comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitore quasipsa inlustrauerit. Dicit aꝑtissime etiam prophe
ergo fruitur nobis sed utitur: Nam sineq fruitur neque uti¬
nos: Namnos resquibus utitur. ad id referimus ut dĩ bonitate
fruamur: Dsuero ad suã bonitatẽ usum nr̃m refert : quia enim
bonus ẽ sumus et in quantũ sumus bonisumus. Porro quia
etiam iustus .ẽ. non in pune malisumus. et in quantũ mali sumus
intantũ etiamminus sumus Ille enim summe acprimitus ẽ.
qui omnino in cõmutabilis ẽ: et qui plenissime dicere potuit :
ego sum qui sum et dices eis. qui est misitme aduos. ut caetera
quae sunt etnisi ab illo eẽ non possit etirtanum boma sint nqun¬
tum Aent perusit usint. Illeigitur usus quidicitur dĩ quonob
antũ modo bonititẽ huiuis autẽ nosmiserem er m euaunnotise mu¬

Expanded text:
nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime prophetnitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime prophetergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque fruitur neque utinos: nam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justus est, non impune sumus mali; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis tantummodo bonit
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarum locis anim aduercere facile ẽ. Ex quo et ipseds̃ et dñs
to ala tronibus : et propheta in oratione ait : sicut proximum
sicut fratrẽ nr̃m : ita conplacebam : sed qnm̃ excellentior ac
supra nranaturã .ẽ. diuina substantia preceptũ quod diligamus
dm̃a proximi dilectione distinctũ ẽ : Ille enim nobis prebet mise¬
ri cordiam propter suã bonitatẽ : Nos autẽ nobi sinuicem propt̃
illius : id est ille nr̃i miseretur ut se ꝑfruamur : Nosuero inuicem
uidetur ẽẽ cumdicimus eare nos ꝑfrui quã diligimus propter se¬
ipsam et eare nobis fruendũ eẽ tantũ quaefficimurbeata : ceteris
uero utendum. Diligit enim nosds̃ et multũ nobis dilectionẽ eius
erga nos diuina scriptura commendat: Quomodo ergo diligit
ut nobi sutatur anut fruatur : sed ut fruitur eget bononr̃o quod
nemosanus dixerat. Omne enim bonumnrũm uel ipse uel ab ipso
est: cui autẽ obscurũ uł dubium ẽ non egere lucem rerũ harũ

Expanded text:
urarum locis animadvertere facile est. Ex quo et ipse Deus et Dominus to a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proximi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum
Abbreviated transcription (Latin):
sui pgustatũ significauit quo duoluit ȩtcummulier tangend
fimbriam uestimentieius salua facta ẽ : nonnihil significat
sed inumerabilis multitudo signorũ quibus suas cogitationes
homines exerunt in uerbis constituta .ẽ : Namilla signa om¬
nia quorũ genera breuiter attigi potuit uerbis enuntiare
uerba uero illis signis nullomodo possem : Sed quia uerberato
aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant : insti¬
tuta sunt plitteras signa uerborũ ta uoces oculis ostenduntur:¬

Expanded text:
sui per gustatum significauit quod uoluit, et cum mulier tangendo sui per gustatum significauit quod uoluit, et cum mulier tangendo fimbriam uestimenti eius salua facta est, nonnihil significat. sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in uerbis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
sensa cõmunicant quae dam ꝑtinent a doculorũ sensu oliera
adaurium ꝑaucis sima ad cȩteros sensus  Namcũ imuumus
non damus signũ nisi oculisci: quemuolumus ꝑhocsig numnu
uoluntutisnrae participem facere : et quidam motusioanuũ
pdliq significant et sititiones omnium merbronũ aotbut
dant si ina quaedam scientibus et cumoculis eorũ quasi fabulatut
etur sieia dracones quae miltares poculos insinuant uolantatẽ
ducum et sunt huecomnia quasiquȩdam uerba uisibilia : ad au¬
tes autẽ que ꝑtinent ut dixi plura sunt in uerbis maxinue
Namet aiba etabia etcitharãdant plerũ qi non sonon sucueni
sedetam si gnificantt̃ sonum : sedomnia signa uerbis conparatr ncu¬
cissima sunt. Verba enim prorsu sinter homines obtinuer̃ orins¬
patum significandi : quaecũq animo concupiuntur siea quiseis
prodert uelit : Nametodore ungenti dñs quo ꝑ fusisunt pedes
enus signũ aliquod dedit et sacramento corporis et sanguinis

Expanded text:
sensa communicant, quaedam pertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntatem ducum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibilia. Ad aures autem quae pertinent, ut dixi, plura sunt, in verbis maxime. Nam et tuba, et tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, sed etiam significantem sonum. Sed haec omnia signa verbis comparata paucissima sunt. Verba enim prorsus inter homines obtinuerunt principatum signiprodere uelit. nam et odore ungenti dominus, quo perfusi sunt pedes eius, signum aliquod dedit et sacramento corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
turus .ẽ. Homo itaq: fide et spe et caritate subnixus eaque in¬
concusse retinens : non indiget scripturis nisi ad alios instruendos:
cibodat signum uocis gallinae utaccurrat: et columbus gemitu
columbam uocit uelab ea uicissim uocitur et multa buius¬
modndnimaduert solent : quȩ utrũ sicutuultus auglalam¬

Expanded text:
turus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus au
Abbreviated transcription (Latin):
adid quod diligit esseuenturũ. Itaq: tria haec sunt : quibus
est scientia omnis et prophetia militat. Fides. spes caritas. Sed
fidei succedit species quamui debimus. et spei succedit beatitudo
ipsa adquã peruenturisumus. Caritas autẽ etiam istis deceden¬
tibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod non¬
dumuidemus quanto magis cumuidere coeperimus : etsi spi
diligimus quo nondũ ꝑuenimus : quanto magis cum ꝑ uenerimus :
Intertẽ poralia quippe atq: aeterna hoc inter . ẽ: quod tempora¬
le aliquid plus diligitur ante quã habeatur. uilescit autẽ cum
aduenerit. Non enim satiat animã: cuiuera ẽ : et certa sedes
nitas. Ae ternũ autẽ ardentius diligitur adeptũ : quã
desideratũ. Nulli enim desideranti conceditur plus deillo exis¬
timare quã sehabet : ut ei uilescat cum minus inuenerit. Sed
quantũ quisq ueniens ex istimare potuerit : plus ꝑueniens inuen¬

Expanded text:
ad id quod diligit esse venturum. Itaque tria haec sunt, quibus ad id quod diligit esse venturum. Itaque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus, quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuen
Abbreviated transcription (Latin):
uia illa perducit corrigendus .ẽ. tamen. Et quam sit utilius
uiam non de serere demonstrandũ .ẽ ne consuetudine deuian¬
di etiam in transuersum aut ꝑuersum ire cogatur. Asseren¬
do enim temere qđ ille non sensit quemlegit : plerũq incurri¬
tur in alia quae illi sententiae contexere nequeat. Quae siue¬
ra etcerta ẽẽ consentit. illud non possit uerũ eẽ quod senserat
fit que in eo nescio quomodo ut amando sententiã suã scripturae
incipiet offensior eẽ quã sibi quod malũ siserpere siuerit : euer¬
tetur exeo. Perfidem enim ambulamus : nonperspeciem: Titu¬
bauit autẽ fides sidiuinarũ scripturarũ uacillat auctoritas
Porro fidetitubante : caritas et iamipsa languescit. Namsi a fide
quisq cetiderit: a caritate et iam necesse .ẽ. cadat. Nonenim potest
diligere : quod non credit. Porro siet credit et diligit benea gendo
et p̃ceptis morũ bonorũ obtẽperando: efficit utetam speret se

Expanded text:
uia illa perducit. corrigendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. quae si uera et certa esse contendit, illud non possit . uerum esse quod senserat fitque in eo nescio quomodo, ut amando sententiam suam scripturae incipiat offensior esse quam sibi. quod malum si serpere siuerit, euertetur ex eo. per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si diuinarum scripturarum uaccillat auctoritas. porro fide titubante cariquisque ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se
Abbreviated transcription (Latin):
nensusꝰ qui la brtoties aliquid ne que quiri gre sed quumn erementũ
dequẽ quolangelus hominẽ sea dorantẽ monet utili. homus
quoes ficeris beatuosctadeũtepuenisse letiberis in quo spemponis
dixudro ineo consanuisset spembeatitudimnis uac. Cuneũ
etam uicinis sime dicitur frui: cumdilettione iu neres umenim
adest quo d diligitur ÷ etiam dilectionẽ secumne anendu
gecit querquã sitransieris eamq ad illud ubi ꝑ manendum ẽ
retuleris ui tensca et abusiue non propediceris ftui: Siuero

Expanded text:
Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Et angelus hominem se adorantem monet ut potius illum quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
cuminterrogaret eumdicens: Et quis est mibi proximus. hominemi quen¬
dam proposuit descendentẽ abhierusilem ad hierico incidisset in
latrones ct abeis grauiter uulneratũ sauciũ et semiuiuumdurd erte

Expanded text:
cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemcum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semi
Abbreviated transcription (Latin):
sima disputare quod tamen plerũq: nos facere cogit error impio¬
diligat. id .ẽ. qnm id quod sumus et id qđ infranos ad nostamen
ꝑtinet in concussa naturae lege diligimus quae inbestiis etiam
promulgata .ẽ. Namet bestiae seatq: corpora sua diligunt: res¬
tabat ut et deillo quod supranos . ẽ. et deillo quod iuxta nos.ẽ. p̃¬
cepta sumeremus. Diliges inquit dnm̃ dm̃tuũ ex toto corde tuo
et extota animatua. et ex tota mente tua : et diliges proximum
tuũ tãquã teipsum. In his duobus praeceptis . totalexpendet et¬
om̃s prophetae. Finisitaq p̃cepti ẽ dilectio: et ea gemina id .ẽ.
dĩ et proximi. Quod site totũ intellegas id est animũ et cor
idest animũ et corpus eius. Homo enim ex animo constat et cor¬
pore : nullũ rerũ diligendarũ genus. in his duobus p̃ceptis prae¬
termissum .ẽ. Cumenimp̃currat dilectiodĩ eiusq: dilectionis

Expanded text:
sima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impiosima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impiodiligat, id est, quoniam id quod sumus, et id quod infra nos est, ad nos tamen pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Finis itaque praecepti est dilectio , et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animum et corpus id est animum et corpus eius — homo enim ex anima constat et corpore — nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
gendi p̃cipiendus ẽ homini id est quomodo sediligat ut prosit sibi
quinautẽ sediligat et prodesse sibi uelit dubitare dementis ẽ : p̃ci¬
piendum etiam quomodo corpussuũ diligat ut ei ordinate pruden¬
terq consulat. Nam quod diligat etiam corpussuum idque saluum
habere atq: integrũ uelit: aeque manifestũ .ẽ. aliquid itaq: amplius
diligere aliquis potest quã salutẽ atq integritatẽ corporis sui.:
Nam multi et dolores et amissiones non nullorũ membrorũ uolun¬
tarias suscepisse inueniuntur : sed ut alia quae amplius dilige¬
bantur consequerentur. Nonergo propterea quisquam dicen¬
dus ẽ. non dilige salutẽ atq: incolomitatẽ corporissui. quia plus
aliquid diligit. Namet auarus quã uis pecuniã diligat tamen
amat sibi panem quod cũ facit datpecuniã quia multũ diligit
et augere desiderat: sed quia pluris aestimat salutẽ corporis sui
qua e illo pane fulcitur. suꝑuacaneũ ẽ diutius deremanifestis¬

Expanded text:
gendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat ut prosit sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
motibus: resistat sp̃ui. Quod donecfiat: caro concupiscit
aduersus sp̃m et sp̃s aduersus carnẽ. Non ꝑ odium resistente spũ
sed ꝑ principatũ quia magis quod diligit uult subditũ. eẽ. meli¬
ori. Nec ꝑ odium resistente carne: sed ꝑ consuetudinis uinculũ
quod a parentũ et iampropagine inueteratũ naturȩ lege in o¬
leuit. Idergo agit sp̃s indomanda carne ut soluat malȩ consue¬
tudinis quasi pacta ꝑuersa. et fiat pax consuetudinis bone.
Tamen nec istiqui falsa opinione de prauati corpora sua detes¬
tantur parati es sent unumoculũ uelsine sensu doloris ammit¬
tere : etiam sun altero tantus cernendi sensus remaneret.
quantus erat induobus. nisi abaliquare quae praeponenda. eẽt.
urgeret isto atq: huius modi documentis satis ostenditur eis
quisine pertinatio uerũ requir̃ quã certe sententia sit a postoli
ubiait: nemoenim umquã carnẽ suã odio habuit. ad didit

Expanded text:
motibus resistat spiritui. Quod donec fiat, caro concupiscit motibus resistat spiritui. Quod donec fiat, caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, non per odium resistente spiritu, sed per principatum, quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit sptudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit
Abbreviated transcription (Latin):
agunt ut non habeant corpus seduthabeant subiugatũ et para¬
tum adopera necessaria. Libi dines enimmale utentes corpore
id est consuetudines inclinatioris animax ad fruendum inferiorib
peripsius corporis laboriosam quandammilitiã extinguere
affectant. Nam non se interimunt : et curã suȩ ualitudinis
gerunt. Quiautẽ ꝑuerse idagunt : quasinatura liter in imico
suo corpori bellũ ingerunt. In quo fallit eos quilegunt : caro
aduersantur. Dictũ ẽ enimhoc propter in domitã carnalem
consuetudinẽ aduersus quã sp̃s concupiscit : non ut interimat corpus
sedut concupiscentiã eius. Id est consuetudine maladomita
faciat spui subiugatũ qđ naturalis ordo desiderat. Quia enim
hocerit postre surrectionẽ ut corpus omnimodo cum qui ȩte summa
spũi subditũ in mortiliter uigeat: hoc etiam in hacuita meditandum
est ut consuetudo carnalis mutetur in melius. Nec in ordinatis

Expanded text:
agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paraagunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam suae valetudinis gerunt. 25. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro cibi invicem adversantur . Dictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, adversus quam spiritus concupiscit; non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia ejus, id est consuetudine mala edomita, faciat spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ oditanimã suã. Etideo fit infirmus animus: et demor¬
tali corpore cruciatur. Nec esse est enim utillud diligat.
et eius correptione p̃grauetur. In mortalita senim et incor¬
ruptio corporis: desanitate animi existit. Sanitas autem¬
iest: firmissime inherere potiori. hoc .ẽ. in cõmutabili
Cum uero etiã eis quisibi naturaliter pares sunt hocẽ. homi¬
nibus dominari affectat : intollerabilis omnino suꝑbia . ẽ
questio fuit : sed neque corpussuũ quisquã odit. uerũ est
enim quod ait a postolus. Nemoumquã carnẽ suã odio habuit.
falluntur. Non enim corpussuũ : sed corruptiones eius et
pondus oderunt. Nonitaq: nullum corpus. sed incorruptũ
et celerrimũ corpus uolunt habere. Sed putant nullum
corpus. eẽ sitale fuerit : quia tale aliquid eẽ. animam
putant. Quod autẽ continentia quadam et laboribus¬
quasi ꝑsequi uidentur corpera sua : qui hoc recte faciunt non id

Expanded text:
tatem, odit animam suam : et ideo fit infirmus animus, et de mortatem, odit animam suam : et ideo fit infirmus animus, et de mortali corpore cruciatur. Necesse est enim ut illud diligat, et ejus corruptione praegravetur. Immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi existit; sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili Deo. Cum vero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est, hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia estquaestio fuit. Sed neque corpus suum quisquam odit: verum est enim quod ait Apostolus, Nemo unquam carnem suam odio habuit . falluntur: non enim corpus suum, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus volunt habere: sed putant nullum corpus esse si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putant. Quod autem continentia quadam et laboribusquasi persequi videntur corpora sua; qui hoc recte faciunt, non id
Abbreviated transcription (Latin):
Namutiq: martrres nondilexerunt scelus ꝑsequentium se : quo
tamen usi sunt ad promerendũ dm̃. Cumergo quattuor sint
diligenda unum quod supranos ẽ. alterũ quod nossumus Ter¬
tium quod iuxta nos est. Quartũ quod infranos est : de secundo
et quarto nulla p̃cepta danda erant. Quantũ libet enim bomo
excedat aueritate : remanet illi dilectio sui et dilectio corpo¬
rissui. Fugax enim animus ab in commutabili lumine omniũ
regnatorẽ idagitutipse sibi regnet et corporisuo: et ideo non
potest nisi etse et corpus suũ diligere. Magnũ ergo aliquid
adeptũ seputat : sictiam sotiis id ẽ aliis hominibus dominart
potuerit. In est enim uicioso animo id magis appetere. et sibi
tamquã debitũ uindicare : quod uniproprie debecur dõ.
Talis autẽ suis dilectio : melius odiũ uocatur. Iniquum . ẽ.
enim quia uult sibi seruire quod infrase.ẽ: cum ipse superiori
seruire nolit. Rectissimeq dictũ . ẽ. quiautẽ diligit iniqui¬

Expanded text:
Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. Cum ergo quatuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quamtumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. Fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore, id agit ut ipse sibi regnet et corpori suo; et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. 23. Magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus, dominari potuerit. Inest enim vitioso animo id magis appetere, et sibi tanquam debitum vindicare, quod uni proprie debetur Deo. Talis autem sui dilectio melius odium vocatur. Iniquum est enim, quia vult sibi servire quod infra se est, cum ipse servire superiori nolit: rectissimeque dictum est, Qui diligit iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit. Itaq: insapientia dĩ : non poterat mundus ꝑsapientiã
cogosceredm̃. Curergo uenit cumhic esset nisiquia placuit
dõ ꝑstultitiã p̃dicationis saluos facere credentes:: Quomodo
uenit nisi uerbũ carofactũ .ẽ. et habitauit in nobis: Sicuti
cumloquimur utid quod animogerimus in audientis animum

Expanded text:
cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum. cur ergo uenit, cam hic esset, nisi quia placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi infirma existimata ẽ sed qđ stultũ ẽ. dĩ sapientius ẽ quã
homines et quod infirmũ ẽ dĩ : fortius ẽ quã homines. Cum
ergo ipsa sit patria : uiam sequoq: nob̵fecit ad patriã. Et cum
sa no et puro interiori oculo ubiq sit praesens : eorũ quioculũ illum
infirmũ inmundũ que habent oculis: etiam carneis apparere digna¬
ta est. Quia enim insapientia dĩ non poterat mundus ꝑsapientiã
cognosceredm̃ : placuit dõ ꝑstultitiã praedicationis saluos facere
credentes. Nonigitur ꝑlocorũ spatia ueniendo : sed in carne mor¬
tali mortalibus apparendo uenisse ad nosdicitur. Illuc ergo
uenit ubierat : quia in hoc mundo erat et mundus ꝑ eũ factus est:
Sed qnm cupiditate fruendi proipso creatore creatura. homines
configurati huicmundo et mundi nomine congruentissime uocati :¬
non eam cognouer̃: propterea dixit euangelista : et mundus eũ non

Expanded text:
quasi infirmata est. Sed quod stultum est Dei, sapientius est quam quasi infirmata est. Sed quod stultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirmum, fortius quam homineergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. CAPUT Xsano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in Sapientia Dei non poterat mundus per Sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non
Abbreviated transcription (Latin):
si illud est in effabile quod dici non potest : non est in effabile
Qua propter cumilla ueritate
perfruendum sit quae in commu tabiliter uiuit. et in ea trinitas
ds̃ auctor et cognitor uniuersitatis. rebus quas condidit consulat.
purgando ẽ. animus ut et ꝑspicere illã lucẽ ualeat et inherere
perspecte. Quampurgationẽ : quasi ambulationẽ quandam
et quasi nauigationẽ ad patriã. eẽ arbi tremur. Nor¬
Non enim
ad eum qui ubiq: p̃sens ẽ. locis mouemur : sed bonostudio bonisq
moribus. Quod non possemus : nisi ipsa sapientia tante etiam nrae
infirmitati congruere dignaretur : et uiuendi nobis p̃beret exem¬
plum non aliter quam in homine : qñm etnos homines sumus. Sed
quia noscum ad illã uenimus sapienter facimus: ipsa cũ ad nos
uenit ab hominibus suꝑbis. quasi stulte fecisse putata ẽ. Et
ñm noscũ ad illã uenimus conualescimus: ipsacũ ad nosueni

Expanded text:
si illud est ineffabile, quod dici non potest, non est ineffabile si illud est ineffabile, quod dici non potest, non est ineffabile Quapropter cum illa ueritate perfruendum sit, quae incommutabiliter uiuit, et in ea trinitas deus, auctor et conditor uniuersitatis, rebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliquia nos cum ad illam venimus, sapienter facimus; ipsa cum ad nos venit ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putatur. Et quoniam nos cum ad illam venimus, convalescimus; ipsa cum ad nos venit,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s et singulis quisq: horũ ds̃ et simulom̃s unusds̃. et singulis quiq
horũ plena substantia etsimulom̃s una substantia. Pater nec filiu
nec filius. Sed pater tantũ pater : et filius tantũ filius: et sp̃s sc̃s
tantũ sp̃s sc̃s. Eadem tribus aeternitas: eadem in commuta¬
bilitas : eadem maiestas: eadem potestas. In patre unitas : in
filio a equalitas : in spũscõunitatis aequalitatis que concordia
Et tria haec unũ omnia propter patrẽ : aequalia omnia: prop¬
et sonuimus aliquid dignũ dõ: Immouero nihilme aliud quã
dicere uoluisse sentio ⁊ Siautẽ dixi : non hoc ẽ. quod dicere
uolui. Hoc unde scio nisiquiad s̃ in effabilis est Quod aut̃
a medictũ .ẽ si in effabile eẽt. dictũ nonesset  Ac ꝑh
ineffabilis quidem dicendus. ẽ ds̃: quia et hoc cum dicitur
aliquid dicitur. Et fit nescio qua pugna uerborũ : qnm̃

Expanded text:
sanctus, et singulus quisque horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque sanctus, et singulus quisque horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia, et simul omnes una substantia. Pater nec Filius nec Pater est nec Filius; sed Pater tantum Pater, et Filius tantum Filius, et Spiritus sanctus tantum Spiritus sanctus. Eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia: et tria haec unum omnia propter Patrem, aequalia omnia propet sonuimus aliquid dignum Deo? Imo vero nihil me aliud quam dicere voluisse sentio: si autem dixi, non hoc est quod dicere volui. Hoc unde scio, nisi quia Deus ineffabilis est; quod autem a me dictum est, si ineffabile esset, dictum non esset? Ac per hoc ne ineffabilis quidem dicendus est Deus, quia et hoc cum dicitur, aliquid dicitur. Et fit nescio quae pugna verborum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qua fruendum erat ꝑ uenire uale remus : quod si a moenitates itineris
et ipsa gestatio uehiculorũ nos delectaret: conuersi ad fruendum
his quibus uti debuimus nollemus citouiã finire et ꝑuersa suauita¬
te implicati aliena remur a patria cuius suauitas faceret beatos:
sic in huius mortalitatis uita pere grinantes adñosiredire in patriam
uolumus ubibeaties se possimus utendum ẽ. hoc mundo non fruen¬
dum. ut in uisibilia dĩ perea quae facta sunt intellecta conspiciantur.
hoc est ut decorporalibus temporalibus que rebus aeterna et spĩ¬
talia capiamus. Resigitur quibus fruendum est pater et filuis
et sp̃s sc̃s eademq trinitas una quaedam summares communis que
omnibus fruentibus sitamenres et non omnium rerũ causa si tamen et
causa. Non enim facile nomen quotante excellentiae conueniat
inueniri potest nisi quod melius ita dicitur trinitas haec unus ds̃
ex quo omnia ꝑquem omnia in quo omnia: ita pater et filius et sp̃s

Expanded text:
qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, hoc est ut de corporalibus temporalibusque rebus aeterna et spiritalia capiamus. Res igitur, quibus fruendum est, pater et filius et spiritus sanctus eademque trinitas, una quaedam summa res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res, et non rerum omnium causa; si tamen et causa. non enim facile nomen, quod tantae excellentiae conueniat, inueniri potest, nisi quod melius ita dex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ita Pater et Filius et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
amat obtinendũ referre : sit amenamandũ .ẽ. Namusus in¬
licitus : abusus potius uel ab usio nominanda .ẽ. Quomodo etgo¬
sies semus peregrini quibeate uiuere nis in patria nompos semus
eaque peregrinatione utique miseri et miseriã finire cuips¬
entes in patriã redire uellemus: opus eẽt. uelter restribus
uel marinis uehiculis quibus utendum eẽt. ut ad patriam

Expanded text:
amatur obtinendum referre, si tamen amandum est: nam usus ilamatur obtinendum referre, si tamen amandum est: nam usus illicitus, abusus potius, vel abusio, nominandus est. Quomodo esi essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
quonsenimitu quid aps eise m signa. rescasolondesnne si gnun
quosiomificondũ. diqu d aehibentur Quamobraẽ ortome sĩgium
eda omss aqua as Quodenim nulla res est: omininonilul est
aliquem ad hiberi ad significandumpos sint nonimpediant pairiti¬
nemqsua prius derebus postea designis dis seremus: Demo nonciu
tem amus iahunc in tebus considerandum eẽ. quod sunti nenaiuod
fruendum ẽ : quibu sutendum : alie quae fruuntur et utuntur
est tendentes adbeatitudinẽ a diuuamur et quasi a gniculamur
et adillas qua enos beatos faciunt ꝑuenire atque inbis indhieconsci
pos simus : sCosuero quis ruimur et atimur inter utrasqu eronsti¬
tuti sicis quibus utendum ẽ frui uoluerimus: impeditur curbus
nosters et ali quando etiam deflectitur ũtabhis rebus quibus
fluendum ẽ obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemuu
inferiorũ amore p̃pediti. frui est enim amore : in herere alicui
rei propter seipsam. Vtiautẽ q̃ uodinusum uenerit adid quod

Expanded text:
quo intelligitur quid appellem signa; res eas videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne signum etiam res aliqua est; quod enim nulla res est, omnino nihil est:aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem, qua prius de rebus, postea de signis disseremus; memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod fruendum est; aliae, quibus utendum est; aliae, quae fruuntur et utuntur. d beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt pervenire atque his inhaerere possimus. Nos vero qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui voluerimus, impeditur cursus noster, et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus quibus fruendum est obtinendis vel retardemur vel etiam revocemur, inferiorum amore praepediti. Frui est enim, amore inhaerere alicui rei, propter seipsam. Uti autem, quod in usum venerit ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
retegatur sed quibusdam uestigiis indagatis ad occultum sensum
sine ullo errore ipse ꝑueniat. Autcerce in absurditatẽ praue sen¬
tentiae non incidat. Quaꝓpter quam quã et in ipso opere fatis
apparere possit huic officio laborinrõ non recte aliquem contra¬
dicere tamen huiusmodi praemio quibus libet obsistentibus conue¬
nienterꝰ uidetur. eẽ responsum huiusuiae quã in hoc libro ingredi
uolumus tale nob̵ occurrit exordium . : Duae sunt res quibus nit

Expanded text:
retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis apparere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicere; tamen, si hujusmodi prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, hujus viae quam in hoc libro ingredi volumus, tale nobis occurrit exordium LIBER PRIMUS. Principio fit
Abbreviated transcription (Latin):
uomconcuprsa diliges proximũ timnquã tero aro. eidet nor
precinimalum nonoperatur: qusquis ee ouddl asar dosses
omi homine a postolut ptepis se cogetur fateri quo labsut el siũ
oncoletisi mũ ẽ uisum fuisse a postolo nonesse peccatũ siqus
aut non xp̃iani aut in imici adulteraret uxorẽ aute ũ oceider
autriustt̃ concupiuerit: quod sidementis ẽ dicere ma meminem̃
omnem hominẽ proximũ et̃ deputandum quia erga neminemm
operindum et malũ . Iamuero siuelcui praebendum uelis quo
nobis or ubendũ ẽ officiũ miseri cordiȩ rece praximus dici
toabis manifestũ e hoc p̃cepto quo iubemur diligeite pisexi¬
mũ etiam scos angelos contineri a quibus tanta nobi siniser¬

Expanded text:
iges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur . Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia erga neminem operandum est malum. 33. Jamvero si vel cui praebendum est, vel a quo nobis praebendum est officium mtur, manifestum est hoc praeceptum quo iubemur diligere proximum, etiam sanctos angelos contineri a quibus miseri
Abbreviated transcription (Latin):
imperisu huulta fifes non intellegi: translatera cenitat ei mosetans
ompeturis ningeniũ quippe uttta dexerim ingenum noe pdr̃i qua
nodes tusibuuius numeri cognitione et consideratcpre ninsolrum
Halbet enimdenarue quater. tamquã cognitionẽ omquin rerum
intexti timporibus: quiternarionamq numeror et dier deanis
mnnua curioula paguntur: Diurna matutinise meridistuiss
uespittinis nocturnisque horarũ spacuis: annua uernis ꝓestiuis
acstunalibus & hie malibusq mensibus. Adtẽ porũ aat in qua uui¬
dionẽ dumintẽ poribus uiuimus propter aeternttatẽ in qua ũ¬
uent udlimus Abstinendu et ieuinantdũ .̃ quariudoru. tem p̃e

Expanded text:
imperitia multa facit non intellegi translate ac mystice posita in scripturis. ingenium quippe, ut ita dixerim, ingenuum non potest nodus nisi huius numeri cognitione et consideratione non soluitur. habet enim denarium quater tamquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in temporibus uiuimus, propter aeternitatem, in qua uiuere uolumus, abstinendum et ieiunandum est, quamuis temporum
Abbreviated transcription (Latin):
digil an asbeltor s intentio in sententiae ueritatẽ e seditamen
ali quis tirdior aut non intellegeret autie cã pilaenseti¬
tulcuster il Sonenimtantũ uiciosa locutiore insa iominum
lingoatalis uertret in ambiguititẽ caditut quan hominuire
stuistu ul hominũ in firmũ sãpientiasuel fortius uideatur ẽẽ¬

Expanded text:
vigilantis lectoris intentio in sententiae veritatem, sed tamen aliquis tardior aut non intelligeret, aut etiam perverse intelligeret. Non enim tantum vitiosa locutio est in latina lingua talis, verum et in ambiguitatem cadit; ut quasi hominum stultum vel hominum infirmum sapientius vel fortius videatur e
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus : quodsiaccepimus quid gloriamur quasinon acce¬
perimus :: Quilegit audientibus litteris utiq qua sagnosettu
enuntiat :quiautẽ ipsas litteras tradit hoc ant ut ali quoq
logere nouerint. uterqi tamen idinsinuat quod accedient
sicctum qui eaque inscripturis intellegit exponit audientib
tam quã unteras quas a gnoscit pronuntiat lectoris officio
Qniauit ẽ precipit quomodo intellegendum sit similis eendũ
tradenti ltteras hoc ẽ. precipienti quomodosit intellegendũ
ut quomodo ille quilegere nouit alio letone nonindisieci
cum codicem inuenerit a quo audiat quidibi serprã sit : siciste
qui pretepta quaetonamus tradere accepent cum in libiis
aliquid obscuritatis inuenerit quasdam regulas uel aubdores
tenens i ot ellectorẽ alium nonrequirat ꝑ quemsibi quod oꝑtũ. ẽ.¬

Expanded text:
accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceaccepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus ? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit ut alii quoque legere noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum e
Abbreviated transcription (Latin):
quacumqi anima uerõ conslũ procesa pt eouen sedilli
qua estuaratas in commutabilidõ eẽ tribuendinofos
truieo qeusquis se nullis p̃ceptis inseructũ diumno minere
quino quis rs pturis obseura sunt antellegesaenlo facuis
benequi demcredit et uerã est nonesse illamsuã facul¬
cate quisi asei pso existentẽ. sed diuinitus eradltã : ita
enim uli goria quaerit et non suã Sedeũ le gis et
nolto sibi hominũ exponente intellegit semitset dõ¬
aliis affectat ex ponere acnon potius eoster teiudõ
atipsi quoq non ꝑhominẽ sedillo intusdocente uinteleenũ in seduide¬
lice cmonti dea udiat adño. seruenequam daresoccuniã mer̃
num malerus: sicut er gohi eaque intellegunt prodant cerit s uello¬
onoftato nondeb eo quam quĩ nemedebeat aliquio neb abere
quali suũ pro prium nisi forte menda cumaii dalomus ciuodno
qbilsoe st quiait ego sumueritas. quidenim babemus quo d nore

Expanded text:
quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi qui estremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat a Domino, Serve nequam, dares pecuniam meam nummulariis . Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loprofecto non debeo: quanquam nemo debet aliquid sic habere quasi suum proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas . Quid enim habemus quod non
Abbreviated transcription (Latin):
quoddictũ est templum enim dĩ scm. ẽ. quodestisuos. sid s̃ dehuma no
tẽplo responsa non redderet . et totũ quod discendũ hominibus
tradi uellet decaelo atq: ꝑ angelos personaret:  De in
caritas quae sibi homines inuicem modo unitatis astringit non ha¬
beret ad itũ refundendorũ et quasi miscendorũ sibi met animorũ
si homines ꝑhomines nihil discerent: Et certe illũ spadonẽ qui
esaiam prophetã legens non intellegebat neque ad a postolũ
angelosmisit neq: ei perangelũ id qđ non intellegebat expo¬
sitũ aut diuinitus inmente sine homines ministerio reuelatũ .ẽ.
sed potius suggestione diuina missus ẽ ad eum. seditq: cumeo
pbrlippus quinouerat esaiam prophetã ei que humanis uerbis
et lingua quod scriptura illa tectũ erat aperuit. Nonne
cummor seds̃ loquebatur. et tamen consiliũ regendi atq:
ad ministrandi tã magni populi a socero suo aligeni gena

Expanded text:
quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadonem illum qui Isaiam prophetam legens non intelligebat, neque ad angelum apostolus misit, nec ei per angelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit . Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena s
Abbreviated transcription (Latin):
Neque temptemus eumcui credidimus netalibus in unci uersutis etꝑ
uersi tate decepti adipsum quoq: audiendum euangelium atq discendum
nolumus ire in ecclesias. aut codicem legere autlegentẽ p̃dican
hominẽ audire : Et expectemus rapiusq in tertium caelum siue in corpore
siue extra corpus sicut dixita postolus et ibiaudire in effabilia uerba quae
quam ab hominibus audire euangelium. Caueamustales temptationes
suꝑbissimas et periculosissimas magisq cogitemus et ipsum a postolum
paulum licet diuina et caelestia uoce prostratũ et in structũ ad hominĩ
ta menmissum esse ut sa cramenta perciperet sed etiam quid creden¬
dum atq: copularetur ecclesiae. Et centurionẽ cornelium
quamuis exauditas orationes eius elemosinasq respectas ei angelus
mntia uertẽ petrotamen traditũ inbuendum perquem non solum
sacramenta perciperet. sed etiam quid credendum quidsperandum
ud diligendum. eẽt. audiret . et poterantitq: omnia ꝑ an¬

Expanded text:
neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, quae quam ab hominibus audire Evangelium. 6. Caveamus tales tentationes superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta perciperet, atque copularetur Ecclesiae : et centurionem Cornelium quamvis exauditas orationes ejus, eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum; per quem non solum sacramenta perciperet, sed etiam quid credendum, quid sperandum, quid diligendum esset, audiret . Et poterant utique omnia per an
Abbreviated transcription (Latin):
debert quisine ulla scientia litterarũ scripturas duimse taemor tetab
audiendotenuisse et prudenter cogitando intell aue di grli amis uras
nus st ceꝑ omnus qui litteras quo que iosas nullo docente homine molenom
notociar orandoutsibireuelarentur accepit triduanas peibuisio petrans
ueatiam codicem oblatũ tupentibus quiad herant legendo perturre¬
nofis scai unũ quemq nr̃m. et abin eunte pueritia consuetudine audiendo
linguam suam didicisse aliam aliquã uel grecam uel hebreã uel quata¬
ubet enerar ĩ aut similiter audiendo aut ꝑ hominum p̃ceptorem acci¬
pisse  Iamenim siplacet moneamus omnes fratres ne paruulos suos ista
doceant quia momento unotẽ poris adueniente sp̃uscõ repletia płi
omniũgentiũ linguis locuti sunt: aut cuitalia non orouenet mmõ
uero et quod ꝑhominẽ discendum ẽ. sine suꝑbia discat et perqiuem

Expanded text:
debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; autnuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurrenecesse est unumquemque nostrum et ab ineunte pueritia consuetudine audiendi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non vero et quod per hominem discendum est, sine superbia discat; et per quem