comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e
IPSE IH̃S ERAT IN CIPIO¬
ENS FERE AN NORUM
XXX. QUIPUTABATURES SE
FILIUS IOSEPH DEGEΝΕ¬
RATIONIBUS DICTURI Qua¬
RUM NON NULLAMui de¬
MUS IN EUAN GELIO
SECUNDUM MATHeum.
UEL IN HOC CUIUS INTER¬
PRETATIO NEM HaBemus
IN MANIBUS ESSEDIS¬
TANTIAM QNMNONẼ
credibile aduersantia sibi scõs

Expanded text:
Et ipse Iesus erat incipiens fere annorum XXX, qui putabatur esse filius Ioseph. de generationibus dicturi, quarum nonnullam uidemus in euangelio secundum Matthaeum uel in hoc, cuius interpretationem habemus in manibus, esse distantiam, quoniam non est credibile aduersantia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Faciem. Rocauit eum
dicens. OÑe siuis
POTES ME MUNDARE
GTEXTEN DENS MAUŨ
TETICIT IL LUM DICENS
UOLO. MUN DARE
Bene ubi leprosus mundatur
cestus non exprimitur locus
ut ostendatur non unum
populum specialis alicuius
ciuitatis. sed omniũ populos

Expanded text:
faciem rogauit eum dicens: domine, si uis. potes me mundare. et extendens den manum teti git illum dicens : uolo, mundare. bene ubi leprosus mundatur, certus non exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum specialis alicuius ciuitatis, sed omnium populos
Abbreviated transcription (Latin):
non secernit interpatrem
& filium sed una patrifilioq
participat potestate
Credamus patricuius uocem
elementa sonuerunt. creda¬
mus patricuius uoci elemen¬
ta obsequium prarestiterunt
Credidit mundus inelemen¬
tis. credat in hominibus:
credidit in exanimis. credat
inuiuentibus: credidit
inmutis : Icredat in lo¬
quentibus: credidit in his
quae non habent sensum.
redat in his qui sensum
ut dm̃ cognos cerent.
consecuti sur¬
IBER

Expanded text:
non secernit inter patrem et filium, sed unam patri filioque participat potestatem. credamus patri, cuius uocem elementa sonuerunt, credamus patri, cuius uoci elementa obsequium praestiterunt. credidit mundus in elementis, credat in hominibus; credidit in exanimis, credat in hominibus; credidit in mutis, credat in loquentibus; credidit in his quae non habent sensum, credat in his qui sensum ut deum cognoscerent consecuti suLIBER
Abbreviated transcription (Latin):
renti rigescit allapsu ꝓpterea pisces tãquã arbiti
declinare ẽtendunt. & septentrionalis plagȩ sarua
fugientes. ĩ reliqͦs sesinꝰ c̃fer̃. Inqͥb aut uentoꝵ mollior
sit placiditas. aut solis solrat uernare tẽperies. Nouit
igit᷑ piscis pariendi tẽpꝰ: Qđ ꝓmagnoms sterio. dix̃
salomonis sapientia: Nouit tẽpꝰ eundiatq redeundi
Nouit tẽpꝰ ꝑfunctionis & iactationis: & nouit ut qnt

Expanded text:
rentum rigescat omnem. propterea pisces tamquam arbitri rentum rigescat omnem. propterea pisces tamquam arbitri declinare contendunt et septentrionalis plagae saeua fugientes in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut uentorum mollior sit placiditas aut solis soleat uernare temperies. nouit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Solomonis sapientia, nouit tempus euudieundi atque redeundi, nouit tempus perfunctionis et iactationis et nouit ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ni pisces generis capiunt᷑ influuiis. Cũ hȩx igit᷑
causa pontũ illis faciat gratiorẽ ł qđ est̾ tẽper&
solẽpnis illic flatꝰ aqͥlonis: tũ opor tuniore ceceris
iudicant. in qͦ generare & pastus possint ꝓprios
enutrire qđ tenerifȩt̃ laborẽ alienȩ rigioris
ferre urepossint. qs illic fouet aeris magaclem̃tia
Itaq ꝑ acto munere. om̃s simul eo qͦ uenerant agmine¬
Ireuertuntur
Quȩ nã istasit ratio. c̃sideremꝰ. ObieiRest pontisinꝰ
borex. eeterorũq uentoꝵ uiolentissimis flatib
unde grauis illic ꝓcella furit. & tẽpestates mouent᷑
ita ut deꝓfundo arenauerset᷑. Cui rei fluct̾ hareno¬
sus ĩ dicio ẽ. qͥuentoꝵ motu insurgens altiũ. tũ pon¬
dere grauior. Haut dubie ñ solũ naugantib. sel&ia
maritimis ipsis animantib. ĩ tolerabilis habeat᷑. Acce¬
dit illud. qđ cũ plurima & maxima ponto flumina
miseant᷑ : Tũ hiberno tẽpore sin ipse frigidior & hor¬

Expanded text:
ni pisces generis capiuntur in fluviis. Cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem, vel quod aestus temperet solemnis illic flatus aquilonis, tum opportuniorem caeteris judicant, in quo generare, et partus possint proprios enutrire, quod teneri fetus laborem alienae regionis ferre vix possint, qitaque peracto munere omrevertuntur. Quaenam ista sit ratio consideremus. Objectus est Ponti sinus boreae caeterorumque ventorum violentissimis flatibus; unde gravis illic procella furit, et tempestates moventur, ita ut de profundo arena vertatur: cujus rei fluctus arenosus indicio est, qui ventorum motu insurgens altius, tum pondere gravior, haud dubie non solum navigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. Accedit illud, quod cum plurima et maxima Ponto flumina misceantur, tum hiberno tempore sinus ipse frigidior et tor
Abbreviated transcription (Latin):
aulicoꝵ excubias ministrorũ. uitalia regũ feralis
aesca penetrauit. Ferȩ solo norunt odore noxia
& ꝓfutura discernere : Nullo p̃uio. nullo prȩgusta¬
tore carpitur herba: nec ledit. Melior enim
magistra ueritatis natura est. Haec sine ullius
magisterio suauitatẽ sanitatis nr̃is infundit sensi¬
bus. eadẽ doloris acerbitatẽ doc& effugiendam̃.
Hinc uita dulcior. mors a marior. Hȩc cõmendat
leenae catulossuos: immitẽ ferã materno mollit
affectu. Hȩc tigridis int̾pellat ferocitatẽ. &
imminentẽ eã predȩ reflectit. Namq ubi
uacuũ rapte sobolis cubile reppererit. ilico uestigiis
raptoris insistit:. At ille quãuis equo uectus fugaci.
uidens tam̃ uelocitate ferae se posse p̃ uesti. nec
euadendi ullũ suppetere sibi posse subsidiũ. theca
huiusmodi fraude molitur. Ubi se contiguũ uiderit.
sperã de uitro ꝓicit. illa imagine sui ludit᷑. & sobolẽ

Expanded text:
aulicorum excubias ministrorum uitalia regum feralis aulicorum excubias ministrorum uitalia regum feralis esca penetrauit! ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere, nullo praeuio, nullo praegustatore carpitur herba nec laedit; melior enim magistra ueritatis natura est. haec sine ullius magisterio suauitatem sanitatis nostusnostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. hinc uita dulcior, hinc mors amarior. haec commendat leaenae catulos suos et inmitem feram materno mollit affectu. haec tigridis interpellat ferocitatem et inminentem eam praedae reflectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subole
Abbreviated transcription (Latin):
gelu adurente omĩ herba deficiat. Echinus
iste terrenꝰ quẽ uulgo hericiũ uocant. siquid insi¬
diarũ p̃senserit. spinis suis claudit᷑. atq in sua se
arma colligit. ut qui cũq eũ contingendũ pu¬
tauerit uulneret᷑. Idemq echinus futuri ꝓuidus.
geminas sibi respirandi uias nouit. ut quando boreã
flaturũ collegerit. ad septentrionalẽ se conferat.¬
ut flatus declin& obuios. & eregione necaturos.
Vnde dignã dño laudẽ ꝓpheta detulit dicens
Quã magnificata sunt opera tua dñe. omia insapi¬
entia fecisti. Omĩa penetrat diuina sapientia.
impl& omĩa. idq. locupletius ex inrationabiliũ
testimoniũ. quã doctrinȩ argum̃tũ. Qui ani¬
herbarũq docuit habere nocitiã : Homines sumꝰ
& sepe specie herbarũ fallimur. Et plerumq
quas salubres putamus. noxias repełimus quocies
int̃ dulces epulas. cib laetalis irrepsit : & int̾ ipsas

Expanded text:
gelu adurente omnis herba deficiat. Echinus gelu adurente omnis herba deficiat. Echinus iste terrenus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus futuri providens geminas sibi respirandi vias munit; ut quando Boream aeris nubila, ad septentrionalem se conferat,ut flatus declinet obuios et e regione nocituros. Unde dignam domino laudem propheta detulit dicens: quam magnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia fecisti. omnia penetrat diuina sapientia, inplet omnia, idque locupletius ex inrationabilium testimonium quam doctrinae argumentum. cui aniherbarumque docuit habere notitiam? homines sumus et saepe specie herbarum fallimur et plerumque quas salubres putamus noxias repperimus. quotiens inter dulces epulas cibus letalis inrepsit et inter ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
N ouit & hirundo quando ueniat. quando & iã reuer¬
tatur. Nouit &iã pia auis ad nuntiare aduentus
sui testimoniũ. ueris indiciũ. Nouit &iã formica.
explorare serenitatis tẽpora. Namcũ aduerterit
madidatos imbre fructus suos humescere. explorato
diligentius aere. quando iugẽ possit seruare tem¬
periem. aceruos reserat suos. & de cauernis foras
suis humeris exportat. ut iugi sole ꝓpria frum̃ta
siccent᷑. Deniq haud quaquã illis dieb omnibus
horreis ꝓpriis formica reuocarit. Houes impen¬
dente pluuia. ad p̃sepia se tenere nouerunt
Idem ubi naturali sensu mutationẽ cęli collegerint.
foras spectant. & ultra p̃sepia ceruices extendunt
suas. una om̃s specie. ut ꝓdire se uelle testentur
Ouis sub aduentu hiemis in explebilis ad ȩscã. insacia¬
bilit̾ herbã rapit. eo qđ prȩsentiat asperitatẽ hiemis
affuturã. ut se prius herbȩ pabulo farciat. quã

Expanded text:
nouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuernouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. nouit etiam formica explorare serenitatis tempora; nam cum aduerterit madidatos imbre fructus suos umescere, explorato diligentius aere quando iugem possit seruare temperiem, aceruos reserat suos et de cauernis foras suis umeris exportat, ut iugi sole propria frumenta siccentur. denique hautquaquam illis diebus omnibus horreis propriis formica revocaverit. Boves impendente pluvia ad praesepia se tenere noverunt. Iidem ubi naturali sensu mutationem coeli collegerint, foras spectant, et ultra praesepia cervices extendunt suas una omnes specie; ut prodire se velle testentur. Ovis sub adventu hyemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hyemis defuturam; ut se prius herbae pabulo farciat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid qđ & iã medendi industriã non p̃ter misit :
Siquidẽ graui ad fectacede & sauciata uulnerib
mederi sibi nouit. herbȩ cui nom est flomus ut
greci appellant ulcera subiciens sua. ut solo curent᷑
at tactu. Serpens quoq pastu feniculi. cȩcitatẽ
repellit exceptũ. Itaq ubi oculos sibi abduci sense¬
rit. nota remedia petit. nec fraudatur effectu:
Testudo uiscerib pasta serpentis. cũ uenenũ aduer¬
terit. sibi semꝑ origano medicinã salutis exerc&
Et cũ sit uolutabris palustrib mersa. curare se
tamen ꝓprio nouit antidoto: cercoq auxilio
sanitatis. potestatẽ herbarũ &iã ipsa scire se cõpro¬
bat. Uideas &iã uulpẽ lacrimula pinus medentẽ
sibi. & tali remedio imminentis dispendus spacia
ꝓferentẽ. Clamat ipse dñs in hieremiae libro.
Turtur & hirundo agri passeres custodier̃ tempora
nidi sui. populus autẽ m̃s non cognouit iudicia dñi

Expanded text:
quid quod etiam medendi industriam non praetermisit ? quid quod etiam medendi industriam non praetermisit ? siquidem graui adfecta caede et consauciata uulneribus mederi sibi nouit herbae, cui nomen est deficiant, ut Graeci adpellant, ulcera subiciens sua, ut solo curentur adtactu. serpens quoque pastu fenuculi caecitatem repellit exceptam. itaque ubi oculos obduci sibi senserit, nota remedia petit nec fraudatur effectu. testudo uisceribus pasta serpentis, cum uenenum aduerterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet et, cum sit uolutabris palustribus mersa, curare se tamen proprio nouit antidoto certoque auxilio sanitatis potestates herbarum etiam ipsa scire se conprobat. uideas etiam uulpem lacrimola pinus medentem sibi et tali remedio inminentis mortis spatia proferentem. clamat ipse dominus in Hieremiae libro: turtur et hirundo, agri passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit iudicia domini.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetico. non ociose sibi & tobis filio adiungendũ
putauit. quando ꝑrexit ut asmodeũ fugar&.
firmaret copulã. Memoris enĩ affectus gratia
pellitur dȩmoniũ. stabilit̾ coniugiũ. Mutae
itaq specie bestiȩ sc̃s raphahel angłs tobis iuuenis
quẽ tuendũ receperat. adrelationẽ gratiȩ eru¬
diebat affectũ. Quis enĩ non erubescat gratiam
de se merentib non referre. cũ uideat &iã bestias
refugere crim̃ ingrati. & illȩ imꝑtitȩ alimoniae¬
seruant memoriã. tu non seruas salutis acceptae :
Vrsa insidians. lic& & scriptura ait. Est enĩ plena
fraudis fera. tam̃ fertur informes utero parcus
edere. sed natos lingua fingere. atq inspeciem sui
similitudinẽq formare : Nonmiraris infera tantȩ
uis officia. cuius naturã pietas ex primit: Vrsa
igit᷑ partus suos ad sui effingit similitudinẽ. tu
filios tuos instituere similes tui non potes:

Expanded text:
prophetico non otiose sibi et Tobis filio adiungendum prophetico non otiose sibi et Tobis filio adiungendum putauit, quando perrexit, uti Asmodaeum fugaret, firmaret copulam; memoris enim defecit gratia pellitur daemonium, stabilitur coniugium. mutae itaque specie bestiae sanctus Raphahel angelus Tobiae iuuenis quem tuendum receperat ad relationem gratiae erudibat adfectum. quis enim non erubescat gratiam bene de se merentibus non referre, cum uideat etiam bestias refugere crimen ingrati? et illae inpertitae alimoniaeseruant memoriam, tu non seruas salutis acceptae ? Ursa insidians licet, ut scriptura ait - est enim plena fraudis fera —, tamen fertur informes utero partus edere, sed natos lingua fingere atque in speciem sui similitudinemque formare. non miraris in fera tam pii oris officia, cuius pietas naturam exprimit ? ursa igitur partus suos ad sui effingit similitudinem, tu filios tuos instituere similes tibi non potes?
Abbreviated transcription (Latin):
nec undicat: nigro conuectat᷑ agmine prȩda
ꝑ campos: Feruent semitȩ comitatu uiantũ. & quȩ
cõprehendi angusto ore ñ possunt. humeris grandia
frum̃ta tradunt᷑. Spectat hȩc dominus messis. & eru¬
bescit tam piȩ industriȩ negare cõpendia. Quid autẽ
de canib loquar. quib insita. ẽ. natura quandã re¬
ferre gratiã. & sollicitas ex cubias ꝓrȩdominorũ
salute p̃tendere.Vnde ad in memores beneficu
& desides atq ignauos. clamat scriptura. Canes
muti. nescientes latrare. Sunt ergo canes. qui
nouerint latrare ꝓdominis. nouerint sua tecta
defendere. Vnde & tu disce uocẽ tuã exercere
ꝓ xp̃o. quando ouile xp̃i incursant lupi graues.
Disce inore tuo uerbũ tenere. ne quasi mutus canis
cõmissã tibi fidei custodiã quasi iã preuaricatio¬
nis silentio deseruisse uidearis. sed talis canis qui¬
uiator & comes angeli est. quẽ raphahel in libro

Expanded text:
nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda per campos, feruent semitae comitatu uiantum et quae conprehendi angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. spectat haec dominus messis et erubescit tam parca piae industriae negare conpendia. quid autem de canibus loquar, quibus insitum est natura quadam referre gratiam et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere? unde ad inmemores beneficii et desides atque ignauos clamat scriptura: canes muti, nescientes flatus. canes ergo sunt, qui nouerint latrare pro dominis, nouerint sua tecta defendere. unde et tu disce uocem tuam exercere pro Christo, quando ouile Christi incursant lupi graues, disce in ore tuo uerbum tenere, ne quasi mutus canis commissam tibi fidei custodiam quodam praeuaricationis silentio deseruisse uidearis. talis canis uiator et comes angeli est, quem Raphahel in libro
Abbreviated transcription (Latin):
qua drupedũ. qđ imitari nos sermo adhartetur
ꝓpheticus. quo exemplo caueamus desidiã. exigui¬
tate uł infirmitate corporis a uirtutis studio ne
reflectamur. neq reuocemur ab illius proposta
magnitudine. Exigua ẽ. enĩformica quȩ ma¬
iora sũis audebit uirib neq seruitio ad operandũ
cogitur. sed spontaneȩ ꝓposito ꝓspicienti ae u¬
futura alimentoꝵ subsidia sibi p̃struit: Cuius
ut imiteris industriã scriptura te cõmon&en
dicens Confer te ad formicã opiger. & aemũ¬
lare uias eiꝰ & esto ila sapientior. Iua enĩ nullã
culturã possid&. Neq ͣ qui se cogat hab&
neq: sub domino agit: quẽ ad modũ p̃parat ae scam
quȩ at cuus laborib sibi messẽ recondit. Etcũ
tu plerũq egeas. ila non indigor. Nulla sant ei
clausa horrea. nullȩ in penetrabiles custodiȩ. nuli
inuiolabiles acerui. Spectat custos forte quae
phibere non audeat. aspicit suadãpna possessos.

Expanded text:
quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur propheticus, quo exemplo caueamus desidiam et exiguitate uel infirmitate corporis a uirtutis studio non reflectamur neque reuocemur ab illius propositi magnitudine. exigua est enim formica, quae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia sibi praestruit. cuius ut imiteris industriam scriptura te commonet dicens: confer te ad formicam, o piger, et imitare uias eius et esto illa sapientior. illa enim nullam culturam possidet: neque eum qui se cogat habens neque sub domino agens quemadmodum praeparat escam, quae de tuis laboribus sibi messem recondit! et cum tu plerumque egeas, illa non indiget. nulla sunt ei clausa horrea, nullae inpenetrabiles custodiae, nulli inuiolabiles acerui. spectat custos furtaque prohibere non audet, aspicit sua damna possessor
Abbreviated transcription (Latin):
ferarũ generib miscere nescit. sed quasi rex
quidã plurimorũ dedignat᷑ consortiũ. Qui &iã
cibũ fastidit hesternũ. &iã ipsas suȩ aescȩ reliqͥas
auersatur. Quȩ autẽ ei se sociare fera audeat.
cuius uoci tantus naturalit̾ in est t̾ror. ut multa
animantiũ quȩ ꝑ celeritatẽ possint impetũ eius
euadere. rugientis eius sonitu uelut quadã ui
specie nec scriptura siluit. qđ uarietate coloris
motus uarios animȩ suȩ ꝓdat. Dicit enĩ hiere¬
mias. Simutauit aethiops pellẽ suã. & pardus
uarietatẽ suã Non solũ enĩ defigura. sed & iã
de mobilitate furoris istud accipitur. eo qđ tene¬
brosis & inquietis ac mobilib infide mentis atq animi
mutationib: decoloratus populus iudȩcꝵ. boni pro¬
positi gratiã iam tenere ñ possit. nec ad em̃ dationẽ
ulla correptionẽq remeare. qui semel ferua in¬
duer& immanitatẽ. Est tamen & iã in natura

Expanded text:
ferarum generibus miscere se nescit, sed quasi rex ferarum generibus miscere se nescit, sed quasi rex quidam plurimorum dedignatur consortium. qui etiam cibum fastidit hesternum, etiam ipsas suae escae reliquias auersatur. quae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadam ui specie nec scnpturascriptura siluit quod uarietate coloris motus uarios animae suae prodat. dicit enim Hieremias: si mutabit Aethiops pellem suam et pardus nauium suam. non solum enim de figura, sed etiam de mobilitate furoris istud accipitur, eo quod tenebrosis et inquietis ac mobilibus infidae mentis atque animi mutationibus uento populus Iudaeorum boni propositi gratiam iam tenere non possit nec ad emendationem ullam correctionemque remeare, qui semel ferinam induerit immanitatem. Est tamen etiam in natura
Abbreviated transcription (Latin):
fundit labores. ac fraudis suȩ p̃cio multatus.
Vnde & hieremias ait. Clamaũ ꝑdix. & congi¬
gauit quȩ ñ peperit. Id est oua c̃ gregauit &
clamaũ quasi oua suȩ fraudis effota. sed ludit
operã. Quia ĩrenso labore alii educit. quos
ipsa diuturnȩ fotu sedulitatis animauerit
Huius imitator ẽ. diabolus. qui generationes crea¬
toris aeterni rapere contendit : Et si quos insi¬
pientes & sensus proprii carentes uigore potuerit
congregare. fouens eos illecebris corporalibus.
ubi primũ uox xp̃i paruulis fuerit in fusa disce¬
dunt. atq ad eã se conferunt matrẽ: Spullos suos
sicut aues materno amore cõplectit᷑. Congre¬
gauit enĩ diabolus gentiles. quos ñ creauerat:
Sed ubi in euangelio suo uocẽ xp̃c emisit. ad eũse
potissimũ contuler̃. quos sub ũbra alarũ suarũ
ipse suscepit. & matri dedit ȩcclae nutriendos
Leo naturȩ suȩ ui suꝑbus. ferocitatẽ sui aliarũ

Expanded text:
fundit labores ac fraudis suae pretio multatur. fundit labores ac fraudis suae pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix et congregauit quae non peperit, id est oua congregauit et clamauit quasi ouans suae fraudis effectu, sed ludit operam, quia inpenso labore alii educit quos ipsa diuturnae fotu sedulitatis nouerimus. huius imitator est diabolus, qui generationes creatoris aeterni rapere contendit, et si quos insipientes et sensus proprii carentes uigore potuerit congregare fouens eos inlecebris corporalibus, ubi primum uox Christi paruolis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis materno amore conplectitur. congregauit enim diabolus gentiles, quos non creauerat; sed ubi in euangelio suo uocem norint emisit, ad eum se potissimum contulerunt quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit et matri dedit ecclesiae nutriendos. leo naturae suae superbus ferocia aliarum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq crudelitatis tuȩ uertat᷑ immanitas.
igerꝰ siñ & expositus ad p̃dã sensuq tradior
qđ aliud doc& nisi nos uiuatiores. eẽ debere.
Hec desidia corporis animiq pigrescere. &¬
confugere s ad sidẽ quȩ onera grauia alleua
onsue Fraudulenta uuspis foueis se
latibulisq dimergens. nonne indicium est¬
infructuosũ esse animal odioq dignũ ꝓpt̃
rapinã despectũ ꝓpt̃ infirmitattꝰ Etideo
sue in cautũ salutis. dũ insidiatur alienis.e
Purdice astutã quȩ aliena oua dripott hogra
pdicis alterius &e corpore fouee suo sed frau¬
dissue fructũ habere ñ posse. qͥa cũ eduxert
pullos suos amittit eos. Qua ubi uocẽ ẽi audi¬
erint que oua generauit relicta ea adillũ se
naturali quodã munere &amore conferunt.
quã uerã sibi matrẽ ouorũ generatione cogno¬
uerint. significantes hanc nutricis fungi offi¬
cio illã parentis  Sic itaq incassũ ꝓprios

Expanded text:
quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. Piger asinus et expositus ad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaciores esse debere nec desidia corporis animique pigrescere, confugere ad fidem, quae onera grauia ableuare consuerit? fraudulenta uulpes foueis se latibulisque dinfructuosum esse animal, odioque dignum propter rapinam, despectu propter infirmitatem, et ideo suae incautum salutis dum insidiatur alienae? 13. Perdicem astutam quae aliena ova diripiat, hoc est, perdicis alterius, et corpore foveat suo: sed fraudis suae fructum habere non posse; quia cum eduxerit pullos suos, amittit eos; quia ubi vocem ejus audierint quae ova generavit, relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt quam ueram sibi matrem ouorum generatione cognouerint significantes hanc nutricis fungi officio, illam parentis. itaque incassum proprios
Abbreviated transcription (Latin):
solas secunt᷑ uoluptates. Caue o homo pecoꝵ.
more curuari. caue ne ĩ aliũite nontã cor¬
pore quã cupiditate deflectas. Respice
corporis tui formã & speciẽ c̃gruentẽ celsi
uigoris ad sume: sine. sola animalia prona
pascunt᷑. Curte ĩ edendo sternis. ipsa quẽ
natura nontraũ. Cur eo delectaris in qͦ
naturȩ ĩ iuria est: Cur noctes & diescibo
int̾ pecoꝵ more t̃reno depasceris : Cur
illecebris corporalib deditꝰ. ipsũ te in honoras.
dũ uentriatq eiꝰ passionib: deseruis : Cur
intellectũ tibi adimis. quẽ tibi creators ad¬
tribuit : Curte ium̃tis cõparas. aqͥbus te
uoluit ds̃ segregaridicens. nolite fieri sic̃
equus & mulus. inqͥb ñ est ĩ tellectus. Aut
& hinnire adfeminas uoluptati ẽ. delect&
ĩ freno maxillas tuas camoq constringi.
Sicrudelitas pascit. ferarũ hȩc rabies est¬
quȩ propt̃ sȩuitiã trucidant᷑. Uide ne inte

Expanded text:
solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corpore quam cupiditate deflectas. respice corporis tui formam et speciem congruentem celsi uigoris adsume, sine sola animalia prona pascantur. cur te in edendo diuitis ipse, quem natura non strauit? cur eo delectaris in quo naturae iniuria est? cur noctes et dies cibo intentus pecorum more terrena depasceris ? cur inlecebris corporalibus deditus ipsum te inhonoras, dum uentri atque eius passionibus seruis ? cur intellectum tibi adimis, quem tibi creator adtribuit? cur te iumentis comparas, a quibus te uoluit deus segregare dicens: nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus? aut et adhmmreadhinnire ad feminas uoluptati est, delectet m formatos maxillas tuas camoque constringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies estquae propter saeuitiam trucidantur —, uide ne in te
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ statuit ds̃ animantiũ genera ꝓducantus:
Et infuturũ lege p̃seripta seđm genꝰ sibi simili¬
tudine uniũ sa succedant. ut leo leonẽ genera
tigris tigridẽ. bos bouẽ ergnus ergnum
aquila aqͦlã. semel p̃ceptũ inꝑpetuũ ino¬
leuit naturȩ. Et ideo ministerii sui obseqũ
p̃bere t̃ra ñ desinit. ut priscȩ animantiũ
species reparabili generis successione in no¬
uas reparent᷑ ꝑ̧ tates. Sed uis ad usũ homi¬
nis deriuare quȩ genita sunt: noli ueritat̃
uniꝰcuiꝰq genere naturȩ ꝓpriȩ deneganru
demultomagis ea ad gram aptabis humanao
P rinũ qͥd omĩ a genera pecorũ. besti arun
ac pisciũ. in aluũ natura ꝓstrauit. ut alia uentre
reparł. alia quȩ̃ pedib sustinent᷑ dimissa. ma¬
II quadrupedi¬
corporis gressu. uelud ad¬
fixa t̃risuideas. eẽ quã liberari. Quȩ quidẽ
cũ erigendi se ñ habeant facultatẽ. de terra
uictũ reqͥrant. & uentris inquẽ deflectunt᷑

Expanded text:
uit deus animantium genera producantur et in futurum lege praescripta secundum genus sibi similitudinemque uniuersa succedant, ut leo leonem generet, tigris tigridem, bos bouem, cygnus cygnum, aquila aquilam. semel praeceptum in perpetuum inoleuit naturae, et ideo ministerii sui obsequium praebere terra non desinit, ut priscae constitutione species reparaDin feruntur successione m nouas reparentur aetates. sed uis ad usum hominis deriuare quae genita sunt? noli ueritatem unicuique generi naturae propriae denegare, et multo magis ea ad gratiam aptabis humanam, primum quia omnia genera pecorum, bestiarum ac piscium in feruntur natura prostrauit, ut alia uentre repant, alia quae pedibus sustinentur demersa magis quadripedcorporis gressu et uelut adfixa terris uideas esse quam libera, siquidem, cum erigendi se non habeant facultatem, de terra uictum requirunt et uentris, in quem deflectuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tutis spec tauere ꝓfectũ. In herea mus igit᷑
ꝓpheticis dictis. nec spssci quasi uilia de¬
fpectui habeam̃ alloqͥa. Producat inqr
t̾ra animã uiuentẽ. pecorum. bestiarum
& reptiliũ. Quid argum̃ta muralia ubi
euident̃ ereatũrarũ terrestriũ natura for

Expanded text:
tutis spectarent profectum. Inhaereamus igitur tutis spectarent profectum. Inhaereamus igitur propheticis dictis nec spiritus sancti quasi uilia despectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecorum et bestiarum et reptilium. quid argumentamur alia, ubi euidenter crea
Abbreviated transcription (Latin):
sibi homo ad cognitionẽ  petere posse p̃su¬
mat: Certe moyses erudit̾ erat ĩ om̃i sapien¬
tia egyptiorũ. sed qͥa spm̃dĩ accepit. quasi
minister dĩ in anẽ illã & usurpatoriã filoso¬
phiȩ doctrinã ueritatis ratione post habuit.
cauit. qđ terrã fecerit ds̃. Qđ ꝓduxerit t̃ra
iuxta dĩ omĩpotentis ĩperiũ & operationem
dñi ihũ uirgulta de t̾ris & omnẽ animã ui¬
uentẽ scđm genꝰ. Annon ille putaũ dicendũ
quantũ spaciũ aeris occup& ũbra t̃rȩ cũ sol
recedit anobis. diẽq abducit ĩ feriora axis
ĩluminans. & quẽ ad modũ ĩ regione mundi
huius ĩcidens lunȩ glob: ec lypsin faciat :
ar nihil ad nos qͣsi nihil ꝓfutura p̃teriit.
Ulidit enĩ inscõspũ non illas mar cescentes
sapientiȩ uanitates sequendas. quȩ rebus in¬
explicabilib m̃tẽ nrãm occupant. luduntq
opera sed ea pocius describenda quȩ ad ur¬

Expanded text:
sibi homo ad cognitionem suppetere posse praesusibi homo ad cognitionem suppetere posse praesumat? certe Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, sed quia spiritum dei accepit, quasi minister dei inanem illam et usurpatoriam philosophiae doctrinam ueritatis rationi posthabuit cauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omnipotentis imperium operationemdomini Jesu virgulta de terris, et omnem animam viventem secundum genus. At non ille putavit dicendum, quantum de spatio aeris occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis, diemque abducit inferiora axis illuminans; et quemadmodum in regionem umbrae mundi hujus incidens lunae globus eclipsim faciat; ae nihil ad nos quasi nihil profutura praeteriit. uidit enim in sancto spiritu non illas marcescentis iam sapientiae uanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant luduntque operam, sed ea potius describenda quae ad uir
Abbreviated transcription (Latin):
erubuit ad ponere. non erubescimꝰ simplices
intellegere creaturas. quȩ simplicib & suis de¬
clarant᷑ uocabulis. Cȩlũ legimꝰ. cȩlũ accipiam̃
Terrã legimꝰ. terrã intelligamꝰ frugiferã. Quid
mihi querere quȩ sit eiꝰ mensure circuitus. quã
grometre centũ octuaginta milib stadiorũ
estimauerunt: Libenter fateor me nescire
qͥđ nescio immo qđ scire nihil ꝓdest. Melius ẽ
genera t̃rarũ scire quã spacia. quȩ circũ fuso
mari. int̃iectis barbarorũ regionib: subfusa
demonstrat᷑. dicente dõ.: Quis m̃sus. ẽ. manu
aquã. & cȩlũ palmo & uniũ sã terrã clausit
manu. Quis statuit montes ĩ libra & rupes
ĩstatera. & nemora ĩ iugo Et infra. Qui
ten& grrũ t̾rȩ. & habitantes inea sic̃ locustas.
Quistatuit cȩlũ ut camerã. Quis igit᷑ ȩqualẽ
sibi cũ dõ audet scientiã uindicare. utquȩ ds̃
maiestatiᷤᷤ su& eẽ ꝓprio signauit oraculo. hȩc

Expanded text:
erubuit apponere; nos erubescimus simplices erubuit apponere; nos erubescimus simplices intelligere creaturas, quae simplicibus et suis declarantur uocabulis. caelum legimus, caelum accipiamus; ten\'am legimus, terram intellegamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit eius mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta milibus stadiorum aestimauerunt? libenter fateor me nescire quod nescio, immo scire quod scire nihil proderit. melius est genera terrarum scire quam spatia, quae circumfuso mari, interiectis barbarum regionibus, suffusa a demonstrat dicente deo: quis mensus est manu aquam et caelum palmo et uniuersam terram clausa manu? quia statuit montes in libra et rupes in statera et nemora in iugo? et infra: qui tenet gyrum terrae et habitantes in ea sicut lucustas, qui statuit caelum ut cameram. quis igitur aequalem sibi cum deo audet scientiam uindicare, ut quae deus maiestatis suae esse proprio signauit oraculo haec
Abbreviated transcription (Latin):
gram sunt adepti. Neq rursus formidiniẽ
ne plures uidear ĩ uitasse quã possũ pascere.
& uob̃ panis deficiat uerboꝵ meoꝵ quia &¬
heliseus & si merito imitabilis nobis imitanđ fide
non c̃siderauit quantos panes haber&. sed qͦs haber&
diuidere om̃ib uoluit. reficere omẽs iudicauit :
Itaq decẽ panes ordeaceos diuidere iussit ministro
Et dix̃ minist̃. Quid dabo hoc ĩ conspectucentũ uiroꝵ.
Et responđ. Da & manducent: Qm̃ hȩc dicit dñs
Manducabunt. & relinquent. Fides igitur urã
faci& habundare pauperis lingue conuiuium.
nec uereor ne ieiunia uos edatiores faciant.
qͦ minus repleti. & esurientes ac uacui reũtamini
Quia scriptũ est. Confirmat iustos dñs. & indieb
famis saturabunt᷑. Multo pulchrius ẽ ordeaceos
panes ñ erubescere. & ad ponere qđ habeas quã
negare. Heliseus qͥ sibi nihil reliqͥt. populis ha¬
bundauit. Heliseus ergo ordeacłos panes non

Expanded text:
gratiam sunt adepti. neque enim rursus formidini est, gratiam sunt adepti. neque enim rursus formidini est, ne plures uidear inuitasse quam possum pascere et uobis panes deficiant uerborum meorum, quia Helisaeus etsi merito inimitabilis nobis imitandus fide non considerauit quantos panis haberet, sed quos haberet diuidere omnibus uoluit et sufficere omnibus iudicauit. itaque decem panes oEt dixit minister: Quid, dabo hoc in conspectu centum virorum? Et respondit, Da et manducent, quoniam haec dicit Daminus: Manducabunt et relinquent . Fides igitur vestra faciet abundare pauperis linguae convivium. Nec vereor, ne jejunia vos edaciores faciant; quominus repleti, et esurientes ac vacui revertamini, quia scriptum est: Confirmat justos Dominus, et in diebus famis saturabuntur . Multo pulchrius est hordeaceos panes non erubescere, et apponere quod habeas, quam negare. Elisaeus qui sibi nihil reliquit, populis abundavit. Elisaeus ergo hordeaceos panes non
Abbreviated transcription (Latin):
conferendũ put&. qͥ studio humanitatis com¬
plures rog&. Nechis quicquã nisi uiles & usi¬
tatos adponat cibos & tenui mensa pauperis
apparat᷑ plus rep̃hensionis incurrat exfastidio
c̃uiuarũ. quã graẽ referat ex hospitalitatis
affectu. Nec enĩ heliseũ amici quasi malum
c̃uiuã. agrestia apponentẽ holera refutarunł.
Simile uanis relationib exqͥsitũ illud & accu¬
ratũ opipare c̃uiuiũ est. in quo fasiani aut
colore atq odore ĩ alienos mutetur sapores.
Maritima terrenis. terrena maritimis farci¬
untur. Hoc ẽ. rep̃hendere ꝓuidentiã crea¬
toris. qͥ nobis ad uictũ omĩa donauit. Quod
ñ illa miscuerit : sed hȩc dulcia primo uident᷑:¬
& postea fiunt amara. Quo enĩ cupidior fu¬
erit luxuries. eo ꝑniciosior intẽperantia.ẽ.
Heliseus autẽ amara ad posuit. sed postea facta
sunt dulcia. Deniq qͥ ante in illo mortem
putabant. postea in eo suauitatis & uitae

Expanded text:
conferendum putet, qui studio humanitatis comconferendum putet, qui studio humanitatis complures roget, nec his quidquam nisi viles et usitatos apponat cibos, et tenui mensae pauperis apparatu plus reprehensionis incurrat ex fastidio convivarum, quam gratiae referat ex hospitalitatis affectu. Nec enim Elisaeum amici quasi malum convivam agrestia apponentem olera refutarunt . Simile vanis relationibus exquisitum illud et accuratum opipare convivium est, in quo phasiani aut colore atque odore in alienos mutetur sapores: maritima terrenis, terrena maritimis farciuntur. Hoc est reprehendere providentiam Creatoris, qui nobis ad victum omnia donavit, quod non illa miscuerit: sed haec dulcia primo videntur, et postea fiunt amara. Quo enim eopiosior fuerit luxuries, eo perniciosior intemperantia est. Elisaeus autem amara apposuit, sed postea facta sunt dulcia. Denique qui ante in illo cibo mortem putabant, p
Abbreviated transcription (Latin):
iã dudũ aliqͦs insufurrare dicentes quandiu¬
aliena discimꝰ. & nrã nescimꝰ: Quañdiu de
reliqͥs animantib docemur scientiã. & nos m&¬
ipsos ignoramꝰ : Illud dicat qđ mihi ꝓsit. unde
meipsũ nouerĩ . ẽ. iusta conquestio. Sed ordo
seruandus.ẽ: quẽ scriptura contexuit. Simul
qͥa non possum̃ plenius nos cognoscere. nisi
prius quȩ sit om̃ium natura animantiũ cog¬
nouerimꝰ. Producat in qđ t̾ra animã uiuen¬
tẽ secundũ genus. quad rupedes & serpentes
& om̃ia repentia ad genꝰ. Et fecit ds̃ bestias
t̃rȩ & om̃ia pecora adgeñ. & omĩa repentia
Paciam̃ hominẽ. Noc loco ñ ignoro quos dã
bestiarũ & pecorũ & repentiũ t̾rȩ species
alio retulisse. ut hȩc ad immanitates cri¬
minũ.stultitia pectoꝵ. nequicia cogitati¬
onũ referrens: Ego autẽ sĩplices naturas
unius cuiusq generis accipio. nec ueseos
neqͥs me pauperis conuiuȩ presũptioNi

Expanded text:
iamdudum aliquos insuiamdudum aliquos insualiena discimus, et nostra nescimus? Quamdiu de reliquis animantibus docemur scientiam, et nosmetipsos ignoramus? Illud dicat quod mihi prosit, unde me ipsum noverim. Et justa est conquestio: sed ordo servandus est quem Scriptura contexuit; simul quia non possumus plenius nos cognoscere, nisi prius quae sit omnium natura animantium cognoverimus. 4. Producat, inquit, terra animam viventem secundum genus, quadrupedes, et serpenteset omnia reptilia. Et fecit Deus bestias terrae, et omnia pecora ad genus, et omnia repentia Faciamus hominem . Hoc loco non ignoro quosdam bestiarum et pecorum et serpentium terrae species alio retulisse; 115 ut haec ad immanitates criminum, stultitiam peccatorum, nequitiam cogitationum referrent: ego autem simplices naturas uniuscujusque generis accipio. 5. Nec vercor ne quis me pauperis convivae praesumptioni
Abbreviated transcription (Latin):
nouorũ aduentus hospitũ. ꝑ totũ eos circũ duci
urbis ambitũ p̃stantioraq opera de monstras.
non medioerẽ longat grãm. quantomagissine
fastidio accipere debetis qđ uelut qͥdã ser¬
monis manu ꝑhanc cõmunem uos circũ duco.
eatriã & singularũ rerũ species & genera
demonstro ex omĩb colligere cupiens quanto
uobis creatos uniũ soꝵ grãm uberiorẽ ꝓtu-¬
lerit. quã uniũ sis donaueritꝰ. Vobis igitur
hȩc corona ꝓponit᷑. uos hodie cupio uestro
iudicio coronare. Non enĩ nos athletarum
more Pcentia serta deposcimꝰ. sed uiride urȩ̃
scĩtatis examen. qͦ decernatis ꝑ omes quidẽ
creaturas ꝓuidentiã pene trare diuinam.
sed cũ c&ceris uob̾ cõmune corporeȩ fragilitatis¬
esse consortiũ : p̃ce teris tamen uos animi uir¬
tute constare. quȩ sola nihil hab& cõmurie
cũ ceteris. Nunc age naturas bestiarum
dicam̃. & hominis generationẽ. Audio enĩ

Expanded text:
inrideat aduentus hospitum, dum toto eos circumducit inrideat aduentus hospitum, dum toto eos circumducit urbis ambitu praestantiora quaeque opera demonstrans, non mediocrem locat gratiam, quanto magis sine fastidio accipere debetis quod uelut quadam sermonis manu per hanc communionem uos circumduco in patria et singularum rerum species et genera demonstro ex omnibus colligere cupiens, quanto uobis creator uniuersorum gratiam uberiorem quam uniuersis iactet. uobis igitur haec corona proponitur, uos hodie cupio uestro iudicio coronare. non enim nos athletarum modo marcentia serta deposcimus, sed uiride uestrae sanctitatis examen, quo decernatis per omnes quidem creaturas prouidentiam penetrare diuinam, sed cum ceteris uobis commune corporeae fragilitatisesse consortium, prae ceteris tamen uos animi uirtute constare, quae sola nihil habet commune cum ceteris. Nunc age naturas bestiarum dicamus et hominis generationem. audio enim
Abbreviated transcription (Latin):
mus. FINIS
Qui & si ꝑquinq iãdies non mediocri labore
nobis ꝓcesserit. tam̃ hodierna die maiore cu¬
rarũ ad crescit foenore . qͥa in hoc & superiorũ
dierũ periculũ est᷑ totius summacestaminis.
Et enĩ si infidib aut cantib & athletarũ con¬
tentionib: crebris. lic& & maximis ludicris.
tam̃ superiores dies sine ullo coronȩ transi¬
gunt᷑ dispendio. postremꝰ autẽ dies habet
sortẽ coronȩ: In quo & decernendi periculũ
est. & cedendi opꝓbriũ. & uincendi premiũ.
Quanto maiis in hoc tanto agone sapientiae.
sollicitudo angit.ne & superiorũ effundamus
enĩ eadẽ dicendi condicio .ẽ. quȩ canendi. atq
luctandi. cũ in illis ludus offensionis. in isto
lapsus mortis sit . Illic sipecces. spectantium
fastidiũ est. hic dãpnũ est audientiũ. Ad sistite
igit᷑ mihi tãquã coronȩ iudices. & ingredimini
mecũ hoc magnũ & admirabile tocius uisibilis
theatrũ creaturȩ. Et enĩ si his qui explorane

Expanded text:
mus, finis Qui etsi per quinque jam dies non mediocri labore nobis processerit; tamen hodierno die, majore curarum accrescit foenore, quia in hoc et superiorum dierum periculum est, et totius summa certaminis. Etenim si in fidibus aut cantibus et athletarum contentionibus crebris licet et maximis ludicris, tamen superiores dies sine ullo coronae transiguntur dispendio, postremus autem dies habet sortem coronae, in quo et decernendi periculum est et cedendi obprobrium et uincendi praemium, quanto magis in hoc tanto agone sapientiae, sollicitudo angit, ne et superiorum effundamus enim eadem dicendi condicio, quae canendi atque luctandi, cum in illis ludus offensionis, in isto lapsus mortis sit. illic si pecces, spectantum fastidium est, frigus damnum est audientum. adsistite igitur mihi tamquam coronae iudices et ingredimini mecum in hoc magnum et admirabile totius uisibilis theatrum creaturae. etenim si is qui explorat
Abbreviated transcription (Latin):
& inmom̃to oculisit. adducas ut credã ÷ quando
om̃s inathomo in mom̃to oculi resuscitam᷑. ut
a postolus ꝓtestat᷑ dicens. Ecce misteriũ dico: om̃s
quidẽ resurgemꝰ. ñ om̃s. autẽ inmutabim᷑ inatho

Expanded text:
et in momento oculi sit adducor ut credam, quando et in momento oculi sit adducor ut credam, quando omnes in atomo. in momento oculi resuscitamur, ut apostolus protestatur dicens: ecce mysterium dico. omnes quidem resurgemus, non omnes autem inm
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ athomo exiguoq mom̃to distare natuuta
inopis & potentis. egentis & diuitis. in nocentis
& noxii. & plerũq eadẽ hora generari longȩ¬
Uitȩ debitũ. & prima pueritiae ȩtate moriturũ.
Sireliqua dispariasint. & puncto aliquo discreta.
SHoc quẽ ad modũ possint colligere respondeant. con¬
stitur pastũ feminȩ. obstetrix utiq eũ primum
cognoscit. Ex plorat uagitũ qͦ natiuitas colligit᷑.
adtendit utrũ masculus sit anfȩmina. qͥd uis int̃
has moras prȩterire mom̃ta : pone mathe maticũ
p̃paratũ. nũqͥduis potest int̾esse puerperio
dũ mandat obstetrix. audit chaldeus. ponitoros¬
copiũ. in alterius sortẽ iã natifata migrar̃. De
altero querit᷑. & alteriũ genitura ꝓponit᷑. Pone
uerã eoꝵ .ex̃.opinionẽ. denatiuitatũ necessitatib
ñ potest. eẽ. uera collectio. Punctatranseunt. fugi
tẽpꝰ inreparabile: Ñesse dubiũ qđ tẽpꝰ inathomo

Expanded text:
enim atomo, exiguoque momento distare nativitatem enim atomo, exiguoque momento distare nativitatem inopis et potentis, egentis et divitis, innocentis et noxii; et plerumque eadem hora generari longaevitati debitum, et prima pueritiae aetate moriturum, si reliqua disparia sint, et aliquo puncto discreta. Hoc quemadmodum possint colligere, respondeant. Constitue partum feminae; obstetrix utique eum primo cognoscit, explorat vagitum, quo nati vita colligitur, attendit utrum masculus sit, an femina. Quot vis inter has moras praeterire momenta? Pone mathematicum praeparatum. Numquid potest vir interesse puerperio? Dum mandat obstretrix, audit Chaldaeus, ponit horoscopium; in alterius sortem jam nati fata migrarunt, de altero quaeritur, et alterius genitura proponitur. Pone veram esse eorum opinionem de nativitatum necnon potest uera esse collectio. puncta transeunt, fugit tempus inreparabile. non esse dubium quod tempus in atomo
Abbreviated transcription (Latin):
inmari ñ uis natiuitatis. sed dissimulatiodiuinȩ
p̃ceptionis p̃cipita uit offensa tundẽq coexus
excipiens. ad indiciũ futuri misterii post triduũ
reuomuit & ꝓph&iȩ merito gratiȩ reseruauit.
Exrũ de carcere inminenti morte perim̃dũ: an¬
gelus xp̃ĩ nonstellarũ series libenruit. Paulũ
cȩcitas conũtit ad gram. & ꝑcus sũ auipene. tur¬
batũq nanfragio. ñ remedia nitiuitatis. sedde¬
uotionis merita seruauer. Quid de illis dicim̃.
quieoꝵ p̃cib cũ fuissent mostui resurrexerus
cio poterant ꝑuenire : Qđ sieredielissent dũ
exprctarent fatorũ necessitatẽ nũquã adtantã
ꝑurnis sent grãm. Inutilis igit᷑ ista ꝑsuasio & auer
disputatione sumam̃ redar guendi grã non pbal¬
di. magnã uĩdicunt. rẽ. natiuitatis. tãq. minutis
qͥb: dã & certis colligi opostere mom̃tis. ac nisi
uerius colligat᷑. sũ mã eẽ. distantiã. Breui

Expanded text:
in mari non vis nativitatis, sed dissimulatae divinae in mari non vis nativitatis, sed dissimulatae divinae praeceptionis praecipitavit offensa, eumdemque cetus excipiens, ad indicium futuri mysterii post triduum revomuit, et propheticae merito gratiae reservavit. Petrum de carcere imminenti morte perimendum angelus Christi, non stellarum series liberavit. Paulum caecitas convertit ad gratiam, et percussum a vipera, turbatumque naufragio, non remedia nativitatis, sed devotionis merita servaverunt. Quid de illis dicemus, qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? cio poterant pervenire? Quod si credidissent, dum exspectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam pervenissent gratiam. Inutilis igitur ista persuasio. Quid disputatione sumamus, redarguendi gratia non probandi, magnam vim dicunt esse nativitatis, eamque minutis quibusdam et certis colligi oportere momentis: ac nisi verius colligatur, summam esse distantiam; brevi
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit. Solobscurabit᷑. & luna ñclabit lumen
suũ. & stelle cadent decaelo. Haec dix̃ fore signa
futurȩ consũmationis. sed c̃ueniens deb&curȩ
tẽptauer̃ ex primere qualitatis. qualis futurus sit
Quicdenĩ tã inutile. quã ut unquisq ꝑ suadeat sibi
hoc. eẽ. qđ natus est: Nemo ergo deb& uitã suã
statũ moresq mutare eniti quomelior fiat.
c̃ dẽpnare in ꝓbũ. quinecessitati natiuitatis suȩ
ꝓponat aut in ꝓbis poenas. si faciat necessitas
disciplinã. & c̃uersationẽ. stellarũ cursus in¬
format. & qͥđ .ẽ. aliud quã hominẽ dehomine¬
exuere. sinihil morib. nihil institutioni. nihil
studiis derelinquit᷑: Quã multos uidemus
ereptos criminib atq. peccatis in meliorẽ statũ
xp̃i eos scĩ ficauit aduent̾. & horr dominicae
xpt eos scificauit aduert : & horti dominieae
sed fidei c̃fessiont ꝰ para disi ȩterna transiuit. Ionã

Expanded text:
respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo. haec dixit fore signa futurae consummationis, sed exortum debet curae temptauerunt exprimere qualitates, qualis futurus sit quid enim tam inutile quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est ? nemo ergo\' debet uitam suam statum moresque mutare et niti quo melior fiat, condemnare inprobum, qui necessitati natiuitatis suae proposuit aut inprobis poenas, si facit necessitas disciplinam et conuersationem stellarum cursus informat ? et quid est aliud quam hominem de homine eluereexuere. si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? quam multos uidemus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum Christi eos sanctificauit aduentus et hora dominicae  eos sanctificavit adventus, et hora Dominicae sed fidei confessione ad paradisi 68 aeterna transivit. Jonam
Abbreviated transcription (Latin):
ũbrx t̃rȩ. Naturalit̃ enĩ umbri corpori adher&
atq adiungit᷑. adeo ut &iã pictores ũbrã corpoꝵ¬
priusquã pinxerint nitant᷑ exprimere. Idq astis
rẽ ad serant. ñ in t̾mit tere iuĩ naturȩ. & quasina¬
turalis iuris p̃uaricator habeat᷑. cuiꝰ pictura ñ
&iã umbrã suã exprimat. Ergo sic̃ in die cũere
gione solis aliquot corpꝰ occurrit. exeapas tequa
lum reꝑcutit᷑ umbri subsistit. Sic cũ cedente die
eregiont luminis eiꝰ aut solis t̃rȩ obiectꝰ occurrt.
obũbrat᷑ aer. Vnde liqu& qđ noctẽ faciat ũbiu
terixrũ. Fecit ergosolẽ & lunã & stellas. & p̃stituit
illis m̃surrs tẽporũ. soli durnas. lunȩ stellisq na¬
annos. Diuisa tẽporit habent. paresq m̃suras
ꝓm̃siũ uicib sol & luna cũ stellis. & sunt insigna
Non possumꝰ negare qđ exsole & luna signa aliqua
colligant᷑. Nã & dñs dix̃. Eter̃ signa in sole & luna
& stellis. & quȩrentib a postolis signũ aduent̾ eĩ.

Expanded text:
umbra terrae. naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adiungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris iudicium habeatur cuius pictura non etiam umbram suam gione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur, umbra subsistit: sic cum decedente die e regione luminis ejus aut solis terrae objectus occurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis noct in dies et in annos. diuisa tempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentibus apostolis signum aduentus eius