comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Quarta igilia noctis.
ext̾ma pars noctis. uigilia
una. tres horas habet. Ac ꝑ
hoc nox .iiii. ingilias habet.
t̾iuis horis ꝑ singłas igilias
distributis. Quartagͦ uigili¬
a noctis. hoc ẽ pene iain no¬
cte finita. Sic ueniet infine
scłi iniquitatis nocte tͣnsac¬
ta. adiudicandos uiuos et
mortuos. Hemit eñi ñc aud¬
stis ualde mirabilĩt ambu-¬
lans suꝑ aquas. Surgebant
fluctus. s calcabantur. fre¬
mens pelagꝰ sub dñi uestigi¬
is mmurabat. s tam̃ eũ uo¬
lens nolensq portabat. Qnͣ¬
tũ libet tumores scl̃i potes¬
tates q consurgant: p̃mit
eoꝵ caput: nr̃m caput. Eũ
uͦ appropinquar et nauicłe:
turbati sunt p̃timore dis-¬
cipuli. & exclamart putã¬
tes phantasma ẽẽ. Quibus
dñs ait. habete fiduciam.
ego sum uolite timere. Qͥd
est ego sũ: Non sũ phanthaᷤ¬
ma q̃d putatis. agnoscite
qͦd uidetis. Adhanc uocẽ exilit
petrꝰ. & ait: Dñe. si tues iube me
uenire ad te suꝑ aquas. Si tues.

Expanded text:
. Quarta vigilia noctis, extrema pars noctis est. Vigilia una tres horas habet, ac per hoc nox quatuor vigilias habet, ternis horis per singulas vigilias distributis. Quarta ergo vigilia noctis, hoc est pene jam nocte finita. Sic veniet in fine saeculi, iniquitatis nocte transacta, ad judicandos vivos et mortuos. Venit enim nustis, valde mirabiliter ambulans super aquas. Surgebant fluctus; sed calcabantur: fremens pelagus sub Domini vestigiis murmurabat; sed tamen eum volens nolens portabat. Quantumlibet tumores saeculi potestatesque consurgant, premit eorum caput, nostrum Caput. Cum vero appropinquaret naviculae, turbati sunt prae timore discipuli, et exclamaverunt, putantes phantasma esse. Quibus Dominus ait: Habete fiduciam; ego sum, nolite timere. Quid est, Ego sum? Non sum phantasma quod putatis, agnoscite quem videtis. Ad hanc vocem exsiliit Petrus et ait: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas. Si tu es,
Abbreviated transcription (Latin):
mã posuit: sic & nos debemꝰ
ꝓfr̃ib animas ponere. hinc
gͦ antẽnȩ id est cruci xp̃i. sĩ¬
plex conu̾satio &̧ pura conu̾¬
sio tanqͣm candentia uela
religentur: & hec uela nr̃a
fluctib abluant᷑. uestisq tẽ¬
dat᷑. ut sine macula &̧ ruga
inueniat᷑. Iuantũ libet ma¬
re seuiat. uentꝰ incunibat.
iñt fluctũ & fluctũ nauis
gi huĩ frementis emissa: es
tuantia uolumina undaꝵx
& furentiũ flabra uentoꝵ.
dũ eam huc atq illuc circũ¬
fer̃t omniũ gentiũ littorib
appuler̃t ꝑegrinas merces
quacũq uenit aduexit. h

Expanded text:
am posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere . Huic ergo antennae, id est, cruci Christi, simplex conversatio et pura confessio tanquam candentia vela religentur. Et haec vela nostra fluctibus abluantur, vestisque tendatur, ut sine macula et ruga inveniatur. Quantumlibet mare saeviat, ventus incumbat, inter flatus et fluctus navis gi hujus frementis emissa est, aestuantium volumina undarum, et furentiam flabra ventorum, dum eam huc atque illuc circumferunt, omnium gentium littoribus appulerunt, peregrinas merces quocumque venit, advexit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
runtam̃ km̃i dum ille orat in
excelso: nauicula turbat᷑ flu-¬
ctib in ꝓfundo. Quia insurg̃t
fluctꝰ potest iꝰ a nauicula tur
fĩs. eccłam cogitate. Turbulen-¬
tũ mare. hoc scłm. Quando a¬
liquis impie uoluntatis ma¬
xime potestatis. ꝑsecutionẽ
inducit eccłie. & qͣnͣtum in
pso ẽ xp̃ianum nom̃ cona¬
tur extinguere: suꝑ nauicu¬
lã xp̃i grandis unda consur¬
git. S in iis temptationib
erigatur antẽna. ut suspẽ¬

Expanded text:
rissimi, dum ille orat in excelso, navicula turbatur fluctibus in profundo. Quia insurgunt fluctus, potest ipsa navicula turbfratres, Ecclesiam cogitate; turbulentum mare, hoc saeculum. Quando aliquis impiae voluntatis, maximae potestatis, persecutionem indicit Ecclesiae, et quantum in ipso est, christianum nomen conatur exstinguere, super naviculam Christi grandis unda consurgit. Sed in his tentationibus erigatur antenna, ut suspen
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa blasphemando uerũ consubstã¬
tialemq patͥ dĩ filium negabant:
sicheretici negando mariã semꝑ
uirginẽ scĩsp̃c operante uirtute.
nascituro ex humanis menbris
unigenito deo carnis sue mat̾iã
ministrasse: uerum consubstatialẽ¬
q matri filiũ hominiꝰ  fateri
ñ debere cdixerunt. S si caro uerbi dĩ
secłm carnẽ nascentis. acarne uirgi¬
nis matris ꝓnuntiatur extranea sine
causa uienter quieam portasset. ub̾a
que lactassent beatificant᷑. Qa enim
conseq̃ntia eiꝰ lacte credatur nitͥtꝰ.
ciñ semime negat᷑ ẽẽ conceptꝰ cu ex unt
eiusdẽq fontis origine scd̾m phisicos
ut̾q liquor emanare ꝓbet᷑: Nisi¬
forte putanda est señt tͥuã sue carnis
materiã nutrrendo incarne ci filio
suggerere potuisse. in carnancdo aũ
qͣsi maiori ⁊ inusitato miracło mini¬
me potuisse. S huic oprmoni obstat
apłs dicens. qr misit ds̃ filiũ suum
factum ex muliere. factũ sulo le ge
Neq enim aucdiendi sunt qͥ legin

Expanded text:
a blasphemando, verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam semper virginem sancti Spiritus operante virtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisforte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾o uirginali carnẽ ñde nichilo. ñ
aliunde s mat̾na trar̃ excarne. Alio¬
quin nec uerefilius hominis dic̾et᷑.
qͥ origmẽ ñ hab̾et ex homine. Et nosgͥ
hiis contra euticen dictis. extollamus
uocẽ cum eccłia catholica cuiꝰ hec
mulier typũ gessit extollam᷑ im̃t:
de mectio turbarum. dicamꝰq salua¬
tori. Beatꝰ uenter qͥte portauit:⁊
x ub̾a q̃ suxisti. Uere enimbeata pa¬

Expanded text:
utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin, nec vere filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Euthicen dictis, extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit. Extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. Vere enim beata pa
Abbreviated transcription (Latin):
tissue aquas com̃itit inurnũ. Inuitatꝰ
itaq dñs ut legit᷑. ꝑrex̃ ad nuptias.¬
S ut dignaret᷑ hoc uirginis filius. nr̃e
eruditionis est ratio. ut hoc doctiexẽ¬
plo legitimarũ illũ miptiarũ ñ nege¬
mus auctorẽ. Uacdit gͦ ad nuptias cdĩ
filiꝰ. ut qͦs dudũ potestate constituit.
nc̃ p̃sentie sue benedictione scͥtficet.

Expanded text:
tis suae aquas vertit in vinum. Invitatus tis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaqsed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae ben
Abbreviated transcription (Latin):
cũ parit̾ eiꝰ icunas int̾ris des¬
piceret: ⁊ stellã miraret᷑ incelo:
Uingenitꝰ autẽ altissimi sichu¬
milit̾ ingressꝰ: mundũ: ut in¬
dubitata diunitatis fue defer¬
ret indicia. Natꝰ enĩ cle femina
est: s natꝰ ex uirgine. Latebat
inpͣsepi. s in sydere rutilabat.
ilã dñi stellã antiq̃ credimꝰ
teͣ int̾ astrafulsisse. Quantũ insplen
mundi uet̾em innouauit aspectũ:¬
Ecce fr̃s adinquir endũ regẽ regum
una chaldeos stella ꝑtraxit. iudaicñ
uͦ popłm ad obechientiã dĩsuinec ignea
quondã potuit colũna conu̾tere. Nec
sane quemqͣ moueat tanta hec ꝑfidia
iudeorũ. qͦdxp̃i illos fidẽ susciꝑe. neq no¬
instella fulgoris. nec partur iens uir¬
go cõprilerit. qͥ ne tũ quidẽ dõ credi¬
derunt suo. cũ illos ꝑarentia deserta
ipso comitante deo celũ pasceret petra
potaret. S iam ad illud p̃cipuũ xp̃i
miracłm ueniamꝰ. qͦ pro docum̃to dĩca¬

Expanded text:
cum pariter ejus et cunas in terris descum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse! Quantum in splenmundi veterem novavit aspectuEcce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane quemquam moveat tanta haec perfidia Judaeorum, quod Christi illos fidem suscipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deita
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s obhonorẽ saluatoris nr̃i cui
natuntatẽ debita nuꝑ cũexulta¬
tione transegimꝰ: om̃ĩ cũ deuotio¬
ne etiã hunc uirtutũ eiꝰ celebrare
uoluit reuelare mortaliũ: qͣtmus
inuisibilis eiꝰ diunitas qͥlatebat
in homine. inoꝑe nͣlateret. Ut dy
temptator u̾bũ patͥs omĩpotentis
nͣ de p̃hendit in carne. om̃subiq
qͥ indi filio u̾bĩricarnẽ crederent
saluarent᷑.  qͥdẽ iudebat cliabolꝰ
infantẽ pannis obsitũ. s ignorabat
ip̃m ẽẽ qͥ remotis ininitio tenebris
munctũ luce uestunt. Uidebat
eum mortał matris ubera sugen¬
tem. s nesciebat ipfũ ẽẽ qͥ esuriẽ¬
tem hebreum ppłm. angłico fecit
pane uelut celesti lacte pinguescere
Uidebat paruulũ angustiis meu¬
puos utiq tiramidis sue ministͦs
nouũ iudebat infantulũ uelut
noui imꝑii regẽ regiis muñib
honorari. Aut qͦ mnͣstuperet. cũ
turbatus inspiceret a magis fuis
adorari puerũ quẽ ipse nesci¬
ret: Quo torquebat᷑ languore

Expanded text:
us nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare voluit revelare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cupuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore,
Abbreviated transcription (Latin):
ui fontis uice mat̾noz liberũ nu¬
triebat. Qiud pͥmũ stupeas. qͥd pͥri¬
mũ mireris unũ de aqͣ. an aquã
cde petra: s nulla te quic̃q inter
ista cunctaris. infidelitas turbet.
qd dubiũ ñ ẽ. ad nutũ creatoris crea¬
turarũ elem̃ta pendere. Aut cur

Expanded text:
vi fontis, vice maternorum uberum, nuvi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur
Abbreviated transcription (Latin):
Implete hydrias aqua. Nec mora
obsequiũ suũ obecdiens miist̾
exhibuit. Et ecce repente aque
illeceꝑunt mirabilit̾ fortituci¬
nẽ sumere. duc̃e colorẽ. odorem
p̃bere saporẽ conciꝑe. totãq si¬
mul mutare naturã. Que per¬
mutatio aquarũ asua maliã
ta uircutẽ. Neq enim quisꝙͣ con¬
uertere aquas inusus posset alios.
nͥ ille qui eas fecit ex nichilo. Stu¬
puit gͦ minist̾ atconitꝰ qͥaquas
miserat ⁊ uina sumebat. Letatꝰq¬
est nimũ. illa se suis hum̃is flu¬
lata. Nemo eni quicqͣ. locutus
in temꝑe. hydriis pͣter aquã nichil
adiectũ. ars nulla conducta est.
et tam grande miracłm int̾ pa¬
iicla circunstantiũ silentia sola
tantũ uoluntas dm̃ tacentis effec̃.
tradux̃ in iunũ. qͥeas abinitio con¬
creuit inniues. durauit inglaciẽ.
egyptiis uertit insanguinẽ & he¬
breis sitientib manare arida cle
rupe p̃cepit. q̃ innumerabilium
mulcitudinẽ pͦpłoꝵ stillicidiono¬

Expanded text:
Implete 69 hydrias aqua. Nec mora Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alita virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris flulata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit.traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio no
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuptias. ñutiq ut cũ uiniis delec¬
tetur. s ut mirabilib innotescat. Laclit
ad nuptias. ñ sumpturꝰ pocłã s datus.
Nam cũ defecisset nuptiantib umum:
ait illi beatissima maria. Umũ ñ habenł.
Cui uelud indignans. respondit dñs.
ra mea. Hec uerbaindignantis ẽẽ. qͥs
dubitet. S iccirco ut reor: qr tam te¬
mere ei mat̾ de defectu carnał pocłi
suggerebat. qͥuenerat tocius orbis
ninirũ gloriofissimã passionis sue
horã. atq illuo recdemptionis nr̃e
uinũ qͦd uite omium ꝓficeret ꝓmit¬
tebat. Nani qͦd petebat mr̃aria erat
sempit̾ni. Nec tam̃ pignit benignis¬
simũ clñm. dũ magna ueniunt par¬
ua pͣstare. &. ido uenerabił maria
uere ut mat̾ dm̃i in sp̃n futura p̃nos¬
cens. ac dñicã p̃uidens uoluntatẽ
sollicite ministros admonuit dicers
Qͦdc̃q dixerit uob̃facite. Sciebat ꝓ¬
fecto mat̾ scaobuirgationẽ illam
dñi filuq sui ñ irãcentis offensam
p̃tendere s miserentis portare my

Expanded text:
electetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: r? Haec verba indignantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod petebat Maria erat sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mys
Abbreviated transcription (Latin):
ad patriã uienire ualeamꝰ. uͥsine fine
cũ ip̃o dño gaudeamꝰ. Uia enĩ homnns
est uita eius. Qmi male uiuit. iuã tenet
erroris. Qui bene nunt: ꝑniã gractit̃
ueritatis. Quaꝓpt̾. qui ambulabat
luã fornicationis. uiã teneat castitatis.
Qui uiã tenebat auaritie: teneat uiã

Expanded text:
re valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hominis ẽẽ. confitem᷑. Cre¬
damꝰ illũ & nr̃e consortẽ nate:
& pat̾ne substantie coequalem.
Qm̃ inuptiis int̾fuit ut homo. &
aquas in uina mutauit ut cls.
Quatmꝰ fidĩ huiꝰmerito. nosetiã
dñs nr̃ sobrio illo gr̃e sue uino ꝓpi¬
cuis potare dignetur. Cui cũ pat¬

Expanded text:
 confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
offerre ñ cdesinit. dũ unũ eundẽq
uerũ clm̃ uerũ regẽ ⁊ uerũ hominẽ credit
ut uere ꝓ nobis mortuũ ueracĩt recog¬
noscat. Inoblatiõe thuris confumndit᷑ ar
rianꝰ. qͥ soli patͥ sacͥficiũ offerri debere
contendit. In oblatiõẽ myrre. confundit᷑
ditur. qr imanicheus de semine dauid
scd̃m carnẽnatũ ñ credit regẽ: iarri¬
anꝰ dõ unigenito nat᷑alẽ assignare
nitit᷑ ser uitutẽ. Frouide ut̃q ñ exꝑietͣ¬
regẽ aqͦ ꝑfidẽ regat᷑. s aqͦ ꝓinfidelita¬
tis crimine puniat᷑. qr abuno diu¬
nitatis ab alt̾o carnis ueritas denegat᷑.
Inisdẽ inuĩib confundit᷑ etiã nestorĩ.
qͥ nitit᷑ xp̃m in duas ꝑsonas diuidere.
cũ uicdeat magos ñ aliadõ alia homini.
s uni dõ homni eacdẽ muña obtulisse
supplicit̾. R gͦ duudat᷑ in ꝑsonis: qui
ñ inuenit᷑ diuisꝰ indonis. Propt̾ea qͥp
ut unꝰ idẽq ds̃ ⁊ ho cognoscat᷑. Ista ma¬
goꝵ oblatio confundit etiã euticetis

Expanded text:
um unum eumdemque verum Dominum, verum regem, verumque hominem credit, ut vere pro nobis mortuum veraciter recognoscat. In oblatione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere contendit. In oblatione myrrhae confunditur ditur, quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum non credit regem, et Arianus Deo Unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experegem a quo per fidem regatur, sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur. Quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In his confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas dividere, cum videat magos non alia Deo, et alia homini, sed uni Deo homini eadem munera obtulisse suppliciter. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quiut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista magorum oblatio confundit etiam Eutychetis
Abbreviated transcription (Latin):
la duice agentilib adoratũ ł inuita¬
tũ ad nuptias aqͣs in uina u̾tisse. ł
subcepto abioħe baptismate consecͣs¬
se fluenta iordanis suũq simul puri¬
ficasse baptistam. S qͥd potissimum
p̾senti factum sit die: nou̾it ipse
qͥ fec̃ Nos tam̃ credere nec dubita¬
re debemꝰ quicqͥd illud est factũ
ẽẽ. ꝓ nobis. Nam qͦd eũ fulgentio¬
ris stelle radiis incitati adorauere
ta est adorancli. Quodaq̃ nouo st̃
ordine inuina mutate: nomi nob̾
poculi p̃libatũ est sacraĩntũ. Qͦd
autẽ baptiratꝰ est agnꝰ drͣ regene

Expanded text:
entibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere ta est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
suã fuerant minocentes. qnclo ꝑgrãm
eũ possent coram hominib confiteri.
ISteitaq puer qui mundũ creaiit.
qui munctũregit. qͥ omĩa q̃ẽq uult
fac̃. qui cuncta mirabiliatq insuꝑabili
diuimitate lisponit. hoc ordinauit.
hocegit. ut ꝑ tutã mindiã furiosã
illi pueri mortẽ susciꝑent p̾ciosam.
& qͦd eis ad salutẽ tuã prestareñ posses
anneꝰ hoc addampnationẽ tuã fac̾es
imimeꝰ. Ad hoc gͦ teꝑmisit infantes
occidere: ut illos cde te faceret trumpha¬
re. Ueg̾ ꝑmisit ad neqͥtiã. illos ꝑdirẽ

Expanded text:
suam fuerant innocentes: quando per gratiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo: s ꝑ ipsum reg
nat᷑ in mundo. Ip̃e est enĩ dĩ
ꝑ me reges regñant. Puier iste
u̾ibũ diẽ pueriste untꝰ e sapientia dĩ est.
Sipotes contͣdĩ sapĩam cogita. Intuã ꝑni¬
cẽ lisaris et nescis. Tu enim regnum
tinere debes ꝯmĩpotentiã iudlicantis.
Noligͥ eumtimere regni tui successorẽ.
s time infidelitatis tuie uistisimũ dã¬
natore Utinã eũmagis ad orantib etiã
tuparitadorares. & ñ ad eũ magos
frauctulenta celliditae mancdlares. Ite
inquit int̾rogate diligent̃ de puero.
et cũ inueneritis nuntiatemͥ ut et ego
uemens ad orẽ eum. Ocalliditas sicła
omeredulitas impia. oneqͥtia fraudu¬
lenta. Si adorare istum puerũ certis¬
sime clisponebas. quare ꝓillo multos
pueros occidebas: Sangus inocen¬
tũquẽ crudelit̾ effudisti atcestatur
quidi de hoc puero uoluisti. E tam̃
ñ solũ istũ puerũ ñ muenisti s nec
cuam̃ facti sunt martyres. qͥ ꝑ infãtiã

Expanded text:
hoc mundo, sed per ipsum regnhoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapiiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec tuam facti sunt martyres, qui per infantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ÷ isterex iudõꝵ. qͥ portat᷑
ut paruulꝰ. adorat᷑ ut ds̾: Par¬
uus in p̃sepio. imm̃sus incelo.
ulis in pannis. pͣciosꝰ instellis:
Cuiꝰ natiuitate comperta herodes
turbatꝰ est. ⁊ omĩs ierosoluna
cum illo. Quid ÷ qͦd sic turbaris
herodes: Qm̃ natuͣ regẽ iucdł̃oꝵ
audisti turbaris. suspitionib
agitaris inuidie st imulis
inflãmaris: l obhoc natũ regẽ
occidere conaris. In anis ẽ.ista
turbatio tua & uana ꝓrsus:
subiugare. Nec ideo natꝰ est.
ut tͥ succeclat. s ut in eũ fide¬
lit̃ credat muudꝰ. Uenit enim
ñ ut pugnet uius. s ut triũ¬
phet occisꝰ. Nec ut sͥ de aliis
gentib auro exercitũ querat.
s ut ꝓsaluandis gentib p̃cio¬
sum sanguniẽ fundat. Inanit̾
inuicdenco trmiusti successorẽ
que crelendo cebuisti quere¬
re saluatore. Quia sũ eũ crecle¬
res: cum eoregnares. &. sicut
ab illo acce pisti temporale
regnũ. acciꝑes etiã sempit̾ns.
huiꝰ enĩ pueri regnũ ñ est de

Expanded text:
Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de
Abbreviated transcription (Latin):
gi regem iudeoꝵ adorandũ querereñ.
cum ipsi uidi ñẽẽnt: & quẽ regem:
Utiq ñ herodẽ. s xp̃m. llolunt adora¬
re regẽ nuꝑ natũ. nec adorant regẽ
ante aliqͦt annos ordinatũ. Adora¬
recupiunt infantẽ lactentẽ. nec
adorant regẽ popłis imꝑantẽ.
Nam et cle heroderege uideoꝵ
filui iam fuerant nati. qui erañ
patre mortuo regnaturi. Mor¬
tuo enim isto herode: archelaus
in uidea regnauit: igalilee pͥn¬
cipatum optinuit herodes iu¬
mor. Archelaus natꝰ e. inpala¬

Expanded text:
m Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in pala
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ huinił corde. & inuenietis reqͥe
suane est. iouꝰ meũ leue. Nichil
gͦ dilectissimiardiũ est humi¬
lib. nihil asꝑum mitib. S facile
omĩa p̃cepta ueniunt ineffectũ
quando ⁊ gr̃a p̃tendit auxiliũ.
& obectientia mollit imꝑiũ. Intonãt
enĩ cotidie aur ib nr̃is eloqͥadi
et omĩs homo qͥd cliuine iusticie
placeat scirecum uincit᷑. S qr ui
ctitium illud qͦ unꝰqͥsq recipiet
ꝓ ut gessit siue bomi. siue malũ
iidicat᷑i patientia ⁊ bonitate
cdiffert᷑. impunitate sibiinigͥtans
insicleliũ corda ꝓmittunt. & pu¬
tant humanor actuu̾i qͥlitates
ad cliume ꝓuidentie ñ ꝑtinere
censurã. qi ñ e indentissimis ple¬
rũq suppliciis male gesta plec¬
tant᷑ aut ñ sepe se celestiũ cõmina¬
tionũ t̾ror ostendat qͥb utiq
& fides monet᷑: ⁊i nifidelitas incre
omnes benignitas dĩ & nulli
misccłiam suã denegat. cũ indis¬
erete uniu̾sis bona multa lar¬
git᷑ eosq qͦs merito subderet

Expanded text:
is corde, et invenietis requiem suave est, et onus meum leve . Nihil ergo, dilectissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increprmanet super omnes benignitas Dei, et nulli misericordiam suam denegat, cum indiscrete universis bona multa largiatur, eosque quos merito subderet
Abbreviated transcription (Latin):
consuluit & exemplout madop¬
tionẽ uocatos ꝑ illud ꝓueheret ad
salutem. ꝑ hoc imbueret ad laborẽ.
hic autẽ labor dilectissimi piis
filiis& bonis seruis. ñ solũ nec asꝑ
nec oneros. s etiã suanis. ⁊ leuis:
dicente dño. Lenite adme om̃s¬

Expanded text:
consuluit et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente D
Abbreviated transcription (Latin):
Ille forsitan pͥciosis iuolutꝰ est
sericis. iste uillissimis inuolutꝰ
est pannis. & cam̃ ille natꝰ in pa¬
latio contẽpnit᷑ istenatꝰ indiu̾¬
sorio querit᷑. Ille a magis nulla-¬
tenus nominat᷑. iste inuentus
supplicit̾ adorat᷑. Omnino sꝑ¬
nit᷑ pͥmogenitꝰ regis: ⁊ mun̾ib
mulieris. Quis : rex iudorũ:

Expanded text:
Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus mulieris. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
torisur̃i sic̃ nostiꝰ illustiait. E hie
ille est dies: quo ad cognoscenctũ ad¬
oranctũq ctĩfiliũ tresmagosp̃ina
stella ꝑdux̃. Cuiꝰ factunemoriã meri¬
to placint honore anno celebrari
ut cdum eiuingłica hystoria incessa¬
bilit̾ recenset᷑. semꝑse intelligentuũ
sensib iferat salutare misterium.
pnisigne miracłm. Precesserãt qͥdẽ
multa docum̃ta q̃corporea natiui¬
tatem dñi manifestisindiciis decla¬
rarent. siue cũbeata uirgo MaRia
trisuiscera clamaret. Ecce agnꝰdĩ
ecce qui tollit peccata mundi. łcũ
ortũ lñi angło annuntiate pasto¬
res celestis sunt exercitꝰ claritate
circundati ut nͣ ambigerent de
potestate pueri qu̾ẽ erant inp̃se¬
piiusuri. Nec putarent qͦd insola
natura hominis eẽt. editꝰ. cui suꝑ¬
ne militie famularet᷑ occursus:
S hec atq alia huiꝰ modi paucis
tc̃ uident᷑ innotuisse ꝑsonis. q̃ł ad
cognitionẽ maris uirginis. ł ad
scĩioseph familiãꝑtinebant. Hoc

Expanded text:
tri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo tris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S nunclũ intelligunt. qͦd negare ñ
possunt. ⁊ mñte non accipiunt qͦd scͥp¬
turarũ narratione norunt. qmͣ insa¬
nis magistrisueritas seancdalũ est.
et cecis doctorib fit caligo qͦd lum̃:
Respondent itaq int̾rogati qͦd in

Expanded text:
um intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
iuderigentiles facti sunt unũ qͥb
fidi unitas unũ indidit noĩsxp̃iani
uocabulum. Ad lapicdẽ gͦ angłarẽ ut̾q
paries uenit: ⁊ uerũ angulũ fidei uni¬
tas fec̃. Horũ duoꝵ partetunꝰ adductꝰ ẽ:
qͣndo pastorib iucdeis xpͣm natũ angłs
nuntiauit. Alt̾ pacries adductus est:
qnͣdo gent̾ib magis nouũ sydꝰ appa¬
ruit. Ili fuerunt pͥmitie iudeorum
isti facti sc̃ pͥmitie gentiũ. Illide ꝓri¬
moadducti. isti de longe reducti. Pro¬
pe enĩ erant uideiqͥdm̃ colebant.
longe erant gs̃ q̃ idolis seruiebant.
Hoc utiq significabãt pastores. qͥnas-¬
alongeuis partib orientis adducti. Q¬

Expanded text:
i et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nasde longinquis partib
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ocłis ñ refulsit. & illuminatio sig¬
apparet mẏsticorũ forma gestoꝵ
& qͦdimagine inchorit᷑ u̾itate cõplet᷑.
Racliat e celostella ꝑgrãm. ⁊tres
magi choruscatione einingłici fulgo¬
ris acciti. inom̃ib cotidie nationib
ad adorandã potentiã sũm regis
accurrunt. Herodes quoq india-¬
unt ingemiscit. Unde si paruulos
qͦdã mͦ sub herodis sc̃ pͥncipatu. et
dñante sibi saluatoris inunico alie¬
nigene seruunt potestatiqͣi nes¬
cientes ꝓphatũ dicente iacob. Non

Expanded text:
 oculis non refulsit, et illuminatio sigapparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diaunt, ingemiscit. Unde si parvulos quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ hominẽ concepit ficles urr gi¬
nis: idm hominẽ peꝑit fecuncdi¬
tas uirginalis. Sinescis uerã huiꝰ
pueri deitatẽ: attende stellã incelo.
fulgentẽ. magos p̃cedentẽ. & it̃
ignorantib ostendentẽ. Hec stella
nunꝙͣ ante apparuit: qr nẽ puer
eã iste creauit & magisad se ue¬
nientib p̃ uiãm deputauit. Iste
puer inp̃sepi qͥdẽ paruulꝰ collo¬
cat᷑. s magnꝰ moelo mirabilit̾ o¬
ꝑatur. ꝑmittit se manib in t̾ra
portari. s p̃cipit sibi celestia famu¬
lari. Quidest gͦ qͦd infantilẽ atcen
testatẽ: Sic fuit ueracit intimanda
utraq unita. nec in se iniuc̃e c̃fusa
nec ad se inuic̃e seꝑata. Ip̃m enĩ
habuit maria filiũ de se natũ:
cui stella debite serintutis ex hibu¬
it famulatũ. Ip̃m eundẽq mascia
in bethleẽ dm̃ hominẽ peꝑit:
quem stella magis moriente po¬
sitis nuntiauit. Magii uener᷑⁊
hominẽ cognouer. Deniq atten¬
de qͥdobtulerunt:iagnosce qͥd
crediderunt. Refert enĩ eun głista

Expanded text:
hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendtestatem? Sic fuit veraciter intimanda utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente positis nuntiavit. Magi ergo venehominem cognoverunt. 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuina. fugit ñnecessitate¬
ut pꝰea crucẽ dignaret᷑ ascendere.
& illa potestate puer latuit megyp¬
to: qua potestate unienis pependit
i ligno. Unꝰ enĩ ilẽq ẽ mortis suscep¬
tor. uiteq largitor. Unꝰ idẽq ĩmortał
ex patre. mortał ex matre ꝓpriapo¬
testate moriens. ꝓpͥa potestate resur¬
gens. Iste itaq puer qͥnatꝰ: idõ non
inuenit᷑ in num̃o par uulor mori

Expanded text:
tateut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non in
Abbreviated transcription (Latin):
ñto pͥmitias offerri mandanit. idẽ d̾s
homo natꝰ gentiũ pͥmitias suo cultiu
dedicauit. Apłica uitestat᷑ actoritas.
qr unꝰ est d̃s̃ qͥrustificat eireuncisionẽ
ex ficle.: ⁊ p̃putiũ ꝑfidem. Circum cisõis¬
quidẽ noĩe iudeos p̃puti noĩe gentes
indubitant̾ ostenclens. Isti sunt duo
parietes qͥ ex diu̾so uenerunt & in la¬
pitlem qͥ factꝰ est in caput angłi um
tate fidĩ conuener. lnꝰ paries uenit
ex uideis alt̾ uenit exgentib Longe
a se din̾si erant. quando diu̾sa crede¬
bant. Posttꝰ ẽ iineclio lapis angłaris.
qͥad se utrumq pariet᷑e duceret
& utr uinq uno noĩe nuncuparet
eẽnto unũ cõmumone nocabuli. qͥ
fierent inuna gr̃a sacram̃ti. E xp̃m¬

Expanded text:
nto primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. P
Abbreviated transcription (Latin):
fundencd ẽ peccatoꝵ. W. illi om̃s pue¬
rimamit̃ morerent᷑. nͥ huiꝰ fanguine
saluarent᷑. Ꝙ iste quidẽ puercer¬
tissime moriet᷑. qr si mori nollet. nul¬
latenꝰ nasceret᷑. Moriet᷑ aũ non
rit impleat seuitiãtuã. s ut ꝑfi¬
ciat mansuetudinẽ suã. faciet
enĩ euͭ benignitas ꝓpͥa. ñ malig¬
nitas aliena. Moriet᷑. ñut tu infi¬
delis regnes in scło. s ut sec̃ reg¬
nare faciat fideles incelo. Moriet᷑.
ñ ut regnũ amittat. s ut regna¬
turos adqͥrat. Moriet᷑. nut ꝑdat
breuẽ uitã: s ut conferat sẽpit̾nã
maiestati. Moriet᷑ ñ uincło necessitatis.

Expanded text:
ndendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. majestatis. Morietur non vinculo necessita is,
Abbreviated transcription (Latin):
ea in xp̃m ẽe. trans lataᷤ. U nde qͦdilli
tresuiri uniu̾sarĩ gentiũ ꝑsonam
gerentes. adorato dño sinitadepti.
hoc inppłis sius ꝑfidẽ q̃ uistificat
impios totꝰ mnunctus assequitur.
& hereditatẽ d̾ĩ ante scła p̃paratã
accipiunt adoptir: iꝑdurit qui
uidebant᷑ eẽ legitimi. Respice tan¬
dẽ uidee ⁊ espice. & ad redemptorẽ
etiã tuui deposita iufidelitate con¬
uertere. Noli sceleris tui ĩmani
uocat. Nec impietatẽ tuã repellit:
m̾itẽ crudeliũ patrũ trioꝵ solue
sententiã. neq te eorũ malecticto
patiaris obstringi. qͥ clamantes
fuderunt. Redite ad misericordẽ.
utinum clem̃ttia remittentis. Se¬
uitia enĩ nr̃e iniquitatis conũsa
est in causã salutis. uiuit quẽꝑi¬
re uoluistis. Confitemini negatũ.
adorate uenditũ. ut uobis illius

Expanded text:
ea in Christum esse translata. Unde quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitccatores vocat ; nec impietatem tuam repellit, mitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantesfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ gͦ intꝰ erat. & quo eum
quid nã inmundũ erat. &
extͣ mundũ missus ẽ foras:
si eñi de illo iudicio diceret.
q̃d in fine uent᷑um ẽ: posset
nẽ quo mittendꝰ est diabo¬
lus cũ angłis suis. & om̃ib
qui sunt ex parte eiꝰ. ñ na-¬
tura s uit̾io. ñ qr creauit
aut genuit. s qr ꝑ sua sit¬
& tenuit: posset ergo ali-¬
quis opinari. illũ ignẽ ẽt¬
num extͣ mundũ esse. et
hoc ẽẽ dictũ. eicietur forã.
Quia uͦ ait. nunc iudiciurm
est mundi. & exponens qͥd
dixerit. nunc inquid pͥncep̃
huiꝰ mundi eicietur foras:
hoc intelligendũ est quod
nc̃ fit ñ q̃d tanto pꝰ futurũ
ẽ in nouissimo die. Preuide¬
bat gͦ dñs q̃d sciebat. post
passiꝯnẽ cȩ glificationem
suã ꝑ uniu̾sum mundum
multos ppłor credituros.
inquoꝵ cordib diabolus
intus erat. cui quando ex
fide renunciant eicitur̃
foras. S dicit aliquis. Aun¬
quid de cordib patriarcha¬
tus est plane. Quo mͦ gͦ di¬

Expanded text:
go intus erat, et quo eum quidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset num, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordibus Patriarchatus est plane. Quomodo ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
Lulta sunt¬
cia dei. Unde dr inpͤal¬
mo. Iudicia tua abissus
multa. Dicit etiam apłs.
Oaltitudo diuitiaꝵ sapi-¬
entie & scientie dͥ ei. quã
inscrutabilia sunt iudi-¬
cia eiꝰ. Ex quib iudicus eti¬
ain hoc est qd̃ hic ait dꝰ.
nunc iudicium ẽ mundi.
seruato illo iudicio infi-¬
ne. ubi nouissime uiuice
mortui iudicandi sunt.
Possidebat gͦ diabolus
genus humanũ. & reos
supplicioꝵ tenebat cyrogͣ¬
pho peccatorum. Dũabatur
in cordib infideliũ. ad crea

Expanded text:
ulta autcia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in c
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt nom̃ ponere uul-¬
gatũ. Ipse aũt̃ matheus
uxta illud qd̃ scriptũ est in¬
stus accusator sui est in pri¬
mordio sermonis: matħm
se ce publicanũ nominat.
ut ostendat legentib nul¬
lũ debere conu̾sum c̃e salu¬
te diffidere: eũ ipse de pu-¬
blicano in apłm. de thelo-¬
neario in euangelistã sit re-¬
pente mutatꝰ. & relicti
omnib surgens secutꝰ ẽ eũ.

Expanded text:
luerunt nomen ponere vulgatum. Ipse autem Matthaeus juxta illud quod scriptum est: Justus accusator sui est , in primordio sermonis Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse de publicano in Apostolum, de teloniario in Evangelistam sit repente mutatus. Et relictis omnibus, surgens se
Abbreviated transcription (Latin):
sei & scribe eor⁊ dicentes ab
discipulos eiꝰ. Quare cũ pu¬
blicanis & peccatorib man¬
ducatis & bibitis: Conuiuan¬
tib cũ dño publicanis: pha¬
risei mmurantes de ie. nino
głantur. Ubi pͥmo. legis & g̃r̃e
quanta sit distantia declara¬
tua. Quia qui legẽ sequunt᷑.
ieuine m̃tis famẽ patiuntur
ẽtnam. qui uͦ u̾bum inintiori-¬
bus amime recepert. alunti
celestis & fontis ub̃tate recre¬
ati. esurire & sitire ñ posst̃
Deitde retributionis future
species figurat᷑ quando epu-¬
lantib cum xp̃o electis: ꝑfi-¬
dia suꝑborum ieuinatorq̃¬
bit᷑. quib dã. Meretrices &
publicani p̾cedunt uos in

Expanded text:
aei et Scribae eorum, dicentes ad aei et Scribae eorum, dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? Convivantibus cum Domino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam. Qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimentis coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis perfidia superborum jejuna torquebitur. Quibus dicitur, Meretrices et publicani praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
galiũ. s c ꝑiculum contẽp¬
sit q̃d euenire potat a prin-¬
o cipib scłi. quia uectigaliũ
rationes imꝑfectas atq in¬
compositas reliq̃rit. ẽanta
eñi cupiditate sequendi do¬
minũ ductus ẽ. ut innullo
prorsus huiꝰ uite respectum
uel cogitationẽ sibimet re¬
seruauerit. Prop̃t quod ui¬
sta mercede. dum humana
seulus negotia deserit:
dñicorum fidelis dispensa-¬
tor merinit ẽẽ talentorum.
Et fecit ei conuiniũ magnũ
lemimndomo sua. Qui domi-¬
cilio xp̃m recepit interno:
maximis delectationibus
exubautium ꝑ ascit᷑ uolup¬
tatũ. Itaq dñs libent̃ ingͣ¬
dit᷑. & in eiꝰ qui credid̾at re¬
cumbit affectu. & hoc est
bonors oꝑum sp̃uale con¬
niuũ. quo diues popłs e¬
get. pauꝑ epulatur. Erat
turba multa publicanors
& aliorum qui cũ illis erãt
discumbentes. Uideraut
publicanũ apeccatis adme¬
liora conu̾sum: locũ inue-¬
nisse penitentie. &e obid̃ eti-¬
am ipsi ñ desꝑant salutẽ.
et murmurabaut phari-¬

Expanded text:
m contempsit quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas, atque incompositas reliquerit. Tanta enim cupiditate sequendi Dominum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaverit. Propter quod justa mercede dum humana sedulus negotia deserit, dominicorum fidelis dispensator meruit esse talentorum. Et fecit ei convivium magnum Levi, in domo sua. Qui domicilio Christum recipit interno, maximis delectatiexuberantium pascitur voluptatum. Itaque Dominus libenter ingreditur, et in ejus qui crediderit recumbit affectum. bonorum operum spiritale conuiuium, quo diues populus eget, pauper I epulatur. etturba multa publicanorum, et aliorum, qui cum illis erant discumbentes. Viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Et murmurabant Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
sine in artiũ licitarũ & uti¬
liũ ꝓfessionib omnibꝰ. e
quicquid̃ aliud dici potest
scłm innumerabiles diffe¬
rentias quib int̾ se prẽt
sola peccata homines dis¬
tant. ab excelsissimis usq
ad humillimos. a rege usꝙ
ad mendicũ. Omnia inqͥt
traham pꝰ me: ut sit capit
eoꝵ. & illa membra euis.
S si exaltatus inquit fue¬
ro a t̾ra. hoc est cũ exalla¬
tus fuero. Nec eñi dubitas
futurũ eẽ: quod uenit ml¬
plere. hoc refert᷑ ad illud.
qđͣ suꝑiꝰ ait. Si autẽ mortu¬
um fuerit granũ: multum
fructũ affert. Nam exalta-¬
tionẽ suã quid aliud dixit.
qmͣ incruce passionẽ: Quod
& ipse euuangłista ñ tacuit.
subiunx̃ eñi & ait. hoc aut̃

Expanded text:
sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunx