comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ture. ĩdeo dcm̃m est. scd̃ carnẽ. si qd ista benesi¬
cia dei si sunt. aut non ista opercitur deus. cuiꝰ
opifer sapĩa attingit ut scͥptũ ẽ .a. fr u a. fi
for ⁊ .d .o. si. s ubi significandũ fuerat dei
domuim quod indebitum hõib gratis gracia
largitetur. sic oportuit dari filium quemad¬
modum nanire non debebatur ex cursib. hac
luteram ad supcciorm demonstrationem nou
lium intellectum. allegona enim dicict cũ
aliquid aliud iudetur sonare in uirbis ⁊ ali¬
ud in intallectu significare sic hic. abrahan
enĩ est d̾s pr. qui est pr. multaꝵ gencurm. Sic
enuĩ ustp̃r. hoc nom̃ abraham. abba eitĩ pr. hã
multaꝵꝵ sub auditur. gentium. ẜ int̾ponit᷑¬

Expanded text:
turae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista benefiturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifex sapientia attingit, sicut scriptum est, a fir . Sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium quemadmodum naturae non debebatur ex cursibus. Haec cundum litteram ad superiorem demonstrationem non lium intellectum. Allegoria enim dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enim est Deus Pater, qui est pater multarum gentium. Sic enim interpretatur hoc nomen Abraham. Abba enim pater, ham multarum, subauditur gentium, quo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tende quod ait. sccip
tum saci de alia ipcore .ẜ. cecuxa cechura. alios
genuit. qui non pertinent ad hanc significa¬
tionem et ideo multi legentes apłm. libm
ã geneseos ignorantes. putant solos dnos fi¬
lios huisse abiaham. s hos solos ꝯmemorat a¬
postolas qr de his duob scriptura sp̃abr singła
exeq̃r innuens aliquid egregium uihiis pre¬
figurari. Item. attende quod subdit . uiiii. de. A
q quidem de abraham natus est. s diuersa ope¬
rationẽ. qr qui de ancilla scd̾ carnus naturam
natus est. qr iuuencula de sene solet ꝯcipere.
qui a de libera. nõ scd̃ uim catins ut uitula
et sterilis de uetulo ꝯcipere. s per opecationem
dei qui pro mũit. Illum ergo genuit demons¬
trans ꝯsuctudo de naturam. Illum uero declit
ꝓ mislio significans gr̃am. Ibi humanus usus
ostenditur. hic cliuinũ beneficium ꝯmendat᷑.
Natus est ergo ysmael sicut nasnutur hoĩes
per mittionẽ uitiusq secus usitata lege na¬

Expanded text:
tende quod ait, scriptnim Sarae, de alia uxore, scilicet Cethura, alios genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancillerque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est, quia juvencula de sene solet concipere. Qui autem de libera, non secundum vim carnis, ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per operationem Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege na
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣlanoꝵ . qr in libertatẽ nascuntur. liþer enuĩ
fit: qui accipit remissionẽ peccatoꝵ. Ecce expos¬
situm est euidenter quid significent illa uec
bertatem parit. unde addit. U nũ quidem
et uiũ quidẽ. datum ẽ.
in monte syna¬
terpretatur mandatũ.¬
qd un tali loco datum ẽ.

Expanded text:
anorum, quia in libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem peccatorum. Ecce expositum est evidenter quid significent illa verbbertatem parit. Unde addit: Unum quidem, Et unum quidem datum est in monte Sterpretatur mandatuod in tali loco datum est, id
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ati sunt uidei serui qr tĩmore pene ⁊ promis.¬
sione temporalium sermebant. et hoc est ꝙ ait.
dilectione seriuant ñ ui carnis s opere dei. et
promissionẽ dei. natus est .i. per iursutem et
gratiam repromittentis sub figura ueritatẽ.
Quis enĩ impossibilia scd̃ naturam crederet. ⁊
que suauia sunt in p̃senti otempneret. ⁊ nõ
uisa sꝑaret. uisi uirtus dei hoc in eo operaret᷑.
talit̾ generantur xp̃iam. quor typus precessit

Expanded text:
ati sunt Judaei servi, quia timore poenae et promissione temporalium serviebant. Et hoc est quod ait, dilectione serviant, non in carnis, sed opere Dei. Et promissionem natus est, id est per virtutem et gratiam promittentis sub figura veritatem. Quis enim impossibilia secundum naturam crederet, et quae suavia sunt in praesenti contemneret, et non visa speraret, nisi virtus Dei hoc in eo operaretur! Taliter generantur Christiani quorum typus praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
cit creaturas huiꝰ
stitiose abstinendũ. ꝙ̃. si prius lum eratis ig¬
nari hoc faciebatis cur ueritate propalata idꝰ
cadaner uł locũ in quo seclerit mulier men¬
struata. neq gustaueritis ut porcum uł pisces
interitum .i. clucunt in mortem ipso usu. u
si quis utatur eis iudaico ritu. ut ab hiis absti¬
precipiunt et rõnib docent. Non g ideo dñr

Expanded text:
cit creaturas hujusstitiose abstinendum! quia si prius dum eratis ignari hoc faciebatis, cur veritate propalata idemcadaver, vel locum in quo sederit mulier menstruata; neque gustaveritis, ut porcum, vel pisces interitum, id est ducunt in mortem; in ipso usu, id est si quis utatur eis praecipiunt, et rationibus docent. VER
Abbreviated transcription (Latin):
eudiuołi. enit. ut qui sp̃ualia tradebant:
nou illis decẽnt carualia. apollo ep̃c fuit corin¬
thioꝵ. qui sꝑ seditionẽ ꝯcitatã adu̾sũ se apsen¬
do apłis. discesserat. cũ ⁊ena sotio suo ad sytũ
cretensem ep̃m. s coruithiis iam sedatis per
epłas pauli mandat tyto. ut priusqͣm ueniat

Expanded text:
dignum erat ut qui spiritualia tradebant, non illis deessent carnalia. Apollo episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum, sed Corinthiis jam sedatis per Epistolas Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid ip̃e est non potest contristari cum
ipsa sit eterua. ⁊ ĩ omutabilis beatitudo. sed
quodã locutionis tropo usus est. apłs quo ea
que non accidunt deo. tanquam illi accidast.
loquimur. sigc̃antes eum facere ut nobis acci¬
dant. Non ergo tenend̾ ẽ aliꝙͥ tale accidere spũ
scõ qͥ in se immutabilis ẽ. s in sãs hĩtat. rit ẽ¬
os impleat caritate qͣ facit cos gandere. de
ẜ et ideo d̾r contristari. qr hoc facit in sins quius
scire facit et riquiescere ab oꝑib q̃ ualde bona fe
cerat qi nos facit requiescere cum hona fecerunus.
re. cum bñ agimus gaudet in nobis sp̃s. ẜ datus
nobis uidens monita sua proficrre utilitatibus
nr̃is. gaudet ergo .i. hĩtator manet in nobis si deo
pro ficimus ałr tristatur .i. desirte nos. Non enim
sic tristatur ut paciatur cum impassibilis sit. s tris¬
tari d̾r. qr a nobis rececuit sicut tristatur. hõ crm
de ꝓpuia domo expellitur. quã sibi ecuificauit. ita

Expanded text:
quidquid ipse est, non potest contristari cum ipsa sit aeterna et incommutabilis beatitudo; sed quodam locutionis 173 tropo usus est Apostolus, quo ea quae non accidunt Deo tanquam illi accidant, loquimur, figurantes eum facere ut nobis accidant. Non ergo tenendum est aliquid tale accidere Spiritui sancto, qui in se immutabilis est, sed in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua facit eos gaudere de  Et ideo dicitur contristari, quia hoc facit in suis, cujusscire facit, et quiescere ab operibus, quae valde fecerat bona, quia nos facit requiescere cum bona fecerimus. re: Cum bene agimus gaudet in nobis Spiritus sanctus, datus nobis, videns monita sua proficere utilitatibus nostris. Gaudet ergo, id est habitator manet in nobis, si de eo proficimus. Aliter tristatur, id est deserit nos. Non enim sic tristatur ut patiatur, cum impassibilis sit, sed tristari dicitur, quia a nobis recedit. Sicut contristatur homo cum de propria domo expellitur quam sibi aedificavit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ex eadem fide cẽ bñ¬
iusticia est ex fide. s
etiam bũdictio. quia¬
scͥptura. in ducens de¬
um loquentẽ alnahe¬
dicit. o abraham om̃s
bñdicentur inte¬

Expanded text:
ex eadem fide esse benejustitia est ex fide, sed etiam benedictio, quiaiptura, inducens Deum loquentem Abrahdicit: O Abraham, omnes benedicentur
Abbreviated transcription (Latin):
his qui ea uellerit sicut apparentib per legem
accrperant custodire si tam meis nõ constitue¬
rent spem salutis. Estq summa snĩe tue credẽ¬
tes quid̃ de gentib alegis oñe lib̾os ẽẽ s credẽtes
de iudeis benefacere si sacrificant et circumcidt.
d̾ si post enuãgłm benefacit qui iudarzat ĩ sacͥ¬
ficiis et ceteris in heresun labimur cherinti et
ebronis qui pp̃ hoc sunt anathatizati qd cum
euusãgło miscuerint cultus legis. qui dum uo
suscipimus ut in eccł̃a dei faciant. qd fec̾unt in
sinagoga sathane. non illixp̃iani fierit. s nos iu¬
deos facierit. Bicis legis cerimonias his qu ex iu¬
deis sunt non ẽẽ pestiferas. sgo ecͣc promintio qd
sunt utiq cerimonie iudeoꝵ om̃ib mortifere fi¬
delib. finis erũ legis xp̃c est. Item lex et ꝓpħe usq

Expanded text:
his qui ea vellent sicut a parentibus per legem his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Jum bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dum vol suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra pronuntio quod sunt utique caeremoniae Judaeorum omnibus mortiferae fidelibus. Fin
Abbreviated transcription (Latin):
apłm paulum intecrogans interpello et requi¬
ro in eo quod scripsit se uidisse petcũ s̃ recte ã¬
bulare adueritatem enuangłii. eiq iõ restitsse
qd̃ illa sumlatione gͥs indarzare cogebat. utr
ueꝵ scͥpserit anã nescio. q. dispñsatiua falsita¬
te rũtitus sit. Absit ut eum m̃dacit᷑ fecisse cre¬
damus. Onĩto. Om nino enĩ tenendꝰ in doctrina te¬
ligionis nullo modo ẽẽ mñciend̃. et ascriptoribus
sanctaꝵ scͥptura credend̃ est oĩo ab ẽẽ mendaci¬
umi. Ne dispensatores xp̃i sibi putent licere prio
ueritatũ dispensationis m̃tiri fidelis igitur dis¬
pensator paulus nobis exhibet proculdubio
iuscubendo fidem. qr ueritatis dispensator era
petr̃ ñ recte ambulantẽ adueritatem enuan¬
gelii. eiq in facitm restitisse qd cogeret g̃s iu¬
darzare pẽtri itaq et harnabe sumilatio meͥ¬
rito reprehensa est. et correcta ne et nuc̃ tuẽ
noceret et ne posteris ad inutand̾ ualcoet. Qͥ
tur celebranda. ut doceret non eẽ per nitiosa

Expanded text:
m Paulum interrogans, interpello et requiro in eo quod scripsit se vidisse Petrum non recte ambulare ad veritatem Evangelii, eique ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator eraPetrum non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique in faciem restitisse, quod cogeret gentes judaizare. Petri itaque et Barnabae simulatio, merito reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitandum valeret. Cui tur celebranda, ut doceret non esse perniciosa
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelis saluus credentib ẽẽ nõ possit. hiise¬
serant paulum uehementissimũ gr̃e p̾dicatorẽ
et intentioni eoꝵ matime aduersum. ab emnu¬
lis enĩ noue legis qui non intelligebunt quo
aĩs auidris fidelib illa tunc obseruati deberẽt
mentoꝵ illoꝵ aphicam sc̃itatẽ nõ s̃p adipis¬
cendam salutem dicebatur paulus gratie pre¬
dicator egregius dampnare legẽ moysi ut sa¬
crilegara nec ded mandante scriptam. et ideo
hunus false criminanionis in uidiam diluere
nolens ipse indazauit ostendens sine ñ eam

Expanded text:
ngelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae legis qui non intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus illa tunc observari deberent,mentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, dicebatur Paulus gratiae praedicator egregius damnare legem Moysi ut sacrilegam, nec Deo mandante scriptam, et ideo hujus falsae criminationis invidiam diluere volens ipse judaizavit, ostendens non eam
Abbreviated transcription (Latin):
gebat hoc petcus. q erat cͦontra enuangelii¬
debant annochie qui geciocincisione credide
rant. ip̃m uͦ paulum credo nõ ita egisse qñ timo¬
theum crrtumcidit. uł cenchris notum per sol¬
uit. uł iecosolimis aincobo monirus legalia susĩ¬
cepit ut putare ind̾etur per illa legalia salu
lusserat tanquam ỹ dolattiam gentsum damꝑ¬
uare orederetur hoc enĩ est qd illi iacob ait.
Uides inquit fr̃ quot milia siit uluidea qui cre¬
diderunt irixp̃o. et hi om̃s emuilatores legis sirit.
Audierunt ã de tẽ qd̃ discisionem doceas a moy¬
se eoꝵ qui per gentes sunt iudeoꝵ dicens si debe
re circumcidere filios suos. neq scd̃ osuetudi¬
nem ingredi. Quid ergo ẽ ͤ utiq oportet con¬
uenire nuttciudinẽ. Audierunt ⁊ exĩ te super¬
uenisse. hoc ergo fac quod tibi dm̃s. Sunt enũ¬
nobis uiri iii. uotum hũtes super se his as¬
sumptis scifica te cum ipsis. ⁊ scienit om̃s eẽ

Expanded text:
gebat hoc Petrus. Erat enim contra Evangeliigebat hoc Petrus. Erat enim contra Evangeliidebant in Chrant. Ipsum vero Paulum credo non ita egisse, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutjusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit, frater, quot millia sunt ididere in Christo, et ii omnes aemulatores legis. Audierunt autem de te, quod dissensionem doceas a Moyse eorum, qui per gentes sunt Judaeorum, dicens: Non debere eos circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingredi. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem; audierunt enim te supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus: sunt nobis viri quatuor votum habentes super se; his assumptis, sanctifica te cum ipsis: et impende
Abbreviated transcription (Latin):
se ergo ut alũ añ me exposuerant. ut et aploꝵ
puideritia demonstraretur. et blasp hemaritus ꝓ¬
ficii prudentia coherceretur. Ad̃ uerodicit crẽ¬
deatie degentib oner legis liberatos ẽẽ. de iude¬
is uero credentes legi subditos ẽẽ nec peccare si
crecumcicdurt. et sacrificant dum modo sp̃e sa¬
lutis in eis non constituant nec peccat petrus si
quo solo parilus repehend̃ ut doctor gencsum
ut sit repiehensit uera nec dispensatoria. Alio¬
quin mentitus est paulus. Si enim hoc fecit pe¬
trus quod facere debuit merctitus est paulus qd
eiũ uiderit si recte ambillantẽ ad ueritatẽ euir̃¬
gelui. Quisqquis cĩ facit quod facere debet recte uti¬
q facit. et ideo falsum de illo dicit quidicit eum
nõ reste fecisse quod nouit eum facere debuisse.
quidem illud pettum sic egisse credo ut g̃s co¬
geret iudanzare. hoc enĩ lego scripsisse pau¬
lum quẽ m̃tirum ẽẽ ñ credo et ideo sĩ recte a¬

Expanded text:
se, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum se, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstraretur, et blasphemantis Porphyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero dicit credentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus siquo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Paulus qui eum vidit non recte ambulantem ad veritatem Evangelii. Quisquis enim facit quod facere debet, recte utique facit, et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod novit eum facere debuisse. quidem illud Petgeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo : et ideo non recte a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuersis mulus gemib uenissent artiochiam qui¬
dorm de iudea deicendentes dicebant sine lege
lus et barnabas et illi iudei qui hoc dicebant.
deus sp̃m illis sic̃ ⁊ nobis. et nichil discernt
iũt nos et illos fide purificans corda illorum
Quid ergo temptatis dm̃ imponere sugum.
qued neq nos neq patres ñr̃i portare potumus
s pec gr̃am in credimus saluati sicut ⁊ illi. pets
itaq uñ seuter. et deabolitione legit se simulauit
protrmore uidroꝵ. ue ꝯccõne gentium afide rece¬
derent. et sic perdecet gregem suum. Simulanit
ã paulus pro sumili mitrr ut in cutumcsione ti¬
motħi. et ipse qui comam ex uoto nuttiust. ut
nazatei incenchris ic lege. cap̃ totondit. post
ficatus scd̃ legem ĩntrauit. et hostiam obtulit.
lece quomodo iudeis iuideus fc̃s est. Non ergo offai¬
cioso m̃datio s honesta dispensatione et pett̃ se
agentib segregasse. et paulum ei restisse. restitis¬

Expanded text:
conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quiconversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege cet Paulus et Barnabas et illi Judaei qui hoc dicebant, Deus Spiritum illis sicut et nobis, et nihil discrevit inter nos et illos, fide purificans corda eorum. Quid ergo tentatis demum imponere jugum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in oĩ gente quẽcq tuet dm̃i ⁊ operatut iusti¬
ciam: acceptus ẽ illi .s. s ut̃q cauta simulatio.¬
ne cdispensat ille subtractionẽ. iste reprehensi¬
nẽ. ut et uideis sp̃bia et gĩulib desperatio tolle¬
retur. ñ igit᷑ us paulo uł eis cum quib añ edẽs
se ab eis postea separabat. petrus u̾̃e rep hensibił
erat nec ei paulus procaciter resutebat. paulus
erũ inpetro hoc sĩ reprehetidere potit qd ipse
fecit. nec arguere simulatõs cuius ⁊ ipse reus
erat. s futo hec reprehñsio s̃ u̾a s dispñsato¬
ria. nec pecrus peccauit nec paulus᷑ procacit᷑
arguit. petrus autẽ sic̃ leg̃r in actib aplorũ
auctor fuit huius deccen legem post enuangłm
nõ ẽẽ seruandam. qui post iusionẽ luithei ubi
erant diuersi generis aĩalia. ad cornelium inttra¬
uit. et cum gentib comedit. qui etiã q̃ onẽ de
hac resoluit. Cum enĩ paulus et barnabas iam

Expanded text:
et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justiet in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrus autem, sicut legitur in Actibus apostolorum, auctor fuit hujus decreti, legem post Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi generis animalia, ad Cornelium intravit, et cum gentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam
Abbreviated transcription (Latin):
gatus esti. hinc cliscante galathe petit anctorita¬
te non ẽ iudaizandum qui in hoc repͥhensus
est. De hac ã reprehensione dissentire iudetur.
uatione. Iesꝵ enĩ ait perrum. ñ iõ obseruasse
illa legalia quod uelli ea post xp̃m seruari ⁊
a iudeis sicut uere nec debebant. s inuitum fe¬
cisse. et dispensatorie simulasse. ne .s. iudeos
amftceret. nec ĩ hoc peccabat q bona intenti¬
one id agebat. s si illi peccarent qui euuis. qua¬
si gxemplo iudaizabant nec fuit repreh ensio uera.
q nil in eo reprehensibile erat. s dispensatoria ut ꝑ
seruanda. et eirm uere pegcasse non illa seruando
s alios suo gͦc iudanare cogendo. ut sit reprehen¬
sio ũa slon chispensatoria ait cĩ iest. Ex hoc loco
impius ꝓphirius petõ apanlo rep̃hñsũ uobis obi¬
cco uolens et illi maculam erroris et huic pocaci
dererit. ꝙ utiq facit fĩ uitlłus. quo sersu petrus re¬

Expanded text:
gatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritagatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritate non esse judaizandum, qui in hoc reprehensus est. De hac autem reprehensione dissentire videntur vatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod vellet ea post Christum servari etiam a Judaeis, sicut vere nec debebant, sed invitum fecisse et dispensatorie simulasse, ne scilicet Judaeos amitteret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut pservanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus re
Abbreviated transcription (Latin):
errorem qui palam
noceret insecreto e
acceclit qd̾ firmitas et caritas petri cui ter a dũo
dc̃m est pasce oues meas. ob uirgationẽ talem
posterioris pastons pno salute gregis libentissime
sustͥenebat ualebatos ad magne humilitatis exẽ¬
plura ut in eo qui primus est cducant cet̾i mites
ẽẽ et humiles. Ip̃se nũ pettus qd̾ a paulo fiebat
utiło lib̾tate caritatis scẽ ac benigne pietate hu¬
militatis accepit atqs ita ettmplũ postets pe¬
buit. tanto sancius quanto ad imitandꝰ diffici¬
lius quod non dedignarentum maiores. sic ubi
forte recti tramitem reliquissent ⁊̃ aposterioni¬
bus corrigi. laus itaq iuste libertans in paulo
et sc̃ẽ humulitats in petro eminuit. Nyci in quã
Situ o petre cum sis su. nanone et genere. gemi¬
nichil conferre. Ecce qui añ fuit ĩ ritu sudcnco
climisit. Quid e debent facere qui non fuerirot
ut galathe: son utiqs debent recipere. Si in qͣm
ior. s conuersanonis eremplo. et de hoc obuir¬

Expanded text:
errorem qui palam noceret, in secreto emaccedit, quod firmitas et charitas Petri cui ter a Domino dictum est: Pasce oves meas ; objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inquam, si tu, o Petre, cum sis Judaeus, natione et genere, gentinihil conferre. Ecce qui ante fuit in ritu Judaico dimisit. Quid ergo debent facere qui non fuerunt ut Galatae? non utique debent recipere. Si, inquamerio, sed conversationis exemplo, et de hoc objur
Abbreviated transcription (Latin):
adsep ulturam nec simulate. h religiose ã erãt
deserenda conrrauo. uł mimi eqꝑ obtrtstatis̃ib
tanquam ea s̃ morsib profuenda. Ideo nc̃ quisqͣt¬
luetit q. sopitos ciñes eruens non erit pius de¬
cluctor uł baiulus corporis. S impius sepultu¬

Expanded text:
ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisqluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
uł qr in cornelũ uocatione. et diuinitus. de
hac re eum admonit᷑ acceperat siue qr ante¬
qͣm illi uenissent autiochiam quos timuerat
cum gentib eum conuesci iuderat. Non enĩ ne¬
gamus petr̃ in hac suĩa fuisse in qua et paulꝰ
fuit. Non g tuc̃ eum quid mea re ueet ẽẽ doce¬
bat. s euis si mulationẽ qua g̃s cogebat iudai
⁊ are arguebat q sic illa omĩa simulatorie ge
dentes sine lege nõ posse saluari in cuius sũie
nõ consensionẽ. s sumilationẽ. tunoie petrus
in ciderat ut de illo pauslus uere scriberet. qd cũ
uidiss nõ recte ambulantẽ ad ueritatẽ euuã¬
gelii. ei q uerissime dr̃et qd̾ gͦs uidanare coge¬
bat qd̃ paulus utiq ñ faciebat. ob hoc illa ue¬
tera ueratiter uͥ opuis erat obseruans ut dãp¬
nanda ñ ẽẽ monstraret predicans tñ instarter
non eis s gr̃a fidei saluos fieri fideles ne ea ueld̾
amiseram tanquã uitam ofͣficii sus u̾rutũ sic̃
defuncta corpora declucenda erant quodamin

Expanded text:
rnelii vocatione etiam divinitus eum de hac re monitum acceperat, sive quia antequam illi venissent Antiochiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negamus Petrum in hac sententia fuisse fuit. Non itaque tunc eum quid in ea re verum esse docebat: sed ejus simulationem, qua Gentes judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie ger scilicet credentes sine lege non posse salvari, in cujus sententiae non consensionem, sed simulationem timore Petrus inciderat, ut de illo vere Paulus scriberet, quod eum vidisset non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique verissime diceret quod gentes judaizare cogebat, quod Paulus utique non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velutamiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
factus sum ut lucͥ¬
face . e qui. sine. le¬
exant .i. gentiles et
factus sum in fir. ĩ
per singula. Om¬
quasi oĩm sectai eiꝰ¬
sem. Pm̃dems enim
et spnalis apłs oĩb¬
cessit ꝓpositũ tñ u̾e¬

Expanded text:
factus sum, ut lucrifacerem eos qui sine leest gentiles. Et factus sum infirmis r singula? Omquasi omnium sectasem. Prudens enim et spiritualis Apostolcessit, p
Abbreviated transcription (Latin):
sumuis ꝑ sub ministrationẽ oꝑni caritatis .i. unũ
sumus om̃s una ecc̃a .i. uuiti uinculo fider sper
et caritatẽ oportet intelligi. q̃ si desit iudici¬
unum sentire debere dicit. ut fides una unũ
hãt sensum ⁊ opus. Tipice ã umis panis ⁊
bris ꝯponitur. sic ecc̃a ꝓ eo multis fidelib caritate
copulante ꝯ uectimur. hoc muisterium pacis et uni¬
tatis nr̃e xp̃c in sua mnsa ꝯsetrauit. qui accipit
misterium unitatis et s̃ tenet uincłm pacis.
scło in unitate corꝑis xp̃i ostitutus abscedat. qr¬
illiuis sacram̃to beneficio nõ priuatur. qũ ille
hoc ꝙ illd̾ sacram̃tũ sigẽat in uenitur. In illo
sacramento corpus et sanguinem suũ ꝯmenda¬
uit nobis qd̾ fecit ⁊̃ et nos ipsos nam ⁊ nos cor¬
pus ipsius facti sumud. T idete istł. siuli¬
Estudo inducitur hic
sunt particep es participes corporis xp̃i. qd̵ ꝑ hauc
similitudinem apparet. Uidete enim isrł scd̾m
carnem .i. isrł carnalem. et carnalia legis precep¬

Expanded text:
sumus per subministrationem operum charitatis, id est unum sumus, una Ecclesia, id est uniti vinculo fidei, spei, et charitatem oportet intelligi: quae si desint, judiciunum sentire debere dicit, ut fides una unum habet sensum et opus. Typice autem unus panis et mbris componitur, sic Ecclesia ex multis fidelibus charitate copulante connectitur. Hoc mysterium pacis et unitatis nostrae Christus in sua mensa consecravit: qui accipit hoc mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat. illius sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus ipsius facti sumus. Videte Istudo inducitur hic unt participes corporis Christi; quod per hanc similitudinem apparet. Videte enim Israel secundum carnem, id est Israel carnalem, et carnalia legis praecep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsaias et si preuideret pe¬
audet et dicit. ex ꝑsona xͥ.¬
Nuentus sum a non que¬
ł sponte me obtuli illis
qui per se non querellnt
me. et inde est inuidia iu¬
deoꝵ. et palam .i. in mani¬
festo appatiu hiis qui de¬
me non interrogabant. ab
ita pertinens ad gentes di¬
cit psaus. ad istł autem.
pertinens hoc aliud dicit¬
go persona. xp̃i. tota die gx¬
pandi manus meas. hoc¬
non dicit dt manib excen¬
sis in cruce. uͥ tota die nõ
aut. s de opetib que illi ppło exhibuit. et est tota die
r̃ toto tempore quo cum eis omcratus suai et etiam¬
tendi uidẽi. quia millum eis beneficium negauit
nam mortuos illoꝵ suscitanit. ⁊ diu̾sas in fimmta¬
tes curauit. Ille enim dicitur manus expande qui
poscentib beneficia largitex tribuit. uel de manib
in crace extensis potest Accipi ut positum sit totũ
pro parte. Iota ergo die .i. dici parte tocuis exrã¬
sed contra dicentem. quod

Expanded text:
saias, et si praevideret siaudet, et dicit ex persona Cautem sum a non quaesponte obtuli me illis qui per se non quaerebant me, et inde est invidia Judaeorum. Et palam, id est in manifesto, apparui his, qui me non interrogabant ab ahoc pertinens ad gentes diIsaias, ad Israel autem pertinens, hoc aliud diciex persona Christi. Tota die expandi manus meas. Hnon dicit de manibus extensis in cruce, ubi tota die non fuit, sed de operibus quae illi populo exhibuit. Et est tota die, id est toto tempore quo cum eis commoratus sum, et tendi Judaeis. Etenim nullum eis beneficium negavit; nam mortuos illorum suscitavit, diversas eorum infirmitates curavit. Ille autem dicitur manus expandposcentibus beneficia largiter tribuit. Vel de manibus extensis in cruce potest accipi, ut positum sit totum pro parte. Tota ergo die, id est diei parte totius. ExpanSed contradicentem: quod
Abbreviated transcription (Latin):
bus aut moritur in uiciis sibi. s dño. quo iudi¬
siue enĩ uiuimus ita uprtutum domino uini¬
imus .i. a dño iudicanc uelut ei placeamus sñ
siue morimur uiciis et peccatis: cño morimur
.i. ad silitudinem xp̃i in cuius morte baptrra¬
ti sumus ut sicut xp̃c semel mortuis est: ⁊ sẽ¬
per uiuit ita et nos semel mortui pro peccato:
tis sibi .i. ad laudem suam. s Sicut enĩ mag¬
iutuduns euus nõ finis. sic nr̃e laudis nõ erit
finis. Non eñ cum mortiu fuerimus in hac
carne desmemus laudare dm̃i ⁊ scd̾ hoc de fi¬

Expanded text:
bus, aut moritur 61 vitiis, sibi, sed DSive enim vivimus, vita virtutum, Domino vivimus, id est a Domino judicandi, vel ut ei placeamus. Sive morimur, vitiis et peccatis, Domino morimur, id est ad similitudinem Christi, in cujus morte baptizati sumus; ut sicut Christus semel mortuus est, et semper vivit, ita et nos semel mortui peccato in baris, sibi, id est ad laudem suam, sed Dei. Sicut enim magnitudinis ejus non est finis, sic nostrae laudis non erit finis. Non enim cum mortui fuerimus in hac carne desinemus laudare Deum, et secundum hoc de fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͣm aut dampnatur aut coronetur. p̾sciens itaq
deus aliquos male uoluntatis futuros nõ hũit eos
lũ quidam quib gratia data est ĩusũ ut sauli.
quia hoc est iuistum ut unicuiq srdeat po m̃ito. ac si
dr̃et. digna estis nunc iuta eterna. qr erant boni. freq̃n¬
ter enĩ asi st̃ mali qͥ fut᷑i st̾ boni. ⁊ aliquociens pͥus surit
boni qui futi st̃ ⁊ ꝑ mansuri mali. tales erst illi ⁊ iõ no¬
quis dignus sit ap̃ dm̃ uita. Unde ⁊ moysi dicit. Si qͥs
peccaũit ante me delebo eum de libro uite ut scd̃nuꝰ
ticiam uidicis uideatur deleti cum peccat. Iuͣx p̾scĩam¬
sciens gcitum sirguloꝵ et utiq bonis prodest. quod ⁊¬

Expanded text:
per quam aut damnetur aut coronetur. Praesciens itaque per quam aut damnetur aut coronetur. Praesciens itaque Deus aliquos malae voluntatis futuros, non habuit eos ialii quidam, quibus gratia data est in usum, ut Sauli, quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Digni estis nunc vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant illi, et ideo noquis dignus sit vita. Unde et Mosi dicit: Si quis peccaverit ante me, delebo eum de libro vitae ; ut secundum justitiam judicis videatur deleri cum peccat, juxtasciens exitus singulorum, et utique bonis prodest quod
Abbreviated transcription (Latin):
uanclis quos tunc glorificabit. eum uindictam
sangurnis eoꝵ suꝑ malos gcercebit. qui esi añ
putaretur non iidicaturus. qr diu dissimula¬
uit iudicando potens uidebitur ut ostenderet.
quasi iõ ita mͦ sustinuit uasa ire. ut in futuro
scculo. ꝯstenderet. per ꝯparationem reproborũ
sam et gloriosam mĩam suam ostendit enĩ d̾s.¬
quantum fecit eis quos liberauit et glorificauit.
cum illi quos deseruit penam hñt. qui pariter
omnib debelatur. Nota qr ex u̾bis apłi quib usꝰ
est hoc sermone dicens iacpob gratis dilictum et elec¬
tum a deo. esan ã uiditio reprobatum. sic̃ ⁊ pħonem
et alios quos uoluuitate sua deus obdut. ostenclitur
qd̃ quidã sirt quib nec gr̃ãm opponit deus ut esau.
et pħo. cum aliis infect eam qͣi coactis ut apło paulo.
nit qͣm futũt nouit. Prescĩa enĩ dei est qua dissini¬
tum ht̃ qualis unius cuiusq futura erit uolũtas

Expanded text:
m suam in salvandis, quos tunc glorificabit, cum vindictam m suam in salvandis, quos tunc glorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut ostenderet, quasi dicat: ita modo sustinuit vasa irae, ut in futuro saeculo ostenderet, per comparationem repsam et gloriosam misericordiam suam. Ostendit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis infert eam quasi coactis ut apostolo Paunit quam futurum novit. Praescientia enim Dei est qua diffinitum habet, qualis uniuscujusque futura erit voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi poteris discere quod iuste subtrahit
gc̃am talib. et dampnat illos qui ita expec¬
t̾ari. de peccis nqlunt reupiscere s hac pdc̃a¬
gratia abusi suntt. Ecce hic ostenditur sticia cix
ad hoc paritur deus malos. et pre ostendit eis irã
et ad noticiam sui attrahit. ut sic ostenderet. in.
sua. ob hoc enim dat bona malis. et tamdiu e¬
os tolerat ut ꝯuincat eos iuste dampnari et ut
fideles mag̾ eum cdiligant. quib gram malis
cem tribułonis quã tołant boni a malis aqͥ¬
bus quantomagis tribułonis exercentur. tan¬
to puriores et meliores gratia dei oꝑante red¬
diuitur. uel de futuro potest legi sic. quod siuo
boni daret. s quid. dices: si ⁊̃ bona dedit: ⁊ dedit
tiuuit ut conqueri non possit dampnari. Ideo
ergo expectati sunt: ut in excusabiles deperirẽt
quos prescunt si credituros deus dico. uolens
ostendere. in futuro. ixam suam. i penam eter¬
nam in perditis quos male usos dei pac̾ĩa eter

Expanded text:
quasi dicat: Poteris dicere quod juste gratiam subtrahit talibus, et damnat eos qui ita exspectati de peccatis noluerunt resipiscere, sed hac pragratia abusi sunt. Ecce hic ostenditur justitia cii dicat: Ad hoc patitur Deus malos, et praeostendit eis iram, et ad notitiam suam attrahit, ut sic ostenderet in vasua. Ob hoc enim dat tot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis cem tribulationis, quam tolerant a malis, quia quanto magis tribulationibus exercentur, tanto puriores et meliores gratia Dei operante redduntur. Vel de futuro potest legi sic quod si volboni daret. Sed quid dices, si etiam bona dedit, et dedit utitinuit ut conqueri non possint damnati. Ambrosius Ideo ergo exspectati sunt ut inexcusabiles deperirent, quos praescivit non credituros. Deus dico volens ostendere, in futuro, iram suam, id est poenam aeternam, in perditis quos male usos patientia sua aetern
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ obeclĩe clucit᷑. ꝓpago pocĩ atq supplicũ. nõ coͣnditione
diuina s uolimitatis iniquitate uitiata nat᷑a. q̃ a deo
ꝯdita est bona. Si gͥ male uiuunt homines de suo ẽ. ł
qd̾ originałr traxerunt. ł qd ĩss̃ addiderũt. iõ sĩ se extu¬
sent homines qui nolunt recte uiuere dũtes. Qͥo nos
fecnms: qui male uiuimus cum grãm unde bene ui¬
ueremus non accepunus. non ueraciter possunt se ex¬
cusare. si enĩ uasa ire sunt quib debita ꝑditio recłlit᷑.
hoc sibi impntent: q oo massa sunt qͣm merito peccĩ
dem massa factis supplicium recłlere noluit: nõ se in¬
flent. s ip̃m glorificent qui eis mĩam in debitam prestitit.
uocauit dico. non solum ex uideis s ⁊ ex gentib. ⁊ pͣr¬
mumi progentib auctoritatẽ osee poiit dicens. sic̃ ĩ osee

Expanded text:
itione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo est, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt; ideo non se excusent homines, qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccatiuibus ex eadem massa factis, supplicium reddere noluit, non se inflent, sed ipsum glorificent qui eis misericordiam indebitam praestitit. Vocavit, dico, Non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus, et primum pro gentib
Abbreviated transcription (Latin):
parauit in głam quos et uocauit. ꝑ p̾dicatores et ĩteri¬
us cum suit ex una massa a de. de qua ⁊ mali quisunt
uasa ire. cui debita erat dampnatio. et tota quippei
ista massa uiste dampnationis reciperet debitum nͥ
ex ea faceret ñ solum iustus. s ⁊̃ misericors. sigulus
alia uasa in honorem. scd̃m gr̃am. nõ scd̾ debitũ clum
et ꝑuulis subuert. qͦ⁊ nulla m̃ita clici possunt. ⁊ maio¬

Expanded text:
paravit in gloriam. Quos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Totista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam hominib per qd̃ apparet bonus. quia
sustinet malos ut si uelint corrigantur. uel
in cepta malia pet clurautes or dinate disꝑdat
diu enĩ expectati in gpcusabiles sunt. et ideo
expectauit eos deus cum sciret non creclituros
et ut utatur illis: tanquam instrumento ad̾
lis in quib humanam natitram non ad ma¬
litiam creuit. s profert eos pacienter quo usq
sicit opertere. non maniter utens eis ad ammo¬
nitionem uł exercitationem bonoꝵ. Nullum
enim deus uel angelori uł hoĩm crearet: quẽ
malum fictifr ẽẽ presciret. nisi pariter nosset
dit eis multis iudiciis. uł ipsos aliquando pu¬
niendo. uł alios coram eis iram suam futur
.b penam eternam ut sibi sauerent. et ĩ hoc
ꝙ sustimut eos et iram eis ostendit. Notam fe

Expanded text:
quibusdam, per quod apparet bonus. Quia quibusdam, per quod apparet bonus. Quia st quandiu sustinet malos, ut, si velint, corrigantur, vel in incoepta malitia perdurantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati inexcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum sciret non credituros, et ut utatur illis quasi instrumento ad slis, in quibus humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter quousque scit oportere, non inaniter, sed utens eis ad admonitionem vel exercitationem bonorum. Nullum enim Deus vel angelorum vel hominum crearet, quem malum futurum esse praesciret, nisi pariter nosset dit eis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram eis, iram suam futuram, id est poenam aeternam ut sibi caverent, et in hoc quod sustinuit eos, et iram eis ostendit. Notam fec
Abbreviated transcription (Latin):
onem uniuersa deflice¬
tit. pro cul dubio qd̃ ex eo
clisI. fuint uasa in honorem non est ipsius
iusticie que gr̃am malla precessit. s dei mĩe. ad̾¬
peritus est. s uiditio deputand̃ est. Sene ã dispeu¬
sauit domiis. ut nec om̃s dampnaret nec om̃s
lib̾aret. Si enĩ om̃is hbarentur lateret. quid pro¬
pecc̃o ꝑ uistitiam. deberetur. Si uero non liberarẽ¬
tur: Latexet quid gratia largiretur. qͣr ꝑro culdu¬
bio quantuã ꝑtinet adonginale peccũ omnespa
tuita est in dulgentia. ubi uista dei apparet. in¬
ticia dei apparet. in his qui non hñt tempus o¬
perandi. s in pariuilis. de his autẽ qui hñt tp̃c
operandi: subdit. quod si uolens uel quid si
deus uolem̃. quasi iam ostensum est. quod ⁊ si
deus nichil bomi det homini: non ts̃ iniquuse
s quid dices si quibdam etiam bona dec̾it: etiã
cũm eẽnt apti inunteritum sustuauit in multa
patientia. et hoc est quod ait. quasi non ẽẽt ini¬
quus deus. et si nicħ daret bomi. s dat bonum

Expanded text:
uno uniuersa defluxerit, procul dubio, quod ex ea fiunt uasa in honorem, non ipsius iustitiae, quae gratiam nulla praecessit, sed dei miseest, sed judicio deputandum est. Bene autem dispensavit Dominus, ut nec omnes damnaret, nec omnes liberaret: si enim omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam deberetur; si nemo liberaretur, lateret quod gratia largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originale peccatum, omnes partuita est indulgentia, ubi justa posset tia Dei apparet, in his qui non habent tempus operandi, scilicet in parvulis; de his autem qui habent tempus operandi, subDeus volens. Quasi dicat: Jam ostensum est quod et si Deus nil boni det homini, non tamen iniquus est. Sed quid dices, si quibusdam etiam bona dedit, scilicet cum essent apti irae in interitum, sustinuit in multa patientia, et hoc est quod ait. Quasi dicat: Non esset iniquus Deus, etsi nihil daret boni, sed dat bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ores sc̃i ap̃ dm̃ per eam ius¬
tificati surt. quid opus¬
erat legem dari ᷤ quod sic
intulit interrogans ⁊ di¬
ceris. quid igitur olim̃ cũ
geponerem hoc capitulũ¬
ita distingnend̾ ut irter¬

Expanded text:
ores sancti apud Deum per eam justificati sunt, quid opuerat legem dari? quod sic intulit interrogans s: Quid igitur? Olim cum exponerem hoc capituluita distinguendum put
Abbreviated transcription (Latin):
cdit. abrahe ã. quasi si est ex lege. non est eo pro¬
missione. sed. est ex repromisione quod in parte
ostendit. quia deus donauit abrahe. de quo ñ
est clubiura quim hãt. et constat quod sine le¬
ge fuit. Douaiit dico. per repromissionem .i ꝑ¬

Expanded text:
 quasi dicat: Si est ex lege non est ex promissione, sed est ex promissione quod in parte ostendit, quia Deus donavit Abrahae de quo, non est dubium quin habeat, et constat quod sine lege fuit. Donavit, dico, per repromissionem,
Abbreviated transcription (Latin):
laborare. ⁊ u̾m offer
rum. expectans. nõ¬
uoꝵ imperfectione paciatur. s sine sui passio¬
et hoc modo pot̃ facere. s patitur usq ad cõe
iudiciũ ubi inmici u̾e scabellum eius erunt.
qr et si modo repugnant ei ⁊ ñ uideantur
subici tc̃ oĩb apparebunt ei sub̃ti cͤ ĩperio s¬
suberunt pennis
Tna enĩ. ideo unam
tm̃ obtulit hostiam.
ã peccato sanctifica¬
uit electos. et scifi
in omnib uirtutib.¬
ossimauit. et hoc in
sempiternũ .s. quã¬

Expanded text:
laborare, et iterum offerrrum, exspectans, nosuorum imperfectione patiatur, sed sine sui passioi. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus apparebunt ei subjecti cujus imperio suberunt poenis. Una enim. Ideo unam tantum obtulit hostiam, a peccato sanctificavit electos. Et sanctificatos in omnibus virtutibsummavit. Et hoc in sempiternu
Abbreviated transcription (Latin):
lo die sabbatiᷤ iõ apłs ait. quos tra. sa. ut. ꝑ
nolit diuine prouidencie sĩ seruiat. s nolẽs
facit cum ea qd̵ bonũ ẽ. de illa u̾o q̃ hoc nõ
uult. fit qd̃ iustũ ẽ. ñ ei tñ rependitur qd̾ de
ip̃a iuste fit. s quo aĩo ip̃a facit. qr neq libe¬
ram uoluntatem. rõnali creature deus nega

Expanded text:
lo die Sabbati? Ideo Apostolus ait; quos tradidi Satanaelo die Sabbati? Ideo Apostolus ait; quos tradidi Satanaenolit, divinae providentiae non serviat; sed volens, facit cum ea quod bonum est. De illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est, nec tamen ei rependitur quod de ipsa juste fit, sed quo animo ipsa facit, quia neque liberam voluntatem rationali creaturae Deus ne
Abbreviated transcription (Latin):
ditores diuine ꝓuidentie. et diabłs magr̃atus
hꝰ mundi d̾r. s magc̃atꝰ. subtanto imperatore.
non facit. nisi qͣntum illi per muttitur et pro¬
curatores. austores q hꝰ mundi nicħ facust nisi
qͣmũ dñs sinit. iõ ait. tra. sa. uerandos. quia
nicħ pot̃ sathanas nisi per missus. qui uexat
sibi datos. tarite ã potestatis erat apłs. tantã q
gc̃am hẽbat. ut recedentes afide solo u̾bo tra¬
ã qui ad hoc paratus est. ut au̾sos a deo recipi¬
at in potestatem audita siĩa corripit eos. qd̾
discant ñ blasphemare. et intelligant se ideo
penis astringi. qr blasphemauerunt. Uñ ĩ eun¬
gelio dñs dicit. Inter cetera iam noli pectare. ne
deterius tibi ꝯtingat ostendens cã pcc̃i. aliã ĩ¬
firmitates infarri corporib. et qr ministro diabo¬
lo fũtt: declarauit dñs dicens inter multa. ħ ã¬
cum sit filia abrahe qͣm alligauit sathanas.
.x.et. uiii annis. nõne oportuit solui a uincu¬

Expanded text:
actores divinae providentiae. Et diabolus magistratus hujus mundi dicitur, sed magistratus sub tanto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt nisi quantum Dominus sinit. Ideo ait: Tradidi Satanae vexandos, quia nihil potest Satanas, nisi permissus qui vexat sibi datos. Tantae autem potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo traautem qui ad hoc paratus est, ut aversos a Deo accipiat in potestatem, audita sententia corripit eos. Quoddiscant non blasphemare, et intelligant se ideo poenis astringi, quia blasphemaverunt. Unde in Evangelio Dominus dicit inter caetera, jam noli peccare nedeterius contingat . Ostendens causa peccati aliquando infirmitates inferri corporibus. Et quia ministro diabolo fiunt, declaravit Dominus, dicens inter multa: Hacum sit filia Abrahae quam alligavit Satanas decem et octo annis, nonne oportuit solvi a vincu
Abbreviated transcription (Latin):
qui est hostia. pro
senti per quod constat.¬
quod uec in ficturo sĩ¬
relinquitur iam di¬
ritatis .i. qui qͣm uenissenus ad fidem pro qua qͥ¬
dam secuturi sunt quasi nunqͣm perituri suit. et
attende qd̾ nõ ait uolentib peccare. s uoliuitarie
peccantib. quia uoluntarius est. qui in aliquo
assiduus est. uolens qui ad cp̃c. per ħ ergo sigc̃
peccatis .i. ñ relinq̃r locus scd̾e hostie. sic̃ ĩuet̾i¬

Expanded text:
qui est hostia pro senti. Per quod constaquod nec in futurorelinquitur jam diritatis, id est postquam venissemus ad fidem per quam quidam securi sunt, quasi nunquam perituri sint. Et attende quod non ait volentibus peccare, sed voluntarie peccantibus, quia voluntarius est qui in aliquo assiduus est, volens qui ad tempus; per hoc ergo significat peccatis