comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eundem trrorem ꝑmanserint. seu
domus nr̃e occupati milicia. seu for¬
cipere. Nicħ ualituris que forsitan
per surreptionem quemquam tali¬
um contigit promereri. In pͥuatoᷤᷤ
etiam uł cꝰcumq gradꝰ ⁊ loci perso¬
nas. hoc nr̃a ꝓmulgatio p̃cepit ob¬
seruandũ qd̵ cca tales supradci legibꝰ
uidebat᷑ exp̃ssum. ut pene congrue sub¬
derent᷑. Iudices autem ꝓuinciar̃ ꝙ sta¬
tutum ẽ negligentis exequi. suꝑiore pe

Expanded text:
in eodem errore permanserint, seu in eodem errore permanserint, seu domus nostrae occupati militia, seu forcipere, nihil ualituris quae forsitan per subreptionem quemquam talium contigit promereri. In priuatos etiam uel cuiuscumque gradus et loci personas hoc nostra promulgatio praecipit obseruandum um, quod circa tales supradictis legibus uidebatur expressum, ut poenae congruae subderentur. Iudices autem prouinciarum, quod statutum est ne
Abbreviated transcription (Latin):
rt his necesse ẽ constitucionibꝰ obli¬
gari omousyanos õs. quos hꝰmodi ma¬
le ꝑsuasionis ꝯstat tenuisse ⁊ tenere
mat̾iam. qͦs ab omnibꝰ supͣdc̃is absti¬
nere. decernimꝰ. in ꝓsecutionẽ uẽ¬
turis ꝑ oidines cunctarũ urbiimr.
S etiam iudices qui superiꝰ neglecta
dira supplicia diu̾sis intulisse mõstnͣ¬
tur. õs supͣdẽe fidei omousyon errori¬
b implicatis. que cuncto p̃dampna¬
ta ẽ concilio tantoꝵ numero sac̾dot᷑.
uniu̾sis reb p̃dc̃is ex contractib p̃¬
cipimꝰ abstini̾ qd̾ nicħ sͥ nouerint
et ꝑmissum. s uniu̾sos simił pe¬
na maneat ⁊ astͥngat: si ad ueram
religionem quam ueneramꝰ ⁊ colimꝰ
infra diem kalendarum iuniar̃ an¬
ni octai regni nr̃i ꝯu̾si ñ fu̾int. Di.¬
em aut̃ p̃stitutũ adeo pietas nr̃a cõ¬
stituit. ut p̃dampnatis errore indul¬
gentia ñ neget᷑. ⁊ obstinatos animoᷤᷤ
supplicia digna coherctant. Q autẽ

Expanded text:
Quare his necesse est constitutionibus obliQuare his necesse est constitutionibus obligari omousianos: omnes, quos huiusmodi malae persuasionis constat tenuisse et tenere materiam; quos ab omnibus supradictis abstinere decernimus, in persecutione uenturis per ordines cunctarum urbium: sed etiam iudices, qui super his neglecte dira supplicia diuersis intulisse monstrantur. Omnes supradictae fidei omousion erroribus inplicatos, quae cuncto praedamnata est concilio tantorum numero sacerdotum, uniuersis rebus praedictis et contractibus praecipimus abstineri, quod nihil sibi nouerint esse permissum, sed uniuersos similis poena maneat et astringat, si ad ueram religionem, quam ueneramur et colimus, intra diem Kalendarum Iuniarum anni octaui regni nostri conuersi non fuerint. Diem autem praestitutum adeo pietas nostra constituit, ut praedamnantibus errorem indulgentia non negetur, et obstinatos animos supplicia digna coherceant. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
quina. cͥcumcelliones auri pondo
dena. Et si qͥ forte in hac pernitie
perman̾ent. confiscatis omnibꝰ reb
suis. exilio multartntur. Ordineᷤᷤ
autem ciuitatum. s ⁊ ꝓc̾atores ⁊ ꝯ¬
ductores possessionum tali pena uide¬
barit᷑ afflig̾e. ut si forte tales celare
diligerent ⁊ minime publicassent:
⁊ retentos uidicio ñ fac̾e̾nt p̃senta¬
ri: ipsi tenerint᷑ ad penam. Cõdu¬
etoribꝰ etiam regalium p̃dioꝵ ħ mul¬
ta ꝓposita ẽ: ut quantũ domui regie
inferrent. tantum ctiã fisco pene
nomine cogerent᷑ exsolu̾e : ut gña¬
lit̾ in omnib ꝯductoribꝰ uł possesso¬
ribꝰ qui in eadẽ suꝑsticione credide¬
rint ꝑdurandum. ꝯstituimus ob¬
seruari. Iudicibꝰ etiam qui huic rti
instantissime ñ imminebant: pe¬
na ꝓscͥptionis ⁊ sanguinis suppliciũ
poneret᷑. S ⁊ de pͥmatibꝰ officioꝵ tres
numero punirent᷑. Aliis uiginti libr
auri condempnatione multandi. Ee¬

Expanded text:
quina, circumcelliones argenti pondo, quina, circumcelliones argenti pondo, dena; et si. qui forte in hac pernicie permanerent, confiscatis omnibus rebus suis exilio multarentur. Ordines autem ciuitatum, sed et procuratores et conductores possessionum tali poena uidebantur affligere, ut si forte tales celare diligerent et minime publicassent et retentos iudicio non facerent praesentari, ipsi tenerentur ad poenam; conductoribus etiam regalium praediorum hac multa proposita, ut quantum domui regiae inferrent, tantum etiam fisco poenae nomine cogerentur exsoluere, ut generaliter in omnibus conductoribus uel possessoribus, qui in eadem superstitione crediderint perdurandum, constituimus obseruari; iudicibus etiam, qui huic rei instantissime non inminebant, poena proscriptionis et sanguinis supplicium poneretur; sed et de primatibus officiorum tres numero punirentur, aliis uiginti librarum auri condemnatione multandis. \'
Abbreviated transcription (Latin):
tarent: ꝯdempnationi grauissime
ꝓ dignitatis m̾ito fac̾e̾nt subiectos.
ut omni honoris pͥuilegio expoliati.
infamiam incurrerent: ⁊ publico cͥ¬
mini hꝰmodi ꝑsone se cognosc̾ent ẽt̃
subiectos. Officialib etiam iudicũ
sita. quam si quinq uicib in erro¬
re ꝑdurantes contigiss inferre:¬
tunc demum tales conuicti atq sub¬
iugati u̾b̾ib in exilium mitt̾entur.
Deniq codices uniu̾sos sac̾dotum qͦs
ꝑsequebant᷑ p̃ceꝑant ignib tradi.
Ꝙ de libͥs hꝰmodi quib sͥ nominiᷤ il¬
liꝰ errorem ꝑsuasit iniqͥtas. p̃cipimꝰ
faciendum. Hoc enim ut dc̃m ẽ ꝓ
singuł quibꝰq personis. illi obser¬
uanda p̃ceperant. ut illustres singil¬
latim auni pondo quinquagena:
darent. spectabiles aun pondo qua¬
dragena. senatores auripondo tri-¬
cena. soplares auri pondo uicena.
sac̾dotales auri pondo tͥcena. decuri¬
ones auri pondo qͥna. Negociatoreᷤ
auri pondo qͥna. plebcii auri põdo

Expanded text:
tarent, condemnationi grauissimae tarent, condemnationi grauissimae pro dignitatis merito facerent subiectos, ut omni honoris priuilegio ezpoliati infamiam incurrerent et publico crimini huiusmodi personae se cognoscerent esse subiectos, Officialibus etiam iudicum sita; quam si quinque uicibus in errore perdurantes contigisset inferre,tum demum tales conuicti atque subiugati uerberibus in exilium mitterentur. Deinde codices uniuersos sacerdotum, quos persequebantur, praeceperant ignibus tradi; quod de libris huiusmodi, quibus sibi nominis illius errorem persuasit iniquitas, praecipimus faciendum. Hoc. enim,, ut dictum est, pro singulis quibusque personis illi obsernandum praeceperant, ut inlustres singillatim auri pondo quinquagena darent, spectabiles auri pondo quadragena, senatores auri pondo tricena, principales auri pondo uicena, sacerdotales auri pondo tricena, decuriones auri pondo quina, negotiatores auri pondo quina, plebei auri pondo
Abbreviated transcription (Latin):
sent. nec ꝯmorari ad quecumq loca.
talib licencia patuiss s extorres õi¬
b urbibꝰ redd̾entur ⁊ locis. nͦ baptis¬
matis haberent omnino aliquam fa¬
cultatem. aut forte de religione dis¬
putarent. Et nullam haberent or¬
qui se pat̾entur hꝰmodi honores acci¬
pert. quam etiam ipsi ordinatore s:
denis libͥs auri singłi mulcarint᷑. eo
adiecto ut nuliꝰ eis locꝰ cẽt uł aditus
supplicandi: s etiam si qͣ sp̾alia me¬
ruissent. minime p̾ualerent. Et si
in hac pernicit ꝑdurarent: ⁊ de ꝓͥo
ablati in exilium sub ꝑsecutione i¬
donea mut̾ent᷑. In ppłos quoq p̃fati
imꝑatores simiłr seuientes. qd̾ eis lict᷑¬
tia nec donandi nͨ testandi. aut capi¬
endi. uł ab aliis berelictum penitus
subiaceret. Non fid̾i ꝯmisse noĩe. ⁊¬
ñ legati. ñ donationib. aut relictiõe
que mortis causa appellat᷑. uł qͦlib⁊
codicello. aliis ue forsitan scͥpturis.
Ita ut etiam qui suis palaciis mili¬

Expanded text:
rari ad quaecumque loca talibus licentia patuisset, sed extorres omnibus nrbibus redderentur et locis; nec baptismatis haberent omnino aliquam facultatem aut forte de religione disputarent, et nullam haberent orqui se paterentur huiusmodi honores accipere, quam etiam ipsi ordinatores denis libris auri singuli multarentur, eo adiecto, ut nullus eis locus esset uel aditus supplicandi, sed etiam si qua specialia meruissent, minime praeualerent; et si in hac pernicie perdurarent, et de proprio ablati in exilium sub prosecutione idonea mitterentur. In populos quoque praefati imperatores similiter saeuientes, quod eis nec donandi nec testandi aut capiendi uel ab aliis derelictum penitus subiaceret, non fideicommissi nomine, non legati, non donationibus aut relictione, quae mortis causa appellatur, uel quolibet codicillo aliisue forsitan scripturis, ita ut etiam, qui suis palatiis mili
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. modo excusare non debes.
presertim quia tu hꝰ rei incendiũ
suscitasti. Et uidens catholicoᷤ ep̃oᷤ
ad ꝯflictum magis fuisse paratos:
omnino audientiam diu̾sis cauilla¬
tionibꝰ declinauit. Qe ante nr̃i p̃¬
uidentes libellum de fide conscͥpse¬
rant: sanis decenter suffioienterq
conscͥptum dicentes. Si nr̃am fi

Expanded text:
uimus; modo excusare non debes. uimus; modo excusare non debes. praesertim quia tu huius rei incendium suscitasti\'. Et uidens catholicos episcopos ad conflictum magis fuisse paratos, omnino audientiam diuersis cauillationibus declinauit Quod ante nostri praeuidentes libellum de fide conscripserant satis decenter auffioienterque conscriptum, dicentes: csi nostram fi
Abbreviated transcription (Latin):
Collocat sibi sẏrilla cum suis satel¬
agnoscatur. Nunc qui erit cognitor.
qui examinator. ut libra iꝰticie aũ
bene prolata confirmet. aut pͣuã
assumptam refellat : Et cum tali¬
A ⁊ alia dicerentur: notariꝰ regis re¬
spondit. Patriarcha sẏrilla. Dixit
aliquis sr̾be ⁊ illicitt sibi nomen
surpatum. Nr̃i detestantes dix̾unt.
Legatur nob̾ quo concedente istł sͥ
nomen cyrilla assumpsit. Et exin¬
de strepitum concitatites. calumni¬
ari aduersariĩ ceperunt. Et quia
hoc nr̃i petierant. ut saltem si exa¬
minare ñ licebat prudenti multitu¬
dini. uł expectare liceret: iubent᷑
uniu̾si filii catholice eccłe qui aderant
centenis fustibꝰ tundi. Tunc clama.¬
re cepit beatus fugeniꝰ. Uideat d̾s
uim quam patimur. cognoscat as¬
a ꝑsecutorib sustinemꝰ. Conu̾si q
nr̃i cyrille dix̾unt. Propone qd̾ dis
ponis. Cyrilla dixit. Hescio latine.
Nr̃i ep̃i dix̾unt. Semper te latine
esse locutum manifesto No¬

Expanded text:
Conlocat sibi Cyrila cum suis satelConlocat sibi Cyrila cum suis satelverum est agnoscatur. Nunc autem qui erit cognitor, qui examinator, ut libra iustitiae aut bene prolata confirmet aut prava adsumpta refellat? Et cum talia et alia dicerentur, notarius regis respondit: patriarcha Cyrila dixit aliquos. Superbe et illicite sibi nomen usurpatum nostri detestantes dixerunt: legatur nobis quo concedente istud sibi nomen Cyrila adsumpsit. Et exinde strepitum concitantes calumniari adversarii coeperunt. Et quia hoc nostri petierant, ut saltem, si examinare non licebat prudenti multitudini, vel expectare liceret, iubentur universi filii catholicae ecclesiae qui aderant centenis fustibus tundi. Tunc clamare coepit beatus Eugenius: videat deus vim quam patimur, cognoscat afpersecutoribus sustinemus. Conversique nostri Cyrilae dixerunt: propone qponis. Cyrila dixit: \'nescio Latine. Nostri episcopi dixerunt: \'semper te Latine esse locutum manifesto no
Abbreviated transcription (Latin):
nubilare. eo qd felix uniu̾se ciuita¬
ti manifestus esset ⁊ notꝰ tñ uole¬
bant eum si fas ẽẽt necare. quomo¬
do uidei suscitatum lazarum cu¬
piebant occidere. Appropinqua¬
bat iam futus dies ille calumniosꝰ
Conueniunt ñ solum uniu̾se afri¬
ce. u̾m etiam insularum multarũ
ep̃i: afflictione ⁊ merore affecti. Fit
silentium diebꝰ multis. qͦusq ꝑitos
quosq ⁊ doctissimos uiros ex inde
separaret: calumnus appositiꝰ ene¬
candos. Nlam unum ex ipso choro do¬
ctoꝵ nomine letum. strenuum atq
doctissimum uirum. pꝰ diuturno̾ car¬
ceris squalores incendio ꝯcremauit.
estimans tali exemplot norem incu¬
tiens. reliquos elisurũ. Tandem ue¬
nit᷑ ad disputacionis ꝯflictum. ad
locum sciłc quem delegerant adu̾¬
sarii. Uitantes gͥ nr̃i. uociferatio¬
nis stimulis ne forte pꝰmod̾ arria¬
ni dic̾ent. qd̾ eos nr̃oꝵ oppresserit
multitudo: deligunt de se nr̃i qui
pro omnib responderent decem.

Expanded text:
nubilare, eo quod Felix universae civitanubilare, eo quod Felix universae civitati manifestus esset et notus, tamen volebant eum, si fas esset, necare, quomodo Iudaei suscitatum Lazarum cupiebant occidere. XVIII. Adpropinquabat iam futurus dies ille calumniosusConveniunt non solum universae Africae, verum etiam insularum multarum episcopi, afflictione et maerore confecti. Fit silentium diebus multis, quousque peritos quosque et doctissimos viros exinde separaret, calumniis adpositis enecandos. Nam unum ex ipso choro doctorum, nomine Laetum, strenuum atque doctissimum virum, post diuturnos carceris squalores incendio concremavit, aestimans, tali exemplo timorem incutiens, reliquos elisurum. Tandem venitur ad disputationis conflictum, ad locum scilicet quem delegerant adversarii. Vitantes igitur nostri vociferationis tumultus, ne forte postmodum Arriani dicerent, quod eos nostrorum oppresserit multitudo, deligunt de se nostri, qui pro omnibus responderent, decem.
Abbreviated transcription (Latin):
singultibꝰ celũ: crispantem bñdix̃
alueum fontis. Et cum conpleta
surrescisset or̃one: ita ceto respõ¬
dit. Iam tibi dixi fr̃ felix. pecc̃or hõ
sum. S qui te uisitare dignatus ẽ.
tuos. Simulq uexillo crucis consi
gnans oclos eiꝰ: statim ceiꝰ uisũ dño
reddente recepit.Quem secum qͦus¬
ꝙ uniuisi baptizarent᷑ ibi detinuit:
ob ħ ne tanto miracło ppłs excitatꝰ
uirum contereret qͥ receꝑat lum̃.
Fit pꝰea manifestum ecołe uniu̾se.
cꝓcedit ad altare cum sugenio sicut
moris ẽ qui fu̾at cecꝰ: sue salutis
oblationem dño redditurus. Quã
ep̃c accipiens. altari imposuit. fit
strepitus gaudio faciente irreuoca¬
bił ppłoꝵ. Statim nuncꝰ ꝑgit ad
tirannum. Rapitꝰ felio. inqͥrit᷑
ab eo quid fc̃m sit. quałr q receꝑit
lumen. Dicit illi ex ordine totum.
Dicunt q arrianorum ep̃i. H Eu¬
geniꝰ ꝑ maleficia fecit. Et quia op¬
pressi confusione lumen ñ pot̾ant

Expanded text:
singultibus caelum, crispantem benedixit singultibus caelum, crispantem benedixit alueum fontis; et cum conpleta surrexisset oratione, ita caeco respondit: \'iam 25 tibi dixi, frater Felix, peccator ego homo sum; sed qui te uisitare dignatus est,eriat oculos tuos\'. Simulque uexillo crucis cgnans oculos eius, statim caecus visum domino reddente recepit. Quem seeum, quousque universi baptizarentur, ibi detinuit ob hoc, ne tanto miraculo populus excitatus virum contereret, qui receperat lumen. Fit postea manifestum ecclesiae universae. Procedit ad altare cum Eugenio, sicut moris est, qui fuerat caecus, suae salutis oblationem domino redditurus. Quam episcopus accipiens altari imposuit. Fit strepitus gaudio metante inrevocabilis populorum. Statim nuntius pergit ad tyrannum. Rapitur Felix, inquiritur ab eo quid factum sit qualiterque receperit lumen. Dicit ille ex ordine totum, dicuntque Arrianorum episcopi: hoc Eugenius per maleficia fecit. Et quia oppressi confusione lumen non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
git. Tercio q festinant̾ ⁊ grauiter
increpatur. Excitat puerum qui
ei solitus erat manum porrig̾e.
Pergit uoloci agilitate ad fausti
basilicam. orat ueniens cum ingen¬
tib lacrimis. Duggerit cuidã
diacono nomine Peregͥno. ut eum
ep̃o nuntiaret: indicans se hr̃e a
liqd̃ secreti ginus intimandũ. Nu¬
diens ep̃c. ussit hominẽ intͦire.
Iam enim ob cebebritatem festiui¬
tatis hẏmni nocturni ꝑ totã eccła
canente ppło ꝯcrepabant. Indicat
cetꝰ antistiti ordinẽ uisitacioniᷤ sue.
dicit q illi. Non te dimittam nisi
de a me fr̃. peccor sum ⁊ indignꝰ.⁊
sr̾ õs homines delinquens. utpo
autim tenens genua eiꝰ aliud nõ
dicebat: nͥ illud ꝙ iam dixat. Sic̃
iussum ẽ: redde michi ocloᷤ meo ᷤ
Attendens qͦq Eugeniꝰ inuecun¬
dam credulitatem ⁊ quia iam tp̃s
urgebat: ꝑgit cum eo comitante
officio cłicoꝵ ad fontem. uͥ fixiꝰ ge¬
nib cum ingenti gemitu pulsars

Expanded text:
git tertioque festinanter et gTauiter git tertioque festinanter et gTauiter increpatur. Excitat puerum, qui ei solitus erat manum porrigere, pergit ueloci agilitate ad Fausti basilicam, orat ueniens cum ingentibus lacrimis, suggerit cuidam diacono, nomine Peregrino, ut eum episcopo nuntiaret, indicans se habere aliquod secreti genus intimandum. Audiens episcopus iussit nominem introire; iam enim ob celebritatem festinitatis hymni nocturni per totam ecclesiam canente populo concrepabant. Indicat caecus antistiti ordinem uisitationis Buaesuae dicitque illi: cnon te dimittam, nisi de a me, frater; peccator sum et indignus et super omnes homines delinquens, utpotautem tenens genua eius aliud non dicebat nisi illud quod iam dixerat: \'sicut iussum est, redde mihi oculos meos\'. Adtendens quque Eugeoius in uerecundam credulitatem, et quia iam tempus urguebat, pergit cum eo metante officio clericorum ad fontem. Ubi fixis genibus cum ingenti gemitu, pulsans
Abbreviated transcription (Latin):
mo eorum dicente apło sicut cancer
ꝯsueuit serpere. quanto magis con¬
munis mensa ciborum pot̾it inqui¬
nare. cum dicat idem apłe. cum ne
cum ignis iam ꝑsecutionis accend̾e¬
tur .⁊ flamina infestantis uͥq regiᷤᷤ
arderet: ostendit d̾s nr̃ quoddam
miracłm per seruum suum fidelẽ
eugenium: qd̾ p̃t̾ire ñ debeo. Fuit
in cadem ciuitate id est sarthagi¬
ne quidam cecus cius ciuitatiq
notissimus: nomine felix. Hico ui¬
sitatur a dño: dicitur q ei nocte
per uisum. Dies enim spiphanioꝵ
illuscescebat. Surge uade ad ser¬
uum meum Cugenium ep̃m: ⁊ di¬
ces ei quia ego te ad illum direxi.
Et illa hora qua benebicet fontem.
ut baptirentur accedentes ad fidẽ:
continget oculos tuos ⁊ aperient᷑.¬
⁊ uidebis lumen. Q tali uisitaci¬
one ꝯmonitus. putans se quomͦ
ad solet deludi ꝑ somnium. surgere
noluit cecus. S cum it̾um u̾g̾et᷑
in somnos: simiłr ut ad lugenum
pergeret compellit᷑. Rursus negli¬

Expanded text:
mo eorum, dicente apostolo. sicut cancer mo eorum, dicente apostolo. sicut cancer consueuit serpere, quanto magis communis mensa ciborum poterit inquinare, cum dicat idem apostolus cum nefII, 17 Sed cum ignis iam persecutionis accenderetur et flamma infestantis ubique regis arderet, ostendit deus noster quoddam miraculum per seruum suum fidelem Eugenium. quod praeterire non debeo. Fuit in eadem ciuitate id est Carthagine quidam caecus ciuis ciuitatique notissimus, nomine Felix. Hic uisitatur a domino diciturque ei nocte per uisum, dies enim Epifaniorum inlucescebat: \'surge, uade ad seruum meum Eugenium episcopum, et dices ei, quia ego te ad illum direxi. Et illa hora, qua benedicit fontem, ut baptizentur accedentes ad fidem, continget ocalos twos; aperientur et uidebis lumen. Qui tali uisitstaone eommonitus, putans se, quomodo adsolet, deludi per somnium, surgere noluit caecus; sed cum iterum nergeretur in somnos, similiter ut ad Eugenium perderet compellitur. Rursus negle
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os catholicos nr̃os ep̃os ⁊ ego scͥbo
coep̃is meis. quia catholica uniu̾se¬
er una ẽ cura. Hoc agebat fuge¬
nius. ñ quia dessent in africa qui
ad u̾sariorum obiecta refellerent: s
ut illi uenissent qui alieni ab eoꝵ
dñatu. maiorem fiduciam lib̾tatis
hr̃ent: parit̾ q opp̃ssionis nr̃e calũ¬
nias uniu̾sis terris ⁊ populis nun¬
tiarent. Ille autem qui nectebat do¬
los. audire noluit rõnem: agenꝰ ar¬
gumentationib crebͥs. ut quosõq
ep̃orum audierat eruditos. uariis
in sectacionibus agitaret. Iam ad
exilium uibianense Secundidonatio
dium uirum satis acutum. Tuno
⁊ uenerabiles. mansuetum. b̾ma¬
num. fusculum.⁊ multos alios fu¬
stigauit. Dum ħ gerunt᷑. imꝑat
ut cum nr̃e religionis .&. uiris. illo¬
rum mensam nullus ꝯmunẽ hr̃et.
neq cum catholicis omnino uesce¬
rentur. Que res non ipsis aliquod
p̾stitit beneficium: s nobis in axi¬
mum ꝯtulit lucrum. Nam si ser¬

Expanded text:
nostros catholicos episcopos, et ego scribo nostros catholicos episcopos, et ego scribo coepiscopis meis, quia catholicae universae una est causa. Hoc agebat Eugenius, non quia deessent in Africa qui adversariorum obiecta refellerent, sed ut illi venissent, qui alieni ab eorum dominatu maiorem fiduciam libertatis haberent, pariterque oppressionis nostrae calumnias universis terris et populis nuntiarent. XVI. Ille autem, qui nectabat dolos, audire noluit rationem, agens argumentationibus crebris, ut quoscumque episcoporum audierat eruditos, variis insectationibus agitaret. Iam ad exilium Vibianensem † secundi Donatiadium, uirum satis acutum. Tunc et uenerabiles Mansuetum, Germanum, Fusculum et multos alios fustigauit. Dum haec geruntur, imperat ut cum nostrae religionis illorum mensam nullus communem haberet neque cum catholicis omnino uescerentur. Quae res non ipsis aliquod praestitit beneficium, sed nobis maximum contulit lucrum. Nam si ser
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e causas assumere. quod petimsꝰ
ut benignitate quantus est ⁊ iꝰnci¬
A sapientie sue dignetur annuere
a beato sugenio offerretur: ille iã
qui conceperat dolorem. urgebat᷑
iniquitatem in guiꝰ parturire. Et
ita sco uiro Eugenio ep̃o ꝑ obadũ
s̾positum regni sui mandasse uid̾r.
Subde mͥ unu̾sum orbem t̾rarum.
ut sub potestate mea totus mundꝰ re¬
digat᷑: ⁊ facio õ Eugeni quod dicis.
ut ꝑ aera ferat᷑ ⁊ uolitet. ꝙ moris ñ
ẽ humane nature. Dixi enim si nr̃ã
fidem que una ⁊ u̾a ẽ. potestas regis
cognosc̾e desid̾at : mittat ad amicos
suos. scribam ⁊ ego fr̾ib meis. ut ue¬
niant coep̃i mei qui uob nobiscum
ꝯmunem fidem nr̃am ualtant de¬
monstrare. Et p̾cipue eccła romana.
q̃ ẽ capud omnium eccłar᷑. Ad hȩc
obadꝰ. Ergo tu ⁊ dñs meꝰ rix simileᷤ estiᷤᷤ.
sum : s dixi si u̾am cognosc̾e desid̾at
fidem. scribat amicis suis ut dirigãt

Expanded text:
nostrae causas adsumere. Quod petimus nostrae causas adsumere. Quod petimus ut benignitate quantus est et iustitia sapientiae suae dignetur annuere.a beato Eugenio offerretur, ille iam qui conceperat dolorem, urguebatur ini quitatem grauius parturire, et ita sancto uiro Eugenio episcopo per Obadum praepositum regni sui mandasse uidetur: csubde mihi uniuersum orbem terrarum, ut sub potestate mea totus mundus redigatur, et facio, o Eugeni, quod dicis\'. ut per aera feratur et uolitet, quod moris non est humanae naturae. Dixi enim: si nostram fidem, quae una et uera est, potestas regis cognoscere desiderat, mittat ad amicos suos: scribam et ego fratribus meis, ut ueniant coepiscopi mei, qui uobis nobiscum communem fidem nostram ualeant demonstrare, et praecipue ecclesia Romana, quae caput est omnium ecclesiarum\'. Ad haec Obadus: cergo tu et domnus meus rex similes ess, sed dixi: si veram cognoscere desiderat fidem, scribat amicis suis ut dirigant
Abbreviated transcription (Latin):
fidi p̾ceptum eiꝰ in eecła p̃sente esteo
⁊ plebe recensuit. Ex cuiꝰ tenore cog¬
nonimus ad ẽs cotp̃os meos p̃ceptũ
regium simiłr emanasse. ut die ꝯ¬
stitura pro disputatione sidi ueniat᷑.
Ꝙ nos uenerabilit̾ accepisse sugge ici¬
mus. Cui p̾fato notario humilitas
mea suggissit. deb̾e etiam transma¬
rinarum oĩum partium qͥ nob̾c̃ st s̃
una religione uł ꝯmunione ꝯsortts
agnosc̾e. quia ubiq regno eiꝰ obtem¬
perant uniu̾si. maxime qd̾ tocius
mundi sit causa. ñ speciat ꝓuinci¬
arum africanarum tm̃mꝰ. Et quia
sed̾o rosponso suggerenda me ꝓmisi
oblaturum. Merito suppliciter peto
magnificentiam tuam. ut ad dõni
⁊ clementissimi regis aures memo¬
ratam suggestionem meam ꝑferre
digneris. quo eiꝰ clementia dignant
agnoseat nos dispuracionem legis
cum adiutorio d̾i nullatenꝰ declina¬
re uł fugere. s sine uniu̾sitatis ad¬
sensu nos ñ debere asserende fidei

Expanded text:
fidei, praeceptum ejus in ecclesia praesente clero fidei, praeceptum ejus in ecclesia praesente clero et plebe recensuit. Ex cujus tenore cognovimus ad omnes coepiscopos meos praeceptum regium similiter emanasse, ut die constituta pro disputatione fidei veniatur, quod nos venerabiliter accepisse suggessimus. Cui praefato notario humilitas mea suggessit, debere etiam transmarinarum omnium partium, qui nobiscum sunt in una religione uel communione consortes, agnoscere, quia ubique regno eius obtemperant uniuersi; maxime quod totius mundi sit causa, non specialis prouinciarum Africanarum tantummodo. Et quia secundo responso suggerendam me promisi oblaturum, merito suppliciter peto magnificentiam tuam, ut ad domni et clementissimi regis aures memoratam suggestionem meam perferre digneris, quo eius clementia dignanter agnoscat, nos disputationem legis cum adiutorio dei nullatenus declinare uel fugere, sed sine uniuersitatis adsensu nos non debere asserendae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tegram fidem teneatis. Hꝰ aũ edc̃i
tinorem uniu̾sis ep̃is tuis per uni¬
u̾sam africam ꝯstitutis direximꝰ.
Data sub die .xiii. kł sunias. an¬
no septimo hynerici. Cognoscen¬
tes gͥ qui aderamꝰ simł q legentis.
ꝯtritum ẽ ixtimplo oor nr̃m ⁊ cõ¬
tenebrati st̃ oculi nr̃i. Et u̾e tũc
dies festi nr̃i ꝯu̾si st̃ in luctum. eo
cantica in lamentacionem: dum
edicti tenor indiceret fut᷑e ꝑsecu¬
tionuis furorem. Et p̾sertim uͥ dix̃.
in prouinciis nr̃is a deo nob̾ con¬
cessis scandalum esse nolumꝰ: ꝙi
dicerit. in prounciis nr̃is catho¬
licos esse nolumꝰ. Tractatum ẽ ꝗͥ
fieret. nullum inuenit remediũ
imminens calamitas. nͥ a Sc̃o Fu¬
genio ronabilis si cor barbarum
molliretur suggerenda daretur
tali textu conscript a.
Quociens anime uł uite causa¬
sieut regał prouidentia comꝓmisit
neceae est quod competit suggrrat
tarium paruitatim meam admonie
digrata est. qui nob mito ac religioniꝰ

Expanded text:
tegram fidem teneatis. Huius autem edkti tegram fidem teneatis. Huius autem edkti tenorem uniuersis coepiscopis tuis per uniuersam Africam constitutis direximus. Data sub die XIII Kal. Iunias anno septimo Hunirici1. ui aderamus simulque legeirtes, contritum est extemplo cor nostrum et contenebrati sunt oculi nostri, et uere tunc dies festi nostri conuersi sunt in luctum et cantica in lamentationem, dum edicti tenor indicaret futurae persecutionis furorem, et praesertim ubi dixit \'in prouinciis nostris a deo nobis concessis scandalum esse nolumus\', quasi diceret cin prouinciis nostris catholicos esse nolumus. Tractatum est quid fieret. Nullum inuenit remedium imminens calamitas, nisi a sancto Eugenio rationabilis, si cor barbarum molliretur, suggerenda daretur tali textu conscripta. Quotiens animae uel uitae asicut regalis providentia compromisit necesse est ut quod competit suggeratutarium parvitatem meam admonere dignata est; qui nobis de merito ac religione
Abbreviated transcription (Latin):
Nam die ascensionis dñi legato ⁊e¬
nonis imꝑatoris regina p̾sinte le¬
gendum media eccła ep̃o ługenio
u̾se affrice ueredis discurrentibus
destinauit. Rox honericus Wan¬
dalorum ⁊ alanoꝵ uniu̾sis ep̃iss
Omusianis. Non semel s sepiꝰ con¬
stat esse ꝓhibitum ut in sortibus
uuandalorum sac̾dotes ur̃i ꝯuen¬
tus minime celebrarent. ne sua se¬
ductione animas subu̾t̾ent xͥanaᷤ.
Quam rem sꝑnentes płimi reꝑti st̃
contra int̾dictum missas in sortibus
u andaloꝵ egisse. asserences se it¬
tegram regłam ͥane fid̾i tenere. Et
quia in prouinciis a do nob̵ ꝯcestis
scandalum esse nolumus. ideo q di
ꝓuidentia cum consensu sc̃oꝵ ep̃oꝵ
nr̃oꝵ hoc nos statuisse cognoscite. ut
ad diem kalendarum februariarũ
ꝓxime fut᷑arum amissa õi exousa¬
tione formidinis õs carthaginem
ueniatis. ut de rõne fid̾i cum nr̃i
uenerabilib ep̃is possitis uire con¬
flictum. Et de fide umousianoꝵ

Expanded text:
Nam die ascensionis domini, legato ZeNam die ascensionis domini, legato Zenonis imperatoris Regino praesente, legendum media ecclesia episcopo Eugenio versae Africae veredis currentibus destinauit. CRex Hunirix Unandalorum et Alanorum uninersis episcopis omousianis. Non semel sed saepius constat esse prohibitum, ut in sortibus Uuandalorum sacerdotes uestri eonnentus minime celebrarent, ne sua seductione animas subuerterent Christianas. Quam rem spernentes plurimi reperti sunt contra interdictum missas in sortibus Uuandalorum egisse, asserentes se integram regulam Christianae fidei tenere. Et quia in prouinciis a deo nobis concessis. scandalum esse nolumus, ideoque dei prouidentia cum consensu sanctorum episeoporum nostrorum hoc nos statuisse cognoscite, ut ad diem Kalendarum Februariarum proxime futurarum amissa omni excusatione formidinis omnes Carthagine ueniatis, ut de ratione fidei cum nostris uenerabilibus episcopis possitis inire conflictum, et de fide omousianorum,
Abbreviated transcription (Latin):
caput conterebatur: alibi latera
findebant᷑. Et ita int̾ manus tra
numerum collig̾e nequaquam
ualuimus multitudine cohercen¬
te. Exaltat tamen ꝑ totũ agg̾em
publicum uilis sepulta sc̃oꝵ loquen¬
ad solitudinis loca perueniunt. In
quib collocati ordeum ad uescendũ
ut iumenta accipiunt. Uͥ etiam
uenenatorum animalium atq scor¬
pionum tanta ẽt̃ dicit᷑ multitudo:
ut ignorantib incredibił uideat᷑.
que solo flatu etiam ꝓcul positos ue¬
neni uirus infundat. A scorpii aut̃
incursu: nullum dicunt aliqñ e¬
uasisse. Quoꝵ feritas uirulenta us¬
q ad p̾sens tempus xͦ defendente
nullum seruoꝵ eius nocuisse doce¬
tur. S cum illic alunt᷑ hordiacis
granis postra ⁊ hoc ablatum est. qͣi
ñ pot̾at d̾s qui pluerat patrib mani¬
na. pasc̾e ⁊ nunc tali exilio manci¬
paros. Cogitat acriora adu̾sus eccłã
d̾i. ut qui m̃bra aliqua abscid̾at:
totum laniando perdet corpus.

Expanded text:
hic caput conterebatur, alibi latera hic caput conterebatur, alibi latera findebantur, et ita inter manus trahrum numerum colligere nequaquam ualuimus multitudine coërcente; exaltat tamen per totum aggerem publicum uilis sepultura sanctorum loquenad solitudinis loca perveniunt, in quibus collocati hordeum ad vescendum ut iumenta accipiunt. Vbi etiam venenatorum animalium atque scorpionum tanta esse dicitur multitudo, ut ignorantibus incredibilis videatur, quae solo flatu etiam procul positis veneni virus infundat. Ab scorpii autem percussu nullum dicunt aliquando evasisse: quorum feritas virulenta usque ad praesens tempus, Christo defendente, nullum servorum eius nocuisse docetur. Sed cum illic aluntur hordiaceis granis, postea et hoc ablatum est: quasi non poterat deus, qui pluerat patribus manna, pascere et nunc tali exilio mancipatos. XIII. Cogitat acriora adversus ecclesiam dei, ut qui membra aliqua absciderat, totum laniando perderet corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
ctos pecc̃oꝵ uincuł soluturi. qͥa uo¬
bis dc̃m ẽ. auecumq solu̾itis sr̃ t̾rã
erunt soluta ⁊ in celis e Qͥ nos sollem¬
nib or̃onib sepulturi st̃ morientes.
a quib diuini sacrificii ritꝰ exhibendꝰ
est ꝯsuetus e Uob̃cum ⁊ nos licebat
ꝑg̾e. si liceret ut tali modo filios a pr̃i¬
b nulla necessitas separaret. In his
uocib ⁊ lacrimis nlłs iam perg̾e ad¬
missus ẽ consolator: s artabat᷑ mul¬
titudo ad currendum. ut uͥ sanna¬
ba erat p̾paratum. laboriosam cape¬
rent mansionem. Qͥ cum senes de¬
ficerent. ⁊ alii forte ⁊ si iuuenes de¬
licati. ceꝑunt hastilium cuspidib
ad currindum ⁊ lapidibꝰ tundi. un
magis deficientes ampliꝰ lassaban
ut eos qui ambulare non pot̾ant:
ligatis pedib ut cadau̾a animalis
mortui traħent ꝑ dura ⁊ aspera la¬
pidum loca. Uͥ primo uestimenta:
postea menbra singula carpebant᷑.
Quibꝰ per gladios acutos petrarũ

Expanded text:
ictos peccatorum uinculis soluturi? quia noictos peccatorum uinculis soluturi? quia nobis dictum est: quaecumque solueritis super terram, erunt soluta et in caelis. qui nos sollemnibus orationibus sepulturi sunt monentes P a quibus diuini sacrificii ritus exhibendae est consuetus? uobiscum et nos libebat pergere, si liceret, ut tali modo filios a patribus nulla necessitas separaret\'. In his uocibus et lacrimis nullus iam pergere ammissus est consolator, sed artabatur multitudo ad currendum, ut ubi cannaba erat praeparata, laboriosam caperent mansionem. Qui, cum senes deficerent et alii forte, et si iuuenes delicati, coeperunt hastilium cuspidibus ad currendum et lapidibus tundi; unde magis deficientes amplius lassabantut eos, qui ambulare non poterant, ligatis pedibus ut cadauera animalis mortui traherent per dura et aspera lapidum loca, ubi primo uestimenta, postea membra singnla carpebantur, quia per gladios acutos petrarum
Abbreviated transcription (Latin):
um si dimittet᷑ talib passionib
daret: qui totum qd̾ hũit egenti¬
bꝰ frib in illa t̾c necessitate ex¬
pendit. Querebat enim occasio¬
nem quałr confessorib sociarit᷑
ipse animo ⁊ uͥtute confessor: or
postea ꝑ ml̾tos agones ⁊ scalores
carceris ad exilium qd̃ desid̾abat
cum exultõne perrexit. Quan¬
te tunc multitudines de diu̾sis
regionib ⁊ ciuitatibꝰ ad uisenꝰ¬
dos d̾i martires occurrerent po¬
płoꝵ. testant᷑ uie uł semite que
agmina uenientium neqͣꝗͣ capi¬
entes ꝑ uertices montium ⁊ ual¬
lium concurrens t᷑ba fidelium
inestimabił descendebat. cereos
manib gestantes. suos q infan¬
tulos uestigus martirum ꝓicien¬
tes. ista uoce claminabant. quib nos
miseros relinquitis dum pergitis ad
eoronas. qui hos baptiraturi sunt
paruulos fonte aque perhennis. qui
nob penitentie munus collaturi st̃.
⁊ reconciliationis indulgentie. obstͥ¬

Expanded text:
um, si dimitteretur, talibus passionibus um, si dimitteretur, talibus passionibus dare, qui totum quod habuit egentibus fratribus in illa tunc necessitate expendit: quaerebat enim occasionem qualiter confessoribus sociaretur, ipse animo et uirtute confessor. Qui postea per multos agones et squalores carceris ad exilium quod desiderabat cum eznltatione perrexit. Quantae tunc mnltitndines de diuersis regionibus et ciuitatibus ad uisendos dei martyres occurrerint populorum, testantur uiae uel semitae; quae agmina uenientium nequaquam capientes, per uertices montium et callium concurrens turba fidelium inaestimabilis descendebat, cereos manibus gestantes, suosque infantulos uestigiis martyrum proicientes ista uoce clamabant: \'quibus nos miseros relinquitis, dum pergitis ad coronas? qui hos baptizaturi sunt paruulos fontis aqua perennis? qui nobis paenitentiae munus collaturi sunt et reconciliationis indulgentia obstr
Abbreviated transcription (Latin):
sissima frum̃toꝵ. In qua constipa¬
tione secedendi ad naturale offici¬
um nulla rõ sinebat loci. s st̾ro¬
ra ⁊ urinam urgente necessitate
ibidem faciebant. ut ille tunc
fetor ⁊ horror uniu̾sa penarum
gnã suꝑaret. Ad quos aliqñ da¬
ti ingentia munera mauris dor¬
mintib wandalis uix clam
admissi sumꝰ intrare. Q intro¬
euntes ueluti in gurgite latiꝰ q
ad genua cepimꝰ mergi. illud t̾c
Itremie uidentes fuise comple¬
tim. &ͥ nutriti sunt in croceis am¬
plexati sunt st̾cora sua. Qd̃ mulra:
p̃cepti sunt undiq ꝑstrepentibus
orauris ad iter uͥ destinati fuant
p̃parari. Exeuires itaa duiẽ do¬
minica linita habentes. uestimꝰ
A mauris tamen crudelit̾ mina
bratus pontistx sypͥanus unizi¬
birensis ep̃c consolator eg̾gꝰ. qui
singłos pio ⁊ pat̾no fouebat affe¬
ctu ñ sine fluminib decurren¬
tium lacͥmarum: paratus ꝓ fr̃̾i¬
b animam pon̾e. Et se ul̾trone¬

Expanded text:
sissima frumentorum. In qua constipasissima frumentorum. In qua constipatione secedendi ad naturale officium nulla ratio sinebat loci, sed stercora et urinam urguente necessitate ibidem faciebant, ut ille tunc foetor et horror universa poenarum genera superaret: ad quos aliquando data ingentia munera Mauris, dormientibus Wandalis, vix clam admissi sumus intrare. Qui introeuntes veluti in gurgite luti usque ad genua coepimus mergi, illud tunc Hieremiae videntes fuisse completum: qui nutriti sunt in croceis, amplexati sunt stercora sua. Quid multa? praecepti sunt undique perstrepentibus Mauris ad iter, ubi destinati fuerant, praeparari. XI. Exeuntes itaque die dominica, linita habentes stercoriba Mauris tamen crudeliter minabeatus pontifex Cyprianus, Vnizibirensis episcopus, consolator egregius, qui singulos pio et paterno fovebat affectu non sine fluminibus currentium lacrimarum, paratus pro fratribus animam ponere et se ultrone
Abbreviated transcription (Latin):
lares ad coronas. Quam noᷤ cum
increparemus. qd̾ importuna ui¬
d̾etur. aut uiris ꝓ sexu iungi. au̾
ex̾citui xͥ sociari: respondit. Bñ¬
dicite benedicite. ⁊ orate prome ⁊
pro isto nepote paruulo meo. qͥa
⁊ si peccatͥx filia sum quondam
de tam longo itin̾e huc ꝑg̾e demõ¬
straris ÷ Que respondit. sum ħ
seruo ur̃o paruulo ad exilium ꝑ¬
go. ne inueniat eum solum mi¬
micus ⁊ a uia u̾itatis reuocet ad
mortem. Ad ħ u̾ba repleti lacri¬
mis nicħ dicere ualuimꝰ nisi uͥ
uoluntas fieret d̾i. S uͥ adu̾sariꝰ
qui iam forte dicebat. partibo spo¬
lia. replebo animam meam. int̾fici¬
ang̾ta ⁊ teterrima loca in quoꝵ
ꝯclauib. di exercitum coartar¬
TUnc eis etiam uisitationis hũ¬
mane negato consolatio. puniun¬
tur ⁊ custodes fustibꝰ ⁊ gͣuiter affli¬
gunt᷑. Iactant᷑ eustodes confessoreᷤ
xͥ sr̾ inuicem angustia coartante
unus sr̾ alium ut agmina locꝰta¬

Expanded text:
lares ad coronas\'. Quam nos cum lares ad coronas\'. Quam nos cum increparemus, quod inportuna uideretur aut uiris pro sexu iungi aut exercitui Christi sociari, respondit: \'benedicite, benedicite, et orate pro me et pro isto nepote paruulo meo, quia, etsi peccatrix, filia sum quondam de tam longo itinere hac pergere demonstraris\' ? Quae respondit: cum hoc seruo uestro paruulo ad exilium pergo, ne inueniat eum solum inimicus et a uia ueritatis reuocet ad mortem. Ad haec uerba repleti lacrimis nihil dicere ualuimus nisi ut uoluntas fieret dei. II, 10 Sed ubi aduersarius, qui iam forte dicebat: Cpartibo spolia, replebo animam meam, interficiangusta et teterrima loca, in quorum conclauibus dei exercitum coartarTunc eis etiam visitationis humanae negata consolatio: puniuntur et custodes fustibus et graviter adfliguntur, iactantur confessores Christi super invicem, angustia coartante, unus super alium, ut agmina lucusta
Abbreviated transcription (Latin):
centibꝰ ingenti uociferatione. xͥ ani
sumꝰ. catholici sumꝰ. tͥnitatem unũ
d̾m inuiolabilem confitem: in clu¬
dunt᷑ gͣuiori quidem s adhuc latio¬
ri custodia. uͥ nob̾ copia dabat᷑. et
introire ⁊ u̾bum ammonit̾onis fa¬
brare. Ibi ⁊ infantuli fuere ꝗͣ płimi.
qͦs gonitͥces mat̾no sequebantur
affectu. alie gaudentes. alie rerra¬
hentes. Alie gaudebant se marti¬
res peꝑisse: alie moriendos cdiluiui¬
O rebaptizationis nitebant᷑ a con¬
fessione fidi reuocare. Nullum tñ
tunc nͨ blandimenta uicerunt. nͨ
carnał pietas aliquem inclinauit
ad t̾ram. Nam q̃dam qͥd tunc fec̾it
anus b̾uit referre delectat. Dum
iter ageremus cum d̾i ex̾citu comi¬
tantes. ⁊ forte magis noctibꝰ ꝓmou̾e̾
mulierculam sacculum ⁊ alia uesti¬
menta porpantem. manu infantu¬
lum unũ tenentẽ. atq in his ser¬
monib consolantem. Curre do¬
mine meus. uides uniu̾sos scõs
quomodo pergt̾ ⁊ festinant hy¬

Expanded text:
centibus ingenti uociferatione: Christiani centibus ingenti uociferatione: Christiani sumus, catholici sumus, trinitatem unum deum inuiolabilem confitemur\', includuntur grauiori quidem sed adhuc latiori custodia, ubi nobis copia dabatur et introire et uerbum ammonitionis frbeare. Ibiet infantuli fuere quam plurimi, quos genetrices materne sequebantur affectu, aliae gaudentes, aliae retrahentes; aliae gaudebant se martyres peperisse, aliae moriendos diluuio rebaptizationis nitebantur a confessione fidei reuocare. Nullum tamen tunc nec blandimenta uicerunt nec carnalis pietas aliquem inclinauit ad terram. Nam quaedam quid tunc fecerit anus, breuiter referre delectat. Dum iter ageremus cum dei exercitu comitantes et forte magis noctibus promonemulierculam sacculum et alia uestimenta portantem, manu infantulum unum tenentem atque in his sermonibus consolantem : curre, domne meus; uides uniuersos sanctos quomodo pergunt et festinant hi
Abbreviated transcription (Latin):
me cogitantes qd̾ ñ poss ium̃to por¬
tari. suggessimꝰ ut a suis rex pet̾et᷑.
ut saltm eum ꝓpere morit᷑um car¬
taguri esse ussiss. qd̾ ad exilium
nulla poss rõne perduci. Q ita fer¬
t᷑ tirannus cum furore dixisse. Si
animali sed̾e ñ potest: iungantur
boues indomiti qͥ eum conligatis
funibꝰ trahendo ꝑducant uͥ ego p̃¬
cepi. Quem ex tͣnu̾so sr̃ b̾donẽ uin¬
ctum qiͣ qd̾dam ligni truncum to¬
to itin̾e portabamus. Cong̾gantur
uniu̾si in siccensem ⁊ larensem ci¬
uitates. ut illuc occurrentes. mar¬
ri sͥ traditos ad ħemum perduc̾enł.
Superuenientes gͥ comites duo.
subtilitate clampnabili blandis
sermonibꝰ cum di confessorib ag̾e
ceꝑunt. Quid uob̃ inqͥunt uidet᷑.
ut ita pertinaces sitis ⁊ dñi nr̃i
p̃ceptis minime obremperetis. aͥ
esse pot̾atis in conspectu regis
honorabiles. si eiꝰ festinetis fac̾e uolun¬
tatem Statim ilł clamantib ⁊ di¬

Expanded text:
me cogitantes, quod non posset iumento porme cogitantes, quod non posset iumento portari, suggessimus ut a suis rex peteretur, ut saltem eum propere moriturum Carthagini esse iussisset, quod ad exilium nulla posset ratione perduci. Qui ita fertur tyrannus cum furore dixisse: csi animali sedere non potest, iungantur boues indomiti, qui eam conligatis funibus trahendo perducant ubi ego praecepi\'. Quem ex trauerso super burdonem uinctum quasi quoddam ligni truncum toto itinere portabamus. II, 9 Congregantur uniuersi in Siccensem et Larensem ciuitates, ut illuc occurrentes Mauri sibi traditos ad heremum perduxissent. Superuenientes igitur comites duo subtilitate damnabili blandis sermonibus cum dei confessoribus agere coeperunt. cQuid uobis\', inquiunt, uidetur, ut ita pertinaces sitis et domni nostri praeceptis minime obtemperetis, qui esse poteratis in conspectu regis honorabiles, si eius festinetis facere uoluntatem? Statim illis clamantibus et di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sulphur bulliebat. indulgentie
celestis que semper affluenter ad¬
erat pluuia negaretur. Lurida
remanserat terre facies omnis.
Non uitis tegebatur estate pampi¬
neis opocata uͥgultis. non sata re¬
spersa uultus cespitum uiridabãt
Non olea semper uiridis folus q
repleta iocundis. decoris sui consue¬
tum teginen habebat. Non pomo¬
rum uͥgulta maritante tellure gẽ¬
mas produxerant florum: Fostea
fructus ut assolent editura: T ristia
fuere terre omnia ⁊ par pestilen¬
ne clades africam confuderat om¬
nem. Non hominibꝰ. non iumentiꝰ.
germinantis herbe ediderat tellus
omnino uirorem. Aruerant dudũ
mullo modo inuestigare potuit ae
xilium ħemi destinauit. In quibꝰ
erant podagͥci quam płimmi. alii ꝑ
etatum annos a lumine tꝑ̃ali pri¬
uati. In quoꝵ erat numo beatus fe¬
lix abbiritanus ep̃c. habens iã in
ep̃atu .xliiii. annos. qui paralisi
morbo ꝑcussus. nͨ sentiebat quicꝗͣ
n ͨ loquebatur. De quo nos maxi¬

Expanded text:
et sulphuris bulliebat, indulgentiae et sulphuris bulliebat, indulgentiae caelestis, quae semper adfluenter aderat, pluuia negaretur. Lurida remanserat terrae facies omnis. Non uitis tegebatur aestate panpineis opacata uirgultis, non sata respersa uultus cespitum uiridabant, non olea semper uiridis foliisque repleta iucundis decoris sui consuetum tegmen habebat, non pomorum uirgulta maritante tellure gemmas produxerant florum, postea fructus, ut adsolent, editurae. Tristia mere tetraque omnia, et par pestilentiae olaaes Africam confuderat omnem. Non hominibus, non iumentis germinantis herbae ediderat tellus omnino uirorem. Aruerant dudum nullo modo investigare potuit quoxilium heremi destinauit? in quibus erant podagri quam plurimi, alii per aetatum annos a lumine temporali priuati. In quorum erat numero beatus Felix Abbiritanus episcopus, habens iam in episcopatu XLHII annos, qui paralysi morbo percussus nec sentiebat quicquam nec penitus loquebatur. De quo nos maxi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus intelligit. ⁊ ipse qui ꝑ¬
sequitur uidet. Si fides dicitur
quam tenecis. quid uere ficłi mẽ¬
bra tantis persecutionib agita¬
tis  Quid uob̾ cum exilio nr̃o e
Quid uobis cum egenis in seculo.
quorum est uita semper in xͦ. eꝰ
Liceat saltem gaudere consorcio
bestiarum eis quos abiecistis a fa¬
cie omnium populorum. Dum
hec ⁊ his similia pontifex di di¬
xisset. sceleratus tirannus hoc ei mã¬
quia ipsi huius rei habere noscũ¬
tur per omnia potestatem. S ne¬
q antonium hec res ab insania
potuit reuocare: sciens se imꝑio
regis ob hoc multum posse plac̾e̾.
Habet d̾s uero ep̃c gaudens bono
conscientie sue: ad locum exilii
maluit remeare. Ea tempestate
fc̃a est incredibił fames ⁊ cepit a¬
fricam totam una depopulatione
uastare. Nullus tunc affuit imb̾.
nulla prorsus gutta de celo pro¬
fluxit. Nec frustra. s uero ⁊ iusto
iudicio dĩ: ut uͥ persequentibꝰ arri¬
anis cenosi gurgitis aquam ignis

Expanded text:
mundus intellegit et ipse qui pmundus intellegit et ipse qui persequitur uidet. Si fides dicitur quam tenetis, quid uerae fidei membra tantis persecutionibus agitatis? quid uobis cum exilio nostro, quid uobis cum egenis in saeculo, quorum est uita semper in Christo P Liceat saltem gaudere consortio bestiarum eis, quos abiecistis a facie omnium populoram. Dum haec et his similia pontifex dei dixisset, sceleratus tyrannus hoc ei manquia ipsi huius rei habere noscuntur per omnia potestatem\'. Sed neque Antonium haec res ab insania potuit reuocare, sciens se magis impio regi ob hoe multum posse placere. Habetdeam uero episcopus gaudens bono conscientiae suae ad locum exilii maluit remeare. V, 17 Ea tempestate facta \'est incredibilis fames et coepit Africam totam una depopulatione uastare. Nullus tunc adfuit imber, nulla prorsus gutta de caelo profluxit: nec frustra, sed uero et iusto iudicio dei, ut ubi persequentibus Arrianis caenosi gurgitis aqua ignis
Abbreviated transcription (Latin):
nlła succurrente sustentacione ci¬
boꝵ. fame uł frigore uicti ꝯtritũ¬
⁊ contribulatum sp̃m exalabant:
inter hec afflictionis in cominoda
inuiolate secum ficłi securitatem
portantes. Sic enim sresconius
pbr mizatiane ciuitatis. in spelũ¬
ea ⁊ iquensis montis repertus est.
putrescente iam solutus cadau̾e.
Et quia de sc̃õ habetd̾s prefati
sumus. pergit tunc ad car chagi¬
nem. Adire censuit nefarium re¬
gem. ut conscientiam suam qͣm
semper familiarem trinitas ha¬
buit.⁊ amicam. etiam hominib
faceret manifestam. Nec eum re¬
tinere potuit antonius ꝓpter u̾e¬
cundiam suam. Offert̾ impiissi¬
mo regi libellum: in hac simili¬
tudine uerborum. Qid queso
iam cum ꝓuectis habetis  Qͥd
cum eis quos exilio relegastis. co¬
tidie dimicatis  Abstulistis sub¬
stantiam eccliis. patria domib¬
q pͥuastis: Sola anima reman¬
fit: quam captiuare contenditiᷤᷤ.
O tꝑ̃a. O mores. Uniuersus ħ

Expanded text:
nulla succurrente sustentatione cinulla succurrente sustentatione ciborum fame uel frigore uicti contritut contribulatum spiritum exalabant, inter haec adflictionis incommoda inuiolatae seeam fidei securitatem portantes. Sic enim Cresconius presbyter Mizeitanae ciuitatis in spelunca Ziquensis montis repertus est, putrescente iam solntus cadauere. V, 16 Et quia de sancto Habetdeum praefati iam sumus, pergit tunc ad Carthaginem, adire censuit nefarium regem, ot conscientiam suam, quam semper familiarem trinitas habuit et amicam, etiam hominibus faceret manifestam; nec eum retinere potuit Antonius propter uerecundiam suam. Offert impiissimo regi libellum in hac similitudine uerborum: \'Quid quaeso iam cum proiectis habetis? quid cum eis, quos exilio relegastis, cotidie dimicatis ? Abstulistis substantiam, ecclesiis, patria domibusque priuastis; sola anima remansit, quam captiuare contenditis.s o tempora, o mores! uniuersus haec
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enim ⁊ coniun. En ꝓpt̾ filioᷤ
liberate ꝑditurus es animam tuã :
Computa eos ñ fuisse natos. łlam
⁊ ipsos omnino uindicaturus ẽ xͦ.
Nonne uides eos clamantes ⁊ dicenteᷤᷤ
Nam cum ip̃a uł maritus lio seorss̃
carc̾is tamen custodia ten̾e̾nt᷑. ita ut
se penitꝰ ñ uicdeat: mandat᷑ mulieri.
dr̃ q illi. Solue iam duriciam tuam:
Ecce uir tuus paruit imꝑiorigiᷤ ⁊ nr̃
ingenti multitudine ꝓ tͥbunalibꝰ con¬
nexum ⁊ u̾m estimans ꝙ finxerant
inimici: iniecta manu app̾hendens
horam uestimentoꝵ oiꝰ. gutti ꝓxima
multa: Eui maritꝰ respondis. Qͥd
pateris mulier e Quid tͥ uidr̾. aut
quid forte de me audire potuisti
U hetici mendacii sui consoii dete¬
cti fallaciam suam colorare mini
lentia inmanitatis eorum buiter
diximus. hanc płimi metuentes.
alii se in speluncis. alii in deser¬
tis locis uiri uł femine nłło sibi
conscio sese claudebant. ⁊ibidem

Expanded text:
Ait enim ei coniunx: et propter filios, Ait enim ei coniunx: et propter filios, Liberate, perditurus es animam tuam? Computa eos et ipsos omnino uindicaturus est Christus. nonne uides eos clamantes et dicentes:Nam cum ipsa uel maritus, licet seorsum, carceris tamen custodia tenerentur, ita ut se penitus non uiderent, mandatur mulieri diciturque illi: csolue iam duritiam tuam; ecce uir tuus paruit imperio regis et ingenti multitudine pro tribunalibus conexum, et uerum aestimans quod finxerant inimici, iniecta manu adprehendens ora uestimentorum eius gutturi proxima,multa. Cui maritus respondit: cquid pateris, mulier? quid tibi uidetur aut quid forte de me audire potuisti?eneo\'. Ubi heretici mendacii sui conscii et detecti fallaciam suam colorare minimius de uiolentia inmanitatis eorum breuiter diximus, hanc plurimi metuentes alii se in speluncis, alii in desertis locis uiri uel feminae nullo sibi conscio sese claudebant, et ibidem