comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um dolcum quo saturemini:
Vptibere ualeatis: Ad filios
e sion specialiter loquitur.
ultent &i gaudeant: Non iN
adit eis alimenta iustitiae:
l trans culerunt. & imbrem tẽ¬
urntum & serotiꝰium: ut comedent
q letentur: & laudent nomen
li di sui quifec̃ cum eis mirabilia:
l quaquam confundantur. & sciant
aer infilio: & filius inpatre: Et
n confundetur populus illius:
uusse: & sterilitatem praxteritam:
nus frugib conpensatam Vt qͥt¬
Md Π̃OΠIROC locusta & bruchus
bibigo deruca consũpserat: annis
quentib: impleretur: Quaeri¬
is: qur eruca fortitudo uel uirtus
ii ippellata sit: Et non solum uir¬
s. sed urtus magna: Et quiomodo
potentia dĩ in xgiptiis plagis ostensa est
ꝑ parua animalia. & praxcipua scimiphes.
qui tam parui sunt culices. ut uix cernen¬
tur oculis: sic & nunc in paruo tardoq
uermiculo : qui uix moueri potest: & le¬
ui tactu conteritur: dĩ potentia & humina
fragilitas de monstratur: Non quods̃

Expanded text:
 oleum quo saturemini; aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exsultent et gaudeant, non in o suo, qui dedit eis alimenta justitiae: transtulerunt, et imbrem temporaneum et serotinum, ut comedant atque laetentur, et laudent nomen Domini Dei sui, qui fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciantPater in Filio, et Filius in Patre: et non confundetur populus illius accidisse, et sterilitatem praeteritam novis frugibus compensatam: ut quidquid locusta, bruchus, et rubigo, et eruca consumpserat, annis sequentibus impleretur. Quaerimus cur eruca fortitudo, vel virtus Domini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna? Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia, et praecipue ciniphes, qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis. Sic et nunc in parvo tardoque vermiculo, qui vix moveri potest, et levi tactu conteritur, Dei potentia et humana fragilitas demonstratur. Non quo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
os: Noli timere terra: Exulta & lata¬
re: qm̃ magnificauit dñs ut faceret:
N olite timere animalia regionis: quia
germinauerunt speciosa deserti: Quia
lignũ attulit frumencũ suum: ficus
&uinea dederunt uirtutẽ suam: Et
filii sion exultate & latamini in dr̃o
dõ ur̃o: quia dedit uobis doctorem
iustitiae : & desendere faciet ad uos
imbrem matutinum & serotinum:
in principio: Et implebuntur areae
frumento: & redundabunt torcultiria
uino Roleo: Et reddam uobis annos
quos comedit locusta: brucus. & rubi¬
go. &eruca: Fortitudo mea magna:
quam misi inuos: Et comedetis
uescentes. & saturabimim: & lauda¬
bitis nomen dñi dĩ uñ: qui fecit uob̃cũ
mirabilia: Et non confundetur

Expanded text:
 noli timere terra exulta et laeta noli timere terra exulta et laetare quoniam magnificavit Dominus ut faceret nolite timere animalia regionis quia germinaverunt speciosa deserti quia lignum adtulit fructum suum ficus et vinea dederunt virtutem suam et filii Sion exultate et laetamini in Domino Deo vestro quia dedit vobis doctorem iustitiae et descendere faciet ad vos imbrem matutinum et serotinum in principio et implebuntur areae frumento et redundabunt torcularia vino et oleo et reddam vobis annos quos comedit lucusta bruchus et rubigo et eruca fortitudo mea magna quam misi in vos et comedetis vescentes et saturabimini et laudabitis nomen Domini Dei vestri qui fecit vobiscum mi
Abbreviated transcription (Latin):
mala suꝑ om̃s habitaitores terrae.
dequo & solomon scribit. aquilo uentꝰ
durissimus. ꝓcul inquit auobis faciem:
& expellam eum interram inuiam
&desertam. que non habet notitiam
di: inqua non habitat sp̃s sc̃s: Faciesq
eius: erit inmari primo. & in mari
nouissimo: In his qui aperuit ei ianu¬
am peccatorũ: & apud quos usq ad ex¬
tremũ uita tẽpus ꝑmanserit: Fator
llius & ptredo. ascend& etiam in eos
qui sibi magna ꝓmittunt: &cadunt
ꝑ suꝑbiam: quia nunquã tuta est
humana fragilitas : Et quanto uirtu¬
tib crescimus: tanto magis timere de¬
bemus : Nede sublimib: corruamus:
Iuxta litteram gceges locustarum:
magis auster quam aquilo consueuit
ad ducere: idest: non exfrigore ue¬
niunt sed excalore : Verum qm̃
deassrriis loquebatur. locustarum
ponens simi litudinẽ. ideo aquilonẽ
inter posuit : ut non ueram locustũ
quae ab austro uenire consueuit: sed sub lo¬
custa intellegamus assyrios atq chalda¬

Expanded text:
mala super omnes habitatores terrae : mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in qua non habitat Spiritus sanctus. Faciesque ejus erit in mari primo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna promittunt, et cadunt per superbiam: quia numquam tuta est humana fragilitas, et quanto virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit, ut non veram locustam, quae ab Austro venire consuevit, sed sub locusta intelligamus Assyrios atque Chalda
Abbreviated transcription (Latin):
ti dixerit. parce dnẽ populo tuo.
llitur dñs terram suam: & parc& ei
undudum contempserat: suoq eã
gar alloquio: &dicit: Mictã
sruimentum. dequo scriptũ est:
a lmen dico uobis. Nisi granum
uenti cadens interra mortuum
ant ipsum solum man&e: Si autẽ
intuum fuerit. multos fructus
lut Et uinum quod letificat cor
minis. & oleum quod ex hilarat
uem: Vt uetus tristitia peccatorũ:
famenti &uini & olei. id est uirtutum
untia temperetur: Tantamq habe¬
bunt bonorã ominium habundentiam
entpleantur eis atq saturentur:
i huc fatrint consequuti: nequa¬
quã tradentur in obpbrum gentibus. de qͥb
apłs loquitur: Non est nobis conluctatio
aduersus carnẽ & sanguinẽ. sed auersus
principes & potestates. aduersum mundi
rectores tenebrarũ harum. contra spirita¬
lia nequitiae in calestib: Eum quoque
qui abaquilone est. de quo hiere mias
loquitur : abaquilone ex ardescent

Expanded text:
gensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, gensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contempserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia peccatorum, frumenti et vini et olei, id est, virtutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates: adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs tempob: uidimus agmina loue¬
rum. terram texisse iudtam quꝰ
postea miscđa dñi inter uestibub
&altare : hoc est inter crucs ha
primũ & nouissimũ. praciptat iid
Mare primũ quod iuxta solitidnt̃ a
& uergit ad orientem. illud ntllie
in quo fuit quondam sodomi lgno¬
ra : ad ama & seboim: quod norcre¬
tuum nominatur: eo quod uilla
ibi uiuant animintia Mare um
nouissimũ : hoc quod ad occident a
& quod ducit in agiptam: in cuiis lit¬
sitȩ sunt: Cumq littora utriuscal
mairis. aceruis mortuarum locustainr
quos aquae euomuerunt implereiꝰ
putredo earum & fȩtor intantiu nos¬
us fuit: ut aerem quoq cotsipti
hominõ gigneretur: Quir
lector: ubi hoc iuxta litte
sdun sit dechaldeis: Non post
on cemporis. quam hec ꝓphetata
s Siquidem inesaii legimus
m oc toginta quinq milici
lsorum sub regȩ exechia. IN
o tropologiam. omis anima ter
A dñi: Inqua seminat pater fami
sementem suam: Quacum

Expanded text:
ris temporibus vidimus agmina locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum, hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus litsitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum locustarum, quas aquae evomuerant, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumpehominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centum octoginta quinque millia Chaldaeorum sub rege Ezechia in juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃. & non est amplius pretern
Et non confundetur popłs insi
xternum: Omnibus quisupri
ria pollicetur: Supra dixerat
comedit speciosa deserti: & flama
subcendit om̃a ligna regionis. & bestia agn¬
quasi area sitiens rmbrem sus pext
adte qm̃ ex siccati sunt fontes aqu¬
rum. &ignis deuorauit specios
deserti. Nunc latis tristitiam mis¬
tigat : & lacrimas uertit inrisum
Nolite inquit timere animalia
regionis: quia germina uerasi
speciosa desertiꝰ quia lignis
lit fructum suum: ficos as

Expanded text:
r, et non est amplius praeter me, et non confundetur populus meus in aeternum. Omnibus quae  Alria pollicetur. Supra dixerat: ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis, et bestiae agquasi am exsiccati sunt fontes aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Nunc laetis tristitiam mitigat, et lacrymas vertit in risum. Nolite, inquit, timere, animalia regionis: quia germinaverunt speciosa deserti: quia lignum attulit fructum suum, ficus et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ ur̃ a non est amplius : & Non
confundetur pppłs m̃s in xternum:
Ilxx Confide terra: gaudeatq laetã¬
re : quia magnificauit dñs ut facer&
Confidȩ Tumenta campi: qm̃ germi¬
nauerunt campi solitudinis. Quia
lignũ attulit frumentũ suum: ficus
&uinea dederunt fortitudinẽ suam:
E e filui sion gaudete atq lad¬

Expanded text:
Deus vester, et non est amplius, et non confundetur populus meus in sempiternum. LXX: Confide, terra, gaude atque laetare, quia magnificavit Dominus ut faceret: confidite, jumenta campi, quoniam germinaverunt campi solitudinis, quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt fortitudinem suam: et filii Sion, gaudete atque la
Abbreviated transcription (Latin):
fligentur tituli eorũ : Iradunt hnti
huiuscemodi ftibulam: suspitionem
suam: scripturarũ occasione firmant
Quamdiu & reges &populus part̃ utala
aureos adorabant. & habebant inim¬
pietate consensum: nonuenit cpau¬
tas: Extremus rex detem tribium fus
osete : de quo scriptũ ẽ quod fecent
quidem malũ inconspectu dñi: sedna
sicut reges isrł: qui fuer ante eu

Expanded text:
fligentur tituli eorum. Tradunt Hebraei fligentur tituli eorum. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam, suspicionem suam Scripturarum auctoritate confirmantes: Quamdiu et reges et populi pariter vitulos aureos adorabant, et habebant in impietate consensum, non venit captivitas. Extremus rex decem tribuum fuit Osee, de quo scriptum est , quod fecerit quidem malum Osee in conspectu Domini, sed non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rent indomo di : uocabant᷑ uinea
sorechꝰ. & ad ferebant uberrimos
fructus: Costea uero quatito plures
facti sunt: tanta sibi multiplica ue¬
runt altaria: ut ꝓuno altari quod
uerum est : plures erroris sui arasq
exeruerent Et iuxta ubertatẽ t̾rae
suae: ex uberauerunt si mula chris
Haereticorum terra fecunda est qus
acumen sensus & ingemi ꝑcipient
ut bona naturae indĩ cultũ ueren
fecerunt sibi ex his idola : Nullis q
potest haeresim struere .: nisi quato¬
tis ingenii est: & habet bona natur.
quae adõ artifice sunt creata : Talis fu
ualentinus : talis martion : quos doc¬
simos legimus: Talis bardesanes as
&iam philosophi admirantur ingn¬
um: Isti ergo bona suae terrae. uertd¬
intietibos intitulos mortuorũ: qua
omis doctrina eorum non aduueno
refertur : sed ad mortuos: tam eos qu
colunt : quã illos quos decipiunt:
Diuisũ est cor eorum: Nunc interibas
I pse confringet si mulcicbra eotumꝰ is¬

Expanded text:
rent in domo Dei, vocabantur vinea rent in domo Dei, vocabantur vinea Sorec, et afferebant uberrimos fructus: postea vero quanto plures facti sunt, tanto sibi multiplicaverunt altaria, 106 ut pro uno altari quod verum est, plures erroris sui aras exstruerent, et juxta ubertatem terrae suae exuberaverunt simulacris. Haereticorum terra fecunda est, qui a Deo acumen sensus et ingenii percipientes, ut bona naturae in Dei cultum verterent, fecerunt sibi ex his idola. Nullus enim potest haeresim struere, nisi qui ardentis ingenii est, et habet dona naturae; quae a Deo artifice sunt creata. Talis fuit Valentinus, talis Marcion, quos doctissimos legimus. Talis Bardesanes, cujus etiam philosophi admirantur ingenium. Isti ergo terrae suae bona verterunt in titulos mortuorum, quia omnis doctrina eorum non ad viventes refertur, sed ad mortuos, tam eos quos colunt, quam illos quos decipiunt. Divisum est cor eorum: nunc interibunt: ipse confringet simulacra eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatus est naa AA pat quã
nos aqusam uel ẽzritiaoꝵ possu¬
mus dicere: eo qđ uini ꝑdat saporẽ:
cota infrondib creuerit: Uites
quax putate auinitore non fucriN¶.
in flagella frondesq luxuriant:
Et umorẽ quem debuerant inuina
mutate: uana frondium & foliorũ
ambitione deꝑdunt: Istius modi
uitis: damnosa est agricolis: Ialis
fuit isrł crescens in multitudine
populorũ: & non reddens fructus
propagines. & flagella fructi fera:
multos botros attulit. & uuarum
faetunditas ramorũ magnitudinẽ
coequauit: Sedhaec quãe prius talis
erat antequã offendera dm̃: post¬
ea habundantiam fructuum
uercit in offensa multitudinem
Vt quanto plures haber& populos:
tanto plura aedificarent altaria:
Et habundantiam terrae: numero
uincer& idolorum: Prosimulachris:¬
nos statuas uel titulos appellamus :
qui propriae daemonũ sunt: aut
hominũ mortuorũ: Ita & haretici
dũ eẽnt in acła plantati. & cresce¬

Expanded text:
interpretatus est, ἔνυδρον, quam interpretatus est, ἔνυδρον, quam nos aquosam, vel ἔξοινον, possumus dicere, eo quod vini perdat saporem: tota in frondibus creverit. Vites quae putatae a vinitore non fuerint, in flagella frondesque luxuriant, et humorem quem debuerant in vina mutare, vana frondium et foliorum ambitione disperdunt: istiusmodi vitis damnosa est agricolis. Talis fuit Israel, crescens in multitudine populorum, et non reddens fructus propagines, et flagella fructifera, multos botros attulit, et uvarum fecunditas, ramorum magnitudinem coaequavit: sed haec quae prius talis erat antequam offenderet Deum, postea abundantiam fructuum vertit in offensae multitudinem: ut quanto plures haberet populos, tanto plura aedificaret altaria, et abundantiam terrae numero vinceret idolorum. Pro simulacrisnos statuas, vel titulos appellamus, qui proprie daemonum sunt, aut hominum mortuorum. Ita et haeretici dum essent in Ecclesia plantati, et cresce
Abbreviated transcription (Latin):
qpłm radicati esse debuerant
fundati: nemo dubitait:
ual& sifectrint. & aliquos uteri sui
eunditate gentrauerint: dño ad¬
uerante morientur. siue qui a
nictus eorũ sunt uniuersa quar
sugunt. & de suo corde generant.
are fient & peribunt: Et erit
cunctis ꝑspicuum. siccam radicem
fructus adferre nom posse: Isti
abicientur immo abiecti sunt adõ:
quia non audierunt eum dicentem:
Netransferas terminos quos posurut̃
patres tui Et idcirco uagi erant
innationib : Nc̃ adhas. nunc ad
illas sententias transeuntes: dum
non eis placet qđ semel reppeterny.
sed semꝑ uetera mutant nouis: &
ethnicorũ imitantur errores: Ui¬
tis frondosa isrł: fructus ad aequa¬
tus est ei: Scđm multitudinem
fructus sui: multiplicauit altaria:
Iuxta ubertatẽ tertae suae: exube¬
rauit simulachris . lxx Uitis
frondosa isrł: fructus habundans
mea: Scd̾m multitudinẽ fructuũ
suorũ: multiplicauit altaria:
Iuxta bona terre eorũ: aedificauit
uitulos: Prouite frondosa : aquila

Expanded text:
m radicati esse debuerant et fundati , nemo dubitet: quod et si fecerint, et aliquos uteri sui fecunditate generarint, Domino adversante, morientur. Sive quia fructus eorum sunt universa quae fingunt, et de suo corde generant, arefient et peribunt: et erit 105 cunctis perspicuum, siccam radicem fruges afferre non posse. Isti abjicientur, immo abjecti sunt a Deo: quia non audierunt eum dicentem: Ne transferas terminos quos posuerunt patres tui . Et idcirco vagi erunt in nationibus, nunc ad has, non ad illas sententias transeuntes: dum non eis placet, quod semel repererint, sed semper vetera mutant novis, et ethnicorum imitantur errores. Vitis frondosa Israhel fructus adaequatus est ei secundum multitudinem fructus sui multiplicavit altaria iuxta ubertatem terrae suae exuberavit simulacris divisfrondosa Israel: fructus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplicavit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt titulos. Pro vite frondosa, Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dris fecit sibi flagellũ de
funiiculis : & eiecit eos d&emplo.
quia domu patris eius fecerunt
domu negotiationis Percissus
est ephraim: rdix etrum ex sic¬
cata est. fructu nequaquem
faccient: Quodłi genuerint.
int̾fitiam amatissima uterieoꝵ
Abiti& eos ds ms. quia nomn

Expanded text:
Unde et Dominus fecit sibi flagellum de Unde et Dominus fecit sibi flagellum de funiculis, et ejecit eos de templo: quia domum Patris ejus fecerant domum negotiationis . Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si genuerint, interficiam amantissima uteri eorum. Abjiciet eos Deus meus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
serunt & appellantur principess iuxta
quoddris loquitur in euuangelio:
aute uxta historiam. quomodo dedomo
sua ciecert eos id est decẽ tribus cũ indomo di
non fuerint: Sed domũ di uel terra
sancta appellamus. inqua intro¬
ductisunt: uel fal su nomen is¬
rahelis. uel quod ad eos quasiad
puplmn di mittebantur ꝓpha&ȩ:
Quod aute non addat ut diligat
eos & oms reges israhel ado fueriat
recedentes: ꝑspicuum est. Usq
hodie eniꝑmanent incaptiuitate
Ali hoc quod scriptuest dedomo
mea eiciam eos: ad regnu iuda
referri arbitrantur. quod & ipsi
ducendi sint incapti uitatem
adda ut diliga eos. cu posteo hie¬
rosolima sint reducti. &oms prin¬
cipes eorũ recedentes Cũ legeri¬
mus dauid. asa. losaphat. ezechia
losiam reges fuisse iustos: Un¬
de ad xpi tempora transeendũ
est: qđ in aduentu eius eiecti sunt
dedomodi & nequa qua saluentꝰ
ut is rahel: sed ut populus ꝓpiarius:

Expanded text:
serunt, et appellantur principes, juxta serunt, et appellantur principes, juxta quod Dominus loquitur in Evangelio: autem juxta historiam, quomodo de domo sua ejecerit eos, id est, decem tribus, cum in domo Dei non fuerint? Sed domum Dei, vel terram sanctam appellabimus, in quam introducti sunt, vel falsum nomen Israelis, vel quod ad eos quasi ad populum Dei mittebantur prophetae. Quod autem non addat, ut diligat eos, et omnes reges Israel a Deo fuerint recedentes, perspicuum est: usque hodie enim permanent in captivitate. Alii hoc quod scriptum est, de domo mea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitrantur, quod et ipsi ducendi sint in captivitatem.addam ut diligam eos, cum postea Jerosolymam sint reducti: et omnes principes eorum sint recedentes, cum legerimus David, Asa, Josaphat, Ezechiam, et Josiam reges fuisse justos? Unde ad Christi tempora transeundum est, quod in adventu ejus ejecti sint de domo Dei, et nequaquam salventur ut Israel, sed ut populus Christianus.
Abbreviated transcription (Latin):
untiante : Ibi quatt ex osos habiueoᷤ.
siiregem homine postulantes: a meo
nperio reces serunt. Siuequia galla
e idolatriae locus est: ibiomia scele
comi serunt: Uerum quia galgala
nurpoȩ tatur reuelatio aut ΚEC MOΙ
idest uolutabra: om̃is malitias hae¬
r&icorum dicit eo tempore reuelan¬
das : cũ eis dederit ds uulua sterile
& hubera arentia. & iuiderint igno¬
miniam suam: Et quise iacta bantꝑ̧
suꝑbiam. quod adexcelsa conscende¬
rent: deuoluentur interram. siuae
adinftros ꝑtrahantur: Uereheerdi¬
ei odio di dignisunt quilo cuntur con¬
trr dm mendatium: De quibus dicit
In consequentibus: ꝓpt malitiam ad¬
inuentionũ etra : dedomo mea eitiaᷤ
eosi Oms principes eorũ recedentessiuȩ
mobȩdientes: quod & septua gnita simi¬
a fionaddat utdiligat eos. qua diu
u errore ꝑmanserint: Omisq principes
eoru recedentes ado sunt: siuae ino¬
bedientes. ut ualentinus. martion. &
exeri: possumus principes haergicoꝵ
demonas dicere: quiuere adnio retes¬

Expanded text:
untiante . Ibi, inquit, exosos habui eos, et sibi regem hominem postulantes, a meo imperio recesserunt. Sive quia Galgala idololatriae locus est, ubi omnia scelera commiserunt. Verum quia Galgala interpretatur revelatio, aut κυλισμοὶ, id est, volutabra, omnes malitias haereticorum dicit eo tempore revelandas, cum eis dederit Deus vulvam sterilem et ubera arentia, et viderint ignominiam suam. Et qui se jactabant per superbiam, quod ad excelsa conscenderint, devolventur in terram, sive ad inferos pertrahentur. Vere haeretici odio Dei digni sunt, qui loquuntur contra Dominum mendacium, de quibus dicit in consequentibus: Propter malitiam adinventionum eorum de domo mea ejiciam eos: omnes principes eorum inobedientes. Quod et Septuaginta simiet non addat ut diligat eos, quamdiu in errore permanserint, omnesque principes eorum recedentes a Deo sunt, sive inobedientes, ut Valentinus, Marcion, et caeteri. Possumus principes haereticorum daemones dicere, qui vere a Deo reces
Abbreviated transcription (Latin):
CLocx Doluit ephieum radicessis
are factus est fructiu nequa qu
adfera. Quia & si genuert.
fitiam desideria uteri eorum
sira dices aruerunt. fructu ido¬
re non poterit: Etsi paululife¬
rit: stactim in ipso flore siccabio
Dicit aute deephitum cuiusns
aruit: quia dm in quo fundata¬
fuerat ꝑdidit. siue patres suos b¬
ham iscach & it cob. inquibis
dice miserat hebere non mere
& ꝓpterea fructum iusticiȩ Non
fatid Quod & si feterit. inte ftu
inquit amantis sima uterieus
luata id quod supra dixentt Aen¬
trierint filios suos absquelienses
fatiom in hominib Unde ilie

Expanded text:
Doluit Ephraim radices suas: arefactus est, fructum nequaquam affert: quia et si genuerint, interficiam desiderabilia uteri eorum.si radices aruerint, fructum afferre non poterit, et si paululum fecerit, statim in ipso flore siccabitur. Dicit autem de Ephraim, cujus radix aruit, quia Deum, in quo fundatus erat, perdidit, sive patres suos Abraham, Isaac, et Jacob, in quibus radicem miserat, habere non meruit: et propterea fructum justitiae non facit; quod et si fecerit, Interficiam, inquit, amantissima uteri ejus, juxta id quod supra dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in homini
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ siceidetu: A diecit enĩ eos
S om̃ium ꝓphetarũ: quia nor
udirunt eum: & uagi erant in
ucomnib: Non habentes alcare.
insedem: non ciuitttẽ ꝓpriam:
de &cdlauid loquitur inpsalmo
eccaderis eos: nequando obli¬
uscantur populimei. disꝑge illos
muntute tua: Et in alio locõ:
Sian multitudinẽ impietatũ eorũ
npelle eos: qm̃ irritauerunt te
lie: Dehac arbore : & in euangelio
iginus: lam securis ad radices ar¬
brũ posita est: Omĩs arbor qua
non facit fructum bonũ : excidet᷑

Expanded text:
enim eos Deus omnium prophetarum, quia non audierunt eum: et vagi erunt in nationibus, non habentes altare, non sedem, non civitatem propriam. Unde et David loquitur in psalmo: Ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei: disperge illos in virtute tua . Et in alio loco: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine . De hac arbore etiam in Evangelio legimus: Jam securis ad radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit
Abbreviated transcription (Latin):
Non habemus itges qui nobis praus
imperauerant: quib dccipientd
dñm nontimuimus : Quiad enn
profuit eos sequi. quorũ innetisi¬
niis non sentimus auxilium: he
pessimos errasse uideantur: One
& lxx. uerba eorũ : extusations
falsas transtuler̃ : quas ꝓphea an¬
tat dicens: Nedeclines cor meunꝰ
in uerba malitiae: ad excusandis
excusationes inpeccatis Libere
uitiis nr̃is ad plaudimus: & sup¬
ti uoluptatib obtendimus catis
infirmitatem : aut dura maiorum
imꝑia: Vnde uerba & uisiones
hareticorũ. inutiles erunt: Et en¬
ent foedus : nequaquã cũ dõ sidcũ
amaritudine: quae cũ dies iudici
uenerit. gene bit suꝑsulcos agno

Expanded text:
Non habemus reges qui nobis prius Non habemus reges qui nobis prius imperaverant, quibus decipientibus, Dominum non timuimus; quid enim nobis profuit illos sequi, quorum in necessitate non sentimus auxilium? Haec  doctores pessimos errasse videantur. Unde et LXX verba eorum, excusationes falsas transtulerunt, quas propheta devitat, dicens: Ne declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis . Libenter vitiis nostris applaudimus, et superati voluptatibus, obtendimus carnis infirmitatem, aut dura majorum imperia: unde verba et visiones haereticorum inutiles erunt. Et ferient foedus, nequaquam cum Deo, sed cum amaritudine, quae cum dies judicii advenerit, germinabit super sulcos agri
Abbreviated transcription (Latin):
mina uaria: non uites quae fructus
suos inmusta desudant: non poma
arbores germinabunt: quae umo¬
rẽ terra in uarios mutant sapores :
sed orietur uobis amaritudo : im¬
mo cimaritudinis iudicium siue
as pocũc: quem latine ingramen
uertimus Est enĩ genus herbae
calamo simile: quae ꝑ singula geni¬
cula fruticem sursum : & radicem
mittit deorsum : Rursusq ipsi fru¬
tices. & uirgulta. alterius herba
seminaria sunt: Atq. ita inbreui
tempore. si non imis radicibus ef¬
fodiatur : totos agros ueprium si¬
miles facit: Deniq &iam si sicca
eius aliqua pars: dũ modo geniculũ
habeat. suꝑ cultam cecidert: oma
repl& graminae : Haec diximus iuxta
lxx interp̃tes Exterũ in haebraico
Ros scriptũ habet: quod inamari¬
tudinẽ uertitur : hoc ẽ amaritudi¬
nis iudicium: Dequo & dñs loquitur
in euangelio: In iudicium. ego inmim¬
dum istum ueni Et de aliis scriptũ
est: quod recipiant amplius iudicium:

Expanded text:
mina varia, non vites quae fructus 108 mina varia, non vites quae fructus 108 suos in musta desudant, non poma arbores germinabunt, quae humorem terrae in varios mutant sapores; sed orietur vobis amaritudo, immo amaritudinis judicium, sive ἄγροστις, quam Latine in gramen vertimus. Est enim genus herbae calamo simile, quae per singula genicula fruticem sursum et radicem mittit deorsum, rursusque ipsi frutices et virgulta alterius herbae seminaria sunt, atque ita in brevi tempore si non imis radicibus effodiatur, totos agros veprium similes facit. Denique etiam si sicca ejus aliqua pars, dummodo geniculum habeat, super cultam terram ceciderit, omnia replet gramine. Haec diximus juxta LXX interpretes, caeterum in Hebraico ROS   scriptum habet, quod in amaritudinem vertitur, hoc est, amaritudinis judicium, de quo et Dominus loquitur in Evangelio: In judicium ego in mundum istum veni : et de aliis scriptum est, quod recipiant amplius judicium .
Abbreviated transcription (Latin):
minabit quasi amaritudo iudiciũ
suꝑ sulcos agri.¶lxx: Propt̃ ea nc̃
diceN: Non est nobis rex: quia
nontimemꝰ drĩm: Rex autem qͥd
facia nobis: loquens uerba oc¬
casiones mendaces: disponet testa¬
mentũ: Orietur sicut gramen
iudicium: suꝑ desertũ agri: Post quã
confregerit ds simulacra isrł &
depopulatus fuerit aras uel statu¬
as eorũ. & extrema captiuitas ue¬
nerit: dicent. Non est rex nobis:
Eone in longum tempus putant sen¬
tentiam ꝓtelari: addidit. Nunc
dicent Quando uastantur: quando
sentiunt osee regem ultimũ a se ẽẽ
sublatũ: Idõ autẽ rex ablatus ano¬
bis est: quia nontimesmus drim
uerum regem: Homo enim rex nob̃¬
ꝓdc̃ẽ quid poterat: dicite quod uultis:
Errores ueteres suspirate : pollicemini
uobis ꝓspera: qu& uertentur iN
contraria: Foedus f eritis: nequaqũa
cum dõ sed cũ mendatio Et post foe
tum: germinabit uobis non seges
mentorũ cib hordeum : non legu¬

Expanded text:
minabit quasi amaritudo judicium minabit quasi amaritudo judicium super sulcos agri. LXX: Propterea nunc dicent, non est rex nobis, quia non timuimus Dominum, rex autem quid faciet nobis? Loquens verba, occasiones mendaces: disponet testamentum, orietur sicut gramen judicium super desertum agri. Postquam confregerit Deus simulacra Israel, et depopulatus fuerit aras, vel statuas eorum, et extrema captivitas venerit, dicent: Non est rex nobis. Et ne in longum tempus putent sententiam protelari, addidit: Nunc dicent, quando vastabuntur, quando sentient Osee regem ultimum a se esse sublatum: ideo rex ablatus a nobis est, quia non timuimus Dominum verum regem: homo enim rex prodesse quid poterat? Dicite quid vultis, errores veteres suspirate, pollicemini vobis prospera, quae vertentur in contraria, foedus ferietis, nequaquam cum Deo, sed cum mendacio. Et post foed, testamentum, germinabit vobis, non seges mentorum cibus, hordeum, non legu
Abbreviated transcription (Latin):
Sos atulos. quos adorare conpelli
indieb autẽ osee. abeodem
Nolerentur : sedqui uellet ir&
aui: Et hoc ẽ quodnunc dicit: diui¬
son est cor eorũ: hoc est regis et
poii It nulla excusatione rema¬
uent. nunc interibunt: & tradent᷑
inae captiuitati: Statim enim ut
mpolus dissensit arege : uenit inte¬
nus: Quodq sequitur. ipse confrm¬
giimulacra eorum: dedõ dicit:
In depopulabitur. non quo ds
se ꝓpna hoc fecerit manu: sed que¬
bliuo ꝑhostes uoluntaf eius imple¬
asit Hareticorũ interse corda di¬
uli. & contrariis repugnare senteN¬
as aiam ipsi non negant : dum
duisa sentiunt: Unde disꝑdentur.
pionstinget siue subfodiet dñs sima¬
ea uel altaria eorum. qua desuo
radt finx erunt: &uastabit atulos:
quib singuli suis appellantur nomi¬
nib: & uocauerunt nomina super
terras suas: ut nequaquã xp̃i aeccła.
Non enim timemꝰ dñm Etrex qͥd
faci& nobis: loquimini uerba inͦ
utilis: & ferietur foedus. & ger¬

Expanded text:
s vitulos quos adorare compellimur. In diebus autem Osee ab eodem colerentur, sed qui vellet iretdixit. Et hoc est, quod nunc dicit: divisum est cor eorum, hoc est, regis et populi, 107 et nulla excusatione remanente, nunc interibunt, et tradentur aeternae captivitati; statim enim ut populus dissensit a rege, venit interitus. Quodque sequitur: ipse confringet simulacra eorum, de Deo dicit: arasque depopulabitur, non quia Deus ipse propria hoc fecerit manu, sed quod per hostes voluntas ejus expleta sit. Haereticorum inter se corda divisa, et contrariis repugnare sententiis, etiam ipsi non negant, dum diversa sentiunt. Unde disperdentur, et confringet, sive suffodiet Dominus simulacra, vel altaria eorum, quae de suo corde finxerunt, et vastabit titulos, quibus singuli suis appellantur nominibus, et vocaverunt nomina sua super terras suas, ut nequaquam Christi Ecclenon enim timemus Dominum, et rex quid faciet nobis? Loquimini verba visionis inutilis, et ferietis foedus, et ger
Abbreviated transcription (Latin):
abiles & humiles omib populis: ut
uos contẽpnerent : & ꝓ honore & gła :
quasi deiectos humilesq calcarent :
sicut non seruatis uias meas. &accipitis
ficiem inlege: inter omã peccata lcui.
siue eorũ qui ex leui sunt sacerdotum
dĩ. illud &ultimũ & maximũ ponitur:
quare accipiant faciem inlege : ut non
causas : sed ꝑsonas considerent: Iustum¬
q pauꝑem despicientes: iniquos
diuites suscipiant. & honorent: Ad
quos in octogesimo primo psalmo dicitꝰ:
Usq quo iudicatis iniquitatẽ. & facies
peccatorũ sumitis: & paulus ad galathas:
Ds̃ inqͥt: ꝑsonã hominis non accipit:
Pleniusq apłs iacobus: hoc peccatum
arguit atq condempnat Quic quid
autẽ priori popło dicitur : & iam nob
dictum pritemꝰ: ut cantiores recedamꝰ
auitus: & faciem non suscipiamus in lege:
nec qui sumus cultores di: ueritati men¬
datium p̾feramus: i Numqͥd ñ pater
unus omium nr̃m : Numquid nonds̃

Expanded text:
tibiles et humiles omnibus populis, ut tibiles et humiles omnibus populis, ut vos contemnerent, et pro honore et gloria, quasi dejectos humilesque calcarent: Sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Inter omnia peccata Levi, sive eorum qui ex Levi sunt, sacerdotum Dei, illud et ultimum et maximum ponitur, quare accipiant faciem in lege, ut non causas, sed personas considerint, justumque pauperem despicientes, iniquos divites suscipiant et honorent. Ad quos in octogesimo primo psalmo dicitur: Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis ? et Paulus ad Galatas: Deus, inquit, personam hominis non accipit . Pleniusque apostolus Jacobus hoc peccatum arguit, atque condemnat . Quidquid autem priori populo dicitur, etiam nobis dictum putemus ut cautiores recedamus a vitiis, et faciem non suscipiamus in lege, nec qui sumus cultores Dei, veritati mendacium praeferamus. Numquid non Pater unus omnium nostrum? Numquid non Deus
Abbreviated transcription (Latin):
& rł qua: uos autẽ recessistis deuia
recta : siue declinastis. dicente me:
Non declines neq addextram: neque
adsinistram: Et infirmos fecistis
multos inlege : siue scandalitastis
ut aqͥla simachusq uerterunt:
Declinare ad dextram est acibis absti
nere quos ds̃ creauit ad utendum
condempnare nuptias: & in illud
incurrere. qđ in alio loco scriptum est
Nesis iustus multũ: Ad si nistram di¬
uertere est: cũ quis luxurit se cadi
xlibidini: & scandalirat multos in lege:
Cui melius est ut mola asinaria ligetur
arca collum. & in mare precipitetur:
quã scandaliz & unũ deminimis: Infir¬
mos autẽ faciunt multos: qui cũ creden¬
ces in xp̃o fidei robur acceꝑint: infirma¬
r eos faciunt: neglegentia conuersa¬
cionis suae Quib rectissime dicitur:
Iritũ fecistis pactum leui: pactũ uitae
xpacis: &cetera quae ꝑtinere ad offici¬
um diximus sacerdotis: Quam ob
causam: & ego inqͥt dediuos contemp¬

Expanded text:
, et reliqua: vos autem recessistis de via , et reliqua: vos autem recessistis de via recta, sive declinastis, dicente me: Non declines neque ad dextram, neque ad sinitram ; et infirmos fecistis multos in lege, sive scandalizastis, ut Aquila et Symmachus verterunt. Declinare ad dextram, est abstinere a cibis quos Deus creavit ad utendum: condemnare nuptias, et in illud incurrere, quod in alio loco scriptum est: Ne sis justus multum . Ad sinistram divertere, est cum quis luxuriae se tradit et libini, et scandalizat multos in lege: cui melius est, ut mola 961 asinaria ligetur circa collum, et in mare praecipitetur, quam scandalizet unum de minimis. Infirmos autem faciunt multos, qui cum credentes in Christo fidei robur acceperint, infirmari eos faciunt negligentia conversationis suae, quibus rectissime dicitur: Irritum fecistis pactum Levi, pactum vitae et pacis, et caetera, quae pertinere ad officium diximus sacerdotis. Quam ob causam, et ego, inquit, dedi vos contemp
Abbreviated transcription (Latin):
dexp̃o. non respicientes ea quae secunt᷑.
ꝑsonae xp̃i eẽ contraria: i Uos autẽ
recessistis deuia i& scandalizatis plu
rimos in lege: Irritũ fecistis paccũ
leui dicit dicit dñs exercituum:
Propt̃ qđ & ego dedi uos contemptibiles:
& humiles omĩb populis : sicut non
seruastis uias meas : &accipietis fa¬
ciem in lege :Lxx. Uos autem de¬
clinastis deuia meci: & infirmos
fecistis multos in lege: Corrupistis
testamentũ leui: dicit dñs omp̃s.
Et ego dedi uos contemptibiles: &
dissolutos inom̃s gentes : ꝓeo qđ non
custodistis uias metis : sed accipieba¬
tis ꝑsonas in lege: Hart ad xp̃i non
ꝑtinere ꝑsonam. nec ad eos qui illius
cultui dediti sunt : &iam si ego taceã
prudens lector intellegit: Et est
sensus: Ego upbis uolui ficere qua¬
in priori capitulo continentur. &
dequibus ꝑmorsen in deutero no¬
mio sum locutus: date leui doctri¬
nam eius. & ueritatẽ uiro iusto

Expanded text:
de Christo, non respicientes ea quae sequuntur, de Christo, non respicientes ea quae sequuntur, personae Christi esse contraria. Vos autem rrimos in lege: et irritum fecistis pactum cum Levi, dicit Dominus exercituum. Propter quod et ego dedi vos contemptibiles et humiles in omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. LXX: Vos autem declinastis de via mea, et infirmos fecistis multos in lege, corrupistis testamentum Levi, dicit Dominus omnipotens. Et ego dedi vos contemptibiles, et dissolutos in omnes gentes, pro eo quod non custodistis vias meas, sed accipiebatis personas in lege. Haec ad Christi non pertinere personam, nec ad eos qui illius cultui dedicati sunt, etiamsi ego taceam prudens lector intelligit. Et est sensus: Ego vos volui facere quae priori capitulo continentur, et de quibus per Moysen in Deuteronomio sum locutus: Date Levi doctrinam ejus, et veritatem viro justo
Abbreviated transcription (Latin):
re: dentq ctimseruis cibaria in tempo¬
I naggeo hoc idem seribitur: Incerro¬
delege: Quisi ignorantiam inceteris.
diligenter inscrĩpturis scĩs obtenderit
neglegentẽ. frustra iactat dignitatem.
cuius oꝑa non exhib&: Hoc est quod
apłs paulus scribit ad titum Ut po¬
censsit exhortari indoctrina sana:
& contradicentes reuincere Et ad
timotheum: Qm̃ ab infantia sacras
litteras nosti: qua depossint intruere
ad salutem: ut peccantes corã homib
arguat: Sequitur: Quia angłs
dñi exercituum est Ex ponit nõm̃
suum etras sacerdos dĩ: hoc est malachi:
me dicitur : quia dĩ & hominum
sequestres eiusq adpopłos nuntiat
uoluntatẽ: Et id circo insacerdotis pec¬
tore rationale est: & inrationali doctri¬
na: & ueritas ponitur : ut discamus
sacerdotem doctũ eẽ. debere: & preco¬
nem dominicae ueritatis: Quidam
hoc qđ ad leui & ꝑleui ad sacerdotes di¬
citur: falso putant intelligendũ esse

Expanded text:
re, dentque conservis cibaria in tempore, dentque conservis cibaria in tempon Aggaeo hoc idem scribitur: Interrode lege. Qui si ignorantiam in caeteris diligentem, in Scripturis sanctis obtenderit negligentem, frustra jactat dignitatem, cujus opera non exhibet. Hoc est quod apostolus Paulus scribit ad Titum: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere . Et ad Timotheum: 960 Quoniam ab infantia sacras litteras nosti, quae te possint instruere ad salutem, ut peccantes coram omnibus arguas . Sequitur: Quia angelus Domini exercituum est. Exponit nomen suum Ezras sacerdos Dei, hoc est, Malachi,me dicitur, quia Dei et hominum sequester est, ejusque ad populum nuntiat voluntatem: et idcirco in sacerdotis pectore rationale est , et in rationali doctrina et veritas ponitur, ut discamus, sacerdotem doctum esse debere, et praeconem dominicae veritatis. Quidam hoc quod ad Levi et per Levi ad sacerdotes dicitur, falso putant intelligendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑeum posteris cius. ut timerent᷑ prin¬
cipium enĩ sapientia timor dñi. & a facie
cius formidarent. siue subtraherent se
mentis formidinẽ. horrore corporis in¬
dicantes: iuxta illud qđ scriptũ est: Suꝑ
quãm requiescam. Nisi suꝑ humilem &
quietũ. & trementẽ uerba mea: lux ue¬
ritatis fuit in ore eius: hoc ẽ doctrina
populorũ : quae in sacerdote nullo deb&
mendatio deturpari: sed toca deuerica¬
tis fonte ꝓcedere: Et iniquitas non est
inuenta in labus eius: ut imitetur dñm
suum dequo dicitur: Qui peccatum
non fecit: nec dolus inuentus est in ore
eius: In pace & in aquitate ambulauit
mecũ: ut & ipse pacem habeat. & cete¬
ros pacific& : nulliusq ꝑsonã acciprat
iniudicio: Et id circo ambul& cũdõ:
sicut ambulauit enoch qui trans latus ẽ
& non corripit delinquentes: sacerdotis
officium preteriit: Labia sacerdotis:
custodient scientiam: Non dix̃ ꝓferens.
sed custodient: Ut loquantur intẽpo¬

Expanded text:
 eum posteris ejus, ut timerent eum: Principium enim sapientiae timor Domini , et a facie ejus formidarent, sive subtraherent se atque contraherent, mentis formidinem horrore corporis indicantes, juxta illud quod scriptum est: Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus estet non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempo
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. ut ñ misereat᷑ homo homini:
cuiꝰ &iam canũ lingua miseretur
N on incelligentes tempꝰ iudicii. nec
uere bonã illa eẽ quae ꝑpectua si
dicunt: Mali ei placent Et ubi est
ds̃ iudicii: Ecce ego mittã angłm

Expanded text:
litatis, ut non misereatur homo hominis, litatis, ut non misereatur homo hominis, cujus etiam canum lingua miseretur, non intelligentes tempus judicii, nec vera bona illa esse, quae perpetua sunt, dicunt: Mali ei placent, et ubi est Deus judicii? Ecce ego mitto. Al. m
Abbreviated transcription (Latin):
cor meum: & laui inter in nocentes
manus meas: Reuersus popłs debabi¬
lone. & uidens cunctas incireuitu na¬
tiones. ipsosq babilonios idolis serui¬
entes. abundare diuitiis. uigere cor¬
porib &omã quae bona putantur
bat noticiam squalore inedia & ser¬
uitute cooꝑtũ: scandalizatur &dicit:
Non ẽ inreb humanis ꝓuidentia:
Om̃a casu ferunt᷑ incerto: Nec dĩ iu¬
dicio gubernant᷑ : quin potius mali
illius aeqũm iustũq iudicum: istius¬
modi questionẽ increduli futurorum:
cotidie siscitant dm̃ Et cũ uiderint
iniquos potentes. scõs humiles. illos
reb omnib affluere: hos neea qͥdẽ
quae aduitã necessaria sunt habere.
& interdum surdis aurib caetisq oculis
& om̃i parte menbrorũ ulcerbus
& infirmitate depressos. qualis in
euangelio lazarus legitur : qͥ ante
fores diuitis purpuatĩ desiderat
micas. & quae abiciunt᷑ demensam
reliquiis inopem animã sustentare.
diuitẽ uero tante feritatis &crude¬

Expanded text:
m: et lavi inter innocentes manus meas. Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae bona putantur bat notitiam Dei, squalore, inedia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potius mala illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustentare; divitem vero tantae feritatis et crude
Abbreviated transcription (Latin):
est: Unde &gentes non babentes legẽ
dĩ: eaquaesunt legis operantur Et de
hac coniuge : inprouerbiis predican:
Adõ coniuñgitur: uxor uiri Et iubemꝰ:
ut denrĩs aquis bibamus & defontib
Nullusq in potando sit particeps: & ut
lecem᷑ cũ uxore adolescentiae nr̃ae:
Haec uxor: inpellit &iam incredulos di¬
ta interme &it diiudicanda ꝑmitto:
Dequa & xcclesiastes loquitur: Et uide
uitã cũ muliere: quã dilexisti om̃ib
dieb uanitatis cuae: quitibi duti sis
sub sole: Haec uxor residuum sp̃s
nr̃i ẽ. quia nr̃o semꝑ sensui
copulatur : Qua sirecedat a nobis.
stitim offendimus dm̃: & operit nos nr̃a
impictas: Unde rursus ingentur: Cus¬
codite sp̃m̃ ur̃m: Noncarnem inqua
qui sunt cdo placere nom possumnt. non
animã. animalis enĩ homo ñ recipit

Expanded text:
est. Unde et gentes non habentes legem est. Unde et gentes non habentes legem Dei, ea quae sunt Legis, operantur. Et de hac conjuge in Proverbiis praedicari: A Deo conjungitur uxor viro ; et jubemur ut de nostris aquis bibamus et fontibus: nullusque in potando sit particeps, et ut laetemur cum uxore adolescentiae nostrae. Haec uxor impellit etiam in credulos dita inter me et te dijudicanda permitto, de qua et Ecclesiastes loquitur: Et vive vitam cum muliere quam dilexisti omnibus diebus vanitatis tuae, qui tibi dati sunt sub sole . Haec uxor residuum spiritus nostri est, quia nostro semper sensui copulatur: quae si recedat a nobis, statim offendimus Deum, 968 et operit nos nostra impietas. Unde rursum ingeritur: Custodite spiritum vestrum , non carnem in qua qui sunt, Deo placere non possunt, non animam: Animalis enim homo non recipit
Abbreviated transcription (Latin):
contra cos dictum putrint : qui
aliena diripiunt : & in iuste di¬
uitias congregantes : audent offer¬
re munerã dõ : quae dicit se neqͣ¬
quã posse suscipere : lacrimis qui
uastati sunt & fletu & gemitibus
ꝓhibitũ Et congruerẽ locũ istum:
illi testimonio: Honora dm̃: ex
familiaris amissionẽ. & interitũ libe¬
rorũ: & naufragium: & cetera quae
addampnũ ꝑtinent rerum secularium
uertuntur infletus. & totosse tradunt
planctui & gemitib net animi robore
& spe indm. & proemus futurorum
cuncta contempnunt : etiam si dirigads
addm̃ orationem : non suscipi ab eõ
quia indecoris & incongruis planctib
certurpentur: Hoc autẽ quod sequit᷑
quia dñs testificatus ẽ. in terte &uxorẽ
pubertatis tuxe. siue adolescentiae. quã
tu despexisti. & hac est particeps tua
tantur: ut uxorẽ adolescentiae naturalẽ
dicant intelligentiam : & legem incorde
ꝑscripitim : quae omib hominib insita

Expanded text:
contra eos dictum putant, qui contra eos dictum putant, qui aliena diripiunt, et injuste divitias congregantes, audent offerre munera, Deo, quae dicit se nequaquam posse suscipere, lacrymis eorum, qui vastati sunt, et fletu, ac gemitibus prohibitum, et congruere locum istum illi testimonio: Honora Deum ex familiaris amissionem, et interitum liberorum, et naufragium, et caetera quae ad damnum pertinent rerum saecularium, vertuntur in fletus, et totos se tradunt planctui, et gemitibus: nec animi robore, et spe in Deum, et praemiis futurorum cuncta contemnunt: etiamsi dirigant ad Deum orationem, non suscipi ab eo, quia indecoris et incongruis viro planctibus deturpentur. Hoc autem quod sequitur: Quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, sive adolescentiae quam tu despexisti: et haec est particeps Al.tantur, ut uxorem adolescentiae naturalem dicant intelligentiam, et legem in corde perscriptam, quae omnibus hominibus insita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea adõ facta ẽ utriusq con¬
iunctio: ut liberi nasceretur:
Inus enĩ ds̃ qͥd quario nisi semendĩ
Hoc est de israhaelitica strrpe gene¬
ratos: Cũ ergo habeatis fetundas
ciuges & liberis gaudeatis. quid
pulcritudinẽ uxorũ quarritis. quae
in libidinẽ : nealienigenarũ amo¬
re uincamini : Et uxõrem adoles¬
centiae tua: noli despicere: Utqua
tibi uirginali primũ iuncta est
Sed poterat fieri : ut principes. sacer̃¬
docesq & leuitae & popłs responde¬
rent: Prȩcepit ds ꝑ morsen : utcũ
odio habuerimꝰ uxores dimicta mꝰ
eas: Et legendum est: Dicis mihi:
ceptũ est: sed ꝓpter duritiam cordis
iquitas: Id est corpus quo anima
uestitur: dicit dñs exerciturm: Vt
in quo peccauit : in ipso puniatur:
Qua ꝓpter hac questiuncula dissoluta.
inculcat &replicat : qđ supra dixe
formis: Quod nos specialiter iuxta
ezre librum. suꝑ uxorib: exposu¬
imus derelictis: alii generaliter

Expanded text:
propterea a Deo facta est utriusque conpropterea a Deo facta est utriusque conjunctio, ut liberi nascerentur. Unus enim Deus, quid quaerit nisi semen Dei, hoc est filios de Israelitica stirpe generatos? Cum ergo habeatis fecundas conjuges, et liberis gaudeatis, quid pulchritudinem uxorum quaeritis, quae ini libidine, ne alienigenarum amore vincamini. Et uxorem adolescentiae tuae noli despicere, ut quae tibi virginali primum juncta est Sed poterat fieri, ut principes, sacerdotes, Levitae, populus responderent: Praecepit Deus per Moysen, ut cum odio habuerimus uxores, dimittamus eas. Et legendum est: Dicis mihi sceptum est, sed propter duritiam cordis um ejus iniquitas, id est, corpus quo anima vestitur, dicit Dominus exercituum: ut in quo peccavit, in ipso puniatur. Quapropter, hac quaestiuncula dissoluta, inculcat 967 et replicat quod supra dixerformis. Quod nos specialiter juxta Ezrae librum super uxoribus exposuimus derelictis: hoc alii generaliter