comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͣlis interea turpitudo quam in edem
thesauro inter cet̾a turpia in septimo libro
scripsit sic dicens. Tunc beatꝰ ille pat̾ qui lu¬
cidas naues ht̃ diu̾soria & habitacula secum manitu¬
dines ꝓ insita sibi clementia fert opem quȩ exuit᷑ & lib̾at᷑
ciȩ. Itaq inuisibilis suo nutu ulas uircutes suas quȩ in
clarissima hac naui hũtur transfigurat. easq parere fa¬
cri ad u̾sis potestatib quȩ in singulis cȩlorum trastatib
ordinate sunt. Que qm ex utroq sexu masculoꝵ ac femi¬
narum consistunt. idõ predictas uirtutes. parti spẽ
pueroꝵ in uestium parere iubet gn̾i ad u̾so feminarũ. par¬
tim turginũ lucida forma generi contrario masculoꝵ
S ciens ens̃ om̃s hostiles potestates. ꝓpt̾ ingenitam sibi le¬
talem & spurscissimam concupiscentiam facillime ca¬
ꝑi. atq isdem spẽb pulcherrimis quȩ parent manci¬
pari. hoc quoq mͦ dissolui. Sciatis autem huifeudem
nrm beatum patrem hoc idem eẽ. quod &̃ suȩ urtutes.

Expanded text:
ualis interea turpitudo, quam in eodem Thesauro gno inter cetera turpia in septimo libro scripsit sic dicens: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur tiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes, quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
cipi in regna illa pacifica. s configentur in p̃dicto hor¬
ribili glo̾bo cui de necesse ÷ custodiã adhiberi. Unde
adherebunt his reb animȩ heedem quis dilexerunt.
reliste in eodem tenebrarum globo siuis m̾itis id sibi cõ¬
quirentes. Neq enin t̃utura hȩc cognoscere studuert᷑
atq: ab isdem cũ tempꝰ dabatur se segregarurit. Ut¬

Expanded text:
cipi in regna illa pacifica, sed configentur in praedicto horcipi in regna illa pacifica, sed configentur in praedicto horribili globo, cui etiam necesse est custodiam adhiberi. unde adhaerebunt his rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo suis meritis id sibi conquirentes. neque enim futura haec cognoscere stuauerunt atque ab isdem, v cum tempus dabatur, se segregarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
minime ꝑmiserint. mandatisq diuuiis ex integrd parũ
ob temꝑauerint. legemq sibi asuo lib̾atore datam serua¬
re ampliꝰ noluerint: neq ut decebat sese gub̾nauerint
& cet̾a. Item in epła fundamenti sic dicit de ulis ani¬
mab quȩ mundi errore errare se apͥore lucida sua nat᷑a
passe sunt atq inimice lumini scõ extiterunt. aꝑteq in
ꝑnitiem scõꝵ elementorum se armarunt. & igneo sp̃ui
ob secute siuit: infesta cẽ sua ꝑsecutione scãm eccłiam
atq elestos in eadem constitutos. cȩlestiũ p̃ceptorum ob¬
seruatores affluxerunt. ã beatitudine & gła terie scẽ
arcentur. Et quia amalo se suꝑari passe sunt. in eadẽ
mali stirpe ꝑseuerabunt. pacifica illa terra. & regiõib
inmortalib sibimet interdictis. Quod idõ illis eueni¬
et. quia ita iniquis oꝑib se obstrinxerunt. ut auita &
lib̾tate scẽ lucis alienarentur. Non igit᷑ poterunt re¬

Expanded text:
minime permiserintmandatisquediuinis ex integro parum minime permiserintmandatisquediuinis ex integro parum obtemperauerint legemque sibi a suo liberatore datam seruare plenius noluerint neque, ut decebat, sese gubernauerint et cetera. item in epistula Fundamenti. sic dicit de illis animabus: quae mundi amore errare se a priore lucida sua natura passae sunt atque inimicae lumini sancto extiterunt aperteque in perniciem sanctorum elemenlorum se armarunt et igneo spiritui obsocntae sunt. infesta etiam sua persecutione sanctam ecclesiam atque electos in eadem constitutos caelestium praeceptorum obseruatores adflixerunt, a beatitudine et gloria terrae sanctae arcentur. et quia a malo se superari passae sunt, in eadem mali stirpe perseuerabunt pacifica illa terra et regionibus inmortalibus sibimet interdictis. quod ideo illis eueniet. quia ita iniquis operibus se obstrinxerunt. ut a uita et libertate sanctae lucis alienarentur. non igitur poterunt re
Abbreviated transcription (Latin):
ep si quisquam querit quid sit malũ.
audiat apłm dicentẽ. Radix omĩum maloꝵ est
cupiditas. Quam quidã appetentes a fide ab erra
upiditas autem in uno quoq homine
est non naturalis s uoluntaria. idõq dixit quam
quida m appetentes. Quod enĩ appetendo habet᷑
si non appeteretur non haberetur. Nam & dñs ostendẽs
qd̾ in hominis potestate sitait. Aut facite arborẽ bouã
& fructum eiꝰ bonũ. aut facite arborẽ malam & fructum
eiꝰ malũ. In actib &̃ conscriptis alentio quosipsi accipiunt
sic scriptum ẽ. Et enim specio sa fignienta & ostertatio
suulata. & coastio uisibilium ne quidẽ ex propͥa natura ꝑ¬
cedit s ex eo homine qui ꝑ se ipsum deterior effestus ẽ. per
sedittõẽ. Ipse &̾ manicheus non potuit nisi fateri animas
cẽ quasdicit ad dĩ substanciã ꝑtinere. ꝓpria uoluntate
peccare. Nam sic in scdo thesauri ubro dicit. Hiuͦ qui
negligentia sua a labe p̃dictorum spũum purgari se

Expanded text:
squam quaerit quid sit malum, audiat Apostolum dicentem: Radix omnium malorum est cupiditas: quam quidam appetentes, a fide aberrave CAPUT V. Cupiditas autem in unoquoque homine est, non naturalis, sed voluntaria. ideoque dixit, quam quidam appetentes. Quod enim appetendo habetur, si non appeteretur, non haberetur. Nam et Dominus ostendens quod in hominis potestate sit, ait: Aut facite arborem bonam, et fructum eius bonum; aut facite arborem malam et fructum eius malum. inactibus etiamconscriptis aLencio, quos ipsi accipiunt, sic scriptum est: etenim speciosa figmenta et ostentatio simulata et coactio uisibilium ne quidem ex propria natura procedit, sed ex homine, qui per se ipsum deterior effectus est per seductionem. ipse etiam Manichaeus non potuit nisi fateri animas. etiam quas dicit ad dei substantiam pertinere, propria uoluntate peccare. nam sic in secundo Thesauri libro dicit: hi uero, qui neglegentia sua a labe praedictorum spiritunmpurgari se
Abbreviated transcription (Latin):
sequendus. quibus eor uindem populorum congregatio regenda cõmissa est.
Qua propter si consilio meo. presertim quia inhac causa plus forte quam
opus fuit. te petente atq urgente locutus sum libenter ad quiescis. ep̃o tuo
noli resistere. et quod facit ip̃se sine ullo scrupulo uel disceptacione Sectare:¬

Expanded text:
us uidetur, quibus eorundem populorum congregatio regenda commissa est. us uidetur, quibus eorundem populorum congregatio regenda commissa est. quapropter si consilio meo, praesertim quia in hac causa plus forte, quam satis fuit, te petente atque urguente locutus sum, libenter adquiescis, episcopo tuo in hac re noli resistere et, quod facit ipse, sine ullo scrupulo uel disceptatione sectare
Abbreviated transcription (Latin):
sum mediola nensis ep̃e. Hͥam cum in eadem ciuitate mater mea mecum
esset. et nobis ad huc cathecuminis parum ista curantib illa sollicitudnẽ
nediolanensis more prandendum. ut hac eam cunctacione liberarem int̾¬
rogaui hoc supradictum hominẽ dei. At ille. Quid possem inquit hinc ãpliꝰ
docere. quam ipse facio: Ubi ego putaueram nichil eum ista responsion
ꝑcepisse. nisi ut sabbato praderemis. Hoc quippe ipsum seciebam. s ed ille
secutus adierit. Quando hic sum non ieiuno sabbato. quando rome ĩum ieu
sabbato. Et adquamẽq eccłiam ueneritis inquit. enis morem seruate. si pati
scandalum non uultis aut facere. Hoc responsum retuli ad matrem. eiep
suffecit: nec dubitauit ẽẽ. obediendum. Hoc etiam nos secuti sumus. Se
quoniam contingit maxime in africa ut una eccłia. uel unius regionis eccłe
alios habeant sabbato prandentes. alios ieuinantes. mos eorum michi uidet᷑¬

Expanded text:
sum, Mediolanensis episcopus. nam cum in eadem ciuitate mater mea mecum sum, Mediolanensis episcopus. nam cum in eadem ciuitate mater mea mecum esset et nobis adhuc catechumenis parum ista curantibus illa sollicitudinem Mediolanensis more prandendum, ut hac eam cunctatione liberarem, interrogaui hoc supra dictum hominem dei. at ille: Quid possum\', inquit, \'hinc docere amplius, quam ipse facio?\' ubi ego putaueram nihil eum ista responsione praecepisse, nisi ut sabbato pranderemus; hoc quippe ipsum facere sciebam. sed ille secutus adiecit: \'Quando hic sum, non ieiuno sabbato; quando Romae sum, ieiuno sabbato. et ad quamcumque ecclesiam ueneritis\', inquit, \'eius morem seruate, si pati scandalum non uultis aut facere.\' hoc responsum rettuli ad matrem eique suffecit nec dubitauit esse oboediendum; hoc etiam nos secuti sumus. sed quoniam contigit maxime in Africa, ut una ecclesia uel unius regionis ecclesiae alios habeant sabbato prandentes alios ieiunantes. mos eorum mihi sequend
Abbreviated transcription (Latin):
In morte requies est: de qua dr̃ ꝑ ꝓpħam. Plebs mea intra cellaria tua. abiscond̾e
pusillum donec transeat ira domini. In resurrectione autem in homine toto. id est
in carne et sp̃u ꝑfecta felicitas. hinc factum est ut hoꝵ duoꝵ utrumq non sig
nificandum putaretur. labore ieionii.s: potiꝰ refectionis hilaritate: excepto
uno paichali sabbato quo diseipłoꝵ sicut diximus luctus ꝓpter rei geste me¬
aoriam fuerat ieimo ꝓlixiore signandus. Sed qm̃ non inuenimꝰ ut iam supͣ
comemorani. in euangelicis et apłicis litceris que ad noui testamenti reuelatione
pertinent. certis dieb aliquib euidenter p̾ceptum obseruanda esse ieuinia.
et ideo res quoq ista sicut alie plurime quas enumerare difficile est. inuenit
in ueste illius filie regis hoc est eccłia uarietatis locum: indicabo tibi quid
michi de hoc requirenti respondent uenerabilis ambrosius. a quo baptiatꝰ

Expanded text:
In morte requies est, de qua dicitur per Prophetam: Plebs mea intra in cellaria tua; abscondere In morte requies est, de qua dicitur per Prophetam: Plebs mea intra in cellaria tua; abscondere pusillum donec transeat ira Domini . In resurrectione autem in homine toto, id est, inificandum putaretur labore jejunii, sed potius refectionis hilaritate; excepto uno paschali Sabbato, quo discipulorum, sicut diximus, luctus moriam fuerat ieiunio prolixiore signandus. Sed quoniam non inuenimus, ut iam supra commemoraui, in euangelicis et apostolicis litteris, quae ad noui testamenti reuelationem proprie pertinent, certis diebus aliquibus euidenter praeceptum obseruanda esse ieiunia et ideo res quoque ista sicut aliae plurimae, quas enumerare difficile est, inuenit in ueste illius filiae regis, hoc est ecclesiae uarietatis locum, indicabo tibi, quid mihi de hoc requirenti responderit uenerandus Ambrosius, a quo baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
Et humiliabam in ieiio aĩam meam. Sequitur sabbatum. quo die caro xp̃i in
monumento requieuit: sicut in primis oꝑib mundi requieuit deus die illo ab oĩb
oꝑib suis. Hĩc exorta est ista in regia illa ueste uarietas. ut alii sicut maxime popłi
orientis ꝓpter requiem significandam mallent relarare ieioum. alii ꝓpter
humilitatem mortis domini ieionare. sicut romana et non nulle occidentis eccłie
Quod quidem uno die quo pascha celebrat᷑ ꝓpter renouandam rei geste menoriam
qua discipłi humanitus martem dñi doluerunt ĩic ab omnibus ieionatur. ut¬
etiam illi sabbati ieumium deuotissime celebrent. qui ceteris ꝑ totum annum
sabbatis prandent: utiũq uidelicet significantes. et in uno anniuersario die luctũ
discipulorum. et ceteris sabbatũ quietis bonum. Duo quippe sunt que iustorũ
beatitudnem. et omnis miserie finem sperari faciunt. mors. et resurrectio moatuorũ.

Expanded text:
Et humiliabam in ieiunio animam meam. Sequitur sabbatum, quo die caro Christi in Et humiliabam in ieiunio animam meam. Sequitur sabbatum, quo die caro Christi in monumento requieuit, sicut in primis operibus mundi requieuit deus illo die ab omnibus operibus suis. hinc exorta est ista in regia illa ueste uarietas, ut alii sicut maxime populi orientis propter requiem significandam mallent relaxare ieiunium, alii propter humilitatem mortis domini ieiunare sicut Romana et nonnullae occidentis ecclesiae, quod quidem uno die, quo pascha celebratur, propter renouandam rei gestae memoriam, qua discipuli humanitus mortem domini doluerunt, sic ab omnibus ieietiam illi sabbati jejunium devotissime celebrent, qui caeteris per totum annum sabbatis prandent; utrumque videlicet significantes, et in uno anniversario die luctum discipulorum, et caeteris sabbatis quietis bonum. Duo quippe sunt, quae justorum beatitudinem, et omnis miseriae finem sperari faciunt, mors et resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed matheus euangłista quintam sabbati clicit fuisse primũ diem aximorum. quia
eius uesꝑa consequente futura erat cena domini paschalis: qua cena incipiebat ati¬
mũ et ouis immolatio manducari. Ex quo colligit᷑ quartam sabbati fuisse quando
ait dominus. scitis quia post biduum pascha fiet. et filiꝰ hominis tradetur ut cruei¬
dieit. tunc congregati sunt principes sacerdotũ et seniores popłi in atrium pͥnci¬
pis sacerdotũ qui dicebat᷑ cayphas. et consilium fecerunt ut iħm dolo tenerent et
oceiderent. Intermisso aut uno die de quo dicit euangłimi. prima autem die ari moꝵ
accesserunit discipłi ad iħm dicentes. ubi us paremus tibi comed̾e pascha: hoc ergo die
intermisso passus est dominꝰ quod nullus ambigit sexta sabbati. Quaꝓpt̾ et ipia sexta
recte ieionio deputat᷑. ieiunia quippe humilitatem significant. Unde dictum est.

Expanded text:
Sed Matthaeus evangelista quintam Sabbati dicit fuisse primum diem azymorum, qua Sed Matthaeus evangelista quintam Sabbati dicit fuisse primum diem azymorum, qua ejus vespera consequente, futura erat coena Paschalis: qua coena azymum incipiebat et ovis immolatio manducari: ex quo colligitur quartam Sabbati fuisse quando ait Dominus : Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius hominis tradetur ut crucidicit: Tunc congregati sunt principes sacerdotum et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebatur Caeuangelium: Prima autem azymorum accesserunt discipuli ad Iesum dicentes: <Ubi uis paremus tibi comedere pascha?\' — hoc ergo die intermisso passus est dominus, quod nullus ambigit, sexta sabbati. quapropter et ipsa sexta recte ieiunio deputatur; ieiunia quippe humilitatem significant. unde dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nec tali necessitate qualem apłs habuit existimo esse faciendum quod fecit. ne maius
malum in eurrat᷑ in scandalo quam bonum ꝑcipiat᷑ ex uerbo. Quid qͥd tamen causa. H
duob dominicis ieionatum. nullo modo clubitare debemꝰ domini cum diem quando
non plures dies sine ulla refectione continuandi uouentur. inter ieunioꝵ dies
non ẽc̃. ponendũ. Cur aũt̃ quarta et sexta maxime ieiunet eccłia: illa ratio reddiuidet᷑. a.¬
quod considerato euangłio ipsa quarta salibi quani uulgo quartam feriam uocant.
consilium reperiunt᷑ ad occidendum dom inũ fecisse. Intermisso ergo uno die cuius uesꝑa
dominus pascha cum discipulis manducauit. qui finis fuit eius diei quem uocamus
quintam sabbati. deide traditus est nocte ea que iam ad sextam sabbati que dies
passionis eiꝰ manifestus est ꝑtinebat. Hic clies primus arimorũ fuit. a uespera incipiens.

Expanded text:
nec tali necessitate, qualem apostolus habuit, existimo faciendum esse, quod fecit, ne maius nec tali necessitate, qualem apostolus habuit, existimo faciendum esse, quod fecit, ne maius malum incurratur in scandalo, quam bonum percipiatur ex uerbo. quicquid tamen causae ueduobus dominicis ieiunatum, nullo modo dubitare debemus dominicum diem, quando non plures dies sine ulla refectione continuandi uouentur, inter ieiuniorum dies non esse ponendum. Cur autem quarta et sexta maxime ieiunet eccquod considerato Evangelio ipsa quarta Sabbati, quam vulgo quartam feriam vocant, concilium reperiuntur ad occidendum Dominum fecisse Judaei. Intermisso autem uno die, cujus vespera Dominus Pascha cum discipulis manducavit, qui finis fuit ejus diei, quem vocamus quintam Sabbati: deinde traditus est ea nocte quae jam ad sextam Sabbati, qui dies passionis ejus manifestus est, pertinebat. Hic dies primus azymorum fuit, a vespera incipiens.
Abbreviated transcription (Latin):
credet᷑ curauit scriptor libri causam ꝓducendi sermonis exponere. ut sciremꝰ si aliqua
necessitas oriat᷑. ur guentiori actioni non eẽ. prandium p̾ferendum. qũanis ab istis auidis¬
me audientibꝰ. et ipsum fontem cogitantib ꝓfecturũ. atq id̾o magna siti non aque sed
uerbi sine sacietate qͥcqͥd influebat haurientib. non tantum carnale prandiũ: Gerum
etiam cena contẽpta est. S tunc quamuis dominico die solita illis ieionia non fuissent.
ion erat tamen eccłie tam insignis offensio. si aliqua tali necessitate qualem paulus apłi
habuit die toto dominico usq ad medium noctis. uel etiam usq ad diluculum reficere
orꝑa non curarent. Nunc uero postea quam heretiei maxime̾ impiissimi manichei
icionia clominici diei non aliqua necessitate occurrente ꝑagere sed quaii saera
ĩ ollennitate statuta domatrare ceperunt. et in notuerut populis xp̃ianis: ꝓfecto

Expanded text:
crederetur, curauit scriptor libri causam producendi sermonis exponere, ut sciremus, si aliqua crederetur, curauit scriptor libri causam producendi sermonis exponere, ut sciremus, si aliqua necessitas oriatur, urguentiori actioni non esse prandium praeferendum. quamuis ab istis auidissime audientibus et ipsum fontem cogitantibus profecturum atque ideo magna siti non aquae sed uerbi sine satietate, quicquid influebat, haurientibus non tantum carnale prandium uerum etiam cena contempta est. Sed tunc quamuis dominico die solita illis ieiunia non fuissent, non erat tamen ecclesiae tam insignis offensio, si aliqua tali necessitate, qualem Paulus apostolus habuit, die toto dominico usque ad medium noctis uel etiam usque ad diluculum reficere corpora non curarent. nunc uero postea quam haeretici maxime impiissimi ieiunia diei dominici non aliqua necessitate occurrentia peragere, sed quasi sacra sollemnitate statuta dogmatizare coeperunt et innotuerunt populis Christianis, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
alloquens congregatos. quoniã multũ festinabat lucescente ꝓficisceret᷑
dominico die: aut certe si una sabbati non ꝑ noctem sed per diem hora
dominici fuerant congregati. eo ipso quod dictum est paulus disputabat
illis exituriũ alia die. expressa est ꝓducendi causa sermonis quia fuerat
exiturus. et eos sufficienter instruere eupiebat. Non ego sollenniter die
dominico ieionabant. s necesfarius sermo qui studii frequentissimi audie¬
batur ardore: reficiendi corꝑi̾ causa interrũpendus esse non uisus est ꝓfectu¬
ro apło qui eos ꝓpter suoi alios. usq quaq discursus uł alias nunquam uel
rarissime uisitabat: presertun quia tunc exꝰ illis terris sicnt consequentia
docent ita discessurus erat. ut iam non eos esset in carne usurus. Ac ꝑ hoc
magis ostenditur dominicis dieb solita illis non fuisse ieignia. quia ne hoc

Expanded text:
adloquens congregatos, quoniam multum festinabat, lucescente proficisceretur adloquens congregatos, quoniam multum festinabat, lucescente proficisceretur dominico die, aut certe, si in una sabbati non per noctem sed per diem hora dominici fuerant congregati, eo ipso, quod dictum est: Paulus disputabat illis exiturus alia die, expressa est producendi causa sermonis, quia fuerat exiturus et eos sufficienter instruere cupiebat. non ergo sollemniter die dominico ieiunabant, sed necessarius sermo, qui studii feruentissimi audiebatur ardore, reficiendi corporis causa interrumpendus esse non uisus est profecturo apostolo, qui eos propter alios suos usquequaque discursus uel alias numquam uel rarissime uisitabat, praesertim quia tunc ex illis terris, sicut consequentia docent, ita discessurus erat, ut iam non esset eos in carne uisurus. ac per hoc magis ostenditur dominicis diebus solita illis non fuisse ieiunia, quia, ne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tandum puerum ad olescentem qui grauatus somno de fenestra ceciderat. et
mortuus ferebat᷑: de ipio apło scriptura sic loquit᷑. Ascendens autem inquit᷑
eum fregisset panem atq gustasset. satisq ẽẽt. allocutus usq ad diluculum
sic ꝓfectus est. Absit ut hoc sic accipiat᷑ tanꝗͣ solerent apłi dominicodie sol¬
len̾niter ieignare. Una enĩ sabbati tunc appellabatur dies. qui namnc dñicꝰ
appellat᷑. Qd in euangłiis aꝑtiꝰ inuenit᷑. Nam dies resurrectionis domini
prima sabbati a matheo. a ceteris autem trib una sabbati dicitur. quem
constat  eum ẽẽ. qui postea dominicꝰ appellatus est. Aut ergo post ꝑactũ
diem sabbati noctis initio fuerant congregati. que utiq nox iam ad dien
dominicũ hoc est ad unã sabbati ꝑtinebat. et ita eadem nocte francturus
ad medium noctis. ut post celebrata sacramenta rursum usq ad diluculum

Expanded text:
tandum adulescentem, qui grauatus somno de fenestra ceciderat et tandum adulescentem, qui grauatus somno de fenestra ceciderat et mortuus ferebatur, de ipso apostolo scriptura sic loquitur: Ascendens. autem, inquit, cum fregisset panem atque gustasset satisque esset adlocutus usque ad diluculum, sic profectus est. absit, ut hoc sic accipiatur, tamquam solerent apostoli dominico die sollemniter ieiunare. una enim sabbati tunc appellabatur dies, qui nunc dominicus appellatur, quod in euangeliis apertius inuenitur. nam dies resurrectionis domini prima sabbati a Matthaeo, a ceteris autem tribus una sabbati dicitur, quem constat eum esse, qui postea dominicus appellatus est. aut ergo post peractum diem sabbati noctis initio fuerant congregati, quae utique nox iam ad diem dominicum, hoc est ad unam sabbati pertinebat, et ita eadem nocte fracturus ad medium noctis, ut post celebrata sacramenta rursus usque ad diluculum
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses et helyas nichil contra prandia fabbatoꝵ fecerunt eum dĩeb quadra¬
genis ieuinauerunt: ita qui potuerit septem dies ieuinando transire. non
sibi ad ieionandũ elegit dominicũ diem. sed ulus eum inuenit. quos ieu:¬
naturum se uouit plurimos dies. Ieunium tamen etiam continuatum
si in ebdomade soluendum est. nullo congrueritiꝰ quam dũicodie sobuit᷑.
Si aut̃ post ebdomadem corpꝰ reficitur: non utiq ad ichinandum diet
dominiens eligitur: sed in numero quem uoueri placuit inuenit᷑. Nec moueat
cruod priscillianiste manicheoꝵ simillimn ad ieiandum diem dominieo so¬
lent testimonium de actib apłorum adhibere. cum ẽẽt paulus apłi intro ade
Sic em̃ scriptum est. In una autem sabbati congregatis nobis frangere pane
paulus disputabat illis exiturus alia die ꝓduxitq sermonẽ usq ad mediun
noctis. Deinde cum descendisset de cenaculo ubi congregati erant adresusci¬

Expanded text:
Moyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadraMoyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadragenis ieiunauerunt, ita, qui potuerit septem dies ieiunando transire, non sibi ad ieiunandum elegit dominicum diem, sed in his eum inuenit, quos ieiunaturum se uouit plurimos dies. ieiunium tamen etiam continuatum si in hebdomade soluendum est, nullo congruentius quam dominico die soluitur. si autem post hebdomadem corpus reficitur, non utique ad ieiunandum dies dominicus eligitur, sed in numero, quem uoueri placuit, inuenitur. Nec illud moneat, quod Priscillianistae Manichaeorum simillimi ad ieiunandum die dominico solent testimonium de apostolorum actibus adhibere, cum esset Paulus apostolus in Troade. sic enim scriptum est: In una autem sabbati congregatis nobis frangere panem Paulus disputabat illis exiturus alia die produxitque sermonem usque ad medium noctis. deinde cum descendisset de cenaculo, ubi congregati erant, ad resusci
Abbreviated transcription (Latin):
plane qui ꝑ offensionẽ non mandueant siue manducant. uł sꝑnunt uł iudicant. Et de
die quidem sabbati facilior causa est. quia et romana ieiunat eccłia. et alie non¬
nulle etiam si pauce. siue illi ꝓxime siue longinque. Die autem dominico ieu¬
nare scandalum magnum est. maxime postea quam in notuit detestalnlis multũq
fidei catholice scripturisq diuinis aꝑtissime contraria heresis manicheoꝵ: qui s
factum est ut ieuinium diei dnici horribilius haberet᷑. nͥ focte aliquis idoneus
t nulla refectione int̾posita ultra ebdomadem ꝑpetuare ieuinium. ut ieunuo
quadraginta dierum quantũ potuerit appropinqͦt. sic̃ aliquos fecisse cognouimꝰ:¬
Nam cum ad ipsum quad ragenariũ numerũ ꝑuenisse quendam a fr̾ibus fide
dignissimis nobis asseueratũ est. Queadmodum enim ueterũ patrũ temporib

Expanded text:
plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. Et de plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. Et de die quidem sabbati facilior causa est, quia et Romana ieiunat ecclesia et aliae nonnullae etiam si paucae siue illi proximae siue longinquae. die autem dominico ieiunare scaudalum est magnum, maxime postea quam innotuit detestabilis multumque fidei catholicae scripturisque diuinis apertissime contraria haeresis Manichaeorum, qui sfactum est, ut jejunium diei dominici horribilius haberetur. Nisi forte aliquis idoneus sit nulla refectione interposita ultra hebdomadem perpetuare jejunium, ut jejunio quadraginta dierum, quantum potuerit, appropinquet, sicut aliquos fecisse cognovimusnam et ad ipsum quadragenarium numerum peruenisse quendam a fratribus fide dignissimis nobis adseueratum est. quem ad modum enim ueterum patrum temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
manducat manducantẽ non iudicet. quia neq si manducauĩmꝰ habundab¬
mus. neq sinon mandueauerimꝰ egebimꝰ: custodita scilicet eoꝵ inter quos
uiuimꝰ. et cũ qͥbus deo uiuimꝰ. in hns rebus in offeusa societate. Sicut enĩ¬
qd̾ ait apłs uerum est. malum eẽ. homini qui ꝑ offensionẽ manducat: ita malum est hoĩ
qui per offensionẽ ieiuunat. Non itaq simꝰ eis siuules. qui uidentes ioħm non mandu¬
cantem nec bibentem dixeruntͦ. Ccce homo uoxax et uinoius. amicus publicanoꝵ
et peccatoꝵ. Rem quippe ualde necessariam his dominꝰ ipse subiecit. atq ait:
Et iustificata est sapiencia in siliis suis. Qui sint autem isti si requirs: lege cͥ
scriptũ est. filii sapientie: eccłia iustoꝵ. hii sunt qui quando manducant non
manducantes non sꝑnunt. et quando non manducantes non uidieant: sed eos

Expanded text:
manducat, manducantem non iudicet, quia neque,. si manducauerimus, abundabmanducat, manducantem non iudicet, quia neque,. si manducauerimus, abundabimus neque, si non manducauerimus, egebimus custodita scilicet eorum, inter quos uiuimus et cum quibus deo uiuimus, in huod ait Apostolus, si verum est malum esse homini, qui per offensionem manducat, ita malum est homini, qui per offensionem jejunat. Non itaque simus is similes qui, videntes Joannem non manducantem nec bibentem, dixerunt: Daemoniet peccatorum. rem quippe ualde necessariam his dictis dominus ipse subiecit atque ait: Et iustificata est sapientia in filiis suis. qui sint autem isti, si requiris, lege, quod scriptum est: Filii sapientiae ecclesia iustorum. hi sunt, qui, quando manducant, non manducantes non spernunt, quando non manducant, manducantes non iudicant, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
magis ad causam non ꝑtinent. in qua de sabbati ieiunio uł pnͣdio cisputatur. s ea tibi
ipsi maxime si ex his que ame dicta sunt aliquid adiuuaris aduertenda & udicanda
meam queris. ego in euangłicis et apłicis litteris coto instruniento quod appellat᷑ testu̾tũ
nouum animo id reuoluens non uideo preceptum esse ieuinium. Quib autem cdiebus
non oporteat ieuinari. et quib opoeteat: p̃cepto dñi uł apłorũ non inuenio definitũ.
Ac ꝑ hoc sentio quidem ad obtinendam quam fides obtinet. atq iusticiam in qua est
pulcͥtudo filie regis intruisecꝰ. sed tamen ad signisicandam reqͥem sempiternam
ubi est uerũ sabbatũ. relaxationẽ quam contricionẽ ieiunii aptiꝰ cõnuenire.
Uerumptamen in huiꝰ sabbati ieuinio. siue pͣndio. nichil mͥ uidet᷑ tuciꝰ pacati
seruari: quam ut qui manducant non manducantẽ non s̃ꝑnat. et qui nõ

Expanded text:
magis ad causam non pertinent, in qua de sabbati ieiunio uel prandio disputatur. sed ea tibi magis ad causam non pertinent, in qua de sabbati ieiunio uel prandio disputatur. sed ea tibi ipsi, maxime si ex his, quae a me dicta sunt, aliquid adiuuaris, aduertenda et iudicanda meam quaeris, ego in euangelicis et apostolicis litteris totoque instrumento, quod appellatur testamentum nouum, animo id reuoluens uideo praeceptum esse ieiunium. quibus autem diebus non oporteat ieiunare et quibus oporteat, praecepto domini uel apostolorum non inuenio definitum. ac per hoc sentio quidem non ad obtinendam, quam fides obtinet atque iustitia, in qua est pulchritudo filiae regis intrinsecus, sed tamen ad significandam requiem sempiternam, ubi est uerum sabbatum, relaxationem quam constrictionem ieiunii aptius conuenire. Verum tamen in huius sabbati. ieiunio siue prandio nihil mihi uidetur tutius pacatiusque seruari, quam ut, qui manducat, non manducantem non spernat et, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
t⁊ poni solere. et nunc de agni immnaeulati eoppore partem sumere. Dieit cessisse
poculo sanguinem. non cogitans etiã se acciꝑe in poculo sanguinem. Quanto ergo melius et
congruentiꝰ uetera transisse & noua in xp̃o facta eẽ. sic diceret. ut cederet altare altari.
gladius gladio. ignis igni. panis pani. pecus petori. sanguis sanguini. Uidemꝰ quippe
inhis om̃ib carnalem uetustatem spũali cedere nouitati. Sic gͦ intelligendum est siue
inisto die uolubili septimo pͣndeat᷑. siue aquibdam etiam ieiunet᷑. tamen sabbato sp̃ua¬
li sabbatum carnale cessisse. ꝗͣndo in ĩsto sempiterna et uera requies concupiscit᷑. in illo
uacatio temꝑalis iam suꝑsticiosa contẽpnit᷑. Cet̾a que secpint᷑. quib suam disputationẽ
iste concludit. sicut alia quedam que inde cõmemoranda non arbitratus sum. multo

Expanded text:
 poni solere et nunc se de agni inmaculati corpore partem sumere. dicit cessisse  poni solere et nunc se de agni inmaculati corpore partem sumere. dicit cessisse poculo sanguinem non cogitans etiam nunc se accipere in poculo sanguinem. quanto ergo melius et congruentius uetera transisse et noua in Christo facta esse sic diceret, ut cederet altare altari, gladius gladio, ignis igni, -panis pani, pecus pecori, sanguis sanguini. uidemus quippe in his omnibus carnalem uetustatem spiritali cedere nouitati. sic ergo intellegendum est, siue in isto die uolubili septimo prandeatur siue a quibusdam etiam ieiunetur, tamen sabbato spiritali sabbatum carnale cessisse; quando in isto sempiterna et uera requies concupiscitur, in illo. uacatio temporalis iam superstitiosa contemnitur. Cetera, quae sequuntur, quibus suam disputationem iste concludit, sicut alia quaedam, quae inde commemoranda non arbitratus sum, multo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i reqͥem sabbati relaratione ieuinĩi significandam ẽẽ non putant. nequaquam
de uestis regie uarietate litigamꝰ. ne ipsiꝰ regine uͥ imnam fidem etiã de ipsa dei¬
requie retinemꝰ interiora menbra uexemus. Et si enĩ quia uetera transierunt cũ
Iste aũt qui uet̾a transisse sic dicit. ut in xp̃o cederet ara altari. gladiꝰ ieunio. p̾cib ignis.
pani pecꝰ. poculo sanguis. uescit altaris nomen magis legis et ꝓpħarũ litteris freq̃ñ¬
tatũ. & altare deo pͥꝰ in tab̾naculo quod ꝑ moysen factum est collocatũ. aram quoꝙ
in apłicis litteris inueruri. ubi martyres clamant sub ara dei. Dicit cessisse ieuinio
gladiuni. non recer ⁊ dans illum quo milites euangeliei armant᷑ exutroq testa¬
mento. gladaum bis acutum dicit cessisse p̃cib ignem. quasi non et tunc preces
deferebantur intemplum. et nunc a xp̃o ignis missus est. iumundũ. Dicit
cessisse panipecus. tamꝗͣ nesciens & tune in domini mensa panes ꝓpositionis¬

Expanded text:
ri requiem sabbati relaxatione ieiunii significandam esse non putant, nequaquam de uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, ubi unam fidem etiam de ipsa requie retinemus, interiora membra uexemus. etsi enim, quia uetera transierunt. cum Iste autem, qui uetera transisse sic dicit, ut in Christo cederet ara altari, gladius ieiunio, precibus ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen magis legis et prophetarum litteris frequentatum et altare deo prius in tabernaculo, quod per Moysen factum est, conlocatum, aram quoque in apostolicis litteris inueniri, ubi martyres clamant sub ara dei. dicit cessisse ieiunio gladium non recordans illum, quo milites euangelici armantur ex utroque testamento, gladium bis acutum. dicit cessisse precibus ignem, quasi non et tunc preces deferebantur in templum et nunc a Christo ignis est missus in mundum. dicit cessisse pani pecus tamquam nesciens et tunc in domini mensa panes propositionis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Et paulo pꝰ. Posuit in quid ds̃ menbrũ singulum qͦdq
eoꝵ in corꝑe pro ut uoluit. Item paulo pꝰ. Os inquit tem¬
ꝑauit corpꝰ. ei cui deerat maiorem honorem dans: ut non
ẽẽnt scissure in corꝑe. S i dem ipsum ut proinuicem sollicita
sint menbra. siue patit᷑ unum menbrum. congaudebunt
beant. exemplum de menbris corporis sumũt. ut quod pres¬
titit ds̃ corꝑi ꝑ naturã. ament &e ipse habere per grãm:
Merito ad romanos cũ scriberet. obsecro inquit uosfir̃ ꝑ miscd̾iã
sine causa non tenebras lucem & lucem tenebras eẽ. contendi¬
mus. si hostiam uiuam. Scam dõ placentem de gentis tenebra¬
rum corꝑib exhibemꝰ. S inquiunt. Quomͦ caro ꝑ quandã
similitudinẽ comparat᷑ ȩccłiȩ : Numquid ęccłia concupisc̃
lane subclita ẽ. xp̃o eccłia. qr idõ sp̃s concupiscit ad uersus car¬

Expanded text:
Christus. et paulo post. posuit, inquit, deus membra, singulum quodque Christus. et paulo post. posuit, inquit, deus membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit. item paulo post. deus, inquit, temperauit corpus, ei cui deerat maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. et siue patitur unum membrum, compatiuntur beant, exemplum de membris corporis sumunt, ut quod praestitit deus corpori per naturam ament et ipsae habere per gratiam? merito ad Romanos cum scriberet, obsecro, inquit, uos, fratres, per msine causa non tenebras lucem et lucem tenebras esse contendimus, si hostiam uiuam, sanctam, deo placentem de gentis tenebrarum corporibus exhibemus. Sed, inquiunt, quomodo caro per quandam similitudinem comparatur ecclesiae? numquid ecclesia concupiscit plane subdita est
Abbreviated transcription (Latin):
& non ẽ. malum falsa. ꝓ uͦ malum ẽ. caro uera. nascentis ex
dauid semine. & non est malum lingua falsa dicentis. pal¬
pate & iudete. quia sp̃s ossa &e carnem non habet sicut me
uidetis hr̃e. De eccl̃ia quid dicit deceptor. hominum ĩ mor-¬
tifero errore quod ex parte animarum ꝑtineat ad xp̃m.
ex parte corꝑum ad diabolum. Quid adħ dicit doctor genti
sunt xpĩ: de sexu masculi & femine quid dicit filiꝰ ꝑ ditio¬
nis quoditerq sexus non ex dõ sit: s ex diabolo: Quid ad hec
dicit uas elestionis. Non sicut inquid mulier ex iuro ita qẽ
uir ꝑ mulierem. omĩa aut̃ ex dõ: De carne quid dicit per
manicheum sp̃i inmundus qd sit mala substancia. nec dĩ s
ininici creatura. Quid adhȩc dicit ꝑ paulum sp̃s sc̃s : Si¬
cut enim corpꝰ unum ẽ. inquit & nenbra ht multa. omĩa
autem menbra corꝑis cum suit multa unum ẽ. corpꝰ. ita &

Expanded text:
et non est malum falsa pro uera; malum est caro uera nascentis ex et non est malum falsa pro uera; malum est caro uera nascentis ex Dauid semine et non est malum lingua falsa dicentis: palpate et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere! de ecclesia quid dicit deceptor hominum in mortifero errore? quod ex parte animarum pertineat ad Christum, ex parte corporum ad diabolum. quid ad haec dicit doctor gentiumembra sunt Christi? de sexu masculi et feminae quid dicit filius perditionis? quod uterque sexus non ex deo sit, sed ex diabolo. quid ad haec dicit uas electionis? sicut, inquit, mulier ex uiro ita et uir per mulierem, omnia autem ex deo. de carne quid dicit per Manichaeum spiritus inmundus? quod sit mala substantia nec dei, sed inimici creatura. quid ad haec dicit per Paulum spiritus sanctus? sicut enim corpus unum est, inquit, et membra habet multa, omnia autem m
Abbreviated transcription (Latin):
nas oculis clausis uel potiꝰ extinctis tanta ꝑu̾sitate contẽ¬
ditis. & xp̃m asserentes infalsa carne apparuisse mortalib
et ȩccł̃iam in anima ad xpm̃. in corꝑe ad diabolũ ꝑti¬
nere. ut & sexum uirilem atq muliebrẽ. diaboli oꝑa eẽ
ñ dĩ. & spũi carnẽ tãquam malã substanciam bone subs-¬
tanciȩ coherere : Si parũ uobis ii det᷑ respond̾e quȩ de
apłicis c̃memorauimꝰ litteris. audite ad huc alias aures
habetis. Quid de carne xpĩ dicit insanissimꝰ manicheus
quod non fuerie uera s falsa: Quid ad hec dicit beatus
apłs: Memor. esto xpm iħm resurrexisse ã mortius ex semi¬
ne dauid sccłm euangeliũ meum. Et ipse iħs xp̃s. palpate
predicat. quod incarne xpi erat falsitas: Quom in xp̃o ñ
erat ullum malũ in quo erat tam grande mendatium:
Quia uidelicet hominib nimiũ mundis malũ ẽ. caro uera

Expanded text:
nas oculis clausis uel potius extinctis tanta peruersitate contennas oculis clausis uel potius extinctis tanta peruersitate contenditis, et Christum asserentes in falsa carne apparuisse mortalibus et ecclesiam in anima ad Christum, in corpore ad diabolum pertinere et sexum uirilem atque muliebrem diaboli opera esse, non dei et spiritui carnem tamquam malam substantiam bonae substantiae cohaerere? Si parum uobis uidentur respondere, quae de apostolicis commemorauimus litteris, audite adhuc alia, si aures habetis. quid de carne Christi dicit insanissimus Manichaeus? quod non fuerit uera, sed falsa. quid ad - haec dicit beatus olus? memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum. et ipse Iesus Christus, palpate,praedicat, quod in carne Christi erat falsitas? quomodo in Christo non erat ullum malum, in quo erat tam grande mendacium? quia uidelicet hominibus nimium mundis malum est caro uera
Abbreviated transcription (Latin):
riore. quia ce suꝑiora & inferiora bona sunt omiã. Nec tam̃
mulier a corꝑe uel carne accepit exemplum. ut ita ẽet sub¬
dita iuro sicut spiũ caro. s ut consequent̃ apłs intelligi uo¬
luit qͦd dicere p̃ter misit. Forte quia caro concupiscit̃ adu̾¬
sus spm. in huiꝰ uitȩ mortalitate atq langore. idõ de illa no¬
luit mulieri exemplũ subiectionis adhibere. Niris aut̃
i dõ uoluit. qr & si concupiscit sp̃s adu̾fus carnem. & in
hoc ipso consulit carni nousicut caro concupiscens ad¬
tiersus spm̃. nec sp̃ui consulit talis repugnatio nec sibi.
Nontam̃ ei sp̃s bonus siue eiꝰ naturam ꝑ puidentiam nutͥ¬
endo uel fouendo siue eius uutiis ꝑ continentiã resistendo
consuleret. nisi utraq substancia utriꝰq artificem dm̃ etiã
decore sui huiꝰ orclinis inclicaret. Quid ẽ gͦ quod uos uera
dementia. & xpĩanos eẽ iactatis. & contra scripturas xp̃ĩa¬

Expanded text:
riore: quia et superiora et inferiora bona sunt omnia. nec tamen riore: quia et superiora et inferiora bona sunt omnia. nec tamen mulier a corpore uel carne accepit exemplum, ut ita esset subdita uiro, sicut spiritui caro; sed aut consequenter apostolus intellegi uoluit, quod dicere praetermisit, aut forte quia caro concupiscit aduersus spiritum in huius uitae mortalitate atque languore, ideo de illa noluit mulieri exemplum subiectionis adhibere. uiris autem ideo uoluit, quia, etsi concupiscit spiritus aduersus carnem, etiam in hoc ipso consulit carni, non sicut caro concupiscens aduersus spiritum nec spiritui consulit tali repugnatione nec sibi. non tamen ei spiritus bonus siue eius naturam per prouidentiam nutriendo ac fouendo siue eius uitiis per continentiam resistendo consuleret, nisi utraque substantia utriusque artificem deum etiam decore sui huius ordinis indicaret. quid est ergo, quod uos uera dementia et christianos esse iactatis et contra scripturas Christia
Abbreviated transcription (Latin):
& illa intelligere ut uerum ẽ. Tresquasdam copulas nob̃
carnem. Horum p̾ora posteriorib consulunt. posteriora p̾o¬
rib famulant᷑. Omĩa bona sunt. & in eis ordinis pulchri¬
tudinẽ quedam excellent̃ p̃posita. quȩdam decent̃ sub¬
iesta custodiunt̃. Hir & uxor quales secum ẽẽ. debeant p̃¬
cepta accipiunt & exemplũ. p̃ceptum ẽ.mulieres iuiris
suis subdite sint sicut dnõ. quia uir cap̃ ẽ. mulieris. et
ita &̾ mulieres uiris suis in omĩb. Si milit᷑ & uiris
dato p̾cepto ut uxores suas diligant. ad iecit exemplũ
sic̃ xpc̃ dilexit eccłiam. S uiros & are inferiore ador¬
tatꝰ est idẽ. a corꝑe suo. non tantum a suꝑiore. id ÷ ad nõ suo
non enim solum ait. uiri diligite uxores urãs sicut xpc̃
dilexit ȩccłiam. quod ẽ. a suꝑiore. uerum &̃ dixit. uiri
debent diligere uxores suas sicut sua corꝑa. quod ÷ ab infe¬

Expanded text:
et illa intellegere, ut uerum est. Tres quasdam copulas nobis et illa intellegere, ut uerum est. Tres quasdam copulas nobis carnem. horum priora posterioribus consulunt, posteriora prioribus famulantur, omnia bona sunt, ut in eis ordinis pulchritudine quaedam excellenter praeposita, quaedam decenter subiecta custodiunt. uir et uxor quales secum esse debeant, praeceptum accipiunt et exemplum. praeceptum est: mulieres uiris suis subditae sint sicut domino, quia uir caput est mulieris, et: ita et mulieres uiris suis in omnibus. similiter et uiris dato praecepto, ut uxores suas diligant, adiecit exemplum: sicut Christus dilexit ecclesiam. sed uiros et a re inferiore adhortatus est, id est a corpore suo, non tantum a superiore, id est a domino suo. non enim solum ait: uiri diligite uxores uestras, sicut Christus dilexit ecclesiam, quod est a superiore, uerum etiam dixit: uiri debent diligere uxores suas sicut sua corpora, quod est ab infe
Abbreviated transcription (Latin):
uxores suas sicut sua corꝑa. Qui diligit uxorem suã: se ipsũ
diligit. Dem subiunxit quod iam conmemorauimꝰ Nemo enĩ
unqmͣ carnem suam odio habuit. s nutrit & fouec eam sicut
xp̃c eccłiam. Quid adhȩc dicit inmundissimȩ impietatis insa¬
nia: Quid ad hȩc dicitis manichei qui uobis uelud ex apłicis
litteris duas sine initio naturas. unam boni alteram mali.
conamini inducere. & apłicas litteras quȩ uos ab ista sacrile¬
ga ꝑu̾sitate corrigant non uultis audire: Sictit legitis. caro
concupiscit adu̾sus spm̃. & non habitat incarne mea bonum
legem in menbris meis. repugnantem legi mentis mee.
intelligite. sicut xp̃c dilexit ȩccłiam. ita & uin debent dili¬
ge̾ uxores suas. sicut sua corꝑa. Nolite in illis sce̾ scriptu¬
re testimoniis ẽẽ. insidiosi & in his surdi. & eritis in utrisq
correcti. Hȩc enim sic accipiatis ut dignum ẽ: conemini

Expanded text:
uxores suas sicut corpora sua. qui diligit uxorem suam, se ipsum uxores suas sicut corpora sua. qui diligit uxorem suam, se ipsum diligit. deinde subiunxit, quod iam commemorauimus: nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fouet eam sicut Christus ecclesiam. quid ad haec dicit inmundissimae inpietatis insania? quid ad haec dicitis, Manichaei? qui nobis uel ex apostolicis litteris duas sine initio naturas, unam boni, alteram mali, conamini inducere et apostolicas litteras, quae uos ab ista sacrilega peruersitate corrigant, non uultis audire. sicut legitis: caro concupiscit aduersus spiritum, et: non habitat in carne mea bonum, legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ita legite: sicut Christus dilexit ecclesiam, ita et uiri debent diligere uxores suas sicut corpora sua. nolite in illis sanctae scripturae testimoniis esse insidiosi, in his surdi, et eritis in utrisque correcti. haec enim si accipiatis, ut dignum est, conemini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe. ita substancia quȩ seipsam uiciauit eẽ. cepisse peste in cho¬
ata. atq ibi eẽ. desinere sanitate ꝑfesta. Omĩ gͦ malo exorto
a nobis.&. ꝑdito in nobis. bono &̾ nr̃o tisq ad culmen felicis¬
simȩ incorruptionis. & in mortalitatis. austo atq ꝑfecto.
qualis erit utraq nrã substancia quandoquidẽ nunc in ista
corruptione & mortalitate. cum ad huc corpꝰ corruptibile aggra
infirmȩ atq terrene. ut dicat quod paulo ante cõmemo
non dico errore. s ꝓsus fu rore manichei carnem nrãm
nescio cui fabulose genti tribuunt tenebrarum quam uo¬
lunt suam sine ullo iitio malam semꝑ habuisse naturã.
cum uerax doctor uiros diligere uxores suas exemplo suȩ carnis
otꝰ deniꝙ ipse apłice epłe. locus ualde ad rem ꝑtinens recor¬
non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiꝰ modi
s ut sit scã & inmaculata ita inquit & uiri debent diligere

Expanded text:
pore ita substantia, quae se ipsam uitiauit, esse coepisse peste inchopore ita substantia, quae se ipsam uitiauit, esse coepisse peste inchoata atque ibi esse desinere sanitate perfecta. omni ergo malo exorto a nobis et perdito in nobis, bono etiam nostro usque ad culmen felicissimae incorruptionis et inmortalitatis aucto atque perfecto qualis erit utraque nostra substantia? quandoquidem nunc in ista corruptione et mortalitate, cum adhuc corpus corruptibile adgrauinfirmae atque terrenae, ut dicat, quod paulo ante commemoriam. Quo igitur, non dico, errore, sed prorsus furore Manichaei carnem nostram nescio cui fabulosae genti tribuunt tenebrarum, quam uolunt suam sine ullo initio malam semper habuisse naturam, cum uerax doctor uiros diligere uxores suas exemplo suae carnistolicae epistulae locus ualde ad rem pertinens recornon habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, sed ut sit sancta et inmaculata. ita, inquit, et uiri debent diligere
Abbreviated transcription (Latin):
ti. cum pena sua dimicant liberi. nũdum salute plena. s
iam pignore salittis accepto. Non liberati autem & peccati
rei sunt. & suppliciis implicati. Post hanc uͦ uitam reis ma¬
nebit in ȩternũ pena ꝓculpa. liberis non remanebit in et̃¬
num nec culpa nec pena. s ꝑmanebunt in et̾num substan¬
ciȩ bone sp̃s & caro. quas ds̃ bonus & inmutabilis bonas quã¬
uis mutabiles condidit. ꝑmanebunt autem in meliꝰ cõmu¬
tate. numqmͣ indeteriꝰ iam mutande.c̃ sũpto pentiꝰ omĩ ma-¬
lo. & quod homo fecit iniuste qͦd passus ẽ. iuste. quib duob
mali generib omĩno ꝑcutientib quorum ẽ. unum pͣceden¬
tis iniquitatis. alt̾um consequentis felicitatis erit hominis
sine ulla prauitate uoluntas resta. ibi omĩb erit clarum.
atq ꝑspicuum quod nunc ã fidelib cunctis creditur. & pau¬
cis intelligit᷑ malum non eẽ. substancia. S sicut uulnꝰ in cor¬

Expanded text:
ti cum poena sua dimicant liberi nondum salute plena, sed ti cum poena sua dimicant liberi nondum salute plena, sed iam pignore salutis accepto; non liberati autem et peccatis rei sunt et suppliciis inplicati. post hanc uero uitam reis manebit in aeternum poena pro culpa; liberis non remanebit in aeternum nec culpa nee poena; sed permanebunt in aeternum substantiae bonae spiritus et caro, quas deus bonus et inmutabilis bonas, quamuis mutabiles, condidit. permanebunt autem in melius commutatae, numquam in deterius iam mutandae consumpto penitus omni malo, et quod homo fecit iniuste et quod passus est iuste. quibus duobus mali generibus omnino pereuntibus, quorum unum est praecedentis iniquitatis, alterum consequentis infelicitatis, erit hominis sine ulla prauitate uoluntas recta. ibi omnibus erit clarum atque perspicuum, quod nunc a fidelibus multis creditur, a paucis intellegitur, malum non esse substantiam, sed sicut uulnus in cor