comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue: Ex aqua ce sp̃u oportet ut
nascam᷑. ꝓpt regnum dei. Si ꝓp̃t
hereditatem patris hominis tem
dei sempitnam: nascat᷑ ex uiscerib
eccł̃ie. Generat ꝑuxorem filium pa-¬
ter morit᷑us successurũ. geñat d̾s
de eccł̃ia filios ñ successuros s secũ
sp̃s inuisibilĩt adest. unde nas¬
ceris. quia & tu inuisibilĩt nasce-¬
ris: Sequit᷑ eñi & dicit. Non mire-¬
ris q dixi tͥ. oportet uos nasci de¬
nuo. Sp̃s ubi uult spirat. & uo¬
c̃ẽ eiꝰ audis. & nescis unde uenit
Et quomͦ audimꝰ uocẽ sp̃s : Sonat
psalmus. uox est sp̃s. Sonat euͣn¬
głium. uox est sp̃s. Sonat sermo
diuinꝰ. uox ẽ sp̃s. Hocem eiꝰ audis.
& nescis unde ueniat & qͦ uadat.
S si nascis &e tu de sp̃u: hoc eris.
ñ sciat de te unde uenias & quo
eas. hoc enim ait secutꝰ. Sie est
&e omnis. qui natꝰ est ex sp̃u. Res¬
pondit nichodemꝰ. & dixit ei. Nͦ¬
modo possunt ħ fieri: Et re u̾a
carnalit intelligebat. In illo fie¬

Expanded text:
suae? ex aqua et Spiritu oportet ut suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis tempDei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secuSpiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis undtum; quomodo audimus vocem spiritus? Sonat psalmus, vox est spiritus. Sonat Evangelium, vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est spiritus. Vocem ejus audis, et nescis, unde veniat et quo vadat. Si nasceris et tu de spiritu, hoc eris nescit de te, unde venias et quo vadas; hoc enim ait secutus: Sic est et omnis qui natus est ex spirpondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fie
Abbreviated transcription (Latin):
Iam natus sum de adam. ñ
modo utero non potest repe-¬
ti. sic nͨ baptismus. Qui nas-¬
cit᷑ de eccl̃ia catholica: tanqͣm
de sara nascit᷑. de lib̃a nascit᷑.
Qui nascit᷑ de heresi: tanqͣm
s ex semine abrahe. Regñatio sp̃u
alis una est: sicut gñatio carnał
una est. Et q̃d nichodemꝰ domino
ait uerum dix̃. quia ñ potest ħo
cum sit senex redire rursum in
ũtum matris sue & nasci. Ille
quidem dix̃ quia homo cum sit
senex hoc ñ potest. quasi si in¬
fans eẽt posset. Omnino enim
ñ potest. siue recens ab utero. si¬
ue annosa iã etate redire rur-¬
sus in mãt̾na uiscera & nasci.
S sicut ad natiuitatẽ carnalem
ualent muliebria uiscera ad se-¬
mel pariendũ: sic ad natiuita-¬
tem sp̃ualem ualent uiscera eccłie.
ut semel quisq baptidet᷑: Seqͥt᷑.¬
nisi quis renatꝰ fũit ex aqua &
sp̃u: ñ potest introire in regnũ
dei. Tu inquit carnalẽ gñationẽ
intelligis: cũ dicis. Nunqͥd potȩ
homo redire in uiscera matris

Expanded text:
sum de Adam, nonmodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam sed ex seminalis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Proptenisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris
Abbreviated transcription (Latin):
scitis: E ecce cognouimꝰ q̃d scie¬
bant uiam. quia sciebant ip̃m
qui est uia. S ilia est qua itͣ.
Nunqͥd uia est & qͦ itͣ: Utrun¬
ꝙ autem illos dixerat scire. &
quo uadit & uiam. Opus gͦ
erat ut diceret. ego sum uia.
ut ostend̾et eos quia eũ scirẽt
uiam scire quã putauerant
se nescire. Quid autẽ opꝰ erat
ut diceret. ego sum uia & ue¬
ritas & uita. cum uia cognita qͦͣ
iret. restaret nosse quo iret. m¬
si quia ibat ad ũĩtatem. ibat ad
uitam: Ibat gͦ adse ip̃m. ꝑse
ipsum ꝑ ip̃m. Immo uͦ ad patrẽ.
& ipse adnos. Nam &e de se ipso all¬
bi dicit. Ad patrem uado. Et hoc
loco ꝓp̃t nos. Nemo inquit uenit
ad patrẽ. nͥ ꝑme. Ac ꝑ hoc & ipse
ꝑseip̃m &e ad seip̃m cȩ ad patrem

Expanded text:
scitis. Et ecce cognovimus quod sciescitis. Et ecce cognovimus quod sciebant vitam, et quia sciebant ipsum qui est via. Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse ad nos. Nam et de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco propter nos. Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per seipsum, et ad seipsum, et ad Patr
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ locum: ĩtum ueniam et
accipiã uos ad me ĩp̃m. ut ubi
ego sum & uos sitis. Et quo ego
uado scitis. & uiam scitis. Ad ħ
dicit ei thomas. Domine. nesci¬
mꝰ quo uadis. Et quomͦ possu¬
mꝰ uiam scire: Utrumq illos d̾
dixerat scire. utrũꝙ dixit iste
nescire. Et locum quo it᷑. &e uiã
qua it᷑. S nescit ille m̃tiri. gͦ
nescire. Dicit ei iħs. Ego sum
Eece audiuimꝰ discipłm intro-¬
gantẽ. audiuimꝰ & magistru
docentem. & ñdum capimꝰ etiã
post uocem sonantem senten-¬
tiã latitantem. S quid ñ possu-¬
mus caꝑe: Nun quid põtant ei
dicere discipłi eiꝰ cum quib loq̃¬
batur nescimus te : ꝓinde sie-¬
um sciebant. & uia ipse est:
uiam sciebant. Sieum sciebãt.
& uĩtas ipse est: uĩtatem sci¬
ebant. Si eum sciebant. & uita
ipse est: uitam sciebant. Ecce
scire conuicti sunt. q̃d se scire
nesciebant. Quid gͥ & nos mis-¬
to s̃mone ñ cepimus: quid
putatis fĩs mei. nisi quia dỹc.¬
& quo ego uado scitis. &e uiam

Expanded text:
m, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? um sciebant, et via ipse est, viam sciebant. Si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant. Si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam
Abbreviated transcription (Latin):
destinando utiq ñ uocando. Qͦs
autem p̃destinauit. illos & uoca¬
uit. Elegit p̃destinando ante mũ¬
di constitutionẽ. elegit uocando
ante mundi comsummationẽ. Sic
& mansiones p̃parauit o p̃parat.
Nec alias. s quas p̃parauit p̃desti¬
tabimus ẽẽ domũ dei. nisi tem¬
plum dei: Qd̃ autem sit. iñtroge¬
tur apls & respondeat. Templũ
dei sc̃m est: q̃d estis uos. hoc est¬
etiam regnum dei. q̃d filius tra-¬
ditus est patrĩ. Unde dicit idẽ

Expanded text:
destinando utique, non vocando. Quos destinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, hastabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem
Abbreviated transcription (Latin):
accipiam uos ad me ip̃m. ut ubi
ego sum & uos sitis. Et quo ego ua-¬
dit & parat locum. siiam multe
mansiones sunt. si quo minꝰ dixi-¬
sset uado parare: Aut si adhũc
parandꝰ est cur ñ m̃ito dixisset
uado parare: An iste mansiones
& sunt. & parande sunt : Si qͦ
minꝰ eñi ẽẽnt: dixisset uado pa-¬
rare. Et tam̃ quia ñ ita sunt ut
parande st̃: ñ eas uadit para-¬
re sicut sunt. S si abierit & para-¬
uerit sicut fut᷑e sunt: iterũ ue-¬
niẽs accipiet eos ad se ip̃m. ut nͥ
est ipse sint etĩa ipsi. Quo mͦ gͦ
mansiones indomo pr̃is. ñ alie
s ip̃e. & sine dubio iam st̃ sic̃
parande ñ sunt. & ñdum sunt
sĩc parande sunt: Quomͦ puta¬
mꝰ. nisi quomͦ etiã ꝓpħa p̃clicat
dm̃. quia fẽc̃ q̃ fut᷑a sunt: Non eñi
fact᷑us est oꝑando. Sicut apłos qͣn-¬
do elegerit. satis indicat euangłm.
Tunc utiq qnͣdo eos uocauit. Et
tam̃ ait apłs. Elegit nos inpso¬
ante mundi constitutionẽ. Pre¬

Expanded text:
am vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomoet parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sparandae sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : prae
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib p̃cedentia: in eo quod
audistis apło thome int̾rogan¬
ti. ẽẽ responsum. Dixerat em̃
suꝑius dominꝰ cum de mansio-¬
nib loqueret᷑. quas & ẽẽ dix̃
in domo prĩs sui. & ire se ut p̃pa¬
raret eas. ubi intelleximꝰ. & esse
iam mansiones ipsas in p̃desti-¬
natione: & p̃parari eas cum eoꝵ
qui ibi mansuri sunt ꝑ fidem
corda mundant᷑. qm̃ ipsa dei
domꝰ ipsi sunt. Et quid est ali¬
ud manere indomo dei ꝙͣ eẽ
inppło dei. cum ipse ppłs est
indeo. & d̃s in eo: hoc ut p̃pa¬
raret dominꝰ abiit. ut creden¬
do in eum qui ñ uidet᷑: eã q̃
inspecie semꝑ fut᷑a est ꝑfidẽ

Expanded text:
sequentibus praecedentia, in eo quod sequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd est q̃d ut p̃paret abit. cũ
ꝓfecto nos ipsos p̃paret. q̃d ñ fa¬
ciet si reliq̃rit: Agnosco domine
ut possum. Simirum illud sig¬
nificas. quia ut parent᷑. iste man¬
siones. uiuere debet iustus ex fide.
Qui eñi a dño ꝑegrinat᷑ opus ha-¬
bet ex fide uiuere. quia ꝑhancad
speciem contemplandã paratur.
Beati enim mundi corde. quia ip¬
si dm̃ uidebunt. E fide mundais
corda eorum. Illud ineuangelio.
ħ in actib apłorum legitur: fĩ¬
des autem. qua eor qui dm̃ ui¬
suri sunt qm̃ diu ꝑegrinantur
corda mundant᷑: qd̾ ñ uidet cre¬
dit. Nam si uides: ñ est fides. Ere¬
denti colligit᷑ m̃itum. uidenti
reddit᷑ p̃mium: Cat gͦ dñs & pa-¬
ret locum. eat ne uideat᷑. lateat.
ut credat᷑. Tunc enim locꝰ parat᷑.
si ex fide uiuat᷑. Ereditꝰ desicet᷑.
ut desid̾atus habeat᷑. Tesil̃ium
nis. Aunc est dilectissimi. ut qͣn¬
tum possumus intelligamꝰ. de
u̾bis dm̃ posteriorib pͥora. & con¬

Expanded text:
 quid est quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Ades autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et con
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. nec discipłs suꝑ magistrũ.
Maiora ꝗͣ ipse fecit: dix̃ eᷤ ẽẽ. fact᷑os.
s in eis uel ꝑ eos se faciente. ñ ip̃is
tanqͣm ex semet ipsis. Li quippe
cantat᷑. Diligam te dñe uirtus
mea. S que sunt tandẽ ista maio¬
ra: An forte q̃d egros ipsis tͣnseim¬
tib etiã umbra eoꝵ sanabat: Ma¬
ius est enim. ut sanet umbra ꝙͣ
fimbria. Illud ꝑse. hoc ꝑ ipsos. s¬

Expanded text:
num, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; s
Abbreviated transcription (Latin):
Erigenda est nobis fr̃s ad de¬
um maior intentio: ut ũba sci
eunͣgelii q̃ modo in nr̃is aurib
sonuerunt: etiam mente caꝑe
ut cumq possimus. Ait eñi do¬
minus iħs xp̃c. Non turbet᷑ cor
ur̃um. Ereditis in dm̃. & in me
credite: Ne mortem tanqm ho¬
mint timerent: ideo turbarent᷑:
consolabat᷑ eos. etiam dm̃ se esse
contestans. Creditis inquit indm̃
& inme credite: Consequens est
eñi ut si in dm̃ creditis: ꝙ in me
cred̾e debeatis. Ed ñ ẽẽt consẽg̃is:

Expanded text:
igenda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens,
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi metuebant: unde audi-¬
re debuerunt: ñ turbet᷑ cor ur̃me
Quis enim eorũ ñ metueret. cũ
petro dictum ẽẽt fidentiori atq
promtiori. ñ cantabit gallus do¬
nec t̃ me neges: Tanqmͣ eẽnt
ab illo ꝑtͣi: merito turbabant᷑.
Scum audiunt. in domo pr̃is
mei mansiones multe sunt. siqͦ¬
minꝰ dixissem uob̃ qr uado para¬
re uob̾locum: apert᷑batione
recreant᷑. certi ac fidentes. etiã
post ꝑicula temptationũ se ap̃
dm̃ cum xp̃o ẽẽ mansuros. Quia
& si alius est alio fortior. alius
alio sapientior. aliꝰ alio iustior.
aliꝰ alio sanctior: in domo pr̃is
mei mansiones multe st̃. Nullꝰ
eoꝵ alienabrͣ ab illa domo: ubi
mansionẽ ꝓsuo quisq accept᷑us
singuli commune sit omnib.
Sic eñi quisq etiã ipse habet:
cum amat in alt̾o q̃d ipse ñ ha-¬
bet. Nonerit itaq aliqua in¬
uidia imparis claritatis: qm̃ re-
gnabit inomnib unitas carita-¬

Expanded text:
bant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a perturbatione recreantur, certi apost pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio falio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charita
Abbreviated transcription (Latin):
res plebem dei mimicis gen-¬
tib iugo misere captuitatiᷤ
ad dicunt: hi mores armatoᷤ
dissipant ppłos: & munitas
diruunt ciuitates. Et quid
tie. quicqͥd uiriũ indemus
inhostibus: corruptione in
ad dm̃ supplicatione ꝓficimꝰ.
Q incessabilit impus pͣuiq
desidus inherentes. uiam
ta ñ p̃paramꝰ. Propt̃ qd reu̾¬
tentes ad beatissimi p̃cepta
iohannis: paremꝰ domino
uiã. rectas faciamꝰ semitas
dĩ nr̃i. Quatinꝰ uidens in no
tatis: ouiculo s suas multis
iã ꝑiculis fessas. benignis¬
simus pastor inquirat. Ut
sic̃ de baptiste dñi hodie na¬
reconciliatione gaudeamꝰ.

Expanded text:
res plebem Dei inimicis genres plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid tiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis, pravisque desideriis inhaerentes, viamta non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobtatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nareconciliatione laetemur:
Abbreviated transcription (Latin):
leccet᷑. Ille uiã dño suo parat:
qͥ luxuriantis carnis respuens
uoluptates. toto mentis sue
sp̃u suspensus ad dm̃ ingore
se castitatis accingit. Optimã
parat uiã dño. qui cogita-¬
tiones suas auaricie fluctib
estuantes. serene conscientie
tranquillitate compescit.
uiã dño parat: qͥ idolorum
uana atq omniũ suꝑstitio¬
num figm̃ta conculcans. unũ
dei uiui cultũ ce fidem uĩtatis
inquirit. Quicumq uͦ uolup¬
tuosis scł̃i huiꝰ languet illece¬
his. cupiditatib auaricie fer-¬
uentis insanit. infrat̃na odia
feralis inuidie facibꝰ mardesẽ.
atq ad contumeliã dei ommpo¬
tentis ꝑ anfractas demonũ se-¬
mitas erraticꝰ uiator incecht:
ñ parat dño uiã. s inimico uu-¬
ser suo exiciabilẽ insemetip̃s
patefac̃ ingressum. hi mores
ce uita huius modi. ampla iti-¬
nera ce largissimas uias bar-¬
baris nationib mexiciũ cõ-¬
munis salutis aꝑuint. himo¬

Expanded text:
lectetur? Ille viam Domino suo parat, lectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mo
Abbreviated transcription (Latin):
diuuini cultꝰ expeterent. & ad¬
u̾terent eũ uera annunciare
de .xͦ: qui ꝓassertione iusticie
ut illicitas herodis nuptiaᷤ
increparet. nec regẽ timu-¬
isset offencłe. nec squalorem
carceris declinasset. nec tirã¬
nico gladio resugisset occidi.
Audiamꝰ adhuc paulubũ fr̃s.
qͥd ad ꝓfectũ omniũ nr̃insal¬
uatoris nunciꝰ p̃dicabat. Pa-¬
rate inqͥt uiã dũo. rectas fa¬
cite semitas dei nr̃i. Uere
natiuitas. qͥ ce illis de parenti.¬
bus quoꝵ eẽt desꝑata poste¬
ritas dei munere nasceretur.
slam tanta auctoritate tanto¬
q docendi pondere inuocem
sc̃e p̃dicationis erupit. ut &¬
mitantẽ dñi nunciaret aduen-¬
tũ. & insemitas rectas male
aduentanti de celo iudici. pur¬
gato a uicus pectore. simpli¬
cis cordis habitaculũ p̃parare:
Quid ẽ rectas facere semitas dĩ.
nisi ut tales actuũ tuoꝵ tibi
munias uias. quas ꝑambula-¬
re ꝓpiciꝰ ueniens ad te dñs de-¬

Expanded text:
divini cultus expeterent, et addivini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male ino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
gniꝰ fide. in qua sterilis cono¬
loquitur. &e intͣ secreta ma¬
t̃norum iuiscerũ. paruuli to¬
tiꝰ mundi gaudia futura p̃¬
ludunt: Nec eñipoterat ue¬
teri sublege ordinẽ suũ mor¬
tał seruare natura: qndo ꝑ
nouã diuinitatis gr̃am. no¬
uũ saluti omniũ musteriũ
parabat᷑. hic gͦ est ioħs: de
mantis in deserto. parate ui¬
am dñi. rectas facite semitaᷤᷤ
dei nr̃i. uox inqͥt clamantis.
Quã bñ uox dicit᷑. qͥ uementẽ
de celestib in carne hominis
unigenitũ dei. plenoletus
ore clamabat: Recte uox drͣ:
cuiꝰ intonante p̃conio. sacra-¬
mentũ redemptionis huma-¬
ne surda dudum cepit audi-¬
re mortalitas. Ut eñi uenerã¬
dꝰ baptista muto patͥ aꝑuit
linguã: ita aures hominũ
salutaris innouauit auditꝰ
slamabat aut̃ indeserto. nͥ
ad p̃dicationẽ eiꝰ nec insoleis
turba ꝑstreꝑet: nec infidel
rideret auditor. s hi tantũ
audire possent: qͥ p̃dicantẽ
u̾bum salutis cura tantum

Expanded text:
lis conloquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium paramantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s am̃ii. uite p̃sentis occasuᷤ
e suscepta ab eis ꝓxͥ nomine
passio consetͣuit. Multimoda
namq ueterũ relatione di-¬
dicimus. ñ nullos martirũ
ꝓstͣtos gladio. igni alioscon-¬
crematos. complures besti-¬
& dilaceratos dentib. innu-
do gaudia sterili ab utero ho¬
die natꝰ inuexit. Et illi quidẽ
indubitata iam gła. regnantẽ
confessi sunt dei filiũ. hic aurẽ
& nascit᷑um dñm ꝓphetalis sp̃s
illuminatione p̃uict. & natũ
pͥuilegio gr̃e singłaris osten¬
dit. Intantũ autem ipsiꝰ in eo
p̃fulsit electio: ut aute mere¬
ret᷑ annunciare dñm. qͣm nas-¬
cendi mitrũ uel linguam que
nun iare posset acciꝑet. Dem¬
q elis abeth illa uetꝰ muliea &
noua mat̾. que ante partũ
suũ de fut᷑i filui letabat᷑ officio.
uenienti adse beate marie in ip̃o
salutationis occursu ait. Ecce
ex qͦ facta ẽ uox salutatiomiᷤᷤ tue
inaurib meis: exultauit in gau¬
dio infans inuĩo meo. Quid est¬

Expanded text:
rissimi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumedo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ: ꝓpͥetatem ueri no-¬
minis eiꝰ quã angło dictante
didicerat: recepta subito pri-¬
stina facultate sermonis pãt
mutꝰ aꝑuit. Ut cuiꝰ natuiita¬
tẽ p̃ceptione celesti tacitꝰ expe¬
ctabat: nati uocabulũ loq̃re¬
tur. & agnosceret auxius
senex ꝑ eum se sibi redditũ:
quẽ de se ñ credidat nascitu¬
rũ. Nec dubitaret ultͣ. celitꝰ
illũ uel ꝓmissũ fuisse uł na¬
tũ: cuius causa & amisisse
se ꝓbabat. & recepisse ser¬
monẽ. Quid hac fr̃s religi

Expanded text:
arbitrium, proprietatem veri noarbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pristini subito 208 facultate sermonis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermon
Abbreviated transcription (Latin):
infantẽ. qui nec dũ semetip̃m
sentiens: dñicum iam sentiret
aduentũ: uere hic omnniũ be-¬
atissimꝰ paruuloꝵ: qui intͣ
uiscera adhuc mat̾̃na conclusꝰ.
sadẽẽ saluatorem mundi quia
necdũ sermone poterat: ꝓpħi-¬
co sp̃u reuelauit. Hullus igno¬
no utero ꝓdeunte. int ipsa luci
exordia mestis concrepare. uagi¬
tibꝰ. Solus baptista domimi. ult
legem nascentiũ natiuitatem
suã leticie exultatione p̃uenit.
& qͣm decuit fr̃s ut de matre
sterili nasceret᷑. qui fecumdita-¬
tẽ uirginis reuelabat. quatinꝰ
mirabilẽ partũ mirabilĩt na-¬
tꝰ ostenderet: Illud etiã quam
stupendũ. qm̃q magnificũ.
q̃d zacharia. sacdos pat futu-¬
bat᷑ angło loquenti ñ credidit:
usũ loquentis amisit. lonee
uꝓmissione completa natus¬
⁊ noui hominis p̃co. pat̃ne lin-¬
gue uincła relaxaret. Os em̃i
q̃d angłs clauserat. ꝓmissus
ab angło filiꝰ reserauit. Nam
cũ de nuncupatione paruuli
cognatoꝵ uicinoꝵ q hesitaret

Expanded text:
emetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignoab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futubatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ne in tantũ inanis iudeoꝵ
uideat᷑ obiectio. discute diligen¬
sit. quid de potestate comꝑtũ
Cecis uisũ. surdis auditũ. claudis
gressum. mutis donauit eloqͥũ.
febres abegit. dolores resoluit.
demonia eiec̃. mortuos uiuifica¬
uit. mariiuentis ut qͥescerent
imꝑauit. Magnũ ꝓrsregẽ ista
demonstrant. qͥ ñ humana excel¬
lat potentia. s uirtute diuina.
Hanc gͦ uidĩ abiciant potestatẽ.
cõmutent actionẽ suã: i hoc ꝓfe¬
rant ore qͦd tenent corde. Quiare
de t̾renis calumniant᷑ qͥ celestia
ꝑsequunt᷑: Quãus gͦ pilatus one¬
rosum sͥ iniudiosũq sentir et. qͦd
eũ uidĩ deneglecta amicicia cesa¬
ris impetebant: aliquandui
tam̃ furorẽ eorum mitigare co
iussit: ut saciata iniquitas de
in nocentis inuriis ułtiꝰ ũ seuir et.
S ꝑtinax malitia ꝓpriiscresce¬
bat augm̃tis. et in quẽ obtinue¬
rat ius illusionis. exigebat ⁊ mor
tium uoluntati. baraba illis la¬

Expanded text:
tamen ne in totum inanis videatur tamen ne in totum inanis videatur Judaeorum objectio, discute diligensit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conjussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et morttium voluntati, Barabba illis la
Abbreviated transcription (Latin):
dignum ẽẽt. afferrent: hoc qͣi insu-¬
pabile reppererunt. ut dñm mun¬
di affectati regni inuidia ꝑur gerent
Cuinq pilatꝰ iħm quẽ frustra uicde¬
bat argui uellet absolui: calu̾mose
& minacit̃ c̾clamarunt. Si hunc cdi¬
mittis. ñ es amicꝰ cesaris. Dĩs em̃ qͥse regẽ
fac̃: contͣdic̃ cesari stultã ĩsimulatõnẽ ĩ¬
prudẽt pilate timuisti. formidabile fu̾it
nom̃regiũ. ⁊ ꝓĩperio cesaris opprimi
debuerit noue molitio potestatis:
si dñandi consiliũ tirannicꝰ tͥ ꝓlidit
apparatꝰ. si ꝓuisio armoꝵ. sicongre¬
gatio diuitiarrĩ. si p̃fidia detesta
sunt militũ. Quid eũ grauari
sinis de affectata potentia. cruiꝰ spe¬
cialis fuit de humilitate doctri-¬
na: Romanis legib ñ contradixͣ.
censum subiit. didragina soluit.
uectigalia ñ inhibuit. Que cdeift̃
dõ. ⁊ q̃ sunt cesaris ce sari reddenda
constituit. Pauꝑtatẽ elegit. obe¬
dientiã suasit. mansuetudinẽ

Expanded text:
dignum esset afferrent; hoc quasi insupdignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Et nemo auderet de sua uirtute
ficale concilũ solo corpore tenebat᷑.
trepidationẽ discipłi foris positidi¬
umo uidit intuitu: ⁊pauentis am¬
mũ mox ut respex̃ erex̃. ⁊ infletus
penitudinis incitauit. Felices sc̃e
apłe lacrime tue. q̃ addiluendam
culpã negationis uirtutẽ sacribap¬
pͥusꝙͣ deicereris exciꝑet: ⁊ firmita¬
tẽ standi in ipso cadendi ꝑicło rece¬
pisti. Uidit inte dtñs. ñ fide uictã.
ñ dilectionẽ aũsã. s constantiam
fuisse turbatã. Abuncdauit fletus
uͥ ñdefic̃ affectꝰ. ⁊ fons caritatis laũ
u̾ba formidinis. Nec tardum est
remediũ abolitionis: uͥ ñ fuit iudi¬
cim uoluncatis. Cito itaq in soli¬
ditatẽ suã rediit petra. tantã reci¬
piens fortitudinẽ uc qͦdtẽ in xp̃i expa¬
uerat passione. in suo pꝰ supplicionon
sceleris mueniret. et mñcdatia q̃ falsi
testes iniustis sacerdotib famulan¬
do ꝑtulerant. nihil qͦd morte

Expanded text:
et nemo auderet de sua virtute et nemo auderet de sua virtute ficale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacrpriusquam dejicereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non leris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte
Abbreviated transcription (Latin):
di auida dũ irruit ruit. dũ cap̃
capta ẽ. i dũ ꝑseet᷑ mortale. incidit
saluatorem. Inuenit sane millo
molimine imprudentis audatie
dignũ cooꝑatorẽ dignũq cõsor¬
tem. cũ impiꝰ iudas maliut mi¬
ñ timoris ꝑturbatiõe deseruit.
s pecunie cupiditate distraxit.
Qua merito apłs radicẽ ẽẽ. ma¬
peccatũ sine cupiditate cõmitit᷑.
iomis illicitꝰ appetitꝰ istiꝰ ẽ. auidi¬
tatis morbꝰ. Amori peccunie iuł:
omis affectio: amma lucricu¬
pida etiam ꝓexiguo ꝑire non
metuit. Nullumq est iusticie
auaritia fecit habitacłm. Hoc
ꝑfidus nidas mnebriatꝰ ueueno
dũ sitit lucrum. ꝑuenit ad la¬
queũ. O. tam stulte impiꝰ fuit.
ut triginta argenteis & cdũm
uenderet ⁊ magistrum. Cum
autẽ se ad excipiendũ iniquita¬
tis iudiciũ dĩ filiꝰ p̃buisset. beatꝰ
paratꝰ ẽẽt.&. cõmori: ancilla sac̾do
ret hesitare ꝑmissus. ut ineccłie pͥn¬
cipe remediũ penitentie conderet᷑.

Expanded text:
di avida, dum irruit, ruit; dum capit, di avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit min timoris perturbatione deseruit, sed pecuniae cupiditate distraxit. quam merito Apostolus radicem omnium mapeccatum sine cupiditate commitomnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit; nullumque est n quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatusparatus esset et commori, ancilla sacerdoret, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur;
Abbreviated transcription (Latin):
illud est dilectissimi sacram̃tũ cui
abiitio omĩa famulata sunt my¬
steria nc̃ sanguis iusti abel mortẽ
sũm pastoris elo qͥt̃ et in parr icifio
iudeorũ caim int̾fector fr̃is agnos¬
citur. Nẽ diluiiũ ⁊ noe archama¬
nifestat: qͥd sit renouationis in
baptismo: qͥd salutis in ligno. Nẽ
abraham gentiũ pat̾ ꝓmissos ad¬
quir it heredes: i insemine ei non
germ̃ carnis s fidei ꝓpago bñdrͣ.¬
Nc̃ ad p̃nuntiatũ festis omnib fes¬
tũ sacer nouorum mensis enituit.
ut in qͦ accepit niuncdꝰ exordium:
in eodẽ haberet xp̃iana creat᷑a
pͥncipiũ. Quĩauis gͥ fur entes irdĩ
et susceptihominis ueritatẽ nulł
eorum ausib potestas diuina
subtraxerit. patientia tam̃ dm̃
fices. Sienĩ cognouissent. minqͣ.
dñm maiestatis erucifixissent
Nec ipse itaq diabolꝰ intellexit.
qd seiendo in xp̃m suũ destrue¬
ret pͥncipatũ. qͥ antiq fraudis
iura ñ ꝑderet. si se a dĩħu san¬
gͥne cͣtineret.S malitia nocen¬

Expanded text:
illud est, dilectissimi, sacramentum, cui ab initio omnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benednc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domfices: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocen
Abbreviated transcription (Latin):
uuent dies in quib dicent. Heate
steriles ⁊ uentres q̃ non genuerunt
& ubera q̃ ñ nuitrierunt. Ue̾. tris¬
ticia er ucifigendi. lͥ formido mo¬
rituri: Nt̾ret passuri ammũ hora
supplicii. N docens nullã ꝓ se flen¬
di ẽe rationẽ. indic̃ penitentiam
denuntiando undictã. Non est
inqͥt qͦd dolere in me ierłm filie
debeatis. Rouob̃ plangite⁊ ⁊ pro
ur̃is filiis eiulate. Suꝑ illos funda¬
tur iste ploratus: qͦs tales uiscera
ur̃a peꝑerunt. lugendũ plane
uob̃ e̾. ñ de saluatore credentium:
s deimpietate ꝑeuntiũ. Ego crucẽ
uolens patior:⁊ mortẽ in ine ꝙͣ sũ
peinturꝰ admitto. Nolite flere pro
mundi redemptiõe morientẽ.
quem in maiestate patris uicle¬
in ligno retrorsit mortẽ uimortis
auctorem. ⁊omis pͥncipatꝰ aduer sas¬
q uirtutes. ꝑobiectionẽ passibilis
carnis elisit. E uacuatũ ẽ. illud¬
geñale uenditionis nr̃e ⁊ letale
cirographum. ⁊ captum captiiita¬
tis inius transiit redemptoris. Cla

Expanded text:
e steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videin ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus t
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt omĩa elem̃ta responsũ.
et unã simul muos sententiã fer̃
celũ t̾ra. sol. sydera. q̃ mdignos uos
suo ministerio ꝑtestantia t̾ribili
motu insolitoq defectutenebras
siad arguendosuos nec celestianee
inferna sufficunt: ⁊cr urẽ xp̃ima¬
gispotuerunt petre atq monum̃ta
qͣm ur̃a corda sentire sciltẽ qͦd inte¬
et sacrũ illud mysticũ secretu
qͦ solus sĩrnꝰ pontifex iuiꝰ fuerat
intrare reseratũe᷑. ut nihil iã eẽt.
discretionis uͥnihilresederat sci¬
tatis. Repuliatos itaq uosde¬
biuistis agnoscere ⁊ omne uuis
sacerdotii ꝑdidisse. qr uerum
deretis moysi: crederetis mmͥ. Me¬
rito gͦ uostestam̃tũ utrũq c̃dẽ¬
nat: i gr̃a uacuos& lege pͥuatos.
qͥidõ resistitis nouis: qri ñ eredidistis
antiquis. Nos autẽ ctilectissum qͥ
ab ignorantie tenebris liberati
fidei lum̃ accepimꝰ. ⁊ inuoui testa¬
ctionẽ int̾rauimꝰ. festruitate ꝙͣ.

Expanded text:
nt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in temet sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum deretis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testaptionis intravimus, in festivitate,
Abbreviated transcription (Latin):
micarum fuit interfectio potesta¬
tum. sic suã xp̃o comsũmante tuc¬
limis reconcilittaonẽ mundi exeq̃¬
retur in quadã arce supplicii lat᷑¬
nemq conu̾sũ ad paradisi uocaret
habitacłm: uos pͥncipes iudeorũ
legisq doctores. nec conscientie ĩ¬
pietate compuncti. nec effectu.
sceleris mitigati fixuris clauorũ
addebatis tela linguarũ dicentes.
Alios saluos fecit. seipsũ ñ potest
saluum facere: Si rexisrł est. des¬
cendat de cruce⁊ ⁊icreclimꝰ ei. S iis

Expanded text:
micarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante viclimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, desce
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scriptumest. longe est apec¬
catorib salꝰ. sequebat᷑ eum mul¬
titudo ppłi ⁊ mulierũ plangen¬
tĩ ⁊ lam̃tatiũ eũ. Solet enim
sexꝰ infirmior etiã ꝓiis qͥ morte
sunt digni in lacrimas cõmoue¬
ri. & clampnatoꝵ exitus ꝓ nat᷑e
comunis consicłatiõe miserar i. S
istum sͥ planctũ dñsiħe dedig¬
natur ĩpendi. qr ñ lecebat luctꝰ
tr iũphũ. nec lam̃ta uictoriam.
Deniq cũsus ad eas filie inquit
lerłm nolite flere suꝑme. s uos

Expanded text:
nge a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, s
Abbreviated transcription (Latin):
ouiũ pastoris iusti sangumẽ frem̃¬
tiũ bestiarũ rabies expetebat. q̃n
dniq etiãipse qͥ pati uen̾at de nr̃e nat᷑e
comumõẽ dicebat. kistis ẽ. uamea
usq ad mortẽ. Nc̃ autẽ pꝰꝙͣ. ꝑsuscep¬
tionẽ infir mitatis potentia ẽ. clari¬
ficata uircutis: uulla fideliũ mesti¬
tudine paschalis est obscuranda
sollenitas. Nec cũ tristicia nob̃ ges¬
torum ordo recolendus ẽ. cũ itadñs
usus sit malitia iudeoꝵ. ut deinten¬
tione facmoris uoluntas sit imple¬
ta muiserentis. Si aũ mexitu isrł cle
egypto agni sangus fuit restitu¬
tio libertatis: ⁊ sacratissima est fac¬
ta festiuitas q̃ ꝑhostiã pecudis irã
aduerterat uastatoris. qͣnta ppłis

Expanded text:
ovium, pastoris justi sanguinem fremeovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad morttionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis
Abbreviated transcription (Latin):
erat subuelamine figurarum
ꝓfunclũ. sit reuelati luce ꝑspicuũ.
Si enim int̾ illa miracła salriatoris
q̃ sub pͦpłoꝵ gerebantur aspectu pau¬
ci ueritatis p̾sentiã sentiebat. ipsiq
discipłi uoluntar ia dñi passiome
turbati. il euaserunt scandalum
crucis sine temptatiõe formidinis:
une fideᷤ nr̃a intel ligentiã sumeret.
unde conscientia robur acciꝑet.
nͥ q̃ facta cognosetmꝰ. p̃dicta lege
ris triumfo. & c̃sũmatis dispensa¬
tionib qͣs omnĩa ueteris testam̃ti
e loqͥa nuntiarunt: Iugeat car
tẽ. nob̃ choruscet in lucẽ. Qm̃ crux
dñm maiestatisopatꝰ sit. ꝙͣ atrocẽ
crudelitatẽ ⁊ĩuite supplicũi: re¬
demptis tam̃ hac dñi passione
uer ior iusticiorq est letandira
tio ꝙͣ dolendi. Fuerit cẽ discipłoꝵ
excusabił pauor nec diffidentie
culpã apłicꝰ meror inciderit qn
c̃currentib adunũ scelus iucleis
guiũ tuinor ⁊ ꝑt̾ua uitu lorum
petulantia seuiebat. qͣndo sub ocłis

Expanded text:
gurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, praedicta legerris triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carntem, nobis coruscet in lucem; quoniam crux Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis guium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adhuc ex pectamꝰ manifestã¬
dum. s iã ad oramꝰ unpletum.
&. nouis testimoniis et artiquis.
dũ qͦd ꝓpħica cecinit tuba euun¬
głica pandit hystoria. Et sic̃
seriptum est. abysꝰ abysũ inuo¬
cat in uoee cataractarũ tuax¬

Expanded text:
exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tua
Abbreviated transcription (Latin):
uirib conualescit. Et quidẽ ille
in hac ꝑegͥnatione solo corpore
constitut᷑: cogitatione & audita¬
te milla et̾na patria conu̾satus
est. Et quasi bonꝰ r aciocinator
uelut ad centupl osum manũ
porrigens. semꝑ de sinistra tin¬
misit ad dext̾am. & in celo repo¬
suit sudores suos. Nã & si hic o¬
ꝑa eiꝰ uident᷑: illuc oꝑum m̾ita
transiert̃. Illiꝰ gͦ in quantũ possu¬

Expanded text:
viribus convalescit. Et quidem ille viribus convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione solo corpore constitutus cogitatione et aviditate in illa aeterna patria conversatus est, et quasi bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens semper de sinistra transmisit ad dexteram, et in coelo reposuit sudores suos; nam etsi hic opera ejus videntur, illuc operum merita transierunt. Illius, in quantum possu