comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso xp̃ouiuere uidemur intergentes : libera tiergo apeccato serui factiestis iustitiae Expositiõi
in hiscorum qua superius dĩax gienim ultra ñ serui atis pecca to certum ẽ qui aliberati ab eo serui faco
estis iustitiie sed requiritur quis ẽ quiliberat apeccato sine dubio ueritatis agnitio sic enim dicebat iħs
adiudeos quicrediderant ei sicredideritis uerbom eo agnoscetis ueritatem & ueritas liberabit uo
Veritas estergo quȩ liberat apeccato : & ueritatis agnitio: certumẽ autem quo d omnis qui liberatus fuerita
peccato iustiti a seruiat : quod autem dicim : iustitiae seruiat qm̃ iustitia una est exuirtutum choro
simile est &si diceromus quia siquis liberatus ẽ a peccato serui& ueritati u & serui & sapientiae & ser¬

Expanded text:
in ipsis virtutibus vivit. Liberati autem a peccato, servi facti estis justitiae. Expositio est in his eorum quae superius diximus. Si enim ultra non servietis peccato, certum est quod liberati ab eo servi facti estis justitiae, sed requiritur, quis est qui liberat a peccato: sine dubio veritatis agnitio. Sic enim dicebat Jesus ad Judaeos qui crediderunt ei, Si credideritis verbo meo, agnoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Veritas est ergo quae liberat a peccato, et veritatis agnitio; certum est autem quia omnis qui liberatus fuerit a peccato justitiae serviat. Quod autem dicimus justitiae serviat, quoniam justitia una est ex virtutum choro, simile est, ut si diceremus: quia si quis liberatus est a peccato serviet veritati et serviet sapientiae et ser
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersomundo tũdeinde & illud ostendit qđ omnes homines primo seruiant peccato : sicenim
scriptũ ẽ qui a non ẽ iustus suꝑ terram qui faciat bonũ & non peccauerit . Primo enĩ necesseẽ
in omni homine illud compleri quod scriptũ ẽ sed ubi uenit mandatũ peccatum revixit hoc
uero quod sequitur ad paucos dicitur &eos qui emendantur : gratias autem dõqui a fuistissero
omnes peccati sed ubi tradita est nobis formadoctrinȩ & huic non ut cumq nequesdis turnus
sed excorde exanimo ex totadeuotione clegimus oboedire liberamur a seruitute pecatt &

Expanded text:
uistis servi peccati, ostendit omnes homines primo servire peccato, sic enim scriptum est, quia non justus super terram qui faciat bonum et non peccaverit. Primo enim necesse est in omni homine illud compleri quod scriptum est, Sed ubi venit mandatum, peccatum revixit; hoc vero quod sequitur ad paucos dicitur, ad eos qui jam emendantur, quod dicitur: omnes peccati, sed ubi tradita est nobis forma doctrinae, et huic, non utcunque, neque solis verbis, sed ex corde, ex animo, ex tota devotione elegimus obedire, liberamur a servitute peccati, et
Abbreviated transcription (Latin):
forte & incruaesu a trium phato : ꝑ rexit &iam in domumeius: indomum i ortis aninfernũ
V indeua saeius diripuit:Id ẽ animas quas cenebatabstraxit: & hocerat quod ipse ꝑ enig¬

Expanded text:
forte, et in cruce sua triumphato, perrexit etiam in domum ejus, in domum mortis, in infernum, forte, et in cruce sua triumphato, perrexit etiam in domum ejus, in domum mortis, in infernum, et inde vasa ejus diripuit, id est, animas quas tenebat abstraxit; et inde,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ut adhuc planius pos sit aduerti taliicerum similitudine utemus: Regem ponamus
iustum etnobilem aduersum in iustũ aliquem ti rannum it abellumgerere uolentem. ner
uolento uideatur cruento queuicis se conflictu: Quiam ilitantes sub erranno suierant
quos non perdere sodlibera recupiebat. Consilisgitur meliore. habitum sumit eorũ quia pad
trrannumerant. Aspeciaeper omnia fit similise is: donec subdominatione positos trranni
cos quidem quiei parebant suaderet abscedere. &ladregnum legitimam repedare: Ipsum
uero fortem tempore oportuno alligaret & potestascius acprincipatus exueret: & auulsam
captiuitatem quae ab eotenebatur abstraheret. hocergo modo &iam xp̃s uoluntate
quidem exinaniuit tamen semet ipsum & formam serui accepit : passusq: ẽ dominatũ
trranni factus oboediens usq ad mortem quam mortem destruxitem quihabebat
mortis imperium id estdiabolum : & liberauiteos qui tenebantur amorte. hac enim alligato

Expanded text:
Quod ut adhuc planius possit adverti, tali iterum similitudine utemur. Regem ponamus nobilem et justum, adversum injustum aliquem tyrannum ita bellum gerere volentem, ne violento videatur cruentoque vicisse conflictu, quia et militantes sub tyranno sui erant, quos non perdere, sed liberare cupiebat. Consilio igitur meliore habitum sumit eorum qui apud tyrannum erant, et specie fit per omnia similis eis, donec sub dominatione positus tyranni eos quidem qui ei parebant, suaderet abscedere, et ad regnum legitimum repedare, ipsum vero fortem tempore opportuno alligaret, et potestates ejus ac principatus exueret, et avulsam captivitatem, quae ab eo tenebatur, abstraheret. Hoc ergo modo etiam Christus voluntate quidem exinanivit tunc semetipsum, et formam servi accepit, passusque est dominatum tyranni, factus obediens usque ad mortem , per quam mortem destruxit eum, qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut liberaret eos qui tenebantur a morte. Hic enim alligato
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fidom cracis xp̃i ꝑ qram ita destruitur corpus peccati u monbra nr̃a que eseruueba pocettdi
oras nose inquo lelut plantã alicuius arboris oscendit mortem xp̃i Euinos complantatos uult
uod suus descripturis agnoscere quice sit ista planta cui complantanti cẽ debeamus. & cuius generis arb
audi quid desapientia scribitur. Arbor inquituite ÷ omnib: sperantib ise. & qui confidunt inex
Anouo quo duñ atq a nabili di donomors illius nobis uitȩ arbor efficitur. Bene aatemapłi¬
tnas hoberpossurnus utimitantes cum et uestigia sequentes : abstine amus nos apeccato: hociẽ ergo
uodrecipere potest humana natura utinsimi litud in emortis eius fiat : dum ipsum imitando
non peccat. Ham omnino ex in tegrones cirepeccatum solius xp̃i ÷. Sed hocno nintellegentes quidã¬

Expanded text:
in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, mortis Christi? quo velut plantam alicujus ostendit mortem Christi, cui nos complantatos vult Quod si vis de Scripturis agnoscere quae sit ista planta cui complantati esse debemus, et cujus generis arbor, audi quid de sapientia scribitur: Arbor, inquit, vitae est omnibus sperantibus in se, et qui confidunt in ea et novo quodam atque amabili Dei dono, mors illius nobis vitae arbor efficitur. Bene autem Apus, ut imitantes eum, et vestigia ejus sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat, dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino ex integro nescire peccatum, solius est Christi. Igitu
Abbreviated transcription (Latin):
duer goquis peccato seruit iustitie liber est. hoc ẽ alienus ẽ adiustitia hic enĩliberũ ha¬
or dixit quia nemo porest duobus dominis seruire sed dehis plenissime supradixĩmus
Illudsane notandũ est : ẽẽ & libertatem culpabilẽ & laudabilẽ seruitutem Na liberũ
tellige & sapientiȩ & pietati &pudicitiȩ &omnibus un a uirtutib: sicute contrarioqui
peccat: seruus c̃ simul & concupis centiȩmalȩ &ire & furoris & in pudititiccedra¬
pine &mnibus simuluitiis ac scelerib seruit Unde nos m& ipsos sem ꝑ discutere
peccato ad ini quitatem an iustitie in scĩ ficationens Quemergnquiqꝰ eruct̃ gras¬

Expanded text:
Cum ergo quis peccato servit, justitiae liber est, hoc est, alienus a justitia. Hic enim liberum a Salvator dixit, quia nemo potest duobus dominis servire . Sed de his plenius supra diximus. Illud sane notandum est, esse libertatem culpabilem, et laudabilem servitutem. Nam liberum tellige, et sapientiae et pietati et pudicitiae, et omnibus simul virtutibus. Sicut e contrario qui peccati servus est, simul et concupiscentiae malae, et irae et furori et impudicitiae et rapinae et omnibus simul vitpeccatone ad iniquitatem, an justitiae in sanctificationem. Quem ergo fructum ha
Abbreviated transcription (Latin):
autalienũ aliquid ad concapiscendã. Nune circũs picuit pauperes debilos ereunue
ad mnsbreñ sl iquie s udelot tabuntur auditu. uanouel bonorum derogatiob: Nunc conuer

Expanded text:
aut alienum aliquid ad concupiscendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egenos aut alienum aliquid ad concupiscendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egenos ad miserandum. Aures delectabantur au
Abbreviated transcription (Latin):
pandiianuas postulat iustus humanum dico ꝓpt̃ in firmitate carnis urae sicut enĩ exhibuistis mem¬
braura seruire in munditia & iniquitati ad iniustitium : Itanunc exhibȩte membra ur̃a seruire
iustitiue in scificatione : pudorem quen dã perhȩc incutit apostolus auditoribus ut hoc saltim obse
quii dependant iustitiȩ & sũficationi quod prius in munditiȩ inquitatiq: detulerant quidergot̃
humanum hoc est qud t̃a leue quidtã si ne onere & quod nulla prorsus possit carnis infirmĩtas excu¬
plius & mnulto in tentius honor anda iustitia est : sedego in quit humane & cõmuniter ago aadem postulo simil¬
a requiro dudumcurrebant pedes uri ad demonum templa : Nunc concurrant adecde si amdi curre¬
bant prius ad effundendum : nunc ad liberandũ sanguinem currant : ꝓtendebantur prius manus ut
aliena diri perent ñunc ꝓtendantur ut propria lar giantur circũ spiciebant prius oculimuliere

Expanded text:
postolus admonet: Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae; sicut enim exhibuistis membra uestra deseruire inmunditiae et iniquitati ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationqui debeant justitiae et sanctificationi, quod prius immunditiae iniquitatique detulerant. Quid ergo humanum, hoc est, quid tam leve, quid tam sine onere, et quod nulla prorsus possit carnis infirmitas excuplius et multo intentius honoranda justitia est. Sed ego, inquit, humane et communiter ago, eadem postulo, similia requiro. Dudum currebant pedes vestri ad daemonum templa; nunc concurrant ad Ecclesiam Dei. Currebant prius ad effundendum; nunc ad liberandum sanguinem currant. Protendebantur prius manus ut aliena diriperent, nunc protendantur ut propria largiantur. Circumspiciebant prius oculi mulierem,
Abbreviated transcription (Latin):
possȩ secundũ eaquȩ superius diximus si non mortificemus concupi scentias carnis in quibus paccatũ
poterat dominar pro ptereaenim subiungit ñ eni sublege estis sed subgratia : & euidenterosten dit er
bis nos non ẽe sublege illa qũa in membris posita repugnare dicit legimentis. quia qui mertificet oñebia
sua certum est quodñ sit sublege membrorum sed sub gratia dĩ: deaclege & alibi dic̃ qui a uirtus peceatile
siquis uero ue bu huce acti psren delege mor si illudsi ne dubio dico qued ponsauns sablea adr sorcos se

Expanded text:
posse, secundum ea quae superius diximus, si mortificemus concupiscentias carnis, in quibus peccatum posse, secundum ea quae superius diximus, si mortificemus concupiscentias carnis, in quibus peccatum poterat dominari. Propterea enim subjungit, non enim sub lege estis, sed sub gratia, et evidenter ostendit ex his, nos non esse sub lege illa quam in membris positam repugnare dicit legi mentis, quia qui mortificat membra sua, certum est quod non sit sub lege membrorum, sed sub gratia Dei. De hac lege et alibi dicit, quia, virtus peccati lex. Si quis vero velit haec accipere de leg
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur : & rur sum si peccati concupiscentiam mortificemus in corpore nr̃o mortali & in opereius¬
titiȩ laboremus atqi omnib: membris nr̃is iustitiȩ minis tremus efficimur tam quam ex mortuis uiue¬
tes. peccato scilic& mortui & iustitiȩ uiuentes & consequent & ĩ a membra nr̃a fiunt arina iustitiȩ dõ bene
uitẽ meta forã superius ꝓpositã custodiuit ut quia regnare dixerat peccatum arma poccati membra no¬
dominabitur : nenim sublege estis sed sub gratia : &iam hic intuere miram in apostoli sermone caute
lam cũ de nobis loquitur dic peccatum uobis non dominabitur: cũ de saluatore loqueretur non dixit
ueccatum ei ñ dominabitur: noq enimita de eodici decebat. sed ait mors eiultra non dominabitur: imor¬
tis enim in eofuit locus peccati nullus : ad contrainnobis nec conueniebat dicimors uobis non dominabi¬
tur: hocenĩ cauero ñ possumus sed peccatum uobis ñ. dominabit᷑: quod sine dubio scre & uitare ñ

Expanded text:
ae Deo. Et si peccati concupiscentiam mortificemus in corpore nostro mortali, et in opere justitiae laboremus, atque omnibus nostris membris justitiae ministremus, efficimur tanquam ex mortuis viventes, peccato scilicet mortui et justitiae viventes, et consequenter etiam membra nostra fiunt arma justitiae Deo. Bene autem metaphoram superius propositam custodivit, ut quia regnare dixerat peccatum, arma peccati membra nodominabitur, non enim sub lege estis, sed sub grlam. Cum de nobis loquitur, dicit: Peccatum vobis non dominabitur; cum de Salvatore loqueretur, non dixit, peccatum ei non dominabitur neque enim ita de eo dici decebat; sed ait, mors ei ultra non dominabitur: mortis enim in eo fuit locus, peccati nullus. At contra de nobis nec conveniebat dici: mors vobis non dominabitur, hoc enim cavere non possumus, sed peccatum vobis non dominabitur; quod sine dubio sciret vitare nos
Abbreviated transcription (Latin):
ta cogitantem : formam doc trinȩ habemus non ipsam doctrinam sicutidem a postolus in aluis dic̃ nu
autem uidemus ꝑspecul&m in enigmate: psa autem doctrina sit dequadicit : Tunc autẽ ui debimus
facie ad faciem Vnde & in p̃senti uita puto quod formam at que umbram uirtutũ tenere possimus
ipsas uero uirtutef Tunc cũ uenerint illa quȩ ꝑ fecta sunt : & ideo iustus nunc magis ut mihiuid&ur in ũb:

Expanded text:
ta cogitantem, formam doctrinae habemus, non ipsam doctrinam, sicut idem Apostolus in aliis dicit: Nunc ta cogitantem, formam doctrinae habemus, non ipsam doctrinam, sicut idem Apostolus in aliis dicit: Nunc autem videmus per speculum in aenigmate, ipsa autem doctrina sit, de qua dicit, tunc autem videbimus facie ad faciem. Unde et in praesenti vita puto, quod formam atque umbram virtutum tenere possimus: ipsas vero virtutes tunc cum venerint illa quae perfecta sunt, et ideo justus nunc magis ut mihi videtur in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione mnemborum qua autem dixit forma doc irinȩ in qua traditi estis requirendum puto
Quomodo unus quisq tradatur: inuenimus namq: quia eos quiñ probant dm̃ habere in notiuom tradeds̃
socundum de sideria cordis eorũ inꝰ in munditiam ut contumeliis afficiant corpora sua in sem& ipsis. & dits
qui com muta uerunt gloriam incorruptibilis dĩeradat in passiones ignominiice dequib inocissons proutpo¬
tuimus diximus : & hic ergo qui semet ipsos ex hbent seruos iustitiue poboedientia dstradidit it i sticuiptir
& inbuantur secundum formam doctrinȩ iustitiȩ : mouet me &iã hoc quod non dix̃ oboedientiȩ ercorde
doc trinue in qũ ntraditiestis sed forma doc trinȩ posuit nec puto quod unum ẽẽ senserit a postolusdoc¬
trinam & formã doctrinȩ : sed mihi uid&ur quod formam doc trinue minus ẽẽ sciert qũ a ipsaondo cts¬
nam: & nunc quidẽ in p̃senti uita dũ in corpore sumus & ad grauatterrenũ hoc habsa culum sensum mul¬

Expanded text:
itiae. Quod autem dixit, formam doctrinae, in qua traditi estis, requirendum puto, quomodo unusquisque tradatur. Invenimus namque, quia eos qui non probantur Deum habere in notitiam, tradat Deus secundum desideria cordis eorum, in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis, et alios qui commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei tradat in passiones ignominiae, de quibus in locis suis prout potuimus diximus, et hic ergo qui semetipsos exhibent servos justitiae per obedientiam, Deus tradat ut instituantur et imbuantur, secunddoctrinae, in quam traditi estis, sed formam doctrinae posuit. Nec puto quod unum esse senserit Apostolus doctrinam et formam doctrinae: sed mihi videtur quod formam doctrinae minus esse scierit, quam ipsam doinam, et nunc quidem in praesenti vita dum in corpore sumus, et aggravat terrenum hoc habitaculum sensum mul
Abbreviated transcription (Latin):
& consepalt sumus xp̃o & consurreximus cumeo. Heaes sarium uidebitur secundum hanc
capimus. lux ẽ enum pater : & in lumine eius qui ẽ. filius. lumenuidemus spm̃sqn.
haec dicit dñs quos dñs non misit. Destruimus haec & conculcamus: Si consepultisux põ
ꝑiones & super omnem uirtutem in imici quȩ singala is ta sunt contraria trinitati. ut nox diei :
siquis autem melius aliquid senserit nonpigeat his omissis illa recipere: Verum tamen¬
potest sepiliri cum mortuo : Itanemo qut ad hucuiuit peccator potestmbaptis mo consepeliri

Expanded text:
et consepulti sumus Christo, et consurreximus cum eo, necessario videbitur secundum hanc capimus: lux enim Pater, et in lumine ejus, qui est Filius, lumen videmus Spiritum« Haec dicit Dominus, » quos Dominus non misit, destruimus enim haec et conculcamus si consepulti sumus etpiones, et super omnem virtutem inimici . » Quae singula ita sunt contraria sanctae Trinitati, ut nox diei, ut si quis autem melius aliquid senserit non pigeat his obmissis, illa respicere. Etpotest sepeliri cum mortuo, ita nemo qui adhuc vivit in peccato, potest in baptismo consepeliri
Abbreviated transcription (Latin):
dis fundatur : Egoputo quodimillorũ quuã non babent spm̃ seruit¬
us teruimintimorem ses &illorũ in quibꝰ ꝑfeeta kantas foras iuit eit timorẽ
& quib: sp̃s adoptionisdat᷑ quiclam& incordib: eorũ abba pater
Non ẽ ergo cuiuscũq hominis nisi ꝑ fecti: & talis qualis erat paulus
derandũ uid& : utrũ nehiclaritatem illam dicat quanos diligimus
& si quidẽ illakaritãs quadm̃ diligimꝰ intellegit : sermo isteas sertione
non indig&: Si uero qui a dixit ef̃fusameẽ di Rantatẽ in cordib nrĩs:
fta potiuus incelligendasit quadiligimur ado certũe quod uelut sũmũ
etmaximũ donũ scĩ spr̃ laritatẽ ponat qđ uelut munere prius sus:¬
cipto adõ ꝓhoc ipsũ diligere possimus dm̃ qđ diligamurado Nam¬

Expanded text:
servitutis iterum in timore, sed et illorum in quibus perfecta charitas foras mittit timorem , et quibus spiritus adoptionis datur, qui clamet in cordibus eorum, Abba Pater. Non est ergo cujuscunque hominis nisi perfecti, et talis qualis erat Paulus, derandum videtur, utrumne hic charitatem illam dicat, qua nos diligimus et siquidem illa charitas, qua Deum diligamus intelligitur, sermo iste assertione non indiget: si vero diffusa Dei charitas in cordibus nostris ista potius intelligenda sit, qua diligimur a Deo, certum est quod velut summum et maximum donum sancti Spiritus charitatem sonat, quo velut munere prius suscepto, per hoc ipsum diligere possimus Deum, quod diligimur a
Abbreviated transcription (Latin):
comauis aliquid inhistis de quib: sermo ẽ ostendere criminis : cũ eos sepulchrũ
ectũ tͥeq co oꝑtũ. sed patens appellat clausa enĩ sepulchra dicunt᷑ quos
aliquantulũ pudor coib& palũ delinquere : & ꝓferre ad publicũ crimina sua:
patens uero sepul cdirũ dicunt᷑ iii qui in munditias suas & inpuritatos in ppa¬
tulo habent : Quib assiduitas & usus scelerũ qđ ẽ in malis ultimũ & iam
cõmissorũ uerecundiã sustulit . utiã ñ aperiant õssuũ & ꝓfbrant uer
diaboli ñdecorde salde sepulchro: Siquando eego uideris hominẽ lasciuo oͦrepu¬

Expanded text:
co majus aliquid in istis, de quibus sermo est, ostendere criminis, cum eos sepulcrum non tectum neque coopertum, sed patens appellat; clausa enim sepulcra dicuntur, quos aliquantulum pudor cohibet palam delinquere, et proferre ad publicum crimina sua: patens vero sepulcrum dicuntur hi qui immunditias suas et impuritates in propatulo habent; quibus assiduitas et usus scelerum, quod est in malis ultimum, etiam commissorum verecundiam sustulit, ut jam non aperiant os suum et proferant vdiaboli, non de corde, sed de sepulcro. Lingui
Abbreviated transcription (Latin):
& mortali quasiuem dubitar&e aliquis corpus ẽe mor tale sedinihi in corporq unco qunda adiuar
eiam boc ad diderit am monuitem̃ ꝑ hoc quomodopossit incorpore non regnare pacatĩ secan¬
go sciamus quia corpus nm mortificari potost & mortuu essepeccato potest fieri ut non rogn&
in eopeccatum secundum hoc nam quȩ quod mortu ũs est iusti ficatũs dicitur a peccato neque
em̃ mortuus eoncupis cit : autirascit᷑ aut furit aut diripit aliena s. ergo ab his omnibus concu¬
piscentis corpus reprim am̃i mortuum peccato essedicit᷑ corpus & hocẽ quo dinp̃semti lo¬

Expanded text:
 mortali, quasi vero dubitaret aliquis corpus esse mortale? Sed mihi videtur, quod non sine causa etiam hoc addiderit: admonuit enim per hoc, quomodo possit in corpore non regnare peccatum, secungo sciamus quia corpus nostrum mortificari potest, et mortuum esse peccato, potest fieri ut non regnet in eo peccatum. Secundum hoc namque qui mortuus est, justificatus dicitur a peccato. Neque enim mortuus concupiscit, aut irascitur, aut furit, aut diripit aliena. Si ergo ab his omnibus concupiscentiam corporis reprimamus, mortuum esse peccato dicitur corpus. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sed& illud ad huc obseruandũ puto : qm̃ conlationẽ diximus fructuum malorũ & frue
tuũ bonorũ fecis seapłs Qđ ibi qui dẽ ubi demalis fructib: dicebae NdiXIt fructõ
ur̃m habuistis in quib: nunc eru bescitis sed dixit quẽ ergo fructũ habuistis ubiue¬
ro debonis fructib: dicit. Additurm sic eñi scribit. Habetis fructũ urm in scĩfication ẽ
Dqđ in dicare mihiui detur qđ fructus malus. fructꝰ erubescen dus & poenitendus:
ñ est nã fructus ñ enĩ malã in nobis arborem ds̃ plantauit : quicefructus malos
proferr& sicut & ipse dicit ꝑ proph&am egote plantaui uitem fructi ferã totã uera ce
quomo do conuersaes in amaritu dinẽ uitis aliene fructus ergomalos &iãsiafferamus
ñ sunti sed alieni idẽpeccati fructus uero bonos si afferimus in scĩficatione nr̃i sunt
fructus. Istos enĩ fructus ut afferr& humana natura: a conditore suscepit : Nã illi

Expanded text:
et illud adhuc observandum puto, quoniam collationem diximus fructuum malorum et fructuum bonorum fecisse Apostolum, quod ibi quidem ubi de malis fructibus dicebat, non dixit, fructum vestrum habuistis, in quibus nunc erubescitis, sed dixit: quem ergo fructum habuistis? ubi vero de bonis fructibus dicit, additum est vestrum; sic enim scribit, habetis fructum vestrum in sanctificatione; per quod indicare mihi videtur quod fructus malus, fructus erubescendus et poenitendus, non est noster fructus; non enim malam in nobis arborem Deus plantavit, quae malos fructus proferret, sicut et ipse dicit per prophetam: Ego plantavi te vitem fructiferam totamque feracem, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Fructus ergo malos etiamsi afferamus non sunt nostri, sed alieni, id est, peccati: fructus autem bonos si afferamus in sanctificatione, nostri sunt fructus. Istos enim fructus ut afferret humana natura a Conditore suo suscepit: nam illi
Abbreviated transcription (Latin):
iã & fructũ eibonũ dut facite arbort̃ malã & fructũ eiꝰ malum Non porestarbor
bnis ructũ malũ facere neque arbor malu fructũ bonũ facer e Iriquibus propo¬
sitem &uolumptas hominis arbor diciuidetur uel bona uelmala fructũ uero enis
quora dunsis igitur conuertatanimos & propositum adiustniamserubesdte sunt
lubi eipse sẽnotat deprioribus gestis quiceegit positus subpeccato quia sinis
ullorm ororsẽ drdreoitiro quemors certũ est quia ñ ista communis None niquis
post mortem conuerutura diustitiom uel promi legestis p̃ieriis erubescit Qua
rgor̃ num quid nim peccatimortem dicercui decur qm̃ a mic quȩ peccut ip¬
samorictur. Ati illudmagis potest intellegi qđ stamor tẽ dicit quacum & põpec¬
catomorimur & uitus ac scelerib  finem damusut post huc dixis seuideatur quia

Expanded text:
 fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum: non potest arbor bona fructum malum facere, neque arbor mala fructum bonum facere . In quibus propositum et voluntas hominis arbor dici videtur vel bona, vel mala, fructus vero ejus opera. Si quis igitur convertat animos et propositum ad justitiam, erubescit sine dubio et ipse se notat de prioribus gestis quae egit positus sub peccato, quia finis illorum mors est, sed requiro, quae mors? Certum est, quia non ista communis: non enim quis post mortem convertitur ad justitiam, vel pro malis gestis praeteritis erubescit. Quid ergo est? Nunquidnam peccati mortem dicere videtur, quoniam anima quae peccat ipsa morietur? An illud magis potest intelligi, quod istam mortem dicat, qua cum Christo peccato morimur, et vitiis ac sceleribus finem damus, ut post h
Abbreviated transcription (Latin):
calida ꝓb& quilegit. Alius uero quiꝓ fundiorem in his pauli sensum inuirtute sp̃s continet᷑.
dicet quiamors hicdequa dicitur quodultra non dominabitur xpo: illeipseintellegen¬
dus ẽ. nouimus inimicus qui figuram habuit coeti illius qui absorbuȩrationã.
dequo mniobsoriptum ẽ. s ed maledicatillam qui ma ledixitillam diem: ille quimagnũ coccũ
perompturus ẽ : Inquã mortem tam quã ion as nuuin tremaot ans ingrecsos  mai¬

Expanded text:
vili forma censentur. Alius vero qui profundiorem in his Pauli sensum in virtute Spiritus contuetur, dicet quia mors hic, de qua dicitur quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius qui absorbuerat Jonam , de quo in Job scriptum est, sed maledicat illam, qui maledixit diei , ille qui magnum cetum perempturus est. In quam mortem, tanquam Jonas in ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
sed diligentius adhucr epetendũ ẽ. quomodo dixerit corpus peccati. In quo dupꝑlexdariuidetur
llectus . uelquia nrm corpas peccati es sedixerit corpus. uelquia pec catupsius dicat. eẽ ꝓpi
aliquod corpus quod destruendũsit: his qui non debent ultra seruirepeccato: quiaergo uterq:
us in loco ammitti potest: Deutroq quid nobis uideatur exponimus: & enim si ꝓpriun
corpas ponamas eẽ. peccati: uid ebitur quod sicut debis qui nouam hominem quireparatis cint
tum ẽ. qui auos estis corpus xp̃i & membra exparte: Ita debis qui ueterem hominen
noadum crucifexerunt dicipos se: quod sint corpus peccati et membra. Caius capat corporis sit
diabolus : sicut xp̃s caput corporis ecclesiae non habentis maculam autrugam. Pos sunt autẽ

Expanded text:
Sed diligentius adhuc repetendum est, quomodo dixerit corpus peccati. In quo duplex dari videtur intellectus, vel quia nostrum corpus peccati esse dixerit corpus; vel quia peccati ipsius dicat esse proprium aliquod corpus, quod destruendum sit his qui nsensus in loco admitti potest, de utroque quod nobis videatur exponimus. Etenim si proprium corpus ponamus esse peccati, videbitur quod sicdictum est, quia vos estis corpus Christi, et membra ex parte , ita de his qui veterem hominem nondum crucifixerunt, dici posse quod sint corpus peccati et membra, cujus caput corporis sit diabolus, sicut Christus caput est corporis Ecclesiae non habentis maculam aut rugam . Possunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
&txen scrsiumerantur. Quodsi gentes cre dendo infidẽ ueniunt abragne. Consequets¬
tor pronuntiat apostoł quod dr̃ uõcauent ea quae ñ sunt tã quã que sL  potest
tim aiam illad aduerti ut in hoc loco ergalauder dĩ a postolus latius uideatur es sadis
amitiũ primȩ ei eitature cũ ammiracione memonisse. cũ ex nibilout̃ fecctumuer¬
st equr merait uircute potentiae suae tã quã que eisent d subsisteasut euo¬
cauit &itaei increando nihil suisse dis sicile : ut cũni hibexistert oma subito io¬
nonem quẽ adcorintinos scribitubi dic̃ : quia contemptibilia mundielagit enr̃ glae
uon sunt ut eaque s destruat : ut ñ glori& omniscan corãdoeedicat sarundũ hiano
ex positionẽ ñ c̃ueniro ut destrui dicant᷑ quȩs cũ eaquaeñ sunt electasim: dicem
adliec qui aln illoloco caliosdix̃ eosqus: & alios in hoc capito inepistola cidiomanss
Dedarauit enĩ adcorinthios quia dehisdicer&̃ : quos supraenumerauerat. Dixeñ

Expanded text:
ti numerantur. Quod si Gentes credendo in fidem veniunt Abrahae, consequenter pronuntiat Apostolus quod Deus vocaverit ea quae non sunt tanquam quae sunt. Potest tamen etiam illud adverti, ut in hoc loco erga laudes Dei apostolus latius videatur effusus, et initium primae ejus creaturae cum admiratione memorasse, cum ex nihilo esse fecit u non erant, virtute potentiae suae tanquam quae essent, et subsisterent evocavit: et ita ei in creando nihil fuisse difficile, ut cum nihil existeret, omnia subito voquem ad Corinthios scribit ubi dicit, quia contemptibilia mundi elegit Deus, quae non sunt, ut ea quae sunt destruat, ut non glorietur omnis caro coram Deo , et dicat secundum hanc expositionem convenire, ut destrui dicantur quae sunt, cum ea quae non sunt electa sint, dicemus ad haec, quia in illo loco alios dixit eos qui sunt, et alios in hoc capite in Epistola ad Romanos. Declaravit enim ad Corinthios, quia de his diceret, quos supra enumeraverat. Dixit enim
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ urm in sc̃i ficationefinẽ uero uitã eternã Fructus fructibus coparo
c peccati quidem fructus proquibs nunc hoce postea quoliberati a peccio & serus
facti do sc̃i erubescunt : pronuntiat mortẽ siniri: Fructus uero iustitiȩ quȩ
sunt in sc̃ificatione sinẽ dicit ac cipereuitã xernã In quo illud primoñ est omu¬
tendũ qđ fructũs quideeos proquibus nunc erubescimus in quos int noluit nomine¬
rẽ Corũ uero fructũ quoȩ liberati sunt apec cato& serui facti sunt dõ. dic it̃ c̃ebi¬

Expanded text:
fructum vestrum, in sanctificatione, finem vero vitam aeternam. Fructus fructibus comparat et peccati quidem fructus pro quibus nunc, hoc est, postea quam liberati a peccato et servi facti Deo, sancti erubescunt, pronuntiat morte finiri; fructus vero justitiae qui sunt in sanctificatione, finem dicit accipere vitam aeternam. In quo illud primo non est omittendum, quod fructus quidem eos, pro quibus nunc erubescimus, in quo sint, noluit nominare: eorum vero fructum qui liberati sunt a peccato, et servi facti sunt Deo, dicit e
Abbreviated transcription (Latin):
&iã hoc medicina ẽ ẽ uideatur sedille dicitur medicus : quiusũ acstudiũ & discipl
h ab& medendi ex quibus omnib: puto sufficienter ostendi qđ aliud sit pec caroaliuol
peccatorẽ eẽ . Om̃s enĩ potestfieri ut pec cauerint &iã si sci fuerint quia nemomuno
a sorde Nesiunius diei fuerit uita eiꝰ. Quis enĩ qui ñ aut infacto aut in uerbo. autqui
cautis simuscerte ẽ uel in cogitatione pec cauerit:  ideo ut dixipeccase quidẽ om̃imẽ

Expanded text:
etiam hoc medicinae esse videatur; sed ille dicitur medicus, qui usum et studium et disciplinam etiam hoc medicinae esse videatur; sed ille dicitur medicus, qui usum et studium et disciplinam habet medendi. Ex quibus omnibus puto sufficienter ostendi quod aliud sit peccare, aliud peccatorem esse. Omnes enim potest fieri ut peccaverint, etiamsi sancti fuerint, quia nemo mundus a sorde, nec si unius diei fuerit vita ejus . Quis enim est qui non aut in facto, aut in verbo aut qui cautissimus certe est, vel in cogitatione peccaverit? Et ideo dixi, peccasse quidem merito
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃s uideanturcũ idẽ a postolur dicat quia om̃s pec cauerunt E debemius oste nd  Aliicdest
peccasse aliud peccatorẽ eẽ pec catordicitur Pis qui multa deliquen do in consus tudĩ ẽ
& ut̃ it adicã studiũ peccandi rĩuenitsicut econtrario iustus ñ dicitur hsqui sonre
autbis aliquid iustitiȩ fecerit: Sed ille qui semper iustȩagendo in usu & consuetudine iusts¬
ciã hab& Nãsi qui inceteris fereomnibus in iustus sit seme lautem uelbis aliquid iu
operis egerit ists quidẽ in eo opere in quo iustitiã tenuit iuste egirse dicitur Nori
tamen e hoc iustus apellabitur : ita & iustus peccasse quidẽ dicetur si aliquid comi¬
serit aliquando qđ ñ lic& ñ tamen e hoc peccator apellabitur. quipec camdiuscun
x consuetudinẽ ñten&. Sicut & medicur illeñ dicitur qui aut leuiter ruptȩ cap¬
tis cuti scit imponere araneam : ut quitumorẽ uulneris aqua callida fouerit quanis

Expanded text:
non omnes videantur, cum idem apostolus dicit quia omnes peccaverunt , debemus ostendere. Aliud est peccasse, aliud peccatorem esse. Peccator dicitur is qui, multa delinquendo, in consuetudinem et ut ita dicam studium peccandi jam venit. Sicut e contrario justus non dicitur is qui semel aut bis aliquid justitiae fecerit, sed ille qui semper juste agendo usu et consuetudine justitiam habet. Nam si quis in caeteris fere omnibus injustus sit, semel autem vel bis aliquid justi operis egerit, iste in eo quidem opere in quo justitiam tenuit juste egisse diceretur, non tamen ex hoc justus appellabitur. Ita et justus peccasse quidem dicitur, si aliquid commiserit aliquando quod non licet. Non tamen ex hoc peccator appellabitur, qui peccandi usum et consuetudinem non tenet. Sicut et medicus non ille dicitur, qui et leviter ruptae capitis cuti scit imponere araneam, aut qui tumorem vulneris aqua calida fovere, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis etiam hocquod ipsedñs dixerit ad discipulosebaptizarent omnes gentes
in nomine patris et filii & sp̃s scĩ : Carhicapostolus solius xp̃i in baptismo nomen assump
serit dicens. quicumq baptizatisumus inxp̃o : Cumutiq non habextur legitimum bap¬
tisma nisi sub nomine trinitatis Sed intuere prudentiam pauli ꝗm̃ quidem in p̃senti loco
non tam baptis matis rationem quam mortis xp̃i discatere cupiebat: Ad cuius similitu¬
dinem etiam nos suaderet mori deberepeccato et consepelir ixpo: & non eratutiq con
&merito ubicaro ẽ ibi demorte tractatur. Hot conueniebat ut diceret quicumq: bas¬
titatisumus in nomine patris uel in nomine sp̃s scĩ: In morte ipsius bapti gatisumas :

Expanded text:
est, quod cum ipse Dominus dixerit discipulis, ut baptizarent omnes gentes in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti, Apostolus solius Christi in bserit, dicens, Quicunque baptizati sumus in Christo : cum utique non habeatur legitimum baptismum nisi sub nomine Trinitatis? RESPONSIO. Intuere prudentiam Pauli, quomodo quidem in praesenti loco non tam baptismatis rationem, quam mortis Christi discutere cupiebat: ad cujus similitudinem etiam nos suaderet, mori debere pecenim caro factum est, et merito ubi caro est, ibi de morte tractatur. Nec conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris, vel in nomine Spiritus sancti, in morte ipsius baptizati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ficante requir esa neqm̃ perunũ hominẽ in hunc mundũdi c̃in trois se pecaatur
Et certũ ẽ quia hicmundũ terrenũ huncapell& locũ in qo homines habitant
Siin nullo aliolocohtr oiuit peo catũ neq: illis locis inuenitur ubispiritalia
equitiȩ in celostibus nominantur : sẽdillud apud tem& ipsũ ꝑtracta unde in
hunomundũ introiuit peo catũ aut ubierat prius quã uic intruir& : Autsiom¬
ino erat uelsi fut ante illũ adquẽdicitur usqi quo inuentȩ sunt in iquitates
inte&propt̃ hoc proiecite interra : Nolis aut̃ debis ne tutũ plura disserere :
cũ uideamus a postolũ uix singulis hȩc ꝑtransise sermonibus: ꝑunũ homin ẽ peccie¬
ĩ introiuit in hunomundũ : Mundus aut̃ ut diximus intes legendus est ułlocus
in quohabitant homines uł terrena &corporalis uita i quamorsab& locũ cui
mundo hocẽ t̃reneuitȩ crucifixos sedicunt sẽi & mortuor : & perpec catũ inq
mors : Illa sine dubiomors dequa & prostta dicit quia amma quȩ peccati¬

Expanded text:
 in hunc mundum dicit introisse peccatum, et certum est, quod hic mundum terrenum hunc appellet locum, in quo homines habitant, si in nullo alio loco introivit peccatum, neque in illis locis invenitur, ubi spiritalia nequitiae in coelestibus nominantur; sed et illud apud temetipsum pertractato, unde in hunc mundum introivit peccatum, aut ubi erat priusquam hic introiret? aut si omnino erat, vel si fuit ante illum, ad quem dicitur: Usquequo inventae sunt iniquitates in te, et propter hoc projeci te in terram . Nobis autem de his non est tutum plura disserere, cum videamus Apostolum vix de singulis haec perstrinxisse sermonibus, per unum hominem peccatum introivit in hunc mundum. Mundus autem, ut diximus, intelligendus est vel locus in quo habitant homines, vel terrena et corporalis vita, in qua mors habet locum, cui mundo, hoc est, terrenae vitae crucifixos se dicunt sancti, et mortuos. Et per peccatum, inquit, mors: illa sine dubio mors, de qua et Propheta dicit, quia anima quae pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uero eos dicat qui aiam se incipiant ag noscere& sc̃ire qđ adimaginẽ lĩ factisunt
In illes ergoquimundus apollantur idẽ terreni intrasedicit pec catũ&nus quã eus
& itũ ponit In eosuero quoriã homines uult intellogi dicit ꝑtransisepec catũ idẽ fuise quidẽ:
Sed ꝑpenuentiã conuersion is depulsũ eẽ & perteansise : necultra in eis fecis so: Vnde ara¬
& inlitteris paulineuna quidem sillabam uacuam sentiri debere mssteriis : uideamus

Expanded text:
vero eos dicat, qui jam se incipiat agnoscere, et scire, quod ad imaginem Dei facti sunt. vero eos dicat, qui jam se incipiat agnoscere, et scire, quod ad imaginem Dei facti sunt. In illos ergo qui mundus appellantur, id est, terrenos, intrasse dicit peccatum, et nusquam esse exitum ponit; in eos vero, quos jam homines vult intelligi, dicit pertransisse peccatum, id est, fuisse quidem, sed per poenitentiam conversionis depulsum esse, et pertransisse nec ultra in eis stetisse. Unde apparet in litteris Pauli ne unam quidem syllabam vacuam sentiri debere mysteriis. Mors
Abbreviated transcription (Latin):
cere potuis s& Sed ñ opus est cũ ingenti periculo in his singlas quos que
enumerarescõrũ : cum sufficiat &apłi sententia quȩ mortẽ dicitꝰ in omnes
omines ꝑtransiscillius qui dixit : nemomundus a sorde &iamsiunius diei fuerit
uita eius sedistamors peccatiquȩ in om̃s pertransiit : Cũ uenis s& a diłm &e temp¬
tas& eũ ꝑforare aculeo suo: aculeus eñimortis peccatũ repulsus et & confractu
Vita enierat & mors neces sario exterminabatur auita. Et tunc ad eã dicitur
ubi ẽ morsaculcustu us : ubi ẽ mors uietoriatua : Idcir coeni quia om̃s uicerat hicdi¬
citur adeam uibiẽ mors uictoriatua: sed & qđ peo catũ quidẽ ñ dixit in om̃s homines
Sed inmundũ intro is se: mort̃ȩ uero ñ inmundum sed in om̃s homines & ñ introisse:
scod ꝑtransise Non puto qđ srustra bac diuersita teusus sit paulus: arbitror qđm undũ
hicterrenos quosq: & interrona conuersatione ꝑmanentes design&: homines

Expanded text:
est excusari. Sed non opus est cum ingenti periculo in his singulos quosque enumerare sanctorum, cum sufficiat et Apostoli sententia, quae mortem dicit in omnes homines pertransisse, et illius qui dixit: Nemo mundus a sorde etiamsi unus diei fuerit vita ejus. Sed ista mors peccati quae in omnes pertransiit, cum venisset ad Jesum, et tentasset eum perforare aculeo suo aculeus enim mortis peccatum repulsa est, et confracta. Vita enim erat, et mors necessario exterminabatur a vita; et tunc ad eam dicitur: Ubi est mors aculeus tuus, ubi est mors victoria tua? Idcirco enim quia omne vicerat, hic dicitur ad eam, Ubi est mors victoria tua? Sed et quod peccatum quidem non dixit in omnes homines, sed in mundum introisse, mortem vero non in mundum, sed in omnes homines, et non introisse, sed pertransisse, non puto, quod frustra hac diversitate usus sit Paulus, arbitror quod mundum hic terrenos quosque, et in terrena conversatione permanentem designet: homines
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccatorem aut natu rȩ necessitas aut facalis conditio: aut cursus astrorum : sed audi aptam pauli
sententiam quadic̃ cuiuos ex hibetis seruos ad oboedientiã : serui estis cui obo edistis siue poccat sue¬

Expanded text:
ut peccatores peccaretur aut naturae necessitas, aut fatalis conditio, aut cursus astrorum. Sed audi apertam Pauli ut peccatores peccaretur aut naturae necessitas, aut fatalis conditio, aut cursus astrorum. Sed audi apertam Pauli sententiam, qua dicit, cui vos exhibetis servos ad obediendum, servi estis cui obedistis, sive peccat
Abbreviated transcription (Latin):
& omnis qui facit peccatũ seruus est peccati ad hocres picit quam uis non adicer& &omnis qui fecerit iustitũ¬
eruus ẽ iustitiue Quod fortassis put& alius id circo subrelictum ut quasi ex c̃sequentibus debeat intelligi:¬
tice Nam & ds̃ ipse facit iustitium : & ñ idcirco seruus iustitiae dicipotest :sediustus dñs Nonergo ita omnis qui
nihi tamen uid& consulto non additũ. Neq enĩ conueniebat diciquia omnis qui facit iustitiam seruus ẽiusti¬
ine dubio peccati seruus ẽ quippe quia discessit a feruitute iustitiȩ : & in conspectudñi omnipotentis
rebellauit propt̃ quod & apostata appellatus ẽ Constatergo ex his seruus paulus quibus dicit quia
cuiuos exhibetis seruos ad oboedientiam serui estis cui oboedistis siue peccati siue iustitia qui a spon
eña ipsinos exibemus nullo cogente uel peccato seruire ueliustitiȩ ꝑ oboedienti ãnram & ideo sem
ꝑ horũ meminis se debemus nec in anes que rellas in peccati excusatione ꝓferamus quã diabolus fecit:

Expanded text:
t omnis qui peccatum facit, servus est peccati, ad hoc respicit quamvis non adjecerit, et omnis qui fecerit justitervus est justitiae. Quod fortassis putet alius idcirco subrelictum, ut quasi ex consequentibus debeat intelligitiae. Nam et Deus ipse facit justitiam, et non idcirco servus justitiae dici potest, sed justitiae Dominus. Non ergo ita omnis, quiihi tamen videtur consulto non additum: neque enim conveniebat dici, quia omnis qui facit justitiam, servus esine dubio peccati servus est, quippe qui discessit a servitute justitiae et in conspectu Domini omnipotentis rebellavit, propter quod et apostata appellatus est. Constat ergo ex his sermonibus Pauli, quibus dicit, quia cui vos exhibetis servos ad obediendum servi estis, cui obedistisnostra ipsi nos exhibemus, nullo cogente, vel peccato servire, vel justitiae per obedientiam nostram; et ideo horum semper meminisse debemus, ne inanes querelas in peccati excusatione excusationem proferamus, quia diabolus fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis adice peacus sememorantur inquossolos regnauerit mors: siuero ut
in nnullis ⁊cemplaribur habetur &ã in eos qui ñ pec cauerunt in similitudi¬
nep̃uaricitionis adice Mors ista ĩdẽ quȩ in inferno animas detinebat reg¬
nassedicatur in telligimur & scõs quosq subifia morte &iam sinom pec candiaut
centemorien dilege decidisse Xp̃muero idcirco in in fernũ descendisse ñ solũ tat
ipsenteneretura morte: sedut eos qui in ibi ñtam p̃uaricationis t diximus crum¬
nd uã moriendi condicionthabebantur absoluer&. Sicut scriptũ est : quia multa cor¬
ora dorimenium scorũ re surexerunt cũ illo & ingres sisunt in scamciuitatem
In quo& proph&ȩ dca conple ntur quibus ait dexpo Ascen dens in altũ captuã
duxi captiuitatẽ Et hoc modo ꝑresurectionẽ sũa mortis quidẽ iam regnadestr
Vnde &captiuitatem scribitur liberas se Ipsum uero inimicũ & trrannum
cuus negua soluit audi quando dicat apłs deftruandũ Nouis sinus in eui

Expanded text:
t in nonnullis exemplaribus habetur, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, mors ista, id est, quae in inferno animas detinebit, regnasse dicatur, intelligimus, et sanctos quosque sub ista morte etiamsi non peccandi, at certe moriendi lege decidisse: Christum vero idcirco in infernum descendisse, non solum ut ipse non teneretur a morte, sed ut eos qui inibi non tam praevaricationis, ut diximus, crimine, quam moriendi conditione habebantur, abstraheret, sicut scriptum est, quia multa corpora dormientium sanctorum resurrexerunt Ascendens in altum captivam duxit captivitatem ; et hoc modo per resurrectionem suam mortis quidem jam regna destruxit. Unde et captivitatem scribitur liberasse, ipsum vero inimicum et tyrannum, cujus regna dissolvit, audi, quando dicat Apostolus destruendum. Novissimus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo concupiscentia & effugatur peccatum Autsiodio uelira inflammatiis
ad necem conciteris inimicimei: si me existimem mortuum esse cum xp̾o: & cogita¬
ciones montis ponaminanim omeo: extinguitur sinedubio. furoraessat odi am
conquiescit Peccato nondatur locus & hoc modo peccato quis mori inuenitur
uiueredõ sed & hoc quod ad didit uiuentes dõ inxpõ ihũ: non mihi otio sum uidetur
simileenint puto ẽẽ. quasi dixissec uiuentes dõ insapientia: in pace iniustitia. in scĩ¬
ficatione. quae omnia xp̃s ẽ In his ergo uiueredõ: Hoc est inxpo ihũ ihũ uiueredõ:¬

Expanded text:
tinuo concupiscentia, et effugatur peccatum. Aut si odio vel ira inflammatus tinuo concupiscentia, et effugatur peccatum. Aut si odio vel ira inflammatus ad necem conciter inimici mei, si me existimem mortuum esse cum Christo, et cogitationes mortis ponam in animo meo, exstinguitur sine dubio furor, cessat ira, odium conquiescit, peccato non datur locus, et hoc modo peccato quis mori invenitur, et vivere Deo. Sed et hoc quod addidit, viventes Deo in Christo Jesu, non mihi videturm enim est, ac si dicat: Viventes Deo in sapientia, in pace, in justitia, in sanctificatione; quae omnia Christus est. In his ergo vivere, hoc est vivere in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
caritas numquã cad& : Haecput potuimus ad ea quȩin loco commota sunt diximus.
Vt manifistius da resierit quomodo semel xp̃s mortuus ÷ pecca totutulcra lam nen
moriatur & quia quoduiuit uiuitdõ. Viuere autemdõ ita intellogendum ẽ: quasi
ex plcto eo quo dinforma dĩ positus exinaniuit semetipsum & formã serui a ccepit.
et facus cẽ dt ediens uis qi admortẽ : Rursum permaneat informadĩ atq: equalis p
Vnde etmnerito in consequentib ponit. Ita aios exiscimate uos qui demmor tuos ee peccat
cogitateuos morcuos ẽẽ peccato Resenim dequa sermoã Incogitatione magis & ratione
subsistit: Quia huius modi mors non in offectu sed in cogitetione habendaẽ. Quiens
cogitatul existimat apud semetipsum mortaum se eẽ : non pecat. Uerbi gratig
Si me concupis centia mulieris trahit: si argenti siauri. si p̃ dii cupiditas pulset : & ponã
incorde meo quod mortuussim cum xp̃o & demorte cogitemas: excinguitur con¬

Expanded text:
rtisque patiatur. Haec prout potuimus ad ea, quae hoc loco commota sunt, diximus, ut manifestius claresceret quomodo semel Christus est mortuus peccato, et ultra jam non od autem vivit, vivit Deo. Vivere autem Deo, ita intelligendum est, quasi expleto eo, quod in forma Dei positus, exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, et factus est obediens usque ad mortem, rursum permaneat in forma Dei, atque aequalis patri, unde merito in consequentibus ponit, ita et vos existimate, vos quidem mortuos esse peccato, cogitate vos mortuos esse peccato; res enim, de qua sermo est, in cogitatione magis et ratione subsistit, quia hujusmodi mors non in effectu, sed in cogitatione habenda est. Qui enim cogitat et existimat apud semetipsum mortuum se esse, non peccat. Verbi gratia: si me concupiscentia mulieris trahat, si argenti, si auri, si praedii cupiditas pulset, et ponam in corde meo quod mortuus sim cum Christo, et de morte cogitem, exstinguitur con
Abbreviated transcription (Latin):
desuisaurt ait midei e flagella perca toriũ & fortassis ꝓp̃teratt tribulatio
p ongostia ad scõs ꝑtinoe quia ipsi sunt quiartã &angust̃ ura incetur

Expanded text:
; de istis autem ait, Multa flagella peccatoris . Et fortassis propterea tribulatio ; de istis autem ait, Multa flagella peccatoris . Et fortassis propterea tribulatio et angustia ad sanctos pertinet, quia ipsi sunt qui arctam et angustam viam incedunt,