comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guntur : Plerũq: dissoluta remissio. quasi man¬
suetudo ac pietas habetur.: & duplusquã dec&
del inquentib: teporalit̃ parcitur. ad aeterna
supplicia crudelit̃ reseruantur : Nonnũ quã
efusi o miscđa creditur : & dũmale reseruare culpa
sit. peuis spargi qđ acceptũ .ẽ. non tinet᷑ : PoN¬
nũ quã tenacia parcitas putatur: & cu grauesit
uiciũ non tribuere . uirtus creditꝰ acceptareti¬
neri: Iaepe maloꝵ ꝑtinacia. constantia dicitur:
&dumens a prauitatesua flecti ñ patit᷑. quasi exred¬
ti defensione gloriatur: Saepe in constantia
quasi tractabilitas habetur & quoquisq fidẽ
in tegrãnulli seruat. eo se amicũ om̃ib aestimat:
Aliquandotimor inc̃petens humilitas credit᷑ : & cũ
tẽpor aliformidine prȩssus quisq adefensione ueri¬
tatis tac& arbitratur qđ uixtata dĩ ordinẽ humi¬
lemse pociorib exhib&: Aliquando uocis suꝑbia

Expanded text:
guntur. Plerumque dissoluta remissio quasi manguntur. Plerumque dissoluta remissio quasi mansuetudo ac pietas habetur; et dum plus quam decet delinquentibus temporaliter parcitur, ad aeterna supplicia crudeliter reservantur. Nonnunquam effusio misericordia creditur, et dum male servare culpa sit, pejus spargi quod acceptum est non timetur. Nonnunquam tenacia parcitas putatur, et cum grave sit vitium non tribuere, virtus creditur accepta retinere. Saepe malorum pertinacia constantia dicitur, et dum mens a pravitate sua flecti non patitur, quasi ex recti defensione gloriatur. Saepe inconstantia quasi tractabilitas habetur, et quo quisque fidem integram nulli servat, eo amicum se hominibus aestimat. Aliquando timor incompetens humilitas creditur, et cum temporali formidine pressus quisque a defensione veritatis tacet, arbitratur quod juxta Dei ordinem humilem se potioribus exhibeat. 1070 Aliquando vocis superbia
Abbreviated transcription (Latin):
audientis animoblandũ sonat. quasi cũ fistula ȩris
cantat : ut unde mulc&. inde decipiat: Sedbehe
ininsidiis sub p̃textu infirmitatis exerc&. Tunc
autẽ duriores tẽp̃tationes excitat: quando ante
tep̃tatioculos iniquitatis laqueos subspecie uerita¬
tis occultat: Unde & recte subiungitur: Carti¬
nẽ nisi simulatio eiꝰ accipitur : Cartilagonamque
ossis ostendit speciem : sed ossis ñ hab& firmitatem:
& sunt non nulla uicia que ostendunt inse rectitudi¬
nis speciem : sed ex prauitatis ꝓdeunt infirmitate
Hostis eninrae maliciae. tantase arte palliat: ut plȩ¬
rũq ante decepte mentis oculos. culpas uir tutes
fingat: Vt in de quis que quasi expect& premia:
unde aeterna dignus est inuerure tormenta:
Plerũq eni inulciscendis uiciis crudelitas agitaur.
& iusticia putatur : atq inmoderata iusti zeli
meritũ creditur : & cũdistortis morib peccantes
dirigi caute debeant: uiolenta inflexione fran¬

Expanded text:
audientis animo blandum sonat, quasi cum fistula aeris audientis animo blandum sonat, quasi cum fistula aeris cantat, ut unde mulcet, inde decipiat Vet. XXIin insidiis sub praetextu infirmitatis exercet. Tunc autem duriores tentationes excitat, quando ante tentati oculos iniquitatis laqueos sub specie virtutis occultat. Unde et recte subjungitur: CAnem, nisi simulatio ejus accipitur? Cartilago namque ossis ostendit speciem, sed ossis non habet firmitatem. Et sunt nonnulla vitia quae ostendunt in se rectitudinis speciem, sed ex pravitatis prodeunt infirmitate. Hostis enim nostri malitia tanta se arte palliat, ut plerumque ante deceptae mentis oculos culpas virtutes fingat, ut inde quisque quasi exspectet praemia, unde dignus est aeterna invenire tormenta. Plerumque enim in ulciscendis vitiis crudelitas agitur, et justitia putatur, atque immoderata ira justi zeli meritum creditur; et cum a distortis moribus peccantes dirigi caute debeant, violenta inflexione fran
Abbreviated transcription (Latin):
nis uicia. & inmutatione uite & lamentacione
poenitenti ae excussit : & tanto maiori ⁊elo cõ¬
tra aliena peccata accendit᷑. quanto sibi m& ipsi
funditus mortuus iniquitatib ꝓpriis ñ tenetur:
Hunc hostis callidus. quia zelouisticiȩ etiãcete¬
ris ꝓdesse cognoscit : quas ꝓspere consulentib
uerbis appetit dicens: Q uidte ad aliena
curanda dilatas :  Vt inã tuã cõsiderare cõ¬
ualescas An non ꝑpendis. qr cũ ad aliena ex¬
tenderis. erga curanda quȩ tua sunt minor
inueniris: & quid ꝓ dest̾ alieni uulneris cru¬
orẽ tergere. & putredinẽ ꝓprii neglegendo
dilatare : hec dũ quasi cõsulens dicit. ⁊ elũ
caritatis adimit: & om̃e bonũ quod ꝓdire ex
caritate poterat. gladio sub introducti tor¬
dũ suauit̃ c̃sulit. mentẽ ab intentione ꝓpria
aliena reddit : rec tedicitur. ossa tus
sicut fistule ȩris: Quando enĩ ꝑfraudulenta consilia.

Expanded text:
nis vitia et mutatione vitae, et lamentatione nis vitia et mutatione vitae, et lamentatione poenitentiae correxit; et tanto majori zelo contra aliena peccata accenditur, quanto sibimetipsi funditus mortuus, iniquitatibus propriis non tenetur. Hunc hostis callidus, quia zelo justitiae etiam caeteris prodesse cognoscit, quasi prospera consulentibus verbis impetit, dicens: Quid te ad aliena curanda dilatas? Utinam tua considerare convalescas. An non perpendis quia cum ad aliena extenderis, erga ea curanda quae tua sunt minor inveniris? Et quid prodest alieni vulneris cruorem tergere, et putredinem proprii negligendo dilatare? Haec dum quasi consulens dicit, zelum charitatis adimit, et omne bonum quod prodire ex charitate poterat, gladio subintroducti tordum suaviter consulit, mentem ab intentione propria alienam reddit, recte dicitur: Ossa ejus sicut fistulae aeris. Quando enim per fraudulenta consilia
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis uotis sibi m& ipsi renuntiat. & cuncta que sibi
agenda sunt exalieno arbitrio obseruat: Hunc
hostis callidus tanto mollius alloquitur : quanto
ab excelsiore loco. deicere ardentius conatur
Moxq uirulenta suggestione : blandiens dicit:
nequaquã te udicio alterius subdis: Cur ꝓfed¬
tũ tuũ substadio meliorationis inminuis: Cur
intentionis tue bonũ. dũ ultra quã necesse . ẽ. ex¬
tendere niteris. frangis: Quȩ enĩ du uolunta te
ꝓpria usus es ꝑuerse ꝑpetrasti: Qui ergo tibi
plene adbene uiuendũ sufficis. alienũ suꝑ te
iudicium cur requiris : Haec blandiens inti¬
mat : seor sũ uero in uoluntatib eiꝰ ꝓpriis. exer¬
cende suꝑbiȩ causas parat: &dũ laudatcor.
de intestina rectitudine : inuestigat callide.
ubi subruat in prauitate: Ossa itaq eiꝰ. sicut
fistulȩ erissunt : & clandestina eius consilia
tis plene uoluntatib suis. multa ĩa uetustihomi¬

Expanded text:
in bonis votis sibimetipsi renuntiet, et cuncta quae sibi in bonis votis sibimetipsi renuntiet, et cuncta quae sibi agenda sunt ex alieno arbitrio observet. Hunc hostis callidus tanto mollius alloquitur, quanto ab excelsiori loco dejicere ardentius conatur, moxque virulenta suggestione blandiens, dicit: nequaquam te judicio alterius subdis! Cur profectum tuum sub studio meliorationis imminuis? Cur intentionis tuae bonum, dum ultra quam necesse est extendere niteris, frangis? Quae enim dum voluntate propria usus es, perversa perpetrasti? Qui ergo tibi plene ad bene vivendum sufficis, alienum super te judicium cur requiris? Haec blandiens intimat, seorsum vero in voluntatibus ejus propriis exercendae superbiae causas parat; et dum laudat cor de intestina rectitudine, investigat callide ubi subruat in pravitate. Ossa itaque ejus sicut fistulae aeris sunt, quia clandestina ejus consilia tis plene voluntatibus suis, multa jam vetusti homi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hec temeritatis tante surrexit audacia.
ut credere audeas. qđ om̃ia relinquendo subsis¬
tas : Alit̃ te creator cõdidit: atq aliter tu
te ipse disponis: Valentiorẽ te robustioremq
facer& : si sequi te suauefagia cũ in opiȩ nec essi¬
tate uolius s& : Annon pleriq: & t̃renapatrimo
Vlandiens suggerit : seor sũ uero in eisdẽ reb
quas retineri ammon&. ante retinentis oculos.
dlectationes pestiferas decipiens apponit:
Quatinus seductũ cor adblanda exteriorã per¬
trahat : & intima ꝑfectionis uota peruertat:
Ossaitaq eiꝰ sic̃ fistule erissunt : qr dolosa eiꝰ
c̃silia dublandũ de exteriorib: sonũ reddund.
Alius relicts om̃ib que exterius possederat. cõ¬
siderat ut ordiñe sublimioris discipulatus
adp̃hendat: etiã intimas frangere uoluntates pa¬
rat. & rectiorib se alteruis uoluntatib: subdetis.
ñ solũ prauis desideriis sed ad ꝑfectionis cumulũ. etiã

Expanded text:
Unde haec temeritatis tantae surrexit audacia, Unde haec temeritatis tantae surrexit audacia, ut credere audeas quod omnia relinquendo subsistas? Aliter te creator condidit, atque aliter tu teipsum disponis; valentiorem te robustioremque faceret, si sequiste sua vestigia cum inopiae necessitate voluisset. An non plerique et terrena patrimonblandiens suggerit, seorsum vero in eisdem rebus quas retinere admonet ante retinentis oculos delectationes pestiferas decipiens apponit, quatenus seductum cor ad blandimenta exteriora pertrahat, in intima perfectionis vota pervertat. Ossa itaque ejus sicut fistulae aeris sunt, quia dolosa ejus consilia dum blandum ex exterioribus sonum reddunt, Alius, relictis omnibus quae exterius possederat, ut ordinem sublimioris discipulatus apprehendat, etiam intimas frangere voluntates parat, ut rectioribus se alterius voluntatibus subdens, non solum pravis desideriis, sed ad perfectionis cumulum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut intencionẽ bone deuocionis subruat: quasi
quid acturus es sietiã post hec nulla p̃iudentur
Ndsunt quȩ ad p̃sens inpendenda sunt filiis:
sed tam̃ paranda sunt que seruentꝰ: De esse
potest cicus etiã qđ est : si sollicitudo ꝓuita
cess& parare qđ de est: Annon & t̾renã potest
actioꝑagi. & tam̃ in actione culpa declinari.
quatinus & exteriora stipendia p̃beat. &
tam̃ int̃nãrectitudine non inflectat :
Haet in terimblandiens insinuat. & seorsũ
ĩa inniegotio terreno qđ ꝓuid& peccati la¬
queos occultat: Ossaitaq ei sicut fistulae
eris sunt : qr ꝑniciosa eiꝰ cõsilia auditori suo
cõsulentis. uocis su auitate blandiuntur :¬
rere. sed etiacunctis que possid & renuntiare :¬
ut indiscipulatu celestis magisterii tanto sȩ
liberuis exerceat quanto & expedicior red¬
ditus. ea que possidentẽ p̃mere poterant
deserens calcat: Huiuscor hostis insidians
occulta suggestione alloquitur dicens:

Expanded text:
ut intentionem bonae devotionis subruat, quasi ut intentionem bonae devotionis subruat, quasi quid acturus es? Si enim post haec nulla providentur, adsunt quae ad praesens impendenda sunt filiis, sed tamen paranda sunt quae serventur. Deesse potest citius etiam quod adest, si sollicitudo provida cesset parare quod deest. An non et terrena potest actio peragi, et tamen in actione culpa declinari, quatenus et exteriora stipendia praebeat, et tamen internam rectitudinem non inflectat? Haec interim blandiens insinuat, et seorsum jam in negotio terreno quod providet peccati laqueos occultat. Ossa itaque ejus sicut fistulae aeris sunt, quia perniciosa ejus consilia auditori suo consulentis vocis suavitate blandiunturrere, sed etiam cunctis quae possidet renuntiare ut in discipulatu coelestis magisterii tanto se liberior exerceat, quanto et expeditior redditus, ea quae possidentem premere poterant deserens calcat. Hujus cor hostis insidians occulta suggestione alloquitur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
auditus ad delectationẽ trahitur: sensus
abstatusue fortitudinis eneruatur: Ita
quoq astuta eiꝰ cõsilia. dũ quasi blanda ꝓuisio¬
ne cõsulunt. cor a forti intentione ꝑuertunt.
& dũdulcia resonant. ad noxia inclinant:
Quasiergo ȩris sunt fistulȩ : quȩdũ libenter
audiuntur. ab intna intentione animũ in
ex terioris uitȩ delectatione deiciunt
Hoc enibehemothistȩ. magnopere ad ex se¬
quendã deceptionẽ satagit : ut dũ ꝑuersitatis
sue cõsiliũ quasi utile ostendit. suauiter
ualeat sonare qđ dicit : Quatinꝰ & ostensa
utilitate mtẽ mulceat: & absconsa iniquia¬
te corrũpat: Iuȩ aꝑtius incunctis ostendim¬
si paucabreuit᷑ cõsilioꝵ eiꝰ argumenta pari¬
damus : fece eni quida uiribꝰ c̃tentus ꝓpris
deoreuit nullis muin dihuꝰ occupatioribis
implicari ualde formidans quictissue cõmo
anpatre: &ualde despiciens eũ percatis lucra
cõmulare: Adhunc hostis callidus ueniegis

Expanded text:
auditus ad delectationem trabitur, sensus auditus ad delectationem trabitur, sensus a statu suae fortitudinis enervatur. Ita quoque astuta ejus consilia dum quasi blanda provisione consulunt, cor a forti intentione invertunt; et dum dulcia resonant, ad noxia inclinant. Quasi ergo aeris fistulae sunt, quae dum libenter audiuntur, ab interna intentione animum in exterioris vitae delectationem dejiciunt. Hoc enim Behemoth iste magnopere ad exsequendam deceptionem satagit, ut dum perversitatis suae consilium quasi utile ostendit, suaviter valeat sonare quod dicit, quatenus et ostensa utilitate mentem mulceat, et absconsa iniquitate corrumpat. Vesi pauca breviter consiliorum ejus argumenta pandamus. Ecce enim quidam rebus contentus propriis, decrevit nullis mundi hujus occupationibus implicari, valde formidans quietis suae commoda perdere, et valde despiciens cum peccatis lucra cumulare. 1068 Ad hunc hostis callidus veniens,
Abbreviated transcription (Latin):
siftit: ĩta in fraudulentis cõsiliis. tota se eiꝰ mali¬
cia erigit : Neq: enĩ ui. quempiã premit : sed
calliditate pestiferȩ ꝑsuasionis irterficit:
& rursũ sicut ossa que inrigant medullȩ c̃forta:
ita eiꝰ cõsilia ꝑspiritalis naturȩ potentiam in¬
fusa ingenii subtilitas roborat: Hoc uero
testiculi eius abossib id .ẽ. suggestiones
a consili is distant: quod ꝑillas aꝑte noxia
inserit. ꝑ haec autẽ quãsi ex bono cõsulens.
adculpam trahit: Fer illas pugnando su¬
perat: ꝑ haec uelut consulendo supplantat :
Unde & bene eiꝰ ossa .id.ẽ. eadẽ consilia: çris
fistulis cõparantur: Eris quippe fistulȩ : sonoris
aptaricantib solent : Que ammote aurib
dũ blandũ carmen subtilit̾ concinunt : interio¬
ra m̃tis. in exteriora delectationis trahunt :¬
& dũ dulce .ẽ. quod aurib sonat : iurilitatẽ cor¬
dis in uoluptatis fluxi debilitat: Cumq

Expanded text:
sistit, ita in fraudulentis consiliis tota se ejus malisistit, ita in fraudulentis consiliis tota se ejus malitia erigit. Neque enim vi quempiam premit, sed calliditate pestiferae persuasionis interficit. Et rursum, sicut ossa quae irrigant medullae confortant, ita ejus consilia per spiritalis naturae potentiam infusa ingenii subtilitas roborat. Hoc vero testiculi ejus ab ossibus, id est suggestiones a consiliis, distant, quod per illas aperte noxia inserit, per haec autem quasi ex bono consulens ad culpam trahit, per illas pugnando superat, per haec velut consulendo supplantat. Unde et bene ejus ossa, id est haec eadem consilia, aeris fistulis comparantur. Aeris quippe listulae sonoris aptari cantibus solent, quae admotae auribus dum blandum carmen subtiliter concinunt, interiora mentis in exteriora delectationis trahunt; et dum dulce est quod auribus sonant, virilitatem cordis in voluptatis fluxu debilitant. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
euadendi aditus patet. & minora sempeligant᷑:
Quia & quimurorũ undiq ambitu ne fugiat clau¬
ditur: ibi se in fuga precipitat. ubi breui or¬
fornicationes autẽ : unusquisq: suã uxorẽ
habeat: & qr tunc solũ conuiges in ammix¬
tione sine culpa sunt. cũ non ꝓ explenda libi¬
dine. sed ꝓsuscipienda ꝓlemiscentur. ut
hoc etiã quod cocesserat. sine culpa quã uis
minima non. ẽẽ. monstrar& : il ico adiunx̃
Hoc autẽ dico : scđm indulgentiã non scđm
imperiũ: Non eni sine uicio quodignoscitur
& ñ precipitur. peccatũ ꝓfecto uidit : quod posse
indulgere preuidit: Sedcũ indubiis confrin¬
gimur : utiliter minimis subdimur. ne in magnis
sine uenia peccemus: Itaplerũq ner uorũ bete not
istius ꝑplexitas soluitur : du aduir tutes maxi¬
mas. ꝑ cõmissa minora transitur: Si pactit:¬
Quid ꝑossa behemoth istius. nisi cõsilia designant᷑ e
Namsicut in ossib: posicio corporis roburq sub¬

Expanded text:
evandendi aditus patet, minora semper eligantur, evandendi aditus patet, minora semper eligantur, quia et qui murorum undique ambitu ne fugiat clauditur, ibi se in fugam praecipitat ubi brefornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat. Et quia tunc solum conjuges in admixtione sine culpa sunt, quum non pro explenda libidine, sed pro suscipienda prole miscentur, ut hoc etiam, quod concesserat, sine culpa quamvis minima non esse monstraret, illico adjunxit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Non enim est sine vitio quod ignoscitur, et non praecipitur. Peccatum profecto vidit, quod posse indulgere praevidit. Sed cum in dubiis constringimur, utiliter minimis subdimur, ne in magnis sine venia peccemus. Itaque plerumque nervorum Behemoth istius perplexitas solvitur dum ad virtutes maximas per commissa minora transitur. SequitQuid per ossa Behemoth istius, nisi consilia designantur? Nam sicut in ossibus positio corporis roburque sub
Abbreviated transcription (Latin):
dere: Perhonoris ergo ambitum: ligatuculpa
hic inde se conspicit: esse quippe sine reatu
criminis neutrũ uid& : si aut susceptus semel grex
relinquatur. aut rursũ sacra actio secularit᷑
empta teneatur: Undiq metuit. & sus pectus
latus om̃e ꝑtimescit : ne aut inempto regimi¬
ne ñ dignẽ lugeat. qđ non etiã deserens emen¬
dat. aut certe regimen deserens dũ aliud flere
nititur. rursus aliud de ipsa gregis destitucio¬
ne cõmittat: Quia ergo beemoth iste . ita
in explicabilib nodis ligat: ut plerũq mens ĩn¬
dubio adducta. unde culpa soluere nititur
inde inculpa arcius astringatur : recte dicitur :
Nerui testiculoꝵ eius ꝑplexisunt: Argumenta
nãq machinationũ illius. quasi quolaxantur
ut relinquant. ed magis inplicant᷑ ut tereant :
Est tamen qđ ad destruendas eiꝰ uersucias. utilit᷑
fiat : ut cũmens int̃ minora & maxima peccata
constringitur. si omnino nullus sine peccato

Expanded text:
dere. Per honoris ergo ambitum ligatum culpa dere. Per honoris ergo ambitum ligatum culpa hinc inde se conspicit. Esse quippe sine reatu criminis neutrum videt, si aut susceptus semel grex relinquatur, aut rursum sacra actio saeculariter empta teneatur. Undique metuit, et suspectus latus omne pertimescit, ne aut stans in empto regimine non digne lugeat, quod non etiam deserens emendat; aut certe regimen deserens, dum aliud flere nititur, rursus aliud de ipsa gregis destitutione committat. Quia ergo Behemoth iste ita inexplicabilibus nodis ligat, ut plerumqdubio adducta unde se a culpa solvere nititur inde in culpa arctius adstringatur, recte dicitur: Nervi testiculorum ejus perplexi sunt. Argumenta namque machinationum illius quasi collaxantur ut relinquant, eo magis implicantur ut teneant. Est tamen quod ad destruendas ejus versutias utiliter fiat, ut cum mens inter minora et maxima peccata constringitur, si omnino nullus sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
certe ñ ob temperans. inculꝑa tpansionis ligat᷑
Stud ebat ꝓprias uoluntates frangere : & curat
eas etiã contẽptopriore solidare : Decreuit
mundũ funditus relinquere : & adcuras mundi
uł exaliena uoluntate cõpellitur redire :
Perplexi itaq neruisunt : cũ sic nos argumenta
hostis inligant. ut culparũ nodi quoqueruntur
solui. aurius ad stringant: Alius pensare
pondus honoris aecclesiastici neglegens ad locum
regimipus premiis ascendit: Sedqr om̃e quod hic
emin&. plus merorib afficit᷑ quah onorib gaud&.
dũ cor tribulatione p̃mitur. ad memoriã culpa
reuocatur : dol &q se ad laborẽ cũ culpa ꝑuenisse.
& quasit iniquũ quod ad miserit exipsa fractus
difficultate cognoscit : Reunse igitur cũ iti¬
pensis pͥmus ag noscens. uult ad epte sublimitatis
locũdeserge sed tim& negrauius delictũ sit sus¬
cepti gregis custodiã reliquisse: Vult suscepti
gregis cura gerere : sed formidat ne deterior
culpa sit regimina pastoralis grẽ empta possi¬

Expanded text:
certe non obtemperans, in culpa transgressionis ligatur. Studebat proprias voluntates frangere, et curat eas etiam contempto priore solidare. Decrevit mundum funditus relinquere, et ad mundi curas vel ex aliena voluntate compellitur redire. Perplexi itaque nervi sunt, cum sic nos argumenta hostis illigant, ut culparum nodi quo quaeruntur solvi, durius astringant. 38. Alius pensare pondus honoris ecclesiastici negligens, ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne quod hic eminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet, dum cor tribulationibus premitur, ad memoriam culpa revocatur, doletque se ad laborem cum culpa pervenisse, et quam sit iniquum quod admiserit ex ipsa fractus difficultate agnoscit. Reum igitur se cum impensis praemiis agnoscens, vult adeptae sublimitatis locum deserere, sed timet ne gravius delictum sit suscepti gregis custodiam reliquisse; vult suscepti gregis curam gerere, sed formidat ne deterior culpa sit regimina pastoralis gratiae empta possi
Abbreviated transcription (Latin):
conscendat : quod inilla celsitudine subiecta
caro ꝑman&. a qua tantus ipse sp̃s sine fine
piectus iac&: Sedlocamentium : mutauit
ordo meritorũ: sic sic suꝑbia meruit deiei :
sic humilitas exaltari: Quatirius & celestis
sp̃s erigendo sẽ tartarũ toler& : & terra&
humilis sine termino suꝑcelũ regn&¬

Expanded text:
conscendat, quod in illa celsitudine subjecta conscendat, quod in illa celsitudine subjecta caro permaneat, a qua tantus ipse spiritus sine fine projectus jacet. Sed loca mentium mutavit ordo meritorum. Sic superbia meruit dejici, sic humilitas exaltari, quatenus et coelestis spiritus erigendo se tartarum tolleret, et terra humilis sine termino super coelos regn
Abbreviated transcription (Latin):
humilius substernunt᷑ : Quia igit᷑ ꝑhoc qđ uiarũ
dĩ principiũ dicitur. ꝑ hoc quod ꝑmittente dõ
ualde in tolerabilis demonstratur : aꝑte cognosci¬
mus. cũ quanto hoste pugnemus : Suꝑest ut unus
quanto c̃trase uerius uiolentas aduersarii uires
pensat: Quid nãq nos nisipuluis sumus : quidꝰ
uero ille. nisi unus aeque excelestib: spiritib: &
quod a dhuc mauis .ẽ. summus: Quidergo dȩꝓpria
uirtute audeat. quando c̃tra angłoꝵ principẽ
puluis pugnat.: Sed qr suꝑnorũ sp̃uum cõditor
terrerũ corpus ad sũpsit: recte iam suꝑbientem
angłm. humilis puluis uincit: Inhererendo quip¬
pe uere fortitudini. uires accipit : quostrans fuga
sp̃s. cũ sem& ipsũ sequitur amisit: & dignũ est
ut uincatur puluere. quistantẽ secredidit¬
deserto creatore : ut superatus inueniat. quia
defecit eltitus: Ualde autẽ seuiens anhelat.
quod cũ ipsũ ima crucient. homo ad summa

Expanded text:
humilius substernuntur. Quia igitur per hoc quod viarum humilius substernuntur. Quia igitur per hoc quod viarum Dei principium dicitur, per hoc quod permittente Domino valde intolerabilis demonstratur, aperte cognoscimus cum quanto hoste pugnemus. Superest igitur quanto contra se verius violentas adversarii vires pensat. Quid namque nos nisi pulvis sumus? Quid vero ille, nisi unus ex coelestibus spiritibus, et, quod adhuc majus est, summus? Quid ergo de propria virtute audeat, quando contra angelorum principem pulvis pugnat? Sed quia supernorum spirituum conditor terrenum corpus assumpsit, recte jam superbientem angelum humilis pulvis vincit. Inhaerendo quippe verae fortitudini vires accipit, quas transfuga spiritus, cum semetipsum sequitur, amisit. Et dignum est ut deserto Creatore, ut superatus inveniat quia defecit elatus. Valde autem saeviens anhelat, quod eum ipsum ima crucient, homo ad summa
Abbreviated transcription (Latin):
tus ostenditur : cusi potestas sũma licer¬
tiã nonp̃b&. crassari nec inpor cosual&:
Quando ergoiste. sua sponte nocere. factis
add ĩ imaginẽ hominib audeat. dequoni¬
mirũ constat. qđ ñ iussus cõtingere nec por¬
uiarũ dĩ principiũ. behemothdicitur:
uesanũ dogma arrii. aꝑtaratione dissi¬
patur: Facturã quippe dĩ filiũ fatetur :¬
& ecce behemoth infacturarerũ primus
creatus ostenditur: Suꝑ.ẽ. ergo ut arrius
aut ñ factũ filium prȩdic& : aut eũ post
behemoth conditui. stultius put& : Quia
uero om̃e qđ applicatur. insem& ipso redu¬
citur recte applicatus behemotħ gladius
dicitur: in sem&ipsã namq: se eius malici a
dequoquit : cũ aduotũ suũ ẽt cõtra el ectorũ
uitã ꝓbita ñ exercit: Multos autẽ ixigentib
meritis ferire ꝑmittitur : ut cũ deserunt. dãp¬
nato hostifamulentur : Ab electis uero eo
ualentius uincitur : quosoli auctori omnium

Expanded text:
tus ostenditur, cui si potestas suae malitus ostenditur, cui si potestas suae malitiae non praebetur, grassari nec in porcos valet. Quando ergo iste sua sponte nocere factis ad Dei imaginem hominibus audeat, de quo nimirum constat quod non jussus contingere nec porviarum Dei principium Behemoth dicitur, vesanum dogma Arii aperta ratione dissipatur. Facturam quippe Dei Filium fatetur, et ecce. Behemoth in factura rerum primus creatus ostenditur. Superest ergo ut Arius aut non factum Filium praedicet, aut eum post Behemoth conditum stultus putet. Quia vero omne quod applicatur in semetipsum reducitur, recte applicatus Behemoth gladius dicitur. In semetipsam namque se ejus malitia decoquit, cum ad votum suum sese contra electorum vitam prohibita non exercet. Multos autem exigentibus meritis ferire permittitur, ut cum Deum deserunt, damnato hosti famulentur. Ab electis vero eo valentius vincitur, quo soli auctori omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dũ pietase dioris ad trinu ut repliesitus
srilue idnscientia latear : eultra quã desuper
usta disponitur. sese iumortes hominiũ euis
nali cuane etendat quodigitur admulta
fortie prȩual&. hoc deprincipio magne c̃ditio¬
uispotese. Quoduero a quibdã uncitur:
eiꝰnimniriigladius abauctore replicatur:
cuĩ contra scm iurũ licentiã tep̃tationis accepit:
gertes mouit greges abstulit. ignẽ decelode¬
posuit. ꝑtur bato aere uentos excitauit
domũ cõncuciens subruit. c̃uiuantes filios
extinxit. uxoris m̃tem in dolo praue ꝑsua¬
sionis exercuit. mariticarnẽ inflictis uul¬
nerib: confodit: Sed eius gladius aconditore
replicatur cũ dicitur : anima illuis serua:
Qureplicato gladio. quante infirmitatis sit.
euangelio at testante describitur : & nec ma¬
nere in obsesso homine potuit. nec rursus
inuadere bruta animalia ñ iussus p̃sũpsit
dicens: si eicis nos : mitte nos in grege porcoꝵ
Maliciȩ quippe eius gladius. quãsit replica¬

Expanded text:
um pietas Conditoris astringit, ut replicatus intra ejus conscientiam lateat, et ultra quam desuper juste disponitur sese in mortes hominum ejus malitia non extendat. Quod igitur ad multa fortiter praevalet, hoc de principio magnae conditionis potest; quod vero a quibusdam vincitur, ejus nimirum gladius ab auctore replicatur. cum contra sanctum virum licentiam tentationis accepit, gentes movit, greges abstulit, ignem de coelo deposuit, perturbato aere ventos excitavit, domum concutiens subruit, convivantes filios exstinxit, uxoris mentem in dolo pravae persuasionis exercuit, mariti carnem inflictis vulneribus confodit; sed ejus gladius a Conditore replicatur, cum dicitur: « Animam illius serva . » Qui replicato gladio quantae infirmitatis sit, Evangelio attestante describitur: quia nec manere in obsesso homine potuit, nec rursus invadere bruta animalia non jussus praesumpsit dicens: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Malitiae quippe ejus gladius quam sit replica
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat creatus : Hinc ei rursũ ꝑ eundẽ ꝓpham
dicitur: Tusignaculũ similitudinis. plenussapi¬
intia. & ꝑfectus decore : indeliciis para disidet
fuisti: Hulta enĩ de eiꝰ magnitudine loquutu¬
rus primo uerbo cuncta complexus est¬
Quid nãq boni ñhabuit sisignaculũ similitudinis dĩ
fuit. Desigillo quippe anuli talis similitudo ima¬
ginalit̾ exprimit qualis insigillo eodẽ essentialit̃
habetur: & lue&e homo ad simili tudinẽ dĩ ereatus
sit angło tamen quasi maiuis aliquid tribuens n eũ
adsimilitudine Si conditũ. sed ipsũ signaculũ dei¬
similitudinis dicit : Vt quo subtilior est patura:
en millũ similitudo di plenius credat᷑ expressa
hine t̃. qđ primatus eiꝰ potentiã. adbuc insinuans
isde ꝓpħa subiungit : Om̃is lapis preciosus õperum̃¬
tutuũ: sardius & topacius. & laspis. crisolitus
aonix & berillus saphyrus carbunculus & sma
ragdus : Nouẽ dixit nomina lapidũ: qr nimirum

Expanded text:
fuerat creatus. Hinc ei rursum per eundem Prophetam fuerat creatus. Hinc ei rursum per eundem Prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus decore: in deliciis paradisi Dei fuisti . Multa de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus estQuid namque boni non habuit, si signaculum similitudinis Dei fuit? De sigillo quippe annuli talis similitudo imaginaliter exprimitur, qualis in sigillo eodem essentialiter habetur. Et licet homo ad similitudinem Dei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum similitudinis Dei dicitur; ut quo subtilior est natura, eo in illo similitudo Dei plenius credatur expressa. Hinc est quod primatus ejus potentiam adhuc insinuans, idem propheta subjungit: Omnis lapis pretiosus oper Sardius - - Topacius - - Iaspis - Chrysolythus - Onix - - Berillus - Saphyrus - - Carbunculus - ragdus. Novem dixit genera lapidum, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa cũ dicit : Cȩdri non fuerunt altiores illo in
parad r̃ sodĩ. abietes ñ ad equauerunt sũmitatẽ euis
platani ñ fuerunt aeque frondib illius. omne lignũ
para disi dĩ ñ est ad similatũ illi. & pulchritadini
eius qm̃speciosũ fecit eũ. in multis condensisq fron¬
dibus: Quidnãq accipi incȩdris. abietibus & pla¬
tanis possunt. nisi illa uirtutũ caelestiũ ꝓcere celsi¬
tudinis agmina. in aeternȩ leticiae uiriditate plan¬
tata: Quȩ quãuis excelsasint cõdita: huic tamen¬
nec prelata sunt. nec aequata: Quispetiosus factus.
ris legionib tanta illũ spȩcies pulchriorẽ reddidit.
⁊quanta & subposita angłoꝵ multitudo decorauit :¬
sta arbor in parad r̃ sodĩ. tot quasi c̃densas fron¬
des habuit: quot subse positas suꝑnoꝵ spirituũ
legiones ad tendit : Qui& idcir copeccans sine
uenia dãpnatis. ẽ. qr magnussine cõparatione

Expanded text:
propheta cum dicit: Cedri non fuerunt altiores illo in propheta cum dicit: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei; abietes non adaequaverunt summitatem ejus; platani non fuerunt aequae frondibus illius. Omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus, et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina, in aeternae laetitiae viriditate plantata? Quae, quamvis excelsa sint conec praelata sunt, nec aequata, qui speciosus factus iris legionibus tanta illum species pulchriorem reddidit, quanta ei supposita angelorum multitudo decoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
cõtra electosdĩ tanta se arte iniquitatis exerc&. qͥ etiã
ꝑsem& ipsũ ad decipiendas m̃tes. intanta insidiarum
tergiuersatione se exib& cuiꝰ naturȩ. cuiꝰ sit c̃dicio¬
nis. audiamus: Neq enĩ tã mira uł in maligna oꝑatio¬
ne poss& : siñ ex magna c̃ditione subsister&: Vnde
& mox. mira pietate dñs. acsi causas tantȩ astuciȩ tan¬
teq: fortitudines retiner& adiunxitdicens: Ipse est
principiũ uiarũ dĩ: Uelut si aꝑte dicer&: Idcirco adtã
multa fortit̃ sufficit : q innatura rerũ hunc creando
ꝑsubstantiã conditor primũ fecit: Quid enĩ uiasd ĩ
nisi eiꝰ actiones accipimus: De quib ꝑ propħam dicit᷑
Non enisunt uiȩ meae : sicut uiȩ ur̃ȩ: & principium
uiarũ dĩ. behemothdicitur & nimirũ cũ cuncta cre¬
ans ager&. hunc primũ cõdidit. quẽ reliquis angłis
eminentiorẽ fecit: Huiꝰ primatus eminentiã cõspicit

Expanded text:
contra electos Dei tanta se arte iniquitatis exercet, qui etiam contra electos Dei tanta se arte iniquitatis exercet, qui etiam per semetipsum ad decipiendas mentes in tanta insidiarum tergiversatione se exhibet, cujus naturae, cujus sit conditionis audiamus. Neque enim tam mira vel in maligna operatione posset, si non ex magna conditione subsisteret. Unde et mox mira pietate Dominus, ac si causas tantae astutiae tantaeque fortitudinis redderet, adjunxit, dicens: CAPUTIta exsequitur: Velut si aperte diceret: Idcirco ad tam multa fortiter sufficit, quia in natura rerum hunc creando per substantiam Conditor primum fecit. Quid enim vias Domini nisi ejus actiones accipimus, de quibus per prophetam dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Et principium viarum Dei Behemoth dicitur, quia nimirum cum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Hujus primatus eminentiam conspicit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑplateas ꝑgunt: Sed ñ sunt cogniti in pla¬
teis qr deuita sua aliud ostenderant. quando
frangendo uoluntates ꝓprias in angustose callȩ
retinebant: & bene additur: Adhesit cutis
eoꝵ ossib: Quid in osse. nisi duricia fortitu¬
dinis .:Quid incute. nisi molestia exprimitur
infirmitatis : Cutis ergo eoꝵ Adherere ossib:
dicit᷑: q̃ abeis prauasentientib infirmitas uici i.
duricia uirtutis putatur: Infirma eñi sunt que
facuint : sed de elationis fiducia decepti. fortib
easuspectionib iungunt : & quo dese magna sentiuirł
eodesuareqͥcia em̃dari cõtep̃nunt : Vnde &recte
adiungitur: Aruit : & facta .ẽ. quasilignũ: Culpa quippe
eoꝵ. tanto insensibilior reddit᷑ quanto apud eos etiã lau¬
dabilis habet᷑: Quã recte aridã asserit : qr nulla sui
cognitione uiridescit: Qdigit᷑ apud hieremiã ꝑ infirmi¬
tatẽ cutis. hoc apud beatuiob. ꝑfragilitatẽ dicit᷑ cartilago:

Expanded text:
quasi per plateas pergunt. Sed non sunt cogniti in plaquasi per plateas pergunt. Sed non sunt cogniti in plateis, quia de vita sua aliud ostenderant quando frangendo voluntates proprias in angusto se calle retinebant. Et bene additur: Adhaesit cutis eorum ossibus. Quid in osse nisi duritia fortitudinis, quid in cute nisi mollities exprimitur infirdicitur, quia ab eis prava sentientibus infirmitas vitii duritia virtutis putatur. Infirma enim sunt quae faciunt, sed elationis fiducia decepti, fortibus ea suspicionibus jungunt; et quo de se magna sentiunt, eo de sua nequitia emendari contemnunt. Unde et recte adjungitur: Aruit et facta est quasi lignum. Culpa quippe eorum tanto insensibilior redditur, quanto apud eos etiam laudabilis habetur: quam recte aridam asserit, quia nulla sui cognitione tatem cutis, hoc apud beatum Job per fragilitatem dicitur cartilago;
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Unde recte subiungitur: Denigrata.ẽ.
supcarbones : facies eoꝵ: Nigrieñi post cando¬
re fiunt : qui amissa dĩ iusticia cũdese p̃sumunt
inea etiã quȩ ñ intelligunt peccata delabunt᷑
& r post amoris ignẽ. ad frigus torporis ueni¬
unt : extinctis carbonib excõparatione p̃fe¬
runtur: Nonnũ quã eni dumtimorẽ dĩ ꝑsui
fiduciã deserunt: etiã frigidis mñtib frigidiores
fiunt : De quib: recte subiungit᷑: Non sunt cogni¬
ti: inplatris: Platea quippe sermonis greci ra¬
tione : ꝓlatitudine dicitur: Quid uero .ẽ. hu¬
mane menti angustius. quã uoluntates proprias
frangere:: Dequa fractione : ueritas dicit
ntrate ꝑ angustã portã Quid autẽ lacius. quã
nullis ꝓprus uoluntatib reluctari. & quaqua¬
uersum inpulsus arbitri iduxerit. se sine
tractatione diffundere : Qui ergo ꝑfiduciã
sc̃ĩtatis. post posito melioꝵ iudicio. sequuntur :

Expanded text:
tur. Unde recte subjungitur: « Denigrata est tur. Unde recte subjungitur: « Denigrata est super carbones facies eorum. » Nigri enim post candorem fiunt: quia, amissa Dei justitia, cum de se praesumunt, in ea etiam quae non intelligunt peccata dilabuntur: et quia post amoris ignem ad frigus torporis veniunt, exstinctis carbonibus ex comparatione praeferuntur. Nonnunquam enim dum timorem Dei per sui fiduciam deserunt, etiam frigidis mentibus frigidiores fiunt. De quibus recte subjungitur: « Non sunt cogniti in plateis. » Platea quippe sermonis graeci ratione pro latitudine dicitur. Quid vero est humanae menti angustius quam voluntates proprias frangere? De qua fractione Veritas dicit: « Intrate per angustiam portam . » Quid autem latius quam nullis propriis voluntatibus reluctari, et quaquaversum impulsus arbitrii duxerit se sine retractione diffundere? Qui ergo per fiduciam sanctitatis postposito meliorum judicio se sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerant multi qui t̃renabene dispensauerarł
superari uideant᷑ &candidiores niue. & nitidiore
lacte referuntur: Qui etiã & ꝑferuorẽ sps antupꝰ¬
ac forcuĩ patrũ ñ nunquã uincere uitã uidentus
reste adiungit Nubicondiores ebort antiqe
Sumeũ ruboris nomex inprimituer scidesideri
lũ nonignoramus: Ebore itaque antiquo rubi¬
aundieres sunt : qr sepe ante humanos oculos
n nullis p̃cedentib patrib studiis feruentiores
a uistunt : Dequib ut totũ simul ostendat᷑
Aduingitur: saphyropulchriores: Aeherei
quippe coloris est sapbrrus : & q p̃cedentes
nultosq ad suꝑnatendentes ꝓ cȩlestẽ cõuersati¬
one uidentur iuncere : narrantur saphyro
pulchriores exatisse : sed plerũq dũ uirtutũ
copia etiã plus quã expetit ꝓsperat᷑. inquadã
sui fiducia mens adducitur . & decepta ꝓpria
psuptione. repente peccato subripiente fusca¬

Expanded text:
tenuerunt, multi qui terrena bene dispensaverunt, tenuerunt, multi qui terrena bene dispensaverunt, superari videantur, et candidiores nive, et nitidiores lacte referuntur. Qui etiam, quia per fervorem spirituc fortium patrum nonnunquam vincere vitam videantur, recte adjungitur: « Rubicundiores ebore antiquo. » Dum enim ruboris nomen imprimitur, sancti desiderii lium non ignoramus. Ebore itaque antiquo rubicundiores sunt, quia saepe ante humanos oculos nonnullis praecedentibus patribus studii ferventioris existunt. De quibus ut totum simul ostendatur adjungitur: « Sapphiro pulchriores. » Aetherei quippe coloris est sapphirus, et quia praecedentes multos atque ad superna tendentes, per coelestem conversationem videntur vincere, narrantur sapphiro pulchriores exstitisse. Sed plerumque dum virtutum copia etiam plusquam expedit prosperatur, in quamdam sui fiduciam mens adducitur, et decepta praesumptione propria, repente peccato subripiente fusca
Abbreviated transcription (Latin):
tatis appetunt : inerrorẽ lapsi. tardius emeN¬
dantur: Rectũ quippe aestimant . eẽ. quod
agunt : & sic̃ excolende uirtuti. sic uicio ꝑseue¬
rantiã iungunt: Rectũ aestimant. ẽẽ quõd
agunt : & idcirco suo udicio enixius seruiunt:
Vnde bene hieremias cũ dicer&. candidiores nata¬
rȩi eiꝰ niue. nitidiores lacte. rubicundiores
ebore antiquo. saphyro pulchriores. denigrata ẽ.
suꝑcarbones facies eoꝵ & ñ sunt cogniti inplateis.¬
ilico adiunxit: Adhesit ciraseoꝵ ossibus: aruit
& facta ẽ. qua silignũ : Quid eni naz arenorũ
nomine. nisi abstinentiũ & c̃tinentiũ uita sigiatur
quȩ niue & lacte nitidior dicit᷑: Nix enĩ & aqua
cõgelescit : que desuꝑuenit : Lac autẽ excarne
exprimit᷑: quȩ in inferiorib nutritur Quid
ergo pniuẽ. nisicandor uite caelestis: Quid plac.
nisi tẽporalis dispensationis anministratio de¬
monstratur e & qi plerũq cõtinentes uri in aecda
tã mira oꝑa faciunt. ut abeis multi qͥcelestẽ urta

Expanded text:
tatis appetunt, errore lapsi tardius emendantur. Rectum quippe aestimant esse quod agunt, et sicut excolendae virtuti, sic vitio perseverantiam jungunt. Rectum existimant quod agunt, et idcirco suo judicio enixius serviunt. Unde bene Jeremias cum diceret: Candidiores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundioebore antiquo, sapphiro pulchriores. Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis, adhaesit cutis eorum ossibus: aruit  facta est quasi lignum . Quid enim Nazaraeorum nomine, nisi abstinentium et continentium vita signatur, quae nive et lacte nitidior dicitur? Nix enim ex aqua congelascit quae desuper venit, lac autem ex carne exprimitur quae in inferioribus nutritur. Quid ergo per nivem nisi candor vitae coelestis, quid per lac nisi temporalis dispensationis administratio demonstratur? Et quia plerumque continentes viri in Ecclesia tam mira opera faciunt, ut ab eis multi qui coelestem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
curitate uitae prae sentis uidere te
appeto sed adhuc infirmitatis nubilo
circũ scribor.: Dauid quoq huiꝰ noctis ca¬
liginẽ uitans claritatẽ ueriluminis
praestolatꝰ ait: Mane ad stabotibi &
uidebo : Adhuc ergo in noc te minꝰse
uidere conspicit : quia duidendũ dm̃
fuiturũ mane concupiscit : quia uero ut
diximꝰ ab ex teriori actione cessare
in ruit sopor suꝑ homines: Quia autẽ
scĩ uri cũ exteriori actioni ñ seruiunt
intram̃tis cubilia. conqui escunt :
apte subiunxit : & dormiunt in lectu¬
lo : Scĩs enĩ uiris dormire in lectulo
.ẽ intra mentis suȩ cubile qui escere:
Uide scriptũ ẽ : Exultabunt sc̃ingła
laetabunt᷑ in cubilib: suis : Dicat᷑ ergo
quod semel nobis loquit᷑ ds ꝑsomnium
inuisione noctna. quando inruit sopor
suꝑ homines & dormiunt in lectulo
quianimirũ tunc secreta diuinita¬
tis cognoscimꝰ cũ abhuiꝰ mundi tumul¬
tuosa concupiscentia: intramentis

Expanded text:
curitate vitae praesentis videre te curitate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjunxit: Et dormiunt in lectulo. Sanctos enim viros dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis
Abbreviated transcription (Latin):
dormio sed intꝰ coruigilat: quia dũ
exteriora quasi non sentio interiora
sollert̃ ad prehendo: Bene ergohebu
ait. quia ꝑ somniũ loquit᷑ ds. atq: ap¬
te subdidit inuisione nocturna: uoc¬
turna enĩ uisio : apparere contẽ pla¬
tionimentis sub quibusdã imagina¬
tionib: sol& : Indiurna autẽ luce. cer¬
tius cernimus in noc turna uero ui¬
sione cuntant̃ uidemꝰ : & quia scĩ om̃s
quã diu in hac uita sunt. diuinȩna¬
turȩ secreta. quasi sub quadã imagina¬
tione conspiciunt uidelic& quia
necdũ sicut sunt. ea manifestius
c̃tẽplant᷑ : bene helru postquãdix̃
dm̃ nobis ꝑsomniũ loqui. subdidit
inuisione noct᷑na : Nox quippe ẽ
praeseis uita : Inqua quã diusumus
ꝑ hoc int̃ na conspicimꝰ sub incerta
imaginatione caligamꝰ: ꝓphetanãq:
aduidendũ dnm̃. quadã se premi caligine
sentiebat: dicen. Animamea. deside¬
rauit te in nocte : Acsi dicer& : In hac obs¬

Expanded text:
dormio, sed intus cor vigilat, quia dum dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora sollerter apprehendo. Bene ergo Eliu ait, quia per somnium loquitur Deus; atque apte subdidit in visione nocturna. In nocturna enim visione apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginationibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes quandiu in hac vita sunt divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, quia videlicet necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur, bene Eliu, postquam dixit Deum nobis per somnium loqui, subdit: In visione nocturna. Nox quippe est vita praesens, in qua quandiu sumus, per hoc quod interna conspicimus, sub incerta imaginatione caligamus. Propheta namque ad videndum Dominum quadam se premi caligine sentiebat, dicens: Anima mea desideravit te in nocte . Ac si diceret: In hac obs
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : post positis exterioꝵ tumultb
secretũ m̃tis intrare Ibienĩ dñs
consulit᷑ & quod forasagendũ est¬
publice. intus silent̃ audit᷑: hocco¬
tidiȩ honirectores faciunt᷑: cũ se
res dubias discernere non posse cog¬
noscunt: Ad secre tũ mentis uelut
aquodđã tabernaculũ reuertim¬
tur : diuma lege ꝑ specta. quasico¬
rã posita archa dñm consulunt:
quod prius intꝰ tacentes audiuntõ
hocforas post modũ a gentes in no¬
tescunt . Ut enĩ exteriorib offei¬
is in offense deseruiant : ad seeus
cordis recurrere incessibilit̃ qurs
& sic uoce di quasi ꝑ somniũ audun
auinonedi acichie mentisa cas¬
nalib: sensib: abstra hunt᷑ : hinc ẽ quod
sponsa incanticis canticoꝵ sponsiuo¬
cẽ quasi ꝑsoniũ audi erat quae dice¬
bat: Ego dormio: & cor meuuigilat
Acsidicer&: Dũ ex teriores sensus abhuiꝰ
uite sollicitudinib: sopio : uacantim̃¬
tẽ uiuatius int̃na cognosco : loris

Expanded text:
est, postpositis exteriorum tumultibus est, postpositis exteriorum tumultibus secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur; et quod foras publice agendum est, intus silenter auditur. Hoc quotidie boni doctores faciunt, cum se res dubias discernere non posse cognoscunt, ad secretum mentis velut ad quoddam tabernaculum revertuntur. Divina lege perspecta, quasi coram posita arca, Dominum consulunt; et quod prius intus tacentes audiunt, hoc foras postmodum agentes innotescunt. Ut enim exterioribus officiis inoffense deserviant, ad secreta cordis recurrere incessabiliter curant, et sic vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis a carnalibus sensibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum, Sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio et cor meum vigilat . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente, vivacius interna cognosco. Foris
Abbreviated transcription (Latin):
derioꝵ tumultib: obdor miuit : atq id¬
circo diuinã uocẽ ꝑcipere meruit : quia
ꝑsuꝑnã grãm quanto magis ab apetendis
exteriorib torpuit : tanto uerius ad
cognoscenda interiora iugilauit : Rur¬
sus israhelitici populi turbis prȩlatus ut
legis prȩcepta ꝑcipiat. in montẽ ducit᷑
atq ut int̃nã penetrar& ab externis
tumultib: occultatur : Unde & scĩuir
qui exterioriorib: minis teriis deser¬
uire officii necessitate cogunt᷑. studi¬
ose semꝑ ad cordissecreta refugiunt:
ibiq cogitacionis intimȩ cacumen
ascendunt. & legẽ quasiin monte
ꝓcipiunt : dũ post positis tu multi¬
bus actionũ temporaliũ in contẽ¬
plationis suȩ uertice suꝑnȩ uolun¬
tatis sententia ꝑscruta t᷑: hinc est
quod isdẽ moyses crebro derebus
dubiis ad taber naculũ redit: ibiq
secreto dm̃m consulit & quid certius
decernat agnoscit : Relictis quip¬
pe turbis ad tabernaculũ redire

Expanded text:
deriorum tumultibus obdormivit; atque idderiorum tumultibus obdormivit; atque idcirco divinam vocem percipere meruit, quiper supernam gratiam quanto magis ab appetendis exterioribus torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Rursus Israelitici populi turbis praelatus, ut legis praecepta percipiat, in monte ducitur, atque ut interna penetret, ab externis tumultibus occultatur. Unde et sancti viri qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt, ibique cogitationis intimae cacumen ascendunt, et legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium in contemplationis suae vertice supernae voluntatis sententiam perscrutantur. Hinc est quod idem Moyses crebre de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certius decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire