comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. siue bonũ siue malũ. ñihil uoluit intelligi medur
Uide ergo. quã importune nolis paruulũ de alieno peccato nys¬
tare malũ. & uelis eum de alieno recte ftccto reportare bonun
non qualecũq sed dĩ regnũ. Alienũ quippe opus est cũ eredis
peralterũ : sicut alienũ opus fuit cum peccauit in altero Ne
nos dubitamꝰ : quia baptismate delictum omne mundetur sa
renascendo quisq mundatur. Quod ergo non admittit nisi
regeneratio : non cessat trahere generatio Sanẽ dicendo con¬
cupiscentiam non usquequaq animo rebellem: proculdubio
conficeris rebellem. & supplicium non fateris quo aduerius deio
belumgeris: Dicatur inquis pariulorũ ereator ds calui. auls
i manib digni sunt : & addis id est innocentium. Nonnete pie-¬
Q & dĩ laudatione uincere uidetur: qui dixerit ẽtiam pulchra
Qusa opera decere manus dĩ: ꝙ tam̃ multi deformes. multi

Expanded text:
gessit, sive bonum, sive malum; nihil voluit intelligi medium. gessit, sive bonum, sive malum; nihil voluit intelligi medium. Vide ergo quam importune nolis parvulum de alieno peccato reportare malum, et velis eum de alieno recte facto reportare bonum, non qualecumque, sed Dei regnum. Alienum quippe opus est cum credit per alterum, sicut alienum opus fuit cum peccavit in altero. Nec nos dubitamus quia Baptismate delictum omne mundetur, sed renascendo quisque mundatur. Quod ergo non adimit nisi regeneratio, non cessat trahere generatio. 30. Sane dicendo « concupiscentiam non usquequaque animo rebellem, » procul dubio confiteris rebellem: et supplicium non fateris, quo adversus te ipsum bellum geris? « Dicatur, » inquis, « parvulorum creator Deus talium, quales Dei manibus digni sunt; » et addis, « id est, innocentium. » Nonne te pietate et Dei laudatione vincere videtur, qui dixerit etiam pulchra et sana opera decere manus Dei? Et tamen multi deformes, multi
Abbreviated transcription (Latin):
siue malum: quomodo in paruulis accipifar: utrũ & ipsi anceo
bunal xp̃i manifestabuntur annon: si non manifestabuntur : qi
te ad uiuat ista sententia. quando ad eos non ꝑtinet. quorũ nind
agitur causa : si autẽ manifestabuntur. quomodo reportat eoni
quisq quod ges sit. qui nihil gessit nisi qui a pertinet adeo
quod per corda & ora gestantiũ. siue credunt sie non credunt:
propria corporis sui enĩ dixit : quod ad unũ quẽq inseipso iam
uiuentem ꝑtinet. Nam quomodo reportat bonũ. ut intret in regi¬
num dĩ. si hoc repoitat quisq quod gessit. nisi quia ꝑtinet adpa¬
uulum etiam quod peralterũ gessit id est credidit sicut itaq
quod credidit ꝑtinet ad eum ut reporta bonum. hoc ẽ ꝑcipat
dĩ regnum : sic ad eũ ꝑtinet etiam sinon credidit. ut reportet
condemnationis iudicium: Quia euuangelica est & ipsa sententi¬
dicendo : qui non crediderit condem ñabitur. Et apostolus
dicendo: oms manifestari oportet. ut recipiat unꝰquisq prout

Expanded text:
sive malum ; quomodo in parvulis accipis? utrum et ipsi ante tribunal Christi manifestabuntur, an non? Si non manifestabuntur, quid te adjuvat ista sententia, quando ad eos non pertinet, quorum nunc agitur causa? Si autem manifestabuntur, quomodo reportat eorum quisque quod gessit, qui nihil gessit; nisi quia pertinet ad eos, quod per corda et ora gestantium, sive credunt, sive non credunt? Propria corporis sui enim dixit, quod ad unumquemque in se ipso jam viventem pertinet. Nam quomodo reportat bonum, ut intret in regnum Dei, si hoc reportat quisque quod gessit; nisi quia pertinet ad parvulum etiam quod per alterum gessit, id est, credidit? Sicut itaque quod credidit, pertinet ad eum, ut reportet bonum, hoc est, percipiat Dei regnum: sic ad eum pertinet etiam, si non credidit, ut reportet condemnationis judicium; quia evangelica est et ipsa sententia, Qui non crediderit, condemnabitur . Et Apostolus dicendo, Omnes nos manifestari oportet, ut recipiat unusquisque prout
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen creabatur intẽplo dĩ non templum dĩ. Ita infemina
fideli creatus. ẽ. in fidelis. & in eũ parentes infidelitatẽ traiecer̃.
quã non habebant quando ex ipsis natus est. sed tunc habebant
quando & ipsi similiter natisunt. Traiecerunt ergo quod iam
nonerat in eis. propt̃ sem̃ spiri tale . quo regenerati sunt : sed erat
neorum carnalis semine. quo eum generauerant. Quã ui
iaq sacro baptismate scĩ ficetur & corpus: ad hoc tamen scĩfi-¬
atur. ut per remissionẽ peceatorum non solum p̃teritis pecca¬
us omnib uerum etiam ipsi quae in est carnis concupiscentię
nonsit obnoxium. cui necesse est obnoxius omis homo nascat᷑.
satm moriturus obnorius sinon renascatur. Ubi ergo mẽ au-¬
disti siue legisti dicentẽ. non in nouari homines perbaptismũ
id quasi innouari: non liberari. sed quasi liberari: non saluari.
sad quasi saluari: Absit ut ego in anem dicerẽ gram lauacri

Expanded text:
 tamen creabatur in templo Dei non templum Dei. Ita in femina  tamen creabatur in templo Dei non templum Dei. Ita in femina fideli creatus est infidelis, et in eum parentes infidelitatem trajecerunt, quam non habebant quando ex ipsis natus est, sed tunc habebant quando et ipsi similiter nati sunt. Trajecerunt ergo, quod jam non erat in eis, propter semen spirituale quo regenerati sunt; sed erat in eorum carnali semine, quo eum generaverunt. 44. Quamvis itaque sacro Baptismate sanctificetur et corpus; ad hoc tamen sanctificatur, ut per remissionem peccatorum non solum praeteritis peccatis omnibus, verum etiam ipsi quae inest carnis concupiscentiae non sit obnoxium; cui necesse est obnoxius omnis homo nascatur, etiam moriturus obnoxius, si non renascatur. Ubi ergo me audisti sive legisti dicentem, « non innovari homines per Baptismum, sed quasi innovari; non liberari, sed quasi liberari; non salvari, sed quasi salvari? » Absit ut ego inanem dicerem gratiam lavacri
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Om̃s filios concupiscentiȩ t arnalis: unde cumq nascant᷑.
id iugum graue filiorũ adam merito ꝑtinere: &̃ ex his om̃s filios
pt̃ spiritalis. unde cũq nascantur: ad iugũ suaue filiorum dĩ
sinemerito ꝑuenire. Proinde conditionem suã gerit qui in alterius
copore quod est teplum dĩ ita construitur. ut nonsit ĩdõ & ipse
templum dĩ . quia edificatur intẽplodĩ. Matris quippe corpus.
ut esset tẽplum dĩ . grãe beneficium . ẽ. non naturȩ : quȩ grã non
conceptione sed regeneratione confertur Nam si ad matris
corpus id quod in ea concipitur pertiner&. ita ut eius pars depu-¬
tarctur. non baptizaretur in fans. cuiꝰ mater baptazata est. aliquo
mortis urgente periculo. cum eũ gestaret in utero. Nunc uero
um etiam̃ ipse baptizatur. non utiq bis baptizatus habebit᷑.
on itaq ad maternũ corpus cum esset. in utero pertinebat.¬

Expanded text:
mundi, omnes filios concupiscentiae carnalis, undecunque nascantur, mundi, omnes filios concupiscentiae carnalis, undecunque nascantur, ad jugum grave filiorum Adam merito pertinere, et ex his omnes filios gratiae spiritalis, undecunque nascantur, ad jugum suave filiorum Dsine merito pervenire. Proinde conditionem suam gerit, qui in alterius corpore, quod est templum Dei, ita construitur, ut non ideo sit et ipse templum Dei, quia aedificatur in templo Dei. Matris quippe corpus ut esset templum Dei, gratiae beneficium est, non naturae: quae gratia non conceptione, sed regeneratione confertur. Nam si ad matris corpus id quod in ea concipitur pertineret, ita ut ejus pars deputaretur; non baptizaretur infans, cujus mater baptizata est aliquo mortis urgente periculo, cum eum gestaret in utero. Nunc vero cum etiam ipse baptizatur, non utique bis baptizatus habebitur. Non itaque ad maternum corpus, cum esset in utero, pertinebat: et
Abbreviated transcription (Latin):
inquinatũ in eũ incurrit: Et quod multo ÷ mirabilius: aliquando
adoptat infiliũ quẽ format in utero inmundissimȩ feminȩ. & ali¬
quando non uult ẽẽ suũ filiũ. quẽ format in utero suȩ filiae
Ille quippe ad baptismũ nescio qua ꝓuisione ꝑuenit: iste repentina
morte non ꝑuenit: Atq itads incuius potestate sunt omnia. fac
eẽ inxp̃i consortio. quẽ formauit indiaboli domicilio: & nonuuiliẽ
in regnosuo quemformauit intemplo suo: Aut si uult. cur non
facit quod uult: Non enim quod soletis demaiorib dicere. as
uult. ꝙ paruulus non uult. Certe hic ubi fati nulla. ẽ immobili¬
tas. nulla fortunȩ temeritas: nulla ꝑsonȩ dignitas. quid relis
nisi miscdiȩ ueritatisq profunditas. ut sciamꝰ & ex hoc incom¬
prȩhensibili comprehendamus urxta duos homines. unum¬
perquem peccatum intrauit inmundũ .: alterũ qui tollit peccata

Expanded text:
inquinatum in eum incurrit . Et quod multo est mirabilius, aliquando inquinatum in eum incurrit . Et quod multo est mirabilius, aliquando adoptat in filium, quem format in utero immundissimae feminae; et aliquando non vult esse suum filium, quem format in utero suae filiae. Ille quippe ad baptismum nescio qua provisione pervenit; iste repentina morte non pervenit. Atque ita Deus, in cujus potestate sunt omnia, facit esse in Christi consortio, quem formavit in diaboli domicilio; et non vult esse in regno suo, quem formavit in templo suo. Aut si vult, cur non facit quod vult? Non enim quod soletis de majoribus dicere, Deus vult, et parvulus non vult. Certe hic ubi fati nulla est immobilitas, nulla fortunae temeritas, nulla personae dignitas, quid restat nisi misericordiae veritatisque profunditas? Ut sciamus et ex hoc incomprehensibili comprehendamusper quem peccatum intravit in mundum, alterum qui tollit peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ad oboediendũ concupiscenti is eiꝰ. a quib nos soluit. nehis esseꝰ
obnoxii: plena atq perfectir remissio peccatorum. & remanserunt
in nobis cumquib generantur bella castorũ. Exhis .ẽ. & illa qu
pudĩcus bene utitur conuigatus. sed cum benefit demalo: nascair
bonũ non sine malo. & idõ renascitur ut liberatur amalo Quoden
ds̃ creat & homo generat: profecto bonũ est inquantũ homo est
Sed idõ non sine malo: quia sola regeneratio sol uit amalo. quod
trahit generatio. deprimo magnoq peccato. Sic autẽ incredibile
uis uideri : quod in utero baptitatȩ. cuiꝰ corpus est tẽplũ dĩ. formatur
homo futurus subdiabolo. nisi denuo renascatur exdõ: quasi in ma¬
oris admirationis sit. quod ds̃ & ubi non habitat operatur. Non
enĩ habitat incorpore subdito peccatis: &̃ tam̃ oꝑatur hominẽ in
utero meretricis. At tingit enĩ ubiq ꝓpt̾ suã munditiã: & nichil

Expanded text:
ad obediendum concupiscentiis ejus ; a quibus nos solvit, ne his essemus ad obediendum concupiscentiis ejus ; a quibus nos solvit, ne his essemus obnoxii, plena atque perfecta remissio peccatorum, et remanserunt in nobis cum quibus gerantur bella castorum. Ex his est et illa qua pudicus bene utitur conjugatus: sed cum bene fit, de malo nascitur bonum non sine malo; et ideo renascitur, ut liberetur a malo. Quod enim Deus creat et homo generat, profecto bonum est in quantum homo est: sed ideo non sine malo, quia sola regeneratio solvit a malo, quod trahit generatio de primo magnoque peccato. 43. Sic autem incredibile vis videri, « quod in utero baptizatae, cujus corpus est templum Dei, formatur homo futurus sub diabolo, nisi Deo renascatur ex Deo: » quasi non majoris admirationis sit, quod Deus et ubi non habitat operatur. Non enim habitat in corpore subdito peccatis : et tamen operatur hominem in utero meretricis. Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dificatio. ẽ : sicut huiꝰ rei est indęx titulus psalmi. eiecto scilic&
pras. qui captiuauerat inimico. In ordine quippe psalmorũ.
od mirũ uideri potest. prior. ẽ. psalmꝰ dedicationis domus.
yposterior edificationis. Sed dedicationis idõ prior est: quia
llã domũ cantat. dequa eius architectus ait. Sol uite templum
hoc: & in tribus dieb ex uscitabo illud Iste autem posterior.
quando domus ȩdificabitur post captiuitatẽ ecclesiã ꝓphetauit
eniq sic incipit. Cantate dnõ canticũ nouum: c̃antate dñõ
omuis t̾ra. Nemo igitur ita desipiat : ut unũ quẽq baptiratũ.
idõ existim& iã. ẽe ꝑfectum. quia dictũ. ẽ tẽplumdĩ scm̃ẽ
dĩ uiui: sumus: & cetera eius modi. Iam enĩ hoc uocatur: & cumdi¬
ficatur. Mortificantur hic menbra nr̃a. quae sunt super derran.
Quam uis enĩ iã peccato mortui dõ uiuamus : est tamen quod inno
mortificemus. ut non regn& peccatũ innostro mortali corpore.

Expanded text:
ivitatem, sicut hujus rei est index titulus psalmi, ejecto scilicet foras qui captivaverat inimico. In ordine quippe Psalmorum, quod mirum videri potest, prior est psalmus dedicationis domus, et posterior aedificationis. Sed dedicationis ideo prior est, quia illam domum cantat, de qua ejus architectus ait, Solvite templum hoc, et in tribus diebus exsuscitabo illud . Iste autem posterior, quando domus aedificabatur post captivitatem, Ecclesiam prophetavit. Denique et sic incipit: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra . Nemo igitur ita desipiat, ut unumquemque baptizatum ideo existimet jam esse perfectum, quia dictum est, Templum Dei sanctum est, ei vivi sumus : et caetera hujusmodi. Jam enim hoc vocatur; et cum aedificatur, mortificantur hic membra nostra, quae sunt super terram. Quamvis enim jam peccato mortui, Deo vivamus: est tamen quod in nobis mortificemus, ut non regnet peccatum in nostro mortali corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
hifilii sunt dĩ Ac ꝑhoc quicũq aguntur dĩ spũ ipsi facta carnis
nortificant spũ. Habet ergo iã baptizati. quid agant inseipsis.
hoc est indĩ tẽplo: quod ed ificatur hoc tempore. ut dedicetur
infine. Aedificatur autem infine post captiuitatẽ. depsalmo

Expanded text:
hi filii sunt Dei . Ac per hoc quicumque aguntur Dei spiritu, ipsi facta carnis hi filii sunt Dei . Ac per hoc quicumque aguntur Dei spiritu, ipsi facta carnis mortificant spiritu. 42. Habent ergo jam baptizati quid agant in se ipsis, hoc est, in Dei templo, quod aedificatur hoc tempore, ut dedicetur in fine. Aedificatur autem post captivitatem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc & de ipsa anima dictum est. renouatur de die indiem. Na
enim ipsa inscĩtate non proficit : cum magis magisq minut
eas. quib non consentit carnales cupiditates. Iam baptuatis
quippe dicebat a postolus: mortificate menbra ur̃ã quas ius
superterrã. Ibi & fornicatio & mala concupi scentia & auastã
nominatur. Quomodo ergo mortificat iambaptr atus
snicationẽ. quã non iam ꝑpetrat. & secundum tenet hab& aliquid
quod mortific&: Quomodo inquam: obtemperat apło dicenti
noraficate. fornicationem.o Nisi cum desideria eius quib non
coisentiat expugnat: quȩ inbene ꝓficientib & omnino non
prnicantib nec consensione nec opere : & sinondesunt. tam̃ cotidie
minuuntur. Hoc agitur intemplodĩ: quando ad iuuante dõ agitꝰ
fita carnis mortificaueritis : uiuetis. Et ut scirent sẽ hoc non
fcert nisi grãdĩ: continuo subdidit. Quot quot enĩ spũdĩ agunt᷑::

Expanded text:
hoc et de ipsa anima dictum est, Renovatur de die in diem . Neque hoc et de ipsa anima dictum est, Renovatur de die in diem . Neque enim ipsa in sanctitate non proficit, cum magis magisque minuit eas, quibus non consentit, carnales cupiditates. Jam baptizatis quippe dicebat Apostolus, Mortificate membra vestra quae sunt super terram. Ibi et fornicatio, et mala concupiscentia, et avaritia nominatur . Quomodo ergo mortificat jam baptizatus fornicationem, quam non jam perpetrat, et secundum te « nec habet aliquid quod mortificet? » Quomodo, inquam, obtemperat Apostolo dicenti, Mortificate fornicationem; nisi cum desideria ejus quibus non consentit expugnat, quae in bene proficientibus, et omnino non fornicantibus, nec consensione, nec opere, etsi non desunt, tamen quotidie minuuntur? Hoc agitur in templo Dei, quando adjuvante Deo agitur facta carnis mortificaveritis, vivetis. Et ut scirent se hoc non facere nisi gratia Dei, continuo subdidit: Quotquot enim spiritu Dei aguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis egregius doctor inculcas. ideo dici carnem concups¬
cere. quia carnaliter anima concupiscit: Non enim sine anm
ulla potest esse carnis concupisceretia. Nam utiq concupiscot
uiuentis. sentientisq naturȩ est : ita ut nonͦsit concupiscentia qu
spadonũ quoq castitas fren& Minus quidem laboriosa. quia
ubi materiã dequa operetur non inuenit. minus aduersus eam lilio
consurgit: Est tam̃ pudice quae comprimitur : ne concumbendi
quãuis irritus ipse conatus in eam turpitudinẽ ueniat. p̃roptes
quam calligonum ualentiniani uinioris eunuchum. gladio
nouimus ultore punitum: meretrices confessione conuictum
N eq enĩ & in libro ȩcclesiastico. ad hiberetur inde simitudo. atque
diceretur : uidens oculis & in gemiscens. quasi spado conplectens
uirginẽ & suspirans. ñisi & ip̃si mouerentur concupiscentiae eas¬
nalis affectib. lic& destituti carnis effectib Motib igitur sus
aduersatur aliis motib suis. quos hab& scđ̾m spm̃. Et idõ dicad¬

Expanded text:
quod nobis egregius doctor inculcas, « ideo dici carnem concupiscere, quia carnaliter anima concupiscit? » Non enim sine anima ulla potest esse carnis concupiscentia. Nam utique concupiscere viventis sentientisque naturae est: ita ut non desit concupiscentia, quam spadonum quoque castitas frenet; minus quidem laboriosa, quia ubi materiam de qua operetur non invenit, minus adversus eam libido consurgit: est tamen, pudiceque comprimitur, ne concumbendi quamvis irritus ipse conatus, in eam turpitudinem veniat, propter quam Calligonum Valentiniani junioris eunuchum gladio novimus ultore punitum, meretricis confessione convictum. Neque enim et in libro Ecclesiastico adhiberetur inde similitudo, atque diceretur, Videns oculis et ingemiscens, quasi spado complectens virginem et suspirans ; nisi et ipsi moverentur concupiscentiae carnalis affectibus, licet destituti carnis effectibus. Motibus igitur suis adversatur aliis motibus suis quos habet secundum spiritum: et id
Abbreviated transcription (Latin):
T alio loco. cuius enim miseretur inquam: facit eũ bene operari.
& quem obdurat relinquit eum ut male operetur: sed & ila miscdua
p̃cedenti merito fidei tribuitur. & ista obduratio p̃cedenti¬
impietati. Quod quidem uerum. ẽ: sed adhuc querendũ erat
ideo tantũmodo fiat in homine quia fidelis est: an & iam facta
fuerit ut fidelis esset Legimus enim dicente apło:
eram. Fideli ergo datur quidem : sed data . ẽ. & iam ut esset
fidelis. Rectis simȩ itaq alio loco in eodẽ libro dixi. qm̃ si ñ
ex operib sed miscđia dĩ & uocamur ut credamus. & credentib
prestatur ut bene operemur: non. ẽ. gentib ista in uidenda
miscđia. quamuis minus ibi diligenter de illa quȩ per dĩ propo¬
itum fit uocatione tractauerim. Hic liber. sic incipit: Sensus

Expanded text:
t alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur et ista obduratio pimpietati . Quod quidem verum est; sed adhuc quaerendum erat ideo tantummodo fiat in homine, quia fidelis est, an etiam facta fuerit ut fidelis esset. Legimus enim, dicente Aposteram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi, Quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda misericordia : quamvis minus ibi diligenter de illa, quae per Dei propositum fit, vocatione tractaverim. Hic liber sic incipit: Sensus
Abbreviated transcription (Latin):
contra uos expedit sacris litteris eruditos. Dicis enĩm nos¬
asserendo originale peccatum . diabolum dicere hominum nas¬
centium conditorem : dampnare nuptias. negare in baptis mo
dimicti uniuersa peccata: dm̃ crimine inquitatis arguere.
desperationem perfectionis ingerere: Haec qui ppẽ omnic
consequentit eẽ contenditis. si credamus nasci paruulos
peccato primi hominis obligatos: & obhoc eẽ subdiabolo

Expanded text:
contra vos expedit, sacris Litteris eruditos. Dicitis enimcontra vos expedit, sacris Litteris eruditos. Dicitis enimasserendo originale peccatum, diabolum dicere hominum nascentium conditorem, damnare nuptias, negare in baptismo dimitti universa peccata, Deum crimine iniquitatis arguere, desperationem perfectionis ingerere. Haec quippe omnia consequentia esse contenditis, si credamus, nasci parvulos peccato primi hominis obligatos, et ob hoc esse sub diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
UNO IAM MTHI AGCIREDTENDC̃ G̃
quod tercio loco posui dispositionis meae.
ut sententiis ep̾orum qui scripturas scãs
ingenti gloria tractauerunt. tua iuliane
dño adiuuante machinaementa subuertam
Nonut eos ostendam scđm catholicam
fidem de originale senssisse peccato. Hoc
enim iam in primis hũius operis partibus
feci. ut inde monstrarem. quot & quantis
uiris ȩcclesię sanctis clarisq doctoribus
manicheorum crimen in pingas: & cum me cupis apud imperitorum
decolorare iudicia. eos qui catholicam fidem contra hereticos
defenderunt he resis nefariȩ nomine accuses. Sed nunc argu¬
menta ipsa u̾ra quib agitis ne hominum prima natiuitas
originali peccato credatur obstricta: eloquiis sunt redargu¬
enda scorum: quos oport& ut populi xp̃iam uris profams
nouitatibus ante ponant: eisq pocius eligant adherere quo
uobis: Haec sunt certe uelut capita argũmentorum quasi
formidanda ur̃orum : quib terretis infirmos. & minus quam

Expanded text:
unc jam mihi aggrediendum est, quod tertio loco posui dispositionis meae, ut sententiis episcoporum, qui Scripturas sanctas ingenti gloria tractaverunt, tua, Juliane, Domino adjuvante, machinamenta subvertam. Non ut eos ostendam secundum catholicam fidem de originali sensisse peccato; hoc enim jam in primis hujus operis partibus feci, ut inde monstrarem, quot et quantis viris, Ecclesiae sanctis clarisque doctoribus, Manichaeorum crimen impingas; et cum me cupis apud imperitorum decolorare judicia, eos qui catholicam fidem contra haereticos defenderunt, haeresis nefariae nomine accuses. Sed nunc argumenta ipsa vestra, quibus agitis ne hominum prima nativitas originali peccato credatur obstricta, eloquiis sunt redarguenda sanctorum. Quos oportet ut populi christiani vestris profanis novitatibus anteponant, eisque potius eligant adhaerere quam vobis. 2. Haec sunt certe velut capita argumentorum quasi formidanda vestrorum, quibus terretis infirmos, et minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
abactiosunt uocati Idemq eunomiani. ab-
eunomio aetii discipło. in quo nomine magis innotuerint
Funomius quippe indialectica praeualens. acutius & celebrius
defendit hancheresim: dissimilẽ ꝑ om̃ia patri asserens filiũ.
& filio sp̃m sc̃m fertur &iã usq adeo fuisse bonis morib
inimicus: ut asseueraret quod nichil cuiq obesset quorũ libet
ꝑ petratio ac perseuerantia peccatorũ. si huius quae ab illo doce¬
batur fidei particeps esset
POIUINARISTAS

Expanded text:
ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimilem per omnia Patri asserens Filium, et Filio Spiritum sanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis moribus inimicus, ut asseveraret quod nihil cuique obesset quorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebatur fidei particeps esset. LV. APOLLINARISTAS
Abbreviated transcription (Latin):
solum dicit uirginis filium: istum negatorem percipitndic
criminare uirtutis. qui asserit ingenerari uncia geueri humex
imipso conceptionis exordio. Et dic̃ ci quod aduersus me in pn¬
motuo uolumine uideris cibi satis alte acuteq dixisse. nec
peccare eos omnino qui peccare dicuntur Siquidem a quo¬
cumq creati sunt. secundum id quod creati sunt. necesse
habent uiuere. nec repugnare suȩ naturae. Haee omnici dic

Expanded text:
solum dicit virginis filium. Istum negatorem percipiendae solum dicit virginis filium. Istum negatorem percipiendae criminare virtutis, qui asserit ingenerari vitia generi humano in ipso conceptionis exordio. Et dic ei, quod adversus me in primo tuo volumine videris tibi satis apte acuteque dixisse, « Nec peccare eos omnino, qui peccare dicuntur: siquidem a quocumque creati sunt, secundum id quod creati sunt, necesse habent vivere, nec suae repugnare naturae. » Haec omnia dic
Abbreviated transcription (Latin):
er unum inquit dñm dm̃ salus uentura nationibus declaratur :
Qui solus potuit iustus cẽ cum generatio omnis errar&. isinatus
exuirgine generationis obnoxiȩ priuilegio mimme ceneretur
Ecce inquit in iniquitatibus conceptus sum. & in delictis peperit
me mater mea dicit is : qui ustus pre caeteris putabatur.
uem igitur itm iustum dixerim. nisi horum liberũ uinculo
rum. quem naturȩ communis uincula non teneant: Om̃s
sub peccato ab adam: in omnes regnabat mors. Ueniat
solus iustus in conspectu di : de quo iam non cum exceptione
dicatur. non peccauit in labiis suis: sed peccatum non fecit
ine dic si audes quod diabolum fecerit hominum conditorem.
qiu utriusq. sexus commixtione nascuntur. Quando quidem
solum xp̃m quiet sit natus ex uirgine auinculis obnoniae
generationis excepit omnib caeteris exadam sub peccati obliga¬
tione nascentibus. quod utiq peccatum diabolus seminauit. Hune
detmpnatorem redargue nuptiarum. qui sine peccato natum

Expanded text:
er unum, inquit, dominum Iesum salus uentura nationibus declaratur, qui solus potuit iustus esse, cum generatio omnis erraret, nisi natus ex uirgine, qui generationis obnoxiae priuilegio minime teneretur. \'ecce\', inquit, \'in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater mea\', dicit is qui iustus prae ceteris putabatur. quem igitur iam iustum dixerim nisi horum liberum urum, quem naturae communis vincula non teneant? Omnes sub peccato, ab Adam in omnes regnabat mors. Veniat solus justus in conspectu Dei, de quo jam non cum exceptione dicatur, Non peccavit in labiis suis ; sed, Peccatum non fecit » . Huic dic, si audes, quod diabolum fecerit hominum conditorem, qui utriusque sexus commixtione nascuntur; quandoquidem solum Christum, quia sit natus ex virgine, a vinculis obnoxiae generationis excepit, omnibus caeteris ex Adam sub peccati obligatione nascentibus; quod utique peccatum diabolus seminavit. Hunc damnatorem redargue nuptiarum, qui sine peccato natum
Abbreviated transcription (Latin):
exorreat eã quã dicit purgationẽ malorũ. id est &iam eos
qui hanc uitam in flagiciis & facinorib & sacrilegus atq
impietatib quã libet maximis finerunt. ipsũ &iã postremo
diabolũ atq angłos eius. quã uis postlongissima tẽpora pur¬
gatos atq liberatos regnodĩ luci que restitui. & rursus post¬
longissima tẽpora om̃s quiliberatisunt ad haec mala dendo
relabi & reuerti. & has uices alternantes beatitudinũ & mise¬
narũ rationalis creaturae sẽꝑ fuisse & semper fore. Dequa
uanissima impietate: aduersus philosophos aquibus ista
didicit origenes. in libris deciuitate di diligentissi me
disputaui

Expanded text:
exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum atque angelos ejus, quamvis post longissima tempora, purgatos atque liberatos regnolongissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices alternantes beatitudinum et miseriarum rationabilis creaturae semper fuisse, semper fore? de qua uanissima impietate aduersum philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de ciuitate dei diligenstissime disputaui
Abbreviated transcription (Latin):
timantes dõ sedebere seruire Alia quoq heretica docere
dicuntur & turpia: sed quȩ illa sint nec ipse cõmemorauit
epiphanius. nec uspiam potui repperire¬
CATHARO E qui se ipsos nsto nomine quasi ꝓpt̾ mundiciam
suꝑbissime atq odiosissime nominant. scđas nuptias nõm
admittunt: paenitentiã denegant nouatũ sectantes hereticũ
unde & iam nouaciani appellantur
ANGElici

Expanded text:
timantes Deo se debere servire. Alia quoque haeretica docere dicuntur et turpia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit Epiphanius, nec uspiam potui reperireCATHARI, qui se ipsos isto nomine, quasi propter munditiam, superbissime atque odiosissime nominant, secundas nuptias non admittunt, poenitentiam denegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellantur. ANGELICI
Abbreviated transcription (Latin):
dat. temptat meror. ut sternat. tẽptat trpͥus. ut extollae
Etquis explic& omĩa festinanter. quibus grauaturilus
super filios ad am: Hu iuseuidentia miseriae gentum
philosophos. nihil depeccato primi hominis siue scien¬
tes siue credentes compulit dicere. ob aliqua scelera
suscepta in uita superiore poenarũ luendarũ causa
nosesse natos. & animos nr̃os corruptibibus corporibus eo
supplicio quo & rusci predones captos affligere consueue¬
rant. tanquam uiuos cum mortuis esse conuinctos Apls
autem amputat opinionem qua creduntur singulae
animȩ pro meritis ante actȩ uitȩ. diuersis corporibus in¬
seri. Quid igitur restat. nisi ut causa istorum malori
sit. aut iniquitas uel impotentia dĩ. aut poena primi
ueterisq peccati : Sed quia nec in ustus nec impotens dsest
restat quod nonuis. sed cogeris confiteri quod graue iugi
super filios adam. adie exitus deuentre matris eorun

Expanded text:
dat; tentat moeror, ut sternat; tentat typhus, ut extollat. dat; tentat moeror, ut sternat; tentat typhus, ut extollat. Et quis explicet omnia festinanter, quibus gravatur jugum super filios Adam? Hujus evidentia miseriae gentium philosophos nihil de peccato primi hominis sive scientes, sive credentes, compulit dicere, ob aliqua scelera suscepta in vita superiore poenarum luendarum causa nos esse natos, et animos nostros corruptibilibus corporibus, eo supplicio quo Etrusci praedones captos affligere consueverant, tanquam vivos cum mortuis esse coujunctos. Apostolus autem amputat opinionem, qua creduntur singulae animae pro meritis ante actae vitae diversis corporibus inseri. Quid igitur restat, nisi ut causa istorum malorum sit aut iniquitas vel impotentia Dei, aut poena primi veterisque peccati? Sed quia nec injustus, nec impotens est Deus; restat quod non vis, sed cogeris confiteri, quod grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uel insensibus mẽbrorum. aliquid diabolũ condidisse:
Quid nobis obicis uanas ex orbitationes tuas: Non
aliquid diabolus quod ad naturam hominis pertin& con¬
didit. sed quod bene ds̃ condiderat: peccati persuasione
uolauit. ita ut illo uulnere quod factum est per duo¬
rum hominum liberũ arbitrium: totũ genus claudica¬
r& humanum. Ecce circumstat sensus tuos miseria
generis humani: Homo es. humani nihil abste alienũ
puta. & in his quȩ non pateris. compatere patientibus:
quamuis & ipse quantalib& terrena felicitate prepol¬
leas. nullũ sine bello intestino diem ducis. sitamen
quod profiteris implere conaris: Sed in his quȩ memi¬
nisse iam non potes: Paruulos intuere. quot & quanta
mala paciantur. Inquibus uanitatibus. cruciatibus.
erroribus. terroribus crescant. Deinde iam grandes
&iam dõ seruientes tẽptat error ut decipiat. Temptat
labor aut dolor ut frangat. Temptat libido. ut accen¬

Expanded text:
vel in sensibus membrorum aliquid diabolum condidisse. vel in sensibus membrorum aliquid diabolum condidisse. » Quid nobis objicis vanas exorbitationes tuas? Non aliquid diabolus quod ad naturam hominis pertinet condidit: sed quod Deus bene condiderat, peccati persuasione violavit; ita ut illo vulnere quod factum est per duorum hominum liberum arbitrium, totum genus claudicaret humanum. Ecce circumstat sensus tuos miseria generis humani. Homo es, humani nihil abs te alienum puta ; et in iis quae non pateris, compatere patientibus. Quamvis et ipse, quantalibet terrena felicitate praepolleas, nullum sine bello intestino diem ducis: si tamen quod profiteris implere conaris. Sed in iis quae meminisse jam non potes, parvulos intuere, quot et quanta mala patiantur, in quibus vanitatibus, cruciatibus, erroribus, terroribus crescant. Deinde jam grandes, etiam Deo servientes tentat error, ut decipiat; tentat labor aut dolor, ut frangat; tentat libido, ut accen
Abbreviated transcription (Latin):
adam. Uocem tuam audiui deambulantis in paradiss
& timui quia nudus sum. Illud manifesta confuso
istud occulta conscientia. qua delinquente intrinsecus ac¬
adit manifesta confusio. Illud ergo fecit pudor. hoc timor
hulud erubescenda concupiscentia. hoc punienda conscien¬
tia: dementiae scilic& similis: quando eum qui cordis
cernebat interna. corporis occultatione fugiebat. Quid
est autem quod ait dñs. quis nunciauit tibi quia nudus
es. nisi deligno dequo preceperam tibi nemanducares. man¬
ducasti. Quid est gustato cibo prohibito nuditas indi¬
cata. nisi peccato nudatum quod grã contegebat.
Gra quippe dĩ magna ibi erat. ubi terrenũ & animale
corpus. bestialẽ libidinẽ non habebat. Qui ergo uesti¬
tus grã. non habebat innudo corpore quod puder&.
spoliatus gr̃a. sensit quod operire deber& Fugienda
inquis opinio est. quȩ putat uel in menbris hominum.

Expanded text:
Adam: Vocem tuam audivi deambulantis in paradiso, Adam: Vocem tuam audivi deambulantis in paradiso, et timui, quia nudus sum. Illud manifesta confusio, istud occulta conscientia, qua delinquente intrinsecus accidit manifesta confusio: illud ergo fecit pudor, hoc timor; illud erubescenda concupiscentia, hoc punienda conscientia; dementi scilicet similis, quando eum qui cordis cernebat interna, corporis occultatione fugiebat. Quid est autem quod ait Dominus, Quis nuntiavit tibi quia nudus es, nisi de ligno de quo praeceperam tibi ne manducares, manducasti ? Quid est gustato cibo prohibito nuditas indicata, nisi peccato nudatum quod gratia contegebat? Gratia quippe Dei magna ibi erat, ubi terrenum et animale corpus bestialem libidinem non habebat. Qui ergo vestitus gratia non habebat in nudo corpore quod puderet, spoliatus gratia sensit quod operire deberet. 83. « Fugienda, » inquis, « opinio est, quae putat vel in membris hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
antis. an libido inqua est poena peccantis. Nã &lan
nunc quod ds̃ ibi facit honestum est: quod origo con¬
trahit in honestum: & tamen ne sint scissurȩ in comi¬
re. contributum est diuinitus sensui naturali. ut y
inuicem sollicita sint membra: & quod dehonesta¬
uit concupiscentia. contegat uerecundia. Sed dicis
Cur audita dĩ uoce deambulantis inparadiso abscon¬
derunt se adam & mulier eius. cum peritomata illa
niendo quod dicas: nec attendis quo d animo tre¬
pidante a facie dñi abstrusiora latibula quȩsierit
Illa uero lumbis circumposita tegmina. motum quibi
sentiebatur erubescendo uelarunt. Sicum nudi essentĩ
confundebantur. restat ut confusione se texerint: confusio¬
nem inhonestatis esse non dubium. Idõq ibi dictum est
nudi erant & non confundebantur : ut appareat conful¬
one factum. quod postea pudenda texerunt. Hic aut̃
ubi se absconderunt in medio ligni para disi: respondit

Expanded text:
antis; an libido, in qua est poena peccantis? Nam etiam antis; an libido, in qua est poena peccantis? Nam etiam nunc quod Deus ibi facit, honestum est: quod origo contrahit, inhonestum. Et tamen ne sint scissurae in corpore, contributum est divinitus sensui naturali, ut pro invicem sollicita sint membra: et quod dehonestavit concupiscentia, contegat verecundia. 82. Sed dicis, « Cur audita voce Dei deambulantis in paradiso absconderunt se Adam et mulier ejus, cum perizomata illa niendo quod dicas; nec attendis, quod animo trepidante a facie Domini, abstrusiora latibula quaesierunt? Illa vero lumbis circumposita tegmina, motum qui ibi sentiebatur erubescendo velarunt. Si cum nudi essent, non confundebantur; restat ut confusione se texerint. Confusionem inhonestatis esse, non dubium. Ideoque ibi dictum est, Nudi erant, et non confundebantur : ut appareat confusione factum, quod postea pudenda texerunt. Hic autem ubi se absconderunt in medio ligni paradisi, respondit
Abbreviated transcription (Latin):
defit consequens ut ante peccatum in ertes: peccato
altem factos credas esse sollertes. Quam porro multis
inaniter dictis. quasi eleganter. acuteq concludis di¬
cens Nonigitur quia peccauerant genitalia. uel dia¬
bolica uel inhonesta fecerunt : sȩd quia pauitab ant
inea qua primum fuerant. honestate permanentia
nembra texerunt Ad quod respondeo diabolica
quidem membra non esse. quantum ad eorũ substantu
figuram. qualitatemq pertin&. quam condidit dsdu
si eadem membra inqua prius fuerant honestate mant¬
runt. cur ea dixit apłs inhonesta. Bene quod ipsees¬
fessus es illa membra fuisse prius honesta. Non enim
aliud posses: nisi blasphema opinione sentire. Quae
igitur ds̃ honesta fecerat. dixit apłs inhonesta: Cai¬
sam requiro. Si hoc non peccato factum est. unde factu
est. Quis honesta dĩ opera dehonestauit. ut ea in hons¬
ta sc̃s apłs dicer&. utrum habitudo inqua est sollercia es¬

Expanded text:
de fit consequens ut ante peccatum inertes, peccato de fit consequens ut ante peccatum inertes, peccato autem factos credas esse solertes. Quam porro multis inaniter dictis quasi eleganter acuteque concludis dicens, « Non igitur quia peccaverant, genitalia vel diabolica vel inhonesta fecerunt; sed quia pavitabant, in ea qua primum fuerant honestate permanentia membra texerunt! » Ad quod respondeo, diabolica quidem membra non esse, quantum ad eorum substantiam, figuram, qualitatemque pertinet, quam condidit Deus: sed si eadem membra in qua prius fuerant honestate manserunt, cur ea dixit Apostolus inhonesta? Bene quod ipse confessus es, illa membra fuisse prius honesta: non enim aliud posses nisi blasphema opinione sentire. Quae igitur Deus honesta fecerat, dixit Apostolus inhonesta. Causam requiro: si hoc non peccato factum est, unde factum est? Quis honesta Dei opera dehonestavit, ut ea inhonesta sanctus Apostolus diceret? Utrum habitudo, in qua est solertia cre
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a grecus hab& ErCHNaiona. Unde manifestum est
ila quȩ aschemona dicta sunt inhonesta esse: quam uis
& nulla grecorum consideratione uerborum . eo ipse de¬
biusti admoneri: inhonesta esse illa quȩ habundanti¬
orem honestatem habent uelaminis. quando ea quae
hoc non opus habent. honesta sunt icta. Quid est enĩ
quȩ autem honesta sunt nr̃a: Non opus habent nisi
illã in honesta sunt. quȩ opus habent: honesta ergo
adhibetur inhonestis. cum rationalis naturae sensu.
ipso uerecund ante uelantur . Eorum quippe honestas
& honor est uelamentum tanto habundantius. quan¬
tomagis inhonesta sunt. Quod profecto non dicer&
apłs: si corpus tale describer&. quale habebant homi¬
nes quando nudi erant. & non confundebantur. Uide
igitur quam impudenter idõ dicas homines fuisse pri¬
mitus nudos. quia ad sollerciae humanae operam.
ut se tegerent pertinebat. quȩ nondũ in illis fuit. Un¬

Expanded text:
nostra, graecus habet εὐσχήμονα. Unde manifestum est nostra, graecus habet εὐσχήμονα. Unde manifestum est illa quae ἀσχήμονα dicta sunt, inhonesta esse. Quamvis et nulla graecorum consideratione verborum eo ipso debuisti admoneri, inhonesta esse illa quae abundantiorem honestatem habent velaminis; quando ea quae hoc opus non habent, honesta sunt dicta. Quid est enim, Quae autem honesta sunt nostra, non opus habent; nisi, Illa inhonesta sunt, quae opus habent? Honestas ergo adhibetur inhonestis, cum rationalis naturae sensu ipso verecundante velantur. Eorum quippe honestas et honor est velamentum, tanto abundantius, quanto magis inhonesta sunt. Quod profecto non diceret Apostolus, si corpus tale describeret, quale habebant homines, quando nudi erant et non confundebantur. 81. Vide igitur quam impudenter « ideo » dicas « homines fuisse primitus nudos, quia ad solertiae humanae operam ut se tegerent pertinebat, quae nondum in illis fuit. » Un
Abbreviated transcription (Latin):
apłm dixisse legisti. uerecundiora nr̃a. Si autẽ legisses
inhonesta nr̃a. nullomodo utiq hoc testimoniũ poner
auderes : Nullomodo enim ds̃ & hoc quod est peiusant
peccatum aliquid facer& in membris humani corpons
inhonestum. Disce ergo quod nescis: quia diligenter
quȩrere noliusti. Inhonesta dixit apłs. sed non nulli
interpretes in quibus & iste est. quantũ arbitror quẽ
legisti. credo uerecundati. uerecundiora dixeriuls
quȩ ille dixit inhonesta: quod probatur ex uerbil
in ipso codice scriptis. unde ista uerba a postolica
ganstulisti. Quod enim abste positum est uerecundiora.
ingreco legitur acin aiona. Quod autem sequitur maio¬
enhonestatem habert. ingreco est eyc kn aio crnen quod
integre interpretatum est honestatem. Unde apparce illa
quȩ ascemona dicta sunt in honesta latine appellari.
Postremo quod ad iunctum est quȩ autem sunt honesta

Expanded text:
Apostolum dixisse legisti, verecundiora nostra. Si autem legisses, Apostolum dixisse legisti, verecundiora nostra. Si autem legisses, inhonesta nostra, nullo modo utique hoc testimonium ponere auderes. Nullo modo enim Deus, et, hoc quod est pejus, ante peccatum, aliquid faceret in membris humani corporis inhonestum. Disce ergo quod nescis, quia diligenter quaerere noluisti. Inhonesta dixit Apostolus, sed nonnulli interpretes, in quibus et iste est, quantum arbitror, quem legisti, credo verecundati verecundiora dixerunt, quae ille dixit inhonesta: quod probatur ex verbis in ipso codice scriptis, unde ista verba apostolica transtulisti. Quod enim abs te positum est verecundiora, in graeco legitur ἀσχήμονα. Quod autem sequitur, majorem honestatem habent, in graeco est εὐσχημοσύνην, quod integre interpretatum est, honestatem. Unde apparet illa quae ἀσχήμονα dicta sunt, inhonesta latine appellari. Postremo quod adjunctum est, quae autem sunt honesta
Abbreviated transcription (Latin):
debat enuntiare preconem. Quando istuc ita esset nis
quȩ illi fecerat honesta condendo. nos fecissemus in ho¬
nesta peccando. Inde subiuingis dehacre apłicum
testimonium. quod ita scriptum esse cõmemoras Oulto
enim magis quȩ uidentur infirma esse corporis nr̃i. hacc
necessaria sunt: & quȩ putamũs in honorabiliora esse men¬
bra corporis. his honorem habundantiorem circumdamꝰ:
Etquȩ uerecunda sunt nr̃a. maiorẽ honestatẽ habem:
Quae autem sunt honesta nr̃a. nullo egent: sed dsti
perauit corpusci cui deerat habundantiorem dato hon¬
rem. ut non sit scissura incorpore. sed ẽadẽ ipsa prõse
in uicem cogitent membra. Quibus dictis: tanquã iuca
exclamas. Enuerum intellectorem operis dĩ . En fidelemn
sapientiae eius predicatorẽ. Uerecundiora inquit nr̃a.
maiore honestate conteguntur. Ad hoc certe unum
uerbum totã causã tuã religandam putasti: quod

Expanded text:
debat enuntiare praeconem, Quando istud ita esset, nisi debat enuntiare praeconem, Quando istud ita esset, nisi quae ille fecerat honesta condendo, nos fecissemus inhonesta peccando? 80. Inde subjungis de hac re apostolicum testimonium, quod ita scriptum esse commemoras: Multo enim magis quae videntur infirma esse corporis nostri, haec necessaria sunt: et quae putamus inhonorabiliora esse membra corporis, his honorem abundantiorem circumdamus; et quae verecunda sunt nostra, majorem honestatem habent: quae autem sunt honesta nostra, nullo egent; sed Deus temperavit corpus, ei cui deerat abundantiore dato honore, ut non sit scissura in corpore, sed eadem ipsa pro se invicem cogitent membra . Quibus dictis tanquam victor exclamas: « En verum intellectorem operis Dei, en fidelem sapientiae ejus praedicatorem. Verecundiora, inquit, nostra majore honestate conteguntur. » Ad hoc certe unum verbum totam causam tuam religandam putasti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i. haec necessaria sunt. & cetera quȩ pro nobis ipse
posuisti. Sed opere precium est considerare: quomodo
eo ueneris ut hȩc diceres . Iam igitur inquis tempus est
ut ostendamamus extra naturae testimonium. & iam
aliqua auctoritate legis.sic nr̃a membra fuisse formata:
ut alia uerecundia. alia libertate gauderent. Ad
quod confirmandũ inquis: gentium citetur magister.
qui scribens ad chorintios ait. Corpus nr̃m non est
unum membrum: sed multa deinde cũ apłica uerba
subtexeres. quibus ille mirifice explicauit unitatem
consensumq membrorum: & quia pauca inquis toti¬
us corporis membra nominauerat. atq pro sua
honestate genitalia loca directe appellare nolebat.
Nonne his uerbis tuis. te ipse redarguis.: Honestas ero
erat non appellare directe: quod ds̃ facere dignatus
est recte. Et quod creare non pudueit ipsũ uidicem.: pu¬

Expanded text:
ris nostri, haec necessaria sunt: et caetera quae pro nobis ipse ris nostri, haec necessaria sunt: et caetera quae pro nobis ipse posuisti. Sed operae pretium est considerare, quomodo eo veneris, ut haec diceres. « Jam igitur, » inquis, « tempus est ut ostendamus extra naturae testimonium etiam aliqua auctoritate legis, sic nostra membra fuisse formata, ut alia verecundia, alia libertate gauderent. Ad quod confirmandum, » inquis, « Gentium citetur Magister, qui scribens ad Corinthios ait, Corpus nostrum non est unum membrum, sed multa. » Deinde, cum apostolica verba subnecteres, quibus ille mirifice explicavit unitatem consensumque membrorum: « Et quia pauca, » inquis, « totius corporis membra nominaverat, atque pro sua honestate genitalia loca directe appellare nolebat. » Nonne his verbis tuis te ipse redarguis? Honestas ergo erat non appellare directe, quod Deus facere dignatus est recte; et quod creare non puduerat ipsum judicem, pu
Abbreviated transcription (Latin):
necabantur. quorum corpora uiua cum mortuis. aduersa
ad uersis accõmodata. quam aptissi me colligabantur:
sic nrõs animos cum corporibus copulatos. ut uiuos cũ
mortuis esse coniunctos. Nonne. qui ista senserunt multo
quam tu melius graue iugum super filios adam. & dĩ
potentiam iusticiamq uiderunt. Ꝙiam si grãm quȩ
per mediatorem liberandis hominibus concessa est non
uiderunt. Ecce ego inueni quod tibi de illis gentilium
philosophorum litteris poss& iuire preponi. te insti¬
gante. qui de illis nichil tale inuenire potiusti: & ut
uid quod de apłi testimonio prote esse existimas
quod est contra te. Et membra nr̃a quȩ utiq ante
peccatũ nuda erant. neç confundebant eos quibus inerant
pudenda fuisse asseris: nesciens quid loquaris : Ego enim
debui ad hibere testimonium. quod ipse ad hibuisti: ubi
ait apłs. multomagis quȩ uidentur infirma esse corpo¬

Expanded text:
necabantur, quorum corpora viva cum mortuis, adversa necabantur, quorum corpora viva cum mortuis, adversa adversis accommodata, quam aptissime colligabantur; sic nostros animos cum corporibus copulatos, ut vivos cum mortuis esse conjunctos. » Nonne qui ista senserunt, multo quam tu melius grave jugum super filios Adam et Dei potentiam justitiamque viderunt, etiamsi gratiam, quae per Mediatorem liberandis hominibus concessa est, non viderunt? Ecce ego inveni quod tibi de illis gentilium philosophorum litteris possit jure praeponi, te instigante, qui de illis nihil tale invenire potuisti, et ut i. CAPUT XVI. 79. Quid, quod de Apostoli testimonio pro te esse existimas, quod est contra te; et membra nostra, quae utique ante peccatum nuda erant, nec confundebant eos quibus inerant, pudenda fuisse asseris, nesciens quid loquaris? Ego enim debui adhibere testimonium, quod ipse adhibuisti, ubi ait Apostolus, Multo magis quae videntur infirma esse corpo