comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rificatione sc̃ẽ mariȩ frankenefort consti¬
tuto. abbas clareuallis tam pegi qͣm cunc¬
tis fere regni principib crucis affigit sigñ:
& socii peregrinationis multiplicantur
suꝑ numerum. Naualis dei exercitus ex
anglia. flandria atꝙ lotharingia collectꝰ.¬
.ii. idus aprilis de tredemunde portu angliȩ
cum .ec. fere nauib profectus .iiii.kł. iulu
in uigilia apostolorũ ulixis bonam appli¬
cuit. & eam post quatuor mensiũ obsidi¬
onem ꝑ multas cedes & multã macerati¬
onẽ. dei uirtute & sua industria capiunt:¬
& cum de ipsis tantum essent. x̃iuĩ. hosti¬
um. cc̃. &.d. suꝑantes. ingressi cum hymnis
ecclesiã dedicantes episcopum ibi qͤ clencosᷤᷤ
ordinauerunt. Fd corpora ibi occisorũ: tres
muti recuperauerunt loquendi usum Hoc¬

Expanded text:
rificatione sanctae Mariae Frankenefort constituto , abbas Clarevallensis tam rege quam cunctis fere regni principibus crucis affigit signum, et sotii peregrinationis multiplicantur super numerum. Navalis Dei exercitus, ex Anglia, Flandria atque Lotharingia collectus, 2 Id. Aprilis de Tredemunde portu Angliae cum 200 fere navibus profectus, 4 Kal. Julii in vigilia apostolorum Ulixisbonam applicuit, et eam post quattuor mensium obsidionem per multas cedes et multam macerationem Dei virtute et sua industria capiunt; et cum de ipsis tantum essent 13000, hostium 200500 superantes, ingressi cum hymnis, aecclesiam dedicantes, episcopum ibi et clericos ordinaverunt. Ad corpora ibi occisorum tres muti recuperaverunt loquendi usum. Co
Abbreviated transcription (Latin):
comes uxorẽ suã dimitat: & sororẽ regine
petronillã ducit. Propter qd instantia co¬
mitis theobaldi mittitur iuo romane sedisle¬
gatus qui & radulfũ comitẽ excõmunicauit:
tinopolitanꝰ antiochia aliqͣndiu obsessa. pa¬
cẽ tandẽ cum pͥncipe fecit. &̾ ciuitatẽ intͣuit:
s uenationi insistens. dum arcũ uehem̃tius
intendit. toxicata sagita a semet ipso uul¬
neratus in sinistra manu obiit. captis ante
non nullis turcorũ presidiis: & post eum
filiꝰ eius manuel imꝑiũ sumpsit. Anno¬

Expanded text:
comes uxorem suam dimittit, et sororem reginae Petronillam ducit. Propter quod instantia comitis Theobaldi mittitur Ivo Romanae sedis legatus, qui et Radulfum comitem excommunicavit, tinopolitanus, Anthiochia aliquandiu obsessa, pacem tandem cum principe fecit, et civitatem intravit; sed venationi insistens, dum arcum vehementius intendit, toxicata sagitta a semetipso vulneratus in sinistra manu, obiit, captis ante nonnullis Turcorum presidiiis. Et post eum filius ejus Manuel imperium sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuicus captȩ aturcis mesopotamiȩ relo accẽ¬
sus. siue ut alii putant iutriacensis incendii
conscientia compunctus. apud uireliacũ
affixo sibi crucis signo. cum principib
regni & multitudine in numerabili tͣn¬
marinã peregͥnationẽ aggredi proponit.
Eccłia tornacensis que ꝑ annos cireiter¬
d c sᷤ a tempore beati Medardi sub ep̃o no¬
uio: m̃si. sine proprio Ifueratisac̃dotͥe:
hoc anno propriũ ep̃m cepit hr̃e. ansel¬
mo abbate scĩ uincentii lauduñ. a papa eu¬
genio romȩ consecrato: & eidem ciuitati
in ep̃m deftinato. Iames ꝑmaxima gras¬
satur in gallia. in qua ecclesiarũ xpisti
enituit lib̾alis munificentia: quȩ in sustẽ¬
tacionẽ pauꝑum multa expendert̃ modi¬
orum milia. Quo temꝑe in lingonensi par¬
rochia apud mormandũ. ubi pauꝑes iN¬
numeri cotidiana stipe alebantur qͥdã
homines occidisse. & eorum carnes coctas
uendidisse deprehensus. a pauꝑib patibu¬

Expanded text:
vicus, captae a Turcis Mesopotamiae zelo accensus, sive ut alii putant, Vitriacensis incendii conscientia compunctus, apud Viceliacum affixo sibi crucis signo, cum principibus regni et multitudine innumerabili transmarinam peregrinationem aggredi proponit. Ecclesia Tornacensis, quae per annos circiter 600 a tempore beati Medardi sub episcopo Noviomensi sine proprio fuerat sacerdote, hoc anno proprium episcopum cepit habere, Anselmo abbate Sancti Vincentii Laudunensis a papa Eugenio Romae consecrato et eidem civitati in episcopum destinato. Fames permaxima grassatur in Gallia, in qua aecclesiarum Christi enituit liberalis munificentia; quae in sustentationem pauperum multa expenderunt modiorum milia. Quo tempore in Lingonensi parrochia, apud Mormandum, ubi pauperes innumeri cotidiana stipe alebantur, quidam homines occidisse et eorum carnes coctas vendidisse deprehensus, a pauperibus patibu
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ammiranda. Qui inter multa quȩ uti¬
liter scrpsit. etiã librũ de sac̃mentis ualde
necessariũ duob uoluminib comp̾hensum
edidit. Eodẽ anno senonis presente rege lu¬
douicõ. episcoporũ & abbatũ religiosorũ fit cõ¬
uentus contra petrũ abaelardũ. qui quadã ꝓ̃¬
fana ũborũ uel sensuũ nouitate eccłiam scan¬
dalitabat: qui ab eis int̾pellatus cum esset
responsurus. de iusticia ueritus. audientiam
apostolice sedis appellauit: & sic euadens ñ
multo pꝰ cabiloni ad sc̃m marcellũ obiit. ħ¬

Expanded text:
us, obit. Qui inter multa quae utiliter scripsit, etiam librum de sacramentis valde necessarium, duobus voluminibus comprehensum, edidit. Senonis presente rege Ludovico episcoporum et abbatum religiosorum fit conventus contra Petrum Abaelardum, qui quadam profana verborum vel sensuum novitate aecclesiam scandalizabat. Qui ab eis interpellatus, cum esset responsurus, de justitia veritus, audientiam apostolicae sedis appellavit; et sic evadens, non multo post Cabiloni ad Sanctum Marcellum obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
de temꝑib morit᷑. qui uixerat annis. ecͣc.
.lx .i. a temꝑe karoli magni cuiꝰ armiger
manniȩ surrexit: qui ꝑ aliqͦt annos apd̾
solodorũ in reclusione uiuens. egressus iñ
imꝑatorẽ henricũ se esse mentiendo dix̃.
& cum muitos seducendo sibi alle. ⁊isset
in tantũ ut ꝓ eo etiam graues pugnȩ &
homicidia t̾ierent. aliis eum recipientib.
aliis seductorẽ palam ꝑfitentib. tandem
declarata eius falsitate: cluniaci in mona¬
hugo parisiensis sancͤti uictoris canonicꝰ
religione & literarũ sciencia clarus. & in
.uii. liberaliũ artiũ pericia nulli sui tẽꝑis

Expanded text:
de Temporibus, qui vixerat annis trecentis LXVI a tempore Karoli Magni, cuius armiger manniae surrexit, qui per aliquot annos apud Solodorum in reclusione vivens egressus inde, imperatorem Henricum se esse mentiendo dixit. Qui cum multos seducendo sibi allexisset, in tantum ut pro eo etiam graves pugnae et homicidia fierent, aliis eum recipientibus, aliis seductorem palam profitentibus, tandem declarata ejus falsitate. Cluniaci in monaHugo Parisiensis Sancti Victoris canonicus, religione et litterarum scientia clarus et in septem liberalium artium peritia nulli sui temporis
Abbreviated transcription (Latin):
& foraminib ꝑ. Aͣ annos & ampliꝰ reposuerãt
actuleit᷑. & ꝑ eius doctrinã paulatun ad sanã
ercitu ascalonẽ obsidentes. accepta ab aschalo¬
nitis pecunȩ taxatione recedt̃: & tirũ aliqͣn¬
diu obsessã. in deditionẽ accipiunt. Eodem¬
anno balduinꝰ rex ierosolimoꝵ a saracenis p̃¬
uentus capit᷑. & pꝰ diutinã caꝑtiuitatẽ clata
henricꝰ imꝑator congregata exercitꝰ infinita
multitudine. fines regni francoꝵ. irrumꝑe
disponit: s ludouico francorũ rege. cũ infi¬
nito nichilhominꝰ exercitu in occursũ eius
ꝓꝑante. consilio pͥncipũ q episcoporũ ab iu¬
tili ꝓposito desistit. Dem̃ montionẽ castrũ

Expanded text:
et foraminibus per decem annos et amplius reposuerant, et foraminibus per decem annos et amplius reposuerant, attulerunt, et per ejus doctrinam ercitu Ascalonem obsidentes, accepta ab Ascalonitis pecuniae taxatione, recedunt, et Tyrum aliquandiu obsessam in deditionem accipiunt. Balduinus rex Jerosolimorum a Saracenis preventus capitur, et post diutinam captivitatem data Henricus imperator congregata exercitus infinita multitudine, fines regni Francorum irrumpere disponit; sed Ludovico Francorum rege cum infinito nichilominus exercitu in occursum ejus properante, consilio principum et episcoporum ab inutili proposito desistit. Et hoc factu
Abbreviated transcription (Latin):
paratib suos qui eũ circit̃ tria milia arma¬
ti sequebant᷑ alliciebat: & ꝑ eos in resistentes
sibi cedib seuiebat. Credebant ei & reuere¬
bantur eũ. in tantũ ut aquã qua corpus la¬
uisset biberent. & ꝓ reliquiis asportarent:
cum tñ tante incontinentie & inpuritatis
esset. ut filias in matrũ presentia. sponsasꝙ
maritis intuentib corrumꝑet. & hoc opus
spirituale esse assereret. Qui tandẽ pꝰ multos
errores & multas cedes dum nauigaret. a qͦ¬
dam presbit̾õ in cerebro ꝑcussus occubuit. s
nec post eius mortẽ error ipsuis tã facile ex¬
tupari potuit. ꝓpt̾ qđ a clericis loci ulius
ecclesia cũ aliquantis redditib per manũ ep̃i noꝵ¬
Berto ordinanda dat᷑: sperantib qđ ꝑ eiꝰ salu¬
tarẽ doctrinã heresis illa de medio tolleret᷑.
Q  & factũ est. Siquidẽ ipso predicante com¬
puncti uiri & mulieres. corpꝰ dĩcũ qđ in cistiᷤ

Expanded text:
paratibus suos, qui eum circiter tria milia armaparatibus suos, qui eum circiter tria milia armati sequebantur, alliciebat, et per eos in resistentes sibi cedibus seviebat. Credebant ei et reverebantur eum, in tantum ut aqua, qua corpus lavisset, biberent et pro reliquiis asportarent; cum tamen tantae incontinentiae et inpuritatis esset, ut filias in matrum praesentia, sponsasque maritis intuentibus corrumperet, et hoc opus spirituale esse assereret. Qui tandem post multos errores et multas cedes, dum navigaret, a quodam presbitero in cerebro percussus occubuit. Sed nec post ejus mortem error ipsius tam facile extirpari potuit. Propter quod a clericis loci illius aecclesia cum aliquantis redditibus per manum episcopi Norberto ordinanda datur, sperantibus, quod per ejus salutarem doctrinam heresis illa de medio tolleretur. Quod et factum est. Siquidem ipso predicante compuncti viri et mulieres, corpus dominicum, quod in cistis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ocłore reꝑsas. In uiyariensi ȩtiã eccłia de
fratrib suis abbatẽ tunc ordinari fecit: uͥ
cum ad introitũ fratrũ malignꝰ sp̃c homi¬
nẽ quendã inuasisset. & eũ ꝑ biduũ uexas¬
set. ꝑ uirũ di expulso demone curatus est.
In castro nichilhominis antixerpiensi ec¬
clesiã ordinandã hac de causa suscepit. Oppi¬
dani castri illius a quodã heretico tanches¬
mo seducti. paulatĩ a fide & bonis morib
desciuerant: quia idẽ hereticꝰ miniȩ subtilita¬
tis cum tñ esset laicꝰ. s multis ȩtiam disertis
clericis in sermone acutior. sacri ordinis
ministros. & episcoꝑalẽ ac sacerdotalẽ gradũ
nich esse dicebat. corꝑis & sanguinis xp̃i
ꝑceptionẽ sumentib ad salutẽ prodesse nega¬
bat. & in precioso apparatu. & uestib deau¬
ratis incedens. triplici funiculo crinib in¬
tortis. uerbis ꝑsuasibilib. & conuuuoꝵ ap¬

Expanded text:
mus odore respersas. In Vivariensi etiam aecclesia de mus odore respersas. In Vivariensi etiam aecclesia de fratribus suis abbatem tunc ordinari fecit. Ubi cum ad introitum fratrum malignus spiritus hominem quendam invasisset, et eum per biduum vexasset, per virum Dei expulso demone curatus est. In castro nichilominus Antwerpiensi aecclesiam ordinandam hac de causa suscepit. Oppidani castri illius a quodam heretico Tanchelmo seducti, paulatim a fide et bonis moribus desciverant, quia idem hereticus nimiae subtilitatis, cum tamen esset laicus, sed multis etiam disertis clericis in sermone acutior, sacri ordinis ministros et episcopalem ac sacerdotalem gradum nichil esse dicebat, corporis et sanguinis Christi perceptionem sumentibus ad salutem prodesse negabat; in precioso apparatu et vestibus deauratis incedens, triplici funiculo crinibus intortis, verbis persuasibilibus et conviviorum ap
Abbreviated transcription (Latin):
die paschȩ ap̃ herbipolĩ in populi freq̃ntia mi¬
sam celebraret. cȩca mulier ipso pꝰ sũpta myste¬
ria in oculos eiꝰ sufflante. uisũ recepit. Uñ qͥdã
diuites cõꝑuncti se & sua deo redlidert̃. & ec¬
clesiã ibidẽ edificantes. diuino cultui ꝑ manũ
p̾dicti ꝑatͥs eam mancipauert̃. Iñ p̃monstͣcũ
rediens. in eccłia bĩ martini quȩ sita est in
suburbio lauduni.quendã de suis domnũui¬
delicet Gualterũ abbatẽ pͥmũ consecrari fic̃.
cuiꝰ industria deo cooꝑante eadẽ eccłia tam
in tẽꝑalib qͣm in spiritualib in tantũ est ui
breui multiplicata: ut famã bone opinionis
& ꝓpagines scẽ plantacionis in ext̃as ac lon¬
ginquas iã ext̾enłit regiones. uidelicet in
neruiã. in fland̾ã. in angliã. in wasconiã.
in gothiã. in hyspaniã. in burgundiã: quas
om̃s ꝑuintias ꝑ eandẽ domũ bono iã uide¬

Expanded text:
die paschae apud Herbipolim in populi frequentia midie paschae apud Herbipolim in populi frequentia missam celebraret, caeca mulier, ipso post sumpta mysteria in oculos ejus sufflante, visum recepit. Unde quidam divites compuncti, se et sua Deo reddiderunt, et aecclesiam ibidem edificantes, divino cultui per manum predicti patris eam mancipaverunt. Inde Premonstratum rediens, in aecclesia beati Martini, quae sita est in suburbio Lauduni, quendam de suis, domnum videlicet Gualterum, abbatam primum consecrari fecit; cujus industria, Deo cooperante, eadem aecclesia tam in temporalibus quam in spiritualibus in tantum est in brevi multiplicata, ut famam bonae opinionis et propagines sanctae plantationis in exteras ac longinquas jam extenderet regiones, videlicet in Nerviam, in Flandriam, in Angliam, in Wasconiam, in Gothiam, in Hispaniam, in Burgundiam; quas omnes provincias per eandem domum bono jam vide
Abbreviated transcription (Latin):
scdm apostolicã institucionẽ. & canonicã
regulã beati augustini docuit: q ad uolũ¬
tariã pauꝑtatẽ. & promptã obedientiam.
cȩteraq miliciȩ spiritualis instrum̃ta eosdẽ
diligent̃ instituit. Eui non multo pꝰ qͥdã
comes de west falia godefridꝰ cũ uxore sua
conũsionis grã se contulit: & tria loca in
alodio suo. castrũ uidelicet caperib̾gense.
locũ elostathensẽ. Warlarensem. diuino
cultiui ꝑ eũ mancipauit. Cuiꝰ exemplo com¬
punctus comes teobaldus hoĩ di se familia¬
rissimũ fecit: & eiꝰ monitis atq consilio multa
post modũ erga pauꝑes uel quoslibet reli¬
giosos lib̾alitate atq munficentia uti cep̃¬
rie papa calixtus: eiq in papatu succedit
honorius. Ad quẽ ꝓficiscens pat̾ norbertꝰ
& ab eo honorifice susceptꝰ. & quȩ flagita¬
bat digne consecutꝰ. parthenopolis se futu¬
rũ ep̃m diuinitꝰ agnouit: & rediens cũ it

Expanded text:
secundum apostolicam institutionem et canonicam secundum apostolicam institutionem et canonicam regulam beati Augustini docuit, et ad voluntariam paupertatem et promptam oboedientiam ceteraque militiae spiritualis instrumenta eosdem diligenter instituit. Cui non multo post quidam comes de Westphalia Godefridus cum uxore sua conversionis gratia se contulit, et tria loca in allodio suo, castrum videlicet Capenbergense, locum Elostathensem, Warlarensem, divino cultui per eum mancipavit. Cujus exemplo compunctus comes Teobaldus homini Dei se familiarissimum fecit, et ejus monitis atque consilio multa postmodum erga pauperes vel quoslibet religiosos liberalitate atque munificentia uti ceprie papa Kalixtus, eique in papatu succedit Honorius. Ad quem proficiscens pater Norbertus, et ab eo honorifice susceptus, et quae flagitabat digne consecutus, Parthenopolis se futurum episcopum divinitus agnovit. Et rediens, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
conciliũ rome celebrat᷑. & pax int̾̃ regnum
& sacerdotiũ reformat᷑: ius qͦq in uestitura¬
rũ ep̃aliũ ab ĩꝑatore exfestucat᷑. Eodẽ ãno¬
seruo di Nortento adquerendas scõrũ reli¬
quias coloniã ueniente. & suis indicto ieui¬
nio oracionib instante: una de numero &ci
miliũ uirginũ nom̃ suũ & locũ uͥ iacebat
specialit̃ designans. in crastino sollẽpniter
leuata. & cum aliis scõrũ reliquiis ad locũ
premonstratũ est ab eo translata. Seq̃nti
uero die apud sc̃m gereonẽ in orõne ꝑ noc¬
tans. mane facto in medio eccłiȩ ubinullũ
apparebat sepulture uestigiũ. effodi prece¬
pit: & corpꝰ sc̃ĩ Gereonis integrũ absq cere¬
bro honorifice & diligent̃ collocatũ inue¬
nit: sic̾ & de ip̃o legebat᷑. qđ pars capitis
&̾ non totũ cap̃ abscisũ fuit. Qd̾ cũ hono¬
re & reuerentia a clero & populo eleuatũ
est: & iñ pars uiro dei donata est. Iñ pre
multis laicis secũ hñs. ꝓfessionẽ eos fac̃e

Expanded text:
Concilio Romae celebrato, pax inter regnum et sacerdotium reformatur, et jus investiturarum episcopalium ab imperatore exfestucatur. Norberto ad quaerendas sanctorum reliquias Coloniam veniente, et suis indicto jejunio, orationibus instante, una de numero undecim milium virginum nomen suum et locum, ubi jacebat, specialiter designans, in crastino sollempniter levata, et cum aliis sanctorum reliquiis ad locum Premonstratum est ab eo translata. Sequenti vero die apud Sanctum Gereonem in oratione pernoctans, mane facto in medio aecclesiae, ubi nullum apparebat sepulturae vestigium, effodi precepit, et corpus sancti Gereonis integrum absque cerebro honorifice et diligenter collocatum invenit; sicut et de ipso legebatur, quod pars capitis, et non totum caput, abscisum fuit. Quod cum honore et reverentia a clero et populo elevatum est, et inde pars viro Dei donata est. Inde Premultis laicis secum habens, professionem eos facere
Abbreviated transcription (Latin):
orans. cũ quib dã suis ꝓcerib ab eis int̾ficit᷑.
ꝯcursu tanta est seueritate uindicatũ: ut non
facile possit occurrere tam districte ultionis
exemplũ. Willelmꝰ roberti normannȩ qͦndã
comitis filius electione pͥncipũ. & coniuentia
lud ouici regis francorũ substituit᷑ in pͥnci¬
patũ. Quẽ patriuis suus henricꝰ anglorum
rex suspectũ habens. eo qd ipso exheredato
patrẽ euis robertũ captiuũ teneret: pͥncipes
flandriȩ aduersũ eũ in rebellionẽ suscitat᷑.
Q theodericũ karoli consobͥnũ de alsatia
cont᷑ eũ accersiunt : & willõ pꝰ bienniũ ꝑ
uulnꝰ mortuo. ad pͥncipatũ prouehunt:¬

Expanded text:
ans cum quibusdam suis proceribus, ab eis interficitur. concursu tanta est severitate vindicatum, ut non facile possit occurrere tam districtae ultionis exemplum. Willelmus, Roberti Normanniae quondam comitis filius, electione principum et coniventia Ludovici regis Francorum substituitur in principatum. Quem patruus suus Henricus Anglorum rex suspectum habens, eo quod ipso exheredato patrem ejus Robertum captivum teneret, principes Flandriae adversum eum in rebellionem suscitat. Qui Theodericum Karoli consobrinum de Alsatia contra eum accersiunt, et Willelmo post biennium per vulnus mortuo, ad principatum provehunt
Abbreviated transcription (Latin):
ns ad papatũ eligunt᷑: & gregoriꝰ inno¬
centii petrus anacleti nomine alt̾ant᷑. S
petͦ ob parentelȩ sue fortitudinẽ ap̃ sc̃m
petrũ commorante. innocentiꝰ roma egrestꝰ
in galliaᷤ ꝑficiscit᷑ & gallicana sibi ad heren¬
te eccłia. concilus celebratis pͥmo remis. se¬
cundo pisis. in ꝑapatu confirmat᷑. & petrꝰ
ab omnib galliȩ & germanie ep̃is anathe¬

Expanded text:
nnocentii, Petrus Anacleti nomine alterantur. Sed Petro ob parentelae suae fortitudinem apud Sanctum Petrum commorante, Innocentius Roma egressus in Gallias proficiscitur, et Gallicana sibi adherente aecclesia, conciliis celebratis primo Remis, secundo Pisis, in papatu confirmatur, et Petrus ab omnibus Galliae et Germaniae episcopis anathe
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̃is consilio regis & principũ monialib
quȩ male infames erant eiectis. & mona¬
chis in earũ locũ substitutis. drogo reli¬
gione & facundia uenabilis a bartholom̃o
ep̃o primꝰ abbas ordinat᷑. qͥ p ost modũ a
papa innocentio. romȩ ostiensis ep̃c car¬
.xx ix. NoRBeRtYS archiep̃c in eccłia sc̃ȩ
Marie ap̾ magedeburch expositis cleri¬
cis secularib. sur ordinis fr̃s collocauit:¬
& ut inibi ad tenorẽ regule ꝙͣ premonst᷑¬
ti instituerat. dõ militarent ordinauit:
In premonstratensi qͦq eccłia successorem
sibi domnũ hugonẽ. qui ab iitio pauꝑ¬
tatis suȩ socius fuerat. abbatẽ ordinari
fecit: s & ad andyerpiensẽ atq floreffi¬
ensem eccłiã ad regim̃ fr̃m nõiatos prẽs¬
douici francorũ regis filiꝰ. remis in regẽ un¬
git᷑ die paschȩ. xuiii. kł maii. patre pre¬
regnasset. dũ in ciuitate parisius eqͦ uehit᷑.
porcus equi pedib se forte sũmittens. ȩquũ

Expanded text:
Johannis, consilio regis et principum, monialibus, quae male infames erant, ejectis, et monachis in earum locum substitutis, Drogo, religione et facundia venerabilis, a Bartholomeo episcopo primus abbas ordinatur; qui postmodum a papa Innocentio Romae Ostiensis episcopus carH. 1. Norbertus archiepMariae apud Magedeburch, expositis clericis secularibus, sui ordinis fratres collocavit, et, ut inibi ad tenorem regulae, quam Premonstrati instituerat, Deo militarent, ordinavit. In Premonstratensi quoque aecclesia successorem sibi domnum Hugonem, qui ab inicio paupertatis suae socius fuerat, abbatem ordinari fecit. Sed et ad Andwerpiensem atque Floreffiensem aecclesiam ad regimen fratrum nodovici Francorum regis filius, Remis in regem ungitur, die paschae, 18 Kal. Maii, patre prectus, dum in civitate Parisius equo vehitur, porcus equi pedibus se forte summittens, equum
Abbreviated transcription (Latin):
ductu negociatores dolo capiens. a rege
ludouico cũ exercitu impetit᷑ & a radul¬
fo uiromandoꝵ comite uuln̾atus & captꝰ.
innocentiꝰ papa lauduni in eccłia scẽ mariȩ
dñica in ramis palmarũ. & .iii. fr seq̃nti
in eccłia beati martini diuina mysteria

Expanded text:
ductu negotiatores dolo capiens, a rege Ludovico cum exercitu impetitur, et a Radulfo Viromandorum comite vulneratus et captus, Innocentius papa Lauduni in aecclesia sanctae Mariae dominica in ramis palmarum, et tercia feria sequenti in aecclesia beati Martini divina my
Abbreviated transcription (Latin):
eiq gelasiꝰ Romane eccłiȩ cancellariꝰ in pon¬
tificatu succedit. Hoc anno terrȩ motꝰ factꝰ
mentissimꝰ in uigilia natalis dñi ꝑ totã diem
pa indicto remis concilio. transgrediens alpes
nuolis ut erat incedens pedib accessit: eiq
animi sui propositũ pandens. licentiã & auc̃¬
t̃oritatẽ seminandi ubiq uerbũ dei ab eo ac¬
cepit. Inde usq ualentianas rediens. infra .xu.
dierũ spaciũ tres socios qͦs solos habebat mor¬
te prereptos amisit: & ibidẽ ꝓ trib unũ rece¬
pit. hugonẽ uidelicet. qui ei in regimine p̾
& gyido uiennensis archiep̃c stephani bur¬
gundionũ comitis g̃m̃anꝰ. in papatũ eligit᷑:¬
& ab eo conciliũ a predecessore suo indictũ

Expanded text:
eique Gelasius, Romanae aecclesiae cancellarius, in pontificatu succedit. Terraemotus factus mentissimus in vipa, indicto Remis consilio, transgrediens Alpes nudis ut erat incedens pedibus, accessit; eique animi sui propositum pandens, licentiam et auctoritatem seminandi ubique verbum Dei ab eo accepit. Inde usque Valentianas rediens, infra quindecim dierum spacium tres socios, quos solos habebat, morte prereptos amisit; et ibidem pro tribus unum recepit, Hugonem videlicet, qui ei in regimine Preet Guido Viennensis archiepiscopus, Stephani Burgundiorum comitis germanus, in papatum eligitur; et ab eo concilium a predecessore suo indictum
Abbreviated transcription (Latin):
balduinus flandriarũ comes kalixt̾i pape
de sorore clementia nepos. Will̃m filiũ rob̾ti
normannoꝵ comitis a fr̃e suo henrico angloꝵ¬
rege captiuati. normanniȩ potenter restitu¬
ere uolens. post occupatã magnã eiusdẽ tior¬
mannȩ partẽ. in capite uulneratus obiit: cui
consobrinus eius karolus kanuti cdanorũ re¬
gis filiꝰ in principatu succedit. Porro predicto

Expanded text:
Balduinus Flandriarum comes, Kalixti papae de sorore Clementia nepos, Willelmum filium Roberti Normannorum comitis, a fratre suo Henrico rege Anglorum captivati, Normanniae potenter restituere volens, post occupatam magnam ejusdem Normanniae partem, in capite vulneratus obiit Cui consobrinus ejus Karolus, Kanuti Danorum regis filius, in principatu succedit. 1120. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
thenopolitane cuiitatis quȩ & magedeburch¬
archiepõ defuncto. cũ clerici & ciues eiꝰdem
urbis corã prefato imꝑatore ad eligendum
archiep̃m apud spirã conuenissent: nutu dõ¬
ni gerardi romane sedis legati qui tc̃ forte
aderat. & postea factus est ppͣ luciꝰ. nec non
q alb̾onis metensis pͥmicerũ qui postea fac¬
tus est treuerorũ archiep̃c. Norb eRtym pre¬
monstͣte eccłiȩ patrẽ qui pro qͥbdã causis eo
forte adueñat. in pastorẽ eligt̃: & regali pro¬
sequente coniuentia. ad sacerdotiũ p̾fatȩ ur¬
bis ꝓuehunt. Hoc anno karoiꝰ comes flandriȩ
ꝑ executione iusticiȩ quib dã suorũ ꝑosus:

Expanded text:
thenopolitanae civitatis archiepiscopo defuncto, cum clerici et cives ejusdem urbis coram imperatore Luthero ad eligendum archiepiscopum apud Spiram convenissent, nutu domni Gerardi Romanae sedis legati, qui tunc forte aderat, et postea factus est papa Lucius, nec non et Alberonis Metensis primicerii, qui postea factus est Trevirorum archiepiscopus, Norbertum Premonstratae aecclesiae patrem, qui pro quibusdam causis eo forte advenerat, in pastorem eligunt, et regali prosequente coniventia, ad sacerdotium praefatae urbis provehunt. Karolus comes Flandriae, pro executione justitiae quibusdam s
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe Nors eRtos loci & ordinis pͣremõ¬
stratensis fundator de partib lotharingiȩ
oruindꝰ. genẽ. diuitiis atq facundia ipsis
ȩtiã summis pͥncipib familiaris atq notis¬
simꝰ. diuino feruore succensus. post posita
scł̃i pompa. repente ad uotũ suũ diaconus.
& presbit̾ simul ordinatꝰ. pauꝑtatis xp̃i tu
nicã induit᷑. & uerbo predicationis feruen¬
tissime instans. bauilans sibi crucẽ nudã.
nudus xp̃m sequit᷑. Quorũdã ȩtiã religio¬
sorũ morib expͥoratis. artioris uiȩ ꝓpositũ
ꝙ tunc temporis in auditã districtionẽ ar¬
ripit. & ꝑ aliqͣntũ temꝑis nudis incedens
pedib etiã brumali rigore. uerbũ dei spar¬
gens multos ab errore comt̃tit. Anno dñi¬
.m̃.c. xuii. anselmꝰ lauduniqe ciuitatis ma¬
gister nominatissimꝰ. litt̾arũ scientia clarus.
uir morũ honestate & consilii maturitate
ueñabilis obit: qui utili studio & sollerti ĩ¬

Expanded text:
tempore Norbertus, loci et ordinis Premonstratensis fundator, de partibus Lotharingiae oriundus, genere, divitiis atque facundia ipsis etiam summis principibus familiaris atque notissimus, divino fervore succensus, postposita seculi pompa, repente ad votum suum diaconus et presbiter simul ordinatus, paupertatis Christi tunicam induitur; et verbo predicationis ferventissime instans, bajulans sibi crucem nudam, nudus Christum sequitur. Quorundam etiam religiosorum moribus exploratis, artioris viae propositum et tunc temporibus inauditam districtionem arripit; et per aliquantum temporis nudis incedens pedibus in brumali rigore, verbum Dei spargens, multos ab errore convertit. 1117. 11. 8. 17. 7 Anselmus Laudunicae civitatis magister nominatissimus, litterarum scientia clarus, vir morum honestate et consilii maturitate venerabilis, obit; qui utili studio et sollerti in
Abbreviated transcription (Latin):
lã puella ꝑ annũ a demonio uexata. corã
ip̃o adclucitur. eoq euuangelia & exorcismoᷤ
suꝑ illã multiplicante. demon irridens. can¬
tica canticorũ a pͥncipio usq ad finẽ peros
puellȩ edidit: ac deũ uerbũ e ũbo int̾pre¬
tans in romana lingua &e post modũ in teu¬
tonica totũ expressit. S dei seruo arciꝰ insis¬
tente. cũ in monachũ astantẽ introeundi
licentiã quereret nec acciꝑet: illo die se ñ
exiturũ esse respondit. & tota die corã po¬
pulo plurimũ cũ eo contendit. Sac̃dos
inpͣnsus ꝑmanens. & noctẽ oracione conti¬
nuans. mane cũ presente puella & demone
ꝑos eiꝰ plurima garriente. diuina celebraret.
int̾ ipsa sollempnia fetentis urinȩ feda re¬
linquens uestigia aufugit. uasq possessũ¬
ecclesiã domnꝰ hugo scĩ g̃mani prius abbaᷤᷤ
sci hugonis cluniacensis abbatis nepos: ur¬
ꝓ uirtutũ suarũ insignib ꝑpetuo memorã¬

Expanded text:
puelia per annum a demonio vexata coram ipso adducitur; eoque evangelia et exorcismos super illam multiplicante, demon irridens cantica canticorum a principio usque ad finem per os puellae edidit, ac deinde verbum e verbo interpretans in Romana lingua, et postmodum in Teutonica, totum expressit. Sed Dei servo artius insistente, cum in monachum astantem introeundi licentiam quereret nec acciperet, illo die se non exiturum esse respondit, et tota die coram populo plurimum cum eo contendit. Sacerdos inpransus permanens, et noctem oratione continuans, mane cum presente puella et demone per os ejus plurima garriente divina celebraret, inter ipsa sollempnia faetentis urinae faeda relinquens vestigia aufugit, vasque possessue domnus Hugo sancti Germani prius Abbas, sancti Hugonis Cluniacensis Abbatis nepos, vir virtutum sanctarum insignis, & perpetuo memoran
Abbreviated transcription (Latin):
fenso. In monte castrologo eccłia scẽ wal¬
decrudis cũ aliis duab ecclesiis minorib.
& cũ toto pene opido arsit. Ecclesia scĩ mi
chaelis de periculo maris fulgurata diui¬
ciues ipsius urbis a sacramento ꝑperam
uiratȩ cõmunitatis reuocare nisus. a sedi¬
tiosis ad arma concurrentib. qđ dictune¬
fas est gladio confossus cũ aliis quib dã¬
aliis nouẽ ecclesiis e uicino appendentib
concremantur. In auctores sedicionis tam¬

Expanded text:
nt. In Monte Castriloco ecclesia sancte Waldetrudis cum aliis duabus ecclesiis minoribus arsit cum toto pene oppido. Ecclesia eciam sancti Michaelis de periculo maris fulgurataes ipsius urbis a sacramento perperam juratae communionis revocare nisus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu nefas est, gladio confossus interiit, omnibus aliis ecclesiis e vicino appendentibus concremantur. In auctores autem seditionis a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ demon cuidã frĩ altius de ineffabili tri¬
nitate que deus est cogitanti. in matutinis
astitit. et ei tria gestans capita apparuit. tͥ¬
nitatẽ se esse contestans: & ob fidei sue me¬
ritũ. trinitatis uisione eũ dignũ esse affir¬
mans. S fr̃ꝰ paululũ p̃meditatꝰ. cũ non sibi¬
lum aurȩ lenis s fetidũ uentũ turbinis sen¬
tiret: inimicidolũ agnouit. & ei conuiciãs
recedẽ compulit: qui tam̃ eum postea aliis

Expanded text:
ecclesia cuidam fratri altius de ineffabili trinitate, quae Deus est, cogitanti, in matutinis demon astitit, et ei tria gestans capita apparuit, Trinitatem se esse contestans, et ob fidei suae meritum Trinitatis visione eum dignum esse affirmans. Sed frater paululum premeditatus, cum non sibilum aurae lenis, sed fetidum ventum turbinis sentiret, inimici dolum agnovit, et ei convicians, recedere compulit. Qui tamen eum postea aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ni uiro dei offerretur: tum ꝓpt̃ urbis uicini¬
am. tũ qͥa eiusdẽ eccłiȩ clerici propositi et
uitȩ eiꝰ austeritatẽ horrebant. eã reliquit:
& ab ep̃o diuersis eiusdẽ ꝓuintie locis reli¬
gioni congruentib sibi oftensis. tandẽ diui¬
nitus in loco ꝑ remonstt resedit: ibiq solitanꝰ
ligendos socios solus eg̾̃ssus. ante pascha c̃
.xxiii. sociis rediit: & cum his in premonstͣ¬
to loco scdm̃ canonicȩ institucionis normã ad
tenorẽ regulȩ beati augustini deo militare

Expanded text:
iscopo offerretur, tum propter urbis viciniam, cum quia ejusdem aecclesiae clerici propositi et vitae ejus austeritatem horrebant, eam reliquit; et ab episcopo diversis ejusdem provinciae locis religioni congruentibus sibi ostensis, tandem divinitus in loco Premonstrati resedit, ibique solitarigesime ad colligendos socios solus egressus, ante pascha cum tredecim sociis rediit, et cum his in Premonstrato loco secundum canonicae institutionis normam ad tenorem regulae beati Augustini Deo militare
Abbreviated transcription (Latin):
si ep̃o a suȩ urbis ciuib nequit̃ ꝑempto: hu¬
go aurelianensis eccłiȩ decanus substituit᷑.
Quo post .uii. menses mortuo: uir illustͥs
bartholomeus ad episcopatũ lauduncȩ ci¬
uitatis ꝓuehitur. Euiꝰ industria & ep̃alis ec¬
clesia qͣuȩ incensa fuerat. in breui reparata
it̃m consecratur: & ciuitatis ac prouinciȩ
desolatione subleuata. in multis locis inqͥ¬
b antea numqͣm fuerat religionis feruor
& dei cultus fundat᷑ : & mn in multas ac
remotas. & etiã trans marinas regiones ꝓ¬

Expanded text:
si episcopo a sue urbis civibus nequiter perempto, Hugo Aurelianensis aecclesiae decanus substituitur. Quo post septem menses mortuo, vir illustris Bartholomeus ad episcopatum Laudunice civitatis provehitur. Cujus industria et episcopalis aecclesia, quae incensa fuerat, in brevi reparata iterum consecratur, et civitatis ac provinciae desolatione sublevata, in multis locis, in quibus antea nunquam fuerat, religionis fervor et Dei cultus fundatur, et inde in multas ac remotas et etiam transmarinas regiones
Abbreviated transcription (Latin):
nio cometes apparuit. radios dirigens ad
austrũ: multis conicientib hoc signo por¬
tendi futurã regis henrici quinti expediti¬
uadit ꝓpt̾ sedandã discordiã. quȩ erat in¬
ter regnũ & sacerdotiũ: quȩ cepta a grego¬
nominatus est. & exagitata a successorib¬
gregorii uictore & urbano. & pre omnib
a paschali. magno scandalo erat toti mũ¬
tate & consuetudine. &e auctoralib priui¬
legiis imꝑatorũ. qui a karolo magno qui
primꝰ de regib francorũ imꝑauit romanis.

Expanded text:
nio cometes apparuit, radios dirigens ad austrum: multis conjicientibus, hoc signo portendi futuram regis Henrici expeditivadit, propter sedendam discordiam, quae erat inter regnum et sacerdotium: quae coepit a gorio VII et exagitata a successoribus ejus Victore, et Urbano, et prae omnibus a Paschali, scandalo erat toti muntate et consuetudine, et auctoralibus privilegiis imperatorum, qui a Karolo Magno, qui primus de regibus Francorum imperavit Romanis,
Abbreviated transcription (Latin):
& dum esset ima tellus mediũ spaciũ. aut
ꝑ humilitatẽ abruptũ est aqͥs. aut ꝑ an¬
gustiã scissũ. & inde regiũ nominatum.
qr grece abruptũ hoc noĩe nuncupatur.
Et᷑ autẽ arcissimũ trium miliũ sꝑacio. si¬
ciliã ab italia diuidens. fabulosis infamȩ
monstris: cuiꝰ hinc in scilla & caribdis
ostendit᷑. Scallã accole saxũ mari ĩminẽs
appellant. simile celebrate forme ꝓcul iui¬
sentib. uñ & monstruosã spęciem᷑ fabule
illi dedert̃. quasi formã hominis capitib¬

Expanded text:
atium, aut per humilitatem abruptum est aquis, aut per angustiam scissum. Et inde ῥήγιον nominatum, quia Graece abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem arctissimum, trium millium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam hominis capitib
Abbreviated transcription (Latin):
si sacramento dato oculos aquis eiꝰ tetige¬
rint. Corsica insula a sardinia .xc. miliũ fre¬
unt. Huic contraria est colubraria: que fre¬
ta est anguib. Sicilia ab italia exiguo¬
freto discreta. affricũ mare ꝓspectans. ter¬
ris frugifera. auro abundan̾s: cauernis ta¬
men q fistulis penetrabilis. uentisꝙ & sul¬
phure plena. ñ ibi & ethnę montis ex¬
pũ. & postea nutrix tuannoꝵ: frugũ fer¬
tilis ac primũ a terris omnib commissis se¬
minib aratro prescissa. Huiꝰ fretrũ qđ re¬

Expanded text:
si sacramento dato oculos aquis eius tetigesi sacramento dato oculos aquis eius tetigerint. Corsicae insulaunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleafreto discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen, et fistulis penetrabilis, ventisque, et sulphure plena. Unde et ibi Aetnae montis expum, et postea nutrix tyrannorum; frugum fertilis, ac primum terris omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Principem ur
Abbreviated transcription (Latin):
insulȩ. beate fructuũ ubertate. & sua aptę
natura. preciosarũ poma siluarũ par¬
turiunt. fortuitis uitib iuga collium
uestiunt᷑. ad herbarũ uicem messis &
holus uulgo est. Unde gentiliũ error
& secularium carmina poetarũ. ꝓpter
soli fecunditatẽ easdẽ esse paradisum pu¬
tauert᷑. Sitȩ sunt autẽ in occeano contͥ
leuam mauritanie. occiduo proxime:
& int̾ se int̾iecto mari discrete. Gorgo
minȩ alitis ꝑnicitate. hẏrsuto & aspero cor¬
pore: & ex his insulȩ cognominatȩ. Hespe
athlantheũ litus in intimos maris sinus. in
quarũ ortis fingunt fabulȩ draconẽ ꝑiugi¬
lem. aurea mala seruantẽ. fert᷑ enun ibi esse
maris estuariũ. adeo sinuosis laterib tor¬
tuosum: ut uisentib procul lapsus anguis
europã ab affrica: in qͣ herculis columnȩ
maior & minor. In his primũ insulis in¬
uente sunt funde: quib lapides emittun¬
bonensis ꝑuintie: qua rodanꝰ fluuiꝰ in ma¬
infirmis medelã prebentes. furib cecitatẽ:

Expanded text:
s et beatae fructuum ubertate. Suapte enim natura pretiosarum poma silvarum parturiunt, fortuitis vitibus juga collium vestiuntur, ad herbarum vicem messis et olus vulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem esse paradisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano contra laevam Mauritaniae, occiduo proximae, et inter se interjecto mari discretae. Gorgaminae alitum pernicitate, hirsuto et aspero corpore, et ex his insulae cognominatAthlanteum litus in intimos maris sinus; in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem aurea mala servantem. Fertur enim ibi e mari aestuarium adeo sinuosis lateribtuosum, ut visentibus procul lapsus anguis Europam ab Africa, in qua Herculis columne avit. In his primum insulis inventae sunt fundae, quibus lapides emittunbonensis provinciae, qua Rodanus fluvius in mainfirmis medellam praebentes, furibus caecitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nulla noctua: & si uiuehat᷑. statim emorit᷑.
in quo xerxes pontẽ ex nauib fecit. & in
greciam transiit. Choos insula adiacens ꝓ-¬
iunciȩ attieȩ in qua ypocras medicus est¬
natiis: quȩ ut uarro testis est. arte lanificii
pͥma ĩ ornam̃to feminarũ ĩclaruit. In mari¬

Expanded text:
nulla noctua, et si inveniatur, statim emoritur. in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adjacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est, quae ut Varro testis est arte lanificii prima in ornamento feminarum inclaruit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
succunctã caninis: quia collisiibi fluctus la¬
tratꝰ uident᷑ exprim̾e. Caribdis dicta: quotł
gurgitib occultis naues absorbeat. Est enĩ
mare uerticosũ: & inde ibi laniata naufra¬
gia ꝓfundo inmergunt. Ter autẽ indie eri¬
git fluctus: & t̃ absorbet. Nam accipit aqͣs
ut uomat: uomit ut rursum accipiat. So¬
lie insulȩ siciliȩ appellate ab eolo ippote fi¬
lio: quẽ poetȩ fixert̃ regẽ fuisse uentoꝵ
S ut uarro dicit rector fuit istarũ insula¬
rũ: & quia ex earũ nebulis & fumo futu¬
ros predicebat flatus uentoꝵ ab imꝑitis
uisus est uentos sua potestate retinuisse.
Cedẽ insule & uulcaniȩ uocant᷑. quod c̾
ipse sicut ęthna ardeant. Sunt aũ nouẽ
habentes propria nomina: quarũ prima

Expanded text:
succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat. e insulae Siciliae appellatae ab Aeolo Hippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum prima
Abbreviated transcription (Latin):
no. Insule ciclades. quarũ ẽ ab oriente pͥma
rhodus. a septẽtrione tenedos. a meridie car¬
pathos. ab occasu cithera: ab oriente fini¬
untur littorib asiȩ. ab occidente marii¬
cario. a septẽtͥone mari egeo. a meridie ma¬
ri carpathio. St̃ autẽ omnes cyclades. nu

Expanded text:
. Insulae Cyclades, quarum est ab oriente prima Rhodos, a septentrione Tenedos, a meridie Carpathos, ab occasu Cythera, ab oriente finiuntur littoribus Asiae, ab occidente mari Icario, a septentrione mari Aegaeo, a meridie mari Carpathio. Sunt autem omnes Cyclades nu
Abbreviated transcription (Latin):
fsuo. tota margaritis plena ꝙ̾ geminis:
cuiꝰ pars bestuis & elefantis repleta est. par¬
tem uero hoĩes tenent. In hac insula dict̃
in uno anno duas esse estates & duas
hiemes: & bis florib uernalẽ locũ. Crisȩ¬
tallorũ: ut pleriq eas auream suꝑficiem
& argenteã hr̃e ꝓdiderint. Heȩ sunt in¬

Expanded text:
fluo; tota margaritis repleta et gemmis: pars eius bestiis et elephantis repleta est, partem vero homines tenent. In hac insula dicunt in uno anno duas esse aestates et duas hiemes, et bis floribus vernare locum. Tiletallorum, ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint: unde et
Abbreviated transcription (Latin):
mero .xxx.iii. Quarũ.xͣc. deserte sunt:¬
.xii. colunt᷑. Hyb̾na insula int̃ britãniã &
hispaniã sita. britannia qͥdẽ angͦtior s cȩli soliꝙ
temperie fecũdior: a scotoꝵ. gentib colit᷑. Illic
am euania insula proxima est: &̾ ipsa
spacio non parua. solo commoda. &¬
que a scotorum gentib habitat᷑. In oc¬

Expanded text:
et occidentalem plagam ultra Brittaniam, a sole nomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, et nullus ultra eam dies est. Unde et pigrum et concretum est eius mare. Orcades am Meuania insula proxima est et ipsa spatio non parua, solo commoda. aeque a Scottorum gentibus habitatur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
decc. lxxiii.
decc.lxx iiii.
dccc.lxx.u.
dccc.lxxyi.
dccc. lxxuii.
decc. lxxuiii.
decc.lxxix.
docc.lxxx.
dcce. laxxi.
dccc. lxxxx.ii.
dccc lxxX iii.
dccclxxx.u.

Expanded text:
perator partito inter filios regno abrenuntiat DCCCLXXIIII. DCCCLXXV. DCCCLXXVI. DCCCLXXVII. DCCCLXXVIII. DCCCLXXIX. DCCCLXXX. DCCCLXXXI. DCCCLXXXII. DCCCLXXXIII. DCCCLXXXIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
quedã ꝑseudo prophetissa. dicens instare
diem iudicii. mãguntiã sollicitabat. ita ut
ȩtiã aliqͦs sacͥ ordinis ad se inclinaret: q̃
ab archiep̃o correpta. confessa est se per sug¬
gestionẽ cuiusdã prb̃ri questus causa hoc
ratͥx. a filio suo constantino magno pͥmo
huiꝰ nõis imꝑatore. romȩ in ȩccłia scõrũ mar¬
cellini &e pet̾ martyrũ in mausoleo purꝑureo
sepulta. ad franciã a theogiso monacho tͣns¬
fert᷑: & in diocesi remensi magna francorũ ue¬
& discordiȩ egisse. ut franci terga uerterent.
Aino lotharii.xiͦ. reliquiȩ sci hermetis mar
tur: q ap̃ indã monast̾iũ honorifice con¬
dunt᷑. Hoc anno fames ualida g̾maniã at¬
triuit. ut etiã pat̾ filiũ suũ deuorare uolu

Expanded text:
Quaedam pseudoprophetissa dicens instare diem judicii, Moguntiam sollicitabat, ita ut etiam aliquos sacri ordinis ad se inclinaret; quae ab archiepiscopo correpta, confessa est, se per suggestionem cujusdam presbiteri quaestus causa hoc ratrix, a filio suo Constantino Magno primo hujus nominis imperatore Rome in ecclesia sanctorum Marcellini et Petri martyrum in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam a Theogiso monacho transfertur, et in diocesi Remensi magna Francorum veet discordiae, egisse, ut Franci terga verterent. 851. 11. 7. 6. Reliquiae sancti Hermetis marttur, et apud Indam monasterium honorifice conduntur. Fames valida Germaniam attrivit, ut etia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽundẽ imꝑatorẽ tractatus in libros reguan
edit. Ansigisus abbas lobiensis edicta impe¬
ratoris Raioli magni & ludouici filii euis ad
ecclesiasticã legẽ ꝑtinentia. in duob libellis
digessit. Idẽ edicta eorũdẽ ad mundanã le¬
gẽ ꝑtinentia. in duob eque libellis digessit.¬

Expanded text:
eundem imperatorem tractatus in libro regnum eundem imperatorem tractatus in libro regnum edit. Ansigisus abbas Lobiensis edicta imperatoris Karoli Magni et Ludowici filii ejus ad aecclesiasticam legem pertinentia in duobus libellis digessit. Idem edicta eorumdem ad mundanam legem pertinentia in duobus eque libellis digessit
Abbreviated transcription (Latin):
abbas de sancte dionisu sacriq palatĩ archi¬
capellanus romã mittens. a papa eugenio
scĩ sebastiani martyris corpꝰ accepit: & su¬
essionis in basilica sc̃i medardi collocauit.
Ubi dum adhuc inhumatũ in loculo in
quo allatũ fuerat iaceret: tanta signorũ &
uirtutũ gracia in nomine eiusdẽ mr̃is eni¬
tuit. ut a nullo mortaliũ uł enum̾ari uel
enarrari possint: quoꝵ quȩdã tanti stupo¬
ris esse dicunt᷑. ut humanã fidẽ excedant.
nisi certũ esset dm̃. ꝓ quo idẽ martyr pas¬
sus est. omnia facere posse. Corꝑora quoq:
& in franciã transiata: multis signis clari-¬
ficata sunt. Corpus etiã gregorii papȩ ad
urbẽ suessionis tͣnslatũ esse dr̃. Rabanus¬
abbas tractatus in libro sapientie. & in ee¬
clesiastico ad oggariũ archiep̃m edit. A¬
in alariꝰ librũ de offitiis ecclesiasticis ad ĩ¬
ꝑatorẽ ludouicũ scribit. Angelomꝰ etiã ad

Expanded text:
abbas de Sancti Dionisii sacrique palatii archiabbas de Sancti Dionisii sacrique palatii archicapellanus, Romam mittens a papa Eugenio sancti Sebastiani martyris corpus accepit, et Suessionis in basilica sancti Medardi collocavit. Ubi dum adhuc inhumatum in loculo, in quo allatum fuerat, jaceret, tanta signorum et virtutum gratia in nomine ejusden martyris enituit, ut a nullo mortalium vel enumerari vel enarrari possint. Quorum quaedam tanti stuporis esse dicuntur ut humanam fidem excedant, nisi certum esset, Deum, pro quo idem martyr passus est, omnia facere posse. 826. 12. 5. Co in Franciam translata, multis signis clarificata sunt. Corpus etiam sancti Gregorii papae ad urbem Suessionis translatum esse dabbas tractatus in libro sapientiae et in Aecclesiastico ad Oggarium archiepiscopum edit. Amularius librum de officiis aecclesiasticis ad imperatorem Ludowicum scribit. Angelomus etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc etiã anno Walchandus leodicensis
ep̃c corpus scĩ hucberti tͣnfert a leodio ad
andagiũ monast̾iũ Sodẽ anno in gallia
ante solsticiũ estiuale aere in tẽpestatem
repente conũso: ingens fragm̃tũ glaciei cũ
gͣndine cecidit: cuiꝰ longitudo pedes. Ay
latitudo .ui. grossitudo duos pedes habe¬
bat. Legati michaelis imꝑatoris inter
cȩt̾a munera detulert̃ ludouico imperato¬
ri libros dionisii ariopagite ab eo conscͥp¬
tos de ierarchia id est sacro princiꝑatu pe¬
tente ipso ludouico de greco in latinũ transla¬
tos. qui libri parisuis in ipso sc̃i martyris
& sui temꝑoris poetarũ nulli scds. fit ab¬
bas ful. densis. qui multa de sc̃is scripturis
disseruit: qui etiã librũ de laude sanctę
crucis. figurarũ uarietate distinctũ. diffi¬
cili & mirabili poemate composuit: & ser¬
gio paꝑe scõ petro offerendũ misit. His¬
dieb herioldus rex danorũ cũ uxere &̾
filuis. & sua parte danorũ maguntie bap

Expanded text:
ibi sanatis. Valchandus Leodiensis episcopus corpus sancti Lamberti transtulit a Leodio ad Andagium monasterium. Rabanus ante solstitium aestivale, aere in tempestatem repente converso, ingens fragmentum glaciei cum grandine cecidit; cujus longitudo pedes quindecim, latitudo sex, grossitudo duos pedes habebat. Legati Michaelis imperatoris inter cetera munera detulerunt Ludowico imperatori libros Dionisii Areopagitae, ab eo conscriptes de hierarchia, id est sacro principatu, petente ipso Ludowico de Greco in Latinum translatos. Qui libri Parisius in ipso sancti martyris et sui temporis poetarum nulli secundus, fit abbas Vuldensis; qui multa de sanctis scripturis disseruit, qui etiam librum de laude sanctae crucis, figurarum varietate distinctum, difficili et mirando poemate composuit, et Sergio papae sancto Petro offerendum misit. 825. Herioldus rex Danorum cum uxore et filiis, et sua parte Danorum Maguntiae bap
Abbreviated transcription (Latin):
filios fr̃is sui pippini regis.pipinũ & karo¬
lũ. regnũ inquietantes capit: & in mona¬
chũ attonsos in monaft̃ium trudit. Anno¬
ostia lig̾is ingressi. urbẽ nãnetẽ uuadt̾. ep̃m
sabbato sco paschȩ baptismũ cȩlebrantẽ tru¬
cidant. clerũ & populũ ꝑimunt: in audega¬
uis. dem̾ turonis occuꝑant. & ut tempestas
omnia diruunt templũ ȩtiã scĩ maitini in¬
no int̾ se bello usq ad int̾̃nitionẽ delentur:
ut de regia eorũ stirpe nullus nisi unus

Expanded text:
filios fratris sui Pippini regis Pippinum et Carolum regnum suum inquietantes capit, et in monachos attonsos in monasterium trudit. Noostia Ligeris ingressi, urbem Nannetsabbatho sancto paschae baptismum celebrantem trucidant, clerum et populum perimunt. Inde Andegavis, deinde Turonis occupant, et ut tempestas omnia diruunt templum etiam sancti Martini inno inter se bello usque ad internecionem delentur, ut de regia eorum stirpe nullus nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
euisdẽ imꝑatoris .ui. apud constantinopo¬
lim michael & theodora mat̾ eiꝰ imꝑant ã¬
nis .xi. His dieb normanni regnũ karo¬
li calui grauit᷑ infestant. & usq parisiuis
nauigio ueniunt: cum fresonib tribus p̾¬
liis confligunt. & pͥmo uicti. in duobus
uictores existunt. Isdẽ etiã karolus cũ
britonib infelicit̾ ꝑugnat. Iudouicꝰ frat᷑¬
eius rex g̃maniȩ .xiiii. duces boemanoꝵ

Expanded text:
inavit. Apud Constantinopolim Michael et Theodora imperant annis 11. 846. 6. 2. 1. Northmanni regnum Karoli graviter infestant, et usque Parisius navigio veniunt; cum Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi, in duobus victores existunt. Karolus cum Brittonibus infeliciter pugnat. Ludowicus rex