comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines uiermes & sine uirtute. & sine
ꝑitia artis pugne: Utgͦ cognoscat achi¬
or q̃m fallit nos. ascendamus ad mon¬
tana. & cum capti fuerint potentes eoꝵ
tunc cum eisdem gladio transuerbera¬
bitur: ut sciant om̃s gentes q̃m nabu¬
chodonosor ds terre est. & p̃ter ipsum
alius ñ estil actum est auten cum ces¬
sassent loqui. indignat᷑ holoferneᷤ ue¬
hementer: ixit ad achior. Qm̃ ꝓphe¬
tasti nob̾ dicens. qd̃ gens isrł defendat᷑
a deo suo ut ostendam tͥ quia non est
d̾s insi nabuchodonosor: cum ꝑcusse¬
rimꝰ cos omnes sicut hominem unũ.
tunc & ipse cum illis assyrioꝵ gladio
uiteribis: & omius isrł tetum in ꝑdi¬
tione disꝑiet. & ꝓbabis q̃m nabucho¬
donosor añs sit uniũse terre. Tuncq
gladius militie mee transiet ꝑ latera
tua. & confixus cades int̾ uulneratos
isrł: & non respirabis ultra. donec
extermineris cum illis. Porro autẽ si
ꝓphetiam tuam ueram eẽ existimas. ñ

Expanded text:
homines inermes et sine virtute et sine homines inermes et sine virtute et sine peritia artis pugnae ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum tunc cum eisdem gladio transverberabitur ut sciat omnis gens quoniam Nabuchodonosor deus terrae est et praeter ipsum alius non est factum est autem cum cessassent loqui indignatus Holofernis vehementer dixit ad Achior quoniam prophetasti nobis dicens quod gens Israhel defendatur a Deo suo ut ostendam tibi quia non est deus nisi Nabuchodonosor cum percusserimus eos omnes sicut hominem unum tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis et omnis Israhel tecum perditione disperiet et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sitgladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non
Abbreviated transcription (Latin):
cum recessissent a uia qͣm dederat illisds
ut ambularent in ea exterminati sunt
preliis a multis nationib: & plurum e¬
orura captuu ducti sunt in t̾ram ñ suara.
Nuꝑ autem reuersi ad deum suũ ex dis¬
ꝑsione qua disꝑsi fuerant adunati st̃. &
ascenderunt montana hec om̃ia: & iterũ
possident irłm ubi sunt sca ooꝵ. Niinc gͦ
meus dñe require si est aliqua iniquitas
corum in conspestu dei eoꝵ. ascendamus
ad illos: q̃m tradens tradet illos deus
eorumt᷑ͥ & subiugatierunt sub ingo
potentie tue. Si autem ñ est offensio po¬
puli huiꝰ coram deo suo ñ poterimus re.¬
sistere illis: qm deus eorum defendet il¬
los. & erimus in opprobrium uniuerse
terre. E fastum est cum cessasset loqͥ
achior uerba hec. irati sunt om̃s magna¬
tes holofernis: & cogitabant interfice¬
re enim. dicentes ad alterutrum. Quis
iste est qui filios isr ł posse dicat resistere
regi nabuchodonosor & exertitib eius:

Expanded text:
cum recessissent a via quam dederat illis Deus cum recessissent a via quam dederat illis Deus utproeliis multis nationibus et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam nuper autem reversi ad Deum suum ex dispersione qua dispersi fuerant adunati sunt et ascenderunt montana haec omnia et iterum possident Hierusalem ubi sunt sancta eorum nunc ergo meus domine perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum ascendamus ad illos quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi et subiugati erunt sub iugo potentiae tuae si autem non est offensio populi huius coram Deo suo non poterimus resistere illis quoniam Deus eorum defendet illos et erimus in obprobrium universae terrae et factum est cum cessasset loqui Achior verba irati sunt omnes magnates Holofernis et cogitabant interficere eum dicentes ad alterutrum quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
sus etiam mare rubrum deserta synai
montis occupauerunt. in qͥb uunqͣm
homo habitare potuit: uł filius hõis re¬
quieuit. Ibi fontes amari obdulcati sunt
ad bibendum: & ꝑ aunos qͣdraginta an¬
nonam de celo consequiti sunt. Ubicunq
ingressi sunt sine artu &e sagita & abs¬
qi scuto & gladio ds eoꝵ ꝓ eis pugna¬
uit & uicit: & ñ fuit qͥ insultaret popłõ
isti. iisi qͣndo recessit a cultura domini
dei sui. Ctienscunq autem p̃ter ipsũ
deui alterum coluerunt. dati sunt in
p̃dam & in gladium: & in opprobriũ.
Qtienscunq autem peninicrunt se re¬
cessisse a cultura dei sui dedit eis deus
celi uirtutem resistendi. Demq chana¬
neum regeni & iebuseum &e pherereum.
omnes potentes in esebon ꝓstrauerunt:
& terras eoꝵ & ciuitates coꝵ ipsi possede¬
runt. & usq dum ñ peccarent in conspe¬
ctu dei sin erant illis bona: d̾s enm illoꝵ
odit inquitatem. Nam & ante hos annoᷤᷤ

Expanded text:
sis etiam mare Rubrum deserta Sina sis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et vicit et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum omnes potentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque dum non peccarent in conspectu Dei sui erant cum illis bona Deus enim illorum odit iniquitatem nam et ante hos annos
Abbreviated transcription (Latin):
trum suoꝵ qͤ in multitudine deoꝵ erant
unum dm̃ celi coluerunti qͥ& precepit eiᷤ
ut exirent inde: & habitarent in charrã.
Cumq cooꝑuisset omnem t̾ram fame̾. des¬
cenderunt in egyptum: illicq ꝑ quadrin¬
gentos annos sic multiplicati sunt ut di¬
numerari corum ñ posset exertitꝰ. Cumq
grauasset eos rex egypti. atq in edifica¬
tionib urbium suarum in luto & latere
subiugasset cos: clamauerunt ad deum.
suum. & ꝑcussit totam t̾ram egypti pla¬
gis uariĩs. Cumq eiecissent eosa se egyp¬
tii &e cessasset plaga ab eis. & iterum uel
lent eos caꝑe & ad suumn seruicium re¬
uocare: fugientib his ds celi mare apuit.
ita ut hincinde aque qͣsi muri solidarent᷑.
& isti pede sico fundum maris ꝑambłan¬
dotransirent. In qͦ locodum innumnera¬
bilis exertitus egyptioꝵ eos ꝑsequeretur
ita aquis coõꝑtus estr ut ñ remaneret uł
unus qͥ factum posteris nunciaret. Egres¬

Expanded text:
trum suorum, quae in multitudine deorum erant, trum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde, et habitarent in Charan. Cumque operuisset omnem terram fames, descenderunt in Aegyptum, illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt, ut dinumerari eorum non posset exercitus. Cumque gravaret eos rex Aegypti, atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subjugasset eos, clamaverunt ad Dominum suum, et percussit totam terram Aegypti plagis variis. Cumque ejecissent eos Aegyptii a se, et cessasset plaga ab eis, et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret egres
Abbreviated transcription (Latin):
pulum suumisrł. ¶Iunciatumq ẽ ho¬
Loferm pͥncipi militie assyrioꝵ qd̃ filii
isrł p̃pararent se ad resistendunm: &
montium itinera conclusissent. Et furo¬
re nimio exarsit in iracundia magna.
uocauitq omnes pͥncipes moab & duces
amon: &e dixit eis. Dicite mͥ quis sit popłs
iste qui montana obsidet. aut que &e qua¬
les & quante sint ciuitatescoꝵ. que etiam
sit irtus eoꝵ. aut que sit multitudo coꝵ
aut quis rex militie illoꝵ qͣre pre om̃ib
qui habitant in oriente isti contempse¬
rint me. & sĩ exierunt in obiuam nobis
ut suscipent nos cum pace: Tunc achior
dux or̃ium filioꝵ amon: respondeus.
ait. Si digneris audire dñe m̃s dicam
ueritatem in conspectu tuo de popło isto
qͥ in montanis habitat: & ñ egredietur
u̾bum falsum ex ore meo. Nopłs iste: ex
ꝑgene chaldeoꝵ est. Hic praum in me¬
sopotamia habitauit: q̃m noluerunt se¬
qui deos patrum suoꝵ qui erant interra
chaldcoꝵ. Deserentes itaq cerunomas pa¬

Expanded text:
Nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales, et quantae sint civitates eorum: quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias pa
Abbreviated transcription (Latin):
cisti pͥora illa. & illa post illa cogitasti.
& hoc factum est qd̃ ipse uolinsti om̃s
enun metue parate sunt. & tua iudi¬
cia in tua ꝓuidentia posuisti: respice
castra assyrioꝵ nunc. sicut tunc castia
uidere egyptiorum dignatꝰ es: quando
post seruos tuos armati currebant con¬
fidentes in qͣdrigis & in equitatu suo. &
in multitudine bellatoꝵ: sed aspexisti¬
suꝑ castra eorum. & tenebre fatigauero
eos: tenuit pedes eorum abyssus. & aque
oꝑuerunt eos. Sic fiant & isti dñe qui
tis. & in scutis. & in sagitas suis & in
lanceis gloriantur: & uesciunt qr tuip¬
se es cdeus nr̃ qui conteris bella ab ini¬
cio. & dñs nomen esttͥ. Erige brachiũ
tuum sicut ab iicio: & allide iurtutẽ
eoꝵ in uirtute tua. Cadat uirtꝰ eoꝵ in
iracundia tua. qui ꝓmittunt se uiolare
scã tua: & polluere tab̾naculum nõis
tui & deicere gladio suo comualtaris
tui. Fãc dñe uto gladio ꝓp̾o euis suꝑbia¬
amputetur. capiat᷑ laquoo oculoꝵ su¬

Expanded text:
illa post illa cogitasti: et hoc factum est quod ipse voluisti. Omnes enim viae tuae paratae sunt, et tua judicia in tua providentia posuisti. Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra Aegyptiorum videre dignatus es, quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis, et in equitatu suo, et in multitudine bellatosuper castra eorum, et tenebrae fatigaverunt eos. Tenuit pedes eorum abyssus, et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui tis, et in scutis, et in sagittis suis, et in lanceis gloriantur, et nesciunt, quia tu ipse es Deus noster, qui conteris bella ab initio, et Dominus nomen est tibi. Erige brachium tuum sicut ab initio, et allide virtutem illorum in virtute tua: cadat virtus eorum in iracundia tua, qui promittunt se violare sancta tua et polluere tabernaculum honoris tui et deicere gladio suo cornu altaris tui fac Domine ut gladio proprio eius superamputetur capiatur laqueo oculorum su
Abbreviated transcription (Latin):
magnus cutũiuit omnẽ isr ł: alloquu¬
tusq est eos dicens. Scitote q̃m exau¬
diet dũs preces ur̃as. simanentes per¬
mansentis in ieiuniis & orationib in
conspectu dr̃a. Memores estote moysi ser¬
in domimi. qͥ amalech confidentem in uir¬
tute sua & in potentia sua. &e in exercitu
suo & in clipeis suis. & in currib suis. &
in equitib sius: ñ ferro pugnando sed
precib scis orando deiecit. Sic erunt
uniuersi hostesisrł: si ꝑseueraueritis
in hoc oꝑe qd̾ cepistis. Ad hanc igitur
exhortationem ens deprecantes dũm ꝑ
manebant in conspestu dm̃i: ita ut etiã

Expanded text:
s circuivit omnem Israhel adlocutusque est eos dicens scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini memores estote Mosi servi Domini qui Amalech confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et inprecibus sanctis orando, dejecit: sic erunt universi hostes Israel: si perseveraveritis in hoc opere, quod coepistis. Ad hanc igitur exhortationem ejus deprecantes Dominum, permanebant in conspectu Domini, ita ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cio nr̃o sicut placueritt᷑. Tunc descen¬
dit de montib cũ equitib inuirtute
magna. & obtimud omnẽ cuittatem:
& omnẽ in habitantem t̾ram. De uni¬
uersis autem urbib assumpsit sibi
auxiliarios luros fortes & electos al
bellum. Tautꝰq metus ꝓuinciis illis
incubuit. ut uniu̾sarum urbiũ ha¬
bitatores pͥncipes & houorati sumul
cum popłis erirent in obuia uenien¬
ti: extipientes eiuncũ coronis & lam¬
padib. ducentes choros in tybis &¬
tympanis. Nec ista tamen facientes
ferocitatem eiꝰ pectoris mitigare potue¬
runti nam & ciuitates eoꝵ destruxit:¬
& lucos eorum extidit. Preceꝑat enĩ
illi nabuchodonosor rex ut om̃s deos
terre exterminaret: uidelicet ut & ip¬
se solus dicerct᷑ deus ab his nationib
que potuissent holo feris potentia sub¬
iugari. ꝑtransiens autẽ syriam sobal
& omnem a paniã omuemq mesopo¬

Expanded text:
. Tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit, ut universarum urbium habitatores principes, et honorati simul cum populis exirent obviam venienti, excipientes eum cum coronis et lampadibus, ducentes choros in tympanis et tibiis. Nec ista tamen facientes, ferocitatem ejus pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit, et lucos eorum excidit. Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apa
Abbreviated transcription (Latin):
tram gesse: qͦusq ꝑueniat᷑ ad omnẽ ter¬
minos ethiopie. Ad hos omnes iisitꝰ
nuncios nabuchodonosor rex assyrioꝵ.
qͥ omnes uno animo contͣlixerunt & re¬
miserunt eos uacuos: ac sine honore ab¬
iecerunt. Tunc indignatꝰ est nabucho¬
donosor rexad omnẽterram illam. &
iurauit ꝑ regnum & thronum suum:
cimo nabuchodonosor regis uicesnua &
scd̾a die mensis pͥmi. factum est ũbum
in domo nabuchodonosor regis assyri¬
orum: ut defendet se uocauitq omneᷤ
maiores natu. omnesq duces & bella¬
tores suos: & habuit cum eis mysteriũ
consilii sui. Sixitq cogitationem suam
in eo cẽ: ut omnnem t̾ram suo subiugaret
imꝑio. Qd̃ dictum cum placuisset om̃ib.
uocauit nabuchodonosoo uex holofernẽ
pͥncipem mmilitie sue: & dixit ei. Egredere
adũsum omne regnum occidentis & con¬
tra eos p̃cipue qͥ contempserunt imꝑiũ
meum: ñ parcet oculus tuus ulli regno.
omnemq urbẽ munitam subiugabis
m. Tunc holofernes uocauit duces &¬

Expanded text:
terram Jesse, quousque perveniatur ad terminos Aethiopiae. Ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum: qui omnes uno animo contradixerunt, et remiserunt eos vacuos, et sine honore abitur: «Tunc indignatus <est> Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam, et iuravit per regnum et thronum suum qcimo Nabuchodonosor regis, vicesima et secunda die mensis primi factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit egredere adtra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernem hunc aut ge
Abbreviated transcription (Latin):
chor &e poctupauerunt omnes uertices
montium. & muris cutumdederunt
uicos suos & congͣgauerunt frumenta
in p̃parationem pugne. Sacerdos etiã
chachim scͥpsit ad uruũ sos qͥ erant con¬
tra hesdrelon que ẽ contra faciem cam
ad irłm. ut illic custodirent uͥ angustũ
iter eẽ poterat inter montes. Et fecert fi
lĩ isrł scłm qd̾ constituerat eis sacerdoᷤ
dñi elyachim: & clamauit om̃is popłs
ad deum instantia magna. Et humili¬
auerunt animas suas in ieiuniis ipsi
& mulieres illoꝵ. & induerunt se sa¬
cerdotes ciliciis: & unfantes ꝓstiauer̃t
contra faciem templidm̃. Et altare do¬
mini oꝑuerunt cilicio. & cdlamaueit
ad dñm deum isrł unaninuter: ne
darentur in p̃dam infarites eorum. &
uxores eorum in diuisionẽ. & ciuitateᷤᷤ
eoꝵ in exterminiũ: & scã corumm pol¬

Expanded text:
upaverunt omnes vertices montium: et muris circumdederunt vicos suos, et congregaverunt frumenta in praeparationem pugnae. Sacerdos etiam Eliacim scripsit ad universos qui erant contra Esdrelon, quae est contra faciem campad Jerusalem, et illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes. Et fecerunt fil secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Deum Israhel unianimiter ne darentur in praedam infantes eorum et uxores eorum in divisionem et civitates eorum in exterminium et sa
Abbreviated transcription (Latin):
gatos suos inuniũsarum urburm & ꝓ¬
uinciaꝵꝵ reges & pͥncipes syrie scilicet &¬
mesopotanne. & syrie sobal. & libie. atq
tilicie: qui uenientes ad holofernẽ dixe¬
runt. Desinat indignatio tua circa nos.
meliꝰ est enim ut iuuentes seruiamꝰ na¬
buchodonosor regi magno & subditi si¬
mus tͥ: qͣm morientes cum intteritu nr̃o.
ipsi seruitutis ñe dampua patiamur:
Omnis cuutas nr̃a omnisq possessio

Expanded text:
gatos suos universarum urbium et pgatos suos universarum urbium et provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra omnis
Abbreviated transcription (Latin):
de domo regis assumpsit multũ nimis.
& ꝑfestus est ipse & omnns exercitꝰ cum
quadrigis & equitib & sagittariis: qui
coopuerunt faciem tetre sicut loctiste.
Cumq ꝑtransisset fines assyrioꝵ. uenit
ad magnos montes ange: qui sunt a si¬
iustro cilicie. Ascenditq omnia castella
coꝵ. & obtinuit omnẽ munitionem.
Fregit autẽ ciuitatem opinatissimam
melothi. p̃dauitq omnes filios tharsis
sut eufraten. & uenit ad mesopotaimi¬
am: & fregit om̃s ciuitates extelsas qͤ
erant ibi a torrente mambre usq quo ꝑ¬
ueniatur ad mare. Et occupauit t̾minoᷤ
eius a cilicia usq ad fines iafech qͥ sunt
ad austrum adduxitq omnes filios ma¬
dian. ac p̃dauit omnẽ lecupletationẽ
corum: omnes q resistentes sibi occidit
more gladii. Et post hec descendit in cã¬
pos damasci in dieb messis. & suctendit
onnua sata omnesq arbores ac uineas
fecit incidi: & cecidit tunor illiꝰ suꝑ om̃s
inhabitantes t̾rar¶̃ inc miserunt le¬

Expanded text:
egis assumpsit multum nimis. Et profectus est ipse, et omnis exercitus, cum quadrigis, et equitibus, et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, siit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt le
Abbreviated transcription (Latin):
cumo regni sui nabuchodonosor rex as¬
syriorum qͥ regnabat in uiniue ciuita¬
te magna pugnauit contͣ arphaxath.
& obtinuit eum in campo magno qui
appellatur ragau cuta eufraten &e tybͥn.
& hyadas: in campo etioch regis elhycoꝵ.¬

Expanded text:
i Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Erioch regis Elico
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Exuit eiuim se uestim̃to uiduitatis.
& induit se uestimento leticie: in exulta¬
tione filioꝵ isrł. Uuxit faciẽ suam un¬
guento. colligauit cincinnos suos initra:
runt oculos ciꝰ. pulchritudo eiꝰ captiuam
fecit anunũ eius. Amputauit pugione.
ceruicem eiꝰ horruerunt ꝑse constantiam
eiꝰ. & medi audaciam eius. Cunc ululaue¬
runt castra assyrioꝵ qͣndo apparuerunt
humiles mei arescentes in siti. filũ puella¬
rum compungerunt eos. & sicut pueros
fugientes octiderunt eos: & ꝑierunt in pre¬
lio a facie dm̃ mei. Yuinum cantemꝰ dño:
ymnum nouun cantemꝰ deo nr̃o. Adonay

Expanded text:
eum. Exuit enim se vestimento viduitatis, eum. Exuit enim se vestimento viduitatis, et induit se vestimento laetitiae in exsultatione filiorum Israel: Unxit faciem suam unguento, et colligavit cincinnos suos mitra, arunt oculos ejus, pulchritudo ejus captivam fecit animam ejus, amputavit pugione cervicem ejus. Horruerunt Persae constantiam ejus, et Medi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei, arescentes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro. Adonai,
Abbreviated transcription (Latin):
guita: uix collecta sunt spolia assyrioꝵ
ã populo isrł. Porro autem uniu̾sa
que holoferis petuliana fuisse ꝓbata
sunt dederunt iudich. inauro &e argen.¬
to & uestib & geminis &r omni suppel¬
lestili: & tradita sunt illi om̃ña a popło
Et omnes popłi gaudebant cum nuilienb
charis. Tunc cartauit canticuna hec dño
in illi psalcaũ nonum. & exultate & in¬
uocate nomen eiꝰ. Dñs conterens bella: do¬
miaus nom̃ est illi. Qui posuit castͣ sua
in medio popłi sui: ut eripet nos de ma
fortitudinis sue: cuiꝰ multitudo obtiuautt
torrentes. & equi eoꝵ cooꝑueriutt ualles:
Dixit se incensurum fines icos. & iuuene̾
meos occisurum gladio infarites in eosda¬
re inp̃dam: & uirgines in captiuitatem.
Dñs autem om̃nipotens nocuit eũ. & tradi
Non enun cecidit potens coꝵ a iliuenib.
nec filii tytan ꝑcusserunt eum: nec excelsi
gygantes imposuerunt se illi. sed iudith
filia merari in specie faciei sue dissoluit

Expanded text:
ginta vix collecta est spolia Assyriorum ginta vix collecta est spolia Assyriorum a populo Israhel porro autem universa quae Holofernis peculiah in auro, et argento, et vestibus, et gemmis, et omni supellectili, et tradita sunt omnia illi a populo. Et omnes populi gaudebant cum mulieribus, citharis. Tunc cantavit canticum hoc Domino ini illi psalmum novum, exaltate et invocate nomen ejus. Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi. Qui posuit castra sua in medio populi sui, ut eriperet nos de mfortitudinis suae: cujus multitudo obturavit torrentes, et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos, et juvenes meos occisurum gladio, infantes meos dare in praedam, et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum, et tradiNon enim cecidit potens eorum a juvenibus, nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes opposuerunt se illi, sed Judith filia Merari in specie faciei suae dissolvit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequiti sunt eosm ore gladii. qͦusq ꝑ
uenient ad extremitatẽ funum suoꝵ.
Reliqͥ autem qͥ erand in bechulia ingreᷤ¬
si sunt castra assyrioꝵ & p̃dam quã
fugientes assyrii reliquerant abstule¬
rurit: & onustati sunt ualde. Hi uero
qͥ uictores reuersi sunt ad bethuliã om¬
ma que erant illoꝵ abstulerunt secũ
itaut nesset nunierꝰ in pecorib in iu¬
mentis. & in uniu̾sis mobilib eoꝵ &¬
amuuino usq ad magnũ omnes diui¬
tes fierent de p̃dationib eoꝵ Pachim
autem sũmus pontifex de irłm uenit
in bethuliam cum uniũsis prbris suis:
ut ind̾et iudich. Q  cumexisset ad illũ:
benecerunt illam om̃s una uoce dicen¬
tes. Tu gloria urłm tulecicia isrł tu ho¬
norificentia popłi ur̃i. qi fecisti uirilit̾
de confortatum ẽ cortuum eo qd̾ castitatẽ
amaueris: & post uirum tuum alterui
uescieris. Ideo & manus dm̃ confortauit
te: & ideo eris benedicta met̾nũ. Et dixit
omnis popłs. fiat ficit. ꝑdies autem tri¬

Expanded text:
uti sunt eos in ore gladii quousque venirent ad extremitatem finium suorum. Reliqui autem qui erant in Bethulia, ingressi sunt castra Assyriorum, et praedam, quam fugientes Assyrii reliquerant, abstulerunt, et onustati sunt valde. Hi vero, qui victores reversi sunt ad Bethuliam, omnia quae erant illorum, attulerunt secum, ita ut non esset numerus in pecoribus, et jumentis, et universis mobilibus eora minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis ut videret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum eo quod castitatem amaveris et post virum tuum alterum non scieris ideo et manus Domini confortavit te et ideo eris benedicta in aeternum et dixit omnis populus fiat fiat per dies autem tri
Abbreviated transcription (Latin):
temptatus est. & ꝑmultas tͥbulationes ꝓ¬
batuis: amicus dei effectus est. Sic ysaac.
siciacob. sic moyses. & omnes qui placu¬
erunt deo: ꝑ multas tͥbulationes transi¬
erunt fideles. Illi autem qui temptatio¬
nes ñ susceꝑunt cum timore dñi & pati¬
entia sua: & imꝓꝑium m᷑muurationis sue
contra dũm pretulerunt exterminati st̃
ab exterminatore: & a serpentib ꝑicrunt.
Et nos gͦ nou ulciscamur nos ꝓhis qͣ pa¬
timur. sed reputantes peccatis urĩs hec
ipsa minora ẽẽ supplicia: flagella domi¬
ni quasi serui qͥ corripimur ad emerida¬
tionem ñ ad ꝑditionem nr̃am uenisse
credamusE cdixerunt illi: orias & prb̃ri.
Ouinia que loquuta es uera sunt: & non
est in sermonib tuis ulla reprehensio. Nc̃
eugo ora ꝑ nob̃: qm mulier scã es ⁊ timens
deum. Et dixit illis iudith. Sicut qd̾ loqͥ
potui dei ẽẽ cognoscitis. ita qd̾ facere dis¬
posui ꝓbate si ex deo est: & orate ut fir¬
mumi faciat consiliũ meum ds. Stabiti

Expanded text:
 et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui temptationes non susceperunt cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensio nunc ergo ora pro nobis quoniam mulier sancta es et timens Dominum et dixit illis Iudith sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis ita quod facere disposui probate si ex Deo est et orate ut firmum faciat consilium meum Deus stabitis
Abbreviated transcription (Latin):
sum sumlis uniꝰ puellaꝵ tnarum. Dixtiq
ad eam boor. Quando hora uescendi fu̾to
ueui huc & comede panem: & irtiague buc¬
cellam fuam inaceto. Sedit itaq ad messo¬
rum latus. & congessit polentã sibi: come¬
ditq & saturata est. Et tulit reliquias atq
inde surrexit: ut spicas ex more colligeret.
Precepit autem boor pueris sins dicens. Eti¬
am si nob̃tum metere uoluerit ne ꝓhibeatiᷤᷤ
eam. & deuris quoq mamipulis ꝑicite dẽ

Expanded text:
nius puellarum tuarum dixitque ad eam Booz quando hora vescendi fuerit veni huc et comede panem et intingue buccellam tuam in aceto sedit itaque ad messorum latus et congessit pulentam sibi comeditque et saturata est et tulit reliquias atque inde surrexit ut spicas ex more colligeret praecepit autem Booz pueris suis dicens etiam si vobiscum metere voluerit ne prohibeatis eam et de vestris quoque manipuli
Abbreviated transcription (Latin):
ru enuntua natus est qͥ tediligit. & multotͥ¬
est melior qͣm si septem haberes filios Sus¬
ceptumq noemy pucrum posuit in suni suoe
& nutricis ac gerule officio fungebatur. Uici¬
ne autem mulieres congratulantes ei & dicen¬
tes natus est filius noemy: uocauerunt no¬
men eius obeth. Hic est pater ysar: patris
dauso. Hee sunt generationes phares. Pha¬
res: genuit esrom. Esiom: genuit aram. A

Expanded text:
ru enim tua natus est, quae te diligit, et multo tru enim tua natus est, quae te diligit, et multo tibi melior est, quam si septem haberes filios. Susceptumque Noemi puerum posuit in sinu suo, t nutricis ac gerulae officio fungebatur vicinae autem mulieres congratulantes ei et dicentes natus est filius Noemi vocaverunt nomen eius Obed hic est pater Isai patris David hae sunt generationes Phares Phares genuit Esrom Esrom
Abbreviated transcription (Latin):
uenit cum noemi de regione moabitide. &
rogauit ut spicas colligeret remanentes:
sequens messorum uestigia. & de mane usqi
nunc stat in agro: & nec ad mom̃tum qͥtem
domum ẽ reuersa. Et aio boor ad rith. ludi
filia. ne uadas ad colligendum in alterum
agrum. nec recedas ab hoc loco: sediungere
puellis meis. & ubi messuerint sequere
Mandaui enimpueris meis ut nerotͥ mo¬
lestus sit sed etiam si sitieris uade ad sarti¬
nulas & bibe aquas de qͥb & puer bibunt:
Que cadens in faciem suam ce adorans suꝑ
fram: dixit ad eum. Unide mͥ hoc ut inuemi¬
rem gram arte oculos tuos. & nosse me dig¬
naieris ꝑegͥnam mulierem: Cui illd respon¬
dit. Nunciata mͥ sunt omiua que fcceris.
socrui tue post mortemuiri tui. & qd̾ reliqͣ¬
ris parentes tuos & t̾ram in qua nata es: se
ueneris ad popłra quem artra nesciebas:

Expanded text:
venit cum Noemi de regione moabitide et venit cum Noemi de regione moabitide et rogavit ut spicas colligeret remanentes sequens messorum vestigia et de mane usque nunc stat in agro et ne ad momentum quidem domum reversa est et ait Booz ad Ruth audi filia ne vadas ad colligendum in alterum agrum nec recedas ab hoc loco sed iungere puellis meis et ubi messuerint sequere mandavi enim pueris meis ut nemo tibi molestus sit sed etiam si sitieris vade ad sarcinulas et bibe aquas de quibus et pueri bibunt quae cadens in faciem suam et adorans super terram dixit ad eum unde mihi hoc ut invenirem gratiam ante oculos tuos et nosse me dignareris peregrinam mulierem cui ille respondit nuntiata sunt mihi omnia quae feceris socrui tuae post mortem viri tui et quod dereliqueris parentes tuos et terram in qua nata es et veneris ad populum quem ante nesciebas
Abbreviated transcription (Latin):
detreuisset secum ꝑgere aduer sari uoluit :
nec ultia ad suos ieditum ꝑsuadere Ofeste¬
q sunt sunul. & uenerunt in bethleem.
Quib urbem ingressis: uelox apũd cunaõ
fama ꝑcrebruit. Dicebantq inulieres. Hec
est illa noemi. Quib ait. Ne uocetis me
noen dest pulchia. scd uotate mara me¬
repleuit orm̃potens. Egressa sumplena: Qua
deterraꝑegͥnationis sue: ac reu̾sa est in beth
potens & magnarum opum: nomine boor.
iubes uadam inagrum & colligara spicas
que metentium fugerint manꝰ ubicunq
clementis in me patͥsfamilias reꝑero gr̃am.
Cu illa respondit. Uade filia mi. Abiit ita¬
q & colligebat spicas: post terga metentiũ.
Accidit autem ut ager ille haberet dñm
norune boor qͥ erat cde cognatione elyme¬
lech: & ecce ipse ueniebat de bethlcem. Bir̃¬
q messorib. Dñs uob̾cum. Qui tesponde¬
runt ei. Benedicat t dñs. Dixitq boor iu¬
uem qui messorib proeuit. Quiꝰ est hec pu¬
ella: Qui respondit. Hec est moabitis que

Expanded text:
gere, adversari noluit, nec ad suos ultra reditum persuadere: profectaeque sunt simul, et venerunt in Beth-Leem. Quibus urbem ingressis, velox apud cunctos fama percrebuit: dicebantque mulieres: Haec est illa Noemi. Quibus ait: Ne vocetis me Noemi id est, pulchram, sed vocate me Mara replevit Omnipotens. Egressa sum plena, et de terra peregrinationis suae: ac reversa est in Beth-potens, et magnarum opum, nomine Booz. jubes, vadam in agrum et colligam spicas, quae metentium fugerint manus, ubicumque clementis in me patris familias reperero gratiam. Cui illa respondit: Vade, filia mi: Abiit itaque et colligebat spicas post terga metentium. Accidinomine Booz, qui erat de cognatione Elimelech. Ecce ipse veniebat de Bethleem dixitque messoribus Dominus vobiscum qui responderunt ei benedicat tibi Dominus dixitque Booz iuveni qui messoribus praeerat cuius est haec puella qui respondit haec est Moabitis quae
Abbreviated transcription (Latin):
& mecum. Det uob̾ inuenire requiem in do¬
nub iuroꝵ qͦs sortiture estis: & osculata ẽ
eas. Que elenata uoce flere ceꝑunt & dice¬
re  Tecum pergimꝰ ad popłmtuum. Quib
illa respondit. Reuertimim filie mce. cur
uenitis metum: Non ultia habeo filios in
utero meo: ut uros ex me sꝑare possitis. Rẽ¬
uertimni filie moabitide. iam enim seuestu¬
te confecta sumr nec apta uinculo conuiga
li. Etiam si possim hac noste conciꝑe & pare¬
re filios. si expestare uelitis donec crescant
& anuos impleaut pubertatis: ante erttis
uetule qͣm nuibatis. Nolite queso filie meẽ.
qr usĩa angustia magis me premit: egressaẽ
enim manus dñi contrame. Eleuati igit᷑
uoce: rursum flere ceꝑunt. Oipha oscula¬
ta est soctum ac teuersa: ruth uͦ adhesit
socru sue. Cui dixit noemi. En reuersa ẽ
cognata tua ad popłm suum & ad deos su¬
os: uade cum ca. Que respondit. Ne ad¬
uerseris iͥ: ut reluiquam te & abcam. Q¬
cunq ꝑrereris: pergam Ubi morata fueris:

Expanded text:
re requiem in domibus virorum quos sortiturae estis et osculata est eas quae elevata voce flere coeperunt et dicere tecum pergemus ad populum tuum quibus illa respondit revertimini filiae mi cur venitis mecum num ultra habeo filios in utero meo ut viros ex me sperare possitis revertimini filiae mi abite iam enim senectute confecta sli. Etiamsi possim hac nocte concipere et parere filios, si eos exspectare velitis, donec crescant, et annos impleant pubertatis, ante eritis vetulae quam nubatis. Nolite, quaeso, filiae meae, quia vestra angustia me magis premit, et egressa est manus Domini contra me. Elevata igitur voce, rursum flere coeperunt: Orpha osculata est socrum, ac reversa: Ruth adhaesit socrui suae. Cui dixit Noemi: En reversa est cognata tua ad populum suum, et ad deos suos: vade cum ea. Quae respondit: Ne adverseris mihi ut relinquam te et abeam: quocumque perrexeris, pergam: ubi morata fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse uocabatur elymelech. uror eiꝰ noemy.
&e duo filii. alter maalon de alter cheylon
ephiater de bethlcem iudã. Ingressiq re¬
gionem moabitidem: morabantur ibi. Et
mortuus ẽ elymelechmaritus nocmy te¬
mansitq ipsa cum filiis. Qui acceperunt
utores moabitidas. qͣrum una uocabatur
orpha: altem ruch. Manseruntq ibi de¬
cem anns de ambo mortui sunt: maalon
rudelicet & cheylon. Remansitq mulier
orbata duob liberis ac marito. Et sutrex̃
ut inpat̾am pergeret cũ utraq nuru sua:

Expanded text:
vocabatur Helimelech uxor eius Noemi e duobus filiis alter Maalon et alter Chellion Ephrathei de Bethleem Iuda ingressique regionem moabitidem morabantur ibi et mortuus est Helimelech maritus Noemi remansitque ipsa cum filiis qui acceperunt uxores moabitidas quarum una vocabatur Orpha altera Ruth manseruntque ibi decem annis et ambo mortui sunt Maalon videlicet et Chellion remansitque mulier orbata duobus liberis ac marito et surrexit ut in patriam p
Abbreviated transcription (Latin):
metum mulier: Dñs ait in cuius conspestu
ambrilo mittet angłm suui decũ ⁊ ditiget uiã
tuam. accipiesq uxorẽ filio meo de cognatio¬
ne mea: & domo pats mei. Innocens eris a
maledictione mea. cum neneris ad ꝓpinqͦs
direxeris uam meam in qͣ mnc ambulo ex¬
ce sto iuxta fontemaque & uirgo que egre¬
dictur ad hauriendum aqͣm audierit me da
mͥ pauxillum aque ad bibendum ex ydria
tua. & dixerit mͥ. & tu bibe & camelis tuis
hauriam: ipsa est mulier qͣm prepatauit
dũs filio dm̃ mei. Dum hec tacitus metũ
uoluerem: apparint rebetta ueniens cum
ylria qͣm portabat in scapula. Descendit¬
q ad fontem: & hausit aquam. Et aio ad
cam. Damͥ pauxillum bibere. Que festina¬
ns: deposuit ydriam de humero: & dixit
mnͥ. Et tu bibe:. & camelis tuis potum tribu¬
am. Bibi: & adaquauit camelos Int̾roga¬
uiq eam & dixi. Cunis es filia: Que respon¬
dit. filia batuelis sum filii uathor: quem pe¬

Expanded text:
mecum mulier Dominus ait in cuius conspectu mecum mulier Dominus ait in cuius conspectu ambulo mittet angelum suum tecum et diriget viam tuam accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea et de domo patris mei innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos direxisti viam meam in qua nunc ambulo ecce sto iuxta fontem aquae et virgo quae egredietur ad hauriendam aquam audierit a me da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua et dixerit mihi et tu bibe et camelis tuhauriam: ipsa est mulier quam praeparavit Dominus filio domini mei. Dumque haec tacitus mecum volverem, apparuit Rebecca veniens cum hydria, quam portabat in scapula, descenditque ad fontem, et hausit aquam. Et aio ad eam: Da mihi paululum bibere. Quae festinans deposuit hydriam de humero, et dixit mihi: Et tu bibe, et camelis tuis potum tribuam. Bibi, et adaquavit camelos. Interrogavique eam, et dixi: Cujus es filia? Quae respondit: Filia Bathuelis sum, filii Nahor, quem pe
Abbreviated transcription (Latin):
qui stabat iuxta camelos & prope fontem a¬
que: dixitq ad eum. Ingredere benedicte do¬
mini. cur foris stas: Preparaui domum &e
locum camelis tius. Et introduxit eum in
hospicium. &e destrauit camelos deditt pa¬
los & fenum: & aquam ad lauandos pedes
camelorum & iurorum qͥ uenerant cumeo
Et appositus est in conspestu eiꝰ paiis Qui
ait. Non comedame donec loquar sermo¬
nes meos. Respondit ei. Loquere. At ille.
Seruns inqͥt abraham sum. & dominus be¬
nedixit dño meo ualde. & magnificatus ẽ.
se dedit ei oues se bones. argentum & au¬
rum. seruos & ancillas: camelos & asinos.
Et peꝑit sara uxor dm̃ mei filium domino
med in senectute sua: deditq illi omnia qͣ
habuerat. Et adiurauit me dñs iñs dicens.
Non accipias filio meo uxorem de filiab
chananeorum in quoꝵ terra habito. sed ad
domum patͥs mei ꝑges: & de cognatione
moa accipies uxorem filio meo. Ego uero res¬
pondi dño meo. Quid si noluerit uenite

Expanded text:
qui stabat juxta camelos, et prope fontem aqui stabat juxta camelos, et prope fontem aquae: dixitque ad eum: Ingredere, benedicte Domini: cur foris stas? praeparavi domum, et locum camelis tuis. Et introduxit eum in hospitium: ac destravit camelos, deditque paleas et foenum, et aquam ad lavandum pedes camelorum, et virorum qui venerant cum eo. Et appositus est in conspectu ejus panis. Qui ait: Non comedam, donec loquar sermones meos. Respondit ei: Loquere. At ille: Seruus, inquit, Abraham sum, & Dominus benedixit domino meo valde. Magnificatusque est, & dedit ei oues & boues, argentum & aurum, seruos & ancillas, camelos & et peperit Sarra uxor domini mei filium domino meo in senectute sua deditque illi omnia quae habuerat et adiuravit me dominus meus dicens non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananeorum in quorum terra habito sed ad domum patris mei perges et de cognatione mea accipies uxorem filio meo ego vero respondi domino meo quid si noluerit venire
Abbreviated transcription (Latin):
suum dñs annon. Postquam gͦ biberant
cameli. ꝓtulit uir maures aureas appen¬
dentes duos siclos: & armillas totidẽ pon¬
do siclorum decem. Dixitq ad cam. Cuius
es filias Indica m. Est in domo pat̾s tui locꝰ
ad manendumn: Que respondit filia batue¬
lis sum filii melche: quẽ pepit ci nachor. Et
addidit dicens. Palcarum qͦq & feri pluri¬
mum est apud nos: & locus spaciosus ad ma-¬
nendum. Inclinauit se homo: & adorauit
dñm dicens. Benedictus es dñs deus dm̃
mei abraham qui ñ abstulit miscłiam et
ueritatem suam a dr̃o meo: & resto meitin̾e ꝑ¬
dixxit in domum frat̃s dm̃ mei. Cucurrit ita¬
q puella & nunciauit in domum matͥs sue:
omina que audierat. Habebat autem re¬
becca fr̃em nomine laban. Qui festinus e¬
gressus ẽ ad hominem uͥ erat fons. Cumq
indisset maures &e armillas in manibs soro¬
ris sue & audisset cuncta uerba referentis
het loquiitus est m homoe uenitad uirum

Expanded text:
suum Dominus an non postquam ergo biberunt suum Dominus an non postquam ergo biberunt cameli protulit vir inaures aureas adpendentes siclos duos et armillas totidem pondo siclorum decem dixitque ad eam cuius es filia indica mihi est in domo patris tui locus ad manendum quae respondit filia Bathuelis sum filii Melchae quem peperit Nahor et addidit dicens palearum quoque et faeni plurimum est apud nos et locus spatiosus ad manendum inclinavit se homo et adoravit Dominum dicens benedictus Dominus Deus domini mei Abraham qui non abstulit miveritatem suam a domino meo, et recto me itinere perduxit in domum fratris domini mei. Cucurrit itaque puella, et nunciavit in domum matris suae omnia quae audierat. Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban, qui festinus egressus est ad hominem, ubi erat fons. Cumque vidisset inaures et armillas in manibus sororis suae, et audisset cuncta verba referentis: Haec locutus est mihi homo: venit ad virum,
Abbreviated transcription (Latin):
ego sto preter fontem aque: & filie habi¬
tatorum huiꝰ ciuitatis egredient᷑ ad hauri¬
endam aquam. Igitur puella cui dixero
inclina ydriam tuam ut bibam. & illa res
ponderit bibe. quin &e camelis tus potũ
tribuam. ipsa est qͣm preparasti seruo
tuo ysaac: & ꝑ hoc intelligam qd feceris
uerba compleuerat. & ecce rebecra egredie¬
batur filia batuelis filii melche uxoris na.¬
chor frat̾s abraham habens ydriam in sc̃a-¬
pulis puella decora minis. uirgoq pulcher¬
rima: & incognita uiro. Descenderat autẽ
ad fortem & impleu̾at ỹdriam: ac reuerte
riterq deposuit y̾driam suꝑ uluam suã:
&e dedit ei potum. Ciunq ille bibisset. adie¬
cit. quin & camelis tius hauriam aquam:
donec cuncti bibant. Effimdensq ydriam
in canalib returit ad puteum: ut hauri¬
ret aquam. Et haustam: ominb camelis
dedit. Ille autem contemplabat᷑ eai taci¬
tus. scire uolens uttum ꝓsꝑum fecisset iter

Expanded text:
ego sto propter fontem aquae, et filiae habiego sto propter fontem aquae, et filiae habitatorum hujus civitatis egredientur ad hauriendam aquam. Igitur puella, cui ego dixero: Inclina ponderit: Bibe, quin et camelis tuis dabo potum: ipsa est, quam praeparasti servo tuo Isaac: et per hoc intelligam quod feceris verba compleverat, et ecce Rebecca egrediebatur, filia Bathuel, filii Melchae uxoris Nachor fratris Abraham, habens hydriam in scapula sua: puella decora nimis, virgoque pulcherrima, et incognita viro: descenderat autem ad fontem, et impleverat hydriam, ac revertebriterque deposuit hydriam super ulnam suam et dedit ei potum cumque ille bibisset adiecit quin et camelis tuis hauriam aquam donec cuncti bibant effundensque hydriam in canalibus recurrit ad puteum ut hauriret aquam et haustam omnibus camelis dedit ille autem contemplabatur eam tacitus scire volens utrum prosperum fecisset iter
Abbreviated transcription (Latin):
liab chananeorum inter qͦs habito: sedad
terram & cognationem meam ꝓficiscaris:
& inde accipias uxorem filio meo ysaac
Respondit seruus. Si noluerit mulier
mecum uenire in t̾ram hars num redu¬
cere debeo filium tuum ad locum de qͦ tu
egressus es: Dixit abeaham. Caue ne qͣn¬
dorelucas illuc filium meum. Dñs deus¬
ia natiuitatis mee. qui loquitus est in &e
iurauit dicens. semu tuo dabo t̾ram hanc:
ipse mttet angłm suum coram te. & acti¬
pies inde uxorem filio meo. Sinautẽ no
mento: filium tantũ meum ne reducas
illuc. Posint gͦ seruus manum sub fẽ¬
more abraham dm̃ sui: & uuauit illi
suꝑ sermone hoc Tulitq decem camelos
de grege dñi sui & abiit: & ex omnib
bonis sius portans secum. ꝓfectusq ꝑ¬
rexit mesopotannã: ad urbem nachor.
Cumq camelos fecisset accumb̾e extra.
opidum iuxta puteum aque uesꝑe. eo
tempore qͦ solent mulieres egredi ad hauri¬
endam aqͣm: dixit. Domine ds dm̃ mei

Expanded text:
liabus Chananeorum inter quos habito sed ad liabus Chananeorum inter quos habito sed ad terram et ad cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio meo Isaac respondit servus si novenire mecum in terram hanc, num reducere debeo filium tuum ad locum de quo egressus es? Cave, inquit Abraham, ne quando reducas illuc filium meum. ra nativitatis meae, qui locutus est mihi, et juravit, dicens: Semini tuo dabo terram hanc: ipse mittet angelum suum coram te, et accipies inde uxorem filio meo; sin autem muamento: filium tantum meum ne reducas illuc. Posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui, et juravit illi super sermone hoc. Tulitque decem camelos de gregibus domini sui et abiit, ex omnibus bonis ejus portans secum, profectusque perrexit Mesopotamiam ad urbem Nahor. Cumque camelos fecisset accumbere extra oppidum justa puteum aquae vespere, eo tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam, dixit: Domine Deus domini mei
Abbreviated transcription (Latin):
naphys. & cedina. Isti sunt fili ysmael.
& hec nomina ꝑ castella & oppida eorum.
Duodecm pͥncipes tͥbuum suarum. Et¬
girta septem. Deficiens mortuus este &
appositus ad popłm suum. Habitauit
autem ab enula usq sur que respicit egyp¬
tum & introeuntib assyrios corã cunctis

Expanded text:
Naphis, et Cedma. Isti sunt filii Ismael, et haec nomina per castella et oppida eorum duodecim principes tribuum suarum. ginta septem, et deficiens mortuus est, et appositus ad populum suum. Habitavit autem ab Evila usque Sur, quae respicit Aegyptum introeuntibus Assyrios. Coram cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
& habida. &e heldaã. Ommes hii filii cechui¬
re. Deditq abraham cuncta que possedat
ysaac. filiis autem concubinarum largi¬
tus est munera. & se parauit eos ab ysaac
filio suo dum ad huc ipse uiueret: ad pla¬
gam orientalem. Querunt autem dies
uite cuis centum septuaginta qͥnq anm.
& deficiens mortuus est in senectute bona

Expanded text:
et Abida et Eldaa omnes hii filii Cetthuet Abida et Eldaa omnes hii filii Cetthurae deditque Abraham cuncta quae possederat Isaac filiis autem concubinarum largitus est munera et separavit eos ab Isaac filio suo dum adhuc ipse viveret ad plagam orientalem fuerunt autem dies vitae eius centum septuaginta quinque anni et def
Abbreviated transcription (Latin):
uertebat᷑ ad dñm suum. Eo tempore ysaac
deambulabat ꝑ uiam que ducit ad puteñ
cuius nomen est uiuentis & indentis. Ha¬
bitabat enim in terra australi. & egressus
fuerat ad meditandũ in agro: inclinata
iam die. Cumq eleuasset oculos: uidit ca¬
melos uerientes ꝓtul. Rebecta quoq. con¬
specto ysacic descendit de camelo: & ait ad
puerum. Quis est ille homo qui uenit ꝑ
agrum in occursum nob̾: Dixit ei. Ipse est
dñs meus. At illa tollen cito pallũr: oꝑuit
se. Seruus autem cuncta que gesscrat nar¬
rauit ysaac. Qui introduxit eam in taber¬
naculum sare matͥs sue. & accepit eã uxorẽ.
& in tantum dilexit: ut dolorem qͥ ex morte
mat̾s acciderat temꝑaret. Abraham uero
aliam duxit ixorem cethuram nomine:¬
que peꝑit ei ⁊amram. & ieschan. ⁊ madan.
& madian. & iesboch.& s hue. Ieschau qͦq
genuit saba &e dadan. filii dadan fuerunt
assurim. & lathusim. & loonum. At uero
ex madiau ortus est epha. & opher ⁊ enoch.

Expanded text:
pore Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum cuius nomen est Viventis et videntis habitabat enim in terra australi et egressus fuerat ad meditandum in agro inclinata iam die cumque levasset oculos vidit camelos venientes procul Rebecca quoque conspecto Isaac descendit de camelo et ait ad puerum quis est ille homo qui venit per agrum in occursum nobis dixit ei ipse est dominus meus at illa tollens cito pallium operuit se servus autem cuncta quae gesserat narravit Isaac qui introduxit eam in tabernaculum Sarrae matris suae et accepit uxorem et in tantum dilexit ut dolorem qui ex morte matris acciderat temperaret Abraham vero aliam duxit uxorem nominepeperit ei Zamram et Iexan et Madan et Madian et Iesboch et Sue Iexan quoque genuit Saba et Dadan filii Dadan fuerunt Assurim et Lathusim et Loommim at vero ex Madian ortus est Epha et Opher et Enoch