comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licum numerus. eiusdẽ autem numeri do¬
minum immo uero seruũ insatiabili ꝑtot
scorta libidine diffluentem. et laudes defun-¬
tȩ castȩ conuigis a nob̾ uelut ad mitigan¬
oam mestitiam suam uire amicitiȩ flagi-¬
tantem: ep̃i patient̾ audimus: Cum eẽs
non dicã catecuminus. s in errore nobiscũ
ꝑnitiosissimo constitutus uiuenis uiniorib
nob̾ ab ħ te uitio temꝑatissima uoluntate
correxeras. quo non post longum tempus
sordidius reuolutus. deinde in extremo uitȩ
ꝑiculo baptiratus non dicam te senẽ. s etiã
nob iam ecce senib et in suꝑ ep̃is nundũ em̃¬
daris Uis de bone uxoris morte ꝑ nos con¬
solari nos de hac tua ueriore morte quis
consolatur: An quia non possumus obliui-¬
sci tauta erga nos merita tua: ideo cruci¬
andi aohuc sumus morib tuis. Idõ contẽ¬
puendi et ꝓ nichilo habendi qͣuia gemi¬
mus ad te dete: S fatemur nos non ẽe
aliquid: ad te corrigendum et sanandũ:

Expanded text:
licum numerus; eiusdem autem numeri dolicum numerus; eiusdem autem numeri dominum, immo uero seruum insatiabili per tot scorta libidine diffluentem et laudes defunctae castae coniugis a nobis uelut ad mitigandam maestitiam suam iure amicitiae flagitantem episcopi patienter audimus? cum esses non dicam catechumenus sed in errore nobiscum perniciosissimo constitutus iuuenis iunioribus nobis, ab hoc te uitio temperantissima uoluntate correxeras, quo non post longum tempus sordidius reuolutus deinde in extremo uitae periculo baptizatus non dicam te fideli sed etiam nobis ecce iam senibus et insuper episcopis nondum emendaris. uis de bonae uxoris morte per nos consolari; nos de hac tua ueriore morte quis consolatur? an, quia non possumus obliuisci tanta erga nos merita tua, ideo cruciandi adhuc sumus moribus tuis, ideo contemnendi ct pro nihilo habendi, quando gemimus ad te de te? sed fatemur nos non esse aliquid ad te corrigendum ac sanandum;
Abbreviated transcription (Latin):
uere obitum euis lauoib euis consolandus
dolores: nec unam quidem aclicitam post
ulam coniugem quereres: Hic tu dictures.
Quid mecum asꝑe agis Quid tam dure ob¬
uirgas. Nonne int̾ bec uerba ecce senuimꝰ
dum uita dlucit᷑ pͥus finienda quã corrigen¬
da. Uisut ignoscam exitiabili securitati iue
Quanto satuis tu ignoseis si non amabili cei¬
tuiniserabii sollicitudim mȩe Inumico quidẽ
animo tullius inuehebatur: ꝙ longe auter
agebat t̾renam rem publicã gubernanti
intentio: ꝙ tamen ait. Cupio patres con¬
scripti me ẽe clementem: cupio in tantiori
publice periculis non dissolutum uideri
Quanto iustius ego adico cum ipse noueris ꝗͦ
tbi animum ãmicum geram in et̾nȩ ciui̾ta¬
tis seruitio conftitutus minister ũbi sacra¬
mentiq aiuum: cupio fr corneli me ẽẽ cle¬
mentem. cupio in tantis tuis meisq peri¬
culis non dissolutum uideri Pleps mulie¬
rum excubat lat̾ib tuis crescit in dies pe¬

Expanded text:
uere obitum eius laudibus eius consolandus uere obitum eius laudibus eius consolandus doleres, ne unam quidem ac licitam post illam coniugem quaereres? Hic tu dicturus es: \'Quid mecum aspere agis? quid dure obiurgas?\' nonne inter haec uerba ecce senuimus. dum uita ducitur prius finienda quam corrigenda? uis. ut ignoscam exitiabili securitati tuae; quanto satius tu ignoscis si non amabili certe miserabili sollicitudini meae! inimico quidem animo Tullius inuehebatur et longe aliter erat terrenam rem publicam gubernantis intentio et tamen ait: \'Cupio, patres conscripti, me esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis non dissolutum uideri.\' quanto iustius ego dico, cum ipse noueris, quam tibi amicum animum geram, in aeternae ciuitatis seruitio constitutus minister uerbi sacramentique diuini: Cupio, frater Corneli, me esse clementem, cupio in tantis tuis meisque periculis non dissolutum uideri! Plebs mulierum excubat lateribus tuis; crescit in dies pel
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo. et
honorabili fr̃z corne¬
lio augustinus. Scͥpsi¬
sti michi ut ad te aliqͣ
ꝓlixam consolatoriam
epłam darem: quod gra¬
uit̾ optimȩ uxoris mor¬
te moueris: sicut scm̃ paulinũ ad macha¬
rium fecisse meministi. Et illa quidẽ ani-¬
ma in societatem recepta fidelum. atq ca¬
starum: laudes nec curat. nec querit huma¬
nas. S quia ꝓpt̾ eos fiunt ista qui uiuunt
pͥlus ẽ ut tu qui consolari eius laude deside¬
ras ita iuiuas: ut illic ubi ipsa ẽ ẽẽ merearis:
Neq enim dubito quod eam non credas ibi
ee ubi illȩ sunt quȩ uel adulteriis lectulũ
coniugalem polluerunt: uel nullo conuigio
deligatȩ fornicatione fiuxerunt: Quare
de ulluis laude uiro longe dissimili quasi
fugare uelle mestitiam: adulatio ẽ non
consolatio: Nam si eam diliges sicut te ip¬
sa dilexit: seruasses ei quod tibi ipsa serua¬
uit. Et cum illa si pͥor obisses. nullo mͦ cre¬
dencda sit cuiquã siusse nuptura: nonne si

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI FRATRI CORNELIO AUGUSTINUS. Scripsisti mihi, ut ad te aliquam prolixam consolatoriam epistulam darem, quod grauiter optimae uxoris morte mouereris, sicut sanctum Paulinum ad Macarium fecisse meministi. et illa quidem anima in societatem recepta fidelium atque castarum laudes nec curat nec quaerit humanas, sed quia propter eos fiunt ista, qui uiuunt. prius est, ut tu, qui consolari eius laude desideras, ita uiuas, ut illic. ubi ipsa est, esse merearis. neque enim dubito, quod eam non credas ibi esse, ubi illae sunt, quae uel adulteriis lectulum coniugalem polluerunt uel nullo coniugio deligatae fornicatione fluxerunt. quare de illius laude uiro longe dissimili quasi fugare uelle maestitiam adulatio est non consolatio. nam si eam diligeres, sient te ipsa dilexit, seruasses ei, quod tibi ipsa seruauit; et cum illa, si prior obisses, nullo modo credenda sit cuiquam fuisse nuptura, nonne, si
Abbreviated transcription (Latin):
omino sc̃o patri augustino ep̃o:
bonefacius. Scio quod sit tua san¬
ctitas ꝓ mea uita sollicita: ⁊ quȩ aduersus me
tirannus ille ordinauerit ac disponat: anteꝗͣ
tuũ sacerdociũ tuũ scb̾et noui. Obuamꝰ ad
mortẽ ultro tendentib quos nr̃ȩ uictoriȩ ut
credimus faciet. xp̃c addictos. S si erga me
meosq omnes aliũd uoluerit ordinare diui¬
pugna enĩ utriꝰq deseuit furoi: s d̃s inspicit
causas. Igit᷑ dra ut dixi: & uincit una trinitaᷤ

Expanded text:
omino sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud voluerit ordinare Divipugna enim utriusque desaevit furor, sed Deus inspicit causas. Igitur ora, ut dixi, et vincet una Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
anos appellare dicuntur: sicut nos macha-¬
rianos appellatis: neq de rusica zensi ep̃o
ur̃o. qui cũ fifimo pactus perhibetur inco¬
lumitatẽ suorũ: ut ei portȩ aꝑirentur. et ĩ
uastationẽ darentur catholici: ⁊ alia innume-¬
rabilia. Desine gͦ locis cominunib exagge¬
rare facta hominũ uel audita uel cognita
Uides enĩ q̃ de ur̃is taceã. ut de origine scis¬
matis ubi tota causa ẽ res agatur. Dñs d̃s ĩ¬
spiret tibi cogitationẽ pacificã desiderabilis
⁊ dilecte frateRi:¬

Expanded text:
anos appellare dicuntur, sicut nos Macaanos appellare dicuntur, sicut nos Macarianos appellatis, neque de Rusicazensi episcopo uestro, qui cum Firmo pactus perhibetur incolumitatem suorum, ut u ei portae aperirentur et in uastationem darentur catholici. et alia innumerabilia. desine ergo locis communibus exaggerare facta hominum uel audita uel cognita. ides enim, quae de uestris taceam, ut de origine schismatis, ubi tota causa est, res agatur. dominus deus inspiret tibi cogitationem pacificam, desiderabilis et dilecte frater
Abbreviated transcription (Latin):
secũ imꝑatoris signa traducant. illis uel dã¬
pnatione punitis. uel indulgentia correptis
salua signa recipiuntur: si salua manser̃t.
Et siquid de hac re diligentiꝰ querendũ
ẽ alia ẽ ut dixi quȩstio. Hoc enĩ obseruan¬
dũ ẽ in his reb quod obseruat ȩccła clĩ. Quȩ¬
ritur autẽ utrũ ur̃a. an nr̃a sit ȩccła dĩ. qua¬
ꝓpter illud querendũ ẽ. a capite cur scisma
fec̾itis. Si non rescͥpseris. ego apud dm̃ qͣn¬
tũ credo facilem causã habeo. quia uiro
quẽ audiui excepto scismate bonũ & libe¬
ralit̾ instructũ: ꝑacificantes litt̾as misi::
Tu udis quid illi respondeas cuiꝰ nunc lau¬
danda pacientia: in fine uͦ timenda senten¬
tia ẽ. Si autẽ rescͥpseris ea cura qua tibi
scͥptũ uides. aderit miscd̃ia dĩ. ut aliquan¬
do error qui nos dirimit: & amore pacis &
ratione ueritatis intereat. Memento quod
de rogatensib non dix̾im. qui uos firmi¬

Expanded text:
secum imperatoris signa traducant, illis uel dasecum imperatoris signa traducant, illis uel damnatione punitis uel indulgentia correctis salua signa recipiuntur, si salua manserunt. et si quid de hac re diligentius quaerendum est, alia est, ut dixi, quaestio. hoc enim obseruandum est in his rebus, quod obseruat ecclesia dei. Quaeritur autem, utrum uestra an nostra sit ecclesia dei. quapropter illud quaerendum est a capite, cur schisma feceritis. si non rescripseris, ego apud deum, quantum credo. facilem causam habeo, quia uiro, quem audiui excepto schismate bonum et liberaliter instructum, pacificantes litteras misi. tu uideris, quid illi respondeas, cuius nunc laudanda patientia, in fine uero timenda sententia est. si autem rescripseris ea cura, qua tibi scriptum uides, aderit misericordia dei, ut aliquando error, qui nos dirimit, et amore pacis et ratione ueritatis intereat. memento, quod de Rogatensibus non dixerim, qui uos Firmi
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatem corrig̾e uolumꝰ illis misteris api
quȩ in ur̃a prauitate deprauata non sunt sa¬
crilegam faciamus iniuriam. Neq eni ⁊ sa¬
ul deprauauerat unctionẽ quã acceꝑat. cui
unctioni tantũ honorẽ rex dauid pius di ser¬
uus exibuit. Proptarea gͦ uos non rebaptiza¬
mus quia radice uob̾ reddere cupimus for-¬
mam tamen p̾cisisarmenti. si non mutata ẽ
approbamus. Quȩ tamen quamius integra
millom᷑ e sine radice fructuosa flia quȩstio
c̃ de ꝑsecutionib quas uos dicitis pati. in
tanta mansuetudine ⁊lenitate nr̃orum
cũ uere inlicite ac priuatĩ ur̃i faciant gͣ¬
uiora: alia de baptismate. quod ñ queri-¬
mus ubi sit. s ubi ꝓsit. Nam ubicũq est
ipsum ẽ. s ñ etiã ille qui ħ accipit ubicũq:
ipse ẽ. Itaq priuatam hominũ impieta-¬
tem detestamur in scismate. baptismũ uͦ
xp̃i ubicũq ueneramur: quia si desertoreᷤ

Expanded text:
prauitatem corrigere uolumus, illis mysteriis Christi, prauitatem corrigere uolumus, illis mysteriis Christi, quae in uestra prauitate deprauata non sunt, sacrilegam faciamus iniuriam. neque enim et Saul deprauauerat unctionem, quam acceperat, cui unctioni tantum honorem rex Dauid, pius dei seruus, exhibuit. propterea ergo uos non rebaptizamus, qui radicem uobis reddere cupimus, formam tamen praecisi sarmenti, si non mutata est, adprobamus, quae tamen quamuis integra nullo modo est sine radice fructuosa. alia quaestio est de persecutionibus, quas uos dicitis pati in tanta mansuetudine et lenitate nostrorum. cum uere inlicite ac priuatim uestri faciant grauiora, alia de baptismate, quod non quaerimus ubi sit, sed ubi prosit. nam ubicumque est, ipsum est; sed non etiam ille, qui hoc accipit, ubicumque est, ipse est. itaque priuatam hominum impietatem detestamur in schismate, baptismum uero Christi ubique ueneramur, quia, si desertores
Abbreviated transcription (Latin):
dices in iram in eos quimale agunt. P ost
ratione ista faciunt displicet nob s tam̃ ñ
ante ultimũ tempꝰ uentilationis a palea
purgare non possumus: quando ⁊ uos ꝓpt̾
optatum. cũ eũ pellere non audebatis. par¬
tem donati non reliquistis. Et enĩ dicitis qͣ¬
re nos aduingi uob̃ uultis: si scelerati sumꝰ¬
Quia uiuitis adhuc: ⁊ potestis corrigi si ue¬
litis: Cum enĩ nob̾ coniungimini. ħ ẽ ȩccłiȩ
dĩ heredditati xp̃i. cuiꝰ possessio sunt termini
terre uos corrigimini: ut in radice uiuatis
De ramis enĩ fractis sic ait apl̃s: potens est
enim d̃s itum inserẽ illos. Uos gͦ mutami¬
ni ex ea parte qua dissentiebatis. quauis sa¬
cramenta quȩ habebatis: cũ eadẽ sint ĩ omni-¬
b sc̃a sint. Quaꝑpter uos mutari uolumus.
a ꝑuersitate: idest ut denuo ur̃a radicetur
p̃cisio: Nam sacramenta quȩ non mutastis
sicut habetis aprobatur a nob̾ ne forte cũuiã

Expanded text:
dices in iram in eos, qui male agunt. postredices in iram in eos, qui male agunt. postreratante ultimum tempus ventilationis a palea purgare non possumus, quando et vos propter Optatum, cum eum pellere non audebatis, partem Donati non reliquistis. 9. At enim dicitis: Quare nos adjungi vobis vultis, si scelerati sumquia uiuitis adhuc et corrigi potestis, si uelitis. cum enim nobis coniungimini, hoc est ecclesiae dei, hereditati Christi, cuius possessio sunt termini terrae, uos corrigimini, ut in radice uiuatis. de ramis enim fractis sic ait apostolus: Potens est enim deus iterum inserere illos. uos ergo mutamini ex ea parte, qua dissentiebatis, quamuis sacramenta, quae habebatis, cum eadem sint in omnibus, sancta sint. quapropter uos mutari uolumus a peruersitate, id est ut denuo radicetur uestra praecisio. nam sacramenta, quae non mutastis, sicut habetis, adprobantur a nobis, ne forte, cum uestram
Abbreviated transcription (Latin):
castis: S a uob̾̃ inquies romani principes
aduersum nos ꝓuocantur. Immo a uobis ad¬
uersum uos ip̃sos: qui ȩccłam cuiꝰ illi. sicut
tanto ante ỹdictũ ẽ ia m̃bra sunt: d̾e xp̃o enĩ
dictũ ẽ. & adorabunt eũ omnes reges terrȩ
& p̃cisione laniare ausi estis: & rebaptizare
ꝑtinacit̾ audetis. Nri autẽ adu̾sut inlicitas
s̃ priuatas ur̃orũ uiolentias q̃s i uos ibi qͥ
talia non facitis doletis ꝙ gemitis a pote¬
statib ordinatis tuitionem petunt. ñ qua
uos per sequantur. s qua se defendant.
sicut apłs paulus adũsus uideos coniuran¬
tes ut eũ necarent. anteꝗͣ eẽt romanum
imꝑiũ. xp̃ianũ: egit ut sibi tuitio etiã ar¬
matorum daretur: S illi principes qͣlibet.
occasione cognoscentes. ur̃i scismatis nefas.
constituunt adu̾sũ uos ꝓ sua sollicitu dine
ac potestate quod uolunt. Non enĩ frustra
gladiũ portant. dĩ enĩ ministri sunt: iun¬

Expanded text:
castis? \'sed a uobis\', inquies, \'Romani principes castis? \'sed a uobis\', inquies, \'Romani principes aduersum nos prouocantur\'. immo a uobis aduersum uos ipsos, qui ecclesiam, cuius illi, sicut tanto ante praedictum est, iam membra sunt — de Christo enim dictum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae —, et praecisione laniare ausi estis et rebaptizare pertinaciter audetis. nostri autem aduersus inlicitas et priuatas uestrorum utalia non facitis, doletis et gemitis a potestatibus ordinatis tuitionem petunt, uos persequantur, sed qua se defendant, sicut apostolus Paulus aduersus Iudaeos coniurantes, ut eum necarent, antequam esset Romanum imperium Christianum, egit, ut sibi tuitio etiam armatorum daretur. sed illi principes qualibet occasione cognoscentes uestri schismatis nefas constituunt aduersus uos pro sua sollicitudine ac potestate, quod uolunt. non enim frustra gladium portant; dei enim ministri sunt, uin
Abbreviated transcription (Latin):
quod teni̾e credidistis. aut sine certo docu-¬
mento accusatis. ⁊ ido rebaptizare uelle tot
quia uob̾ licet aut nescire affros collegas ur̃os
malos simul uiuentes simul sacramentaira¬
ctantes. aut etiã scire. s tolerare. ne pars do¬
nati diuiclatur. illis autẽ in orbe remotis¬
simo constitutis ñ licet nescire. quod uos de
affris aut nostis aut creditis. aut audistis
aut fingitis: quȩ tanta ẽ ꝑu̾sitas amplecti
suam iniquitatẽ & potestatũ accusare seue¬
ritatem: Aut enĩ. imalos. rp̃ĩanis ñ licet per¬
sequi: Ẽsto non liceat. S ñ quid ħ potestatib
all hoc ipsum ordinatis fas ẽ obice: An apo-¬
stolum delebimus: Aut non habent codices
ur̃i: quȩ paulo ante commemoraui. S uos
inquies talib communicare non debetis.
Quid gͦ: os flauiano quondam uicario.
partis ur̃e homini. qui legib seruiens nocen¬
tes quos inuen̾at occidebat: non commnuni-¬

Expanded text:
quod temere credidistis aut sine certo docuquod temere credidistis aut sine certo documento accusastis, et ideo rebaptizare uelle tot quia uobis licet aut nescire Afros collegas uestros malos simul uiuentes simul sacramenta tractantes aut etiam scire sed tolerare, ne pars Donati diuidatur, illis autem in orbe remotissimo constitutis non licet nescire, quod uos de Afris aut nostis aut creditis aut audistis aut fingitis, quae tanta est peruersitas amplecti suam iniquitatem et potestatum accusare seueritatem? \'At enim et malos Christianis non licet persequi\'. esto, non liceat; sed numquid hoc potestatibus ad hoc ipsum ordinatis fas est obicere? an apostolum delebimus? aut non habent codices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. quid ergo? uos Flauiano quondam uicario, partis uestrae homini, quia legibus seruiens nocentes, quos inuenerat, occidebat. non communi
Abbreviated transcription (Latin):
esiderabili. ꝯ
dilecto fr̃i e¬
mesito. augu¬
stinus. Ego cũ
quemquã in
genio p̃ditũ
doctrinisq ll¬
beralib eru¬
ditum. quanquã non ibi salus animȩ con¬
stituta sit. tamen in quęstione facillima all¬
uo sentire quã ueritas postulat. quo mags
miror eo magis exardesco. nosse hominem
suistra gladiũ portat. Di enim minister ẽ
undex inirã ei qui male agit. Tota gͥ quȩ¬
sio ẽ utrum nichil mali sit scisma: aut u¬
tum scisina non fecitis. ut ꝓ bono oꝑȩ potesta¬
tib resistatis non ꝓmalo: unde uobis ad qͥ¬
rasis uidiciũ. Proꝑterea ꝓuidentissime dñs
non ait. beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur tan¬
tum: s addidit ꝓpt̾ iusticiã. Sigͦ iusticia ẽ
quã oꝑati estis. in illa disensione in qua etiã
ꝑmanetis: scõm ea quȩ supra dixi nosse abs
te cupio. Si autẽ iniquitas ẽ orbem xp̃ianũ
dampnare in auditum. uel quia non audi-¬
uit quȩ uos audistis: uel quia non ei ꝓbatũ ẽ

Expanded text:
ESIDERABILI ET DILECTO FRATRI EMERITO AUGUSTINUS. Ego cum quemquam bono ingenio praeditum doctrinisque liberalibus eruditum, quamquam non ibi salus animae constituta sit, tamen in quaestione facillima sentire aliud, quam ueritas postulat, quo magis miror, eo magis exardesco nosse hominem frustra gladium portat; dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum nihil mali sit schisma ant utrum schisma non feceritis, ut pro bono opere potestatibus resistatis, non pro malo, unde uobis adquiratis iudicium. propterea prouidentissime dominus non ait: Beati, qui persecutionem patiuntur tantum, sed addidit: Propter iustitiam. si ergo iustitia est, quam operati estis in illa dissensione, in qua etiam permanetis, secundum ea, quae supra dixi, nosse abs te cupio; si autem iniquitas est orbem Christianum damnare inauditum, uel quia non audiuit, quae uos audistis, uel quia non ei probatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo ⁊ spectabili uiro
fidei murũ aries ruꝑit ini
sumeret fugitiuus. posset ꝓculdubio interces¬
soris causa ueniã ꝓmereri. Ergo si amicꝰ in¬
tenditur: cur d̾s offenditur. S si de potesta¬
te p̾sumitur nabugodonosor regẽ intende:
qui causa suꝑbiȩ in bouẽ ẽ ex homine cõmu¬
xi. Communionẽq tibi int̾dico: donec ꝑacto
ꝓ ausib uel errore a me tibi definito tibim&̧
penitentiȩ tẽꝑe condonato. ꝓ ħ facto corde
contrito. ⁊ humiliato: dignum offeras sacri¬
ficiũ deo.

Expanded text:
ilectissimo et spectabili viro fidei murum aries ruperit insumeret, fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende qui causa superbiae in bovem est ex homine commuxi. Communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore a me definita tibimet poenitentia, et tempore condonato pro hoc facto, corde contrito et humiliato dignum offeras sacrificium Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
rientis. A notariis eccłȩ sicut cernitis excipiun¬
tur quȩ dicimus. excipiuntur quȩ dicitis ꝙ̃
meus sermo ⁊ ur̃e acclamationes in t̾rã non
cadunt. Aꝑtius ut dicã: eccl̃astica nunc gesta
conficimus. Si enĩ ħ eẽ quantũ ad homines
attinet. confirmatũ uolo. Apopulo accla¬
matũ ẽ. trigies sexies: dõ gr̃as : xp̃o laudes.

Expanded text:
rientis. A notariis Ecclesiae, sicut cernitis, excipiunrientis. A notariis Ecclesiae, sicut cernitis, excipiuntur quae dicimus, excipiuntur quae dicitis; et meus sermo, et vestrae acclamationes in terram non cadunt. Apertius ut dicam, ecclesiastica nunc Gesta conficimus: sic enim hoc esse, quantum ad homines attinet, confirmatum volo. A populo acclamatum est trigesies s
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ seuerus putauerat posse sufficere. ut suc¬
cessorem suũ apud elericos designaret. Adpo-¬
pulũ inde non ẽ locutus: & erat aliquorum
inde ñ nulla tristicia. Quio plura d̾o pla-¬
cuit: fugata ẽ tristicia: gaudiũ successit. Or¬
dinatus ẽ ep̃c: quẽ p̾cedens ep̃c designauerat.
Ergo ne de me aliquis queratur: uoluntatẽ
meã ꝗͣ credo dĩ ẽẽ. in omniũ ur̃m noticiã ꝓ-¬
fero. Prb̃m eracliũ: mͥ successorẽ uolo. Apo
dictũ est octies. Cumq reticeretur: augustinuᷤ
ep̃c dixit Non opus ẽ me de laudib eiꝰ aliqͥd
dicere: faueo sapientiȩ: ⁊ parco uerecondiȩ
Sufficit qr nostis eũ: ⁊ hoc me uelle dico. qͦd
uos uelle scio. Et si ante nescirẽ. hodie ꝓba-¬
rem. Hoc gͦ uolo. ħ a dño dõ nunc etiã in
etate frigida uotis feruentib posco: hoc ut
mecũ oretis exortor admoneo rogo: ut om-¬
seruet incolumem. seruet sine cͥrimine. ut
qui facit gaudiũ uiuentis locũ suppleat mo¬

Expanded text:
frater Seuerus credidit posse sufficere, ut successorem suum apud clericos designaret; ad populum inde non est locutus. et erat inde aliquorum nonnulla tristitia. quid plura? deo placuit, fugata est tristitia, gaudium successit, ordinatus est episcopus, quem praecedens episcopus designauerat. ergo, ne aliquis de me queratur, uoluntatem meam, quam credo dei esse, in omnium uestrum notitiam perfero: presbyterum Eraclium mihi successorem uolpiscopum\' — dictum est octies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Non opus est me de laudibus eius aliquid dicere; faueo sapientiae et parco uerecundiae; sufficit, quia nostis eum; et hoc me uelle dico, quod uos uelle scio et, si ante nescirem, hodie probarem. hoc ergo uolo, hoc a domino deo nostro etiam in aetate frigida notis feruentibus posco, hoc ut mecum oretis, exhortor, admoneo, rogo, ut omservet incolumem, servet sine crimine, ut qui facit gaudium viventis, locum suppleat mo
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝑ operã tuã. Utinã tales eorũ causas crebraˢ
sic audias. ⁊ facinora eorũ atq insana ꝑtina.¬
tia sic sepe ꝓdatur: eadẽq yublicata gesta ĩ
omniũ notitiã ꝑferantur. Quod autẽ scͥpsit
eximietas tua. dubi tare te utrũ in teoꝓpͥa

Expanded text:
it per operam tuam. utinam tales eorum causas crebras it per operam tuam. utinam tales eorum causas crebras sic audias et facinora eorum atque insana pertinacia sic saepe prodatur eademque publicata gesta in omnium notitiam perferantur! quod autem scripsit eximietas tua dubitare te, utrum in Theop
Abbreviated transcription (Latin):
ac desidderan¬
tissimo filio
marcellino:
augustinus ĩ
dño saluteor
Sesta quȩ ꝓ¬
misit p̾stantia
lua uehementer expecto: & ui eccła hrppo¬
nensi iamiãq cupio recitari: ac si fieri po¬
tuerit ꝑ omnes eccłas. etiã in nr̃a diocesi con-¬
stitutas ut audiant omnes pleneq agno-¬
scant. confessores iniquitatis non di timore
ertorquente penitentiã. s iudiciaria dili¬
gentia crudelissimorũ pectoꝵ aꝑiente duri¬
lam: siue illorũ qui de bomicidio & de ex¬
cecato ac debilitato pb̃ri corꝑe. siue illoruo
qui se illa scire potuisse quamuis sibi dice¬
rent. displicere. negare non ausi sunt re¬
fugientes catholicã pacẽ uelut ne crimi¬
nib polluantur alienis: ⁊ in illo scismate¬
sacrilegio inter sceleratorũ tã im. naniũ
tantã multitudinẽ ꝑdurantes: suie etiã illor
qui se inde non recessuros etiã sibi demon¬
strata catholica ueritate ⁊ donatistarũ ꝑuer¬
sitate dixerunt. Nonẽ leue: quoo d̃s agi uolu¬

Expanded text:
DERANTISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Gesta, quae promisit praestantia tua, uehementer expecto et in ecclesia Hipponiensi iam iamque cupio recitari ac, si fieri potuerit, per omnes ecclesias etiam in dioecesi constitutas, ut audiant homines pleneque agnoscant confessores iniquitatis non dei timore extorquente paenitentiam sed iudiciaria diligentia crudelissimorum pectorum aperiente duritiam siue illorum, qui de homicidio et de excaecato ac debilitato presbyteri corpore ........, siue illorum, qui se illa scire potuisse, quamuis sibi dicerent displicere, negare non ausi sunt refugientes catholicam pacem, uelut ne criminibus polluantur alienis, et in illo schismatsacrilegio inter sceleratorum tam immanium tantam multitudinem perdurantes, siue etiam illorum, qui se inde non recessuros etiam demonstrata sibi catholica ueritate et Donatistarum peruersitate dixerunt. non est leue, quod deus agi uolu
Abbreviated transcription (Latin):
sceres s ꝙ̃ cuicũq dissuadenti ne tuorũ cor-¬
rectioni oꝑam instant̾ ĩpendas. nob̃q detra-¬
henti qͦd talia uelimꝰ habeas quod responde¬
as. Quod si suꝑfiuo feci qͦd iã ista uel didic̾as
uel ipse cogitaueras: aut onerosus fui. qͦd cu¬
ris publicis tã occupato ꝓlixã epłam ingessi:
peto des ueniã: dum tam̃ quod suggessi ⁊ ro¬
gaui ñ sꝑnas: sic te tueatua miscoĩa dĩ

Expanded text:
sceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum corsceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum correctioni operam instanter inpendas, nobisque detrahenti, quod talia uelimus, habeas, quod respondeas. quod si superfluo feci, quod iam ista uel didiceras uel ipse cogitaueras, aut onerosus fui, quod curis publicis tam occupato prolixam epistulam ingessi, peto des ueniam, dum tamen, quod suggessi et rogaui, non spernas. sic te tueatur misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinis expugnat᷑. s etiã diuinis auctorisa¬
tib atq rationib fioes ⁊ intelligentia ments
instruitur. Quȩ cũ ita sint nouerit benigui¬
tas tua homines ur̃os. qui in regione hippo¬
niensi sunt aohuc eẽ donatistas: nec apudes
quiequã ualuisse litteras tuas. Cur autẽ ñ
ualuerint: non opus est scbere. S mitte
aliquẽ tuorũ uel domesticorũ uel amicorum
cuiꝰ ħ fidei possis iniungere: qui ñ ad ea loca
s adnos primitꝰ ueniat. illis omnino nesci¬
entib ⁊ nobiscũ pͥmitus consilio ꝑtractato.
quod agendũ dño aduuiante iusũ fuerit a¬
gat. Neq enĩ tantũ ꝓ eis agimꝰ cũ hoc agimꝰ.
s etia ꝓ nr̃is. iã factis catholicis quib illor
uicinitas sic infesta ẽ: ut contempni a nobis
nullomͦ possit. Et hoc qͥdem b̾uiter scͥb̾e po¬
teram. s uolui te hab̾e aliquid litt̾arũ nr̃ar̃
quo rationẽ curȩ meȩ non solũ ipse cogno:¬

Expanded text:
ctoritactoritatibus atque rationibus fides et intellegentia mentis instruitur. Quae cum ita sint, nonerit benignitas tua homines uestros. qui in regione Hipponiensi sunt, adhuc esse Donatistas nec apud eos quicquam ualuisse litteras tuas. cur autem non ualuerint, non opus est scribere; sed mitte aliquem tuorum uel domesticorum uel amicorum, cuius hoc fidei possis iniungere, qui non ad ea loca sed ad nos primitus ueniat illis omnino nescientibus et nobiscum primitus consilio pertractato, quod agendum domino adiuuante uisum fuerit, agat. neque enim tantum pro eis agimus, cum hoc agimus, sed etiam pro nostris iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas sic infesta est, ut contemni a nobis nullo modo possit. et hoc quidem breuiter scribere poteram; sed uolui te habere aliquid litterarum nostrarum, quo rationem curae meae non solum ipse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
stati quã du egri sunt indignantur: s abo
sanati gratulantur. Deniq ñ sicut putãt uł
sicut iactant. tales eos suscipimꝰ quales fuert̃
s omnino mutatos: qr ẽẽ catholici non inci-¬
piunt: nisi heretici ẽẽ destit̾int. Neq enĩ sacͣ¬
menta eorum nob̾ inimica sunt. quȩ in illis
sunt nob̾ communia: qr ñ humana sũt s di-¬
uina. Proyͥus eorũ error auferendus ẽ que ma¬
le inbiberunt. ñ sacram̃ta quȩ similiter ac-¬
ceꝑunt. quȩ ad penam suã portant. ꝙ. habẽt
quanto indigniꝰ habent: ⁊ tam̃ habent. Errore
itaq derelicto. seꝑationis prauitate correcta.
ab heresi ad ȩccłȩ pacem transeunt. qua non
tarentur. qm̃ uissionis adnos t̾rore transiert̃.
tales posteriꝰ in ñnullis temptationib inuenti
sunt: ut quibusda uet̾ib catholicis ꝑferrent᷑.
Non gͦ nichil agitur: cũ instant̾ agitur. Neq
enĩ solishumanis t̾rorib murus durȩ con

Expanded text:
stati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo stati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo sanati gratulantur. Denique non, sicut putant et sicut iactant, tales eos suscipimus, quales fuerunt, sed omnino mutatos, quia esse catholici non incipiunt, nisi haeretici esse destiterint. neque enim sacramenta eorum nobis inimica sunt, quae in illis sunt nobis communia, quia non humana sunt sed diuina. proprius eorum error auferendus est, quem male inbiberunt, non sacramenta, quae similiter acceperunt, quae ad poenam suam portant et habent, quanto indignius habent, sed tamen habent. errore itaque derelicto, separationis prauitate correcta ab haeresi ad ecclesiae pacem transeunt, quam non tarentur, quoniam iussionis ad nos terrore transierunt, tales posterius in nonnullis temptationibus inuenti sunt, ut quibusdam ueteribus catholicis praeferrentur. non ergo nihil agitur, cum instanter agitur: neque enim solis humani
Abbreviated transcription (Latin):
baptizari: quã a manifesto casto: restat utiq
ut quilibet ministrorũ hominũ accesserit.
idõ ratus sit baptismus. qr suꝑ que colũba
descendit ipse baptrrat ⁊ tam̃ cũ tam per¬
spicua ueritas aures ⁊ corda hominũ feriat.
tanta quosda malȩ consuetudinis uorago sub¬
mersit ut omnib auctoritatib rationib q
resist̾e: quã consentire malint: Resistunt au
duob modis. aut seiuendo aut pigrescendo:
Quid gͥ faciat ȩccłȩ medicina. salutẽ: om̃iũ
mat̾na caritate conquirens: tanquã int̾ fre¬
neticos ⁊ lethargicos estuans. Numquid con¬
tempn̾e numquid desistere: uel debet uel po¬
test: Ytrisq sit nece̾e est molesta: qr neutris
est inimica Nam ⁊ frenetici nolunt ligari.
& lechargici nolunt excitari. Si ꝑseuerat dili¬
gentia caritatis freneticũ castigare lethargi¬
cum stimulare. ambos amare. ambo offen-¬
duntur: s ambo diliguntur. Ambo mole¬

Expanded text:
baptizari quam a manifesto casto, restat utique, baptizari quam a manifesto casto, restat utique, ut, quilibet ministrorum hominum accesserit, ideo ratus sit baptismus, quia, super quem columba descendit, ipse baptizat. Et tamen cum tam perspicua ueritas aures et corda hominum feriat, tanta quosdam malae consuetudinis uorago submersit, ut omnibus auctoritatibus rationibusque resistere quam consentire malint. resistunt autem duobus modis: aut saeuiendo aut pigrescendo. quid igitur hic faciat ecclesiae medicina salutem omnium materna caritate conquirens tamquam inter phreneticos et lethargicos aestuans? numquid contemnere, numquid desistere uel debet uel potest? utrisque sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phreneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo mole
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui baptizat. Proinde homo quilib& mi-¬
nister baptisini eiꝰ qualẽcũq sarcina portet.
ñ iste s suꝑque coluba descendit ipse est qͥ
baptrzat: Illos autẽ uana sentientes tanta
absurditas sequitur: ut quo ab ea fugiant ñ
inueniant. Cum enĩ fateantur ratũ ⁊ uerũ
et̃ baptismũ quando baptrzat apuo eos ali¬
quis criminosus cuiꝰ crimina latent: dicimꝰ
eis. Quis tunc baptirat: Nec habent qͥd respon¬
deant: nisi ds. Neq eni possunt dice quod
homo adult̃ quequã scĩficat. Quib respon¬
demꝰ. Si gͦ cũ baptirat homo iustus manife¬
stus ipse sc̾ificat cũ aũ baptirat homo mniqꝰ
occultus. tunc ñ ipse s d̾s scificat: optarede¬
bent qui baptizantur ab occultis malis bo¬
minib potiꝰ baptizari: quã a manifestisbo¬
nis. Multo enĩ eos meliꝰ d̃s: quã quilibet ho-¬
mo ustus sc̃ificet. Quod si absurdũ ẽ ut qͥsq
baptizandus oꝑtet ab occulto adultero pottꝰ

Expanded text:
est qui baptizat. Proinde homo quilibet miest qui baptizat. Proinde homo quilibet minister baptismi ejus, qualemcumque sarcinam portet, non iste, sed super quem columba descendit, ipse est qui baptizat. Illos autem vana sentientes, tanta absurditas sequitur, ut quo ab ea fugiant non inveniant. Cum enim fateantur ratum et verum esse Baptismum, quando baptizat apud eos aliquis criminosus, cujus crimina latent; dicimus eis, Quis tunc baptizat? nec habent quid respondeant nisi, Deus: neque enim possunt dicere quod homo adulter quemquam sanctificet. Quibus respondemus, Si ergo cum baptizat homo justus manifestus, ipse sanctificat, cum autem baptizat homo iniquus occultus, tunc non ipse, sed Deus sanctificat; optare debent qui baptizantur, ab occultis malis hominibus potius baptizari, quam a manifestis bonis: multo enim eos melius Deus, quam quilibet homo iustus sanctificat. quod si absurdum est, ut quisque baptizandus optet ab occulto adultero potius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnitũ: pars donati dãpnet orbẽ t̾ratũ ĩ au¬
ditũ. S sane sufficit oibi t̾rarii tene ꝓmis¬
siones di: ⁊ in se uidere compleri. qͦd ꝓph̾ae
tanto ante cecinerunt in eisdem scͥpturis a
de ȩccła. qualia compleri toto orbe iã cer-¬
nimꝰ nͥ forte quenquã yrudentiũ ꝑmoue¬
bit. quod de baptismo solent dic̃e. tũc ẽẽ ue¬
rum baptismũ xp̃i cũ ab homine iusto da¬
tur. cũ ⁊ hinc teneat orb̃ t̾rarũ euidentissi¬
mam ⁊ eugłicã ueritatẽ ubi ioħes ait. qui
suꝑ quẽ uideris sp̃m descendent̾e sicut co¬
lumbã ⁊ manentẽ suꝑ eũ: ipse ẽ qͥ bapti¬
zat in sp̃u sco. Unde secura eccła spem ñ
ponit in homine. ne incidat in ilłã senten¬
tiam in qua scͥptũ ẽ. maledictus omnis qͥ
spem suam ponit in homine. s syem suã
ponit in xp̃o. qui sic acccepit formã serui
ut ñ amitt̾et formã di: de quo dictũ ẽ. ipse

Expanded text:
gnitum, pars Donati damnet orbem terrarum inaugnitum, pars Donati damnet orbem terrarum inauditum? sed sane sufficit orbi terrarum tenere promissiones dei et in se uidere compleri, quod prophetae tanto ante cecinerunt, in eisdem scripturis agde ecclesia, qualia compleri toto orbe iam cernimus. Nisi forte quemquam prudentium permouebit, quod de baptismo solent dicere, tunc esse uerum baptismum Christi. cum ab homine iusto datur, cum et hinc teneat orbis terrarum euidentissimam et euangelicam ueritatem, ubi Iohannes ait: Qui  quem videris Spiritum descendentem quasi columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto . Unde secura Ecclesia spem non ponit in homine, ne incidat in illam sententiam in qua scriptum est, Maledictus omnis qui spem suam ponit in homine ; sed spem suam ponit in Christo, qui sic accepit formam servi, ut non amitteret formam Dei, de quo dictum est, Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eccła toto orbe diffusa: quȩ ñ ob aliuo ab istiᷤᷤ
rebaptizanda censetur: ñ qr ĩ ea causa inqua
quid ueri ẽẽt uidicare ñ potuit. eis potiꝰ qui
iudicare potuerũt: quã eis. qui nec suꝑati ces¬
serunt credendũ putauit Omagnũ crimen
omniũ gentiũ. quas in semine abrahȩ bene-¬
dicendas ꝓmisit d̾s: ⁊ sicut ꝓmisit exibuit:
Quȩ cũ uoce una dixerint. quare nos uultisrȩ¬
baytizare. respondetur eis qr nescitis qui fuerit
in affrica scõrũ codicũ traditores ⁊ in eo quod
nesciebatis udicib magis quã accusatorib¬
eccłȩ credere uoluistis. Si crim̃ alienũ ñ gra¬
uat quẽquã quid ꝑtinet ad orbem t̾rarum
quod in affrica quisq commisit: Si crimen
incognitũ ñ grauat quẽ quã. unde potuit or¬
bis t̾rarũ cognosc̾e uel crimen uidicũ uel reor.
Iudicate qui cor habetis. Hȩc est heretica iusti¬
tia: ut qr orb̾ t̾rarũ non dãpnat crim̃ in co¬

Expanded text:
ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit, eis potius, qui iudicare potuerunt, quam eis, qui nec superati cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in semine Abrahae benedicendas promisit deus et, sicut promisit, exhibuit! quae cum uoce una dixerunt: \'Quare nos uultis rebaptizare\', respondetur eis: \'Quia nescitis, qui fuerint in Africa sanctorum codicum traditores, et in eo, quod nesciebatis, iudicibus magis quam accusatoribus credere uoluistis\'. si crimen alienum non grauat quemquam, quid pertinet ad orbem terrarum, quod in Africa quisque commisit? si crimen incognitum non grauat quemquam, unde potuit orbis terrarum cognoscere uel crimen iudicum uel reorum? iudicate, qui cor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orbis terrarum non damnat crimen inco
Abbreviated transcription (Latin):
transmarinis ep̃is ỹtulerunt: ut ñ ad illoss.
ad illũ ȩccłȩ causam deferrent: ut ab eo datũ
in urbe roma episcopale iudiciũ in quo pri-¬
mũ uicti sunt. rursũ apud illũ acccusartnt:
ut ab altero apud arelatũ dato episcoyali ui¬
dicio ad illũ appellarent: apuo que tam̃
nouissime suꝑati: in sua peru̾sitate manse¬
runt. Puto quod ipse diabolus si auctorita¬
te uidicis quẽ ultro elegerat tociens uncere¬
tur: non eẽt tam impudens: ut in ea causa
ꝑsisteret: S hȩc humana uidicia deputen¬
tur: ꝙ circũueniri ac falli: uel &̃ corrũpi po¬
tuisse dicantur. Cur gͦ adhuc accusatur xp̃i¬
anus orb̃ t̾rarũ: ⁊ nescio quib traditorũ cri¬
minib infamat᷑ qui utiq nec potuit nec de¬
buit nͥ electis uidicib potius quã uictis liti¬
gatorib credere Habent apud am̃ illi uidices
causam suã. siue bonã. siue malã. Quid fecit

Expanded text:
transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos, sed transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos, sed ad illum Ecclesiae causam deferrent; ut ab eo datum in urbe Roma episcopale judicium, in quo primum victi sunt, rursus apud illum accusarent; ut ab altero apud Arelatum dato episcopali judicio ad illum appellarent: apud quem tamen novissime superati, in sua perversitate permanserunt. Puto quod ipse diabolus, si auctoritate judicis quem ultro elegerat, toties vinceretur, non esset tam impudens ut in ea causa persisteret. 4. Sed haec humana judicia deputentur, et circumveniri ac falli, vel etiam corrumpi potuisse dicantur. Cur ergo adhuc accusatur christianus orbis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec debuit nisi electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit
Abbreviated transcription (Latin):
dicio si uicissent quid erat cecilianus ab im¬
peratore passurus. nͥ quod in istos postea quã
iucti sunt ꝓnuntiauit: S uidelicet si eis accu¬
santib atq suꝑantib cecilianus eiusq colle¬
ge pellerentur sedib quas tenebant uel ꝙ̃
in sua conspiratione durantes grauiꝰ puni¬
rentur. neq enĩ pot̾at uictos ⁊ resistentes re¬
gia censura contempn̾e: tunc isti ꝓuisionẽ
suã & ꝓ eccła sollicitã curã p̾dicandã lau¬
dib uentilarent. Nunc autẽ qr ipsi suꝑati
sunt qui ea quȩ intendebant ꝓbare mini¬
me potuerunt. siquio ꝓ sua iniquitate pa¬
ciuntur ꝑsecutionẽ uocant. nec tantũ furo¬
rem ꝑditũ minime repͥmunt. uerũetiao
honorem martirum querunt. Quasi uͦ catho
lici. xp̃iani imꝑatores adũsus eorũ ꝑtinacissi¬
mam iniquitate aliud sequantur quã con¬
stantini udiciũ. apud que ultro cecili aniac-¬
cusatores fuerunt. cuiꝰ auctoritatẽ omnibus

Expanded text:
dicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imdicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imperatore passurus, nisi quod in istos, posteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusantibus atque superantibus Caecilianus eiusque collegae pellerentur sedibus, quas tenebant, uel etiam in sua conspiratione durantes grauius punirentur — neque enim poterat uictos et resistentes regia censura contemnere —, tunc isti prouisionem suam et pro ecclesia sollicitam curam praedicandam laudibus uentilarent. nunc autem quia ipsi superati sunt, qui ea, quae intendebant, probare minime potuerunt, si quid pro sua iniquitate patiuntur, persecutionem uocant; nec tantum furorem perditum minime reprimunt, uerum etiam honorem martyrum quaerunt, quasi uerolici imperatores adversus eorum pertinacissimam iniquitatem aliud sequantur quam Constantini judicium, apud quem ultro Caeciliani accusatores fuerunt, cujus auctoritatem omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quio dicam. quorũ tam ꝑniciosa ꝑu̾sitas
uel dampnorũ t̾rore cohercetur uel docet᷑ ex¬
ilio: quã quod ubiq diffusa sit ȩccła sic̃ fu¬
tura p̃dicta ẽ. quã malunt oppugnare quã
paciuntur comparentur eis factis que furi¬
osa temeritate committunt. quis ñ uideat
qui magis ꝑsecutores uocandi sũt: Quãquã
filii mali eo tantũ quo perditȩ uiuunt ꝙ̃ si
nullas uiolent̾ inferant manus parentum
pietatẽ grauiꝰ persecuntur. quã cũ illos pa¬
ter aut mat̾ quanto ampliꝰ diligunt. tan¬
to ampliꝰ ad bonã uitam sine ulla dissimu¬
latione compellunt. Extant publicorũ mo¬
nimentorũ firmissima documenta. quȩ po¬
tesleg̾e si uolueris. immo peto ⁊ hortor ut legaᷤ
quib ꝓbatur quod maiores eorũ qui pͥmi se
ab eccłe pace diuserunt. ulto ꝑ anulinũ tũc
ꝓconsulem apud constantinum imꝑatorẽ
accusare ausi sunt cecilianũ. In quo utiq u¬

Expanded text:
quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas uel damnorum terrore cohercetur uel docetur exilio, quam ubique diffusa sit ecclesia, sicut futura praedicta est, quam malunt oppugnare quam isciplinam patiuntur, comparentur eis factis, quae furiosa temeritate committunt, quis non uideat, qui magis persecutores uocandi sunt? quamquam filii mali eo tantum, quo perdite uiuunt, etiam si nullas uiolenter inferant manus, parentum pietatem grauius persequuntur, quam cum illos pater aut mater, quanto amplius diligunt, tanto amplius ad bonam uitam sine ulla dissimulatione compellunt. Extant publicorum monumentorum firmissima documenta, quae potes legere, si uolueris, immo peto et hortor, ut legas. quibus probatur, quod maiores eorum, qui primi se ab ecclesiae pace diuiserunt, ultro per Anulinum tunc proconsulem apud Constantinum imperatorem accusare ausi sunt Caecilianum. in quo utique iu
Abbreviated transcription (Latin):
cecitate ⁊ quanta insania dicant orbẽ terrarũ
ignotis affrorũ criminib ẽẽ maculatũ. & he¬
reditatẽ. xp̃i quȩ ꝓmissa exibita ẽ in omnib
gentib peccatis affrorũ ꝑ contagionẽ cõmu¬
nicationis fuisse deletam. quando se nolunt
deletos ⁊ maculatos uideri. dũ eis cõmunicat
quorũ crimina cognita uidicarunt. Quaꝓpt̃
cum paulus apłs iterũ dicat. qr ipse satha¬
nas transsigurat se in angłum lucis. unde
non est mirũ si ministri eiꝰ transsigurant se
sicut ministros iuisticiȩ. si uere iste aliquem
ai. s etiã uelle laudari: ignorantes cecitate
mirabili uel animositate dampnabili sesci¬
re dissimulantes. quod martires ueros ñ fa¬
ciat pena s causa: Et ħ quidẽ aduersus eoᷤ
dicem quos sola caligo heretier erroris in¬
uolueret ꝓ quosacrilegio penas dignissimaᷤ
luerent. nec tamen ulla quẽquã iuolenta ĩ¬
sania legere auderent. Aduersus autẽ istos

Expanded text:
caecitate et quanta insania dicant orbem terrarum caecitate et quanta insania dicant orbem terrarum ignotis Afrorum criminibus esse maculatum et hereditatem Christi, quae promissa exhibita est in omnibus gentibus, peccatis Afrorum per contagionem communicationis fuisse deletam, quando se nolunt deletos et maculatos uideri, dum eis communicant, quorum crimina cognita iudicarunt. \'Quapropter cum Paulus apostolus iterum dicat, quia ipse satanas transfigurat se in angelum lucis, unde non esse mirum, si ministri eius transfigurant se sicut ministros iustitiae, si uere iste aliquem di, sed etiam uelle laudari ignorantes caecitate mirabili uel animositate damnabili se scire dissimulantes, quod martyres ueros non faciat poena sed causa? et hoc quidem aduersus eos dicerem, quos sola caligo haeretici erroris inuolueret, pro quo sacrilegio poenas dignissimas luerent, nec tamen ulla quemquam uiolenta insania laedere auderent. aduersus istos autem
Abbreviated transcription (Latin):
falsus angłs in huiꝰ errore s dñs in eugłio
loquitur. Ideoq in xp̃ianos innocentes qui
ꝑ totum orbem malis xp̃ianis tãquã paleȩ
suȩ uel ziraniis ꝑmixti sunt: multa falsa
crimina & uana iactantib his miseris dona¬
tistis merito ds reddidit: ut marimianistas ap
taginẽ scismaticos suos primiani dampnatores.
extra primianũ baptizatores. post pͥmianum
rebaptiratores. uniu̾sali concilio suo dampna¬
rent. ut ex eorũ numero post non paruũ tẽpꝰ
quosdã in honorib episcopatus sui feliciany
mustitanũ. ⁊ p̃textatũ assuritanũ cogente
optato gildoruano susciꝑent: cũ omnib qͦs
dampnati extra baptizauerant. Quod si ab eis
quos ore ꝓprio tãquã sceleratos & sacrilegosdã¬
nauerunt. & quos illis primis scismaticis quos
uiuos t̾ra obruit comꝑañt non maculant᷑
cum eis rursus in honore suo receptis communi.¬
cant. euigilent aliquando & cogitent quanta

Expanded text:
falsus angelus in huius errore sed dominus in euangelio falsus angelus in huius errore sed dominus in euangelio loquitur. ideoque in Christianos innocentes, qui per totum orbem malis Christianis tamquam paleae suae uel zizaniis permixti sunt, multa falsa crimina et uana iactantibus his miseris Donatistis merito deus reddidit, ut Maximianistas apud Carthaginem schismaticos suos, Primiani damnatores, extra Primianum baptizatores, post Primianum rebaptizatores, uniuersali concilio suo damnarent, ut ex eorum numero post non paruum tempus quosdam in honoribus episcopatus sui, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, cogente Optato Gildoniano susciperent cum omnibus, quos damnati extra baptizauerunt. quod si ab eis, quos ore proprio tamquam sceleratos et sacrilegos damnauerunt et quos illis primis schismaticis, quos uiuos terra obruit, compararunt, non maculantur, cum eis rursus in honore suo receptis communicant, euigilent aliquando, cogitent, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
itemq alias litteras ubi declarat memoratus
imꝑator eos apud se de collegarũ suorũ uidi¬
cio. idest ep̃orũ quos ad urbem romam mi¬
serat fuisse conquȩstos: ubi etiã alios ep̃os
uoluit apud arelatũ iudicare. ubi isti ⁊ ab
ipsorũ iuidicio ad eundem imꝑatorẽ appel¬
lauerunt. ubi postremo causam int̾ par-¬
tes ipse cognouit. ubi eos uehementissime
detestatur innocentia ceciliani fuisse supe¬
ratos. Quȩ si uoluerit audiet ⁊ tacebit. ⁊ de¬
sinet insidiari ueritati: quãquã nos non tã
de istis documentis p̾sumamus. quã de scri.¬
turis scĩs. ubi hereditas. xp̃i usq ad terminos
terrȩ ꝓmissa ẽ in omnib gentib unde isti
nefario scismate seꝑati iactant crimina in
area uentiletur. Unde manifestũ ẽ ista cͥmi¬
na seu uera seu falsa non ꝑtin̾e ad frumenta
dñica quȩ ꝑtotũ agrũ idest istũ munduor
usq in finẽ seculi oportet cresce sicut non

Expanded text:
itemque alias litteras, ubi declarat memoratus itemque alias litteras, ubi declarat memoratus imperator eos apud se de collegarum suorum iudicio, id est episcoporum, quos ad urbem Romam miserat, fuisse conquestos, ubi etiam alios episcopos uoluit apud Arelatum iudicare, ubi isti et ab ipsorum iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt, ubi postremo causam inter partes ipse cognouit, ubi eos uehementissime detestatur innocentia Caeciliani fuisse superatos. quae, si uoluerit, audiet et tacebit et desinet insidiari ueritati. Quamquam nos non tam de istis documentis praesumamus quam de scripturis sanctis, ubi hereditas Christi usque ad terminos terrae promissa est in omnibus gentibus. unde isti nefario schismate separati iactant crimina in area uentiletur. unde manifestum est ista crimina seu uera seu falsa non pertinere ad frumenta dominica, quae per totum agrum, id est istum mundum usque in finem saeculi oportet crescere, sicut non