comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. A minalia publica cñ
longe maiorem accrpint qͥ
p̃tiõ pabula estimantur.ꝑ
mancipes. atq apparitores
aꝑte uexantur ne io contin¬
gant sublimitas tua dispo

Expanded text:
p. Animalia publica, dum longe maiore ac periniquo pretio pabula aestimantur per mancipes atque apparitores, aperte vexantur. ne id contingat, sublimitas tua dispo
Abbreviated transcription (Latin):
ull ꝯ̃tibindulgemus. ut. sopi¬
te .ħ. spris spatio. tam ꝑsonales
qua ypothecarie. actiones inꝑpe¬
tuum. cõꝗeseant. nich. penitus
aliis exceptionib. drrogantes s
tam maliis q̃. triẽno ui. ⁊ robur
tenentib. millis. namqi tm̃ine¬
gotiis religiosos ꝯtratus me¬
morato. q̃dragnita annoꝵ. pri¬
uilegio uolum. ꝑfrm. inquib̾
eis. centum. amnoꝵ p̃regattua
cõstitiłtio ma. ꝯtulerat siquas
plene eãs. ante hano nra ꝯstita¬
tionem. abeccłiis. cerisq sacris
locis. ubicumq cõmotas indicia¬
lis smña. ant. tͣns actionũ cõuen¬
tio tmimnarit uolumꝰ. refrierri.
s itureliqui allis hanc. obici. sac̃¬
tlonem. quas.ante ac sopitas ee¬
to lustioꝵ silentio moueri. acte¬
nus. aut. motas tminari.ñ. con¬
tingit ilhstris. igit ⁊ magnifi¬
legem airam statint.etnitas.¬
edcĩs ꝓpositis. ad oĩum. notitia¬

Expanded text:
us indulgemus, ut sopitae hoc temporis spatio tam personales quam hypothecariae actiones in perpetuum conquiescant: nihil penitus aliis exceptionibus derogantes, sed tam annali quam triennii vim roburque tenentibus. In illis namqgotiis religiosos contractus memorato quadraginta annorum privilegio volumus perfrui, in quibus eis centum annorum praerogativam constitutio nostra contulerat. Si quas plane causas ante hanc nostram constitutionem ab ecclesiis ceterisque sacris locis ubicumque commotas iudicialis sententia aut transactionum conventio terminavit, nolumus refricari, gotiis religiosos contractus metionem, quas antehac sopitas octo lustrorum silentio moveri hactenus aut motas terminari non contigit. Illustris igitur et magnifilocis ubicumque commotas iudicialis sententia aut transactionum conven
Abbreviated transcription (Latin):
llod medieamenta moro.a
hec. exibent. uira. neggotiie unde. ꝯ¬
sequaitur. ut. nõ mĩqua amidicio.⁊
discor effectus. ⁊ ꝙ credebat. comec¬
tura. ꝓdẽe. exꝑimẽto inueniat. muti¬
le ꝓb̾at igitur. hec p̃sentis. ⁊̃ neces
cõstitutione. ur̃a. nuꝑ. indultui. ne¬
cessaria. correctione. rrr̃a distinguintꝰ
dudum. siquidem. uosseramꝰ. adcen¬
tum. alli. annos exceptiorris ꝓpagai̾
curricula. ꝑcuiꝰ. licentia. sarictionis.
negotia. ꝗdem. ntulta ꝯmoda. sut
⁊ uelut. antiquoꝵ mulieꝵ. aducte
paruer̃. iterm. citatrices. s eor. satri¬
tas ꝓuenire. nõ potuit. ꝑ bationir
mentis. integritas. nec. ntis fids.
nec. etas ualet. testib. suffragari.
rit. atigustia. cum. iõne. simtul.ac. re¬
ligione tractantes. p̃ doñ. pͥuile¬
gramusq ad possibilem. modũ
dic̃ ducẽ expimento. retraenẽ.

Expanded text:
od medicamenta morbis, hoc exhibent jura negotiis. Unde consequitur ut nonnunquam a judicio discordet effectus, et quod credebat conjectura prodesse, experimento inveniatur inutile. Probat igitur hoc praesentis etiam necessconstitutione nostra nuper indultum, necessaria correctione distinguimus. Dudum si quidem jusseramus ad centum illis annos exceptionis propagari curricula, per cujus licentiam sanctionis negotia quidem multa commota sunt, et velut antiquorum vulnerum obductae patuerunt iterum cicatrices. Sed eorum sanitas provenire non potuit, probationum mentis integritas, nec actis fides, nec aetas valet testibus suffragari. rit angustia, cum ratione simul ac religione tractantes praedictum privilegium usque ad possibilem modum deducere, experimento retraximus.
Abbreviated transcription (Latin):
manuittit soluendo nõnẽ uł ꝙ
rit nõ impetliri lib̾tatem qͣius bo¬
na eius cretlitorib non sufficiant.
Sepẽ enĩ desuis factiltatib ampli¬
us quã inhis sꝑant homiẽs. Ita

Expanded text:
manumittit solvendo non est, vel qui it, non impediri libertatem, quamvis bona eius creditoribus non sufficiant: saepe enim de facultatibus suis amplius quam in his est sperant homines. ita
Abbreviated transcription (Latin):
manu mittat aut ẜuum procura¬
torishabentli gr̃a aut ancillam ma¬
tͥmonii causa. Tum tñ intrasex

Expanded text:
manumittat, aut servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matrimonii causa, dum tamen intra sex
Abbreviated transcription (Latin):
ritate publica quedam p̃¬
danascatur. decollatorib
decernimus. ut quando se¬
curitate adiscussorib. seu
aparitorib ex posita ⁊ ratio¬
cimis publicis contrnent᷑.
rursus ꝑiiuriam ñ petat.¬

Expanded text:
ritate publica quaedam praeda nascatur collatoribus, decernimus, ut, quando securitates a discussoribus seu apparatioribus expositae ratiociniis publicis continentur, rursus per iniuriam non peta
Abbreviated transcription (Latin):
imãndũ indicibus ab his queꝵ int̾¬
ẽ offerri. sine magni siue mino¬
res sut̃ excepta indelicet sublimi
p̃toi̾ana p̃fectua᷑. utliceat hoĩ uitͣ
id spatiũ ple mfstime celib̾are sinc
atpeslendũ ei sit. siue quiescend̃.
netimiore intante opus aptessat̃

Expanded text:
erandum judicibus ab his, quorum interest, offerri, sive magni sive minores sunt excepta videlicet sublimissima praetoriana praefectura, ut liceat homini intra id spatium plenissime deliberare, sive appellandum ei sit, sive quiescendum; ne timore in
Abbreviated transcription (Latin):
refrenare. ¶ adħ sanccunꝰ sit lis
si forte ꝯtigit᷑ inꝑatoriã maiesta¬
tẽ occupatã publicis causis exniũ¬
datis ꝓuisiorib nõ p̾se ꝯ uocare
patͥres quatenꝰ cã agitet᷑. nõ ex hoe
litẽ ꝑiclitari. ꝙ eñi uitiũ ẽ litigã¬
tiũ. sicultũ inꝑato occupet᷑. uł ꝙ¬
tante ẽ auctoritatis ut uolente᷑
ẜncipẽ p̾s ad ꝯuocandos patres.
cetosq ꝓceres cohartare. s siq ta¬
le euenit᷑. causa intacta ꝑ maneat
aũ neglex̃. cũ enĩ uetieranda uetu¬
statis auerot̾tas tta magistratus di¬
gessit. ut alii moiores. alii medii.
alii minores sint  appellatioẽs a
minorib iudicib. nõ solũ ad ma¬
xios uidices renuitentur. s afĩ spec¬
tabiliũ indicũ tribimal. quatenus
crpi saero anditoio᷑ adhibito litẽ exͣ¬
centur. nouitas aũ hoc d̾eliquit e¬
uenit ut suꝑ minimis causis mna¬
pꝑ minimes causas magt̃s fatigẽt᷑¬

Expanded text:
 lis si forte contigerit imperatoriam maiestatem occupatam publicis causis ex mundanis provisionibus non posse convocare patres, quatenus causa agitetur, non ex hoc litem periclitari. Quod enim vitium est litigantium, si culmen imperatorium occupettantae est auctoritatis, ut nolentem principem possit ad convocandos patres ceterosque proceres coarctare? Sed si quid tale evenerit, causa intacta permaneatautem neglexit. Quum enim veneranda vetustatis auctoritas ita magistratus digesserit, ut alii majores, alii medii, alii minores sint, et appellationes a minoribus judicibus non solum ad maximos judices remitterentur, sed ad spectabilium judicum tribunal, quatenus psi sacro auditorio adhibito litem erent, novitas autem hoc dereliquevenit, ut super minimis causis maer minimas causas magnis fatigent
Abbreviated transcription (Latin):
us. scpͥscerunt maritu aũt uxori sue
cũrͤatorẽ datum excusari posse licet
se mnͤisceat. ¶ Si quisaũt falsis
alleganionib excusacionẽ tutele me¬
ruit. nonẽ lib̾atus hone̾ tutele. xxui.

Expanded text:
scripserunt maritum uxori suae curatorem datum excusare se posse, licet se immisceat. Si quis autem falsis allegationibus excusationem tutelae meruit, non est liberatus onere tutelae. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
maneãt effectus ñ pͥus quãtitate da
cipe. ꝓ iñ eueniente lucro illa ꝗde
nicħ aliud lucrabitur nisi qui gentoᷤ
te minor ex suspecta nãq uł equa¬
litatẽ quanta mequalitas ex hce ip̃b
ꝓcedit. ¶oruẽ gͥ pͥus ex poĩta sũt do¬
mane᷑ inpos̃ibileẽ. Deceͣto aut̃e
moĩ dictione sanccimꝰ equas qd̾
eẽ oblationes ip̃os aũ mediocri¬
aluera pacissa ut ꝑ oĩa iustitiã eꝗ¬
tatẽq honoremꝰ. Sienĩ aliquis ã¬
plius alio diues ẽ licet ei ꝑ aliu
modũ legaimũ tm̃ c⁊ agntũ mr̃s
legib clem̃nã p̃bẽ. aliocr nõ per

Expanded text:
maneant effectus, non prius quantitate datercipere, proinde eveniente lucro illa quidem nihil aliud lucrabitur nisi quingentos tae minor: ex suspecta namque velut aequalitate quanta inaequalitas ex hoc ipso procedit. Quae igitur prius exposita sunt domanere inpossibile est, de cetero autem in omni dicione sancimus aequas quidem esse oblationes, ipsos autem mediocria lucra pacisci, ut per omnia iustitiam aequitatemque honoremus. Si enim aliquis amplius alio dives est, licet ei per alium modum legitimum tamen et agnitum nostris legibus clementiam praebere alio, et non per
Abbreviated transcription (Latin):
eceͣ anti quiores hypothecas hono
rabilia uira ut pote dũ ceͣ m̃tes cũ
iutis eoꝵ creclant substantus  nõ
nuilieꝵ ⁊ q̃ forte tuẽ neq ꝯpete¬
bant hit qui pͥus ꝯtraxerut ¶ de¬
diͦmꝰ aũ licentiã hcc uidelicet.⁊⁊ ꝙ
antiquitus ⁊ augm̃ta face̾ ꝑ nuitẽ
auge̾ uoluit᷑ dotẽ aut ꝑꝑ nuptias
conationẽ nõlice̾ alio quid facere
celebrare oĩo augm̃tũ ⁊ non ine
tũ non ipõ fieri uitate s schema¬
ticu ⁊ maxime in parte mulie¬
ris. ⁊ uiri creditores circũ scribat
pͥuilegio utens. Siquitẽ habut᷑
utriq im mobiles res melius est
in mobilib fieri oblationẽ quamꝰ
sit pala e indubitatũ ꝙ quid̃ abi¬
Siutriq ĩ mobiles res fumit mu¬
lierẽ õm̃o ꝑ ĩ mobiles res celebrare
aug ut ⁊ dos ⁊ augm̃tũ similit̾ hãt
aduersus antiquiores creditores
p̾iulegut midiq indubitato au¬
mobilib faciat angm̃tũ. nullo
enĩ. hĩc oritͥir lesio. Siaũ mulr̃

Expanded text:
 antiquiores hypothecas habeant honorabiliora iura, utpote dum contrahentes cum viris eorum credant substantiis et non mulierum et quae forte tunc neque competebant his qui prius contraxerunt. Dedimus autem licentiam hoc videlicet quod antiquitus et augmenta facere permitaugere voluerit dotem aut propter nuptias donationem, non licere alio quidem facere celebrare omnino augmentum, et non in entum non ipsa fieri veritate sed schematicum, et maxime in parte mulieris, et viri creditores circumscribat privilegio utens, si quidem habuerint utrimque inmobiles res, melius est in inmobilibus fieri oblationem, quatenus sit palam et indubitatum, quid quidem ab iutrimque inmobiles res fuerint, mulierem omnino per inmobiles res celebrare augmentum, ut et dos et augmentum similiter habeat adversus antiquiores creditores privilegium undique indubitato aumobilibus faciat augmentum; nulla enim hinc oritur laesio. Si
Abbreviated transcription (Latin):
coniralicebat᷑ ant ex pͥori matrimo
silu e⁊ ip̃i mat̾na obicientes dotẽ. Et
dubiũ erat uirũ ⁊̃ nõ suꝑstite pͥore
uxore oportẽt susaipi filios ꝯtrascendẽ
cotẽ litigantes. nonem̃ aliis deli¬
miis dudũ. ⁊ damus hoe pͥuilegiu
ant hr̃ditatib aut creditorsbus
s s̃ olis filis pluime si quid̃ dubita¬

Expanded text:
 autem ex priori matrimonio filii et ipsi maternam obicientes dotem, et dubium erat, utrum etiam non superstite priore uxore oporteret suscipi filios contra secundae dotem litigantes. Non enim aliis dedimus dudum et damus hoc privilegium aut heredibus aut creditoribus, sed solis fili
Abbreviated transcription (Latin):
Nase p̃ cipimiꝰ ⁊ xñ ⁊̃ mĩe hec renona.¬
mus S̃iem̃ scͥptũ nt debttũ & non
sepͥtura ꝓferatur souitioĩs alitigã¬
tib ꝑtestes ꝓbatio. tunc suscopͣn¬
bilẽ eꝗ ap̃ uidices eẽ. dũ ad hoc ip̃m
adsumantur testes. ut ꝓficienda so¬
lutione. aut memoria facte ali cui
iã solutionis. ⁊ ꝯfessione eius qui
petumas accep̃ testimoniũ ꝑ hibeãt
uiri fice digni ꝯstituti aũ eĩ causa
tesnmomi forte faciant manisestã
testimonia nulla moĩs oĩb ualẽ ra¬
tione. ⁊ ħ moĩ. quedã singe᷑ testimo¬
andiat aliquos dicentes accepifle a¬
digna ratione. dñ qñ ⁊ rale aliquid
tũ. ⁊ faciente scrite̾. ⁊ hec sciente.

Expanded text:
hoc renovamus. Si enim scriptum sit debitum et non scripta proferatur solutionis a litigantibus per testes probatio, tunc susceptibilem eam apud iudices esse, dum ad hoc ipsum assumantur testes, ut pro facienda solutione aut memoria factae alicuius iam solutionis et confessione eius qui pecunias accepit testimonium perhibeant viri fide digni constituti, aut etiam causam testimonii forte faciant manifestam.testimonia nulla modis omnibus valere ratione, et huiusmodi quaedam fingere testimoaudiat aliquos dicentes accepisse adigna ratione. Quando et tale aliquid tuto et fatente scribere ex hoc sciente
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tuc̾ ap̃ clarissimu bythine ꝓiũ¬
iemse. uidicẽ gestui in uenimus in
testam̃to ostensa testim falsitate
pessima aꝑte ͦ ꝯnictoꝵ ⁊ nouissime
ꝯfesson qma cũ testam̃tu fietet.
ei fiuiis de firacta testatrix. testiu noͣ
quidã tenentes iã moͣtue manũ
tta ꝑ fartã uͥgã factã. ⁊̃ ex lateͣ duc¬

Expanded text:
 nunc apud clarissimum Bithyniae provinciae iudicem gestum invenimus in testamento ostensa testium falsitate pessima aperte convictorum et novissime confessorum, quia cum testamentum fieret et fuisset defuncta testatrix, testium vero quidam tenentes iam mortuae manum ita per cartam virgam rectam et ex latere duc
Abbreviated transcription (Latin):
tiones uiutas ad inuenta quidẽ
ẽ dudũ. nequid lateat facile nego¬
grate inꝯtranũ õdo canse. non
enĩ ut pate fiat̾ que gesta sũt te¬
stant᷑ plupim s quatenni ad hue¬

Expanded text:
tiones utilitas adinventa quidem est dudum, ne quid lateat facile actograre in contrarium ordo causae. Non enim ut patefiant quae gesta sunt testantur plurimi, sed quatenus adhu
Abbreviated transcription (Latin):
militie. aut duinaꝵ aut officu
causã. aut siũ tales ꝯsistant exutq
mñ quiã sũt fide digni tescimoĩ
ꝑhib̾e̾. Et non quosdam artiides
ignobiles. neq uilissimos. nec in¬
mis obscuros adiestimoĩu ꝓcede̾.
ẜ ut siqua dehis dubitatio fintͣ
p̾sit facile de monstrari testiũ uita
quia inculpabilis atq moͬderata
ẽ. ¶ Suioͣ ignoti fumͣt quid am

Expanded text:
militias aut divitiarum aut officii causam, aut si non tales consistunt, ex utroque tamen quia sunt fide digni testimonium perhibere, et non quosdam artifices ignobiles neque vilissimos nec nimis obscuros ad testimonium procedere, sed ut si qua de his dubitatio fuerit, possit facile demonstrari testium vita, quia inculpabilis atque moderata est. Si vero ignoti quidam
Abbreviated transcription (Latin):
u. Pret̃ sollempnes ⁊ a
canonicas pensitatioras x
bus eoꝵdem alirnonie sĩe
p̃tio ministret᷑. ꝓurntiale
itaq cuncti iuoices tuean¬
tur. nec inuurias multas
transire ꝑmuttant.
Mp̃.Ouotiens compulsor
competentem.
Op̃. Curialib ⁊ nauicu¬
lariis oĩbq corporib ita sõ¬
ueniri uolumꝰ. ut rchil
apparitorib uniu̾soꝵ nidi¬
cium liceat ꝙ ad p̃dam ꝓ¬

Expanded text:
. Praeter sollemnes et canonicas pensitationes mubus eorundem alimoniae sine pretio ministrantur. Provinciales itaque cuncti iudices tueantur nec iniurias inultas transire permittant.uotiens compulsor competentem.. Curialibus et naviculariis omnibusque corporibus ita subveniri volumus, ut nihil apparitoribus universorum iudicum liceat, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
exigatur si quide miltraris uidex
sit uulla ꝓ uinciã ꝑ illũ danda sic̃
dictũ ẽ mulien. suio̾ nõ hat mi¬
litarẽ iudicẽ metro poleos illius
ad nos si ꝓbauit᷑ referens ⁊ ut sr̃
ex uicinis maiorib cinglĩs ⁊ uñ¬
diq ñ agͣñtẽ siue iudei suie pͥua¬
tus sit memorata castigari peã
e dari hac ei q̃ quãtu ad illũ neq
casre uiue᷑ uaiet ultu᷑is u̾t nõ
uideatur quas ꝑuirasse. Que¬

Expanded text:
s iudex sit in illa provincia, per illum danda, sicuti dictum est, mulieri; si vero non habet militarem iudicem, metropoleos illius ad nos, si probaverit, referens, et insuper ex vicinis maioribus cingulis: et undique hoc agentem, sive iudex sive privatus sit, memorata castigari poena et dari hanc ei quae quantum ad illum neque caste vivere valet ulterius, ut non videatur quas
Abbreviated transcription (Latin):
x. lib̾aꝵ auri penã. Exigñtes eũ ⁊¬
qui p̃sũpsĩt om̃o tale ũis umand̾
acciꝑe ⁊ hac̃ silicet quãtitatẽ ip̃i
infelici dan mulieri sanccimꝰ. ad
reliquã bone figure iutã exigen¬
dũ ꝑ ãm̃inistrauonẽ ꝓuiricialẽ
c⁊ dandui ei ¶S ciente iudice quia fi
neglexit᷑ tenebitur abea ꝙonens
ad mintstrationẽ hr̃sq enuis ⁊ suc¬

Expanded text:
ri poenam exigentes eum qui praesumpserit omnino tale iusiurandum accipere. Et hanc scilicet quantitatem ipsi infelici dari mulieri sancimus ad reliquam bonae figurae vitam, exigendam per administrationem provincialem et dandam ei; sciente iudice quia. si neglexerit, tenebitur ab ea deponens administrationem, heredesque eius et suc
Abbreviated transcription (Latin):
stitatẽ cũ opo̾tet agnosce̾ quia
ħ moĩ transgͥffiones mag̃ placet̃
deo quia uis uirandi obsuatiẽs
nõ enĩ siquis ab aliquo ius uirã¬
du acceꝑit. qr occidit forsã aut̃
adultaͣbitur. aut aliquid og̃ tale
inlictũ opoͣtet suari ius uira¬
dũ. ut pote cũ sit ita turpe & rli¬
citu ⁊ ad ꝑditionẽs ducens. Iõq¬

Expanded text:
t agnoscere quia huiusmodi transgressiones magis placent deo quam iurisiurandi observationes. Non enim si quis ab aliquo iusiurandum acceperit, quia occidet forsan aut adulterabitur aut aliquid aget tale illicitum, oportet servari iusiurandum, utpote cum sit ita turpe et illicitum et ad perditionem deducens. Ideoqu
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie tp̃s ut hũtes ꝙ penas
int̾minantes nouifsutias his
ꝗ tales fide iussores exigut̃. infr̃
ei ip̃os ficer̾sores siue obligatioẽ
recede̾. & nullã inferri eis necenita
portabilẽ calumpniã ceͣ studendã
a nob̾ fiencasii tatẽ ¶Quia enĩ

Expanded text:
paenitentiae tempus non habentes, et poenas interminantes novissimas his qui tales fideiussiones exigunt, insuper et ipsos fideiussores sine obligatione recedere et nullam inferri eis necessitaportabilem calumniam contra studendam a nobis fieri castitatem. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
tͣaͣ. altã aũ eã negauit᷑ cũ ñ littãs
eiłis hat̃ ata ut necessitatẽ paci¬
atur actor causas pati errra ꝓa¬
tionẽ eiꝰ. aut lntas quidẽ sirsci¬
dus accor ꝯ dep̾nationẽ odu̾sus
eũ dnpsicẽ in itͦq easu fieł sac̃¬
cimꝰ. nõ quia amar̾iorib legib
celeccam᷑. s qͥ alites hoꝵ mi noe̾s¬

Expanded text:
pturam, alter autem eam negaverit, cum litteras eius habeat, ita ut necessitatem patiatur actor causas pati circa probationem eius, aut litteras quidem suscidis actor. condemnationem adversus eum duplicem in utroque casu fieri sancimus; non quia amarioribus legibus delectamur, sed quia lites horum minores
Abbreviated transcription (Latin):
ones agnoscat᷑ ⁊ colatioẽt nõ igno¬
ret̾. d cirta distribntiones nõ resui¬
tent. Et neq peculantes suaꝵ litaͣ¬
uolentes. neq ad mimenationẽ ab¬
negant neq p̾ea forsan solutiorab
ntant᷑ neq res ex quibs deꝰtiet᷑ ab ne¬
gent ꝑsonis. s mecdiocres  mite
ex cansis ostensi metlicri patiãt᷑
mĩs ꝯstitͤutionib ⁊ iniudiciis quidẽ

Expanded text:
ones agnoscant et collationes non ignorent et circa distributiones non resultent et neque petulantes suarum littevolentes neque adnumerationes abnegent neque postea forsan solutionibus utantur neque res ex quibus detinent abnegent personis, sed mediocres et mites ex causis ostensi mediocri potianturnostris constitutionibus et in iudiciis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Illu̾d qͦ bñ habe̾ credimꝰ hac lege
ꝯplecii. pͥorib enĩ legib uolentib̾
incollatiõib siquidẽ siñ restam̃to
morerentur parũtes. coslatioẽs
lationib s ai res habẽ ꝑ dotẽ foͣte.
aut aliomõ datas. ⁊ que sut̃ relict᷑a
defentere nos sancimꝰ nõ eẽ talẽ
om̃o opinionẽ s siue ꝙpiã ĩnte¬

Expanded text:
e credimus hac lege complecti. Prioribus enim legibus volentibus in collationibus, si quidem sine testamento morerentur parentes, collationes lationibus, sed et res habere per dotem forte aut alio modo datas et quae sunt relicta defendere: nos sancimus non esse omnino talem opinionem, sed sive quispiam inte
Abbreviated transcription (Latin):
ut fratno ꝯtamrane eos fuet ad
ĩdere intestam̃tit suis. añ sine
hec uł pates faceͣ. ieas sub scse̾
⁊ sic indubitatã dait filiis di¬
uisionẽ. At illi ñ ħ facuit̃. set

Expanded text:
 fraterno certamine eos servent, ad idere in testamentis suis aut si non hoc, vel partes facere et eas subscribere et sic indubitatam dare filiis divisione
Abbreviated transcription (Latin):
Siamꝰ equitatẽ q̃ nuic̃ usq in hae sla¬
tumꝰ iegt̃ ħ enĩ dicim̃ e imilis fili¬
is qui exmptin sut̃ legitimis licet ũ
sinit secute nuptias dotes. s affectua
indiuoitatus ⁊ mantfestꝰ int̾ ꝯuiges
exstens fiuos p̃uet eẽ legitimos. do¬
tt̃ cienĩ celebrant nuptie. nuptias
añ cotes nõ faciunt is cũ uinctoꝵ
aftectis. hoc icẽ eptineat. ⁊ inlis
qui ex ẜͥteidre affectu. cũ cotibus¬

Expanded text:
s aequalitatem. Sed nec usque in hoc statuimus legem. Haec enim dicimus et in illis filiis, qui ex nuptiis sunt legitimis, licet non sint secutae nuptias dotes, sed affectus indubitatus et manifestus inter coniuges existens filios praestet esse legitimos Dotem etenim celebrant nuptiae, nuptias autem dotes non faciunt, sed coniunctorum affectus. Hoc idem obtineat et in his, qui ex poste
Abbreviated transcription (Latin):
hbiit᷑. aut p̃discecente ꝯcubma
moͣte forsan aut diuisione fiii domi
funt. d uẽ enĩdamus eis abintesta¬
toduar unciaꝵ succetsionẽ. ¶ Si
aũ pat̃ ꝯfusa ꝯ cupiscentia ita fiat
cralias introducat pori ꝯcubinas &

Expanded text:
it, aut praediscedente concubina morte forsan aut divisione filii domi sint; tunc enim damus eis ab intestato duarum unciarum successionem. Si autem confusa concupiscentia ita fiat, et alias superinducat priori concubinas et
Abbreviated transcription (Latin):
erillud graue existeris et habens quidẽ
aliquã legalẽ occasicẽ indirã tm̃ ĩ¬
cicens crudelitatẽ e amairudit̃.
fecerũt institutioĩs uxorib siquidẽ
filiis aũ ꝓͥetatẽ nudã. quõ obrẽ ar¬
bitror studiũ eẽ hꝰmoĩ restam̃tis.
uxorẽ c̃ ꝓͥetatẽ ad quirere. filiis fõ¬
re fame ꝑ ep̃tis uñ enĩ ĩ mecdio ẽ
gub̾nãtur. e coridianũ hañt cibũ
ncb̾ eis delicto uxoris iure foͣsa

Expanded text:
ens quidem aliquam legalem occasionem, in diram tamen incidens crudelitatem et amaritudinem. fecerunt institutiones: uxoribus si quidem filiis autem proprietatem nudam. Quamobrem arbitror studium esse huiusmodi testamentis uxorem etiam proprietatem acquirere, filiis forte fame peremptis. Vnde enim in medio etiam gubernentur et cotidianum habeant cibum, nihil eis derelic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ patoꝵ ꝯsiituit. nullo iudicantiũ
neq inhec fiectendo. s irtegͥtatẽ
legis custodiente. Si aut̃ q̃ reus
ꝓferat littaͣs accoris dem̃ ule eas. ne¬
get. Atille ꝓbet eas nõ solũ illud
datione sim̾ilit᷑ ⁊̃ inactore intoͣ¬
ducatur ratio. Si uo̾ lis ogatitr¬

Expanded text:
imperatorum constituit, nullo iudicantium neque in hoc flectendo, sed integritatem legis custodiente. Si autem etiam reus proferat litteras actoris, deinde ille eas neget, at ille probet eas: non solum illud datione similiter etiam in actore introducatur ratio. Caput IX Si
Abbreviated transcription (Latin):
occasione. licebit enĩ er relicto octo¬
unciũ forte aũ sexcũtuii hatẽ ⁊ ar¬
gin sicut uoluit᷑ filiis ip̃is. aut̃ cui¬
libet extraneoꝵ ⁊ natura pͥmo euã¬
ta ꝯpetrantur sie ad eytͣneas lar
de inofficioso lege decreta ẽ. ¶ Ex¬
lib nubentib noui unciũ oiõ darͣ

Expanded text:
occasionem. Licebit enim ei reliquum octouncium forte aut sexuncium habere, et largiri sicut voluerit filiis ipsis aut cuilibet extraneorum, et natura primo curata competenter, sic ad extraneas largde inofficioso lege decreta est. l
Abbreviated transcription (Latin):
alie quidẽ smnẽ uacent. q̃ pͥorib no¬
sins placuerũt metliotris aũ que¬
da e elem̃s ⁊ ip̃i cause ꝯueniens pe¬
na ab nẽgͥantib inferatur. ꝓ abre¬
gatione. nãq circa b̾ ciactoris labo

Expanded text:
e vacent, quae prioribus nostris placuerunt, mediocris autem quaedam et clemens et ipsi causae conveniens poena abnegantibus inferatur. Pro abnegatione namque circa haec et actoris labor
Abbreviated transcription (Latin):
tib nõ suis. ⁊ sub potestare. minus
t̃tiã parrẽ eons habẽ. quã eoꝵ parẽ¬
tibus iiuentib opõret relinquere
testatores. nõ enĩ excepimꝰ ultͣmͣt
nepotes qui ex filio pat̾nis artis ac¬
crescut. ut illi quidẽ accipiut̃ paͣ¬

Expanded text:
on suis et sub potestate, minus tertiam partem eos habere. quam eorum parentibus viventibus oportebat relinquere testatores. Non enim excepimus ulterius nepotes, qui ex filio paternis avis accrescunt, ut illi quidem integra
Abbreviated transcription (Latin):
casiones decies milier unii hec
uolũtate gesta sut̃ patris an
alicuiꝰ ẽ artisieis oꝑarii ꝯtami¬
tis aliciũ scributis. ħ nos mo¬
lestart decetõ nr̃os sub̾tot nolẽ¬
tes sanccimꝰ. Siquis uoluiͣt su¬
li quas forte relinq̃re p̃crpuas
has maxime quide᷑ si possibile
ẽ dicat intestam̃to e indubira¬
tã cet filiis hie utilrratẽ. Si
aũ nõ hoc agit ꝑꝑ aliquas ne
sos sub scͥbe p̃parare uitͣ quos
res dundit ⁊ ex hoe cause dare ĩ¬

Expanded text:
casiones decies milies, utrum haec voluntate gesta sint patris, an alicuius est artifices operarii certamirtes alicuius scribentis. Haec nos molestare de cetero nostros subiectos nolentes sancimus: si quis voluerit sualiquas forte relinquere praecipuas, has maxime quidem, si possibile est, dicat in testamento et indubitatam det filiis hinc utilitatem. Si autem non hoc agit propter aliquas necsos subscribere praeparare, inter quos res dividet, et ex hoc causae dare in
Abbreviated transcription (Latin):
quiã ꝓ abnegatione dũplicibus
subcebat ex actioib maie uolẽ¬
tes ⁊ ab negare tẽptãtes ubi er
alie q̃dã actioẽs ad eundẽ coapte
fut᷑ orliẽ s pa̾ulaũ purata cle¬
m̃tia oplata ẽ iniquoꝵ enutrrre¬

Expanded text:
quam pro abnegatione duplicibus subdebat exactionibus malevolentes et abnegare temptantes; ubi etiam aliae quaedam actiones ad eundem coaptatae sunt ordinem. Sed paulatim putata clementia obl
Abbreviated transcription (Latin):
exactorib tabulariis arhã
nebrem pecumam sumꝑserit
letectus iieodem ad quadru¬
pli penam ex auctoritate te
accipiendi mutuo exlargi¬
tiomib sacris aurł nͣ patere
cinqua faccultatem q̃uide
siquis aurum ex nr̃o erratlo
priuatis cẽ modis ꝓfutitrũ
occulte aũt cautionis. aut
sponsiontis fide. ut debitor red¬
diturus. sine nr̃a auctoritate
accepitablatis bonis om̃ib
thesauris. sub spetie publici
treditoris. aurum cinqua

Expanded text:
exactoribus tabulariis arcarinebrem pecuniam sumpserit, detectus in eodem ad quadrupli poenam ex hac auctoritate teaccipiendi mutuo ex largitionibus sacris auri non patere cuiquam facultatem. Quod si quis aurum ex nostro aerario privatis commodis profuturum occulte aut cautionis aut sponsionis fide ut debitor redditurus sine nostra auctoritate acceperit, ablatis bonis omnibusthesauris sub specie publici creditoris aurum cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Qui cumq decurio¬
insterio mancipanerit cõ¬
ditionem habeat. quam ip¬
se diligit. de positurus sin¬
hec ordiis peratus digmi¬
tatem. si enm necessitas
ge sancim̃. ut siue solidis
puriciis. sine singuł cun¬
tatib necessarii sint tabu¬
larii. lib̃i homines ordinẽ¬
tur. neq ubi de inceps ad
hoc officium pateat aditꝰ
qui sit obnoxius ẜuitutis
agere ꝑmiserit. consensũ
enm ñ ignorantiam uo¬
lirinus obligari. ipsis qui¬
dem in quantum int̃ fu¬
erit publici utilitati ꝓra
lono agente tractata sũt
obnoxnm obtineri. ẜuũ
aũt competentib ad fer¬
tum uerberib fisco addic.
dñoꝵ enim int̾ fuit ab un¬

Expanded text:
. Quicumque decurionisterio manciparit, condicionem habeat, quam ipse delegit, depositurus sui ordinis penitus dignitatem, si eum necessitas ge sancimus, ut, sive solidis provinciis sive singulis civitatibus necessarii fuerint tabularii, liberi homines ordinentur neque ulli deinceps ad hoc oqui sit obnoxius servitutiagere permiserit consensum enim, non ignorantiam volumus obligari, ipsum quidem, in quantum interfuerit publicae utilitati, pro lono agente tractata sunt, obnoxium attineri, servum autem competentibus adfectum verberibus fisco addici. Dominorum enim int
Abbreviated transcription (Latin):
.medio grammatheos. lo¬
gographos diastoleos que
uocabula publicis dicant̾.
sub iacere necessitatib. suie
ꝙ lib̾ali nõie num cupen¬
sub ite compelli. quatenꝰ
nec publicis quic quarti
noceatur. aut minuatur
utilitatib. ⁊ suis corporib
illi reddantur. quos ut pa¬
tris uł maioꝵ obligatio. ł
suas constringit.

Expanded text:
mogrammateos logographos diastoleos, quae vocabula publicis dicuntur subiacere necessitatibus, sive quolibet alio nomine nuncupensubire compelli, quatenus nec publicis quicquam noceatur aut minuatur utilitatibus, et suis corporibus illi reddantur, quos vel patris vel maiorum obligatio vel sua constringit.
Abbreviated transcription (Latin):
serentatis edictis cruitatiu
tabulariis erit flamina supͦ¬
plicumi. si cuisquã fraude
ambitu potestate inusta cunis¬
piam ꝓficeretur mumimitas.
onem. oẽs õmo obolita sp̃ali¬
um ĩmnutat̾ gr̃a necessitas
lium iudicium pequatione
constrinxernit.

Expanded text:
serenitatis edictis civitatum tabulariis erit flamma supplicium, si cuiusquam fraude ambitu potestate iniusta cuiuspiam profiteretur inmunitas, onem omnes omnino abolita specialium immunitatum gratia necessitas lium iudicium peraequatione constrinxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ortiinationẽ maneat ⁊̃ sic pirrã
ẜuans ꝯuersationẽ ꝙ si facti clici
abutatur fiducia ⁊ ad nuptias
uenire p̃sumat qui ppe tali gͣdu
ꝯstitutꝰ int̾ cłicos qui ei uxorẽ du¬
ce̾ ꝑmttat. diciinus aut̃ cantoꝵ

Expanded text:
ordinationem, maneat etiam sic puram servans conversationem. Quodsi facti clerici abutatur fiducia et ad nuptias venire praesumat, quippe tali gradu constitutus inter clericos, qui ei uxorem ducere permittat dicimus autem cantorum
Abbreviated transcription (Latin):
mi patriarche subse ꝯstituam ceo a¬
mabilib metro politis manifesta
faciant atilli subiectis sibi deo a¬
mabilib epĩs declaret̃. ⁊ lli mona¬
stuͣs sub sua ordinatione ꝯstitu¬
cultura maneat undiq incoͣ mpta
ĩ muinebt̃ enĩ maxiẽ pene ista tnͣsgͣoi¬
entib dicimꝰ aũ decelo quas necesso
nũtientur oĩb studeant mor̃s ea
q̃ sacris regłis ꝯtiuent᷑ quas nrã se¬
quitur lex ad effectũ ꝑduci ꝓcura¬
re. nã nec illos ceserit pena ħ ne¬
glegentes. ¶Qrua ꝑꝑ seqͤntẽ hac̃ t̾nã
scĩtatẽ decet oĩb sub se poĩtis scissi¬
mis metropolitis ħ face̾ manifesta

Expanded text:
mi patriarchae sub se constitutis deo amabilibus metropolitis manifesta faciant, at illi subiectis sibi deo amabilibus episcopis declarent, et illi monasteriis sub sua ordinatione constitu domini cultura maneat undique incorrupta. Imminebunt enim maximae poenae ista transgredientibus: dicimus autem de caelo, quas necesse nuntientur, omnibus studeant modis ea quae sacris regulis continentur, quas nostra sequitur lex, ad effectum perduci procurare. Nam nec illos deserit poena haec neglegentes. Quapropter sequentem haec tuam sanctitatem decet omnibus sub se positis sanmis metropolitis
Abbreviated transcription (Latin):
siũ lib̾ sit mane̾ eũ icursionẽ uo¬
lumꝰ.nã ⁊ siuitiũ in pͥor aleo foite
gestũ ẽ. iita humana enĩ natura
quodã moto labitur ad delicta. at t̃d
suffic̃. ad medioerẽ purgationẽ poc¬
catoꝵ ⁊ ad uirtutis augm̃tũ. trien¬
nalis tpis restimoniũ. Eauoͣ q̃ rap¬
uitii necessitatẽ effugiens. tẽpt᷑nñt
monasteriu quidẽ relinquere. aliã

Expanded text:
s sit, manere eum in conversatione volumus. Nam et si vitium in priori ab eo forte gestum est vita humana enim natura quodammodo labitur ad delicta, attamen sufficit ad mediocrem purgationem peccatorum, et ad virtutis augmentum triennalis temporis testimonium. Ea vero quae rapitii necessitatem effugiens, tentaverit monasterium quidem derelinquere, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
matut̃ pactã. ⁊ ex pone̾ filiis ca¬
utioe̃. quia moriẽs ħ restitueret
siue cũ nõ uałet dare cautionẽ
ant nollet forret manẽt᷑ dẽ res
aꝑ̃ fiuos añ nuptialis conatioñ¬

Expanded text:
tunt pacta, et exponere filiis cautionem quia moriens haec restitueret, sive cum non valeret dare cautionem aut nollet forte, manerent quidem res apud filios antenuptialis donation
Abbreviated transcription (Latin):
dom̃tu ponens hoc itaq pͥcͥipiũ
pie uenerabiliũ monasterioꝵ
fabrice fiat. ¶hic aut̃ nob
cĩ desingłis monachis cogitatid̾
libros solũ. anĩcĩ forte ẜuos. eo

Expanded text:
damentum ponens hoc; itaque principium piae venerabilium monasteriorum fabricae fiat. Hinc autem nobis etiam de singulis monachis cogitandum liberos solum, aut etiam forte servos, eo
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. ad aliũ tmeat monastiͣ
ci sic quidẽ eiunĩ sub̾a manear. nẽ
dicetur ad pͥon monastio ubi ab¬
renũtians hãc relquid ꝯ porens
aũ ẽ reuentissimos abbates nõ
suscͥipe eũ qui uec egit erronea.
nãq talis ẽ uita monachica nul¬
latoñ tolłantia ꝓxima neq ꝯstan¬

Expanded text:
habuit, ad aliud transeat monasterium, etiam sic quidem eius substantia maneat et vindicetur a priori monasterio, ubi abrenuntians hanc reliquit. Competens autem est reverentissimos abbates non suscipere eum, qui hoc egit. Erronea namque talis est vita monachica, nullatenus tolerantiae proxima, neque constan
Abbreviated transcription (Latin):
una collocatos. aut si foͣte nĩ susfiẽ
ad multitudinẽ monachoꝵ domus
una. induas forsitã ã ples ñ tñ seoͣ¬
sũ. ⁊ ap̃semet ipõs. s incõĩ testͥes
alterutri sint. honestatis ⁊ castitatis
⁊ neq ipm sõnũ desidiosũ hanͣt. sec
medietatẽ banoꝵ ornatũ ꝑꝑ incre¬
:pationẽ respicientiũ sͥ fam̃ quidã

Expanded text:
 in domo vero una collocatos, aut si forte non sufficit ad multitudinem monachorum domus una, in duas forsitan aut plures, non tamen seorsum et apud semetipsos, sed in communi testes alterutri sint honestatis et castitatis, et neque ipsum somnum desidiosum habeant, sed meditantem bonum ornatum propter increpat
Abbreviated transcription (Latin):
forte siũ sut̃ fui tollerare nõ dũ
monachitu habitũ ꝓmer̾entes s
tonsura eueste eoꝵ qͥ laici uc̃cãt᷑
uti ⁊ mane̾᷑ diuina discentes elo¬
quia. ⁊ reuentissimos eoꝵ. ab bateᷤ
requirere eos siĩ lobĩ sunt siĩ sunit¬
sui. ⁊ uñ ens cesideriu uite singła¬
ris accefsit. i discentes abeis quia
nulla maligna occasio ad hoc ad drĩ
nãtt̃ eos int̾eos. qͥ docentur adhuc
tollerantiã  honestatẽ. nõ eiu fa¬
olis ẽ iute nintatio. s cũ aie fit
labore. ⁊ dũ triennuo. totauira eoꝵ¬
ꝑmananẜit. optimes se met ipõs
⁊ tolerabues aliis monacis ⁊ p̃su¬
li cemonstrantes hos mona chi cã
ꝓ mereri ue̾stẽ atq tonꝰsurã ¶ Et
siũ libi̾ sint. siñ calũpnia ꝑmane̾¬

Expanded text:
erare, nondum monachicum habitum promerentes, sed tonsura et veste eorum qui laici vocantur uti, et manere divina discentes eloquia; et reverentissimos eorum abbates requirere eos, sive liberi sint sive servi, et unde eis desiderium vitae singularis accesserit, et discentes ab eis, quia nulla maligna occasio ad hoc eos adduxit, habere eos inter eos qui docentur adhuc tolerantiam et honestatem. Non enim. facilis est vitae mutatio, sed cum animae fit labore. Et dum triennio tota vita permanserint, optimos semet ipsos et tolerabiles aliis monachis et praesuli demonstrantes, hos monachicam promereri vestem atque tonsuram, et sive liberi sint, sine calumnia permane
Abbreviated transcription (Latin):
tũs ẽ eẽ monachus ꝑfectus in¬
diget q̃ diuinoꝵ elo quioꝵ ẽr̾udi¬
tione. ⁊ ꝯuersaticẽs integͥtate
ut tanta dignus facta sit inu¬
tatioẽ scredimꝰ gͥ cĩ nͥos ex planae̾
ꝙ agendũ ẽ ab eis a dectatores eos
uoͣs ad sacrã uiã ꝯstitue᷑ ⁊ itano¬
bis intentio p̃sentis ẽ iegis ut
pt̾ illas que cescĩtsimis epĩs sanc¬
dis̃ poͥsiumꝰ. neq ꝙ monasticum

Expanded text:
turus est monachus perfectus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione, et conversationis integritate, ut tanta dignus factus sit mutatione. Credimus igitur et nos explanare quid agendum ab eis sit, et decertatores eos veros ad sacram viam constituere. Et ita nobis intentio praesentit illa, quae de sanctissimis episcopis sancdisposuimus, neque quod monasticum
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã aconninẽ ad meliora exceptoᷤ.
alioꝗn alios quib̾cũq int̾ multitu¬
dmẽ ꝯuersatioẽ in his qui uocantur
st̃ incenobiis suo ꝓͥo abbati obediẽ¬
tes. ⁊ traditã sibi ꝯuersationẽ in¬
cua pabilit᷑ obẜuantes. ¶Sĩ quis

Expanded text:
tanquam a communione ad meliora exceptos. Alioquin alios, quibuscunque inter multitudinem conversatio est, in his quae vocantur sint in coenobiis suo proprio abbati obedientes, et traditam sibi conversationem inculpabiliter observantes. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ripã succedat filiis. ⁊ sit ħ lex cle
donatioẽ. ⁊ tpãs sustine̾ penas sicut
hoc cĩ matres hut̃ ueceturq mat̾
ad fiui hr̃ditatẽ siũ iã ad ẜos ue
int̃ nuptias. siue p̾ea ueniat ¶

Expanded text:
 ipsa succedat filiis, et sit haec lex clemdonatione et ipsas sustinere poenas, sicut hoc etiam matres habeant, voceturque mater ad filii hereditatem, sive iam ad secundas venit nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
etatis agens annũ. pollens aut̃
tãta quidẽ dei grã meo floret.
nũ ueniat. aliquẽ inẜuitutẽ
trahens uolentiũ  ꝑ duratiũ
ut fierent monachi. ⁊ dieat qm̃
ad ripuit̃ quasdã res ⁊ ꝑꝑea rec̾¬

Expanded text:
etatis agens annum, pollens autem tanta quaedam in eo gratia dei floret nnium veniat aliquem in servitutem trahens volentium et perdurantium, ut fierent monachi, et dicat, quia arripuit quasdam res, et
Abbreviated transcription (Latin):
tuł̾it res ẜ añ nuptialẽ doationẽ
si quide õs ĩ mobiles sut̃. maneat ⁊¬
ẽo s usus ap̃ matrẽ. ⁊ ip̃ã eũ colli¬
get. ⁊ ñ respuat. neq exigat filios
ꝓ hoꝵ extimatione usuras s ⁊ dili¬
gñtia eoꝵ hat̃. sicut lex iu̾bet. uu
ex istentib diũs. ⁊ custodiat eas ẜle
ges antiꝰquas filiis suꝑstitib aut̃e
casũ quidẽ ñ existñtib filioꝵ matͥ
reliquũ uoͣ filioꝵ hr̃dib ꝯẜuandũ.

Expanded text:
em donationem, si quidem omnes immobiles sunt, maneat horum usus apud matrem, et ipsa eum colligat et non respuat neque exigat filios pro horum aestimatione usuras, sed et diligentiam eorum habeat, sicut lex iubet usu existentibus dominis, et custodiat eas secundum leges antiquas filiis superstitibus, aut casum quidem non existentium filiorum matri, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnecentia suar ostendat. aut.
ui. testibi ydonels ques mdex
eligent. expurget. se. ¶Siles
aditsus milite ꝓpace. uiolata
aut. aliqua. capitali. ea. duellũ
ꝯmritte uoluit. faccultas pugn
existat. ¶p̃t natale. scẽ maĩe
unusqsq comes .uii. bomi.¬

Expanded text:
ostendat, aut septem testibus idoneis, quos iudex elegerit, se expurget. Si miles adversum militem pro pace violata aut aliqua capitali causa duellum committere voluerit, facultas pugnaexistat. 11. Post natale sancte Marie unusquisque comes septem boni
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾b. põr extit̾it. ⁊cegnita.
obtineat.nisi. iudicio ⁊ in¬
stitia. dictante. alt̃. de mar
sua .allud eripiat.
Iurstitiis. militer deuio

Expanded text:
essor extiterit, et cognita obtineat, nisi iudicio et iustitia dictante alter de manu sua illud eripiat. 10. Si rusticus militem de vio
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio niustitia. dictante.
illum inposterioꝵ regrat.
aduob requirat. bomi te¬
stimonii. hoĩb. inpuintia
eordem litigatoꝵ ꝯmorã¬

Expanded text:
iustitia et iudicio dictante illud in posterum requirat. a duobus requirat boni testimonii hominibus in provincia eorundem litigator
Abbreviated transcription (Latin):
sĩpotta. Ut enĩ nõ inunetur ĩ
aliquo honor indinͣhoe a nob̾ sane¬
cita siñ ut ex nuc̃ ualtant tua cel¬
situicline manifesta faciente hãt
legẽ inꝓuinciis õib hic̃ enĩ głos¬
sifsimo p̃fecto ħ feliciñimo ciuita¬
tis cui hec cute sint debis tñs mi¬
om̃s cautela fiat circa res minoꝵ
custodie ꝙ p̃cipue ut cũ subtili¬
tate descriptiones fumt p̃sente
quo clarissimo scr̾iba cui detalib
cura ꝯmissa ẽ ci aliis qui ꝯfuete
talib int̾uenint sũbtilit᷑ ⁊ fid̾¬
inssionib dandis e oĩb agñdis

Expanded text:
sit posita: ut enim non iniurietur in aliquo honor in deum, haec a nobis sancita sunt, ut ex nunc valeant, tua celsitudine manifesta faciente hanc legem in provinciis omnibus. Hinc enim gloriosissimo praefecto huius felicissimae civitatis, cui haec curae sunt, de his transmiubstantia omnis cautela fiat circa res minorum custodiae, et praecipue ut cum subtilitate descriptiones fiant, praesente quoque clarissimo scriba, cui de talibus cura commissa est, et aliis qui consuete talibus interveniunt, subtiliter et fideiussionibus dandis et
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quasi h̾rdi ⁊ ĩ hrde dare ce¬
pit Ged quia hr̃des fr̃pti cum aut
totam hr̃tlitate aut pene tota
ire hrtlitatẽ obnullu uł minimũ
lucrum recusabant. atq ob id ex¬
tingẽbantur fidei cõmissa.¶ po¬
stea uespasiani agusti tp̃rib pega¬
so ⁊ pussione consulib senatus

Expanded text:
tatem, quasi heredi et in heredem dare coetatem, quasi heredi et in heredem dare coepit. Sed quia heredes scripti, cum aut totam hereditatem aut paene totam ire hereditatem ob nullum vel minimum lucrum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusione consulibus senatus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. in quo nemo hr̃s ĩstituitur.
Cum igͥ aliꝗs scͥpserit lucius ti¬
cuis hr̃s esto pot̾it adicere. rogo te
luci tici ut cum pͥmum potris hr̃¬
tlitatem meam adire eam gaio
seio reddas instituas. Pot̾ aũquis¬
que ⁊ de parte restituenda hr̃dem
rogare. ⁊ lib̾um ẽ. uł pure uł sub
contliccione relinquere fidei con¬
missum. uł ex tlie certo restituta
aũ hr̃tlitate hiis ꝗdez qui restituit
nichilominus hr̃s ꝑmanet. ¶s
uõ qui recepit hr̃tlitatẽ aliqñ
hr̃lis aliqñ legatarii loco ħntur.
Et ĩneronis quidẽ tẽporib trebel¬
lio maximo. ⁊ anneo seneca cõsu¬
lib senatus ꝯsultu factum ẽ. quo
cautum ẽ. ut si hr̃ditas exfidei ꝯ¬
missi causa restituta ẽ. om̃s acri¬
ones que uire ciuli hr̃di ⁊ ĩ hr̃de
cõpeterent ei ⁊ ĩ eu̾ darentur cui ex
fidei cõmisso restituta ẽ hr̃flitas po¬
st quidẽ senatus consultũ p̃tor uti¬
les ac̾ ei ⁊ mneum qui recepit hr̃tli¬

Expanded text:
tum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogare: et liberum est vel pure vel sub condicione relinquere fideicommissum vel ex die certo. Restituta autem hereditate is quidem qui restituit nihilo minus heres permanet: is vero qui recipit hereditatem aliquando heredis aliquando legatarii loco habebatur. Et in Neronis quidem temporibus Trebellio Maximo et Annaeo Seneca consulibus senatus consultum factum est. quo cautum est ut, si cui hereditas ex fideicommissi causa restituta sit, omnes actiones quae iure civili heredi et in heredem competerent, ei et in eum darentur cui ex fideicommisso restituta esset hereditas. post quod senatus consultum praetor utilos actiones ei et in eum qui recepit heredi
Abbreviated transcription (Latin):
unc tnseam:
Dad fidei cõmissa ⁊ pͥui ẽ ut de
hr̃tlitatib fidei cõmissariisi¬
deamus. Scientlũ itaq ẽ oĩa fidei¬
cõmissa pͥmis temporib infirma
ẽe. qa nemo inuitus cogebatur p̃¬
stare id de quo rogatus erat. Qi̾ub
non poterat hrͣtlitatr̃ uł legata ir¬
linqͥre. si relinq̃bat. fidei cõnutte¬
bat. eoꝵ qui caꝑe extestam̃to pote¬
rãt. Et ideo fidei cõmissa appellata
sunt. ꝗa nlło uinculo uirs set tã¬
num pudore eoꝵ amirogabantur
continebant᷑ postea pͥmus tliuns
augustus semel atque iterum gr̃a
ꝑsonarum motus. uł ꝗa ꝑ ip̃ius
salutem rogatus quis tliceretur. aũ
ob insigne quorũdã ꝑfitliam uis¬
sit cõsulib auctoritatẽ suã int̾po¬
nere. Qd̃ ꝗa iustun uidebatur ⁊ po

Expanded text:
unc transeamus ad fideicommissa. et prius de hereditatibus fideicommissariis videamus. Sciendum itaque est, omnia fideicommissa primis temporibus infirma esse quia nemo invitus cogebatur praestare id de quo rogatus erat: quibus enim non poterant hereditates vel legata relinquere, si relinquebant, fidei committebant eorum qui capere ex testamento poterant: et ideo fideicommissa appellata sunt, quia nullo vinculo iuris, sed tantum pudore eorum qui rogabantur, continebantur. postea primus divus Augustus semel iterumque gratia personarum motus, vel quia per ipsius salutem rogatus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere.
Abbreviated transcription (Latin):
tluam uinstliccionẽ. tantusq fa¬
uor coͣꝵ factus ẽ. ut paulatĩ eciam
p̃tor ꝓriꝰ crearet᷑. qui defidei cõmis¬
sis ius tliceret. quem fidei cõnussa¬
rium appellabat Inpͥms igͥ scie¬
nd̃ ẽ opus ẽẽ ut aliquis recto uur
testam̃to hr̃s in stituatur eiusq fi¬
dei cõmuttatur ut eã hrtlitatẽ alii

Expanded text:
antusque favor eorum factus est, ut paulatim etiam praetor proprius crearetur, qui fideicommissis ius diceret, quem fideicommissarium appellabant. In primis igitur sciendum est, opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. quatitus ipse ea
ꝑsoluens. publicas secu¬
quantitate. que in reddi¬
tus puros remanet. intu¬
to collocandas.⁊ litis t̃m¬
num ex pectantes nuillo p̃¬
utoicio. siue colonis. siue
dñis ex huiꝰ modi fide uis¬
sione. uł sequestratione.
uł publicaꝵ functiomim
solutione generandos. ẜ
oĩ cã insuspenso manen¬
quem de toto negotio ꝓ¬
cedit. oẽm rem oꝑiat ⁊ ostẽ¬
dat. quis dñs t̃ra corestitu¬
tris ẽ. ⁊ ad quem publica¬
rum functionum securi¬
tas debet inposter fierus
pinanere. reutat septimo
De duitius dubitetur.
quis ex adscerptitia ⁊ ẜuo
⁊ uł ao scriptio. ⁊ ancilla fu¬
isset editus. acinis status
sit. uł que rei fortuna fir.
utrum ne ad scriptitia. an
ẜuibs. sanccimꝰ ea quider
qui in anteriorib

Expanded text:
accipere, quatenus ipse eam accipere, quatenus ipse eam persolvens publicas acciquantitate, quae in reditus puros remanet, in tuto collocanda et litis terminum expectante: Nullo praeiudicio sive colonis sive dominis ex huiusmodi fideiussione vel sequestratione vel publicarum functionum solutione generando: sed omni causa in suspenso manenquae de toto negotio procedit, omnem rem aperiat et ostendat, quis dominus terrae constitutus est et ad quem publicarum functionum securitas debet in posterum fieri, seu permanere. Rec. Sept. Ne diutius dubitetur, si quis ex adscripticia et servo vel adscripticio et ancilla fuisset editus, cuius status sit, vel quae peior fortuna sit, utrumne adscripticia an servilis, sancimus ea quidem, quae in anteriorib
Abbreviated transcription (Latin):
rudicis fructus uerd ant̾ur.
dum deponantur. hec de
redditib defimentes ad
publicas transeamꝰ functi¬
tiones. ⁊ si quidem colomi
more solito eas dependelãt.
ipsi maneant pristina nuda¬
coninetudine. millo p̃moi¬
cio dr̃s generando. qui ⁊
qraescentib colonis. ⁊ ñ ccͣ¬
dicentib. adpublicum tri¬
butarias fuctiones man¬
me ni ferebant. Sin autez
moris erat dnõs totam sum¬
mani accipe. ⁊ ex eam. par
tem aut̃ in suos redditus
hab̾e. tc̃ siquidem fide ius¬
sor acolonis detim. eundem
fide nissorem dnĩs in p̃ ni¬
dicio ltis tantam summnã
in ferre. tanta tributa pu¬
blica facit. ut ad oĩs publi¬
cis rationib ꝑsoluatur.
mino erhoc colonis p̃m¬
dicio generando. suꝑ redi¬
tibemm dm̃ fide ii ssbore
fiant contenti. sin aũt fide¬
nissione cessante adseque¬
strationem resueniant.
⁊pecuna. deponantur ee
earum sirima tanta ui¬
dices separare.quanta apu¬
blicas sufficiant finctio¬
nes. ⁊ eam disponere dm̃io

Expanded text:
iudicis fructus vendantur et dum deponantur. Haec de reditibus definientes ad publicas transeamus functiones. Et si quidem coloni more solito eas dependant, ipsi maneant in pristina consuetudine, nullo praeiudicio dominis generando, qui et quiescentibus colonis et non contradicentibus ad publicum tributarias functiones minime inferebant 3a . Sin autem moris erat dominos totam summam accipere et ex ea tem autem in suos reditus habere, tunc, si quidem fideiussor a colonis detur, eundem fideiussorem dominis sine praeiudicio litis tantam summam inferre, quantam tributa publica faciunt, ut a dominis publicis rationibus persolvatur: nullo ex hoc colonis praeiudicio generando. super reditibus enim domini fideiussore fiant contenti. Sin autem fideiussione cessante ad sequestrationem res veniat et pecuniae deponantur, ex earum summa tantam iudices separare, quanta ad publicas sufficiat functiones, et eam disponere dominum