comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propterea cadere mefecit. Vt
consurgam Et multo mihi rur¬
na utilior fuerit. Quam illudtẽ¬
pus quo uide harstare. Stabam
enimpeccato. & quia peccato
stabam. prima mihiutilitas fu¬
it. ut caderem et peccato more¬
rer. Iniquus enas. cadat inte
iniquus Diligebas scostum.
primuminte scostator inter¬
eat. Peccator ers cadat inte
peccator. Vt possis dehinc re¬
surgere et dicere. si conmosbui
sumus et conuiuemus. & si con¬
formes facti sumus mortis. con¬
formes & resurrectionis erim
ET INRESURRECTONẼ
MULIORUM INIS RAHT
ene in resurrectionẽ
quialumenest quia.
gloria plebisis nhel
quia dic̃ Ego sum resurrec¬
tio &uita. quicredit in me etia¬
simostuus fuerit uiuet Duȩ
suntresurrectiones. Vna
prima quaenunc .ẽ. & anima¬
rumest. quae uenire nom per¬
mittit in mortem secundam
dequa dñs ait Venit horr
& nuncest. Quando mostui
audient uocem filiidĩ. & quiau¬
dierint inuent: QuiaudieriN
dixit. quio boedierint. quicre¬

Expanded text:
propterea cadere me fecit, ut propterea cadere me fecit, ut consurgam. Et multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus, quo videbar stare, stabam enim peccato, et quia peccato stabam, prima mihi utilitas fuit, ut caderem et peccato morerer. Iniquus eras, cadat in te iniquus. Diligebas scorta primum, in te scortator intereat. Peccator eras, cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus; et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus Et in resurrectionem multorum in Israel. Bene in resurrectionem, quia lumen est, quia gloria plebis Israel, quia dicit: Ego sum resurrectio et vita, qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit vivet . Duae resurrectiones, una prima, quae nunc est et animarum est, quae venire non permittit in mortem. Secunda, de qua Dominus ait: Venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent . Qui audierint, dixit, qui obedierint, qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
Autẽ inruinam nisiquia & la¬
pis offensionis .ẽ. & petra scan¬
dalic Id ẽ ruinȩ his quioffendunt
uerbo neccredunt De quibusip¬
sedixit. Sinon uenissem etdo¬
cutus eis fuissem. peccatum non
haberent. Nuncautemexcusa¬
tionem non habent depeccato
suo aliter Aliquid inme quod
malestabat cadat. patiatur
ruinam ut surgat in melius
Peccati superbia seerexenit:
cadat ANte quam crederem
bonum in meiacebat malũsta¬
bat Postquamilleuenit: quđđ
inmemalum fuit corruit. For¬
nicationes Inmunditiae lux¬
riae ido latriae. cetenrumq
pestium. ut ilis ruina facta est¬
.Haec ẽ ruina quam primumue¬
nitihs destruere. ut illa destruo¬
ta & mostificata consurgant
&aedificentur in menabo¬
na Videndum ẽ itaq ne foste
saluator noster. Alii satq: aliis
inruinam uenerit. & in resur¬
rectionem. sed hisdemet inrui¬
nam et inresurrectionem ue¬
nerit Meo postet primũ cade¬
re. &cum cecidero posteabe¬
ne resurgere Nesaluator cau¬
samihi fuerit malȩruinȩ : sed

Expanded text:
autem in ruinam, nisi quia et lapis offensionis est, et petra scandali? id est, ruinae his qui offendunt verbum, nec credunt. De quibus ipse dicit: Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem, excusationsuo. Aliter. Aliquid in me quod male stabat, cadat, patiatur ruinam, ut surgat in melius, peccati superbia se erexerat, cadat. Antequam crederem, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, quod in me malum fuit, corruit: fornicationis, immunditiae, luxuriae, idololatriae, caeterarumque pestium utilis ruina facta est. Haec est ruina ad quam primum venit Jesus destruere, ut illa destructa et mortificata consurgant et aedificentur in me omnia bona. Videndum est itaque, ne forte Salvator noster aliis atque aliis in ruinam venerit, et in resurrectionem, sed iisdem et in ruinam et in resurrectionem venerit. Me oportet primum cadere, et cum cecidero, postea bene resurgere, ne Salvator causa mihi fuerit malae ruinae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rendum pre uidisti. ipsediude¬
sidenatum nunc & carnis etcordis
oculis tuũ salutare contemplor
LUMENADREUELATIO¬
NEM GENTIUETGLORIÃ
PLEBISTUAE ISNAHEL
Numen quidem utriq: popu¬
gisis rhel cuidiusperatus . & ex
quo procenuntiatus aduenit:
gentiu muero dicitur. eẽ. reue¬
latio. quarum mentis oculos
profundaiam caecitate demer
sos. Neq ulla spe aduentus do¬
minici erectos. Ip seuisitare pa¬
riter reuelare atq: inlustrare
dignatus ẽ. Et bene reuelatio
gertiũ is ihelis gloriae prre¬
festur: Quia cum plenitudo.
gentiũ introierit. tuncom¬
nis israebel saluus fiet
CONCORDIA:
INhocistarũ duarũ fit coñcor¬
dialectionũ quia ambȩde
apparitione dñi quae primũ
facta est loquuntur intemplo

Expanded text:
rendum praevidisti, ipse diu derendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis oculis tuum salutare contemplor. Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Lumen quidem utrique popugis Israel, cui diu speratus, et ex quo praenuntiatius advenit, gentium vero dicitur esse revelatio, quarum mentis oculos profunda jam caecitate desos, neque ulla spe adventus Dominici erectos, ipse visitare pariter, revelare atque illustrare dignatus est. Et bene revelatio gentium Israelis gloriae praefertur, quia cum plenitudo gentium introierit, nunc omnis Israel salvus fiet. CONCORDIA. In hoc istarum duarum fit concordia lectionum, quia ambae de apparitione Domini, quae primum facta est loquitur in templo.
Abbreviated transcription (Latin):
CERENT SECUNDUM
CONSUETUDINEM LE¬
PITE UINUL.NAS SUAS
ropice accepit symeon
tem. ut doceat nos ex¬
ũ re uetorem hominẽ quicor¬
rumpitur cumactibus eius.
induere cum qui s ecundum dm̃
creatus . ẽ. iniustitia et sc̃ĩtate
& ueritate. Accipit senior infan¬
temxp̃m. ut insinuet hoc scłm
qua sisenioiam ec longeua ȩtate
defessum ad innocentiam utita
dixerim in fantiamq: xp̃ianae:
conuersationis rediturum. &
sicut aquilae iuuentutem illius
esse renouandam
senis mundupsius senectute
uergente Ipseadsenemho¬
minemuenit. quimundũ
uetereminuenit: Audiatmun¬
dus. Cantate dñocanticum no¬
uum. Canta te dnõ omnis tenir
Destruatur uetustas. Nouitas
surgat . QUIA UIDERUNT
OCULIM EISALUTARE
TUUM. QUOD PRAEPA¬
RASTIANTEFACIEM
OMNIUM POPULORŨ
Seatioculi quiuident quȩ
srmeonuidit. beatiqui¬
non uiderunt &crediderunt
Illudip̃sumin quit quodomnibus
postmodum gentibus populis &
linguis mente acfide conspicien¬
dum paresti. speaedilectionequȩ¬

Expanded text:
ndum consuetudinem lepit eum in ulnas suas. Tropice accipit Simeon tem, ut doceat nos exuere veterem hominem, qui corrumpitur cum actibus ejus, induere eum qui secundum Dominum creatus est in justitia et sanctitate et veritate. Accipit senior infantem Christum, ut insinuet, hoc saeculum, quasi senio jam et longaeva aetate defessum, ad innocentiam, et, ut ita dixerim, infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventutem illius esse renovandam.senis, mundi ipsius senectute vergente, ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Audiat mundus: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra. Destituatur vetus, novitas surgat. Quia viderunuli mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum. Beati oculi qui vident quae Simeon vidit: beati quinon viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et linguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quae
Abbreviated transcription (Latin):
camueritatem et iuxta linguȩ
illius ΙDΥΩΜΛ Inisa ia scriptũ
sit. Excet uirgade idice iesse :¬
& natareus dera dice eius con¬
scendet siue crescet
GONCORDIA
Isstarum duarum fit in hocgra¬
tissima lectionum. quia iohan¬
nes uidit in caelo primitias ter¬
rȩ cumagno dequib ait: Quod
sine mendacio et sine macula &
uirgines sunt. Nam& paruuli
qui prodño occisi sunt & primi
meruerunt palmas mastrrii.
& uirgines & sine m̃dacio & sine macula

Expanded text:
linguae illius ἰδίωμα, in Isaia scriptum est: . Exiet virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus conscendet sive crescet. CONCORDIA Istarum duarum fit in hoc gratissima lectionum, quia Joannes vidit in coelo primitias terrae cum agno. De quibus ait: Quod sine mendacio, et sine macula et virgines sunt. Nam et parvuli qui pro Domino occisi sunt, et primitmi meruerunt palmas martyrii, et virgines, et sine mendacio et sine macula
Abbreviated transcription (Latin):
cinctis & lucernis ardentibus
Expectate dñm quando ueni¬
a anupti Vos ad fer&is ad
nuptias agnicanticum nouum.
quod cantabitis incrtharis ur̃is.
VItiq: tale. quale nemo poterit
dicere nisiuos. Sicenimuosuidł
in a pocalrpsin. quidam p̃cetu is
dilectus agno. quidiscumbere
superpectus eius. solituse ret
spseuos uidit duo decies duodena
milia scõrumertharitorum
inlibatae uirginitatis incorpore.
inuiolatae ueritatis incorde
Sequiminiagnum. quia &agni
caro utiq: uirgo. Sequiminieũ
uirginitate cordis & carnis. quo¬
cumq: ierit. Quid est enim sequi
nisumitarie quia xp̃s pro uobis
passus ẽ relinquens uobis exem¬
plum ut sequamini uestigia eis¬

Expanded text:
cinctis et lucernis ardentibus cinctis et lucernis ardentibus exspectate Dominum, quando veniat a nuptiis . Vos affertis ad nuptias agni canticum novum, quod cantabitis in citharis vestris, utique tale, quale nemo poterit dicere, nisi vos. Sic enim vos vidit in Apocalypsi quidam, prae caeteris, dilectus agno, qui discumbere super pectus ejus solitus erat. Ipse vos vidit duodecies duodena millia sanctorum citharoedorum, illibatae virginitatis in corpore, inviolatae veritatis in corde. Sequimini agnum, quia et agni caro utique virgo. Sequimini eum virginitate cordis et carnis, quocunque ierit. Quid est enim sequi, nisi imitari, quia Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequeremini vestigia e
Abbreviated transcription (Latin):
calogum duplicatum & quatiuor
significant euangelia. siue duode¬
cima postolos & duo decim pat¬
arhas idest noe. abnrham lsaac
la cob, morsen, aaron losue. sua
hieremiam. et echibel. danhe
dauid. ET NEMO POIO¬
RAT DICERECAN TICŨ
NISICENTUM QUAORA¬
GINTA QUAT TUOR MI¬
LIA QUIGMPTISUNT
DETERRA
Cingulariter canticũ agno
Antare est cu meo inperpetuũ
p̃cunctis fidelib: &iam decarnis
incorruptione gaudere: Quod
tamenelecticeteri canticum
audire possunt. licet dicerene¬
queunt quia percaritatem qui¬
dem in illorum celsitudinelaet
sunt. quamuis adeorũ p̃mia.
nonadsurgunt. Virgine senĩ
sunt hiquisecuntur agnũ quo¬
cumq: abierit. Haecpulchre
beatus agustinus uirgines am¬
monendo exposuit: Pergite
inquiens sci dĩ pueri etpuellae :
mare sacfeminae. caelibes & in¬
nuptae. pergite perse uerant̃
infinem laudate dñm dulcius.
quem cogitatis uberius. Spe¬
nte felicius. cui seruitis instan¬
tius. Amate ardentius. cui
placetis adtentius lumbis ac¬

Expanded text:
calogum duplicatum et quatuor significant Evangelia, sive duodecim apostolos, et duodecim patriarchas, id est, Noe, Abraham, Isaac, Jacob, Moysen, Aaron, Josue, Isaiam, Hieremiam, Ezechielem, Danielem et David. Et nemo poterat dicere canticum nisi centum quadraginta quinque millia, qui empti sunt de terra. Singulariter canticum agno cantare, est cum eo in perpetuum prae cunctis fidelibus etiam de carnis incorruptione gaudere. Quod tamen electi caeteri canticum audire possunt, licet dicere nequeunt, qui per charitatem quidem ex illorum celsitudine laeti sunt, quamvis ad eorum praemia non assurgunt. Virgines enim sunt, hi qui sequuntur agnum quocunque ierit. Haec pulchre beatus Augustinus, virgines admonendo, exposuit: « Pergite, inquiens, sancti Dei, pueri et puellae, mares ac feminae, caelibes et innuptae, pergite perseverando in finem. Laudate Dominum dulcius, quem cogitatis uberius. Sperate felicius, cui servitis instantius. Amate ardentius, cui placetis attentius. Lumbis ac
Abbreviated transcription (Latin):
etiam debeniamin fuisse caesos¬
.G. Figunrliterautẽ nxchel quae
ouis autuidens dm̃dicit ecclesiã¬
demonstrart. cuius tota in tencio
utuider edmmereatur inuigilał
Et ipsa est ouiscentesima qua
pastor bonus reliccis incaelonona¬
ginta noue mouib: angelicarum
intenrm Inuentamq: sui sinpo¬
suit humeris & sicrepostauit ad gre¬
gem. ETNOLUITCONS Õ¬
LARI QUIA NONSUNT
loratautem filiossuos. & ñ
recipit consolationem. scđm
intellegentiam duplicem. siue
quod eos in aeternum mostuos es¬
timar&. siue quod consolarise nol¬
let dehis quosscir& esse uicturos.
Spiritalit̃ rachel signisicat eccle.¬
siam. quae plonit scõrũ dehocscło
ablationẽ : Sed nonita uelle conso¬
lari ut qui scłm moste uicerunt
rursus ad saeculi cestamina secũ
toleninda redeant. Quianiminꝰ
non sunt ultrareuocandunmun¬
dum. decuius erumnis semeleua¬
serunt coronandi adxp̃m
DEFUNCIOAUTẼHERODE
bitus quippeherodis. ter¬
minũ intentionis malitio¬

Expanded text:
etiam de Benjamin fuisse caesosetiam de Benjamin fuisse caesos. Figuraliter autem Rachel quae ovis, aut videns Domini dicitur, Ecclesiademonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregem. Et noluit consolari, quia non sunt. Plorat autem filios suos, et non recepit consolationem. Secundum intelligentiam duplicem, sive quod eos in aeternum mortuos aestimaret, sive quod consolari se nollet de his, quos sciret esse victuros. Spiritaliter Rachel significat Ecclesiam quae plorat sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari, ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant. Quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis, semel evaserunt coronandi ad Christum. Defuncto autem Herode. Obitus quippe Herodis, terminum intentionis malitio
Abbreviated transcription (Latin):
& principib: & abipso int̃ fectio¬
nis loco. consequent̃ eos qui
occisi sunt filioseius uocauit :
Spiritaliter uoxin naema idest
in excelso & plonrtus & ululatus
multus. manifestedenuntiat
luctum scãe ecclesiae. quode in ius¬
ta membrorum suorũ nece ge¬
mit. Nonut hostes garriunt in
uacuum caedere. sedusq ad soliũ
supermascender e iudicis. Et sicul
protomastrris ab el. Ita etiam
sanguinem ceterorũ mastrrũ
clamartaddñm RACHel
PLORAUSPILIOSSUOS¬
A Nenrchel natus ẽ. beniamin.
lncuius tribunon ẽ. beth¬
leem Quaeritur ergo quomo¬
do nrchel filiosiudae. idest beth¬
leem quasi suosploret Respon¬
debimus breuiter. quia sepulta
sit iuxta bethleem inefrarta.
& exaeternocorpusculi ospitio.
matris nomenacceperit: Siue
qnm̃iuda etbeniamin duae tri¬
bus iunctaeerant. & hero des p̃¬
cepenat non solum in bechleem
interficipueros sed i n omnib:
circa finib eius. peroccasionem
bethleem. Intellegimus multos

Expanded text:
a principibus, et ab ipso interfectioa principibus, et ab ipso interfectionis loco, consequenter eos, qui occisi sunt, filios ejus vocavit. Spiritaliter vox in Rama, id est in excelso, et ploratus et ululatus multus, manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quod de injusta membrorum suorum nece gemit, non, ut hostes garriunt, in vacuum cedere, sed usque ad solium superni ascendere judicis, et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum clamare ad Dominum. Rachel plorans filios suos. De Rachel natus est Benjamin, in cujus tribu nunc est Bethleem. Quaeritur ergo quomodo Rachel filios Judae, id est, Bethleem quasi suos ploret. Respondebimus breviter, quia sepulta sit juxta Bethleem in Ephrata, et ex aeterno corpusculi hospitio matris nomen acceperit. Sive quoniam Judae et Benjamin duae tribus junctae erant, et Herodes praeceperat, non solum in Bethleem interfici pueros, sed et in omnibus circa finibus ejus, per occasionem Bethleem intelligimus multos
Abbreviated transcription (Latin):
sẽdeos uenaciter contestari.
Quia siue uiuimus dñ ouiuimus.
siue morimur dñomorimus :¬
TUNADIM PLETUMEST
QUOODICTUM ESTPOR
HIERECOIAM PROphe¬
TAM DICENTEO
Hichieremas ueterispeco¬
Odatur historiae. cũ ꝓpter
uxorem leuitis. fornicatione co¬
actam acperhoc mostuam & a
marito induo decimpastes. duo¬
decimtrib: diuisam. omnis isrł
consurgens totam tribum dele¬
uerit treentis tantum uiris
remanentib: Plonitus &ulula¬
tus. remanentium scilicet
& interfectorum
UOXINRAMA AUOITAEST
uod autemdicitur inrama
Non putemus nomen lo¬
ciesse quiest iuxta gabaa Sed
rrma excelsum inter p̃tatur:
Vt sit sensus Vox in excelso au¬
dita est. id est longelateq dis¬
persa. Quidrama pestinet
adrrchele rachelmater fuit
beniamin. Quam de functam.
sepelierunt inippo dromo qui
edidest iuxta uel bethleem. Quia
igitur et sepulchrum uicinũ
eret & campus ipsebeniamin
soste contigenat. rama quoq:
ad eandem pertinebat tribũ

Expanded text:
sed eos veraciter contestari, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino adimpletum est quod dictum est per Hieremiam prophetam, dicentem. Hic Hieremias veteris recordatus historiae, cum propter uxorem Levitis fornicationi coactam, ac per hoc mortuam, et a marito in duodecim partes, duodecim tribus divisam, omnis Israel consurgens, totam tribum deleverit, trecentum tantum viris remanentibus, ploratus et ululatus, remanentium scilicet et interfectorum. Vox in Rama audita est, etc. Quod autem dicitur in Rama, non putemus nomen loci esse, qui est juxta Gabaa, sed Rama excelsum interpretatur, ut sit sensus, Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Quid enim Rama pertinet ad Rachel? Rachel mater fuit Benjamin, quam defunctam sepeliere in hippodromo, qui est juxta Bethel. Quia igitur et sepulcrum vicinum erat, et campus ipsi Benjamin sorte contingerat, Rama quoque ad eamdem pertinebat tribum, et
Abbreviated transcription (Latin):
li occisi sunt significat perhu¬
militatis meritũ ad mastrriiꝑ
uenien dũ gloriã. Et quianisi
conuersus fuerit quis & effec¬
tus ut paruulus non possit ani¬
QUIERANT IN BETHLEECO
ETINOMNIB FINIB: EIUS
uodauteminbethleem¬
& i n omnib: finib: eiusoc¬
cisi sunt. ostendit ñ solũ
iniudaea unde ecclesiae coepit
origo sed inomnib: eiusdem ec¬
clesiae finib: quacumq ꝑorbẽ
diffus a est per secutionem sacui¬
tunmperfidorum. & piorum
patientiam coronandam.
TẼpUS. QD̃EX QUISIERATAMAG̃
Idest apuero duorum annor
usq: ad puerum unius noctis
Secundum anagogen quibimi
occisi sunt. doctrina & openrti¬
one perfectos indicant. Quiue¬
ro infra. simplices uel idiotas
fide itamen nonfictae constan¬
tia fostes aeque denuntiant
Quodilliquidem occisi sunt :
sedxp̃s qui quaerebatur uiuens
euasit. Insinuat corporr quidẽ
sed xp̃m proquo persecutioto¬
ta saeuit. Nullatenus eis uel ui¬
uentib ueloccisis posse auferri

Expanded text:
li occisi sunt, significat per huli occisi sunt, significat per humilitatis meritum, ad martyrii perveniendum gloriam. Et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus sit ut parvulus, non potest aniQui erant in Bethleem, et in omnibus finibus ejus. Quod autem in Bethleem et omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae, quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam coronandam. tempus quod exquisierat a Magis. Id est, a puero duorum annorum usque ad puerum unius noctis. Secundum anagogen, qui occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corpora quidem sed Christum pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri,
Abbreviated transcription (Latin):
iuda ea seuit. insinuat
ITADIMPLERETUR Quod
PROPHETAM DICENTE
Nocdicimus inosee propheta¬
. ẽẽ scriptum Possum: autẽ¬
& locoistotestimonium profere
exnumeris dicente balaam
Ds̃ ex aegypto uocauit eum. glo¬
riaeius sicut unicornis
uoditerũ ihs uocatur ex
aegrpto significatiudȩos
infine mundicredituros. Iuxta
illud: Cum intra uerit plenitu¬
dogentium. tuncomnisis rac hel
ñsaluus fi& Potesttamen & se¬
cundum allegoriam intellegi.
Quia postea quamuenita da ẽgyp¬
tum mundihuius dedux eũ pater
& adsumpsit ad semetipsum
utuiamfacer& his quide aegrp¬
tomundihuius ascensuriemNT
adeum TUNCHERODES
LIDENS QUODIN LUSIS
ESSETAMAGIS IRATUS
uod dicit tuncherodes
coniungitur ubi dicit:
quod magiperaliam
uiam sintreuersi Inxtus est:
manente scilicet prredictatur¬
batione. Additur ualde eo
quodmagis in lusussit
STMITTE NS OCCIONT
OMNES PUEROS
nimoste in nocentum p̃tiosa
omnium xp̃imastrrũ ẽ mor
designata. Quod enim paruu¬

Expanded text:
Judae saevit, insinuatJudae saevit, insinuatUt adimpleretur quod Prophetam dicentem: Hoc dicimus in Osea propheta esse scriptum . Possumus autem loco isto testimonium proferre ex Numeris, dicente Balaam: Deus ex Aegypto vocavit eum. Gloria ejus sicut unicornis Quod iterum Jesus vocatur ex Aegypto, significat Judaeos in fine mundi credituros, juxta illud: Cum intraverit plenitudo gentium, tum omnis Israel salvus fiet . Potest tamen et secundum allegoriam intelligi. Qui postea quam venit ad Aegyptum mundi hujus, deduxit eum Pater t adsumpsit ad semetipsum, ut viam faceret his qui de Aegypto mundi hujus ascensuri erant ad Dominum. Tunc Herodes videns quod illusus esset a Magis, iratus Quod dicit: Tunc Herodes, conjungitur, ubi dicit quod Magi per aliam viam sunt reversi. Iratus est, manente scilicet praedicta turbatione. Additur valde, eo quod a Magis illusus sit. Et mittens occidit omnes pueros. In morte innocentum, pretiosa omnium Christi martyrum est mors designata. Quod enim parvu
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi de prouincia & ingentibus
p̃dicaturi sunt longelateq dis¬
persi Sicq factum ẽ ut gentili¬
tas quae pera egrptum figurct᷑
peccatis ante tenebrosalumen
ri. fidem dominicae incarnati¬
nis & ecdesiae societate m ꝑdoc¬
toresscõs gentibus commitq
QUICONSURGENSACCE¬
PIIPUSRUM ET MATRẼ¬
ETUS NOCTE. ETRECES¬
SIT IN AEGYPTUM
Negrptus tenebnre uelme¬
ror interp̃tatur Ergo
AAfuga io se phcummaria &
puero in aegrptũ. significat doc¬
torescumlege & nominis xp̃ip̃
dicatione. ad gentes qui intene¬
bris & in noctẽ infidelitatis enxÑt
transituros: ERATIBIUSQ
ADOBITUM HERODIS
Quod dicit &eratibius que
adobitumherodis. Qquad riennio
ut quidam putant tempore sub:¬
putato. siue ut alii uolunt duobus
tantumannis. Indicat tamen¬
figuncte fidem xp̃iingentibus
mansunrm. donecplenitudo earꝰ
introeat. & si comnisis rachel sal¬
uusfiat. Obitus quippe herodis
terminum intentionis malitio¬
sae. quanunc contra ecclesiam

Expanded text:
pulsi de provincia, et in gentibus pulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi, sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est, ut gentilitas, quae per Aegyptum figurabatur, peccatis ante tenebrosa, lumen ri, fidem Dominicae incarnationis, et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Qui consurgens accepit puerum et matrem nocte, et recessit in Aegyptum. Aegyptus tenebrae et moeror interpretatur. Ergo fugit Joseph cum Maria et puero in Aegyptum, significat doctores cum lege et nominis Christi praedicatione, ad gentes, quae in tenebris et in nocte infidelitatis erant, transituros. Et erat ibi usque ad obitum Herodis. Quod dicit: Et erat ibi usque ad obitum Herodis, quadriennio, ut quidam putant, tempore supputato, sive, ut alii volunt, duobus tantum annis, indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ondicittuum ꝓuerum
Neq mulieris. sed special
priuilegio solius pueri nom̃ pont
Sequitur. & matremeius: Non
enim dicit accipe uxorem siue con¬
iugemtuam. sed matremeius
Verus enimpater eius incaelis ẽ
Quiababrlonatq aegrptus p̃
omnib: terris principiis ostendit
qui autrumq: emendaturus ess&
&igne potius fidei succensurus
Addiscitur quoq: quod ab ipsis ui¬
tae initiis. ad temptationes de¬
beas atq: insidias praepaneri
Namstatim ut ostus ẽ. contra
cumtynannus furit & inaegrp¬
tum fugit. & mater in noxia¬
in barbarorum regionem fugat᷑¬
Etiam non dr̃ accipe coniugem
tuam sed matrẽ eius. quia abso¬
luto persignum pastu omnis ex¬
piosa suspicio est
STPUGE INAEEYPTUM
STEST̃DIBIUS QUE OUO
DICAM TIBI FUTURŨ
ESTENIM. UT HERODOS
QUA ERAT PUERUM AD
PERDENDUM EUM
ossumus quoq: odiũhero¬
superper secutionib: qua e a posto¬
lorum sunt temporib. factae in
iuda ea specialiter accipere. Quan¬
do in ualescente inuidia p̃dicato¬
res sunt uerbi paencomnes ex¬

Expanded text:
on dicit tuum puerum, neque mulieris, sed speciali privilegio solius pueri nomen ponitur. Sequitur. Et matrem ejus. Non enim dicit, accipe uxorem, sive conjugem tuam, sed matrem ejus, verus enim Pater ejus in coelis est. Quia Babylon atque Aegyptus prae omnibus terris principiis ostendit, quia utramque emendaturus esset, et igne potius fidei succensurus, addiscitur quoque, quod ab ipsis vitae initiis, ad tentationes debeas atque insidias praeparari. Nam statim ut ortus est contra eum tyrannus furit, et in Aegyptum fugit, et mater in noxiam barbarorum regionem fugatur, nam non dicitur: Accipe conjugem tuam, sed matrem ejus, quia absoluto per signum partu, omnis explosa suspicio est. Et fuge in Aegyptum, et esto ibi usque dum dicam tibi; futurum est enim ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Possumus quoque odium Herosuper persecutionibus quae apostolorum sunt temporibus factae in Judaea, specialiter accipere; quando invalescente invidia, praedicatores sunt verbi pene omnes ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiusdem quae tunctẽ¬
poris fidem x p̃iest suscepturr
designat. Vnde benegalilȩa
trrnsmignatio facta. Natar&h
uero flos aut uir gultumeius in¬
terp̃tatur. Quianimirũ scã ecde¬
sia quo ardentiore desiderio ab
his quae interris uidet ad caeles¬
tia promerenda traensmigrat:
eo maiore spiritalium habundat
flore agermine uistutum
UTADIM PLERETURQD
DICTŨ G̃ ꝑPROPHETAS QNM
NATAREUS UOCABITUR
Cifixum descripturis posuisset
exemplum Num quã dice¬
r& perprophetas. sed simpliciter
perprophetam. Nunc pluralit̃
prophetas uocans. ostendit señ
uerba descripturis sumpsisse sed
sensum. Natareus enim sc̃s int̃p̃¬
tatur Scm autẽ dñmfuturum.
lomnis scripturt comme morrt

Expanded text:
tis ejusdem, quae tunc temtis ejusdem, quae tunc temporis fidem Christi est susceptura designat. Unde bene Galilaea transmigratio facta. Nazareth vero, flos aut virgultum ejus interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia, quo ardentiore desiderio, ab his qui in terris vidit ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritualium abundat flore ac germine virtutum. Ut adimpleretur quod dictum est per prophetas: Quoniam Nazareus vocabitur. Si fixum de Scripturis posuisset exemplum, nunquam diceret per prophetas, sed simpliciter, per prophetam. Nunc autem pluraliter prophetas vocans, ostendit se non verba de scripturis sumpsisse, sed sensum. Nazaraeus enim sanctus interpretatur. Sanctum autem Dominum futurum omnis Scriptura commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
Nihelaus. agnoscens leo incer¬
Ap̃tatur. Hero des. pellicius si¬
Que pellis gloria. Herodes il¬
le quicumpilato postea amititiã
fecit. huius hero dis filius. ẽ. frac t̃
arhilai que metipsum trberius
cesar lugdunum quae galliarũ . ẽ.
ciuitas relegauit. fratremq: eius
herodem successoremregnifecit
Quoddamnatohero de. losephti¬
more archelai. Iniuda eamire for¬
midans.: AN gelomonente innata¬
r&h gallileae secessit. ultima pnre¬
senti s ecclesiae tempor designał.
quando procaquaenunc .ẽ. gentis
illius caecitate : xp̃ia nos inquantũ
ualet persequinon desistit. sed
acrior in eis antichristiper secu¬
tio consũgit. Parsigitur iudeaes
inquaregnabat archelaus. qui int̃¬
p̃tatur agnoscens leo. dequo apłs
ait Aduersarius uester circuit
quaerensquem deuor&. ꝑfidosan¬
tichristi sequaces ostendit.
ETAMONITUS IN SOMNIS
SECESSIT IN PARTESGA¬
BITAUIT INCIUITATC
QUAE UOGATURNATARETH
atar&hgalileae quo dñs
transfestur. pastemgen¬

Expanded text:
Archelaus, agnoscens leo interArchelaus, agnoscens leo interpretatur, Herodes pellicius sive pellis gloria , Herodes ille, qui cum Pilato postea amicitiam fecit, hujus Herodis filius, est frater Archelai, quem et ipsum Tiberius Caesar Lugdunum, quae Galliarum est civitas, relegavit, fratremque ejus Herodem, successorem regni fecit. Quod dum nato Herode, Joseph timore Archelai in Judaeam ire formidans, angelo monente, in Nazareth Galilaeae secessit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea, quae nunc est mentis illius caecitate, Christianos in quantum valet persequi non desistit, sed acrior in eis Antichristi persecutio consurgit. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, qui interpretatur agnoscens leo, de quo Apostolus ait: Adversarius vester circuit quaerens quem devoret, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Et admonitus in somnis secessit in partes Gabitavit in civitate quae vocatur Nazareth. Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gen
Abbreviated transcription (Latin):
ECCEAPPARUTIANGELUS
ON INSOM NIS IOSEPHIN
AEGYPTODICENS. SURGE
ETACCIPEPIERUETMATRE
INsomnis hoc semper significal
quiamostuismundo angelis
p̃sentes. Quod autem defuncto
herode. reditadte mrmis ra. hel¬
ihs. finem saeculi denuntiat. qnđ
enoch & helia pnredicantib: iudes
sopita modernae inuidiae flãma
fidemueritatis accipient. Etbe¬
necumiudaeam deserit Fugere
& hoc in nocte dicitur: Cumuero
reuestitur. Nulla non solum fuge
sedne noctis fitmentio. Quian¬
mirum quos obpeccatorũ tenebras
olimper secutores reliquit. Ipsos
oblucem fider tandem sequȩren¬
tes reuisit DEPUNCTIS ENĨ
QUIQUEREBANTANI MÃ PUEN
Ix hoclo co intellegimus¬
& non solum herodem sed
A& sacerdotes & scribas
eo tempore necem dñi fuisse
meditatos. QUICONSUR¬
GENS ACCEPIT PUERŨ
ET MATRE EIUS EICETRA
Nondix̃. accepit filium suũ
& uxorem suam. sed puerum et ma¬
tremeius quasi nutricius ñmnaritis
ACOIENS AUTEM QUODAR¬
CHEL AUSREGNARETIN
IUDAEA PROHERODEPA¬

Expanded text:
t angelus Domini in somnis Josph, in Aegypto dicens: Surge et accipe puerum et matrem In somnis, hoc semper significat, quia mortuis mundo, angeli sunt praesentes. Quod autem defuncto Herode, redit in terram Israel Jesus, finem saeculi denuntiat, quando Enoch et Helia praedicantibus, Judaei sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene, cum Judaeam deserit, fugere et hoc in nocte dicitur: cum vero revertitur, nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio, quia nimirum, quos aut peccatorum tenebris olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Defuncti enim sunt, qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus, non solum Herodem, sed et sacerdotes, et scribas, eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Qui surgens, accepit puerum et matrem ejus, etc. Non dixit: Accepit filium suum et uxorem suam, sed puerum et matrem ejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem, quod Archelaus regnaret in Judaea, pro Herode pa
Abbreviated transcription (Latin):
tate fidei. sicut de uniuer¬
dicens: Disponsauiuosuniuiro.
uirginem castam exhiber exp̃o
Na methancuisi onemtichonis.
Non de uirginib specialit̃ tantũ.
sedde tota genera lit̃ interp̃tit᷑
ecclesia. HIEMPTISUNTEX
OMNB PRIMITISDÕ ETAGVO
edemptip̃tioso sanguine
xp̃i. ut a postolus ait
Emptienimestis p̃tio
magno glorificatee ostate
dñm in corpore ur̃o. Hae pri¬
mitiae de illoscõ et in maculato
ecclesiae grege. Quasi scĩores
purioresq: hostiae prouolun¬
ETINOREIPSORUNON .Ẽ
INUENTUM ENDACIŨ
ondixit non fuit inore .sõ.
eorum mendacium sed
tiestis. Et iniquita siniustinon
nocebit ei. Quadie conuersus fue¬
rit ab iniquitate sua. & poterit
eẽ uirgo. & dolus inore eius non
inueniri. Virgine s enim castos
dicit &pudicos. SINE MACU¬
LA SUNTANTETHROÑ DĨ
Cine macula. hocest sine pecca¬
Ito Tuncenimiustiin macu¬
latisunt. Quando indulgentiae
munen consequun᷑: Sicut
propheta dicit. Lauabis me &
superniuem de albabor. Beati

Expanded text:
e univerdicens: Despondi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo, nam et hanc visionem Thichonius, non de virginibus specialiter tantum, sed de tota generaliter interpretatur Ecclesia. Hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et agno, redempti pretioso sanguine isti, ut Apostolus ait: Empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Dominum in corpore vestro . Hae primitiae de illo sancto et immaculato Ecclesiae grege, quasi sanctiores, prioresque hostiae, pro volunEt in ore ipsorum non est inventum mendacium. on dixit: Non fuit in ore eorum mendacium, sedti estis . Et: Iniquitas injusti non nocebit ei, qua die conversus fuerit ab iniquitate sua, et poterit esse virgo, et dolus in ore ejus non inveniri. Virgines enim castos dicit et pudicos. Sine macula sunt ante thronum Dei. Sine macula, hoc est, sine peccato. Tunc enim justi immaculati sunt, quando indulgentiae munera consequuntur, sicut Propheta dicit: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Beati
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi uox e uangelii designatur :
Vni de & quidama postoli. filii toni¬
truidicuntur. Tonitriuenim suN
euangelia ubi comminando aiunt:
Omnis arbor quae n on facitfrutũ
bonum. excidetur et inignẽmit¬
tetur. ETUoCEMquAM
AUDIUI SICUT CUTHARI¬
TORUM CYTHARIT ANTI¬
UM INCYTHARISSUIS
uid peruo cmerthari¬
tantium Nisiuox conso¬
nacmnium de signatur p̃dicator.
& una concordiaeorũ quae mun¬
discordib: canticum personat ca¬
ritatis  Cumertharistae dĩom̃s
sc̃i sint qui carnem suam crucifi¬
gentes cumuitiis & concupiscen¬
tus Laudant eũ inpsalterio. &
crtharr quanto amplius illi qui
angelicae priuilegio castitatis. to¬
tossedño faciunt holo caustum sin¬
gulariter ab negantes semet ip¬
sos. & tollontescrucem suam se¬
quuntur agnum quocũq: ierit :
SICANTABANT QUAST
GAUTICUM NOUUO¬

Expanded text:
nisi vox Evangelii designatur? nisi vox Evangelii designatur? Unde et quidam apostoli filii tonitrui nominantur. Tonitrua enim sunt Evangelia, ubi comminando aiunt: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in ignem mittitur. Et vocem quam audivi, sicut citharoedorum citharizantium in citharis suis. Quid per vocem citharizantium, nisi vox consona omnium designatur praedicatorum, et una concordia eorum, quae in mundis cordibus, canticum personat charitatis. Concitharistae Dei omnes sancti sunt, qui carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis , laudant eum in psalterio et cithara , quanto amplius illi qui angelicae privilegio castitatis totos se Domino faciunt holocaustum, singulariter abnegantes semetipsos, et tollentes crucem suam sequuntur Agnum quocunque vadit ! Et cantaban quasi canticum novu
Abbreviated transcription (Latin):
rio deseruis dĩ. Netam uehem̃ti
persecutioni simpetuuel sub cubu¬
isse aliquemuel perisse infirmus. pñ¬
animis aestimar& subdit Ha¬
bentes nomeneius et nom̃patris
eius scriptum in frontibus suis
Quod dicitur nomeneius. Initel¬
legitur agni. Et nomen patris
eius. Intellegitur dĩ
indiuinis nominat scripturis
De ecclesia enimscriptum .ẽ.
Caelum mihi sedesest: Et de
eius demecclesiae p̃dicato ribus
scriptumest. Caelienanarnt
gloriam dĩ. Magna uox scõrũ
magna est deuotio caritatis
quam sedecaelo audisse refest
cumeos quiuocem ediderunt
Insion monte stare p̃dicer&. ut
ostendat sẽ montemsion. Non
addeuincenda gracuamina pres¬
suncrum. sublimi contẽ plationis
erecta gaudio regis suicestamina:
laudesimul &imitatione concele¬
bnrt. hoc est enimue nrciterag¬
nostantipsallere
TAM QUAMUOCEM AQUA¬
RuMMULTARUM ET TAM¬
qUA MUOCẼTOMTRUIMAGNI
uid peruocem aquarum
multarum. Nisiuoxintel¬
quid peruocem tonitruimagni

Expanded text:
rio de servis Dei, ne jam vehementi rio de servis Dei, ne jam vehementi persecutionis impetu, vel succubuisse aliquem, vel periisse, infirmus animus aestimaret, subdit: Habentes nomen ejus, et nomen patris ejus scriptum in frontibus suis. Quod dicit, nomen, intelligitur agni, et nomen patris ejus, intelligitur Dei in divinis nominatur Scripturis. De Ecclesia enim scriptum est: Coelum mihi sedes est. Et de ejusdem Ecclesiae praedicatoribus scriptum: Coeli enarrant gloriam Dei. Magna vox sanctorum, magna est devotio charitatis, quam se de coelo audisse refert, cum eos qui vocem ediderunt, in Sion monte stare praediceret, ut ostendat se montem Sion non aad devincenda gravamina pressurarum, sublimi contemplatione erecta gaudio, regis sui certamina laude simul et imitatione concelebrat. Hoc est enim veraciter agno stanti psallere. Tanquam vocem aquarum multarum, et tanquam vocem tonitrui magni. Quid per vocem aquarum multarum, nisi vox intelQuid per vocem tonitrui magni,
Abbreviated transcription (Latin):
gnus xp̃s. de quo iohanne saił
Ecceagnusdĩ. quitollit pec¬
catamundi Monssionquae spe¬
culatio interp̃tatur. In hoc loco
ecclesia intellegitur. superque
tutis et protectionis ei prestans
adiutorium et munimen : Nota
quod bestia superius inarenama¬
ris. agnu s inmonte sion stare per¬
hibetur ETCUMILLOCEN¬
TUIQUADRAGINTA QUAT¬
TUOR MILIA
icestnumerus populidĩ. hic
finitus numerus ponitur proinfi¬
nito. &sa crartus sec r&i significati¬
onem mesterii. Namternario
numero triplicato. fit nouena¬
rius. Et quater nario quat̃ ducto
sedecimfaciunt: Nouie s autem
decus sexies. centum quad nagin¬
ta quattuor adimplentur. Quo
numero uirginci ex aminis mes¬
tice insinuata est plenitudo ut cũ
deististam copiosa dicitur multi¬
tudo dece teris ecclesiae membris
non dubitetur HABENTES
NOMEN EIUS ET NOMEU
Itia ascendente deterror qđ
facer& om̃spusillos & magnos diui¬
tes & pauperes Liberos & seruos
habere canrcter indexteramanu
& infrontib suis hic autẽe contra¬

Expanded text:
de quo Joannes ait: Ecce agnus Dei qui tollit peccata mundi. Mons Sion, qui speculatio interpretatur, hoc loco Ecclesia intelligitur, super quetutis et protectionis ei praestans adjutorium et munimen. Nota quae bestia superius in arena maris, agnus in monte Sion stare perhibetur, et cum illo centum quadraginta quatuor millia. numerus populi Dei, hic finitus numerus ponitur pro infinito, et sacratus secreti significatione mysterii. Nam ternario numero triplicato fit novenarius, et quaternario quater ducto sedecim faciunt. Novies autem decies sexies centum, quadraginta quatuor implentur, quo numero virginei examinis mystice insinuata est plenitudo, ut cum de istis tam copiosa dicitur multitudo, de caeteris Ecclesiae membris non dubitetur. Habentes nomen ejus, et nomen tia ascendente de terra, quod faceret omnes pusillos, et magnos divites, et pauperes liberos, et servos habere characterem in dextera manu, et in frontibus suis. Hic autem e contra
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim canticum nouum can¬
tat. quiuetere homine deposito
pergnrtiambaptismatis in no¬
uatur feliciter. Istecantus est.¬
quimen tempurissimam conso¬
latur qui me dullitus delectatur
Hoc nouus homo canta redebet
canticum nouum. Nonuetus
qui necdum adae peccata depo¬
suit Nouumutiq canticum . ẽ:
quianum quamtale anteamun¬
dus audiuit. Nouum quodnulla
uetustate sordescat. sed semper
li suae dignitatis gnatia ꝑseuer&
ANTE SEDEM
Cedesdĩ ecclesia est perfecia
Oquae meruit caelũ eẽ eo qđ¬
sit habitaculum dĩ. Sedes sunt un¬
saluatoris. quosille suamaiestu
iam possidet: sicut legitur. Sedes
Anteretro describuntur: ANte
quiade futur o iudicio pnredicant
Retro quia de ueteritesta mento
testimoniumdonant: Quod aute
sequitur Et seniores. illossignifi¬
cant. de quib: superius dixenaei
Et inciruitu sedis sedilia uiginti
quattuor. & suprathromos uiginti

Expanded text:
Hoc enim canticum novum cantat, qui, veteri homine deposito, per gratiam baptismatis innovatur feliciter. Iste cantus qui mentem purissimam consolatur, qui medullitus delectatur, hoc novus homo cantare debet canticum novum non vetus, qui necdum Adae peccata deposuit. Novus utique cantus est, quia nunquam talem antea mundus audivit. Novum. Quod nulla vetustate sordescat, sed semper in sui dignitatis gratia perseveret. Ante sedem. Sedes Ecclesia est perfecta, quae meruit coelum esse, eo qsit habitaculum Dei. Sedes sunt Salvatoris Domini, quas ille sua majestate jam possidet, sicut legitur: Sedes ante et retro describuntur. Ante, quia de futuro judicio praedicant. Retro. Quia de Veteri Testamento testimonium donant. Quod autem sequitur: Et seniores. Illos significat, de quibus superius dixerat: Et in circuitu sedis sedilia viginti quatuor millia, et super thronos
Abbreviated transcription (Latin):
tantum de eius actu faciunt natio¬
nabili ter mentionem. Quia ab
omni contagione carnali in macu¬
latum eum dñs ab infantia custo¬
diuit et scm̃. ideo illia postolica
apte conuenit lectio. maxime
ubiait. benedictus ds̃ qui elegit

Expanded text:
tantum de ejus actu faciunt rationabiliter mentionem, qui ab omni contagione immaculatum, cum Dominus ab infantia custodivit eum et sanctum, ideo illi apostolica apte convenit, vel maxime ubi ait: Benedictus Deus qui elegit
Abbreviated transcription (Latin):
iecit & ait: ETSCIMUS QuIA
VERṼ Ẽ. TESTIMONIVEIUS¬
uia ergo & noscumce¬
teris fidelib: scimus ue¬
Norum eẽ testimoniũ
cius. Curemus peromnia utrec¬
ta fide intellegendo. recta ope¬
iatione exercendo quaedocunt:
addonaperueniamus sempit̃ na

Expanded text:
jecit, et ait: Et scimus quia jecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejusQuia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonejus, curemus per omnia ut recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona perveniamus sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Quod ille senon aliter factu¬
rum respondit. Nisi indicto ieiu¬
nio om̃s in commune dñm p̃caren¬
tur. ut illo digna scribere posset. de¬
Et hocita patrato. Inistructus reue¬
latione acsci sp̃s grrtia debriatis
om̃s her&icorum tenebras pate¬
facta subito ueritatis lucȩ dispulit.
IN principioin quiens enet uerbũ.
nat uerbum: Similemq initus
totum sui sermonis cursũ faciens.
neliter factum. Ita etiam uerũ dm̃
uere ex dõpatre aeternaliter
adsestione perdocuit Immo
omnia diuinae ueritatis & uerȩ
diuinitatis quantum alterimor¬
talium nulli licuit archana rese¬
nauit. Et hocuirginipriuilegiũ
recte reseruabatur. Vt ad scru¬
tanda uerbi in corruptibilis sa¬
cirmenta. Incorrupto ipse non
solum corde. sed & corpore pro¬
ceder& Decuius dictorũ uerita¬
te quamsit nemini ambigendũ.
Ipse quoq: cunuit ostendere
Quicum dixisset. hicest discipu¬
lus qui testimonium perhibet
dehis & scripsithaec. Continuo sub¬

Expanded text:
nia. Quod ille se non aliter factunia. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio, omnes in commune Dominum precarentur, ut illa digna scribere posset. Et hoc ita patrato, instructus revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In princrat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis circum  Al., curaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo sub
Abbreviated transcription (Latin):
nunceuangelium quod descrip¬
sit ecclesis legendum pandendo¬
Si quidematempore dominicae
passionis resurrectionis & ascen¬
sionis incaelum usq: adultima domi¬
ciani principis tempora. peran¬
noscirciter sexaginta & quinque
absq ullo scribendi adminiculo uer¬
bum pnre dicabat. At ubi ad o mici¬
anoqui secundus postneronem
xp̃ianorum persecutor extitit
exilio missus ẽ. In rumpentes ec
clesiam her&iciquasi indestituta
a pastore ouilia lupimarcioN
Cherintus ethebion ceterique
antichristi. quix p̃m fuisse ante
mariamnegabant. simplicitatẽ
fidei euangelicae peruersa macu¬
laueredoctrina. Sed dumipse
post occisionem domiciani permit¬
tente pio principe nerua redir&
ephesum compulsus ẽ. ab omnibus
paene tuncasiae epis & multarũ
ecclesiarum legationib:. deco ae¬
terna patridiuinitate xp̃ialtiis
facere sermonem. eoquod intri¬
umaliorum euangelistarũ scrip¬
tis dehumanitate eius sufficient̃
sibi uiderentur habere testimo¬

Expanded text:
nunc Evangelium, quod descripnunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendumSiquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum, et usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque absque ullo scribendi adminiculo verbum praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, exsilio missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta a pastore ovilia lupi Marcion, Cerinthus et Ebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed cum ipse post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsis ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patris divinitate et Christi altius facere sermonem, eo quod in trium aliorum evangelistarum scriptis, de humanitate ejus sufficienter sibi viderentur habere testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ut sequamim uestigiaeius . Ec¬
ce propter quodeidictum est:
talis quaenon est inmalis. ubi
faciead faciem uidebimus: quod
bi diuinitus p̃dicatas. Cõmen¬
datas nouit ecclesia. quarũ. ẽ:
alten in requie. Vna cũ hoste¬
pugnat. altensine hoste regna
Ergo unabonaest sedadhũc
misent. altermelior etbeata
Ista significata est perapostolũ
petrum. Illa periohannem. Ideo
dicitur huic sequere me. De illo
autem. sic eum uolo manere do¬
necueniam Acsidicat. Tume
sequere perimitationem perfe¬
renditem poreliamala . ille ma¬
neat donec sempiterna ueniored¬
diturus bona: Siceum uolomanen
id .ẽ. expectare: Qnm quod per
eum significatur. Nonutiq: nunc
sed cũ uenerit xp̃s implebitur
HICESTDISCIPULUS QUI
TESTIMONIŨ PERHIBET
DEHIS ET SCRIPSITHAEC
ic manifestebeatus iohannes
suam personam designat
exofficio. quam de signareuitat
exuocabulo. Perhibuit quippe
testimonium uerbo dĩ prredican¬
do perhibuit scribendo perhibu

Expanded text:
ut sequamur vestigia ejus . Ecut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est talis, quae non est in malis. Ibi facie ad faciem videbimus, quod bi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum una altera in requie; una in pugnat, altera sine hoste regnat. Ergo una bona est, sed adhuc misera: altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Ideo dicitur huic: Sequere me. De illo autem: Si eum volo manere donec veniam. Ac si dicat: Tu me sequere, per imitationem perferendi temporalia mala. Ille maneat, donec sempiterna venio redditurus bona. Sic eum volo manere, id est, exspectare, quoniam quod per eum significatur, non utique nunc, sed cum venerit Christus, implebitur. Hic est discipulus, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Hic manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quod designare vitat ex vocabulo. Perhtestimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibui
Abbreviated transcription (Latin):
priae non finemmundi. Quod
autem subdit donec ueniam.
Non solum de generaliillo quo
resoluendus est mundus. sed
etiam dehoc quocotidiescõs
suos uisitare dignatur aduentu
accipipotest Quoduero ait
Diligis meplus his. potestita in
tellegi ut iohannemin hoc loco
quispetialius dilectus. ẽ. acete¬
ris exciper&. At uero iuxta.
mysticum sensum. In petro ac¬
tualis uita. Inio hanne contem¬
platiua significatur Inut roq:
praesens pariter & futurt
Ecclesia autem cuius petrus¬
propter primatum a postola¬
tus gerebat figuram claues
inpetra. idest potestatem sol¬
uendiligandiq peccata. Quod
estenimperproprie catem in
xp̃o ecclesia: hoc est persignifi¬
cationem petrus inpetra. qua
significatione intellegitur
xp̃s petrix. petrus ecdesia. Hȩc
igitur ecclesia quam significa¬
bat petrus quam diudegit in
cestant proueritate usque
admostem. Quib: idem petris
Ait Xp̃spronobis passus est :
relinquens nobis exemplum

Expanded text:
priae, non finem mundi. Quod priae, non finem mundi. Quod autem subdit: Donec veniam, non solum de generali illo, quo resolvendus est mundus, sed etiam de hoc, quo quotidie sanctos suos visitare dignatur adventu, accipi potest. Quod vero ait: Diligis me plus his, potest ita plus intelligi, ut Joannes hoc loco, qui specialius dilectus est, a caeteris excipiet. At vero, juxta mysticum sensum, in Petro actualis vita, in Joanne contemplativa significatur. In utroque praesens pariter et futura. Ecclesia autem, cujus Petruspropter primatum apostolatus gerebat figuram, clavesIn petra, hoc est, potestatem solvendi ligandique peccata, quod est enim per proprietatem in Christo Ecclesia, hoc est, per significationem Petrus in petra, qua significatione intelligitur Christus petra, Petrus Ecclesia. Haec igitur Ecclesia, quam significabat Petrus, quam diu deget incertant pro veritate usque ad mortem, quibus idem Petrus Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum,