comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui scient̃ peccauit & incain quidix̃ maior ÷ iniquitas mea quã ut ueniã merear
sed infiliis eiꝰ mortuũ ÷ quiad tantũ deuener̃ errorẽ ut ñ putarent eẽ peccatũ qđ
erat peccatũ : Adueniente aut̃ lege moysi reuix̃ qđ ceperat ñ uiuere quando la¬
tebat: Egoaut̃ mostuussũ id ÷ dignũ memoste intellexi postquã accepilegẽ &
trans gressũs sũ eã & inuentũ ÷ mihimandatũ qđ erat ad uitã hocẽẽ ad mortem :
Sensus huius modi ÷: Illud mandatũ qđ mihiad hocdatũ ÷ ut obseruatũ &cus¬
toditũ ꝓficer & aduitã &ernã neglectũ ꝑdux̃ ad mostẽ &ernã: Etita factũ est:
ut qđ mihi ꝓbono datũ ÷ meo uitiomutar&ur in malũ: Nã peccatũ id ÷ diabolus
auctor peccati occasione accepta ꝑ mandatũ legis eomodo quo paulo superius diximus
sedux̃ me & decepit dulcedine peccati & concupiscentiȩ ut eaimplerẽ aquib: lex

Expanded text:
qui scienter peccavit; et in Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear qui scienter peccavit; et in Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear ; sed in filiis ejus mortuum est qui ad tantum pervenerunt errorem ut non putarent esse peccatum quod erat peccatum. Adveniente autem lege Moysi revixit quod coeperat non vivere quando latebat. Ego autem mortuus sum, id est dignum me morte intellexi: postquam accepi legem et transgressus sum eam: et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Sensus hujusmodi est: Illud mandatum quod mihi ad hoc datum est, ut observatum et custoditum proficeret ad vitam aeternam, neglectum perduxit ad mortem aeternam. Et ita factum est ut quod mihi pro bono datum est, meo vitio mutaretur in malum. Nam peccatum, id est diabolus auctor peccati, occasione accepta per mandatum legis, eo modo quo superius diximus, seduxit me, et decepit me dulcedine peccati et concupiscentiae, ut ea implerem a quibus lex
Abbreviated transcription (Latin):
naturalp uł monsipecatũ notiũ erat i de latebat ignorabat napporebat : Ante quãleox
naturalis eintellectus incipiat uigert in poriulis aliusq hominio : licẽ ꝑcutiant patro
& matrẽ & maledicant parentib: ñ peecant : Postquã aut̃ adlegitmo sanno s intelleg t
uenerint si aliquid tale fecerint peccant &iundicta recipunt : Similit̃ antequã le
moysi data ess& erant quedã peccata queigno rabant᷑ peccata et̃ que cõ missantante
grauitudiniserant : uł &iã sicog noscebant᷑ cẽ peccata latebat qua p̾ena digna essent:
Egoaut̃ uiuebã sinelege aliquando Seponit ꝓomnib:: & ÷ sensus : Aliquando id ÷ ante¬
quã legẽ cognoscerẽ : uiuereme arbitrabar recte : cũ pene omnib: uitiis deseruir ẽ:
ed cũ uenis s& mandatũ legis moꝵ sidicens siquis hoc uł illud fecerit moste moriat᷑ reuix
peccatũ: Illud dicit᷑ reuiuiscere : qđ iã uix̃ & peccatũ in primo quid ẽ hominie utxit

Expanded text:
naturali, vel Moysi, peccatum mortuum erat, id est latebat, ignorabatur, non apparebat. Antequam lex naturalis et intellectus incipiat vigere in parvulis, aliisque hominibus, licet percutiant patrem et matrem, et maledicant parentibus, non peccant. Postquam autem ad legitimos annos intelligentiae pervenerint, si aliquid tale fecerint peccant, et vindictam recipiunt. Similiter antequam lex Moysi data esset, erant quaedam peccata quae ignorabantur peccata esse, quae commissa non tantae gravitudinis erant: vel etiam si cognoscebantur esse peccata, latebat qua poena digna essent. Ego autem vivebam sine lege aliquando. Se ponit pro omnibus, et est sensus: aliquando, id est, antequam legem cognoscerem vivere me arbitrabar recte, cum pene omnibus vitiis deservirem. Sed cum venisset mandatum legis Moysi dicens: Si quis hoc vel illud fecerit morte moriatur, peccatum revixit. Illud dicitur reviviscere quod jam vixit. Et peccatum in primo quidem homine vixit
Abbreviated transcription (Latin):
selin pua pariis con cupis antus carius c deles tationib omrporis: Ideoq desiderant liberar
acorpore mostalir dcor ruptibili pͥqđł trahunt᷑ ad concupiscentiã⁊ Sed ñ omnes uimines
liberabunt ab hoccor pore cor ruptionis: Reꝓbienĩ lic& recipient corpera in mostalio
tamen nuideo liber abunt᷑ acor ruptione qr corruptibilia er & poter corrũpi auermido¬
percati o mes talmatis ate corruptionis qerecipient cor pora inmestalc siquor ru¬
nibilie in anina quos iris. muitalilitart nec poter ultra concupisere autali quid inl

Expanded text:
erant liberari a corpore mortali et corruptibili, per quod trahuntur ad concupiscentiam. Sed non omnes homines liberabuntur ab hoc corpore corruptionis. Reprobi enim licet recipiant corpora immortalia, tamen non ideo liberabuntur a corruptione, quia corruptibilia erunt et poterunt corrumpi a vermibpeccati, et mortalitatis, atque corruptionis, quia recipient corpora immortalia et incorruptibilia, in anima quoque incommutabilitatem, nec poterunt ultra concupiscere aut aliquid mal
Abbreviated transcription (Latin):
&iã aut negatiue nion: Pronuntiabit᷑ ergo ita ut post ꝑcontationẽ quadicimꝰ quis
accusabit aduersus electosdĩ : illud qđ sequit᷑: Ds̃ quiiustificat enunti&ur sono

Expanded text:
tiam aut negative; non pronuntiabitur ergo ita ut post per contentionem qua dicimus, quis tiam aut negative; non pronuntiabitur ergo ita ut post per contentionem qua dicimus, quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat
Abbreviated transcription (Latin):
id ramosteñ seruauit : sed ꝓ nob̵ omnib: p̃destinatis aduitã &ernã tradiditillũ: Et ipse
pot tradidit filiũ qua tradi ꝑmisit multisq: modis ÷ ipse filius traditus : Flocuerbe
qđ est parcere aliquando significat dimittere ut illud in uirgilio Par cecttheru
non pepercit : Vnde apes parceuocantur id ÷ serua trices ꝙr seruant sua mella
Quomodo &iã nocõ illo om̃a nob donauit : hocmaxime ad apłos refert᷑ quib: ait
ueritas : Cũ sederit filius hominis in sede maiestatisuȩ sed ebitis & uos suꝑ duo deci
sedes: Potest referri & ad om̃s p̃destinatos quuncapite suoxp̃o om̃a possident:
istaimplere : Quis accusabit aduersos electosdĩ id ÷ quis sum& accusationẽ aduersus
electos dĩ diabolus accus& electosdĩ sicut accusauit beatũ iob sed meritũ auxit
tioni multa possunt responderi int̃rogationi aut̃ aut ad firmatiuȩ deb& responderi :¬

Expanded text:
ed pro nobis omnibus praedestinatis ad vitam aeternam tradidit illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parce metu, Cnon pepercit: unde apes parcae vocantur, id est servatrices, quia servant sua mella. Quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Hoc maxime ad apostolos refertur, quibus ait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes : potest referri et ad omnes praedestinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusationem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut accusavit beatum Job, sed meritum auxit, ut ipse dicit, percontationi multa possunt responderi, interrogationi autem aut affirmative debet responderi e
Abbreviated transcription (Latin):
rent̃ unũ ꝓ altero sepe ponit᷑ : Beatꝰ urcui ñ in putabit dñs peccatũ :: Misericorsds̃ neq: inbap¬
tismate deleta inputalit neq penitentia tecta si ꝑmanserit infide : Nel potest hocintel¬
legi demartirib: quiin suo s angiunȩ baptizati inipso martirio dimissas cuncta eis dimit¬
tunt᷑ peccata uł certe deillis potest accipi qui post baptisinũ multa cõmiser̃ peccata sed
ueniente occasione dũ ꝓxp̃i nomine martiriũ sustinuer̃ in ipsomartirio dimissas illis qͥm̃¬

Expanded text:
nter unum pro altero saepe ponitur. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. Misericors Deus neque in baptismate deleta imputabit, neque poenitentia, recta si permanserit in fide, vel potest hoc intelligi de martyribus qui in suo sanguine baptizati, in ipso martyrio cuncta eis dimittuntur peccata: vel certe de his potest accipi qui post baptismum multa commiserunt peccata, sed veniente occasione dum pro Christi nomine martyrium sustinuerunt, in ipso martyrio dimissa sunt illis, q
Abbreviated transcription (Latin):
ultui sunis siusa fuerint in anima peccata &utia cornis solita: alege uiri hoc ÷ non ÷ iã subie staleg
obedit eius suggostioni & delecta tioni: Igit᷑ uiuente uiro uo cabit᷑ uxor ad ultera si fuerit eũ
aliou poi Hoc sim plict ⁊ intellegindu: & eomodo quo & illud ineuuangelio: Om̃is quidimiserat¬
unore & altert̃ dixerit excepto causa fornicationis : medat᷑: Etquidimissa auiro duxerit ge¬
hatur Et qui dimittit sialterã accipt & qui dimisse copulaueritse : uterq adulteriũ ꝑ perat
otestramã norinconueniert̃ referp ad plebẽ i s rahelticã si cut & superioran Que du. deulait
qua diuusiser uarei dehuit quideis siquis iudeoꝵ reliquidille & cultũ diueri & secapulaut
oł sara duit isust udd ordendio iadolaos. dult fuit. Ande a iã ipsaplebs meretrix appellatur
dicente ÷ achele Propterta meretrix audi uerbũ dñ: Siaut̃ mostius fuerit urenis li¬
berat alegreiuri ut non sit adultera si fuerit cũ alio uiro : Aadlittera satis patener¬

Expanded text:
et vitia carnis, soluta est a lege viri, id est non est jam subjecta legi obedit ejus suggestioni et delectationi. Igitur vivente viro vocabitur uxor adultera si fuerit cum alio viro. Hoc simpliciter intelligendum euxerit, maechatur, excepta causa fornicationis: et qui dimissam a viro duxerit, maechatur : et qui dimittit, si alteram accipit, et qui dimissae copulaverit se, uterque adulterium perpetrat. Potest tamen non convenienter referri ad plebem Israeliticam sicut et superioet cultum Dei veri, et se copulavit errori gentilium adorando idola, adulter fuit. Unde etiam ipsa plebs meretrix appellatur, dicente Ezechiele: Propterea, meretrix, audi verbum Domini . Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ut non sit adultera, si fuerit cum al
Abbreviated transcription (Latin):
rents : ALit eR Homo exduab substantiis consistit ex carne uidelicor esa nomo
iastus carnis superauerint affectũmentis carnalia actemporalia tunelomo
requistar Suero afectus sp̃s siue mentis supera uerint actus carni scitiespulis¬
taliuisit tatuero ass eriuser lacc rins nors ÷ P rudentia carnis saecs remoles

Expanded text:
rentes. Aliter: homo ex duabus substantiis consistit, ex carne videlicet et anima. rentes. Aliter: homo ex duabus substantiis consistit, ex carne videlicet et anima. Si actus carnis superaverint affectum mentis, carnalia et temporalia tunc homo requirit: si vero affectus spiritus sive mentis superaverit actus carnis, tunc spiritalia sectat
Abbreviated transcription (Latin):
appellabat᷑ hostia ꝓpeccato inu&eri testam̃to : maxime in septuaginta interp̃tib:
ubi dicit᷑ posuit manũ suã supra caput peccati id ÷ suꝑ caput hostiȩ que of¬
ferebat᷑ ꝓpeccato : Depeccato dã pnauit peccatũ in carne sua id ÷ de carnesua que
fuit hostia ꝓpeccato dã pnauit peccatũ humanigeneris ñ pec cando ꝑcarniẽ
Duplicit enĩ dã pnauit siue occidit & mostificauit peccatũ generis humani : uł¬
quia non peccauit in carnesua uł &iã mostificando illud incrucȩ : Tale ẽ. hoc
qua si quis debarbaris uictoriã sumat debarbaris & degothis uincat gothos
implere possemꝰ ꝑ cuiꝰ imploxionẽ possumꝰ iusti ficari qui ñ scđm carnẽ am¬
p̃figurabat in socrificuis suis in agno scilic& ariete colũba & turture com¬
id ÷ quicar naliter uiuur t &e carnalib: delectationib: fruunt᷑ : que carniss
sapiunt hoc : carnalia &t ẽporalia solum modo requirunt : ñcurantes des¬

Expanded text:
terpretibus, ubi dicitur: Posuit manum suam super caput peccati, id est super caput hostiae quae offerebatur pro peccato. De peccato damnavit peccatum in carne sua, id est de carne sua, quae fuit hostia pro peccato, damnavit peccatum humani generis, non peccando per carnem. Dupliciter enim daquia non peccavit in carne sua, vel etiam mortificando illud in cruce. Tale est hoc quasi quis de barbaris victoriam sumat de barbaris, et de Gothis vincat Gothos. implere possemus, per cujus impletionem possumus justificari. Qui non secundum carnem ampraefigurabat in sacrificiis suis, in agno scilicet, ariete, columba, et turture, comid est qui carnaliter vivunt, et carnalibus delectationibus fruuntur, quae carnis sunt sapiunt, hoc est carnalia et temporalia solummodo requirunt, non curantes de s
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩcaut̃ captiuitas soluta ÷ dũ animꝰ addm̃ redit & se in firmũ illũ uero medicũ intellexit
per fectaq redẽptio ineffusione sanguinis xp̃ipatuit : Quẽ ꝓposuit ds̃pat̃ ꝓpitiatorẽ ꝑfidẽ
in sangiune ipsius : łiliũ suũ ꝓposuit ds̃pat̃ id ÷ decreuit & p̃finiuit ꝓpitiatorẽ ꝑfidẽ in san¬

Expanded text:
Haec autem captivitas soluta est, dum animus ad Deum rediit, et se infirmum, illum vero medicum intellexit; Haec autem captivitas soluta est, dum animus ad Deum rediit, et se infirmum, illum vero medicum intellexit; perfectaque redemptio in effusione sanguis Christi patuit. Quem proposuit Deus Pater propitiatorem per fidem in sanguine ipsius. Filium suum proposuit Deus Pater, id est decre
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sine altero hominẽ ñ possit iusti ficarȩ : Nã neq fides dominicȩ passionis sine a quabaptis matis ho¬
minẽ mundat nisi forte in martirio qđ ꝓbaptis mate accipit᷑ : neq: aqua baptismi sine fide domi¬
nice passionis purificare hominẽ ual&ꝰ : Iungant᷑ ergo simul sicq: prestabui T ꝑfectã redẽpto¬
onẽ ꝑ fectamq mundationẽ : Itaq: neq: iudeus neq: gentilis suis uistificat᷑ operib: cũ uterqsit
p̃uaricator suȩ legis iudeus uidelic& naturalis & seripte gentilis aut̃ naturalis sedredẽpti¬
one quax p̃snos redemit suo sanguine & fide & a quabaptis matis quaquisq: renatꝰ sistatim¬
obierit : saluabit᷑ inuita : Sinaut̃ iuxerit : ornare deb& fidẽ operib: qr fidessin eo peribotios ÷¬
ꝗ abhostib: captiuant᷑ : Quo ergo homo captiuari potuit cũds̃ ubiq sit : sed captiuatus ÷ animo
a diabolo quando diabolo se subdit p̃uaricando legẽ dĩ & quando uitus & idoliscepit seriuirȩ

Expanded text:
unum sine altero hominem non possit justificare. Nam neque fides Dominicae passionis sine aqua baptismatis hominem mundat, nisi forte in martyrio quod pro baptismate accipitur: neque aquam baptismi sine fide Dominicae passionis purificare hominem valet. Jungantur ergo simul sicque praestabunt perfectam redemptionem, perfectamque mundationem. Itaque neque Judaeus, neque gentilis suis justificatur operibus, cum uterque sit praevaricator suae legis: Judaeus videlicet naturalis et scriptae; gentilis autem naturalis. Sed redemptione qua Christus nos redemit suo sanguine et fide; et aqua baptismatis, qua quisque renatobierit, salvabitur in vita. Si autem vixerit, ornare debet fidem operibus, quia fides sine operibus qui ab hostibus captivatur. Quomodo ergo homo captivari potuit, cum Deus ubique sit? Sed captivatus est animo a diabolo, quando diabolo se subdidit praevaricando legem Dei, et quando vitiis et idolis coepit servire.
Abbreviated transcription (Latin):
auit ut deillis tantũ modo curã gerat : immo & gentiũ id ÷̃ multo magis gentiũ ds: ÷
Videlic& qr multi crediderꝰ dẽ & placuer̃ ex gentib antequã iudei in habrahã fuissenT
elesti & in sortẽdi assupti sicut abeł te sem iob & a micieiꝰ : Alique quã plures quosscrip¬
credunt incũ exgentib qua exiideis : Nt qđ ipse ds̃stgentiũ hierenias manifestat dicers
Quis itimebitte orexgentiũ : qm̃ quidẽ unꝰ ds÷ ꝗiustificat circũ cisi onẽ exfide & ñ exo¬

Expanded text:
avit, ut de illis tantummodo curam gerat? Imo et gentium, id est multo magis gentium Deus est, videlicet quia multi crediderunt Deo, et placuerunt ex gentilibus antequam Judaei in Abraham fuissent electi et in sortem Dei assumpti, sicut Abel, Noe, Sem, Job et amici ejus, aliique quam plures quos Scripcredunt in eum ex gentibus quam ex Judaeis. Nam quod ipse sit Deus gentium Jeremias manifestat dicens: Quis non timebit
Abbreviated transcription (Latin):
intentinimitis & captiuantẽ me in legepeccati id÷ captiuore uolantẽ in lege male consu&¬
dinis que ⁊ in menbris meis : Legẽ menbroꝵ appellat honꝰ pondusq mostalitatis qr corpus
nrni ad huc mostale trahitnos cotidiȩ ad concupiscentiã malã & consu&& udinẽ prauã : Lex
men brou cor pͥaris ÷ concupis cere: si culex mentis ñ concupiscere : Alio modo scđm̃ bectũ
gra boriui alidlex que est in menbris repugnans legim̃tis. intellagit᷑ titillatio carnis id

Expanded text:
tis, et captivantem me in lege peccati, id est, captivare volentem in lege malae consuetudinis, quae est in membris meis. Legem membrorum appellat onus pondusque mortalitatis, quia corpus nostrum adhuc mortale trahit nos quotidie ad concupiscentiam malam et consuetudinem pravam. Lex enim membrorum corporis est concupiscere, sicut lex mentis non concupiscere. Alio modo, secundum beatum Gregorium: Alia lex quae est in membris, repugnans legi mentis, intelligitur titillati
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto tribuitilli uistitas: Dicamꝰ &t tiomodo: liausitatenꝰ mođ locations ÷ cuias
ruircentiuã post baptis mnũ : Res tocta & cooꝑta rion uidet᷑ & nos tune tegimꝰ peccate
quando malis bona opera iustitiȩ suꝑ ponimꝰ : Penitentiã uidelic& de p̃teritis agendo dignã &
alia ñ ꝑpetrando : Hoc aut̃ distat int̃ iniqui tatẽ & peccatũ . ut ꝗdã doctores dicurs qđ iniꝗ¬

Expanded text:
et dilecto tribuit illi ad justitiam. Dicimus et tertio modo. Inusitatus enim modus et dilecto tribuit illi ad justitiam. Dicimus et tertio modo. Inusitatus enim modus oenitentiam post baptismum. Res tecta et cooperta non videtur, et nos tunc tegimus peccata, quando malis bona opera justitiae superponimus, poenitentiam videlicet praeteritis agendo dignam, et alia non perpetrando. Hoc autem distat inter iniquitatem et peccatum, ut quidam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
iustitȩ & miscđe dr̃ ñ scđm meritũ ꝗdec reuit gratis peccata dimitterȩ : ł locintellegendã ÷
degentilib ꝗante fidẽ nulla habuer operalegis & tam̃ sicut iudei conuersi iuistificant᷑ ꝑ fidẽ
xpisineo perib legis ita &isti: Ebenedicit scđm ꝓpositũ siuedecretũ graiadĩ qr antemundi
constitationẽ cũ homo adhuc ñess& decreuuit d spat iũ filiosuo saluaregeruus humanũ nullis
p̃cedentib meritis. Vnde idẽ apłs alias licit: Sicut elegit nos in ipso antemundi confitationẽ:
Nolensergo apłs ostendere iustitiã id ÷ ius tificationẽ. qua iuistificant᷑ hemines sineo perib
legis c&os merutissus testimoniũ psalmi ꝓponit in quo pͥ dlicebat᷑ qđ in aduenttasi uiden
a gentiles fideesse T̃ saluatdi : Aitenim: Sicut &dđ dicit beatitudine hominisuł deseri¬
bens cu homiids accepto fertiustariã suic iustificationẽ sincoperib legis Stest &it ds

Expanded text:
i, non secundum meritum quid decrevit gratis peccata dimittere. Hoc intelligendum est de gentilibus qui ante fidem nulla habuere opera legis, et tamen sicut Judaei conversi justificantur per fidem Christi sine operibus legis, ita et isti. Et bene dicit, secundum propositum sive decretum gratiae Dei, quia ante mundi constitutionem, mundi constitutionem , volens ergo Apostolus ostendere justitiam, id est justificationem qua justificantur homines, sine operibus legis et meritis suis: testimonium psalmi proponit, in quo praedicabatur quod in adventu Christi, et gentiles fide essent salvandi. Ait enim: Sicut et David dicit beatitudinem hominis, subaudis describens cui homini Deus accepto fert justitiam sive justifica
Abbreviated transcription (Latin):
nexoperib legis qm̃ in possibileerat sanguine hircoꝵ aũ ferripeccata & quis qui
operat᷑ iustitiã & inea confidit : contradm̃ itumendo suꝑbit :: Lexergo ñ uenit pec¬
cata tollere : sed ostendere &punire : Perlegẽ enĩ cognitio peccati : Nũ quid ante
legẽ ñ cognoscebat᷑ peccatũ & si peccatũ non cognoscebat᷑ quare ioseph lic& iniuste
missus ÷ in carcerẽ : nũ quid ñ ÷ accusatꝰ decrimine : & fris eiꝰ nũ quid ñ cognos ceban
peccatũ quando dixer merito hec patim̃ qr peccauimꝰ in fratrẽ nrm̃ : cõgno scebat᷑
ergo peccatũ : sed quantũ malũ ess& & quã uindictã iuste expeter & ignorabatur
lgit᷑ ꝑlegẽ & maior cognitio peccati ÷ quã antelegẽ qr lexdicit ñ occides ñ adulte¬
pũ facies & cognitio &iã penȩ ipsius peccati ꝑ legẽ ostendit᷑ qñ constat quo modo peccatũ puniri
debeat dicendo siquissos uł illuid fecerit occidat᷑: Potest &ta intellegi qr eruT quedã mala que

Expanded text:
operibus legis? Quoniam impossibile erat sanguine hircorum auferri peccatum, et quisquis operatur justitiam et in ea confidit, contra Deum tumendo superbit. Lex enim non venit peccatum tollere, sed ostendere et punire. Per legem enim cognitio peccati. Nunquid ante legem cognoscebatur peccatum? Et si peccatum non cognoscebatur, quare Joseph, licet injuste, missus est in capeccavimus in fratrem nostrum ? Cognoscebatur ergo peccatum, sed quantum malum esset, et quam vindictam juste expeteret ignorabatur. Igitur per legem et major cognitio peccati est quam ante legem, quia lex dicit: Non occides, non adulterium facies, et cognitio pene ipsius peccati per legem ostenditur, quae monstrat quomodo peccatum puniri debeat, dicendo: Si quis hoc vel hoc fecerit, occidatur. Potest et ita intelligi, quia erant quaedam mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
uia suꝑ facemterrȩ : In solitudinib: errantes . & montib: & spe luncs & in caiuerius terrȩ : Nela exi
miũ ꝓphetarũ uult intellegi hc & filios prophetarũ quitẽ poribus a ab & et abelis fugatis eo qđ uoliuis s&
eosie t abel int ficere tunc tẽporis paut eos quin quagenos abdics in spelincis &incciuernis terrȩ unde &
nob consumarent᷑ : Quiom̃s testimonio fidei sunt ꝓbati. nisi om̃s superius memonti quoꝵ tã clara &
lciudabilis fides cõmemorattuẽ : stellȩ uidelic& firmam̃ti terrem homines & caelestis angłi uiui lapides
&ssplendide margantȩ. quoñ opera quȩ egerunt fidẽ eorũ confirmant qm̃ absq fide up ossibile ẽ placere¬

Expanded text:
via super faciem terrae. In via super faciem terrae. In mium prophetarum hic vult intelligi, et filios prophetarum, qui temporibus Achab et Jezabelis fugati sunt, eo quod voluis et eos Jezabel interficere: tunc temporis pavit eos quinquagenos Abdias in speluncis et in cavernis terrae; unde et nobis consummarentur. Qui omnes testimonio fidei sunt probati, nisi omnes superius memorati? quorum tam praeclara et laudabilis fides commemorata est stellae videlicet et firmamenti terreni homines, et coelestes angeli: vivi lapides et splendid
Abbreviated transcription (Latin):
ilorũ recte cõparari. peq etiã siom̃a illa in p̃tiũ dari potuissent tale aliquẽ uirũ emere possent
Vt ergo ex plurib: paucorũ memoriã agtamꝰ quo modo poterat talis ac tantus iur cõpari. ut moy es
fuit qui quando uoluit marediusit. quando uoluit a quaseuis redux̃ quando uoluit manna de
celo desaendere fecit. a quã depetra ꝓdux̃ . & cetert in nume rabilia fecit : uł quo modo poterat cõ
ma lumincina nunolo costne secit dies solcontit gabiion nemouetris. & luinc antita uallẽ elom: fortasns
tum̃ dat aliquis : laeo non potertont emi. qe non poterunt inuenm : Vtiq uerã ẽ : q non peterant intatõ
mundo similes illorũ nueniri: Et si potius sent nequaquã ullo ptio possent cõ paran: qm qđ totusmundus
nequibat ꝑficere hocunus illorũ uerbo a gebat : Nacũ totus mnundus teporib heliȩ iuboruss& ꝑtresimno
& sex men ses sicuite nec potuis s& pluc̃ im petrar uerbo heliȩ aꝑte sunt catt ractȩ celi & uenut plu¬

Expanded text:
uni illorum recte comparari, neque etiam si omnia illa in pretium dari potuissent, talem aliquem virum emere poterant. Ut ergo ex pluribus paucorum memoriam agamus, quomodo poterat talis ac tantus vir comparari ut Moyses fuit, qui, quando voluit, mare divisit, quando voluit, aquas ejus reduxit, quando voluit, manna de coelo descendere fecit, aquam de petra produxit, et caetera innumerabilia quae fecit . Vel quomodo poterat compximo luminaria, uno in loco stare fecit, dicens: Sol contra Gabaon, et luna contra vat aliquis: Ideo non poterant emi, quia non poterant inveniri; utique verum est quia non poterant in toto mundo similes illorum inveniri: et si potuissent, nequaquam ullo pretio possent comparari, quoniam quod totus mundus nequibat perficere, hoc unus illorum verbo agebat. Nam cum totus mundus temporibus Eliae laborasset per tres annos et sex menses siccitate, nec potuisset pluviam impetrare, verbo Eliae apertae sunt cataractae coeli, et venit plu
Abbreviated transcription (Latin):
bdes eñ iloꝵ: operib: mundis dela rtabatur: Sedcũ ita eẽnt ꝑfecti : npmis sionẽ non accerer̃ : Dicitergo
aliqus : Quid eis ꝓfuit dõsercure si actenꝰ sine p̃mio manent : ab sit hoca fideliũ cordib: ut credam eos
sine p̃nio manere : Adhuc enĩ quippe mortaliccirne cutũ dati magnũ prtmiũ ꝑceper̃ : iuiuendi solic&
dmñq egnosiendi : Nuncuõ quiescunt in anima inbe tatudine regnice lests ineffabili letitia ꝑ fruentes
ioħs sib alita redĩ animcs uit̃ fectorũ ꝓpt̃ ubũ qđ habebant : &dlcim abas uoce maga dientes: Vsquequo¬

Expanded text:
des enim illorum operibus mundis declarabatur. Sed cum ita essent perfecti, repromissionem non acceperunt. Dicit ergo aliquis: Quid eis profuit Deo servisse, si hactenus sine praemio manent? Absit hoc a fidelium cordibus, ut credamus eos sine praemio manere. Adhuc quippe mortali carne circumdati, magnum praemium perceperunt, videndi scilicet,  patrandi; nunc vero quiescunt in anima, in beatitudine regni coelestis, ineffabili laetitia perfruentes.Joannes sub altare
Abbreviated transcription (Latin):
unedicte sicut sceteri sub audit᷑ homines . Ndebemꝰ putare qđ natunt humana adõmalaist
creccti &conditti q bona scã & inmortalis facta : : sediutio suo corrupti & depitiuata c̃
adinagine enĩ & simlitudinẽ di fcact: homo in anima ñn corpore : edpec cando ꝑdidit in a¬
ginẽ quã habebat in sentete &imnonorentia. & simlitudinẽ quã habebat in i mortualitiete. Ipse
ait̃ homo ngenuit filiũ adilc̃ similitudinẽ qucupie factus ÷ sed adimaginẽ  umilitu dine ua
quẽ ipsic̃ habeb at hoc ÷ peccatorẽ dimortdẽ sicipsetrat . Duergo peccatonts d mosialesun

Expanded text:
ebemus putare quod natura humana a Deo mala sit creata et condita, quia bona, sancta et immortalis facta est, sed vitio suo corrupta et depravata est. Ad imaginem et similitudinem Dei factus est homo in anima, non in corpore; sed peccando perdidit imaginem quam habebat in sanctitate et in innocentia, et similitudinem quam habebat in immortalitate. Ipse autem homo non genuit Filium ad illam similitudinem, qua ipse factus est, sed ad imaginem et similitudinem suam quam ipse jam habebat, hoc est peccatorem et mortalem sicut ipse erat. Dum ergo peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
siue mem̃ tote qr aliquando iđt antequã ad fidẽ ueniretis uos gentes eratis incurne. hoc ÷ in car

Expanded text:
sive mementote quia aliquando, id est antequam ad fidem veniretis vos, gentes ersive mementote quia aliquando, id est antequam ad fidem veniretis vos, gentes er
Abbreviated transcription (Latin):
Solent etiã illi qͥ exoperib: sius gloriant᷑ corneliũ centurionẽ in explũ trahere : dientes qe ꝓpt̃
boncioperti q̃ habebat. meruit accipere fidẽ in structꝰ apetro : qͥb: respondendũ ÷ : qđ cornelius
centurio erat udeoꝵt̃ habens cognitionẽ & notitic̃ uniusdĩ a quo sespertbat & credebat ꝓ suis
bonis operib remunertndũ : Et qr aliquid fidei habebat iã cidõ ꝑceptã quã ex ornabat bonis
operib: : meruit instrui a petro de cognitione totiustrinittitis. & baptizari bãptis mosacra¬
effecti sumꝰ boni & ftacti in nocentes. crectisi ue renouati in bonis operib in xpõ ihũ id ÷ ꝑ xp̃milm̃¬
siue ꝑfidẽ xpi ihũ q̃ bona opera p̃parauitds̃ ut in illis ãbulemꝰ ꝓficiendo de urtute in uirtutem:
ñ deilla stictura hic loquit᷑ qua in principio ftictisumꝰ ut eẽmꝰ: sed de illa qua cũ malie ẽ mꝰ boni
effectisumꝰ qpso opentinte : & pt̃ qd sub audit᷑ qr renouatti estis in bonisoperib:: memores estote

Expanded text:
 ex operibus suis gloriantur. Cornelium centurionem in exemplum trahere, dicentes quia propter bona opera quae habebat, meruit accipere fidem instructus a Petro. Quibus respondendum est quod Cornelius centurio erat Judaeorum, habens cognitionem et notitiam unius Dei: a quo sperabat ipse et credebat pro suis bonis operibus se esse remunerandum: et quia aliquid fidei habebat jam perceptum quam exornabat bonis operibus, meruit instrui a Petro, de cognitione totius Trinitatis, et baptizari baptismi sacraeffecti sumus boni et facti innocentes, creati sive renovati in bonis operibus, in Christo Jesu, indo de virtute in virtutem. Non de illa factura loquitur hic, qua in principio facti sumus ut essemus, sed de illa qua cum mali essemus, boni effecti sumus ipso operante. Propter quod subaudis, quia renovati estis in bonis operibus, memores estote
Abbreviated transcription (Latin):
in fide xp̃iihũ uos gentles quiertitis aliquando longe subaudit᷑ adõn lo co sedmerito : factiestis
ulicitio nrt̃ quino sreconcilicuut dõ patri ꝑscinguinẽ passionissuȩ : & quiutrtq subaudit̃ ge¬
nera hominũ uideoꝵ scilic& & gentiũ fec̃ unũ sub audit᷑ ouile.: &unũ corpus in unitate ecđae
&fidei sicut ipse ꝓmisit in eugło : Etfi& inquiens unũ ouile &unꝰ pastor. Et soluenid ÷ destri¬
ens & eucicuans incarne suc id ÷ in passione sui mediũ parietẽ maceriȩ hoc : in imici¬

Expanded text:
in fide Jesu Christi, vos gentiles, qui eratis aliquando longe, subaudis a Deo non loco, sed merito, facti estis quia utraque subaudis genera hominum, Judaeorum scilicet ac gentium, fecit unum, subaudis ovile, et unum corpus in unitate Ecclesiae et fidei, sicut ipse promisit in Evangelio: Et fiet, inquiens, unum ovile et unus pastor , et solvens, id est destruens et evacuans, in carne sua, id est in passione sua, medium parietem maceriae, hoc est inimici
Abbreviated transcription (Latin):
titinstulit hanc eplum degreco sermone in latinũ ñintellegens ꝓpri& atẽ uerbi ꝓ arra transtu¬
lit pignꝰ: Aliud siquidẽ ẽpignus : aliud arit : Pignus ÷ uadiũ siue uadimoniũ qđ ideo dect᷑
ut recipiat᷑ & solent hoc dcire homines quoꝵ̃ pecorta inueniunt᷑ in alioꝵ̃ segetib: autiuncis.
autcui aliquod dc̃i pnũ cõmititt᷑: Arra aut̃ ÷ quã solent negotiatores dare illis ciquibus
plenda ꝓqucidat᷑ : iyse ergo sp̃s scs̃ credentib: ẽ arrt : ꝙ ab illo operttio ẽmiticuloꝵ accipiunt
alicisq uirtutes spem uidelic& fidem & caritatẽ int̃ p̃tationẽ sermonũ: ceterasq hui: modi:
Et sinp̃senti tantũ glã m habemꝰ ab illo cũ adhuc arrã teneamꝰ ñ aliud quid puttindũ ÷ quantȩ¬

Expanded text:
transtulit de Graeco sermone in Latinum, non intelligens proprietatem verbi, pro arrha transtulit pignus. Aliud siquidem est pignus, aliud arrha: pignus est vadium sive vadimonium, quod ideo datur ut recipiatur, et solent hoc dare homines, quorum pecora inveniuntur in aliorum segetibus, aut vineis, aut cui aliquod damnum committunt; arrha autem est quam solent negotiatores dare illis a quibus plenda, pro qua datur. Ipse ergo Spiritus sanctus credentibus est arrha, quia ab illo operationem miraculorum accipiunt, aliasque virtutes, spem videlicet, fidem et charitatem, interpretationem sermonum caeteraque hujusmodi. Et si in praesenti tantam gl
Abbreviated transcription (Latin):
incircũ cise erant appellabant᷑ aiudȩis p̃putiũ. quasi peccatores & alieni adõ : Beneaut̃ circũ¬
cisio in carnedr̃ ẽẽ & manu fucta : qr in uno solũ modo corporis mẽ bro illa circũ cisio fiebat ma¬
nuũ opertitione : Hrã uõ crcũ cisio : ñ fit in ex poliatione unius mẽbri solũ modo. sed in toto
corpore spiritalit̃ & in om̃ib: corporis sensib: Qm̃ circũ cidimꝰ in nob̵ uitia & delectationes
carnis & concupiscentias prtiuais ex policntes nos om̃ib: peccatis delectationũ atq opertio

Expanded text:
putium, qui sunt peccatores et alieni a Deo. Bene autem et circumcisio dicitur esse et manufacta, quia in uno solummodo corporis membro illa circumcisio fiebat manuum operatione: nostra vero circumcisio non fit in exspoliatione unius membri solummodo, sed in toto corpore et in omnibus corporis sensibus, quoniam circumcidimus vitia in nobis et delectationes ca
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis erctis : Hospesdicit᷑ quasi hostii pes : eoqđ quando susci piebat᷑ indomũ ponebat
dominꝰ domꝰ & qui s uscpiebat᷑ pedẽ suꝑ hostiũ : & datis dextris uintibat qđ paci ficus eẽt in
gressus : Gentile sergo titinse untes adiud cusmũ : quc̃ius circũ ciderent᷑ & legtilicofferrent sacri¬
fiu ttm̃ ñideoreputabant᷑ ut ciues sed ꝓseliti cippellabant᷑ & aduenȩ & quas hospites
spȩ ꝓmis sionisutȩ aetnȩ ł illius ꝓmissionis q̃ faciai ÷ ad ab raham qđ insemint eius. id est¬

Expanded text:
ratis. Hospes dicitur quasi ostii pes, eo quod quando suscipiebantur in domum, ponebat dominus domus, et qui suscipiebatur, pedem supra ostium: et datis dextris, jurabat quod pacificus esset ejus ingressus: gentiles ergo transeuntes ad judaismum, quamvis circumciderentur, et legalia offerrent sacrificia, tamen non ideo reputabantur ut cives, sed proselyti appellabantur et advenae, et quasi hospites spem promissionis vitae aeternae, vel illius promissionis quae facta est ad Abraham, q
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ in baptismo: Ad signati ergo sumꝰ dõ ꝑ sp̃m scm̃ quẽ ꝑcepimꝰ inbaptismo : qr signaculum
similitudinis dĩ qđ ꝑdidimꝰ pecccinte primo parente nrõ illud recepimꝰ inbaptismo. hoc ẽ in no¬
centic̃ & sũtatẽ animȩ in qua homo factus ẽ adimaginẽ & similitudinẽ dĩ : Henĩ incorpore
fuit illa similitudo &im ago sed in anima: Habemꝰ si quidẽ in nocentict̃ animȩ receptũ purgati
ab omĩ labe peccati . & in mortalitatẽ in corpore ic̃ tenemꝰ in spe: Qui sub audit᷑ sp̃ĩ scs̃ ẽ pign

Expanded text:
ritum sanctum, quem percepimus in baptismo, quia signaculum similitudinis Dei, quod perdidimus peccante primo parente nostro, illud recipimus in baptismo, hoc est innocentiam et sanctitatem animae, in qua homo factus est ad imaginem et similitudinem Dei: non enim in corpore fuit illa similitudo et imago, sed in anima. Habemus siquidem innocentiam animae receptam, purgati ab omni labe peccati, et immortalitatem in corp
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ m̃ sura. Verbigtatia: Mare mĩsurtibileẽ. in longitudine ꝓfunditte. lctitu dine
sui. & multitudine a quarũ & sicut in colȩuenientes ad illud a quatũ. scđm mensurĩua scu¬
lorũ siũ uñ quisq de portat. aliusplus aliusminꝰ &itom̃ mare inm̃ santbilemanet : iti &
onis xpĩ aliimaior aluiminor : Ascendens xp̃s in altũ captiut̃ dix ccptiutatẽ dedit dona homi¬
nib: Quidc̃ doctor hoc modo hunc uersiculũ ta explanat qđ auertette ñ discrepat. & appellat
diabolũ captuutatẽ quigenꝰ humanũ departidy soccaptiuceuit: Ascendens xp̃s in altũ id÷ in
crucẽ iuxta qđ ipsedix̃ Cũ exaltauentis filiũ hominis. Captiuitatẽ id ÷ diabolũ dux̃ ccpti
uũ qrcccptiuauit illũ auferendo ab illo poteftittẽ quatenebat in hoc mundo uixtt illud:
Nunc princeps hui: mundi eiciet᷑ foras: Sed quid fec̃ post modũ.: tercia die resurgens¬

Expanded text:
rabile est in longitudine, profunditate, latitudine sui et multitudine aquarum; et sicut incolae venientes ad illud, aquam secundum mensuram vasculorum suorum unusquisque deportat, alius plus, alius minus, et tamen mare immensurabile manet, ita etdicit Psalmista: Ascendens Christus in altum, captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus. Quidam doctor hoc modo hunc versiculum explanat, quod a veritate non discrepat, et appellat diabolum captivitatem: quia genus humanum de paradiso captivavit. Ascendens Christus in altum, id est in crucem, juxtvum, et captivavit illum auferendo ab illo potestatem quam tenebat in hoc mundo, juxta illud: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Sed quid fecit postmodum? Tertia die resurgens
Abbreviated transcription (Latin):
ut uult: qđ aut̃ ascendit quid ÷ nisi quia & desceodit primũ in inferiores parte s t̃rȩ
int̃rogat apłs sem& ipsũ & dic̃ : Quid ÷ qđ dixi ascendit : quo modo potest ds̃ ascendere
ascendit ipse neq: descendit : sed scđm hum anitatẽ. in anima quidẽ sola descendit

Expanded text:
i quia et descendit primum in inferiores partes terrae? Interrogabat Apostolus semetipsum, et dixit: Quid est quod dixi, ascendit? Quomodo potest Deus ascendere,, quae omnia implet, ascendit ipse neque descendit: sed secundum humanitatem. In anima quidem sola descendit
Abbreviated transcription (Latin):
die aliud cras offeremꝰ : sed sẽꝑ idipsũ ȩ quã magnitudinẽ habens : Pro inde unũẽ hoc sacr ficũ xp̃i non
ẽ : & hic plenus existens & illic plenus unũ corpus ubiq habens : Et sicut qui ubiq offertur unũ corpus est
ñ multa corpora ut &ic̃ & unũ sacrificũ : Sequit᷑ : im possibile enĩẽ sanguine ttiurorũ & hẏrtorũ aufenr¬
r petata. Quȩ ratio eẽ poterat ut ratonabilis homo sangune inratio nabilif anunalis mundatretur
ttm̃ i possibile erat criminalia peccatu & grauiora illis sacrificus mundari: Vnde neminẽ ad ꝑfectũ ad

Expanded text:
die, aliud cras offeremus, sed semper idipsum aequam magnitudinem habens: proinde unum est hoc sacrificium Christi, non die, aliud cras offeremus, sed semper idipsum aequam magnitudinem habens: proinde unum est hoc sacrificium Christi, non rgo ubique est, et hic plenus existens, et illic: plenum unum corpus ubique habens. Et sicut qui ubique offertur, unum corpus est, non multa corpora: ita etiam et unum sacrificium. Sequitur: Impossibile ei peccata. Quae ratio esse poterat ut rationabilis homo sanguine irrationabilis animalis mundaretur? tamen impossibile erat, criminalia et graviora peccata illis sacrificiis mundari. Unde neminem ad perfectum ad
Abbreviated transcription (Latin):
figura. istud ꝑfectũ reddit hominẽ. illud minime : Et istudaousa in firmitatis suȩ repett᷑ qđ ñ possit ꝑfectã
salutẽ conferre : sed in cõmemorationẽ passionis xp̃i. sicut ipsedix̃ : hoc facite inquiens in meã cõmemoratio¬
nẽ . & una t̃ hȩc ostic ñ multȩ sicuti illȩ erant : Quo modo unciẽ & ñmultȩ cũ & amultis & diuersis in locis
diuersisq tẽporib offerat᷑ : adtentissime ergo añ aduertendũ ÷ : qr duunitus uerbidĩ quȩ unaẽ & om̃a¬
repl& & tora ubiq ẽ : ipsa fac̃ ut ñ sint plurt saenficia seduiũ sacrificiũ licdlamultis offentt᷑ & sit unũcorpꝰ
xpĩ cũ illo qđ suscepit inutero uirgindi ñmuliti corporti: Nec nunc quidẽ aliud magnũ aliudminꝰ ali ud ho¬

Expanded text:
figura: istud perfectum reddit hominem, illud minime: et istud non causa infirmitatis suae repetitur, quod non possit perfectam figura: istud perfectum reddit hominem, illud minime: et istud non causa infirmitatis suae repetitur, quod non possit perfectam salutem conferre: sed in commemorationem passionis Christi, sicut ipse dixit: Hoc facite inquiens in meam commemorationem. Et una est haec hostia, non multae, sicut illae erant. Quomodo una est, et non multae, cum a multis diversis in locis diversisque temporibus offeratur? Aptreplet, et tota ubique est, ipsa facit ut non sint plura sacrificia, sed unum, licet a multis offeratur: et sit unum corpus Christi cum illo, quod suscepit in utero virginali, non multa corpora: nec nunc quidem aliud magnum, aliud minus, aliud ho
Abbreviated transcription (Latin):
necesse erat ut om̃ib annis id ager& qm̃ non poterat ꝑfecte expiari ab illo piaculo : Pro inde aicusatio pec¬
catorũ fuit qđ fiebat ñ solutio : accusatio in firmititis non uirtutis ostensio : in eo enĩ qđ o fferebat᷑ redatgutio
pecuatorũerat : in eo qđ semꝑ offerebant᷑ redargutio in famitatis eiusdẽ sacrificii: Propt̃ hoc inquẽ impera¬
quid ergo dicendũ ẽ : nũ quid & sac̃ dotes nti quotidie idẽ non agunt dũ offer̃ assidue sacrificiũ : offor̃ quidẽ
sed a d recordationẽ facientes mortiseius : Et qr nos cotidie pecccomꝰ. & quotidie indigemꝰ mundari : qille m̃ po-¬
test iã mori dedit nob̵ hoc sacram̃tũ corporis & sanguinis sui ut sicut passio illius redẽptio & ab lutio fuit mun¬
di ita etiã ista oblatio. redẽptio & munda sit om̃ib inuera fide offerentib: bonãq intentionẽ habentib in

Expanded text:
necesse erat ut omnibus annis id ageret: quoniam non poterat perfecte expiare ab illo piaculo: proinde accusatio pecnecesse erat ut omnibus annis id ageret: quoniam non poterat perfecte expiare ab illo piaculo: proinde accusatio peccatorum fuit, quod fiebat, non solutio. Accusatio infirmitatis, non virtutis ostensio. In eo enim quod offerebatur, redargutio peccatorum, in eo quod semper offerebatur, redargutio infirmitatis ejusdem sacrificii. Propter quam causam imperaQuid ergo dicendum est? nunquid et sacerdotes nostri quotidie idem non agunt, dum non offerunt assidue sacrificium? Offerunt quidem, sed ad recordationem mortis ejus: et quia nos quotidie peccamus, et quotidie indigemus mundari: quia ille non potest jam mori, dedit nobis hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut passio illius redemptio et absolutio fuit mundi, ita etiam ista oblatio, redemptio et mundatio sit omnibus in vera fide offerentibus, bonamque intentionem habentibus. In
Abbreviated transcription (Latin):
adse ꝑfecte mundare eisdẽ ipsis hostus qucis sẽ ꝑ offerebant ipsi sac̃ dotes ꝑ singulos annos : Ea sdẽ enũ ipsas
hosticis in rationabiles offerebant omib: annis : arietes udelu& boues. hyrcos. turtures & colũbas Sequitur:
Alio quin cessassent offerri : ideo qđ nullã haberent ultrti conscentiã peccati cultores illius se mel enundati sed
inipsis cõmemoratio peccatorũ ꝑ singulos annos fit: Alioqun: hoc÷ si ab om̃ib: ẽent liberati pecatis : cessas¬
sent offeri ille hostiȩ eo qđ nullã haberent ultra conscientiã peuati id ÷ memoriã & recordationẽ peccu
torũ illoꝵ̃ a quib cultores illius semel mundatieent: Sed quia hoc ñ potuit fieri. &tũ quã potuer̃ maiort &
criminali petata illis sacrificus munduri : fit ꝑ singulos annos cõmemoratio peccatõ in ipsis hostus : Vi¬
Verbigtatia Si optulis s& quis p̃senti anno hosticis ꝓpecctto. aut adulteru. aut sacnlegii. aut parricdu :

Expanded text:
ad se perfecte mundare eisdem ipsis hostiis quas semper offerebant ipsi sacerdotes per singulos annos. Easdem enim ipsas hostias irrationabiles offerebant omnibus annis, arietes videlicet, boves, hircos, turtures, et columbas. Sequitur: Alioquin cessassent offerri, ideo quod nullom haberent ultra conscientiam peccati, cultores illius semel mundati; sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Alioquin, hoc est si ab omnibus essent liberati peccatis, cessassent offerri illae hostiae eo quod nullam haberent ultra conscientiam, id est memoriam et recordatn potuit fieri, et nunquam potuerunt majora et criminalia peccata illis sacrificiis mundari, fit per singulos annos commemoratio peccatorum in ipsis hostiis, verbi gratia: Si obtulisset quis praesenti anno hostias pro peccato aut adulterii, aut sacrilegii, aut parricidii,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dico qđ aliquid sit. er idolũ nihilẽ .: & qđ eiofferur nihil ẽ. quicquid enĩ in
illo nonẽ uł illi ñ adheret quihabet eẽ : ñihilẽ : in hoc idolonihilẽ : qui habet
imaginẽ hominis sed ñ e homo. qe neq sensũ neq motũ habet: uł qr dictur
ds̃. sed ñ ẽ ds̃ : Dicit᷑ entules eẽ. sed nonẽ : Et sicut idolũ nihilẽ: ita quodilli im¬
molatur nhilẽ : Nolo uos socios fien dȩ moniorũ : Tunc fiebant socii dȩmonioꝵ
quando cõmedebant idolottit. & quando uo luntactẽ illorũ implebant: Npo
testis calicẽ iđt sanguinẽ dñi bibere sub̵ recte & sicut bibendus ẽ: &calicẽ dȩ¬
monioꝵ̃ qui idolis libatur: Non potestis mensȩ dñi iđt corpons dñi participes¬
eẽ recte : & dȩ monioꝵ̃ cibos cõmedere: Sicut non potest aliquis recte duobus
dominisseruire : sic ñ possumus utrũq recte agere. & diabolo serure &xp̃o¬

Expanded text:
hoc dico quod aliquid sit, quia idolum nihil est, et quod ei offertur nihil est. Quidquid in hoc dico quod aliquid sit, quia idolum nihil est, et quod ei offertur nihil est. Quidquid in illo non est, vel illi neque sensum neque motum habet: vel quia dicitur deus, et non est deus; dicitur Hercules esse, sed non est. Et sicut idolum nihil est, ita quod illi immolatur nihil est. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum. Tunc fiebant socii daemoniorum, quando comedebant idolothyta, et quando voluntatem illorum implebant. Non potestis calicem, id est sanguinem, Domini bibere, subaudis recte sicut bibendus est, et calicem daemonioe daemoniorum cibos comedere. Sicut non potestis recte duobus dominis servire, sic non potestis utrumque recte agere, et diabolo servire
Abbreviated transcription (Latin):
Etsic quicorpori & sanguimdñ cõmunicant. unũ corpus cũeoefficun᷑ : sc & qui
cõmunicant suent deidolotitis unũ cũ diabolo corpus existunt: Om̃sq de uno
quũdo apłs istua loq̃bat᷑ : ad hucerat tẽplũ hierosolimis. in quo osserebat is t̃
cumalit̃ uiuens hostiasdõ: Carnalẽ aut̃ illũ appellat : qr lege camalit̃ uole¬
bat obseruare uł ad differentiã is ł spintidẽ. quiuã ueteres umbras ñ se que¬
batur excui numero : erat idẽ apls : Vult aut̃ ostendere horinthis : quia
sicut illi ertant socii &s participes alitris qui cõmedebant eciq̃ in altario offerebant᷑.
uti &isticorinthu cõmedentes came s idolottias. socuertant demoniorum: Vnde
& sequitur: Nne quiedunt hosticis sub uictimarũ in lege partiapessunt altaris
sunt utiq Itt Nuos qui editis inidolio carnesidolis conseentias: participesestis ido¬
lorũ: quidergo qđ idolis immolattũ sit aliquid aut qđ idolũ sit aliquid: non

Expanded text:
et sicut qui corpori et sanguini Domini communicant, unum corpus cum eo efficiuntur: sic et qui communicant scienter de idolothytis unum cum diabolo corpus existunt; omnesque qui de uno quando Apostolus ista loquebatur, adhuc erat templum Hierosolymis, in quo offerebat Israel carnaliter vivens hostias Deo. Carnalem autem illum appellat, quia legem carnaliter volebat observare; vel ad differentiam Israel spiritalis, qui jam veteres umbras non sequebatur, ex cujus numero erat idem Apostolus. Vult autem ostendere Corinthiis, quia sicut illi erant socii et participes altaris, qui comedebant ea quae in altari offerebantur, ita et isti Corinthii comedentes carnes idolothytas, socii erant daemoniorum. Unde et sequitur: Nonne qui edunt hostias, subaudis victimarum in lege, participes sunt altaris? Sunt utique. Ita et vos qui editis in idolio carnes idolis consecratas, participes estis idolorum. Quid ergo? dico quod idolis immolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dictte: Si aliquis fidelũ hȩcaudiens postea emeret: derideret eũ ille paganus
idolis uictimas quasimalũ :÷ modo emit carnes consec ratta sidolis. & cõmedit ut scas :
Nisi aliquid numinis inidolis cognosceret. nequaquã hac ageret: Qucimdiutalia uidero
cũ ftcientẽ : nontiansibo ad xpĩanismũ : Siquis infideliuc̃ uocat uos ad eoenã &uubas

Expanded text:
dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus idolis victimas quasi malum, modo emit carnes consecratas idolis, et comedit ut sanctas. Nisi aliquid numinis in idolis cognosceret, nequaquam hoc ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ad Christianismum. Si quis infide
Abbreviated transcription (Latin):
& loquit᷑ ex ꝑsona illorũ quidicebant : Nũ quid ñimitta murdim̃ : ĩn hoc ergo qđ
ꝑgimus ad tẽplcdolorũ & cõmedimus ibi cũ infidelib: quos uolumꝰ lucrari ad fi¬
dẽ xp̃i: imaa murdnm qui ad domos pupliccinorũ &peccatorũ ueniebat. ut
occasionẽ haberet docendi: Nũ quid fortiore sillo sumus : qua si diceret: Nũ¬
quid fostiores illo estis in hac parte : non estis: In hoc uolebant fortiores eẽxp̃o.
quic uolebant agere qđ ipse ñ fecit: Illi enĩ ib ant ad domos paga norũ : xp̃m¬
uõ non legimꝰ perrexisse ad domũ alicui: gentilis : Om̃ĩ c sub aliment licent
mihilicent : sed ñ omĩa aedificant alios infide. sed potius destruunt simpli
hilinterro gantes propt̃ consuentiã illius. que in terrogauerttis: Macellũ dr̃
aliquid decarnib utrũ onscrtre eeñt idolis netne e sunte mogant diceret ille in saltan¬
do &deridendo quunterrogatus fuerat: Om̃s istecarnes quas cemis intoto macello idolis

Expanded text:
sona illorum qui dicebant: Nunquid non imitamur Dominum? In hoc ergo quod pergimus ad exempla idolorum, et comedimus ibi cum infidelibus, quos volumus lucrari ad Christum, imitamur Dominum, qui ad domos publicanorum et peccatorum veniebat, ut occasionem haberet docendi. Nunquid fortiores illo sumus? Quasi diceret: Nunquid fortiores illo estis in hac parte? Non estis. In hoc volebant fortiores esse Christo, quia volebant agere quod ipse non fecit. Illi enim ibant ad domos paganorum, Christum non legimus perrexisse ad domum alicujus gentilis. Omnia, subaudis alimentmihi licent, sed non omnia aedificant, alios in fide, sed potius destruunt simplichil interrogantes propter conscientiam illius quem interrogaveritis. Macellum dicitur aliquid de carnibus, utrum consecratae essent idolis necne, quia si interrogarent, diceret ille insultando et deridendo qui interrogatus fuerat: Omnes istae carnes quas cernitis in macello, idolis