comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ. Aliter iuuenes: aliter senes. Aliter
in opes: aliter locupletes.Aliter lȩti:
aliter t̾ristes. Aliter subditi. aliter prelati.
Aliter serui: aliter domini. Aliter huius mundi
sapientes. aliter hebetes. Aliter impudentes.
aliter uerecundi.Aliter proterui. aliter pusil-¬
lanimes. Aliter impatientes. aliter patientes.
Alter beniuoli: aliter inuidi. Aliter simplices.
aliter impuri. Aliter incolumes. aliter egri.
Aliter qui flagella metuunt et propterea inno-¬
center uiunt. aliter qui sic in iniquitate duru-¬
erunt. ut nec per flagella corrigantur. Aliter
nimis taciti: aliter multilo quio uacantes. Alit̃
iracundi. Aliter humiles. aliter elati. Aliter per¬
tinaces. aliter inconstantes. Aliter gulȩ dediti.
aliter abstinentes. Aliter qui sua misericordit᷑
tribuunt. aliter qui adhuc aliena rapere con¬
tendunt. Aliter qui nec aliena rapiunt. nec
& tamen aliena rapere non desistunt. Aliter dis-¬
cordes. aliter ꝑaccati. Aliter seminantes urgia.

Expanded text:
feminae; aliter juvenes, aliter senes; aliter inopes, aliter locupletes; aliter laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantes; aliteriracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec buunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia,
Abbreviated transcription (Latin):
t suNt nonnulli qui ex sola humilita¬
te refugiunt. ne eis quib se impares esti¬
mant preferantur. Quorum ꝓfecto hu-¬
militas si ceteris quoq uirtutib cingitur. tunc
ante oculos dĩ uera est: cũ ad recipi-¬
endum hoc quod utiliter subire
precipitur. pertinax non est. Neq enim uere
est humilis. qui superni nutus arbitrium
ut debeat pre esse intelligit. et tam̃ preẽe
contempnit. Sed diuinis dispositionib sub-¬
ditus. atq auitio obstinationis alienus.
cum sibi regiminis culmen imperatur. si
iam donis preuentus est quib & aliis ꝑsit.
et ex corde debet fugere. et inuitus obedire.

Expanded text:
 Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne eis quibus se impares aestimant praeferantur. Quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non est. Neque enim vere est humilis qui superni nutus arbitrium ut debeat praeesse intelligit, et tamen praeesse contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imperatur, si jam donis praeventus est, quibus et aliis prosit, et ex corde debet fugere, et invitus obedire.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ne superioris ordinis celsitudine se ceteris pre.¬
ferant. cum ab inferiorib quanta se melius a-¬
gantur ignorant. In ex amine nanq recti iudiciꝰ
mutat merita ordinum: qualitas actionĩ. Quis
enim consideratis rerum ipsis imaginib nesciat
quod in natura gemmarum carbunculus p̃fe-¬
ratur ĩacinto: Sed tamen cerulei coloris iacintꝰ.
prefertur pallenti carbunculo. Quia et illi qđ¬
ordo naturȩ subtrahit. species decoris adiungit.
Et hunc quem naturalis ordo pretulerat coloris
qualitas fedat. Sic ergo in humano genere et qͥ¬
dam in meliori ordine deceriores sunt: et quidã
in deteriori meliores. Quia et isti sortem extremi
nabitus bene uiuendo transcendunt. et illi supe¬
rioris loci meritum morib non exequendo dimi¬
nuunt.

Expanded text:
tes, ne superioris ordinis celsitudine se caeteris praetes, ne superioris ordinis celsitudine se caeteris praeferant, cum ab inferioribus quanta se melius agantur ignorant. In examine namque recti judicis mutat merita ordinum, qualitas actionum. Quis enim consideratis ipsis rerum imaginibus, nesciat quod in natura gemmarum carbunculus praeferatur hyacintho? Sed tamen caerulei coloris hyacinthus praefertur pallenti carbunculo; quia et illi quod naturae ordo subtrahit, species decoris adjungit; et hunc quem naturalis ordo praetulerat, coloris qualitas foedat. Sic ergo in humano genere et quidam in meliori ordine deteriores sunt, et quidam in deteriori meliores, quia et isti sortem extremi habitus bene vivendo transcendunt, et illi superioris loci meritum moribus non exsequendo diminuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
untes: tanto se ardentius in bonis operib exhibẽt.
quanto dampnabiliores se de malis uident. Et
sepe quidam in carnis integritate perdurantes:
cum minus se respiciunt. habere quod defleant:
plene sibi sufficere uite suȩ innocentiã putant.
atq ad feruorẽ sp̃s nullis se ardoris stimulis in-¬
flãmant. Et fit plerumq dõ gratior amore ar¬
dens uita post culpam: quam sccuritate corpens
innocentia. Unde et uoce iudicis dicitur. Remit¬
tuntur ei peccata multa. quia dilexit multum.
Et gaudium erit in cęlo suꝑ unum penitentem.
quã suꝑ nonaginta nouem iustis. quib non est
opus penitentia. Quod cicius et ex ipso usu col¬
ligimus. si nr̃ȩ mentis iudicia pensemus. Plus
nanq terram diligimus. que post spinas exa¬
rata fructus uberes ꝓducit. quam que nullas
spinas habuit. sed tamen exculta sterilẽ segetem
gignit. Ammonendi sunt peccata carnis ignoran-¬

Expanded text:
untes, tanto se ardentius in bonis operibus exhibent, untes, tanto se ardentius in bonis operibus exhibent, quanto damnabiliores se de malis vident. Et saepe quidam in carnis integritate perdurantes, cum minus se respiciunt habplene sibi sufficere vitae suae innocentiam putant, et ad fervorem spiritus nullis se ardoris stimulis inflammant. Et fit Deo plerumque gratior amore ardens vita post culpam, quam securitate torpens innocentia. Unde et voce judicis dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Et: Gaudium erit in coelo super uno poenitente, quam super nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia . Quod citius et ex ipso usu colligimus, si nostrae mentis judicia pensemus. Plus namque terram diligimus, quae post spinas exarata fructus uberes producit, quam quae nullas spinas habuerit, sed tamen exculta sterilem gignit. Admonendi sunt peccata carnis ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Non omnes capiunt uerbum hoc. Qd
eo innotuit sũmũ. quo denegauit omnium.
Et dum predicit quia difficile capitur. audi-¬
entib innuit ceptum. cum qua cautela tene¬
acur. Ammonendi itaq sunt peccata carnis
ignorantes. ut et preminere uirginitatẽ coniu-¬
gis sciant et camen suꝑ coniuges non extollant.
quatimis dum et uirginitatẽ p̃ferunt et se pre-¬
ponunt. et illud non deserant quod esse me-¬
lius estimant. et se custodiant. quo se in a-¬
niter non exaltant. Ammonendi sunt ut cõ¬
siderent. quod plerumq actione seculariũ
ultra ha¬
bitum assumunt opera. et isti
iurta ordinem proprium non excitant corda.
Unde bene ꝑ prophetã dicitur. Erubesce sydon:
ait mare. Quasi enim ꝑ uocem maris ad uere-¬
condiã sydon adducitur. quando per cõparati¬
hoc mundo fluctuantium. eius qui munitus
et quasi stabilis cernitur uita rebrobatur. Sepe
enĩ nonnulli ad dñm post carnis peccata rede¬

Expanded text:
dicit: Non omnes capiunt verbum hoc . Quod dicit: Non omnes capiunt verbum hoc . Quod eo innotuit summum, quo denegavit omnium; et dum praedicit quia difficile capitur, audientibus innuit coeptum cum qua cautela teneatur. Admonendi sunt peccata carnis ignorantes, ut et praeeminere virginitatem conjugio sciant, et tamen se super conjuges non extollant; quatenus dum et virginitatem praeferunt, et se postponunt, et illud non deserant quod esse melius aestimant, et se custodiant quo se inaniter non exaltant. Admonendi sunt ut considerent quod plerumque actione saecularium ultra habitum assumunt opera, et isti juxta ordinem proprium non excitant corda. Unde bene per prophetam dicitur: Erubesce, Sidon, ait mare . Quasi enim per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per comparatihoc mundo fluctuantium, ejus qui munitus et quasi stabilis cernitur, vita reprobatur. Saepe enim nonnulli ad Dominum post carnis peccata rede
Abbreviated transcription (Latin):
eunuchis. Qui custodierint sabbata mea et
dabo eis in domo mea et in muris meis locũ.
et nom̃ melius a filiĩs et filiab. Eunuchi qͥp¬
pe sunt: qui cõpressis motib carnis effectum
inse praui operis abscidunt. Quo autẽ apud
patrẽ loco habeantur ostendit᷑.Pqui in do¬
qui in do-¬
mo patris uidelicet. eterna man¬
sione etiã
filiis preferuntur. Audiant quod ꝑ iohãnẽ
dicitur. Hi sunt qui cum mulierib non st̃
comquinati. uirgines enim sunt. qui sequn¬
tur agnum quocumq ierit. Et quod cantic̃¬
nouum cantant. quod nemopossit dicere. nisi
agno cantare est: cum eo in perpetuum pre
cunctis fidelib etiam de carnis in corruptione
gaudere. Quod tamen electi ceteri canticum
audire possunt. licet dicere nequeunt. quia
per caritatem quidem in illoꝵ celsitudine leti
sunt: quamuis ad eoꝵ premia non assur-¬
gunt. Audiant peccatoꝵ carnis ignari. quid
per semet ipsam de hac integritate ueritas

Expanded text:
eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et filiabus . Eunuchi quippe sunt, qui compressis motibus carnis, affectum in se pravi operis abscidunt. Quo autem apud Patrem loco habeantur, ostenditur; quia in domo Patris videlicet aeterna mansione etiam filiis praeferuntur. Audiant quod per Joannem dcoinquinati: virgines enim sunt, qui sequuntur Agnum, quocunque ierit , et quod canticum cantant quod nemo possit dicere nisi iAgno cantare, est cum eo in perpetuum prae cunctis fidelibus etiam de carnis incorruptione gaudere; quod tamen electi caeteri canticum audire possunt, licet dicere nequeant; quia per charitatem quidem in illorum celsitudine laeti sunt, quamvis ad eorum praemia non assurgant. Audiant peccatorum carnis ignari, quod per semetipsam de hac integritate Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
saltem post peccata reuertemur. Debenius
igitur pietatem uocantis erubescere. si iustic¬
am nolumus formidare. Qui tanto grauior
improbitate contempnitur. quanco et contẽ¬
ptus adhuc uocare non dedignat᷑. At con¬
tra ammonendi sunt peccata carnis ignorã¬
tes. ut tanto sollicitius precipitem ruinam
metuant. quanto altius stant. Immonendi
sunt ut nouerint. quia quo magis loco premi¬
nenti consistunt. eo crebriorib sagittis insidia¬
toris inpetuntur. Qui tanto ardentuis solet
erigi: quanto se robustius conspicit uinci. Tan-¬
to q incolerabilius dedignatur uinci. quanto
contra se uidet per integra infirmȩ carnis
castra pugnari. Ammonendi sunt. ut incessant̃
p̃mia suspiciant. et libenter procul dubio tẽp¬
tationum quas tolerant labores calcant. Si
enim attendatur felicitas que sine transitu
attingitur. leue sit quod transeundo laborat᷑.
Audiant quod ꝑ prophetã dr̃. Hec dicit dñs

Expanded text:
saltem post peccata revertimur. Debemus saltem post peccata revertimur. Debemus igitur pietatem 83 vocantis erubescere, si justitiam nolumus formidare; quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatur. At contra admonendi sunt peccata carnis ignorantes, ut tanto sollicitius praecipitem ruinam metuant, quanto altius stant. Admonendi sunt, ut noverint, quia quo magis loco prominenti consistunt, eo crebrioribus sagittis insidiatoris impetuntur. Qui tanto ardentius solet erigi, quanto robustius se conspicit vinci; tantoque intolerabilius dedignatur vinci, quanto contra se videt per integra infirmae carnis castra pugnari. Admonendi sunt ut incessanter praemia suscipiant, et libenter proculdubio tentationum quas tolerant labores calcabunt. Si enim attendatur felicitas quae sine transitu attingitur, leve fit quod transeundo laboratur. Audiant quod per prophetam dicitur: Haec dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientẽ ds̃ deseruit: qui ad reuocandum
hominẽ legem dedit. Exhortantes angelos
misit. in carnem nr̃ȩ mortalitatis apparuit.
Ergo post tergum stans nos ãmonuit. qui ad
recuperationẽ nos graciȩ etiam contemptus
uocauit. Quod igitur generaliter simul potu¬
it dici de cunctis. hoc necesse est spetialiter sen¬
tiri de singulis. Quasi enim coram dõ positꝰ
quisq uerba monitionis eius percipit. cum
prius quã peccata perpetret uoluntatis eius
precepta cognoscit. Adhuc enim ante cius faci
em stare est. necdum eum peccando contẽp¬
nere. Cum uero derelicto bono innocentiȩ
iniquitatẽ eligens appetit. terga iam in eius
faciem mittit. Sed ecce adhuc et post tergũ
ds̃ subsequens monet. qui etiam post culpã
ad se rediri persua det. Aduersum uero re-¬
uocat. cõmissa non respicit. reuertenti sinũ
pietatis expandit. Uocem ergo post tergum
monentis audimus. si ad inuitantẽ nos dnm

Expanded text:
superbientem Deus deseruit, qui ad revocandum superbientem Deus deseruit, qui ad revocandum hominem legem dedit, exhortantes angelos misit, in carne nostrae mortalitatis ipse apparuit. Ergo post tergum stans nos admonuit, qui ad recuperationem nos gratiae etiam contemptus vocavit. Quod igitur generaliter simul potuit dici de cunctis, hoc necesse est specialiter sentiri de singulis. Quasi enim coram Deo positus quisque verba monitionis ejus percipit, cum priusquam peccata perpetret, voluntatis ejus praecepta cognoscit. Adhuc enim ante faciem ejus stare, est necdum eum peccando contemnere. Cum vero derelicto bono innocentiae, iniquitatem eligens appetit, jam terga in ejus faciem mittit. Sed ecce adhuc et post tergum Deus subsequens monet, qui etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si ad invitantem nos Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
fornicata es cum amatorib multis. tamen re-¬
uertere ad me dicit dñs. Ecce de fornicante et
relicta muliere argum̃tum iusticiȩ preponit᷑.
& tam̃ nobis post lapsum redeuntib non iusti¬
cia sed pietas exhibetur: ut hinc utiq colligamꝰ
si nobis delinquentib tanta pietate parcitur
a nobis nec post delictum redeuntib quanta
imꝓbitate peccatur. Aut. que ab illo erit suꝑ
imꝓbos uenia. qui non cessat uocare post
culpam: Que nimirum bene ꝑ prophetam
post delictum miscdia uocationis ex pͥmitur.
cum auerso homini dicitur. Et erunt oculi tui
uidentes preceptorẽ tuum. et aures tuȩ audiãt
uerbum post tergum monentis. Humanũ qͥp¬
pe genus dñs in faciem monuit. quando in pa-¬
rady sum condito homini atq in libero arbitrio
stanti. quid facere quid ue non facere deberet
indixit. Sed homo in dĩ faciem terga dedit.
cum suꝑbiens eius iussa contempsit. Nec tamen

Expanded text:
fornicata es cum amatoribus multis, tamen refornicata es cum amatoribus multis, tamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce de fornicante et relicta muliere argumentum justitiae proponitur, et tamen nobis post lapsum redeuntibus non justitia, sed pietas exhibetur. Ut hinc utique colligamus, si nobis delinquentibus tanta pietate parcitur, a nobis nec post delictum redeuntibus quanta improbitate peccatur; aut quae ab illo erit super improbos venia, qui non cessat vocare post culpam. Quae nimirum bene per prophetam post delictum misericordia vocationis exprimitur, cum averso homini dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient verbum post tergum monentis . Humanum quippe genus Dominus in faciem monuit, quando in paradiso condito homini atque in libero arbitrio stanti, quid facere, quidve non facere deberet, indixit. Sed homo in Dei faciem terga dedit, cum superbiens ejus jussa contempsit. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iminentia deuicent. Unde sub iudeȩ specie per
prophecam dñs corruptis in hoc mundo m̃tib
transactas culpas ad memoriã reuocat. quatinꝰ
pollui in futuris erubescant dicens. Fornicatȩ
sunt in egypto. in adolescentia sua fornicatȩ
sunt: ubi subacta sunt ubera earum. & fractȩ
sunt mãmȩ pubertatis carum. In egẏpto qͥp¬
pe ubera subiguntur. cum turpi huius mun¬
di desiderio humanȩ mentis uoluntas subster¬
nitur. In egypto pubertatis mãme frangunt᷑.
quando naturales sensus adhuc in semẽtipsis
integri. pulsantis concupiscentiȩ corruptione
uitiantur. Ammonendi sunt peccata carnis
exꝑti. ut ugilanti cura conspiciant. post de¬
licta nobis ad se redeuntib ds̃ quanta beniuo.¬
lentia sinum suȩ pietatis expandat. cum per
prophetam dicat. Si dimiserit uir uxorẽ suã
et illa recedens duxerit uirum alium. nũquid
reuertetur ad eam ultra: Numqͥd non pollu-¬
ta et contaminata mulier illa erit: Tu uero¬

Expanded text:
imminentia devitent. Unde sub Judaeae specie per imminentia devitent. Unde sub Judaeae specie per prophetam Dominus corruptis in hoc mundo mentibus transactas ad memoriam culpas revocat, quatenus pollui in futuris erubescant, dicens: Fornicatae sunt in Aegypto, in adolescentia sua fornicatae sunt; ibi subacta sunt ubera earum, et fractae sunt mammae pubertatis earum . In Aegypto quippe ubera subiguntur, cum turpi hujus mundi desiderio humanae mentis voluntas substernitur. In Aegypto pubertatis mammae franguntur, quando naturales sensus adhuc in semetipsis integri, pulsantis concupiscentiae corruptione vitiantur. Admonendi sunt peccata carnis experti, ut vigilanti cura conspiciant post delicta nobis ad se redeuntibus Deus quanta benevolentia sinum suae pietatis expandat, cum per prophetam dicat: Si dimiserit vir uxorem suam, et illa recedens dureuer-. tetur adeam ultra? numquid non polluta et contaminata erit mulier illa-siue ter
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ãmonendi sunt peccatoꝵ carnis conscũ.
atq aliter ignari. Ammonendi namq st̃
peccata carnis exꝑti. ut mare saltim post
naufragium metuant. & ꝑditionis suȩ discrimina
uel coguita perhorrescant: ne qui pie post ꝑpetra¬
ta mala seruati sunt: hȩc improbe repetendo
moriantur. Unde peccanti animȩ numquã a pec-¬
cato desinenti dicit᷑. Frons mulieris meretricis
facta est tibi. noluisti erubescere. Ammonendi
itaq sunt ut studeant. quatinus si accepta nat᷑ȩ
bona integra seruare noluerunt. saltem scissa
resartiant. Quib nimiruiti necesse est. ut per¬
pendant in tam magno fidelium numero. quã
multi et se illibados custodiant. & alios ab erro¬
re conuertant. Quid igitur isti dicturisunt. si
aliis in integritate stantib. ipsi nec post damp
na resipiscunt: Quid dicturisunt si cum mul¬
ti et alios secum ad regnum deferunt. hi expec¬
tanti dño nec semet ip̃sos reducunt: Ammonẽ¬
di sunt ut preterita ad missa considerent. et

Expanded text:
liter admonendi sunt peccatorum carnis conscii, atque aliter ignari. Admonendi namque sunt peccata carnis experti, ut mare saltem post naufragium metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant; ne qui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur. Unde peccanti animae et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Admonendi itaque sunt ut studeant quatenus si accepta naturae bona integra servare noluerunt, saltem scissa resarciant. Quibus nimirum necesse est ut perpendant 82 in tam magno fidelium numero quam multi et se illibatos custodiant, et alios ab errore convertant. Quid ergo isti dicturi sunt, si aliis in intna resipiscunt? Quid dicturi sunt, si cum multi et alios secum ad regnum deferunt, hi exspectanti Domino nec semetipsos reducunt? Dicedi sunt, ut praeterita commissa considerent, et
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis deprimat: ne hȩc ante occulti arbitri
oculos tumor elationis extinguat. Sed quia st̃
pleriq michi imperitia similes. qui dũ metiri
se nesciunt. quȩ non didicerint docere conicu-¬
piscunt: qui pondus magisteriĩ tanto leuius
estimant. quanto uim magnitudinis illius
ignorant. ab ipso libri huius reprehendunt᷑
ex ordio: ut quia indocti ac precipites doc-¬
trinȩ arcem tenere appetunt. a precipitati.¬
onis suȩ ausibus in ipsa locutionis nr̃ȩ ianua
repellantur.

Expanded text:
mitatis deprimat; ne haec ante occulti arbitrmitatis deprimat; ne haec ante occulti arbitroculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae janua repellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cendo uoluisse. benigna
frater km̃e atq humillima
intentione reprehendis:
quȩ ne quibusdã leuia e̾ẽ
uideantur. presentis libri
stilo exprimo de eorũ grauedine omne quod
penso: ut et hȩc qui uacat incaute ñ expetat.
et qui incaute expetit: adeptũ se e̾ẽ perti-¬
mescat. Quadriꝑtita uero disputatione liber
iste distinguitur. ut ad lectoris sui animum
ordinatis alligationib quasi quibusdam
passib gradiatur. Nam cum rerũ necessitas
exposcit. pensandũ ualde est ad culm̃ quisq¬
Osuam cotidie quanta consideratione cognos¬
cat: ne aut hũmilitas accessum fugiat. aut
peruentioni uita contradicat. aut uitã doctrina
destituat. aut doctrinam p̃sumptio extollat.
Prius ergo appetitũ tunor demperet: post autẽ
magisterium quod non a querente suscipitur
uita cõmendet. Ac deunde necesse ẽ: ut pastoris
bonum quod uiuendo ostenditur. etiam lo¬
quendo propagetur. Ad extremũ uero suꝑ est.
ut ꝑfecta quęq opera consideratio proprie infir¬

Expanded text:
enigna, frater carissime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum suam quotidie quanta consideratione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet, post autem magisterium, quod a non quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infir
Abbreviated transcription (Latin):
d alit̾ ãmonendi suit qui licet minima crebro tam̃ illicita
faciunt. atq alit̾ qui se a prauis custodiunt. sed aliquando
in maioribus demerguntur.¬
d alit̾ ãmonendi sint qui bona nec inchoant. atq alit̃ qui
inchoata minime consummant.¬
d alit̾ ãmonendi sint qui mala occulte agunt.¬

Expanded text:
; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita ; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ alit̾ ãmonendi sint gulȩ dediti. atq aliter abstinentes.¬
atq alit̾ qui adhuc et aliena rapere contendunt.¬
đ alit̾ amonendi sint qui nec aliena appetunt. nec sua largiunt᷑.¬
Qđ alit̾ ãmonendi sint qui sacrȩ legis uerba non recte intelligurt.¬
atq aliter qui recte quidem intelligunt.
pre nimia humilitate formidant.¬
perant᷑. atq alit̃ qui ea quidẽ quȩ mundi sunt concupiscunt:
đ alit̃ ãmonendi sint carnis peccatoꝵ conscĩ. atq aliter iguari.¬
d aliter ãmonendi sint qui peccata deplorant operum.¬
atq aliter qui cogitationum.¬
d alit̾ ãmonendi sint qui amissa plangunt nec tam̃ deserunt.¬
atq alit̾ qui deserunt nec tam̃ plangunt.¬
Qđ alit̾ ãmonendi sinit qui illicita quȩ faciunt etiã laudant.¬
atq alit̃ qͥ accusant praua. nec tamen deuitant.¬
đ alit̾ ãmonendi suit qui repentina concupiscentia superant᷑.¬
atq aliter qui in culpa ex consilio ligantur.¬

Expanded text:
abstinentest, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntu; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui recte quidem intelligunt, prae nimia humilitate formidant,perantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt,  aliter a aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur
Abbreviated transcription (Latin):
cerebrum insensibiliter oriuntur. curas uite
presentis designant. Que ex sensu negligenti
quia importune aliquando prodeunt. quasi
nobis non sentientib ꝓcedunt. Quia igitur
cuncti qui presunt habere quidẽ sollicitudi-¬
nes exteriores debent. nec tamen eis uehem̃ter
incumbere. sacerdotes recte caput prohibentur
radere & comã nutrire.:cogitationes carnis
de uita subditoꝵ nec a se funditus amputent.
nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Ubi
et benedicitur. Tondentes tondeant capita sua.
ut uidelicet curȩ temporalis sollicitudines &
quantum necesse est prouideant. & tamen
recidantur cicius. ne inmoderatius excrescant.
Dum igitur et ꝑ amministratã exteriorẽ proui-¬
dentiam corporũ uita prodegitur. & rursum
per moderatã cordis intentio impendit᷑: capilli
in capite sacerdotis seruantur. ut cutẽ coope¬
riant. et resecantur ne oculos claudant.
Neplacere rector suo studio hominib

Expanded text:
cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur ut cutem cooperiant, et resecantur ne oculos claudant. Ne placere rector suo studio hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi remaneant a iusticiȩ pane ieruni. Hanc
pastoꝵ sollicitudinẽ. paulus excitat dicens.
Qui suoꝵ et maxime domesticoꝵ curam non
habet. fidem negauit: & est infideli dete¬
rior. Inter hȩc itaq metuendum ẽ semper.
et uigilanter intuendũ. ne dum cura ab eis
exterior agitur. ab interna intentione mer¬
gantur. Plerumq etenim ut prediximus
corda rectoꝵ dum temporali sollicitudini
incaute deseruiunt. ab intimo amore refri-¬
gescunt. et foras fusa obliuisci non metuunt.
quia animarũ regimina susceperunt. Solli¬¬
citudo ergo que subditis exterius inpendit᷑.
sub certa necesse est mensura teneat᷑. Unde
bene ad hiezechielem dicitur. Sacerdotes caput
suũ non radant neq comã nutriant: sed conden¬
tes tondeant capita sua. Sacer dotes nanq iure
uocati sunt: qui ut sacrum ducatũ prebeant.
fidelib presunt. Capilli uero in capite exterio-¬
res sunt cogitationes in mente. qui dũ super

Expanded text:
ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super
Abbreviated transcription (Latin):
dere cogitationi. innoxia etiam exteriora
prouidere. Sic itaq pastores erga interiora
studia subditoꝵ suorum ferueant. quatinꝰ
in eis exsterioris quoq uitȩ prouidentiã non
relinquant. Nam quasi iure ut diximus a per-¬
cipienda predicatione gregis animus frangit᷑.
si cura exterioris subsidii a pastore negligatur.
Unde et primus pastor sollicite ãmonet dicens.
Seniores qui in uobis sunt obsecro consenior et
testis xp̃i passionum qui et eius quȩ in futuro
reuelanda est głȩ cõmunicat᷑. pascite qui in
uobis est gregem dĩ. Qui ut in hoc pastionẽ
cordis ac corporis suaderet aperuit. cum ꝓtinꝰ
adiunxit dicens. Prouidentes non coacte sed
spontanee secundũ dm̃. neq turpis lucri gr̃a
sed uoluntariȩ. Quib ꝓfecto uerbis pastorib
pie p̃cauetur. nedum subiectoꝵ inopiã minime
satiant. se mucrone ambitionis occidant. Ne
cum ꝑ eos carnis subsidiis reficiuntur ꝓximi.

Expanded text:
dere, cogitatione innoxia etiam exteriora dere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi,
Abbreviated transcription (Latin):
stare uidebatur. Secularia itaq negotia ali-¬
quando ex compassioue toleranda sunt: nũ-¬
quã uero ex amore requirenda. ne cũ mentẽ
diligentis ad grauant. hanc suo uictam pon¬
dere ad ima de cȩlestib mergant. At contra
nonnulli gregis quidem curam suscipiunt.
sed sic sibimet uacare ad spiritalia appetunt.
ut rebus exteriorib nullatenus occupentur.
Qui cum curare corporalia funditus negligunt.
subditoꝵ necessitatib minime concurrunt.
Quoꝵ nimirũ predicatio plerumq despicit᷑.
quia cum delinquentiũ facta corripiunt.
sed tamen eis necessaria presentis uitȩ non
tribuunt: nequaquã libenter audiuntur.
Egentis etenim mentẽ docꝰtrinȩ sermo non
penecrat. si hunc apud eius animũ manus
miscđiȩ non cõmendat. Tunc autem uerbi
semen facile germinat. quando hoc in audi-¬
entis pectore pietas predicantis rigat. Vnde
rectorem necesse est ut interiora possit infun-¬

Expanded text:
stare videbatur. Saecularia itaque negotia alistare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur; quia dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infun
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt. Ad hoc quippe sanctuariĩ lapideᷤ
fiebant. ut intra scã scõꝵ in uestimento sũmi
sacerdotis apparerent. Cum uero ministri
religionis a subditis honorem redemptoris
sui exmerito uitȩ non exigunt. sanctuaruĩ
lapides in ornamento pontificis non sunt.
Qui nimirũ sanctuarii lapides disꝑsi ꝑ plateas
iacent. cum ꝑsonȩ sacroꝵ ordinum uolupta¬
tum suarũ latitudim dediti. terrenis negotiis
inherent. Et notandũ quod non hos disꝑsos
in plateis. sed in capite platearum dicit. quia
cum et terrena agunt sũmiꝰ uideri appetunt.
ut & lata itinera teneant. ex uoluptate delec¬
tationis. & tamen in platearũ suit capite
ex honore scĩtatis. Nichil quoq obstat. si
sanctuarii lapides eosdem ipsos quib constructũ
sanctuarium existebat accipimus. Qui disꝑsi
in capite platearum iacent. quando sacrorũ
ordinum uiri terrenis actib ex desiderio in¬
seruiunt. ex quoꝵ prius officio scitatis gloria

Expanded text:
buerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides buerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi in platearum capite jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Quid colore optimo. nisi cunctis amabilis reue-¬
rentia religionis exprimitur: Quid sanctu-¬
arii lapidib. nssi sacroꝵ ordinũ ꝑsonȩ signan-¬
tur: Quid platearum nomine. nisi presentis
eloquio platos latitudo dicitur. profecto
a latitudine plateę sunt nominatȩ. Per semetip¬
sam uero ueritas dicit. Lata et spatiosa uia est.
que ducit ad ꝑditionem. Nurum igitur obscu-¬
ratur. cum terrenis actib sanctitatis uita pol-¬
luitur. Color optimus cõmutat᷑ cum quorũ¬
dam qui dẽgere religiose credebantur. estima¬
tio ante acta minuitur. Nam cum quilibet
post scĩtatis habitum terrenis se actib inserit.
quasi colore ꝑmutato ante oculos humanos eiꝰ
reuerentia despecta pallescit. Sanctuariĩ
quoq lapides in plateas disꝑguntur. cum causa-¬
rum secularium foras lata itinera expetunt.
hiĩ qui ad ornamentũ ȩcclesiȩ in terius miste.¬
riis quasi in secretis sanctuarii uaccare de¬

Expanded text:
Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reveQuid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata et spatiosa via est quae ducit ad perditionem . Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare de
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut recta pedes ualeant itinera carpere. hȩc
proculdubio caput debet ex alto preuidere. ne
a ꝓfectus sui itinere pedes torpeant. cũ curua-¬
ta rectitudine corporis caput sese ad terram
declinet. Qua autẽ mente animarũ presul
honore pastorali inter ceteros utitur. si interna
negotia que reprehendere in aliis debuit. &
ipse uersatur: Quod uidelicet ex ira iustȩ re-¬
tributionis per propłiam dñs minatur dicens.
quippe est ut popłs. quando ea agit is qui
spiritali officio fungitur. quȩ illi nimirũ faci¬
unt. qui adhuc de studiis carnalib iudicant᷑.
Quod cum magno scilicet dolore caritatis ihe-¬
remias propła conspiciens: quasi sub destruc-¬
tione templi deplorat dicens. Quomodo obscu-¬
ratum est aurum mutatus est color optimus.
disꝑsi sunt lapides sanctuarii in capite omniũ
platearum : Quid nanq auro quod cederis
metallis preminet: nisi excellentia sanctitatis:

Expanded text:
et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira justae retributionis per prophetam Dominus minatur, dicens: quippe est ut populus, quando ea agit is qui spiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis?
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo potest duob dominis seruire. Hinc pau¬
lus religiosoꝵ mentes a mundi consortio contes-¬
tando ac potius conueniendo suspendit dicens.
Nemo militans dõ implicat se secularib negotũs.
dia ostendit dicens. Secularia igitur iudicia
si habueritis: contemptibiliores qui sunt in ȩccła
illos constituite ad iudicandum. ut ipsi uide-¬
licet dispensationib derrenis inseruiant. quos
dona spiritalia non exornant. Ae si aperte
dicat. Quia penetrare intima nequeunt. sal¬
tem necessaria foris operentur. Hinc moyses
qui cum dõ loquitur. iethro alienigene rep̃¬¬
hensione iudicatur. quod terrenis populoꝵ
negotiis stulto labore deseruiat. Cui et con¬
silium mox prebet. ut pro se alios ad iurgia di¬
rimenda constituat. et ipse liberius ad erudien-¬
dos populos spiritaliũ archana cognoscat. A
subiectis ergo inferiora gerenda sunt: arectorib
sũma cogitanda. ut scilicet oculũ qui ꝓuidendis¬

Expanded text:
Nemo potest duobus dominis servire . Hinc PauNemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis dia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevi
Abbreviated transcription (Latin):
itineris offendit. Languente enim capite:
menbra in cassum uigent. Et in exploratione
hostium frustra exercitus uelociter sequitur.
si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditoꝵ
mentes exhortatio subleuat. eorum q culpas
increpatio nulla castigat: quia dum ꝑ anima-¬
rum presulẽ terreni exercetur officiũ udicis.
a gregis custodia uacat cura pastoris. Et
subiecti ueritatis lumen apprehendere neque-¬
unt. quia dum pastoꝵ sensus terrena studia
occupant. uento temptationis impulsos ecclesiȩ
oculos puluis cȩcat. Quo contra recte humani
generis redemptor cum nos auentris uoracitate.
compesceret dicens: attendite autem uobis ut
non grauentur corda ur̃a in crapula & ebrie-¬
tate. ilico adiunxit: & in curis huius uitȩ.
Ubi pauorẽ quoq protinus intente adiciens ait.
aduentus etiam qualitatẽ denuntiat dicens.
Tamquã laqueus enim ueniet suꝑ om̃s. qui sedẽt
suꝑ faciem orbis terre. Hinc iterum dicit.

Expanded text:
itineris offendit. Languente enim capite itineris offendit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne es illa . Cujus adventus etiam qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet super omnes qui sedent super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
It Rector internoꝵ curã in exterioꝵ
occupatione non minuens. & exterioꝵs
prouidentiã in internoꝵ sollicitudine
non relinquens: ne aut exterioribus
deditus ab intimis corruat. aut solis interiorib
occupatus quȩ foris debet proximis non impen-¬
dat. Sepe nanq nonnulli uelut obliti qđ fr̃ib
animarũ causa prelati sunt: toto cordis ad nisu
secularib curis inseruiunt. Has cum assunt.
agere se exultant. ad has etiam cum desunt
dieb ac noctib cogitationis turbide estibus
anhelant. Cumq ab his cessante forsitan opor-¬
tunitate quieti sunt: ipsa deterius sua quiete
fatigantur. Uoluptatẽ nanq censent: si actionib
deprimuntur. Laborem deputant. si in terrenis
negotiis non laborant. Sicq fit: ut dum se urgue-¬
ri mundanis tumultib gaudent. interna quȩ
docere alios debuerant ignorent. Unde sub¬¬
iectoꝵ quoq proculdubio uita torpescit. quia
cum ꝓficere spiritaliter appetit. in exemplo
eius qui sibi prelatus ẽ. quasi in obstaculum

Expanded text:
it rector internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non reldeditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo
Abbreviated transcription (Latin):
re conantur. nequaquã se in furorem erigant.
sed quicquid est tranquillitatis ostendant.
Quedam uero utiliter proferant. in quibus ex
obliquo furentis animũ pungant. Unde et
abner cum contra persequentem substicit.
non eum recta sed auersa hasta transforauit.
Ex mucrone quippe percutere est impetu aꝑtȩ
increpationis obuiare. Quersa uero hasta
persequentem ferire est. furentem tranquille
ex quibusdam tangere. et quasi par cendo
superare. Asahel autẽ protinus occumbit.
quia commotȩ mentes dum & parci sibi
sentiunt. & tamen responsoꝵ ratione in inti-¬
mis sub tranquillitate tanguntur. ab eo qđ
se erexerant statim cadunt. Qui ergo a fu¬
roris sui impetu sub lenitatis percussione re
siliunt. quasi sine ferro moriunt᷑.
aliter e lati

Expanded text:
re conantur, nequaquam se in furore erigant, re conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occubuit, quia commotae mentes dum parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis pesiliunt, quasi sine ferro moriuntur.aliter elati
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. si abner factum ad medium de-¬
ducamus. Hunc quippe cum asahel incautȩ
predicationis impeteret. scriptum est. Locu¬
tus est abner ad asahel dicens. Recede noli
me sequi. ne compellar confodere te in terrã.
Qui audire contempsit. & noluit declinare.
Percussit ergo eum abner. aduersa hasta in
inguine. & transfodit eum & mortuus est.
Cuius enim asahel tẏpum tenuit: nisi eoꝵ
quos uehementer arripiens furor in preceps de¬
ducit: Qui in eodem furoris impetu tanto
caute declinandi sunt: quanto et insane rapi.
untur. Unde et abner qui sermone nr̃o patris
lucerna dicitur fugit. quia doctoꝵ lingua que
supernum dĩ lumen indicat. cum per abrupta
furoris mentẽ cuiuspiam ferri conspicit. cumq
contra irascentem dissimulat uerboꝵ iacula
reddere. quasi ꝑsequentem non uult ferre.
Sed cum iracundi nulla consideratione se miti-¬
gant. quasi asahel persequi & insanire non
cessant: necesse est ut hi qui furentes reprime¬

Expanded text:
ostendimus, si Abner factum ad medium deostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est . Cujus enim Asael typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute decuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro Patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprime