comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damur mendacit᷑. delectamur
mnanit̾ & ut uani sint qui lau¬
dantur. ⁊ mendaces qui laudan.
Alii adulant᷑ ⁊ ficti sunt. alii lau-¬
dant quod putant ⁊ falsi sunt:
alii utrorũq p̾coniis głantur.⁊
uani sunt. Solus sapiens qui cũ
apło dicit: parco autem ne quis
me existimet supͣ id quod uidet
in me aut audit aliqͥd ex me. Hȩc
int̾im uob̾ nimis festine ⁊ ob ħ
minꝰ festiue exaraui potius qͣm
dictaui. ac fortassis loqͣcius qͣm de¬
biui: s omnino ueracius ñ potui
ꝓut sapu. S ut inde sumat epłã
finẽ unde sumpsit exordium. no¬
lo uos de me incerte fame nimiᷤ
credulum eẽ. que ut optime no¬
stis sepe in sua solet utrobiq fal¬
li sententia: ⁊ de laude udelicet
⁊ de uituꝑatione. ꝓbate si placce
⁊ estimate quatinꝰ amor uł fauor
u̾r ⁊ uistus ⁊ eo sit amplius ami¬
co gratꝰ. quo ꝓ mutis modatꝰ: ut cũ
laus de grauitate iudicii. ñ de¬
m̃dacio uulgi ꝓcesserit. & si minꝰ

Expanded text:
damur mendaciter, delectamur inaniter; ut et vani sint qui laudantur, et mendaces qui laudant. Alii adulantur, et ficti sunt; alii laudant quod putant, et falsi sunt; alii utrorumque praeconiis gloriantur, et vani sunt. Solus sapiens qui cum Apostolo dicit: Parco autem ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . 4. Haec interim vobis nimis festine, et ob hoc minus festive exaravi potius quam dictavi, ac fortassis loquacius quam debui, sed omnino veracius non potui, prout sapui. Sed ut inde sumat epistola finem, unde sumpsit exordium, nolo vos de me incertae famae nimis credulum esse: quae, ut optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude videlicet, et de vituperatione. Probate, si placet, et aestimate, quatenus amor vel favor vester et justus, et eo sit amplius amico gratus, quo pro meritis moderatus: ut cum laus de gravitate judicii, non mendacio processerit vulgi, et si minus
Abbreviated transcription (Latin):
amabimꝰ eum ꝓ ut ẽ. slam expe¬
ctatio creaturȩ. reuelationem fili¬
orum di expectat. uanitati enĩ
creatura subiecta ẽ. ñ uolens. De
qua uniu̾sali uanitate in est.¬
&e nobis ⁊ uelle laudari cum simꝰ
uituꝑabiles: ⁊ nolle laudare qͦs
scimꝰ ẽẽ laudabiles. S ⁊ ħ uanũ
ẽ. quod nr̃a plerumq ignorantia
& tacet᷑ quod ẽ: & p̾dicatur qͦd ñ

Expanded text:
exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subjecta est non volens . De qua universali vanitate inest nobis et velle laudari, cum simus vituperabiles; et nolle laudare quos scimus esse laudabiles. Sed et hoc vanum est, quod nostra plerumque ignorantia et tacetur quod est, et praedic
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ suscepi scͥpta deuotꝰ. ⁊ ad
iniuncta sollicitꝰ fui: ⁊ si ꝓfuiuos
ꝓbabitis. S de ħ satis. Porro in ea-¬
dem caritate audeo que sequunt᷑.
Si cunctos qui uocant᷑ ad mini-¬
st̾ium. constat eligi ⁊ ad regnum:
in sac̾dotio legit᷑ elegisse ñ alius
qͣm ip̃e ds̃. ⁊ ñ potest solui scͥptura
que hoc asserit: timeat necesse ẽ.¬
ꝑfecta caritas desidĩ. Int̾im iustue
ex fide uiuit: nam beatꝰ ex intelle¬
ctũ. Int̾im iustus desidãt ad dm
sicut ceruus ad fontes aquarũ:
nam beatꝰ haurit iam in gaudio
de fontib saluatoris. hoc ẽ delecta¬
tur in plenitudine cartratis. His
gͥ fortassis quasi duob animȩ bra¬
chiis intellectu uidł & amore. id ẽ
cognitione ⁊ dilectione uitatis am¬
plectit᷑ ⁊ comp̃ hendit᷑ cum om ni

Expanded text:
rae suscepi scripta devotus, et ad injuncta sollicitus fui; et si profui, vos probabitis. Sed de hoc satis. Porro in eadem charitate audeo quae sequuntur. Si cunctos qui vocantur ad ministerium, constat eligi et ad regnum, in sacerdotio legitur elegisse non alius quam ipse Deus; et non potest solvi Scriptura quae hoc asserit: timeat necesse esfecta charitas desiderii. Interim justus ex fide vivit ; nam beatus ex intellectu. Interim justus desiderat ad Deum sicut cervus ad fontes aquarum: nam beatus haurit jam in gaudio de fontibus Salvatoris, hoc est, delectatur in plenitudine charitatis. 3. His igitur fortassis quasi duobus animae brachiis, intellectu videlicet et amore, id est cognitione et dilectione 37 veritatis, amplectitur et comprehenditur cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
idetis certe qͣnͣtum p̾sumã
de ur̃a beniuolentia. ut nec
crebra impetratio p̾ces finiat: ⁊to¬
tiens exauditꝰ rursum accedere p̾¬
cator importunꝰ ñ uerear. Magna
qͥdem p̾sumptio. s ñ meretur in¬
dignationẽ: q̃m de caritate ñ de
temeritate descendit. Meminit
trecis querolas uniu̾sas qͣs ꝓ eccl̃a
senonia ad u̾sum molismenses mo¬
nachos ante habueratis: ꝓ amore
dĩ i nr̃o penitꝰ omisistis. Et ecce idẽ
monachi conquerunt᷑. qͦd nescio qͣs
nouas.⁊ ut ip̃i auint indebitas uo¬
bis consuetudines in p̾dicta eccłia
uendicetis. Obserro gͦ ⁊ ip̃as dimit¬
ti. confidens me ne hac qͥdem uice
passurum repulsam: ut qui iam
de maiorib merui ñ repelli. in opti¬
tiendis minorib ñ confundar:. uał.¬

Expanded text:
idetis certe quantum praesumam de vestra benevolentia: ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temeritate descendit. Meminit,Trecis querelas universas, quas pro Ecclesia Senoina adversus Molismenses monachos ante habueratis, pro amore Dei et nostro penitus omisistis. Et ecce iidem monachi conqueruntur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar Va
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ reu̾tentẽ ad subueniendũ eccłe d̾i:¬
qm̃ õibꝰ notꝰ es ⁊ dilectꝰ. Potest fac̾e̾ d̾s:
ut & tu cũ scõ patͥarcha iacob loquaris.
In baculo meo tnͣsiui iordanẽ istũ: & ec¬
ce cũ tͥbꝰ tͣmis regredior. Unũ dico: si uen¬
turꝰ es ne tardau̾is: ne forte uenias & ñ me
inuenias. Ego enĩ delibor: nec pito me lõ¬
gũ fac̾e suꝑ t̾rã. Quis mͥ tͥbuat tua in uo¬
luntate dnuĩ amabili & dulci p̃sentia uł
paululũ refrigerari pͥusꝙͣ abeã: Regine
scͥpsi sicut uoluisti: &e gaudeo de bono te¬
stimonio qd̾ ei ꝑhibes. Magistrũ & om̃s
in dño salutantes eoꝵ nos oronibꝰ com¬
mendamꝰ. Esto ꝓme ad eos. Girardum

Expanded text:
rentur revertentem ad subveniendum Ecclesirentur revertentem ad subveniendum Ecclesim omnibus notus es et dilectus. Potest facere Deus ut et tu cum sancto patriarcha Jacob loquaris: In baculo meo transivi Jordanem istum, et ecce cum tribus turmis regredior . Unum dico: si venturus es, ne tardaveris, ne forte venias, et non me invenias. Ego enim jam delibor, nec puto me longum facere super terram. Quis mihi tribuat tua, in voluntate Domini, amabili et dulci praesentia vel paululum refrigerari, priusquam abeam? Reginae scripsi, sicut voluisti, et gaudeo de bono testimonio quod ei perhibes. Magistrum et fratin Domino salutantes, eorum nos orationibus commendamus. Esto pro me ad eos. Girardum
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ habundantia ẽ. Mensurã bonã &
ꝯfertã & coagitatã & suꝑeffluentẽ da¬
bunt in sinꝰ nr̃os. Desid̾as me uidere: &
de meo ut scribis arbitͥo desid̾ii tui pendet
effectꝰ. Nã mandatũ suꝑ ħ meũ te indicas
expectare. Et qͥd dicã tͥ: Et cupio ut ue¬
nias: & timeo ne uenias. Ita int̾uelle &
nolle positꝰ. coartor e duobꝰ. & qͥd eligam
ignoro. Unũ ne uideł tuo satisfaciã de-¬
sid̾io & meo parit̾: an credã mag̃ celebri
de te opinioni qͣt̾re ita ꝑnecessariꝰ p̃dica¬
ris. ut de tua absentia ñ mediocris illi de¬
solatio immin̾e credat᷑. Itaq qd̾ man¬
dare ñ audeo: opto tñ ut te uideã ante¬
qm moriar. Tu meliꝰ id uid̾e &e cognos¬
c̾e potes: si qͦmͦ sñ damno & sñ scanda¬
lo illiꝰ gentis uenire possis. Et fieri pos¬
set: qd̾ aduentꝰ tuus oiõ ñ eẽt imitilis.
Forte fauente d̾o ñ deessent qui te seque¬

Expanded text:
solem abundantia est. Mensuram bonam, et solem abundantia est. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinus nostros . 2. Desideras me videre; et de meo, ut scribis, arbitrio desiderii tui pendet effectus. Nam mandatum super hoc meum te indicas exspectare. Et quid dicam tibi? Et cupio ut venias, et timeo ne venias. Ita inter velle et nolle positus, coarctor e duobus; et quid eligam, ignoro. Unum, ne videlicet tuo satisfaciam desiderio, et meo pariter: an credam magis celebri de te opinioni, qua terrae ita pernecessarius praedicaris, ut de tua absentia non mediocris illi desolatio imminere credatur. Itaque quod mandare non audeo, opto tamen ut te videam antequam moriar. Tu melius id videre et cognoscere potes, si quo modo sine damno, et sine scandalo illius gentis venire possis. Et fieri posset quod adventus tuus omnino non esset inutilis. Forte favente Deo non deessent qui te seque
Abbreviated transcription (Latin):
itt̾e tue qͣs nouissime tnͣsmisisti:
inuenert̃ me lectulo decumbentẽ. Acce¬
pi eas obuiis manibꝰ. libent̾ legi liben¬
t̃ relegi: s libentiꝰ te uidissẽ. Legi in ilł
desid̾ium tuũ uidendi me: legi & metr̃¬
tuũ ꝓ ꝑicło t̾re quã dñs sua p̃sentia ho¬
norauit: ꝑ icło ciuitatis quã suo sangui¬
ne dedicauit. Ue pͥncipibꝰ nr̃is. In t̾ra dñĩ
nichil boni fecerunt: in suis ad qͣs ue¬
locit̾ redierunt incredibilẽ exercent ma¬
litiã: ⁊ ñ cõpatiunt᷑ suꝑ gtͥtione ioseph.
Dotentes sunt ut faciant mala: bonũ
tutẽ. & brachiũ suũ auxiliabit᷑ ei: ut co¬
gnoscant õs̃ ꝙ bonũ ẽ spare in dño. qͣm
sꝑare in pͥncipibꝰ. Benefacis: formice te
ibi retributio tua. Sub solemilitas: s se¬
denti suꝑ solẽ. Hic militantes: inde do¬
natiua expectemꝰ. Merces militie nr̃e ñ
de t̾ra ñ de deorsũ ẽ: ꝓcul & ab ultimis
finibꝰ p̃cium eiꝰ. Sub sole penuria ẽ: suꝑ

Expanded text:
itterae tuae, quas novissime transmisisti, invenerunt me in lectulo decumbentem. Accepi eas obviis manibus; libenter legi, libenter relegi, sed libentius te vidissem. Legi in illis desiderium tuum videndi me, legi et metia honoravit; periculo civitatis, quam suo sanguine dedicavit. Vae principibus nostris. In terra Domini nihil boni fecerunt: in suis, ad quas velociter redierunt, incredibilem exercent malitiam, et non compatiuntur super contritione Joseph. Potentes sunt ut faciant mala, bonum tutem, et brachium suum auxiliabitur ei: ut cognoscant omnes quia bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Bene facis formicae te ibi retributio tua. Sub sole militas, sed sedenti super solem. Hic militantes, inde donativa exspectemus. Merces militiae nostrae non de terra, non de deorsum est: procul et ab ultimis finibus pretium ejus. Sub sole penuria est: super
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd aliud scłarib qͣm lud̾e uidemͣ. c̃
qd̾ ip̃i appetũt in ħ secło. nos ꝑcõtra¬
riũ fugimꝰ. ⁊ qd̾ ipĩ fugiũt. nos appe
capite misso deorsũ. pedib q sursũ
erectis. p̃t̾ hũanũ usũ stãt manib
uł incedũt. ⁊ sic in se om̃iũ ocłos defi¬
gũt. Nõ ẽ. hic ludus puerił: ñ ẽ. de
ꝙ. ꝓuocet libidinẽ. actꝰ sordidos re¬
p̃sẽtet. S ẽ ludus ioc̃dus. honestus. ꝙͣ¬
uis. spectabił qui celestiũ spectatorũ
delectare possit aspectus. hoc casto
⁊religioso ludo. ludebat qͥ dicebat.
spectacłm facti sumꝰ ⁊ angłis ⁊ hoĩb.
hoc ludo ⁊ nos int̾im ludamꝰ. uͥ illuda¬

Expanded text:
aribus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est ractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illuda
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯsołonẽ. Nã ⁊ siñ feci uͥ petieras. si
ñ misi qd̾ sꝑau̾as: agnoscas certe qr uo¬
lui.Sufficiat aũ uolũtas. uͥ deesse in¬
des facultatẽ explẽdi. Demq ⁊ si tͥ nul¬
lã ꝯferat utilitatẽ. uł mͥ ꝯferet huili¬
tatẽ. Stultꝰ qͥppe dũ ñ loquit᷑. sapiens
putat᷑. Nã qd̾ ñ loqͥt᷑. ñ sensus inopia.
s hũilitatis eẽ. custodia credit᷑. Ego i¬
taq si ad huc siluissẽ. sapiẽs dic̾er: s
ñ eẽm. Nũc aũ aliinsipientẽ me ri¬
debũt. alii subsãnabũt idiotã. alii
p̃sũptori indignabũt᷑. Putas ne par
uũ mͥ ħ ꝯferat religiõis emolum̃tũ.
c̃ hũilitas ad quã utq ducit hũilia
tẽ appetis hũilitatis. uiã ñ refugias
huiliatiõĩs. Nã siñ pat̾is hũili. ari.
ñ pot̾is ad hũilitatẽ ꝓuehi ẜdest itaq
mͥ meã insipiẽtiã sciri. ⁊ asapientib

Expanded text:
nis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, tatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliattem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipi
Abbreviated transcription (Latin):
sariusq infinẽ. Si tͥ ad tuas litt̾as
tardiꝰ uideor rescͥpsisse. nou̾is potuᷤ
oportunitatẽ ñcii defuisse. Quas enĩ
nũc pͥmũ legis. iã dudũ crede dictatas
S ut dixi ꝓpt̾ latoris inopiã. tardaui
mitt̾e. qd̃ scͥbere ñ tardaui. Legi itaq ĩ
tius litt̾is te illã quã gͣuit̾ ferebas en¬
re pastorał sarcinã deposuisse. licen¬
tia siqͥd̃ ab ep̃o iux ĩpetͣta ĩ moextorta
tua ĩportunitate. Et ħ ñ alit̾ nͥut in eiꝰ¬

Expanded text:
sari usque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in e
Abbreviated transcription (Latin):
Quãqͣm sc̃us
helẏas. ñ sũ inqͥt melior qͣm pres mei:
ia cob in scala angłos ascendẽtes ⁊ descẽ¬
Nonẽ. stare omĩno inpendulo fragi¬
lis scale: neq in incerto hꝰ mortał uite qͥe¬
quã in eod̃ statuꝑmanet. Nõ hemꝰ hͥ
manentẽ ciuitatẽ. nec fut᷑am ad huc
possidemꝰ. s inqͥrimꝰ. aut ascẽdas ne¬
cesse. ẽ: aũ descẽdas. Si attẽptes stare:
ruas necesse.ẽ. Minime ꝓfecto. ẽ. bonꝰ.
qͥ melior. ẽẽ. ñ uult. Et uͥincipis nolle fie¬
ri melior: ibi desinis ⁊. eẽ. bonꝰ. Recedãt
lũ bonũ. Q dic̃t cultũ iusticie malũ:

Expanded text:
m sanctus Elias, Non sum, inquit, melior quam patres mei : Jacob in scala Angelos ascendentes et descenNon est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortalis vitae quidquam in codem statu permanet. Non habemus hic manentem civitatem, nec futuram adhuc possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri melior, ibi etiam desinis esse bonus. 4. Recedant lum bonum. Qui dicunt cu
Abbreviated transcription (Latin):
amant̾ ꝓm̾eri. ⁊ dignant̾ p̃uenire
curastis:. Uerũ plura mͦ scrib̾e suꝑse¬
di: donec ur̃o si digñ iudicatis agnos¬
cã rescripto. ħ pauca qͣłr accipiatis.
Que aũ rescrib̾e. uł iniũg̾e u̾bo pla¬
cuerit: abb̃i. ogger io ꝯmitt̾e b̃n po¬

Expanded text:
amanter promereri, et dignanter praevenire curastis. Verum modo plura scribere supersedi, donec vestro, si dignum judicatis, agnoscam rescripto, haec pauca qualiter accipiatis. Quae autem rescribere vel injungere verbo placuerit, abbati Ogerio committere bene po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiã int̾p̃taris. horũ itaq qr tͥ in du¬
biũ uenire possũt. nich affero. Illud
aũ sĩplicit tue diłoni intimo. qd̾ ĩdu¬
bitant̾ te cred̾e uolo. toto scił hoc tẽ¬
pore. ex qͦtuus ñcius. ñ is s alius reces¬
ad id qd̾ poscis idoneũ. tũ ꝓpt̾ dierũ
maliciã. tũ ꝓpt̾ noctiũ b̾uitatẽ. S et
nc̃ qͦ ita me nouissime tue litt̾e occu¬
patissimũ inuener̃t̃. ũ ip̃as ⁊̃ occupa¬
tionũ causas ꝓ mei excusatiõe lon¬
gũ fuit mͥ scrib̾e tͥ. uix qͥppe illas tu¬
as int̾ pͣndendũ. nã illa hora mͥ pͥmũ
reddite sũt. ꝑleg̾e potui. uix has me¬

Expanded text:
perbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius recesad id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has me
Abbreviated transcription (Latin):
disti. Qd ãpliꝰ reqͥris: Exhaustus est
fõs. ⁊ tu q̃ris aquã in sicco: Exẽplo il¬
liꝰ euãgłice uidue. de pauꝑtate mea
monẽ q̃ sisti. sermonẽ habes. Sermo¬
nẽ inqͣm habes iã satis lõgũ. s mutũ.
u̾bis plenũ. sẽsib uacuũ. ñ qͦ uͥ peti¬
eras. in corde tuo caritas ordinet᷑. s
qͦ mea inscicia publicet᷑. Nã uniã po¬
t̾it excusari: Possẽ forsitan dr̃e qd̾ fe¬
bre t̾ciana laborãs. qd̾ ꝓ officio meo cu

Expanded text:
disti. Quid amplius requiris? exhaustus est disti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea monem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo
Abbreviated transcription (Latin):
pures te p̃cet̾is honorãdũ. s mag̃ hu¬
milẽ omĩb exhibeas. tanqͣm de cet̾is
unũ. Nec enĩ digũ. ẽ. uͥ in erigas ho¬
tabiles sumꝰ. ũ pler̃q qd̾ heri uolebamꝰ
hodie recusemꝰ. ⁊ qd̾ hodie nolumꝰ. cras
ris. tuũ animũ pulset cupiditas. ita
uͥ omĩa q̃ uirilit̾ ꝯtẽpsisti. puerilit̾ de¬
sid̾are ĩcipias. Dulcescẽt animo. q̃ pͥuᷤ
amara fuer̃t̃. sublimitas loci. domus
cura. rerũ dispẽsatio. obscqͥa famłoꝵ
lib̾tas tui. potestas in alios. intm ĩ ꝓpe¬
te reliqͥsse peniteat. qd̃ pͥus ten̾e gͣua¬
bat. Cui pessime tẽptatioĩ siuł ad horã
qd̃ absit. assensũ p̃bueris. ñ mediocre
dampnũ incurres tue ꝯu̾sationis:
En tota illiꝰ elegãtissui ⁊ eloq̃ntissimi
doctoris sapĩa. aqͦ doceride tã longin¬
qͦ postulasti. En illd̾ expectatũ ac desi¬
datũ enlogiũ. qd̃ audire tãtoꝑe stu¬
diusti. ħ sũma nr̃e eruditioĩs. An ad¬
huc aliqͥd̃ expectas: magnũ. Totũ au¬

Expanded text:
putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas hotabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras ris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum au
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ. De re gͦ quã plene ñ noui. suᷤ¬
pẽsã relinq̃ns sentñtiã. unũ qd̃ fe¬
cisti irretͣctabilit̾ laudo. qd̃ uideł
deposito iugo regiminis. sine iugo
tñ ẽẽ. noluisti. s amicã repetẽs dis¬
ciplinã. de magistro fieri denuo
discipulus ñ erubuisti. Nã c̃ pasto¬
rali uĩcło solut posses tui reman̾e
iuris. siqͥd̃ ꝓmotio abb̃is. emãcipatio
filiiẽ. tu tñ hac potestate utiñ utens
timuisti. Qͥ q u̾ magist̾ ẽẽs alioꝵ. mi¬
nꝰ te iudicabas idoneũ. nec te qͥd̾ tͥ cre¬
dens. tuus fieri discipulꝰ ꝯtẽpsisti. &
m̾ito. Quia qͥ se magistr̃ sͥ ꝯstituit.
stulto se discipłm subdit. Et qͥd̃ quid
alii de se sentiãt ignoro. ego de me sẽ
riꝰ possũ p̃eẽ. aliis multis: qͣm soli mͥ.
Prudẽs gͦ hũilitas. hũit q prudẽtia

Expanded text:
vitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: ego de me experius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque pru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ. Si recte offers. recte aũ ñ diuidaᷤ.
ꝑeccasti. dũ gͦ oportuit tegͥgẽ dñĩc̃ mi¬
nime seruãdũ susciꝑe. au susceptũ
nequaqͣm relinq̃re: iuxta illud. Alli
his rõcinationib : Nunqͥd suad̾otͥ re¬
dire ad honꝰ regiminis. c̃ iã ñ pateat lo¬
cus recuꝑatioĩs: Au desꝑare te inten¬
do. qͣsi qͥte tali ligau̾is culpa. qͣiã solu̾e
ñ possis : absit. S t̾mnolo te ilid̾ tan¬
quã nullũ ut paruũ malũ neglig̾e. ĩ¬
mo sẽꝑ timere. sẽꝑ penitere. sẽꝑ secur̃
ñ qͣsit laq̃us desꝑatiois. s qͥ spẽ acqͥrat
cuilibet qͣntũ libet peccõri. facile mĩam¬
ꝓm̾et᷑ Tat timor gen̾at. nuiͥt. ⁊ seruat.
hũilitatẽ. s mãsuetudinẽ. s patientiã.
s lõganimitatẽ. Quẽ ñ delectet tã incli¬
ta ꝓles: Ait̾ius uͦ misera soboles ẽ. ꝑti¬
natia. ĩmod̾ata tͥsticia. rãcor. horror. cõ¬
tẽptꝰ ⁊ desꝑatio. Nõ hoc gͦ qͥ desꝑatio¬

Expanded text:
est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Allighis ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, bi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat cuilibet, quantumlibet peccatori, facile miimor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mag̃ timeo tͥ. ne forte sic̃ de qͥbdam
scͥptũ ẽ qd̾ lecant᷑ c̃ male fec̾int. ⁊ exul¬
tãt in reb pessimis. tu qͦ deceptꝰ. nõ so¬
lũ. ħ putes culpã ñ eẽ. s insuꝑ qd̃ absit.
incorde tuo głeris te magnũ aliqͥd. ⁊
qd̾ apaucis solet fieri. fecisse. dũ qui
nẽ. rursus subdi p̃lato malueris. Fal¬
sa hũilitas. u̾am inducẽs suꝑbiã in cor.
talia cogitãtis. Ꝙ d nãq suꝑbiꝰ. quam
spõtanee ⁊ tanqͣm lib̾e a scͥbere uolũta¬
ti. qd̾ uł cog̃ necessitatis uis. uł pusilla

Expanded text:
magis timeo tibi, ne forte, sicut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui s praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dũ gͦ duos timores qͥ supͣ distĩcti
sumas. Porro ñ p̃sum̾e ne diffidas. ñ
p̃sum̾e. ne torpescas. Agnosce fr̃ qͣntũ
de te ꝯfisus sim. qͥte tã acͥt̾ inc̾pare.
tuũ factũ neimͥ satis ꝓbatũ. tã audac¬

Expanded text:
istincti sumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽxͦ. factus sit obediẽs prĩusq ad mor¬
tẽ. Etiã inqͥs ꝑlicentiã. nã q̃ siui eã ab
epõ ⁊ accepi. Bene. licẽtiã qͥd̾ q̃sisti. s
quomͦ ñ licebat. Ac ꝑ ħ ñ accepisti. s ex¬
torsisti. Extortaaũ. seu coactalicẽtia. li¬
cc̃tia ñ ẽ s uiolẽtia. Qd̾ gͦ tua ĩportum

Expanded text:
 factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, licentiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat; ac per hoc non accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta licentia, licentia non est, sed violentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tãtis te ⁊monẽtis anmo ñ frãgi. pusu¬
lanimitate ñ uĩci. s portare patient̾
honꝰ ĩpositũ. qd̾ semel susceptũ depo¬
n̾e ñ licebat. de quare ip̃e mͥ si c̃postu¬
las satisfacio. ꝓte. agnoscẽs si qͥd̾ sapĩe
mee siccitatẽ. ĩ mo ĩ sipĩe mee sẽꝑ suspec¬
tã hñs tem̾itatẽ. c̃ ñ fit qd̾ fieri laudo
nec audeo. nec debeo indignari. deside¬
Qetiens uͦ mea sentẽtia eligr̃ ac tenet᷑.
gͣui fateor hon̾e me p̃mi sẽtio. rei finẽ
sẽꝑ pauidus ⁊ ñqͣm securus expectãs.
uid̾is tutñ si ꝯsulte meũ de hacre ꝯsi¬
liũ mutau̾is. uid̾int hii quoꝵ saniori

Expanded text:
tantis te et monentis animo non frangi, pusilanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod semel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae e siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desidevero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi fateosemper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ respõde. ⁊ dic. Male qͥd̾ egi. s factũ
.ẽ. ⁊ iã ñ pot̾. ñ fieri. Qis scit si ħ mͥ d̃s
expedire ꝓuid̾it. ⁊ de malo meo ip̃e
qui bonus. ẽ. bonũmͥ oꝑari uoluerit:
Malũ gͦ pumat qd̾ ego feci. bonũ aut̃
ꝑmaneat qd̾ ipẽ ꝓuidit. Nrĩs qͥppe ĩor¬
dinatis seuuolũtatib seuactioĩbno¬
uit bonitas di uti sẽꝑ qͥd̃ recte in sui
ordinis pulcͥtudinẽ. sepe ⁊̃ pie in nrãm
utilitatẽ. O clem̃tissima circa filios a¬
dam diuine pietatis recordatio. que
sua ñ desinit largiri b̾nficia. ñ solũ
uͥ nullũ inuenit m̾itũ. s pler̃q uͥ to¬

Expanded text:
 dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
b illorũ scandalũ: qͥ ñ sanant᷑. nͥ uos
ĩ firmemini. S nec uͥ urĩs ip̃is omib
omĩa placeãt q̃ statuitis: expectãdũ.
Alioqͥn. aut nullũ aurarũ bonum
constituitis. Satius uͦ ip̃orũ ꝓfectib
qͣm uolũtatib ꝓuidetis: fideliꝰq inu¬
tos tͣhitis ad d̾m: qͣm desid̾iis cordis e¬
orũ relinqͥtis. Comm̃do me scĩs orõni¬
dictus de claraualle. celorũ regi de tͥ¬
reno regno seruire fidelit̾. ⁊ hũilit̾ o
ri. qͣm carere illa. Ego eã seqͥ disposui.
⁊ mitt̾e de nr̃a milicia. qͥ in manu ua¬
indagẽt sagacit᷑. reñciẽt q fidełr. As¬
sistite eis tanqͣm ñciis dñiurĩ. ⁊ in¬

Expanded text:
st scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius vero ipsorum profectibus, quam voluntatibus providetis; fideliusque invitos trahitis ad Deum, quam desideriis cordis eorum relinquitis. Commendo me sanctis orationidictus de Clara-Valle, coelorum Regi de terreno regno servire fideliter, et humiliterri, quam carere illa. Ego eam sequi disposui, et mittere de nostra militia, qui in manu vaindagent sagaciter, renuntientque fideliter. Assistite eis tanquam nuntiis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
s abr̃ꝑe. Congͣtulor qͥd̾ tͥ qd̾sis exon̾atꝰ.
s u̾eor ne ds̃ ate. qͣntũ inte ẽ exhonora¬
tꝰ sit. Cuiꝰ ꝓculdubio ordinatioĩ resistis.
dũ ꝓmotꝰ ab ip̃o. tu te deicis. Qd̾ si ex¬
cusãs. pauꝑtatis p̃tendis necessitatẽ
necessitas parit coronã. Si difficulta¬
tẽ. si ĩpossibilitatẽ. omĩa possibilia cͥ¬

Expanded text:
. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlit̾ pꝰ ħ iuu̾e debeas. ame doceri fla¬
gitas. eg̾gio utiq doctore. ⁊ magistro
incõparabili. Q c̃ceꝑo docere qd̾ nesci¬
o. ut tc̃ incipiet sciri qͣm nicł scio. Ita¬
ne lanã q̃rit ouis acapͣ. aqͣm molẽdi¬
nũ afurno. u̾bũ sapiẽs astulto: Pre¬
t̾ea ꝑtotã seriẽ litt̾arũ attollẽs me su¬
pͣme multũ de me laudabilia int̾mis
enĩ uides infacie. d̃s aũ in corde Sub cu¬
iꝰ trem̃do aspectu. si sollicite me circũ¬
spicio. cert̃ ẽ qd̾ eo ipẽ mͥnotiorsũ. qͣm
me. uidẽti me. qͣm tͥ opinãtide me. qd̃

Expanded text:
t haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praeterea per totam seriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisenim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam me vident
Abbreviated transcription (Latin):
nis honoris ⁊ honestatis. Siqͥs gͥ susur-
romppło diaboli sͥ assumens uicem.
iurgia seminare.⁊ pacem turbare
uelle reꝑiat᷑. quẽ ad modum ille dis¬
cordie semꝑ ẽ amator ⁊ auctor. huic
rigide censure remedio citiꝰ obuiet᷑
eo quippe pessime qͦintime pesti.
hostił excitus uastat agros. domos¬
q spoliat: pͥua aũ consilia corrum
amini. uͥ antiqua mala ñ solum nõ
it̾etis. s ⁊̃ de iustis laborib ur̃is expi¬
are ⁊ delere possitis. Scͥptum quippe
c̃. Redemptio anime uiri. ꝓpͥe diui¬
cie. Et rursum. Date elemosinam:⁊
om̃ia munda sunt uob̃. Quod simili¬
tare placet.⁊ ur̃ẽ fortitudinis acstre¬
nuitatis it̾m exꝑiri uires. arma ꝓ¬
bare delectat. ñ equid̃ id p̃sum̃dum
adu̾sus uicinos ⁊ amicos. cũ mag̃ ec¬
cłi einimicos expugnare dec̾et. s ⁊
regniur̃i inuasam asicuł deffensa¬
re coronam. Suꝑ illos sane ⁊ hones¬
tius acquiretis: ⁊ iustius posside¬

Expanded text:
nis honoris et honestatis. Si quis item susurro nis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius posside
Abbreviated transcription (Latin):
nec obseqͥum mͥcedem ht̃. nec bñfici¬
um grãm. nec laudem fortitudo. De
ñ ꝑseu̾ans in humilitate. ⁊ regnũ ami¬
sit ⁊ uitam. Si cautela sanson. si salo¬
monis deuotio. ꝑseu̾antiam retinu¬
signe. hanc totius ꝓbitatis unicam
fidamq custodem: custodiri firmit̾
auob̃. hortor ⁊ p̃cor. Custodite diligen¬
t᷑: quod lib̾ent̾ audistis. Mementote
scͥptum. quia metuebat herodes io
fidelitatem regi. uob̃ honorem. hoc
enim exped̾. hoc decet: hoc iusticia re¬
quirit. Audiuimꝰ uenisse ad uos ñti¬
os ducis Rogerii: quid attulerint.
quid ue retulerint. nos nescimꝰ. U̾um
ego uixta illud poete. ut uerũ fate¬
ar. semꝑ timui danaos ⁊dona ferẽ¬
tes.Si quis forte in uob̃ quod d̾s au̾¬
tat rem tam fedam conmitt̾e dep̃¬
hendatur:. extend̾e uidł manũ ad
turpe lucrum. hũc ꝓtinꝰ notate.⁊
iudicate hostem nominis urĩ. ciui¬
um ꝓditorem. ac uenditorem cõmu¬

Expanded text:
nec obsequium mercedem habet, nec beneficinec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Dennon perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinusigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joafidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium proditorem, ac venditorem commu
Abbreviated transcription (Latin):
dens in t̾ram bonam sem̃ bonũ. fruc¬
tum fecit centuplum ⁊ tempestiuũ.
mira celeritas. quia magna necessi¬
tas. Nec tarditatem passus sum nec
difficultatem: unapene die ⁊ serens
⁊metens. ⁊ reportans cũ exultatione
manipulos pacis. ħ quippe messis
quã messui. Exulib. captiuis. cõpe¬
ditis ⁊ incarc̾atis. euadendi atq re¬
patͥandi letam reportauimꝰspẽ. me¬
tum hostib. confusionem scismati¬
cis. głam eccłie. orbi leticiam. Et nũc
quid restat carissimi nͥ uadmonea¬
mini de ꝑseu̾antia. que solamet᷑ ui
ris głam. coronam uͥtutib: Prorsuᷤ
absꝙ ꝑseu̾antia. nec qui pugnat uic¬
toriam: nec palmam uictor conseqͥ¬
t uigor uirium. uͥtutũ consũmatio
ẽ: nutͥx ad m̾itum. mediatͥx ad p̃mi¬
um. S oior ẽ patientie. constantie fili¬
a. amicapacis. amiciciarum nodus.
unanimitatis unculum: ꝓpugna¬
culum scĩtatis. Tolle ꝑseu̾antiam:

Expanded text:
dens in terram bonam semen bonum, frucdens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismaticis, gloriam Ecclesiae, orbi laetitiam. 2. Et nunc quid restat, charissimi, nisi ut admoneamini de perseverantia, quae sola meretur viris gloriam, coronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
lutem ⁊uitam et̾nam. Quod aduentuᷤ
nr̃ ad uos anno p̃t̾ito ñ fuĩt ociosus: es¬
clia paulopꝰ in sua necessitate ꝓbauit
aqua ⁊ missi fueramꝰ. honorifice nos
⁊ suscepistis. ⁊ tenuistis exiguũ quod
ap̃ uos fuimꝰ. ⁊ quid̃ digne uob̃: s supͣ¬
humilitatis nr̃e modum. d fecto ut ñ
ĩ memores: sic ñ ingͣti sumꝰ. uicem repen¬
Dat quipot̾: ⁊ qui in causa fuit đs. Nos
enim un unum illum recompensemꝰ
uen̾ationis cultum: s obseqͥum. s af¬
fectum plenum amoris ⁊ gr̃e: Non qd̃
ur̃o del ectem᷑ fauore: surẽ deuotioni
colletam᷑. Omͥ dies illos festiuos. si pau¬
cos. In et̾num ñ obliuiscar tui plebs de¬
uota honorabił gens. ciuitas illustris.
narrabam ⁊anñciabam: ⁊ erat tanta
audiendi auiditas. quanta audien¬
tium caritas. Portabamꝰ u̾bumpa¬
cis: cũ ꝙ inuenissemꝰ filios pacis. re¬
quieuit suꝑ eos pax nra. Exierã pla¬
ne seminare sem̃ ñ meum s di: ⁊ ca¬

Expanded text:
lutem, et vitam aeternam. 1. Quod adventus noster ad vos anno praeterito non fuerit otiosus, Ecclesia paulo post in sua necessitate probavit, a qua missi et fueramus. Honorifice nos et suscepistis, et tenuistis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed suphumilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. narrabam et annuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et ca
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ suaꝵ. Reposita ẽ hec spes
mea in sinu meo: ut patient̾ ferã
ab his uł corꝑe seꝑari. Non mireris
rex ante elegisse a corꝑe ꝑegrinari. ꝙͣ
istos emitt̾e: si solꝰ cause deesset d̾s.
soꝵ ẽ enĩ regnũ celoꝵ. iure ⁊ merito
pauꝑtatis. Non decet frust᷑ elongin¬
quo eẽ uocatos. & suis sedibꝰ exules:
inutili ꝑegrinatione uagari. Putas
potert̃ cantare canticũ dñi in t̾ra
aliena ͤ S ñ recte forte dixeuĩ alienam
que semini bono spontaneũ expan¬
dit sinũ. & p̃ciosũ depositũ iã leto in
gremio pie fouere suscepit. Cecidit
ut iudeo cecidit gͣnũ bonũ int̾rã
bonã. & optimã: sꝑo in dño qd̾ radi-¬
cabit. germinabit. multiplicabit᷑ &¬
referet fructũ in patientia. Porro h̾c
cũ rege partibor: & unꝰquisq scdm

Expanded text:
manuum suarum. Reposita est haec spes manuum suarum. Reposita est haec spes mea in sinu meo, ut patienter feram ab his vel corpore separari. Non mireris, Rex. Ante elegissem a corpore peregrinari, quam istos emittere, si solus causae deesset Deus. sorum est enim regnum coelorum, jure et merito paupertatis. Non decet frustra e longinquo esse vocatos, et suis sedibus exsules inutili peregrinatione vagari. Putas poterunt cantare canticum Domini in terra aliena? Sed non recte forte dixerim alienam, quae semini bono spontaneum expandit sinum, et pretiosum depositum jam laeto in gremio pie fovere suscepit. Cecidit, ut video, cecidit granum bonum in terram bonam et optimam: spero in Domino quod radicabit, germinabit, multiplicabitur, et referet fructum in patientia . Porro hunc cum Rege partibor, et unusquisque secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mei qͦs ded̾ mͥ d̾s. F eit᷑ nãq humili¬
tas mea inuenisse grãm apd̾ regiam
maiestatẽ: ita ut querat uidere me.
Et qͥs ego sũ ut dissimulẽ bñplacitũ
regis: Accurro. & qui q̃rebar ecce assũ.
ñ in p̃sentia corꝑis infirma. in qͣ de¬
spexit dñm herodes: attam̃ in uisc̾ibꝰ
meis. Qam qͥs me seꝑabit ab his: Se¬
qͣr eos quoc̃q ierint: & si habitau̾int
in extremis maris ñ ert̃ absq me. Ha¬
bes yex lum̃ ocłoꝵ meoꝵ: Habes cor
meũ &e animã meã. Qͥd si modicũ
nri abest: Corpꝰcłm loqͦr. uile istud
mancipiũ: qd̾ ⁊ si uoluntas expon̾ẽt.
s retineret necessitas. Non ualet se¬
qͥ uolantẽ animũ. qm̃ infirmũ est.
&e solũ pene illi suꝑest sepulchrũ.
s q̃ cura: Anima mea in bonis de-¬
morabit᷑. cũ sem̃ meũ heditabit t̾rã.
Sem̃ meũ sem̃ bonũ g̾minabit: si
tñ ĩ t̾rã bonã cecid̾it. Letabit᷑ & dele¬
ctabit᷑ in crassitudine anima mea:
qͥppe ut consido dabit᷑ illi de fructu

Expanded text:
s dedit mihi Deus. Fertur namque mea humilitas invenisse gratiam apud regiam majestatem, ita ut quaerat videre me. Et quis ego sum, ut dissimulem beneplacitum Regis? Accurro, et, qui quaerebar, ecce adsum: non in praesentia corporis infirma, in qua despexit Dominum Herodes ; attamen in visceribus meis. Nam quis me separabit ab his? Sequar eos quocumque ierint: et si habitaverint in extremis maris, non erunt absque me. Habes, Rex, lumen oculorum meorum, habes cor meum, et animam meam. Quid si modicum nostri abest? Corpusculum loquor, vile istud mancipium, quod etsi voluntas exponeret, sed retineret necessitas. Non valet sequi volantem animum, quoniam infirmum est, et solum pene illi superest sepulcrum. Sed quae cura? Anima mea in bonis demorabitur, cum semen meum haereditabit terram. Semen meum, semen bonum. Germinabit, si tamen in terram bonam ceciderit. Laetabitur et delectabitur in crassitudine anima mea; quippe, ut confido, dabitur illi de fructu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃.ũ. clareualł̃ uocatꝰ abb. modicũ id qd̾
est. Balmenses monachi grauit̾ deliq̃rt̃:
s ñ impune. Uob̃ ꝓ hoc ipso laus &̃ graꝵ
ñ dissimulastis. ñ quieiustis. Efferbiustis
ut debiustis: ꝑcussistis s ut sanaretis.
Qd̾ si obliuiscat᷑ misereri dñs. ⁊ ꝯtineat ĩ
ira sua miscłias suas : uñ sanitas: fiduci¬
alit̾ ꝓinde pꝰiudiciũ miscdiam p̃stolam᷑:

Expanded text:
RDUS Clarae-Vallis dictus abbas, modicum id quod est. Balmenses monachi graviter deliquerunt, sed non impune. Vobis pro hoc ipso laus et gratiarum non dissimulastis, non quievistis. Efferbuistis ut 249 debuistis: percussistis, sed ut sanaretis. Quod si obliviscatur misereri dominus, et contineat in ira sua misericordias suas, unde sanitas? Fiducialiter proinde post judicium misericordiam praestolamur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad saq̃um hõ ꝑditionis: & debitã iã
olĩ in se sententiã damnatioĩs accelerat
Uł nunc manifesta sunt pecc̃a eiꝰ p̃cedẽ¬
tia ad iudiciũ. Anticipat manũ succiso¬
ris arbor maledicta ce spinosa: & cunc
Etenĩ si ñ staret: stantes minime de¬
ietisset. Et illi qͥdẽ in innocencia sua.
& ꝓ innocentia corruert̃. multo meliꝰ
stantes: s sanguis innoxius de many
illoꝵ ꝓculdubio requiretur qͥ uires
furtiuas tam noxie ne statĩ corrueret
ministrauert̃. Clamat ꝯtͣ eoꝵ capi¬
in manu d̾i s̃. & ñ tanget eos torm᷑¬
tũ malicie. Uerũtñ uiscera mea erãt.
effusa sunt: ñ recipio de u̾b̾ ꝯsolati¬
onẽ. Q si possent eẽ qͣlicũq solatio
siue remedio. deficiunt tñ p̃ dolore:
merore p̾cludunt᷑. int̾rumpuntur
singultibꝰ. Unũ tñ ipmq extimũ.
qd̃ utiq mag̃ scrib̾e qͣm ꝓloqui pos¬
sum: adhuc audite uł potiꝰ legite. Si
ad huc stet̾it. ꝓhdolor u̾endum ne ip¬

Expanded text:
t ad laqueum homo perditionis, et debitam jam olim in se sententiam damnationis accelerat. Vel nunc manifesta sunt peccata ejus, praecedentia ad judicium. Anticipat manum succisoris arbor maledicta et spinosa, et cuncEtenim si non staret, stantes minime dejecisset. Et illi quidem in innocentia sua, et pro innocentia corruerunt, multo melius stantes: sed sanguis innoxius de manu illorum procul dubio requiretur, qui vires furtivas tam noxiae arbori, ne statim corrueret, ministraverunt. Clamat contra eorum capiin manu Dei sunt, et non tanget eos tormentum malitiae. Verumtamen viscera mea erant: effusa sunt; non recipio de verbis consolationem. Etsi possent esse qualicumque solatio sive 250 remedio, deficiunt tamen prae dolore, moerore praecluduntur, interrumpuntur singultibus. Unum tamen ipsumque extremum, quod utique magis scribere, quam proloqui possum, adhuc audite, vel potius legite. Si adhuc steterit, proh dolor! verendum, ne ip
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯu̾tat᷑ & ignoscat ds. & relinqt post se
bñdictionẽ: Hanc de urĩs qͦ posti̾oribꝰ au-¬
dact̾ exigimꝰ. Alioqͥn: ñ decet ut ꝑdatis in¬
nocentẽ cũ impio. Etenĩ qui malũ fecert̃:
facti sunt de medio. Qͥd restat nͥ ut reliqͥe
salue fiant: Quidni saluent᷑ qui obedie¬
runt uob̾. qͥ obediert̃ p̃decessori ur̃o. pau¬
lũ loqͦr qͥ aiebat. auferte malũ ex uobis:
Itaq miseremini ilł. ⁊ ñ p̃iudicet iniqui¬
tas sceleratoꝵ iusticie innocentiũ. Hoc
dico. qr causa ẽ eis cũ eduensibꝰ in p̃sentia
urẽ maiestatis: &e timent ne noceat sͥ

Expanded text:
elinquat post se benedictionem! Hanc de vestris quoque posterioribus audacter exigimus. Alioquin non decet ut perdatis innocentem cum impio. Etenim qui malum fecerunt, facti de medio sunt. Quid restat, nisi ut reliquiae salvae fiant? Quidni salventur qui obedierunt vobis, qui obedierunt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui aiebat: Auferte malum ex vobis . Itaque miseremini illis, et non praejudicet iniquitas sceleratorum justitiae innocentium. Haec dico, quia causa est eis cum Aeduensibus in praesentia vestrae Majestatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
clareualł uocatꝰ abbas miscdiam a deo
salutari suo. Miror qd̾ a multo iã tp̃r
ñ uidimꝰ litt̾as tuas. ñ solitas saluta¬
tiones habuimꝰ. qͣsi nos obliti simꝰ an¬
tique tue erga nos deuotionis quã in
multis ꝓbauimꝰ. Audiuimꝰ fateor ne
int̾uenit andreas karissimꝰ auuncłs m̃s
cui in nullo decred̾e possumꝰ. scͥpto suo
nob̾ significans meliora. qd̾ scił paci¬
fice ⁊ mansuete te habeas. sapient̾
&e ꝯsilio sapientũ de & tua regas. fr̃s
de templo diligas. & familiares habe¬

Expanded text:
 vocatus abbas, misericordiam a Deo salutari suo. 1. Miror quod a multo jam tempore non vidimus litteras tuas, non solitas salutationes habuimus: quasi nos obliti simus antiquae tuae erga nos devotionis quam in multis probavimus. Audivimus, fateor, neintervenit Andreas charissimus avunculus meus, cui in nullo decredere possumus, scripto suo nobis significans meliora: quod scilicet pacifice et mansuete te habeas, sapienter et consilio sapientium te et tua regas; fratres de Templo diligas, et familiares habe
Abbreviated transcription (Latin):
humilis corde. disce tãqm regina qd̾ iu-¬
dicet in iusticia pauꝑes: & arguat in eqͥ¬
tate ꝓ mansuetis t̾re. Ergo cũ cogitas
dign̾itatẽ attende & uiduitatẽ: qr ut
pure apd̾ te qd̾ sentio ꝓferam. ñ potes
eẽ regina bona. sibona ñ fui̾s uidua. Qͤ¬
ris uñ bona uidua estimet᷑: Ex his ꝓfe¬
cio recepit. si scoꝵ pedes lauit. si tͥbulati¬
onẽ patientibꝰ subministrauit. si õẽ opꝰ
bonũ subsecuta ẽ. Si hec facis: beata es.
& bene tͥ erit. Benedicat tͥ dñs ex syon.
eximia in dño filia: & oĩ uen̾atione digna.
Ammonitio p̃missa ẽ: ꝓsecutio iam a ue¬
stra dignatione expectat᷑. Occasio data

Expanded text:
humilis corde : disce tanquam regina, quod juhumilis corde : disce tanquam regina, quod judicet in justitia pauperes, et arguat in aequitate pro mansuetis terrae . Ergo cum cogitas dignitatem, attende et viduitatem: quia ut pure apud te quod sentio proferam, non potes esse regina bona, si bona non fueris vidua. Quaeris unde bona vidua aestimetur? Ex his profe pedes lavit, si tribulationem patientibus subministravit, si omne opus bonum subsecuta est . Si haec facis, beata es, et bene tibi erit. Benedicat te Dominus ex Sion, eximia in Domino filia, et omni veneratione digna. Admonitio praemissa est; prosecutio jam a vestra dignatione exspec