comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret: qui tã ꝑfecte non oꝑaretur nisi tã ꝑfecta
scientia. cui nichil ex eius oꝑib ad deret᷑. Qua ꝓpt̃
si tantũmodo nob̃ insinuandũ eẽt quis fecerit lu.¬
cem: sufficeret dicere. fecit ds̃ lucẽ. Si autẽ non
solum quis fecerit. uerũ etiã ꝑ quid fecerit: satis
esset ita enunciari. & dixit ds̃ fiat lux & facta est
lux: ut non tantũ dm̃. sed iã ꝑ uerbũ lucẽ fecisse
nossemus. Quia uero tria quȩdã maxime scienda
de creatura nob̃ oportuit intimari. quis eã fecerit.
ꝑquid fecerit. quare fecerit: dixit dĩ inquit
fiat lux. Et facta est lux. Et uidit ds̃ lucẽ:
quia bona est. Si ergo quȩramus quis fecerit: dĩ est
Siꝑquid fecerit: dixit fiat. & facta est. Si quare fece.¬
rit: quia bona est. Nec auetor est excellentior dõ.
nec ars efficatior dĩ uerbo. nec causa melior: quã ut
bonũ crearetur adõbono. Hanc etiã plato causã

Expanded text:
ret, qui tam perfecte non operaretur, nisi tam perfecta ret, qui tam perfecte non operaretur, nisi tam perfecta scientia, cui nihil ex eius operibus adderetur. Quapropter. si tantummodo nobis insinuandum esset quis fecerit lucem, sufficeret dicere, fecit Deus lucem; si autem non solum quis fecerit, uerum etiam per quid fecerit, satis esset ita enuntiari: Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux; ut non tantum Deum, sed etiam per Verbum lucem fecisse nossemus. Quia uero tria quaedam maxime scienda de creatura nobis oportuit intimari, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit: Dixit Deus, inquit: Fiat lux, et facta est lux. Et uidit Deus lucem quia bona est. Si ergo quaerimus, quis fecerit: Deus est; si per quid fecerit: Dixit: Fiat, et facta est; si quare fecerit: Quia bona est. Nec auctor est excellentior Deo, nec ars efficacior Dei uerbo, nec causa melior quam ut bonum crearetur a Deo bono. Hanc etiam Plato causam
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. & futura nondũ sint: & p̃sentia iam sint.
& prȩterita iã non sint: ipse uero hȩc omĩa stabili
ac sempit̾na pręsentia cõprehendit. nec aliter oculis
aliter mente. Non enĩ ex animo constat & corpore:
nec alit̾ nunc & aliter antea. & aliter postea:
qm̃ non sicut nr̃a ita cius quoq scientia triũ tẽpoꝵ
presentis uidelicet. prȩteriti uł futuri uarietate mu.¬
tatur: apud quẽ non est immutatio. nec momenti
obumbratio. Neq enĩ eius intentio de cogitatione
in cogitationẽ transit: in cuius incorporeo intuitu.
simul a ssunt cuncta quȩ nouit: qm̃ tẽpora ita
nouit nullis suis temporalib notionib. quẽ ad
modũ temporalia mouet nullis suis tẽporalib
motib Ibi ergo uidit bonũ eẽ qđ fecit: ubi bonũ
esse iuidit ut faceret. Nec quia factũ uidit scientiã
duplicauit: uł eoc aliqua parte auxit. tanquam
minoris scientiȩ fuerit priusquã faceret qđ uide.¬

Expanded text:
fiunt, et futura nondum sint et praesentia iam sint fiunt, et futura nondum sint et praesentia iam sint et praeterita iam non sint, ipse uero haec omnia stabili ac sempiterna praesentia conprehendat; nec aliter oculis, aliter mente; non enim ex animo constat et corpore; nec aliter nunc et aliter antea et aliter postea; quoniam non sicut nostra, ita eius quoque scientia trium temporum, praesentis uidelicet et praeteriti uel futuri, uarietate mutatur, aput quem non est inmutatio nec momenti obumbratio. Neque enim eius intentio de cogitatione in cogitationem transit, in cuius incorporeo contuitu simul adsunt cuncta quae nouit; quoniam tempora ita nouit nullis suis temporalibus notionibus, quem ad modum temporalia mouet nullis suis temporalibus motibus. Ibi ergo uidit bonum esse quod fecit, ubi bonum esse uidit ut faceret; nec quia factum uidit scientiam duplicauit uel ex aliqua parte auxit, tamquam minoris scientiae fuerit priusquam faceret quod uide
Abbreviated transcription (Latin):
cum factum est tunc uidit bonũ: ut nichil coꝵ
fieret. si ci fiuissit incognitũ. Dum ergo uidet
quia bonum est qdđ nisi uidisset antequã si eret
non utiq ficret: docet bonũ eẽ non discit. Et plato
quidem plus ausus est dicere elatũscilicet
dm̃ gaudio. mundi uniuersitate ꝑfecta: ubi et
ipse non usq ad co desipiebat. ut putaret dm̃ sui
operis nouitate factũ beatiorẽ: sed sic ostendere
uoluit artificio suo placuisse iamfactũ. qđ placu.¬
erat in arte faciendũ: non qđ ullomodo dĩ scientia
uarietur. ut aliud in ea faciat quȩ nondũ sunt :
aliud quȩ iam sunt: aliud quȩ fuerunt Nonenĩ
more nr̃o ille uł qđ futurũ est ꝓspicit. uł qđ prȩ¬
sens est aspicit. uł qđ pretcritum est respicit: sed
alio modo quodã anrãrum cogitationũ consue.¬
tudine longe alteq diuerso. Ille quippe non ex
hoc in illud cogitatione mutata. sed om̃ino incõ¬
mutabilit̾ uidet: ita ut illa quidẽ quȩ tẽporalit̃

Expanded text:
cum factum est, tunc didicit bonum, ut nihil eorum fieret, si ei fuisset incognitum. Dum ergo uidet quia bonum est, quod, nisi uidisset antequam fieret, non utique fieret: docet bonum esse, non discit. Et Plato quidem plus ausus est dicere, elatum esse scilicet Deum gaudio mundi uniuersitate perfecta. Ubi et ipse non usque adeo desipiebat, ut putaret Deum sui operis nouitate factum beatiorem; sed sic ostendere uoluit artifici suo placuisse iam factum, quod placuerat in arte faciendum; non quod ullo modo Dei scientia uarietur, ut aliud in ea faciant quae nondum sunt, aliud quae iam sunt, aliud quae fuerunt; non enim more nostro ille uel quod futurum est prospicit, uel quod praesens est aspicit, uel quod praeteritum est respicit; sed alio modo quodam a nostrarum cogitationum consuetudine longe alteque diuerso. Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino incommutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tate bene morata remouendo. aut non est socrati
amicitia doemonis gratulanda. de qua usq adeo
& ipse apulcius crubuit. ut de deo socratis p̃notaret
librum quem scđm suã disputationẽ qua deos a doe.¬
monib tam diligent̃ copioseq discernit: non appel¬¬
lare de deo. sed de doemone socratis debuit. Maluit
autem hoc in ipsa disputatione: quã intitulo libri
ante disputationẽ apuleu qua docmonũ dignitas
cõmendatur. titulũ libri de doemone socratis legeret:
nequaquã illum hominẽ sanũ fuisse sentiret. Quid
autẽ etiam ipse apuleius qđ indoemonib laudaret
inuenit preter subtilitatẽ & firmitatẽ corporũ.
& habitationis altiorẽ locum: Nam demorib coꝵ
cum de om̃ib generalit̃ loqueret᷑. non solũ nichil
boni dicit: sed etiã plurimũ mali. Deniq lecto libro
ulo ꝓrsus nemo miratur eos etiã scenicã turpitudinẽ
in reb diuinis habere uoluisse: & cum deos sẽ putari

Expanded text:
tate bene morata removendo; aut non est Socrati tate bene morata removendo; aut non est Socrati amicitia daemonis gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut De deo Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua deos a daemonibus tam diligenter copioseque discernit, non appellare De deo, sed De daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa disputatione, quam in titulo libri ante disputationem Apuleii, qua daemonum dignitas commendatur, titulum libri, De daemone Socratis legeret, nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse Apuleius, quod in daemonibus laudaret, invenit, praeter subtilitatem et firmitatem corporum, et habitationis altiorem locum? nam de moribus eorum, cum de omnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scaenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ agere uolebat non ꝓspere fuerat euentur
Dicit enĩ aꝑtissime. & copiosissime asserit non ille
dm̃ fuisse sed doemonẽ: diligenti disputatione
ꝑtractans istam platonis de deoꝵ sublimitate et
hominũ humilitate & doemonũ medictate senten¬
ciam. Hȩx ergosi ita sunt: quonã modo ausus c̃. plato
etiamsi non diis quos abonĩ humana contagione
semõuit. certe ipsis doemonib poctas urbe pellendo
auferre theatricas uoluptates. nisi quia hoc pacto
admonuit animũ humanũ quamuis ad huc in his
moribundis membris positũ ꝓsplendore honestatis
impura docmonũ iussa contempnere. eoꝵq immun¬
diciam detestari: Nam si plato hȩc honestissime
arguit & ꝓhibuit: ꝓfrcco doemones turpissime
poposccrunt atq uisserunt: Aut ergo fallitur
apulcius & non ex isto genere numinũ habuit
amicum socrates: aut contraria inter se sentit plato
modo doemones honorando. modo coꝵ delitias a ciui-¬

Expanded text:
id quod agere volebat, non prospere fuerat eventurum. id quod agere volebat, non prospere fuerat eventurum. Dicit enim apertissime, et copiosissime asserit, non illum Deum fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemonum medietate sententiam. Haec ergo si ita sunt, quonam modo ausus est Plato, etiamsi non diis, quos ab omni humana contagione semovit, certe ipsis daemonibus, poetas urbe pellendo, auferre theatricas voluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamvis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis impura daemonum jussa contemnere, eorumque immunditiam detestari? nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt atque jusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius, et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates; aut contraria inter se sentit Plato, modo daemones honorando, modo eorum delicias a civi
Abbreviated transcription (Latin):
minib docmonibusq potiores. Honunes uero: infra
deos & dȩmones constituti sunt: ut deñicoꝵ ordine.
sic differentia meritoꝵ: Doemones igitur medu.
quem admodũ dus quib inferius habitant post.¬
ponendi: ita hominib quib superius preferendis̃.
Habent enĩ cum dus cõmunẽ immor talitatẽ corpoꝵ:
animoꝵ autẽ cumhominib passiones: Quappt̃ non
est mirũ inquiunt. siludoꝵ c̃tiã obscenitatib & poeta.¬
rum figmentis delectantur: quandoquidt̃ humanis
capiuntur affectib. aquib dii longe absunt: et
modis om̃ib alieni sunt. Ex quo colligitur. platonc̃
poetica detestando & ꝓhibendo figm̃ta. non deos qͥ
omnes boni & excelsi sunt priuasse ludoꝵ scȩnicoꝵ
uoluptate: sed doemones: Hȩc si ita sunt quȩ licet
apud alios quoq ipperiantur apulciũ caũpio
& exponit ex quo genere numinurbit
betur solitus ad moneri ut desisterit ab ageno qudo

Expanded text:
minibus daemonibusque potiores; homines vero infra minibus daemonibusque potiores; homines vero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quemadmodum diis, quibus inferius habitant, postponendi, ita hominibus, quibus superius, praeferendi sunt. habent cum diis communem inmortalitatem corporum, animarum autem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si eciam ludorum obscenitatibus et poetarum ficmentis delectantur, quando quidem humanis capiuntur affectibus, a quibus dii longe absunt et modis omnibus apoetica detestando et prohibendo figmenta, non deos, qui omnes boni et excelsi sunt, privasse ludorum scenicorum voluptate, sed daemones. 2. Haec si ita sunt, quae licet apud alios quoque reperiantur, Apuleius tamen sserit et exponit, ex quo genere numinum Socbetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando
Abbreviated transcription (Latin):
bona uero ludis. sed talib quasi ad leticiã ꝑtinentib
rebus. Quid est ergo qđ semideus plato non semideis
seddus & hocbonis illa oblectam̃ta quia iudicat
turpia tam constant̃ audet austrre: Qui sane du
refellunt sententiã labconis. Namse in latin o non
lasciuos tantũ atq ludibundos: sed ctiã scuos terri.¬
bilesq monstrarunt. Exponant ergo nob̃ ista plato¬¬
nici. qui om̃s deos scđm auctoris sui sententiã bonos
& honestos. & uirtutib sapientiũ socios cẽ arbitrant᷑:
aliterq de ullo deoꝵ sentiri nefas habent. Exxponimꝰ
inquiunt. Attente igit᷑ audiamus.
onalis. triꝑtita diuisio est: indeos. homines. demones:
Du excellentissimũ locũ tenent: homines infimũ.
docmnones mediũ. Nam deoꝵ sedes incęlo est: homi.¬
nũ interra. doemonũ in acra. Sicut cis diuersa digni¬
tas est locoꝵ: ita etiã naturarũ . inde: dusunt ho.¬

Expanded text:
bona uero ludis et talibus quasi ad laetitiam pertinentibus bona uero ludis et talibus quasi ad laetitiam pertinentibus rebus. Quid est ergo quod semideus Plato non semideis, sed deis, et hoc bonis, illa oblectamenta, quia iudicat turpia, tam constanter audet auferre? Qui sane di refellunt sententiam Labeonis; nam, se in Latinio non lasciuos tantum adque ludibundos, sed etiam saeuos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium socios esse arbitrantur aliterque de ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Adtente igitur audiamus. onalis, tripartita divisio est, in deos, homines, daemones. Dii excelsissimum locum tenent, homines infimum, daemones medium. Nam deorum sedes in coelo est, hominum in terra, in aere daemonum. Sicut eis diversa dignitas est locorum, ita etiam naturarum. Proinde dii sunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
cõposucrint. censet ciuitate pellendos. Qui sunc
igitur isti dii. qui de scenicis ludis cũ ipso platone
contendunt: ille quippe non patitur deos falsis
criminib infamari: isti cisdẽ criminib: suos hono¬
res clebrari iubent Deniq isti cum cosdc̃ ludos instau¬
rari preciperent poscentes turpia. etiã maligna ges¬
scrunt. tito latinio auferentes filium: & immitten¬
tes morbũ qđ eoꝵ abnuisset imperiũ. eumq morbũ
retrahentes cũ iussa cõplesset. Iste autẽ illos nec tã
malos timendos putat: sed suȩ sententiȩ robur constan¬
tissime retinens. om̃s poetarũ sacrilegas nugas quib
illi immundiciȩ societate oblectant᷑. apopło bene insti¬
tuto remoue̾re non dubitat. Hunc autt̃ platonẽ qđ
iam inscđõ libro cõmemoraui inter semideos labco
ponit: Qui labeo numina mala uictimis crucntis
atq huiusmodi supplicationib placari existimat:

Expanded text:
conposuerint, censet ciuitate pellendos. Qui sunt conposuerint, censet ciuitate pellendos. Qui sunt igitur isti di, qui de scaenicis ludis cum ipso Platone contendunt? Ille quippe non patitur deos falsis criminibus infamari; isti eisdem criminibus suos honores celebrari iubent. Denique isti cum eosdem ludos instaurari praeciperent, poscentes turpia etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium et inmittentes morbum, quod eorum abnuisset imperium, eumque morbum retrahentes, cum iussa conplesset; iste autem illos nec tam malos. timendos putat, sed suae sententiae robur constantissime retinens omnes poetarum sacrilegas nugas, quibus illi inmunditiae societate oblectantur, a populo bene instituto remouere non dubitat. Hunc autem Platonem, quod iam in secundo libro commemoraui, inter semideos Labeo ponit. Qui Labeo numina mala uictimis cruentis adque huius modi supplicationibus placari existimat,
Abbreviated transcription (Latin):
quib dus istũ cultũ eahibendũ arbitrent᷑. utrũ bonis
anmalis: an& bonis & malis. Sed habemus de hoc¬
sententiã platonis. dicentis om̃s deos bonos eẽ: nec
esse omino ullũ deoꝵ malũ. Consequens est igitur.
ut bonis hoc exhibendũ intelligat᷑. Tunc enim dus
eahibentur: qm̃ nec ducrunt. si boni nonerunt:
Hoc suta est: Nam̃ de dis quid aliud decet credere.
illa ꝓstetouacuatur opinio qua non nulli putant
deos malos sacris placandos eẽ neledant. bonos autt̃.
ut adiuuent inuocandos. Mali enim nulli sunt. Dus
bonis porro. debitus ut dicunt honor sacroꝵ est defe.¬
rendus. Qui sunt ergo illi quiludos scęnicos amant.
cosq diuinis reb adiungi & suis honorib flagita&
exhiberi. quoꝵ uis non eos indicat nullos.: Sediste
affectus. nimirũ indicat malos: Q uid enĩ deludis
scęnicis platosenserit notum est: cũ poctas ipsos qđ
tam indigna deoꝵ maiestate atq bonitate carmina

Expanded text:
quibus diis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis, quibus diis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis, an malis, an et bonis et malis. Sed habemus sententiam dicentis omnes deos bonos esse nec esse omnino ullum deorum malum. Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intellegantur; tunc enim dis exhibentur, quoniam nec di erunt, si boni non erunt. Hoc si ita est, nam de dis quid aliud decet credere? illa profecto uacuatur opinio, qua nonnulli putant deos malos sacris placandos esse, ne laedant, bonos autem, ut adiuuent, inuocandos. Mali enim nulli sunt di; bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi, qui ludos scaenicos amant eosque diuinis rebus adiungi et suis honoribus flagitant exhiberi? quorum uis non eos indicat nullos, sed iste adfectus nimirum indicat malos. Quid enim de ludis scaenicis Plato senserit, notum est, cum poetas ipsos, quod tam indigna deorum maiestate adque bonitate carmina
Abbreviated transcription (Latin):
plurimosq discipłos p̃clara fama excellens uiuo
adhuc preceptore insuã heresim congregasset: post
mortẽ uero platonis eusippus sororis cius filius & exceno¬
crates dilectus cius discipłs inscolam eiꝰ quȩ academia
uocabatur cidẽ successissent. atq obhoc & ipsi & coꝵ
successores acadtmici appellarent᷑: recentiores tam̃
philosophi nobilissimi quib plato sectandus placuit.
nolucrunt se dici peripateticos aut academicos: scd
platonicos. Ex quib sunt ualde nobilitati grect᷑
plotinus. iamblicus: porphirius. Inutraq autẽ
lingua idest & greca & latina: apulcius afer eatitit
platonicus nobilis. Scd ni om̃s & ceteri huius modi
& ipse plato: dus plurimis eẽ saera facienda putauer̃¬
Nanouã ergo anob̃ & in alus multis reb magnisq.saͫ.xii.
disscntiant: in hoc tam̃ qđ modo posui. quia neq res
parua est & inde nunc quȩstio est: primũ ab eis quȩro

Expanded text:
plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur, recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt ualde nobilitati Graeci Plotinus, Iamblichus, Porphyrius; in utraque autem lingua, id est et Graeca et Latina, Apuleius Afer extitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes et ceteri eius modi et ipse Plato dis plurimis esse sacra facienda putaueranquam ergo a nobis et in aliis multis rebus magnisque dissentiant, in hoc tamen quod modo posui, quia neque parva res est, et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
libris. suic potius quomodo dicit apłs quia qđ notũ
est dĩ manifestum est in illis ds̃ cnĩ illis manifestauit.
inuisibilia enĩcius a constitutione mundi ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspiciunt᷑. sempit̾na quoq
uirtus cius & diuinitas: nunc non immerito me pla¬
tonicos philosophos legisse cũ quib agã qđ in ista
questione quã modo suscepimꝰ agitur de naturali
theologia utrũ ꝓpter felicitatem quȩ post mortẽ
futura est uni dõ an plurib sacra facere oporteat. satis¬
ut eaistimo exposui. Ideo quippe hos potissimũ elegi:
qm̃ de uno dõ qui fecit celũ & terrã quanto melius senser̃
tanto cȩteris gloriosiores & illustriorts habentur. intantũ
aliis prelati iudicio posttroꝵ. ut cum aristoceles placonis
discipłs uir excellentis ingenu & eloquio platoni qͥdc̃
impar. sed multos facile superans sectã peripateticã
condidisseo qđ deambulans disputare consueuerat.

Expanded text:
libris, sive potius, quomodo dicit Apostolus: Quia quod notum libris, sive potius, quomodo dicit Apostolus: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim illis manifestavit: invisibilia enim ejusfacta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas: nunc non inmerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo an pluribus sacra facere oporteat, satisut existimo, exposui. Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo qui fecit caelum et terram, quanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustriores habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristoteles, Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
attendens quo more soleat illa scriptura appellare
elementa loco illo cõmemorata: uuderi potest:dein.¬
de qđ plato dicit amatorẽ dĩ eẽ philosophũ. nichil
sic illis sacris litteris fłagrat: & maxime illud qđ
& me plurimũ adducit ut pene assentiar platonẽ
illoꝵ libroꝵ caꝑtẽ nonfuisse. quod cũ ad scm̃ morsen
ita uerba dĩ ꝑ angłm ꝓfcrant᷑. ut quȩrenti qđ sit nom̃
eius qui cũ ꝑgere p̃cipiebat ad popłm hebreũ ex egip¬
to liberandũ respondeat᷑. egosũ qui sũ & qui est mi
sit me aduos. tanquã in eius cõparatione qui uere
est quia incõmutabilis est: ca quȩ mutabilia facta
sunt non sint: uehement̃ hoc plato tenuit. & di¬
ligentissime commendauit:
łnescio utrũ hoc uspiam repperiatur in libris coꝵ&
qui ante platonẽ fuerunt. nisi ubi dictum ẽ. egosũ
qui sum: & dices cis. qui est misit me aduos. Sed unde¬
cunq ista ille didicerit. siuc p̃cedentib eũ ueterũ

Expanded text:
adtendens quo more soleat illa scriptura appellare adtendens quo more soleat illa scriptura appellare elementa loco illo commemorata uideri potest Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic illis sacris litteris flagrat; et maxime illud quod et me plurimum adducit, ut paene adsentiar Platonem illorum librorum expertem non fuisse, quod, cum ad sanctum Moysen ita uerba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et disit me ad vos , tanquam in ejus comparatione qui vere est, quia incommutabilis est, ea, qua mutabilia facta sunt, non sint. Vehementer hoc Plato tenuit, et diligentissime commendavit, et nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum qui ante Platonem fuerunt, nisi ubi dictum est: Ego sum qui sum. Et dices eis: Qui est misit me ad vos. Sed undecunque ista ille diceret, sive praecedentibus eum veterum
Abbreviated transcription (Latin):
easdem scripturas legere. quȩ nondũ fuerant ingre.¬
cam linguã trans latȩ qua ille pollebat: iusi forte
riuafuis atit ett sco au si cut e ptiuas itae istas per
quił auntin: et quantũ capere posset ad disceret.
Hicie eratimetur illa suadere uident᷑ indicia: qđ lib̃
gescos sic incipit. In principio.: fecit ds celũ & trã
Itia autẽ erat inuisibilis & in cõposita: & tenebre
ferebatur suꝑ aquas. In timẽo autẽ placo quem
librum de mundi constitutione conscripsit: dm̃
dicit in illo opere terrã primo ignẽq iunxisse. Ma.¬
nifestum est autẽ qđ igni tribuat cȩli locũ: terrȩ¬
illius similitudinẽ: qua dictũ est In principio:
fecit ds̃ cęlum & terrã. Deinde ille duo media quib
interpositis sibimet hȩc extrema copularentur: aquã
dicit & acrẽ. Unde putatur sic intellexisse. qđ scrip.¬
tum est. Sp̃s dĩ suꝑferebat᷑ suꝑ aquas. Parum quippe

Expanded text:
easdem scripturas legere, quae nondum fuerant in Graeeasdem scripturas legere, quae nondum fuerant in Graecam linguam translatae, qua ille pollebat; nisi forte, fuit acerrimi studii, sicut Aegyptias, ita et istas per quid continerent, quantum capere posset, addisceret. Hoc ut existimetur, illa suadere videntur indicia, quod liber Geneseos sic incipit: In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae ferebatur super aquam; in Timaeo autem Plato, quem librum de mundi constitutione conscripsit, Deum dicit in illo opere terram primo ignemque iunxisse. Manifestum est autem, quod igni tribuat caeli locum: haillius similitudinem, qua dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem; unde putatur sic intellexisse quod scriptum est: spiritus Dei superferebatur super aquam. Parum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cum audiunt uł legunt platonẽ dedõ ista sensisse.
quȩ multũ congruere ueritati nr̃ȩ religionis ag.¬
noscunt. Unde nonnulli putauerunt eũ qͣndo
perrexit inegiptũ hicremiã audisse ꝓphetam.
uel scripturas ꝓpheticas in eadẽ peregrinatione
legisse: quoꝵ quidẽ opinionẽ in quibusdã libris
meis posui. Sed diligent̃ computata tempoꝵ ratio
quȩ chronica historia continet᷑: platonẽ indicat
a tempore quo ꝓphetauit hicremias centum fere
annos postea natum fuisse. Quicũ octoginta et
unum uixisset: ab anno mortis cius usq ad id tc̃pus
quo ptolomeus rea egipti scripturas ꝓpheticas gentis
hebreoꝵ de uidea poposcit. & ꝑ septuaginta uiros
hebreos qui etiã grecã linguã nouerant interp̃tandas
habendasq curauit: annire periunt᷑ ftrme sexagin¬
ta. Qua ꝓpttr in illa peregrinatione sua plato nec
hieremiã uidere potuit tanto ante defunctũ. nec

Expanded text:
cum audiunt vel legunt Platonem de Deo ista sensisse, cum audiunt vel legunt Platonem de Deo ista sensisse, quae multum congruere veritati nostrae religionis agnoscunt. Unde nonnulli putaverunt eum, quando perrexit in Aegyptum, Jeremiam audisse prophetam, vel Scripturas propheticas in eadem peregrinatione legisse: quorum quidem opinionem in quibusdam libris meis posui. Sed diligenter supputata temporum ratio, quae chronica historia continetur, Platonem indicat a tempore quo prophetavit Jeremias, centum ferme annos postea natum fuisse: qui cum octoginta et unum vixisset, ab anno mortis ejus usque ad id tempus, quo Ptolemaeus rex Aegypti Scripturas propheticas gentis Hebraeorum de Judaea poposcit, et per septuaginta viros Hebraeos, qui etiam graecam linguam noverant, interpretandas habendasqta. Quapropter in illa peregrinatione sua Plato nec Hieremiam uidere potuit tanto ante defunctum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas ꝑcipi possit. & moralẽ uł echicã inq. at he
lorumq uitandis: ideo nescit ab uno uerodõ au
optimo: naturã nob̃ eẽ qua facti ad cius imaga
cȩteris prestramus: quia cum alii philosophi ingenia
sua studiaq contriuerint in requirendis rerũ causis.
& quinã eẽt modus discendi atq uiuendi: isti dõ
cognito reppererunt ubi eẽt & causa constitutȩ uni¬
uersitatis. & lux ꝑcipiendȩ ueritatis: & fons bibendȩ
felicitatis. Si uero isti platonici siue quicũq alui
quarumlibet gentiũ philosophi de dõ ista sentiunt:
nobiscũ sentiunt. Sedideo cum platonicis magis agere
placuit hanc causã: quia eoꝵ sunt litterȩ notiores
Nam & greci quoꝵ lingua ingentib p̾minet. eas
magna predicatione celebrarunt: & latini ꝑmoti
earum uel excellentia uł gła. ipsas libentius didicer̃.
atq in nr̃m eloqͥũ transferendo. nobiliores clarioresq fecer̃¬
irantur autẽ quidã nob̵ in xp̃i grã sociati

Expanded text:
ueritas percipi possit, et moralem uel ethicam, in qua de malorumque uitandis, ideo nescit ab uno uero Deo adque optimo et naturam nobis esse, qua facti ad eius imaginceteris praeferamus, quia, cum alii philosophi ingenia sua studiaque contriuerint in requirendis rerum causis, et quinam esset modus discendi adque uiuendi, isti Deo cognito reppererunt ubi esset et causa constitutae uniuersitatis et lux percipiendae ueritatis et fons bibendae felicitatis. Siue ergo isti Platonici siue quicumque alii quarumlibet gentium philosophi de Deo ista sentiunt, nobiscum sentiunt. Sed ideo cum Platonicis magis agere placuit hanc causam, quia eorum sunt litterae notiores. Nam et Graeci, quorum lingua in gentibus praeminet, eas magna praedicatione celebrarunt, et Latini permoti earum uel excellentia uel gloria, ipsas libentius didicerunt adque in nostrum eloquium transferendo nobiliores clarioresque fecerirantur autem quidam nobis in Christi gratia sociati,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitur confiteri ira instigent᷑. Nobis uera religio
precipit ne ira instigemur: sedei potius resistamꝰ:
Cum docmones donis inuitentur: nob̃ uera religio
prȩcipit necuiquã donoꝵ acceptione fautamꝰ. Cũ
doemones honorib mulceant᷑: nob̃ uera religio p̃ci.¬
pit. ut talib nullomodo moueam᷑: Cum doemones
quorundam hominũ osores quorundã a macores
sint. non pruden quilloqsio ue ca rese
appellat ipse passita¬

Expanded text:
cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed appellat ipse passi
Abbreviated transcription (Latin):
pecora carent: In mri. autẽ ut sint istȩ ꝑturbationes:
facit hoc stulticia uł miseria: Nondũ enĩ sumꝰ in illa
ꝑfectione sapientiȩ beati: quȩ nob̾ ab hac mortalitate
liberatis infine ꝓmittit᷑. Deos uero ideo dicunt istas ꝑ.¬
turbationes non ꝑpeti: quia non solũ eterni. ucrũ etiã
beati sunt. Easdẽ quippe animas rationales ctiã ipsos
habere ꝑhibent: sed abom̃i labe ac peste purissimas.
Quam obrem si ꝓpterea di non ꝑturbant᷑ qđ animalia
sunt beata non misera. & ꝓpterea pecora non ꝑturbant᷑
quod animalia sunt quȩ nec beata possunt eẽ nec
misera: restat ut docinones sicut homines ideo ꝑtur-¬
igitur insipientia uł potius am̃tia ꝑ aliquã religionẽ
doemonib subdimur. cum ꝑuerã religionẽ ab ca
uiciositate inqua illis sumꝰ similes liberemur: Cum
enim doemones qđ & iste apuleius quãuis cis pluri¬
mum parcat & diuinis honorib dignos censcat.: tam̃

Expanded text:
pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia uel miseria; nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liberatis in fine promittitur. Deos uero ideo dicunt istas pel\'turbationes non perpeti, quia non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Easdem quippe animas rationales etiam ipsos habere perhibent, sed ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non perturbantur, quod animalia sunt beata, non misera, et propterea pecora non perturbantur, quod animalia sunt, quae nec beata possunt esse nec misera: restat ut daemones sicut homines ideo perturVII. Qua igitur insipientia uel potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
deberemus. sed pocius ipsũ a quo hȩc illos accepisse nosse¬
mus: quantominꝰ nunc honore diuino aerea digna su&
animalia. ad hoc rationalia ut misera eẽ possint. ad
hoc passiua ut misera sint. ad hoc ȩt̃na ut miseriam
finire non possint: Qua ꝓpter ut omittã cȩtera. & hoc¬
solum ꝑtractẽ qđ nob̃ cum doemones dixit habere
cõmune idest animi passiones: si omĩa quattuor ele.¬
menta suis animalib plena sunt immortalib ignis
& aer. mortalib aqua & terra: quȩro cur animi doe¬
monũ passionũ turbelis & tempestatib agitentur.
Perturbatio enim est quȩ grece p athos dicitur. unde
illa uoluit uocare animo passiua: quiꝰ uerbum de
uerbo pachos passio dicitur. motus animi contra
rationem. Cur ergo sunt ista in animis doemonũ
quȩ in pecorib non sunt. qm̃si qͥd inpecore sunilcap.¬
paret non est ꝑturbatio. quia non est contra rationẽ quã

Expanded text:
deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossedeberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam finire non possint! CAsolum pertractem, quod nobiscum daemones dixit habere commune, id est animi passiones, si omnia quattuor elementa suis animalibus plena sunt, inmortalibus ignis et aer, mortalibus aqua et terra, quaero quur animi daemonum passionum turbelis et tempestatibus agitentur. Perturbatio est enim, quae Graece πάθος dicitur; unde illa uoluit uocare animo passiua, quia uerbum de uerbo πάθος passio diceretur motus animi contra rationem. Quur ergo sunt ista in animis daemonum, quae in pecoribus non sunt? Quoniam si quid in pecore simile apparet, non est perturbatio, quia non est contra rationem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum dus solis: Qđ animo passiua: cũ hominib solis.
Qđ corpore acrt̾a: ipsi sunt soli   inde qđ genere
sunt animalia. non est magnũ: quia hoc sunt & pecora:
Qđ mente rationalia. non est suꝑ nos: quia sumꝰ & nos
Qđ tempore ȩterna. quid boni est si non beata : Melior
ost enim tẽporalis felicitas: quã misera ȩternitas
Qđ animo passiua. quomodo supra nos est quando
& nos hoc sumus: Nec ita eẽt: nisi miseri essemꝰ. Quod
corpore acrea. quanti estimandum ẽ. cum om̃i corpori
prȩferat᷑ animȩ qualis cunq natura : Et ideoreligionis
cultus qui debetur ex animo: nequaquã debeatur
eirei quȩ inferior est animo. Porro suinter illa quae
doemonum eẽ dicit annumeraret uirtutẽ. sapientiã.
felicitatt̃. & hȩc cos diceret habere cũ diis eterna acque
cõmunia: ꝓfecto aliquid diccret exoptandũ magniq
pendendũ. nec sic eos tam̃ ꝓpter hȩc tanquã dm̃ colere

Expanded text:
cum dis solis; quod animo passiua, cum hominibus solis; cum dis solis; quod animo passiua, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum, quia hoc sunt et pecora; quod mente rationalia, non est supra nos, quia sumus et nos; quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas quam misera aeternitas. Quod animo passiua, quo modo supra nos est, quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbationib agitari. irritari in iuriis. obseqͥis donisq
placari: gaudere honorib. diuersis sacroꝵ ritibus
oblectari: & meis siquid neglectũ fuerit cõmoueri. Inter¬
aruspicũ uatũ. atq somnioꝵ: abhis quoq ẽẽ miracula
magoꝵ. Breuit̃ autẽ eos definiens: ait doemones esse
genere animalia. animo passiua. mente rationalia. cor.¬
pore aerca: tempore ȩterna. Horum uero quinq tria
sedideo trium superioꝵ quȩ nob̾cum habent. duo
etiam cum diis habere: Animalia quippe eẽ dicit.
& deos quȩ sua cuiq clem̃tao distribuens: in terrestrib
animalib nos posuit cũ ceteris quȩ int̾ra uiuunt
& sentiunt. in aquatilib pisces & alia natatilia. in
aertis doemones. in ethercis deos: Ac ꝑhoc qđ doemo¬
nes sunt genere animalia: non solũ cis cum hominib
ucrumetiã cum dus pecoribusq cõmune est. Qđ m̃te
rationalia: cum dus & hominib. Qđ tempore ȩterna:

Expanded text:
perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diuersis sacrorum ritibus oblectari aruspicum, vatum, atque somniorum: ab his quoque esse miracula magorum . Breviter autem eos definiens ait, daemones esse genere animalia, animo passiva, mente rationalia, corpore aeria, tempore aeterna: horum vero quinque tria re commune . Sed video trium superiorum quae nobiscum habent, duo etiam cum diis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, suaque cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in aeriis daemones, in aetheriis deos. Ac per hoc quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, uerum etiam cum dis pecoribusque commune est; quod mente rationalia, cum dis et hominibus; quod tempore aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ut doemones magis quamuis aerii sint terrestrib
nobis non ideo sint meliores quia est aer quã t̃ra supe.¬
rior: sedideo cis homines p̃ferendi sint. qm̃ spei pioꝵ
hominũ nequaquã illoꝵ desperatio comparanda est
Nam & illa ratio platonis qua clementa quattuor
ꝓportione contexit atq ordinat. ita duob eaxtitinis igni
mobilissimo & terrȩ mobili media duo acrẽ & aquam
interserens ut quanto est aer aquis. & aere ignis. tanto et
aquş superiores sint terris: satis nos ad monet animaliũ
merita non ꝓ elementoꝵ gradib estimare. Et ipse qͥ ppe
apuleuis cũ cȩteris terrestit animal hominẽ dicit: qui
tamen longe p̃ponitur animalib aquatilib cũ ipsas
aquas terris p̃ponat plato: ut intelligamꝰ non cũdẽ
ordinem tenendũ cum agitur de meritis animarũ qui
uidetur ordo et̃ ingradib corpoꝵ&. sed fieri posse ut
inftrius corpus. anima melior in habitet: deteriorq suꝑius.

Expanded text:
tuit ut daemones, quamvis magis aerii sint, terrestribus tuit ut daemones, quamvis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio comparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse, ut inferius corpus anima melior inhabitet deteriorque superius.
Abbreviated transcription (Latin):
disccremus: habituri & nos immortalitatt̃ corporũ.
non quã supplicioꝵ eternitas torqueat. sed quã animo
doemones in acre. nos autẽ habitamꝰ interra. ita ꝓmo.¬
ueri ut hinc eos nob̃ eẽ preponendos eocistimemus:
omĩno ridiculũ est. Hoc enim pacto: nob̃ & omĩa uola.¬
tilia prȩponimus: At enĩ uolatilia cũ uolandofatigan¬
tur. uł reficiendũ alimentis corpus habent: t̃rã repetunł.
uel ad requiẽ uł ad pastum. qđ doemones inquiunt
non faciunt. Nun. quid ergo placet cis ut uolatilia
nobis. doemones autẽ etiam uolatilib antecellant:
Qđ si dementissimũ est opinari: nichil est qđ de habi¬
tatione superioris elcm̃ti dignos eẽ doemones existime.¬
mus. quib: nos religioso affectu subdere debeamus
Sicut enim fieri potuit ut aereͥ uolucres cerrestrib nob̃
non solũ non prȩferant᷑. uerũctiã subiciant᷑ ꝓpter
rationalis animȩ quȩ in nob est dignitatẽ: ita fieripo.

Expanded text:
disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternitas torqueat, sed quam puritadaemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoueri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalis ani
Abbreviated transcription (Latin):
nult sibi & bestias p̃laturus est quȩ nos & acrimonia
scitum. & motu facillimo atq celerrimo. & ualentia
Arium: & annosissima firmitate corporũ uincunt:
Quis hominũ uidendo ȩquabit᷑ aquilis & uulturib
ius odorando canibus: quis uelocitate leporib: ceruis.
omnib auibus: Quis multũ ualendo leonib & ele-¬
phantis: Quis dui uiuendo serpentib. qui etiã depo¬
sita tunica senectutẽ deponere. atq iniuuentutem
redire ꝑhibentur: Sed sicut his omib ratiocinando
& intelligendo meliores sumꝰ: ita etiã doemonibus
bene atq honeste uiuendo meliores eẽ debemꝰ Obhoc
enim ꝓuidentia diuina cis quib nos constat eẽ po¬
ciores data sunt quȩdã potiora corpoꝵ munera. ut
illud quo eis p̃ponimur etiã isto modo nob̃ cõm̃daret᷑
mulco maiore cura excolendũ et̃ quam corpus: ipsãq
exccellentiã corporalem quam doemones habere nos:¬
semus ꝓbonitate uitȩ qua illis anteponim᷑ contẽpnere

Expanded text:
multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimo et ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illis anteponimur, contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ cuius ille est animos nr̃õs eẽ putauer̃. Itẽ
non cos mouit tanta mutabilitas animȩ quam dĩ
nature tribuere nefas est: sed dicunt. Corpore
mutatur animȩ natura: nã ꝑscipsam incõmutabit
est Poterant isti dicere. Corpore aliquo uulncrarct᷑
caro: nam ꝑscipsã inuulnerabilis est ꝑrorsus quod
mutari non potest: nulla re potest: Ac ꝑ hoc quod
corpore mutari potest. aliqua rẽ potest: & idco in cõ.¬
philosophi quos ceteris ñ immerito fama atq gła
piclatos uidemꝰ nullũ corpus et̃ dm̃: & ideo cuncta
corpora transcetu¬

Expanded text:
naturae, cuius ille est, animos nostros esse putauerunt; ita naturae, cuius ille est, animos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanta mutabilitas animae, quam Dei naturae tribuere nefas est. Sed dicunt: Corpore mutatur animae natura, nam per se ipsa incommutabilis est. Poterant isti dicere: corpore aliquo uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus quod mutari non potest, nulla re potest, ac per hoc quod corpore mutari potest, aliqua re potest et ideo incomphilosophi, quos ceteris non inmerito fama adque gloria praelatos uidemus, nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transce
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmodo cogitabant. Hoc autt̃ in conspectu talis
cogitationis iam non est corpus: sedsimilitudocorpo.¬
ris. Illud autẽ unde uidet᷑ in animo hȩc similicudo
corporis. nec corpus est nec similitudo corporis. et
unde uidet᷑ atq utrũ pulchra an deformis sit ui¬
dicatur: ꝓfecco est melius quã ipsa quȩ iudicatur
Hȩc mens hominis & rationalis animȩ natura est:
quȩ utiq corpus non est si iam illa corporis simili.¬
tudo cũ in animo cogitantis aspicitur atq uidicat᷑.
necipsa corpus est. Non est ergo nec terra. nec aqua
nec acr. nec ignis. quib quattuor corporib quȩ
dicunt᷑ quattuor clem̃ta: mundũ corporeũ uidemꝰ
esse cõpactum. Porro si noster animꝰ corpus ñ est.
quomodo ds creator animi corpus est: cedant ergo
& isti ut dictum est platonicis: cedant & illi quos
quidẽ pu̾duit diccre dm̃ corpus et̃. uerũntam̃ ciusdẽ

Expanded text:
tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis cogitationis iam non est corpus, sed similitudo corporis; illud autem, unde uidetur in animo haec similitudo corporis, nec corpus est nec similitudo corporis; et unde uidetur adque utrum pulchra an deformis sit iudicatur, profecto est melius quam ipsa quae iudicatur. Haec mens hominis et rationalis animae natura est, quae utique corpus non est, si iam illa corporis similitudo, cum in animo cogitantis aspicitur adque iudicatur, nec ipsa corpus est. Non est ergo nec terra nec aqua, nec aer nec ignis, quibus quattuor corporibus, quae dicuntur quattuor elementa, mundum corporeum uidemus esse conpactum. Porro si noster animus corpus non est, quo modo Deus creator animi corpus est? Cedant ergo et isti, ut dictum est, Platonicis; cedant et illi, quos quidem puduit dicere Deum corpus esse, uerum tamen eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
in athomis hoc est minutissimis corpusculis quȩ nec
diuidi nec sentiri queunt: & quicũq alii quoꝵ cnume:¬
ratione immorari non est necesse siue simplicia siue
coniuncta corpora. siue uita carentia siue uiuentia sed
tamen corpora: causã principiũq rerum eẽ dixerunt
Nam quidam eoꝵ areb non uiuis res uiuas ficri posse
crediderunt. sicut epicurei: quidã uero auiuentt
quȩdam & uiuentia & ñ uiuentia. sed tam̃ acorpore
corpora. Nam st̾bici ignem id est corpus unũ ex his qͣt¬
tuor elementis quib uisibilis hic mundus constat:
& uiuentẽ & sapientẽ. & ipsius mundi fabricatorẽ.
atq omniũ quȩ incosunt: cumq omĩno ignẽ dm̃
esse putauerunt: Hii & ceteri similes coꝵ. idsolum
cogitare potuerunt: quod cumeis corda coꝵ obstruc:¬
ta carnis sensib fabulata sunt: Inse quippe habe.¬
bant qđ non uidebant: & apud se imaginabant᷑
qđ foris uiderant.  etiã quando non uidebant sed

Expanded text:
in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt, et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue uiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque rerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem et uiuentia et non uiuentia, sed tamen a corpore corpora. Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quattuor elementis, quibus uisibilis mundus hic constat, et uiuentem et sapientem et ipsius mundi fabricatorem adque omnium, quae in eo sunt, eumque omnino ignem deum esse putauerunt. Hi et ceteri similes eorum id solum cogitare potuerunt, quod cum eis corda eorum obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In se quippe habebant quod non uidebant, et aput se imaginabantur quod foris uiderant, etiam quando non uidebant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
natus. & tendaride fratres. & si quos alios ex morta.¬
lib ꝓdus habent: sed ipsi etiã maiores gentiũ du qͦs
ciccro in tusculanis tacitis nominib uidet᷑ attingere.
iuppiter. uino. saturnꝰ uulcanꝰ uesta. & alii plurimi
quos uarro conat᷑ ad mundi partes siue lementa
transferre: homines fuisse ꝓdunt᷑. timens enĩ & ille
quasi reuelata misteria: petens ad monet alexcandrũ.
ut cum ea matri conscripta insinuauerit. flãmis ui.¬
beat concremari: nonsolũ ergo ista quȩ duȩ theologiȩ
fabulosa continent & ciuilis. platonicis philosophis
cedant qui uerum dm̃ & rerũ auctorẽ & ucritatis
illustratorẽ. & beatitudinis largitorẽ esse dixeru&:
sed alii quoq philosophi qui corporalia naturȩ prin-¬
cipia corpori deditis mentib opinati sunt. cȩdant
his tantis & tanti dĩ cognitorib uiris ut thales in hu¬
more. anaximenes in are. stoici in igne. epicurus in¬

Expanded text:
natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortanatus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis cedant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus