comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qi naressitas excusabat eos. sicut excusatit: cdo. ⁊ pueros eust.
qu̾ come̾it panes sacerdotales nec percabu̾t sacdotes cucuicioẽ¬
tes ⁊ sacrificantes insabb̃o cum q presente ⁊ actore cdlũo satb̃i faq¬
b. Nec hoctie eger si soluit ieiiniũ reus ẽ. Dixerant autem pha¬
risei. hoc non lic̾e salb̃rs. ꝙ alio die licebat sc̃m legẽ ete grana
segetis ꝓpinquoꝵ s non metẽ falce. N ota primos apłos solusse¬

Expanded text:
quia necessitas excusabat eos, sicut excusavit David et pueros ejus, quando comedit panes sacerdotales. Nec peccaverunt sacerdotes, circumcidentes et sacrificantes in Sabbato, tum quia, praesente Domino auctore Sabbati, facbus. Nec etiam hodie aeger, si solvit jejunium, reus est. Dixerunt autem Pharisaei hoc non licere Sabbatis; quia alia die licebat, secundum legem, edere grana segetis propinquorum, sed non metere falce. Nota primos apostolos solviss
Abbreviated transcription (Latin):
oN ficeor tibi dñe pr̾ celi ⁊ cerre qi abscondist en sapientib ⁊ reuela¬
Isti ea pariuuł ⁊ nemo nouit patrẽ nͥ filius neq filium nͥ pater. E rabes¬
cat enomius diceus se plenam. hab̾e notciam de pr̃e ⁊ filio. nec exclu¬
c̃ctur utiis connexio. obhoc .ii. artuis sp̃m creaturam ex̃ pucauit ⁊
in equalẽ ilł qi non sciebat qͥcqͥd: isli. de solucõe sabb̃i ĩ gͣ noꝵ

Expanded text:
entibus, et revelasti ea parvulis. Et nemo novit Patrem nisi Filius, neque Filium nisi Pater. » Erubescat Eunomius, dicens se plenam habere notitiam de Patre et Filio; nec excluditur utriusque connexio: ob hoc enim Arius Spiritum creaturam esse putavit, et non aequalem illis, quia non sciebat quidquid illi. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
eo cũ laudatet eũ curba pharisei chicbant. In
elz ebuch principe demomoꝵ eiett demones
abelo primo uomine idol. uane gentes scam idioma¬
ca. lingue cognominauerũt idolasua. B abilomus
aix̃ beł. moabita beel palastini baal. Quandoq ali¬
quit suꝑ addebant. beclphegor. i. deus centignus.
qͥ ẽ pͥapus. Quandoq baalim qui ẽ deus sdomoꝵ
et sonat uir meus .i. robur ineum ⁊ capud belze¬
bub camen nullius iool nonĩ erat s uidei irtiscorie
iuicinũ sibi idolum. acharonitarũ. S. uocabant. ⁊ so¬
nat uir muscatũ. obsordes inmolaticii sangiuus quẽ
secuntur musce. Nec ẽ finał latem. dł.ił.⁊. s .b. Quib

Expanded text:
e laudaret eum turba, Pharisaei dicebant: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemones . A Belo primo nomine idoli, variae gentes secundum idiomata linguae suae cognominabant idola sua. Babylonius dixit Bel, Moabita Beel, Palaestini Baal. Quandoque aliquid superaddebant, ut Beelphegor, id est Deus tentiginis, qui est Priapus. Quandoque Baalim, qui est Deus Sydoniorum, et sonat, vir meus, id est robur meum et caput. Beelzebub tamen nullius idoli nomen erat, sed Judaei irrisorie vicinum sibi idolum Acharonitarum sic vocabant, et sonat vir muscarum, ob sordes immolatitii sanguinis, quas sequuntur muscae. Nec e
Abbreviated transcription (Latin):
feriõ marthe non quod maroris m̃ti q non aufferetur. qͦe ioħ is¬
cens. ũ ues qͥ uenturus es analiũ expectamꝰ : Non dubitabat ioħs qui
dixerat. E. cce agnus dei ece qͥ.t. peccã munci. S cum ad huc discipłi
eiꝰ dubitarent misit adeos ad iħm. Quasi dicẽt. Ite ad eum et abipso q̃r¬
te utiũ ipse sit. xͦ an ahuc uentuius sit. G̃ũc gregorius suꝑ ezcchielem
uidetur uelle. quod ioħs nesciebat utrum ꝑ se anꝑaliũ spoliaret insernũ.
Quasi dic̾et. ꝓpe ẽ ut descendam ad ppłm meum. Q uia gͦ te nuiciau su¬
ꝑis uis ut inferis te nunciẽ: Iħc autẽ amouit dubitationẽ eoꝵ ostendẽ¬
ẽ. N ec obhão laudẽ credendum ẽ ħetices. Qui dixerunt ioħet ẽȩ angłm

Expanded text:
terio Marthae, non quod majoris meriterio Marthae, non quod majoris mericens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? » Non dubitabat Joannes, qui dixerat: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . » Sed cum adhuc discipuli ejus dubitarent, misit eos ad Jesum. Quasi dicat: Ite ad eum, et ab ipso quaerite utrum ipse sit Christus, an adhuc venturus sit. Tamen Gregorius super Ezechielem videtur velle quoQuasi dicat: Prope est ut descendam ad populum meum. Quia ergo te nuntiavi superis, vis ut inferis te nuntiem? Jesus autem amovit dubitationem eorum, ostenest. Nec ob hanc laudem credendum est haereticis, qui dixerunt Joannem esse angelum
Abbreviated transcription (Latin):
in filis ur̃. hans expussionẽ aco aatis: Gur in ineͥ nͨorfactis: Orãt enĩ de uides
exorciste. qͥ ꝑ excectiinos salomonis demones eiqebãt. Maxime. si madix cꝰdam herbe
poñetur innarib obsessi ait enim iosechus. se uidisse ꝗͣtdam exorcistã captũ et dd¬
ductum ad uespasianum dum obsidẽt irłm qui anulum sub cꝰ ge̾ira tactis erat
posuit innatib. cdam obsessi. et adiurauit demonẽ et egtessia ẽ detnon ait
autem ꝓbaret demonem egressum. posuit pelium aquart pleram in medio
et adiurauto aemorem ut subueteret pelium ⁊ subu̾tit eam. Quod autem ina¬
nuł. Quidam includunt spm̃ inmundũ ꝑ que in ꝑãt aliis demonib: non credt᷑
Et salomonis inuentum. de magdalene.¬
sic qͥddam dñt dnim uocatũ itnazareth aquoclam phariseo indomum¬
intrauit in quobdã castellũ. ⁊ martha excepit illum inctomũ suã et mi¬
tabat ei. S essio autẽ sororis illius aucientis cdimn. p̃lata ẽ adño. minide¬

Expanded text:
 de Judaeis exorcistae, qui per exorcismos Salomonis daemones ejiciebant, maxime si radix cujusdam herbae poneretur in naribus obsessi. Ait enim Josephus se vidisse quemdam exorcistam captum, et adductum ad Vespasianum, dum obsideret Jerusalem, qui annulum, sub cujus gemma radix erat, posuit in naribus cujusdam obsessi, et adjuravit daemonem, et egressus est daemon. Ut autem probaret ejectum daemonem, posuit pelvim aqua plenam in medio, et adjuravit daemonem, ut subverteret pelvim; et subvertit eam. Quod autem in annulis quidam includunt spiritum immundum, per quem impetant aliis daemonibus, non creditur esse Salomonis inventum. De CyprianHic quidam dicunt Dominum vocatum in Nazareth a quodam Pharisaeo in domumintravit, et Martha excepit illum in domum suam, et ministrabat ei . » Sessio autem sororis illius audientis Dominum praelata est a Domino minis
Abbreviated transcription (Latin):
płs. retiñtis utͥussparentis noui. uł uera ẽ. hebͤ¬
orum oppimo. qͥ dicũt agar. ⁊ cethurã. unã fu¬
isse. ⁊ ita forte nũqͣm separati fuerũt. Reũsus
aũ ruben ad cistñam. ñ ĩuenit puerũ. ⁊ credẽs
puer̃ intẽptum. scissis uestib ciulabat. s accep¬
co qd̾ uiueret quieuit. Tulert̃ aũ tunicam
ioseph. ⁊ cͦ tuuea᷑ ĩ sangͥne hedi. tinx̃unt. et
misert̃ qͥsdã qͥ ferrẽt ad patrẽ ⁊ dic̃ent. hanc
inuenimꝰ. uide. si filii tui ẽ. tumca. Quam
cũ cognouiss pat̾ait. fera pessima deuorauit
filiũ meũ io seph. scissisq uestib ĩdutꝰ cili¬
cio. luxit filiũ młto temꝑe. Congregatisq
filus ut lenirẽt dolorẽ patͥs. noluit eos audi¬
re. s dicebat. Descendã lugẽs ad filiũ meũ
ĩ inferuũ. E rat eñi tũ̾e in inferno. qͥdam
locꝰ beatoꝵ longe semotꝰ a locie os penalib
qͥ ob qͥetem et separatõem ab aliis. sinꝰ dicit᷑.

Expanded text:
iusque parentis nomen. Vel vera est Hebraeorum opinio, qui dicunt Agar, et Cethuram unam fuisse, et ita forte nunquam separati fuerunt. Reversus autem Ruben ad cisternam, non invenit puerum, et credens eum interemptum, scissis vestibus ejulabat. Sed accepto quod viveret, quievit. Tulerunt autemtunicam in sanguine hoedi tinxerunt, et miserunt quosdam, qui ferrent ad patrem, et dicerent: Hanc invenimus, vide si filii tui est tunica. Quam cum agnovisset pater ait: Fera pessima devoravit filium meum Joseph. Scissisque vestibus, et indutus cilicio luxit filium multo tempore. Congregatisque filiis, ut lenirent dolorem patris, noluit eos audire, sed dicebat: Descendam lugens ad filium meum in infernum. Erat enim tunc in inferno, quidam locus beatorum, longe semotus a locis poenalibus, qui ob quietem et separationem, ab aliis sinus dicebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
num ad inuenit. Cum prius in arconiis sege¬
tos ponerent᷑. icricicum ꝑaceruos numerabat᷑.
Unde ⁊agrecis dem̃tra dicta ẽ. ETunc etiã
chelchines uicci. ⁊ exules rodum cõdiderũt
gem patris sui. Sciendum quod ante mortem
ysaac .xii. annis uendicus ẽ ioseph. qd̾ sic ꝓbatur.
Sexagenarius erat ysaac cum natus ẽ. iacob.
ec centum quinquaginta annorum mortuus ẽ.
ergo iaeeb centum iuginti annorũ. fũ iacob in
morte patris. Inuenditione autem filii. com¬

Expanded text:
num adinvenit, cum prius in arconiis segenum adinvenit, cum prius in arconiis segetes ponerentur, et triticum per acervos numerabatur, unde et a Graecis dicta est Demetra. Tunc etiam Thelchines victi, et exsules Rhodum condideruntgem patris sui . Sciendum est quod ante mortem Isaac duodecim annis venditus est Joseph. Quod sic probatur. Sexagenarius erat Isaac, cum natus est Jacob, et centum octoginta annorum mortuus est, ergo centum viginti annorum fuit Jacob, in morte patris, in venditione autem filii c
Abbreviated transcription (Latin):
inrecapitulatione filiorum esau ponit
moyses alia nomina uxorum eiꝰ: ab illis que
ante posuerat. dicit eciam iosephus quod abima¬
lec filius naturalis de coneubina habitanit
inparte idumee que gabolitis dicebatur. ⁊ cli¬
xit eam amalachitem. his uero prec̾missis tͣr¬
seundum ẽ ad generationem iacob eo incid̾o gia.¬
o temꝑe ꝓmecheus fr̃athalantis primus
lictus ẽ. fecisse hominesn. tum quia derudib
doccos fecit. cum quia legit᷑ fecisse y magines
quas arte quidam ambulare fecit. Inuenit etiã
primus aunulum s ferreum ⁊⁊ inclusit gẽmã
unde ⁊ angłm uocauit. qr sicut ungris carne
sic gennia inetallo circumdat᷑. cradidit aũi ut
uocant. ponenͣtur ad ornatũ. dignorẽ hunc
reliquis dicens. qr abeo usq ad cor quedam uena
ꝑtingat. dr eciam ea cempestate tͥcolemus. in
Maui inqua piecus erat draco. ingreciam mue¬
nisse. ⁊ampliasse agriculturam. Ceros uͦ pret̾
instrumenta arandi. etiam mensurari gra¬

Expanded text:
in recapitulatione filiorum Esau, posuit Moyses alia nomina uxorum ejus, ab illis, quae ante posuerat. Dicit etiam Josephus, quod Amalech, Esau filius naturalis de concubina, habitavit in parte Idumaeae, quae Gabolitis dicebatur, et dixit eam Amelechitem. His vero praetermissis, transeundum est ad generationem Jacob. ore Prometheus, frater Athlantis, primus dictus est fecisse homines, tum quia de rudibus doctos fecit, tum quia legitur fecisse imagines hominum, quas arte quadam ambulare fecit. Invenit etiam primus annulum, sed ferreum, et includit gemmam: unde, et ungulum vocavit, quia sicut unguis carne, sic gemma metallo circumdatur. Tradidit etiam ut vocant, poneretur ad ornatum, digniorem hunc reliquis dicens, quia ab eo usque ad cor, quaedam vena pertingat. Dicitur etiam ea tempestate Triptolemus in navi, in qua pictus erat draco, in Graecia venisse, et ampliasse agriculturam. Ceres vero praeter instrumenta arandi, etiam mensurari gra
Abbreviated transcription (Latin):
tuuieam polĩnntam .i. manu. uł acu pic¬
talar eiͦ. uł secd̃m simacũ tunicam ma¬
niertam .i. manicas habñtẽ. alii colobi
manicata. manu picta. acu. scilicre suꝑ¬
induca tuusa cam̃ odii. maior uisio fu¬
it sõpnioꝵ. retulit eñi fr̃ib sõpniũ qd̾ ui¬
derat dicens. P utabam nos ligare inampͣ¬
los in agro. ⁊ urõs mampłos ad orarenia¬
nipłm meum. stantem. Qui dixerũt. nũ¬
qͥd rex nr̃ eris᷑ aut subiciem᷑ dicioni tue
Aliud quoq sõpniũ presente pr̃e. retulit
eis. N idi quasi solem ⁊ liuiã. ⁊ uudecĩ stellas
adorare me. Iuerepaitit eum ꝓat̾: ce ait. llã¬

Expanded text:
tam, vel manu, vel acu pictalarem, vel secundum Symmachum, tunicam manicatam, id est manicas habentem. Alii colobiimanicata, id est manu picta, acu scilicet superinducta. Causa tamen odii major fuit visio somniorum. Retulit enim fratribus somnium, quod viderat dicens: Putabam nos ligare manipulos in agro, et vestros manipulos adorare manipulum meum stantem. Qui dixerunt: Nunquid rex noster eris, aut subjiciemur ditioni tuae? Aliud quoque somnium praesente patre retulit eis: Vidi quasi solem, et lunam et undecim stellas adorare me. Increpavit eum pater, et ait: Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
gͥnẽ eiꝰ caro em̃ ⁊ sangͥs nr ẽ. ⁊ uendid̾unt
eũ madianitis. trignita argũteis. cosdem
uocat uiadiauitas. qͦs ⁊ hysmnaelitas. Madi¬
an tam̃ de oechura fuit filiꝰ habrahe. ⁊ his¬
mael de agar. ⁊ filios de duĩsis uxoribus.
legͥt᷑ seꝑasse habraham ab inuicẽ. seꝑati pͥ: fort

Expanded text:
s noster est. Et vendiderunt eum Madianitis viginti argenteis. Eosdem vocat Madianitas, quos et Ismaelitas. Madiam tamen de Cethura filius Abrahae, et Ismael de Agar, et filios, de diversis uxoribus, legitur separasse Abraham adinvicem. Fort
Abbreviated transcription (Latin):
in luctu. Hic uult iosephꝰ matrẽ uxisse.¬
ad huo. Nudantes ergo eum tumca polum¬
ca. misert̃ ĩ cistn̾ã ĩ qua ñ erat aqͣ. ⁊ reces¬
sit ruben. meliora querẽs pascua. Dum aũ
sed̃ent comedentes panẽ. uid̾unt hẏsinaelitas
uenientes. de galaad. portantes ĩ cameł aroma¬
ta. ⁊ resiuã. ⁊ stacten .i. mirrã ĩ egyptũ. Dixͣq

Expanded text:
in luctu. Hic vult Josephus matrem adhuc vixisse. Nudantes ergo eum tunica polymita, miserunt in cisternam, in qua non erat aqua; et recessit Ruben, meliora quaerens pascua; dum autem sederent comedentes panem, viderunt Ismaelitas venientes de Galaad, portantes in camelis aromata, et resinam, et stacten, id est myrrham, in Aegyptum. Dixitque
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ funich̃. cũ simꝰ cante multitudinus. R espõ¬
multus es ⁊ fortis nõ ens contenitis sorte tua.
s t̾ransibis ad montem ⁊ poteris ultra termi¬
nos t̾re promissionis: procede ⁊ parare tibilocũ.
filios euach. ⁊ ascendens inde. obsedit ciuutatẽ
cdabir: que priꝰ uocabatur cariath. sepher .i. ci
uitas literarum. ciues enĩ eius scriptores erant
Quã cum inuenisset munitam. ait. Qui primꝰ
suꝑ caleph. unior eo. errant aut̃ ut̾im fracreo
cancũ. Nã ille filiꝰ iephone iste uero filius cenez
dicitur. nͥ forte. pater eoꝵ binomiꝰ fuerit. dedit

Expanded text:
itudinis? » Responmultus es, et fortis, non eris contentus sorte tua, sed transibis ad montem, et poteris ultra terminos terrae promissionis procedere, et parare tibi locum filios Enach . Et ascendens inde, obsedit civitatem Dabir, quae prius vocabatur Cariatsepher, id est civitas litterarum. Cives enim ejus scriptores erant. Quam cum invenisset munitam, ait: Qui primus frater Caleb junior eo. Erant autem uterini fratres tantum. Nam ille filius Jephone, iste vero filius Cenem dicitur, nisi forte pater eorum binominus fuerit. Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tientas non lateret mandans eis. ne sccdam qͣn¬
citatem t̾ram metiretur. s scdm estimationem
x. ingera: quam .c. et quod inscriptis redigerent.
tr̃e diuuisionẽ. Uiri autẽ circueuntes t̾tam. ⁊ ctiman¬
tibuo. prima sors uide egressa est. Scãa simeoto
tãa beniamu. hec sors angustissima fuit ꝓptet

Expanded text:
mandans eis ne secundum quantitatem terram metirentur, sed secundum aestimationem ris sunt decem jugera quam centum, et quod in scriptis redigerent terrae divisionem. Viri autem circumeuntes terram et aestimantibus prima sors Judae egressa est, secunda Simeonis, tertia Benjamin . Haec sors angustissima fuit propte
Abbreviated transcription (Latin):
cur. se uidisse insichẽ sepulcra. alioꝵ .xi. patriarcharũ.
ẽt credibile ẽ. quod queq tribus suum patuarcham
e ad moisen.⁊ quod uiratut michi moises. in reditti
ab exploratione dicens. t̾ra quã calcauerit pestcan
erit possessio tua ineternum pollicitusq est mcbiꝰ
dm̃s t̾ram inqua inuenimꝰ menachim te audiente.

Expanded text:
ur se vidisse in Sichem sepulcra aliorum undecim patriarcharum; et credibile est quod quaeque tribus suum patriarchamte ad Moysen, et quod juravit mihi Moyses in reditu ab exploratione dicens: Terra quam calcaverit pes tuus erit possessio tua in aeternum. Pollicitusque est mihi Dominus terram, in qua invenimus Enacim, te audiente.
Abbreviated transcription (Latin):
ec dimidie: uarie quando locuntur auctores. legi¬
cur enim quod iudas habu̾it t̾ram sine sorte ⁊ quod
possedir ihrłm quod derradicione dictum est. Item
torpetia. ignauia.:: Date mͥ uiros qui diuidant uobu
sse qr due tribus ⁊ dunictiam tram concessam quasi
traditam possidebant. Iude est quod hoc nomen iudea
diuersis modis accipitur. Quandoq dicitur ud̾ea
tota terra promissiotus: ⁊ ta̾c aiuden dicitir. scłm
quod dicirur ponpeiꝰ. uideam fecisse tribittaciam
Q uatidoq iudea tancti regnũ uda ut ubi audiuit
ioseph. quod ibi aihelaus regnaret iniudea.Quan¬
uidentur auctores decerminandum est scdm t̾rã
concessam uel traciiam nam uidas ⁊ efratm maio¬
rem habuerciit cocessam. quam traditam. Soli autẽ¬

Expanded text:
et dimidiae, varie quandoque loquuntur auctores. Legitur enim quod Judas habuit terram sine sorte, et quopossedit Jerusalem, quod de traditione dictum est. Iterum torpetis ignavia. Date mihi viros, qui dividant vobis sse, quia duae tribus, et dimidia terram concessam, quasi traditam possidebant. Inde est quod hoc nomen Judaea diversis modis accipitur. Quandoque dicitur Judaea tota terra promissionis, et tunc a Judaeis dicitur, secundum quod dicitur Pompeius Judaeam fecisse tributariam, quandoque Judaea tantum regnum Juda, ut ibi: « Audivit Joseph quod Archelaus regnaret in Judaea . » Quanvidentur auctores, determinandum est secundum terram concessam, vel traditam. Nam Judas et Ephraim majorem habuerunt co
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse sp̃m sp̃m ꝓpħicum sic ⁊ ille qͥdam ꝓpħare
cepit. Sc̃o suꝑ se sp̃uueniente. S qi dictum est sp̃m re¬
cessisse ad saul cdirectum indauio uidetur quod de eo
um excterat s Gunc dixenunt ad saul serui eius. sp̃s
malus eragitat re adhibe tobi psaltem ꝑitum incitha¬
ra ⁊ leuius feres cracdunt phisici quod armonia le¬
tum reddat lectiorem. ⁊ tristem rristiorẽ. ẜ G̃radunt
mathemathici quod multi demones armoniam fe¬
rre non possunt ec quandoq nulli ⁊ indicatum est
regi. quod dauio eẽ scens. psallere. ⁊ uir bellicosus
et uinum et edum ⁊ misit ea regi ꝑ manum dauid
et dicitur asinus plenus .i. susficienter honeratus.
Uel forte sicut de boue ⁊ huco. fiunt utres rea et de
asino fiebant sacci ad aliqua ferenda. Igitur cum sp̃s
arripiebat saul. dd̃ psallebat incithara ⁊ leuius erat
ei. ⁊ quandoq receclebat abeo sp̃s. Cumq aliquan¬
d̾o discessiss sp̃s asaul: remissus ẽ dauto ad patrẽ. de

Expanded text:
 ille quidem prophetare coepit, sancto super se Spiritu veniente. Sed quia dictum est spiritum recessisse a Saul, et directum in David, videtur quod de eodum exstiterat. Tunc dixerunt ad Saul servi ejus: « Spiritus malus exagitat te: adhibe tibi psaltem peritum in cithara, et levius feres. » Tradunt physici quod harmonia laetum reddat laetiorem, et tristem tristiorem. Tradunt mathematici quod multi daemones harmoniam ferre non possunt, et quandoque nulli; et indicatum est regi quod David esset sciens psallere et vir bellicosus.et vinum, et hoedum, et misit ea regi per manum David. » Dicitur autem asinus plenus, id est sufficienter oneratus, vel forte, sicut ex bove et hirco fiunt utres, ita de asino fiebant sacci ad aliqua ferenda. « Igitur cum spiritus arripiebat Saul, David psallebat in cithara, et levius erat ei, et quandoque recedebat ab eo spiritus. » Cumque aliquandiu cessisset spiritus Saul, remi
Abbreviated transcription (Latin):
dit capud eiꝰ.ẜ Hic fabrilantur quidam uidei
quod frirum galex ⁊ lorice. obsequium presticit do¬
mino clans loctm lapidi ut intraret ad hominẽ
octidendum. et obhoc de inceps cireuicisio fucta
ciscello ferreo. que pͥ fiebat petrino. ẜ f ugerũt

Expanded text:
. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ync ait samuel ad amalech.¬
saul. hec dicit dñs. demolire amalech ⁊ uniuer¬
sa eiꝰ qr resticit iscłi. cũ ascenderet de egipto. Iumet¬
ta quidem uoluitt dñs intersiq. ut nec in in aliquo
memoria amalech. suꝑ ęc̃t. Sunt qui dicunt illos
maleficos fctisse ⁊̃ inpecudes seuercencd. habuisse ꝑict¬
am. et ideo ne subforma pecudum euaderent pocudes¬

Expanded text:
nc ait Samuel ad Saul: Haec dicit Dominus: Demolire Amalec, et universa ejus, quia restitit Israeli, cum ascenderet de Aegypto . » Jumenta quidem voluit Dominus interfici, ut nec in aliquo memoria Amalec superesset. Sunt qui dicant illos maleficos fuisse, et in pecudes se vertendi habuisse peritiam; et ideo ne sub forma pecudum evaderent, e
Abbreviated transcription (Latin):
et cecidic sors suꝑ ionathas ⁊ ait satil. Quto fecisti. C ui
iona. nil mͥ conscius sum. nͥ quod heri nesciꝰ sum iale¬
dictum mel comedi. ⁊ ate saul. Morieris iona. qr nͥ hoc
nathas morietur. Qui fecit salutem in isrł: yuit do¬
minus .i. prouiuentem dñm. uel sicut deus uiuens et
confirmatus est in reguo. quocũq se uerterat suꝑabat
hostes: iscł. ⁊ ꝑcussit amalech. prolensis est. uel forte
tacetur. ibosech. tanquam puer ⁊ nondum militans uł
tanquam ineptus filie uiero merob ⁊ michol ⁊ tpor eiꝰ
achilonẽ ⁊ pͥnceps militie. abner filius ner: patruelis

Expanded text:
et cecidit sors super Jonatham. « Et ait Saul: Quid fecisti? Cui Jonathas: Nil mihi conscius sum, nisi quod heri nesciens maledictum, mel comedi. Et ait Saul: Morieris, Jonatha, quia nnathas morietur, qui fecit salutem in Israel? Vivit Dominus, » id est per viventem Dominum, vel sicut Deus est vivens, et confirmatus in regno, quocunque se verterat superabat hostes Israel, et percussit Amalec: » prolepsis est. Vel forte tacetur Isboseth, tanquam puer et nondum militans, vel tanquam ineptus. Filiae vero ejus Merob, et Michol, et uxor ejus Achinoam, et princeps militiae Abner filius Ner patruelis
Abbreviated transcription (Latin):
uidit samuelẽ ultiã saulẽ in habitu. s. regio nam
amuel autẽ lugebat saul ⁊ ait dñs. Ysquequo
luges saul. cum ego proiecerim eum. Imple cornu
oleo ⁊ uade ab domum. ysai ut uiungas inregẽ uñ
de filiis eiꝰ. ⁊ quia trmes saul. fer uitulum. quasi ad
bant enim ne ꝓpter aliquam correptionẽ misiss¬
eum rex. uel quod forte offensuo regi fugisset.
et non auderent eum reciꝑe. Qui cum dixi
li. ab primogenitum. ꝓcerum ⁊ optimum. Gsti¬
mauit regẽ fuctirum ⁊ ait dñs ad eũ. Ego non
corporis pulcritudinẽ apicẽ fatio regalem s anuni
itutẽ. Inhunc modum reprobauit diis alios. Sta¬
tuerat. isaia .Sii. filios corã samuele. Sex ꝓpͥos
et nacham ad optatum filium samaa. filii sui
Et ait samuel ad eum. Nonquid cõpleti sunt filii:
Qui respondit. Ad huc reliquus est paraulus. et pas¬

Expanded text:
vidit Samuel ultra Sauvidit Samuel ultra SauSamuel autem lugebat Saul, et ait Dominus: « Usquequo luges Saul, cum ego projecerim eum: Imple cornu oleo, et vade ad domum Isai, ut inungas regem unum de filiis ejus; et quia times Saul, fer vitulum quasi ad bant enim ne propter aliquam correctionem misisset rex, vel quod offensus forte regi fugisset, et non auderent eum recipere. Qui cum dixliab primogenitum procerum, et optimum aestimavit regem futurum, et ait Dominus ad eum: « Ego non corporis pulchritudinem apicem facio regalem, sed animi virtutem. » In eumdem modum probavit Dominus alios. Statuerat enim Isai septem filios coram Samuele, septem proprios, et Nathan adoptatum filium Samaa filii sui, et ait Samuel ad eum: « Nunquid completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc reliquus est parvulus, et pas
Abbreviated transcription (Latin):
tatur dñs. non suꝑ sacrificia presertim si obtuletĩt
que decreuerat ds̃. ꝑire. ẜ Et ait saul pecraui. s
ite mͥ. C ui samuel proiecit te dñs ne sis rex super istł
C tumq uellet abire app̾hendum saul summitatẽ pa¬
llii eiꝰ. que scissa ẽ. Sic scidit dñs regnum te hodie
ioẽ a tua posteritate. C ũq simul adorassent dum
p̾cepit samuel adduci agag. et oblatus est ei. pingiis
et tremens ⁊ dixit samuel. ad agag. Siccine ceꝑat
amain maes. quasi dice̾t mirum est quod sicte concu¬
tit mors. et seꝑauit animum ruum ate. Quidam
dicunt duas dictiones separat. ⁊ supplent aduersum
te.Yuł sccdm aliam litcerã et dix̾ agag sic seꝑat a¬
mara mors. quasi diceret mors que separauerat a
ine meos. amarissimã seꝑat me. ab hominib ⁊ cõ¬
Icidit eũ samuel infrustra ⁊ abiit in ramatha. Sa¬
til uero ascendit indomum suam ingabaa ⁊ non

Expanded text:
ctatur Deus, et non super sacrificia, praesertim si obtulerint ctatur Deus, et non super sacrificia, praesertim si obtulerint quae decreverat Deus perire. Et Saul: « Peccavi: sed tte mihi. Cui Samuel: « Projecit te Deus, ne sis rex super Israel. » Cumque vellet abire Samueit Samuel: « Sic scidit Dominus regnum a te hodie, » id est a tua posteritate. Cumque simul adorassent Dominum, praecepit Samuel adduci ad se regem Agag, et oblatus est ei pinguis et tremens. Et dixit ad Samuel Agag: « Siccine separat amara mors, » quasi diceret: Mirum est quod sic te concutit mors, et separavit animam tuam a te. Quidam dicunt, « duas dictiones separavit, » et supplent, « adversum te; » vel, secundum aliam litteram, « et dixit Agag: Sic me separat amara mors. » Quasi dicat: Mors quae separaverat a me meos, amarissime separat me ab hominibus. Et concidit eum Samuel in frusta, et abiit in Ramatha. Saul vero ascendit in domum suam in Gabaa; et non
Abbreviated transcription (Latin):
iuda. E t nota quod quod fere uͥq dicuntur uiri
uida. tanquam potiores ceteris unde alibi caculus
leonis uidas. Cumq intrass saul amalec. dicit cineo
heredicabat mamalech p̾ter filios obal. ⁊ egressi sũt
cinei. de inceps hereditauerunt iniscł. exhis ortus
ẽ rechab. Ut inꝑalipomenon legitur: hi sunt cinei
saul agag regi amalech ⁊ optimnis armentoꝵ et
ait dñs ad samuel peniet me quod fecerun saul
regẽ ⁊ orauit samuel dñm pro eotota nocte. C̃ ũq
audiss quod saul erexerat. Sibi forncem criumpha¬
lem incarmelo iuxta suꝑbiam gentium que facie¬
bant aicũ. de mutis ⁊ palimo olius. insignum
inctor̾at descencit. ad eum ingalgala eo occuint ei saul.
Ctimq culpass eum quod quippiã reseruass deamalech
ineccusationẽ su dicebat ppłm reseruasse optima ad
offerendum dño. ingr̃arum actione. Cui saiuel.
Melior ⁊ obetientia quam uictuna suꝑbonos ilx¬

Expanded text:
uda. » Nota quod fere ubique dicuntur viri Juda, quam potiores caeteris. Unde alibi: « Catulus leonis Juda . » Cumque invaderet Saul Amalec, dixit Cinaeo:habitabat in Amalec, praeter filios Obab, et egressi sunt Cinaei, et deinceps habitaverunt in Israel. Ex his ortus est Rechab, ut in Paralipomenon legitur: « Hi sunt Cinaei, Saul Agag regi Amalec, et optimis armentorum. Et ait Dominus ad Samuelem: Poenitet me quod fecerim Saul regem. » Et oravit Samuel pro eo Dominum tota nocte. Cumque accepisset quod Saul erexerat sibi fornicem triumphalem in Carmelo, juxta superbiam gentium, quae faciebant figi arcum de myrtis, et palmis, et olivis, in signum victoriae, descendit ad eum in Galgala, et occurrit ei Saul. Cumque culpasset eum quod quidpiam reservasset de Amalec, in excusationem sui dicebat populum reservasse optima ad offerendum Domino in gratiarum actionem. Cui Samuel: « Melior est obedientia quam victimae. » Super bonos dele
Abbreviated transcription (Latin):
die prunum edificauit satl. altare dño .ẜ lcate ynde
paret quod non suꝑ recem ałtare. iambene. obtulerat
in galgala. ẜ Putant tamen quidã eũ quociens cũq
obculent nouum altare constirixisse. hoc ueto dictum
primum ꝙ nunc plene tuta adei placitum. obtulit.
cõsulamus dm̃. S consulent. non respondit dñs
incdie illa hoc ẽ nec nocte nec die sequenti. ⁊ are sa¬

Expanded text:
um primum aedificavit Saul altare Domino. » Unde patet quod non super recens altare Saul jam bis obtulerat in Galgala. Putant tamen quidam eum, quotiescunque obtulerit, novum altare construxisse. Hoc vero dictum primum, quod nunc plena juxta Dei placitum obtulit. Consulamus Dominum. » Sed consulenti « non respondit Dominus in die illa; » hoc est nec nocte, nec die sequenti. Et ait Sa
Abbreviated transcription (Latin):
octĩ eiꝰ .i. facies exilarata est. resumptis uirib. Dicit iose¬
bicuła in queru que erit in sotte effinim. C umq iuti¬
tauit interra ⁊ comedit cum sanguine. hoc est quo¬
cũq modo occidit. ⁊ coxit antequam sangitis bene
ailueretur nondum purgatis carnib uescens non
scm morã patrium guttura cultio lamauit. et eliqͣ¬
uit sanguinẽ.s. Dicunt quicdam. quod de p̃da hostiuam
neiim licebat comedere ddonec. unmolassent uictuã
domino. aliter eders. quasi consanguine: edebat. yso¬

Expanded text:
id est facies exhilarata est resumptis viribus. Dicitbilia in quercu, quae erat in sorte Ephraim. Cumque intavit in terra, et comedit cum sanguine; » hoc est, quocunque modo occidit et coxit, antequam sanguis bene dilueretur, nondum purgatis carnibus vescens; non secundum morem patrium, guttura cultro laniavit, et eliquavit sanguinem. Dicunt quidam quod de praeda hostium nemini licebat edere, donec immolasset victimam Domino, aliter edens, quasi cum sanguine edebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ephgt de clade phylistum ⁊ fauo ꝙͣ comedit ionatas.
acadit autẽ quadam die ut exiret ionachas cũ
iringero suo. ut exploraret stacionẽ philistinoꝵ
re suo ignorante ⁊ suolute transire ionachas ad
philisteos ꝑuallem pre ruptam scopłis. hinc inde in¬
minentib: in modtm dentium. ⁊ att iona. ad pue¬
rum. Cũ apparuerimꝰ eis si dixerint manece donec
uemamꝰ ad uos stemus. Quoo sidixetut. ascenoite
ad nos. ascendamus. qr tradidit eos dominus in
mamis nr̃as. hoc erit nobis signum. Stiq dpxisset
philistei. ascendite ad nos. ascendit ionachas rep¬
tans manib ⁊ pedib ⁊ armiger. post eum. ⁊ ex

Expanded text:
 De clade Philisthiim, et favo quem comedit Jonathas. Accidit autem ut quadam die exiret Jonathas cum armigero suo, ut exploraret stationem Philisthinorum, patre suo ignorante , et transire voluit Jonathas ad Philisthaeos per vallem praeruptam scopulis, hinc et inde eminentibus, in modum dentium. Et ait Jonathas ad puerum: « Cum apparuerimus eis, si dixerint: Manete donec veniamus ad vos, stemus: Quod si dixerint: Ascendite ad nos, ascendamus, quia tradidit eos Dominus in manus nostras: hoc erit nobis signum. » Cumque dixissent Philisthaei: « Ascendite ad nos, » ascendit Jonathas reptans manibus et ped
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisus. quasi inus exeis lño me liberante. Gũc
induit eũ saul armus sius. ⁊ deposiit ea dauid. qm̃
non habebat armoꝵ conscietudinẽ ⁊ culit in mani
bacłm pastoralẽ. et elegio de toerente .u lapides lum¬
ram pastoralẽ.i. uas quo lac mulgebat uel ferebar
panẽ ⁊ fundam inmanui culit. ⁊ proiecit adu̾sus
philisteum. Eta contempsit cĩauto ⁊ att. Nunquid
ego canis sum q tu uenis ad ine cum bacło. Citi
respondit. c̾o. d̃ uuenis ad me cũ armis. E go autẽ
uemio adte in nomine dm̃ uit sciat hodie uniuer¬
sa eccłia hoc quod non ingladio saluat dũs. S ũq
ieciss lapidẽ de funda ꝑcussit eum infroute. ii qͦq¬

Expanded text:
cumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc cumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limerebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: « Nunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cui respondit David. Tu venis ad me cum armis, ego autem venio ad te in nomine Domini, ut sciat hodie universa ecclesia haec, quia non in gladio salvat Dominus. Cumque jecisset lapidem, funda percussit eum in fronte.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss ad locum certaminis. E grediebantur
enim singłis diebus aliqui p̾liautes. E oce as¬
cendebat. goliath. exbbrans ut heri ⁊ nudiuo¬
terriuo. ⁊ fugerunt istł̃. a facie eiꝰ ⁊ ad intrans dõ.
audiuit a pħatib tiatum qui ꝑcussert istum chitabit rex
et dabit ei filiam. siam. C umq eum auairet eliab fr̃ eiꝰ
talia suscitantem incre pauit eum timeus ne pugnaret
et occumberet. Et respondit clauto. N unqͥo feq: Nõ¬
qͥd non uerbũ ẽ: stipplex dignũ increpatione : Qtiasi
dic̃et. Cur pro solo uerbo increpas me: ł ita uerhũ⁊
tantũ ẽ. ⁊ non res . i. non anuno pugnanti hoc dio
s ut tẽ sciã. Nunciata autẽ sunt u̾ba dauto saul ao
et aic ad regẽ. Adũ E goseruus tuus pugnabo: adu̾¬
sus philisteum. Cumq prohiberet eum saul quia
ptier eẽt addidit. E goseruus tuls interseq leonem
et tirsum cũ inuasissent gregẽ. E rit igiur hio incir¬

Expanded text:
nisset ad locum certaminis, egrediebantur nisset ad locum certaminis, egrediebantur enim singulis diebus aliqui praeliantes, ecce ascendebat Goliath exprobrans ut heri, et nudiustertius, et fugerunt Israelitae a facie ejus, et admirans David, audivit a pluribus viris: « Qui percusserit istum, ditabit eum rex, et dabit ei filiam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens ne pugnaret et occumberet. Et respondit David. « Quid feci? Nunquid non verbum est  sup., dignum increpatione? » Quasi dicat: Cur pro solo verbo increpas me? Vel ita: Verbum tantum est, et non res, id est non animo pugnandi hoc dico, sed ut rem sciam. Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incir
Abbreviated transcription (Latin):
tł castra metati sunt inualle therebinti. sub qͣ¬
iacob abscondit idola. ⁊ egressus uir spurius de ca¬
aris philistinoꝵ goliach iecheus de semine gigan¬
teo. alticudims sex cubicoꝵ ⁊ psalmo. Iste spurius
dictus est q de ignobili patre .i. gentili ⁊ de no¬
bil matre.i. uidea natus erat. spurius ⁊ ibida
dicitur. ignobił expatre sic̃ manzer ⁊ nochus ex
matre. hic exprobiabt isrł quod eẽnt serui phili¬
stinoꝵ et ꝓponebat eis mouomachiam. ita ut qͦꝵ
uinceretur. ad lecha serui ẽẽnt. alioꝵ hebrei stu¬
liath. xł dieb ẜ O rant autẽ tres maiores fĩs¬
q̃ auid in excercitu ⁊ misit eis ysas ꝑ manum da¬
uid. ephi pollente. ⁊ x. panes. Intribuno sub quo
militabant .x. formellas casei. i. x parcios caseos
et recentes hebreus. hebreus habet sectiones caseꝵ.
hoc ẽ.x. genera. ⁊ diuersitates casei ⁊ p̾cepit ei¬
ut secum afferret pignora fr̃m .i. libeslos repu¬
dii. Mos erat euntib ad p̾lium ut libellos repu

Expanded text:
Terebinthi, sub qua abscondit Jacob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei res majores fratres David in exercitu, et misit eis Isai per manum David ephi polentae, et decem panes, et tribuno sub quo militabant decem formellas casei, id est decem caseos parvos et recentes. Hebraeus habet decem sectiones casei. Hoc est decem genera, et diversitates casei, et praecepit ut secum afferret pignora fratrum, id est libellos repudii. Mos erat euntibus ad bellum, ut libellos repud
Abbreviated transcription (Latin):
habiit ex nob̾ teꝑtum ẽ. ab e̾ ionatħan ⁊ armigerum
sulendum cdĩm. E tumq cumultus crebresc̾et incastris
ait ad saceriotem cõtinhe manum tuam. ⁊ exclamans
saul cũ ppło: cepit ꝑsequi fugientes. S hebrei qui trã¬
⁊ iã erant cũ saul. quasi .x. m̃. Uidensq saul morã
dampnosam si comederent ad utrauit ppłs clicens.
Maledictus erit uir .i. dignus erit morte. qui come¬
det panẽ tisq ad ũꝑm. donec ulciscar de iniicis mex.
Cũq transiret ppłs ꝑ saltum. apparuit mel fluens eo nu¬

Expanded text:
abiit? » repertum est abesse Jonatham et armigerum sulendum Dominum. » Cumque tumultus crebresceret in castris, ait ad sacerdotem: « Contrahe manum tuam. » Et exclamans Saul cum populo coepit persequi fugientes; sed et Hebraei, qui tranet jam erant cum Saul quasi decem millia. Vidensque Saul moram damnosam si comederet, adjuravit populum, dicens: « Maledictus vir, » id est dignus erit morte, « qui comederit panem, usque ad vesperam, donec ulciscar de inimicis meis. » Cumque transiret populus per saltum, apparuit mel fluens, et nu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa emisꝑia ucissim sibi uendicarent.
intelligitur etiã hic angłoꝵ facta diuisio. sta̾¬
tes. liix. cadentes. tenebre dicti sunt. ⁊ apella¬
uit lucem diem a dian greco qđ ẽ. claritas.
tenebras dixit noctem a nocendo qͥa nocẽt
ocłis. ne uideant. sic̃ tenẽbre quia tenent
ocłos ne uideant. sic̃ tam̃ dies exortum ẽ. a
dian greco. ita nox a nictim. Et factum est
uesꝑe ⁊ post factum ẽ. mane. ⁊ sic comple-

Expanded text:
diversa hemisphaeria vicissim sibi vindicarent. Intelligitur etiam hic angelorum facta divisio: stantes lux, cadentes tenebrae dicti sunt. Et appellavit lucem diem a dia Graeco, quod est claritas sTenebras dixit noctem a nocendo, quia nocet oculis ne videant: sicut tenebrae, quia tenent oculos ne videant sicut tamen dies exortum est a dia Graeco, ita nox a nyctim. Et factum est vespere, et post factum est mane. Et sic comple
Abbreviated transcription (Latin):
płi. nͥ usq ad apotiationẽ. ẜLorro cirus cũ ꝑcussiss cresũ
iuita fluinũ alim gentẽ lidoꝵ bellicosissimã. astute rede¬
git in soccordiã. c̾ raditit enĩ eis sollempnitates. et ludos
p̃cipiens en ut lusibi. in comessationib ⁊ amplexib uacarẽt
qũ bemuolentiã meos ostentene ⁊ in hune modũ eiureaut ⁊qͦs

Expanded text:
pli, nisi usque ad appodiationem. Porro Cyrus cum percussisset Cresum juxta fluvium Alim, gentem Lydorum bellicosissimam astute redegit in concordiam. Tradidit enim eis solemnitates et ludos, praecipiens eis, ut lusibus, comessationibus et amplexibus vacarent, quasi benevolentiam in eos ostendens.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ uir unꝰ in irłm ⁊ edificantes altate collocauerant
lñd suꝑ bases suas. ⁊ obtulerunt suꝑ illud. holocausta
tano excuserunt illũ. anno autẽ scdo m̾̃se sodõ iecerĩt fun¬
diamenta cempli. Quod audientes samante uenerunt ab
eos ⁊ cdixerunt. E dificemꝰ uob̾cũ q ita ut uos querunus
deũ ur̃m. Et respondetũt duces isrł conmune ẽ nobis.
et tiob̾ adorare dm̃. s non ei domum edificare. hoc enĩ
ta suꝑ tram eleuauit ppło uocẽ iniubilatione. Corro qͥ¬
dã seniores qͥ uideninit templũ pꝰ eiulabat uoce magna¬

Expanded text:
 Et aedificantes altare, collocaverunt illud super bases suas, et obtulerunt super illud holocausta taris excusserint illum. « Anno autem secundo mense secundo jecerunt fundamenta templi. » Quod audientes Samaritae venerunt ad eos, et dixerunt: « Aedificemus vobiscum, quia ita ut vos quaerimus Deum vestrum . » Et responderunt duces Israel: « Commune est nobis et vobis adorare Dominum, sed non ei domum aedificare. Hoc enim nta super terram, elevavit populus vocem in jubilationem. Porro quidam seniores, qui viderant templum priu
Abbreviated transcription (Latin):
ssimã ⁊ sẽꝑregib ꝑsarũ rebeslẽ ⁊ tẽplũ ad similitudine cast̃
que ob rebellionẽ. pͥdẽ destracta fuerant. Quib reedificatis
statĩ negarent regi tributa ⁊ annonas. Nec ⁊̃ pat̾et regi trã
ut intendicẽt hebreis. reedificationẽ. Q uib aquuescens
mbisses pocenter interdixit eã ꝑ epłas. s̃ uc̃ intermi

Expanded text:
semper regibus Persarum rebellem, et templum ad similitudinem castri, quae ob rebellionem pridem destructa fuerat, quibus reaedificatis, statim negarent regi tributa, et annonas, nec etiam pateret regi tut interdiceret Hebraeis reaedificationem. Quibus acquiescens Cambyses potenter interdixit eam per epistolas. Tunc intermi
Abbreviated transcription (Latin):
que non mutantur. C onꝑatur autẽ ado sic ulmicło lig¬
m qͥ teredoł terebesla dr̃. qui molł durũ lignũ. ꝑforat
clum tangitur nicħ mollits illo. quando rangit nich
clunꝰ illo sic et do. inpressutis et domi et cara subies¬
tos mansuetior fuit ceteris. Introno et cõtra hostes. ulłs
ei acutior. ẜ et cõmendatur cdo. hic intrib Insapientia
h umilitare. ⁊ fortitudine. Porro reliqͥ.xxx quos fortes
dix̃. postea enuimerantur. Inter quos non enumeratur
ioab uel qi pͥnceps est alioꝵ. uel qi indignus ꝓpter

Expanded text:
. Comparatur autem David vermiculo ligni, qui teredo, vel terebella dicitur, qui mollis durum lignum perforat; dum tangitur nil mollius illo, quando tangit nil durius. Sic et David in pressuris, et domi, et circa subjectos mansuetior erat caeteris, in throno et contra hostes nullus eo acutior, et commendatur hic David in tribus in sapientia, et humilitate et fortitudine. Porro reliqui triginta quos fortes diximus, postea enumerantur inter quos non enumerantur Joab, vel quia princeps est aliorum vel quia indignus pr
Abbreviated transcription (Latin):
et ẽ forte psalmus nouissime scriptus. nec aliis
orro circa regẽ erant om̃s forcissimi quoꝵ in¬
fortissimi. alii tres non adeo forces s camen fortio
tes tres uero forriores en tres uero reliqͥ fortissum
et scdm hanc expositionẽ. carbalogꝰ. axxui. for

Expanded text:
Et est forte psalmus novissime scriptus, nec aliis  David. Porrocirca regem erant omnes fortissimi, quorum infortissimi, alii tres non adeo fortes, sed tamen fortiortes, tres vero fortiores eis, tres vero reliqui fortissimi. Et secundum hanc expositionem Catalogus tr
Abbreviated transcription (Latin):
interposiuise abisaꝵ. et occidit philisteũ. hũc tra¬
dunt hebrei fusse de gen̾e giganteo arapham uero
dicunt. suisse noiam orpham nurtĩ noemi que peꝑit
uito geteo . iiiͦiͦ. gigantes qui hic memorãtur. Iesbi¬
deon sephi goliam et quartum habentẽ senos di
logat historia. hic cria suꝑiora p̾lia do nominata nõ
tamen eo ordine quo gesta sunt quoꝵ piimũ fuit
.i. sephi degen̾e gigantũ. aliuo quoq preliũ. sitmłr
fucit ingoph inquo scđm iostpbũ apparcut uir for¬
tis estron cognacus do. qui suis infugam u̾si. solꝰ
plutimos hostiũ ꝑemit. et alios insugã conuettit
Libet uero tegũ inhoc loco ponit p̾liũ ato. contra
goliam inbunc modum. In quo ꝑcussit adeo datus
filiꝰ salita. polunitarius bechleemites goliã getheũ.
qi ad liberationẽ isrł dacuis est adeo inregem. filiuo
saltus qi de pascuis et salcu assumptus est. polunita¬
nuo qi de gen̾e beseleel polunitarii fuit mater eiꝰ uel

Expanded text:
interposuit se Abisai, et interfecit Philisthaeum . » Hunc tradunt Hebraei fuisse de genere giganteo: Arapham vero dicunt fuisse Orphan, nurum Noemi, quae peperit viro Gethaeo, quatuor gigantes, qui hic memorantur, Jesbibenob, Sephi, Goliam, et quartum habentem senos diglogat historia hic tria superiora praelia David nominata, non tamen eo ordine quo gesta sunt. Quorum primum fui Sephi, de genere gigantum. Aliud quoque praelium similiter fuit in Gob, in quo secundum Josephum apparuit vir fortis Ephron, cognatus David, qui, suis in fugam versis, solus plurimos hostium peremit, et alios in fugam convertit. Liber vero Regum in hoc loco ponit praelium David contra Goliam in hunc modum. « In quo percussit Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites, Goliath Gethaeum. quia ad liberationem Israel datus est a Deo in regem. Filius saltus, quia de pascuis, et saltu assumptus est. Polymitarius, quia de genere Beseleel Polymitarii fuit mater ejus. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. exceritus in ihtłm ad regẽ et resticuit rex ioab.
suꝑ excercitũ. ⁊ alios misteriales mosficiis suis. sicut
supͣ hoc addito quod ad durã statuit. supͣ tributa
colligenda. et quod ĩ facits est. sacerdos dauid pro
ictam est quoq fames indieb cdo. tribu anino itigir᷑
sul occidem gabaonitas quasi prozelo filiqr istł. titicũ fece¬
it iuramentũ iosue et senioer. Et ato cdd ad gabaonitas
Quto faciã uobiscũ ut benedicatis. hereditati drĩi. Sui¬

Expanded text:
ad regem, et restituit rex Joab super exercitum, et alios ministeriales in officiis suis, sicut supra, hoc addito, quod Aduram statuit supra tributa colligenda, et quod Ira factus est sacerdos David propFacta est quoque fames in diebus David tribus annis jugiter, qui occidens Gabaonitas, quasi pro zelo filiorum Israel irritum fecerat juramentum Josue, et seniorum. Et ait David ad Gabaonitas. « Quid faciam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
tnuicoꝵ suoꝵ et de manu saul. et ait dñs depe¬
tra. ⁊ cet̾a. Inpsalmis scđm tratillationẽ nr̃am ita
legictr. D iligã ce dñe fortitudo mea. et c̃. Suius
iiculum sumpsit esd̾iao exuerbis supra positis. in
Q uoo cũ do. pace altissima frcieretur cantica et
hy mnos. conposuit alios trimecros. alios quinq
nt iosephus differentiã iiter psalceriũ ⁊ nablũ
et est psalterium cancea cicbara .x. cordis coap¬
rata que cũ plectro ꝑcutitur. N abla tiero .xii. so¬
nos habens cligicis tangitur.  Post carmen sapͣ
dictũ do. loquens de se: tanquam de alio. hec st̃
uerba nouissima que dix̾ cdo filiꝰ ꝯsax. dex̾ itir cui
cõstitutũ ẽ .i. promissio facta clex dei iacob. hebre

Expanded text:
uorum et de manu Saul, et ait: Dominus, petra mea , etc. In Psalmis secundum translationem nostram ita legitur: « Diligam te, Domine, fortitudo mea, Dominustitulum sumpsit Esdras ex verbis supra positis, « iquod, cum David pace altissima frueretur, cantica et hymnos composuit, alios trimetros, alios quinque . Et ponit Josephus differentiam inter psalterium et nablum. Et est psalterium canora cithara decem chordis coaptata, quae cum plectro percutitur. Nablum vero duodecim sonos habens, digitis tangitur. Post carmen supradictum addidit David loquens de se, tanquam de alio. « Haec sunt verba novissima, quae dixit David filius Isai. Dixit vir cui constitutum est, » id est promissio facta
Abbreviated transcription (Latin):
uiti de filiis eiꝰ. ut crucifigamꝰ eos dño. peꝑcitq rex.
inphibosech filio ionathe. et tradidit eis duos filios
saul. quos peꝑit ei resfa. Isti ad huc pueri cũ doech oc¬
cidenĩt. saceraotes nobe ⁊ post ea gabaonitas. Dedit
etiã .u. filios michol ad optatos.s. quos genuerat
merob ad meli. Gabaonite uero crticifpcerant eos indi¬
ebus mestis pͥme. i. incipiente messione ordei. Indtiẽs
autẽ respha cilicium subtrait sibi supͣ pettã cubans
tuxta eos. dre ac nocte ut amoueret ab eis aues. et be¬
stias abinitio messis onec stillaret suꝑ eos. aqua.i. tis
q catitet. lłas semptembris. d̃unc enĩ iuxta nactirã
terre. primũ post messẽ plutna descentit. anc re¬
ssã quidam non bene putant orpham fuisse nurum
noemi audiens atitẽ do quod fecerat resfa deposuit
eos de paribuł ⁊ tollens ossa saul et ionathe degab̾
galaat. et ossa eoꝵ qui affixi fuerant sepelut eos
insepulcto crs prĩ eoꝵ. Quo facto iedd̾dit deuo uber¬

Expanded text:
iri de filiis ejus, ut crucifigamus eos Domino. Pepercitque rex Miphiboseth filio Jonathae, et tradidit eis duos filios Saul, quos peperit ei Respha. » Isti adhuc pueri cum Doeg occiderunt sacerdotes Nobe, et postea Gabaonitas. Dedit eis etiam quinque filios Michol adoptivos, quos genuerat Merob Hadrieli; Gabaonitae vero crucifixerunt eos in diebus messis primae, id est incipiente messione hordei. Induens autem Respha cilicium, substravit sibi supra petram, cubans juxta eos die ac nocte, ut amoveret ab eis aves et bestias, ab initio messis, donec stillaret aqua sas Septembris. Tunc enim, juxta naturam terrae, primum post messem pluvia descendit. Hanc Respham quidam non bene putant fuisse Orphan, nurum Noemi. Audiens autem David quae fecerat Respha, deposuit eos de patibulis, et tollens ossa Saul, et Jonathae de Jabis Galaad, et ossa eorum qui affixi fuerant, sepelivit eos in sepulcro Cys patris eorum. Quo facto reddidit Deus uber
Abbreviated transcription (Latin):
indolo morã fecerat redire ad regẽ. Ioab uero cum excer¬
citu. obsectit sibam in abela. et moliebattr destruere
muros urbis. Et exclamauit ad eũ mulier sapieno de
ciuitate. Sermo dicebatur inueteri prouerbio. Qui in¬
terrogant. interrogent in abella. quasi dic̾et. hec est
urbs consilii. ab autiqͦ. Quare queris eu̾tere matrẽ cuti¬
tatũ. istł: Quare p̾cipitas hereditatẽ dm̃: hebreus
non habet prouerbio. et est sensus scdm eum. Sermo

Expanded text:
in dolo moram faceret redire ad regem. Joab vero cum exerin dolo moram faceret redire ad regem. Joab vero cum exercitu obsedit Sebam in Abela, et moliebatur destruere muros urbis, et exclamavit ad eum mulier sapiens de civitate. « Sermo dicebatur in veteri proverbio. Qui interrogant, interrogent in Abela. » Quasi diceret; haec est urbs consilii ab antiquo. « Quare quaeris evertere matrem civitatum Israel. Quare praecipitas haereditatem Domini. » Hebraeus non