comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et quatuor inde: ut bini cũ exceptorib iu¬
dices alternarent. ne aliquis nr̃m se dixis.
dil se causaretur: quod non fuisset exceptum:
huic tantȩ diligentiȩ etiã illud ẽ aadditũ
ut ꝙ nos & ipsi quẽ admodũ ipse uider uer¬
bis nr̃is subscͥbẽmꝰ ne quisquã dic̾e̾t in il¬
lisgestis aliquid uel postea fuisse corruptũ.
sum enĩ ad huc uiuentib eis qui subscͥpse¬
runt in notuerint eadẽ gesta omnib lociᷤ
in quib oportet ut innotescant sic etiã ad
posteros confirmata ueritas ꝑdurauit. No¬
lite ꝙͦ ẽe ingrati tantȩ miscõiȩ di: quȩ ꝑ istã
diligentiã uob̾ ministrata ẽ Nulla excusa¬
uo iam remansit. Nimiũ dura. nimiũdi¬
abolica corda sunt hominũ: quȩ adhuc
tantȩ manifestationi ueritatis obsistũt:
frx ep̃i partis ur̃ȩ quos omnes elegerunt ut
ꝓomnib loquerentur conati sunt quantũ
potuerunt ut omnino ipsa causa non agere¬

Expanded text:
et quatuor inde, ut bini cum exceptoribus juet quatuor inde, ut bini cum exceptoribus judicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. Huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse ingrati tantae misericordiae dei, quae per istam diligentiam uobis ministrata est; nulla excusatio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus loquerentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non agere
Abbreviated transcription (Latin):
fece quib creditis uel de antiqua traditiõe
uel de cognitoris corruptione. qui manda
num suũ ubi nob̾ obiecerunt crimen tradi¬
tionis: non potuerunt conscbe sine crimi¬
ne falsitatis. Proinde quȩ marime necessa¬
ria credidimꝰ hislitu̾̃s tanquã breuiario
collecta inseruimꝰ ne forte ad magna gestor
uolumina. uel ꝑuenire non facile possitis.
uel ea legere laboriosũ ꝑutetis: Carchaginẽ
uenimꝰ et nos et ep̃i ur̃i. ⁊i quod pͥus nole¬
bant. & indignũ eẽ dicebant: in unum con¬
uenimꝰ. Electi sunt ex noħ̾et ex ipsis sept̾e hĩc
essept̾e inde qui ꝓ cansa omnũ loquerent᷑
ẜlecti sunt alii sẽꝑtem hinc .iuii. inde: cũ
quib ubi opus erat consiliũ ꝑtractarent:
Electi sunt quatuor hinc ⁊ quatuor inde:
qui gestis conscͥbendis custodes ẽẽnt: ne in¬
falsatũ aliquid ab aliquo dice̾tur: Datisũt
etiã a nob̾ & ab ipsis notarii quatuor hinc

Expanded text:
Ecce quibus creditis vel de antiqua traditione, Ecce quibus creditis vel de antiqua traditione, vel de Cognitoris corrutum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legere laboriosum putetis., Carthaginem uenimus et nos et episcopi uestri et, quod prius nolebant et indignum esse dicebant, in unum conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. electi sunt alii septem hinc et septem inde, cum quElecti sunt quatuor hinc, et quatuor inde, qui Gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. Dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quatuor hinc,
Abbreviated transcription (Latin):
uos autẽ ista fa¬
cile credere. ac
ꝓpterea multos ur̃m adhuc nolle adquiesc̃e
ueritati: placuit nob̃ cogente dñi caritate.
ex concilio nr̃o haec aduos scͥpta dirig̾e. qͥb
primitus admoneremini illos uob̃ uictoᷤ atq
deuictos hec m̃dacia iactare: qui etiã ĩ suo
mandato quod ꝓ ipsa conlatione fecerunt.¬
& suis nominib atq subscͥptionib firma¬
uerunt. nosillic traditores ⁊ ꝑsecutores suos
ẽẽ dicentes. in falsitate atq mendacio manl¬
festissimo detecti atq conuicti sunt. ita ut uo¬
lentes głari de multitudine coep̃orũ suorũ
inter aliquoꝵ absentiũ nomina. etiã mortus
nom̃ insererent: & cum queretur ubi ẽẽt su¬
bita ꝑturbatione cȩcati: ipsi eũ confit̾ent᷑ in
itine defecisse Et cũ interrogarentur quomͦs
cerat: uehementiꝰ ꝑturbati. alio mendacio
se obligauerunt: respondentes eũ carchagill
redeuntem fuisse defunctũ. Dequo men¬
dacio exire omnino minime potuerunt.

Expanded text:
uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo mocerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respredeuntem fuisse defunctum: de quo mendacio exire omnino minime potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dest. Ad istam caritatẽ uocaris. ab ista
caritate ꝑire ñ sineri: et putas tͥ aliqͥd
ꝓdesse. si te ipse p̾cipites in int̾itũ. cum
caritatis mimicũ: Foris autẽ ab eccłia
constitutus. ꝙ seꝑatꝰ a compage unica

Expanded text:
prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cumcaritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unita
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ etiam hoc inter bona numerasse. ut
sibi qͥsq inferat mortẽ: S attende dili¬
genter. & cognosce quẽadmodũ dicat
scͥptura. qͦd tradat unusquisq corpus¬
suum ut ardeat: non utiq ut ipse sem
ignẽ mittat. qͣndo ꝑsequentẽ patitur im¬
micum. s quando ei ꝓponitur ut aut
mali aliquid faciat. aut mali aliqͥd pati¬
atur. eligat non facere mala ꝗͣ non pati
mala: atq ita corpus suum tradat ĩ po¬
testatẽ interfectoris: sic tres illi uiri fe¬
cerunt qui auream statuã cogebantur
adorare. & nͥ facerent minabat᷑ eis ille
qͥ cogebat caminum ignis ardentẽ. Ido-¬
lum adorare noluert̃. ñ ipsi se ĩ ignem
miserunt: & tam᷑ etiã de illis scͥptũ ẽ.
qd̃ tradidert̃ corꝑa sua. ut neq serui¬
rent neq adorarent ullum dm s d̾m
suum. Ecce quomͦ dixit apłs. si tradide¬
ro corpꝰ meum ut ardeã. Qd aut̃ seqͥtur
uide. Si caritate᷑ non habeã. nicħ mͥ ꝓ

Expanded text:
tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na metuitur: Quãꝗͣ in ista morte
ꝗͣ tͥ tu ipse inferre uoluisti. ñsolũ ad
tempus s etiam in ȩt̾num morereris:
qi ꝙ si non ad salutẽ. non ad eccłie pa¬
cem. non ad xꝑi corꝑis unitatẽ. ñ ad
scãm & indiuiduam caritatẽ. s ad ma¬
la aliqua cogereris: nec sic tͥ ipse mor¬
tem inferre debuisti. Considera scͥpturas
diuinas ꝙ discute quantum potes. & i
utrum hoc fecerit aliquis aliqͣndo iusto
atq fidelium: cum ab eis tanta malas
pessi sint. qui eos ad ȩt̾num int̾itum ni
ad uitam et̾nam quo tu compelleris M¬
gebant. Audiui quod dixeris apłm pau¬
lum significasse hoc fieri debere ubi ar
& si tradidero corpus meũ ut ardeam.
qi uidelicet omĩa bona dicebat q̃ sine a¬
ritate nicħ ꝓsunt. sic̃ sunt lingue ho¬
minum & angłoꝵ ꝙ omĩa sacramenta
& omnis scientia ꝙ omĩs ꝓpħia. &. om̃s
fides ita ut montes tranferãtur. & reri
suarum distributio pauꝑib. Idõ uidet᷑

Expanded text:
aeterna metuitur! quamquam in ista morte, aeterna metuitur! quamquam in ista morte, quam tibi tu ipse inferre uoluisti, non solum ad tempus sed etiam in aeternum morereris, quia, etsi non ad salutem, non ad ecclesiae pacem, non ad Christi corporis unitatem, non ad sanctam et indiuiduam caritatem sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas diuinas et discute, quantum potes, et uide, utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint, qui eos ad aeternum interitum non ad uitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. audiui, quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiꝰ ouile redire cogamus: ꝗͣ consen¬
timus uoluntati ouium errantiũ. ut
ꝑire uos ꝑmittamus. Noli gͦ iam dicere
qd̾ te assidue audio dicere. Sic uolo er¬
tare. sic uolo ꝑire. Meliꝰ enĩ nos hoc oĩ¬
no non ꝑmittimꝰ. quantum possimus.
Modo qd̾ te in puteum ut morereris misis¬
ti. utiq libera uoluntate fecisti. S quã
crudeles essent serui di. si huic tuȩ male
uoluntati de ꝑmitterent. & non te dẽ
illa morte lib̾arent: Quis eos ñ meri¬
to culparet: Qͥs non impios recte u¬
dicaret: & tamen tu te uolens maqͣ
misisti ut morereris. illi te nolentem
de aqͣ lauauerunt ne morereris. Tu
fecisti scd̃m uoluntate᷑ tuam. s ꝑnicie̾
tuam: illi cont᷑ uoluntatem tuã. s ꝓpt̾
salutemtuami. Si gͦ salus ista corꝑalis
sic custodienda ẽ. ut etiam in nolentib
ab eis qui eos diligunt seruet᷑: qͣntoma¬
gis illa sꝑitał. in cuiꝰ desertione mors

Expanded text:
ad eius ouile redire cogamus, quam consenad eius ouile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret? et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uoluntatem tuam sed in perniciem tuam, illi contra uoluntatem tuam sed propter salutem tuam. si ergo salus ista corporalis sic custodienda est, ut etiam in nolentibus ab eis, qui eos diligunt, seruetur, quanto magis illa spiritalis, in cuius desertione mors
Abbreviated transcription (Latin):
uti pessima uoluntate qua ꝑsequȩbat᷑
eccłiam. s ꝓstratus est ut excecaretur.
excecatꝰ e ut mutaret᷑: mutatus ẽ ut
mitteret᷑. missus ut qualia fec̾at in er¬
core talia ꝓ ueritate pateret᷑: Si uo¬
luntas mala semꝑ suȩ ꝑmittenda ẽ
libtati: qͣre monetur pat̾ in scͥꝑturis
scis. filiũ durũ non solum uerbis cor¬
ripere s. etiam latera eius tundere: ut
ad bonam disciplinam coactus ꝙ domitꝰ
dirigatu: Unde item dicit. Tu quidẽ
ꝑcutis eum uirga. animam autẽ eius
liberas a morte. Si mala uoluntas sẽꝑ
suȩ ꝑmittenda ẽ lib̃tati: quare corripi¬
untur negligentes pastores & dr eis. er¬
rantem ouem non reuocastis. ꝑditam
non inquisistis: & uos oues xꝑi estis:
caracterem dñicum portatis in sacram̃¬
to qd̾ accepistis. s erratis ꝙ ꝑitis. Non ido
uobis displiceamꝰ qr reuocamꝰ errantes.
ꝙ quęrimus ꝑditos. Meliꝰ enim facimꝰ
uoluntatem domini monentis. ut uos

Expanded text:
uti pessima voluntate, qua persequebatur uti pessima voluntate, qua persequebatur Ecclesiam? sed prostratus est ut excaecaretur, excaecatus est ut mutaretur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatur? unde idem dicit: Tu quidem percutis eum uirga, animam autem eius liberabis a morte. si mala uoluntas semper suae permittenda est libertati. quare corripiuntur neglegentes pastores et dicitur eis: Errantem ouem non reuocastis, perditam non inquisistis? et uos oues Christi estis; characterem dominicum portatis in sacramento, quod accepistis, sed errastis et peristis. non ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaerimus perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini monentis. ut uos
Abbreviated transcription (Latin):
hendi estis ꝙ ꝑducendi ad ueritatẽ uł
cognoscendam ł eligendam: non solum
ut honorẽ salubrit᷑ habeatis. s etiam
ne pessime pereatis: Dicis dm dedisse
liberum arbitrium. ideo non hãbere co¬
gi hominẽ nec ad bonum. Quare ergo
illi de quib supͣ dixi cogunt᷑ ad bonũ:
fctende gͦ qd considerare non uis. Ioo
uoluntas bona misericordit̾ impendi¬
tia. ut mala uoluntas hominis diri¬
gatur. Nam quis nesciat nec dãnari
hominẽ nͥ merito malȩ uoluntatis.
nec lib̾ari ñ bonam habuerit uolun:¬
tatem: Nlon tamen ideo qui diligunt᷑
malȩ suȩ uoluntati. impune & crude¬
liter ꝑmittendi sunt: s uͥ potestas da¬
tur & a malo ꝓhibendi & ad bonũ
cogendi. siam si uoluntas mala sẽꝑ
sue ꝑmittenda ẽ lib̾tati: quare isrłitȩ
recusantes & murmurantes tam du¬
ris flagellis a malo ꝓhibebant᷑. ꝙ ad
t̾ram ꝓmissionis compellebantur: Si
uoluntas mala semꝑ suȩ ꝑmittenda
est libtati: quare paulus non ẽ ꝑmissꝰ

Expanded text:
hendi estis et perducendi ad ueritatem uel cognoscendam uel eligendam, non solum ut honorem salubriter habeatis, sed etiam ne pessime pereatis! dicis deum dedisse liberum arbitrium, ideo non debere cogi hominem nec ad bonum. quare ergo illi, de quibus supra dixi, coguntur ad bonum? adtende ergo, quod considerare non uis. ideo uoluntas bona misericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi bonam habuerit uoluntatem? non tamen ideo, qui diliguntur, malae suae uoluntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bonum cogendi. Nam ssuae permittenda est libertati, quare Israelitae recusantes et murmurantes, tam duris flagellis a malo prohibebantur et ad terram promissionis compellebantur? Si voluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Paulus non est permissus
Abbreviated transcription (Latin):
omino insigni ꝙ merito sus¬
cipiendo fri augustino ep̃o:
nectariꝰ. Qnͣta sit caritas
patriȩ. qͣm nosti p̾tereo.
Sola est enim. que paren¬
tum iure uincat affectum.
Cui si ullus ee̾t consulendi
modus aut finis bonis. digne iam ab
eius munerib meruimꝰ excusari. S qͣm.
crescit in dies singłos dilectio & gr̃a q
uitatis. quantumq ȩtas fini ꝓxima ẽ
tantum incolumen ac florentẽ relin-¬
quere patriam cupit: idcirco gaudeo
pͥmum. qͦd apud instructũ disciplinis
omnib uirum mͥ hic sermo ẽ institu¬
tus. In calamensi colonia. multa sunt
q̃ merito diligamus: uł qͦd in ea geniti
sumus. ł qͦd eidem magna contulisse ui¬
demur officia. Hȩc gͦ dñe p̾stantissime
q merito suscipiende. non leui ppłi sui
erratu plapsa ẽ. Qͦd quidem si iuris pu¬
blici rigore metiamur. debet plecti se¬
ueriore censura. S ep̃m fas non ẽ nͥ sa

Expanded text:
OMINO INSIGNI ET MERITO SUSCIPIENDO FRATRI AUGUSTINO EPISCOPO NECTARIUS. Quanta sit caritas patriae, quoniam nosti, praetereo. sola est enim, quae parentum iure uincat affectum. cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne iam ab eius muneribus meruimus excusari. sed quoniam crescit in dies singulos dilectus et gratia ciuitatis, quantumque aetas fini proxima est, tantum incolumem ac florentem relinquere patriam cupit, idcirco gaudeo primum, quod apud instructum disciplinis omnibus uirum mihi hic sermo est institutus. in Calamensi colonia multa sunt, quae merito diligamus, uel quod in ea geniti sumus uel quod eidem magna contulisse uidemur officia. haec ergo, domine praestantissime et merito suscipiende, non leui populi sui errato prolapsa est. quod quidem si iuris publici rigore metiamur, debet plecti seueriore
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ qͣnta possum supplicatiõe de¬
posco. ut si defendenda res ẽ innoxius
defendatur: ab innocentib molestia
ꝑuides postulari. De dampnis facilis
potest haberi taxatio: tantum supli-¬
cia dep̾cam᷑. Acceptior dõ uiuas. domi¬
ne insignis ꝙ merito susespͣiende frater.

Expanded text:
ossum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia am tuam peruides postulari. de damnis facilis potest haberi taxatio; tantum supplicia deprecamur. acceptior deo uiuas, domine insignis et merito suscipiende frater.
Abbreviated transcription (Latin):
Commendo etiã ego excellentiȩ tuȩ eccłam
coep̃is meis sibi collaborantib ⁊ comꝑiclitantb
missus est. Nec de hac re plura scͥbo: cũ ipsum
p̃sentem sis auditurus. Cet̾a in commonito¬
riis inuenies. quȩ ad prb̃m misi: siue mods
siue ꝑdiaconũ ꝑegrinũ: ne mͥ ea tociens itia¬
re nece̾e̾ sit. Semꝑ in xp̃o cor tuũ uigeatꝯ
gaudeat. domine merito insignis mulaus
Rmñe: ac desiderantissime fili: filiũ nr̃mel
finum cirtensem principalem: commels¬
do eximietati tuȩ:¬

Expanded text:
commendo etiam ego excellentiae tuae ecclesiam commendo etiam ego excellentiae tuae ecclesiam coepiscopis meis ibi conlaborantibus et compericlitantibus missus est. nec de hac re plura scribo, cum ipsum praesentem sis auditurus. cetera in commonitoriis inuenies, quae ad presbyterum misi siue modo siue per diaconum Peregrinum, ne mihi ea totiens\' iterare necesse sit. semper in Christo cor tuum uigeat et, gaudeat, domine merito insignis multumque carissime ac desiderantissime fili. filium nostrum Refinum, Cirtensem principalem, commendo eximietati tu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ aliquot lucubrationib terminaui. sicit
epłȩ duȩ non breues. una ad dilectionẽ tuã
alt̾a ad uirũ illustrem uolusianũ. quã uos
accepisse iam credo. sicut nunc ĩ manibus
habeo librũ ad honoratum nr̃m de que
dere: uides quã minime oporteat: Caritas
enim quȩ tanquã nutrix fouet filios suos
non ordine amandi. s ordine subuenien¬
di infirmiores fortiorib anteponit quos ta¬
les uult eẽ quales iam illi sunt. quos ñ con¬
tempnendo s dehis confitendo itim p̾tit
T̃ales gͦ mͥ necessitates dictandi aliquid q
me ab eis dictationib impediat. quib ma¬
gis mardesco derẽ non possunt cũ paululu
spatui uix datur inter aceruos occupationĩ
quib nos alienȩ uel necessitates uel cupidira¬
tes angariatos traunt. Et quid faciam ꝓr¬
sus nescio: Audisti unde dñm mecũ dept¬
ceris. S etiã quod tã instanter & tã crełi
me admones: nolo cesses non nichil agens.

Expanded text:
modo aliquot lucubrationibus terminaui, sicut modo aliquot lucubrationibus terminaui, sicut epistulae duae non breues, una ad dilectionem tuam, altera ad uirum inlustrem Volusianum, quas uos accepisse iam credo, sicut nunc in manibus habeo librum ad Honoratum nostrum de qdere uides quam minime oporteat. caritas enim, quae tamquam nutrix fouet filios suos, non ordine amandi sed ordine subueniendi infirmiores fortioribus anteponit, quos tales uult esse, quales iam illi sunt, quos non contemnendo sed de his confidendo interim praeterit. tales ergo mihi necessitates dictandi aliquid, quod me ab eis dictationibus impediat, quibus magis inardesco, deesse non possunt, cum paululum spatii uix datur inter aceruos occupationum, quibus nos alienae uel cupiditates uel necessitates angariatos trahunt, et, quid faciam, prorsus nescio. Audisti, unde mecum dominum depreceris; sed etiam quod tam instanter et tam crebro me admones, nolo cesses non nihil agens.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq adte scͥbendam & his adiungendam
quã cũ ibiẽem iã dictare ceꝑam: paulo addi¬
to. sic ee̾ inꝑfectã scias. Si autẽ rationẽ oĩũ
dierũ & lucubrationũ aliis necessitatib im¬
pensarũ. tibi possem reddere. grauit̾ contri¬
status mirareris. quanta me distendant q̃
omnino differri ñ possunt: nec ag̾e illa ꝑ¬
mittant. in qua me petendo & admonendo
urges. uolentem. ⁊ ineffabilit̾ qr non possũ
dolentẽ Cũ enĩ ab eorũ hominũ necessitatib
aliquantulũ uaco. qui me sic angariant ut
eos nullomͦ liceat euitare. nec contempnere
oporteat non desunt quȩ dictanda ꝓpono.
sic in articulis temꝑũ constituta ut dilatio¬
nem non ferant. sicut mͥ fuit breuiatio gessy
conlationis nr̃e satis oposa. cũ uiderẽ nemi¬
nem se uelle tanto agg̃i litterarũ legendoni¬
mittere. sicut mͥ fuit etiã epła ad ipsoslalcos
donatistas. de hac eadem collatione nr̃a qua

Expanded text:
quoque ad te scribendam et his adjungendam, quoque ad te scribendam et his adjungendam, quam cum ibi essem jam dictare coeperam, paulo addito sic esse imperfectam scias. Si autem rationem omnium dierum et lucubrationum aliis necessitatibus impensarum tibi possem reddere, graviter contristatus mirareris quanta me distendant, quae differri omnino non possunt, nec agere illa permittant in quae me, petendo et admonendo, urges volentem, et ineffabiliter quia non possum dolentem. cum enim ab eorum hominum necessitatibus aliquantulum uaco, qui me sic angariant, ut eos nullo modo liceat euitare nec contemnere oporteat, non desunt, quae dictanda praepono sic in articulis temporum constituta, ut dilationem non ferant, sicut mihi fuit breuiatio gestorum conlationis nostrae satis operosa, cum uiderem neminem se uelle tanto aggeri litterarum legendo committere, sicut mihi fuit etiam epistula ad ipsos laicos Donatistas de hac eadem conlatione nostra, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ciamenta ꝓcliuis tam̃ si necẽe fuerit etiã
gestis iube allegari epła meas. quas dehac
re singulas uob̃ mitenda putaui. Soleoenĩ
audire in potestate ẽẽ uiorcis mollire sen¬
Si autẽ nec litt̾is meis ad hoc consenserit. hoc
saltem p̃stet ut in custodiã recipiantur. atq
ħ de clementia imꝑatorũ impetrare cura¬
bunꝰ: ne passiones seruorũ dĩ. quȩ debẽt ẽẽ
in eccła głose inimicorũ sanguine dehone¬
stentur. Scio enĩ in causa clericorũ anaimen¬
siuĩ qui occisi sunt agentilib nũc martires
honorantur. imꝑatorẽ rogatũ facile conces¬
sisse ne illi qui eos occid̾ant ⁊ capti iã teneban¬
tur: pena simili punirentur. Libros de ba¬
ptismo paruulorũ cũ iã codicẽ ipsũ p̾stan¬
tiȩ tuȩ misisse: cur abste rursus acceperio
oblitus sũ. nisi forte cũ inspic̾em m̃dososeoᷤ
repperi. ⁊ emendare uolui: quod mirabili¬
ter imyeditus adhucusq non feci. Eplam

Expanded text:
ciamenta proclivis; tamen si necesse fuerit, etiam ciamenta proclivis; tamen si necesse fuerit, etiam Gestis jubete allegari epistolas meas, quas de hac re singulas vobis mittendas putavi. Soleo enim audire in potestate esse judicis mollire senSi autem nec litteris meis ad hoc consenserit, hoc saltem praestet ut in custodiam recipiantur, atque hoc de clementia Imperatorum impetrare curabimus, ne passiones servorum Dei, quae debent esse in Ecclesia gloriosae, inimicorum sanguine dehonestentur. Scio enim in causa clericorum Anaunensium, qui occisi a Gentilibus, nunc martyres honorantur, Imperatorem rogatum facile concessisse ne illi qui eos occiderant et capti jam tenebantur, poena simili punirentur. 3. Libros de Baptismo parvulorum, cum jam codicem ipsum Praestantiae tuae misissem, cur abs te rursus acceperim, oblitus sum: nisi forte cum inspicerem, mendosos eos reperi, et emendare volui, quod mirabiliter impeditus, adhuc usque non feci. Epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
nis multũq um̃e ac desiderantissime. fili. Ibi
hoc adiuuante dño fiat. qui potens est mise¬
ricorditer opitulari in tantis malis. Modo
utruisq sexus. hac atq illac circuit: aꝑuitq
sibi basilicas: quas possessoꝵ quantuluscũq ti¬
mor clauserat. Presente autẽ ꝓcuratore uiri
clarissimi celeris spondeo. quẽ tuȩ dilectiõi
commendaiii multũq commendo. uteũq
eorũ frangebatur audacia: Nunc uͭ postea qͦ
carthaginẽ ꝓfectus ẽ. etiã in fundis ipsiꝰ ba¬
silicas aꝑuit. populus congregat: Cũ ipso ẽ
etiã ille donatus diaconꝰ rebaptiratus. cum
fuerit colonus ȩccłȩ: qui uersatus ẽ in illa ce¬
de p̃cipuus. Qui tales. ñ cũ eo sũt quando &
ille cũ ipso ẽ: Si ꝓconsul uel simui ambo ĩil¬
lum estis sententiã ꝓlaturi ⁊ forte ille ꝑsistit
uelle gladio iundicare: qͣ quã sit. rp̃ianus.
& quantũ adu̾te ꝑo tuimꝰ ñ fit ad hec cru¬

Expanded text:
nis multumque carissime ac desiderantissime fili. ibi nis multumque carissime ac desiderantissime fili. ibi hoc adiuuante domino fiat, qui potens est misericorditer opitulari in tantis malis. modo utriusque sexus hac atque illac circuit, aperuit sibi basilicas, quas possessorum quantuluscumque timor clauserat. praesente autem procuratore uiri clarissimi Celeris Spondeo, quem tuae dilectioni commendaui multumque commendo, utcumque eorum frangebatur audacia. nunc uero, posteaquam Carthaginem profectus est, etiam in fundis ipsius basilicas aperuit, populos congregat. cum ipso est etiam ille Donatus, diaconus rebaptizatus, cum fuerit colonus ecclesiae, qui uersatus est in illa caede praecipuus. qui tales non cum eo sunt, quando et ille cum ipso est? si pro consule uel simul ambo in illos estis sententiam velle gladio vindicare, quanquam sit christianus, et quantum advertere potuimus, non sit ad haec cru
Abbreviated transcription (Latin):
debeas eadẽ gesta iub̾e ꝓponi: fiat si po¬
test illuc frequẽs confluere multitudo::
Alioquin aliꝰ locꝰ celebrior ꝓuidendus est.
ñ tam̃ ullo mͦ p̃termittendũ Pena sane
illorũ quaui de tantisscelerib confessoruor
rogo te ut p̃ter suppliciũ mortis sit: & ꝓpter
conscientiã nrãm: & ꝓpter catholicã mansu¬
etudinẽ cõmendandam. Ipse enĩ fructus
ad nos ꝑuenit confessionis illorũ quia ĩue¬
nit eccła catholica ubi suã gͥ atrocissimos
inimicos seruet atq exibeat lenitatẽ. In tan¬
ta quippe crudelitate quecũq p̃ter sangui¬
nẽ uindicta ꝓcesserit: magna lenitas appare¬
bit. Quod ⁊ si mͦ quib dã nr̃is illa atrocitate
commotis uidetur indignũ ⁊ quasi dissolu¬
tionis ⁊ negligentiȩ simile. transactis tamen
motib animorũ qui recentiorib factis solẽt̃
turbulentius excitari egregie luculenta bo¬
nitas apparebit. & ob ħ magis eadẽ gesta legere
atq: ostendere delectabit dñe merito insig¬

Expanded text:
debeas eadem gesta iubere proponi, fiat, si potest illuc frequens confluere multitudo; alioquin alius locus celebrior prouidendus est, non tamen ullo modo praetermittendum. Poena sane illorum quamuis de tantis sceleribus confessorum rogo te ut praeter supplicium mortis sit et propter conscientiam nostram et propter catholicam mansuetudinem commendandam. ipse enim fructus ad nos peruenit confessionis illorum, quia inuenit ecclesia catholica, ubi suam erga atrocissimos inimicos seruet atque exhibeat lenitatem. in tanta quippe crudelitate, quaecumque praeter sanguinem uindicta processerit, magna lenitas apparebit. quod etsi modo quibusdam nostris illa atrocitate commotis uidetur indignum et quasi dissolutionis et neglegentiae simile, transactis tamen motibus animorum, qui recentioribus factis solent turbulentius excitari, egregie luculenta bonitas apparebit et ob hoc magis eadem gesta legere atque ostendere delectabit, domine merito insig
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium postulare. totum maluit con¬
siteri. quod eas paulus de argento ꝓprio
cum ẽet fisco obnoxius de hastario emerat.
ut eas eccła si fieri potest. non occulta ep̃i
iquitate: s manifesta. xꝑiani imꝑatoris
liberalitate possideat. Quod si fieri non po¬
dest melius inopiȩ laborem serui d̃i tolerãt.
quam ut necessariorum facilitatem. cũ con-¬
scentia fraudis obtineant. Adhoc tuũ suffra¬
giĩ petimus imꝑtire digneris: qr id quod
primo impetratũ est noluit alligare ne
iterum supplicandi sibi int̾lud̃et facultatẽ:
Non enim erat ad desiderata responsum
Nunc uero cum sis eadẽ benignitate qua so¬
les seo amplior potestate. non desꝑamus
aduiuante domino meritis tius ħ facile
posse concedi: cum etiã si tuo nomine ead̃ẽ
loca petimlis & memorate ȩccłȩ ipse do¬
nares quis rep̃henderet. aut quis non
marime p̃dicaret petitionem tuam ñ
t̾renȩ cupiditati. s xꝑianȩ pietati serui¬

Expanded text:
beneficium postulare, totum maluit conbeneficium postulare, totum maluit confiteri, quod eas Paulus de argento proprio, cum esset fisco obnoxius, de hastario emerat, ut eas ecclesia, si fieri potest, non occulta episcopi iniquitate sed manifesta Christiani imperatoris liberalitate possideat. quod si fieri non potest, melius inopiae laborem serui dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant. A.d hoc tuum suffragium petimus impertire digneris, quia id, quod primo impetratum est, noluit allegare, ne iterum supplicandi sibi intercluderet facultatem; non enim erat ad desiderata responsum. nunc uero cum sis eadem benignitate, qua soles, sed amplior potestate, non desperamus adiuuante domino meritis tuis hoc facile posse concedi, cum, etiam si tuo nomine eadem loca peteres et memoratae ecclesiae ipse donares, quis reprehenderet aut quis non maxime praedicaret petitionem tuam non terrenae cupiditati sed Christianae pietati serui
Abbreviated transcription (Latin):
ante non potuit. Cum enim possꝰ
sine ulla forsitan questione. cũ prectᷤ¬
sor eiꝰ quamuis sub alieno nomine
comꝑauerat. & sub eccłiȩ nomine
possidere iam ceperat. consequenteer
etam ipse retinere. noluimus tamen.
quoniam fisci debitor fuit. hunc scru¬
ꝯulum hab̾e in conscientia. Neꝙ enĩ
Maus ista quia fisco fiebat ides non fiebat.
Et ille quidem paulus postquã ep̃c factus
est renuntiaturus omnib suis reb ꝓpter
eracta quadam cautione inqua ei certũ
pondus debebatur argenti. hoceriguos aͥ¬
gelos unde uictum sustentarat tanquã
etcle comparauit. sub nomine tunc poten:¬
cissiȩ domus ut etiam ex ipsis morem suũ
sequens cum fisco non solueret. nullas ex¬
actorum molestias pateretur. Iste autẽ qͥ
adem ȩccłȩ illo defuncto ẽ ordinatus. a¬
muit hos agros susciꝑe. Et cum posset ꝓ
solis fiscalib debitis quȩ de memoratis
possessiunculis ille contrarerat. imꝑiale

Expanded text:
ante non potuit. cum enim posset ante non potuit. cum enim posset sine ulla forsitan quaestione, quod praecessor eius quamuis sub alieno nomine comparauerat et sub ecclesiae nomine possidere iam coeperat, consequenter etiam ipse retinere, nolumus ergo, quoniam fisci debitor fuit, hunc scrupulum habere in conscientia. neque enim fraus ista quia fisco fiebat ideo non fiebat. et ille quidem Paulus, postquam episcopus factus est, renuntiaturus suis omnibus rebus propter exacta quadam cautione, in qua ei certum pondus debebatur argenti, hos exiguos agellos, unde uictum sustentaret, tamquam ecclesiae comparauit sub nomine tunc potentissimae domus, ut etiam ei ipsis morem suum sequens, cum fisco non solueret, nullas exactorum molestias pateretur. iste autem, qui eidem ecclesiae illo defuncto est ordinatus, timuit hos agros suscipere et, cum possit pro solis fiscalibus debitis, quae de memoratis possessiunculis ille contraxerat, imperiale
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo
rabiliter amplectei¬
do filio olympio a¬
gustinus. Quicho
sis scđm scł̃i huius
cursum: nos tamen
amo & sincerissini
conseruo nr̃o. olmpio xꝑiano. fidus¬
me scribimus. Hoc enim tͥ ee̾ scimꝰ oi
Fama quippe ad nos ꝑtulit. honorem
te adeptũs ee celsiorem: quȩ utrũ ue¬
ra e̾e̾t nundum apud nos fuerat con-¬
firmatum. cum hȩc scribendi ꝑuenit
occasio.S qm nõuimus te a domino
didicisse non alta sapere s humilib
consentire: quolibꝙ culmine puett
e̾es non aliter quã soles litteras nr̃as
te accepturum ẽẽ presumimus. dne
dilectissime ꝙ. in xꝑi m̃bris honor¬
biliter amplectende fili. Temꝑali
uero felicitate ad ȩt̾na lucra tẽ prii¬
denter usurum minine dubitamus.
ut qͣnto plus potes in hact̾rena re pi¬
blica. tanto plus impendãs cȩlest ilh
rependatur in regione uiuentium
ꝙ in uera pace securoꝵ ac sine fine
facii petitionem tuȩ rursus cõmendꝰ
caritati. ne forte nunc fieri possit qd

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ORABILITER AMPLECTENDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS. Quicquid sis secundum saeculi huius cursum, nos tamen carissimo et sincerissimo conseruo nostro Olympio Christiano fidissime scribimus. hoc enim tibi esse scimusitate sublimius. fama quippe ad nos pertulit honorem te adeptum esse celsiorem, quae utrum uera esset, nondum apud nos fuerat confirmatum, cum haec scribendi prouenit occasio. sed quoniam nouimus te a domino didicisse non alta sapere sed humilibus consentire, quolibet culmine prouectus esses, non aliter, quam soles, litteras nostras te accepturum esse praesumimus, domine dilectissime et in Christi membris honorabiliter amplectende fili. temporali uero felicitate ad aeterna lucra te prudenter usurum minime dubitamus, ut, quanto plus potes in hac terrena re publica, tanto plus inpendas caelesti illi, rependatur in regione uiuentium et in uera pace securorum ac sine fine Bonifatii petitionem tuae rursus caritati commendo, ne forte nunc fieri possit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uel putari uolunt. xp̃ianã doctrinã utilitati
ñ conuenire rei publicȩ: qr nolunt starerẽ pu-¬
blicã firmitate uirtutũ: s impunitate uiciorũ
Non aũ sic̃ homini regi. uel cuilibet principi
pie colunt. siue mala huiꝰ uitae patient̾ fortit̾q
exꝑiantur. siue bonis eiꝰ miscdit̾ at tẽꝑant̾ utag̃¬
ȩt̾nũ ꝓ utroq p̾miũ recepturi ĩ ciuitate suꝑna
atq diuina uhi iã nꝰ sit molestię toleranda ca-¬
iamitas: nec laboris effrenanda cupiditas: s sola
sine difficultate ulla. ⁊ ꝑfecta lib̾tate. retinenda
dĩ ⁊ ꝑximi caritas. Incolumẽ te feliciorẽq mi-
sericordissima di omnipotentia tueatur: dñe
illustris. ⁊ merito insignis: ac p̾stantissimȩ fili
cuius ꝓte preces exaudiat ds̃ ꝓmeritis ur̃is of.¬
us prestantiam ues tram mUlt
Sal yt at

Expanded text:
uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac ternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei et proximi caritas. incolumem felicioremque te misericordissima dei omnipotentia tueatur, domine inlustris et merito insignis ac praestantissime fili. cuius pro te preces deus exaudiat, pro meritis uestris ofus praestantiam uestram multum salutat
Abbreviated transcription (Latin):
truint᷑: ꝙ magna oblectant᷑ ingenia. Iue huic
doctrinȩ inimicꝰ ẽ animꝰ. qͥ uel errando eã nescit
et̃ salub̾rimã: uel odit egrotando medicinã. ui
int̾ nos ꝑtractari. tanti habes. ñ tͥ faciat angusti¬
as usitatarũ epłarũ uelut custodiendus moduꝰ.
qr i optime nosti ꝗͣ grandes eas ueteres habuerit
cũ aliqͥd agerẽt: qͦd explicare b̾uit̾ ñ ualerẽt. Et
si auctorũ ad aliaslitteras ꝑtinentiũ mos ẽẽt aliꝰ:
nr̃oꝵ nob̾ in hac re digniꝰ imitanda p̃b̾et᷑ auctori¬
qui illa diuina eloquia tractauerũt s nonte ꝑi¬
geat uel multa querenda ꝓpon̾e. si multa ꝑmo¬
uent. uel aliquando diutiꝰ u̾sare. qͦd queris. ut qͣn¬
to fieri ꝑtales quales nos sumꝰ potest. ñ remane¬
at dubitationis nubilũ: quod obstet lumini ue¬
ritatis. Scio enĩ excellentiã tuã qͦrũdã ꝑpetiob¬
stinatissimas contradictiones. qͥ ꝓpterea putant

Expanded text:
triuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic triuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vidinter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctori eorum etiam, qui illa diuina eloquia tractauerunt, et non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ ⁊ custo dit᷑ optima ciuitas. nͥ fundam̃to ⁊ iun-¬
culo fidĩ firmȩq concordie: cũ bonũ cõmunedi
sime se homines diligũt. cũ ꝓpt̾ illũ se diligunt.
cui qͦ animo diligat occultare ñ possũt. Ood̾ꝰ aũ
ipse dicendi. quo sc̃a scͥptura contexit᷑ ꝙ̃ oĩb acces¬
sibilisqͣu  paucissimis penetrabilis. eaq̃ aꝑ
ta continet quasi amicꝰ familiaris sine fuco loqͥt᷑
ad cor ĩdoctorũ. atq doctorũ: ea uͭ q̃ ĩ misteruis occul¬
tat. nec ipso eloqͥo suꝑbo erigit qͦ ñ audeat acce¬
dere mẽs tardiuscula ⁊ ĩerudita qͣsi pauꝑ ao di¬
uitẽ: s ĩuitat õs humili sermone qͦs ñ solũ ma¬
nifesta pascat. s &̾ secreta exerceat ueritate: hĩ
ꝓmptis qͦd ĩreconditis habẽs. S ne aꝑta fastioi¬
¶ rentur
eadẽ rursus oꝑta desiderant̃. desiderata qͥdã
mͦ renouantur: renouata suauit̾ intimẽntur
His salubrit̾ ⁊ praua corrigunt᷑ & parua nu¬

Expanded text:
ditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nu
Abbreviated transcription (Latin):
mẽs: diuinitatis ei largit̃ tribuens. Ipsa iurtꝰ:
bra uiuenis introduxit. Hic si ratio querit᷑ ñ
erit mirabile: si exemplũ poscit᷑ non erit sin¬
gulare: Demus dm aliqͥo posse. qͦd nos fate¬
am̃ inuestigare non posse. In talib reb tota
ratio facti: ẽ potentia facientis Ia illud qͦd ĩ
sonnos resoluit᷑: ⁊ cibo alit᷑. ⁊ õs humanos sen¬
tit affertus. hominẽ ꝑsuadet hominib qu̾e

Expanded text:
mens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus mens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus embra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet homin
Abbreviated transcription (Latin):
dit quam asinis ⁊ camelis. qui ex grano mi¬
nutissimo seminis. tantã fitulneȩ arboris ma¬
gnitidinẽ creat eum ex multo maiorib se.¬
minib longe minora multa nascantur qͥ
pupiliã tã paruã ditauit acie. qͣ ꝑ oculos
micante in ictu teporis celũ ꝓpe dimidiũ lu¬
straretur. qui ex ex poncto ⁊ quasi centro
cerebri. sensus omnes quinaria distributi¬
one diffudit qui corde. menbro tã eriguo
uitalem motũ ꝑer corꝑis cuncta dispensat.
His atq huiꝰ modi reb insinuat magna de
mimmis: qui non ẽ paruus in paruis. Ipsa
eni magnitudo uirtutis eiꝰ quȩ nullas sentit
ĩangusto angustias uterũ uirginalẽ ñ aduen¬
acio s idigena yuerperio fecundauit. ipsa
sibi animã rationabilẽ. ⁊ ꝑ eandẽ &̃ corpus
humanũ totũq omnino hominẽ in meliꝰ
mutandũ nullomꝰ in deteriꝰ mutata co apta¬
uit. nom̃ humanitatiᷤ ab ed dignant assu-¬

Expanded text:
dit quam asinis et camelis, qui ex grano midit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsu
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ: sicut lux ad est oculisꝯuidentis & cȩ¬
ci. S uidenti adest p̾senti: cȩco uero absen¬
ti: Ad est ⁊ uox audientib aurib ad est isur¬
dis. S illis patest: istõslatet. Quoͥd autẽ
mirabilius quã quod accidit in uocib nr̃is
uerbisq sonantib in re scilicet raptĩ transi¬
toria: Cum enim loquim᷑ ne scde quidẽ silla¬
bȩ locus est nisi prima sonare destiterit. &¬
tamen si unus adsit auditor . totũ audit qͦd
dicimus: et si duo adsint tantũdẽ ambo au¬
diunt. qͦd ⁊ singulis totũ est. Et si audiat mul¬
titudo silens. non int̾ se particulatĩ cõmi¬
nuunt sonos tanquã cibos: s omne quod
sonat ⁊ omnib totum ẽ. ⁊ singulis totum.
Ita ne etiã non illud est potiꝰ incredibile. si
uerbum hominis transiens. quod exibet
singulis totum: ita illud simul ubiq sit to¬
magnus est ds̃ qui ꝓuidentia sua melio¬
rem sensũ magis formiculis.⁊ apiculis de¬

Expanded text:
nifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caenifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet singulis totum, ita illud simul ubique sit tomagnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis de
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. aut uiuit & ubi non est. Hȩc omnia
mira sunt. nichil horũ affirmari sine qͣ¬
dam uelut absurditate potest. Et de sen-¬
su loquimur morticino. Quid gͥ est auima ipsa
p̾ter corporis sensũ: idest in mente: qua i¬
sta considerat᷑. Neq enĩ sensu corporis. de i¬
ꝑsis sensib corporeis udicat. Et put amus
nob̾ de omnipotentia dei incredibile ali¬
quid dici. cũ dr u̾bũ dĩ per quod facta st̃
omnia. sic assumpsisse corpus ex uirgine
ꝙ sensib apparuisse mortalib ut in mor¬
talitatẽ suam ñ corruperit. ut et̾nitatẽ ñ
mut auerit. ut potestatẽ ñ minuerit. ut ad¬
ministrationẽ mundi ñ deseruerit. ut a
sinu patris idest a secreto quo cũ illo et in
illo est ñ recesserit: Serbũ di per quod fa¬
ritũ fieri. Manet sicitti est: ⁊ ubiq totũ ẽ
Uenit autẽ cũ manifestatur: et cũ occultat᷑¬
abscedit. Ad est tam̃ siue occultũ siue ma¬

Expanded text:
uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei incredibile aliquid dici, cum dicitur uerbum dei, per quod facta sunt omnia, sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutauerit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei ritum fieri. Manet sicuti est, et ubique totum est. Venit autem cum manifestatur, et cum occultatabscedit. adest tamen siue occultum siue ma
Abbreviated transcription (Latin):
dr: Attende ⁊ auditũ. Nam ⁊ ipse se foras quo¬
dammꝰ diffundit a carne. Unde enĩ dicimꝰ
foris sonat: nisi ibi sentiamus ubi sonat: Er¬
go et illic extra carnẽ nrãm uiuimus. Ansen¬
tire possumus. ⁊ ubi non uiuimꝰ. cũ sensus si¬
ne uita ẽẽ ñ possit Ceteri tres sensus apud se
ipsos sentiunt: quãuis de olfactu possit utcũ¬
q dubitari. De gustu autẽ atq tactu nulla
conu̾sia est. quod ea que gustamus ⁊ tangi¬
mus. ñ alibi quã in nr̃a carne sentimꝰ. Fro¬
inde isti tres sensus: ab hac considera¬
tione semoueantur. Uisus auditusq affert̾
mirabilẽ quȩstionẽ aut quomͦ anima sen¬
tiat non uiuit: aut quomͦ uiuat ubi non ẽ.
N eq enĩ nisi in carne sua ẽ. Sentit autẽ &̾
p̾ter carnẽ suã. Ibi quippe sentit ubi uidet:
qr ⁊ uidere sentire ẽ Ibi fentit. ubi audit:
qr & audire sentire est. Aut gͦ ⁊ ibi uiuit.
ac per ħ & iã ibi est. aut sentit ⁊ ubi non

Expanded text:
dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi audit, quia et audire sentire est. aut ergo et ibi uiuit ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non