comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soror. Quid est qđ fecisti:. Cui illa respondit . Egote roga¬
ui. & audire me noluisti: rogaui dnmmeũ. & audiuit me
Modo gͦ si potes egredere: & me dimissa admonasteriũ
recede : Ipse autẽ exire extra tectũ nonualens: qͥrema¬
nere sponte noluit. in loco mansit inuitus Sieq factũ
est : ut totam noctẽ ꝑuigilẽ ducerent: atque ꝑsaeraspi¬
ritalis uitȩ conloquia sese uicaria relatione saciarent:
Quadere dixi eum uoluisse aliquid: sedminime potu¬
isse. Q uia siuenerabilis uiri mentẽ aspicimus: dubiũ
nonẽ qđ eandẽ serenitatẽ uoluerit inqua descende¬
rat ꝑmanere. Sed contra hoc qđ uoluit: inuirtute om̃i¬
potentis dĩ exfeminȩ pectore miraculũ inuenit. Nec
nrũ quodplus illo femina qͣ diui frẽm uidere cupiebat.
in eodẽ tempore ualuit Quia enĩ iuata ioħis uocem
ds caritasẽ: iusto ualde iuditio illa plus potuit. qđam

Expanded text:
soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogasoror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Manere extra cellã nullatenꝰ possum Ianta uero erat
celi serenitas : ut nulla inaere nubes apparera&e Sc̃imo¬
nialis aut̃ femina cũ uerba fratris negantis audiss&. in¬
sertas digitis manus suꝑ m̃sam posuit. & caput inmanib.
om̃ipotentẽ dnm rogatura declinauit Cumq leuaroe
demensa caput: tanta coruscationis & tonitrui uirtus.
tantaq inundatio pluuiȩ erupit. ut neq uenerabilis
dinans: lacrimarũ fliuuos inmensams uderat: ꝑquãs
serenitatẽ aeris ad pluuiã traxit: Nec paulo tardius.
post orationẽ inundatio illa secutaẽ. Sdtanta fuit
conuenientia orationis & mnundationis. Et dem̃sa ca¬
pudiam cũtonitruaͦ leuar&e. quatenꝰ unu idemq essoe
momentũ & leuare capud: & pluniã deponere: Tunc
uir dĩ int̾coruseos &e tonitruos. at ingentis pluuȩ in¬
undationes. uidensse ad monasteriũ non posse Remeare.
& epit conqueri. contristatus dicens. Parcat tibi ds̃ omp̃s

Expanded text:
Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis eclinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ustiã erit pcere inhac uita paulo sublimior.
uis detarius suiȩ stimulo ter dñm rogauit. & tañ q
uoluit obtinere nomualiut: ł x quare nec essee. utibi
neuen etalili pata benedu to nartemi. qua fut qͥ lelam¬
quoduoluit. sed nonualuit implere Sorornãq eius
scolastica nomine : om̃ipotenti dño ab ipso infantię suȩ
tempore dedicata. ad eum semel ꝑ annun  consueuerat.
Ad quã uirdei: non longe extra ianuam in possessione
monasteru descendebat. Quadã uero die uenit ex mo¬
re : atq ad eam cumdiscipulis uenerabilis eiꝰ descendit
frater: Qui totũ diem indĩ laudib sacrisq conloquiis
ducentes: incũbentib. iãnoctis tenebris simulacceper
cibos Cumiq ad huc admensã sederent. & int̾ sacra con¬
loquia tardior se hora ꝓtraher& : eadẽ saimonialis fe¬
mina soror eius eũ Rogauit dicens Quesot neista nocte
medeseras: utusq mane aliqͥd decȩlestis uȩ gaudis lo¬
quan᷑. S uille respondit. Q uidẽ quodlaqueris soror s

Expanded text:
snam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddamquod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror?
Abbreviated transcription (Latin):
erupit᷑. uthii quieum custodiendum acceperant.
uimensitatẽ pluiuae ferre nonpossent. E tdum
ana quidẽ pliuue gutta descendit. Quoddũ regł
crudelissino nuntiatũ fuiss & illamens effera. ad
magnã eius Reuerentiã uersa est: cuiꝰ poenã prius
insatiabile furore sitiebat. Sic omp̃s ds. contraela¬
tas carnaliũ mentes potentiȩ suȩ miracula ꝑdes¬
pectos operatur: utquise suꝑbe contra p̾cept̾a ueri¬
tatis eleuant: eorum ceruices ueritas ꝑ humilesp̾mat

Expanded text:
erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia factũ narraui nuraculum: etiam in alterius.
epĩ ueneratione monstratũ est. Nam quidã dericꝰsenea
quiadhuc suꝑ est. eidem rei presto se fuisse testat᷑ dicens.
Fulgentius ep̃s quiutriculense deccłe p̾erat: regẽ cru¬
delisdunũ totilam. infensum om̃imnodo habebat: Cumq
adeasdẽ partes cum ecercitu ꝓpinquass& : cura fuit
ep̃o ꝑclericos suos exenia mit̾tere. eiusq furoris insa¬
niam siposs & muuerib mitigare. Que ille ut uidit ꝑ¬
tuuis spreuit: atq iratus sius hominib iussit. ut eundẽ
epm̃ sub omi asperitate constriugerent. eumq eius exa¬
mini reseruarent. Quendum feroces gothi ministri
scilicae crudelitatis illius tenuiss ent: curtũdantes eũ
uno uiloco stare p̃ceperuri. eiq int̾ra circulum desig¬
nauerunt: extra quẽ pedem tendere nullonodo au¬
der&e. Cumnq uirdei in sole nimio star&. & ab eisdem
gothis cirtumdatus. & designatione circuli indusus.
ł cdrruscationes ac tonitrua

Expanded text:
pluvia factum narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omnimodo had easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repente corruscus et tonitrua
Abbreviated transcription (Latin):
eque hoc p&ere sileam: quod multi nunc quihic de
naruiensi ciuitate assunt intm sedulo testisicantur.
Eodẽ namq gothorum tẽpore.cum p̃fatus rextotila
narnis uenisset: ei uiruitȩ uenerabilis cassuis eiusdem
urbis ep̃s occurrit Cui quasi excconsparsione semper
facies rubere consu̾euerat :Hoc rex totila nuse spar¬
sionis essecredidit. sed adsidue potationis eũq om̃imodo
despexit. Sed om̃ps ds utquantus uir esse qui despicie¬
batur ostender&: umnarniensi campo quorex aduene¬
sat. malignꝰ sp̃s coram om̃i exxercitu. eiꝰ spatarium in¬
uasit. eũq̃. uexare crudelit̾ cepit. Quicũ ante regis
cculos aduenerandũ uirũ cassium fuiss&e adductus :
huin: ab eo uirdñi oratione facta signo crucis exepulit:
Qui un eum in gredi ulterius non p̃sumpsit Sicque
fiatũ st utreo barbarus seruũ dei ab illo iam die
uene rat᷑ur ea corde: quem despectum ualde iidicabat
erfacie. Namq ut uirũ tante urtutis uidit: erga eum

Expanded text:
eque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consueverat, hoc rex Totila non consparsionis esse crdespexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus vir esset qui despiciebatur ostenderet, in Narniensi campo quo rex advenerat, malignus spiritus coram omni exercitu ejus spatharium invasit, eumque vexare crudeliter coepit. Qui cum ante regis oculos ad venerandum virum Cassium fuisset adductus, hunc 289 ab eo vir Domini oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non praesumpsit. Sicque factum est ut rex barbarus servum Dei ab illo jam die veneraretur ex corde, quem despectum valde judicabat ex facie. Nam quia virum tantae virtutis vidit, erga illum
Abbreviated transcription (Latin):
qui dilli contigit. qui hoc fecit: nã mihi quid contigit.
Inquib eius uerbis ostenditur. in quo uirtutis
culmine sedebat: quiunum quod insup̃tu mundi ha¬
buerat. tam secura ꝑdebat mente. Magisq illi do¬
lebat quipeccatũ cõmiserat: quã sibi. quipeccati
illius dãna tolerabat. Necpensabat quid ipse ex te¬
rius: sedculpe Reus. quantũ perdebat. intus hunc
itaq cumdiẽ mortis egrediccorpore urgerae: con¬
uenerunt multr:uttam sc̃e anime dehoc mundo
recedenti. suas animas cõmendarent. Cumq lecta
illius. hii qui conuenerant om̃s ad sisterent: aluiua¬
gredientes angłos uiderunt. sed dicere aliquid uullo
modo potuerunt: alii om̃ino nihil uiderunt: Sed
om̃s quiaderant ita uehementissimus timor ꝑculit. ⁊¬
Et hi ergo qͥuiderant. & hi qui omnino nihil uiderat he
uno om̃e finore ꝑculsi &e territi fug erunt: ut palam
daretur intellegi. quanta uis ess& que illam egredi¬

Expanded text:
Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, otuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et quanta vis esset quae illam egredi
Abbreviated transcription (Latin):
aliisq Religiosis uiris narrantib agnoui: ea que in¬
dicare audientib deuenerabili patre stephano in ho¬
meliis euuangelii curaui. suit & enim uir sicut & hisdẽ
prob & multi alii testantur. nihil in hoc mundo possi¬
dens. ihil querenseSolam cũ dõ pauꝑtatẽ diligens:
inter aduersa semꝑ pacientiã amplectens: Conuentus
secularium fugiens: uacare semꝑ orationi concupis¬
cens. Dequo unum uirtutis bonũ refero: ut ex hoc
uno. ualeamus multa pensare. Isnamq cum quodã
die messẽ quã sua manu seuerat decisam ad aream
deduxis s&e: nihilq aliud cundiscipulis sius ad tocius
anni dispendium haberae. quidamꝑuerse uolunta¬
tisuir. antiqui hostis stinulis instigatus. eandẽ messẽ
igne subposito itauterat in area incendit. Quod
factũ dũ alter aspiceroe: ad eundẽ famulũ dei cucur¬
rit & nuntiauit. Quod postquã indicauit: adiuxit
dicens. Ue. ue. pat̾ stephane: quid tibi contigit: Cui
statim uultu. acmente placida: ille respondit. Ue¬

Expanded text:
aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
orationis lamentũ dedit. Nox enu illa terribilia
incelum signa secuta sunt: ut haste adque aciesigner
ab aquilonis parte uiderentur. Mox effera langobar¬
dorum gens deuagina suae habitationis eductã in
niraum ceruicẽ grassat est. Atque humanũ genus¬
sedetis more surrexerat : succisum aruit. Namdepo¬
desolata sunt. Ab hominib predia. atque abom̃i cui¬
tons destituta. insolitudine uacat terra. nullus hac
possessor in habitat. Occupauerunt bestia loca . quȩ
prius multitudo hominũ tenebat. E tquid in aliis mun¬
dipartib: agitur ignoro. Naminhac terra inquaui

Expanded text:
orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genusissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depodesolata ab hominibus praedia, atque ab omni cultore destituta, in solitutudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat, occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam in hac terra, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc mundo migrauit: tua dilectio cognitũ habuit ar¬
id sicut mihi adhuc inmonastertꝰ posito ualde familiter
uingebatur: hoc quodiohanneͥs iunioris p̃decessoris mei
tẽpore demundi fine cognouerat. sicut longe lateq ela¬
ruerat. aine Requisitus mihi ipse narrabat. A gebat nã¬
que. quia quodã die dumparrochias suas exx more cireuĩn¬
cente autẽ die: stratum sibi fieri uixta sepulchrum mar¬
tiris uoluit. atq ibi post laborẽ quieuit. Cum nocte me¬
dia ut adserebat. nec dormiebat nec ꝑfecte uigilare po¬
terat.: sed depressus ut sol& somno grauatur quodam
pondere uigilans animus. atq anteeum hisdẽ beatus
martir euticus adstitit dicens. Redempte uigilas
Cui respondit. Cigilo. Quiait. Finis ueniti uniuerse
carni finisuenit uniuerse carni. finisuenit unuierse
carni. Post quã trinamuocẽ iusio martiris quȩ eiusm̃tis
oculis apparebat: euanuit. Tunc uir dñi furreacit: seq in

Expanded text:
ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter jungebatur, hoc quod Joannis junioris praedecessoris mei tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque quia quadam die dum parochias suas ex more circuircente autem die stratum fieri sibi juxta sepulcrum martyris voluit, atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut asserebat, nec dormiebat, nec perfecte vigilare poterat; sed depressus, ut solet, somno, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum idem beatus martyr Eutychius astitit, dicens: Redempte, vigilas? Cui respondit: Vigilo. Qui ait: Finis venit universae carnis, finis venit universae carnis, finis venit universae carnis. Post quam trinam vocem visio martyris, quae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque in
Abbreviated transcription (Latin):
omnimodo Rarescunt: RRTCORIOS.
Ualitia Remanentium meretur ut hu quiꝓdisse
poterant festine subtrahuntur. Et cũ mundi finis ad¬
ppinquat electi tolluntur nedeceriora iudeant. hinc¬
de enin ꝓplocea ait. Iustus peruit. & nemo est quire cogi¬
eet inconde suo & iuri misedđiş cosligincest. quiaeroni
est qui intellegat. Hinc rursum scriptimest. a peri¬
pe nt exeant quiconculcent eã : tollite deuia lapides
hinc salomonait. Tempus mitaendi lapides. & teppꝰ
colligendi Quo igitur mundi finis urgae : eo necesse e
ur uiui lapides adedificium cȩleste colligantur quas¬
tinus iherusalem nr̃a inmensuram suȩ constiueto¬
nus edẽ orescat. Nectamen ita electos om̃s subtrahi
credimus ut soli inmundo ꝑuersi remaneant: quia nou¬
quã peccatores ad lamentũ penitentie redirent. sinal¬
Paessent bonorũ exempla queeoꝵ mentẽ trahereq̃. Pt R
ncassum subtrahi bonosqueror: qui
Nede re nihil paere mireris. Nam redẽptũ ferentisie ep̃iu

Expanded text:
omnimodo rarescunt? GREGOR. omnimodo rarescunt? GREGOR. Malitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta ait: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, quiHac de re nihil, Petre, mireris; nam Redemptum Ferentinae civita
Abbreviated transcription (Latin):
amoris il lud cor tenuit: Quod mortẽ suam ꝓuiius salu¬
te pocimi tionex pauit: Scimus certe. quia hisdẽ uene¬
rabilisuir sanctulus. ipsa quoque elienta litterarũ
miime tiouerat: legis p̾cepta nesciebat: Sed qui
plenitudo legis est caritas: Legemtotam in dei acp¬
ximi dilectione seruauit. Et quod foras in cognitio¬
ne nonnouerat: ei intus uigebat in amore. &̃ qui ñ¬
postolicum preceptum faciendo. magis quanisciendo
nouerat. Conparemus siplac&e : cuiꝰ acnra indoc
Scientia. illius doctam ignorantiã. Ubi hȩc nr̃a u
ibi illius disciplin& mince. Nos deurtutib: uacui loqui¬
mur. &e quasi inter fractifera arbusta positi odoramus
poma nec manducamꝰ. Ille uirtutũ fructus capereno¬
uerat. quã ius hos in uerbis odorare nesciebat. Pt IR
Quidnam quesote esse existimas. quodboni quique
subtrahuntur. & qͥuiuere adȩdificationẽ multorũ
poterant. aut penitus inueniri nequeunt. aut aeter

Expanded text:
amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius saluamoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nupostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam
Abbreviated transcription (Latin):
ininẽ cognoscentes: boues & iumenta quedep̃datifuerats
certatim ei offerre inmunere uolebant. Sediur dñi tale
mun& suscipere Renuit : munus autẽ bonȩ mercedis
que nuit dicens. Simihi aliquid uultis concedere. om̃s
ca tuios quos habetis mihitribuite. ut habeam unde
debeam ꝓuobis orare. Factumq est: ut om̃s captiui cũ eo
dimissi. Atͣque suꝑna grã dispensante. cumse unus ꝓuno
morti obtulit. multos amorte liberauit. PFIRUS.
Airares. & quãuis hanc abalus & ipse cognouerim. uere
tamen fateor. quia mihi quotiens narratur innouatur.
Cihil in haere i sanctulo mireris. sedpensa CRESOR
si potes qut ille sp̃s fuerit: qui euis tam simplicẽ mentẽ
tenuit : atq intanto uirtutis culmine erexit. Vbienĩ
eius animus fuit quando mori ꝓproximo tam constan¬
ter decreuit. & ptemporali uita fratris unius despeã
suam: Atque sub gladio ceruicẽ tetendit: Q ue ergo uis

Expanded text:
minem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, minem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis
Abbreviated transcription (Latin):
deponere nullomodo potuit. Nam repen diriguit¬
oeneeto incelum gladia. brachium inflexibile re¬
manst. Tunc om̃is ł angobandorũ curba que acollud mor¬
tis spectebum aderat. in lauds fauore conuer se llual moi
co rpit. urumq dei cũtimore uenerari. quia psrrit
Caruerat cuius scitatis ess&ẽ quicatnif cis siu bracnũ
inaere ligass& ltaque postulatus uter¬
surrexit. Postulatus ut brachium suicarni ficis sanar&: ne¬
gauit dicens. Ego peo nullomodo orabo: nisi mihi antea ui¬
ramentũ dederit. quia cũ manu ista xp̃ianum hominẽ noti
occidat. Sedlangobardus hisdem litita dicam brachium
contra dm̃ tendendo ꝑ diderat. pena sua exigente conpul¬
susẽ urare. se xpianum hominẽ numquã occidere. Iunc
uir dñi precepit dicens. Depone manũ deorsum. Quistatĩ
deposuit. Atque ilico adiuncoxit. Remitte gladium inua¬
ginam. &statim remisit. Om̃s igitur tante uirtutis ho¬

Expanded text:
deponere nullodeponere nulloet erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut sursurrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante juramentum dederit quia cum ista manu Christianum hominem non occidat. Sed Langobardus idem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente, compulsus est jurare se Christianum hominem nunquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: Depone manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sine graui cruciatu uitã eius conpendiosa morte termi¬
narer̃. Sognito itaque quod sanctulus qui int̾eos ꝑscĩta
uñs qui meodẽ loco inuenti sunt langobardi conuenerua
disicut sunt nuniȩ crudelitatis lȩti ad specta culum inoerie
ex om̃ib uiris fortib electus ẽ unus. dequo dubum non
ess&e quod uno ictu caput eius abscider&. Uenerandus
igitur uir inter armatos deductus : ad sua arma statim cũ¬
currit. Nam p&it: ut sibi paululum orandi licentia dare ᷑
Cui dũ concessum fuiss&e: interra sestrauit & orauit. Q uidũ
paululum diutius orar&: hunc electus interfector cales
pulsauit. ut surgerae dicens. Surge. &e genuflexo. tende
ceruicẽ. Surrexit autẽ uirdñi: genu fleacit. ceruicem
tetendit. edtenso collo eductã contrase spatanintuear
hoc unum fertur publice dixisse. Scẽ iohinnes. in scens
ilam Tunc electus carnifex euaginatũ gladum teuens.
ad nisu forti in alto brachium ꝑ cussura ui te se q

Expanded text:
sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte termisine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro saomnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Cex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus inpulsavit, dicens: Surge et genu flexo tende cervicem. Surrexit autem vir Dei, et genu flexo cervicem tetendit; sed tenso collo eductam contra se spadam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: Sancte Joannes Baptista, suscipe illam. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, adnisu forti, in altum brachium percussurus levavit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: excitauit &ait. Surge & concitus fuge: libe¬
itete om̃ps ds̃. Sed isdem dia conus ꝓmissionis eius non
siego fugero. ꝓme sine dubio ipse morieris. Q uemiur
dr̃ sanctulus adfugiendũ compulit dicens. Surge & ua¬
de : te om̃ps ds̃ eripiat. Nanego inmanu eiusdum: tantũ
ume possũt facere quantũ ipse ꝑmiserit.Alis tataniu
dinro us ae quasi de ceptus ininedio fide iussor remausit
faito uoltur manic : Lauigo bardi quidia conẽ ad custodi¬
endũ dederant uenerunt. quem dederant poeierut
Shuna uenciaudus prbt fugisse respondit. Tunc s
inqͥunt. Scis ipse melius: quidnos conuenit. De pans
it dñi constant᷑ ait: Scio: Ciuidixer̃. Ponus hont
esti  nolummuste ꝑ uarios cruciacusmori. łlige nss¬
enortẽ quamius. E uibus uir dnũ responot dicens.
hma niu deisun: camorte me occiditẽ. quã ne oecn
ipse ꝑmiserit. Tunc om̃ib qui illic aderant langobardis
placuit ut eum capite truncare debuissent.: quatinus

Expanded text:
ceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; libeceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; liberet te omnipotens Deus'. Sed isdem diaconus, promissionis eius non si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
numera segetum frumenta multiplicat. iiis
quo que semina ꝓduxit ecterra : & simuł omni
creauit exiuhilo. Sedne diutius mireris quid
uirtute diũ uenerandus uir sanctulus ex terio
fecerit : audi ea uirtute qualis uiterius fuit. Die &e¬
nim quadam alangobardis captus dia conus quidam¬
tenebatur ligatus. eumq ipsi quitenuerant. intersi¬
cere cogitabant. Aduesperascente autẽ die: uirdei
Sanctulus ab eꝯsdem langobardis paiit ut relaxarens.¬
eiq uitã concedi debuissent. quod posse sefacere oui¬
mno tiegauerunt. Cumq mortẽ illius deliberassẽ eos
cernere : petiit ut sibi ad custodiã tradi debiuissoe
Cuiꝓtinus responder. Tibi quidẽ eum ad custodiendã
damus: Sed ea conditione in terposita. ut si iste fuge¬
Rit peo ipse moriaris. Q uoduir dñi libent̃ accipiens:
prẽdictum diaconẽ. in sua suscepit fide. Quẽ nocte me¬
dia cũ langobardos om̃s somno graui depressos aspi¬

Expanded text:
innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eeique vita concedi debuisset. Quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit, ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: 'Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut, si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspi
Abbreviated transcription (Latin):
tes innt. Tunc letus uirdiũ ꝑ reaat aamultos ar¬
tifices cum uno pane: ut om̃ipotenti dõ gr̃as age¬
rent ammonuit. Et quia eis annonam pͣberet
indicauit: eisq adrefectiouẽ ꝓtinis inuitatis. ini¬
uentũ panẽ apposuit. Quib. sufficienter pleneq
satiatis : plura exceo quamipse panis fuerat frag¬
menta collegit. quedie quoque altera eis refectio¬
nẽ intulit: Sedid quod ex fragmentis suꝑerat
Factumq est : ut ꝑ daes decẽ om̃s illi artifices atque
operaris ex illo imo paue saciati. hunc & cotidie
ederent: & ex eo cotidie quodedi possent incrasti¬
num suꝑ esset. acsi fragmenta panis illius ꝑesum
crescereat: & cibum ꝑ edentium ora reparar en. Pr ĩ.
Hirares: atque in exremplo donimici operis
ueheme iter stupenda. CaREGORIuS.
est pocre multos deuno pane pauit ꝑseruum:
quiex quinq panib. quitq nulia hominũ sacia¬
uit ꝑsemor ipsum. Qu pauca semine ͫdi

Expanded text:
fessae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos arfessae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supereraFactumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis vehementer omnibus stupenda. GREGOR. Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in
Abbreviated transcription (Latin):
cła alangobardis fuerat incensa. Quamuir dei restau¬
rare cupiens: multos artifices. ac plures subministrantes
operarios adhibuit. quib. necesse erat ut cotidi ani
sumptus laborantib sine dilatione
adlaborẽ premopia non haberent. Quoduir dĩ audi¬
ens: eos uerbis consolabatur foras primittendo quod
deerat. sedipse grauit anxiebatur intus: eochibere
eybum nonualensquẽ promittebat. Cum uerohuc illucq
anxuis ꝑgerae: deuenit ad libanum in quo uicinȩ mu¬
lieres pridie caxerant panes. ibique incuruatus aspe¬
ait. nefortessẽ panis cͥoquentib remansis s&. Cunre¬
pente panẽ mire magnitudinis atque insolite cando¬
risinuenit: quẽtulit quidẽ sed deferre artificibus
noluit: nefortasse alienus ess&e. ut culpam uelut
expiecate ꝓp&raret. Peruicinas itaque hunc
mulieres etulit. eumq om̃ib ostendit: annecui
earũ reuansiss&e inquisiuit. Om̃s autẽ quł pridie

Expanded text:
lesia a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaulesia a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, multos artifices ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut cotidiani sumptus laborantibus sine dilatione ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie
Abbreviated transcription (Latin):
die frustra laborauerant atque ab oliuis eꝯcire oleum
torquendo non poterat. uerba illius moleste susceper.
eumq iniurus insectatisunt. Quib uirdei. lȩtior ad¬
huc uultu respondit dicens. Si ꝓmereministũ utrẽ¬
sanctulo implete: & sicauobis reuertetur. Cuinque
illi ex oluiis oleum defluere noncernerent. & uirũ
dei adimplendum utrem sibi insistere uiderent: uehe¬
ment̃ accensi. maiorib. hunc uerborũ condumelus
detestare coeperuÑ. Uir autẽ dĩ uidens qđ
oleum nullomodo exir&: aquam sibi dari
tauit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas
olei erupit: ut langobardi quiprius diu incassum labo¬
rauerant. nonsolum sua uascula omnia. sedutrẽ quoq
quamiuir dei detulerat implerent. grãsq agerent.
quia his quioleum petere uenerat benedicendo dedit
quo postulabat.Allo quoque tempore uehemens¬
ubiq fames incubuerat : & beati laurentii martiris ȩc¬

Expanded text:
die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utreSanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Doleum nullo modo exiret, aquam sibi dari elum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore ubique famis incubuerat, et beati Laurentii martyris ecc
Abbreviated transcription (Latin):
trit dies quoquequadraginta uidisti
Mapudie eundem cuius supra memoriã feci uene¬
rabilis uite presbiterũ sanctulũ nomine. quiadme
ex nursia ꝓuintia annis singulis uenire consueuit.
Sed ex eadem ꝓuintia quidã monachus ante triduũ
uenit : qui grau̾is nuntu merore me ꝑculit. quia eundẽ
uirum obisse nuntiauit. Huius ego uiri & sinon sine ge¬
mitu dulcedinis recolo. iam tamen sine formidine uir¬
tutes narro. quas auicuus eius sacerdotib mira ueritate
& simplicitate predictis agnoui. Etsicut inter amantes
se animos magnum caritatis familiaritas ausum preb&.
ame plerumq ex dulcedine exauditus. ipse quoque de
his que egerat. extrema quedã fateri cogebatur. hicnã¬
que quodam tempore cum inproelo langobardi oliuã
premerent ut mnoleum liquare debuissee. sicut iocun
tulit. laborantesque langobardos leto uultu salude¬
uit. utrem protulit. & iubendo potius quantp e endo
eum sibi impleridix̃. Sed gentiles uiri quia tota iam

Expanded text:
draginta vidisti apud me eum, cujus superius memoriam feci , venerabilis vitae presbyterum Sanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundtulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam
Abbreviated transcription (Latin):
Dac inre sicor paratũ tue dilectionis inuenio in allega¬
nerent. nisicertiorẽ animarũ uitã subsequi scirent.
Tuuero ipse inquies quia uitã anune incorpore manen¬
tis ex motib corporis agnoscis: Ecce hu quianimas
in mortẽ posuerunt atque animarũ uitã post mortẽ
carnis esse crediderunt: cotidianis. miraculiscoruscan.
Ad ex tincta namq eorũ corpora: uiuentes ȩgri ue¬
niunt & sanant᷑. Periuri ueniunt. & demonio uexantꝰ᷑.
Demoniaciueniunt: & liberant᷑. Leprosi ueniunt:¬
& mundant᷑. Deferunt᷑ mortui: & suscitant᷑. Pensaitaq
& mortua corpora in tot miraculis ununt. Sugitur
uitã anime manentis incorpore dep̃hendis ex motu
rbrorũ. curnonꝑpendis uitã anime postcorpus
&iam ꝑ ossa mortua inuirtute mira culorũ uiueres. PETTŨ.
ulla ut opinor hiuc allegationi ratio obsistr. inqua
ex rebus uisibilib cogimur credere. quodnorim¬

Expanded text:
ac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in alleganerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniacimundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque  mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod no
Abbreviated transcription (Latin):
somina. adceltam ꝑ pͥam recessisse: uirdĩ admno nasteriũ
fenum Cuniecce pͥost triduũ incella consistens. eleuatis
edura oculis: uidit eiꝰdem sororis suȩ ammã deciꝰ corpo¬
re egressam incolumbȩ spetie cȩli secreta penetrare
Quitante eiꝰ głe congaudens. om̃i potenti dõ. in hyminis &
landib gra sredoidit: eiusq obitum fr̃ib denuntiauit.
q as & iam ꝓtinꝰ misit. ut eius corpus ad monasteriũ defer¬
rent atq insepulchro qđ sibi ipse parauerat poneren.
Q uc facto contigit: utquoꝵ mensuna semꝑ indo fuerat.
eorum quoque corpora. nec sepultura separar&e:¬

Expanded text:
mina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separare
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ: de resipiscant adiabolilaqueis aquo captiui
tenent᷑ adipsius uolun¬
tatẽ : quo mͦ  p illistunc
orabitur.⁊ cum iamꝰul¬
latenus possunt adiusti¬
tie opera miqͥtate cum¬
mutare. E adẽ itaq
supplicio deputatis: quȩnunc &eiã causaest utnon
orent scĩ homines ꝓhominib infidelib impusq de¬
functis. Q uia decisutiq quos aeterno deputatos
supplitio iamnouerunt: ante illum iudicis iusticons¬
pectũ. orationis sue meritũ crassari refugiunt.
Quodsi nunc quoq uiuentes ustimortuis & dã¬
natis iniustis minime conpatiunt᷑. quando ad huc
aliquid iudicabile desua carne seꝑpai &e iam ipsi no¬
uerunt: quando districtius tunc iniquoꝵ tormenta
Respiciunt. quando ab om̃i uitio corruptionis exu-¬
ti. ipsiiam iustitie uicinius atq arcius in herebunt.
Sic quippe eorũ mentes ꝑ hoc qđiustissimo iudicun¬
herent ius districtionis obsorb&: ut om̃ino eis ñlibeat.
quicqͥd abillus int̾ne Regule subtilitate discordat. Pt t̃.

Expanded text:
iam, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem ? Et quomodo pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, nisi quia pro eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt, ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate discordat. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ps ds̃ quiapius est: miserorũ cruciatu ñ pascitur.
Quia autẽ iustus ẽ. ab iniquoꝵ ultione inꝑp&uum ñse¬
dat᷑. Sediniqͥ om̃s aet̾no supplicio deputatasua qͥdẽ iniqui
tate puniunt᷑ : & tam̃ adaliqͥd ardebunt. Scilic& ut iusti
om̃s & indõ uideant gaudia que ꝑcipiunt. te uullis res¬
picitnt supplicia qͦ euaser̃. Quatenus tanto magis inȩ¬
t̃nũ diuine gr̃s debitores see̾e̾ cognoscunt. Quanto in
ȩt̾nũ mala punire conspiciunt: qͣ eiꝰ adiutorio uicer̃. Pxĩ.
poenitentiã eoꝵ corda conuertꝑt. atq mnipsa conuer¬
sione saluari. Quid enim aliud pinimicis orandũ: nisi hoc

Expanded text:
Omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; Omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes, aeterno supplicio deput ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in illis perspiciant supplicia quae evaserunt: quatenus tanto magis in aeternum divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt, quae ejus adjutorio vicerunt. poenitentiam eorum corda convertere atque ipsa conversione salvare.
Abbreviated transcription (Latin):
quennium quando apud hanc romanã urbẽ alueũ
suum tiberis egressus est. Tantumq crescens at eius
regiones occupar&. Aput ueronensem urbem fluuius
adtensis excrescens adbeati zenonis martiris atque
pontificis aeccłam uenit. Cuius aeccłe cum essent ianuȩ
aꝑtȩ aqua in ea minune intrauit. Quepaulisꝑ crescens
usque adfenestras ȩcdȩ que erant tectis pocł̃mȩ ꝑuenit.
Sicquestans: aqua ȩcde ianuam dausit. acsi illud ele¬
mentum liquidũ m̾soliditatẽ parietis fuiss& inmutatũ.
Cumque essent multi interius inuenti sedaquarũ mag¬
nitudine aeccła om̃i circumdata. quapossent egredi
non haberent. Ibiquese siti acfame deficere fornuda
rent. a deccłe ianuam uenuiebant. adbibendũ aurie¬
bant aquam: que ut predixi usq ad fenestras creuerat.
& tam̃ intra ȩccłam nullomodo defluebatꝰ auriritaq
dendum cunctis meritũ martiris. & aqua erat ad ad¬
uitoriũ. & quasi aqua nonerat ad inuadendum loeum.
Quodego antiquo ante dicti ignis miraculo uere pre¬

Expanded text:
quennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus uregiones occuparet, apud Veronensem 325 urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset mutatum. Cumque essent multi inventi interius, sed et aquarum multitudine omni ecclesia circumdata, qua possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame rent; ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praediximus, usque ad fenestras excreverat; et tamen intra ecclesiam nullo modo defluebat. Hauriri itaque dendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere prae
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : quinuꝑ p̃decessoris mei tempore beate
memoriae iohannis pape defunctus est. hunc ꝓphetie
habuisse spm̃ multi testantur: qui eum familiariter
scire potuerunt. Cuiꝰ inter multa hocfertrunt religi¬
osi ueraicesq uiri qui presentes fuerunt : quod indiẽ
obitus sui cum a circũstantib cuub ut pote discessurus
pater tam amabilis amarissune plangeretur. eum flen¬
do requisiuere dicentes: Quemposte pat̾ habebimus.
Quib ipse pat̾ ꝑprophetiȩ spm̃ respondit dicens. P ost
constantiũnulionẽ : post mulionẽ fullonẽ: ot aquin a
& hos habes. Quib. ꝓphetie uerbis editis: uitȩ eoc alauit
rã andreas diaconꝰ illius qͥ quordã instabulis itinerũ cir¬
sum seruauerat equorũ. Atque hoc erchac uita sub duc¬
to. adepis copatus ordinẽ iouinus ab scisusest. qͥ mea dem
urbe fullo fuerat: Quo adhuc suꝑstite: ita csucta u¬
habitatores cuutatis illius & barbarorũ gladus. & pesti¬
lentie inmanitate uastatisunt. ut post mortẽ illius. nec

Expanded text:
fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per prophetiae spiritum respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetiae verbis editis, vitae spiritum ex suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite, ita cuncti inhabitatores civitatis illius et barbarorum gladiis et pestilentiae immanitate