comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ip̃m id fideliter. rñdebit. et si demandans querat ip̃m reꝑit
piũ. ¶ Et dix alter. in sipiens ꝓmodito luc fortune se młtum
ex ponet. ¶ Et dix alter. Meliora que hec armet sũt u̾itas. ¶ E
dix alter. patiens est qui iram tõpescit. despettõe refrenat. dedetꝰ
lerat. et aminam sua domat. et sensatꝰ est uie qui recto ad het
uerboꝵ ex cessus omittit. nec in utilib se ex̾cet et est moderatus
in qͣl fc̃o suo. et mũidũ ab horrens et ille qui in suꝑfluitatib
mũdans nõ in flectis cor suũ. nec desui uenustatõ contendit. Et h¬
milis est itie qui qualiter hõret hõies scire intitur. et qui rectam
anuciciam hẽt. ¶ Et dix̃ alter: abira. et aconcupiscenciis absti d¬
uere. ħ duo ꝙͣ istiuus mũdi ꝙͣ alt̾us nobilitas reputanturꝰ ¶ Et dĩe
tentis qui redarguit confiliũ. ¶ Et dix alter ud omittas beneface
ꝯ⁊ si płes bñficia non cognostantur. nam te se uñ facere uõui est. ꝙͣus

Expanded text:
fideliter respondit; et si de mundanis querat, ipsum reperit pium. Et dixit alter insipiens pro modico lucri, fortune se multum exponet. Et dixit alter: meliora que habes arma sunt veritas. Et dixit alter: paciens est qui iram compescit, despectionem refrenat, dedecus tolerat, et animam suam domat. Et sensatus est ille qui recto adheret, verborum excessus omittit, nec inutilibus se exercet, et est moderatus in quolibet suo facto. Et mundum abhorrens est ille qui in superfluitatibus mundanis non inflectit cor suum, nec de sui venustatione contendit; et humilis est ille qui quare honoret homines scire nititur, et qui rectam amiciciam habet. Et dixit alter: ab ire et a concupiscenciis abstinere: ista duo tam istius mundi quam alterius nobilitas reputantur. Et dixit iter est petentis qui redarguit consilium. Et dixit alter: non omittas benefacere etiam si plures beneficia non cognoscant, nam de se benefacere bonum est, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatꝰ ip̃oꝵ offendũt. ¶ Et dix̃ alter. Qd fc̃m est nõ fieri nõ põt.
recte sit actũ uel nõ. s obsimo ip̃ius est medĩa. ¶ Et dix arse¬
ganis. Qua nescis qñq refr̾e omitto. eo ꝙ in refendõ nestire qd
s̃ciat est signũ. ¶ Et fecit pilocotꝰ bonẽ unũ luteũ et insacrif a
pumolauit eum ydolis dicens. Nolo sacrifitare iem uinani
¶¶t dĩe si exte ad scĩamm antiquoꝵ ꝑueire nõ potis. ad legemdum
lioros eoꝵ sntaris et ne tũt more cetoꝵ in tedas. qui iacietuni ciar¬

Expanded text:
cogitatum offendunt. Et dixit alter: quod factum est non fieri non potest, recte sit actum vel non, sed oblivio ipsius est medicina. Et dixit Arsegavis: quia nescio quandoque referre omitto, eo quod in referendo nescire, quod sciat est signum. Et fecit Pilotocus bovem unum luteum, et in die sacrificii immolavit eum ydolis dicens: nolo sacrificare rem vivam, Et dixit: si ex te ad scienciam antiquorum pervenire non poteris, ad legendum libros eorum nitaris; et ne tunc more cecorum incedas qui, iacinctum cla
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶Et dĩx abrachis. existentib t̾tis taĩs ꝑsistũt efcũs. iaq
quia recipiens nõ exhib sem ip̃m. ¶ Et dĩe sapĩe cãs et uires
ignarũ nõ doceas. quia uelut bestia argentim ferens et aurũ
p̃oꝵ nobilitatem igͦrat. ꝙͣ ꝙͣ pondera senciat. et sic ignarꝰ nobi¬
tatem doctͥue nõ concipit. S solũ ꝓ disciplĩatõe laborem. ¶Et

Expanded text:
eundem. Et dixit Abrakas: existentibus certis causiseundem. Et dixit Abrakas: existentibus certis causisquia recipiens non exhibet semetipsum. Et dixit: sapiencie causas et vires ignarum non doceas quia, velut bestia argentum ferens et aurum ipsorum nobilitatem ignorat quamquam pondera senciat, sic ignorans nobilitatem doctrine non concipit, set solum pro disciplinatione laborem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
gatus asilus mutuare ꝑciũam amico rñdit. Pociꝰ uolo meũ seł eru¬
escere nłtũ ꝙͣ. seꝑe pale. ¶ Et dix amotꝰ. Cogitatu mediante sapie
loquitur. ymagĩatõm spnẽs in sipiens ymagĩatõnem solum ac¬
cendit. negligens cogitatũ. ¶ Et dix thepͣstͦ. Bñ morigãt᷑ est ille qͥ
bõĩtates homi apit ⁊ malicias celando retũdit. ¶ Et uidit. dunitas
ꝙ̃dam male scͥbentem. aliũ docentem scͥbere. Cui dix. Quare ip̃m lu¬
rari nõ in struet. rñdit. nõ sũ ad ad hoc magr̃. at ille. Quare u
doces eũ scribere. cũ nec sis ĩstribendo magr̃. In trogatꝰ dicomes. Qd
oe hõie farere ut nõ indigeat petere alienũ. rñdit. Si diues sit detẽ
suũ uin̾e meciatur. Si ꝑauꝑ se ex̾ceat ad iutrandũ. ¶ Et dix n
chomatꝰ nõ est doctor discretõe m̾elior nec p̾dicator laudabillior tẽ¬
ore illeu̾o diligens est sine solicitus. qui corrũpitur et nõ aliꝰ ꝑer

Expanded text:
mutuare peccuniam amico, respondit: pocius volo meum semel erubescere vultum quam sepe pallere. Et dixit Amonius: cogitatu mediante sapiens loquitur, ymaginacionem spernens; insipiens ymaginacionem solum attendit, negligens cogitatum. Et dixit Theoprastus: bene morigeratus est ille qui bonitates hominum aperit, et malicias celando recondit. Et vidit Dimicratis quendam male scribentem alium docentem scribere. Cui dixit: quare ipsum lucrari non instruis? Respondit: non sum ad hoc magister. At ille: quare ergo ipsum doces scribere, cum non sis in scribendo magister? Interrogatus Dicomes: quid oportet hominem facere ut non indigeat petere alienum? Respondit: si dives est, decenter suum vivere metiatur, si pauper, se exerceat ad lucrandum. Et dixit Nichomacus: non est doctor discrecione melior, nec predicator laudabilior tempore. Ille vero diligens est sive sollicitus qui alio corripitur, et non alius per
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupisce̾ res sapidas in quib leitent ꝑ icła tẽpestatum. ¶ Et dr̃e d
alter. non tecũ mẽdate ad utues in reb mag̾s uel ꝑnis. eo ꝙ mẽdes
Oqͦt st spantes bnfatere aĩe qͣ ad eani ꝑ dedam intũtur. Si gͦ pͥꝰ eẽ
uis aĩe tue afflige eã in ẜ intõmuino. dix̃ alder. Qui deun ueo amore
niligit mortem ñ odit. Et qui deñ u̾o tĩore uõ tiret est ille qui ãq
peccato cõu̾titur. ¶ Et ꝯix̃ alter. Qͥd sit obedĩa uel in obedifncia iabe¬
nõ ꝓdest.ii ẜues obediam et obiu ꝯbedienciam excłdaris ¶ St d̃
alter. Ꝙ ou delecta tões mũdanas te dilexitꝰ ob eascem odibit. Et
deũ cognoscere facit ipm diligere. et qui ue diligit suo fuitõ nõ in¬

Expanded text:
concupiscere res sapidas in quibus latent pericula tempestatum. Et dixit alter: non te eum mendace adunes in rebus magnis aut parvis, eo quod mendax o quot sunt sperantes benefacere anime, qui ad eam perdendam nituntur! Si ergo plus esse vis anime tue, afflige eam in servicio Dei. Et dixit alter: qui Deum vero amore diligit, mortem non odit; et qui vero timore Deum non timet, est ille qui aliquo peccato connectitur. Et dixit alter: qodest, nisi serves obedienciam et inobediencia excludaris. Et dixit alter: qui ob delectaciones mundanas te dilexit, ob easdem odibit; et Deum cognoscere facit ipsum diligere, et qui Deum vere diligit, suo servicio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ appͥͣ rns ei. nõ discrete et tante. ¶ Et dix. si cusapiẽte sed̾eas sis
est continẽcia. una est eliꝙͥ facere ꝑ horret sciens recte que ex pedr¬
eris sigere alia est cõtiere ab huis q̃ delectant. que cõtinetia poti¬
dr iudicatur. ¶ Et dix alter. Non loquaris nͥ de eo qd ꝓficit nec
comedas il q̃ tuũ delectat aĩm. nec petes nͥ cõsequi possibile fint. nec
poleas de amicis. nec despes sr̃ ed qͦ nõ pot̾it excusari. nec domũ
qd hes in pendas. et bñ te detria peciũa continoas pͥusꝙͣ alter
edbi facias in tu sigillo boni ⁊ mali oĩa fĩe hñt ⁊ ip̃m sigulis horis
sptes. ¶ Et dix̃ alter. unũ ex reb quod hoĩe fac̃ errare in suo in¬
ditõ est. abrematõ cogitatꝰ. ¶ Et unus redarguit ꝙͣtam saꝑien¬

Expanded text:
n aproximes ei nisi discrete et caute. Et dixit: si cum sapiente sedeas, sis est continencia: una est aliquem facere quod perhorret, sciens recte que expedierit agere; alia est continere ab hiis que delectant, que continencia pocior iudicatur. Et dixit alter: non loquaris nisi de eo quod proficit, nec comedas nisi que tuum delectant animum, nec petas nisi que consequi possibile fuerit, nec doleas de amissis, nec desperes super eo quo non poteris excusari, nec donum quod habes impendas, et bene te de tua pecunia contineas, priusquam alter pacienter; scribi facias in tuo sigillo: boni et mali omnia finem habent; et ipsum singulis horis spectes. Et dixit alter: una ex rebus que facit hominem errare in suo iudicio est abreviatio cogitatus. Et unus redarguit quendam sapien
Abbreviated transcription (Latin):
et eͦ conabor ad tuain iram compescendam. ¶ Ed̃uenert coram quo¬
dam rege tressapientes unꝰ g̾cus. alter uidens. et tertiꝰ sairaceꝰ ꝑsami¬

Expanded text:
et ego conabor ad tuam iram compescendam. Convenerunt coram quoet ego conabor ad tuam iram compescendam. Convenerunt coram quodam rege tres sapientes, unus grecus, alter judeus, et tercius sarracenus
Abbreviated transcription (Latin):
et sensiꝑ quiras. ¶ Et captiuato figanee. dĩe ei auidam uoiens ipm
eme. ad quid es ũtus rũdit. ut fia ub̃. ¶ Et alt̾i captiuo dĩx quidara
ix au . Or hõies uerecũtatur ad se. ñõ despicit sem ip̃m. ¶ Et audi¬
r̃t ꝙͣtam rogare dm̃i ut eũ ab amico eripet. Cui dixunt. Quare ob
amico lib̾ari petis. et nõ in inico potiꝰ rñdit. Cea can̾e ab in inico
ualeo. s ab amico difãdo. ¶ Et dixunt Esculpio. Qͥd est uereꝯ dia¬
Qualia sunt in ter mũdana maiora rñdit. sunt tͥa. Insipĩam odire
Sap̃ia diligere. et discere nõ pudere. ¶ Et dix̾unt entasomo. Qua¬
les sũt stĩe q̃s pu̾i debent addiscere rũdit. Quib senescentib eis ui¬
es herentur p̾cio ignorantes. ¶ Et dix̾unt tunde. Quare au¬
hoĩaris pcm̃nam. rũdit quia fortunã sub ripitur ꝑ citate ẜuatur. et
agam. ¶ Et dix. alter in cipientis ddiũ obest miꝰ in cipientis amore.
uitam cõuinaus hucalidi dĩe. conabor ad te ꝑdendum. Cui rũdit.

Expanded text:
 perquire. Et captivato Figanee, dixit ei quidam volens eum emere: ad quid es utilis? Respondit: ut fiam fiber. Et alteri captivato dixit qui homines verecundatur et se non, despicit semetipsum. Et audiverunt quendam rogare Deum ut eum ab amico eriperet; cui dixerunt: quare ab amico liberari petis et non ab inimico pocius? Respondit: quia cavere ab inimico valeo, sed ab amico diffido. Et dixerunt Esculapio: quid est verecundiaqualia sunt inter mundana maiora? Respondit: sunt tria: insipienciam odire, sapienciam diligere, et discere non pudere. Et dixerunt Arthasamo: quales sunt sciencie quas pueri debent addiscere? Respondit: quibus, senescentibus eis, viliori haberentur precio ignorantes. Et dixerunt Linide: qualiter abhominaris pecuniam? Respondit: quod fortuna surripitur, parcitate servatur, et . Et dixit alter: insipientis odium obest minus insipientis amore. Quidam comminans Hucaldi dixit: conabor ad te perdendum. Cui respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
et tota terra et hitantes in suias maris. t mutauit om̃s adiegẽ
di ⁊ ad confitendum intatem ⁊ orrẽdũ mundum et ob ẜuandrira
nistia et querentam saluatoem alt̾ius mũdi et mandauit fi
orõnes et ieuinare die sabli quolz mense et expugre ĩ nincos.
tidi. et dare hũs qui dei sunt peccuniam ut auriliarentur per
eam debrlos et in potentes et ꝓhibuit eos comedere carnes porcinas
¶ Eo stauunt festuntates mnstas ctis tp̃rib et offerre iacrifitia aliqͦ
et in ꝯiũctone planetarim. Et et qn planete intrabũt dom
ꝓpͥas et exaltatones suas. aut in asp̾tib planetarum. Et osfere¬
dant sacficia de reb om̃ib de florib .s. rosas. et de grams tricicũ
et ordeũ et de fructib imas et de potib uiiũ.
Tdixit nemo sufficit regraciari

Expanded text:
ota terra, et habitantes insulas maris. Et invitavit omnes ad legem Dei et ad confitendum veritatem, et ad horrendum mundum et observandam iusticiam et querendam salvationem alterius mundi. Et mandavit fieri orationes et ieiunare die sabbati quolibet mense et expugnare inimicos fidei, et dare hiis qui Dei sunt peccuniam ut auxiliarentur per eam debiles et impotentes; et prohibuit eos comedere carnes porcinas , et stabilivit festivitates multas certis temporibus, et offerre sacrificia, aliqua et in coniunctione planetarum, et etiam quando planete intrabunt domos suas proprias et exaltationes suas, aut in aspectibus planetarum. Et offerebant sacrificia de rebus omnibus, de floribus scilicet rosas, et de granis ordeum et triticum, et de fructibus uvam et de potibus vinum. Et dixit: nemo sufficit regraciari
Abbreviated transcription (Latin):
iõ tredas eidem. ¶ Et dix̃. fili ad sedentium in altoi loco dom
ant paiatii ñ accedas oma meliꝰ est ꝙ transferatis altiꝰ ꝙͣ int̾iꝰ
sub ducaris. ¶ Et dix ple̾s studusis in iudi sunt. qui a quib
n uidẽt magͥ hr̃e credunt. ¶ Fili exortor te ꝙ dñi tuueas. q
rectũ est. ⁊ utile tibi nec decogitando in eo natilet cor tuum.
quia loqiui de eo sit alias loq̃ las ercellit. relut de ipas crestiicio.

Expanded text:
ad sedendum in altiori loco domus aut palacii non accedas, quia melius est quod tranferaris altius quam inferius subducaris. Et dixit: plures studiosis invidi sunt, quia quibus invident magis habere credunt. Fili, exhortor te quod Deum timeas, quia rectum est et utile tibi, nec de cogitando in eo vacillet cor tuum, quia loqui de Deo sic alias loquelas excellit velut Deus ipse cunctas
Abbreviated transcription (Latin):
uitama conam. Nam mulieres raro declinantes ad sonum facile
accedũt ad malũ. ¶ Ini m̾care cũ deo. et absq capitali lucͥbere. ¶ ili
ex hus q̃ nosti aliuut exustrue ⁊ sciencus sapienciũ scĩe tue ad ñge. i
nõte associes net similis reputeris eistem nec de domo confidas in
qua uniꝰ hoĩe in crastino forte morieris. ¶Iili cũ sapientie nigit
conu̾sare ama deꝰ sapie uerla corda illimimat sic pliue rore t̾rãm.

Expanded text:
itam bonam; nam mulieres, raro declinantes ad bonum, facile accedunt ad malum. Fili, mercare cum Deo et absque capitali lucraberis. Fili, ex hiis que nosti, alium instrue, et ex scienciis sapientum sciencie tue adiunge; malis non te associes, ne similis reputeris eisdem, nec de domo confidas in qua vivis hodie: in crastino forte morieris. Fili, cum sapientibus jugiter conversare quia Deus sapiencie verbis corda illuminat, sicut pluvie rore ir
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cã indeꝰ ħ michi. pp̃t quod dñs cõtłit bñfitia multa loginon. ¶E
ex tunt sapĩam longͣlonis singuli ꝑcepunt et indit quitdam logi¬
onem cum bonis hominib comisantem quib recitabat rõnes in¬
⁊ pules ⁊ bonas. Cui dp̃e nõ es tu ille qui tali ioco mecum custodire
¶Et one quadem occisa dñs dix̃ eidem. ꝙ demeliori oms loco tpe
elf̾ret. Et accedens accłit ei cor. ¶ Et dicunt eum hoͣ quadem¬
sexta audisse eum bocem dicenten. uis dñari terre. r̾ndit. Si deus ds
iolu̾it ẽẽ obedĩa ei et si me paciet eligere. eligam patem. ¶Et di¬
runt ei. Quare nõ ius rex effici. Et rndit. Quia si recte uidica¬
ieto in trepatões hoĩm uitare nõ pot̾o. et si errauo asemita ꝑ adi

Expanded text:
hoc modo; propter quod dominus contulit beneficia multa Loginoni, et ex tunc sapienciam Loginonis singuli perceperunt. Et vidit quidam Loginonem cum bonis hominibus conversantem, quibus recitabat raciones multum pulcras et bonas; cui dixit: non es tu ille qui, tali loco, mecum custodire Et ove quadam occisa, dominus dixit eidem quod de meliori eius loco partem ei ferret. Et accedens attulit ei cor. Et dicunt eum, hora quadamsexta, audisse vocem dicentem: vis dominari terre? Respondit: si Deus sic voluit esse, ei obediam, et si me pacietur eligere, eligam pacem. Et dixerunt ei: quare non vis rex effici? Respondit; quia si recte iudicavero increpationes
Abbreviated transcription (Latin):
cecas.¶¶Et dix. Qun ꝓ alt̾o metitur un no credad. qune fue
ter dete alti mẽcietur. quia facilius est m̃otes deloco tranfferre.
ꝙͣ ũo potenti cape capiendi tradere in tellecturi. ¶ Et dĩs No
comoda sencietis. ¶ Et dix duo sunt pacientie modi unus hõĩez
ꝓͣhitet. eo qd idagere nõ sit rettũ. ¶ Et dix̃.Tres hoies oͥ ei ĩ

Expanded text:
cedas. Et dixit: qui pro altero mentitur, illi non credas, quia de te alteri similiter mencietur; nam facilius est montes de loco transferre quam, non potenti capere, capiendi tradere intellectum. Et dixit: non commoda sencietis. Et dixit: duo sunt patiencie modi, unus est homprohibet eo quod id agere non sit rectum. Et dixit: tres homines non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ad malũ. Constans est in bonis oꝑib. ecłetus in mał con testis
fuit enis testiõm̃ erit uerũ. Si iudex rte iudicabit ãt equũ. Incun¬
ctis fidelis dec̾nitur. Pro malis bona ĩpẽdit. aliena nõ appetit exͣ̃¬
neũ se reputat mũdo hĩc. nõ het nisi sui exitus cogitatum. bñface
p̾cipit et ip̃eme bñfacit malũ ꝓhibet. et ip̃e et̃ nitat id. qd̾ cor
g̾it. et ꝙ lingua ꝓfert. concordat. et similiter dt̃a fc̃ĩs. ¶ Eili in¬
tellige sap̃iam. et ꝓpetates om̃s eidem ꝑ tinẽtes et ex̾citare in ea
et ĩn alio cogites. Cũ atquisieris eam letis. Sciens quod nõ nͥ¬
cum mansuetudine atquiritur ip̃a. net absq lingue custodia.
uũ erit. Et lingua est bom ⁊ mali danis. Igͥ sigilla eam sit̃ au¬
rum ⁊ argentum tuũ sigillas. ¶ Sili noli amittere tua. et ali¬
na ẜuare. quia tuũ est ꝙ ꝓ aĩa tua errogas. et erit ꝙ pꝰ dies

Expanded text:
ad malum; constans est in bonis operibus et lentus in malis; cum testis ad malum; constans est in bonis operibus et lentus in malis; cum testis erit, eius testimonium erit verum; si iudex sit, recte iudicabit aut equum; in cunctis fidelis decernitur; pro malis bona impendit; aliena non appetit; extraneum se reputat mundo huic; non habet nisi sui exitus cogitatum; benefacere precipit et ipsemet benefacit; malum prohibet et ipse etiam vitat illud; quod corde gerit ei quod lingua profert concordat, et similiter dicta factis. Fili, intellige sapienciam et proprietates omnes eidem pertinentes, et exercita te in ea, nec in alio cogites; cumque acquisieris eam, leteris, sciens quod non nisi mansuetudine acquiritur ipsa, nec absque lingue custodia; vum erit; et lingua est boni et mali clavis, igitur sigilla eam sicut aurum et argentum sigillas. Fili, noli amittere tua et aliena servare; quia tuum est quod pro anima tua erogas; et erit quod post dies
Abbreviated transcription (Latin):
res u̾o sapientis falicis bona cõtinencia. iustitia. bene agere. stire ⁊
sollicitudo. in dulgentia. humilitas. lotutõ suo loto. eodem mot
scilentium mensura in sin potentia. liberalis petentib. sapienter
ꝓferat si loqͥtur in telliget allegate si mõstrai̾it masuete mostra¬
bit. si di disc̾it bonas quones monebit si bnficia eis gratificat. si
cretum cõmisẜit nõ reuelabit si bñficia et ip̃e sitibi cõmittat de
uirlt fieri. Si dicabitur ñ furiet dei nõ obliuisciturr. pauꝑ sine
diues sua scĩa ꝓficit. Preditanti credit. Maiori se ad uersatur: nec
despicit se miorem ñ qͦ us nõ hẽt. ñ poscłat Est rñsionẽ gratꝰ. Q
ignorat nõ ꝓfert. suam nõ celat scĩam. auxiliatur hominib ⁊ ip̃i
cũeo ꝯmescuñt ad u̾tatem aĩam togit uelit ip̃a aut nõ suscipit
sensum suũ. Corrigente corrigitur. Cito ad bonũ labitur. et tat

Expanded text:
res vero sapientis felicis sunt bona continencia, iusticia, bene agere, bene scire, res vero sapientis felicis sunt bona continencia, iusticia, bene agere, bene scire, sollicitudo, indulgencia, humilitas, locutio suo loco, eodem modo silentium; mensura in sui potencia; liberalis petentibus; sapienter profert si loquatur; intelliget allegata; si monstraverit, mansuete monstrabit; si didiscerit, bonas questiones movebit; si benefiat ei, gratificat; si secretum ei commiseris, non revelabit; et ei ipse tibi committat, de aliis quod sibi vult fieri; si ditabitur non furiet; Dei non obliviscitur, pauper sit sive dives; sua sciencia proficit; predicanti credit; maiori se non adversatur, nec despicit se minorem; in quo jus non habet, non postulat; est responsione gratus; quod ignorat non profert; suam non celat scienciam; anxiatur cum hominibus et ipsi cum eo quiescunt; ad veritatem animam cogit, velit ipsa aut non; suscipit sensum suum; corrigente corrigitur; cito ad bonum labitur et tarde
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est Un factor s decepto eo ꝙ opĩatur. et dix tõtentus est. lit
cũ sapientibi discordes ⁊ se male agẽtem bñfucere reputat tenes se
sollicitum cũ sit pig̃ ⁊ negligens. Et ꝓ bono cũ mał exsistat. et
ꝓsapiete cũ sit ignarus. et si ueritas suo noto tõsonet eam dili
studebit nõ humiliabitur nec ascultabit eostem. si studuerit dĩe
minꝰ es scientib eos despiciens deridebit. Et bñfatere iudicere
et ip̃e malefatere p̾cipit᷑. Precupit ueritatem ꝓferri et ip̃e metitꝰ
distrepans fr̃a dc̃is ne qd corde g̾it ligne coheret. Mũdum istum pi
alio cõꝑat. Si sapiens uo fuerit te docere nõ curat. et si scuus minus
eo te teridens. docere despiciet. Si fius diues te nũciabit austrum:
Sipanꝑ nulli ualoris te dicet. si bñ eg̾it te ob ypotrasim idegiss¬
narrabit. Si male disfamaberit ab eo si donaueris uastatorẽ

Expanded text:
non est benefactor sed deceptor; eo quod opinatur et dicit contentus est, licet non est benefactor sed deceptor; eo quod opinatur et dicit contentus est, licet cum sapientibus discordet, et se male egentem benefacere reputat; tenet se sollicitum, cum sit piger et negligens, et pro bono cum malus existat, et pro sapiente cum sit ignarus; et si veritas suo voto consonet, eam diligstudebit, nec humiliabitur nec ascultabit eosdem; et si studuerit eum minus eo scientibus, eos despiciens deridebit; et benefacere indicit, et ipse male facere percipitur; precipit veritatem proferre, et ipse mentitur; discrepant facta dictis, nec quod corde gerit lingue coheret; mundum istum pro alio comparat; si sapiens non fueris te docere non curat; et si sciveris minus eo, te deridens docere despiciet; si fueris dives, te nunciabit austerum; si pauper, nullius valoris te dicet; si bene egeris, ob ypocrisim te id egisse dicet; si male, diffamaberis ab eo; si donaveris, vastatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
et doceas. Duna dottoꝵ eloqma fõciũ aquis eqͣtur. quib una die pꝰ
alium homines sibi ẜmũt cõseꝙ̃tar: fui scias ꝙ in cipiens ⁊ in felix
si loquatur sua. sibi obstabit locutõ si sueat. minꝰ ualebit suentio. et
apabitur malinr ꝓdibit opus. si studuerit frustra põet ex pouet
Sidurabitur furiet si pauꝑabitur despabit. si pualeat alis sybiet
si mmiꝰ ualeat se sb̾mittet. si petat petet tõtessione. si ab ed petatur
dare negabit. Siq ded̾it in ꝓpalit. Si contedatur eidem no grati¬
te ponens erit ꝑabit mala. et si potencior molente tractabit. Si
cõitaln̾s eũ molestabis eo ⁊ si ab eo dissotiabis te secietur. et qui
corripit eũ ñd ꝓficit. net enuis correctõ finem hẽt sui socti nõ letan¬
tur in eo. nec eum mittenti obedit si loquatur dc̃a nõ contestatur
si alii loꝙ̃tur. s nõ in telliget eos. Cũ letatur sine modo letatur in
adu̾sis patĩa nescit uti. ¶ Sirogatur ut in dulgeat ꝑ tere denega

Expanded text:
ontium aquis equantur quibus uno die post alium homines sibi serviunt consequenter. Fili, scias quod insipiens est infelix; si loquatur sua sibi obstabit locutio; si sileat, minus valebit silentio; si operabitur malum prodibit opus; si studuerit frustra ponet expensas; si ditabitur furiet; si pauperabitur, desperabit; si prevaleat aliis superbiet; si minus valeat se submittet; si petat, petet contenciose; et si ab eo petatur, dare negabit; si que dederit, improperabit; si concedatur eidem, non gratius potens te erit, mala parabit; et si potencior, te violenter tractabit; si comitaberis eum, molestaberis ab eo; si ab eo dissociaberis, te sequetur; et qui corripit eum non proficit, nec eius correptio finem habet; sui socii non letantur cum eo, nec eum mittenti obedit; si loquatur, dicta non contestantur; si alii sibi loquantur, non intelligit eos; cum letatur, sine modo letatur; in adversis patiencia nescit uti; si rogatur ut indulgeat, parcere denegat;
Abbreviated transcription (Latin):
doni amitꝰ. dit amitꝰ fit sr̃bia inimitꝰ. ¶ Et dix. Quał sit
sensus oñdit eloquiũ. Igͥ que ꝓ fr̾es in uestiga. ¶ Et dix in recõ¬
nandatõe d̾i h̃o quiestit. et mendacis p̾miũ est ut nõ tredatur ei¬
dem. ¶Et dix̃. nõ credenti tibi rumores nõ referas nec petas
dab illo ꝙ tibi donare diffidis. et ꝙ nõ põs. exeq̃ ũ ꝓmittat. nec

Expanded text:
, amicus, sic amicus fit, superbia, inimicus. Et dixit: qualis sit sensus ostendit eloquium; igitur que proferes investiga. Et dixit: in recomendacione Dei homo quiescit, et mendacis premium est ut non credatur eidem. Et dixit: non credenti tibi rumores non referas, nec petas ab illo quem tibi donare diffidis; et quod non potes exequi non promittas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
no p̾pedias am̃i. quia ño p̃pea in hunt mũdum uenisti. nec
treauit treaturam deꝰ potius ħ mũdo despettam nec statrt
sium gandium obedientis in rutum. nec in fidelium penã
sui disposint tempestatem. ¶Fili. moditum tioi suffiticiti ⁊
sat̾ fatiant hĩta. et qd het aliis nõ asficẽs. ¶ Fili. uirtuite
te cogitatõmis modito iisi in intate loquere młtiplitis luctus nõ de¬
deas ño. rixis. nõ contendas. nõ tatu̾is. cogites. Ex silentio eĩ seroꝑ
utui deloquela. ¶Em non sit gallus mag̃ te soricitus. qui t̾tis horis
notrus alas agitesut tãtat. ¶ Fili deum tane et hoĩnib uãiglosꝰ ne
ostenderia. ¶Fli ex es quod nõ est inte et temeu homines tibi ãctͥbuũt
ño funderis nec dto alituiꝰ se ducaris ignari dicẽtis ꝙ maũ Quas
margaritam. et ñ fnas nisi egipsum. ¶ Fili in hiis forn̾ns quib dñs

Expanded text:
non impedias animum, quia non propterea in hunc mundum venisti, nec non impedias animum, quia non propterea in hunc mundum venisti, nec creavit creaturam Deus pocius in hoc mundo despectam, nec statuit suum gaudium obedientis in meritum, nec infidelium penam sui disposuit tempestatem. Fili, modicum tibi sufficiat, et satisfaciant habita, et quod habet alius non affectes. Fili, virtute lte cogitacionis, modice, nisi in veritate, loquele, multiplicis luctus, non derrideas nec rixeris, non contendas; cum tacueris, cogites: ex silencio enim ciens penitui de loquela. Fili, non sit gallus te magis sollicitus qui, certis horis nocturnis, alis agitatis, cantat. Fili, Deum time et hominibus vanigloriosus ne ostendaris. Fili, ex eo quod non est in te et tamen tibi homines attribuunt non frauderis, nec dictu alicuius seducaris ignari dicentis quod manuteneas margaritam et non teneas nisi gipsum. Fili, in hiis informeris quibus dominus
Abbreviated transcription (Latin):
slienat ab isto utrum emitit. deus exaltait eum sapiencu¬
reui. tunc statint suꝑ teiram. ¶Et uidens dauid cõferentes
nͥ in cogitatu dominio. ¶Et dũs logionis ãpliauit eũ in
ouis ⁊ ip̃e in cepit ea distͥbuere in elemosis sine pig̾re ac
cancła. attõmodado panꝑib dicens cũ largieratur. accipe
sub dei omagio. ⁊ mͥ restitue anno cõpleto. Et ob hoc młtipli¬
de sapiens. se substraxit ab hominib ⁊ ip̃oꝵ malicus. et posuit
se in ter arenale uł altare ⁊ templũ ⁊ ibi dem ĩ solitudĩe usq
id obitum suum stetit. ¶ Et p̾dicans filio suo dĩx. fili sis al¬
stinens ⁊ ꝓpea cũ anima tua plieris. nã si ab stineris rebo
ꝑ deum ꝓ hitis ab hominas mũdum despitiens contingentes
um mortifitat. et mentitus est dicens. Malum nõ alio ꝙͣ
liter non extĩgneretur. s noscas malum ñ usi totaliter bo
sempꝰ. quia deus de se loꝙte dispoiñt. ¶ Fili tuas rit̾sq otłis tua

Expanded text:
exaltavit eum et sapienciorem statuit super terram. Et videns David conferentes nisi in cogitatu divino. Et dominus Loginonis ampliavit eum in bonis, et cepit ea ipse distribuere in helemosinas, sine pignore et cautela accomodando pauperibus, dicens cum largiebatur; accipe sub Dei homagio et mihi restitue anno completo. Et ob hoc multiplide sapiens, se subtraxit ab hominibus et eorum maliciis, et posuit se inter arenale vel altare et templum, et ibidem in solitudine stetit usque ad obitum suum. Et predicans filio suo dixit: fili, sis abstinens, et proterea cum anima tua prelieris; nam si abstinueris a rebus per Deum prohibitis, abhominans mundum, despiciens contingentes lum mortificat. Et mentitus est dicens: malum non alio quam liter non extingueretur; sed noscas malum non nisi bono totalisemper, quia Deus de se loquentem disponit. Fili, tuis utrisque oculis tua
Abbreviated transcription (Latin):
i diligendo sib obedientes. ⁊ inobedientes horrando. ¶Fai nich deo
atteptaluliꝰ cono sensu. Sensus u̾o hũanꝰ ño ñ conditoib decem ꝑ¬
ficitur. et sunt iste. Nõ app̃ciari se ip̃m rñ agere nccͣrus ad intane¬
ambob de c̾mtrir. Meliori .s. ut quał ip̃e est tar fias. Peiori ut credais
bona ip̃s late̾ in t̾iuis ⁊ ext̾iꝰ ñ. pat̾e quod laudabilius est ꝓeo ⁊ me¬
uni bomim patens est ⁊ suũ p̃ ea peior. ⁊ ex hant ꝯsue ͤ ꝑficitur sensꝰ

Expanded text:
in diligendo sibi obedientes et inhobedientes horrendo. Fili, nichil acceptabilius bono sensu: sensus vero humanus non nisi condicionibus X perficitur et sunt iste: non apreciari se ipsum, bene agere, necessariis ad vitam eambobus, meliori scilicet ut qualis ipse est talis fias, peiori ut credas bona ipsius latere interius et exterius non parere, quod laudabilius est pro eo; et meum bonum patens est
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et dix. dec reges cłmen ⁊ famam ꝑ quirere et alias et̃ di¬
gnitates. uerũptamem cũ mensura. quia sr baturũ durabile
nõ est. ¶ Et dix. o regem aͥ ꝙ reg ͥ atquirentem ut ip̃e insti
est cõẜuare. ¶ Et dix̃. Sensu cõplecior est qui se ip̃m agnoscit.
l płim̃ hũndet in bonis. Et qui obedirs deo m̃ꝙͣ desunt᷑ qua¬
cunq occõne cõtĩgente s cõtinue ad gratam ip̃ius retribu¬
tõem in tendit. ¶ Et dix uelut nubis umbra nõ ꝓ maner
sic maloꝵ amor et lex in iqua nõ durat. ¶ Et dixit dãpimũ
ase sapiens conatur ab itere et ase ip̃m trahere sepe molitur
agͣrus. ¶ Et dix. Expedit sapienti qui regi ad ħet ut si iunde¬
rit eum ad agere sͥ uel in regno. ãt ppło nocinũ recitet. ystori¬
as et exempiã que in fiłi negocio ꝯtig̾ãt. ut atłi fc̃o desistat
Ceꝯ tamen modo referat. quod illa nõ parcipiat ptomin
tiata ꝓ eo.

Expanded text:
Et dixit: decet reges culmen et famam perquirere et alias etiam diEt dixit: decet reges culmen et famam perquirere et alias etiam dignitates, veruntamen cum mensura, quia supervacuum durabile non est. Et dixit: oportet regem regnum acquirere ut ipsum iustiius conservare. Et dixit: sensu complecior est qui se ipsum agnoscit licet plurimum habundet in bonis et qui obedire nunquam Deo desinit, quacumque occasione contingente, sed continue ad gratam eius retribucionem intendit. Et dixit: velut nubis umbra non permanet, sic malorum amor et lex iniqua non durat. Et dixit: damnum a se sapiens conatur abicere, et ad se ipsum sepe trahere molitur ignarus. Et dixit: expedit sapienti qui regi adheret ut, si viderit aliquid agere sibi vel regno aut populo nocivum, recitet hystorias et exempla que in simili negocio contingerunt ut a tali facto desistat; eo tamen referat modo, quod illa non perciata pro eo.
Abbreviated transcription (Latin):
Et dix. Si rex in cũbet in reb alt̾i cõmittendis est ad ppłi suidampiũ.
eoꝙ ad aliqͣ rex hẽt uimo mͦ respectum. que in uestiganda forent
detestandũ qu cẽsetur. et si quis in uuo p̾dcõꝵ decͤuent. abitis aliis
suoꝵ uicioꝵ igͣms iuditare nõ pot̾it quid bonum. ¶ Et dr̃e. setu¬
cius cõsilium regis est sensus. ⁊ ip̃ius oꝑa sunt meliora fhesauris.
tib et bonis cõnsatus fu̾it illi cõmictat. ¶Et dix. sapiens ⁊
intelligens in uelescit cõfłcatõe pͥdenciũ sicut in fusione olei
lumen ignis. ¶ Et dix. o regem discretum siduo heat que
in uicem efficere nequit. anobiliori in ciꝑe. et mag̃ utłi et si
nobilitate at cõmodo ãmo sunt equalia in iciet ab illo ꝙ fi
cõfestim ũ eg̾it in futd̃ fieri nõ poterit. ¶Et dix. si rex felix
extit̾it. sua b̃n agentur negͣo. et sisapiens sapĩa sua roboratur
in tẽꝑe. ⁊ si m̾is ppłs gaudebit cũ eo. et si iustus regͣcio suadurat

Expanded text:
er si sibi incumbit de rebus alteri committendis, est ad populi sui damnum, eo quod ad aliqua rex habet modo respectum que investiganda forent detestandum quandoque censetur; et si quis in uno predictorum decreverit, abiectis aliis, suorum viciorum ignarus iudicare non poterit quod sit bonum. Et dixit: secrecius consilium regis est consensus, et ipsius opera sunt melior thesaurus eidem; ientibus et bonis conversatus est committat. Et dixit: sapiens rex et intelligens invalescit consultacione prudencium, sicut infusione olei lumen ignis. Et dixit: oportet regem discretum, si duo habeas agere que invicem efficere nequit, a nobiliori incipere et magis utili, et si nobilitate ac commodo ambo sunt equalia, iniciet ab illo quod si confestim non egerit, in futuro fieri non poterit. Et dixit: si rex felix extiterit, sua bene agentur negocia; et si sapiens, sapiencia sua roborabitur in tempore; et si verus, populus gaudebit cum eo; et si iustus, regnatio sua durabit.
Abbreviated transcription (Latin):
fice in possibile ẽ in aliꝙͣ nõ euenire defc̃m. ꝓpt quod regem sapien
nõ transeat. qn u̾itate cõstet eidera. et similiter de ꝙtitate delicti.
Et si de cõstĩa fu̾it. an errore cõmissum. ⁊ si conditõis est talis i
tredatur ip̃m ad tale quis facile redire. ant ũ. ¶ Et dix. regi
famulantib expedit suam ostendere uirtutem et fidem. ⁊ nobi¬

Expanded text:
ifice impossibile est eum in aliquem non venire deffectum, propter quod regem sapientifice impossibile est eum in aliquem non venire deffectum, propter quod regem sapientnon transeat quin de veritate constet eidem, et similiter de quantitate delicti, et si de conscientia fuerit aut errore commissum, et si condicionis est talis ut credatur ipsum ad tale quid facile redire vel non. Et dixit: regis famulantibus expedit suam ostendere virtutem, et fidem, et nobi
Abbreviated transcription (Latin):
In errario suo cõfnatõis et thesauri de fcũs. Tertia est iultum.
uim uenatõis. et laxamenti młtiplex usus. Quarta est malos
hre modes in iq̃ agendo. et in penatur inflictõe ẽẽ crudelem.
Ouinta est plures in unitos. et ad usarios hr̃e. Et dix. mores ele¬
gantõres quos est hr̃e possibile. est ẽẽ liberare ⁊ ueretũdũ. ¶ E
dix lib̾ał male inie nõ po̾t. net intuperri pot necũdis. nec hũius
odm nec moderatꝰ comessatõib egͦtare. nec penitena ẽẽ ad uegͣro
ꝓpͥa bene attendens. ¶Et dix. nõ o regem in eum despicient̾em
confidere. nec in cupido młtum nec in es qui młta ꝑ tiansunt
in opia. net in eo quo penani n̾unt cõmisit erorem. nec in ill
ꝙ̃ dm̃o ꝑicauit. et bomis. nec in eo qui regis regĩe passus est dãpua.
dncedere potte. et si est possibile eoꝵ carere suffigͣio in nuls eis
in tũbas. ¶ Et dix. Qu splendide uiuit cũ rege. et ꝑsistit mag̾¬

Expanded text:
in errario suo conservationis et thesauri defectus; tercia est mulierum, vini, venationis et laxamenti multiplex usus; quarta est malos habere modos inique agendo, et in penarum afflictione crudelem esse; quinta est plures inimicos et adversarios habere. Et dixit: mores eleganciores quos habere possibile est, sunt esse liberalem et verecundum. Et dixit: liberalis male vivere non potest nec vituperari veridicus, nec humilis odiri, nec moderatus comessationibus egrotare, nec penitens esse ad propria negocia bene attendens. Et dixit: non oportet regem iu eum despiciente confidere, nec in cupido multum, nec in eo qui multum transivit inopiam, nec in eo qui, quo penam meruit, commisit errorem, nec in illo quem dominio privavit et bonis, nec in eo qui regio regimine passus est damna, concedere potestatem et, si est possibile, eorum carere suffragio in nullo eis incumbens. Et dixit: qui splendide vivit cum rege et persistit magn
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. eigis s timore mortis. ã dolore mũdi qͥs desis. rñdit ob nullam e
istis cc̃ĩs ploro. d ex eo qd̾ hẽo gͣne iter ꝑ agere. Et fortes restant
transitus transineandi. et modicum fr̃o inctꝰ ⁊ lomis grande. ĩgͦrans
si alemabor oñib istis pͥusꝙͣ itims cap̃ attiriguam ã ñ. ¶ Et hi
funtis obit. ¶ Et dix̃ filio suo. fili dm̃ time ne oũdas eũ timere ut
ab hõĩb hõreris. ¶ Fili cũ ad loc̃ ꝑ nems in quo de deo loquatur
eris ab ilł. et et̃ si dñs bñfeceris eis ꝑticeps eris in bons. et in quo

Expanded text:
rtis timore aut dolore mundi quem deseris? Respondit: ob nullam ex istis causis ploro, sed ex eo quod habeo grave iter pergere, et fortes restant transmeandi transitus, et modicum fero victus et onus grande, ignorans si alleviabor oneribus istis prifinitis, obiit. Et dixit filio suo: Fili, Deum time, nec ostendas te eum timere ut ab hominibus honoreris. Fili, cum ad locum perveneris in quo de Deo loquantureris ab illis; et etiam si Deus benefecerit eis, particeps eris in bonis. Et in loc
Abbreviated transcription (Latin):
hi  diei t̾u mithi toncede. ad ꝙ uctor animo. Et remanfit
eodem die togitans młtum usq so. Tũt lognio tũ uno faste
ligoꝵ suꝑ humeris ad domũ dm̃ rediens. depõĩtis ngͥs salutam
nginõ. dñe. qͣre sic es tristis ⁊ ille nichil loqutꝰ est. loginon itato
alloqutus est eum dicensd. Ob secro mͥ domuine disẜas m̾oris tui cãz
forsitam poto ãd ad hĩere remedii. ¶ Et loqurtus est doꝰ sibi
appiens totam ẜiem rei geste. ad ꝙͣ lognon. nlło cogitatu plꝰ nex̾is
quia bonũ cõsilium tibi dabo dicens unctori. aꝙͣ flũis obligauit
me bitere. tñor ne aꝙͣ bibere ꝙͣ rmuaria cõtinẽt mͦ. an ⁊ t̃ oẽ¬

Expanded text:
 victor: annuo. Et remansit eodem die cogitans multum usque sero. Tunc Loginon cum uno fasce lignorum super humeris, ad domum domini rediens, depositis lignis salutavit Loginon: domine, quare sic es tristis? Et ille nichil locutus est. Loginon iterato allocutus est dicens: obsecro, domine, mihi disseras meroris tui causam; forsitan potero aliquid adhibere remedii. Et locutus est dominus, sibi aperiens totam seriem rei geste. Ad quem Loginon: nullo cogitatu plus vexeris, quia bonum consilium tibi dabo. Dices victori: aquam fluminis obligavi me bibere; teneorne aquam bibere quam riveria modo continet, a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et dixit decet regem nõ uti hoĩe mẽdoso et prauosperando cessa
esfectõe ipõs posse suam ꝓpriam detestari naturam. cum grauis
re et rosa. ñ nͥ odore tantum delectat ffolium aũt samor no sapore¬
uł otore s insutñi et eodem m̃o ꝯperectit ut addicstas a ꝯ mendato
in ẜmone ⁊ discretõe totum ꝙ h. et ab eo qui cõmendatur in u̾bosi¬
lũ illud tantũ ad distas et cantus sis. eodem mõ ꝙ nõ labores ad
docendum uͥ aꝑtum doci. nam exci ꝑe mel ex flore p̃t apis et nõ
omo. ¶Et dixit ꝯuenit hũti scĩam ut in ea disciplõs instru
et set fuit scͥptura sigilli sin cum pͥmaria causa me teneo

Expanded text:
r. Et dixit: decet regem non uti homine mendoso et pravo, sperando, cassa r. Et dixit: decet regem non uti homine mendoso et pravo, sperando, cassa affectione, ipsos posse suam propriam detestari naturam, cum gravissore, et rosa nonodore, sed usu tantum. Et eodem modo competit ut addiscas a commendato in sermone et discrecione totum quod habet; et ab eo qui commendatur in verbo solum illud tantum addiscas. Et cautus sis eodem modo quod non labores ad docendum nisi aptum doceri; nam excerpere mel ex flore potest apis et non homo. Et dixit: convenit habenti scienciam ut in ea discipulos instruat. Et hec erat scriptura sigilli sui: cum primaria causa me teneo
Abbreviated transcription (Latin):
ac dixit qui nõ ꝯtinet sensum sb̃ posse suo nõ cõtmnet iram
m petrat cum dispticibilitate et suꝑbia.¶ Et dix ꝑid ꝙ rex
bit illas suas ẽt oppriet securius inmicos.¶ ¶ Et dixit.
des regem studiosum nõ discortari cum ĩ potentõri. ¶ Et dixit
cũ rex m̃c̾iti suos munitos oꝑcet eũ se qͥ boncis consuetudines in iustĩai ⁊
et nõ er pendat ubi ꝯuenit aut ꝑdes illu aũt regnũ et dixit. ¶ Et¬
diris mn coͣrcͥa statutoꝵ consistit lix ⁊⁊ ex ꝯfistencia legis consistit᷑ regnũ
et ꝑ ꝯsistenciam regni pplatur mũdus. ¶ Et dixit hoĩes regis
sunt cum eo. neluti uentꝰ cum igne nam ignis qͣn aiccend̾ absar
uento enis opus debilitatur et tardat ip̃ius cremato. ¶Et dix̃¬
ta cuiꝰ q disc̾tõem sapĩam et fidelitatem. ꝓuidendo unicuiq iue ͣ
exigenciã m̾itoꝵ nec sint talia donci ꝙ nõ acceptentur. ut place¬
at ip̃e in collone domoꝵ et sub diti magis ad obedienciam anment:¬

Expanded text:
AC dixit: qui non continet sensum sub posse suo, non continet iram. non impetrat cum displicibilitate et superbia. Et dixit: per id quo bit villas suas et opprimet securus inimicos. Et dixit: et regem studiosum non discordari cum impotenciori. Et dixit: cum rex vincit suos inimicos oportet eum sequi bonas consuetudines in iusticia, ubi convenit, aut perdet illum aut regimen. Et dixit: in concordia statutorum consistit lex et ex consistencia legis consistit regnum, et per consistenciam regni populatur mundus. Et dixit: homines regis sunt cum eo velut ventus cum igne, nam ignis, quando accenditur absque vento, eius opus debilitatur et tardatur eius crematio. Et dixta cuiusque discrecionem, sapienciam et fidelitatem, providendo unicuique secundum exigenciam meritorum; nec sint talia dona quod non acceptentur, ut placeat ipse in collatione donorum, et subditi magis ad obedienciam animentu
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad alium mundum. et dixunt et que estͥ descabitior. ¶ Rñdit illud
ꝙ honio desiderat. ¶Et dixit cuitam inuem nolenti addiste.
Oiͥmuenis si notuleris lacorem distipline paciens laborem ignorancie.
¶Et dixit deus diligit mobe diẽtem sins malis cogitatõio. ¶ Et
dixit᷑ bonũ eloꝯmum est meliꝰ suꝑ cͤfugium ꝙ poteris putari teg.

Expanded text:
tur ad alium mundum. Et dixerunt ei: que est res delectabilior? Respondit: illud tur ad alium mundum. Et dixerunt ei: que est res delectabilior? Respondit: illud quod homo desiderat. Et dixit cuidam inveni nolenti addiscere: o invenis, si non toleres laborem discipline, tolerabis laborem ignorancie. Et dixit: Deus diligit inobedientem suis malis cogitationibus. Et dixit: bonum eloquium est melius subterf
Abbreviated transcription (Latin):
regem sollitite requnẽte tegnum sinim sicus orti dñs ertiua daligent
rẽquirit. ¶ Et dixit ꝯuenit regi qd̾ sit pͥm oui leges suas incipit cu¬
stodue dentt e ꝙ esisdem custodiant qui sunt domestiti ⁊ amciciores eicem.
¶ Etonit non det regera sibimes młtum arogare nec suo solo consi¬
lio gnteruati nec in cede senntam qͣm ignorat uec augusta E quite¬
is nocte obscuraa. decet ꝙ ꝙ sit y laris miltus et aspiciens hõies salitit
eos uibet et ꝙ placide conuersetur cum hõib quia ppłs ista et silia mstu
actendit/ sint etates mulieru sue urori sermetram qͥnquaguita an¬
noꝵ ⁊ uitia si mascui łmant suit mł̾toꝵ dieꝵ et turpes fide seu credicnita¬
te et cur dornuie retati delectari ne uoliit requirat semper custode¬
ueat ab alimentis sumendis de manu mulieris zelocipe aut demami cuiꝰ¬
differenciai quib rũdit aquall ꝓciũ idem est in tessus ad alium mũ¬
dum. ¶ Et diu̾adũ homo contentus modico in hoc mũdo et semꝑ inta¬

Expanded text:
quirere regnum suum sicut horti dominus hortum diligenter perquirit. Et dixit: convenit regi quod sit primus qui leges suas incipiat custodire, deinde quod easdem custodiant qui sunt domestici et amicitiores eidem. Et dixit: non decet regem multum sibimet arrogare, nec suo solo consilio gubernari nec incedere semita quam ignorat, nec angusta, nec equitare nocte obscura. Decet quod sit hylaris vultu, et aspiciens homines salutet eos libenter, et quod placide conversetur cum hominibus, quia populus ista et similia multum attendit. Sint etates mulierum uxori sue serviencium quinquaginta annorum et ultra; si masculi serviant, sint multorum dierum et turpes fide seu credulitate; et cum dormire, recreari, delectarive voluerit, requirat semper custodeveat ab alimentis sumendis de manu mulieris zelotipe, vel de manu cuiudifferencia? Qui respondit: a qualibet parcium idem est incessus ad alium mundum. Et dixit: sit homo contentus modico in hoc mundo et semper nita
Abbreviated transcription (Latin):
dĩe. E xpedit scienti torpꝰ eie sic̃ ĩ strĩ artifice cõꝑari. qd corpis utilius et
consulere cꝙͣ et ip̃iu s̃orib ex tollere sͥ non in pendere cõsilia pͥua et
uilia est iniquũ. ¶ Et dix. Sit̃ equitanti est turpe ecum̃ nõ ducere s
duci ab eo. Sic turpe est ꝙ hoc quo uestinur corꝑe sub ducannr. ¶ Et
dix̃. sicut dĩx. Sic t̾pe est corpus in mũdũ ẽẽ ⁊ sordidum. et pãnis sin¬
t̾is et pͥis ẽẽ uestitum. it turꝑe est aĩam p̃ius ẽẽ maculatam oꝑib et¬

Expanded text:
t dixit: expedit scienti corpus anime sicut instrumentum artifici comparari,quod corpori utilius et consulere cuiqum et ipsum honoribus extollere, sibi vero impendere consilia prava et vilia est iniquum. Et dixit: sicut equitanti est turpe equum non ducere, sed duci ab eo, sic turpe est quod hoc - quo vestimur - corpore seducamur. Et dixit: sicut turpe est corpus immundum et sordidum pannis sinceris et puris esse vestitum, ita turpe est animam pravis e
Abbreviated transcription (Latin):
portunũ fu̾it te corripe aliꝙ̃. ñ sic te gere dec uelut si de ininico uelles ut
et si ex pedieris rectificare se ip̃m sit te offe̾ns ut medico se offert in¬
firmus.¬

Expanded text:
portunum fuerit te corripere aliquem, non sic te gerere decet velut si de inimico velles ulcet si expedit rectificare te ipsum, sic te offeras ut medico se offert infirmus.
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ agit. et sensatũs sine discretus est qui reꝵ oũn id nouit ad q
nocendum hũana natura suffici. ¶ Et dix. sic grauiter morbidꝰ
nõ desistit donec in nuit medicis insist̾e̾ ut ad salutem pueiãt
ad ꝙͣ cõplete puẽrre nõ põt. Sic nos o aĩaꝵ nr̃aꝵ saliti. aggͤga¬
re sałm. et bontatem bonitatem adiũgere. ut q̃ amꝰ in gentis
et sapientis aĩe attingere statũ. ¶ Et dix. Ex nõ cogitet se di¬
tõrem in ter alios homines põt qͣͥiis ꝑcipe ĩ ou̾siõe suoꝵ opũ¬
nigit᷑ alnis aualiter digatur in eis. et scias nd moꝵ laudado ile finit et¬

Expanded text:
et non agit, et sensatus sive discretus est qui rerum omnium id novit ad quod et non agit, et sensatus sive discretus est qui rerum omnium id novit ad quod noscendum virtus humana sufficit. Et dixit: sicut graviter morbidus non desistit, donec vivit, medicinis insistere ut ad salutem perveniat ad quam complete pervenire non potatem bonitati adiungere, licet nequeamus ingentis et sapientis anime attingere statum. Et dixit: quod non cogitet se discreciorem inter alios homines potest quis percipere in ostensione suorum operjugiter aliis, qualiter dirigatur in eis, et sciat quidem quid ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
resistat. ¶ Et dix. Qͦ nd̃a ad potũ aliquib cõueĩentib ille ma
sciunt enatuare maiora. ¶Et dix̃ qui sua ĩ fansia se moderate
gubuat sit semꝑ cõcupiscenciis moderatꝰ. S qui nõ ꝯpestitur asui
teu̾nitate pͥusꝙͣ aĩa sui cõcupiscit iugit̾ uoluptriosus existet. ña si
usu rolorantur oĩa. si nõ utendo languescũt. ¶ Et dĩx. pm̾̃ uolũtu¬
osũ et effrontemi nõ cõfidas dirigere s uolũ ꝑtuosũ tr̃a ⁊ nõ effr̃o¬
tera bono reedificare docurnẽto confidas. ¶ Et dix̃. u̾etũdia es
in uecũdante q̃dam dubietatis mar̾es. quã uerecundans aliꝙͥ ꝙ
ꝓ malo gerat se melior oꝑari u̾etur.¶ Et dix̃. Potens est h̃o suos
dirigere cũ agou̾it semzip̃m. nã ex cellentis est sapĩe hoĩe sui ii
discretõis existunt. ¶ Et dĩx. Iustus ẽ ille qui põt in iusticiam ag̾e

Expanded text:
resistat. Et dixit: quondam, ad potum aliquibus convenientibus, ille mairesistat. Et dixit: quondam, ad potum aliquibus convenientibus, ille maisciunt evacuare maiora. Et dixit: qui sua infancia se moderate gubernat, fit semper concupiscenciis moderatus, sed qui non compescit a suiius anima concupiscit, jugiter voluptuosus existit; nam, sicut usu roborantur omnia, sic non utendo languescunt. Et dixit: puerum voluptuosum et effrontem non confidas dirigere, sed voluptuosum tantum et non effrontem, bono rectificare documento confidas. Et dixit: verecundia est in verecundante quedam dubietatis maneries, qua verecundans aliquid quod pro malo gerat se melior, operari veretur. Et dixit: potens est homo suos dirigere cum agnoverit semetipsum; nam excellentis est sapiencie hominem suidiscrecionis existunt. Et dixit: iustus est ille qui potest iniusticiam agere