comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne dictum est quã greci uocant ỹꝑbolen: quȩ utiq
tropica est non ꝓpria. Quo tam̃ modo. ut cȩteris tro¬
pis uti solere scripturã. nullus qui eã didicit ambigit
Iste autẽ tropus uł modus locutionis fit: quando
id qđ dicitur. longe est amplius quã qđ eo dicto
significatur. Quis enĩ non uideat quã sit incõpa¬
rabiliter amplior harenȩ numerus. quã potest
esse hominũ omniũ ab ipso adam usq ad terminũ
scłi: Quanto ergo magis quã semen abrahȩ non
solũ qđ ꝑtinet ad israheliticã gentẽ. uerũ etiam
qđ est & futurũ est scdm imitationẽ fidei toto orbe
terrarũ in om̃ib gentibus: Qd semen in cõparatione
multitudinis impioꝵ. ꝓfecto in paucis est: quãuis
& ipsi pauci faciant innumerabilẽ multitudinẽ
terrȩ. Sane ista multitudo quȩ ꝓmittit᷑ abrahȩ:
non dõ est innumerabilis sed hominib Dõ autẽ :¬

Expanded text:
ne dictum est. quam Graeci uocant hyperbolen; quae utique ne dictum est. quam Graeci uocant hyperbolen; quae utique tropica est, non propria. Quo tamen modo, ut ceteris tropis, uti solere scripturam, nullus qui eam didicit ambigit. Iste autem tropus. id est modus locutionis, fit, quando id quod dicitur longe est amplius, quam quod eo dicto significatur. Quis enim non uideat. quam sit incomparabiliter amplior harenae numerus, quam potest esse hominum omnium ab ipso Adam usque ad terminum saeculi? Quanto ergo magis quam semen Abrahae, non solum quod pertinet ad Israeliticam gentem, uerum etiam quod est et futurum est secundum imitationem fidei toto orbe terrarum in omnibus gentibus! Quod semen in conparatione multitudinis inpiorum profecto in paucis est; quamuis et ipsi pauci faciant innumerabilem multitudinem  harenam terrae. Sane ista multitudo, quae promittitur Abrahae, non Deo est innumerabilis, sed hominibus; Deo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut quando terrenoꝵ aliqͥd partiendũ est. maior di¬
uidat. minor eligat:
UM ergo digressi essent separatimq habitarent
abraham & loth necessitate sustentandȩ familiȩ non
sȩditate discordiȩ. & abrahã interra chanaan. loth
autẽ cẽt in sodomis: oraculotercio dixit dñs ad abrahã
Respiciens oculis tuis uide aloco in quo nunc tues. ad
aquilonẽ. ad afficũ & orientẽ. & mare : quia omnẽ
terrã quã tu uides. tibi dabo & seminituo usque
inscłm: & faciam sem̃tuũ tanquã harenã terrȩ. Si
potest aliquis dinumerare harenã terrȩ: & sem̃tuum
dinumerabit᷑. Surgens ꝑambula terrã in longitudint̃
cius & in latitudinẽ: quia tibi dabo eã. In hac ꝓmissio¬
ne. utrũ sit etiã illa qua pater factus ẽ. omniũ gentiũ:
non euident̃ apparet. Potest enĩ ad hoc uideriꝑtinere.
& faciam sem̃ tuũ tanquã harenã terrȩ: qđ ea locutio¬

Expanded text:
ut quando terrenorum aliquid partiendum est, major diut quando terrenorum aliquid partiendum est, major dividat, minor eligat. um ergo digressi essent separatimque habitarent Abraham et Loth necessitate sustentandae familiae, non foeditate discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem esset in Sodomis, oraculo tertio dixit Dominus ad Abraham: Respiciens oculis tuis uide a loco, in quo nunc tu es, ad aquilonem et Africum et orientem et mare, quia omnem terram, quam tu uides, tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, et faciam semen tuum tamquam harenam terrae. Si potest aliquis dinumerare harenam terrae, et semen tuum dinumerabitur. Surgens perambula terram in longitudinem eius et in latitudinem, quia tibi dabo eam. In hac promissione utrum sit etiam illa, qua pater factus est omnium gentium, non euidenter apparet. Potest enim uideri ad hoc pertinere: Et faciam semen tuum tamquam harenam terrae, quod ea locutio
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uxorẽ acceperat: grauiter afflictus. marito red.¬
didit. Ubi absit ut credamus alieno concubitu fuisse
pollutam: quia multo est eredibilius hoc pharaonẽ
facere afflictionib magnis ñ fuisse permissũ.
rat: tunc loth fr̃is filius. ab illo interrã sodomoꝵ salua
caritate discessit. Diuites quippe facti erant. pastoresq
multos pecoꝵ habere coeperant: Quib int̾seri¬
xantib: eomodo familiarũ suarũ pugnacẽ discordiã
uitaueradnt. Poterat quippe hinc ut sunthumana:
etiã inter ipsos aliqua rixa consurgere . Pinde hoc
malũ prȩcauentis abrahȩ: uerba ista sunt ad loth.
Nonsit rixa inter me & te. & inter pastores incos et
pastores tuos: quia om̃s nos fr̃s sumꝰ Nonne eece cota
terra ante te est: Discede a me. Situ insinistrã. ego
indexttrã: uł situ in dexterã: ego insirustrã. Hinc
fortassis effecta est inter homines pacifica consuctudo:

Expanded text:
sibi uxorem acceperat, graviter afflictus marito redsibi uxorem acceperat, graviter afflictus marito reddidit . Ubi absit ut credamus, alieno concubitu fuisse pollutam: quia multo est credibilius, hoc Pharaonem facere afflictionibus magnis non fuisse permissum. rat, tunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salva charitate secessit. Divites quippe facti erant, pastoresque pecorum multos habere coeperant, quibus inter se rixantibus, eo modo familiarum suarum pugnacem discordiam vitaverunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecaventis Abrahae verba ista sunt ad Loth: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia omnes nos fratres sumus. Nonne ecce tota terra ante te est? Discede, obsecro, a me: si tu in sinistram, ego in dextram; vel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit dñs abrahȩ: & dixit illi. Seminituo: dabo
terrã hanc. Nichil hic de illo semine ͤ. ꝓmissũ est in qͦ
pater factus est omniũ gentiũ: sed de illo solo de quo
pater est unius israheliticȩ gentis: Ab hoc enĩ semine:
uocato dõ abraham ꝓfectus ẽ. inde & habitauit in
heremo. atq inde ire inegiptũ famis nec essitate cõ¬
pulsus est: ubi uxort̃ suã dixit sorort̃ suã. nichil m̃titꝰ
Erat enim & hoc. quia ꝓpinqua erat sanguine: sicut
ctiam loth eadẽ ꝓpinquitate cũ fr̃ĩs eius eẽc filius.
frater eius est dictus. Itaq uxorẽ tacuit ñ negauit:
coniugis tuendã pudicitiã cõmittens dõ. & huma¬
nas insidias cauens ut homo: qm̃si periculũ quantũ
caucrepoterat ñ caueret. magis tetaret dm̃: quã
speraret in dm̃ De quare: contra calũ pniantẽ faustũ
manicheũ diximꝰ satis Deniq factũ est: qđ de dño
presumpsit abraham: Nam pharao rex egipti qͥ eam

Expanded text:
apparuit Dominus Abrahae, et dixit illi, Semini tuo dabo apparuit Dominus Abrahae, et dixit illi, Semini tuo dabo terram hanc . Nihil hic de illo semine promissum est, in quo pater factus est omnium gentium: sed de illo solo, de quo pater est unius Israeliticae gentis; ab hoc enim semine o Abraham profectus est inde et habitauit in eremo adque inde ire in Aegyptum famis necessitate conpulsus est. Ubi uxorem suam dixit sororem, nihil mentitus; erat enim et hoc, quia propinqua erat sanguine; sicut etiam Loth eadem propinquitate. cum fratris eius esset filius, frater eius est dictus. Itaque uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si periculum quantum caueri poterat non caueret, magis tentaret Deum, quam speraret in DManichaeum satis diximus . Denique factum est quod de Domino praesumpsit Abraham. Nam Pharao rex Aegypti, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
tior autẽ quomodo eis non subiacebat. aquib tota¬
asia tenebat᷑ solis indis ut ꝑhibetur exceptis: In assi¬
ria igitur: prȩualuerat dominatꝰ impiȩ ciuitatis. Hu-¬
ius caput erat illa babrlon: cuius terrigenȩ ciuitati
nomen aptissimũ est idest confusio. Ibi iã ninus
regnabat post mortẽ patris sui beli: qui pͥmus illic
regnauerat sexaginta quinq annis Filius uero ciꝰ
ninus qui defuncto patre successit in regnũ. qͥnqͣ¬
ginta duob regnauit annis: & habebat in regno
quadraginta tres quando natus. ẽ. abra hã: qui erat
annus circit̃ millesimꝰ ducentesimꝰ ante conditam
romam. ueluti alterã in occidente babrloniam:¬
anno ȩtatissuȩ: centesimo autẽ quadragesimo & qͥnto
patris sui cum loth filio fr̃is & sara coniuge sua. preã
interrã chanaan: & puenit usq ad sichem. ubi rurs:
diuinũ accepit oraculũ. de quo ita scriptũ est. Et

Expanded text:
tiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibtiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibAsia tenebatur, solis Indis, ut perhibetur, exceptis? In Assyria igitur praevaluerat dominatus impiae civitatis: hujus caput erat illa Babylon, cujus terrigenae civitatis nomen aptissimum est, id est Confusio. Ibi jam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnaverat sexaginta quinque annos. Filius vero ejus Ninus, qui defuncto patri successit in regnum, quinquaginta duos regnavit annos, et habebat in regno quadraginta tres, quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millesimus ducentesimus ante conditam Romam, veluti alteram in Occidente Babyloniamanno aetatis suae, centesimo autem quadragesimo et quinto patris sui, cum Lot filio fratris et Sarra conjuge perrexit in terram Chanaan, et pervenit usque ad Sichem, ubi rursus accepit divinum oraculum, de quo ita scriptum est: Et
Abbreviated transcription (Latin):
asiȩ una ꝓuincia est sed eã quȩ uniuersa asia nun¬
cupatur: quã quidã ut salustius in altera duarũ.
pleriq autẽ intercia totius orb parte posuerunt:
ut sint om̃s asia. europa. & affrica. Qđ non ȩqualidi¬
uisione fecerunt. Nanq ista quȩ asia nuncupatur.
ameridie ꝑ orientẽ usq ad septẽtrionẽ ꝑuenit. Su¬
ropa uero: a septẽtrione usq ad occidentẽ. Atque
inde affrica: ab occidente usq ad meridiẽ. Vnde
uidentur orbẽ dimidiũ duȩ tenere: curopa & affrica.
Alium uero dimidiũ: sola asia. Sed ideo illȩ duȩ partes
factȩ sunt: quia inter utrãq aboceano ingredit᷑ qcqͥd
aquarũ terras interluit. & hoc mare magnũ nob facit:
Quaꝓpter. siinduas partes orbẽ diuidas. oricntis & oe¬
cidentis: asia erit in una. in altera uero europa & affrica.
Quamobrẽ: triũ regnoꝵ quȩ tunc pcellebant. sicioni¬
orũ non erat sub assirus: quia in curopa sunt. Egip¬

Expanded text:
Asiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nunAsiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nuncupatur, quam quidam in altera duarum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerunt, ut sint omnes Asia, Europa et Africa; quod non aequali diuisione fecerunt. Namque ista, quae Asia nuncupatur, a meridie per orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uidentur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium uero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano ingreditur, quidquid aquarum terras interluit; et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem diuidas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera uero Europa et Africa. Quam ob rem trium regnorum, quae tunc praecellebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ patri nr̃o cum eẽt in mesopotamia. prius qͣm
habitaret incharra: Sed intelligendũ est qđ codẽ
anno facta sint omĩa: & dĩ ꝓmissio ante quã in
charra habitaret abraham. & incharra habitatio eius.
& inde ꝓfectio: nonsolũ quia cusebius in chronicis
ab anno huius ꝓmissionis cõputat. & ostendit post
quadringentos tͣriginta annos exitũ eẽ de egipto.
quando lex data est: uerũ etiã quia id cõmemorat
IeA idem tẽpus eminentia regna erant gentiũ in qͥb
terrigenarũ ciuitas hoc est societas hominũ scđm ho¬
minẽ uiuentiũ. sub dominatu angłoꝵ desertoꝵꝵ
insignius excellebat: regna uidelicet tria. Sicionioꝵ.
egiptioꝵ: assirior. Sed assirioꝵ: multo erat poten.¬
tius atq sublimius. Nam rex ille ninus beli filius:
excepta india uniuersȩ asiȩ popłos subiugauerat
Asiam nunc dico: non illã partẽ quȩ huiꝰ maioris

Expanded text:
Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia, priusquam Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra? Sed intellegendum est, quod eodem anno facta sint omnia, et Dei promissio, antequam in Charra habitaret Abraham, et in Charra habitatio eius et inde profectio; non solum quia Eusebius in chronicis ab anno huius promissionis conputat et ostendit post quadringentos et triginta annos exitum esse de Aegypto, quando lex data est, uerum etiam quia id commemorat er idem tempus eminentia regna erant gentium, in quibus terrigenarum ciuitas, hoc est societas hominum secundum.. hominem uiuentium, sub dominatu angelorum desertorum insignius excellebat, regna uidelicet tria, Sicyoniorum, Aegyptiorum, Assyriorum. Sed Assyriorum multo erat potentius adque sublimius. Nam rex ille Ninus Beli filius excepta India uniuersae Asiae populos subiugauerat. Asiam nunc dico non illam partem quae huius maioris
Abbreviated transcription (Latin):
Aduertendum est igitur duas res ꝓmissas abrahȩ:
unã scilicet qđ terrã chanaan possessurũ fuerat
semencius. qđ significatur ubi dictũ est uade in t̾rã
quam tibi demonstrauero. & faciãte ingentẽ magnã:
aliam uero longe prȩstantiorẽ non de carnali sed de
spirit᷑ͤali semine. ꝑ qđ pater est non unius gentis isra¬
heliticȩ. sed omniũ gentiũ quȩ fidei eiꝰ uestigia conse.¬
cuntur: qđ ꝓmitti coepit his uerb. Et benedicent᷑
inte om̃s tribus terrȩ. Hanc ꝓmissionẽ factã arbitrat᷑
cusebius septuagesimo qͥnto anno ȩcatis abrahȩ.
tanquã ut mox facta est de charra exicrit abrahã:
qm̃ scripturȩ contradici non potest ubi legitur.
abraham erat qͥnq & septuaginta annoꝵ. cũ excut
ex charra. Sed si eo anno facta ẽ ista ꝓmissio: iã utiq
incharra cũ patre suo demorabat᷑ abrahã Neq enĩ
exire inde posset: nisi prius ibi habitasset. Nũqͥdnã
ergo contradicit᷑ stephano dicenti. ds̃ głȩ apparuit:

Expanded text:
dum est igitur duas res promissas Abrahae: unam scilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen ejus, quod significatur, ubi dictum est: Vade in terram quam tibi monstravero, et faciam te in gentem magnam. Aliam vero longe praestantiorem, non de carnali, sed de spiritali semine, per quod pater est, non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur: quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te omnes tribus terrae. Hanc promissionem factam arbitratur Eusebius septuagesimo quinto anno aetatis Abrahae, tamquam mox ut facta est de Charra exierit Abraham; quoniam scripturae contradici non potest, ubi legitur: Abraham erat quinque et septuaginta annorum, cum exiit ex Charra. Sed si eo anno facta est ista promissio, iam utique in Charra cum patre suo demorabatur Abraham. Neque enim exire inde posset, nisi prius ibi habitasset. Numquidnam ergo contradicitur Stephano dicenti: Deus gloriae apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
aui considerandȩ sunt ꝓmissiones dĩ: factȩ
ad abrahã. Inhis enĩ aꝑtiora dĩ nr̃i hoc est dĩ ueri ora¬
cula apparere cocperunt de popło pioꝵ: quẽ ꝓphe¬
tica pręnunciauit auetoritas. Harũ prima: ita legit᷑:
Et dixit dñs ad abraham: Exi de terra tua & de cog¬
natione tua. & de domo patris cui: & uade in terrã

Expanded text:
am considerandae sunt promissiones Dei factae am considerandae sunt promissiones Dei factae ad Abraham. In his enim apertiora Dei nostri, hoc est Dei ueri, oracula apparere coeperunt de populo piorum, quem prophetica praenuntiauit auctoritas. Harum prima ita legitur: Et dixit Dominus ad Abram: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo pa
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepto dĩ. & inde exisse septuagesimo qͥnto suo.
patris autẽ sui centesimo & q̃dragesimo & qͥnto anno
Collocationẽ uero eiꝰ interra chanaan ñ ꝓfectionẽ
de charra post mortẽ patris ciꝰ factam eẽ dicit: quia
iã mortuus erat pater ciꝰ quando emit terrã. cuius
ibi iã suȩ rei coepit et̃ possessor. Qd autẽ iã in meso¬
potamia constituto hoc. ẽ. iam egresso de terra chaldȩ¬
orum dicit ds̃. exi de terratua & de cognatione cua
& de domo patris tui: non ut corpus inde ciceret qͥđ
iam fecerat. sed ut animũ auelleret dicit᷑. Non enim
exicrat inde animo. si spe redeundi & desiderio tenebat.
quȩ spes & desideriũ dõ iubente ac iuuante & illo obe¬
diente. fuerat amputandũ. Non sane incredibiliter
existuatur. cũ postea secutus fuisset nachor patrẽ
suũ. tunc abraham p̃ceptũ dñi implesse: ut cũ sara
coniuge sua & loth filio sui fr̃is exiret de charra:¬

Expanded text:
praecepto Dei, et inde exisse septuagesimo et quinto suo, praecepto Dei, et inde exisse septuagesimo et quinto suo, patris autem sui centesimo quadragesimo quinto anno. Collocationem vero ejus in terra Chanaan, non profectionem de Charra, post mortem patris ejus factam esse dicit; quia jam mortuus erat pater ejus, quando emit terram, cujus ibi jam suae rei coepit esse possessor. Quod autem jam in Mesopotamia constituto, hoc est jam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus, Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui; non ut corpus inde ejiceret, quod jam fecerat, sed ut animum avelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium, Deo jubente ac juvante, et illo obediente, fuerat amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini implesse, ut cum Sarra conjuge sua et Lot filio fratris sui exiret de Charra
Abbreviated transcription (Latin):
taret in eadẽ ciuitate: iã tamen cũ eẽt in mesopota.¬
mia. Iam ergo exierat achaldeis: Qđ itaq adiungit
stephanus. tune abraham egressus est de terra chalde
postea quam locutus est illi ds̃. Nẽq enĩ post illa dĩ
uerba egressus est de terra chaldȩoꝵ cũ dicat ei lo¬
cutum eẽ dm̃ cũ eẽt in mesopotamia: sed ad cotum
illud tempus ꝑtinet qđ ait. tunc id est ex quo egressus
est achaldȩis: & habitauit in charra. Itẽ qđ sequitur.
& inde post quã mortuus. ẽ. pater eius collocauit illũ
interra hac inqua uos uunc habitatis & patres ur̃i: non
ait post quã mortuus est pater eiꝰ exut de charrã.
sed inde hic eũ collocauit: postquã mortuus ẽ. pat̾ eiꝰ.
Intelligendũ est igitur locutũ dmñ fuisse ad abrahã
cum eẽt in mesopotamia. priusquã habitaret incharra:
sed eũ incharra ꝑuenise cũ patre. retento apud se¬

Expanded text:
taret in eadem ciuitate, iam tamen cum esset in Mesopotataret in eadem ciuitate, iam tamen cum esset in Mesopotamia. Iam ergo exierat a Chaldaeis. Quod itaque adiungit Stephanus: Tunc Abposteaquam locutus est illi Deus neque enim post illa Dei verba egressus est de terra Chaldaeorum, cum dicat ei locutum Deum cum esset in Mesopotamia, sed ad totum illud tempus pertinet quod ait, Tunc, id est, ex quo egressus est a Chaldaeis, et habitavit in Charra. Item quod sequitur, Et inde postquam mortuus est pater ejus, collocavit illum in terra hac, in qua vos nunc habitatis, et patres vestri : non ait, Postquam mortuus est pater ejus, exiit de Charra; sed inde hic eum collocavit, postquam mortuus est pater ejus. Intelligendum est igitur locutum Deum fuisse ad Abraham, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra; sed eum in Charram pervenisse cum patre, retento apud se
Abbreviated transcription (Latin):
Abraham autẽ erat quinq & septuaginta annoꝵ&.
cum exut ex charra. Tunc itaq factũ est. quando
pater eius centesimũ & quadragesimũ & quintũ
annũ agebat ȩtatis: tunc enĩ fuit huius septuage¬
simus quintꝰ. Soluta est aucẽ ista quęstio & aliter:
ut septuaginta quinq anni abrahȩ quando egressꝰ
est de charra exillo cõputarent᷑. ex quo de igne
chal deoꝵ liberatus. non ex quonatus est: tanquã
tunc potius natus habendus sit. Sed beatꝰ stepha¬
nus in actib apłoꝵ cũ ista narraret: ds̃ inquit głȩ
apparuit abrahȩ patri nr̃õ cum eẽt in mesopotamia.
priusquã habitaret incharra: & ait ad illũ. Exi de
terra tua & de cognatione tua. & de domo patris
tui: & ueni interrã quã cibi demonstrabo. Scđm
hȩc uerba stephani: non post mortẽ patris ciꝰ locutus
est ds̃ ab rahȩ. qui utiq in charra mortuus est. ubi
cum illo & ipse filius habitauit. sed prius quã habi¬

Expanded text:
Abram autem erat quinque et septuaginta annorum, Abram autem erat quinque et septuaginta annorum, cum exiit ex Charra. Tunc itaque factum est, quando pater eius centensimum quadragensimum et quintum annum agebat aetatis; tunc enim fuit huius septuagensimus quintus. Soluta est autem ista quaestio et aliter, ut septuaginta quinque anni Abrahae, quando egressus est de Charra, ex illo conputarentur, ex quo de igne Chaldaeorum liberatus, non ex quo natus est, tamquam tunc potius natus habendus sit. Sed beatus Stephanus in actibus apostolorum cum ista narraret: Deus, inquit, gloriae apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charraterra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, et ueni in terram, quam tibi demonstrabo. Secundum haec uerba Stephani non post mortem patris eius locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitauit, sed priusquam habi
Abbreviated transcription (Latin):
de illo loco ꝓfectionis eius qm̃ ipsius septuagesimꝰ
quintus erat. ꝓculdubio patris eius qͥ eũ septuage¬
simo suo anno genuerat. centesimꝰ quadragesimꝰ qͣntꝰ
fuisse colligitur: ac ꝑ hoc intelligendũ est more suo
scripturã redisse ad tempus qđ iã narracio illa tran.
sit. dioxit illos fuisse in linguis & gentib suis: & tam̃
postea quasi hoc ctiã in ordine tempoꝵ sequeretur.¬
& crat inquit om̃is terra labiũ unũ: & uox una om̃ib
erant si una erat om̃ib. nisi quia ad illud qđ iam
transierat. rerapitulando est reuersa narratio: Sic¬
& ducenti anni. & mortuus est chara incharra: deinde
scriptura redcundo ad id qđ ideo p̃termis erat ut pͥus
de thara id qđ inchoatũ fucrat cõpleret᷑. & dixcit
inquit dñs ad abram: Exi de terratua: & cętera.
Post quȩ dĩ uerba: subiungitur. Et exut abram
quẽ admodũ locutus est illi dñs: & abut cũ eo loth.

Expanded text:
de illo loco profectionis ejus, quoniam ipsius septuagesimus de illo loco profectionis ejus, quoniam ipsius septuagesimus quintus erat, procul dubio patris ejus, qui eum septuagesimo suo anno genuerat, centesimus quadragesimus quintus fuisse colligitur. Ac per hoc intelligendum est more suo Scripturam redisse ad tempus, quod jam narratio illa trasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis terra labium unum labii unius, etc.erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Set ducenti anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara id quod incohatum fuerat conpleretur: Et dixit, inquit, Dominus ad Abram: Exi de terra tua et cetera. Post quae Dei uerba subiungitur: Et exiit Abram, quem ad modum locutus est illi Dominus, et abiit cum eo Loth.
Abbreviated transcription (Latin):
Erit quippe si ita est in solubilis quęstio. Post hec enĩ
uerba dĩ quȩ ad abrahã facta sunt: scriptura sic loqͥt᷑
Et exut abraham quẽ ad modũ locutus est illi ds̃: et
abut cũ eo loth Abraham autẽ erat quinq: & septua¬
ginta annoꝵ: cum eocut excharra. Quomodo potest
hoc eẽ uerũ. si post mortẽ patris sui exut de charra:
est: genuit abraham: Eui numero additis septua¬
ginta quinq annis. quos agebat abrahã quando
egressus est de charra: fiunt anni cͣxł oͫ. Tot igitur
annoꝵ erat thara quando exut abraham de illa
meso potamiae ciuitate. agebat enĩ ȩtatis suȩ septu¬
agesimũ quintũ annũ: ac ꝑ hoc pater eius qͥ eum
scptuagesimo anno suo genuerac. agebat ut dictũ
est centesimũ quadragesimũ & quintũ. Non ergo
inde post mortẽ patris id est post ducentos quinq
annos quib uixit pater eius egressus est: sed annꝰ

Expanded text:
Erit quippe, si ita est, insolubilis quaestio. Post haec enim Erit quippe, si ita est, insolubilis quaestio. Post haec enim uerba Dei, quae ad Abraham facta sunt, scriptura sic loquitur: Et exiit abiit cum eo Lot. Abram autem erat quinque et septuaginta annorum, cum exiit ex Charra . Quomodo potest hoc verum esse, si post mortem patris sui exiit de Charra? est, genuit Abraham: cui numero additis septuaginta quinque annis, quos agebat Abraham, quando egressus est de Charra, fiunt anni centum quadraginta quinque. Tot igitur annorum erat Thara, quando exiit Abraham de illa Mesopotamiae civitate: agebat enim annum aetatis suae septuagesimum quintum; ac per hoc pater ejus, qui cum septuagesimo anno suo genuerat, agebat, ut dictum est, centesimum quadragesimum et quintum. Non ergo inde post mortem patris, id est post ducentos quinque annos, quibus pater ejus vixit, egressus est: sed annus
Abbreviated transcription (Latin):
anni: & mortuus est chara incharra. Nonsiçaccipi¬
endum est quasi om̃s hos dies ibi egerit: sed quia
Alioquin nesci ttͣ quot annosi hani uixerat thara:
qm̃ non legitur quoto annouitȩ suȩ incharra uenerit.
& absurdũ est existimare in ista scrie generationũ ubi
diligenter cõmemorat᷑ quot annos quisq uixerit: huiꝰ
soluis numerũ annoꝵ uitȩ non cõmendatũ et̃ memo.¬
riȩ Qđ enĩ quorundã quos eadẽ scripcura cõmemo
rat tacentur anni: non sunt in hoc orline. in quo
temporũ dinumeratio decessione gignentiũ & geni-¬
torum successione conteaitur. Iste autẽ ordo qui
dirigitur ab adam usq ad noe. & inde usq ad abra¬
ham: sine numero annoꝵ uite suȩ neminẽ continet:
Quod uero cõmemorata morte tharȩ patris abrahã:
deinde legitur. & dixit dñs ad abraham. exi de terra
tua & de cognatione tua. & de domo patris tui.
& cętera: non quia hoc sequit᷑ insermone libri. hoc
etiam inrerũ gestarũ tempore sequi eocistimandũ est.

Expanded text:
anni, et mortuus est Thara in Charra. Non sic autem accipiendum est, quasi omnes hos dies ibi egerit, sed quia alioquin nescietur quot annos uixerit Thara, quoniam non legitur quoto anno uitae suae in Charran uenent; et absurdum est existimare in ista serie generationum, ubi diligenter commemoratur quot annos quisque uixerit, huius solius numerum annorum uitae non commendatum esse memoriae. Quod enim quorundam, quos eadem scripturrat, tacentur anni, non sunt in hoc ordine, in quo temporum dinumeratio decessione gignentium et genitorum successione contexitur. Iste autem ordo, qui dirigitur ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, sine numero annorum vitae suae neminem continet. Quod uero commemorata morte Tharae, patris Abraham. deinde legitur: Et dixit Dominus ad Abram: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et cetera, non, quia hoc sequitur in sermone libri, hoc etiam in rerum gestarum tempore sequi existimandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ qm̃ beata est. sola uita dicenda est. Nam utique
non sine qualicũq uita possent audire: & de monum̃¬
tis resurgente carnt̾ ꝓcedere. Quare autẽ non omnes
uiuent: ineo qđ scquit᷑ docet. Qui bona inqͥt fecerunt:
in resurrectionẽ uitȩ. Hi sunt qͥ uiuent. Qui uero
mala egerunt: in resurrectionẽ iudicii. Hi sunt qui
non uiuent: qͥa sccła morte morient᷑. Mala qͥppe eger̃:
qm̃ male uixer̃. Male autẽ iuxerunt. qͥa in pͥma
quȩ nunc ẽ. animarũ resurrectione ñ reuixerunt: aut
ineo qđ reuixerant. ñ infinẽ usq manser̃. Sicut enĩ
duȩ sunt regenerationes de quib iã supͣ locutꝰ sũ. una
scđm e fidẽ quȩ nunc fit ꝑbaptismũ alia scđm carnẽ

Expanded text:
quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia secunda morte morientur. Mala quippe egerunt, quoniam male uixerunt; male autem uixerunt, quia in prima, quae nunc est, animarum resurrectione non reuixerunt aut in eo, quod reuixerant, non in finem usque manserunt. Sicut ergo duae sunt regenerationes, de quibus iam supra locutus sum, una secundum fidem, quae nunc fit per baptismum; alia secundum carne
Abbreviated transcription (Latin):
& in iudiciũ non ueniet sed transiet amorte ad uitam.
idest ꝑtinendo ad pͥmã resurrectionẽ qua nunc transit᷑
a morte ad uitã in damnationẽ non uenit: quã signi¬
ficauit appellatione iudicu. sicut etiã hoc loco ubi ait:
Quimala egerunt in resurrectiont᷑ iudicii: idest dãnati¬
onis. Resurgat ergo in pͥma: qui ñ uult damnari in re¬
surrectiont̾ sca. Uenit enĩ hora & nunc ẽ. quando mor¬
tui audient uocẽ filii dĩ. & qͥ audierint uiuent: id est
in cdãpnationẽ non uenient. quȩ scdã mors dicitur.
In quã mortẽ. post scdam quȩ corpoꝵ futura ẽ resurrec¬
tionẽ precipitabuntur: qui in pͥma quȩ animarũ est
non resurgunt. Ueniet enĩ hora. ubi ñ ait & nunc est.
quia infine erit scłi. hoc est inultimo & in maximo iudi¬
cio dĩ: qͣndo om̃s qͥ inmonum̃tis sunt audient uocẽ eiꝰ.
& ꝓcedent. Non clix̃ quẽ admodũ in pͥma: & qͥ audi¬
crint uiuent. Non enĩ om̃s uiuent eauita scilicet

Expanded text:
 in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: Qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, id est damnationis. Resurgat ergo in prima, qui non uult in secunda resurrectione damnari. Venit enim hora, et nunc est, quando mortui audienin damnationem non uenient, quae secunda mors dicitur; in quam mortem post secundam quae corporum futura est resurrectionem praecipitabuntur qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio dei — quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. Non dixit quem ad modum in prima: Et qui audierint, uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃destinatas inȩternã uitã. quis fidelis ignorat: Nec
moueat: qđ sȩpe diabolus seducit etiã illos qͥ regenerati
iã in xp̃o. uias ingrediunt᷑ dĩ. Nouit enĩ dñs: qui sunt
cus. Ex his. inȩternã damnationẽ neminẽ ille seducit:
Sic enĩ eos nouit dñs. ut ds̃ quẽ nichil latet etiã futuroꝵ.
non ut homo qͥ hominẽ ad presens uidet. sitam̃ uidet:
cuius cor ñ uidet. Qualis autẽ postta sit futurus: nec
scipsũ uidet: Ad hoc ergo ligatus ẽ: c inclusus in abrsso.

Expanded text:
non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si tamen uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso
Abbreviated transcription (Latin):
tes dõ. Et clausit inqͥt & signauit suꝑeũ ut ñ seduceret
iam gentes: donec finiant᷑ nuille anni. Clausit suꝑeũ
dictum. ẽ.: interdix̃ ei ne posset exire idest uetitũ transgre¬
di. Signauit autẽ qđ addidit: significasse michi uide¬
tur. qͥa occultũ et̃ uoluit qͥ ꝑtineant ad partẽ diaboli.
& qui ñ ꝑtineant. Hoc qͥppe inscło isto ꝓrsus latet: quia
& qui udetur stare utrũ sit casurus. & qͥ uidet᷑ iacere
utrũ sit resurrecturus incertũ est: Abeis autẽ gentib sedu¬
cendis. huiꝰ interdicti uinculo & claustro diabolus ꝓhi
betur atq cohibetur: quas ꝑtinentes ad xp̃m seducebat
antea uel tenebat. Has enĩ ds̃ elegit ante mundi consti¬
tutionẽ eruere de potestate tenebrarũ. & transferre in
regnũ filii caritatis suȩ: sicut apłs dicit. Nam seducere
illũ gentes etiã nunc & secũ trahere in ȩcernã poenã sed

Expanded text:
tes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret tes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et cbetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet in hoc scło centuplũ. qđ exponens quodãmodo
apłs ait. quasi nichil habentes & omĩa possidentes. qͥ a
& ante iã dictũ erat. fidelis hominis totus mundus
diuiciarũ est: qͣntomagis mille ꝓ uniuersitate ponun¬
tur. ubi est soliditas illius denari ȩ quadraturȩ : Unde
nec illud meliuis intelligitur. qđ in psalmo legitur.
Memor fuit inscłm testam̃ti sui. uerbi qđ mandauit
inmille generationes: id est inom̃s. Et misit illũ
inqͥt in abrssũ Utiq diabolũ misit in abissũ: quo
nomine significata ẽ. multitudo innumerabilis impi
or. quoꝵ in malignitate aduersus ȩccłam dĩ. multa
ꝓfunda sunt corda. Non qͥa ibi diabolus ante non erat:
sed ideo illue dicit᷑ missus. qͥa exclusus acredentib. plus
coepit impios possidere. Plus nãq possidet᷑ adiabolo
qui non solũ est alienatus a dño. uerũctiã gratis odit seriuen¬

Expanded text:
Accipiet in hoc saeculo centuplum, quod exponens quodam modo Accipiet in hoc saeculo centuplum, quod exponens quodam modo apostolus ait: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes; quia et ante iam dictum erat: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est: quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? Unde nec illud melius intellegitur, quod in psalmo legitur: Memor fuit in saeculum testamenti sui uerbi, quod mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum; utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est orum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. plus namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis odit seruien
Abbreviated transcription (Latin):
mille ista res agitur id est sexto annor miliario tanqͣm
sexto dic cuiꝰ nunc spacia posteriora uoluunt᷑. secuturo
deinde sabbato qđ non habet uespcrã requie scilicet
scõꝵꝵ quȩ ñ habet finẽ. ut huiꝰ miliaru tanquã diei no¬
uissimã partẽ quȩ remanebat usq ad c̾minũ scłi mille
annos appellauerit eo loquendi modo quo pars signi¬
ficatur a toto: aut certe nulle annos ꝓ annis om̃ib
huius scłi posuit. ut ꝑfecto numero. notaret᷑ ipsa tẽpo¬
ris plenitudo. Millenarius qͥppe numerus: denarii
numeri quadratũ solidũ reddit. Dect̃ quippe decies
ducta. fiunt centũ: quȩ iã figura qͣdrata sed plana est.
Ut autẽ in altitudinẽ surgat & solida fiat: rursus cen-¬
tum decies multiplicant᷑: & mille sunt. Porro si centũ
ipsa ꝓ uniuersitate aliqͣndo ponunt᷑. quale illud est
qđ dñs omĩa sua dimittenti & cũ sequenti ꝓmisit diccis.

Expanded text:
mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam, requie scilicet sanctorum, quae non habet finem, ut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa pro uniuersitate aliquando ponuntur — quale illud est, quod dominus omnia sua dimittenti et eum sequenti promittit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ad singula: sedpotius quẽ admodũ scriptura hȩc accipienda
sic ũ debemꝰ ostendert Rit ipse dĩis iħis xp̃s Nemo potest
introire in domũ fortis. & uasa ciꝰ eripere. nisi prius alliga.¬
uerit fortẽ: diabolũ uolens intelligifortẽ. qͥa ipse genꝰ
humanũ potuit tencre captiuũ. Uasa uero ciꝰ quȩ fuerat
erepturus: fideles suos futuros. quos ille indiuersis
peccatis atq impietatib possidebat. Ut ergo alligaret᷑
hic fortis: ꝓpterea uidit iste apłs in apocali psi angłin
descendentẽ de celo habentẽ clauẽ abrssi. & catenã in
manusua. Et tenuit inqͥt draconẽ illũ serpentẽ anci.¬
quũ. qui cognominatus. ẽ. diabolus & sathanas. & al¬
ligauit cũ mille annis: hoc est cius potestatẽ ab eis se¬
ducendis ac possidendis qͥ fuerant liberandi. cohibuit
atq frenauit. Mille autẽ anni: duob modis possunt
quantũ michi occurrit intelligi. aut qͥa in ultimis annis

Expanded text:
ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominus Iesus introire in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem : diabolum volens intelligi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captivum; vasa vero ejus, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diversis peccatis atque impietatibus possidebat. Ut ergo alligaretur hic fortis, propterea vidit iste apostolus in Apocalypsi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam in manu sua. Et tenuit, inquit, draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas; et alligauit illum mille annis, hoc est eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauit. mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intellegi: aut quia in ultimis annis
Abbreviated transcription (Latin):
de paradisi felicitate de missus. ẽ: ut qm̃ scriptũ est
unus dies apud dñm sicut mille anni. & mille anni
sicut dies unus: sex annoꝵ milib tanquã sex dieb im¬
pletis. sequat᷑ uelut septimꝰ sabbati in annis mille postre¬
mis: ad hoc scilicet sabbatũ celebrandũ resurgentib scĩs
Quȩ opinio eẽt ut cũq tolerabilis: si aliquȩ deliciȩ
crederent᷑. Nã ctiã nos: hoc opinati fuimꝰ aliqͣndo. Sed
cũ eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis
carnalib epulis uacaturos. inqͥb cibus sit tantꝰ ac potꝰ
ut non solũ nullã molestiã teneant. sed modũ quoq
ipsius incredulitatis excedant: nullo modo ista pos¬
sunt nisi acarnalib credi. Hi autt̃ qͥ spirit̾ales sunł:
istos ista credentes chiliarchas appellant greco uoca.¬
bulo. quos uerbũ e uerbo exprim̃tes. nos possumus
miliarios nũcupare. Sos autẽ longũ est refellere

Expanded text:
de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: Unus dies aput Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus, sex annorum milibus tamquam sex diebus inpletis, sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc squae opinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae crederentur. nam etiam nos hoc opinati fuimus aliquando. sed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere
Abbreviated transcription (Latin):
tes suꝑ eas: & iudiciũ datũ est. & animȩ occisoꝵ ꝓpt̃
testimoniũ iħu & ꝓpt̃ uerbũ dĩ. & siqͥ ñ adorauerunt
bestiã nec imaginẽ eius. neq acceper̃ inscriptionẽ
infronte aut in manu sua: & regnauerunt cũ iħu
mille annis. Reliqͥ autẽ eoꝵ ñ uixerunt: donec finian.¬
tur mille anni. Hȩc resurrectio: pͥma est. Beatus & sc̃s
est: qui habet in hac resurrectione pͥma partẽ. Inistis
seda mors ñ habet potestatẽ: sed erunt sacerdotes dĩ et
xp̃i. & regnabunt cũ eo mille annis. Qui ꝓpter hȩc
huius libri uerba primã resurrectionẽ futurã suspica¬
ti sunt corporalẽ: inter cętera maocime numero annoꝵ
mille ꝑmotisunt tanquã oporteret inscĩs eo modo uelut
tanti temporis ficri sabbatismũ. uacatione scilicet scã
post labores annoꝵ sex miliũ ex quo ereatꝰ est homo. et
magni illius peccati merito in huiꝰ mortalitatis erũnas

Expanded text:
tes super eas, et iudicium datum est. Et animae occisorum propter tes super eas, et iudicium datum est. Et animae occisorum propter testimonium Iesu et prbestiam nec imaginem eius, neque acceperunt scriptionem in fronte aut in manu sua, et regnauerunt cum Iesu mille annis; reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni. haec resurrectio prima est.J Beatus et sanctus est, qui habet in hac prima resurrectione partem: in istis secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis. Qui propter haec huius libri uerba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas
Abbreviated transcription (Latin):
tiones duȩ Una prima quȩ nunc est & animarũ est.
quȩ uenire ñ ꝑmittet in mortẽ scđam: Alia scđa quȩ
non nunc ẽ. sedinfine scli futura est. nec animarũ sed
corpoꝵ est. quȩ ꝑultimũ iudiciũ alios mittit in scłam
mortẽ. alios in eã uitã quȩ ñ habet mortẽ. De his duab¬
resurrectionib: idem ioħs euangłista in libro qͥ dicitur
a pocacalypsis eo modo locutus ẽ: ut earũ prima aqui¬
busdã nr̃is ñ intellecta. insuꝑctiã in quasdã ridiculas
fabulas uerteret᷑: Ait quippe in libro memorato: ioħes
apostolus. Et uidi angłm descendentẽ de celo. haben
tem clauẽ abyssi & catenã in manu sua: & tenuit draco¬
nem illũ serpentẽ antiquũ. qͥ cognominatus .c̃. diabolꝰ
& sathanas.: & alligauitillũ mille annis. & misit illũ
in abrsso: & clausit & signauit suꝑ cũ. ut ñ seduceret
iam gentes: donec finiant᷑ muille anni. Post hȩc opor¬
tet eũ solui: modico tempore. Et uidi sedes. & seden¬

Expanded text:
 animarum est, quae uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios mittit in secundam mortem, alios in eam uitam, quae non habet mortem. CXXVL resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro memorato Iohannes apostolus: Et uidi angelum descendentem de caelo, hatem clauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligauit illum mille annis, et misit illum in abyssum; et elusit et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni; post haec oportet eum solui breui tempore. Et uidi sedes et seden
Abbreviated transcription (Latin):
totius hominis mors ꝗͣ anima sine dõ & sine cor.¬
pore ad tempus poenas luit: scda uero ubi anima sine
dõ cum corpore poenas luit ȩternas. Quando ergo
dixit ds̃ primo illi homini quẽ in paradiso constitue.¬
sat de cibo uctito. quacũq die ederitis eo illo. morte
mori emini: non tantũ primȩ mortis partẽ priorẽ
ubi anima priuatur dõ. nec tantũ posteriorẽ ubi
corpus priuatur anima. nec solũ ipsã totam primã
ubi anima & adõ & acorpore separata punitur.
sed quicqͥd mortis est usq ad nouissimã quȩ scda dr̃¬

Expanded text:
totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine cortotius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda uero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tantum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur; sed quidquid mortis est usque ad nouissimam, quae secunda d
Abbreviated transcription (Latin):
declinari. Agitam̃ potest in adiutorio grȩ̃ redẽptoris
nr̃i: ut saltẽ scđam mortẽ declinare possimus. Illa
est enĩ grauior & omniũ maloꝵ pessima. quȩ non
fit separatione animȩ & corporis: sed inȩt̃nã poenã
potius utriusq cõpleacu: Ibi e contrario non erunt
homines ante mortẽ atq post mortẽ: sed semꝑ in
morte. Ac ꝑhoc nũquã uiuentes. nũquã mortui:
sed sine fine morientes: Nũquã enim crit homini pcius
inmorte: quã ubi erit mors ipsa sine morte.
acceptũ. nec oboedientiã custodirent. utrũ animȩ an
corporis. antotius hominis. anillã quȩ appellatur
secunda: respondendũ est om̃s. Prima enĩ constat ex
duab sedã ex om̃ib tota. Sicut enĩ uniuersa terra
ex multis terris. & uniuersa ȩccłã ex multis constat
gcelesus: sic uniuersa mors ex om̃ib. qm̃ prima constat
ex duabus. una animȩ altera corporis. ut sit prima

Expanded text:
declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est enim grauior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et corporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. acceptum, nec obedientiam custodirent, utrum animcorporis an totius hominis an illam quae appellatur secunda: respondendum est: Omnes. Prima enim constat ex duabus, secunda ex omnibus tota. Sicut enim uniuersa terra ex multis terris et uniuersa ecclesia ex multis constat ecclesiis: sic uniuersa mors ex omnibus. Quoniam prima constat ex duabus, una animae, altera corporis; ut sit prima
Abbreviated transcription (Latin):
neq in congrue arbitror accidisse. & si non humana
industria iudicio fortasse diuino: ut hoc uerbũ qđ ẽ
moritur. in latina lingua nec grãmatici declinare
potuerint ea regula qua cȩtera talia declinantur
Nanq abeo qđ est oritur. fit uerbũ preteriti tẽporis
ortus est: & siqua similia sunt ꝑ temporis p̃teriti
participia declinant᷑ Abeo uero qđ est moritur. si quȩ.¬
ramus p̃teriti temporis uerbũ. responderi assolet mor.¬
tuus est .ui. littera geminata: Sic enĩ dicitur mortuus :
quomodo fatuus. arduus. carduus. conspicuus. &
siqua similia quȩ non sunt p̃teriti temporis. Sedqm̃
nomina sunt: sine tẽpore declinantur. Illud autẽ
quasi ut declinctur qđ declinari non potest: ꝓparti.¬
cipio pͣteriti temporis ponitur nom̃. Non inconueni¬
enter itaq factum est: ut quẽ ad modũ id qđ significat
non potest agendo ita ipsũ uerbũ non possec loquendo

Expanded text:
neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana inmoritur, in Latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua cetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit uerbum praeteriti temporis \'ortus est\'; et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo uero, quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis uerbum, responderi adsolet \'mortuus est>, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quo modo fatuus, arduus, carduus, conspicuus et si qua similia, quae non sunt praeteriti temporis, sed quoniam nomina sunt, sine tempore declinantur. Illud autem, quasi ut declinetur, quod declinari non potest, pro participio praeteriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo