comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rendi cã paratum ẽ. s utruzita
domum si concisum sit. an ⁊̃ si
nõ sit. ⁊ qntus mucius librose
quito refert. sicui lignalegata
essẽt que in fundo erant arbees
qui de mat̾ie eã succisas nõ de¬
beris nec adiec̃. sinõ comburẽdi
sic intelligi conseq̃ns ẽ offilĩ
qͦq libro ꝗnto uris pãniti ita
scͥpsit. cuiligna legataslint ⁊
ad tlim. omnia ligna ꝑtinere
que alio nõmĩe nõ appellant᷑
ueluti uirge cãbones. nucleiꝰ

Expanded text:
ndi causa paratum est. sed utrum ita demum, si concisum sit an et si non sit? et Quintus Mucius libro se cundo refert, si cui ligna legata essent, quae in fundo erant, arbores quidem materiae causa succisas non deberi: nec adiecit, si non comburendi sic intellegi consequens quoque libro quinto iuris partiti ita scripsit, cui ligna legata sunt, ad eum omnia ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, veluti virgae carbones nuclei
Abbreviated transcription (Latin):
ut filiusm̃s filios ur̃os uobis
condon⁊. fideicõmissũ peti ñ po¬
sse. ¶ Seruos comunes a seiai¬
ta relictos. si mĩ erunt cummo¬
riar. nõ debĩ. sim̃o hoc senͣsit te¬
statrix. ut ita deberent᷑. si mnsoli¬
dimni eius fuissent. ¶ꝑdus cũ
his enthecis que inca possõne
sunt relictis. mancipia quoq
p̃dioꝵ. cumllic testam̃ti facti
tp̃e fiu̾int cedent. s ⁊ que po̾ea
a cee̾sserunt. sim̃o hoc testator.c

Expanded text:
ut filius meus filios uestros uobis condonet', fideicommissum peti non posse. Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent. Praediis cum his enthecis, quae in ea possessione sunt, relictis mancipia quoque praediorum, cum illic testamenti facti tempore fuerunt, cedent: sed et quae postea accesserunt, si modo hoc testator
Abbreviated transcription (Latin):
uł ancuias. eos accipimꝰ qui st̃
pleno iure testantis. inter quoᷤ
fructuarii non continebuntũ
ls qui bona fide testatoris ẜuiũt
suoꝵ appellocañg ẽ ut contine¬
aut᷑. suõ suorũ appellõe eos
quos suorũmim̃o habinuoluͥ¬

Expanded text:
uel ancillas eos accipimus, qui sunt pleno iure testantis: inter quos fructuarii non continebuntur. Sed qui bona fide testatori seruiunt, suorum appellatione magis est ut contineantur, si modo suorum appellatione eos quos suorum numero habuit uolu
Abbreviated transcription (Latin):
simr: que suspectã habuit ma¬
riti aquo diuerterat utam filio
suo. quamuis impub̾i legͣet nõ
uidctꝰ sensisse de eo temꝑe quopu¬
bes c̃ s de eo quo et pubes. ⁊ pat̾
famił. eñam ⁊ sipubes fuit. mł¬
tom̃ag̃ dicemus de patrefanuł.
eamsensisse. ac si dixiss. in suã
tutelã ⁊ insuã pot̾atẽ. Qd̃ siquis
patrifam̃. impubi legi. cum sye
tutele sit. de pub̾tateᷤ sensit añ
testantis appareat. Namsuã pu¬
b̃i minori tam̃iugiñtiqnq ãni
legau̾it. ꝓculdubio amnuiugĩt᷑.¬

Expanded text:
r, quae suspectam habuit mariti a quo divorterat vitam, filio suo quamvis impuberi leget, non videtur sensisse de eo tempore, quo pubes est, sed eo, quo et pubes et pater familias est nam et si pubes fuit, multo magis dicemus de patre familias eam sensisse, ac si dixisset "in suam tutelam et in suam potestatem". Quod si quis patri familias impuberi leget, cum suae tutelae sit, de pubertate sensit, intetestantis appareat. nam si iam puberi, minori tamen viginti quinque annis legavit, procul dubio anni vi
Abbreviated transcription (Latin):
uidi. Itẽ oues que exst̾corand
fundi cã pararent. Itẽ opilioẽ
si eiꝰ gemꝰ. oues curaret
ssent. cummorerẽt᷑ legatis q̃¬
sitũ ẽ an ⁊ his quẽ postea ex hi ᷤ
hostiaĩumfecissi legato contiẽ¬

Expanded text:
uideri: item oues, quae stercorandi fundi causa pararentur: item opilionem, si eius generis oues curaret.ssent cum moreretur, legatis quaesitum est, an et is, quem postea ex his ostiarium fecisset, legato contine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis qõc̃. sabinum int̾¬
p̃tatũ ⁊ utiꝰq nõ dubitrire / si pu¬
bi ⁊ multomag̃. maiori uigi̾ti
quq mins ita sit legatum de ĩ¬
sua potãte testatorẽ sensisse Sic
autẽ. hec scͥpturauaria ẽ ⁊ uol¬
untatis hab qõnẽ ut illa qͥq
siqs ita scͥꝑẜitcum suiiuxis fu¬

Expanded text:
stionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberi et multo magis maiori viginti quinque annis ita sit legatum, de sua potestate testatorem sensisse. Sic autem haec scriptura varia est et voluntatis habet quaestionem, ut illa quoque, si quis ita scripserit "cum sui iuris fu
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia alia p̃uelle fortassis
qͣs sibi comatas muliẽs exor ͦ¬
nant. S ⁊ si forte uirilia ei q̃dai.
doñau̾it quodamm̃o eiꝰ cã ꝑataᷤᷤ
cuuusus sint. solitus tͣanͥtũ fuc¬
rint abei qĩ usumutuaiͣ dicẽ¬
dũ eĩt ip̃iꝰ cãuidi pata. Itẽ int̃¬
est ip̃i cã parata sint legata.an

Expanded text:
mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulienant. Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius causa parata cui usus sint, solitus tamen fuerit ab ea quasi usum mutuari, dicendum erit ipsius causa uideri parata. Item interest, ipsius ca
Abbreviated transcription (Latin):
stutosucced̾e. ip̃e sibi sũcdelat.
uł neq ipĩ urguererit᷑ ad bo .p̾.¬
petitrẽ. ni bõa diuiac̾ent. ¶ Sañ
nõ nũqͣmurguentib creditori¬
iarc se dicant. sciant creditt̃es.
Siqͥs aut̃ apatͣc suo ĩpubo̾ri
filio suo sit substintus. nõ ĩt

Expanded text:
stato succedere, ipse sibi succedat. ut neque ipsi urguerentur ad bopetitionem neque bona diu iacerent. sane nonnumquam urguentibus creditoriiare se dicant, sciant creditores, Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non intra
Abbreviated transcription (Latin):
nas sobrino sobrmanatum. ⁊
natã. ¶Cognationẽ fac̃ q̃ ad
orcio. ⁊ eni̾mquib fiet agna¬
tus. his qui adaptatus est. iͥs¬
de cegn̾atis agit᷑. ibi sic accipi¬
emus. Ut q̃ adorticẽitgͣti facti
contineant᷑. euenit igit᷑. nis
qui inadortione datus ẽ. tã ĩ
familia ñat prĩs iura cogna¬
tionis retincat. qm̃ĩfamna
adoptina nascat᷑ s coꝵ tm̃n co¬

Expanded text:
rino et sobrina natum et natam. Cognationem facit etiam adoptio: etenim quibus fiet adgnatus hic qui adoptatus est, isde cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati facti contineantur. evenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in familia adoptiva nanc
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ agͥ fu̾t conceptus. siam si
post mortẽ n̃ obstab̾aui. neq
cognatus ei. quo uinonõdũ⁊
nimał fuit. ¶ Si qua p̃g̃ns dẽ¬
cefẜit. ⁊ ut̾o ex sex̾to partus sit
editus. in ea conditioẽ ẽ porniᷤ
senat᷑ cõsultũ orfitianũ.⁊ und̾.
legitum pete̾ pot̾int. qr mortiꝰ
tꝑ̃e inut̾o fuit. ¶ Gradatĩ aut̃

Expanded text:
agitur fuit conceptus, nam si post mortem, neque obstabit alii neque cognatus ei, quo uiuo nondum animax fuerit. Si qua praegnas decesserit et utero exsecto partus sit editus, in ea condicione est partussenatus consultum Orphitianum et 'unde legitimi' petere poterit, quia mortis tempore in utero fuit. Gr
Abbreviated transcription (Latin):
oegnatus est. agnatus no ẽ.
Q uamdiuspes ẽ simmhr̃de
aliquẽ defuncto existr̃. tãdi
consangumeis locus nõest.
puta si defuc̾tiuxor p̃gͣns sit. aͥ
cefuncti filius. apõ hostes sit.

Expanded text:
cognatus est, adgnatus non est. Quamdiu spes est suum heredem aliquem defuncto existere, tamdiu consanguineis locus non est: puta si defuncti uxor praegnas sit aut defuncti filius apud hostes sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uu̾t suam peciiã credidisse iu¬
det̃. Quid ergo si consumpta
fu̾it̾ pecumia u̾triq idem erit ex
inaluis agitatum ẽ. ⁊ ecce simĩ
st̃ipłata est. dotem amaĩto mor¬
tua filia ꝑit Imm̾in̾io sibi rẽdi
et. simiul cumfilia pecit. an ad
hereceminñs actio exstipłatu
compet̾e. ⁊ diuus piu̾s rescͥpsit.
nõ esse commissã stiplatione.¬

Expanded text:
 suam pecuniam credidisse uidetur. quid ergo, si consumpta fuerit pecunia? utique idem erit ex in aliis agitatum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et diuus Pius rescripsit non esse commissam stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
estocint dare dampnas sit he
m̃s dix̾o eiberes mĩs ture dãpi¬
as esto testatoris uoluntas. si
quib̾dam argum̾tis apparebi
de quo dixit adimplenda est.
stipulatioẽ quid accum sit am
imumananumittiuolĩt: nec
appareat de quomanumittẽde
testator sensit. nullieorũ fidei
at flaccuni fullonẽ. Et filloni¬
cum pistoremnxori flactumpi¬
storẽ legau̾at qs eorum.⁊ nuniꝰs
ut̃q c̾ebe̾t᷑ placuit primo eum
legatum ẽẽ. quemtestatorlega¬
reiussiss. qd̾ si nõ appareret. pͦri¬
mũ inspiciend̾̃ esse. an nomiñ
fuorũ cominꝰ uota habuiss.
Qd̃ si habuiss cum debĩquuo
crratum ess sinaut̃ ignota no¬
mina ẜuoꝵ essent pisfoꝵẽ lega¬
tũ uidi. pinde. ac siuonĩ ei adiec

Expanded text:
esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo dixit, adimplenda est.stipulatione, quid acti sit, amunum manumitti uoluerit nec appareat, de quo manumittendo testator sensit, nulli eorum fideiat Flaccum fullonem et Philonicum pistorem, uxori Flaccum pistorem legauerat: qui eorum et num uterque deberetur? placuit primo eum legatum esse, quem testator legare sensisset. quod si non appareret, primum inspiciendum esse, an nomina seruorum dominus nota habuisset: quod si habuisset, eum deberi, qui erratum esset. sin autem ignota nomina seruorum essent, pistorem legatum uideri perinde ac si nomen ei adiec
Abbreviated transcription (Latin):
Nsitum ẽ ansubstitutoa cumꝰ
hẽditas d̾ferat᷑ dixi si ordĩne
uita d̾cessissẽt. priqrimortuo
fr̃ꝑ ab intestato hĩs erit. post̃¬
iori substitͣtus in eatam̃ here¬
ditate et ante d̾functifili hãbe¬
bit hr̃oitte̾. Inpposita aut̃ qõ¬
ne. ubi simul ꝑierunt. qr cum
neutripat̾ supstes fuit qiͣ utri¬
tui sumit᷑. s supior sentẽncia
nĩg admittenda est. ut utriq
hr̃des sint ¶lam ⁊ quiamicum
filium habet. si sispͥp̃nit mori¬
enti substituit. nõ uĩd̾t᷑ mutĩ¬
lit̾ substituisse .⁊. ꝓxinus agñtꝰ¬

Expanded text:
situm est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen hereditate etiam ante defuncti filii habebit hereditatem. in proposita autem quaestione ubi simul perierunt, quia, cum neutri frater superstes fuit, quasi utritui sumitur? sed superior sententia magis admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnat
Abbreviated transcription (Latin):
si quis michi filius aut filia g̃¬
nitus erit hr̃s michi esto. simͦ
suam declarunt sinõ aut̾ extͣ¬
neum hrͣdemessẽ uolet. qm sin¬
filius neq filia hr̃s erit. hoc enĩ¬
mõ concipi oportet. si michir
filius neq filia heres erit. pot̾
aut̃ int̾cum supior sc̃ptura cẽ¬

Expanded text:
si quis mihi filius aut filia gnitur, heres mihi esto: si misuam declarauit, si non aliter extraneum heredem esse uolet, quam sifilius neque filia heres sit: hoc eno concipi oportet: 'si mihi neque filius neque filia heres erit'. potest autem interdum superior scriptura e
Abbreviated transcription (Latin):
edidiss. ñ debi teipĩs statuã¬
bigi utrumlibera ess. nec ne. s
nec fiuessiamsi postea editaest
uis reb. humaniorẽ snĩã seꝗo
portet. ut tamp̃alib̾tatẽ conse¬
quat᷑ qmfiliacius. ingenuntat᷑¬

Expanded text:
edidisset, non debet de ipsius statu ambigi, utrum libera esset nec ne, sed nec filiae: nam si postea edita est, uis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam filia eius ingenuitat
Abbreviated transcription (Latin):
cum filio suolib̾tus simul ꝑie¬
rit. intestatipatronolegitima
entia pat roni filio suggͥente di
pierint . stipuło de dote. ex capi
ꝑstes niro fuisse. ¶Silutius ticiꝰ
hes fuisse ⁊ filiihereditus succes¬
soꝵbeius d̾fert᷑ nisi contͣrium
appbet᷑. qd̾ sumpubes cum patͤ
fulius ꝑierit credit᷑ pat̾ supuix
capitolium ascendit. si simul e¬
et plures fec̾unt. ui̾r ei quimax¬
imus natitẽ ⁊ duo pares etate sĩt
S ⁊ si legatum sẽpnio amicofu¬
eĩt relictum. ⁊ duosint eq̃ kari.¬

Expanded text:
cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitimarentia patronatus suggerente diierint, stipulatio de dote ex capitperstes uiro fuisse.Si Lucius Titius res fuisse, et filii hereditas successoribus eius defertur, nisi contrarium approbetur. quod si impubes cum patre filius perierit, creditur pater superuixiCapitolium ascenderit, si simul et plures fecerint? uel ei quiimus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Sempronio amico fuerit relictum, et duo sint aequa cari
Abbreviated transcription (Latin):
ponatio fc̃a fui̾t. priore defũcto
cui doãtum ẽ. ad eimires redit
Qui don̾au̾at qõ sisimultamis
cui doãtum est. quamis qui do¬
nau̾at qõnis decidende grania
mag placuit uale doãtionõ eo
maxime qd̃ donacor nõ supu̾ir

Expanded text:
donatio facta fuerit, priore defuncto cui donatum est ad eum res redit qui donauerat: quod si simul tam is cui donatum est quam is qui donauerit, quaestionis decidendae gratia magis placuit ualere donationem, eo maxime, quod donator non super
Abbreviated transcription (Latin):
comisso equas pãtes eisrestitui
oport̾e. Sinõ dispares  in eapetiũ
distribuenda significauit testatõ.
ut uidcantur hereditarũs porti¬
omib congruẽ consũtaneum eẽ.
et̾ fideicommissum ꝓ hẽditarii

Expanded text:
commisso aequas partes eis restitui oportere, si uero dispares in ea pecunia distribuenda significauit testator, ut uideantur hereditariis portionibus congruere, consentaneum esse etiam fideicommissum pro heredita
Abbreviated transcription (Latin):
ałdius qͥiciputo siqd̾natus ñ
est. minime eumpartẽ facere
s totum ad te ꝑtine̾ qĩ ab inicõ
tibi solido relido relicto Smnat̃
natus fu̾it. utrosqiᷤ a ccpe. hñty
cuiq relictumẽ. ut unonato
pars t̾ dimidia debeatur. duob
alexandrinamułr ad diuum
adrianum ꝑducta ẽ cumqnq
lib̾is quos uno fecu enxaest

Expanded text:
dius dici puto, si quidem natus non est, minime eum partem facere, sed totum ad te pertinere, quasi ab initio tibi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debeatur, duobuAlexandrina mulier ad diuum Hadrianum perducta est cum quinque liberis, quos uno fetu enixa est
Abbreviated transcription (Latin):
ana regula sic d̾finit. qd
ũaͣt que diffinitio inqnib̾daꝵ
filsa ẽ. ꝗd ensm siꝗs ita legan̾¬
it. si p̾ kaludas mortuus frieõ
titiodato ancauillamũnam. ħ
m̾osi statim mortiuis fuit. nõf
fudꝰ qui scribendicestĩ tẽpore.
ticꝰ ẽ. si cumuino testatore / a¬
lienaũis. legatumtibi debet᷑.qͬ
nõ deb̾et᷑.si testator statim dcess
taeiͣt. suffic̾e iusum ẽ simortis

Expanded text:
ana regula sic definit, quoualere. quae definitio in quibusdam falsa est. Quid enim, si quis ita legauerit: 'si post kalendas mortuus fuero, Titio dato'? an cauillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non fundus, qui scribendi testamenti tempore tuus est, si eum uiuo testatore alienaueris, legatum tibi debetur, quod non deberetur, si testator statim decessita erit', sufficere uisum est, si mortis
Abbreviated transcription (Latin):
filiustamt suinũs uit pupillus
pubes ^/aut ẜuus lib̾ factus dece¬
sit quianune sunt tabule te¬
stam̃tiqͣs his fec̾it. quitestĩ faci.¬
cudi facultatemnõ habuit.
tuit᷑. in codẽ restanto cestis eẽ ñ
testes possunt ad hibi. si aliude
ͥos nicħ impediat sut puta su.
pules uł ĩpotestate sit restatori.
Pot᷑atis autẽ u̾bumnõ solũ adꝰ
ubos qui sunt in poẽate refc̃d
ab hostib. qmuis placeat hũc.̃
hib̾i ab eo adcestmtestis possit̃.
ĩ diximus supͤbiendis testimoni¬
is eorum quiin potestare sunt: ĩ
omĩb testimonus accipias uba

Expanded text:
milia‹s› sui iuris aut pupillus pubes aut seruus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fec‹it›, qui testamenti faciendi facultatem non habuerit.tuitur, in eodem testamento testis esse non testes possunt adhiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in potestate sit testatoris. Potestatis autem uerbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum ab hostibus, quamuis placeat hunc hiberi ab eo ad testamentum testis possit. ento diximus super p‹ro›hibendis testimoniis eorum qui in potestate sunt, in omnibus testimoniis accipias, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sĩał filie sue ex testõ mariti ei
fideĩcomissi debitor cum ea mi¬
lier alii nubẽt. nõ mandato c¬
muliei̾s dotemmarito ei ded̃. mu
sibi reddi eã stiplãtus ẽ. sisim̃
lib̾is filia moreret᷑. mułr filiã
suscep̃. Q̾ situm ẽ anfideicõmi

Expanded text:
s filiae suae ex testamento mariti eius fideicommissi debitor, cum ea mulier alii nuberet, non mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
intuituꝑtin̾e. ¶felicissimo ⁊ fe¬
licissime quib lib̾tatẽ ded̾at fũ¬
dum gargulianũ legunt. cum
uerat in hec u̾ͥba Ticifilihoc amp¬
lius de mecdio sumito. legatam̃a
que mͥtampat᷑ tuus p̃sens qm
cłoclius iustus fr̃ patris reliqr̾.
Q situm esti cum furidꝰ gargilia¬
nus testanici.amaĩto eiꝰ ide apa¬
treticu filii legatus sit cui fuoꝰ¬

Expanded text:
tinere.Felicissimo et Felicissimae, quibus libertatem dederat, fundum Gargilianum legauit cum uerat in haec uerba: 'Titi fili, hoc amplius de medio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fu
Abbreviated transcription (Latin):
si alias fec̾it exhr̃s esto ut ꝑdut
legatumqͥsitum ẽ. sinõ adopta¬
u̾it aneiqui adoptatus nõ est.
actio q̃ dmex filiis dei cõmisso
cõpetit. s̾it fideicõmissũ quoꝙ
roguit᷑. ut adoptet ratum nõ eẽ
Agri plagmque ẽ in regioẽ it
neuio. pͥublio. ⁊ gaio transcri¬
biuolo. p̃ciofc̃o. uiri boni arbit᷑¬
tu. ⁊ hoc hiditatlillato dupla eu¬
ictõe. ex ꝓmissa reliquis hr̃dib̾
ita ut sub pena centum ꝓmiit¬
ant eam agri plagam. partẽue
raticẽ q̃situm ẽ anlegatũ uale¬
at cumpubli emĩe uelit gaiꝰ¬
em̾e nolit ixit eumqui fi̾dei¬
cõmissũ pr̃arisibiuelit. posse
pãtẽ dimigiã eius agriquile¬
gatus ẽ pet̾e quamius alt̾ ꝑ¬
nominauit testam̃to eius q̃ fi e fe.¬
deicommisit. ut eadẽ mancipi
filus suis cumobiri restituet᷑.

Expanded text:
'si alias fecerit, exheres esto' uel 'perdat legatum'. quaesitum est, si non adoptauerit, an ei qui adoptatus non est actio quaedam ex fideicommisso competit. respondit fideicommissum, quo quis rogatur ut adoptet, ratum non esse. 'Agri plagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato, duplae euictione expromissa reliquis heredibus, ita ut sub poena centum promittant eam agri plagam partemue ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publius emere uelit, Gaius nolit. respondit eum, qui fideicommissum praestari sibi uelit, posse partem dimidiam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter pernominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret.
Abbreviated transcription (Latin):
nubẽt legauit ⁊adiec̃ ita fid̾i
tue filia cõmitolut cũ ĩfami¬
ua nubus ⁊iquoti ẽscũq nube̾
paciaris ex dotetua. qmdab par¬
tem dimidrastipulaĩfrẽm tuu.
qͣidos tuareddatur eoue noie
satłsfactum fu̾i̾t. morieris. nullo
filio fili̾aue ex corelicto pat̾ uuir¬
ginẽ filiamnuptus collocauit. e¬
iusq nomine dotem dedit. i põ
est cam dotemsibi. aut filie suec
postea maĩto d̾functo. puellado

Expanded text:
nuberet, legauit et adiecit ita: 'fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum squam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post est eam dotem sibi aut filiae suaepostea marito defuncto puella do
Abbreviated transcription (Latin):
necrãtam habuiss dotẽ data
suꝑcẽ fideicominissi petitiõe. Idẽ
q̃siuit ansipat̾ acceptoftice̾ sti¬
pułoemuelit. mulieri ꝑsetutio nꝰ¬
fideicõmissi deneganda sit. R.
quo q̃reret᷑ suta dediss. ut my¬
ler ratũm hab̾ posse coñdicẽ.¬
Scia maiͣtum scripsit hr̃dẽ. eiq
substitu̾it. appiam alũpmam
fideiq hrdis com ausit. ut pꝰ
mortẽ suam hr̃diratẽ eidẽ alũ¬
ne restit᷑ue̾t. aut siqd antẽ cõ¬

Expanded text:
m habuisset dotem datam, superesse fideicommissi petitionem. idem quaesiit, an, si pater accepto facere stipulationem uelit, mulieri persecutio fideicommissorum deneganda sit. resquo quaereretur, si ita dedisset, ut mulier ratum haberet, posse condicere.Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ire celloru mimccum eidẽ diete
atum es lriheres testatoris ho¬
nerati s uideatu: ⁊r p̾stantole¬
matis ita cauit om̃b art lib¬
tism̃is. ⁊ quos iuuus ⁊ quos hi
codicillis namanisiił postea.
manumiso contub̾nales suas
itẽ filios fiuias lego nisisiquos¬
¶ quasuead uxoremine. amtestõ ꝑ¬

Expanded text:
um eidem diaetae situm est, an heres testatoris oneratus uideatur in praestando lermatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem meam test
Abbreviated transcription (Latin):
substitutio pupillai̾s sit irita¬
Qd̾ sihr̃dẽ fuium pat̾ rogauit. siĩ
pubes diem suum obienrt. ticioh.
tuẽ filii. salua falcidia. cogenduz
patris hr̃dicatẽ. ut ab impubẽ fi¬
deĩcõmissĩ. post mortẽ eiꝰ dat᷑u¬

Expanded text:
substitutio pupillaris fit irod si heredem filium pater rogauerit, pubes diem suum obierit, Titio he heredem filii salua Falcidia cogendum hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dat
Abbreviated transcription (Latin):
lam poss sibi test̾nfac̾e Et enim
iniquum incip̃fĩ bñfitiũ pͥncipᷤe
si adhuc ro uale dicamus. auf¬
ret cnĩ testi faccionẽ homu sañ
m̃tis igͥ etiamagnatioẽ sui hr̃d̾
clicẽd̾ est. rumpi substitutõnẽ.
suũ hr̃dẽ. Nec enĩ aut patrẽ aut.
principẽ de hoc casu cegitasse ueiͣ¬
simile ẽ. ut eum qui postea nas¬

Expanded text:
iam posset sibi testamentum facere: etenim iniquum incipit fieri beneficium principis, si adhuc id valere dicamus: auferret enim testamenti factionem homini sanae mentis. igitur etiam adgnatione sui heredis dicendum est rumpi substitutionem, suum heredem: nec enim aut patrem aut principem de hoc casu cogitasse verisimile e
Abbreviated transcription (Latin):
instituat. eiq inpupillai̾bꝰt.a uem¬
bułsi sibihrs nõ eiͣt alium subͣ nt¬
stituat. nal substitutio. ¶ Si
filius.⁊ ex eo nepos postumns.
itahĩdes instituant᷑. ut gauo
aquilio placuit. ⁊ nepoti si ighe
nõ erit ticius substituat᷑. filio
hĩde existente. ticiũ oisũmõ idẽ

Expanded text:
instituat eique pupillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, valet substitutio. Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede e
Abbreviated transcription (Latin):
liꝗs cohr̃dib datis. post cõple d¬
tum assẽ. ita scͥpsit. hos om̃s ins¬
uicẽ substituo uoluntatis fuit
isciuss. quimag̃ uisimile id̾t᷑¬
pp̃spãlẽ mnt̾ patrẽ ⁊ filiũ substit¬
datus. eidẽq substitutus. lega¬
bit. ac si pure partẽ ⁊ sub ꝯdite̾¬

Expanded text:
uis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit isimile uidetspecialem inter patrem et filium substitdatus eidemque substitutus legabit, ac si pure partem et sub
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ si du̾sos substituat. post fi¬
nẽ etatis admiccendũ ẽĩt. uely¬
cius hr̃s esto. Si post decimũ ĩtͣ
qͣrtũ decimũ. ineuius hr̃s esto¬
Et si apatre instĩtutus rognq
lũditatẽ restituẽ coactus. ex fid̾¬
cõmissaĩo adiciͣt. qm̃uis cet̾a q̃
incodẽ testõ relictasũt. peam a¬
ditõẽ cõfimentur. ut legata. ⁊
potes impubẽs habebat. s altũ
coruminpot̾ate. alt̾umnõ. ⁊ ue¬
lli utrũq ex equis partib hedẽ

Expanded text:
 si diuersos substituat post finem aetatis, admittendum erit, uelutius heres esto: si post decimum intra quartum decimum, Maeuius heres esto'.Si a patre institutus rogatusque hereditatem restituere coactus ex fideicommissario adierit, quamuis cetera, quae in eodem testamento relicta sunt, per eam aditionem confirmentur, ut legata et potes impuberes habebat, sed alterum eorum in potestate, alterum non, et uellet utrumque ex aequis partibus heredem
Abbreviated transcription (Latin):
cãs. alium. ⁊ aliumbe̾dẽ substitr ͤ¬
ere possumus/ uelutiut aliꝰ sis
nulus filiꝰ fuei̾t. ⁊ alius si firiꝰ
fuit. ⁊ imꝑubes mortuus fucit
hr̃s sit. ¶ Qͥ dmm quatuor hr̃tes÷¬
substituat unus ex iii. cuinõ e

Expanded text:
causas alium et alium heredem substituere possumus, ueluti ut alius, nullus filius fuerit, et alius, si filius fuerit et impubes mortuus fuerit, heres sit. Quidam quattuor heredessubsti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ultrnpub̾tatẽ
habebt̃. si pat̾s test. mnĩtũ iureua¬
luit. alioqum si nõ ualuit ea scͥp¬
tura qm testam̃tũ eẽ uoluit. co¬
ddicilos nõ fac̾et. nisi hoc exp̃ssũ
est nec fideicominisso ꝓpͥe facul
nullum fideĩcomimissũ cĩt. alio¬
qn si legatauł fideicõmissa filiu
acceꝑit. intra mod̾̃ corũ fideicõm¬
issũ hr̃ditatis afilio datum. citͣ fiͣ¬
Icidie rõnẽ delebĩ. ¶ Quidisc̾tas
porciones conuunctis pliũĩbꝰ scꝑ¬
ꝑatimd̾dit. ac post om̃ẽ insticuti¬
onis ordinẽ. ita sc̃psit. quos hẽ¬
des meos inuicẽ substituo. con¬
aunotos primo loco iuce mutua
substitũe ind̾t᷑. ꝗb institutionũ
pãtes nõ agnoscentib: cer̾os õs
⁊cohr̃des admitti. ¶ Qͥ. patrẽ ⁊ filiͤ¬

Expanded text:
em habebunt, si patris testamentum iuluit: alioquin si non valuit, ea scriptura, quam testamentum esse voluit, codicillos non faciet, nisi hoc expressum est. nec fideicommisso propriae faculnullum fideicommissum erit: alio legata vel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutonis ordinem ita scripsit: "quos hedes meos invicem substituo", coniunctos primo loco vice mutua substituere videtur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti. Qui patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ditio substigitionis cxiͦste̾t. iui¬
tadcẽsẜ it ad substitutum eius
siune ante substitutice̾ siue post uͣ.¬
ea subitinitus sit utraq porciõ¬
ꝑtineb̾. nec int̾erit pͥor substiti¬
tus. post institutum an antea
ccm substituo nõ atẽnntis por¬
cio scͥptis hr̃dib. ꝓmõ siomel

Expanded text:
is existeret, vita decessit. ad substitutum eius, sive ante substitutionem sive postea substitutus sit, utraque portio pertinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante icem substituo" non adeuntis portio scriptis heredibus pro modo
Abbreviated transcription (Latin):
ille hr̃s esto. ⁊ deinceps plures
ut nouissimo loco insubsidiũ
possunt substitu uł umnus in
stitui pot̾. singłis sineminẽ eoꝵ
intestato decedẽ uelit. nouissiõ
siuis legitimarũ hr̃ditatum in¬
tegrimint̾ eos custolire uelit¬

Expanded text:
ille heres› esto', et deinceps plures, ut nouissimo loco in subsidiumpossunt substitui uel unus in stitui potest, singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri uelit
Abbreviated transcription (Latin):
erant. reliquos habituros eẽ.
Qd̃ sinõ solumtitiũ s etiam al¬
ios abdicass hr̃des. hos qdẽ ui¬
riles partes habituros. ueluti
sitres puta cohẽdes fuissent sp¬
stititi extranei. duo adiecti hos
qñtas partes atticiane partis.
reliquos autẽ cohr̃des hr̃ditari¬
as paites habituros esse dix̃. Ei magrẽ¬

Expanded text:
os habituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos ntas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes hereditarias partes habituros esse dixit. 33 Afr
Abbreviated transcription (Latin):
ere potuissent si in hostiũ potã¬
te nõ puenissent. quapꝑ cũ pr̃
in hostiũ pot̃ dẽcesẜit filio ĩpub¬
ere relicto incinitate/ ⁊is int᷑ tp̃
pub̾tatis recess̾it hr̃ditas ad
substitutũ ꝑtitri piũ ac sipat̾
in hostium pot̾ate nõ ꝑueniss.

Expanded text:
issent, si in hostium potestatem non peruenissent. quapropter cum pater in hostium potestate decessit filio impubere relicto in ciuitate et is intra tempus pubertatis decesserit, hereditas ad substitutum pertinet, perinde ac si pater in hostium
Abbreviated transcription (Latin):
ac postea ᷤ frĩ ex setundis rablis
hĩs extitit. hrditatem patris re¬
cuset: frat̾uã aut̃ retine malit.
andirdebi Iustius enĩ p̃toremᷤ
factum existimo. si frĩ sepationẽ
bonorũ putris cõcessit Et̃ enimi
dĩcenti ꝓpositum est. lib̾os homi¬
Ibus ħereclitarus. nõ sponte su¬
sceptis libũre. ñ inuitos ab he¬
ditare remou̾e p̃stim qd̃ remo¬
tis tabuł scdis: legitimã hab̾i
frĩs hroitutẽ Itaq legata du¬
taxat ex secundis tabłis pr̃ai
debent. habitarõne facultatum¬
in falcidia. nõ patris ut alias so

Expanded text:
ac postea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remotis tabulis secundis legitimam haberet fratris hereditatem. itaque legata dumtaxat ex secundis tabulis praestari debent habita ratione facultatin Falcidia non patris, ut alias so
Abbreviated transcription (Latin):
ssibł qd reꝑiriposset. c̾ce siũbis
exprimetur ineptafie̾t. ¶ Huio
enĩ conccõni. ⁊ si uol hr̃s esto. q̃
alia uba contraĩa concipi possũt.
qͣm hec .s. si uolli his eẽ exhr̃s e¬
su̾is italr̃dib institutis. si uo

Expanded text:
 repperiri posset, certe, si uerbis exprimeretur, inepta fieret: huic enim condicioni 'si uolet, heres esto' quae alia uerba contraria concipi possunt quam haec 'si nolet heres esse, exheres esuis ita heredibus institutis 'si uo
Abbreviated transcription (Latin):
mum sum filioimpubi possit
qs substifueͣ. ¶ S siquis ita fu¬
ent testatus. sifilius m̃s intra
qͣrtũ decimũ annun decesẜit. seiꝰ
hr̃s esto. deinde filius h̃s esto.ui
let substitutio. l comĩsa sc̃ptuaͣ
filii testmn fec̾it s suta sc̃pserit

Expanded text:
mum suum filio impuberi possit quis substituere. Sed si quis ita fuerit testatus: "si filius meus intra quartum decimum annum decesserit, Seius heres esto", deinde: "filius heres esto", valet substitutio, licet conversa scriptura filii testamentum fecerit. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
euii magni exasse hr̃deminstit¬
uerat: eiqͣ patremeius substityͣ¬
erat. pactumeuiomagno occiso
hac p̃fatioẽ. quia hr̃tes quos uo¬
luihabẽ. m conting̾e nõ potui. po¬
uas ruffus hr̃s esto ꝓacuinemꝰ
magna supplicauit imꝑatoribꝰ
rinstitutioĩ cõtinet᷑. qr falsꝰ ñ so¬
let obeẽ. tam̃ ex nolinitate testã

Expanded text:
eii Magni ex asse heredem instituerat, eique patrem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso hac praefatione: 'quia heredes, quos uolui habere mihi contingere non potui, Nouius Rufus heres esto'. Pactumeia Magna supplicauit imperatores institutioni contineretur, quia falsus non solet obesse, tam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissorũ. Iam̃ dubitari nõ pͣ
suos quoq hrͣdes. sub hac cõdocẽ
institu posse. ut siuo luissent he¬
redes eẽnt. ⁊ si hr̃des nõ essenit. a¬
lium quẽ uisumeĩt eis substit¬
uere negatum. que hoc cãunece¬
sse cẽ sub contraria conlitione
filium ex hr̃dare. priũ quiatẽ

Expanded text:
commissorum. Iam dubitari non potest suos quoque heredes sub hac condicione institui posse, ut, si uoluissent, heredes essent, si heredes non essent, alium quem uisum erit eis substituere: negatumque hoc casu necesse esse sub contraria condicione filium exheredare, primum quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sique postea pupur obuenuint
Neq enim sius bonis testatorst¬
stituit. s impub̾ib cum cxhr̃e¬
Edato substituẽ ꝗs possit. nisimͣ
ꝓponas młitẽ esse qui substitu¬
it hr̃dẽ hac m̃te. ut ea sola ueli ͭ
ad substitutũ ꝑtin̾e que ase ad
institutũ ꝑuenerunt. ¶Inaro¬
gato quoq impubẽ dicimꝰ ad
substitutumesus ab arrogatoe
datumnõ delẽ ꝑtine ea quẽ ha¬
bẽt si arrogatus nõ ess. s ea so

Expanded text:
pupillis obuenerint: neque enim suis bonis testator substituit, sed impuberis, cum et exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt. In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ aliam dełit. ꝓ portione bõrũ
tantis t̾m ei austrat᷑ emolu¬
m̃tũ. amu̾o triens totus dechi
debeat. ⁊ puto siqd̃ ꝑ ꝯtumͣtiã
nõ caueat. toci m̾entis. eis de¬
negandas actioẽs Nec enĩui¬
det᷑ cauisse quinõ om̃ib̾ eau¬
it. Qd̾ si ꝑ in opiã sextantis.
tm̃ ut possit suppłe cautionez¬

Expanded text:
e aliam dederit pro portione bonorum, tantis tantum ei auferatur emolumentum an uero trientis totius detrahi debeat. et puto, sinon caueat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim uidetur cauisse, qui non omnibus cauit: quod si per inopiam, sextantis tamen, ut possit supplere cautione
Abbreviated transcription (Latin):
¶S cumpossĩt eẽ q̃damin occł¬
to. nõ satis ꝯfert quinõ cauit
qͣmuis diuidat sugͥ constet
int̾ partes qd sit inboĩs emã¬
cĩpati. sufficiẽs collatio ẽ diui¬
siosiũ constet. S dicant᷑ q̃dã
nõ eẽ incomune se dicta tuc̃ pꝑ¬

Expanded text:
 cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuisio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc p
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat qd retactũ ẽcum beĩ ꝓ¬
pria contusit. s i si quiꝑ contu¬
maciã actionis denegate sunt
oblate. postea cautioẽ recepit.
re inquit./aut cautiõe faciẽdã
collatio ẽ. Ig̾ si diuitat inqt
boã sua cum frĩb qmuis ñ ca¬
Sueat satiffacit edicto ¶ S isi

Expanded text:
at quod redactum est, cum bona propria contulerit. quod si per contumaciam actiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit pre, inquit, aut cautione facienda collatio est. igitur diuidat, inquit, bona sua cum fratribus et quamuis non caueat, satisfacit ed
Abbreviated transcription (Latin):
filius accep̃ : Pot̾ nõ incomod̾
dici emancipatũ. ita demum ꝯ¬
ferre frĩ suo debẽ. si aliquid. ei
ex cãhrditaria abstusit. Nam¬
siminore ex parte dimidia. is
quim potestate erat hr̃s scͥptu
fu̾it. iniq uidebꝵ collatic̃ẽ post¬
hr̃ditate paterna habitus est.¬
Tociens igit collationi locus ẽ
quociens aliquo incõmõ affre¬
tus õ is quimpotãte ẽ int̾uen
uit. N ec qcqͣm ampli nancsci¬
tur qm ei pat̾ ded̃ S ⁊ silegat¬
is meruit semisse̾. uł tñiꝰ qnͣt̾¬

Expanded text:
filius accepit. potest non incommode dici emancipatum ita demum conferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa hereditaria abstusi minore ex parte qua‹m› dimidia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique uidebitur collationem postereditate paterna habiturus est.Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interuentuit nec quicquam amplius nanciscitur, quam ei pater dedit.Sed et si legatis meruit semissem uel tant
Abbreviated transcription (Latin):
mł. ait. qr solum qͣdrantẽ. frĩ
abstulit. argnm̃tũ ꝓbac sen¬
tẽcia affet pomp̃ qd filiꝰ emã¬
r cipatus nepotil ex se natis.
solis ꝯferre cegit᷑. ¶ Pat̾ filiũ
quẽ inpotestate hubebat. ⁊ ex

Expanded text:
 ait, quia solum quadrantem fratri abstulit: argumentum pro hac sententia adfert Pomponius, quod filius emancipatus nepotibus ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem in potestate habebat et ex
Abbreviated transcription (Latin):
tciimũ pluresue. inlubita¬
te ꝓ ea ꝓte tuend̾ ẽ ꝓ qͣ pãte
tuetur. si ex filia nepos. au̾mĩ
d̾fim̃cti hrdes institutieẽnt. nã
huimoĩ comꝑat᷑. de collatõe

Expanded text:
m pluresue, indubitate pro ea parte tuendus est, pro qua parte tue‹re›tur, si ex filia nepos aut mater defuncti heredes institu‹t›i essent: nam his comparatur. DE COLLATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
reb̃ pr̃are ⁊ sicc̃ tab̃. honorũ pos¬
sõnẽ pecierit. Qui⁊ nõ petita bo¬
norumpossoemintestati b̃di¬
tatẽ obtinẽt nec enim excepͦ¬
tiodolimalihuicnoceat. et

Expanded text:
 tabulas bonorum possessionem petierit, quia et non petita bonorum possessione intestati hereditatem optineret: nec enim exceptio doli mali huic nocet et
Abbreviated transcription (Latin):
muliẽs habẽ solent. reticuia ͤ¬
hifuntia. sic̃ ⁊ mulr pot̃ essexaũ¬
da. Nõ cam̃ornataut sol con¬
tingerem his que seemuntu¬
u̾unt. lote ĩbalneo neq seõnaue

Expanded text:
mulieres habere solent, reticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundauerint lotae in balneo neque se ornaue
Abbreviated transcription (Latin):
tis cr̃estichus bẽs institutus
sicfuit serułis sempnii. nec sẽ¬
pnius eumĩissit adire. s uel
decessit. uł etiã cum alienauit
et cepit cẽ septitu. euenit ut
tres uł plures nonissimo da

Expanded text:
institutus fuit seruus Sempronii nec Sempronius eum iussit adire, sed uel decessit uel etiam eum alienauit et coepit esse Septicii: euenit, ut, tres uel plures, nouissimo da
Abbreviated transcription (Latin):
cħ̾ bo pͥos. pet̾r pot̃. id euenit
.siqͥs ita hr̃deminstituat. ticiꝰ
sicumpriore test.mm̃to. ex scini
sse scriptum lũdem habeo. uel
si cumcodicillꝰ ex semisse hrdẽ¬

Expanded text:
onem petere potest. id euenit, si quis ita heredem instituat: 'Titiuscsse scriptum heredem habeo' uel 'si eum codicillis ex semisse herede
Abbreviated transcription (Latin):
poss. emancipati filii constat.
numissieẽ habeat posse sͥ d̾fẽ¬
exeq̃nͣd̃ c̃ patrono parens. ut
etiã fauianalaut caluisiãna a¬
ctio eid̃ d̾et᷑ qr iniquum est. in¬
genus hominibnõ eẽ lib̾am

Expanded text:
possessionem filii constat, numissione habebat, posse sibi defenexaequandus est patrono parens, ut etiam Fauiana aut Caluisiana actio ei detur, quia iniquum est ingenuis hominibus non esse liberam
Abbreviated transcription (Latin):
mneo qui.apatir auone pat̾no
abauo manumissꝰ. dedit se
ad rogand̃ putrisuo. siue man¬
ens in potestate prĩs decesserit.
.siue mamimissꝰ/ diẽ suũ obe¬
at. sol admittet᷑ amis ad eiuᷤ
successicẽm ex int̾p̃tatione ed¬
icti. Qua pind̃ defert p̃tor hõꝵ¬

Expanded text:
'in eo, qui a patre auoue paterno ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successionem ex interpretatione edicti, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs ess institutus. ¶ Sifilius
emancipatus testõ suo patre:
suum p̾tiit. siue hr̃deminstitu¬
crit. fideicomimissi. nõ coget᷑ p̃r
pr̃are. ex sua parte que ei delit᷑.
et̃ si adicrit hãlitatem. ¶ Sed
et si filia uł ncpotis mamiissa

Expanded text:
heres esset institutus.Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praestare ex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adierit hereditatem. sed et si filia uel neptis manumissa
Abbreviated transcription (Latin):
hãc rõem cum sextans uacuus
ccipict. ñ solura i̾tie ꝑirtis. s eiꝰ
quoq que extante eidem accre¬
scit. ¶ Quifilio impub̃i subst̾i¬
tuit᷑ .it.a si filius mĩs morit᷑. prĩ¬
qͣmin suam tute lamueniat ts̃.
ticius michi hr̃s esto. sic̃ hr̃dita

Expanded text:
hanc rationem cum sextans uacuus ccipiet non solum tertiae partis, sed eius quoque, quae ex sextante eidem adcrescit.Qui filio impuberi substituitur ita: 'si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam ueniat, tunc Titius mi
Abbreviated transcription (Latin):
cantum fuit. lib̃tis mĩs. csbar̃a
pr̃arinolo. unus exlib̾tis exro¬
lutate patroni negociisiuꝰ grã.
q̃driemnio ante dieminortis a¬
fuit. ex hac eã cilĩa que ante
acceꝑat mortis temꝑe nõ acce¬
pit. cuitam̃ lib̾to eotemtestõ pa¬
tronus sic̃ ⁊ aliis quos uĩuus
manumifat. legatum quinq̃¬

Expanded text:
cautum fuit: "libertis meis cibaria praestari volo": unus ex libertis ex voluntate patroni negotii sui gratia quadriennio ante diem mortis afuit: ex hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos vivus manumiserat, legatum quinq
Abbreviated transcription (Latin):
Harcell is. Seia ab hẽde publiͦ
menio ita legauit/ antonietẽ¬
trine dolegos auripondototꝰ u
nionẽ cumiacurctis/ postea un¬
intraornam̃tasuaunionẽ reᷤ¬

Expanded text:
rum Seia ab herede Publio Maevio ita legavit: "Antoniae Tertullae lego auri pondo tot et unionem cum hyacinthis": postea uninter ornamenta sua unionem re
Abbreviated transcription (Latin):
stõ ascͥpsit. ur̃demincũuolo fid¬
iq eiꝰ cõmitto ut in patͥam m̃
faciat. sorticũ publicã. inquapo¬
niuolo ꝓmagines argenteas.
uigi enim potuit aliqd̃ ciuita

Expanded text:
to scripsit: 'heredem meum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, llegi: enim potuit aliquod ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ratlut habeant unde se pase¬
ss: nõ alit̾ ei̾s ex fideicõmissiẽa
eas pr̃ari dere̾. qͣmsitestam̃tior¬
bligaticẽ hrdes liperass. lant si
id omissum fulss. ⁊ sirostea exͥ
ut habeangunde se pascant ma¬
gis ad cãm p̃legandi ¶q̃m adu¬
sũfructũ constituend̾ ꝑtiñe. Ere
ut q̃ntam euces Adĩcͤtũne¬
cessariqsei prare cogendus es.
paulus ftir plenius ẽ gͦ alim̃tõ
legatumaibi dictimẽ. ⁊ uestiaiu
et habit. itõem contiru. ĩmo abo

Expanded text:
querat "ut habeant, unde se passet, non aliter eis ex fideicommissi causa eas praestari debere, quam si testamenti obligatione heredes liberassent: aut, si id omissum fuisset et postea ex "ut habeant unde se pascant" magis ad causam praelegandi quam ad usum fructum constituendum pertinereut quendam educes: ad victum necessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentorum legatum, ubi dictum est et vestiarium et habitationem contineri? immo ambo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ro stichi contub̾nali. ⁊ lib̾is. n¬
trumabherede instituto. mnare
nignauoluntatis int̾p̃tatioe di
io. eiꝰq fideicominisit. ut ex redd¬
itu fundipr̃ar⁊. pamphile.⁊ stic᷑
antinos centenos numinos qͦ¬

Expanded text:
quaero, Stichi contubernali et libertis utrum ab herede instituto an a re nigna uoluntatis interpretatione dicio eiusque fidei commisit, ut ex reditu fundi praestaret Pamphilae et Sticho annuos centenos nummos qu
Abbreviated transcription (Latin):
filio hr̃de instituto. ꝑ fideicõmis¬
ne᷑ eidẽq dbanoꝵ nomine legaũ
quinos aureos ⁊ nestiau noĩe
insingłos annos qnq̃genios
sicum filioeius mõstraret᷑. er̃ro
filio d̾functolinalim̃ta deb̾e̾nt᷑¬

Expanded text:
o herede instituto per fideicommi: eidem cibariorum nomine legauit quinos aureos et uestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta debent
Abbreviated transcription (Latin):
et uestiaĩa dariuoluit/ Qsitũ ẽ
cum suꝑuixiss filia test̾o aꝑto. ⁊
ccclicillis postea autem decesẜit.⁊
fideicominissũ dacum ei de restit¬
uentri parte t̾cia ad hẽdes sũos tͣn¬
miẜat. auetlã cibaĩorum ⁊ uesti

Expanded text:
et vestiaria dari voluit. quaesitum est, cum supervixisset filia testamento aperto et codicillis, postea autem decesserit et fideicommissum datum ei de restituenda parte tertia ad heredes suos transmiserat, an etiam cibariorum et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
odiamtemplireliq̃rat.⁊ is ab
Herede rogiuerat/ his u̾bis pe¬
to. fitciqͣ tue committo iut des
p̃stes in memoriammeã pelis¬
cecis mĩs quos ad curamtẽpli
reliqui singulis m̃strua cibaia
et annuauestiaria certa qsitõ
est cumtemplĩnod̾ ess exstru¬
ccũ ex die mortis mu̾o ex eotẽ¬
pe. quo templũ expligatũ fu̾it
pcipe ẜuidebeant legatum n⁊¬

Expanded text:
odiam templi reliquerat et his ab herede legauerat his uerbis: 'peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum templum nondum esset extructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicitum fuerit, percipere serui debeant legatum
Abbreviated transcription (Latin):
delucta t̾cia parte qntitatis leg¬
atorumtestam̃to datoꝵ cõputaᷤ¬
ridebeat: ut due pͥãtes qͣntitatis
debeant᷑. p̃t̾ codicillos quib t̾ci
amꝑtẽ codicilr legatorum adfi¬
liam suamꝑtinere noluit / R̃. in¬
situm fu̾it. ibi eos morariiubeo
ut ꝑ absñtiã filiarummeaꝵ ad t¬
sarcofagumineũ gemoriam
meã. quot annis celebrent q̃¬
situm ẽ. uni ex lib̾tis: qui adie
mortis. n ad heredes accesserit
neq adscpulchrummnoranno¬
lu̾it an alim̃ta pr̃anda st̃. r nõ¬

Expanded text:
deducta tertia parte quantitatis legatorum testamento datorum computari debeat, ut duae partes quantitatis debeantur, praeter codicillos, quibus tertiam partem codicillis legatorum ad filiam suam pertinere voluit. respondit insitum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam meam quotannis celebrent". quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit neque ad sepulchrum morari voluerit, an alimenta praestanda sint. r
Abbreviated transcription (Latin):
assol⁊ legauit. que eius cãꝑata
erunt: tu deinde post mortẽ mã¬
datoris ignorans cum decessi¬
sse emisti ¶Lõ debebunturmir¬
lierisqm̃ea u̾ba ad mortis tp̃s
referunt᷑ at siusũnte testato

Expanded text:
adsolet legavit "quae eius causa parata erunt": tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non debebunturniam ea verba ad mortis tempus referuntur. at si vivente test
Abbreviated transcription (Latin):
dariiussat. Itẽ omĩb lib̾tis lib̾¬
tabq fundos ꝙ.situm ẽ anad
ea leguta admitteret᷑. lib̃ti ꝑat̃¬
ciuitatis. unde oriundu crat. pe¬
cierat. uti publice qui i uaclicu᷑
ominꝰ ad fideicõmissũ. admit¬
tẽt᷑. alit̾ uonõ ¶ Basilice libẽ¬
te. decẽ reclit. qm apd̾ epiccetui.
et gallistuin lib̃tos ẽẽ uoluit.
.put etatem. ampuiauert/ Qsi¬
tum ẽ an ex aro cͤapͣite. quoge¬
nͣalit̾ lib̾tis lib̾tb. que cibaiaͣ
et hastiaria. ⁊ habitagemre li.¬
quitꝰ etiambasiliced ebẽtur Ne
tur. Claudius quia destinaũ at
alimtis eiꝰ usliras petinis qᷤ¬

Expanded text:
at: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admitteretur liberti patecivitatis, unde oriunda erat, petierat, uti publice quod medicus minus ad fideicommissum admitteretur, aliter vero non. Basilice libertae decem dedit, quam apud Epictetum et Callistum libertos esse voluit, prout aetatem ampliaverit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et vestiaria et habitationem reliquit, etiam basilice deberentur. rtur. Claudius: quia destinaverat alimentis eius usuras pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
codicut relicta sunt. ¶ Maniit¬
missis testõaliũa annua. sicũ
ftre morabunt᷑ ꝑfideicõmiss
dechitꝰ mat̾i filio triennio suꝑu¬
ixit. neq cibaĩan uestiariae¬
is p̃stitit. cumimpetitõe fideiꝰ¬

Expanded text:
codicillis relicta sunt. Manumissis testamento cibaria annua, si cum matre morabuntur, per fideicommissum dedit: mater filio triennio supervixit neque cibaria neque vestiaria eis praestitit, cum in petitione fidei
Abbreviated transcription (Latin):
hetes reliquit ⁊ itacauit ite
lib̾tis m̃is quos uiuus manu¬
misi ea que pr̃abam. q̃situmẽ
an ⁊ qui eo tẽpe quo societas ĩt
eos ꝑmansit. manumissi ab
ut̾sq ⁊ cõmumes lib̾ti fc̃i sunt

Expanded text:
edes reliquit et ita cauit: 'item libertis meis, quos uiuus manumisi, ea quae praestabam'. quaesitum est, an et qui eo tempore, quo societas inter eos permansit, manumissi ab utrisque et communes liberti facti sunt