comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niti descensionem: hoc de ista
dñi incarnatione: hoc de angli
ad uirginem destinatione. hoc
de ipsius uirginis desponsatio¬
ne: uel castitate: Hoc enim totũ
factum ẽ: ad totius mundi salu-¬
tem: Hoc totũ factum est. ut unũ
compleret᷑ & unum consumina¬
retur: Quid illudꝰ Quod uirgo
genuit: quod uirgo ꝑmansit: qd̃
mater fuit. & intacta uirgo ꝑse¬
uerauit: Eece uirgo in utero acci¬
piet: Audite quod dicit omnes
filiȩ euȩ: audite om̃s uos qui he¬
reditatem doloris & tristitiȩ post
illam ex illius condempnatione
sumpsistis: Uos quȩ intristitia
generatis filios. uel magis uos
quȩ concupiscentiã corruptibi¬
lem non tenuistis. audite & le¬
tamini. audite & consolaminiꝰ
audite quod uirgo in utero ac¬
cipiet non ex desiderio partũ
concipiens: neq serpentis ꝑsua¬
sione decepta: neq eius afflati¬
bus uenenosis infecta: sed uirgo
in uterum accipiet: p̃dicationẽ
angłi suscipiens: ꝓpħarũ testi¬

Expanded text:
niti descensione, hoc de ista niti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testi
Abbreviated transcription (Latin):
popłm suum: apeccatis eorum:
Duo enim ꝑhoc uerbum p̃clara
designantur. quod d̃s fuerit et
dñs prius ante incarnationem
saluandus iam tunc annuntia¬
batur: & id̃o dictum est ipse sal¬
uum faciet popłm suum apec¬
catis eorum. ut uere ds: Dĩ enim
est uirtutis apeccato saluare:.
uel peccata dimittere: Iste gͦ filiꝰ
di habens populum suum. ipsũ
uenit ut dic̾tum est liberare a
peccatis. atq saluare: siue ex iu¬
deis. siue ex gentibus: De qͦ ipse
iã ꝑꝓpham fuerat ȩloquutus:
dicens: dñs dixit adme filius m̃s
es tu: ego hodie genui te: Pete a
me & dabo tibi gentes heredita¬
tem tuam & possessionẽ tuam
t̃minos terrȩ: Ipse saluabit po¬
pulum suum apeccctis eorum:
sanguine uidelicet sun: cunctos
redimens morte sua:. De mortis
eos liberans potestate ipse salua¬
uit: hoc est saluator extitit om̃i¬
um hominũ fidelium. atq cre¬
dentium: Hoc autẽ totũ factum
est: Quid totum:. Hoc ꝑunige¬

Expanded text:
populum suum a peccatis eorum. populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fuerat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unige
Abbreviated transcription (Latin):
cet cooꝑator huius natiuitatis
sp̃s sc̃s est: Nam unigenitꝰ fuliꝰ
qui ante secula ineffabilit̃ ex
Iste est de quo scriptura p̃nun¬
tiauit dicens: puer natus est
nob̃: & filius datus est nobis:
Patris & enim unigenitꝰ filius
generatus est ex uirgine: ut illã
uirginẽ priorem euam quȩ ceci¬
derat. iterum renouaret atq eri¬
geret: Et qui ꝑprauam uolunta¬
tem filii effecti fuerant diaboli:
padoptionem gr̃ȩ filios efficeret
di: Pariet inquit filium: & uoca¬
bis nom̃ eius iħm: Uirgo generatꝰ
& tu hunc genitũ uocabis iħm.
quod interp̃tatur saluator: Ipse
enim saluũ faciet popłm suum:
apeccatis eorũ: Uocabis ait nom̃
eius hoc quod ante fuit: quod
ante secula nominatum ẽ: Non
tu ei pones nom̃ nec ex te uoca¬
bulum ei constitues: sed nomina
& uoca exultando iħm idest sal¬
uatorem: Saluatorem eum esse
testare: nec ex tempore cepisse sal¬
uare: sed iam antiquissimum
saluatorẽ: Ipse enim saluũ faciet

Expanded text:
cet cooperator hujus nativitatis cet cooperator hujus nativitatis Spiritus sanctus est: nam unigenitus Filius, qui ante saecula ineffabiliter exIste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. Non tu ei impones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, salvatorem. Salvatorem eum esse testare, nec ex tempore coepisse salvare, sed etiam antiquissimum salvatorem. Ipse enim salvum faciet
Abbreviated transcription (Latin):
sicut commendatũ cȩlestẽ thesau¬
rum: ut deitatis diuitias: sicut
plenissimam sc̃itatem: sicut per¬
fectam ustitiam: Accipe eam
sicut unigeniti mansionem:
sicut honorabile templũ. sicut
donum di: sicut creatoris om¬
nium ꝓpriam: sicut regis spon¬
si cȩlestis domũ immacłatam:
lta ergo ioseph fili dauid ne timu¬
eris accipe eam tibi cõmendatã.
tuȩ religiositati creditã: Serua:
fercuram: attende: fugiens ab
herode duc in egyptum: iterum
remeans post herodis mortẽ de¬
duc in t̃ram isrł: Ne timueris:
acciꝑe mariam coniugem tuã:
Coniugem audiens non expa¬
uescas: non conturberis: nec tu
nec quisq sequentiũ. usq in
consummationẽ scł̃i: Coniugẽ
enim dico. ꝓpterea ut diabolo
uirginitatem eius occultem.
ut iudeorũ prauitatẽ excludã
atq deitiam: ut legis instituta
non destruam: Et in consequen¬
tib demonstrabo quod ista nec
tua comunx scđm consuetudi¬
nem comugii habeatur: nec iste

Expanded text:
sicut commendatum coelestem thesausicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conturberis, nec tu nec quisque sequentium usque in consummationem saeculi. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste
Abbreviated transcription (Latin):
generationis minister es: et non
largitor: Seruus: & non dñs: Man¬
cipiũ: & non plasmator: Propt̃ea
ministra. serui: custodi:. fer curã:
Intende & huic qui nascit᷑: & huic
que generat: Et enim si tibi uxor
nominatur:si in desponsatione
tibi ẽẽ dicitur: non tibi tamen
uxor ẽ: sed di unigeniti electa ma¬
ter ẽ: Propt̾ea ioseph fili dauidqͥ
has ꝓmissiones accep̃: cui fidelia
ista data sunt testamenta. ioseph
fili dauid non tantũ scđ̃m car-¬
nem. sed scd̃m sp̃m: loseph fili
dauid. si enim filius dauid iuste.
& heres eius tanquã filiꝰ patris:
ido in hereditatẽ accipe ea quȩ
illi ꝓmissa sunt testamenta fi¬
delia: loseph fili dauid: ne timu¬
eris accipe mariam coniugem
tuam: Ne timueris: ne trepida¬
ueris: ne conturberis: sed secutꝰ
& intrepidꝰ accipe eam: Scdm
legis p̃ceptum uxorem tibi no¬
minatam: & scđ̃m nuptiarum
consuetudinẽ & coniunctionẽ
longe alienam: Accipe gͦ eam

Expanded text:
generationis minister es et non generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum secundum carnem, sed secundum spiritum; Joseph, fili David: si enim filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam
Abbreviated transcription (Latin):
tum quoddam mirificũ in eade
cognoscebat: cui apprimare sese
indignum estimabat: Ergo hu¬
milians se ante tantã & tam in
effabilem rem. querebat se longe
facere: sicut & beatus petrus dño
se humilians aiebat: recede ame
dñe qm̃ homo peccator sum: Uel
sicut centurio ad eumde dñm
mittens dicebat: non sum dignꝰ
ut intres sub tectum ieũ: quia
nec me ipsum dignũ estimaui
adte uenire: Uel sicut scã hely¬
sabeth ad ipsam beatam mariã
in om̃ibus: cauebat & timebat
sibimet istius tantȩ sc̃itatis con¬
iunctionem adhibere: iccirco uo¬
lebat eam occulte dimittere: di-¬
mittam eam dicens. & ame lon¬
ge faciam eam: & acognatione
mea: Maior ẽ enim dignitas eius:¬
suꝑexcellit eius sc̃itas: nec meȩ
congruit indignitati: Id̃o uole
bat occulte dimittere eam: Hȩc
autẽ eo cogitante: angls dñi per
uisum apparuit illi dicens: Quid
dubitas oioseph: Quare impru¬
denter cogitas. Quare irraciona¬
biliter meditaris: ds̃ est qui gene¬

Expanded text:
tum quoddam magnificum in ea tum quoddam magnificum in ea cognoscebat, cui approximare se indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta in omnibus cavebat et timebat sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? Deus est enim qui gene
Abbreviated transcription (Latin):
euuanglista appellauit: loseph
Iustus autẽ in uerbo: iustus in
facto: iustus in legis consumma¬
tione: iustus in initio gr̃ȩ: Iustꝰ
itaq cum fuisset: & nollet eam
traducere: uoluit occulte dimit¬
tere: Noluit eam traducere: nolu¬
it eam accipe: noluit eam diffa¬
mare: sed uoluit eam occulte di¬
mittere: Occulte eam dimittere
sicut pius: sicut misericors: Talis
ergo cum eẽt ioseph: cogitabat oc
culte eam dimittere: Hȩc illo in
quit cogitante: Querendũ nob̃
est. numquid cogitauerit ut eã¬
occulte dimitteret: hȩc cogitabat
ut eam dimitteret: Si suspectio¬
nem in cam habebat: quomodo
iustus erat: Siergo non est suspi¬
catus uel tale aliquid cogitauit.
cuream dimittere uolebat. ut
immacłatam & scãm uellet: di¬
mittere: Iniustum enim & hoc
erat: Sedenim simplicẽ sensum
audi huiꝰ rationis: Ioseph iustus
erat: & illa uirgo immacłata erat:
Sed uło eam dimittere uolebat:¬
qm̃ uirtutẽ mysterui & sacramen¬

Expanded text:
evangelista appellavit. Joseph evangelista appellavit. Joseph Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulte eam a se dimittus, sicut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc quid cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed quoniam virtutem mysterii et sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ter uirgo maria: digna digni:
immaculata sci: una uniꝰ: uni¬
ca unici. Nec enim alter supter
uirgo unigenitũ genuit: In his
om̃ib: quȩ dicta sunt: desponsa¬
ta legitur mater eius maria: Et
ait: Inuenta est in utero habeis:
Cui inuenta: aut aqͦ inuenta estꝰ
Primo abanglis custodientibꝰ eã¬
eius beatissimam animã: ad ho¬
norem illius qui ab ipsa generan¬¬
dus erat: De hinc inuenta non
incongruc putatur ab ipso bea¬
to iosephscõ &. iustoꝰ qui pene li¬
centia maritali licet eam ñ con¬
tingeret: futurȩ tam̃ut putaba¬
tur uxoris om̃ia nouerat: Ioseph
autẽ uireius inquit. cum eẽt
iustus homo: & nollet. eam tra¬
ducere: Uirum appellauit con¬
tra iudeorũ prauitatẽ: ut adu̾¬
sum uirginẽ non seuirent: Prop¬
terca &. desponsata fuit ipsiio¬
seph: ut supra dictum ẽ: Si enĩ
non fuisset desponsata ioseph.
omniũ bonorũ incredibiles et
inimici iudei. lapidib eam oc¬
ciderent: idoq uirũ eius hic eũ

Expanded text:
ter virgo Maria, digna digni, ter virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenivirgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum
Abbreviated transcription (Latin):
ds & dñs figuram serui suscepit:
Non enim pars unigenitiuenit
in corpore: nec ipse se diuisit ut
dimidius ẽẽt apud patrem & di¬
midius eẽt in uirgine: sed totus
apud patrem & totus in uirgine.
totus insinu patris:totus in hu¬
mano corpore:Non relinquens
fupiorauenit querere terrena.
quȩ incȩlis sunt conseruans.
& quȩ in terra sunt saluans.
ubiq: omp̃s: inscissus: indiui.¬
sus: hic sc̃s unigenitꝰ ds: Si enĩ
hoc uerbum humanũ & corpo¬
rale immissum in aurib: pluri¬
morũ non diuidit᷑ ꝑsingulos.
ut pars inalio & pars sit iterum
in alio:sed in om̃ib integrum
& plenũ habetur. ut in unoqͦq
totum sit:quantomagis uerbũ
di unigenitus ubiq: totus est.
& in cęlo & interra. & apud pa¬
trem & in uirgine: & non diui¬
ditur ut dictum ẽ. neq scindi¬
tur: neq in partes efficitur: sed
totus totum tenet: totũ implet.
totũ illustrat & possidetꝰ Huiꝰ
itaq unigeniti di dicit᷑ hȩc ma¬

Expanded text:
Deus et Dominus figuram servi suscepit. Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quis unquã ista audiuit: quis
uidit talia: Quis hoc excogitare
potuit. ut mater uirgo eẽt inta¬
cta : & uirgo ꝑmansit: & genuit:
Sicut enim quondam rubꝰ com¬
buri uidebatur. & ignis eum non
tangebat: & sicut tres pueri in ca¬
mino inclusi habebant᷑. & tam̃
eos non ledebat incendiũ: nec
odor fumi erat in eis: uel quem
leonũ incluso. claustris non aꝑ¬
tis allatũ est ei prandiũ ꝑ aba¬
chuc: ita & hȩc scã uirgo genuit
dñm: sed intacta ꝑmansit: Mat̃.
effecta ẽ: sed uirginitatẽ non ami¬
sit: Genuit infantem: ut dictũ
est uirgo ꝑmansit. Uirgo ergo ge¬
nuit: & uirgo ꝑmansit: Mater
filii facta ẽ : & castitatis sigillum
ñ amisit: Quare: Quia ñ homo
iste tantum qui uidebatur: sed
unigenitus erat ds qui in carne
aduenerat: Nec subito carnalit̃
genitus ẽ: sed ꝑfecta ditas in cor¬
pore uenit: Integer ergo iste et
indiuisus ds. in humano adue¬
nit uel genitus est corpore:quiq:

Expanded text:
Quis unquam ista audivit? quis Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intaet virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemaleonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique
Abbreviated transcription (Latin):
fuit necessitas ut despon¬
sata ẽẽt maria ioseph. nisi ꝓpt̾ca
quatinꝰ hoc sacramentũ diabolo
celaretur: & ille malignꝰ fraudis
commenta aduersus desponsa¬
tam uirginẽ nulla penitꝰ inue¬
nisset: Uel ido fuerat desponsa¬
ta ioseph: ut nato infanti uel ip¬
si mariȩ curam uideret᷑ gerere
ioseph. siue in egyptũ iens. uel
inde denuo ueniens: Io despon¬
sata fuit ioseph: non tam̃ in con¬
cupiscentia iuncta: Mater inqͥt
eius: mater immaculata: mater
incorrupta: mater intacta: Ma¬
ter eius: Cuiꝰ eius: Mater di unige¬
niti: dñi & regis om̃ium: plasma¬
toris & creatoris cunctorũ illius
qui in excelsis sine matre. & in
terra sine patre ẽ: Ipsius qui in
cęlis scdm ditatem in sinu est
patris: & in terris scđ̃m corporis
susceptionẽ in sinu est matris:
Omagnȩ ammirationis gr̃a. o
inenarrabilis suauitas. oinef¬
fabile magnũq sacramentũ: Ip¬
sa eadem uirgo: ipsa & mat̃ dñi
ipsa genitrix ipsa eius ancilla.
Plasmatio eius: spsa que genuit

Expanded text:
ponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et in terris est sine patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
remus: nr̃eq actionis simul et
cogitationis maculas ante
diem extremi discriminis.ipsi
sollicitius examinando dilua¬
mus: ne forte tunc ingrediens
rex qui has suo filio nuptias
fecit. si uiderit nos nuptialem
caritatis uestem non habere.
eiciat nos: & ligatis abene agen¬
di facultate pedib nr̃is ac ma¬
nib exteriores miadt in tene¬
bras: Mundemus fide fortia
cordium nr̃orum uascula: scđm
purificationẽ prȩceptoꝵ cęlesti¬
um: Impleamus hec aqua sci¬
entiȩ salutaris sacrȩ lectioni
crebriꝰ intendendo: Riogemus
dm̃. ut ipsam quã nob scientiȩ
grãm contulit. ne forte inflet.
claritatis suȩ feruore calefiat.
ad suꝑna querenda sola ac sa¬
pienda conuertat: quatinꝰ spi¬
ritalit̃ in ebriati. possimus et
ipsi cum ꝓpha cantare: potasti
nos uino compunctionis: Sicq
fit ut nobis quoq: bene ꝓfici¬
entib &. nunc ex parte ꝓut ca¬
pere fufficimus . & in futuro per¬
fecte ihe manifestet gloriam su¬

Expanded text:
remus, nostraeque actionis simul et remus, nostraeque actionis simul et cogitationis maculas ante diem extremi discriminis ipsi sollicite examinando diluamus; ne forte tunc ingrediens rex, qui suo filio nuptias fecit, si viderit nos nuptialem charitatis vestem non habere, ejiciat nos, et ligatis a bene agendi facultate pedibus nostris ac manibus exteriores mittat in tenebras. Mundemus fide fortia cordium nostrorum vascula secundum purificationem praeceptorum coelestium, impleamus haec aqua scientiae salutaris, sacrae lectioni crebrius attendendo. Rogemus Dominum ut ipsam quam nobis scientiae gratiam contulit ne forte inflet charitatis suae fervore calefaciat, et ad superna quaerenda sola ac sapientia convertat, quatenus spiritualiter inebriati, possimus et ipsi cum Propheta cantare: Potasti nos vino compunctionis . Sicque fit ut nobis quoque bene proficientibus, et nunc ex parte prout capere sufficimus, et in futuro perfecte Jesus manifestet gloriam su
Abbreviated transcription (Latin):
initio signorũ quȩ mortalis ad¬
huc mortalib erat ostensurus.
aquam conuerut in uinum.
ipse initio signorũ quȩ immor¬
talis iam presurrectionẽ effectꝰ
immortalis uite studia sola sec¬
tantib ostenderet: carnalem
prius & quasi insipidam mentẽ
eorum sapore scientiȩ celestis im¬
buit: Nam & primo consistens
in terra. sui sp̃s munere aperuit
illis sensum ut intelligerent
scripturas: & postmodũ misso
codem de cęlis: maiorem fuꝑni
amoris simul & sapientiȩ spiri¬
talis flagrantiam cordib infu¬
dit: Data insuꝑ omniũ cogniti¬
one linguarũ: quib: untuerso
orbi eam quam ꝑceꝑant uitȩ
gratiam ꝓpinare sufficerent:
Has ergo xp̃i & ȩccłiȩ nuptias
ciuitate figurabantur & nunc
uniuerso cȩlebrantur in orbe
terrarum tota mente diligamꝰ
harum gaudiis cȩlestib indefes¬
sa bonorum oꝑum intentione
iungamur: has quia ꝑfidem
uocati intrauimus.mundo di¬
lectionis habitu cęlebiare cu¬

Expanded text:
initio signorum quae mortalis adinitio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufficerent. Has ergo Christi et Ecclesiae nuptias, civitate figurabantur, et nunc universo celebrantur in orbe terrarum, tota mente diligamus, harum gaudiis coelestibus indefessa bonorum operum intentione jungamur. Has quia per fidem vocati intravimus mundo dilectionis habitu, celebrare cu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ magister totiꝰ eccłie apl̃s
paulus: Et dum talib uerbũ
cuuangłn creditur. quod in
littera legis & ꝓphetiȩ latebat
occultum: uinum utiq archi¬
triclino de aqua factum ꝓpi¬
natur: Unde conuement phi¬
betur. quod architriclinꝰ uoca¬
to sponso dixerit om̃is homo
primum. bonũ uinum ponit:
Et cum inebriati fuerint: tunc
id quod deterius ẽ: Tu seruasti
bonum uinum:usq: adhuc:
Quia doctorum est cognoscere
distantiam legis & euuangłii
ueritatis & umbre cunctisq
ueterib institutis. cunctis reg¬
ni terreni ꝓmissis.nquam cu¬
uanglicȩ fideiSgratiam:
ꝓpetuȩ cęlestis patriȩ dona
ꝓferre: hoc fecit iħc mitium sig¬
norum in chana galyleȩ: & ma¬
nifestauit gloriam suam:Ma¬
nifestauit hoc signo quia ipse
est rex gloriȩ: & ido sponsus cc¬
clesiȩ. qui ut homo communis
ueniret adnuptias: sed quasi
dñs cęli & terrȩ elementa prout
uoluisset conuerteret: Pulchra
autẽ rerum conuenientia.qui

Expanded text:
autem magister totius Ecclesiae Paulus autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus. Et dum talibus verbum Evangelii creditur quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Manifestavit hoc signo quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Dominus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in uia: & apiret nobis scriptu
rasͦ Dicit ergo iħc. ministris:
Implete hydrias aqua ꝙ im¬
plcuerunt cas: usq ad summũ:
Qui ꝑministros qui hȩc iuben¬
tur facere.nisi xp̃i signantur
discipli: Qui impleuerunt hy¬
drias aqua. non quidem ipsi
preteritas mundi ȩ̨tates. lega¬
libus ac ꝓpħicis implendo scrip¬
turis: sed ipsi intelligendo pru¬
denter. & apiendo fidelit̃. quia
scriptura quȩ aꝓpħis ministra¬
ta ẽ. & salubris eẽt ad haustũ
sapientiȩ eelestis: & ad oꝑum
castigationẽ utilis: Impleu¬
runt autẽ cas usq ad fummũr
quia recte intellexerunt nullũ
fuisse tempus seculi asanctis
alienum doctoribus: qui fiue
uerbis. siue exemplis. fiue eci¬
am scripturis uiam uitȩ mor¬
talib panderent: Et dicit cis:
lte haurite nunc: & ferte archi¬
triclino: Et tulerunt: Archi¬
triclinus. aliquis legifperitus
illius temporis ẽ. fortasse n¬
chodemꝰ uel gamalihel. uel
discipłs tunc eius saulus.nunc

Expanded text:
in via, et aperiret nobis Scriin via, et aperiret nobis Scriras? Dicit ergo Jesus ministris: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros qui haec jubentur facere, nisi Christi signantur discipuli, qui impleverunt hydrias aqua? Non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis implendo scriptis, sed ipsi intelligendo prudenter et aperiendo fideliter, quia Scriptura, quae a prophetis ministrata est, et salubris esset ad haustum sapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam Scripturis viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis: Ite, et haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Architriclinus aliquis legis peritus illius temporis est, fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
intrabunt: mirandũ ꝓfecto
ius conditori recte ꝓtesteris. et
dicas: Et poculũ tuum inebri
ans. quam prȩclarum ẽ: Ergo
dñs uinum ingaudio nuptiã¬
rum non de nichilo facere uo¬
luit: sed hydrias sex implere
aqua precipiens: hanc mirabi¬
le conuerut in uinum: quia
sex mundi ȩtates sapientiȩ sa¬
lutaris largitate donauit. quã
tamen ipse ueniens. sublimio¬
ris sensus uircute fecundauit:
Nam quȩ carnales carnaliter
tantum sapiebant ipse spiri¬
taliter sentienda reseruauit:¬
Uultis audire fratres qualiter
de aqua fecerit uinum: appa¬
ruit post resurrectionẽ suam
duob: discipłis ambulantib
in uia. ibatq cum illis: Et in¬
cipiens amoyse & om̃ib ꝓphe¬
tis: int̃pretabatur illis in om¬
nib scripturis que de ipso
erant. Uultis iterum audire
quomodo codem sunt uino
inebriatipostmodũ cognos¬
centes quis eẽt. qui eis uerba
uitȩ ꝓpinabat. dicebant ad
inincem: Nonne cor nr̃m ardens
erat in nobis dum loqueretur

Expanded text:
intrabunt: mirandum profecto, intrabunt: mirandum profecto, jus conditori recte protesteris et dicas: Et poculum ans, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritaliVultis audire, fratres, qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis, et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
hydria sexta. ad abluenda pec¬
cati contagia: ad potanda uitȩ
gaudia mundiorem cȩteris af¬
ferens undam: Uerum si in oc¬
taui diei circũcisione baptis¬
ma qđđ in mysteriũ dominicȩ
refurrectionis a peccatoꝵ nos
morte redemit: intelligis in
inductione in templũ & obla¬
tione hostiȩ purificantis figu¬
ratum: cognoscis fideles qͦsq
de baptisterio ad altare sc̃m
ingredi: ac dominici corporis
& sanguinis uictima singula¬
ri debere consecrari: uino qdẽ
de aqua facto. & quiđde mera¬
cissimo donatus es: Porro si
circũcisionis dicm ad genera¬
lem humam generis resurrec.¬
tionem. quando mortalis pro¬
pago cessabit mortalitas tota in
iminutabilitatẽ mutabitur
int̃pretaris. & circũcisos indu¬
ciin templũ cum hostis intel¬
lexeris. quando post resurrecti¬
onem uniuersali expleto iudi¬
tio. sci iam incorruptibiles fac¬
ti ad contemplandã ppetuo
spetiem diuinȩ maiestatis
cum bonorũ oꝑum munerib

Expanded text:
hydria sexta ad abluenda pechydria sexta ad abluenda peccati contagia, ad potanda vitae gaudia mundiorem caeteris afferens undam. Verum si in octavi diei circumcisione baptisma, quod in mysterium Dominicae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligens, in inductione in templum et oblatione hostiae purificantis figuratum cognoscis, fideles quosque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac Dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari, vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo donatus es. Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, et mortalitas tota in immortalitatem mutabitur, interpretaris: et circumcisos induci in templum cum hostiis intellexeris, quando post resurrectionem universali expleto judicio sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis cum bonorum operum muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
tur: udelicet propt̃ decalogũ
& septi formem ciusde gratiam¬
spiritus: uideritq: hoc cotidiȩ
fieri aliis nimir̃ adiabolo de ȩccłia
peccando raptis: aliis ꝑgrãm sci
tendo reconciliatis: uinũ de
aqua factum habet. qui ad se
ptinere quȩ scripta sunt intel¬
ligens. magno mox compuncu¬
onis ardore quasi musto inca¬
lescens. quicquid sibi peccati
captiuantis inesse deprehende
cit: Sexta inchoante seculi eta¬
te dñs in carne apparens. octa¬
ua die natiuitatis iuxta legẽ
circũcisus ẽ: tricesima & t̃cia
post hec ad templũ delatus.
& legalia pro co sunt munera
oblata: hȩc intuentes ad litte¬
ram aꝑte discimus. quanta
nobis diligentia sunt euuan¬
gelicȩ fidei subcunda mysteria.
quando ipse benedictionẽ gr̃e
afferens. qui legem litterȩ de¬
dit ueterũ primo cerimonia¬
rum ritu consecrari qͥ cuncta¬
diuintt̃ consecrat & sic noua
gratiȩ saeramenta susciꝑe fi¬
mul & tradere curauit: Ecce

Expanded text:
tur, videlicet propter decalogum tur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccando raptis, aliis gratia Spirtendo reconciliatis, vinum de aqua factum habet; quia ad se pertinere quae scripta sunt intelligens, magno mox compunctionis ardore, quasi musto incalescens, quidqcaptivantis inesse deprehendercit. Sexta inchoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem circumcisus est. Tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata. Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, veterum primo caeremoniarum ritu consecrari, qudivinitus consecrat, et sic nova gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ulc iudeos ꝑsequentes. in dauid
xp̃m & eccłiam significari cog¬
nouerit illorũ ob ꝑfidiam et
carnale simul imptum & sp̃ua¬
le destructum. xp̃i autẽ & eccłiȩ
regnũ semꝑ cẽ manfurũ: pocu¬
lum utiq uimi de aqua factũ
sentit: quia se suamq uitam et
regnum sed & regem ipsum ibi
scriptum legere nouit: ubi pri
quasi de alnis ueterem legebat
hystoriam:. Quinta etate seculi
populus peccans captiuante
nabuchodonosor babyloniam
transinigratur: sed post septua¬
ginta annos penitens & correc¬
tus. in patriam piħm sacerdo¬
tem magnũ reducit᷑: ubi domũ
di quȩ incensa ẽ. & ciuitatem
scãm quȩ destructa est reedifi¬
cat: Hec legens siue audiens
quisq peccandi metũ corripit:
ad penitendi remediũ confugit:
aqua hydriȩ purificantis ablu¬
tus ẽ: Si uͦ intelligere didicerit
babyloniam confusionẽ pecca¬
torum: nabuchodonosor diabo
bonorum plenitudinẽ oꝑum
quȩ ꝑscĩ spiritus dona largiun¬

Expanded text:
ule Judaeos persequentes, in David ule Judaeos persequentes, in David Christum et Ecclesiam significari cognoverit, illorum ob perfidiam, et carnale simul imperium et spirituale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum semper esse mansurum, poculum utique vini de aqua factum sentiet; quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi populus peccans, captivante Nabuchodonosor, in Babyloniam transmigrat: sed post septuaginta annos poenitens et correctus, in patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur, ubi domum Dei, quae incensa est, et civitatem sanctam, quae destructa est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque cum peccandi metum corripit, et ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Babylonem confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolbonorum plenitudinem operum, quae per Spiritus sancti dona largiun
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse obedientiam discere atq
habere satagis: quod summola¬
tionem filii unici dilecti passio¬
nem eius intelligis. de quo di¬
eit pater hic est filius m̃s dilectꝰ
in quo michi bene complacui
in quo quia  diuinitate impas¬
sibili ꝑmanente sola humani¬
tas mortem passa ẽ & dolorem:
quasi filius offertur.sed aries
immolatur: si intelligis bene¬
dictionẽ quȩ ꝓmissa ẽ abrahȩ
in te de gentib credendis munꝰ
ẽẽ complecũ: nimirũ tibi de
aqua uinum fecit: quia sp̃u¬
alem sensum cuiꝰ noua fragran¬
tiaincbriaris apuit: Quartȩ
etatis initus dauid ꝓsaule reg¬
num ifrł̃iticȩ gents sortitur:
humilis. innocens & mitis: exul
ꝓ illo cuius iniusta diu ꝑsecu¬
tione cruciabatur: Eece hydria
quarta:fonte salutari repleta:
Quisquis hȩc audiens humili¬
tati atq innocentie studere. et
supbiam ceꝑit atq inuidiam
suo corde repellere: quasi hau¬
stum aquȩ limpidissime quo
reficiatur muenit: At si in sa¬

Expanded text:
muneretur, et ipse obedientiam discere atque muneretur, et ipse obedientiam discere atque habere satagis. Quod si immolationem filii unici dilecti passionem ejus intelligis, de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; in qua quia divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passa est et dolorem, quasi filius offertur, sed aries mactatur. Si intelligis benedictionem, quae promissa est Abrahae, in te de gentibus credendis munus esse completum, nimirum tibi de aqua vinum fecit, quia spiritualem sensum, cujus nova fragrantia inebriaris, aperuit. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione cruciabatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Sa
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝓfecto aquȩ qua munda¬
retur uel reficcretur accepit:
At utro dum altius aspicere ce¬
perit: & in archa ȩccłiam in noc
xp̃m. in aqua diluente peccato¬
res aquam baptsmi quȩ pecca¬
ta diluit. in hominib uel in ani¬
malib quȩ archa continebat.
multifariam baptizatorũ diffe¬
rentiam in columba quȩ post
diluuiũ ramũ oliuȩ intulit in
archam unctionem sp̃s sancti
qua baptizati imbuuntur in¬
tellexerit: uinũ ꝓfecto de aqua
factum miratur: quia in ueteris
hystoria facti suam ablutionem
scĩficationem. iustificationem
ꝓphari contemplatur: Tercia
seculi etate ds temptans obedi¬
entiam abrahȩ filiũ unicũ eiꝰ
cum quem diligebat in holo
caustum sibi offerri precepit:
Non differt abraham fac̃e quȩ
iubetur: sed ꝓfilio immolatur
aries: ipse tamen pro obedien¬
tiȩ uirtute. eximia ꝑpetuȩ be¬
nedictionis hereditate donat.
Eece habes hydriam t̃ciam: Nu¬
diens enim quanta uirtus obe

Expanded text:
am profecto aquae, qua mundaam profecto aquae, qua mundaretur, vel reficeretur, accepit. At dum altius sapere coeperit, et in arca Ecclesiam, in Noe Christum, in aqua delente peccatores, aquam baptismi, quae peccata diluit, in hominibus et in animalibus quae arca continebat multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam , unctionem Spiritus sancti, qua baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur, quia in veteris historia facti, suam ablutionem, sanctificationem, justificationem prophetari contemplatur. Tertia saeculi aetate Deus tentans obedientiam Abrahae, filium unicum, eum quem diligebat, in holocaustum sibi offerri praecepit. Non differt Abraham facere quod jubetur, sed pro filio immolatur aries, ipse tamen pro obedientiae virtute eximia perpetuae benedictionis haereditate donatur. Ecce habes hydriam tertiam. Audiens enim quanta sit virtus
Abbreviated transcription (Latin):
benedicicum pus: omniũ
odiorum & inuidiȩ fomitẽ abi¬
ciunt do placere ꝑsacrificium
iustitiȩ modestię innocentię
ac pacientiȩ curant: tas ple¬
num aquȩ inscriptura inueni¬
unt: unde salubrit̃ abluti po¬
tatiq: gaudeant: Sed si intel
lexerint cain homicidam eẽ
abel passionem dñi ẽẽ salua¬¬
toris: terram quȩ apuit os su¬
um & fuscepit sanguinẽ cius¬
de manu cain eccłiam ẽẽ:quȩ
effusum aiudeis xp̃i sanguinẽ
in mysteriũ suȩ renouationis
accepit: nimirum aquam in
uinũ mutatam reppiunt: qͥa
sacrȩ dicta legis: sacratius intel¬
ligunt: Secunda etate seculi
inchoante. deletus est aquis
diluun mundus. ob peccatoꝵ
magnitudinẽ: sed solus noc¬
est ꝓpt̃ iustitiam cum domo
sua liberatus in archa: huius
plage audita uastatione horri¬
bili. paucorumq liberatione
mirabili: quisquis emendatiꝰ
uiuere cepit. liberari deside¬
rans cum clectis: tmens exter¬
minari cum reprobis. hydri¬

Expanded text:
benedici cum piis, omnem benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiae, innocentiae ac patientiae curant, vas plenum aqua in Scriptura inveniunt, unde salubriter abluti potatique gaudeant. Sed si intelexerint Cain homicidium JudAbel passionem Domini Salvatoris, terram quae aperuit os suum, et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suae renovationis accipiat, nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt, quia sacrae dicta legis sacratius intelligunt. Secunda saeculi aetate inchoante, deletus est aquis diluvii mundus ob peccatorum magnitudinem ; sed solus Noe propter justitiam cum domo sua liberatus in arca. Hujus plagae audita vastatione horribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, exterminari timens cum reprobis, hydri
Abbreviated transcription (Latin):
unos ds est intellige trinitatẽ
Sed quantũ inter aquam et
inter sensum illum quo scrip¬
turȩ ante aduentũ saluatoris
intelligebantur. & cum quem
ueniens ipse reuelauit apłis
corumq discipłis ꝑpetuo seqͣn¬
dum reliquit: & quidem po¬
tuit dñs uacuas implere hy¬
drias uino:qui in exordio
mundanȩ creationis cuncta
creauit ex nichilo: sed maluit
de aqua facerc uinũ. quo ty¬
pice doceret non se ad soluen¬
dum imꝓbandũq sed ad im¬
plendum potius legem pro
quam quȩ legalis & ꝓpħica
scriptura cum facturũ doctu¬
rumq fignaret: NUideamus
ergo fratres sex hydrias scrip¬
turarũ aqua salutari repletas
uideamꝰ eamdem aquã in sua¬
uissimũ uini odorem gustũq
conuersam: In prima etate
scłi abel iustum frater inuidens
occidit: & obhoc ipse ꝑpetuã
martyri głam.beatus ȩtiam
in euuanglicis apłicisq: lit.¬
ris iustitiȩ laudem accepit:
fratricida impiꝰ ȩternȩ male¬
dictionis penas luit: Quic̃
pus dampnari: cupientes¬

Expanded text:
unus Deus est, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et inter sensum illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem propquam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videamus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas, videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens occidit , et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit . Fratricida vero impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque piis damnari, cupientes
Abbreviated transcription (Latin):
posite erant hydriȩ: quia tudȩ¬
orum tantum popło lex ꝑ moy¬
sen data ẽ: nam gratia ꝙ ueritas
euuanglii non minus gentib
est: Capientes singulȩ inquit
metretas binas uelternas:quia
scripture sc̃e auctores. & ministri
ꝓphe modo de patre tantum
loquunt᷑ &. filio: ut est illud:
om̃ia in sapientia fecisti. Uirtꝰ¬
& enĩ di & sapientia xp̃c est. mͦ
etiam sp̃s sc̃i faciunt mentio

Expanded text:
positae erant hydriae, quia Judaepositae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Mosen data est; nam gratia et veritas Evangelii non minus gentibusest. Capientes, inquit, singulae metretas binas vel ternas. Quia Scripturae sanctae auctores et ministri prophetae, modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti , virtus enim Dei et sapientia Christus est: modo etiam Spiritus sancti faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
rificationem iudȩorũ: capien¬
tes singulȩ metretas binas uel
ternas: hydriȩ uocant᷑ uasa.
aquarum receptui parata:
Grece enim hydor: aqua dicit᷑:
Aqua autẽ scripturȩ sacrȩ scien¬
tiam designat: quȩ suos audi
tores ꝙ apeccatorũ sorde abluc¬
re & diuinȩ cognitionis solet
fonte potare: Uasa sex quibus
continebatur corda sunt deuo¬
ta scõrum: quorũ ꝑfectio uitȩ
& fidei exemplum rectȩ creden¬
di ac uiuendi ꝓposita est gene¬
ri humano ꝑsex scłi labentis
pidea sunt uasa: quia fortia
sunt p̃cordia iustorũ: ut pote
illius fide & dilectione solida la
lapidis.quem uidit damhel prȩ¬
cisum de monte sine manibus:
factumq in montẽ magnum et
implesse omnem t̃ram: & de quo
dicit zacharias: in lapide uno
scptẽ oculi sunt: idest in xp̃o
uniuersitas scientiȩ sp̃ualis in¬
habitat: Cuius et apłs petrus
meminit ita dicens:ad quem
accedentes lapidem uiuum:
& ipsi tanquam lapides uiui

Expanded text:
rificationem Judaeorum, capienrificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata. Graece enim aqua ὓδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis pidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione lapidis solidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiȩ factȩ sunt in chana ga¬
lileȩ & erat mat̃ iħu ibi: & Reuõ.
uod dñs noster atq:
saluator ad nuptias
uocatus non solum
uenire. sed & miracłm ibidem
quo conuiuas letificaret fac̃e
dignatus ẽ: exceptis sacramen¬
torũ cęlestium figuris. etiam
iuxta litteram fidem recte cre¬
dentium confirmat: Porro ta¬
ciani & marciani ceterorumq
qui nuptiis detrahunt ꝑfidia
quam sit dampnabilis: insinu¬
at:. Si enim thoro immaculato
& nuptis debita castitate cęle¬
bratis culpa inesset: nequaquã
dñs ad has uenire: nequaꝗͣ eas
signorũ suorũ initus consecra¬
re uoluisset: Nunc autẽ quia
bona est castitas conugalis: me¬
lior continentia uidualis: op¬
tima ꝑfectio uirginalis: ad com¬
ꝓbandam omniũ dectionẽ gra¬
duum. discernendũ tamen me¬
rato mariȩ uirginis utero nas
citurꝰ anuptiarũ cȩlebratorib
iam iuuenis inuitatus. & hos
suȩ p̃sentia uirtutis honorat
figurarum: Miracula namq:
facturus in terra di filius uenit

Expanded text:
sunt in Cana Galilaeae, et erat mater Jesu ibi, etc. ominus noster atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen sirato Mariae virginis utero nasccitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat.figurarum. Miracula namque facturus in terra Dei Filius venit