comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuincunt filios falsitatis:
Sufficiunt uobis ista oiudeiꝰ
an adhuc inuram confusio¬¬
nem ex lege & ex gente ur̃a ali-¬
os introducemus testes: ut
illi testimoniũ phibeant. cui
ꝑdita mente insultantes dice
phibes. testimoniũ tuũ non
lege & ex ꝓpħis om̃ia quȩ de
xp̃o sunt dicta colligere: faci¬¬
lius me tempꝰ quam copia de¬¬
seret: Uerumptam̃ senem illũ
ex gente ur̃a natum. sed in er¬¬
rore ur̃o non relictũ symeonẽ
meruit teneri decrepit᷑ in hac
luce. quousq uideret ueram lu¬
cem: Quem quidem iam ȩtas cõ¬
pellebat ire. sed expectabat sus¬
ciꝑe quem sciebat uenire: cum
iste senex ammonitus ẽẽt absp̃u
scõ. quod non ante moreretur.
quam uideret xp̃m di natum:
Quem cognoscens: prexit adtẽ¬
plum: Ubi uero eum portari ma¬
tris manib uidit: & diuinam
infantiam pia senectus agnouit.
tulit infantẽ in manib: suis:
Ille quidem xp̃m ferebat: sed
xp̃c senem regebat: Regebat qͥ

Expanded text:
convincunt filios falsitatis. convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebrhibes, testimonium tuum non lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui
Abbreviated transcription (Latin):
audiui inquit auditũ tuũ
&timui. consideraui opera
tua &. expaui: Quȩ oꝑa dei
iste miratus expauit: Num-¬
quid fabricam mundi ĩste mĩ¬
ratus expauit Absit: Sed au-¬
diat: quid expauit: In me-¬¬
dio inquit duum animaliũ
cognosceris: Opera tua ds̃.
uerbum caro factum ẽ: In
medio duum animaliũ cog¬¬
nosceris: qui quousq: descen¬
disti: expauescere me fecisti:
Uerbum ꝑ quod facta sunt
om̃ia: in presepe iacuisti: Ag¬
nouit bos possessorem suũ:
& asinus presepe dñi sui: In
medĩo duum animalũ cog¬¬
nosceris: Quid est in medio
duum animaliũ cognosceris:
nisi aut in medio duum testa.¬
mentorũ. aut in medio duo.¬
rum latronũ. aut in meio
moysi et helyȩ: cum eoinmon¬
te sermocinantiũꝰ Ambulauit
inquit uerbum: & exiuit in
campis: Uerbum caro factum
ẽ : &. habitauit innobis. Hoc et
hieremias ait. Post hȩc in ter¬¬
ris uisus ẽ: & cum hominibus
conuersatus ẽ: Ecce quemad¬
modum sibi conueniunt testes
ueritatis: ecce quemadmodũ

Expanded text:
audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
complectentiũ: qui tantũ cre-¬
& impleret uniuersam faciem
terre:. de quo monte dicit pro¬
pheta. Uenite: ascendamus ad
montẽ dñi: Et de quo dauid
dicit: Mons dĩ: mons uber:
Ut quid suspicamini montes
incascatos: Montẽ in quo pla¬¬
cuit do habitare in eo: Cũ enĩ
ipse dñs xp̃c discipulos suos
interrogaret quem dicerent eẽ¬
homines filium hominis res¬
ponderunt. alii helyam alii
meremiam: aut unũ ex ꝓpħis:
Et ille. Utquid suspiçamini
montes incaseatos Montem
in quo placuit do habitare
inco: hunc cognouit petrus.
petrus: ut mortem susciꝑet
amando. quem ter negau̾at
timendo. Dic & tu moyses le¬
autẽ dictum ẽẽ xp̃m: ipsum
audi in euuangłio xp̃m: Non
est inquit ꝓpha sinc honore
nisi inpatria sua: Accedat au-¬
tem dauid sanctus: testis fide¬
lis: ex cuiꝰ semine ꝓcessit ipse:
cui lex & ꝓphȩ testimonium
dicunt dicat & ipse de xp̃o:
Adorabunt inquit cum om̃s
reges terrȩ: om̃s gentes serui¬¬

Expanded text:
complectentium, qui tantum crecomplectentium, qui tantum creet impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid susncaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, leautem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servi
Abbreviated transcription (Latin):
& cum hominib: conu̾satus ẽ:
Ecce duo testes ĩdonei ex lege
ur̃a: ex quorũ testimonio non
sunt compuncta corda ur̃a:
Sed alii atq alii ex lege. xp̃i testes
introducant᷑: ut frontes duris¬¬
sime inimicorũ conterantur.
Ueniat & ille danhel sc̃s:iu¬
uenis quidem çtate: senior uͦ
scientia ac mansuetudine:
conuincat om̃s falsos testes:¬
ut sicut conuicit seniores im¬
pudicos: ita suo testimonio
xp̃i conterat inimicos. dic
sc̃e danhel. dic de xp̃o quod
cessabit unctio: Quare illo pre¬¬
sente cui insultantes dicebatis.
tu de te ipso testimoniũ dicis.
testimoniũ tuum non est ue-¬
rum cessauit unctio ur̃a: nisi
quia ipse c̃ qui uenerat sc̃s sc̃õ¬¬
rum: Siuos dicitis nondum
uenit. sed expectatur uł ueni-¬
at sc̃s scõrum: demonstrate unc:¬
tionem: Si autẽ quod uerum
est cessauit ur̃a unctio: agnos¬
ctte uenisse sc̃m scõrum: Ipse ẽ
enĩ & lapis abscisus ille de monte.
sine manibus concidentiũ. idest
natus de uirgine sine manib

Expanded text:
t cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo quod cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctioquia ipse est qui venerat Sanctus sanctorum? Si, ut vos dicitis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat Sanctus sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de monte sinatus de virgine sine manibus
Abbreviated transcription (Latin):
conuenio oiu¬¬
dei:qui usq: in
hodiernum ne¬¬
gastis filium di: Nonne uox
ur̃a est illa quando eum uide¬¬
batis miracula facientem: atꝙ:
temptantes dicebatis. qͦusq
animas nr̃as suspendis. Si tu
es xp̃c: dic nob̃ palam: Ille au¬¬
tem uos adconsiderationem
miraculorũ mittebat: dicens:
oꝑa quȩ ego facio. ipsa testimo¬¬
nium phibent de me: ut xp̃o
testimoniũ dicerent.ñuerba
sed facta. Uos autẽ non cognos¬¬
centes saluatorẽ qui oꝑabat᷑
salutem in medio terre ur̃ȩ.
adicientes in malo aistis: tu
de te ipso testimoniũ dicis:
Testimoniũ tuum: non est ue¬¬
rum: Sed ad hȩc ille inquit.
uob̃ responderit: aduertere no¬¬
luistis: Nonne scriptum est in
lege ur̃a. quod duorũ hominũ
testimoniũ uerum sit: Proce¬¬
dant ex lege non tantum duo
sed etiam plures testes xp̃i. et
conuincant auditores legis. ñ
factores: Dic ysaia:testimoniũ
utero concipiet. & pariet filiũ.

Expanded text:
convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium dant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium utero concipiet, et par
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia tibi erunt uilia quȩ
pateris: Nec digna estimabis.
ꝓ quib illud accipias: mira¬
beris tantũ dari ꝓtantillo la
dite: Patiuenit: sed & glificari:
Contempni:sed ȩtiã exaltari:
peremꝰ: Qui & si peccaidres sumꝰ:
magnũ medicum habemus:
lpsum inquit audite: Non ue¬
ad penitentiã. Utilitas rei gestȩ
huius hec est: apls ipse cõme¬
morat in epłis suis: Dicit enĩ
ad hoc sibi ueniam datã om¬
nium peccatorũ suorum: ut
nemo de se despet qui fuerit
magnis peccatis inuolutus.
& magnis scelerib irretitus:
quasi ueniam non sit accep¬¬
turus. si conuersus fuerit ad
eum qui pendens in cruce ꝓ
ꝑsecutorib orauit dicens:
Pater ignosce illis: quia nes¬
ciunt quid faciunt: Factus
blasphemus & ꝑsecutor. & in¬

Expanded text:
omnia tibi erunt vilia quae omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantum dari pro tantillo labdite. Pati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; peremus; quia etsi peccatores sumus, magnum medicum habemus. Ipsum Medicum audite: Non vead poenitentiam . Utilitas autem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in Epistolis suis. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus: quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum qui pendens in cruce et pro persecutoribus oravit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Factusblasphemus, et persecutor et in
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat contra nomen meũ.
parare ferrum:secuturus est.
non pempturus: Curaturus.
non occisurus: Ap̃c dicebat:
Ego illi ostendam. quȩ illam
oporteat pati ꝓnomine meo:
Sed quo fine ipsum qui pati-¬
ebatur audite: Non sunt con¬
dignȩ passiones huiꝰ temporis.
ad futuram głam quȩ reuela¬
bitur in nob: Ac si dicat: Seui¬
at mundus. fremat mundus:
increpet. linguis:chortscet ar¬
mis: Quicquid potest faciat:
Quid faciet. Adid quod accep¬
turi sumus appendo qđ pati¬
or. contra id quod patior spe
ro: hoc sentio: illud credo:
Et tamen plus est quod credo:
quã quod sentio: Quicqͥd est
qđd seuit ꝓ nomine xp̃i: si po¬
test uim tolerabile ẽ: Si non
potest uim: migrare hinc fa¬
cit: Non extinguit: sed accele¬
rat: Quid accelerat: Ipsum
Quȩ cum uenerit. sine fine
erit: Opus cum fine: merces
sine fine: Nam opariꝰ defic̾et
inuia: nisi attenderet qͥd ac¬
cepturus ẽẽt: Cum autẽ at-¬
tenderis quid sis accepturus:

Expanded text:
faciebat contra nomen pastorfaciebat contra nomen pastorparare ferrum: secaturus est, non perempturus; curaturus, non occisurus. Christus dicebat, Ego illi ostendam quanta illum oporteat pati pro nomine meo. Sed quo fine? Ipsum qui patiebatur audite: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis ; ac si dicat, Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat; quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior contra id quod spero: ro. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine; merces sine fine. Nam et operarius deficeret in via, nisi attenderet quid accepturus esset. Cum enim attenderis quid sis accepturus,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: ipsum intueri debet: Cę¬
tera nec nota computare: Cre¬
atura uilescat: ut creator dul
int̃pretatur ouis: Et ecce lupꝰ
rapax adducit᷑ adouem perse¬
quendam: non rapiendam:
Sed ne repentinũ ouis expa¬
uesceret lupum: ipse pastor
qui om̃ia faciebat nuntiauit
lupum uenturũ ouised non
seuiturũ: ꝙ tamen tam ĩma¬
nis fama lupum illum p̃cesse¬
rat: ut possit ouis audito eiꝰ¬
nomine conturbari:Nam cũ
dñs iħs eidem ananiȩ nuntias¬
set saulum uenisse iam ut cre¬
deret: & ad eum ire ananias de
nunc litteras accepit aprinci
pibus sacerdotũ. ut ubicũq
inuenerit tui nominis secta
oporteat pati: ꝓnomine meo:
magna res geritur: luposeui¬
cia interdicitur: Lupus ad¬
ouem captiuus ducit᷑: Tanta
autẽ fama p̃cesserat lupi rap¬
tremeret ouis: & iam sub ma¬
nu pastoris confortat᷑: ne iam
putet seuientem:ne timeat ti¬
mentẽ: Abagno ꝓouib mor¬
tuo: fit ouis secura de lupo:
illum oporteat pati ꝓnomine
meo: Ubi terror:ibi salus: Qui

Expanded text:
psum intueri debet, caetera nec nata computare. Creatura vilescat, ut Creator in cinterpretatur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne rapientem ovis expavesceret lupum, ipse pastor de coelo qui omnia faciebat, nuntiavit lupum venturum ovi, sed non saeviturum. Et tamen tam immanis fama lupum illum praecesserat, ut non posset ovis audito ejnomine non conturbari. Nam cum Dominus Jesus eidem Ananiae nuntiasset Saulum venisse, jam ut crederet, et ad eum Ananiam ire nunc litteras apibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit tui nominis sectatoporteat pati pro nomine meo magna res geritur: lupo saevitia interdicitur; lupus adovem captivus ducitur. Tanta autem praecesserat fama lupi raptimeret ovis etiam sub manu pastoris. Confortatur; ne jam putet saevientem, ne timeat timentem. Ab Agno pro ovibus mortuo, fit ovis secura de lupo. illum oporteat pati pro nomine meo. Ubi terror, ibi salus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
lapidaret. Ut enim ẽẽt in om¬
nium lapidantium manibus:
ipse  omnium uestimenta ser¬
uabat: magis seuiens om̃s ad¬
iuuando: quam suis manib
lapidando: Audiuimꝰ mane
rapiet prȩdam:uideamus ad
uespum diuidet spolia: Uoce
ens desuꝑ interdictũ: iam seui¬
endo cecidit in faciem suam:
Prius ꝓsternendus: postea eri¬
gendus: Prius ꝑcuciendꝰ postea
sanandus: Non enim in illo
postea xp̃c uiueret: nisi occide¬
retur in eo quod male antea
uixisset: Quid ergo ꝓstratus
audit. saule saule quid me
psequeris: durum est ł contͣ
stimulum di calcitrare: & qͥses¬
Et ille: Quid iubeas facereꝰ lam
parat se ad obediendum. qui
prius seuiebat ad ꝑsequendũ:
lam formatur ex ꝑsecutore pre¬
dicator ex lupo ouis: ex hoste
miles: Audit quid facere debe¬
at. cecus factus: Sane ut inte¬
riore luce fulgeret corcius ex¬
terior lux adtempus subtracta
est ꝑsecutori ut redderet᷑ prę¬
dicatori: Et eo tamen tempore

Expanded text:
lapidaret. Ut enim esset in omlapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium manibus, ipse omnium vestimenta servabat, magis saeviens omnes adjuvando, quam suis manibus lapidando. Audivimus, Mane rapiet: videamus, ad vesperum dividet escas. Voce ens desuper interdictum jam saeviendi, cecidit in faciem suam; prius prosternendus, postea erigendus; prius percutiendus, postea sanandus: non enim in illo postea Christus viveret, nisi occideretur in eo quod male ante vixisset. Quid ergo prostratus audit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. EEt ille: Quid me jubes facere? Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles; audit quid facere debeat. Caecus sane factus est, ut interiore luce fulgeret cor ejus. Exterior lux ad tempus subtracta est persecutori, ut redderetur praedicatori: et tamen eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiens enim &: sanans: occi¬
dens. & uiuificans: Occisus ag¬
nus alupis: & faciens agnos de
ceret filuis suis p̃sentem tan¬
gens: futura ꝓspiciens: pre¬
dixerat quod in paulo conti¬
git: Erat is paulus sicut ipse
testatur de tribu beniamin:
Cum is iacob benedicens filios
suos uenisset adbenedicendũ
beniamin:ait de illo: Benia¬
min lupus rapax: Quid ergo
lupus rapax semꝑ: Absit: Sed
qui mane rapiet prȩdam: ad
uesꝑum diuidet escas: hoc in
apło paulo complecũ est: quia
&. de illo p̃dictum erat: Iam si
placet audiamꝰ illum mane¬
rapientem: ad uesꝑum escas
diuidentẽ: Mane & uespum
posita sunt ꝓeo: ac si diceret᷑
prĩ postea: Sic ergo accipiamꝰ:
Prius rapit postea diuidet
escas: Attendite raptorẽ: Sau
utiq: puniendos: Ibat spirans
&anhelans: cedens.hoc est
mane rapiens: Nam & quan¬
do lapidatus est stephanus
primus martyr ꝓ nomine xp̃i.
euidentiꝰ erat: Et paulus sic ad¬
erat lapidantibꝰ: ut non ei suf¬
ficeret.si tantũ suis manibus

Expanded text:
rcutiens eum et sanans, occidens et vivificans. Occidit agnus lupum, faciens agnum de ceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? lupus rapax semper? Absit: sed qui mane rapiet praedam, ad vesperam dividet escas . Hoc in apostolo Paulo impletum est; quia et de illo dictum erat. Jam, si placet, audiamrapientem, ad vesperum escas dividentem. Mane et vesperum posita sunt pro eo ac si diceretur, Prius et postea. Sic ergo accipiamus, Prius rapiet, postea dividet escas. Attendite raptorem: Saulutique puniendos, ibat spirans et anhelans coedes. Hic est ille mane rapiens. Nam et quando lapidatus est Stephanus primus martyr pro nomine Christi, evidentius aderat et Saulus. Et sic aderat lapidantibus, ut non ei sufficeret si tantum suis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
meditationẽ humanȩ mentis
excedere: Propt̃ quod sapientis¬
simus patriarcha mortalis sets
conclusus angustus: quȩ inuesti¬
gare non poterat mirabat᷑: Qs
ergo hominũ discutere aut in¬
quirere audeat. tantus quod
ꝓpħa miratur: Mirabilia inqͥt
uit ualde: hoc ipsum enĩ qd̃
incomp̃hensibilis est ds anima
eius nouerat:caro sentire non
poterat: Om̃is ergo qui opera
di magis uult examinare. quã
credere: non sequituranimȩ
sensum. sed carnis errorẽ: Et
ido fratres non discutiamus
qualit̃ ds de dõ natus ẽ. sed cre¬
damus: nec retractemꝰ partũ
uirginis sed miremꝰ: ut unige¬
nitum di dm̃ & hominẽ confi¬
tentes. inoffensam teneamus
cȩlestis fidei ueritatem: qui in

Expanded text:
meditationem humanae mentis meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, vit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatem. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
ne subsistunt: quomͦ etiã de terra
homo fact̾ ẽ. de mascło femina itẽq
ꝑfeminã masculus: quid illud
est post om̃ia quod lum̃ gig¬
nit actenebras: quod uitam
facit ac mortem: Siergo te ip¬
sum homo et quȩ propter te
facta sunt. qualiter aut unde
dere: qua p̃sumptione. quaue
stultitia tuũ ipsius atq omni¬
um discutis creatorẽ.: Natum
ergo de ddopatre d̃m: eumdeq
hominem factum de uirgine
om ceca sunt: fidei manifesta:
Tunc enim parte ex aliqua inde¬
finitȩ maiestatis eius poterimꝰ
immensa rimari: si aduertam᷑
quantus qualis ue sit ds anob
non posse cognosci. ut ait dñs
admoysen: Tu autẽ non pote¬
ris uidere faciem meam: id est
non potes carnalib oculis me¬
am sicut ẽ. inspicere ditatem:
Beatus namq dauid uirtutẽ
om̃ipotentiȩ eius intendens:
clamabat dicens: mirabilia
oꝑa tua dñe: & anima mea no¬
uit ualde. Ualde enim sciebat
anima ꝓpħalis: oꝑa di omnẽ

Expanded text:
ne subsistunt; quomodo etiam de terra ne subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine , rationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem
Abbreviated transcription (Latin):
nem unum ẽȩ uoluit dm̃. Gene¬
rationẽ eius quis enarrabit: Fra¬
tres generatio xp̃i si narrari non
potest: credi potest:Si lingua
deficit. fides ꝑficit: Magnus enĩ
ꝓfectus est fidei: cum tantum de
do suo concipit: quantũ sermo
ñ potest parturire: Cauete dilec¬
tissimi. ne quando uos de his in¬
credulitas moueat: quia si ho
moñualet explicare quod sen¬¬
tit: ds sine dubio potuit imple¬
re quod uoluit: Q ꝑabsurdum
est fratres: ut ineffabilem dm̃
infirmissimo fragilitatis nr̃ȩ ser-¬
mone pensemꝰ: Amentiȩ res est:
ut oꝑationes maiestatis immen¬
sȩ. inter exigua corruptibilis oris
nr̃i conemur uerba concludere:
Quomodo enum comp̃hendere
potest homo dm̃: factus ingeni¬
tum: mortalis ȩternũ: Si inuesti¬
gare niteris qualiter d̃s in homi¬
nem uel homo transiuit indm̃.
inuestiga prius si potes. quomͦ
ex nichilo factus est mundus:
cȩlum unde resplenduit: aquarũ
liquor. terrȩ soliditas. qua ratio¬

Expanded text:
nem unum esse voluit Deum. Genenem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
minib ꝓcreatus: Illa natiuitate
hominẽ fecit: hac generatione
hominẽ liberauit: Utramq fra¬
tres generationẽ cius non posse
narrari.sententia hȩc una com¬
plectitur: Illa enim est ante ho¬
minem: ista supra hominẽ: Illa
incogitabilis: ista mirabilis:
Cum autẽ duas xp̃i docemus
natiuitates:. nob̃ asseritur di fi¬
lius natus eẽ: sed gemina in uno
di filio confirmatur eẽ substan¬
tia: Ibi quod erat natus ẽ: hic
quod non erat factus ẽ: Nit de
his beatus iohannes euuange¬
lista: Inprincipio erat uerbũ:
& uerbum erat apud dm̃: & ds
erat uerbum: Et iterum: Et uer¬
bum caro factum ẽ: Igitur ds̃
qui apud dm̃ erat. ꝓdiit ex d̃o:
& caro diquȩ indonon erat. pro¬
cessit ex femina: Ita uerbũ caro
factum ẽ: non ut d̃s uacuaret᷑
in hominẽ: sed ut homo gloni¬
ficetur in dm̃: Itaq nob̃ natus
est ds̃. sedex duab natiuitatib¬
idest diet hominis. seipsum uni¬
genitus patris atq: in sese homi¬

Expanded text:
minibus procreatus. Illa nativitate minibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibest Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese homi
Abbreviated transcription (Latin):
tus est:nos renati: Ho¬
die saluator mundi
ꝑ matrem nascendi tempꝰ acce¬
pit. qui de patre natiuitatis¬
minem factus est mundꝰ. ho¬
die habitator cȩliuenit ad ter¬
ras: ut terrarũ incolas euoca¬
ret ad cȩlum: Mirabilis inquit
ds in scĩs suis: Si in scĩs suis mi¬
rabilis ds̃: quomodo non in
scipso mirabilis:Simirabilis.
in iohatine quẽ nasci de patre
senissimo & sterili de matre
precepit: quantomagis in se
mirabilis. qui ut nr̃e conditi¬
onem carnis indueret. nouũ
uirgu conceptũ dedit & par¬
tum: Ait sc̃s abachue ꝓpheta.
Dñe audimi auditionẽ tuam
& timui: consideraui oꝑa tua
& expaui: Quis non expauescat.
ex metu ad tanti ꝓfunditatẽ
mysterii: quandoquide unus
idemq sine conceptione natus
est ds̃. &. sine creatore factus ẽ
homo: Duas in xp̃o generatio.
nuit d̃s: hic eũ uirgo doopante
concepit: Ibi sine initio. hic sine
exemplo: Ibinatus ẽ. ut condẽt
uitam. Hic factus ẽ. ut tolleret
mortem: Ibi patri natus:hic ho¬

Expanded text:
tus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatiminem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationenuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic ho
Abbreviated transcription (Latin):
tutum soliditate confirment:
Et hoc oportune aduespos fie¬
ri complacuit: ut uidelicet fa¬
tigata ꝑdiem ac distenta diũ¬
sis cogitationib mens nr̃a. in¬
cumbente tempore quietis. ad
unionẽ se suȩ considerationis
colligeret: iamq salubrĩt am¬
monita: quicquid suꝑfluum
uel nociuũ diurna uagatione
contraxisset. totum hoc noctur¬
nis denuo precib ac lacrimis
ex tempore mundaret: Uerum
nos quia in longũ duximꝰ sermo¬
nem. iam conuersi ad dũm cle¬
mentiam ipsius postulemus:
ut & memoriã beatȩ mariȩ con¬
gruis ueneremur officiis: & ad
cȩlebranda dominice natiuita¬
tis sollempnia puriorib: animis
ꝑcipienda dona cȩlestia deside¬
rium nr̃m: qui ꝓnob̃ incarnari.
atq inter homines uiuendi for¬
main dare uoluit unigenitum

Expanded text:
tutum soliditate confirment. tutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperes fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem ac distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae considerationis colligeret; jamque salubriter admonita quidquid superfluum vel nocivum diurna negatione contraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animisia, et ad percipienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
poralium rerũ nos appetitus de¬
lectat: reminiscat quia uidex
nr̃ diuites dimisit mnanes: Si
temporalis afflictio forte men-¬
tem conturbat: recogitemꝰ quia
& humiles exaltat: Numquã de
impetranda admissorum uenia
desꝑemus: quia miscdia eius
eum: Nulli inter mala quȩ fe¬
cit grauior michi in penitendi
culpa subrepat: quia ds̃ suꝑ¬
bis resistit: eosq abeatorũ sor¬
te secernens: ꝑuaria penarum
loca: ꝓpeccatorũ uarietate dis¬
ꝑgit: fit autẽ largiente dño ut
si beatȩ mariȩ semꝑ actus & dicta
recolamus: semꝑin nob̃ & obser¬
uantia castitatis & uirtutis oꝑa
ꝑseuerent: Nam & optimus et
saluberrimus in sc̃a ȩccłia mos
inoleuit: ut hymnus ipsius co¬
tidie cum psalmodia uesꝑtinȩ
laudis ab om̃ib canatur: quati¬
nus ex hoc animos fideliũ & fre¬
quentior dñice incarnationis
memoria ad affectum deuotio¬
nis accendat: & recogitata sepiꝰ
exempla genitricis illius in uir¬

Expanded text:
poralium rerum nos appetitus deporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex noster divites dimittit inanes. Si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda admissorum venia desperemus, quia misericordia ejus eum. Nulli inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa subrepat, quia Deus superbis resistit, eosque beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper acta et dicta recolamus, semper in nobis et observantia castitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior Dominicae incarnationis memoria, ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in vir
Abbreviated transcription (Latin):
ret: & uidit. & gauisus ẽ: Hinc
in conclusione subiungat᷑ in scl̃a:
quia nimirũ prefata ꝓmissio su-¬
ꝑnȩ hereditatis. nullo unquam
fine claudet᷑: Nlam & usq in finẽ
scłi huius non deerunt qui in
xp̃m credendo semen fiant abra¬
hȩ. & futurȩ beatitudinis eidem
semini manebit gloria phennus:
indefesso nisu mentis ꝓ eiꝰ ꝑcep¬
cione luctari: Oportet enim ut
ꝓobtinendo bono quod sine fi¬
ne cupimꝰ habere: sine ulla int¬
missione donec accipiamꝰ certa¬
re curemus: Uerba igit᷑ euuan¬
gelicȩ lectionis frequenti medi¬
tatione reuoluamus: exempla
beatȩ di genitricis semꝑ animo
retineam᷑: ut & in conspectu di
humiles inuenti. & ꝓximis qͦq
debito honore submissi: merca¬
mur una cum ipso in ꝑpetuum
sublimari: Studeamꝰ sollicite
ne nos indebitȩ laudantium fa-¬
uor extollat: cum illam uideamꝰ
inter uerba uerȩ laudationis in¬
concussam humilitatis tenuisse
constantiam: Si immoderatꝰ tem¬

Expanded text:
ret, et vidit et gavisus est. Hinc ret, et vidit et gavisus est. Hinc in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit gloria perennis. indefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti meditatione revolvambeatae Dei genitricis semper animo retineamus, ut in conspectu Dei humiles inventi, et proximis quoque debito honore submissi, mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari gaudio. Studeamus sollicite ne nos indebite laudantium favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus tem
Abbreviated transcription (Latin):
sancti dñice incarnationi testi¬
moniũ mystice p̃tulerunt: ipsi
tamen primo manifestȩ sunt eiꝰ¬
dem incarnationis ac nr̃ȩ redemp¬
tionis archana p̃dicta. ipsi speci¬
aliter dictum ẽ: in te benedicent᷑
uniu̾se cognationes t̃rȩ: Quod
ad dñm̃ saluatorem ꝑtinere nul¬
lus fidelium dubitat: qui ad dan¬
dam nob̃ benedictionẽ ꝑpetuã
de styrpe abrahȩ ad nos uenire
dignatus ẽ: Sem̃ autẽ abrahȩ ñ
illos tantum dicit electos. qui ex
abrahȩ ꝓgenie sunt corporaliter
editi: uerum etiam nos qui de gen¬
tib ad xp̃m congregati. illis fidei
societate patrib copulam᷑: aquib
ꝓsapiȩ carnalis origine longe se¬
gregamur: Et nos enim semen
ac filii sumus abrahȩ: cum sacra¬
mentis nr̃i redemptoris qui de
genere abrahȩ carnẽ assumpsit.
renascimur: Nos sumꝰ filii abrahȩ
cum illum udere sollerti inten¬
tione querimus: cuius diem bea¬
tus abraham exultauit ut uide¬

Expanded text:
sancti dominicae incarnationi testisancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
one defenderet: immo abhoste
ꝓstrato liberum redderet: ac se¬
cum ꝑpetuo regnare donaret:
& bene addidit puerũ suum.
uidelicet humilem obedientẽq
significans: quia non nisi ꝑuir.¬
tutem humilitatis quis ad sor¬
tem potest redemptionis attin¬
gere: unde & dñs ait: nisi con¬
uersi fueritis. & efficiamini sic̃
paruuli: non intrabitis in reg¬
num cȩlorum: Bene quoq: sub¬
iunxit memorari miscđie suȩꝰ
quia quod ds̃ hominẽ ut redi-¬
meret assumpsit: non humauȩ
meritum conditionis. sed diui¬
nȩ donum pietatis extitit: Quid
enim post culpam p̃uaricatio¬
nis: nisi iustam conditoris iram
meruimus: Inde restat ut qͦt¬
qͦt ad salutem uitamq recuꝑa¬
mur ȩt̃nam: non hoc nob̃ sed eiꝰ
gr̃e tribuamꝰ: cui dictum ẽ. in
ira miscđiȩ memor eris: Sicut
locutus est ad patres nr̃os: abra¬
ham & semini eius in scła: Patrũ
memoriam faciens beata maria.
recte abraham nominatim expͥ¬
mit: quia & si multi patres ac

Expanded text:
one defenderet, imo hoste one defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum quasi ꝑsese hȩc habeant
extollunt: intus alumine ueri¬
tatis mnanescunt: Singulis aut̃
his uersiculis quos de diuerso
suꝑborum atq humiliũ statu
beata maria ꝓtulit: adiungen¬
dum ẽ. quod p̃misit in ꝓgenies
& ꝓgemes: quia nimirũ ꝑ om̃e¬
scli labentis tempꝰ. creator iustꝰ¬
& misericors. & suꝑbis resistere.
& humilib dare gr̃am consue¬
uit Unde bene post generalem
uitam pietatis & iustitiȩ comme¬
morationẽ. ad specialem nouȩ
incarnationis dispensationem
qua mundũ redimere d̃s digna¬
tus ẽ. confessionis suȩ uerba
conuertit dicens. suscepit isrł
puerum suũ: memorari miscd̃iȩ
suȩ: Isrł quippe: uir uidens dm̃
interp̃tatur: Quo nomine om̃is
redemptorũ hominũ cetus de¬
signatur: ꝓpter quos ut dm̃ ui¬
dere ualeant. ipse ds̃ homo ui¬
sibilis int̃ homines apparuit:
Qui suscepit isrł. quasi medicꝰ
egrum quẽ curaret: quasi rex
popłm quem ab hostiũ incursi¬

Expanded text:
operum quasi haec per se habeant, operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum per omne labentis ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad specialem novae incarnationis dispensationem, qua mundum redimere dignatus est, confessionis suae verba convertit, dicens: Suscepit Israel puerum suum, memorari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursi
Abbreviated transcription (Latin):
uotȩ humilitatis erigantur ad
głam: Deniq saulus ob suꝑbiã
de sede doctrinȩ legalis depositꝰ
est. sed mox obhumilitatis sub¬
ieclionẽ ad ȩuuangłizandã xp̃i
fidem leuatus: Esurientes imple¬
uit bonis: & diuites dimisit in¬
anes: Qui ȩterna bona ꝑfecte nẽ
esuriunt: atq adhȩc appetenda
infatigabili oꝑum iustorũ instan¬
tia. certare ñ desistunt: saciabun.¬
tur utiq cum sui redemptoris
gła quam desiderabant apparu¬
erit: At quicũq cȩlestib diuiciis
terrenas p̃ponere gaudent hu
nimirum tp̃re ultimȩ discretio¬
nis mnanes tocius beatitudinis
dimittent᷑ adño: id̃oq cum dia¬
bolo phennis miseriȩ pena plec¬
tentur: Quod ȩtiã in hac uita ex
parte non minima uidemꝰ im¬
pleri: ut & humiles uidelicet su¬
ꝑnȩ bonitatis alimoniis reple¬
antur: uirtutũq cȩlestium largi¬
tate ditescant: & qui uel de ter¬
renis diuicus gloriantes suꝑbi¬
unt. uel de opibus se bonorum

Expanded text:
votae humilitatis erigantur ad votae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
lestis eiciens: in huius pegrinatio¬
nem exilii longe lateq dispulit:
Sed & his qui inpeccatis ꝑdurare
ñ timent: grauiorẽ futurȩ disꝑ¬
sionis uindictam reseruauit: De¬
posuit potentes de sede: Fosdem
potentes appellat: quos ante dixe¬
rat suꝑbos: Qui ido nimirũ suꝑ¬
biuocantur: quia supra mensu¬
ram se suȩ conditionis extollunt:
Potentes autẽ non quia uere po¬
tentes sunt: sed quia confiden¬
tes in uirtute sua conditoris ad¬
iutoriũ querere detrectant: Illi
autẽ uere potentes sunt qui di
sumus in eo qui nos confortauit:¬
est: Ds̃ potentes non abicit cum
et ipse sit potens: Deposuit ergo
potentes de sede. & exaltauit. hu¬
miles: quia om̃is qui se exaltat
humiliabitur: & qui se humiliat
exaltabitur: Quod ȩtiam ita recte
possit intelligi: quod non num¬
quam illi ipsi qui merito suȩ ela¬
tionis adño fuerant deiectiꝰ de¬
nuo miserante illo ad humilita¬
tis grãm redeant: sicq merito de¬

Expanded text:
lestis ejiciens, in hujus peregrinatiolestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt qui dicossumus in eo qui nos confortatest: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito de
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã portant. qui hanc et
inmente ꝓximorũ sollerti exhor.¬
tatione nutrire satagunt: Ue¬
rum quia uenerabilis digeni¬
trix miscdiam eius om̃ib ꝑorbẽ
qui eum timerent affuturam
esse ꝑdocuit: restat ut ȩtiã suꝑ¬
bi & contempnentes monita ue¬
ritatis quid mereant᷑ insinuet:¬
fecit inquit potentiã in brachio
suo: disꝑsit suꝑbos mente cordis
sui: In brachio suo: in ditione
ꝓpriȩ uirtutis significat: Non
enim alieno ad opandũ indiget
auxilio: cui sicut scriptũ est sub¬
est cum uoluerit posse: Quod ad
distinctionẽ nr̃e bonȩ oꝑationis
dicit: qui non in nr̃e uirib liber¬
tatis sed in do facimus uirtutẽ:
& sicut alias scriptum ẽ. & bra¬
chium eorũ non saluabit eos: sed
dextera tua & brachium tuũ: et
illuminatio uultus tui:. Disꝑsit
autẽ suꝑbos mente cordis sui: qͥa
initium om̃is peccati suꝑbia: ob
cuiꝰ meritũ dñs genus humanũ
a stabili habitatione patriȩ cȩ¬

Expanded text:
memoriam portant, qui hanc et memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantFecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coe
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius dñi sermo: quo non tan¬
tum matrẽ quȩ se corporaliter
sua p̃cepta seruarent ꝓnuiitia¬
uit ẽẽ beatos: Cum cnĩ docente
illo popłm in quodam loco. et
miracła faciente: om̃s eius sapi¬
entiam ac uirtutes mirarentur.
extollens uocẽ quedam mulier
de turba. dixit illi: Beat᷑ uenter
qͥ te portauit: &. ubera qͦ suxisti:
At ille testimoniũ ueritati ꝓlatũ
libent̃ accipiens: continuo res¬
pondit beati qui audiunt uer-¬
bum d̃i & custodiunt: ut ipsa
quoq: mulier. immo uniuersi
qui audiebant se beatos fore
confiderent: si diuinis uellent
obtemꝑare mandatis: Ac si aꝑ¬
te dicat: quamuis singulare
priuilegiũ beatitudinis habe¬
at. quȩ filium dĩ incarnatũ uir¬
go in utero gestare. parere. ac nu¬
trire dignata ẽ: precipuũ tam̃
in eadem uita ꝑpetua beatitudi-¬
nis locum & ipsi sunt habituri:
qui eius fidem ac dilectionem
casto incorpore concipiunt: qͥ
sedula inmente p̃ceptorũ eius

Expanded text:
ipsius Domini sermo, quo non tanipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qui essentialit̃ potens & magnus
existens: fideles suos de paruis
atq infirmis. fortes facere consu¬
euit: & magnos: Bene autẽ ad¬
didit. & sc̃m nom̃ eius: ut admo¬
neret audientes: immo om̃s ad
quos eius uerba ꝑuenirent. in¬
strueret ad fidem & inuocationẽ
eiusde nominis aduocare:qua¬
tinus & ipsi sc̃itatis ȩt̃ne ac salu¬
tis uerȩ possent esse participes:
iuxta illud. ꝓpheticum: Et erit:
om̃is quicũq inuocauerit nom̃
dñi saluus erit: Ipsum est enim
nom̃ de quo supra ait: & exul¬
tauit sp̃s m̃s indo salutari meo:
unde adhuc aꝑtius addit. et
es: tumentib eum: Progenies au¬
tem & ꝓgemes uel utriusq po¬
puli iudaici uidelicet & gentilis
appellat: uel certe omniũ por
bem nationũ quas inxp̃o credi¬
turas ẽẽ ꝓuidebat: quia sicut
petrus ait. non est ꝑsonarum
acceptor ds: sed in om̃i gente.
qui timet eum & oꝑatur iusti¬
tiam acceptus est illi: Concinit
autẽ his beatȩ mariȩ uerbis

Expanded text:
qui essentialiter potens et magnus qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius addit: Et es, timentibus eum. Progenies autem et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis