comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ se ẽẽ a peccato: Multum nos ter¬
ruit o fr̃es mei dicendo. seruus ñ manet
in domo in et̾nũ. S adiu̾git et dicit. filiꝰ
manet in et̾nũ. Ergo solus in domo sua
erit xp̃c. nullus sibi popłs coherebit: Cui
erit caput. si ñ erit corpꝰ: An forte totum
hoc filius. caput ⁊ corpꝰ: ñ enim sine cau
sa t̾ruit ⁊ spem dedit. Terruit ne peccatũ
amaremꝰ: spem dedit. ne de peccati solu¬
tione diffideremꝰ. Omnis in qͥt qui facit
peccatũ: seruus ẽ peccati. Seruus aũ ñ
manet in domo in et̾nũ. Que gͦ nobis
spes ẽ. qui si sumꝰ sine peccato: Audi
spem tuam. filiꝰ manet in et̾nũ. Si gͦ
filiꝰ uos liberauerit: tunc uere liber eritiꝰ.

Expanded text:
mundum se esse a peccato ? Multum nos termundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternuspes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam. Filius manet in aeternum. Si ergo filius vos liberaverit, tunc vere liberi eritis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm̾ in eis qͦs occidit. etiam iustos inue¬
nit qͣlecumꝙ peccatũ: in me nichil in¬
ueniet. ⁊ tanqͣm ei diceret᷑. Si nichil in
te inueniet. quare te occidet: Subiecit ⁊
ait. S ut sciant om̃s qͥa uoluntatẽ pa¬
tris mei facio: surgite eamꝰ hinc. Non in¬
quit mortem mei peccati necessitate per¬
soluo: s in eo qd̾ morior. uoluntatẽ pat̾ͥs
mei facio. plusq ibi facio qͣm pacior: qͥa
si nollem nec passus ẽẽm. Habes illũ alio
loco dicentẽ. Potestatem habeo ponendi
aĩam meam. ⁊ potestatẽ habeo iterũ sum̃di
eam. Ecce uere in mortuis liber. Cum aũ
omnis qui facit peccatũ seruus sit pecca¬
ti: que sit spes nob̾ libertatis audite. Ser¬
uus aũ inquit ñ manet in domo in eter¬
nũ. Eccłia ẽ dom̃. seruus pectator ẽ: multi
intrant in eccłiam peccatores. Non gͦ dix̃
ibi erit: Cum enim rex iustus sederit in
throno sicut scriptura loquit᷑. qͥs głabit᷑
castum se habere cor: Aut qͥs glabitur

Expanded text:
ustos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intribi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. ille qui dicit in psalmis: factꝰ su̾̃
sicut homo sine adiutorio int̾ mortuos li¬
ber.Solus enim liber: quia ñ habebat p̾ca¬
tũ. Ip̃e etiam dicit in eungelio. Ecce uenit
pͥnceps huiꝰ mundi. diabolũ significans.

Expanded text:
peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus mundi, diabolum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
catum. ⁊ id̾o factꝰ ẽ uerum sacrificiũ ꝓ pec¬
cato: qͥa nullũ ip̃e habebat peccatũ. S forte
de sensu meo dixi: quia peccatũ. sacrificiũ
ẽ ꝓ peccato. Qui iam legerunt agnoscant:
q̃ ñ legerunt. ñ sint pigri. ñ sint inqͣm pi¬
gri ad legendũ: ut ueraces sint ad iudicã¬
dũ. Cum de sacrificiis enim p̾ciperet d̾s of¬
ferendis ꝓ peccato.in quib sacrificiis ñ
erat expiatio peccatoꝵ. s umbra futuroꝵ:.
eadem ip̃a sacrificia. easdem ip̃as hostias.
easdem ip̃as uictimas. eadem ip̃a animali¬
a. q̃ admouebant᷑ mactanda ꝓ peccatis. in
quoꝵ sanguine sanguis ille figurabat᷑.
peccata lex appellat. usq adeo ut quibꝰdã
locis scriptum sit. ita ut sac̃dotes ĩ molatu¬
ri ponerent manꝰ suas suꝑ caput peccati.
idest suꝑ caput uictune. ĩmolande ꝓ pꝰca¬
to. Tale gͦ peccatũ id est sacrificiũ ꝓ pecca¬
to. factꝰ ẽ dñs nr̃ iħe xp̃c: qui ñ nouerat¬
peccatũ. Merito liberat ab hac seruitute

Expanded text:
catum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, factus est Dpeccatum. 7. Merito liberat ab hac servitute
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil est enim aliud ꝓprie liberat. nisi
liberum facit: quomodo saluat. nichil est
aliud qͣm saluum facit: quomͦ sanat. ni¬
chil ẽ. aliud qͣm sanum facit. ditat. ni¬
chil aliud ẽ. qͣm ditem facit idest diuitẽ
facit: sic liberat. nichil ẽ aliud qͣm liberũ
facit. Hoc in u̾bo greco planiꝰ ẽ: nam in la

Expanded text:
Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum fa
Abbreviated transcription (Latin):
materia separans. qd̾ ẽ. peccatũ: uenit ille
mediator ⁊ factus.ẽ. sacrificiũ ip̃e sacerdos.
Et quia sacrificiũ factꝰ ẽ xp̃c ꝓ pectato. offe¬
rens se ip̃m in holocaustum in cruce passi
qͦmodo poterimꝰ reconciliari: Eum in quit
id est ip̃m xp̃m qui ñ nouerat peccatũ. pec¬
catũ ꝓ nob̃ fecit: ut nos simꝰ iusticia dei in
ip̃o. eum ip̃m inquit xp̃m dm. qui ñ noue

Expanded text:
maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passioquomodo poterimus reconciliari? Eum, inquit, id est ipsum Christum, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in i
Abbreviated transcription (Latin):
est. s qͥa uoluit. In illiꝰ potestate erat.
uł sic affici: uł ñ affici. Uerbũ enĩ a¬
nimã suscepit ⁊ carnem: totiꝰ hois sibi
coaptans in ꝑsone unitate naturã.
Nam ⁊ anima apłi u̾bo illustrata. ẽ
anima petri ũbo illustrata ẽ: ani¬

Expanded text:
est, sed quia voluit: in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Verbo illustrata est, anima Petri Verbo illustrata est, ani
Abbreviated transcription (Latin):
fragio accesserunt ad eũ. ⁊ excitauenꝰ
Sic ⁊ tu. Intͣnt uenti cor tuũ. utiq uli
nauigas. ubi hanc uitam tanqͣm ꝓre¬
losum ⁊ piculosũ pelag̾ transis: intran
uenti. mouent fluctꝰ: turbant nauim
Qui sunt uenti: Audisti conuitiũ:
irasceris. Conuitiũ uentꝰ est: iracun¬
dia fluctus est. Piclitaris: disponis
respondere: disponis maledictũ male¬
dicto reddere: iam nauis ꝓpinquat
naufragio: excita xp̃m dormientẽ. Iao
enim fluctuas.⁊ mala ꝓmalis redui¬
re p̃paras: quia xp̃c dormit in naui
In corde tuo somnꝰ est xp̃i: obliuo fi¬
dei. Nam si excites xp̃m. idest recolas
fidem. qͥd tͥ dicit tanqͣm uigilans x̃
in corde tuo: Ego audiui. demoniũ la¬
bes. ⁊ ꝓ eis oraui: audit dñs.⁊ patit
audit seruus ⁊ indignat᷑: S uindici¬
ri uis. Quid enim: Ego iam sũ uind
catꝰ:. Sic cum tͥ hec loquit᷑ fides tua .¬
si imꝑat᷑ uentis ⁊ fluctib. ⁊ fit tͣnqͥl¬

Expanded text:
fragio accesserunt ad eum, et excitaverufragio accesserunt ad eum, et excitaveru. Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari icatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
strate st̃. s de nulla dictũ ẽ. u̾bũ caro
factũ est. de nulla dictũ est. ego ⁊ pa¬
ter unũ sumꝰ. Anmia ⁊ caro xp̃i cum
u̾bo łi. una ꝑsona est. unus xp̃e est.
ac ꝑ hoc ubi sũma potestas est. scd̾m
uoluntatis nutũ tractat᷑ infirmitaᷤ.
Hoc est turbauit semet ip̃m. Dixi po¬
testatẽ. attendite significationem.
Magnꝰ reus est. quẽ mors qͣtriduan
⁊ illa significat sepultura. Qͥd est gͦ
qd̾ turbat semet ip̃m xp̃c. nisi ut sig¬
nificet t̾ qͦm turbari tu debeas. cũ tan¬
ta mole peccati grauaris ⁊ p̃meris:
Attendisti enim te: uidisti te reũ: cõ
audiui ⁊ contempsi. baptizatꝰ sũ. ⁊ ite¬
rũ ad eadem reuolutꝰ sum. Qd facio:
Quo eo: Unde uado: Qnͣdo ista dicis.
iam fremuit xp̃e: quia fides fremit.
In uoce frementis. apparet spes resur¬
gentis. Si ip̃a fides intꝰ. ibi est xp̃c fre¬
lud qd̾ dormiebat in naui.: ⁊ cũ picli¬
tarent᷑ discipuli. iam ĩminente nau¬

Expanded text:
ae: sed de nulla dictum est, Verbum caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum sumus . Anima et caro Christi cum Verbo Dei una persona est, unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, compaudivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus frelud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente nau
Abbreviated transcription (Latin):
credit in me: ñ moriet᷑ in et̾nũ. Qd
est hoc: Qui credit in me: etiã si mor¬
tuus fuerit. sicut lazar̾ mortuus est.
De olim mortius patrib. hoc est de
abraham. de ysaac.⁊de iacob tale re¬
sponsũ dedit uideis. Ego sũ d̾̃s abrahã
s uiuoꝵ: om̃s enim illi uiuunt. Cre
degͦ: ⁊ si mortuus fueris. uiues.Si aũ
ñ credis: ⁊ cum uiuis. mortuus es. ꝓbe¬
mꝰ ⁊ hoc. quia si ñ credis. ⁊ si uiuiᷤ mor¬
tuus es. Cuidam dñs differenti seqͥ
cũ ⁊ dicenti. eam prius sepelire patrẽ
meu̾. sine inquit mortuos sepelire
mortuos suos:tu ueni sequere me. E¬
rat ibi mortuus sepeliendꝰ: erant ibi
⁊ mortui mortuũ sepulturi. Ille mor¬
est fides. Unde mors in corpore: Qa ñ
est ibi anima. Ergo anime tue ani¬
ma. fides est. Qui credit in me inqͥt.
euã si mortuus fuerit in carner ui¬
uer in anima. donec resurgat.⁊ caro
nũqͣm postea moritura. Hoc est qui
credit in me. licet moriat᷑.uiuet: et

Expanded text:
credit incredit inest hoc? Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: sicut Lazarus mortuus est, et De olim mortuis patribus, hoc est, de Abraham, de Isaac, de Jacob, tale responsum Judaeis dedit. Ego sum Deus Abraham, li vivunt . Crede ergo; et si mortuus fueris, vives: si autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille morest fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. s resurget frat tuus. Dicit ei me¬
tha. Scio quia resurget in resurrectio¬
ne in nouissimo die. De illa resurra¬
tione secura sum: de hac incerta sum.
Dicit ei iħe. Ego sum resurrectio ⁊ u¬
ta. Dicis. resurget fr̃ tuus in nouissi¬
mo die. uerũ est. S ꝑ quẽ t̾c resurgi
potest ⁊ mͦ: qͥa ego sum inquit resu¬
rectio ⁊ uita. Audite fr̃s. audite qͥda
cat. Certe tota expectatio erat circũ¬
stantiũ: ut reuiuisceret lazar̾. unul
mortuus qͣtriduanꝰ. Audiamꝰ. ⁊ relus¬
gamꝰ. Qm multi st̃ in hoc popło. qͦs
p̾mit consuetudinis moles. Forte d
dicunt ñ possumꝰ. Forte audiunc
me aliqͥ ĩmundi. lasciuis ⁊ flagil¬
is inquinati: qͥb dicit᷑. Nolite fal
re hoc ne peatis: ⁊ respondent. si poll¬
mꝰ tolli a consuetudine nr̃a. Odñe
istoz resuscita. Egosum inqͥt resurtl.¬
tio inquit ⁊ uita. Ideo resurrectio: qͥa
uita. Qui credit in me:etia si mortu¬
us fuerit. uiuet. Et omĩs qui uiuit ⁊

Expanded text:
us: Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in novissimo die. » De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. « Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. » Dicis, resurget frater tuus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte au: dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃. filiꝰ aũ attendit. quẽ admodũ
faciat pat̾. ut possit ⁊ ip̃e ea facere.
que uiderit patrem facientem. Du¬
os qͣsi fabros constituisti. patrẽ ⁊ fi¬
liũ: ut etiam magistrũ ⁊ discipulũ
qͣm̾ solent patres fabri docere artẽ si
filios suos. Ecce descendo ad carnali
sensum tuum. ita interim cogito un
tu: uideamꝰ si hec cogitatio nr̃a inu¬

Expanded text:
Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec n
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Ihe gͦ ut uidit eam plorantem.
⁊ uideos qui cũ illa erant plorantes:
fremuit sp̃u: ⁊ turbauit se ip̃m ⁊ dix̃.
ubi posuistis eũ: Nescio qͥd nob̾ in si¬
nuauit fremendo sp̃u. ⁊ tbando se ip
te potestatẽ. ⁊ sic inquirite significa¬
tionẽ. Turbaris tu nolens: turbatꝰ est¬

Expanded text:
us ergo ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu et turbavit seipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? » Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsute potestatem, et sic inquirite significationem: Turbaris tu nolens, turbatur Chr
Abbreviated transcription (Latin):
eam. cũ uidissent mariam qͥa cito
surrexit ⁊ exut: secuti st̃ eam dicenteᷤ.
qͥa uadit ad monum̃tũ. ut ploret
ibi. Quare hoc ꝑtinuit ad eungłistã
narrare: Ut uideamꝰ que cecasio fece¬
rit. ut plures ibi ẽẽnt. qͣndo lazarꝰ sus¬
citatꝰ est. Putantes enim iudei ꝓpt̾ea
illam festinare. ut doloris sui solatiũ
lacrimis quereret: secuti st̃ eã. ut tã
grande miraculũ qͣtriduam mortu
resurgentis destes plurimos inuenirec.
Maria gͦ cũ uenisset ubi erat dñs. ui

Expanded text:
cum vidissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam dicentes: quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare pertinuit hoc ad Evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam; ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis, testes plurimos inveniret. 18. Maria
Abbreviated transcription (Latin):
i qui in hunc mundũ uenisti.
ao hoc credidi. credidi quia tu es
lilurectis credidi quia tu es uita: cre¬
didi quia qui credit in te.⁊ si moriat᷑.¬
⁊ uiuet:⁊ qui uiuit ⁊ credit in te. ñ
moriet᷑ ⁊ mno in et̾nũ. Et cũ hec
dixisset: abiit ⁊ uocauit mariã soro¬
rem suam. si lentio dicens. magist̾¬
adest.⁊ uocat te. Adu̾tendũ ẽ. quẽ ad¬
modũ supp̾ssam uocem. si lentium
nuncuꝑauit. Nam qͦm siluit que
dixit. magist̾ ad est ⁊ uocat te: Adu̾ten¬
dũ etiam quẽ ad modũ euͣngelista ñ
dixerit. ubi uł qͣndo. uł qm̾ mariam
dñs uocauerit: ut hoc in u̾bis marche
potius intelligeret᷑. narrationis breui¬
tate seruata. Illa ut audiiit surgit
cito. ⁊ uenit ad eũ. Nondũ enĩ uene¬
rat iħs in castellum: s erat adhuc in
illo loco. ubi cceͣrerat ei martha Iuder gͥ

Expanded text:
, qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentioadest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo l
Abbreviated transcription (Latin):
lũ di moysen: dietũ est illic. ñ occides.
ñ mechaberis: ñ falsũ testimoniũ di¬
ces: honora patrẽ ⁊ matrem: ñ concu¬
Ecce lex sc̃pta est: ⁊ ipsa contempnit᷑.
Eoce terciꝰ dies mortis. Quid restat: ue¬
nit ⁊ eiͣngeliũ. p̃dicat᷑ regnũ celoꝵ:. dif¬
famat᷑ ubiq xp̃c. minatur gehennã:
uita ꝓmittit᷑ et̾na. ⁊ ip̃a contempnit᷑.
tͣnsgrediunt᷑ hoĩes euͣngeliũ. ecce qͣrtꝰ
dies mortis. Merito iam putet. Nun
qͥd ⁊ talib neganda ẽ miscłia: Ab¬
sit. Etiam ad tales dñs suscitandos.
ñ declignat᷑ accedere. Multi aũ ex iudi¬
is uenerant ad marcham ⁊ mariã: ut
consolarent᷑ eas de fratre suo. Marcha

Expanded text:
lum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, lum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem, non concuEcce Lex scripta est, et ipsa contemnitur: ecce tertius dies mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipsa contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus diequid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de fratre suo. Martha
Abbreviated transcription (Latin):
nit eũ qͣttuor dies iam in monum̃to
habentẽ. De qͣttuor dieb multa qͥ dẽ di¬
ci possunt. sicut se habent obseura scͥptu¬
rarũ que ꝓ diũsitate intelligentium.
multo sensus pariunt. Dicamꝰ ⁊ nos.
qͥd nob uideat᷑ significare mortuus qͣ¬
criduanꝰ. Quom̾ enĩ in illo ceco intelli¬
gimꝰ qͥdam mͦ humanũ genꝰ. sic forte
⁊ in isto mortuo. multos intellecturi
sumꝰ. Diũsis enĩ modis una res signi¬
ficari potest. Homo qͣndo nascit᷑. iam
cũ morte nascit᷑. quia de adam peccatũ
mortis: qd̾ homo tͣhit de mortis ꝓpa¬
gine. Deinde crescit. incipit accedere
ad rationales annos: ut legem sapiat
naturalem. qͣm omĩs habent in corde fix¬
am: qd̾ t̃ fieri ñ uis. alii ne feceris. Nũ¬
quid hoc de paganis dicit᷑. ⁊ ñ in natu
utiq ñ uis. Ecce lex in corde tuo: qd̃ ñ
uis pati: facere noli. ⁊ hanc legẽ tͣns¬
grediunt᷑ hoĩes. Ecce alt̾ dies mortis.
Data est etiam lex diuinitꝰ ꝑ famu¬

Expanded text:
nit eum quatuor dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum mortis, quod homo trahit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam. Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicitur, et non in naturautique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uob ꝓficientib differatis. Uisio
enim ista templũ dei querit: sc̃m locũ
tis. ubi u̾ba hominũ ñ queratis. Hoc
forte potius discere ualemꝰ. quia ⁊ in eo
qd̃ ds̃ in die septimo requieuit. ip̃m do¬
minũ ⁊ saluatorem nr̃m iħm xp̃m qͥ¬

Expanded text:
hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum tis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, ipsum Dominum et salvatorem n
Abbreviated transcription (Latin):
re enim dixerat dormit.Ait gͦ mani¬
feste. Lararꝰ mortuus est.⁊ gaudeo ꝓpt̾
uos. ut credatis qͥa ñ eram ibi:⁊ scio qͥa
mortuus est. ⁊ ñ ibi eram. Eger enĩ ñ
mortuus fuerat nuntiatꝰ. S qͥd lateret
eũ qͥ creauerat. ⁊ ad cuiꝰ manꝰ anima
morientis exierat: Hoc est qd̾ ait gau¬
ut iam incipent admirari. qͥa dñs di¬
nec audierat. ubi sane meminisse de¬
bem̾. qd̾ adhuc etiam ipsoꝵ discipłoꝵ
qͥ in eum iam crediderant miraculis
edificabat᷑ fides. ñ ut ea que ñ erat. cẽ
incipet. s ut ea que iam ẽẽ ceperat cres¬
ceret: qͣmuis tali u̾bo usus sit. qͣsi tc̃
credere incipent. Non enim ait gaude
dũ est ut ampliꝰ robustiusq credatis.
S eamꝰ ad eum. Dixit gͦ thomas qͥ dici

Expanded text:
re enim dixerat, dormit: ait ergo manire enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gauut jam inciperent admirari, quia Dominus ponec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudedum est, ut amplius robustiusque credatis. 12. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dic
Abbreviated transcription (Latin):
boni fideles: om̃s tam̃ adhuc in fine
acceptun sunt. qd̾ ꝓmisit d̾s. Omissa
enĩ est resurrectio etiam carnis. mor¬
tis consũptio: uita et̾na cũ angelis.
Soc om̃s simul accepturi sumꝰ. Nam
bequiẽ que continuo post mortẽ dat᷑.
siea dignꝰ ẽ tunc accipit qͥsq cũ mo¬
ris q̃m priores accepert̃ patarche. ui¬
dete xe quo te quiescunt posteriores ꝓ¬
pbete recentius apłi. multo recentioreᷤ¬
sci martyres cotidie bom fideles.⁊ alii
in ista requie tamdiusunt: Alii ñ
tam diu: alii pautiorib annis: alii
nec recenti tempore. Cũ uero ab hoc
sompno eiugilabunt: simul omnes
qd̃ ꝓmissum est accepturi st̃. Laraniꝰ
amieꝰ nr̃ dormit:s uadout a somno
excitem eum. Dixerunt gͦ discipuli.
Quom intellexer̃t. sic respondert̃. Dñe.
si dormit: saluus erit.Solet enim ẽẽ
somnꝰ egrotantiũ. salutis indicium.
Dixerat aũ iħe de morte eiꝰ. illi aũ pu¬
tauert. qd̃ de dormitione somni diceret.
Tc̃ gͦ dixit eis iħe manifeste: sub obseu¬

Expanded text:
boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apsancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ in ima carceris contrudunt᷑. Sicut
gͦ diu̾se custodie agentiũ in officio: sic
diũse custodie mortuoꝵ.⁊ diu̾sa meri¬
ta resurgentiũ. Receptꝰ ẽ pauꝑ. receptꝰ
ẽ diues: s ille in sinum abrahe: ille
ubi siciret.⁊guttam aque ñ inueniret.
Habent gͦ om̃s anime. ut ex hac orca¬
sione instruam caritatẽ ur̃am. habent
om̃s anime cũ de hoc seculo exierint. cli¬
u̾sas receptiones suas: habent gaudiũ
bone: male torm̃ta.S cũ facta fuerit
resurrectio ⁊ bonoꝵ gaudiũ amplius
erit. ⁊ maloꝵ torm̃ta grauiora: qͣndo

Expanded text:
rum in ima carceris contruduntur. Sicut rum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
carnali sapore ⁊ puerili motu fas
t in animo d̾m facientem. ⁊ u̾bũ
tendentem. ut cũ fecerit d̾s. faciat
ũbum. Qd enim facit d̾s p̃ter ũbil
ꝑ ũbum facta sunt: corrige qd̃ su¬
le intelligebas. fecit pat̾:⁊ ñ fecil
ut uideat patrem facientem sin
fecit pat̾. ꝑ ũbum fecit. aut falsus
tuus ⁊ bonꝰ ⁊ mal. S quom int̾est in ip¬
sis qͥ cotidie dormiunt ⁊ exurgunt. qͥd
q̃sq uideat in sompnis. alii enĩ sen¬
ciunt leta somnia. alii torquentia:
ita ut eiugilans dormire timeat. ne
ad ip̃a iterũ redeat: sic unꝰqͥsq hõiũ
cũ causa sua dormit. cũ causa sua
surgit. Et int̾ est qͣli custodia qͥsq re¬
cipiat᷑. ad iudicem postea ꝓducendꝰ.
Nam ⁊ receptiones in custodia: ꝓ me¬
ritis causarũ adhibent᷑. Alios iubent᷑
custodire lictores humanũ ⁊ mite of¬
ficiũ atq ciuile. alii tradunt᷑ optioni¬
b.alii mittunt᷑ in carcerem. ⁊ in ip̃o car¬
cere ñ om̃s. s ꝓ meritis grauioꝵ causa¬

Expanded text:
carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit ut videat Patrem facientem sine fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum tuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causa
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃ m̃s ñ fuisset mortuus.Sed ⁊ n̾e
scio qͥa q̃cũq poposceris a deo dabit tͥ
ds. Non dixit. s ⁊ mͦ rogo te ut resusa¬
tes frẽm meũ. Unde enĩ sciebat. si fratͥ
eiꝰ resurgere utile fuerit: Hoc tantũ
dixit: scio quia potes: si uis facis. u¬
trũ enĩ facias. udicii tui est: ñ p̃sũy¬
tionis meẽ. S ⁊ nc scio quia q̃cũq
poposceris a d̾o. dabit d̾̃s. Dicit illi iħi

Expanded text:
meus non fuisset mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ranti salutem in sabb̃o qͣre indigna.¬
mini: Forte enĩ illa circu̾cisio ipsũ
dñm significabar: cui isti curanti ⁊
sananti indignabant᷑. Iussa est enĩ ad¬
hiberi octauo die circũsio. Et qͥd. ẽ circũ¬
cisio nisi carnis expoliatio.Significat
gͣ ista circumcisio expoliationẽ a corde
cupiditatũ carnaliũ. Non gͦ sine cau¬
sa data ẽ ⁊ in eo m̃bro fieri uissa: qm̃¬

Expanded text:
ranti salutem in sabbato quare indignaranti salutem in sabbato quare indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro jussa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea moyses dedit uob̃ circũcisionẽ.
Benefactum ẽ ut acciꝑetis circũcisio¬
nẽ a moyse. ñ quia ex moyse. ẽ. s ex
patrib. Abraham quippe primꝰ acce¬
pit circũcisionẽ a dño: ⁊ in sabbo cir¬
cũ ciditis. Conuincit uos moyses. In le¬
ge accepistis. ut circũcidatis octauo di¬
e: accepistis in lege. ut uacetis septima
die.Si octauus dies illiꝰ qui natꝰ ẽ. ꝯccͣ¬
rerit ad diem septimũ sabbati: qͥd faci¬
etis: Uacabitis ut seruetis sabbatum:
An circũcidetis ut impleatis sacram̃tũ
diei octaui:S noui inquit. qͥd facitiᷤᷤ.
Circũciditis hominẽ. Quare: Qa circũq¬
sio ꝑtinet ad aliqd̃ signaculũ salutis:
⁊ ñ debent homines sabbato uacare a
salute. Ergo nec mͥ irascamini: quia
saluũ feci totum hoĩem sabbato. Si cir¬
cũcisionẽ inquit accipit homo in sab¬
bato. ut ñ soluat᷑ lex moysi: aliqͥd enĩ
ꝑ moysen in illa constitutione circũ¬
cisionis salubrit̾ institutũ ẽ: mnͥ ope¬

Expanded text:
isionem. « Bene factum est, ut acciperetis circumcisionem a Moyse, non quia ex Moyse est, sed ex patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis hominem. Convincit vos Moyses. In lege accepistis ut circumcidatis octavo die; accepistis in lege, ut vacetis septimo die; si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis ut servetis sabbatum, an circumcidetis ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facietis: Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi ope
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat d̾o. ⁊ uolens eum corrigere ab
hoc motu xp̃c ⁊ ei demonstrare filiũ
ñ ẽẽ equalem patri. id est equalem d̾o.
ait qͣsi dicens. quid irascimini. quid
indignamini:Non sum equalis:qͥa
ñ potest filiꝰ a se facere quicqͣm. nisi qd̾¬
qd̵ uiderit patrem facientem. Q̾ enĩ
nisi qd̾ uiderit patrem facientem: uti¬
q minor ẽ. si equalis. In hac regula
cordis sui distorta ⁊ praua. hereticus
audiat nos ñ dũ oburgantes. s adhuc
qͣsi querentes. ⁊ explicet nob̃ qd̾ sentit.
Puto enim o quisqͥs ille es. faciamꝰ enĩ

Expanded text:
faciebat Deo; et volens eos corrigere ab faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui eninisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim
Abbreviated transcription (Latin):
suum dicebat d̃m. equalem se facienꝰ
Do: uidentes carnem. si uidentes u̾bũ.
Loquat᷑ gͥ ⁊ contra eos s̾ibũ ꝑ carnẽ.
⁊ interior habitator sonet ꝑ habita¬
culum suũ. ut qui potest nouerit
qͥs int̾ habitet. Quid gͦ eis dicit: Re¬
spondit itaq iħc. ⁊ dixit cis cõmotiᷤ
qd̾ equalem se fecerit d̾. Am̃ am̃ dico
uob̾ ñ potest filiꝰ a se facere quicqͣm.
nisi qd̾ uiderit patrem facientẽ. Ad
hec quid responder̃t iudei scriptũ ñ ẽ.
⁊ fortasse tacuerunt. quidam tam̃ qͥa
xpĩanos se haberi uolunt. ñ tacent:⁊
quodam mͦ ex his u̾bis concipiunt q̃¬
pit carnem minorem ẽẽ qͣm pat̃ est:⁊
si ẽẽ eiusdem substantie cuiꝰ pat̾ est:
capiunt ex his u̾bis aniam calu̾pnie.
⁊ respondent nob̾. Uidetis qͥa dñs iħx
cũ animadũterit iudeos ex hoc moue¬
ri. qd̃ patri deo equalẽ se faceret. talia
u̾ba subunxit. ut se equalem ñ esse
monstraret. Nouebat᷑ enim iudeus
dicunt adu̾sus xp̃m. quia equalẽ se

Expanded text:
ualem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaepit carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, e monstraret. Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se
Abbreviated transcription (Latin):
nis.⁊ reparat᷑ ⁊ morit᷑:⁊ cũ reparatur.
mors differt̾. ñ aufert᷑. T̃am̃ fr̃s etiã
ip̃a salus a dño est. ꝑqͦmlibet detur.
quocũq curante ⁊ ministrante im¬
ꝑtiat᷑. ab illo dat᷑: a quo est omĩs salꝰ.
cui dicit᷑ in psalmo. Homines ⁊ u¬
m̃ta saluos facies dñe: sicut multi

Expanded text:
nis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, nis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, D
Abbreviated transcription (Latin):
substantieq distantiam: nec int̾ ge¬
nerantẽ atq generatũ. aliqd̾ int̾fuissi
temporis interuallũ: tam̃ hoc serua¬
to ⁊ custodito ista dicimꝰ. qd̾ ille pat̾
est ille filiꝰ. Sat aũ ñ est: si ñ habeat
filium. ⁊ filiꝰ ñ est. si ñ habeat patrem
ne. ⁊ lum̃ equale qd̾ ex lumine: simu
unũ lum̃. ñ duo lumina. Si intelhs¬
feci. ⁊ om̃s miramini.Tanqͣm dicenᷤ.
Quid si omĩa oꝑa mea uideretis. Ipsiꝰ
enim oꝑa erant. que in mundo uide¬
bant:⁊ ip̃m qui fecit omĩa ñ uidebãt.
fecit unã rẽ. ⁊ t̾bati st̃: quia saluũ fe¬
cit hominem in sabbato. Quasi uero
qͥsqͣm egrotꝰ sabbato sinceraret. aliꝰ il¬
lũ sanum fecisset. qͣm ille qui eos scan¬
dalizauit. qͥa unũ hominẽ sabb̾o sal¬
uũ fecit. Quis enĩ aliꝰ alios saluos fa¬
cit. qͣm ip̃a salus. qui illam salutem.
qͣm dedit huic homini dat ⁊ ium̃tis:
Salus enim corporalis erat.Salus car¬

Expanded text:
substantiaeque distantiam, nec inter gesubstantiaeque distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse temporis intervallum; tamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; et Filius non est, si non habeat Patrem: ine, et Lumen aequale quod ex Lumine, simul unum Lumen, non duo lumina. 6. Si intelfeci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus car
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ fueritis: nec uos tnͣsibitis. s cũ
manente manebitis. Hoc est gͥ magi
nec mendacit᷑ ꝓferunt᷑. Omĩa q̃ poe
signa que ꝓferimꝰ sonis: aliqͥd signi¬
ficant. qd̾ ñ ẽ sonus. Non enĩ due bu¬
ues sillabe d̾s est. ⁊ duas breues silla¬
bas colimꝰ. ⁊ duas breues sillabas ado¬
ramꝰ: ⁊ ad duas breues sillabas ꝑuenin
desideramꝰ. que pene ante desinunt lo¬
nare qͣm ceperint: nec in eis scde locu
est. nisi prima tͣnsierit. Manet gͥ ali¬
q̃d magnum. qd̾̃ dicit᷑ d̾s: qͣmuis ñ
maneat sonus. cũ dicit᷑ ds. Sic inten¬
dite ad doctrinam xp̃i. ⁊ ꝑuenietis ad
dei: intendite d̾s erat u̾bum. ⁊ uidebiꝰ
uerũ dictum ẽẽ mea doctrina. Inten¬
dite etiam cuiꝰ ẽ ũbum. ⁊ uidebitis eec¬
te dictũ ẽẽ. ñ est mea. bn
uiter gͦ dico caritat ur̃e: hoc dñs xp̃¬
Ac si liceret. Ego ñ sum a me ip̃o. Qm¬
uis enim filium patri dicamꝰ ⁊ creda¬
niꝰ equalem. nec ullam in eis natur

Expanded text:
ad eum fueritis, nec vos transibitis, sed cum manente manebitis. Hoc est ergo in nec mendaciter proferuntur. Omnia quippe signa quae proferimus sonis, aliquid significant quod non est sonus. Non enim duae breves syllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas breves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit. Manet ergo aliquid magnum quod dicitur Deus, quamvis non maneat sonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctrinam Christi, et pervenietis ad Dei, intendite, Deus erat Verbum; et videbitis verum dictum esse, mea doctrina: intendite etiam cujus est Verbum; et videbitis recte dictum esse, non est mea. 5. Breviter ergo dico Charitati ac si diceret, Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat᷑ ẽ. Aliud est tempꝰ oꝑationis: ali¬
ud receptionis. Reddet enim unicuiq
turꝰ es: erit enim t̾c nox ualida que ĩ¬
uoluat impios: s ⁊ modo omĩs in fide¬
lis qͣndo morit᷑ illa nocte suscipit᷑. ñ
est. ut illic aliqͥd oꝑet᷑. In illa nocte
diues ardebat. ⁊ stillam aque de di¬
gito paupis reqͥrebat: dolebat:ange¬
bat᷑: fatebat᷑: nec ei subueniebat᷑:⁊
conatꝰ ẽ. bñ facere. Ait enim abrahe.
pat̾ abraham. mutte lazarũ ad fr̃s
meos. ut dicat illis. quid hic agit᷑ ne
⁊ ipsi ueniant in hunc locũ torm̃toꝵ
Oinfelix. qͣndo uiuebas. tunc erat tẽpꝰ
oꝑandi: modo iam in nocte es: in qua

Expanded text:
peratus est. Aliud est tempus operationis, aliperatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim Dominus uturus es: erit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicite eum in tenebras exteriores. Oꝑe¬
tur gͦ homo dum uiuit. ne illa nocte
p̃ueniat᷑: ubi nemo possit oꝑari. MNo¬
do est: ut oꝑetur fides ꝑ dilectionẽ. ⁊ si
modo opetem: hic est dies. hic ẽ. xp̃c.
tem: ip̃e dixit. Ecce ego uobiscũ sum.
Qmͣdui ñ sit in nob̾ sollicitudo qua
uiuimꝰ. si fieri posset: de hac uoce etiã
posteros qui futuri st̃ securissimos fa¬
ceremꝰ. Ecce ego inquit uob̾cũ sũ. usq
in consũmationẽ seculi. Dies iste qui
cireuitu solis huiꝰ implet᷑. paucas ho¬
ras habet: dies p̃sentie xp̃i. usq in
consũmationem scl̃i extendit᷑. Post re¬
surrectionẽ uͦ uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ. cũ
positis ad dexteram olixerit. uenite be¬
nedicti patris mei. ꝑcipite regnũ. Po¬
sitis aũ ad sinistram. dixerit. ite ma¬
ledicti in ignem et̾num: qui paratuᷤ
est cliabolo ⁊ angelis eiꝰ. Ibi erit nox
ubi nemo potest oꝑari: s reciꝑe qd̾ o¬

Expanded text:
projicite eum in tenebras exteriores . Opeprojicite eum in tenebras exteriores . Operetur ergo homo dum vivit, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, hic est dies, hic est Christtem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortuorum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod o
Abbreviated transcription (Latin):
unde apłi dñi tanta oꝑati st̃: Nũqͥd
qͥ in uno loco erant implens. dedit eis
loqui omniũ gentiũ linguis: Nũ qͥd
nox erat qͣndo claudꝰ ille ad u̾bũ petri
sanꝰ effectus est. ĩmo ad u̾bum dñi ha¬
bitantis in petro: slunqͥd nox erat. qͣn¬
do tͣnseuntib discipulis egri cũ lectu¬
lis ponebant᷑. ut uł umbra tͣnseuntiũ
tangerent᷑. Dñs aũ cum hic ẽẽt nemi¬
nẽ transiens. umbra sua saluũ fecit:
s ip̃e discipłis dixerat. maiora horũ
facietis. Dixerat quidẽ dñs. qͥa maio¬
ra hori facietis:s ñ se excollat caro ⁊
sanguis:audiat dicentem. sine me
nichil potestis facere. Q̾d gͥ: Qͥd dice¬
mꝰ de ista nocte: Qnͣdo erit: Qnͣdo nemo
poterit oꝑari. Nox ista impioꝵ erit.nox
ignem et̾nũ. qui paratꝰ ẽ diabolo. et
angelis eiꝰ. S nox dicta ẽ. ñ flãma. ñ
ignis.Audi quia ⁊ nox est.De qͦdam
seruo dicit᷑.ligate illi manꝰ ⁊ pedes:⁊

Expanded text:
unde Apostoli tanta operati sunt? Numquid unde Apostoli tanta operati sunt? Numquid s, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur ? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me nihil potestis facere . 6. Quid imus de nocte ista, quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit, nox ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate illi manus et pedes, et
Abbreviated transcription (Latin):
do etiam sabb̃m occ̾rerit: ⁊ ego sanita¬
tũ faciendarũ bñficientiã ñ uultis
ut exhibeam ꝑ sabb̃m: Qͥa dñs circũ¬
cisionis. ⁊ dñs sabbati salutis ẽ auctor
⁊ seruilia opera ꝓhibiti estis facere sab¬
bato. Si uere intelligatis seruilia oꝑa
ñ peccabitis. Qui enim facit peccatum
seruus ẽ peccati. Num qͥd seruile opꝰ ẽ
hominẽ sanare ꝑsabbatũ: Manduca¬
tis ⁊ bibitis ut aliqͥd dicam ex ãmoni¬
tione dñi nr̃i iħu xp̃i. ⁊ exũbis eiꝰ utiq
qͣre manducatis ⁊ bibitis in sabbato.
nisi qͥa ꝑtinet ad salutem qd facitis.
ꝑ hoc ostenditis oꝑa salutis ñ ẽẽ ullo
modo die sabbati omittenda. Ergo no¬
lite ꝑsonalit̾ iudicare: s rectũ iudici¬
um iudicate. Actendite me qͦmͦ᷑ hoĩcil
attendite moysen qͦmͦ hoĩem. Si scd̾m
ueritatẽ uidicetis: neq moysen neq
me condempnabitis: ⁊ ueritate cogll¬
Si post ascensum dñi facta ẽ nox ista:

Expanded text:
do etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitado etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admonitionequare manducatis et bibitis in sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cogsi post ascensum Domini facta est nox ista,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram: Et ad extremũ. qͥa legem dedit
moyses. ⁊ circumtiditis hoĩem in sab¬
bato. intelligite hoc significari opus
in sabb̃o: quia ⁊ curatꝰ ẽ. ut sanꝰ ẽẽt ĩ cor¬
pore.: ⁊ credidit. ut sanus eẽt in anima.
Nolite iudicare ꝑsonalit̾. s rectũ
iudiciũ iudicate. Qd est hoc modo:
Quia ꝑ legem moysi circumciditis sab¬
bato. ñ irascimini moysi: quia ego die
sabbi saluũ feci hoĩem. mͥ irascimini.
ꝑsonalit̾ iudicatis: ueritatem atrendi¬
te. Ego ñ me p̃fero moysi ait dñs: qui
erat ⁊ ipsiꝰ moysi dñs Sic attendite qͦ¬
m homines nos duos. tanqͣm nos am
cate. Nolite me honorato illũ damp¬
nare: s illo intellecto me honorate. Hoc
enim eis alio loco dixit. Si credidissetiᷤ
moysi: crederetis ⁊ michi. de me enĩ ille
scͥpsit: s hoc loco noluit dicere hoc. tan¬
qͣm se ⁊ moyse ante illos constitutis.
Propt̾ legem moysi circumciditis. qͣn¬

Expanded text:
terram? Et ad extremum quia Legem dedit terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus m sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit ut sanus esset in anima. 6. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos cate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit . Sed hoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quan