comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Unde sequit᷑. filii matris mce
pugnauerunt adu̾sum me. Quia filii
sinagoge qui in infidelitate ꝑman¬
serunt: bellum ꝑsecutionis cont᷑
sinagoge fideles gesserunt: s dum
ꝑsecutionem patitur. ea pars que
ex iudeis ad fidem uenit: discessit
ad p̾dicationẽ gentium. Unde seqͥt᷑.
⁊ Posuerunt me custodem inuineis:
Nuineam meam ñ custodiui. Quia
dum me ꝑsecunt᷑. hii qui in iubea
sunt: in eccłiis me custodem fece¬
runt. uineam meam ñ custodiiu:
quia iubeam deserui. Unde ⁊ pau¬
lus dicit: unde ⁊ apłi. uoze bis
missum fuerat u̾bum di: ñ s qr
indignos uos iudicastis: eoceimꝰ
ad gentes. Ac si dicat. llineam no¬
stram custodire uolumus : s quia
nos ipsi respuistis: ad alienarum
uinearum custodiam. nos trans¬
mittitis. Itaq que diximus de
sinagoga ad fidem conu̾sa: dica¬
mus mͦ de eccłia ad fidem uocata.
sligra sum s formosa. filie iheru¬
salẽ. Eccłia de gentib ueniens. cõ¬
siderat fidelium animas quas in¬

Expanded text:
. Unde sequitur: « Filii matris meae pugnaverunt contra me. » Quia filii synagogae qui in infidelitate remanserunt, bellum persecutionis contra synagogae fideles gesserunt. Sed dum persecutionem patitur ea pars quae ex Judaea venit ad fidem, discessit ad praedicationem gentium. Unde sequitur: « Posuerunt me custodem vineis. Vineam meam non custodivi. » Quia, dum me persequuntur qui in Judaea sunt, in eccrunt. Vineam meam non custodivi, quia Judaeam deserui. Unde et Paulus dicit, unde et apostoli: Vobis missum fuerat verbum Dei; sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad Gentes . Ac si dicat: Nos vineam nostram custodire volumus, sed quia nos ipsi respuistis, ad alienarum vinearum custodiam nos transmittitis. Itaque quae diximus de Synagoga ad fidem conversa, dicamus modo de Ecclesia ad fidem vocata: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem. Ecclesia ex Gentibus veniens considerat fidelium animas, quas in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Si dominꝰ ego sum. ubi est
timor meus: Si pater ego sum. uͥ ẽ
honor meus: Et rursum dicit. Des¬
ponsaui demͥ. iniusticia ⁊ fide: uł
certe recordatus sum diei desponsio¬
nis tue indeserto. Et quidem apud
dm. quando. & qͣndo ñ ẽ: s quia
pͥus timeri seuult. ut honoretur:
⁊ pͥus honorari. ut ad amorem eiꝰ¬
ꝑueniat᷑: ⁊ dñm se ꝓpter timorem
nominat. & patrem ꝓpter honorẽ:
i sponsum ꝑpt̾ amorem. ꝑ timorẽ
ueniat᷑ ad honorem: ꝑ honorem

Expanded text:
dicit: Si Dominus ego sum, ubi est dicit: Si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Si pater ego sum, ubi est honor meus ? Et rursum dicit: Desponsavi te mihi in justitia et fide . Vel certe: Recordatus sum diei desponsationis tuae in deserto . Et quidem apud Deum quando et quando non est, sed quia prius timeri se vult ut honoretur, et prius honorari ut ad eum perveniatur, et Dominum se propter timorem nominat, et patrem propter honorem, et sponsum propter amorem. Per timorem veniatur ad honorem, per honorem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽ. quod anna ꝓspecta fecun¬
ditate eccłie in semetipsa oecinit
dicens. Exultauit cor meum in do¬
mino. uͥ ꝑ semetipsã figuratã fecũ¬
ditatem ꝓlis eccłiastice exponit
cum dixit. Sterił peꝑit plurimos:
⁊ que multos habebat filios infir¬
mata ẽ. Canticum abiutorii: dauid
quod post p̾lium cecinit dicens. Di¬
ligam te dñe iurtus mea. Canticum u̾
conunctionis cumdo. hoc ẽ quod
innuptiis sponsi ⁊ sponse canitur.
io ẽ canticum canticoꝵ quod tanto
ẽ omnib canticis sublimius: qͣnto
&e innuptus sollemnitatis sublimi¬
oris offertur. Pilla enim cantica. ui¬
tutib locupletat᷑. ꝑ illa cauetur ho¬
stis: ꝑbec dominus familiari amo¬
re complectit᷑. Et notandum quia
aliquando se dñs inscͥptura sacͣ
dñm uocat: aliquando patrem:
aliquando sponsum. Quando enĩ
uult se timeri. dñm se nominat:
qͣndo uult honorari. patrem: qͣn
uult amari. sponsum. Ipse ꝑ ꝓpħã

Expanded text:
tionis est, quod Anna, perspecta fecuntionis est, quod Anna, perspecta fecunditate Ecclesiae in semetipsa, cecinit dicens: Exsultavit cor meum in Domino . Ubi per semetipsam figuratam fecundium dicit: Sterilis peperit plurimos, et quae multos habebat filios infirmata est . Canticum adjutorii David quod post praelium cecinit, dicens: Diligam te, Domine, virtus mea . Canticum vero conjunctionis cum Deo, hoc est quod in nuptiis sponsi et sponsae canitur, id est Canticum canticorum; quod tanto est omnibus Canticis sublimius, quanto et in nuptiis solemnitatis sublimioris offertur. Per illa enim Cantica vitutibus locupletatur; per illa cavetur hostis, per haec Dominus familiari amore complectitur. 8. Et notandum, quia aliquando se Dominus in Scriptura sacra Dominum vocat, aliquando patrem, aliquando sponsum. Quando enim se vult timeri, Dominum se nominat; quando vult honorari, patrem; quando vult amari, sponsum. Ipse per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
bata. alia sabba sabb̃orum ⁊ ita in scͥp¬
tura sacͣ alia sunt cantica: & alia
cantica canticoꝵ. Sc̃a erant. que
intab̃naculo et que exterius ageban¬
tur: salbata erant que singulis eb¬
domadib celebrabant᷑. S sc̃a sc̃oꝵ
secretiore quad am ueneratione sus¬
cipiebant᷑: & sabb̃a salb̃orum. ñ nisi
sius festiuitatib celebrabant᷑. Ita cã¬
tica canticorum. secretum ⁊ sollem¬
ne quodlam interiꝰ ẽ: qd secretum
moccultis intelligentiis penetͣtur
tionis ⁊ ꝯtestationis: alia cãtica exultatiõis.
alia cantica adiutorii. alia coniun
ctionis cum do. Canticũ uictorie
ẽ: qd maria transacto mari rubro
cecinit dicens. Cantemus dño glo¬
riose enim honorificatꝰ ẽ: equum
⁊ ascensorẽ ꝓiecit in mare. Canticũ
exhortationis & contestationis ẽ:
qd̾ moyses isrłitis ad t̾ram ꝓmissi¬
onis ꝓpinquantib dixit. Attende
celum que loquar: & audiat t̾ra
u̾ba ex ore meo. Canticum exulta¬

Expanded text:
bata, et alia Sabbata Sabbatorum; ita in Scripbata, et alia Sabbata Sabbatorum; ita in Scriptura sacra, alia sunt Cantica, et alia Cantica canticorum. Sancta erant quae in Tabernaculo, et quae exterius agebantur; Sabbata erant quae et singulis hebdomadibus celebrabantur; sed Sancta sanctorum secretiori quadam veneratione suscipiebantur, et Sabbata Sabbatorum nonnisi in suis festivitatibus colebantur. Ita Cantica canticorum secretum et solemne quoddam interius est, quod secretum in occultis intelligentiis penetraturtionis et contestationis, alia Cantica exsultationis, alia Cantica adjutorii, alia Cantica conjunctionis cum Deo. Canticum victoriae est, quod Maria transacto mari rubro cecinit, dicens: Cantemas Domino; gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare . Canticum exhortationis et contestationis est, quod Moyses Israelitis ad terram promissionis propinquantibus dixit: Attende coelum quae loquar, audiat terra verba ex ore meo . Canticum exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
surdus. uł sensu piger. si cura hunc
montem uisus fuerit: atrocissimis
sententiis uelut lapidib necatur.
Ardet enim mons iste: quia scͥpt᷑a
sacra uidelicet quem spiritaliter
replet: amoris igne succendit. Uñ
scͥptum ẽ. Ignitum eloquiũ tuum.
Unde cum u̾ba audirent quidam
inuia ambulantes: dixerunt. Non¬
ne cor nr̃m ardens erat in nobis: cũ
qui in dextera parte ñ transeunt.
Dextera dei electi sunt: qui a sini¬
stris separant᷑. In dextera gͦ dei
lex ignea ẽ: quia in electorum cor¬
dib qui ad dexteram ponendi fc̃.
flagrant diuina p̾cepta: ⁊ carita¬
tis ardore succensi sunt. Iste gͦ ig¬
nis quicqͥd in nobis ẽ exteriꝰ rubi¬
ginis &e uetustatis exurat: ut mẽ¬
dem nr̃am uelut holocaustum in
dĩ contẽplatione offerat. Nec uacue
attendendum ẽ. quod liber iste ñ
canticum: s canticũ canticoꝵ. uo¬
cat᷑. Sicut enim in ueteri testam̃to.
alia sunt sc̃a. ⁊ alia sc̃a scõꝵ. alia sab¬

Expanded text:
surdus, vel sensu piger, si circa hunc surdus, vel sensu piger, si circa hunc montem visus fuerit, atrocissimis sententiis veluti lapidibus necatur. Ardet enim mons iste, quia Scriptura sacra videlicet, quem spiritaliter replet, amoris igne succendit. Unde scriptum est: Ignitum eloquium tuum . Unde cum verba Dei audirent quidam in via ambulantes, dixerunt: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum qui in dextera parte non 400 transeunt; dextera Dei electi sunt, qui a sinistris separantur. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia in electorum cordibus, qui ad dexteram ponendi sunt, flagrant divina praecepta, et charitatis ardore succensi sunt. Iste ergo ignis, quidquid in nobis est exterius rubiginis et vetustatis, exurat, ut mentem nostram velut holocaustum in Dei contemplatione offerat. 6. Nec vacue attendendum est quod liber iste non Canticum, sed Canticum canticorum vocatur; sicut enim in veteri Testamento alia sunt sancta, et alia Sancta sanctorum, alia Sab
Abbreviated transcription (Latin):
nũc nichil passibile habeat incor
de : ut scdm interiorẽ hominem
iam noua creatura sit: iam qͥcqͥd
uetustum fuerat calcet: & in ũb̾
ueterib solam iuim nouitatis in¬
quirat. Scͥptura enim sacra mons
quidam ẽ de quo in nr̃is cordib
ad intelligendum dñs uenit:
de quo monte ꝑ ꝓph̃am dicitur.
Ds̃ a libano ueniet: ⁊ sc̃s demõ¬
te umbroso &e condenso. Iste mõs¬
ce condensus ẽ ꝑ sententias: &
umbrosus ꝑ allegorias. S scien¬
dum ẽ. quia cum uox dñi ĩ monte
sonat. uestimenta lauare p̾cipim᷑¬
idẽ. ab omni carnis inquinatiõe
mundari: si ad montem accedere
festinamus. Scͥptũ nanq ẽ: qͥa
si bestia tetigerit montem lapi¬
dabit᷑. Bestia enim tangit montẽ.
quando irrationabilib motib
dediti. scͥpture sacre celsitubimi
ꝓpinquant : &e ñ eam scđ̾m quod
debent ĩ telligunt: s irrationabilit̃ ad
sue uoluntatis ĩtelligñtiã flectũt. Dĩs .n. ab¬

Expanded text:
nunc nihil passnunc nihil passde, ut secundum interiorem hominem jam nova creatura sit. Jam quidquid vetustum fuerit calcet, et in verbis veteribus solam vim novitatis inquirat. Scriptura enim sacra mons quidam est, de quo in nostris cordibus ad intelligendum Dominus venit, de quo monte per prophetam dicitur: Deus a Libano veniet, et sanctus de monte umbroso, et condenso . Iste mons condensus est per sententias, et umbrosus per allegorias. Sed sciendum est, cum vox Domini in monte sonat, vestimenta lavare praecipimur, et ab omni carnis inquinatione mundari, si ad montem accedere festinamus. Scriptum namque est: Quia si bestia tetigerit montem lapidabitur . Bestia enim tangit montem, quando irrationabilibus motibus dediti, Scripturae sacrae celsitudini propinquant, et non eam secundum quod debent intellige voluntatis intelligentiam flectunt. Omnis enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debemus: ne si humanit̾ que
dicunt᷑ audimus: nichil diuini¬
tatis de his que audire debemus.
sentire possimus. Quasi iã ñ ho¬
mines desiderabat ẽẽ paulus dis¬
cipłos suos: quib dicebat. Cum
enim sit inter uos zelus &e conten¬
tio: nõne homines estis: Quasi iã
ñ existimabat homines discipłos
suos dominus. cũ dicebat. Quem
dicunt homines ẽẽ filium homi¬
nis: Cui cum u̾ba hominũ respõ¬
dissent: ilico adiunxit. Uos autẽ
quem me ẽẽ dicitis: Cum enim
supra dicit homines. ac dembe
subiungit. uos autem. inter ho¬
mines ⁊ discipulos quandam
distantiam fecit: quia udelicet
diuina eis insinuans. esse eos suꝑ
homines faciebat. ut ait apłs. Si
in resurrectione nr̃a. ita corpus
sp̃ui annectitur: ut omne quod
fuerat passionis. inuirtute sp̃c
assumatur. Is gͦ qui dm̃ sequit᷑.
imitari debet cotidie resurrectio¬
nem suam: ut sicut tunc nichil
passibile habebit incorpore: ita

Expanded text:
esse debemus; ne si humanitus quae esse debemus; ne si humanitus quae dicuntur audimus, nihil divinitatis de his quae audire debemus, sentire possimus. Quasi jam non homines desiderabat esse Paulus discipulos suos, quibus dicebat: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne homines estis ? Quasi jam non aestimabat homines discipulos suos Dominus, cum dicebat: Quem dicunt homines esse filium hominis ? Cui cum verba hominum respondissent, illico adjunxit: Vos autem quem me esse dicitis? Cum enim supra dicit homines, ac deinde subjungit vos autem, inter homines et discipulos quamdam distantiam facit, quia videlicet divina eis insinuans, esse eos super homines faciebat, ut ait Apostolusin resurrectione nostra ita corpus spiritui adnectitur, ut omne quod fuerat passionis in virtute spiritus assumatur. Is ergo qui Deum sequitur, imitari debet quotidie resurrectionem suam; ut sicut tunc nihil passibile habebit in corpore, ita
Abbreviated transcription (Latin):
palea tegit frumentum. S ium̃toꝵ
ẽ paleis uesci: hominum frum̃tis.
Qui gͦ humana ratione utit᷑ iumen¬
torum paleas abiciat: ⁊ frumenta
sp̃c edere festinet. Adhoc quippe u¬
tilis ẽ: ut mist̾ia littere in uoluta
tegantur. Hinc enim scͥptum est.
Sapientes abscondunt intelligen¬
tiam: quia nmirum sub tegmine
littere. spiritał intelligentia cooꝑi¬
tur. Hinc rursum in eodem libro
scͥptum ẽ. Gła dei celare u̾bum. Mẽ¬
ti enim dm querenti. tanto gloriosiꝰ¬
ds apparet: quanto subtilius. atq
interius inuestigat᷑ ut appareat.
S nunquid qd inmisteriis ds celat
nos requirere ñ debemus: Debemꝰ
utiq. Nam sequit᷑. Et gła regum ĩ¬
uestigare sermonem. Qui enim iã
corpora sua uł motus carnis regere
& inuestigare nouerunt reges
sunt. Regum gͦ gła inuestigare
sermonem: quia bene uiuentiũ
laus ẽ ꝑscrutari secreta mãdatoꝵ
dĩ. Humane gͦ conu̾sationis u̾ba
audientes. quasi extra homines

Expanded text:
palea tegit frumentum; sed jumentorum palea tegit frumentum; sed jumentorum est, paleis vesci; hominum, frumentis. Qui ergo humana ratione utitur, jumentorum paleas abjiciat, et frumenta spiritus edere festinet; ad hoc quippe utilis est, ut mysteria litterae involuta tegantur. Hinc enim scriptum est: Sapientes abscondunt intelligentiam . Quia nimirum sub tegmine litterae spiritalis intelligentia cooperitur. Hinc rursum in eodem libro scriptum est: Gloria Dei celare verbum . Menti enim Deum quaerenti tanto Deus gloriosius apparet, quanto subtilius atque interius investigatur, ut appareat; sed nunquid quod in mysteriis Deus celat, nos requirere non debemus? Debemus utique, nam sequitur: Et gloria regum investigare sermonem . Qui enim jam corpora sua vel motus carnis regere et investigare noverunt, reges sunt. Regum ergo gloria investigare sermonem, quia bene viventium laus est perscrutari secreta mandatorum Dei. Humanae ergo conversationis verba audientes, quasi extra homines
Abbreviated transcription (Latin):
unde se loq̃ndo humiliat. m̃ nos ĩtellectuex¬
altat: quia ex sermonib huius amo-¬
sollerter intuendum ẽ: ne cum u̾ba
exterioris amoris audimus. ad ex¬
teriora sentienda remaneamꝰ : &e ma¬
china que ponitur ut leuet: ipsa
magis oppͥmat ne leuemur. Debemꝰ
gͦ inũbis istis corporeis. inuerbis
exteriorib quicquid interiꝰ ẽ que¬
rere : & loquentes de corpore. qͣsi
extra corpus fieri debemus. Ad has
nuptias sponsi ⁊ sponse cum intel¬
lectu intime caritatis. id ẽ cum ue¬
si ueste nuptiali. idẽ digna caritatis
intelligentia ñ induimur: ab hoc
nuptiarum conuiuio. in exteriores
denebras. idẽ ignorantie cecitatem
re pellamur. Debemus ꝑ hec uerba
colorib & reb. Et nimis stultus ẽ.
qui sic picture colorib inheret: ut
res que picte sunt ignoret. Nos enim
si u̾ba que exterius dicunt᷑ amplec¬
timur. ⁊ sensus ignoramus: quasi
ignorantes res que depicte sunt.
solos colores tenemus. Littera oc

Expanded text:
unde se loquendo humiliat, inde nos intellectu exunde se loquendo humiliat, inde nos intellectu exaltat, quia ex sermonibus hujus amonobis solerter intuendum est, ne cum verba exterioris amoris audimus, ad exteriora sentienda remaneamus, et machina quae ponitur ut levet ipsa magis opprimat ne levemur. Debemus ergo in verbis istis corporeis, in verbis exterioribus, quidquid interius est quaerere, et loquentes de corpore, quasi extra corpus fieri. Debemus ad has nuptias sponsi et sponsae cum intellectu intimae charitatis, id est cum vesi veste nuptiali, id est digna charitatis intelligentia non induimur, ab hoc nuptiarum convivio in exteriores tenebras, id est in ignorantiae caecitate repellamur. Debemus per haec verba coloribus et rebus; et nimis stultus est qui sic picturae coloribus inhaeret, ut res quae pictae sunt ignoret. Nos enim, si verba quae exterius dicuntur amplectimur, et sensus ignoramus, quasi ignorantes res quae depictae sunt, solos colores tenemus. Littera occ
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑ terrena u̾ba separatur a terra.
ꝑ hoc enim quod ñ abhorret cogni¬
tum: intelligit quodlam incogni-¬
tum. Reb enim nobis notis. ꝑ qͣs
allegorie conficiunt᷑. sententie di-¬
uine uestiunt᷑. & dum recognoscimꝰ
exteriora u̾ba. ꝑuenimꝰ ad inte¬
riorem intelligentiã. Hinc ẽ enĩ
quod in hoc libro qui in canticis
canticorum conscͥptus est amoris qͣi¬
corporei uerba ponunt᷑: ut atorpo¬
re suo anuna ꝑ sermones sue con¬
suetudinis refricata recalescat: ⁊
ꝑ u̾ba amoris qui infraẽ. excitet᷑ ad
amorem qui supra ẽ. Nominant᷑ enĩ
in hoc libro oscula: nominant᷑ ube¬
ra. nommant᷑ gene: nominant᷑ fe¬
mora. In quib u̾bis ñ irridenda est
sacra descͥptio: s maior dĩ miscdĩa
consideranda ẽ: quia dum membra
corporis nominat. & sicad amorem
uocat: notandum ẽ qͣm mirabilit̃
nob̾cũ. ⁊ misericordit̾ oꝑat᷑. Qͥut cor
nr̃m adinstigationẽ sui amoris accenbet:
usq ad tͦpis amoris nr̃i u̾ba descendit. S

Expanded text:
er terrena verba separatur a terra. Per hoc enim quod non abhorret cognitum, intelligit quoddam incognitum. Rebus enim nobis notis per quas allegoriae conficiuntur sententiae divinae vestiuntur, et, dum re cognoscimus exteriora verba, pervenimus ad interiorem intelligentiam. 3. Hinc est enim quod in hoc libro, qui in Canticis canticorum consccorporei verba ponuntur, ut a corpore suo anima per sermones suae consuetudinis refricata, recalescat, et per verba amoris qui infra est, excitetur ad amorem qui supra est. Nominantur enim in hoc libro oscula, nominantur ubera, nominantur genae, nominantur femora. In quibus verbis non irridenda est sacra Scriptura, sed amplior Dei misericordia consideranda est; quia, dum membra corporis nominat, sic ad amorem vocat. Notandum est quod mirabiliter nobiscum est, et misericorditer operatur. Qui ut cor nostrum ad instigationem sacri amoris accenderet usque ad turpis amoris nostri verba descendit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
salomonem intelliganiꝰ: quia õs
anime adherentes do. pelles salo¬
monis sunt. macerantes seipsas.
⁊ inobsequium regis pacis redeun¬
tes. Sum uͦ iniudicio sicut tab̃na¬
cula cedar: que quasi inuiam gẽ¬
tium discessisse iudicor. S iuxta
ueritatem sicut pellis salomonis
sum: quia in obequium regis ad¬
hereo. Nolite me considerare quod
fusca sim: quia decolorauit me
sol. Peccatricem attendebat illam
partem que xp̃o crediberat. S di¬
cat ista. Nolite me considerare qd̾
fusca sim: quia decolorauit me sol.
Sob ipse dñs. ipse ueniens. decolora¬
uit me. Preceptis suis ostendit: qr
pulcra ñ fui inp̾ceptis legis. Sol
quem artius tangit ipsum decolo¬
rat: ita ⁊ dominus ueniens quem
ꝑ grãm suam districtius tetigit
decolorauit: quia dum plus ap¬
ꝓpinquamꝰ ad grãm. plus nos ẽẽ
pectatores cognoscimꝰ. Uideas pau¬
lum ex iudea uenientẽ decoloratũ.
Quod si uolentes inxͦ iustificari: inuẽ¬

Expanded text:
Salomonem intelligamus; quia omnes Salomonem intelligamus; quia omnes animae adhaerentes Deo, pelles Salomonis sunt, macerantes seipsas et in obsequium regis pacis redeuntes. Sum vero in judicio sicut tabernacula Cedar, quae quasi in viam Gentium discessisse judicor; sed juxta veritatem sicut pellis Salomonis sum, quia in obsequium regis adhaereo. Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. 19. Peccatricem attendebat, illam partem quae Christo crediderat. Sed dicat ista: Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. Sol ipse Dominus, ipse veniens decolaravit me. Praeceptis suis ostendit, quia pulchra non fui in praeceptis Legis. Sol quem arctius tangit, ipsum decolorat; ita et Dominus veniens, quem per gratiam suam districtius tetigit, decoloravit; quia dum plus appropinquamus ad gratiam, plus nos esse peccatores agnoscimus. Videamus Paulum ex Judaea venientem decoloratum: Quod si volentes in
Abbreviated transcription (Latin):
St̃m: sicut tab̃nacula cedar. sicut
Npellis salomonis. Nolite me conside¬
Nrare quod fuscasim: quia decolora¬
uit me sol. Scimus quia inpͥmordiis
eccłie. dum p̾dicata fuisset gr̃a redẽp.¬
toris nr̃i: alii cͤdiberunt. alii ñ credi¬
derunt. S hii qui crediderunt ab
infidelib despecti sunt: ⁊ quasi ꝑ¬
secutionem passi. ⁊ quasi in uiam
gentium descendisse iudicati sunt.
Unde ⁊ eccłia in eisdem clamat: ad
ptatur tenebre. Cedar enim scds fu¬
it de genere ysmael: ⁊ cedar tab̃na¬
cula esau fuerunt. Quomͦ gͦ nigra.
sicut tab̾nacula cedar: Quia in con¬
spectu ur̃o ad similitubinẽ gentiũ
iudicata sum: idẽ ad similitudinẽ
peccatorum. Quomͦ formosa: Sic̃
pellis salomonis. fertur salomon
quando templum edificauit: oĩa
illa uasa templi. factis pellib coo¬
ꝑuisse. S nimirum pelles salomo¬
nis decore esse potuerunt: in ob¬
sequium regis. S quia salomon
interp̾tatur pacificus. nos ip̃m uerũ

Expanded text:
usalem, sicut tabernacula Cedar, sicut usalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pellis Salomonis. Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. 18. Scimus quia in primordiis Ecclesiae, dum praedicata fuisset gratia Redemptoris nostri, alii crediderunt, alii non crediderunt; sed hi qui crediderunt, ab infidelibus despecti sunt, et quasi persecutionem passi, quasi in viam Gentium discessisse judicati sunt. Unde Ecclesia in eisdem clamat advepretatur tenebrae; Cedar enim secundus fuit de genere Ismahel, et Cedar tabernacula Esau fuerunt. Quomodo ergo nigra sicut tabernacula Cedar? quia in conspectu vestro ad similitudinem Gentium judicata sum, id est ad similitudinem peccatorum. Quomodo formosa sicut pellis Salomonis? Fertur Salomon quando templum aedificavit, omnia illa vasa templi factis pellibus cooperuisse. Sed nimirum pelles Salomonis decorae esse potuerunt in obsequium regis. Sed quia Salomon interpretatur pacificus, nos ipsum verum
Abbreviated transcription (Latin):
magna multitudo dulcedinis tue
domine. quam abscondisti timeutte¬
b te: ⁊ ꝑfecisti eam sperantib inde.
Dulcedo enim di timentib dm̃ inco¬
gnita ẽ: amantib fit nota. Qui sͦ
ꝑ amorem studuerit rectus eẽ. ꝓfoc¬
ta dilectio illius ẽ: ut iudicem ueni¬
entem ñ timeat: ut quicquid de
etnis suppliciis audierit ñ formidet.
Uncle ⁊ paulus dum aduentũ iudi¬
cis expectaret. dum p̾mia uite ẽne
quereret: dixit. Que ĩparauit. qs
ñ solum mͥ: s ⁊ omnib qui diligũt
aduentum eiꝰ. Premia enim diligen¬
tib a iudice p̃parant᷑ et̾na: quia om¬
nis qui se oꝑa mala agere scit iuli¬
cem uenientem timet: qui uͦ de o¬
ꝑib suis p̾sumit iudicis aduentũ
querit. Parant᷑ gͦ p̃mia expectan¬
tib aduentum dei. ⁊ diligentib
aduentum eiꝰ: quia ñ diligunt ad¬
uentum iudicis. nisi de causa
sua p̃sumentes. Om̃is autem cer¬
& ideo recte dicitur. recti diligunt¬
S te. Nigra sum s formosa filie iher¬

Expanded text:
agna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, et perfecisti eis qui sperant in te . Dulcedo enim Dei, timentibus Deum incognita est, amantibus fit nota. Qui ergo per amorem studuerit rectus esse, perfecta dilectio illius est, ut judicem venientem non timeat, ut quidquid de aeternis suppliciis audierit, 409 non formidet. Unde et Paulus dum adventum judicis exspectaret, dum praemia vitae aeternae quaereret, dicit: Quae praeparavit Deus non solum mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Praemia enim diligentibus a judice praeparantur aeterna, quia omnis qui se mala opera agere scit, judicem venientem timet; qui vero de operibus suis praesumit, judicis adventum quaerit. Parantur ergo praemia exspectantibus adventum Dei, et diligentibus adventum ejus; quia non diligunt adventum judicis, nisi de causa sua praesumentes. Omnis autem ceret ideo recte dicitur: Recti diligunt te. Nigra sum, sed formosa, filiae Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. cecum cor a spiritali intellec¬
tu h̃t̃. Cui ceco cordi si diceretur uoce
humana sequere dm. uł dilige dm̃.
sicut ei in lege dictum ẽ: semel fo¬
ris missum: ⁊ ꝑ torporem infidelita¬
tis frigidum: ñ caꝑet quod audiret.
Iocirco ꝑ quedã enigmata sermo di¬
uinus anime torpenti ⁊ frigide loqͥt᷑:
&e dereb quas nouit. latenter insi¬
nuat ei amorem quem ñ nouit. Alle¬
goria enim anime longe a deo posite.
quasi quandam machinam facit:
ut ꝑ illam leuetur ad dm̃. Interpo¬
sitis qͥppe enigmatib dum quoddã

Expanded text:
veniens, caecum cor a spirituali intellec. Cui caeco cordi si diceretur voce humana: Sequere Deum, vel: Dilige Deum, sicut ei in lege dictum est, semel foris missum et per torporem infidelitatis frigidum, non caperet quod audiret. Idcirco per quaedam aenigmata sermo divinus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit latenter insinuat ei amorem quem non novit. Allegoria enim animae longe a Deo positae quasi quamdam machinam facit, ut per illa levetur ad Deum, interpositis quippe aenigmatibus, dum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
in exterminiũ eius unanimiter
conspirantib. et seuos guerrarũ tumł¬
tus circũquaq inꝑnitiem nr̃e gentis
excitantib. ipse qui occulto sue uirtutiᷤ
uidicio dissipat consilia gentiũ reꝓbat
autem cogitationes popłoꝵ. et reꝓbat con¬
silia pͥncipum ꝓspexit de excelso sc̃õ suo
dñs tle celo uit̾ram aspexit: ut audiret
gemitus compeditoꝵ. et solueret filicͤ
interemptoꝵ. Fideli namq suo kasio¬
lo et contra eos rebellandi in ꝑterritã
confidentiam: et uniuersos debellan¬
di insuꝑabilem ꝓpitius concessit potẽ¬
ciam. Om̃is enini ille belloꝵ circũ fre¬
m̃tium strepitus quanta suscitatus
fuerat suꝑbie feritate. tanta in breui
rep̾ssus est uictoriȩ celeritate. Mirabi¬
les elationes siqͥdem maris: mirabilis
in altis cdominus. Neq enim tã miran¬
dum arbitror. quod tantoꝵ motus
pͥncipium. et eos ptinacissime in sur

Expanded text:
in exterminium ejus unanimiter conspirantibus, et saevos guerrarum tumultus circumquaque in perniciem nostrae gentis excitantibus, ipse, qui occulto suae virtutis judicio dissipat consilia gentium, reprobat autem cogitationes potentum, et reprobat consilia principum, prospexit de excelso nus de coelo in terram aspexit, ut audiret gemitus compeditorum, et solveret filios interemptorum . » Fideli namque suo Carolo, et contra eos bellandi imperterritam confidentiam, et universos debellandi insuperabilem propitius concessit potentiam. Omnis enim ille bellorum circumfrementium strepitus, quanta suscitatus fuerat superbiae feritate tanta in brevi repressus est victoriae celeritate. « Mirabiles siquidem elationes maris, mirabilis in altis Dominus. . » Neque enim tam mirandum arbitror, quod tantorum motus principum, et eos pertinacissime insur
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ pͥus circũquaq debachando in hi¬
buerat. oꝑam dare: inuitum coegit.
Sed postea ut dicunt necessitate in uo¬
luntatẽ commutata: hoc ipsum ui¬
sus est libenter amplecti. et qmͣ diu
idem pͥnceps ad iuxit cõmodius ar-¬
bitratus est pacis securitates gratula¬
ri. qmͣ. rapnarum et incendorũ iactu¬
rissturbare et tͣbari. Sauterũ quoꝙ
hisdinii comitem. consueta fatuitate
et uecordia etiam ipsum rebellionem
parare. et cum hugone conspirare
deprehensum. non solum castro. sed
et patria expulit. et alium ei succes¬
sorem statuit. Uerum ultimo iue suȩ
anno euis misertus redditꝰ aliquos
cõpetentes ei concessit. ad sustentatio¬
nem necessariam uictuis. Comitem qͦ
montensem. et thomã comitem co-¬
diacensem. partes nr̃as ꝓ uirib inqͥe¬
tare consuetos tanta strennuitate ꝑ¬
domuit. ut non tantũ ab iniuriis ali¬
is inferendis temꝑarent. sed et sibi
fortuttu illatas uellent nollẽt. quie¬

Expanded text:
quam prius circumquaque debacchando inhiquam prius circumquaque debacchando inhibuerat, operam dare invitum coegit. Sed postea, ut dicunt, necessitate in voluntatem commutata, hic ipsum visus est libenter amplecti, et quandiu idem princeps advixit, commodius arbitratus est pacis securitate gratulari, quam rapinarum et incendiorum jacturis turbare et turbari. 15. Gualterum quoque Hesdinii comitem, consueta fatuitate et vecordia, etiam ipsum rebellionem parare, et cum Hugone conspirare deprehensum, non solum castro, sed et patria expulit, et alium ei successorem statuit. Verum, ultimo vitae suae anno ejus misertus, redditus aliquos competentes ei concessit, ad sustentationem necessariam victus. Comitem quoque Montensem, et Thomam comitem Codiciacensem, partes nostras pro viribus inquietare consuetos, tanta strenuitate perdomuit, ut non tantum ab injuriis aliis inferendis temperarent, sed et sibi fortuito illatas, vellent, nollent, quie
Abbreviated transcription (Latin):
gentes inbreui rep̾sserit. qmͣ quod uniu̾¬
sis illis absq omni fere sanguinis effu¬
sione sumuiũ sui terrorem incusserie.
intantum ut post qmͣ qualescũq pa¬
cis conditiones ab eo impetratas nullꝰ
eoꝵ rebellionem uel semel reparare.
aut id de se suspicandi tenuissimam
dare occasionem ausus fuerit. & omi¬
tissa itaq et infelicius iam ducissa.
inopinatis uiri successib pressa pa¬
cem ab illo petere. et quatuor oppidoꝵ
suoꝵ. scilicet dichesmuam. et bragiũ.
ariam. et scm uenantiũ. ei guerpire
coacta est. Et que pͥus ꝑ guerram
disposuerat aliena iniuste obtinere.
sius magna ex parte amissis. reliquo
contẽpta. didicit pace gaudere. Ipse
tamen ei sicut om̃ib fidem uttegram
conseruautt. et cum omrni honore eã
deinceps et humanitate tractauit.
hugonis uero in sua ꝓteruia ꝑseran¬
ts scĩ pauli castrum post modum
sibi traditum destruxit. et munitio¬
nes om̃s in planiciam redegit. et ip̃m
imposterum quietus. et agriculture

Expanded text:
gentes in brevi represserit, quam quod universis illis, absque omni fere sanguinis effusione, summum sui terrorem incusserit; in tantum ut post qualescunque pacis conditiones ab eo impetratas, nullus lorum rebellionem vel semel reparare, aut id de se suspicandi tenuissimam dare occasionem ausus fuerit. 13. Comitissa itaque, et infelicius jam ducissa, inopinatis viri successibus pressa, pacem ab illo petere, et quatuor oppidorum suorum, scilicet Dichesmudam, et Bergium, Ariam, et S. Venantium ei guerpire coacta est. Et quae prius per guerram disposuerat aliena injuste obtinere, suis magna ex parte amissis, reliquo contenta didicit pace gaudere. Ipse tamen ei, sicut omnibus fidem integram conservavit, et cum omni honore eam deinceps et humanitate tractavit. 14. Hugone vero in sua protervia perseverante, S. Pauli castrum postmodum sibi traditum destruxit, et munitiones omnes iu planitiem redegit, et ipsum in posterum quietius degere, et agriculturae,
Abbreviated transcription (Latin):
et troianum episcopum aduocauit.
atq quod antea dum incolumis ẽẽt
fecerat. eorum quoq testimonia desi-¬
derans confirmari. quicquid mobi¬
lium uel immobilium in terra possi¬
dere uidebatur. beato apostoloꝵ pͥn-¬
cipi petro eiusq uicario scissimo pa¬
pe honorio. ex cuns ore sacro hoc ip¬
sum frequenter audiui. iure ꝑpetuo
possidendum delegauit. ac indeinde
inconfessione clomini ab hac luce mi¬
grauit hic autem noster kasiolus
annis puericie transactis adultus
postquam milicie cingłm accepit: ihe¬
rusalem sanctam sepulchrum dm̃i¬
cum uisitaturus deuotus adiuit.
ibiq aduersum paganos fidei nr̃e
inimicos arma ferens. xpisto dũo
aliquanto tempore strennue mili-¬
tauit. et ei cui pre omnib seruiendũ
esse prudenter aduertebat. suorum
primitias laborum et actuum de¬
dicauit. Inde diuina ordinante dis¬
positione ad auumełm suum Rober¬
tum iuniorem marchionem in flan¬
driam reuertitur. et ab illo eo quo

Expanded text:
et Trojanum episcopum advocavit, et Trojanum episcopum advocavit, atque quod antea, dum incolumis esset, fecerat, eorum quoque testimonio desiderans confirmari, quidquid mobilium vel immobilium in terra possidere videbatur; beato apostolorum principi Petro, ejusque vicario sanctissimo papae Honorio, ex cujus ore sacro hoc ipsum frequenter audivi, jure perpetuo possidendum delegavit, ac deinde in confessione Domini ab hac luce migravit. 5. Hic autem noster Carolus annis pueritiae transactis adultus, postquam militiae cingulum accepit, Hierusalem sanctam sepulcrum Dominicum visitaturus, devotus adivit; ibique adversum paganos fidei nostrae inimicos arma ferens, Christo Domino aliquanto tempore strenue militavit, et ei, cui prae omnibus serviendum esse prudenter advertebat, suorum primitias laborum et actuum dedicavit: mox divina ordinante dispositione, ad avunculum suum Robertum juniorem marchionem, in Flandriam revertitur, et ab illo eo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
iter ergo ipsius rex predictus post¬
quam suoꝵ ꝑfidia in ea ad quam
timore mortis confugerat occisus est
ecclesia. dño per eum operante signa
et prodigia. inter martyres cõputatꝰ.
apud cdacos ex tunc et hactenus in mag¬
na ueneratione est habitus. Ri egina uero
cum filio suo hoc paruulo. ad patrem su¬
um Robertum strenuissimum marchio¬
nem. roberti quondam francorum regis ex
filia adela nepotem cognomento frisonẽ.
et matrem nobilissimam gertrudem cla¬
ra sarontum styrpe progenitam in flan¬
driam reuersa ibiq aliquanto tempo¬
re morata. memnorato duci ã parentib
est nuptum data. Cui et filium nõie
õuilermum peperit. qui patri defim¬
cto inducatum successit. et ho no rem
acceptum morum ingenuitate. et ap¬
ctuum strenuitate multiplicit̾ nobi¬
litauit. Sed audito unici germani sui
exitu. primum equidem in consolabili¬
ter dolere. deinde etiam ipse cepit le¬
taliter languere. Qui ut se periclita-¬
ri cognouit. salernitanum archie p̃m

Expanded text:
ter ergo ipsius rex praedictus, postquam suorum perfidia, in ea, ad quam timore mortis confugerat, occisus est ecclesia, Domino per eum operante signa et prodigia, inter martyres computatus apud Dacos, ex tunc et hactenus in magna veneratione est habitus. Regina vero cum hoc filio suo parvulo ad patrem suum Robertum, strenuissimum marchionem, Roberti quondam Francorum regis ex filia Adela nepotem, cognomento Frisonem, et matrem nobilissimam Gertrudem clara Saxonum stirpe progenitam, in Flandriam reversa; ibique aliquando tempore morata, memorato duci Rogerio a parentibus est nuptum data. Cui et filium nomine Guillelmum peperit, qui patri defuncto in ducatum successit, et honorem acceptum, morum ingenuitate ac strenuitate, multipliciter nobilitavit. Sed audito unici sui germani exitu, primum quidem inconsolabiliter dolore, deinde etiam ipse coepit lethaliter languere. Qui, ut se periclitari cognovit, Salernitanum archiepiscopum
Abbreviated transcription (Latin):
decretum arbitrii ordinasset: nequaꝗͣ
apud illum talem animũ. unius dile¬
ctio. trium et hoc matͥs. et consobrini.
ac consobrine amori: p̾ponderasset. Qd̃
etiam consequentium signis euentuũ
eiudentissime declaratum est. Nam
quis rogo tantos bellicarũ fructus ꝓcel¬
larũ contra eum enormit̾ exaltatos tan¬
ta uelocitate deiecit. nisi qui huius hõis
ministerio ad tempus tranquillitati
ꝓuiderete uoluit eoꝵ. quos fecit: Unde
psalmista. Statuit ꝓcellam eius in au¬
ram. et siluerunt fluctus etemm. De¬

Expanded text:
decretum arbitrii ordinasset, nequaquam decretum arbitrii ordinasset, nequaquam apud illum talem animum unius dilectio trium et hoc matris et consobrini ac consobrinae amori praeponderasset. Quod etiam consequentium signis eventuum evidentissime declaratum est. Nam quis, rogo, tantos bellicarum fluctus procellarum contra eum enormiter exaltatos tanta velocitate dejecit, nisi qui hujus hominis ministerio ad tempus tranquillitati providere voluit eorum quos fecit? Unde Psalmista: « Statuit procellam ejus in auram et siluerunt fluctus ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quamius matre sua cũ qui¬
bdam sibi assentientib. ob amorem
libati roberti frisonis. qui nepten ipsi¬
us comitisse uxorem duxerat. quẽq
ipsa filio subcedere maxime optabat
pluruum renitente: anteqm̃ ab hac
luce migraret. hunc uirum glosum a
de quo agere ꝓpofueramus ka Rolũ cuiꝰ
ꝓbitatem prius et industriam in mł¬
tis sepe ꝓbau̾at heredem sibi ipse iusti¬
tuerat. eiq rerum om̃ium summiã re¬
gendam ac disponendam tradiderat.
Ẽui etiam pͥus nobilem puellam ma¬
garitam rainaldi comitis carmonten¬
sis filiam matrimonio copulauerat.
et comitatum ambianensem cũ castel¬
lo incrensi donauerat. Que omnia
non tam illius uiuenis quam suꝑni
uidicis estimai̾um gesta ordinatiõe¬
cũ qui iuuenilis amini. et maturis
consiliis minus idonei uoluntate: qͦ
uoluit. occulta sua inclinauit inspira¬
tione. Scriptum quippe est. Cor regis in
manu domini. et quo uoluerit: incli¬
nat illud. Nisi enim hec ita fieri diuimi

Expanded text:
tamen, quamvis matre sua cum quibusdam aliis assentientibus ob amorem libati Roberti Frisonis qui neptem ipsius comitissae uxorem duxerat, quamque ipsa filio succedere maxime optabat plurimum renitente, antequam ab hac luce migraret, hunc virum gloriosum, de quo agere proposueramus, Carolum, cujus probitatem prius et industriam in multis saepe probaverat, sibi ipse instituerat, eique rerum omnium summam regendam ac disponendam tradiderat: cui etiam prius nobilem puellam Margaretam, Rainaldi comitis Claremontensis filiam, matrimonio copulaverat, et comitatum Ambianensem cum castello Incrensi donaverat. Quae omnia non tam illius juvenis quam superni Judicis aestimaverim gesta ordinatione: qui juvenilis animi et maturis consiliis minus idonei voluntatem, qui voluit, occulta sua inclinavit inspiratione. Scriptum quippe est « Cor regis in manu Domini et quo voluerit inclinat illud. » Nisi enim haec ita fieri divini
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ De martyrio patris et morte. fr̃is eius.¬
I et primordiis uirtutum karoli.
uii. Demoriam probitatis roberti uinioris.
uii. De defectu eiusdem et sepultura
uiuĩ De substitutione kaRoli.
.r. De tempestate guerrarum oborta

Expanded text:
 De martyrio patris ejus, et morte fratris ejus, et primordiis virtutum Caroli. CAP. III. Memoria probitatis Roberti junioris. CAP. VI. De defectu ejusdem et sepultura. CAP. VII. De substitutione Caroli. CAP. VIII. De tempestate guerrarum oborta
Abbreviated transcription (Latin):
martyrii amore fla graret. Ui disti
gͥ que fuerit causa mortis eus. nẽ
uide si placet quod fuerit opus eiꝰ.
Utiq peccata sua iam pͥdem con¬
fessus fuerat. et ꝓ eis tunc peniten¬
ciam agebat. Orationi eadem hora¬
ut dictum est dictum est incumbe¬
bat. qmͣ etiam elemosina acceptabili¬
orem dño faciebat. Sed et si cde t̾rens
ꝯtagiis alique ei macule adheserueł̃.
sanguinis effusione et mortis amari¬
tudine credibile est quod deleri potu¬
erunt. Igitur interfectores eius sibi
quidem mortis foueam effoderunt.
sed eum ꝑportam mortis ad uitȩ ia nu¬
am introduxerunt. illum tunica t¬
mortalitatis exuerunt et se confusio¬
ne sua sicut diploide induerunt.

Expanded text:
martyrii amore flagraret? 41. Vidisti martyrii amore flagraret? 41. Vidisti igitur quae fuerit causa mortis ejus: nunc vide si placet, quod fuerit opus ejus. Utique peccata sua jampridem confessus fuerat, et pro eis tunc poenitentiam agebat. Orationi eadem hora, ut dictum est, incumbebat; quam etiam eleemosyna acceptabiliorem Domino faciebat. Sed et si de terrenis contagiis aliquae ei maculae adhaeserunt, sanguinis effusione et mortis amaritudine credibile est quod deleri potuerunt. Igitur interfectores ejus sibi quidem mortis foveam effoderunt, sed eum per portam mortis ad vitae januam introduxerunt, illum mortalitatis tunica exuerunt, et se confusione sua sicut diploide induerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ibo et deo protectore securus ibo. y¬
biet sine me forte occidi contigerit.
pro iusticia certe occumbere non tã
pericłosum qmͣ gło sum erit: de un¬
dicta uero deus. pro uĩdebit. Ut
autem conicere possis hoc ip̃m eum
non transeunter uł leuiter. set pru¬
denter dixisse. accipe quod ipse ab
eo accepi. Cum si quidem eodem die
ad uesꝑam p̾positus clericoꝵ regła¬
rium in eodem loco cõmorantium.
minas quoꝵdam scłaruun sibi su¬
ꝑbia ipsorum impellente intenta¬
tas mͥ exposuisset. meq quid suꝑ
his facere deberet. consuluisset. com¬
muni consilio ad eum utpote defen¬
sorem humilium rem ip̃am detuli¬
mus. et hmodi abore unmo ut pꝰ
patuit ꝑ os de corde eius responsũ
accepimus. Quascũq inquid uob̃
minas intentent. certus sum. quia
quandui uxero. in nullo uos led̾e
presument. Quod et si contingeret
uos occidi pro ueritate. quid hac q̃so
głosius morte: Quid enim martyrio
quantũ ego conitio non dixisset. nͥ

Expanded text:
ibo, et Deo protectore, securus ibo. Uibo, et Deo protectore, securus ibo. Ubi etsi me forte occidi contigerit, pro justitia certe occumbere non tam periculosum quam gloriosum erit. De vindicta vero Deus providebit. » Ut autem conjicere possis hoc ipsum eum non transeunter vel leviter, sed prudenter dixisse, accipe quod ipse ab eo accepi. Cum siquidem eodem die ad vesperam praepositus clericorum regularium, in eodem loco commorantium, minas quorumdam saecularium sibi, superbia ipsorum impellente, intentatas mihi exposuisset, meque quid super his facere deberet consuluisset, communi consilio ad eum, utpote defensorem humilium, rem ipsam detulimus: et hujusmodi ab ore, imo ut post patuit, per os de corde ejus responsum accepimus: « Quascunque, inquit, vobis minas intentent, certus sum quia quandiu vixero, in nullo vos laedere praesument. Quod etsi contingeret vos occidi pro veritate, quid hac, quaeso, gloriosius morte? Quid enim martyrio quantum ego conjicio, non dixisset, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Co iam ab his¬
tristib conu̾tamur et de kasio¬
li nr̃i exitu felici que leta sunt. et
omni gaudio recolenda intueamur
Quem ꝓfecto si diligenti cum disc̃¬
tione attendimus cũ martyrib eũ
non nicħ habere cõmune. ut saluare
uerentia eoꝵ loquamur. non ab¬
surde ꝑpendimus. Nam ite scrip¬
tum est martyrem non tam facit
pena qmͣ causa. Sed huius rogo ut
ita dicam martyrii. que fuit causa.
nisi iusticia: Qui enim ideo occisꝰ
est quia a retitudine non declina¬
bat ȩquitatis. ꝓ testimonio utiq
occisus est ueritatis. Et ut nou̾is
eum hoc mortis ꝑicłm sibi ab illis fla¬
gitiofissimis iam olim utentatũ
nequaqui ꝓrsus ignorasse. et tamen
iuste confidentia cause non declinas¬
se inconuentu ꝓcerum ipre tercio
kł martii sicut p̾dictum est con¬
gregatoꝵ cum de hoc pessimo bur¬
chardi ꝓposito mencio facta fuisset.
audi quod de bone thesauro consci¬
entie magaritum uistus qͥppe ut
leo confidit: protulerit. Ego inqͥt

Expanded text:
 jam ab hisristibus convertamur, et de Caroli nostri exitu felici, quae laeta sunt, et omni gaudio recolenda intueamur. Quem profecto si diligenti cum discretione attendimus, cum martyribus eum nonnihil babere commune, ut salva eorum reverentia loquamur, non absurde perpendimus. Nam ut scriptum est, « martyrum non tam facit poena quam causa. » Sed hujus rogo, ut ita dicam, martyrii, quae fuit causa nisi justitia! Qui enim ideo occisus est, quia a rectitudine non declinabat aequitatis, pro testimonio utique occisus est veritatis. 40. Et ut noveris eum hoc mortis periculum sibi ab illis flagitiosissimis jam olim intentatum nequaquam prorsus ignorasse, et tamen justae confidentia causae non declinasse, in conventu procerum Yprae tertio Kal. Martii, sicut praedictum est, congregatorum, cum de hoc pessimo Burchardi proposito mentio facta fuisset, audi quod de bonae thesauro conscientiae margaritam justus quippe ut leo confidit protulerit: « Ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Um ergo his et aliis multis uir in¬
clitus polleret uirtutib. quib
enumerandis uł explicandis non suf¬
ficte om̃e quod dicimus. bonis eius
studiis quanto eius amplius boni de¬
lectabantur. tanto magis mali torque¬
bant᷑. quippe cũ eiꝰ ꝓbitate eoꝵ. quib
inuidebant uitam muniri. et suos
uiderent et dolerẽt. conatis impediri.
Et quia in alioꝵ. ꝑnitiem nequitia eoꝵ
timoris ipsius cathenis impedita non
ꝑmittebat᷑ ꝓ uoluntate grassari. eius
sibi iudebantur salute ꝑiclitari. et
quicqͥd alienis uidebant accrescere:
suis cõmodis arbitrabantur deꝑire.
Quib nimirum cupiditatis incen¬
tiuis et rapacitatis aculeis instiga¬
ti. pͥus quidem inuidere. deinde oc¬
culta adu̾sus eum odia exercere. et sͦ
demum detractionib linguas laxan¬
tes iusti uitam caninis dentib la¬
cerare cepere. In quo nimirum pa¬
trum suoꝵ iudeoꝵ rite sequeban¬
tur uestigia. qui dñm saluatorem
eadem ꝑsecuti ꝓbantur malicia. ꝙͣ

Expanded text:
um ergo his et aliis multis vir inclytus polleret virtutibus, quibus enumerandis vel explicandis non sufficit omne quod dicimus, bonis ejus studiis quanto amplius boni delectabantur, tanto magis mali torquebantur: quippe cum ejus probitate, eorum quibus invidebant, vitam muniri, et suos viderent et dolerent conatus impediri. Et quia in aliorum perniciem nequitia eorum, timoris ipsius catenis impedita, non permittebatur pro voluntate grassari; ejus sibi videbantur salute periclitari: et quidquid alienis videbant accrescere, suis commodis arbitrabantur deperire. Quibus nimirum cupiditatis incentivis et rapacitatis aculeis incitati, prius quidem invidere, deinde occulta adversus eum odia exercere, et sic demum detractionibus linguas laxantes, justi vitam caninis dentibus lacerare coepere. In quo nimirum patrum suorum Judaeorum rite sequebantur vestigia, qui Dominum Salvatorem eadem persequi probantur malitia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Prepositales corpus euis alibi decerñt
De contracto sanato.¬
xxxui
De sepultura corporis eius. xxiii
De obsidione bruggensium. xxxiiii
De fuga ysaac et latebris eius xxxu
De diuulgatione eius. et monachax
tu captione et interitu .xxxuii
Ot obsidione aucta et munctione
irrupta:
De effrigio presbiteri et latibulis ipsius

Expanded text:
. XXIX. Praepositales corpus ejus alibi decernunt De contracto sanato.XXXII. De sepultura corporis ejus. CAP. XXXIII. De obsidione Brugensium. CAP. XXXIV. De fuga Isaac et latebra ejus. CAP. XXXV. De vulgatione ejus, et monachatu, et captione, et interitu. CAP. XXXVI. De obsidione aucta, et munitione irrupta. De effugio praepositi et latibulis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tis et ecclesie purgatio. mulato
De miracło in corpore comitis ostenso ⁊ eotu
a subigitur.
I.uͭ De supplitio deditiorũ bruggensium.
I.iiᵈ. Oe improbitate ingrasni et fuga.

Expanded text:
 et ecclesiae purgatio. CAP. XLVII. De miraculo in corpore comitis ostenso, et eo a subigitur. CAP. L. De supplicio dedititiorum Brugensium. CAP. LI. De improbitate Ingrasni, et fuga
Abbreviated transcription (Latin):
corde obstinato excusationes in pec¬
catis excusaret ⁊ dm magis irritans
quam placans. peccatis peccata non ue¬
retur augmentare. Bimendum est
gͥ ei et pro eo etiam nobis nequia tar¬
dat conuerti ad dñm. subito ueniat
ira dei. et in tempore undicte disꝑ¬
dat eum. Forsitam et ideo ibi tam¬
diu aliis pitnitis seruatur. ut si tẽ¬
pore sibi indulto non penituerit:
et dono miscđie dei suꝑbe ab usus
fuerit. iusto d̃i iudicio grauius in
fine feriatur. Quod etiam dep̾fato
ingrasno non ab surde sentiri po¬
test. Ꝙ hec quidem om̃ia infra duos
fere post mortem comitis menses con¬
summata sunt

Expanded text:
corde obstinato excusationes in peccorde obstinato excusationes in peccatis excusare, et Deum magis irritans quam placans, peccatis pecata non veretur augmentare. Timendum est igitur ei, et pro eo etiam nobis, ne quia tardat converti ad Dominum, subito veniat ira Dei, et in tempore vindictae disperdat eum. Forsitan et ideo ibi tamdiu aliis invitis servatur, ut, si tempore sibi indulto non poenituerit, et dono misericordiae Dei superbe abusus fuerit, justo Dei judicio gravius in fine feriatur. Quod etiam de praefato Ingrasno non absurde sentiri potest. Et haec quidem omnia infra duos fere post mortem comitis menses consummata sunt