comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dt germẽ aplum
proferens fulius de¬
cora florib fecũda
fructu listeret pastũ¬
q gratum redderet.
Lentis peruste
uulnera mũda ui¬
rore gr̃a ut facta
fletu diluat: mo¬
tusq prauos altuat
usuis fuis obtẽ¬
peret nullis malis
app. oxin et bonis
rep̾leri gaudeat et
mortis actũ nesciat

Expanded text:
t germen abtum preferens Fulvis decora floribus Fecunda fructum sisteret Pastumque gratum redderet. Mentis perusta vulnera Munda virore gratie, Ut facta fletu diluat, Motusque prabos adterat. Iussis tuis obtemperet, Nullis malis obproximet, Bonis repleri gaudeat, Et mortis actum nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ ⁊ remone scadala
Pon adurat terrã
igiis aerẽ nõ sauci¬
et nõ refundat ulti¬
oms triste celum
turbines nõ reclinet
in ruinã orbem ira
funditus. Decidat
delictũ õe subsequa¬
tur gr̃a auferatur
culpa tota sit salu¬
tis copia sit remo¬
ta cuncta labes au¬
geatur caritas. G̾ lo¬

Expanded text:
hostem, et remove scandalum. Non adurat terram ignis, aerem non sauciet; Non refundat ultioni triste coelum turbines; Non reclinet in ruinam Orbem ira funditus. Decidat delictum omne; subsequatur gratia. Auferatur culpa tota, sit salutis copia; Sit remota cuncta lues; augeatur charitas. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
tris genero si rex ef¬
fudit gentiũ. No¬
bis natus nobis
datus ex intacta
uirgine et ĩ mũdo
cõuersatus sparso
uerbi semine sui
moras incolatus
miro clausit ordĩe
In supreme nocte
cene recumbens cũ
fratrib obseruata
lege plene cybis in
legalib cybũ turbe
duodene se dat suis
manib. Terbũ
caro panẽ uerum
uerbo caruẽ efficit
fit q sanguis xp̃i
merũ et si sensus
deficit ad firmãdũ
cor sincerũ sola fides
sufficit. Tantũ
ergo sacramentũ
ueneremur cernui
et ãtiquũ documẽ¬
tũ nouo cedat ritui
prestet fides supple¬
mẽtũ sensuũ defec¬
tui. G entori ge¬
nitoq laus et ubi¬
latio salus honor
uirtus quoq sit et
benedictio ꝓcedẽti
ab utrcq compar

Expanded text:
tris generosi Rex effudit gentium. Nobis datus, nobis natus Ex intacta Virgine, Et in mundo conversatus, Sparso verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observata lege plene Cibis in legalibus, Cibum turbae duodenae Se dat suis manibus. Verbum caro, panem verum Verbo carnem efficit: Fitque sanguis Christi merum, Et si sensus deficit: 2 Ad firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: Procedenti ab utroque C
Abbreviated transcription (Latin):
unus potẽcia liter
trinusq ꝑsonaliter.
Nostrõs pius cum
canticis fletus beni¬
gne suscipe quo cor¬
de puro sordibz te per¬
fruamuir largius.
Lũbos iecurq
morbidũ a dure ig¬
ni cõgruo accincti ut
sint perpetin luxu
remoto pessimo.
Ut quiqz horas noc¬
tiũ nõ cõcinẽdo rũpi¬
mus donis beate pa¬
trie ditemur ões affa¬

Expanded text:
Unus potentialiter Trinusque personaliter Nostros pius quum canticis Fletus benigne suscipe, Quo corda pura sordibus Te perfruamur largius. Lumbos iecurque morvidum Adure igni congruo, Accincti ut sint perpetim Luxu remoto pessimo. Ut quique oras noctium Nunc concinendo rumpimus, Donis beate patrie Ditemur omnes affa
Abbreviated transcription (Latin):
em creator
spiritus mẽtes tu¬
orum uisita imꝑle
superna gracia que
tu creasti pectora.
Qui paraclitus
di ceris donũ dei al¬
tissimi fons uiuus
igius caritas et spi¬
ritalis unctio. Tu
septiformis gracie
dextre dei tu digitus
tu rite promissum
patris sermone di¬
tans guttura. A¬
cende lumẽ sensib
ĩfunde amorẽ cor¬
dib infirma nr̃i
corporis uirtute fir¬
mans ppeti. Hos¬
tem rep̾ellas lõguis

Expanded text:
 creator Spiritus, Mentes tuorum visita. Imple superna gratia Quae tu creasti pectora. Qui Paracletus diceris, Donum Dei altissimi. Fons vivus, ignis, charitas, Et spiritalis unctio. Tu septiformis munere, Dextrae Dei tu digitus. Tu rite promissum Patris, Sermone ditans guttura. Accende lumen sensibus, Infunde amorem cordibus. Infirma nostri corporis, Virtute firmans perpetim. Hostem
Abbreviated transcription (Latin):
los malos. Tiã
fecit semite ire sue
non pepercit a mor¬
te aĩarum eoꝵ : et iu¬
mẽta eoꝵ in morte
conclusit. Et per¬
cussit õe prim egeĩtũ
in ter̾ra egypti: pri¬
mitias õĩs laboris
eoꝵ in taberna culis
chami. Et astulit
sicut oues populũ
suũ: et perduxit eos
tanqua gregan in
deserto. Et deduxit
eos in spe et non ti¬
muerũt: et ininri-¬
cos coꝵ operuit
ntare. Et ĩduxit
eos in montẽ sctĩfi¬
cationis sue: mõ¬
tẽ quẽ acquisiuit

Expanded text:
los malos. Viam fecit semitae irae suae, non pepercit a morte animabus eorum, et jumenta eorum in morte conclusit. Et percussit omne primogenitum in terra Aegypti, primitias omnis laboris eorum in tabernaculis Cham. Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Et induxit eos in montem sanctificationis suae, montem
Abbreviated transcription (Latin):
deauisita uineam
istam. Et perfice
eam quam plãta¬
uit dextera tua. et
super filiũ hominis
quã confirmasti tibi.

Expanded text:
isita vineam istam, et perfice eam quam plantavit dextera tua, et super filium quem confirmasti tibi
Abbreviated transcription (Latin):
In ira concitaue¬
runt eum in collib
sius: et in scultilib
suis ad emulationẽ
eũ prouocauerunt.
Audiuit deus et
spreuit: et ad nichi¬
lum redegit ualde
israel. Et repulit
tabernaculum sylo:
tabernaculũ suum
ubi hĩtauit ĩ homi¬
nib. Et tradidit
in captinitatẽ uir

Expanded text:
ram concitaverunt eum in collibus suis: et in sculptilibus suis ad aemulationem eum provocaverunt. Audivit Deus, et sprevit, et ad nihilum redegit valde Israel. Et repulit tabernaculum Silo, tabernaculum ÷ suum  ubi habitavit in hominibus. Et tradidit in captivi
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt et tẽptaue¬
runt deũ: et sãctũ
ifrael exacerbauerũt.
Non sũt recordati
manus eius: die qͥ
redemt eos de ma¬
nu tribulãtis. Si
cut posuit in egypto

Expanded text:
si sunt, et tentaberunt Deum  et Sanctum Israel exacerbaberunt. Non sunt rememorati manu eius  die qua liberavit eos de manu tribulationis. Qui posuit in Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
super cherubin ma¬
infestare corã effra¬
nasse. Excita potẽ¬
tiã tuã et ueni: Ut
saluos facias nos.
Deus cõuerte nos:
et ostende faciẽ tu ã
et salui erimus.
Dñe deus uirtutũ.
quousq irasceris su¬
per oronem serui tui
C ibabis nos pa
ne lachrimarũ: et po¬
tũ dabis nobis in
lachrimis ĩ mẽsura.¬
osuisti nos in cõ¬
tradictionẽ uicinis
nostris: et inimici
nr̃i subsãnauerunt nos.

Expanded text:
im manifestare coram Ephranasse. Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos. Deus, converte nos: et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Domine Deus virtutum, quousque irasceris super orationem servi tui? Cibabis nne lachrymarum, et potum dabis nobis in lachrymis in mensura.osuisti nos in contradictionem uicinis nostris, et inimici nostri subsannauerunt nos.
Abbreviated transcription (Latin):
rũt nobis. O pus
quod operatus es ĩ
dieb eoꝵ : et ĩ dieb
antiquis. Manus
tus gentes disperdidit
et plãtasti eos: affli¬
xisti populos et ex¬
pulisti eos. Nec
eñĩ in gladio suo
possederũt terrã: et
brachiũ eoꝵ non sal¬
uauit eos. Sed dex¬
tera tua et brachiũ
tuũ et illiũatio uul¬
tus tui: qm̃ cõpla¬
cuisti in eis. Tu es
ip̃e rex meus et deus
meus: qui mandas
salutes iacob. In
te inmicos nostros
uẽtilabimus cornu:
et in nõie tuo sper¬
nemus ĩsurgintes
in nobis. Non e¬
mã in arcu meo spe¬
rabo: et gladius
meus non salua

Expanded text:
runt nobis. Opus quod operatus es in diebus eorum, in diebus antiquis. Manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos: afflixisti populos, et expulisti eos. Nec enim in gladio suo possederunt terram: et brachium eorum non salvavit eos. Sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui: quoniam complacuisti ÷ in  eis. Tu es ipse rex meus ÷ et  Deus meus  qui mandas salutes Jacob. In te inimicos nostros ventilabimus cornu: ÷ et  in nomine tuo spernemus insurgentes in nobis. Non enim in arcu meo sperabo: et gladius meus non
Abbreviated transcription (Latin):
deriũ eoꝵ attulit eis:
non sunt fraudati
a desiderio suo. Ad¬
huc esce eoꝵ erant
in ore ip̃oꝵ: et ira dei
ascendit super eos.
Et occidit pĩgues
eoꝵ: et electos isra el
impediuit. Iu õi¬
b his peccauerunt
adhuc: et non cre¬
diderũt in mirabi¬
libz eius. Et defe¬
cerũt in uanitate
dies eoꝵ: et ãni eor
cũ festinatione.

Expanded text:
t eis, non sunt fraudati a desiderio suo. Adhuc escae eorum erant in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Et occidit pingues eorum, et electos Israel impedivit. In omnibus his peccaverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione
Abbreviated transcription (Latin):
gua sua mẽtiti sũt
ei. Cor autẽ eoꝵ
non erat rectũ cum
eo: nec fideles habiti
sunt ĩ testamento
eius.Ip̃e autem
est misericors et pro¬
pitius fiet peccatis
eoꝵ : et nõ disperdet
eos. Et habunda¬
uit ut auerteret irã
suã: et non accẽdit
oẽm irã suã. Et re

Expanded text:
gua sua mentiti sunt ei cor autem ipsorum non erat rectum cum eo nec fideles habiti sunt in testamento eius ipse autem est misericors et propitius fiet peccatis eorum et non perdet eos et abundabit ut avertat iram suam et non accendet omnem ira
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur laxare gra¬
tis debitũ om̃es po
indulgẽtia uocent
cemus cũ lachrimiᷤ
Secundo ut cum
fulserit mũidumq
horror ciixerit nõ
pro reatupuniat
protegat. Laus

Expanded text:
ittitur Laxare gtia debitum: Omnes pro indulgentia Vocem demus cum lachrymis: Secundo ut cum fulserit, Mundumque horror cinxerit; Non pro reatu puniat. protegat. Praes
Abbreviated transcription (Latin):
duut. O iuertit ab
onerib dorsũ eius:
manus eius in cophi¬
no seruierũt. In
tribulatione ĩuoca¬
sti me et liberaui te
et exaudiui te in abs¬
condito tẽpestatis:
probaui te apud a¬
quã cõtradictionis.
Audi populus meꝰ
et cõtestabor te ifrł
li audieris me non
erit m te des retẽs:
neq adorabis deũ
alieuũ. Ego eñi

Expanded text:
ab oneribus dorsum ejus, manus ejus in cophino servierunt. In tribulatione invocasti me, et liberavi te, et exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te apud aquam contradictionis. Audi, populus meus, et contestabor te; Israel, si audieris me, non erit tibi Deus recens, neque adorabis Deum alienu
Abbreviated transcription (Latin):
dens celum dedisti
limitẽ. Nirmãs
locum celestib simul¬
Q terre riuulis ut ũ¬
da flãmas tẽperet.
terre solu ne dissipẽt
In funde nũc piis¬
sune donũ perẽns
grẽ fraudis noue
ne casib nos erroi
atterat uetus. Lu¬
cen. fides ĩuemat sic¬

Expanded text:
dens, Celum dedisti limitem. Firmans locum celestibus, Simulque terre rivulis, Ut unda flammas temperet, Terre solum ne dissipet. Infunde nunc Piissime Donum perhennis gratie, Fraudis nobe ne casibus Nos error adterat vetus. Lucem fides i
Abbreviated transcription (Latin):
mine sed imstico
spiramine uerbũ
dei factũ caro fruc¬
tusq uentris floruit.
Aluus tumescit
uirginis claustra
pudoris permanẽt
uexilla uirtutũ mi¬
cant uersatur ĩ tẽ¬
plo deus. P rocedẽs
de thalamo suo pu¬
doris aula regia ge¬
mine gygas substã¬
cie a la cris ut currat
uiã. Esgressus eiꝰ

Expanded text:
mystico spiramine Verbum Dei factum caro, Frutusque ventris floruit. Alvus tumescit Virginis, Claustra pudoris permanent: Vexilla virtutum micant: Versatur in templo Deus. Procedens de thalamo suo, Pudoris aula regia Geminae gigas substantiae, Alacris ut currat viam. Egr
Abbreviated transcription (Latin):
bis eternũ tribue
benignus Ccandere
celum. Angelũ
pacis michael ad
istã celitus mitte
regitemus au lam
nobis ut crebro ue¬
niente crescãt pros¬
pera cũcta. Ange¬
lus fortis gabriel
ut hostẽ pellat anti¬
quũ uolitet ab alto
sepius tẽplũ ueniat
in istud uisere nr̃m
Angelũ nobis
medicũ salutis mit¬
te de celis raphael
ut omnes sanet e¬
grotos pariterq
nrõs dirigat actus.
Ninc dei nr̃i geni¬
trix maria totus ⁊
nobis chorus ãge¬
loꝵ semper adsistat
simul et btã cõcio
tota: Prestet hoc
nobis deitas beata

Expanded text:
bis eternum tribue benignus Scandere celum. Angelum pacis Michael ad istam Celitus mitti rogitamus aulam, Nobis ut crebro veniente crescant Prospera cuncta. Angelus fortis Gabriel, ut hostem Pellat antiquum, volitet ab alto, Sepius templum veniens in istud Misertus nostri. Angelum nobis medicum salutis Mitte de celis Raphael, ut omnes Sanet egrotos, pariterque nostros Dirigat actus. Hinc Dei nostri genitrix Maria Totus et nobis chorus angelorum Semper assistat, simul et beata Contio tota. Prestet hoc nobis Deitas beata
Abbreviated transcription (Latin):
uoce psallimus al¬
ternantes cõcrepã¬
do melo. damꝰ bocib.
ollaudemus ue¬
uerantes om̃es celi
unlites sed pricipue
primatẽ celestis ex¬
certitus mchaelẽ
in uirtute cõterẽtẽ
zabulon. Quo cus¬
tode procul pelle rex
xp̃e piissime omme
nephas inimici mũ¬
do corde et corpore pa¬
radiso redde tuo nos
sola clemẽtia. G lo¬

Expanded text:
oce psallimus, Alternantes concrepando melos damus vocibus. Collaudamus venerantes omnes coeli milites Sed praecipue primatem coelestis exercitus, Michaelem in virtute conterentem Zabulon. Quo custode procul pelle, rex Christe piissime, Omne nefas inimici, mundo corde et corpore Paradiso redde tuo nos sola clementia. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑtinere quod sine labore certa¬
minis uicturus ẽȩt in mundo:
sed illo potius quod sine dolore
passionis transituru ẽẽte mun¬
do: Sicut enim inuenimꝰ in pa
senio sciret imminere diem reces
ac missarũ cȩlebrationẽ ultimũ
eis uale fecit: Deinde descendens
in defossum sepulturȩ suȩ locumꝰ
facta oratione appositus ẽ ad pa¬
tres suos:tam liber adolore mor¬
tis. quam acorruptione carnis
inuenitur alienus: Atq ita com¬
pleta est ueridica saluatoris sen¬
tentia: quia sic eum uoluerit ma¬
nere. donec ipse ueniret: ltem ex

Expanded text:
eo pertinere quod sine labore certaeo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patsenio, sciret imminere diem recessac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, appositus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica illa Salvatoris sententia, quia sic eum voluerit manere, donec ipse veniret. Possumus
Abbreviated transcription (Latin):
onis expectauerit. Et hoc est qđ̃
ait dñs: sic eum uolo manere do¬
nec uenio: Non quia non et ipse
multos antea labores ꝓ dño: pres¬
surasq malorũ tolerauerit: sed
quia ultimũ inpace seniũ finierit:
regebat iam longe lateq fundatis:
pec̾tu concilii: qm̃ digni habiti
sunt ꝓnomine iħu contumeliã
pati: Et adomiciano cesare in fer¬
uentis olei dolium missus: in ec¬
clesiastica narratur hystoria: Ex
quo tamen diuina se ꝓtegente
gratia tam intactus exierit: quam
fuerat acorruptione concupiscen¬
tiȩ carnalis extraneus: Nec multo
post abeodem principe ꝓpter in¬
suꝑabilem euuangłirandi constan.¬
tiam. in pathinos insulã exilio re¬
legatur: ubi humano licet desti-¬
tutus solatio. diuinȩ tamen uisi¬
oms & allocutionis meruit crebra
consolatione releuari: Deniq ibi¬
dem apochalypsim quam ei dñs
de statu ȩccłiȩ p̃senti uel futuro
reuelauit: manu sua conscripsit:
Unde constat ꝓmissionẽ sic ma-¬
nendi: donec ueniret dñs: Non

Expanded text:
onis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; regebat, jam longe lateque fundatis. pectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non
Abbreviated transcription (Latin):
cipulus ille ñ moritur: sollerter
adiecit. atq ait: Et non dixit
ei iħe non moritur: sed sic eum
uolo manere donec ueniã quid
adte: Non ergo putandum quia
discipulus ille ñ sit moriturus
in carne: quia nec dñs hoc de illo
futurum p̃dixit: Et psalmista ait:
Quis ẽ homo qui uiuet & non ui¬
debit mortẽ: Sed ita potius intel¬
ligendumꝰ: quod cȩteris xp̃i disci

Expanded text:
solerter adjecit atque ait: Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi disci
Abbreviated transcription (Latin):
bat: quẽ maiore cȩteris sapien¬
tiȩ & scientiȩ singularis mun̾e
donat: Cȩteros quippe ȩuuan¬
gelistas nouimꝰ plura de mira¬
culis nr̃i saluatoris. pauciora de
diuinitate locutos:iohannes
autẽ ꝑpauca de humanis scribers
actibusꝰ potius se exponendis di¬
uinȩ naturȩ indidit archanis:
patenter insinuans quanta de
pectore iħu fluenta doctrinȩ cȩ¬
lestis. quȩ nob̃ ructaret hauserit:
Sequitur: hunc ergo cũ uidisset
petrus: dicit iħu: Dñe hic autem
quidͦ Quia se beatus petrus au¬
dierat ꝑpassionem erucis clari¬
ficaturum ẽẽ dm̃: uoluit ȩtiam
de fratre &. condiscipłõ cognos¬
cere: qua eẽt ipse morte ꝑpetuã
transiturus aduitam: Dicit ei
quere: Non inquit eum ꝑpassi¬
onem martyrii uolo consũma¬
ri: sed absq uiolentia ꝑsecutoris
diem expectare nouissimũ: quan¬
do ipse ueniens eum in eternȩ
beatitudinis mansionẽ
recipiam: & quid hoc
adte: Tu tantũ crucis patibulũ

Expanded text:
bat, quem majore caeteris sapienbat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam. Dicit ei quere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quomodo gestum sit suꝑiora
huius euuangłu loca pleniꝰ osten¬
dunt: quia uidelicet in cena quam
ultimam ante passionẽ cum disci¬
pulis saluator habuit. inqua eorũ
pedes lauit: eisq corporis & sangui¬
nis sui tradidit mysteria cȩlebran¬
da. discipulus ille quem diligebat.
supra pectus eius recubuerit. Et
cum dixisset eis amen amen dico
uob̃ quia unus ex uob̃ tradet me:
responderit ille discipulus:. in¬
nuente petro ut interrogaret:
& diceret ei: Dñe quis est: Ait
discipulus ille supra pectus ma¬
gistri recubuit: non p̃sentis so¬
lummodo dilectionis. sed & fu¬
turi erat signum mysterii: figu¬
rabatur & enim iam tunc euun¬
gelium. quod ide discipłs erat
inscripturus uberius atq altiꝰ
cȩteris sacrȩ scripturȩ paginis:
archana diuinȩ maiestatis cõ
prehensurus: Quia enim in pec¬
tore iħusunt om̃s thesauri sapi¬
entiȩ & scientiȩ absconditi. me¬
rito supra pectus eius recumbe¬

Expanded text:
Hoc quomodo gestum sit, superiora Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt; quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvapedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recu
Abbreviated transcription (Latin):
iħc. non exceptis ceteris singula¬
riter solum: sed prȩ cȩteris quos
diligebat familiarius unũ: quẽ
specialis p̃rogatiua castitatis am¬
pliori dilectione fecerat dignum:
Om̃s quippe se diligere. ꝓbat: quib
ante passionem loquitur: Sicut
dilexit me pater: & ego dilexiuos:
Manete in dilectione mea: Sed
hunc prȩ om̃ib diligit: quia uir¬
go electus ab ipso: uirgo in euum
ꝑmansit: Iradunt namq hysto.¬
riȩ quod eum de nuptiis uolentẽ
nubere uocauerit: & ꝓpterea quẽ
a carnali uoluptate retraxerat: po¬
tiore sui amoris dulcedine dona¬
cruce matrem suam cõmendauit
ut uirgini uirgo seruiret: & dum
ipse post mortem ac resurrectionẽ
cȩlos ascenderet: non deesset eius
genitrici filius: cuius casta uita
castis eius frueretur obsequiis: Lo¬
nit & aliud suȩ ꝑsonȩ beatus ioħs
inditium: subiungens. qui et re¬
cubuit incena suꝑ pectus eius: et
dixit: Dñe. quis est qui tradet teͦ

Expanded text:
Jesus non exceptis caeteris singulaJesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historinubere vocaverit, et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potioris amoris sui dulcedine donacruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium, subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit, Domine, quis est qui tradet te?
Abbreviated transcription (Latin):
tamen innuit᷑ quod subiungit:
Conuersus petrus: uidit illum dis¬
cipulum quem diligebat iħc se
quentẽ: Patet namq quia cum
dixisset iħe petro sequere me. id
est crucem patiendo imitare: sur¬
rexit de loco conuiuii. & abire iã
cepit: Secutus ẽ autẽ eum petrus
ȩtiam incessu pedum: cupiens im¬
plere quod audiuit. sequere me:
Secutus est & ille discipulus: quẽ
diligebat iħc: Neq enim arcendũ
se a consectatu xp̃i putabat: qui
ñ minore se gratia dilectionis a
xp̃o complexũ nouerat: Neq in¬
credibile est idõ utrũq discipłm
corporali gressu uestigia dñi secu¬
tum: quia necdum intellexerat.
quic̃ significauerat in eo: quod
autẽ noui ur̃ȩ fraternitati quis
sit ille discipulus: quẽ diligebat
iħc: lohannes uidelicet ipse. cuiꝰ
hodie natalicia festa cȩlebramus:
qui hoc scripsit ȩuuanglium. atti:
id̃o ꝑsonam maluit indiciis re¬
rum accidentiũ. quam ꝓprio de¬
signare uocabulo: Diligebat aut̃

Expanded text:
tamen innuitur quod subjungit, tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum
Abbreviated transcription (Latin):
& ducet quo non uis: In manu¬
um namq extensione: designa¬
uit. quod ꝑmortẽ crucis marty¬
rio ẽẽt coronandus: In cincti¬
one alterius: quod uinciendus
aꝑsecutore: Inductu quo non
uellet: quod tormenta passionis
contra uoluntatẽ passurus ẽẽt¬
humanȩ fragilitatis: Sed ne gra¬
uis forte uideretur petro p̃dicta
a domino passio crucis. hanc
suo confestim lenire curauit exẽ¬
plo: ut cruciatũ martyrii eole
uius ferret. quo se meminisset
similem suo redemptori mortis
enim significauit ei qua morte
clarificaturus ẽẽt dm̃: ꝓtinus
adiungit: quod in huius capi¬
te lectionis audiuimꝰ: Et dicit
ei: Sequere me: Ae si aꝑte dicat:
Quia ipse prius ꝓtua redemp¬
tione crucis supliciũ subire ñ
timui. cur tu ꝓmei confessione.
nominis crucem pati formides.
qui eo gloriosiore martyru pal¬
ma clarificaberis. quo in hac
ꝓmerenda magistri iter seque¬
ris: lam uero ab ȩuuangłista ñ
subditur. quid post hȩc dicta
dñs & discipli fecerint: sed ex eo

Expanded text:
 ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemptori mortis enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris. Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ȩuuangłii quȩ nob lecta est
fratres mei: tanto maiori a nob̃
intentione debet ꝑsingula uer¬
ba pensari: quanto magna gr̃ȩ
suꝑnȩ dulcedine tota redundat:
Commendat enim nob beatissi¬
mus euuangłista & apostolus
iohannes priuilegiũ amoris pre¬
cipui: quo cȩteris ampliꝰ meruit
honorari adño: Commendat
testimoniũ ȩuuangłice deserip¬
tionis: quod ueritate diuma
subnixum. nullus fideliũ du¬
bitare ꝑmittitur: Commendat.
placidam suȩ carnis absoluti¬
onem quam dño specialiter
se uisitante ꝑcepit: Sed ut per¬
fectȩ lectionis huius principia
considerare ualeamꝰ. libet suꝑi¬
ora parumꝑ attendere: Appa¬
ruit dñs post resurrectionem
discipulis septem: inter quos
cando tota nocte laborantibꝰ: Et
stans in litore. copiosa rethe
eorum piscium multitudine
impleuit: Moxq egressos ad
t̃ram: inuitauit ad prandiũ:
Et inter prandendũ: tercio pe¬
trum anse amaret int̃rogauit.
ac tercio amorẽ confitenti: quia

Expanded text:
i Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos cando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
exuritur: & distensus mem¬
bris: crescit ad penam: Inseri¬
Et decurrente inter ipsas can¬
uents ferri acies liqͦre. strideis
tormentis tormenta descui¬
unt: Salis ignib sparsi crepi¬

Expanded text:
exuritur, et distentis membris crescit ad poenam. Impriefacto inter ipsas candentes ferri acies liquore guttarum tormenta tormentis desaeviunt, sales ignibus sparsi crepi
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelii lectio recitata: in qua
tam̃ omniũ xp̃i martyrũ precio.¬
sa est mors designata: Quod enĩ
paruuli occisi sunt: significat ꝑ
humilitatis meritũ ad martyrui
ꝑueniendũ głam: & quia nisi con¬
uersus fuerit quis. & effectus ut
paruulus: non possit animam
dare ꝓxp̃o: Quod in bethleem et
in om̃ib finib eius occisi sunt.
ostendit ñ solũ in iudea unde
eccłȩ cȩpit origo: sed & in omnib
diffusa est ꝑsecutionem seuiturã
ꝑfidorum: & piorum pacientiã
coronandam: Qui bini occisi suis
doctrina & oꝑatione ꝑfectos indi¬
cant: Qui uero infra. simplices
idiotas fidei tam̃ non fictȩ con¬
stantia fortes ȩquȩ denuntiat: Qd
illi quide occisi sunt. sed xp̃c qui
querebat᷑ uiuus euasit. insinuat
corpora quide ab impiis posse¬
tibus uel occisis posse auferri: sed
eos ueracit̃ contestari: quia siue
dño morim᷑: Siue enim uiuimus
siue morim᷑: dñi sumus: Qd̃ iuxta

Expanded text:
Evangelii lectio recitata, in qua tamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sediffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corpora quides vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive Domino morimur. Sive enim vivimus s
Abbreviated transcription (Latin):
actionum & fidei non fictȩ
uocib exaltare ac magnifica¬
re studuit: acclamans illi &
dicens: dirige me inuerita
dum: quia merito uterq: sexus
ei gratulabundus occurrit:
qui utriꝰq redemptor appare¬
bat: Magno sane metu fratres
mei audienda sunt uerba. qͥ¬
bus idem symeon de domino
ꝓphans. matrem eiꝰ alloquit᷑
Ecce positus est hic inrumã¬
& in resurrectionẽ multorũ
inisrł: & insignũ cui contra

Expanded text:
actionum, et fidei non fictae actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige me in veritadum quia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sane metu, fratres mei, audienda sunt verba quibus idem Simeon de Domino prophetans matrem ejus alloquitur: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m prius aqua baptismi a
peccatis omnib quasi uera
circũcisione purgaturꝰ ac fic
ꝓficiente gratia nouȩ lucis:
ad altare sc̃m salutar hostia
dominici corporis & sangui¬
nis consecrandus ingreditur:
Nam & ipsa singularit̃ sim¬
plex & casta nr̃i saluatoris hu¬
manitas quȩ oblata ẽ patri
ꝓ nobis: non incongrue pim
molationẽ columbe siue tur¬
turis. potest figuralit̃ exprimi:
Sed & om̃is in fine mundi ec¬
clesia. primo cõmunt resur¬
rectione cunctam trenȩ labẽ
mortalitatis & corruptionis
exuet: ac deinceps in regnum
celestis ierłm bonorũ uictimis
opum dño cõmendata trans¬
fertur: Quod autẽ symeon et
anna ꝓuecte uidelicet etatis
uir & femina deuotis confessi¬
onum officiis dñm quẽ cor¬
pore paruũ uident. seqd mag¬
num diuinitate intelligunt
excipiunt. illam ꝓfecto popłi
iudcorum synagogam figura¬
te denuntiant:quȩ longa in¬
carnationis cius expectatione
ut aduenit. & piarum ulnis

Expanded text:
nostrum prius aqua baptismi a nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Domini corporis et sanguinis consecrandus ingreditur, nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae, sive turturis, potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectatione ut advenit, et piarum ulnis
Abbreviated transcription (Latin):
consolabuntur: Mcrito ergo
turtur & columba dño offe¬
runtur in hostia:quia nimi¬
rum simplex &pudica fideli¬
um conuersatio. gratum est
illi sacrifitiũ iustitiȩ: quia qͥ
laborat in gemitu suo qui la¬
crimis stratum suũ singulas
ꝑnoctes abluit: acceptissimã¬
prorsus do uictimã mactat:
Cum uero utraq auis ista ꝓp¬
ter consuetudinẽ gemendi pre¬
sentes scõrum luctus & deside¬
ria suꝑna designet: hoc tam̃
differunt: quod turtur soli¬
uagus. columba autẽ gregatĩ
gemere consucuit: Et obid iste
secretas orationũ lacrimas: il¬
la publicos ȩccliȩ conuentus
infinuat: Bene autẽ puer ihc
primo circumciditur: acsic
interpositis dieb: hierosoli¬
mam cum hostia defextur: qͥa
& ipse iam iuuenis priꝰ omnẽ
carnis corruptionẽ moriendo
ac resurgendo calcauit: ac de¬
in de interpositis dieb cum
ipsa carne iam mortali quam
ꝓnr̃a salute hostiam ddeo fece¬
rat. ad gaudia suꝑnȩ ciuita¬
tis ascendit: Et unusquisq

Expanded text:
consolabuntur . Merito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimaprorsus Deo victimam mactat. Cum vero utraque avis ita propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ta peribit. Sic parit fontes
torrent᷑. flumĩnaq igni. Et
tuba tum sonttũ tristem de-¬
mittet ab alto. Orbe gemens
facinꝰ miserũ: uariosq labores:
Tarthareumq chaos monstra¬¬
bit terra dehiscens. Et coram
hic dño reges sistentur adunũ:
Decidet e celo: ignisq & sulphuris
annis. Hec de xp̃i natiuttate:
passione : resurrectione: atq: se¬
cundo eius aduentu ĩta dicta
sunt: ut si quis ingreco capita
trans latis eisdem uersib ap-¬
paret: preter quod grecarum
potuit obseruari: Credo iam¬
uos o inimici iudei tantis
testib ita obrutos. confita¬
tosq ẽẽ. ipsa ueritate: ut ni.¬
chil ultra repugnare. nichil
querere debeatis:¬

Expanded text:
ta peribit. Sic pariter fontes ta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores, Tarthareumque chaos monstrabit terra dehiscens, Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Recideamnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurrectione atque secundo eius adventu tradita sunt, ut si quis in Greco capitultranslatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatis
Abbreviated transcription (Latin):
Tellus sudore madescet: Ecȩlo
rex adueniet ꝑsecla futurus:
Scĩlicet incarne presens: ut iu-¬
dicet orbem:. Unde dm̃ cernent
incredulus atq fidelis. Celsum
cum sc̃is. cui iam termino in ip¬¬
so: Sic anime cum carne adert̃:
quas iudicat ipse: Cum iacet
incultus densis inueprib orbis.
Reicient simulachra uiri cun-¬
ctam quoq gazam: Exuret ig-¬
nis terras: pontumq: polũq
Inquirens tetri portas effringe¬¬
re auerni: Scõrum sed enĩ cun¬
c̃tȩ lux libera carni Tradetur.
sontes eternũ flamma crema:¬
bit: Occultos actus retegens
tunc quisq: loquetur: & secre¬
ta ds reserabit pectora luci.
Tunc erit & luctus: stridebunt
dentib om̃s. Eripitur solis
iubar: & chorus inseret astris.
Uoluetur cȩlum: lunaris splen-¬
dor obibit. Deiciet colles: ual¬
les extollet abimo: Non crit
in rebus hominũ sublime uel
altum: Iam ȩquabunt campĩs
montes: & cerula ponti. Om¬¬
nia cessabunt: tellus confrac¬¬

Expanded text:
tellus sudore madescet. E coelo tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderquas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confrac
Abbreviated transcription (Latin):
tes in medio ĩgnis: & corrup¬
tio nulla est ineis & aspectus
quarti fimilis est filio dĩ. O ali-¬
enigena: unde tibi hoc: Quis
tibi annuntiauit filium dei:¬
tur: & similitudo nascentis ate
cognoscitur: Inde tibi hoc
Quis tibi annuntiauit. nifi qͥa
fic te diuinꝰ ignis intus illumi¬
nauit. ut cum illic apudte cap¬¬
tiui tenerent᷑ iudei inimici sic
diceres testimoniũ filio di Sed
quia in ore duorũ uel trium
testium stat omne uerbum:
sicut ipse dñs ur̃am contuma¬
tiam confutans. in lege inquit.
ur̃a scriptum ẽ. quod duorum
hominũ testimoniũ uerũ sitꝰ
Ftiam exgentib tercius testis
introducatur: ut testimoniũ
ueritatis ex om̃i parte roboret᷑
Quid sibilla uaticinando ȩtiã
de xp̃o clamauerit: in medio
ꝓferamꝰ: ut ex uno lapide utro-¬
rumq frontes ꝑcutiant᷑: iude¬
orum scilicet & paganorũ: atq
suo gladio sicut golias xp̃i om¬
nes ꝑcutiantur inimici:Audi-¬
te quid dixerit: Iudicii signũ:

Expanded text:
tes in medio ignis, et corruptes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Deitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum,
Abbreviated transcription (Latin):
actib apl̃orum increpat paulꝰ:
tiare uerbũdi sedqr expulistis
illud. nec uos dignos et̃nȩ uitȩ
iudicastis: ecce inquit conuer¬¬
timus nos adgentes: demon¬
stremus etiam nos exgentibus
testimoniũ xp̃o fuisse platum:
qm̃ ueritas non tacuit᷑ claman¬¬
doȩtiam ꝑlinguas inimicorũ
suorum: Nonne quando ille
pocta facundissimꝰ inter sua
carmina.iam noua ꝓgenies ce¬¬
lo dimittitur alto dicebat: xp̃o
testimoniũ phibebat: Indu¬
bium hoc ueniat nisi alios ex
gentib: testes ĩdoneos pluraq
dicentes inmediũ introducã:¬
lllum illum regem qui ur̃am
suꝑbiam captiuando ꝑdomu-¬
it. nabuchodonosor regem sci¬¬
licet babylonis: non p̃termittã.
Dic nabuchodonosor quid in
fornace inquã tres uiros iustos
iniuste miseras:dic dic. quid
tibi fuerit reuelatũ: Honne in-¬
quit tres uiros misimus in for¬
nace ligatos: Et aiunt ei: Uere
rex: Ecce inquit ego uideo quat:¬
tuor uiros solutos deambulan¬¬

Expanded text:
Actibus apostolorum increpat Paulus,Actibus apostolorum increpat Paulus,tiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulan
Abbreviated transcription (Latin):
habebat peccatũ: quid respon¬
deris: quem cognoueris:quale
testimoniũ ꝓtuleris: audiant
inimici:qui audire nolunt:
Ecce inquit agnus di: ecce qui
tollit peccata mundi: ꝙ adie¬
cit: Iu adme uenis baptizari:
Ego ate debeo baptizari:Agno¬¬
uit seruus dñm agnouit uin¬¬
culis originalis peccati obliga¬¬
tus. ab om̃i nexu peccati libe¬
rum: agnouit preco iudicem:
agnouit creatura creatorem:
agnouit paranimphus spon-¬
sum:Nam & hec uox iohannis
ẽ: Qui habet sponsam: sponsus
ẽ: Amicus autẽ sponsi stat et
audit eum: & gaudio gaudet
ꝓpter uocem sponsi. Stiffici-¬
unt uob̃ ista oiudeiᷤ sufficiunt
uobis tanti testes: testimonia
ex lege ur̃a: ex gente ur̃a: an ad¬
huc impudentia nĩmia aude¬¬
bitis dicere. quod alteriꝰ gentis
uel nationis homines xp̃o de¬
berent testimoniũ ꝑhibere:
Sed si hoc dicitis: respondet
quidẽ ille uobis: Non sum
missus: nisi adoues quȩ pierunt
domus ifrł. Sed sicut uos in

Expanded text:
habebat omnino peccatum, quid responhabebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in
Abbreviated transcription (Latin):
añi mei adme Ecce enim uł
facta est uox salutationis tuȩ
in aurib meis: exultauit in
gaudio infans in utero meo:
Intelligens enim iohannes ma¬¬
trem dñi sui uenisse ad suam
matrem:. inter ipsas angustias
uteri adhuc positus: motũ sa¬
lutauit quem uoce non pote.¬
rat. Qui postea ipse iohannes
p̃cursor & amicus humilis. et
fidelissimus seruus. testis ido¬
neus effectus ẽ: tanto maiorin
natis mulierũ: quanto existi¬
mabatur ẽẽ quod non erat:
bant: sed ille non se ẽẽ clama-¬
bat dicens: quẽ me suspicami¬¬
ni eẽ: non sum ego: Sed ecce ue¬
nit post me: cuius pedib non
sum dignus soluere corrigiã
calciamenti eius: Ofidelis et
amice ueri sponsi quanto te
humiliasses. si adcorrigiã cal-¬
ciamenti eius soluendam dig¬
num te ẽẽ dixisses : Seddum
is falsis testib contradicis Et
hȩc ate dicta sunt: antequam
xp̃m uideres: Qui cum adte
ipse uenit excelsus humilis im¬¬
plende dispensationis suȩ gr̃a
ut ate baptiraret᷑ qui nullum

Expanded text:
i mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. bant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum is falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum
Abbreviated transcription (Latin):
portabatur: ne ille ante ꝓmis-¬
sum acorpore solueretur: Quid
tam̃ dixerit: quẽ tam̃ confessus
fuerit. aduertite inimici: non
clamauit senex ille: & dixit:
scđm uerbum tuũ in pace: quia
uiderunt oculi mei salutare
tuum: Illi etiam parentes io¬¬
hannis zacharias et helisabeth
iuuenes steriles: in senecta fecun¬¬
di: dicant ȩtiam ipsi testimoni.
sentiant: & testem idoncũ xp̃o
nutriant: Aiunt enim suo par¬
uulo nato: Tu puer ꝓpħa altis.¬
simi uocaberis: preibis enim
ante faciem dñi parare uias eiꝰ
Ipsiq: matri & uirgini helisabech

Expanded text:
portabatur, ne ille ante promisportabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non clamavit senex iste, et dixit: servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium sentiant, et testem idoneum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgini