comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur qͦd dñs dicit. Beati lugen
tes: qm̃ ipsi ꝯsolabunt᷑. & qui gau¬
dent: tanqmͣ ñ gaudentes sint. Mul¬
ti sunt qui gaudent detẽꝑalib cõmo¬
dis: s qͣsi ñ gaudent. qr sic gaudent in
tua consid̾ent. & eternũ di iudiciũ ti¬
meant. & qui emunt. tanqmͣ ñ possi¬
dentes. Emit aliquis p̃dia t̃rena. boues.
seruos. ⁊ ancillas: s quasi ñ possidet. dũ
repente ab hoc secło transit ꝑ mortem
corꝑis. Alit̃. Enunt mlti bona tẽ paliaratq
ad usum suũ alioꝵq p̃parant. quȩ in
hoc secło necessaria sunt: s qͣsi ñ possi¬
dent. dũ sic adherent terrenis. ut non
amittant eterna. Cauta ꝯsideratione
p̃uident. quod hec omĩa in ꝓrimo relic¬
turi sunt: spemq suam in terrenis & tran¬
sitoriis reb ⁊ possessionib ñ ponunt. Et
qui utuntur hoc mundo: tanqm ñ utan-¬
tur. Multi utuntur bonis istiꝰ secłi. sicut
reges ⁊ pͥncipes. s quasi ñ utuntur. dum
insꝑate mundũ ⁊ ꝯcupiscentiã eius re-¬

Expanded text:
nus dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur , et qui gaudent tanquam non gaudentes. Multi sunt qui gaudent de temporalibus commodis; sed quasi non gaudent, quia sic gaudent in tua considerent, et aeternum Dei judicium timeant; et qui emunt, tanquam non possidentes. Emit aliquis praedia terrena, boves, servos, et ancillas, sed quasi non possidet, dum repente ab hoc saeculo transit per mortem corporis. Aliter: Emunt multi bona temporalia, atque ad usum suum aliorumque praeparant quae in hoc saeculo necessaria sunt, sed quasi non possident, dum sic adhaerent terrenis, ut non amittant aeterna, cauta consideratione praevidentes quia haec omnia in proximo relicturi sint, semperque suam in terrenis et transitoriis rebus et possessionibus non ponunt. Et qui utuntur hoc modo, tanquam non utantur. Multi utuntur bonis hujus saeculi, sicut reges et principes, sed quasi non utuntur, dum insperate munus et concupiscentiam ejus re
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: s iam regen̾atione colligñdꝰ.
ut qui habent mͦ urores. tanqͣm ñ
habentes sint. Uxorem nanq habet.
s quasi ñ habet. q hodie uidetur illã
habere. s crastina die moritur. ⁊desinit
pꝰmodũ uxorẽ habere. ideoq debet in
p̃senti secłõ futurã uitã inutari: in qͣ
erunt electi similes angłis dĩ. Aliter.
Uxor̃e habet s quasi ñ habet. qui sic scit
debita carnis ex soluere. ut tam̃ ꝑ eam
mundo tota m̃te ñ cogatur inherere.
uideł sic reddens debitũ uxori: ut ñ
displiceat creatori. & qui flent tanqͣ.
ñ flentes. Flet quilibet ꝓ amissione
oꝵ pecc̃a: s quasi ñ flet. qr. ꝯsolationẽ

Expanded text:
atione colligendus. ut et qui habent uxores modo, tanquam non habentes sint. Uxorem namque habet, sed quasi non habet, qui hodie videtur illam habere, sed crastina die moritur, et desinit postmodum uxorem habere: ideoque debet in praesenti saeculo futuram vitam imitari, in qua erunt electi similes angelis Dei. Aliter, uxorem habet, sed quasi non habet, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere, videlicet sic reddens debitum uxori, ut non displiceat Creatori. Et qui flent tanquam non flentes, sint. Flet quilibet amissione orum peccata: sed quasi non flet, qui consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
noris ⁊ pͥncipatꝰ quã obtinent. ñ posst̃
his ñ uti. s quasi ñ utunt᷑. dũ non fiunt
serui diuitiarũ. neq ꝑmittunt hec eadẽ
suȩ m̃ti dominari: cogitantes cuncta tran
substantia innouata ꝑ ignẽ. ⁊ emeliorata:
ad hoc ut ineternũ maneat. uixta quod
salomon dicit. Terra in eternũ stabit.
Nolo uos sine sollicitudine ẽẽ. id÷ sine
multa ⁊ suꝑflua cura quã habent con¬
& mulier innupta ⁊ uirgo qͦd unũ est.

Expanded text:
noris et principatus quam obtinent, non possunt his non uti, sed quasi non utuntur, dum non fiunt servi divitiarum, neque permittunt haec eadem suae menti dominari, cogitantes cuncta transsubstantia renovata per ignem et meliora, ad hoc ut in aeternum maneat juxta quod Salomon dicit: Terra in aeternum stabit . Volo autem vos sine sollicitudine esse, id est sine multa et superflua cura, quam habent conEt mulier innupta et virgo, quod unum est,
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit necessitatẽ instantẽ. hoc ui
loco appellauit tribulationẽ. Ego autẽ
uobis parco. & est sensus. Suadeo uob̾
& consiliũ do ut castitatẽ seruetis: uo¬
lens uos seruare ne intͥbulationẽ car-¬
nis incidatis. Alit̃. Ego uobis parco. id:
dimitto uł ꝯsentio accede uos ad hanc
tͥbulationẽ carnis. si ñ uultis seruare¬

Expanded text:
appellavit necessitatem instantem, hoc in hoc loco appellavit tribulationem. Ego autem vobis parco, et est sensus: Suadeo vobis, et consilium do ut casti sitis, volens vos servare ne in tribulationem carnis incidatis. Aliter: Ego vobis parco, id est dimitto, vel consentio accedere vos ad hanc tribulationem carnis, si non vultis
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. qui pot̃ caꝑe capiat. Consiliũ
aũ do qͦd ñ displiceat aliis: tanqͣm mi¬
scd̃iam ꝯsecutꝰ adũo. ut sim fidelis sub¬
aud̃ consiliator ⁊ idoneus in dandis
salutarib ꝯsiliis. Paulus apłs consi¬
liator dĩ erat. qr spm̃ dĩ habebat : sic̃

Expanded text:
intulit: Qui potest capere capiat . Consilium autem do quod non displiceat aliis, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis, subaudis consiliator, et idoneus in dandis salutaribus consiliis. Paulus apostolus consiliator Dei erat, quia Spiritum Dei habebat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne opus meñ. id est oꝑatio et plantatio mea
uos estis indño. Estis omnino. Ꝙ si aliis sub̾
et sex mensibus ad fidem xͥ mea p̾dicatiõe
uocaui. Non solum gͦ chountiis erat apłs:
s pene om̃ib gñtib sicut ip̃edix̃. Qui oꝑa¬

Expanded text:
Nonne opus meum, id est, operatio et plantatio mea, Nonne opus meum, id est, operatio et plantatio mea, vos estis in Domino? Estis omnino Et si aliis, subaet sex mensibus, ad fidem Christi mea praedicatione adduxi. Non solum ergo Corinthiis erat apostolus, sed pene omnibus gentibus, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suũ. ꝓ uocando ad comedndum. dicebãt
Ista quȩ apostolus ex persona illoꝵ loqͥrur.
Ante in quid moriar fame. quam frẽm meũ
scandalitem manducandũ carnes idolati¬
tas. et non solum abstinendo ab ilł. sed etiã
ab om̃ib ꝓ quibus ille potest scandalizari.
otest taĩn et exꝑsona apłi ẽẽ dictum. ut apłs
ex se talia diceret. ꝓuocans eos ad caritatem.
irascentis sunt. et qd̾ uidet᷑ negare confir¬
mat. Sunt aũt̃ increpatiue legenda. Non
sũ lib̾. sum utiq. Liber erat apłs scdm car¬
nis ꝓsapiam: ut pote de gen̾e patriarchaꝵ
descendens. Liber quoq erat ab om̃i debito
ipsorum: quia nichil ab eis acceꝑat. Non sũ
apostulus. Dicebatur aquibusdam uideis
non credntib et in suꝑ achorintiis seductis
quia ip̃e mͥdixit. Longe mittam te ad gen¬
tes. Nonne dñm iħm uidi: Utiq uidi il¬
lum. dũ ꝑgerẽ damascum : pꝰ ea intempłu.

Expanded text:
fratrem suum provocando eum ad comedendum, dicebant fratrem suum provocando eum ad comedendum, dicebant ista quae Apostolus ex persona illorum loquitur: Ante, inquit, moriar fame, quam ut fratrem meum scandalizem manducando carnes idolothytas. Et non solum abstinebo ab illis, sed etiam ab omnibus pro quibus ille potest scandalizari. Potest tamen ex persona Apostoli esse dictum, ut Apostolus ex se talia diceret, provocans eos ad charitatem.er? Verba irascentis sunt, et quod videtur negare, confirmat. Sunt autem increpative legenda: Non sum liber? Sum utique. Liber erat Apostolus secundum carnis prosapiam, ut pote de genere patriarcharum descendens: liber quoque erat ab omni debito ipsorum, quia nihil ab eis acceperat. Non sum Apostolus? Dicebatur a quibusdam Judaeis non credentibus, et insuper a Corinthiis seductis quia ipse mihi dixit: Longe mittam te ad gentes . Nonne Dominum Jesum vidi? Utique vidi illum dum pergerem Damascum, et postea in templo.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia munda. in idoło recumbentem. id
est recũbñdo manducare. Si aũt peccan¬
tes in frẽs. dum comeditis coram illis carnes
idolis consecratas. recumb̾ntes in idolio: si
esca scandalitat fr̃em meum cred̾ntẽ. sim-¬
plicem qũe libet. et adhuc infirmũ infide.
non manducabo carnes idoł consecrataᷤᷤ inȩ-¬
ternum. ne fr̃ẽm meũ scandalidem. Erant
quidam apud corinthios. qui scientiã habñ-¬
tes om̃ia ẽẽ munda comedebant cibos idolis
consecratos. et ꝓuocabant simplices et infir¬
mos infide ad similia. qui dicebant. nisusti
qui maiorẽ prudntiã et scientiã habent. sci¬
rent aliquid ditatis ẽẽ inhis idolis: nequa-¬
quam hoc agerent. Manducabo gͦ et ego:
ut consecrer ꝑ has carnes. Econtra erant ꝑfec¬
tiores. qui licet scirent scirent omnia munda
ẽẽ ado facta. nolebaut carnes idolaͦtitas come-¬
dere. quia sciebant illas ꝑ inuocatioñe de¬
moniorũ. ẽẽ inmundas: et nescandalizeͤnt

Expanded text:
omnia munda, in idolio recumbentem, id omnia munda, in idolio recumbentem, id est, recumbendo manducare. Sic peccatis in fratres, dum comeditis coram illis carnes idolis consecratas, recumbentes in idolio. Si esca scandalizat fratrem meum, quemlibet credentem simplicem et adhuc infirmum in fide, non manducabo carnem idolis consecratam in aeternum, ne fratrem meum scandalizem. Erant quidam apud Corinthios, qui, scientiam habentes omnia munda esse, comedebant cibos idolis consecratos, et provocabant simplices et infirmos in fide ad similia, qui dicebant: Nisi isti qui prudentiam et scientiam habent, scirent deitatem esse in his idolis, nequaquam hoc agerent. Manducabo ergo et ego ut consecrer per has carnes. Econtra erant alii perfectiores, qui, licet scirent omnia esse munda a Deo facta, nolebant carnes idolothytas comedere, quia sciebant illas per invocationem daemoniorum esse immundas, et ne scandalizarent
Abbreviated transcription (Latin):
dere idolotita. aliquid numinis
& religiosum putant
Se in i do lis
& in hoc ẽ illoꝵ ꝯscientia infirma. uł qi
putantes omĩa ẽẽ munda. cõmedunt
idolotita: ułq aliquid numinis credt̃
ẽẽ in idolis. E sca ñ nos cõmendat deo.
subaud̃ quã credimus mundam. id÷
ñ facit nos acceptabiles dõ. ⁊ laudabi¬
les apud illũ. Neq enĩ siñ manduca¬
uerimꝰ subaud̾. de sacrificiis idoloꝵ
deficiemus. ut alios cibos ñ habeamus
qͦs possimus manducare. neq a si man¬
ducauerimus carnes idolis conse¬
cratas. habundabimꝰ. subaud̃ ut alioꝵ
ciboꝵ refectionẽ ñ queranus. Uide
te ne forte hec licentia ur̃a. subaud̃
qua creditis omĩa munda mundis. &
ꝑ inuocationẽ nominis xꝑi omia scĩ¬
ficari. offendicłm fiat infirmis infide.
ut credant aliquid ditatis ẽẽ. in idolo. et
comedant propt̾ hoc carnes illi consecra¬
tas. Si enĩ qͥs uidit eũ qͥ habet scien¬
tiam. id÷ qui ꝑfectus est infide. et credit

Expanded text:
dere idolothyta, aliquid numinis et religiosum putant esse in idolis. Et in hoc est illorum conscientia infirma, vel quia putantes omnia esse munda, comedunt idolothyta, vel quia aliquid numinis credunt esse in idolis. Esca autem nos non commendat Deo, subaudis quam credimus mundam, id est, non facit nos acceptabiles Deo, et laudabiles apud illum, neque enim si non manducaverimus, subaudis de sacrificiis idolorum, deficiemus, ut alios cibos non habeamus, quos possumus manducare, neque si manducaverimus carnes idolis consecratas, abundabimus, subaudis ut aliorum ciborum refectionem non quaeramus. Videte autem ne forte haec licentia vestra qua creditis omnia munda mundis, et per invocationem nominis Christi omnia sanctificari, offendiculum fiat infirmis in fide, ut credant aliquid deitatis esse in idolo et comedant propter hoc carnes illi consecratas. Si quis enim viderit eum quod habet scientiam, id est qui perfectus est in fide, et credit
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ appellat tͥbulationẽ ⁊ an-¬
gustiã. quã sustinent ꝯiugati ⁊ maxi¬
me ꝯiugatȩ. fastidiũ uideł in ꝯcipien-¬
do. dolorem in parturiendo. qͦ dolore
plerunq solent mulieres mori: curã
multã :⁊ laborẽ. in alendis ⁊ uestiendis
filiis. tristiciã de egrotatione ⁊ morte
eoꝵ. maximeq si om̃ib filiis fuerit
orbata: de amissione qͦ ꝯuigis simi¬
lit̃ &̃ labores ⁊ dolores sustinet uir: de
amuissione filiorũ & morte uxoris. Aqͥbꝰ
corporis uiuere. uirginitatẽq serua¬
re. ut possit liber eẽ ab his necessita¬
tib Quod uͦ sequit᷑ tribulationẽ car
nis habebunt huiꝰmodi. illi tales uide¬
licet qͥ matͥmonio copulantur: qͦd supͣ¬

Expanded text:
ppellat tribulationem et angustiam quam sustinent conjugati, et maxime conjugatae, fastidium videlicet in concipiendo, dolorem in parturiendo, quo dolore plerumque solent mulieres mori, curam multam et laborem in alendis et contuendis filiis, tristitiam de aegrotatione et morte eorum, maximeque si omnibus filiis fuerit orbata, de amissione quoque conjugis. Similiter etiam labores et dolores sustinet vir de amissione filiorum et morte uxoris, a quibus corporis vivere, virginitatem servare, ut possit esse liber ab his necessitatibus. Quod vero sequitur, Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi: illi tales, videlicet qui matrimonio copulantur, quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾ portat infirmos. maxime uos choruttii ꝑ
meã patientia. feci aũt hoc ñ calliditatis astutia.
s compatientis affecꝰtu: ut plures lucrifacerem
xͦ. & factus sum uideis tanquã uideus. sub̃ legis
obseruator. adhuc tond̾ndo cap̃ in cheneris. qui
est portus chorinti. offerendo mun̾a intemplo
iherosolimis. scđm qd̾ in actibus apłoꝵ habet᷑.
quando purificatus ascendi intemplum. et cͥ¬
cendo eũgłii. his qui sub lege sunt. so est sa
maritanis qͥnq libros legis habñtib. ueniens
adeos factus sum eis quasi sub lege ẽẽ. id est qͦsi
carnalit̾ legi seruir̃ẽ. cum ip̃e sublege moysi¬

Expanded text:
subaudi supportat infirmos, maxime vos, o Corinthii! per subaudi supportat infirmos, maxime vos, o Corinthii! per meam patientiam. Feci autem hoc non calliditatis astutia, sed compatientis affectu, ut plures lucrifacerem Christo. Et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, subaudis legis observator, adhuc tondendo caput in Cenchris, quae est portus Corinthi, offerendo munera in templo Hierosolymis, secundum quod in Actibus apostolorum habetur, quando purificatus ascendit in templum , et cicendo Evangelii. His qui sub lege sunt, id est a Samaritanis, quinque libros legis habentibus, veniens ad illos factus sum eis quasi sub lege essem, id est quasi carnaliter legi servirem, cum ipse non essem s
Abbreviated transcription (Latin):
sona talia dicit .s. potius ex illor qui idcirco p̃di¬
cabant. quia ñ habebant unde uiu̾ẽt. nͥ exp̃edi¬
cadicatione: iđoq fauebant suis auditorib. Si
canero ꝑpter sumꝑtus carnales: s ã ministrauero
euangł̃m sine m̃cede temporali. m̃cedẽ habeo pa-
rus ab ĩp̃o intra ingaudium dñitui. Quȩ est
m̃ces p̃dicationis eius in p̃senti: et dicit. Iam in¬
quiens uolo sponte p̃dicare eũgłm. que est m̃ces
mea. in p̃senti: E responde ip̃e sibi. aut alicui in¬
terroganti. que est m̃ces tua. Hec est merces mea
inp̃senti et intentio. ut euãgeliun p̃dicans
liis apłis habeo. id ẽ ne accipiã aliqͥd ab audito¬
Iam cũ lib̾ eẽm ñ solum scd̾m
naturam iit pote degnere patͥarchaꝵ descendñs.
uerum etiam ex om̃ib negotiis hominũ. nichil
ab eis accipiendo: om̃iũ sub hominũ me seruũ
fec.i. sub̃ portando om̃s ueluti bonus ꝓcurator

Expanded text:
sona talia dicit, sed potius ex illorum qui idcirco praedisona talia dicit, sed potius ex illorum qui idcirco praedicabant quia non habebant unde viverent nisi ex praedicatione, ideoque favebant sucavero propter sumptus carnales, et administravero Evangelium sine mercede temporali, mercedem habeo pararus ab ipso: Intra in gaudium Domini tui. Quae est merces praedicationis ejus in praesenti, et dicit, jam inquiens: Volo sponte praedicare Evangelium, quae est merces mea in praesenti? Et respondet ipse sibi, aut alicui interroganti quae est merces tua? Haec est merces mea in praesenti et intentio, ut Evangelium praedicanliis apostolis habeo, id est ne accipiam aliquid ab auditoNam cum liber essem, non solum secundum naturam, utpote de genere patriarcharum descendens, verum etiam ex omnibus negotiis hominum, nihil ab eis accipiendo, omnium, subaudis hominum, me servum feci supportando omnes, veluti bonus procurator,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis am accipiat: ut demus ei quȩ necessaria ft̃.
Ad hec ille. Non ido inquit ista dico. ut qd̾ actenꝰ
ñfeci ñc̃ faciam inciꝑe. s ut uos ad caritatem
ꝓuocem. Bonum eñi michi est mori magis fame.
sitinuditate. quã ut głam meam quã sꝑo me re¬
cepturum ꝓm̃dede p̃dicationis. aliquis eua-¬
cuet siue destruat: dando mͥ munera. Tunc enĩ
gła illius euacuaretur. sim̃cedem accipiens.
turum. nec redargueret delinquentes. Nam
assiduitatẽ p̃dicationis. m̃cedẽ inp̃senti reci¬
piam: i laudem ab hominib: ñ ẽ mͥ gła sub̃¬
dam fiebant. sic̃ inpseudo apłis: s in ꝑaulo ñ
erat. qͥ neq m̃cedẽ neq laudẽ inp̃senti ab homi¬
nibus querebant. timens audire indie uidi
cii. recepisti m̾cedem tuam si laborastĩ. Ue enĩ
mͥ est. id est indigñtia me oppͥmet. ⁊ penuriã
famis sustinebo: si ñ eũgłitaũo. Non insua ꝑ¬

Expanded text:
nobis, modo accipiat, ut demus ei quae necessaria sunt. nobis, modo accipiat, ut demus ei quae necessaria sunt. Ad haec ille: Non ideo, inquit, ista dico, ut quod hactenus non feci, nunc facere incipiam, sed ut vos ad charitatem provocem. Bonum est enim mihi magis non mori fame, siti, nuditate, quam ut gloriam meam, quam spero me recepturum pro mercede praedicationis, quis evacuet sive destruat, dando mihi munera. Tunc enim gloria illius evacuaretur, si mercedem accipiens turum, nec redargueret delinquentes. Nam assiduitatem praedicationis mercedem in praesenti accipiam, et laudem ab hominibus, non est mihi dam fiebant, sicut in pseudoapostolis, sed in Paulo non erat, qui neque mercedem, neque laudem ab hominibus quaerebat cii: Recepisti mercedem tuam, si laborasti. Vae enim mihi est, id est indigentia me opprimet, et penuriam famis sustinebo, si non evangelizavero. Non ex sua per
Abbreviated transcription (Latin):
demus. eũgłio .xͥ. id est ne dicatur de nob̃ qd̾ cau¬
sa questꝰ et lucri temꝑał potius p̃dicamꝰ eũgłiũ.
quã causa salutis animaꝵ. ⁊ temu n̾ationis et̾nȩ
habeaturq euangłium uenale. Nescitis qm̃ qui¬
in sacrario id est in templo idoloram oꝑantur. ex¬
coriando uictimas et coquendo. que de sacrario
sunt. edunt. id est. de his niuunt quȩ ibi offe¬
runt᷑. et que ꝑtinent ad sacrarium. Qui altario
ferebatur inaltario domꝰ dñi: totum animal
sibi uendicabat altare. Si quando uͦ uictime
aliaq sacrificia osferebant᷑. partun cremabãt
in altari ꝓattim sume bant seruitores in suos
usus. ita et dñs ordinauit id est disposuit. et
tem haberẽ de euglio uiuere nullo horũ quȩ
suꝑius dixiusus sum: quia nullos sumptus a
uobis accepr ut eũgłm non faciam uenale. et uos
lib̾e possim redarguere. Non seripsi aut̃ ut ita
fiat inme. Poterant illi dicere. Uere ido apls
talia scripsit nobis ut quod antea ñ accepit a

Expanded text:
ulum. Id est, ne dicatur de nobis, quod causa quaestus et lucri temporalis potius praedicemus Evangelium, quam causa salutis animarum et remunerationis aeternae, habeaturque Evangelium in sacrario, id est in templo idolorum, operantur, excoriando victimas et conquerendo, quae de sacrario sunt edunt? id est de his vivunt quae ibi offeruntur, et quae pertinent ad sacrarium, et qui altarferebatur in altari domus Domini, totum animal sibi vindicabat altare; si quando vero victimae aliaque sacrificia offerebantur, partim cremabantur in altari, partim sumebant servitores in suos usus. Ita et Dominus ordinavit, id est disposuit et tem haberem de Evangelio vivere, nullo horum quae superius dixi usus sum, quia nullos sumptus a vobis accepi, ut Evangelium non facerem venale, et vos libere possem redarguere. Non autem scripsi haec ut ita fiant in me. Poterant illi dicere: Vere ideo Apostolus talia scripsit nobis, ut quod antea non accepit a
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ idolis ꝯsecratũ sumeret. De hoc mul¬
ta dicturꝰ ẽ hic apłs. Scimus qm̃ om̃s
scientiã habemus. subaud̾ omĩa ẽẽ mun-¬
da ꝑ naturã: s inuocatio idoloꝵ ⁊ ronse¬
cratio qua illis ꝯseerantur facit ea im¬
munda. Scientia subaud̃. qua credimꝰ
oĩa munda mundis.⁊ oĩa scĩficari ꝑ inuo¬
cationẽ nominis xp̃i. inflat. id÷ in su

Expanded text:
vinum idolis consecratum sumeret. De hoc mulvinum idolis consecratum sumeret. De hoc multa dicturus est hic Apostolus. Scimus quomam omnes scientiam habemus, subaudis omnia esse munda per naturam; sed invocatio illorum et consecratio qua illis consecratur, facit ea immunda. Scientia subaudis, qua credimus omnia munda mundis, et omnia sanctificari per invocationem nominis Christi, inflat,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmittã: s ad id qͦd honestũ ÷ subaud̃¬
uos ꝓuocans. Hirginitatẽ seruare. ho¬
nestͥũ ẽ. Ergo omne honestũ sc̃m: ide¬
oq uirginitas scã. honesta. ⁊ do accepta
ẽ. Si quis existimat ⁊ putat. turpẽ se
uideri abaliis suꝑ uͥgine sua. eo qͦd sit
suꝑadulta. id÷ eo qͦd ad nubiles annos
ꝑuenit. timet illã fornicari. cũ aliqͦ
seruoꝵ suoꝵ. nec potest illã seruare
uirginẽ: quod uult faciat. idẽ tradat
illam cuicunq uult: ñ peccat uirgo si
utrũ deberent om̃ia comedere nec-¬
ne.⁊. utrũ essent omĩa munda: qr
qni dã illoꝵ habentes scientian.
cuncta ad̾o ẽẽ creata bona. manduca¬
bant in templis idoloꝵ. & scandaliza¬
bant simpliciores frẽs. qͥ dicebant.
Nisi iste qui maioris scientie ẽ qͣm ego.
sciret aliquid numinis ⁊ deitatis eẽ
in hoc idolo. ⁊ in carnib ei ꝯsecratis.:
nequaqmͣ in idolio. id÷ in templis idolis
ꝯsecrato residens. carnes aliosq cibos:⁊

Expanded text:
immittam, sed ad id quod honestum est, subaudis provocans. Virginitatem servare honestum est, ergo omne honestum sanctum, ideoque virginitas sancta, honesta et Deo accepta est. Si quis autem existimat et putat turpem se videri ab aliis, super virgine sua, eo quod sit superadulta, id est eo quod ad nubiles annos pervenerit, timet illam fornicari cum aliquo servorum suorum, nec potest illam servare virginem, quod vult faciat, id est tradat illam cuicunque vult: non peccat virgo si utrum deberent omnia comedere necne, et utrum essent omnia munda, quia quidam illorum, habentes scientiam cuncta esse a Deo creata bona, manducabant in templis idolorum, et scandalizabant simpliciores fratres, qui dicebant: Nisi iste, qui majoris scientiae est quam ego, sciret aliquid numinis et deitatis esse in hoc idolo et in carnibus ei consecratis, nequaquam in idolo, id est in templo idolis consecrato residens, carnes aliosque cibos, et in
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sbit̾i. Sic de cet̾is minist̾iis & gradib
intelligendũ. Sicut enĩ in uno corꝑe
multa membra habemus. omĩa autẽ
membra ñ eundẽ actũ habent: ita
multi unum corpus sumus in xp̃o.
Sicut in uno corpore multa mẽbra¬
habemus que unũ corpus faciunt.
ita multitudo fideliũ coniuncta ꝑ¬

Expanded text:
presbyteri. Sic de caeteris ministeriis et gradibus presbyteri. Sic de caeteris ministeriis et gradibus intelligendum est. Sicut enim membra multa habmembra non eumdem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. Sicut in uno corpore multa membra unum corpus faciunt, ita multitudo fidelium conjuncta
Abbreviated transcription (Latin):
diaris terminos. quos posuerunt pa¬
tres tui. S saꝑe ad sobrietatẽ: id : ad
temꝑantiã. Sobrie nanq sapit. qui
agnoscit quid ipse sit: & sicut coram
do in xp̃o loquitur. hoc p̾ceptũ tranᷤ¬
gressi sunt om̃s heretici. Et unicuiq
subaudit᷑ dico sic debere saꝑe: sic̾ ds̃
diuisit mensurã fidei. In fide nanq
mensura ẽ quantũ ad nrãm capaci-¬
tatẽ attinet : quia alius plus alius
minus credit. Maiorẽ enĩ fidẽ habu¬
erunt apłi. montes transferendo: qͣm
nos habeamus. Siue intelligr̃ hec
mensura fidei donis: quia habentib
fidẽ alii datur sermo sapĩe. alii ser¬
mo scientiȩ & cet̾a. Et huius modi men¬
sura scd̃m rationẽ fidei datur: qm̃ ñ
nisi fidẽ tenentib tribuitur. Intellige¬
gͥ &e de ministeriis eccłasticis. que scd̃m
modũ suũ debent ꝑagi: & ñ ultra lici¬
cũ usurpari. Uerbi gr̃a. Presbit̾ es: ne
usurpes ep̃i ministeriũ. Diaconus es:
noli tibi uendicare aliquid ex officio

Expanded text:
aris terminos quos posuerunt patres tui , sed sapere ad sobrietatem, id est ad temperantiam. Sobrie namque sapit, qui agnoscit quid ipse sit, et sicut coram Deo in Christo loquitur. Hoc praeceptum trangressi sunt omnes haeretici. Et unicuique, subaudis, dico sic debere sapere, sicut Deus divisit mensuram fidei; in fide namque mensura est, quantum ad nostram capacitatem attinet, quia alius plus, alius minus crodit. Majorem enim fidem habuerunt apostoli montes transferendo, quam nos habeamus. Sive intelligitur haec mensura in donis fidei quia habentibus fidem, alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae , etc. Et hujusmodi mensura secundum rationem fidei datur, quoniam non nisi fidem tenentibus tribuitur. Intelligitur et fidem ministeriis ecclesiasticis, quae secundum modum suum debent peragi, et non ultra licitum usurpari. Verbi gratia: Presbyter es, non usurpes episcopi ministerium; diaconus es, noli tibi vindicare aliquid ex officio
Abbreviated transcription (Latin):
dari. Neq enĩ ad rationẽ ꝑtinet: ut
rationabilis creatura que est homo.
irrõnabilia ꝓ se offerat. Itaq rõnabił
offeratur mortificata uiciis. Quando¬
cunq enĩ uicia carnis & recidiua
pecc̾a in nobis mortificamꝰ. uirtutibꝰq
pollemus : hostia uiua ⁊ rationabił

Expanded text:
dari. Neque enim ad rationem pertinet ut dari. Neque enim ad rationem pertinet ut rationabilis creatura, quae est homo, irrationabilia pro se offerat. Itaque rationabofferatur, mortificata a vitiis. Quandocunque enim vitia carnis et recidiva peccata in nobis mortificamus, virtutibusque pollemus, hostia viva
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ibiq sacerdotib tradebantur. Uic¬
time uͦ dicebant᷑ a uinciendo: eo quod
funib & restib uincta aiumalia ad
sacrificiũ adducebantur. Quantũ uͦ
ad paganoꝵ ꝑtinet ritũ. hostia dicebat᷑
sacrificiũ qͦd offerebat᷑ idolis: qn ꝯtra
hostes dimicandũ erat. Uictuna uͦ di¬
cebat᷑ sacrificiũ: quod uictoria potita
diis ꝓ grãtũ actione offerebat᷑. Scãm.
Corpora nr̃a fieri debent hostia sca. id÷
sus. Nescitis quia membra ur̃a tẽplũ
dei st̃ habitacula. Deo placentẽ: id÷ a
uiciis ⁊ pecc̃is separatã. Qui a uiciis se
subtrahit ⁊ uirtutib imbuit᷑ deoutiq
placet. Rationabile sit obsequiũ ur̃m.
qͦd ẽ obsequor. S hic ab apło ꝓcultu
diuine religionis ponitur. quod olim
apud iudeos qͦdam irrationabile fuit.
qu̾ putabant in uisibili & incorporeo
deo ꝑ corporales uictimas & sanguino¬
lentas se posse placere: & a pec̾cis mun¬

Expanded text:
Domini, ibique sacerdotibus tradebantur; vicDomini, ibique sacerdotibus tradebantur; victimae vero dicebantur a vinciendo, eo quod funibus et restibus vincta animalia ad sacrificium adducebantur. Quantum vero ad paganorum pertinet ritum, hostia dicebatur sacrificium quod offerebatur idolis, quando contra hostes dimicandum erat: victima vero dicebatur sacrificium, quod, victoria potita, diis pro gratiarum actione offerebatur. Sanctam: corpora nostra fieri debent hostia sancta, qsus: Nescitis quia membra vestra templum Dei sunt habitacula. Deo placentem, id est a vitiis et peccatis separatam, quia qui vitiis se subtrahit et virtutibus imbuitur, Deo utique placet. Rationabile sit obsequium vestruquod est obsequor, sed hic ab Apostolo pro cultu divinae religionis ponitur, quod olim apud Judaeos quodammodo irrationabile fuit, quando putabant invisibili et incorporeo Deo per corporales victimas et sanguinolentas se posse placere, et a peccatis mun
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiã dĩ. Acsi diceret. Non ꝑ potũ
eos appellat ñ carne s fide: recolenᷤᷤ
cro ꝑ miscdiam dĩ qua saluati estis:
ut ex hibeatis corpora ur̃a hostiam
uiuentẽ. Erant apud romanos iudei
credentes: qui uictimas & hostias lega¬
les deo iherosolimis in tẽplo obtule¬
rant. Hos hortatur ut iam ñ boues
ñ hircos ñ arietes. s semetipsos hosti¬
as deo spiritales immolent. Siqͥdẽ
qñ ista scribebat apłs. adhuc templũ
iherosolimis constabat: & necdũ erat
subuersũ a romanis. Hostia gͥ & un
molatur ⁊ uiua ẽ: qñ homo ab hac
uita ñ deficit. & carnalib uiciis se
occidit: mortificando membra sua
cũ pecc̃is ⁊ concupiscentiis. Uerbi gr̃a.
fuit suꝑbus : efficit᷑ humilis. fuit
luxuriosus : efficitur castus. fuit
gulosus efficitur cẽꝑatus: appeti¬
tor parsimonie existens omnisq
frugalitatis. Sic uiuit homo uir¬
tutib: & moritur uiciis. hostie
appellabantur in uet̾i testam̃to¬
animalia q̃ ad ducebant᷑ ad ostiũ domꝰ

Expanded text:
si diceret: Non per poteeos appellat, non carne, sed fide, recolens cro per misericordiam Dei, qua salvati estis, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, quod erant apud Romanos Judaei credentes qui victimas et hostias legales Deo Hierosolymis in templo obtulerant: hos hortatur ut jam non boves, non hircos, non arietes, sed semetipsos hostias Deo spiritales immolent. Siquidem quando ista scribebat Apostolus, adhuc templum Hierosolymis stabat, et necdum erat subversum a Romanis. Hostia igitur et immolatur et viva est, quando homo ab hac vita non deficit, et carnalibus vitiis se occidit, mortificando membra sua cum peccatis et concupiscentiis. Verbi gratia: fuit superbus, efficitur humilis; fuit luxuriosus, efficitur castus; fuit gulosus, efficitur temperatus, appetitor parcimoniae existens, omnisque frugalitatis. Sic vivit homo virtutibus, et moritur vitiis. Hostiae appellabantur in Veteri Testamimalia, quae adducebantur ad ostium domus
Abbreviated transcription (Latin):
fidem & dilectionẽ capiti suo quod est
xp̃s. unũ corpus st̃ cum illo. Uerũ mẽ¬
bra corporis nr̃i ꝓpͥa habent officia. ut
oculi uidendi. aures audiendi: & reli-¬
qua similit̾. Et sicut unũ membrũ
alt̾ius membri ñ usurpat officiũ: sic
unusquisq nr̃m ñ debet inuadere
uident totũ corporis & aures audiunt.
& os loquitur & manus cooꝑantur
suo corpori: sic debent agere & spi¬
ritalia membra eccłȩ. Oculi sunt qͥ¬
aliis ministrant spiritale lumen.
sic̃ doctores. Aures. boni auditores.
qui uerba magistroꝵ humilit̾ audi-¬
unt. Nares qui scientiã discernendi
inter fetores uicioꝵ & odores uircu¬
tũ obtinent. Os qui alios erudiunt.
Manus. qͥ aliis ministrant necessaria:

Expanded text:
fidem et dilectionem capiti suo, quod est Christus, unum corpus sumus cum illo. Verum membra corporis nostri propria habent officia, ut oculi videndi, aures audiendi, et reliqua similiter. Et sicut unum membrum alterius membri non usurpat officium, sic unusquvident toto corpore et aures audiunt et os loquitur et manus cooperantur suo corpori, sic debent agere et spiritualia membra ecaliis ministrant spiritale lumen sicut doctores: aures, boni auditores, qui verba magistrorum humiliter audiunt; nares, qui scientiam discernendi inter fetores vitiorum et odores virtutum obtinent; os, qui alios erudiunt; manus, qui aliis min
Abbreviated transcription (Latin):
fert apłs. Singuli aũ alter alt̾uis
membra. Quia unꝰqͥsq iuxta gram
sibi diuinitꝰ collatã aliis uiuere de¬
bet. ut sint sibi inuicẽ membra: &
in spiritalib & in corporalib ł .i. pꝰ¬

Expanded text:
fert Apostolus: singuli autem alter alterius membra; quia unusquisque juxta gratiam sibi divinitus collatam alios juvare debet, ut sint sibi invicem membra, et in spiritalibus, et in temporalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
angeliũ: didicit qd̃ lex spiritaliter
debeat intelligi: atq ita reformatꝰ est.
in nouitate sensus sui: dũ amissis
tenebris carnalis intelligentie. ad
fructũ transiit spiritalis allegoriȩ.
Sic intelligendũ & de his qui spretis
uiciis ad uirtutes transeunt: & dũ
ꝓficiunt de uirtute in uirtutẽ. cͦti¬
die innouant᷑. Ut ꝓbetis que sit uo¬
luntas dei. Qui sacras scripturas se¬
dulo legit. ille inuenit que sit uolun¬
tas dei. id ÷ quid dõ placeat quid ue
displiceat: uł qͦmͦ eius uoluntas im¬
pleri possit. In om̃ib enĩ actib nr̃is
debenius ꝑpendere: utrũ dõ accepta
sint oꝑa que agimus. an non. Bona
bene placens & ꝑfecta. Bona ẽ uolun¬
cas dei: quia bona desiderat semper.
Bene placens. qi omĩa bona placita st̃
ei. ꝑfecta. quia nichil duplicitatis pla¬
cet ei: s ea que sincero animo fuint.
Alit̃. Bona in fide. bene placens in spe
ꝑfecta in uirginibꝰ. hii tres ordines

Expanded text:
angelium: didicit quod lex spiritaliter angelium: didicit quod lex spiritaliter debeat intelligi, atque ita reformatus est in novitate sensus sui, dum amissis tenebris carnalis intelligentiae ad fructum transiit spiritalis allegoriae. Sic intelligendum et de his qui, spretis vitiis, ad virtutes transeunt, et dum proficiunt de virtute in virtutem, quotidie innovantur: ut probetis quae sit voluntas Dei: qui sacras Scripturas saeculo legit, ille invenit quae sit voluntas Dei, id est quid Deo placeat, quidve displiceat, vel quomodo voluntas pleri possit. In omnibus etenim actionibus nostris debemus perpendere utrum Deo accepta sint opera quae agimus annon: bona, et beneplacens, et perfecta. Bona voluntas Dei est quia bona desiderat semper; beneplacens, quia omnia bona placita sunt ei; perfecta, quia nihil duplicitatis placet ei, sed ea quae sincero animo fiunt. Aliter: bona in fide, beneplacens in spe perfecta in virginibus. Hi tres ordines,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ annis tẽꝑib dieb noctib ho¬
ris atq mom̃tis uoluitur. s hoĩes
ꝑ carnalẽ ꝯu̾satiouẽ secło deditos.
paganos uideł iudeos. hereticos. fal¬
sosq xp̃ianos. quib ñ debemꝰ assi¬
nulari. & consociari: ne eoꝵ uiciis
inquinemur ⁊ nr̃is. Nolite inquit
conformari huic secło. id⁊ nolite
similes effici amatorib huiꝰ secłi:
qui uirtutes despiciunt & uicia
sectantur. S reformamini in no¬
uitate sensus ur̃i. ꝑstudiũ lectioĩs
& meditationis ueteris & noui te
stam̃ti. quo cͦtidie sensus nr ⁊ intel¬
lectus innouatur & reformatur: dũ
ꝓficimus. & magis ac magis in sa¬
pientia crescimus. ea de deo intel¬
ligendo que antea ignorabamꝰ. Refor¬
matur &ẽ in nouitate sensus nr̃. dum
ꝓficit in nobis bonũ opus: qr qͣnto
intellectus in effectũ oꝑis uertitur.
tanto ampliꝰ innouatur. Dicamus aꝑ-¬
tuis. Erat quis in litt̾a legis positus:
ñ penetrabat int̾iora. Transiit ad eu-¬

Expanded text:
er annis, temporibus, diebus, noctibus, horis, atque momentis volvitur, sed homines per carnalem conversationem saeculo deditos, paganos videlicet, Judaeos, haereticos, falsosque Christianos, quibus non debemus assimilari et consociari, ne eorum vitiis inquinemur et nostris. Nolite, inquit, conformari huic saeculo, id est, nolite similes fieri amatoribus hujus saeculi, qui virtutes despiciunt, et vitia sectantur; sed reformamini in novitate sensus vestri, per studium lectionis et meditationis Veteris Testamenti et Novi. Quotidie sensus noster et intellectus innovatur et reformatur dum proficimus, et magis ac magis in sapientia crescimus, ea de Deo intelligendo quae antea ignorabamus. Reformatur etiam in novitate sensus noster, dum proficit in nobis opus bonum, quia quanto intellectus in effectum operibus vertitur, tanto amplius innovatur. Dicamus apertius: erat quis in littera legis positus, non penetrabat interiora: transiit ad Ev
Abbreviated transcription (Latin):
lit : eñ potius humiliari debeat. ne
& ipse cadat. Dicendũ & ꝑꝑeosqui
sanã doctrinã ñ sectantes. quedam
falsitatis doginata componunt quib
simpliciũ animos corrũpunt: non plus
saꝑe qmͣ oportet saꝑe. Oportet deuiq
ut uita p̾cedentiũ doctoꝵ imitetur.
& ingeniũ p̾sentiũ magistroꝵ: adim

Expanded text:
lit, cum potius humiliari debeat, ne lit, cum potius humiliari debeat, ne et ipse cadat. Dicendum et propter eos qui, sanam doctrinam non sectantes, quaedam falsitatis dogmata componunt, quibus simplicium animos corrumpunt, non plus sapere quam oportet sapere. Oportet denique ut viam praecedentium doctorum imitetur et ingenium praesentium m
Abbreviated transcription (Latin):
paulo data ẽ sine suis meritis in scien¬
tia uet̾is ⁊ noui testam̃ti. ⁊ in linguis
omniũ gentiũ. Dicit enĩ beatus augꝰ
gentiũ & simplicib eẽt sufficiens. Uñ
& petrus in epła sua laudat illũ dicens.
Quod aũ dic̃ om̃ib qui st̃ int̾ uos. &¬
sĩplicit̾ pot̃ intelligi. ut dicatur oĩb
dico qͥ habitant inter uos: & altiori in¬
tellectu. ut illos alloquat᷑ qui ꝑfidẽ
do adherebant qui semꝑ ht̃ ẽẽ. Ds enĩ
solus ẽ. qr ipse substantialit̾ ht̃ ẽe̾: sic̾
ad moysen dicit. Ego sum qͥ sũ. Egosũ
ds̃ abrahã. & cet̾a. Quicũq gͦ illi ad¬
herent illi sunt : sicut & qui ñ adhe¬
rent ñ sunt. Ergo qui st̃ dic̃. id÷ qui
ꝑ fidẽ que ꝑdilectionẽ oꝑatur. deo
copulantur. Et quid dicoꝰ hoc utiq
dico & p̾̃cipio. ñ plus saꝑe qm oportet
bire. hoc dicit contra gentiles tum̃¬
tes : qui insultabant uideis tanqm
ramis fractis. Plus enĩ qmͣ oportet
sapit. qui ꝑꝑ alt̾ius miseriã se extol¬

Expanded text:
 data est sine suis meritis in scientia Veteris et Novi Testamenti, et in linguis omnium gentium. Dicit enim beatus Augusgentium et simplicibus esset sufficiens. Unde et Petrus in Epistola sua laudat illum, dicens: Quod autem dicit, omnibus qui sunt inter vos, simpliciter et potest intelligi, ut dicatur: Omnibus dico qui sunt inter vos, et altiori intellectu, ut illos alloquatur qui per fidem Deo adhaerebant qui semper habet esse, Deus enim solus est quia ipse substantialiter habet esse, sicut ad Moysen dicit : Ego sum qui sum, et Ego sum Deus Abraham, etc. Quicunque ergo illi adhaerent, illi sunt, sicut et qui non adhaerent, non sunt: ergo qui sunt dicit, id est qui per fidem quae per dilectionem operatur Deo copulantur. Et quid dico? Hoc utique dico et praecipio, non plus sapere quam oportet bire. Hoc dicit contra gentiles tumentes, qui insultabant Judaeis tanquam ramis fractis. Plus enim quam oportet sapit, qui propter alterius miseriam se extol
Abbreviated transcription (Latin):
illa sacrificia offerentib placabilis ñ
red debatur. ad eo ut pecc̃is eoꝵ indulge¬
ret. Cui respondendũ ẽ obduas p̃cipue
causas hoc adeo p̃ceptũ ẽẽ: uł quia ꝓ¬
ni erant animi iuideoꝵ ad idola colen¬
da. atq ideo tolerabilius erat deo a se
creata sibi offerri qmͣ demonib. ułq
uerũ sacrifitiũ futurũ erat in mundo.
dñs uidelicet iħs. xp̃s. qui sua ĩmola¬
tione abstulit pecc̃m mundi. qͦd om¬
nino dignũ erat ut haberet figura¬
tiua sacrificia longe anteqmͣ ueni¬
ret: ut ꝑ illa tipica facilius ꝑueniret᷑
ad istud uerũ. Siue etiã tercia causa
misterii fuit. ut illa offerrent᷑ sacri¬
ficia tĩpica: quatinꝰ illud sacrificiũ
p̾signarent. quod r otidie in ȩccła
ꝓ salute fideliũ offertur. Et nolite

Expanded text:
illa sacrificia offerentibus placabilis non reddebatur, adeo ut peccata eis indulgeret? Cui respondendum est, ob duas praecipue causas hoc a Deo praeceptum esse: vel quia proni erant animi Judaeorum ad idola colenda, atque ideo tolerabilius erat Deo a se creata sibi offerri quam daemonibus, vel quia verum sacrificium futurum erat in mundo, Dominus videlicet Jesus Christus, qui sua immolatione abstulit peccatum mundi, quod omnino dignum erat ut haberet figurativa sacrificia longe antequam veniret, ut per illa typica facilius perveniret ad istud verum. Sive etiam tertia causa mysterii fuit, ut illa offerrentur sacrificia typica, quatenus istud sacrificium praefiguraretur quod quotidie in Ecclesia pro salute fid
Abbreviated transcription (Latin):
S postqm ipse discessit ab eis: multi
illoꝵ seducti sunt auideis & pseudo¬
apłis. Quod audiens apłs scripsit eis
hanc epłam ab epheso: ⁊ misit ꝑcuo¬
theũ uolens eos ad fidem xp̃i reuocare.
qui ad tempus ab ea discesserant: & re¬
liquos confirmare.

Expanded text:
 postquam ipse discessit ab eis, multi illorum seducti sunt a Judaeis et pseudoapostolis. Quod audiens Apostolus, scripsit eis hanc Epistolam ab Epheso, et misit per Timotheum, volens eos ad fidem Christi revocare, quia ad tempus ab ea recesserant, et reliquos confirmare.
Abbreviated transcription (Latin):
tate uerboꝵ: unũ reculit ad ext̾iorẽ.
÷ maliuolentia: siue mala uoluntas.
Hic autẽ ꝓ mala oꝑatione ponitur.
Nequitia ÷ suꝑbia uł audatia ad ma¬
lũ: siue mala cogitatio. E ẽ sensus.
audatia m̃tis. ad malũ: sic̃ solent
amatores huiꝰ scłi agere. qͥ letant᷑
cũ male fecerint & exultant in rebꝰ
pessimis. S in arimis sinceritatis &

Expanded text:
te verborum, unum retulit ad exteriorem, est malevolentia sive mala voluntas. Hic autem pro mala operatione ponitur. Nequitia est superbia vel audacia ad malum, sive mala cogitatio, et est sensus: audacia mentis ad malum, sicut solent amatores hujus saeculi agere, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis. Sed in azymis sincerit
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet suã. E uos inflati estis. id ÷
in suꝑbiã eleuati suꝑbitis: & ñ magiᷤ
luctũ habiustis ꝓ hoc scelere. sicut
samuel lugebat᷑ suꝑ saul. Et ÷ sensꝰ.
Cũ debuissetis lugere peccatũ illius.
& a ur̃o consortio huiꝰmodi separare:
scelesti putatis uos magni meriti
ẽẽ. & sanctiores illiꝰ apparere. Capł¬
Go autẽ absens corpore. p̃sens .xxii.
uͦ spu subaudis scõ: qͥ replet omĩa.
Ut beatꝰ ambrosius dic̃. tanta erat
grã concessa paulo: ut ubicunq eẽt.
reretur abhis qͥbus eu̾głiz auerat.
Iam iudicaui eũ qui sic oꝑatus:
ut p̾̃sens: id ÷ illũ qui urorem patͥs
accepit. lam iudicaui qͣsi p̾̃sens sim
congregatis uob̾ & meo spũ. id est
id ÷ cũ sententia dnĩ nr̃i ihu .xͥ. que¬

Expanded text:
delicet suam. Et vos inflati estis, id est in superbiam elevati superbitis, et non magis luctum habuistis pro hoc scelere, sicut Samuel lugebat super Saul, et est sensus: Cum debuissetis lugere peccatum illius, et a vestro consortio hujusmodi separare, ntuitu illius scelesti, putatis vos magni meriti esse, et sanctiores illo apparere. Ego quidem absens corpore, praesens autem Spiritu, subaudis sancto, qui replet omnia, ut beatus Ambrosius dicit: Tanta gratia erat concessa Paulo, ut ubicunque essetreretur ab his quibus evangelizaverat. Jam judicavi eum qui sic operatus est, ut praesens, id est, illum qui uxorem patris accepit, jam judicavi quasi praesens sim congregatis vobis et meo Spiritu, id est id est cum sententia Domin
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ ꝓficientes. uł malũ ꝓ malo ñ
reddentes: siue offendicłm aliis pro
malo exemplo ñ generantes. Et nos
in azimis sinceritatis ⁊ ueritatis epu-¬
lam᷑. quando omĩa in integͥtate et
puritate m̃tis agimꝰ. ⁊ sine corrup¬
tione: ñ in duplicitate id ⁊ simulati

Expanded text:
in melius proficientes, vel malum pro malo non reddentes, sive aliis offendiculum per malum exemplum non generantes. Et nos in azymis sinceritatis et veritatis epulamur, quando omnia in integritate et puritate mentis agimus et sine corruptione, non duplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
nes cotidie ĩmolant᷑ in eccła: & come¬
dunt᷑ a fidelib. Illi qͥ comedert carnes
tipici agni. tͣnsitũ fecert̃ de egypto
in t̾ram repmissionis. & nos similit̾
tnsire debemꝰ de tenebris infidelitatiᷤᷤ
ad uircutes. & de seruitute diaboli
ad lib̾tatem xp̃i. et de morte aduitã.
Iui septẽ dieb celebrabant festiuitatẽ
paschalem: & nos tunc septẽ dieb
celebramꝰ pascha. si ꝑ om̃e tempꝰ uite

Expanded text:
nes quotidie immolantur in Ecclesia, et comenes quotidie immolantur in Ecclesia, et comeduntur a fidelibus. Illi qui comederunt carnes typim repromissionis, et nos similiter transire debemus de tenebris infidelitatis ad virtutes, et de servitute diaboli ad libertatem Christi, et de morte ad vitam. Illi septem diebus celebrabant festivitatem paschalem, et nos nunc septem diebus celebramus pascha, si per omne tempus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ & adulterio. Sic in hoc loco
ponit᷑ cũ additam̃to ꝓ conuer¬
satione ueteris hominis. & ꝓ ma¬
la doctͥna: quia erant apud cho¬
rintios pseudo apłi. qͥ prauã do¬
ctrinã seminabant inter illos
inquit p̃cipio expurgare uetus
maneatis. sicut estis azimi. id÷
baptismate: manentes sine zima.
id ÷ sine peccato. in quantũ hu¬
mana fragilitas. cũ di adiutorio
ualet. Et enĩ pascha nr̃m immo¬
latus est xp̃c. Pascha appellabat᷑
festiuitas. quã celebrabant iudi
ꝑ singłos annos. ob memoriam
egressionis sue de t̾ra egypti: et
agnus ĩmolabat᷑ in eadem festiui¬
tate. & appellabat᷑ pascha sicut
discipłoꝵ uerbis ostendit᷑ qui di¬
cunt dnõ. Ubi uis paremꝰ tͥ come¬
dere pascha: Id÷ agnũ. Scd̾m hunc
ceret. Uultis scire qͥd sit pascha: Ap̃c
immolatꝰ. Non ÷ nob̾ ĩmolatꝰ agnus
pecc̃a mundi. Id÷ ꝓnob̾ẽ ĩmolatꝰ in ara
crucis. de qͦ iohes ait. E oce agnꝰ dei. ecce
qͥ tollit peccata mundi. Istiꝰ agni car¬

Expanded text:
 adulterio illius. Sic in hoc loco ponitur cum additamento pro conservatione veteris hominis, et pro mala doctrina: quia erant apud Corinthios pseudoapostoli, qui pravam doctrinam seminabant inter illos, inquit, praecipio expurgare vetus e vitae permaneatis, sicut estis azymi. Id est, n baptismate, manentes sine zyma, id est sine peccato, in quantum humana fragilitas cum Dei adjutorio valet. Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Pascha appellatur festivitas, quam celebrabant Judaei per singulos annos ob memoriam egressionis suae de terra Aegypti, et agnus qui immolabatur in eadem festivitate appellabatur pascha, sicut discipulorum verbis ostenditur, qui dicunt Domino: Ubi vis paremus tibi comedere pascha ? id est agnum. Secundum hunc ceret: Vultis scire quid sit pascha? Christus immolatus. Non est nobis immolatus agnus peccata mundi, est pro nobis immolatus in ara crucis, de quo Joannes ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Istius agni car
Abbreviated transcription (Latin):
maᷤsã corrũpit: fermentũ hic duobꝰ
modis possumꝰ intelligere: pͣuam ui-¬
delicet doctͥnam. & peccatorẽ hoĩem.
Sicut modicũ ferm̃tũ totã massã
farine consꝑsam corrũpit. & ad suũ¬
odorẽ siue saporem trahit: ita mala
doctͥna. uł unꝰ homo peccator. totã
congregationẽ & eccłam. solet cor¬
rũꝑe suo malo exemplo. Et om̃s qͥ
possunt eũ corriꝑe & ñ corripiunt:
utiq similes ei efficiunt᷑ in pena.
Siue enĩ praua doctͥna seu malus
et indisciplinatꝰ peccator. qͥ ñ uult
se em̃dare: ab ȩccłia deb& expelli.
uetꝰ ferm̃tũ. Precepit egregiꝰ p̃di¬
cator chorintiis fornicatorẽ qͥ uxorẽ
patris acceꝑat. a suo conuentu ex-¬
pellere: quẽ ille iã traditũ habebat
diabolo ad purgandũ: quatinꝰ quo
suadente peccauit. eo uexante pur
reatu suo: metuens similit̾ eici in
futuro a societate sc̃oꝵ. Id̾o hoc iꝰsit

Expanded text:
rumpit? Fermentum hic duobus modis possumus intelligere: pravam videlicet doctrinam, et peccatorem hominem. Sicut modicum fermentum omnem massam farinae conspersam corrumpit, et ad suum acorem trahit, ita mala doctrina vel unus peccator homo totam congregationem Ecclesiae solet corrumpere suo malo exemplo. Et omnes qui possent eum corripere et non corripiunt, utique similes ei efficiuntur in poena. Sive prava doctrina seu malus et indisciplinans peccator qui non vult se emendare, ab Ecclesia debet expelli.  fermentum. Praecipit egregius praedicator Corinthiis fornicatorem, qui uxorem patris acceperat, a suo conventu expellere, quem ille jam traditum habebat diabolo ad purgandum, quatenus quo suadente peccavit, eo vexante purgreatu suo, metuens similiter ejici in futuro a societate sanctorum. Ideoque hoc jussit
Abbreviated transcription (Latin):
lebremus. & nos qͥbꝰ immolatꝰ ÷ agnus
uerus xp̃c. celebremꝰ festiuitatẽ. id ÷
gaudeamꝰ & exultemꝰ: & letem᷑ leticia
spiritali. Non inferm̃to ueteri subaud̃
epulem᷑ uł simꝰ. Legimꝰ in exodo qd
quando filii isrł egressi sunt de egẏp¬
to. ñ deculert̃ inde ferm̃tatã farinã.
s tantũmꝰ consꝑsam. Cogentib enim
egyptiis. ne morã facerent egͥdiendi:
reliquert̃ ibi ferm̃tũ. E gẏptus que
int̾p̃tat᷑ tenebre. significabat tene¬
bras infidelitatis. Ferm̃tũ significat¬

Expanded text:
 immolatus est agnus verus Christus, celebremus festivitatem, id est gaudeamus, et exsultemus, et laetemur laetitia spiritali. Non in fermento veteri, subaudis epulemur, vel simus. Legimus in Exodo, quod quando filii Israel egressi sunt de Aegypto, non detulerunt inde fermentatam farinam, sed tantummodo conspersam. Cogentibus enim Aegyptiis ne moram facerent egrediendi, reliquerunt ibi fermentum. Aegyptus quae interpretatur tenebrae, significat tenebras infidelitatis: fermentu