comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exegit dñsapetro petreanusine qrusi qud iuch dibis qͥt ichi prestabis
quia amas me : quid erat prestaturus petrus res urgentidño & eunti incalum
atq: sedenti addex terã patris : qua si diceret : Hoc michidabis hoc michi pres¬
tabis si amasme : ut pascas oues meas : ꝑianuã intres : ñ ꝑalterã partẽ ascen¬
das : Audisticũ eugłm legeretur : quintrat ꝑostiũ pastorest : Quiaut̃ exalia
parte ascendit : fur ẽ & latro & dissipare querit & spargere & tollere :
xp̃i. quicognoscit humuilitatẽ xp̃i. ut cũds factus sit homo ꝓ nobis cognoscat
se homo n eẽ dm̃ sed hominẽ : Qui enĩ uult ds̃ uideri cũ sit homo ñ imitatur
illũ quicũ ds et̃t. homo factus ẽ : Tibiaut̃ ñ dicitur esto aliquid minꝰ quã es: sed
ag noscequdes : og nosceri firmũ : cognosce hominẽ cognosce peccatorẽ cognos¬
ce quia ille iustificat cognosce quia maculosus es : Appar& in confessione tua

Expanded text:
 exigit a Petro, Petre, amas me? quasi, Quid mihi dabis, quid mihi praestabis, quia amas me? Quid erat praestaturus Petrus resurgenti Domino, et eunti in coelum, atque sedenti ad dexteram Patris? Quasi diceret, Hoc mihi dabis, hoc mihi praestabis, si amas me, ut pascas oves meas: per januam intres, non per aliam partem ascendas. Audistis, cum Evangelium legeretur, Qui intrat per januam, pastor est: qui autem ex alia parte ascendit, fur est et latro; et dissipare quaerit, et spargere, et tollere. QChristi, qui cognoscit humilitatem Christi: ut cum Deus factus sit homo pro nobis, cognoscat se homo non esse Deum, sed hominem. Qui enim vult Deus videri, cum sit homo, non imitatur illum, qui cum Deus esset, homo factus est. Tibi autem non dicitur, Esto aliquid minus quam es: sed, Cognosce quod es. Cognosce te infirmum, cognosce te hominem, cognosce te peccatorem; cognosce quia ille justificat, cognosce quia maculosus es. Appareat in confessione tua
Abbreviated transcription (Latin):
natorũ id eo molestis desperati : Iem̃ qđ timeant ñ habent : & ueem̃t̃ em̃disunt : Istos
desperatio necat . illosspes : Int̃ spe & desperationẽ : fluctuat anima : Metuendũ ẽ
nete occidat spes & cũ multũ speras demisericordia uncidas iniudiciũ : Metuen¬
dũ ẽrursus : neteoccidat desperatio : & cũ putas ĩa ñtibi ignosci quia grauia
cõmissisti agas poenitentiã & incuruas iudici scpientiae quȩ dic̃ : &ego urẽ
pditioni suꝑridebo : Quid ergo agitds̃ cũpericlitantib: utroq morbo: illis¬
illis quispe pericditantiur : hocdicit : Netardes conuertiad dm̃. neq differas

Expanded text:
inatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas
Abbreviated transcription (Latin):
Illeme pditũ inuenit: inquo diabolus nichil qđ caro agit muenit: Inuenit
millo car ne princeps hiuas scłi: iuenit : & qualẽtarnẽ . mortalẽ quapos

Expanded text:
Ille me perditum invenit, in quo diabolus nihil quod caro agit invenit. Invenit Ille me perditum invenit, in quo diabolus nihil quod caro agit invenit. Invenit in illo carnem princeps hujus saeculi, invenit: et qualem carne
Abbreviated transcription (Latin):
repetinã fitredẽntor pgit adbirbarꝰsi da petunũ redemt hominie Plane
readidit libertatẽ. sidstulit inquitatẽ. Sed quis abstulit im quitatẽs hemo
homini Ille qiuiser uiebat apud barbaros. redẽptore suore dẽptus est:
Qo multũ int ẽ : ne redẽptorẽ &redẽptũ : Tam̃ subdomina inquitate. forte
te tuuactesredẽptũ. nec tute extollas redeptore. Eugite anbo a duerũla¬
Qđtim& homo ne faciat illi captiuitas iã illifecit iquitas: Quideñ quua
iudent uo muiuere . Nt̃ qud ideo errauit ille qui dix̃ dimit temortuossepe¬
lir e mertuossuos : ergo mortui om̃s subpeccato. seru mortui seruendo
mortui meriendo serui : Quis ergo liberat amorte. & aserutute nisiui
mertuis liberi quisẽ in mortuis liber nisunt̃ peccatores sine peccato eo¬
ceuenut prince psiundi : ipsedic̃ redẽptor nr̃. liberator nr̃. ecceuenit prin¬
cepsmund & uime nichil inueni&: T en& quos decepit: quossedix̃ quibi
ueni: Agnoscat te captiuus fugiat captiuator tuestomidi liberator

Expanded text:
demptor, pergit ad barbaros, dat pecuniam, redimit hominem. Plane reddidit libertatem, si abstulit iniquitatem. Sed quis abstulit iniquitatem? homo homini? Ille qui serviebat apud barbaros, a redemptore suo redemptus est: et multum interest inter redemptorem et redemptum; tamen sub domina iniquitate forte tu te jactes redemptum, nec tu te extollas redemptorem: sed fugite ambo ad verum liQuod timet homo ne faciat illi captivitas, jam illi fecit iniquitas. Quid enim, quia videntur vivere, numquid ideo erravit ille qui dixit, Dimitte mortuos sepelirti in Christo. Quis ergo liberat a morte et a servitute, nisi in mortuis liber? Quis est in mortuis liber, nisi inter peccatores sine peccato? Ecce venit princeps mundi, ipse dicit Redemptor noster, Liberator noster: Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet . Tenet quos decepit, quos seduxit, quibus emptor, veni: agnoscat te captivus, fugiat te captivator; tu esto mihi liberator.
Abbreviated transcription (Latin):
ũst ũ nonũ ẽ ibi. Qđideo peccatũ uocatur quia merito peccati contigt
Nem̃ in paradiso caro ccupiscelut aduersus spm̃ aut erat ibiista prgna ubi
Qao erat sola : sed facta trans gressione postea quã homo noluit serure do
se donatus ẽ sibi nec sic donatus sibi ut possit saltẽ possider ses abeo pos¬
sessus a quo deceptus : Capit caro concupiscere aduersus som̃ & hoc inboo¬
nis concuoiseit aduersus spm̃: Nã inmalis. non hab& c̃tra quẽ c̃cupiscene

Expanded text:
t. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra que
Abbreviated transcription (Latin):
apłm nolius se dicere c̃cupiscentias carnis nc ecchitis neque hoc saltẽ uo¬
lusss dicess c̃ cupis centias carnis nefecertis  sed dixisso concupicentias
carnis ne ꝑfeceritis : Ipsã nobis luctã ꝓposuit in hoc p̃lio uersamur sidõ
militamus : Quid ergo sequitur : caro enĩ concupiscit aduersus sp̃m sps¬
aduersus carnẽ : Haec enĩ inuicẽ aduersant᷑ : ut ñ ea quȩ uultis faciatis:
ditur : Ideo ollicitus nemale homines intellegendo pereant : suscepi hȩc
uerba apłi adiuuante dño urãe exponere caritati : Uocatinobis matutina :¬
caepimꝰ ora prandn: ñ urge adistũ diem idẽ sabbatũ. maxime hia cħsolent
conuenere quie suriunt uerbũ dĩ. Audite ad tendite : dicã quantũ potero
cupiscentiis carnalib &dã pnabilib: uicti : cõmittunt quoq facinora atq
atis : Vid&is quã periculo se auditur: siñ intellegitur : Videtis quẽ ad modũ
ꝑtineat adofficiũ pastoris apertosfontes aperire : & a qua purã i noxiam

Expanded text:
m noluisse dicere, Concupiscentias carnis ne habueritis; neque hoc saltem voluisse dicere, Concupiscentias carnis ne feceritis: sed dixisse, Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Deo militamus. Quid ergo sequitur? Caro enim concupiscit adversus spsantur; ut non ea quae vultis, faciatis. ditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante Domino, exponere vestrae Charitati. Vacat nobis, matutina coepimus, hora prandii non urget: ad istum diem, id est sabbatum, maxime hi assolent convenire, qui esuriunt verbum Dei. Audite et attendite; dicam quantum potero cupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque atis. Videtis quam periculose auditur, si non intelligitur. Videtis quemadmodum pertineat ad officium pastoris, opertos fontes aperire, et aquam puram, innoxiam,
Abbreviated transcription (Latin):
te sua uc̃te : Et nunc triumphantes dicturis : Vbi ẽ mors contẽtiotua. ubiẽ mors
contẽtiomortis ẽ : N qđ uolimꝰ facimus Quare : qua uolumus ut nulle sint concu¬
piscentie : sed non possumus : Velimus nolimnus habemus illas : Vclinus nolimus ti¬
tillant blandiuntur. stimulant. infestant: Surgere uolunt : p̃muntir nondũ extin
cupiscentias carnis sed sibene pugnasti reciperis ad quui& ẽ: Dequa qui&e co¬
ronandus es non dãpnandus ut postea ꝑducaris ad regnũ : Ergo quã diuũ

Expanded text:
te sua vicit te. Et tunc triumphantes dicturi sunt: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, te sua vicit te. Et tunc triumphantes dicturi sunt: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, contentio mortis est: non quod volumus facimus. Quare? Quia volumus ut nullae sint concupiscentiae, sed non possumus. Velimus nolimus, habemus illas: velimus nolimus, titillant, blandiuntur, stimulant, infestant, surgere volunt. Premuntur, nondum exsticupiscentias carnis? Sed si bene pugnasti, reciperis ad quietem. De qua quiete coronandus es, non damnandus: ut postea perducaris ad regnum. Ergo quamdiu hic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ me intellegit : qui ñ pugnat: Nã qui pugnat ñ dico intellegit me : sed p̃ue¬
nit me : Quid uult homo castus : ut nulla omnino surgat in menbris eius
c̃cupiscentia ad uersaria castitati Pacẽuult: sed nondũ habet: Iuan¬
do enĩ ad illud uentũ fuerit ubi nulla om̃ino exsurgat c̃cupiscentia
aduersanda : nullus erit ostis cũ quo luctemur : Nec expectatur ibi
uictoria : quia deoste iã uicto triũ phat᷑ Audiipsã uictoriã : ipso apło
dicente : Oport& corruptibile hoc induere in corruptionẽ : & morta¬
le hoc induere inmortalitatẽ : Cũ aut̃ corruptibile hoc induerit
ria : Audi uoces triũ phantiũ : Vbi ẽ mors contẽtiotuao ubiẽ mors
aculeus tuus : ꝑcussisti uulnerasti. deiecisti. sed uulneratus ẽ ꝓme
quifecitme: Omors omors uulneratus ẽ ꝓme quifecit me : & demor¬

Expanded text:
non me intelligit qui non pugnat. Nam qui pugnat, non dico intelligit me, sed praevenon me intelligit qui non pugnat. Nam qui pugnat, non dico intelligit me, sed praevenit me. Quid vult homo castus? Ut nulla omnino surgat in membris ejus concupiscentia adversaria castitati. Pacem vult, sed nondum habet. Quando enim ad illud ventum fuerit, ubi nulla omnino exsurgat concupiscentia adversanda, nullus erit hostis cum quo luctemur; nec exspectatur ibi victoria, quia de hoste jam victo triumphatur. Audi ipsam victoriam, ipso Apostolo dicente, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem coriam. Audi voces triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Percussisti, vulnerasti, dejecisti: sed vulneratus est pro me, qui fecit me. O mors, o mors! vulneratus est pro me, qui fecit me, et de mor
Abbreviated transcription (Latin):
&uentus sp̃s dicitur sicut hab& inpsalmo : Ignis grandonix glaties & sp̃s tẽ¬
pestatis : Cuergo multis modis dicatur sp̃s. quo spũ dixistio apłe facta car¬
nis mortificanda meo andĩ : audiqđ sequitur. a intellege : Subta ẽ questio se¬
quentib: uerbis : Cũ enĩ dixiss&. siaut̃ spu facta carnis mortifica ueritis
uiu& is : continuo addidit. quot quot enĩ spudĩ agunt᷑ hi filiis dĩ: Agissi
agaris a beneagis si abono agaris : Ergo qđ dix̃ tibi sispũ facta carnis mor¬
tificaueritis uiuetis : Et ambiguũ tibierat de quo spũ dixerat : insȩquenti¬
b: uerbis intellege p̃ceptorẽ agnosce redẽptorẽ : Ꝙ enĩ ille redẽptor tibi s pm
expectat populds uenatores : Popłs uenatori fauere potest : periclitantẽ
tellectoris : Sit nc̃ offitiũ qualis cũq expositoris : ut ñ eaq̃ uultis faciatis :
Attendite scĩ quicũq pugnatis: p̃liantib: loquor: Intellegunt qui pugnant.

Expanded text:
entus spiritus dicitur; sicut habetur in Psalmo, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Cum ergo multis modis dicatur spiritus, quo spiritu dixisti, o Apostole, facta carnis mortificanda? meo, an Dei? Audi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Agis, si agaris; et bene agis, si a bono agaris. Ergo quod dixit tibi, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; et ambiguum tibi erat de quo spiritu dixerat, in sequentibus verbis intellige praeceptorem, agnosce Redemptorem. Etenim ille Redemptor tibi Spiritum spectat populus venatores. Populus venatori favere potest, periclitantem tellectoris. Sit nunc officium qualiscumque expositoris. Ut non ea quae vultis, faciatis. Attendite, sancti quicumque pugnatis. Praeliantibus loquor. Intelligunt qui pugnant:
Abbreviated transcription (Latin):
fateor qua delectat sed sp̃s c̃ cupiscit ad uersus carnẽ : Delectatit
castitas Ergo umcat sp̃scarnẽ : aut certe ñuincatur acarne: Adulte¬
nũ tenebras querit : castitas lucẽ desiderat : Q uomodoius hominibi¬
int. Quarclaudati castitas publice ab hominib : quare non laudant
adulterũ necadulteri : qui ergo querit ueritatẽ: uenit adluceiion¬

Expanded text:
ed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis i castitas publice ab hominibus? Quare non laudant adulterium nec adulteri? Qui ergo quaerit veritatem, venit ad luce
Abbreviated transcription (Latin):
numero frum non deputamus sed tam̃ eoꝵ salutẽ semꝑ ii quirimus : hocergo audui musdo¬
nnũ ita monentẽ. & tanta cura p̃cipientẽ. ut a iã hoc addera continuo: A m̃ dico uobis que¬
cũq ligaueritis suꝑt̾ram: ligata er & incalo & quetũq solueritis int̾ra: soluta erunt a
nurlo: Cepisti habere frm̃ tiũ tãqua publicanĩ: ligas illũ int̾ra: Sedut iuste alligos iuide
Nam iniusta uncula disrupit iuisticia, Cum aut̃ correxeris a cocordaueris cũfrẽ tuo.¬

Expanded text:
s in numero quidem fratrum non deputamus; sed tamen eorum salutem semper inquirimus. Hoc ergo audivimus Dominum ita monentem, et tanta cura praecipientem, ut etiam hoc adderet continuo: Amen dico vobis, quaecumque ligaveritis super terram, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo. Coepisti habere fratrem tuum tanquam publicanum, ligas illum in terra: sed ut juste alliges, vide. Nam injusta vincula disru
Abbreviated transcription (Latin):
findere prccatũ suũ : a quiuis facere correptionẽ facis peiorẽ : Corript ergo int̾te & ipsũ
solũ: Site audierit lucratuses fratrẽ tuũ : quiporierat nisi faceres  Si aut̃ nonte audierit
dẽ pesca tũsuũ quasi iusticiã defenderit: ad hibe duos uł tris. qu asimore duoꝵ uł triũ
tes tium sta: oniẽ uerbum: Sinet ipsos audierit: refiradȩcclan: Sinec etołam audierit:

Expanded text:
fendere peccatum suum, et quem vis facere correctiorem, facis pejorem. Corripe ergo eum inter te et ipsum fendere peccatum suum, et quem vis facere correctiorem, facis pejorem. Corripe ergo eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum: quia perierat, nisi faceres. Si autem non te audierit, id est, peccatum suum quasi justitiam defenderit, adhibe tecum duos vel tres; quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum. Si nec ipsos audierit, ref
Abbreviated transcription (Latin):
stragtindus murias. & difficilus ad concordũ requirendã: Pitr inqud ueniã ab liomitie
u estndisti ab homine que linsti: responda : Nõme humiliabo: Vt dm̃ tuũ audi. sifrm
tui contipnis: Quise humiliat ex altabitur. Nonus tehumiliare qui cecidisti : multũ nt̃¬
se int se humiliantẽ & int̃ iacentẽ : lam iaces & humiliare noniuis: benediceres. nolo descepi¬
tens. peior es. Ille inuria fecit: & iniuria faciendo. graui seipsum uulnert ꝑcussit: Tu
udnus fr̃istui c̃tepnis : turũ uides perire ł perisse. a nigligis. Peior is tacendo : quã illec̃¬
uuciando: Quando ergo in nos aliquis peccat: habramus magnã curã ñ pronobis : Nã glorio¬
sumẽ iniurus obliuisci sed obliuis cere iniuriã tuã ñuulnus fristui. Ergo corripe int̃te
ipsum solum: intuns correptioni parcens pudori : Forte enĩ puerecundia incipit de¬

Expanded text:
ad irrogandas injurias, et difficiles ad concordiam requirendam. Pete, inquit, veniam ab homine quem offendisti, ab homine quem laesisti. Respondet: Non me humiliabo. Vel Deum tuum audi, si fratrem tuum contemnis: Qui se humiliat, exaltabitur . Non vis te humiliare qui cecidisti? Multum interest inter se humiliantem et inter jacentem. Jam jaces, et humiliare te non vis? Bene diceres, Nolo descenxeris, pejor es. Ille injuriam fecit, et injuriam faciendo gravi se ipsum vulnere percussit: tu vulnus fratris tui contemnis? Tu eum vides perire, vel perisse, et negligis? Pejor es tacendo, qaum ille conviciando. Quando ergo in nos aliquis peccat, habeamus magnam curam, non pro nobis; nam gloriosum est injurias oblivisci: sed obliviscere injuriam tuam, non vulnus fratris tui. Ergo corripe eum inter te et ipsum solum, intendens correctioni, parcens pudori. Forte enim prae verecundia incipit de
Abbreviated transcription (Latin):
anmoniti sumus : Sipeccauerit inte fr̃tuus : corripetũ int̾te & ipsum solũ : Quare illucor¬
pis. quatedola quodpet cauerit inte: abst: Sumore tui id facis nihilfacisi Siam
lus facis obtime facis : denq iniptis uerbio adtinde cuius amore id facere debcao a
tu an illius: Site audierit inquit : lucratus esfratrẽ tiũ: Eigo propt̃ illunfic uclucre¬
ris illum: Sifacindo lucraris : nisi ficisses porirat: Qud ẽ ergo qd pleriq liomines ista peca¬
ta c̃tẽpnunt A dicunt quid magũ fici In hominẽ peccaui: polite ãtp̃nere: In homi
ptcasti: uis nose. quia in hominẽ peccando peris ti Site ille inque petcasti corripuerie
int̃ tea ipsimnslum & audierio illum: Iucratis ẽte: Qud lucratus est tenisi quia perura
snonluraretur tt : uãns non perieras. quomodo telucratus est: Nmoergo c̃tepnat qua¬
do peccat instñ: Ait eñ inquodaloco apłs. Sicuit᷑ peccantes uifre. & ꝑcutientes consica¬

Expanded text:
peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Quare illum corripis? Quia te doles, quod peccaverit in te? Absit. Si amore tui id facis, nihil facis. Si amore illius facis, optime facis. Denique in ipsis verbis attende, cujus amore id facere debeas, utrum tui, an illius. Si te audierit, inquit, lucratus es fratrem tuum. Ergo propter illum fac, ut lucreris illum. Si faciendo lucraris, nisi fecisses perierat. Quid est ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat in fratrem. Ait enim quodam loco Apostolus, Sic autem peccantes in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid facturus es: tollit pecuniã: Numquid fidẽ: ledit fanã: Numquid conscum
quid nooet forinsecus: noca sibi. Ad tendo quid noceat: Intus enĩ sibi ipse in iminus ẽ qui qdit
rum: sed quia non sentit quid sibimali faciat. in alterũ seuit: Eopericulosius uiuens quiñ sini
quid setũ mali agit: quia & seuendo sensu ꝑdit: Seuistiꝰ m imicũ tiuũ tesciuente illomudat
tu iniqus es: Mlultũ int̃ ẽ int̾nudũ & inigũ : Ille ꝑdidit pecuniã tumnocentiã auere quis
gauus dãpnũ ꝓpessusẽ. Ille ꝑdidit rẽ periturã : tufictus es perituris. Ideo debemus ambo cor¬

Expanded text:
quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? Laedit famam, numquid conscientiam? Quidquid nocet, forinsecus nocet: sibi attende quid noceat. Intus enim sibi ipse inimicus est, qui odit alterum. Sed quia non sentit quid sibi mali faciat, in alterum saevit, eo periculosius vivens, quo non sentit quid secum mali agit; quia et saeviendo sensum perdidit. Saevisti in inimicum tuum: te saeviente ille nudatus est, tu iniquus es. Multum interest inter nudum et iniquum. Ille perdidit pecuniam, tu innocentiam. Quaere quis gravius damnum perpessus est. Ille perdidit rem perituram, tu factus es periturus. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
se pilios. quis inuenitur : in ipsis quoq pecorib mat̃ aliquando bucula sugentẽ uitulum.
adio quodã auertit irascens: sidiscerib amplectitur matris: Quasi trdiũ facit cũ ixpin¬
citur odit : ut aliquando magis odisse c̃uincat:. sinon irascitur: Fac enĩ puerũ uelle
maqua fluminis : cuius impetu pereat : Tusiuides & pacient̃ ꝑmittis: odisti : Tua pacien¬
a illius mors est: Quanto meliusẽ si irasceris a corrigis quã non irascendo interi¬
re ꝑmittis: odiũ ergo ante omĩa uitandum est: trabes deoculo eicuendaẽ: A ultum

Expanded text:
se filios quis invenitur? In ipsis quoque pecoribus mater aliquando bucula sugentem vitulum taedio quodam avertit irascens: sed visceribus amplectitur matris. Quasi taedium facit, cum impincitur, odit; ut aliquando magis odisse convincatur, si non irascitur. Fac enim puerum velle in aqua fluminis ludere, cujus impetu pereat: tu si vides, et patienter permittis, odisti; tua patientia, illius mors est. Quanto melius est si irasceris et corrigis, quam non irascendo interire permittis? Odium ergo ante omnia vitandum est, trabes de oculo ejicienda est. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
trar& : Nã ut totũ breuit̃ cõp̃ hendã xp̃s filius di ds̃ & homo scđm diui¬
nitatẽ ante tẽpora sine initio inenarrabilit̃ a patre genitꝰ est sic̃ esaus
dicit Generatione eius quis enar rabit : no uissimo aut tẽpore : scđm
ꝯumanitate creatus ẽ.: Aduenins enĩ diuinitas inuterũ uirginis mi¬
riae : auctoritate illa qua in paradiso adã delimo formauit. carnẽ
sibi exsubstantia ipsius mariȩ faloricauit quã ꝓsalute nr̃a suscipie
& sibi coadunans. natus est ds̃ & homo : Qua generationẽ matheuiseno¬
rat dicens xp̃i aut̃ generatio : sic erat &c&̃. Itẽ solent aduersiũ nos
huiꝰ modi uenenatit̃ cõponere. syllogismũ : dicentes. Sico at̃nũ patr
Ad quarẽ nobis ñ aliud agendũ est: nisi uta grandiheeticoꝵ maliciȩ
Neplis apos tolicis resiftamus quib sucle sapientia setularis elidit᷑ diargi

Expanded text:
traret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus Filius Dei, Deus et homo, secundum divini tatem ante tempora, sine initio, inenarrabiliter a Patre genitus est, sicut Isaias dicit, Generationem ejus quis enarrabit ? Novissimo autem tempore secundum humanitatem creatus est. Adveniens enim divinitas in uterum virginis Mariae, auctoritate illa qua in paradiso Adam de limo formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit: quam pro salute nostra suscipiens, et sibi coadunans natus est Deus et homo. Quam generationem Matthaeus enarrat dicens, Christi autem generatio sic erat , etc. hujusmodi venenatum componere syllogismum, dicentes: Si coaeternum Patri Ad quam rem nobis non aliud agendum est, nisi ut tam grandi haereticorum malitiae exemplis apostolicis resistamus, quibus facile sapientia saecularis eliditur. Dum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iñs ds̃ hs xp̃s filius di uncus natus dedõpatres inealiquamatre a natus
de uirgine matresine homine patre . audistis quia dicerit ego & pat̃ unũ sumus :
Sic accipite hoc sic credit ut mereamini intelligite : Fides enĩ deb& p̃cederom
tellectũ ut sit intellectus fide ip̃miũ : Propterea enĩ : aꝑtissi medix̃. Nisi credi¬
deritis nintellegetis : Qđ ergo simplicit̃ p̃dicat᷑ credendũẽ : Qđ subtilit̃ dis¬

Expanded text:
istus, Filius De. unicus, natus de Deo Patre sine aliqua matre, et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpliciter p
Abbreviated transcription (Latin):
cũbere fruidiscũbentiũ colloquio prandere a gaudere ꝑfec̃. atq ut mira¬
culũ diuine urtutis ad cresceret dũcuiuis introgantib: tristi alo ca
pȩnarũ sedesq alta noctesẽꝑ obscuras. latarus indicat diligenti narratio¬
ne pordinẽ. Diu quȩsiti longisq tẽporib: ignorati inuener tandẽ inferiu
tegratis gressib: cucurrer̃ & acceptobeneficio sanitatis dñogratias re¬
tuler̃ qđ manci utrasq manꝰ ad celũ cũlaudib: leuauer̃ Qđre soluta s
mutis daustra linguarũ & post orrificũ uocis inarticulatȩ mugitũ uin¬
culo nodatȩ linguȩ disrupto exore diuto uerba sensibilia pcesserunt
qđ cȩcus recepit lum̃ qđ iuiolentus dolor nubecrassi humoris obscurant: ab orbi¬
ũ sederapuerat & noctẽ funeratȩ frontis excutiens dũ totũ recepit uisũ resurreo

Expanded text:
cumbere, frui discumbentium colloquio, prandere et gaudere fecit: atque ut miracumbere, frui discumbentium colloquio, prandere et gaudere fecit: atque ut miraculum divinae virtutis accresceret, dum convivis interrogantibus tristia loca poenarum, sedesque alta nocte semper obscuras, Lazarus indicat diligenti narratione per ordinem; diu quaesiti longisque temporibus ignorati invenerunt tandem inferi uod claudi redintegratis gressibus cucurrerunt, et accepto beneficio sanitatis Domino gratias retulerunt; quod manci utrasque manus ad coelum cum laudibus levaverunt; quod resoluta sunt mutis claustra linguarum, et post horrificum vocis inarticulatae mugitum, vinculo nodatae linguae disrupto, ex ore dividuo sensibilia verba processerunt; quod caecus recepit lumen, quod violentus dolor nube crassi humoris obscurans ab orbium sede rapuerat; et noctem funeratae frontis excutiens, dum totum recipit visum, resurre
Abbreviated transcription (Latin):
tenete hoc memorie cõm̃date. hoc in nr̃a fide conscribite. Hoc aut̃ ut intelle¬
gatis ad dm̃ patr̃e & filiũ quiunũ sunt p̃ces fundite Exeb̵nt dr̃i¬
ic& om̃s uirtutes quas in tris dĩ filius marestatẽ suã ꝓditurus impleuit mirari¬
oo tantũ homines ualeant ut uerbis definire ñ possint. excedit tam̃ om̃e
miraculũ qđ xp̃scirca lazarũ fec̃ cuiñ egro reddidit sanitatẽ nec debilitatis
langore uirib: medelã ptinꝰ uerbo restituit. ñdeniq reliquias ad huc animȩ
possiden dẽuitã rursus reddidit se la sepulto iã monum̃tis rec̃dito ialegitai¬
mis tẽporũ spaciis ascripto inferis inquilino ab ipsa sedepallente destructa
lege tartarea . mancipiũ mortis redire ad superosiussit & post c̃ciliastri¬
dentiũ ũbrarũ post ꝓfundas noctis at nȩ caligines uitã ducere in c̃uiuodis¬

Expanded text:
tenete, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intellitenete, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intelligatis, ad Deum Patrem et Filium, qui unum sunt, preces fundite. SERMO Licet omnes virtutes quas in terris Dei Filius majestatem suam proditurus implevit, mirari tantum homines valeant, ut verbis definire non possint: excedit tamen omne miraculum, quod Christus circa Lazarum fecit, cui non aegro reddidit sanitatem, nec debilitatis languore viribus medelam protinus verbo restituit, non denique reliquias animae adhuc possidenti vitam rursus reddidit; sed jam sepulto, jam monumentis recondito, jam legitimis temporum spatiis adscripto inferis inquilino, ab ipsa sede pallente, destructa lege tartarea, mancipium mortis redire jussit ad superos; et post concilia stridentium umbrarum, post profundas noctis aeternae caligines, vitam ducere, in convivio dis
Abbreviated transcription (Latin):
Certe enĩ ideo dicis ñ eẽ eidẽ substantiae filiũ : ne iniuriã facias patriipsius : Eͥgo
tibicito ostendo : quia iniuriã facis ambob: Quomodo inquã sidicã filio alicui
degener ñ essimilis patrituo degener ñ hoces qđ pat̃ : audit illud filius & irascit᷑
& dicit Ergo degener natussũ : audit illud pat̃. & plus irascit : Irat᷑ aut̃ quiddic̃
ergo egotefiliũ degenerẽ generaui : ergosi aliud sũ aliud generaui : monstrũgene¬
raui : Quid ẽ quia cũuis unideferre ꝑ alterũ inuriã ambob facis uiuiriã : fili¬
ũ offendis: seđ patre ñ ꝓpiciabis : Cũ defilii contunelia in honoras patrẽ : & filiũ
offendis & patrẽ : A quo fugis aquẽ fugis : nũ quid irascente patretibi. fugis adfi¬
liũ : quid tibi ad quẽ fugis quẽ degenerẽ fecisti : nũquid offenso filio curris ad

Expanded text:
Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus. Quomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri tuo: degener, non hoc es quod pater. Audit illud filius, et irascitur, et dicit: Ergo degener natus sum? Audit illud pater, et plus irascitur. Iratus autem quid dicit? Ergo ego filium degenerem generavi? Ergo si aliud sum, aliud generavi, monstrum generavi. Quid est, quia cum vis uni deferre per alterius injuriam, ambobus facis injuriam? Filium offendis, sed Patrem non propitiabis. Cum de Filii contumelia honoras Patrem, et Filium offendis et Patrem. A quo fugis? ad quem fugis? Numquid irascente tibi Patre fugis ad Filium? Quid tibi dicit? Ad quem fugis, quem degenerem fecisti? Numquid offenso Filio curris ad
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ quia forte hocnatis : Quidẽ hocnatis : hoc acceper̃ a parentib: sius
qđ tenent : P ponunt genueritati.: fiant qđ ñs ut possint seruare qđ sunt: Hoc ẽ
fient catholici ut posst seruare qđ homine ss̃ : Vt ñ inillis pereat dĩ creatura.
accedat dĩ gr̃a : Putant enĩ : quia patr̃e honorent ꝑ contumeliã filii: Quando
illi dixeris basphemas : respond& : Quareblas phemo: quiadicis filiũ ñ hoc eẽ
qđ pat̃ ẽ: Et illemihi Immo tublas phemas : Quare : quia ȩ quareuis patrifiliũ :
Aequare uolo patrifiliũ : Nũ quid ex traneũ gaud& pat̃ quando illi a quofiliũ
unicũ gaud& : quia ñ inuid& : Et ds̃ quiadimico ñ inuid& : ideo hoc qđ ipseẽgenerauit :
Tu& filio facis iniuriã : & ipsi patri incuius honorẽ uis contumeliã facerefilio:

Expanded text:
intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholici, ut possint servare quod homines sunt: ut non in illis pereat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant enim quia Patrem honorent per contumeliam Filii. Quando illi dixeris, Blasphemas: respondet, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? Gaudet Pater, quando illi aequo Filium unicum: gaudet, quia non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, ideo hoc quod ipse est generavit. Tu et Filio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere unicũ dĩ filiũ : alterius eẽ substantiae : srorsus siitaẽ : degenerẽ : Sidi¬
casalicui filio hominis degeneres quanta in iuriaẽ : & quomodo dicit᷑ filius homi¬
nis degener : ut puta pat̃ ipsius fortis est illetimidus & ignauus : Suicũq illũ
uiderit & uult corripere attendens patrẽ ipsius uirũ fortẽ quid eidic̃ : por¬
roualde degener : Quidẽ degener : forti suir fuit pat̃ tuus & tutimore con¬
tremiscis : Vllicii hocdicitur uitio degener ẽ : natura par ẽ : Quidẽ natura
dus tam̃ homo & homo : Vitio ergo degener ẽ ñnatura : Iuquando dicis uni¬
t̃. añiã natꝰ degener factus ẽ dicis sed generatus ẽ : Istã blas phemiã quis
ferat : qualib: cũq oculis sustã blas phemiã uiderepossint fugerent eã
& catholicifierent : sed quiddica fr̃s : non eis irascamur sed peisorem. utd& eischñs

Expanded text:
dicere, unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si didicere, unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis, Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, degener. Quid est, degener? Fortis vir fuit pater tuus, et tu timore contremiscis. Ille cui hoc dicitur, vitio degener est, natura par est. Quid est, natudus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unid Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemia honorant. Sed quid dicam, fratres? Non eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ris equalẽ : sieidẽ substantiae confessus fueris & minorẽ: Sed ñ ẽ eiusdẽ substan¬
tiae. hocdicis : Ergo quia hocdicis : aurũ ẽ & argentũ : Talee qđ dicis. qualesi ho¬
mogenerar& eqũũ: Alterius enĩ substantiae t̃ homo alterius ae quo s Siergo
filius alterius substanti& ẽ qua pat᷑ monstrũ generauit pat᷑ : Qũado eni creatu¬
ra idẽ mulier parit qđ non ẽ. homo monstrũ dicitur : Vt aut̃ ñ sit monstru : hoc
ẽ quinatus ẽ qđ ẽille quigenuit : Idẽ homo & homo equus & equus colũba &co
Tuba passer & passer : Creaturis suis dedit : ut qđ s̃. hoc generent : Creaturissuis
deditd screaturis mortalib: terrenos dedit donauit ut hoc qđ s̃ generent : & pu¬
tas quia hoc sibi ñ potuit ipse seruare quiẽ ante scła quiñ hab& initiũ tẽpgene¬
rar& filiũ ñ hoc qđ ipseẽ generar& degenerẽ : auditequantablas phemia sit

Expanded text:
aris aequalem, si ejusdem substantiae confessus fueris et minorem. Sed non est ejusdem substanaris aequalem, si ejusdem substantiae confessus fueris et minorem. Sed non est ejusdem substantiae, hoc dicis. Ergo quia hoc dicis, Aurum est et argentum: tale est quod dicis, quale si homo generaret equum. Alterius enim substantiae est homo, alterius equus. Si ergo Filius alterius substantiae est quam Pater, monstrum generavit Pater. Quando enim creatura, id est, mulier parit quod non est homo, monstrum dicitur. Ut autem non sit monstrum, hoc est qui natus est, quod est ille qui genuit; id est, homo et homo, equuus substantiae. Creaturis suis dedit, ut quod sunt, hoc generent. Creaturis suis dedit Deus, creaturis mortalibus, terrenis dedit, donavit, ut hoc quod sunt generent; et putas quia hoc sibi non potuit ipse servare, qui est ante saecula? Qui non habet initium temporis, generaret filium non hoc quod ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit
Abbreviated transcription (Latin):
at : Iã ergo filius hominis natus ex homine meliore conditionenatus ẽ.
quã filius dĩ : quomodo : quia ipse crescit & ꝑuenit ad magnitudinẽ patris
sui : Xp̃sciut̃ sicut dicitis id eominoratus ẽ. ut remaneat minor a ñ sit expec¬
tandus saltẽ ȩtatis accessu : Sic ergo dicis : quia ẽ innatura diuersitas : Sed qua¬
rehocdicis nisi quia ñuis eiusdẽ substantiae cedere filiũ cui substantiae ẽ pa¬
t ÷ postremoprius c̃fitereipsius eẽ substantiaȩ : a dicminorẽ : At tendic e
hominẽ homo ẽ : Queẽ substantio eiꝰ : homo ẽ : Quid ille que generat : minor
ẽ. sed homoẽ Etas disparẽ : equalis naturaẽ : Dic &tu qđ ẽ Qđ ẽpat̃ hocẽ¬
& filius sedminor ẽ filius : Dic fac gradũ : Dic eidẽ substantiae sed minorẽ :
& puenis ade qualẽ M enĩ parũ accedis ñ parũ ꝓpinquas ueritati qua confite¬

Expanded text:
at. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est at. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est quam Filius Dei. Quomodo? Quia ipse crescit, et pervenit ad magnitudinem patris sui. Christus autem, sicut dicitis, ideo minor natus est, ut remaneat minor, et non sit exspectandus saltem aetatis accessus. Sic ergo dicis, quia est in natura diversitas. Sed quare hoc dicis, nisi quia non vis ejusdem substantiae credere Filium, cujus substantiae est Pater? Postremo prius confitere iphominem, homo est. Quae est substantia ejus? Homo est. Quid ille quem generat? Minor est, sed homo est. Aetas dispar est, aequalis natura est. Dic et tu: Quod est Pater, hoc est Filius, sed minor est Filius. Dic, fac gradum, dic ejusdem substantiae, sed minorem, et pervenis ad aequalem. Non enim parum accedis, non parum propinquas veritati, qua confite
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ ẽfilius. degenerauit a patre unic filius : Homo hominẽ generat
Cuius substantiȩ ẽpat᷑ quigenerat . ipsiuis substantiȩ ẽ filius quigenerat᷑: Quid
ẽ ipsius substantie : homo ẽ ille homo& ille : Animã hab& ille animã hab&
adicit hereses arriana : Quid mihidic̃ : at tende quid dixisti : Suid dixi: quia fili¬
us hominis cõparandus ẽ filio dĩ Plane cõparandus ẽ sedñ ut putas ad ꝓpri&atẽ
deatis quia homo qu quando generat filiũ minor ẽ filius & maior ẽ pat̾:
homo sapiens in aternitate tẽpora inquiris ubi ñ sunt tẽpora : Sueris a tatẽ
quando maiorẽ pat̃ minor ẽ filius : ambo tẽporaless : Ille crescit : quia ille se
enĩ paruus crescendo ꝑuenit ad magnitudinẽ patrissui : Iuaut̃ sic dicis minorẽ dĩ
filiũ natũ : ut nũ quã crescat & ad suipatris magnitudinẽ uł crescendo ꝑueni¬

Expanded text:
argentum est Filius; degeneravit a Patre unicus Filius. Homo hominem generat: argentum est Filius; degeneravit a Patre unicus Filius. Homo hominem generat: cujus substantiae est pater qui generat, ipsius substantiae? est filius qui generatur. Quid est, ipsius substantiae, Homo est ille, homo et ille: animaet dicit haeresis Ariana. Quid mihi dicit? Attende quod dixisti. Quid dixi? Quia filius hominis comparandus est Filio Dei. Plane comparandus: sed non, ut putas, ad proprietatem; us et Christus; cum videatis quia homo quando generat filium, minor est filius, et major est pater? Homo sapiens, in aeternitate tempora inquiris; ubi non sunt tempora, quaeris aetates, Quando major est pater, minor est filius, ambo temporales sunt: ille crescit, quia ille senenim parvulus vel crescendo pervenit ad magnitudinem patris sui. Tu autem sic dicis minorem Dei Filium natum, ut nunquam crescat et ad sui Patris magnitudinem vel crescendo perveni
Abbreviated transcription (Latin):
quies incelis : sed nos filu sumꝰ quos uoluntatesua filios fec̃ ñ exnatura s ua
filios genuit: Genuit quidẽ a nos : sed quomodo dicit᷑ adoptatos ad optantes
generatos beneficioñ natura : Deniq & hoc dicti sumꝰ: quia uocauit nosds
madoptionẽ filiorũ : Homines adoptatisum : Illedicit᷑ unicus unigenitꝰ quia
uerũ dix̃ Ego & pat̃ unũ sumꝰ : Quidẽ unũ sumꝰ unius naturȩ sum : Quidẽ .u
tantiae : laborem ut intellegatis : Adiuu& ds̃& meloquentẽ : & uosaudientes :
Me. ut eadicã q̃ ueras & apta sint uobis : Vosaut̃ ante om̃ia & p̃cipue ut creda¬
tis. de indeut quomodo potestis intellegatis : Suid est ergo uniu substantiae :
similitudines uob̾ adhibeã : ut qđminꝰ intellegit᷑ exemplo clarescat Ot puta
dixi: Verbigrã : Aurũ ẽpat aurũ ẽ filius Nã quidic̃ nẽ ipsius substantia
filius cuiusepat̃ quid aliud dic̃ nisi aurũ ẽpat̃. argentũẽ filius : siaurũ ẽpat̃.

Expanded text:
oster qui es in coelis ? Sed nos filii sumus, quos voluntate sua filios fecit, non ex natura sua filios genuit. Genuit quidem et nos, sed quomodo dicitur, adoptatos, adoptantis generatos beneficio, non natura. Denique et hoc dicti sumus, quia vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : homines adoptati sumus. Ille dicitur Unicus, Unigenitus; quia erum dixit, Ego et Pater unum sumus? Quid est, unum sumus? Unius naturae sumus. Quid est, tantiae. Laboremus, ut intelligatis adjuvet Deus et me loquentem, et vos audientes: me, ut ea dicam quae vera sunt et apta sunt vobis; vos autem, ante omnia et praecipue ut credatis; deinde ut quomodo potestis intelligatis. Quid est ergo, unius substantiae? Similitudines vobis adhibeam, ut quod minus intelligitur, exemplo clarescat. Utputa, dixi, verbi gratia, Aurum est Pater, aurum est Filius. Nam qui dicit, Non est ipsius substantiae Filius cujus est Pater: quid aliud dicit nisi, Aurum est Pater, argentum est Filius? Si aurum est Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
pesnr̃a fr̃s ñdeisto tepore neq: dehoc mundo e neq: in ea feli¬
citate qua excecant᷑ homines qui obliuiscunt᷑ dm̃: Hoc nos¬
ce primitus : & xp̃iano corde tenere debemus : Nad p̃sentis
tẽporis bona nos factos eẽ xp̃ianos sed ad nescio quid aliud

Expanded text:
es, non de isto tempore, neque de hoc mundo est, neque in ea felicitate qua excaecantur homines qui obliviscuntur Deum. Hoc nosse primitus et christiano corde tenere debemus, non ad praesentis temporis bona nos factos esse christianos; sed ad nescio quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
scłi . pilo sophi uider̃ : Veritatẽ fixã stabilẽ inclinabilẽ ubis om̃sratio¬
nes rerũ om̃iũ creaturarũ : Vider̃ quidẽ : sed de longinquo : Vider̃ : seo
errore positi : Et idcirco ad tã magnã & ineffabilẽ & beatificã possessio¬
nẽ : quauia ꝑueniretur ñ inuener̃ : Nãque uider̃ &iã ipsi quantũ uiden¬
ab homine potest. creatorẽ ꝑcreaturã. factorẽ ꝑfacturã. fabricatorẽ
mundi ꝑmundũ : Paulus apłs testis ẽ : cui utiq: debent credere xp̃i¬
ani : Ait enĩ cũ detalib: loqueretur . Reuelatur iradĩ decelo suꝑom
nẽ impietatẽ : Ista sicut recognoscitur pauli apłi uerbas : Reue latio
ir adĩ decȩlo suꝑomnẽ impietatẽ & iniustitiã hominũ qui ueritatẽ

Expanded text:
Veritatem fixam, stabilem, indeclinabilem, ubi sunt omnes rationes rerum omnium creatarum, viderunt quidem, sed de longinquo; viderunt, sed in errore positi: et idcirco ad eam tam magnam et ineffabilem et beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Naer creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem. Ista, sicut recognoscitis, Pauli apostoli verba sunt. Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gilitate utiq nra formidamus : Et ipsica susdũ accedunt : tẽpiambulat : Oitat li o
ic tum Nũquid uitat exitum : Uitat quȩ extrinsecus aduenuis : Nũquid đint
nascit᷑ pellitꝰ : Deniq nunc lũbricos gignunt interiora : nunc morbus gae lib& su¬
bito occupat: Postremoquantũuis honini parcatur: noussime sene sascũuenert.¬

Expanded text:
gilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo gilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extrinsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellitur? Denique nunc lumbricos gignunt interiora, nunc morbus quilibet subito occupat: postremo quantumvis homini parcatur, novissime senectus cum vener
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ itacepit: Agite penitentiã : appropit¬
p̃cursor ipsius : itacepit: Agite penitentiã : ap ꝓpinquabit eni regnũ caloꝵ: Et modo
corripit dns : ouinolunt agere penitentiã apꝓpinquante regno caelorũ: Rignum
celoꝵ sic̃ ipse ait: non uenia cũ obseruatione ł riterũ ipseait Regnũ ccloꝵ intra
uosẽ: Prudent̃ ergo accipiat unisquisq monita p̃ceptoris : non ꝑdat tẽpus misediae
saluatoris : qua modo impenditur quandi humano generi parcit᷑ : Ad hoc
enĩ parcit᷑ homini ut conũtat : &e nonsit qͥ dap̃netur : Videc ds quando ueni& finis scłi:
est tam̃ modo tẽpus fidei: Finis scłi utrũ hic aliquẽ nr̃minueniat: pescio. & fortasse
non inuena : Tempus cuiquã term ꝓximũ est : qr mortalos sumus : Int̃ casus ambula¬
mus & si uitrei essemꝰ minus casus timeremus : Quid fragilius uaseuitreo : & tam̃ serꝗ
ergo fragiliores & in firmiores sumus : quia & casus om̃s qͥnoncessant in reb humanis ra¬

Expanded text:
ropinecursor ipsius ita coepit: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Et modo corripit eos Dominus, qui nolunt agere poenitentiam, appropinquante regno coelorum. Regnum coelorum, sicut ipse ait, non veniet cum observatione. Et iterum ipse ait: Regnum coelorum intra vos est . Prudenter ergo accipiat unusquisque monita praeceptoris, ut non perdat tempus misericordiae Salvatoris, quae modo impenditur, quamdiu generi humano parcitur. Ad hoc enim parcitur homini, ut convertatur, et non sit qui damnetur. Viderit Deus quando veniat finis saeculi: est tamen modo tempus fidei. Finis saeculi utrum hic aliquem nostrum inveniat, nescio: et fortasse non inveniet. Tempus cuique nostrum, proximum est, quia mortales sumus. Inter casus ambulamus. Si vitrei essemus, minus casus timeremus. Quid fragilius vase vitreo? Et tamen serergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fra
Abbreviated transcription (Latin):
lta infide om̃s uirtutes & om̃a bona opera consistunt. quia sine fide
in possibile e placere dõ hinc dicitur. lustus aut̃ m̃s. & fide uiuit
equitur
Domus mea : domus orationis uocabitur cunctis populis
Non dc uno solũ modo templo hiero solimitane urbis loquitur. ubi
tantũ oratio & concursus fiebat unius iudaicaegenlis. sed de aeccła quae
per uniuersam orbem dilatata est. ad quã cotidꝗ &e multi confluunt
populi
At dñs qui congregat dispersos srł: iđ inenum ouile & in una aecđa
Dispersos ifrł appellat .xu. tribus ad quas scribat petrus : uł om̃s cre
Dehac congregatione uł dis ꝑsis: loquitur aeuuangelista Il̃is inquit
moriturus erat ꝓgente & non tantũ ꝓgente : sedut filios dĩ quie¬
rant dispersi congregar& inunum Adhuc congregabo ad eum iđ¬

Expanded text:
ita in fide omnes virtutes et omnia bona opera consistunt: quia sine fide ita in fide omnes virtutes et omnia bona opera consistunt: quia sine fide impossibile est placere Deo. Hinc dicitur: Justus autem meus ex fide vivit. Sequitur: « Domus mea, domus orationis vocabitur cunctis gentibus . » Non de uno solummodo templo Hierosolymitanae urbis loquitur, ubi tantum oratio et concursus fiebat unius Judaicae gentis: sed de Ecclesia quae per universum orbem dilatata est, ad quam quotidie multi confluunt populi. « Ait Dominus qui congregat dispersos Israel » in unum ovile et in unam Ecclesiam. Dispersos Israel appellat duodecim tribus, ad quas scribebat Petrus: vel omnes credDe hac congregatione vel dispersis loquitur evangelista: « Jesus inquit moriturus erat pro gente : et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui dispersi erant, congregaret in unum. » « Adhuc congregabo ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã. Uirginitatẽ enĩ mentis & corporis seruare : spiritales
uictimas ÷ dõ offerre Sed ut aliqua differentia fiat. uictimas¬
offert quis quis ad tempus orationi uacat. & rursus ad tempus ꝓamo¬
refiliorũ non causa libidinis. Adbitũ uxori reddit Holo caustũ aut̃
offert : quisquis ꝓxp̃i nomine oma dimittit. luxta quod dñs ait
quii sđo positus partẽ subistantiae suae reseruat sibi Cad suos
usus & suorũ & plendã necessitatem. partẽ &iã egenis & pauperibus
ꝓxp̃i nomine distribuit: Huius modi ergo holo causta & uictimas
p̃cipit ds̃ cunuchis & aduenis offerre : id ÷̃ uirginibus & credentibus
&x gentibus ut contẽpnentes & toto mundũ uirginitatẽ seruent. &
studean orationi Et hoc suꝑ altari : iđ infide recta debent offerre
Sicut enĩ suꝑ altare ponebantur uictimae & holocausta. ibiq ad olebantꝰ :

Expanded text:
super terram. » Virginitatem enim mentis et corporis servare, spirituales super terram. » Virginitatem enim mentis et corporis servare, spirituales victimas est Deo offerre. Sed ut aliqua differentia fiat, offert quisquis ad tempus orationi vacat, et rursus ad tempus pro amore filiorum non causa libidinis debitum uxori reddit. Holocaustum autem offert, quisquis pro Christi nomine omnia dimittit. Juxta quod Dominus ait: servat sibi ad suos usus, et suorum explendam necessitatem: partem etiam egenis et pauperibus pro Christi nomine distribuit. Hujusmodi ergo holocausta et victimas praecipit Deus eunuchis et advenis offerre, id est, virginibus et credentibus ex gentibus: ut contemnentes ex toto mundum, virginitatem servent et studeant orationi, et hoc super altare, id est, in fide recta, debent offerre. Sicut enim super altare ponebantur victimae et holocausta, ibique adolebantur: