comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecta sunt. Ait autem dnsineuan¬
geliospecialiterecdesiae prin¬
cipibe ctopetro a postolo Tibi
dabo caues regnicaelorum et quod¬
cũ queligaueris suꝑ terram
eritligatume tincelis et quod cũ¬
que solueris suꝑterra erit solu¬
tum et incelis. Ait etiam gene¬
raliteromnibus discipulis. a¬
mendi couobis quaecumque alli¬

Expanded text:
ecta sunt. Ait autem Dominus in Evanecta sunt. Ait autem Dominus in Evangelio specialiter Ecclesiae principi beato Petro apostolo: Tibi dabo claves regni coelorum; et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Ait etiam generaliter omnibus discipulis: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
Videtenes pernatis nosne a dillum
ꝑueniat. Iniuria qũ a nobis feceritis
Si eñ in osn ontimetis. Time te illũqui
dixit quiuos spernit mes pernit Im¬
cemturigitur in uener andis & obtẽ¬
perandis sacerdotibus potentia &
copio sissimis honoribus sublima¬
tũtheodosiũ orto doxũ impera torẽ
Quã humili terreuerenter que be¬
atiam brosii memorabilis uiri moni¬
tis et increpationibusatque ex cõ¬
munication bus paruerit. Sciebat
nempepotestatem imperialem
qua insignitus erat. Ab illiuspende¬
repotestacecuius famulus & minist
ambrosiuserat hoc qui plenius
nos seuoluerit: Libruhi storietr¬
ꝑtite nouum subtitulo tricesimo
sacerdocumni hiliducant oua
quantum axpiana professiane
aborre at qui aniaduertit in¬
tellegit Isña que usis ualdere¬
prehensibilis et execrebilis
ad eo apud quosda inoleuitet
ut itadiserim. in legẽdeuenit
utiussi onẽsacet dotis & ex¬
gommuni catione maeque & uc¬
uius da laiciducant. quos suad¬
eo ut paulo ꝑpendant e aquaes ul¬

Expanded text:
videte ne spernatis nos, et ad illum perveniat injuria, quam nobis feceritis. Si enim nos non timetis, timete illum qui dixit: Qui vos spernit, me spernit. » Imitentur ergo in venerandis et obtemperandis sacerdotibus potentia, et copiosissimis honoribus sublimatum Theodosium orthodoxum imperatorem, quam humiliter reverenterque beati Ambrosii memorabilis viri monitis, et increpationibus, atque excommunicationibus paruerit. Sciebat nempe potestatem imperialem, qua insignitus erat, ab illius pendere potestate, cujus famulus et minister Ambrosius erat. Hoc qui plenius nosse voluerit, librum historiae tripartitae nonum, sub titulo tricesimo sacerdotum nihili ducant: quod quantum a Christiana professione abhorreat, qui animadvertit, intelligit. Is namque usus valde reprehensibilis et exsecrabilis adeo apud quosdam excrevit, et ut ita dixerim, in legem devenit, ut jussionem sacerdotis, et excommunicationem aeque ut cujusdam laici ducant; quos suadeo ut paulo perpendant ea quae subj
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio Omã opent sua faciunt ut
uideantur ab hominibus Itẽ Am̃dico
uobis receper̃ mercedem suã arrogan¬
tium quippe quattuor s̃species. Cũbonũ
Aut a semet ipsis habere aestimat. Autsi
sibi datũ de super credunt prosuis se hoc¬
accepis semerits putant. Aut certe tum
iactant se habere quod non habent aut

Expanded text:
in Evangelio: Omnia opera sua faciunt, ut in Evangelio: Omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus . Item: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Arrogantium quippe quatuor sunt species, cum bonum aut a semetipsis habere aestimant, aut sibi datum desuper pro suis se accepisse meritis putant; aut certe cum jactant
Abbreviated transcription (Latin):
tristantes non admur murationem
sepotius. ad oraconem et addĩ lauda¬
tionem seconuertere debeant: lacobu
a postolus docetdicens. Tristatur ali¬
quis uestrũ or et ae quoanimoet psal¬
lat Quae uerba it abeda uenerabilis
pres biter exponit. Siquis inquit uesir
aliqua tristitia de primitur uelaba¬
lus hominibus in lata forceiuria in¬
gruerit uel cupa aceidente uel doms¬
ti codã no praeoc cupante uel alia qua¬
libet uosratione contristari contigerto
Ne qua quã illa hora ad inuicem mur¬
muraturi. et de dĩ iudiciis querel¬
laturi conueniatis. sed potius adeel¬
si anconcurrentes. flexis genibus dñm
orare ut consolationis sue gratiã mittat
neuos tristitia se culiquȩ mortem opera¬
tur ab sorbeat. Ipsi quoque crebrapsal¬
modiȩ dulcedie Notiuan mestitiȩ
pestem uestro decorde repellite oc¬
tauumest. caeno doxia idest uana gbori¬
a quod proprie arrogantium etuane
laudis amatorum est De hacenimaitdns

Expanded text:
tristantes non ad murmurationem, tristantes non ad murmurationem, sed potius ad orationem, et ad Dei laudationem se convertere debeant, Jacobus apostolus docet, dicens: Tristatur aliquis vestrum, oret aequo animo et psallat . Quae verba ita venerabilis Beda presbyter exponit: « Si quis, inquit, vestrum aliqua tristitia deprimitur, vel ab aliis hominibus illata forte injuria ingruerit, vel culpa accedente, vel domestico damno praeoccupante, vel alia qualibet vos ratione contristari contigerit, nequaquam illa hora ad invicem murmuraturi, et de Dei judiciis querelaturi conveniatis, sed potius ad Ecclesiam concurrentes flexis genibus Dominum orate, ut consolationis suae gratiam mittat, ne vos tristitia saeculi, quae mortem operatur, absorbeat. Ipsi quoque crebra psalmodiae dulcedine nocivam moestitiae pestem vestro de corde pellite. » Octavum est cenodoxia, id est vana gloria, quod proprie arrogantium et vanae laudis amatorum est. De hac enim ait Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
frigescit. De qua nascitur. somnolentia
pigritia operis boni instabilitas loci. per¬
uagatio de loco in locũ tepiditas labo¬
ran di tediũcor dis murmuratio et
in ani loquia. Septimum uitium est
tristitia. Tristitiaique duobus mo¬
disfit id est aliquando sa lubriter.
aliquando letaliter. quando sabrit
fit non est uitium conputanda. seduir¬
tus Salibriter quippe fit quando quis
longa in aedia et alia qualibet. castiga¬
tione corporali de coctus. multis sc̃ãrũ
uirtutum certaminibus exerinatus
adulcedine acternȩ patriae: sediu
quis de amissione terraenarum rerũ
in latisque sibi abalus. iniurus itatris¬
tatur ut nihil. bonio periscũ agerede¬
lectet Qm̃dum haec eiacciduntꝰ ita
aminum eius pertur bare solent . ut non
solum a bonisoperibus eum retrahanc.
ueruetiam in prȩcipitũ desperacioms
ic̃onpellant: Quis quis igiturtali
absorbetur tristitia. ptet qđ in fun¬
damento mentis suae amorem terre¬
num amori praeposuerit xp̃i. quo a utt

Expanded text:
. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taedium cordis, murmuratio et inaniloquia. Septimum vitium est tristitia. Tristitia itaque cum duobus modis fiat, id est aliquando salubriter, aliquando lethaliter: quando salubriter fit, non est vitium computanda, sed virtus: salubriter quippe fit, quando quis longa inedia et alia qualibet castigatione corporali decoctus, multis sanctarum virtutum certaminibus exercitatus, a dulcedine aeternae patriae se diu quis de amissione terrenarum rerum, illatisque sibi ab aliis injuriis ita tristatur, ut nihil boni operis eum agere delectet; quoniam dum haec ei accidunt, ita animum ejus perturbare solent, ut non solum a bonis eum retrahant, verum etiam in praecipitium desperationis ire compellant. Quisquis igitur tali absorbetur tristitia, patet quod in fundamento mentis suae amorem terrenum amori praeposuit Christi. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
spolient neiure fori constringant
at que diuersissimis in iuriis sicuti
facere solentas ficiant. Qm̃cũeos
quibus libet modis dehonorant
xp̃mcuius ministrisunt de hono¬
rant. Dicente min e uangelio
quiuos spernit mes pernit et
quiuos recipit mere cipit: Quod
beatusaugustinus ita in libro
sermonũe disserit S solis in¬
q̃ta postolis dixit. Quiuos sper¬
nit mespernit spernite etnos
Siautẽ sermoeius ꝑuenit ad nos etuo¬
cauit nos et in eorũ loconos constitutt

Expanded text:
exspolient, nec jure fori constringant, exspolient, nec jure fori constringant, atque diversissimis injuriis, sicuti facere solent, afficiant: quoniam cum eos quibuslibet modis dehonorant, Christum, cujus ministri sunt, dehonorant, dicentem in Evangelio: Qui vos spernit, me spernit: et qui vos recipit, me recipit . Quod beatus Augustinus ita in libro sermonum edisserit: « Si solis, inquit, Apostolis dixit, qui vos spernit, me spernit, spernite et nos. Si autem sermo ejus pervenit ad nos, et vocavit nos, et in eorum loco nos constituit
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est ut penad flictionẽ pae¬
nitentia e corpraematur. Qua¬
tenus adseme tipsum redeatet
cuprae posite potestatidelique¬
rit eius contras e iuditiuma
bit et hisidorus in libro sentia¬
rũ. Pecto resitaq adõ iudicandi
sunt Asuis autẽ sub ditis ne qua¬
qũa suntiudicandi et paulo post
Quodsi a fide exorbit a ueriereo¬
tor tunc eritar guendusa subdi¬
tis. Promoribus ueroreprobisto¬
ler andus magis quã distringen¬
dus a plebe est Nonergo propter
quos dã sacerdo tesneglegenter
uiuentes rectea gentes contẽptui
hecbendisunt. beneitiaq agen¬
tes non solum. uenerandi sed&ia
imitandisunt. Male uero agen¬
tesuenerandiquidem sunt prop¬
terminis ter eũ xp̃i. non tamen
imitandi Vnde dñs aitineuan¬
gelio omnia quecumquedixe¬
rintuobis seruate et facite
cecundumopera uero eorum
non lite facere. Qua propter
cauendũ est quibusdam laicis
nes acerdotes dñitanto dispec¬
tui habeant. Neeos obprimentes

Expanded text:
cesse est, ut per afflictionem poecesse est, ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatinus ad semet ipcum quis praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a bit et Isidorus in libro Sententiarum : « Rectores itaque a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam sunt judicandi. » Et paulo post: « Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro minoribus vero reprobis, tolerandus magis quam distringendus a plebe est. » Non ergo propter quosdam sacerdotes negligenter viventes, recte agentes contemptui habendi sunt. Bene itaque agentes non solum venerandi, sed etiam imitandi sunt: male vero agentes venerandi quidem sunt propter ministerium Christi, non tamen imitandi. Unde Dominus ait in Evangelio: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis servate, et facite: secundum opera vero eorum nolite facere . Quapropter cavendum est quibusdam laicis, ne sacerdotes Domini tanto despectui habeant, ne eos opprimentes
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. hoc in nobis gratia sp̃sa¬
git. Ex historia ecclesi astica
eu sebii al lo quutio constantini ad
episcopos Osuos constituit sacerdote
et potes tatem uobis dedit de nobis quo¬
que iudicandi et ideonos a uobisrec¬
teudicamur. uos autẽ non potes¬
tis ab omnibu siudicari. Propter
quod dĩ solius interuos expectate
iuditiũ ut uestraiurgia quaecũ¬
que sunt ad il lud diuinũ reseruen¬
tur examen uos e nĩ nobis adodati
estisdi Et conueniens non est ut ho¬
moiudicetdeos sedillesolus dequo
scriptũ est dsstetit insi nagoga
deorũ inmedio autẽ deos diiudi¬
cat Sicut in nonnullis alus. Ita
et in eo formauita expia nae fusca¬
tur eoquod quidã laicorũsacerdo¬
tes dni debitohonor e non ueneran¬
tur. Gregorius quippeait in libro
pastorali facta qui ppepositorũ¬
oris gladioferienda non sunt &ia
cũ rectere prehendenda iudica¬
tur si quando uero contra eosue¬
linminimus lingua labitur ne¬

Expanded text:
carnis, hoc in nobis gratia spiritus acarnis, hoc in nobis gratia spiritus agit. » Ex Historia ecclesiastica Eusebiiallocutio Constantini ad episcopos: « Deus vos constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque judicandi: et ideo nos a vobis recte judicamur. Vos autem non potestis ab hominibus judicari: propter quod Dei solius inter vos exspectate judicium, ut vestra jurgia quaecunque sunt, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati estis dii, et conveniens non est ut homo judicet Deos, sed ille solus, de quo scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum: in medio autem deos dijudicat . » Sicut in nonnullis aliis, ita et in eo forma vitae Christianae fuscatur: eo quod quidam laicorum sacerdotes Domini debito honore non venerantur. Gregorius quippe ait in libro Pastoralioris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quicũque sacerdotibus no n ob¬
tẽperas set aut extracastrapo¬
situs lapidabatur al populo
aut gladio ceruicesiecta contẽp¬
tũ expiabat cruore Nuncue
sia pido demonũ orede cerpi¬
nus sicuti corpus cohȩrere neces¬
sarium est capiti. Ita & eccle¬
siam sacaer dotiet principi
populi. ut que uirgutara¬
dicibus et frontibus fluui
Ita etfilu patri& magistrodis¬
cipuli oboedientiae disci¬
pulorũ clarescat in uobis et quan¬
tum affectum patri defertisap¬
pareat Ad or nateme filii et
in ponitemihi oboedientiae. ues¬
trae coronam. fac itemeapud
omnes beatum indicari. Et doc¬
tinam meam magni ficate ꝑoboe¬
dientiam uestram. Secundum
a posto lici uerba dicenties Oboe¬
dite praepositis uestris. et obtem¬
perate eis quia ipsi peruigilent ꝓ
uobisqua si pro animabus urisratio¬
nem reddituri Haec ergo prae¬
moneo nequis pro paruo habeat
commonitionem nra Pater
enim suntt neces seest mefiliis
consilium suadere Quod enĩ
in carnalibus patribus natura

Expanded text:
quicunque sacerdotibus non obtemperasset aut extra castra positus lapidabatur a populo aut gladio cervice subiecta contemptum expiabat cruore. Nunc vsia rabido daemonum ore decerpinus: « Sicut corpus cohaerere necessarium est capiti, ita et Ecclesiam sacerdoti, et principi populi; utque virgulta radicibus et fontibus fluvii, ita et filii patri, et magistro discipuli. Obedientia discipulorum clarescat in vobis, et quantum affectum patri defertis appareat. Adornate me, filii, et imponite mihi obedientiae vestrae coronam; facite me apud omnes beatum judicari, et doctrinam meam magnificate per obedientiam vestram, secundum Apostoli verba dicentis: Obedite praepositis vestris, et obtemperate eis: quia ipsi pervigilant pro vobis, quasi pro animabus vestris rationem reddituri . Hoc ergo praemoneo, ne quis pro parvo habeat commonitionem nostram. Pater enim sum, et necesse est me filiis consilium suadere: quod enim in carnalibus patribus natura
Abbreviated transcription (Latin):
nor antiã laicorũ accide redubi¬
ũ non est. Quactae aut̃ sint uene¬
rationi habendi& legali a eteuan¬
gelica & a postolica instituta et
scõrũ patrũ dictabreuicer subt̃
collecta sanciunt Scribitus enĩ
indeiero nomio disnondetrahes
et principipoulitui non male¬
dices Itẽ ibi si difficile & ambigu¬
ũapute iudiciũ es seperspexe¬
ditiũ intrapor tastuas uideris
uiriari uerba surge etascende in
locum que elegerit dñs dstuus ueni¬
esq ad sacerdotes leuitici gene¬
rise cadiudicẽ quifuerit In il¬
lotẽporequeres que ab eis Qui
indicabunt tibi iuditii ueritatẽ
et faciesque cũq dixert̃ qui pre¬
suntlocoque elegerit dñs etdo¬
cuerintte. Iuxtale gemei seque¬
ris sententia meoru. Nec dec lina¬
baddexterã ueladsinistr̃a quiau¬
t̃suꝑbierit nolens obae diresacer
dotis imperio quie o tẽporemi¬
nistr auerit dño dõcuo exde¬
creco iudicus morietur homoille
et auferes malũ demedio israhel

Expanded text:
norantiam laicorum accidere dubinorantiam laicorum accidere dubium non est. Quantae autem sint venerationi habendi, et legalia, et evangelica, et apostolica instituta, et sanctorum Patrum dicta breviter subtus collecta sanciunt: scribitur enim in Deuteronomio: Diis non detrahes; et principi populi tui non maledices . Item: Si difficile et ambiguum apud te judicium esse perspexejudicii intra portas tuas videris variari verba; surge, et ascende in locum quem elegerit Dominus Deus tuus, veniesque ad sacerdotes Levitici generis, et ad judicem qui fuerit in illo tempore, quaeresque ab eis: qui indicabunt tibi iudicii veritatem et facies quodcumque dixerint qui praesunt loco quem elegerit Dominus et docuerint te iuxta legem eius sequeris sententiam eorum nec declinabis ad dextram vel ad sinistram qui autem superbierit nolens oboeddotis imperio, qui eo tempore ministraverit Domino Deo tuo, ex decreto judicis morietur homo ille; et auferes malum de medio Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
aruacceptione sint uener andi
multiineis non minist eriũ xp̃is ed
quod fasnonest diuitia sechonores
uenerantrurmundi et quanto po¬
dendioreset ditior esexistunt Tan¬
toma ioris honoris etueneratio¬
nis abeis habentur sunt etia quidã
sacerdo cesdiuitiis et honoribus
mundicarentes. Quia deo contẽp¬
tuia quibus dãla icis habentur
Vteos non solum administratores
et procuratoresrerũ suarũ faci¬
ant sed &iã sibi morelaicorũ ser¬
uire conpellant cosque conuiuas
men sesuae habere dedignent᷑. Qui
uidelicet habere sacerdotes nomi¬
netenus sibi uiderigestiunt. re
autẽ ipsa propter quã habendi sunt
nolunt. Talesque in tercessores
adpud dñmhabere uolunt. qua¬
les es seprorsus despiciunt. hoc
quã sit periculo sumacrep̃bensi¬
bile etreligionixp̃ianae in con¬
gruũ et in honestũ uerbis expli
carenon est hoc nẽ penon solũ
propter quorundã negle genti¬
& iã ꝓpter quorundã suꝑ bia etig¬

Expanded text:
arum acceptione, sint venerandi, arum acceptione, sint venerandi, multi in eis non ministerium Christi, sed quod fas non est, divitias et honores venerantur mundi. Et quanto potentiores et ditiores existunt, tanto majoris honoris et venerationis ab eis habentur. Sunt etiam quidam sacerdotes divitiis et honoribus mundi carentes, qui adeo contemptui a quibusdam laicis habentur, ut eos non solum administratores et procuratores rerum suarum faciant; sed etiam sibi more laicorum servire compellant, eosque convivas mensae suae habere dedignentur: qui videlicet habere sacerdotes nomine tenus sibi videri gestiunt, re autem ipsa propter quam habendi sunt, nolunt, talesque intercessores apud Deum habere volunt, quales esse prorsus despiciunt. Hoc quam sit periculosum, ac reprehensibile, et religioni Christianae incongruum, et inhonestum, verbis explicari fas non est: hoc nempe non solum propter quorumdam negligentietiam propter quorumdam superbiam et ig
Abbreviated transcription (Latin):
que sacerdoces dñi ex naniuit&
ad pauꝑtatẽ ꝑduxit Extant hodie
non nulla eba silicaeita cario sȩcul¬
minibusque egente sec quod maius
est pauꝑtate p̃pediente pene adso¬
lũ usque conlapsa eut in hisxp̃ofa¬
mularieiusque corpus et sanguis
conficidigneneque at Quaseiadũ
paganiet in creduli conspiciunt.
nomen xp̃is a norũblas phemantdi¬
do suo fabricant eñi pletur illud
xp̃i fabricanda sec diuersis donariis
cumulandas earũque sacerdotes ueneran¬
dos flagnibat. Ita nunc ꝑuersis & inordi¬
natis consuetudinib: emergentib multo¬
rũ quodemendatione dignũ est in his
expoliendis et de honenindis Auatitia¬
estuat. Quisquis uero in corundem xp̃i
siderat eor uexempla sequi non
neglegat acseipsufiliũ non pre¬
Cumigitur sacerdo tesmediato¬
resuide licetinter dm̃ et popu¬
lũobamor ẽ et honorẽ illiuscu¬
ius ministeriumgerunt congruo
honereremota ꝑsonar ũ & diuiti¬

Expanded text:
quae sacerdotes Domini exinanivit, quae sacerdotes Domini exinanivit, et ad paupertatem perduxit, exstant hodie nonnullae basilicae ita cariosae, culminibusque egentes, et, quod majus est, paupertate praepediente pene ad solum usque collapsae, ut in his Christo famulari, ejusque corpus et sanguis confici digne nequeat. Quas etiam dum pagani, et increduli conspiciunt, nomen Christianorum blasphemant, diChristo Deo suo fabricant; et impletur illud Christi fabricandas, et diversis donariis cumulandas, earumque sacerdotes venerandos flagrabat, ita nunc perversis et inordinatis consuetudinibus emergentibus, multorum, quod emendatione dignum est, in his exspoliandis et dehonorandis avaritia aestuat. Quisquis vero in eorumdem Chrissiderat, eorum exempla sequi non negligat, ac seipsum filium, non praeCum igitur sacerdotes, mediatores videlicet inter Dominum et populum, ob amorem et honorem illius cujus ministerium gerunt, congruo honore, remota personarum et diviti
Abbreviated transcription (Latin):
nus tantũ accommodas sola decim̃a
merebcris. ouiergo a ut premiũ con¬
pariarare Aut peccator ũdesiderat
indulgenti a promereri: Reddicis
decimis &ia de nouẽ partibus stude¬
atelemosrña dare Itata menut quic¬
quidexcepto uictu medio crietuestitu
rationabilisuꝑfuerit. Non lux ori¬
ereseruecur sedthesauro caelesti ꝑ
elemosi na pauperũ reponatur quic¬
quid e ñ i nobis dsplus quã opus est de¬
derit non nobis speciali terdedit sed
ꝑnosalii serogandũ transmisit. Sinon
dederimus resalienas inuasimus
Euidentibus it aque in diciis declaratũẽ
qua liter decima edo daridebe¬
ant. Sugitur scriptura monentede¬
cimiset primitiis &ceteristerre no¬
rũ fructibus ds̃ honoratur utiq¬
qui ahonoratur Procul dubioqui
aecdõdareneglegit dm̃ deonorat
et sulle inmandando dm̃ dehonorat
multo magis ille dm̃dehonorat. Qui¬
a suis militibus dõ oblata conera fasio
usurpiat. Proter hancñẽ peauaritiã

Expanded text:
nus tantum accommodas, solam decimam nus tantum accommodas, solam decimam merebaris. Qui ergo aut praemium comparare, aut peccatorum desiderat indulgentiam promereri, reddat decimas, etiam de novem partibus, studeat eleemosynam dare; ita tamen ut quidquid, excepto victu mediocri et vestitu rationabili, superfuerit, non luxuriae reservetur, sed in thesauro coelesti per eleemosynam pauperum reponatur. Quidquid enim nobis Deus plusquam opus est, dederit, non nobis specialiter dedit, sed per nos aliis erogandum transmisit; si non dederimus, res alienas invasimus. » Evidentibus itaque indiciis declaratum est, qualiter decimae Deo dari debeant. Si igitur, Scriptura monente, decimis, et primitiis, et caeteris terrenorum fructibus Deus honoratur, utiqquia honoratur ; procul dubio qui haec Deo dare negligit; et si ille in non dando Deum dehonorat, multo magis ille Deum dehonorat, qui suis militibus Deo oblata  contra fas usurpat. Propter hanc nempe avaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
Auare quid faceres sinoue paro¬
bus sibi suptiscibi decim̃a reliquis¬
s&a Quod certeiã factũ est cũ mes¬
sistua pluuia rũ benedictione subtrac¬
ta ieiuna defecit et uindemiatua. Aut
grando ꝑcussit aut pruina de coxit
Quidest auide supputator nouẽ tibi par¬
tesretractae sunt quia de cim̃a dare
noluisti Constat quidẽ quodipse non dede¬
ris sed tamends exegit haecẽ eñi dñi
iustisima consuetudo. Vt situillidecim̃a non
dederistuad decim̃areuoceris Ecriptũest
ot primiti ae terre uobiscũ sunt Videoius
et sallere meex istimatisa Intus inthes¬
sauri sur̃i serin domibusum̃i serit dereptio
Dabis impio militi quod nonuis dare
sacer doti : Quid diceretds̃. Nempe
meus est homo quemfeci. me aestter¬
raquacolis mea sunt qua es pargif
incaanimalia quae fatigas. Mea sunt
pluuiae et imbresuentorũ flami¬
ñamea sunt meus soliscalor. et cũ
omnimea sint elementa tu quima¬

Expanded text:
avare. Quid faceres, si novem partavare. Quid faceres, si novem partibus sibi sumptis, tibi decimam reliquisset? Quod certe jam factum est, cum messis tua, pluviarum benedictione subtracta, jejuna defecit, et vindemiam tuam aut grando percussit, aut pruina decoxit. Quid est avide quod supputatur? Novem tibi partes retractae sunt, quia decimam dare noluisti. Constat quidem, quod ipse non dederis, sed tamen Deus exegit. Haec est enim Domini justissima consuetudo, ut si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam revoceris. Scriptum est et primitiae terrae vobiscum sunt. Video vos, et fallere me existimastis: intus in thesauris vestris et in domibus vestris erit direptio. Dabis impio militi quod non vis dare sacerdoti. Quid diceret Dominus? Nempe, meus est homo quem feci, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meae sunt pluviae et imbres, ventorum flamina mea sunt, meus solis calor, et cum omnia mea sint elementa, tu qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
bun non prastes hocgratis quodcito
recipiescũmagnofenore Quȩ
forte ciu ꝓficiat quodd sac cepit
redditurus quaerititerum
cuiꝑficiat quod pauperibus da¬
tur si quaeris tibi proficit Si
dubit asperdi disti. Decimȩ eñĩ
fr̃s lcm̃i tributa sunt egentium
animarũ Redde ergo tributa pau¬
peribus offorlibamina sacer¬
dotibus. Quod si decimas non
besfructuũ terrenorũ quod
agricola quodcũq tepascit in¬
geniũ dĩ est Inde decimas expe¬
citunde uiuis demilicias denego¬
tio de artifitiotuonedde decimas
Aliud enĩ proterra dependimus
dando&terrana& celesticpos¬
sismunera promeneriquarepera¬
uatiã teduplicibene dictione de frau¬
das Audiergo inde uocamorra¬
licas: Nostiqui adĩ sunt cuncta quae
ꝑcipis & desuo non commoda srerũ
omni ucre atori Nonega dñs Non
premiũ postulatsed honorẽ. Decu¬
o aliqui dege quodrefundat prim.¬
tiasrerũ& decimas peit& negase

Expanded text:
bunt . Non praestas hoc gratis, quod cito bunt . Non praestas hoc gratis, quod cito recipies cum magno fenore. Quaeris forte cui proficiat quod Deus accipiat redditurus? Quaeris iterum cui proficiat, quod pauperibus datur? Si credis, tibi proficit: si dubitas, perdidisti. Decimae enim, fratres charissimi, tributa sunt egentium animarum. Redde ergo tributa pauperibus, offer libamina sacerdotibus. Quod si decimas non habes fructuum terrenorum, ut agricola; quodcunque te pascit ingenium Dei est, inde decimas expetit, unde vivis: de militia, de negotio, de artificio tuo redde decimas. Aliud enim pro terra dependimus: dando, terrena et coelestia possis munera promereri, quare per avaritiam duplici te benedictione defraudas? Audi ergo indevota mortalitas: Nosti, quia Dei sunt cuncta quae percipis, et de suo non commodas rerum omnium creatori? Non eget Dominus, non praemium postulat, sed honorem, de tuo aliquid exigit, quod refundat. Primitias rerum et decimas petit, et negas
Abbreviated transcription (Latin):
mas sumere apopulo secundũ le¬
quibus fructũ quȩritis messescolligere
debemus. et ideo gratias agentesdõ qui
dedit de offerendisimmoderedden¬
dis decimis cogitemus Dsenĩ noster
qui dignatus est totũdara. Decimũ a
nobis dignatur repeter e non sibi sedno¬
bis sine dubio profuturũ Sic enĩ ipse
ꝑproph&am promititdicens In¬
ferte in quic omñe decim̃a in hor¬
reamea & siccibus indo momea
& ꝓbate me in his dicit dñs. Si non
aꝑuero uobiscatarac tascaeli&de
dero uobis fructus usque ada¬
bundantiã Ecce probauimusquo¬
modo nobis decimae magis quam
do ꝓficrant o homines stultiquid
maliimperant dsut non mereatur
audiri sic enim dicit Primitia sa¬
retue &tor cularistui non tanda¬
bi sofferre mihi sitardiusdarepec¬
catũ est quanto petus est non de dis¬
se &iterũ dicit. honor a dñm dm̃
cuũde cuisiustis laboribus deli¬
ba ei defeuctibusiuscitiatua eutre¬
pleantur horreatua frumento
uino quo que torculariaredunda¬

Expanded text:
mas sumere a populo secundum lemas sumere a populo secundum lequibus fructum telluris, et messes colligere debemus: et ideo gratias agentes Deo qui dedit, de offerendis, imo de reddendis decimis cogitemus. Deus enim noster qui dignatus est totum dare, decimam a nobis dignatur repetere, non sibi, sed nobis sine dubio profuturam. Sic enim ipse per prophetam promittit, dicens: Inferte, inquit, omnem decimam in horrea mea: et sit cibus in domo mea; et probate me in his, dicit Dominus, si non aperuero vobis cataractas coeli, et dedero vobis fructus usque ad abundantiam . Ecce probavimus quomodo decimae magis nobis quam Deo proficiant. O homines stulti, quid mali imperat Deus, ut non mereatur audiri? Sic enim dicit: Primitias aet torcularis tui non tardabis offerre mihi . Si tardius dare peccatum est, quanto pejus est non dedisse? Et iterum dicit: Honora Dominum Deum tuum de tuis justis laboribus, et deliba ei de fructibus justitiae tuae; ut repleantur vinoque torcularia redunda
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ separ abis decunctis frugibtuis
quae na sc unt᷑ interra ꝑ annos ingu¬
los& comedes inconspectudm̃ idi
tui in loco que melegerit ut in eonom
illius in uocet᷑ decimã frum̃titu &
uin i&olei & primonita da armentis
&o uibustuis ut discascimere dñm dm̃
sortia omniũ & ꝑgebatadhierusalẽ ad
tẽ plũ dñi & ibi adhor abat dñ idm su¬
um israhel omnia primitia sua & de¬
cimas suas fide lit̃ offerons
Nmalachia Inferte omnẽ decim̃a in hor¬
Lũmeũ & sitcibus indomomea & ꝓ
bateme suꝑ hocdicit dñs sinonaperue¬
ro uobis cataractas caeli& offudero
uobis bene dictionẽusq ad abundanti¬
a m& increpabo prouobis deuonantem
& non conro p& fructũ terra uestre
nec eritsterili suin ea ina grodicit dñs
exercituũ & beato suos dicentom¬
nes gentes biesus filius sirac In
omnida tohilar ẽ facuultũtuũ & ex¬
ultatione sc̃ifica decimastuas. Nau¬
luse quide defiliis leui sacerdotiũ
accipientes mandatũ habent deci¬

Expanded text:
tem separabis de cunctis frugibus tuis quae nascuntur in terra per annos singulos et comedes in conspectu Domini Dei tui in loco quem elegerit ut in eo nomen illius invocetur decimam frumenti tui et vini et olei et primogenita de armentis et ovibus tuis ut discas timere Dominum Deum sortia omnium; et pergebat ad Jerusalem, ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum suum Israel: omnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens . In Malachia: Inferte omnem decimam in horreum meum, et sit cibus in domo mea, et probate me super hoc, dicit Dro vobis cataractas celi et effudero vobis benedictionem usque ad abundantiam, et increpabo pro vobis devorantem, et non corrumpet fructum terre vestre, nec erit sterilis vinea in agro, dicit Dominus exercituum. Et beatos vos dicent omnes gentes . Jesus filius Sirach: In omni dato hilarem fac vultum tuum: in exsultatione sanctifica decimas tuas . Paulus: Equidem de filiis Levi sacerdotium accipientes, mandatum habent deci
Abbreviated transcription (Latin):
as quasgignit humus & dñode poncan¬
turcedent in usustuos quimundus est
indo motua uesceture is omne quod
ex uocor eddiderint filius rahelcuũ
ada aron ha terraeorũnihil possi¬
debitis Nec habebitis partem intor
eo sego pars & here ditastua in me¬
dio filiorumis rahel filiis autem
leuide diomnes decima si srahelis
in possessio nẽ prominiscerio quoser¬
uiunt mihiintabernaculo foederis
Inexodo dec imastuas & primitias
nontarda bisofferre In leuitico om¬
nes decimȩ terrȩ siue defrutibus siue
de pomis arborum dñi st &illi scificantur
um & omne quodcumq transic subuir¬
ga innumerũ decimũ qđcũque eue¬
nerit sc̃i ficatuerit dño. Non muta¬
bi sillud bonum malonequem a lũ bono
Inde utero nomio In locoquẽ ele¬

Expanded text:
a quas gignit humus et Domino deportana quas gignit humus et Domino deportantur cedent in usus tuos qui mundus est in domo tua vescetur eis omne quod ex voto reddiderint filii Israhel tuum ad Aaron: In terra eorum nihil possidebis; nec habebis partem inter eos: Ego pars et haereditas tua in medio filiorum Israel. Filiis autem Levi dedi omnes decimas Israelis in possessionem pro ministerio quo serviunt mihi in tabernaculo foederisin Exodo: Decimas tuas et primitias non tardabis offerre . In Levitico: Omnes decimae terrae, sive de frugibus, sive de pomis arborum, Domini sunt: et illi sanctificant um, et omne quod transit sub virga, in numerum decimum quodcunque venerit, sacrificatum erit Domino. Non mutabis illud bonum malo, neque malum bono . » In Deuteronomio: « In loco quem ele
Abbreviated transcription (Latin):
eiusciuhuiusce modiofficia commis sasunt
neccueius uolueritagere consilio: anathe¬
ma sit Scribit quo que hie ronimus inepis¬
tole adnepotianum ecclesiam fraudare
sacrilegium est & in fraaut quod ap¬
tis simisceleris est ex inde aliquid sub¬
tahere omnium praedonũ crude¬
litatem superat Scriba &iamin co¬
mentariis matheieuangelistae om¬
nes igitur qui scipote mpli& his quae
conferuntur adusus ecclesiae abutun¬
tur in aliis robus quibus suamexple¬
Ant uoluntatẽ : Similes sunt scriba¬
rum & sacerdotum redimentiũ men¬
datium & saluatoris sanguinẽ. qđ
aut̃ decime sacerdotibus immo in
ne maduescendũ & ueste madindu¬
endumreuersusq fuero prospere
in dom̃upatris mei : eritm ihi dñs indñi
& lapisistequẽ erexiincitulumuo¬
cabitur domus dicunctorum quique
dederis mi hi decimas offeratibi
ole i& uiniae frurmentiquiquid
offerunt primitiarũ dño idesta¬
a rondedis uniuersas frugũ primiti¬

Expanded text:
ejus cui hujuscemodi officia commissa sunt, ejus cui hujuscemodi officia commissa sunt, nec cum ejus voluerit agere consilio, anathema sit. » Scribit quoque Hieronymus in epistola ad Nepotianum : « Ecclesiam fraudare sacrilegium est. » Et infra: « Aut quod apertissimi sceleris est, exinde aliquid subtrahere, omnium praedonum crudelitatem superat. » Scribit etiam in Commentariis Matthaei evangelistae: « Omnes igitur qui stipe templi, et his quae conferuntur ad usus ecclesiae, abutuntur, in aliis rebus quibus suam expleant voluntatem, similes sunt scribis et sacerdotibus redimentibus mendacium et Salvatoris sanguinem. » Quod autem decimae sacerdotibus, imo in nem ad vescendum, et vestem ad induendum, reversusque fuero prospere ad domum patris mei: erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem erexi, in titulum vocabitur domus Dei: cunctorumque quae dederis mihi, decimas offeram tibiolei et vini ac frumenti quicquid offerunt primitiarum Domino tibi dedi universa frugum initi
Abbreviated transcription (Latin):
orthodoxus dõnus hludo uuicus impe¬
racor inter c&erapi&atis suae bene
ẽa in mune effecerit. Caueant ergo
sela ici nocesse est ab app&itudecima¬
rũ& oblationũ fidelium nec quisquã
ex his sibi ꝑuimnisi ad peric ulum sium
uindicare possesciant suoq: contentis int
miniscerio nedumalterius usurpant
suo quo contenti esse debent quodammo¬
do seindignos faciant. aliorũq pia uota
sibim peccatũ conuertant & sacri leguno¬
tã incurrant otiasitaque rex quiate¬
merario aususacerdotaleminister¬
uarripuit illi co inmunditiale prȩmul¬
tatus ẽ Balta sar quoquer ex quia ua¬
sa diuini s usibus consecrata in suo sususcon¬
tra fasconuertit uit acũ regnocarutt:
Quis qui sergode hoc genere auaritiae
sibiin punitacem promittit audiat quid
sacricanones in concilio grangrensideha¬
credecernant Siquis oblatione seccle¬
siae extraecclesiã ac cipere uel dare
uoluerti praeter conscientiam ep̃i uel

Expanded text:
orthodoxus domnus Ludovicus impeorthodoxus domnus Ludovicus imperator, inter caetera pietatis suae benefeam immunem effecerit. Caveant ergo se laici necesse est, ab appetitu decimarum et oblationum fidelium; nec quidquam sibi ex his per vim, nisi ad periculum suum, vendicare posse sciant, suoque contenti sint ministerio; ne dum alterius usurpant, suo, quo contenti esse debent, ministerio, quodammodo se indignos faciant; et aliorum quoque pia vota sibi in peccatum convertant, et sacrilegii notam incurrant. Ozias itaque rex quia temerario ausu sacerdotale ministerium arripuit, illico immunditia leprae mulctatus est. Balthazar quoque rex, quia vasa divinis usibus consecrata in suos usus contra fas convertit, vita cum regno caruit. Quisquis ergo de hoc genere avaritiae sibi impunitatem promittit, audiat quid sacri canones in concilio Gangrensi de hac re decernant: « Si quis oblationes ecclesiae extra ecclesiam accipere vel dare voluerit, praeter consensum episcopi vel
Abbreviated transcription (Latin):
sed& in talibus basilicis constitui non
sinunt pres brteros nisi ab eis munus
quodoptant accipiant sunt&iã plerique
potentes quioblicior dinis & mini steri¬
fideliũ uero largis simis decimis abut¬
dantes contra fassuis aut cericis autla¬
cis beneficiario munere conferunt
ut de huiuscemodioblationibus & de¬
qui anĩ aduertit intelligit Nononim
adlaicorũ sed ad pontificũminis ceri¬
tificũsa nemisterii est quantũ exeis de
fidelium oblacionibus infrabricis
applicecur ecolesiae quantũ inlu¬
minaribus concunandis quantĩun
hospitibus colligendis & pauperibus
recreandis quantũque in pres by¬
terorũ eorumq: qui secummiliciã xp̃i
gerunt nec cessitatibus subleuandis ex¬
pensecur disponere non laicoriut
in suos suorũque ex his quic quare¬
corque a tur usus exigeres hocñẽ¬
pegenus a uariciae intantũ quos da
obligauerat laicos ut hoc seiuste &ra¬
tionabiliter immo incul pabilitersec¬
taripos seputarent donecgloriosus

Expanded text:
Sed et in talibus basilicis constitui non Sed et in talibus basilicis constitui non sinunt presbyteros, nisi ab eis munus quod optant, accipiant. Sunt etiam plerique potentes, qui obliti ordinis et ministerifidelium vero largissimis decimis abundantes, contra fas suis aut clericis aut laicis beneficiario munere conferunt, ut de hujuscemodi oblationibus et dequi animadvertit, intelligit. Non enim ad laicorum, sed ad pontificum ministeritificum sane ministerium est, quantum ex eisdem fidelium oblationibus in fabricis applicetur ecclesiae, quantum in luminaribus concinnandis, quantum in hospitibus colligendis, et pauperibus recreandis, quantumque in presbyterorum eorumque qui secum militiam Christi gerunt necessitatibus sublevandis expensetur, disponere; non laicorum, ut in suos suorumque ex his quidquam retorqueatur usus, exigere. Hoc nempe genus avaritiae in tantum quosdam obligaverat laicos, ut hoc se juste et rationabiliter, imo inculpabiliter sectari posse putarent, donec gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
C uoblatiines & decimaefide¬
liũ solius dĩcausada ridebeant.
multifaria distributione e¬
mendatione ualde indigente a
plerisque darisolent. Qm̃sicut sunt
non nulliqui dõ deuote. ita exis¬
tunt quã plures quies non honoris
diuini sed questus suicausa sacer¬
docibus discribuunt. eosque qui¬
bus presunt discribuere conpellunt
scilic&utid quod datũ fuerit. aut
cotũ aut pene cotũ in suos suorũ¬
queretor que acurusus hinã¬
q lic& ab hominibus honoratores
dĩuideri uelint dehonor atores
riq qui possionũ limitib coangustatas
&reditibus carente saut in iuris suipro¬
prio autcerte exmunere alicuius po¬
tentis habentba silicas Ad quas neli¬
giosa deuotiofideliũ & oblationũ & deci¬
marũ magña conferresol& copiam su¬
ꝑ qua huiusce modicupiditate ducti solent
dice qlle pres biter multa demea ad qui¬
ritecclesia. Qua propter uolo ut deo quod
demeo ad quirit ad uotũ meum mihi serui¬
at sinalias meam non habebit ecclesiam

Expanded text:
 oblationes et decimae fidelium solius Dei causa dari debeant, multifaria distributione, emendatione valde indigente, a plerisque dari solent; quoniam sicut sunt nonnulli qui Deo devote, ita existunt quamplures, qui eas non honoris divini, sed quaestus sui causa, sacerdotibus distribuunt, eosque quibus praesunt, distribuere compellunt: scilicet ut id quod datum fuerit, aut totum, aut pene totum in suos suorumque retorqueatur usus; hi namque licet ab hominibus honoratores Dei videri velint, dehonoratores trique qui possessionum limitibus coangustati, et reditibus carentes, aut in juris sui proprio, aut certe ex munere alicujus potentis habent basilicas, ad quas religiosa devotio fidelium oblationum et decimarum magnam conferre solet copiam. Super qua hujuscemodi cupiditate ducti solent dicere: Ille presbyter multa de mea acquirit ecclesia, quapropter volo, ut de eo quod de meo acquirit, ad votum meum mihi serviat, sin alias, meam ultra non habebit ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ampercipere Cumiitur conuentus
xp̃ianorum adecclesi adeo praeci¬
pue institutus sit ut incerhrmno¬
rũ & laudũ sollena participaciocor¬
poris& sanguinꝰis dñicol ebretur
satismirar inon potest undeusus ual¬
dereprȩ hensibilis inrepserit ut qui¬
dã tanto sacramento sepriuari non
ꝑtime scant &si contigerit ut aliquo
interueniente peccato ab eose paren¬
tur nec dolore nec contritione cordis
conteruntur porroidemr eprehen¬
sibilisusus intantũ inolitus est : ut qua¬
si prolege haber i&tanto sacramen¬
tonon parcicipantibus quandã in pumi¬
tatẽ promittereiudeatur proinde
nec esse est ut unusquis que fid elis sibi¬
hincinde periculii¬

Expanded text:
am accipere. Cum igitur conventus am accipere. Cum igitur conventus Christianorum ad ecclesiam ideo praecipue institutus sit, ut inter hymnorum et laudum solemnia participatio corporis et sanguinis Domini celebretur, satis mirari non potest unde usus valde reprehensibilis irrepserit, ut quidam tanto sacramento se privari non pertimescant; et si contigerit ut aliquo interveniente peccato ab eo separentur, nec dolore nec contritione cordis conterantur. Porro idem reprehensibilis usus in tantum inolitus est, ut quasi pro lege haberi, et tanto sacramento non participantibus quamdam impunitatem promittere videatur. Proinde necesse est, ut unusquisque fidelis sibinde pericul
Abbreviated transcription (Latin):
corpusaccedere & paulo post qua¬
pnoptere ligendis unt aliquidiesqui¬
bus prius homo contentius uiuat quo
ad tantum sacramentũ dgnius acce¬
denepossic. Itẽ idem in libello cuisi no¬
nima inscribitur. quotidic in quiteucha¬
ristie cõmunionẽ ꝑcipere nec laudo
necuitupero omnibustamen domini¬
cis diebus comuni candũ suadeo & hortor
sit amen mens inaffectupec candinonsit
Nãhabentẽ ad huc uoluntatem peccan¬
di grauarimagis dico eucha ristiae per¬
ceptione qua purificari &ideo quã uis
quis pec catomordeatur: pec candide
municaturus satis faciatlacrimis
fessionis donarecon¬
sueuit. accedatadi ariscia¬
aristia intre¬
pidus & securus. sed h leillo dico
que capitalia & mortaliacatnon
grauant Ña quemmortalia stbap¬
tismucrimina cimis sapre munt ior¬
torprius plublica poenitentia sacis¬
facer e&cita sacerdotisit dicio r ecin¬
ciliatũ cõmuniomi sociari. siuultñon ad
iudiciũ & condẽnationem siueucharisci¬

Expanded text:
corpus accedere. » Et paulo post: « Quacorpus accedere. » Et paulo post: « Quapropter eligendi sunt aliqui dies, quibus prius homo continentius vivat, quo ad tantum sacramentum dignus accedere possit. » Item idem, in libelloqui Synonyma inscribitur: « Quotidie, inquit, eucharistiae communionem percipere nec laudo nec vitupero: omnibus tamen dominicis diebus communicandum suadeo et hortor: si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de municaturus satisfaciat lacrymis confessioni donare consuevit, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia peccata non gravant. Nam quem mortalia post baptismum commissa premunt, hortor primum publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui eucharisti
Abbreviated transcription (Latin):
nostrũ quoti dia ñuda nobis hodie
Quod quidẽ benedicunt si hoc cũ neli¬
gione & deuotione & humilatate sus¬
cipiunt ne fidendo deiustitia suꝑba p̃¬
sumptione id faciantceterũ sitali¬
a sunt peccataque quasimortuum
ab altario remoueant prius agen¬
da poȩnitentia est. ac sic de inde ho
salutiferu me dicamentũ suscipi¬
sibimanducat&bibit hoc esteñi in¬
digne accipenesieo tẽpor equis ac¬
cipiat quodebeat agere poenitentia
c&erũ sitanta non sunt peccataut
ex cõmunicatusquis que iudicetur
non sedeb&a medicinadomin oeor¬
porisseparare nedũ fortediuab¬
stinereprohib&ur axp̃icorpone
sepanotur manifestũ est enĩeas
uiuere quicorpus ci attingͥunt. Vnde
timendũ ẽ nedum diuquisque separ&ur
Axp̃icorport alienꝰ remaneatad salute
psodicente Nisi comederitis cane filui
desinat coniugati sautẽ abstinen¬
dũ est acoitu plurimisque diebus
orationiuacare & sicde inde ad xp̃i

Expanded text:
nostrum quotidianum da nobis hodie. nostrum quotidianum da nobis hodie. Quod quidem bene dicunt, si hoc cum religione et devotione et humilitate suscipiunt, nec, confidendo de justitia, superbiae praesumptione id faciant. Caeterum si talia sunt peccata, quae quasi mortuum ab altari removeant, prius agenda poenitentia est, ac sic deinde hoc salutiferum medicamentum 385 tsibi manducat et bibit . Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore quis accipiat, quo debeat agere poenitentiam. Caeterum si tanta non sunt peccata, ut non excommunicatus quisque judicetur, non se debet a medicina Dominici corporis separare; ne dum forte diu abstinere prohibetur, a Christi corpore separetur. Manifestum est enim eos vivere qui corpus ejus attingunt. Unde timendum est, ne dum diu quisque separatur a Christi corpore, alienus remaneat a salute, ipso docente: Nisi comederitis carnem filidesinat. Conjugatis autem abstinendum est a coitu, plurimisque diebus orationi vacare, et sic deinde ad Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ta exempluantiqui populi poni¬
tur quando non solũ onecorporis
sed &iã one cordis hauritur. Inu¬
troque & eñi poste agnisanguis est po¬
situs quando sacramentũ passionis xp̃i
cũone adredẽtio mẽ sumicur. ad imi¬
tacionẽ quoque intenta mence co¬
gitatur. qua si in nocto agnicarnes
comedimus cũ in sacram̃tomodo
dominicũ corpusaccipimus Qan¬
do adhuc adinuicẽ consientias nostras
non uidemus Nanihil prodest corpus
peruensis monibus coneraire. qui
scelerate uiunt inecclosia & cõmum¬
care non desinunt & putant setaliẽo¬
munione mundari. Discant nihil ademun¬
dacionẽ proficeresib dicente pro¬
ph&a. Quid est quod dilectus meusindo¬
mome a fecit sceler amulta : Numquid
carnes scã eauferentatemalitiastuas
rus in libro officiorũ. Dicunt inquid
Aliqui nisi aliquo int̾ueniente pecca
to eucharistiam quotidie accipiendã
huncenĩ panẽ dariquoti die nobis iuben¬
tedño postulamius dicentes. Panẽ

Expanded text:
ta exemplum antiqui populi ponita exemplum antiqui populi ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur: in utroque etenim poste agni sanguis est positus, quando sacramentum passionis Christi, cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Quasi in nocte agni carnes comedimus, cum in sacramento modo dominicum corpus accipimus, quando adhuc ad invicem nostras conscientias non videmus. Nam nihil prodest corpus perversis moribus contraire. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt; et putant se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? rus in libro Officiorum : « Dicunt, inquit, aliqui, nisi aliquo interveniente to, Eucharistiam quotidie accipiendam; hunc enim panem dari quotidie nobis, jubente Domino, postulamus, dicentes: Panem
Abbreviated transcription (Latin):
mus nonne comucatio sanguinisꝓp̃i
est & panis que frangimus nonne
participatio corporis dñi est i
Itẽ Itaque quicũquemanduca uerit
panẽ & biberitea licẽ dñi indigne
iudicium sibi manducat & bibit non
discernens corpus hieronimus in
libroaduersusio ugnianum. om¬
nis populus accessur usad montẽ
sina & dĩauditurus cloquiũ tribus
diebus sc̃ificariius susest & seab
uxoribus abst inere quod quidẽsci¬
mus &iã ad dauid fugient ẽ ab ahime¬
lec sacer doteditũ. simundi sunt pu¬
eriabuxoribus: Rille respondit
abheri& nudiustertius. panese¬
ñi proposicionis quasi corpusxp̃ideu¬
xorũ cubilibus consurgentesede¬
re non poterant& intransitu
contẽplandum quod dixerat simun¬
disune pueriabuxo ribusui delic&
quod admunditi ascorporisxpĩ
omni scoitus sit inmundus ꝗre¬
gorius in libromoraliũ quis
na quesit fangus xp̃i noniã audi¬
endo sedbibendodidicimus qui
sanguis super utrũque postẽ iux¬

Expanded text:
onne communicatio sanguinis Christi est? et panis quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Item: Itaque quicunque manducaverit panem, et biberit calicem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit, non discernens corpus Domini . Hieronymus in libro adversus Jovinianum : « Omnis populus accessurus ad montem Sina, et Dei auditurus eloquium, tribus diebus sanctificari jussus est, et se ab uxoribus abstinere. Quod quidem scimus etiam et ad David fugientem ab Abimelec sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudius tertius . Panes enim propositionis, quasi corpus Christi, de uxorum cubilibus consurgentes edere non poterant. Et in transitu contemplandum quod dixerat: si mundi sunt pueri ab uxoribus? videlicet quod ad munditias corporis Christi omnis coitus sit immundus. » Gregorius in libro Moralium: « Quis namque sit sanguis Christi non jam audiendo, sed bibendo discimus: qui sanguis super utrumque postem jux