comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem. Quo leuato corpore
marty̧tis & in lectica cõposito. sta¬
tim ad scm̃ celsum martȩrem qui
in eodem horto positus est. cum
sc̃o sacerdote ad orationẽ ꝑ reximꝰ.
Hunquã tam̃ illum antea orasse in
eodem loco comꝑtũ habemꝰ Sed hoc
erat signũ reuelati martxris. siscs
antea fuerat. oratum iss&. Cogno¬
uimus tamen acustodib lociipsi¬
us quod aparentib illis traditum sit
non discedere de loco illo ꝑ omnem
generationem & progeniẽ suorũ
eo quod thesauri magni in eodem
loco positi essent: & uere magni
thesumt. quos non erugo neꝙ
tinea ext̃minat. neq fures effo¬
diunt ut furant᷑. Quia custos
eoꝵ xp̃s ẽ. & locus eo. aula cȩle¬
stis: quib uiuere xp̃s fuit. & mo¬
riluerum: Trans latio itaq corpo¬
re martx̧ris adbasilicam apłoꝵ. ubi
tractar& ep̃s. quidam de porło re¬
pletus spiritu immundo elamare
cepit se torqueri ab ambrosio: At
ille conuersus adeum dixit: Obmus¬

Expanded text:
vitatem. 33. Quo levato corpore vitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum revelati corporis martyriantea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custoslocus eorum aula coelestis, quibus Vivere Christus fuit, et mori lucrum . Translato itaque corpore Martyris ad basilicam Apostolorum ubi tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmu
Abbreviated transcription (Latin):
uertens itaq de urbe aquileien¬
si una die precessit imperatorẽ.
nec diu clementissimȩ memoriȩ
theodosius imperator susceptis
filiis eccłns traditis sacerdoti in
hac luce fint. Post cuius obitũ.
fere triennium suꝑ uixit. Quo
intempore sc̃i natarii martyris
cerpus quod erat in horto positũ
extra ciuitatẽ. leuatũ ad basilicã
apłor que ẽ. in romana transtu¬
lit: Uidimus insepu chro in quo
iacebat corpus martyris. qui quan¬
do sit passus usq in hodiernũ diẽ¬
scire non possumus. sanguinem
martyris ita recentem: quasi ea¬
dem die fuiss& effusus. Caput
etum ipsius quod ab impiis fu¬
erat abscisum ata integrũ atq
incorruptum cũ capillis capitis
atq barba: ut nobis uideretur
eodem tempore quo leuabat᷑
lotum atq compositũ insepul¬
chro. & quid mirũ quandoqͥ¬
dem dñs hoc meuangłio an¬
te ꝓmisit. quod capillus de ca
re tanto repleti sum: ut om¬
nium aromatũ uincer& sua¬

Expanded text:
Revertens itaque de Urbe AquileienRevertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de capre tanto repleti sumus, ut omnium aromatum vinceret sua
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uictoriȩ ademerunt. Causa
autem cõmotionis hȩc fuit: Quia
munera imperatoris qui se sacri¬
legio miscuerat. ab ȩccła respuebant᷑.
nec orandi illi cum ȩccła sotietas
tribuebatur. Sed dñs qui eccłam
suam tueri consueuit de cęlo iacu¬
latus ẽ. iudiciũ. atq omnẽ uicto¬
riam ad religiosum imperatorẽ
transtulit theodosiuum. Extincto
itaq eugenio satellitibq eius cum
scripta acceperat imperatoris. non
illi alia cura maior fuit: quã ut
ꝓhis int̾uenir& quos reatus inuene¬
rat. Obsecratus ẽ. primo scriptis
imperatorem. misso diacono. Post
ea uero quã direptus est iohan¬
nes tunc tribunus & notarius
qui nunc profectus ẽ. ad tuitionẽ
eoꝵ qui ad accłam confugerant:
etiam ipse aquileiam ꝑrexit pre¬
caturus ꝓeis: quib facile uenia
impetrata est: quia xp̃ianus im¬
perator prouolutus pedibus sacer¬
dotis. testabatur meritis & oratio¬
nibus eius se ee. seruatum Re

Expanded text:
sibi victoriae ademerunt. Causa sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile venia impetrata est; quia ipse christianus imperator provolutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo posui: ut cuiꝰ famae fuerit uir
sc̃s etiam apud barbaras gentes.
legentes agnoscerent: Nam& nos
iuuene referente quodam arbo¬
gasti. ad modum religioso cogno¬
uimus: qui tunc in t̾fuit. Erat enĩ
intempore quohȩc loquebatur. ui¬
ni minister. Profectus itaq sacer¬
dos de tusciȩ partib mediolanũ
reuertitur: Iam inde egresso eu-¬
genio contra theodosiumubi xp̃i.¬
ani imperatoris prestolabatur ad¬
uentum.securus de dĩ potentia
quod non trader& credentem
in se hominib iniustis: nec re¬
linquer& uirgam peccatoꝵ suꝑ
sortem iustoꝵ. ne extenderent
iusti adiniquitatem manꝰ suas.
Promiserat enim arbogastes tunc co¬
mes & flauianꝰ prefectus mediola¬
no egredientes cum uictores reuer¬
tissent. stabulum se ee. facturos in
basilica ȩccłȩ mediolanensis: atq
clericos sub armis ꝓbaturos. Sedmi¬
serandi homines. cum dȩ monib
sins male creduli sunt. & aperuit
os suũ in blasphemia apud dm̃spem

Expanded text:
ideo posui, ut cujus famae fuerit vir ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras gentes, legentes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem
Abbreviated transcription (Latin):
re In eadem etiã ciuitate basilicã
constituit: in qua deposuit reliqͥas
martyrũ uitalis. & agricolȩ. quo
corpora in bononiensi ciuitate leua¬
uerat. Posita enĩ erant corpora mar¬
tyrum int̾ corpora iudeoꝵ. necerat
cognitũ popło xp̃iano: nisi se ipsi¬
scĩ martyres sacerdoti ipsius reuela
sub altare. quod in eadem basilica
constitutũ est. magna illic totius¬
totius plebis scȩ lȩtititia atq exulta¬
tio fuit. pęna demonũ confitentiũ
marty̧rum merita: ł idem tempus
arbogastes comes aduersus gentẽ
suam hoc ẽ. francoꝵ bellum parauit.
atq pugnando non paruam multi¬
tudinẽ manu fudit: cum residius
uero pacem firmauit: Sed eũ incon¬
uiuio a regib gentis suȩ in t̾roga¬
retur utrũ seir& ambrosium &
respondiss& nosse se uirum & dili¬
gi ab illo & frequent̃ cum illo con¬
uiuari solitum: audiuit Ideo uin¬
cis comes: quia ab illo uiro diligeris.
qui dicit solista: & stat. Quodego

Expanded text:
29. In eadem etiam civitate basilicam 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesisub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
rentinoꝵ cum in domo clarissimi
amplius xp̃iani maner&. filius ipsi¬
us panꝰ osius nomine admodum
paruulus cum spiritu immundo
laborar&: frequenti oratione & impo¬
sitione manus ipsius sacerdotis ẽ. sana¬
tus Sed post aliquantos dies subita
exhalauit sp̃m Cuiꝰ mater ualde
religiosa & plena fide ac timore dĩ.
ablato illo de superiore parte domus
ad inferiora descendit:atq in lecto
sacerdotis ipso absente composuit.
Quẽ cum reuertens sacerdos in lectu¬
lo inueniss&. erat enim illo tempore
extra domũ positus: miseratus matrẽ
& fidem ipsius contemplatus. heliseo
similis supra corpus infantis se ipse
composuit: atq orando meruit ut
uiuũ redder& matri. quẽ mortuũ
inuenerat: atq etiã infantulo libel¬
lum conscripsit. ut qđ ꝑetatis infar¬
tiam scire non poterat: legendo
cognoscer&. Uerum etiã a se fac¬
tum. scriptis suis non cõmemora¬
uerat: sed quo affectu declinauerit
commemorare: non ẽ. nr̃m iudica

Expanded text:
rentinorum, cum in domo clarissimi rentinorum, cum in domo clarissimi amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi cum aliquantis deger& diebuis inui¬
tatus aflorentinis. ad tusciam usq de¬
scendit: declinans magis aspectum sa
crilegiuiri. nonformidans imperantis
iniuriam. Nam & epłam ad eundem
dedit. in qua conuenit conscientiã
illius. de qua pauca de multis ponen¬
da duxi Et si imperatoria potestas
magna sit: tam̃ considera impera¬
tor quantus sit ds̃ qui omniũ cor¬
da uid&. conscientiã interiorẽ int̃¬
rogat. Nouit om̃a antequã fiant.
nouit int̾na pectoris tui: ipsi falliuos
ñ patimini: & dño uultis cȩlare : hoc¬
non cecidit in animũ tuum: qui quã¬
uis si illi agebant tam ꝑseueranter.
nonne tuũ fuit imperator ꝓ dĩsũ¬
mi & ueri & uiui ueneratione ꝑse¬
uerantius obsistere. & negare quod
erat iniusta sacrilegis : Et iterũ
apud om̃s homines silere timeo:
aliud mͥ non licere intellexi. aliud
non oportere. nisi ut declinando¬
consulerẽ mihi. quia non potui
tibi. Insupradicta itaq ciuitate flo¬

Expanded text:
Ubi cum aliquantis degeret diebus, inviUbi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis sacrilegi viri aspectum, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: apud omnes homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Flo
Abbreviated transcription (Latin):
de repetenda ara inctoriȩ. & sup¬
tibus cȩrimoniarum Sed ubi cogno¬
uit sacerdos: misso libello ad im¬
peratorem. postulauit ut ad se re.¬
lationis exemplaria dirigerentur:
quib ipse pro partib suis respon¬
surus ess&. Qua relatione accepta.
pre clarissimũ libellum prescripsit.
ut contra nihil unquã auder&
simachus uire loquentissimꝰ respon¬
dere. Sed post quam augustȩme¬
morie ualentinianus inuiennensi
eiuitate quȩ est galloꝵ ciuitas ui¬
tam finiuit. eugenius suscepit
imperium. Qui ubi imperare cȩ¬
pit. non multopost petentibus
flauiano. prefecto & arbogaste
comite. aram uictoriȩ & sumptꝰ
cerimoniarum. Quod ualentini¬
anus augustememoriȩ adhuc in
iumoribus annis constitutus. peten¬
tibus denegauerat. oblitus fideisue
concessit hoc ubi agnouit sacerdos
derelicta ciuitate mediolanensi
ad quã ille festinato ueniebat.
adbononiensem ciuitatẽ se migrauit.
atq ita in fabentiam usq ꝑ rexit.

Expanded text:
de repetenda ara Victoriae et sumpde repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
uod ubi audiuit clementissimꝰ
imperator: ita suscepit animo. ut
publicam pęnitentiã non ab horre¬
ret. Cuiꝰ correptionis ꝓfectus. secun¬
dam illi parauit uictoriã. ꝑidem
rempus duo potentissimi. & sapi¬
entissimi uiri ꝑsarum ad famã
sacerdotis uenere mediolantum.
deferentes secum plurimas que¬
stiones: ut ex his ꝓbarent sapien¬
tiam uiri: cum quo abhora diei¬
diei prima usq adhoram fere ter¬
tiam noctis. ꝑ interpretem disputa¬
rantesq discesserunt ab eo & ut
se ꝓbarent. non obaliam causam
uenisse. nisi ut certo certius nossent
uirũ quẽ fama compererant.
Alia die uale facientes imperato¬
ri. profecti sunt ad urbẽ romã :
illic uolentes egnoscere potentiã¬
uiri illustris probi. Qua cognita.
ad propria reuerterunt. Sed egresso
theodosio de italia & constantino¬
polim constituto. ualentiniano
augusto intra gallias posito. direc¬
ta legatio ẽ. sub nomine senatus
asimmacho. tunc prefecto urbis

Expanded text:
Quod ubi audivit clementissimus Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputarantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis
Abbreviated transcription (Latin):
Qua sponsione iterata. securus ꝑegrt̃
sacerdos diuina misteria hȩc autẽ
scripta sunt mepła quã ad germa¬
nã suã fecit: in qua tractatũ inse¬
ruit quẽ eodem die habuerat de
baculo nuceo quia ꝓpheta hierenna
uisus ẽẽ describitur. Per idem
tempus causa thessalonicentis ciui
s& ciuitatẽ deletam. Promise¬
rat enĩ illi imperator se ueniã
daturũ ennb supradicte ciuita¬
tis: sed agentib comitib occulte
cum imperatore. ignorante sacer¬
dote. usq inhoram tertiã eis ciuitas
ẽ.donata: atq plurimi interemptist̃
innocentes: quod factum ubi cogno¬
uit sacerdos. copiam imperatori ingre¬
diendi ȩccłam denegauit: Mec prius
dignũ iudicauit cȩtui ȩccłȩ uel sa¬
cramentor comunioni quã publicã
ager& penitentiam: Cu imperator
contra asserebat. Dauid adulteriũ
simul & homicidiũ ꝑpetrasse. Sed
responsum ilico ẽ. Qui secutus es
errantẽ: sequere corrigentem

Expanded text:
Qua sponsione iterata, securus peregit Qua sponsione iterata, securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus set civitatem deletam. Promiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis, sed agentibus comitibus ocum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem.
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorem feci: ego tibi exer¬
citum inimicitui tradidi: ego
tibi copias quas ille aduersum
te exercitui suo parauerat dedi:
ego mnimicũ tuum inpcͬstatem
tuam redegi. ego de semine tuo
supra soliũ regni constraui. ego
te triumphare sine labore feci:
& tu me mimicis meis donasti
triumphos. Cui descendisti de exedra.
imperator ait. Contra nos proposu¬
isti episcope hodie. At ille respondit.
non se contra ipsum. sed pro ipsofu¬¬
isse locutum. Tunc imperator. Re¬
uera inquit dure preceperam con¬
tra ep̃m de synagoga reparanda:
inmonachis uero uindicandam eẽ.
a comitib qui in tempore aderant di¬
cebatur. Quib ep̃s inquit. Ego qui¬
dem cum imperatore nunc agõ: uo¬
biseum uero mihi aliter agendumẽ.
Atq ita obtinuit ut illa que statuta
fuerant reuoearent᷑: nec prius ad
altare uoluit accedere: nisi fide sua
imperator illum agere debere testa¬
retur. Cui ep̃s Ergo age fide tua
Respondit imperator. Age fide mea

Expanded text:
imperatorem feci; ego tibi exerimperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidi; ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi; ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi; ego de semine tuo super solium regni constitui; ego te triumphare sine labore feci. Et tu de me inimicis meis donas triumphos? Cui descendenti de exedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, episcope. At ille respondens ait, non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Revera, inquit, dura praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda; in monachis vero vindicandum esse a comitibus qui in tempore aderant dicebatur. Quibus episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago; vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit, ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea.
Abbreviated transcription (Latin):
enimhereses triginta deos colit
sed de hiinis modi facto comes ori¬
entis ad imperatorem relationẽ
direxit. Qua accepta imperator
preceperat ut synagoga ab ep̃o
loci reȩdificaretur: in monachis
uero uindicaret᷑. Sed huiꝰ precepti
tenor cũ ad aures ꝑueniss& uene¬
rabilis uiri ambrosu ep̃i direxit ad
imperatorem epłam quia ipse in
tempore excurrere non poterat
qui illum conuenit: ut id quod
abeodem statutũ fuerat reuocaret᷑.
seruariq sibi debere ab illo audien¬
tiam. Qui sidignus non ess& qui
abillo audiretur: dignus etiam
cui suas preces. aut cui sua uota
cominitter&: paratũ etiam. pro
tali negotio mortem subire. ne
dissimulationem sui preuaricato
rem facer& imperatorẽ qui tam
in iusta contra ȩccłam precepis¬
sa. Post ea uero quã mediolanũ
reuertitur. posito imperatore
in eccłam de eadem causa tracta¬
uit inpopło. In quo tractatu in¬
troduxit dñi ꝑsonam loquentis
imperatori Ego te ex ultimo

Expanded text:
enim haeresis triginta deos colit. enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurrere non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui prarem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. Postea vero cum Mediolanum revertitur, posito imperatore in ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. in quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
notarium qui sp̃u immundo gra¬
uiter uexabatur direxiss& ad ep̃m.
egressum urbem dimisit diabolus.
timens aduirum scm ꝑduci. Atq
ita puer quandiu mediolano apud
ep̃m fuit. nulla in eo diaboli domi¬
natio apparuit: sed ubi egressus est¬
de mediolan o & prope urbem ꝑuenit.
idem qui uillum antea habuerat uexa
re cepit. Qui cum interrogaretur
diolano non in illo apparuiss&. con¬
fessus ẽ. diabolus timuisse se ambro¬
sium. & ideo recessiss& ad tempus.
atq expectass& in illo loco ubi ab illo
recesserat donec reuerteretur: quo
reuertente uas quod deseruerat
repetiss& Extincto itaq maxi¬
mo posito theodosio imperatore
mediolani. ambrosio uerd ep̃o con¬
stituto aquileiȩ in partibus orien¬
tis in quodam castello. axp̃ianis
uiris synagoga iudȩoꝵ & lucus
ualenti manoꝵ incendio conere¬
mata sunt: Propterea quod iudȩi
uel ualentiniam insultarent mo¬
nachis xp̃ianis: ualentinianor.

Expanded text:
notarium, qui spiritu immundo granotarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ni fuisset, non in illo apparuisset; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum
Abbreviated transcription (Latin):
tecti ȩccłȩ conscendens medio noctis
sacrificauerit. Sed quanto instantius
& sollicitius opera maligna exercebat:
tantomagis amor popłi circa fidẽ
catholicam & dñi sacerdotẽ conua¬
lescebat: misisse etiam dȩ mones qui
illum int̾necarent fatebatur: sed
dȩ mones renuntiasse se minime¬
non solum adipsum apꝓrinquare
posse. uerum etiã nec ad fores domꝰ
inqua manebat ep̃s: qm̃ ignis in¬
superabilis om̃e illud ȩdificiũ com¬
munir&. ut etiã longe positiure¬
rent̾: atq ita cessasse artessuas qͥb
aduersus dñi lacerdotem se aliquid
pesse arbitrabant᷑. Alius etiã gladiũ
ferens ad cubiculum usq ꝑuenit:
ut int̾ficer& sacerdotem: Sed cum
eleuass& manũ: districto gladio.
dextera obrigente remansit: Tunc
se missum a iustina post quã con¬
fessus ẽ: brachiũ quod iniq cũ ex¬
tenderetur riguerat: sanatum est
confessione. Per idem tempus cum
uir illustris probus puerum suũ

Expanded text:
tecti ecclesiae conscendens, medio noctis tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum
Abbreviated transcription (Latin):
onis epłam aduentinianũ iuniorẽ
datã cum legerit approhabit. Nobis
inserere: ne adiuncta epła plixitas
fastidium legenti afferra. Iplum
uero maximum a cõmunionis con¬
sortio segregauit. admonens ut
effusi sanguinis domini sui & qđ
ẽ. grauius innocentis ager& pęni¬
tentiam: si sibi apud dm̃ uello
ee consultum. Sed ille cũ pęni¬
tentiã declinat suꝑbo sp̃u non
solum futurã sed etiã presentem
salutem amilit: regnumq quod
male arripuerat. femineo quodam.
modo timore deposuit: ut ꝓeura¬
torem se reipuplicȩ non imperatont̃
fuisse confiteretur: Mortua uero
iustina cum quidam aruspex in nocen¬
tius nomine non tamen opere. in
causa maleficioꝵ. aiudice torqueret᷑.
aliud quã in t̾rogabatur fateri cȩpit
Clamabat enim ab angło maiora tor¬
menta sibi adhiberi eo qui custodir&
ambrosium: qm̃ temporib iustinȩ ad
excitanda odia popłoꝵ in ep̃m. cacum̃

Expanded text:
onis epistolam ad Valentinianum juniorem onis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis llam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen
Abbreviated transcription (Latin):
re completi. nec memores pro¬
missorum. contempnentes dm̃
insacerdote ipsius nec plebis ex¬
pectantis considerantes iniuriã.
immemores etiã doctorũ do¬
minicoꝵ. qm̃ qui scandalitat
unum ex piisillis istis oport&
ut mola asmaria collo eius alli¬
getur. & dimergat᷑ inprofun¬
dum maris. conscendentes re¬
dam quasi grãm gestandi. ciui¬
tatem egressi sunt: expectante
sed horum contumatię qui finis
fuerit horresco referre. Subito¬
& enĩ precipitati de reda animas
emiserunt: atq corpora eo sepultu¬
rȩ sunt tradita. Sẽs uero ambrosius
cum ignorar& quod factum ess&
nec diutius poss& plebem tenere:
ascendens protribunali de eadem
questione quȩ fuerat ꝓposita sermo¬
nem adorsus ẽ. dicens. Debitum
non inuenio creditores. & reliqua
gratiano imperatore. recipiendi cor¬
poris eius causa secundam ad maxi¬
mũ suscepit legationem: apud
quem. quã constant̾ egerit qui
uoluerit cognoscere iplius legati¬

Expanded text:
re completi, nec memores prore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominicorum, quoniam qui scandalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum,non invenio creditores, et reliquaGratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legati
Abbreviated transcription (Latin):
micidium adiungentes dedu¬
xit enĩ illos adhunc finẽ sum¬
ma necessitas. Sc̃s uero ambro¬
sius ep̃s. maioris humilitatis uir
factus. donatam sibi a dño grãm
reseruabat: crescebatq cotidie
fide & amore coram deo & corã
hominib Per idem tempus erat
quidam uir de heresi arrianoꝵ
acerrimꝰ nimiũ disputator: &
durus atq in conuertibilis ad
fidem catholicam. Is constitutus
in ȩccła tractante ep̃o. uidit ut ip¬
se post modum loquebatur angłm
ad aures ep̃i traiͨtantis loquentẽ:
ut uerba angłi popło ep̃s renun¬
tiare uideretur. Quo uiso: con¬
uersus fidem quã expugnabat
cȩpit ipse defendere fuerunt
etiam duo cubicularii tunc tem¬
poris gratiani imperatoris de he¬
resi arriano. qui tractanti ep̃o
questionẽ ꝓponerent. Ad quã
audiendam altero die ad basili¬
cam portianam se ad futuros pro¬
imiserant. Erat enĩ questio de
incarnatione dñi Sed alio die
miserandi homines. suꝑbiȩ tumo¬

Expanded text:
micidium adjungentes; dedumicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ gratia quȩ ꝑ ipsos operabat᷑.
immundisp̃s pellerentur: sed
accepta pecuma se torqueri
mentirent᷑: Clamabant enim
uos martyres Sed arriani dice¬
bant. Nescimus ee. martyres
lam hoc & in euangłio legimus ubi
dixerunt demones ad dñm iħm.
scimus te qui sis filius dĩ. & iuder
dicebant. hic autem unde sit nesci¬
mus Sed non hic testimonium
accipitur dȩ monum. sed confessio.
Unde miseriores arriani uel iudei:
ut quod confitentur dȩ mones illi
negent: ds̃ tamen qui gr̃ãm ȩccłȩ
suȩ augere consueuit. non passus
ẽ. diu insultari aꝑfidis scĩs suis
Unus itaq exipsa multitudine su¬
bito arreptus spiritu immundo
clamare cȩpit . Ita torqueri eos
ut ipse torquebatur. quinegarets
marty̧ res uel qui non crederent
intrinitatis ututatem quã doc&
ambrosius At illi hac uoce con¬
fusi. qui conuerti debuerant &
dignã tali confessioni agere pęni¬
tentiam: in piscinam dimersum
hominẽ necauerunt. ꝑfidię ho¬

Expanded text:
Dei gratia, quae per ipsos operabatur, Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae ho
Abbreviated transcription (Latin):
Obsessa etiam corpora abspiritib
immundis curata: summa cũ
gr̃a domum repetebant:. Sed his
beneficiis martyrum in quantũ
crescebat fides ȩccłȩ catholicȩ.
intantũ arrianoꝵ ꝑfidia minue¬
batur. deniq ex hoc tempore
sedari cȩpit ꝑsecutio. que iusti¬
ne furore accendebant᷑ ut sa¬
cerdos de ęxcła pelleretur. tam̃¬
qm̃ intra palatium multitudo
arrianor cum iustina constitu¬
ta deredebat. tantam dĩ grãm
quam ȩccłȩ suȩ catholice iħs
dñs meritis martyrum confer¬
re dignatus ẽ: uenerabilemq
uirũ ambrosium narrabat.
pecunia comparasse homines
qui se uexari ab immundis ipi¬
ritibus mentirentur.: atq ita
abillo sicut & martyrib se tor¬
queri dicerent: sed hoc iudaico
ore loquebant᷑ arriam sub pares
scilic& eoꝵ. Illi enĩ de dño dice¬
bant. qm̃ in beelzebub principe
dȩmoniorũ hic eicit demonia
Isti de martȩrib uel de dñi sacer¬
dote loquebantur: quod non

Expanded text:
Obsessa etiam corpora a spiritibus Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam mimme ꝓhiberent
Hec hoc satis erat missis militib
nisi ut etiam ꝓ catholica fide
complere pariter acclamarent
Hoc intempore primũ antiphonȩ
ẏmni. & uigilię. in eccła medio¬
lanensi celebrari ceperunt. Cuiꝰ
celebritatis deuotio usq inhodier¬
us se sacerdoti reuel auerunt
Erant enim in basilica positi. in
qua sunt hodie corpora naboris
& felieis martę̧rum. Sed scĩ mar¬
tires nabor & felix cęleberrime
frequentabantur: protasii uero
& Geruasii martyrum. ut nomi¬
na.ita etiã sepulchra incgnita
erant: in tantũ ut supra eorũ
sepulchra ambularent om̃s qui
uellent ad cancellos ꝑuenire.
quib scoꝵ naboris & felicis mar¬
tyrum ab iniuria sepulchra de¬
fendebant᷑. Sed ubi sc̃or martyrũ
corpora sunt leuata & in lecticis
posita. multorũ ibi sanatȩ egri
ambrosiana quo martyrũ cor¬
pora sunt translata religiose
seruiuit: ubi uestem martyrũ
attigit. statim lumen recepit

Expanded text:
catholicam minime prohiberent. catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodierus se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegriAmbrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
carrũ constru& quo facilius rap¬
tum suꝑ positum carpento ad
exilium deducer&: sed iniquitas
eius inuerticem enis descendit.
Post annũ & enim eodem die quo
illum rapere se arbitrabatur. in
eodem carpento impositus. de
eadem domo ipse ad exiliũ desti¬
natus ẽ: reputans sibi iusto n¬
dicio dĩ id inse ẽẽ. conuersum
ut in eo carpento dirigeretur
ad exilium: quodipse parauerat
sacerdoti. Cui non minimum
sacerdos prebuit solacn. dando
sumptꝰ uel alia quę erant ne¬
cessaria: Sed hec confessio homi¬
nis non mulieris furorem nec
nec uesanorũ arrianoꝵ demen¬
tiam depressit. Maiori & enĩ
accensi amentia basilicam por¬
tianam inuadere nitebantur.
exercitus etiam armatus ad cu¬
stodiendas fores ęccłȩ ẽ. directus.
ut nemo auder& catholicam
eccłam ingredi. Sed dñs qui
de aduersariis suis eccłȩ suę
triumphos donare consueuit.
scutis eccłe fores seruarent.
nec egrediendi dimitterent
sed in grediendi ȩccłam plebem

Expanded text:
carrum constitueret, quo facilius rapcarrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem
Abbreviated transcription (Latin):
indignus tanto sacerdotio sum.
tamen te non conuenit uel ꝓfes¬
sionẽ tuam inqualemcunq sacer¬
dotem manus inicere: unde de¬
ber& uereri dĩ iudicium: ne ei aliqͥd
euenira&. Quod dictum. exitus
confirmauit: Nam alio die mor¬
tuam ad sepulchrum usq deduxit:
grãml contumelia rependens Sed
hoc factum non leuem aduersa¬
rus incussit metũ. pacemq mag
lico sacerdote. mediolanũ reuer.¬
titur: ibiq iustinȩ supradictȩ
mulieris innumerabilss insidias
sustinuit: quȩ munerib atq ho¬
noribus aduersus scm uirum obla¬
tis popłos excibat. sed infirmorũ
animi talibus ꝓmissis decipiebant᷑
Promittebat enim tribunatus
& diuersaralias dignitates. his
qui illum de ęccła raptum ad
exilium ꝑduxissent. Quod cũ
multi conarentur sed dõ presu
leꝑficere non ualerent. untis
infelicior ceteris nomine
euthimius intantũ fõrore exci¬
tatus est: ut iuxta eccłam sibi
domũ prtparar&. atq in eadem

Expanded text:
indignus tanto sacerdotio sum, indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque maglico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
rat portari fecit: atq oranti &
cum exoscularetur. statim sani¬
tate recepta ambulare cȩpit. ut
impleretur illud dñicum dictũ
ad apłos etiã maiora his facietis
credentes in nomine meo:. Quod
tamen signũ sanitatis ut mira¬
bile fuit : ita etiam nec occultũ
Ham ego hoc in eadem regione post
annos plurimos scĩs uiris referen¬
tibus positus in urbe cognoui
Sirmium uero cum adordinan¬
dum ep̃m anemiũ perręxiss&:
ibiq iustinę tunc temporis regi¬
nę potentia & multitudine cõ¬
adimata de ȩccła pelleretur:
ut non abipso sed abhereticis
arrianis ep̃s in eadem eccła or¬
dinaretur. ess&q constitutus in
tribunali. nichil curans eoꝵ quȩ
amuliere excitabantur.: una de
uirginib arrianoꝵ. impudentior
cȩteris tribunal conscendens.
apprehenso uestimento lacer¬
dotis. cum illum attrahere uel¬
l& ad partem mulierũ ut ab ipsis
cesus de ȩccła pelleretui. ait ei
ut ipse solitus erat referre. Et siego

Expanded text:
rat, portari fecit, atque orantis et rat, portari fecit, atque orantis et cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego
Abbreviated transcription (Latin):
liger& circa se dĩ uoluntatem nec
se diutius posse resistere: postula¬
uit non se nsia catholico ep̃o bap¬
ticari: Sollicite tamen cauebat
ꝑsidiam arrianoꝵ. Baptiratus itaq
fertur om̃a ȩccłastica officia imi¬
plesse: atq octauo die ep̃s ordi¬
natus ẽ. summa grã & letitia
cunctorum. Igitur post annos
aliquot ordmationis suȩ adur¬
bem romam hoc ẽ. ad proprium
solum ꝑrexit: ibiq scãm puellã
de qua supra memorainmus.
cui manum offerre solitus erat
in domo ꝓpria cum germana
sicut reliquerat inuenit lam
matre defuncta: atq cum illa
dexteram illius oscularetur: sub¬
ridens ait illi Eece ut dicebam
tibi. sacerdotis manus oscularis
Per idem tempꝰ cum transtiberim
apud quandam carissimã in i¬
tatus. sacrificium indomo offeria
quedam balneatrix quȩ paraliti¬
ca in lecto iacebat. cum cogno¬
uiss& ibidem eẽ. dñi sacerdotem
in sellula se ad eandem domũ
ad quam ille inintatus aduene¬

Expanded text:
ligeret circa se Dei voluntatem, nec ligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus vene
Abbreviated transcription (Latin):
susq noctis medio. eũ ticiniũ
se ꝑgere putar&: mane ad por¬
tam ciuitatis mediolanensis
quȩ romaͫꝰ dicit᷑ inuenitur
Os̃ enim qui ȩccłȩ suȩ̨ catholicȩ
murum parabat aduersus mi¬
micos suos. & turrem erigebat
dauid conera faciem damasci.
sa relatio ẽ ad clementissimũ
imperatorem tunc ualentini¬
anum: qui summo gaudio
accepit quod iudex ase direc¬
rus. ad sacerdotium peteretur
Letabatur etiã ꝓbus p̃fectus.
impleretur. Dixerat enim pro¬
ficiscenti cum mandata ab eodẽ
darentur. ut moris ẽ: uade age.
dente itaq relatione. iterum
fugam parauit: atq in possessi¬
onem cuiusdam leontii clarissimiuiri
aliquandiu delituit. Sed ubi rela¬
tioni responsumẽ: ab eodem leon¬
tio proditur. Preceptum enĩ erat
uicario. ut insister& reb ꝑficiendis
Qui iniuncta sibi cum uell& imple¬
re proposito edicto. conuenit om̃s
ut siuellent sibi consulere rebusq
suis. proderent uirum: Proditus itaq
& adductus in mediolanũ cũ intel¬

Expanded text:
um Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, sa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age dente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intel