comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ioħes in apocalipsi di¬
cit. Bissinum enĩ iustifica¬
diones scõꝵ sunt. Et iob
dicit. Iusticia indutus sũ.
& indui me sicut ornam̃¬
do & diademate:. iudicio
meo. Ture autẽ diximꝰ¬
suꝑiꝰ sc̃arum orationum
mundiciã designari. ue¬
stim̃ta gͦ eccłe thuri com¬
parantur: quia oĩa oꝑa
eccłe quasi orationes st̃.
ri podest. nisi dota nr̃a ui¬
ta & conuersadio talis sit:
ut inconspecꝰtu dei oratio
depudetur. Tus arbor est
arabie: cortice & folio simi
amigdale emittens: qui
bis marmo colligit᷑. au
tumpno & uere: sed autũ¬
nali collec̾tione p̃parant᷑
arbores. incisis corticib fla¬
grantifsimo estatis feruo¬
re: ac sic ꝓsiliente spuma
pingui: que concreta den¬
satur.ubi sicut loci nadu¬
ra poscit. degete palmea ex¬
cipiente: q aod marbore
hesit. ferro depectitur.
purissimũ hoc & candidũ
b incisis rubrũ hoc exit.
nec cõparandum priori cre¬
ditur. & nouelle arboris
candidius esse sed ueteris
odoradiꝰ. quod ex eo rotun¬

Expanded text:
Apocalypsi dicit: Byssinum enim justificationes sanctorum sunt ; et in Job dicitur: Justitia indutus sum, et indui me sicut ornamento et diademate judicio meo . Thure autem diximus sanctarum orationum munditiam designari. Vestimenta ergo Ecclesiae thuri comparantur: quia omnia opera Ecclesiae quasi orationes sunt;ri potest, nisi tota nostra vita et conversatio talis sit, ut in conspectu Dei oratio deputetur. Thus arbor est Arabiae, cortice et folio lauro ae modo emittens, qui bis in anno colligitur, in autumno et vere. In autumnali collectione praeparantur arbores incisis corticibus flagrantissimo aestatis ardore, ac sic prosiliente spuma pingui quae concreta densatur, ubi natura loci poscat, tegete palmea excipiente. Quod in arbore haesit, ferro depectitur; purissimum, id est candidum corticibus, rubrum hoc exit, nec comparandum priori. Creditur et novellae arboris candidius esse, sed veteris odoratius. Quod ex eo rotun
Abbreviated transcription (Latin):
tur simplex docꝰtrina: qͣ
mitia credentiũ imbuun¬
tur. mel uero quod de ro¬
re celi confici credit᷑ cele¬
stem & spiritalem doctͥ.¬
nnam significat: que ꝑfe¬
ctis & instrucꝰtis conue¬
nĩc. Sub lingua gͦ eccłe

Expanded text:
tur simplex doctrina, qua initium credentium imbuitur. Mel vero, quod de rore coeli confici creditur, coelestem et spiritualem doctrinam significat, quae perfectis et instructis convenit. Sub lingua
Abbreviated transcription (Latin):
de me bonorũ ur̃oꝵ exem¬
plis: & qualit̾ in exordio
uirtutum. uel inꝑfectu
uł in ꝑfec̾tione bonorum
oꝑum ixeritis ostendite.
quia amore langueo.
Tunc anima amore di lan¬
q eam delectat: nisi me¬
ditatio celestiũ. & condem¬
pladio conditoris sui. Leua
eiꝰ sub capite meo: & dexdera

Expanded text:
bonorum operum exemplis, et qualiter in exordio virtutum vel in profectu, vel in perfectione bonorum operum vixeritis ostendite, quia amore langueo. Tunc enim anima amore Dei lanque eam delectat nisi meditatio coelestium et contemplatio Conditoris sui. « Laeva ejus sub capite meo, et dextera
Abbreviated transcription (Latin):
quidem siquidem scłi. cũ
plebs iudaiea ad p̃dicationẽ
helie & enoch conuersa fue¬
rit ad xp̃ra ipsam quoq ec¬
clesiam admirabitur diceis.
Que. ẽ. ista idest qͣnta & qͣlis
est eccłia que ꝓgreditur: hoc
ẽ ꝓficit de uirdute inuir¬
tudem. Non enim stare sẽd
ꝓgredi dicit᷑ ecch̃a quia non
uno loco contenta sẽd totũ
mundũ celesti p̃dicatione
occupaint. Que quasi auro¬
transactis tenebris infide¬
litatis. lumen se ueritatis

Expanded text:
dem saeculi cum plebs Judaica ad praedicationem Eliae et Enoch conversa fuerit ad Christum, ipsa quoque Ecclesiam admirabitur, dicens: Quae est ista? id est, quanta et qualis est Ecclesia, quae progreditur? hoc est, proficit de virtute in virtutem. Non enim stare, sed progredi dicitur Ecclesia: quia non in uno loco contenta, sed totum mundum coelesti praedicatione occupavit. Quasi aurotransactis tenebris infidelitatis, lumen veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
colles indelligundur ꝑfe¬
c̃ti quiq: sc̃e conuersadio¬
nis sullimitate a derrenis
sullsuati: & qͣsi campors
planitiem melioris uite
meritis excedendes. De his
montib ysaias. Erit mõᷤ
domus dm̃i p̃paratus in
uertice montium: & ele¬
uabit᷑ suꝑ colles. Loqͥt᷑
ergo sponsa de dilecto suo.
Ecce iste uenit saliens in
mondib tͣnsiliens colles:
hoc est etiã scdm huma¬
nitadem omnẽ sc̃oꝵs excel¬
lentiam: omnẽ contẽpla¬
dionis diume puritatẽ
excedens.Nec stare ĩ mon¬
tib sed transilire dicitur.
quia & si adhorã ꝑ int̾nã
inspirationẽ cor scõꝵ uisi¬
tat: subito tamen recedit.
c̃tionẽ accendat. Podest e¬
diam hoc ad incarnationẽ
xp̃i referri: qui ueniens
quosdã saltus dedit: quia
de celo uenit iuterũ iuir¬
gims. de utero uirginis ĩ
presepe: de p̃sepi ad bap¬
tismũ. de baptismo ad
crucem. de cruce ad sepul¬
chrũ. de sepulchro ad ce¬
lum. Hinc & pslmista ait.
Exultaunit ut gigas ad

Expanded text:
intelliguntur perfecti quique sancti, conversationis sublimitate a terrenis sublevati, et quasi camporum planitiem melioris vitae meritis excedentes. De his montibus Isaias dicit: Erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium, et elevabitur super colles . Loquitur ergo sponsa de dilecto suo: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles, hoc est, etiam secundum humanitatem omnem sanctorum excellentiam, omnem contemplationis divinae puritatem excedens, nec stare in montibus, sed transilire dicitur: quia etsi ad horam per internam inspirationem cor sanctorum visitat, subito tamen recedit, ctionem accendat. Potest etiam hoc ad incarnationem Christi referri, qui veniens quosdam saltus dedit: quia de coelo venit in uterum Virginis, de utero Virginis in praesepe, de praesepi in baptismum, de baptismo in crucem, de cruce ad sepulcrum, de sepulcro ad coelum; hinc Psalmista: Exsultavit ut gigas ad
Abbreviated transcription (Latin):
du pulchra. Bis eam re¬
petit. ẽẽ. pulchrã ꝓpt̾ ꝑfe¬
c̃tionẽ oꝑis. & mundiciã
cogitationis. Ecce tu pul¬
chra es: hoc est mbonis
& pie uiuendo scdm apo¬
stolum. Ecce du pulchra
es: mundã & simplicem
nẽ. quia non ꝓpt̾ t̾rena
cõmoda uel mundi głã.
sed ut solis oculis dei pla¬
ceas: bona oꝑaris. Oculi
tui colũbarũ. Colũba
simplicissima auis ẽ & ꝑ
hoc simplicitas atq inno¬
centia eccłe figuratur. Q¬
si enĩ oculos colũbarũ
habet: quia ab omni fi
c̃tione & simulatione se
inuicem custodit. Uel eti¬
am oculos hab& colũba
rũ quia sciendiã diuina¬
rum scripturarũ costo &
simplici induitu indelli¬
git. spiritales & diuindᷤ
fensus in ea requirenz.
te docꝰtrina celestiᷤ ĩ ocłis co¬
lũbe intelligit᷑
Ecce tu pul.

Expanded text:
lesiam. Bis eam repetit esse pulchram, propter perfectionem operis et munditiam cogitationis. Ecce tu pulchra es, id est in bonis juste vivendo secundum Apostolum . Ecce tu pulchra es, mundam et simplicem nem: quia non propter terrena commoda, vel mundi gloriam, sed ut solis oculis Dei placeas, bona operaris. Oculi tui columbarum. Columba simplicissima avis est, et per hanc simplicitas atque innocentia Ecclesiae figuratur. Quasi enim oculos columbarum hctione et simulatione se immunem custodit. Vel etiam oculos columbarum habet, quia scientiam divinarum Scripturarum casto et simplici intuitu intelligit, spirituales et divinos sensus in ea requirens; te doctrina coelestis in oculis columbae intelligitur. « Ecce tu pul
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ. hic est ꝑmutadio
ꝑsone. Nam hactenus lo¬
cuta est synagoga: hic inci¬
pit logiu eccła de gentibꝰ.
Trahe me post de: & cet̾a.
Quia inquit meã infir¬
mitatem cognosco: & ui¬
deo nichil me meis uiribꝰ
boni posse agere. tua gr̃a
trahe me ad tui imitati¬
onẽ: uel etiam cũ celũ
ascenderis. trahe me post
de: ut te sequi merear.
Introduxit me rex incella¬
ria sua. He loquidur

Expanded text:
. Hic est permutatio personae; nam hactenus locuta est Synagoga, hic incipit loqui Ecclesia de gentibus: Trahe me post te, curremus. Quia inquit meam infirmitatem cognosco, et video me nihil meis viribus boni posse agere, tua gratia trahe me ad tui imitationem; vel etiam cum 506 coelum ascenderis, Trahe me post te, ut te sequi merear. Introduxit me Rex in cellaria sua. Hic loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
neis engadi. Gyprus est¬
insula:ubiuites nobiles
esse ferunt᷑: maximosbo¬
tros ꝓcreandes. Engaddi
similider locus ẽe fertur:
habens arbuscula: liquo¬
rembalsami desudandes.
Loquit᷑ ergo sponsa de re¬
surrec̾tione sponsi sui. Bo
trus ꝙ̇pri. dilecꝰtus m̃smͥ.
Ac si dicat. Spondꝰ m̃s xp̃c
qui mortis amaritudinẽ ꝓ
culus myrre mͥ fuit. in re¬
surrectione sua factus est
mͥbotrus cypri:quando
me gaudio sue resurrec̾tio¬
nis lecificauit. Uinũ enĩ le¬
tificat cor hominis: & hoc
muineis engaddi. quia¬
ex sua resurrectione quasi
suauissimo balsam odore
ꝑuniu̾sum mundũ redo¬
luit & fragrantiã sue fidei¬
longe lateq dispsit. Engad¬
ch autẽ: fons hedi int̾pre

Expanded text:
neis Engaddi. Cyprus insula est ubi vites nobiles esse feruntur, maximos botros procreantes. Engaddi similiter locus esse fertur habens arbusculas liquorem balsami desudantes. Loquitur ergo sponsa de resurrectione trus Cypri dilectus meus mihi; ac si diceret: Sponsus meus, qui mortis amaritudinem prculus myrrhae mihi fuit, in resurrectione sua factus est mihi botrus Cypri, quando me gaudio resurrectionis suae laetificavit. Vinum enim laetificat cor hominis ; et hoc in vineis Engaddi: quia sua resurrectione, quasi suavissimo balsami odore per universum mundum redolevit, et fragrantiam suae fidei late dispersit. Engaddi autem fon
Abbreviated transcription (Latin):
in cõp̃hensibilis uoluit cõ¬
p̃hendi. Et deosculer de in
nunc dantum infide teneo.¬
tio huiꝰ carminis optabat
dicens. osculet᷑ me osculo
oris sui: idest ꝑsemet ipsũ
iam ueniat & mͥ appareat.
Quasi enĩ ꝑ ꝓpħas oscula¬
batur eccłiam dilec̾tus. cũ¬
mitt̾et. Optat gͦ ut ꝑsem&̃¬
ipsum ueniens illam oscu
dedita sub typo & fig̃a
& non inueritate aduen¬
At postqͣm xp̃s apparuit
& aduentꝰ sui gr̃a mundũ
illustrauit. iam nemo des¬
pexit eccł̃iam: quinimmo
derribilis ut castroꝵ acies
& mundanum imꝑium
sibi subdidit. Nec mirum
uideri debet. si nunc eccłã
synagogã dicimꝰ. Una est
enĩ eccłia in p̃cedentib. &
insequentib padrib.¬

Expanded text:
et incomprehensibilis voluit comet incomprehensibilis voluit comprehendi. Et deosculer te. Etnunc tantum in fidei tenetio hujus carminis optavit, dicens: Osculetur me osculo oris sui , id est per semetipsum jam veniat, ut mihi appareat. Quasi enim per prophetas osculabatur Ecclesiam dilectus, cumitteret. Optat ergo ut per seipsum veniens illam osculbus dedita, sub typo et figura, et non in veritate advenAt postquam Jesus apparuit, et adventus sui gratia mundum illustravit, Jam nemo despexit eam; quinimo terribilis ut castrorum acies  mundanum imperium sibi subdidit. Nec mirum videri debet, si nunc Ecclesiam Synagogam dicimus; una est enim Ecclesia in praecedentibus et in sequentibus partib
Abbreviated transcription (Latin):
x his uerbis intelligidur
dodum hoc carmenspirita
amadrix hoc optauit ut is
quẽ diligit paruulus effici¬
atur: & eius frat̾ in infantẽ
uersus sugat ubera matris:
det ut homo efficiaris & par¬
ticeps ac consors nature mee
existens fr̃ in meus appelle¬
ris. Nam ipse se fr̃em apłors
uocare dignatꝰ est dicens ꝑ
psalmistam. Narrabo nom̃
tuũ frĩbꝰ meis. Et post resur¬
rec̾tionẽ mulierib. ite inqͥt
nunciate fr̃ib meis. Suggen¬
dem inquit ubera matͥs mee¬
hoc est implentem omnia
que nature humane conue¬
miunt excepto peccato. Nam
mat̾ synagoge hoc inloco
ligit᷑: de qua ipsa quoq sy¬
nagoga exorta est. Suggen¬
tem inquit ubera matri
mee idest sustinentesn oĩa
que humane fragilitati cõ¬
petunt. ut inueniã te foriᷤ
hoc est ut hominẽ factum
in aꝑto uideam. Quasi enĩ
intus erat ds. cũ iam in si¬
nu maiestatis pat̾ne late¬
ret: sedforis inuentus est.
qͣndo homo factus uisibi¬
lem se hominib prebuit.

Expanded text:
x his verbis intelligitur totum hoc carmen divinumamatrix hoc optavit, ut is quem diligit parvulus efficiatur, et ejus frater; et in infantem versus, sugat ubera matris sdet ut homo efficiaris, et particeps ac consors meae naturae existens, frater meus appelleris? Nam ipse se fratrem apostolorum vocare dignatus est, dicens per Psalmistam: Narrabo nomen tuum fratribus meis ; et post resurrectionem mulieribus: Ite inquit nuntiate fratribus meis . Sugentem ubera matris mehoc est implentem omnia quae naturae humanae conveniunt, excepto peccato. Nam mater Synagogae in hoc loco ligitur, de qua ipsa Synagoga exorta est. Sugentem inquit ubera matris meae, id est sustinentem omnia quae humanae fragilitati competunt. Ut inveniam te foris, hoc est ut hominem factum in aperto videam. Quasi enim intus erat Deus, cum jam in sinu majestatis paternae lateret; sed foris inventus est, quando homo factus visibilem se hominibus praebuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nomine appellari: iux¬
ta qđ psalmista ait. Unc¬
xit te ds d̾s tuus oleo le
ticie idest sp̃u sc̃o. Hoc ole¬
um effusum est:quando
rider habuit. data est om¬
nib electis. Unde & a xp̃o
nominiis xp̃i. Et bene non
stillatum: sed effusũ oleũ
dicitur. quia habundant̾
hec gr̃a oĩb data est ĩ xp̃m

Expanded text:
nomine appellari, juxta quod Psalmista ait: Unxit te Deus Deus tuus oleo , id est Spiritu sancto. Hoc oleum effusum est, quando riter habuit, data est omnibus electis. Unde et a Chrinominis Christi. Et bene non stillatum, sed effusum oleum dicitur, quia abundanter haec gratia omnibus data est fidem
Abbreviated transcription (Latin):
u inquit dilecta mea:
que in lecdo contẽpladio¬
nis dulcissime quiescis:
ueni & ostende mͥ faciẽ tuã
id est a secreto quietis egre¬
dere ad publicã ac̾tionem.
& pulcritudinẽ bonorũ
opum duoꝵ aliis ad exẽply
demonstra. Ostende michi
dicit. Quasi enĩ deo suã¬
faciem ostendit eccła: cũ
ꝓrimis ad utilitatẽ & ꝓfe¬
ctum ꝑ uirtutũ oꝑa qͤntã
intrinsecus habeat pulcri¬
dudinẽ demonstrat. Hoc ẽ

Expanded text:
u inquit dilecta mea, quae in lecto contemplationis dulcissime quiescis, veni et ostende mihi faciem tuam; id est a secreto quietis egredere ad publicam actionem, et pulchritudinem bonorum operum tuorum aliis ad exemplum demonstra. « Ostende mihi, » dicit: quasi enim Deo faciem suam ostendit Ecclesia, cum proximis ad utilitatem et pctum per virtutum opera, quantam intrinsecus habeat pulchritudinem, demonstrat. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
um sñ fine manet. Que
uẽtre bõ gaudia matris ha¬
bens cũ uirginitatis hono¬
re: nec primã similẽ uisa
est. nec habere sequentem.
At ille clixit. Quinimmo
bĩ qͥ audiunt u̾bum dei.
⁊ custodiunt illud. Pulcre
saluator attestationi mu-¬
lieris annuit. ñ eam tan¬
tũmodo que u̾bum dei cor¬
poralit̾ generare meruerat.

Expanded text:
um sine fine manet; quae ventre beato Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo, quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat
Abbreviated transcription (Latin):
merito doctrine & conuer¬
sationẽ inter reliqͣ mea m̃
bra p̃cellunt. Hoc autẽ nõ
meis meritis. neq libertate
arbitrii mei habeo.sed do.¬
no & gr̃a sponsi mer: & hoc¬
corã eo qͣsi pacem repperienꝰ.
uit inimicicias que erant
int̾ dm̃ & hominẽ: michi¬
q celestia pacificauit. Ex qͦ
murꝰ esse & habere ubera
uice turriũ merui. Uinea¬

Expanded text:
merito doctrinae et convermerito doctrinae et conversationis inter reliquos membra mea praecellunt. Hoc autem non meis meritis, neque libertate mei arbitrii habeo, sed dono et gratia sponsi mei. coram eo quasi pacem reperiens. vit inimicitias quae erant inter Deum et hominem, mihique coelestia pacificavit. Ex quo murus esse et ubera habere vice turrium merui. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ patrum. qui ue¬
luti cedri inputrabilia
uidelicet ligna in marces¬
cibilia oꝑa habent: & uelu¬
ti tabule scientie & carita¬
tis latitudine diffusi sunt.
Latitudo enim tabularũ.
latitudinẽ cordis & scientie¬
significat: dicente psalmi¬
sta iuam mandatorũ tuoꝵ
cucͣri cũ dilatasti cor meũ.
His gͦ cedrinis tabulis id
compingamꝰ illud ostiũ.
ut uidelicet illoꝵ imiten¬
do exemplis. aliis eccłiam
introeundi ueluti ostiũ
ianuam pandant. Ego mu¬
rus: & uberamea sic̃ turris.
ox eccłe: que cũ audisset
ꝓsua salute consulendem
dilectum suũ: ipsa leta re¬
ubera mea sicut durris.
Ego inquit murus: quia¬
ego super firmam petram¬
glutino duine caritatis so¬
lidata. Siue murussum:
quia de uiuis & elec̃tis lapi¬
sum edificata. Et ubera m̃a
sicut turris:quia tales in¬
tra me contineo doctores qͥ
uice uberũ alios nutrire
possunt. alios defendere &
munire: quiq sicut turreᷤ
in muro eminent.sic ipsi

Expanded text:
dentum Patrum, qui vedentum Patrum, qui veluti cedri, imputribilia videlicet ligna, id est immarcescibilia opera habent, et veluti tabulae scientiae et charitatis latitudine diffusi sunt. Latitudo enim tabularum latitudinem cordis insignificat, dicente Psalmista: « Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatares cor meum. » His ergo cedrinis tabulis, idcompingamus illud ostium, ut videlicet illorum imitanda exempla aliis Ecclesiam introeundi veluti ostium januam aperiant. « Ego murus, et ubera mea sicut turris. » Vox Ecclesiae. Quae cum audisset pro sua salute consulentem dilectum suum, ipsa laeta reubera mea sicut turris. » Ego inquit murus, ego supra firmam petraglutine divinae charitatis solidata. Sive murus sum, quia de vivis et electis lapis aedificata sum; « et ubera mea sicut turris, » quia tales intra me contineo, qui vice uberum alios nutrire possumunire; quique, sicut turres in muro eminenti, sic ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
imquit soror nr̃a est
murus: edificemꝰ suꝑ eũ
ꝓpugnacula argendea.
Ac si dicat. Cum ceꝑint
apłi mei p̃dicare eccłe de
gentib congregate: si taleᷤᷤ
fuerint auditores qͥ meri¬
do ꝑfectionis murus ap¬
pellari possint. dum tde¬
licet uel naturali ingenio
p̃dita. uł philosophica
eruditione p̾standes: qͣsi¬
i.alios defendẽ & munire
possint uice muri. ecdifice¬
ꝓpugnacula argentea. id
addamꝰ illis eloquia diui¬
narũ script᷑arum. Nã ut
psalmista dicit eloquia
dm̃i eloqͥa casta: argentũ
igne examinatũ. Si uero
tales fuerint auditores.
qͥ nequaquã hostib re¬
sistere nonpossint. nec
tela contra uenenantia
repellere.sed fuerint ue¬
lut hostiũ: ut simplicia
annuntiandes possint
aliquos in eccł̃iam & ad
fidem adolucere. quales
sunt sacerdodes minoriᷤ
gradus.quibaptizando
in eccħ̃a & diuinis miste¬
riis initiando homines
mn eccłiam introducunt.
compingamꝰ illud hosti¬
um tabulis cedrinis. id:
ꝓponamꝰ eis exempla p̃ce¬

Expanded text:
inquit soror nostra est murus, aedificemus super eum propugnacula argentea. Ac si dicat: Cum coeperint apostoli mei praedicare Ecclesiae de gentibus congregatae, si tales fuerint auditores, qui merito perfectionis murus appellari possint, dum videlicet vel naturali ingenio praediti, vel philosophica eruditione praestantes, quasi alios defendere et munire possint vice muri, aedificepropugnacula argentea, id est, addamus illis eloquia divinarum Scripturarum. Nam, ut Psalmista dicit: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Si vero tales fuerint auditores qui nequaquam hostibus resistere possint, nec tela contra venientia repellere, sed fuerint velut ostium, ut simplicia annuntiantes, possint aliquos in Ecclesiam et ad fidem adducere, quales sunt sacerdotes minoris gradus, qui baptizando in Ecclesia, et divinis mysteriis initiando homines in Ecclesiam introducunt, compingamus illud ostium tabulis cedrinis, id est, proponamus eis exempla praece
Abbreviated transcription (Latin):
dicando luerent᷑ ammo¬
net. Est & tercia pulsa¬
de qua pulsatione. in e¬
uangelio dicit᷑. ut cum
uenerit & pͥulsauerit:
consestim ⁊ꝑiant ei Sed
hoc loco pulsare dicit᷑
hoc est ecclam ad opus
p̃dicationis instigare¬
Aꝑimͥ soror mea: amica

Expanded text:
dicando lucrentur admodicando lucrentur admonet. Est et tertia pulsaDe qua pulsatione in Evangelio dicitur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Sed hoc loco pulsare dicitur hoc est, Ecclesiam ad opus praedicationis instigareihi, soror mea, amica
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerba uide que audi¬
uad. internis sensibus re¬
condunt. & oꝑe adimple¬
re satagunt: de quib
psalmista dicit. Edent
pauꝑes & saturabunt᷑.
Si uero ut suꝑiꝰ dictũ ẽ.
de morte scorum hoc ac
gratulari elecꝰtis suis: cũ
ab hac uita ad eterne be¬
atitudinis reqͥem tͣnsfe-¬
runtur.iuxta qđ meuan¬
gelii parabo legit᷑. Cong̃¬
tulamini mͥ:quia inueni
ouem meã que ꝑierat.
dormio: quia aliquantu¬
la pace largiende cũ spon¬
so meo requiesco: nec taleᷤᷤ
padior pressuras. quales
Et ideo cormeũ uigilat.
quia securiꝰ concessa mͥ
pace: amori sponsi mei
inhereo. & ad illũ oculis
cordis indendo. Sed quia
hoc dempus non est reqͥci
sed potius laboris & cer-¬
caminis: rursus sponsꝰ
eccł̃iam suã ad labores
excitat. & ad p̃dicationis
certamen hortatur. un
Uox diletti¬
mei pulsantis. Pulsat
dilectus: cũ xp̃s fideles
suos ad ꝓfec̾tum uirtu¬
tum hortadur. Siue pul¬
sat: cũ eosut ꝓximos pre¬

Expanded text:
qui verba vitae quae audiqui verba vitae quae audiunt, in internis sensibus recondunt, et opere implere satagunt; de quibus Psalmista dicit: « Edent pauperes et saturabuntur. » Si vero ut superius dictum est de morte sanctorum hoc acc congratulari electis suis, cum ab hac vita ad aeternae beatitudinis requiem transferuntur, juxta quod in evangelica parabola legitur: « Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat. dormio, » quia aliquantula pace largiente sponso meo requiesco, nec tales patior pressuras, quales et ideo cor meum vigilat, quia securius concessa mihi pace amori sponsi mei inhaereo, et ad illum oculos cordis mei intendo. Sed quia hoc tempus non est requiei, sed potius laboris et certaminis, rursus sponsus Ecclesiam ad labores excitat, et ad praedicationis certamen hortatur. « Vox dilectimei pulsantis. » Pulsat dilectus, cum Christus fideles suos ad profectum virtutum hortatur: sive pulsat, cum eos ut proximos prae
Abbreviated transcription (Latin):
in fauo uero:eosqui iã cor¬
pore & amma in illa be¬
atidudine gaudent. qua.
uerum etiã noi hortatur
ut illorũ uirtutib gau¬
deamꝰ: & illos imidemur.
comedide inquiens amici
hoc est fideles mei: qͥa amn¬
ci mei estis: faciendo que
iubeo. Carissimi mei qͦq¬
estis: ꝑfecta me caritate
diligendo. Comedite gͦ in¬
quit & bibite: idest scorũ
bonis actib congaudede.
& illos uobis adimitandũ
ꝓponite. Notandum uero
quod dicit: bibide & me¬
briamini.Ebrietas aliqͣn
scripturis. sicut de fratri¬
b ioseph dictum est bibe¬
runt & inebriati st̃ corã
eo. Et psalmista. uisitasti
terram: & mebriasti eam.
idest saciasti & replesti.
Hortatur gͦ nos ut non
solũ comedamꝰ & biba¬
mus: uerum etiã sature¬
mur. quia sunt quidã
qui comedunt & bibunt¬
& non saturantur. quia
uidelicet delec̾tabiliter p̃¬
dicationẽ diuinã audiuĩ.
sed negligender obliuiscun¬
tur. nec ad effectũ bom oꝑi̾
qd auherunt ꝑducunt. Co¬
medunt autẽ & satiant᷑

Expanded text:
in favo vero eos qui jam corpore et anima in illa beatitudine gaudent, qualeverum etiam nos hortatur ut illorum virtutibus gaudeamus et illos imitemur: « Comedite inquiens, amici, » hoc est, fideles mei, qui amici mei estis faciendo quae jubeo, charissimi mei estis, perfecta me animi charitate diligendo. Comedite ergo, inquit, et bibite, id est sanctorum bonis actibus congaudete, et illos vobis ad imitandum proponite. Notandum vero quod dicit, « Bibite et inebriamini; » Ebrietas aliquanitur, sicut de fratribus Joseph dictum est: « Biberunt et inebriati sunt coram eo, » et Psalmista: « Visitasti terram, et inebriasti eam, » id est, satiasti et replesti. Hortatur ergo nos ut non solum comedamus et bibamus, verum etiam saturemur, quia sunt quidam qui comedunt et non saturantur, quia videlicet delectabiliter praedicationem divinam audiunt, sed negligenter obliviscuntur, nec ad effectum boni operis quod audierint perducunt. Comedunt autem et saturantur
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ meũ cũ lacꝰte meo.
er fauum & uinũ sc̃i p̃¬
dicatores figurantur: ꝑ
mel uero & lac bom au¬
ditores. Fauus enim st̃¬
sẽi predicatores: qui ar¬
chana & intima scriptu¬
rarum mysteria quasi
mella de fauis ꝓducunł.
nifestant. Mel uero st̃¬
bom auditores. qui dul¬
cedinem uerbi dei inten¬
de ꝑciꝑe. eaq delecꝰtabi¬
liter pasci student. Uinũ
sunt ipsi predicatores: qͥ
& fauus qui fortia queq¬
sacramenta scripturarũ
annuntiant. lac uerost̃
infirmi quiq auditores.
quib aꝑta mysteria qͣsi
Slac conueniunt. Cumer¬
go horum omniũ uita
bona intentione redẽp
pascit᷑ & delectat᷑ & sic
quasi fauũ cum melle
cõmedit̃. & uinũ cũ lacte
bibit. Possumꝰ hoc etiam
societati elecꝰtorũ m illa
iam celesti felicitate letan¬
dum conungit. Quod si

Expanded text:
inum cum lacte meo. Per favum et vinum sancti praedicatores figurantur: per mel vero et lac boni auditores. Favus enim sunt praedicatores, qui arcana et intima Scripturarum mysteria quasi mella de favis producuntnifestant. Mel vero boni auditores sunt: quia dulcidinem verbi Dei attente suscipere, eaque delectabiliter pasci student. Vinum sunt ipsi praedicatores, qui et favus: quia fortia sacramenta Scripturarum annuntiant. Lac vero sunt infirmi quique auditores, quibus aperta mysteria quasi lac conveniunt. Cum ergo horum omnium vita bona intentione Redemptor pascitur et delectatur; et sic quasi favum cum melle comedit, et vinum cum lacte bibit. Possumus hoc etiam societati electorum in illa jam coelesti felicitate laetantium conjungit. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia sua & dant pauꝑb:
& nudi atq expediti sequ
baptismo. uoluntaria pa¬
uꝑtade & rerũ amissione
gaudentes. Sequit᷑ om̃s
gemellis fetib & sterilis
non est meis. qͥa gemina
caritate. hoc est dilectio¬
ne dei & ꝓximi p̃mineil.

Expanded text:
omnia sua, et dant pauperibus, omnia sua, et dant pauperibus, et nudi atque expediti sequubaptismo, voluntaria paupertate et rerum sponsione gaudentes. Sequitur: « Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. » Quia gemina charitate et dilectione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bene dentib conforman¬
tur. quia spiritales ciboᷤ.
quos simplices capere ne¬
queunt: ipsi quodãmͦ ex¬
ponendo cõminuunt.
Dens eccłe p̃cipuus erat
petrus. cui dicꝰtum est in
uisione: surge occide &
manduca. Ac si diceret.
fos quos ad fidem conuer¬
des inant ẽẽ peccatores. &
manduca. hoc est tnsfer
in corpus eccłe. Bene autẽ
hi dentes ouib donsis. &
lauacro lodis cõparant᷑:
solent enim oues post ton¬
sionem currenti aqua ab¬
lui: ne illodus sudor cor¬
pori adherescat: & scabi.¬
em generet. Tonse gͦ oueᷤ
sunt scĩ doctores. & ma¬
gistri eccłe: qui & laua¬
crobaptismi abluti sc̃:
& uellera ĩ dest facultateᷤᷤ
& substantias suas. ꝓxp̃o
amiserunt. Oiñib qͥdem
fidelib conuenit: qđ dicit
que ascenderunt de laua¬
cro. nullus enĩ sine laua¬
cro bapdismi. fidelis e̾eᷤᷤ podest:
non audẽ donsio conuenit:
quia non om̃sita sunt ꝑ¬
amitc̾e: sed illis specialit̃
hoc congruit: qui scdm
uerbum dñi. uendunt

Expanded text:
bene dentibus conformantur: quia spirituales cibos, quos simplices capere nequeunt, ipsi quodammodo exponendo comminuunt. Dens Ecclesiae praecipuus erat Petrus, cui dictum est in visione: Surge, occide, et manduca ; ac si diceretur, eos quos ad fidem converdesinant esse peccatores; et manduca, hoc est transferin corpus Ecclesiae. Bene autem hi dentes ovibus tonsis et lavacro lotis comparantur. Solent enim oves post tonsionem currenti aqua ablui, ne illotus sudor corpori adhaerescat, et scabiem generet. Tonsi enim sunt sancti doctores et magistri Ecclesiae, qui et lavacro baptismi abluti sunt; et vellera, id est facultates et substantias suas pro Christo amiserunt. Omnibus quidem fidelibus convenit quod dicit: « Quae ascenderunt de lavacro, » nullus enim sine lavacro baptismi fidelis esse potest. Non autem omnibus tonsio convenit, quia non omnes ita sunt pamittere, sed illis specialiter hoc congruit qui secundum verbum Domini vendunt
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a redẽptione sangui¬
nẽ suũ fudit. Siue. ideo¬
uitte coccinee assimilant᷑.
quia p̃dicant & ardent di
quentes & ardentes fecit
ne: & ardentes dilectione.
dicitur. uitta enĩ capilloᷤ
ligat & constringit: & sc̃i
doctores sua p̃dicadione
adunitatẽ fidei & dilecti¬
onis muldidudinẽ fideli¬
um meccła necꝰtunt: &
munũ decorẽ redigunt.
Possunt etiam ꝑ capillos'
subtiles cogidadiones men¬
dis accipi.Ui̾ta enĩ coccinea
crines ligamꝰ qͣndo cogita¬
tiones nr̃as disciplina dimo¬
ris d̃i constringimꝰ & co¬
hercemꝰ& eloquiũ tuũ dul¬
ce. Dulce est eloquiũ eccłe

Expanded text:
ra redemptione sanguinem suum fudit. Sive vittae coccineae assimilantur, quia praedicatores ardent dilquentes et ardentes fecit : ardentes dilectione, dicitur; vitta enim capillos ligat et constringit, et sancti doctores sua praedicatione ad unitatem fidei et dilectionis multitudinem fidelium in Ecclesia nectunt, et in unum decorem redigunt. Possunt etiam per capillos, subtiles cogitationes mentis accipi. Vitta ergo coccinea crines ligamus, quando cogitationes nostras disciplina timoris Dei constringimus et coercemus. Et eloquium tuum dulce
Abbreviated transcription (Latin):
non est meis:nullus ui¬
delicet eorũ alienus ẽ abo¬
nis oꝑib. Sicut uitta coc¬
cinea labia tua: & eloqͥu̾
daũ dulce. Per labia eccł̃ie:¬
iidem sc̃i p̃dicatores accipi¬
unt᷑. qui & ꝑ dendes figu¬
rantur. Coccus audẽ: san¬
guinis uel ignis hab& spe¬
ciem. Labia ergo eccłe: id sc̃ĩ¬

Expanded text:
nullus videlicet alienus bonis operibus. « Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce. » Per labia Ecclesiae sancti praedicatores accipiuntur qui et per dentes figurantur. Coccus autem sanguinis vel ignis habet speciem. Labia ergo Ecclesiae i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gene tue sicut tui tu¬
tis Gurduris natura ẽ:
ut si casu conugem ꝑdi¬
dsrit: alium ultra non
requirat. Turturi ergo
tenacissime ꝑseuerat nec
recipit ullũ aduldermũ
aniatorẽ: quia contẽpnit
mundũ & concupiscenti¬
as eius. & soliꝰ sponsi sui
pulchritudinẽ mende con¬
tẽplatur. Gems audẽ tur¬
turis genas eccłe cõparat
quia ingenis maxim ue¬
recundia apparet. & ꝑ hoc
pudor & uerecundia ec¬
lesie ostendit᷑ quo erubeᷤ¬
sponso suo displiceai ꝑ
li timere ne euageris per
greges sodalium: quia tan¬
o de amoris meipudore
& tanta uerecundia dona
ui.:ut certus sim non te
me posse deserere. uel ad¬
alienos deflectere. Collũ
uum sicut monilia. Per

Expanded text:
sunt genae tuae sicut turtusunt genae tuae sicut turturis. Turturis natura est, ut si casu conjugem perdiderit, alium ultra non requirat. Turturi ergo tenacissime perseverat; nec recipit ullum adulterinum amatorem: quia contemnit mundum et omnes concupiscentias ejus, et solius sponsi sui pulchritudinem mente contemplatur. Genis autem turturis genas Ecclesiae comparat: quia in genis maxime verecundia apparet, et per hoc pudor et verecundia Ecclesiae ostenditur: quia erubessponso suo displiceat, pli timere ne vageris per greges sodalium tuorum, quia tanto te amoris mei pudore, et tanta verecundia donavi et munivi, ut certus sim te me non posse deserere et adalienos deflectere. Collum tuum sicut monilia. Per
Abbreviated transcription (Latin):
stor xp̃s. qui unũ habet
gregem:idest unitadem
catholice eccłe. pastores uͦ
multi st̃ heretici: qui gre¬
gem deceptorũ hominũ
sibi aggregant. quos dia¬
bolo pascunt: de quibus
& psalmista ait: sicut oueᷤ
in hoc loco mali: ꝓpt̾ hebi
resistere male docꝰtrine.
sed omnia que sibi impo¬
nuntur a malis doctorib.
sustinent non bona pati¬
entia
tatum suũ appellat exer¬
citum filioꝵ isrł̃. uidelicet
sexaginta sex milia. qui
egressi sunt de egypto &
transierunt mare rubrũ.
Equitatũ ergo suũ illã
multitudinem dicit: qͥ a
sicut auriga currui p̃est
ita d̾s illi plebi preerat. ꝓ¬
tegens illam & defendeis:
& ad t̾ram ꝓmissionis in¬
troducens. Huic suo eqͥta¬
tui assimilauit amicam
suã: qm̃sicut ille popłs
ꝑ mare rubrũ saluatus
est pharaone demerso:i¬
ta eccła gentiũ ꝑ baptis¬
gelicam libertatẽ intro¬
ducta. Sicq que erat an¬
cilla uicioꝵs: facta. ẽ ami¬
ca uirtutum. emundata
& abluta ꝑbaptismũ: a

Expanded text:
stus, qui unum habet gregem, id est unitatem catholicae Ecclesiae. Pastores vero multi sunt haeretici, qui gregem deceptorum hominum sibi aggregant, quos diabolo pascunt: de quibus et Psalmista: « Sicut oves in hoc loco mali, non propteresistere pravae doctrinae, sed omnia quae sibi imponuntur a pravis doctoribus, sustinent non bona patientia.tatum suum appellat exercitum filiorum Israel, videlicet sexcenta millia, qui egressi sunt de Aegypto, et transierunt mare Rubrum. Equitatum autem suum, illam multitudinem dicit, quia sicut auriga currui praeest, ita Deus plebi praeerat, protegens illam et defendens, et ad terram repromissionis introducens. Huic summo equitatui assimilavit amicam suam, quoniam sicut ille populus per mare Rubrum salvatus est Pharaone demerso, ita Ecclesia gentium per baptisgelicam libertatem introducta est, sicque quae erat ancilla vitiorum facta est amica Christi, emundata et abluta per baptismum a
Abbreviated transcription (Latin):
quia d̃i seruus non insi
uoluit: discordes abinui¬
cem discesserunt. Miseratꝰ
tandem summꝰ pontifex
anglicane desolationem
eccłie: ꝓpositis cõminatoriiᷤ
uix tandem exdorsit ut
pax eccłie redderet᷑. Gaui¬
sa sunt ergo regna qd rex
archiep̃m recepisset in gra¬
ciam. aliis credentib ne¬
gocium agi ueracit̾: aliis
aliud conicientib. Igitur
exilii sui anno septimo
ipsum impenderet. Susci¬
pit᷑ a clero & ppło cũ gau¬
dio inestimabili. illacri¬
mantib omnib & dicen¬
tib. Benedictus qui ue¬
nit in nomine dm̃i. Sed
post dies paucos iterũ
dampnis & imuriis su¬
pra modũ & numerum
affectus est: & edicto pub¬
lico eccłie sue septa exire
ꝓhibitꝰ. Quisqͥs ei uel ali¬
cui suors faciem hylarem
p̃tendebat: publicus hostiᷤᷤ
censebat᷑. In omnib his
non ẽ effractus animꝰ eiꝰ.
sed adhuc ad eccłie libera¬
donem manꝰ eiꝰ extenta.

Expanded text:
quia Dei servus non nisi quia Dei servus non nisi pere voluit, discordes ab invicem discesserunt. Miseratus tandem summus pontifex Anglicanae desolationem Ecclesiae, propositis comminatoriis vix tandem extorsit, ut pax Ecclesiae redderetur. Gavisa sunt ergo regna, quod rex archiepiscopum recepisset in gratiam, aliis credentibus negotium veraciter agi, aliis aliud conjicientibus. Igitur exsilii sui septimo anno ipsum impenderet. Suscipitur a clero et populo, cum gaudio inaestimabili, illacrymantibus omnibus et dicentibus: « Benedictus qui venit in nomine Domini. » Sed post dies paucos, iterum damnis et injuriis supra modum et numerum affectus est; et edicto publico ecclesiae suae septa exire prohibitus. Quisquis ei vel alicui suorum faciem hilarem praetendebat, publicus hostis censebatur. In omnibus his non est effractus animus ejus, sed adhuc ad Ecclesiae liberationem manus ejus extenta.
Abbreviated transcription (Latin):
Proturbatum a pontini¬
nore xp̃ianissimꝰ francoꝵ
rex lodouicus. & eum hu
manissime donec pax re¬
formaret᷑ exhibuit. Sepiꝰ
tamen & ipse licet incas¬
sum pulsatus ẽ: ne regis
angborũ proditori aliqͦd
humanitatis beneficium
impenderet. ꝑ rocessit ulte¬
rius furor ĩmanis. & piis
aurib horrenda crudelitas.
Cum enim catholica etiã
ꝓhereticis & scismaticis &
ꝑfidis iudeis oret eccłia: ꝓ¬
hibitum est ne quis eum
orationũ suffragiis iuuaret.
Sex gͥ annis continuis exu¬
lans. uariis & innumeris
afflictus in iuriis. & quasi
lapis unuius instructurã
celestis edificii. multimodis
tunsionib atq pssuris con
quadratus quo magis im¬
pulsus est ut caderet. eo fir¬
miꝰ & immobiliꝰ stare ꝓbatꝰ
est. Neq enim aurum tã
anxie examinatũ exuri
potuit: uel domꝰ supͣ fir¬
mam petram fundata con¬
uelli.
Eniq tum summo
pontifice. tum rege
francoꝵ ꝓcurante: refor¬
mande paci constituti
sunt dies plurimi. quã

Expanded text:
Proturbatum a PontiniProturbatum a Pontiniristianissimus Francorum rex Ludovicus, in eumque se humanissime, donec pax reformaretur, exhibuit. Saepius tamen et ipse licet incassum pulsatus est, ne regis Anglorum proditori aliquod humanitatis beneficium impenderet. Processit ultimus furor immanis et piis auribus horrenda crudelitas. Cum catholica etiam pro haereticis et schismaticis et perfidis Judaeis oret Ecclesia, prohibitum est ne quis eum orationum suffragiis juvaret. Sex igitur annis continuis exsulans, variis et innumeris afflictus injuriis, et quasi lapis vivus in structuram coelestis aedificii, multimodis tonsionibus atque pressuris est quadratus: et quo magis impulsus est, ut caderet, eo firmius et immobilius stare probatus est. Neque enim aurum tam anxie examinatum exuri potuit, vel domus supra firmam petram fundata convelli. Denique tum summo pontifice, tum rege Francorum procurante, reformandae paci constituti sunt dies plurimi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
re compulsi sunt: qd ma¬
ri transito statim archiep̃o
dio tociens confossus: concep¬
tum animi rigorem ad re¬
gis uoluntatem inflecteret.
Sed uir di manũ suã mit.¬
tens ad forcia: exilium. dãp¬
na. contumelias & oppro-¬
bria. parentũ & amicoꝵs
constant̾ sustinuit: nulla
prorsus fractus aut immu¬
tatus inuria. Tanta nãq
fuit confessoris xp̃i con¬
stantia: ut om̃s coexules
suos docere uideret᷑. quia
omne solum forti pa¬
tria est. Le. N
Udiens gͦ rex immo¬
bilem eius constan¬
tiam: directis ꝑ ab¬
bades quosdam cystercien¬
sis ordinis ad capitulum
generale cõminatoriis. eũ
apontimaco ꝓturbare cu¬
rauit. Limens audẽ beatꝰ
thomas occisione sui uirs
scĩs imminere dispendiũ.
sponde recessit. Sed ande¬
quam inde ꝓgrederet᷑ di¬
uina reuelatione conforta¬
tus ẽ: ostenso sibi celitus
indicio. quod ad eccłiam¬
suam redidurus esset eñ¬
cum gła. & ꝑ martirii pal¬
mam migraturꝰ ad dñm.

Expanded text:
re compulsi sunt, quod mare compulsi sunt, quod mari transito statim Cantuariendio confossus, conceptum animi rigorem ad regis voluntatem inflecteret; sed vir Dei manum suam mittens ad fortia, exsilium, damna, contumelias et opprobria, parentum et amicorum patienter sustinuit, nulla prorsus fractus aut immutatus injuria. Tanta denique fuit confessoris Christi constantia, ut omnes coexsules suos docere videretur: quia Omne solum forti patria est. LECT. 3. Audiens autem rex immobilem ejus constantiam, directis per abbates quosdam Cisterciensis ordinis, ad capitulum generale comminatoriis, eum a Pontiniaco proturbari curavit. Timens autem B. Thomas, occasione sui, viris sanctis imminere dispendium, sponte recessit. Sed antequam inde progrederetur, divina revelatione confortatus est, ostenso sibi coelitus indicio, quod ad Ecclesiam rediturus esset cum gloria, et per martyrii palmam migraturus ad Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
naciter exegit. Negaint
constanter archiẽpe ma¬
nifestam in eis asserens
libertatis eecliastice sub¬
uersionem. Affectus est gͥ
contumeliis immensis. dãp¬
nis grauiorib attritus. & ĩ¬
numeris lacefsitus iniuriis.
Tandem morte sibi intenta¬
ta. quia causa eccłe nondũ
plene innotuerat. & ꝑsona¬
lis uidebat᷑ ꝑsecudio: ceden¬
dum censuit esse malicie.
honorifice susceptus est. &
in monasterio pontimacen¬
si studiose cõmendatur.
onfiscant᷑ interim lc .iͣ.¬
mn anglia om̃s archiep̃i
redditus. uastant᷑ p̃dia
possessiones diripiuntur.
& excogitato nouo suppli¬
cii genere: tota smul ꝓscri¬
bitur thome cognatio. Os̃
etiam amici enus uel fa
c̾tu conditionis aut fortu¬
ne dignitatis aut ordiniᷤ.
etatis aut sexus. pariter
relegant᷑. Nam & senes &
decrepiti. uagientes in cu¬
nis. & mulieres in puerpe.¬
rio decubantes: in exi liũ
acti sunt. Quot qͦt autem
discretionis annos attige¬
rant. tactis sacrosc̃is iura¬

Expanded text:
naciter exegit. Negavit naciter exegit. Negavit constanter archiepiscopus, manifestam in iis asserens libertatis ecclesiasticae subversionem. Affectus est igitur contumeliis immensis, damnis gravioribus attritus, et innumeris lacessitus injuriis. Tandem morte sibi intentata, quia causa Ecclesiae nondum plene innotuerat, et personalis videbatur persecutio, cedendum censuit esse malitiae.honorifice susceptus est; et in monasterio Pontinia censi studiose commendatus.onfiscantur interim in Anglia ejus archiepiscopi reditus, vastantur praedia, possessiones diripiuntur; et excogitato novo supplicii genere, tota simul proscribitur Thomae cognatio. Omnes etiam amici ejus et famictu conditionis seu fortunae, dignitatis aut ordinis, aetatis aut sexus, pariter relegantur. Nam et senes et decrepiti, vagientes in cunis, et mulieres in puerperio decubantes, in exsilium acti sunt. Quotquot autem discretionis annos attigerant, tactis sacrosanctis jura
Abbreviated transcription (Latin):
natalem celebrante̾.
qui tociꝰ uite & conuer¬
sationis eius insignia re¬
colere non sufficimꝰ: pas¬
sionis eiꝰ modum causã¬
q succinc̾tus sermo ꝑcur¬
rat. Beatus igit᷑ thomaᷤᷤ¬
reb gerendis incomꝑabi¬
liter extiterat strenuus.
ita & post susceptum pa¬
manam estimationem
fac̾tus est deo deuotus.
Consecratum enĩ repente
mutatus est in uirum
alium. cilicium clam in¬
duit.femoralib etiam
usus est usq ad popli¬
des cilicimis. & sub ue¬
stis clericalis honestate
habitum celans mona¬
chalem. carnẽ ꝓrsꝰ coegit s̾uire
sp̃ui. deo studens omni¬
um uirtutũ exercicio si¬
ne int̾missione placere.
Sciensq se cultorem po¬
creditum studiose cõple¬
uit. Iura & dignitates ec¬
clesie quas publica sibi po¬
testas usurpauerat: resar¬
cire & instatum debitũ
reuocare conadus est. Un
ta coac̾to concilio ꝓposite
sunt consuetudines ille.
quas idemrex dam archi¬
ep̃i quã suffraganeorum
suoꝵ scripdo roborari ꝑti¬

Expanded text:
natalem celebrantes, quia totius vitae et conversationis ejus insignia recolere non sufficimus, passionis ejus modum causamque succinctus sermo percurrat. Beatus igitur Thomarebus gerendis incomparabiliter exstiterat strenuus: ita et post susceptum ofmanam aestimationem factus est Deo devotus. Consecratus enim, repente mutatus est in virum alium. Cilicium clam induit: femoralibus etiam usus est usque ad poplites cilicinis: et sub vestis clericalis honestate habitum celans monachalem, carnem prorsus coegit servire spiritui: Deo studens, omnium virtutum exercitio, sine intermissione placere, sciensque se speculatorem potraditum studiose complevit. Jura et dignitates Ecclesiae, quas sibi potestas publica usurpaverat, resarcire et in statum debitum revocare conatus est. Undta, coacto concilio, propositae sunt consuetudines illae, quas idem rex tam archiepiscopi quam suffraganeorum suorum scripto roborari perti
Abbreviated transcription (Latin):
te precipio. ne meorũ cui¬
quã noceatis. Xp̃m uide¬
licet imitatus in passione
dicentẽ. Si me queritis si¬
nite hos abire. Irruenteᷤᷤ
gͥ inpastorem pium lu¬
pirapates. in patrem ꝓpͥ¬
um degeneres filii. in ho¬
stiam xp̃i crudelissimi li¬
c̾tores: consecratam capi¬
tis coronam funestis gla¬
diis amputarunt. & xp̃m¬

Expanded text:
Dei praecipio ne meorum cuiDei praecipio ne meorum cuiquam noceatis. » Christum videlicet imitatus, in passione dicentem: « Si me quaeritis, sinite hos abire. » Irruentes igitur in pastorem lupi rapaces, in patrem proprium degeneres filii, in hostiam Christi crudelissimi lictores, consecratam capitis coronam funestis gladiis amputaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dñce natiuitatis
die ueniunt cantuariã
aulici quatuor. uiri qͥ¬
dem preclari genere: sed
malefac̾tis famosi. Et in¬
gressi pontificem uerbis
contumeliosis aggredi-¬
untur lascessunt conui
quod radio exigebat ad sin¬
gła. adiciens multas sibi¬
errata corrigeret. dissimu¬
lare se de cedero nec posse
nec uelle quin cure pasto¬
ralis officiũ exerceret. Tur
so locuti:exierunt conti¬
nuo. Quib egressis: ꝓces¬
sit ꝓcessit pontifex in ec¬
clesiam ut laudes xp̃o
uesꝑtinas exsoluẽret. Se-¬
quunt᷑ a dergo gladiis
exertis sathane sadelliteᷤᷤ
loricati:armatorũ ma¬
nu multa sequende. Aditũ
eccł̃ie monachis p̃cluden¬
tib: accurrens dei saccrdoᷤᷤ
& hostia xp̃i mox futurꝰ.
hostib hostium reserauit.
non est inquiens eccłia ut
castrum obseranda. Irrũ
sit archiep̃c furibunda
uoce querentib: processit
eiꝰ obuiam xp̃i confessor
intrepidus. Intentantib
ei mortem: & ego inquit
ꝓ dei eccłia mortẽ libent̾
suscipiam. sed ex dei par

Expanded text:
e nativitatis die, veniunt Cantuariam aulici quatuor, viri quidem praeclari genere, sed malefactis famosi. Et ingressi, pontificem verbis contumeliosis aggrediuntur, lacessunt convicquod ratio exigebat, ad singula; adjiciens sibi multas eerrata corrigeret, dissimulare se de caetero nec posse nec velle, quin curae pastoralis officium exerceret. Turbso locuti, exierunt continuo. Quibus egressis, processit pontifex in ecclesiam, ut laudes Christo vespertinas exsolveret. Sequuntur a tergo gladiis exsertis Satanae satellites loricati, armatorum manu multa sequente, aditum ecclesiae monachis praecludentibus, accurrens Dei sacerdos, et hostia Christi mox futurus, hostibus ostium reseravit: « Non est, inquiens, ecclesia ut castrum obseranda. » Irrusit archiepiscopus, furibunda voce quaerentibus, processit iis obviam Christi confessor intrepidus. Intentantibus ei mortem: « Et ego, inquit, pro Dei Ecclesia mortem libenter suscipiam, sed ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
iam suꝑius expositus est
ubi dicitur: meliora sc̃
ubera tua umo. Et hoc
notandũ: qd eccła suꝑiꝰ
ubera sponsi sui lauda¬
uit dicens. meliora sunt
ubera tua umo:nunc ue¬
ro uicissim sponsus spon¬
se sue ubera excollit. ut
cõmendet᷑. Xp̃s enim est¬

Expanded text:
am superius expositus est, ubi dicitur: Meliora sunt ubera tua vino. Et hoc notandum quod Ecclesia superius ubera sponsi sui laudavit, dicens: Meliora sunt ubera tua vino; nunc vero vicissim sponsus sponsae suae ubera extollit, ut commendetur. Christus enim
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui iam in xp̃o credide¬
runt. idonei st̃ adbene
oꝑandũ. Nam flores ennt¬
dit eccłia: cũ primũ fide¬
les adfidem ueniunt: flo¬
res uero fluctũ parturnuał
cũ iam ipsa fide & dilecti¬
one bene oꝑant᷑: ne ipsa
tua est.Sifloruerunt ma¬
la punica. Mala pumea
ut supͣdic̃tum est rubi¬
cundum uł sanguineũ
habent corticẽ. & ideo signi¬
nem dñi uel menbrorũ
ipsiꝰ. Dicit gͦ si floruerũt

Expanded text:
illi qui jam in Christum crediderunt, idonei sunt ad bene operandum. Nam flores emittit Ecclesia, cum primum fideles ad fidem veniunt. Flores vero fructus parturiunt, cum jam ipsa fide et dilectione bene operatur, ne ipsa tua est. » « Si floruerunt mala punica. » Mala punica ut supra dictum est rubicundum vel sanguinem habent corticem, et ideo signinem Domini, vel membrorum ips
Abbreviated transcription (Latin):
quando uidelicet tͣnseun¬
tib tenebris infidelitati.
euangłium mundo cepit
p̃dicari. Uideamꝰ si floruit
unt fructũ: id est si illi qͥ

Expanded text:
licet transeuntibus tenebris infidelitatis Evangelium mundo coepit praedicari. Videamus si floruit unt fructum, id est si illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
bis datum est nosse ñ solũ¬
ut ꝓ illo patiamim. Ibi da¬
bo tibi ubera mea. Ubera.
eccłe doctores st̃ sc̃i qͥ fideleᷤ
pͥmũ ad fidem erudiunt.
ramea.Cũ inqͥt aduineas
ra mea. hoc est spiritales tͥ
filios generabo. unde adhuc

Expanded text:
bis datum est non solut pro illo patiamini. » « Ibi dabo tibi ubera mea. » Ubera Ecclesiae doctores sunt, qui fideles primum ad fidem erudiunt. Cum inquit ad vineas ra mea, hoc est, spirituales tibi filios generabo. Unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
magrũ. cõmorem᷑ in uillis.
Eiusdem synagoge uox est.
Clem dilecte mi idest appa
re ꝑassũpdum hominem.
Tale est & illud psalmiste.
Excita podentiã tuã & ueni.
& ysaias. Utinam disrũpe¬
res celos duos: & uenires.
Egrediam᷑ in agrũ. Ager
mundus est iste. Egredia¬
mur inquit m agrum:
mundũ. Commnorem᷑ in
uillis: hoc est ipsis quoq
paganis fidem tuam an¬
nuntiemꝰ. Nemo nescit pa¬
ganos auilla dictos. qͥa pa-
qui longe stͣ aciuitade dei.
Potest & uox eccle esse. Nem:
dilecte mi. Ac si dicat. lam¬
ꝑ mysterium ascensionis
assũptũ hominẽ ad celos
subleuasti. sed uem diuine
maiestatis p̾sentia me se

Expanded text:
agrum, commoremur in villis. Ejusdem Synagogae vox est. Veni, dilecte mi, id est appare per assumptum hominem. Tale est et illud Psalmistae: Excita potentiam tuam, et veni . Et Isaias: Utinam dirumperes coelos, et venires . Egrediamur in agrum. Ager mundus iste est. Egrediamur inquit in agrum, mundo. Commoremur in villis, hoc est ipsis quoque paganis fidem tuam annuntiemus. Nemo nescit Paganos a villa dictos: quia πάγ longe sunt a civitate Dei. Potest et Vox Ecclesiae esse: Veni, dilecte mi; ac si diceret: Jam mysterio ascensionis assumptum hominem ad coelos sublevasti; sed veni, divinae majest
Abbreviated transcription (Latin):
in agram: eodem sensu qͦ
fidem incarnationis tue¬
m᷑ ĩ uillis:. idest etiã igno¬
rantib de pagamis tuam
fidem annuntiamꝰ. Nec
in tͣnsitu: sed cõmorem̃ ibi
donec illos ex paganis xp̃i¬
alims tibi ꝓprios faciamꝰ.¬

Expanded text:
 Eodem sensu quo tuae incarnationis mur in villis; » id est, etiam ignorantibus te paganis tuam fidem annuntiemus, nec in transitu, sed commoremur ibi, donec illos ex paganialienis tibi proprios faciam