comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mbasnondsu a pparuit. &x postea uxta prophetia heluae futurae pluuiae signũ: inuestigo
hominis ostensumest : atq ita post nubem globatam imberdescendit interras. Istis uero quasi
subsistentibus nebulis iubetur pluuiam continere cumdigne fueritanim a imbrae cuelesti
&dicitur inandabo nubibus nepluant supeream imbrem. Itaq unus quisq sc̃orum nubes est
morses nubeserat & quasi nubes loquebatur. adtendecaelum& loquar. &audiatterra exore¬
fuis ser nubes num quamdixiss& expectenturut pluuia uerbamea. & descendas utros elaqua
locutus estꝰ & quia ipse nubeserat & sciebat abias nubes conprophetantes sibi. Ideouaticinans
tum paulus & fuit nouissimus in hoc mundo dicens. Puto enimds̃ a postolus nouissimus nos
ostendit : qua si mortificatosquia spectaculum factisumus in mundo & angelis & hominibus

Expanded text:
nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistet dicitur: « mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem. » Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat et quasi nubes loquebatur: « Attende, coelum, et loquar, et audiat terra sermofuisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia locutus est . Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans tum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos, quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
in psulmonaper incidit & dictum est a nobis. quomodo dis eduxit pubem a bextremoter¬
ip sal ina quler nunorur sum cogimur retractare: ut& hi quiaudier ple nessum ae uoris
quem sauent ireminis cantur & in qui aut non interfuerunt. autoblit sunt contertum ser¬
oem soanos cat i quenitune prout uluimusexhibiumus. Diximus auter scõser̃ mubeis e¬
onon hocquod scriptum est ueritastua usq udnubes. nom potest referre adin an umolues
ubms s salueritas di usq adillas nubes ẽ. quem audiunt mandatum dñi& mouen quopliuas
deferunt Raquibu seas suspenidant. dehis nubibusdictum est: & mandabonubibus meis ne
pliuant superiamimbreni : Dehi senum quemȩxdensito aere constare dicuntur. sinenfuerit
pluuia si hon pre copitdñs nepluant super uineam autquamcumq regionem rmbremi sed
omnino non apparent. utintertior egnorum libro legimus. quando intempore siccutetis

Expanded text:
in Psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terin Psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae. Quod quidem nunc rursum cogimur retractare, uquae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vineam, aut super quamcumque regionem, imbrem; sed omnino non apparent, ut in tertio Regum libro legimus , quando in tempore siccitatis
Abbreviated transcription (Latin):
erat contracta ut possit capax eẽ sapientia edĩ uerum ut ad propositum reuertamur. dix¬
musdeeo quod prudentia caelum factumsit. & nuncaffirmamus eosquicalestem homi¬
nem portentẽẽ caelestes. Sienimad peccat oreindicitur terraes. & interramibis: quare
nondicatur adiustum cuius ẽ regnum caelorum. cielumes. & incaelum ibis. autsi propter
coitum dicitur ei : quiportat imaginem coici terraes & interram ibiscur proptercaeles¬
temei qui i maginem caelestis portat non conueniatdici. Caelumes&incelum ibis.
unusquisq autẽ nr̃m. autcaelestia facta hab& autterrena. siterrena facta sunt: ad cogna¬
tam sibiterram deducunt eum quit hes aurizat ea interra. & non incaelum. Rarsumq
haeo quemiuxta uirtutom gesta sunt thesauri z atorem suum ad propinquantem sibi.
caclorum regionessubuchunt. &eduxit nub es ab extremotertae istius modidisputatio

Expanded text:
erat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamus, dixerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamus, diximus de eo quod prudentia ejus coelum factum sit, et nunc affirmamus eos qui coelestem hominem portant esse coelos. Si enim ad peccatores dicitur: « Terra es et in terram ibis , » quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es et in coelum ibis? Aut si propter choicum dicitur ei qui portat imaginem choici, « Terra es et in terram ibis: » cur propter coelestem ei qui imaginem coelestis portat, non conveniat dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum aut coelestia facta habeat aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra et non in coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum ad propinquas sibi vehunt. Et junxit: Educens nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃sest Ipse sapientia elus ipse fortitudo Ipse iustitia ipsescitas & redemptio Ipse ut
ad presens ueniam etiam prudentia. sed cumsit insubiacemti ꝑuari&ate sensuum diuer
sisuecabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia. aliudiustitia. Quando enim sapien¬
tadicitur disciplinis tediuinarum rerum humanarum instituit: quando iustitia distri¬
butor & iudex meritorum significator quando sc̃itas illa uirtus discribitur quemcreden¬
tesdõ effecit scõs. It aergomihi & prudentiameius Intellegere cumdoc trina est & demons
tratiobonarum aut malarum rerum siue neutrum atq in hunc modum extendisse.
nuncdicitur caelum in prudentia sua. quomodo autem extendatur caelum extendente
damẽẽ uerborum similiter ut nunc dicitur caeli iuxta illud quoq: quodinalio loco con¬
scriptum est. qui extendit caelum ut pellem extenditur autem &animanra quem prius fa¬

Expanded text:
sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam etiam prudensis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplina ista divinarum rerum humanarumque institutio, quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas illa virtus describitur, quae credentes Deo efficit sanctos. Ita ergotratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente dam esse verborum, similiter ut nunc dicitur coeli, juxta illud quoque quod in alio loco scriptum est: « Qui extendit coelum ut pellem . » Extenditur autem et anima nostra quae prius fu
Abbreviated transcription (Latin):
autemerigit consequenter erigendus fuit Ne moquippe si necausa subleuatur siautẽ
erectusẽ uideamus que mruina precesserit . Omnes corruimus ꝓpeccatum inorbeterr¬
rum & dm̃quierigit allisos eleuauit nos iacentos: In adamomnes morimur atquemita
corrut orbisterrarũ & indig& erectionem ut ne p̃o omines uiuificeniur Igitur duplicet
intellectum deorbe tradidimus. unum quomodo singulae animae auth abstatir ure lct
desertae Alterum quomodo uniuer su sorbis pariterceciderit & insua prudentua exeten¬
dit caelum ponfertuitu. Sapientia in caeli extensione a ssumptaest. In uenies &mpro¬
uerbus dictum ds̃sapientia fundauit terram praeparauit autem cados in prudentia
ł stergo aliqua prudentia di quam nolo ut extra xp̃mrequiras. Omnia quippe quaedĩs

Expanded text:
autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe terrarum. Et Dominus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur: atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut desertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Idest inhabitata. scio animam in habitatam. scio desertam. Sienim non haba dmpatir
si nonhab& filium dicentem. ego & patermeus ueniemus adeum & mansionem apud
quod hiabita idestorbisterrarum in sapientiadĩ fabricataest: sapientia quippe autii¬
bitur iusto. superdecempotestatem habentes inciuitate sapienti amautm & discipli¬
eius. ait sapientia quaetitulo inscribitur salomonis. Idcircoquanto possumus labortito
ut habitata nr̃a sapientiadĩ erigatur. Cecidit qui ppe& de sublimecorruit uenuentib
nobis in locumistum miseriarum. cecidithabitatanra postquampeccauimus in iquẽ
fecimus iniuste egimus impiegessimus & postruinam indig& erectionem siautem
nonuis ista sententia ad duci cõmunem totius orbis queramus ruinã & postra sumeius cen¬
sequenterd s̃erigens predicetur quicumq estin orboisto: ante erectionem cecidt S

Expanded text:
id est, inhabitata. Scio animam inhabitatam, scio desertam. Si enim non habet Deum Patrem: id est, inhabitata. Scio animam inhabitatam, scio desertam. Si enim non habet Deum Patrem: si non habet Filium dicentem: ego et Pater veniemus ad eum, et mansionem apud quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et discipliejus, ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus : et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, et post casum ejus consequenter Deus erigens praedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
res quodammodo uirtutesdĩ assumens propheta. sapientiam fortudinem Atq
dentiam unicuiq earum propria opera distribuit fortitudine terram. sapienu
orbem terrarum. prudentiae caelum. Audiquippe scripturae ordinem. dñs qui
fecitterram in fortitudinesua. &erexi torbem insapientia sua. &insua prudentiai
tenditcaelum Et nos igitur in nr̃a terra dictum est quippe adadam. terraes. Neceii¬
riam babemus fortitudinem dĩ quia absq ea in possibile nobi s est. id exsequi quodcar
repugnat : Cum autem mortificata fuerint membra superterram tunc parent sp̃
uoluntati Si quidemiurta a postolum spũ gesta carnis mortificantur. Dñserg
qui fecit terra in sortitudinesua. Si autem & ad hanc terramuenias: & consideres
id quodiniobscriptum est uixta emendatis sima tam̃ exem plaria. quomodo status¬
riteam supernihilum Inuenies infortitudinemdĩ in medietate munditer ras libram
sustinere uenia mergo adorbemterrarum quigrece ΟIΚΟΥAEMII nuncuratir

Expanded text:
res quodammodo virtutes Dei assumens Propheta, fortitudinem, sapientiam, atque prudentiam, unicuique earum propria opera distribuit, fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum: audi quippe scripturae ordinem: « Dominus qui fecit terram in fortitudine sua et erexit orbem in sapientia sua, et in sua prudentia extendit coelum. » Et nos igitur in terra nostra dictum est quippe ad Adam, « Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat. Cum avoluntati. Siquidem juxta Apostolum, Spiritu gesta carnis mortificantur : Dominus autem fecit terram in fortitudine sua. Si autem ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam ergo ad orbem terrarum, qui Graece οἰκουμένη nuncupatur,
Abbreviated transcription (Latin):
modici qui tamen illius intellegentiae uideatur acerrimus fatium eum &insipiente
ẽẽ conuincam. Sicigitur ad mundi sapientiam stultificandam nonestopus sapientiã
dĩ descendere &cum ea conluctari quaedeorsumest sapientia. sed sufficit fatium di
qm̃ sapientius est hominibus & in firmumdĩ fortius ẽ hominibus & omnia contrariasa¬
uator meus &dñs assumpsit ut contrariis dissoluat contraria & confirmemur ab infir

Expanded text:
modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contrarialvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et nos confirmemur ab infirm
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia sua in fatuauit sapienti ammundi ut eẽ stultitia arguatur. Nloq enimdig¬
natur sapientiadĩ ad mundisapientiam conuincendam totadescendere. sed potius mo¬
dicum hoc est in carnationis sacramentunt quid necefsarium fuit quod fatuumdĩ erat
ut hoc paruo & fatuodĩ infatia retur saeculi sapientia non enim ualebat: seculi sapiu¬
tium magnitudinem in seuenientis sapientiae sustinere : Verum exemplum interpo¬
nam utt perspicue possit intellegi. quomodo fatuum dĩ stultam fecerit sapientiã mundi
fingamus paulis permequialiquid putor nosse cuminsi piente aliquo & i nerudito conserre
sermonem quinihil intellegat. nihilacutae disputationis interrog& numquidnã
opus mihiest adillius stultitiam coarguendam dialecticae artiscalliditate & profu¬
dorum sensuum acumentum adhibere : nonneadunius sermuncule ⁊actum nulis &

Expanded text:
sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim digsapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget: numquid opus mihi est ad istius stultitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermonis jactum vilis et
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum eorum : & semperdediti ad criminandum uenenatas in me linguas uibrarent
dunc uero paulus quasi sapiens & potestatem habens apostolicam ausus ẽ dicere omnem
sapientiam terrenam quem in sequem in petro. quem inceteris a postolis erat : quem
in istum mundum descenderat stultitiam eẽ dĩ ad comparationem quippe illius sapien¬
tiae : quam terrenus noncapit locus. ad illam sapientiam quaecaelestis est quem mun¬
dilimitem excedit: hoc quod descendit ad homines fatuumdĩ est. uerum idipsum
factumdĩ sapientius est hominibus quibus hominibus nonutiq stultis. sed sapientib¬
dicas. Lic& sapientib saeculi istius siue principes siue uates istis sapientibus sacculi
noc quod exposuimus fatuum dĩ sapientius est mirabilequidamuolumus inserere
qm̃ sapientia mundi stultitiae st̃ apuddm̃ . & in fatuauitds̃ sapientiã mundĩ. non in

Expanded text:
sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus, quasi sapiens et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat stultitiam esse Dei, ad comparationem quippe illius sapientiae quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est: verum id ipsum fatuum Dei sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utiqdicat licet, sapientes hujus saeculi, sive principes, sive vates. Istis sapientibus saeculi, hoc quod nos exposuimus fatuum Dei sapientius est. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum: et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in
Abbreviated transcription (Latin):
faticatis e stomnis homo abscientia Comparatione peccatorum. hieru saledo soclo¬
morum peccatorum scuentiae Iusti ficat aestenim ait sodomaexte quo modo erum
mon hum pet iuifntuam sodomorum peccata perse. sedadcollationemmalorum scolerũ
usti sidantu ui stetont urio seconitue pauli. adillam caclestemseientiam adillumcon ss¬
matum electionis intellectum stultitia reputatur. Id circo in fatuatus est amnis
homo abscientia. talequidam ecclesiastes ut arbitrorde prehendens effatuatus est
Dixi sapiensefficiar. & ipse elongauit se ame longiusquamerat: & alta profundi¬
tas quis inueni& eam. uolumusquidam audenter lic& dicere. quoniam hoc quod des¬
cendit inmundum euacuauit seipsum : & euacuatione eiusmundus compleretur. Si
autem hocqđ descendit inmundum euacuauit se. euacuatio ipsa sapientia ẽ. qm̃ quod
factum dĩ sapientius est hominibus. Siergo dixissem fatuum dĩ : quomodo aucupes

Expanded text:
omnis homo a scientia: » comparatione peccatorum Hierusalem, Sodomorum peccatum justitia est. « Justificata est enim, ait, Sodoma ex te . » Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam hoc quod descendit in mundum evacuavit se ipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est, quoniam quod « fatuum Dei sapientius est hominibus. » Si ergo dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes
Abbreviated transcription (Latin):
bimur R Quiaresurrectio & incorruptio communis estomnium. Inmutatio autem ad
gloriam proprie iustorum. Hi sequitur ad corinthios secunda. A postolus dicit obsecra¬
mus proxp̃o reconciliaminidõ eumqui non nouerat peccatum pronobis peccatum fecit. ut
nosefficeremus iustittaedĩ. in ipso quidhic sequitur. R Reconciliamini inquiddõ qui xp̃m
fecithostiam propeccato. peccatum uero a ppellari ipsam hostiam si inueteri testamento re¬
quiris inuenies. potest istud &ita intelligi. factum hostiam propeccato xp̃m. quia filium misit
insimilitudinem carnis peccati. Datus est inquit mihi stimulus carnis meae angelus satam
qui me colafiz&. Quomodo istud accipiendum est r̃ Dicuas quidam apostolum predolore
capitis ẽẽ uexatum Melius autemputo ita accipi. ut colafizatus in illis passionibus intellegat᷑
quas enumerauit ipsedicens. Teruirgis cesussum semellapidatus sum ternaufragium feci¬
&cet̃: Stimulu mergo carnis appellat: tribulationum carnis. Et angelus satane illum¬

Expanded text:
abimur, quia resurrectio et incorruptio communis est omnium, inmutatio autem ad gloriam proprie iustorum. II AD CORINTHIOS. Apostolus dicit: obsecramus pro Christo, reconciliamini deo, eum qui non nouerat peccatum pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur iustitia dei in ipso; quid hic sequemur? Reconciliemini, inquit, deo qui Christum fecit hostiam pro peccato. peccatum uero appellari ipsam hostiam, si in ueteri testamento requiris, inuenies. potest istud et ita intellegi factum hostiam pro peccato Christum, quia filium suum misit in similitudine carnis peccati. Datus est, inquit, mihi stimulus carnis meae angelus satanae qui me colaphizet; quo modo istud accipiendum est? Dicunt quidam apostolum saepe dolore capitis esse uexatum. melius autem puto ita accipi ut colaphizatus in illis passionibus intellegatur quas enumerauit ipse dicens: ter uirgis caesus sum, semel lapidatus sum, et cetera. stimulum ergo carnis appellat tribulationem carnis et angelum satanae illum
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis uidendi abangelis sicut pater & sp̃s sc̃s ad oratur ab angelis. & ab omnicreatura
homine ds̃
DERE SURRECTIO NE

Expanded text:
rabilis videri ab angelis, sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab angelis et ab omni creaturahomine Deus. Erit resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
n precipit cum inmundum bonum eẽ nihil possit. Et in nouotes tamento postuisi¬
& postea morses scribit : quinta autem progenie exierunt filii isrł deterra a egrpti. quod
utiq nisi exponatur uidetur eẽ contrarium. Quur abraham fidei suae signum incir¬
cumcisione suscepit.. Quurisa ac uiriustus & dõcarus non illicui uoluit sed cui
noluit deceptos errore benedixit

Expanded text:
s praecepit, cum immundum nihil bonum esse possit? et in Novo Testamento, post visis praecepit, cum immundum nihil bonum esse possit? et in Novo Testamento, post visii, et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. IV. Cur Abraham fidei suae signum in circumcisione suscepit? V. Cur Isaac, vir justus et Deo charus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
circo utait precipuus orator homines bestiis deferamus. quod loqui possumus. qua
laude dignus est qui in eare ceteros superat. Inqua homines bestias antecellunt : Accin¬
gere igitur &mihi quae subiec ta sunt dissere seruans. Vtrumq moderamine. ut nec ap¬
posita solutione desiderent necepistola breuitatem fateor quippetibi eos libros quo smih
iam pridem lactantii dederas. Ideo non libenter lego quia & plurimȩ epistolae eius usq
admille uersuum spacia tenduntur & rarode nr̃o doginate disputat quofit ut & legenti
fastidium gener& longitudo. Et si quabreuia sunt scolasticis magissint apta quam nobis
demetris & regionum situ & phrlosophis disputantis.
Quid sibi uult quod ingenesi scriptum est omnis qui occiderit cain. septemu indictas¬
÷ ex soluit. Si omniads̃fecit bona ualde. quare ad noe demundis & inmundis animalib.¬

Expanded text:
circo, ut ait praecipuus orator, homines bestiis differamus, quod loqui possumus, qua circo, ut ait praecipuus orator, homines bestiis differamus, quod loqui possumus, qua laude dignus est, qui in ea re ceteros superat, in qua homines bestias antecellunt? Accingere igitur et mihi, quae subiecta sunt, dissere seruans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent nec epistulae breuitatem. fateor quippe tibi, eos, quos mihi iam pridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et plurimae epistulae eius usque ad mille uersuum spatia tenduntur et raro de nostro dogmate disputant; quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo et, si qua breuia sunt, scolasticis magis sint apta quam nobis de metris et regionum situ et philoQuid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet? II. Si omnia Deus fecit bona valde, quare Noe de mundis et immundis animalibu
Abbreviated transcription (Latin):
ormientemte & longoiam tempore legentem potius quam scribentem questiunculas
id temissis excitare disposui. nonquo& legere nondebeas. hoc enim ueluti cctidia nocrbo
alitur & pinguescitoratio. Sed quo lectionis fructus sit iste si scribasitaq qm̃ & heri tabel¬
lario adme remisso nullas te ia mepistolas habere dixisti. exceptis his quas inheremoaliquan¬
do dictaueras. quasq tota auiditate legiatq descripsi. & ultro pollicitus es tefortiui noctium.
operis aliqua si uellem possis dictare libenter accipio ab offerente : quod rogare uolueram¬
etiam sinegasses. ueq uero ullam puto digniorem disputationis nr̃ae. Confabulationem
fore quam sidescripturis internos sermocinemus. Id est utego interrogem turespondeas
Quauita prihilin hacluce puto iocundius quo animȩ pabulo. omnia mella superantur.
Quam dulcia inquit perfectu gutturi meo eloquieoua supermelorimẽo. Namcum id¬

Expanded text:
ormientem te et longo iam tempore legentem potius quam scribentem quaestiunculis ad te missis excitare disposui, non quo et legere non debeas — hoc enim ueluti cotidiano cibo alitur et pinguescit oratio —, sed quo lectionis fructus sit iste, si scribas. itaque, quoniam et heri tabellario ad me remisso nullas te iam epistulas habere dixisti exceptis. his, quas in heremo aliquando dictaueras quasque tota auiditate legi atque descripsi, et ultro pollicitus es te furtiuis noctium operis aliqua, si uellem, posse dictare, libenter accipio ab offerente, quod rogare uolneram, si negasses. neque uero ullam puto : digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas. qua uita nihil in hac luce puto iocundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. quam dulcia, inquit propheta, gutturi meo eloquia tua, super mei ori meo. nam cum id
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliter salsa a qua fluentem dulce in sereceptum consumat eoꝙ fitut illud sal¬
sum małis elimentum quantascumq recepit copiosa quarum nihilominus exhaurut
adde etiam ut uenti rapiunt & uapor calorq solis ad sumit. deniq uidemus lacus
multasq: lacunas parue subinomenti spacium uentorum flatibus solisq ardo re consa¬
ad fontessuos refluant & solitucursu ꝑsuo samnes recurrant. Mare autem propt̃ ea
factum est utomnium cursus fluuiorum recipiat Cuius sit altitudo diuersa. Indi¬

Expanded text:
, eo quod naturaliter salsa aqua fluentum dulce in se receptum consumat, eo quod fit ut illud salsum maris elementum quantascunque recipit copias aquarum, nihilominus exhauriat. Adde etiam quod venti rapiunt, et vapor calorque solis assumit. Denique videmus lacus multasque lacunas parvo sub momenti spatio ventorum flatibus solisque ardore consuad fontes suos refluant, et solito cursu per suos amnes recurrant. Mare autem propterea factum est, ut omnium cursus fluviorum recipiat. Cujus cum sit altitudo diversa, indis
Abbreviated transcription (Latin):
in mat uimonium sumpserit: respondendo quodq: ad ño ad huctumne non fuerant lege
interdicta ñ putabantur inlicitas

Expanded text:
in matrimonium sumpserit? Respondendum, quod quae a domino adhuc tunc non fuerant lege interdicta non putabantur inlicita.
Abbreviated transcription (Latin):
uersis partibus caeli nomina etiam diuersa sortitus est : quidam autem aiunt. eo quod
exaquis aer. exaere uentinascantur Clemens autemdicit. eo quod montes excelsi. certis
quibusdam habeantur in locis. ex hi suelud compressus & coangustatus aer ordinationẽ
dĩ cogatur & ex primitur inuentus quorum in spiramine & fructus germenconcipiat
Aestiuus quo ardor temperiem sumat: Cumpliades ignitae solis ardoribus incanduerint
uentiautem interdum angelorum intelleguntur sp̃s. quia sec retis ad salutem humanige¬
neris peruni uersum mundum mittuntur Item nonnumquam uenti incentoris sps
ponere solent pro eo quod male suggestionis s latum ad terrenadesideria iniquorum
corda succendant secundum quod scriptumest. Tuliteum uentus urens

Expanded text:
versis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod versis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incanduerint. 3. Venti autem, interdum angelorum intelliguntur spiritus, qui a secretis Dei ad salutem humani generis per universum mundum mittuntur. Item nonnunquam venti incentores spiritus poni solent, pro eo quod malae suggestionis flatu ad terrena desideria iniquorum corda succendunt, secundum quod scriptum est: Tollet eum ventus urens
Abbreviated transcription (Latin):
Similiquoq ratione grandinum coaculatiosit aquae enim nubium rigore uentorũ¬
stringuntur inglaciem atq durescunt. Dehinc glacies i psa partem fragore uentorum
comminuta in fragmine partemsolis uapore soluta frustratim ad terrã selabitur quod
autem rotunda uidetur hoc soliscalor facit & morarefrenantis aeris. dumper longum
spacium a nubibus usq ad terras decurrunt. figuraliter autem grando perfidie duritor¬
pore maliciae frigida. Nixautem homines increduli sunt frigidiatq pigri & in in¬
fima torpore mentis de pressi. Item alio intellectu. Niues sunt homines dilectione fri¬
enimfit ubi est agitando percitus aer qđ etiam in loco tranquillissimum. & ab omnib.
uentis quieto breui flauello ad probaripotest: quod etiam muscas abigentes aerem
commo uemus flatum quaesentimus. quod cum euenerit occultiore quodam motu cȩ¬
lestium uel terrenorum corporum. permagnums pacium mundi uentus uocatur exdi¬

Expanded text:
Simili quoque ratione grandinum coagulatio fit. Aquae enim nubium rigore ventorustringuntur in glaciem, atque durescunt. Dehinc glacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem rotunda videtur, hoc solis calor efficit, et mora refrenantis aeris, dum per longum spatium a nubibus usque ad terras decurrit. 2. Figuraliter namque grando perfidiae duritia est, torpore malitiae frigida; nix autem homines increduli sunt, frigidissimi atque pigri, et in infima torpore mentis depressi. Item alio intellectu nives sunt homines dilectione frienim fit ubi est agitando percitus aer. Quod etiam in loco tranquillisimo et ab omnibus ventis quieto brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiori quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi ventus vocatur ex di
Abbreviated transcription (Latin):
ompletum. Tunccum interrupto aeterni foederiscursu. insolito turbata ordinem suũ
elementa perdiderunt cum sacrilege factum coniurationis solille uerus horrescens
insertis in populo iudaico errorum tenebrispaulolum sem& ipsumpromortem absco¬
dit. acdecruce depositus eẽ in sepulchro abditus obscurauit. donec tertiadie angustior
solitudo huic mundo Idestgentibusclaritatissuae potentiam p̃sentar&. ac sicut solinuir¬
tute suare fulgens tenebras opertissaeculi inluminar&. DEECLΥESIN LUNAE

Expanded text:
completum tunc cum, interrupto aeterni foederis cursu insolito, turbata ordinem suum completum tunc cum, interrupto aeterni foederis cursu insolito, turbata ordinem suum elementa perdiderunt, cum sacrilegae factum conjurationis sol iste verus horrescens, insertis in populo judaico errorum tenebris, paululum semetipsum per mortem abscondit, ac de cruce depositus, sese in sepulcro abditus obscuravit, donec tertia die augustior solito huic mundo, id est gentibus, claritatis suae potentiam praesentaret; ac sicut sol in virtute sua refulgens, tenebras operti saeculi illuminaret. 34 CAPUT XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
eundem signum uellineam quam soluehitur ꝑue¬
nerit obicit sesoli & tenebras totius orbis efficit
quod tamen in itinere menstruo contingit. Nam
tuncluna in eadem partem signiest quasoluehitur
Ideoq fit illi proxima & obpositione suiobscurari
ab oculis nr̃is lumeneius uidetur ueluti si aliquis
oculis manum ex pansamopponat. quanto magis
id fecerit eominus ille uideri poterit. quanto autẽ
proculdis cesserit eo magis illiomnia poterint
apparere: Similiitaq ratione cumad solis locũ
uellineam luna peruenerit . tunc proxima eius
ita soli obicitur luna sicut lunae opponitur terra. quae utraq luminacum adterras
non perueniunt. defecissedicuntur. alii autem dicunt defectum solis fieri si foramen
aeris quos ol radios fundit aliquospũ contrahatur siue obduretur haec fisici & sapientes
mundi caeterum doctores nr̃i mỹstice huius eclrpsis. mysterium in xp̃o dixerunt esse

Expanded text:
idem signum vel lineam qua sol vehitur, conveidem signum vel lineam qua sol vehitur, convenerit, objicit se soli, et tenebras totius orbis efficit. Quod tantum intermenstruo contingit. Nam tunc luna in eadem parte signi est qua sol vehitur, ideoque fit illi proxima, et oppositione sui obscurari ab oculis nostris lumen ejus videtur: veluti si aliquis oculis manum expansam opponat, quanto magis id fecerit, eo minus illa videri poterit; quanto autem procul discesserit, eo magis illi omnia potuerunt apparere. 2. Simili itaque ratione cum ad solis locum vel lineam luna pervenerit, tunc proxima ei ita soli objicitur luna, sicut lunae opponitur terra; quae utraque lumina cum ad terras non perveniunt, defecisse dicuntur. Alii autem dicunt defectum solis fieri, si foramen aeris, quo sol radios fundit, aliquo spiritu contrahatur sive obturetur. Hoc physici et sapientes mundi dicunt. 3. Caeterum doctores nostri mystice hujus eclipsis mysterium in Christo dixerunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
Idq facilius quamde sole lic& intellegere. quiacum
a sole accipiatlumen etiam nobis lucere uideatur
Non est dubium eam moueri potiusquam stare.
Terris autemuicina luna breuiori orbi conuerti¬
tur. &iter quod solindiebus ccclx pergit ista
peraxx diespercurrit. Vnde & antiqui mensis
inluna. annos autẽ in solis cursuposuerunt. Itaq
luna pertricenos dies : duodenis uicibus suum¬
cursum perficiens consummat annum secundum
hebreos aliquibus diebus adiectis. secundum roma¬
nos bissexto semelinquadriennio unuisdiei ad¬
iectione caelebrato. cuius etiam augmentis de¬
trimentisq miraquadam prouidentiae arteom¬
ne quod gignitur alitur atq crescit. nam& defec¬
tueius conpatiuntur elementa . & processueius
quae fuerint ex in anita cumulantur. ut animan¬
tium cerebrum maritimorum siquidem. & eche¬
num & ostree quae inaugmento lunae pleniores
Solem sapientes dicunt altius currere lunam autẽ
proxima meẽ terrae. haecergo dumdeorsum ad

Expanded text:
idque facilius quam de solis luce intelligitur. Quia cum a sole accipiat lumen, et ita nobis lucere videatur, non est dubium eam moveri potius quam stare. Terris autem vicina luna breviori orbe convertitur, et iter quod sol in diebus CCCLXV peragit, ista per triginta dies percurrit. Unde et antiqui menses in lunae, annos autem in solis cursu posuerunt. 2. Itaque luna per tricenos dies duodenis vicibus cursum perficiens, consummat annum secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bissexto semel in quadriennio unius diei adjectione celebrato. Cujus etiam augmentis decrementisque, mira quadam Providentiae arte, omne quod gignitur, alitur atque crescit. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cerebrum maritimorum, siquidem echinus ostreaeque in augmento lunae pleniores clipsi solis. 1. Solem sapientes dicunt altius currere, lunam autem proximam esse terrae. Haec ergo, dum deorsum ad
Abbreviated transcription (Latin):
feuoluuntur. Aera quoq caesaris augusto tempore posita est dicta autem era exquo¬
omni sorbis aes reddere professa est reipublicȩ. Era adielalendarum ianuarium ad¬
erescit bissextus autem a sexto non martias. usq ad diem pridiel calendarum ianuar.
inlune cursuadponitur : Annus aegrptiorum sine brssexto hab&initium iui łł septbr

Expanded text:
revolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris Augusti tempore posita est. Dicta autem aera, ex qurevolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris Augusti tempore posita est. Dicta autem aera, ex quo orbis aes reddere professus est Romano populo. Aera a die Kalendarum Januariarum accrescit. Bissextus autem, a sexto Kalendas Martii usque ad diem pridie Kalendarum, in lunae cursu apponitur. Annus Aegyptiorum sine bissexto habet initium quar
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomadibus idẽ quadraginta nouem annistexitur. in quo iuxtalegem clangebantur
tubae &idomnes reuertebatur antiqua possessio. Olrmpia senimest apud grecos suns
anni iiiͬ. ab olrmpio agone quiuenit transactis annisiiũ. incuiusfinem sortituragonis
tempus propterquatrienni cursum solis. & propter quod singulis annis trium horarũ
consumptione inquadriennium dies unus compleatur. Hoctem poremit tebant cirꝙ
ciuitates ad monituri. ut nonsolum undiq sed etiam a bomnigenere omniq aetater&
sexu conuenir&ur. Lustrumꝰ quinquenni tempus ẽ apud romanos: dictum autem
quiacensus perquinquennium inrepublica agebatur: Deinde post pactum censun
sacrificio facto urbsroma lustrabatur. Indictiones romani inuenerunt . quae persin¬
gulos annos usq ad quintum decimum uenientes rursus ad primum anni principium

Expanded text:
hebdomadibus, id est, XLIX annis texitur, in quo juxta legem clangebantur hebdomadibus, id est, XLIX annis texitur, in quo juxta legem clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio. 5. Olympias autem est apud Graecos annus quartus, ab Olympio agone, qui venit transactis annis quatuor. In quibus finem sortitur agonis tempus, propter quadriennii cursum solis, et propterea quod singulis annis trium horarum consumptione in quadriennium dies unus completur. Hoc tempore mittebant circum civitates admonere, ut non solum undique, sed etiam ab omni genere, omnique aetate et sexu conveniretur. 6. Lustrum quinquennii tempus est apud Romanos. Dictum autem lustrum, quia census per quinquennium in republica agebatur. Deinde post per actum censum, sacrificio facto, urbs Roma 13 lustrabatur. Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum decimum venientes, rursus ad primi anni principium
Abbreviated transcription (Latin):
orbemsolis &oculis nr̃is media facta tenebris totius orbis efficiat : quod dicit eclrpsis
cuius ratio diutius obscurđuit : sed a meirsio quoddam philosopo exposita est. Annis
magnus dicitur quando omnia sidera certistemporibus numerisq completis adloci
finire ueladimplere dixerunt. Superstitialis annus est cumsole expleto pomnia
signa circuitu in id unde principiumcursussui sumpsit recurrit. Ipse & solaris
annus uelciuiles quidiebus ccclxu ꝑagitur Annus lunaris communus estides
qui ꝑxii lunares menses decurrit. idestdiebus cccliui. Annus embolis musẽ
quilunas .xiii. & dies ccc lxxx iiii. habere monstratur. Inquo anno longius diespash
protenditur: Annus bi sextilis ẽ in quo uniusdiei perquadriennium. exquadrantes
rationem summam collqͥgitur. Annus iubeleus ẽ remissionis. qui septem sannorũ

Expanded text:
orbem solis et oculos nostros media facta, tenebras totius efficiat solis, quod dicitur eclipsis; orbem solis et oculos nostros media facta, tenebras totius efficiat solis, quod dicitur eclipsis; cujus ratio diutius obscura fuit, sed a Milesio quodam philosopho exposita est. Annus magnus dicitur, quo omnia sidera certis temporibus, numerisque completis, ad suufiniri, vel adimpleri dixerunt. 4. Solstitialis annus est, cum sol, expleto per omnia signa circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit recurrit; ipse est solaris annus, vel civilis, qui diebus CCCLXV peragitur. Annus lunaris communis est, qui per XII lunares menses decurrit, id est, dies CCCLIV. Annus embolismus est qui lunas XIII et dies CCCLXXXIV habere monstratur, in quo anno longius dies Paschae protenditur. Annus bissextilis est in quo unius diei per quadriennium ex quadrantis ratione summa colligitur. Annus jubilaeus est remissionis, qui septenis annorum
Abbreviated transcription (Latin):
anuarius autem cum decembria Inhorarum mensuum concordant. Februarius:
cumno uembrio spatium a equalem consumat : Martius consentit octobr : A prł
omne tempus uitaehuius: sicut ꝑesaiam dicit. predicare annum dni acceptabilem
qm̃ non ille quod dñs predicauit solus fuit acceptabilis. sed hoctotum tempus iuxta
quod ait a postolus. eccenunc tempus acceptabile. finemdeniq huius annidiem
iudicii adiunxitdicens predicare annum dñi & diem retributionis. Annum
autem quasi anum dici quidamputant: Idestcirculum: unde & anuli dicti sunt dimi¬
nutiue. Principium autem anni. alii abromamputant ut romani populi.
alii ab equi noctium uerno. ut hebrei : alii solisticium ut greci. alii ab autum no
ut aegrptii. Annum autẽ sapientes huiusmundi. partem ciuilem. partem natura¬
lem partim magnum eẽputauerunt. Ciuilis annus est : qui in huius astrire cursu
permenses xii. terminatur. Annus naturalis est cumse soli luna subponit. ut diar

Expanded text:
anuarius cum Decembri in horarum mensura concordat. Februarius cum Novembri spatium aequale consumit. Martius consentit Octobri. Aprilis omne tempus vitae hujus, sicut per Isaiam dicitur: Praedicare annum Domini acceptabilem. Quoniam non ille quo Dominus praedicavit, solus fuit acceptabilis, sed et totum tempus, juxta quod ait Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile. Finem denique hujus anni diem judicii adjunxit, dicens: Praedicare annum Domini, et diem retributionis. 2. Annum autem, quasi anum, dici quidam putant, id est, circulum. Unde et annuli dicti sunt diminutive. Principium autem 11 anni alii a bruma putant, ut populi Romani; alii ab aequinoctio verno, ut Hebraei; alii a solstitio, ut Graeci; alii ab autumno, ut Aegyptii. Annum autem sapientes hujus mundi partim civilem, partim naturalem, partim magnum esse dixerunt. Civilis annus est, qui in unius astri recursu per menses duodecim terminatur. 3. Annus naturalis est, cum se soli luna supponit, ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus ambrosius docuitdicens. mare idcircodicunt ueteres salsas atq amaras habere
aquas proeo quodea quac exdiuersis fluuiis in eum influunt. soliscalore acuentorum fla¬
tus ad sumatur tantumq diurno apore consumi. quantum ꝑ singulos diese xomnibus om¬
nium cursibus in ipso inuenitur quae caus aex solisratione fieri ꝑhibetur qui qđ purum¬
acleue est sibirapit. quod uero graue siue terrenum relinquid quod etiam amarum & in¬

Expanded text:
Rursus Ambrosius doctor docuit dicens: Mare idcirco dicunt 57 veteres salsas, atque amaras habere aquas, pro eo quod ea quae ex diversis fluviis in id influunt, solis ardore, ac ventorum flatibus absumantur, tantumque diurno vapore consumi, quantum per singulos dies ex omnibus amnium cursibus in ipsum invehitur. Quod etiam solis ratione fieri perhibetur, qui qac leue est sibi rapit, quod graue atque terrenum relinquit, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in illis qui nondum p̃implicare ualent actualipeccato: Inde est quod paruulis lauan
gratia conceditur quia & si non est illis peccatum proprii operis : In est tamen originaliter
noxa paternae preuaricationis : Vnde & prophetadauid de sem& ipso & humanũ genus
deplorans conquiritur dicens : In iniquitatibus conceptus sum : & in peccatis peperit me ma¬

Expanded text:
etiam in illis qui nondum inplicari ualent actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri etiam in illis qui nondum inplicari ualent actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri gratia conceditur. Quia etsi non est illis peccatum proprii operis, inest tamen originaliter noxa paternae praeuaricationis. Vnde et propheta Dauid ex semetipso humanum genus deplorans conqueritur dicens; in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me ma
Abbreviated transcription (Latin):
nus est terrenus ubi primorum hominum corporaliter uita extitit : Altercaelestis. ubi
animae beatorum statim ut acorpore exeunt transferunt᷑ : atq digna felicitate laetant
expectant resurrectionem corporum suorum: de hoc paradiso: dñs ad latronemdicit: hodie
mecumeris in paradiso: Originaliter autem primi hominisculpa. nosde paradiso expulit:
& in hac exilii peregrinationem deiecit : Id est quod preuaricationissuae reatu ad strin¬
gimur : Vnde& merito sententia edebet: paenam paternȩ p̃uaricationis ex solueͥmus:
Iamita primus esthomo conditus : ut peraugmentum aetatum sine media morte debege¬
acorporalis paradi susconmutaretur aduitam caelestem: sed quia hocbonum contentus eẽ
noluit protinus suae conditionis merito caruit mortemq geminam animae & carnis
inuenit Ignorantiam uiri. &uetustatem obtinuit. atq in omnem progeniem peccatis
sui prae uaricationem transmisit . non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio. sed

Expanded text:
nus est terrenus paradisus, ubi primorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad latronem dicit: Hodie mecum eris in paradiso. Originaliter autem primi hominis culpa nos de paradiso expulit et in hac exsilii peregrinatione deiecit. Inde est quod praeuaricationis suae reatu adstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsoluimus. Nam ita primus est homo conditus, ut per augmentum aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi commutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae conditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inuenit. Ignorantiam ueri et uetustatem obtinuit, atque in omnem progeniem peccati sui praeuaricationem transmisit, non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
otandum est ex libro iob: quia cogitur aer iste uisibilis. ut conglobetur. conglobatus
uero innubes uertitur: Sic enimipsedicit. subito aercogitur in nubibus. &uentus
transiens fugauit eas. Etuirgilius consurgunt uenti atq: innubibus cogitur aer.
Nubes autem sc̃i predicatores intelleguntur qui uerbi diuini pluuiam credentib fundunt
Aer autemiste in anis &tenuis: uacuasq hominum mentes significat. qui tamenden satus
innubes uertitur quia collectȩ ab inaniuanitate infideliummentes fide solidantur. &
sicut exaere inani fiunt nubes pluuiales. sic ad fidem demundiuanitatẽ colleguntur sc̃ĩp̃¬
dicatores Nubes autem dictae quod & hera obtegant. unde&nuptae dicuntur quod
uultussuos uelent. unde &neptunu squod in nube &mare terram tegant. DEELV¬

Expanded text:
otandum est ex libro Job, quod cogitur aer iste visibilis, ut conglobetur; conglobatus autem in nubes vertitur. Sic ipse dicit: Subito aer cogitur in nubibus, et ventus transiens fugabit eas Et Virgilius: Consurgunt venti, atque in nubem cogitur aer. Nubes autem sancti praedicatores intelliguntur, qui verbi divini pluviam credentibus fundunt. 2. Aer autem iste inanis et tenuis vacuas hominum mentes vagasque significat, qui tamen densatus in nubes vertitur, quia collectae ab inanitate fidelium mentes fide solidantur. Et sicut ex aere inani fiunt nubes pluviales, sic ad fidem de mundi vanitate colliguntur sancti praedicatores. Nubes autem dictae quod aethera obtegant, unde et nuptae dicuntur, quod vultus suos velent. Unde et Neptunus, quod nube et mari terram tegat.