comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec teruena munera in demoniorũ:
s in dei ueri ẽẽ poĩta potestate. Quid
autem fuit eiꝰ religiosa humilitate
mirabiliꝰ qñ in thessalonicẽsiũ gra¬
ussimũ scelus cuiiam ep̃is intertedẽ¬
tib ꝓmiserat indulgentiã. tumultu
qͦpdam qui ei toherebant uiuditare
ꝯpulsus et ecclĩastica cohercitus disti¬
pliua. sic egit penitẽtiã: ut ĩperatoriã
celsitudinẽ ꝓ illo ppłs orãs. magis
fleret uidendo ꝓstratã. ꝙͣ peccando ti¬
meret iratã. Hec ille socũ et si qua
snuilia q̃ cõmemiorare longũ est boã
oꝑa tulit. ex isto temporali uapore
cuiꝰ lib culiunus. et sublimitatis hũae:¬
qͦꝵ oꝑi merces ẽ et̾na felititas: tuiꝰ
dator ẽ deꝰ. solis ueratiter piis. Ceta
uero uite huiꝰ uel fastigia uel subsi¬
dia sicut ip̃m mũdũ. lucẽ. auras. Eras.
aquas. fructus ip̃iusq hoĩs aĩam.
corpus. sensus. mẽtemi uitã bonis
malisq largitur: in quib ẽ etiau

Expanded text:
nec terrena munera in daemoniorum, nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei ueri esse posita potestate. Quid autem fuit eius religiosa humilitate mirabilius, quando in Thessalonicensium grauissimum scelus, cui iam episcopis intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est et ecclesiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opera tulit ex isto temporali uapore cuiuslibet culminis et sublimitatis huma merces est aeterna felicitas, cuius dator est Deus solis ueraciter piis. Cetera uero uitae huius uel fastigia uel subsidia, sicut ipsum mundum lucem auras, terras aquas fructus ipsiusque hominis animam corpus, sensus mentem uitam, bonis malisque largitur; in quibus est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mictebat cursorib. et se ab eis fuluti¬
nari uelle dicẽtibz. hilariter benigne¬
q donauit. Inimicoꝵ suoꝵ filios qͦs
non ip̃iꝰ iussus. s belli abstulerat ĩpe¬
tus etiã nõdũ xp̃ianos ad eccliam cõ¬
fugientes xp̃ĩanos har occasione fieri
uoluit et cristiana caritate dilexit.:
nec priuauit rebz. s auxit honorib.
.In neminẽ post uictoriã priuatas ĩi¬
micitias ualere ꝑmisit. Bella tiuilia
non sicut tĩna et mariꝰ et silla et alii
tales. qui nec finita stuire uoluerũt:
s magis doluit exorta: ꝙͣ cuiꝙͣ nocere
uoluit terminata. Inter hec oĩa ex ip̃o
initio imperii sui non quieuit instissi¬
mis et nusericordissinus legib aduer¬
sus impios laborãti ecclĩe subuenire.
ꝙͣ ualens heretitus fauẽs aruianis
uehementer afflixerat: cuiꝰ ecclĩe se mẽ¬
brũ ẽẽ. magis ꝙͣ in terris regnare
gaudebat. Sinulacra gẽtĩ ubiq
euertenda p̾cepit: satis intelligens

Expanded text:
ermittebat cursoribus et se ab eis fulmiermittebat cursoribus et se ab eis fulminari uelle dicentibus hilariter benigneque donauit. Inimicorum suorum filios, quos, non ipsius iussu, belli abstulerat impetus, etiam nondum Christianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et auxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius et Sylla et alii tales nec finita finire uoluerunt, sed magis doluit exorta quam cuiquam nocere uoluit terminata. Inter haec omnia ex ipso initio imperii sui non quieuit iustissimis et misericordissimis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simulacra gentilium ubique euertenda praecepit, satis intellegens
Abbreviated transcription (Latin):
racõe restituit: eoq siue ꝑ insidias
siue quo alio pacto uel tasu ꝓxiie
extincto. aliũ tirãnũ engeniũ qͥ in
illius imperatoris lotũ nõ legitime
fuerat subrogatus. accepto rursus
ꝓphetico responso fide certus oppssit.
contra cuiꝰ robustissimũ exercitũ ma¬
gis orando ꝙͣ feriendo pugnauit.
Milites nobis qui aderant retulerũt
extorta sibi ẽẽ de manib quetũq ia¬
culabantur. cũ atheodosii ꝑtib ĩ ad¬
nersarios uehemẽs uentus iret: et
nõ solũ q̃tũq in eos iaciebant᷑ ꝯtita¬
tissime raperet: uerũ eciã ip̃oꝵ tela
in eoꝵ corꝑa retorqueret. Unde et
nus: in eius tñ laudib dixit. O. nimiũ¬
et ꝯuirati uenũt ad classica uenti. Uictor
autem sicut crediderat et p̾dixerat ionis
simulacia que aduersus eũ fuerãt nestio
quib ritib uelut ꝯsecrata. et in alpib
ꝯstituta deposuit: eoꝵq sulmina ꝙ
aurea fuissent iocãtib ꝙ illa leticia ꝑ¬

Expanded text:
ratione restituit, eoque siue per insidias ratione restituit, eoque siue per insidias siue quo alio pacto uel casu proxime extincto alium tyrannum Eugenium, qui in illius imperatoris locum non legitime fuerat subrogatus, accepto rursus prophetico responso fide certus obpressit, contra cuius robustissimum exercitum magis orando quam feriendo pugnauit. Milites nobis qui aderant rettulerunt extorta sibi esse de manibus quaecumque iaculabantur, cum a Theodosii partibus in aduersarios uehemens uentus iret et non solum quaecumque in eos iaciebantur concitatissime raperet, uerum etiam ipsorum tela in eorum corpora retorqueret. Unde et nus, in eius tamen laudibus dixit: O nimiuurati ueniunt ad classica uenti! Victor autem, sicut crediderat et praedixerat, Iouis simulacra, quae aduersus eum fuerant nescio quibus ritibus uelut consecrata et in Alpibus constituta, deposuit, eorumque fulmina, quod aurea fuissent, iocantibus quod illa laetitia p
Abbreviated transcription (Latin):
Nde et ille non soluni unio ser¬
nauit quã debebat fidem. uerũ
etiam post eius mortem. pulsu ab eiꝰ
interfectore maximo ualentimanũ
eiꝰ parnulũ frẽm. in sui partes ĩperii
tãꝙͣ xp̃ianus excepit. pupillum
pateruo instoduut affectu. quẽ desti¬
tutũ oĩb opib nullo negotio poss
anferre. si latius regnãdi tupiditate
magis ꝙͣ bene faciendi caritate fla¬
graret. uñ eũ potiꝰ seruata eiꝰ ĩpera¬
toria dignitate susteptũ: ip̃a huma¬
nitate et grã ꝯsolatꝰ est. Demde tũ
maximũ teruibilẽ faceret ille suc¬
cessus: hic in augustiis turaꝵ suaꝵ
non est lapsus ad curiositates sacrile¬
gas atq illicitas: s ad iohannem
in egipti heremo ꝯstitutũ. quẽ dei
seruũ ꝓphetandi spiritu p̾ditũ fama
trebrestente didicerat misit atq ab eo
nũciũ uictorie rertissinũ accepit. mox
tirãni maximi extuictor ualentina¬
nũ puerũ imperii sui ꝑtib unĩ fuga¬
tus fuerat cũ misericordissima uene¬

Expanded text:
nde et ille non solum uiuo seruauit quam debebat fidem,_ uerum etiam post eius mortem pulsum ab eius interfectore Maximo Valentinianum eius paruulum fratrem in sui partes imperii tamquam Christianus excepit pupillum, paterno custodiuit adfectu, quem destitutum omnibus opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi cupiditate magis quam benefaciendi caritate flagraret; unde potius eum seruata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate et gratia consolatus est. Deinde cum Maximum terribilem faceret ille successus, hic in angustiis curarum suarum non est lapsus ad curiositates sacrilegas adque inlicitas, sed ad Iohannem in Aegypti eremo constitutum, quem Dei seruum prophetandi spiritu praeditum fama crebrescente didicerat, misit adque ab eo nuntium uictoriae certissimum accepit. Mox tyranni Maximi extinctor Valentinianum puerum imperii sui partibus, unde fugatus fuerat, cum misericordissima uene
Abbreviated transcription (Latin):
strius: idq talib potissimũ ꝯcessit hõĩb
ad domanda grania mala multa ma¬
larum gencium qui tausa honoris lau¬
dis et glie cõsuluerunt patrie; in qua
ip̃am gloriam requirebant salutemq
eius saluti sue pponere non dubitauerũt:
pro isto uno uicio id est amore laudis.
petumie cupiditatem. et multa alia
uicia comprimentes.

Expanded text:
strius, idque talibus potissimum concessit hominibus strius, idque talibus potissimum concessit hominibus ad domanda grauia mala multarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consuluerunt patriae, in qua ipsam gloriam requirebant, salutemque eius saluti suae praeponere non dubitauerunt, pro isto uno uitio, id est amore laudis, pecuniae cupiditatem et multa alia uitia conprimentes.
Abbreviated transcription (Latin):
sepenumero parua manu cũ magnie
legionib hestiũ ꝯlendisse romanos: co¬
gnouerat ꝑuis copiis bella gesta cũ opu¬
lentis regib: sibiq multa agitãti con¬
stare dixit. paucorũ ciuiũ egregiã uir¬
tutem cuncta patrauisse. eoq factũ ut
diuitias pauꝑtas. młtitudinẽ panatas
superaret. S postꝙͣ luxu atq desidia
inqͥt ciuitas corrupta est: rursus ⁊es
publica magnitudiẽ sua. ĩperatoꝵ atq
magr̃atuũ uitia ostentabat. Pantoꝵ
igitur uirtus ad glãm. honorem. ĩperi¬
uiii. uera uia id est ip̃a uirtute ritentiũ.
etiã a cathone laudata ẽ.Hint erat
donui industria quã ꝯmemorauit ca¬
tho. ut errariũ eẽt opulentũ: tenues
res priuate. Unde corruptis morib
uiciũ ecõtrario posuit. pu ͨ ͤ egestatẽ: pri¬
fuissẽt oriẽtis regna illustria. uoluit deꝰ
et occidentale fieri. qd̾ tp̃e ẽẽt posteriꝰ.
s ĩperii latitudie et magnitudĩe illu¬

Expanded text:
saepenumero parua manu cum magnis saepenumero parua manu cum magnis legionibus hostium contendisse Romanos, cognouerat paruis copiis bella gesta cum opulentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, paucorum ciuium egregiam uirtutem cuncta patrauisse, eoque factum ut diuitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. \'Sed postquam luxu adque desidia, inquit, ciuitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sui imperatorum adque magistratuum uitia sustentabat.\' Paucorum igitur uirtus ad gloriam honorem imperium uera uia, id est ipsa uirtute. nitentium etiam a Catone laudata est. Hinc erat domi industria, quam commemorauit Cato, ut aerarium esset opulentum, tenues res priuatae. Unde corruptis moribus uitium e contrario posuit, publice egestatem, prifuissent regna Orientis inlustria, uoluit Deus et Occidentale fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine et magnitudine inlu
Abbreviated transcription (Latin):
nes domi fuisse. iã inde ap̾ncipio neq
ampliꝰ equo et modesto iure actũ. ꝙͣ
expulsis regib ꝙͣ diu metꝰ a tarquinio
fuit . donec bellũ graue qd̾ ꝓpter ip̃m cũ
uero seruili imperio pr̃es exertuisse ꝑle¬
beni. regio more uerberasse. agro pepu
lisse. et teteris expartib. solos egisse ĩ
perio: quaꝵ distordiaꝵ dũ illi dominari
uellent et isti seruire nollent. finẽ fuis¬
nis cepit urgere atq ab illis ꝑturbacõib
alia maiore tura colbere aĩos inquietos
et ad concordiã reuocare tiuilẽ. S per
quosdam parcos qui pro suo mꝰ bom
erant magna ad ministrabãt᷑: atq illis
toleratis atq temperatis malis. paucoꝵ
bonoꝵ prouidencia ⁊ es illa trescebat: siut
idem historitꝰ dicit multa sibi legenti.
et audienti. q̃ ppłs romanus domi. mili¬
cieqz mari atq terra p̾clara facinora
fecerit libuisse se actende que res maxie
tanta negocia sustinuiss: qũ stiebat᷑

Expanded text:
nes domi fuisse iam inde a principio, neque nes domi fuisse iam inde a principio, neque amplius aequo et modesto iure actum quam expulsis regibus quamdiu metus a Tarquinio fuit, donec bellum graue, quod propter ipsum cum uero seruili imperio patres exercuisse plebem, regio more ulisse, et, caeteris expertibus, solos egisse in imperio; quarum discordiarum, dum illi dominari vellent, illi servire nollent, finem fuisetus coepit urgere, atque ab illis perturbationibus, alia majore cura cohibere animos inquietos, et ad concordiam revocare civilem. Sed pquosdam paucos, qui pro suo modo boni erant, magna administrabantur adque illis toleratis ac temperatis malis paucorum bonorum prouidentia res illa crescebat; sicut idem historicus dicit multa sibi legenti et audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari adque terra praeclara facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
Sz alia fuere que illos magnos fecerũt
que nobis nulla sunt: domi industria.
foris iustũ imperiũ: animius ĩ ꝯsulen¬
do liber. neq delicto neq libidiui obno¬
xius. Pro hiis nos henius luxuriã¬
atq auaritiã: publice egestatem pͥua¬
tim opulenciã:. laudamꝰ diuitias. seqͥ¬
mur ĩerciã. Inter bonos et malos dis¬
cumẽ nullũ: oĩa uirtutis p̾ͥmia. ãbi¬
cio possidet. Neq mirũ. ubi uos seꝑatĩ
sibi quisq ꝯsilĩ capitis: ubi doni uo¬
luptatib: hic pecunie ant gracie ser¬
uitis: eo fit: ut impetus fiat ĩ uatuã¬
rempublicã. Qui audit h cathonis
uerba. siue salustii. putat quales lau¬
dantur romani ueteres oñis eos tales
tũc fuisse uel plures. Non est ita. Dilio¬
quin uera non essent que ip̃e itẽ scribit
ca que ꝯmemoraui in sido libro huiꝰ opis
ubi dicit ĩuirias ualidioꝵ et ob eas disses¬
sionem plebis a pr̃ib alias q discessis¬

Expanded text:
Sed alia fuere, que illos magnos fecerunt, Sed alia fuere, que illos magnos fecerunt, que nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber neque delicto neque libidini obnoxius. Pro hiis nos habemus luxuriam, avariciam, publice egestatem, privatam opulenciam, laudamus divicias, sequimur inerciam, inter bonos et malos discrimen nullum, omnia virtutis premia ambicio possidet. Neque mirum, ubi vos separatim sibi quisque concilium capitis, ubi / domi voluptatibus, hic peccunie aut grade servitis, eo fit, ut impetus fiat in rem publicam.\' Qui audit haec Catonis uerba siue Sallustii, putat, quales laudantur Romani ueteres, omnes eos tales tunc fuisse uel plures. Non ita est; alioquin uera non essent, quae ipse item scribit, ea quae commemoraui in secundo libro huius operis, ubi dicit, iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque dissensio
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. Et alio loco. Opus autẽ suũ ꝓbet
unusquisq: et tũc in semetipo tm̃ glo¬
riã habebit: et non in altero. Gloriã
gͦ et honorẽ et imperiũ q̃ sibi exoptabãt.
et quo bonis artibz ꝑuenire in tebant᷑
boni . nõ d sequi uirtꝰ. s ip̃a uirtutem.
Neq eniĩ ẽ uera uirtus. nisi que ad eũ
fiuẽ tendit. ubi est bonũ hoĩs: quo meliꝰ
non est. Unde et honores qͦs petiuit
catho petere non debuit: s eos ciuitas
ob eiꝰ uirtutẽ non petenti dare. S cũ
illa memoria duo romani ẽẽnt uirtute
magni. cesar et catho. louge uirtus ca¬
thonis ueritati uidetur ꝓpinquior fuisse
ꝙͣ cesaris. Preinde qualis eẽt illo tꝑe
ciuitas et antea qualis fuiss. uideami᷑
in ip̃a sentencia cathonis. Nolite ĩ qͥt
existimare maiores nr̃os armis rẽpuͣ
ex parua magnã fecisse. Si ita ẽẽt.
multo pulcherrimã eã nõ haberemꝰ.
quippe socioꝵ atq tiuiũ p̾terea armoꝵ
et equoꝵ maior copia nobis.ꝙͣ illis ẽ.

Expanded text:
rae; et alio loco: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero. Gloriam ergo et honorem et imperium, quae sibi exoptabant et quo bonis artibus peruenire nitebantur boni, non debet sequi uirtus, sed ipsa uirtutem. Neque enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bonum hominis, quo melius non est. Unde et honores, quos petiuit Cato, petere non debuit, sed eos ciuitas ob eius uirtutem non petenti dare. Sed cum illa memoria duo Romani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Catonis: \'Nolite, inquit, existimare maiores nex parva magnam fecisse! Si ita esset, multo pulcherrimam eam haberemus. Nam quippe sociorum atque civium preterea armorum et equorum maior copia nobis, quam illis est.
Abbreviated transcription (Latin):
retur: audiat uel legat quintiũ cnt̃na¬
tũ cũ quatuor iugera possideret. et ea
suis manib coleret. ab aratro ẽẽ abduc¬
tũ ut dictator fieret. maior utiq hono¬
re ꝙͣ ꝯsul. uictisq hostib ingẽtẽ glĩa
ꝯsenutũ ẽẽ . in eadem paupertate mãsisse.
Aut quid se magnũ fetisse p̾dicabit.
qui nullo pͥmio mũdi huiꝰ fuerit ab
eterne illiꝰ prĩe societate seduitꝰ: tum
fabritiũ didicerit tantis munerib pir¬
ri regis epirotaꝵ. ꝓuussa etiã quarta
parte regni a romana ciuitate no po¬
tiusse diuelli: ibiq in sua pauꝑtate
priuatũ manere maluisse: Nlam aid̾
qd̾ r eiupublitã id est rem ppli. ⁊ ẽ prĩe
rem ꝯnumẽ. cũ haberent opulentissi-¬
nã atq ditissima. sit ip̃i in suis domib
pauperes erant.: ut quidã eoꝵ qui iã
bis ꝯsul fuiss ex illo senatu hõim pau¬
perũ pelleretur notatõe tensoria. ꝙ detẽ

Expanded text:
retur? audiat uel legat Quintium Cincinnaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse? Nam illud quod rem publicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos ab ip̃a roma reuersus ẽ. qm̃ sicut
romanis eũ tenere uolentib respondisse
fertur. postea ꝙͣ a fris seruierat digni¬
tatem illit honesti tius habere nõ pos¬
set eñq carthaginenses qm̃ tõtra eos
in romano senatu egerat. grauissimis
suppliciis necauerũt: qui truciatus nõ
sunt ꝓ fide illiꝰ prĩe ꝯtẽnendi ad cuiꝰ
btĩtudinẽ fides ip̃a ꝑducit: Aut qͥd
retribuetur dño ꝓ oĩb que retribuit:
si pro fide que illi debetur talia fuerit
homo passus. qualia pro fide ꝙͣ ꝑui¬
tiosissimis inimitis debebat passus ẽ
regulus: Quoniͦ se autẽ audebit ex¬
tollere de uolũtaria paupertate xp̃ianꝰ.
ut huiꝰ uite pegrinatõe expeditior am¬
bulet uiam que perducit ad prĩam ubi
uere diuitie deus ip̃e est. tũ audiat uel
legat luciũ ualeriũ qui in suo de functus
est tõsulatu usq a deo fuisse pauperẽ. int
nũmis a ppło collatis eiꝰ sepultura cura¬

Expanded text:
ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura cura
Abbreviated transcription (Latin):
romanus liberaret᷑ exercitus: nulloni
ubi eterna est. et uera felicitas: si usq
ad sui sangnĩs effusionẽ nõ solũ suos
fres ꝓ quib fundebatur. uerũ et ip̃os
inimicos a quib fundebatur. sicut eis
p̾ceptũ est diligentes caritatis fide et
fidei caritate tertarũt. Si marcus pul¬
iuillus dedicãs edem iouis. iunonis. nu¬
nerue. falso sibi ab ĩuidis morte filii nũ¬
ciata. ut illo nũcio ꝑturbatus abcederet
atq ita dedicationis gliam collega eiꝰ
ꝯ sequeretur. ita ꝯtempsit ut eũ etiã ꝓici
insepultum iuberet. et sit in eiꝰ corde or¬
bitatis dolorem glie cupiditas uicerat.
quid magnũ se ꝑ euãgelii stĩ predicatõe
qua ciues superne prĩe de diuersis liberã¬
tur et colligũt᷑ eruorib fecisse dicturus
est. tui dñs de sepultura prĩs sui sollici¬
to ait. sequere me sine mortuos sepelire
mortuos suos: Si martus regulus
crudelissimos hostes iurando ne falleret.

Expanded text:
Romanus liberaretur exercitus: nullo modo Romanus liberaretur exercitus: nullo modo fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret,
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo bello. facta pace ꝯpestuit: quis
regno celoꝵ imputaturus est merita
sua. si pro illo non unã manũ neq hoc
sibi ultro faciẽs. s ꝑsequẽte aliqͥ patiẽs
totũ flãnus corpus impenderit: Sicur
armatus equo ꝯcite in abruptũ hiatũ
terre se precipitem dedit. deoꝵ suoꝵ ora
net aliud intelligere potuerũt ꝙͣ uiris
ariisqz se excellere. unde uideliz oporte¬
bat ut deoꝵ irissis in illũ interitũ uir
p̾cipitaretur armuatus: quid se magnũ
pro et̾na prĩa fecisse dicturus est. qui
aliqueni fidei sue passus ininricũ nõ
se ultro in talem mortem mictẽs sed
ab illo missus obierit. qñ quidẽ a dño
suo eodẽq rege patrie sue certiꝰ oratu¬
lum accepit. nolite timere eos qͥ corpꝰ
occidũt. aĩam autẽ non possunt occide̾.
Si se occidendo tertis uerbis quodamꝰ
ꝯsecrantes dii denouerũt. ut illis cadẽ¬
tib. et irã deoꝵ sangm̃e suo placãtib

Expanded text:
ab illo bello facta pace conpescuit: quis ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ingratam prĩam. a tuiꝰ cernicib acer¬
rimoꝵ hostiũ uegientiũ iugũ de pulerat
dampnatusq ab emulis fuerat. a gal¬
lis iterũ liberauit. qz non habebat potiorẽ.
ubi possz uiuere głosus: cur extollatur ue¬
lut grande aliquid fecerit. qui forte in
eccłia ab inimicis carnalib grauissimã
exhonoratõis passus i̾uiriam non se ad
eins hostes hereticos transtulit aut aliqͣ
contra illã ip̃e heresim ꝯdidit s eã pociꝰ
quãtũ ualuit ab heretitoꝵ ꝑnicio sissiã
prauitate defendit: cũ alia nõ sit ubi
eterna: Si mutiꝰ ut cũ porsenna rege
pax fieret. qui grauissimo bello roma¬
nos p̾mebat. qr proseniã ipm occidere
non potuit. et ꝓ eo alterũ deceptus occi¬
dit. in ardentem arami ante eiꝰ ocłos
dexteram extendit dicẽs. multos s tales
qualem illũ uideret. ineiꝰ exiciũ ꝯuirasse
cuiꝰ ille fortitudinẽ. et ꝯuracionem ta¬
liũ ꝑ horrestens sine ulla dilatione. se

Expanded text:
ingratam patriam, a cuius ceruicibus aceringratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se
Abbreviated transcription (Latin):
est in felicẽ. Uicit amor prĩe: laudũq
ĩmensa cupido. Hec sũt duo illa libertas
et cupiditas laudis hũane: que ad
facta ꝯpulit miranda romanos. Si gͦ
ꝓ libertate morituroꝵ et ꝓ cupiditate
laudũ q̃ a mortalib expetunt᷑. octidi
filii a pr̃e potuerũt: quid magnũ est si
pro uera libertate. que nos ab mi quitatis
et mortis et dyaboli dominatu liberos
facit. nec cupiditate hũanaꝵ laudum.
s caritate liberaudoꝵ hõmi. nõ a tarqͥuio
rege. s a demonib et demonũ pͥncipe
filios ꝯputantur: Si alius eciã roma¬
imperauerat pr̃ imperator. ab hoste pro¬
nocatus iuuenili ardore pugnauerat.
licet uiciss occidit. ne plus mali eẽt
in exemplo imperii ꝯtempti: ꝙͣ boni
in glia hostis occisi: ut quid se iactent.
qui ꝓ ĩmortalis prĩe legib oĩa q̃ multo
minꝰ ꝙͣ filii diligũt᷑. bona terbena cõ¬
tẽnunt: Si furius canullus etiam

Expanded text:
est infelicem Vincit amor patriae laudumque est infelicem Vincit amor patriae laudumque immensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta compulere miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt; quid magnum est, si pro vera libertate, quae nos ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, filios conputantur? Si alius etiam Romaimperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ magnũ est pro illa eterna
telestiq prĩa cũcta seculi huius
quãlibet iocunda blandimẽta ꝯtẽnere.
si pro hac temporali atq teruena fi-¬
lios brutus potuit et occidere: qd̾ illa
facere neminẽ cogit: S terte diffici¬
lius ẽ filios interiniere ꝙͣ ꝙ pro ista
faciendũ est ea q̃ filiis ꝯgreganda uide¬
bantur atz seruanda: uel donare pau¬
perib uel si existit tẽptatio q̃ id ꝓfide
atz iustitia fieri ꝯpellat amictere. ffeli¬
ces enĩ uel nos uel filios nr̃os. nõ diuicie
teruene facĩt. aut nobis uiuiẽtib aruit¬
tende. aut nobis mortuis aquib nestimꝰ.
uel terte a quib nolumꝰ possidende: s
deus felices facit: qui est mẽtiũ uera opu¬
lencia. Bruto autẽ qui filios occidit. ĩ¬
felicitatis ꝑhibet testimoniũ eciã poeta
laudator. Ait enĩ. Natosq pr noua
bella mouẽtes ad penã pultra ꝓ liber¬
tate uocauit. Infelix: uttunq ferẽt ea
facta minores. Sz uersu sequẽti ꝯsolatꝰ

Expanded text:
uid ergo magnum est pro illa aeterna caelestique patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere. Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendae aut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Deus felices facit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monentes Ad poenam pulchra pro libertate uocabit Infelix, utcumque ferent eafacta minores Sed versu sequenti consolatus
Abbreviated transcription (Latin):
ui uero non astrorũ. ¶ Capłm.d¬
ꝯstitutionem situti est cũ quicquid
ꝯtipĩtur uel nastitur uel nchoat᷑. sed
oni ꝯuexionẽ seriẽq causarũ qͣ fit oñe
qd̾ fit. fati noĩe appellant. nõ multũ
cũ eis de uerbi cõtrouersia laborandũ
ordiuẽ et quãdam ꝯuextionẽ dei sũmi

Expanded text:
ui uero non astrorum constitutionem, sicuti est cum quidque concipitur uel nascitur uel inchoatur, sed omnium conexionem seriemque causarum, qua fit omne quod fit, fati nomine appellant: non multum cum eis de uerbi controuersia laborandum ordinem et quandam conexionem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Erces autẽ sanctoꝵ longe alia est
Leniam hic obprobria sustinentiũ ꝓ
ciuitate dei. que mũdi huiꝰ delectorib
odiosa est. Illa ciuitas sempiterna est
Ibi nullus oritur: qr nullus morit᷑. Ib
est uera et plena felicitas: nõ dea sed
donũ dei. Inde fidei pignus accepimus:
quãdin peregrinãtes eiꝰ pulcritudini
suspiramꝰ. Ibi nõ oritur sol super bonos
gustis. ubi thesaurus ꝯmunis ẽ uerita¬
ad hũanã głiam dilatatũ ẽ uerũ eciam
ut tiues etne illiꝰ nuitatis ꝙ du hic ꝑe¬
grinant᷑. diligenter et sobrie illa in tue¬
antur exẽpla: et uideãt ꝙͣta dilectio debeat᷑

Expanded text:
erces autem sanctorum longe alia est etiam hic obprobria sustinentium pro ueritate Dei, quae mundi huius dilectoribus odiosa est. Illa ciuitas sempiterna est; ibi nullus oritur, quia nullus moritur; ibi est uera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei; inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes eius pulchritudini suspiramus; ibi non oritur sol super bonos gustis, ubi thensaurus communis est ueritaad humanam gloriam dilatatum est; verum etiam ut cives aeternae illius civitatis, quamdiu hic peregrinantur , diligenter et sobrie illa intueantur exempla, et videant quanta dilectio debeatur
Abbreviated transcription (Latin):
uon habebitis apud pr̃em ur̃m qui est¬
in telis. Sz rursus ne h ꝑuerse intel¬
ligentes hoib placere mẽtuerẽt. minꝰ¬
q prodessent latendo ꝙ boui sũt: demon¬
strans quo fine innotescere deberent.
luceant inqͥt opa ur̃a corã hoĩb: ut
uideant bona facta ur̃a. et glorificent
pr̃em ur̃m qui in relis est. Non gͦ. ut
uideamini ab eis id est hac intentione
ut eos ad uos ꝯuecti uelitis qr non per
uos aliquid estis: s ut glorificẽt prem
urĩn qui in celis est: atqz ꝯuersi fiant
qd̾ estis Hoc secuti sunt martires: qui
steuolas. et turcios. et decios. non sibi
inferendo penas. s illatas ferendo. et
uirtute uera quĩ uera pietate et ĩnume¬
rabili multitudine superarũt. S cum
illi essent in ciitate terrena. quib ꝓpo¬
situs erat õmi ꝓ illa officioꝵ sinis. ĩto¬
lomitas eiꝰ et regnũ non ĩcelo s ĩterra
non in uita et̾na s in decessione moriẽ¬

Expanded text:
non habebitis aput patrem non habebitis aput patrem is est . Sed rursus ne hoc perverse intelligentes hominibus placere metuerent, minusque prodessent latendo quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent, Luceant, inquit, opera vestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. Non ergo ut uideamini ab eis, id est hac intentione, ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas, sed inlatas ferendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerabili multitudine superarunt. Sed cum illi essent in ciuitate terrena, quibus propositus erat omnium pro illa officiorum finis incolumitas eius et regnum non in caelo, sed in terra; non in uita aeterna, sed in decessione morien
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ eciã sũme detestacionis habebatur:
tenẽtes qd̾ audierant a bono magistro
eodemq medito menciũ. si quis me ne¬
gauerit corã hoĩb negabo eñ torã pr̃e
meo qui ĩtelis est uel torã angłis dei:
inter maledicta et obprobia. inter gra
uissimas ꝑsecutiones crudeles q penas
non sũt deterriti a p̾ditacõe salutis hu¬
mane. tanto fremitu offensionis hũane
Et quo eos diuina facientes. alz dicẽtes
diuineq uiuẽtes. debellatis quodã m ͦ
cordib dirris atq introdinta pate iusti¬
est non in ea tangͣ in sue uirtutis fiue
quieuerũt: s eã qͦ ip̃am ad dei głiam
referentes. cuiꝰ grã tales erãt: isto q
fomite eos quib ꝯsulebant ad amorẽ¬
illius a qͦ et ip̃i tales fierẽt accendebãt
Namqz ne ꝓpter huruanã głiam boni
ẽent. docuerat eos magister illoꝵ dicẽs
Cauete facere iusticiã ur̃am corã hoĩb
Ut uideamini ab eis: alioqumn mercedẽ

Expanded text:
uerum etiam summae detestationis habebatur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bono magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et obprobvissimas persecutiones crudelesque poenas non sunt deterriti a praedicatione salutis humanae tanto fremitu offensionis humanae. Et quod eos divina facientes atque dicentes divineque viventes, debellatis quodammodo cordibus duris, atque introducta pace justiest; non in ea tanquam in suae virtutis fine quieuerunt, sed eam quoque ipsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite eos, quibus consulebant, ad amoreillius, a quo et ipsi tales fierent, accendebant. Namque ne propter humanam gloriam boni essent, docuerat eos magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
melius resistitur sine dubitatione
ꝙͣ ceditur. Tanto enĩ quisq est deo simi¬
lior: ꝙͣto et ab hat ĩmũdicia mũdior.
Que in hac uita et si non funditus
eradicatur ex torde. qr etiã pene ꝓfi¬
tientes aĩos temperare non cessat
saltem iupiditas głie suꝑetur dilectione
iusticie. Ut si alicubi iacent que apud
quosq improbant᷑. si bona. si recta sũt :
etiã ip̃e amor hũane laudis erubestat:
et cedat amori ueritatis. Tan enĩ ẽ hͦ
uiciũ ĩmutũ pie fidei si maior ĩ torde
sit tupiditas głie ꝙͣ dei timor. uel amor.
ut dñs diceret. Quomͦ potestis cred̾e
głiam ab ĩuicem expectantes: et głam
que a solo deo ẽ non querẽtes. Iteni de
quibusdam qui ĩ eũ crediderãt. et uere¬
bantur palam ꝯfiteri: ait euãgelista.
Dilexerũt glĩam hõim magis ꝙͣ dei.
Qd̾ sitĩ apłi non fecerũt. Quitũ ĩ hiis
locis p̾ditarent xp̃i nomen. ubi non
solũ improbatur sicut ille ait. iacentq
ea semꝑ que apud quosq improbantur.

Expanded text:
melius resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim quisque est Deo similior, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam ab inuicem expectantes et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes? Item de quibusdam, qui in eum crediderant et uerebantur palam confiteri, ait euangelista: Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei. Quod sancti apostoli non fecerunt; qui cum in his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lib loqueret᷑ q̃ utiq sectanda sũt fine
ueri boni non uentositate laudis hũane.
hant intulit unnu̾salem gu̾alemqz
sentenciam. Houos alit artes om̃sqz
accendũtur ad studia głia. iacẽt q ea
semꝑ. que apud quosq improbantur

Expanded text:
libus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine libus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine ueri boni, non uentositate laudis humanae, hanc intulit uniuersalem generalemque sententiam: \'Honos alit artes, omnesque accenduntur ad studia gloria iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur
Abbreviated transcription (Latin):
Ain samꝰ uidet qui et amoreni
laudis uiciũ ẽẽ ꝯgnostit: qd̾ nec
poetã fugit oratiũ qui ait. Laudis amo¬
re tumes: sunt terta piacula que teo
ter pure lecto poterãt retreare libello
Itemq in carmine lirito: ad repͥmẽdã
dñandi libidinẽ ita cecurit. Latius
regnes auidũ domando spm ꝙͣ si libiã
stõ et amore in telligibilis pultritu¬
diuis non refrenant; meliꝰ saltem
iupiditate hũane laudis et głie. non
quidem iã sancti: s minꝰ iã turpes sũt
Eciam tulliꝰ hinc dissimilare nõ po¬
tuit. in eisdem libris quos de re publica
scripsit. ubi loquit᷑ de iustituendo prin¬
cipe cinitatis. quẽ dicit alendũ ẽẽ głia:
et ꝯsequẽter ꝯmemorat maiores suos
multa mira atq p̾clara gliẽ cupiditate
fecisse. Huic igitur uino nõ solũ non
resistebant. uerũ etiã id excitandũ et ac¬
rendendũ ẽẽ censebant: p̾utãtes hͦ utile
clariꝰ confitetur. Cum enĩ de studiis ta¬

Expanded text:
ius uidet, qui et amorem laudis uitium esse cognoscit, quod nec poetam fugit Horatium, qui ait: Laudis amore tumes: sunt certa piacula, quae te Ter pure lecto poterunt recreare libello. Idemque in carmine lyrico ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam sancto et amore intellegibilis pulchritudinis non refrenant, melius saltem cupiditate humanae laudis et gloriae non quidem iam sancti, sed minus turpes sunt. Etiam Tullius hinc dissimulare non potuit in eisdem libris quos de re publica scripsit, ubi loquitur de instituendo principe ciuitatis, quem dicit alendum esse gloria, et consequenter commemorat maiores suos multa mira adque praeclara gloriae cupiditate fecisse. Huic igitur uitio non solum non resistebant, uerum etiam id excitandum et accendendum esse censebant, putantes hoc utile clarius confitetur. Cum enim de studiis ta
Abbreviated transcription (Latin):
et imperiũ. Hot insitũ habuisse ⁊ oma¬
honoris. pro diis habentes que dant
a deo. Uude intelligi p̃t quẽ finẽ uole¬
bant ẽẽ uirtutis et qͦ eã referebãt qui
boni erat. ad honorẽ scil. Nam mali.
nec habebanit eã. ꝙͣuis honorẽ habere
tuperent quẽ malis artib conabantur
adipisti: id ẽ dolis atq fallaciis. Meliꝰ
laudatꝰ est catho. De illo quippe ait.
Quo minꝰ petebat gliam eo magis
illi cupiditate flagrabant: iudiciũ hõi
bene de hõib opinantiũ. Et ideo melior
est uirtus q̃ hũano testimonio ꝯtenta
nõ est: nisi ꝯstĩe sue. Unde dicit apłs.¬

Expanded text:
enire. Et hoc insitum habuisse RomaHonoris, pro diis habentes que dantur a Deo. Unde intellegi potest quem finem uolebant esse uirtutis et quo eam referebant qui boni erant, ad honorem scilicet; nam mali nec habebant eam, quamuis honorem habere cuperent, quem malis artibus conabantur adipisci, id est dolis adque fallaciis. a Melius laudatus est Cato. De illo quippe ait: Quo minus petebat gloriam, eo illum illi cupiditate flagrabant, iudicium hominum bene de hominibus opinantium; et ideo melior est uirtus, quae humano testimonio contenta non est nisi conscientiae suae. Unde dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
nitis turpib. Unde qui tales iam moꝵ
labe suꝑabant. atq abũdabant. qñ
scribebat ista salustiꝰ. canebatq uirgiliꝰ
non illis artib ad honorẽ et głian. s
dolis atq fallatiis ambiebãt. Unde idẽ
dicit. S p̾mo magis ambitio ꝙͣ aua¬
ritia aĩos hõim exercebat: qd̾ tñ uitiũ
ꝓpius uirtuti erat᷑. Nam głiami honorẽ.
imperiũ bonus et ignanus. eque sibi
laciis ꝯtendit. Hee sunt ille bone artes.¬

Expanded text:
nicis turpibus. Unde Qui tales iam morum nicis turpibus. Unde Qui tales iam morum labe superabant adque abundabant, quando scribebat ista Sallustius canebatque Vergilius, non illis artibus ad honores et gloriam, sed dolis adque fallaciis ambiebant. Unde idem dicit: Sed primo magis ambitio quam auaritia animos hominum exercebat, quod tamen uitium propius uirtutem erat. Nam gloriam honorem imperilaciis intendit. Hee sunt igitur ille artes
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ iouẽ inducẽs tanꝙͣ futura p̾di¬
tentẽ ip̃e iã facta recolebat: cernebatq
pñtia. Uerũ ꝓpterea cõmemorare illa
uolui. ut ostenderẽ dñacionẽ post liber¬
tatẽ sic habuisse romanos ut in eorũ
magnis laudibz poneretur. Huic est
et illud eiusdem poete: ꝙ cũ artib aliaꝵ
genciũ eas ip̃as ꝓprias romanoꝵ artes
regnandi atq ĩperandi et subigendi
ac de bellandi ppłos anteponeret ait.
Excudent alii spirancia molliꝰ era.
Credo equidem uiuos ducẽt de marmore
uultus. Orabũt causas ineliꝰ: celiq
meatus. Destribent radio. et surgẽtia
sidera dicent. Tu regere imperio. ppłos
romani memẽto. Hee tibi erũt artes.
paciq imponere mores. Parcere sub¬
iectis. et debellare supbos. Has artes illi
tanto peritius exertebant. ꝙͣto minꝰ
se uoluptatib dabant: et eneruaciomi
animi et corꝑis ĩ ꝯtupistendis et augẽ¬
dis diuiciis et ꝑ illas morib corrũpendis
rapiendo miseris ciuib. largiendo ste¬

Expanded text:
rgilius Iouem inducens tamquam futura praedicentem ipse iam facta recolebat cernebatque praesentia; uerum propterea commemorare illa uolui, ut ostenderem dominationem post libertatem sic habuisse Romanos, ut in eorum magnis laudibus poneretur. Hinc est et illud eiusdem poetae, quod, cum artibus aliarum gentium eas ipsas proprias Romanorum artes regnandi adque imperandi et subigendi ac debellandi populos anteponeret, ait: Excudent alii spirantia mollius aera, Cedo equidem, uiuos ducent do marmore uultus, Orabunt causas melius caelique meatus Describent radio et surgentia sidera dicent: Tu regere imperio populos, Romane, memento Hae tibi erunt artes pacique inponere mores, Parcere subiectis et debellare superbos. Has artes illi tanto peritius exercebant, quanto minus se uoluptatibus dabant et eneruationi animi et corporis in concupiscendis et augendis diuitiis et per illas moribus corrumpendis, rapiendo miseris ciuibus, largiendo scae
Abbreviated transcription (Latin):
sic dicẽs. hiis genus. etas. eloquẽtia ꝓpe
equalia fuere. magnitudo auimi par s
alia alii. Cesar beneficiis ac magnificẽtia
magnus habebatur integritate uite tatho.¬
iste stz tesar maguitudiue et misericordia
clarus factus ẽ. huic st cathoui seueritas
diguitatẽ addiderat. Cesar daudo suble¬
uando ignostendo. Catho uichil largiẽd
facultas. huiꝰ ꝯstancia laudat᷑. Postre¬
mo cesar in ãimi induxerat uigilare la
borare in negotiis amitoꝵ ĩtentus. sua
negligere. nichil de negare qd dono dignũ

Expanded text:
Hiis duobus genus etas et eloquentia prope equalia fuere, magnitudo animi par, item gloria, sed alia alii. Cesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur; integritate vite, Cato. Cesar mansuetudine et misericordia clarus factus est; Catoni severitas dignitatem addiderat. Cesar dando, sublevando, ignoscendo; Cato nichil largiendo facilitas, Catonis constantia laudabatur. Postremo, Cesar in animo induxerat laborare et vigilare negotiis amicorum intentus, sua negligere. Nichil denegare quod dono dignum
Abbreviated transcription (Latin):
fortiter emori. aut liberos uiuere. Sed
cũ eẽt adepta libertas tanta cupido gliẽ
incesserat ut parũ eẽt sola libertas nisi
et dñacio quereret᷑: dũ pro magno ha¬
beretur. qd uelud loquẽte idẽ poeta dicit
Quin aspera ino. q̃ mare nũc terras¬
ꝙ metu telũq fatigat. cõsiłia ĩ meliꝰ
referet. metũq fouebit. Romanos reꝵ

Expanded text:
fortiter mori aut liberos uiuere. Sed fortiter mori aut liberos uiuere. Sed cum esset adepta libertas, tanta cupido gloriae incesserat, ut parum esset sola libertas, nisi et dominatio quaereretur, dum pro magno habetur, quod uelut loquente Ioue idem poeta dicit: Quin aspera Iuno, Quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat, Consilia in melius referet mecumque fo
Abbreviated transcription (Latin):
uiros. Marcũ tathonẽ. et gayũ cesarẽ
dicens. ꝙ diu illa res pu ͣ non habuit
quẽquã uirtute magnũ: s sua memo¬
ria fuisse illos duos ingenti uirtute
diuersis morib. In laudib autẽ tesa¬
ris posuit ꝙ sibi magnũ ĩperiũ. exer¬
citũ. bellũ nonũ exoptabat: ubi uirtꝰ
enitestere posset. Ita fidebat ĩ uotis
uirorũ uirtute: maguoꝵ ut excitaret
in bellũ miseras gẽtes: et flagello
agitaret bellona sanguineo. ut ẽẽt ubi
uirtus eoꝵ enitesceret. Hoc illa ꝓfecto
laudis aiiditas. et glie tupido faciebat
dimore itaq p̾ͥmitus libertatis. post
eciã dũationis et cupiditate laudis et
głie: multa magna feterũt. Reddit eis
utriusq rei testimoniũ: eciã poeta m¬
signis illoꝵ. Inde quippe ait. Nec uon
tarquinũ eiectũ: porsenua iubebat
accipere: ingentiqz urbem obsidione
pͥmebat. Eneade ĩ ferm̃: ꝓ libertate
ruebãt. Tũc itaqz magnũ illis fuit aut

Expanded text:
uiros, Marcum Catonem et Gaium Caesarem, uiros, Marcum Catonem et Gaium Caesarem, dicens quod diu illa res publica non habuit quemquam uirtute magnum, sed sua memoria fuisse illos duos ingenti uirtute, diuersis moribus. In laudibus autem Caesaris posuit, quod sibi magnum imperium, exercitum, bellum nouum exoptabat, ubi uirtus enitescere posset. Ita fiebat in uotis uirorum uirtute magnorum, ut excitaret in bellum miseras gentes et flagello agitaret Bellona sanguineo, ut esset ubi uirtus eorum enitesceret. Hoc illa profecto laudis auiditas et gloriae cupido faciebat. Amore itaque primitus libertatis, post etiam dominationis et cupiditate laudis et gloriae multa magna fecerunt. Reddit eis utriusque rei testimonium etiam poeta insignis illorum; inde quippe ait: Nec non Tarquinium eiectum Porsenna iubebat Accipere ingentique urbem obsidione premebat; Aeneadae in ferrum pro libertate ruebant. Tunc itaque magnum illis fuit aut
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerũt. p̾ro hac et mori nõ dubita¬
uerũt: ceteras cupiditates huiꝰ uniꝰ
ingenti cupiditate p̾sserũt. Ip̃am
denq prĩam suã. qmĩ seruire uides at᷑
ingloriũ dñari uero atq ĩperare glo¬
riosum. priꝰ oĩ studio liberã: deinde
dñam ẽẽ ꝯtupiuerũt. Hiuc est ꝙ re¬
galemi dũacionẽ nõ ferentes. annua
imperia binos imꝑatores sibi fecerũt
qui ꝯsules appellati sũt a ꝯsulendo. nõ
reges aut dnñ a regnando atq dñando.¬
nõ disciplina putata ẽ regẽtis. uel be¬
iuolencia cosulentis: s supbia domi¬
nantis. Expulso itaq rege tarqͥnio
et ꝯsulib iustitutis secutũ est. qd idẽ
auctor in romanoꝵ laudib posuit ;
ꝙ ciuitas incredibili memoratu a depta
ditas et tupido głie. multa illa mirãda
fecit: laudabilia salicet atq gloriasa
scdmn hõi existimacõem. Landat idẽ
salustiꝰ tp̃ib suis magnos et p̾claros

Expanded text:
voluerunt, pro hac emori non dubitavoluerunt, pro hac emori non dubitaverunt. Caeteras cupiditates hujus unius ingenti cupiditate presserunt. Ipsam denique patriam suam, quoniam seruire uidebatur inglorium, dominari uero adque imperare gloriosum, prius omni studio liberam, deinde dominam esse concupiuerunt. Hinc est quod regalem dominationem non ferentes annua imperia binosque imperatores sibi fecerunt, qui consules appellati sunt a consulendo, non reges aut domini a regnando adque donon disciplina putata est regentis uel beneuolentia consulentis, sed superbia dominantis. Expulso itaque rege Tarquinio et consulibus institutis secutum est, quod idem auctor in Romanorum laudibus posuit, quod \'ciuitas incredibile memoratu est adepditas et cupido gloriae multa illa miranda fecit, laudabilia scilicet adque gloriosa secundum hominum existimationem. Laudat idem Sallustius temporibus suis magnos et praeclaros