comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis dabit caprti mneo aquan. et oculis mes
fontem lacrimarumo Oportunius nunc ame
quã tunc aꝓpheta dĩ dicit᷑: Lic& enĩ non uns
multa nec gens in tegra lamentanda michi sit an¬
ma tamen flenda ẽ : multis gentibus nobilior. mus¬
que urbibus p̃tiosior Nam si unus qui fecerit uo¬
luntatẽ dĩ meliorest quã multitudo iniquorum.
melior ergo & tueras quondam quã multitudines
iudȩorum: Propter quod nemo miretur si forte pn¬
lixioribus ego nunc utar lamentationibus & mais
profundã fletus. quã tunc ꝓpheta profudit Non
enĩ urbis ut dixi captȩ excidia defleo. neuilis uus
captuntatẽ lamentor sed in signis animȩ lapsum.
denpli in quo xp̃c habitabat excidium: Siquis enim

Expanded text:
uis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum , opportunius multo nunc a me, quam tunc a propheta Dei, dicitur? Licet enim non urbes multae, nec gens integra lamentanda sit, anima tamen flenda est, multis gentibus nobilior multisque urbibus pretiosior. Nam si unus, qui fecerit voluntatem Dei melior est quam multitudo iniquorum , melior ergo et tu eras quondam quam multitudines Judaeorum. Propter quod nemo miretur, si forte prolixioribus ego nunc utar lamentationibus, et amariores profundam fletus, quam tunc propheta profudit. Non enim urbis ut dixi captae excidia defleo, nec vilis vulgi captivitatem lamentor, sed insignis animae lapsum, et templi in quo Christus habitabat, excidium. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
I parua ꝓfecto & inferiore illam ꝓpheticama lara¬
ationem putibit. in qua barbaricȩ manus scã sc̃ox pol¬
uss deflentur : e sacras aedes ignis populatus hostilis.
ubi contaminata cherubin: & archa ac propitiatorium.
abuleque lapideȩ. &urna aurea. lamentantur: Haec¬
min lamentatio qua ego defleo. tanto illa durior & a
umima quã intra illos templi parieces erant: hoc
petis multo fuit quꝰd inte erat templum: Non
mauri & argenti metallo. sed uirtutibus animi & do
i sps sci radiabat: Habebat enim arcam intra in
ceduo cerubin: id ẽ fide patris. a filii. & sp̃s scisitã¬
it spoliata de formis acturpis : Periit ab ea omẽ mu
ipfibus ad corruptelam animȩ festinantibus: Nulla
nar turpis cogitatio nulla cupiditas foeda repellit̾.
sosuenerit fornicationis sp̃s ingredit᷑. si iactantiae.
siauarttiae. & si horum nequiores & inpuriores ue¬
nennt. nemo ꝓhib&. nemo ꝓpellit Nullus enim ei¬
cistos nullus reman sit aedituus: Nam prius sicut

Expanded text:
 valde inferiorem illam prophetiam lamentationem putabit, in qua barbaricae manus sancta sanctorum polluisse deflentur, et sacras aedes ignem populasse hostilem. Ubi contaminata Cherubin, et arca ac propitiatorium, tabulae duae lapideae, et urna aurea lamentantur. Haec lamentatio, quam nos deflemus, tanto illa durior et aanima, quam intra illius templi parietes erant. Hoc sanctius multo fuit, quod in eo erat templum. Non enim auri et argenti metallo, sed virtutibus animi, et donis Spiritus sancti radiabat. Habebat enim arcam intra se et duo Cherubin, id est, fidem Patris, et Filii, et Spiritneribus remansit deformis ac turpis: periit ab ea omne muniritibus ad corruptelam animae festinantibus. Nulla inde turpis cogitatio, nulla cupiditas foeda repellitur, sed si venerit fornicationis spiritus ingreditur, si jactantiae, si avaritiae, et si horum nequiores et impuriores venerint, nemo prohibet, nemo propellit: nullus enim custos, nullus remansit aedituus. Nam prius sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nerit in profundum malorum contempnit. sed mpb
inquid si in uenerit in ꝓfundum malorum contemps
Impiorum ergo ẽ desperare salutem. & contẽpnot
cum in ꝓfundum malorum uenerint : non peccatoris
Im pietas enim non sinit eos ad dñm respicere & illic
redire : unde dilapsi sunt: Ista ergo cogitatio quȩ spe

Expanded text:
nerit in profundum malorum, contemnit; sed, Impius, inquit, si venerit in profundum malorum, contemnit . Impiorum ergo est desperare salutem, et contemnere cum in profundum venerint malorum, non peccatorum. Impietas enim non sinit eos ad Deum respicere, et illuc redire unde dilapsi sunt. Ista ergo cogitatio, quae spe
Abbreviated transcription (Latin):
utique ẽ quod ego inremediabiliter plango quia non
& in cessabiliter lugeo dum recordor : usquequo usa
Quodasi apud homines in possibi le uidetur apu
dm̃ tamen omĩa possibilia sunt. Ipse ẽ enim quib
uat a terra in opem. & destercore erigit pauperen
ut colloeae eum cum principibus cũ principibus pi¬
li sui: ipse ẽ qui facit sterilem in domo matre superis¬
os lȩcantem : Non ergo dubitemus neque despor¬
mutari te posse in melius: Si enim tantum potuti
bolus . ut acelsis uirtutum fastiguis in ꝓfundũ te dedu¬
rent malorum quanto magis poterit ds̃ ad summin
te bonorum uerticẽ reuocare & non solum iniott
restituere quod fuisti. sed &beatiorẽ multo qu̾i pris
uidebaris efficereo Tantum ẽ ne concidas amimo
neque spem tibi abscindas bonorum: Nequęsor
cidat tibi. qđ impiis sol& : Non enĩ peccatorin
multitudo in desperationem adducit anim̃a sed inp

Expanded text:
utique est quod ego irremediabiliter plango, quia novi, et incessabiliter lugeo dum recordor, usquequo iteruQuod etsi apud homines impossibile videtur, apud Dominum tamen omnia possibilia sunt . Ipse est enim qui allevat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. Ipse est qui sterilem facit matrem super filios laetantem . Non ergo dubitemutari te posse in melius. Si enim tantum potuit diabolus, ut a celsis virtutum fastigiis, in profundum te duceret malorum, quanto magis poterit Deus ad bonorum verticem revocare, et non solum in id te restituere quod fuisti, sed beatiorem multo quam prius videbaris, efficere? Tantum est ne concidas animo, neque spem abscindas bonorum. Ne, quaeso, ne accidat tibi quod impiis solet. Non enim peccatorum multitudo in desperationem adducit animam, sed imp
Abbreviated transcription (Latin):
hoc responderetibi: Est enim ds̃ nr̃ mc̃aelis cuinos
seruimus qui potes liberarenos decumino ignis as¬
dentis & demanib: tuis rex liberabit nos: Quio¬
& sinon. notum tibi sitrex. quia diis tuis non deset¬
umus & imaginẽ auream quã statuisti non ad ora

Expanded text:
o respondere tibi. est enim Deus, cui nos seruimus, potens eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis, rex, liberabit nos. et si non, notum sit tibi quoniam diis tuis non seruimus et imaginem auream quam statuisti non adora
Abbreviated transcription (Latin):
officium: Ad uersus autem eos qui sibi uidentur scire quod nesci¬
unt hoc tutiores sumus : quod hanc igno i rantiam nrãm non
ignoramus: Aliud enim quod nescire malumẽ : aliud quod seri
ul non potest uel non opus est : ueladuitĩ quã quȩrimus in¬
differens est: hoc uero quod delitceris apłi ia cobi nunc requiro
in hac ipsa qua uiui mus et ut semper inuamus dõ placere stu¬
demus actione uersatur : Quo modo ergo intelligendũ ẽ ob¬
seqo te qui cumq. totã legem seruauerit. offendit autem in uno
factus ẽ onnum reuso. Ita nequi furtum fecerit immouero qui
drerit diuiti hic sede. pauperi aut̃ tusta illic: & homicidu
ead ulteru& sacrilegii reus ẽe Quodsi non est: quo modo¬
quomodo qui inuno offenderit factus est om̃ium reus Sed
recolendum ẽ. unde uenerit isti sententia. & quȩ illam superio¬
respepererunt quibuscũq conexa depende at: Fratres mei

Expanded text:
officium. aduersus eos autem. qui sibi uidentur scire, quod nesciofficium. aduersus eos autem. qui sibi uidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiores sumus. quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus. aliud est enim, quod nescire malum est, aliud, quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam. quam quaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro. in hac ipsa, qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus, actione uersatur. Quo modo ergo intellegendum est, obsecro te, \'quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus\'? itane, qui furtum fecerit, immo uero qui dixerit diuiti: Hic sede, pauperi autem: Tu sta illic, et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est? quod si non est, quo modo, qui in uno offendit, factus est omnirecolendum unde venerit ista sententia, et quae illam superiora pepererint, quibus connexa dependeat. Fratres mei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magnis : Hoc quidem recte ueracit̃ optime quod gr̃ã
xp̃iliberit areatu peccatox pusillos cum magnis. sed in alia
superiore uita peccare ammas. &inde p̃cipitari in caree
neliberes non quo modo huc ceciderim quȩre Ita qm̃ faitetur &
de catholica tenemus dereatu peccati timquã deputeo aeiam
paruuli infantis animã xp̃i grã liberandã : satis ẽ ei quei dinodũ
quo salua fiat nouimus. eum si nenqũa quomꝰ irmalũ illus
auenerit nouerimus edidõ putiui ẽẽ quȩrendum neforte
uillis opinionibus in carnationis animȩ aliquã teneamus in¬
cautius quȩ liberand ̃ prorsus animã paruuli contra dicat. negars
cim eẽ inisto malo: Hoc igitur firmissime retento quod anima
paruuli dereatu peccati liberanda est: nec alio modo liberanda
bparatus instructiusq resistimus : Siautem non possumus non
qua latet miseriȩ principium. idõ pigrescere miscdiȩ debae

Expanded text:
cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceo hinc me liberes, non quomodo huc ceciderim quaere. ita quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quo salua fiat nouimus, etiam si numquam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat, negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est, nec alio modo liberanda bus paratius instructiusque resquia latet miseriae principium, ideo pigrescere misericordiae debet
Abbreviated transcription (Latin):
me coneris eruere: Nam lic&e nemo faciat optindo ut ueri
sit quod uerum nonẽ : tamen si fieri posset optirẽ ut haro
sententia uera eẽt sicut opto. ut si uera ẽ abste liqui dissime
atque in uietissime defendaitur: Haec aut̃ difficultis eian
illos sequitur quiiam existentes alibi animas. & abinitio
diuino operum p̃paratas a dõmitti opinantur in corpori:
Nã &e abhis hocidem quȩritur si anime inculpatȩ obedien¬
ter ueniunt quomittuntur .cur in paruulis si non baba¬
Titi istã uitã finierint puniuntur. Eadem prorsus inutaa
sententia difficultas ẽ : Illi sibi uidentur dehac facilius exr
questione . qui animas asseuerant ꝓmeritis uitȩ prioris
singulas singalis corporibus inplicari : Hoc enĩ putantes se
inadim mori. in carne seilica quȩ ꝓpagata ẽ ex adã suppli¬
ci pendere . aiquo reatu inquiunt grã xp̃i liberat prsillos

Expanded text:
me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos
Abbreviated transcription (Latin):
medeus: Nec idõ putari potest anima hoc loco optare se
fieri prius quã aliquid eẽt: sicut ergo iam existens ereator
innouatione iustitiȩ. siciam existens fingitur confor¬
matione doctrinȩ. nec illud quod in ec clesiastẽ scriptũ ẽ:
Ectunc conuertecur. in terram puluis sicut fuit . &¬
sp̃s reuertetur ad d̃m qui dedit illũ istã confirmat
sententiam quã eẽ uolumus nram : Plus enĩ hoo suffragi¬
tur eis qui exuna putant om̃s eẽ animas : Nã sicuit con¬
uertitur inquiunt puluis in terrã sicut fuit & timer
caro dequa hoc dictum ẽ adhominẽ non reuertitur
ex quo ppagata ẽ : sed ad terrã unde primus homo factuse
rtuertit᷑ sed ad dñm a quo illi datus ẽ ierũ quia hoo testi¬
moniũ ita pistis sonat ut non om̃i modo huic opinioni qũ
defendi uolo uideatur eẽ contrariũ. ad monendã tantum
credidi prudentiã tuã netalib: testimonus ex his angustrs

Expanded text:
me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, tus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus ereuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m in quo om̃simouiuificantur: contra ȩc clestȩ funda¬
assimũ morem nemosentiat ubi ab abtismõ siꝓppt̃ paruui¬
l& sola corpora curreretur babtizandi offerrentur & mor¬
uu: Quȩ cũ ia sint querenda causa atq reddenda est:
quaredãpnant᷑ animȩ quȩ noue creantur singulis quib:¬
ꝗ nascentibus si p̃ter xp̃i sacramentũ paruuli moriuntur:
da pnari enĩ eas sisic decorpore exierint & scã scriptura &
sã ẽ testis ȩc cła : Vnde illa deanimarũ nouarum creati¬
one sententia si hanc fidem fundatissimã non oppugnat
nonsit & tua: nolo mihi dicatur ꝓhac sententia debere ac¬
coipi quod scriptum est : Qui fixit sp̃m hominis in ipso
& qui finxit singillatim corda eox. aliquid fortissimum
atq inuictissimũ requirendumẽ : qđ nos non cogat dm̃
credere ullarũ animarum sine culpa aliqua dãpnato¬
rẽ : Nam uel tantũdem uala. et uelplus ẽ forsitancrea¬
re quã fingere & tamen scriptum ẽ : cormundũ crea in

Expanded text:
r, quicumque uiuificantur, contra ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum, si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in
Abbreviated transcription (Latin):
rȩꝓmisit ds̃ diligentibus see Uosaut̃ ex honorasts me:
pauperẽ Propter illũ scilica cuidictum est tusta illie
cum habenti anulum aureum dictum ẽẽt tu sede hicbene
Ac deinde sequitur . eadem ipsã sententiã. litius uersans
et explicans: Nonne inquid diuites perpotentiã oppri¬

Expanded text:
romisit deus diligentibus se? uos autem exhonorastis pauperem, propter illum scilicet, cui dictum est: \'tu sta illic\', cum habenti anulum aureum dictum esset: \'tu sede hic bene\'. ac deinde sequitur eandem ipsam sententiam latius uersans et explicans: nonne, inquit, diuites per potentiam oppri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ihũ xp̃i głȩ : Et enĩ si introierit in conuentu ur̃o uirau¬
reum anulũ habens inueste candidt᷑. introierit aut̃ apa¬
per in sordido habitu. & intendatis in eũ qui indutus est
ueste preclara et dicitis. tusede hic bene. pauperi aut̃ di¬
catis : tusti illic aut sede subscabello pedũ meox: Non ne
iudicatis apud uos metipsos & facti estis udices cogitation

Expanded text:
i gloriae. etenim, si introierit in conuentu uestro uir aureum anulum habens in ueste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum, qui indutus est ueste praeclara, et dicatis: \'tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: \'tu sta illic\' aut: \'sede sub scabello pedum meorum\', nonne iudicastis apud uosmet ipso
Abbreviated transcription (Latin):
coniugalis in uiris feminisq religiosis cũ ꝓcul dubio uirtꝰ
sit : non enĩ aut nichil. aut uitiũ ẽ : non tamen secũ haba
om̃s uirtutes : Nasi om̃s ibi eent nullũ eẽt uitiũ. nullũ¬

Expanded text:
coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; si nullu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia quȩcũq inerant : Mon enĩ om̃ia inerant. sed aliquando
totidem aliquando plura paucioribus uel pauciora pluri¬
bus succedebant: Haec utrũ ita se habeant. diligentius in¬
quirendum ẽ :Nlon enĩ & ista diuina sententia ẽ quadicit᷑:
qui unã uirtutem habuerit om̃s habet. eiq nulla in est.
qui una defuerit sed hominibus hocuisum ẽ : multum
quidem ingeniosis studiosis sed tamen hominibus : Ego
uero nescio que ad modũ dicã. nondico uirũ aquode¬
nominata dicitur uirtus sed &iam muliere quȩ uiro
suo seruat thori fidem. si hoc faciat ꝓpt̃ p̃ceptũ & ꝓmissĩ
dĩ & quȩ primitus sit fidelis non habere pudicitiã aut̃
nullã uel paruã eẽ uirtutem : sic &maritũ qui hoc idem
seruat uxori: Et tamen sunt plurimi tales. quox sine a¬
li quo peccato eẽ neminẽ dixerim : Et utiq illud quale¬
cũq peccatum ex ali quo uitiouenit: Vnde pudicitia

Expanded text:
omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: \'qui unam uirtutem habuerit, omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', sed hominibus hoc uisum est multum quidem ingeniosis, studiosis, otiosis, sed tamen hominibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
cum uirtutes alias non habebat facilius uidebatur Q uod
uͦignauia fuerit. ubi exercitatio fuerit qualibet grauissi¬
mas molestias ꝑpetiendi atque tolerandi supra quã cui
credibile est: aut ȩgre ꝑsuaderi potest sed forte acutius
intuentibus ignauia apparet duritia ipsa. quia laborẽ
bonorũ studiorũ quibus uera ad quiritur fortitudo negle¬
xerat Uerum tamen quia sunt audaces quitimidi non sunt.
asur &rursus timi¬
di aquib absit audatĩ. cum sit u¬
trumq uitium qm̃ qui uera uirtute foras ẽ: nec temere an¬
d&e nec in consulte timet : cogimur fateri uitia plura ẽẽ ur¬
tutibus: Vnde aliquando uitium. uitio tollitur : Vt amoreli¬
dis amor pecuniȩ: Vi quando unũ cedit ut plura succedin
uelut quii ebriosus fuerit si modicũ biberet : a tenacitatem
& ambitionẽ didicerit : Possunt itaq. uitia cedere. anam uitus
fuerit . quomodo ceteras sccum ducit. ꝓfecto uitia cedent

Expanded text:
cum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod cum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiisfuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent
Abbreviated transcription (Latin):
non iterum eidem cõmemorare necesse sit : exempli gr̃a
ponamus aliquid unde possint cetera intelligi: Catilina
ut de illo scripserunt qui nosse potuerunt frigus. sttim fam̃.
ferre poterat. eratq patiens in aedie algoris uigiliȩ. supra
quã cui credibile ẽ: Ac perhoc esibi & suis magna p̃dtt̾
fortitudine uidebatur: Sedhȩc fortitudo. prudens non
erat: Mnalari enĩ ꝓbonis eligebat. tẽperans non erat:
corruptelis enĩ turpissimis fedabatur : Iusta non erati nam
contrapatriã conuirauerat : Et idõ nec fortitudo erat. sed
duritia sibiut stultos falleret : nomen fortitudinis impone¬
bat : Nã si fortitudo eẽt nonuitiũ sed uirtus eẽt :Siautem
uirtus eẽt. aceteris uirtutibus tam inseparabilib comitib
nulla sint ubiunũ ñ erit. laboriosum est id ostendere:
ꝓpterea quia uni uirtuti. duo uitia opponi solent Et qđ
apte contrariũ est. & qđ spetiȩ similitudinis ad umbratur:
Unde illa catilinae. quia fortitudo nonerat quȩ esset.¬

Expanded text:
non iterum haec eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid, unde possint caetera intelligi, Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat, eratque patiens inediae, algoris, vigiliae supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc, et sibi, et suis magna praeditus fortitudine videbatur. Sed haec fortitudo prudens non erat, mala enim pro bonis eligebat. Temperans non erat, cocontra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum bene facitis : Siaut̃ ꝑsonas accipitis peccatũ ope¬
raminu redarguti alege. quasi transsores gr̃es : Videte que
ad modũ trans gressores legis appellat. qui dicunt diuiti
sede hic: & pauperi sta illicUn de neputarent contemptibi¬
le esse peccatum in hacre legem trans gredi. secutus ad un¬
xit : Quicumq aut̃ totilegem seruauerit. offendit autemin
uno : factus est omium reus Qui enĩ dixit non moechabe¬
ris dixit non occides : Quod si non occides mȩchaaris aut̃
factus es trans gressor legis: ꝓpt̃ illud dixerait redirgua a

Expanded text:
pitis, peccatum operamini redarguti a lege quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: Sede hic et pauperi: Sta illic. unde ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: Quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui enim dixit: \'Non moechaberis,\' dixit et: \'Non occides.\' quod si non occides, moechaberis autem, factus es transgressor legis propter illud, quod dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s linguas percurerae : an in eo potius erat mirabile . quod sern
eorum qui loquebant᷑: qualibet lingua fuiss& pronuntiatus uni
quo cumque apło inȩcclesia dicente. necesse enim erat tacentab
reliquis unum loqui & sermonẽ unum ad auditum om̃ium pe¬
ipsius unius sermonis quiab apło fuerat pronuntiatus suscipx
auditum & caper& intellectum : nisi forte scđm hoc magis ulto
auoientis ẽẽ miraculum quam loquentis: Hi autem qui ita loquelt

Expanded text:
omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium peipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium. Et qui habit
Abbreviated transcription (Latin):
niens puto perquirere. quinã istisunt. et ex qua captiuitate
iudei qm̃quidem illa quȩ inegipto fuerat uel in babilonia. ab soluta
iã fuerat. romanis aut̃ nondum uenerant in captiuitatem. licae iam &
ipsa imminera ultrix commissi desaluatore piaculi : Super ẽ ergo.
ut illa intellegat᷑ captiuitas quȩ sub antiocho facta est: quȩ utique
non multis ante temporib: acciderat Haec aut̃ commonuimus.¬

Expanded text:
niens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
meo nomine salutes. precor coronã tuam : ExPLIcT¬
Ayta iuerus alem ⁊ enetur aNaRuchodo¬
nosor nec hieremiȩ uult audire consilia : Quin
potius a egiptum desiderat ut moriatur intaphnes : & ibi

Expanded text:
meo nomine salutes, precor coronam tuam. cmeo nomine salutes, precor coronam tuam. capta Hierusalem tenetur a Nabuchodonosor nec Hieremiae uult audire consilia; quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
inte dilexi dnm̃ saluatorẽ: Sed nunc si fieri potest cumu¬
lo aliquid ad imus. aplena complemus. ut absq tui nominis
mentione ne unã quidem horã p̃terire patiamur : qui
contra flantes uentos ardore fidei perstitistis : malu¬
istiq quantũ inte fuit solus liberari desodomis. quam cũ
pereuntibus cõmorari : Scit quid dicã prudentia tua:
Macte uirtute in urbe celebraris. catholiite conditorẽ
antiq rursum fidei uenerant᷑ atq suscipiunt: Et
quod signũ maioris głȩ ẽ . om̃s heretioi decestantur. &
me parisse quuntur odio ut quos gladias nequeunt : uo¬
to interficiant: In columen et mei memorẽ te xp̃i dñi
clementia tueatur. dominȩ uenerande & beatissimȩ papi
ulte utxoo claudicani pede. ETNe fRacuis
quidem ceruicibus inclinantur : Habentes affectũ
scȩ̃ & uenerabiles filiȩ tuȩ suppliciter salutant: Fratres
tuos dominũ meũ alypium &d ominũ meũ euodiũ: ut

Expanded text:
in te dilexi dominum saluatorem; sed nunc. si fieri potest, cumuin te dilexi dominum saluatorem; sed nunc. si fieri potest, cumulo aliquid addimus et plena complemus, ut absque tui nominis mentione ne unam quidem horam praeterire patiamur, qui contra flantes uentos ardore fidei perstitisti maluistique, quantum in te fuit, solus liberari de Sodomis quam cum pereuntibus commorari. scit. quid dicam, prudentia tua. macte uirtute in orbe celebraris. catholici te conditorem antiquae rursum fidei uenerantur atque suscipiunt et, quod signum maioris gloriae est, omnes haeretici detestantur et me pari persequuntur odio, ut, quos gladiis. nequeant, uoto interficlementia tueatur, domine uenerande et beatissime papa. Multi utroque claudicant pede et ne fractis quidem ceruicibus inclinantur habentes affectum sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium et dominum meum Euodium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
paula et eusto chiũ : et genere suo et exhortatione tua digne
gradiuntur. speci aliterq salutant beatitudinẽ tuam : Om̃is
quoq fr̃mtas qui nobiscũ dño saluatori seruire conantur :
Sc̃m presbiteru firmũ. anno p̃terito obrẽ earum rauenna
exinde in affricã siciliamq direximus. quẽ putamus iamin
affricae partibus cõmorari : Sc̃os tuo adherentes lateri. ut
meo obsequio salutes p̃cor : Lit teras quoq meas ad scm̃¬
presbiterũ firmũ direxi quod si ad te uenerint : eimit¬
Grandẽ latini sermonis in ista ꝓiuncia notarioꝵ patim᷑
penuriã . et id cireo tuis preceptis parert non possumꝰ.
maxime in edictione septuaginta : quȩ asteriscis uersi¬
bisq distincta ẽ : Pleraq enĩ prioris laboris obfraudem
omninso sc̃o Ac Beans simo papȩ auaustino. hie¬
ronimus : Omi quidem tẽpore beacitudinẽ tuam
eo quodecat honore ueneratus sum  & habitantem

Expanded text:
ae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne ae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, ppresbyterum Firmum direxi, quae si ad te uenerint, ei diriGrandem Latini sepenuriam et idcirco praeceptis tuis parere non possumus maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis ueribusque distincta est; pleraque enim prioris laboris ob fraudem OMINO SANCTO AC BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMIS Omni quidem tempore beatitudinem tuam eo, quo decet. 10 honore ueneratus sum et habitantem
Abbreviated transcription (Latin):
putaui. eandem legẽ libertatis incipientes iudicari:
Et quomãdo quqd paulo ante dixerit nouit qm̃ in mul¬
tis offendimus om̃s suggerit dnicam tã quã cotidianam
cotidianis & si leuiorib tamen uulnerib: medicinam:
Iudiciũ enim inquid sine mi scđia. illi qui non facit mi¬
uobis date et dabit᷑ uobis. suꝑ exaltat aut̃ miscđia iudi¬
cium : Mon dictum ẽ uincit miscđia iudiciũ. non enĩ ẽ
iemuli amaxime hertacis diuersas internos sententias uide¬
rint de animi calunmuabuntur ran core descendere : Mihi
autẽ statutum est: te amare. tediligere : suscipere colere
mirari tuaq dicta quasi mea defendere : Certe & indialogo¬
quẽ nuper edidi tuȩ beatitudinis ut dignũ fuerat recor¬
datus sũ: Magis lemus operã. ut ꝑnitio sissima heresis de
ec cłi auferatur : quȩ semꝑ simulat pȩnitentiã. ut docendi
in eccłis habeat facultatem: Nam si sepe aperta luce ꝓdi¬
derit foras expulsa morietur: Sc̃ȩ & uenerabiles filiȩ tuȩ¬

Expanded text:
ut per legem libertatis incipientes iudicari. et quoniam quid paulo ante dixerit nouit: quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus, tamen uulneribus medicinam. iudicium enim, inquit, sine misericordia illi qui non fecit miimittetur uobis; date, et dabitur uobis. superexsultat autem misericordia iudicio. non dictum est: uincit misericordia iudicium; non enmaxime haeretici, cum diversas inter nos sententiarint, de animi calumniabuntur rancore descendere. Mihi autem decretum est te amare, suspicere  Al. suscipere, colere, mirari, tuaque dicta quasi mea defendere. Augustiner edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Sanctae et uenerabiles filiae tu
Abbreviated transcription (Latin):
paupere instructiore atq sanctiore Siaut̃ de cotidia¬
nis consessib: loquit᷑ quis non hic peccat Sitamen peo¬
cat nisi cũ apud seipsum in tus ita iudicat. ut ei tanto
melior quanto ditior ille iudeatur : Hoc enĩ significasse
uidetur . nonne uidicatis apud uos met ipsos & facti

Expanded text:
paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidiapaupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior quanto ditior illo uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: Nonne iudicastis apud uosmet ips
Abbreviated transcription (Latin):
uius peccans. uel inplurib peccans : magis reus. leuius
aut̃ uel in pautiorib peccans. minus reus. tanto maiore
scilic& reatu : quanto ãplius. tanto minore . quantominꝰ
peccauerit: Tamen &iam si inuno offenderit reus om̃i¬
um ͤ quia contra eam fecit in qua pendent omĩa: Quȩ
siuera sunti eomodo & illud ab soluitur quod ait homo
maius minusue peccauerit. Tanto in peccato cõmittendo
manor quanto indiligendo dõ &ꝓximo minor : Et rurs
tantonina in peccati perpetratione tanto minor. quanto maror ind
&ꝓximo dilectione : Tanto itaq plenior iniquitatis qua¬
to inanior caritatis : Et tunc perfecti sumus incariate
quando nichil restat ex infirmitate : Mec sane quanti
arbitror putandumẽ leue eẽ peccatũ inpersonarum
aceptione habere fidem dñi ihũ xp̃i. si illã distantiam se¬
dendi ac standi ad honores ecclesiasticos referamus : Qus
enĩ ferat eligi diuitẽ ad sedẽ honoris a eccłȩ. contempto

Expanded text:
uius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius uius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis quanto inanior caritatis et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est lene esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi. si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad \' sedem honoris ecclesiae contempto
Abbreviated transcription (Latin):
facit inqua pendent om̃ia e Nemo aut̃ peccat nisi adũ¬
sus illã faciendo. quia ñ ad ulterabis. non homicidiũ facies.
non furaberis. non concupisces. & si quodẽ aliud mandatũ
in hoc sermone recapilatur. in eo quod diligis ꝓrimũ tuũ
tã quã teipsum. dilectio ꝓximi malum non operatur.
plenitudo aut̃ legis caritas: Nemo aut̃ diligit ꝓximum.
nisi diligens dm̃: ut hoc quantũ potest ꝓximo inpendat
quẽ diligit tã quã seipsum. ut ille diligat dm̃ : quẽ si ipse
nondiligit. nec se nec ꝓximũ diligit: Ac per hoc qui totã
legẽ seruauerit si in uno offenderit fit om̃iũ reus. quia
contra facit unde tota lex pend&e Reus itaq fit om̃ĩũ
faciendo contra eum in qua pendent om̃ĩa : Curergo
non dicant᷑ paria peccata& An forte quia magis facit
contra caritatẽ qui grauius peccat. minus qui leuius.
et hoc ipso ad mittit quo fit quidẽ om̃iũ reus & Sed gra¬

Expanded text:
facit, in qua pendent omnia? Nemo autem peccat, nisi advefacit, in qua pendent omnia? Nemo autem peccat, nisi adversus illam faciendo, quia non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod aliud est mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in eo quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur; plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens dquem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum, quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus, quo fit quidem omnium reus, sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
diis multis superse habeat altã. an unĩ palmũ aut
digitũ. sic illos qui tendunt ad sapientiã ꝓficere quidem
dicunt. tam quã abimo surgentis gurgitis inaerem. sed ni
si totã stultiaam uelud opprimentẽ aquã ꝓficiendo uei¬
lud emergendo euaserint. non habere uirtutẽ nec ẽẽ
sapientes Ubi aut̃e eua serint. mox habere totã: neo
quic quã stultitiȩ remanereiunde om̃ino ullũ peccatũ
possit existere : Haec similitudo ubi stultitia uelud̃ aqua. et sa¬
pientia uelud aer ponitur. ut animus a p̃focatione stul¬
titiȩ tã quam emergens sapientia repente respiret. non
mihi uidet᷑ satis ac cõmodata nr̃arũ scripturarũ aucto
habent unde fit om̃iũ reus si in uno offendat qui totã
legẽ seruarit e Anforte quia plenitudo legis caritas ẽ
qua deus ꝓximusq diligit᷑ . In quib: p̃ceptis caritatis totalex
pendae et ꝓphetȩ merito fit reus om̃ium qui contra illam

Expanded text:
diis multis super se habeat altam an unum . palmum uel diis multis super se habeat altam an unum . palmum uel digitum, sic illos, qui tendunt ad sapientiam. proficere quidem dicunt tamquam si totam stultitiam, velut opprimentem aquam, proficiendo velut emergendo evaserint, non habere virtutem, nec esse sapientes. Ubi autem evaserint, mox habere totam, nec quidquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit exsistere. 13. « Haec similitudo ubi stultitia, velut aqua, et sapientia, velut aer ponitur: ut animus a praefocatione stultitiae, tanquam emergens in sapientiam rerepente respiret: non mihi videtur satis accommodata nostrarum Scripturarum auctohabent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet: Utilem porro scientiam definiendo monstra
ubi cum dixisset ecce piętas est sapientia. continuo subu¬
xie: ab stinere uero amalis . scientia est : Curergo nondici¬
mus qui hanc uirtutem habae habere om̃s. cũ plenitud
legis sit caritas Anquanto magis est in homine . ttanto
magis ẽ uirtutẽ p̃ditus. quanto aut̃ minus. tanto minus
ẽ uirtute quia ipsa ẽ uirtus . & quanto minus est uirtus
tanto magis est uitium Ubi ergo illa plena & ꝑfecta
erit nichil exuitioremanebit : Pro inde mihi uidentur
stoici falli qui ꝓficientẽ hominẽ insapientia. nolunt ha¬
bere omino sapientiã sed tunc habere cũ in ea fuerit
omino ꝑfectus : Non quii illum ꝓuectũ negant sed nisi
ex ꝓfundo quodam emergendo repente emica in auras
sapientiȩ liberas. nulla exparte eẽ sapientẽ : Sicut enĩ
nichil inter est ad hominẽ p̃focandum. utrũ a quã sta¬

Expanded text:
inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: Abstinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum ple nit u dol e g is sit caritas? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus. tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebit. Proinde mihi uidentur Stoici ideo falli, quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnino habere sapientiam, sed tunc habere. cum in ea fuerit omnino perfectus, non quia illum prouectum negant, sed, nisi ex profundo quodam emergendo repente emicet in auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse sapientem. sicut enim nihil interest ad hominem praefocandum, utrum aquam sta
Abbreviated transcription (Latin):
lã habere uirtutẽ . cũ uirtus magna sit sapientia : Dixit aut̃
homini: ecce piȩtis sapientia ẽ: Ab sit ergo ut dicamus tot
actantos fideles apios homines dĩ non habere piecatem.
quã grea uel eusebian uel expressius &plenius theosebi¬
an uocant : Quid aut̃ c̃pietas. nisi dĩ cultus oãunde ille
coliturnisi caritate Caritisigit᷑ de corde puro & consci¬
entia bona. & fide non ficta : magna auera uirtus ẽ : quia
ipsa ẽ &finis p̃cepti : Merito dicta est fortis sicut mors :
siue quia nemo eã uincit sicut mortẽ. siue quia in hac uita
usq ad mortem mensura caritatis. sicut dñs . Maiorem
hac carteatẽ nemohab&e. quã ut animã suam ponat ꝓ a
micis suis : Siue potius. quia sicut morsanimã: uellit a sen¬
sibus carnis. sic caritas a concupiscentiis carnalib Huic
seruit subscientia cũ est utilis : Nã sine illa inflat quod
illa edificando impleuerit : nichilibi ista mane qđ infl

Expanded text:
lam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem lam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem homini: ecce pietas est sapientia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic ruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sine aliquo uitio idẽ fomite quodã. uelquas radice pec¬
cati cũ clamet qui super pectus dni recunbebat : si dixerimus
quia peccatũ non habemus nos ipso decipimus. & ueritas in nobis
non esto neq hoc apud tẽ diutius agendũ est . sed ꝓpt̃ alios qui
hoc forte legerint dico: Nã tũ quidem in eodem ipso opere
splendido contra iouinianũ &iam hoc descripturis scĩs dili¬
gent̃ ꝓbasti. ubi &im exhac ipsa epła cuius uerba sunt q̃uex
nunc intellectum requirimus posuisti quod scriptũ est in
multis enĩ offendimus om̃s: Non enĩ aut offenditis sed of
fendimus cum xp̃i loqueretur a płs : Et cũ hoc loco dicat.
quicumq aut̃ totã legem seruauerit. offendat aut̃ in u.no :
factus ẽ om̃iũ rtus ibi non inuno sed in multis nec quosdã
sed om̃s dixit offendere: Absit aut̃ ut quisquã fidelis existi¬
met tot milia seruorum xp̃i. qui ueracit̾ dicunt se habere
peccatũ neseipsos decipiant. &ueritas in ipsis nonsit : nul¬

Expanded text:
ergo sine aliquo uitio, id est fomite quodam uel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: in multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offenditis\', sed ait \'offendimus\', cum Christi loqueretur apostolus, et cum hoc loco dicat: q u icumque autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem, ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nul
Abbreviated transcription (Latin):
omnROBea Tissimo et Sixcera dilec¬
tione desiderabili frĩ eco ep̃o optato augustinꝰ
in dño salutem : Quã uis tuȩ scĩtatis nullas ad me
ipsum datas acceperim epłas. tamen quia illȩ quas ad
mauritaniã cesariensem misisti. me apud cesiriam p̃¬
sentem inuenerunt quonos iniuncta nobis a uenerabili

Expanded text:
CEHA DILECTIOXE DESIDERABJLI FRATRI ET COEPISCOPO OPTATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Qnamuis tuae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras, tamen, quia illae, quas ad Mauretaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente uenerunt, quo nos iniuncta nobis a uenerabili
Abbreviated transcription (Latin):
palpemus nos non habemus & quod legamus habemus: Sienim propter cu
illi credi derunt quia tenuerunt & pal pauerunt nos quid facimis ÷ sam
xps ascendit in celum non est uenturus nsi infinem. ut iudic& deuiius cen
tus  Vnde eredituri sumus nisi unde & ipsos palpantes uoluit confirmar
Iperut enum ills scripturas & ostendit illis quia oportebat patixpm. cen¬
plere omnia quȩ deillo seripta sunt in lege morsi & prophetis & pfalms
Omnem ueterem scripturam circum plexus est. quicquid illa rum seriptu¬
rarum est. xpm̃ sonat. Sed si aures inueniat: Et aperuit illis sensum
ut intellegerent scripturas : Vnde & nobis hoc orandum est ut ipse sen¬
sum nrm̃ aperut: Quid autem ostendit dñis scriptum dese in legemo¬
si & pro phetis & pialmis : Quid ostendit : Ipsedicatbreuter: Hoc eiun¬
gelista posuit ut nos nossemus quid intanta latitudine scriptura rumat¬

Expanded text:
quod palpemus nos non habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea quod palpemus nos non habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea illi crediderunt, quia tenuerunt et palpaverunt; nos quid faciemus? Jam Christus ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripturas, et ostendit eis quia oportebat pati Cpleri omnia quae de illo scripta sunt in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis. Omnem veterem textum Scripturarum circumplexus est. Quidquid illarum Scripturarum est, Christum sonat; sed si aures inveniat. Et aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostrum aperiat. 2. Quid autem ostendit Dominus scriptum de se in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis? quid ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta latitudine Scripturarum c
Abbreviated transcription (Latin):
p irmita senim fideri in eo est. quia omniaquȩ euenerunt in xp̃o. prȩdic¬
ti sunt e Discipuli ergo non cum agnouerunt. nisi in fractione panis
& uere qui non sibi iudicium manducit & bibit. infractione panis xp̃m
agnoscit : Postta & illi undecim putibant se sp̃m uidere: Prebuit
se palpandum. quise prebuit crucifigendum Cruci figendum ini¬
micis palpandum amicis: medicus tamen omnium & illo rumim¬
piitit is. & istorum in credulititis: Namq audistiscum actus a płorã
postea qui occiderunt. non erant credituri qui paululum dubitaban
maerdare quia contra in sidiosos errores ds̃uolut ponert firmamen
in seripturis. contra quas nullus aud& loqui qui quomodo seuult uia
rixp̃i anum cum sepalpandum prȩbiuiss& non illis sufficit nisi descrio¬
turis confirmare cortredentium : Prospitiebat enim nos futuros Inqu

Expanded text:
Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunt in Christo, praedicFirmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunt in Christo, praedicta sunt. Discipuli ergo eum non agnoverunt, nisi in fractione panis. Et vere qui non sibi judicium manducat et bibit , in fractione panis Christum agnoscit. Postea et illi undecim putabant se spiritum videre. Praebuit se palpandum, qui se praebuit crucifigendum; crucifigendum inimicis, palpandum amicis: medicus tamen omnium, et illorum impietatis, et istorum incredulitatis. Namque audistis cum Actus Apostolorum erunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? estrae mandare, quia contra insidiosos errorores Deus voluit ponere firmamentum in Scripturis, contra quas nullus audet loqui, qui quoquo modo se vult videri christianum cum se palpandum praebuisset, non illi suffecit, nisi de Scripturis confirmaret cor credentium: prospiciebat enim nos futuros; in quo