comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Edneq hocsileam. quod uir
uenerabilis abbas stephanus
quinon longe ante hoc tempus
in hac urbe roma de functus est:
quem ipse &iam bene nosti.
in eadem ꝓuntia nursia con¬
tigisse referebat: Aiebat enim.
quod illic presbiter quidam
sed quasi hostem cauens. ad se
sinebat: eamq sibim& ꝓpin¬
quare nulla occasione per
mittens. ab ea sibi cõmunionẽ
funditus familiaritatis absci¬
derat: Habent quoq scĩ uiri :¬
hoc ꝓprium: Nam ut semꝑ
ab illicitis longesint: asẽ ple¬
rumq &iam licita abscidunt:
Unde isdem uir: utneumquam
ꝑ eam incurreret culpã. sibi olã
necessaria: Hic ergo uenera¬
bilis presbiter. cũ longã uitȩ
implesset aetatẽ : anno qua-¬
dragesimo ordinationis suę.
in ardescente grauiter febre
correptus : ad extrema de¬
ductus est: Sed cum tum
presbitera sua conspiceret
solutis iammenbris quasi in morte
distensum: siquod adhuc uitale
spiramen inesset. narib eius
apposita curauit aure dinoscere:
Quod ille sentiens cui tenuis¬

Expanded text:
ed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbytsed quasi hostem cavens, ad se sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occmittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiamnecessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuis
Abbreviated transcription (Latin):
uisitatis incircuitu fr̃ib: cordis
lumen aperir&: Quistat̃ iussis
obtẽperans: fr̃m coenobia cir-¬
cuiuit. mandata uitȩ quȩ agendo
didicerat p̾dicauit: Quinto dẽ-¬
cimo igitur die: ad monasterium
suum ꝑ acta p̾dicatione reuersus
at. Ibiq fr̃ib conuocatis. astans
mmedio: sacram̃tũ dominici
corporis & sanguinis sumpsit.
moxq cum eis mysticos psalmo.¬
rũ cantus exorsus est Qui illis
psallentib. oratione intentus:
animã reddidit: Om̃s uero
fr̃s quiad erant: exore eius exisse
colũbam uiderunt: Quaemox
aꝑto tecto oratorii columba¬
egressa: aspicientib fr̃ibus
penetrauit cęlũ: Cuius id¬¬
circo animã in colũbȩ spetiȩ
apparuisse credendũ est: ut
om̃ps ds̃ exhac ipsa spetie
simplici corde deseruisset:¬

Expanded text:
visitatis in circuitu fratribus, cordis visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie simplici corde ei
Abbreviated transcription (Latin):
nemo inuerbere illius gr̃a sẽ
destituente subsistit. & nisi isdẽ
misericors pater qui penã irrogat
pacientiã prestet mox ꝑimpa¬
cientiam peccatũ nobis ipsa
auget correptio peccatorum.
ficq modo miabili: ut culpa
nr̃a unde sperare debuit t̃minũ.
inde sumat augmentũ : idcirco
nr̃a ds̃ infirma conspitiens fla¬
gellis suis custodiam ꝑmisc&.
atq inꝑcussione sua electis filuis
nunc misericorditer iustus est.
ut sint quib postea debeat iuste
misereri. Unde eundẽ uenera¬
bilem senem. dum exterioribus.
tenebris premeret: aet̾na nunꝗ
luce destituit: Quicũ flagello
fatigaretur corporis: habebat
ꝑ sc̃ĩ sp̃s custodiam. consolationẽ
cordis: Cum ueroͣ anni qua¬
dragesimi fuisset. in caecitate
tempus exactũ : ei dñs lumen
reddidit: uicinũ suũ obitum
denuntiauit : atq ut monaste¬
rus circũquãq constructis
uerbũ uitȩ p̃dicaret admonuit.
quatinus corporis recepto lumine.

Expanded text:
nemo in verbere illius gratia se nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine,
Abbreviated transcription (Latin):
medio positi cuiusdam seruidĩ
qui insamnio fuerat indusus:
ad celum ferri animã uideruN:
Qui descendentes adterram:
causamq an ita esset acta
ꝑscrutantes : illo die inuener̃
obisse dĩ famulũ. quohunc
adregna cęlestia ascendisse
cognouerunt:XI¬
DEEGRESSA ANIMA
SPTI ABBATIS
huc in monasterio meo
positus: cuiusdam ualde uene¬
rabilis uiri relatione cognoui
quoddico: Aiebat em̃. quia
uenerabilis pater nomine spes
monasterium construxerit
in loco cui uocabulum cãple est.
quod sexti ferme miliarii
int̃ iacente spatio. auetusta
nursiȩ urbe disiungitur:
Hunc om̃ps & misericors ds̃
ab aeterno uerbere flagellando
ꝓtexit : eiq dispensationis suȩ
maximã securitatẽ seruauit
& gr̃am. quantumq eũ prius
flagellando diligeret: post¬
modum ꝑfect sanando mons¬
trauit: Eius namq oculos ꝑ
quadraginta annorũ spatium
continuȩ cęcitatis tenebris
pressit: nullum eilumen uel ex¬
tremȩ uisionis aperiens: Sed quia

Expanded text:
medio positi, cujusdam servi Dei medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoveruntDe egressu animae Spei abbatis. Adhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
narrantib didici. quia duo
nobiles uiri atq exteriorib
studiis eruditi germani fr̃s.
quorum unus spetiosus. alt̃
uero gregorius dicebatur.
uersatione tradiderunt: Quos
isdem uenerabilis pater inmo¬¬
nasterio quod iuxta terracinen¬¬
sem urbem construxerat fecit
habitare : qui multas quidem
derant. sed cuncta pauperibus
ꝓanimarum suarum redẽptio¬
ne largitisunt: & in eodem
monasterio ꝑmanserunt:
Quorum unus scilic& spetiosus.
dum ꝓ utilitate monasterii
missus fuisset: die quadam
frater eius gregorius cumfr̃ib
admensam sedens. atq conues-¬
cens: ꝑ sp̃m subleuatus aspexit.
uidit spetiosi germani sui animã
tam longe ase positi: decorpore
exire: Quod mox fr̃ib indica¬
uit & cucurrit : iamq eundem
fratrẽ suum sepultũ repperit.
quem tamen ea hora quauiderat
exisse decorpore inuenit: X
ui dam aũt religiosus atq
fidelissimus uir adhuc mihi¬
in monasterio posito narrauitꝰ.
Quod aliqui desiciliae partib
nauigio romã petentes. in mari

Expanded text:
narrantibus, didici quia duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, versatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem derunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit. » uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihin monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari
Abbreviated transcription (Latin):
extarditate mea. tantũ creuit ex¬
positio tua: Sed quia hȩc liqͥde
meissensib infudisti: queso ut
ad narrationis ordinẽ redeas:¬
DEEGO REGULÃ CONSCRIP
TBET petre adhuc dehoc
uenerabili patre benedicto. multa
narrare : sed quedam eius studiosȩ
pretereo. quia ad aliorũ gesta
euoluenda festino: Hoc autem
nolotẽ lateat: quod uirdĩ inter
tot miracula quib inmundo
claruit. doctrinȩ quoq uerbo
non mediõ criter fulsit: Nam
scripsit monachorum regulam.
discretione p̃cipuam: sermone
luculento: Cuius siquis uelit
subtilius mores uitamq cognos¬
cere: potest in eadem institutione
regulȩ om̃s magisterii illius
actus inuenirt. quia sc̃s uir :¬
nullomodo potuit aliter docẽre
quam uixit:¬

Expanded text:
ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeasd regulam monachorum Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit
Abbreviated transcription (Latin):
esse: Quidum lecto iacentis
assisteret. subito aspexit in¬
trantes aduirũ dĩ quosdam
uiros stolis candidis indutos.
illi essent emissa coepit uoce
clamare: Qua uoce &iam
ꝓbus ep̃s cõmotus. intrantes
eos aspẽxit &agnouit: atq
eundem stridentẽ uagientẽq
puerũ. consolari cȩpit dicens:
Noli timere : quia ad me sc̃s
iuuenalis & sc̃s el cutherius
mar tyres uenerunt: Ille aũt
tantae uisionis nouitatem non
ferens. cursu concito extra fores
fugit : atq eos quos uiderat.
patri acmedicis nuntiauit:
Qui concite descenderunt. sed
aegrum quem reliqͣ erant iam
defunctum inuenerunt. quia
illi eum secum tulerant. quorũ
uisionem puer ferre nonpo-¬
tuit qui illic remansit:¬

Expanded text:
esse. Qui dum lecto jacentis esse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, fili, quia ad me sanctus Juvenalis et sanctus Eleutherius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansit
Abbreviated transcription (Latin):
CIUITATIS TDISCODI
ua dere neq hoc sileam.
quod ꝓbus omnipotentis
dĩ famulus qui nunc in hac
urbe monasterio preest qđ
appellatur renati. de probo
patruo suo reatinȩ̨ ciuitatis
ep̃o mihi narrare consueuit
dicens. quia a fppinquante
uitȩ eius termino. eũ grauis¬
sima depressit egritudo:
Cuius pater nomine maximꝰ
pueris circũquaq trans missis:
colligere medicos studuit.
si fortasse eius molestię sub¬
uenire potuissent: Sed con¬
gregati exuicinis locis undiq
medici. ad tactũ uenȩ denun¬
ciauerunt: euis exitum cicius
ad futurum: Sed cũ iamtẽpus
refectionis incũberet. atq diei
hora cardior excreuisset: uene¬
randus ep̃s deillorum potius
quamde sua salute sollicitus.
eos quiaderant ad monuit.¬
ut cum suo patre insuperiores
episcopii sui partes ascenderens.
seq post laborẽ reficiendo
repararent: Om̃s igitur
ascenderunt domũ: unus ei
tantũmodo paruulus relic¬
tus est puer. quem nunc quoq
p̃dictus ꝓbus asserit super¬

Expanded text:
civitatis episcopi. Qua de re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium reduxit: ita ut nullas
ulterius uoces ederet : neq
egrotorum quẽpiam aliquo
clamore turbaret. nec iam egri¬
tudinẽ auxcit alienã: quiꝑ
fecte receperat mentem suam:
Ex quo eius uno facto: didi¬
cimus utde eo illa omnia
audita crederemus: PETR
Magnę uit̾e aedificatio est:
uidere uiros miri facientes.
atq inciuib suis. hierusalẽ
cȩlestẽ interra conspicere:

Expanded text:
proprium reduxit, ita ut nullas proprium reduxit, ita ut nullas ulterius voces ederet, nec jam aegrotorum quempiam aliquo clamore perturbaret; nec jam aegritudinem auxit alienam, qui perfecte receperat mentem suam. Ex quo ejus uno facto didicimus ut de eo illa omnia audita crederemus. PETR. Magna vitae aedificatio est, videre viros tam mira facientes, atque in civibus suis Jerusalem coelestem i
Abbreviated transcription (Latin):
ad me deductũ: in infirmorũ
domum paucis dieb manere
uolui. ubi siqua ad esset in eo¬
citius ꝓbare potuissẽ: Ibi aũt
quidam inter egrotos alios
mente captus iacebat: quem
medici greco uocabulo fre-¬
nȩticũ apellant: Qui nocte
quadã. cũ magnas uoces scilic&
insanus ederet. cunctosq egros
in mensis clamorib ꝑturbar&.
ita ut nulli illic cãpert somnũ
liceret: fiebat rẽs ualde mira¬
bilis. quia unde unus male :
inde om̃s deterius habebant:
Sed sicut etprius areuerentissimo
uiro florido ep̃o. quitunc cũ
p̃dicto presbitrro illic pariter
manebat. & post apuero qui
nocte eadem egrotantibus
seruiebat subtiliter agnoui:
isdem uenerabilis presbiter de
ꝓprio stratu surgens. ad lectũ
frenetici silenter accessit : et
suꝑ eum positis manib oratut:
Moxq illum melius habentẽ
tulit: atq insuperiora domus
secum adoratorium duxit Ubi
ꝓeo liberius orationi incubuit:
& statim eum sanum ad lectum

Expanded text:
ad me deductum in infirmorum ad me deductum in infirmorum domo paucis diebus manere volui, ubi, si qua adesset ccitius probari potuisset. Ibi autem quidam inter aegros alios mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum magnas voces, scilicet ut insanus, ederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido episcopo, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum
Abbreviated transcription (Latin):
guũ inferius commemorari
debuiss&: PETRUS
laca qđ dicis: Sed postquã
hunc uenerande uitȩ eleuthe¬
rium huius meriti fuisse dixsti:
lib& inquirere. sinunc inmundo
esse credendum est aliquos
tales: DEAMANTIO PAB̃O
incognitũ non est: Hic mihi
Uesse apud sẽ presbiterũ quen¬
dam amantium nomine: pre¬
cipuȩ simplicitatis narrauit
uirum: Quẽ hoc habere uir¬
tutis ꝑhib&: ut apłorũ more
manũ suꝑ egros ponat. & saluti
restituat: Et quãmlib& uehe¬
mens aegritudo sit: ad tactum
illius abscedit: Quemhȩc &iam
habere miracula adiunxit. quia
in quolib& loco quamuis in ma-¬
nissimȩ asperitatis serpentem
reppererit: mox eum utsigno
crucis signauerit extinguit. ita:
ut uirtute crucis quã uir dei
digito ederit. disruptis uiscerib
moriatur: Quem siquando
serpens inforamine fugerit.
signo crucis os foraminis
benedicit: statimq exforamine
serpens iammortuus trahitur:
Quem tante uirtutis uirum:
ipse &iam uidere cura  Eumq

Expanded text:
guum inferius commemorari guum inferius commemorari debuisset. PETR. Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est aliquos tales. incognitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
petit: quia acreatore nr̃o.
cum magno gemitu querenda
est lacrimarum gr̃a: Sunt
namq non nulli. qui tã indono
perceperunt libere ꝓ iustitia
eloqui. oppressos cueri. indi¬
gentib possessa tribuere.
ardorem fidĩ habere: sed ad¬
huc grãm lacrimarũ ñhabent:
Hinimirũ t̾rã australẽ & arentẽ
habent. sed adhuc irrigua
indigent : quia inbonis oꝑib
positisunt in quib magni atq
ut aut timore supplicu astricti
aut amore regni cęlestis: mala
&iam quȩ ante ꝑpetrauerunt
deplorent: Sedquia ut dixi
duo sunt conpunctionis genera:
dedit cipater suus irriguum
superius. & irriguum inferius:
Irriguum quippe suꝑius accipit
anĩma: cumsese in lacrimis.
caelestis regni desiderio affligit:
Irriguum uero inferius accipit :
cũ inferni supplicia flendo ꝑ¬
timescit: Etquidem prius
inferius: ac post in riguum
superius datur: Sed quia
conpunctio amoris. dignitatẽ
p̃min&: necesse fuit utprius
irriguũ superius. & post irri-¬

Expanded text:
petit, quia a Creatore npetit, quia a Creatore ncum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque rtet nimis, ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. 356 Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur. Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irri
Abbreviated transcription (Latin):
securitas nascitur : & in amore
cȩlestium gaudiorũ : animus
inflamatur: Etqui prius
flebat neduceretur adsupplitiũ:
postmodum flere amarissime
incipit. quia differtur aregno:
Contemplatur & enĩ mens qui
sint illi angłorum chori: quȩ
ipsa societas beatorũ sp̃uum.
dĩ: Et amplius plangit quia
abonis ꝑennib dẽest: quam
flebat prius. cũmala aet̾na
metuebat: Siqͥ fit: ut ꝑfecta
conpunctio formidinis. trahat
animũ ad conpunctionẽ dilec¬
tionis: Qđ bene insacra ueraciq
historia: figurata narratione
describitur: quȩ ait: qđ axa
filia caleph sedens suꝑ asinum
suspirauit: Cui dixxit pater
suus: Quid habes. e Cui illa
respondit: Damihi benedicti¬
onem: Terrã australẽ & arentẽ
dedisti mihi : iunge & irriguam:
Et dedit ei pater suus irriguum
superius : & irriguũ inferius:
Axa quippe suꝑ asinã sedit:
cum in rationabilib carnis suȩ̨
motib anima p̃sidet: Quae
suspirans apatre terrã irriguã

Expanded text:
securitas nascitur, et in amore securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur; et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum amarissime flere incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa sociis Dei; et amplius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens super asinam suspiravit. Cui dixit pater suus: Quid habes? At illa respondit: Da mihi benedictionem. Terram Australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater suus irriguum superius, et irriguum inferius. Axa quippe quidem super asinam sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ad uesperuni ueniens. tantȩ
me fortitudinis inueni: ut si
uoluissẽ. ieiunium usq addiem
alterũ trans ferre potuissem:
Sicq factũ est : ut in me ꝓbarem
ea &iam deillo uera esse. quib
Quia eundem uirũ magne com¬
punctionis fuisse dixisti: ipsã
lacrimarũ uim largius ad¬
discere cupio: Unde quȩso:
utmihi quotsunt genera con¬
punctionis edisseras:¬
DEEO QUODSUN CO EUNCTIONIS
GENERA¬
Nmoltis specieb conpunctio
diuiditur: quando singulȩ
quȩque apenitentib culpae
planguntur: Unde exuoce
quoque pęnitentium: hiere¬
mias ait: Diuisiones aquarũ:
deduxit oculus m̃s: Principalit̃
uero conpunctionis genera
duosunt: dm̃ sitiens anima.
prius timore compungitur.
postea amore: Priũs enim
sese in lacrimis afficit: quia
dum malorum suorũ recolit.
ꝓhis perpeti supplicia aet̾na¬
ꝑtimescit: Atuero cũ longa
meroris anxictudine fuerit
formido comsumpta : quedã
&iam dẽp̃sũptione ueniae

Expanded text:
Qui ad vesperam veniens, tantae Qui ad vesperam veniens, tantae me fortitudinis inveni, ut si voluissem, jejunium usque ad diem alterum transferre potuissem. 353 Sicque factum est ut in me probarem ea etiam de illo vera esse quibus Quia eumdem virum magnae compunctionis fuisse dixisti, ipsam lacrymarum vim largius addiscere cupio. Unde quaeso ut quot sunt genera compunctionis mihi edisseras Quot sunt compunctionis generaIn multas species, compunctio dividitur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur. Unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: Divisiones aquarum deduxit oculus meus . Principaliter vero compunctionis genera duo sunt, quia Deum sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti aeterna supplicia pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae
Abbreviated transcription (Latin):
quo om̃s & paruuli pueri
itiunant. ego ieuinare non
potuissem: cepi plus merore
quam infirmitate deficert:
Sedtristis animus. consilium
citius inuenit: ut eundẽ uirũ
dĩ se̾reto inoratorium ducerem.
eumq peterem: quatinus muhi¬
daretur : suis apud om̃ipotentem
dñm p̾cib obtinẽret: Qđ fac-¬
tum est: Nammox ut oratoriũ
ingressi sumus. a me humiliter
postulatus : sese cumlacrimis
in orationem dedit. & post pãu.¬
lulũ completa oratione: exiit:
Sed aduocem benedictionis illius.
uirtutẽ tantã meus stomachus
accepit : ut mihi funditus ame¬¬
moria tolleretur cyb. & egri¬
tudo: Coepi mirari quis essẽ
quis fuerim: quia &cũ ad ani-¬
mum redi bat infirmitas. nihil
in me exhis quȩ meminerim
recognoscebam: Cunq in dispo¬
sitione monasterii occupata
mens. eẽt : obliuiscebar fũnditus
egritudinis meae: Siuero ut
p̃dixi rediret egritudo ad me¬
moriam. cumtã fortẽ me esse
sentirẽ : mirabar sinon comedissẽ:

Expanded text:
quo omnes et parvuli pueri quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare non possem, coepi plus moerore quam infirmitate deficere. Sed tristis animus consilium citius invenit, ut eumdem virum Dei secreto in oratorium ducerem, eumque peterem quatenus midaretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fuerim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem.
Abbreviated transcription (Latin):
Quem dumlugentẽ diu fr̃s
consolari uoluissent: respondit
dicens: Credite mihi quia in
nullius ur̃m ore hodie panis
ingredictur : nisi puer iste adȩ¬
monio fuerit creptus: Tunc se
in orationẽ cum cunctis fr̃ib
strauit: & eõ usq oratũ est:
quo usq puer auexatione sana-¬
retur: Qui &tam ꝑfecte sana.¬
tus est ut adhunc malignus
sp̃s accedendi ausum ulterius
non haberit: PETRUS
redo quodei elatio parua
sub repserat: cuius discipulos
omp̃s ds̃. facti illius esse uoluit
solus portare non potuit:
diuisit hoc cumfr̃ib et porta¬
uit: Huius uiri oratio quantȩ
uirtutis. eẽt: in mem& ipso ex¬
ꝑtussum: Namcũ quodam
tẽpore in monasterio positus
incisionẽ uitalium pãterer.
crebrisq angustus ꝑhorarũ
momenta ad exitũ ꝓpinquarẽ.
quã medici molestiã greco
&nisime frequenter fr̃s cibo
reficerent. uitalis mihi sp̃s
funditus interdici uiderctur :
paschalis suꝑ uenit dies: Et
cum sacratissimo sabbato in

Expanded text:
Quem dum lugentem diu fratres Quem dum lugentem diu fratres consolari voluissent, respondit, dicens: Credite mihi, quia in nullius vestrum ore hodie panis ingreditur, nisi puer iste a daemonio fuerit ereptus. Tunc se in orationem cum cunctis fratribus stravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sanaretur, Qui tam perfecte sanatus est, ut ad hunc malignus spiritus accedendi ausum ulterius non haberet. PETR. Credo quod ei elatio parva subrepserat, et ideo ejus discipulos omnipotens Deus facti illius esse voluit solus portare non potuit, divisit hoc cum fratribus, et portavit. Hujus viri oratio quantae virtutis esset, in memetipso expertus sum. Nam cum quodam tempore in monasterio positus incisionem vitalium paterer, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalis mihi spiritus funditus intercidi videretur, paschalis supervenit dies. Et cum sacratissimo Sabbato, in
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ eundem patrem uigilantẽ
inquirere: siquid puer quem
dederunt nocte eadem fecisset
Quimiratus cur ita requirerent:
respondit. Nichil. Tunc
illae eiusdem pueri inno.¬
tuerunt causam. &
quod malignus spiritus
nulla abeo nocte
recederet in dicauerunt:
sum mo pere postulan.¬
tes ut hunc secum
admonasteriũ tollerit. quia
iamuexationẽ illius uidẽre
ipse non possent: Consensit
senex: puerũ ad monasterium
diͣxit: Quicũ multo tẽpore
inmonasterio fuisset. atq ad
hunc antiquus hostis accedere
minime p̃sũpsiss&: eius dem
senis animus. desalute pueri
in moderatius ꝑlȩticiã tactus :
Nam coram positis fr̃ibus:
dixit: Fr̃s. diabolus sibi cũ
illis sororib iocabatur: At
uero ubi ad seruũ dĩ uentũ est :
adhunc puerũ accedere non
p̃sumpsit: Postquã uoce: hora
eadem acmomento. adẽ puer
corã cunctis fr̃ib diabolosẽ
inuadente uexatus est: Quo uiso
senex: se ꝓtinus in lam̃tũ dedit

Expanded text:
feminae eumdem Patrem vigilanter feminae eumdem Patrem vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt, summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitiam tactus est. Nam coram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac momento, idem puer coram cunctis fratribus diabolo se invadente vexatus est; quo viso senex, se protinus in lamentum dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
SAUIEM CUIOS MEMORIAM¬
superius feci eleuthe rius. pat̾
monasterii beati euangelistae
marci. qđ inspolitanȩ urbis
pomeris situmest diu mecũ est
inhacurbe inmeo monasterio
conuersatus: ibiq defunctus est
Quẽ sui discipłi ferebant: orando
mortuum suscitasse. Uit autem
tantę simplicitatis erat & com¬
punctionis. ut dubium non esset
qđ illȩ lacrimae extam humili
simpliciq mente editę: apud
omipotentẽ din multa obtinere
potuissent. Huius ergo aliquod
miraculum narro: qđ inquisitus
mihi simpliciter & ipse fatebatur
Quadam na̾q die dumiter carpe.¬
ret. facto uespere cum adseceden¬
dum locus de esset: inmonasterio
uirginum deuenit. Inquo quidam
paruulus puererat. quẽ malignus
sp̃s omĩ nocte uexare consue uerat.
sed sci moniales feminȩ & uirum
dĩ susceperunt . eum rogauerunt
dicentes. Tecum pater hac nocte
puer iste maneat. Qđ ipse benig¬
ne suscepit: secumq eum nocte
eadem iacere ꝑmisit. Facto autem
mane. coeperunt scĩ moniales

Expanded text:
superius memoriam feci , Eleutherius Pater monasterii beati evangelistae Marci, quod in Spoletanae urbis pomeriis situm est, diu mecum est in hac urbe in meo monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum multa obtinere potuissent. Hujus ergo aliquod miraculum narro, quod inquisitus mihi simpliciter et ipse fatebatur. Quadam namque die dum iter carperet, facto vespere cum ad secedendum locus deesset, in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales feminae ut virum Dei susceperunt eum rogaverunt, dicentes: Tecum, Pater, hac nocte puer iste maneat. Quem ipse benigne suscepit, secumque eum nocte eadem jacere permisit. Facto autem mane coeperunt sanctimoniales
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiui lapides ad aedifitium
cȩleste colligantur. quatinus
hierusalem nr̃a in mensura suȩ
constructionis excrescat:¬
subtrahi credimus. utsoli inmun.¬
do ꝑuersi remaneant: qui a
nunquã peccatores ad lam̃tũ
pęnitentiȩ redirent. sinulla . ẽẽnt.
bonorũ exempla: quȩ eorum
mentẽ traherent: PETRUS
In cassum subtrahi bonos que¬
ror : quia cateruatim perire¬
& malos uideo

Expanded text:
ut vivi lapides ad aedificium ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescatsubtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim et malos video
Abbreviated transcription (Latin):
doctam ignorantiam: ubi hȩc nr̃a
iacet. ibi illius disciplina ẽmin&
Nos deuirtutib uacui loquim᷑:
& quasi inter fructifera arbusta
positi. odoramus poma: nec
manducamus Ille uirtutũ
fructus carpere nouerat: quã-¬
uis hos in uerbis odorare nesci¬¬
ebat: PEIRUS
Quidnam quȩ sote esse existimas.
qđ boniquiq subtrahuntur.
& qui uiuere adaedificationẽ
multorũ poterant. aut pęnitus
inueniri nequeunt. aut certe
om̃imodo rarescunt: CREC
alicia remanentium meretur.
uthi qui pra desse poterant
festine subtrahantur: & cum
mundi finis apꝓpinquat. electi
tolluntur nedeteriora uidean:
Hinc & enĩ ꝓpheta ait: Iustus
perit. & nemo est quire cogitet
incorde suo: Etuiri misericor.¬
diae colliguntur. quia non ÷
qui intelligat: Hinc rursum
scriptũ est: Aperite ut exeant
qui conculcent eam: tollite
deuia lapides: Hinc salomon
ait: Tempus mittendi lãpides:
et tempus colligendi: Quo igit᷑¬
mundi finis urget: eo necesse est

Expanded text:
doctam ignorantiam. Ubi haec nostra doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam omnimodo rarescunt? GREGOR. Malitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta ait: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
fattor : quia mihi quotiens
narratur innouatur: EREC
ihil inhacrẽ in sanctulo miro¬
ris. sed pensa sipotes quis ille
sp̃s fuit. qui eius tam simplicẽ
mentem tenuit: atq in tanto
uirtutis culmine erexit:
Ubi enĩ eius animus fuit quan¬
do moriꝓximo tam constanter
decreuit. & ꝓtẽporali uita frĩs
unius despexit suã. atq sub gla¬
dio ceruicem tetendit: Quȩ
ergo uis amoris illũ continuit.
quod mortẽ suam. ꝓ unius
salute ꝓximi non expauit. e¬
Scimus certe quia isdem uene¬
rabilis uir sanctulus fuit. ipsa
quoq elementa litterarũ bene
non nouerat. legis p̃cepta nesciebat:
sed quia plenitudo legis est cari-¬
tas. legem totã indĩ ac ꝓximi
dilectione seruauit: Et quod
foris in cognitione nonnouerat:¬
ei intus uiuebat inamore Et
qui nunquã fortasse legerat
sublime apostolicũ p̃ceptum.
faciendo magis: quã sciendo
nouerat: Comparemus siplacet
cũhacnr̃a docta scientia. illius

Expanded text:
fateor quia mihi quoties fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius
Abbreviated transcription (Latin):
negauit dicens: Ego proeo
nullomodo orabo: nisi mihi
ante iuramentũ dederit. quia
cum manu ista: xp̃ianum
hominem nunquã occidat:
Sed langobardus isdem qui
ut ita dicã brachium contra
dm̃ tendendo ꝓdiderat. pęna
sua exigente compulsus est
iurare : se xpianũ hominem
nunquã occidere: Tunc uir
dñi p̃cepit dicens: Depone
manum deorsum: Quistatim
deposuit: atq ilico adiunxit:
Remitte gladium: inuaginam:
Etstatim remisit: Om̃s igitur
tantȩ uirtutis hominẽ cognoscen¬¬
tes. boues & iumenta quȩ de¬
p̃dati fuerant: certatim ei offer¬
re innumere uolebant: Sed uir
dñi : tale munus suscipere renuit:
siuit dicens: Simihi aliquid
uultis concedere: om̃s captiuos
quos habetis mihi tribuite. ut
habeam unde ꝓuobis debeam
orare: Factũq est : & om̃s cap¬
tiui cũeo dimissisunt. atq suꝑna
gr̃a disponente. cũ se unus ꝓuno
morti obtulit: multos amorte
Mirares: & quãuis hanc ab aliis
& ipse cognouerim. uere tamen

Expanded text:
negavit, diceris: 'Ego pro eo negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, quae depraedati fuerant, certatim ei ofFerre in munere volebant. Sed vir Domini tale munus suscipsivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte Mira res, et quamvis hanc ab aliis  ipse cognoverim, vere tamen
Abbreviated transcription (Latin):
orandi licentia daretur:
Cui dum concessum fuiss&.
interram sẽ strauit. & orauit:
Quidũ paululum diutius
orar&. hunc electus int̾fector
calce pulsauit ut surgeret:
dicens: Surge. & flexo genu
extende ceruĩcem: surrexit aũt
uir dñi. genu flexit : ceruicem
tetendit: Sed extenso collo.
eductã contrasẽ spatã intuens:
hoc unum fertur publice dixisse:
Sc̃e iohannes: suscipe illam:
Tunc electus carnifex euagi¬
natum gladium tenens. acnisu
forti inalto brachium ꝑcussurus
leuauit: sed deponere nullo-
modo potuit: Nam repente
diriguit: & erecto incęlo gladio
brachium inflexibile remansit:
Tunc om̃is langobardorum
turba . quȩ ad illũ mortis spec-¬
taculum aderat: in laudis fauo¬
re conuersa mirari cȩpit. uirũq
dĩ cumtimore uenerari: quia
ꝓfecto claruerat cuius sc̃itatis
esset qui carnificis sui brachiũ
inaere ligasset: Itaq postulatus
ut surgeret : surrexit: Postulatus
utbrachium sui carnificis sanar&e:

Expanded text:
orandi licentia daretur. orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdederant petierunt: Sed
hunc uenerandus presbiter:
fugisse respondit: Tunc illi
inquiunt: Scis ipse melius:
quid conuenit: Seruus aũt
dñi: constanter ait: Scio:
Cui dixerunt: Bonus homo
es: nolumus tẽ ꝑuarios cru-¬
tiatus mori. elige tibi mortẽ
pondit dicens: In manudĩsũ.
ea morte me occidite. quame
ipse occidi ꝑmiscrit: Tunc
om̃ib qui illic aderant lango.¬
bardis placuit: ut eum capite
truncare debuissent. quatinus
sine graui crutiatu: uitã eius
compendiosa morte t̾minarent:
Cognito itaq qđ sanctulus
qui inter eos ꝓsc̃itatis reueren-¬
tia magni honoris habebatur
occidendus esset: om̃s qui in
eõdem loco inuentisunt lango¬
bardi conuenerunt. sicut sunt
nimiae crudelitatis lȩti: ad
exom̃ib uiris fortib electus ÷
unus. dequo dubiũ non esset :¬
qđ uno ictu caput eius absci¬
deret: Uenerandus uir ig̾itur
inter armatos deductus: ad
sua arma statim cucurrit:
Nam pecut: utsibi paululũ

Expanded text:
t illi, quem dederant petierunt, sed t illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem pondit, dicens: 'In manu Dei sum; ea morte me occidite, qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit, ut eum capite truncari debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam eius conpendiosa morte terminarent. Cognito itaque, quod Sanctulus, qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur, occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt – sicut sunt nimiae crudelitatis – laeti. Aex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi paululum
Abbreviated transcription (Latin):
se facere : om̃ino negauerunt:
Cunq demorte illius delibe¬
rasse eos cerneret: peciit ut sibi
ad custodiam tradi debuisset:
Cui ꝓtinus responderunt:
Tibi quidem eum adcusto
diendum damus: sedea condi-¬
tione int̃posita. utsi iste fuge¬
rit: ꝓeo tuipse moriaris:
Qđ uir dñi libent̃ accipiens:
p̃dictum diaconũ insua suscepit
fide: Quem nocte media. cum
langobardos om̃s somno graui
depressos aspicer& : excitauit
&ait: Surge & concitus fuge:
liberet te om̃ps ds̃: Sed isdem
diaconus ꝓmissionis eius non
in memor: respondit dicens:
Fugere pater nonpossũ. quia
siego fugero: ꝓme sine dubio
ip̃se morieris: Quem uir dñi
sanctulus : ad fugiendũ cõpulit
dicens: Surge &uade: te om̃ps
ds̃ cripiat: Nam ego inmanus
ciussum: tantũ inme possunt
facere. quantũ ipse ꝑmiserit:
Fugit itaq diaconus: & quasi
deceptus in medio fide iussor
remansit : Facto aut̃ mane.
langobardi quidiaconem ad
custodiendum dederant uener̃:

Expanded text:
se facere omnino negaverunt. se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tidiendum damus, sed ea conditione interposita, ut, si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspiceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; liberet te omnipotens Deus'. Sed isdem diaconus, promissionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerun
Abbreviated transcription (Latin):
satiati. hunc & cotidie ẽderent.
& exeo cotidie qđ edi possent
in crastinũ suꝑ eẽt: acsi fragm̃ta
panis illius ꝑesum crescerent.
& cybũ comedentium ora repa¬
rarent: PETRUS
Iira rẽs: atq in exemplo do-¬
minici oꝑis uehementer stu¬¬
penda: GREGORIUS¬
pse petre multos deuno pane
pauit ꝑseruũ: qui ex quinq
panib. quinq milia hominũ
satiauit ꝑsemet ipsum: Qui
pauca seminũ grana in innu¬¬
mera segetum frum̃ta multi¬¬
plicat. qui ipsa quoq semina
ꝓduxit exterra : & simul om̃ia
creauit exnihilo: Sed ne diutius
mireris. quid inuirtute dñi
uenerandus uir sanctulus ex¬
terius fecerit: audi exuirtute
dñi. qualis interius fuit: Die
et enim quadam alangobardis
captus quidam diaconus
tenebatur ligatus. eumq ipsi
quitenuerant: interficere
cogitabant: Ad uesperascente
aut̃ die. uirdĩ sanctulus
ab eisdem langobardis pecut:
ut relaxari cĩque uitã conce¬
dere debuissent: Quod posse

Expanded text:
satiati, hunc et quotidie ederent, satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis vehementer omnibus stupenda. GREGOR. Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse
Abbreviated transcription (Latin):
sed deferre artificib noluit :
ne fortasse alienus esset. et
culpã uelut expietate ꝑpetra¬
ret: Peruicinas itaq hunc
mulieres detulit: eumq om̃ib
ostendit. ac ne cui earum re-¬
mansiss& inquisiuit: Om̃s aũt
quȩ pridie panes coxerant.¬
suum hunc esse negauerunt:
atq panes suos. sẽ integro nu-¬¬
mero adibano retulisse pro¬
fessȩ sunt: Tunc letus uir dñi
ꝑrexit admultos artifices cum
uno pane. & ut om̃ipotenti dõ
gr̃as agerent admonuit. & quia
eis adnonam p̃buerat indicauit:
cisq ad refectionem ꝓtinus in-¬
uitatis. inuentũ panẽ apposuit.:
quib sufficienter plenẽq satia-¬
tis. plura exeo quam ipse panis
fuerat fragmenta collẽgit: Quẽ
die quoq altero eis adrefectionẽ
intulit : sed id qđ exfragmentis
suꝑ erat. ipsa quoq quȩ appo¬
sita fuerant fragmenta supe¬
rabant: Factumq est: ut ꝑ
dies decem om̃s illi artifices
atq operarii exillo uno pane

Expanded text:
sed deferre artificibus noluit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant,suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane