comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝯhe possunt. S si contractuo
lii qui mr̃imonium sane contrax̾unt.
uni ex duob ł ambob amentia. ł furor
ł aliqua infirmitas accesserit: ob hanc in¬
firmitatem talium conuigia solui ñ p̾st̾.
eiticãtur. ł m̃bris truncantur. ł a barbaris
De his qui cũ duab sororib dormi

Expanded text:
e possunt; sed si contractum Hi qui matrimonium sani contraxerunt, et uni ex duobus vel ambobus amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunexcaecantur, vel membris truncantur, vel a barbaris De his qui cum duabus sororibus dormi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualem celestem q uitam. c̾tum aliquid
scriptura non tradit ⁊ iõ ambiguumẽ uirũ
parentes filiis gentis ꝑfectaq humani of-¬
ficii iusticia ad meliorem statum transfent᷑
ñ ꝑ mortem s ꝑ aliquam sui mutationeny an
partes in aliquo statu uite manerent. li gno
uite utentes.. donec filii ad
eũdẽ statum ꝑuenirent. ⁊ sic impleto num̾o
omnes simul ad meliora tranffent᷑. ut eẽnt
sicut sancti angli in celis. Uñ: augꝰ. suꝑ gene¬
sim. Cur non credamus pͥmos homines ante
peccatum genitalb membris ad ꝓcreatio
enim non est deum fecisse ulla corꝑa. ui si non
peccassent uł membris sicut pedib imꝑarẽt
ne cum ardore seminarent ł cum dolore pa¬
rerent. s pꝰ pecc̃um motum illum m̾uerunt
quem nuptie ordinant continentia cohib.
Infurmitas enim ꝓna in rumam turpitudĩs
excipit᷑ honestate nuptiali ⁊ quod sanis cẽt
officiũ egrotis est remedium. Emissi ꝗͥ
de paradiso: comuerunt ⁊ genuerunt s po¬

Expanded text:
ualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit, et ideo ambiguum est, utrum parentes, filiis genitis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent; et sic, impleto numero, omnes simul ad meliora transferrentur, ut essent sicut sancti angeli in coelis. Cur vero in para Cur non credamus primos homines ante peccatum genitalibus membris ad procreationenim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed po
Abbreviated transcription (Latin):
mbrorum luuamenti distinctam. ⁊ mox u̾bum
nũm ꝑfectioni dominici corꝑis c̃uenire. S. alia rõ
membrorum illius dominici corꝑis. distinctio ĩ
ip̃o mom̃to c̃ceptõnis ⁊ unionis di ⁊ hominis adeo
tenuis erat ⁊ parua. ut humano usu uix p̾s subici
Dieb autem ilł quos memorat adꝰ ꝑfecta ẽ ⁊ notabił¬

Expanded text:
m numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio  homo; sed quia membrorum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici, diebus autem illis quos Aug. memorat perfecta est, et notabi
Abbreviated transcription (Latin):
tem a quibdam scit.¬
dicitur deus: posse pła scire: quam
seiat. quia pͭ scire omnia que scit. ⁊
potest aliqua facere q̃ numquam
erunt et illa pͦ scire. non nim aliqua
incognita facere pͭ. Si u omnia essent
fecto plura sciret: quam mͦ sciat. nec
tamen eiꝰ scientia augeri pͭ. quia hoc
totum fi̾ poss. sine mutabilitate
scientie. constat gͦ. dĩ scientiam
omnino eẽ. immutabilem. nͥ aug̃i

Expanded text:
tem a quibusdam dicitur Deus posse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri
Abbreviated transcription (Latin):
Qnde augustinus: ad sirtum presbit̾um. Quid
ẽ. meritum ante homuinis gr̃am: cum omne bo¬
num meritum nr̃m non in nob̃ facit nͥ gratia:
ex gr̃a enim ut dictum est que preuenit & sa¬
nat arbitrium hominis. ex ip̃o arbitrio ꝓcreat᷑ sa
in anima bonus affectus siue bonꝰ motus
minis arbitrio generatur in mente motus
Ita ex caritate et libero arbitrio alius qͥdam
de ceteris uirtutibus intelligendum est. ⁊ isti
boni motus uel affectus merita sunt ⁊ dona
dei quib meremur⁊ ip̃orum augmen tatio¬
nem. ⁊ alia que consequenter hic et̃ in F ꝯꝙꝰ utum
nob̃ apponuntur.
itur. ex qua ratione dic itur
fide mereri iustificationem ⁊ alia

Expanded text:
epist. 105, ad Sixtum presbyterum: Quid est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum nostrum meritum non in nobis facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, et ex ipso arbitrio procreatur in anima hominis bonus affectus sive bonus motusminis arbitrio generatur in mente motus ita ex charitate et libero arbitrio alius quidamde caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et alia quae consequenter hic et in futuro nobis apponuntur. 6. Ex qua ratione dicitur fides mereri justificationem, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
eiñ ostendit: ẽẽ datum etiam a se¬
filius se dedit quia tͥnitas eum dedit.
S i a se filius datus ẽ. a se gͥ missus. ẽ. a se
ꝓcedit. et hoc utiq uerum ẽ. et conce¬
di oportet. Cum eius missio sit diui-¬
na operatio
Qꝙ filiꝰ sit missus a se.

Expanded text:
einde ostendit esse datum etiam a seFilius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit divina operatio. 6. Quod Filius sit missus a se.
Abbreviated transcription (Latin):
nem quasi dominus uolu̾it congregare fi¬
lios ierłm⁊ non sit factum quod uoluit qͥa
ip̃anolu̾it. s potius illa quidem filios suos
ab ip̃o colligi noluit. qua tamen nolente fi¬
uos eius collegie ip̃e omnes quos uoluit. qr
in celo ⁊ in terra: non quedam uoluit ⁊ fec̃
quedam uͦ uoluit ⁊ non fecit. s omnia que¬
cumq uoluit fecit. ut sit sensus. Quotiens
uolui congregare filios tuos ⁊ noluisti .i. quot¬
quot congregaui mea uoluntate semper
afficaci. tẽ nolente feci. Ecce in euidenti po¬
situm ẽ. quod illa domini uerba superiori¬
bus non repugnant.
Quomodo intelligendum sit illud qui uult

Expanded text:
lvens, quasi Dominus voluerit congregare filios Hierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit, sed omnia quaecumque voluit fecit; ut sit sensus: Quoties volui congregare filios tuos, et noluisti? id est: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci. Ecce in evidenti positum est quod illa Domini verba superioribus non repugnant. 3. Quomodo intelligendum sit illud: Qui vult
Abbreviated transcription (Latin):
quia creata muliere mor transgreszio
nondum usserat: non coirent. ⁊ poterat di¬
uina expectari auctoritas. uͥ concupis ceniia
non angebat. deus uͦ non usserat. quia ca¬
sum eorum presciebat. de quib homo ꝓpa¬
gandus erat. Ecce expresse hs̃: de mͦ ꝓpaga¬

Expanded text:
Quia creata muliere, mox transgressi nondum jusserat ut coirent, poteratque divina enon angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propaga
Abbreviated transcription (Latin):
magis laboriosis quam fructuosis.
nitate. dicens. In illa summa tͥnitate q̃
deus e: int̾ ualla temꝑum nulla sunt ꝑ ã
pꝰsit ostendi. aut salti requiti: u¬
trum prius de pr̃e natus sit filius. ⁊ pꝰea
de ambobus. ꝓcesserit sp̃i sanctus. Nũ¬
quid gͦ possumus querere utrum iam
ꝓcesserat de pr̃e: sp̃c sanctus. quando
qui p̾ incellig̾e sñ temꝑe gñationem fi¬
lii de pr̃e. intelligat sine temꝑe ꝓcessio¬
nem sp̃s sc̃i de utroq Ecce his uerbis:
absoluta ẽ questio illa: qua quera bat᷑
utrum pͥus ꝓcesserit sp̃s sanctus a pr̃e:
quam a filio.
hic agit de eo q scdo q̃ re

Expanded text:
magis laboriosis quam fructuosis r 26, dicens: In illa summa Trinitate, quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt per quae posset ostendi aut saltem requiri utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus processerit Spiritus sanctus. Numquid ergo possemus quaerere utrum jam processerat de Patre Spiritus sanctus, quando qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Ecce his verbis absoluta est quaestio illa qua quaerebatur utrum prius processerit Spiritus sanctus a Patre quam a Filio. 3. Hic agitur de eo quod se
Abbreviated transcription (Latin):
atq pͥetate accipiatur ex auctoritati¬
b sanctorum ostendi oꝑtet ne conier¬
turiꝰ nr̃iꝰ aliquid ausi drẽ: uideamur.
de hoc ieronimus in expõne fidei catho¬
ita ait. Non est ꝓrsus aliquis in tͥnitate
gradus. nicħ quod inferius suꝑiꝰ ue
dici possit. s tota d̃itas: sui ꝓfectione
equał ẽ. ut exceptis uocabuł que ꝓͥera
tem indicant ꝑsonarum quicqͥ de una
ꝑsona dicitur. de trib dignissime pꝰsit
intelligi. atq ut confutantes arrium
tem᷑ deum. ita impietatem sabellii de¬
clinantes tres pͥs exp̃ssas: sub ꝓͥ euta-¬
te distinguimꝰ non ip̃m sibi prẽm ip̃m¬
sͥ filium. ip̃m sibi sp̃m sanctum: ẽẽ dicẽ¬
tes. s aliam patris. aliam filii aliam
sp̃c sancti. ẽẽ ꝑsonam. Non enim nomi¬
na tantummꝰ. s etiam nominum ꝓͥeta¬
subsistentias confitemur. Nec pat̾ filii
uel sp̃c sancti ꝑsonam: aliqñ excludit

Expanded text:
etate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei cathoita ait: Non est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihilque quod inferius superiusve dici possit; sed tota divinitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis vocabum indicant, quidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi; atque ut confutantes Arium u fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus; non ipsum sibi Patrem, ipssibi Filium, ipsum sibi Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam Spiritus sancti esse personam: non enim nomina tantummodo, sed etiam nominum subsistentias confitemur. Nec Pater Filii vel Spiritus sancti personam aliquando excludit,
Abbreviated transcription (Latin):
fũit homo prius quam petcaret ⁊ in corpore⁊
in anima. mortał an immortalis. passibił an
impassibił. de t̾mino inferioris uite & de tͣnsi¬
tu ad suꝑiorem de mͦ ꝓpãtionis filiorum. &
alia muita que non mutilit̾ seuntur licet

Expanded text:
fuerit homo priusquam peccaret, et in corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntu
Abbreviated transcription (Latin):
Ex predictis iam apparet in qͦ ꝑ peccm̃
sit minutum uel corruptum ubum
arbitrium quia añ pect̃n nulla erat ho¬
mini difficuitas. nulum q impedimentũ
delege ł mole membrorum ad bonum uł¬
la impulsio uel instigatõ. ad malum.
unc autem ꝑ legem carnis impediturad
bonum. ⁊ ad malum instigat᷑ ut ñ pꝰsit
uelle et ꝑfic̾e bonum. nͥ ꝑ gr̃am lib̾et᷑ et
aduietur. quia ut ait apłs. pectatum
habitat in carne. Lib̾um gͦ arbitͥum
cum semꝑ et in singulis sit lib̃m non. ẽ tamen
pariter lib̾um in bonis et in mał. et ad bona:
ad mala. Libius enim. ẽ in bonis uͥlib̾atũ est:
qͣminmalis uͥlibatũ non ẽ ⁊ lib̾iꝰ ẽ ad malũ q ꝑ se
potest quam adbonum quod nisi gratia
liberetur. ⁊ adunietur non potesi. dt liberta¬
te que sit ex gratia ⁊ que ex natura. ocoe

Expanded text:
Et praedictis jam apparet, in quo per peccatum sit imminutum vel corruptum liberum arbitrium; quia ante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere bonum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur; quia, ut ait Apostolus: Peccatum habitat in carne. Liberum ergo arbitrium, cum semper et in singulis sit liberum, non est tamen pariter liberum in bonis et in malis, et ad bona et ad mala. Liberius est enim in bonis, ubi liberatum est, quam in malis, ubi liberatum non est. Et liberius est ad malum, quod per se potest, quam ad bonum, quod nisi gratia liberetur et adjuvetur non potest. 16. De libertate quae fit ex gratia, et quae ex natura. Libe
Abbreviated transcription (Latin):
in libro. de simbolo. Ds̃ omnipotens:
ut possit omnipotens. Si enim h̾mͦi
passionib atq defectib subici posset:
omimip̃s minime foret: ⁊ in monstrat᷑
ominipotes: quia ħ eiꝰ ꝓpinquare non
ualent. pͭ tamen ħ in aliis oꝑari. Qd̃¬
om̃ĩpotentia dĩ scdm duo considerat᷑.
i ͨ gͥ diligenter
consid̾antib omnipotentia eius
lecundum duo apparet .s. q̃ omnia fa¬
cit: que uult: ⁊ nicħ omnino patitur.
Secundum utrumq ds omnipotens
uerissime predicatur. quia nͥ aliquid
est quod ei ad patiandum corruptionẽ
inferre ualeat nͨ aliqͥd ad faciend ĩpedim̃tũ affer¬
re Manifestũ ÷ itaq dm̃ õmo nicħ posse pati.n
omnia facere posse: pret̾ ea sola qͥb
eius dignitas ledetur: eiꝰq excellen-¬
tie derogaretur. in quo tamen: nõ ÷
minus ommipotens. hoc enim posse
non ẽẽt posse. s non posse. Nemo g
deum impotentem in aliquo dr̃e
presumat. qͥ omnia p. que posle
potentie ẽ. ⁊ inde: u̾e dr᷑ omnipotens

Expanded text:
in libro De simbolo: Deus omnipotens nut possit omnipotens. Si enim huiusmodi passionibus atque defectibus subici posset, omnipotens minime foret; et inde monstratur omnipotens, quia ei hec appropinquare non valent. Potest tamen hec in aliis operari. Qomnipotentia Dei secundum duo consideratur. Hic ergo diligenter considerantibus omnipotentia ejus secundum duo apparet, scilicet quod omnia facit quae vult, et nihil omnino patitur; secundum utrumque Dei omnipotentia verissime praedicatur, quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum est itaque Deum omnino nihil posse pati, et omnia facere posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; et inde vere dicitur omnipotens.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ce̾ possumus dr̃e qñ auquis leditur.
Cum enim scient̾ dicitur falsum m̃datiũ tẽ
siue quis siue nemo ledatur. Eue ex his tõ¬
stat omne mendatium. cẽ petcatum ñ tñ
de omni mendatio. accipiendum ẽ illud

Expanded text:
esse possumus dicere, quando aliquis laeditur. Cum enim a sciente dicitur falsum, mendacium est sive quis, sive nemo laedatur. Ecce ex his constat omne mendacium esse peccatum: non tamen de omni mendacio accipiendum est illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ animo gͥit suit illud u̾um sit sue
putetur ⁊ non sit. Nerba enim iõ sunt insti¬
tuta. ñ ut ꝑ ea homines inuicem fallant.s
ꝑ ea in alteruis notitiam suas cogitatõnes
ferant. uerb̃ gͥ uti ad fallatiam ñ ad quod
sunt instituta. peccatum ẽ. Nec iõ ⁊ ullum
m̃datium putandum ẽ ñ et̃ pcicatum: qr

Expanded text:
 animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
s in se humilitatem terrene natiuitatĩ
mantns sibi dei natura: susceꝑat: gen̾¬
is sui potestatem. in habitu assumpte
humilitatis exercens. Eue hic aperte
dicit: ⁊ naturam genuisse.⁊ nat᷑am ge¬
nitam. et naturam assumsisse nat᷑am.
qđ a plłiris q negatur. Item in eodẽ.
Numquid unigenito deo contumelia
ẽ prẽm sibi innascibilem ẽe deum cũ
ex innascebili deo natiuitas unige¬
nita in naturam unigenitam subustat.
Qece et hic dicit unigenitam naturam.
ed Quom intelligenda sunt u̾ba p̃mus

Expanded text:
sed in se humilitatem terrenae nativitatis sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam. 8. Quomodo sint intelligenda praemis
Abbreviated transcription (Latin):
uic uͦ id etiam contͣrium uidetur
⁊ geniti honoris admiratio: in honore
gen̾atis ẽ Cum ergo filius eẽntiam ha¬
beat. tota tnim in ea ẽ. diuina eẽntia:
uidetur quod ip̃a diuina essentia: na
non potest eam ex qua ꝓtecta ẽ. non te¬
nere naturam nͥ enun aliud quam ds̃
subsistit. quod non aliunde: quam de
deo: subsistit. Ecce hic dic̃ natiuitatẽ.
di ꝓfectam ex natura. ⁊ ita uidetur: ex
his uerbis atq predictis: natura dei⁊
genita ⁊ genuisse. Quod aꝑtiꝰ dicit in
libro nono de trinitate. Nos inquit u
nigenitum deum in forma di manen¬
tem in natura dei mansisse: ꝓfitem.
nec unitatem forme seruił in nat᷑am
diuine unitatis. refundimus. nec
rursum corꝑali insinuatione: pr̃em.
in filio p̃dicamus. s ex eo eiusdem ge¬
neris genitam naturam. nͣłr in se gig¬
nentem habuisse naturam.que in for¬
ma nature se gignentis manens. formã
nature et infirmitatis corꝑał acceꝑit
Non cnim defeterat dei natura ne eẽt

Expanded text:
uic vero etiam id contrarium videtur, um habet Filius; et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentia nataitas Dei non potest eam ex qua provecta est non tenere naturam, nec enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce hic dicit nativitatem Dei provectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, nigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset,
Abbreviated transcription (Latin):
subita morte oppͥmitur. In illo t̾reno
affectu mortuuis ẽ. ⁊ tamen saluabit᷑ a qͦ
non so hic absoluit. gͦ pꝰ hanc uitam ab il¬
na peccati illud intelligi uoluissent auo-¬
tores cur magis commemorassent leuia
quam grauia. cum etiam grauium pe-¬
na hic inexpleta post. hanc uitam resłri:

Expanded text:
subita morte opprimitur. In illo terreno subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab ilna peccati illud intelligi voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet?
Abbreviated transcription (Latin):
de pena pectati. non de ip̃o peccato:
s pena forte remansit. Idoq si u̾e penitẽs s
obiit: sine peccato transit. Si autem u̾e
peniteus nõ. ẽ: in obitii maculam por¬
tat. que numquam delebitur. Qui uͥ edi
caritatem ht̃. ⁊ in caritate dt hac uita tͣn¬
sit. gͦ sine peccato transit. Non sequitur.
erum quidem ẽ quia bonus ẽ. ⁊ carita¬
tem ht̃. ⁊ u̾e penitet. ⁊ tamen fñ ueniali
peccõ transitͥ. quod ñ deluit penit̾. Pem¬
tentia enimꝰ delet: nͥ peccm̃ illud quod
deserit homo. tale autem peccatum sepc
in hac uita ñ relinquitur ab homine. ⁊
tamen u̾e penitens ẽ. ⁊ sẽpe de omnib ue¬
nialib ñ peniteat. Potest enim quis de
omni mortali ⁊ omini ueniali penit̾e. ex¬
cepto uno ł płib uenialib quidem. Sic̃
ht̃ quis caritatem. ⁊ unum ł pła uenia¬
lia. ꝗ de criminalib nullatenꝰ eẽ. pͭ.E
si enim aliquis bonus caritatẽ hñs u
s adhuc quoddam cupiditatis affeo¬
tu hamans ħ secularia talis eristens

Expanded text:
de poena peccati, non de ipso peccato, sed poena forte remansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est in obitu, maculam portat quae nunquam delebitur. Qui vero aeet charitatem habet, et in charitate de hac vita transit; ergo sine peccato transit, non sequitur. Verum quidem est, quia bonus est, et charitatem habet, vere poenitet; et tamen cum veniali peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens
Abbreviated transcription (Latin):
noticia trinitatis: pͭ hab̾i. uel potuit si ne
doctrine uel int̾ioris inspirationis reuela¬
tione. Unde illi antiqui philosophi quasi
ꝑumbrã ⁊ de longinquo uidunt uitatẽ.
deficientes in contuitu tͥnitatis. ut magi
pharaonis in tercio signo. adiuuam᷑ tn.

Expanded text:
notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philosophi quasi per umbram et de longinquo viderunt veritatem, deficientes in contuitu Trinitatis, ut magi Pharaonis in tertio signo. Exod. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
parte ei dissimilis. quam cum ip̃o ⁊ in ip̃o
pr̃e uen̾am᷑ q̃ forma.ẽ. omnium. que ab u¬
no facta sunt ⁊ ad unum referuntur. Que
tam̃ omnia nec fierent a pr̃e. ꝑ filium: ne¬
q suis finib salua eẽnt: nͥ ds̃ summe bonꝰ
cẽt. qui et nulli nature quod ab illo bona
eẽt: inuidit. ⁊ ut in bono ip̃o man̾et. alia
quantum uellet. alia qͣntum poss: dedit
que bonitas intelligr̃ sp̃s sanctus. qui est
donum pr̃is ⁊ filii. qr̃ ip̃m donumder: cũ
pr̃e & filio. eque incommutabi le: cołe ⁊ te¬
n̾e nos conuenit. ꝑ considacionem itaq cre¬
aturarum: unius sub̾e tͥnitatem intelligi¬
s pͥncipium ad quod recurrimꝰ ⁊ formam
quam sequim᷑ ⁊ gr̃am: qͣ reconciliam. unũ s¬
qͥ auctore conditi sumus. ⁊ similitudĩem
eius. ꝑ quam ad unitatem reformam᷑ ⁊ p̃a¬
ẽ. ⁊ conciliatumẽ. auctori: ut nõ int̾iret.
ꝑ creaturarum contemplatõnem iufficiẽs

Expanded text:
parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset dedit, quae bonitas intelligitur Spiritus sanctus, qui est donum Patris et Filii; quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile, colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque creaturarum unius substantiae, Trinitatem intelligi: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et paest et reconciliatum est Auctori, ut non interiret. per creaturarum contemplationem sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
iguum hab̾i potuerit. de ħ augꝰ in libꝰ sexto
de tͥnitate ait. oꝑtet ut creatorem ꝑ ea que
tacta sunt inteuectu. conspiciens: tͥnitatẽ
intelligamus huius enim tͥnitatis uesti¬
gium in creaturis apparet. ħ enim que arte
diuina fc̃a sunt: ⁊ unitatem quandam in
se ostendunt: & sp̃em ⁊ ordinem. De subi¬
⁊ unum aliquid ẽ sicut sunt nature cor¬
ꝑum ⁊ animarum ⁊ aliqua sp̃e format᷑
sicut sunt figure uel qualitates corpum:
ad doctrine ł artes animarum: ⁊ ordĩem
aliquem perit aut tenet. sicut sunt pon¬
d̾a uel colsationes corꝑum. & amores.ł de
delectationes animarum.⁊ ita in creatis
p̃lucet uestigium tͥnitatis. in illa enĩ tͥni¬
tate: summa origo ẽ. omnium terum. ⁊
ꝑfectissima pulcritudo ⁊ beatissima de¬
lectatio. Summa autem origo: ut augͦ os¬
tendit in libro de uera religione. intelligͥ.
deus pater. a quo sunt omnia a quo filiꝰ &̃
sp̃c sanctus. Perfectissima pulcritudo in¬
telligitur filius .s. ueritas patris. nulla ex

Expanded text:
iguum haberi potuit? De hoc Augustinus in libro VI De Trinitate, ait: Oportet, ut Creatorem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Nam quit unum aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Filius et Spiritus sanctus; perfectissima pulchritudo intelligitur Filius, scilicet veritas Patris, nulla ex
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ eis cominune . ẽ. quod ẽ. petsona
.i. ẽẽntia. iõ recte dicunt᷑ tres ꝑsone
i. sub̃sistentie uel subsistentes. Ut
tie uel ente ᷤᷤ intelligantut. iõq aug̃.
causas dictorum disc̾nens dicit tres
ꝑsonas: eẽ unam ẽẽntiam ł eiꝰdem
ẽẽncie. non ex eadem tẽncia. ne alid
intelligat᷑ ibi eẽ ꝑsona aliud ẽẽncia.
Tres enim persone .i. subsistentie. una
sunt ẽẽncia ⁊ unius eẽncie. Non
autem una sunt ꝑsona uel unius

Expanded text:
quia commune est eis id quod est persona, id est essentia: ideo recte dicuntur tres personae, id est subsistentiae, vel subsistentes, ut tiae vel entes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, aliud essentia; tres enim personae, id est, substantiae una sunt essentia et unius essentiae, non autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
unc ostende restat: quomodo
aliqͣ harum pͣrum. aliam non ex¬
cellit potencia. ut sicut una et indi¬
ferensẽ. magnitudo. tͥum: ita una
et indifferens monstretur potentia
tͥum. Sciendum. ẽ. g: quia non .t̃. po¬
tentior pater: filio. nͨ filius uel pat̾
sp̃u sancto. nec maiorem potentiã
hñt duo. uel tres simul: quam singłus
eorum. quia nec plus pͥ pat̾ simul ⁊
filius. quam solus sp̃c sanctus. Nec
hii tres simul plus possunt quam
singulus eorum qr omnipotentiam
quam ht̃ pater et filuis accep̃ nascñ¬
do. ⁊ sp̃c sanctus: ꝓcedendo. Ꝙ augꝰ

Expanded text:
unc ostendere restat quomodo aliqua harum personarum aliam non excellat potentia: ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia trium. Sciendum est ergo quia non est potentior Pater Filio, nec Filius vel Pater Spiritu sancto, nec majorem potentiam habent duo vel tres simul quam singulus eoruimul quam solus Spiritus sanctus. Nec hi tres simul plus possunt quam singulus eorum, quia omnipotentiam quam habet Pater, et Filius accepit nascendo, et Spiritus sanctus procedendo
Abbreviated transcription (Latin):
onem uͥ soluimm̾ simplic̃esin incarnatione ftã
compositam ex duunitate ⁊ humanitate. nͥ ẽ iõ alia
pͣ quam prius. s cum prius cẽt dei tantum pͣ
mincarnatione facta ẽ ⁊̃ hominis ꝑͥ ñ ut due es¬
gͦ que prius erat simplex. ⁊ in una tantum nat᷑a
eristens. in duab ⁊ ex luab subsistit naturis.⁊ p᷑ q̃
tantum deus erat facta ẽ ⁊̃ uerꝰ homo subsistus
ñ tantum ex anima & carne. sꝰ ex diuinitate. nei
tam̃ pͥ. illa debet dici facta pͥ quamuis dicat᷑ facta

Expanded text:
on solummodo simplicem, sed per incarnationem factam compositam ex divinitate et humanitate; nec est ideo alia persona quam prius, sed cum prius esset Dei tantum persona, in incarnatione facta est hominis persona, ut rgo quae prius erat simplex, et in una tantum natura existens, in duabus et ex duabus subsistit naturis; et persona quae tantum Deus erat, facta est etiam verus homo subsistens non tantum ex anima et carne, sed etiam ex divinitate; nec tamen persona illa debet dici facta persona, quamvis dicatur facta
Abbreviated transcription (Latin):
adimiꝰ Qñ origenes. Puto inquit sane. qr
sancti repugnantes aduersus istos incen-¬
tores ⁊ iuncentes: muiuant ex̾citum demo¬
nium. uelut quam płimos eorum interi¬
mant. nec ultra fas sit illi sp̃m qͥ ab aliqͦ
sancto caste ⁊ pudice uiuendo uictus ẽ. ĩpug¬
nare it̾m alium hominem. ħ autem putãt qͥdã
intelligendum tantum: de illo uitio in qͦ
suꝑatus ÷ ut si de suꝑbia aliquem uirum
sactum temptat: ⁊ uincit᷑. ulterius non li
gr̃am ut peccare uon possint. ⁊ mali ĩta in¬

Expanded text:
ae, c. 12 ejusd.: Puto, inquit, sane quia sancti repugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc autem putant quidam intelligendum tantum de illo vitio in quo superatus est, ut si de superbia aliquem virum sanctum tentat, et vincitur, ulterius non licGRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet. si pecc̃m omnino dimissũ
ẽ a dõ ꝑ cordis contͥtionem. ex quo penitẽs
uotum ħuit confitendi. quid p̾ta dimittat᷑.
ei a sacerdote. Uideo enim quo uinculo
cordis anima rei maculam ht̃. ⁊ fetorem pec¬
cati. atq et̾ne ultionis unculo ligata erist᷑.
Si uͦ añ confessionem ꝑ cordis contritionem
deus ꝑ se ip̃m sũ ministerio sacerdotis ⁊ de¬
bitum omnino relarat. ⁊ animam int̾us
purgat a contagio. ⁊ fetore peccĩ. Quid gͦ
mundat. quid dimittit sacerdos: Uͥ sunt
claues ille quas dominus tradid̃ petͦ ⁊ succes¬

Expanded text:
ic quaeri solet si peccatum omnino dimissum est a Deo per cordis contritionem, ex quo poenitens votum habuit confitendi, quid postea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vinculo cordis, anima rei maculam habet et foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ante confessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et succes
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾is. st.e.s. ⁊ ĩ .s. At autem premissa qõ ple¬
nus explicari ualeat: quasi altuis ducto
reti de his clauib ⁊ usu earum disseramus.¬
De clauib

Expanded text:
soluta, etc. Luc. 5? Ut autem praemissa quaestio plenius explicari valeat, quasi altius ducto rete, de his clavibus et usu earum disseramus.De clavib
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruitutem subicienda. S quia nͨ
ĩ dominã nec ĩ antilla assumitur. fcͣaẽ.
cietatem assumitur Cum gͥ sic connieniunt
ut dicatur accipio te ĩ meam conuigem:⁊
dicat mulier accipio te in meum uirum:
his uerb̃ ł aliis idem significantib expͥmi¬
tur consensus ñ copule carnał ł cohabi¬
tationis corꝑalis. s coniugał societatis.
Ex qua oportet eos cohabitare nͥ forte cã

Expanded text:
ad servitutem subjicienda. Sed quia nec ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta esnjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur cum consensus de p̃sen¬
ti matrimonium faciat. cuiꝰ rei ꝯ-¬
sensꝰ fit ille: an carnał copule. an coha-¬
bitationis an utriusq Si cohabitationis
consensus matͥmonium facit tunc fr̃
cum sorore. pat̾ cum filia ꝯͣhere potest
matͥmonium. Si carnał copule tunc
int̾ mariam ⁊ iosepb ñ fuit comugi¬
um. ꝓposu̾at enim maria in uirgrnta
istud qm uirum ñ cognosco.i. me ñ cog-¬
nituram ꝓposui: Neq enim quia tunc
uirum ñ cognoscebat necesse erat inqͥri.
se cognituram ꝓposũat. Dic̃ enim be¬
carnalem copulam: uidetur facta uoti
nͥ facit comugum s consensus ꝯnigał
socieratis uerb̃ secundum p̃sens tempꝰ
expressus ut cum uir dicit ego accipio te
in mneam ñ dominam ñ ancillam ił ꝯ
ñ ancilla iõ nec de sumina nͥ d̾ imo a
principio formata ẽ. ẜ de lat̾e uiri ob
conuigalem socictatẽ. Si de summo fier:
ut de capite mdetur ad dominatõnem
creata. Si uͦ de imo ut de pedib uidet᷑

Expanded text:
ic quaeritur, cum consensus de praesenti matrimonium faciat, cujus rei consensus sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contrahere matrimonium. Si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitaistud, quoniam virum non cognosco? id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia tunc virum non cognoscebat, necesse erat inquiri,se cognituram proposuerat. § 1. Si ecarnalem copulam, videtur facta voti non facit conjugium; sed consensus conjugalis societatis, verbis secundum praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed , ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur
Abbreviated transcription (Latin):
ed inquis. pat̾. a nemine poten¬
tiam accep̃.Pilius autem a pr̃e.
fatemur et nos. filium accepisse.
potentiam. ab illo de quo natꝰ ÷
potens pr̃i uero: pocentiam nullus.
dedit. quia nullus eum genuit. gig¬
nendo enim: ded̃ pat̾ potentiam fi¬
lio. Sicut omnia que ħt in sub̃a sua:
gignendo ded ci: quem genuit de sub-¬
stantia.
Questio augꝰtini q̃ artat ħetieũ

Expanded text:
ed, inquis, Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia. 4. Quaestio Augustini, qua arctat hae
Abbreviated transcription (Latin):
indiuidua. Uña inquit ẽe̾ntia. ñ hr̃
sp̃es. sicut unum animal ñ ħt sp̃es.
Pat̾ gͦ et filius ⁊ sp̃s sanctus non sunt
tres sp̃es uniꝰ ẽt̾ntie. Diuina gͦ t̾ẽn¬
tia: genus nonẽ. S nec sp̃es est: ẽt̾ncia
diuina. ⁊ pͣ: indiuidua. Sicut homo
sp̃es:. indiuidua autem abham y sa¬
ac ⁊ iacob. Si enim c̾e̾ncia sp̃es ÷ ũ ho-¬
mo: sicut non dr̃ unus homo ẽẽ. abͣ.¬

Expanded text:
individua. Una, inquit, essentia non habet species, sicut unum animal non habet species; Pater ergo et Filius et Spiritus sanctus non sunt tres species unius essentiae; divina ergo essentia genus non est. Sed nec species est essentia divina, et personae individua, sicut homo species est, individua autem Abraham, Isaac et Jacob. Si enim essentia species est, ut homo, sicut non dicitur unus homo esse Ab
Abbreviated transcription (Latin):
humanus.¬
nis fun̾t ⁊ patrem ⁊ intẽm ignorau̾it. quod nͥ
ectłia recipit. nͨ p̃misse auctoritates patiunt᷑ s
intelligi. S ita sane pͥ accipi. ut quamrum ad
secundum ostensionem.⁊ aliorum hominum
fantia. quia ita se habebat ⁊ gebat. ai si agniti¬

Expanded text:
humanus. Snis fuerit, et patrem et matrem ignoraverit; quod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed ita sane potest accipi, ut quantum ad secundum ostensionem, et aliorum hominum rasse in infantia, quia ita se habebat et gerebat ac si agniti
Abbreviated transcription (Latin):
unc suꝑ ẽ uide. utrum om̃e uiram̃tum
implendum sit. Si enim quis aliquid
uirau̾it ꝯ̃ fidem ⁊ caritatem ꝗ obsuatum pe¬
iorem u̾gat mexitum: potiꝰ ÷ mutãdum qͣm
adimplendum. Uñ ambiꝵ. E cõnt̃ officium¬

Expanded text:
unc superest videre utrum omne juramentum implendum sit. Si enim quis alicui juraverit contra fidem et charitatem, quod observatum pejorem vergat in exitum, potius est mutandum quam implendum. Unde Ambros. in lib. de Offici
Abbreviated transcription (Latin):
scinde fidem in turpi uoto muta decͥtum:
quod incaute uoiusti ñ facias. Impia ẽ ꝓ¬
missio: que: sccłe adimpletur. Id. Hon ẽ ob¬
seruandum sacm̃tum quo malum incau¬
te ꝓmittitur. ut siquis adutt̾e ꝑpetuo fi¬
dem. cum ea ꝑmanendi polliceatur. Iolabiliꝰ
enu ẽ ñ impłe sacram̃tum quam ꝑmane̾
in stupꝰ. It̃ prda. si quid nos incautĩ uirare ꝯ
lib̾e illud salubͥori consilio mutandum no¬
u̾imus. ac mag̃ instante necessitate peieran

Expanded text:
scinde fidem, in turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare clibere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejeran
Abbreviated transcription (Latin):
occide nabal uirum stultum. s. ad pͥmam
nas remisit ensẽ ĩ uaginã reuocauit. nͨ aliqͥ
.dd uiram̃tũ ꝑ sanguinis effusionem ñ ipleũ.
maior pietas fuit. Iurauit dd tem̾e. s ñ ĩplrii
uirationem maiori pietate. Ex his aliisq plib
ostenditur. quedam uiram̃ta ñ eẽ obseruandã.
⁊ qui sic uirat uehem̃t peccat. Cum ã mutat
bñfacit. qͥ aut̃ ñ mutat duplicit̃̾ peccat⁊ qr ĩste

Expanded text:
occidere Nabal virum stultum, sed ad primam nas remisit, ensem in vaginam 259 recondit, nec aliquid d juramentum per sanguinis effusionem non implevit, major pietas fuit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupliciter peccat, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ etiam quomͦ fides ⁊ spes ⁊ stĩa
dicuntur enacuari. quia ex parte sunt.:⁊ ñ
caritas cum et ip̃a ex parte sit. Ex parte
enum .i. imꝑfecte diligimus. sicut ex parte
scimus ut esitius suꝑͣ ieuiticum. Oum gͥ
omne qd ex parte ẽ euatuetur. cur caritaᷤᷤ
extipitur que dr̃ numquam extide: caritas
ꝗ̃ etiam ex parte ẽ. ut sepe sancti docent:
qua ex parte diliguus nunt ⁊ iõ ip̃a euacna¬
bitur. in quantum et parte ẽ. quia tolletur
iꝑfectio. ⁊ addetur ꝑfectio. Remanebit q
ip̃a aucta ⁊ auctus eius. ⁊ mͦus diligendi ut
spes penitus euacuabuntur. scĩa uͦ ẜ actum
eẽntiam tolletur. Ip̃a enim uirtꝰ sc̃ie remane¬
bit. s alium tenebit usum ⁊ modum. S
rp̃c ordinem caritatis p̃siriptum hũit

Expanded text:
dum etiam est quomodo fides, spes et scientia dicantur evacuari quia ex parte sunt, et non charitas, cum et ipsa ex parte sit. Ex parte enim, id est, imperfecte, diligimus, sicut ex parte scimus, ut ait Hesychius super Leviticum. Cum ergo omne quod eexcipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut spes penitus evacuabuntur. Scientia vero secessentiam tolletur. Ipsa enim virtus scientiae remanebit, sed alium tenebit usum et modum. 4. Si Christus ordinem charitatis praescriptum h
Abbreviated transcription (Latin):
in forme autem puerꝑium uͥ ñ ẽ anima
uiua: lex ad homicidium ꝑtin̾e noluit.
Ideoq multatur pecccunia. ñ reddit᷑ anĩa ꝓ
amma. s iam formato corꝑi aĩa dat᷑ ñ ĩ ꝯ¬
ceptu corꝑis nascit᷑ c̾femine deruata.llã si
cũ semine ⁊ anima existit de aĩa ⁊ młte¬

Expanded text:
Informe autem puerperium, ubi non est anima viva, lex ad homicidium pertinere noluit. ideoque mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, t
Abbreviated transcription (Latin):
tatur homicidium. donec elem̃ta ꝯfecta¬
suas imagines membraq suscipiunt.
Ex happaret tuncͤ homicidas. eẽ qͥ ab¬
ortum ꝓcurant cum formatum est :¬
animatum puerpium
De excusatione

Expanded text:
tatur homicidium, donec elementa suas imagines membraque suscipiant. Hic apparet tunc eos homicidas esse, qui abortum procurant cum formatum est et animatum puerperium. 6. De excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
lis eło ⁊ amor ꝓͥe potestatis in uiro fu̾it sic̃
in muliere. ad quod dicimus. quia adam non
fuit seductus eo mͦ quo mulier. Non enim pu-¬
taint eẽ uerum quod diabolus sugg̾ebat. In eo
ueniale putauerit: quod ꝑemptorium erat. ẜ
nec pͥor seductꝰ fuit nͨ in eo in quo mulier. uͥ cre¬
det deum. illud lignum iõ tang̾e ꝓhibuisse:
qm̃ si tang̾ent: fierent sicut dii. Uerumtamen¬
gͦ auqua elatio menti eius inẽẽ illico. pꝰ temp¬
tationem ex qͣ uoluit lignum uetitum eꝑiri:
cum mulietem ⁊ non uid̃ mortuam. esca illa
In similitudinem preuaricat ionis ade seductõ
negat. uͥ ait. adam non est seductus .s mulier.
ñ ⁊ interrogatus: ñ ait mulier seduxit me:
s. dedit mͥ et commedi. Mulier uͦ inquit. Ser¬
pens sedux̃ me. hanc autem seductionem ꝓ̾e
uocauit apłs: ꝑ quam id quod suadebatur
tetigissent sic̃ deos futuros tamquam hominef¬
eis diunitatem inuideret. qui eos homines frãt:
s et si uirum ꝓpt̾ aliquam mentis elonem que

Expanded text:
io amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere? Ad quod dicendum, quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum, quod diabolus suggerebat. In eo issum veniale putavit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent, fierent sicut dii. qua elatio menti inesse ejus illico post tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illa pIn similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mulier vero inquit: Serpens seduxit me. Hanc autem seductionem proprie ellavit Apostolus, qua id quod suadebatur, tetigissent, velut deos futuros, tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat. Sed, etiamsi virum propter aliquam mentis elationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis & peccatis obnubilentur.⁊ corrumpã¬
tur: bona tamen sunt. nec peccã nominant᷑
Sicut augustinus de ratione que ẽ imnago di
qua homines sunt creati. qua cet̾is animali-¬
d p̃sunt. que creatura in reb creatis excellen¬
tissima. cum a deo iustificatur a deformi for-¬
ma. ĩ formosam mutatur formam. Erat it ⁊
int̾ uicia natura bona. ħ autem imago rõ ẽ ł
ip̃a ip̃a ñ semꝑ bonumẽ: si aliquando uiciiꝰ
subiaceat: Ad ħ facile respondent qui dcunt
omnia q̃ sunt ĩ quantum sunt: bona esse
quia ⁊ ip̃am uoluntatem in quanitum est
ł in quantum uoluntas ẽ ut supra posimus bo¬
num esse asserunt. s in quamtum mordinata:
ordinata sunt peccata nõ sunt. Inoroinata uͦ st̃
sicut uoluntas cum ad rectum finem non
tenddunt. Eorumq actis p̃uaricationes eris¬
tunt ad quod illi dicunt. uoluntatis nomine
aliquando actum ip̃nis uis significari. Uis
autem ip̃a naturałr anime insita numqͣm
peccatum ẽ sicut nec uis memorandi. ł intel¬

Expanded text:
itiis ac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamen sunt, nec peccata nominantur; sicut Augustinus de ratione quae est imago Dei, qua homines sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio esuare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, ordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine aliquando actum ipsius vis significari. Vis autem ipsa naturaliter animae insita, nunquam peccatum est, sicut nec vis memorandi vel intel
Abbreviated transcription (Latin):
que uisu tactuq corꝑis: sentiri q̃unt. Intel¬
ligibilia que conspectu mentis intelligi.
Cumgͥ in eorum conspectu & corpꝰ ⁊ animus.
magis minusq speciosa ẽẽnt: si autemom¬
ni sp̃e carere possent. omnino nulla eẽnt:u
dunt ẽẽ aliquid. quo illa speciosa facta sunt:
uͥ ẽ pͥma ⁊ incominutabił sp̃es. Ideoq incõ¬
ꝑabił ⁊ illudẽẽ rerum pͥncipium: rectissi¬
me credidunt. quod factum non ec̃t ⁊ ex qͦ
cuncta facta eẽnt. Ecce tot mis: potuit cog¬
nosci ueritas dei. Cum gͦ ds̃ una sit ⁊ sĩplex
essentia q̃ ex nulla diuersitate parcium ł
accidencium consistit: płr tamen dicit apl̃s
inuisibilia dei. quia płib mͦis cognoscit᷑ u̾itaᷤ
dei ꝑea q̃ facta sunt. ex ꝑpet uitate namq c̃a¬
turarum: intelligr̃ conditor et̾nus. ex mag¬
nitudine creat᷑arum omp̃s. ex ordine ⁊ dis-¬
p̃one. sapiens. ex gub̃natione: bonus. Hec
autem omnia ad unitatem deitatis ꝑtinẽt
monst̃ndum

Expanded text:
 sentiri queunt; intelligibilia, quae conspectu mentis possunt intelligi. Cum ergo in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid quo illa speciosa facta sunt, ubi est prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis; et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit Apostolus, invisibilia Dei, quia pluralibus modis cognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, omnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam
Abbreviated transcription (Latin):
entia malicie in quibusdam non fimend̾
et p̃patio pene non terminande. Et sic̃
predestinationis effectus est gr̃e appo¬
sitio: ita reꝓbationis et̾ne quodãmͦ
effectus eẽ uidetur obduratio. Nec ob-¬
durat deus: ut ait augustinus ad sit
b euim non imꝑtitur nec digni st̃
nec merenturꝰ potiꝰ ut non ꝑtiatur.
Hoc digni sunt ħ merent᷑. Uñ apłs
ait. Cunuis uult miseret᷑ deus et
quem uult indurat. Miscdiam ap
p̾uationem. Non enum ut ait aug̃ ad
quod deus induret. qͣi quenquam
peccare cogat. s tantum qͥbdam
peccatorib misericordiam iustifica¬
tionis sue non largitur. ⁊ ob ħ: eos
obdurare dicitur. quia non eorum
miseretur. non quia impellit: ut pec¬
cent. Eorum autem non miseret᷑ qͥb
gr̃am non cẽ p̃bendam: equitate occł¬
tissima. ⁊ ab bumanis sensib remotis¬
sima iudicat. quam non aꝑit: s mi¬

Expanded text:
entia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdurat Deus, ut ait Aug., tom. 4, episibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni sunt, hoc merentur. Unde Apos Cujus vult miseretur Deus, et quem vult indurat; misericordiam appprivationem. Non enim, ut ait Aug., quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat; sed tamen quibusdam peccatoribus misericordiam justificationis suae non largitur, ob hoc eos indurare dicitur, quia non eorum miseretur, non quia impellit ut peccent. Eorum autem non miseretur, quibus gratiam non praebendam esse aequitate occultissima, et ab humanis sensibus remotissima judicat