comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deriis carnis nr̃e facientes uolũtatẽ carnis ⁊ affectionũ. ⁊ eram
natura filii irȩ sic̃ ⁊ ceteri fili diffidentiȩ sunt infideles. & qͥs
hocñ ẽ ante quã fidelis fiat: quocirca om̃s homines ab origine
sub pͥncipe sunt potestatis aeris. qͥ oꝑat᷑ infilii diffidentiȩ. & q¬
Natura scuicet ut ẽ deprauata peccato. ñ ut recta creata ẽ ab inici¬
M odus aut̃ iste quotraditꝰ ẽ homo indiaboli potestatẽ. ñ ita debet
intelligi. tãquã hoc ds̃ fecerit aut fieri usserit. s q tantũ ꝑmi¬
serit. iuste tam̃. Illo enĩ deserente peccantẽ. peccati auetor ilico
inuasit. Hec ita sanr ds̃ deseruit creaturã suã ut ñ seilli exhi¬
beret dm̃ creantẽ ⁊ iuiuficantẽ. ⁊ in t̾ pęnalia mala. etiã bona
malis multa p̃stantẽ. Nõ enĩ cõtinuit in ira sua. miseratione
aliaboli eẽ ꝑmisit. Quia nec ipse diabolꝰ apotestate omĩpotentis
alienus ẽ. sic̃ neq ab onitate. Hã ⁊ maligni angłi unde qualicũq

Expanded text:
 eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub pnatura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initiModus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miserationes li potestate esse permisit: quia nec ipse diabolus a potestate Omnipotentis alienus est, sicut neque a bonitate. Nam et maligni angeli unde qualicumque
Abbreviated transcription (Latin):
peccato pͥmi hominis in om̃s utriꝰq. sexus comiatione nascẽte
originalit̾ transeunte.⁊ parentũ pͥmoꝵ debito uniuersoꝰ poste¬
ros obligante. Hȩc traditio priꝰ ingenesi significata ẽ ubi cũ ser¬
penti dictũ eẽt tr̃am manducabiᷤᷤ. ⁊ homini dictũ ẽ tr̃aes ⁊ intrã
ibis. & qd dictũ ẽ int̾rã ibis. mors corporis ꝓnunctata ẽ qͥa nec
ipsã fuerat ex ꝑturꝰ si ꝑ mansisset ut factus ẽ rectus. Qđ uͦ uiuẽ¬
ti ait. tr̃a es. ostendit totũ hominẽ in deteriꝰ comutatũ. Taleẽ
enĩ tr̃a es quale illud. ñ ꝑmauebit sp̃s ins̃ in hominibufistisqm̃¬

Expanded text:
in omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros obligante. Haec traditio prius in Genesi significata est: ubi cum serpenti dictum esset terram manducabis, homini dictum terra es, et in terram ibis . Eo quod dictum est, in terram ibis; mors corporis praenuntiata est, quia nec ipsam fuerat experturus, si permansisset ut factus est rectus: quod vero viventi ait, Terra es; ostendit totum hominem in deterius commutatum. Tale est enim, Terra es; quale istud, Non permanebit Spiritus meus in hominibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
corporali ad aliqͥd tam̃ diuinitꝰ ad nunciandũ nr̃is sensibꝰ ad mouẽtꝰ.
quȩ ꝓprie miracula ⁊ signa dicunt᷑. nec in om̃ibꝰ quȩ nob̾ aduõ dõ
ad nunciant᷑. ipsius dĩ ꝑsona suscipit᷑. Cũ aut̃ suscipit᷑ aliqͣndo in
angło demõstrat᷑. aliquando in ea specie quȩ ñ ẽ qd angłs. quã uis
ꝑ angłin disposita ministretꝰ. Rursus cũ inea specie suscipit᷑ quȩ
ñ ẽ qdđ angłs aliqudo iã erat ipsũ corpꝰ.⁊ ad hoc demõstrandũ in
aliquã mutationẽ assumit᷑. aliquãdo ad hoc exorit᷑. ⁊ reꝑacta

Expanded text:
ia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ estus. ⁊ omĩa talia. exceptis etiã illiꝰ quȩ in eodẽ ordine ra¬
ra s̃. sic̃ defectus luminũ.⁊ species inusitate siderũ.⁊ mõstra.
⁊ q̃rmotꝰ ⁊ his similia. Ex ceptis gͦ istis om̃ĩbꝰ quoꝵ qͥdẽ pͥma
⁊ sũma causa ñ ẽ nisi uoluntas dĩ. Unde ⁊ in ꝑsalmo cũ qͦdã

Expanded text:
et aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine raet aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus luminum, et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summa ca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quid ꝑ ipsius naturȩ suę cõditionẽ facere nõ sinant᷑. homini
nẽ posse ambulare. ⁊ neq hoc posse siñ ꝑ mittatur uolare aut̃
ñ posse etiã si ꝑmittat᷑. Sic ⁊ illi angłi quedã possut̃ facere. si ꝑ¬
mittant᷑ ab angłispotentioribꝰ eximꝑio dĩ. Quedã uͦ ñ possũt
nec si abeis ꝑmittant᷑. quia ille ñ ꝑ mittit aquo illis ẽ tali nat᷑e
modus. qui etiã ꝑ angło suoᷤᷤ ⁊ illa plerũq ñ ꝑmittit. quȩ cõ ces¬
sit ut possit̃. Exceptis gͥ illiᷤᷤ quȩ usitatissime trans cursu tp̃rm
in rerũ naturali ordine corporalit̃ fuit̃. sicuti s̃ ortus occasusq.
sidum. generationes ⁊ mortes amaliũ. seminũ. ⁊ germinũ an¬
numerabiles diuersitates. nebulȩ ⁊ nubes. niues ⁊ pluiiȩ. ful¬
gura ⁊ tonitrua. fulmina ⁊ grandines. uenti ⁊ ignes. frigus

Expanded text:
et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex inec si ab eis permittantur; quia ille non permittit, a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae ti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus
Abbreviated transcription (Latin):
attendat quẽ ad modũ ⁊ ista ꝓmodulo facultatis humanȩ
ab hominibꝰ ꝓcurent᷑. Unde eiũ fit ut eadẽ corpora cicuis uer¬
mescant estate quã hẏeme. cicus incalidioribꝰ quã in frigidio¬
ribꝰ locis. S hȩc ab hominibꝰ tanto difficilius adhibentur.
quanto desut sensuũ sub tilitates ⁊ corpoꝵ mobilitates inm̃¬
bris q̃enis ⁊ pigris. Unde qualibꝰ cũq angłis uicinas causa
ab helementis contrahere. qͣnto facilius ẽ. tanto mirabilioreᷤ
in hui modi oꝑibꝰ eoꝵ exstant celeritates. S ñ ẽ creator nisi
qui princtpalit ista format. Nec quisꝗͣ hoc potest. nisi ille pe¬
nes quẽ primitus s̃ om̃iũq̃ sunt mensurȩ numeri ⁊ ponđa.
Et ipse ẽ unus citator ds̃. ex cuiꝰ in effabili potentatu fid etiã ut
qd possent hi angłi si ꝑmitterent᷑. idõ nõ posstt quia ñ ꝑmittunt᷑.
N eq enĩ occuirit᷑ alia ratio cur ñ potuerit̃ facere minutissima

Expanded text:
attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffaquod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratio, cur non potuerint facere minutissimas
Abbreviated transcription (Latin):
agricult᷑e supͣ docui. S nedeam̃ alibꝰ quasi diuersa ratiomo¬
urat qd h abent spm̃ uitȩ cũ sensu appetendi quę scđm natu¬
ram s. uitandiq contraria etiã hocẽ uide qͣm multi homine
nouerit̃ ex quibꝰ erbis aut carnibꝰ aut quaꝵq. rerũ qͥbꝰ libet
succis ⁊ humoribꝰ uł ita positis uł ita obrutis. uł ita cõtriti.¬
uł ita comiatis quȩ am̃alia nasci soleant. quoꝵ se qͥs tã demẽs
audeat dicere qratore : Quid gͦ mirũ si quẽ ad modũ potest
nosse quilibet nequissimus homo. unde illi uł illi uerme mus¬
ceq nascunt᷑. ita mali angłi ꝓ subtilitate sui sensus in occultio¬
ribꝰ helem̃toꝵ seminibꝰ norint ude ranȩ serpentesq nascãt᷑.
⁊ hȩc ꝑcertas ⁊ notas temꝑationũ oportunitates occultis mo¬
tibꝰ ad hibendo facuit ereari ñ creant. S illa homines quȩ
solent ab hominibꝰ fueri ñ mirant᷑. Qđ siquisquã celeritates
in crementoꝵ forte mirat᷑. qđ illa am̃antia tã ctto facta sut.

Expanded text:
ATE T. VIIII. Sed ne de animalibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uvel ita commixtis, quae animalia nasci soleant: quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt, unde ranae serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sumo causaꝵ cardine condere atq ad ministrare creaturã. uii¬
q̃ qui fac̃ solus ceator ẽ ds̃. Aliud aut̃ ꝓdistributis ab illo uiribꝰ
⁊ facultatibꝰ aliquid oꝑationẽ forinsecus ad moriere. ut tẽ ułtẽ
inquadã tertura helem̃toꝵ. cuncta iã creata s. s acceptis opor¬
tunitatibꝰ ꝓdeunt. Nã si c̃ matres grauidȩ sut fȩtibꝰ. sic ipse mũ¬
dus grauidus ẽ causis nascentiũ quȩ ii illo ñ ereant᷑. nisi ab illa
suma eentia. ubi nec orit᷑ nec morit᷑ aliqͥd nec incipit ẽẽ nec
desinit. Aohibere aut̃ forinsecus accidentes causas quȩ tã ⁊ si
nõ sut naturales. tam̃ scđm naturã adhibentꝰ utea quȩ secreto
explicando mensuraᷤᷤ. ⁊numeroᷤ ⁊ ponda sua quȩ in occulto

Expanded text:
summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, qod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel cceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus accedentes causas, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto modo explicando mensuras et numeros et pondera sua quae in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
UNT ayt̃ quidã qui se putant ad cõtemplandũ dm̃.xx.
in herendũ dõ uirtute ꝓpria posse purgari. quoꝰ ipsa
suꝑbia maxxime maculat. Hullũ enĩ uiciũ eꝰ. cui magis diui¬
na lege resistit᷑. ⁊ in qd magis accipiat dñandi uis ille suꝑbissimꝰ
spi ad ina mediator. ad sũma. int̃ clusor. nisi occulte insidians
alia nia deuitet᷑. aut ꝑ ppłm deficientẽ. qͣ int̾p̃tat᷑ amalerh aꝑ¬
ꝑcrucẽ dnĩ quȩ moysi manibꝰ extensis p̃figurata ẽ suꝑetur. hic̃
enĩ sibi purgationẽ. isti uirtute ꝓpria pollicent᷑. qͥa ñ nulli eoꝵ
potuer̃ aciẽ m̃tis ultra om̃e creaturã trans mittere. ⁊ lucẽ in co¬
mutabilis ueritatis qͣntula cũq ex parte cõtingere. Qđ xp̃ianoᷤ
ginco ꝓspicere patriã trans marinã : Autꝰ qͥd obẽ humili decãto
int̾ uallo ñ eã uide̾ in illo ligno ad eã uenienti. qͦ dedignat᷑ ille xri¬
portari.¬

Expanded text:
unt autem qui se putant ad contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, apper crucem Domini quae Moysi manibus extensis est praefigurata, superetur . Hinc enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos ginquo prospicere patriam transmarinam ? aut quid obest humili de tanto interuallo non eam uidere in illo ligno, ad eam uenienti, quo dedignatur ille portari
Abbreviated transcription (Latin):
talia enĩ si exlongis int̾uallis tp̃rm fiant. diuinationeᷤᷤ pu¬
tant᷑. Anuͦ iã uentura ꝓcesserit. ⁊ longe uisa uenientia nun¬
cientur ꝓ acuto sensu uidentiũ. q cũ facuit aerię potestates diui¬
nare credunt᷑. tãquã si qͥsq demontis uertioe aliquẽ longe uideat
uenientẽ.⁊ ꝓxrume in campo habitantibꝰ ante nunciet. an aban¬
głis scĩs. quibꝰ ea ds̃ ꝑ uerbũ sapientiãq. suã in dicat. ubi ⁊ fut᷑a
⁊ p̃terita stant. uł quibꝰ dã p̃nuncient᷑ hominibꝰ uł ab eis audita
rursu ad alio ᷤᷤ homines trans mittant᷑. an ipsoꝵ hominũ qͦꝵ dã
roꝵ stantes causas in ipsa sũma rerũ arce cõspiciant. capi

Expanded text:
ex longis intervallis temporum fiant, divinationes putantur: an vero jam ventura processerint, et longe visa venientia nuntientur pro acuto sensu videntium, quod cum faciunt aereae potestates divinare creduntur; tanquam si quisquam de montis vertice aliquem longe videat venientem, et proxime in campo habitantibus aute nuntiet: an ab Angelis sanctis, quibus ea Deus per Verbum Sapientiamque suam indicat, ubi et futura et praeterita stant, vel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita rursus ad alios homines transmittantur: an ipsorum hominum quorumdam r se ipsas futurorum stantes causas in ipsa summa rerum arce conspiciant. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
rata. nec isti philosophi ceteri meliores. in illiꝰ sũmis et̃nisq. ra¬
cionibꝰ intellectu talia cõ templati s̃. Alioqͥn ñ eiusde generis

Expanded text:
rata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rarata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alio
Abbreviated transcription (Latin):
di s̃. Nũquid enĩ quia uerissime disputat. ⁊ docum̃tis certissimi
ꝑ suadent ȩt̃nis rationibꝰ om̃ia tp̃ra fieri. ꝓpterea potuer̾ in ipsiᷤ
rationibꝰ ꝑspicere.uł exipsis colligere qͦt sint am̃aliũ gen̾a. quȩ se¬
muna singłoꝵ in exorduis qͥ modus in in erem̃tis. qͥ numeri ꝑcon¬
ceptus. ꝑ ortꝰ. ꝑ etates. ꝑ occasus. qui motus in appetendis quȩ scd̃
naturã sũt̃ fugiendisq cõtrariis. Hõne ista omĩa ñ ꝑ illã in co¬
mutabilẽ sapientiã. s ꝑ locoꝵ ac tempr̃ni historiã quesiuer̃. ⁊
ab aliis exꝑta atq. cõ scripta credider̃: Quo minus mirandũ ẽ
nullomͦ eos potusse ꝓlixiorẽ scłoꝵ seriẽ uestigare. ⁊ quandã me¬
tham huius ex cursus qͦ tanqͣm fluiuo genus decurrit huma¬
nũ atq. inde cõuersionẽ ad suũ cuiq debitũ t̾minũ. Ista enĩnec
historici scrib̾e potuer longe futura.⁊ anulla exꝑta atq. nar¬

Expanded text:
nim quia verissime disputant, et documentis certissimis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationibus perspicere, vel ex ipsis colligere quot sint animalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri ceptus, per ortus, per aetates, per occasus, qui motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo minus mirandum est, nullo modo eos potuisse prolixiorum saeculorum seriem vestigare, et quamdam metam hujus excursus, quo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque nar
Abbreviated transcription (Latin):
ille depatre. Dese quippe dixerat. mã doctrina ñ ẽ mã. s eiꝰ qui
s quecũq audiet loquet᷑.⁊ qͥa demõ accipiet ⁊ annũciabit ub̾.
s quia reddidit causã cur dixcerit demõ accipiet ait enĩ. om̃ia
spm̃ uitatis qͥ apatre ꝓcedit. ille testimoniũ ꝑhibebit demeł ce¬
dendo itaq apatre dr̃. ñ loqͥ asemetipso. Et siẽ ñ exeo fit ut minor
hȩc aut̃ uerba ñ indicat qd minor sit. s qd depatre sit: ita nõ huic

Expanded text:
uemadmodum ille de patre. de se quippe dixerat: mea doctrina non est mea, sed eius qui  audierit loquetur, et: quia de meo accipiet et annuntiabit uobis. sed quia reddit causam, cur dixerit: de meo accipiet — ait enim: omnim ueritatis, qui a patre procedet, ille testimonium perhibebit de me? procedendo itaque a patre dicitur non loqui a semet ipso; et sicut non ex eo fit, ut minor haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ficarem᷑ in uno iusto facti unũ. nec in ipsa carne nos resiurree¬
turoꝰ desꝑaremꝰ cũ multa membra intuerem᷑ p̃cessisse noᷤ ca¬
put unũ. in qͦ nc̃ ꝑfidẽ mundati.⁊ tẽ ꝑspeciẽ re integrati.
⁊ ꝑ meiliatorẽ dõ recõciliati. hereamꝰ uni. fruam᷑ uno. ꝑma¬

Expanded text:
ficaremur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecficaremur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecturos desperaremus, cum multa membra intueremur praecessisse nos caput unum; in quo nunc per fidem mundati, et tunc per speciem redintegrati, et per Mediatore
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos. hic ds̃ ante quã missus uentret factus exfemina om¬
niaq. sacratȩ atq nusticȩ siue patribꝰ nr̃is ꝑ angłica miracula
apparuer̃. siue quȩ ꝑ ipso ᷤ facta s̃. similitudines huiꝰ fuer̃ ut om̃i
creatura factis qͦdã mͦ loqueret᷑ unũ futurũ in qͦ eẽt salus uniuer¬
soꝵ amorte reparandoꝵ. Cuia eni ab uno dõ sũmo ⁊ uero ꝑim¬
pietatis iniquitatis resilientes ⁊ dissonantes defluxeremus
⁊ euanueramꝰ in multa discissi ꝑ multa.⁊ in herentes multis
oportebat nutu ⁊ imꝑio dĩ miserantis ut ipsa multa uentu¬
rũ cõclamarent unũ. ⁊ amultis cõ clamatus ueniret unu. ⁊ mul¬
ta cõtestarent᷑ uenisse uiũ. ⁊ amiultis exhonerati ueniremꝰ ad
unũ. & multis peccatis in am̃a mortui. ⁊ ꝓpt̾ peccatũ in carne
morituri. amareinꝰ sine peccato mortuũ in carne ꝓ nob̾ unũ.
⁊ in resuscitatũ credentes. ⁊ cũ illo ꝑfidẽ spũ resurgentes. iusti¬

Expanded text:
sacerdos, hic Deus, antequam missus veniret, factus ex femina, omnia quae sacrate atque mystice patribus nostris per angelica miracula apparuerunt, sive quae per ipsos facta sunt, similitudines hujus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur unum futurum in quo esset salus universorum a morte reparandorum. Quia enim ab uno vero Deo et summo per impietatis iniquitatem resilientes et dissonantes defluxeramus, et evanueramus in multa, discissi per multa et inhaerentes in multis: oportebat nutu et imperio Dei miserantis, ut ipsa multa venturum conclamarent unum; et a multis conclamatus veniret unus, et multa contestarentur venisse unum; et a multis exonerati veniremus ad unum, et multis peccatis in anima mortui, et propter peccatum in carne morituri, amaremus sine peccato mortuum in carne pro nobis unum; et in resuscitatum credentes, et cum illo per fidem spiritu resurgentes, justi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ interior homo siutiq renouat᷑ dedie indiẽ. ꝓfecto uetꝰ ẽ ante¬
quã renouet᷑. Intus nãq. agitꝰ. qd idẽ apłs dic̃. eruite uo ueterẽ¬
hominẽ. ⁊ indute nouũ. &d̃ ita cõsequent̃ ea ponit. qͣ ꝓpt̃ de¬
ponentes m̃datiũ. loqͥmini ueritatẽ. Ubi aut̃ deponit᷑ m̃da¬
tiũ nisi intus ut in habitet in monte scõ dĩ. qͥ loquit᷑ ueritatẽ
in corde suo. Resinrectio uͦ corporiꝰᷤ dñi. ad sacram̃tũ interioris
resigrectiomis nr̃ȩ ꝑtinere ostendit᷑. ubi pꝰquã resuirex̃. ait inu¬
lieri. noli me tangere. ñdũ enĩ ascendi ad patrẽ nim. Cui misterio
cõgruit apłs dicens.Si aut̃ resurrexistis cũ xp̃õ. quȩ sursũ sunt

Expanded text:
et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est anteet interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem aposconsequenter exponit: Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem. Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus ut inhabitet, in monte sancto Dei, qui loquitur veritatem in corde suo? Resurrectio vero corporis Domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Cui mysterio congruit Apostolus dicens: Si autem resurrexistis
Abbreviated transcription (Latin):
uator inpendit simplã suã.⁊ ad faciendã utrãq. resurectio¬
nẽ nr̃ã insacram̃to ⁊ exemplo ꝓposuit ⁊ reposuit unã suã. Ileq.
enĩ fuit peccator aut impius. ut a tanꝗͣ spũ mortuo in inte¬
riore homine renouari opus eẽt.⁊ tanquã resipiscendo ad
uitã iusticiȩ renouari.S in dutꝰ carne mortali ⁊ sola moriẽs
sola resurgens. ea sola nob̾ ad utrãq cõcinuit. cũ mea fieret
interioris hominis sacram̃tũ.⁊ exterioriᷤᷤ eremplũ. Interio
tes quia uetꝰ homo nr̃ simul crucifirus ẽ cũ illo. ut euacuaret᷑
corpꝰ peccati. ut ultra ñ seruam peccato. Crucifirio quippe in
terioris homini. pęnitentię dolores intelligunt᷑. ⁊ cõtinentiȩ
quidã salubres crueiatꝰ ꝑ quã mortẽ mors impietatis ꝑimit᷑.
in qua no ñ reliquid ds̃.⁊ idõ ꝑtalẽ crucẽ euacuat᷑ corpꝰ pecca¬
ti. ut iã ñ exhibeamꝰ m̃bra nr̃a arma inqͥtatis peccato. qͥa

Expanded text:
utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interiortes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur coris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ rei ñx idẽ amẽ ⁊ corpori medicina ⁊ resuirectione opꝰerat.
ut in melius renouaret᷑ ꝗd erat in deterius cõmutatũ. Mors aut̃
am̃ȩ impietas ẽ. ⁊ mors corporis corruptibilitas. ꝑ quã fit ⁊ am̃ȩ
a corpore abscessus. Sic̃ enĩ am̃a dõ deserente morit᷑. sic corpus
am̃a deserente morit᷑. Unde illa fit in sipiens. hoc exam̃ȩ. Re¬
suscitat᷑ gͦ am̃a ꝑpęnitentiã ⁊ in corpore adhuc mortali. renoua¬
tio uitȩ in cohatur afide.qua creditur in eũ qͥ iustificat impiũ.
bonisq moribꝰ auget᷑.⁊ roborat᷑ dedie indiẽ cũ magis magisq
renouat᷑ in terior homo. Corpus uͦ tanqͣm homo ex terior qͣnto
ẽ hȩc uita duiturnior. magis magisq corrumpit᷑. uł etate uł
moribꝰ uł uariis afflictionibꝰ donec ueniat ad ultimã quȩ ab
hominibꝰ mors uocat᷑. Eius aut̃ resurrectio differtꝰ in finẽ. cũ
⁊ ipsa iustificatio nr̃a ꝑ ficiet᷑ in effabilit̾. Tẽ enĩ similes ei eri¬

Expanded text:
t et animae et corpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. sicut enim anima deo deserente, sic corpus anima deserente moritur; unde illa fit insipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei eri
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ fec̃ ad imaginẽ filii. ita ut ñfit homo imago patris s fi¬
lii. dissimilis ẽ patri filui. Si aut̃ pia fides docet sicuti docet. filiũ
eẽ ad equalitate eẽntiȩ similẽ patri. qđ ad similitudinẽ filii factũ ẽ. ne¬
cesse ẽ ut etiã adsimilitudinẽ patris factũ sit. Deinde si homi nẽ
fiebat in homine: ut hoc mͦ eẽt homo imago unuiꝰ ueridĩ qͥa
ipsa trinitas unus ds̃ uerus ẽ. Locutiones aut̃ s innumerabileꝰ
tales inscripturis. S hanc ꝓtulisse suffecerit. Et inpsalmis ita
dictũ ẽ. dñi ẽ salus.⁊ suꝑ ppłm tiui benedictio tua. quasi alteri
dictũ sit. ñ ei deqͦ dixerat dñi ẽ salus. ⁊ iterũ. ate inqͥt eruar
atemptatione. ⁊ indõ mõ trans grediar murũ. qͣsi alteridi¬
cerit. ate eruar atemptatione. & iterũ. ppłi subte cadent.
gi uoluit eũ diceret incorde inimicoꝵ regis. Rarius ista in noru

Expanded text:
Pater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed FiPater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed Filii, dissimilis est Patri Filius. Si autem pia fides docet, sicuti docet, Filium esse ad aequalitatem essentiae similem Patri, quod ad similitudinem Filii factum est, necesse est etiam ad similitudinem Patris factum sit. Deinde, si hominem fiebat in homine, ut hoc modo esset homo imago unius veri Dei, quia ipsa Trinitas unus verus Deus est? Locutiones autem sunt innumerabiles tales in Scripturis, sed has protulisse suffecerit. Est in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent gi voluit, cum diceret, in corde inimicorum regis. Rarius ista in Novi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dictũ ẽ. & fec̃ ds̃ hominẽ adimaginẽ dĩ. Nrãm certe qͥa
płis ẽ numerus ñ recte diceret᷑. si homo ad uniꝰ ꝑsonȩ imagi
iaginẽ trinitatis. ꝓpt̾ea dictũ ẽ ad imaginẽ ⁊ similitudi¬
nẽ. Rursus aut̃ nein trinitatẽ credendo arbitraremur tres
dõs cũ sit eadẽ trinitas unus ds̃.⁊ fec̃ inqͥt ds̃ hominẽ ad
imaginẽ di ꝓeo acsi diceret. ad imaginẽ suã. Sunt eni
tales usitate in illis litteris locutiones. qͣs ñ nulli etiã sica¬
tholicã fidẽ asser̃. ñtam̃ diligent̃ ad uertut̃. ut putent iã
dictũ fec̃ ds̃ adimaginẽ dĩ. quasi diceret᷑. fec̃ pat̃ ad imaginẽ
dĩfilii. sic uolentes asserere in seripturis scĩs am̃ dictũ etiã filiũ.
quasi desint alia uerissima ⁊ manifestissima docum̃ta. ubi ñ so¬
lũ ds̃. s etiã uerus as̃ dictuᷤ ẽ filius. In hoc enĩ testimonio dũ aliud
solurre intendut̃. sic se implicant. ut expedire ñ posfint. Sienĩ

Expanded text:
 dictum est, Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei . Nostram certe, quia pluralis est numerus, non recte diceretur, si homo ad unius personae imaimaginem Trinitatis, propterea dictum est, ad imaginem nostram. Rursus autem ne in Trinitate credendos arbitraremur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus Deus, Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem Dei: pro eo ac si diceret, Ad iillis locutiones, quas nonnulli etiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter advertunt, ut putent ita dictum, Fecit Deus ad imaginem Dei; quasi diceretur, Fecit Pater ad imaginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis sanctis Deum dictum etiam Filium, quasi desint alia verissima et manifestissima documenta, ubi non solum Deus, sed etiam verus Deus dictus est Filius. In hoc enim testimonio dum aliud solvere intendunt, sic se implicant, ut expedire non possint. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dĩ fec̃ eũ. ⁊ tercia sub iunctio sit masculũ ⁊ feminã fec̃ eos.
Quidã enĩ tunuer̃ dicere fec̃ eũ iasculũ ⁊ feminã. irequasi mõs¬
truosũ aliqͥd intelligeret᷑. ulut sut qͦs herma frodito uocant.
cũ etiã sic ñ m̃dacit᷑ possit intelligi.utrũq in numero singular
ꝓpt̃ id qͣ dictũ ẽ duo in carne una. Cur gͦ ut dicere ceꝑam in na¬
tura hominis ad imaginẽ dĩ facta. p̃ter masculũ ⁊ feminã
ñ cõmemorat scriptura. Ad implendũ quippe imaginẽ tri¬
nitatis debuit addere ⁊ filiũ. qͣm uis adhuc in patris lumbis
cõstitutũ. sic̃ mnulier erat in latere. An forte iã facta erat ⁊ mui¬
her. ⁊ scriptura brrui cõplexione cõstrinxerat. ꝗq postea quẽ ad¬
modũ sit factũ diligentius explicaret. ⁊ ꝓpt̾ea filius cõmemora¬
ri ñ potuit. quia ñdũ erat natus. Cuasi ⁊ hoc ñ poterat ea breiui

Expanded text:
nem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. nem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulari, propter id quod dictum est, Duo in carne una. Cur ergo, ut dicere coeperam, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaginem Trinitatis debuit addere et filium, quamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus? quasi et hoc non poterat ea brevita
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ thũ nrĩ cħu apĩ. ita quã audimꝰ fec̃ds hominẽ adimaginẽ
dĩ. qͣmius posset usitatius dici ad imiaginẽ suã. ñ tam̃ cogimun
aliã ꝑsonã intelligere intrinitate. quẽ unũ dm̃ ad cuiꝰ imagi¬
nẽ factus ẽ homo. Cuȩ cũ ita sint si candẽ trinitatis imaginẽ
ñ in uno s intribꝰ hominibꝰ acceꝑimꝰ patre ⁊ matre ⁊ filio. ñ erat
gͦ ad imaginẽ dĩ factus homo ante quã uaor eiꝰ fieret. ⁊ ante¬
quã filiũ ꝓpagarent. qͥa ñdũ erat trinitas andic̃ aliqͥs. iã tri¬
nitas erat. quia ⁊ sindũ forma ꝓpria. iã tam̃ originali natura
⁊ mulier erat in latere uiri. ⁊ filius erat in lubis patriꝰ. Cur gͦ
cũ scriptura dixisset. fec̃ ds̃ hominẽ ad imaginẽ dĩ. cõteruit
dicens. fec̃ eũ masculũ ⁊ feminã fec̾ eos.⁊ benredix̃ eoᷤ. uł si ita
distingirendũ ẽ ⁊ fec̃ ds̃ hominẽ. ut deinde inferat᷑ ad imagi¬

Expanded text:
 Christi. Ita cum audimus, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei: quamvis posset usitatius dici, Ad imaginem suam; non tamen cogimur aliam personam intelligere in Trinitate, sed ipsam unaimaginem, non in uno, sed in tribus hominibus acceperimus, patre et matre et filio, non erat ergo ad imaginem Dei factus homo antequam uxor ei fieret, et antequam filium propagarent; quia nondum erat trinitas. An dicit aliquis: Jam trinitas erat, quia etsi nondum forma propria, jam tamen originali natura et mulier erat in latere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si ita distinguendum est, Et fecit Deus hominem; ut deinde inferatur, ad imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ereauit. nec trepidus ero ad ꝓferendã sententiã m̃ã. inqͣ magi
amabo in spici arectis. qͣ tunebo morderi aꝑuersi. Gratant enũ
suscab ođmn columbinũ pulcheirima ⁊ modestissima caritã. Decẽ
aut caninũ uł euitat cautissima humilita uł retũdit solidissima
ueritas. Magisq obtabo aquolibet cõ phendi. qͣ siue aberrante
siuie ab adulente laudari. Hullus enĩ rephensoꝵ formidanduꝰ ẽ ama¬
tori ueritatis. Et enĩ aut inimicꝰ rep̃hensurꝰ ẽ. aut amieꝰ. Sigͦi¬
micus in sultat ferendũ ẽ. A micus aut̃ si errat docendus. si docet
audiendus. Laudator uͦ errans. cõfirmat errore: adulans illicit in

Expanded text:
creavit. Nec trepidus ero ad proferendam sententiam meam, in qua magis creavit. Nec trepidus ero ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo inspici a rectis, quam timebo morderi a perversis. Gratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in
Abbreviated transcription (Latin):
ao intelioentiã TRINITATIS PRO
captu in firmitatis humanȩ am̃nuĩ inten¬
dunt. ex ꝑti difficultates laboriosaᷤ. siue
in ipsa acie m̃tis conantis intueri in ac¬
cessibilẽ lucẽ. siue in ipsa multiplici. ⁊
multimoda locutione litteraꝵ sacraꝵ. ubi mͥ ñ udet᷑ nisi atteri
am̃ã. ut arpĩ gr̃a głificata dilucescat. cũ ad aliqͥd certũ discussa
oñi ambiguitate ꝑuenerĩt. facillime debent ignoscere errãtibꝰ
intanti ꝑuestigatione secreti. S duo s̃ quȩ inerrore hominũ
difficillime toserant᷑. Presũptio priꝰ ꝗͣ uerita pateat. ⁊ cũ iã pa¬
tuerit p̃sũpte defensio falsitatis. a quibꝰ duobꝰ iuciis nimis
inimici in uentioni uitatis ⁊ tractationi diuinoꝵ scõꝵq. li¬
broꝵ. sime ut p̃cor ⁊ sꝑo ds̃ defendit. atq munierit scutobonȩ
di. suie ꝑ scriptura eiꝰ. suie ꝑqraturã. quȩ utraq nb ad hoc ꝓponittͦ
intuenda. ut ipse querat᷑. ipse diligatur. qͥ ⁊ illã iuspirauit ⁊ istã

Expanded text:
ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractationi divinorum sanctorumque Librorum, si me, ut precor et spero, Deus defenderit atque munierit scuto bonae Dei, sive per Scripturam ejus, sive per creaturam. Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, ut ipse quaeratur, ipse diligatur, qui et illam inspiravit, et istam
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ eẽ putauer̃. hi enĩ iultũ crassũ cor diuinis rebꝰ inqͥrẽdis
audatius quã religiosuiꝰ attuler̃. Am̃a quippe cũ sit substantia spã¬
lis. cũq. etiã ipsa facta sit. nec ꝑ aliũ fueri potuerit nͥ ꝑ quẽ facta
sunt om̃ia.⁊ sine quo factũ ẽ nichil. quã us sit mutabilis. ñ ẽ tam̃
uisibilis. qd illi deuerbo ipso atq ipsa dĩ sapientia ꝑ quẽ facta ẽ am̃a
credider̃cũ sit illa ñ inuisibilis tantũ qd ⁊ am̃a ẽ. s etiã in comu¬
tabilis qd amã ñẽ. Eadẽ quippe inconutabilitas eiꝰ cõmemorata
ẽ ut diceret᷑. in seipsa manẽs in nouat om̃ia. ł tisti quidẽ ruinã
erroris sui diuinaꝵ scripturaꝵ testimoniis quasi fulcire conãtes.
adhibent pauli apłi sententiã. & qđ dictũ ẽ deuno solo dõ in qͣ ipsa
trinitas intelligit᷑ tantũ depatre ñ ⁊ defilio ⁊ despũ scõ dietũ acci¬

Expanded text:
utaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantum de Patre, non
Abbreviated transcription (Latin):
uade.⁊ ili saluaberitᷤ. neforte cõp̃hendaris. Diã aut̃ lothadeo. Rogo
dñe qm̃ inuenit puer tuus ante te miscdĩa ⁊ cetã. Quid ẽ hoc q̃dix̃
ad eoꝰ rogo diẽ. si iã ille discesserat qui dñs erat. ⁊ angło miserat.
lare.cur ait scriptura. dix̃ aut̃ loth ad eos. rogo duẽ qm̃ uiuenit puer¬

Expanded text:
vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. Dixit autem Loth ad eos; Rogovade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. Dixit autem Loth ad eos; Rogodiam , etc. Quid est hoc quod dixit ad eos, Rogo, domine, si jam ille discesserat qui Dominus erat, et angelos miserat? lare, cur ait Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, domine, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tia uideamꝰ. Uener̃ inqͥt duo angłi sodomis uesꝑe. Loth aut̃ sedebat
ad portã sodomoꝵ. & cũ uidisset eos loth. surrex̃ in obuiã illi. ⁊ ado¬
rauit in faciẽ suꝑ t̾rã.⁊ dix̃. Ecce dni. diuertite in domũ pueriurĩ.
hic manifestũ ẽ duoᷤ angłoᷤ fuisse.⁊ in ospiciũ pluralit̾ in uitatoᷤᷤ. ⁊ ho¬
norifice appellato dños. cũ fortasse hemines putarent᷑. S rursus
mouet quia nisi angłi dĩ cognoscerent᷑. ñ adoraret loth in faciem
suꝑ tr̃ã. Curgͦ tanquã tali humanitate indigentibꝰ. ⁊ ospiciũ p̃be¬
retur ⁊ uictꝰ. S q libet hic latet. illud nẽ qđ suscepimꝰ exsequam᷑.
uo apparent angłi ambo dicunt᷑. pluralit̾ inuitant᷑. tãquã cũ duobꝰ
pluralit̃ agit᷑. donec ercat᷑ a sodoniis. Deuide sequit᷑ scripta ⁊ dic̃.
t factũ ẽ pꝰquã eduxer̃ eũ foras. ⁊ dixer̃. Saluans salua am̃ã tuã.
nerespexeris retro. neq stes in hac uniuersa regione. In montẽ

Expanded text:
tia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam aliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem
Abbreviated transcription (Latin):
fertur aut̃ ad illã rationẽ simpli ad duplũ. ubi ẽ coaptationis
niut̃.⁊ fuit̃ arxx. ⁊ ui. nox tota cũ die toto.⁊ nocte tota. neq. ħ
sine illo sacram̃to qd supͣ cõmemoraui. Nõ ab furde qͥppe spm̃
diei cõparainus. corpus aut̃ nocti. Dnĩcũ enĩ corpꝰ in morte ⁊ resur¬
rectione. ⁊ sp̃s nr̃i figurã ⁊ corporis gerebat exemplũ. Eciã sicgͦ
apparet illa ratio simpli adduplũ in horis axxx.ui. cũ xii. adagx ini.
potest alius alia̾ indagare. uł quibꝰ iste quas ego reddidi p̃ponendȩ
sint. uł ȩque ꝓbabiles. uł istis etiã ꝓbabiliores. I.rustra tam̃ eo eẽ
inscripturis positos.⁊ nullaꝰ aiusas eẽ inisticas. cur illic isti nu¬
meri cõmemorent᷑. nemo tã stultus in eptusq. cõtendit. Ego aut̃
Slegi. cõtra rationẽ nemo sobriꝰ cõtra seripturaᷤ nemo xpĩanus. cõ¬
tra eccłam nenio pacificus senserit. Designis ⁊ p̃figurationibꝰ q̃ ad

Expanded text:
fertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis niunt, et fiunt triginta sex: nox tota cum die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac resurrectione, et spiritus nostri figuram, et corporis gerebat exemplum. Etiam sic ergo apparet illa ratio simpli ad duplum in horis triginta sex, cum duodecim potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem legi. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, cont
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ui. reppunt᷑ dies. Qui senariũ numerũ feaies quadragies ha¬
bet.¬
Quonumero annoꝵ templũ edificatũ ẽ. quia eo numero senarioꝵ
corpus dñi ꝑfectũ ẽ. q mortis passione destructũ. triduo reedifica¬
uit. Dicebat enĩ hoc detemplo corporis sui. sic̃ euidentissimo ⁊ ro¬
bustissimo eugłii testimonio declarat᷑. Detriduo qͦ impleto dñs resur

Expanded text:
XVI reperiuntur dies, qui senarium numerum quadragies sexies haXVI reperiuntur dies, qui senarium numerum quadragies sexies habet.quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus domini perfectum est, quod mortis passione destructum triduo resuscitauit. dicebat enim hoc de templo corporis sui, sicut euidentissime et robustissime euangelii testimonio declaratur. CCLXXVII. DE D
Abbreviated transcription (Latin):
tione dĩuei corporis. in cuiꝰ figura templũ auideis destructũ.
triduo se suscitaturũ eẽ dicebat nunerus ipse senaruiᷤ ꝓanno
positus intelligit᷑. Dixer̃ enĩ. Quadraginta ⁊ ui. annis edificatũ¬
ẽ templũ. ⁊ quadragies seies seni. fu̾it̃ . cc. Laxx .ui.dies. qui nu
merus dierũ. cõplet nouẽ m̃ses. ⁊ ui. dies. Qui tã quã decẽ m̃ses
parientibꝰ feminis inputant᷑. ñ quia om̃s ad sextũ diẽ pꝰnonũ m̃¬
sem ꝑueniut̃. s quia ipsa ꝑfectio corporis dm̃. tot diebꝰ ad partũ
ꝑducta cõꝑitur sic̃ amaioribꝰ traditũ suscipiens ęccłȩ custodit
auctoritas. Octauo enĩ hł apriles cõceptus creditur. qͦ⁊ pass.
Ita monum̃to nouo quo sepultus ẽ ubi nemo erat positus mor¬
tuoꝵ. nec antea nec postea. congruit uterus uirginis quo cõcep¬
tus ẽ. ubi nullus seminatus ẽ mortaliũ. Natus aut̃ traditur
octauo kł ianuarias. Ab illo gͦ die usq ad istũ cõpritati. celare.¬

Expanded text:
tione dominici corporis, in cuius figura templum a Iudaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intellegitur. dixerunt enim, quia XLVI annis aedificatum templum. et quadragies sexies seni merus dierum complet novem menses, et sex dies, qui tanquam decem menses parientibus feminis imputantur; non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corperducta comperitur, sicut a maioribus dictum suscipiens ecclesiae custodit auctoritas. VIII enim kal. apriles conceptus creditur, quo et passus. ita monumento nouo, quo sepultus est, ubi nullus erat positus mortuorum nec ante nec postea, congruit uterus uirginis, quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. natus autem traditur VIII kalendas ianuarias. ab illo ergo die usque ad istum computati CCLX
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ grã noui testam̃ti ⁊ participationẽ resurrectioniꝰ a pĩ
audiremꝰ. fuistis enĩ aliqͣndo tenebre. nc̃ aut̃ lux in dño. in¬
sinuat nob̾ quodã mͦ qd a nocte dies sumat exordiũ. Sic̃ enĩpͥ¬
mi dies ꝓpt̃ futurũ hominis lapsũ. aluce in noctẽ. ita isti
ꝓpt̾ hominis reparationẽ atenebriᷤ ad lucẽ cõputantur. Ab
hora gͦtnortis usq ad diluculũ resurrectionis here xi.s̃. ut ⁊¬

Expanded text:
participationem resurrectionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum resurrectionis horae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
deinde in ipsa cruce suspensus hora sexta. ⁊ spm̃ tradidit hora ẜiui.
S epultus ẽ aut̃ cũ iã sero factũ eẽt sic̃ sese habent uerba eugłii. qͣ
intelligit᷑ in fine diei. Unde libet gͦ incipias. etiã si alia ratio
reddi potest. quomͦ ñ sit contra eugłiũ ioħis ut hora ii. ligno
suspensus intelligat᷑ totũ diẽ pͥmum ñ cõp̃hendis. Ergo apar¬
te extrema totus cõputabit᷑. sic̃ tereius aparte pͥma. Hox n
usq ad diluculũ quo dni resuirectio declarata ẽ. ad terciũ

Expanded text:
Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, sicut sese habent verba Evangelii ; quod intelligitur, in fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
estimandũ. eã ipsã scilicet uolũtatẽ bonã. qui debonis qͦꝵ capar
ẽ humana natura ñ de ullius mali ꝑpetratione uł ad eptione
gaude desid̾at. & bona qualia in hac misera uita eẽ possunt.
prudenti. tẽꝑanti. forti. ⁊ iusta m̃te sectat᷑ ⁊ qͣntũ dat᷑ asseqͥt᷑.
ut etiã in malis sit bonus. ⁊ finitis malis om̃ibꝰ atq impletis
bonis om̃ibꝰ sit beatus

Expanded text:
aestimandum, eam ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax aestimandum, eam ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax est humana natura, non de ullius mali perpetratione vel adeptione gaudere desiderat; et bona, qualia et in hac misera vita esse possunt, prudenti, temperanti, forti, et justa mente sectatur, et quantum datur assequitur; ut etiam in malis sit bonus, et finitis malis omnibus atque impletis bonis omnibus sit beatus
Abbreviated transcription (Latin):
cexhis duobꝰ bã uita cõstet.atq. om̃ibꝰ nota om̃ibꝰ cara sit. qͥd
putamꝰ eẽ causȩ. cur hoꝵ duorũ qͣndo utrũq ñ possũt. magiꝰ
eligant homunes ut omĩa quȩ uolunt habeant qͣm ut omĩa bene
ueluit etiã siñ habeant : An ipsa ẽ prauitas generiꝰ humani. ut
cũ eo̾ ñ lateat necillũ beatũ eẽ qͥqd male uult habet. s illũ qͥ qd male
uult habet. s illũ qͥ habet quecũq uult bona ⁊ nulla uult mala.
ex his duobꝰ quibꝰ beata uita ꝑ ficit᷑. qͣndo utrũq ñ dat᷑ id eligatur
pociꝰ. unde magis ab eata uita recedat᷑: Longiꝰ quippe ab illa ẽ qͥ¬
cũq adipiscit᷑ male cõcupita. qͣm qͥ ñ ad ipiscitur cõ cupita. cũ
pocius eligi debuerit uolũtas bona atq pp̃oni etiã ñ ad epta quȩ
appetit. Ppinquat enĩ bẽ uitȩ qͥ bene uult quecũq. uult.⁊ quead¬
eptus cũ fuerit beatus erit. & utiq ñ mala s bona beatũ facuit

Expanded text:
omnibus nota, omnibus chara sit; quid putamus esse causae cur horum duorum, quando utrumque non possunt, magis eligant homines, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeant? An ipsa est pravitas generis humani, ut cum eos non lateat, nec illum beatum esse qui quod vult non habet, nec illum qui quod male vult habet; sed illum qui et habet quaecumque vult bona, et nulla vult mala, ex his duobus quibus beata vita perficitur, quando utrumque non datur, id eligatur potius, unde magis a beata vita receditur longius quippe ab illa est quicumque adipiscitur male concupita, quam qui non adipiscitur concupita; cum potius eligi debuerit voluntas bona, atque praeponi, etiam non adepta quae appetit? Propinquat enim beato, qui bene vult quaecumque vult, et quae adeptus cum fuerit beatus erit. Et utique non mala, sed bona beatum faciunt,