et scã quȩ erant iherosolimis.
ꝓ qͥbꝰ pugnauert᷑ machabei. Unde
ñ mirũ qͦd ñ ultra scripturȩ uel
libri huiꝰ textꝰ ꝓcessit. quã ad illã
rẽ gestã de interitu impii nicha¬
noris. qͥ tẽplũ illud extensa manu
rursus c̾taminare iurauerat. &
c̃secrare liberopatͥ. qr uidelicet pꝰ
interituͣ eiꝰ quãius multa iudȩ
et fr̃m eiꝰ p̾lia fuerint. ñ tamen
circa tẽplũ tale qͥd c̾tigit. qualia
& inpͥncipio. et in medio et in fine
continentur huiꝰ libri Uiiii.
illud qͦd erat iherosolimis scmͣ &
legitimũ asserere ac dõ placitũ.

Expanded text:
tionem templi necessarium duximus indicare vobis, ut vos quoque agatis diem scenophegię atque subiungentes et diem ignis, qui datus est, quando Neemias ędificato templo et altari obtulit sacrificia. De diebus istis postmodum repetentes dicemus. Nunc illud prius dicere visum est, quod scriptura libri materiam habet templum illud et sancta, que erant Iherosolimis, pro quibus pugnaverunt Machabei. Unde non mirum, quod non ultra scripturę vel libri huius textus processit, quam ad illam rem gestam de interitu impii Nicanoris, qui templum illud extensa manu rursus contaminare iuraverat et consecrare Libero patri, quia videlicet post interitum eius, quamvis multa Iudę et fratrum eius prelia fuerint, non tamen circa templum tale quid contigit, qualia et in principio et in medio et in fine continentur huius libri. 9. illud quod erat Hierosolymis sanctum ac legitimum asserere, ac Domino placitum.
Abbreviated transcription (Latin):
his qui odert̃uos. & orate ꝓꝑsequen¬
tib & calũpniantib uos. ut sitis
filii patris urĩ. qͥ incęlis ẽ. Dilexit
iniicũ. bene fecit illi. ñ solũ par¬
cendo cũ occidẽ poss&. uerũ etiam
plangendo. cũ ille occisꝰ fuiss&. et
sic̃ iam dictũ ẽ. maxime ꝓ causa huiꝰ¬
modi tali uiram̃to di dignꝰ extitit.

Expanded text:
ersequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii patris vestri, qui in celis est. Dilexit inimicum, benefecit illi non solum parcendo, cum occidere posset, verum etiam plangendo, cum ille occisus fuisset, et sicut iam dictum est maxime pro causa huiusmodi tali iuramento dei dignus exstit
Abbreviated transcription (Latin):
xpm. cuiꝰ ẽ uictoria tanta. tã nobił.
ut iucto et c̃fuso dracone iã dicto.
sedeat nc̃ ã dextris di. In ꝓcessu sermo¬
nis dicendũ erit de illo tali aduer¬
sarto. cur unde dicat᷑ &. sit dracõ. un¬
de magnꝰ. unde rufus. quȩ sint eius
capita septẽ. & quȩ cornua decẽ. unde
uł ex quo acceperit ut serpens mere¬
retur uocari. unde diabolus. & quã
obrẽ sathanas uocetur. id ẽ aduer¬
sarius. Nẽ uͦ illud dicere p̃stat qͥd
sit ipsũ uerbũ đi. ut uidelie& pͥn¬
cipiũ. itł caput sermonis ornatum
ut dignũ ẽ habeat scę̃ c̃fessionis &
adorationi .s.

Expanded text:
tum, cuius est victoria tanta tam nobilis, ut victo et confuso dracone iam dicto sedeat nunc a dextris dei. In processu sermonis dicendum erit de illo tali adversario, cur vel unde dicatur et sit draco, unde magnus, unde rufus, quę sint eius capita septem et que, cornua decem, unde vel ex quo acceperit, ut serpens mereretur vocari, unde diabolus et quam ob rem sathanas vocetur, id est adversarius. Nunc vero illud dicere prestat, quid sit ipsum verbum dei, ut videlicet principium vel caput sermonis ornatum, ut dignum est, habeat sanctę confessionis et adorationis.
Abbreviated transcription (Latin):
te̾ sentire & non obliuisci uult sacer
ȩccłiȩ chorus. dũ ꝑ singulos annos
statutis diebus de clamat ante dñm
inꝑsona illoꝵ. Euerte cor eius. scili¬
c& regis. in odiũ repugnantiũ no¬
bis & in eos qui consentiunt eis. nos
autẽ libera in manu tua ds nrͣ
inȩ ternũ. Reuera qui ꝑpendit
quantũ illud negotiũ fuerit. cla¬
mare in cȩlũ. ne extͥminaretur
gens unica. de qua sperabatur sa¬
lus mundi. dignũ existimat cla¬
morẽ illũ. siue heç dicta clamoris. illiꝰ
altissonis uocibus efferri & immora.¬
ri contẽplationi angustiarũ illiꝰ¬
tẽporis quando mulierẽ sepedie¬
tã in utero habentẽ iaͣ tcͣ antequa
parer& salutẽ nr̃am pȩne absor

Expanded text:
tem sentire et non oblivisci vult sacer tem sentire et non oblivisci vult sacer ecclesię chorus, dum per singulos annos statutis diebus declamat ante dominum in persona illorum: Everte cor eius scilicet regis in odium repugnantium nobis et in eos, qui consentiunt eis; nos autem libera in manu tua, deus noster in ęternum. Revera qui perpendit, quantum illud negotium fuerit clamare in cęlum, ne exterminaretur gens unica, de qua promissa sperabatur salus mundi, dignum existimat clamorem illum sive hęc dicta clamoris illius altisonis vocibus efferri et immorari contetemporis, quando mulierem saepedictam in utero habentem, jam tunc antequam pareret salutem nostram, pene absor
Abbreviated transcription (Latin):
det sentencia mortis. oportunũ fa¬
cit uniuersȩ genti spaciũ. quod suf¬
ficere possit ad legationes mitten¬
das in longinquũ. idẽ in altitudinẽ
cȩ li. unde aux iliatores copiȩ debe¬
ant conduei. scilic& ieiunia. lacri¬
mas. & pͣces. quȩ nimirũ idoneȩ le¬
gationes erant. & sunt ad inuitan¬
dũ de cȩlo auxiliũ dñi. Profecto
& si prope erat. ut est dñs om̃ibus
inuocantibus euͣ. om̃ibus inuocan¬
tibus eũ inueritate. nihilominus
tam necessariũ erat. tã longũͣ da¬
tũ a sortibus dilationis spaciũ ut
sufficer& tẽpus currentibus epi¬
stolis. & recurrentibus ad prin¬
cipes & ppłos. tot proruntiaruͣ. ut
nouis epistolis ueteres aman litte¬
rȩ. insidiatoris & hostis uideoruͣ qͥ¬
bus eos in cunctis regis ꝓuintiis peri¬
re pͣceperat. corrigi possent. prius¬
quã termino tẽporis concluderent᷑.
Sane clamores eorũ. quibus uel quan¬
tis clamauerint in cȩlũ. om̃em ȩta¬

Expanded text:
det sententia mortis, opportunum fadet sententia mortis, opportunum facit universę genti spatium, quod sufficere possit ad legationes mittendas in longinquum, id est in altitudinem cęli, unde auxiliares copię debeant conduci, scilicet ieiunia, lacrimę et preces, quę nimirum idoneę legationes erant et sunt ad invitandum de cęlo auxilium domini. Profecto etsi prope erat, ut est dominus omnibus invocantibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate, nihilominus tamen necessarium erat tam longum a sortibus datum dilationis spatium, ut sufficeret tempus currentibus epistolis et recurrentibus ad principes et populos tot provinciarum, ut novis epistulis veteres Aman litterę insidiatoris et hostis Iudeorum, quibus eos in cunctis regis provinciis perire preceperat, corrigi possent, priusquam termino temporis concluderentur. Sane clamores eorum, quibus vel quantis clamaverint in cęlum omnem ęta
Abbreviated transcription (Latin):
Deuera iã in isto
diaboli membra factũ est quod
significabatur in ipso capite diabo¬
lo. dicente dño ad beatũ iob. Aũquia
pones circulũ in naribus eius.: Nuͣ
illudes ei quasi auic hfatuatus
naͣq & illusus est ab ipsis sortibus.
dũ mittente eo sortẽ mense primo
quo die & quo mense iudȩi debe¬
rent int̾ fici mensis duodecimus
exiuit. Totũ utiq annũ. ad dila¬
tionẽ sors ipsa poposcit. ds̃ eregit.
sortẽ regens & habens ut iã dic¬
tũ est in manibus sius. Primũ
in hoc infat uatus & illusus est.
quod nondũ sciens utrũ gens debe¬
ret interfici. & solũ querens tẽpus
int̾fectionis dũ a sortibus respon
detur in t̾fectionẽ ipsã. aprimo men¬
se usq in duodecimu. idẽ anno fere
integro debere differri. ide̾ esse
putat. ac si totũ uel utrũq iã ha¬
beat in manibus suis scilicet & int̃¬
fectionẽ. & diẽ interfectionis. De in¬
de & in hoc illusus est. quod dũ seuscep¬
ta mora tantȩ dilationis interĩ pen¬

Expanded text:
evera jam in isto diaboli membro factum est quod significabatur in ipso capite diabolo dicente domino ad beatum Iob: Numquid pones circulum in naribus eius? Numquid illudes ei quasi avi? Infatuatus namque et illusus est ab ipsis sortibus, dum mittente eo sortem mense primo, quo die, quo mense Iudei deberent interfici, mensis duexivit, totum utique annum ad dilationem sors illa poposcit. Deus exegit sortem regens et habens, ut jam dictum est, in manibus suis. Primum in hoc infatuatus et illusus est, quod nondum sciens utrum gens deberet interfici, et solum quaerens tempus interfectionis, dum a sortibus respdetur interfectionem ipsam a primo mense usque ad duodecimum, id est anno fere integro, debere differri, idem esse putat acsi totum vel utrumque iam habeat in manibus suis, scilicet ad interfectionem et diem interfectionis. Deinde et in hoc illusus est, quod dum suscepta mora tantę dilationis interim pen
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo appareat induob illis
uerũ ẽẽ sapientiȩ dictũ. melius
ẽ duos simuil e̾e quã unum. xrxiiͭ.¬
De casi salomonis & de petitione
sapientiȩ quã petierat ã dño sibi
optione ƿrȩbente.ar¬

Expanded text:
uomodo appareat in duobus illis verum esse sapientie dictum: Melius est duos simul esse quam unum De casu Salomonis et de petitione sapientię, quam petierat a domino sibi optionem prebente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pharaonẽ & seruos eius. hn illũ fi¬
lium recte refert᷑. c̾uiꝰ originẽ car¬
nis pͣcidere festinabat ne nasceret᷑.
N igit᷑ leuẽ aut paruã obcausam
pͥmogenita illa cȩsa sunt. Quod si
queras cur etiã pͥmogenita cȩsa sunt
uim̃toꝵ. Ad hoc breuit̃ dicendũ qͥa
ꝑ uim retinebat pharao. ium̃ta qͦq¬
uł armenta eoꝵ. Cũ enĩ dicer& moy¬
cũ paruulis nr̃is & senib ꝑgemꝰ. cũ
filiis & filiab cũ ouib & arm̃tis:
recede ait ã me. & caue ne ultra ui¬
deas faciẽ meã. statĩq eiecti st̃ de con¬
sꝑectu pharaonis.¬

Expanded text:
per Pharaonem et servos ejus, in illum fiper Pharaonem et servos ejus, in illum filium recte refertur, cujus originem carnis praecidere festinabat, ne nasceretur. Non igitur levem aut parvam ob causam primogenita caesa sunt. Quod si quaeras: Cur etiam primogenita caesa sunt jumentorum? Ad hoc breviter dicendum: Quia per vim retinebat Pharao jumenta vel armenta eorum. Cum enim diceret Moy« Cum parvulis nostris et senibus pergemus, cum filiis et filiabus, cum ovibus et armentis. Recede, ait, a me, et cave ne ultra videas faciem meam. Statimque ejecti sunt de conspectu Pharaonis
Abbreviated transcription (Latin):
um meũ ut seruiat mͥ: & noliusti
dimittere eũ. Ecce ego int̾ficiam
filiũ tuũ pͥmogenitũ. Clar& or¬
do iusticiȩ in eo quod eiꝰ int̾fecit
pͥmogenitũ: qͥ pͥmogenitũ dnĩ
nolebat dimittere. Unde autẽ ppłr
ille pͥmogenitus dnĩ. aut filius.:
Nũquid illũ dñs genueratꝰ aut
ante illũ ppłm. siue hominẽ quẽ
appellauit isrł. nullũ ã scło electỹ
uł grȩ̃ suȩ filiũ habuerat : & qͣ
dem pͥmogenitus aliquomͦ potuit
ppłs ille diciꝰ uidelic& respectu
gentilis ppłi: quẽ postea regenera
unigeniti. Uerũ tam̃ nihilominꝰ
causa agnoscenda ẽ. cur ille ppłs
tali in tẽpore filius dictus sit
pͥmogenitus : ude licet quia car¬
nẽ da de ppło suo illo erat as¬
sumpturus idem di filius. uere
pͥmogenitus. uere unigenitus . Age¬
bat hoc instant̾ diabolus & intende¬
bat. ne ppłs ille ꝑmaner&. unde na¬
sciturus erat ille filius unigenttus.
& pͥmogenitus. in multis frĩb & ic¬
circo quicqͥd in eundẽ ppłm agebat

Expanded text:
at mihi, et noluisti dimittere eum. Ecce ego interficiam filium tuum primogenitum. Claret ordo iustitię in eo, quod eius interfecit primogenitum, qui primogenitum domini noluit dimittere. Unde autem populus ille primogenitus domini aut filius? Numquid illum deus genuerat? Aut ante illum populum sive hominem, quem appellavit Israel, nullum a seculo electum vel gratię suę filium habuerat? dem primogenitus aliquo modo potuit populus ille dici, videlicet respectu gentilis populi, quem postea regeneratunigeniti. Verumtamen nihilominus causa cognoscenda est, cur ille populus tali in tempore filius dictus sit primogenitus, videlicet quia carnem de populo suo illo erat assumpturus idem Dei Filius, vere mogenitus, vere unigenitus. Agebat hoc instanter diabolus et intendebat, ne populus ille permaneret, unde nasciturus erat ille filius unigenitus et « primogenitus in multis fratricirco quidquid in eumdem populum agebat
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc dicit dñs ds istł. dimitte ppłm
meũ ut sacrific& mͥ inde sertolqͥs
mittã isrł. Nescio dnm: & isr ł ñ
dimittã. Ita incipiens magisq ac
magis cor suũ indurans & aggra¬
uans hoc emeruit ut iste mitis &
humilis ẽtiner& mansuetudinẽ
suã: & ostender& in eũ fortitudinẽ
teros egyptioᷤᷤ durus iste debellator
debellauit ꝑ sem& ipsũ pͥmogenita
ꝑcutiendo sed ꝑcussori udelic&
angło malo potestatẽ dando: deqͦ
dixit ipse ad moysen & aaron. Cũ¬
q uiderit sanguinẽ insuꝑ limina¬
ri & in utroq poste. transcend&

Expanded text:
Hęc dicit dominus deus Israel: Dimitte populum Hęc dicit dominus deus Israel: Dimitte populum meum, ut sacrificet mihi in deserto, mittam Israel? nescio Dominum, et Israel non dimittam . » Ita incipiens, magisque ac magis cor suum indurans et aggravans, hoc emeruit, ut iste mitis et humilis contineret mansuetudinem suam, et ostenderet in eum fortitudinem tios caeteros durus iste debellator debellavit, per semetipsum primagenita percutiendo, sed percussori, videlicet angelo malo potestatem dando. De quo dixit ipse ad Moysen et Aaron: « Cumque viderit sanguinem in superliminari, et in utroque poste, transcendet
Abbreviated transcription (Latin):
irabile utiq fecit int̾ domos
egyntioꝵ. & domos isrł.: uno
eodẽq tpr̃e. una eadẽq nocte. Illic
id ẽ indomib egyptioꝵ tanquã
durus debellator erat. tanquã
gladius acutus sententiã ibra¬
batꝰ indomib autẽ filioꝵ isrł.
mitẽ se & humilẽ natura e̾e̾ signi¬
ficabat: ꝑ agnũ simplex. & man
suetũ animal. qͦd immolari uisse¬
rat. Os nãq: mitis & humilis ẽ.
nec apud nos talis didic it ẽẽ filiꝰ
đi ex quo carnẽ nram assũpsit.
ut dicer&. discite ã me quia mitis sũ.
& humilis cordel sed talis erat pͥusquã
cȩlũ & t̾ra fierent. natura ꝓpͥa. ñ cuꝰ¬
quã imitatione. Int̾ nos istud ñ disce¬
re uenit. sed docere. Peccantiũ impi¬
etas rebellando hoc meretur. quod
talis ẽe iudetur. ut de illo tpr̃e dic̃¬
tũ est durus debellator & gladius
acutusꝰ udelic& quoꝵ cor durum
mansuetudine & patientia eius
abutitur: ut pharao durus ille &
suꝑbus. Ille enĩ ubi pͥmũ audiuit.

Expanded text:
irabile utique fecit inter domos Aegyptiorum et domos Israel uno eodemque tempore, una eademque nocte. Illic, id est in domibus Aegyptiorum, tanquam durus bellator erat, tanquam gladius acutus sententiam vibrabat. In domibus autem filiorum Israel mitem se et humilem natura esse signabat per agnum, sisuetum animal, quod immolari iusserat. Deus namque mitis et humilis est; nec apud nos talis didicit esse filius dei, ex quo carnem nostram assumpsit ut diceret: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, sed talis erat, priusquam cęlum et terra fierent, natura propria, non cuiusquam imitatione. Inter nos istud non discere venit sed docere. Peccantium impietas rebellando hoc meretur, quod talis esse videtur, ut de illo tempore dictum est: Durus debellator et gladius acutus, videlicet quorum cor durum mansuetudine et patientia eius abutitur, ut ille Pharao durus et superbus. Ille enim ubi primum audivit:
Abbreviated transcription (Latin):
deaceis comedert̃ uixta uerbũ eiꝰ
centũ uiri & suꝑ fuit. decimũ qͦd
naaman pͥncipẽ milttiȩ regis syriȩ
ꝑ lauachrũ aquę ã lepra sua cura¬
uit. undecimũ qͦd gyezi egress ẽ
ab eo leꝓsus quasi nix. duo decimũ
qͦd eo mittente lignũ. ferrũ qͦd e¬
lapsũ fuerat suꝑ aquã natauit.
xiii t̾ciũdecimũ quod missos ẽtra eum
sẏros. dñs orante illo cecitate per¬
cussit. donec inducer& eos in sama¬
riã. quartũ decimũ qͦd solita obsi¬
dione samariȩ. duo modis ordei

Expanded text:
deaceis comederunt iuxta verbum eius deaceis comederunt iuxta verbum eius centum viri et superfuit; decimum, quod Naaman principem militię regis Syrię per lavacrum aquę a lepra sua curavit; undecimum, quod Iezi egressus est ab eo leprosus quasi nix; duodecimum, quod eo mittente lignum ferreum, quod elapsum fuerat, super aquam natavit; tertium decimum, quod missos contra eum Syros dominus orante illo cęcitate percussit, donec introduceret eos in Samariam; quartum decimum, quod soluta obsidione Samarie duo modii ordei
Abbreviated transcription (Latin):
quintũ qͦd eũ offerentẽ holo cau¬
stũ exaudiuit dñs ꝑ igne. uidente
ppło & dicente. dñs ipsẽ ẽ ds. dñs
ipse ẽ ds. sextũ qͦd orante illo facta
ẽ pliuua grandis. septimũ quod¬
pallio suo ꝑcutiens aquas diuisit.
sert̃ utrũq. se uidelic& et helyseũ.
& ascendit helyas ꝑturbinẽ incȩlũ.
ꝓtinꝰ helysei pͥmũ fuit. qͦd pallio helyȩ
ꝑcussit aquas & diuisȩ st̃. scđm quod
aquas pessimas & t̾ram sterilẽ sanauit.
t̾ciũ qͦd illudentes ei pueros ursi la¬
cerauert᷑. quartũ qͦd ẽgregatis tͥb
esset aqua exercitui. fossas et fossas
uissit fieri. & repleta ẽ tͣra aquis.
quintũ qͦd mulieri uiduȩ ex modi¬
co olei uasa ñ pauea impleuit. sextũ
qͦd mulier quȩ illi ministrauerat
& ñ habebat filiũ c̃cepit. & peperit
in tẽpore & hora qua ille p̾dix̃. sep¬
timũ qͦd mortuũ eunde puerũ
resuscitauit. octauũ qͦd inolla he¬
remitica gustus amarissimos dul¬
corauit. nonũ qͦd de xxͥ panib or¬

Expanded text:
caustum exaudivit dominus per ignem vidente populo et dicente: Dominus ipse est deus; dominus ipse est deus; sextum, quod orante illo facta est pluvia grandis; septimum, quodpallio suo percutiens aquas divisit eserunt utrumque, se videlicet et Helyseum, et ascendit Helyas per turbinem in cęlum. otinus Helisaei primum, quod pallio Heliae percussit aquas, et divisae sunt. Secundum, quod aquas pessimas et terram sterilem sanavit. Tertium, quod illudentes ei pueros ursi laceraverunt. Quartum, quod congregatis tribus esset aqua exercitui, fossas fieri jussit, et repleta est terra aquis. Quintum, quod mulieri viduae ex modico oleo vasa non pauca implevit. Sextum, quod mulier, quae illi ministraverat, et non habebat filium, concepit et peperit in tempore et hora, qua ille predixit; septimum, quod mortuum eundem puerum resuscitavit; octavum, quod in olla heremitica gustus amarissimos dulcoravit; nonum, quod de viginti panibus or
Abbreviated transcription (Latin):
sem& ipsũ ingessit. ita incipiens.
Uiuit dñs in cuiꝰ c̃spectu sto. si erit
annis his ros aut pluuia. nͥ uixta
uerba oris mei. Et in helyseo causa
eadem cͣsidanda ẽ. dicente. obsecro
ut fiat spc̃ tuus duplex in me. Hoc¬
intendebant. ut oꝑando mirabilia.
c̃uincerent impios. qͦd neq uitulus.
neq baal ẽ ds. s dñs ipse ẽ dđs. Et.
reuera ita factũ est. Sp̃c helyȩ
id ẽ oꝑatio uirtutũ. quȩ in spũ
dnũi data fuerat helyȩ. duplex
miracula numero fecit helyseus
supra quã helyas. Et enĩ si recte
numeres helyas octo. helyseus se¬
decim miracula oꝑatus ẽ. Primũ
helyȩ fuit qͦd uerbo ẽtinuit cęlũ
ne pluer&. scđm qd corui pauert̃
eũ. t̃ciũ qͦd apud uduã quȩ pa

Expanded text:
semetipsum ingessit ita incipiens: semetipsum ingessit ita incipiens: Vivit dominus, in cuius conspectu sto, si erit annis his ros aut pluvia nisi iuxta oris mei verba. Et in Helysęo causa eadem consideranda est dicente: Obsecro, ut fiat spiritus intendebant ut operando mirabilia convincerent impios, quod neque vitulus neque Baal est Deus, sed Dominus ipse est Deus. Et revera ita factum est. Spiritus Heliae, id est operatio virtutum, quae in spiritu Domini data fuerat Heliae, duplex miracula fecit Helisaeus supra quam Helias. Etenim si rite numeres, Helias octo, Helisaeus sedecim miracula operatus est. Primum Heliae fuit, quod verbo continuit coelum ne plueret. Secundum, quod corvi paverunt eum. Tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuit. quia receptꝰ es ait iđe
qui sup̃ inturbine ignis. incurru
equoꝵ igneoꝵ. Quã receptionẽ eiꝰ
si rite ꝑpendis. etiã illud appo¬
nere lic& qͦd ad huc dictũ est de
melchisedech assimilatus autẽ
filio đi. man& sac̃dos inꝑpetuũ.
Sac̃dotẽ naͣq hc̃ fuisse c̃stat. quia
scriptũ ẽ ubi. quando. & quomodo
holocaustũ optulerit. & sicͣ ia dic¬
tũ ẽ. receptus ẽ ut᷑bine ignis. atq
ita assimilatꝰ ẽ filio đi. uero & etͣno
saẽdoti incęlũ ascendenti. Plura
de hoc dici poterant. uerũtam᷑ ꝓ
p̾senti ꝓposito hoc tantũ dixerim.
quia digne sem& ipso fecit uerbũ
& ueritas di. qͦd tali intpr̃e qndo
ihezabel cũ achab. & cũ uitulis
iheroboã accesserat baal. talit᷑ per
hẽ uirtutẽ suã notã fecit. ꝓpter
eos qui ignorabant & errabant.
ne simul cũ impiis in eandem incide¬
rent ꝑditionis foueam.
igilant᷑ hoc animad uertendũ
est. qͥa ꝓpt᷑ causã eiusmodi tã
ultroneus ad operandas uirtutes

Expanded text:
ia receptus es ait idem qui supra, in turbine ignis in curru equorum igneorum. Quam receptionem eius, si rite perpendis, etiam illud apponere licet, quod adhuc dictum est de Melchisedech: Assimilatus autem filio dei manet sacerdos in perpetuum. Sacerdotem namque hunc fuisse constat, quia scriptum est, ubi quando et quomodo holocaustum obtulerit, et sicut iam dictum est receptus est in turbine ignis atque ita assimilatus est filio dei vero et ęterno sacerdoti in cęlum ascendenti. Plura de hoc dici poterant, verumtamen pro presenti proposito hoc tantum dixerim, quia digne semetipso fecit verbum et veritas dei, quod tali in tempore, quando Iezabel cum Achab et cum vitulis Iheroboam accesserat Baal, taliter per hunc virtutem suam notam fecit propter eos, qui ignorabant et errabant, ne simul cum impiis in eandem deciderent perditionis foveam.Vigilanter hoc animadvertendum est, quia propter causam eiusmodi tam ultroneus ad operandas virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
lũ signis nãq & ꝓdiguis & cũ
fortitudine ⁊eli tẽ sese ex hi¬
buit uerbũ dnĩ. uehem̃tuis in he¬
lẏa de quo in laudib patrũ ita
ueracit᷑ dictũ ẽ. & surrex̃ helyas
ꝓpb̃a quasi ignis. & uerbũ ipsius
quasi facula ardebat. Uerbo dñi
c̃tinuit cȩlũ. & deiecit a se ignẽ
t̾rȩ. Sic amplificatꝰ ẽ helyas in
mirabilib suis. Et qͥs potest simi¬
lit̾ głari tibi : Hec ut dicera sei¬
lie& helyam surrexisse qͣsi ignẽ.
& uerbũ ipsiꝰ quasi faculã ardentẽ.
in ad mirationẽ ille sapiens excitatꝰ
ẽ ꝓ eoquod de eode helya sic repente
scriptũ ẽ. & dixit helyas thesbites
de habitatorib galaad ad achab.
sto. si erit annis his ros & pluuia.
nͥ uixta oris mei uerba. lta repen¬
te illatus ẽ helyas. ut quẽ ad mo¬
dũ dixit apłs de melchi sedech.
ita & de isto si se pͣbuiss& occasio
dicere potiuss&. sine patre . sine
matre. sine genealogia. neq inici¬

Expanded text:
um signis namque et prodigiis et cum fortitudine zeli tunc sese exhibuit verbum domini vehementius in Helya, de quo in laudibus patrum ita veraciter dictum est: Et surrexit Helyas propheta quasi ignis, et verbum ipsius quasi facula ardebat. Verbo domini continuit cęlum et deiecit a se ignem terrę. Sic amplificatus est Helyas in mirabilibus suis. Et quis potest similiter gloriari tibi? Hęc ut diceret scilicet Helyam surrexisse quasi ignem t verbum ipsius quasi faculam ardentem, in admirationem ille sapiens excitatus est, pro eo, quod de eodem Helya sic repente scriptum est: Et dixit Helyas Thesbites de habitatoribus Galaad ad Achab: sto, si erit annis his ros et pluvia, nisi juxta oris mei verba . » Ita repente illatus est Helias, ut quemadmodum dixit Apostolus de Melchisedech, ita et de isto, si sese praebuisset occasio, dicere potuisset: « Sine patre, sine matre, sine genealogia, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ecce potentissimꝰ. gladio suo suꝑ
fem accinctꝰ. Agnoscendus ẽ cius
uctoriã p̃dicamꝰ. cuiꝰ tͥuͣphalem
currũ laudando subseqͥ optamꝰ. Olĩ
ũbũ. nẽ et caro. Olĩ as. nc̃ et homo.
Spetiosus inqͥt forma. Qtud ẽ forma.
Diuinitate. Diuinitas nãq forma
ẽ. forma ñ formatũ. forma carens

Expanded text:
ecce potentissimus gladio suo super femur accinctus . Agnoscendus est, cujus victoriam praedicamus, cujus triumphalem currum laudando subsequi optamus, olim Verbum, nunc et caro; olim Deus, nunc et homo « speciosus, inquit, forma. » Quid est forma? Divinitatem. Divinitas namque forma est, forma namque formatum, for
Abbreviated transcription (Latin):
beto igͦ & tu titulos tͥumphi.
tuȩ fiđi uexillo scriptos. sociis
tius ñ inferior. Habeto tytulos
tius meritis exactos. regia uoce
declamatos. Pauescant in qͥt &
treme̾scant. om̃s in uniuerso imꝑio
meo dm danielis. Ipse ẽ enĩ ds uiuens. &¬

Expanded text:
Habeto igitur et tu titulos triumphi, Habeto igitur et tu titulos triumphi, tuae fidei vexillo inscriptos, sociis tuis non inferior. Habeto titulos tuis meritis exactos, regia voce declamatos: « Pavescant inquit, et tremiscant omnes in universo imperio Deum Danielis. Ipse est enim Deus vivus