comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singillatĩ. messores ait angłi st̃. Homo gͦ carne septꝰ: carne̾ portans.
aut̾ forte caro totꝰ. idẽ. caro corpore. carnalis animo. audes ante usur¬
pare uidiciũ alienũ. qđ nec in messe erit tuũ. Hoc de separandis
tizaniis. De hyrcis qͥd: Cũ uenerit filiꝰ hõis & om̃s angłi cũ eo. se-¬
debit in solio głȩ suȩ. & congregabunt᷑ ante eu om̃s gͣs. & separa¬
bit eas sic̃ pastor separat oues ab hedis. & ueniet. & separabit. Ueniet
messis. & separabunt᷑. Modo gͦ tẽpꝰ separationis ñ ẽ. s tolerationis.
Nec idõ ista dicimꝰ fr̃s. ut corripiendi dormiat diligentia. Immo uͦ
ne in illud udiciũ incauti ueniamꝰ. & cȩci negligentes cęcitatẽ nr̃ãm
subito nos ad sinistrã inueniamꝰ. disciplina exerceat᷑. uidiciũ ñ p̃cipi¬
ego iudico. Magna securitas. Ipse iudicat. Securi sint boni. ludicẽ

Expanded text:
singillatim: Messores, ait, Angeli sunt . Homo ergo carne septus, carnem portans, singillatim: Messores, ait, Angeli sunt . Homo ergo carne septus, carnem portans, aut forte caro totus, id est, caro corpore, carnalis animo, audes ante usurpare officium alienum, quod nec in messe erit tuum? Hoc de separandis zizaniis: de hircis quid? Cum venerit Filius hominis, et omnes Angeli cum eo, sedebit in sede gloriae suae; et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eas, sicut pastor separat oves ab haedis . Et veniet, et separabit: veniet messis, et separabuntur. Modo ergo tempus separationis non est, sed tolerationis. Nec ideo ista dicimus, fratres, ut corripiendi dormiat diligentia: imo vero ne in illud judicium incauti veniamus, et caeci negligentes caecitatem nostram subito nos ad sinistram inveniamus, disciplina exerceatur, judicium non praecipiEgo judico: magna securitas, ipse judicat, securi sint boni. Judicem
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ frum̃tũ. hyrei int̾ arietes. hedi int̾ oues. Quid aut̃ ille de frum̃to
In tẽpore inqͥt messis dicã messoribꝰ. Colligite pͥmũ rirania. & alligate
fasciculos ad cõburendũ ea. Triticũ aut̃ meo rec̃dite in horreo. Tran.¬
siet ꝙͦ agri ẽcretio. ueniet messis discretio. Exigit de nob mͦ dsꝰ pacien¬
tiã qͣm ꝓponit in se dicens tͥ. Ego certe simͦ uoluero iudicare. nunqͥd
iniq iudicabo : Ego si mͦ uoluero iudicare. nunqͥd falli potero: Si ego
qͥ sẽꝑ recte uidico. & qͥ falli ñ possũ differo iudiciũ meũ. tu ignorans
quẽ ad modũ iudicanꝰ sis. audes tã p̃ꝓpere iudicare. Uidete fr̃is
quẽ admodũ illis seruis uolentibꝰ ante tẽpꝰ eradicare eirania. hoc opꝰ
nec in messe ccessit. Nit enĩ. In tp̃r messis dicã messoribꝰ. Nonait.
dicã uob̾. S qͥd si ipsi serui messores erͣ: Non. Nã exponens om̃a

Expanded text:
inter frumentum, hirci inter arietes haedi inter oves. Quid autem ille de frumento? inter frumentum, hirci inter arietes haedi inter oves. Quid autem ille de frumento? In tempore, inquit, messis, dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate in fasciculos ad comburendum ea; triticum autem meum recondite in horreo. Transiet ergo agri concretio, veniet messis discretio. Exigit de nobis modo Dominus patientiam, quam proponit in se, dicens tibi: Ego certe si modo voluero judicare, numquid inique judicabo? Ego si modo voluero judicare, numquid falli potero? Si ego qui semper recte judico, et qui falli non possum, differo judicium meum; tu ignorans quemadmodum judicquemadmodum illis servis volentibus ante tempus eradicare zizania, hoc opus nec in messe concessit. Ait enim, In tempore messis dicam messoribus: non ait, Dicam vobis. Sed quid, si ipsi servi messores erunt? Non. Nam exponens omnia
Abbreviated transcription (Latin):
illa int̾ segetẽ. s uidebant serui quia si uł in ipsisgiranus euellendis aliqͥd
sua sponte facerent. ipsi ziraniis numerarent᷑. Adño expectauer p̃cep¬
tũ. uissionẽ regis sui quęsier̃. Uis imꝰ. & colligimꝰ ea : & ille. Non. Et
reddidit inde causã. Ne forte cũ uultis colligere zizania. eradicetis si.¬
mul & triticũ. Sedauit ab indignatione. nec reliqͥt in dolore. Graue
enĩ uidebat᷑ seruis eẽ tirania int̾ frum̃tũ. & uere graue erat. S alia ẽ
ẽditio agri. alia quies horrei. Iolera. ad hoc enĩ natꝰ es. Iolera. qr forte
tolerat᷑ es. Si sẽꝑ bonꝰ fuisti. habeto miscđiã. Si aliqͣndo malꝰ fuisti. noli
ꝑdere memoriã. & qͥs. ẽ. semꝑ bonꝰ : Faciliꝰ si te deus diligent᷑ discutiat.
inueniet te etiã nc̃ malũ. ꝗͣ tu te sẽꝑ bonũ. Ergo toleranda st̃ rirania

Expanded text:
illa inter segetem: sed videbant servi, quia si vel in ipsis zizaniis evellendis aliquid illa inter segetem: sed videbant servi, quia si vel in ipsis zizaniis evellendis aliquid sua sponte facerent, ipsi zizaniis annumerarentur. A Domino exspectaverunt praeceptum, jussionem regis sui quaesierunt: Vis, imus, et colligimus ea? Et ille: Non. Et reddidit inde causam: Ne forte, cum vultis colligere zizania, eradicetis simul et triticum. Sedavit ab indignatione, nec reliquit in dolore. Grave enim videbatur servis esse zizania inter frumentum; et vere grave erat. Sed alia est conditio agri, alia quies horrei. Tolera; ad hoc enim natus est: tolera, quia forte toleratus es. Si semper bonus fuisti, habeto misericordiam: si aliquando malus fuisti, noli perdere memoriam. Et quis est semper bonus? Facilius, si te Deus diligenter discutiat, inveniet te etiam nunc malum, quam tu te semper bonum. Ergo toleranda sunt zizania haec
Abbreviated transcription (Latin):
& hẏrcos. Quid hic faciunt hẏrci int̾ oues dĩ. in eisdẽ pascuis. ineis¬
dẽ fontibꝰ: & hyici tam̃ sinistrȩ destinati deatris miscent᷑. & prius
tolerant᷑ qͥ separabunt᷑. & hic exercet᷑ ouiũ pacientia. ad similitudi¬
nẽ pacientiȩ dĩ. Separatio enĩ ab illo erit. alioꝵ ad sinistrã. aliorũ
ad dexterã. Nc̃ aut̃ ipse tacet. tu uis loqͥ: S unde dico. tu uis loqui:
separat. tu uis separare: Ipse mixta tolerat qͥ seminauit. Si ante uenti.¬
lationẽ frum̃tũ uis ẽẽ purgatũ. tuo uento pessime uenti lab̾is. Licu¬
erit seruis dicere. Uis imus. & colligimꝰ ea : Stomachati enĩ st̃ uiden-¬
do tirania. & doluer̃ segeti bonȩ ꝑmiaxta rirania. & dixcer. Nonne bonũ
sem̃ seminasti. Unde ꝗͦ apparuer̃ rirania. Ille rationẽ reddidit un-¬
de apparuer̃. ñ tam̃ ꝑmisit ut ante tẽpꝰ euellerent᷑. Quauis & ipsi ser¬

Expanded text:
et hircos. Quid hic faciunt hirci in grege Dei? In eisdem pascuis, in eiset hircos. Quid hic faciunt hirci in grege Dei? In eisdem pascuis, in eisdem fontibus, et hirci tamen sinistrae destinati dextris miscentur, et prius tolerantur qui separabuntur; et hic exercetur ovium patientia, ad similitudinem patientiae Dei. Separatio enim ab illo erit, aliorum ad sinistram, aliorum ad dexteram. Nunc autem ipse tacet, tu vis loqui. Sed unde dico, Tu vis loqui? . Ipse nondum separat, tu vis separare. Ipse mixta tolerat, qui seminavit. Si ante ventilationem frumentum vis esse purgatum, tuo vento pessime ventilaberis. Licuerit servis dicere, Vis, imus, et colligimus ea? Stomachati enim sunt videndo zizania, et doluerunt segeti bonae permixta zizania; et dixerunt, Nonne bonum semen seminasti? Unde ergo apparuerunt zizania? Ille rationem reddidit unde apparuerunt; non tamen permisit ut ante tempus evellerentur. Quamvis et ipsi ser
Abbreviated transcription (Latin):
uidint. ñ tantũ placent eis facta sua mala. s etiã dõ placere pu¬
tant. In tantũ ꝓcedit ĩpietas. ut & dm̃ sibi similẽ existimet imn¬
piꝰ contẽptor. Ꝙ cũ eũ ds̃ adducat. monendo. docendo. corripi¬
endo. hortando ad similitudinẽ suã.ñ solũ ñ sequit᷑ similitudi¬¬
nẽ dĩ. s dm̃ uult ducere ad similitudinẽ suã. Hȩc ẽ. iniquitas
maior. ꝗͣ ipsa peccata a qͥbꝰ se ñ corrigit. Suspicatꝰ es iniquitatẽ.
qđ ero tͥ similis. & qͥd sequit᷑: Arguã te. Quare hoc : Tacui. nun.¬
ne illo offenso ñ inueniamꝰ qđ sꝑabamꝰ. s ex ꝑiam᷑ qđ contẽpsimus.
audiamꝰ om̃s tanꝗͣ. oues dĩ dũ loquit᷑ qͥ tacet. dũ monet nos & ñdu̾
iudicat nos qͥ fecit nos. dũ uacat audire. dũ licet & legere. Ꝙ uos in¬
qͥt oues meȩ. hȩc dic̃ dñs ds̃. Ecce ego uidico int̾ ouẽ &oue̾. & arietes

Expanded text:
viderint; non tantum placent eis facta sua mala, sed etiam Deo placere puviderint; non tantum placent eis facta sua mala, sed etiam Deo placere putant: in tantum procedit impietas, ut et Deum sibi similem existimet impius contemptor. Et cum Deus eum adducat monendo, docendo, hortando, corripiendo, ad similitudinem suam; non solum non sequitur similitudinem Dei, sed Deum vult ducere ad similitudinem suam. Haec est iniquitas major, quam ipsa peccata, a quibus se non corrigit. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis? Et quid sequitur? Arguam te . Quare hoc? Tacui; numne illo offenso non inveniamus quod sperabamus, sed experiamur quod contempsimus; audiamus omnes tanquam oves Dei, dum loquitur qui tacet, dum monet nos, et nondum judicat nos qui fecit nos, dum vacat audire, dum licet et legere. CAPUT quit, oves meae, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego judico inter ovem et ovem, et arietes
Abbreviated transcription (Latin):
uocat. de qͣ dic̃. Iacui. nunqͥd sẽꝑ tacebo: Ergo cũ argueret qͦsdã
et diceret. qͥ p̾dicas ñ furandũ furaris. qͥ dicis ñ adulterandũ ad¬
ulteras. & cęt̾a: ait. An diuitias bonitatis eiꝰ & longanimitatis
c̃tẽnis: Quia ille bonꝰ ẽ. qr longanimis. qr uidet & tacet. qr ui-¬
det et sustinet. putas illũ iniquũ. Ignoras qͥa pacientia dei
ad poenitentiã te adduc̃: Ꝙ uide si sẽꝑ tacebit. qui mͦ tacet.
Tu aut̃ in qͥt scđm duriciã cordis tui & cor ĩ poenitens thesauri-¬
zas tͥ irã indie irȩ & reuelationis iusti iudicii dĩ. qͥ reddet uniciui¬
q scđm oꝑa sua. Ergo tacet. nunqͥd sẽꝑ tacebit: Itẽ dic̃ pꝰ quȩdã
enumerata peccata. Hec fecisti. & tacui. Idẽ. hȩc fecisti. et ñ uin-¬
dicaui. Suspicat᷑ es iniquitatẽ. qđ ero tͥ similis. & re uera hoc cogi.¬
tant multi. Cũ fecerint multa mala. & mali sibi accide nichil

Expanded text:
vocat, de qua dicit, Tacui; numquid semper tacebo? Ergo cum argueret quosdam, vocat, de qua dicit, Tacui; numquid semper tacebo? Ergo cum argueret quosdam, et diceret, Qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non adulterandum, adulteras, etc. ait, An divitias bonitatis ejus et longanimitatis contemnis? Quia ille bonus est, quia longanimis, quia videt et tacet, quia videt et sustinet, putas illum iniquum? Ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Et vide si semper tacebit, qui modo tacet? Tu autem, inquit, secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii, Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ergo tacet; numquid semper tacebit? Item dicit post quaedam enumerata peccata: Haec fecisti, et tacui; id est, haec fecisti, et non vindicavi: suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis. Et revera hoc cogitant multi, cum fecerint multa mala, et mali sibi accidere nihil
Abbreviated transcription (Latin):
secretũ uidicis. unde secretariũ nominatur. Magnꝰ timor eoꝵ qͥ in causa
s̃. Quid ille coitet & qͥd scribat ignorat᷑. & homo ẽ. & illi de qͥbꝰ iudicat
& cũ sit ille creator nos creatura. ille in mortalis nos mortales. ille inui¬
sibilis nos uisibiles. noluit nos in hac uita latere. qͣm ultimã senten.¬
tiã in fine dicturꝰ sit. Nemo antedic̃ dãno qui uult dãnare. nemo an.
na mansuetudo. S si nos abutamur pacientia eiꝰ ad nrãm nequiciã.
& illo nr̃a portante peccata nos qͣsi ad faciendũ eionꝰ augeamus
peccata peccatis. qͣsi ut ille plus portet qͥ ñ laborat cũ portat pec¬
cata nr̃a quibꝰ adhuc parcit qr adhuc sustinet. illiꝰ ostendunt
pacientiã. nr̃am cumulant sarcinã. An nescis inqͥt. qe pacienta¬
dĩ ad poenitentiã te adducit: Pacientia illa ẽ qͣm taciturnitatẽ

Expanded text:
secretum judicis, unde secretarium nominatur. Magnus timor eorum qui in causa secretum judicis, unde secretarium nominatur. Magnus timor eorum qui in causa sunt; quid ille cogitet, et quid scribat ignoratur: et homo est, et illi de quibus ille judicat, manuum ejus. Et cum sit ille Creator, nos creatura; ille immortalis, nos mortales; ille invisibilis, nos visibiles; noluit nos in hac vita latere, quam ultimam sententiam in fine dicturus sit. Nemo ante dicit, Damno, qui vult damnare: nemo antena mansuetudo: sed si non abutamur patientia ejus ad nostram nequitiam; et illo nostra portante peccata, nos quasi ad faciendum ei onus augeamus peccata peccatis; quasi ut ille plus portet, qui non laborat cum portat: peccata nostra, quibus adhuc parcit, quia adhuc sustinet, illius ostendunt patientiam, nostram cumulant sarcinam. Ignoras, inquit, quia patientDei ad poenitentiam te adducit? Patientia illa est, quam taciturnitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ldõ dic̃ qͦdã in loco. Iacui. nunqͥd semꝑ tacebo Quomͦ tacuit.
cũ hoc ipsũ loquendo diacerit. Qui dic̃. tacui. ñ tacet. qe & hoc
ipsũ dicere tacui. ñ tacere ẽ. Audio gͦ te loquente̾ in tot p̾cep.¬
tis. in tot sacram̃tis. in tot paginis. in tot libris. audio deniq in
hoc ipso qđ dicis. Tacui. nunqͥd semꝑ tacebo: Quomͦ gͦ taciusti:
Quia ñdũ dico. Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ. & nͣ
dũ dico alus. lte in ignẽ etͣnũ. qͥ paratꝰ.ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Et
hec ipsa ita ñdũ dico. ut iã p̾dicã ultimã sententiã qͣm dicturꝰ ẽ.
uidex in tabella scripturꝰ manu sua. ult᷑ qͣm sententiã nichil iã ui.¬
dicaturꝰ ẽ. Partes ñ audiunt. illis foras exeuntibꝰ scribit᷑. At tonitȩ s̃
ãbȩ partes atq suspensȩ. cont᷑ qͣm uł ꝓ qͣ sententia illiꝰ ꝓcedat. Magnõ

Expanded text:
Ideo dicit quodam in loco: Tacui; numquid semper tacebo ? Quomodo tacuit, Ideo dicit quodam in loco: Tacui; numquid semper tacebo ? Quomodo tacuit, cum hoc ipsum loquendo dixerit? Qui dicit, Tacui, non tacet quia et hoc ipsum dicere, Tacui, non tacere est. Audio ergo te loquentem in tot praeceptis, in tot sacramentis, in tot paginis, in tot libris: audio denique in hoc ipso quod dicis, Tacui, numquid semper tacebo? Quomodo ergo tacuisti? Quia nondum dico, Venite, beneddicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus : et haec ipsa ita nondum dico, ut jam praedicam. Ultimam sententiam, quam dicturus est judex, in tabella scripturus manu sua, ultra quam sententiam nihil jam judicaturus est, partes non audiunt: illis foras exeuntibus scribitur. Attonitae sunt ambae partes atque suspensae, contra quam vel pro qua sententia illius procedat. Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. & nos uob̾cũ oues sumꝰ. Siue gͦ dñs pastoribꝰ loquat᷑ siue ouuibꝰ.
nos om̃a cũ tremore oportet audire. Nec recedat sollicitudo de
cordibꝰ nr̃is. ut ploremꝰ ante dnm̃ qͥ fec̃ nos. Audiamꝰ itaq frͦs
inqͥt oues meȩ. Hȩc dic̃ dñs ds̃. Primo qͣnta felicitas. ẽ. eẽ gregem
dĩ si qͥs cogitet fr̃s. etiã in istis lacrimis & in istis tribulationibꝰ
magnũ gaudiũ c̃cipit. Neq enĩ in eiꝰ grege.ẽ. quẽ lupi possunt
flagellare. aut cuiꝰ sõnũ possunt captare p̃dones. Illi enim
dictũ ẽ. qͥ pascis isrł. de qͦ dictũ. ẽ. Non dormitabit nec dormiet.qͥ
custodit isrł. Uigilat eͦ ille suꝑ nos uigilantibꝰ nob̾. uigilat & dor¬
mientibꝰ nob̾. Si gͣ de pastore homine securũ.ẽ. petꝰ hominis. qͣnta
eẽ debet nr̃a securitas pascente dõ. ñ tantũ quia pascit nos. s etiã
candi. Qui loquit᷑ mͦ tacet. Loqͥt᷑ enĩ in p̃cepto. tacet in uidicio.

Expanded text:
us, et nos vobiscum oves sumus . Sive ergo Dominus pastoribus loquatur, sive ovibus, nos omnia cum tremore oportet audire: nec recedat sollicitudo de cordibus nostris, ut ploremus ante Dominum qui fecit nos. CAPUT II. 3. inquit, oves meae, haec dicit Dominus Deus. Primo, quanta felicitas est, esse gregem Dei, si quis cogitet, fratres, etiam in istis lacrymis et in istis tribulationibus magnum gaudium concipit. Neque enim in ejus grege est, quem lupi possunt flagellare, aut cujus somnum possunt captare praedones. Illi enim dictum est, Qui pascis Israel ; de quo dictum est, Non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel . Vigilat ergo ille super nos vigilantibus nobis, vigilat et dormientibus nobis. Si ergo de pastore homine securum est pecus hominis; quanta debet esse nostra securitas pascente Deo, non tantum quia pascit nos, sed etiamcandi. Qui loquitur, modo tacet. Loquitur enim in praecepto, tacet in judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽm. Optune accipio apłicã sententiã. libent᷑ agnosco. S aliud in a¬
pło ñ legisti. placete om̃ibꝰ ꝑ om̃a. sicͤ & ego om̃ibꝰ ꝑ om̃a placeo. nͣ
querens qđ mͥ ꝓdest. s qđ inultis ut salui fiant : Rursꝰ eundẽ¬

Expanded text:
essem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Aessem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Apostolo non legisti: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fia
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ bonȩ conscientiȩ negligentiꝰ uiuentẽ. passi se cui libet et
ubilibet con uingentẽ. habentẽ scientiã qđ nichil sit idolũ &ta.
in idolio recu̾bentẽ. conscientia illiꝰ cũ sit infirma. edis¬
ad ea quȩ ꝑscrutat᷑ s ad ea quȩ suspicat᷑. Neq enĩ homo pat̾ tuus.
frͣ tuus. intrare potest in conscientiã tuã qͣm nouit ds̃. Conscien-¬
tia tua corã dõ. conu̾satio tua corã fre̾ tuo. Si de te ille aliquid
mali suspicans ꝑturbatꝰ edificat᷑ ad aliqͥd faciendũ qđ te putat
facere dũ sic uius. qͥd ꝓdest quia uent̾ conscientiȩ tuȩ̨ hausit a¬
qͣm purã. et ille de tua negligentia c̃uersationẽ habet turbu-
nob̾ et dicere. Apłs dix̃. Si hõibꝰ placere uellẽ. xpi seruus ñ eẽm.
& hic aqͣm turbas. pascua c̃culcas. Attende meliꝰ. ne & tͥ aquã
turbes. Quid ait apłs : Si hominibꝰ placere uellẽ. xpͦi seruus non

Expanded text:
minem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et minem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et ubilibet conjungentem, habentem scientiam quod nihil sit idolum, et tamen in idolio recumbentem, conscientia illius cum sit infirma, aediad ea quae perscrutatur, sed ad ea quae suspicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatamnobis, et dicere: Apostolus dixit, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem . Et hic aquam turbas, pascua conculcas. Attende melius, ne et tibi aquam turbes. Quod ait Apostolus, Si hominibus placere vellem, Christi servus non
Abbreviated transcription (Latin):
gentia nr̃a minꝰ intelligimꝰ qđ audimꝰ. utiq negligentia corripi.¬
enda ẽ. aut si tarditas .ẽ. cũ fuerit accusata erit unde roget᷑ As̃. Nec
doctores ꝙͦ tales rep̃hendendi st̃. S qͥ hoc faciunt animo amaro. a-¬
nimo inuido. ipsi c̃culcant pascua. & turbant fontes. Quic quid
forte nouer̃. ita uolt̾ nosse ut alii illud ñ nouerint. Malignȩ m̃tis
homines tartareo relo pleni. liuido ñ in corpore s in corde. leger᷑ et
intellexer᷑. Cũ int̾rogati fuerint. multũ ẽ. ad te. Ego tͥ ista credã
& tu dignꝰ es ista legere uł audire : Quid turbas aqͣm: Ambobus
fons manat. Quid c̾culcas herbas cõmunes Non tu pluuisti. ut
nascerent᷑. Est aliud in his u̾bis. qđ ñ absurde possit intelligi. Sunt¬
hoẽs qͥ putant sibi in bene uiuendo sufficere conscientiã. & ñ ualde
curant qͥd de illis alt̾ excistimet. ignorantes qr cũ homo uiderit ho-¬

Expanded text:
gentia nostra minus intelligimus quod audivimus, utique negligentia corripigentia nostra minus intelligimus quod audivimus, utique negligentia corripienda est: aut si tarditas est, cum fuerit accusata, erit unde rogetur Deus. Nec doctores ergo tales reprehendendi sunt: sed qui hoc faciunt animo amaro, animo invido, ipsi conculcant pascua, et turbant fontes; quidquid forte noverint, ita volunt nosse, ut alii non noverint. Malignae mentis homines, tartareo zelo pleni, lividi non in corpore, sed in corde, legerunt et intellexerunt; cum interrogati fuerint, multum est ad te, ego tibi ista credam? et tu dignus es ista legere vel audire? Quid turbas aquam? Ambobus fons manat. Quid conculcas herbas communes? Non tu pluisti, ut nascerentur. homines qui putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et non valde curant quid de illis alter existimet; ignorantes quia cum homo viderit ho
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ pacientẽ. seuint indiscentẽ. Quã nos enĩ tranqͥlle doceat ip¬¬
sa scriptura. qͥs nescit. Uenit eͦ aliqͥs et legit p̾cepta dĩ. lega & capit.
Capit tranquillꝰ. de tͣnqͥllo bibens. de uiridi & mundo pascens.
Uenit aliqͥs audire ab illo aliqͥd. indignat᷑. ꝓtur bat tarditatem
aliqͣndo serius intelligentis accusando. turbatũ fac̾ minꝰ intellige¬
dicens. o insensati & tardi corde ad credendũ. si ista fuint ea dilec¬
tione qͣ uolumꝰ curã incutere hominibꝰ ad incutiendã diligentiam
intentionis. & ad serenandã forte nubẽ mͣtis suȩ. qͣm de curis scłi
c̃traaer̃. & forte cogitando alia inutilia. qđ utile.ẽ. audire ñ posst̃.
Deinde etiã si in se quisq uideat tarditatẽ. ñ sine causa ille accusat᷑
ut dm̃ roget & soluat tarditatẽ. donet ueritatẽ. Aut enĩ si negli-¬

Expanded text:
torem patientem, saeviunt in discentem. Quam nos enim tranquille doceat iptorem patientem, saeviunt in discentem. Quam nos enim tranquille doceat ipsa Scriptura, quis nescit? Venit ergo aliquis, et legit praecepta Dei; legit et capit, capit tranquillus de tranquillo bibens, et de viridi et mundo pascens. Venit aliquis audire ab illo aliquid; indignatur, perturbatur, tarditatem aliquando serius intelligentis accusando, turbatum facit minus intelligedicens: O insensati et tardi corde ad credendum ! si ista fiunt ea dilectione qua volumus curam incutere hominibus, ad incutiendam diligentiam intentionis, et ad serenandam forte nubem mentis suae, quam de curis saeculi contraxerunt; et forte cogitando alia inutilia, quod utile est audire non possunt. Deinde etiamsi in se quisque videat tarditatem, non sine causa ille accusatur, ut Deum roget, et solvat tarditatem, donet veritatem. Aut enim si negli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ñ suffic̃ uob̾ quia bona pascua pascebatis. & reliquias pascuȩ ues¬
trȩ inculcabatis pedibꝰ ur̃is. et potabatis aquã quȩ subsidebat. idẽ.
quȩ pura et tranquilla erat. et reliqͣm pedibꝰ ur̃ĩs turbabatis. et
oues meȩ inculcationes pedũ urõꝵ depascebant. et conturbatã pe-¬
dibꝰ ur̃is aqͣm potabant: Quid.ẽ.hoc : Pascua dĩ bona st̃. & fontes
dĩ puri st̃. Habemꝰ hȩc inscripturis scis. Qui st̃ gͦ. qͥ qđ tranquillũ ẽ.
in de bibunt. & qđ mundũ.ẽ. inde pascunt᷑. & conculcant reliquias¬
et turbant aqͣm. ut oues aliȩ conculcatas herbas accipiant. et aqͣm
conturbatã bibant. & hoc utiq uidetis displicere pastori. qͥ dicit
dũ fiunt ista. Ego uidico intͣ ouẽ et ouẽ. Ad hoc utiq. ne fiant. St̃
multi qͥ tranquille discunt. ꝑturbate docent. & cũ habeant doc¬

Expanded text:
uid non sufficit vobis, quia bonam pascuam pascebatis? et reliquias pascuae vesuid non sufficit vobis, quia bonam pascuam pascebatis? et reliquias pascuae vestrae conculcabatis pedibus vestris; et potabatis aquam, quae subsidebat, id est, quae pura et tranquilla erat, et reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae conculcationes pedum vestrorum depascebant, et conturbatam pedibus vestris aquam potabant. Quid est hoc? Pascua Dei bona sunt, et fontes Dei puri sunt. Habemus hoc in Scripturis sanctis. Qui sunt ergo, qui quod tranquillum est inde bibunt; et quod mundum est inde pascuntur; et conculcant reliquiaset turbant aquam, ut oves aliae conculcatas herbas accipiant et aquam conturbatam bibant? Et hoc utique videtis displicere pastori, qui dicit dum fiunt ista, Ego judico inter ovem et ovem: ad hoc utique ne fiant. Sunt multi qui tranquille discunt, perturbate docent; et cum habeant doc
Abbreviated transcription (Latin):
ri debuit. sic nouit & horã qͣ debeat uidicare. Ueniet ille. tu uide
qͣlis futurꝰ sis. Hodie inẽ. scrupulꝰ. hodie sit confessio. Hodie renun¬
ciet᷑ scrupulo. hodie dimittit᷑. hodie laxat᷑. Non .ẽ. ut dicas. differt
ds̃ ueniã. lu noli differre medicinã tuã. Habes enĩ aliqͥd in ani¬
mo. qđ te angat. & si angit. & sollicitat. Utiq in domo tua si eẽt¬
aliquis lapis offendens oculos tuos. iuberes eũ auferri de medio.
maxime si aliquẽ paulo maiorẽ hospitẽ in domo eẽs recepturus.
Cũ gͦ dm̃ inuocas. in te uocas. Quomͦ ueniet ad te. cui locũ quo reci-¬
pias ñ mundasti. S minꝰ idoneus es auferre de corde tuo. qđ tibi
ipse fecisti. Ipsũ inuoca ut mundet. ipsũ inuita ut intret. dum
tam̃ qđ facturꝰ es mͦ facias. cũ loqͥtur monendo. et tacet uidicando.
Dixit hic hẏrcos. dix̃ arietes. & uidicat int̾ eos. & qͥd eis dicͦ: Nun-¬

Expanded text:
ri debuit, sic novit et horam qua debeat judicare. Veniet ille, tu vide ri debuit, sic novit et horam qua debeat judicare. Veniet ille, tu vide qualis futurus sis. Hodie inest scrupulus, hodie sit confessio, hodie renuntietur scrupulo; hodie dimittitur, hodie laxatur. Non est ut dicas, Differt Deus veniam: tu noli differre medicinam tuam. Habes enim aliquid in animo quod te angat: et si angit, et sollicitat. Utique si in domo tua esset lapis offendens oculos tuos, juberes eum auferri de medio; maxime si aliquem paulo majorem hospitem in domo tua esses recepturus. Cum ergo Deum invocas, in te vocas; quomodo veniet in te, cui locum quo recipias, non mundasti? Sed minus idoneus es auferre de corde tuo, quod tibi ipse fecisti? Ipsum invoca, ut mundet; ipsum invita, ut intret: dum tamen quod facturus es, modo facias, cum loquitur monendo, et tacet judicando. quid eis dicit? Numq
Abbreviated transcription (Latin):
Qd facis qͥ potes in peccato inueniri. hoc in te faciet qͥ de nullo pec
erit iudicari. Si aut ut homo in peccato positꝰ peccatori
ñ parcis. nec tuã in illo c̾ditionẽ respicis. nec de cęt̃o lapsũ fragilita¬
tis tuȩ horrescis. qͥd tͥ facturꝰ ẽ. qͥ tã securꝰ uidicat. qͦmͦ qͥ nunꝗͣ pec¬
cat. Banda &ͦ oꝑa.ẽ. purȩ conscientiȩ. & si forte aliqͥs in est scru-¬
pulꝰ. p̃ueniamꝰ faciẽ eiꝰ in confessione. In psalmo nc̃ cũ cantaret᷑ au¬
diuimꝰ. Preueniamꝰ faciẽ eiꝰ in confessione. Preueniamꝰ eũ. ne nos ip¬
se pͦueniat. Post confessionẽ ñ afferet ultionẽ. si et tu pꝰ confessionẽ
ñ repetas iniquitatẽ. Preueni. anteꝗͣ p̃ueniaris. Quia enĩ uenturꝰ ẽ.
certũ. ẽ. ꝑdes si ñ desidas qđ fut᷑u. ẽ. Nã & te nolente. uenturꝰ ẽ. Nun-¬
qͥd eũ dilaturꝰ es recus ando ne ueniat: Sicͤ nouerat horã qͣ uidica¬

Expanded text:
Quod facis qui potes in peccato inveniri, hoc in te faciet qui de nullo peccato Quod facis qui potes in peccato inveniri, hoc in te faciet qui de nullo peccato poterit judicari. Si autem ut homo in peccato positus, peccatori tuo non parcis, nec tuam in illo conditionem respicis, nec de caetero lapsum tuae fragilitatis horrescis; quid tibi factura. Danda ergo opera est purae conscientiae: et si forte aliquis inest scrupulus, praeveniamus faciem ejus in confessione. In Psalmo nunc, cum cantaretur, audivimus, Praeveniamus faciem ejus in confessione . Praeveniamus eum, ne nos ipse praeveniat. Post confessionem non afferet ultionem, si et tu post confessionem non repetas iniquitatem. Praeveni antequam praeveniaris. Quia enim venturus est, certum est: perdes, si non desideras quod futurum est. Nam et te nolente venturus est. Numquid eum dilaturus es, recusando ne veniat? Sicut noverat horam qua judica
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ quẽ nemo contͣ nos fallat. nemo ꝓnob̾. sic agamꝰ u̾t eiꝰ iudiciũ
uenturũ ñ timeamꝰ. s expectemꝰ & desidemꝰ. Nunquid enĩ frum̃ta ti¬
ment. ne mittant᷑ in horreũ : Immo optant uehemͣt᷑ & de siderant.
Nunqͥd oues timent. ne ponant᷑ ad dexterã. Lmmo nichl eis tã tardũ
.ẽ. ꝗͣ donec fiat. H uͦ ex animo & tota sinceritate dicunt: cu orant.
Adueniat regnũ tuũ. Mali uͦ hõĩs in his u̾b̾ & cortrepidat. et lingua
ti tubat. Quomͦ enĩ dicis adueniat regnũ tuũ : Eece ueniet. Qualem
te inueniet : Sic gͦ age ut securꝰ ores. & si qͥd forte in est in conscien¬
tia errati atq peccati. habes in ipsa oratione medicinã. Dimitte no-¬
b̾ debita nr̃a. sicͤ & nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Uoluit enĩ ds̾ sic te
eẽ debitorẽ. ut habeas debitorẽ. Peccando qͥppe. inimicũ facis deo.
S attende. ne forte tu habeas inimicũ. Dimitte. et dimittet᷑ tibi.

Expanded text:
o nobis; sic agamus, ut ejus judicium venturum non timeamus, sed exspectemus et desideremus. Numquid enim frumenta timent, ne mittantur in horreum? Imo optant vehementer et desiderant. Numquid oves timent, ne ponantur ad dexteram? Imo nihil eis tam tardum est, quam donec fiat. Hi vero ex animo et tota sinceritate dicunt, eum orant, Veniat regnum tuum. Mali vero hominis in his verbis et cor trepidat, et lingua titubat. Quomodo enim dicis, Veniat regnum tuum? Ecce veniet: qualem te inveniet? Sic ergo age, ut securus ores. Et si quid forte inest in conscientia errati atque peccati, habes in ipsa oratione medicinam: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Voluit enim Deus sic te esse debitorem, ut habeas debitorem. Peccando quippe inimicum te facis Deo: sed attende ne forte tu habeas inimicum. Dimitte, et dimittetur tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dũ uenit qͣndo sis. d inde cũ uenerit. & ueri messores missi fue-¬
rint. nescio ubi te inueniant. utrũ purgandũ qui in horreo recon¬
daris. an alligandũ qui in ignẽ ꝓiciaris. Idõ enĩ dico forte. quia
ñ audeo uidicare. Modo te foris doleo. utruͦ sis futurꝰ intꝰ ignoro.
Interiꝰ audi ex aliȩ scripturȩ testimonio de te scriptũ eẽ cũ uiuis.
& noli uelle tirania eradicare qͣndo tempꝰ ñ ẽ. s tu ipse introredi
cũ tẽpꝰ.ẽ. Dic̃ alia dĩ scriptura. Filiꝰ malꝰ ipse se iustũ dicit. Hi s̃
humeri et latera & cornua tua. Male fortis. qͣnto meliꝰ ee̾s infir-¬
mꝰͦ. Male fortis. s ñ sanꝰ. Male fortis freneticꝰ çedit & medicum.
Dicis te ꝑfectũ. ut facias defectũ. Quanto potiꝰ. qͣnto utiliꝰ esses
electionis ne extolleret᷑ in reuelationibꝰ. qđ dicere ñ auderemꝰ nisi

Expanded text:
nondum venit quando sis. Proinde cum venerit, et veri messores missi fuenondum venit quando sis. Proinde cum venerit, et veri messores missi fuerint, nescio ubi te inveniant, utrum purgandum qui in horreo recondaris, an alligandum qui in ignem projiciaris. Ideo enim dico, forte, quia non audeo judicare. Modo te foris doleo: utrum sis futurus intus, ignoro.Interim audi ex alio Scripturae testimonio de te scriptum esse, cum vivis; et noli velle zizania eradicare, quando tempus non est; sed tu ipse intro redi, cum tempus est. Dicit alia Dei Scriptura: Filius malus ipse se justum dicit . Hi sunt humeri et latera et cornua tua. Male fortis, quanto melius esses infirmus? Male fortis, sed non sanus. Male fortis phreneticus caedit et medicum. Dicis te perfectum, ut facias defectum. Quanto potius, quanto utilius esspostolus Paulus vas electionis, ne extolleretur in revelationibus quod dicere non auderemus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ainici. societas ꝑtinatiȩ. cornua erecta. elata. suꝑba. Imꝑelle la.¬
teribꝰ & humeris. uentila cornibꝰ. mitte foras qđ ñ emisisti. Cer¬
te ipsa tota causa .ẽ. quia tu iustꝰ et alii iniusti. & indignũ erat
ut iustꝰ eẽt cũ inuistis. Indignũ uidelicet ut frum̃ta ee̾nt int̾
tizama. indignũ ut oues uit̾ hẏroos pascerent. donec pastor
ueniret qui inseparando ñ erraret. Itane tu angłs eradicans
zizania.  Non te agnoscerẽ angłm eradicantẽ ⁊ izania. nec si iã
messis uenisset. Ante messẽ ñ tu s quisqͥs fuerit. ñ.ẽ. uerꝰ. Qui
designauit messorẽ. designauit & tẽpꝰ. Possent et homines se an¬
gelos dicere. Inuenimꝰ fortasse in scripturis & homines dictosan¬
głos. s tam̃ ego tempꝰ messis attendo. Angłi tͥ nom̃ potes un¬
ponere. tẽpꝰ messis ñ potes breuiare. Itaq falsũ dicis quia sis. qͥa

Expanded text:
amici, societas pertinaciae: cornua erecta, elata superbia: impelle laamici, societas pertinaciae: cornua erecta, elata superbia: impelle lateribus et humeris, ventila cornibus, mitte foras quod non emisisti: Certe ipsa tota causa est, quia tu justus et alii injusti, et indignum erat ut justus esset cum injustis: indignum videlicet, ut frumenta essent inter zizania; indignum, ut oves inter hircos pascerent, donec pastor veniret qui in separando non errat. Itane tu angelus eradicans zizania? Non te agnoscerem angelum eradicantem zizania, nec si jam messis venisset. Ante messem non tu, sed quisquis fuerit, non est verus. Qui designavit messores, designavit et tempus. Possent et homines se angelos dicere. Invenimus fortasse in Scripturis et homines dictos angelos, sed tamen ego tempus messis attendo. Angeli tibi nomen potes imponere, tempus messis non potes breviare. Itaque falsum dicis, quia sis: quia
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ: Si tͣnqͥllꝰ audias. si tͥ ipsi aquã tuȩ m̃tis ñ ꝑturbes. qͣn.¬
tũ potero fortassis excponã. St̃ homines temeraru uidices. de¬
tͣctores. susurrones. mur muratores. querentes suspicari qđ
ñ uident. querentes etiã iactare qđ nec suspicant᷑. Cont᷑ tales
quibꝰ placere uolumꝰ głam nr̃am querimꝰ. aut głam nr̃am que¬
rere debemꝰ. s illoꝵ salutẽ. Ut si bene ambulamꝰ nos sequendo nͣ
errent. imitatores nr̃i sint si nos xp̃i. si aut̃ nos ñ xp̃i. imitato
Si nullę oues foris st̃. ñ ẽ. factũ.Si aut̃ multas oues foras erra¬
re plangimꝰ. ue quoꝵ humeris et lateribꝰ & cornibꝰ factũ eͥ. Nop
eniꝰ hec facerent. nisi fortes oues. Qui st̃ fortes: De suis uiribꝰ
p̃sumtes. Qui st̃ fortes : De sua iusticia głantes. Nondiuiser̃
oues ñ foras miser̃. nͥ qͥ se iustos eẽ dixer̃. humeris audaces ad im¬
pellendũ. qͥa ñ portant sarcinã dĩ. latera mala conspirantes

Expanded text:
minibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod nec suspicantur: contra talesquibus placere volumus, gloriam nostram quaerimus, aut gloriam nostram quaerere debemus, sed illorum salutem: ut si bene ambulamus, nos sequendo non errent; imitatores nostri sint, si nos Christi ; si autem nos non Christi, imitatoSi nullae oves foris sunt, non est factum. Si autem multas oves foras errare plangimus, vae quorum humeris et lateribus et cornibus factum est. Non enim haec facerent, nisi fortes oves. Quae sunt fortes? De suis viribus praesumentes. Quae sunt fortes? De sua justitia gloriantes. Non diviserunt oves, non foras miserunt, nisi qui se justos esse dixerunt: humeri audaces ad impellendum, quia non portant sarcinam Dei: latera mala, conspirantes
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. oues manuũ eiꝰ. audiamꝰ qͥd ad nos loquat᷑ tanquã ad oues suas.
Pridẽ pastoribꝰ loquebat᷑ suꝑiore lectione. p̃senti aut̃ & hodierna
ouibꝰ loquit᷑. In illis gͦ eiꝰ ũbis nos cũ tremore audiebamꝰ. uos cu
securitate. Quid ꝗͦ in istis uerb̾ hodiernis : Nunqͥd uicissĩ nos
cũ securitate uos cũ tremore: Non utiq. Primo. quia & si pas¬
tores sumꝰ. pastor ñ solũ qđ dr̃ ad pastores cũ tremore audit. s etiã
qđ dr̃ ad oues. Si eniꝰ securꝰ audit qđ ad oues dr̃. ñ .ẽ. illi cura de o-¬
uibꝰ. Deindeiã et tc̃ dixcimꝰ caritati ur̃ȩ. duo quȩdã in nob̾ ẽẽ cͣsi¬

Expanded text:
ejus, oves manuum ejus; audiamus quid ad nos loquatur, tanquam ad oves suas. ejus, oves manuum ejus; audiamus quid ad nos loquatur, tanquam ad oves suas. Pridem pastoribus loquebatur superiore lectione: praesenti autem et hodierna ovibus loquitur. In illis ergo ejus verbis nos cum tremore audiebamus, vos cum securitate: quid ergo in istis verbis hodiernis? Numquid vicissim nos cum securitate, vos cum tremore? Non utique. Primo, quia etsi pastores sumus, pastor non solum quod dicitur ad pastores, cum tremore audit, sed etiam quod dicitur ad oves. Si enim securus audit quod ad oves dicitur, non est illi cura de ovibus. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds nr̃. Ne quisꝗͣ plorans se exaudiri posse desperet.
cõmemorata .ẽ. necessitudo quȩdã eocaudiendi nos dõ. qm̃
Mce oues manuũ eiꝰ. Pastores homines. uł etiã patres fami.¬
lias dm̃i peccoꝵ. oues quas habent ñ ipsi fecer̃. oues quas pas-
sibi oues quas habeat. et qͣs pascat. Nec alt̾ instituit qͣs ipse pasc̃.
nec qͣs ipse instituit. alt̾ pascit. P loremꝰ gͦ ante illũ. Neq enĩ in
bono sumꝰ. cũ in hoc scło sumꝰ. Cũ enĩ placebimꝰ dño in regione ui-¬
uinculis mortis. pedes nrõs a lapsu. oculos nr̃os a lacrimis. ut
placeamꝰ dño in regione uiuoꝵ. quia diffidle.ẽ. ut ei placeat᷑ in
regione mortuoꝵ. Est aut̃ & hic unde illi placeamꝰ. eiꝰ miscđiã
in nos de p̃cando. a peccatis nos qͣntũ possumꝰ abstinendo. in qͣn-¬
tũ aut̃ ñ possumꝰ confitendo atq plangendo. Ita sumꝰ in hac ui-
ta sꝑantes aliã uitã. plorantes in spe. ĩmo plorantes in re. gau-

Expanded text:
Deus noster. Ne quisquam plorans se exaudiri posse desperet, commemorata est necessitudo quaedam exaudiendi nos Deo: Quonejus et oves manuum ejus . Pastores homines, vel etiam patresfamilias domini pecorum, oves quas habent, non ipsi fecerunt; oves quas pascusibi oves quas habeat, et quas pascat; nec alter instituit, quas ipse pascit; nec quas ipse instituit, alter pascit. Ploremus ergo ante illum. Neque enim in bono sumus, cum in hoc saeculo sumus. Cum enim placebimus Domino in regione vivvinculis mortis, pedes nostros a lapsu, oculos nostros a lacrymis, ut placeamus Domino in regione vivorum : quia difficile est ut ei placeatur in regione mortuorum. Est autem et hic unde illi placeamus, ejus misericordiam in nos deprecando, a peccatis nos, quantum possumus, abstinendo, in quantum autem non possumus, confitendo atque plangendo. Ita in hac vita sumus sperantes aliam vitam, plorantes in spe: imo plorantes in re, gaude
Abbreviated transcription (Latin):
pueri. alii uiri. aliȩ feminȩ. Ds̃ om̃ibꝰ ȩqualit ad est. Iile apud
colat nos. & possidemꝰ illũ ut colamꝰ illũ. S nos colimꝰ tanꝗͣ deum.
ille colit tanꝗͣ agrũ. Ille nos colit ut fructum feramꝰ nos eũ colimꝰ
ut fructũ demꝰ. Eotũ ad nos recurrit. ille nr̃i ñ eget. Dabo tͥ in
qͥt hereditatẽ tuã et possessionẽ tuã fines t̾rȩ. Ecce possessio ipsiuis
sumꝰ Dñs inqͥt pars hereditatis meȩ. & calicis mei. Ecce possessio nr̃a

Expanded text:
pueri, alii viri, alii feminae: Deus omnibus aequaliter adest. Ille apud pueri, alii viri, alii feminae: Deus omnibus aequaliter adest. Ille apud colat nos; possidemus illum, ut colamus illum: sed nos colimus tanquam Deum, ille colit tanquam agrum: ille nos colit, ut fructum afferamus; nos eum colimus, ut fructum demus. Totum ad nos recurrit, ille nostri non eget, Dabo tibi, inquit, haereditatem tuam et possessionem tuam fines terrae . Ecce possessio ipsius sumus. Dominus, inquit, pars haereditatis meae et calicis mei . Ecce possessio nostra
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑ Tam̃ ꝓcedunt in ea & dirigunt᷑ om̃iũ occili. & om̃iũ ocłi
partt̃ eã possident. ñ eã diuidunt. Nullꝰ in ea diues limites fiã.
nec pͥor p̾occupando ut uidet. oculos pauꝑis aut exclusit aut an¬
qustauit. Dicat pauꝑ ds̃ m̃s. dicat diues ds̃ m̾s. Minꝰ ille habet
plus hic habet s argentũ ñ dm̃. Ut ꝑueniret ad dm̃ racheus di.¬
ues. dedit dimidiũ patrimonii sui. Ut ꝑueniret petrus. retia et
nauẽ dimisit. Ut ꝑueniret uidua. duo minuta dedit. Ut ꝑueni.¬
ret paupior. calicẽ aquȩ frigidȩ porrex̃. Ut ꝑueniret penitꝰ paup
et egenꝰ. solã bonã uoluntatẽ tribuit. Diuersa deder̃. s ad unũ ꝑ¬
uener᷑. quia ñ diũ̾sa atauer̃. Sic & uos homines oues dĩ. oues gre¬
gis dĩ. nolite ꝑturbari tẽporalibꝰ diuersitatibꝰ ur̃is. qđ alii in ho-¬
nore. alii sine honore: alii cũ pecunia. alii p̃t̾ pecuniã. alii pul¬
chri corpore alii minꝰ pulchri. alii etate fessi. alii uiuenes. alu

Expanded text:
li, et omnium oculi pariter eam possident, non eam dividunt; nullus in ea dives limitem fixit, nec prior praeoccupando ut videret, oculos pauperis aut exclusit, aut angustavit. Dicat pauper, Deus meus; dicat dives, Deus meus: minus ille habet, plus hic habet; sed argentum, non Deum. Ut perveniret ad Deum Zacchaeus dives, dedit dimidium patrimonii sui ; ut perveniret Petrus, retia et navem dimisit ; ut perveniret vidua, duo minuta dedit ; ut perveniret pauperior, calicem aquae frigidae porrexit ; ut perveniret penitus pauper et egenus, solam bonam voluntatem tribuit . Diversa dederunt, sed ad unum pervenerunt, quia non digis Dei, nolite perturbari temporalibus diversitatibus vestris, quod alii in honore, alii sine honore, alii cum pecunia, alii praeter pecuniam, alii pulchri corpore, alii minus pulchri, alii aetate fessi, alii juvenes, alii
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad eccłiã simplicit᷑ admissi in ȩccłia dormier̃. ab ȩccłiȩ suȩ muneribꝰ
ñ separare. Si ñ ꝑ aqͣm. qͦmͦ in archa  Si ñ in archa. qͦmͦ in ȩccłia
Si aut̃ in eccłia: utiq in archa. & si in archa. utiq ꝑ aqͣm. Potest gͦ fieri.
& ut qͥdã foris baptirati ꝑ dĩ p̾scientiã ueriꝰ intꝰ baptirati deputentur.
qr illic eis aq incipit ꝓdẽẽ ad salutẽ. neq enĩ alit̃ dici posst̃ salui facti
in archa nͥ ꝑ aqͣm. & rurso qͥdã qui uidebant᷑ intꝰ baptirati ꝑeande̾ p̾cien.¬
tiã dĩ foris baptirati ueriꝰ deputent᷑. Male qͥppe utentes baptismo mo.
id qđ dicit᷑ in eccłia intꝰ & foris in corde ñ in corpore cogitandũ. qͣndoqui¬
dẽ om̃s qͥ corde st̃ intꝰ. in archȩ unitate ꝑ eandẽ aqͣm salui fiunt. ꝑ qͣm
om̃s qͥ corde st̃ foris siue etiã corpore foris sint siue ñ sint. tanꝗͣ unita-¬
tis adu̾saru moriuntur. Sic̃ gͦ ñ alia s eadẽ aqͣ & in archa positos sal

Expanded text:
qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo in ecclesia? si autem in ecclesia, utique in arca; et si et ut quidam foris baptizati per dei praescientiam uerius intus baptizati deputentur, quia illic eis incipit aqua prodesse ad salutem; neque enim aliter dici possunt salui facti in arca. nisi per aquam. et rursus quidam, qui uidebantur intus baptizati, per eandem praescientiam dei foris baptizati uerius deputentur; male quippe utentes baptismo per id quod dicitur in ecclesia intus et foris in corde, non in corpore cogitandum, quando quidem omnes, qui corde sunt intus, in arcae unitate per eandem aquam salui fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, siue etiam corpore foris sint siue non sint, tamquam unitatis aduersarii moriuntur. sicut ergo non alia sed eadem aqua et in arca positos sal
Abbreviated transcription (Latin):
in me fac̃. Actũ illud atq transactũ.ẽ nec pͣsens mͥ.ẽ. nec pecens.¬
Nec id qͥdẽ scio utrũ id scierĩ. oblitꝰ q sim. an uero ne te̾ qͣndo factũ
ẽ. id sentire ac nosse potuerĩ: Ecce modo dũ sumꝰ. dũ uiuimꝰ. dum
nos uiu̾e scimꝰ. dũ meminisse nos et int̾im intelligere. et uͤł certissi
mi sumꝰ. qͥ nos naturȩ nr̃ȩ magnos cognitores ẽe iactamꝰ. qͥd ualeat
memoria nr̃a uł intelligentia uł uoluntas oino nescimꝰ. Amicꝰ qͥdã
m̃s iã inde ab adolescentia simpliciꝰ nomine. hõ excellentis mirabilis¬
q memoriȩ. cũ int̾rogatꝰ esset a nob̃ qͦs uersus uirgiliꝰ in oĩb libris
supͣ ultimos dixcerit: ẽtinuo celerit᷑ memorit̾q respondit. Quesiui¬
mͦ etiã suꝑiores ut dic̃et dix̃. Scredidimꝰ eũ posse retrorsũ recitare

Expanded text:
in me facit; actuin me facit; actune id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuere scimus. dum memmi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognitores esse jactamus, quid valeat memoria nostra, vel intelligentia, vel voluntas, omnino nescimus. Amicus quidam meus jam inde ab adolescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos versus Virgilius in omnibus libris supra ultimos dixerit; continuo, celeriter, memoriterque respondit. Quaesivimus etiam superiores ut diceret, dixit. Et credidimus eum posse retrorsum recitare
Abbreviated transcription (Latin):
nuineremꝰ. ipsiꝰ aut̃ aae int̾iore pͣsentia qͣ cunctis qͣ uuuificat atq
aat p̃sto. ẽ. nulla uitrinsetꝰ nrͣa uiscera nou̾imꝰ. ñ medicos ẽpłricos
nec arlathouucos. nec dogmaticos. nec metodicos. s hõem scire
cęli. ñ dim̃sio sid̾um. ñ modus maris atq t̾rarũ. ñ infernꝰ inferior:
nos sumꝰ qͥ nos cõp̃hende ñ ualemꝰ. Nos modulũ scientiȩ nr̃ȩ altio¬
res fortioresq suꝑamꝰ. Nos ñ possumꝰ caꝑe nos & certe ñ sumꝰ extͣ nos:¬
Nec idõ cõparandi pecorib qr id qđ sumꝰ nͣ penitꝰ inuenimꝰ. Et cõpa.¬
tandos nos pecorib putas. si qđ̃ fuimꝰ obliti sumꝰ: si tam̃ id aliqͣndo
noueramꝰ. Neq enĩ nẽ ãa mea tͣhit᷑ exparentib. aut insufflat᷑ a dõ.
utrulibet hoꝵ fecerit. tc̃ fec̃ qͣndo me creauit. nͣ etiã nc̃ de me uł

Expanded text:
numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem scire caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nosnec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ opꝰ sit. ut ẽẽ incęlo sciã solẽ et lunã. et alia sida. et arte mͥ opꝰ
sit ut sciã qͣndo digitũ moueo. unde incipiã a corde an acerebro.
an ab utroq. an neutro. & doctore ñ egea̾ ut sciã qͥd sit tã longe
altiꝰ suꝑ me. ab alio aut̃ hõe disc̾e expectẽ. unde agat᷑ a me qđ agi¬
t᷑ in me. Nã cũ in corde cogitare dicam᷑. et qđ cogitamꝰ nullo alio
hõe sciente sciamꝰ. ipsũ tam̃ cor ubi cogitamꝰ nescimꝰ in qͣ parte
corporis habeamꝰ. nͥ ab alio discamꝰ qͥ nescit qđ cogitamꝰ. Nec igno¬
ro eũ audimꝰ ut ex toto corde diligamꝰ dm̃. ñ ħ dici de illa parti.¬
cula carnis nr̃ȩ q̃ sub costis latet : s de illa ui qͣ cogitationes funt.
ꝗ̃ merito appellat᷑ ħ nomine. Q sic̃ motꝰ nͣcessat in corde. unde
nebris et ocłis clausis sensu corporis qͥ uocat᷑ tactꝰ m̾̃bra forinsecͦ nr̃a

Expanded text:
mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se nebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra
Abbreviated transcription (Latin):
qđ egemonicon uocant. utrũ de corde. ande cerebro. andisꝑtit
de corpͤore motib. de cerebro sensib. ande cerebro & sensib. et uo¬
luntarus motib. de corde aut̃ ñ uoluntarus uenarũ pulsib . Et si
de cerebro illa duo fac̃. cur sentiat et si nolit. m̾bra uͦ nͣ moueat. nisi¬
Nec eiturpe ẽ. ista qđ nescit. et turpe ẽẽ existimas si nesciat. unde
uł qͦmͦ facta sit. cũ se ipsa ñ fecerit. Animã uͦ nulli sciunt qͦmͦ hȩc
et unde agat in corpore. idõ ad illa altiora atq fortiora id ꝑtin̾e
nou̾int unde agant qͦ om̃s agunt. Fortasse dicturꝰ es qr illi didice¬
rͣ artẽ anathomicã. uł epuricã. qͣs medicinalis cͣtinet disciplina.
ꝗͣ pauci assecunt᷑. cętͣi uͦ ista discẽ noluer̾.: cũ potussent si utiq
uoluissent. U̾bi omitto dic̃e cur multi conentur disc̾e ista nec
possint. qr tardo qđ multũ mirũ. ẽ. ĩpediunt᷑ ingenio. ea discẽ

Expanded text:
quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde motibus, de cerebro sensibus an de cerebro et sensibus et uoluntariis motibus, de corde autem non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo fac vel unde facit? Nec ei turpe est ista quod nescit; et turpe esse existimas, si nesciat unde vel quomodo facta sit, cum se ipsa non fecerit? Anima vero, nulli sciunt, quomodo haec, et unde agat in corpore; ideo ad illa altiora ac fortiora id pertinenoverint unde agant, quod omnes agunt. Fortasse dicturus es: Quia illi didicerunt artem anatomicam vel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur; caeteri vero ista discere noluerunt, cum potuissent si utique voluissent. Ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista, nec possint; quia tardo, quod multum mirum est, impediuntur ingenio, ea discere