comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NPASSIONE QUE. NOBIS
martyr inuictus. In cuius corpore
penis uariis exarato. iam tormenta
defecerant. & adhuc menbra durabant.¬
ot conuicta miraculis persistebat impie¬
tas. tot uexata suppliciis. non cȩdebat
infirmitas. Agnoscat᷑ ergo. operata di¬
uinitas. Quando enim corruptibilis
pulus contra immania tormenta du¬
raret nisi in eo xp̃c habitaretͦ In his
om̃ib ille agnoscendus. ille glorifican¬
dus. ille laudandus. qui & inprima
uocatione dedit fidem: & in suprema
passione uirtutẽ. Uultis nosse quia
utrisq donatum est: Nudite apo¬
stolum paulum. Uobis inquit do
datis in eum. uerũ ętiam ut pacia¬
mini ꝓ eo. Acceperat hȩc utraq beatꝯ¬
leuita uincentius. acceperat & habe¬
bat. Si enim non accepisset. quid ha
beretHabebat in sermone fidutiã
habebat in passione tolerantiam. Ne¬
mo ergo de suo corde prȩsumat. quando
profert sermonẽ. nemo de suis uirib
confidat quando suffert temptacionẽ.
quia ut & bona prudenter loquam᷑.

Expanded text:
passione, quae nobis martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infirmitas. cognoscatur ergo operata diuinitas. quomodo enim corruptibilis puluis contra tam inmania tormenta duraret, nisi in eo Christus habitaret? in his enim omnibus ille agnoscendus, ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima uocatione dedit fidem et in postrema passione uirtutem. uultis nosse, quia utrumque donatum est, audite apostolum Paulum: uobis inquit, dom credatis in eum, uerum etiam ut patiamini pro eo. acceperat haec utraque Uincentius, acceperat et habebat. si enim non accipberet? Habebat in sermone fiduciam, habebat in passione tolerantiam. Nemo ergo de suo corde praesumat, quando profert sermonem; nemo de suis viribus confidat, quando suffert tentationem: quia et ut bona prudenter loquamur,
Abbreviated transcription (Latin):
percipiet. Ouirtus abstinentię. &
mortificationis carnis. quȩ hȩc om̃ia
custodiuit & docuit. Ueniens namq
in saxoniam. ibi a sigeberto rege ho¬
norifice susceptus ẽ qui pręgaudio
nesciens quod opus ei egisset bonita¬
petens ab eo aliquid spectaculum.
ubi sibi & suis post se uenientibus
preparauit hospocrum. Qui rex
eius ad quiescens sermonibus. non
solum autem dilexit: uerum ȩtiam
tost eius regimen clamans. ꝓ amore
icĩ dedit auxilium consolationis.¬

Expanded text:
recipiet. O virtus abstinentiae et mortificationis carnis, quae et haec omnia custodivit et docuit! 3. Veniens namque in Saxoniam, ibi a Sigeberto rege honorifice susceptus est. Qui prae gaudio nesciens, quod opus ei egisset bonitapetens ab eo aliquid expectaculum, ubi sibi et suis post se venientibus praepararet hospitium. Qui et rex eius adquiescens sermonibus non solum eum dilexit, verum etiam post eius regimen clamans pro amore sancti dedit auxilium defensionis
Abbreviated transcription (Latin):
U el ex ipsa michi da. quam attulisti.
Quȩ ut gustauit gracias egit deo.
eoquod nunquam melius uinum
bibisset. Tunc prȩcepit om̃i familiȩ
sue ex inde ut gustarent : atq
uicinis om̃ibus qui ex eo biberunt.
claruerunt merita scĩ fursei.
&e ipsa cum ouinib suis recepit sanita¬
teni. Omnibus hȩc res claruit.
Post ea uero ipsa ueniens cũ om̃i¬

Expanded text:
'Vel ex ipso mihi da quem adtulisti'. 'Vel ex ipso mihi da quem adtulisti'. Quae ut gustavit, gratias agens Deo, eo quod numquam melius vinum bibisset, tunc praecepit omni familiae suae exinde gustum dare atque vicinis omnibus; qui ex eo biberunt. Claruerunt merita sancti Fursei, et ipsa cum omnibus suis recepit sanitatem; omnibus haec res damit. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
uiri oracionib uacare : sed prȩ in¬
firmitate non ualuit ire: sed tam̃
compuncta infide & amore sc̃i.
ministrum sutim misit. precipiens illi
ut cito pergeret. ad locum predictum
& posceret sibi transmittere de eulo¬
giis sc̃i fursei. Hoc credebat exfide.
quod postea agnouit infacto: ex gus¬
to credebat sanari. Seruus ergo per¬
monasterio. dicit ei. Domina mea
ualde infirmatur. obsecrat & petit
ut eulogias scĩ fursei ei transmittas.
quia.ꝑ. ipsas credit recipere sanita¬
tem. Qui dicit ei. Certe scias nos
absq uino esse. nisi tantum unde
uix ad missas oblationes facimus:
quia ualidissima in hoc anno. in hac
terra extitit plaga: tam in populo
Domine: uel fontem indica michi.
ut hauriam. & ex ipso deferam ut
de eo desiderium suum impleat.
ergens ergo frater ille. monstra¬
uit fontem. Qui ex ipso hauri¬
ens uas plenum. detulit dominę
sue. & cuncta que ei contigerant
retulit. Gauisa autẽ mulier. dixit.

Expanded text:
viri orationibus vacare; sed prae inviri orationibus vacare; sed prae infirmitate non valuit ire. Tamen conpuncta in fide et amore sancti missum suum misit, praecipiens illi, ut cito pergeret ad locum praedictum et posceret sibi transmittere de eulogiis sancti Fursei. Hoc credebat ex fide, quod postea agnovit in facto; ex gustu credebat sanari. Servus, monasterii, dicit ei: 'Domina mea valde infirmatur; obsecrat et petit, ut eulogias sancti ei transmittatis, quia per ipsas credit recipere sanitatem'. Qui frater dicit ei: 'Certe scias nos absque vino esse, nisi tantum, unde vix ad missas oblationes facimus, quia validissima in hoc anno et in hac terra extitit plaga tam in populo 'Domine, vel fontem mihi indica, ut hauriam et ex ipso deferam, ut ex ipso desiderium suum impleat'. Pergens frater, monstravit ei fontem; qui ex eo ferens vas plenum et tulit dominae suae et cuncta quae ei contigerant retulit. Gavisa mulier dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut credidit sanata est. Cuncti
uero qui aderant gaudio magno
repleti: eleua uieruint corpusꝰ
cum excltatione magna. & con¬
diderunt in dextera parte altaris
apłorum principis. ubi conditũ
iacuit ann̾is quattuor: ubi & mul¬
ta patuerunt miracula. In quam
est: sicq tunc inuentum ẽ. illesum.
quasi eadem hora inigrasset de cor¬
pore. Ibi cum odoribus magnis cla
rant menbra. ubi & uirtutes
multȩ clarescunt ꝑ. merita sc̃i:
ibi paralitici & leprosi curantur.
& demoniaci liberantur. ceci re
cipiunt uisum. atq cuncta neces¬
saria quȩ in fide poscunt᷑ illic dño
largiente prestantur. Letus ergo¬
sacerdos lȩtam petut domum: tris¬
tes & merore plenos. lȩtos deducit
in domum cȩlestem. Sed & illud. ñ
est silendum: quod in meuioriam re¬
ducimus. Erat quȩdam fęmina.
infirmitatem paciebat᷑ cum suis om̃ib
languores. ita ut nullus alium pos¬
set ad uiuare. Quȩ ammonita.
in somnis ut pergeret ad sepulchr̃u

Expanded text:
ut credidit sanata est. 22. ut credidit sanata est. 22. Cuncti adstantes, gaudio magno repleti, elevaverunt corpus cum magna exultatione et condiderunt dextra parte altaris apostolorum principis, ubi conditum iacuit annis quattuor, ubi et multa patuerunt miracula. Interim est. Sicque tunc inventum est inlesum, quasi eadem hora migrassete corpore. Ibi cum odoribus magnis clara tegunt membra; ibi et virtutes multae clarescunt per merita sancti. Ibi paralitici et leprosi curantur et daemoniaci liberantur; ceci visum recipiunt atque cuncta necessaria, quae in fide poscuntur, illic, largiente Domino, praestantur. Laetus sacerdos laetum petiit domum; tristes et merore plenos laetos reducit in domum caelestem. 23. Et illud non est silendum, quod in memoriam reducimus. Erat quaedam femina infirmitatem patiebatur cum suis hominibus, languores ita, ut nullus alium posset adiuvare. Quae ammonita in somnis, ut pergeret ad sepulchrum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
leutsinda. si scires quanta nobis
uenerunt bona a die qua nobis
suam tradidit familiaritatem.
nrunquam talia proueheres. Sci¬
to certissime quod furor tuus ni¬
si contra te euersus fuerit. tu cũ
tuis. & om̃ia tua ibunt inperditi¬
onem. Subridens leutsinda dixit.
Iomo triginta diebus putrefacꝰtus.
quid mali faciet mali: Uenit
autem dies quo templum ȩdifica¬
tionis prȩparatum fu̾it. hoc est .u.
noldus dixit. Leutsinda: ecce dies
in qua probare poteris quem semꝑ
dolose inquiris: hodie deo iuben¬
te transfertur sc̃s ad locum qũe
ei prȩparatum habeo & si sic inuene¬
ris ut dicis centuplum restaurabo
tibi pecunias. Tunc leutsinda le¬
ta effecta perrexit cum turba
multa ad locum. ubi sc̃m iacebat
corpus. iubet discooperire sepul¬
chrum. & ideo quia non erat dig¬
na uidere corpus: amisit lumen
oculorum. Quȩ dui iacens iuxta
sepulclirum. quicquid a iuuentu¬
te adquisiuit. xp̃o propter amorẽ
sci fursei uouit. Statim autem

Expanded text:
a, si scires, quanta nobis a, si scires, quanta nobis venerunt bona a die, quo nobis suam tradidit familiaritatem, numquam talia proveheres. Scito certissime, quod si furor suus contra te eversus fuerit, tu cum tuis et omnia tua tecum ibunt in perditionem'. Subridens Leutsinda dixit: 'Audite cuncti: homo triginta dies putrefactus quid mihi faciet mali?' 21. Venit autem dies, quo templum edificationis praeparatum fuit, hoc est V. naldus dixit: 'Leutsinda, ecce! dies in qua probare poteris, quem semper dolose inquiris. Hodie, Deo iubente, transfertur sanctus ad locum quem ei praeparatum habeo, et si sic inveneris, ut dicis, centuplum restaurabo tibi pecunias tuas'. Tunc Leutsinda laeta effecta perrexit cum turba multa ad locum ubi sanctum iacebat corpus; iubet discooperire sepulchrum et ideo, quia non erat digna videre corpus, amisit lumen oculorum. Quae diu iacens iuxta sancti sepulchrum, quicquid a iuventute adquisivit, Christo propter amorem sancti Fursei vovit; statim
Abbreviated transcription (Latin):
odorib ubi iͦpse sc̃s prius multorũ
scõrum condidit pignora: ia est.
patricii. beonii. & meldani. &. cęte¬
rorũ quos secũ detulit. Sed interim
hoc est. inter triginta dies paratur
eccła & edificatur. in honore duode
herchenoloi nomine leut sinda furo¬
re repleta. eoquod tam diligenter
diligeret sc̃m. dixit uiro suoꝰ. Ecce
me desolatani cum filiis meis & filiab
derelinquis. absq pecunia & posses¬
sione tradens om̃ia nr̃a in manus
enis quẽ ignoramus. uel exqua ori¬
quie ortus est. Cui dicit herche¬
noldus. Dulcissima mea leut sinda
noli talia uerba loqui. Leut sinda
respondit. Fac me extraneam de
consortio tuo si sic perseueras ut
cepisti. Herchenoldus dixit. Cessa
uerbosare leut sinda. Quod si fu¬
ror tuus non cessauerit eris extra¬
nea de potestate mea & delitus
quas tibi tradidi. Leutsinda re¬
spondit. Utinam nunqũa ꝑuenis¬
sem ad diem illum nuptiarum.
unde nunc reproba effeccta sum.
Herchenoldus dixit. Rarissima¬

Expanded text:
condunt, ubi ipse sanctus prius multorum sanctorum condidit pignora, id est Patricii, Beoani, Meldani et ceterorum quos secum detulit. Sed interim, hoc est inter triginta dies, paratur ecclesia et edificatur in honore duodecux Erchenaldi nomine Leutsinda furore repleta, eo quod tam diligenter diligeret sanctum, dixit viro suo: 'Ecce! me desolatam cum filiis meis et filiabus derelinquis absque pecunia et possessione, tradens omnia nostra in manus eius, quem nos ignoramus, vel ex qua origine ortus est. Cui dicit Erchenaldus: 'Dulcissima mea Leutsinda, noli talia verba loqui'. Leutsinda respondit: 'Fac me extraneam de tuo consortio, si sic perseveras, ut coepisti'. Erchenaldus dixit: 'Cessa verbosare Leutsinda; quod si furor tuus non cessaverit, eris extranea de potestate mea et diliciis, quas tibi tradidi'. Leutsinda respondit: 'Utinam numquam pervenissem ad diem illum nuptiarum, unde nunc reproba effecta sum!' Erchenaldus dicit: 'Karissim
Abbreviated transcription (Latin):
Quare sic armatus uenis: Respo¬
ndit ei bercharis. Meus est̾.
legibus: quem ducis. Ego pri¬
orͦ om̃ibus in hac terra eõru̾m
dux fui : & quicquid mea fuit
facultas ad cultus amoris eius
&e parentum eius tradidi ad
posidendam illi. Uiuens uoluit
ad me uenire. quod tu non ꝑ¬
misisti.Tamen obsecro quantus non
meruissem illum uidere uiuum: ut
michi saltim aunittas corpus eius
custodire. Et hoc si nolueris: unũ
e duob elige: aut duos pueros ad
feretrum p̾one ut eant in partem
quam elegerint: aut hoc altius iu¬
dex interꝰ diuidicet nos hac hora.
quod placitum sibi fuerit. Respon¬
dit herch enoldus. Pro ut dixisti fiat.
puerum habentẽ septẽ anuos de
parte bercharii. & bercharius simi¬
liter posuit puerum suum de par¬
te herchenolai. Qui statun eleuan¬
tes feretrum iubente saluatore

Expanded text:
quod sic armatus advenis?' Respoquod sic armatus advenis?' Respondit ei Bercharius: 'Meus est legibus quem ducis, eo quod ego prior omnibus in hac terra eorum dux fui, et quicquid mea fuit facultas, ad cultus amoris eius et parentum ipsius tradidi ad possidendum illi. Vivens voluit ad me venire, quod tu non misisti. Tamen obsecro, quamvis non meruissem illum videre vivum, ut mihi saltim dimittas corpus eius custodire, et hoc si nolueris, unum e duobus elige, aut duos pueros ad feretrum pone, ut eant partem quam elegerint, et hoc altus iudex inter nos hac hora diiudicet, quod placitum sibi fuerit', Respondit Erchenaldus: 'Prout dixisti, fiat'. puerum habentem septem annos de parte Berchari et Bercharius similiter posuit puerum suum de parte Erchenaldi. Qui statim elevantes feretrum, iubente salvatore,
Abbreviated transcription (Latin):
totis uiscerib iam pergis ad xp̃i
regnum. qui non declinabas.
dextra. leuaq de consortio scõrũ.
O fursee. iam uernas inter choros
letantium. O sanctissima anima.
quia iam audis a dño. intra in
gaudrum am̃ tui. Boñu certa¬
men certasti. ideoq & cũ angłis
exultabis inȩternũ. Mane aͦutẽ
facto: fecerunt ut hȩc proba
tam uiam it ineris. peruene¬
runt ad uillam uocabulo per.¬
ronam. Herche noldus uero
post corpus pergebat. cum tur¬
ba populorum psallens & gło¬
rificans dm̃. Et ecce claudu̾s
iacebat inuia & expectabat conso¬
lationem dñi. clamans & uocife¬
rans. sc̃ẽ dei fursee ad uiua me
Ego si potuissem tibi appropinqua¬
re. credebam me tuis meritis sal¬
uari. Tunc uiri misericordes.
portantes eum ante feretrum.
fide poscente. recepit sanitate in.
His rite gestis: ecce bercharius.
dux uenit luedunensis. cum
exercitu magno. uolens rapere
corpus Tunc dicit ei herchenol¬
dus. Quid hoc est berchari:

Expanded text:
totis visceribus iam pergis ad Christi totis visceribus iam pergis ad Christi regnum, qui non declinabas dextra laevaque de consortio sanctorum, o Furseae, iam vernas inter choros laetantium! O sanctissima anima, quae iam audis a Domino: Intra in gaudium Domini tui. Bonum certamen certasti, ideoque et cum angelis exultabis in eternum'. 18. Mane autem facto fecerunt, ut haec probartam viam iteneris pervenerunt ad villam vocabulo Perronam. Erchenaldus vero post corpus pergebat cum turba populorum psallens et glorificabat Deum. Et ecce! claudus iacebat in via, qui expectabat consolationem Domini, clamans et vociferans: 'Sancte Dei Furseae, adiuva me; ego si potuissem tibi adpropinquare, credebam me tuis meritis salvari'. Tunc viri misericordes portantes eum ante feretrum, fide poscente, recepit sanitatem. 19. His rite gestis, ecce! Bercharius dux venit Lugdoniensis cum exercitu magno, volens rapere corpus. Tunc dicit ei Erchenaldus: 'Quid est hoc, Berchari,
Abbreviated transcription (Latin):
scm. Qui ueniens in locum uo¬
cabulo macerias. ibi etm cum
odoribus magnis. hẏmnis atq
canticis. custodiebant corpusculũ
herchenoldus maior domus. illue
cum turba multa hostiliter per¬
rexit. Qui ueniens ad supradic¬
tum locum suꝑfluuium alteam
ubi scã iacebat genma ibi hap¬
monem ducem preparatum inue¬
nit. hostiliter uigilantem &
custodientem corpus. Tunc
herchenoldus dicit haymoni
duci. Redde michi monachum
meum alioquin cras mane. uidi¬
cet hoc dñs inter nos. Haẏmo
respondit. Et michi primogeni¬
tum meum resuscitauit. Sẽd ta¬
men quid in ter nos hec racio
ubeantur crastino iungi duo tauri
in domiti ut eleuent feretrum.
& pergant deo iubente ubicumq
uoluerint.Tunc uir dñi herche¬
noldus. letus effectus dixit. Recte
culorum. O qualis extitit risus.
uel iocunditas. quȩ pius palpitan¬
do uenerat. cunctis uidentibus.
psallebat. currens. laudans. & glo¬
rificans dm̃. O beate fursee. qui

Expanded text:
sanctum. Qui veniens in locum vosanctum. Qui veniens in locum vocabulo Macerias, ibi cum odoribus magnis, ymnis atque canticis custodiebat corpusculum Erchenaldus maior domus, illuc cum turba multa hostiliter perrexit. Qui veniens ad supradictum locum super fluvium Alteiam, ubi sancta iacebat gemma, ibi Haimonem ducem praeparatum invenit, hostiliter vigilantem et custodientem corpus. Tunc Erchenaldus dicit Haimoni duci: 'Redde mihi monachum meum, alioquin cras mane iudicet hoc Deus inter me et te'. Haimo respondit: 'Et mihi primogenitum meum resuscitavit; sed tamen quid inter nos haec ratio? Iubeantur crastino iungi duo tauri indomiti, ut elevent feretrum et pergant, Deo iubente, ubicumque voluerint'. Tunc vir Domini Erchenaldus laetus effectus dixit: 'Recte culorum. O qualis extitit risus vel iocunditas! Quae prius palpitando venerat, cunctis videntibus psallebat, currens, laudans et glorificans Deum: 'O beate Furseae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñi infirmitate corripit᷑ & angelica
ꝑfruit᷑ uisione. presentia relinquens.
ad ȩterna nugrauit regna. Sed hay¬
mo neglexit dicta scĩ uiri. tempusq
transitus eius adueniens. ad pran¬
dium suum uidit beatum furseum
cum suis duobus diaconibus. & cũ
tribus cereis quos posuerunt suꝑ
mensam suam &e abierunt. ITunc ha¬
ẏmo stupefactus interrogabat se¬
circunstantes Uidetis głam quam
ego uideo: Dixerunt se nemi¬
nem uidisse. Qui dixit eis. Ecce
uidi ante me uirum scm stantẽ
qui unigenitum meum resuscita¬
uit. & magna signa nobis demonstra¬
uit. cum duobus diaconibus ce
tribus cereis quos posuerunt suꝑ
mensam meam & abierunt. Cre¬
do enim huic signo ut michi mer¬
cedem demonstrabit. & nunc
scio quod de corpore migratit.
ergamus ergo. ad sepelienꝰdum eũ
Tunc ipse cum om̃i domo sua &
cunctis pagensibus secum clero uel
turba uirginum. cum turibulis
& cereis p̾errexit ad sepeliendum

Expanded text:
Domini infirmitate corripitur et angelica Domini infirmitate corripitur et angelica perfruitur visione; praesentia relinquens, ad aeterna migravit regna. 15. Sed Haimo neglexit dicta sancti viri tempusque transitus sancti. Adveniens ad prandium suum, vidit beatum Furseum cum suis duobus diaconis et cum tribus cereis, quos posuerunt super mensam suam, et abierunt. Tum Haimo stupefactus interrogabat circumstantes se: 'Videtis gloriam, quam ego video?' Dixerunt se neminem vidisse. Qui dixit eis: 'Ecce! vidi ante me virum sanctum stantem, qui unigenitum meum resuscitavit et signa magna nobis demonstravit, cum duobus diaconis et tribus cereis, quos posuerunt super mensam meam, et abierunt. Credo enim huic signo, quod mihi mercedem praestabit, et nunc scio, quod de corpore migravit. Pergamus ad sepeliendum eum'. Tunc ipse cum omni domu sua et cum cunctis pagensibus seu cum clero vel turba virginum, cum turibulis et cereis perrexit ad sepeliendum
Abbreviated transcription (Latin):
lum. E difica ergo &e ordina diligen¬
ter. ut sit tibi & tuis aptus perhen¬
nis diebus. Ego autem interim
preparabo montem cignopum. qui
perrona nuncupaturꝰ. ut si aptior
tibi fuerit habeas & ipsum. quia do
iubente ibi requiescent corpuscula
us latiniacum manib suis construxit.
beatusq herchenoldus perrona cũ
festinatione preparauit. Ne non
multo post audientes hec ultra ma¬
rini cognati atq amici simul cum
sc̃o emiano accelerauerunt ad sc̃m̃
uirum furseum. Qui eos honori¬
fice suscipiens & simul cum eis ma¬
nib operans magnopere construxit
illum locum. Et post spatium
annorum. contigit ut reuerteret᷑
in saxoniam. uisitare proprios ger¬
manos suos id est foillanum & ul¬
tanum. quos dimisit ad regendũ
monasterium. suum. Qui in sua
relinquens sede emmianum uirũ scm̃
curam gregis agere iter accelarabat.
eniens igitur in predictam tradicionẽ
haymonis. hoc uocabulo macerias. sc̃s

Expanded text:
lum; edifica et ordina diligenlum; edifica et ordina diligenter, ut sit tibi et tuis aptus perennis temporibus. Ego autem interim praeparabo montem Cygnopum qui Perrona noncupatur, ut si acceptior tibi fuerit, habeas et ipsum, quia, Deo iubente, ibi requiescent corpuscula us Latiniacum suis manibus construxit, beatusque Erchenaldus Perronam cum festinatione praeparavit. Ac non multo post audientes ultramarini cognati atque amici, simul cum sancto Emmiano acceleraverunt venire ad sanctissimum virum Furseum, qui eos honorifice suscipiens et simul cum eis manibus operans, magnopere construxit illum locum. 14. Et post spatium annorum contigit ei, ut reverteretur in Saxoniam visitare proprios germanos suos, id est Foilnanum et Ultanum, quos dimisit ad regendum suum monasteri um; qui in sua relinquens sede Emmianum virum sanctum curam gregis agere, iter accelerabat. Veniens igitur in praedictam traditionem Haimonis vocabulo Macerias, sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirum iustum ꝑ diuersa lo
deducerent. &e ubicumq sua pro¬
pria fuissent. ei monstrassent: ut
qualis locus ei amabilior fuisset.
ad habitandum. daretur. Qui
& fecerunt. Sẽs uero furseus
e cunctis latinacum expetiuit.
eniens autem in ipsum predictũ
locum. fixit baculum suum in
terram. & mox ebulliit fons
magnus. qui usq hodie locum
irrigat. & multis aduersis in¬
firmitatibus prestat medicinam.
ontigit autem dum preuideret
quadam die locum: ecce duo
energamini a beatissimo furseo
deprecatisunt remedium. At ille
facto crucis signaculo. effugauit
demonium: reddiditq eis salutis
remedium. Tunc qui missi fuerañ¬
&e cuncti qui uiderant. om̃ibus
indicauerunt. Herchenoldus .uͦ.
ut audiuit hoc. gras egit deo:
qui talem uirum dedisset. unde
talia processissent miracula.
ergens itaq post uirum sanctũ.
dicit ei. Deo gracias ago qui ta¬
lem michi dedẽrit proprium. ubi
tibi inuenisti. dignum habitacu¬

Expanded text:
qui virum iustum per diversa loca qui virum iustum per diversa loca deducerent, et ubicumque sua propria fuissent, ei monstrassent, ut, qualis ei locus amabilior fuisset, ad habitandum daretur; qui et fecerunt. Sanctus vero Furseus e cunctis locis Latiniacum expetivit. Veniens autem in ipsum praedictum locum, fixit baculum suum in terram, et mox ebullivit fons magnus, qui usque hodie locum irrigat et multis a diversis infirmitatibus praestat medicinam. Contigit autem, ut dum praevideret quadam die locum, ecce! duo inergumini a beatissimo Furseo deprecati sunt remedium. At ille, facto crucis signaculo, effugavit daemonium reddiditque eis salutis remedium. 12. Tunc qui missi fuerant cuncta quae viderunt omnibus indicaverunt. Erchenaldus vero ut audivit hoc, gratias aegit Deo, qui talem ei virum dedisset, unde talia processissent miracula. Pergens itaque post virum sanctum, dicit ei: 'Deo gratias ago, qui mihi talem dedit proprium, ubi tibi invenisti dignum habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
tebatur. statim sanabantur. Illud uͦ.¬
quod superius memorauimus. co¬
tidie ꝑ totam galliam diuulgabat᷑
ens eius famam obuiam perrexit.
orans & postulans ut ueniret ad
domum eius ad palatium ꝓnensi
uici. & in sacrum baptisma filiũ
suũ poneret: & a fonte susciperet.
Quod sẽs non renuens. sed sicut
semetipsum diligens: pariter per¬
gunt. U ementes autem ad locũ
nominatum magna ibi fit leticia
sed tamen sex uincti in carcere te¬
nebant᷑ in ipso uico. Ipsi uibi audi¬
erunt aduentum eius. clamabant.
quia credimus ꝑ tuũ ad uentum
nos saluari. At ubi audiuit uir
enim se non esse pransurum. ante¬
quam uinc̾tos ante se uidisset
Audiens uero dñs peticionem serui
fui: ecce cunctis uidentibus. qui
erant retrusi absq ulla contagio¬
ne aduenerunt illesi. Nstantes
autem cuncti simul cum princi¬
pe. ueniam postulauerunt &
glorificauerunt dm̃ eo quod ue
nisset uirtus salus & ad uitoriũ.
unc electus dñi herchenoldus
constituit tres domesticos suos.

Expanded text:
tebatur, statim sanabantur, et illud quod superius memoravimus cotidie per totam Galliam divulgabaturens eius famam, obviam ei perrexit, orans et postulans, ut veniret ad domum eius ad palatium Perronensis vici et in sacrum baptisma filium suum poneret et a fonte susciperet. Qui sanctus non rennuens, sed sicut semet ipsum diligens, pariter pergunt. Venientes autem ad locum nominatum, magna ibi fit laetitia; sed tamen sex vincti in carcere tenebantur in ipso vico. Ipsi ubi audierunt adventum eius, clamabant dquia credimus per tuum adventum nos salvari'. Ad ubi audivit vir enim se non esse pransurum, antequam vinctos ante se vidisset. Audiens Dominus petitionem servi sui, et ecce! cunctis videntibus, qui erant retrusi absque ulla contagione advenerunt inlesi. Cuncti adstantes simul cum principe veniam postulaverunt et glorificaverunt Deum, eo quod eis venisset virtus, salus et adiutorium. 11. Tunc electus Domini Erchenaldus constituit tres domesticos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
credentes sine dubio quod ꝑseuerantes
ꝑpetuȩ uictorię palmã ad quirant.
Sec ego ambrosius seruus xp̃i aũ inuo
ta. ñ. iu sum passus infruc̾tuoso
silentio tegi. Ad honorem igit᷑ tante
martsris sicut gesta sunt agnoui.
conscripsi: & ad ȩdificationem ur̃am o uir¬
gines xp̃i textũ passionis eius credidi
destinandum. obsecrans uirtutẽ sp̃c scĩ
ut labor nrͣ ad urãm immitacionem
fructum in conspectu dei ualeat inueni¬
ROBABIIE
SATIS.EST
INCENTII.
martyris. quod
sionis ipsius
gestis. titulũ
inuidit inimicus.

Expanded text:
credentes sine dubio quod perseverantes credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum ita, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificationem vestram, o virgines Christi, textum passionis ejus credidi destinandum, , obsecrans virtutem Spiritus sancti, ut labor noster ad vestram imitationem fructum in conspectu Dei valeat invenirobabile satis est Vincentii martyris quod tis ipsius gestis titulum invidit inimicus.
Abbreviated transcription (Latin):
tuo corꝑe pateris sanitatẽ. Ad hanc
uocẽ constancia euigilat fana. & sic
sana ut nec signu in eius menbris ali
cuius remaneret. Reuersa igit᷑ ad
palaciũ sanissima: fecit gaudium &
patre suo augusto imperatore & fr̃ĩb¬
uersis andientib hȩc. Infidelitas gen-¬
tium confundebat᷑. & fides dominica
lȩtabat᷑. Interea peciit patr̃e augusto.¬
& fratrib rogat. ut basilica beate ag¬
nȩ construeretur. & sibi illic mansio¬
nem collocare prȩcepit. Cucurrit aũt
ti: quod facere xp̃m nullus ambigat
usq in hodiernũ diẽ. Per seuerauit
autẽ ipsa constancła augusti filia in
uirginitate. ꝑ qua multę uirgines. &
mediocres. & nobiles. & illustres. sacra
uelamina susceperunt. Et quia fides
mortis dampna ñ. patit᷑. usq in ho¬
diernũ diẽ multȩ uirgines romȩ ag¬
nen beatissimam quasi incorpore ma-¬
nentẽ aspiciunt. & eius exemplum
agentes. uiriliter & integre ꝑseuerant.

Expanded text:
corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patrversis audientibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem t. Quod facere Christum nullus dubitat usque in hodiernum diem. Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem aspiciunt, et ejus exemplum agentes viriliter, et integre perseverant,
Abbreviated transcription (Latin):
lugeatis. sed congaudete mihi atq con¬
gratulamim. quia cũ his uirginibus lu¬
cidas sedes accepi. & illi sum iuncta in
cęlis. quẽ interris posita tota deuotione
dilexi. Et his dictis. pertransiit.
ec uisio publice ab om̃ib qui uigilabant
cognita est. Unde factũ ẽ. ut post
aliquantos annos ad constanciam con¬
stantim augustini filiam hoc factũ
ab his qui uiderant narraret᷑. Erat
enĩ ipsa constancia regina uirgo pru¬
dentissima. sed ita obsessa uulneribus.
ut a capite usq ad pedes nulla menbroꝵ¬
eius. pars libera remaneret. Accepto au-¬
tẽ consilio. spe recuperandȩ salutis
uenit ad tumulum martyris nocte
&e licet pagana. tamen credula animi
intentione preces fideliter fundebat.
Quod dũ faceret: repentina somnii sua-¬
uitate corripit᷑. &e uidit ꝑ uisum ag¬
nita ꝓferentẽ. Constanter age constan.
esse saluatorem tuum. per quem modo
consequeris om̃ium uulnerũ quȩ in

Expanded text:
lugeatis, sed congaudete mihi et conlugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera remaneret. Accepta autem spe recuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum nita praeferentem: Constanter age, Constantesse Salvatorem tuum, per quem modo consequeris omnium vulnerum, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
dubium est. quod insuo sit sanguine
baptitata: quȩ ꝓ defensione iusticiȩ dũ
confiteret᷑ dñm. mortẽ constanter excepit.
Eadem deniq hora fit terremotus uehe¬
mentissimus: & cũ nimia esset cęli sereni¬
tas. tantȩ coruschationes. tantaq fulgura
&e tonitrua extiterunt. ut pars maxima
insani populi expiraret. Unde factũ ẽ.
ut nullus pęnitus ex eo aduenientib
ad sepulchra scõrum aliquas molestias
excitaret. Uemientes autẽ parentes
abstulerunt corpus sc̃ȩ emerentiane.
& sepelierunt illud in confinio age̾lli
in medio noctis silentio. exercitum uir¬
ginũ: quȩ om̃s auro textis cicladibus
indute. cũ ingenti lumine prȩibant.
Inter quas uident ȩtiã beatissimam agnẽ
simili ueste fulgentẽ: & ad dexterã eius
dum uiderent. parentes eius & qui si¬
mul erant. quasi stuporẽ mentis in currunt.
Sed beata agnes rogat scãs uirgines pa¬
rumper gradum figere. & stans parentib
suis dixit᷑. Uidete ne me quasi mortuã

Expanded text:
dubium est quod in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitaret. Venientes autem parentes abstulerunt corpus Emerentianae, et sepelierunt illud in confinio agelli bin medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus dum viderent parentes ejus, et qui simul erant, quasi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam
Abbreviated transcription (Latin):
nam nomine hermenflidam. quȩ
uidebat᷑ multas habere possessi
duritiam recessit: & in ipsa hora
cȩpit eam inimicus uexare. Et
ecce nuncii post eum uenerunt.
ad inuitandum eum. dicentes.
serue dei. ecce uocat te domina
nostra. ueni libera eam a uexante
sibi. Scit enim. quia propter te.
tanta patitur mala. N oluit au
tem uir dei reuerti ad etus habi¬
puncto corde misit unum ex disci-¬
pulis suis cum baculo suo ad eam.
Ut autem introiuit domum. de¬
mon cum tremore exiliens ab ea:
mulier facta est sana. U̾ eniens
autem post uirum sc̃m & prouo¬
luta pedib eius & se & sua propri.¬
a. ei deuota uouens post ea uixit
annis multis. O fratres dilectissi¬
mi quam clara &e quam preciosa fu¬
erunt merita scĩ. non solum nãq
ꝑ manus eius uirtutes claresce.¬
bant. uerum etiam ex baculo
quem manu frequentissime por¬
tabat. ad quot quot infirmos mit.¬

Expanded text:
na nomen Ermenflide, quae videbatur multas habere possessioduritiam eius, recessit, et in ipsa hora coepit eam inimicus exurere. Et ecce! nuntii post eum venerunt ad invitandum eum, dicentes: 'Serve Dei, ecce! vocat te domina nostra. Veni, libera eam a vexante sibi; scit enim, quod propter te tanta patitur mala'. Sed noluit vir Domini reverti ad eius habipius pater misit unum ex discipulis suis cum baculo suo ad eam; ut autem introivit domum, daemon cum tremore exiliens ab ea, mulier facta est sana. Veniens autem post virum sanctum et provoluta pedibus eius, se et sua propria ei devota vovens, postea multis vixit annis. O fratres dilectissimi, quam clara et quam pretiosa fuerunt merita sancti; non solum namque per eius manus virtutes clarescebant, verum etiam ex baculo, quem in manu frequentissime portabat, ad quotquot infirmos mit
Abbreviated transcription (Latin):
regna. Corpus uero illius ab illus¬
tri uiro erchinoaldo patricio. re¬
tentum. causa eccłȩ quam sibi mag¬
nopere construxit. in uilla cui
uocabulum est perrona. ponitur.
Et quia prius ȩccłȩ dedicatio inter
Xxuii. parabatur dies. in quodam
loco in porticũ ęccłȩ interim scm̃¬
corpus cum sum ma diligentia cus¬
toditur. ac post tantos dies ita illesũ
inuenit᷑. quasi eadem hora de hac
luce fuisset egressus. Reuerenter
ergo iuxta morem prope altare
recondit᷑  ibiq fere annis quattuor
demorat᷑. Constructa uͦ. ad orienta¬
lem altaris partem domunctila. ibi
post tot annos immaculatum & in¬
tegrum corpus reuerentissimum

Expanded text:
regna. 10. Corpus vero illius ab inlustri vero Erchynoaldo patricio retentum causa eclesiae, quam sibi magnopere construxerat, in villa cui Perrona vocabulum est ponitur. Et quia ipsius eclesiae dedicatio inter triginta parabatur dies, in quodam loco in porticu interim corpus sanctum summa cum diligentia custoditur ac post tantos dies ita inlaesus invenitur, acsi eadem hora de hac luce fuissit egressus. Reverenter ergo iuxta morem prope altare reconditur, ibique fere annis quatuor demoratur. Constructus vero ad orientalem altaris partem domuncolam, ibi post tot annos inmaculatum corpus reverentissimis
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquit locum. om̃iaq animo per¬
uigili tractans ac turbatam esse ꝓ¬
uinciam gentilium incursione per¬
spiciens. nec ibi diuturnum monas¬
terialein ordinem perpensans. ad
galliarum littora dimissis ordinate
om̃ibus nauigauit. Ibiq a francorũ
rege chlodoueo. uel patricio herche¬
noldo honorifice susceptus. monaste¬
riũ quod nuncupant latiniacum
construxit. ac non multo post fr̃ib
ordinatis dimissis. cũ rege & patri

Expanded text:
dereliquids locum. Omniaque animo perdereliquids locum. Omniaque animo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec ibi diuturnum monasterialem ordinem perpinsans, ad Galliarum litore, dimissis ordinate omnibus, navigavit, ibique a Francorum rege Chlodoveo vel patricio Ercanwaldo honorifice susceptus, monasterium in loco nuncupante Latiniaco construxit. Hac non multum post, fratribus ordinatis, cum rege
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens. Iocum monasterii a
tum accelerauit construere. Quod
burg. in quodam castro construc¬
tum. siluarum & maris uicinitate
amoenum. Rex gentis illius anna
Dis rite gestis. uir sc̃s ab om̃i scłi
atq ipsius monasterii cura. aliena¬
re se cupieus. cum sapientib fratrib
tractabat. Habuit enim secum
reuerentissimos & spiritales ui¬
ros qui exemplo tanti uiri. & in
monasterui ꝓbatione & in diuer¬
sis laborib uite ad humilitatis &
caritatis grãm profecerant. Inter
quos etiã germanos proprios habuit
foillanum scm ad modum uirum
sterii. & animarum de reliquit
curam. alterum uero ultanum
anachoritam duturna monaste¬
rii ꝓbatione. ad heremitalem u¬
tamꝰ multis iam annis ab eodem
electum derelic̾tis om̃ĩb curis &
rebus. nudus ad frem suũ ultanũ
qui iam theorica pascebat᷑ uita.
causis ingruentibus a populo
uel rege altioris ingeni ad con¬
silium uocatus. inmo etiam¬
ii compulsus. desideratum sibi

Expanded text:
intellegens, loco monasterii a intellegens, loco monasterii a tum adceleravit construere. Quod m in quodam castro constructum, silvarum et maris vicinitate amoenum rex gentis illius Anna His rite gestis, vir sanctus ab omni saeculi atque ipsius monasterii cura alienare se cupiens, cum sapientibus fratribus tractavit, Habuit enim secum reverentissimos et spiritalis verus, qui exemplum tanti viri et in monasterii probatione et in diversis laboribus vitae ad humilitatis et caritatis gratiam proficerunt. Inter quos etiam germanus proprius habuit: Fuilanum sanctum admodum verum, sterii et animarum dereliquit curam; alterum vero Ultanumanum, diuturna monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nudus ad fratrem suum, qui iam theoricam pascebat vitam, causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium vocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ prȩdicationis completurũ prę¬
dicentem. quod ita factum est.
ompletis uero decem
annis. om̃ib sine personarũ
acceptione uerbum domini
adnuncians irruentium po¬
pulorum multitudines. non ferens
aliquantorum etiam animos inuidia
stimulante. contra se uel commotos ẽẽ.
deprȩhendens. relictis om̃ibus quae
habere uidebat᷑. paucis cũ fratrib
ad insulam quandam paruulam in
mare ꝓfectus est. atq ex inde non
multo post de lsbernia peregrina
littora petens. ꝑ britannos. ad
saxoniam transuectus est. U bi
honorifice a sy geberto rege suscep¬
tus. uerbo domini. barbara mtiga¬
bat corda.
ompletis uero decem annis
quos angłs sẽs prȩdixerat.
quadam infirmitate correp¬
tus. angelica perfruit᷑ uisione.
Ubi ȩ̨tiam de predicationis instantia
ammonitus. nullum uiuendi fuĩe
audiuit. certum diem tacendo
ȩuangelico prȩcepto reuoluens. Ui¬
gilate & orate. quia nescitis diem
neq horam. Quod uir deo plenus

Expanded text:
re praedicationis completurum praere praedicationis completurum praedicentem. Quae ita factum est. Completis vero X annis, omnibus sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbatur, paucis cum fratribus ad insolam quandam parvolam in mare profectus est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege susceptus verbo Domini barbarum mitigabat cor. 7. onpletis vero duodecim annis quos angelus praedixerat, sanctns quadam infirmitate correptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem tacendo euangelicum praeceptum admonens: Vigilate et orate, quia nescitis diem neque horam. Quod vir Deo plenus
Abbreviated transcription (Latin):
in carne demonstrabat᷑. E gressus in¬
predicabat. & ea qui audierat uel
uiderat. om̃ib populis scotorum ad.¬
nunciabat. E rat uero in illo in com¬
parabilis gracia. nichil terrenũ cui¬
quã petens. omnipotenti se tribuens.
bus & contemptoribus seculi immi¬
tandus. Om̃ibus bonis amabilis.
iniquis &e peccatorib terribilis. diui¬
nis uirtutib clarus. E x obsessis enĩ
corporib dȩmonia effugabat. & pau¬
peres recreabat.
umq unius anni spacio hẏ¬
berniȩ infulȩ populos doctri¬
ne studio circumiret. insta¬
bat anniuersarius dies. quo uisionẽ
a corpore sublatus uidebat. memorans
semꝑ unius diei iter sibi fuisse in run¬
ctum. Multis enim sapientib ac
religiosis comitantib uiris. eadem
nocͦte molestia corporali grauatus.
in solo tantũ pectusculo uita palpi¬
tante. uidit angłm dñi & ea quȩ
ad opus prȩdicationis sunt congrua
sibi adnunciantẽ. & unius diei iter
exponent̾e. ac duo decim annos in oꝑe¬

Expanded text:
Egressus incabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens, bus et contemptoribus saeculi imitandus, omnibus bonis amabilis, iniquis et peccatoribus terrebilis, divinis virtutibus clarus. Ex obsessis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius diei iter exponentem hac duodecim annos in ope
Abbreviated transcription (Latin):
exurit᷑: &e distensus menbris. crescit ad
currente inter ipsas candentis ferri
acies liquore. stridens flamina aruina
respergitur. Uulnera uulneribus in¬
fliguntur. tormentis tormenta deseui¬
unt. Salis ignibus sparsi crepitantes
minutiȩ. per menbra dissiliuint. Et
iam non ad artus tantũ. sed ad ipsa
uiscera abdita suppliciorum tela ia¬

Expanded text:
exuritur, et distentis membris crescit ad quefacto inter ipsas candentes ferri acies liquore guttarum stridens flamma respergitur, vulnera vulneribus imprimuntur, tormenta tormentis desaeviunt. Sales ignibus sparsi crepitantibus minutiis per membra dissiliunt: et jam non ad artus tantum, sed ad ipsa viscera suppliciorum tela ja
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Secutus est autem eum uir
dñĩ usq ad domum. petens hos¬
picium. Et responso non in¬
uento: misericordia motus fecit
oracionem ꝓ eis. ut in dulgenti¬
am acciꝑent. Merito uero scĩ¬
uiri. crediderunt simul & rece¬

Expanded text:
batur. Secutus est eum vir batur. Secutus est eum vir Domini usque ad domum, petens hospitium; et responso non invento, misericordia motus, fecit orationem pro eis, ut indulgentiam acciperent. Meritis sancti crediderunt, simul
Abbreviated transcription (Latin):
pante macerias. & oiaioch. depre¬
cans eum ut ab eo nunquam disce¬
discederet. U ir autem dñi hoc
respuens. iter carpebat quod cepe¬
rat᷑. Tunc populi uociferantes.
post eum. osculantes eius uestigia
& petentes ei benedictionen.
peditos sanabat. Sed & haymo
prouolutis eius pedibus dixit.
ro te uir dei. ut quamius non
simus digni ut nobiscum conti¬
nuo maneas. uel tuum nobis¬
transitum manifestes. Uir dñi
dixit. Quando in una noc̾te
tres horas fulgoreas uideris mu¬
tatas: tunc me transiturum
scias. De inde ueniens in pagũ
ambianensium. & in curte uo¬
cabulum antoilum. suꝑ fluui¬
um corbeiam. ubi obiuauit
ei uir malignus. exuens eum
pallio suo. & minans eum cũ
discipulis suis fustib & ꝑ gens
ad domum suam. portauit cap¬
pam uiri dei. iactans eam mu¬
lieri suȩ & insiliens friꝑ eum
sp̃c malignus & suꝑ uxorem suã
&e unicam filiam suam fregit
linguas eorum. & ceca & surda
filia effecta. nullus ab alio loque¬

Expanded text:
pantem Macerias et deprepantem Macerias et deprecatus est eum, ut ab eo numquam discederet. Vir Domini hoc respuens. iter carpebat quod coeperat. 7. Tunc populi vociferantes post eum, osculantes eius vestigia et petentes eius benedictionem; tatibus sanabat. Sed et Haimo provolutus ad pedes eius dixit: 'Oro te, vir Dei, ut quamvis non simus digni, ut nobiscum continuo maneas, vel tuum transitum nobis manifestes'. Vir Domini dixit: 'Quando in una nocte tres horas fulgureas videris mutatas, tunc me transiturum scias'. 8. Deinde veniens in pagum Ambianensem et in curtem vocabulum Antoilum super fluvium Corbeiam, ubi obviavit ei vir malignus, exuens eum pallio suo et minans eum cum discipulis suis fustibus, et pergens ad domum suam, portavit cappam viri Dei, iactans eam mulieri suae. Et insiliens super eum spiritus malignus et super uxorem suam et unicam filiam suam, fregit linguas eorum, et filia surda et ceca effecta, nullus alio loque
Abbreviated transcription (Latin):
quod cȩperat petebat. ne impediret᷑.
ed longum est narrare quanta in
hoc potentissimo operi. eiusdem
diuino iun gendum est. miraculũ.
emiens in pagum pontiuum in uil¬
la quȩ dicitur maioc. in qua au¬
druit planctum magnum in domo
haẏmonis ducis. eoquod filius eius
esset defunctus unicus quem habebat.
unc peciit uir dm̃i illud corpus
ad custodiendum per noc̾tem.
quod impetrauit. Et iussit corpus
poni in secreto cellulȩ secum clau¬
so hostio. flectens genua. & cum
sc̃s de puluere. & infans de fere¬
tro. Mane autẽ facto ueniens
haymo cum uxore sua. & cum
turba plurima uirorum. & mu¬
lierum lamentantium cum lumi¬
nibus ad domum ubi uir dñi orabat.
& in uenerunt uiuum quem mor¬
tuum suspicabant᷑: canentem &e
laudantem dñi cum uiro scõ. Tunc
hasmo cum om̃i populo lecus effec¬
tus glorificans dm̃. qui est benedictus¬
& gloriosus in sanctis suis. Dedit¬
ergo ei possessionem suam nuncu¬

Expanded text:
quod coeperat petebat, ne impediretur. 6. quod coeperat petebat, ne impediretur. 6. Sed longum est narrare, quanta in  et hoc potentissimo operi eiusdem divino iungendum est miraculum. Veniens in pago Pontivum et in villa quae dicitur Maioc, in qua audivit planctum magnum in domo Haimonis ducis, eo quod filius eius esset defunctus unicus quem habebat. Tunc petiit vir Domini illud corpus ad custodiendum per noctem. Quod impetravit et iussit corpus poni in secreto cellulae secum. Clauso hostio, flectens genua et cum sanctus de pulvere, infans de feretro. Mane autem facto veniens Haimo cum uxore sua et cum turba plurima virorum et mulierum lamentantium cum luminibus ad domum ubi vir Domini orabat, et invenerunt vivum quem mortuum suspicabantur, canentem et laudantem Deum cum viro sancto. Tunc Haimo cum omni populo laetus effectus, glorificans Deum, qui est gloriosus in sanctis suis, dedit ei possessionem suam noncu
Abbreviated transcription (Latin):
monachos & uirgines ad seruiendũ
cum cura regulari constituit. Qui
uenientes ad eum debiles. & elau
Liabebant in iurias. cunctos salua¬
bat ab infir mitatibus: & cuuctis
se petentibus dabat necessaria.
Qui honorabilior cęteris effectus.
cunctis prȩdicabat remedium pe¬
nitentiȩ : & cunc̾tos ab error bus
saluabat. Benedictus uero pater
furseus omĩa sua gubernata pro¬
priis germanis suis foillano ae
ultano. ad custodiendum dereliqͥt.
a rege licentiam dari. in romanã
transmeare. Ubi piis precibus ad
limina scõrum petri. & pauli. &
çȩt̾orum scõrum oracionibus ua¬
caret. Qui ad hec respondit ei.
dicens non dimissurum eum nisi
ei uota uouisset. iterum reuer¬
xiliante dño reuersurum esse
xerunt eum cum pace ad littora
maris. N auigans autem uenit
in galliam: atq statun a rege flode¬
ueo & patricio herchenoloo honori¬
fice susceptus est. Data est ergo¬
ei a rege licentiau preuidere omẽm
potestatem suam. ut sibi locum dig
num inueniret. Sed uir dñi iter

Expanded text:
hos et virgines ad serviendum Domino cum cura regulari constituit. Qui venientes ad eum debiles et claudvarias habebant iniurias, cunctos salvabat ab infirmitatibus et cunctis se petentibus dabat necessaria. Qui honorabilior ceteris effectus cunctis praedicabat remedium penitentiae et cunctos ab erroribus salvabat. 4. Benedictus pater Furseus omnia sua gubernata propriis germanis suis Foilnano et Ultano ad custodiendum dereliquid. a rege sibi licentiam dari in Romaniam transmeare, ubi piis precibus ad limina sanctorum Petri et Pauli et ceterorum sanctorum orationibus vacaret. Qui ad haec rex respondit, ei dicens, non dimissurum eum, nisi ei voto vovisset iterum reverxiliante Domino, reversurum esse,xerunt eum cum pace ad litora maris. 5. Navigantes autem, venit in Galliam; statim a rege Chlodoveo et patricio Erchenaldo honorifice susceptus. Data ei a rege licentiam praevidere omnem potestatem suam, ut sibi condignum locum inveniret; sed vir Domini iter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ meritis sci fursei uouerunt : &
post ea multis uixertnt annis.
Crebrescentibus autem deinceps
miraculis. beatȩ memoriȩ herche¬
noldus & coniunx eius leutsinda
ȩdificauerunt ei ęccłam. Sc̃s uero
dei elẏgius diligenter fabricauit¬
ri xp̃i beato fursȩo. sepulchrum: ubi
prestant᷑ beneficia oracionibus &¬

Expanded text:
 meritis sancti Fursei voverunt et postea multis vixerunt annis. 24. Crebrescentibus deinceps miraculis, beatae memoriae Erchenaldus et coniux ipsius Leutsinda aedificaverunt ei ecclesiam; sanctus Dei vero Elegius diligenter fabricavit sancti Fursei sepulchrum. Ubi praestantur beneficia orationibu