comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uidebunt .&. scimꝰ qr cũ apparuerit simi¬
les ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. negare
non possumus filios di uisuros d̾m. s sicut
uidentur inuisibilia. sicut se ipsũ ostensurũ
apparebat. quando dicebat. ⁊ ego diligã eum
& ostendam me ipsũ illi. cũ ante oculos homi¬
nũ conspicuus loqueretur. Unde autẽ inuisi¬
bilia uidentur nͥ oculis cordis: De quib pau¬
lo ante dixi: quid beatus iheronimꝰ senserit
ad uidendũ dm̃. Hinc ẽ etiã quod memora¬
tus mediolanensis ep̃c. in ipsa resurrectione
dixit ñ facile eẽ dm̃ uidere. nͥ his qui mundo
sunt corde. ⁊ ideo sc̃ptũ eẽ: beati mundo corde:¬
Si gͦ hiĩ qui mundo corde sunt dm̃ uideb̃t.
utiq alii ñ uidebunt. Et ne alios illos accipe¬
remus. de quib dictũ ẽ. beati pauperes. bea-¬
ti mites ⁊ cet̾a. continuo subuirit. neq enĩ in¬
digni dm̃ uidebunt. indignos utiq uolens in¬
telligi. qui licet resurgant dm̃ uidere ñ pote¬

Expanded text:
uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, negare non possumus filios dei uisuros deum, sed sicut uidentur inuisibilia, sicut se ipsum ostensurum apparebat, quando dicebat: Et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi, cum ante oculos hominum conspicuus loqueretur. unde autem inuisibilia uidentur nisi oculis cordis, de quibus paulo ante dixi, quid Hieronymus senserit ad uidendum deum? Hinc est, quod etiam memoratus Mediolanensis episcopus in ipsa resun-ectrone dixit non facile esse deum uidere nisi his, qui mundo sunt corde, Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibus dictum est: Beati pauperes, beati mites et cetera, continuo subiunxit: \'Neque enim indigni deum uidebunt\', indignos utique illos uolens intellegi, qui licet resurgant, deum uidere non pote
Abbreviated transcription (Latin):
athanasius alexandrinus ep̃c cũ ageret aduer
sus arrianos. qui tantũ mͦ dm̃ patrẽ inuisibi¬
ȩqualẽ trinitatis inuisibilitatẽ scͥpturarũ scã¬
rum testimoniis ⁊ diligentia suȩ disputationiᷤᷤ
asseruit. instantissime suadens. dm̃ ñ eẽ uisũ
nͥ assumptione creaturȩ: scõm autẽ ditatis suȩ¬

Expanded text:
Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret adueAthanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduesus Arianos, qui tantummodo Deum Patrem invisibialem Trinitatis invisibilitatem Scripturarum sanctarum testimoniis, et diligentia suae disputationis asseruit, instantissime suadens Deum non esse visum nisi assumptione creaturae: secundum Deitatis au
Abbreviated transcription (Latin):
solũ patris diuinitatẽ. s. ne filii quidẽ ⁊ sp̃c sc̃ĩ
quȩ una in trinitate natura ẽ. posse oculos car¬
nis aspicere: s oculos mentis de quib ipse sal¬
uator ait. Beati mundo corde q̃m ipsi dm̃ uide¬
bunt. Quid hac manifestatione lucidius Sienĩ
tantũmͦ dixisset nec patris nec filii nec sp̃c sci
diuinitatẽ posse oculos carnis aspicere nec
deinceps addidisset. s oculos mentis. forte di¬
ceretur carnẽ iã non eẽ appellandã: cũ corpꝰ fu¬
erit spũale: Addendo gͦ ⁊ dicendo s oculo ᷤ m̾¬
tis ab omni gen̾e cͤarnis. alienauit huiꝰmodi ui¬
sionẽ. Nequis autẽ putaret. eũ tantũ de p̾senti
temꝑe fuisse locutũ. subiecit etiã dñi testimo¬
niũ. uolens ostend̾e quos dixerat oculos m̃tis
quo testimonio non p̾sentis. s futurȩ uisio-¬
nis ꝓmissio declaratur. Beati mundo corde:
quoniã ipsi dm̃ uidebunt. B eatus quoq

Expanded text:
solum patris diuinitatem sed ne filii quidem et spiritus sancti, solum patris diuinitatem sed ne filii quidem et spiritus sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata facie głam dñi speculantes. Quȩ fa¬
cies. in uideis ñ erat reuelata de quib nuncdi¬
cit. uelam̃ suꝑ coreorũ positũ ẽ ut ostendat
cordis faciẽ noħ ẽẽ reuelatã. uelamine abla¬
to Postremo ne quisquã ista minus intuens
minusq discernens uusibilẽ dm̃ uel angłis
uel hominib cũ equales angłis facti fuerioꝰ
siue nunc ẽẽ siue futurũ ẽẽ crederꝙ euiden¬
tissime quid sentiret exp̃ssit dicens. qͦd facie
dĩ uixta naturȩ suȩ ꝓprietatẽ. nulla uideat cre¬
atura: ⁊ tunc m̃te cernatur: quando inuisibi-¬
lis credit᷑. Unde sufficient̃ significauit quan¬
do uisus ẽ ab hominib ꝑ oculos corꝑis tanqͣ
ipse corꝑeus. ñ eũ scd̃m naturȩ suȩ ꝓprietatem
fuisse uisũ in qua tunc mente cernitur cũ in
potestatib ⁊ dominationib dixit: quantoma¬
gis terrestrib Unde alio loco euidentiꝰ dicit. ñ

Expanded text:
revelata facie gloriam Domini speculantes; quae farevelata facie gloriam Domini speculantes; quae facies in Judaeis non erat revelata: de quibus dicit, Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse revelatam, velamine ablato. Postremo, ne quisquam ista minus intuens, minusque discernens, visibilem Deum vel Angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. unde sufficienter significauit, quando uisus est ab hominibus per oculos corporis tamquam ipse. corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse uisum, in qua tunc mente cernitur, quandoPotestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis terrestribus? Unde alio loco euidentius dicit: cNon
Abbreviated transcription (Latin):
quã a dñ sp̃n: licet faciẽ dĩ iuxta naturȩ suȩ
ꝓprietatẽ nulla uideã creatura. & tunc mente
cernatur: quando iuisibilis crecditur. In his
uerbis hominis di: multa consideranda sunt.
Primũ qr scd̃m aꝑtissimã dñi sententiã etiam
ipse sentit tunc nos uisuros faciẽ dĩ cũ in angłoᷤ
ꝓfecerimus. idest equales angłis facti fuerimus.
quod erit utiq in resurrectione mortuorũ: de¬
inde apłico testimonio satis aꝑuit. ñ exterioriᷤͤ
s interioris hominis faciẽ intelligendã: cũ ui-¬
debimus facie ad faciẽ. De facie quippe cordis
loquebatur apłs cũ dic̾et quod hinc comme¬
morauit. nos autẽ reuelata facie głam dñi
speculantes: in eandẽ imaginẽ transformam᷑:
Quod si quisquã dubitat recenseat eundẽ lo¬
cũ: et attendat unde apłs loquebatur. De ue¬
lamine scilicet qͦd manet in lectione uet̾is
testamenti. donec quisq transeat ad xp̃m: ut
auferatur uelam̃: Ibi quippe dicit. Nos aut̾e

Expanded text:
iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. In his uerbis hominis dei multa consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. i
Abbreviated transcription (Latin):
pudient᷑ testunonia scͥpturarũ quib ds ui¬
sus eẽ narrat᷑. qr ⁊ inuisibilis ẽ ꝑ ꝓpriã dei¬
tatis naturã. ⁊cũ uult. uideri potest. ꝑ assũ¬
ꝑtam sicut placuerit creaturã. Porro si naturȩ
ipsius ẽ inuisibilitas sicut incorruptibilitas
non mut abitur utiq in futuro scło illa nat᷑a
ut de inuisibili uisibilis fiat: qr neq poterit
de incorruptibili corruptibilis fieri. Simul
enĩ ⁊ incommutabilis ẽ. Et utiq naturam eiꝰ
comendauit apłs: cũ duo ista simul yon̾et
dicens. Regi autẽ secłorũ inuisibili soudo ho¬
nor ⁊ gła in scła scłorũ. Unde non audeo ego
ita distinguere. ut dicã incorruptibili quidẽ
in scła scł̃orũ. inuisibili autẽ non in scła scłorũ:
s tantũ in ħ scł̃o. Uerũ qr nec illa testimonia

Expanded text:
onia scripturarum, quibus deus uisus esse narratur, quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculorum, inuisibili, oria in saecula saeculorum. unde non audeo ego ita distinguere, ut dicam; Incorruptibili quidem in saecula saeculorum, inuisibili autem non in saecula saeculorum sed tantum in hoc saeculo. uerum quia nec illa
Abbreviated transcription (Latin):
bi eis occasio data ẽ. dixerunt inuisibilẽ deũ
inuisibilit̃ uideri: hocẽ ꝑ eã naturã. que in
nob̾ quoq inuisibilis ẽ: munda scilicet m̃¬
te ⁊ corde. B eatus ambrosius cũ de xp̃o a¬
geret scd̃m id quod ũbũ ẽ. non enĩ corꝑalib
inquit. s spualib oculis iħc uidetur. Et pau

Expanded text:
bi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum bi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis est, munda scilicet mente uel corde. beatus Ambrosius cum de Christo ageret secundum id, quod uerbum est: Non enim corporalibus\', inquit, sed spiritalibus oculi
Abbreviated transcription (Latin):
nantes uobismetipsis siquis adu̾sus aliquem
habet quereła. sicut d̾s in xp̃o donauit nob̾
Estote gͦ imitatores di sicut filii dilectissimi
⁊ ambulare in dilectione: sicut ⁊ rp̃c dilexit
uos. In hac caritate ambulantes. siquid dili¬
gentius possumus de spiritali corꝑe quod in re¬
surrectione habebimus concordit̾ inquiramꝰ
qr ⁊ si quid alit̾ sapimus. hoc quoq nob̾ ds
reuelauit. si in illo maneamꝰ. Qui autẽ man&
in caritate in dõ manet ⁊ ds in illo manet.
qr ds caritas ẽ. siue tanquã fons eiꝰ ineffabilit̾
Sigꝰ doceri potest quod caritas corꝑalib ocłiꝰ
aliquando udebitur: poterit fortassis ⁊ ds̃. Si
autẽ ista ñquã poterit multo minus ipsefonꝰ
eiꝰ: uel si quid dici excellentiꝰ. ⁊ conuenientius
de tanta re potest. Magni quioã uiri & in scͥ.¬
pturis sc̃is doctissimi. qui plurimũ eccłam: ẽ&̃
bona studia fideliũ suis litt̾is aduiuerunt: u¬

Expanded text:
nantes uobismet ipsis, si quis aduersus aliquem nantes uobismet ipsis, si quis aduersus aliquem habet querelam, sicut et deus in Christo donauit uobis. estote ergo imitatores dei sicut filii dilectissimi et ambulate in caritate, sicut et Christus dilexit uos. in hac caritate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spiritali corpore, quod in resurrectione habebimus, concorditer inquiramus, quia, et si quid aliter sapimus, hoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter si ergo doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
istimo suspicatus. Aquo me longe abẽẽ tu il¬
li fac fidem quantũ potes: qui p̾sens faciliuᷤ
potes. Indica ei cũ quanto et quã uero dolo¬
re. de offensione animi eiꝰ tecũ fuerĩ collocutꝰ.
Nouerit quã ñ eũ contẽpnã. ⁊ quantũ in illo
deũ timeã: & cogitẽ caput nr̃m: in cuiꝰ corꝑe
sr̃s sumus. Ad locũ in quo habitat ideo m ñ
putaui ueniendũ. ne syectaculũ fac̾emus ri¬
dendũ alienis: nr̃is dolendũ: nob̃ pudendũ.
ꝑ tuã sc̃ĩtatẽ ⁊ caritatẽ totũ recte agi potest
ab illo quippe agitur. qui ꝑ fidẽ suã habitat
in corde tuo. Quẽ credo quod ñ sꝑnit inte cũ
agnoscit in se. Ego certe in hac causa quid me¬
lius facerẽ non inueni: quã ut ueniã peterẽ
a fr̃e qui lesũ se literarũ mearũ asꝑitate con-¬
questus est. Faciet ⁊ ipse ut spero quod ĩꝑa
ri sibi nouit. ab eo qui ꝑ apłm loquens ait do¬

Expanded text:
istimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu ilistimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum potes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput nostrum, in cuius corpore fratres sumus. ad locum, in quo habitat, ideo mihi non putaui esse ueniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habitat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit ab eo, qui per apostolum loquens ait: Do
Abbreviated transcription (Latin):
brisq ꝑ loca diuisibili: dicem paratũ me ẽẽ
discere. Quod ñ dico. qi ñ irrident̃ loqͦr: et
talẽ dm̃ ñ ẽẽ omnino non ambigo. Et ne taliᷤᷤ
ẽẽ crederetur: ilła epłam scͥpsi. In qua dũ eẽm
in admonendo sollicitus quã nominib taci¬
tis conscͥpsi. in corripiendo nimiꝰ atq in ꝓuidꝰ
admodũ dignũ fuerat cogitaui. Hoc ñ defen¬
do s rep̾hendo: ħ non excuso. s accuso. Igno¬
scatur peto. Recordetur nr̃am dilectionẽ pͥsti¬
nam: & obliuiscatur offensionẽ nouã. Faciat
certe quod me ñ fecisse succensuit. Habeat le¬
nitatẽ in ddanda uenia: quã ego in illa epła
conscribenda non habui: hoc ꝑ tuã caritatẽ
rogo. Quod presens p̾sentẽ rogare uolueram
sieiꝰ haberẽ copiã. Quod cũ conatus eẽm scri¬
bente adeũ uro uenerabili nob̃q omnib ho¬
nore p̾ferendo uenire noluit. dolũ forsitan
meũ sicut pleraq humana sunt quantũ ex¬

Expanded text:
mbrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me mbrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod non dico, quia non inridenter loquor et talem deum non esse omnino non ambigo et, ne talis esse crederetur, illam epistulam scripsi. in qua dum ein admonendo sollicitus, quam nominibus tacitis conscripsi, in corripiendo nimius atque improvidus ad modum dignum fuerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum ex
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis oculisuidebunt: qi ⁊ in hoc ñ erit ipsũ
corpus usq in aliã uim potentiãq mutatũ.
Et ñ ẽ contraria ista opinio illis u̾bis epłȩ meȩ.
Si autẽ hactenus non erit ipsũ. quia nunc mor¬
tale: tunc autẽ immortale. nunc aggrauãs ani¬
mã tunc nullo pondere. ad omnẽ motũ erit
facillimũ ad uidenda uͦ ea quȩ locorũ syaciis
int̾uallisq cernuntur. si ñ aluid quã ipsũ erit.
substantiã incorꝑalẽ & ubiq totã nullomͦ ui¬
debit. Siue gͦ illud. siue hoc uerũ sit. scd̃m u¬
trũq uerũ est: quod istiꝰ corꝑis oculi dm̃ ñ ui¬
debunt flut enĩ istiꝰ erunt ⁊ non uidebunt.
aut ñ erunt istiꝰ si uidebunt: qm̃ tanta com¬
mutatione longe alteriꝰ corꝑis erunt. S para¬
tus sũ si quid de hac re melius nouit. hic frat̃.
uel ab ipso uel ab illo aquo didicit discere. Qd̃
si irrident̾ dicerẽ etiã illud de do corporali m̃¬

Expanded text:
corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali me
Abbreviated transcription (Latin):
sius maris dũ natat in brachio. int̾dicti lit¬
toris tetigit aras. nec statĩ licuit reu̾ti ꝓfecto:
Maris enĩ tumor increscens: reu̾suro transi¬
tũ denegauit. Hoc illos tuos uigilantissimoᷤᷤ
sensus latere non potuit irã ratio ꝓuocauit.
Culpa uiuenẽ suasit ad fugã s felix fuga
ubiq incorꝑalit̾ tota est. longe aliud erunt
hȩc corꝑa: ⁊ non erunt ipsa. Nec sola detrac̃¬
ta mortalitate atq corruptione. ⁊ ponderis
grauitate. aliud erunt. s in uirtutẽ ipsius
quodammͦ mentis. conu̾tentur. si uidere po-¬
terunt quomͦ tunc menti. nunc autẽ nec ip-¬
si m̃ti uidere concessũ est. Sienĩ mutatis mo¬
rib dicimꝰ hominẽ ñ eẽ qui fuit. si deniq mu¬
tatis etatib ipsũ corpus dicimꝰ ñ eẽ qͦd fuit qͣn¬
tomagis ipsum ñ erit tanta conu̾sione mu¬
tatũ. ut ñ sinmortalit̾ uiuat: uerũ etiã inuisi¬
bilẽ uideat: Quappt̾ si uidebunt dm̃. ñ istiꝰ

Expanded text:
ipsius maris dum natat in brachio, interdicti litipsius maris dum natat in brachio, interdicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti profecto: maris enim tumor increscens reversuro transitum denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos sensus latere non potuit: iram ratio provocavit, culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga ubique incorporaliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius
Abbreviated transcription (Latin):
omino sublimi semꝑq
magnifico filio. bonefa¬
cio: augustinus ep̃c. Dũ
quod̾ã in loco positus
tuȩ eximietatis transituᷤ
intuerer placuit meis aspectib tuȩ sublimi¬
tatis mitis ille ac t̾ribilis gressus. S postquã
illud leuigatũ sacro crismate caput. portã
ciuitatis cũ paucis exiuit. subito uomunt e¬
quites domus. ciuitas fundit exercitũ stre¬
punt arma. concrepant tubȩ contis crispatȩ
uenti stuphe dependent. ferreȩ tunicȩ uiror
fortiũ menbra constringunt sessoris ⁊ equire¬
nib setigera techa uestitus: intensus geritur
arcus. Pulchra cuncta conspexi: nichil meliꝰ
bonefacio comite uidi. S postquã ad pal¬
mas ut comꝑi tua sublimitas uenit. ad illũ
quide breue. s plenũ sepe periculis maris in¬
sitũ quod uix aliquando naue transitur p̾¬
ceꝑas matutino temꝑe transmeare: ne nocti
obscuritas mali aliquid ꝓcuraret. Gudila
eximietatis tuȩ fidelissimus seruus. equo iy

Expanded text:
omino sublimi, semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Dum quodam in loco positus tuae Eximietatis transitus intuerer, placuit meis aspectibus tuae Sublimitatis mitis ille ac terribilis gressus. Sed postquam illud levigatum sacro chrismate caput portam cum paucis civitatis exivit, subito vomunt equites domus, civitas fundit exercitum, strepunt arma, concrepant tubae, contis crispatae ventis stupae dependent, ferreae tunicae virorum fortium membra constringunt, sessoris et equi renibus setigera theca vestitus, intensus geritur arcus: pulchra cuncta conspexi, nihil melius Bonifacio comite vidi. Sed postquam ad Palmas, ut comperi, tua Sublimitas venit, ad illum brevem quidem, sed plenum periculis maris transitum, quod vix aliquando nave transitur, praeceperas matutino tempore transmeare, ne noctis obscuritas mali aliquid procuraret. Gudila Eximietatis tuae fidelissimus servus, equo vectus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiũ ⁊ sp̃m scm̃: nisi quantũ m̃te ac spũ no¬
tissime dicit. dm̃ natura inuisibilẽ. quando
patrib uisus ẽ. sicut moysi cũ quo facie ad
faciẽ loquebatur alicuiꝰ conspicabilis materiȩ
dispositione assũpta. salua sua inuisibilita¬
te uideri potuisse. Hoc ẽ quod ꝙ̃ nr̃ dicit am¬
uideri. quã uoluntas elegerit non natura for-¬

Expanded text:
itum sanctum, nisi quantum mente ac spiritu noentalis, apertissime dicit deum natura inuisibilem, quando patribus uisus est sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisse. hoc est, quod etiam noster dicit Amuideri, quam uoluntas elegerit, non natura for
Abbreviated transcription (Latin):
ta sententia. ubi ait de resurrecturis in reg¬
nũ. Erunt equales angłis dĩ. Unde ide ipse
sc̃s iheronuys. alibi sic dicit. Homo gͥ dei fa¬
ciem uidere non potest. Angłi autẽ ꝙ̾ mini¬
morũ ĩ eccła semꝑ uident faciẽ dd̃i. & nunc in
syeculo uidemꝰ in enigmate. tunc autẽ facie
ad faciẽ. quando de hominib in angłos ꝓfe¬
cerimꝰ ⁊ poterimꝰ cũ apło dice. nos autẽ om̃s
reuerata facie głam dñi syeculantes in ean

Expanded text:
erta sententia, ubi ait de resurrecturis in regerta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculan
Abbreviated transcription (Latin):
tum enĩ erat insipiens cor eorũ: hinc ostendẽs
unde iudeatur. Itẽ cũ de spu sc̃õ loqueretur
int̾posuit u̾ba dñi dicentis. Rogabo patrẽ
mundus non potest acciꝑe: qr non uidit eũ
nec cognouit eũ. Merito gͦ se inquit in corꝑe
demonstrauit: qr in diuinitatis substantia
audiamus. Et paulo post. Audiamꝰ gͦ inqͥt¬
quã. Cũ gͦ filiꝰ sit qs in eo utiq quod d̃s ẽ. fi¬
lius ñ uidetur. Sanctus autẽ iheRONIorS
ait. Uidere dm̃ sicut ẽ in natura sua. oculuˢ
hominis ñ potest. Non solũ homo. s nec an¬
głi. nec throni. nec potestates. nec dñationes:
nec omne nom̃ qͦd nominat᷑. Neq enĩ creat̾a
potest aspic̾e creatorẽ suũ. His u̾bis uir doctiᷤ¬
simus satis ostendit. quid ꝙ̃ de futuro secło
senserit: qͦd adhanc rem attinet. Quantũli¬
bet enĩ oculi corꝑis nr̃i mutentur in meliui.
angłorũ oculis equabuntur. Hic autẽ ꝙ ipfĩ
futuri angłis potiores ipsus dñi est hinc aꝑ¬

Expanded text:
ipiens cor eorum\' hinc ostendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto loqueretur, interposuit uerba domini dicentis: Rogabo patrem mundus non potest accipere, quia non uidet eum nec cognoscit eum. \'merito ergo ae, in quit, in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia audiamus\'. et paulo post: \'Audiamus quam; cum ergo filius deus, in eo utique, quod deus est, filius non uidetur\'. Sanctas autem Hieronymus ait: \'Videre deum, sicuti est, in natura sua oculus hominis non potest, non solum homo nec angeli nec Throni nec Potestates nec Dominationes nec omne nomen, quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsisfuturi angelis potiores, ipsius domini est hinc ap
Abbreviated transcription (Latin):
portunã arbitremini. uel intercessionẽ. uel
suggestionẽ. uel sollicitudinẽ nr̃am. & passio¬
nes catholicorũ seruorũ dĩ. quȩ infirmis ad edi¬
ficationem sꝑ̃italem utiles ẽẽ debent. haut
recipca inimicorũ aquib passi sunt pena de¬
coloretis. s potiꝰ refracta uidiciaria seuerita¬
te. ⁊ ur̃am fidem qr filii estis eccłȩ. & ipsiꝰ ma¬
tris mansuetudinẽ commendare minimene¬
gligatis. D̾s omni potens p̾stantiã tuã bonis
omnib augeat. oñe eximie & merito insigniᷤ

Expanded text:
mportunam arbitremini uel intercessionem uel mportunam arbitremini uel intercessionem uel suggestionem uel sollicitudinem nostram et passiones catholicorum seruorum dei, quae infirmis ad aedificationem spiritalem utiles esse debent, haud reciproca inimicorum, a quibus passi sunt, poena decoloretis, sed potius refracta iudiciaria seueritate et uestram fidem, quia filii estis ecclesiae, et ipsius matris mansuetudinem commendare minime neglegatis. deus omnipotens praestantiam tuam bonis omnibus augeat, domine eximie et merito insignis
Abbreviated transcription (Latin):
ui p̾clarissima lenitas emmeret: nͥ potestaᷤ
pariter appareret. Non te gͦ exasꝑet iundican¬
di potestas: cui lenitatẽ non excussit exami¬
nanddi necessitas Noli facinore inuento quȩ¬
tire percussorẽ: in quo inueniendo noluisti
adhibẽ tortorem. Postremo ꝓ ȩccłȩ utilita¬
ti missus es. ħ eccłe catholicȩ. aut ut modum
aispensationis meȩ non suꝑgredli uidear. hoc
tentem audi ep̃m consulentẽ. quauis quoniã
xpiano loquor maxune intali causa ñ arro¬
ganter dixerĩ audire te ep̃m. conuenit iu¬
bentẽ: dñe eximie. imerito insignis atq ca¬
rissime fili. Unde scio quidẽ causas ȩccłasti¬
cas excellentiȩ tuȩ potissimũ iniunctas. s
quia credo istã curã ad uirũ clarissimũ atq ex
pectabilem ꝓconsulẽ ꝑtinẽ. ad eũ quoq litt̾as
dedi: quas rogo. ut ipse illi tradere. & allegare
si opꝰ ẽ non graueris. Atq ambos obsecro neun¬

Expanded text:
percit , praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas percit , praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. Non te ergo exasperet vindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc tentem, audi episcopum consulentem, quamuis, quoniam Christiano loquor, maxime in tali causa non arroganter dixerim, audire te episcopum conuenit iubentem, domine eximie et merito insignis atque carissime fili. unde scio quidem causas ecclesiasticas excellentiae tuae potissimum iniunctas, sed quia credo istam curam ad uirum clarissimum atque spectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi, quas rogo ut ipse illi tradere et allegare, si opus est, non graueris. atque ambos obsecro, ne i
Abbreviated transcription (Latin):
cohertitionis & a magistrislib̾aliũ artiũ. et ab
ipsis parentib & sepe etiã in uidiciis solet ab
ep̃is adhiberi. Noli gͦ atrocuis uindicare qͥd
leniuis inuenisti. Inquirendi quã puniendi
necessitas maior ẽ. Adh enĩ ⁊ mitissimi hõĩs
facinus occultatum diligenter atq instantis
examinant: ut inueniant quib parcãt: l¬
de plerumq nece̾e est. exerceatur acrius ins¬
sitio. ut manifestato scelere. sit ubi appaiel.
mansuetudo. Omnia qiuippe bona oꝑa amãt
iuice constitui: non ꝓpter humana głam
s ut uideant ait dñs bona opera ur̃a: & glori¬
ficent patrem ur̃m qui in celisẽ. Et ideo non
suffecit apło monẽ ut mansuetudinẽ serua¬
rmus. s ut eã etiã notã omnib facemꝰ. Man¬
sietudo inquit ur̃a: nota sit omnib hõibus:
Et alio loco. Mansuetudinẽ ostentantes ad
omnes homines. Unde nec illa scĩ dauid q̃n
immico sibi in manus tradito clement peꝑ

Expanded text:
coercitionis a magistris artium liberalium, et ab coercitionis a magistris artium liberalium, et ab ipsis parentibus, et saepe etiam in judiciis solet ab episcopis adhiberi. Noli ergo atrocius vindicare, quod lenius invenisti. Inquirendi quam puniendi necessitas major est: ad hoc enim et mitissimi homines facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inveniant quibus parcant. Unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere sit ubi appareat mansuetudo. Omnia quippe bona opera amant in luce constitui; non propter humanam gloriam, sed ut videant, ait Dominus, bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et ideo non suffecit Apostolo monere ut mansuetudinem servaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, vestra nota sit omnibus hominibus ; et alio loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines . Unde nec illa sancti David, quando inimico sibi in manus tradito clementer pe
Abbreviated transcription (Latin):
hominib licentiã facinorũ ꝓhibeamus au¬
ferri: s hoc magis suffic̾e uolumus ut uiui
et nulla corꝑis parte truncati uel ab inqui¬
etudine insana ad sanitatis ociũ. legũ cohr¬
citione dirigantur: uel amalignis oꝑib ali¬
cui utili oꝑi deputentur. Uocatur quidẽ ꝯ
ista clampnatio.S quis non intelligat ma-¬
gis beneficiũ quã suppliciũ nuncupanduo
ubi nec seuiendi relaxetur audacia: nec peni-
tendi medicina substrahatur: Imple. xp̃ian
uidex pii patris officiũ: sic succense iniquin¬
ti: ut consulere humanitati memineris:
in peccatorũ atrocitatib exerceas ulciscendil¬
bidinẽ: s peccatorũ uulnerib adhibeas curai
di uoluntatẽ. Noli perdere paternã diligen¬
tiam. quã in ipsa inquisitione seruasti: qͣndo
tantorũ scelerũ confessionẽ non extendere ecli-¬
leo. non sulcantib ungulis. non urentib flam¬
mis. s uirgarũ uerbib eriusti. Qui modus

Expanded text:
hominibus licentiam facinorum prohibeamus auhominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere volumus, ut vivi et nulla corporis parte truncati vel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxettendi medicina subtrahitur? Imple, Christiane judex, pii patris officium; sic succense iniquitati, ut consulere humanitati memineris, nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum vulneribus curandi adhibeas voluntatem. Noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione servasti, quando tantorum scelerum confessionem non extendente equuleo, non sulcantibmis, sed virgarum verberibus eruisti. Qui modus
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio.
et merito ĩsigni.
marcellino: au¬
gustinus ep̃e in
domino salutẽ.
Circũcelliones il¬
los ⁊ clericos par¬
tis donati. quos de hipponiensi ad iudiciuĩ
ꝓ factis eorũ publicȩ disciplincura dedure¬
rat. a tua nobilitate comꝑi auditos. & plu¬
rimos eorum de homicidio. qͦd in restitutũ
catholicũ prb̃m commiserunt .& de cede inni¬
centii alt̾ius catholici yrb̾i atq de oculo auis
effosso & digito ỹciso. fuisse confessos Unae
mͥ sollicitudo maxima incussa ẽ ne forte su¬
blimitas tua censeat eos tanta legũ seueritae
plectendos: ut qualia fecerunt. talia patiais
cias: nec fieri omnino ꝑmittas. Qũ ãuiseni
ab eorũ int̾itu dissimulare possemꝰ qui non
accusantib nr̃is. s illorũ notaria ad quosti¬
endȩ publicȩ pacis uigilantia ꝑtinebat. pr¬
sentati uideantur examini: nolumꝰ tamen
passiones seruorum di. quasi uice talionis
parib suppliciis uindicari: non quo scelest

Expanded text:
O EXIMIO ET MERITO INSIGNI MARCELLINO AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum, catholicum presbyterum, commiserunt. et de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo eius effosso et digito praeciso fuisse confessos. unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum seueritate plectendos, ut, qualia fecerunt, talia patiantur. cias nec fieri omnino permittas. quamuis enim ab eorum interitu dissimulare possumus, qui non accusantibus nostris sed illorum notoria, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uipassiones servorum Dei, quasi vice talionis, paribus suppliciis vindicari; non quo scelestis
Abbreviated transcription (Latin):
formia unitas sit: uides ꝓfecto in ista dis¬
tributione naturarum qͣuid summe ste.
quid infime. ce tamen sit. quid medie. ma¬
misqs in fino ce minus summo sit. Suminũ
llud ẽ. ipsa beattias. Infimũ. nec beatum
potest esse nec miserum. Quod ui mediũ
uuit in cdeclinatione adinfimum misere.
conuisione adsuminum beatȩ uuut. Qui
summo. Et hoc ẽ totum quod agere iu-¬
bemur: monemur accendimur.

Expanded text:
forma unitatis sit, uides profecto in ista disforma unitatis sit, uides profecto in ista distributione naturarum, quid summe sit, quid infime et tamen sit, quid medie, magis infimo et minus summo, sit. summum illud est ipsa beatitas; infimum nec beatum potest esse nec miserum; quod uero medium, uiuit inclinatione ad infimum misere, conuersione ad summum beate uiuit. qui s. et hoc est totum, quod agere ibemur, monemur, accendimur.
Abbreviated transcription (Latin):
utinam possem
assidue tibi ali¬
quid dicere. Id
autem aliquid
ẽ: ut curis exu-¬
eremur mnanib.
ut curis indue-¬
remur utilibus.
Nam desecuritate nescio utrum quiequam
in hoc mundo sꝑandum sit. Seripsi. nec
recepi ulla rescripta. Misi adisus manicehe¬
os libros. quos paratos & emendatos mitte¬
re potui. nec quiequam exillis iudicũ mo-¬
tusq ur̃i notum m factum ẽ. Nunc eosre¬
pe̾re iam me. uos autem restituere conue¬
nit. Peto itaq ne differatis eos remittere.
eum reseriptis quib nosse cupio quid de il¬
lis geritis. uel ad huc ad illum errorem ex¬
pugnandum quid armaturȩ uobis. opus
arbitremini. Sane qm̃ te noui. accipe hoc
quiddam grande & breue. Est natura ꝑ
plocos nec ꝑtemꝑa mutari potest. hoe dłs̃
ẽQuod hie isinuaui quoquo mͦ mutabi¬
le dieit᷑ creatura. Quod immittabile. erea¬
tor. Cum autem omne quod esse dicimus.
in quantum manet dicamus. e in quan¬
tum unum ẽ. omnis porro pulchritudinis

Expanded text:
utinam possem assidue tibi aliquid dicere! id autem aliquid est, ut curis exueremur inanibus et curis indueremur utilibus. nam de securitate nescio utrum quicquam in hoc mundo sperandum sit. scripsi nec recepi ulla rescripta. misi aduersum Manichaeos libros, quos paratos et emendatos mittere potui, nec quicquam ex illis iudicii motusque uestri notum mihi factum est. nunc eos repetere iam me, uos autem restituere conuenit. peto itaque, ne differatis eos remittere cum rescriptis, quibus nosse cupio, quid de illis geritis uel adhuc ad illum errorem expugnandum quid armaturae uobis opus esse arbitremini. Sane quoniam te noui, accipe hoc quiddam grande et breue. est natura per per locos nec per tempora mutari potest, hoc deus est. quod hic insinuaui quoquo modo mutabile, creatura dioitur; quod inmutabile, creator. cum autem omne, quod esse dicimus, in quantum manet dicamus et in quantum unum est, omnis porro pulchritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
dono eius O quã multorũ tecum parit sena¬
torum. parit̾q sc̃ȩ eccłȩ filiorũ. tale opus deside¬
ramus in affrica: de quali tuo letamur. S illoᷤ
ꝑiculosum est exortari: tibi securum est gratu-¬
lari. Illi enim forte non facient. & tanquam
nos in animo eorum. uicerint inimici ȩccłȩ de¬
cipiendis insidiabuntur infirmis: tu uero iã
fecisti. unde inimici ȩxcłȩ lib̾atis confundant᷑
infirmis. Pinde suffic̾e uisum est. ut ipse qͥb
stolam legas: Sic enĩ ex tuo facto in affrica si¬
eri posse credunt: quod forte du putantfieri
non posse pigrescunt. Insidias autẽ quas ipsi
heretici distorto corde moluintur q̃m iysieos
arbitrantur. ualere aliquid in possessione.rͥ:
animo tuo nec scb̾e uolui: audies tamen hec
a frib meis quos plurimum commendo eri-¬
mietati tuȩ. ne in tam magna tãq inopina-
ta salute hominũ de quib ꝑtẽ mat̾ catholica

Expanded text:
dono. O quam multorum tecum pariter senadono. O quam multorum tecum pariter senatorum pariterque sanctae ecclesiae filiorum tale opus desideramus in Africa, de quali tuo laetamur! sed illos periculosum est exhortari, tibi securum est gratulari. illi enim forte non facient et, tamquam nos in animo eorum uicerint inimici ecclesiae, decipiendis insidiabuntur infirmis; tu uero iam fecisti, unde inimici ecclesiae liberatis confundantur infirmis. proinde sufficere uisum est, ut ipse, quibstulam legas. sic enim ex tuo facto fieri posse in Africa credunt, quod forte dum putant fieri non posse, pigrescunt. insidias autem, quas ipsi haeretici distorto corde moliuntur, quoniam risi eos arbitratos ualere aliquid in possessione Christi animo tuo, nec scribere uolui. audies tamen haec a fratribus meis. quos plurimum commendo eximietati tuta salute hominum, de quibus per te Catholica
Abbreviated transcription (Latin):
longe ate locorũ int̾uallis remoti irent sub idẽ
caput. atq in euis menbris tecũ in etnũ depu¬
tarentur cuius p̃cepto ͭ temꝑalit seruiunt. In
ħ gͦ tuo facto te cognitum amplectens ȩxulta¬
has gratulatorias litt̃ãs miterẽ qualetũꝙ
specim̃ cordis et amoris gͥ te mei. Neq enim
ampluis potui.S queso: ne tu actenus quicqͥo
te diligo metiaris: Plectam transi hanc epłãm
transitu inuisibili qui intus fit. et ꝑge cogitan-¬
do in pectus trieũ. et cerne quid de te illic aga¬
tur: yatebit enim oculo caritatis cubiculũ ca-¬
ritatis. quod claudimus aduersus nugas tu¬
multuosas seculi. cum illic dñm adorẽmus:
et uidebis ibi delitias letitiȩ meȩ de tam bono
oꝑe tuo. quas nec nec lingua effari. nec stilo
exprim̾e ualeo calentes atq flagrantes. in sacri¬
sicio laudis eius: quo inspirante ħ uoliusti: et qͦ
adiuuante potiusti. Gr̃as do suꝑ inenarrabili

Expanded text:
longe a te locorum interuallis remoti irent sub idem longe a te locorum interuallis remoti irent sub idem caput atque in eius membris tecum in aeternum deputarentur, cuius praecepto tibi temporaliter seruiunt. In hoc ergo tuo facto te cognitum amplectens exultao tibique has gratulatorias litteras mitterem qualecumque specimen cordis et amoris erga te mei; neque enim amplius potui. sed quaeso, ne tu hactenus, quicquid te diligo, metiaris. perlectam transi hanc epistulam transitu inuisibili, qui intus fit, et perge cogitando in pectus meum et cerne, quid illic de te agatur. patebit enim oculo caritatis cubiculum caritatis, quod claudimus aduersus nugas tumultuosas saeculi, cum illic dominum adoramus, et uidebis ibi delicias laetitiae meae de tam bono opere tuo, quas nec lingua effari nec stilo exprimere ualeo, calentes atque flagrantes in sacrificio laudis eius, quo inspirante hoc uoluisti et quo adiuuante potuisti. gratias deo super inenarrabili
Abbreviated transcription (Latin):
omino exunio
et merito sus¬
cdpiendo. atq
dilectissimo filio
pammachio:
augustinus in
dño salutem:
Bona oꝑa tua.
nantia. te nob in menbris eius honoran¬
dum: et planȩ notissimum dilectissimũq fe¬
cerunt. Neq enim si cotidie faciem uiderem no-¬
tior mͥ ẽẽs: quam cum int̾iorem tuũ pacis deco-¬
re pulchrum. ac ueritatis luce radiantẽ: in uniꝰ
facti tui candore consperi: Conspexi et agnoui a-¬
gnoui. et amaui. Huic nunc loquor. huic scͥbo
dilecto amico meo: qui mͥ corꝑe absenti absens
innotuit: Uerũ autem iam simuleramus: &
coniuncti sub uno capite uiuebamus. In cuius
caritate nisi radicatꝰ ẽẽs non tibi tam dilecta
catholica unitas foret: nec colonos tuos afros eo
t̾rarum unde donatistarum furoe exortus est ħ
est in media consulari numidia constitutos tali
admoneres allo quio. tanto feruore sp̃c anima¬
res. uit deuotione ꝓmptissima ad sequendum
eligerent quod te tantum ac talem uirũ non
nisi agnita ueritate sequi cogitarent: et tam

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO SUSCIPIENDO ATQVE DILECTISSIMO FILIO PAMMACHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Bona opera tua nantia te nobis in membris eius honorandum et plane notissimum dilectissimumque fecerunt. neque enim, si cotidie faciem tuam uiderem, notior mihi esses, quam cum interiorem tuum pacis decorem pulchrum ac ueritatis luce radiantem in unius tui facti candore conspexi, conspexi et agnoui, agnoui et amaui. huic nunc loquor, huic scribo dilecto amico meo, qui mihi corpore absenti absens innotuit. uerum autem iam simul eramus et coniuncti sub uno capite uiuebamus, in cuius caritate nisi radicatus esses, non tibi tam dilecta catholica unitas foret nec colonos tuos Afros eo terrarum, unde Donatistarum furor exortus est, hoc est in media consulari Numidia constitutos tali admoneres adloquio, tanto feruore spiritus animares, ut deuotione promptissima ad sequendum eligerent, quod te tantum ac talem uirum non nisi agnita ueritate sequi cogitarent, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
Ratri ẜ rofutusio
augustinus. Se¬
domino placet
atq ipse uires p̃¬
b̾ẽ dignatur: re¬
te sumus: Corꝑe
autẽ: ego in lecto
sum: Nec ambu¬
lare enĩ nec stare

Expanded text:
RATRI PROFUTURO AUGUSTINUS. Sedomino placet atque ipse uires praebere dignatur, recte sumus; corpore autem ego in lecto sum; nec ambulare enim nec stare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferri potuerint ex utraq parte docum̃ta
ut postpositis eet̾is nulla si dño placuerit in¬
t̃pellante molestia quotquot dieb potueri¬
mꝰ adħ uacantes. ⁊ unusquisq nr̃m apud su¬
um hospitẽ dñm dep̃cantes. adiuuante iy¬
so cui par xp̃iana gratissima ẽ. rẽ tantã es
bono animo ceptã ad inquisitionis t̃minil
paucamus. Rescbite sane quid de hac re uel
uob̾ uel illi uideatur Epła fortunati.

Expanded text:
proferri potuerint, ex utraque parte documenta, proferri potuerint, ex utraque parte documenta, ut postpositis ceteris nulla, si domino placuerit, interpellante molestia, quotquot diebus potuerimus, ad hoc uacantes et unusquisque nostrum apud suum hospitem dominum deprecantes adiuuante ipso, cui pax Christiana gratissima est, rem tantam et bono animo coeptam ad inquisitionis terminum perducamus. rescribite sane, quid de hac re uel uobis uel illi uideatur. XLV. DOMINIS
Abbreviated transcription (Latin):
larũ quẽ audieramꝰ apud eos noui baptisi
institutorem institisse. ⁊ multos illo sacͥlegio se¬
duxisse: ut cũ illo quantũ ipsius temꝑis pati-¬
ebantur angustiȩ aliquid loquerem᷑: Quem
postea quã uenturũ comꝑit. uidens nos aliud
suscepisse negociũ. cũ ⁊ ipsũ nescio quȩ neces¬
sitas ꝓfectionis urger&: benigne a nob̾ placi-¬
deq discessit. Uidetur autẽ mͥ ut turbulen¬
tas turbas ⁊ impedim̃tũ pociꝰ quã adium̃tũ
afferentes. omnino deuitemꝰ & ut uere exa¬
nimo amico atq tranquillo tã magnũ su¬
liquã uillã nos conuenire deb̾e ñ magnã.
ubi nulliꝰ nr̃m eet ȩccła. quã tam̃ uillã com¬
munit̾ possident homines. ⁊ nr̃e cõmunioniꝰ
⁊ ipsiꝰ sicuti ẽ uilla titiana. Siue gͦ in tubur¬
sicensi. siue in tagastensi talislocus uel ille
que commemoraui. uel aliqͥs aliꝰ inuentus
fuerit. faciamꝰ codices canonicos p̾sto ẽẽ. ⁊ siqͣ

Expanded text:
olarum, quem audieramus noui apud eos baptismi olarum, quem audieramus noui apud eos baptismi institutorem institisse et multos illo sacrilegio seduxisse, ut cum illo, quantum ipsius temporis patiebantur angustiae, aliquid loqueremur. quem posteaquam uenturum comperit, uidens nos aliud suscepisse negotium, cum et ipsum nescio qua necessitas profectionis urgueret, benigne a nobis placideque discessit. Videtur autem mihi, ut turbulentas turbas et impedimentum potius quam adiumentum adferentes omnino deuitemus et uere ei animo amico atque tranquillo susuam uillam nos conuenire debere non magnam, ubi nullius nostrum esset ecclesia, quam tamen uillam communiter possident homines et nostrae communionis et ipsius, sicuti est uilla Titiana. siue ergo in Tubursicensi siue in Tagastensi talis locus uel ille, quem commemoraui, uel aliquis alius inuentus fuerit, faciamus codices canonicos praesto esse et, si qua
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sumat. Ubi ille benigne cũ dic̃et nos
solum ista querere. nolle autẽ nr̃os hȩc queri
ea facta pollicitatione discessimꝰ. ut exiberem
ei plures collegas nr̃os. certe uel decẽ. qui tan¬
ta beniuolentia ⁊i lenitate & tam pio studio
id queri uellent: quantũ in nob̾ eũ iã animas.¬
uertisse atq approbare sentiebamꝰ: Hoc eta
de suorũ numero ⁊ ipse pollicitus ẽ. Undeus
hortor ⁊ obtestor ꝑ dñi sanguinẽ ut eũ ꝓmis¬
si sui commoneatis. & gnauit̾ instetis ut res
cepta ꝑagatur quã ꝓpe ad finẽ ꝑuenisse iã cer¬
nitis. Quantũ enĩ arbitror difficillime pote¬
stis inuenire in ep̃is ur̃is. tam utilẽ animũ s
uoluntatẽ: quã in isto sene ꝑsperimꝰ. ẜ ostero
enĩ die ipse ad nos uenit: & hec iterũ querere
ceꝑamus. S quia ordinandi ep̃i necessitas i
iamq nos inde rapiebat: duitiꝰ cũ illo ẽẽ ne¬
quiuimꝰ. Iam enĩ miseramꝰ ad maiorẽ celia¬

Expanded text:
rminum sumat. ubi ille benigne cum diceret nos rminum sumat. ubi ille benigne cum diceret nos solum ista quaerere, nolle autem nostros haec quaeri, ea facta pollicitatione discessimus, ut exhiberemus ei plures collegas nostros certe uel decem, qui tanta beniuolentia et lenitate et tam pio studio id quaeri uellent, quantum in nobis eum iam animaduertisse atque adprobare sentiebamus. hoc etiam de suorum numero et ipse pollicitus. Unde uos hortor et obtestor per domini sanguinem, ut eum promissi sui commoneatis et gnauiter instetis, ut res coepta peragatur, quam prope ad finem peruenisse iam cernitis. quantum enim arbitror, difficillime potestis inuenire in episcopis uestris tam utilem animum et uoluntatem, quam in isto sene perspeximus. postero enim die ipse ad nos uenit et haec iterum quaerere coeperamus. sed quia ordinandi episcopi necessitas nos inde iam iamque rapiebat, diutius cum illo esse nequiuimus. iam enim miseramus ad Maiorem Caelic
Abbreviated transcription (Latin):
deliũ a nob̾ uen̾it baptrietur. Quod eũ inuitũ
icũ dolore dice quantũ pot̾at satis apparebat:
Sane cũ &̃ ipse multa mala suorũ aꝑtissime
gemeret. atq ostendet quod totiꝰ ciuitatis eius
testimonio ꝓbabatur quã ẽẽt remotus a talib
factis. ⁊ quȩ ipsis suis dic̃e soleat modesta conq̃¬
stione ꝓferro: nosq cominemoraremꝰ illud ihe¬
zechielis ꝓpħȩ. ubi aꝑte scͥptũ ẽ nec filii culpam
patri. nec patris culpã filio eiꝰ imputandã ubi
dictũ ẽ. sicut enĩ anima patris mea ẽ. ita ⁊i ani-¬
ma filii mea ẽ anima enĩ quecũq peccauerit
sola morietur. placuit omnib in talib dispu¬
tationib uiolenta facta malorũ hominũ nob̃
ab inuicẽ obici non deb̾e. Remanebat gͦ scisma-¬
tis quęstio. Itaq hortati eũ sumꝰ ut etiã atq etiã
placido ⁊ pacato animo annitatur nobiscum
ut diligenti examinatione tanta inquisitio t̃¬

Expanded text:
delium a nobis uenerit, baptizetur, quod eum inuitum delium a nobis uenerit, baptizetur, quod eum inuitum et cum dolore dicere, quantum poterat, apparebat. sane cum etiam ipse multa mala suorum apertissime gemeret atque ostenderet, quod totius ciuitatis eius testimonio probabatur, quam esset remotus a talibus factis et, quae ipsis suis dicere soleat, modesta conquestione proferret nosque commemoraremus illud Ezechielis prophetae, ubi aperte scriptum est nec filii culpam patri nec patris culpam filio eius inputandam, ubi dictum est: Sicut enim anima patris mea est, ita et anima filii mea est; anima enim quaecumque peccauerit, sola morietur, placuit omnibus in talibus disputationibus uiolenta facta malorum hominum nobis ab inuicem obici non debere. remanebat ergo schismatis quaestio. itaque hortati eum sumus, ut etiam atque etiam placido et pacato animo adnitatur nobiscum, ut diligenti examinatione tanta inquisitio te