comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratam significationem res ista quã sine dubio ut ꝓpheta fecit iacob & ideo neo
fraudis arguendus est. Non enim tale aliquid. nisi reuelatione spiritalieum
fecisse credendum est. Qđ autem ad iustitiam ꝑtinebat sicut alii interpraetes
aꝑtius hoc narrant. non ponebat uirgas in scđo conceptu ouium: qđ tanto obs¬
curius quanto breuius a septuaginta dictum ẽ quia cũ peperissent non pone¬
bat quod intellegit᷑ cum primũ peperissent. ut iam non solere ponere intelli
uod laban dicit quare furatus es deos meos. Hinc est illud fortasse qd & au
gurari se dixerat. & eius filia bonam fortunã nominauerat. Et notandũ est
quod a principio libri nunc prius inuenimus deos gentiũ. superiorib quippe
scripturae locis. dm̃ nominabant¬

Expanded text:
ratam significationem res ista, quam sine dubio ut propheta fecit Iacob; et ideo nec ratam significationem res ista, quam sine dubio ut propheta fecit Iacob; et ideo nec fraudis arguendus est. non enim tale aliquid nisi reuelatione spiritali eum fecisse credendum est. quod autem ad iustitiam pertinebat, sicut alii interpretes apertius hoc narrant, non ponebat uirgas in secundo conceptu ouium. quod tanto obscurius quanto breuius a Septuaginta dictum est: quia cum peperissent, non ponebat. quod intellegitur cum primum peperissent, ut iam non solere ponere intelleg iniquum fuit. Quod Laban dicit: quare furatus egurari se dixerat, et ejus filia bonam fortunam nominaverat. Et notandum est, quod a principio libri nunc primum invenimus deos gentium: superioribus quippe Scripturae locis Deum nominabant
Abbreviated transcription (Latin):
nfacto iacob cum uirgas excorticauit de trahens uiride ut album
uarie apparera. sic in conspectu fetus pecorum uariarentur cum mares in alues
arum biberent. & uisis uirgis illam uarietatem conspiceren
tur similiter fieri in animalium fetib. sed & mulieri accidisse traditur: & scrip¬
tum reperitur in libris antiquissimi medici ipocratis. quod suspicione adulte¬
ilem : nisi memoratus medicus soluiss& quaestionem illis
rere. ne forte aliqua talis pictura ess& incubiculo : qua inuenta mulier a suspici¬
one liberata ẽ. Sed adhanc rem quam fecit ia cob uirgarum ex diuersis arbori¬
b trium copulatio quid contulerit utilitatis quod attin& aduarias pecudes mul¬
candas non appar& omnino. nec aliquid ad hoc cõmodum in
unius generis ligno uarientur uirgae anplura sint lignorum genera cũ sola
quaeratur lignorum uarietas. ac ꝑhoc cogit inquiri ꝓphetiam & aliquã figu¬

Expanded text:
facto Iacob cum uirgas excorticauit detrahens uiride, ut album uarie adpareret et sic in conceptu fetus pecorum uariarentur, cum matres in alueis aquarum biberent et uisis uirgis illam uarietatem conciperent, multa dicuntur similiter fieri in animalium fetibus. sed et mulieri accidisse traditur et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocratis, quod suspicione adulteilem, nisi memoratus medicus soluisset quaestionem illis admonitis quaerere, ne forte aliqua talis pictura esset in cubiculo: qua inuenta mulier a suspicione liberata est. sed ad hanc rem quam fecit lacob uirgarum ex diuersis arboribus trium copulatio quid contulerit utilitatis, quod adtinet ad uarias pecudes multiplicandas, non adparet omnino. nec aliquid ad hoc commodum interest, utrum ex unius generis ligno uarientur uirgae an plura sint lignorum genera, cum sola quaeratur lignorum uarietas. ac per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figu
Abbreviated transcription (Latin):
ixit autemillis ioseph. Adducite pecora ur̃a &
dabo uodis piei ꝓ pecorib ur̃is : si defecit argentum. Quaeri potest cumaosepsisru¬
nenta collegerit unde homines uiuerent. pecora unde uiueban
naan cur in aegypto non defecerant eadem tunc fame ubiq inualescente a dei sicatia¬
ꝑ hibet abeis quiloca sciunt in multis aegypti paludib poterant pascua ne deesse etiã
cum fames ess&e frumentorũ quaȩ solent nili fluminis inundationȩ puenire uena¬
gis enimdicuntur paludes illa feracius pascua gignere.
excrescit
Cl.xI. Q

Expanded text:
ixit autem illis Ioseph: adducite pecora uestra et dabo uobis panes pro pecoribus uestris. si defecit argentum. quaeri potest, cum Ioseph frumenta collegerit unde homines uiuerent, pecora unde uiuebantChanaan, cur in Aegypto non defecerant eadem tunc fame ubique inualescente? an, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua 11011 deesse, etiam cum fames esset fi-umentomm, quae solent Nili fluminis inundatione prouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascua gignere, excrescit. CLXI.
Abbreviated transcription (Latin):
inseipso sed infilio suo canaam
maledicit᷑. nisi quia ꝓphetatum ẽ que mad mo¬
dũ terram canaan eiectis cananeis inde & debellatis accepturos fuisse filios isrl
uaeritur quomodo dictum sit dene¬
brot hic coepit esse gigas suꝑ terram. cum gigantes & antea natos scripturacõ¬
memorat. anforte quia post diluuium nouitas generis humani reparandi de¬
nouo cõmemoratur. in qua nouitate hic coepit essegigas suꝑterram AUIIIII¬
ueritur quid sit: & heber nati sunt filiiduo. nomen unius falech quia in dieb
eius diuisa est terra. nisi forte in dieb eius linguarum illa diuersitas extiterit
ꝑ qua factum est ut gentes duiderentur AX. Eterat omnis tenui dab

Expanded text:
in se ipso sed in filio suo Chanaan maledicitur. nisi quia prophetatum est quodam modo terram Chanaan eiectis inde Chananaeis et debellatis accepturos fuisse filios Israhel, ur, quomodo dictum sit de Nebroth: hic coepit esse gigas super terram, cum gigantes et antea natos scriptura commemoret. an forte quia post diluuium nouitas generis humani reparandi denuo commemoratur, in qua nouitate hic coepit esse gigas super terram? \'5 Quaeritur quid sit: et Heber nati sunt filii duo; nomen unius Phalec, quia in diebus eius diuisa est terra, nisi forte in diebus eius linguarum illa diuersitas extiterit, per quam factum est, ut gentes diuiderentur. Et erat omnis terra lab
Abbreviated transcription (Latin):
pͥpterea dicitur singulari numero. quia ibi confudit dñs labium terre sicut¬
non dictum ẽ fexerunt sed fecit ds̃
Quod scriptum est & erat arfaxat
annorum centum triginta quinq cum genuit camãn: & urxit arfaxathi post¬
& uixit arfaxatli post¬
quam genuit cauian annos qua dringentos uel sicut ingreco inuenimꝰ annos
trecentos. quaerit᷑ quomodo dixerit ds̃ ad noe erant an̾niuita eorum centũ
uiginti. nondum natus erat arfaxath quando dixit hoc ds̃. nec fuit in arca
cum parentib suis. Quomodo ergo intelliguntur de inceps anni uite hu
predicti centum uiginti. cum inueniatur homo utxisse a
drigentis annis. nisi quia intelligitur ante uigintiannos quam inciper&.
arcã fieri quae centum annis facta reperitur hoc dm̃ dixisse ad noe cum iam
p̃nuntiar& facturum esse diluuium. nec uitae humanae de inceps futurae in

Expanded text:
quod postea dicitur singulari numero: quia ibi confudit dominus labia terrae, sic etquod postea dicitur singulari numero: quia ibi confudit dominus labia terrae, sic etnon dictum est 5 fecerunt Ii sed: fecit deus. Quod scriptum est: et erat Arphaxat annorum centum triginta quinque, cum genuit Cainan. et uixit Arphaxat postquam genuit Cainan annos quadringentos, uel, sicut in graeco inuenimus, annos trecentos, quaeritur quomodo dixerit deus ad Noe: et erunt anni uitae eorum centum uiginti; nondum enim natus erat Arphaxat, quando dixit hoc deus, nec fuit in arca cum parentibus suis. quomodo ergo intelleguntur deinceps anni uitae humanae praedicti centum uiginti, cum inueniatur homo uixisse amplius quadringentis annis? nisi quia intellegitur ante uiginti annos quam inciperet arca fieri, quae centum annis facta reperitur, hoc deum dixisse ad Noe, cum iam praenuntiaret facturum se esse diluuium, nec uitae humanae deinceps futurae in
Abbreviated transcription (Latin):
terat omnis terra labium
unum. Quo modo hoc potest intelligi quando superius dictum ẽ quod filii noe ue
filiorũ eius distributi essent ꝑ terram scđm trib & scđm gentes & scđm linguas
suas tusi quia precapitulationem postea commnemorit quod prius erat. Sed obs¬
curitatem facit quod eo genere locutionis ista contexit. quasi narratio de his que
postea facta sunt consequatur .XXI. Uenite aedificemus nobis ciuitatem & ilta
turren cuius caput erit usq in celum. si hoc se posse crediderunt: nimium stułta¬
audacia & impietas deprehenditur. & quia obhoc dĩ uindicta secuta ẽ ut eorũ lingue
diuiderent᷑ non absurde hoc cogitasse credunt᷑.XXII. Cenite descendam¬
enite descendamus : cͦn¬
fundamus linguas eorumne audiat unusquisq uocem paimi. utrum ad angłos¬
dñs hoc dixisse intelligitur. an scđm illud accipiendum ẽ quod in exordio libri
legitur faciamus hominem adimaginem & similitudinem nram: Nam &

Expanded text:
erat omnis terra labium unum: quomodo hoc potest intelligi, quando superius dictum est quod filii Noe, vel filiorum ejus distributi essent per terram secundum tribus et secundum gentessuas? nisi quia per recapitulationem postea commemoret commemorat, quod prius erat, sed obscuritatem hic facit, quod eo genere lopostea facta sunt, consequatur. XXI. Ib. XI, 4. Venite aedificemus nobis civitatem, et turrim cujus caput erit usque in coelum. Si hoc se posse crediderunt, nimium stultaaudacia et impietas deprehenditur. Et quia ob hoc Dei vindicta secuta est, ut eorum linguae dividerentur, non absurde hoc cogitasse creduntur. XXII. Ib. XI, 7. Venite descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, ne audiat unusquisque vocem pdominus hoc dixisse intellegitur ? an secundum illud accipiendum est quod in exordio libri legitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? nam et
Abbreviated transcription (Latin):
teus. LUI Quomodo ad puteum iuramenti agram plantauerit abraham si in terra illa quem¬
ad modum stephanus dicit non acceperat hereditatem nec spatium pedis. LuII De eo quod

Expanded text:
test quomodo ad puteum iuramenti agrum plantauerat Abraham, si in terra illa, quemadmodum Stephanus dicit, non acceperat hereditatem nec spatium pedis. sed ea est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in manu suꝑbiae derrlinquere. Hoc igit᷑ sine poena eiꝰ qui cõmitat ñ potest aboleri. atq
p̃ceptũ contẽpnit : sed econtrario ut sanari possit cor contritum & humiliatũ dr̃ ñ sꝑnit.
erumtam̃ quia sine poena ñ fit: ideo talia hinc dicta sunt. Dm̃ inquit hic exacerbat : quia
dr̃ suꝑbis resistit. Et exterminabit᷑ anina illa de populo suo. qm̃ talis omnino innumero
eoꝵ qui ad dm̃ ꝑtinent ñ est. Qm̃ uerbum dñi contẽpsit & mandata eiꝰ disꝑdit. contritione
lo. ac ꝑ hoc si tali peccato debitã contritionẽ ipse sibi adhibeat pęnitend
exteret᷑ anima illa. Qd ita accipi potest. quasi om̃i modo terendo extinguat᷑ ac ñ sit. Sed pri¬
us natura in mortalitatis animae hunc intellectũ recusat. deinde siqͥd exterit᷑ om̃i modo
efficeret᷑ ut ñ sit : ñ dicer& de sapiente & gradus ostioꝵ eiꝰ exterat pes tuus. Uterũ illa discreno

Expanded text:
dicit in manu superbiae delinquere. Hoc igitur sine poena ejus qui committit non potest aboleri, atquepraeceptum contemnit. Sed e contrario ut sanari possit, cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Verumtamen quia sine poena non sit, ideo talia hinc dicta sunt: Deum, inquit, hic exacerbat, quia Deus superbis resistit. Et exterminabitur anima illa de populo suo, quoniam talis omnino in numero eorum qui ad Deum pertinent, non est. Quoniam verbum Domini contempsit, et mandata ejus dispersit, contritione um ejus in illa: ac per hoc si tali peccato debitam contritionem ipse sibi adhibeat poenitendoexteretur anima illa: quod ita accipi potest, quasi omni modo terendo exstinguatur, ac non sit. Sed prius natura immortalitatis animae hunc intellectum recusat. Deinde si quod exteritur, omni modo efficeretur ut non sit, non diceret de sapiente, Et gradus ostiorum ejus exterat pes tuus . Verum illa discretio
Abbreviated transcription (Latin):
delictum intellegi quae fiunt ante dnm id est aquib: dño in taberna culo deserui
unde aliquid paulo ante dixerat cum ait peccauit a scĩs. & intelleximꝰ usur¬
pauit aliquid scorum : qͣd etiam restitui preceperat. Ac ꝑ hoc non sic tantũ pec¬
cari potest in his reb si aliquid inde ꝑ obliuionem usurpetur. sed etiã multis
aliis modis potest quisq ꝑ ignorantiam delinquere in his quȩ seruituti dñi exhi¬
entur : hoc uoluit postea genus delictoꝵ generaliter cõmen
illic & hic arietem iussit offerri. Plenae sunt autem scripturae cũ dicit᷑ ante dñm.
& non intelligit᷑ nisi illud quod dñõ exhibetur sicut sacrificium uel primitiae uel
aliqua in sacris seruitiis. UIII. Quaerit᷑ etiam utrum ubiq sit accipiendũ qđ¬

Expanded text:
delictum intellegi, quae fiunt ante dominum, id est quibus domino in tabernaculo deseruitur: delictum intellegi, quae fiunt ante dominum, id est quibus domino in tabernaculo deseruitur: unde aliquid paulo ante dixerat, cum ait: peccauit a sanctis, et intelleximus "usurpauit aliquid sanctorum", quia etiam restitui praeceperat. ac per hoc non sic tantum peccari potest in his rebus, si aliquid inde per obliuionem usurpetur, sed etiam multis aliis modis potest quisque per ignorantiam delinquere in his quae seruituti domini exhibentur. hoc uoluit postea genus delictorum generaliter commemorare et ideo et illic et hic arietem iussit offerri. plenae sunt autem scripturae cum dicitur: ante dominum et non intellegitur nisi illud quod domino exhibetur, sicut sacrificium uel primitiae uel aliqua in sacris seruitus. Quaeritur etiam utrum ubique sit accipiendum q
Abbreviated transcription (Latin):
uel si uoluerit ouem tamen femininum pecus. Deinde coepit excepta facere quae¬
dam genera peccatorum. & nominatim ex primere ꝓquib quid offerendũ ste
uelut᷑ de audito & tacito cuiusquam ꝑiurio & de tactu morticino & inmundo & iu¬
ratione falsa ꝑ ignorantiam & de ouib agnam aut capram de capris aut par tur¬
turum Aut duos pullos columbinos aut decimã partem oephi similagine. Proeo
autem peccante qui ꝑ obliuionem aliquid scõrum usurpauit. arietem & eiusdem
rei restitutionem quintis adiectis: nunc uero non expressa specie peccati generalit̃
quae non oport& fieri. sic in illa generalitate dicebat unum expraeceptis dñi qđ
tem iub& offerri non capram aut feminam ex ouib sicut superius in talipeccatoꝵ
generalitate comstituerat. Quid sibi ergo uult ista ꝑmixtio. nisi forte qđ hic dicit
deliquid enĩ delicto delictũ ante dnm: Hoc quod ait ante dñm. in his uoluit

Expanded text:
el si voluerit ovem, tamen femininum pecus . Deinde coepit excepta facere quaedam genera peccatorum, et nominatim exprimere pro quibus quid offerendum sit: velut de audito et tacito cujusquam perjurio, et de tacto morticino et immundo, et juratione falsa per ignorantiam; de ovibus agnam, aut capram de capris, aut par turturum, aut duos pullos columbinos, aut decimam partem oephi similaginis; pro eo autem peccante qui per oblivionem aliquid sanctorum usurpavit, arietem et ejusdem rei restitutionem, quintis adjectis. Nunc vero non expressa specie peccati, generaliter quae non oportet fieri - sic in illa generalitate dicebat: unum ex praeceptis domini tem iubet offerri, non capram aut feminam ex ouibus, sicut superius in tali peccatorum generalitate constituerat. quid sibi ergo uult ista permixtio? nisi forte quod hic dicit: deliquit enim delicto delictum ante dominum, hoc quod ait .,ante dominum-, in his uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
cit. UI. Et peccauerit nolens a scĩs dñi. uidetur obscure positũ hoc
pectatigenus : sed in consequentib aperitur ubi dicit post oblatum de arie te
obliuione peccare. aliquid ꝑ obliuionem usurpare qđ debetur scĩs siue sacen¬
dotib siue oblationib uel primitiarũ uel quicquid huius modi. UII.
tanima quaecumq peccauerit & fecerit unum ab om̃ib p̾ceptis dni quae ñ¬

Expanded text:
cit. Et peccauerit nolens a sanctis domini. uidetur obscure positum hoc cit. Et peccauerit nolens a sanctis domini. uidetur obscure positum hoc peccati genus, sed in consequentibus aperitur, ubi dicit post oblatum de ariete soc esse a sanctis obliuione peccare "aliquid per obliuionem usurpare", quod debetur sanctis siue sacerdotibus siue oblationibus uel primitiarum uel quidquid huius modi. Et anima quaecumque peccauerit et fecerit unum ab omnibus praeceptis d
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit duos turtures aut duos columbinos dño: unum ꝑ peccato & uni
in holo caustomata. Certe hic aperit questionem dequa superius cum loque¬
retur ambigebamꝰ. ideo quippe uidetur dicere unum ꝓpeccato alterũ ꝓho
Deniq cũ prius seorsum deholo caustis loqueretur. cõmemorauit turturẽ
& ñ dixit duos: nunc uero ideo duos dicit. quia sacrificiũ ꝓ peccato sine
holo caustomate ñ inferebatur. Qđ ergo suꝑius dicebat & inponens
suꝑ holo caustoma. ñ ẽ dubiũ qđ prius holo caustoma deinde illud suꝑ in¬
ponebat᷑. Nunc ũ de auib alit̃ dicit. ut prius offerat᷑ ꝓpeccato una auis:
deinde altera in holo caustomate.U. Qđ autẽ ait anima silatuerit eũ
obliuio ẽ ei. idest si obliuione factum fuerit utłateat eũ uel eã. si ad anim̃a refers
qm̃ eum dicendo ad hominem retulit. Animas quippe hic: homines di¬

Expanded text:
peccauit duos turtures aut duos pullos columbinos domino, unum pro peccato et unum peccauit duos turtures aut duos pullos columbinos domino, unum pro peccato et unum in holocaustoma. certe hic aperit quaestionem, de qua superius cum loqueretur ambigebamus. ideo quippe uidetur dicere: unum pro peccato, alterum holocausto. denique cum prius seorsum de holocaustis loqueretur, commemorauit turturem et non dixit duos; nunc uero ideo duos dicit, quia sacrificium pro peccato sine holocaustomate non offerebatur. quod ergo superius dicebat: et inponet super holocaustoma, non est dubium quod prius holocaustoma, deinde illud superinponebatur; nunc uero de auibus aliter dicit, ut prius offeratur pro peccato una auis, deinde altera in holocaustoma. Quod autem ait: anima si latuerit eum obliuione, id est: si obliuione factum fuerit, ut lateat eum uel eam, si ad animam refers, quoniam eum dicendo ad hominem retulit. animas quippe hic homines di
Abbreviated transcription (Latin):
abignorantib & ꝑhoc a nolentib: cominittuntur. Forcassis ergo aliquo
genere locutionis deliquerit dictum est. delictum esse didicerit᷑. Anpo¬
tuis conuerso ordine dictum est quia & alia genera locutionis abiet
scriptura qđ ꝑ alia loca similia recto ordine dicebantur  Nam cunalib
totiens semptum sit & deliquent & cognitum fuerit ei hic tantũ cõmu¬
tato ut dixi ordine prius dictumẽ cognouerit deinde & deliquerit. Ordine suo
autem ita diciposs&. Tantum anima quaecumq tetigerit omnem rem in mun¬
dam aut morticini aut afera capti inmundi aut eorum quae sunt morticina
ab hominationũ inmundarũ morticinũ iumentorũ inmundoꝵ Aut tetige¬
rit ab om̃i in munditia hominis ab om̃i in munditia eiꝰ quã si tetigerit in¬
quinet᷑ & luit eũ & deliquerit. posthoc autem cognouerit .iIII.¬
i autem non ual& manus eius quod satis ẽ inouem. affer& ꝓpeccato suo qđ

Expanded text:
ab ignorantibus et per hoc a nolentibus committuntur. fortassis ergo aliquo ab ignorantibus et per hoc a nolentibus committuntur. fortassis ergo aliquo genere locutionis deliquerit dictum est "delictum esse didicerit". an potius conuerso ordine dictum est — quia et talia genera locutionis habet scriptura — quod per alia loca similia recto ordine dicebatur? nam cum alibi totiens scriptum sit: et deliquerit et cognitum fuerit ei, hic tantum coso, ut dixi, ordine prius dictum est cognouerit. deinde et deliquerit. ordine autem suo ita dici posset tantum: anima quaecumque tetigerit omnem rem inmundam aut morticini auabominationum inmundarum, morticinum iumentorum inmundorum, aut tetigerit ab omni inmundita hominis, ab omni inmunditia eius quam si tetigerit inquinetur, et latuerit eum et deliquerit, post hoc autem cognouerit. Si autem non ualet manus eius quod satis est in ouem, offeret pro peccato suo quod
Abbreviated transcription (Latin):
& consessus fuerit. Peccatum uero quo peccauit id est peccatũ qđ peccaut. lo¬
cutio est . Qđ iutem addidit aduersus ipsũ. quid intelligitur nis aduersus
ipsum peccatũ confessus fuerit id est confitendo peccatum accusauenit Etas
fera pins que deliquit dño ꝓ peccato quo peccauit feminã abonib degoiaii
ut capranisi de capris. Nlon nulla autem quaestio est immo non parua quid
sit qđ assidue dicit : post hoc autem cognouerit & deliquerit. quasiturie
fiat delictum cum fuerit cognitum anpotius nisi quia ꝑ cognito satis fiȩri
ñ potest : Sed ñ ait post hocꝰ autem cognouerit & penituerit eũ. Quidguo
ẽ post hoc cognouerit eum & deliquerit. nisi post cognitionem delique¬
rit ut siscieni fecerit quod faciendum non ess& tunc delicto purgatio
debeat᷑ ÷ Sed nonita p̃locutus ẽ. Fa quippe uidetur exequi peceta quia

Expanded text:
et confessus fuerit peccatum pro quo peccavit, id est, peccatum quod peccavit: loet confessus fuerit peccatum pro quo peccavit, id est, peccatum quod peccavit: locutio est enim. Quod autem addidit, adversus ipsum, quid intelligitur, nisi adversus ipsum peccatum confessus fuerit, id est, confitendo peccatum accusaverit? Et ro his quae deliquit domino, pro peccato quo peccauit feminam ab ouibus agnam aut capra nisi de capris. nonnulla autem quaestio est, immo non parua, quid sit quod assidue dicit: post hoc autem cognouerit et deliquerit, quasi tunc fiat delictum, cum fuerit cognitum. an potius quia nisi pro cognito satisfieri non potest? sed non ait: post hoc autem cognouerit et paenituerit eum. quid ergo est: post hoc cognouerit et deliquerit? an si post cognitionem deliquerit? ut, si sciens fecerit quod faciendum non esset. tunc delicto purgatio debeatur. sed non ita praelocutus est. ea quippe uidetur exsequi peccata quae
Abbreviated transcription (Latin):
tem quod ait anima quaecumq urauerit distinguens labus male fagere
aut bene facere. quaeritur quid docerit distinguens. Asi due quippe
hoc uerbum ponit scriptura: unde est & illud. Reddam uota mea quȩ
disticerunt labia mea. Item dicitur ad exechielem: Cumdicam iniquo
morte morieris. & tu non distinxisti: neq locutus es. Item scriptũ est. Su
qua in domo patris sui constituta uouerit uotũ distinguens labus suis ad uer¬
su aniina fua Pidetur ergo ista distinctio quasi def̾initio esse quaseternit᷑
aliquid aceteris quae solo di cto non tenent᷑. Sic ergo accipiantar bene dan
dictum set : anina quae iurauerit definiens labus male facerea nt benefae
n scdmicma quae de finiert homo cumiure iurando & latuerit eea no es
nesciens facuesidum esse uel non faciendũ iurauerit facere & id cognoue¬
rit & peccauerit unum ex his siue qua iurauit antequam cognoscer& si

Expanded text:
tem quod ait, Anima quaecumque juraverit, distinguens labiis malefacere tem quod ait, Anima quaecumque juraverit, distinguens labiis malefacere aut benefacere, quaeritur quid dixerit, distinguens. Assidue quippe hoc verbum ponit Scriptura. Unde est et illud, Reddam vota mea, quae distinxerunt labia mea : item dicitur ad Ezechielem, Cum dicam iniquo, Morte morieris, et tu non distinxisti neque locutus es : item scriptum est, Si qua in domo patris sui constituta voverit votum, distinguens labiis suis adversus animam suam . Videtur ergo ista distinctio quasi definitio esse, qua secernitur aliquid a caeteris, quae solo dicto non tenentur. Sic ergo accipiatur tanquam dictum sit, Anima quae juraverit, definiens labiis malefacere aut benefacere, secundum omnia quae definierit homo cum jurejurando, et latuerit eum, id est, nesciens faciendum esse vel non faciendum, juraverit facere: et id cognoverit, et peccaverit unum ex his, sive quia juravit antequam cognosceret, s
Abbreviated transcription (Latin):
quid falsum quisq nesciens iurauit doxtd̃ offerri agnabi uel capram: an ponũ¬
h supra dictis hoc sacrificium oport& intellegi: Poluit enim prius dnia e¬
numerare & sic inferre quo sacrificio possit ex piari. Sed in eis om̃ibi supra
duns generib peccatorũ sunt quaedam ꝓpter locutionum modos subiabsur¬
tu posit sicutiest qđ An morticinum iumentorũ. Ea eñi qua grete etene
appellant᷑. pleriq nr̃oꝵ iumenta in terp̃tati sunt : qđ nom̃ inꝰ latina con¬
suetudine eorum animalium est quorum laborib: Adunia moi dmanum e
inepo tandis ouerib sicitti sunt equi asini muli cameli & sqina haus
modi Qai uero ꝗret ist tene uocant. tamlate intelligent uoc om̃o Astł
pe om̃a pecora isto nomine condudant & ideo ñ genere locutioruis qre¬
suntltonunda pecora qua ctene appellant᷑. Que autem ium̃ta usus
ltinus appeulat seđm legis dictionem non nisi in munda sunte suce

Expanded text:
i falsum quisquam nesciens juravit, dixit offerri agnam vel capram? An pro omnibus supra dictis hoc sacrificium oportet intelligi? Voluit enim prius omnia enumerare, et sic inferre quo sacrificio possint expiari. Sed in eis omnibus supra dictis generibus peccatorum, sunt quaedam propter locutionum modos subobscure posita, sicuti est quod ait: morticinum iumentorum. ea enim, quae a Graecis xnjvn; appellantur, plerique nostrorum "iumenta" interpretati sunt: quod nomen in latina consuetudine eorum animalium est, quorum laboribus adiuuamur maxime in portandis oneribus, sicuti sunt equi, asini, muli, cameli et si quid huius modi: quae uero Graeci y.rijv"fį uocant, tam late intelleguntur, ut omnia aut prope omnia pecora isto nomine concludantur. et ideo nouo genere locutionis uesunt etiam munda pecora, quae xtrjvrj appellantur. quae autem iumenta usus latinus appellat, secundum legis distinctionem nonnisi inmunda sunt. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
r& arietem sine macula de ouib p̃tio argenti in delictum ad sacerdotẽ. & ex¬
orabit ꝓ eo sacerdos ꝓpter ignorantiam eius quam ignorauit & ipse ñ sciuit
& remittet᷑ illi. Deliquit enim delictum ante dñm. Excepta locutionum
inusitata densitate qua iam ꝓpter assiduam repetitionem debent esse notissi¬
mae. totus iste sensus obscurus est : qm̃ quaeritur quomodo discernatur hoc
genus delicti ab eis quae superius quadam generalitate conplexus est. Uide
um hoc ratio poscere. ut certis generib peccatoꝵ certa genera
tur sacrificioꝵ adhibenda sint. hoc autem quomodo cõmemoraui non specia¬
lit̃ exprimit peccatũ. sed in ea uidet᷑ generalitate uersar de qua ante cum
E constituit sacrificiũ sacerdoti uitulum & uniuersae sinac
uitulũ principi caprum & cuicumq animae hoc est cuicumq homini caprã¬

Expanded text:
em sine macula de ouibus pretio argenti in delictum ad sacerdotem; et exorabit pro eo sacerdos propter ignorantiam eius quam ignorauit et ipse non sciuit et remittetur illi. deliquit enim delictum ante dominum. excepta locutionum inusitata densitate, quae iam propter assiduam repetitionem debent esse notissimae, totus iste sensus obscurus est, quoniam quaeritur quomodo discernatur hoc genus delicti ab eis, quae superius quadam generalitate complexus est. uidetur enim hoc ratio poscere, ut certis generibus peccatorum certa genera quibus expientur sacrificiorum adhibenda sint. hoc autem quod modo commemoraui non specialiter exprimit peccatum, sed in ea uidetur generalitate uersari, de qua ante cum diceret constituit sacrificium sacerdoti uitulum et uniuersae synagogae similiter uitulum, principi caprum et cuicumque animae, hoc est cuicumque homini capra
Abbreviated transcription (Latin):
uires iurando & latuerit eũ & id cognouerit & peccauerit unum ex his &
confessus fuerit peccatũ ꝓquo peccauit aduersus ipsum. his om̃ib sine aliqua
interpositione sacrisicii conexis & explicatis. ad iungit & dicit: & offera.
ꝑhis quae deliquit dño ꝓpeccato quo peccauit femina ab ouib agnam auti
capram de capris ꝓpeccato. & ex orabit ꝓeo sacerdos ꝓpeccato & reminet

Expanded text:
latuerit eum, et id cognouerit, et peccauerit unum ex his, et confessus fuerit peccatum, pro quo peccauit aduersus ipsum. his omnibus sine aliqua interpositione sacrificii conexis et explicatis adiungit et dicit: et offeret pro his quae deliquit domino, pro peccato quo peccauit, feminam ab ouibus agnam aut c
Abbreviated transcription (Latin):
placandum. si & ipse confessionis adhibeat medicinam.II. Posti
peccatigenus quod de ꝑiurio Alicuius non indicato cõmemorauit. nullũ peo
sacrificium iussit offerri : sed de inde subiuitxit. Anima quaȩcumq tetigerit
omne rem inmundam aut mortitini aut afera capti inmundi. Aut eorum
quae sunt morticina ab hominationũ inmundarũ morticinũ iumentoꝵ in
mundoꝵ. Aut tetigerit in munditiã hominis ab om̃i inmunditia cuius
quam sitetigerit inquinabitur & latuerit eũ post hoc autem cognouerit
& deliquerit̃. neq hic sacrificium ꝓ isto genere peccati quod offeratur com¬
orauit : sed Adhuc adiecit & ait anima quaecumq iuraueri

Expanded text:
placandum: si et ipse confessionis adhibeat medicinam. II. Ib.  hoc autem peccati genus, quod de perjurio alicujus non indicato commemoravit nullum pro eo sacrificium jussit offerri; sed deinde subjunxit: Anima quaecumque tetigerit omnem rem immundam, aut morticini, aut a fera capti immundi, aut eorum quae sunt mmundorum aut tetigerit ab inmunditia hominis, ab omni inmundita eius, quam si tetigerit inquinabitur, et latuerit eum, post hoc autem cognouerit et deliquerit. neque hic sacrificium pro isto genere peccati quod offerretur commemorauit, sed adhuc adiecit et ait: anima quaecumque iuraueri
Abbreviated transcription (Latin):
one mou&. Quomodo enĩ intelligat᷑ elegerunt ut panem ordeaciũ deos nouos tunc expug¬
nauerunt ciuitates principum. quasi tunc eis fauerit dĩ ad expugnandas ciuitates principũ
quando elegerunt ut panem ordeaciũ deos nouos: Sed in aliis iam scripturarũ locis sȩpe di
explanat᷑. Iste gͦ est ordo. Defecerunt habitantes misrł: defecerunt elegerunt ut panem
ordeaciũ deos nouos : donec surrexit debbora donec surrexit mat̾ inisrł tunc expugnauerunt
ciuitates principũ¬

Expanded text:
. quomodo enim intellegatur: elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos; tunc expugnauerunt ciuitates principum? quasi tunc eis fauerit deus ad expugnandas ciuitates principum, quando elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos. sed in aliis iam scripturarum locis saepe diexplanatur. iste ergo est ordo: defecerunt habitantes in Israhel, defecerunt; elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos, donec surrexit Debbora, donec surrexit mater in Israhel; tunc expugnauerunt ciuitates principu
Abbreviated transcription (Latin):
uod habent latini codices isaac dicente filio suo uade in mesopotamiã in domũ ba¬
thuel patris matris tuae & sume inde tibi uxorẽ. greti codices ñ habent uade sed
fuge. hoc est apodrameti. Vnde intellegit᷑ etiã cognouisse. qd̾ filius eiꝰ esaude
fratre suo in cogitatione sua dixerit.
bilis locus hic: hoc non ẽ nisidomus dĩ. & hac porta ẽ celi. Hac uerba ad ꝓphetiã
cintelligere debemus. tamquã inde fiat aditus credentib in capessendum regnũ
caelorum :¬

Expanded text:
uod habent latini codices, Isaac dicente filio suo, Vade in Mesopotamiam, in domum Bathuel patris matris tuae, et sume inde tibi uxorem; graeci codices non habent Vade, sed fuge: hoc est, ἀπόδραθι. Unde intelligitur etiam Isaac cognovisse quod filius ejus Esau de fratre suo in cogitatibilis locus hic! hoc non est nisi domus dei; et haec porta est caeli. haec uerba ad prophetiam intellegere debemus, tamquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum regnum caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis ualde multis pecorib exierunt magna quaestio ẽ: nisi forte dicatur
cũ ꝑheremũ pascua tanta ñ essent & exeo minor futura uidet᷑ fecunditas pe¬
coꝵ peꝑcisse illos pecorib. ne om̃ib deficientib etiã sacrificiis necessaria
issent uel siquid aliud dicipotest unde questio ista soluat᷑. Congruentius tam̃
credit᷑ ñ eos desiderasse quas de pecorib habere poterant. sed eas quae deerant.
exaquis uidelic&. Ipsas quippe in illa heremo non inueniebant. unde illis ort¬
ometra data ẽ : idẽ aues quas coturnices multilatini int̾p̃tat
genꝰ auium ortygometra quamuis coturnicib ñ usq quaq dissimile. Noue¬
rat enĩ ds̃ quid desiderarent. & desideriũ eoꝵ quo carniũ genere satiar&. Sed
quia scriptura concupiuisse illos carnes docerat nec exp̃sserat cuĩ modi carne
ideo questio factaẽ¬

Expanded text:
ando de Aegypto cum suis ualde multis pecoribus exierunt, magna quaestio est. nisi forte dicatur, ando de Aegypto cum suis ualde multis pecoribus exierunt, magna quaestio est. nisi forte dicatur, cum per heremum pascua tanta non essent et ex eo minor futura uideretur fecunditas pecorum, pepercisse illos pecoribus, ne omnibus deficientibus etiam sacrificiis necessaria defuissent, uel si quid aliud dici potest, unde quaestio ista soluatur. congruentius tamen creditur non eos carnes desiderasse, quas de pecoribus habere poterant, sed eas quae deerant, ex aquis uidelicet. ipsas quippe in illa heremo non inueniebant: unde et illis ortygometra data est, id est aues, quas coturnices multi latine interpretatgenus auium ortygometra quamuis coturnicibus non usquequaque dissimile. nouerat enim deus quid desiderarent et desiderium eorum quo carnis genere satiaret. sed quia scriptura concupiuisse illos carnes dixerat nec expresserat cuius modi carnes, ideo quaestio facta
Abbreviated transcription (Latin):
txit moyses ad aaron. Accipe uas aureũ unũ. & mitte illud
lacrum fuit nec arca testam̃ti iam fuerat instituta. anforte ideo de futuro dixit
repones. ut intelligeret᷑ tunc ante dm̃ posse reponi quando futura erat arca. an
Ubi enĩ ñ dr̃: Sed illud qđ adiungit & reposuit aaron ante testimoniũ adser¬
uandũ priorem magis sensum asferit: hoc enĩ modo scriptura dixit ꝑ plẽpsin
scriptura ꝑ prolẽpsin idẽ hoclo comemorando qđ etiã p̃ea factũ ẽ ñ edisse filios
isrł inheremonisi manna. Hoc est enĩ qđ ait usq ad t̾rã quae in habitat᷑. idẽ quae
ũ ñ ẽ heremꝰ. ñ quia continuo ut uenerunt ad t̾rã habita bilẽ destiterunt uesci
a. sed quia ñ ante. Traiecto enĩ iordane significat᷑ mannꝰ
transirent iordanẽ uel tantũ manua uesci uel utroq cibo potuerunt: Hoc
quippe intellegi potest quando cessasse manna ñ dr̃. nisi iordane traiecto

Expanded text:
xit Moyses ad Aaron: accipe uas aureum unum et mitte in illlacrum fuit nec arca testamenti iam fuerat instituta. an forte ideo de futuro dixit., repones", ut intellegeretur tunc ante deum posse reponi, quando futura erat arca? anubi enim non est Deus? Sed illud quod adjungit, Et reposuit Aaron ante testimonium ad reservandum, priorem magis sensum asserit. Hoc enim modo Scriptura dixit per prolepsscriptura per prolepsin, id est hoc loco commemorando quod etiam postea factum est, non edisse filios Israhel in heremo nisi manna. hoc est enim quod ait: usque ad terram quae inhabitatur, id est quae iam non est heremus, non quia continuo ut uenerunt ad terram habitabilem destiterunt uesci manna, sed quia non ante. traiecto enim Iordane significatur mannatransirent Iordanem, uel tantum manna uesci uel utroque cibo potuerunt; hoc quippe intellegi potest, quando cessasse manna non dicitur nisi Iordane traiecto.
Abbreviated transcription (Latin):
tiq: homo de tribuleui : duxit filiam ioram regis hominis de trib
Ex quo intelligit᷑ de tribu leui & filiab a arom aliquã nubsisse in tribũ udã unde ita fier&
iter ambas illa cognatio. ut dñi caro non solũ de regia uerũ etiã de sacerdotali stirpe ꝓ¬

Expanded text:
utique homo de tribu Leui, duxit filiam Ioram regis, hominis de tribuutique homo de tribu Leui, duxit filiam Ioram regis, hominis de tribuex quo intellegitur de tribu Leui et filiabus Aaron aliquam nupsis.e in tribum Iuda. unde ita fieret inter ambas illa cognatio, ut domini caro non solum de regia uerum etiam de sacerdotali stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
t surrexit post abimnelech qui saluũ face¬
r& isrł thola filius phua filius patris fratris eiꝰ uir isachar. Filiũ patrui eiꝰ dixit filium
d ẽ patris frater hoc est enim patruus iNam siue ponat᷑ in nom
tris siue ponat᷑ hic patris frater. genitiuum facit huius patris fratris. Uerũ altera orit̾
quaestio quomodo fuerit patruus abimeleth uirisachar id est uir de tribu isachar: cũ
abimelech patrẽ habuerit gedeon qui gedeon de tribu fuit manasse. Quomodo ergo
phua & gedeon fratres fuerunt ut possit ee̾ phua patruus abimelech cuius patrui filius
thola suc ceder& scđm istã narrationẽ ipsi abimelech: Potuerunt gͦ gedeon & phua un̾a
ere matre ex qua diuersis patrib nascerent᷑ & fratres essent uni
unius patris. Solebant enĩ nubere fȩminae de aliis tribub : in alias trib. Unde & saul cũ.
ess& de tribubeniamin : dedit filiam suã dauid homini de tribu iuda. Et sacerdos iude

Expanded text:
t surrexit post Abimelech, qui salvum faceret Israel, Thola, filius patris fratris ejus, vir Isachar. Filium patrui ejus dixit filiumris frater"; hoc est enim patruus. nam siue ponatur in nominatiuo: hic pater fratris, siue ponatur: hic patris frater, genetiuum facit "huius patris fratris". uerum altera oritur quaestio, quomodo fuerit patruus Abimelech uir Issachar, id est uir de tribu Issachar, cum Abimelech patrem habuerit Gedeon, qui Gedeon de tribu fuit Manasse. quomodo ergo Phua et Gedeon fratres fuerunt, ut possit esse Phua patruus Abimelech, cuius patrui filius Thola succederet secundum istam narrationem ipsi Abimelech? potuerunt ergo Gedeon et Phua unam habere matrem, ex qua diuersis patribus nascerentur et fratres essent unius matris filii, non unius patris. solebant enim nubere feminae de aliis tribubus in alias tribus. unde et Saul, cum esset de tribu Beniamin, dedit filiam suam Dauid homini de tribu Iuda; et sacerdos Ioiade,
Abbreviated transcription (Latin):
sisti spm̃ tuũ. & cooperuit eos
mare. Ecce iam
quinto cõmemorat᷑ sp̃s dĩ. ut in hoc numero accipiam̃ & qd̾
oh qm̃ sp̃s dĩ est inte : quarto ubi incantatores aegyptiorum d
ẽ hoc : quinto in hoc cantico misisti spm̃tuum & cõoperuit eos mare. Memi¬
nerimus autem sp̃m dĩ non solum ad beneficia. uerum etiam ad uindictã cõme¬
morari. Nam quid aliud supra dixit ꝑ sp̃m irae tuae diuisa est aqua: Iste itaq

Expanded text:
sisti spiritum tuum et cooperuit eos mare. ecce iam quinto commemoratur spiritus dei, ut in hoc numero accipiamus et quIoseph: quoniam spiritus dei est in te; quarto, ubi incantatores Aegyptiorum dicunt: digitus dei est hoc; quinto in hoc cantico: misisti spiritum tuum et cooperuit eos mare. meminerimus autem spiritum dei non solum ad beneficia uerum etiam ad uindictam commemorari. nam quid aliud etiam supra dixit: < e t per spiritum irae tuae diuisa est aqua? iste itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ubi addit᷑ &. Ordo eñi uerboꝵ integer sequit᷑. etiams dest ipra coniunctio itosu dione
Et cũ ascendiss& nubes a tibernaculo p̾ea ꝓmouebant fili urł . quamuis et ipsũ qd dictũ est

Expanded text:
ubi additur, et. Ordo enim verborum integer sequitur, etiam si desit ipsa conjunctio, et sic dicatur: ubi additur, et. Ordo enim verborum integer sequitur, etiam si desit ipsa conjunctio, et sic dicatur: Et cum ascendisset nubes a tabernaculo, postea promovebunt
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: & ꝑ p̃ceptũ dñi ꝓmouebunt. Et erit cum fuerit nubes a uesꝑa usq mane. & ascende¬
rit nubes mane. & ꝓmouebunt die uel nocte : & cũ sic accederit nubes: ꝓmouebunt die
uel mense diei abundante. Ilube obumbrante suꝑ illud in castris erunt filuisi ł : & ñ p¬
mouebunt. qm̃ ꝑ p̃ceptũ dñi ꝓmouebunt. Custodiã dñi custodierunt ꝑ p̃ceptũ dñi in ma¬
numoxsi. Totꝰ hic locꝰ diligent᷑ exponendus ẽ : qm̃ inusitatis generib locutionũ obscurat᷑
ẽ. Et die in quit qua statutũ ẽ tabemiaculũ. texit nubes tabnaculũ domũ testimonii. Idem
tabernaculũ appellauit domũ testimonii. Et uespere erat suꝑ tabernaculũ uelut species
ignis usq mane ita fiebat sẽꝑ. Deinde diligent̾ exprimit quid fiebat semꝑ. Nubes in
quit te gebat illud die & species ignis nocte. Et cũ ascendiss& nubera tibernacu¬
io & poste pmo uelurr filiuisrł. Isti sententia obscura ñ ẽ : nisi ꝓpt ili locutionen

Expanded text:
eptum domini promouebunt. et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, et promouebunt die, uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt; die uel mense diei abundante nube obumbrante super illud in castris erunt filii Israhel ni promouebunt. custodiam domini custodierunt per praeceptum domini in manu Moysi. Totus hic locus diligenter exponendus est, quoniam inusitatis generibus locutionum obscuratus est. et die, inquit, qua statutum est tabernaculum texit nubes tabernaculum, domum testimonii: idem tabernaculum appellauit domum testimonii. et uespere erat super tabernaculum uelut species ignis usque mane. ita fiebat semper. deindet species ignis nocte. Et cum ascendisset nubes a tabernaculo, et postea promovebunt filii Israel. Ista sententia obscura non est, nisi propter illam locutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare uel dieb & noctib in castris e̾ẽ.ita enã solerent ꝑ dies tantũ manere etiã quoꝵ
noctib ambularent : qd arbitror scripturã in consequentib intimasse cũ dieit die uel iente
dic habundante nube obumbrante suꝑ illud in castris erunt filii isrł & ñ ꝓmouebunt. Qua enũ
Arcerat uel nocte & si a scenderit nubes ꝓmouebunt. tã quã restabat ut dicer& die autẽ si ñ ascen¬
derit n ꝑmouebunt: quando quas ꝓiguerte debiere indeh aneñte Sed qua hoe enã dieb pluri¬
& noctes eiusdem mensis acciperent᷑ sed mense diei id est mense. ex ea parte qua dies illi fuit.
ñ exea qua nox. Die g uel mense diei abundante nube obumbrante id est abundante in obui¬
brando uel habundantius obumbrante suꝑ illud. illud scilic& tabernaculũ : in castris erunt

Expanded text:
ambulare uel diebus et noctibus in castris esse, ita etiam solerent per dies tantum manere, etiam quorum ambulare uel diebus et noctibus in castris esse, ita etiam solerent per dies tantum manere, etiam quorum noctibus ambularent: quod arbitror scripturam in consequentibus intimasse cum dicit: die uel mense diei abundante nube obumbrante super illud in castris erunt filii Israhel et non promouebunt. quia enim dixerat: uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt, tamquam restabat, ut diceret: "die autem, si non ascenderit, non mouebunt", quando quasi promouere debere uidebantur; sed quia hoc etiam diebus pluriet noctes eiusdnon ex ea qua nox. Die ergo vel mense diei, abundante, nube obumbrante, id est, abundante in obumbrando, vel abundantius obumbrante super illud, illud scilicet tabernaculum, in castris erunt
Abbreviated transcription (Latin):
sita ẽ. Nã ea detracta. plen̾ est sensus hoc modo. Et erit cũ fuerit nubes auespera usq mane &
iderit nubes mane: ꝓmouebunt die. Deinde quia & nocte sinubes a sc
atq it̃ nocturnũ si illud signũ acciperent agebant. adiunxit & ait uel nocte & si ascenderit
nubes ꝓmouebunt. Sed locutio ẽ inusitatior. Non eñi tantũ positũ ẽ &: sed eomore positũ
ẽ quo ñ sol& : unde nihi uidet᷑ p̃posterat̾ ordo uerboꝵ. sicut sepe & in latinis locutionib fieri
sol& : qd genꝰ antistrophe dr̃. Proinde sitadicat᷑ uel & nocte si ascenderit nubes ꝓmouebunt.
aut certe ita si & nocte ascenderit nubes ꝓmouebunt. planissimꝰ sens ẽ. Adhuc autẽ occurre¬
bat cogitanti ut scire uell& utrũ quomꝰ cognitũ ẽ solere illos ad nubis signũ dieb & noctib

Expanded text:
sita est. nam ea detracta plenus est sensus hoc modo: "et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et sita est. nam ea detracta plenus est sensus hoc modo: "et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, promouebunt die". deinde quia et nocte si nubes ascenderet promouebant atque iter nocturnum si illud signum acciperent agebant, adiunxit et ait: uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt. sed locutio est inusitatior; non enim tantum positum est "et", sed eo more positum est quo non solet. unde mihi uidetur praeposteratus ordo uerborum, sicut saepe et in latinis locutionibus fieri solet: quod genus antistrophe dicitur. proinde si ita dicatur: "uel et nocte si ascenderit nubes promouebunt", aut certe ita: "si et nocte ascenderit nubes promouebunt", planissimus sensus est. Adhuc autem occurrebat cogitanti, ut scire uellet utrum, quomodo cognitum est solere illos ad nubis signum diebus et noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. id est custodiã quã p̃cepit ds̃: & ñ ꝓmouebunt. Et tãquã diceret᷑ quando gͦ ꝓmouebunt: & erit in
cũ texerit nubes dies numero suꝑ tab̾naculũ id est certo numero. qui numei
tione & motu nubis. quia & uox loquentis ꝓculdubio signũ ẽ uoluntatis. qd gͦ ait & ꝑ p̃ceptũ. hoc¬
idem signũ puto intelligendũ : quanquã poss& uox & p̃ceptũ dñi illud etiã accipi q̃d locutꝰ ẽ ut sol&¬
nube stante. nisi hoc eis ante p̾ciperet᷑. In his autẽ quae dicta sunt nondũ apparuit utrũ ꝑdiem tan¬
tũ ambularet᷑ an etiã ꝑ noctẽ. scđm signũ qͥd nubes motu suodabat. Fortassis enĩ quamuis plu¬
es dies in castris manerent nube ñ ꝓmouente. potuit tam̃ putari nubem ñ
& ascenderit nubes mane : & ꝓmouebunt die. hic illa copulatiua coniunctiomore scripture po¬

Expanded text:
dei, id est custodiam quam praecepit deus, et non promouebunt. et tamquam diceretur: quando ergo promouebunt? et erit, inquit, dei, id est custodiam quam praecepit deus, et non promouebunt. et tamquam diceretur: quando ergo promouebunt? et erit, inquit, cum texerit nubes dies numero super tabernaculum - id est dies certo numero, qui numerutione et motu nubis, quia et uox loquentis idem signum puto intelligendum. Quanquam posset vox et praeceptum Domini illud etiam accipi quod locutus est, ut solnube stante, nisi hoc eis ante praeciperetur. In his autem quae dicta sunt nondum adparuit, utrum per diem tantum ambularetur an etiam per noctem secundum signum quod nubes motu suo dabat. fortassis enim quamuis plures dies in castris manerent nube non promouente, potuit tamen putari nubem nonet ascenderit nubes mane, et promouebunt die. hic illa copulatiua coniunctio more scripturae po
Abbreviated transcription (Latin):
signũ ipsũ qͣd fiebat in mube . siue cũ star& obumbrans tabernaculũ ut castra consisterent. siue cũ
ascendus& atꝙ ultra moueret᷑ : ut eã eleuatis castris sequerent᷑. Mutauit sine ihac sententa nar¬
rantis madũ. Qtã qũa p̃dicens atq p̃nuntians uerba futuri temporis habere coepit. Neq eni ait
ã uerbis p̃teriti temporis sȩpe futura p̃dicta eẽ nouimꝰ. sicut ẽ foderunt man meas oi pedes sicuts
ouis ad immolandũ duct ẽ : & innumeribilia talia. Vt autẽ narrator rerũ gestarũ uerbis utitur
texar s fururi sicut hocloco. difficillime in senpturis inueniri potest. Ergo p̾ea qua dixit de die &
no et ei gus signo pmouere populus uel maner&. ne putarent᷑ ꝑ noctem ambulare & ꝑ diemsose¬
re considert᷑ atq hoc dieb om̃ib facere. secut᷑ adiunxit & ait. Om̃s drer iiquib. & ucionto
inde ad monens ñ hoc ex illoꝵ necessitate fieri sed ex dĩ uoluntate : & custodient inquit filii isrł custodiã

Expanded text:
signum ipsum, quod fiebat in nube, sive cum staret obumbrans tabernaculum ut castra consisterent, sive cum ascendisset atque ultra moveretur, ut eam elevatis castris sequerentur. Mutavit sane in hac sententia narrantis modum, et tanquam praedicens atque praenuntians, verba futuri temporis habere coepit. Neque enim aiNam verbis praeteriti temporis saepe futura praedicta esse novimus, sicut est: Foderunt manus meas et pedes meosouis ad immolandum ductus est et innumerabilia talia; ut autem narrator rerum gestarum uerbis utatur temporis futuri, sicut hoc loco, difficillime in scripturis inueniri potest. Ergo posteaquam dixit de die et nocte quo signo promoueret populus uel maneret, ne putarentur per noctem ambulare et per diem solere considere atque hoc diebus omnibus facere, secutus adiunxit et ait: omnes dies in quibus obumbrat inde admonens
Abbreviated transcription (Latin):
natȩ. quanto magis ex utroq: Quid est autẽ qͥd interposita ꝓhibitione concubitus
etiam cum suis neptib siue de filio siue de felia sequit᷑ & dicit. turpitudiñe filiae
uxoris patris tui ñ reuelabis: Si enĩ hucusq dtxiss&. intelligeremꝰ etiam cũ filia
nouercȩ ꝓhibitum fuisse concubitũ qu̾a expriore uiro nouerta peperiss&. nec

Expanded text:
natae, quanto magis ex utroque! quid est autem quod interposita prohibitione concubitus natae, quanto magis ex utroque! quid est autem quod interposita prohibitione concubitus etiam cum suis neptibus siue de filio siue de filia sequitur et dicit: turpitudinem filiae uxoris patris tui non reuelabis? si enim huc usque dixisset, intellegeremus etiam cum filia nouercae prohibitum fuisse concubitum, quam ex priore uiro nouerca peperisset nec