comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricos oratores mathematicos pro¬
‸pabisis matheniatice / quis am¬
uigit ee legendos  maxune cum
sine hiis uiri ee nequeant uel
non soleant literatiꝰ qui enu
istorum ignari sunt: Illicterati
dicuntur/. et si tras noueriur.
tum tamen quasi ini tus suum
uendicant auimum. Et si polli¬
ceantur noticiam terum uirtutis
tanten dedocent. et submouent
cultunt/. ¶ Unde cicero cum de
portis ageret ut diligentius
audiatur; ex clamat, damor et
approbacõ populi quasi magni
cuiusdam et sapientis mairi
et qui ad commendacionein
sufficiat plausu suo quos uult
facu auctenticos at illi qui tan¬
tis laudibus efferuitur qnͣtas
obducunt tenebras. Quos in¬
uehunt metus / quas im flam¬
mant cupiditates/ hni scupra
adultericiq conciliant parias
doti reparait artes furta rapinas
iicendia docent, que sunt aut
malorum exempla ꝓponunt oc¬
culis multitudius imꝑite
Que incendia celi succensis
aui maris mundacio aut terre
hiatus tantas secit populorum

Expanded text:
ricos, oratores, mathematicos proricos, oratores, mathematicos probabilis mathematicae, quis ambigit esse legendos, maxime cum sine his viri esse nequeant, vel non soleant litterati? Qui enim istorum ignari sunt, illiterati dicuntur, etsi litteras noverint. Cum tamen quasi in jus suum vindicant animum, etsi polliceantur notitiam rerum, virtutis tamen dedocent et submovent cultum. Unde Cicero cum de poetis ageret, ut diligentius audiatur, exclamat: Clamor et approbatio populi, quasi magni cujusdam et sapientis magistri, et qui ad commendationem sufficiat plausu suo, quos vult facit authenticos. At illi, qui tantis laudibus efferuntur, quantas obducunt tenebras! Quos invehunt metus! Quas inflammant cupiditates! Hi stupra, adulteriaque conciliant, varias doli reparant artes, furta, rapinas, incendia docent, quae sunt, aut malorum exempla proponunt oculis multitudinis imperitae. Quae incendia coeli succensi, aut maris inundatio, aut terrae hiatus, tantas fecit populorum
Abbreviated transcription (Latin):
perlege multa. quo quidem ãd
ee utiluis ad sciam aspirantiz
facile nou crediderum preter ob¬
seruanciam mandatorum det.
iñ qua singularis et uincus
uidubitanter est phandi ꝓfectus¬
¶ Sio tamen omnia legenda
suui: ut eorum aliqua auu
lecta fuerint negligantur/ re¬
probentur. Nounulla aliqua
uideantur in transitu ne sint
ominino incognita sed p̾ omib
maiori diligencia insistendum
est, que aut poli ͨ ͣ uitaui sue
in iure ciuili siue in aliis ethice¬
⁊ preceptis institiuuit / aut prurat¬
corporis aut amine saintateur
Cum enun Illa precipua est ine̾
⁊liberales disciplinas sine qua
nenio retie docere uel doceri pt
isic in transitu et quasi a limmie
salutauda squis in aliis censeat¬
⁊ inmoderand̃ que aui intellesu
difficiles aut effectu inutiles
et puiciose non facuit homnẽz
meliorem am et ea ip̃a quor
usus neccessarius est si hounez
unmoderacius occuꝑauerintͥ per¬
niciosissima sunt poetas histo¬

Expanded text:
perlege multa. Quo quidem aliquid perlege multa. Quo quidem aliquid esse utilius ad scientiam aspiranti, facile non crediderim, praeter observantiam mandatorum Dei, in qua singularis et unicus indubitanter est philosophandi profectus. Sic tamen omnia legenda sunt, ut eorum aliqua cum lecta fuerint, negligantur, reprobentur nonnulla, aliqua videantur in transitu, ne sint omnino incognita: sed prae omnibus majori diligentia insistendum est, quae aut politicam vitam, sive in jure civili, sive in aliis Ethicae praeceptis instituunt, aut procuracorporis aut animae sanitatem. Cum enim illa quae praecipua est inter liberales disciplinas, sine qua nemo recte docere vel doceri potest, sit in transitu, et quasi a limine salutanda, quis in aliis censeat immorandum, quae aut intellectu difficiles, aut effectu inutiles et perniciosae, non faciunt hominem meliorem? Nam et ea ipsa, quorum usus necessarius est, si hominem immoderatius occupaverint, perniciosissima sunt. Poetas, histo
Abbreviated transcription (Latin):
minus sunt in singulis phĩe
copia destituti sunt qui ab una
persectõez sperant sunt qui un¬
uersis mingilent in opes sin¬
gularii ¶ Don sacile tamen
dixerim quos magis credam
ce erroneos, cum nec ab una
perseuio coustet: et nemo iidelie
queat om̃ibz infsuire. qui tame
ab una petit omnes inepcior
est: arrogancor q̃ omnes ꝓfite᷑.¬
In uno ad om̃ia occupari desidis
sed fastidientis ei no ꝓficientis
onua ciriuirescẽterimi qͥ multa
ꝑcurrit nt eligat cui fit pocus
insistend᷑: circuspectꝰ est. et aliis
erannatis p̾electiomi sue fideliꝰ
seruit. ¶ Lo sorte spectat pre¬
cep tum eihicillegere libros pre¬
cipientis in libello quoq quo
parmili iniciantur ut uirtutis
instructio. Stͤ usus teneris ebi¬
bitus anims sacile nequeai
aboleri ꝯuomiam ei testa diuici
seruat odorem eius quo semel
est inbuta recens/ ait uel caiho
uel alius Nam auctor incertus
esL multa legas racito perlectis

Expanded text:
tamen sunt in singulis philosophiae tamen sunt in singulis philosophiae copia destituti. Sunt qui ab una perfectionem sperent, sunt qui universis invigilent, inopes singularum. Non facile tamen dixerim, quos magis credam esse erroneos, cum nec ab una perfectio constet, et nemo fideliter queat omnibus inservire. Qui tamen ab una petit omnes, ineptior est. Arrogantior qui omnes profitetur. Imo ad omnia occupari desidis est; sed fastidientis, et non proficientis, omnia circumire. Caeterum, qui multa percurrit, ut eligat cui sit potius insistendum, circumspectus est, et, aliis examinatis, praeelectioni suae fidelius servit. Eo forte spectat praeceptum ethici, legere libros praecipientis. In libello quoque quo parvuli initiantur, ut virtutis instructio, et usus teneris ebibitus animis, facile nequeat aboleri quoniam et testa diutius servat odorem ejus, Quo semel est imbuta recens,  ait vel Cato, vel alius nam auctor incertus est Multa legas facito, perlectis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad sinum matris recur¬
rens more antei ab eo in quo
genitus et nutritus est: uires re¬
parare contendit. fic circuit tot
facit ainfractus ut ad usitata re¬
currat. ac si laberintum oportan
arauri serpente cicoma pullos
nutrit et inuenta per deuia ru¬
ra lacerta iui eadem sumptis
querunt animalia penius ¶Dul¬
tur iumento et camibus cruci¬
busqz relictis ad fetus ꝓperat.
partemqz cadaueris affert hic
est ergo cibus magni quoqz bul¬
turis et se pascentis prop̾am
cum iam facit arbore nidos sz
leporem aut campain faiule
ꝯois et generose in saltu ue¬
uantur aues tunc preda cubili
pourtur inde autem cum se ma
tura leuabit progemes stimu¬
lante faine festinat ad illa qua
pͫ rupto predam gustauerat
ouo Si ergo eos a uerbis sins
suspenderis fere in omni sacul¬
tate moꝑie eorum poteris mi¬
sereri ¶Sunt enim qui pre¬
stare uideantur in singulis
Sunt qui partes ph̾ie uendi¬
cent uniuer sas. Nec tameu

Expanded text:
quasi ad sinum matris recurquasi ad sinum matris recurrens, more Antei, ab eo, in quo genitus et nutritus est, vires reparare contendit. Sic circumit, tot facit anfractus, ut ad usitata recurrat, ac si labyrinthum oporteat circumiri. . . . . Serpente ciconia pullos Nutrit, et invento per devia rura lacerto, Illi eadem sumptis quaerunt animalia pennis. Vultur jumento et canibus crucibusque relictis, Ad fetus properat, partemque cadaveris affert. Hic est ergo cibus magni quoque vulturis, et se Pascentis, propria cum jam facit arbore nidos. Sed leporem aut capream famulae Jovis, et generosae In saltu venantur aves, tunc praeda cubili Ponitur: inde autem cum se ma ura levabit Progenies, stimulante fame festinat ad illam, Quam primam rupto praedam gustaverat ovo. Si ergo eos a verbis suis suspenderis, fere in omni facultate, inopiae eorum poteris misereri. Sunt enim qui praestare videantur in singulis; sunt qui partes philosophiae vindicent universas: nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
et ionsumant etatem. Cas tame
non sufficiunt enodare sed nodũ
et totam ambiguitatemt cum
intercacione sua per auditores
suos trausmictunt posteris dis¬
soluendum. Eo loci ut congre¬
dicris: inuitant. instant. postu¬
lautqz conflictum. si differs
manum conserere si paululu
moraris insiluint. si accedis
si tandem inuitus congrederis
si p̾mis latebras querunt. ua¬
riant faciem. uerba distorquent
.prestigis conformantur lubri¬
cum et uolubilem prothea mi¬
raberis redusse inisi quod teneri
facilius pt si in eo perstiteris
ui quocumqz uerba defluant et
uolucuitur. quid ueluit. intelli¬
gas. et quid senciat in tanta
barietate uerborum. et tau de
iincietur sensu suo et capietur
in uerbo oris sui. si sbam eor
terq tenueris. ¶ Ea tameñ de
quibus maxime disceptatur.
inutiliora et aliis uiliorai sunt
cum patuerint. si progrederis
si pudei et piget in iuigis diu¬
cius occupari: ad diuerticula
ꝓpoĩte questionis relabitur, et

Expanded text:
, consumant aetatem. Eas tamen , consumant aetatem. Eas tamen non sufficiunt enodare, sed nodum, et totam ambiguitatem cum intricatione sua per auditores suos transmittunt posteris dissolvendum. Eo loci ut congrediaris invitant, Instant, postulantque conflictum: si differs manum conferre, si paululum moraris, insiliunt. Si accedis, si tandem invitus congrederis, si premis, latebras quaerunt, variant faciem, verba distorquent, praestigiis conformantur, lubricum et volubilem Protea miraberis rediisse, nisi quod teneri facilius potest, si in eo perstiteris, ut quocunque verba defluant et volvantur, quid velint intelligas, et quid sentiant in tanta varietate verborum, et tandem vincientur sensu suo, et capientur in verbo oris sui, si substantiiterque tenueris. Ea tamen, de quibus maxime disceptatur, inutiliora, et aliis viliora sunt, cum patuerint. Si progrederis, si pudet, et piget in nugis diutius occupari, ad diverticula propositae quaestionis relabitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uerbum unum aut duo
subduxeris elingius siat et
quenis statua taciturmor.
¶Marmoreum putes et in
auditorio pictagore aui mo¬
nachorum claustro non tam
usum ꝙͣ ncc̃itatem silencii di¬
dicisse sed quis Istorum in ma¬
nus tuas forte erudendus in¬
ciderit: merito facies ꝙ thimio¬
theum, qui in arte tibiarum
excellebat fecisse resert quinti¬
lianus in libro de iustitutione
oratoris, hic quidem du plas
mercedes exigebat et accipiebat
ab hiis qui suerant male pre ĩ¬
stituti ꝙͣ si ouinino rudes acce¬
derent. ¶ Error euii duplicem
lahorem exigit, cum et delenda
sint peruer se iustituciouis se¬
miia. et bone suit fidelius in
serenda ¶suspice ad moderatores
⁊ phorum temporis nostri Illos qͣ
alcius preconantur/ quos au¬
ditor multitudo cirtaiustrepit.⁊
diligenter accende cos in regla
una aut duobus aut pauculis
Auerbis/ mueines occupatos. Aut
ui multum panculas questiones
aptas iur giis elegerunt, in qui¬
bus iugenium sibi exerceaut¬

Expanded text:
ut si verbum unum aut duo ut si verbum unum aut duo subduxeris, elinguis fiat, et quavis statua taciturnior. Marmoreum putes, et in auditorio Pythagorae, aut monachorum claustro, non tam usum quam necessitatem silentii didicisse. Si quis istorum in manus tuas forte erudiendus inciderit, merito facies quod Timotheum, qui in arte tibiarum excellebat, fecisse refert Quintilianus in libro De institutione oratoris. Hic quidem duplas mercedes exigebat, et accipiebat ab his, qui fuerant male praeinstituti, quam si omnino rudes accederent. Error enim duplicem laborem exigit, cum et delenda sint perversae institutionis semina, et bonae fidelius sint inserenda. Suspice ad moderatores philosophorum temporis nostri illos qui altius praeconantur, quos auditorum multitudo circumstrepit, diligenter attende eos in regula una, aut duobus aut pauculis verbis invenies occupatos, aut ut multum pauculas quaestiones aptas jurgiis elegerunt, in quibus ingenium suum exerceant
Abbreviated transcription (Latin):
collisione ueritas illuce scat.
sed de hiis lacius in sequentibz
dicetur nunc sufficiat ostendis¬
se in quibus achademicos ua¬
cillantes liceat Iuntari.
ausi tamen
sunt achademicorum fmutato¬
res ee dignentur: cum unus¬
quisq pro libitu pocius ꝙ̃ pro
racoes eligat quid sequatur alii
namqz ꝓpriis alii doctorum
opimionibus alii multitudinis
consorcõ distrahuntur. ¶Quid
enii dubitat qui iuratus in
uerba magri numquid seda
quo quid dicatur actendit
Quid uis enim elatrat acrit̾.
.Et quo imbuta est puerilis etas.
de intinus phie abditis erutum
putat. paratus et de lana ca¬
prina contendere, credens mo¬
pinabile si quid Ignotum au¬
ribus eius uisonuit. Nec racoib
adquiescit: quemi doctoris captina¬
uit opiio / Quicquid enum ille
protulit autenticum et sacro¬
sauctum est. Ille tamen cicius cõ
tradicit et ꝑtinacius reluctatur
qui in pancitate rerum addiscen¬
da consumpsit etatem/ Et tan¬
ta uerborum angustia p̾mitur

Expanded text:
collisione, veritas illucescat. collisione, veritas illucescat. Sed de his latius in sequentibus dicetur. Nunc sufficiat ostendisse, in quibus academicos vacillantes liceat imitari.Pauci tamen sunt qui academicorum imitatores esse dignentur, cum unusquisque pro libitu potius, quam ratione, eligat quod sequatur. Alii namque propriis, alii doctorum opinionibus, alii multitudinis consortio distrahuntur. Quid enim dubitat, qui juratus in verba magistri, non quid, sed a quo quid dicatur attendit? Quidvis enim elatrat acriter, et quo imbuta est puerilis aetas, de intimis philosophiae abditis erutum putat. Paratus et de lana caprina contendere, credens inopinabile, si quid ignotum, auribus ejus insonuit, nec rationibus acquiescit, quem doctoris captivavit opinio. Quidquid enim ille protulit, authenticum et sacrosanctum est. Ille tamen contradicit citius, et pertinacius reluctatur, qui in paucitate rerum addiscenda, consumpsit aetatem, et tanta verborum angustia premitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ligencius insistit eo sidelius et
rectius adbeatitudinen pergit
nam uirtutes quibus itur in
singulis officiis Illa dispensat
sed quia ueteres licet ex parte
animas crederent nuumortales
uite eterne que post Istamn fu¬
tura est nondumi iustructoem
acceperant summun boni
in uirtute constituerunt quo
plane nchil melius est niii frui
eo qui sũ me bonus et suminu
bonum est. ¶ Dus enum uir¬
tutis optumus est ei utendi
deus ipe est fructus. Cum ergo
uirtus sola beatum faciat ad
thronum eius sumpta occaisiõe
ex tradicionibus datioꝵ per
parios calles ascendere couati
sunt. stoitus erum ut rerumi
contemptum doceat in mortis
meditacione uer satur paripa¬
theticus in inquisicione ueri
uolutatur in uoluptatibris epi¬
curus et licet ad unum ten¬
daut uarias sinas quasi uias
beatitudinis auditoribus suis
aperiunt. ¶ De quibus dubi¬
tare et querere liberum est
donec ex collacoe ꝓpositorum
quas ex quadam rationum

Expanded text:
ligentius insistit, eo fidelius et ligentius insistit, eo fidelius et rectius ad beatitudinem pergit. Nam virtutes, quibus itur in singulis officiis, illa dispensat. Sed quia veteres, licet ex parte animas crederent immortales, vitae aeternae, quae post istam futura est, nondum instructionem acceperant: summum bonum in virtute constituerunt, quo plane nihil melius est, nisi frui eo, qui summe bonus, et summum bonum est. Usus enim virtutis optimus est, et utendi Deus ipse est fructus. Cum vero virtus sola beatum faciat, ad thronum ejus, sumpta occasione, ex traditionibus doctiorum per varios calles ascendere conati sunt. Stoicus enim ut rerum contemptum doceat, in mortis meditatione versatur. Peripateticus in inquisitione veri volutatur: in voluptatibus Epicurus: et licet ad unum tendant, varias sententias, quasi vias beatitudinis auditoribus suis aperiunt. De quibus dubitare et quaerere liberum est, donec ex collatione propositorum, quasi ex quadam rationum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex amore occupetur in illis
infunus qui desiderant expe¬
diri ut hoc ipsum concupiscere
possint qui et si non sint desi¬
derant tamen ee ph̃i. horum
personam iuduerat ꝓpheta
dicens concupiuit anima mea
desiderare iustisiccicoes tuas
in omni tempore. ¶Eius nãq
tanta est pulchritudo quod si
ut ait plato uideri posset ailis
corporis amore sapiencie mira¬
biliter homines inslaminaret
ad eo quidem ut p̃mo aspecu
neccesse eet omes in amore
incidere. ¶ Hanc amat et ex¬
quirit a iuueutute sua fidelis
anima ciuus senectus constat
in grauitate morum et pue¬
rilis etas in iguorancia et lu¬
brico uiciorum super salutem
inquit et ouinem pulchritu¬
diuem dilexi sapiam et pro¬
posui pro luce habere illam
uenerunt michi ommia bona
pariter cum illa si ergo ouinia
bona sapiencie accessaria sunt
phandi contemptus bonorum
onnium exclusio est. ¶ Unde
colligitur ꝙ tanto quis phĩe di¬

Expanded text:
ut ex amore occupetur in illis; ut ex amore occupetur in illis; infimus, qui desiderant expediri, ut hoc ipsum concupiscere possint. Qui etsi non sint, desiderant tamen esse philosophi. Horum personam induerat propheta, dicens: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore. Ejus namque tanta est pulchritudo, quod si, ut ait Plato, videri posset oculis corporis, amore sapientiae mirabiliter homines inflammaret, adeo quidem, ut primo aspectu necesse esset omnes in amorem incidere. Hanc amat et exquirit a juventute sua fidelis anima, cujus senectus constat in gravitate morum; et puerilis aetas, in ignorantia, et lubrico vitiorum. « Super salutem, inquit, et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam, et proposui pro luce habere illam: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa. » Si ergo bona omnia sapientiae accessoria sunt, rofecto philosophandi contemptus bonorum omnium exclusio est. Unde colligitur, quod quanto quis philosophiae di
Abbreviated transcription (Latin):
quibus has cogno scere pͥmũ
inqz doios superas scandere
cura fuit. ¶Credibile est iuos
pariter uiciisqz iocisqz alcius
humauis exeruisse caput non
uenus et unum sublimia
pectora fregit officiumqz fori
milicie ue labor non leuis am¬
uicio perfusaqz gloria fuco¬
maguarumqz fames sollici¬
tauit opum admouere occłis
distancia sydera nris ethera¬
q ingemo supposuere suo.
officium est milicie aut domu
quod non phia pertractet quippe
que sola excludit uicia et sine
qua nichil inter homunes recte¬
geri potest sicut autem mora¬
ri in iustificacionibus Idest in
explectione mandatorum dei
sapientem facit nam et ꝓpha
dicu. a mandatis tius intelle¬
xi sic animum expleudis aꝑ¬
tare ea demum phia ueriisia
est sed sunt qui nondum ex¬
pleut aut aptatus explendis
approbant tamen quod suspi¬
ciiit in aliis. Et illis auctore
deo desiderant confor. ¶ Est
ergo gradus exumentissinius
eorum qui in instificationibz
occupantur medins quorun
animus expeditus est a uiciis

Expanded text:
quibus haec cognoscere primis, Inque domos superas scandere cura fuit! Credibile est illos pariter vitiisque locisque Altius humanis exeruisse caput. Non Venus et vinum sublimia pectora fregit, Officiumve fori, militiaeve labor: Non levis ambitio perfusaqMagnarumque fames sollicitavit opum. Admovere oculis distantia sidera nostris, Aetheraque ingenio supposuere suo. officium est militiae aut domi, quod non philosophia pertractet, quippe quae sola excludit vitia, et sine qua nil recte inter homines geri potest. Sicut autem morari in justificationibus, id est in expletione mandatorum Dei, sapientem facit nam et propheta dicit: A mandatis tuis intellexi  , sic animum explendis aptare, ea demum philosophia verissima est. Sed sunt qui nondum explent, aut aptantur explendis, approbant tamen, quod suspiciunt in aliis, et illis, auctore Deo, desiderant conformari. Est ergo gradus eminentissimus eorum, qui in justificationibus occupantur; medius, quorum animus expeditus est a vitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
cessarie sunt repressiouem et
castigacionem citra gram suis
uiribus ascribunt, eoꝙ solius
iiserantis dei est non utiqz cur¬
rentis honuis aut uolentis. ut
hxe in usum iusticie couner¬
tantur. hͦ autem sufficiat de¬
monstrare ꝙ tunore modestia
dispensatur et phandi pͥma
st̾intur et dispouitur uia. si¬
quideui scriptum est quia mi¬
cium sapiencie et funs mode

Expanded text:
cessariae sunt, repressionem et cessariae sunt, repressionem et castigationem citra gratiam viribus suis ascribunt, eo quod solius miserentis Dei est, non utique currentis hominis ant volentis, ut hae in usum justitiae convertantur. Hoc autem sufficiat demonstrare, quod timore modestia dispensatur, et philosophandi prima sternitur et disponitur via. Siquidem scriptum est, quia initium sapientiae, et finis mode
Abbreviated transcription (Latin):
brum in manibus agellius
tenuisset. inuenit stoitis pla¬
cuisse, nou ee in potestate honũs
ut uisa quas phantasias cp¬
pellant. in animum ueniant
aut recedant. Et cum ueueriut
ex terribilibus rebus aut con¬
tra uec ee asserunt moueri
anuum etiam sapientis ut
paulisper metu trepidet tristi¬
cia tontrahatur/ dilcitetur le¬
ticia. cupiditatibus moueatur
tanꝙ̃ his passiouibus preue¬
mentibus racionis et mentis
officium uec tamen ideo con¬
scienciam mali in mente uer¬
sari, nec approbari ista aut
eis alique ui indulgeri cousen¬
sunt. ¶ Doc enuir ee uolunt
in potestate. Idq int̾eẽ censent
iiter auinium sapientis et
stulti ꝙ stultus consensu men¬
tis passiomibus cedit. sapiens
cautem licet ea noc̃ĩtate paciat᷑.
retinet tamen de racionabiliter
appetendis uel fugiendis ueram
et firmam inconcussa mente
seutenciam ¶ Dec quidem imi
auctore a gellio et pro parte ele¬
ganter et uere. Errant tamen
si istarum passionum que nec¬

Expanded text:
brum in manibus Aulus Gellius brum in manibus Aulus Gellius tenuisset, invenit Stoicis placuisse, non esse in potestate hominis, ut visa, quae phantasias appellant, in animum veniant, aut recedant, et cum venerint ex terribilibus rebus, aut contra, necesse asserunt moveri animum etiam sapientis, ut paulisper metu trepidet, tristitia contrahatur, dilatetur laetitia, cupiditatibus moveatur, tanquam his passionibus praevenientibus rationis et mentis officium, nec tamen ideo conscientiam mali in mente versari, nec approbari ista, aut eis aliquem indulgeri consensum. Hoc enim esse volunt in potestate: idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stultus consensu mentis passionibus cedit, sapiens autem, licet eas necessitate patiatur, retinet tamen de rationabiliter appetendis vel fugiendis, veram et firmam inconcussa mente sententiam. Haec quidem illi auctore A. Gellio, et pro parte eleganter et vere. Errant tamen, si istarum passionum, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
et cum garriendi locum socioꝵ
unus diues luxurio sus asiatitꝰ¬
⁊ cepit com pellare phui. et illu¬
dere et eoꝙ coutra ꝓfessiouẽ
suami tuuore palluerat. cum
ipẽ qui inimine philosopha¬
batur mansisset intrepidus.
in eo ꝙ impendebat exicio. at ilie
ariscippi socratia responsum re¬
tulit. ¶ Qui cum in ee simili
similiter et a consumili argue¬
retur respondit itum ꝓ ana
nequissum uebulonis merito
nou fusse sollicitum se autem
debere tuinere pro amma ariscip¬
pi diunitis, ergo questione de¬
pulsa. accessit agellius non
reus, que uam eet causa tiõris
sui. crm preceptum sit discipli ⁊ Ilo¬
ne stoicorum ne mortis timea¬
tur diduentus, queui constat
eẽ ni dubium terminum uite
iule autem cum discendi au¬
ditate guaniter accensum ui¬
disset homunem librum epite¬
cti stoici de mantica ꝓtulit. in
quo scripta erant ea que cou¬
gruebant dec̾tis zeuoius et cri¬
sippi qui diciuitur fuisse princi¬
pes stoicorum. ¶ Cum ergo li¬

Expanded text:
et congarriendi locum, sociorum et congarriendi locum, sociorum unus dives, luxuriosus, Asiaticus, coepit compellare philosophum, et illudere ei, eo quod contra professionem suam timore palluerat, cum ipse, qui minime philosophabatur, mansisset intrepidus in eo, quod impendebat, exitio. At ille Aristippi Socratici responsum retulit, qui cum in re simili similiter, et a consimili argueretur, respondit: illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum: se autem debuisse timere pro anima Aristippi. Divitis ergo quaestione depulsa, accessit Aulus Gellius, non rens, quaenam esset causa timoris sui, cum praeceptum sit disciplinae Stoicorum ne mortis timeatur adventus, quam constat esse indubium terminum vitae. Ille autem, cum discendi aviditate gnaviter accensum vidisset hominem, librum Epicteti Stoici de mantica protulit, in quo scripta erant ea, quae congruebant decretis Zenonis et Chrysippi, qui dicuntur fuisse principes Stoicorum. Cum ergo li
Abbreviated transcription (Latin):
tu quo sepe colliditur ee ydoneꝰ
¶Tiuior enim sicui modestie
cognatus est. ila familiaris
est sapienti, non ille tamen
qui mente turbat. et quasi tur¬
bine quodam racionis et intel¬
ligencie prestringit occulum.
sed qui compouit auinum et
quasi humlitatis fomes homiez
reddit ad omina uirtutis offi᷑
aptiorem. ¶Pude uilibris noc¬
tium athicarum scribit agel¬
lius uir elegantis eloqun et
multe sciencie se aliquando
ex magna parte in sentencia
se dit tunori locunt nou ee iii
auno sapieritis. cum omina
ex neccessitate proueniaut. stul¬
tumq sit timere quod uitari
non ꝑt. et econtra unicum
sit remediuin ut uir prudes
fortitudiis uires preparet.
Et robore paciencie quasi soli¬
dissimo amim inucti dipeo
ommia tela ueccessitatis exci¬
piat. ¶ Cum ergo nauigium
turbato mari uentorum uelx¬
mencia celoq imnaci pericu¬
tuoris expalluit. Deuide ciur
tempestate transacta securitas
prebuisset colloquendi ut fit

Expanded text:
tu, quo saepe colliditur, esse idoneus. tu, quo saepe colliditur, esse idoneus. Timor enim sicut modestiae cognatus est, ita familiaris est sapienti. Non ille tamen qui mentem turbat, et quasi turbine quodam rationis et intelligentiae praestringit oculum, sed qui componit animum, et quasi humilitatis fomes, hominem reddit ad omnia virtutis officia aptiorem. Unde in libris Noctium Atticarum scribit Aulus Gellius, vir elegantis eloquii, et multae scientiae, se aliquando ex magna parte in sententiam sedit, timori locum non esse in animo sapientis, cum omnia ex necessitate proveniant, stultumque sit timere, quod vitari non potest: et econtra unicum sit remedium, ut vir prudens fortitudinis vires praeparet, et robore patientiae, quasi solidissimo animo invicti clypeo, omnia tela necessitatis excipiat. Cum ergo navigium turbato mari, ventorum vehementia, coeloque minaci pericuphus vi timoris expalluit. Deinde cum tempestate transacta securitas praebuisset colloquendi, ut fit,
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc modum enarrari ꝙͣ¬
plurima. que sic dubitacione
sapientis adiuictunt. ut tame
dubitacio ĩpsa uulgum prete¬
reat. In hiis itqz facile credide¬
rim achadeuncos tanto modestiꝰ
dubitasse. quanto eos temeri¬
tatis precipicium diligentius
p̾ͥcauisse reperio. ad eo quidem
ut cum apud scriptores in locis
non passum dubiis uerba quo¬
daminodo ambigua quasia sl̃
h si forte fortasse et forsitan
proferuntur achaide  dicantur
usi temperamento eo ꝙ temꝑa¬
ciores aliis achademici fueruit
qui omnem ueriti sunt. temera¬
rie diffinicionis subire notam
et precipicium falitatis.
sunt ab achademia unde plo
extitit orudus: qui enuidem
sue uatiuitatis locumi et stu¬
dendi usu et discipulorum fre¬
quencia meritorumq suorum
celebritate fecit iusignem ¶Ii¬
lum uero locum ceteris p̾tulit
eoꝙ ad incuciendum tunorem
quo bicia repͥmerentur/ et ar¬
inta condicione sui modestia
fidelius seruaretur. maxune
uisus est ex frequenti terre mo¬

Expanded text:
in hunc modum enarrari quin hunc modum enarrari quamplurima, quae sic dubitationem sapientis admittunt, ut tamen dubitatio ipsa vulgum praetereat. In his itaque facile crediderim academicos tanto modestius dubitasse, quanto eos temeritatis praecipitium diligentius praecavisse reperio. Adeo quidem, ut cum apud scriptores in locis non passim dubiis, verba quodammodo ambigua, qualia sunt haec, si forte, fortasse, et forsitan, proferuntur, academico dicantur usi temperamento, eo quod temperatiores aliis academici fuerint, qui omnem veriti sunt temerariae definitionis subire notam, et praecipitium falsitatis. sunt ab academia, unde Plato exstitit oriundus, qui eumdem suae nativitatis locum, et studendi usu, et discipulorum frequentia, meritorumque suorum celebritate fecit insignem. Illum vero locum caeteris praetulit, eo quod ad incutiendum timorem, quo vitia reprimerentur, et agnita conditione sui, modestia fidelius reservaretur, maxime visus est ex frequenti terrae mo
Abbreviated transcription (Latin):
de nuiniero et oracõc. de eodem
et diuerso in quo pluruia ait̾¬
no est. de diuiduo et indunduo
de substancia et forma uocis.
de statu uinuersalium. de usu
et sine ortuqz uirtutum et ui¬
ciorum. an ommes uirtutes ha¬
beat qui uncm habet an omĩa
liter pumeuda. Item de causis¬
rerum et adiunctione earum
uel repuguancia. de effluxione
et deffluxione occeam. de ortu
nili. de humoꝵ in aimalibus
corporis augiento et diuiinu¬
cione ad motum lune de uariis
latentis nature secretis. de offi¬
ciis et uariis siguris causarum
que in contractibus aut quasi
contractibus maleficiis aut qͣi
ialeficiis aut aliis rerum for¬
uus barie ornuitur. de natura
et operibus eius. de ueritate et
p̾ius rerum iuiciis in quibz
humanum ingenium defficit.
an angeli ominuo sua non
habeant. aut qualia habeant
corpora ¶ Et que pie queriuitur
de ipso deo qui tocius uature ra¬
cionalis excedit iuuestigacõem
et super ouinia que mente pũt
concipi exaltatur. ¶ Possent

Expanded text:
de numero et oratione, de eodem de numero et oratione, de eodem et diverso, in quo plurima attritio est, de dividuo et individuo, de substantia et forma vocis, de statu universalium, de usu et fine, ortuque virtutum et vitiorum: an omnes virtutes habeat, qui unam habet: an omnia liter punienda. Item de causrerum et adjunctione earum, vel repugnantia, de affluxione et defluxione Oceani, de ortu Nili, de humorum in animalibus corporibus augmento et diminutione ad motum lunae, de variis latentis naturae secretis: de officiis et figuris causarum, quae in contractibus, aut quasi contractibus, maleficiis, aut quasi maleficiis, aut aliis rerum formis varie oriuntur, de natura et operibus ejus: de veritate, et primis rerum initiis, in quibus humanum ingenium deficit, an angeli omnino sua non habeant, aut qualia habeant corpora, et quae pie quaeruntur de ipso Deo, qui totius naturae rationalis excedit investigationem, et super omnia, quae mente possunt concipi, exaltatur. Possent
Abbreviated transcription (Latin):
tant. que sapienti facuint
questionem. cicero se Ipsote¬
ste transunt, nec eos noster
augustinus per sequitur. cum
et ipse in operibus suis cuhade ͦ
temperamento utatur frequeu¬
cius. et sub ambiguitate pro¬
poucit multa que alii confiden¬
cius ne magis temerarie di¬
sputanti non uiderentur hre
questionem. michi tamen no
indetur quisꝙͣ eo loqui securius
qui ita circumspectus est in uer¬
bo ue prolabi possu ad falsa
¶Suut autem dubita bilia
sapienti, que nec fidei net seu¬
sus aut racionis mainfeste
per suadet auctoritas.. Et que
suis in utramiq partem intu¬
tur firina ͭ ͥ ᷤ. talia quidem sunt
que queruntur, de puidencia
de substancia quantitate uiribz
efficacia et origine auine. de
fato et sacilitate nature casu
et libero ar uitrio/ de materia et
motu et principiis corporimi
de ꝓgressu multituduns et
magnitudius sectione au ter¬
minos omnino non habeant. an
eos dum taxat alogos tandem
muemant. de tempore et loco

Expanded text:
tant, quae sapienti faciunt tant, quae sapienti faciunt quaestionem, Cicero, se ipso teste, transivit; nec eos noster Augustinus persequitur, cum et ipse in operibus suis, academico temperamento utatur frequentius, et sub ambiguitate proponant multa, quae alii confidentius, nec magis temerarie disputanti, non viderentur habere quaestionem. Mihi tamen non videtur quisquam eo loqui securius, qui ita circumspectus est in verbo, ne prolabi possit ad falsa. Sunt autem dubitabilia sapienti, quae nec fidei, nec sensus, aut rationis manifestae persuadet auctoritas, et quae suis in utramque partem nituntur firmamentis. Talia quidem sunt quae quaeruntur de providentia, de substantia, quantitate, viribus, efficacia, et origine animae; de fato, de facilitate naturae, casu, et libero arbitrio; de materia et motu, et principiis corporum, de progressu multitudinis, et magnitudinis sectione; an terminos omnino non habeant, an eos duntaxat ἀλόγους tandem inveniant. De tempore et loco,
Abbreviated transcription (Latin):
eruit ut caucius et rectius
pergat uiator, cui est osten¬
sura uiam .¶ Nomne et
plurunum obest Illi qui ex¬
cecatur. Quid pocius sequetur
qui tauta contrarietate distra¬
hitur. ¶cne ad patriam nemo
perueuit insi qui unau sequi¬
tur uiam. Et qui omni uerbo
aureu accomodat/ numꝙͣ quie¬
tus erit. nonne sumuilior est ls¬
uii memierit an dornuerit
dubitat. Et cuni cibo saciatus
est an ieinis su nescit. et
nullius eorum que egit uel
uide qua nam uia in phie in
nestigacione prosiciet: cui racõ
nichil persuadet quod teneait
aut sequa tur: sed est ad omũa
semper incertus: talis utiq
achademicus / cum nec brutis
aumialibus ualeat adequari
nec dignus est hominis. ne¬
duui phĩ uel honore uel no¬
mine. ¶Et quidem ciduer¬
sus Istarum mepcias mag¬
nus pater et fidelis doctor
ecclesie augustuisi sed et ci¬
cero ualidis racionibus et
seruione elegantissuno copio¬
sus disputant. ¶ Uerumptii
aid illos qui de suigulis dubi¬

Expanded text:
eruit, ut cautius et rectius eruit, ut cautius et rectius pergat viator, cui ostensura est viam? Nonne et plurimum obest illi qui excaecatur? Quid potius sequetur, qui tanta contrarietate distrahitur? Sane ad patriam nemo pervenit, nisi qui unam sequitur viam; et qui omni verbo aurem accommodat, nunquam quietus erit. Nonne similior est lenii meminerit, an dormierit dubitat, et cum cibo satiatus est, an jejunus sit, nescit, et nullius eorum quae egit vel inde, quanam vir in philosophiae investigatione proficiet, cui ratio nihil persuadeat, quod teneat, aut sequatur, sed est ad omnia semper incertus? Talis utique academicus, cum nec brutis animalibus valeat adaequari, nec dignus est hominis, nedum philosophi, vel honore, vel nomine. Et quidem adversus istorum ineptias, magnus pariter et fidelis doctor Ecclesiae Augustinus, sed et Cicero, validis rationibus et sermone elegantissimo copiosius disputant. Verumtamen ad illos, qui de singulis dubi
Abbreviated transcription (Latin):
capiatur. ¶ Qdorem panthere
cetera sequuntur animalia.
et quod mirabilius est pisces
in gurgitibus ad speciem auti
conuemunt. unde et senientis
luxurie impercitor nero. aure¬
is ut dicitur rethibus ꝑisca¬
batur. Quid multa. ¶Coma
lee na lupum sequitur lupus
Ipse capellam florentem cithi¬
sum se quitur lascuna capella¬
.Et ii hunc modum uoluptate
sua trahinitur plurimia. quod
ut credo euenire non posset
si de ciffectibus suis uel bruta
ammalia dubitarent. ¶ Qui
ergo ad singula nescii sunt¬
⁊ qua temeritate uel impudencia
phandi professionem arripi¬
unt ͤ nam sicut abeo quod no¬
tum est nocio. sic et racio ab
eo quod ratum est Idem cer¬
tum et siruum gramatice
de uominatur. Et profetto ina¬
nis est racio hominis cui inchil
persuaderi pt quin semper in
ominibus opinionumt lubrico
uacillet. Quid enini ei phĩa
consert qui se flugtuat opino¬
nibus. et cui in ostendenda
felicitatis uia racionis lumer
extinguit. Et quasi occulum

Expanded text:
capiatur. Odorem pantherae capiatur. Odorem pantherae caetera sequuntur animalia; et quod mirabilius est, pisces in gurgitibus ad speciem auri conveniunt: unde et saevientis luxuriae imperator Nero, aureis, ut dicitur, retibus piscabatur. Quid multa? Torva leaena lupum sequitur, lupus ipse capellam, Florentem cytisum sequitur lasciva capella. Et in hunc modum voluptate sua trahuntur plurima: quod, ut credo, evenire non posset, si de affectibus suis vel bruta animalia dubitarent. Qui ergo ad singula nescii sunt, qua temeritate vel impudentia, philosophandi professionem arripiunt? Nam sicut ab eo quod notum est, notio, sic et ratio ab eo, quod ratum est, id est certum et firmum, grammatice denominatur. Et profecto inanis est ratio hominis, cui nihil persuaderi potest, quin semper et in omnibus opinionum lubrico vacillet. Quid enim ei philosophia confert, qui semper fluctuat opinionibus; et cui, in ostendenda felicitatis via, rationis lumen exstinguit, et quasi oculum
Abbreviated transcription (Latin):
rcicõe uiget et intelugenciai nã
in sensibus qui licei anime suit
corporis ee dicuntur facile supe¬
ratur., neqz luici ualeat equari
perspicatia oaulorum sus andi¬
tu preualeat, uultur. aut carus
odoratu gustu suma oranea
tactu. Cum inꝙͣ discernendi et
intelligendi uiribus homo pre¬
cedat, quis p̾stanciorem bestiis
aut pocius quis non inferiorẽ
Et ut ita dicam quis non bru¬
ciorem credat hominem cui racõ
non discerint s intellectus non
sapit: cum et bruta ad quand
racõius ymaginem quodamiuꝰ
uideantur assurgere. suam et
canis suos discerint affectus
benesiciorum memor est fami¬
liaritatem cum homine ab expe¬
riencia rerum et usu contra¬
hit et amicicie pre ceteris qiͣ
sidem fanuiliaribus exhibens
racionis et iutellectus quoda
nobilitatur ingenio sed et in¬
iriarum memoria camelo te¬
uaciter residet / et rinocerus qui
et uncorins est uirguus inte¬
gritatem sic agnoscit ut dum¬
tarat Illuis fere amplezci bus

Expanded text:
ratione viget, et intelligentia nam ratione viget, et intelligentia nam in sensibus, qui licet animae sint, corporis esse dicuntur, facile superatur, neque lynci valeat aequari perspicacia oculorum; sus auditu praevalet, vultur aut canis odoratu, gustu simia, aranea tactu. Cum, inquam, discernendi et intelligendi viribus homo praecedat, quis praestantiorem bestiis, aut potius quis non inferiorem, et, ut ita dicam, quis brutiorem non credat hominem, cui ratio non discernit, intellectus non sapit; cum et bruta ad quamdam rationis imaginem quodammodo videantur assurgere? Nam et canis suos discernit affectus, beneficiorum memor est, familiaritatem cum homine ab experientia rerum et usu contrahit, et amicitiae prae caeteris, quasi fidem familiaribus exhibens, rationis et intellectus quodam nobilitatur ingenio. Sed et injuriarum memoria camelo tenaciter residet, et rhinoceros, qui et unicornis est, virginis integritatem sic agnoscit, ut duntaxat illius fere amplexibus
Abbreviated transcription (Latin):
runt et sed et alii plures quos
percurrere lougum est noune
ergo preferendi sunt aliis quos
et asserendi modestia et tau¬
torum uirorum cominendat
augoritas
hanc dico modestie regulam
tenuisse cum et professio scissa
sit. Et pro parte tam risui
parecit ꝙͣ errori. ¶ Quid enim
inepcius ꝙͣ fluctuare in suigrlis
et nullus rei habere certitudine
et nomeu phi prositeri. nam
qui de omnibus dubitaut eoꝙ
uichil habxant certum tau a
fide ꝙͣ a sciencia aliem sunt
¶Licet enm fides adsciencie
brauium non perueniat dum
quasi per speculum ueritatem
absericumi contuetur. hahet tnĩ
certitudinem caligine ambi¬
guitatis exclusa/ Porro si de
singulis cihadeurcus dubitat
de iuillo certus est insi sorte et
hoc ipsum incertuui hibeat.
an contrariis exĩtibus in eode
circa Idem possit. et dubius et
certus ee. sed amn dubitat incer¬
tum habet dum hocipmn uescit
an uesciat ¶Cum uero homo ineo
ceteris amiualibus prestet ꝙ

Expanded text:
runt; sed et alii plures, quos runt; sed et alii plures, quos percurrere longum est. Nonne ergo praeferendi sunt aliis, quos et asserendi modestia, et tantorum virorum commendat auctoritas? hanc dico modestiae regulam tenuisse; cum et professio scissa sit, et pro parte tam risui pateat, quam errori. Quid enim ineptius quam fluctuare in singulis, et nullius rei habere certitudinem, et nomen philosophi profiteri? Nam qui de omnibus dubitant, eo quod nihil habeant certum, tam a fide, quam a scientia alieni sunt. Licet enim fides ad scientiae bravium non perveniat, dum quasi per speculum veritatem absentium contuetur, habet tamen certitudinem, caligine ambiguitatis exclusa. Porro si de singulis academicus dubitat, de nullo certus est, nisi forte et hoc ipsum incertum habeat, an contrariis existentibus, in eodem, circa idem, posset et dubius et certus esse. Sed an dubitet, incertum habet, dum hoc ipsum nescit, an nesciat. Cum vero in eo homo caeteris animalibus praestet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
spiritu semel ueritatis disper¬
gerentur in uarias sectus erro¬
ris et insamas falsas. ¶Et eo
quidem inseriores effecti sunt
ꝙ in hiis deffectum suum iui¬
iuine agnoscebant: huic est qd̃
dum ꝓuoen suam stoicus ue¬
neratur omma neccessitatis le¬
ge construrgit ¶Epicurus econ¬
tra dum reriu tuetur liberta¬
tem disposicionem enacuat. et
omina casibus fluctuare con¬
tendit. Cregioe consistun
utriusqz cultores et de suigulis
fere rerum articulis dimicant
et quasi palladis sacrauiento
astriti solas paradoras loquntꝰ
quaqz ueras ee confirmant¬
¶ I chademici uero intantes
precipicium salsitatis in eo
quidem modestiores sunt: quod¬
deffectum suum iuinme diffi¬
tentur: et in rerui Ignoraucia
positi fere de singulis dubitant
quod quidem longe tucius est.
ꝙ incerta temere diffinire: aiha¬
deuncorum quoq iuuat opuno¬
uem ꝙ non modo eraclides pon¬
ticus. Et cicero ur̃ in summa
ingeniosorum uirorum laude
recepti. tandem ad eos trausie¬

Expanded text:
spiritu scilicet veritatis, disperspiritu scilicet veritatis, dispergerentur in varias sectas erroris, et insanias falsas. Et eo quidem miseriores effecti sunt, quod in his defectum suum minime agnoscebant. Hinc est, quod dum Pronoen suam Stoicus veneratur, omnia necessitatis lege constringit. Epicurus econtra, dum rerum tuetur libertatem, dispositionem evacuat, et omnia casibus fluctuare contendit. E regione consistunt utriusque cultores, et de singulis fere rerum articulis dimicant; et quasi Palladis sacramento astricti, solas paradoxas loquuntur, equaque veras esse confirmant. Academici vero vitantes praecipitium falsitatis, in eo quidem modestiores sunt, defectum suum minime diffitentur, et in rerum ignorantia positi, fere de singulis dubitant. Quod quidem longe tutius est, quam incerta temere definire. Academicorum quoque juvat opinionem, quod non modo Heraclides Ponticus, et Cicero noster, in summa ingeniosorum virorum laude recepti, tandem ad eos transie
Abbreviated transcription (Latin):
monibus etiam numina ii¬
norarent si cui uero fabula¬
rum instrumenta uilescunt
⁊ licet et abhoste doceri sapientis
auinius nõ detrectet cũ peculia¬
Iris populꝰ dei auro argẽto uestib
Et toto egipcioꝵ oruatu respłe¬
deat. ¶ Si gentilium inꝙͣ fug¬
menta uilescunt: sic dũ ĩ cãpo
sauuaar fũdamẽta babylonis
Iacit ĩpietas. dũ turris elacõnis
et q̃dictionis machĩa ĩce ͫ erigeꝰ.
de alto p̾cipicii adeo facta ẽ lui¬
guarũ diuisio subt̾̃ctoq ĩpiis
uerbi commercio ex neccessi ͭ ͤ
secuta ẽ secessio populorum.
¶ic et ph̃i dum ingenii sui
machinas suo quod̃ theomachie
genere in altuii erexerunt eis
uere inconnintabilis et indeffi¬
cientis ueritans subtracta est
uintas: Et ignorantie uebulis
obuoluti eorum que ab unci et
singulari ueritate uera sun
maxunaui uoticiam perdide¬
runt. ut inseusum reprobum
dati ẽẽ conuincerentur ab operi¬
bus suis et tanꝙ̃ recedente duce

Expanded text:
nionibus, etiam numina ignionibus, etiam numina ignorarent. Si cui vero fabularum instrumenta vilescunt licet et ab hoste doceri sapientis animus non detrectet, cum peculiaris populus Dei auro, argento, vestibus, et toto Aegyptiorum ornatu resplendeat; si gentilium, inquam, figmenta vilescunt, sic dum in campo Sennaar fundamenta Babylonis jacit impietas, dum turris elationis, et contradictionis machina in coelum erigitur, de alto praecipitii a Deo facta est linguarum divisio, subtractoque impiis verbi commercio, ex necessitate secuta est secessio populorum. Sic et philosophi, dum ingenii sui machinas, suo quodam theomachiae genere in altum erexerunt, vere eis incommutabilis et indeficientis veritatis subtracta est unitas; et ignorantiae nebulis obvoluti, eorum quae ab una et singulari veritate vera sunt, maximam notitiam perdiderunt, uti in sensum reprobum dati esse convincerentur ab operibus suis, et tanquam recedente duce,
Abbreviated transcription (Latin):
philosophos floruisse
ingeniis et studio profecisse
Iam non telebris opuno est Isz
ominibus in comune persua sa
seutencia. ad res enm ex na¬
tura fere incomprehensibiles
studio exercitacione uiam sibi
fecit ingenium. et Illorum
beneficio plurua publicata
sunt posteris, quibus gaudenus
et miramur inuentis. ¶ Mun¬
dimmi dimensi sunt celum suis
regulis subicerunt. nature ua¬
rias scrutati funt causas et
uniuersitatis opificem defe¬
cat̾ quodam modo sunt occu¬
lis contemplati. ¶Quasi ergo
mole gigantea subuecti. et
Iam non humanis uiribus
roborati intumuerunt. In¬
dixeruntqz bellum gracie dei
de uigore racionr et libero
confisi arbitrio ac si secun¬
dum fabrilas eeñt celo cap¬
tiuo uir tutum quibus effe¬
rebantur brachia nuecturi¬
¶ Deiecti sunt Itaq drmi
alleuareutur, et dicente,
se ce sapiente, stulti fã
sunt. et obscuratum est in¬
sipien cor eorum. ut qui
omnua fere pernouerant. per¬
niciosissime errarent in ma¬
xinus et uarus distrati opi¬

Expanded text:
philosophos floruisse ingeniis, et studio profecisse, jam non celebris opinio est, sed omnibus in commune persuasa sententia. Ad res enim ex natura fere incomprehensibiles, studio et exercitatione viam sibi fecit ingenium, et illorum beneficio plurima publicata sunt posteris, quibus gaudemus et miramur inventis. Mundum dimensi sunt, coelum suis regulis subjecerunt, naturae varias scrutati sunt causas, et universitatis opificem, defaecatis quodam modo sunt oculis contemplati. Quasi ergo mole Gigantea subvecti, et jam non humanis viribus roborati, intumuerunt, indixeruntque bellum gratiae Dei, de vigore rationis libero confisi arbitrio, ac si secundum fabulas, essent coelo captivo virtutum, quibus efferebantur, brachia injecturi. Dejecti sunt itaque dum allevarentur, et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt; et obscuratum est insipiens cor eorum, ut qui omnia fere pernoverant, perniciosissime errarent in maximis; et variis distracti opi
Abbreviated transcription (Latin):
achademuoriuii prescribit cic̾o.
ui cui ꝓphandi ꝓpositum est dũ
res obscura est querat: dumi
probabiliter elucescis ueritas
ad quie scat ait enim uos qui
Sequimur probabilia nec ult
Id quod probabile occurrit ꝓ¬
grẽdi possainus. et ressellere
suie rracindide. Et reselli sine
duo mric recidtis ueritatis plu¬
riminis aduer sanam si aut
uera l dicenti. quis succenseat
aut ꝑtinacit in falsitatis def¬
sensione laboret. nani ut ait
ethicus. Impedit ira amiium
ne possit certiero wernui et
ueritas ip̃a incaruata recessit
cibeis qui in corozaim et beth¬
saida spiritui saucto ꝑtinacius
restiterunt sed et indeos perti¬
nacia excecauit ut adͤ occulos
eorum uelum templi teneat
quod domno paciente scissum

Expanded text:
Academicorum praescribit Cicero, Academicorum praescribit Cicero, ut cui philosophandi propositum est, dum res obscura est, quaerat; dum probabiliter elucescit, veritati acquiescat. Ait enim: Nos qui sequimur probabilia, nec ultra id quod probabile occurrit, progredi possumus, et refellere sine iracundia, et refelli sine duo inventioni veritatis plurimum adversantur, si aut vera dicenti quis succenseat, aut pertinaciter in falsitatis defensione laboret. Nam ut ait ethicus: Impedit ira animum, ne possit cernere verum. Et veritas ipsa incarnata recessit ab eis, qui in Corazaim et Bethsaida Spiritui sancto pertinacius restiterunt. Sed et Judaeos pertinacia excaecavit, ut adhuc oculos eorum velum templi teneat, quod Domino patiente scissu