comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
similia dici possunt in qͣntum
sunt: in tm̃ enĩ et uera sunt. Hec
est aũt ip̃a eius similitudo. et iõ
u̾itas. Ut enim ueritate st̃ ue¬
ra que uera sunt: ita similitudis
similia sunt quecũq similia. Ut
gͦ ueritas forma ueroꝵ est: ita si¬
militudo forma similiũ. Qua ꝓp̃
pͥncipalis unius similia sunt: Ca
forma ẽ om̃ium que sunt que sũ
ma similitudo pͥncipii et ueritas
est. qr sine ulla dissimilitudine
ẽ. Unde falsitas oritur. Non reb
ip̃is fallentib que nichil aliud o-¬
stendunt sentienti qͣm speciem su¬
am: qm ꝓ sue pulchritudinis ac¬
ceperunt gradu.: Neq ip̃is sensib
fallentib qui ꝓnatura sui corporis
affecti ñ aliud qͣm suas affectiones
p̾sidenti animo nuntiant. s pecc̃a
animas fallunt cum uerũ quer̃t
relicta et neglecta ueritate. Nam qͦ¬
niã opera magis qͣm artificem atq
ipãm artem dilexerunt. hoc errore
puniunt᷑. ut in operib artificem
artem cõquirant. et eũ inuenire

Expanded text:
dici possunt in quantum sunt, in tantum enim et vera sunt: haec est autem ipsa ejus similitudo, et ideo Veritas. Ut enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita similitudo forma similium est. Quapn quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dilexerunt, hoc errore puniuntur, ut in operibus artificem artemque conquirant; et cum invenire
Abbreviated transcription (Latin):
aliquomͦ unũ est: ita simile sit u̾
hoc om̃ino impleat ac sit idip̃m
et hec est u̾itas: et uerbũ in pͥnci¬
pio. et u̾bum d̾s apud dm̃. Si eĩ
falsitas ex his est que initant᷑
unũ. ñ in qnͣtum id imitantiurr
s in qnͣtum implere ñ possunt:
Illa est ueritas que idimplere
potuit. et id ẽẽ ꝙ illud est: ipsa
est que illud ostendit sic̃ est: un¬
de et u̾bum eius. et lux eius rectu¬

Expanded text:
aliquo modo unum est, ita simile sit ut aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere potuit, et id esse quod est illud; ipsa est quae illud ostendit sicut est: unde et Verbum ejus et Lux e
Abbreviated transcription (Latin):
s tenebit. Iugum meũ inquit le¬
ue est. Huic iugo qui subiectus est.
subiecta ht̃ et cetera. Non gͦ labora¬
bit. Non enĩ resistit ꝙ subiectum
ẽ: s miseri amici huius mundi cuiꝰ
dominierunt si filii dei esse uolue¬
rint. qm̃ dedit eis potestatẽ filios di
fieri. Amici gͦ huius mundi tam
timent ab eius amplexu separari:
ut nichil eis laboriosius sit qu̾a ñ
laborare. S cui saltim illud ma¬
nifestum ẽ. falsitatem ẽẽ qua id
putatur eẽ ꝙ ñ est: intelligit eam
eẽ ueritatem que ostendit id quod
est. At si corpora in tantũ fallunt
in qͣnͣtum ñ implent illud unum
ꝙ conuncunt᷑ imittari. a quo pͥn¬
cipio unũ est quicqͥd est ad cuius
similitudinẽ quicquid nititurr
naturalit̾ approbamus: qr natu¬
raltt̾ improbamꝰ quicqͥd ab uni¬
tate discedit. atq in eius dissimi¬
litudinẽ tendit: datur intelligi
eẽ aliquid ꝙ illius unius solius
a quo principio unũ est quicquid

Expanded text:
sed tenebit. Jugum meum, inquit, lesed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hutiment ab eius amplexu separari ut nichil eis sit laboriosius quam non . Sed cui saltem illud manifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
quo udicas unũ eẽ quicquid ali¬
ud uides: nec tñ hoc esse ꝙ illud ẽ
qͥc qͥd mutabile uides. Qd̃ si hes
intueri palpita m̃tis aspectus:
quiescite. nolite certare. nisi cũ
consuetudine corpoꝵ: ip̃am uin¬
cite uicta eruite om̃ia. Unum
certe querimꝰ: quo simplitius
nichil ẽ. Ergo. in simplicitate
cordis queramus illum. Algite
otium inqͥt: et agnoscetis quia
ego sum dñs. Non otium desidie.
s otium cogitationis: ut a locis
ac temporib uacetis. Hec enim
fantasmatis. tumoris. et uolu¬
bilitatis constantem unitatem
uidere ñ siniuit: loca offerunt ꝙ
amemꝰ tempora subripiunt quod
amamus. et reliquunt in anima
turbam fantasmatũ quib in a¬
liud atq aliud cupiditas mute¬
Etur. Ita fit in quietus et erum¬
nosus animus: frustra tenere
a quib tenet᷑ exoptans. Uocat᷑
gͦ ad otium. id est ut ista ñ diligat.
que diligi sine labore ñ possunt.
Sic enĩ eis dñabitur. sic ñ tenebit᷑

Expanded text:
quo judicas unum esse quidquid aliquo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabile viintueri palpitat mentis aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tans fingo. Non enĩ est ip̃a: neci¬
bi sum animo. Nam qͥd ibi aga¬
tur mͦ utiq scirẽ. Si unus est sol:
falsus est iste quem cogitans fĩ¬
go. Nam ille curricula sua certis
locis et temꝑib peragit: istum
ego ubi uolo et quando uolo con¬
stituo. Si unus est ille amicus¬
nĩs. falsus est qͣm cogitans fingo.
Nam ille ubi sit nescio. iste ibi fin¬
gitur ubi uolo. Ego ip̃e certe unus
sum: et hoc loco esse sentio corpus
meũ. et tamen figniento cogttatõ¬
nis pergo quolibet. loquor cum qͦ
libet. Ealsa sunt hec: nec quisꝙͣ
intelligit falsa. Non gͦ intelligo
cũ ista contẽploꝵ. et satis credo qr
uerũ eẽ oportet ꝙ intellectu con¬
templor. Numqͥd forte ista sunt q̃¬
fantasmata dici solent: Unde gͦ
impleta ẽ anima mea illusioni¬
b. Qbi est uerũ ꝙ m̃te conspictr᷑
Ita cogitanti iam dici potest illa
lux uera ẽ qua hec ñ esse uera cog¬
noscis: ꝑ hanc illud unũ uides

Expanded text:
tans fingo: non enim est ipsa, nec itans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicuss, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ corpus est: s falsa unitas. Nõ
enĩ summe unũ est. aut in t̾m̃ id imi¬
tatur ut impleat: et tñ nͨ corpus
ip̃m eẽt. nisi ut cumq unũ essec .:.
Porro ut cũq unũ esse ñ posset. nͥ
ab eo ꝙ sũme unum ẽ id haberet. E
anime ꝑuicaces: clate mͥ qui ui¬
deat sine ulla ymaginatione uisoꝵ
carnalium: date michi qui uideat
om̃is unius pͥncipium ñ eẽ nisi u¬
nũ solum. a quo sit om̃e unũ. seu
id impleat seu ñ impleat qui uide¬
at. date ñ qui litiget. ñ qui uderi
uelit se uidere ꝙ non uidet: date
qui resistat sensib carnalib et pla¬
gis. quib ꝑ illos in anima uapula¬
uit. qui resistat consuetudini hoĩm.
resistat laudib hoĩm. qui cõpunga¬
tur in cubili suo qui resculpat sp̃m
suũ. qui ñ foris diligat uanitates.
et querat m̾dacia. qui iam sibi no¬
uerit dicere. Si una roma ẽ qͣm
circa tiberim nescio qͥs romulus
dr̃ condidisse. falsa est ista qm cogi¬

Expanded text:
verum corpus est, sed falsa unitas. Non verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. cui ad contẽplandã summã
pulchritudiuẽ mens ñ oculus fẽs
est. Ille aũt m̃tem uult conu̾tere ad
corꝑa. ocłos ad dm̃. Querit eĩ intelli¬
gere carnalia. et uidere spiritalia:
tas corrigenda est qr si fecerit quod
fursuni est deorsum. et ꝙ deorsum ẽ
sursum. regno celoꝵ aptus ñ erit.
Non gͦ summa queramꝰ in infimis
nec ipĩs infimis inuideamus. Iudi¬
cemus ea ne cũ ipsis udieemur. id
est tm̃ eis tribuamus qͣnͣtum speci¬
es meret᷑ extrema: ne cum innous¬
simis pͥma querimꝰ. a pͥmis uit̾ no¬
uissima numi̾emur: qr nichil ipsis
nouissimis obest s nobis płimum:
Nec iõ liuine ꝓuidentie ad ministra¬
tio minus detora sit. qr et in iusti iu¬
ste et fedi pulchre ordinant᷑. Et si ꝓp¬
terea nos fallit rerum uisibilium
pulchritudo qr unttate continetur
et nõ implet unitatẽ: intelligamꝰ
si possumus ñ ex eo ꝙ est nos falli s
ex eoqd̃ non ẽ. Omne quippe corpus.

Expanded text:
rse, cui ad contemplandam summam rse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritualia;tas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ illa est. Nec m̃tiuntur tn diligẽ¬
tius considerantib. qr ille m̃titur qui
uult uideri ꝙ nõ est. Quod aũt non
uolens aliud putatur qm est ñ mẽ¬
titur. s fallit tam̃. Nam ita discer¬
nitur m̃tiens afallente: quia in est
om̃i mentienti uoluntas fallendi eti¬
am si ñ ei credat᷑. fallens aũt esse nõ
potest qui ñ fallit. Ergo corporea spe¬
ñ est. nec fallit: s ne ip̃i quidem ocłi
fallunt. Non enĩ renuntiare animo
ita n̾utiant ut afficiuntur: quid ab
eis amplius exigere debeamus igno¬
ro. Tolle itaq uanitantes: et nulla
erit uanitas. Si quis remũ in aqͣ
frangi opinatur. et cũ inde aufert᷑
integrari ñ malũ ht̃ int̾nuntium:
s malus ẽ uidex. Nam ille ꝓsua na¬
tura ñ potutt in aqua aliter sentire:
nec aliter debuit. Si enũ aliud ẽ aer
aliud aqua. iustum est ut aliter in
aere aliter in aqua sentiatur. Qͣre
ocłs recte uidet: Adhoc enĩ factus
ẽ ut tm̃ ualeat: s animus peru̾se¬

Expanded text:
tiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea spenon est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perve
Abbreviated transcription (Latin):
et cur ea q̃n melius sapimus uehe¬
m̃tissime diligamiꝰ: ne id quidem
qͥsqm si ea rite intelligit dic̾e au¬
debit. Ut enĩ nos et oinnes aĩe rati¬
onales sed̃m ueritatem de inferiori¬
b recte uidicamus sic de nobis qñ
eidem coheremus sola ip̃a u̾itas
uidicat: de ip̃a uero nec pater. Non¬
Non enĩ minus est qm ipẽ. et ideo
que pr̃ uidicat. per ipãm iudicat.
Omnia eĩ que appetunt unitatẽ.
hanc habent regnlam uel formã
ł exemplum. ł si quo alio uerbo di¬
ci se sinit. qm̃ sola eius similitudi¬
nẽ a quo esse accepit impleuit: si
tñ accepit ñ incongrue dicit᷑. ꝓ ea
significatione qua filius appellat᷑.
qr nõ de se ipõ est. s de pͥmo summoq
principio qui pr̃ dicitur. ex quo õĩs
pr̃nitas in celo et in terra nomina

Expanded text:
et cur ea, quando melius sapimus, veheet cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nomina
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ incommutabilẽ naturam
que supͣ rationalem animã sit de¬
um esse. et ibi eẽ postremã uitam
et pͥmam eẽntiam: ubi est prima
sapĩa. Nam hec ẽ illa incõmutabi¬
lis ueritas que lex om̃ium arcium
recte dicitur. et ars om̃ipotentis ar¬
tificis. Itaq cũ se anima sentiat
re scd̾m seip̃am: simul oportet ag¬
noscat prestare suam naturã ei na¬
ture de qua uidicat. Prestare aũt
sibi eam naturã scdm qm uidicat.
et de qua iudicare nullo modo potest
Possum enĩ dicere. quare similia
sibi ex utraq parte respondere mẽ¬
bra cuiꝰq corporis debeant: qr sum¬
ma equa litate delector. qm ñ ocłis
corporeis s m̃tis contueor. Qua ꝓp̃
tanto meliora esse iudico que ocu¬
lis cerno: qͣnto ꝓ sua natura uici¬
niora sunt his que animo intelli¬
go. Quare aic̃t ita illa sint nullieᷤ
potest dicere: nec ita ẽẽ debere qͥs qm
sobrie dixerit. quasi possint ẽẽ non
ita. Quare autem nobis placeant.

Expanded text:
dum est, incommutabilem naturam, dum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse: et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat re secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis contueor: quapropter tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi possint esse non ita. 58. Quare autem nobis placeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ra et maiora spatia figuraꝵ atq
notationũ scd̃m eãclem legem pa¬
rilitatis ł similitudinis ł cõgru¬
entie iudicant᷑: ipsa lex maior est
his om̃ib s potentia. Cecerũ spat̾o
aut loci aut temporis. nec maior nͦ
eã totam iudicaremꝰ minora. Ss
aũt minor eẽt: ñ scd̾m eam iudi¬
caremꝰ maiora. Nunc uero cũm se¬
cundũ totam quadrature legem
iudicetur et ferrum quadratum et
lapis quadratus et tabella et gem¬
ma quadrata: rursus scd̾m totam
equalitatis legem iudicentur cõ¬
uenire sibi motus pedum curren¬
tis formice. et scd̾m eam gradien¬
tis elefantis. qͥs eam dubitet lo¬
coꝵ interuallis ac tempoꝵ nec ma¬
iorem eẽ nec minorẽ. cum potentia
superet omĩa: Hec aũt lex om̃iũ
artiũ cum sit omino incõmutabil
mens uͦ humana cui legem talem
uidere concessum est mutabilitatẽ
pati possit erroris: satis apparet
supͣ m̃tem nr̃am ẽẽ legem que ue¬
ritas dr̃. Nec iam illud ambigen¬

Expanded text:
ra et majora spatia figurarum atque ra et majora spatia figurarum atque motionum secundum eamdem legem parilitatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec dum totam judicaremus minora; si autem minor esset, non secundum eam judicaremus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet loum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre cpati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigen
Abbreviated transcription (Latin):
tellecta conspicitur. U̾nde enĩ
qualiscũq in corporib appete¬
retur equalitas. aut unde con¬
uinceret᷑ longe plurimũ deferre
a ꝑfecta. nisi ea que perfecta ẽ m̃te
uideret᷑. Si tam̃ que frã non est
perfecta dicenda est: et cũ omĩaq̃
sensibilit̾ pulchra sunt seu nat᷑a
eclita seu artib elaborata locis et
temporib pulchra sint. ut corpus
et corporis motus. illa equalitas
et unitas m̃ti tm̃ mͦ cognita scd̾m
qͣm de corporea pulchrituline
sensu interm̃ctio iudicatur. Ner
loco tumida est nec instabilis tẽ¬
pore. Non enĩ recte dici potest se¬
cundũ eam uidicari rotundũ can
lum: et ñ scd̃m eã rotundũ denari¬
um. Similit̾ in tẽꝑib atq ĩ mo¬
tib corpoꝵ ridicule dicitur scd̾m
eã iudicari equales annos et non
tia. seu per horas. seu ꝑbremora
mom̃ta conuenient̾ moueat᷑ ali¬
quid: eadem una et incõmitabili
equalitate iudicat᷑. Quod si mino¬

Expanded text:
tellecta conspicitur. Unde enim tellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum cantlum, et non secundum eam rotundum denarium. Similiter in temporibus atque in motibus corporum, ridicule dicitur secundum eam judicari aequales annos, et nontia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si mino
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliud eẽ artem uulgarem
nͥ rerꝵ exꝑtaꝵ placitariimq me¬
moriam usi quodã corporis atq
operationis adiuncto. quo si care¬
as uidicare de operib possis qd̃
multo est excellentius. qmuis
operari artificiosa ñ possis. Sed
cũ in om̃ib artib conuenientia
placeat qua una salua et pulchͣ
sunt om̃ia. ip̃a uͦ conuenientia e¬
qualitatẽ unitatem q appetat
uel similitudine parium parti¬
um ł gradatione disparium: qͥs
ẽ qui summã equalitatẽ uel si¬
militudinẽ in corporib inueniat.
audeat q dicere cum diligenter
ꝯsiderau̾it quodlibet corpus uere
ac simplicit̾ unũ eẽ. cum om̃ia ł
de specie in speciem. uel de loco in
locum tͥnseundo mutent᷑. et par¬
tib constent sua loca optinen¬
tib per que inspacia diuersa di¬
uidunt᷑: Porro ip̃a uera equali¬
tas ac similitudo atq ip̃a uera
et pͥma unitas ñ oculis carneis
neqz ullotali sensu s mente in¬

Expanded text:
nihil esse aliud artem vulgarem, nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellentius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnibus artibus convenientia placeat, qua una salva et pulchra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente in
Abbreviated transcription (Latin):
coherere qͣmluro: Qut qui tam
eleganter edificat. ut que plura
sunt pari a paribz respondeant
Que aũt singula mediũ locum
teneant: qͣmquam iste sensus iã
sit rationi ueritatiq uicinior.
S certe querendum est cur nos
offendat. si duab fenestris nõ
supͣ inuicem s iuxta inutem
locatis una eaꝵ maior minor¬
ue sit cũ equales esse potuerũt.
Si supͣ uero inuicem fuerint ã¬
beq de medio qͣmuis impares¬
ñ ita offendat illa in equalitas.
et cur ñ multũ curemus qͣndo sit
una eaꝵ aut maior aut minor
quam due st̾. In trib aũt sensus
ip̃e uidetur expet̾e: ut aut ĩpares
nõ sint aut intermaximã et mi¬
nimã ita sit media ut tanto pre¬
cedat minorẽ quanto a maiore
p̾ceditur. Ita enĩ primo qͣi natu¬
ra ip̃a consulit᷑. quid ꝓ bet: ubi
potissimũ notandũ est. ꝙ̃ ad mo¬
dum ꝙ solum inspectum minꝰ
displicuerit. in melioris comꝑa¬
ratione respuatur. Ita reperitur

Expanded text:
cohaerere, quam luto? aut qui tam cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis imparesn ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur
Abbreviated transcription (Latin):
de corporib ñ sentientis tm̃ uite
s etiam ratiocinantis est. qua ille
carent. nos excellimus. Iam uero
illud uidere facillimũ est. p̾stan¬
tiorem esse iudicantẽ. qmͣ illa res
de qua iudicatur. Non solum aũ
rationalis utta de sensibilib: s
de ip̃is quoq sensib iudicat. Cur
in aqua remũ inftactum oporte¬
at apparere cum rectum sit: et cur
ita ꝑ oculos sentiri necesse sit. Nã
ip̃e aspectus oculoꝵ renĩtiare id
potest: iudicare aũt nullo mͦ. Qre
manifestum est. ut sensualem ui¬
tam corpori. ita rationalem ittͥq
tura p̾stantior. S qr clarum est
melius iudicat qnͣto est ꝑitior:
et tanto est peritior qͣnto alicuiꝰ
artis ł discipline ł sapientie par¬
ticeps est. ip̃ius artis natura que¬
renda est: neqz nunc artem intel¬
ligi uolo que notatur experiũ¬
do: s que ratiocinando indagat᷑.
Quid enĩ preclarum nouit qui
nouit ea impensa que calce et ha¬
rena consistit. tenacius lapides

Expanded text:
de corporibus non sentientis tantum vitae, de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam corpori, ita rationalem utrique praestantiormelius judicat, quanto est peritior; et tanto est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides
Abbreviated transcription (Latin):
syderum. candorem lucis. dierum
et noctiũ uicissitunes. lune mẽ¬
strua curricula anni quadrifari¬
am temꝑationẽ quadriꝑtitis ele¬
m̃tis congruentem. tantam uim
seminũ species numerosq gignẽ¬
tiũ. et omĩa in suo gen̾e modum
ꝓpriũ naturãq seruantia. In qͦꝵ
consideratione ñ uana et peritu¬
ra curiositas exercenda est: s gra¬
dus ad ĩmortalia et semꝑ manẽ¬
tia faciendus. Proxim̾um ẽ enĩ
attendere que ista sit natura ui¬
talis que cuncta ista sentit: que
ꝓfecto qm̃ uitam dat corꝑi p̾stan¬
tior eo sit necesse est. Non enĩm qͣ¬
liscumq moles qͣmqm ista uisi¬
bili luce p̾fulgeat. si uita careat
magni estimanda est. Quelibet nã
bigit: illud in animo humano
prestantissimũ est. ñ quo sentit
sensibilia. s quo iuclicat de sen¬
sibilib. Nam et uident a cutius
et ceteris corporis sensib acrio¬
rib corpora attingunt plereq
bestie qm homines: s udicare.

Expanded text:
siderum, candorem lucis, dierum siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet nambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc eñĩ agitur quib credendũ
sit: anteqͣm quisq sit idoneus in¬
eunde rationi deliuinis et inuisi¬
bilib reb. Nam ip̃i rationi pur¬
gationis anime que ad ꝑspicuami
ueritatem peruenit nullomͦ aucto¬
ritas humana p̾ponttur: s adhãa
nulla suꝑbia perducit. Que si non
eẽt. ñ essent heretici neq scismati¬
ci neq carne circũcisi: nec creatu¬
re si mulchroꝵ qz cultores. Hii
aũt si non eẽnt ante perfectionẽ
ppłi que ꝓmiitit᷑: multo pigriu
uerctas quereretur. Sispensatõi¬
ter diuine ꝓuidentie ꝓcuratione
administratur: ut ars in effabilis
medicine ip̃am uitioꝵ feditatem
innescio qmͣ sui generis pulchri¬
tis beneficientia qͣntum in p̾sentia
satis uisum ẽ. locuti sum̃: udea¬
mus quatinꝰ possit ratio ꝓgredi.
auisibilib ad inuisibilia et atem¬
poralib ad et̾na conscendens. Non
enĩ frustra et manit̾ intueri opor¬
tet pulchritudinẽ celi. ordinem

Expanded text:
Nunc enim agitur quibus credendum Nunc enim agitur quibus credendum sit, antequam quisque sit idoneus ineundae rationi de divinis et invisibilibus rebus; nam ipsi rationi purgatioris animae, quae ad perspicuam veritatem pervenit, nullo modo auctoritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla superbia perducit. Quae si non esset, non essent haeretici, neque schismatici, nec carne circumcisi, nec creaturae simulacrorumque cultores. Hi autem si non essent ante perfectionem populi, quae promittitur, multo pigrius veritas quaereretur. CAPUTter divinae providentiae procuratione administratur, ut ars ineffabilis medicinae ipsam vitiorum foeditatem in nescio quam sui generis pulchritis beneficentia, quantum in praesentia satis visum est, locuti sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
migndum est. Sicut enĩ inipsa
rerum natura maior est auctoritaᷤ
unius ad unũ om̃ia redigentis. nec.
in gen̾e humano multitudinis ul¬
la potentia ẽ nisi consentientis
id est unũ sentientis. ita in religi¬
one qui ad unũ uocant eoꝵ maior
et fide clignior esse debet auctorita.
Attera consideratio est dissensioĩs
eius: que de unius dei cultu inter
homines orta est. S accepimus
maiores nr̃os eo gradu quo atem¬
poralib ad eterna conscenditur.
insibilia miracula. Non enĩ pot̾are
aliter secutos eẽ. ꝑ qͥuos id actum
est. ut necessaria non eẽnt posteris
Cum enĩ ecclia catholica ꝑ totum
orbem diffusa atq fundata sit. nͨͦ
miracula illa in nr̃a tempora dura¬
re ꝑmissa sunt. ne anima semper
uisibilia quereret. et eoꝵ consue¬
tudine frigesceret genus huma¬
nũ. quoꝵ nouitate flagrabat. Nec
iam nobis dubium eẽ oportet his
eẽ credendũ: qui cum ea prelitẽs
que pauci assequunt᷑. se tam̃ seq̃m¬
dos popłis persuadere potuerunt.

Expanded text:
migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentientis, id est unum sentientis: ita in religione qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47. Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostros eo gradu fidei, quo a temporalibus ad aeterna conscenditur, visibilia miracula non enim aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut necessaria non essent posteris. Cum enim Ecclesia catholica per totum orbem diffusa atque fundata sit, nec miracula illa in nostra tempora durare permissa sunt, ne animus semper visibilia quaereret, et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum novitate flagravit: nec jam nobis dubium esse oportet iis esse credendum, qui cum ea praedicarent quae pauci assequuntur, se tamen sequendos populis persuadere potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si uos essetis ip̃a unitas. corpora ñ
essetis. Recte illi dicit᷑. unde illam
nosti unitatẽ scd̃m qmͣ uidicas cor¬
pora. qr nͥ uideres uidicare ñ posses ꝙ
eam ñ impleant. Si aũt his corpo¬
reis oculis eam uideres ñ uere dig¬
res. qͣmqͣm eius uestigio teneant᷑
longe tñ ab ea distare. Nam istis o
Si hoc loco eẽt ubi corpus nr̃m est.
ñ eam uideret qui hoc mͦ in oriente
de corꝑib uidicat. Non gͦ ista conti¬
netur loco: et cũ adest. ubicũq iudi¬
canti: nusqͥm ẽ per spatia locoꝵ. et ꝑ

Expanded text:
si vos essetis ipsa unitas, corpora non si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis ocubi videmus? Si hoc loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia locorum, et per
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps quare sint pulchra: et
si titubabitur: subiciam. utrum
iõ qr similes sibi partes sunt. et
aliqua copulatione ad unam cõ¬
uenientiam redigunt᷑. Qd̃ cum
ita ẽẽ comꝑerit: int̾rogabo utr̃u
hanc ip̃am unitatem qͣm coniũ¬
cunt᷑ appetere sũme impleant.
au longe infra iaceant: et eam qͦ¬
dam modo m̃tiant᷑. Qd̃ si ita est:
nam qͥs ñ admonttus uideat neq
ullam speciem neq ullũ om̃ino
ẽẽ corpus ꝙ nõ habeat unctatis
qualecũq uestigiũ. neq qͣmuis
pulcherrimũ corpus cum intex¬
uallis locoꝵ necessario aluid alibi
habeat posse assequi eam qm seqͥ¬
tur unitatẽ: Quare si hoc ita ẽ.
flagitabo ut respondeat ubi ui¬
deat ip̃e unitatem hanc. aut un¬
de uideat. quia si ñ uideret. unde
cognosceret. et quid imitaretur
corpoꝵ speties. et qͥd implere non
posset: Nunc u̾o cum dicit corpo¬
rib. uos quidem nͥ aliqua uittas
contineret. nichil essetis. S rurs

Expanded text:
deinceps, quare sint pulchra; et deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ debet. aut ita eẽ debuit. aut
tta eẽ debebit. ut in suis artib ar¬
tifices faciunt. S multis finis
est humana delectatio: nec uolũt
tendere ad suꝑiora ut uidicent cur
ista uisibilia placeant. Itaq si
queram ab artifice uno arcu cõ¬
structo.cur alt̾m parem ꝯtra in
alterã partem moliatur: respon¬
debit credo ut pari a parib edifi¬
ci membra respondeant. Porro si
pergam querere idip̃m cur eligat.
dicet hoc decere hoc esse pulchrum
hoc delectare cernentes. Nichil au¬
debit amplius. In clinatus enim
recumbit oculis: et unde pendeat
ñ intelligit. At ego uirũ intͥnse¬
cus oculatum et inuisibilit̾ uiden¬
tem ñ desinam cõmonere cur ista
placeant. ut uidex eẽ audeat ip̃ius
delectationis humane. Ita enim
suꝑ fertur illi ut nec ab ea teneat᷑:
sint qr delectant an ideo delestent
qr pulchra sunt. Hic mͥ sine du¬
bitatione respondebit. iõ delecta¬
re qr pulchra sunt. Queram ergo

Expanded text:
Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. est humana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ne. s a sola ip̃a lege scd̾m qͣm uidi
cat omĩa: qm̃ et illud uerissime
illo ẽ autem q̃n purissime intelli¬
git: et tota caritate quam intel¬
ligit diligit. Ita enĩ qnͣtum po¬
test lex ipsa etiam ip̃e fit scdm ꝙͣ
iudicat omĩa. et de qua iudicare
nullus potest: sicut in istis tem¬
poralib legib. qͣmqm de his ho¬
mines uidicent cum eas institu¬
unt tñ cum fu̾int institute atq
firmate ñ licebit iudici de ipsis
iudicare. s sed̾m ipas. Conditor
tñ legum temꝑaliũ si uir bonus
est et sapiens illam ip̃am consu¬
lit eternam. de qua nulli anime
uidicare datum est: ut scd̃m eius
incõmutabiles regulas quid sit
ꝓ tempore iuibendum uetandũ q
discernat. Eternã gͥ legem mũ¬
dis animis fas ẽ.cognoscere. iu¬
dicare aite non est fas. Hoc aũt
interest ꝙ ad cognos cendum¬
satis est. ut uideamꝰ ita eẽ aliquid
ł non ita. Ad iudicandũ uero ad¬
dimus aliquid quo significemus
posse eẽ et aliter: uelut cũ dicimꝰ

Expanded text:
ipsa lege secundum quam oniam et illud verissime illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendumsatis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tius cum iõ mentiant᷑ qr eam uidẽ¬
tur ostendere oeulis carneis eũ illa
m̃te pura uideatur. utrum in tm̃
m̃tiant᷑ in qͣntum ei similia sunt.
an inqͣntum eam ñ asseq iũtur. Nã
si assequerent᷑. ꝙ imitant᷑ ĩplerẽt
si aũ ĩplerẽt: oĩ mͦ eẽnt siłia. Si om̃i¬
mͦ cẽnt similia. nichil uiter illam¬

Expanded text:
t, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sic putant resistendũ eẽ sermoĩ
ꝙ pater quidem ad filiũ dr̃. et filius
ad prẽm: ingenitus tñ et genitus ad
seip̃os dñr non ad alt̾utrum. Non eĩ
hoc est dicere ingenitũ ꝙ est prẽm di¬
cere: qr et si filium ñ genuisset nichil
ꝓhiberet eũ dicere ingenitum. Et sigi¬
gnat quisq filit̃ non ex eo ip̃e est in¬
genitus. qr geniti hoĩes ex aliis hoĩ¬
b gignunt et ip̃i alios. In quiunt gͦ.
Pater ad filiũ dr̃ et filius ad pr̃em.
Ingenitus aũt ad seip̃m. et genitus
ad seip̃m dr̃. Et iõ si qͥcqͥd ad seip̃m dr̃:¬
est: Hoc si dirunt ñ intellegunt de
ingenito quidẽ aliquid se dicere ꝙ
diligentius ꝑtractandũ sit: qr nec iõ
qͥsq pater quia ingenitꝰ. nec inge¬
nitus iõ qr pater. et ꝓpterea ñ ad ali¬
qͥd. s ad sedici pltatur ingenitus:
genitũ u̾o mira cecitate non ad uer¬
tunt dici ñ posse. nisi ad aliquid
Ideo qͥppe filius qr genitus. et qr fi¬
lius. utiq genitus. Sicut au̾t filiꝰ

Expanded text:
sic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Patrem, ingenitus autem ad se ipsum, et genitus ad se ipsum dicitur: et ideo si quidquid ad se ipsum dest: hoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum  nisi ad aliquid. Ideo quippe filius quia genitus, et quia filius utique genitus. Sicut autem filius
Abbreviated transcription (Latin):
est infixum telum de corꝑe demere. a¬
liud iuilnus ꝙ eo fom̃ est scdm cura¬
tõem sanare: ita pͥma curatio est car¬
sam remou̾e languoris ꝙ ꝑ oĩum fit
indulgentiã peccatoꝵ. sed̃a ipsum sa¬
nare languorem ꝙ fit paulatun ꝓfi¬
ciendo in renouatione huiꝰ ymaginis:
que duo demonstrant᷑ in psalmo ubi
legitur qui ꝓpitius fit oĩb iniquita¬
tib tuis ꝙ fit in baptismo: Deinde
sequit᷑. Qui sanat õs languores tuos.
qͦd fit cotidianis accessib cum hec y¬
mago renonat᷑. De qua re apłs aper¬
tissime locutus est dicens. Et si ext̾i¬
or homo nr̃ corrũpit᷑. s int̾ior renona¬
tͣ de die in diem. Renouam᷑ aũt in
agnitõe dei. hoc est in iustitia et scĩ

Expanded text:
est infixum telum de corpore demere, aest infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Renovatur autem in agnitione Dei, h
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ scd̃m dm̃. ne scd̾m aliã creaturam
fieri putetur. Ideo aũt scd̾m ymagi¬
nẽ dei ut in ea re intelligatur fieri
hec renouatio ubi est ymago dei idẽ
in m̃te ꝙ̃admodũ dicimus scd̾m cor¬
pus mortuum ñ scd̾m sp̃m eũ. E
e corꝑe fidelis et iuistus abscedit: Ell
um: Aut si dicamus scd̾m corpus
est pulcher aut scd̾m corpus fortis
si scd̃m animũ:. Quid ẽ aliud ꝙͣ cor¬
pore ñ animo pulcher aut fortis q̃
et innum̾abiliter ita loquimur.¶
itaq sic intelligamus scd̃m ymagi¬
nẽ eius qui creauit eũ qͣiͣ alia sit y¬
mago scd̾m ꝙͣ renouatur ñ ip̃a que¬
renonat᷑. Sane ista renouatio ñ mo¬
m̃to uno. fit ip̃ius ꝯu̾sionis. sic̃ mo¬
m̃to uno fit illa in baptismo renona¬
tio remissione õium ꝓ cc̃oꝵ. Neq ẽ
uel unũ qͣntulũ cumq remanet.
De
ꝙ ñ remitat᷑. S ꝙ̃ admodũ aliud ẽ
carere febrib aliud ab infirmitate q̃
febrib frã est reualescere. itemq aliud

Expanded text:
secundum Deum, ne secundum aliam creaturam fieri putetur; ideo autem, secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imago Dei, id est in mente. Quemadmodum dicimus, secundum corpus mortuum, non secundum spiritum, ee corpore fidelis et justus abscedit. Quidum? Aut si dicamus, Secundum corpus est pulcher; aut, Secundum corpus fortis, non secundum animum: quid est aliud, quam, Corpore, non animo pulcher aut fortis est? Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus, secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum e. Sane ista renovatio non momento uno fit ipsius conversionis, sicut momento uno fit illa in Baptismo renovatio remissione omnium peccatorum: neque enim vel unum quantulumcumque remanet d non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ: et hanc apponendo scientiam
apposuit dolorem: Dolorem peregrina¬
tionis sue. ex desid̾io prĩe sue. et ꝯdito¬
ris eiꝰ bĩ dei sui In hoc gen̾e hoĩm. ĩ fa¬
milia xp̃i tui. dñe d̾s meus. si inter pau¬
pes tuos gemo: damͥ de pane tuo. ren¬
dere hõib qui ñ esuriũt et sitiunt iu¬
sticiã. s satiati sunt et habundant.
Satiauit aũt illos phantasma eoꝵ.
ñ u̾itas tua: qͣm repellendo. resiliuntt.
et in suã uanitatẽ cadunt: Ego c̾te
sentio qm multa figm̃ta ꝑariat cor hy¬
manũ Et qͥd est cor meũ: nisi corhũa¬
nũ: S hoc oro dm̃ cordis mei. ut nichil
ex eis figm̃tis. ꝓsolido uͦ eructem ĩ has
litt̾as: s inde ueniat in eas qͥcqd ꝑ me
uenire potuerit. unde mͥ qͣmuis ꝓie¬
cto a facie ocłoꝵ suoꝵ. et delonginquo
redire conanti. ꝑ uiam qmͣ strauit hu¬
manitati diuinitas unigeniti sui.
aura u̾itatis eius asꝑgitur.

Expanded text:
coelorum: et hanc apponendo scientiam, coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc genere hominum, in familia Christi tui, Domine Deus meus, si inter pauperes tuos gemo, da mihi de pane tuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam , sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta pariat cor humanum: et quid est cor meum, nisi cor humanum? Sed hoc oro Deum cordis mei, ut nihil ex eis figmentis pro solido vero eructuem in has litteras, sed inde veniat in eas quidquid per me venire potuerit, unde mihi, quamvis projecto a facie oculorum suorum , et de longinquo redire conanti, per viam quam stravit humanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cientiam t̾restriũ celestiũq re¬
rum magni estimare solet genꝰ
humanum: in quo ꝓfc̃õ melio¬
res st̃. qui huic scientie p̾ponunt nosse
semet ip̃os. Laudabiliorqz est animus
cui nota ẽ uel infirmitas sua: qm qui
oa ñ respecta. uias syderũ scrutatur. ⁊̃
cogniturꝰ. aut qui iam cognitas tenz
ignorans ipse qua ingͦdiatur ad sałt
in eiꝰ amore torã se uiluit: ad eũ q intͣre
uolens nec ualens. eoq sͥ lucente attẽ¬
dit in se. inuenitq se. suãq egͥtudinẽ
illius mũditie ꝯtemꝑari non posse co¬
gnouit: flere dulce h̃t. et eũ precari ut
etiã atq ⁊̃ misereat᷑. donec exuat totã
miseriam: et p̾cari cũ fidictia. iam gra¬
tuito pignore salutis accepto eiꝰ uni¬
cũ. saluatorẽ hoĩs et in luminatorem:
Hunc ita agentẽ ac dolentẽ scientia
nõ inflat: qr caritas edificat Prepo¬
suit eĩ scientiã scientie: p̾posuit scire
infirmitatẽ suã. magis qm scire mũdi
menia: fondam̃ta terraꝵ et fastigia

Expanded text:
cientiam terrestrium coelestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad salutin ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia, jam accepto gratuito pignore salotis, per ejus unicum Salvatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia