comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usas ineunde̾ homimnez. ⁊ ĩ eandem
rẽ cõcurrere non posse. ¶Ae raciõe
siex tluob̾ testam̃tis ead̾ reᷤᷤ eide̾ debe¬
atur int̾ ẽ utrum rẽ an extuna¬
tionez extestamento consecutus
ẽ Nam sirẽ age̾ non põt quia ħt¬

Expanded text:
hominem et in eandem rem concurrere non posse. hac ratione si ex duobus testamentis eadem res eidem debeatur, interest utrum rem an aestimationem ex testamento consecutus est: nam si rem, agere non potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ partes fortissimas militi¬
bus erogent̾ inp̾tio. scera uͣo
portio agraeciariis cle m̃tie
nre absq ulla uł ipsor uł pu¬
blica incomodirate ꝓtaderri
contectione suscepta᷑. nmo¬
rib greguħsq militib in
ipsa quam marime eos defi¬
derare constit᷑it specie p̃beatur.

Expanded text:
eius partes fortissimis militibus erogentur in pretio, sexta vero portio a gynaeciariis clementiae nostrae absque ulla vel ipsorum vel publica incommoditate pro eadem contextione suscepta iunioribus gregariisque militibus in ipsa, quam maxime eos desiderare constitit, specie praebeatur
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem decetero piuncia¬
lib inferendumꝰ aliquid
diri dicere ut ea tm̃ sedii¬
lo cunctoꝵ studio pensitẽ¬
tur que canonis institu¬
ti forma complectitur ꝑ
nr̃am clem̃tiam decernnt

Expanded text:
iudicem de cetero provincialibus inferendum aliquid indicere, ut ea tantum sedulo cunctorum studio pensitentur, quae canonis instituti forma complectitur vel nostra clementia decernit
Abbreviated transcription (Latin):
sollempit̾ facientis ut e
epłis p̃ccdentib s siquid ur¬
⁊ auctore te fieri ⁊eo ꝑso¬
luto referri ad scientiam
nr̃am ut nob̾ iubentibꝰ ro¬
boretur. siquis aũt usurpa¬
toria temeritate amplins
aliquid fu̾iͣt conatus erigeͣ
obnorius quadrupli peti¬
tione teneatur. que se ue¬
ritas nissionis ad ordina¬
rioꝵ iudicum offitioꝵq
t̾rorem debebit ex currẽ.
ut si eoꝵ uł gratiosa conu¬
uentia uł ignobili dissimu¬
latione temeritas ad mi¬
serit tũriales eos queda¬
insimplicis.¬

Expanded text:
sollemniter sanciente vel epistulis praecedentibus. Sed si quid uret auctore te fieri et eo persoluto referri ad scientiam nostram, ut nobis iubentibus roboretur. Si quis autem usurpatoria temeritate amplius aliquid fuerit conatus exigere, obnoxius quadrupli repetitione teneatur. Quae severitas iussionis ad ordinariorum iudicum officiorumque terrorem debebit excurrere, ut, si eorum vel gratiosa coniventia vel ignobili dissimulatione temeritas admiserit curialis, eos quoque damni simplicis
Abbreviated transcription (Latin):
ciams aut tertis dignita¬
tib data a nob̾ indiu̾gen¬
tiam ẽ muneꝵ cunlium
nera ꝑsonalia aut cuulia
ñ uocabuntur.¬

Expanded text:
ianus . Certis dignitatibus data a nobis indulgentia est munerum civilium nera personalia aut civilia non vocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
non alit̃ fructuu añs efficit᷑ qͣm
sieo ᷤᷤ ip̃e ꝑceꝑĩt. Et iõ licet mans
fere ⁊ decolono ilicunt᷑s In pecudũ
fructu ⁊̃ fetũs ẽ sicuti lac ipilu̾s.
uut᷑uli ⁊ equuli statĩ naturali
nipe cominio st̃ fructuarii. ¶pa¬
rtus uõ ãcille infructu nõ ẽIta¬
que ad tlñm ꝓpͥetatis ꝑtinet᷑ ab¬
surtlum eiũ iidebat᷑ hominẽ eẽ
infructũ cum õs fructus rerum¬
Set ⁊ sigregis usum .f. quis hãt
in locum demortuoꝵ capitũ ex
fect᷑u fructuanus su̾mit tẽ debt̃
debet sustituere recte enĩ cołe cebet
⁊ qͣi bonus pat̾ fanubas uti debet.
turalem eꝗtatẽ secutus. ei ꝯcessit

Expanded text:
on aliter fructuum dominus efficitur, quam si eos ipse perceperit. et ideo licet maturis fere et de colono dicuntur. In pecudum fructu etiam fetus est, sicuti lac et pilus vituli et equuli statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non est, itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerumSed si gregis usum fructum quis habeat, in locum demortuorum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, debet substituere. Recte enim colere debet et quasi bonus pater familias uti debet. turalem equitatem secutus ei concessit
Abbreviated transcription (Latin):
quiddã mecela egens moliri e⁊ ad¬
muenrre logi e cungło tm̃ estima¬
uimus. Inuenimus eñ quia pa¬
ulatĩ ꝓiuticie quidẽ siuis habitato¬
rib spoliant᷑. magnouo̾ ħ ciuitas
nra popsosa ẽ rurb dursoꝵ hoĩu¬

Expanded text:
quiddam mede a egens moliri et adinvenire legi et cingulo iustum aestimavimus. Invenimus enim, quia paulatim provinciae quidem suis habitatoribus spoliantur, magna vero haec civitas nostra populosa est turbis
Abbreviated transcription (Latin):
cã cei auxilio onẽi fatimꝰ ꝓ uicentũ
ut subri ab eis elem̃tia tradra nob
illesi fuent᷑. Itaque e leges ponimꝰ
moĩ eius cutruantes institia. ⁊ ꝙ pa¬
ulatĩ labitur reꝑate festinamus.
hac fecimus mognã urbẽ. utilis¬

Expanded text:
cum dei auxilio omnem facimus providentiam, ut subiecti ab eius clementia traditi nobis illaesi serventur. Itaque et leges ponimus omni in eis curantes iustitia, et quod paulatim labitur reparare festinamus, hac fecimus magna urbe, utilis
Abbreviated transcription (Latin):
plures legatami existant quib optio.
relicta ẽ ⁊̃ tlissenñat incorpore eli¬
gendo. siue uniꝰ legatarii plures
tant alio aliud corpus eligere cu¬
pient neꝑeat legatum ꝙ pleriq
prudencium cͣcbe̾ni uolenciã intͦ¬
tlucebant fortunam eẽ ħ optioĩs

Expanded text:
plures legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures tiant, alio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat legatum quod plerique prudentium contra benevolentiam introducebant, fortunam esse huius
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quib cõmunit̃ a nob̾ aliqd
donatum sit. nullo hr̃de relicto
decesserit ad consortem potiusso¬
latium. quã ad ꝑsonam aliam
pars ꝑueniat decedentis. De the¬

Expanded text:
ex his, quibus communiter a nobis aliquid donatum sit, nullo herede relicto decesserit, ad consortem potius solacium quam ad personam aliam pars perveniat decedentis. D.
Abbreviated transcription (Latin):
oriatur modo. ut debiti pon¬
deris sint ⁊ spetĩei. ꝓbe scitu¬
ris. uinu̾sis qui alit. fecrnt
aut leuĩt inse nindicandũ.
p. Pro mimuntione
que mexstunatione solidͦi
forte tractatur. õnim quoq
specieꝵ p̃tia de crescere opor
cõmoneat. ob rroia coꝵ õiu
solidoꝵ unm forme p̃dium
postulare. scilicet capitali
supplicio pumendo. qui uł
nissa nr̃a maiestatis auari¬
tie cecitate contempserit. ł
strib sellis. ⁊ mbalteis mar¬
garitas.⁊ smaragdos.⁊ ia¬
cinctos aprare. ⁊ de artifici

Expanded text:
oriatur, modo ut debiti ponderis sint et speciei probae: scituris universis, qui aliter fecerint, haud leviter in se vindicandum.pp. Pro imminutione, quae in aestimatione solidi forte tractatur, omnium quoque specierum pretia decrescere oportcommoneat obryziacorum omnium solidorum uniforme pretium postulare, scilicet capitali supplicio puniendo, qui vel iussa nostrae maiestatis avaritiae caecitate contempserit, vel stribus sellis et in balteis margaritas et smaragdos et hyacinthos aptare et de artifici
Abbreviated transcription (Latin):
ressine fisci ad uocato denũ¬
tiantes. penis ad fice̾. aꝑtis¬
cumq patrimonio cecitetit
mcã ex legib ⁊ retro iuiris
ordinẽm fisdi. aduocatis agen¬
tib uindicetur ẜ quia ñ nl¬
li p̃cipites. ẜm us possessa pa¬
trimonia deferre ñ cessant.
damus oĩb. qui se lesos existi¬
m̾ant. contͣ delatores se ue¬
ritatem udicum implora¬
re ferro distructam.

Expanded text:
res sine fisci advocato denuntiantes poenis adficere. apertisscumque patrimonio ceciderit in casum, et legibus et retro iuris ordine fisci advocatis agentibus vindicetur. Sed quia nonnulli praecipites secundum ius possessa patrimonia deferre non cessant, damus omnibus qui se laesos existimant contra delatores severitatem iudicum implorare ferro destrictam.
Abbreviated transcription (Latin):
dum. adros. puenerũt ¶Siquis at̾.
clesiastici. gradus minister. aut. ec¬
clesie. diacortisse. moriant̾ sine. te¬
stamentis. ⁊ legitimis. suecessorib.
honisuecessio ecc̃e Ꝯpetat. inqua. ꝯ¬

Expanded text:
dum ad eos pervenerunt. Si quis autem clesiastici gradus minister aut ecclesiae diaconissa moriatur sine testamentis et legitimis successoribus, horum successio ecclesiae competat in qua co
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. hui modi. uõ. tien erabili. loco
res. aquo. ⁊̃ date sutͥ uendicent. rec¬
tor añt. donĩ. qui ip̃as.res. dedit. hr̃¬
tico. oĩ. gub̃natione remoneat᷑. ⁊ĩ
monasteriu. reclaudat᷑ ⁊ uno. an¬
no. seã. coĩone segreget᷑. qui crmm
hr̃ticis ꝓdidit. xpĩanes. si ant̃. or¬

Expanded text:
t, huiusmodi vero res venerabili loco a quo etiam datae sunt vindicentur, rector autem domus, qui ipsas res dedit haeretico, omni gubernatione removeatur et in monasterium recludatur, et uno anno sancta communione segregetur, cum haereticis prodidit Christianos. Si autem or
Abbreviated transcription (Latin):
ydoneos ⁊cum. iugm̃to nõ minus
tributis. fisealib. p̃grauates. aut a¬
tñ.ut. huiꝰ. modi. p̃tiu. adutiltca¬
tem p̃dcẽ. uenerabilis dont̃ ubi
ĩmobiles. se seq mouentes. que¬
cumq p̾ ep̾atu adres. quoqͦ modo
priemint. inp̾es. cõgnatos. aut. in

Expanded text:
idoneos, et cum augmento non minus tributis fiscalibus praegravatos; aut tamen ut huiusmodi pretium ad utilitatem praedictae venerabilis domus ubi immobiles seseque moventes, quaecumque post episcopatum ad eos quoquo modo pervenerint, in proprios cognatos aut in
Abbreviated transcription (French):
sẽs. res. clinctis. sic̃. doñ ẽ. piis. eaĩs.di¬
stributas. cu fructib. ⁊ angm̃tis me¬
dii tp̃r̃is. ⁊ memorato lueo uendi¬
tare. ⁊ que testator disposut. adimpłe.
scientes. q si neglexont phis. õibi

Expanded text:
es res cunctis, sicuti dictum est, piis causis distributas cum fructibus et augmentis medii temporis et memorato lucro vindicare et quae testator disposuit adimplere, scientes quia, si neglexerint, pro his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
litana. ¶Que agit. pp̾sente. lege̾
inꝑpetum. ualiturai nr̃a. sancxit.
tñquillitas. celsitudo. edc̃is. sollẽp¬
ioter irhae regia ciuitate ꝓposi¬
tis. adoĩu. studeat. ꝑuenire. no¬
titiam. Nos. em̃ ꝓidebiꝰ. qua¬
tenus. sine. collatoꝵ. disperidio.
fiat. ĩ anpuantiis manifesta.

Expanded text:
ia. Quae igitur per praesentem legem in perpetuum valituram nostra sanxit tranquillitas, tua celsitudo edictis solemniter in hac regia urbe propositis, ad omnium studeat pervenire notitiam. Nos enim providebimus quatenus sine collatorum dispendio fiat etiam in provinciis manifesta.
Abbreviated transcription (Latin):
desie. exhis. expendere. licentia. hãrit.
⁊ quicqd. exhuĩmodi.reb p̃ obitum
eoꝵ. inp̃oꝵ. faccultate. remanẜit. su¬
bentuas. hoc. ad pͥetatemi. eocłia. quar
sac̾dotium. habuerãt. cõpetẽ. inillis
esĩ. solĩtmodoreb. lioentia eis alie¬
nandi. aut. relinꝙ̃di. quꝑib uolitͣmt
ep̃atu nõ que. exgne̾. sibi. cõtunc¬
to. adeos. deuolute. sũt. quib. abin¬
testato. usq. ad q̃rtum. gradum.⁊

Expanded text:
esiae ex his expendere licentiam habeant. Et quicquid ex huiusmodi rebus post obitum eorum in ipsorum facultate remanserit, iubemus hoc ad proprietatem ecclesiarum quarum sacerdotium habuerunt competere. In illis enim solummodo rebus licentiam eis alienandi aut relinquendi quibus voluerint patum vero quae ex genere sibi coniuncto ad eos devolutae sunt, quibus ab intestato usque ad quartum gradum
Abbreviated transcription (Latin):
tum. insuras. ⁊ or legitinũ. exigant
augm̃tu. atp̃r mortis.eĩ. qui .h. re¬
liqd. ¶Si añt. annale. legatum cra¬
lib uenerabili. doirari. relinq̃nt̾. siꝗ
dem. quihꝰ dare. iuissi. su̾t aut. locus.
tale. legatit alienari. si nõ leca ant.
ꝑsone quib h dari. p̾ceptur ẽ. lon¬
gius fũnt. tũc. liceatallis ꝗb. relic

Expanded text:
tum et usuras et omne legitimum exigantur augmentum a tempore mortis eius qui hoc reliquit. Si autem annale legatum cuilibet venerabili domui relinquatur, si quidem qui hoc dare iussi sunt aut locus etale legatum alienari. Si vero loca aut personae ex quibus hoc dari praeceptum est longius fuerint, tunc liceat illi
Abbreviated transcription (Latin):
siquis hedificatione mato. uenerbilis
dratorh aut. xenodochii. aut. ꝓthechii
aut. orphanotrophii. aut. noselomii.
aut alteri. renende. dom. t̃rouissima
uoluntate fieridis postãt oratorim
nõ fecint. hr des. xenodechir aut. ꝙ̃ lib
uenerabilem.demu. atestatore. dispo¬
sitam. fieri. iubemꝰ. eo. domuꝵ aut. cõ¬
parare. aut. locare. ubi. possirit. q̃. uitssa
suint. admpler. donec huiꝰ. modi dom̃.
uenerabilis expleatur. ⁊ siquide ip̃e
testator.detrertit qui. debeant xeno¬
dochii.fieri. aut pothottophi. aut. alti
tales. gub̾natores. siue. suis. hr̃dibꝰ
huĩmodi. electione. cõmiẜuit. tube¬
mus. modis oĩb. hr̃des eiꝰ. q̃ abeo.i
diffituta. sut᷑. admplere. locoꝵ beatis¬
simis. epĩs. inspicientib. si gub̾na¬
tio. recte ꝓcedit. ⁊si innenĩt. nõ uti¬
les existentes reccores licentiam
hñtib. sine. dãpno. alies. ꝓeis opor¬
tione. captinori. alĩtis aut. pau

Expanded text:
Si quis aedificationem venerabilis oratorii aut xenodochii aut ptochii aut orphanotrophii aut nosocomii aut alterius reverendae domus in novissima voluntate fieri disposuerit, oratorium non fecerint heredes xenodochium aut quamlibet venerabilem domum a testatore dispositam fieri, iubemus eos domum aut comparare aut locare, ubi possunt quae iussa sunt adimplere, donec huiusmodi domus venerabilis expleatur. Et si quidem ipse testator decreverit, qui debeant xenodochi fieri aut ptochotrophi aut alteri tales gubernatores, sive suis heredibus huiusmodi electionem commiserit, iubemus modis omnibus heredes eius quae ab eo definita sunt adimplere, locorum beatissimis episcopis inspicientibus, si gubernatio recte procedit, et si invenerint non utiles existentes rectores, licentiam habentibus sine damno alios pro eis opport
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdam uocant aũ nunima. ¶ Ma¬
xima ẽ capitis tliminutio cum aliꝗs
simł ⁊cuutatem ⁊ lib̾tatẽ ãmittit. ꝙ
accilit inhis qui ẜui pene efficuit᷑
atͦcitate sententie. ueluti lib̾tinga¬
ti cura patronos cõpdepnati. uł ꝗ se
se adp̾cumi participantlu uenũdari
possi sunt. ¶ Minor siue mẽtlia ẽ
capitis aiminutio cum ciuitas qui¬
dem ãmittitur lib̾tas uero retinet᷑
ꝙ actitit ei cui aqua ⁊ igni uitiliͤ¬
tum fui̾t uł ei qui insula̾m depor¬
tatus ẽ. Mimina capitis climinti¬
tio ẽ cum. ⁊ ciuitas iib̾tas retinet᷑.

Expanded text:
am' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem et libertatem amittit; quae accidit in his qui servi poenae efficiuntur atrocitate sententiae, vel liberti ut ingrati circa patronos condemnati, vel qui ad pretium participandum se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis deminutio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
numit᷑ qr nullum capud habu¬
it.. ¶ Quibus aũt tlignitas ma¬
gis quam status ꝑmutatur caꝑite
nõ numu̾t. Et ideo senatu motũ
capite ñ minui ꝯstat. ¶ Oe aũt
flictum ẽ maue̾ cognat̾ionis uis⁊
post capitis fliminutioẽ hoc ita
ẽ siminima capitis tliminutio
int̾ueniat manet enĩ cognatio

Expanded text:
uia nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo senatu motos capite non minui constat. Quod autem dictum est manere cognationis ius et post capitis deminutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio interveniat: manet enim cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
incurrat ius ꝙͦ cognacionis ꝑiit ut
pote ẜritutes alicuiꝰ cognati ⁊ nͨ qd̃
simanumuł fuerit recipit cogna¬
tionez. S si insulam̃ deportatus fu
erit cognatio soluitur. ¶Cum ⁊¬
aũt ⁊ agnato tutela ꝑtineat non
simul ad om̃s ꝑtinet. s⁊ adeos tan¬
tum ꝗ proxiions gratlus sunt ad¬

Expanded text:
incurrat, ius quoque cognationis perit, ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in insulam deportatus quis sit, cognatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela pertineat, non simul ad omnes pertinet, sed ad eos tantum, qui proximo gradu sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Eisub pignore cre¬
ditum̃ fuit etiam fiscum ꝙ
successit in locum debitoris
usuras p̾stare oportet. sieas
dependi saltim pacto placu
parere fanctiom nr̃i nomi¬
ns iubemus ꝑquã usq ad
dumdiam centesime ufuraᷤ
stipulari creditorib. excep
tis ꝑsonis p̃misimus. ut ipse
⁊̃ fiscus ultra dimidiam cen¬
tesime partem adebitoribo
suis. minime exigat. siue
princr̃palit ei ꝓmiserunt.
sine apriorib suis creditorib
actionem ad eum quocimt
iodo deuolute sunt. De sĩnis¬

Expanded text:
. Si sub pignore creditum fuit, etiam fiscum, qui successit in locum debitoris, usuras praestare oportet, si eas dependi saltem pacto placuparere sanctioni nostri numinis iubemus, per quam usque ad dimidiam centesimae usuras stipulari creditoribus exceptis certis personis permisimus, ut ipse etiam fiscus ultra dimidiam centesimae partem a debitoribus suis minime exigat, sive principaliter ei promiserunt sive a prioribus suis creditoribus actiones ad eum quocumque modo de
Abbreviated transcription (Latin):
instrauerint. iter fidem¬
tussores eoꝵ si nec. dum ab
bis quidem indempiitas
fiũt ẜuata. tunc demum cre¬
atorem. ac si nec his quidem
sufficiat nouissime partici¬
pemi muneris conueniri
debeͣ p̃ ses ñ ignoret.

Expanded text:
istraverint, item fideiussores eorum: si nec ab his quidem indemnitas fuerit servata, tunc demum creatorem ac, si nec is quidem sufficiat, novissime participem muneris conveniri debere praeses non ignoret.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. Et si duob sumil
cura petume ciuitatis ñ tñ
separatis portionib man¬
detur. singuł ñ ꝓiurili por¬
tione s insolidism rei publi¬
ce obligantur. Cum aũt de
indempnitatt eiꝰ queritur
prius eiꝰ bona qui iam mi¬
nistrauit. ac mox si satis fi¬
eri ñ pot̾it collegi conueni¬
untur. uos tñ qui hr̃oes uni
ex curatorib ex titisti. damꝑ¬
num si ꝙ pꝰ mortem eiꝰ dolo

Expanded text:
. Etsi duobus simul cura pecuniae civitatis, non tamen separatis portionibus mandetur, singuli non pro virili portione, sed in solidum rei publicae obligantur. Cum autem de indemnitate eius quaeritur, prius eius bona qui administravit ac mox, si satisfieri non potuerit, collegae conveniuntur. Vos tamen, qui heredes unius ex curatoribus extitistis, damnum si
Abbreviated transcription (Latin):
narii neq suꝑ ex actionem
audeãt neq carcere habeãt.
rafesto crimine apud seha¬
beat incustodiam sciens ꝙ
siꝗd tale finͣt cõmissum. ca¬
pite pumendus ẽ.

Expanded text:
narii neque superexactionem audeant neque carcerem habeant, manifesto crimine apud se habeat in custodia, sciens quod, si quid tale fuerit commissum, capite puniendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit eos hr̃des non signis nuoꝵ
significandas s ꝑ totas batas decla.¬
aut om̃s quasdã institutionaĩ sta¬
ture etharũ inscribat e si guifi¬
cationes ut euis littͣis oĩa declarata
millã ult̾un ꝯtentionẽ filiis dere¬
linquat ¶S itm̃ aut uxon aut ex¬
traneis aliquib ꝑsonis uoluit᷑
relinquere legata aut fidei ꝯmis
sita ip̃i ⁊ scͥpͥserũt e uolunt ualẽ
sint firma nichilominuenda es ꝙ
uideantur in charta scͥpta reliquã
obyuationẽ testam̃toꝵ nõ suspi¬
cientia s hoc solũ in mutetur ꝙ
eius manus ilingua ht̃ omẽ.

Expanded text:
scripsit eos heredes, non signis numerorum significandas, sed per totas litteras declaaut omnes aut quasdam institutionum statuere, et harum inscribat et significationes, ut eius litteras omnia declarata nullam ulterius contentionem filiis derelinquant. Si tamen aut uxori aut extraneis aliquibus personis voluerit relinquere legata aut fideicommissita ipsi et scripserunt et volunt valere, sint firma, nihil minuenda eo quod videantur in carta scripta reliquam observationem testamentorum non suscipientia, sed hoc solum inmutetur, quod eius manus et lingua habet
Abbreviated transcription (Latin):
ce᷑ ⁊ ħane ã intestam̃toꝵ babente si¬
gna ã nõ scͥpͥta ꝑfecta uoluntate ui¬
cen eũ cefunctũ eẽ pͥorib infirmis
cierctes int̾ pͥos filios ⁊ p̃ parantes eos
his sub scritẽ e hec scema suscepimꝰ
siquis erũ diuidit pͥas res e ipõs filios
euccans faciat subscͥbẽ diuisionib
ipĩs ⁊ ratas eas uidicare. ⁊ ꝓͦfrti hoc

Expanded text:
ciat omnia testamentorum habente signa, aut in non scripta perfecta voluntate videri eum defunctum esse, prioribus infirmis cientes inter proprios filios et praeparantes eos his subscribere, et hoc schema suscepimus. Si quis enim dividit proprias res et ipsos filios evocans faciat subscribere divisionibus ipsis, et ratas eas iudicare, et profiteri haec
Abbreviated transcription (Latin):
cirutate. siue. meiꝰ. finib. cõstitute ex¬
ceptis. uenerabilib. monasteriisuẽ¬
deie. aut. donare aut. ꝯmutare. aut. sb
altno dono donare. aut. quolibr alio
mõ. alienare. rẽ in mobile. aut.ciui¬
lem. annonã. aut. rusticũ. mancipiũ
nisi. ad ĩpialei. domũ. cõmutatio so¬
la. feã.ẽ. s. neq. decolonis uuste. dari.

Expanded text:
ate sive in eius finibus constitutae, exceptis venerabilibus monasteriis, vendere aut donare aut commutare aut sub alterno dono dare aut quolibet alio modo alienare rem immobilem aut civilem annonam aut rusticum mancipium, nisi ad imperialem domum commutatio sola facta est; sed neque de colonis iuste dari
Abbreviated transcription (Latin):
domib. mregia. curitate ait. mei.
regione ant. mansione. ꝯstitutis.
dum. accipienti. ⁊ aliis duab succes¬
sionib. dari. ⁊ nullai. dĩo ⁊ euelatiõe
s angñttu fieł. si uõ. ñ. hãt. ip̃a pro

Expanded text:
 regia civitate aut in eius regione aut mansione constitutis dum accipienti et aliis duabus successionibus dari, et nullam omnino relevationem, sed augmentum fieri. Si
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siꝗs uõ temerario. ansi. p̃dcãm pacẽ.
nolare. p̃sũpẜit. si tinitas ẽ. pena ten
pumat᷑. oꝑidum. uõ.xx. libris. auris. ⁊¬
multet. ¶duces nõ marchiones ⁊co¬
mtes.l libras. anri. prẽnt. Capitanei
quioq ⁊ maiores ualuassores .Re.dib̾. au¬
ri.pumant̾. minore aũt. ualuassores.
liritate. ꝯstituti. seu. ꝯfirmati. qui iusti¬
tiam. facẽ. neglexeu̾it. ⁊ pacẽ uiolata.
ĩdicare. legitine. suꝑsederũt. dãpnũ.
dẽ. iniuria. pͥasso. resartre. ꝯpellant̾. ĩ
sup. si maior iudrx ẽ. sacco eranio pena
x.lib̾. anri. pr̃et. minor añt. pena triũ.

Expanded text:
emerario ausu predictam pacem violare presumpserit, sicivitas est, pena C puniatur. Oppidum vero XX libris auri multetur. Duces autem et marchiones et comites L libras auri pre stent. Capitanei quoque et maiores vavassores XX libris auri puniantur. Minores autem vavatestate constituti seu confirmati, qui iusticiam facere neglexerint et pacem violatam vindicare legittime supersederint, dampnum omne et iniuriam passis resarcire compellantur, et insuper, si maior iudex est, sacro erario penam X libras auri prestet, minor autem pena trium
Abbreviated transcription (Latin):
mino licet inferre ⁊ licet postea
ratum non huit q̃m illatus est
muros sc̃os tlicimus qr pene capitis
cõstitute sunt. in eos quialiꝙ iminu¬
ros delinquerunt.  deo ⁊ legum eas
partes quibus penas cõstitumus
adu̾sus eos qui cͣcͣ leges fecerunt
mium multis modis rex fuint.

Expanded text:
mino, licet inferre: et licet postea ratum habuerit quam illatus est muros sanctos dicimus, quia poena capitis constituta sit in eos qui aliquid in muros deliquerint. ideo et legum eas partes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint minum mu
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis obtemptu curi¬
alia honora dichoant agrͣ
innuersa cõpellat que ⁊ si
necessitas ñ exioit tm̃ pa¬
tria ñ semetipsos quin ⁊ fi¬
lios magistror quis curiali
stirꝑe descendunt sumili mo¬
do obnoxios ẽt decernant¬
dinis p̾atris originem imꝰ¬
quisq sequatur nec uale¬
ant spetialit delata restrip
ta quais se matris origine

Expanded text:
curialia onera declinant, agere universa compellat, quae et si necessitas non exigit, tamen patria non remittit. Ipsos quin etiam filios magistrorum, qui ex curiali stirpe descendunt, simili modo obnoxios esse decernatdinis patris originem unusquisque sequatur, nec valeant specialiter delata rescripta, si quis se matris origine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmobilis. rei. naiet soluẽ fiscale
nã tali ꝓcedente  cect᷑o celebrato
mobiles ꝯtinge᷑ eas alienare ad
colitione cebiti. ¶ Em̃tib quidẽ
ꝑcipienuib e sub enntib fiscale¬
nicħ metuentib p̾mitus poĩta
legẽ ꝯstituts. & fiscalib d̾ sutrep¬
tis insinuatis intͣ monum̃ta ge¬
stoꝵ deponentib his qui fecerut ea
ũ ⁊ ap̃ scĩssimas eccłias saluentur
clara ces irscepta. eo ꝙ ⁊ fiscalia
nationẽ in mobiliũ accete᷑. Iceo
enĩcide cren factionẽ ꝑ misimus
ut̃ fiscale debitu testimoioͣ paͣ¬
datur. ⁊ ex quãtis de scendẽ tr̃ib¬

Expanded text:
bilis rei valens solvere fiscale ntia tali procedente, et decreto celebrato mobiles contingere, et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quidem percipientibus, et subeuntibnihil metuentibus primitus positam legem constitutis, et fiscalibus desusceptis insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desuscepta, eo quod et fiscalia nationes immobilium accedere. Ideo enim et decreti factionem permisimus, ut et fiscale debitum testimonio pandatur et ex quantis descendit t
Abbreviated transcription (Latin):
rubiliũ conuũ utilitatẽ habuer̃
p̃sefsiones. nullohas minriere
ones eis acceañtia. adalienatioĩt
necessitatẽ sacras ꝑduxerut do¬
mos. Mobili etũ noñ e nlñte
subã sufficiente ꝑielitabãt᷑ in
norussimo uenie᷑ necefsitatẽ

Expanded text:
rabilium domuum utilitatem habuerunt possessiones nullo has minuere ones eis accedentia ad alienationis necessitatem sacras perduxerunt domos. Mobili enim non extante substantia sufficienti periclitabantur in novissimam venire necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
undiq ꝓ testata sit. oĩb corã sacris en¬
ab eis. ⁊ si quid eginͣt ꝑdolũ ãbacrũ
ã machinationẽ. ħ in suis recipi¬
ent aĩmab iuentes ac moriẽtes.
poffit scdũ ꝓ solito scema acciꝑe ĩ¬
mobiles p̾sefsicẽs. hoc qͦ de creto fa¬
afsignãs eis ponefsionib. siuoͣ cebi¬
tũ fiscale fuit᷑. potñtib euis ad ali¬

Expanded text:
estata sit, omnibus coram sacris evanab eis, et si quid egerint per dolum aut lucrum aut machinationem, hoc in suis recipient animabus viventes ac morientes. possit secundum pro soluto schema accipere immobiles possessiones, hic quoque decreto faassignandis eis possessionibus; si vero debitum fiscale fuerit, potentib
Abbreviated transcription (Latin):
domos. quort ip̃a curã susdẽp. om̃ib
excepimus moĩs. q̃ iã dehcc sanctita
sũt. anob̾ in sua uirtute durantib
Si aũ e⁊ aliqua monastiaͣ sub ea dẽ
scifnima maiore ecclĩa sint. nec
mea sub p̃sentẽ facimꝰ lege᷑ for¬

Expanded text:
domos quarum ipsa curam suscepit omnibus excepimus modis, quae iam de hoc sancita sunt a nobis in sua virtute durantibus. Si autem et aliqua monasteria sub eadem sanctissima maiore ecclesia sunt, nec ea sub praesentem facim
Abbreviated transcription (Latin):
benationẽ siue̾ ꝑ sperimus. Sq̃s¬
ã reliqnaꝵ colũdaꝵ comnũ. fisca¬
les debeat functiones. ⁊ unĩ facioa
hoꝵ redditionẽ nõ hat̃ ꝯuelitre
om̃s ĩimiũ ⁊ qui ex clero st̃ ⁊ deo a¬
mabilẽ epm̃ eius ciuitatis. in suꝑ
⁊ metro poieos. ⁊ sacris ꝓpoĩtis elo¬
quiis causa examinari. ⁊ siñ op¬

Expanded text:
enationem sine re prospeximus. Sanaut reliquarum colendarum domuum, fiscales debeat functiones, et unde faciat horum redditionem non habeat, convenire omnes in unum, et qui ex clero sunt, et Deo amabilem episcopum ejus civitatis, insuper et metropoleos, et sacris propositis eloquiis causa
Abbreviated transcription (Latin):
dat. si aquo qͣ fui̾t destinatus
licentiam enim demirio ac¬
tori ipsi que plebi sereratas nr̃a
lerdi habeat faccultatem aiͦ
crim̃ aliquos ꝑtinescat. cum
sibi arbitrium ultionis sue
sciat ẽẽ concessum. recteq sacͥ¬
legum prior arceat qui primiꝰ
inuenerit. ministrantem
quoꝵ p̃ceptos inhabitar ꝑ¬
sonam alique destinamͣt un
õre ꝓscribi deb̾e cenfuis.
scołam sane hospitalitatem
sub hac obẜuatione coricedi¬
mus. ut. nichil abhospite
lium pastum ubi mnecessa¬
rium credit̾ postuletuar. omĩ¬
uiriq sit acceleratum it aq
contimuum. nec ulli liceat
residere. ne draxiutas coma¬
uentraam illa ex parte p̃di¬
um ueret. decem ⁊̃ libraꝵ
auri mulcta ferietur. quisqs
ad muinstrator rogatus appa¬
rator ullus aut ad militans
uł it̃ agens ullo in loco aliod
ad hospitem postulauerit.
Intm̃i enim inhiberi scelera¬
tum morem iubemꝰ. ipsis.
quoq p̃bentib impunitu
cẽ ñ patiamim. siquid sponͦ¬
te contͣ p̃ceptum nr̃m ꝓba¬

Expanded text:
dat, si a quoquam fuerit destinatus. Licentiam enim domino actori ipsique plebi serenitas nostrlendi habeat facultatem nec crimen aliquod pertimescat, cum sibi arbitrium ultionis suae sciat esse concessum: recteque sacrilegium prior arceat, qui primus invenerit. Administrantem quorum praecepto inhibitam personam aore proscribi debere censuimus. Solam sane hospitalitatem sub hac observatione concedimus, ut nihil ab hospite, lium pastui necessarium creditur, postuletur, omniumque sit acceleratum iter atque continuum nec ulli liceat residere, ne diuturnitas commanentium ulla ex parte praedium vexet. Decem etiam librarum auri multa ferietur, quisquis administrator togatus apparitor ullus aut militans vel iter agens ullo in loco aliquid ab hospite postulaverit. In tantum enim inhiberi sceleratum morem iubemus, ut ipsis quoque praebentibus impunitum esse non patiamur, si quid sponte contra praeceptum nostrum proba
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Comoda primi pilatꝰ
pꝰ ad ministrãtionem deberi
inciprunt ⁊ si isꝗ ea ꝑcipe de¬
bint pritis reb humantis exi¬
matur. ut hr̃dib petitio sal

Expanded text:
. Commoda primipilatus post administrationem deberi incipiunt, et si is, qui ea percipere debuit, prius rebus humanis eximatur, heredibus petitio sal
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tlmutlium fiscali cũitatis. ¶¬
nobis acquiruntur. Nicħ em̃
tam̃ ꝯueniens ẽ naturali eꝗta¬
ti qͣm uoluntatẽ tlm̃i uolentis
rem suam mnalium transferre
ratã hr̃e. ⁊ ĩo cuuiis cũque giͣs
sit corpoͬralis res tratli pot̾.⁊ ãdno
tratlita alienatur.Itaq stipetli¬
aria qq̃ ⁊tributana p̾tlia eod̾ mͦ ali¬
enatur uocabantur aũt stipenda¬
ria ⁊tributaria ꝓtlia q̃ ipiũciis st̃¬
nr̃a ꝯstitũtionẽ nulla tliffrã est.
¶ Set siquid̾ ex cã conacionis aut
dotis aut aualibet ex cã tradantur
siñ tlubio tr̃ iferuntur ¶ẽtlite
res uoͣ itratlite nõ ałr emptori

Expanded text:
e, dimidium fisci vel civitatis. nobis adquiruntur: nihil enim tam conveniens est naturali aequitati, quam voluntatem domini, volentis rem suam in alium transferre, ratam haberi. et ideo cuiuscumque generis sit corporalis res, tradi potest et a domino tradita alienatur. itaque stipendiaria quoque et tributaria praedia eodem modo alienantur. vocantur autem stipendiaria et tributaria nostra constitutione nulla differentia est. 4 Sed si quidem ex causa donationis aut dotis aut qualibet alia ex causa tradantur, sine dubio transferentur: venditae vero et traditae non aliter emptori
Abbreviated transcription (Latin):
qui uentlitlt fid̾ em̃toris secu¬
tus ẽ tlicentlũ ẽ statim enitoris
fieri ¶ic̾ aũt int̾ ẽ utrum ip̃e
tlñs tradat alicui rem uoluitate
atlño ꝑmissa fui̾t isq ex hĩ ne¬
gotiis rẽ untlid̾it ⁊ tratlidit fac̃

Expanded text:
it fidem emptoris secutus fuerit, dicendum est, statim rem emptoris fieri. Nihil autem interest, utrum ipse dominus tradat alicui rem, an voluntate domino permissa fuerit isque ex his negotiis rem vendiderit et tradi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a naui ꝑiculum maris effugut qͣ
de cã siꝗs eas. fructib expulsas oe ⁊̃ ĩ
ip̃o mari nactus lucrantli aĩ o abstu¬
lenit furtum cõmitrit nec longe di¬
scedere udẽtur abhis q̃ dẽ d̾a currente¬
⁊ non intelligẽtib tlñis catliit.

Expanded text:
ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit. nec longe discedere videntur ab his quae de rheda currente, non intellegentibus dominis, cadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
U. Cum filios tuos pa¬
tria potestate lib̾atos ad¬
huc munores legitim a eta¬
te ẽẽ dicas. merito postu¬
las ut lib̾alib studiis ñ auo¬
centur. ⁊ ideo munerib ꝑso¬
nalib que ad patrimoniũ
ñ ꝑtinent. ñ ad stringentꝰ
D. Danfesti uiris ẽ ma¬
ioris quinquaginta quinq̃
amuis inuitos ad munera
ꝑsonalia uocari ñ posse. cũ
itaq septuaginario maio¬
rem te ẽẽt ꝓfitearis. siano¬
minatione facta appellati¬
oms auxilium int̃ posiri¬
sti. tueri te notione p̃sidis
ꝓuuicie pot rure concesso.¬
cecitate pat tuus oppressur
ẽ ut utrinsq oculi aciem
ẽẽ dicas. iusta uiris ꝑuibli¬
cianctoritate aꝑsonalib
mumerib uacationem
den ualitudo nec ꝑsona¬
lium numeꝵ ꝓdest ad ex¬
cusationem. ueꝵ cumi ita
te ualitudine pedum ad¬
flictum dicas. ut reb pori¬
is int̃ cessum cõmodare ñ

Expanded text:
. Cum filios tuos patria potestate liberatos adhuc minores legitima aetate esse dicas, merito postulas, ut liberalibus studiis non avocentur. et ideo muneribus personalibus quae ad patrimonium non pertinent non adstringentur, maiores quinquaginta quinque annis invitos ad munera personalia vocari non posse. Cum itaque septuagenario maiorem te esse profitearis, si nominatione facta appellationis auxilium interposuisti, tueri te notione praesidis provinciae potes iure concesso.ecitate pater tuus oppressus est, ut utriusque oculi aciem esse dicas, iuxta iuris publici auctoritatem a personalibus muneribus vacationemdem valitudo nec personalium munerum prodest ad excusationem: verum cum ita te valitudine pedum adflictum dicas, ut rebus propriis intercessum commodare non
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aũt ine qualitas facra ẽ ex nouita¬
te. quã genonis diue memorie in¬
trodũ ꝯstitãtio. ut inꝑiales dona¬
utroq tenore ħ uolũmus e his doã¬
tionib q̃ ab inꝑatorib ĩ pͥuatis fu¬

Expanded text:
qualitas facta est ex novitate quam Zenonis piae memoriae introduxit constitutio, ut imperiales donautroque tenere hoc volumus et in his donationibus quae ab imperatoribus in privatis f
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ data ẽ tã filio ꝗͣ filie legitima
hr̃tlitas ⁊̃ sialieno um subiecti st̃
tis defunte mat̾s. S cũ ex hoc se¬
natus ꝯsulto nepotes ad ame su¬
ccessionẽ legituo uire non uoca¬
bant᷑. Postea hoc ꝯstitucionib pͥ¬
ncipalib emendatum ẽ. ad simu¬
⁊ neptes uocentur. s cientiu
tñ ẽ huiꝰ mͦi successiones q̃ t̾tulia¬
no ⁊ or ficiano deferuntur capiis

Expanded text:
 est tam filio quam filiae legitima hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: tis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes ad aviae successionem legitimo iure non vocabantur, postea hoc constitutionibus principalibus emendatum est, uet neptes vocentur. Sciendum autem est huiusmodi successiones, quae a Tertulliano et Orphitiano deferuntur, capitis
Abbreviated transcription (Latin):
retlisso extimatur. ¶Preterea
emancipatioẽ ꝙͦ desinunt lib̃rĩ
inpotestate parentum eẽ.S ea
emanpatio antea quidẽ uł ꝑanti¬
quas legis obẜuaciones proce de¬
bat quẽ ꝑ imagiarias uentlici¬
ones untercedentes manumi¬
ss̃iones celebrabant᷑. uł ex unꝑi¬
ali reseͥpto. Nr̃a aũt prouiden

Expanded text:
rediisse existimatur. Praeterea emancipatione quoque desinunt liberi in potestate parentum esse. sed ea emancipatio antea quidem vel per antiquam legis observationem procedebat, quae per imaginarias venditiones et intercedentes manumissiones celebrabatur, vel ex imperiali rescripto. nostra autem providen
Abbreviated transcription (Latin):
nũsulam patres. inpotestate sua
lib̾os retment. Et ec̃cio lib̾i legati
in potestate parentu remaneat.
¶Pene ẜuus effectus filios in po¬
testate halere desmnit. Serui aũt
pẽne efficumtur qui inmetallum
dãpnantur qui lestiis subicrunt᷑.¬
¶ ꝙ ilius familias sim̾iltaui̾t. uł
si senator. uł si ꝯsul fuit factus
ni metinpatris potestate
ꝯsularia tlignitas
depatris potestate filium nõ
testate libt. Quis enĩ patitur
patreni quidẽ posse ꝑemancipati¬
onis motlũ sue potestati uexib¬
relaxare. Imꝑatoriam aũ celsitu¬
tlinez non ualere eum quẽ sibi
patrem elegit. abaliena eximere

Expanded text:
te sua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius familias si militaverit, vel si senator vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. consularia dignitas patris potestate filium non testate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibrelaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere
Abbreviated transcription (Latin):
acsimortuo eo desm̃t lib̾i inpo¬
testate ẽẽ eiꝰ. Pan rõne. ⁊ siis qui
in potestate parentis sit ĩ insulam
ceportatus fuĩt. desiit inpotestate¬
eẽ parentis. S si ex intlulgentia pͥ¬
ncipis restituti fuũit pͥstinũ ꝑ omĩa

Expanded text:
acsi mortuo eo desinant liberi in poacsi mortuo eo desinant liberi in potestate eius esse. pari ratione et si is qui in potestate parentis sit in insulam deportatus fuerit, desinit in potestate parentis esse. sed si ex indulgentia principali resti
Abbreviated transcription (Latin):
ideamꝰ nũc quils moĩs hii q
alieno uiri subiecti sũt
po iure lib̾antur. Et ꝗdem
ẜui quẽ admotlum potestate lib̾¬
antur exhis intelligere possumuᷤ.
que deẜius manunutcentlis suꝑ¬
ius exposumiꝰ. ¶ Hiuero qui m
potestate parentis sunt mortuo
sui uiris eo fuit. S hõc tlistintioe
recipit. Nam mortuo pãtre sane
om̃i mͦ filii fili eue sui iuiris fuit
Mortuo uero auo. nõ omi mͦ nepo¬
tes neptes ꝙ suiis fuerint. S. ita¬
sipost mortẽ aui mnpotestate pa¬
nis sui recasur non sunt. Itaꝙ.
simonente auo pat̃ eoꝵ. ⁊uiũ.
⁊ iupotestate patiy sui ẽ tunc post
obitum aui inpatris sui potesta¬
te fuint. Suiͦ is quo tempore au¬
u̾s moritur. Aut iam mortuus
ẽ. aut exiit depatͥs potestate tunc
hi qui ipotestate̾ eius cadẽ non
possunt sui uũs fuerint. ¶Cu̾
aũt is amiobaliꝙ maleficiũ inin¬
sulam deportatur ciutatẽ a̾mut¬
tit. Gequit᷑ ut qui eo mͦ ex nume¬
ro ciuiuꝰ romanoꝵ tollitur ꝑĩde

Expanded text:
modis ii qui alieno iuri subiecti sunt eo iure liberantur. et quidem servi quemadmodum potestate liberantur, ex his intellegere possumus quae de servis manumittendis superius exposuimus. Hi vero qui in potestate parentis sunt mortuo eo sui iuris fiunt. sed hoc distinctionem recipit. nam mortuo patre sane omnimodo filii filiaeve sui iuris efficiuntur. mortuo vero avo non omnimodo nepotes neptesque sui iurisi post mortem aui in patris sui potestatem recasuri non sunt. itaque si moriente auo pater eorum et uiuat et in potestate patris fuerit, tunc post obitum aui in patris sui potestate fiunt; si uero is, quo tempore auus moritur, aut iam mortuus est aut exiit de potestate patris, tunc hi, quia in potestatem eius cadere non possunt, sui iuris fiunt. Cum autem is, qui ob aliquod maleficium in insulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊ hoc umelus ꝑ ꝯstitutionẽ
reformauit ũ fictionẽ pristina
ceplosa recta ĩua apud ꝯpetentes
iutlices uł magistratus parens
intrant ⁊ filios suos ⁊filias. ł ne¬
potes. uł neptes ac de inceps fua

Expanded text:
tia et hoc in melius per constitutionem reformavit, ut, fictione pristina explosa, recta via apud competentes iudices vel magistratus parentes intrent et filios suos vel fipotes vel neptes ac deinceps sua
Abbreviated transcription (Latin):
miriores. sint. ⁊ insuꝑ atua cessitudĩe
apud qua ⁊ p̾sentem facimus lege̾
unde ꝯpetens ẽ. iudex. apud quos. ⁊¬
tes. ipcipientes. sacro scãmi. ⁊ adora¬
bilem. coĩonem. insc̾ssetria catholi¬
ca. ⁊apłica. eccłia. auenerandissimis
eius sac̾dotibi.ns. ꝑmitte̾ frui. ex
placuerĩt uobis ⁊ ꝑhane sacram.de

Expanded text:
minores, et insuper a tua celsitudine, apud quam et praesentem facimus legem. Vnde competens est iudices, apud quos tes et percipientes sacrosanctam et adorabilem communionem in sanctissima catholica et apostolica ecclesia a venerandissimis eius sacerdotibus, non permittere frui ex placuerunt nobis et per hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
qũ minus t̾cia parte bõꝵ suoꝵ
lib̾tus uł lib̾ta eis relinquũt. Ita
si ñ honere ut nͨ lib̾is lib̾ti lib̾teue
exea parte legata uł fid̾i ꝯmissa
dari. Et multis aliis casib a nobis
inp̾fata ꝯstitucione ꝯgregatis qͦs
necessarios ẽẽ ad huius miͦ uiris di¬
sposicionẽ ꝓpessimus ut tã patroĩ
patroneq ꝗͣ lib̾i eoꝵ nec non qui
extransuso latere ueniũt usque
ad quantũ gͣtlũ ad successione li¬
b̾toꝵ uocantur sic ut ex ea ꝯstitu¬
cione intelligentium ẽ. St si es¬
dẽ patroni uł patrõe ł fluoꝵ uł du¬
arum pluriũ ue sĩt lib̾i ꝗ proximi¬
or ẽ lib̾ti seu lib̾te uocet᷑ ad succe¬
ssionẽ ⁊ incapitã non instirpes oi¬
uidat᷑ successio eode mͦ ⁊ ĩ hiis qui
ex transu̾so latere ueniunt ẜuã¬
do ¶ene ẽ ꝯsonancia uira inge¬
nuitatis ⁊ lib̾tinitatis in successi¬
onib fecimus. G ħ hiis lib̾tinis
hothie tlicenda sunt qui inciuita¬
te romana ꝑuenerint cu̾nec sit

Expanded text:
ia parte bonorum suorom libertus vel liberta eis reliquerint, ita sine onere ut nec liberis liberti libertaeve ex ea parte legata vel fideicommissa daret; multis aliis casibus a nobis in praefata constitutione congregatis, quos necessarios esse ad huiusmodi iuris dispositionem perspeximus ut tam patroni patronaeque quam liberi eorum nec non qui ex transverso latere veniunt usque ad quintum gradum ad successionem libertorum vocentur, sicut ex ea constitutione intellegendum est: ut si eiusdem patroni vel patronae vel duorum duarum pluriumve sint liberi, qui proximior est ad liberti seu libertae vocetur successionem, et in capita non in stirpes dividatur successio, eodem modo et in his qui ex transverso latere veniunt servando. paene enim consonantia iura ingenuitatis et libertinitatis in successionibus fecimus. Sed haec de his libertinis hodie dicenda sunt, qui in civitatem Romanam pervenerunt, cum nec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ta q cum unum filuiᷤ filiã ue hr̃¬
dem reliq̃rat lib̾tus ꝑiũ pars tlimi¬
tlia patrono debebat᷑ ac si is sine fi¬
lio filia ue intestat̾ decessisset cu
aluos auas ue hr̃des roliq̃rat t̾cia par̾
debebat᷑ patrono si tres reliq̃rat re
is sit .i. non minus centui aure¬
is̃ ħant sub̾am. Sic enĩ legis pa¬
pie sũma intp̃tati sum: ut ꝓmi¬

Expanded text:
itaque cum unum filium filiamve heredem reliquerit libertus, perinde pars dimidia patrono debebatur ac si is sine ullo filio filiave decessisset: cum duos duasve heredes reliquerat, tertia pars debebatur patrono: si tres reliquerat, reis sint, id est minus centum aureis habeant substantiam sic enim legis Papiae summam interpretati sum
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ si tñ testam̃tũ focei̾t
Si aũ intestati deceẜĩt nlło li b̾oꝵ
reucto. tc̃ patͦnatꝰ ĩ qd̾ erat ex lege
Cñ nõ maiores centenanis sit̾ si
tate patronos patronasq nocani
patronos aũ uł patronas p̾f̾ierĩt
cũ nlłos lib̾os haberent uł ħntes
eos cxhrdau̾it. uł mat̾ siue añus

Expanded text:
ionem, si tamen testamentum fecerint. sin autem intestati decesserint, nullo liberorum relicto, tunc patronatus ius, quod erat ex lege cum vero maiores centenariis sint, si tatem patronos patronasque vocavipatronos autem vel patronas praeterierint, cum nullos liberos haberent vel habentes eos exheredaverint, vel mater sive avus
Abbreviated transcription (Latin):
non uire fe̾c. aũ id qd̾ fecerat
ruptum irritũ ue factum ẽ. aũ
sinemo ex eo ħes ext̾it. ntesta¬
toꝵ aũ h̾etlitates ex lege .xii. ta¬
bularum pͥmũ ad suos ħrdes ꝑti¬
nent. Sui aũ hrdes extimantur
ut supͣtliximꝰ qui inpotestate
morientis fuerũt. ułn filiꝰ. filia.
nepos. neptis. ne ex filio. prone poᷤ
proneptis ue ex nepote. ex filio
nato ꝓgnatus ꝓgnatauanecĩt᷑.r.¬
ẽ utr̾um naͣturales st̾lib̾i an

Expanded text:
 aut id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur, ut et supra diximus, qui in potestate morientis fuerunt: veluti filius filia, nepos neptisve ex filio, pronepos prnato prognatus prognataue. nec interest, utrum naturales sint liberi an
Abbreviated transcription (Latin):
tre ad ꝓtostasie mimus no¬
cati surit. ⁊̃ nunc in patriam
potestate constituti sunt. ab
huĩmodi necessitatibꝰ tibe¬
rentur. cum ex eadem fami¬
lia hac domus duos ad l¬
stat ob sequia destinari. ꝑ¬
iniquum indeatur. sane

Expanded text:
tre ad protostasiae munus vocati sunt, etiam nunc in patria potestate constituti sunt, ab huiusmodi necessitatibus liberentur, cum ex eadem familia ac domo duos ad ista obsequia destinari periniquum videatur. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ hr̃de̾ nõ ꝯpetit. Cum testator dõ¬
lose uͥsatꝰ sit ⁊ adhrdẽ eiꝰ nicħ ex eo do¬
lo ꝑuenit . ꝑ enales aũ accioẽs qͣs sup
tliximus si ab ip̃is pͥncipalib ꝑsons
fuerint ꝯtestãte ⁊ hr̃ilib dantur ẽ¬
hrdes transẽu̾nt. Suꝑ ẽ ut ãmonea¬
mus ꝙ si añ rẽ uitlicatã is cũ qͦ actũ
ẽ sat̾faciat actori officio uitlicis que¬
nit eũ absoluere lic iutucii accipiẽ¬
di tp̃r ĩ ea cã fuisset ut dãpnanr debeat
⁊ hoc ẽ qd̾ aũ uulgo flicebatur oĩa ui¬
tlicia ab solutoria eẽ¬

Expanded text:
 heredem non competit, cum testator dolose versatus sit et ad heredem eius nihil ex eo dolo pervenerit. poenales autem actiones, quas supra diximus, si ab ipsis principalibus personis fuerint contestatae, et heredibus dantur eheredes transeunt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tempore in ea causa fuisset, ut damnari debeat: et hoc est, quod ante vulgo dicebatur, omnia iudicia absolutoria e
Abbreviated transcription (Latin):
mafitra magna.i: aui fr̃ ⁊ soror.
consobrinus ꝯsobrina .i. ꝗ que ue
ex frĩb aut sororib ꝓgenãtur .s
quidã recte ꝯsobrinos eos putant¬
proprie fr̃es patrueles uocan. ¶Si
aũ ex tluob frĩb filie nascantur
sororos patrueles appellantur:. Ad
eos eos ꝗ ex fr̃e ⁊ sorore propagntur
Samitinos ꝓͥe tlici. amite tue filii
ꝯsobrinũ te appellant. tu illos ami¬
cinos. Quin uõ sup̃ attauus at¬
tauia infra at nepos atrieptis. ex
trans u̾so frẽs sororis atnepos at¬
neptis. Et ꝯuenient᷑ ꝓpatrus pro¬
amita .i. proaui frĩ ⁊ soror. proa¬

Expanded text:
matertera magna avi soror. Consobrinus et consobrina, qui queve ex fratribus aut sororibus progenerantur. Quidam tamen consobrinos eos pproprie fratres patrueles vocari si autem ex duobus fratribus filiae nascantur, sorores patrueles appellantur: at eos, qui ex fratre et sorore propagantur, amitinos proprie dici amitae tuae filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos. Quinto supra atavus atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis et convenienter propatruus proamita id est proavi frater et soror, proa
Abbreviated transcription (Latin):
ex contrario si debitor cretlitori suo
ꝙ debet legauent inutile ẽ legatũ
fuucħ plus ẽ inlegato ꝗͣ indebito.
qr nicħ ampluis ħtper legatum.
Qd̾si intlie uł sub contlictione
debitum ei pure legauerit utile ẽ
legatum ꝑꝑ rep̃sentationẽ. Qd̃¬
siuiuo testatore tlies uenerit a¬
ut contlictio extiterit papinia¬
nus rescripsit utile eẽ nicħ ominꝰ
legatum qr semel cõstitit ꝙ ⁊ ue
rum ẽ non enĩ placuit sentencia
extimantiũ extinctũ eẽ legatu.
qr inea cansam ꝑueuit aqua in¬
cipere nõ põt. ¶S et siuyori ma¬
ritus legauerit dotem ualet lega¬
tum. qi plenius ẽ legatum qua
dedote actio. ¶ S si quam uon
uerus ⁊ antoninus rescͥpser̃ siꝗ
dem simplicit̃ legauent inuti
ł ẽ legatum. S iuero certa pecu¬
rum̃ta dotis inp̃legando demost¬
rata sunt. uałe legatum. ¶Si
res legata si non facto ħ etlis ꝑie¬
nt legatario decetlir. Et si ẜuus
alienus legatus si non facto ħe¬
slis manumissu.s fuerir non te¬

Expanded text:
tori suo quod debet, legaverit, inutile est legatum, si nihil plus est in legato quam in debito, quia nihil amplius habet per legatum. quodsi in diem vel sub condicione debitum ei pure legaverit, utile est legatum propter repraesentationem. quodsi vivo testatore dies venerit aut condicio extiterit, Papinianus scripsit, utile esse nihilo minus legatum, quia semel constitit. quod et verum est: non enim placuit sententia existimantium, extinctum esse legatum, quia in eam causam pervenit, a qua incipere non potest. Sed si uxori maritus dotem legaverit, valet legatum, quia plenius est legatum quam de dote actio. sed si quam nonerus et Antoninus rescripserunt. si quidem simpliciter legaverit, inutile esse legatum: si vero certa pecurumentum dotis in praelegando demonstrata sunt valere legatum. Si res legata sine facto heredis perierit, legatario decedit. et si servus alienus legatus sine facto heredis manumissus fuerit, non te