comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si omnibus xp̃ianis inecłam concurrentibus. filii adma frẽ
concurrere dicantur. cumipsis filiis congregatis constetea
quȩ diciturmater: Nuncenĩ desponsataẽ ecđa & uirgo
ẽ. adnuptias perducenda : id ẽ cum se contin& acorrupti¬
one sacculari Illo autẽ tempore nubet: quo uniuersa mor¬
talitate inea pretereunte. in mostaliconiunctionefetat᷑.
disponsaui inquiduos uiro uirginẽ castã. exhiber exp̃o
Vos inquid uirginẽ : apluraliadsingularẽ conduderis. ideo
& uirgines dicipossunt & uirgo Quur autẽ quinquedictes.
ut mihi uidetur expositũ .ẽ. Sed uidemus nunc i nenigmate:
tunc autẽ facie ad faciẽ Et nunc ex paste tunc autẽ extoto
Ipsũ autẽ i nenigmate & expaste nuncinscripturis aliquid
cernere: quod tamen fit secundũ catholicã fidẽ ex illo pigno¬
re contingit quod accipit uirgo eccła humili aduenitu spox¬
si sui. quae illo ultimo aduentu cũ ueniet inclaritate nuptura

Expanded text:
si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. nunc ergo desponsata est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalDesponsari, inquit, vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Vos, inquit, virginem; a plurali ad singularem concludens. Ideo et virgines dici possunt, et virgo. Cur autem quinque dictae sint, ut mihi videtur expositum est. Sed videmus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura
Abbreviated transcription (Latin):
tus & magnis afflictionibus redireadimplorationẽdĩ.
sed magna . ẽ. eius seueritas postiudiciũ: cuius ante iudiciũ
ineffabilis miseri cordia prȩrogata .ẽ. Itaque respondens
ait: a mendico uobis. quod nesciouos. Exilla scilicet
regula : quia non habet arsdĩ hoc ẽ. scpientiadĩ. ut in¬
trent ingacudiũ cius : quinon corãdo sed ut placererit hominibꝰ.
uisi sunt aliquid secundũ preceptacius operari. At queitacon¬
dudit : uigilate ergo quia nescitisdiem Ne quehorã Nor
modo illius ultimi temporis quauenturus .ẽ. sponsus. sed
suae quisque dormitionis diẽ & horã nescit Quisquis autem
paratus ẽ usquetad somnũ summũ : id ẽ usquead mostẽ quae
omnibus debetur. paratus inuenictur. Etiam cum illa uox
media nocte sonuerit: quaomsuigilaturi sunt Quod uero
sponso dixit obuiã uenire uirgines. sic intellegendũ puto.
ut ex ipsis uirginibus constetea quaedicitur sponsa tãquã

Expanded text:
tiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem Dei. tiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem Dei. Sed magna est ejus severineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ autẽ peccatoris norin pinguet capud meũ. Ittergo ceduen¬
dentes : &emiteuobis Idẽ uideamusnunc quiduos adiuuant.
qui uobis laudes uendere consuerurit. & uosi nerrorẽ inducere.
ut non corãdõ sed ab hominibus gloriã quacreretis. Euntibus
autẽ illis emere : uenit sponsus Id ẽ inclamantibus seillis
inea quaeforissunt. & solitis gaudere quaerentibus qui
gaudia interna non nouerant. uenitille qui iudicat Et
ubi munda anima sempiter nodĩ uerbo fecunda copulactur
Clausa ẽ ianua : id ẽ. receptis illis qui sunt in angelicã uitã
mutati Om̃s resurgemus inquid: sed non om̃s inmutabimꝰ
Glacusus ẽ aditus: ad regnũ cȩlorũ Non enĩ postiudicium.
patet precũ aut meritorũ locus. Nouissime autẽ ueniunt
reliquae uirgines dicentes. dñe dñe. aperinobis. NON
dictum .ẽ quodemerint oleum: et ideo intellegendae sunt
nulloiam remanente de alienis laudibus gaudio inangus¬

Expanded text:
oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uenoleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. etubi munda anima sempiterna Dei verbo fecundanda copulatur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgemus, inquit, sed non omnes immutabimur: clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum locus. Novissime autem veniunt et reliquae virgines dicentes: Domine, Domine, aperi nobis: non dictum est quod emerint oleum, et ideo intelligendae sunt, nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ cui secreta cordis apparent. Et uix sibi quisque sufficit.
utei testimoniũ ꝑhibeat conscieritia sua Quis enĩ gloriabitur
mundũ schabere cor : inde ẽ. quod a postolus dicit Mihimini¬
mũ ẽ ut a uobis diiudicer autabhumanodie : sed neq meipsũ
diiudico Qua propter cumdese quisque aut nonomnino aut
uix possit ueram ferresexitentiã. quomodo potest dealio iudi¬
care : cũ sciat nemo quidagaturin homine nisi sp̃s hominis:
Itemagis aduenidentes &emite uobis Non consiliũ dedisse pu¬
tande sunt sed crimen earũ ex obliquo cõmemorare. Vendunt
enĩ adoloctores oleũ : quisiue falsa si ueigniorato lacudando
animas inerroresmittunt. et eis uanagaudia tã quã fatuis
siue alicuius cõmodi tẽporalis accipiunt: non in tellegentibus
quoddictũ .ẽ. Quiuos felices dicunt. inerrorẽ uosmitturit
Melius ẽ autẽ obiurgaria iusto : quã apeccatore laudari¬
Etemen dauit me in quidiustus in miseri cordia & arguetme

Expanded text:
m, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me;
Abbreviated transcription (Latin):
qua sidixis set ante omia tẽpora. neque ad didisset aeterna.
posset accipi. ante quȩdã tẽporx. quae an tesehaberit alia
tẽporx. Ae terna autẽ maluit dicere. quã omia fostasse
Ideoquia tempus non coepit extẽpore an&ernatẽpora
a euum significauit. in ter qđ & tẽpus hocdistat. quod illud

Expanded text:
quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, posset accipi ante quaedam tempora, quae ante se haberent alia tempora. aeterna autem maluit dicere quam omnia fortasse ideo, quia tempus non coepit ex tempore. an aeterna tempora aeuum significauit, inter quod et tempus hoc distat, quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
EEOQUOD SCRIPTVM .Ẽ. Sexaginta sunt reginȩ octo¬
ginta concubine & ad olescentulȩ quarũ non .ẽ. numerus
Denarius numerus potest significare uniuersitatis suentiam
quȩsi adinteriora & ad intellegibilia referantur quȩ senario
Numero significantur. fit quasi decies sexies qđ .ẽ. sexcginta
Si ad aeterna & corruptibilia quȩ octonarionumero signifi¬
cari possunt: fiunt decies octies qđ ẽ. oc toginta Regine
ergo suntanimȩ regnantes inintellegibilibus & spĩtidibꝰ.
Concubinȩ quȩ mercedẽ accipiunt terrenorũ. dequibus
dictũ .ẽ. Ecceper̃ mercedẽ suã. Adolescentule quarũ
non ẽ numerus quarũ non ẽ de terminata scientia & diuersis
dogmatibus periclitari possunt ut numerus qđ dictũ ẽ sig¬
nific& cestã et indubitatã confirmationẽ scientiȩ lxxiiii
ETT̃ΡORΙBΩSAETERNS Quaeripotest. quomodo ab apło
paulo dictũ sit. ante tẽpora aeterna Sienĩ tẽporx. quo mo¬
do aeterna : Nisi foste ante omĩa tẽpora intellegiuoluit.

Expanded text:
eo quod scriptum est, Sexaginta sunt reginae, octoginta concubinae, et adolescentulae quarum non est numerus . Denarius numerus potest significare universitatis scientiam. Quae si ad interiora et intelligibilia referatur, quae senario numero significantur, fit quasi decies sexies, quod est sexaginta: si ad terrena et corruptibilia, quae octonario numero significari possunt, fiunt decies octies, quod est octoginta. Reginae ergo, sunt animae reconcubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est: acceperunt mercedem suam. adulescentulae, quarum non est numerus, quarum non est determinata scientia et diuersis dogmatibus periclitari possunt, ut numerus quod dictum est significet certam et indubitatam confirmationem scientiae. DE TEMPORIBVS AETERNIS.. Quaeri potest, quomodo ab apostolo Paulo dictum sit: ante tempora aeterna. si enim tempora, quomodo aeterna? nisi forte ante omnia tempora intellegi uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod in nomine patris. et filii. et sp̃s scĩ. lauacro regenera¬
tionis abluitur : fiuntcentũ quinquagintatres: Quinu¬
merus pisciũ inuenitur . quia indexterã pastẽ missa sunt
retia Etideo magnos. id ẽ ꝑfectos. & regnocȩlorũ aptos
habet Nã illa similitudo reticule non indexterã missi
si mul coepit bonos acmalos qui sc̃paraentur inlitore. Nunc
enĩ infrarctia preceptorũ &sacraementorũdĩ inecclesicquȩ
nunc ẽ si mulboni malique uersantur. Fit autẽ separatio
infinescłi : tamquã in finemaris id ẽ. irilitore : cũ regnaa
iusti primo tẽporaliter sicut in apocalspsi scriptum
deinde in ȩternũ in illaciuitate qua eibi describitur Vbiiam
conquiescente dispensatione tẽporali. quȩ quadragenario
numero significatur: denarius remanet : quã mercedem

Expanded text:
quod in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti lavacro regeneraquod in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti lavacro regenerationis abluitur , fiunt centum quinquaginta tres. Qui numerus piscium invenitur, quia in dexteram partem missa sunt retia; et ideo magnos , id est, perfectos et regno coelorum aptos habet. Nam illa similitudo reticuli non in dexteram missi, simul cepit bonos et malos, qui separantur in littore . Nunc enim intra retia praeceptorum et Sacramentorum Dei, in Ecclesia quae nunc est, simul boni malique versantur. Fit autem separatio in fine saeculi, tanquam in fine maris, id est, in littore; cum regnant justi primo temporaliter, sicut in Apocalypsi scriptum est, deinde in aeternum in illa civitate quae ibi describitur , ubi jam conquiescente dispensatione temporali, quae quadragenario numero significatur, denarius remanet, quam mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
tione cũ aequalitate adminis tratoꝑuenitur ad ꝑfectio¬
nem quã denarius numerus significat : quideniarius simul
cumquad ragenario quinqua genariũ facit Ergo qm̃ ꝑfectio
uis non uideamus carnoditer : cumipsa temporli dispensati¬
one copulatur: recteuidetur quinqua genarius numerus
adecclesicẽ pestinere sediam purgatã atque ꝑ fectã quae
temporaelis dispensationis fidem atque aecernitatis futurȩ
spem caritate amplectatur: id ẽ quasi quadra genacrium
numerũ denario copulans. Haec autẽ ecclesia ad quã pesti¬
net quinqua genarius niumerus. siue quia extribus generibus
hominũ eligatur : iudȩis &gentibus & carnalibus xp̃ianis
siue quia sacro trinitatis imbuitur numero: quo significan¬
ter ducto : adcentenariũ & quinqua genacriũ peruenit
Quinquaginta enĩ terducta : fiunt centũ quinquaginta
Quocum ad dideris ipsatria : quia insigne &eminens debet ẽe¬

Expanded text:
tione cum aequitate administrata pervenitur ad perfectiotione cum aequitate administrata pervenitur ad perfectionem, quam denarius numerus significat, qui denarius simul cum quadragenario quinquagenarium facit. Ergo quoniam perfectio vis non vivamus carnaliter, cum ipsa temporali dispensatione copuletur, recte videtur quinquagenarius numerus ad Ecclesiam pertinere, sed jam purgatam atque perfectam, quae temporalis dispensationis fidem, atque aeternitatis futurae spem charitate amplectitur, id est, quasi quadragenarium numero denario copulat. Haec autem Ecclesia, ad quam pertinet quinquagenarius numerus, quia ex tribus generibus hominum eligitur, Judaeis, gentibus, et carnalibus Christianis, sive quia sacramento Trinitatis imbuitur, numero quo significatur ad centenarium et quinquagenarium pervenit; quinquaginta enim ter ducta fiunt centum quinquaginta; quo cum addideris ipsa tria, quia insigne et eminens debet e
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supra dictum ẽ peruenit. Vrumenĩ quod habent quad¬
raginta quadragies. Et duo quod habent uicies. & quattuor
quodhabent decies. Et quinque quod habent octies. &octo
qđ habent quinquies & decim quod haberit quater. &ui¬
ginti quod habent bis. simulducta. fiunt quiriquagirata
Nullus enim alius riumerus metiri perpaestes aequales. quad¬
ragenariũ Numerũ potest. preterhos quos eriumera uimus
& conputatos ad quinqua genariũ numerũ diximus. Per¬
actis ergodñs qua d raginta diebus postresurrectionẽ cumdis¬
cipulis suis : id ẽ cõmendanscis quod pronobis tempora liter
zestum ẽ ascendit incaclũ. Et postalios decumdies misit
spm sc̃m quoperficerentur sp̃italiter ad inuisibilia capier¬
da : quiui sibilibus temporx libusque crediderunt. ipsis ui¬
delicet decim diebus postquos misit spmsc̃m: eandem per¬
cans quẽ quad raginarius cõputatis aequalibus pcestibus suis
edidit: et fit quinqua genarius. Sicut temporaeli dispensa¬

Expanded text:
sicut supra dictum est, pervenit. Unum enim quod habent quadraginta quadragies, et duo quod habent vicies, et quatuor quod habent decies, et quinque quod habent octies, et octo quod habent quinquies, et decem quod habent quater, et viginti quod habent bis, simul ducta fiunt quinquaginta. Nullus enim alius numerus metiri per partes aequales quadragenarium numerum potest, praeter hos quos enumeravimus, et computatos ad quinquagenarium numerum perduximus. Peractis ergo Dominus quadraginta diebus post resurrectionem cum discipulis suis, id est, commendans eis quod pro nobis temporaliter gestum est, ascendit in coelum: et post alios decem dies misit Spiritum sanctum , quo perficerentur spiritualiter ad invisibilia capienda, qui visibilibus temporalibusque crediderant. Ipsis videlicet decem diebus post quos misit Spiritum sanctum, ecans, quem quadragenarius computatis aequalibus partibus suis edit, et fit quinquagenarius: sicut temporali dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
piam. & quad raginta dies post resurrectionẽ cumdiscipulis
fuit. Hanc ipsam illis credo dispensationẽ temporalem : quã
pronrã sclute gessit insinuans: Quadragenccrius autẽ nume¬
rus pastibussuis quacillũ metiuntur computatis : usque ced
quiri qua genceriũ numerũ peruenit. Idipsum cõmendans.
quando quidem ipse paestes quae illũ metiuntur aequales in¬
ter sesunt qđ cum aequitate amministracta corporalis & ui¬
sibilis temporaliter actio perfectionẽ homini comparaet
quae perfectio. sicut dictũ ẽ. denarionu mero significatur
Sicut quadra genarius niumerus aequalibus suis pastibus.¬

Expanded text:
piam: et quadraginta dies post resurrectionem cum discipulis piam: et quadraginta dies post resurrectionem cum discipulis fuit, hanc ipsam illis, credo, dispensationem temporalem, quam pro salute nostra gessit, insinuans. Quadragenarius autem numerus, partibus suis, quae illum metiuntur, computatis, usque ad quinquagenarium numerum pervenit, idipsum commendans; quandoquidem ipsae partes, quae illum metiuntur, aequales inter se sunt: quia cum aequitate administrata corporalis et visibilis temporaliter actio perfectionem homini comparat. Quae perfectio, sicut dictum est, denario numero significatur: sicut quadragenarius numerus aequalibus suis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
et qđ progressio apuncto ad longitudinẽ a longitudine adla
numero continetur : non absurde intellegitur quadragena¬
rius numerus temporalẽ dispensationẽ significare. quȩ pro
salute nr̃a gesta ẽ cumdñs corpus ad sumpsit. ec uisibiliter
hominibus appacreredignatus ẽ. Vnumerum, &duo et tres
ducta id ẽ percorpus temporaliter demonstrata: fiunt
quadraginta. Naminterquattuor & quater : hoc inter ẽ
quattuor instactusunit. quater in motu Ergo ut quat tuor
referuntur adcorpus. itaquater refestur ad tempus. Insinu
aturque sa cramentũ corponeliter & tempora litergestum.
propter eos qui corporũ amore implicatierant. & tẽporibꝰ.
subditi Quadragenarius ergonumerus ut dictũ . ẽ : tempora¬
lemipsam dis pensationẽ : non in congrue significare creditur
Et fostasse hoc ẽ quod quad raginta dies dñsieiunauit : scłi
huius qđ motu corporũ & temporibus agitur. ostendensino¬

Expanded text:
et quod progressio a puncto ad longitudinem, a longitudine ad laet quod progressio a puncto ad longitudinem, a longitudine ad lanumero continetur: non absurde intelligitur quadragenarius numerus temporalem dispensationem significare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et visihominibus anparere dignatus est. Unum ergo et duo et tres ducta, id est, per corpus temporaliter demonstrata, fiunt quadraginta. Nam inter quatuor et quater hoc interest, quatuor in statu sunt, quater in motu. Ergo sicut quatuor referuntur ad corpus, ita quater referuntur ad taturque sacramentum corporaliter et temporaliter gestum, propter eos qui corporum amore implicati erant, et temporibus subditi. Quadragenarius ergo numerus, ut dictum est, temporalem ipsam dispensationem non incongrue significare creditur. Et fortasse hoc est quod quadraginta dies Dominus jejunavit , saeculi hujus, quod motu corporum et temporibus agitur, ostendens ino
Abbreviated transcription (Latin):
ecentũ quinquaginta tribus piscibus : Omĩa urã. uos
iriueniuntur similiter. unũ . duo tres. quattuor. Porro unũ
&duo. &tres. &quattuor simulducta: fiunt decim. Qua¬
propter disciplinã qua e insinuat conditorem dm̃. & conditã
creaturã: recte significat denarius numerus. Et cũ corpus
perfectũ. at que in exterminaebile subdituranimȩ perfectȩ
atquein ex terminabili : rursusque ipsce subditur xp̃o. &ille
dõ Nontã quã dissimilis aut alterius nccturȩ sed tã quã patri
filius hoc totũ eodem numero denario recte significcctur.
qđ post resurrectionẽ corporis speratur futurũ inacceterniũ
Ot fostasse propterea qui conducuntur aduincã denariũ
accipiunt mercedis nomine Sicut autẽ unum. &cduo. & tres
& quattuor simuldecim sunt : sicunũ et duo &tres. & quatuor.
quaterducta qua draginta sunt. Si autẽ quaternarius niu¬
merus recte corpus significat propter quattuor notissimas
naturas quibus constat . siccã humidã frigidam & calidã

Expanded text:
centum quinquaginta tribus piscibus. 1. Omnia vestra, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine . Sicut autem unum et duo et tria et quatuor simul decem fiunt, sic unum et duo et tria et quatuor quater ducta quadraginta fiunt. 2. Si autem quaternarius numerus recte corpus significat, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam et humidam, frigidam et calidam;
Abbreviated transcription (Latin):
tas turbarũ contradictiones tamquã aduersantes undas sȩpe
disrumpere interdũ ei custoditasua in tegritate cedere prorsus
morepiscium tã quã in procellosomari sic in turbulenta populi
administractione uerscri Quaeta meriduae personȩ dnm̃ nrm
prefigurabant. Amba senĩ solus ille sustinuit & nonfigurecte.
nobis pugnandi & uincendi demonstracuit exemplũ Incarne
mostadi peccati nr̃e c susipienis temptationibus in imici Neque
in lecebrosis neque terribilibus cedens. Postremo exuens se
carnẽ principatus & potestates expolicns fiducialiter &
trium phanseas insemetipso. Itaque ab ipsoduce ab dneribus
& laboribus huius peregrinationis nrcẽ: tcc̃quã ab egypto
liberamur & persequenticrios peccata sacrax merito baptis¬
matis nobis euadentibus obruuntur. Et quam diu inspesumꝰ.
cius promissiones quã non dũ uidemus. tamquã perde sesta
ducimur consolantenos in scĩs scripturis uerbodĩ sicut illos

Expanded text:
tas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe tas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi administratione versari. Quae tamen duae personae Dominum nostrum praefigurabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta ducimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos
Abbreviated transcription (Latin):
Et quodhordeacii panes erant. bene significant uelipsac̃ legem
quaeitadataerat ut in eauitale animȩ alimentũ corporclibꝰ.
sacraementis obtegeretur. Hordeienĩ medulla te nacissimaa
palea tegitur uel ipsũ populũ nondũ expolictũ carnali de¬
siderio qđ tamquã palea cordieius inherebat id ẽ nondum
corde circũcisum: itaut nec trituratio tribulactionũ cum per
desesta xLannis duceretur intellecture uelato carnalio
integumenta deponeret: sicut ncque ordeum areae tri¬
tura illo paleari tegmine exuitur. Itaqueilli populo congru¬
enter lextelis data ẽ: Duoccutẽ piscesquiscporẽ suocuem
panidabant : dua sillaspersonas uidentur significare. quibꝰ.
populus ille regebatur. ut ꝑecs consiliorũ mode roemen
acciperet regicon scilicet & sacerdo talẽ adquas etiam sacro¬
scã illacunctio pestinebat quarũ officiũ eret procellis ac fluc¬
tibus popularibus numquã frangiatque corrumpi. Et uiolen¬

Expanded text:
Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violen
Abbreviated transcription (Latin):
tione: sapientiae &discipline greciniunc uocant. Hunc autẽ
secundũ quem dicimus uestitũ uel armatũ. schema potius ap¬
pellant: Ex quo in tellegitur deisto genere. habitus: locutu
apostolũ quando quidẽ ingrecis exemplaribus schema
scriptũ .ẽ qđ non inlatinis habitũ habemus: quo no mił
opostet intellegi : non mutatũ sese uerbũ susceptione homi¬
nis: sicuti nec membra ueste indita mutantur. quã quã illa
susceptio ineffabiliter susceptũ siscipienti copulauerit
sed quantũ uerba humana rebus reffabilibus coaptariposs.
nemutatus intellegatur ds̃ : hnanȩ fragilitatis ad sũptor¬
elactũ ẽ ut grece schema & latinehabitus diceret᷑ illa susceptio
turbas pauit significant ueterẽ legẽ siuequia nondũ sp̃itidibꝰ.
sedadhuc carnalibus data .ẽ. id ẽ quinque corporis sensibus
moysen lexipsadata .ẽ. Mopses enĩ quinque libros scripsit

Expanded text:
tione sapientiae et disciplinae, Graeci ἕξιν vocant; hunc autem tione sapientiae et disciplinae, Graeci ἕξιν vocant; hunc autem secundum quem dicimus vestitum vel armatum σχῆμα potius appellant; ex quo intelligitur de isto genere habitus locutum Apostolum, quandoquidem in Graecis exemplaribus σχήματι scriptum est, quod nos in latinis habitu habemus. Quo nomine oportet intelligi, non mutatum esse verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quanquam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intelligatur Deus, humanae fragilitatis assumptorectum est ut Graece σχῆμα, et Latine habitus diceretur illa susceptioturbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, sed adhuc carnalibus data est, id est, quinque corporis sensibus Moysen lex ipsa data est; Moyses enim quinque libros scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo abhis qui cor inmundũ habebanit et
uerbũ apud patrẽ uidere non poterant: Nisihoc
suscipiendo quod possent uidere : perquoda dillud lumen
interius ducerenitur Isteuitẽ habitus non . ẽ ex prim̃o genere
No nenĩ manens in se na droc hominis: Naturamdĩ cõmũtea¬
uit: Neque ex secundo Abienĩ & inmutacuit homodm̃ l&
mutatus abillo .ẽ. Neque x quasto nonenĩ sicas sũptus ẽ
homo ut neque ipsemuta ret iñmdm̃. Nec ab illo mutaretur
Sed potius extestio sicenĩ as sumptus ẽ ut cõmuta retur in me¬
lius. et ab eo formaretur ineffibiliter. excellentius atque
coniunctius. quã uestis ab homine cũ induitur. Hoc ergo
nomine habitus. satis signficauit a postolus quẽ admodum
figuratione in homine sed habitu facius ẽ cumindutus ẽ ho¬
minẽ quẽ sibi ueniens. quodã mado atque conformans in mostali¬
tati acternitatique sociarit. Sed illũ habitũ qui .ẽ. in percep¬

Expanded text:
ut homo ab his qui cor immundum habebant, et ut homo ab his qui cor immundum habebant, et Verbum apud Patrem videre non poterant, nisi hoc suscipiendo quod possent videre, et per quod ad illud lumen interius ducerentur. Iste autem habitus non est ex primo genere, non enim manens in se natura hominis naturam Dei commutavit. Neque ex secundo: non enim immutavit homo Deum, et mutatus ab illo est; neque ex quarto: non enim sic assumptus est homo, ut neque ipse mutaret Deum, nec ab illo ipso mutaretur; sed potius ex tertio, sic enim assumptus est ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, et excellentius atque conjunctius quam vestitus, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus quemadmodum atione in hominem, sed habitu factus inventus est, cum indutus est homine quem sibi uniens quodammodo atque conformans, immortalitati aeternitatique sociaret. Sed illum habitum qui est in percep
Abbreviated transcription (Latin):
quã non habebat exuta. Cumipsa membra &cũ induunt᷑.
et cũ exuuntur : in suos tatumaneant Potest eẽ etiam
quastũ genus cũ ea qua eaccedurit ad faciendũ habitũ : nec
sicut anulus digito si nonnimis subtiliter adtendatur
Verũ tamer hocgerius. autrullũ .ẽ. sidiligenterdiscutias.
cut omninorarissimũ Cũgtur a postolus deunigenitodĩ
filio loqueretur : quantũ petnet addiuinitatẽ cius. setundũ
id quod uerissimus ds̃ ẽ aequde ẽe dixit patri: quod non
ei fuit tac̃quã rapina : idẽ  quasi alienũ appeteret. Si semꝑ
mo appareret : sec
semet ipsum exinaruuit. Non for¬
mã suã mutans. sed fornam seru accipiens . Neque conuersus
& trans mutatus in hominẽ anissa in cõmutabili stabilitate:
sed quã quã uerus hominẽ suspiciendo ipse susceptor : in simi
apparuit. et habituinuentus ut homo: id ẽ habendo homi¬
nem inuentus ut homo .e. Non enĩ poterat inueniri.

Expanded text:
quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induuntur quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induuntur et cum exuuntur, in suo quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum, nec sicut annulus digito, si non nimis subtiliter attendatur; verumtamen hoc genus, aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur Apostolus de unigenito Dei filio loqueretur, quantum pertinet ad divinitatem ejus, secundum id quod verissimus Deus est, aequalem esse dixit Patri, quod non ei fuit tanquam rapinam, id est, quasi alienum appetere, si semper mo apparere; sed semetipsum exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens, neque conversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate; sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor in similitapparuit, habitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus ut homo est; non enim poterat Deus inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
dumcorpus. sine suco uis cerũ acrobore. &nudussine ueste
et inermissinearmis. & ped enudo sine calciamentis . ẽe. homo
potest Habitu sergo ineare dicitur. quaenobis ut habeatur
accedit. Verũ tamen hoc inter .ẽ quod quȩdam eorũ quae
accidunt nobis ut habitũ faciant non mutantur a nobis.
sed ipsa nosimutanit inscipsa in tegra : &incussa manentia.
sicuti sapientia cũ accidit homini non ipsa mutoctur: sed
hominẽ mutat quẽ destulto sapientẽ facit Quaedã uero
sic accidunt ut et muterit & mutentur : sicutieybus ipse
amittens speciemsuã in corpus nr̃m uestitur et nos refec
ti cybo abexilitate atque languore in robdr. atque ualen¬
tiã cõmutamur Testiũ genus ẽ cũ ipsa que accedunt mu¬
tantur ut habitũ faciant. & quodã modo formantur abeis
quibus habitũ faciunt. sicuti ẽ. uestis: Nãcum proiecto
ul repositi ẽ non habet eã formã quã sumit cũ induitur
atque inducitur membris. Ergo induta accipit formam

Expanded text:
dum corpus, sine succo viscerum et robore, et nudus sine veste, et inermis sine armis, et pede nudo sine calceamentis esse homo potest. Habitus ergo in ea re dicitur quae nobis ut habeatur accedit accidit. Verumtamen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in seipsa integra et inconcussa manentia, sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus, et ipse amitteti ctiam commutamur. tertium genus est, cum ipsa quae accidunt mutantur, ut habitum faciant, et quodam modo formantur ab eis quibus habitum faciunt, sicuti est uestis. nam cum proiecta uel proposita est, non habet eam formam, quam sumit, cum induitur atque inducitur membris. inducta ergo accipit formam,
Abbreviated transcription (Latin):
aliu s intellectus. ut quinque uiri intellegantur quinque cor¬
poris senisus. Vnus quia doculos pestinet: quolucẽ istã uisibi¬
lem & quos libet colores formasque corporũ cernimus. Alter
.ẽ auriũ. quo uocũ &omniũ sonorũ momenta sentimus. Ter¬
tius nariũ : quouaria odorũ suauitate delectamur Quastus
in oregustatus. dulciactamarasentit . & omniũ saporum
habet examen. Quintus ꝑ totũ corpus tangendo diiudicat
calida et frigida. mollia et dura. lenia et aspera : & quicquid
aliud ẽ qđ tangendo sentimus : Istis itaque carnalibus quinq¬
sensibus. prima hominis aeccis inbuitur. necessitatenaturȩ
mostalis. Quia itapostpeccatũ primi hominis natisumus.

Expanded text:
alius intellectus, ut quinque viri intelligantur quinque coralius intellectus, ut quinque viri intelligantur quinque corporis sensus; unus, qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem, et quoslibet colores, formasque corporum cernimus; alter est aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, lenia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnalibus sensibus quinque prima hominis aetas imbuitur, necessitate naturae mortalis, qua ita post peccatum primi hominis nati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ autẽ dictũ .ẽ. & nuncquẽ habes. non .ẽ. tuus uir . descipso
dnm dixisse intellegunt. ut istesit sensus Primo quinque
librosmorsi. quasi quinique uiros seruisti. Nunc autẽ quẽ ho¬
bes id.ẽ. quẽ cuidis quiloquor tecũ non .ẽ. tuus uir. quia nondũ
in eum credidisti. Sed qm̃ nondũ credens xp̃o: adhucutique illoꝵ
quinque uirorũ. id ẽ quinque librorũ copulatione tenebatur .
potest mouere quomodo dicipotuerat. quinque uiros habuisti.
quasi nunceosiam non haber&. cũ adhuc utique ipsis subdita
uiueret. Deindecũ quinque librimorsi. Nihilaliud quã xp̃m
predicent: sicut ipse ait. si crederetismorsi: crederitis forsitaN
& mihi: Illeenĩ demescripsit. quo modo potest intellegi. aquin¬
que illis libris recedere hominẽ ut adxp̃m traenseat. cumille
qui creditin xp̃m. non relinquendos quinqueillos libros.
scd spitaliter intellegendos multo auidius amplectatur. Estergo

Expanded text:
Quod autem dictum est, Et nunc quem habes, non est tuus vir; de se ipso Quod autem dictum est, Et nunc quem habes, non est tuus vir; de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sit sensus: Primo quinque libris Moysi, quasi quinque viris servisti; nunc autem quem habes, id est, quem audis, qui loquitur tecum, non est tuus vir, quia nondum in eum credidisti. Sed quoniam nondum credens Christo, adhuc utique illorum quinque virorum, id est quinque librorum copulatione tenebatur, potest movere quomodo dici potuerit, Quinque viros habuisti, quasi nunc eos jam non haberet, cum adhuc utique ipsis subdita viveret. Deinde cum quinque libri Moysi nihil aliud quam Christum praedicent, sicut et mihi; ille enim de me scripsit , quomodo potest intelligi a quinque illis libris recedere hominem, ut ad Christum transeat; cum ille qui credit in Christum, non relinquendos quinque illos libros, sed spiritaliter intelligendos multo beatius amplectatur? Est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is inquit quibiberit deaquaista : sitietiterũ. Qui autẽ bi¬
berit deaqua quã egodedero : non sitiat in sempiternũ Sed aqͣ
illa quam dedero. fiet in eo fonsaquae saliertis inuitã aeterncc
Sedadhuc mulier prudentiã carnis amplectitur. Quid enim
respondit : dñe damihi hanc aquã ut nequesitiã. Neque ue¬
niã huc aurire Dicitei. iñc. Vadeuocauirũtuũ. & ueni huc
Cũ sciret eã uirũ non habere: quur hoc dixerit. quaeritur
Namque cũ mulier dixenrt. non habeo uirũ. dicitei. iñc. Benie
dixisti non habereteuirũ : quinque enĩ uiros habuisti. Et nunc
quem habes non ẽ tuus uir: hocuerũ dixisti. Sed nonsunt
haec carnalitemt accipienda : nehuic ipsi adhuc mulieri sce¬
maritanȩ similes ẽẽ uid eamur. Sed deillo dono dĩ si aliquid iã
gustauimus: sp̃italiter ista tractemus :. Quinqueuiros quin¬
que libros qui ꝑmoy sen ministrati sunt: non nuliaccipiunt

Expanded text:
Omnis, inquit, qui biberit ex aqua ista, sitiet iterum; qui autem biOmnis, inquit, qui biberit ex aqua ista, sitiet iterum; qui autem biberit de aqua quam ego dedero, non sitiet in sempiternum; sed aqua illa quam dedero fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed mulier prudentiam carnis amplectitur. Quid enim respondit? Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Cum sciret eam virum non habere, cur hoc dixerit, quaeritur. Namque cum mulier dixisset, Non habeo virum; dicit ei Jesus, Bene dixisti non habere te virum: quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes non est tuus vir; hoc verum dixisti. Sed non sunt haec carnaliter accipienda, ne huic ipsi adhuc mulieri Samaritanae similes esse videamur. Sed de illo dono Dei si aliquid jam gustavimus, spiritualiter ista tractemus. 6. Quinque viros, quinque libros qui per Moysen ministrati sunt, nonnulli accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si quissitit ueniat etbibat: quicredit in mesicut dicit scriptur&
flum inadecius uentre. fluent a quacuiuȩ: Consequeriter
ompino quicredit in me inquid flumina deuenitreeius fluent¬
Haccergo flumina a qua cuiuȩ quacilli mulicri uolebatdare
merces .ẽ fidei quã priusi nilla sitiebat. Cuus a quaeuiuȩ inter¬
pretationẽ : ita subicit Hoc autẽ dicebat in quid despũ. quẽ ac¬
cepturierant. qui incũ crediturierant. Nondũ autẽ erat sp̃s
datus: quia iñc. nondũ fuerat glorificatus. Hocitaque donũ
tura dicit. Ascendens inaltũ : captiuã egit captiuitatẽ dedit
dona hominibus. Sed adhuc illa mulier : carnaliter sapit
Sicenĩ respondit. Dñe neque auritoriũ habes. & puteus altus
.ẽ. unde mihi habes dare aquã uiuã. Num quid tumaior es pa¬
trenrõiacob. quidedit nobis puteũ hunc. &ipse ex eobibit et fi¬
lii eius & peccora eius Nuncuero iã dñs exponit: quid dixerit

Expanded text:
Si quis sitit, veniat et bibat: qui credit in me, sicut dicit Scriptura, Si quis sitit, veniat et bibat: qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Consequenter omHoc ergo flumen aquae vivae, quod illi mulieri volebat dare, merces est fidei, quam prius in illa sitiebat. De cujus aquae vivae interpretatione ita subjicit: Hoc autem dicebat, inquit, de Spiritu quem accepturi erant hi qui in eum credituri erant. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat clarificatus . Hoc itaque donum tdona hominibus . » Sed adhuc illa mulier carnaliter sapit, sic enim respondit: « Domine, neque » hauritorium « habes, et puteus altus est, unde » mihi « habes » dare « aquam vivam? Nunquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis hunc puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus? Nunc vero jam Dominus exponit quid dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
Diciteis .iIIC. Cibus meus ẽ : ut faciã uoluntatẽ eius qui memi¬
sit: &ut ꝑficiã opus eius. Nũquid hic intellegitur alia
uoluntas patris quieũ misit. &opuscius qđ seperficere uelle
respondit. nisiut nos ad fidẽ suã: a pernitiosomundi errore
conuesteret: Qualis ẽ ergo cibus eius. tilis et potus Quaꝓpt̃
hoc in illa muliere sitiebat : ut faceret in ea uoluntatẽpatris.
et perficeret opus eius. Sed carnaliter intellegens: respon¬
dit Tucũ sis iudȩus. quomodo a mebibere poscis cũ sim mulier
samaritana : non enĩ coutuntur iudȩi samaritanis. Cuidr̃s
noster dixit. Si sciresdonũ dĩ. & quis . ẽ quidicit tibi damihi
bibere : tumagis petisses aebeo. & dedissec tibi aquã uiuã. Et
hincei ostenderet non secalẽ qiilẽaquã petisse qualẽ ipsoc
intellexerxt : sed quia ipse sitiebat fidẽ eius. eidẽ sitienti spm̃
scm da recupiebat: Hanc enĩ recte intellegimus aquã uiuam.

Expanded text:
Dixit eis Jesus: Cibus meus est ut faciam ejus voluntatem qui me miDixit eis Jesus: Cibus meus est ut faciam ejus voluntatem qui me misit, et ut perficiam opus ejus. Numquid hic intelligitur alia voluntas Patris, qui eum misit, et opus ejus quod se perficere velle respondit, nisi ut nos ad fidem suam a pernicioso mundi errore converteret? Qualis est ergo cibus ejus, talis et potus. Quapropter hoc in illa muliere sitiebat, ut faceret in ea voluntatem Patris, et perficeret opus ejus. Sed carnaliter intelligens respondit: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis, cum sim mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Cui Dominus noster dixit: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere; tu magis petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam: ut hinc ei ostenderet, non se talem aquam petisse, qualem ipsa intellexerat; sed quia ipse sitiebat fidem ejus, eidemque sitienti Spiritum sanctum dare cupiebat. Hanc enim recte intelligimus aquam vivam,
Abbreviated transcription (Latin):
postulacuerit : cumipse postea sp̃itedis fontis affluentiã se
petentibus dareposse predicauerit Sed scilico sitiebat ds̃¬
illius mulieris fidem: quae qm̃ samaritanaerat. Et solet
samaria : imaginẽ ido latriȩ sustinere Ipsienĩ separati apo¬
pulo iudeorũ : simulacris mutorũ animaliũ. id ẽ. uaccis
aureis animarũ suarũ decus addixerant Venerat aut̃
rat admunimenitũ fide ixpiane. & in corrupte religio¬
nis adduceret. Non enim ẽ inquid sanis opus medicus: s ed
male habentibus. Ergo corũ fidemsitit: proquibus san¬
guinẽ fudit. Dixitergo ad cam. itic. Mulier damihi bibere
Et ut noueris quid sitiebat dñs noster: postpaululum
ueniunt discipulieius qui ꝑrexerant inciuitatẽ ut cibos eme¬
rent. dicuntei Rabbi: manduca. Ille autẽ dixiteis. Ego
habeo escãmanducare : quã uosnescitis : Dicunt ergo discipuli
eius ad alterutrũ: Nũquid aliquis ei attulit manducare

Expanded text:
postulaverit, cum ipse postea spiritualis fontis affluentiam se postulaverit, cum ipse postea spiritualis fontis affluentiam se petentibus dare posse praedicaverit? Sed scilicet sitiebat Dominus mulieris illius fidem, quae quoniam Samaritana erat, et solet Samaria idololatriae imaginem sustinere: ipsi enim separati a populo Judaeorum, simulacris mutorum animalium, id est, vaccis aureis animarum suarum decus addixerant: venerat autembat; ad munimentum fidei christianae et incorruptae religionis adduceret. Non est enim, inquit, opus sanis medicus, sed male habentibus . Eorum ergo fidem sitit, pro quibus sanguinem fudit. Dixit ergo ad eam Jesus: Mulier, da mihi bibere. Et ut noveris quid sitiebat Dominus noster, post paululum veniunt discipuli ejus, qui perrexerant in civitatem ut cibos emerent, et dicunt ei: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego habeo escam manducare, quam vos nescitis. Dicunt ergo discipuli ejus ad alterutrum: Numquid aliquis attulit ei manducare?
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ homo interior recreatus. ad interiorẽ lucẽ quae
num quã occidit reuestatur. secundũ apostolicã disciplinã
Non quaerens quaeuideritur : sed quae nonuidentur Quae
enĩ uidentur temporalia sunt: quae autẽ non uideritur
aeterna sunt. Quod autẽ fatigatus uenitad puteũ  infir¬
mitatẽ carnis significat Qđ sedit humilitatẽ Quia et in¬
becillitatẽ carnis pronobis suscepit. & homo hominibus
tã humiliter apparere dignatus. ẽ. De hacinfirmitate
carnis prophetadicit. Homo in plaga positus: et sciens
ferre inbecillitatẽ De humilitate uero. a postolus lo¬
quitur dicens. Humiliauit se: factus subditus usquead
mostẽ Quãquã illud quod sedit . qm̃ solent sederedoctores:
possitalio intellectu non humilitatis modestiã: sed magistri
demonstrare ꝑsonã Sed quacripotest quare : amuli¬
ere samaritana quae a qua e implendȩ gratia uenerat. bibere

Expanded text:
amorem, homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae amorem, homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae nunquam occidit, revertatur; secundum apostolicam disciplinam, non quaerens quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur temporalia sunt, quae autem non videntur aeterna sunt. Quod autem fatigatus venit ad puteum, infirmitatem carnis significat; quod sedit, humilitatem, quia et imbecillitatem carnis pro nobis suscepit, et homo hominibus tam humiliter apparere dignatus est. De hac infirmitate carnis Propheferre imbecillitatem . De humilitate vero Apostolus loquitur dicens: Humiliavit se, factus subditus usque ad mortem . Quanquam illud quod sedit, quoniam solent sedere doctores, possit alio intellectu non humilitatis modestiam, sed magistri demonstrare personam. 4. Sed quaeri potest quare a muliere Samaritana, quae hydriae aqua implendae gratia venerat, bibere
Abbreviated transcription (Latin):
tia secunda pueritia. testia adolescentia quasta iuuentus.
quinta grauitas : Veteris itaque hominis uitaquȩ secundum
caruem temporali conditione ꝑagitur: sexta aetate senectute
concluditur. Qua senectute ut dixi humani generis. dr̃s nost̃
creator nobis & repacrator aduenit : ut morierite scilico tie¬
tere homine nouum in se constituer& quemexutũ labe
terrena incaelestia regna traens ferret. Ergo nunc puteus
ut dictum ẽ mundihuius terrenũ labosẽ &errorẽ tenebrosaa
profunditate & obscuritate significat. Et qm̃ exterior ẽ.¬
homouetus & nouus interior : dictũ ẽ ab apostolo Etsiex¬
terior i homo noster corrũpitur. sed interior renouat᷑
dedicindiẽ Rectissime omnino qm̃ omĩccui sibilioc ad exte¬
riorem hominẽ pestinent : quibus xp̃iana disciplina renur¬
tiat. Hora sexta uenit dñs adputeũ id ẽ medicdie. unde
iam incipit solisteui sibilis declinareinoccasũ: qm̃et nobis

Expanded text:
tia; secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; tia; secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, gravitas. Veteris itaque hominis vita, quae secundum carnem temporali conditione peragitur, sexta aetate senectute concluditur. Qua senectute, ut dixi, humani generis Dominus noster et creator nobis et reparator advenit; ut moriente scilicet vetere homine, novum in se constitueret, quem exutum labe terrena in coelestia regna transferret. Ergo nunc puteus, ut dictum est, mundi hujus terrenum laborem et errorem tenebrosa profunditate significat. Et qhomo vetus, et novus interior, dictum est ab Apostolo: Et si exterior homo noster corrumpitur, interior autem renovatur de die in diem. Rectissime omnino, quoniam omnia visibilia ad exteriorem hominem pertinent, quibus Christiana disciplina renuntiat. Hora sexta venit Dominus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipit sol iste visibilis declinare in occasum: quoniam et nobis
Abbreviated transcription (Latin):
emuliere sa maritana: Euangelicas acramenta. indnui
Et ea non nulliminus diligenter minusque sobriȩ interpre¬
tando afferunt: plerumque prosalute perniciem: et pro
cognitione ueritati serrorẽ : In terque illud .ẽ. sacramentũ.
qđ scriptũ .ẽ. dnm hora diei sexta uenisse adputeũ ia cob: fes¬
sumque ab itinere resedisse & amuliere samaritina potũ
petisse &cetera quȩ in eodẽ scripturarũ loco discutienda et
ꝑtractanda dicuntur Dequare id primũ tenendũ .ẽ. quod
inomnibus scripturis suma uigilantia custodiri opostet : ut scđm
fidem sit sacrir meniti diuini expositio. Horrigitur dicisexta
uenit ad puteũ dñs noster Video inputeo : tenebrosã pro¬
funditatẽ A mone o ergo intellegere munidihuius irifi¬
mas pastes: id ẽ terrenas quouenit dr̃s. iñc. hora sexta
id ẽ sexta aetate generis humani tam quã senec tute ueteris
hominis quo iubemurexui ut induamur nouo quisecuridum
dm̃ creatus ẽ. Namsexta aetas senectus ẽ  qm̃ prima ip fani¬

Expanded text:
muliere Samaritana. 1. Evangelica sacramenta in Dominet ea nonnulli minus diligenter minusque sobrie interpretando, afferunt plerumque pro salute perniciem, et pro cognitione veritatis errorem: inter quae illud est sacramentum, quod scriptum est, Dominum hora diei sexta venisse ad puteum Jacob, fessumque ab itinere sedisse, et a muliere Samaritana potum petisse, et caetera quae in eodem Scripturarum loco discutienda et pertractanda dicuntur. De qua re id primo tenendum est, quod in omnibus Scripturis summa vigilantia custodiri oportet, ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio. 2. Hora igitur diei sexta venit ad puteum Dominus noster. Video in puteo tenebrosam profunditatem. Admoneor ergo intelligere mundi hujus infimas partes, id est, terrenas, quo venit Dominus Jesus hora sexta, id est, sexta aetate generis humani, tanquam in senectute veteris hominis, quo jubemur exui, ut induamur novo, qui secundum Deum creatus est . Nam sexta aetas senectus est; quoniam prima, infan