comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& kf. plestro adhibito pellantur: diatesseron distancia
sonanciam nosco. Quod si diapente efficere uolumus. quin¬
q partib totam cordam .i. spacium ab.e. ad f. diuio o
ac tres uni porcioni. duas uͦ relique dabo. Atq ita posito
semisꝑio scđ̃m suꝑius dictum modum: consonancias diso¬
nanciasq ꝑpendo. Item si diapason consonanciam temptare
uoluero : totam tribus partibus seco. atq inunã duasq
disꝑciens easdem simul uł alterutram pulsans quid con¬
son&. uł qui dissono utraq cognosco. Impla uͦ que exꝑ
mixtis consonanciis nascitur. ita reditur. ut si totam in
quatuor parcium diuisionib parciamur. atq intres &
unam tota nerui prolixitas diuidatur itaq semisꝑium
tribus appositum: triple ꝓporcionis dissonanciã ⁊ con¬
sonanciam reddat.¬
ost monotordi regularis diuisionẽ adicienda eẽ¬
arbiror ea. in quibus ueteres musicȩ doctores sen¬

Expanded text:
et K F plectro adhibito pellantur, diatessaron distantiam et K F plectro adhibito pellantur, diatessaron distantiam sonantiam nosco. Quod si diapente efficere volumus, quinque partibus totam chordam, id est spatium ab E ad F divido ac tres uni proportioni, duas vero reliquae dabo, atque ita posito semisphaerio, secundum superius dictum modum consonantias dissonantiasque perpendo; item si diapason consonantiam temptare voluero, totum tribus partibus seco, atque in unam duasque distribuens easdem simul vel alterutram pulsans quid consonet, vel quod dissonet utraque cognosco. Tripla vero, quae ex permixtis consonantiis nascitur, ita redditur, ut si totam in quatuor partium divisionibus partiamus, atque in tres et unam tota nervi prolixitas dividatur, itaque semisphaerium tribus appositum triplae proportionis dissonantiam et consonantiam reddat.Post monochordi regularis divisionem adjicienda arbitror esse ea in quibus veteres musicae doctores sen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero indubitanter consonanciaꝵ racio colligatur. tali
breuissimo ac simplici effici poterit instrum̃to. Sit ergo¬
regula diligent̃ extensa. a.d. cui dd̃ semisꝑia quas magadas
greci uocant insuꝑ apponantur ita : ut ab ea quȩ ẽ .E. cur¬
uatura ad id quod ẽ .B. deducta linea rectos circum se
angulos efficiat. Itẽ ab ea quȩ ẽ.F. curuatura ad id quod ẽ.
c. punctũ deducta linea rectos circũse angulos reddat.
Sint uͦ hȩc equalit̾ undiq ꝑpolite: ⁊ ad eosdẽ usus sint eis¬
dem aliȩ equales paritȩ. Suꝑ has intendatur neruus eqͣlis
undiq isqui ẽ .a.e.f.d. Si igitur diatesseron consonanciam
qualis sit repperire uoluero: hoc modo faciam ab. e. punc¬
to quo neriuis semisꝑium tangit usq ad f. punctum
spacium quod ẽ .s.F. partibus uii. ⁊ ad quartam partem
septimarum appono punctum quod ẽ.k. Est igitur .e.R.
ad eam que ȩ̃ .R.f. sesquit̾tia. Si igtur ad .R. equum
suꝑioribus semisꝑiis aꝓposuero. atq al t̾utra uicissim eb

Expanded text:
 vero indubitanter consonantiarum ratio colligatur, tali brevissimo ac simplici effici poterit instrumento. Sit regula diligenter extensa Cui duo semisphaeria, quas magadas Graeci vocant, insuper apponantur, ita ut ab ea quae E est, curvatura ad id quod est B diducta linea rectos circum se angulos efficiat. Item ab ea quae est F curvatura ad id quod est C. punctum diducta linea rectos circum se angulos reddat. Sint vero hae aequaliter undique perpolitae, et ad eosdem usus sint eisdem aliae aequales paratae. Super has intendatur nervus aequalis undique is qui est E. A. F. D. Si igitur diatessaron consonantiam, qualis sit, reperire voluero, hoc modo faciam. Ab E puncto, quo nervus semisphaerium tangit, usque ad F punctum, spatium quod est E F septem partibus, et ad partem quartam septimarum appono punctum quod est K; est igitur E K ad eam quae est K F sesquitertia. Si igitur ad K aequum superioribus semisphaeriis apposuero, atque alterutra vicissim E K
Abbreviated transcription (Latin):
chromauꝰ ÷ iã quasi ab illa naturali intensione discedens. & inͣ
molluis decidens. sł narmoniũ uͦ optime atq apte cõiunctum
Cum sint gͥ quinq tetracorda. hipaton. meson. sineͬmenon. die

Expanded text:
ro est jam quasi ab illa naturali intentione descendens, et in mollius decidens. Enharmonium vero optime atque apte conjunctum. Cum sint igitur quinque tetrachorda, hypaton, meson, synemmenon, die
Abbreviated transcription (Latin):
seron consonancia transcendit. Sit enĩ sonꝰ: A. Intendo ab a. diates¬
seron adB. Rursus intendo a .B. diatesseron ad.c. ab.c. remitto diapen¬
te. ad .d. lonꝰ ÷ gͥ.b. d. Rursus. a .d. intendo diatesseron ad .e. Rennit¬
enit. Ba. Integrũ diatesseron. Eritgͥ f.a. minor tonipars. Id semitoniũ¬
o grauiorẽ uͦ partẽ ħmͦ  Sit sonus. a. Intendo duos tonos ꝑsonanciã.
.as. Diatesseron uͦ ab .G. remitto ad .b. Prit gͥ. Ka. minor semitoni ĩ pars.
qđ oportebat efficere.
igͥ a tribus tonis diatesseron auferamꝰ.¬

Expanded text:
saron consonantia transcendit. Sit enim sonus A, intendo ab A diatessaron ad B. Rursus intendo ab B diatessaron ad C, ab C remitto diapente ad D. Tonus est igitur B D. Rursus ab D intendo diatessaron ad E. Remiti B D, D F. Et erat B A integrum diatessaron. Erit igitur F A minor toni pars, quod semitoniu graviorem vero partem hoc modo: sit sonus A, intendo duos tonos per consonantiam ad G, diatessaron vero ab G remitto ad K; erit igitur K A minor semitonii pars, quod oportebat efficere. Si ergo a tribus tonis diatessaron auferam
Abbreviated transcription (Latin):
apotome fit reliqua. Sint enĩ tres
toni. a .B.c.d. Ab his auferatur.a . E.
diatesseron. Erit gͥ.c.e. semitoniũ
minus: a potome igitur ẽ. ẽ .d.
Danc igitur apotom̃ : si sit c̃modũ
¶sic sumemꝰ. Ac pͥmũ quidẽ. ad
acutum intendo tres tonos ab a.
eos qui sunt.a .B. Ab eo qđ ẽ .s. ad.c.
diatesseron consonanciã remitto. & fit.Ga. Ap
semitoniũ minus id qđ ÷ .a.d remitto
ab. d. tonũ eum qui ẽ.d.e. Erit gͥ. a.f. ea
quã requirimꝰ apotome.
Dit ꝓpositũ. ad acutã partẽ cõma sumere
Sit sonus .a. Intendo a potom̃ .ab. Remitto
semitonium minus .s.c. Et qm̃ semito¬
nium minꝰ. a potome minꝰ ẽ cõmate.
cõmaerit ca
ursꝰ ad grauẽ partẽ ħmͦ. Intendo ab .a. sono
semitoniũ minꝰ idꝗ ẽ. a.d. ab .d.uͦ. remitto apotom̃

Expanded text:
apotome fit reliqua. Sint enim tres toni A B, B C, C D; ab his auferatur A E diatessaron. Erit igitur E C semitonium minus; apotome igitur est E D. Hanc igitur apotomen si sit commodum sic sumemus. Ac primum quidem ad acutum intendo tres tonos, ab A eos qui sunt ad B, et ab eo quod est B ad C diatessaron consonantiam remitto, fit C A apotosemitonium minus, id quod est A D, remitto ab D tonum qui est D E. Erit igitur E A ea quam requirimus apotome. Sit propositum in acutam partem comma sumere, fit sonus A; intendo apotomen A B, remitto semitonium minus B C, et quoniam semitonium apotome minus est commate, comma erit C A. Rursus ad gravem partem hoc modo intendo: ab A sono semitonium minus, id quod est A D, ab D vero remitto apotomen,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ ut arbitror caplanatũ ẽ. Ponant᷑ gͥ si fieri potest. inmultipliei
genere. Et qm̃ diatesseron ẽsonancia minor ẽ. diapente maior.
diatesseron duplici: diapente uͦ triplici ꝓporcioni in ultiplicitatis
aptet᷑. Ueri simile ÷ enĩ ut ÷ c̃sonancia diatesseron c̃sonancie
diapente continua: ita sidiatesseron induplici statuit᷑. diapente
in continua duplicis poni id ÷ triplici. Tonꝰ aut qm̃ ĩ habitudinib
musicis post diatessaron locatur. nimirũ in ea ꝓporciõe ponat᷑.
quȩ ẽ minor dupliei. Hec aũt in multiplicitatis genere ñ potest
inueniri. Restat gͥ. ut insuꝑ particularitatis habitudinẽ cadat.
Sit gͥ prima id ÷ sesqualta toni ꝓporcio: Niam si duplicẽ auferamꝰ
triplici : qđ relinquitur sesqualt̃ ẽ. Qđ si diatessaron quidem
duplex ẽ diapente uͦ triplũ: sublatoq diatesseron adia pente.
tonꝰ fit reliquus: nullo mͦ dubitan  potest quintorꝰ inses qualta

Expanded text:
fieri potest, in multiplici genere. Et quoniam diatessaron consonantia minor est, diapente major, diatessaron duplici, diapente vero triplici proportioni multiplicitatis aptetur. Verisimile est enim ut est consonantia diatessaron consonantiae, diapente continua, ita si diatessaron in duplici statuitur, diapente incontinua duplicis poni, id est triplici. Tonus autem quoniam in habitudinibus musicis post diatessaron locatur, nimirum in ea proportione ponatur, quae est minor duplici. Haec autem in multiplicitatis genere non potest Restat igitur ut in superparticularitatis habitudinem cadat. Sit igitur prima, id est sesquialtera, toni proportio. Nam si duplicem auferamus, triplici, quod relinquitur, sesquialter est. Quod si diatessaron quidem duplex est, diapente vero triplum, sublato diatessaron a diapente tonus reliquus fit, nullo modo dubitari pote
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ siquis tonũ qͦq ĩmultiplici genere eẽ ꝑscribat: qm̃ quidẽ tonꝰ mi¬
nor  quã diatesserm. diatesseron uͦ minꝰ ẽ qͣm diapente : diapente qͥdẽ
ponat᷑ in qͣ drupla. diatesseron ĩtripla. tonꝰ uiduplici. S diapente c̃stat
exdiatesserori ⁊tono. Iua druplũ gͥ. scđm hanc racionẽ c̃stabit extriplo
acduplo. Qđ fien neqͥt. Rursus statuat᷑ diatesseron qͥdẽ intriplici &e

Expanded text:
multiplici genere esse perscribat, quoniam quidem tonus minor est quam diatessaron. Diatessaron vero minus est quam diapente, diapente quidem ponatur in quadrupla, diatessaron in tripla, tonus in duplici. Sed diapente constat ex diatessaron et tono. Quadruplum igitur secundum hanc rationem constabit, ex triplo ac duplo, quod fieri nequit. Rursus statuatur diatessaron quidem in triplici, e
Abbreviated transcription (Latin):
numõ qui pͥmꝰ eũbũ aprimo impariꝗ maxime apud pythagoricos ho¬
norabile fuit efficeret. Nam cũ t̾nariꝰ numus pͥmus sit impar. tresitio
atq id t̃ siduxeris dexeui. necessario exsurgent. Qui ad axiiii. num̃ũ.
tono distat. eandẽ t̾narii adifferenciam seruans. Ternariꝰ enĩ. XXUiii.
sũme octaua pars ẽ. Que cisdẽ ad dita. pͥmũ at̾nario cibum xdx acuii. red

Expanded text:
numero qui primus cubum a primo impari quod maxime apud Pythagoricos honorabile fuit efficeret. Nam cum ternarius numerus primus sit impar, tres tertio 9, atque id ter si duxeris, 27 necessario exsurgent, qui ad 24 numerum tono distat, eamdem ternarii differentiam servans. Ternarius enim 24 summae octava pars est. Quae eisdem addita primum a ternario cubum 20 ac 7 red
Abbreviated transcription (Latin):
nũ facit᷑. Is magnitudo finitã rursꝰ suȩ m̃surȩ recipit qͣntitatẽ:
sed unfimata decrescit. Nlam si sit pedał lincał eiuiꝰlibet altiꝰ modi. potest
induo eqͣ diuidi eiusq medietas in medietatẽ socari. eusq rurs
medietas in aliã medietatẽ. ut nunquã ullus secandi magnitudinẽ
t̃mmus fiat. Ita magnitudo qͣntũ admaiorẽ modũ. t̾minata ẽ:

Expanded text:
num facit. Sed magnitudo finitam rursus suae mensurae recipit quantitatem, sed in infinita decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa dividi, ejusque medietas in medietatem secari, ejusque rursus medietas in aliam medietatem, ut nunquam ullus secandi magnitudinem terminus fiat. Ita magnitudo quantum ad majorem modum terminata e
Abbreviated transcription (Latin):
ccccxli. S dehis quid aristoxenꝰ senciat. qui aurib dedit omẽ iudiciũ:
alias cõmemorabo. Nũc uͦ uoluminis seriẽ fastidiĩ uitator astringã.
Incip̃ lib̾ t̾ciꝰ adu̾sus aristoxenũ demõstracio suꝑ particularẽ
proporcionẽ diuidi in eqͣ nõ posse atq idõ nec tonu̾

Expanded text:
531441. Sed de his quid Aristoxenus sentiat, qui auribus dedit omne judicium, alias commemorabo. Nunc voluminis seriem fastidii vitator astringam. PRIMUM. Adversus Aristoxenum demonstratio superparticularem proportionem dimidii in aequa non posse, atque ideo nec tonu
Abbreviated transcription (Latin):
respiciat qui eo loco abunitate recesserit. Ut insuꝑiorib descrip¬
cionib si tres sesqualt̾os fortasse quesierit. nam quat̾nario ingre

Expanded text:
respiciat, qui eo loco ab unitate recesserit, ut est in superitionibus, si tres sesquialteros fortasse quaesierit, non a quaternario ingred
Abbreviated transcription (Latin):
duob numeris : usq ad ce laax uiii distenditur. Suꝑat᷑ igitur
diatesseron consonancia diapente. ea ꝓporcione que inter
At ẽ hic tonus. Diatesseron igitur simphonia adiapente tono
transcenditur

Expanded text:
 numeris usque ad 288 distenditur. Superatur igitur diatessaron consonantia a diapente, ea proportione quae inter at est hic tonus. Diatessaron igitur symphonia a diapente tono transcenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dines ponendas ẽẽ non dixerit. in multiplici genere fatebitur
collocandas. Nam insuꝑ parcienti ł cet̾is mixtis cur poni ñ possint.

Expanded text:
dines ponendas esse non dixerit, in multiplici genere fatebitur collocandas. Nam in superpartienti vel caeteris mixtis cur poni non possint
Abbreviated transcription (Latin):
erit ab eadem in acumine. Frit gͥ ut dictũ ẽ. nete hyꝑboleon dupla
in acumine. ab ea qͥ ẽ. mesȩ. Alese aut̃ dupla in acumine: ab ea q̃ ẽ.
pros lambanomenos. Iete uͦ hypboleon quadrupla inacumine. ab ea
que ẽ. ꝓslam banomenos. Consonabit gͥ ꝓllã banomenos ad mesen
di apason. mese adneten hẏꝓboleon diapason ꝓslam banomenos ad neten
q̃ ẽ. cs. Rursus quia trium ẽ aequaliũ partiũ.c. B.s d.B. duaꝵ. erit

Expanded text:
erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla in acumine ab ea quae est mese. Mese autem dupla in acumine ab ea quae est proslambanomenos. Nete vero hyperboleon quadrupla in acumine ab ea quae est proslambanomenes, consonabit igitur proslambanomenos ad mesen diapason, mese ad neten hyperboleon diapason, proslambanomenos ad neten quae est C B. Rursus quia trium est aequalium partium C B, sed D B duarum, erit
Abbreviated transcription (Latin):
gitudini cordaꝵ ex qua grauitas existit ampliores. minoriuꝰ exqua
uocis acum̃ nascitur dere breuiores. Sit corda intensa. as. Huio eqͣ sit regu¬
la q̃ ꝓpositis particionib diuidatur. ut ea regula corde apposita : eȩdẽ
diuisiones in nerui. longitudine signentur. quas ant̾a signaueramꝰ
a .s. dupla abhis quȩ sũt. d .B. a .d. Singulatĩ uͦ a .d. d.B. duple st̃ ab his qͥ st̃.
a .c.c.d. de. es. Eritgͥ.a .B. quidẽ grauissima ud. ꝓs lambanomenos. S.B.
aũt: mese Est enĩ dimidia toci. &sicut a .b. ab ea quȩ ẽ.OB. dupla ẽ spa¬
cio: ita ds: ab ea queẽ.ab: dupla ẽ acumine. Nam ut suꝑius dictũ est.
spaciĩ ⁊ acuminis sẽꝑ ordo conuersus ẽ. Nam tanto ẽ corda maior in a¬
cumine : quanto fuerit minor inspacio. Quocura erit ⁊ es. nete hẏp¬
boleon qm̃ .e.B. eiusq ẽ .dB. dimidia quidẽ ẽ. in quantitate duplau̾ ẽ.

Expanded text:
gitudini chordarum ex qua gravitas existit, ampliores, minori vero ex qua gitudini chordarum ex qua gravitas existit, ampliores, minori vero ex qua vocis acumen nascitur, dare breviores. Sit chorda intensa A B, huic aequa sit regula quae propositis partitionibus dividatur, ut, ea regula chorda apposita, eaedem divisiones in nervi longitudine signentur quas ante assignaveramus A B dupla ab his quae sunt D B, A D; sigillatim vero A D, D B duplae sunt ab his quae sunt A C, C D, D E, E B. Erit igitur A B quidem gravissima, id est proslambanomenos, D B autem mese. Est enim dimidia totius, et sicut A B ab ea quae est B D dupla est spatio, ita B D ab ea quae est A B, dupla est acumine. Nam, ut superius dictum est, spatii et acuminis semper ordo conversus est. Nam tanto est chorda major in acumine, quanto fuerit minor in spatio, quocirca erit et E B. Nete hyperboleon quoniam E B ejus quae est D B, dimidia quidem in quantitate, dupla vero
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam tempꝰ ẽ adregularis monochondi diuisionẽ uenire. Deqͣre illud
ẽ. p̃dicendũ. ꝙ siue inm̃sura nerui. siue innumĩs atq in eoꝵ ꝓpor¬
cione statuatur describenda diuisio : maiꝰ spaciũ chordȩ ⁊maior numi
multitudo sonos griuiores effici&. At si fuerit nerui longitudo con¬
tractior. & in numĩs non multa pluralitas acutiores uoces edi necesse ẽ.
Atq exhac comparacione quantũ una queq fuerit ł longior uł
plurium numõꝵ. aliaq ł contiactior ł pauciorib¬
tanto ł grauior ł acucior muenitur. Nlec lectorẽ res illa conturb& ꝙ
intendentes sepe spacia ꝓporeionum numõ maiore signauimꝰ. remit¬
tentes u̾ minore. c̃ intensio acum̃ faciat. remissio grauitatẽ. Illic enĩ
acuminis ꝓprietate labonintes . ato: idõ ⁊ in acum̃ maiorib numis
intendimus & minonorib ingrauitatẽ sepe remisimꝰ. Hu uͦ ubi cor¬
daꝵ spacia sonosq metiem᷑. nat̾am rerũ sequi necesse ẽ. maioriq lon¬

Expanded text:
isionem venire De qua re illud est praedicendum, quod sive in mensura nervi, sive in numeris, atque in eorum proportione statuatur describenda divisio, majus spatium chordae et major numeri multitudo sonos graviores efficiet. At si fuerit nervi longitudo contractior, et in numeris aeque non multa pluralitas, acutiores voces edi necesse est. Atque ex hac comparatione, quantum unaquaeque fuerit vel longior vel plurium numerorum, aliaque vel contractior vel paucioribla conturbet, quod intendentes saepe spatia proportionum numero majore signavimus, remittentes vero minore, cum intensio acumen faciat, remissio gravitatem. Illic enim acuminis proprietate laborantes, atque ideo et in acumen majoribus numeris intendimus, et minoribus in gravitatem saepe remisimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque metiemur, naturam rerum sequi necesse est, majorique lon
Abbreviated transcription (Latin):
ad eB. lichanos hẏpaton diatoñ habet consonanciã diatesseron .a .b.
aũt ꝓslambanomenos ad .6.B. hipatemeson habet consonanciã diapen¬
te. Itẽ.c̃.s. ad os. iđ lichanos hipaton diatonos. admesen ht̃ c̃sonanciã
diapente. od aũt ad ds. id hipatemeson ad mesen ht̃ consonanciam
Igitur ob. ad Rẜ. obtinebit sesquitẽiã ꝓporcionẽ: Kb. aut̃ ab ea quȩ ẽ .O.
sesquioctaua ꝓporcione distabit. Erit gͥ RB. quidẽ diatonõs meson. Et
erit cs. iđ lichanos hpaton diatonos adRs. iđ diatonos meson dia¬
tesseron cõtinens consonanciã. Rurs si eius q̃ ẽ. Ds. nanã partem
sup̃sero : erit mͥ ol. Igitur ls. erit panimese. Siaũt eiꝰ q̃ ẽ .d.B. quartã
partẽ sumpsero: erit d. ai. Igitur aiB. erit nete sinẽ menon. Si aut̃ eiꝰ
que ẽ ds t̾eiam partẽ sumpsero : erit dM. Igiur NB. erit nete diez e¬
ugmenon. Siaut R. induas partes aequas fuerit diuisa. erit
ke x. ẜritq xB. paranete hiꝑboleon.

Expanded text:
 consonantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson habet consonantiam diapente. Item C B ad D B, id est lychanos hypaton diatonos ad mesen habet consonantiam diapente, G B autem ad D B, id est hypate meson ad mesen, habet consonantiam Igitur C B ad K B obtinet sesquitertiam proportionem, K B autem ab ea quae est D B sesquioctava proportionanos diatonon meson diatessaron consonantiam continens. Rursus si ejus quae est D B nonam partem sumpsero, erit mihi D L. Igitur L B erit paramese. Si autem ejus quae est D B quartam partem sumpsero, erit D M. Igitur M B erit nete synemmenon. Si autem ejus quae est D B tertiam partem sumpsero, erit D N. Igitur N B erit nete diezeugmenon. Si autem K B in duas partes aequas fuerit divisa, erit K X, eritque X B paraneto hyperboleon.
Abbreviated transcription (Latin):
consonanciã diatesseron. Padem uͦ lichanos hẏpaton consonabit ad
mesen consonanciã diapente. Pademq lichanos diatonos c̃sonabit ad
neten hẏꝑboleõ diapason. ⁊ diapente. Rursꝰ sidetota as. nonam
partẽ auferĩ eã quȩ ẽ. a f.erunt partes octo.FB. Eritgͥ. fẜ. hipate hipa¬
ton. Ad quã: ses qui octauã contineat ꝓporcionẽ .a.B. id ꝓslãbano me¬
nos. inmusica uͦ tonum.
uꝑior descripcio inferiora ligna quę continet ei sut descripeioĩs
ubi cordis notulas apposuimus. qm̃ eaꝵ nomina longũ fuit ascribe.
Itẽ si as. tribus incisionib parciamur: erit pars t̾cia ac. Duegͥ eiꝰdẽ
erunt .Gb. Consonabit gͥ as. ꝓslambanomenos. ad Øs. quȩ ẽ
hipatemeson. diapente consonanciã in ꝓporcione sesqualta cõs¬

Expanded text:
iam. Eadem vero lychanos hypaton diatonos consonabit ad mesen consonantiam diapente. Eademque lychanos diatonos consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B nonam partem auferam, eam quae est A F, erunt partes octo F B. Erit igitur F B hypate hypaton, ad quam sesquioctavam contineat proportionem A B, id est proslambanomenos, in musica vero tonum.o descriptio inferiora signa quae continet, ejus sunt descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam earum nomina longum fuit ascribere. Item si A B tribus incisionibus partiamur, erit pars tertia A G. Duae igitur ejusdem erunt G B. Consonabit igitur A B proslambanomenos ad G B, quae est hypate meson, diapente consonantiam in proportione sesquialt
Abbreviated transcription (Latin):
parameses. Hic igitur mese tantũ quidã nom̃ obtinuit. Nõ enĩ ÷
media posicione. qr in octa cordo duȩ qͥdẽ semꝑ medie reꝑiunt᷑
s una media non potest inuoniri. SFrophrastus aũt ꝑiotes ad gra

Expanded text:
uidem nomen obtinuit. Non enim est media positione, quia in octochordo duae quidem semper mediae reperiuntur, sed una media non potest inveniri. Prophrastus autem periotes ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uͦ minori p̃ponit᷑. Quociens duo sunt medii. timno disiuncta¬
proporcionalitas noncupatur. Ut ingeometriaa hoo mͦ.i.ii.iii.ui.
Ilam ut ẽ binariꝰ ad unitatem: ita senanꝰ ad t̾narium. Et uocat᷑ hec
disiuncta ꝓportionalitas. Unae  intelligi potest: continuã qͥd ẽ
ꝓporcionalitatẽ intrib ⁊ mininã tminis inueniri disiunctã uͦ
inquatuor. Potest aũt inquatuor ⁊ inplurib: continua et̃ ꝓporcio¬

Expanded text:
nunc quidem minori praeponitur. Quotiens vero duo sunt medii, tuncproportionalitas nuncupatur, ut in geometrica hoc modo, 1, 2, 3, 6. Nam ut est binarius ad unitatem, ita senarius ad ternarium, et vocatur haec disjuncta proportionalitas; unde intelligi potest continuam quidem proportionalitatem in tribus et minimis terminis inveniri, disjunctam vero in 4. Potest autem in 4 et in pluribus continua esse proportio
Abbreviated transcription (Latin):
ten diezeugmenon diatoñ: poterimus aliud tetrachordũ ad mesen
uingere ut fiat sinẽmenon qđ ẽ. coniunctum hoc mͦ. Qm̃ para¬
diez eugmenon tetrachordo .cc. lit̾is ad notatus: tono distabat a
nete diez eugmenon ingenere diatonico. ⁊ paranete die zeu¬
menon diatonos uocabatur. In sinẽmenon aũt tetrachordo

Expanded text:
ten diezeugmenon diatonon, poterimus aliud tetrachordon ad mesen ten diezeugmenon diatonon, poterimus aliud tetrachordon ad mesen adjungere, ut fiat synemmenon, quod est conjunctum, hoc modo. Quoniam paradiezeugmenon tetrachordo CC. litteris adnotatus tono distabat a nete, diezeugmenon in genere diatonico, et paranete diezeugmenon diatonos vocabatur. In synemmenon autem tetrachordo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo quidẽ tetracorda que sibimet quidẽ coniuncta st̃. a meseuͦ
disuincta triũ generũ. suꝑior descripcio quẽ ad modũ locarentur
ostendit. Hunc ad aliud tetrachordũ ueni endũ ẽ quod
sinẽmenon uocatur qđ uinctũ ẽ. ei quȩ ẽ mese. Qm̃ enĩ
int̾neten diez ecumenon. & mesen diapente consonanciã eẽ. p̃
diximus: ẽ aũt diapente consonancia trium tonoꝵ ac semitonu
tresu̾ toni sunt in hoc penta cordo. Iuoꝵ unus quidẽ netes dieze¬
ugmenon: ad puraneten diez eugmenon diatoñ. alt̾ uͦ parane¬
tes diezeugmenon diatoni : ad triten diei eugmenon diatoñ.
t̃cus aut̃ parameses: admesen. reliquũq semitoniũ trites die¬
zeugneñ diatoni: ad paramesen. Qm̃q netes diereugmeñ
& parameses tetrachordũ abea que ẽ. mese eo tono disunc¬
tum ẽ. qđ ẽ int̾ paramesen. ac mesen. si ex eo pentachordo q. ẽ.
anete diezeugmenon ad mesen unum abstulerimus tonum.¬
eum scilicet qui continetur int̾neten diezeumenon ⁊ parane¬

Expanded text:
uo quidem tetrachorda quae sibimet quidem conjuncta sunt, a mese vero disjuncta, trium generum superior descriptio, quemadmodum locarentur ostendit. Nunc ad aliud tetrachordum veniendum est, quod synemmenon vocatur, quod junctum est ei quae est mese. Quoniam enim inter neten aediximus est autem diapente consonantia trium tonorum ac semitonii, tres vero toni sunt in hoc pentachordo, quorum unus quidem netes diezeugmenon ad paraneten diezeugmenon diatonon, alter vero parenetes diezeugmenon diatoni ad triten diezeugmenon diatonon, tertius autem parameses ad mesen, reliquumque semitonium trites diezeugmenon diatoni ad paramesen; quoniamque netes diezeugmenon et parameses tetrachordum ab ea quae est mese, eo tono disjunctum est, qui est inter paramesen ac mesen, si ex eo pentachordo quod est a nete diezeugmenon ad eum scilicet qui continetur inter neten diezeugmenon et parane
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ coniuinctaꝵ: sit nete sinemmenon intrib generibus
constituta .y. lit̾a ꝑnotata. & ab ea octaua pars auferatur q̃ ÷
cccc dexxxii. eisq apponatur. fient iũ decclaexx uiii. que ẽ. para¬
id ĩ iũ cecclui. ad uũ douiii. sesquitẽiã obtinet ꝓporeionẽ quȩ ẽ.
ẽ. hoc tetͣchordũ cũ mese. Atq idõ sinẽmenon quasi cõtinuũ ⁊
ea ẽ. ccccxcxxii. Haric diuido ut semitoniũ fiat: fuint cc xui. hac̃
adicio adiui decc loexxuiii. ut tria semitonia fiant: er̃ uuĩ ciuii. q̃ ẽ.
id ÷ paraneten sinẽmeñ chromatica ad triten sinẽmeñ pͥus quidẽ dia¬
tonicã. nunc uͦ chromaticam semitoniũ ẽ. Aqua triten sinẽmenon
chromatica usq ad mesen. aliud semitoniũ repꝑitur. S qm̃ a nete sinẽ

Expanded text:
id est conjunctarum, sit nete synemmenon in tribus generibus constituta, V. littera pernotata: et ab ea octava pars auferatur, quae est. CCCC. XXX. II iisque apponatur, fient III. DCCC. LXXX. VIII. Ea est parad IIII. DC. VIII. sesquitertiam obtinet proportionem, quae est est hoc tetrachordum cum mese: atque ideo synemmenon quasi continuum etea est, CCCC, XXXII. hanc divido, ut semitonium fiat, fiunt CC. XVI. hanc adjicio ad III. DCCC. LXXX. VIII. ut tria semitonia fiant, erunt IIII. C. IIII. quid est, paranete synemmenon chromatica, ad triten synemmenon prius quidem diatonicam, nunc vero chronicam semitonium est. A qua trite synemmenon chromatica usque mesen aliud semitonium reperitur. Sed quoniam a nete syne
Abbreviated transcription (Latin):
onsonaniciam uͦ licet aurium quoq sonsus diuidicet.
tum̃. racio ꝑpendit. Quociens enĩ duo nerui uno
grãiuore intenduntur . simulq pulsi reddunt ꝑmix
Cum uͦ simul pulsi sibi quisq irecupit. nec ꝑmiscent adaurẽ
suauem atq unũ exduob compositum sonũ : tunc ẽ quę
dicitur consonancia
nehis aut̃ comparã cionibigrauitatis. atq acuminis has con¬
sonancias necesse ẽ inuenim: que sibi c̃m̃surate sunt

Expanded text:
onsonantiam vero licet aurium quoque sensus dijudicet, tamen ratio perpendit. Quotiens enim duo nervi, uno graviore, intenduntur, simulque pulsi reddunt permixtonantia. Cum vero simul pulsi, sibi quisque ire cupit, nec permiscent ad aurem suavem atque unum ex duobus compositum sonum, tunc est quae dicitur dissonantia. In his autem comparationibus gravitatis atque acuminis, has consonantias necesse est inveniri que sibi commensurate sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aec igtur causa futt. eier relicto auriũ iudicio: pythagoras
ad regulaꝵ monita migrauerit. Quinulł humanis auribus

Expanded text:
axima causa fuit cur, relicto aurium judicio, Pythagoras ad regularum momenta migraverit, qui nullis humanis auribus
Abbreviated transcription (Latin):
doloris torm̃ta uexabant: modis fert᷑ cunctas abstsisse molestiã:
S & empedocles. cũ eius hospitẽ quidã gladio furibundus ĩ uade¬
ret.ꝙ eiꝰ ille patrẽ accusacione dampnasset: inflexisse modũ dr̃

Expanded text:
doloris tormenta vexabant, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles, cum eius hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod eius ille patrem accusatione damnasset, inflexisse d
Abbreviated transcription (Latin):
num at pithagoricos reprehendit.ꝙ aristoxenus nichil
racioni. s tantũ sensib credit. pithagoricos aũt ꝙ minimũ
sensib. plurimũ tam̃ ꝓporcionib racionis inuigilent.
IIII. In quo aristoxenus uł pitagorici uł ptolomei
gra uitatem atq acumen constare posuerunt.

Expanded text:
num ac Pythagoricos reprehendit, quod Aristoxenus nihil num ac Pythagoricos reprehendit, quod Aristoxenus nihil rationi, sed tantum sensibus credit, Pythagoricos autem quod minimum sensibus, plurimum tamen proportionibus rationis invigilent. CAPUT III. In quo Aristoxenus vel Pythagorici vel Ptolemaeus gravitatem atque acumen constare posuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuius modi igitur instrumentũ in quo racionis adhibito
modo. sonoꝵ differenorę ꝑquiruntur: uocatur armonica
regula. in quare multa doctoꝵ sentencię discordia fuit.
Quidã enĩ quopitagonicis disciplinis maxime crediderunt.
hanc intencionẽ armonicȩ eẽ dicebant. ut cuncta racioni
consentanea sequerentur. Sensũ enĩ dare quedã. quodãmͦ
semina cognicionis: racionẽ uͦ ꝑficere. Aristoxenus uero
econtrario racionẽ quidẽ comitẽ ac sc̃dariã eẽ dicebat.
cuncta uero sensus iudicio t̾minari & ad eus modulaci¬
onem consensũq eẽ tedidendum. Aptolomeo aute¬
alio quodam mͦ armonicȩ definitur intencio. ea s cilicet
ut nichil aurib racioniq possit ẽẽ contrarium. Idenũ
scãm ptolomeũ armonicꝰ uidetur intende. ut id qd sensus
uidicat : racio quoq ꝑpendat. & ita racio proporeiones ĩ ueni¬
at ut ne sensus reclamoe duoꝵq hoꝵ concordia. omĩs ar¬
monicȩ intencio misceatur. Atq in eo maximȩ aristoxe¬

Expanded text:
ujusmodi igitur instrumentum in quo rationis adhibito modo, sonorum differentiae perquiruntur, vocatur harmonica regula, in qua re multorum doctorum sententiae discordia fuit. Quidam enim qui Pythagoricis disciplinis maxime crediderunt, hanc intentionem harmonicae esse dicebant, ut cuncta rationi consentanea sequerentur. Sensum enim dare quaedam quodam modo semina cognitionis, rationem vero perficere. Aristoxenus vero econtrario rationem quidem comitem ac secundarium esse dicebat, cuncta vero sensus judicio terminari, et ad ejus modulationem consensumque esse tenendum. A Ptolemaeo autem quodam modo harmonicae definitur intentio, ea scilicet ut nihil auribus rationique possit esse contrarium. Id enim secundum Ptolemaeum harmonicus videtur intendere, ut id quod sensus judicat ratio quoque perpendat, et ita ratio proportiones inveniat ut ne sensus reclamet, duorumque horum concordia omnis harmonicae intentio misceatur. Atque in eo maxime Aristoxe
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa tam̃ quȩ dehinc diligeneiꝰ exxpedienda st̃. sũmatĩ nunc
ac breuit᷑ at tẽptamꝰ. at int̾im insuꝑficie quadã. hȩc animũ
lectoris assuefaciant. qui ad int̾iorẽ scienciã posteriore trac¬
tacione descendet. Nunc uͦ qđ erat pythagoricis inmorem.
ut eũ quid amagistro pithagora dicẽt᷑. hinc nullꝰ racionem
petere aud ebat. sed erat eis racio docentis auctoritas: idq fie¬
bat quãdiũ discentis animꝰ firmiore doctrina roborat᷑ ipse
earundẽ rerũ racionẽ nullo etiã docente reꝑiret. ita etiã nc̃
lectoris fidiꝰ quȩ ꝓponimꝰ com̃damꝰ. ut erbitret᷑ diapason ĩ
dupla. diapente in sesqualt̾a. diatesseron insesquit̾eia. dia
pente acdiapason intriplier. bis diapason: inquadrupla

Expanded text:
ia tamen quae dehinc diligentius expedienda sunt, summatim nunc ac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animum haec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione descendet. Nunc vero quod erat Pythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem rerum rationem nullo etiam docente reperiret; ita etiam nunc lectoris fidei quae proponimus, commendamus, ut arbitretur diapason in dupla, diapente in sesquialtera, diatessaron in sesquitepente ac diapason tripla; bis diapason in quadrupla
Abbreviated transcription (Latin):
uirgulã coloris rubri uł altiꝰ ducat. ⁊ eũ qua potest celeritate
conuertat. tunc totꝰ conꝰ rubro colore uidetur infectus. Nõ quo
totus ita sit: s qđ partes pinis. rubre iurge uelocitas cõp̃hendat.

Expanded text:
irgulam coloris rubri vel alterius ducat, et eum qua potest celeritate convertat, tunc totus conus rubro colore videtur infectus, non quod totus ita sit, sed quod partes puras rubrae virgae velocitas comprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
musicꝰ udicio auriũ cuncta ꝑmittens. hȩc semitonia nõ arbitrat᷑ eẽ
scđ̾m pythagoricos. c̃tractiora dimidio. s sicut semitonia dicuntur.
ita eẽ dimidietates tonoꝵ. dehisde rursus paułꝑ disputandũ ẽ demõs

Expanded text:
musicus, judicio aurium cuncta permittens, haec semitonia non arbitratur esse secundum Pythagoricos contractiora dimidio, sed sicut semitonia dicuntur, ita esse dimidietates tonorum, de eisdem rursus paulisper est disputandum, demons
Abbreviated transcription (Latin):
s totũ sibi sit consentaneũ atq conueniens: ita etiã inmundi musica
ꝑuidemus nichil ita ẽẽ nimiũ posse. ut alt̾ũ ꝓpͥa nimietate dissoluat.
erum quicqͥd illud ẽ aut suos affert fruct᷑. aut aliis auociliat᷑ ut afferant.

Expanded text:
 totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervidemus, nihil ita nimium esse posse ut alterum propria nimietate dissolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant.
Abbreviated transcription (Latin):
intendenda uis m̃tis ẽ: ut id qdđ nat̾e ẽ insitũ sciencia. quoq.
possit cõp̃h ensũ teneri. Sic̃ enĩ inusu qͦq nõ suffic̃ eruditis.
colores fonmasq conspic̃ẽ. Nisi etiã q̃ sit horũ ꝓpͥetas inuestiga¬
uerint sic ñ sitffic̃ cantilenis masicis delectari. nisi &iam qͣli
int̾se coniuncte sint uocũ ꝓporcione discat᷑.¬

Expanded text:
intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sic etiam in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicere, nisi que sit horum proprietas investigaverint. Sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se coniuncte sint vocis proportione discat
Abbreviated transcription (Latin):
facilius intelliget. Ad dendum uͦ: id ita euenire ut architas putat
in soła. suꝑparticulari ꝓporcione. Nen aut̃ uniu̾salit̃ ẽ dicendũ.
Nunc aut ad soquencia conuertam᷑. euenant mi tiaup tunisia¬

Expanded text:
facilius intelliget. Addendum vero est id ita evenire, ut Architas putat, facilius intelliget. Addendum vero est id ita evenire, ut Architas putat, in sola superparticulari proportione. Non autem universaliter est dicendum. Nunc autem ad sequentia convertam
Abbreviated transcription (Latin):
mimi ĩeadẽ
ꝓporcione quib lib& aliis numĩs:¬
hi pͥmi adse inuicem
sunt ⁊ solam differenciam retinent
unitatẽ. Unitas gͥ ẽ .d̾. lgtur.e. numũs.c. numũ unitate tnscendit ÷ admnau¬
Quo circa nullus incidit medius numu̾s. qui eã ꝓporcionẽ ȩqualiter
scindat. Quofit ut nec int̾eos qui eandẽ his ꝓporcionẽ tenent mediꝰ
possit nuniu̾s collocari. qui eandẽ proporcionẽ equalit̃ scindat:
T sccđm archite quidẽ racionẽ ideireo insuper parti¬
culari nullus mediꝰ t̾minus cadit. qͥ equalitor
diuidat ꝓporcionẽ : qm̃ minimi ineadem
ꝓporciõẽ. sola differ̃ unitate. Quafit uͦ nõ etiã
multiplici ꝓporciõẽ minimi eandẽ unitatis differenciã sorciant᷑.
cum plures uideamus eẽ multiplices p̃t̃ eos qui in radicib collocati st̃.
int̾quos medius t̾minus: scindens equaliter eandẽ ꝓporcionem
possit aptari. S hec qui arithineticos numõs diligent̃ inspexerit:

Expanded text:
imi in eadem proportione quibuslibet aliis numhi primi ad se invicem sunt, et solam differentiam retinent unitatem; unitas igitur est D: igitur E numerus C numerum unitate transcendit. Quocirca nullus incidet medius numerus, qui eam proportionem aequaliter scindat. Quo fit ut nec inter eos qui eamdem his proportionem tenent, medius possit numerus collocari, qui eamdem proportionem aequaliter scindat. Et secundum Architae quidem rationem idcirco in superparticulari nullus medius terminus cadit, qui aequaliter dividat proportionem, quoniam minimi in eadem proportione sola differunt unitate. Quasi vero non etiam in multiplici proportione minimi eamdem unitatis differentiam sortiantur. Cum plures videamus esse multiplices praeter eos qui in radicibus collocati sunt, inter quos medius terminus scindens aequaliter eamdem proportionem possit aptari. Sed haec qui arithmeticos nostros diligenter inspexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex: nec uͥ suꝑ particulare. Nem suꝑ particularis ꝓporeionis mediꝰ
gͥ erit .d. eius q. ẽ .c. multiplicẽ eẽ. uł suꝑ particularẽ. Qđ oportebat
ostende. & innumis sit non multiplex int̾uallũ .ui. ad .iiii. fiatq¬
nariꝰ. Qui quat̾narii. neq multiplex. neq suꝑ particularis ẽ.
I int̾uallũ binario multiplicetur. atq id qđ eor ea
multiplicaciõẽ creabr̃ multiplea nõ sit : ipsũ quoq
non erit multiplex. Sit enĩ int̾uallũ .s.o. fiatq
ut c. ad .ẜ.ita B. ad .o. ⁊ nonsit .d. eius q ẽ .c. mul

Expanded text:
multiplex, nec vero superparticulare. Nam superparticularis proportionis medius igitur erit D ejus quod est C, vel multiplicem esse, vel superparticularem, quod oportebat ostendere. Et innarius, qui quaternarii neque multiplex neque superparticularis est. Si intervallum binario multiplicetur, atque id quod ex ea multiplicatione creabitur multiplex non fit, ipsum quoque non erit multiplex. Sit enim intervallum B C, fiatque ut C ad B, ita B ad D, et non fit D ejus quod est C mul
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ adeum tenent xu.
Iint̾uallũ nõ multiplex binario
multiplicet᷑ : id ꝗ fit ex hac multi¬
plicacione. nec multiple& ẽ. nec
suꝑ particulare. Sit enĩ ĩ t̾uallũ

Expanded text:
ualem ad eum tenent 15. Si intervallum non multiplex binario multiplicetur, id quod fit ex hac multiplicatione nec multiplex est nec superparticulare. Sit enim intervallum
Abbreviated transcription (Latin):
Ineadẽ uͦ ꝓporcioẽ minimi .ii. ⁊IIi. aufero detrib binariũ. fit
reliqua unitas. eadem utrosq metitur. Nullus erit gͥ int̾binariũ
t̃nariumq: nuniũs. qui sit binario maior minor uͦ t̃nario.
Alioquin unitas diuidet᷑ꝙ ẽ. in cõueniens. Quare nec int̾ decẽ
quids̃ atq quindecĩ. quisquã inueniet᷑ numus qui talẽ ad x.

Expanded text:
in eadem vero proportione minimi 2 et 3, aufero de 3 binarium; fit reliqua unitas, eadem utrosque metitur. Nullus erit igitur inter binarium ternariumque numerus, qui sit binario major, minor vero ternario. Alioquin unitas dividetur, quod est inconveniens. Quare ne inter 10 quidem atque 15 quisquam invenietur numerus qu
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝓporcionib ꝓporcionalit̃ int̾ eiusdẽ ꝓporcioĩs minimos
int̾cident. Tot &uam int̾ cet̾os eiusdẽ ꝓporcionis incident. S
nullus int̃. Ed.atq .G. minimos eiusdẽ ꝓporcionis ut t̾uenire
potest. Hullus gͥ int̾ .B. atq c. ꝓporcionalit̃ cadet. ⁊ in numis sitq̃¬

Expanded text:
ribus proportionibus proportionaliter inter ejusdem proportionis minimos ribus proportionibus proportionaliter inter ejusdem proportionis minimos intercident, tot etiam inter caeteros ejusdem proportionis incident. Sed nullus inter F D atque G minimos ejusdem proportionis intervenire potest. Nullus igitur inter B atq
Abbreviated transcription (Latin):
sint̾uallũ binario multiplicatũ multiplex effecerit
int̾uallũ. ipsũ quoq multiplex erit. Sit int̾uallũ.ẜ.e.
Et fiat ut .c. ad .b. ita .B. ad.d. ⁊ d. sit ad .c. multiplex. Drco qr .d. eiꝰ ꝗ.
si sint t̾mini ꝓporcionalit̃ constituti. c̃ primꝰ fuerit ultimo cõparitꝰ.
ea duplicata ꝓportiõe . Bc. sit quat̾nariꝰ. ⁊ c̃ multipleoc eius qđ ẽ .c. ẜst
enim quadruplus. Qm̃ gͥ hic quadruplus exduplicata . s.o. ꝓporciõ e
generat᷑. Ec. ꝓporcio dimidiũ eius erit. Igit᷑. Ec ꝓporcio dupla ẽ.S
duplũ multiplex ẽ. Erit gͥ. Bc. ꝓporcio multipleo.
uꝑ particularis int̾ualli medius numu̾s. neq unus neqs
lures ꝓporcionalit̾ int̾uenient. Sit eñ .B.c. ꝓporcio suꝑ¬
particularis. & inẽdem ꝓporcione minimi sit. df.n.s.
nullus int̾̃. Fd. atq.s. incib et numu̾s qui sit ab. fd. quidẽ minor.
maior. uͦ ab .G. Sola enĩ int̃ ẽ. unitas. Quanti uͦ insuꝑ particula¬

Expanded text:
intervallum binario multiplicatum, multiplex effecerit, intervallum ipsum quoque multiplex erit. Sit intervallum t fiat ut C ad B, ita B ad D, et D sit ad C multiplex. Dico quia B ejus quod si sint termini proportionaliter constituti, cum primus fuerit ultimo comparatus, ex duplicata proportione, B C sit quaternarius, et est multiplex ejus quod est C. Est enim quadruplus. Quoniam igitur quadruplus ex duplicata B C proportione generatur, B C proportio dimidium ejus erit, igitur B C proportio dupla est. Sed duplum multiplex est: erit igitur B C proportio multiplex. Superparticularis intervalli medius numerus, neque unus, neque plures proportionaliter intervenient. Sit enim B C proportio superparticularis, et in eadem proportione minimi sint D F et Gnullus inter F D atque G incidet numerus, qui sit ab F D quidem minor, major vero ab G. Sola enim interest unitas, quanti vero in superparticula
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentẽ taurominitanũ sub phrigi modi sono incitatũ. spondeo
eẽt olausũ. atq furens ille domũ uellet amburere. Cumq ptagoras stellaꝵ
cursus ut ei mos nocturuꝰ inspiceret: ubi intellex sono pbi gu modi in ei¬
tatũ multis amicorũ monicionib a facinore noluisse desistere. mutari

Expanded text:
adolescentem sub Phrygii modi sono incitatum, spondaeo sum atque ille furens domum uellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus, ut ei mos erat nocturnus, inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, mutari
Abbreviated transcription (Latin):
indicem uocamꝰ. Et qm̃ in canendo ad eam cordã que erat t̾cia
adhypate index digitus. qͥ ẽ. lichanos inueniebat᷑: iderrco ipsa
ẽ media. Quinta ẽ paramesȩ quasi uixta mediã collocatata.
Septona aũt ar̃ nete. quasi neatȩ. id ẽ inferior. Int̾quã neten
⁊ paramesen: ẽ sexta que uocatur parenete. quasi iuxta neten

Expanded text:
madmodum in canendo ad eam chordam, quae erat tertia ab hypate, index digitus, qui est r septem semper est media. Quinta est paramese, quasi juxta mediam collocata. Septima autem dicitur nete, quasi neate, id est inferior. Inter quam neten et paramesen est sexta, quae vocatur paranete, quasi juxta neten
Abbreviated transcription (Latin):
uł quartã. uł quintã. Nam sẽꝑ pars amaiore num̃o denominata: ipsa
deerescit. Nã cum t̾eia atrib denominata sit: quarta uͦ aquatuor:

Expanded text:
 quartam, vel quintam. Nam semper pars a maiore numero denominata, ipsa decrescit. Nam cum tertia a tribus denominata sit, quarta vero a quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
ed dehis quidẽ actenꝰ. Nuc̃ uͦ illud uidet᷑ eẽ dicendũ: quẽ ad modũ ꝑ con¬
sonancias musicas imꝑata possumus spacia nunc extendẽ: nunc uł
remitt̾ẽ. Idaũt linearit̾ faciat. Lineeq quas describimus. uocis accipi¬
antur loco. S iam sese racio ipsa demonstret. Sit ꝓpositum toni spa¬
cium ꝑ consonanciam sumere. in acutum scilicet att grauẽ. Sit
sonus .B. Ab hoc intendo aliũ sonũ. qui diapente spacio ab eo ꝙ. ÷ s.
dister: eũ qui ẽ .c. ab hoc remitto diatesseron consonanciã. ad id ꝗ
tesseron intendo ad f.⁊ ab f. diapente remitto ad.K. Eritgͥ.R.s.¬

Expanded text:
ed de his quidem hactenus. Nunc vero illud videtur esse dicendum, quemadmodum per consonantias musicas imperata possimus spatia nunc extendere, nunc vero remittere. Id autem linealiter fiat, lineaeque quas describimus vocis accipiuntur loco. Sed sese jam ratio ipsa demonstret. Sit propositum toni spatium per consonantiam sumere, in acutum scilicet atque gravem. Sit sonus B, ab hoc intendo alium sonum qui diapente spatio ab eo quod est B distet ad eum qui est C. Ab hoc remitto diatessaron consonantiam ad id quotessaron intendo ad F, et ab F diapente remitto ad K. Erit
Abbreviated transcription (Latin):
cenendi. itaq acolescentis uacundiam temꝑasse. Intantũ uͦ pͥsce
philo sophiȩ stuceis uis musice artis inuotuit: ut pitagorici cũdiur

Expanded text:
cundiam adolescentis temperasse. Intantum vero prisce philosophie studiosis vis musice artis innotuit, ut pythagorici cum diur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ excitato mouetur sono. Gniuissimo aũt ibit lunaris atq infi¬
mus. Nam t̾ra nona immobił manens ima sede semꝑ
heret. Hic gͥ tullius t̾ram quasi silenciũ ponit scilicet im¬
mobilem. Post hanc qui ꝓoximus asilencio. dat lune grauis¬
simum sonum. Ut sit luna ꝓslam banomenos. mercurius.
hẏpate. hipaton. uenꝰ. par hẏpate bypaton. sol: lichanos hy¬
paton. mars. hẏpate meson. Iuppit̾. parhy pate meson:
Saturnus: lichanos meson. cęlũ ultimũ. mese. Que uͦ sint
haꝵ immobiles. que uͦ in totũ mobiles quȩ aũt int̾mobiles
immobilesq consistant : cum demonocordi regularis
diuisione: tractauero: erit locus apcior explicandi.

Expanded text:
 excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus. Nam terra nona, immobilis manens, ima sede semper haeret; hic igitur Tullius terram quasi silentium ponit, scilicet immobilem. Post hanc sui proximus a silentio est, dat Lunae gravissimum sonum, ut sit Luna proslambanomenos, Mercurius hypate hypaton, Venus parhypate hypaton, Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson, Jupiter parhypate meson, Saturnus lichanos meson, Coelum ultimum mese. Quae vero sint harum immobiles, quae vero in totum mobiles, quae autem immobiles mobilesque consistant, cum de monochordi regularis divisione tracta vero, erit locus aptior explicandi.
Abbreviated transcription (Latin):
erẽ modũ finitꝰ ẽ. infinit᷑ aũt ĩ ip̃ eẽ. cũ crescit. Cum gͥ hex nasinit
infinta: tam̃ quasi dereb finitis philosophia ꝑnactat. Inque reb
infinitis repꝑit aliquid t̃minatũ dequo ure posset acum̃ ꝓpͥe

Expanded text:
rem modum finitus est, infinitus autem incipit esse cum crescit. Cum igitur haec ita sint infinita, tamen quasi de rebus finitis philosophia pertractat, inque rebus infinitis reperit aliquid terminatum, de quo possit jure
Abbreviated transcription (Latin):
ut tempoꝵ uarietate ui sunt᷑. Quiꝰ enĩ fieri potest ut tã uelox
cgłi machina tacito silentiq cursu moueat᷑: Et si ad nr̃as
cures sonꝰ ille nõꝑuenit.ꝙ multis fieri de causis necesse est.

Expanded text:
vel temporum varietate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepcio. animi inuestigacione colligit̾: Illaboratũ ẽ em̃
qđ sensũ ꝑcipiendis sensibilibus reb ad hibemus. Que uͦ sit
ipsoꝵ sensuũ sidm quos agimꝰ natuli. que rerũ sensibiliũ ꝓpnetas.

Expanded text:
ceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhibemus. Quae vero sit ipsorum sensuum secundum quos agimus natura, et quae rerum sensibilium proprietas
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ: diuiditur induo diaschimata. Dimidiũ uͦ cõmatis. unũ schis¬
maẽ. Recte igitur dictũ ẽ. in tegre dimidiuĩ tonũ induo diaschi mata
tonꝰ. Aniaduertet gͥ diligens lector ad. dB. quidẽ. ad acutã partem
effectum tonũ. ad Rẜ. aũt ad grauẽ.
it propositum minorem toni partem ꝑ consonanciã sumẽ ĩ acutã
atq unũ schisma posse partiri. Quo fit et integrum somitoniũ. minore
semitonio uno schismate differe uideatur. A potome aũt. aminore se¬
mitonio duob schismatib aiffert. Differ enĩ cõmate. S duo schismata

Expanded text:
minus dividitur in duo diaschismata. Dimidium vero commatis unum schisminus dividitur in duo diaschismata. Dimidium vero commatis unum schisma est. Recte igitur dictum est integre dimidium tonum in duo diaschismatatonus. Animadvertet igitur diligens lector ad D B quidem ad acutam partem effectum tonum, ad K B autem ad gravem. Sit propositum minorem toni partem per consonantiam sumere in acutam atque unum schisma posse partiri. Quo fit ut integrum semitonium a minore semitonio uno schismate differre videatur, apotome autem a minore semitonio duobus schismatibus differt, differt enim commate; sed duo schismata