comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad labores fortis ad pericula pecuniam neglegit a uaritiam fugit Contrain probis adperi¬
cula animam praeparat molestiis nulliscedit gloriae cau& appetitus. Temperantia est modis
uitae in omini uerbo uelopere. haec uerecundiae comis est. humilitatis regulam custodit
tranquillitatem animamcus todit Continentiam & castitatem amplectitur. fou& decus
& honestatem. sestingu& rationem appetitum . Iram comprimit nec rependit contumelia
sedexhis prudentiae agnitionem ueri delectat. Iustitia dilectionem dĩ & proximi seruat
fortitudo uimuirtutis hab&. metumq mortis contempnit. Temperantia ad fectionem
carnis moderatur & restringit appetitum. prima enimcredit & intellegit. secunda diligo
Tertia appetitum cohib&. Quarta modum inponit

Expanded text:
ad labores, fortis ad pericula, pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad periad labores, fortis ad pericula, pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad pericula animum praeparat, molestiis nullis cedit, gloriae cauet. Temperantia est modus uitae in omni uerbo uel opere. Haec uerecundiae comes est, humilitatis regulam custodit, tranquillitatem animi seruat, continentiam et castitatem amplectitur, fouet decus et honestatem, restringit ratione appetitum, iram conprimit nec rependit contumeliam. Sed ex his prudentia agnitionem ueri delectat, iustitia dilectionem Dei et proximi seruat, fortitudo uim uirtutis habet metumque mortis contemnit, temperantia affectionem carnis moderat et restringit appetitum. Prima enim credit et intellegit, secunda diligit, tertia appetitum cohibet, quarta modum inponit
Abbreviated transcription (Latin):
fidem gestarumrerum quam etiam iuxta figurarum intellectum. sicutde sarra & agar pri¬
mum quod uere fuerunt dehincquodtropice duotestamenta figurauerunt. Tertium ger¬
nus est quod tantum spiritaliter intellegitur. sicut decanticis canticorum quae siuit uixta
sonum uerborum uel efficientiam operis sentiantur corporalis magis luxuria quamui¬
tus sacramentorum accipitur De finito prudentiae genere: nunc partes iustitiae fub¬
iciamus cuius primum estdm̃ timre. religionem uenerari honorem referre paentib
patrum diligert cunctis prodesse nocerenulli fratornae caritatis uincilla amporirr
pericula aliena scscipere opemferremiserorum boni accepti uicisstudinem boni¬
pendere equitatem in iudicis conseruare fortitudo est aninimagnitudo contenis
nillis n olliatur iu lateha: su duersis nonisrangtur Nieneleuatur. Secundis inue taest

Expanded text:
fidem rerum gestarum quam etiam iuxta figurarum intellectum, sicut de Sarra et Agar, prifidem rerum gestarum quam etiam iuxta figurarum intellectum, sicut de Sarra et Agar, primum quod uere fuerunt, dehinc quod tropice duo Testamenta figurauerunt. Tertium genus est quod tantum spiritaliter accipitur, sicut de Canticis Canticorum. Quae si iuxta sonum uerborum uel efficientiam operis sentiantur, corporalis magis luxuria quam uirtus sacramentorum accipitur. Definito prudentiae genere, nunc partes iustitiae subiciamus. Cuius primum est Deum timere, religionem uenerari, honorem referre parentibus, patriam diligere, cunctis prodesse, nocere nulli, fraternae caritatis uincula amplectere, pericula aliena suscipere, opem ferre miserorum, boni accepti uicissitudinem rependere, aeqitatem in iudiciis conseruare. Fortitudo est animi magnitudo, gloria nullis emollitur inlecebris, aduersis non frangitur, non eleuatur secundis, inuicta est
Abbreviated transcription (Latin):
Degestis generibus si ue differentiis physica e artis. Nunc partes lorcassequamur. Constataut̃
exdialectica siue rothorica. dialecticaest ratio siueregula disputandi intellectum mentisca¬
uensueraq a falsis distingues. haec ut quidam ait. sicut ferrum uenenum. sic scientia armat
doquium Rethorica est ratiodicendi & irisperitorum scientia. quamoratores sequunt᷑
Pest lorcam. sequitur & hica quaeadinstitutionem pertin& morum. haec enim beneuiuen¬
dimagistra est diuiditurq: inquattuor principales uirtutes. prudentiam scilic& atq. iusti¬
tuam. fortitudinem siue temperantiam. prudentia est agnitio uere fidei & scientia scrip¬
turarum inquaintuerioporta illud. trimodus intellegenti aegenus quorum primum est
perquod quidamsic accipiuntur historialiter sineulla figura spiritalium ut sunt decem pre¬
cepta secundum perquodquaedam inscripturis ꝑmixto iure accipiuntur. tam secundum

Expanded text:
Digestis generibus siue differentiis fisicae artis, nunc partes logicas exsequamur. Constat autem ex dialectica siue rethorica. Dialectica est ratio siue regula disputandi, intellectum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens. Haec, ut quidam ait, sicut ferrum ueneno sic sententiam armat eloquio. Rethorica est ratio dicendi, et iurisperitorum scientia, quam oratores secuntur. Post logicam sequitur ethica, quae ad institutionem pertinet morum. Haec enim bene uiuendi magistra est diuiditurque in quattuor principales uirtutes: prudentiam scilicet atque iustitiam, fortitudinem siue temperantiam. Prudentia est agnitio uerae fidei et scientia Scripturarum, in qua intueri oportet illud trímodιιm intellegentiae genus, quorum primum est per quod quaedam sic accipiuntur historialiter sine ulla figura spiritalium, ut sunt decem praecepta. Secundum per quod quaedam in Scripturis permixto iure accipiuntur, tam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
inmandatis ut quidamordinant quarto sit loco R Aliquidehoc ita deserunt dicentis
tria illa mandata quae superiora sunt omnia ad dñm pertinent. septe sequentia
ad hominem & tria illa addm̃ pertinentia in una legis tabula tenebantur. in quauero tabula
p̃ cepta illaerant quae ad hominem pertinebant. hocitaq mandatum inseptem mandatis
quae ad proximum pertinent primum est. Aliiuero qui hoc mandatum non quarto sed
quinto loco quod & nos probamus eẽ confirmant. It adehocdisputant decalogo ipsum totũ
quae in illa primo lege conscriptum est. Recte primum mandatum appellari. quod utiq
primum faciat postea aliorum lege consequens p̃ceptorũ. Ite mex hoc aliter honora patre
& matrem quod est mandatum primum subiungit in promissionem inqua promissione ut
benesittibi & sis longeuus superterram. Igitur inmandatis hoc est primum mandatum

Expanded text:
in mandatis, ut quidam ordinant, quarto sit loco. Aliqui de hoc ita disserunt dicentes: in mandatis, ut quidam ordinant, quarto sit loco. Aliqui de hoc ita disserunt dicentes: tria illa mandata quae superiora sunt omnia ad deum pertinent, septem sequentia ad hominem; et tria illa ad deum pertinentia in una legis tabula tenebantur, in alia uero tabula praecepta illa erant quae ad hominem pertinebant. hoc itaque mandatum in septem mandatis quae ad proximum pertinent primum est. alii uero qui hoc mandatum non quarto sed quinto loco, quod et nos probamus, esse confirmant, ita de hoc disputant: decalogum ipsum totum, quia in illa prima lege conscriptum est, recte primum mandatum appellari, quod utique primum faciat ordo, postea aliorum in lege consequens praeceptorum. item ex hoc aliter: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum, et subiungit in promissione. in qua promissione? ut bene sit tibi, et sis longaeuus super terram. igitur in mandatis hoc est primum mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod proposuerit dñs in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in xp̃o
quae in caelis & quae interra sunt in ipso R Veremirum est quid nunc reparetur incȩlo
reparatur ergo secundum opinionem quorundam illa quaecum principesuo ceciditange¬
lorum portio per augmentum soci& ate perscõrum de quibus scribitur. sed sunt angeli in
caelo reparantur omnia interra cumetiam in loco cumde ficientium iuda eorum. admittunt
credentes exgentibus & aliter instaurantur quae sunt interra dumnos permediatoris pri
sanguinem reconciliationemq reparamur. Reparantur caelestia cumde salute nr̃a. gaudiũ
nascitur angelorum. Quid est quoda postolus loquitur dedõ patre. Ex quo omnis pater¬
nitas incaelo & interra nominatur E. Quiacum ille nobis pater primus & uerus sit ab
illius nomine diriuatur quodille patris appellantur mus aeuoran
Quomodo a postolusdicit Honora patrem & matrem quodest mandatum primum. cũ

Expanded text:
quod proposuerit dominus in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in caelis et quae in terra sunt in ipso? Uere mirum est, quid nunc reparetur in caelo. reparatur ergo secundum opinionem quorundam illa quae cum principe suo cecidit angelorum portio per augmentum societatemque sanctorum de quibus scribitur: sed sunt sicut angeli in caelo. reparantur quoque omnia in terra, cum etiam in locum deficientium Iudaeorum admittuntur credentes ex gentibus. et aliter: instaurantur quae sunt in terra. dum nos per mediatoris nostri sanguinem reconciliationemque reparamur. reparantur caelestia, cum de salute nostra gaudium nascitur angelorum. Quid est, quod apostolus loquitur de deo patre: ex quo omnis paternitas in caelis et in terra nominatur? Quia cum ille nobis pater primus et uerus sit, ab illius nomine deriuatur, quando alii patres appellantur. Quo modo apostolus dicit: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sententiamq diuinam uagum cain fuisse profugumq declarat
um superius uirum acmulierem nominibus suis utrumq signifi casset. quid
est quod in consequentibus adiecit & dicit uirum & mulierem feciteos. & bene¬
dixite is & uocauit nomen eorum adam. Adaminterp̃tatur homo homines uero
nominaminifestum est tam uirum appellare posse quam feminam X
durtor eum oeto tantum animae in arca fuise reserantur. Errorin numero est qupo¬
hocest si nedubio cumin he breorum libris italegatur. ut intradiluui uteni puis hiequa¬
tuor decimannorum numerus expleatur.

Expanded text:
sententiamque diuinam uagum Cain fuisse profugumque declarat. sententiamque diuinam uagum Cain fuisse profugumque declarat. Cum superius uirum et mulierem nominibus suis utrumque signasset, quid est, quod in consequentibus adicit et dicit: uirum et mulierem fecit eos et benedixit eis et uocauit nomen eorum Adam. Adam interpretatur homo, hominis uero nomine manifestum est tam uirum appellari posse quam feminam. Qduntur, cum octo tantum animae in arca fuisse referantur. Error in numero est, quippe cum in Hebraeorum libris ita legatur, ut intra diluuii tempus hic quattuordecim annorum numerus expleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
parum congruereputant. Alii testimonium illud quod scribitur tuus est dies
& tua est nox.
umnulla ee ignorantia apud dm̃ possit quomodo ipse in libro geneseo exordiis
dicitd ñ s. Ad amubies hoc estdicere adam quorecedisti. nonergo uoxistaquasi pro
ambigui sciscitatione querentis ẽ sed cum increpatione interrogantis. Etaliter
sermo hic nondumuiriinscium uelubiess& adam dm̃ostendit ignarum. Sedillud
ponus ostendit quod omnis illequi peccat uelutiamerroribus suis deuius & per
delictum recedens a conspectudĩ notitia eius efficiatur indignus. xiiti¬
Quid est quodait maledictaterra inoperibustuis. hic opera nontam excolendidiq
exercendi agri quam pec cata intellegenda eẽ quidamarbitranturxo
Quomodo intellegendum est quoddicit & abitauit interra naid. uaid uelsic̃
in hebreo hab& instabilisdicitur. Ergo non interrȩ nomenest. sed iuxta poenã

Expanded text:
parum congruere putant alii testimonium illud quo scribitur: tuus est dies parum congruere putant alii testimonium illud quo scribitur: tuus est dies et tua est nox. Cum nulla esse ignorantia apud deum possit, quo modo ipse in libri Geneseos exordiis dicit dominus: Ada, Adam, ubi es. Hoc est dicere: Adam, quo recedisti? non ergo uox ista quasi pro ambigui sciscitatione quaerentis est, sed cum increpatione interrogantis. et aliter: sermo hic non deum ueri inscium, uel ubi esset Adam, deum ostendit ignarum, sed illud potius ostendit, quod omnis ille qui peccat uelut iam erroribus suis deuius et per delictum recedens a conspectu dei notitia eius efficiatur indignus. Quid est, quod ait: maledicta terra in operibus tuis? Hic opera non tam excolendi atque exercendi agri quam peccata intellegenda esse quidam arbitrantur. Quo modo intellegendum est, quod dicit: et habitauit in terra Naid. Naid uel sicut in Hebraeo habet Nod instabilis dicitur, ergo non terrae nomen est, sed iuxta poenam
Abbreviated transcription (Latin):
Cumomnia ds̃ bona fecerit. nihilq non abillo factum sit. undemalum depriuatione
boni dum id qđ inbonum auctorbonus protulit inmalum. amaleutentibus de prauat᷑.
Inipsa autem creatura substantia nihilẽ quod recte appellarimalum possit. porro
ea quae potantur mala. idest serpentium &cetera bestiarum animantia. per inconue¬
nientem naturȩ modumefficitur ut noxia sint. uenenũ enim quippe quod mortẽ
infert homini uita serpentis est. Hoc modo & alia in aquis uiuunt. quae terrae¬
exposita moriuntur atq econtrario uiuunt. Alia interra quiaquis inmersade¬
pereunt quia totius substanti a creaturȩ dõ auctore precessit
equiro quid detenebrissentiendum sit quidamex hocitadisputant. Silentiũ dr̃
ubi sonus nullus ẽ. cum tam̃ nullam silentii nouerimus eẽ substantiam. sic& qui alii
p̃sentia nulle sunt tenebrȩ merito tenebredeputantur lucis absentia. cui opinior

Expanded text:
Cum omnia bona fecerit deus nihilque non ab illo factum sit, unde malum? De priuatione Cum omnia bona fecerit deus nihilque non ab illo factum sit, unde malum? De priuatione boni, dum id quod in bonum auctor bonus protulit in malum a male utentibus deprauatur. in ipsa autem creaturae substantia nihil est quod recte appellari malum possit. porro ea quae putantur mala, id est, serpentum et cetera bestiarum animantia, per inconuenientem naturae modum efficitur, ut noxia sint. uenenum quippe quod mortem infert homini uita serpenti est. si enim exposita moriuntur atque econtrario uiuunt alia in terra quae aquis inmersa depereunt. Quia totius substantia creaturae deo auctore processit, requiro, quid de tenebris sentiendum sit. Quidam ex hoc ita disputant: silentium dicitur, ubi sonus nullus est, cum tamen nullam silentii nouerimus esse substantiam; sic et quia lucis praesentia nullae sunt tenebrae, merito tenebrae deputantur lucis absentia. cui opinioni
Abbreviated transcription (Latin):
arbore quip peilla quacũq erat preceptumdii ntellegendumeto selincusto dia
Perecetti scuenua erat boni & intrans gressione p̃cepti scientia erat mali Ergo
de gustua arbote idest pceptilege uiolata scientiaerat mali quia precertilegis¬
quae trans gressum consequebatur & poenam
Quo modo accipiendum illud est quod nobis scriptura de ambulantem in paradiso dm̃
retulit dĩin eodem loco praesentiam aedeambulandi appellatione manifestat serip¬
tura enim mos est quod facilius hominibus ad intellegentiam clareat ꝑ humanos signi¬
ficationes diui nos motus affectusq ostendere sicut cum dĩ brachium dicit potentiam
eius uirtutemq designat cumaures eo quod cuncta indubitanter audiant. cum oculus
eo quod in discrete uniuersa ꝓspiciat. Cumanimam eo quod perp&uum semꝑq uiuit
Autquod auctore ipso omnia uiui ficentur

Expanded text:
arbore quippe illa quaecumque erat praeceptum dei intellegendum est, sed in custodia arbore quippe illa quaecumque erat praeceptum dei intellegendum est, sed in custodia praecepti scientia erat boni, in transgressione praecepti scientia erat mali. ergo degustata arbore, id est, praecepti lege uiolata scientia erat mali, quia praecepti legisque transgressum consequebatur et poena. Quomodo accipiendum est illud, quod nobis scriptura deambulantem in paradiso deum rettulit. Dei in eodem loco praesentiam hac deambulandi appellatione manifestat; scripturae enim mos est, quo facilius hominibus ad intellegentiam clareat, per humanas significationes diuinos motus affectusque ostendere. sicut cum dei bracchium dicit, potentiam eius uirtutemque designat, cum aures, eo quod cuncta indubitanter audiat, cum oculos, eo quod indiscrete uniuersa prospiciat, cum animam, eo quod perpetuum semperque uiuat aut quod auctore ipso omnia uiuificentur.
Abbreviated transcription (Latin):
erea tunie eius dm̃significat auctorem inpsał ille quidicit qm̃ ipsiusẽ mare adipse
Qu ae consequentia est nominis ut scribatur haecuo cabitur mulier quiaexiuro sumpee
Adcamolag a que hic in latino non sonat. in hebreo sermone ser uatus. uirenin
uocaturadi Simulierissa quod animaduertitur pulcherrimae recens custodise
translatiodicens haecuocabitur iurago quia de uiro sumptarest recens. custodis¬
In quodi similitudinem retinemus inmente Caradisus ubiee diffinitur diuer sasis
huere sententia plurimorum est. aliquitam̃ hunc interradesinunt ut ĩbotr a ie
nis in teroa habitare terrenus quem tamen homini in accessibilemes si ci diuna
uiotiei confiraaniu  Edem in genesi quid accipiemus sacrati ssõmuem ier suum
adorientem paradisi locum
Quidintelogendum est de arbore illa scientia eboniacmali: In primis neutquidẽ
bebotea inte reri antur malorum itaut bonorum put&ur Ex hoc conditor dian

Expanded text:
creaturae huius deum designat auctorem psalmus ille qui dicit: quoniam ipsius est mare, et ipse creaturae huius deum designat auctorem psalmus ille qui dicit: quoniam ipsius est mare, et ipse Quae consequentia est hominis ut scribatur: haec uocabitur mulier, quoniam ex uiro sumpta est. Etymologia quae hic in latino non sonat, in hebraeo sermone seruatur, uir enim uocatur is et mulier issa, quod animaduertitur pulcherrime recens custodisse translatio dicens: haec uocabitur uirago, quia ex uiro sumpta est. In quo dei similitudinem retinemus? In mente. Paradisus ubi esse definitur? Diuersa super hac re sententia plnisi in terra habitare terrenus: quem tamen homini inaccessibilem effici virtute uirtute confirmant. Eden in Genesi quid accipiemus? Sacratissimum ipsum ad orientem paradisi locum. Quid intellegendum est de arbore illa scientiae boni ac mali? In primis ne, ut heretici interpretantur, malorum, ita ut bonorum putetur ex hoc conditor deus. in
Abbreviated transcription (Latin):
Aquas ubilegimus adõfactas & sinon factas eas inexor diocreaturarum none uidenter
diuinȩ lectionistextus ex pressit adẽ tamen factaesunt: Nam &ali quanta aliae
quae nori scribuntur quomodo deceteris intellegamur es tenditur sicut& a postoliba¬
toratili celleguntur. Cum baptizatos eos non paenitus manifest&. apertior sor¬
torumsi hnifisentia Lic& quidam hoc intelligi illo uellint testimonio que saliatx
dictt quilotus ẽ nonindig& utlau& & tamendeaquis adõ factis illuinos aliquate nus
instruere testimonium potest quod dicitur: sepurentur aquae in congregationẽ unã
&apareat arida quia scilic& non preceperat utaquae aterraquam secerat sece rne¬
rentur nisi d aquasi psefeciss&. Necenim consequenter Increaturarumor diten
postua distngui iuber& quodipse antea non creassc & hoc quidemobidieo digimus
qoia inerea tionis eius mini feste genesis nonintulit mentionem manifestius auten

Expanded text:
Aquas ubi legimus a deo factas? Etsi factas eas in exordio creaturarum non euidenter diuinae lectionis textus expressit, a deo tamen factae sunt. nam et aliquanta alia quae non scribuntur, quo modo de ceteris intellegantur, ostenditur. sicut et apostoli baptizati intellegendi sunt, cum baptizatos eos non penitus manifestet apertior, scriptorum significantia. licet quidam hoc intellegi illo uelint testimonio quo saluator dicit: qui lotus est non indiget ut lauet. et tamen de aquis a deo factis. illud nos aliquatenus instruere testimonium potest quo dicitur: separentur aquae in congregationem unam et appareat arida; quia scilicet non praeciperet, ut aquae a terra quam fecerat secernerentur, nisi et aquas ipse fecisset. nec enim consequenter in creaturarum ordine postea distingui iuberet, quod ipse antea non creasset. et hoc quidem ob id colligimus, quia creationis eius manifeste Genesis non intulit mentionem. manifestius autem
Abbreviated transcription (Latin):
ra maligna & rursus quando sanedoctrinae non adquiescant sed secundum suade sidera
A ut consummatio hierusalem actempli iudaici. sicutest. Oratenefiat fugaurã hies
uel sabbato. Etecce relinqu&ur uobis domus ura deserta. Auteuangelii p̃dicatio sicut
dicitur & predicabitur euangelium regni in omneorbeterrarum in teftimonium om¬
niumgentium & siceritfinis. Aut mala finis ipsius unacum ipsa fine utcumdr̃ statim
posttribulationem dierum illorum solobcecabitur AQuomodo hasp̃dictiones ad futu¬
rum saeculum dicimus pertinere CSicut & deacceptionibus diximus. quia ea quaeprȩ¬
dict᷑a sunt antelegem intentio eorum fuit ad tempora legis autgratia est rursusq in lego
praedicta sunt gratiam figurabant & quae ingratia causam & premium regnicaelestis
habuerunt. Ita collegitur praedictionum omnis intentio ad futuri saeculi bona respicen¬

Expanded text:
ra maligna . Et rursus: Quando sanae doctrinae non acquiescent, sed secundum sua desideria ra maligna . Et rursus: Quando sanae doctrinae non acquiescent, sed secundum sua desideria . Aut consumptio Jerusalem ac templi judaici, sicut est: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato ; et: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Aut Evangelii praedicatio, sicut dicitur: Et praedicabitur Evangelium regni in omni orbe terrarum, in testimonium omnium gentium; et sic erit finis . Aut mala finis ipsius una cum ipso fine, ut cum dicitur: Statim post tribulationem dierum illorum sol obcaecabitur . D. Quomodo has praedictiones ad futurum saeculum dicimus pertinere? M. Sicut de acceptationibus diximus: quia ea quae praedicta sunt ante Legem, intentio eorum fuit ad tempora Legis aut Gratiae: rursus quae in Lege praedicta sunt Gratiam figurabant; et quae in Gratia, causam et praemium regni coelestis habuerunt. Ita colligitur praedictionum omnis intentio ad futuri saeculi bona respice
Abbreviated transcription (Latin):
alius tecinga &duc& quotu nonuis. Aut praesentiam detentatorumn xp̃i ateuito
dicit : surgite eanius uacead propinquabit qui metrad& Autdis persio a pesto¬
lorũ sicutestipercuitiam pastorem &dis pergentur oues gregis. lut pullia sine
repesitio que midñs ineuangelio prediit ad discipulos ad ducendurner a duro s¬
cristipsentiam iuindicitur qemouos seducit ullomodo quã siuenerit discessio
primuis tai sen elanes sueric hiomopeccati filius perditionis qui contradient & cerera¬
Aurhelius p̃scetie uun dicetuir helias uenie primum auton seientiae electo rum
utde paulo uaselectionis mihi est iste : autaliqui non inmutati sedgustaturi mortem
predicuntur sicuta postolus ec ce mrsterium dico uobis. Omnes quidem resurgimu
sed nonomnes in mutabimur: Aut futura pestis sicut agabus propheta. Autheresium
contrari&as sicutdicitur Istud autem agnosce quia inultimis diebus ex surgent tempo¬

Expanded text:
alius te cinget et ducet quo tu non vis . Aut praesentia detentorum Christi, cum alius te cinget et ducet quo tu non vis . Aut praesentia detentorum Christi, cum dicit: Surgite, eamus, ecce appropinquavit qui me tradet . Aut dispersio apostolorum, sicut: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Aut pulli asinae repertio, quem Dominus in Evangelio praedixit a discipulis adducendum . Aut Antichristi praesentia, cum dicitur: Nemo vos seducat ullo modo: quia nisi venerit discessio primuAut Eliae praesentia, cum dicitur: Elias veniet primum . Aut conscientiae electorum, ut de Paulo: Vas electionis mihi est iste . Aut aliqui non immutandi, sed gustaturi mortem praedicuntur, sicut Apostolus: Ecce mysterium dico vobis: omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur . Aut futura pestis, sicut Agabi prophetia . Aut haeresum contrarietas, sicut dicitur: Istud autem agnosce, quia in ultimis diebus exsurgent tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ecde siastica praenuntiatur auctoritas sicut dicitus & dabitibiclaues regnicaelorũ
& quodcumq ligaueris interra eritligatum & incaelo. Aut mors uel passio dcre¬
srieatuo saluatoris si cutdicitur exillo coepit ih̃s ostenderediscipulis suis quia opo¬
sarillum in hierosolimam ire & multa sustinere : a presbiteris & principibus sa¬
cerdatum & mori & tertiadie resurgere. Autgeneralis resurrectio utcumdieat
a postolus : sicut in adam omnes moriuntur. Ita& in xp̃oomnes uiui ficabuntur Aut
sinul p̃i & nostra resur rectio si cutdicitur Cum ego ex altatus fuero aterira. om̃ã
unuseruobis diabolus est. Autinodus temptationis & mortis aliquorum discipulo¬
rus : Diut pdirodns & negationem futuram p̃ditit. &speciem passionis dicens
antequamgalus cant& ter me negaibis &cum senex fueris extendes manus tuas &

Expanded text:
ecclesiastica praenuntiatur auctoritas, sicut dicitur: Et dabo tibi claves regni coelorum: ecclesiastica praenuntiatur auctoritas, sicut dicitur: Et dabo tibi claves regni coelorum: et quodcunque ligaveris in terra, erit ligatum et in coelo . Aut mors, passio ac resurrectio Salvatoris, sicut dicitur: Ex illo coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet eum in Hierosolymam ire, et multa sustinere a presbyteris et principibus sacerdotum, et mori, et tertia die resurgere . Aut generalis resurrectio, ut cum dicit Apostolus: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Aut simul Christi et nostra resurrectio, sicut dicitur: Cum ego exaltatus fuero a terra, omnes odecim, et unus ex vobis diabolus est ? Aut modus tentationis et mortis aliquorum discipulorum, sicut Petro Dominus et negationem futuram praedixit et speciem passionis, dicens: Antequam gallus cantet, ter me negabis ; et: Cum senex fueris, extendes manus tuas, et
Abbreviated transcription (Latin):
nconcilus & in synagogissuis flagellabunt uos &cetera. Aut pacientia fidelium inter
aduersa ut cumdicitur deecclesia. & porte inferni non p̃ualebunt aduersus eum &rur¬
sus regnum caelorum uimpatitur &uolenti diripiunt illud. Aut contemplatioregni
caelestis & secundiaduentus quae&in hacuita sc̃orum animae ꝑ fruuntur utest. ueni&
enin filius hominis ingloria patrissuicumangelissuis. & tuncredd& unicuiq secundum
operasua : Dico autemuobis quia sunt aliqui dehic stantibus qui nongustabunt mor¬
tem donecuideant filium hiominis uenientem in regnosuo: Aut retributio bonorũ
seumalorum : ut cumdicitur & hibunt isti insupplicium aeternum. Iustiautem inui¬
tam aeternam. Aut sp̃s sc̃i p̃sentiam apostolisdatam. ut est. Ego rogabo patem meum
utalium paraditum dabit uobis ut maneat uobiscum in aeternum spm̃ueritatis. Aut

Expanded text:
in conciliis, et in synagogis suis flagellabunt , etc. Aut patientia fidelium inter in conciliis, et in synagogis suis flagellabunt , etc. Aut patientia fidelium inter adversa, ut cum dicitur de Ecclesia: Et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Et rursus: Regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Aut contemplatio regni coelestis et secundi adventus, qua et in hac vita sanctorum animae perfruuntur, ut est: Veniet enim Filius hominis in gloria Patris sui cum angelis suis; et tunc reddet unicuique secundum opera sua. Dico autem vobis quia sunt aliqui de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientem in regno suo . Aut retributio bonorum seu malorum, ut cum dicitur: Et ibunt isti in poenam aeternam, justi vero in vitam aeternam . Aut Spiritus sancti praesentia apostolis data, ut est: Ego rogabo Patrem meum, et alterum Paracletum mittet vobis, ut maneat vobiscum in aeternum Spiritum veritatis . Aut
Abbreviated transcription (Latin):
eius zachariam. Omnis loquutio illa ꝑ angelum & prophetia ipsius rachariae. aut
saluatoris conceptus. Natiuitasq mirabilis utẽ predictio quamad sc̃am mari ã anglus
dixit & magorum reuelatio. autiudaeorum incredulitas atq conuersio. sicutdicitus
ecce is tepositus est inruinam & in resurrectionem multorum inisrahel & signum
contradictionis. Aut premium regnicaelestis sicutẽ paenitentiam agite adꝓpinquab¬
Autgentium uocatio sicuidicitur multiaboriente & occidente uenient & recumbent cũ
braham isaac. & ia cob. in regno caelorum. aut hebreorum exclusio. utest quod sequitur
sili autemregni huius excludentur intenebrasexteriores. Aut saluatio pera postolorũ
predicationem ut cumdicitur uenite postme faciamuos fieri piscatores hominum Aut
miraculorum claritas. utdicitur : quicredit inme opera quaeego facio & ipsefaci& & maiora
horum faci&. Aut temptatio persecutionesq iustorum utdicitur. Tradentenimuos

Expanded text:
ejus Zachariam, ut est omnis locutio illa per angelum, et prophetia ipsius Zachariae . Aut Salvatoris conceptus nativitasque mirabilis, ut est praedictio quam ad sanctam Mariam angelus dixit . Aut magorum revelatio, aut Judaeorum incredulitas atque conversio , sicut dicitur: Ecce iste positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et signum contradictionis . Aut praemium regni coelestis, sicut est: Poenitentiam agite, appropinquaAut gentium vocatio, sicut dicitur: Multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Aut Hebraeorum exclusio, ut est quod sequitur: Filii autem regni hujus excludentur in tenebras exteriores . Aut salvatio per apostolorum praedicationem, ut cum dicitur: Venite post me, faciam vos fieri piscatores hominum . Aut miraculorum claritas, ut dicitur: Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet . Aut tentatio persecutioque justorum, ut dicitur: Tradent enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid proprie adusus pertinebat sacerdotum quidue ad leuitarum ex hisquȩ populus
offerebat primitiae frugum ceterarumq rerums acerdotibus. decimȩ uero leuitis
deputabantur. Dequibus tamendecimis decimas sacerdo tibus debebantur.

Expanded text:
Quid proprie ad usus pertinebat sacerdotum quidue ad leuitarum ex his quae populus offerebat? Primitiae frugum ceterarumque rerum sacerdotibus, decimae uero leuitis deputabantur, de quibus tamen decimis decima sacerdotibus debebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid furt uid aeis quod neq nos absq uerecundia sciscitamur signum in illa uerecin¬
diorem corporis parte poneretur poscebat quidem inisalonitantarũ profundias
questonumordinata despaitios adisputatione nospropositis satis facere it per
reernaradoene si ngulis quadam immorandi dignitate. sedquidagimus quib
festinato opusest ad tam multa properantibu sex mbenda prolatis age rebus est
tunbe Marcum eisa responsio Itaq ad hoc quo d nunc re quires agnosco quo drin
turpeinipsa ereatione conditi hominis uidere potest.: quippe cumom nicopage
nem biorum totumq hominem ds̃ finexerat: deinde neincon gruum suert
ut generatioilla signum in purtemmembri genitalis acciper& ꝑ quodienentum
ipsius promerebantur exordia. ceterorum secundum interiorem intellegentiam
sensum. perhanc circumcisionem secretiores partes corporis illud qđ p̃figuratum est
quod secretior circumcisio : Idest cordisoporter& adhiberi.

Expanded text:
Quid fuit, ut Iudaeis, quod neque nos absque uerecundia sciscitamur, signum in illa uerecundiore corporis parte poneretur? Poscebat quidem, mi Saloni, tantarum profunditas quaestionum ordinata ac spatiosa disputatione nos propositis satisfacere et pro meritis reddere singulis uelut quandam inmorandi dignitatem; sed quid agimus? quibus festinato opus est ad tam multa properantibus, exhibenda prolatis a te rebus est nuda et circumcisa responsio. itaque ad hoc quod nunc requiris agnosce, quod nihil turpe in ipsa creatione conditi hominis uideri potest, quippe cum omni compage membrorum totumque hominem deus finxerit. deinde nec incongruum fuerit, ut generatio illa signum in parte membri genitalis acceperit, per quod generationis ipsius promebantur exordia. scilicet secundum interiorem intellegentiae sensum per hanc circumcisionem secretioris partis corporis illud praefiguratum est, quod secretior circumcisio, id est cordis, oporteret adhiberi.
Abbreviated transcription (Latin):
incerruptionem. Descendere se incorruptione saluator prophetȩ uoce pronuntiat
dumlauorum ad figentium in ruptione penetratur. Rursum non dedit dñs sem̃ suũ¬
uII uenit. Quidest quod dicit propheta deinimicissuis. adipemsuum conduserunt. adeps

Expanded text:
in corruptionem? Descendere in corruptionem saluator prophetae uoce pronuntiat, in corruptionem? Descendere in corruptionem saluator prophetae uoce pronuntiat, dum clauorum adfigentium inruptione penetratur. rursus non dedit dominuuenit. Quid est, quod dicit propheta de inimicis suis: adipem suum concluserunt? Adeps
Abbreviated transcription (Latin):
Quidsibiuult quod frequenter psalmorumtitulus inscribitur infinem psalmus. Dauid
quod psalmi in finem mundibonorũ repromissione respiciant. uel quod ea quae iude i obtinere
seposse in principio crediderunt nos consequamur inx̃po quemuenis se confite mur
igne examinatum terrae purgatum septuplum. Castadicuntur e loquia dĩ. Ideo quodnul
sintadulterio sordidata uel mendacio. & aduicem argenti quod ex aminatur igni. septem¬
plici sp̃s igne mund&ur. Non congregabo inquit conuenticula eorũ de sanguinibus
Cumutiq magis desanguine latinum sonas s& quam obcausam desanguinibus contra regulã
latinitatis inscribitur ingreco scribitur ematonlegitur idest pluralinumero sanguinẽ
significans cuius propri&atis fidem etiam in latinum pluralinumero trans latorex
pressit Cumin psalmo scriptum sit nondabis sc̃mtuum uidere corruptionem
Quomodo iterum in alio psalmo scribitur. Quae utilitas in sanguine meo dumdescendo

Expanded text:
ult illud, quod frequenter psalmorum titulis inscribitur, in finem psalmus Dauid? Quod psalmi in finem mundi bonorum repromissionem respiciant, uel quod ea quae Iudaei obtinere se posse in principio crediderunt, nos consequamur in Christo quem uenisse confitebimur um igni examinatum, probatum terrae purgatum septuplum? Casta dicuntur eloquia domini ideo, quod nullo sint adulterata mendacio et ad uicem argenti quod examinatur igne septemplici spiritus igne mundentur. Non congregabo, inquit, conuenticula eorum de sanguinibus, cum utique de sanguine magis latinum sonasset, quam ob causam de sanguinibus contra regulam latinitatis inscribitur? In Graeco αἱμάτων legitur, id est plurali numero sanguinem significans; cuius proprietatis fidem etiam in latinum plurali numero translator pressit. Cum in psalmo scriptum sit: non dabis sanctum tuum uidere corruptionem, quo modo iterum in alio psalmo scribitur: quae utilitas in sanguine meo, dum descendo
Abbreviated transcription (Latin):
recens: Quo modo istud accipimus idola nel antecristum refutantum eẽ pronuntiar o
autem ds recens nonerat lic& mundum percarnem nr̃is temporibus inluxerit. namin
principigerat apud dm̃as uerboi psecreans hominem ad similitudinemdi quiꝙ aduet sis¬

Expanded text:
recens; quo modo istud accipiemus? Idola uel antichristum refutandum esse pronuntiat. recens; quo modo istud accipiemus? Idola uel antichristum refutandum esse pronuntiat. Christus autem deus recens non erat, licet munde per carnem nostris temporibus inluxerit. nam in principio erat apud deum deus uerbum, ipse creans hominem ad similitudinem 1 dei
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ostenditur quodds̃ puritate mentis uelutquadam festiuitate laetatur: xxxiiii¬
Ux inquit tonitruitui in rota: quidhicsenti endum est rotam. hicipsumdixit orbemiterre .
eo quod intraeius de morbis rotamcircumferant tonitrua mugitum : XXXU
uid intellegendum est dehocquod scribitur : Et percussi tomnes inimicossuos inposteriora :
secundum luteram ulcerumillorum fitcom memoratio quibus sunt allo phili in posteriora
percussi : secundum interiorem uero sensum ꝑcutiuntur in imicid̃ inposterior& cum ad ñõ¬
in iudicio puniuntur extremo: Quem significatdicens exterminauteam aperdesilua
a singularis ferusde pastusẽ eam: a prumue spasianum ut quidam dicunt uult intellegi
qui iuda eos bellouastauit singula remferum. titumues pasiani filium : qui hierusalem
oppugnatione consumpsit: Leginus inpsalmo: Ifrahelsime audieris nonerit inteds

Expanded text:
hinc ostenditur, quod deus puritate mentis uelut quadam festiuitate laetatur. Uox, ihinc ostenditur, quod deus puritate mentis uelut quadam festiuitate laetatur. Uox, iVox, inquit, tonitrui tui in rota : quid hic sentiendum est? Resp. Rotam hic ipsum dixit orbem terrae, eo quod intra ejusdem orbis rotam circumferant tonitrua mugitum. Int. Quid intelligendum est de hoc quod scribitur: Et percussit inimicos suos in posteriora ? Resp. Secundum litteram ulcerum illorum fit commempercussi; secundum interiorem uero sensum percutiuntur inimici dei in posteriora, cum domino iudicio puniuntur extremo. Quem significat dicens: exterminauit eam aper de silua et singularis ferus depastus est eam? Aprum hic Uespasianum, ut quidam dicunt, uult intellegi qui Iudaeos bello uastauit; singularem ferum Titum Uespasiani filium qui Hierusalem oppugnatione consumpsit. Legimus in psalmo: Israhel, si audias me, non erit in te deus
Abbreviated transcription (Latin):
signa indĩ templosicui constitui intropͥeum solent superfornices introitusq portarum:
Quidest quod scribitur ds̃ autem rex nr̃ ante saecula operatus est salutem inmedioter raeiudea
Onxit inquaxp̃s liberauit ꝑcrucem mundum : quam aliqui umbilicum terrae appellandum
arbi trantur : & aliter: operatus ẽsalutem in medioterrae : idest inutero uirginali: xxxii¬
Quidest quod legimus quia calix in manid ñĩ uinimeri plenus estmito : & inclinauit se¬
ex hoc in hoc uerum tamenfex eius nonestex in anita: calixdñ imixtus misericordia &iu¬
dicio inclinatur ex hoc in illud c̃um demiseri cordia iudicium diuina seueritate transitur :¬
sexautemeius id eo non exinanitur quia adhuc ultimum iudicii reseruatur ÷ xxxiii¬
Quae significantia estquaescribitur & reliquae cogitationes diem festum agenttibi : Pulchrȩ

Expanded text:
signa in dei templo, sicut constitui in tropaeum solent super fornices introitusque portarum. signa in dei templo, sicut constitui in tropaeum solent super fornices introitusque portarum. Quid est, quod scribitur: deus autem rex noster ante saecula operatus est salutem in medio terrae? Iudaeam dixit in qua Christus liberauit per crucem mundum, quam aliqui umbilicum terrae appellandum arbitrantur. et aliter: operatus est salutem in medio terrae, id est, in utero uirginali. Quid est, quod legimus: quia calix in manu domini uini meri plenus est mixto et inclinauit ex hoc in hoc; uerumtamen faex eius non est exinanita? Calix domini mixtus misericordia et iudicio; inclinatur ex hoc in illud, cum de misericordia in iudicium diuina seueritate transitur; faex autem eius ideo non exinanitur, quia adhuc ultimum iudicii reseruatur. Quae significantia est, quod scribitur: et reliquae cogitationes diem festum agent tibi? Pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
historia scripturarum In auro interior uelp̃tiosior sensus ostenditur X UIII
Iixtidñs exbasan conuertar conuertar in profundum maris udntinguatur pestuus insan¬
guine lingua canum tuorum erinimicis ab ipso : quodhic sequiturbasan: in latino confuisio
sonat : ergodñs nosin& deconfusione conuertit quae est incrucemeius : In quacruce.
sangiune pedum suumtinxit : Clamantibus iudieis ut eruci figeretur instinctu ini¬
micorũ idest diemonum : ibipso autem saluatore hoc totumuenit : quia omniahaec pro¬
priauoluntate sustinuit :¬
Iuosillos accipimus principes zabulon: uel principes neptalim: petrũ a postolum uel an¬
dream qui ex hisdem tribus sunt uocati sicut & supra beniamin nomine. a postolum paulũ
oport& intelligi : Qui indicat quod legitur : posuerunt signasua signa & non cognouer
sicut inexitum super summum ͦ quod bisͦ nuiuictoria in solentes effecti : ita ex posuerint

Expanded text:
historia scripturarum, in auro interior uel pretiosior sensus ostenditur. Dixit historia scripturarum, in auro interior uel pretiosior sensus ostenditur. Dixit dominus: ex Basan conuertam, conuertam in profundum maris, ut intinguatur pes tuus in sanguine, lingua canum tuorum ex inimicis, ab ipso; quid hic sequimur? Basan in latino confusio sonat. ergo dominus nosmet de confusione conuertit quae est in cruce eius, in qua cruce sanguine pedem suum tinxit clamantibus Iudaeis, ut crucifigeretur, instinctu inimicorum, id est, daemonum; ab ipso autem saluatore hoc totum uenit, quia omnia haec propria uoluntate sustinuitQuos illos accipiemus principes Zabulon uel principes Nephtalim? Petrum apostolum uel Andream qui ex iisdem tribubus sunt uocati sicut et supra Beniamin nomine apostolum Paulum oportet intellegi. Quid indicat, quod legitur: posuerunt signa sua, signa et non cognorunt sicut in exitu super summum. Quod Babyllonii uictoria insolentes effecti ita exposuerint
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Viambonorum actuum preparate illi qui supergressus ẽ occasum morte deuicta xxui
Pluuuam uo luntariam segregabis ds̃ hereditatituae & infirmata est tuuero ꝑfecistieam amina¬
liatua in habitabunt in ea. quis huius loci sensum ẽ. pluuia hic secundum litteram manna
secundum a nago gen mandata intellegenda sunt quae mandata uellex. lic& infirmataui¬
deatur trans gressionibus iudȩorum. Gratia tam̃ euangelii ostenditurẽẽ conpl&a. inqua¬
UII nunc animalia idestgentes habitantatq consistunt Quae intellegentia ẽ in hoc quod legimi
Si dormiatis intermedios deros pennae columbae deargentate & posterioradorsi eiꝰ inspecie
auri. In hodo co de apostolis optat propħ. ut usq ad transitũ ꝑseuerent credentes intestam̃tis
duobus in columbaautem sp̃ssc̃s in posterioribus occultior intellectus in argento splendens

Expanded text:
illi? Uiam bonorum actuum praeparate illi qui supergressus est occasum morte deuicta. Pluuiam, illi? Uiam bonorum actuum praeparate illi qui supergressus est occasum morte deuicta. Pluuiam, inquit, uoluntariam segregabis, deus, hereditati tuae et infirmata est, tu uero perfecisti eam, animalia tua habitabunt in ea; quis huius loci sensus est? Pluuia hic secundum litteram manna secundum anagogen mandata intellegenda sunt; quae mandata uel lex, licet infirmata uideatur transgressionibus Iudaeorum, gratia tamen euangelii ostenditur esse conpleta, in qua nunc animalia, id est, gentes habitant atque consistunt. Quae intellegentia est in hoc, quod legimus: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi eius in specie auri? In hoc loco de apostolis optat propheta, ut usque ad transitum perseuerent credentes in testamentis duobus; in columba autem spiritus sanctus, in posterioribus occultior intellectus, in argento splendens
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex itum peccatorum iustorum darius uita atq opera resplendent. xXII¬
iniquitatem Nontam maledicentis animo istud dicitur quam correptionem emendationes
peccantium desiderantis. Id est ut in p̃senti potius uita correpti non abutantur diuina pacienta
usq ad futuram poenarum a ceruitatem Semelloquutus estds̃ duo haec audiui. Quid ha
intellegendum semel hi non adnumerum referendumest sed adfinitatem Qua e autemsi
illa dd o quod dño adici& & posseomnia & uelle miserere : & aliter semellocutus ẽ ds̃duo idest
in lege. namine uangelio non alia p̃cepit quia nonuenit legem soluere sedadimplere. xiii
Quidẽ qđ scribitur transiuimus pignem &aquam induxistinos in refrigerium. Ignis
&aqua ꝑ sequutiones indicat atq martrrium. Alii hic aquam beptismum intellegendum puan
ignis urens est. Quiddicit illud quod legitur. Iter facite ei quiascendit superocca sum dñs nom̃ẽ

Expanded text:
atque exitum peccatorum iustorum clarius uita atqatque exitum peccatorum iustorum clarius uita atqiniquitatem? Resp. Non tam maledicentis animo istud dicitur, quam correptionem emendationemque peccantium desiusque ad futuram poenarum acerbitatem. Semel locutus est deus, duo haec audiui; quid hic intellegendum est? Semel hic non ad numerum referendum est sed ad firmitatem. quae autem sunt illa duo, quae domino adiacent? et posse omnia et uelle misereri. et aliter: semel -locutus est deus, id est, in lege; nam in euangelio non alia praecipit: quia non ueni legem soluere sed adimplere? Quid est, quod scribitur: transiuimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium? Igne et aqua persecutiones indicat atque martyrium. aliqui hic aquam baptismum intellegendum putanignis urens est. Quid dicit illud, quod legitur: iter facite ei qui ascendit super occasum, dominus nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
solipeccaui. soli pect̃rdõ. quiautiq ipse solussit absq peccato. &itauistificatus uincit. etiamdm̃
iudicatur. Idest uel xp̃s ipassione. uel secundum illud quod inprophetadicit: & uenite iudice¬
nur dicitdñs Uiri inquit sanguinum & dolosi non dimidiabunt diessuos: Quidhic sentien¬
dumest᷑ non dimidiabunt diessuos hi qui in matura morte rapiuntur : hac ratione etiã illud
intellegere possumus: nerapias me indimidiodierum meorum : Etaliter: non dimidiabunt
diessuos quiadĩ satis factionem non confugerunt ueluitae suae parte. x
Quid interior sensus eloquitur de hoc quod scribitur : priusquam producant spinȩ urae ram¬
num. Id est prius quamse peccataur̃a consument. Iustusquomodo lauat manus suas in san¬
ne peccatoris tum tribuitur uindicta deimpiis. Non hoc procurantibus scĩs. & postdelicta

Expanded text:
soli peccaui? Soli peccatur deo, quia utique ipse solus sit absque peccato; ita iustificatus uincit etiam, dum soli peccaui? Soli peccatur deo, quia utique ipse solus sit absque peccato; ita iustificatus uincit etiam, dum iudicatur, id est, uel Christus in passione, uel secundum illud, quod in propheta dicit: et uenite, iudicemur, dicit dominus. Uiri, inquit, sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos; quid hic sentiendum est? Non dimidiant dies suos hi qui inmatura morte rapiuntur. hac ratione etiam illud intellegere possumus: ne rapias me in dimidio dierum meorum. et aliter: non dimidiant dies suos qui ad dei satisfactionem non conferunt uel uitae suae partem. Quid interior sensus eloquitur de hoc, quod scribitur: priusquam producant spinae uestrae rhamnum? Id est, priusquam se peccata uestra consumment. Iustus quo modo lauat manus suas in sanguine peccatoris? Cum tribuitur uindicta de impiis non hoc procurantibus sanctis; et post delicta
Abbreviated transcription (Latin):
Quid indicat illud quodlegitur inpsalmo. Incapite libri scriptum est deme expersona
bocdicitiir saluateris dequo scribitur. In principio creauitds̃ caelum & terram. Id est
Abrssus abrssum inuocat inquit inuoce cata rectarumtuarum quo inodo istud intel¬
legendum est: non in merito abrssus appellatur diuinarum scripturarum pro¬
fundum. & ideo inuoce cataractarum ibrssus abrssum inuocat. cũ uetustestam̃tũ
nouum ad nuntiat uel nouum testamentum uecus intestimonio uocat inuocibus prepha
Quid intellegendum est ex hocquod scribitur : propatribustus natisunt tibi sili ͤ
Idestq uod temporium successione : sintredditi proph&is a postoli:
Trater non redimit redim& homo: quod dehoclocosentiendum est ͦ quod non redimer&i mo¬
MVIII rses redimer& xp̃s: Quomodo accipiendum est illud. quod dauid clamat ad dñmdicens. tibi

Expanded text:
Quid indicat illud, quod legitur in psalmo: in capite libri scriptum est de me? Ex persona Quid indicat illud, quod legitur in psalmo: in capite libri scriptum est de me? Ex persona hoc dicitur saluatoris de quo scribitur: in principio creauit deus caelum et terram, id est, Abyssus abyssum inuocat, inquit, in uoce cataractarum tuarum; quo modo istud intellegendum est? Non inmerito abyssus appellatur diuinarum scripturarum profundum et ideo in uoce cataractarum abyssus abyssum inuocat, cum uetus testamentum nouum adnuntiat uel nouum testamentum uetus in testimonium uocat in uocibus prophetarum. Quid intellegendum est ex hoc, quod scribitur: pro patribus tuis nati sunt tibi filii? Id est, quod temporum successione sint redditi pro prophetis apostoli. Frater non redimit, redimet homo; quid de hoc loco sentiendum est? Quod non redemerit Moses, redemerit Christus. Quo modo accipiendum est illud, quod Dauid clamat ad dominum dicens: tibi