comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicant. ecce hic ẽ. xp̃c. erce illic. & abuniu̾sitate ciuitatis suꝑ montẽ cons-¬
titute ad particulas insidiarũ suarũ multos separent. & iugulatos absumant.
& cũ ħ nou̾int . eligunt eatͣ cõmunionẽ unitatis corporis xp̃i acciꝑe baptis-¬
mũ xp̃i. ad eandẽ cõmunionẽ corporis apͣi cũ eo qđ alibi acceꝑint pꝰea migͣ¬
turi. Scientes gͦ habituri s̃ aduersꝰ ęccł̃iã xp̃i baptismũ xp̃i. uł eo ipso die
qͦ accipiunt. Qđ si sceleratũ ẽ. qͥs ẽ. qͥ dicat. ꝑmittat᷑ mͥ uno die scelꝰ admit¬
tere : Si enĩ tͣnsiturꝰ. ẽ. ad catholicã. quero causã. qͥd aliud responsurꝰ ẽ. nͥ qͥa
malũ .ẽ. eẽ in parte donati. & ñ ẽẽ in unitate catholica : ħ gͥ malũ quot
dieb feceris. tot dierũ malũ facturꝰ es. & dici potest maiꝰ malũ fieri plu¬

Expanded text:
ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem consut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad eandem communionem cum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt aduersus ecclesiam Christi baptismum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. quod si sceleratum est, quis est qui dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plu
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾i & accipi potest. s tam̃ extͣ militiã nec habenda nec accipienda ẽ.
& reducto uł ꝑducto ad miliciã nec mutanda nec iteranda.ẽ. Uerunta-¬
m̃ alia causa ẽ. eoꝵ qͥ in istos hereticos imprudent̾ incurr̃. ipsã ẽẽ xp̃i
ȩccłiã existimantes: alia eoꝵ qͥ nouer̃ ñ eẽ catholicã ęccłiam nͥ eã quȩ sic̃
ꝓmissa ẽ. toto trarũ orbe diffundit᷑. & extendit᷑ usq ad fines t̾rȩ. Quȩ cres-¬
cens int̾ titania. & intedio scandaloꝵ reqͥẽ futurã desid̾ans. dic̃ in psalmis.
A finibꝰ tre ad te clamaui dũ tedet aa mea. in petra exaltasti me. Petra aut̃
erat xp̃c. in qͦ nos iã resuscitatos & in cęlo c̃sedentes dic̃ apłs. ñdũ in re¬
inimici. E& illiꝰ qͥppe. ꝓmissionibꝰ tanꝗͣ telis & iaculis inturri munitissima consti-¬
tutis. ñ solũ cauet᷑ s etiã expugnat᷑ inimicꝰ. induens lupos suos pellib ouium.

Expanded text:
haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos imprudenter incurrunt, ipsam esse Christi Ecclesiam existimantes: alia eorum qui noverunt non esse catholicam Ecclesiam, nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur cens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus nondum in reinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi &e ẽẽ & accipi recte certꝰ ẽ. Illic aut̃ ñ accipiat. qđ eẽ ibi qͥdẽ dicunt.
s ibi accipiendũ eẽ ñ dict̃. quoꝵ sententiã decreuit eligere. qͣnꝗͣ etiã si
dubiũ hab̾et ñ illic recte accipi. qđ in catholica recte accipi certũ habe¬
ret. ꝗͣuit̾ peccaret in rebꝰ ad salutẽ animȩ ꝑtinentibꝰ. uł eo solo qđ certis
incerta p̃poneret. Recte qͥppe hoẽm in ęccłia catholica baptitari eo ipso
certꝰ. ẽ. qđ etiã alibi baptitat᷑ huc tͣnsire decreuit. Non aut̃ recte ap̃ do¬
natistas hominẽ baptirari saltẽ incertũ habeat. cũ ħ illi dicant. quorum
sententiã donatistis anteponendã eẽ certũ habet. & incertis certa p̃fe¬
rendo hic baptuet᷑. ubi ꝓpt̾ea certꝰ ẽ. recte fieri. qͥa & cũ alibi facere co¬
gitabat. huc tͣnseundũ ẽẽ decreuerat. lã uͦ siqͥs ñ intelligit qͦmͦ fieri pos-¬
sit. ut qđ ibi ẽẽ c̃fitem᷑. ñ ibi recte dari dicamꝰ. illud attendat qͥa nec rec-

Expanded text:
 illic autem non accipiat quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sententiam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitem
Abbreviated transcription (Latin):
cata recedent. & ꝑseuerantiã fictionis fugerit ut redirent. ut & illud
uerũ sit. qͦt qͦt in xp̃o baptizati estis apm indiustis. & illud. sc̃s enim
& eccuat eũ axpõ ꝑni cies fictionis. sic̃ fit cũ qͥsq a tenebris ꝑ lucẽ transit
ad tenebras. oculi qͥdẽ eiꝰ in tenebras ꝑpetuo dirigunt᷑. s ñ potest luxc
ꝑ se ipsũ. & idõ ñ. ẽ. eoꝵ qͥ se separant. s eiꝰ unde se separant. Ualet tam̃
ap̃ eos hactenꝰ ut ꝑ eiꝰ lucẽ tͣnseant ad dissensionis suȩ tenebras. c̃tinuo
edeuntibꝰ peccatis ꝗ̃ baptismatis scĩtas in illo tẽporis puncto d¬
rat. tͣnꝗͣ redeunte obscuritate qͣm lux in tͣnsitu excusserat. Nã redire
quẽ cũ inuenisset debitorẽ decẽ miliũ talentoꝵ. dep̾canti om̃a dimi-¬
sit. Ille aut̃ conseruũ suũ qͥ ei debebat centũ denarios cũ miseratꝰ non

Expanded text:
cata recederent, et perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud cata recederent, et perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud uerum sit: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis, et illud: sanctus enim et exuat eum Christo pernicies fictionis: sicut fit cum quisque a tenebris per lucem transit ad tenebras; oculi quidem ejus in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest lux niper se ipsum et ideo non est eorum qui se separant sed eius unde se separant, ualet tamen et aput eos hactenus, ut per eius lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tamquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat. Nam redire quem cum inuenisset debitorem decem milium talentorum deprecanti omnia dimisit, ille autem conseruum suum qui ei debebat cent
Abbreviated transcription (Latin):
purget᷑ qđ ñ posset sine baptismo. s ut qđ ante datũ .ẽ. tc ualere inci¬
piatꝰ ad salutẽ. cũ illa fictio ueraci c̃fessione recesserit. sic etiã iste. qui
baptisma aep̃i qđ ñ amiser̃ qͥ se separauer̃. inimicꝰ caritatis & pacis ap̃i
in aliqͣ heresi aut scismate accepit. qͦ sacrilego scelere peccata eiꝰ ñ di-
mittebant᷑. cũ se correxerit & ad ęxcłiȩ societatẽ unitatẽ q uenerit.
ñ iterũ baptieandꝰ ẽ. qr ipsa ei rec̾ciliatione ac pace p̃stat᷑. ut ad remis¬
sionẽ peccatoꝵ eiꝰ in unitate iã ꝓdẽe incipiat sacram̃tũ. qđ acceptũ
inscis mate ꝓdẽe ñ poterat. Si aut̃ dixcerint in illo qͥ fictꝰ accessit. per
scãm uĩ tanti sacram̃ti dimissa qͥdẽ illi ẽẽ peccata in ipso tẽporis pune¬
to. s ꝑfictionẽ eiꝰ redisse c̃tinuo ut sp̃s sc̃s & affuerit baptizato ut pec.¬

Expanded text:
purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipurgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat ad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit, sic etiam iste qui baptisma Christi, quod non amiserunt qui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqmittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa reconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius redisse continuo, ut spiritus sanctus et adfuerit baptizato, ut pec
Abbreviated transcription (Latin):
sa sͣ ei peccata. an ñ s̃ dimissa: Eligant qđ uolunt. Utrũlibet elege¬
rint. sufficiet nob̾. Si dimissa dixerint. qͦmͦ gͦ sp̃s sc̃s discipl
denuo bapti randꝰ udicaret᷑ Qđ si dem̃tissimũ. ẽ. dic̃e. fateant᷑ uero
baptismo xp̃i baptizari posse hoẽm. & tam̃ cor eiꝰ in malicia uł sacri¬
legio ꝑseuerans peccatoꝵ abolicionẽ ñ sinere fieri. atq ita intelligant
in cõmunionibꝰ ab eccłia separatis posse hoe̾s baptizari. ubi baptismͦ
xp̃i eadẽ sacram̃ti celebratione dat᷑ & sumit᷑. qͥ tam̃ tc̃ ꝓsit ad remis¬
sionẽ peccatoꝵ cũ qͥsq rec̾ciliat᷑ unitati. sacrilegio dissensionis eocuit᷑.
qͦ eiꝰ peccata tenebant᷑. & dimitti ñ sinebant᷑. Sic̃ enĩ in illo qͥ fictꝰ acces¬
serat fit ut ñ denuo baptiret᷑. s ipsa pia correctione & uera c̃fessione

Expanded text:
sa sunt ei peccata an non sunt dimissa ? eligant quod uolunt; utrumlibet elegesa sunt ei peccata an non sunt dimissa ? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo spiritus sancdenuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, adque ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur, qui tamen tunc prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ioħs. qͥ odit frẽm suũ in tenebris manetusq adhuc. si iã facta. e. remis-¬
sio peccatoꝵ: An ñ ẽ. in scismate odiũ fr̃nũ : Quis ħ dixerit. cũ & origoet
ꝑtinatia scismatis nulla sit alia. nͥ odiũ frĩs. Hanc illi questionẽ solue¬
re sibi uident᷑. cũ dicunt. Nẽ. gͦ in scismate remissio peccatoꝵ. & idõ nec ge¬
neratio noui hõis. & ꝓpt̾ea nec haptismꝰ xp̃i. Nos aut̃ qͥa fatem᷑ ibi esse
baptis mũ ap̃i : hanc questionẽ eis soluendã ꝓponimꝰ. magꝰ ille sẏ mon
utrũ uero xp̃i baptismate tinctꝰ sit. Respondeb̾t ita. qͥa sc̃ę scripturȩ
auctoritate cogunt᷑. Quero gͦ. utrũ fateant᷑ ei dimissa peccata. ꝑ fecto
fatebunt᷑. Itẽ quero curei dixerit petrus. ñ eũ hab̾e partẽ in sorte scõꝵ.
Quia inqͥunt pꝰea peccauit. pecunia uolens emere donũ dĩ. cuiꝰ uendi¬¬
tores ẽẽ apłos credidit. Quid si ad ipsũ baptisiũ fictꝰ accessit : Dimis-¬

Expanded text:
Iohannes: qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum ? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: "non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis, et propterea nec baptismum Christi." nos autem quia fatemur ibi esse baptismum Christi, hanc eis quaestionem soluendam proponimus, Magus ille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus sit. respondebunt: "ita u, quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero, cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorte sanctorum. "quia" inquiunt "postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores apostolos credidit." Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuero enĩ ut dicant. utrũ dimittant᷑ peccata ubi caritas ñ ẽ. Peccataenĩ.
tenebrȩ animarũ s̃. Audiuimꝰ qͥppeioħo dicentẽ. Qodit frẽm suũ. in tene

Expanded text:
quaero enim ut dicant, utrum dimittantur peccata ubi caritas non est. peccata enim quaero enim ut dicant, utrum dimittantur peccata ubi caritas non est. peccata enim tenebrae animarum sunt. audimus quippe lohannem dicentem: qui odit fratrem suum, in t
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s tam̃ eandẽ hereditatẽ sum̃tib. qͥ aut̃ de utero ipsiꝰ matris intꝰ in uni¬
tate nati negligunt grãm qͣm acceper̃. similes s̃ esau filio isaac. qͥ reꝓbat᷑
.ẽ. dõ at cestante & dicente. iacob dilexi. esau autͣ odio habui. cũ ãbo ex
no concubitu c̾cepti. ex uno utero nati sint. Querͣ etiã. utrũ
.c̃. & ait. Baptizate gs̃. in nomine patris & filui & sp̃s scĩ. Si cui dimiseritis pec.¬
cata. dimittent᷑ ei. Si cui tenueritis. tenebunt᷑. & si ita .ẽ. in qͥunt. cõmunio
enĩ ꝗͣcũq illa sit. de qͣ dictũ. ẽ. Una.ẽ. colũba mea. una.ẽ. matri fuȩ. Nec
osst̃ eccłiȩ tot ẽẽ. qͦt scismata. Si aut̃ dixerimꝰ ñ ibi dimitti pe
inqͥunt ñ ẽ. illic uerꝰ baptismꝰ. & ꝓptea qͦs a nob̃ suscipitis uos baptizare
debetis. Qđ qͥa ñ facitis. in ȩccła xp̃i uos ñ ẽẽ fatemini. his ita resistimus
scđm scripturas eos int̾rogantes. ut qđ a nob̃ quer̃ sibi ipsi respondeant.

Expanded text:
tis, sed tamen eamdem haereditatem sumentibus. Qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati, negligunt gratiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est, Deo attestante et dicente: Jacob dilexi, Esau autem odio habui: cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. Quaerunt etiam utruest et ait: Baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et si ita est, inquiunt, communio enim, quaecumque illa sit, de qua dictum est: una est columba mea, una est matri suae, nec possunt ecclesiae tot esse quot schismata. si autem dixerimus non ibi dimitti peinquiunt, non est illic uerus baptismus, et propterea quos a nobis suscipitis uos baptizare debetis. quod quia non facitis, in ecclesia Christi uos non esse fatemini.\' His ita resistimus secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. illi ñ dic̃t. Non recte accipi in parte donati baptismũ nos di-¬
cimꝰ. illi ñ dict̃. Sic̃ gͦ id potiꝰ credit qđ nos soli dicimꝰ eẽ credendum.
ita ħ potiꝰ faciat qđ nos soli dicimꝰ eẽ faciendũ. Qđ aut̃ utriq dicimͦ
ẽẽ credendũ. ħ si tta putat robꝰtiꝰ credat. ꝗͣ id qđ a nob̾ dr̃ solis. Robꝰtiꝰ

Expanded text:
dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos didicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita
Abbreviated transcription (Latin):
te accipi nolunt fateri. Harũ qͣtuor sententiarũ tres nr̃ȩ tantũ sunt.
unã uͦ utriq dicimꝰ. Nã eẽ in catholica baptismũ. & recte illic accipi.
donatistas. & illi asser. & nos c̃cedimꝰ. Qsqͥs gͦ uult baptizari. & certꝰ est
iã nrãm sibi eccłiã ad xp̃ianã salutẽ eẽ diligendã. & in ea sola ꝓdesse
baptismũ xpĩ etiã si alibi acceptũ fuerit. s idõ in parte  uult bapti-¬
zari. qͥa eẽ ibi baptismũ ñ illi soli neq nos soli s utriq dicimꝰ. atten-¬
dat alia tria. Si enĩ nos elegit seqͥ in his quȩ illi ñ dicunt. ea uͦ quȩ utri-¬
q dicimꝰ p̃ponit his q̃ nos soli dicimꝰ. satis ẽ. nob̃. qd ea q̃ illi ñ dicunt
& nos soli dicimꝰ. p̃ponit eis q̃ illi soli dicunt. Esse aut̃ in catholicabap.¬
tismũ nos dicimꝰ. illi ñ dic̃t. Recte accipi in catholica baptismũ nos

Expanded text:
te accipi, nolunt fateri. Harum quatuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, te accipi, nolunt fateri. Harum quatuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam vero utrique dicimus. Nam esse in Catholica Baptismum, et recte illic Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat ñ inuenerit. & in animo pace catholica custodita ꝑ aliquem
extͣ unitatẽ catholicã positũ acceꝑit. qđ erat in ipsa catholica unitate
accepturꝰ. si statĩ etiã de hac uita emigrauerit. ñ eũ nͥ catholicũ depu¬
tamꝰ. Si aut̃ fuerit a corporali morte lib̾atꝰ. cũ se catholicȩ c̃gregatio¬
ni etiã pͣsentia corporali reddidit. unde nunꝗͣ corde discesserat. ñ solũ
ñ ĩꝓbamꝰ qđ fec̃. s etiã securissime uerisfime q laudamꝰ. qr p̾sentẽ dm̃
etdidit cordi suo ubi unitatẽ seruabat. & sine scĩ baptisii sac
ta migrare. Si qͥs aut̃ cũ possit in ipsa catholica acciꝑe. ꝑ aliqͣm m̃tis
ꝑũsitatẽ eligit in scismate baptizari. etiã si pꝰea uenire ad catholicam
ã qđ alibi acceꝑit. Duo s̃ enĩ quȩ dicimꝰ. & ẽẽ in catholica baptismũ.
& illic tantũ recte accipi. Utrunq hoꝵ donatistę negant. Itẽ alia

Expanded text:
accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sata emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam am quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tan
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sacram̃ta ĩꝓbare nec ipso scismate audemꝰ. In qͦ enĩ nob̾cũ senti¬
unt. in eo etiã nob̾cũ s̃. In eo aut̃ a nob̾ recesser̃. in qͦ a nob̾ dissenti¬
unt. Non enĩ accessus iste atq discessus. corporalib motib & ñ spi-¬
ritalib metiendꝰ. ẽ. Sic̃ enĩ coniuinctio corpoꝵ fit ꝑ continuationem.
coꝵ. sic animoꝵ qͥdã c̃tactꝰ .ẽ. c̃sensio uoluntatũ. Si gͦ qͥ recessit
tate aliqͥd aliud agere uoluerit. ꝗͣ qđ in unitate ꝑcepit. in eo recedit¬
atq disiungit᷑. Qđ aut̃ ita uult agere. sic̃ in unitate agit᷑ ubi ħ accepit
in qͥb dã uͦ a nob̃̾ exier̃. ꝓ inde illa in qͥbꝰ nob̾cũ s̃: eos agere ñ uetamꝰ. In qͥbͦ
aut̾ nob̾cũ ñ s̃. ut ueniendo accipiant uł redeundo recipiant adhortam᷑.
& qͥbꝰ modis possumꝰ uti diligant em̃dati atq correcti cũ caritate sata-¬
gimꝰ. Non eis itaq dicimꝰ. nolite dare. s nolite in scismate dare. Nec eis

Expanded text:
i sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate atque disjungitur: quod autem ita vult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾emitꝰ. scismaticos aut̃ t̾rȩ hiatꝰ absorbuit. & apłs. Si habeã inquit
omẽm fidẽ ita ut montes tranfferã. caritatẽ aut̃ ñ habeã nichil sũ. Si qͥs
adducat᷑ ad medicũ in aliqͣ necessaria parte corporis gͣui uulnere sauci¬
at̾ si dixerit medicꝰ. morit᷑ inde nͥ curet᷑. ñ opinor illi qͥ eũ adduxer̃ ita
desipunt. ut c̃sidatis atq numeratis cęt̾is menbris eiꝰ sanis. responde-¬
ant medico & dicant. Ergo ne ista sana tot m̃bra ñ ualent ad eiꝰ uitam.
& illud unũ uulneratũ ualet ad mortẽ: N utiq ħ dicunt. s curandũ of¬
fer̃. Nec idõ tam̃ qͥa curandũ offer̃ medicũ rogant. ut etiã illa q̃ sana s̃
curet. s illi uni loco medicinã instant̃ adhibeat unde mors etiã sanis
cȩt̾is ĩmninet. & nͥ sanet᷑ adueniet. qͥd̾ gͦ ꝓdest homini uł sla fides uel

Expanded text:
interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeamnihil sum. Si quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: \'moritur inde nisi curetur\', non opinor illi qui eum adduxerunt ita desipiunt, ut consideratis adque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: \'ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem? non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen quia curandum offerunt medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris inminet et nisi sanetur adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel
Abbreviated transcription (Latin):
ciose qͥppe c̾tẽneret bonũ qđ ñdũ habebat. suꝑbiens ex illo qđ habebat.
Sic etiã qͥ se ipsos a societate cęteroꝵ separantes caritate uiolata unitatis
uincłm rũpunt. sinichil faciunt eoꝵ quȩ in illa societate acceper̃. in
om̃ib separati s̃. & idõ quẽ sibi sociauerint. si uenire ad ęccłiam uolue¬
separauer̃. & ex ea parte in texturȩ cõpage detinent᷑. in cęt̾a scissi sunt.
& inde si quẽ sibi sociauerint. ex ea parte nectit᷑ ȩccłiȩ. in ꝗͣ nec illi separati
s̃.  idõ si uenire ad ęccłiam uoluerit. in eo sanat᷑ ubi laniatꝰ errabat.
Ubi uͦ sanꝰ c̃nectebat᷑. ñ curat᷑ s agnoscit᷑. ne cũ sana curare uolumꝰ. potiꝰ
uulneremꝰ. Itaq illi qͦs baptirant sanant uulnere idolatrię uł infideli-¬
tatis. s gͣuius feriunt uulnere scismatis. Idolatras enĩ in popło dĩ gladius

Expanded text:
ciose quippe contemneret bonum quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. ciose quippe contemneret bonum quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt, et ideo quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluese in eis separauerunt et ex ea parte in texturae conpage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectitur ecclesiae in qua nec illi separati sunt, et ideo si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur non curatur sed agnoscitur, ne cum sana curare uolumus potius uulneremus. itaque illi quos baptizant sanant a uulnere idololatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idololatas enim in populo dei gladius
Abbreviated transcription (Latin):
spargit. & illa ubi ait nolite ꝓhib̾e. qͥ enĩ contͣ uos ñ ẽ. ꝓuob̾. ẽ. qͥd restat
intelligendũ. nͥ qͥa ille in tanti nominis ueneratione c̃firmandꝰ fuit ubi non
ret spargeret. & si forte ueniret ad ęccłiã ñ illud qđ habebat ibi acciꝑet.s in qͦ
aberrauerat em̃daret . Neq enĩ & cornelu gentilis hominis orationes ñ s̃ eaau-¬
dite. atq elemosinȩ ñ s̃ acceptȩ. ĩmo & angłm ad se mitti & missũ meruit
intueri. ẜ quẽ posset utiq sine hominis alicuiꝰ accessu cuncta necessaria dis-¬
cere. S qm̃ qͥc qͥd boni in orationib & elemosinis habebat. ꝓdesse illi ñ poterat
petrũ. & ꝑ illũ discit xp̃m. ꝑ illũ etiã baptitat᷑ xpĩano popło c̃sorcio qͦq
cõmunionis adiungit᷑. cui sola bonoꝵ oꝑũ similitudine uingebatur. Eni-¬

Expanded text:
spargit et illa ubi ait: nolite prohibere. qui enim contra uos non est pro uobis est, quid restat spargit et illa ubi ait: nolite prohibere. qui enim contra uos non est pro uobis est, quid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit ubi non ret spargeret, ut si forte ueniret ad ecclesiam non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? Neque enim et Corneli gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae; immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poteratPetrum et per illum discit Christum, per illum etiam baptizatus christiano populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perni
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis eũ ñ sequebat᷑. nolite inqͥt ꝓhib̾e. qͥ contͣ uos ñ .ẽ. ꝓuob̾. ẽ. Non
potest enĩ qͥs ꝗͣ in meo nomine fac̾e aliqͥd: & male loqͥ de me. Si nichil
in illo corrigendũ erat. securꝰ sit gͦ qͥsqͥs extͣ cõmunionẽ ȩccłiȩ consti-¬
tutꝰ colligit᷑ in xp̃i nomine. dissotiatꝰ a societate xpĩana. Atq ita fal¬
sũ erit illud. qͥ ñ ẽ. mecũ adu̾sũ me est. & qͥ mecũ ñ colligit. spargit.
Si aut̃ qđ discipłi dñi ꝑ ignorantiã fac̾e uoluer̃. ud in eo corrigendũ ẽ.
qđ dñs dix̃c̃. nolite ꝓhib̾e. cur ħ ipse ꝓhib̾i ꝓhibuit: & qͦmͦ erit ueru
d̃ ibi ait. qͥ contͣ uos ñ.ẽ. ꝓ uob̾.ẽ: In ħ enĩ facto nͥ cont᷑ eos¬
erat. ubi ꝑ nom̃ xpi sanitates oꝑabat᷑. Ut gͦ utraq sententia uera sit
sicuti uera ẽ. & illa ubi ait qͥ ñ ẽ. mecũ adu̾sũ me.ẽ. & qͥ mecũ ñ colligit

Expanded text:
illis eum non sequebatur: nolite, inquit, prohibere; qui contra uos non est, pro uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine, dissociatus a societate christiana. atque ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me est, et qui mecum non colligit, spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi aierat, ubi per nomen Christi sanitates operabatur. ut ergo utraque sententia uera sit, sicuti uera est, et illa ubi ait: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in sacrilegio sic̃ c̃ciliũ eoꝵ clamat scismate baptitar̃. totã istã soluit ques¬
tionẽ. totã c̃tentionẽ abstulit. nichil omino int̾ nos & eos donatistas qͥ pͥmi¬
ano cõmiunicant deliqͥt. unde dubitet᷑ ñ solũ habi s etiã dari posse baptismũ
xp̃i ab eis qͥ ab ęccłia separabant᷑. Sic̃ enĩ ipsi eos qͦs felicianꝰ in scismate baptira.¬
uit uerũ haptisinũ accepisse fateri cogunt᷑. qͥa eos secũ nc̃ habent in ipsobaptis.¬
mo quẽ in scismate ꝑceper̃. sic nos dicimꝰ baptismũ axp̃i ẽẽ eatͣ cõmunionem
catholicã. quẽ dant illi qͥ ab eadẽ cõmunione p̾cisi s̃. qͥa eũ cũ p̃cident᷑ non
amiser̃. & qđ ipsi se putant c̃culisse illis qͦs felicianꝰ inscismate baptirauit
cũ eos sibi rec̃ciliauer̃. id est ñ ut acciꝑent qđ ñ habebant. s ut ꝓdesset eis
Qđ in utilit̃ in scis mate acceꝑant & habebant. ħ uere c̃fert & prestat deus

Expanded text:
mate baptizarunt, totam istam soluit quaestionem, totam contentionem abstulit. nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communicant derelinquit, unde dubitetur non solum haberi, sed etiam dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate perceperunt, sic nos dicimus baptismum Christi esse etiamatholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum cum praeciderentur non amiserunt. et quod ipsi se putant contulisse illis quos. Felicianus in schismate baptizauit, cum eos sibi reconciliauernt, id est non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperant et habebant, hoc uere confert et praestat deus
Abbreviated transcription (Latin):
reddit᷑: amitti ñ potuisse uidicat᷑ Sic & illi qͥ ꝑsacrilegiũ scismatis
ab eccłiȩ cõmunione discedunt. habent utiq baptismũ. quẽ pri¬
usꝗͣ discedent acceper̃. Nã & ipsi si redeant: ñ eis iterũ dat᷑. Undeos¬
tendunt᷑ illud qđ acceꝑant in unitate positi: ñ potuisse amit tere
separati. Qđ si hab̾i foris potest. etiã dari cur ñ potest. Si dicis. ñ rec¬
te foris dat᷑ : respondemꝰ. Sic̃ ñ recte foris habet᷑. & tam̃ habet᷑: sic ñ
recte foris dat᷑. s tam̃ dat᷑. Sic̃ aut̃ ꝑ unitatis rec̃ciliationẽ inci

Expanded text:
redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris
Abbreviated transcription (Latin):
N uipnis quos adu̾sꝰ epłam parmeniani qͣm dedit ad ticonium
scripsimꝰ. ꝓmisimꝰ nos diligentiꝰ questionẽ baptismi tractaturos.
Qđ etiã si ñ ibi ꝓmit teremꝰ : debitũ tam̃ a nob̾ flagitantibus
fr̾ĩbꝰ meminimꝰ & agnoscimꝰ. Quaꝓpt̃ in hoc oꝑe adiuuante dño
suscepimꝰ. ñ solũ ea refellere quȩ de hac re nobͣ donatistȩ obiecta¬
re c̃suer̃: s etiã de baptismi mr̃is cẏpriani auetoritate unde
suã ꝑu̾sitatẽ ne ueritatis impetu cadat fulcire conant᷑. quȩ dñs
Donauerit dicere. ut intelligant om̃s qͥ ñ studio partiũ cecati
uidicant. ñ solũ eos ñ aduiuari auctoritate cẏpriani. s ꝑ ipsã
maxime conuinci atq subu̾ti. lã qͥdẽ in supͣ memoratis libris die¬
tũ ẽ. ita posse extͣ catholicã cõminionẽ dari baptismũ: quẽ ad¬
modũ & extͣ eã potest & hab̃i. Hullꝰ aut̃ illoꝵ negat habe baptis¬
mũ etiã apostatas. qͥb utiq redeuntib & ꝑpenitentiã conũsis dũ

Expanded text:
 libris, quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostata
Abbreviated transcription (Latin):
humanis argum̃tis id agere. qm̃ questionis huiꝰ obscuritas pͥorib eccłiȩ tẽporib
ante scisma donati magnos uiros & magna caritate p̾ditos patres ep̃os ita int̾
se cõpulit salua pace disceptare atq fluctuare. ut diu concilioꝵ in suis qͥb q
regionibꝰ diũsa statuta nutau̾int. donec plenario totiꝰ orb̾ ẽcilio qđ salub̃¬
rime sentiebat᷑ etiã remotis dubitationibꝰ firmaret᷑: ex euangłio ꝓfero cer¬
i docum̃ta. qͥbꝰ dño aduuiante demonstro ꝗͣ recte placuerit & ui
cundũ dm̃. ut ħ in qͦꝗͣ scis matico uł heretico ęccłiastica medicina curarte
in qͦ uulnerabat᷑. illud aut̃ qd sanũ maneret agnitũ potiꝰ apꝓbaret᷑. quã
imꝓbatũ uulneraret᷑. Certe dñs in euangłio dic̃. qͥ ñ ẽ. metũ.: adũsũ me.ẽ.

Expanded text:
humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. Quaꝓpt̾ int̾nos &x ipsos qͦdãmͦ cardinales donatistas quoꝵ ep̃s ap̃
mianistas eã finiri. ut qđ caritate suadente nolebant. eacẽplo suo cogente
faterent᷑ S adhuc inde ꝓpt̾ea disputamꝰ. ne illi sibi uideant᷑ aliqͥd dicere.
qͥ nec istis cõmunicant. qͥ ap̃ se potiꝰ qͣnto pauciores. tanto sinceriores dona-¬
tistas remansisse c̃tendunt. qͥ si maarimianistȩ soli essent. nec ipsoꝵ salutẽ
contẽnere debemꝰ. quanto gͦ magis. qͥa eadẽ pars donati in multa
minutissima frusta c̾cisa.ẽ. quȩ om̃s minutȩ̨ particulȩ hanc unam
multo grandiorẽ in qͣ pͥmianꝰ ẽ. de recepto maxrimianistarũ baptis¬
mo rep̾hendunt. & singulȩ conant᷑ asserere ap̃se tantũmͦ uerũ bap.
remansisse. nec omĩno alibi. nec in toto orbe t̾rarũ. qͣ eccłia ca¬
tolica expandit᷑. nec in ipsa gͣndiore parte donati. nec incęt̾is pt̃ se unam
ex ininutissimis partib. Quȩ om̃s particulę si adu̾tere uoluerint uocẽ

Expanded text:
habebant. Quapropter inter nos et ipsos quodammodo cardinales Donatistas. quorum episcomianistas eam finiri, ut quod caritate suadente nolebant exemplo suo cogente fateantur. sed adhuc inde propterea disputamus, ne illi sibi uideantur aliquid dicere qui nec istis communicant, qui aput se potius quanto pauciores tanto sinceriores Donatistas remansisse contendunt. qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus; quanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem in qua Primianus est de recepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem
Abbreviated transcription (Latin):
sn de soupso flatu erhularfcor poreũ. Ocdoctrina cuiõis etal aures
egat legat in c̃tione qđ scripsit. notos ato. ignotos nsoetosiatesei
indoctos recitaturꝰ inuitet. Seniores cũ iuniorib c̾uenite. qđ nescie¬
batis cdiscite. qđ nunꝗͣ audieratis auchite. Ecce isto docente.ñ aliun¬
de qđͣ ali q modo.e nec ereo qđ õno ñ eͣ. ds flatũ ereatis: ex eoade
tue in peccati corpore. ipse mutat in corpꝰ. An diẽ qł ea iatura

Expanded text:
sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures habere discipulos legat, legat in contione quod scripsit, notos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod tur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. An dicit, quod ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
sionis discruñ uideat᷑ pende mansorio: Ita gͦ & aam recognosce
indt carni suȩ desidare cibũ. ex qͣ ipsũ c̃cepit sine dubio desidiur
ec nẽpe ille iuuenis suo sensu ũbis luculentussimis & sufficientutĩ.¬
mis explicauit. asserens ñ aa redͥri alĩta s corpori. cura qlẽ
illiꝰ s tuqͣ habitantis idomo. et moribundȩ carnis ĩminentes rui¬
uitis ruiturũ destinare cupiebat. q̃ mortale corpꝰ iã utiq ñ habe.¬
lut. & tam̃ sitiebuit.aquȩ stillã de digito paupis reqͥrebat. Habet¬
ubi se ecerceat iste doctor senũ. Querat & inueniat si potuerit. eui
ros dã ila ap̾ uiferos umidũ alim̃tũ uł tã exiguũ m̃dicarae. cũ rui¬
nos lubuaculo iã careret. Incorporeũ sane dm exqd cretrm
gratulor eũ hinc saftĩ a t̃tulliani deliram̃tis. esse discrearei¬
Ile qͥppe sic̃ aam ata etiã e oͥr poreũ ee c̃tenatrA qiste inblissente

Expanded text:
sionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, sionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruiuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requbi se exerceat iste doctor senum: quaerat, et inveniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incorporeum sane deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste
Abbreviated transcription (Latin):
mĩta corporea nͣ nͥ ꝓpt̃ fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui
aam q̃rere : Uerba eiꝰ ista s̃. Nũqͥtd qͥa aa̾ inqͥt aut cibũ querit
aut potũ. ad ipsã tͣnsire credimꝰ pastũ : & paulopꝰ. Unde intelli-¬
git᷑ inqͥt et ꝓbatur ñ ad aa̾m ꝑtiñe ciboꝵ sustentacula. s acdcorpꝰ
cui etiã p̃ter cibũ ꝓcurat᷑ simili ratione uesti᷑. ut illi necessarius
uideat᷑ pasturȩ suggestꝰ. cui cõpetit & ipsos hab̾e uestitꝰ Hanc ille
sententiã suã satis eiudent᷑ expositã. ñ nulla etiã similitudine illus¬
trans. adiecit atq ait. quid aut̃ putamꝰ inqͥlinũ queꝗͣ suę habita¬
tioni ꝓspicẽ : Nonne si eã senserit aut tecto tremere. aut nutare
pariete. aut labꝰ fundamine. destinas qͣrit. stłues ẽgerit. qͥb ĩmi¬
nentẽ. possit ruinã sedulo diligent᷑q fulcire. ne sub ꝑiculo man¬

Expanded text:
menta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui menta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo man
Abbreviated transcription (Latin):
a̾am credidisse dĩ e̾ẽ porcionẽ. uł ullomͦ aa et dĩ eandẽ e̾e̾ natu
fecerit. s ita ex ipso sit. ut ab ipso emanau̾it. Henĩ etiã uerbũ iste
posuit int̾ cęt̃a. qͥb in hac qͣstione ad ĩmane p̃cipitiũ exorbitauit.
eẽ utile. & ad fidẽ necessariã ꝑtiñe. peto rescrib̾e ñ g̃ueris. Nã illud
qd rectissime et ualde salubrit̾ credit iudicari aas cũ de corpori¬
b earierint. anteꝗͣ ueniant ad illud uidiciũ qͦ eas oportet iã reddi¬
tis corporib iudicari: atq in ipsa in ꝗͣ hic uixer̾ carne torꝗ̃ri siue
głari. ħ itane tandẽ ipse nescielus : quis aduer sus euangłm tan¬¬
ta obstinatione m̃tis obsoͣrduit. ut in illo pauꝑe ablatꝰ.ẽ. in sinum
uł audita ñ credat : S nunquid te docuit qͦmͦ ãa sine corpore de
digito pauꝑis aquȩ stillã desidare potuerit. cũ ipse c̃fessus sit ali¬

Expanded text:
animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo  de nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanaverit. » Hoc enim etiam verbum iste posuit inter caetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitavit.e utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem auel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit ali
Abbreviated transcription (Latin):
los meos ne unꝗͣ obdormiã in morte. ñ nͥ carnis ocłos cogitabas.
Aut si ħ obscurũ. ẽ certe qͣndo illud apłi recolebas illuminatos ocłos
cordis ur̃i. nos sub fronte: & supͣ buccas cor hab̾e credebas. Absit
ut de te ħ sentiã. neq ħ te gͥ iste docuit. Aut si forte ante huius
doctrinã qͣm mͦ te inuenisse lȩtaris. ade naturã dĩ putabas e̾eꝰ por¬
tionẽ. ħ plane cũ horrendo ꝑꝯculo falsũ ẽẽ nesciebas. & si ab isto di
dicisti qđ̃ aa porcio dĩ ñ sit. age dõ gr̃as qͣntas potes. qđ ñ anteꝗͣ
didicisti de corpore existi. Eisses enĩ magnꝰ hereticꝰ. & blasphema-¬
or horrendꝰ. Nullomͦ tam̃ etiã id aete existunaũm qđ hõ¬
fateor. dilectioni tuȩ tueo. ne forte ħ te iste docuerit. qdđ potiꝰ sit
c̃tͣriũ ei fidĩ qͣm tenebas. Sic̃ enuĩ ñ arbitror te unꝗͣ in catholicam

Expanded text:
los meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. los meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. aut si hoc obscurum est, certe, quando illud apostoli recolebas : inluminatos oculos cordis uestri, nos sub fronte et supra buccas cor habere credebas. absit, ut de te hoc sentiam; neque hoc te igitur iste docuit. Aut si forte ante huius doctrinam, quam modo te inuenisse laetaris, animae naturam dei putabas esse portionem, hoc plane cum horrendo dicisti quod anima portio Dei non sit; age Deo gratias quantas potes, quod non antequam hoc didicisti, de corpore existi. Exisses enim magnus haereticus, et blasphemator horrendus. Nullo modo tamen etiam id de te existimaverim, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ. Puto qd ista iã sciebas. si aut̃ nesciebus. ñ te aliqͥd qđ mag¬
no ꝑiculo sci̾t᷑. didicisse scias. & siqͥd hinc subtiliꝰ disputandũ est.
meliꝰ cũ ipso agit᷑. cuiꝰ iã nouimꝰ & eloqͥũ. Utrũ cũ dicit᷑ aa ita ut si¬
mul intelligatur & sp̃s. utrũq aa sit. spi aut̃ aliqͥd ađͣ sit. an sic̃ ei
simul intelligat᷑ & ãa : sic enĩ huic placet. Uerũ ista ut dixi. et sub¬
tilit᷑ disserunt᷑. & sine ullo uł certe sine magno ꝑiculo nesciuntur.
& tu hõ id ętatis & honoris ante ꝗͣ istũ audires. unũ atq idẽ puta.¬
bas ẽẽ qͦ  albũ nigrũq discernit᷑. qͦ nob̾cũ uident etiã passeres &
qͦd iustũ atq iniustũ diudicat᷑. qͦ uidebat tobias iã carnis lumi¬
nib ꝑditis. Hsi ita ẽ ꝓfecto qͣndo audiebas uł legebas illumina ocu¬

Expanded text:
substantiae? Puto quod ista jam sciebas. Si autem nesciebas, non te aliquid quod magsubstantiae? Puto quod ista jam sciebas. Si autem nesciebas, non te aliquid quod magno periculo nescitur, didicisse scias. Et si quid hinc subtilius disputandum est, melius cum ipso agitur, cujus jam novimus et eloquium: utrum cum dicitur anima, ita ut simul intelligatur et spiritus, utrumque anima sit, spiritus autem aliquid animae sit; an, simul intelligatur et anima: sic enim huic placet. Verum ista, ut dixi, et subtiliter disseruntur, et sine ullo vel certe sine magno periculo nesciuntur. et tu homo id aetatis et honoris, antequam istum audires, unum atque idem putabas esse, quo album nigrumque discernitur, quod nobiscum vident etiam passeres; quo iustum atque iniustum diiudicatur, quod uidebat Tobis etiam carnis luminibus perditis. hoc si ita est, profecto, quando audiebas uel legebas: in inlumina ocu
Abbreviated transcription (Latin):
rasti doctorẽ tuũ. nec hõem. s ipsã q̃ tͥ ꝑ illũ loqͥ dignata.ẽ. uerita¬
tẽ. si tam̃ potueris demonstrare qͥd ꝑ illũ ueritatis acceꝑis. Uellẽ
itaq rescriptis tius. qͥd te docuerit me doces. Absit enĩ ut erubescã
a prb̃o disc̃e. si alaico ñ erubuisti pͣdicanda & imitanda humilita¬
te. Siuera didicisti ꝓuide fr̃ dilectissime qͥd ab eo didiceris. nos:¬
se cupio. ut si iã sciebã gratuler ꝓte. si aut̃ nescielũ. discã ꝑte. Ita¬
absoluisti a spũ med aam meã. & utrũq ad naturã hõis ꝑtinere.
nuncupari. qͣle .ẽ. istud. et factꝰ ẽ. hõ in ãam uiuã: ibi qͥppe et sp̃s in¬
telligitur. Itẽq aliqͣndo utrũq nomine spͣs dici sicuti.ẽ. & inclinato¬
capite tradidit sp̃m. ubi et aa necesse.ẽ. intelligat᷑. et utrũq uniꝰ e̾ẽ

Expanded text:
rasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritarasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda et imitanda humilitate, si uera didicisti. Proinde. frater dilectissime, quid ab eo didiceris nosse cupio, ut, si iam id sciebam, gratuler pro te, si autem nesciebam, discam per te. itaabsoluistiab spiritu meo animam meam - et utrumque ad naturam hominis pertinere, nuncupari — quale est illud : et factus est homo in animam uiuam; ibi quippe et spiritus intellegitur adidit spiritum ? ubi et anima necesse est intelligatur. Et utrumque unius esse
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Puener̃ adme duo libri uincentu uictoris qͦs ad tu-¬
dẽ laico. s ꝓ sua fide & bꝵ qͦs diligt prudent᷑ religioseq
sollicito. Quib lectis. uidi hõem in sermone qͥdẽ nͣ solũ usq ad suf¬
ficientiã. uerũ etiã usq ad redundantiã ꝓfluentẽ. s in reb de quib
loqͥ uoluit nͣdũ sic̃ oportet instructũ. Qd̃ si fuerit dño donante cͣla¬
tũ. pot̾it ẽẽ utilis plurib. Habet enĩ ñ minimũ facultatis ꝗͣ possit
ex plicare atq ornare qͣ sentit. si pͥus det oꝑã recta sentire. Ualde qͥp.¬
pe s naria pͣua diserta. qͥa hõib minꝰ eruditis. eoqđ diserta s̃. uiden-¬
tur & uera. Quomͦ aut̃ eosdẽ libros ipse acceꝑis nescio. Uerũtamͣ si
uerũ. ẽ. qd̃ audiui. dic̃is eis recitatis ita exiluisse leticia. ut caput ui
egeris. ubi qͥ dẽ ñ ĩꝑbo humilitatẽ tuã. ĩmo uͦ etiã laudo qd hono-¬

Expanded text:
erunt ad me duo libri Vincentii Victoris, quos ad Sidem laico, sed pro sua fide et eorum quos diligit, prudenter religioseque sollicito. Quibus lectis vidi hominem in sermone quidem, non solum usque ad sufficientiam, verum etiam usque ad redundantiam profluentem; sed in rebus de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante conlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum facultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, diceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuegeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod hono