comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt angelos creatos fuisse malos. Non eni
potuit cͤator optimꝰ auctor mali ẽẽ Et ĩototũ boñ erat
q ex ip̃o ilł erat. Et tot̾bonũ erat: quoniam ex ip̃o
augustini contra illos inducit. qui dñt
angelos factos malos uerba iob det̾mi¬
nans. que illi pro se inducebat si.

Expanded text:
dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erabationem Augustini contra illos inducit qui dicunt angelos factos malos; verba etiam Job determinat, quae illi pro se inducebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ci um hñtes. Nondum enim prediti erant:
uirtutib que stantib apposite fuerunt in
confirmatione ꝑ gr̃am. Aiis uͦ ꝑ liberum
arbitrium superbientib et iõ cadentib ali¬
quami᷑ fuisse morulam aiunt int̾ creatio¬
nem ⁊ lapsum. ł confirmationem: in illabre¬
um ⁊ tales erant qui stare poterant .i. ñ cade
ꝑ bona creationis et cadere: ꝑ bonum creati¬
oras. ⁊ cadere ꝑ lib̃um arbitrium. Poterant
enim peccare ⁊ non peccare. s non poterant
ꝓficere ad meritum uite. nisi gr̃a suꝑadde¬
retur. que addita ẽ. quibusdam in confirma¬
tione. Et ad hoc confirmandum utuntur
testimonio augustim qui suꝑ genesum dicit:
angelicam naturam primo intormit̾ crea¬
tam. & celum dictam. postea formatam:⁊
lucem appellatam. quando ad creatorem est
conuersa ꝑfecta dilectione ei inherens. Uñ
lux. quia in primo agitur de creatione sp̃u¬
aus nature. intormis postea de formatione
ciusdem. Racio quoque obuiat illis qui

Expanded text:
editi erant virtutibus, quae stantibus appositae fuerunt in confirmatione per gratiam; aliis vero per liberum arbitrium superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa breum; et tales erant qui stare poterant, id est, non cadere per bona creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirmandum utuntur testimonio Augustini, qui, super Genes., dicit angelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei inhaerens; undlux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
quidam angelos qui ceciderunt c̾atos
eẽ. malos. et non lib̾o arbitrio in mauciã
quam fuisse moram int̾ creationem ⁊ lap¬
sum s ab inicio apostatasse alios uͦ creatoᷤ
fuisse plene beatos. Qui opinionem suam
ab micio temꝑis diabolum cecidisse. nͥ cum
angelis sanctis: peccatum aliquando uixisse.

Expanded text:
quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiamquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
tuo eo. Cum quo fuit u̾um conubium fĩ
pͥ coniugium. cum quõ p̃cessit adult̾iũ.
Id. Posse s sane licitas nuptias ex ꝑsonis
illicite comunctis honto placito sub seq̃n¬
te: manifestũ ÷.¬

Expanded text:
tuo eo cum quo fuit verum conjugium, fieri potest conjugium cum qua praecessit adulterium. Item: Posse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum es
Abbreviated transcription (Latin):
filius s. tantum patris ⁊ filii. sp̃c utriq coe¬
quaus. ⁊ ad tͥnitatis ꝑtinens unitatem. Tene-¬
amus gͥ pr̃em ⁊ filium.⁊ sp̃m sanctum. unũ
ẽt̾ naturaliter deum ut ait augꝰ. in li de tidͤ
ad petrum. Neq tamen ip̃m prẽm ẽẽ: qͥ filiu̾

Expanded text:
Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus utrique coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem. Teneamus ergo Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deum, ut ait Augustinus in libro De fide ad Petrum; neque tamen ipsum Patrem esse, qui Filius est,
Abbreviated transcription (Latin):
pe tt̃anda sit oratios
odam autem de omni sacramẽto
mentum dicentes quedam sacramenta
sepuis posse suscipi. quedam uͦ ñ. ñ m̃
iteratur sacramentum cum inuiria. S dic̃
quis. su ⁊ baptismus non iteratur. ⁊ si ali¬
quis frequenter baptratur dum eadem
aqua non it̾um benedicatur. S aliud ẽ.
inquiunt illi de bñdictione aque que fit
baptismus. aliud de benedictione panis ⁊
olei. P enim baptismus celebrari in aqua
⁊̃ ñ bñdicta. quia illa benedictio ꝓ reu̾en¬
nec unctio illa fieri pͭ uͥ de olco ab ep̃o sc̃ĩ
ficato. Ideoq illa sanctificatio ad uirtutem
sacramenti ꝑtin̾e uidetur. In conuigio qͦ

Expanded text:
pe iteranda sit oratio? Quidam autem de omni sacramento mentum, dicentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa benedictio pro reverennec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti pertinere videtur
Abbreviated transcription (Latin):
B enedicitur enim ut ait ambiꝵ. cum pri¬
ma ⁊ nõ cum secunda urore. Sigͥ cũ dr̃
sacramentum non eẽ it̾andum nec in-¬
uiria ei facienda rationem dicti refas
ad sanctificationem rei. qua sacͣmẽtum
expletur de omn sacramento gũalit̾
id utrum. ẽ. Si uͦ ad susceptionem sacͣ¬
menti de quibdam u̾um: quod ñ ite¬
rantur crebra susceptione: de aliis uͦ
quibusdam nõ quia frequenter fu-¬
muntur. ut ħ unctionis sacram̃tum
quod in omnipene eccła sepe repetit᷑.¬

Expanded text:
 cum prima, et non secunda uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repetit
Abbreviated transcription (Latin):
quam ostensum ẽ que sunt ciaues
apłice. ⁊ quis earum usus: suꝑ est inuesti¬
gare. qñ iste claues dantur ⁊ quib dant᷑.
Hee claues ꝑ minust̾ium ep̃i alicui dant᷑ ĩ¬
ꝓmotione sacerdotii. Cum enim recipit.
ordinem sac̃dotalem simul ⁊ has claties re-¬
cipit. s ñ uidetur quod omnes ł soli sac̾¬
dotes has claues hãnt: quia płiq añ sa¬
cram ordinationem scientiam disc̾nendi
hñt. płes pꝰ consecrationem ea carent.
dum ẽ. atq lugendum. multi enum licet
indiscreti atq scientie que emin̾e debet¬
sacerdos exortes sac̾dotii gradum recipere
presumunt. uita ⁊ scientra eo indigni
nendi. qui ligandi sint ł soluendi. Iõq
illam clauem in consecratione ñ recipi¬
unt. quia somꝑ scientia carent. Qui uͦ¬
añ sacerdonum scĩa discernenendi p̃dm sũt
licet hãnt discretionem. ñ tamen in eis clauiˢ
cretionis recte dicitur acciꝑe. quia ⁊ añha¬
bita discretio augerur. ⁊ fit in eo clauis ut

Expanded text:
quam ostensum est quae sint claves apostolicae, et quis earum usus, superest investigare quando istae claves dentur, et quibus. Dantur hae claves per ministerium episcopi alicui in promotione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. dum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni;nendi qui ligandi sint vel solvendi. Ideoque illam clavem in consecratione non recipiunt, quia semper scientia carent. Qui nte sacerdotium scientia discernendi praediti sunt, licet habeant discretionem, non tamen in eis clavis cretionis recte dicitur accipere, quia ante habita discretio augetur, et fit in eo clavis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦgͦ accipietur quod supͣdictum da¬
ẽ. non enim non potuit gingn̾e. s ñ
oportuir: qiͣ potuit. s non oportuit:
non est nobis ꝑspicuum aꝑire quomͦ
sit ħ uerum. ⁊ iõ sub silentio pocius ẽẽt

Expanded text:
o accipiatur quod supra dictum est: Non enim non potuit gignere, sed non oportuit, quasi potuit, sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset
Abbreviated transcription (Latin):
bumanitas & diunitas rͥ intelliguntur. Huma¬
niate qͥ immolata diuinitas in solitulinem¬
ꝑ abiit .i. incelum. Uñ esitius. in solitudinem .i. in
celum. temꝑe passionis diuinitas abiisse dicit᷑
ñ locum mutans .ẜ quodamm uirturem cohi¬
bens. ut p̾sim impii consummare passionem.
consumtns ẽ. Ex his satis ostenduur p̃missã u̾ba
ambrosii sic it accipienda ut p̃diximus. Alia¬
indueunt auctoritatẽ.

Expanded text:
humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humahumanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, id est, in coelum. Unde Hesychius: In solitudinem, id est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem.consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba Ambrosii sic esse accipienda, ut praediximus. 2. Ainducunt auctoritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
relictio. que ilł uerb significatur. ut quid me
in cruce se c̃elictum tlamabat: non recesserat
ds̃ ab homine. ita quod cc̃i soluta unio dei.⁊
unus se derelictum clamababat non delin-¬
quendum. Si gͦ illa delictio unionis intelligat᷑
solutio ante facta fuit solutio dei ⁊ hominis qͣm
rͦ mortiuis eẽt. S. quis ħ dicat. Pattamur gͥ dm̃
quodamm illum hominem ĩ morte desuisse:
quia potestati ꝑsequentium cum exposuit ad
tempus ñ suam potestatem illum exendo. de¬
fendit ut ñ moreretur. Sepauit se diunitas.
qua subirar̃ ꝓtectionem s ñ solum unionem.
Seꝑauit se foris. ut ñ adeet ad defensionim. s. ñ
intus defuit ad unionem. Si ñ iͥ coibuiss po¬
ẽ iͥ diuinitate recedene .i effectum potentie.
desendendo ñ exhibente. Hic ẽ hircus apopomptꝰ
qui alio huto immolato in solitudinm mitte¬
batur. ut legitur ĩ leuitico. duo enim huti

Expanded text:
relictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me relictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei et hominis, quam Christus mortuus esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset poinitate recedente, id est, effectum potentiae defendendo, non exhibendo. Hic est hircus ἀποπομπαῖος qui altero hirco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci,
Abbreviated transcription (Latin):
considandum ẽ. utrum in morte a u̾bo
caniem sicuit ab anima ita a diumitate ĩ morte
fuisse diuisam. S enim inquiunt anima mediã
diuinitas carnem sͥ ununt sic̃ suꝑiꝰ p̃taxatũ ẽ gͦ qñ di¬
anima seuingi ꝑ quam ubo etat unita. quin
a uerbo duudctur. fuit autem dunisa ab anima
in morte. Alioquin u̾a mors ibi non suisset qr
ut ait augustinus mors quam tinent hõnes
sepatio e anime a carne. mors autem quam ñ
timent seꝑatio ẽ anime a dõ Utraq uͦ diaboli
mors fuit. diuisa ẽ iͥ anima. at ꝑ ħ duunitas a
carne. Huic sue ꝓbabilitati addunt autorita¬
tis testimonium. ambiz enim tͣctans de iͥ de¬
lictione qui in cruce uoce magna clamans dix̃.
ds̃ ds̃ m̃s ut quid me deliquisti: ait Clamat
morte ab homini. que nͥ dliscescisset homo ille
mori ñ posset quod illi ad carnem ieserunt ꝗͣ
dicunt a deo sepatam quib redemꝰ illam sipa¬
uonems eẽ accipiendam. sicut intelligiti de¬

Expanded text:
considerandum est utrum in morte Christicarnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem univit, sicut superius praetaxatum est; anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur de
Abbreviated transcription (Latin):
ł actꝰ aliquis .s. quia sui immobilitate om¬
nia attingit. non locali motu. s. ut uͥq sp̃
sit. et nusquam inclusa teneat᷑. Sic gͦ cari¬
tas dicitur. motꝰ animi. non qͣ ip̃a sit mo¬
tus. ł affectio. uel uittꝰ animi: s quia ꝑ e

Expanded text:
vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virtus animi, s
Abbreviated transcription (Latin):
rum actus sunt. ut pote actum fidei .i.
tantum sine alicuiꝰ uirtutis medio oꝑa
quam alios uirtutum actꝰ. Iõq diffent̃
de ħ et de aliis loquitur siriptura que
istum sp̃ałr caritatitͥbuit. Est gͦ cari¬
tas u̾e: sp̃s sanctus. Uñ augꝰ. p̃missum¬
apłi u̾bum t̾ctans: in eodem libro ca-¬
titatem. dicit bonum: quo nil meliꝰ est.
nulla res ab eius caritate nos separat.
quid ẽẽ non solum melius. s etiam
Qui diuidit singulis fidelib dona nec
ip̃e diuidr᷑. s indiuisus singuł dat᷑. Uñ

Expanded text:
rum actus sunt, utpote actum fidei, id tantum, sine alicujus virtutis medio operquam alios virtutum actus. Ideoque differenter de hoc et de aliis loquitur Scriptura, quae istum specialiter charitati tribuit. Est ergo charitas vere Spiritus sanctus; unde Aug., pApostoli tractans in eodem lib., charitatem dicit esse bonum, quo nil melius est;om. 9, tract. 14: Si nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam qui dividit singulis fidelibus dona, nec ipse dividitur, sed indivisus singulis datur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
lias quoq inducunt taciones ad idem
sanctus. quia caritas. affectio mentis. ẽ.
⁊ motus animi. sp̃s sanctus uͦ non c̃. affec¬
tio animi. uel motus mentis quia sp̃s .sꝰ.
⁊ motꝰ mentis. auctoritatib confir¬
mant. dicit enim augꝰ. in .in. libͦ. de doctͥ
na tͥana.Caritatem uoco motum anumi.
ad fruendum deo: ꝓpt̾ ip̃m. ⁊ se ac ꝓrimo:
ꝓpt̾ deum. Idem in li. de morib eccle sic
uita pot̾it nos seꝑare a caritate dei Ca¬
ritas dei inqͥt hic dicta. ẽ. uirtꝰ q̃ animi
nr̃i rectissima affectio ẽ: que comung̃
nos deo. q̃ eum diligimus. Ecce his u̾bis
etpͥmit᷑. q̃ caritas : affectio et motꝰ ani¬
mi. ac ꝑ ħ non uidetur. cẽ. sp̃s sanctus.

Expanded text:
lias quoque inducunt rationes ad idem sanctus, quia charitas affectio mentis est et motus animi, Spiritus sanctus vero non est affectio animi vel motus mentis, quia Spiritus sanctus et motus mentis, auctoritatibus confirmant. Dicit enim Aug. in lib. 3 de Doct. christ.: Charitatem voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se ac proximo propter Deum. Idem in lib. de Moribus Ecclesiae vita poterit nos separare a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum diligimus. Ecce his verbis exprimitur quod charitas est affectio et motus animi; ac per hoc non videtur esse Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
filium eẽ patrem. sic dicimus silium
deum esse. Ox hisuerbis significari
dicunt: q pͥetates patris uel pͥetas fi¬
lii non sit deus. ł ẽẽntia diuina. Cũ
enim dicit: eo quo deus deus est sub̃a
est. sed quod pater ẽ substantie nõ:
aperte inquuint ostendit: id esse sub¬
stantiam. quo deus est. id uͦ quo pat̾ ÷
non eẽ substantiam. Item cum ait:
pater non illud ẽ. quod ast. ostendit
illud quod est. ẜ ait cum pat̾ est non
illud est. quod ÷ significans: quo pa¬
ter est: non eẽ illud quo est .i. essent iã
hec illi ita exponentes sua comm̃ita
simplicib ⁊ incautis. ueta uidi faci¬

Expanded text:
Filium Patrem esse, sicut dicimus Filium Deum esse. Ex his verbis significari dicunt quod proprietas Patris vel proprietas Filii non sit Deus vel essentia divina. Cum enim dicit, eo quod Deus est, substantia est, sed quod Pater est substantia non est, aperte inquiunt ostendi id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, significans quo Pater est non esse illud quo est, id est, essentiam. Haec illi ita exponentes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faci
Abbreviated transcription (Latin):
etumptamen ñ dum de sistunt:
in patientit sp̃u agitati. s opini-¬
onem suam etiam sanctorum aucto-¬
ritatib munire conant᷑. quib os-¬
tendẽ uolunt ꝓͥetatem qua pat̾: p̃r.¬

Expanded text:
erumtamen nondum desistunt impatientiae spiritu agitati, sed opinionem suam etiam sanctorum auctoritatibus munire conantur; quibus ostendere volunt proprietatem qua Pater es
Abbreviated transcription (Latin):
d illud autem quod de tuangelio op¬
ponitnt res pondemus ita quia cũ
negat. s ideo pr̃em tantum nominat.
quia ad eum solet teterre. etiam qud
ip̃ius ẽ quia ab illo bt̃¬

Expanded text:
d illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia cumnegat; sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam quod ipsius est, quia ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
lii qua se inuicem et nos diligunt si¬
etiam dilectionem qua diligimus
deum. s utrum ip̃e sit caritas qua noᷤ
diligimus deum. in sequenti expli

Expanded text:
em et nos diligunt, sed etiam qua diligimus Deum. Sed utrum ipse sit charitas qua nos diligamus Deum, in sequenti explic
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e ꝓcedit. quem pocius eorum h acci
deus c̃ ut non sit ex deo. ⁊ id̾o: dilictio.
que ita deus ẽ ut ex deo sit non ip̃e¬
s in consequentibus cum dei dilecti¬
onem comme morass: iohannes. qua¬
dilexit nos et hinc hortatus i̾ẽx ũ nõ
inuicem diligamus atq ita in nob̾¬
deus maneat. quia dilectionem d̃¬
um dix̾at. stati uolens aꝑtius de
hac re aliquid loqui: inquit. in hoc
cognoscimus quia in ip̃o manemꝰ⁊
ip̃e in nob̾ quia de sp̃u suo dedit nob̾
Sanctus itaq sp̃s: de quo dedit nobis.
facit nos in deo manere et ip̃m ĩ no¬
bis ħ autem facit dilictio. Ip̃e ẽ gͥ ds̃.

Expanded text:
Patre procedit, quem potius eorum hic debPatre procedit, quem potius eorum hic debDeus est, 36 ut non sit ex Deo, ac per hoc dilectio, quae ita Deus est ut ex Deo sit, aut Fsed in consequentibus cum Dei dilectionem commemorassdilexit nos, et hinc hortatus esset ut nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, inquit: In hoc cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse innobis, quiade spiritu suo dedit nobis. sanctus itaque spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in deo manere et ipsum in nobis; hoc autem facit dilectio. ipse est igitur deus
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis doceri pͥ. multa rerum
uocabula et uniuersaliter poni ⁊ ꝓprie
quibrdam reb ad hib̃i sicut nomine le¬
gis. aliquando simul omnia ueteris in¬
strumenti. sig̃cantur eloquia. aliq̃n
autem ꝓͥe uocatur lex. que data ẽ ꝑ mo¬
isen. Multa alia suppetunt txempla. s
in re aꝑta: uitanda. ẽ. longitudo ser-¬
monis. Sicut gͦ unicum dei uerbum
ꝓͥe uocamus nomine sapientie: cum
sit uniuersaliter et sp̃c sanctus ⁊ pat̾¬
ip̃a sapientia. ita sp̃e sc̃s ꝓͥe numcupa¬
tur uocabulo caritatis. cum sit ⁊ pat̾
⁊ filius uniuers ałr caritas. S dei uer¬
bum .i. unigenitꝰ di filius aꝑte dictus:
dei sap̃ia: ore apłi dicentis xp̃m d̃i uir¬
tutem ⁊ dei sap̃iam. Sp̃c autem sanctꝰ
uͥ sit dictus caritas: inuenimus. si dili
cum dixiss diligamus inuicem: qr di¬
git: ex deo natus ẽ. quia deus dilectio
ẽ. bͥ manifestauit se dixisse eam¬
dilectionem ẽẽ deum. quam dix̃ ex d̃õ.
deus gͦ ex deo ÷ dilectio. s quia ⁊ filius

Expanded text:
exemplis doceri potest multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut proprie uocamus nomine sapientiae, cum sit uniuersaliter spiritus sanctus et pater sapientia, ita spiritus proprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dei sapientia ore apostolico, tutem et Dei sapientiam. Spiritus autem sanctus ubi sit dictus charitas invenimus, si diligcum dixisset: Diligamus invicem, qgit, non cognovit Deum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam dixit ex Deo: Deus ergo ex Deo est dilectio. Sed quia et Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
telligencia dictorum: ex cauls ẽ acu¬
mencia dicendi quia non sermonires:
ia intelligi possunt. Hicħ hẽ fuuis nisina
do patris in se subsistentem habut nat̾
qui genuit ita tamen ut natus non fuor
ilie qui genuit. Nam quom̃ erit ip̃ecum
genitussit s in his ip̃is subsistas ilier
qui genitus ẽ: in quibus totus ẽ ip̃e qui
genuit. quia non ẽ auuñ: qui genitus ẽ
et ideo: non refertur ad aluid. quod in
uno subsistit ex uno. Ac su: ingn̾atione
fuii ⁊ natutam suam ut ita dicam. seq̃r
in mutabeł deus. inde mutabilem gig¬
nens deum nec naturam suam deserit
exindemutabili deo. inde mutabił dei
ꝑfecta natiuitas. Subsistentem gͥ meo:
dei naturam intelligamus. cum in dõ
deus insit. nec pret̾ cum qui ẽ. deus qͥs¬
quam deus auus sut. quia ip̃e ds̃ ⁊ in eo
ds̃. Nature ergo  patris. ueritas in deo fi
uo docetur. cum in eo deus intelligit᷑ eẽ
qui ds̃ ẽ. est eñi unꝰ in uno ⁊ unꝰ ab uno. Ꝙ

Expanded text:
telligentia dictorum ex causis est assumenda dicendi, quia non sermoni res,ita intelligi possunt: Nihil habet Filius nisi nado Patris in se subsistentem naturam habqui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomodo erit Pater ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab uno. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ꝑ hec tria in nob̃ consummet᷑ pec¬
catum. uͥ: agnosci pot̾at. si diligemt̾ intendamꝰ
quo sit ĩ anima mortale ł ueniale pecc̃m. Yt
enim ibi serpens suasit mulieri ⁊ muuer ui¬
ro. ita ⁊ in nob̾ sensuał motꝰ. cum illecerͣm
tum. Post deodem dat uiro. cum suꝑiori par-¬
ti rationis .i. rationi sapientie. eamdem illece¬
bram suggerit. que si comsentit. tunc uir ⁊̃
cum femina cibum ueritum gustat. Si gͦ ĩ
motu sensuali tantum peccati illecebra te¬
neatur ueniale ac leuissimum ẽ. pecẽm. Si
uͦ inferior pars rõnis consenserit: ita ut sola
cogitationis delectatione. sine uoluntate per¬
ficiendi teneatur. mulier sola manducauit
non uir. cuius auttoritate cohibet᷑ uoluntaˢ
ne ad opꝰ usq pueniat. Si uͦ adsit plena

Expanded text:
 peccatum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram tum, post de eodem dat viro, cum superiori parti rationis, id est, rationi sapientiae eamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena
Abbreviated transcription (Latin):
ti qui iam cum dõ felicit̃ inuunt:
atq ita gr̃a beatitudinis confirmati sunt.
ut ad malum flecti nec uelit nee possirħ
salitas fuit quam peccando adam ꝑdidit
posse non mori. ita pͥmum libum arbitͥum.
posse nõ peccare nouissimum ñ peccare pꝰse
carebit lib̃o arbitrio. Muito quippe liberius
dicenda non ẽ: qua beati ẽẽ. sic uolumus. ũ ẽẽ
miseri ñ solum noli mus. s nequaquam ꝓrsꝰ
uelle possimus. Sicut gͦ anima nr̃a ⁊̃ nunc¬
ht̃ nolle imfelicitatem ita iniquitatem semꝑ nolle¬
habitura ẽ s ordo seruandus ẽ fuit. quo ds̃
uoluit ostendere. quam bonum fuit animal
rationale. quod etiam peccare possit quamuiᷤ
sit meluis quod peccare non possit. Ecce
his uerb̾ euident̾ astruit᷑. qd pꝰ beatitudinĩ cõ¬
firmationem: erit ĩ homine lib̃um arbitͥum
quo peccare non poterit. ⁊ nunc in angeł est.⁊
in sanclis. qui cum domino sunt. ⁊ tanto utiq
lib̃ius quanito a peccõ immunius ⁊ ad bo¬

Expanded text:
ti qui jam cum Domino feliciter vivunt, atque ita gratia beatitudinis confirmati sunt, ut ad malum flecti nec velint nec possint, talitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori; ita primum liberum arbitrium, posse non peccare; novissimum, non posse peccare. libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nhabitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astruitur quod post beatitudinis confirmationem erit in homine liberum arbitrium, quo peccare non poterit; et nunc in angelis est, et in sanctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit uiitus et quid sit actus uel opus
tius. uutus est ut ais augustinus bona qͣlitas
mentis qua recte uiuitur⁊ qua nullus male
untur. quam deus solus ĩ homine operatur.
Ideoq opus dei tamtum est sicut de untute
iusticie augustinus docet suꝑ illum locum
psalmi. feci iudicium ⁊ iusticiam ita di
non facit in homine nisi deus. Ideo q cum

Expanded text:
quid sit virtus, et quid sit actus vel opus ejus. Virtus est, ut ait Aug., bona qualitas mentis qua recte vivitur, et qua nullus male utitur; quam Deus solus in homine operatur. Ideoque opus Dei tantum est, sicut de virtute justitiae August. docet super illum locum psalmi 118: Feci judicium et justitiam, ita dinon facit in homine nisi Deus. Ideoque cum
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo accepit non tantum ut fuliꝰ
sit. s omnino ut sit: et ut ip̃a suba sit:
ita et sp̃s sanctus a pr̃e ⁊ filio ꝓcedñdo:
accepit. non tantum ut sp̃s sanctus sit.
uel donum: s etiam ut omnino sit ⁊ ut
sub̃a sit. quod utique non accepit: eoqͥ
datur. Nam cum non detur nͥ ex tm̃pe
si hoc hret eo quo datur: accepiss ergo
non tantum ut donum sit: s omnino
ut sit. quod si non est: nisi quia datur .i.
si non hẽ eẽ. nͥ eo quo datur. sicut filiuꝰ
nascendo ht̃. non tantum ut sit fiłuis.
substantia. cum non pͥus daretur qͣm
ẽẽt tui daretur: Non ergo eo quo datur.
E ꝓcedendo hẽ ut sit donum et ut sit
ce̾ntia. sicut filius non eo quo datus ẽ
s nascendo accep̃: ñ tantũ ut sit fuiꝰ.
de tͥnitate ait. Sicut filio pr̃at t̾ẽntiã

Expanded text:
nascendo accepit non tantum ut Filius sit, sed omnino ut sit, et ut ipsa substantia sit, ita et Spiritus sanctus a Patre et Filio procedendo, accepit non tantum ut Spiritus sanctus sit vel donum, sed etiam ut omnino sit, et ut substantia sit, quod utique non accepit ex eo quod datur; nam cum non detur nisi ex tempore, si hoc haberet ex eo quod datur, accepisset ergo non tantum ut donum sit, sed omnino ut sit. Quod si non nisi quia datur, id est, si non habet esse nisi eo quod datur, sicut Filius nascendo habet non tantum ut sit Filius, substantia, cum non prius daretur quam esset cui daretur? Non ergo eo quod datur, sed procedendo, habet ut sit donum, et ut sit essentia; sicut Filius non eo quod datus est, sed nascendo accepit non tantum ut sit Filius, d
Abbreviated transcription (Latin):
N suꝑiorib insinuatum. ẽ: licet ex parre. non
deliquerit et quam ꝓ peccato penam subierit.
quib adiciendum ẽ. peccm̃ simł ac penam
ꝑ eum transisse in p̾teros. Sicut apłs ostendit
mines mors ꝑt̾ nsiit aitrum illud per¬
catum fu̾it originale an actualei

Expanded text:
n superioribus insinuatum est, licet ex parte non deliquerit, et quam pro peccato poenam subierit; quibus adjiciendum est peccatum simul ac poenam per eum transisse in posteros, sicut Apostolus ostemines mors pertransiit. 2. Utrum illud peccatum fuerit originale, vel actuale
Abbreviated transcription (Latin):
quoq rerum treatione. ac p̃cipue de opum
ui. dierum distinctione. nõ nulla ĩ medium
ꝑferre. Cum deus in sapientia sua angłicos
morata scriptura genesis. q̃ dicit a pͥncipio
informem. q̃ a grecis dicta ẽ. chaos.⁊ ħ fun
genꝰ suum ded. que non simł uͭ qͥb dam
scorum patrum placuit . s ꝑ int̾ualla tem¬
ꝑum ac sex uolumina dierum: ut aliis
uisum est formauit.

Expanded text:
quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicosadicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum est, formavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ci. Ex adoptione enim: homo factꝰ¬
ẽ filius dei. non ex generatione ne
nitus autem deus nec fuit aliquan¬
do non filus. nec fuit aliquid añ¬
quam filiꝰ. nec quicquam ip̃e: nͥ
filius. atq ita: qui semꝑ ẽ. filius
nascibilitatis ꝓͥetate ac ueritate fi¬
lius eius soluis ẽ: qui genuit ⁊ ille
tantum qui genuit pater ip̃ius. ẽ
quia sicut ille filius origine.ita ille

Expanded text:
ci. Ex adoptione enim homo factci. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; nenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius. Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprietate ac veritate Filius est solius qui genuit, et ille tantum qui genuit Pater ipsius est, quia sicut ille Filius origine, ita ille
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur quomͦ
dicatur ẽẽ ꝓͥum nato deo: qͥ est
dei filius uel genitus ex deo:cum
etiam homines fili dicantur⁊ sint
secundum illud. filii excelsi omneᷤᷤ
⁊ ad moisen de populo istł domi¬
nus ait. Piliuf meus pͥmogenitus
isrł s magna ẽ distantia. homĩes
enuim filui dĩ sunt. factura nõ na¬
uus: originis ꝓͥetate filius : ⁊ u̾itate
natiuitatis. non facta. uel adoꝑti¬
one et illi quidem ante sunt quam
filii dei sint. fiunt enim filii. ñ nas¬
cuntur filii dei. Unde hil. solum
deum natum originis ꝓͥetate dĩ
filium ostendens. int̾ ip̃m ⁊ homi-¬
nes filios di. euidentissime distin
filius.ẽ. Et nos quidem filii di sumꝰ.
s ꝑ facturam. Piumus enim aliqñ:
mur. et quia omne quod fit añqͣm
fiat non fuit: nos cum filii non fu¬
issemus. efficimur. Ante enun filii
non eramus. ẜ ꝑ gr̃am facti sumus.
dr̃ nos genuisse. Genuisse enim
deum filios: numquam cum ꝓͥeta¬
tis significatione cognoscimus di¬

Expanded text:
ic quaeritur quomodo dicatur proprium nato Deo quod est Dei Filius vel genitus ex Deo, cum etiam homines filii Dei dicantur et sint, secundum illud psal. 81: Filii Excelsi omnes. Et ad Moysem de populo Israel DominIsrael. Sed magna est distantia. Homines enim filii Dei sunt factura, non nalius originis proprietate Filius est et veritate nativitatis, non factura vel adoptione; et illi quidem ante sunt quam filii Dei sunt. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Unde Hilarius solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distingFilius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim aliquando mur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus,  hoc dicitur nos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus di
Abbreviated transcription (Latin):
originale peciatum quo peccatores nas¬
cuntur: om̃s concupiscentiałr geniti. Quod ex
adam siue ex euis inobedientia emanauit. ⁊ in
p̾teros demigͣuit. Uñ apłs consequent̾ ꝑ uniꝰ¬
mobedientiam hominis multos dicit. eẽ. pͥecc̃ores.¬

Expanded text:
originale peccatum, quo peccatores nascuntur omnes concupiscentialiter geniti; quod ex Adam, sive ex ejus inobedientia emanavit, et in posteros demigravit. Unde Apostolus consequenter per inobedientiam unius hominis multos dicit cons
Abbreviated transcription (Latin):
ic etiam intelligendum ẽ: quod in sum.
bonitate dei. uel excidi euis seueritate m̾eamur
quia in potestate nr̃a ñ ẽ: nͥ quod ad nr̃am seqͥt᷑
uoluntatem. Que cum p̃ꝑatur a domino facile
sit opus pietatis. etiam q̃ impꝰsibile ⁊ difficile fu¬
it. aliud testimoniun. Goocooooocroooooee

Expanded text:
ic etiam intelligendum est quod in eodembonitate Dei, vel excidi ejus severitate mereamur: quia in potestate nostra non est nisi quod nostram sequitur voluntatem; quae cum praeparatur a Domino, facile fit opus pietatis, etiam quod impossibile et difficile fuit. 6. Aliud testimonium. In expositione
Abbreviated transcription (Latin):
nis oꝑatio fuit. formatio lutis sic̃ ostend̃
te. earum disp̃onem a luct incoauit dicens. Dixit
dius. Piat lur et fc̃a est lux. & diuisit lucem ac te¬
nebras. apellauit q lucem diem et tenebras. noc¬
tem. et fr̃m est itespe ⁊ mane dies unus. Congiue
mundi ornatus a luce incep̃. uñ cet̾a que crean¬
da erant: uiderentur.
Qualis fu̾it lur illa cor

Expanded text:
nis operatio fuit formatio lucis, sicut ostendte, earum dispositionem a luce inchoavit, subdens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. qualis illa lux
Abbreviated transcription (Latin):
uod u apłs ait. caritas numquam
extidit. nullatenus ꝓ ilł facit Dignitate
enu tariratis ostendens. dicit eam ñ extidẽ
quia hic ⁊ in futuro erit. s fides ⁊ spes eua¬
cuabuntur ⁊ scientia Item que dicitur cari¬
tas numquam fuisse uera que desereri pͭ. ñ
ad eẽntiam caritatis refeitur s ad efficienti¬
am: quia ñ efficit caritas. que deseritur ho¬
minem u̾t beatum. ñ ꝑducit ad u̾um bo¬
num. Huic etiam fonti alieni .i. dampnandi
⁊ ħ ⁊ cet̾a. que de caritate dicta sunt. de ꝑfecta
intelligi. quam soli ꝑfecti hñt. que semei ha¬
bita ñ amittitur. Siordia uͦ caritatis auq̃n
crescunt: aliq̃n deficiunt. Sunt enim uir
ille discernit qui parabolam illam inteiug̃.
⁊ g̾minet ⁊ crescat. ⁊ c̾ Et si gͦ ꝑfecta iaritas sic
radicata ẽ ut admitti nequeat incipiens tñ⁊
iohannis quia radix ominum bon orum ẽ¬
caritas sunul ambe t̾e̾ ñ pꝰsunt. nisi una
radicitus euulsa fu̾it. alia plantari non pͥ.

Expanded text:
olus ait: Charitas nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes evacuabuntur, et scientia. Item quod dicitur charitas nunquam fuisse vera quae deseri potest, non ad essentiam charitatis refertur, sed ad efficientiam, quia non efficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum bonum. Huic etiam fonti alieni, id est, damandi  et caetera quae de charitate dicta sunt, de perfecta intelligi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt enim virtille discernit, qui parabolam illam intelligitet germinet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et s: Quia radix omnium malorum e simul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dicatur. Pacta .ẽ. enim quedam crea¬
ture sp̃es: extemꝑe in qua uisibilit̾ os¬
dominum corporali sp̃e columbe des¬
ue hemens ⁊ uise sunt illis lingue di¬
uise: sicut ignis. qui et insedit super
unum quemq eorum Hoꝑatio uisibi¬
liter exp̃ssa ⁊ ocuł oblata mortalib
missio sp̃c sancti dicta. ẽ. Non ut appa¬
commota: a temꝑali manifestatione
uenientis ad occultam et̾nitatem sẽꝑ
p̃sentis conuertentur. Ecce his uerb̾
sp̃c in natura sui non uideatur. qui
nec in illis creaturis. magis erat qͣm ĩ
maliys: ad alud. In ilł tnim erat: ut
ꝑ eas. ad homines uenientes ostende¬
tur. ẽẽ. in illis: ad quos ille creature
ueniebant. Non enim sp̃s sanctus.
temꝑali motu tunc uenit uel descen¬
creature sig̾ficata.ẽ. sp̃uał⁊ inuisibił
sancti sp̃s infusio. ⁊ ut aꝑtiꝰ dicam ꝑ il¬
lum mum missionis sp̃s sancti corꝑa¬
liter exibitum: monstrata ẽ sp̃ualis.
⁊ int̾ior missio sp̃s sancti siue donatio
de qua agendum ẽ.

Expanded text:
ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiliter osdominum corporali specie uelut columba desvehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum. Haec operatio visibiliter expressa, et oculis oblata mortalibus missio Spiritus sancti dicta est: non ut appacommota a temporali manifestatione venientis ad occultam aeternitatem semper praesentis converterentur. Ecce his verbissanctus in natura sui non videatur, qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in illis ad quos illae creaturae veniebant. Non enim Spiritus sanctus temporali motu tunc venit, ve invisibilis sancti Spiritus infusio: et ut apertius dicam, per illum modum missionis Spiritus sancti corporaliter exhibitum monstrata est spiritualis et interior missio Spiritus sancti, sive donatio de qua agendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
unc inspiciamus utrum secundum
eandem rationem ⁊ causam: dicat᷑.
alia ẽ ꝑsona patris. alia filii alia sp̃e
sancti. quod utiq sane intelligi pot᷑.
ut sit sensus tał. alia ẽ ꝑsona patͥs ł¬
sanctus.

Expanded text:
unc inspiciamus utrum secundum eamdem rationem et causam dicatur: Alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. Quod utique sane intelligi potest ut sit sensus talis: Alia est sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
tria: eo sunt unum: quo: una uita una
mens. una eẽntia. ⁊ quicquid ad se ip̃a sĩ¬
ͣlia Quomͦ eqͣlia sint quia capiuntur a si

Expanded text:
tria eo unum sunt, quo una vita, una mens, una essentia, et quidquid aliud ad seipsa sin. 8. Quomodo aequalia sint, quia capiuntur a si
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͦ tria ut ait augꝰ in libro .xͦ de tͥnit̾.
non sunt tres uite: s uita. utta nͥ tres
mentes: s una mens. una eẽntia. memo¬
ria uͦ dr. ad aliquid. ⁊ intelligentia ⁊ uolõ¬
tas. sine dilectio: simiłr ad aliquid dicit᷑.¬

Expanded text:
ergo tria, ut Aug. ait in lib. 10 de Trin., c. 21, non sunt tres vitae, sed una vita; nec tres mentes, sed una mens, una essentia. Memoria vero dicitur ad aliquid, et intelligentia et voluntas sive dilectio similiter ad aliquid dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Non debernus iõ euangłizate. ut manducemus.
s io manducare ut euangłizemus ut cib ñ sit
bonum quod appetitur. s necessatium quodad¬
dicitur ut illud impleat᷑. Querite pͥmum a: dĩ
num dei⁊ dem̃ querite ista. quamuis sint necc̃a s
ium regno dei m̾cedem temꝑalem meditari.
E cce bic aꝑte dicit. ne duo fines nob̾ constitua¬
mus s unum tantum .i. regnum di. cum supͣdit̾¬
nent predicta

Expanded text:
o debemus ideo evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus, ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessarium quod adjicitur, ut illud impleatur: Quaerite primum regnum num Dei, et deinde quaerite ista, quamvis sint necessariacum regno Dei mercedem corporalem meditari. Ecce hic aperte dicit ne duos fines nobis constituamus, sed unum tantum, id est, regnum Dei, cum supra dixenent praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
tator quorumdam nondum cognoᷤᷤ¬
centium deum. ⁊ non quorumdam
cognoscentium deum: Illi enim ad
templum dei non ꝑtinent: pariui¬
qui cognos centes deum: non sicut
deum głificant. Ad templum deiꝑ
tinent paruuli. sanctificati sacra
mento xp̃i: ⁊ temunerati sp̃u sancto.
qui non dum ualent cognoscẽ d̃m.
git᷑ quem potuerunt illi nosse. nec
hr̃e. isti potuerunt hr̃e añquam noᷤ¬
se. Beatissimi autem sunt illi: quib
est deum habere quod nosse. Hic ali¬
habitet in aliquo .i. habeatur. cum
uidelicet ita ẽ. in aliquo. ut ab eo cog-¬
noscatur.⁊ piligaruR.

Expanded text:
tator quorumdam nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant; et ad templum Dei pertinent parvuli sanctimento Christi, et regenerati Spiritu sancto, qui nondum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus est Deum habere, quod nosse. Hic alihabitet in aliquo, id est, habeatur, cum videlicet ita est in aliquo, ut ab eo cognoscatur et diligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc querit᷑ quare huius naturalis
potentie actus peccatum sit. si aliarum
memorandi. cuius actus ẽ. memorare.⁊ potẽ
tie intelligendi. cuius actus ẽ: intelligẽ ad ꝙ
⁊ ip̃i dicunt. quia alt̾us gen̾is c̃ actꝰ iłle nolũ¬
tatis. quam actꝰ memorie uel intellectus. Hic
enim actus ẽ ad aliquid adipisiendum. ł nõ
ammuitendum. qui non pͥ eẽ de malis. quin
sit malus. Qelle enim mala: malum ẽ s in¬
tellig̾e. uel memorare. mala malum non est.
Quamius corum.quidam ⁊̃ malos hoᷤ actꝰ
int̾dum. eẽ: nõ imꝓbe asserant: Memorat
itnim int̾dum quis malum ut faciat.⁊ quetit

Expanded text:
ed adhuc quaeritur quare hujus naturalis potentiae actus peccatum sit, si aliarum otentiae memorandi, cujus actus est memorare, et tiae intelligendi, cujus actus est intelligere. Ad quod et ipsi dicunt quia alterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ distingunt᷑. S iter̃ addt̃. Si ꝓͥetateᷤ ip̃e diuina einta
st cum essentia non differant tres
psone nec ꝓͥetatib diffcrunt. Quomͦ
enim differt pat̾ a filio eo qͣ diuina
essentia ÷ cum in et̾ntia unum sint:
Respo ad p̃missa auctoritate utens.
orum doctrinis nouis ⁊ humani
mensum ÷ q̃ exigitur ⁊ in conp̃bñ¬
sibile eit significantiam sermoniᷤᷤ¬
est: extͣ̃ sensus intentionem. ñ enun¬
tiatur. non attingitur. non tentt᷑.
uerborum significantiam. rei ip̃ius
natura consumit. Sensus contem¬
plationem inꝑspicabile lumenob¬
cecat. intelligentie capacitatem. qͥ fi¬
ne nuuo continetur: excedit. mͥgͦ:
in sensu labes est. in intelligent ia:
st upor. In sermone. uͦ ñ iam infirmi¬
tatem s silentium fatebor. Picłosũ
nimis ⁊ de reb tantis ac tam recondi¬
tis: aliquid ultra p̃scͥptum celeste
ꝓferre. ut ultra p̃finitionem d̃i ser¬
mo de deo sit. Porma fidĩ certa. ẽ. Non
gͦ aliquid addendum ẽ. s mus consti¬

Expanded text:
nibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Pater a Filio, eo quod divina essentia est, cum in essentia unum sunt? 5. Responsio ad praemissa auctoritate nitens. Horum doctrinis novis et humanis mensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; non enuntiatur, non attingitur, non tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus consti
Abbreviated transcription (Latin):
Noc autem aliqui negant dicenteᷤ
quidem ꝓͥetates in personis eẽ. s
non ẽt̃ ꝑsonas ip̃as qui ita dicunt esse
in ꝑsonis uel in eẽntia diuina: ut ñ
sint int̾iꝰ. sic̃ ea sunt: q̃ secundum sub¬
stantiam diuinam dicũ tͣ de deo u

Expanded text:
 Hoc autem aliqui negant, dicentes quidem proprietates in personis esse, sed non esse personas ipsas, quia ita dicunt esse in personis vel in essentia divina, ut non sint interius, sicut ea sunt quae secundum substantiam dicuntur d
Abbreviated transcription (Latin):
nec sinerentur mala ab omnipoten¬
ti bono fien nͥ ħ eẽt bonum ut eaeẽnt ea
tatione dictum esse asserunt: quia er malis
que fuint deus bona ẽẽ. elicit. nec ip̃t ꝑmit¬
teret ea fieri nisi de eis bene aliquid faceret
Tñ augustinus in eodem. li. encheridion
aꝑte indicans predictorum uerborum talẽ
ũ intelligentiam ait. deus omnipotens.

Expanded text:
nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. Unde August., in eodem lib. Ench., c. 11, aperte indicans praedictorum verborum esse talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes anime ex creatione equales sint. an
alie aliis excellentiores. ꝑlurib ñ itrõnabilit
uidet᷑. quod ex ip̃a creatrone anime auis ercel¬
lant in naturalib doris. ut in eẽntia. alia alisꝰ
sit subtilior.⁊ adim Aligendum. memoran¬
dumq hab. ilior. ut pote acutiori ingenio⁊
dr̃ cum in angeł ita fuisse constet. Et licet
naturalib donis alie p̃ aliis polleant tñ añ
baptismum a corꝑe discedentes. parem pe¬
nam: ⁊ pꝰ baptismum statim equalem colo¬
nam sortiunt᷑. quia ingenii acumen uel tar¬
ditas p̃mum uei penam in futuro ñ collo

Expanded text:
 an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio e improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ad eam ꝑueniamus disputõnem: uͥ
in mente humana: q̃ nouit dm̃ uel pͥnos¬
se: trinitatis imaginem repꝑiamus. Ut
imago tñ illius quo nicħ melius ẽ: ibi q̃¬
renda ⁊ inuenienda ẽ: quo natura nr̃a
mente. ⁊ añquam su particeps dei. eius i¬
mago reppitur. ⁊ si enim amissa dei par¬
ticipacione de formis sit. imago tam̃ d̃i
ꝑmanet. Eo enim ip̃o imago dei ẽ mens:
quo capax euis ẽ. eiꝰq ẽẽ particeps pͭ. lamg¬

Expanded text:
am jam perveniamus disputationem, ubi in mente humana quae novit Deum, vel potest nosse, Trinitatis imaginem reperiamus. Ut imago tamen illius, quo nihil melius est, ibi quaerenda et invenienda est, quo natura nostra mente, etiam antequam sit particeps Dei, ejus imago reperitur. Etsi enim amissa Dei participatione deformis sit, imago tamen Dei permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capax ejus est, ejusque esse particeps potes