comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deploratione fundunt᷑.Alia
ratio est scõꝵ gemituũ. alia be¬
asaꝵ causa lacrimaꝵ. Religio¬
sa tͥsticia aut alienũ peccatum
luget: aut ꝓpͥum. Nec de hoc
dolet qd̃ diuina iusticia agit᷑.
s de hoc meret qd̃ humana mi¬
qͥ tate cõmittit᷑. Ubi magis plan¬
gendꝰ est faciens maligna qmͣ
paciens. Qͥa in iustũ malicia sua
demergit adpenã. iustũ autẽ
destis. & ad omniũ iniuriarum
tolerantiã p̃paratis. possiden-¬
da t̾ra ꝓmittit᷑. Nec parua esti-¬
manda est hec. aut uilis here¬
ditas tanqͣm celesti habitatio-¬
ne discreta sit: cũ regnũ celo-¬
rũ ñ alu intelligantur intͣre.
Terra gͦ ꝓmisa mitibꝰ e inpos¬
sessionẽ danda mansuetis. ca-¬
ro scõꝵ est q̃ obhumilitatis me¬
ritũ felici resurrectione muta¬
bit᷑. & immortalitatis gła ues¬
tiet᷑. innullo lã sp̃ui futura cõ.¬
tͣria. & cũ uoluntate a numꝑ
fecte unitatis habitura conlẽ¬
sũ. Tunc em̃i ext̾ior hõ int̾ioris

Expanded text:
deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem destis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris
Abbreviated transcription (Latin):
safabunt᷑. Nichil esuritio ista cor-¬
sporeũ. nichil expetit sitis
ista trenum. s iusticie bono de¬
sid̾at sat᷑ari. & inomniũ occul¬
toꝵ intro ducta secretũ ipso do¬
mino optat impleri. Felix ni¬
mis q̃ hunc concupisc̃ cybum.
& ad talẽ estuat potũ. Quem
utiq ñ expeteret: si nichil de
eiꝰ suauitate gustasset. Audien-¬
do aut̃ dicentẽ sibi ꝓpħicũ sp̃m.¬
dñs: accepit qndã suꝑne dul¬
cedinis portionẽ. & in amorem
castissime uoluntatis exarsit.
ut sp̃tis omnib temꝑalib ad
edendã bibendãq iusticiã to-¬
to accenderet᷑ affectu. & illui
pͥmi mandati app̃hencłet ũi¬
tatẽ dicentis. Diliges dñm dm̃
tuũ ex toto corde tuo. & exto¬
ta anima tua. & ex tota iurtu

Expanded text:
saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicentem sibi propheticum spDominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tot
Abbreviated transcription (Latin):
plinaꝵ artibꝰ ad q̃ p̃mia uoceris
sua creator appareat. & inspecu¬
lo cordis humani ꝑlineas imita-¬
tionis exp̃ssa dei imago resplen-¬
deat. Secura esto oꝑantiũ fides.
Ader̃ tͥ desidia tua. & us q̃ amaᷤᷤ
sine fine potieris. Et qm̃ tͥ per¬
elemosinam oĩa munda st̃: et
ad eã qͦ beatitudinẽ q̃ consequẽ¬
ter ẽ ꝓmissa ꝑuenies. dicente
lectissimi. cui tantũ p̃miũ p̃pa¬
rat᷑. Quid gͦ est hab̾e cor mundũ
nisi eis q̃ supͣdicte st̃ studere iͥ¬
tutibꝰ: uidere aut̃ quante sit

Expanded text:
plinarum artibus ad quae praemia voceris sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potieris. Et qeleemosynam omnia munda sunt, ad eam quoque beatitudinem, quae consequenter est promissa, pervenies, dicente lectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Vid
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sp̃s in uinculo pacis. qui
nunqͣm ab et̾ua lege dissen¬
tiunt fideli oratione diceit¬
tes. fiat uoluntas tua sicut
incelo & int̾ra. hl sunt pa¬
cifici. ii bene unanimes sãq
concordes. uocandi et̾no no¬
mine filu dei. coheredes ã
xp̃i. Quia hoc merebitur
dilectio dei & dilectio ꝓx¬
mi. ut nullas lã adu̾sita¬
tes sentiat. nulla scandala
ꝑtimescat. s finito orni tẽp¬
tationũ c̾tamine intranqus¬
lissima dei pace requiescat.
cũ patre & sp̃u sco muit et

Expanded text:
tem spiritus in vinculo pacis , 372 tem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii Dei, cohaeredes autem Christi : quia hoc merebitur dilectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, cum Patre et Spiritu sancto vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hoc consequetur cũ trans¬
formabit᷑ humana nat᷑a. ut ñ
lã ꝑ speculũ neq in engmnate.
s facie ad faciem ipsã qmͣ nullꝰ
hominũ uid̾e potuit sicuti est
uideat deitatem. &e qͦd oculus
ñ uidit nec auris audunt nec
in cor hominis ascendit. per
inesfabile gaudiũ et̃ne contẽ¬
plationis obtineat. Merito h
beatitudo cordis ꝓmittit᷑ pu¬
ritati. Splendorem eñi lumi
nis ueri. sordens acies uidere
ñ poterit. Et qd̃ erit iocum¬
ditas m̃tib nitidis: hoc erit
pena maculosis. Declinent᷑
gͦ t̾renase caliginei uarita¬
tum. & abomnni squalore mi-
ñ cuiꝰ libet consensionis nec
habete ad deum. Et de
qua dic̃ ꝓph̾a dauid. Pax
undicant: siñ cũ dei uolũ-¬
tate concordant. Extͣ dig¬
nitatẽ pacis sunt imꝓbaꝵ
parilitates cupiditatũ fede¬
ra scelerũ & pacta uitioꝵ
Amor mundi cũ dei amore
ñ conuenit. nec ad sociẽtatẽ
filioꝵ dei ꝑuenit: qui se a
carnali gũatione non diudit.
sunt solliciti seruare unita¬

Expanded text:
 hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniqnon cujuslibet consensionis, nec s: Pacem habete ad Deum : et de qua dicit propheta David: Pax vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. sunt solliciti servare unita
Abbreviated transcription (Latin):
qui omnia sua sine differen¬
tia relinquentes. ad uocem ce¬
lestis magistri a captura pis-¬
ciũ inpiscatores hominum
alacri conu̾sione mutati st̃.
Et in multos sui similes fid̾i
sessionibq distractis ꝑ deuo-¬
tissimã pauꝑtatẽ bonis dita
de mundo & omnia possicde
cũ xꝑo. Hinc beatꝰ apłs petrꝰ¬

Expanded text:
qui omnia sua sine differenqui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei sessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabde mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petr
Abbreviated transcription (Latin):
b eati pauꝑes sp̃u: ostendit
eis regnũ celoꝵ tribuendũ. qͥ
humilitas comiñdat animoꝵ
magisqmͣ indigentia faculta¬
tum. Dubitari aut̃ ñ potest.
qd̃ humilitatis istiꝰ bonum
faciliꝰ pauꝑes qmͣ diuites al¬
sequant᷑. dũ & illis intenuita¬
te amica est mansuetudo. &
istis indiuitiis familiaris ela¬
tio. Uerumtam̃ & inplerisꝙ
diuitibꝰ inuenit᷑ hic animu.
qui abundantiã suã ñ adtu-¬
morẽ suꝑbie s adoꝑa benig¬
nitatis utunt᷑. idꝙ ꝓlucrisma¬
ximis numerant: qd̾̃ adrele¬
uandã miseriã aliem labo¬
ris impendint. Om̃i genen
atq ordini hominũ dat᷑ in hac
uirtute consortiũ. qr poss esse
ꝓposito pares. & impares censu.
Nec int est qnͣtum sint int̾rena
facultate dissimiles. qui insp̃u¬
alib bonis inueniunt᷑ equales.
Beata gͥ illa pauꝑtas q̃ rerum
temporaliũ amore ñ capitur.
nec mundi opibꝰ augeri appe¬
tit. s celestib bonis ditescere

Expanded text:
Beati pauperes spiritu, ostendit Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere
Abbreviated transcription (Latin):
Post dies illos dic̃ dñs dabole¬
ges meas in sensu eoꝵ. & incorde
ipsorũ scribã eas. Qui gͦ locutꝰ
fuerat moysi. locutꝰ est apłis.
Et incordib discipłoꝵ uelox
scribentis l̾ibi manus noui testa¬
inti decreta condebat. nulla ut
quondã circũfusa nubiũ cras-¬
situdine. neq ꝑt̾ribiles sonos
atq fulgores popło ab accessu
montis absterrito. s patente
ad aures circũstantium tͣnͣqͥl¬
litate colloquii. ut ꝑ gr̃e leni¬
tatẽ remoueret᷑ legis asꝑitas.
& sp̃s ad optionis auferret for¬
midinẽ seruitutis. Qualis gͥ¬
doctrina sit xp̃i sacre ipsius
sententie ꝓtestant᷑. ut qui ad
et̾nam beatitudinẽ ꝑuenire
desid̾ant: gradꝰ felicissime as-¬
censionis agnoscant. Beati m
ambiguũ: si dicens. beati pau¬
ꝑes. nichil addet de intelligẽ¬
da pauꝑum qualitate. Et
sufficere urderet᷑ ad ꝓmerendñ
renũ celoꝵ ea sola inopia: ꝓͦ
multi sub dura &̧ graui neces¬
sitate patiunt᷑. S cum ait.

Expanded text:
Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAP. ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, iambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ syriã se uirtutum eiꝰ fama
diffuderat. & multe ex uniu̾sa iu-¬
dea turbe ad celestẽ medicũ conflu-¬
ebant. Quia eñi tarila est huma¬
ne ignorantie fides adcredenda
q̃ ñ uidet & sꝑanda q̃ nescit: opor¬
tebat diuna eruditione firmã¬
dos. corporeis bñficiis & usibilib
miraculis incitari. ut cuiꝰ tã beru¬
gnã exꝑiebant᷑ potentiã: ñ am-¬
bigerent salutarẽ ẽẽ doctrinam.
Ut gͦ ext̾iores medelas dñsad re-¬
media int̾iora transferret. & post
sanitates corpoꝵ curationes oꝑa¬
ret᷑ animaꝵ: segregatꝰ a circũstan¬
tib turbis secessum uicini montiᷤ
ascendit. aduocatis apłis qͦs sulli¬
miorib institutis ab edito mistice
sedis imbueret. ex ipsa loci atq:
oꝑis qualitate significans se eẽ
qui moysen quondã suo fuisset
Dignatus alloquio. illic quidẽ
tribili ore iusticia. hic autẽ sa-¬
cͣtiore clem̃tia ut impleret᷑ qd̾
fuerat ꝓphetia ieremie ꝓmissũ¬

Expanded text:
riam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat, propheta Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
eñi uos inconciliis. & insinago¬
gis uapulabitis. & ante reges &
p̃sides stabitis ꝓpt̾ me intestimo¬
niũ illis. Ea quippe iudaice genti
uel sola uł maxima causa erat
delitate uexabat. Et in omnes
tũ eccłiastice testant᷑ historie.
inquib refert᷑ qd̾ apłi om̃s mul¬
to ante excidiũ udee ꝓuintie.
ad p̃dicandũ eunͣgłm toto fu¬
erint orbe disꝑsi. excepto ia-¬
cobo zebedei & iacobo fr̃e
sanguinẽ fudant. Qm̃ gͦ noue¬
rat dñs corda discpłoꝵ de excidio
ac ꝑditione sue gentis ẽẽ con¬
tristanda: hoc eos solatio alle¬
uat. ut nossent sͥ omnib etiã
iudeis abiectis socios ñ defore
gaudii regniq celestis. ĩmo ples
multo qmͣ de iudea ꝑirent. ex
omnib toto orbe nationib eẽ
colligendos. Et cũ duxerint
uos tradentes: nolite p̃cogitare
qͥd loquamini. s qd̾ datũ fuerit
ad iudices: uoluntatẽ tantum
terum ipse xp̃c qͥ in nob̾ habi¬

Expanded text:
os in conciliis, et in synagogis vapulabitis, et ante reges et praesides stabitis propter me in testimonium illis. Ea quippe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat delitate vexabat. Et in omnes tum Ecclesiasticae testantur historiae, in quibus refertur quod apostoli omnes multo ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum vobis ad judices, voluntatem tantum terum ipse Christus qui in nobis habi
Abbreviated transcription (Latin):
doloꝵ hec. In eunͣgłio luce. ita
scͥptũ est. Et t̾re motꝰ magni
mez. Constat aut̃ hec ante
ultimos acerbissimosq dolo-¬
res quib om̃is uastata est im-
mo crasa ꝓuincia. hoc ẽ tp̃re
uidaice seditionis ad litteram
contigisse. Potest uͦ regnum
suꝑ regnũ & pestilentia eorum
quoꝵ sermo serpit ut cancer:
ꝙ fames audiendi u̾bi dei &e cõ¬
motio uniu̾se t̾re. & auera fide
separatio. inhereticis magis in¬
telligi. qͥ contͣ se inuicẽ dimicã¬
tes eccłie uictoriã faciunt. Qd̾
aut̃ merito ierosolimis ac pro-

Expanded text:
ngelio Lucae ita scriptum est: Et terraemotus magni mes . Constat autem haec ante ultimos acerbissimosque dolores, quibus omnis est vastata, imo erasa provincia, hoc est tempore Judaicae seditionis, ad litteram contigisse. Potest vero regnum super regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer, et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Quod autem merito Jerosolymis ac
Abbreviated transcription (Latin):
multo tempore magicis suis de¬
mentasset eos. Cũ audieritis aũ
bella & opiniones belloꝵ: ne
timueritis. Oportet eñi fieri. s
ñdũ finis. Bella ad hostes ꝑtinẽt.
seditiones ad ciues. Que utraq
a tp̃re dñice passionis. in ppło

Expanded text:
multo tempore magicis artibus suis dementasset eos . Cum audieritis autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri, sed nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ est aut̃. lucea. nt oꝑa
ur̃a corã hominibꝰ. Om̃s uero
acceꝑunt lampades suas e
uenert obuiam sꝑ at onso.
Intelligendũ est gͦ xp̃i noĩe
censeri. de quib agit᷑. Non e¬
so xp̃ouenire obuiã. S qui¬
q fatue acceptis lampadib
suis: ñ sumpsert oleũ secum.
Multi eñi qmͣuis de xp̃i bo¬
nitate plurimũ sꝑent: gau¬
diũ tam̃ ñ habent dũ conti¬
nent̾ unint. nͥ in laudibus
hominũ. Non gͦ habent oleũ

Expanded text:
est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non eso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent
Abbreviated transcription (Latin):
cretionẽ significat. Quappt̾ si
uirginitatis nom̃ honorabile ẽ.
cur receptis exclusisq cõmune
est: Demnde quid sͥ uult nume¬
rus inutͣq parte qͥnariꝰ: Quid
aut̃ significat oleũ: Chirũ u¬
detur qd̃ sapientes petentib ñ
cõmunicant. cũ & inuidere fas
ñ sit eas q̃ ita ꝑfecte st̃ ut ab spp̃¬
so recipiant᷑. quo nomine nul
p̃standũ ex eo qd̃ habent. p̃scri¬
bente illa sententia eiꝰdẽ dm̃
dicentis. Omni petenti te tribu-¬
e. Qd est aut̃ qd̃ posset dando
ñ sufficere utrisq: Hec maxi-¬
me augent q̃stionis difficulta-¬
tẽ. Quamquã & cet̾is diligent᷑
consicd̾atis. ut om̃a inunã rati¬
onẽ concͣrant. nichilq in unã

Expanded text:
cretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo nomine nullpraestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem con
Abbreviated transcription (Latin):
nt parabolas a dño dictas so-¬
let q̃rentes multũ exercere.
ista q̃ de decẽ uirginibꝰ posita
est. Et multi qͥdem hinc mul¬
ta sensext̃. q̃ ñ sint p̾t̾ fidem.
d quom partib eius omnib
conueniat expositio: id elabo¬
rand ⁊ um est. Legi etiã in
quadã scͥpt᷑a ex eaꝵ genere q̃¬
a pocriphe nominant᷑. qd̾ ñ
sit contra catholicã fidẽ. Sed

Expanded text:
 parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. se
Abbreviated transcription (Latin):
libris ñ inuenit᷑. s primũ a
saluatore ponit᷑. Queramꝰ
qͦ. q̃ sit sermonis huiꝰ occasio.¬
Idolum baal fuisse uixta ie¬
rłm ad radices montis mora
in quib syloa fluit ñ semes
legimꝰ. Hec uallis &e paarmi cã¬
pi planicies irrigua erat.&
nemorosa plenaq delicus.
⁊ lucꝰ in ea idolo consecratus.
pli uicinia ibi hostias ĩmo¬
laret. & rigorem religions
delicie uincerent. filiosq
suos incencłent demoni us
iniciarent. Et appellabat᷑
locꝰ ille gehennon. id est ual¬
lis filioꝵ ennon. Hoc regno¬
rĩ uolum̃ & paralipome¬
non ce ieremias. scribit ple¬
nissime. Et cõminat᷑ deus
se locũ ipsum impleturũ
cadauerib mortuoꝵ. ut ne¬
quaqm uocet᷑ tophet e ba¬
al. s uocet᷑ poliandriu id ẽ
tumulus mortuoꝵ. fũtura
gͦ supplicia & pene ꝑpetue
quib peccatores cruciandi
sunt. huiꝰ loci uocabulo de¬
notant᷑. Duplicẽ aut̃ gehen¬
nã. nuu iqnis &̧ frigoris
in iob plenissime legimꝰ. Non¬

Expanded text:
 sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasIdolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. pli laret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent; et appellabatur lucus ipse Gehenon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen, et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Topheth et Baal, sed vocetur Polyandron, id est tumulus mortuergo supplicia et pene perpetue, quibus peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissime legim
Abbreviated transcription (Latin):
ta hominũ. & illuminabit
latebras tenebrarum. & ma-¬
nifestabit consilia cordium.
Et est sensus. Holite tumere
ꝑsecutoꝵ seuitiã et blasphe.¬
mantiũ rabiẽ. qr ueniet dies
iudicii. in quo &e ur̃a uirtus
⁊ eoꝵ nequicia demonstrabr᷑.
Qd̃ dico nob̃ intenebris dici¬
te in uunine. & qd̃ in aure au¬
ditis p̃dicate suꝑ tecta. Qd̃
auditis inmisterio. aꝑtiꝰ p̃di-¬
cate. Qd̃ didicistis abscondite.
erudiui in paruulo iudee lo-¬
co. muniu̾sis urbib & intoto
dere.S̾i qui corpꝰ occidunt.
animã non possunt occidere:
gͦ anima inuisibił ce incorpe¬
ralis est. Scd̾m crassiorẽ dict
eo certẽ tempore punietur
cȩ supplicia sentiet: quando
pristinũ corpꝰ receꝑit. ut cum
quo peccauit cũ ipso & pum-¬

Expanded text:
ta hominum, et illuminabit latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis abscondite erudivi in parvulo Judaeae loco, in universis urbibus, et in toto dere. Si qui corpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassioreo certe tempore punietur, et supplicium sentiet, quando pristinus corpus receperit: ut cum quo peccavit, cum ipso puni
Abbreviated transcription (Latin):
ne patre ur̃o: Et est sensu.
Si parua animalia &e uilia
absq deo auctore ñ decidt̃.
⁊ inomnib ẽ ꝓuidentia.
& q̃ in iis ꝑitura sunt sine
dei uoluntate ñ ꝑeunt:
uos qui et̾ni estis ñ debe-¬
tis timere. qd̾ absq dei ui¬
uatis ꝓuidentia. Iste sensꝰ
⁊ supradictꝰ est. Respicite uo-¬
latilia celi. qm̃ ñ serunt neq
metunt neq congregant in
horrea. & pat̾ ũs celestis pas

Expanded text:
nsus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horr
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ fenum agri qd̃ hodie
est. & cras inclibanũ mittit᷑.
ds sic uestit: quantomagis
uos minime fidei: Quidam
coacte  duos passeres anmã
S quomͦ illa intelligentia to¬
to eunͣgelici sermonis corꝑi
coaptetur: ñ parue difficul-¬
tatis est. Urĩ aut̃ & capillica-¬
pitis omnes numerati sunt.
Nolite gͦ timere multis pas-
serib meliores estis uos.Ma¬
nifestius suꝑior nr̃e exposi-¬
tionis sensus exp̃ssus est. qͣ
timere ñ debeant eos qͥ cor-
entia parua quoq aĩalia
ñ decidunt. qnͣtomagis hõ qͥ
apłica fultꝰ sit dignitate: Qd̃
aut̃ ait. ur̃i aut̃ & capilli ca-¬
pitis omnes numerati sunt:
imm̃sam dei erga homines
ostendit ꝓudentiã. & ineffa¬
bilem signat affectũ. qd̾ nichil
ua & ociose dicta eiꝰ scientiã
ñ fugiant. Derident intelli¬
gentiã eccl̃asticã in hoc loco qͥ
carnis resurrectionẽ negant.
quasi nos & capillos qͥ nume¬
rati sunt & a tonsore decisi õt
dicamꝰ resurgere. cũ saluator

Expanded text:
Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei! Quidam coacte duos passeres, animaSed quomodo illa intelligentia toto Evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae difficultatis est. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Nolite ergo timere; museribus meliores estis vos. Manifestius superior nostrae expositionis sensus expressus est: quod timere non 64 debeant eos qui possentia parva quoque animalia non decidunt, quanto magis homo, qui apostolica fultus sit dignitate! Quod autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum, quod nihil va et otiose dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos et capillos qui numerati sunt, et a tonsore decisi, omnes dicamus resurgere, cum Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
bentes nͥ ut inuicẽ diligamꝰ. Be-¬
ati qͥ ꝑ prudentiã int boñ dino¬
centes & malũ. occidua flere &
ad et̾na norunt anhelare. Igi
tutis arcẽ conscende ualent:
gñalis interĩ ꝑfectionis sunt
beatitudine ꝑfouendi. Qua¬
tinꝰ a bonis paulatĩ ad melio¬
ra ꝓgressi. dũ consistentẽ in
planicie dñm libent auscul-¬
tant: adhuc qnͣdoq inionte
sedentẽ sullimit ascendant.
Nã quoꝵ ad huc edomandis
instruendisq cordibꝰ insistit:
hos qͣsi stans qͥ sitꝰ est laboran
ac dociles inuenit: his lib̾ta¬
te ac dignitate magistri qͣsi quietiꝰ
saluator residens. mystica q̃q desu¬
ꝑnis intimat.

Expanded text:
bentes, nisi ut invicem diligamus. Bebentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beattutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantjam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat.
Abbreviated transcription (Latin):
indiu̾sorio est. aut initinere.
aut certe dormit. ut excitet᷑.
Quantã dedere stragẽ. qͥ octin
causa erat: nec irrisi gaudebãt
nec occisi palmã s penã meru¬
ere ꝑennem. Scđm hec eñ. fac¬
ebant ꝓph̃is patres eoꝵ. Bene ex¬
emplo ad ortatꝰ est. qr uera diẽ¬
tes solent ꝑsecutionẽ pati. nltl
tam̃ ideo ꝓpħe antiqui timore
ꝑsecutionis a uĩtatis p̃dicatione
defecerunt. Notandum sane. q
beatitudines. octauã spei m̃t
ꝑfectionẽ q̃ resurrectionis gla
dedicat᷑ indicat: ita lucas pe¬
iiii. qrtuor uirtutes ampleti¬
tur cardinales. Beati eñi par¬
refrenant᷑ illecebris. Beati esuriente.
qͥ a sua fame cõmoniti esurientib
eẽ miserendũ: & ipsi ꝑ iusticiam
miserent᷑ ut ualent. Nam elemo-¬
redͥdimus: iusticiã recte dici te¬
statur psalmista qͥ ait. Disꝑsit.
dedit pauꝑib. iusticia eiꝰ manet
inscłm scłi. Tusticia ẽ em̃ qͥ sua cu¬
iq tribuimꝰ. nemini quicqͣm de¬

Expanded text:
in diversorio est, aut in itinere, in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octingcausa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quibeatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim paurefrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemoreddimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus maneti . Justitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam de
Abbreviated transcription (Latin):
gentilibq sepissime quantũ ad
ipsos memoria abrasum. & ab ho-¬
minibꝰ est abiectũ. nulla iã existen¬
te causa odu nisi ꝓpt̾ filiũ homi¬
nis. q uidelicet nom̃ xp̃i creden¬
tes suũ uoluerint facere cogno¬
men. Atq ideo nominis summi
ꝑsecutores. hominũ ñ inmerito
nomine notant᷑ Beati inquite
ritis cum uos od̾int homines.
docens eos ab hominibꝰ insectan¬
dos. s ultͣ homines eẽ beandos.
Gaudete in illa die & exultate.
ecce eñi m̾ces ur̃a multa incelo.
Non hoc aquolibet paciente. s
ab eo qui suꝑne tantũ m̃cedis
intuitu patitur p̃ceptũ potest
impleri. ut scilicet int̾ odia cor¬
dium. int̾ ꝓbra linguaꝵ. int ip¬
sas ꝑsequentiũ manus. equali ĩ¬
mo letiori adhuc m̃te seruetur.
lon adhoc nr̃i similes ualent.
s eoꝵ qui ibant gaudentes a cors
piet dona. Cet̾um qͣnta ab he-¬
lia u̾borum iacula falsi sustin¬
ere ꝓpħe. quos deridens auebat
Clamate uoce maiore. Is̃ eñi
est baal & forsitan loquit᷑ aut

Expanded text:
eisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
mã multitudinẽ ñ a ꝓximo
mari galilee. neq enim hos
miraculi loco poueret᷑. sei a
mari magno reor eẽ cogno¬
miuatã. in qua etiã tyruse
sydon comp̃hendi poterans
Uerũ qr gentiũ crmitates st̃.
udeis quidẽ sorte date. hl̃
ab eis possesse eo qd̃ hostes.
extminare neqͥuerant: consul¬
te nominatĩ ponunt᷑. ut qͣnta
ut fama uirtusq saluatoris in¬
timet᷑. qi etiã exteras ad sanita.¬
tẽ doctrinãq capessendã accer-¬
siat cuutates. Ubi notandũ. qr
dñs & si uenientib ad se genti-¬
libꝰ misertꝰ sit. unde & puerum
centurionis &e chananee filiã
approbata petentiũ fide cura-¬
uit: ñ tam̃ eoꝵ ciuitates intͣs¬
se repperit᷑. ne uidelicet occa¬
sionem q̃rele iudeis calumni-¬
antibꝰ suggereret. s ꝓfectam
potiꝰ salutem gentuna. passio¬
nis & resurrectionis sue tem-¬
pori reseruaret. Quo ĩminen¬
te tempore. gentilib eũ uide
q̃rentibꝰ ait. Nisi granũ frum̃¬
ti cadens in t̾ram mortuũ fue-¬

Expanded text:
mam multitudinem non a proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum quia gentium civitates sunt Judaeis quidem sorte data, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminare nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris, intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam , approbata petentum fide, curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne, videlicet, occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fue
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtna beatitudine consolabũ¬
tur. Ubi ñ nr̃a solũ. s & ꝓxi-¬
mi iubem᷑ cõmissa deflere.
Quẽ si ut nos diligimꝰ: con-
tribulari. Nec solũ tͥbularr.
uerũ ad lacrimas usq succẽ¬
di.Sic eñisamuhel & dauid
peccatũ sauł̃ & int̾itum lugẽt.
sic peccatricẽ dñs ipse fleuit
suꝑ ciitatẽ. & mestis cõpassꝰ
sororibꝰ lazarum quẽ diuina
erat maiestate resuscitat᷑us.
humana prĩ miseratione
defleuit. mistice significans eos
qͥ peccati morte sopiunt᷑. ut re¬
uiuiscere queant a ꝓximis eẽ
plangendos. Quod aut̃ nunc
flentes risuros ẽẽ ꝓmittit. non
puerilit̾ accipiendũ est s scͥp¬
ture more risus nomine m̃tis
exultatio & affectꝰ quidã leti¬
or intelligendus est eẽ designa¬
tus. sic̃ sara. risum inqͥt mͥfec̃¬

Expanded text:
aeterna beatitudine consolabunaeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, constribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David peccatum Saulis et interitum lupeccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fec
Abbreviated transcription (Latin):
ubi spei sue fixisset anchorã
subdendo manifestat. ch uĩ
adherere deo bonũ est: po¬
nere in dño deo spem mer
Alioquin ñ nulli miserrima
conditione pauꝑtatis. e hic
scłi gaudiis obinopiã ret̃¬
& ibi regno dei ob meritoꝵ
nequiciã carent. Beati qͥ ñ
esuritis: qr saturabimini.
Quid esurire beati. quid si¬
tire debeant: matħs expo¬
nit. uidelicet iusticiã. aꝑtis¬
sime nos instituens nunqͣm
nos satis iustos estimare de¬
bere. s cotidianũ iusticie sẽ
amare. ĩ mo ardere ꝓfectu
Cuiꝰ ꝑfectã securitatem nod
in hoc scło s in futuro pose
psalmista flagrans ostendit.
qui ait. Ego aut̃ cũ iusticia
apparebo inconspectu tuo.sa¬
ciabor dũ manifestabit᷑ gła
tua. Potest & simplicit̾ accipi.
Beati qui nunc esuritis. qui
u̾bo oꝑam datis. qr celestiũ
tunc gaudioꝵ habebitis ub̃¬
tate ꝑfrui. Beati qui nc̃ fleciᷤ.
qr ridebitis. Non temporaliũ
damna cõmodoꝵ. s uirtutũ
detrim̃ta sp̃ualiũ qui flent.

Expanded text:
anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem, non in hoc saeculo, sed in futuro posse Psautem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui verbo operam datis, quia coelestium tunc gaudiorum habebitis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent,
Abbreviated transcription (Latin):
minauit qd̃ matħs pret̾misit.
tc̃ illũ habuisse sermonẽ quẽ
mathis int̾posuit & lucas fa¬
cuit. hoc est in monte. ac dle¬
inde. cũ descendisset in locoã¬
pestri habuisse alterũ simlt
de quo matħs tacet & luco
ñtacet. utrunq uͦ sermonen
eodẽ mͦ eẽ conclusũ. Abom̃

Expanded text:
minauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Mattheus tacet et Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicdat: beatus est. Multo aũ
beatior: qui has int̾ adu̾sa uir¬
tutes seruare ñ trepidat. Qͥa
odiant licet homines corde
nefando: dilectũ xp̃o cor lede¬
re nequeunt. Separent et
asinagoga depellant: xp̃c
inuenit &e confirmat. Expro¬
brent nom̃ crucifixi: ipse cũ¬
mortuos sͥ conresuscitat & considẽ
fac̃ in celestibꝰ. Et eiecerent nom̃
ur̃m tanqͣm malũ. ꝓpt̾ filium ho

Expanded text:
siderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum p
Abbreviated transcription (Latin):
lecturus apłos dñs inłc.
montana subut. turbaᷤᷤ
uͦ docturꝰ ad campestria redi-
be uidere sufficiunt. Nã hec
ẽ norma. quã secutus apłs ait.
Non potin uob̃ loqui quasi
sp̃ualibꝰ. s quasi carnalibus.
Quasi paruulis in xp̃o. lac uo

Expanded text:
lecturus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, bae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo, lac vo
Abbreviated transcription (Latin):
suã non querit: illatas contu¬
melias patͥs iudicio reseruat:
Ut nob̃ ꝓfecto insinuet. qͣntum
nos ẽe patientes debemus. dui
ad huc se uleisci ñ uult: & ipse qͥ
iudicat. Cũ uͦ malorũ ꝑuersitas
crescit. ñ solum frangi p̃dicatio
nõ cbebet. s etiam augerĩ. Qͦd suodo¬
iinꝰ exemplo nos amonet. qͥ pꝰꝙͣ
dit. dicens. Am̃ am̃ dico uobis
siquis ser monẽ meũ seruau̾it:
morteni ñ uidebit inet̾num. S
sic̃ bonis liecesse est. ut meliores
et iam ꝑ contumelias existant.
ita semꝑ reꝓbi de beneficio peio¬
res fiunt. Nam accepta pͣdica-¬
tione iterum dicunt. Nẽ cog¬
noumꝰ. qr demoniũ habes. Ꝙ
enum et̾ne morti in heserant.
& eandẽ mortẽ cui in heserant
ũ uidebant: dum solã mortẽ
mone caligabant dicentes. Abra¬

Expanded text:
suam non quaerit. Illatas contusuam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum adhuc se ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui  amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Sed sicut bonis necesse est, ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, et eamdem mortem cui inhaeserant, non videbant, dum solam mortis mone caligabant, dicentes: Abra
Abbreviated transcription (Latin):
abscondendo se cdñs signat. nͥ
qͦd eis ipsa u̾itas absconditir.
qͥ eiꝰ u̾ba sequi cõtemnunt: Ea
quippe qͣm non inuenit humile
u̾itas fugit mentẽ. Et qͣ multi
decestantur: qr p̃dicationẽ dñi
audire noluerunt. & tam̃ quales
illos arguunt fuisse ad fidẽ: tales
ipsi sunt ad oꝑationẽ Precepta clo¬
mini audiunt. muracła cognosẽt
s conu̾̃ti a suis prauitatib renu¬
unt. Eoce uocat: i redire nolumꝰ
Ecor sustinet. & eiꝰ pacientiã dissi¬
mulamꝰ. Dum gͦ tempꝰ e. fr̃s Rĩni
prauitatẽ suã uniusquisq deserat.

Expanded text:
abscondendo seabscondendo sed eis ipsa veritas absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt? Eam quippe quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Et quam multi detestantur, quia praedicationem Domini audire noluerunt, et tamen quales illos arguunt fuisse ad fidem, tales ipsi sunt ad operationem. Praecepta Domini audiunt, miracula cognoscunt, sed converti a suis pravitatibus renuunt. Ecce vocat, et redire nolumus. Ecce sustinet, et ejus patientiam dissimulamus. Dum ergo tempus est, fratres, pravitatem suam unusqui
Abbreviated transcription (Latin):
eremplo: Qaud autem nob̃ hoc
exemplo loquit nͥ ut etiã eum
resistere possumꝰ. irã suꝑbientiũ
humilit̾ declinemꝰ: Unde ⁊ per
ꝓximi ꝑpendat homo: si furores
irascentium abscondendo sede
uiciis conuiciũ reddat. Imitatiõe
et enu cdĩgloriosius est inuiriã
tacendo fugere: qn respondendo
suꝑare. Sz contra hoc suꝑbia diẽ
in corde. Turpe est ut accepta in¬
nir ia taceas. Quisqͥs conspicit qr
contumeliam accipis ⁊ taces:. nͣ
putat qr patientiam ex hibes. s
er uñ agnoscis. S̾ uncde uox ista
incorde contra patientiã nascit᷑.
nͥ qr mnimis cogitationẽ fiximus.
& dum in tra głam q̃rimus pla¬
cere ei qͥ nos cle celo conspieit n
curamꝰ. Accepta gͦ conttimelia.
abscondit se: intelligi et aliter
potest. Multa quippe iucleis pre¬
dicauerat. s pͣdicationis u̾ba cle¬
ridebant. Det̾iores qͦ ex p̃dica¬
tione factisunt: qͥusq ad iacien¬
dos lapides ꝑuenerunt. E qͥd

Expanded text:
exemplo? Quid autem nobis hoc exemplo? Quid autem nobis hoc exemplo loquitur, nisi, ut etiam cum resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemus? » LIBER perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se deviciis convicium reddat. Imitatione etenim Dei, gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam respondendo superare. 5. Sed contra hoc superbia dicit in corde: Turpe est ut, accepta injuria, taceas. Quisquis conspicit quia contumeliam accipis et taces, non putat quia patientiam exhibes, sed crimina agnoscis. Sed unde vox ista in corde nostro contra patientiam nascitur, nisi quia in imis cogitationem fiximus. et dum in terra gloriam quaerimus, placere ei qui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, tum est, Abscondit se, intelligi et aliter potest. Multa quippe Judaeis praedicaverat, sed praedicationis ejus verba deridebant. Deteriores quoque ex praedicatione facti sunt, qui usque ad jaciendos lapides pervenerunt. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ꝑ exhibitionem p̾sentie.⁊
receclere ꝑcur sum uite. Ueritas
pr iore temꝑe mcipit: nec subseq̃nti
t̾minat᷑. S sustinere ista et̾nitatis
u̾ba m̃tes infideliũ ñ ualentes:
ad lapicles currunt. & quẽ intelli¬
gere ñ poterant: obruere quere¬
bant. Quid autẽ contra furorem
lapidantiũ dñs fec̃ ostenditirr.
cũ ꝓtinꝰ sub infertur. Iħe autem
abscondit se. et exunt de templo.
declinauerit qͥ si diuinitatis fue
potentiã exercere uoluisset: ta¬
cito nutum̃tis insuis eos ictib
ligaret. aut in pena subite mortis
obrueret. S qr patiuenerat: exer¬
cere iudiciũ nolebat. Certe sub
ipso passionis tempore: ⁊ qͣntum
poterat ostenctit. & tam̃ hoc ad
qd̾ uenerat ꝑtulit. Nam cũ ꝑse¬
cutorib siuis sequerentib diceret
ego sum. sola hac uoce eorum su¬
ꝑbiam ꝑculit. & om̃s int̾rã stra-¬
uit. Qgͦ hoc in loco potuit ma¬
ms lapidantiũ ñ se abscondendo
euaclere: cur abscondit se. nͥ qd̾ hõ
int̾ homines factus redemptor

Expanded text:
potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas priore tempore incipitur, nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aeternitatis verba, mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt, et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecit, ostenditur cum protinus subinfertur: Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poena mortis subitae obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum, sola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit . Qui ergo hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
ham qͣi uenerantes p̃ferunt.S.
aꝑta nobis ratione ostenditur.
qr qui dm̃ nesciunt: dĩquoq fa¬
mulos falso uenerantur. Et no¬
inpugnatiõe resistere. & tam̃
re dicens. Abraham pat̾ ur̃ exul¬
tauit ut uideret diẽ meu ⁊ idit
igauisus est. Gunc quippe abra
ham diẽ dñi uidit: cũ infigura
sũme trinitatis tres angłos hos¬
picio recepit. Quib ꝓfecto sus¬
ceptis. sic trib qi uni locutus e.
Quiar isi in ꝑsonis numꝰ tr inita¬
tis est: in natura unitas diuini
tatis. S carnales mentes audien
dicentes. Quinquaginta annos
nundũ habes. et abraham uidisti:
Quos benigne redemptor nr̃ acar¬
nis sue intuitu sumouet. & adiui¬
nitatis contẽplatione trahit diceis.
Am̃ am̃ dico uob̃: anteꝙͣ ab rahã
fieret ego sum. Ante enĩpͣteriti
tempꝰ. i futur um diuinitatis ñ
habet. s semꝑ ẽẽ habet. ñ ait añ¬

Expanded text:
asi venerantes praeferunt. Sed aperta nobis ratione ostenditur quia qui Deum nesciunt Dei quoque famulos falso venerantur. 3. Et noimpugnatione resistere, et tamen edicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; vidit, et gavisus est . Tuham diem Domini vidit, cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio recepit: quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia et si in personis numerus Trinitatis est, in natatis est. Sed carnales mentes audientdicentes. Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit dicens: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum. Ante enim praeteriti tempus et futurum divinitas non habet, sed sem
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionis tue minist̃ adueni. ñ
ut uirginitatem amitt̃es int̾ue¬
n Ipse me misit ad te: qui est
nascit᷑us ex te. Concipies ce paries
filium: ñ cuius libet m̃iti hõiem.
s totiꝰ scł̃i saluatorem. Recole ma¬
ria in libro isaie ꝓpħe uirginẽ qmͣ
parit᷑am legisti: & gaude atq exul-¬
ta quia tu ẽẽ merusti. Tũ ibi p̃¬
figurata es uirgo. t ecxe concipi-

Expanded text:
ceptionis tuae minister adveni, non ceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. Recole, Maria, in libro Isaiae prophetae, virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudeamus gͦ & nos fr̃s indie tante
uirginis. q̃ dum desponsaret᷑ fabͦ:¬
celi nupsit architecto. ꝓmittit᷑ eñ
ei filius. ꝑ uisitationem sc̃i sp̃s. hec
illa audiens gaudet. cupitq effici
mat̃. Quid igit᷑ mirum si sine cor¬
ruptione nascit᷑. qui de scĩficatione
concipit᷑: Non enim decebat ut ille
qui nob̾ afferebat sa lutem: matri
p̃riꝑet integͥtatis dignitatem. Nã
qui tra. mari. celoq ñ capitur: intͣ
unius corpꝰculi menbra suscipit᷑. hec
est illa nouitas. ieremie ꝓpħe ua
ticinio p̃nunciata. faciet inquit d̾
nouum suꝑ t̾ram. femina cͥcumd ab̃
uirum. Ofemina suꝑ feminas bene-¬
dicta. que uirum omnino ñ nouit
& uirum suo ũto cͥcundedit. Circun¬
dat uirũ maria angło fidem dando.
quia eua ꝑdidit uirum serpentio
uiri salutationis ignaram. Terret᷑
uirgo nouitate u̾borum. Ad quam
angłs qͦd suꝑius ꝓtulimꝰ dĩxit. Ne
mãt domini mei t̃rearis. Ego con¬

Expanded text:
Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Virginis, qcoeli nupsit architecto. Promittitur enim ei filius per visitationem sancti Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpenti cviri salutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne Mater Domini mei, terrearis: ego con