comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duab mulierib quȩ ambȩ fu¬
erant dño gratȩ: ambȩ ama¬
biles. ambȩ discipulȩ. Uidetis
ergo & magnum aliquid in¬
telligitis. quicumq intelligi¬
tis: quod audire & scire debe¬
tis etiam qui nͣ intelligitis.
in his duab mulierib duas
uitas eẽ figuratas: presentẽ
& futuram. laboriosam & qui¬
etam. erumpnosam & quietã.
temporalem & ȩtͣnam. Duȩ
sunt uitȩ. de illis uos copiosi¬
us cogitate quid habeat hȩc
uita: non dico malam. ñ ini¬
quam. ñ nefariam. non luxu¬
riosam. non impiam: sed la¬
boriosam. erumpnis plenam.
timorib castigatam. tempta¬
tionib sollicitam: hanc ipsã
innocentẽ uitam dico. qua¬
lem decebat habere marchã.
Hanc ergo quantũ potestis
inspicite: & de hac ut dixi
copiosius quã loquimur co¬
gitate. Uita uero iniqua ab¬
erat ab illa domo: nec cum
martha erat. nec cũ maria.
Et si aliquando fuit: dño in¬
trante fugit. Remanserant
ergo in illa domo quȩ suscepe¬
rant dñm in duab feminis

Expanded text:
ambae fuerant Domino gratae, ambae amabiles, ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audire et scire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis
Abbreviated transcription (Latin):
grece. uocan
tur hebrai
ro nun¬
tii int᷑¬
pretantur: ab eo quod dñi-
uoluntatẽ populis nuntiant.
uocantur angłi. Quib idõ
pictorum licentia pennas fa¬
ciunt: ut celerem eorum in
cuncta discursum significen:
sicut & iuxta fabulas poeta¬
rum. uenti pennas habere
dicuntur. proptͣ uelocitatẽ
scilicet: unde & scriptura sa¬
cra dicit. qui ambulat suꝑ
pennas uentorum. N ouem
autem ẽẽ ordines angłorum.
sacrȩ scripturȩ testantur: id
est. angłi. archangłi. throni.
dominationes. uirtutes. prin¬
cipatus. potestates. cherubin.
& seraphin. Quorum offici¬
orum uocabula: cur ita dicta
sint. int̾pretando exequimur.
Angłi uocantur: propt᷑ quod
de cęlis ad annuntiandũ ho¬
minib mittunt᷑. Angelus
enim grece: latine nuntius¬

Expanded text:
Graece vocantur, Hebraicro nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. vocantur angeli. 3. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem ordines esse angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius
Abbreviated transcription (Latin):
enum rationale ẽ animał uitulus
autẽ in sacrificio mactari solet.
Leo uero fortis est bestia: sic̃
scriptum est. Leo fortissimꝰ
bestiarum: ad nullius paue¬
bit occursum. Aquila ad
sublimia uolat: & irreuerbe¬
ratis oculis solis radioͥs inten¬
dit. O mĩs itaq qui in ratio¬
ne ꝑfectus est: homo est. Et
qm̃ semet ipsum ab huius scłi
uoluntate mortificat: uitulꝰ
est. Quia uero ipsa sua spon
tanea mortificatione contͣ aduer¬
sa om̃a fortitudinẽ securitatis
habet: leo est. Unde scriptũ
est. Iustus autẽ quasi leo con¬
fidens: absq terrore erit. Qͥ a
uero sublimit̃ contemplatur
ea quȩ cȩlestia atq ȩterna suũ:
aquila est. Igitur qm̃ iustus
quisq ꝑ rationem homo. per
sacrificiũ mortificationis suę
uitulus. ꝑ fortitudinẽ securi¬
tatis leo. ꝑ contemplationem
uero efficitur aquila: recte ꝑ
quisq perfectus potest.

Expanded text:
enim rationale est animal. Vitulus enim rationale est animal. Vitulus autem in sacrificio mactari solet; Leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia volat, et irreverberatis oculis solis radios intendit. Omnis itaque, qui in ratione perfectus est, homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus saeculi voluptate mortificat, vitulus est. Quia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis habet, leo est. Unde scriptum est: Justus autem, quasi leo confidens absque terrore erit . Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. Igitur quoniam justus quisque per rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitatis leo, per contemplationem vero efficitur aquila, recte pesquisque perfectus potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim unigenitus dĩ fi¬
lius ueracit̾ factus ẽ homo:
ipse in sacrificio redemptio¬
nis nr̃ȩ dignatus est mori
ut uitulus: ipse ꝑ uirtutẽ
suȩ fortitudinis surrexit
ut leo. Leo etiam apertis
oculis dormire perhibetur:
quia in ipsa morte in qua
ex humanitate redemptor
nr̃ dormire potuit : ex diui¬
nitate sua immortalis ꝑma¬
nendo uigilauit. Ipse etiã
post resurrectionem suam
ascendens ad cȩlos: in superi¬
orib est eleuatus ut aquila.
Totum ergo simul nobis est:
qui & nascendo homo. & mo¬
riendo uitulus. & resurgen¬
do leo: & ad cȩlos ascendendo
aquila factus est.
Ced  quia ꝑ hȩc animalia
euangłistas quattuor. & sub
eorum species simul perfectos
om̃s iam suꝑius significari
diximus: restat ut quomodo
unusquisq electorum istis ani¬
malium uisionib exprimat᷑.
ostendamus. O m̃is & enim
electus atq in uia dñi perfe¬
ctus: & homo. & uitulus & leo
simul. & aquila est. Homo

Expanded text:
ipse enim unigenitus Dei fiipse enim unigenitus Dei filius veraciter factus est homo, ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus. Ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte in qua ex humanitate redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens in coelos, in superioribus est elevatus ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significare diximus, restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimitur ostendamus. Omnis etenim electus atque in via Domini perfectus, et homo et vitulus, et leo simul et aquila est. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
ancto prophetiȩ sp̃u
pennata animalia sub¬
tiliter describuntur: ut hȩc
euangłistarum significare ꝑ¬
sonas ipsa nobis subtilitas
descriptionis aperiat: nichilq
sermo di nr̃o intellectui dubi¬
etatis relinquat. Ecce enu
ipsorum quattuor. Facies au¬
tem bouis a sinistris ipsorũ
quattuor : Et facies aquilȩ
desuꝑ ipsoꝵ quattuor. Quod
gelistas designent: ipsa uniꝰ¬
cuiusq libri ȩuangłici exor¬
dia testantur. Nam quia
ab humana generatione cȩpit.
iure ꝑ hominem matheus.
Quia ꝑ clamorẽ in deserto.
recte ꝑ leonem marcus. Quia
a sacrificio exorsus est. bene
ꝑ uitulum lucas. Quia uero
a diuinitate uerbi cȩpit. di¬
gne ꝑ aquilam significatur
iohannes. Qui dicens in pͥn¬
cipio erat uerbum. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum: dum in ipsam diuini¬
tatis substantiam intendit.
quasi more aquilȩ oculos in
solem fixit.
Sed quia electi omͣs menbra
sunt redemptoris nr̃i. ipse
sunt. nil obstat si etiam in
his omnib & ipse signetur.

Expanded text:
anctum prophetiae spiritum pennata animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim orum quatuor; facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor; et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod listas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte designatur per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes, qui dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , dum in ipsam Divinitatis substantiam intendit, quasi more aquilae oculos in solem fixi» Sed quia electi omnes membra sunt redemptoris nostri, ipse asunt, nil obstat si etiam in his omnibus et ipse signetur,
Abbreviated transcription (Latin):
renda illius uermib scatere cȩperunt.
Et cũ adhuc haberet aliqͥntulã spem
uiuendi. deportat᷑ ẽ ihericho: acceptoq
consilio medicoꝵ utebat᷑ aquis calidis:
& introuut in oleũ calidũ. unde adeo
dissoluta st̃ omĩa menbra eiꝰ: ut etiam
ipsi oculi a ꝓpriis sedib excludi uide¬
rent᷑. Tantaq auiditas manducandi
cis & castellis. & de ciuitatib totius iudeȩ:
& iussit eos recludi in loco qͥ dicit᷑ hipo¬
dromꝰ. Ꝙ cũ iã uideret sibi imminere
qͥdem uideos gausuros de morte mea:
sed potero ha Ebere multos lugentes
domꝰ & om̃is udea etiã inuite defleat
obitũ meũ. Habebat autẽ hanc con¬
suetudinẽ: ut post omnẽ cibũ purgar&
ꝑ se pomũ & comederet. Quod cũ fe

Expanded text:
renda illius vermibus scatere coeperant; et cum adhuc haberet spem vivendi, deportatus est in Jerichum: accepto vero consilio medicorum utebatur aquis calidis, et introivit in oleum calidum; unde adeo sunt resoluta omnia membra illius, ut etiam ipsi oculi a propriis sedibus expelli viderentur, et tanta aviditas manducandi cis, castellis et civitatibus totius Judaeae, et jussit eos recludi in loco qui dicitur hippodromus; et cum videret sibi imminere quidem Judaeos gavisuros de morte mea, sed potero habere multos lugentes, domus, et omnis Judaea etiam invita defleat obitum meum. Habebat is praeterea consuetudinem ut post omnem cibum purgaret ipse malum et comederet; quod cum fec
Abbreviated transcription (Latin):
galileȩ : Archelaus int̾pretat᷑ agnoscens
leo: & significat illũ leonẽ de qͦ petrus
ait. Solliciti estote & uigilate: qͥa aduer¬
sarius ur̃ diabolus tanquã leo rugiens
quȩ circa finẽ mundi suscipient anti-¬
xp̃m: in quib regnabit archelaus. id ẽ

Expanded text:
aea. » Archelaus interpretatur agnoscens leo; et significat illum leonem de quo Petrus ait: « Solliciti estote et vigilate quia adversarius vester tanquam leo rugiens qui circa finem saeculi suscipient Antichristum, in quibus habitabit Archelaus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
reus de radice eĩ ascendet. Dictus qͥdẽ¬
in qua concept̾ ẽ & nutrit᷑: dicit᷑
narareus ab officio. Om̃s qͥdem illi
qͥ uota dõ uouebant ꝙ se mundos &¬
castos custodiebant: suꝑ quoꝵ capita¬

Expanded text:
reus de radice ejus ascendet. » Dictus esin qua conceptus est et nutritus. Dicitur etiam Nazareus ab officio; omnes enim illi qui vota Domino vovebant, et se ipsos castos
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃ceptũ. Siue credidit herodes quod
magi ñ inuenerint puerũ: & ideo uere¬
cundati fuissent reuerti ad se. unde ñ
curauit querere puerũ. Sed postquã
p̃sentat᷑ in tẽplo. & munera ꝓ eo oblata:
In eo sane qͦd dñs fugit: nobis exẽplũ

Expanded text:
templum; sive credidit Herodes quod magi non invenissent puerum, et ideo verecundati fuissent reverti ad se, et idcirco non curavit quaerere puerum. Sed postquam fuisset ad templum, et munera pro eo oblataIn eo quod Dominus fugit, nobis exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sedeat: & ꝑ eos sua iu¬
dicia decernat. Alu tanto
prouectiori scientia pleni st̃:
quanto claritatem di uici¬
nius contemplant᷑. Alia
uero ita dõ comiuncta sunt
angłorum agmina: ut int̾
hȩc & dm̃ nulli alii itsin.
Tanto magis ardent amore:
quanto subtilius claritatẽ
diuinitatis eius aspiciunt.
Talib ut diximus a primor¬
dio incipientis uitȩ beatoꝵ
sꝑuum distinctionib suꝑ¬
na polorũ regna ã dõ condi¬
tore in ꝑpetuum mirabilit᷑
collocata subsistunt. His

Expanded text:
Dominus sedeat, et per eos sua juDominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
regna spiritib angłicis ad
laudem & głam atq honorẽ
sui nominis ac maiestatis in
ꝑpetuum miro ordine collo¬
cauit : de quib plura loqui
ꝑtimescimus. quia soli do sci¬
re est. quomodo uel quem¬
admodum eorum nobis inui¬
sibilis absꝙ contagione seu
diminittione ĩ sua sola puritate cõ¬
sistit natura. S ed tam̃ nouẽ
esse angłorum ordines ad dĩ
iudicia ac ministeria com¬
plenda testante sacro elo¬
quio cognouimꝰ: quorum
principatus atq potestates
subtiliter atꝙ mirabiltẽ di¬
omĩpotentis nutu distin¬
guntur. Alii ex illis ad nos
in mundum missi futura p̃¬
dicando ꝑueniunt: Alii ad
hec constituti. ut ꝑ eos signa
& miracula frequentius fi¬
ant. Alii subiectis angłoꝵ.
spiritib pręsunt: eisꝙ ad
explenda diuina mysteria
disponendo principantur.
Alii mira potentia cęteris
preminent: pro eo quod eis
ad obędiendum alia ange¬
lorum agmina subiecta
sunt. Alii tanta diuinita¬
tis gr̃a replentur. ut in eis

Expanded text:
regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quib locutus est ds. &
ostendit illis secreta sua. ut
ea quȩ uentura erant quasi
prȩsentia sꝑu sc̃o illuminati
agnoscere atꝙ enuntiare

Expanded text:
cum quibus locutus est Deus, et ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati agnoscerent. Festine
Abbreviated transcription (Latin):
go fr̃s karissimi antiquorũ
memoriã precedentium pa¬
trum quos ante legem & sub
lege scriptura sc̃a demonstran¬
te cognouimus: ad hoc tantũ¬
modo proferimus ut facilius
intelligere ualeatis quanta
uel qualis sit huius sacratissi¬
inȩ prȩsentia diei. cũ omnib
his de quib loquimur sine fi¬
ne constat honesta. Nunc
ergo reuertamur ad eos quos
unda baptisiatis. & effusio
sanguinis xꝑi ab errore pat̾¬
ni delicti ac squalore uetustȩ
gentilitatis in nouo testam̃to
ꝑ gr̃am spiritus scĩ abluendo
purgauit: quoꝵ oculi beati qͥ
xꝑm in carne uenientẽ uidere
meruerunt. Huic tam pre¬
clarȩ uisioni iohannes bapti¬
sta qui eodem angło quo xꝑc
denuntiante conceptus in ex¬
ordio predicationis atꝙ bap¬
tismatis primatũ tenebat. qui
iłm peccata mundi tollentẽ
uidendo agnouit. ac digito
precursor dñi. prȩco uidicis.
propħa altissimi nuncupat᷑:
quia nondum ȩditus xꝑin
mundo uenturũ propħauit:
& ad redemptionẽ animarũ

Expanded text:
go, fratres charissimi, antiquorum memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetustae gentilitatis, in novo testamento, per gratiam Spiritus sancti, abluendo purgavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ ignorantiã uel negli¬
gentiam seu ꝑ occupationẽ
rei secularis in sollempnitate
scõrum minus plene peregis¬
set. in hac sc̃a obseruatione
solueretur: quatinus eorũ
patrociniis protecti. ad suꝑ¬
na polorum gaudia ꝑueni¬

Expanded text:
tas per ignorantiam, vel neglitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia perveni
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłasticis historus quod
sc̃s bonefacius qui quartus
a beato gregorio romane ur¬
bis episcopatũ tenebat suis
precib a foca cȩsare impetra¬
uerit donari ȩccłȩ xꝑi tẽplũ
rome quod ab antiquis pan¬
theon ante uocabatur : quia
hoc quasi simulachrum omĩ¬
um uideretur ẽe deorum. in
quo eliminata omĩ spurci¬
tia fecit eccłam sc̃ẽ dĩ geni¬
tricis atꝙ om̃ium martyrũ
xꝑi. ut exclusa multitudine
demonum. multitudo ibi sco¬
rum ã fidelib in memoria
haberetur. & plebs uniuer¬
sa in capite kalendarum
nouembriũ sicut in die na¬
talis dñi ad eccłam in hono¬
re omniũ scõrum consecra¬
tam conueniret: ibiꝙ mis¬
sarum sollẽpnitate a p̾sule
sedis apłice celebrata. omni¬
busq rite ꝑ actis unusquisq
in sua cum gaudio remearet.
Ex hac ergo consuetudine
sc̃ȩ romanȩ eccłȩ crescente
religione xꝑiana decretum
untur. honor & memoria
omĩum scõrum in die qua
prediximus haberetur: ut
quicquid humana fragili¬

Expanded text:
in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum untur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragili
Abbreviated transcription (Latin):
dõ digni inuenti sunt. Fide
preclari: hospitalitate prȩ¬
cipui. astuti in sensu. sapien¬
tes in opere. rebus secularib
locupletes. reparatores orbis.
nes. Longanimes in spe. obȩ¬
dientes in p̾receptis: credu¬
li in promissionibus. suscep¬

Expanded text:
Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis nes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus, fu
Abbreviated transcription (Latin):
ni cęli. & qui habitatis in eis.
Hic habitatores cęli & angłos
& homines scõs oportet intel¬
ligi: & utrisq conuenit in dño
gratulari. cum & homines an¬
gelis sociantur: & angeli hu¬
mane in xꝑo substantię famu¬
mi cordis nr̃i secreta rimem᷑.
& quib rebus aut contristet᷑¬
anima nr̃a aut gaudeat. iusto
discutiamus examine: ac siqͥd
amor uanȩ głȩ. si quid radix

Expanded text:
s in eis. Hic habitatores coeli, et angelos, et homines sanctos oportet intelligi, et utriusque convenit in Domino gratulari, cum et homines angelis sociantur, et angeli humanae in Christo substantiae famu cordis nostri secreta rimemur, et quibus rebus aut contristentur aut gaudeant, justo discutiamus examine. Ac si quis amor vanae gloriae, si qua radix
Abbreviated transcription (Latin):
centem. Nunc facta est sa¬
lus & uirtus. & regnum dõ
denter ostenditur in quo cęlo
ista fiant. Apud dm̃ enim
semꝑ fuit uirtus & regnum
& potestas filii eius: sed in

Expanded text:
 facta est salus et virtus et regnum Dei ae. Ostendit in quo coelo ista fiant. Apud Deum enim semper fuit et virtus et regnum et potestas Filii ejus: sed in
Abbreviated transcription (Latin):
est michi omis potestas in cȩlo.
semꝑ habuit: sed quã in ȩccła¬
quo ipse uoluit. tanquã caput
in menbris habere cepit. Se¬
quitur. Quia abiectus est ac¬
cusator frͣm nr̃orum. Congra¬

Expanded text:
est mihi omnis potestas in coelo se habuit, sed quam in Eccquo ipse voluit, tanquam caput in membris habere coepit. Quia projectus est accusator fratrum nostrorum. Congra
Abbreviated transcription (Latin):
delitiis. cęlestes epulas. terrenȩ
preferat uoluptati. Agnoscat
homo sui generis dignitatem:
factum ꝙ se ad imaginem &
similitudine̾ creatoris. intelli¬
gat. Nec ita de miseriis. quas
ꝑ peccatum illuo maximum
niter se ad miscdam sui condi¬
toris aptet. Ipse enim dicit.
Sc̃ĩ estote sicut & ego sc̃s sum:
hoc est me eligite & de his quȩ
michi displicent. abstinete. Fa¬
cite quod amo. amate quod
facio: & cum uidetur difficile¬
esse quod iubeo. ad iubentem
recurrite: ut unde datur pre¬
ceptum. prestetur auxilium.

Expanded text:
deliciis, coelestes epulas terrenae praeferat voluptati. Agnoscat homo sui generis dignitatem, factumque se ad imaginem et similitudinem sui Creatoris intelligat; nec ita de miseriis quas per peccatum illud maximum non se ad misericordiam sui Reparatoris attollat. Ipse enim dicit: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum : hoc est, me eligite, et ab iis quae mihi displicent abstinete. Facite quod amo, amate quod facio. Et cum videtur esse difficile quod jubeo, ad jubentem accurrite; ut unde datur praeceptum, praeste
Abbreviated transcription (Latin):
lium magnum in cęlo: micha¬
significat. in qua michahelem
cum angłis suis contra diabo¬
cumdum d̃i uoluntatẽ pro pe¬
regrinante ȩccła. orando & ad¬
iutoria amministrando confli-¬
nabat & angłi eius. Angeli sa¬
tanȩ sunt: non illi tantum qui
is irretiti. sunt intelligendi: &
non ualuerunt. Scilieet toto
damus diabolum cũ angłis
suis in cęlis ausum ẽẽ pugna¬
re: qui in terra unum iob¬

Expanded text:
lium magnum in coelo. Michasignificat, in qua Michaelem cum angelis suis contra diabocundum Dei voluntatem pro peregrinante Ecclesia orando, et adjutoria ministrando, conflinabat, et angeli ejus. Angeli Satanae non illi tantum qui ueis irretiti, sunt intelligendi. Et non valuerunt. Silicet, toto damus diabolum cum angelis suis in coelo ausum esse pugnare, qui in terra unum Job
Abbreviated transcription (Latin):
endisq cordib insistit: hos
quasi stans qui situs est labo¬
rantis affatur. Q uos uero
longo studii spiritalis exer¬
citio promptos iam iamq¬
ac dociles inuenit: his liber¬
tate ac dignitate magistri
quasi quietus saluator resi¬
dens. my stica quȩq de suꝑ¬
nis intimat. Quȩ spirita¬
lium differentia profectu¬
um. in israheliticȩ plebis ẽ
habitu pulcherrimis exp̃ssa
figuris : ubi uulgus omne
quibus libet uestib utens. in
quattuor angulis palliorum
hiacintinas sibi fimbrias est
facere preceptum: sacerdotes
quattuor habere uestes. toti¬
dem mysticis colorib mira
uarietate distinctas. Ponti¬
fices. & ea quȩ sacerdotes. &
alia quattuor indumenti ge¬
nera. colorum quidem eorum¬
dem. sed sublimioris gratia
dignitatis. & auro interlucen¬
te chorusca: & patriarcharũ
atq ipsius dñi nomine redi¬
mita gestare. Quȩ ꝑ singula
uel exponere uel solum pro¬
ponere: proprii industriã
spectat operis.

Expanded text:
endisque cordibus insistit, hos endisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis.
Abbreviated transcription (Latin):
nantur illecebris. Beati esu¬
rientes: qui sua fame commo¬
niti esurientib ẽẽ miserendũ.
& ipsi ꝑ iusticiam miserent᷑
ut ualent. Nam elemosinã
qua xꝑo ñ nr̃a donamus sed
sua reddimus: iusticiam recte
dici testatur psalmista qͥ ait.
Dispersit. dedit pauperibus:
iusticia eius manet in scłm se¬
culi. lusticia est enim qua
sua cuiq tribuimus: nemini
quicquã debentes. nisi ut in¬
uicem diligamus. B eati. qui
ꝑ prudentiam int̾ bonum di¬
noscentes & malum: occidua
flere & ad ȩterna norunt an¬
helare. B eati. qui ꝑ fortitu¬
dinem fidei. omĩa ualent
molesta tolerare. Igitur qui
necdum consummatȩ uirtu¬
tis arcem conscendere ualeÑ.
generalis interim ꝑfectionis
sunt beatitudine ꝑfouendi:
quatinus a bonis paulatim
ad meliora progressi: dum
consistentẽ in planitie dnm̃n
libent̃ auscultant: ad hunc
quandoq in monte sedentem
sublimiter ascendant. N am
quoꝵ adhuc edomandis instru¬

Expanded text:
nantur illecebris. Beati esunantur illecebris. Beati esurientes, qui sua fame commoniti esurientibus esse miserendum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemosynam qua Christo non nostra donamus, sed sua reddimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Disperdit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instru
Abbreviated transcription (Latin):
lis pro. xꝑo recipiet dona. Cȩ¬
terum quanta ab helia uer¬
borum iacula falsi sustinue¬
re prophȩ: quos deridens aie¬
bat. Clamate uoce maiore.
D̾s enim est baal. & forsitan
loquitur: aut in diuersorio
est. aut in itinere. aut certe
dormit. ut excitetur. Quantã
dedere stragem. qui octingen¬
ti simul. & quinquaginta st̃
interempti: Uerum quia
baal & non xꝑc in causa erat:
nec irrisi gaudebant. nec oc¬
cisi palmam. sed pęnam me¬
ruere perhennem. Scd̾m
hȩc enim faciebant prophis
patres eorum. B ene exemplo
adhortatus est. quia uera di¬
centes solent ꝑsecutionẽ pati:
nec tam̃ ideo ꝓpħȩ antiqui
timore ꝑsecutionis a ueritatis
predicatione defecerunt. No¬
tandum sane: quia sieut ma¬
theus ꝑ octo quas posuit bea¬
titudines. octauam spei nr̃ȩ
ꝑfectionemq resurrectionis
gła dedicatur insinuat: ita
lucas ꝑ quattuor uirtutes
amplectitur cardinales.
Beati enim pauꝑes: qui per
temperantiam a mundi refre¬

Expanded text:
lis a Christo recipiet dona. Caelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore: Deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur . Quantam dedere stragem qui octingenti simul et quinquageni sunt interempti? Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis, a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines octavam spei nostrae perfectionem quae resurrectionis gloria dedicatur insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refre
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos memoriȩ abrasum &
ab hominib est eiectum: nul¬
la iam existente causa odii.
nisi ppt̃ filium hominis: qͥa
uidelicet nom̃ xꝑi credentes.
suum uoluerunt facere cog¬
nomen. Atq ideo nominis
summi ꝑsecutores: hominũ
ñ immerito nomine notant᷑.
Heati inquit eritis cum uos
oderint homines. Docens eos
ab hominib insectandos: sed
ultra homines esse beandos.
G audete in illa die & exulta¬
te: ecce enim merces ur̃a mul¬
ta in cȩlo. Non hoc a quoli¬
bet patiente: sed ab eo qui su¬
pernȩ tantum mercedis intu¬
itu patitur. preceptũ potest
impleri: ut scilicet int̾ odia
cordium. int̾ probra lingua¬
rum. inter ipsas ꝑsequentiũ
manus. ȩquali immo lȩtiori
adhuc corde uersetur. N on
ad hoc nr̃i similes ualent:
sed eorum. qui ibant gauden¬
tes ã conspectu concilii. qm̃
digni habiti sunt pro nomine
iħu contumeliam pati. Qui
ergo multa in terris pro. xꝑo
sustinet aduersa: multa in cȩ¬

Expanded text:
ipsos memoriae abrasum, et ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter filium hominis, quia videlicet, nomen Christi, credentes suum voluerint facere cognomen; atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati inquit eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate. Ecce enim merces vestra multa in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur, praeceptum potest impleri, ut scilicet inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc corde versetur, non ad hoc nostri similes valeant, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu consilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coe
Abbreviated transcription (Latin):
sed scripturȩ more risus nomi¬
ne mentis exultatio & affectꝰ
quidam lȩtior intelligendum
est ẽẽ designatus: sicut sarra.
risum inquit michi fecit ds̃.
Et in iob dictum est. Os autẽ
ueracium replebit᷑ risu. Per
quȩ ut dixi nomina: gaudiũ
animȩ figuratur interius.
Beati eritis cum uos oderint
homines: & cum spreuerint
uos & exprobrauerint. Qui
diorum fletus. esuriem. pauꝑ¬
tatemq pati desiderat: beatꝰ
est. Multo autẽ beatior. qui
has inter aduersa uirtutes
seruare ñ trepidat: quia odi¬
ant lieet homines corde ne¬
fando. dilectum xꝑo cor lede¬
re nequeunt. Separent & sy¬
nagoga depellant: xꝑc inue¬
nit & confirmat. Exꝓbrent
nomen erueifixi: ipse cõmor¬
tuos sibi conresuscitat. & con¬
sedere facit in cȩlestibus. Et
eiecertnt nomen ur̃m tan¬
quam malum: ꝓpt̾ filium
hominis. N omen ur̃m quod
dicit: nom̃ xꝑianorum signi¬
ficat. Q uod a gentibus ude¬
isq sepissime quantum ad

Expanded text:
sed Scriturae more risus nomised Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui diorum, fletus esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus . Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, propter Filium hominis. Nomen vestrum quod dicit, nomen Christianorum significat, quod a gentibus Judaeisque saepissime quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
urm & seruituti subicitis:
qui in fame & siti uerbo ope¬
ram datis: quia cęlestium
tunc gaudiorum habetis uber¬
tate perfrui.
Seati qui nunc fletis: quia
ridebitis. Non temporalium
dampna commodorũ. sed uir¬
tutum detrimenta spiritaliũ
qui flent: eterna beatitudine
consolabuntur. Ubi non nr̃a
solum: sed & proximi iubemur
cominissa deflere. Quem si ut
nos diligimus: consequent̃ illiꝰ
& profectu nos gratulari. &
defectu necesse est tribulari.
N ec solum tribulari: uerũ
ad lacrimas usq succendi. Sic
enim samuhel & dauid pecca¬
tum saulis & interitum lu¬
gent: sic peccatricem dñs ip¬
se fleuit suꝑ ciuitatẽ. Et me¬
stis compassus sororibus. laza¬
rum quẽ diuina erat maie¬
state resuscitaturus. humana
prius miseratione deflebat:
mystice significans eos qui
peccati morte sopiuntur. ut
reuiuiscere queant ã ꝓximis
ẽẽ plangendos. Quod autem
nunc flentes risuros ẽẽ ꝓmit¬
tit. ñ puerilit̾ accipiendũ est:

Expanded text:
vestrum et servituti subjicitis , vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cȩlestia paruipendens di¬
censq. Quid enim michi re¬
stat in cęlo: & a te quid uolui
suꝑ terram: Mox ubi spei
suę fixisset anchoram sub¬
dendo manifestat. Michi
autẽ adherere dõ bonum est:
ponere in dño dõ spem meã.
Alioquin. non nulli miserri¬
ma conditione pauꝑtatis: &
hic seculi gaudi is ab inopia
rerum. & ibi regno di ob me¬
ritorum nequitiam carent.
Peati qui nunc esuritis:¬
quia saturabimini. Quid
esurire beati. quid sitire de¬
beant matheus exponit. ui¬
delicet iusticiam: aꝑtissime
nos instituens numquã nos
satis iustos estimare debere:
sed cotidianum iusticiȩ semꝑ
amare. immo ardere ꝓfectũ.
Cuius ꝑfectam saturitatem.
non in hoc scło sed in futuro
posse prouenire: suꝑnorum
desiderio psalmista flagrans
ostendit qui ait. Ego autẽ
cum iusticia apparebo con¬
spectui tuo: satiabor dum
manifestabit᷑ gła tua. Potest
simplicit̾ accipi. beati qui nẽ
esuritis: qui castigatis corpꝰ

Expanded text:
super coelestia parvipendens, disuper coelestia parvipendens, dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus
Abbreviated transcription (Latin):
TIPSE ELE¬
uatis oculis
in discipulos
suos: dicebat.
Heati pau¬
peres: quia ur̃m est regnũ
d̃i. Et si generalit̾ omnib
loquitur. specialius tamen
oculos saluator in discipłos
leuat: ut his qui uerbum
intenta cordis aure perci¬
piunt. latius saporis inti¬
mi lumen aperiat. Cui simi¬
le est quod matheus ait. Et
cum sedisset. accesserunt ad
eum discipuli eius: & aperi¬
ens ossuum. docebat eos dicenᷤ.
eati pauꝑes spũ. Nam
quib os in monte sedens ape¬
rit. ut magna sublimit᷑ au¬
diant: in eos oculos stans in
campo dirigit. ut audita pa¬
tenter intelligant. B eati
itaq pauꝑes. non utiq om̃s:
sed illi tantum modo qui om̃e
prȩsentis scłi tam & si altum
uideatur pro nichilo culm̃
ducunt. Qui merito regni
cȩlestis ꝑhibent᷑ munere dig¬
ni: quia delectationis huma¬
nȩ. ꝓbant᷑ cupiditate nudati.
Q ualem se rex dauid paupe¬
riem sustinuisse declarans
ait. Ego uero egenus & pau¬
per sum. Et alibi ñ modo
terrestria. sed & ipsa ꝓ dño

Expanded text:
ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & cor impenitens. the¬
saurizas tibi iram in die ire.
& reuelationis iusti iudicu
di. Hinc psalmista ait. Ds
iudex iustus: fortis & lon¬
ganuis. D icturus quippe
longanimem. prȩmisit iustuͣ:
ut quẽ uides peccata delin¬
quentiũ diu patient᷑ ferre.
scias hunc quandoq etiam
districte iudicare. Hinc per
quendam sapientẽ dicitur.
Altissimus enim ẽͥ patiens
ditor dicitur: quia peccata
hominũ & patitur & reddet.
N am quos diu ut conuer¬
tantur tolerat: ñ conuer¬
sos durius dampnat. Ad
excutiendã uͦ mentis nrͣȩ de¬
sidiam. etiã exteriora damp¬
na ꝑ similitudinẽ ad medi¬
um deducunt᷑: ut ꝑ hȩc ani¬
mus ad suam custodiã su¬
scitetur. N am dicitur. Hoc
autem scitote: quia si sciret
pater familias qua hora fur
ueniret: uigilaret utiq & nͣ¬

Expanded text:
tuam et cor impoenitens thetuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiens ditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dicentis: lȩtare iuue¬
nis in adolescentia tua: ter¬
cia autẽ senectus accipit᷑.
Qui ergo iugilare in pri¬
ma uigilia noluit. custo¬
diat uel in scdamut qui
conuerti ã prauitatib suis
in pueritia neglexit: ad
uias uitȩ saltem in tẽpore
iuuentutis euigilet: & qui
uigilare in secunda uigilia
noluit. terciȩ uigiliȩ reme¬
dia ñ amittat: ut qui in
iuuentute ad uias uite ñ
eiugilat: saltem in senectu¬
te resipiscat. ꝑ ensate. fratres
km̃i : quia conclusit di pi¬
etas duritiam nram. Non
est iam quid homo excusa¬
tionis inueniat. Dsͣ despi¬
citur. & expectat: Contem¬
pni se uidet. & reuoeat. In¬
iuriam de contemptu suo
suscipit : & tam̃ quandoq
reuertentib etiam premia
promittit. Sed nemo hanc
eius longanimitatẽ negli¬
gat: quia tanto districtio¬
rem iusticiam in iudicio exi¬
get: quanto longiorem pati¬
entiam ante udicium pre¬
rogauit᷑. Hinc & enim pau¬
lus dicit. Ignoras qm̃ beni¬
gnitas. dĩ. ad pęnitentiã te

Expanded text:
sunt, dicente Salomone: Laetare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te
Abbreviated transcription (Latin):
eius głam ꝑtrahuntur: sicut
seriptum est : tollatur impi¬
us ne uideat głam dĩ. Sed
quid si serui in prima uigilia.
negligentes existunt : Pri¬
ma quippe ugilia: primeuȩ
ȩtatis custodia est. Sed neq
sic desperandum est: & ãbo¬
no oꝑe cessandum. N am lon¬
ganimitatis suȩ patientiam
insinuans dñs subdit: & si in¬

Expanded text:
ejus gloriam pertrahuntur, sicut ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si
Abbreviated transcription (Latin):
at. audiamus. Am̃ dico uob̃
quod precinget se. & faciet il¬
los discumbere: & transiens
ministrabit illis. Precinget se:
id est ad retributionẽ preparat.
Faciet illos diseumbere: id est
in ȩterna quiete foueri. Discũ¬
bere quippe nrͣm: in regno
quiescere est. Unde rursum
dñs dicit: uenient. & recum¬
bent cũ abraham. & isaac. &
iacob. Transiens autẽ mini
strat: quia lucis suȩ illumina¬
tione nos saciat. Transire ue¬
ro dictum est : cum de iudicio
ad regnum redit: uel certe
dñs nõbis post iudiciũ transit:
quia ab humanitatis forma
in diuinitatis suȩ contempla¬
tionem nos eleuat. Et transi¬
re eius est in claritatis suȩ spe¬
culationem nos ducere: cum
eum quẽ in humanitate in iu¬
dicio cernimus: & iam in di¬
uinitãte post iudiciũ uidemꝰ.
Ad iudiciũ qͥppe dñs ueniens in
forma serui omnib appare¬
bit: quiã scriptum est. uide¬
bunt in quẽ transfixerunt.
Sed cũ reprobi in suppliciũ
corruunt : iusti ad claritatis

Expanded text:
mus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis
Abbreviated transcription (Latin):
deserit: aut is qui castitate
prȩminet. necdum se ꝑ bona
opera exercet. Nec castitas
ergo magna est sine bono oꝑe:
nec opus bonũ ẽ aliquid sine
castitate. Sed & si utrumq
agitur: restat ut quisquis
ille est. spe ad suꝑnam patriã
tendat. nequaquam se a uieus
pro mundi huius honestate con¬
tineat: qui & si quędam bona
aliquando pro honestate incho¬
at. in eius tam̃ intentione nͣ
debet ꝑmanere. nec per bona
oꝑa presentis mundi gloriam
querere: sed totam spem in re¬
demptoris sui aduentu consti¬
tuat. Unde & protinus subdit:
& uos similes hominibus expe¬
ctantib dnm suum: quando

Expanded text:
deserit, aut is qui castitate deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dom
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uirtus eius in lum¬
bis eius: & fortitudo illius
in umbilico uentris eius.
A principali igitur sexu
lumborum nomine luxuria
designatur ÷ cũ dñs dicit:
sint lumbi ur̃i prȩcincti.
Lumbos enim precingimus:
cum carnis luxuriam ꝑ con¬
tinentiam coartamus. Sed
quia minus est mala ñ age¬
re. nisi etiam quisq studeat
& bonis oꝑib insudare: pro¬
tinus additur. & lucernȩ ar¬
dentes in manib ur̃is. Lu¬
cernas quippe ardentes in
manib tenemus: cum ꝑ bo¬
na oꝑa proximis nrͣis lucis
exempla monstramus. De
quib profecto operib dñs
dicit: luceat lux ur̃a coram
hominibus : ut uideant oꝑa¬
urͣa bona. & glorificent patrẽ
ur̃m qui in celis est. Duo aut̃
sunt quȩ iubent᷑. & lumbos
restringere. & lucernas tene¬
re: ut & munditia sit casti¬
tatis in corpore. & lumen ue¬
ritatis in operatione. Redẽp¬
tori & enim nrͣo unum sine
altero placere nequaꝗͣ potest: si
aut is qui bona agit adhuc
luxuriȩ inquinamenta non

Expanded text:
dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant ra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non
Abbreviated transcription (Latin):
tia. nec sapientia er̃t apud in¬
feros quo tu properas. Quia
ergo & uenturȩ mortis tẽpus
ignoramus. & post mortem
operari ñ possumus: suꝑ est
ut ante mortem tempora in¬
dulta rapiamus. Sic enim sic
mors ipsa cum uenerit uin¬
citur: si prius quam ueniat

Expanded text:
tia, nec tia, nec feros, quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincitur, si priusquam veniat