comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Multa alia cũ sincerissimo tuo¬
corde loqui cuꝑem. et de xͥano studio
conferre: s huic desidio m̃o nulla
epła sat est. Uberiꝰ id possũ : ꝑfrẽm
quẽ miscendũ et alendũ dulcibꝰ atq
utilibꝰ sermocinaciõibꝰ tuis memi-¬
nisse gaudeo. Et tñ qͣntũ uellẽ. nec
ipse qđ eiꝰ pace dixerĩ fortasse capit:
quãꝙͣ nichilo me illi p̃tulerĩ. Ego
enĩ me fateor capatiorẽ: s ipsũ ui-¬
deo fieri pleniorẽ. quo me sine du-¬
bitacione añcellit. Et postea quã re-¬
cursu: cũ eiꝰ pectoris abste cumulati
particeps fuero. nõ ẽ impleturꝰ qđ in
me adhuc uacuũ erit atq auidũ sen¬
suũ tuoꝵ. Ita fiet. ut et ego &ẽ tunc
egentior sim: ille copiosior. Sane idẽ
fr̃ aliqua scͥpta nr̃a fert secũ: quibus
legendis si dignationẽ adhibueris.
&̃ sincerã fr̃nãq seueritatẽ adhibeas
queso. Nõ enĩ alit̃ intelligo qđ scͥptũ ẽ.

Expanded text:
cio. Multa alia cum sincerissimo cio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo nulla epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam repero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatibꝰ nõ credamꝰ. Et e go qͥdẽ
qualibꝰcũq uiribꝰ quas dñs sugg̾it.
om̃ia illa testimonia que adhibita
st̃ a struende utilitati iñdacii. alit̾
oportere inteiligi ostendẽ: ut ubiq
relinquo tue. admota enĩ lectioni
diligentiore considatione multo id
fortasse faciliꝰ uideb̃ quã ego. Ad hãc
aut̃ ꝯsid̾ationẽ coget & pietas. qua
cognoseis fluctuare auctoritatẽ diui
fuerit ꝑsuasũ aliqua illos iuros ꝑ
quos nob̾ ħ ministͣcaan st̃ ĩ scͥpt᷑is
sius officiose potuisse m̃tiri. nͥ forte
regulas quasdã daturꝰ es quibꝰ noue¬
rimꝰ. ubi oporteat m̃tiri. ubi ñ opor-¬
teat. Qã si fieri pot̾: nullomͦ m̃da¬
cibꝰ dubiisq rationibꝰ id explices q̃so
nec me onerosũ aut impudẽtẽ ui¬
dices ꝑhumanitatẽ u̾acissimã dñi
nr̃i. Nõ ut ñ dicã nulla. certe ñ mag¬
na culpa m̃s enor ueritati fauet:
si recte in te pot̃ ueritas fauere m̃da¬

Expanded text:
auctoritatibus non credamus. Et ego quidem auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem diuinfuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri; nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere menda
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Nonne attendimꝰ eundẽ apłm.
cũ ingenti cura comendande ue.¬
ur̃a : inuenim᷑ aut̃ et falsi testes dĩ.
qr testimoniũ diximꝰ adu̾sus dm̃.
qd suscitau̾it xp̃m. quẽ ñ suscitauit:
Si quis huic dix̃it. quid in isto m̃da.¬
cio ꝑhorrescis : cũ id dix̃is qđ cẽ si
falsũ sit ad laudẽ dĩ maxime ꝑtinet.
nonne huiꝰ destestaret᷑ insaniã. qͥbꝰ
poss u̾bis et significatioĩbꝰ in lucẽ
penetralia sui cordis aꝑiret clamãs.
ñ minore aut fortasse aẽ maiore sce¬
lere in dõ laudari falsitatẽ. qͣm ue¬
ritatẽ uituꝑari : Agendũ ẽ gͥ ut
ad cognitionẽ diuinaꝵ scͥpturaꝵ
tał hõ accedat : qui de libris scĩs tã
sc̃e et uãcit̾ existimet. ut nolit ali¬
qua parte eoꝵ delectari ꝑ officiosa
m̃dacia potiꝰq id qđ ñ intelligit
tͣnseat. qͣm cor suũ pferat illi u̾itati.
P rofecto enĩ cũ hoc dic̃ eredi sͥ expe¬
tit. et id agit ut diuinaꝵ sc̃ͥpt᷑aꝵ

Expanded text:
tas. Nonne attendimus eumdem apostolum tas. Nonne attendimus eumdem apostolum cum ingenti cura commendandae veuenimur autem et falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim, cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
semel in tm̃ auetoritatis fastigium
officioso aliquo m̃dacio. nulla illoꝵ
libroꝵ particła remanebit que nõ
ut cũq uidebit᷑ uł ad mores difficił
uł ad fidẽ incredibil. eadẽ ꝑniciosis.¬
sima regula admentientis auctoris
consiliũ officiũ q referat᷑. Si enim
modũ gentes cogis udaizare: et
recte illi uidebat᷑ petrꝰ fecisse. quẽ
nõ recte fecisse et dix̃ et scribsit.
ut quasi amõs tumultuantiũ deli¬
niret. quid respondebimꝰ cũ exsurre.¬
xerint ꝑu̾si homimes ꝓhibentes
nuptias quos fut᷑os ẽẽ p̃nunciauit.
ẽ ꝓpt̾ homines qui dilectione ꝯiugũ
tumultuari poterãt fuisse m̃titũ. sci¬
licet nõ qđ hoc senserit. s ut illoꝵ
placaret᷑ adu̾sitas: Hõ opꝰ ẽ multa
cõmemorare. Possũt enĩ uidĩ &̃
de laudibꝰ dĩ oẽ officiosa m̃aacia. ut¬
ap̃ homines pigriores dilectio eiꝰ
ardescat: atq ita nusquã certa erit
in libris scĩs caste u̾itatis auctori.¬

Expanded text:
semel in tantum auctoritatis fastigium semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. si enim modum gentes cogis iudaizare? et recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint peruersi homines prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiauit, est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur aduersitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dapud homines pigriores dilectio ejus ardescat; atque ita nusquam certa erit in Libris sanctis castae veritatis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
cutionũq bebraicaꝵ uiã atq regłas
mordatiꝰ ut fert᷑ t̾ene̾nt: ñ solũ ut̾ se
ñ consenser̃. s oẽ. reliquer̃ multa : que
tanto post eruẽda & ꝓdenda remane.
potuisse credit᷑. Hunius rei gͥ ꝓ tua
caritate expositis causis. certũ me fͤa-¬
cias obsecrauerim. Legi &ẽ quedam
uelles. uenit in manꝰ locus ille quo
apłs petrꝰ a ꝑnitiosa simulatione re¬
uocat᷑: ibi patrociniũ m̃dacii suscep¬
tũ eẽ uł a te tali uiro. uł a qͦpiã si aliꝰ
illa scripsit: fateor nõ medioerit̾ doleo.
donec refellant᷑:. si forte refelli posst̃
ea que me mouẽt. Micbi aut̃ uidet᷑
nob̾ ea scriptura ministrata ẽ atq
conscripta. aliquod in libris suis
fuisse m̃titos. Alia qͥppe questio est.
sit ne aliqͣndo m̃tiri uiri boni. et
alia questio ẽ utrũ scriptorẽ scãꝵ scͥp.¬
turaꝵ m̃tiri oportuerit: imo uͦ non
alia s nulla questio ẽ. Admisso enĩ

Expanded text:
cutionumque Hebraearum uiam atque regulas cutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerepotuisse non creditur. huius igitur rei pro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim
Abbreviated transcription (Latin):
curã atq oꝑam impendẽ nõ graueris.
Potens enĩ efficere. ut nos quoq habe¬
amus tales illos uiros: & unũ potissi¬
mũ quẽ libentius in tus lictis sonas.
De u̾tendis aut̃ in linguã latinã icĩs
litt̾is canonicis laborare te nollẽ: nͥ eo
mͦ quo iob int̾p̃tatꝰ es. ut signis adhibi¬
tis. qͥd int̾ hanc tuã et septuaginta qͦꝵ
ẽ grauissima auctoritas. int̾p̃tacionẽ
distet. appareat. Satisaut̃ nequeo mi¬
rari. si aliqͥd adhuc in hebreis exem¬
plaribꝰ inuenit᷑. qđ tot int̾p̃tes illius lin-¬
gue ꝑitissimos fug̾ĩt. O mito enĩ sep¬
tuaginta : de quoꝵ uł consilii uł sp̃s ma-¬
iore concordia quã si imꝰ hõ eẽt. ñ au¬
deo in aliquã partẽ certe feire senten¬
tiam: nͥ qđ eis p̃minentẽ auctoritatẽ
in hoc munere sine controu̾sia tribuẽ¬
ãam existimo. Illi me plus mouẽt: qͥ
cũ post̾ĩores int̾p̃tarent᷑. et u̾boꝵ lo¬

Expanded text:
curam atque operam inpendere non graueris. curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam et Septuaginta, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim Septuaginta, de quorum uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum lo
Abbreviated transcription (Latin):
remeãsq a me uisꝰ ẽ negare ñ possũ.
magna mͥ ex parte eẽ relatu eiꝰ ĩp̃ssã:
&. ante reditũ cũ te ille ibi uidebat
ego te uidebã: s ocłis eiꝰ. Nõ enĩ aĩõ
me atq illũ. s corpore duos qui no¬
uerit dixerit: concordia dũ taxrat &.
familiaritate fidissima. ñ m̃itis: qͥbꝰ
quis ignotꝰ cõmendo germanitati tue
fr̃ẽ ꝓfut᷑ũ. quẽ nr̃is conatibꝰ deinde
adiutorio tuo uere ꝓfuturũ sꝑamꝰ:
nͥ forte qd talis: ut ipse tͥ ꝑ eũ fiam
cõmendatior quã ille ꝑme. Hactenꝰ
fortasse scrib̾e debuerã. si eẽ uellẽ epis¬
tolaꝵ sollennium more contentꝰ. S
scatet animꝰ in loquelas ꝯmunicãdas
et uiatica quedã demõstrati a se itim̾iᷤᷤ
oẽ ꝑtuã caritatẽ ñ madocrit̃ ministre
dignat᷑. P etimꝰ gͦ et nob̾cũ petit omis
affricanaꝵ eccłiaꝵ studiosa societas:
ut int̾p̃tandis eor libris qui grece
scͥpturas nr̃as qͣmobtime tractauer̃

Expanded text:
ansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam sed oculis eius. non enim animo me atque illum sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dum taxat et familiaritare fidissima, non meritis, quiquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus, nisi forte quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus. sed scatet animus in loquelas communicandas et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africaut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
no p̃t̾ito ꝑ frẽ nr̃m asteriũ ypodia¬
conũ dignationi tue epła miseram.
ꝓnitũ reddẽs salutacionis officiũ
quã tͥ arbitror redlitã. Nc̃ qͦ ꝓscm̃¬
frẽ meũ p̃sidiũ diaconũ. obsecro pͥ¬
mũ ut meminuis mi. deiñ ut baui¬
lũ litt̃aꝵ habeas cõmendatũ. et michi
scias germanissimũ. et in quibꝰ cũq
necesfitas postularit foueas atq
sustentes. ñ quo aliqua re xͦ tribu.¬
ente indigeat. s quo bonoꝵ amici¬
cias auidissime expetat. et se in his
conungendis maximũ putet bñ¬
ficiũ cosecutũ. sur aut̃ ad occidẽtẽ na¬
uigau̾̃it. ipso pot̾is nairante cognosce̾.
Nos in monastĩo ostituti uariis hĩc iñ
fluctibꝰ quatim᷑. et ꝑegrinatiõis mo-¬
lestias sustinemus : s credimꝰ in eo
qui dix̃. Confidite ego uici mundũ:
qđ ipso tribuente et p̃sule. contra
hostẽ diabłm: uictoriam conseqͣm᷑.
Sc̃m et uenerabilẽ frẽ nr̃m papã ali¬
piũ. ut m̃o obsequio salutes obsecro.

Expanded text:
o per fratrem nostrum Asterium hypodiaconum dignationi tuae epistulam miseram promptum reddens salutationis officium, quam tibi arbitror redditam. nuncsidium diaconum obsecro primum, ut memineris mei, dein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes, non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus qua-. timur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: confidite e, ego uici mundum, quod ipso tribuente et praesule contra hostem diabolum uictoriam consequamur. sanctum et uenerabilem fratrem nostrum papam Alypium ut meo obsequio salutes, obsecro.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in sermone imitari se dicit
uita illoꝵ loq̃ndi simplicitatẽ.
excusabat scĩmonie magnitudo.
et sillogismos aristotilis. cõtortaq
crisippi acumina: resurgens mor-¬
tuus cõfutabat. Cet̾um ridicłm.
siqͥs manens int̾ cresi opes. ⁊ sar-¬
dana sauli delicias. de sola rusti¬
citate se iactet. qͣsi om̃s latrones.
et diu̾soꝵ cͥminũ rei diserti sit̃.
et cruentos gladios philosophoꝵ
uoluminibꝰ ac nõ arboꝵ truncis
oculant: excessi m̃surã epłe: ẜ
nõ excessi doloris modũ. Nã qͥ
abolere: nõ referre uideor arbitͥo
tuo: cũcta ꝑmitto ut legas ipsã
epłam: tam grecã qͣm latinam.
Et ilico intelligas accusatoꝵ mõꝵ
nenias. ⁊ obꝓbriosas querelas.
porro mͥ sufficit amicũ ĩstruxiᷤ¬
se lxm̃um.⁊ in cellula latitantẽ.
diẽ tantũ expectare iudicii. Op¬
toq si fieri pot̃. ⁊ si adu̾sarii si¬
uerint: comm̃tarios potiꝰ scͥp¬
turarũ. qͣm demosteni ⁊ tullii

Expanded text:
qui in sermone imitari se dicit qui in sermone imitari se dicit uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuram epistulae, sed non excessi doloris modum. nam quiabluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ sententiã feras. E igo frustͣ
tanto tp̃re studuimꝰ et sepe ma¬
num ferulȩ subduximꝰ e gredien¬
tes de portu: statĩ impegimꝰ Igit᷑
qr et erasse humanũ ͤ ⁊ cõfit̾i erro¬
rem prudentis: tu qͥcũq rep̃hẽ¬
sor es. tu me obsetꝰ em̃da p̃ceptor.
et u̾bũ de u̾bo expͥme. Debueras
inqͥt dice̾. O portebat nos dilecte
nõ estimatione cłicoꝵ ferri. Hoc ẽ
plautina eloq̃ntia. Hic lepꝰ atacꝰ.
et musarũ ut dicũt eloqͥo com-¬
parandꝰ Cõplet̾ in me tritũ uul-¬
gi sermone ꝓu̾biũ. Oleũ ꝑdit ⁊
impensas: qui boues mittit ad
ceroma. Hec nõ ẽ illiꝰ culpa. cuiꝰ
sub ꝑsona aliꝰ agit tragediã. sed
magistroꝵ eiꝰ qui illũ magna
m̃cede nil scire docuer̃. Nec rep̃¬
hendo in qͦlibet xͥano sermonis
imꝑitiã atq utinã socraticũ illud
haberemꝰ scio q̃d nescio. ⁊ alt̾ius
sapientis. te ipsũ intellige. uen̾a¬
tioni mͥ semꝑ fuit. nõ uerbosa
rusticitas: sed scã simplicitas.

Expanded text:
toribus sententiam feras? Ergo frustra tanto tempore studuimus; et a saepe manum ferulae subduximus » . Egredientes de portu, statim impegimus. Igitur quia et errasse humanum est; et confiteri errorem, prudentis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime. Debueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas:
Abbreviated transcription (Latin):
da rusticoꝵ int̾p̃tatione se torsit.
s qͣsi captiuos sens in suã lĩguã
uictoris iure tͣnsposuit. Nec hoc
mirũ in cęt̾is scłi uidelicet aut
ȩcłiȩ uiris: cũ septuagĩta int̾p̃¬
ter. et eugłiste atq apłi. idem ĩ
sacͥs uoluminibꝰ fec̾i̾nt. Legimꝰ

Expanded text:
da rusticorum interpretatione se torsit, da rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interpretes et euangelistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint.
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ parua sit auctoritas. qͣmꝗͣ
hoc tantũ ꝓbare uoluerĩ⁊ me sẽꝑ
ab adolescentia nõ u̾ba s sentẽtias
tͣnstulisse. quał suꝑ hoc genere
p̃fatiuncła sit: in libro qͦ bĩ anto¬
nii uita describit᷑: ipsiꝰ lcõne
cognosce. ex alia in aliã linguã
adu̾bũ exp̃ssa tͣnslatio sensꝰ oꝑit.
et ueluti leto gͣmine: sata stran¬
gulat. Dũ enĩ casibꝰ et figuris
seruit or̃o: qd breui pot̾at indica¬
re sermone longo ambitu circum¬
acta uix explicat. Hoc gͥ ego ui¬
tans: ita bm̃ antoniũ. te petẽte
tͣnsposui: ut nichil desit ex sen¬
su cũ aliqͥd desit ex uerb̃. Alii¬
sillabas aucupent᷑ et litt̾as. tu
q̃re sententias. Dies me deficiet
si om̃iũ qͥ ad sensum int̾ptati s̃.
testimonia replicau̾o Sufficit in p̃
senti noĩasse hylariũ ꝯfessorẽ. qui
omelias in iob et ĩ psalmos tͣctatꝰ
płimos in latinũ u̾tit egreco. Nec
assedit litt̾e dormitanti. et puti¬

Expanded text:
meorum parua sit auctoritas — quamquam meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testesenti nominasse Hilarium confessorem, qui Homelias in Iob et In Psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et puti
Abbreviated transcription (Latin):
Io Ñ. in latinũ u̾t̾em. tali inter
cet̾a p̃fatione usus sum. Difficile
ẽ aliena ͥ ͤ nͨ seq̃ntẽ : nõ alicubi ex¬
ced̾e. A nłuũ. ut quȩ ĩ alia lingͣ
bñdicta s̃: eundẽ decorẽ in tͣns¬
latione ꝯseruẽt. significatũ ẽ ali¬
qͥd uniꝰ u̾bi ꝓpͥetate : nõ habeo mĩ
quo id efferã. ⁊ dũ q̃ro impłe sen¬
hẏ ꝑbatoꝵ anfractus. dissimi¬
litudines casuũ. uarietas fig̾arũ.
ipsũ postremo suũ. et ut ita dicã.
uernacłm lingue genꝰ si ad u̾bũ
int̾pretor: ab suide resonat: si ob
necessitatẽ aliqͥd in ordine. uł in
sermone mutau̾o: ab int̾ptis uide¬
bor officio recessisse. Et post młta
que nc̃ ꝑsequi ociosũ ẽ: etiã hoc
adlidi: qd sicui nõ uidet᷑. linguę
gr̃a int̾pretatione mutari: home¬
rum ad u̾bũ expͥmat in latinũ
ꝓ se uerb̃ int̾pretet᷑: uidebit ordi¬
nem ridicłm. et poetã eloq̃ntissi¬
mum: uix loq̃ntẽ uerum. Ne

Expanded text:
xov in Latinum uerterem, tali inter xov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta slatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate: non habeo meum quo id efferam: et dum quaero implere senhyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonant: si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. » Et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne
Abbreviated transcription (Latin):
et earũ formis tanꝗͣ figuriᷤᷤ u̾bi
ad nr̃am ꝯsuetudinẽ aptis. ĩ qͥbꝰ
nõ ꝓ u̾bo u̾bũ necesse habui red¬
uaui. Nõ enĩ me ea ad num̾̃are
lectori putaui oport̾e̾: s tanꝗͣ ap¬
pendere rursũq in calce sermoniᷤᷤ
quorũ ego ait or̃one siue sꝑo.
ita exp̃ssero uͥtutibꝰ utensilioꝵ
om̃ibꝰ .i. sententiis ⁊ earũ figuriᷤ.
ut ea nõ aborreãt. amore ur̃o qͣsi
e grecis om̃ia ꝯu̾sa nõ er̃. tñ ut ge¬
neris eiꝰdẽ sint. elaborauimꝰ. sed
in arte poetrica erudito. int̾preti
fidus int̾pres. t̾encius menandrũ.
plautꝰ et ciciliꝰ uet̾es comicos: int̾¬
pretati s̃. Nunqͥd herẽt in uerb̾.
ac nõ decorẽ magis et elegantiã ĩ
tͣnslatione ꝯseruant. qͣm uos u̾ita¬
tem int̾p̃tationis. hanc eruditi.¬
Ru I cONIC iañ. nuncupãt. Unde
et ego doctus a talibꝰ añ ãnos cir¬
citer uiginti et simili tũc quoq
dum nesciens.: cũ eusebii xpanĩ¬

Expanded text:
et earum formis tam quam figuris, uerbis et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reduaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis eut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non erunt, tamen, ut generis eiusdem sint, elaborauimus et in Arte poetica erudito interpreti fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoquedum nesciens, cum Eusebii apovt
Abbreviated transcription (Latin):
et dũ alienã imꝑitiã uolũt redar¬
guere: suã ꝓdũt. Ego enĩ nõ solũ
fateor. s lib̾a uoce ꝓfiteor. me int̾p̃¬
tationem grecoꝵ. absq scͥpt̾is scĩs.
uͥ et u̾boꝵ ordo mist̾iũ ẽ. nõ u̾bũ
e u̾bo. s sensũ expͥm̾e de sensu.
habeoq huiꝰ magistrũ tulliũ: qͥ ꝓ¬
tagoram platonis. et etonomicon
xenofontis. et escͥini. ⁊ demostenis
duas. contͣ se or̃ones pulcherrimaᷤᷤ
tͣnstulit. qͣnta in illis p̃t̾miserit.
qͣnta addidit. qͣnta mutau̾it. ut
ꝓpͥetates alt̾ius lingue: suis ꝓpͥeta¬
tibus explicaret. Nõ ẽ huiꝰ tp̃ris
dice̾: sufficit mͥ ipsiꝰ tͣnslatoris
auctoritas. qͥ ita in ꝓlogo earũdẽ
or̃onũ locutꝰ ẽ. Putaui mͥ utilẽ
ipsi nõ necessariũ. Conu̾ti enim
ex atticis duoꝵ eloq̃ntissimoꝵ. no¬
bilissimas or̃ones. inter seq stͣriaᷤ
eschini ⁊ demostenis nec ꝯũti ut
int̾pres. s ut orator sentẽtiis hisdẽ.

Expanded text:
et, dum alienam inperitiam uolunt coaret, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed seHabeoque hujus rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis, et Oeconomicon Xenophontis et Aeschinis ac Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. Quanta in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus est: putaui mihi ipsi non necessarium. Converti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes, inter seque contrarias, Aeschinis et Demosthenis: nec converti, ut interpres, sed ut Orator, sententiis iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
in me arguis. Aliꝰ te hereticũ. aliꝰ
insimulat dogmatũ ꝑu̾sorẽ. Taces.
ipse responde nõ audes. Int̾pretem
lacas. de sillabis calũpniaris. ⁊ totã
defensionẽ tui putas: si tacẽti det᷑¬
has. finge in tͣns ferendo. uł errasse.
uł int̾iisisse me qͥppiã. Hic totus
tui negocii cardo uersat᷑. hec tua ẽ
defensio. Num iccuro tu nõ es here¬
ticus. si ego malus int̾pres sim. Nec
hoc dico q̃d te hereticũ nou̾im: sciat
ille qͥ accusauit. Nou̾it ille qͥ scͥpsit.
sed q̃d stultissimũ sit: accusatũ ab
alio: aliũ cͥminari. Et cõfesso ũdiq
corpore: de dormientis uuln̾e solaciũ
querere. Hactenꝰ sic locutꝰ sũ. quasi
aliqͥd de epła cõmutau̾m. ⁊ simplex
tͣnsiatio possit errorẽ hab̾e: nõ crim̃.
Nũc uͦ cũ ipsa epła doceat. nicħ mu¬
tatum eẽ de sensu: nec res adlitas.
nec aliq̃d dogina cõfictũ: faciunt
ne intelligendo ut nichil ĩtelligãt.

Expanded text:
in me arguis? alius te hereticum, alius in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant,
Abbreviated transcription (Latin):
quod int̾ bella et gladios scm ẽ:
tutũ fuit. et audet qͥdam ex eis
adducto suꝑcilio. et cõcrepantibꝰ
digitis: eructare et dic̾ẽ. Quid enĩ
si redemit. si sollicitauit: fec̃ qd qͥ
ꝓfuit. M ira scełis defensio qͣsi nõ
et latͦnes. ⁊ fures. ac pỹrate faciant
qd ⁊ͥ ꝓdest. Ac sic annas ⁊ caỹphas.
seducentes infelicẽ uidã: fecerũt
q̃d sͥ utile exxistimabãt. Uolo ĩ car¬
tulis mĩs qͣslibet ineptias scrib̾e.
cõm̃tari de scͥpturis. remordẽ ledẽ¬
tes. degerere stomachũ. in locis me
exercere cõmumbꝰ. et qͣsi limatas ad
pugnandũ sagrtas repon̾e. qͣndiu
nõ ꝓfero cogitata ⁊ maledicta: non
cͥmina s̃. Immo ne maledicta qͥdẽ.
quȩ aures publice nesciãt. Tu cor¬
rumpas seruulos sollicites dicẽtes.
et ut in fabuł legunꝰ auro ad da¬
naen penetres. D issimłato qͣ fec̾is:
me falsariũ uoces: cũ multo peiꝰ
crim̃ accusando in te ꝯfitearis qͣm

Expanded text:
quod inter bella et gladios sanctum quod inter bella et gladios sanctum intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
secreta celare: si añ tͥbunalia iudicũ
hoc uob̾ crim̃ impingerẽ: reos legibꝰ
subiugarẽ: quȩ ẽt ꝓ utilitate fisci no¬
xiis delatoribꝰ penas statuũt.  cũ
suscipiãt ꝓditionẽ: damnãt ꝓditorẽ.
lucrũ uidelicet placet uoluntaᷤᷤ dis¬
plicet dudũ esiciũ uirũ ⁊sularem
cõtra quẽ patͥarcha Gamaliel gͣuissi¬
mas exxercuit inimicicias. theodo¬
sius pͥnceps. capite dãpnauit. q̃d
sollicitato notario cartas illiꝰ inua¬
sisset. Legimꝰ in uet̾ibꝰ historiis ludi
magistrũ. qui faliscoꝵ lib̾os ꝓdide¬
rat. iunctũ pueris traditũ: et ad
eos qͦs ꝓdebat remissũ: nec sccłatã
ppłm romanũ suscepisse uictoriam.
Pirrũ epirotarũ regẽ cũ in castriᷤᷤ ex
uuln̾e curaret᷑: medici sui ꝓditiõe
int̾fici: nefas dux̃ fabriciꝰ. quin
pociꝰ uinctũ remisit ad dñm. ut
scelus nec in adu̾sario cõꝓbaret.
q̃d leges publice. qͥ hostes tuent᷑.

Expanded text:
secreta celare? si ante tribunalia iudicum secreta celare? si ante tribunalia iudicum hoc uobis crimen inpingerem, reos legibus subiugarem, quae etiam pro utilitate fisci delatoribus poenam statuunt et, cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur,
Abbreviated transcription (Latin):
res ita anno et sexx m̃sibꝰ transiit:
donec supͣdicta int̾pretatio de scri-¬
niis eiꝰ. nouo p̃strigio ierłimam
cõmigͣuit. Nam qͥdam pseudo mo-¬
nachus uł accepta pecunia ut ꝑ-¬
spicue intelligi datur. uł gratuita
malicia. ut in cassũ corruptor nitit᷑
ꝑsuade: compilatis cartis eiꝰ. ⁊ sũp¬
tibus: uidas factꝰ ẽ ꝓditor. Deditq
adu̾sariis latͣndi contͣ me occasionẽ:
ut int̾ imꝑitos ꝯcionent̾ me falsa¬
rium. me u̾bũ nõ exp̃ssisse de u̾bo
Pro honorabili dixisse carissimũ.⁊
maligna int̾ptatione. q̃d nefas dic¬
noluisse tͣns ferre. Hȩc et istussmodi
nuge cͥmina mã s̃. ac pͥmũ añ qͣm
de translatione respõdeã: uolo int̾ro¬
gare eos qui maliciã prudentiã uocãt:
uñ ap̃d uos exẽplar epłe: qͥs dedit.
q̃ fronte ꝓfertis. q̃d scełe redemistis.
Cuiꝰ ap̃d hoĩes tutũ erit. si nec parie¬
tibus qͥdẽ et scriniis nr̃a possumus

Expanded text:
Res ita anno et sex mensibus transiit: Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dicnoluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? quid apud homines tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o supͣdictꝰ ppͣ epifaniꝰ litt̾as:
anguens eũ in qͥbusdã dogmatibꝰ.
Et postea clem̃t̾ ad penitentiã ꝓuo¬
cans. hoꝵ exẽplaria certatĩ pale¬
stine rapiebantur: uł ob aucꝰtoris
meritũ. ułobelegantiã scͥptionis.
Erat in monasteriolo nr̃o uir ap̃d
suos haut ignobil. cusebiꝰ cremonẽ¬
sis. Iui cũ hec epła ꝑ multoꝵ ora
uolitaret. et mirarentur eã ꝓ docꝰtri¬
na et puritate sermonis. docti pa-¬
riter et indocti: cepit a me obnitre
pet̾e ut sͥ eã in latinũ uert̾em. et
ꝓpt̾ intelligendi facilitatẽ: aꝑtius
explicarẽ. Greci enĩ eloquii. penitꝰ
ignarꝰ erat. feci q̃d uoluit. Accitoq
notario raptĩ. ccłitq dictaui. ex
lat̾e in paginã breuit̾ adnotans:
quẽ intrinsecꝰ sensũ. singła capła
continent. siqͥdem et hoc ut qͥ soli
face̾ oppido flagitau̾at. P ostulauiq
ab eo mutuo ut domi hab̾et ecrem¬
plar: nec facile in uulgus ꝓderet.

Expanded text:
po supra dictus papa Epiphanius litteras po supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti paripetere, ut sibi eam in Latinum verterem, et propter intelligendi facilitatem apertius explicarem: Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. Feci quod voluit; accitoque Notario, raptim celeriterque dictavi: ex latere in pagina breviter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet.
Abbreviated transcription (Latin):
ar lus apłs p̃sente agrippa
rege de criminibꝰ responsu¬
rus qͦ posset intellig̾e qui au¬
diturꝰ erat securꝰ de cause uicto¬
ria statĩ in pͥncipio gratulat᷑ dicẽt.
De om̃ibꝰ quibꝰ accusor a iuideis. O
rex agrippa estimo me bm̃. cũ ap̃d
te sim hodie defendendꝰ: qͥ p̃cipue
entis. et nou̾at tm̃ oratoris u̾ba
ꝓficẽ qͣntũ uidicis prudentia cog¬
nouisset. Uñ et ego bm̃ me in hoc
dũ tarat negocio uidico q̃d apud
eruditas aures imꝑite lingue res¬
ponsurus sum. q̃ obic̃ mͥ uł igno¬
rantiam. uł m̃daciũ: si aut nesci¬
ui alienas litt̾as u̾e int̾p̃tari. aut
nolui. quoꝵ altũ error altũ cͥm̃ ẽ
Ac ne forsitan accusator m̃s. facili¬
tate qͣ cũcta loqͥtur. ⁊ impunitate
qua sibi licere om̃ia putat: me
quoq ap̃s uos arguerit ut papã
epiphaniũ cͥminatꝰ ẽ. Haẽ epła¬
misi q̃ te ⁊ ꝑ te alios qͥ nos amare
dignant᷑. rei ordinẽ doceat. Ante
hoc ferme bienniũ miserat ioħi¬

Expanded text:
lus praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenentis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epmisi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Io
Abbreviated transcription (Latin):
dño uouerat. pꝰꝗͣ obtulit ĩ taberna¬
culo nũqͣm recepit: in decẽs arhit᷑ a
uͥ futurꝰ ꝓpħa in eiꝰ oomo cresceret.
q̃ adhuc alios filios abere cupiebat.
Deniq pꝰꝗͣ cõcepit ⁊ peperit ñ est ausa
ad tẽplr̃. accede. et uacua parere corĩ
ĩ molato sacͥficio. reu̾sa domũ iͥnq
lib̾os sibi genuit. ar pͥmogent ã dno
pepererat. Miraris felicitatẽ ⁊ c̃e mi¬
lieris: unitare fidem. lye i rauri
muiseris: ⁊ magiltrũ et nutrieui s o¬
deo. Gestabo hum̾is. balbuciẽtia semi
u̾ba firmabo: multo głosior mũdi
philosopho. oui ñ regen nacedoni:
babilonio ꝑiturũ ue. eno y allã
et spõsam aͥ erudia regir s celest bꝰ offe¬

Expanded text:
Deo voverat, postquam obtulit tabernaculo, numquam recepit indecens arbitrata, ut futurus propheta in huius domo cresceret, quae adhuc alios filios habere cupiebat. Denique, postquam concepit et peperit, non est ausa ad templum accedere et vacua apparere coram immolato sacrificio rliberos sibi genuit, quia primogenitum Deo pepererat. Miraris felicitatem sanctae mulieris? imitare fidem. Ipse, si Paulam miseris, et magistrum me et nutricium spondeo. Gestabo humeris, balbutientia senex verba formabo, multo gloriosior mundi Philosopho: qui non regem Macedonum Babylonio periturum veneno; sed ancillam et sponsam
Abbreviated transcription (Latin):
quiaes pecca patiũ filiis ñ reddũtur.
nec filiorz parentibꝰ: s anĩa q̃ pecca¬
u̾it ip̃a morietur.⁊. Noc de his dr̃
iinpossunt sapere : de quibꝰ in eu. gło
paruulꝰ est. ⁊ sapit uͥ paruulꝰ: donec
ad ãnos sapiẽtie ueniat. &. pitagoree
lit̾te eũ perducant ad biuium.tã ma¬
la eiꝰ qͣm bona parẽtibꝰ imputãtur.
nͥ forte estimas aͥnnoꝵ filios sibapti ͤ¬
ma ñ acceꝑĩt. ip̃ s tãtũ reos ẽẽ. pec̃ci.
⁊ ñ scelus refeͬre ad eos qui lare nolr¬
erint. Marime eo tp̃r. quo ꝯtraolie¬
ñ poterant. qui accepti erãt: Sic̃ e re
gione salꝰ infantiũ. maioꝵ lucrũ ẽ.
Offerre nec filiã potestatis tue fuit:
qͣiqͣm alia sit tua ꝯditio: q̃ pͥꝰ eã
uousti. qͣm ꝯciperes. Ut aũ oblatam
negligas: ad ꝑicłm tuũ ꝑtinet. Iui
claudam ⁊ mutilam ⁊ qͣlib sorde macła¬
tam obtułit hostiã: saclegii reus est.
Quanto magis qui partem corporis sui

Expanded text:
quies, peccata patrum filiis non redduntur quies, peccata patrum filiis non redduntur nec filiorum parentibus, sed anima quae peccaverit, ipsa morietur? Hoc de his dicitur, qui possunt sapere, de quibus in evangelio paruulus est et sapit ut paruulus, donec ad annos sapientiae ueniat et Pythagorae litterae eum perducant ad biuium, tam mala eius quam bona parentibus inputantur, nisi forte aestimas Christianorum filios, si baptisma non acceperint, ipsos tantum reos esse peccati et non scelus referri ad eos, qui dare noluerint, maxime eo tempore, quo contradicnon poterant, qui accepturi erant, sicgione salus infantium, majorum lucrum est. Offere necne filiam, potestatis tuae fuit quanquam alia sit tua conditio, quae prius eam vovisti, quam conciperes ut autem oblatam non negligas, ad periculum tuum pertinet. Qui claudam et mutilam et qualibet sorde maculatam obtulerit hostiam, sacrilegii reus est; quanto magis, qui partem corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
tirio tẽpli sir. sic gẽmas ⁊ p̃ciosissima
mnaaienta deffendit. &. ħretuli:
nõ q̃o inultare uelim calamitatibus
infelicium. s ũ te moneã. ẽ qͣnto
nietu.⁊ cautiõe: seruare debeas q̃d
ditos. E cõtrario de muliere seribitur.
quod salua fiet perfilioꝵ gen̾atiõe.
si permãserit ĩfide. ⁊ caritate. ⁊ scĩfi¬
catioẽ. c̃ pudicitia. Si perfecta etas ⁊
sui iuris imputatur parentibꝰ. qͣnto
magis lactens ⁊ frãgilis qui iuxeta
sententiam dñi ignorat dert̾am.
⁊ sinistrã .i. boni ⁊ mali nescit oiffe¬
rẽtiam.. Si sollicita es ⁊ prudens. ne
filia percitiatur a inpera: cur ñ ead̾
cura ꝓuideas ne feriatur a malleo
uniu̾se tr̃e .ꝰ ne bibat de aureo calice
babilonis. ne egreditur c̃ dina. ⁊ ue¬
ut uidere filias regionis aueneꝯ
i. eludat pedibꝰ. ne trahat pedibꝰ tu¬
nicas uenena ñ dãtur nisin eile cucũ¬
lita. & uitia ñ decipiunt nͥ sub spe¬
ue umbraq uirtutũ. Et quomͦ in¬

Expanded text:
tores templi sui, sic gemmas et pretiosissima ornamenta defendit. et hoc retuli, non quod insultare uelim calamitatibus infelicium, sed ut te moneam, cum quanto metu et cautione seruare debeas, quod ditos. at e contrario de muliere scribitur, quod salua fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et caritate et sanctificatione cum pudicitia. si perfecta aetas et sui iuris inputatur parentibus, quanto magis lactans et fragilis et quae iuxta sententiam domini ignorat dexteram aut sinistram, id est boni ac mali nescit differentiam! sollicita prouides, ne filia percutiatur a uipera; cur non eadem cura prouideas, ne feriatur a malleo uniuersae terrae, ne bibat de aureo calice Babylonis, ne egrediatur cum Dina et uelit uidere filias regionis alienae, ne ludat pedibus, ne trahat tunicas ? uenena non dantur nisi melle circumlita et uitia non decipiunt nisi sub specie umbraque uirtutum. \'et quom
Abbreviated transcription (Latin):
ta est mulier ĩ fidelis in uiro ficeli.
Alioqiĩ filii ur̃i ĩmũdi ẽẽnt: nẽ aũ
mũdi sunt. Si cui forte hactenꝰ udebũ¬
tur mmiũ discipline uĩda larata. ⁊
p̃ceps indulgentia p̃ceptoris: ꝯsidet domũ
patris tui clarissimi quid̃ &. eruditissi¬
mi uiri. s adhuc ãbulãtis in tenebris:
& ĩtellig̾ cõsiliũ apłi illuc ꝓfecisse. uͥ
radicis amaritudinẽ oucedo fructu¬
um ẽpensaret: & uiles uirgłe balsama
sasudarent. Tu es nata de impari matri¬
monio. De te ⁊ tarocione paula gen̾a¬
ta est. Quis hoc crederet. uͥ albini põti¬
uule ad huc lingua balbutiens alla¬

Expanded text:
ta est mulier infidelis in fratre. Alioquin filii vestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. Si cui forte hactenus videbantur nimium disciplinae vincula laxata et praeceps indulgentia praeceptoris, consideret domum patris tui, clarissimi quidem et eruditissimi viri, sed adhuc ambulantis in tenebris, et intelleget consilium apostoli illuc radicis amaritudinem, dulcedo fructuum compensaret, et viles virgulae balsama pretiosa sudarent. Tu es nata de impari matrimonio: de te et Toxotio meo Paula generata est. Quis hoc crederet, ut Albini Pontiente avo, parvulae adhuc lingua balbutiens
Abbreviated transcription (Latin):
quid in litt̾is possit ostendit. Iu¬
uencus prb̃r sub ꝯstantino histo¬
riam dñi saluatoris u̾sibꝰ expli¬
cauit. nec ꝑtimuit eugłii maie¬
et uolũtas. Nec statĩ pͣua opiniõe
falleris ꝯtra gentes hoc ẽẽ licitum:
in aliis disputationibꝰ dissimulan¬
eaceptis his qͥ cũ epicuro litt̾as nõ
didicer̃. eruditionis doctrineq ple¬
nissimȩ s̃. qͣmqͣm ego illud magiᷤᷤ reor
q̃d dictanti uenit in m̃tem non te
ignorare q̃d semꝑ doctis uiris usur
stionem: qui forsitan ꝓpt̾ amorem
historiarũ. salustii calpuͬmꝰ cogno¬
mento lanariꝰ sit. cui queso ut sua-¬
deas ne uescentiũ dentibꝰ edentulꝰ
inuideat. et ocłos caprearũ talpa
ꝯtẽpnat. Diues ut cernis ad dispu-¬
tandum mat̾ia: s iã epłari angu¬
stia finienda ez⁊.

Expanded text:
quid in litteris possit, ostendit. Iuquid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maieet uoluntas. Nec statim praua opinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulanexceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpaestionem, qui forsitan propter amorem Historiarum Sallustii Calpurnius cognomento Lanarius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus inuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari angustia finienda est.
Abbreviated transcription (Latin):
as qͥd in illis pͥmũ ad mirari debeaᷤ.
eruditionẽ scłi. an scientiã scͥpt᷑aꝵ.
Ueniã ad latinos. Q uid tertulliano
eruditiꝰ qͥd acutiꝰ apologetico eius.
et ꝯtͣ gentes libri. cũctam scłi cõ¬
tinentes disciplinã. M inutiꝰ felix
causidicꝰ romani fori in libro cui
titulꝰ octauus ẽ. ⁊ in alt̾o. Contra
mathematicos. si tñ inscͥptio nõ
m̃titur auctorẽ. qͥd gentiliũ litt̾aꝵ
dimisit intactũ .uii. libros adu̾sꝰ
gẽtes arnouiꝰ edidit. Totidẽq dis¬
cipłs eiꝰ lactantiꝰ. qͥ de ira quoq.
et opificio dĩ duo uolumina cõdi¬
dit. q̃d si leg̾e̾ uolueris. dialogoꝵ
iuictormo mr̃i in libris suis licet
desit eruditio. tñ nõ deest eruditiõiᷤ
uolũtas. Cipͥanꝰ q̃ idola dii nõ sĩt.
qͣ breuitate qua historiarũ om̃ium
scientia. qͦ uerboꝵ et sensuũ splẽ¬
et stilo imitatꝰ ẽ. ⁊ num̾o breuiq
libello: quẽ scͥpsit ad dioscoꝵ me¬
dicũ.

Expanded text:
as, quid in illis primum admirari debeas, as, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splenet stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum,
Abbreviated transcription (Latin):
est. indiam. ut xxp̃m ap̃d bracina¬
nas. ⁊ illiꝰ gentis philosophus p̃di¬
caret. Clem̃s alexandrinȩ eccł̃ie p̃s¬
biter uir mõ iudicio om̃iũ eru¬
ditissimꝰ YIII. scͥpsit stromatum
et aliũ ꝯgregantis. pedagogi quoq
tͥa uolumina. Euid ĩ illis ĩdoctũ.
immo qͥd nõ media philosophia ẽ:
et aristotile. numenio cornutoq
cõfirmans. scͥpsit ⁊ melchiades
ꝯtra gẽtes uolum̃ egregiũ. yppo-¬
litus qui et apolloniꝰ romane urb̾¬
senator ꝓpͥa opuscła cõdider̃. Ex¬
dionisii alexandrini ep̃i. Anatho¬
lii quoq laodicenȩ eccłiȩ sac̾dotis.
necnõ prb̃oꝵ pamphili. pieri lu
ciani. malcionis. eusebii. cesariẽsis
trifilli cipri. et asteris citopolitę.
ac seraphionis ꝯfessoris titi quoq
bostrensis ep̃i. cappadocũq baryli.
gregorii anphiloci. Qui om̃s ĩ tm̃
philosophoꝵ doctrinis atq sen¬
tentiis suos refer̃ libros: ut nesci¬

Expanded text:
est Indiam, ut Christum apud Bragmaest Indiam, ut Christum apud Bragmanas et illius gentis philosophos praedicaret. Clemens, Alexandrinae ecclesiae presbyter, uir meo iudicio omnium eruditissimus, octo scripsit Stromatum et alium contra gentes, Paedagogi quoque tria uolumina. quid in illis indoctum, immo quid non de media philosophia est? et Aristotele, Numenio Cornutoque confirmans. scripsit et Miltiades contra gentes uolumen egregium Hippolytusque et Apollonius, RomanSenator, propria opuscula condiderunt. ExDionysii Alexandrini Episcopi: Anatolii quoque Laodicenae Ecclesiae Sacerdotis; nec non Presbyterorum Pamphili, Pierciani, Malchionis, Eusebii, CaesariensisTriphyllii Cyprii et Asterii Scythopolitae ac Sarapionis confessoris, Titi quoque, Bostrensis episcopi, Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nesci