comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen intelligi & aliter
potest. Dormire namq
est. in peccatis iacere:
Si enim somni appellatio
culpa non ess&: nequa¬
quam paulus disciplis¬
‸ dicer&. Euigilate iusti.
& nolite peccare: Unde
& auditorem suum ammo¬
net dicens. Surge qui dor¬
mis. & exurge a mortuis.
& rursum. hora est iã nos
de somno surgere. Inde
& salomon peccantem
increpat dicens Ysq qͦ
piger dormis: Electus
igitur quisq cum pecca¬
ti somno premitur: ad
iusticiȩ uigilias exurge¬
re conatur: sed sȩpe cu
surrexerit. ipsa se extol¬
li magnitudine uirtu¬
tum sentit: unde & tẽp¬
tari se presentis uitae
aduersitatibus post uir¬
tutes desiderat: ne
peius exconfidentia
uirtutum cadat: Si
enim seruari se melius
per temptacionem ñ
cognoscer&: nequa qũa
psalmysta dicer&. pro¬
ba me dñe. & tẽpta me:
Bene ergo nunc dicitur.
si dormiero dic̃a quan¬
do surgam. & rursum.
expectabo uesperam
quia & inpeccati som¬
no lumen iusticiȩ que¬
ritur: & cum uirtutum
prospera ment̾e eleuant

Expanded text:
tamen intelligi et aliter potest. Dormire namque est in peccatis jacere. Si enim somni appellatio culpa non esset, nequaquam Paulus discipulis diceret: Evigilate, justi, et nolite peccare . Unde et auditorem suum admonet, dicens: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, Et rursum: Hora est jam nos de somno surgere . Unde et Salomon peccantem increpat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? Electus igitur quisque cum peccati somno premitur, ad justitiae vigilias exsurgere conatur. Sed saepe cum surrexerit, ipsa se extolli magnitudine virtutum sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia virtutum cadat. Si enim servari se melius per tentationem non cognosceret, nequaquam Psalmista diceret: Proba me, Domine, et tenta me . Bene ergo nunc dicitur: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam, quia et in peccati somno lumen justitiae quaeritur; et cum virtutum prospera mentem elevant,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis quasi solis calore lique¬
fiunt: & semel locis penalib
tradita ad operationis usũ
ultra non redeunt. Uir igi¬
tur sc̃s elationis cursum
defecꝰtumq humani gene¬
ris exprimens dicat. sicut.
consumitur nubes & ꝑtran¬
sit: sic qui descendit ad
inferos non ascendes: acsi
aperte loqueret᷑ dicens:
In altum currendo deficit.
qui superbiendo ad interi-
tum tendit: quem si semel
culpa ad pęnam pertrahit.
miscdia ulterius adueni¬
am non reducit. Uncde

Expanded text:
judicis quasi solis calore liquejudicis quasi solis calore liquefiunt, et semel locis poenalibus tradita ad operationis usum ultra non redeunt. Vir igitur sanctus elationis cursum defectumque humani generis exprimens dicit: Sicut consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non ascendet. Ac si aperte loqueretur, dicens: In altum currendo deficit, qui sutum tendit. Quem si semel culpa ad poenam pertrahit, misericordia ulterius ad veniam non reducit. Ele
Abbreviated transcription (Latin):
scrptum est: Astra non sunt
nunda in conspectu eius.
quia apud eum districte iu¬
dicati ipsi quoq maculas inqͥ¬
nationis habent. qui ꝑ mun¬
ditiam sc̃itatis lucent: Be¬
ne ergo dicitur. oculi tui in
me & non subsistam: acsi
aperte iusti uoce diceretur:
Sisubtili examinatione dis¬
cltior: perferendo iudicio.
non assurgo : quia ad poe¬
uam uita non sufficit. si hanc
immanitas iustȩ retributionis
premit: Bene autem eiufd̃e .U.
humani generis & culpa breui¬
ter & pena subrogatur: cum
protinus dicitur. Sicut con¬
sumitur nubes & pertransit:
sic qui descendit ad inferos
non ascendos: Nubes quip¬
pe adaltiora suspenditur:
sed densata uento impellitur
ut currat: calore autͣe solis
dissipatur ut euanescat¬
Sicsic nimirum corda sunt ho-¬
minum: quȩ per acceptȩ ra-¬
tionis ingenium ad alta
emicant: impulsa autem
maligni sp̃c flatu prauis de¬
sideriorum suorum motib
huc illucꝙ pertrahuntur.
sed districto respecꝰtu suꝑni

Expanded text:
scriptum est: Astra non sunt scriptum est: Astra non sunt munda in conspectu ejus , quia apud eum districte judicati, ipsi quoque maculas inquinationis habent, qui per munditiam sanctitatis lucent. Bene ergo dicitur: Oculi tui in me, et non subsistam. Ac si aperte justi voce diceretur: Si subtili examinatione discutior, perferendo judicio non assurgo, quia ad poenam vita non sufficit, si hanc immanitas justae retributionis premit. Bene autem ejusdem humani generis et culpa breviter, et poena subrogatur, cum protinus dicitur: CAPUT sumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non ascendet . Nubes quippe ad altiora suspenditur, sed densata vento impellitur ut currat; calore autem solis dissipatur, ut evanescat. Sic nimirum corda sunt hominum quae per acceptae rationis ingenium ad alta emigrant; impulsa autem maligni spiritus flatu, pravis desideriorum suorum motibus huc illucque pertrahuntur, sed districta districto respectu superni
Abbreviated transcription (Latin):
do uult corrigere. aspiciende
non uult punire: sicut scri¬
tum est. dissimulans pecel¬
ta hominum propter pen¬
tentiam: sed tunc peccatu
cum respicitur. non subsisti
quia cum districtus iu¬
dex merita subtilit᷑
inquirit : reus ad tormen¬
ta non sufficit : Quamus
hoc &iam iustorum uoci
congruit: quorum mens
semper sollicita uenturo
examini intendit: Qm̃e
enim quod agunt. metu¬
unt: dũ caute conside¬
int qui ante quantu iudicem
aibunt: Intuentur potentiam
lius magnitudinis: & pensant
uanto reatu constricꝰti sint
apriȩ infirmitatis: Enume¬
anc mala proprii operis: &
antra hec exaggerant bona
anditoris: Considerant. pra¬
ii quam districte iudic&
hona opera quam subtiliter
pens&e: & perituros se absq
imbiguitate presciunt. si re-¬
nota pietate iudicentur:
qua hocipsum quoq qͦd iu¬
te uidemur uiuere culpa
qt: si uitam nr̃am cum iudi¬
eat hanc apud se diuina mi¬
sericorclia non excusat
qinc enim in hoc eodem libro

Expanded text:
ndo vult corrigere, aspiciendo ndo vult corrigere, aspiciendo non vult punire, sicut scriptum est: Dissimulans peccata hominum propter poenitentiam . Sed tunc peccator cum respicitur non subsistit, quia cum districtus Judex merita subtiliter inquirit, reus ad tormenta non sufficit. Quamvis hoc etiam justorum voci congruit, quorum mens semper sollicita venturo examini intendit. Omne enim quod agunt metuunt, dum caute considerant ante quantum Judicem stabunt. Intuentur potentiam illius magnitudinis, et pensant quanto reatu constricti sunt propriae infirmitatis. Enumerant mala proprii operis, et contra haec exaggerant bona gratiae Conditoris. Considerant prava quam districte judicet, bona opera quam subtiliter penset, et perituros se absque ambiguitate praesciunt, si remota pietate judicentur. quia hoc ipsum quoque quod juste videmur vivere culpa est, si vitam nostram cum judicat, hanc apud se divina misericordia non excusat. Hinc enim in hoc eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
sider&. quod ãpresenti scło
sine redemptoris cognitione
subtrahitur. atq ȩternis ig¬
nibus inreparabiliter sepeli¬
tur: & eius uocem in se sus¬
cipiens dicat. nec aspiciet
me uisus hominis: quia ni¬
mirum redemptoris grͣa.
quem nunc non intuetur
ut corrigat: tunc non respi¬
cit ut ab interitu abscon¬
dat: In iudicium quidẽ
dñs ueniens peccatorem ui¬
det. ut feriat : sed non ui
d& ut ad largiencdam sa¬
lutis grãm recognoscat:
Culpas examinat : & uita
pereuntium ignorat:
Unde sc̃s uir cum se post preser
uitam respectu hominis uid
non posse fateretur: apte ma
subsistam: Acsi aperte dice
Districtus adiudicium uenien¬
& ad saluandum non uides¬
& ad feriendum uides : qua
quem inpresenti uita dispen¬
sationis tuȩ miseratione nor
respicis : respiciendo post moui
per iusticiam extinguis: Iu
enim peccator quisq dm non
metuit: & uiuit: blasphemit¬
& proficit : quia scilic&e mit¬
ricors creator quem expectu¬

Expanded text:
siderans, quod a praesenti saeculo siderans, quod a praesenti saeculo sine Redesubtrahitur, atque aeternis ignibus irreparabiliter sepelitur et ejus vocem in se suscipiens, dicat: « Nec aspiciet me visus hominis. » Quia nimirum Redemptoris gratia, quem nunc non intuetur ut corrigat, tunc non respiciet ut ab interitu abscondat. In judicium quidem Dominus veniens, peccatorem videt ut feriat, sed non videt ut ad largiendam salutis gratiam recognoscat; culpas examinat, et vitam pereuntium ignorat. Unde sanctus vir, cum se post praesentem vitam, respectu hominis videri non posse fateretur, apte mox non subsistam. - Ac si aperte diceret, districtus ad judicium veniens, ad salvandum non vides, ad feriendum vides. Quia quem in praesenti vita dispensationis tuae miseratione non respicis, respicper justitiam exstinguit. Nunc enim peccator quisque Deum non metuit et vivit, blasphemat et proficit, quia scilicet misericors Creator quem exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
sus quippe hominis est. miseri¬
cordia redẽptoris: quȩ insensi¬
bilitatis nrͣe duritiam cũ res-¬
picit. emollit: unde teste qͦq
eugl̃io dicitur. respexit ihc
petrum: & recordatus petrꝰ
uerbi quod dixerat ih̃c. egres-¬
sus foras fleuit amare: Exu¬
tam uero carne animam ne¬
qua quam iam uisus hominis
aspicit: quia post mort̾e non
liberat. quem ante mortem
gra adueniam ñ reformat:
Hinc &enim paulus dicit: Ec¬
ce nunc tempus acceptabile:
ecce nunc dies salutis: Hinc
ripit. sola post presens scłm
iusticia addicit: Hinc salo.¬
monait. quia lignum in qͦcũq
loco ceciderit. siue ad austr̃u.
seu ad aquilonem ibierit:
quia cum humani casus tẽpo¬
re. siue scͣs. seu malignus spͣc
egredientem anima claustra
carnis acceperit: in ȩternĩt
secum sine ulla permutaci-¬
one retinebit: ut nec exal-¬
tata ad supplitium proruat:
nec mersa eternis supplitus.
ultra ad remedium ereptio¬
nis ascendat: Uir igitur sc̃s
humani generis dãpna con¬

Expanded text:
sus quippe hominis est misericordia Redemptoris, quae insensibilitatis nostrae duritiam, cum respicit, emollit. Unde, teste quoque Evangelio, dicitur: Respexit Dominus Petrum, et recordatus est Petrus verbi quod dixerat Jesus; egressus foras, flevit amare . Exutam vero carne animam nequaquam jam visus hominis aspicit, quia post mortem non liberat, quem ante mortem gratia ad veniam non reformat. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hincripit, sola post praesens saeculum justitia addicit. Hinc Salomon ait: Quia lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad Austrum, sive ad Aquilonem, ibi erit , quia cum humani casus tempore, sive sanctus, sive malignus spiritus egredientem animam claustra carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec mersa aeternis suppliciis, ultra ad remedium ereptionis ascendat. Vir igitur sanctus, humani generis damna con
Abbreviated transcription (Latin):
m&ipso protinus cecidit:
Amorem uero dĩ. ueram
scilic & stationis arcem
deserens. nec in se consiste¬
re potuit : quia lubricȩ
mutabilitatis impulsu
infra se per corruptionẽ
proruens. &iam a semc¬
ipso dissensit: Qui nunc
quia conclitionis suȩ soli¬
ditate non figitur: alter¬
nantis semper desiderii
motu uariatur: ut &¬
quietus actionem desi¬
der&: & occupatus ad
otium anhelet: Quia
enim fixa mens stare cum
plationem deserens. salu¬
tis suȩ fortitudinem per¬
didit: & quolib& posita
semper egra alium locum
quęrit: Uarietatem er-
dicam quando surgam
& rursum expectabo ues¬
peram: Aesi aperte dice-¬
r&. Nil perceptum men¬
ti sufficit: quia ipsũ qui
uere sufficere potuit.
amisit: In somno nãq
surrectione desidero:
in surrectione uesper̃a
expecto: quia & quietus
exercitium actionis ap-¬

Expanded text:
metipsum protinus cecidit. metipsum protinus cecidit. Amorem vero Dei, veram scilicet stationis arcem deserens, nec in se consistere potuit, quia, lubricae mutabilitatis impulsu, infra se per corruptionem proruens, etiam a semetipso dissensit. Qui nunc, quia conditionis suae soliditate non figitur, alternantis semper desiderii motu variatur, ut et quietus actionem desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum plationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem ergoQuando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: Nihil perceptum menti sufficit, quia ipsum qui vere sufficere potuit amisit. In somno namque surrectionem desidero, in surrectione vesperam exspecto, quia et quietus exercitium actionis ap
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum dolor non
ꝑmit tit placere quȩ adiut
cunq mentem per experi¬
mentum presentium aff¬
cit: semper hanc quasi con¬
solanti desiderio ad aliuo
per expectacionem tendr
Sed quia & afflicta mens ꝑ
appetitum ducitus. & ta¬
men dolor eius seductus¬
&iam desideriis non fini
eiusdem doloris exprim¬
tur. cum protinus subin.¬
subtilius congruentiusꝙ
disserimus: si ad premissȩ
expositionis ordinem re.¬
deamus: Somno namq
torpor ocii: surrectione
autem exercitacio actio¬
nis exprimitur: uesperȩ
quoq nomine quia somins
congruit. rursus otii deside¬
num figuratur : Sc̃a uero
gclĩa quousq uitam cor-¬
suptionis ducit:. flere mu¬
tabilitatis suȩ dampna ñ
desinit: Ad hoc namq
homo conditus fuerat. ut
stanti mente in arcem se
contemplacionis eriger&.
& nulla hunc corruptio
aconditoris sui amore
declinar&: sed in eo quod
ab ingenita standi solidi¬
tate uoluntatis pedem
adculpam mouit: a dile¬
ctione conditoris. in se¬

Expanded text:
quia nimirum dolor non quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducitur, et tamen dolor ejus etiam seductus desideriis non finitejusdem doloris exprimitur, cum protinus subinsubtilius congruentiusque disserimus, si ad praemissae expositionis ordinem redeamus. Somno namque torpor otii, surrectione autem exercitatio actionis exprimitur. Vesperae quoque nomine, quia somno congruit, rursus otii desiderium figuratur. Sancta vero Ecclesia quousque vitam corruptionis ducit, flere mutabilitatis suae damna non desinit. Ad hoc namque homo conditus fuerat, ut, stante mente, in arcem se contemplationis erigeret, et nulla hunc corruptio a conditoris sui amore declinaret. Sed in eo quod ab ingenita standi soliditate voluntatis pedem ad culpam movit, a dilectione conditoris in se
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. duo protinus sub¬
didit: Ad estuantem
quippe menses uacuos
reddidit : quia quo ma-¬
gis aeternũ refrigerium
queritur. eo magis conspi¬
citur quam uacue pro
ista uita laboratur: ad pre¬
stolantem uero laboriosas
noctes subintulit: quia
quo magis extermino ope¬
ris premium qͦd assequa¬
mur inspicimus: eo ma¬
gis ingemiscimus diu nos
nescisse qͦd quereremus:
Vnde & ipsa penitentis
cura uigilanter expri¬
mitur. ut laboriosas no¬
ctes enumerasse dicere¬
tur: quia quanto uerius
ad dm̃ reuertimur. tan¬
to subtilius labores quos
per ignorantiam in hoc
mundo pertulimꝰ dolen-¬
do pensamus: Nam quo
unicuiq plus dulce fte
qͦd de ȩternis desiderat:
eo ei magis graue osten¬
ditur. quod pro presenti¬
um amore tolerabat.
i uero ad solam histo .III.¬
Iriam sequentia uerba
pensantur:per hec pro¬
culdubio animus dolen¬
tis exprimitur. qualiter
per diuersos motus de¬
sideru mesticia impel¬
lente uariatur: Nam
in die uespera desideratir

Expanded text:
tionis duo protinus subtionis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam inde vespera desideratur,
Abbreviated transcription (Latin):
menses arguuntur : quia
ex completione actionum
agnoscitur quam frustra in¬
ia ponitur. paulo adces.¬
iante qui uenturam uit᷑a
suentibus discipulis dicit
nis uos filu lucis estis & fi
diei. non sumus nocꝰtis
ss tenebrarum : quibus
endat: potest hoc in loco
ex eorum persona uox sc̃ȩ
ȩcclĩȩ accipi: qui post igno¬
rantiȩ suȩ caliginem ad
amorem rectitudinis re¬
deunt: & ueritatis radiis
illustrati. fletib diluunt
quod errauerunt: Illumi¬
natus &enim quisq respi-¬
cit: quam turpe fuerit qͦd
presentis uitę amore labo¬
rauit: In eis ergo sc̃a eccłã
in quibus aduitam reuer¬
titur. laborem suum estu¬
anti seruo. & desideranti
finem. mercennario com¬
parat dicens. sicut seruus
desiderat umbram. & si¬
cut mercennarius presto¬
latur finem operis sui:¬
‸ sic & ego habui menses
‸uacuos. & noctes labori¬
osas enumeraui michi
In comparatione eñĩ duo
Isunt quȩ prȩmisit: in
expressione &iam fatiga¬

Expanded text:
menses arguuntur, quia menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur; quam frustra ltia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis, ait: Omnes vos filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis, neque tenebrarum . Quibus endat . Potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt, quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit, quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit. In eis ergo sancta Ecclesia in quibus ad vitam revertitur laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut cervus desiderat umbram, et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in caligine uitȩ pre¬
sentis portat: In his aut̾e
qui & transeuntem mun¬
dum diligunt. & tamen
eius contrarietate fatigali.¬
tur. simul menses uacuos
& noctes laboriosas tolerai
quia eoꝵ uitam & retribu¬
tio subsequens nulla remu.¬
nerat : & presens tribulatio
angustat: Recte autem
nequaquam dies sed ineis
menses uacuos habere se
perhib&s: mensium quiƿ¬
pe nomine. dierum colle.¬
ctio & summa signatur.
Per diem ergo unaquȩq ae¬
tio exprimi potuit: per
menses autem actionum
finis innuitur: Et sepe
m in hoc mundo aliquid
mus. intenta spei alacri¬
te suspensi hoc ipsum quod
imnus uacuum non puta¬
us: sed postquam ad actio.¬
um terminum peruenimꝰ.
in optinentes quȩ appetimꝰ
iborasse nos in uacuum do-¬
imus: Non solum igitur di
ssed menses uacuos ducimꝰ:
im nos in terrenis actioni-
sine fructu laborasse ñ
nactionum principio. sed
ine pensamus: Cum enim
labores nrͣos aduersitas sequi¬
ut: quasi uitȩ nr̃ȩ uacui

Expanded text:
quasi in caligine vitae praequasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem, qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed ex fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui
Abbreviated transcription (Latin):
infimis suis terrenas acti¬
ones absq uitȩ premio de¬
fluentes sustin&: Ipsa no-¬
ctes laboriosas enumerat.
quȩ in membris fortibus
multiplices tribulationeᷤᷤ
portat: In hac genim ui¬
ta quȩdam laboriosa sẽ.
quȩdam uacua: quȩdã
uero uacua simul & labo¬
riosa:Amore quippe con¬
ditoris prȩsentis uitae
tribulationib exerceri.
laboriosum quidem est.
sed uacuum non est. a¬
more autem selĩ uolupta¬
tibus solui. uacuum qui¬
dem est. sed non laborio¬
sum: amore uero eiusdẽ
sclĩ aduersa aliqua per¬
peti. & uacuum simul
est. & laboriosum: quia¬
& ex aduersitate mens
afficitur: & remunera¬
tionis premio ñ repletur:
In his itaq sc̃a ecclia qui ine
iam positi adhuc uoluptati¬
b defluunt. & proinde fr¬
ctu boni operis non ditan¬
tur. menses uacuos ducit
quia uitȩ tempora sine retii¬
butionis munere expendr
in his uero qui ȩternis desi¬
deriis dediti. mundi huuis
aduersa patiuntur. labori

Expanded text:
infirmis membris suis terrenas actiinfirmis membris suis terrenas actiones absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu operis non ditantur, menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, mundi hujus adversa patiuntur, laborio
Abbreviated transcription (Latin):
quęrunt : a muncdi com¬
pendiĩs uacuos menses
ducunt: Noctes quoq
laboriosas tolerant : quia
aduersitatum tenebras
non solum usq ad inopi¬
am. sed sepe usq ad cor.¬
poris crutiatum portant:
Despectum namq egesta.¬
temq perpeti. laboriosũ
bonis mentib non est:
sed cum usq ad afflictio¬
nem carnis aduersitas
uercitur: labor procul
dubio exdolore sentitur:
Potest &iam non incon¬
uenienter intelligi. qͦd
sẽs quisq menses uacuos
sicut mercennarius du¬
cit: quia laborem iam
sustin&. sed premium
necdum den&. hoc tole¬
rat. illud expectat: no¬
ctes uerõ laboriosas enu¬
merat: quia aduersita¬
tes sibi presentis tempo¬
ris sese in uirtutib ex¬
ercendo coaceruat:
Nam si proficere in men.¬
te non appetit: minus
fortasse aspera quȩ mundi
sunt sentit: Quȩ tamen
sententia si ad uocem sc̃e
ȩcclĩȩ ducitur: intellectꝰ
eius paulo subtilius inda¬
gatur: Ipsa quippe uacu.¬
os menses habet : quȩ in

Expanded text:
quaerunt, a mundi comquaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur. Ipsa quippe menses vacuos habet, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
uitate: in solitudine: in
mari: in falsis fr̃ib ꝑtulit
uin labore & erumpna:
mieiuniis multis: in fame
ꝯsiti: infrigore & nudita-¬
te laborauit: qui foris pug¬
rei nas. intus timores sustinũ¬
nt: qui ultra uires grauatui.
se asserit dicens. supra mo¬
dum grauati sumus. supra
urtutem. ita ut tederet
os&iam uiuere:. sed quo.¬
nodo remunerationis lin¬
to sudorem tanti laboris
tergat. ipse denuntiat di-¬
cens: Non sunt conligne
passiones huius temporis
id futuram glãm quȩ reue¬
labitur in nobis: Finem i¬
taq operis quasi mercen-¬
narius prestolatur : qui
dum prouectum remune.¬
sationis considerat. uile
existimat quod pene de-¬
ficiens laborat: Apte au¬
sem subchitur. sic & ego ha¬
lui menses uacuos: & noc¬
es laboriosas enumera¬
ii michi : Electi quippe
onditori rerum seruiunt :¬
& sepe rerum inopia co-¬
angustantur: Per amor̃e
subsidĩĩs uitȩ presentis
egent : Qui igitur per ac¬
tiones suas presentia non

Expanded text:
vitate, in solitudine, in vitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; qui in labore et aerumna, in jejuniis multis, in fame et siti, in frigore et nuditate laboravit; qui foris pugnas, intus timores sustinuit; qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: Supra modum gravati sumus, supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudores tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur qui, dum provectum remunerationis considerat, vile existimat quod pene deficiens laborat. Apte itaque subditur: Sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem subsidio vitae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non
Abbreviated transcription (Latin):
sa patiuntur. cũ m hone¬
statis contumelias. rerũ
dampna. erutiatus cor¬
poris tolerant: esse gra¬
uia quibus exercentur
pensant : sed cum men¬
tis oculum ad aeternȩ
patriȩ considerationems
mii quam sit leue qͦd pati¬
tur inueniunt: Qd enim
ualde esse importabile
dolore ostenditur: consid¬
ratione prouida ex remur¬
ratione leuigatur : hinc
quod paulus semper seipse
robustior contra aduersa
erigitur: quia nimirum fi¬
nem sui operis. sicut meres¬
narius prestolatur: Graus
namq quod sustin& esti¬
mat : sed leue hoc per pre¬
mii considerationem pen¬
sat : Ipse quippe quam sit
graue qͦd patitur indicat
qui incarcerib abundanti¬
us: in plagis supra modum
in mortib frequenter se
fuisse testatur : qui aiude¬
is quinquies quadragenas.
una minus accepit: qui tes
uirgis cȩsus. semel lapidatꝰ
est : ter naufragium pas.
sus. nocte & die in profun¬
dũ maris fuit : qui perici.¬
la fluminũ: Latronum ex
genere: ex gentib: in ci¬

Expanded text:
sa patiuntur, cum honesa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem mii, quam sit leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper semetipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave namque quod sustinet aestimat, sed leve quippe hoc per praemii considerationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat, qui in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis quinquies quadragenas unam minus accepit; qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragsus, nocte et die in profundo maris fuit; qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in ci
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat: & quantũ ad
presentis necessitatis pon¬
dera nunc in dĩ filiis de
libertate nihil ostendi¬
tur: tantum uero ad sub¬
sequentis libertatis glãm
tunc indĩ famulis de ser-¬
uitute nichil apparebit:
Creatura ergo ãseruitute
corruptionis exuta. &
dignitate libertatis ac¬
cepta. in filiorũ di glãm
uertitur : quia unita
d̃o per sp̃m quasi hoc ip¬
sum quod creatura est
transsesse ac subegisse de¬
claratur : sed quia adhuc
umbram desiderat seruus
uigum miserȩ conditio¬
nis portat. Ubi apte sub¬
⁊ ditur: Ex sicut mercenna¬
rius prestolatur finem
operis sui: Mercenna¬
rius genim cum facien.¬
da opera conspicit: men-¬
tem protinus ex longin.¬
quitate & pondere labo¬
ris addicit: cum uero
lassescentem animum
ad considerandum ope¬
ris premium reuocat.
uigorem mox animi ad
exercitium laboris refor¬
mat: & quod graue per¬
pendit ex opere: leue
existimat ex remunera¬
tione: Sicsic electi quiq
cum mundi huius aduer¬

Expanded text:
exaltat; et quantum ad exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur, tantum vero ad subseqtunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo servitute corruptionis exuta, et libertate dignitatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur; quia unita Deo per spiritum, quasi hoc ipsum quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Sed quia adhuc umbram desiderat, cervus jugum miserae conditionis portat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere laboris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adver
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ uiuum: quando
ueniam & parebo ante fa.¬
cem dñi : Et rursũ: Heu
me qͦd incolatus m̃s ꝓlon.¬
gatus ẽ. Qui quasi alabo¬
re acri aestum fugiens.
atq ad optinendam requi-¬
em refrigerui teginen quȩ¬
rens. iterũ dicit. Ingredi¬
ar in locum tabernaculi
ammirabilis usq ad do¬
cõprehendere BAUTUS
esse: ad hanc umbram ex
desiderii iam perfectione
ꝑuenerant qui dicebant.
nos qui porta uimus pon.¬
dus diei & aestus: Bene
aut̾e qui desiderare um-¬
bram dicitur. seruus uoca.¬
tur: quia electus quisq
quo usq infirmitatis condi¬
tione constringitur. sub
dominantis corruptionis¬
iugo. quasi sub aestus an¬
xietate retinetur : qui
nimirũ cũ corruptione
exutus fuerit. tunc sibi¬
m& ipsi libere tranquillus
innotescit. Inde & recte
&iam per paulum dicitur:
Ipsa creatura liberabitur
‸a seruitute corruptionis.¬
‸ in libertat᷑e glȩ filiorũ d̃i:
Electos enĩ nunc pena cor¬
ruptionis aggrauat: sed
tunc incorruptionis glã

Expanded text:
um; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad docomprehendere Paulus  Christo . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos portavimus pondus diei, et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, cervus vocatur; quia electus quisque, quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis jugo corruptionis, quasi sub aestus anxietate retinimirum cum corruptione exutus fuerit, tunc sibimetipsi liber et tranquillus innotescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tempore remuneratio.¬
nis possit. Nam cũ opus
crescit. premii fidutia
proficit: cum uero opus
torpuerit. spes a remu.¬
neratione lassescit:
Vnde & electus quisq ui¬
tam suam quasi mercen.¬
narii dies pensans. tan.¬
to fidentius spe tendit
adpremium : quanto
nunc robustius ꝑdurat
ad laboris incrementũ:
Qui sic decursus presen¬
tis temporis pensat: di¬
es cum operib numerat:
ne alabore uacua trans.¬
eant uitȩ momenta for.¬
midat. Aduersis gau.¬
d&: passione reficitur: m¬
rore refouetur: quia subse¬
quentis uitȩ premiis tan
se remunerari largius con¬
picit: quanto proamore i¬
us cotidianis se mortib ue¬
rius impendit: Hinc nag
est quod ciues supernȩ pa¬
triȩ. conditori eius. psalms¬
stȩ uocib dicunt: Propter
te morde afficimur totad
hinc paulus ait: Cotidie m¬
rior propter ur̃am glãm fa¬
tres: Hinc iterũ dicit: Ol¬
. quam causam hȩc patior
nunc ueritati commenda¬
tes exibent. tot iam remu¬

Expanded text:
tempore remuneratiotempore remunerationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia proficit; cum vero opus torpuerit, spes a remuneratione 247 lassescit. Unde et electus quisque vitam suam quasi mercenarii dies pensans, tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte afficimur tota die . Hinc Paulus ait: Quotidie morior propter vestram gloriam, fratres . Hinc iterum dicit: Ob quam causam haec patior,nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remu
Abbreviated transcription (Latin):
palmam deputat: & eo
se abesse longius a premio
conspicit : quo tardius ad
finem uenit: Conside.¬
randum quoq est quod
mercennarius in alienis
laboribus exsudat : sed
tamen sibi premium pro.¬
prium preparat: Voce
autem redemptoris dici.
‸ tur: regnum meum non
est de hoc mundo: Om̃s
ergo qui spe cȩlestium pre¬
diti. exercitio uite presen¬
tis adterimur. in alieno
laboramus : nam saepe
& reprobis seruire cogi.¬
mur: mundo quȩ mun¬
di sunt reddere coarta.¬
mur: & alieno quidem
labore fatigamur. sed
tamen premia nr̃a perci.¬
pimus :. & perhoc perue.¬
nimus ad propria. quod
pure ministramꝰ aliena:
Quo contra quibusdam ue¬
ritas dicit. Si in alieno fi.¬
deles non fuistis : qͦd ur̃m
est quis dabit uobis: Sci.¬
endum quoq est qͦd mer.¬
cennarius sollicite curat
inspicere. ne unqu̾a dies
uacuus labatur ab opere.
& expectatur finis tem.¬
poris. ne in anis ueniat
ad remunerationem: In
laboris nanq studio con.¬
spicit: quid percipere in

Expanded text:
palmam deputat; et eo palmam deputat; et eo se abesse longius a praemio conspicit, quo tardius ad finem venit. Considerandum quoque est quod mercenarius in alienis laboribus exsudat, sed tamen sibi praemium proprium praeparat. Voce autem Redemptoris nostri dicitur: Regnum meum non est de hoc mundo . Omnes ergo qui, spe coelestium praediti, exercitio vitae praesentis atterimur, in alieno laboramus. Nam saepe et reprobis servire cogimur, mundo quae mundi sunt reddere coarctamur; et alilabore fatigamur, sed tamen praemia nostra percipimus, et per hoc pervenimus ad propria, quod pure administramus aliena. Quo contra quibusdam Veritas dicit: « Si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? » Sciendum quoque est quod mercenarius solliinspicere ne unquam dies vacuus labatur ab opere, et exspectatus finis temporis ne inanis veniat ad remunerationem. In laboris namque studio conspicit quid percipere in
Abbreviated transcription (Latin):
uta hominis suꝑ terrã: quia
a sicut superius diximꝰ. unꝰ¬
quisq dũ cotidie ad uitȩ
trminũ per tempoꝵ augm̃¬
um tendit: augendo uit᷑a
uuere desinit: Dies qͥppe
expectat ut ueniant : sed
ii ad augmentũ uitȩ ueni¬
unt. iam ab augmento uitȩ
subtrahuntur : quia & itine¬
rantis gressus dũ in anteri.¬
ora proficit. qͦd restat iter
decrescit: Uita ergo nr̃a mi¬¬
litia est: quȩ quo ad augm̃.¬
tum ducitur. eo ut non sit
finitur: Bene ergo dicitur.
militia est uita hominis su.¬
per terr̃a: quia dũ ꝑ spatia
temporum crescere appe.¬
ut. ab eodem spatio quod
ydendo colligit. crescendo
ytransit. Unde apte qͦq
ise militiȩ cursus expri-¬
mitur : cum protinus sub.¬
suos mercennarius euolui
eitius exoptat: ut ad labo.¬
ris sui premium sine tardi.¬
tate perueniat : Dies itaq
hominis uera & eterna sa.¬
pientis. recte diebus mer¬
cennarii comparantur:
quia presentem uit̾a. uiam
non patriam. militiam ñ

Expanded text:
vita hominis super terram, quia vita hominis super terram, quia et, sicut superius diximus , unusquisque dum quotidie ad vitae terminum per temporum augmenta tendit, augendo vitam, vivere desinit. Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab augmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non sit finitur. Bene igitur dicitur: Militia est vita hominis super terram, quia dum per spatia temporum crescere appetit, ab eodem spatio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus exprimitur, cum protinus subsuos mercenarius evolvi citius exoptat, ut ad laboris sui praemium sine tarditate perveniat. Dies itaque hominis vera et aeterna sapientis recte mercenarii diebus comparantur, quia praesentem vitam, viam non patriam, militiam non
Abbreviated transcription (Latin):
in multis suꝑ sem& ipsum
tollitur. ut futura ueraere
contempletur : mens insu
confidentiam deducta ei
qui haberi semper nͥ potest
semꝑ sibi adesse prophetiȩ
senserit prophetiam puta
quia sibi hanc & cũ ñ habo
tribuit: & in quantũ habe¬
re potuit amittit: sicq
fit. ut inde post aliorũ me¬
rita tristis redeat: unde
ȩstimationem om̃ium let
preibat: Temptacio ergoi
est uita hominis super te¬
ram: quȩ aut aliena a ur¬
tutib ad cȩleste premu
surgere non uales: aut
ditata donis sp̃ualib as¬
quando deterius ex occ¬
sione uirtutũ ruit: Quia¬
aut̃e paulo superius hoc
esse temptacione qͦd mili¬
tiam cdiximꝰ : sciendum
sũmopere est qͦd quidã
nobis appellatione milt
amplius quam nomine te¬
tacionis innuitur: Hoc
namq nr̃o intellectui ex¬
pressione militiȩ augetus.
qͦd nimirũ ꝑ militiam ad
iuem cotidie tenditur: cũq
ordinem militiȩ locus cres¬
u. tota simul homini mili¬
ua deficit. Militia ergo est

Expanded text:
246 in multis super semetipsum 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura veraciter contempletur, mens, in sui confidentiam deducta, eum qui haberi semper non potest semper sibi adesse prophetiae senserit prophetiam putat, quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram, quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis spiritalibus aliquando deterius ex occasione virtutum ruit. autem paulo superius hoc esse tentationem quod militiam diximus, sciendum summopere est quod quiddam nobis appellatione militiae amplius quam nomine tentationis innuitur. Hoc namque nostro intellectui expressione militiae augetur, quod nimirum per militiam ad finem quotidie tenditur; cumque per ordinem militiae locus crescit, tota simul hominum militia deficit. Militia ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehendere ascensio¬
nis putauit: & inde
mens confunditur. un¬
de surgere a confusione
nitebatur : ut perhoc ad
sem& ipsam diuerberata
redeat: per qͦd sem& ipsã
iam collecta & coadunata
transibat: Iste ab eruditi¬
one diuinȩ legis alienus.
ignorantia sua deprimi.¬
tur: ne quid optinendȩ sa¬
lutis operetur: ille diui¬
nȩ legis scientia preditus
dũ sibi preceteris gaud&
intellectum suppetere:
quia priuato gaudio ex.¬
ultat. percepti intellectꝰ
in se munera dissipat:
& inde in iudicio ceteris
deterior exibetur: unde
clarior ceteris ad t̾epus
ostenditur: Hunc quia
uirtut᷑u dona non suble.¬
uant. &iam uiam simpli.¬
cem rectitudinis decli-¬
nat . & uelut extraneum
se a cȩlesti munere de pu¬
tans. quasi eo securius pra¬
ua agit. quo superni do.¬
ni sublimia munera ñ
percepit: illũ prophetiȩ
sp̃c repl&: ad prescienti¬
am subleuat: eiq uentu¬
ra quȩq iam presentia os¬
tentat: sed dũ sepe &

Expanded text:
comprehendere ascensiocomprehendere ascensionis putavit; et inde mens confunditur, unde surgere a confusione nitebatur, ut per hoc ad semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat; et inde in judicio caeteris deterior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera non percepit. Illum prophetiae spiritus replet, ad praescientiam sublevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et
Abbreviated transcription (Latin):
in ea tam̃ ueritatis racdiũ
umbra mendacii obscur&:
unde & sepe quia ꝑcunc¬
iatus quisq conticescere
nual&: aut falsũ dicens.
suam mentͬe trucidat :
aut uera loquens proximi
uita grauat: Alius amo.¬
re conditoris sui excitatꝰ.
a terrenis cogitacionib
ment̾e curat assidua ora¬
tione suspendere : atq
banc in secreta quietis
intimȩ securitate collo¬
care: sed in ipso suȩ orati¬
onis ascensu dũ eleuare
ab infimis nititur. infimo¬
rum fantasmate reuer¬
beratur: atq ad intuen¬
dam lucem mentis ocu¬
lus tenditur: sed ex cor¬
poreo usu surgentibus
b obscuratur : unde fit
plerũq ut intendentis
animꝰ ipsa sua infirmita.¬
te fatigatꝰ. aut orationẽ
deserens desidia torpe¬
at. aut si dui in oratio¬
ne ꝑmanserit. ante eiꝰ¬
oculos obortarũ imagi¬
num caligo densescatꝰ.
Bene ergo dicitur. temp¬
tacio est uita hominis
‸suꝑ terr̃a: quando ibi
quoq reatũ descensionis
inuente. ubi se ꝓuectu

Expanded text:
in ea tamen veritatis radium in ea tamen veritatis radium umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad intuendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surgentibus bus, obscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum caligo densescat.Bene ergo dicitur: Tentatio est vita hominis super terram, quando ibi quoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum
Abbreviated transcription (Latin):
erit : prauisq ñ mansue¬
tudine. sed auctoritate
contradicit : unde plerũq
fit. ut aut humilitatis stu.¬
dio zelum rectitudinis de¬
serat : aut rursum zelo re.¬
ctitudinis turbos humili¬
tatis studiũ qͦd tenebat:
Cunq seruari simul & zeli
auctoritas & propositionis
iumilitas uix possit: sibim &¬
ips homo ex perturbatione
ncognitus redditur: ita ut
uehementer ambigat. ne
apud se ductũ animũ aut
superbia se auctoritatem
reli insinuet: aut torpor
pauidus humilitatem fin-¬
gat: Alius quanta sit falla.¬
uȩ culpa considerans. mu¬
nri arce ueritatis decer¬
ure: ut ex ore iam falsus ser.¬
no non prodeat : seseq fun¬
ditus a mendacii transgres-¬
sione disiungat: sed fit ple¬
rumq ut cũi uerũ dicitur.
uita proximi grauetur:
cunq ingerere alteri lesi¬
onem metutt : ad hoc qͦd
dudũ presserat fallaciȩ
uicium quasi exstudio pi¬
itatis redit : sicq fit. ut &¬
simalitia ment̾e ñ tenet

Expanded text:
erit, pravisque non mansueerit, pravisque non mansuetudine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum aut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit plerumque ut cum verum dicitur, vita proximi gravetur; cumque ingerere alteri laesionem metuit, ad hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicque fit ut etsi malitia mentem non teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. horum inuitus me¬
minir: & penã sustin&
qͦd uoluptate putauit:
Quia uero ad deuictam
culpam retrahi metuit.
uentrem mirȩ abstinen¬
tię uigore restringit.
uultꝰq abstinentia pal¬
lescit : cunq in facie pal¬
lor aspicitur. reuerenda
ab hominib uita lauda¬
tur: moxq inanis gla
ad abstinentis animum
cũ uerbis fauoris uenit.
qũa concussa mens dum
subigere non ual&. eum pe
quem uenerat tergere pal
fic. ut infirmitatis nexibis
ligata. aut pallorem abst¬
nentiȩ fugiens. iterũ perai¬
menta subcli luxuriȩ me¬
tuat: aut impulsum luxu¬
riȩ per abstinentiam supe¬
rans. pallorem suũ inani
glȩ militare pertimescat.
Alius lapsum superbiȩ supe¬
rans. toto iam desiderio
statũ humilitatis appre¬
hendit. cunq suꝑbientes
quosdã usq ad oppressio¬
nes in nocentium erũper
conspicit: zeli excitaciont
succensus. postponere ali¬
quatenꝰ cogitur qͦd decre¬
uit: uim rectitudinis ex¬

Expanded text:
fecit, horum invitus mefecit, horum invitus meminit, et poenam sustinet, quod voluptatem putavit. Quia vero ad devictam culpam retrahi metuit, ventrem mirae abstinentiae vigore restringit, vultusque ex abstinentia pallescit; cumque in facie pallor aspicitur, reverenda ab hominibus vita laudatur; moxque inanis gloria ad abstinentis animum cum verbis favoris venit, quam concussa mens dum subjicere non valet, eum per quem venerat tergere a fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut pallorem abstinentiae fugiens, iterum per alimenta subdi luxuriae 245 metuat, aut, impulsum luxuriae per abstinentiam superans, pallorem suum inani gloriae militare pertimescat. Alius, lapsum superbiae superans, toto jam desiderio statum humilitatis apprehendit; cumque superbientes quosdam usque ad oppressionem innocentium erumpere conspicit, zeli excitatione succensus, postponere aliquatenus cogitur quod decrevit, vim rectitudinis ex
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uolens expetut: no¬
lens portat: Quietus ho-¬
mo possidere carne po¬
tuit si bene ab auctore
conditus possideri uolu¬
iss&s : cunq se erigere con¬
tra conditorem studuit.
in sem& ipso protinus car¬
nis contumeliam inue¬
nit: Sed quia cũ culpa
simul aborigine &iam
pena propagatur: inser.¬
to infirmitatis uitio nas¬
cimur: & quasi nobiscum
hostem deducimꝰ : quem
cũ labore superamꝰ: Ipsa
ergo hominis uita temp¬
tacio est: cui ex sem& ip¬
sa nascitur unde perima
tur. Que & si semꝑ ex
uirtute succidit qͦd ex
infirmitate generat.
semꝑ tam̃ ex infirmitate
generat. qͦd ex uirtute
succidat: Sic itaq hu¬
mana uita temptacio ẽ:
ut & si iam ab iniqͥtatis
ꝑpetracione cõpescitur:
in ipsis tamen bonis ope¬
rib. modo malorũi me¬
moria. modo seductionis
caligine. modo intentio¬
nis suȩ interruptione
fuscetur: Aius namq
refrẽnat : sed tam̃ adhuc
luxuriȩ fantasmata to¬
lerat : quia quȩ uolens

Expanded text:
quia volens expetiit, noquia volens expetiit, nolens portat. Quietus homo possidere carnem potuit, si bene ab auctore conditus, possideri voluisset. Cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit. Sed quia cum culpa simul ab origine etiam poena propagatur, inserto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superamus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est, cui ex semetipsa nascittur; quae etsi semper ex virtute succiderit quod ex infirmitate generat, semper tamen ex infirmitate generat quod ex virtute succidat; sic itaque humana vita tentatio est, ut etsi jam ab iniquitatis perpetratione compescitur, in ipsis tamen bonis operibus, modo malorum memoria, modo seductionis caligine, modo intentionis suae interruptione fuscetur. Alius namque refrenat, sed tamen adhuc luxuriae phantasmata tolerat, quia quae volens