comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Heliachim autẽ p̃positũ domꝰ & fobnam seribam. & sones
de sacerdotib misit cooꝑtossaccis adisaiam ꝓpħam fila
amos. Hic quia ipse isaias de se scribebat historiam ñse
appellauit ꝓpħam. s filium ꝓpħe. Ibi uͦ quia altererat
scriptor historiȩ. ipsum scribit ꝓpħam. Quod quidẽ &
de matheo euangłista legimꝰ. qd̾ ipse matheus se dixert
puplicanum. alii uͦ euangłistȩ nom̃ puplicani tacueriti
& apostolicam tantũ posuerint dignitatẽ. && qđ in amit¬
tionib apostoloꝵ apud se scd̃us. apud alios pͥmus sit.
Drxeruntq inquit ad eũ. Hec dicit ez echias. Non rexi na
timens nom̃ imꝑii. Dies tribulationis est & correptionis
& blasphemie. Dies hec tribulationis nostrȩ correpnons
di blasphemiȩ hostium. Ponitq similitudinẽ parturen¬

Expanded text:
epositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus misit coopertos saccis ad Isaiam prophetam filium Amos . Hic quia ipse de se Isaias scribebat historiam, non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: ibi vero quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo Evangelista legimus, quod ipse Matthaeus se dixerit publicanum : alii vero Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; et quod in conjunctionibus Apostolorum, apud se secundus, apud alios primus sit. Dixeruntque, inquit, ad eum: Haec dicit Ezechias, non rex, non tumens nomine imperii: Dies tribulationis, et corruptionis, et blasphemiae dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemi
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos iudaice. in aurib popłi qui t̃ suꝑ murũ. Et dix̃
ad eos rapsaces. Numquid ad dnm̃ tuũ. & ad te misit
me dommꝰ meus ut loquerer omã uerba ista. & ñ ponꝰ
ad uiros qui sedent in muro ut comodent stercora sua
& bibant urinam peclũ suoꝵ uobiscũ. & stetit rapsa¬
cs &clamaiit uoce magna iudaice. & dixit. Audire
uerba regis magni. regis assyrioꝵ. Hec dicit rex. Non
seducat uos etechias quia ñ poterit euertere uos. & non
uobis tribuat ficdutiam. exechias suꝑ dño dicens. eru¬
ens libaint uos dñs. ñ dabit̾ ciuitas ista mmanu regis
assyrioꝵ. Nolite audire et echiam. Nec enĩ ditit

Expanded text:
ad nos Judaice in auribus populi, qui est super murum. Et dixit ad nos Judaice in auribus populi, qui est super murum. Et dixit ad eos Rabsaces: Numquid ad domimum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer omnia verba ista; et non potius ad viros, qui sedent itit Rabsaces, et clamavit voce magna Judaice, et dixit: Audite verba regis magni regis Assyriorum. Haec dicit rex: Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos. Et non vobis tribuat fiduciam Ezechias super Domino, dicens: Eruens liberabit nos Dominus: non dabitur civitas ista in manu regis As
Abbreviated transcription (Latin):
tate huc uenire ñ poteram. Cum autẽ uenerim et mul¬
iasceꝑim ciuitates. et pars hierłm maneat in tacta. ma¬
nifestum ẽ me eiꝰ uoluntate uenisse. Legi in cuiꝰdam com¬
mentario cundem esse sennacherib qui samariã ceꝑit.
qd omĩno falsum ẽ. Sacra enim narrat historia. pmũ sul
regem assyrioꝵ sub manaem rege ifrł uastasse decẽ trib
sd̾m thelgeth. falneser. sub facee filio romeliȩ regẽ isrł
uenisse samariam. tertiũ sal manassar sub osee rege isrł
totaꝰ cepisse samariam. quartũ fuisse sergon. qi expug¬
nauit atotum. quintũ asseraddon qui trans latũ isrł sa¬
maritanos in t̾rã iudeam custodes miserit. sextum sen¬¬
nacherib. qui sub erechia rege uide capta lachis & cet̾is
eundẽ multis putant nominib appellari. Et dixxit
heliacdm . & sobna & ioahȩ ad rapsacen. Loquere ad¬
seruos tuos fura lingua. in telligimꝰ em̃. Neloquaris

Expanded text:
tate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram Judaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris eumdem multis putant nominibus appellari. Et dixit Eliacim et Sobna et Joahe ad Raservos tuos Syra lingua: intelligimus enim: Ne loquaris
Abbreviated transcription (Latin):
in dño do nr̃o confilimꝰ. uerũ ẽ. S rarsũ ungl
mendatiũ ueritati. qđ abstulerit ezechias era
ad orare in herlm̃ ubi erat templũ eiꝰ. quã qus
legamis pessima consuetudine in montib collib q eaxstruc.¬
ꝑ um altari. popłm̃ dõ uictimas immolasse. Qđq paucitatẽ
a sesoꝵ uolens ostendere equos duo mlia pollicet᷑. quoꝵ ete¬
qus ascensores pͥbere non possit. Non de in becillitate uenit
popłi ndeoꝵ qui equitandi carebat seientia. s de obseruati¬
one mancdatoꝵ d̾i. qui ꝑ moysen suꝑ rege p̃ceꝑat. ifrł ñ mul
aplicabit sibi equos. & uxores plurimas non habebit. Sin aut᷑
ne inquit seruũ sennacherib qui sum minimꝰ famuloꝵ eius
non uales sustinere. quomodo tantã regis potentiã sustine¬
bs. Adid autẽ quod dixerat si responderis mͥ in dño dõ
confidimꝰ. callide prudent᷑q respondit se non sua uolunta¬
te s dm̃ uenisse p̾ceptis. Oñs dixit ad me ascende suꝑ t̃rã

Expanded text:
ino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod abstulerit Ezechias excelsa adorari in Jerusalem, ubi erat Templum ejus: quamquam legamus pessima consuetudine, in montibus collibusque exstructo jam altari, populum Deo victimas immolasse. Quodque paucitatem obsessorum volens ostendere, equorum duo millia pollicetur, quorum Ezechias ascensores praebere non possit, non de imbecillitate venit populi Judaeorum qui equitandi carebat scientia: sed observatione mandatorum Dei, qui per Moysen super rege praeceperat Israelplicaret sibi equos: et uxores plurimas non habebit . Sin autem me, inquit, servum Sennacherib, qui sum minimus famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixerat: Si responderis mihi in Domino Deo confidimus, callide prudenterque respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. Dominus dixit ad me: Ascende super
Abbreviated transcription (Latin):
nsuallis implebrt᷑. & erunt praua in directa. et
isperam campos. Et apparebit gła dñi & uide¬
bis om̃is caro salutare d̾i. quia dñs locutꝰ ẽ.: Huiꝰ
uouis memores scribȩ & pharisei et pͥncipes iudeoꝵ
u audissent ioħem in solitudine p̃dicare baptismũ
tspondiss& nichil horũ se ee̾. rurs int̾rogant. Dic
snobis quis es ut responsũ demus his qui misert
ius. quid dicis de te. atq ille respondit. Ego uox
mantis in deserto. parate uiã dñi sic̃ dicit isaias
ha. In quo animadũ tendũ. qd̾ recte iue dñi et

Expanded text:
llis humiliabitur; et erunt prava in directa, et aspera in campos. Et apparebit gloria Domini: et videbit omnis caro salutare Dei, quia Dominus locutus est. Hujus vocis memores Scribae et Pharisaei et principes Judaeorum, cum audissent Joannem in solitudine praedicare baptismum respondisset nihil se horum esse, rursus interrogant: Dic ergo nobis, quis es? ut responsum demus his qui miserunt nos. Quid dicis de te? Atque ille respondit: Ego sum vox clamantis in deserto: parate viam Domini; sicut dixit Isaias Propheta . In quo anima
Abbreviated transcription (Latin):
huisoemodi libris. & danel insuo uolumine loquit᷑.
uidiciũ sedit & libri aꝑti sunt in quib descripta erant
oꝑa singuloꝵ. Stellas autẽ pleriq arbitrant᷑. iuxta apo¬
calipsim ioħis & illud quod alibi scriptũ ẽ Stellȩ uni¬
ũse ardentes soluent᷑: & cęlũ & t̾rã transibunt. & p̃terit

Expanded text:
hujuscemodi libris Daniel in suo volumine loquitur: hujuscemodi libris Daniel in suo volumine loquitur: Judicium sedit, et libri aperti sunt , in quibus descripta erant opera singulorum. Stellas autem cadere plerique arbitrantur, juxta Apocalypsim Joannis . et illud quod alibi scriptum est: Stellae universae arde
Abbreviated transcription (Latin):
scentiũ in altũ ascendẽ faciat: significans peccata om̃iũ
nationũ ita utsani ẽ earũ & spurcitia & sangiune montes
repleant᷑ sublimesque urtutes & angłi qui singulis gen¬
tib p̃sidebant. Et tabescebat om̃is militia uł fortitudo
cȩlorũ replicent᷑ siue complicent᷑ cȩli sic̃ lib̾. & om̃is mi¬
litia exercitꝰ eorum. atq ut lxx transtulert᷑ stellȩ de-¬
fluant insimuilitudinẽ foliorũ quȩ ad ꝓpinquante frigore
arentia atq contracta deuinea & ficu defluunt. Quod
quidem & saluator loquit᷑ in euangło stellȩ cadent de
celo & uirtutes celoꝵ mouebunt᷑. et ume apperibit sig¬
num filii hominis incęlo. Et hoc considerandum qd̵
non dicat interire celos s replicari. siue conplicari
quasi librum. ut post quã om̃a peccata aꝑta fuerint
et relecta. conplicent̃ qui pͥus aꝑtafuerant. ut ne¬
quaquam ultra seribant᷑ in eis delicta multoꝵ. De

Expanded text:
scentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium scentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium nationum: ita ut sanie earum et spurcitia, ac sanguine montes repleantur: sublimes quaequae virtutes et Angeli, qui singulis gentibus praesidebant; et tabescat omnis militia vel fortitudo coelorum: replicentur, sive complicentur coeli sicut liber, et omnis militia et exercitus eorum, atque ut LXX transtulerunt, et stellae defluant, in similitudinem foliorum, quae, appropinquante frigore, arentia atque contracta de vinea et ficu defluunt. Quod quidem et Salvator loquitur in Evangelio: Stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, et tunc apparebit signum Filii hominis in coelo . Et hoc considerandum, quod non dicat interire coelos, sed replicari, sive complicari, quasi librum, ut postquam omnia peccata aperta fuerint et relecta, complicentur qui prius aperti fuerant, ut nequaquam ultra scribantur in eis delicta multorum. De
Abbreviated transcription (Latin):
desanguie agnoꝵ & hyrooꝵ. de sanguine melullatoꝵ ari.¬
etum. Uictima enim dñi in bosra. & in terfectio magna
intra edom. Et descendent unicornes cum eis. & thauricũ
petentibus. In ebriabit᷑ t̾ra sangnine eoꝵ. & humus eoꝵ
adipe pnrguium. Post euersionẽ inerłm & naufragiũ
pondam polidissime naus. p̃damq om̃is suppellectilis
illius deint̾itu dicit᷑ omium nationũ. & de consummatio¬
ne mundi quȩ est in die fut᷑a iudicii. Unde om̃s popłĩ
illius. tam quȩ habitant᷑ loca. quam que in habitabi¬
lia sunt nimietate frigoris & caloris iubent᷑ audire. &
⁊quȩ uent̾a sunt cũ om̃i mentis tremore cognoscere.
Indignatio enĩ dñ nequaquam suꝑ unã gentẽ udȩã.
et asfyrios atq chaldeos. egyptios& moabitas. amma-¬
nitas xphilisteos. s contra om̃s gentes & suꝑ imniu̾sam
militiam. siue ut bex transtulerunt numer ũ earũ
uentura describit᷑ quȩ int̾ficiat eas & fetorẽ corporũ putre¬

Expanded text:
orum, de sanguine medullatorum arietum; victima enim Domini in Bosra: et interfectio magna in terra Edom. Et descendent unicornes cum eis, et tauri cum potentibus. Inebriabitur terra sanguine eorum, et humus eorum adipe pinguium. Post eversionem Jerusalem et naufragium quondam solidissimae navis, praedamque omnis supellectilis illius, de interitu omnium dicitur nationum, 441 et de consummatione mundi, quae est in die futura judicii. Unde omnes gentesejus, tam quae habitantur loca, quam quae inhabitabilia sunt nimietate frigoris et caloris, jubentur audire, et quae ventura sunt cum omni mentis tremore cognoscere. Indignatio enim Domini nequaquam super unam gentem Judaeam, et Assyrios atque Chaldaeos, Aegyptios, Moabitas, et Ammonitas, et Philisthaeos: sed et contra omnes gentes, et super universam militiam, sive ut LXX transtulerunt, numerum earum. ventura describitur, quae interficiat eas, et fetorem corporum putre
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. & sp̃s eius ipse congregauit ea. et ipse misit eis sort̃ e
eam: ingeneratione & generationẽ habitabunt inea liti
autẽ ex eo qđ dr̃ dies ultionis dñi annꝰ retriburionis uidicisu
unx me. euangłixare paurib: misit me: p̃dicare captasi
missionẽ. et cecis ut uideant. Uocare anniu dnĩ acceptdla
& diem retributionis do nr̃o. Consolare om̃s lugentda
Acpost hoc post generalem totius oibis consummanionꝰ rei
scripturã ad hierłm cui illo tempore loquebat᷑ & uastima
eiꝰ pleno sermone describit. Quod scilic& post quã utp
romane obsidionis ad uenerit. pice& sulphure & fhara
ardentib om̃ã conpleant᷑. & fumꝰ illuis maneat inetia
habitentq ibi honoerotalus &eritius & ibis & corus. qsi

Expanded text:
davit, et spiritus ejus, ipse congregavit ea. Et ipse misit eis Al. eieam: in generatione et generationem habitabunt in ea. Hebraei, autem ex eo quod dicitur, dies ultionis Domini annus retributionum judicii dicare captivis remissionem, et caecis ut videant, vocare annum Domini acceptabilem, et diem retributionis Deo nostro: consolari omnes lugentes, et darac per hoc post generalem totius orbis consummationem reverti Scripturam ad Jerusalem, cui illo tempore loquebatur, et vastitatem ejus pleno sermone describi: quod scilicet postquam tempus Romanae obsidionis advenerit, pice et sulphure et flammis ardentibus omnia compleantur, et fumus illius maneat in aeternum, habitentque ibi onocrot
Abbreviated transcription (Latin):
ad quȩ ꝓcedebat sapient᷑ se agebat. Rebellauit
autẽ contra regem assyrioꝵ. & ñ seruiunt ei. In
cinꝰ sexto anno imꝑni salmanassar rex assyrioꝵ ce¬
pit samariã. & decẽ trib quȩ appellabant᷑ frł.
& transtulit eas inassyrios. collocauitq in aulam
& apor fluiuis gotã. in cuntate medoꝵ. Post amnios
autẽ uis. id ẽ quarto decimo anno ezechnę. rex
assyrioꝵ sennacherib in gressus iudam. & obse¬
dit ciuitates eiꝰ munitas. uolens eas capere. Cũq
obsiderce lachis. misit ad eũ erechias nuntios
dicens. Peccaui recede ame. & omẽ quod inpo¬
sueris mihi faciã. Cumq trecenta talenta ar.¬
genti. & triginta ari ad regis imꝑiũ ꝑsoluissa
fractis unuis templi dni & lamminis eiꝰ de trac¬
tis quas ipse ad fixerat. misit rex assyrioꝵ thar¬
tam & rapsacen de lachis ad regẽ ezechiã cum
manai ualida herłm. Suicũ ascendissent ue
tum piscmȩ suꝑioris quȩ ẽ inuia agrifullonis. uo¬

Expanded text:
quae procedebat, sapienter se agebat . Rebellavit autem contra regem Assyriorum, et non servivit ei: in cujus sexto anno imperii, Salmanasar rex Assyriorum cepit Samariam, et decem tribus quae appellabantur Israel; et transtulit eas in Assyrios, collocavitque in Hala et Habor fluviis Gozan, in civitatibus Medorum . Post annos autem septem, id est, quarto decimo anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Cumque trecenta talenta argenti, et triginta auri ad regis imperium persolvisset, fractis januis Templi Domini, et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Thartan et Rabsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem: qui cum ascendistum piscinae superioris, quae est in via agri Fullonis, vo
Abbreviated transcription (Latin):
alias. nunc quod cepimꝰ exequam. Undecimꝰ inisaiã
liber o uirgo eustochium. quia magnã partẽ his¬
torie disserturꝰ ẽ. facilior erit in pͥncipiis. & usq du
as su partes & reliqua similimore dicta sunt. &¬
sic stu dendum breuitati. ut nullũ damnũ fiat in¬

Expanded text:
alias: nunc quod coepimus exequamur. Undecimus in Isaiam alias: nunc quod coepimus exequamur. Undecimus in Isaiam liber, o virgo Christi Eustochium, quia magnam partem historiae disserturus est, facilior erit in principiis, et usque ad duas sui partes, reliqua simili more dictanda sunt: et sic studendum brevitati, ut nullum damnum fiat in
Abbreviated transcription (Latin):
respicere. ut uiderer alios condemnare. Et certe sitan¬
ti & tam eruditi uiri fastidiosis lectorib displicent. qͥd
de me facturi erunt qui ꝓ temutate in genioli in uidoꝵ
morsib pateo. Sin autem supra dictos uiros magistros
eccłȩ nominaui. illud intelligant me non om̃ium ꝓbari
fidem. qui certe int̾se contrarii sunt. s ad distinctionẽ
iosephi. porphiriiq chixisse. qui de hac questione plu¬
rima disputarunt. Quod si in expositione statuȩ pe¬
dumq eiꝰ & digitoꝵ diserepantia. ferrũ & testã suꝑ
romano regno int̾p̃tatꝰ sum. quod pͥmũ forte de ibe.¬
Neq enim sic ad ulanctũ est pͥncipib ut scãrũ scrip¬
tiirarum ueritas negligat᷑. nec generalis disputatio
uniꝰ ꝑsone iniuria ẽ. Quȩ cũ benigno meoꝵ studio
caueret᷑. dĩ iudicio repente sublata ẽ. ut amicoꝵ in
me studia. emuloꝵ insidiȩ monstrarent᷑. S hȩc

Expanded text:
recipere, ut viderer alios condemnare. Et certe si tanrecipere, ut viderer alios condemnare. Et certe si tanti et tam eruditi viri fastidiosis lectoribus displicent, quid de me facturi erant, qui pro tenuitate ingenioli invidorum morsibus pateo? Sin autem supradictos viros, magistros Ecclesiae nominavi, illud intelligant, me non omnium probare fidem, qui certe inter se contrarii sunt; sed ad distinctionem Josephi, Porphyriique dixisse, qui de hac quaestione plurima disputarunt. Quod si in expositione statuae pedumque ejus, et digitorum discrepantia, ferrum et testam super Romano regno interpretatus sum, quod primum forte, dein imbeophetae. Neque enim sic adulandum est principibus, ut sanctarum Scripturarum veritas negligatur, nec generalis disputatio unius personae injuria est. Quae cum benigno meorum studio caveretur, Dei judicio repente sublata est: ut amicorum in me studia, et aemulorum insidiae monstrarentur. Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
immo in posũbile est placere om̃ib. nec
tanta iultuum quanta sententiarũ di¬
ũsitas est. in explanatione duodeci ꝓ-¬
phetarum longior. quib dam usus sum
quam oportuit. & ob hanc casam in cõm̃ta.¬
T breuitati studui ꝓpt̾ ultimã & pene ultimam
usionem. Inquib me necesse fuit ꝓ obscuritatis magnitudi-¬
ne sermonẽ tendere. p̃cipue quȩ in expositione septẽ & sexa¬
gnta duarũ & uniꝰ ebdomadarũ. in quib disserendis quid
asricanꝰ tempoꝵ sriptor. quid origenis. cesariensis eusebius.
clemens quoq alexandrmȩ eccłȩ presbit̃. & apolliaris lao.¬
dicenus hyppolitusq & hebrei. & ttullianꝰ senserint. bre¬
ut̃ comp̾hendi. lectoris arbitrio derelmquens. qͥd de plurib
elegerit. Itoq quod nas ueretumdia fecimꝰ uidicandi.
et eoꝵ honcrx qͥ lex turi erant quib lam forte placeat
qui ñ antiquoꝵ opiniones. s nr̃am sententiam scire desi¬
derant. Quib facilis responsio ẽ. noluisse me sicimũ

Expanded text:
immo impossibile est placere omnibus: nec tanta vultuum, quanta sententiarum diversitas est. In explanatione duodecim prophetarum longior quibusdam visus sum, quam oportuit; et ob hanc causam in Commenta brevitati studui, praeter ultimam et penultimam visionem, in quibus me necesse fuit ob obscuritatis magnitudinem sermonem tendere: praecipueque in expositione septem et sexaginta duarum et unius hebdomadarum, in quibus disserendis quid Africanus temporum scriptor, quid Origenes, et Caesariensis Eusebius, Clemens quoque Alexandrinae Ecclesiae presbyter, et Apollinaris Laodicenus. Hippolytusque, et Hebraei, et Tertullianus senserint, breviter comprehendi: lectoris arbitrio derelinquens quid de pluribus eligeret. Itaque quod nos verecundia fecimus judicandi, et eorum honore qui lecturi erant, quibusdam forte non placeat, qui non Antiquorum opiniones, sed nostram sententiam scire desiderant. Quibus facilis responsio est, noluisse me sic unum
Abbreviated transcription (Latin):
arundineũ confractũ istũ suꝑ egyptũ. cui simnis
fuerit homo in trabit in manũ eiꝰ & ꝑforabit eam.
sic pharao rex egypti om̃ib qui confilunt in eo
Quod si responderis mͥ in dño do nr̃o confidiimis.
non ne ipse ẽ cin abstulit ezechias ex celsa & aliaria

Expanded text:
arundineum confractum istum, super Aegyptum: cui si innisus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam: Sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est, cujus abstulit Ezechias excelsa et altaria
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum carere ardore sitis. s nauigabilis esset & i
& haberet fontes plurimos. quos ceruus desiderat. Quiqd
berit. potest benedicere dño. iuxta illud qđ scriptũ e h
dicite dnõ defontib isrł. In cubilib animarũ gentibũ n¬
bat᷑ fides dñi. & in quib fessa pͥus menbra requiescant. sue
lȩtitia auium & caulȩ gregum. ut assumant alas colurs
et humilia relinquentes ad excelsa festinent. possim qu
psalmista dicere. Oñs pascit me & nihil mͥ deerit. i lons
euȩ ibi me collocauit. suꝑ aquã refectionis echucauit ml¬

Expanded text:
ut non solum careret ardore sitis sed navigabilis esset et irrigua, et haberet fontes plurimos, quos cervus desiderat, quos qui biberit, potest benedicere Domino, juxta illud quod scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . In cubilibus animarum gentibatur fides Domini, et in quibus fessa prius membra requiescant; sive erit laetitia avium, et caulae gregum: ut assumant alas columbae, et humilia relinquentes, ad excelsa festinent, possintque cum Psalmista dicere, Dominus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: su
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa de se. E go sumuna. ꝑ quã qui pollutꝰ ẽ transiri ñpꝰ¬
rit. Unde & in psalmo dicit᷑. Beati immaculati in uols
ut nullum habeat errorẽ. & stulti atq uecordis ꝑci
gdualeant. Quib in ꝓuerbiis loquit̾ sapientia. Siquis ẽ.
qruulis ueniat adme. et insipientib locuta ẽ. Uenite & co¬
n dite ꝑ añẽ meimi. bibite umũ qd̾ miscin uobis. Relinquite
muirdi esegit cds̃. Q uoꝵ stultoꝵ pͥnceps. loquit᷑ in psalmo.
ie dhñi separati nequa quã errabunt. Sequit᷑. Nonerit
hleo Ad uersarius nr̃ diabolus qui circuit rugiens quo¬
nodo ouile dni possit in trare. & malȩ bestiȩ. Satelli¬
ts elꝰ non ascendent ꝑ eam. Neq enim uestigiũ colubrim

Expanded text:
 quam qui pollutus est, transire non poterit. Unde et in psalmo dicitur, Beati immaculati in via . Et ut nullum habeat errorem: et stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia: Si quis est parvulus, veniat ad me. Et insipientibus locuta est, venite et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite mundi elegit Deus : quorum stultorum princeps loquitur in psalmo, tate Domini separati, nequaquam errabunt. Sequitur, Non erit ibi leo: adversarius noster diabolus, qui circuit rugiens, quomodo ovile Domini possit intrare . Et malae bestiae, satellites ejus, non ascendent per eam. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
pbo & ꝓpheta dicere. Cursũ consummaui. fidẽ seruaui. de
ato reposita ẽ mͥ corona ustitiȩ. & dnẽ. ut seuto bon & uo¬
unstatis tue coronasti nos. Tunc succendente gaudio at¬
ꝙ letitia fugiet dolor & gemitꝰ. quando uenerit exsyon
qu eruat. Que omã nos iuxta apłm paulũ in pͥmo salua¬
ors intp̃tam̃ ad uentu. Indei autẽ && nr̃i uidaitantes.
io scđ̾m referunt. uniꝰ occasione usiculi. Conu̾̃tent᷑ & ueni¬
et insyon cũ laude hostiarũ sanguinẽ. cunctarũ ꝙ gen¬
tu seruitutẽ. & uxorũ pulchritudinẽ desiderantes:¬

Expanded text:
i, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justitiae : et, Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Tunc succedente gaudio atque laetitia, fugiet dolor et gemitus, quando venerit ex Sion qui eruat. Quae omnia nos juxta apostolum Paulum in primo Salvatoris interpretamur adventu: Judaei autem et nostri Judaizantes, ad secundum referunt, unius occasione versiculi, Convertentur et venient in Sion cum laude, hostiarum sanguinem, cunctarumque gentium servitutem, et uxorum pulchritudinem desiderantes
Abbreviated transcription (Latin):
tinent᷑. quod ipse brachiũ fuerit et robur popłi obsidin
uallati in tempore matutino. & salus in necessitate & aigis¬
tia. A uoce enĩ angłi quẽ fymmachis ita ut in hebrao sri¬
tum est transtulit ã mum. quẽ hebrei gabriele atus
& habere ato mclonam. popłi. Fugit affyriꝰ & abcila¬
tione cłi gentes quȩ cũ eo erant huc illucq dispsse siunt u
fugientib spolia congregata sunt a iudeis. sic̃ solec hia
& locustarum colligi multitudo. cũ infosa coacerunfi
rint. In quoꝵ inctoria magnificatꝰ ẽ dñs. & syon imba
tias insapientia habuerunt et scientia di & timore diau¬
luis eoꝵ tẽsaurꝰ fuit. Hec illi urxta historiã dixerint ae
post beatitudinẽ apłoꝵ. de quib supra dictum est. ben¬

Expanded text:
tinentur, quod ipse brachium fuerit et robur populi obsidione vallati in tempore matutino, et salus in necessitate et angustia. A voce enim Angeli, quem Symmachus ita ut in Hebraeo scriptum est, transtulit AMUN  , quem Hebraei Gabrielem autumant, et habere etymologiam populi; fugit Assyrius, et ab exaltatione Dei, gentes quae cum eo erant, huc illucque dispersae sunt. Quibus fugientibus, spolia congregata sunt a Judaeis, sicut solet bruchi et locustarum colligi multitudo, cum in fossas coacervatae fuerint. In quorum victoria magnificatus est Dominus: et Sion impleta sque divitias in sapientia habuerunt, et scientia Dei et timore Dlus eorum thesaurus fuit. Haec illi juxta historiam dixerint, omni amenta. Nos autem post beatitudinem Apostolorum, de quibus supra dictum est: Be
Abbreviated transcription (Latin):
quit semita & ina. siue uia munda. & uia scã uocabit.
Non transibit ꝑ eam pollutꝰ. & hec erit in nobis directa uia.
ita ut stulti non errant ꝑ eam. uel ut bax transtulert᷑.
errabunt. Non erit in quit ibi leo & mala bestia ñ
ascendet ꝑ eam. nec inueniet᷑ ibi. s ambulabunt ꝑ
eam. qui lib̾ati fuerint & redempti achño. Conu̾ten

Expanded text:
ia munda et via sancta vocabitur, non transibit per eam pollutus. Et haec erit nobis directa via: ita ut stulti non errent per 448 eam vel ut LXX transtulerunt, errabunt. Non erit, inquit, ibi leo, et mala bestia non ascendet per eam, nec invenietur ibi, sed ambulabunt per eam, qui liberati fuerint. E
Abbreviated transcription (Latin):
ultionem adduc& retributionis. ds ipse urniet & saluabit
uos. siue ut lex transtulerunt nos . Tunc apient᷑ oculice.¬
coꝵ. & aures surdoꝵ patebunt uel audient. Tunc saliet
sicut ceruus claudus. & aꝑta ebit lingua mutoꝵ. quia scis¬
sȩ sunt in deserto aquȩ. & torrentes in solitudine. ł t

Expanded text:
ultionem adducet retributionis: Deus ipse veniet, et salvabit vos sive ut LXX transtulerunt, nos. Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum patebunt vel audient. Tunc saliet sicut cervus claudus, et aperta erit lingua mutorum, quia scissae sunt in deserto aquae, et torren
Abbreviated transcription (Latin):
pem eoꝵ qͥ corda possidet impioꝵ. qd̾ quic quid
fecerint recipient. & presens potentia futuroꝵ
sit pmnateria torm̃toꝵ. Unde uixta lox dr̃. Ueeis qui uos
miseros faciunt. uos enim nemo miseros faciet. Et est
sensus. Quantũ in illis ẽ quando ꝑsequunt᷑ uos & ua¬
rus affligunt crutiatib int̾fectos atq crutiatos mi¬
seros arbitrant᷑ sed nullus uos potest facere miseros
Noneni habent in anima potestatẽ. s incorpore. Etqͥ
repbat uos. non uos rȩꝓbat sedeũ qͥmisit uos: iuxta il¬
luid qđ saluator discipłis loquit᷑. Quiuos reꝓbat. me

Expanded text:
pem eorum, qui corda possidet impiorum, quod quidquid pem eorum, qui corda possidet impiorum, quod quidquid fecerint recipiant; et praesens potentia, futurorum sit materia tormentorum. Unde juxta LXX dicitur: Vae eis qui vos miseros faciunt: vos enim nemo facit miseros. Et est sensus: quantum in illis est, quando persequuntur vos, et variis affligunt cruciatibus, interfectos atque cruciatos miseros arbitrantur. Sed nullus vos potest facere miseros, non enim habent in anima potestatem, sed in corpore. Et qui reprobat vos, non vos reprobat, sed eum qui vos misit, juxta illud quod Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
& iuxta aliã scripturã de t̾ra loquet᷑. Quȩ cum
ita se habeant. & didiceremꝰ uaticinnũ ꝓpħali quan¬
ta bona eccła possessura sit. & quanta mala pas¬
sura iherłm. beati estis & apłi. cet̃iq doctores.
qui seminatis suꝑ om̃s aquas scripture sce̾. in quibus
bos calcat & asinus. Bos mundũ animal ꝓpt̾ elec¬
tionem patrũ. a sinꝰ inmninid̃ ꝓptͣ idolatriȩ quuon¬
dam gentiliũ. ut᷑ de circũcisione & de p̃putio eccła
uenit maiestati. Unde singula singulis coapta¬
inmus. ut t̾ra popłi dĩ hereticis spinas imꝑitis
ris. Cũ consummaueris de p̃dationẽ p̃daberis.
cum fatigatꝰ desieris contempnere contemp
miseros. Et quireꝓbant uos. uosĩ reꝓbant. Ca¬
pient᷑ reꝓbantes & tradent᷑. et quasi tinea in
uestim̃to sic suꝑabunt᷑. De apłis dixerat ȩcclesi¬
arũ magistris. beati quiseminant suꝑ omẽm
a quã ubi bos & asmꝰ calcant. nc̃ ad ꝑsecutores
eoꝵ maledictionẽ dirigit. immo ad u̾sum pͥnci¬

Expanded text:
et juxta aliam Scripturam, de terra loquetur. Quae cum ita se habeant, et didicerimus vaticinio prophetali, quanta bona Ecclesia possessura sit, et quanta mala passura sit Jerusalem: beati estis, Apostoli, caeterique Doctores, qui seminatis super omnes aquas Scripturae sanctae, in quibus calcat bos et asinus. Bos mundum animal, propter electionem patrum, asinus immundus, propter idololatriam quondam gentilium, ut et de Circumcisione et de Praeputio Ecclesia venit majestati. Unde singula singulis coaptavimus, ut terra populi Dei, haereticis spinas, imperitris? Cum consummaveris depraedationem, depraedaberis: cum fatigatus desieris contemnere, contemneo facit miseros. Et qui reprobant vos, vos non reprobant: capientur reprobantes, et tradentur, et quasi tinea in vestimento sic superabuntur. De Apostolis dixerat, et de ecclesiarum magistris: Beati qui seminant super omnem aquam, ubi bos et asinus calcant: nunc ad persecutores eorum maledictionem dirigit; immo adversum princi
Abbreviated transcription (Latin):
& charmelum pͥorem significare popłm. de qͦ supra
dictum ẽ. Et erit desertũ in chermel. & chermelm
saltum reputabit᷑. & saron eandem habere in telli¬¬
gentiam. scriptura dicente. Factus ẽ saronsic̃ deser¬
tum. Om̃is gͥ candor cultus d̾i & circumeisionis seien¬
tia. & loca uberrima atq campestria quȩ appellant
saron. ꝓ quib syminachus in t̾p̃tatꝰ est campos. dabunt᷑¬

Expanded text:
et Carmelum : priorem et Carmelum : priorem desertum in Carmel, et Carmel in saltum reputabitur ; et Saron eamdem habere intelligentiam, Scriptura dicente: Factus est Saron sicut desertum. Omnis igitur candor, cultus Dei, et circumcisionis scientia, et loca uberrima atque campestria, quae appellantur Saron, pro quibus Symmachus interpretatus est campos, dabunt
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam eiꝰ quȩ habet uirũ. Plec erat pͥussitiens.
nificantius ex pressit aquila. Raykociẽ. quamnos
tim̃tẽ rosam. & nec dũ folus dilatatis possumꝰ dicere.
Florebit autem. & cũ apło ꝓnuntiet. xp̃i bonꝰ odor¬
se sunt in t̾ra. mandrogore dederunt odore suim.
Quodq in lax ponit᷑ & exultabunt deserta iorda-¬
nis. in hebraico quidem ñ habet᷑. s possumꝰ dicere.
Lohannis in iordane fluuio pęnitentiȩ baptismum
demonstrari. quod dñs suo lauacro signauit atq
firmauit. Et quia desolitudine figuralit᷑ dicit᷑ quȩ
refert̃ ad gentes in qua fuit ioħrs. consequenter
ungi potest iordanis. ut ꝑdesortũ gentiũ ueniamꝰ ad bap¬
tismum saluatoris. Quodq sequit᷑ gła libani data ẽ ei.
& decor charmeli & saron. iuxta pͥorem explanationẽ
hierłm in telligi. dicente racharia. Aꝑi libane portas
tuas. E etechiel: Aquila magna magnarum alarũ ple¬
na imguibus. quę hab& ductum in trandim libanũ.

Expanded text:
magis quam ejus quae habet virum . Haec erat prius sitiens, nificantius expressit Aquila, καλύκωσις, quam nos tumentem rosam et necdum foliis dilatatis possumus dicere. Florebit autem, ut cum Apostolo pronuntiet: Christi bosi sunt in terra: mandragorae dederunt odorem suum . Quodque in LXX ponitur, et exsultabunt deserta Jordanis, in Hebraico quidem non habetur, sed possumus dicere Joannis: in Jordane fluvio poenitentiae baptismum demonstrari, quod Dominus suo lavacro signavit atque firmavit. Et quia de solitudine figuraliter dicitur, quae refertur ad gentes, in qua fuit Joannes, consequenter jungi potest Jordanis, ut per desertum gentium veniamus ad baptismum Salvatoris. Quodque sequitur, gloria Libani data est ei, et decor Carmeli et Saron, juxta priorem explanationem e Jerusalem intelligi, dicente Zacharia: Aperi, Libane, portas tuas ; et Ezechiel: Aquila magna magnarum alarum plena unguibus, quae habet ductum intrandi in Libanum
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑. Bosram id t̃ mimitam atq firmatã. & edom
suie duma & idumeã. iudeoꝵ magistri romam
in telligi uolunt. & onĩa de ipsa dici quę sequen¬
ti capirulo amiment᷑. Quia dies ultionis dnĩ an.¬
mas retributionũ udicii syon. & conũtent᷑ tor¬
rentes eiꝰmpicẽ. & humus eiꝰ insulphur. & erit¬

Expanded text:
strantur. Bosra, id est, munitam, atque firmatam, et Edom, strantur. Bosra, id est, munitam, atque firmatam, et Edom, sive Duma, et Idumaeam, Judaeorum magistri Romam intelligi volunt, et omnia de ipsa dici quae sequenti capitulo continentur. Quia dies ultionis Domini, annus retributionum judicii Sion. Et coneius in picem, et pulvis eius in sulphur, erit
Abbreviated transcription (Latin):
estimant quia basar caro dicit᷑. ꝑ uictiniã dñĩ inbosor
tormenta om̃ium in carne monstrari qui pio labunt᷑
errore. In presenti enim loco ñ ꝑsin. lixt̾am quȩ in
ra appellat̾. quȩ urxta hesum & ihereniã ñ in edom
idẽ. inidumea. s in t̾ra moab inueniat᷑. Bos ra autẽ
in lingna nr̃a mimitã sonat. atq eircũdatam siue fir¬
matam. ut orbẽ tͣrarũ dnĩ uoluntate doceat. esse soli¬
datam. iuxta illud quod inpsalmo canit᷑. Ipse super
maria fumclauit eũ. & suꝑflumina collocauit illũ.
eiꝰ in idumea. descendent imicornes cum thauris po¬
tentib. reges i delic& & pͥncipes t̾rȩ. Etom̃a int̃¬
fectione & sangine replebunt᷑. & ad ipe quondam
cliuuitũ ac potentiũ. ꝑ quȩ u̾ba iuxta humanã con¬
suetudinẽ t̾rorẽ audientib in cutientia. in om̃s pͥn¬
cipes ac potentes. popłosq ac paruos torm̃ta mon.¬

Expanded text:
existimant, quia Bosor, caro dicitur, per victimam Domini in Bosra, existimant, quia Bosor, caro dicitur, per victimam Domini in Bosra, tormenta omnium in carne monstrari: qui pio labuntur errore. In praesenti enim loco non per SIN litteram. quae in   appellatur, quae juxta Jesum et Jeremiam non in Edom, id est, Idumaea; sed in terra Moab invenitur . Bosra autem in lingua nostra munitam sonat atque circumdatam, sive firmatam: ut orbem terrarum Domini voluntate doceat esse solidatum, juxta illud quod in psalmo canitur; Ipse super maria fundavit eum, et super flumina collocavit ejus in Idumaea, descendent unicornes cum tauris potentibus, reges videlicet et principes terrae  fectionis, et sanguinis replebuntur, et adipe quondam divitum ac potentum. Per quae verba, juxta humanam consuetudinem, terrorem audientibus incutientia, in omnes principes ac potentes, populosque ac parvos tormenta mon
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ ingelo s in aere uolitant. seriptura cogno¬
min&. Nam & satanas transfigurat in angłan
lucis. stellam essese simulans. & saluator uidit eũ quasi
fulgur decęlo cadentẽ. & tropologioe de eo quasi si de
stella magna dicat᷑. quomͦ cecidit lucifer qui mane ori.¬
dño. Qui gladius & machera in huenechiel contra im-¬
pios exacuit᷑. ac plurimis int̾fectis uaginã suã iubet᷑
intrare. Cumq mebriatꝰ fuerit & repletꝰ incaelo
hoc ẽ in aere qui consuetudine scripturarũ cȩlũ dicit.
t̃c̃ ad idumeã qꝗ id est ad t̾rena descendet. ut pꝰ pęnã
dȩmonũ etiam hominũ animȩ uidicent᷑. Idintea qͥp¬
pe. ini lingua nr̃a trenam sonat. Repletꝰq est sanguine.
& in crassatꝰ adipe agroꝵ & hyrcoꝵ medullatoꝵ ꝙ ari¬
etum. atq thauroꝵ. ut & principes & popłm parit᷑
signific& puniendos. Uic timaenim dñi mbosra. &
mt̃fectio magna int̾ra edom. Dequa bos ra o idu¬¬

Expanded text:
utique non in coelo, sed in aere volitant, Scriptura cognominet. Nam et Satanas transfiguratur in Angelum lucis , stellam se esse simulans. Et Salvator vidit eum quasi fulgur de coelo cadentem . Et tropologice de eo quasi de stella magna dicitur: Quomodo cecidit Lucifer qui mane oriDomino. Qui gladius et machaera in Ezechiel contra impios exacuitur; ac plurimis interfectis, vaginam suam jubetur intrare. Cumque inebriatus fuerit et repletus in coelo; hoc est, in aere, qui consuetudine Scripturarum coelum dicitur, tunc ad Idumaeam quoque, id est, ad terrena descendet: ut post poenam daemonum, etiam hominum animae judicentur. Idumaea quippe in lingua nostra terrenam sonat. Repletusque est sanguine; et incrassatus adipe agnorum et hircorum, medullatorumque arietum atque taurorum: ut et principes et populum pariter significet puniendos. Victima enim Domini in Bosra, et interfectio magna in terra Edom. De qua Bosra et Idum
Abbreviated transcription (Latin):
poentauri et pilosi & lamia. quȩ gentiliũ fabulȩ & porta
asiqmenta describunt. ł ricium quoq ibi enutrire catu
semonẽ habere fidissimam. Illuc congregare miluosra
ani pmantio. reb om̃a conplebunt᷑. In libro enimseriptũ¬
Qdñ & illius sententia desinita. & ne unũ quidẽ irritũ
qt̃ slam quod meo ore ꝓcedit. ille mandauit. idẽ ego
debunt᷑ et usq ingenerationes sempit᷑nas suũ ordinẽ non
uliquent. Hȩc iuxta hebraicum & ex planationẽ hnsto¬
nan dicta sunt. eet̾um qui tropologicam sequunt᷑ ex pulso
ppło iudeoꝵ sub bestiarum et portentorũ nominibus idola¬

Expanded text:
entauri, et pilosi, et lamia, quae Gentilium fabulae, et poetarum figmenta describunt. Hericium quoque ibi enutrire catulos, et stationem habere fidissimam: illuc congregari milvos, rtura pronuntio, rebus omnia complebuntur. 445 In libro enim scriptsententia definita, et ne unum quidem irritum erit. Nam quod de meo ore procedit, ille mandavit, id est, ego plebuntur: et usque in generationes sempiternas suum ordinem non relinquent. Haec juxta Hebraicum et explanationem historicam dicta sint. Caeterum qui tropologiam sequuntur, expulso populo Judaeorum sub bestiarum et portentorum nominibus, idol
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionẽ urãm ꝓficiat. siue hoc dicit. benedicite rege
assyrioꝵ & laudate eum. & dnm̃ confitemini ut p̾mia con¬
sequamini. & donec reu̾tar de egypto. siue capta ĩ obna.
redeam habitare in urbe ur̃a: & reb ur̃is struimini. Postea
autẽ ueniam & transferam in t̾ram uos. que similis ẽ t̾re

Expanded text:
benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyriorum, et laudate eum ut dominum, confitemini, ut praemia consequamini. Et donec revertar de Aegypto, sive capta Lobna redeam, habitare in urbe vestra, et rebus vestris fruimini, postea autem veniam et transferam vos in terram quae similis est te
Abbreviated transcription (Latin):
syra lingua. in telligimꝰ em̃ & non loquaris ad nos in aurib
popłi qui ẽ suꝑ murũ. hunc sensum habet. quod necefse ẽ
popłm̃ falsis trorib commoueri. & uanã iactare uirtutem.
loquere linguã quã populus non intelligit. Si quidẽ nos
habemus liguȩ tuę scientiam. nouimusq sermonẽ syrũ.
quȩ utrisq cõmunis ẽ. Ad quod rapsaces arrogant᷑. Num
ait ad dominũ tuum & ad te misit me dominus meiis. &
non potius ad uiros qui sedent in muro. rursumq agens cõ¬
minatione t᷑rorem. ut comedant inquit stercora sua & bi¬
bant urmam pedũ suoꝵ uobiscũ. ꝑ que ostendit fame eos
& pemuria. sitiq esse capiendos. simulq illecebrã umgit
fortitudinẽ. ut quos t̾rore non uicerat. reꝓmissionib c& ꝑ¬
fuasione decipiat dicens. Ex sermone regis asfyrioꝵ. Facite¬
ad me. E rgo sensus iste ẽ Facite in quit qd̾ uobis ꝓsit. & in

Expanded text:
Syra lingua, intelligimus enim; et non loquaris ad nos Judaice Syra lingua, intelligimus enim; et non loquaris ad nos Judaice oqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et nhabemus linguae tuae scientiam: novimusque sermonem Syrum, qui utrisque 457 communis est. Ad quod Rabsaces arroganter: Num, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiate. Ergo sensus est: Facite, inquit, quod vobis prosit et in
Abbreviated transcription (Latin):
suam de manu regis asfyrioꝵ. Ubi est ds emath & arfath. Ubi est
ds̃ seffaruaim. Nlum quid lib̾auerunt samariã de manumea.
Quis ẽ ex om̃ib diis t̾rarũ istarum qui eruerit t̾ram suã de
manu mea. & eruat dñs hierłm de manu mea. Et silutrunt.
& non responderunt ei uerbum. Mandauerat enim rex di¬
cens. ne respondeatis ei. Accusatio rapsacis ete chiȩ testimo¬
nium ẽ. qđ captis cunctis udeȩ urbib consisus in dño sit.
dixeritq ad popłm. Nolite timere. ne pauertis regẽ assyri¬
orum. et uniũsam multitdinẽ quȩ ẽ cũeo. M ulto enim plu¬
res nobiscum sunt. quã cum illo. Cum illo ẽ brachiũ carne.
Et confortatꝰ ẽ in quit populus. huius cemodi u̾bis erechȩ re¬
gis uida. Unde rapsacis destruere uult quod ille construxe¬
rat. & loquit᷑ ad popłm. N on seducat uos erechias. & non
nobis tribuat siduciam suꝑ dño dõ. Quod autẽ hebachim
& sobna && ioahe humilit᷑ de p̾cant᷑. loquere ad seruos tuos

Expanded text:
ubi est Deus Sepharvaim? Numquid liberaverunt Samariam de manu mea? Quis est ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? Et siluerunt, et non responderunt ei verbum. Mandaverat enim eis rex dicens: Ne respondeatis ei. nium est: quod captis cunctis Judaeae urbibus confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem quae est cum eo: multo enim plures nobiscum sunt quam cum illo. Cum illo est brachium carneumEt confortatus est, inquit, populus hujuscemodi verbis Ezechiae regis Judae. Unde Rabsaces destruere vult, quod ille construxerat; et loquitur ad populum, Non seducat vos Ezechias: et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna, et Joahe humiliter deprecantur: Loquere ad servos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
aiumȩ om̃iũ gentiũ quȩ militauerunt contra montẽ fyon
Pro coqđ nos in t̃p̃tati simus ue. in hebraico seriptũ. dĩ.
quol apudeos int̾ũ uocatiuo casu dicit᷑: ut ñ plangat
anhel. sed uocet. licet in p̃senti scło ꝓ planctu accipierdũ
st arihel quoq int̾p̃tat᷑ leo dĩ. & ꝓciuitate quã aquila

Expanded text:
ontem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI  , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
rapsacis cõminatione ꝑ territũ tradidisse manꝰ ssy¬
is. &. inferiorẽ partẽ hirłm aduersariis ꝓdidissta
ceptaq arcesyon & templo. nihil aliud remanssl
quos non tenuerit assyrius. Unde erant qui sibiti
qui cũ heliachim & ioahe ad rapsacen egredt᷑ an
dem putanit quẽ & supra. Ibi enĩ sobnas pͣpositꝰ tenpio
nit᷑ qui ab assyriis dicit᷑ eẽ capienł. Hic autẽ soba
scriba hoc ẽ ip̃amat& oyc̃. qui hebraice appellu
hebrm lingua locutꝰ sit. filiũ isaie ꝓphetȩ uidei ai.¬
mant. qui && ipse ꝓditor fuerit. relictũ q filiũ isna
terũ appellari ia sub qui in lingua nr̃a relectũ as
Porro alii arbitrant᷑ eũ fuisse samariten. & iccircohit¬
icũ eũ seisse sermonẽ. & tam audacter impie dna
blasphemare. Consideremꝰ gͦ uerba rapsacis acͥ
quod dieit conficlis baculũ harundieũ confraetmo
stũ suꝑ egyptũ. falsum ẽ. Nulla enĩ narrat histe¬

Expanded text:
erritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicitur esse capiendus: hic autem Sobna scriba, hoc est, γραμματεὶς, qui Hebraice appellatur Hebraea lingua locutus sit, filium Isaiae Prophetae Judaei autumant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et 455 idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
re desiderauerunt. t̃ram mitiũ & mansuetoꝵ: de
qua ineuangło scriptũ ẽ. Beati mites. qm̃ ipsi possidd
t̾ram siue in celo positi. t̾rena desp̾ciunt. Cor tuũ mu¬
hit᷑ timorẽ. ut cũ omã fueris consequutꝰ. dicas cũ api¬

Expanded text:
re desideraverant, terram mitium et mansuetorum, re desideraverant, terram mitium et mansuetorum, qua in Evangelio scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive in coelo positi, terrena despicient. Cor tuum meditabitur timorem: ut cum omnia fueris consecutus, dicas cum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi enĩ alt̾ius damno & malo. & pecume alteri non
coaceruant᷑. Q excutit manꝰ suas ab om̃ĩ mimere.
Miera quippe excecant oculos etiã sapientiũ. Qui
obturat aures suas. ne auchat nidiciũ sanguinis.
O mis miquitas & obpressio & in iustitia udiciũ sangui¬
nis est. & licet gladio non occidat. uoluntate inter¬
ficit. Et cladit oculos suos ne uideat malũ Felrx
conscientia. quȩ nec audit nec aspicit malũ. Qui gͥ
talis est. ipse habitabit in excelsis. hoc ẽ. in regno
cȩloꝵ. siue in exccelsa spelunca. petrȩ fortissimȩ. in
deea. & illius fortitudine ꝓtegeret᷑. Panis ei dabit᷑.
& aque eiꝰ fideles. Quȩgentiũ fabule inambrosia.
& nectare in telligunt. nos autẽ panes & aquas fide¬
in sua claritate conspiti&&. dequo supra dicit᷑. ł oce
rex iustus regnabit. & pͥncipes cũ iudicio p̃erunt.
Et oculi eiꝰ uidebunt t̾rã de longe. quã multo tẽpo¬

Expanded text:
Nisi enim cum alterius damno et malo, pecuniae alteri non Nisi enim cum alterius damno et malo, pecuniae alteri non coacervantur. Et excutit manus suas ab omni munere. Munera quippe excaecant oculos, etiam sapientium. Qui obturat aures 438 suas ne audiat judicium sanguinis. Omnis iniquitas et oppressio et injustitia, judicium sanguinis est: et licet gladio non occidat, voluntate tamen interficit. Et claudit oculos suos ne videat malum. Felix conscientia, quae non audit, nec aspicit malum. Qui igitur talis est, ipse habitabit in excelsis, hoc est, in regno coelorum, sive in excelsa spelunca petrae fortissimae, in de ea, et illius fortitudine protegeretur. Panis ei dabitur, et aquae ejus fideles sunt: quae gentilium fabulae in ambrosia et nectare intelligunt. Nos autem panes et aquas fidein sua claritate conspiciet, de quo supra dicitur: Ecce rex justus regnabit, et principes in judicio praeerunt. Et oculi ejus videbunt terram de longe, quam multo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ebat ꝓfundã uooem illius. ita ut ñ audir& popłs con¬
temptꝰ. & ñ ẽ audienti in telligentia. qm̃ dissipate
sunt uiȩ. cessauit transiens ꝑsemita. irritũ factũ ẽ
pactum. poplõ udeoꝵ. Proiecit ds ciuitates eoꝵ. ñ
reputauit eosint̾ homines. Propterea uos qui longe
estis audite quȩ fecerim. & apꝓpin quate ut agnosca¬
tis fortitudine̾ meam. Cont̾riti sunt fiue recesserunt
qui erant in syonpeccatores. uł impii. Et tremor pos
uȩ uobis scribe & pharisei hypocrite. Quis poterit de¬
uobis habitare cũ eo qui ignis est deuorans. Quis ha
parauit diabolo & angłis eiꝰ : Q insgͥ poterit habita¬
re cum do uel annuntiare uentura supplitia. om̃is
qui hunscemodi ẽ qualẽ ꝓpheticꝰ sermo describit.
qui ambulat in plurimis iustitiis. & nĩ semel s sẽꝑ
nstitias diligit. nec una uice. s iugit̾ loquit᷑ uerita¬
tes. Uin ꝓicit auaritram. quę ẽ mat̾ calumniȩ.

Expanded text:
profundam vocem illius, ita ut non audiret populus conprofundam vocem illius, ita ut non audiret populus contemptus, et non est audienti intelligentia. Quoniam dissipatae sunt viae, cessavit transiens per semitas, irritum factum est pactum cum populo Judaeorum, projecit Deus civitates eorum, non reputavit eos inter homines; propterea vos qui longe estis, audite quae fecerim, et appropinquate ut agnoscatis fortitudinem meam. Conterriti sunt, sive recesserunt qui erant in Sion peccatores vel impii et tremor possVae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae ! Quis poterit habitare de vobis cum eo qui ignis est devorans? quis habaeparavit Deus diabolo et angelis ejus? quis igitur poterit habitare cum Deo, vel annuntiare ventura supplicia? Omnis qui hujuscemodi est, qualem propheticus sermo describit, qui ambulat in pluribus justitiis, et non semel, sed semper justitias diligit, nec una vice, sed jugiter loquitur veritates: qui projicit avaritiam, quae est mater calumniae.