comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infrequentior usus eissit. aliquantũ recidant. ut
reflectente se elephanto. pondus membrorũ eiꝰ
sustinere ñ possint. ruinãq eius arcessant
Sed siquis ista rep̃hendit. rep̃hendat & iã altitudi¬
nes aedificioꝵ. quia citius grauẽ minant᷑ ruinã.
& difficilius lapsa reparantur. Verũ si illa ꝓpt̃
pulchritudinẽ aut ꝓpt̾ speculã frequent̃ attollimꝰ.
hȩc quoq in elephantis ꝓbare debemus. qui a
magnũ rebus bellicis usum ministrant Indigens
ꝑsarũ ferox bellis. ualida sagittis. omĩq telorũ
iactu quia desuperiorib: ad inferiora ualidiore
nisutela torquent᷑. acies eoꝵ uelut grandibus
turrib septa ꝓcedit. In mediis cãpis tã quam
demuro dimicant. & uelut in arce quadã &
specula collocati. spectant magis bella quam
subeunt. Ita alieni apericulo uidentur tuti¬
molib bestiarũ. Quis enĩ eas adire audeat. cũ desuper
iaculis facile fugatur. inferius elefintoꝵ conteratur

Expanded text:
infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. 33. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus; haec quoque in elephantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. Inde gens Persarum ferox bellis, valida sagittis omnique telorum jactu, quia de superioribus ad inferiora validiore nisu tela torquentur, acies eorum velut gradientibus turribus septa procedit. In mediis campis tamquam de muro dimicant; et velut in arce quadam et specula collocati spectant magis bella, quam subeunt. Ita alieni a periculo videntur, tutimolibus bestiarum. Quis enim eas adire audeat, cum desuper jaculis facile figatur, inferius elephantorum conteratur
Abbreviated transcription (Latin):
deponimus. lta se bestia potest tanta deflectere.
meritoq non uoluendi se neq curuandi usũ cum
ceteris animantib potest habere communem.
Fulcit᷑ hinc inde trabib maximis. ut insomno ali¬
quantulũ sine periculo reflectatur. qui a peseiꝰ
nulla artuũ coniunctione distinguit᷑. Mansuec
igit᷑ ueluti quȩdã fulcra eoꝵ quib hic usus est
parant᷑ ingenio : F eris autẽ & agrestib. quia
nemo huiusmodi quib sustentari quȩ ant fulchra
substernit. hinc uenit usus periculi. Namque
arbore nixi. aut costas fricant. aut in somno
sese relaxent. quȩ nonnũquã uicta atq inflexa
tanto corpore frangit᷑. atq ille qui sese in eandem
refuderat corruit. nec erigere atq eleuare se
potest. ibiq iacens interit. aut gemitu suo ꝓditus
sternit᷑. dũ uent̃ ceteraq iuxta molliora ad uulnꝰ
pateant. Nam dorsũ eius ceteraq exteriora
nulla facile solent tela penetrare. Sunt autẽ
qui propt̃ ebur illis insidias parant. ut arbores eas

Expanded text:
deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere; meritoque non volvendi se, neque curvandi usum cum caeteris animantibus potest habere communem. Fulcitur hinc inde trabibus maximis; ut in somno aliquantulum sine periculo reflectatur, quia pes ejus nulla artuum conjunctione distinguitur. Mansuetis igitur veluti quaedam fulcra eorum quibus hic usus est, parantur ingenio: feris autem et agrestibus, quia nemo hujusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc venit usus periculi. Namque arbori sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propter ebor has illis insidias parant, ut arbores eas,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerito prȩmissus est sp̃s dĩ. ubi
diuina incipere habebat operatio. Fiat inquit
lux. Vnde uox dĩ inscriptura diuina debuit
inchoare. nisi alumine:Unde mundi ornatus.

Expanded text:
ergo praemissus est spiritus dei, ubi diuina incipere habebat operatio. fiat inquit lux. unde uox dei in scriptura diuina debuit incohare nisi a lumine, unde mundi ornatus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ degenerauerat in parente. Vnde ñ peri¬
clitamur. Nr p̃ceptũ illud dĩ cuĩ usus naturȩ
inolrint. ipreliquũ successionis uitio desti¬
tutũ sit: Cũ hodieq inseminib generis sui
sinceritas reseruet᷑. Nã loliũ & rel:qua ad¬
ulterina quȩ frugib sepe miscent᷑. Tizania
nuncupari euangeliilectione cognouimus
sed eappriũ quoddã gen̾ habent. Ñ extritiei
semine in aliud genꝰ seminis decoris mutatione
trans lata degenerẽ thxere naturã. Deniq hoe
doc& dñs dicens. Simile est regnũ cȩlorũ homi

Expanded text:
quod degenerauerat in parente. unde non periquod degenerauerat in parente. unde non periclitamur, ne praeceptum illud dei, cuius usus naturae inoleuit, in relicum successionis uitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reseruetur. nam lolium et reliqua adulterina semina, quae frugibus saepe miscentur, zizania nuncupari euangelii lectione cognouimus, sed ea proprium quoddam genus habent, non ex tritici semine in aliud genus seminis decolora mutatione translata degenerem traxere naturam. denique hoc docet dominus dicens: simile est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Postta secundũ ꝓprietatẽ suigeneris sem̃ adolescere.
Ut nũ quã arborũ uacar& gratia. Quȩ grato pri¬
mũ decore uernar&. postea fructuũ sugger&¬
utilitatẽ. Sed forte quisdicat. Quomodo seđm
genus t̃ra ꝓfest semina. cũ plerũq semina iac ta
degenerent. & cũ bonũ triticũ fuerit seminatũ.
decolor eĩ species & inferior forma reddatur.
Sedhoc si quando accidit. ñ ad trans lationẽ gene¬
ris. seda dȩgritudinẽ quandã & in ȩqualuatẽ
seminis uidet᷑ esse referendũ. Nonenĩ desinit
eẽ triticũ siaut frigore adurat᷑. aut imbrema¬
deat Sedspetie magis quã genere colore quoq
& corruptione mutatũ. Deniq frequent̾ ma¬
didita frum̃ta insuigeneris speciẽ reuertuitur:
siaut solt aut ignib torreant᷑. aut diligentib cõ¬
mis sacultorib atris tẽperir Temerũq fe¬
ratiũ ubertate fourant᷑. Itaq reparat᷑ inscibole

Expanded text:
postea secundum proprietatem sui generis semen adolescere, postea secundum proprietatem sui generis semen adolescere, ut numquam arvorum vacaret gratia, quae grato primum decore vernarent, postea fructuum suggerutilitatem. Sed forte quis dicat: quomodo secundum genus terra profert semina, cum plerumque semina iacta degenerent et, cum bonum triticum fuerit seminatum, et decolor eius species et inferior forma reddatur? sed hoc si quando accidit, non ad translationem generis, sed aegritudinem quandam et inaequalitatem seminis uidetur esse referendum. non enim desinit esse triticum, si aut frigore aduratur aut imbre uacabat, sed specie magis quam genere, colore quoque et corruptione mutatum. denique frequenter madidata frumenta in sui generis speciem reuertuntur, si aut sole aut ignibus torreantur aut diligentibus commissa cultoribus aeris temperie terrarumque feracium ubertate foueantur. itaque reparatur in subole
Abbreviated transcription (Latin):
isopem adferrn homonescit. euir cionabilis
sensus innascit᷑. aut tãalienus auero est. Vtquȩ
cuiq aptasint usuiminime dep̃hendat. aut ita
siaturȩ ingrrt̾ bonis. ut qm̃ taurini haustus
sanguinis lo&alis est homini. ꝓpterea put&¬
laboriosũ animal. aut nasci ñ debiuisse. aut sine
sanguine debuisse generrri. Cuius uirt̾ adcul¬
tũ agroꝵ utilis. adusũ plaustoꝵ habilis. ad ali¬
moniã suauis. diuerso munere fulg& agri¬
colis: quib: ds̃ sibona sua norint uniuersado¬
nauit dicens. Germin& territ herbã feni spi¬
nens sem̃ scđm genꝰ. Nonsolũ rnĩ spontaneã
alimoniã cõp̃hendit quȩ est inherbis & radi¬
cib: atq arbo s  reliquisq fructib sed&iã eã
quȩ iridustria cõparit᷑. Ꝙ cultu rusticani
laboris adquiritur. Quã decorũ autẽ. quod
ñ statĩ fundere t̾ras sem̃ iussit & fructus. sed
primo germinare: Deinde herbescere cãposstatuit:¬

Expanded text:
is opem adferant, homo nescit, cui rationabilis is opem adferant, homo nescit, cui rationabilis sensus innascitur, aut tam alienus a uero est, ut quae cuique apta sint usui minime deprehendat, aut ita naturae ingratus bonis, ut quoniam taurini haustus sanguinis letalis est homini, propterea laboriosum putet animal aut nasci non debuisse aut sine sanguine debuisse generari, cuius uirtus ad cultum agrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suauis diuerso munere fulcit agricolas, quibus deus, si bona sua nOlintnorint, uniuersa donauit dicens: germinet terra herbam faeni seminans semen secundum genus. non solum enim spontaneam alimoniam conprehendit, quae est in herbis et radicibus atque arborum reliquisque fructibus, sed etiam eam quae industria comparatur et cultu rusticani laboris adquiritur. quam decorum autem quod non statim fundere terras semen iussit et fructus, sed primo germinare, deinde herbescere ca
Abbreviated transcription (Latin):
misteriũ cũ sint nrtionis exꝑtes : Rationẽ tam̃
euadendi periculi. ueltuendȩ salutis agnoseuñ
N oxiaq parit̃ ac ꝓfutura distingunt: Itaut ple¬
rũq cũ armata uenenis tela senserint. Notas
petere herbas. atq hisremediũ uulneri dicanT̃
alhibere cibos: Illis ergo medicina est. ut
resilire sagittas uideas uulnere . & fugere
uenena ñ serpere. Deniq ceruis cib uenenũ ẽ.¬
dcolub Coluber ceruũ fugit. lronẽ interficit. Draco pedo¬
elefanti᷑ ligat. cuius ruina mors uictoris est.
Et ideo sũme utrimq cestat᷑. ut ille pedẽ allig&.
in quo casus uincti sibi nocere ñ possint. Iste ne
posteriore extremꝰ pede. calle capiat᷑ angusto.
ubi uel ipse se ñquȩat torquere. & dirconem
gnrui ꝓ terere uestigio. uel sequentis elefanti au¬
xiliũ non habere. Ergo si in racionabnlia animalia
nort. quib sibi aut medicent᷑ herbis. aut subsidi¬

Expanded text:
mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata uenenis tela senserint, notas petere herbas atque his remedium uulneri dicantur adhibere? cibus illis ergo medicina est, ut resilire sagittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum t: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefantum ligat, cuius ruina mors uictoris est. et ideo summa ui utrimque certatur, ille ut pedem alliget, in quo casus uiucti sibi nocere non possit, iste ne posteriore extremus pede aut calle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium non habere. ergo si inrationabilia animalia norunt quibus sibi aut medicentur herbis aut subsidi
Abbreviated transcription (Latin):
poris. uimpabuli nocentis euitent. Qenĩ
siratione medicinȩ plerũq ad salubritatẽ
humani quoq corporis tẽperitt᷑. eui uidet᷑¬
esse contrirriũ : quanto magis ꝓprieati niatur e
lutẽ.  Permanchirgorã quoq somnus frequent
arces sit᷑. ubi uigiliarũ argri afflictantur in cõmodo.
Nam quid deoppio loquar. qđ &iã nobis cotidiano
ꝓpe usu innotuit. qm̃ dolores eo grauis simu int̃
qđ conio plerũq furores libidinũ mareuer̃. &
elleboro u&ustȩ passiones egri corporis s̃ solute.
Non solũ igit᷑ nulla inhis rep̃hensio creatoris. sedđ
&iã increm̃tũ est grirtiarũ. Siquidẽ qđ ad peri¬
culũ putabas. eẽ. generrtũ. adremedia tibi salu¬
tis operat᷑. Nã & id qđ periculi est ꝑꝓuidentiã
declinat᷑ & id qđ salutis ꝑ industriã non amit¬
titur: Anuero oues & caprȩ eaquȩ sibi noxia sut
declinare didicer̃: & solo odore ꝑ qđ dã riaturȩ

Expanded text:
poris vim pabuli nocentis evitent. Etenim poris vim pabuli nocentis evitent. Etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui videtesse contrarium: quanto magis proprietate naturae lutem. per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum aegri affectantur incommodo. num quid de opio loquar, quod etiam nobis cotidiano prope usu innotuit, quoniam dolores eo grauissimi interneterit, quod conio plerumque furores libidinum marcuerunt et elleboro uetustae passiones aegri corporis sunt solutae. Non solum igitur nulla in his reprehensio creatoris, sed etiam incrementum est gratiarum, siquidem quod ad periculum temptatque esse generatum ad remedia tibi salutis operetur. nam et id quod periculi est per prouidentiam declinatur et id quod salutis per industriam non amittitur. an uero oues et caprae ea quae sibi noxia sunt declinare didicerunt et <non> solo odore per quoddam naturae
Abbreviated transcription (Latin):
latronũ ꝓdit inisidias. Nũ igit᷑ dignũ est ut
na indulgentia minis trauerit: Definitȩ nobis
escȩ s̃. & notȩ omnib quȩ uoluptatẽ generent. &
corporis salubritatẽ. Singula autẽ eorũ quȩ ge¬
nerent᷑ et̾ris. specialẽ quandã rationẽ habent :
Quȩ ꝓuirili postione cõpl& uniuersã plenitudinẽ
creaturȩ. Aliaergo esui. alia potui alu nasciu᷑
usui. nichiluacat. Nichil mane germinat t̾ra.
Quodtibi putas iniutile. aliis utile est. Immoipsi
utile. cũ qđ escã ñ adiuuat. medicinã suggerit.
tsepe eadẽ quȩ tibi noxias̃. aut auib aut feris
innoxiũ ministrant pabulũ. Deniq strurni
gida enĩ uis eiꝰ est suci. quã subtilib poris in cor¬
dissui sedẽ ducentib. precoqͥ digestione prȩ¬
ueniunt prius quã uitalia ipsa ꝑtẽpt&. Elle
borũ periti loquunt᷑ escã esse alimͦ niȩ cotur¬
nicũ. eo qđ naturali quodã tẽperam̃to suicor¬

Expanded text:
latronum prodit insidias. num igitur dignum est, ut latronum prodit insidias. num igitur dignum est, ut na indulgentia ministrauerit ? definitae nobis escae sunt et notae omnibus, quae et uoluptatem generent et corporis salubritatem. singula autem eorum quae generantur e terris specialem quandam rationem habent, quae pro uirili portione conplent uniuersae plenitudinem creaturae. alia ergo esui, alia alii nascuntur usui. nihil uacat, nihil inane germinat terra. quod tibi putas inutile aliis utile est, immo ipsi utile. quod escam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt auibus aut feris innoxium ministrant pabulum. Denique sturni gida enim vis ejus est succi, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus, praecoci digestione praeveniunt, priusquam vitalia ipsa pertentet. Helleborum autem periti loquuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
floris pulchritudo est. Quid enumerẽ sucos her
barũ salubres. quiduirgulcorũ ac folioꝵ remedia:
Ceruus aeger. ramusculos oliuȩ mandit. & sanꝰ fit.
Locustã quoq folia oliuȩ abrosa. liberant ab egri¬
tudine. Rubi folia suꝑ iacta serpenti iriterimunT
eũ. Culex nontangit te siabsinthii herbã oleo
coqueͣs. & eote ꝑunxeris. Sed foste dicat ali
quis. qđ cũ utilib & iã la&alia & ꝑnitiosa generan
cũ tritico coniũ. qđ int̾ alim̃ta uitȩ noxium rep¬
perit᷑. & nisi p̃uisũ fuerit. consueuit salut i noces
Int̃ alia quoq nutrim̃ta. helleborus dep̃hendit᷑.
a conita quoq fallunt frequent̾ & decipiunt col¬
ligentẽ. Sedhoc ita est acsi rep̃hendas tertẽ.
quin om̃s homines boni. sed qđ plus est accipe.
quia ñ om̃s boniangeliiricaelo. Sol ipse p̃nimio
calore spicas torr&. adurit autẽ gignentiũ
prima exordia. luna quoq uiantib it̃ monstra

Expanded text:
floris pulchritudo est. Quid enumerem floris pulchritudo est. Quid enumerem barum salubres, quid uirgultorum ac foliorum remedia? camus aeger ramusculos oleae mandit. et sanus fit. lucustas quoque folia oleae adrosa liberant ab aegritudine. rubi folia superiacta serpenti interimunt eum. culices non tangent te, si absenti herbam cum oleo coquas et eo te perunxeris. Sed forte dicant aliqui: quid quod cum utilibus etiam letalia et perniciosa generantur? cum tritico sternis, quod inter alimenta uitae noxium repperias et, nisi praeuisum fuerit, consueuit saluti nocere. inter alia quoque nutrimenta uitae elleborus deprehenditur. aconita quoque fallunt frequenter et decipiunt colligentem. sed hoc ita est ac si reprehendas terram, quia non omnes homines boni. sed quod plus est accipe quia non omnes boni angeli in caelo. sol ipse prae nimio calore spicas torret, adurit autem gignentium prima exordia. luna quoque uiantibus iter monstrat,
Abbreviated transcription (Latin):
Pascunt᷑ oculigrrto exspectaculo. longe lateque
odor spargit᷑. cuius suauitãte conplem᷑. Vnde
diuine dñsait. Et species agrimecũ est. Cũ ipso
est enĩ quã ipse formauit. Quis enĩ alius astifex
possit tantã rerũ singularũ exprimere uen̾tatẽ :
Considerr te lilia agri. quantꝰ sit candor infoliis.
quẽ ad modũ stipata ipsa folia abimo ad sũ mũ
uideant᷑ ad surgere. ut scifiexprimant formã.
ut auri quȩdã speties intus effulgeat: Quȩ tam̃
uallo incircuitu floris obsepta. nulli pateat in¬
iuriȩ. Siquis hunc florẽ decerpat & sua soluat in¬
folia. quȩ tantiest artificis manꝰ quȩ possit lilus
speciem reformece: Quis tantꝰ imitator naturȩ
ut florẽ hunc redintegrare p̃sumat: Cuidñs tantũ
testimoniũ reddit ut dicer&: Nec salo moninomĩ
gła sua sicues tiebat᷑ sic̃ unũ existis: Rexopulen
tissimꝰ & sapientissim̃ inferior iudicat᷑. quã huiꝰ

Expanded text:
pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cuius suauitate complemur. unde digne dominus ait: et species agri mecum est. cum ipso est enim quam ipse formauit; quis enim alius artifex posset . tantam rerum singularum exprimere uenustatem? considerate lilia agri, quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat folia, quae tanti est artificis manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic uestiebatur sicut unum tissimus et sapientissimus inferior judicatur; quamque hujus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra fidelis man&. Ꝙ si quando ñ soluerit. si for¬
te aduersata fuerit frigoris inclem̃tia. aut nimia
siccitas. aut in m̃sa uis imbriũ. alio anno superioris
anni dãna conpensat. ita & quando ꝓuentꝰ spe desti¬
tuit agricolis nichil t̾ra delinquit. & quando arrid&
ubestas. fȩcundȩ matrisse pastus effundit. ut nũ¬
quã ullũ dispendiũ suo inferart creatori. Quȩ uero
species pleniagri. quiodor. quȩ suauitas. quȩ uolup¬
tas agricolarũ. quid digne explicare possumꝰ. si
nro utamur alloquio: S adhabeamꝰ scriptur ȩ
testimonia. quib agri suauitatẽ benedictioni &
grirtiȩ scõrũ aduertim̃ conparatã: Dicente sc̃oisaac.
Odor filuimei. odoragripleni. Quidigit᷑ describam
purpurascentes uiolas. candidalilia. rutilantes ro¬
sas. depictarurit. Nunc aureis. Nunc uariis. Nunc
luteis. Nunc lacteis florib. In quib: nescias utrũ
speties ãplius florũ. anuisodoris adlectat.

Expanded text:
terra fidelis manet et si quando non soluerit, si forterra fidelis manet et si quando non soluerit, si forte aduersata fuerit frigoris inclementia aut nimia siccitas aut inmensa uis imbrium, alio anno superioris anni damna conpensat. ita et, quando prouentus spem destituit agricolae, nihil terra delinquit et, quando arridet, ubertas fecundae matris se in partus effundit, ut numquam ullum dispendium suo inferat creditori. Quae uero species pleni agri, qui odor, quae suauitas, quae uoluptas agricolarum! quid digne explicare possimus, si nostro utamur adloquio? sed habemus scripturae testimonia, quibus agri suauitatem benedictioni et gratiae sanctorum aduertimus comparatam dicente sancto Isaac: odor fili mei odor agri pleni. quid igitur describam purpurescentes uiolas, candida lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc uariis. nunc luteis floribus, in quibus nescias utrum species amplius florum an uis odora delectant ?
Abbreviated transcription (Latin):
dã futurre frugi parant᷑. inquib granũ format᷑
interius : Ne tenera eius primordia aut frigus
Ledat. aut solis aestus ex urat. aut uentorũ inclem̃¬
tia. urlimbriũ uissȩua decutiat. Succedunit qui dã
ordines spicar mirabili aste formati. uelad spetiem
grani uel ad tutam̃: nexu quodã int̾se naturalis con¬
ligationis adstricti. quã ꝓuidentia diuina forniauit.
Qne frugis numerosioris pondere uelut quȩdã cae¬
dat fulturx culmorũ. uaginis quib: dã ipse culmꝰ
includit᷑. ut geminatis uirib frugẽ possit multi¬
plicẽ sustinere. ne inpar oneri curuet᷑ interrã:
tũ supͣ ipsã spicã uallũ struit᷑ aristarũ. ut quasi
Quiddicã quẽ ad modũ clem̃tia dĩ humanȩ ꝓspexe¬
rit utilitati: fenerrtũ t̾̃ra restituit qđ acceperit
Et usurȩ cumulo multiplicatũ: homines sepe deci¬
piuis & ipsa fenerxtorẽ suũ soste defraudant.

Expanded text:
dam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur dam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius, ne tenera eius primordia aut seruauerit laedat aut solis aestus exurat aut uentorum inclementia uel imbrium uis saeua decutiat. succedunt quidam ordines spicae mirabili arte formati uel ad speciem grati uel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis conligationis adstricti, quam prouidentia diuina formauit. et ne frugis numerosioris pondere uelut quaedam cedat fultura culmorum, uaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis uiribus frugem possit multiplicem sustinere, ne mpar oneri curuetur m terram. tum supra ipsam spicam uallum struitur aristarum, ut quasi quid dicam quemadmodum clementia dei humanae prospexerit utilitati? faeneratum terra restituit quod acceperit et usurarum cumulo multiplicatum. homines saepe decipiunt et ipsa faeneratorem suum sorte sinuatos,
Abbreviated transcription (Latin):
se amictu uiriditatis. gr̃am fȩcunditatis ad sũpsit.
diuersisq cõpta geminib ꝓprios suscepit ornat᷑.
Iinirmur qđ tã cito generr urrit: quanto maiorr
miracula sunt. si expectes singula quẽ ad modũ
uel iacta int̾ra seminare soluant᷑: Acnisimos tua
fuerint nullũ fructũ ad ferant. siuero furrin
quadã sui moste resoluta. inuberiores fructꝰ
resurgan: Suscipit igit᷑ granũ tritici putris
gleba. & sparsũ cohib& occatio. ac uelut mat̾no
tenir gremio fou& & conprimit. Inde cũse gra¬
nũ illud resoluerit herbã germinat: grataipsa
iã speties herbescentis uiriditatis: Quȩstatim
geñ satiui similitudinẽ suꝓdit. ut in ipso suȩ¬
stirpis exordio cius generis herbasit recognoscas.
atq inerbis fruct̾ appareat. paulatĩq adolescit
ut faenũ. culmoq pubescens erigit᷑ & ad surgit :
at ubi se geniculata iã spica sustulerit. uaginx̧ quȩ¬

Expanded text:
se amictu uiriditatis, gratiam fecunditatis adsumpsit se amictu uiriditatis, gratiam fecunditatis adsumpsit diuersisque compta germinibus proprios suscepit ornatus. miramur quod tam cito generauerit: quanto maiora miracula sunt, si spectes singula, quemadmodum uel iacta in terram semina resoluantur ac, nisi mortua fuerint, nullum fructum adferant, si uero fuerint quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici putris glaeba et sparsum cohibet occatio ac uelut materno terra gremio fouet et conprimit. inde cum se granum illud resoluerit, herbam germinat grata ipsa iam species herbescentis uiriditatis, quae statim genus satiui similitudine sui prodit, ut in ipso sustirpis exordio cuius generis herba sit recognoscas atque in herbis fructus appareat: paulatimque adolescit ut faenum culmoque pubescens erigitur et adsurgit. ast ubi se geniculata iam spica sustulerit, uaginae quae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicunt᷑ nascentia t̾rae. primũ germ̃ est.
ubise paululũ sustulerit fitherba postea fae¬
nũ indefit fructus. Sunt nascentia quȩ de
radiee germinant ut arbores quȩ ñ sunt satȩ.
ex alioꝵ arboꝵ radice nascunt᷑. In arundine
uidem̃ quomiodo in extremo eius uelut quidã
fit nodus elatere. undealia harundo germin&.
Est ergo in radice. uis quȩdã seminarii. Insatiua
quoq in superiorib: germinan. Aliisergo ara¬
dice. aliis diuerso munere series successionis ael¬
quirit᷑. Inest enĩ nascentib singulis aut semen.
aut uistus aliqua seminaria. & ea scđm genus:
Ut qđ nascitur exea. simile sit eorũ quȩ sata suN:
Uelquorũ deradice sic germinañ De tͥtico triticũ.
demilo miliũ depyro pyrus. albo flore ꝓrũpit.
Castanea quoq surgit deradice castaneae. Ger¬
min& inquit t̾rir herbã faeni scđm genꝰ & conti¬
nuo pasturiens t̾̃ra nouos se fudit in pastus. induit

Expanded text:
quae dicuntur nascentia terrae primum germen est. quae dicuntur nascentia terrae primum germen est. ubi se paululum sustulerit, fit herba, postea faenum, inde fit fructus. sunt nascentia quae de radice germinant ut arbores quae non sunt satae ex aliarum arborum radice nascuntur. in harundine uidemus quomodo in extremo eius uelut quidam fit nodus e latere et inde alia harundo germinat. est ergo in radice uis quaedam seminarii. insitiua quoque in superioribus germinant. aliis ergo a radice, aliis diuerso munere series successionis adquiritur. inest enim nascentibus singulis aut semen aut uirtus aliqua seminaria et ea secundum genus, ut quod nascitur ex ea simile eorum quae sata sunt uel quorum de radice sit germinet, de tritico triticum, de milio milium; de sepias pyrus albo flore prorumpit, castanea quoque surgit de radice castaneae. Germinet inquit terra herbam faeni secundum genus. et continuo parturiens terra nouos se fudit in partus et induit
Abbreviated transcription (Latin):
seminare debemus. quiaduitã ꝑuenire uolumꝰ
aernã. Quȩ autẽ similitudo : ñ ignorres. qđ
adimaginẽ & similitudinẽ dĩ fact̾es. Herba
generi respondet suo . tuñ respondes generituo.
ritici gnnũ sparsũ terrȩ. generis sui gratiã reddit.¬
& tudegeneras. Fruges ñ adulterant sui sinceri¬
tatẽ seminis. tuadulteras puritatẽ animȩ:
ugorẽ m̃tis. corporis castitatẽ ñ agnoscis opus
esse xp̃i: manib sius ut legim̃. te ille formaui.:
Et tu manicharar adulteriũ tibi ad sciscis auctorẽ.
quia iric̃ stitutione mundi ad huc nonerat xp̃c.
& turimomiane dicis. quia dissimilis est patrifili¬
s. Nã sumago ñ dissimilis. utiq sed totũ ex coto
exprimens patrẽ. quẽ pat̃ substantiaesuȩ unita¬
te signauit. Pat̃ dicit faciamꝰ. & tu cooperato¬
rẽ negas. Qđ dix̃ pat̾. filius fecit. & aequalẽ
negas. iri quo conplacuit pat̃. Germin& in¬
quit t̾ra herbãdfeni scłm genus. In omnib

Expanded text:
enire uolumus ternam. quae sit autem similitudo non ignoras, qui ad imaginem et similitudinem dei factus es. herba generi respondet suo: tu non respondes generi tuo. Tritici granum sparsum terrae generis sui gratiam reddit, et tu degeneras. Fruges non adulterant sui sinceritatem seminis, tu adulteras puritatem animae, vigorem mentis, corporis castitatem. Non agnoscis opus esse te Christi. Manibus suis, ut legimus, te ille formavit, et tu, Manichaee, alterum tibi adsciscis auctorem. quia in constitutione mundi adhuc non erat Christus; et tu, Eunomiane, dicis quia dissimilis est Patri Filius. Nam si imago, non dissimilis utique: sed totum ex toto exprimens Patrem, quem Pater substantiae suae unitate signavit. Pater dicit: Faciamus; et tu cooperatorem neganegas, in quo conplacuit pater. 5 Germinet inquit terra herbam faeni secundum genus. in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sthgã. Unde cũ unusquisq aut suauit atei uatio¬
nis aut ꝓsperioris cursus succes sib godrsilatur
mesiunis se culpe eũ conuenit ꝑquã nobis mpara¬
Arstamo enitate florentib: spinem̃ as animȩq
seutes ure condẽpnationiꝰ ad scriptis. It rutilis
igit lic& ohomo aut splendor e nobilitatis. eut¬
sastigio potestatis. aut fulgore us tutis. seper
breui inus quisq decurso aetatis flore marceseo
S ane ut cacduca tibi noueris cõmunia. t̃t̃. cũ flo¬
rib itadciã la&a cũ uitib. quib generat᷑ uinũ
quo cor hominis la&ificat᷑ : atq utinã ohono
huius generis imiteris exemplũ ut ipse tibi
laeitiã iocunditatẽq. fructifiers. Irte ipso
suauitatis tuȩ grã.ẽ: extepullulat. inteman&.
intus tibi idẽ. inte ipso quȩrenda iocunditas tuꝑ
est conscientiȩ: Ideo ait. Bibeaquã d&ius uasis.
& deputeorũ tuorũ fontib. Primũ omniũ nihil

Expanded text:
gratiae. Unde cum unusquisque aut suavitate ratiogratiae. Unde cum unusquisque aut suavitate rationis, aut prosperioris cursus successibus gratulatur, meminisse culpae eum convenit, per quam nobis in paradisi amoenitate florentibus spinae mentis, animaeque sentes jure condemnationis ascripti sunt. Irrutiles igitur licfastigio potestatis aut fulgore uirtutis, semper breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetificatur. atque utinam, o homo, huius generis imiteris exemplum, ut ipse tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae est, ex te pullulat, in te manet, intus tibi inest, in te ipso quaerenda iocunditas tuae est conscientiae. ideo ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. primum omnium nihil
Abbreviated transcription (Latin):
paste manant nobis diuina beneficia. ut fruno
ipsa quiescentib in f̾erantur. Quod ꝓpositum
doc& lectionis exemplũ dicente dnõ: quia sicest
regnũ dĩ quẽ ad modũ siquis iact& sem̃ suꝑterr̃
& obdormiat inquit & exsurgat riocte & die. &
sem̃ germin&. & increscat dũ nescit ille: ultro¬
enĩ terte fructificat. Pre mo herbã. deindespicã.
deinde plenũ triticũ inspica. & cũ ꝓduxerit fruc¬
tũ. statĩ mit tit falcẽ qm̃ ad est messis. Dormi¬
entiigit᷑ tibi homo &nescienti. fructos suos ultro
t̃ra ꝓclucit. Dormis & surgis. & frum̃ti ꝑ noctẽ
increm̃ta miraris: Diximus deherba faeni :
Nunc dicamꝰ deligno fructuoso faciente fructũ
scłm genꝰ. cuius sem̃ ert irupso. Dix̃ & facta sunt.¬
& subito ut supͣ florib herbarũq uiriditatib
ita hic nemorib terir uestitaest. Concurrer
arbores. consurrexere siluȩ. uestices repente
montiũ fronduer̃. hinc pinus. hinc eypressus

Expanded text:
parte manent nobis divina beneficia, ut frumenta parte manent nobis divina beneficia, ut frumenta ipsa quiescentibus inferantur. Quod propositae docet lectionis exemplum, dicente Domino: Quia sic est regnum Dei quemadmodum si homo jaciat semen super terram, et obdormiat, inquit, et exsurgat nocte et die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille Mareinde spicam, deinde plenum triticum in spica. et cum produxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. dormiente te igitur, homo, et nesciente fructus suos ultro terra producit. dormis et surgis et frumenti per noctem incrementa miraris. Diximus de herba faeni, nunc dicamus de ligno fructuoso faciente fructum secundum genus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc cypressus
Abbreviated transcription (Latin):
siarata sine cultore esseñ poterat. ñdũ erat for¬
matus agricola in arata tam̃ opiinis messib redim¬
dbat : & aut dubito maiore ꝓuentu. Si quidẽ
neccultoris desidia t̾rarũ destituere põrat ubri¬
titẽ. Nunc enĩ fecunditas unicuiq ꝓmeritola¬
boris asquirit᷑. ubi cult̃ expeetat᷑ agrorũ. & ne¬
glegentia ueloffensa. aut diluuus pluiuarum
aut t̾rarũ ariditatib. aut graendinis iactu. ait
quacũq excausa corrupti aeris sterilitate mul¬
tit . Tunc autẽ ꝓuentu sportaneo t̃raefruet᷑
locis omnib inuchebat. qmlus p̃ceperat quiuni¬
uersorũ est plenitudo: uerbũ enimdĩ fruetifica¬
bat int̾ris. Necullo adhuc eret t̾ra dã natama¬
ledicto. Antiquiori mundinaserntis exoredia
tere affluentiã spontanro usufertilitatis oprrat̾
Quã multas̃ enĩ quȩ adhuc sponte gentrunt᷑. Sed
&iã in hisipsis quȩ manu quȩ runt᷑: Magna ex

Expanded text:
si arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat forsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut grandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate mulctatur. Tunc autem proventu spontaneo terra fructus locis omnibus invehebat; quoniam is praeceperat, qui universorum est plenitudo. Verbum enim Dei fructificabat in terris, nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto. Antiquiora enim mundi nascentis exordia, terem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. Quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. Sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur, magna ex
Abbreviated transcription (Latin):
.ex̃. discreta. Deniq seruidixer̃ ad patrẽ famias.
Dñẽ ñ nebonũ señ seminasti in agrotuo: undeergo
hab& titania: Qait illis. In imicus homo hoc
fecit. Aliud enĩ sem̃ est diaboli. aliud sem̃ est
xp̃i. qđ serit᷑ adiustitiã. Deniq aliud filius ho¬
muus. aliud diabolus seminauuit. Ad eo diuersa
natura est utriusq seminis. ut ẽ trarius semina
unius generis. eẽ. regnũ atq peccatũ : Sic est
inquit regnũ dĩ. quẽ ad modũ si homo iact& se m̃
suꝑ terut̃. Est & homo qui seminat uerbũ. de¬
quo scriptũ est. Qui seminat. uerbũ seminat.
Hic homouerbũ seminauit suꝑ terrã. Quandodix̃.
germin& t̃raherbã. Q subito t̾rarũ germina
pullularunt. & diuersae rerũ speties refulser̃.
Hinc partorũ uirens grã abundantiã paludi
minis trauit. Inde cãporũ spi a flaueseens imaginẽ
peligifluctuantis. cõmotione segetis uberioris
expresst. Sponte om̃s fructus t̾rc sugges sit &¬

Expanded text:
familias: domine, nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? et ait illis: inimicus homo hoc fecit. aliud enim semen est diaboli, aliud semen est Christi, quod seritur ad iustitiam. denique aliud filius hominis, aliud diabolus seminauit. adeo diuersa natura utriusque seminis, ut contrarius seminatunius generis esse regnum atque peccatum? Sic est, inquit, regnum Dei, quemadmodum si homo jactet semen suquo scriptum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens gratia abundantiam pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte omnis fructus terra suggessit. et
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ. Seminem̃ igit᷑ semen scđm genꝰ.
Quid sit genus Audi dicentẽ opostere nos quar¬
rere illud diuinũ. siquomodo illud tractare
possimꝰ aut inuenire. quã uis ñ longe sit ab uno¬
quoq nr̃m. In ipso enĩ uiuimus & sumꝰ & moue
mur sic̃ quidã urm inquit dixer̃. cuiꝰ & genus

Expanded text:
similitudinem. Seminemus igitur semen secundum genus. similitudinem. Seminemus igitur semen secundum genus. Quod sit genus, audi dicentem oportere nos quaerere illud divinum, si quomodo illud tractare possimus aut invenire: Quamvis non longe sit ab unoquoque nostrum. In ipso enim vivimus, et sumus, et m
Abbreviated transcription (Latin):
ama ꝑ orir uolitans singulorũ : Clarus honorib
p̃minens. potestatib tribunalib celsus. solio sublinis
baatꝰ populis aestimatꝰ dũ preconũ clamore deducit᷑.
subita rerũ conuersione in eũ carcerẽ rpitur qͦ ali¬
osipse cletruserat. & int̾ reos suos eminentis penȩ luit
ȩrũnã. Quantos pridiȩ cat̾ua plaudentiũ. & inuidi¬
osa frequentis populidomũ pompa deduxit. & nox
una gloriosȩ illũ splendorẽ deductionis ab oleuit.
acrepentiñ lateris dolor effusis gaudus. luc tuosãgri¬
uis suc cessionẽ meroris ad miscuit. Huius modi est
igit᷑ gloria hominis sic̃ flos feni: Quar &iã cũ de¬
festur nichil operib: adiungit . iriqua nullus fruc¬
tus adqurit᷑. & cũ amit tit᷑ euanescit. omẽ scenã
hominis & quã desuꝑ obumbrabat repente desti¬
tuens & quã intus amabat. Atq utinã imitarem̃
hanc herbã dequa ait dñs. Germin& terir her¬
bã faeni. seminans semen secundũ genꝰ. & scđm

Expanded text:
ama per ora uolitans singulorum, clarus honoribus, praeminens potestatibus, tribunalibus celsus, solio sublimis, beatus populis aestimatus, dum praeconum clamore deducitur, subita rerum conuersione in eum carcerem rapitur, quo alios ipse detruserat, et inter reos suos imminentis poenae deflet aerumnam. Quantos pridie caterva plaudentium, et invidiosa frequentis populi domum pompa deduxit, et nox una gloriosae illum splendorem deductionis abolevit, ac repentinus lateris dolor, effusis gaudiis, luctuosam gravis successionem moeroris admiscuit! Hujusmodi igitur est gloria hominis sicut flos feni: quae etiam cum defertur nihil operibus adjungit, in qua nullus fructus acquiritur; et cum amittitur, evanescit, omnem scenam hominis, et quam desuper obumbrabat repente destituens, et quam intus animabat. 45 Atque utinam imitaremur hanc herbam, de qua ait Dominus: Germinet terra herbam feni, seminans semen secundum genus, et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
per̃. ut cõmunis ess& labor cõmunis dignitas :¬
er uices singuli partire curas discerent. ob¬
sequia ĩperiaq diuidere. Nemo ess& hono¬
ris exsors. nullus ĩmunis laboris. Hic erat
pulcherrimꝰ rerũ status. nec in solescebat
qͥsquã ꝑpetua potestate. nec diutur no ser¬
uitio frangebat᷑. Quia & sine inuidia
erat ordomuneris. & tẽporis moderatlonu
aelata primatio & tolerabilior uidebatino

Expanded text:
perant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas discerent, obsequia imperiaque saxatiles, nemo esset honoris exsors, nullus inmunis laboris. hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua potestate nec diuturno seruitio frangebatur, quia et sine inuidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio et tolerabilior
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad institutamorũ act̾ nrĩ factaq referant᷑.
cur leges ꝓpositȩ s̃. iura &iã ꝓmulgata quib
aut porna in ꝓbis decernit᷑. aut securitas defer¬
tur innoxiis: Cur ñ uenia dat̾ eis. cũ utiqnͣpsi
aiunt ñ sua uoluntate sed ex necessitate deli¬
querint: Cur laborat agricola. & ñ magis
expectat ut inelaboratos fruet᷑ priuilegio
sux̧ natiuitatis inue hat receptaculis horreoꝵ:
Sintanat̾ est ut eidiutiȩ atq. opes eͦffluant. utiq

Expanded text:
non ad instituta morum actus nostri factaque referantur, non ad instituta morum actus nostri factaque referantur, cur leges propositae sunt, iura etiam promulgata, quibus aut poena inprobis decernitur aut securitas defertur innoxiis? cur non uenia datur reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua uoluntate, sed ex necessitate deliquerint? cur laborat agricola et non magis expectat, ut inelaboratos fructus priuilegio suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? si ita natus est, ut ei diuitiae absque opera affluant, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pois uolat᷑ celeritate dissoluas. Et enĩ quis pru¬
dentiẽ credit. qđ signoꝵ motus qͥ ad diem sȩpe
mutant᷑. & multipplicit̃ inse recurr̃ insignia de¬
ferent potestatũ: Nã suta. t&. quantȩ ad diẽ
regaliũ natiuitatũ exprimerent᷑ figurȩ: Co¬
tidie ergoreges nascerent᷑. Nec regalis infilios
trans mit teret᷑ successio. Sed sẽꝑ exdiuersostatu:
quiius imperialis ad qͥrerent potestatisorireNT
Quis igit᷑ regũ genituri filii sui colligit. siri
debrat᷑ imperiũ ñ ꝓpriũ successione regni in
suo transcribit arbitrio : Legimꝰ ceste quod
abiud genuit asaf. & a saf genuit iosa fat. & io¬
safat genuit iorã. & iorã genuit otiã. & reliqͣ
om̃s usq ad captiuitatẽ ꝑreges generis parit᷑
& honoris ducta successio est. Nũquid qͥa reges
fuer. signis cȩlestib formandos motꝰ suos impe
dominatũ : Deinde si adnecessitatẽ genitalẽ

Expanded text:
petis uolatus celeritate dissoluas. etenim quis prupetis uolatus celeritate dissoluas. etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur, et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae? Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu, qui jus imperialis acquirerent potestatis, orirentur. Quis igitur regum genituram filii sui colligit, si ei debeatur imperium, et non proprio successionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaphat genuit 71 Joram, et Joram genuit omnis usque ad captiuitatem per reges generis pariter et honoris ducta successio est. numquid quia reges fuerunt, signis caelestibus formandos motus suos impedominatum? deinde si ad necessitatem genitalem,
Abbreviated transcription (Latin):
iretionabiliũ bestiarũ excedat inmanitatẽ.
ut usus fraudis aut grãe. ñ meritis hominũ
deputet᷑. sed signoꝵ motib deferit̾: Iebil
iriqͥt ille deliquit. sed noxia eũ stella c̃spexit.
saturni eisidus accurrit aũtit sepaululũ. &
aerunã a seabstulit. & crim̃ aboleuit. Sedhȩc
eoꝵ sapientia. dȩlȩ araneę cõparat᷑. inquasi
culex aut musca inciderit. exuere señ potest:
Siuꝰ ualilioꝵ animantiũ ullũ genꝰ incurris se
ui sũ est. ꝑ transiuit & cassesrupit infirmos.
atq in anes laqueos dissipauit. Talias retia
chaldeoꝵ. ut in his in firmi hereant. ualidiores
sensu offensionẽ habere ñ possint. Itaq uos qͥ
ualidiores estis. cũ uideritis mathe maticos
dicite. telã ardoiex texunt. quȩ nec usũ aliquẽ
potest habere niec uncula. situ ñ qͦsi culex
aut musca lapsũ tuȩ infirmitatis incurras.
Sed quasi pas ser aut colũba casses inualidos¬

Expanded text:
inrationabilium bestiarum excedat inmanitatem, inrationabilium bestiarum excedat inmanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus quaerunt: auertit se paululum et aerumnam abstulit, crimen absoluit. sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut colu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ benefici signi aspect plurunũ c̃ferat. ma¬
lefici & noxii plurimũ noceat. Sicenĩ eadem
signa quȩ uenerant᷑ appellare c̃suer̃. Necesse
enĩ habeo eoꝵ uti nomĩb quoꝵ utor ad sertio¬
nib. Ne ignorata magis quã uacue facta atq
destructa sua argum̃ta cõmemorent. Itaq
cũ illo uagũ celerẽq motũ ñ queant cõp̃hen¬
dere: Sepefit ut ꝑ illã puncti & mom̃ti in cõ¬
p̃hensibilis subtilitatẽ ponant benefici signi
aspectũ. ubi grauis atq nociua incurrit offensi
Etquid mirũ subi homines ludunt᷑. ubi signa in noxia
blasphemant᷑ : quȩ si natura noxia rẽ. credunt᷑.
Ds̃ ergo sũm̾ arguit᷑. si fecit qđ malũ est. & fuit
inꝓbitatis oꝑator. Siuͦ ex sua uoluntate putant᷑
ad sũpsisse qđ noerant insontib & nullius aelhuc
facinoris pessimi sibi c̃scus quib porna ad scri¬
bit̾ ante quã culpa: qͥđ tã inrationabile. qđ &iã

Expanded text:
quod benefici signi aspectus plurimum conferat, maquod benefici signi aspectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum signa, quae uenerantur, adpellare consuerunt; necesse enim habeo eorum uti nominibus quorum utor adsertionibus, ne ignorata magis quam uacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. itaque cum illum uagum celeremque motum non queant conprehendere, saepe fit, ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi grauis atque nocituri incurrat offensio. et quid mirum si homines luduntur, ubi signa innoxia blasphemantur ? quae si sui natura noxia esse creduntur, deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est et fuit inprobitatis operator: si uero ex sua uoluntate putantur adsumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa, quid tam inrationabile, quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
auero. multo magis illud ridiculũ. ueriros
subsidio destitutos hinc fidẽ suȩ disputationis¬
arcessere. Deinde illud c̃sideremꝰ. qđ planetas
ea signa apellant. quoꝵ motib formari ad ser
uitȩ nrȩ necessitates. Siue igit᷑ ut noñ sonat sẽ ꝑ
uagent᷑. siue ut ipsi dicunt. qđ ẽcito motufe¬
rant᷑ & decies milie s indie. aut si ͤ incredibile
uidet᷑ ͣmultiplicẽspetiẽ in numera sui conũsione
conmutent: Fide car&. qđ tãuago siuerrore &
tã celeri motu fixã nobis atq in mobilẽ uiuendi
substantiã sostẽq decernant: uerũ tam̃ non. rẽ.
ȩ qualẽ omnũi motꝰ. sed alioꝵ celeriores. alioꝵ
tardiores. eẽ. circũit̾. ut in eadẽ horit & uidean
sefrequent̃ & frequent̃ abscondant. dũ aliud
ab alio p̃terit᷑. Aint autẽ plurimũ referre.
utrũ ortũ generati brnefica signa uideant.
anmalefica & noxia. & in eonatttatis . er̃. distantiã

Expanded text:
a vero, multo ma vero, multo msubsidio destitutos hinc fidem suae disputationisarcessere. deinde illud consideremus, quod planetas ea signa adpellant, quorum motibus formari adserunt uitae nostrae necessitates. siue igitur, ut nomen sonat, semper uagentur, siue, ut ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi substantiam, sortemque decernant. Ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores, aliorum tardiores esse circuitus; ut in eadem hora et videant se frequenter, et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre, utrum ortum generati benefica signa videant an malefica et noxia; et in eo nativitatis esse distantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tis inꝑtiant: liberrlẽ aiunt signo ostũ ari&is.
eo qđ lanã suã aries ñ inuitus deponat. & huiꝰ mo
cliuis tutẽ malunt uilis animantis naturȩ depu¬
tare quã celo. unde nobis & serenitas fulg&. &
pluuia sepe descendit Laboriosos & patientes ser¬
uitii quos nascentes taurꝰ aspexerit. qͥa hoc ani¬
mal laboriosũ & ad su&ũ iugo. spontaneȩ seruitu¬
ti colla subdenᷤᷤ. Percussorẽ qͦq cuĩ natiuitatẽ
scorpius in sua paste ẽ plexussit. & malitiȩ uenena
remouentẽ. eo qđ animal uenenatũ sit. Quidigit᷑
auctoritatẽ uiuendi clatorẽ te signoꝵ cxlestium
dignitate p̃tendis. & de nugis quib dã argum̃ti
ad sertiones ad sumis: Nã side animalib: ad sũp̃¬
tȩ huĩ modimoꝵ ꝓpri&atis cȩlimotib in primun¬
tur: Et ipsũ uidet᷑ bestialis naturȩ̨ potestati rẽ.
subiectũ. ex qua causa uitalis sub stantiȩ quas
hominib in ꝑtir& accepit. Qđ si hoc abhorret

Expanded text:
lis inpertiant ? liberalem aiunt signo natum arietis, lis inpertiant ? liberalem aiunt signo natum arietis, eo quod lanam suam aries non inuitus deponat, et deligit uirtutem malunt uilis animantis naturae deputare quam caelo, unde nobis et serenitas fulget et pluuia saepe descendit, laboriosos et suauis seruitii quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum ad sumendum iugum spontanea seruituti colla subdat, ouis quoque. euius natiuitatem scorpius in sua parte complexus sit, et malitiae venena revomentem, eo quod animal venenatum sit. Quid igitur auctoritatem vivendi daturum te signorum coelestium dignitate praetendis, et de nugis quibusdam argumentum assertionis assumis? Nam si de animalibus assumptae hujusmodi morum proprietates coeli motibus imprimuntur, et ipsum videtur bestialis naturae potestati esse subjectum, ex qua causas vitalis substantiae, quas hominibus impertiret, accepit. Quod si hoc abhorret