comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam dum flagellatur pestilens. in nocens astucior fiat. Notasaut
les sunt. miscdia eiꝰ ostenditur: qui non indiuitũs sius nec in podentia.
sed in dño sꝑant. Sicut a do̾ tunc ebreorum gens desꝑata inter homines
abiecta. miscdiam consecuta est. Ita ergo & nũc popłs gentium qui sꝑne¬
batur &e desꝑabatur ab insqui in enxũcisione głantur. miscdiam conse¬
cutus est. s ed illud est quod acrius debemus intendere. quod & alli con¬
secut sunt miscciam. & plebs dĩ appellati sunt: et dilecti dĩ fuerunte
Sed qm̃ seruare acceptam grãm nescierunt dicitur ad eos. In quibus me¬
chabatur cõmoratio isr ł duimisi eam: & dedi ei libellum repudũ u ma¬
nus suas. E t item alibi. Facti estis michi in sacietatem. iam non dimit.
ta est michi hereditas mea. Ne forte etiam nos qui non fumius plebs
dĩ. sed ꝑdiuitias głȩ suȩ uocauit nos plebem suam: Et qui non fiumꝰ

Expanded text:
sententiam, dum flagellatur pestilens, innocens astutior fiat . Notas ausententiam, dum flagellatur pestilens, innocens astutior fiat . Notas aules sunt, misericordia ejus ostenditur, qui non in divitiis suis nec in potentia sua, sed in Domino sperant: sicut tunc Hebraeorum gens desperata inter hominess gentium, qui spernebatur ab his qui in circumcisione gloriantur, misericordiam consecutus est. Sed illud est quod acrius debemus intendere, quod et illi consecuti sunt misericordiam, et plebes Dei appellati sunt, et dilecti Dei fuerunt. Sed quoniam servare acceptam gratiam nescierunt, dicitur ad eos, in quibus moechabatur commoratio Israel, dimisi eam, et dedi ei libellum repudii in manus suas . Et item alibi: Facti estis mihi in satietatem, jam non dimittata est haereditas mea. Ne forte etiam nos qui non fuimus plebs Dei, sed per divitias gloriae suae vocavit nos plebem suam, et qui non fuimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum scĩ sp̃s consilium in diunis uoluminibus contuens. Nam iã quidẽ
dĩ quȩ est a natura eius ex tranea notam fieri hominibus dicit. sicut
p̾sens hic apłi indicat locus. Bonitatem uero eius &e dulcedinem quod
naturȩ eius est proprium ab scondi memorat et occultari sicut dauid
dicit: Quam magna multitudo dulcedinis tuȩ dñe: quam ab scondisti
tuñtibus te. Quid ergo causȩ dicemus quod deus iram manfestat homi¬
nibus et dulcedinem celit: scit sine dubio fragile eẽ hominũ genus
et ad lapsum procliue ꝑ negligentiam: quibus expediat magis eẽ sub
mȩtii ire quam spe benignitatis di &x duleedinis relaxari. Sicit &e sapient¬
tia di dicst N iii parcit baculo. odit filium suũ. Si autem ꝑcusseris eũ uirga
non morietur: aniniã uero eiꝰ saluam facies a morte. Notam facit ergo po:¬
tentiam suam ds̃. dum impios castigat & corripit: ut scđm scripture

Expanded text:
ipsum sancti Spiritus consilium in divinis voluminibus contuens, nam iram quidem ipsum sancti Spiritus consilium in divinis voluminibus contuens, nam iram quidem Dei, quae est a natura ejus extranea, notam fieri hominibus dicit, sicut praesens hic Apostoli indicat locus; bonitatem vero ejus et dulcedinem, quod naturae ejus proprium est, abscondi memorat et occultari, sicut David dicit: quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Quid ergo causae dicemus, quod Deus iram manifestat hominibus, et dulcedinem celat? Scit sine dubio fragile esse hominum genus, et ad lapsum proclive per negligentiam, quibus expediat magis esse sub metu irae, quam spe benignitatis Dei et dulcedinis relaxari. Sicut et Sapientia Dei dicit: Qui parcit baculo, odit filium suum: si enim percusseris eum virga, non morietur: animam autem ejus salvam facies a morte . Notam facit ergo potentiam suam Deus, dum impios castigat, et corripit, ut secundum Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
multa derelinquit. Et rursum in uasis miscđiȩ hoc est qui semecipsos
emundauerunt ab om̃i sorde peccati ex qua munidus nemo est. etiam si
nos. Proeo ut si dixisset. Sicut nos quos uocauit. non solum ex iuidȩis sed
etiam ex gentibus. Suꝑiora enim quasi de pharaone qui fuit uas irȩ. &e
de filiis isił qui erant uasa miscđiȩ. prosequutus uidetur. Hic ergo quod
subuingit quos & uocauit nos. non solum ex iudeis sed etiam ex gentibꝰ.
similitudinem uidetur assumere. hoc est ut ita dictum uideatur. Sicut
& nos sumus uasa misediȩ quos uocauit non solum ex uideis. sed etiã ex
gentibus. Hȩc quantum ad ipsius apłici sermonis ordinem. explana¬
tionemq uerborum ꝑtinet. dicta sint. Nunc bixuiter repetentes aliqͣ
etium de intellectu int̾iore requiramus: quomͦ ergo ds̃ notam facit iram
suam: ꝑ uasa in quit irȩ apta ad ꝑditionem. Obstupesco ego apud memet¬

Expanded text:
inulta derelinquit. Et rursum « in vasis misericordiae, » hoc est qui semetipsos inulta derelinquit. Et rursum « in vasis misericordiae, » hoc est qui semetipsos emundaverunt ab omni sorde peccati, ex qua « mundus nemo est, etiamsi nos, pro eo, ut si dixisset, sicut nos, quos vocavit non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Superiora enim quasi de Pharaone, qui fuit vas irae, et de filiis Israel, qui erant vasa misericordiae prosecutus videtur; hic ergo quod subjungit, quos et vocavit nos non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus, similitudinem videtur assumere, hoc est, ut ita dictum videatur: sicut et nos sumus vasa misericordiae, quos vocavit non solum ex Judaeis, sed etiam ex est. Haec, quantum ad ipsius Apostolici sermonis ordinem explanationemque verborum pertinet, dicta sint; nunc breviter repetentes aliqua etiam de intellectu interiore requiramus; quomodo ergo Deus notam facit iram suam? per vasa, inquit, irae aptata ad perditionem. Obstupesco ego apud memet
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ uiiii. Sepe de in cõpositis elocutionibus apłi defectibusq earũ cõmo¬
nininus: quod & in p̃senti loco nichlhonimus inuenitur: non enĩ redait᷑
ad aliquid hoc quod ait in principio capituli: quod si uolens ds uerbi causa
ut in aliis ipse dixit. Q uod si primitiȩ scȩ & massa. hic nicinl tale reddit.
sed quasi uagam coniunctionem istam reliquit. Quȩ etiam si non assumat᷑:
lucidior absq ea dabitur intellectus. Uerbi causa ut ita legamꝰ. Nolens ds̃
ostendere iram et notam facere potentiam suam. sustinuit in multa paci¬
entia uasa irȩ apta in interitum: ut notas faceret diuitias głȩ suȩ in uasa
miscdie. In quo autem uidetur intelligi quia dum sustiuet ds & pacient᷑
feit incredulos et in fideles: notam facit hominibus & patientiã et poten¬
ciam suam. Patientiam. dum dui sustinet si forte resipiscant & conuer¬
tantur. Potentiam dum aliquando punit & flagitia non usquequaq

Expanded text:
flicti. Saepe de incompositis elocutionibus Apostoli, defectibusque earum commonuimus, quod in praesenti loco nihilominus invenitur: non enim redditur ad aliquid hoc quod ait in principio capituli, quod si volens Deus, verbi causa, ut in aliis ipse dixit: Quod si primitiae, sancta est et massa. Nihil mortale reddit, sed quasi vagam conjunctionem istam reliquit, quae etiamsi non assumatur, lucidior absque ea dabitur intellectus. Verbi causa, ut ita legamus: Volens Deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia vasa irmisericordiae. In quo hoc videtur intelligi, quia dum sustinet Deus, et per patientiam fert incredulos et infideles, notam facit hominibus, et patientiam et potentiam suam. Patientiam, dum diu sustinet, si forte resipiscant, et convertantur: potentiam, dum aliquando punit, et flagitia non usquequaque
Abbreviated transcription (Latin):
ad apłos suos. Nemo ascendit in cęlum nisi qui de cȩlo descendit: filiꝰ
hominis qui est in cęlo. Hondixit qui fuit. sed qui est in cȩlo. Et rur-¬
sus ne putemus eum in cęlo eẽ tantũmͦ. uacare autem eiꝰ p̃sentia abi ssũ.
Idõ iusticia quȩ ex fide est dicit. He dixeris in corde tuo. quis ascendet in celũ:
& quasi simile sit hoc dicenti xp̃m de cȩlo deducere: Ita addidit apłs. hoc est
xp̃m deducere. Et rursum si quis inte & cogitacione descendat in abyssũ.
putans ibi tantũ contineri xp̃m. quasi simile sit xp̃m reuocare a mortuis.
ita subiungit. hoc est xp̃m reduoere a mortuis. Sed ita inquit debes sentre
de xp̃o tamquã de uerbo & ueritate et sapientia & iusticia dĩ. Hȩc autẽ
omĩa non in loco quęruntur. sed ubiq assunt: Neq ab infernis locis
euocantur. sed m̃te sola intellectuq capiuntur. Tamquã uerbum ergo

Expanded text:
ad apostolos suos : Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius ad apostolos suos : Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo; non dixit, qui fuit, sed qui est in coelo. Et rursus, ne putemus eum in coelo esse tantummodo, vacare autem ejus praesentia abyssum, ideo justitia quae ex fide est, dicit: Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendit in coelum? et quasi simile sit hoc dicenti, Christum de coelo deducere, ita addidit Apostolus, « hoc est, Christum deducere, » et rursum, si quis mente et cogitatione descendat in abyssum, putans ibi tantum contineri Christum, quasi simile sit Christum revocare a mortuis, ita subjungit, hoc est Christum reducere a mortuis. Sed ita, inquit, debes sentire de Christo, tanquam de verbo et veritate, et sapientia, et justitia Dei; haec autem omnia non in loco quaeruntur, sed ubique adsunt, neque ab infernis locis evocantur, sed mente sola intellectuque capiuntur. Tanquam verbum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. ut audientes faciamus illud: Neq transmare est ut dicatis quis
transibit nobis transmare et accipiet illud. et audientes faciamꝰ illud
Iuxta te est uerbum ualde in ore tuo et in corde tuo: et in manibus tuis
ut facias illud. Cum ergo hiȩc ex de utera nomio assumpta suit. & apłs scri¬
bat quia iusticia quȩ ex fide est ipsa hȩc dicit quȩ ẽ: xp̃s: sine dubio quȩ
in deutero nomio dicuntur. apłs a xp̃o dicta eẽ pronuntiat. Ipse est ergo
qui dixit mandatum hoc quod ego do uobis hodie non est suꝑ exaltatũ
a te. neq longe a te: & cȩtera quȩ sequuntur. Quid ergo est quod per
hoc apłs docet: ne scilicet dicamus in corde nr̃o et putemus quod xp̃e
in alio loco continetur et non ubiq est. ac ꝑ om̃ia ipse diffundatur:
Qiuppe qui cum eẽt in terris dicebat quia ẽẽt in cęlo. Sic enim loquebat᷑

Expanded text:
nobis, ut audientes faciamus illud? neque trans mare est, ut dicas, quis nobis, ut audientes faciamus illud? neque trans mare est, ut dicas, quis transibit nobis trans mare, et accipiet illud, ut audientes faciamus illud? juxta te est verbum valde in ore tuo, et in corde suo, et in manibus tuis, ut facias illud . Cum ergo haec de Deuteronomio assumpta sint, et Apostolus scribat quia justitia, quae ex fide est, ipsa haec dicit, quae est Christus; sine dubio quae in Deuteronomio dicuntur, Apostolus a Christo dicta esse pronuntiat. Ipse est ergo qui dixit: Mandatum hoc, quod ego do tibi hodie, non est superexaltatum a te, neque longe a te, et caetera quae sequuntur. Quid ergo est, quod per hoc Apostolus docet? ne scilicet dicamus in corde nostro, et putemus quod Christus in loco aliquo contineatur, et non ubique sit, ac per omnia ipse diffundatur. Quippe qui cum esset in terris, dicebat quia esset et in coelo. Sic enim loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾̃na ut cognoscant te solum uerum dm̃: & quem misisti iłim xp̃m. Hec erg
iusticia non tantũ uitam p̾bet: sed ȩternam uitam. Illam uero legis iusticiã qui
fec̾it homo. non dixit in eternũ uiuet: sed tantĩmmͦ uiuet in ea. Quod si finis
plere poterit. qui finem legis non suscipit xp̃m. Hȩc ergo quȩ ex fide est iusti¬
ipse sit iusticia : quasi de alio ita de se hȩc dicere uideatur. In multis enĩ
locis inuenies saluatorem quasi de alio ita de se loqui: ut in euangłio dicit:
Et statuet oues a dextris. hedos autẽ a sinistris. Et dicet ins qui a dextris
sunt. & iterum ins qui a sinistris sunt: ea quȩ scripta sunt. Qđ ergo ait ne
dixeris in corde tuo quis ascendit in cęlum. aut quis descendit in abyssũ
nomio uidetur assumptum ubi hoc modo scriptum est. Mandatum
lioc quod ego mando tibi hodie. non est suꝑ exaltatum a de. non longe a
te: non est in cęlo ut dicas quis ascendet nobis in celum & accipiet illud

Expanded text:
. Haec ergo justitia non tantum vitam praebet, sed aeternam vitam. Illam vero legis justitiam « qui fecerit homo, » non dixit in aeternum vivet, sed tantummodo « vivet in ea. » Quod si finis plere poterit, qui finem legis non suscipit Christum. Haec ergo, quae ex fide est justiipse sit justitia, quasi de alio ita de se haec dicere videatur. In multis enim locis invenies Salvatorem quasi de alio, ita de se loqui, ut in Evangelio dicit : Et statuet oves a dextris, haedos autem a sinistris, et dicet his qui a dextris sunt, etc. Et iterum his qui a sinistris sunt, ea quae scripta sunt. Quod ergo ait, ne dixeris in corde tuo, Quis ascendit in coelum? aut quis descendit in abyssum?nomio videtur assumptum, ubi hoc modo scriptum est: Mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est superexaltatum a te, neque longe a te; non est in coelo, ut dicas, Quis ascendit nobis in coelum, et accipiet illud
Abbreviated transcription (Latin):
carnif iustificari merussent : posset utiq meriti eorum gr̃a ad poste¬
ritatem.quoq carnis et sanguinis ꝑtinere. Nunc uero cum electio
eorum non ex oꝑibus facta sit̃ sed ex proposito dĩ & ex uocantis ar.¬
bitrio. promissionum gr̃a non ui filũs carnis impletur. sed in filũs
dĩs hoc est qui similiter ut ipsi ex proposito dĩ eliguntur & adoptan¬
tur. in filios. Completur. naniq etiam in lns illud quod supͣ exposumꝰ.
quirquos p̃scut illos oe p̃destinauit. Et quos p̃destinauit. illos &

Expanded text:
carnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad postecarnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad posteritatem quoque carnis et sanguinis pertinere; nunc vero cum electio eorum non ex operibus facta sit, sed ex proposito Dei, et ex vocantis arbitrio, promissionum gratia non in filiis carnis impletur, sed in filiis Dei, hoc est, qui similiter ut ipsi ex proposito Dei eliguntur, et adoptantur in filios. Completur namque etiam in his illud quod jam supra exposuimus, quia quos praesciit, illos et praedestinavit, et quos praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
concubitu isaac geminos concepisset. nondum partu edito. neq
ullis actibus puerorum bonis malisue inter homines habitis. erga
iacob diuina habetur electio: & dicitur quia maior seruiet minori. et¬
iacob dilexi. esau autem odio habui. Cur autẽ hȩc ita dicta sint docet.
ut scdm electionem inquit propositio dĩ maneat. non ex oꝑibus sed
ex uocante dictum est. hoc est ut non qui filii dĩ carnis. sed qui filii
dĩ sunt ipsi deputentur in sem̃. Sicut enim ibi ex multis filũs carnis
isaac eligitur adõ quĩ ad optetur infilium dĩ: ita & hic ex duobus
minor eligitur iacob qui adoptetr in filium dĩ. et sic uerum sit qđ
promissiones dĩ non. in filłis carnis sed in dĩ filiis constent. Sed hȩc
omiĩa eo spectent. ut illud probet apłs quod si uł isaac uł iacob pro his
meritis electi fuissent a dõ. quȩ in carne positi quesierant. et ꝑ opera

Expanded text:
concubitu Isaac geminos concepisset, nondum partu edito, neque concubitu Isaac geminos concepisset, nondum partu edito, neque ullis actibus puerorum bonis malisve inter homines habitis, erga Jacob divina habetur electio, et dicitur, quia major serviet minori: Jacob dilexi, Esau autem o« ut secundum electionem, inquit, propositum Dei maneat, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, » hoc est, non qui filii carnis, sed qui filii Dei sunt, ipsi deputentur in semen. Sicut enim ibi ex multis filiis carnis Isaac eligitur a Deo, qui adoptetur in Filium Dei, ita et hic ex duobus minor eligitur Jacob qui adoptetur in Filium Dei; et sic verum fit, quod promissiones Dei non in filiis carnis, sed in Dei filiis constent. Sed haec omnia eo spectant, ut illud probet Apostolus, quod si vel Isaac, vel Jacob pro his meritis electi fuissent a Deo, quae in carne positi acquisierant, et per opera
Abbreviated transcription (Latin):
suit apłs ꝑsequi quod licet repudiatus sit popłs isrł ꝑ infidelitatẽ.
non tamen promissiones dĩ quȩ erga eos habitȩ fuerant deciderint
et frustratȩ sint : dog&e q quod cum multi filiĩ abrahȩ fuerint. in.
solo isaac sit facta promissio. Non enim inquit qui filũ carnis sunt
hn sunt filii dĩ. Et contendit ostendẽ quomͦ isaac non sit filius carnis
sed filus dĩ : & redit ad ea quȩ de ipso ingenesi scripta sunt. P romis¬
sionis inquit uerbum hoc est: ad hoc tempus ueniam. et erit sarȩ filiꝰ.
Non ergo inquit ꝑ ordinem natiuitatis carnalis isaac nascitur: qͥppe
cum abraham emortuũ iam corpus haberet & uulua sare ẽẽt emor¬
tua sicut supra dictum est: sed ꝑ uirtutem eiꝰ qui dixit ad hoc tẽpus
ueniam & erit sare filiꝰ. Merito igitur non carnis sedͭ filiꝰ dicitur : qͥ
ex aduentu & sermone nascitur dĩ. Hȩc ergo inquit ratio nõ solũ¬
de isaac sed et de iacob recipienda est. Nlam & smqͣuit non sodđm

Expanded text:
suit Apostolus persequi quod licet repudiatus sit populus Israel per infidelitatem, non tamen promissiones Dei, quae erga eos habitae fuerant deciderint, et frustratae sint, docetque, quod cum multi filii fuerint Abrahae, in solo Isaac sit facta promissio. « Non enim, inquit, qui filii carnis sunt, hi sunt filii Dei, » et contendit ostendere, quomodo Isaac non sit filius carnis, sed sit Filius Dei, et redit ad ea quae de ipso in Genesi scripta sunt: Promissionis, inquit, verbum hoc est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Non ergo, inquit, per ordinem nativitatis carnalis Isaac nascitur, quippe cum et Abraham emortui jam corporis haberetur, et vulva Sarae esset emortua, sicut supra dictum est, sed per virtutem ejus, qui dixit, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Merito igitur non carnis, sed Filius Dei dicitur, qui ex adventu et sermone nascitur Dei. de Isaac, sed et de Jacob recipienda est: Nam et Rebecca, inquit, n
Abbreviated transcription (Latin):
Camin p̃si p culo aneroduxisset aliquam ꝑsonam uł ut cont᷑¬
dicentem sibi & quȩstiones mouentem et diceret. Num quid iniquitas
est apud dm̃. si non uolentis neq currentis sed miserentis dĩ est. Et
si pharaonem propt̾ea elegit ut in ipso potentiam suȩ uirtutis ostendẽt.
et ipse cui uult miseretur et quem uult indurat. Ut quid de hominibꝰ
inquit quęritur & cur qui peccat culpatur. cum talis de uno quoq
ipsius uoluntas habeatur.. Hȩc ergo & his similia cõmouenti atq in hiuꝰ¬
se mysterii cubiculum proteruiꝰ et importuniꝰ ingerenti: cum increpatione
dignissime exclamationis occurrit et dicit. O homo tu quis es qui contͣ
respondeas dõ. Quasi diceret tu quis es qui te in aulam regis in mergis.
et interioris cubiculi ausus es secreta penitrare: Ideuco igitur et nos¬

Expanded text:
capitulo introduxisset aliquam personam, velut contradicentem sibi, et quaestiones moventem, et diceret: Nunquid iniquitas est apud Deum? et si non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei est: et si Pharaonem propterea elegit, ut in ipso potentiam suae virtutis ostenderet, et si ipse cujus vult miseretur, et quem vult indurat: utquid de omnibus, inquit, queritur, et cur qui peccat culpatur? cum talis de uno quoque ipsius voluntas habeatur. Haec ergo et his similia commoventi, atque in hujusce mysterii cubiculum protervius et importunius ingerenti, cum increpatione dignissimae exclamationis occurrit: O homo, tu quis es, qui contra respondes Deo? quasi diceret, Tu quis es, qui te in aulam regis immergis, et interioris cubiculi ausus es secreta penetrare? Nunquid dicit
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ itineris facto. Igitur ex ꝑsona contradicentis sibi dicit apłs. Nũqͥd
iniquitas apud dm̃ : et uelut statim in initiis respondet absit: ut ad
om̃ĩa cȩtera quȩ ex ꝑsona contradicentis obicienda sunt. ab apło semꝑ
responderi uideatur absit. Iste ergo qui contradicit utitur & moysi
uerbis: quibus dicit ad eum dĩ. Miserebor cui misertus ero. et misodiã
currentis est salus. sed cui miseretur. Nam & pharaoni inquit dicitur
quia ad hoc ipsum te suscitaui. ut ostendam in te uirtutem meam. et ut
annuncietur nom̃ meũ in uniuersa t̾ra. Ut ex hoc uideatur ostendi qͥa
si ad hoc electus pharao ut ꝑ eum iurtus dĩ om̃ibus declaretur: non
fuit in sua potestate quod ꝑiit. Et addit preter omĩa. Ergo sicui uult
miseretur & quem uult obdurat: hoc est inquit quod asseueras tu qͥ
contradicis. quia sine causa conqułritur et arguit homines ds̃. Si enĩ
ipse quem uult eligit et quem uult abicit: uoluntati illiꝰ quis resistit

Expanded text:
iserentis est Dei. Ex persona contradicentis sibi dicit Apostolus: Nunquid iniquitas est apud Deum? et initiis respondet: Absit, ut ad omnia caetera, quae ex persona contradicentis objicienda sunt, ab Apostolo semper responderi videatur: Absit. Iste ergo qui contradicit utitur Moysi verbis, quibus dicit ad eum Deus: Miserebor cujus misertus ero. Quod currentis est salus, sed ejus cui miseretur Deus. Nam et Pharaoni inquit Deus: Quia ad hoc ipsum te suscitavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videatur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, non fuit in sua potestate quod periit. Et addit post haec omnia: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc est, inquit, quod asseverasti qui contradicis: quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vult abjicit, Voluntati ejus quis resistet?
Abbreviated transcription (Latin):
quod legis latio quidem una. fuerit. et semel habita ꝑ moysen: Testa¬
menta uero frequenter facta sunt. Quotiens enim peocauerunt et
abiecti sunt : tociens ex hereditati uidentur. Et rursum quotiens
repropiciatus ds̃ reuocauit eos et inhereditatem suȩ possessionis ad¬
duxit: tociens reparasse testam̃tum & heredes eos seripsisse credendꝰ
est: & obsequiũ & promissiones. Obsequiũ. sacerdotalia dicit officia
Promissiones quȩ patribus factȩ sunt & sꝑantur dandȩ his qui ꝑ
fidem filii dicuntur abrahȩ Certum est tamen quod etiam scđm
carnem ex ipso genere hoc estifrahelitico fuerint non solum patres
sed et xp̃c. Sicut & ꝑ propłam dicito Ue illis quia caro mea ex ipsis
est. Cur autem ue illis: quia natus est iħic in riunamꝰ oe resurrectionẽ
multorum. & quia ab illis quorum caro erat repudiatus est: & agentibꝰ

Expanded text:
quod legislatio quidem una fuerit, et semel habita per Moysem; testaquod legislatio quidem una fuerit, et semel habita per Moysem; testamenta vero frequenter statuta sunt: quoties enim peccaverunt et abjecti sunt, toties exhaeredati videntur, et rursum, quoties repropitiatus Deus revocavit eos, et in haereditatem suae possessionis adduxit, toties reparasse testamenta, et haeredes eos scripsisse credendus est. Et obsequium et promissiones, obsequium sacerdotalia dicit officia, promissiones, quae patribus factae sunt, et sperantur dandae his qui per fidem filii dicuntur Abrahae. Certum est tamen quod etiam secundum carnem ex ipso genere, hoc est, Israelitico, fuerint non solum patres, sed et Christus, sicut et « Propheta dicit, vae illis, quia caro mea ex ipsis est. » Cur autem vae illis? quia natus est Jesus « in ruinam et resurrectionem multorum , » et quia ab illis quorum caro erat, repudiatus est, et a gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortem uenit & in inferno descendit: ita & iste unitando magistrũ
cum separari a xp̃i caritate non possit. a xp̃o anathema fiat p̾ro fr̃ibus
sius deuotione utiq non p̃uaricatione. Quod autem cognati scđm car
uem sint paulo israhelitȩ: expositione non indiget. Quorum inqͥt¬
adoptio est filiorum. Adoptati & enim sunt filũ ifrał adõ tunc cũ
uderet excelsus gentes. et disꝑgeret filios adam scd̾m numerũ angłoꝵ
et facta est portio dĩu iacob: funiculus hereditatis eiꝰ ifrahel. Ista ẽ
legis sepe iam dictum est: sicut & ipse apłs dicit. Si enim quod eua¬
euatur ꝑ głam est. hoc est uetus testamentum : multo magis quod ma¬
net ingła est. euangłii scilicet p̾dicatio. Sed quod dicit testamenta
& legis latio: unum fortasse dicere uideatur. Lex enim quȩ lata est
ipsa etiam testam̃tum appellatur Sed ego hanc ẽẽ distinctionẽ. puto

Expanded text:
mortem venit, et in infernum descendit, ita et iste imitando magistrum, mortem venit, et in infernum descendit, ita et iste imitando magistrum, cum separari a Christi charitate non possit, a Christo anathema fiat pro fratribus suis devotione utique, non praevaricatione. Qunem sint Paulo Israelitae, expositione non indiget. Quorum adoptio est filiorum. Adoptati enim sunt filii Israel a Deo tunc, « cum divideret Excelsus gentes et dispergeret filios Adam secundum numerum Angelorum, et facta est portio Domini Jacob, funiculus haereditatilegis saepe jam dictum est, sicut et ipse Apostolus dicit: Si enim quod evacuatur per gloriam est, hoc est Vetus Testamentum, multo magis quod manet in gloria est , Evangelii scilicet praedicatio, sed quod dicit testamentum et legislatio unum fortasse dicere videatur. Lex enim quae lata est ipsam etiam testamentum appellat. Sed ego hanc esse distinctionem puto,
Abbreviated transcription (Latin):
optare anadiema ẽẽ pro fratribus suis: Sed fortasse dicat aliquis quia
moy ses hoc offerens salutem populo meruit impetrare. P aulus uero
optat quidem sed non est auditus. Quid si ostendam tibi magis paulũ
auditum eẽ quam morsen: Om̃s enim illi qui ꝑ moysen exierant. ceci
et lam nunc uagantur exsules et extorres. Paulus uero audi quid di¬
cit de israhel. Nolo uos inquit ignorare fr̃s misterium hoc quia
cecitas ex parte israheli contigit. donec plenitudo gentiũ subintraret.
& sic om̃is isył salius fieret. Uide ergo quia exauditus est paulus: & qr
se obtulit anathema. salutem meruit fr̃ibus. Et idõ michi uidetur
illa omĩa p̃misisse quod nulla uipossit a dĩ caritate de̾uelli. ut cum se
offerret anathema pro fr̃ibus suis non lapsum eiꝰ passibilem uidices.
sed sicut ille qui inseparabilis a patre est ꝑ naturam & immortalis in

Expanded text:
optare anathema esse pro fratribus suis? Sed fortasse dicat aliquis, quod optare anathema esse pro fratribus suis? Sed fortasse dicat aliquis, quod Moyses hoc offerens salutem populi meruit impetrare; Paulus vero optat quidem, sed non est auditus. Quid si ostendam tibi magis Paulum auditum esse quam Moysem? Omnes enim illi qui per Moysen exierant, de Aeetiam nunc vagantur ab ea exsules et extorres. Paulus vero audi quid dicat de Israel: Nolo vos, inquit, ignorare, fratres, mysterium hoc, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Vides ergo, quia exauditus est Paulus, et quia se obtulit anathema esse, salutem meruit fratribus, et ideo mihi videtur illa omnia praemisisse, quod nulla vi possit a Dei charitate divelli, ut cum se offerret anathema pro fratribus suis, non lapsum ejus possibilem judices, sed sicut ille, qui inseparabilis a patre est per naturam, et immortalis in
Abbreviated transcription (Latin):
fieri a xp̃o.⁊ Et quid tibi prodest illorum salus: si tua salute separe¬
ris: Et quqͥd saluabis alios si ipse ꝑeas.Non inquit ita est. sed ego
didici a magistro & dño meo quia qui uult animam suam saluã fac̾e
ꝑdet eam: Et qui ꝑdiderit eam inueniet eam. Quid ergo mirum si
apłs pro fratribus suis anathema fieri uelit. qui sciat eum qui erat
in forma dĩ exinanisse se dea ac suscepisse formam serui. & factum
ẽẽ pro nobis maledictum. Quid ergo mirum si cum dñs pro seruis
maledictum factus sit. seruus pro fratribus anathema fiat : Hoc
autem arbitror quod & morses cum peccasset popłsdicebat ad dñm.
Et nunc si quidem remi̾tis eis peccatum remitte. Sin autẽ dele me de
libro uitȩ quem scripsisti. Quid ergo inferiorem uis moy se paulũ uidi:
Ille se delert se petiit de libro uitȩ pro fratribus suis: paulus non debet

Expanded text:
fieri a Christo? Et quid tibi prodest illorum salus, si tu a salute separefieri a Christo? Et quid tibi prodest illorum salus, si tu a salute separeris? et quod salvabit alios, si ipse pereas? Non, inquit, ita est: sed ego didici a magistro et Domino meo quod qui vult animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit eam, inveniet eam . HierApostolus pro fratribus suis anathema fieri velit, qui sciat eum qui erat in forma Dei exinanisse se de ea, ac suscepisse formam servi, et factum esse pro nobis maledictum. Et quid mirum, si cum Dominus pro servis maledictum factus sit, servus pro fratribus anathema fiat? Hoc autem arbitror quod et Moyses, cum peccasset populus, dicebat ad Dominum: Et nunc quidem remitte eis peccatum; sin autem, dele me de libro vitae quem scripsisti . Quid ergo? Inferiorem vis Moyse Paulum videri? Ille se deleri petit de libro vitae pro fratribus suis: Paulus non debet
Abbreviated transcription (Latin):
quod in suꝑioribus idem apłsait. Testimoniũ reddente eis conscientia
et int̾ se in uicem cogitaciones accusantes uł eaam defendentes. In
illis ergo in quibus cogitaciones suȩ habent aliquid quod aceusent
& conscientia ad testimoniũ uenit : non potest dici quod pro malis
actibus in sp̃ũ sc̃o conscientia testimoniũ reddat. In apło uero ubi co¬
gitatio iam non habet quod accuset: recte conscientia in sp̃u scõ
testimoniũ reddit. Uide. tam̃ magnitudinem pectoris apłici : qđ
a dĩ caritate non potest separari. Quod loquitur. in xp̃o loquitur:
Quod in conscientia habet spũ sco continetur. Qui quȩso cęli. qui thro¬
eglestium m̃tes tam aniplis sedibus totam poterunt caꝑe trinitatẽ.
qm̃ inquit tristicia est michi magna. et continuus dolor cordi meo.
Esto. habeas tristiciam. esto dolorem capias de ꝑditione fratrũ tuorũ
quȩ sunt cognati scđm carnem: Numquid eo usq ut optes anathema

Expanded text:
nium reddente eis conscientia et inter se cogitationum accusantium, aut etiam defendentium. In illis ergo in quibus cogitationis suae habent aliquid quod accusent, et conscientia ad testimonium venit, non potest dici quod pro malis actibus in Spiritu sancto conscientia testimonium reddat. In Apostolo vero ubi cogitatio jam non habet quod accuset, recte conscientia in Spiritu sancto testimonium reddit. Vide tamen magnitudinem pectoris apostolici. A Dei charitate non potest separari: quod loquitur in Christo loquitur: quod in conscientia habet, Spiritu sancto continetur. Qui, quaeso, coeli, qui thro amplis sedibus totam poterunt capere Trinitatem? Quoniam, inquit, tristitia est mihi magna, et continuus dolor cordi meo. Esto habeas tristitiam: esto dolorem capias de perditione fratrum tuorum, qui sunt cognati secundum carnem: nunquid eousque, ut optes anathema
Abbreviated transcription (Latin):
relique uirtutes quȩ xp̃c eẽ describitur: id est ubi usticia ubi pax
ubi est uerbum di: ibi est & ueritas xp̃i. Est autem ueritas et
in iniusticia: ut si uerbi causa dicamus demoniũ illud pithonis
quod in actibus apłorum refertur in ancilla quadam habitasse et
clamasse post apłos. quia in serui dei summi sunt. qui annunciant
hominibus uiam dĩ. Erat ueritas in lns uerbis. Uerum enim erat qđ
dicebatur. sed non erat ista ueritas in xp̃o: & proptea conuersus ad
eam paulus dixit. Obmutesce. & exi ab ea. Sed et illud ueritas fuit
quod dixit caiphas : expedit uobis ut unus homo moriatur pro popło.

Expanded text:
reliquae virtutes quae Christus esse describuntur, id est, ubi justitia, ubi pax, reliquae virtutes quae Christus esse describuntur, id est, ubi justitia, ubi pax, ubi est verbum Dei, ibi est et veritas Christi. Est autem verum et in injustitia: ut si verbi causa dicamus daemonium illud Pythonis, quod in Actibus apostolorum refertur in ancilla quadam habitasse et clamasse post apostolos , quia hi servi Dei summi sunt, qui annuntiant hominibus viam Dei: erat veritas in his verbis; verum enim erat quod dicebatur: sed non erat ista veritas in Christo; et propterea conversus ad eam Paulus dixit: Obmutesce et exi ab ea. Sed et illud veritas fuit quod dixit Caiphas: Expedit vo
Abbreviated transcription (Latin):
nonm̃tior : & reliqua usq in scła. Uidens paulus quod si scđm ea
in quibus supra exposuit nulla ui cȩlestibus uł t̾restribus p̃sentibꝰ
uł futuris aduersantibus sibi posse a xp̃i caritate separari. contrariũ
et incredibile uideretur. quod nunc dicere proponebat obtare se
a xp̃o quem tam inseparabilit̾ diligebat anathena fieri. hoc est
alienum effici: ne m̃datũ notam subire uideretur sactis factionem
p̃mitat. ut nequaquam de eius sermone dubitetur & dicit. Ueri¬
tatem dico in xp̃o non m̃tior: testimoniũ michi ꝑhbente conscientia
mea in spũ scõ. Preuideamus quare dixerit uerum dico in xp̃o: quasi¬
ostendens eẽ aliquam ueritatem quȩ non sit in xp̃o. Et uide si possimu
talem quodam mͦ ueritatem quȩ in xp̃o est ab ea quȩ non est in xp̃o
distinguere: quia et alibi idem apłs paulus dicit. Est ueritas xp̃i in
me quia non mentior. Ueritas ergo xp̃i eẽ credenda est ibi ubi &

Expanded text:
non mentior, et reliqua, usque in saecula. Videns Paulus quod si secundum ea in quibus supra exposuit, nulla vi, coelestibus vel terrestribus, praesentibus vel futuris adversantibus sibi, possit a Christi charitate separari, contrarium, et incredibile videretur quod nunc dicere proponebat, optare se a Christo, quem tam inseparabiliter diligebat, anathema fieri, hoc est, alienum effici, ne mendacii notam subire videretur, satisfactionem praemittit, ut nequaquam de ejus sermone dubitetur, et dicit: Veritatem dico in Christo, non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea in Spe aliquam veritatem quae non sit in Christo. Et vide si possimus tali quidem modo veritatem quae in Christo est, ab ea quae non est in Christo distinguere: quia et alibi idem Paulus dicit: Est veritas Christi in me, quia non mentior . Veritas ergo Christi esse credenda est ibi, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. sed ea quȩ p̃sentis infirmitatis desiderium suggesserit. possit a
medico: Ita & nos in huiꝰ uitȩ infirmitate languentes. interdũ petimꝰ¬
a dõ quod non expedit nobis. Deniq ego ipse paulus qui hȩc loquorad
uos cum michi propter sublimitatem reuelationũ ne extollerer
datus fuisset a año angelus sathanȩ qui me colaphizaret. ter dñm
rogaui ut discederet a me nesciens quid orarem: et idõ qui nesciebã
sc̃m quod oportet orare non me audiuit dñs. sed dixit michi. Suf¬
ficit tibi grã mea: nam uirtus in infirmitate ꝑficitur. Sic ergo quid
oremus scđ̃m quod oportet nescimus. sed ipse sp̃s pro nobis int̾pellat

Expanded text:
cunt, sed ea quae praesentis infirmitatis desiderium suggesserit, poscit a cunt, sed ea quae praesentis infirmitatis desiderium suggesserit, poscit a medico, ita et nos in hujus vitae infirmitate languentes interdum a Deo petimus quod non expedit nobis. Denique ergo ipse Paulus qui haec loquor ad vos, cum mihi propter sublimitatem revelationum ne extollerer datus fuisset a Domino angelus Satanae qui me colaphizaret , ter Dominum rogavi, ut discederet a me, nesciens quid orarem: et ideo quia nesciebam secundum quod orarem, non me audivit Dominus, sed dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur. Sic erqo quid oremus, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset quia om̃ĩs creatura his qui in agone hius uitȩ sunt positi con¬
gemisceret & condoleret. hoc est conlaboraret uiresq conferret: tum
etiam se ipsum paulus ac sui similes ꝑferre gemitus pro laborantibus
memorasset. ut ꝑ hiȩc solaretur in certamine positos. cum uiderent õs
scõs uniuersamq creaturam affectu secum laborare gemitusq conuin¬
gere : addit nunc excelsius aliquid & sublimiꝰ.Ne inquit paruum
putetis quod om̃is nobiscum congemiscit et condolet creatura. Ne par¬
uũ uideatur quod nos ipsi gemimꝰ pro laboribus ur̃is. etiam diumȩ
ipsi naturȩ erga agones nr̃os. Uobiscum enim me quoq conuingo. ine
quidam miserationis affectus. & ipse sp̃s adiuuat infirmitatem nr̃am.
Deniq quid orare quid adõ petere oporteat ignoramus. In terdum
enim quȩ contraria saluti sunt cupimus: infirmitate cogente. Sicut
enim si quis in egritudine corporis positus non ea quȩ sanitatẽ condu-¬

Expanded text:
dixisset, quia omnis creatura his qui in agone hujus vitae sunt positi congemisceret et condoleret, hoc est collaboraret, viresque conferret, tum etiam seipsum Paulus ac sui similes proferre gemitus pro laborantibus memorasset, ut per haec solarentur, in certamine positos cum viderent omnes sanctos universamque creaturam affectu secum laborare, gemitusque conjungere; addit nunc excelsius aliquid et sublimius. Ne, inquit, parvum putetis quod omnis nobiscum congemiscit et condolet creatura: ne parvum videatur quod nos ipsi gemimus pro laboribus vestris. Etiam divinae ipsi naturae erga agones nostros vobiscum enim me quoque conjungo inest quidam miserationis affectus, et ipse Spiritus adjuvat infirmitatem nostram.i. Quid orare, quid a Deo petere oporteat ignoramus: interdum enim quae contraria saluti sunt petimus vel cupimus infirmitate enim quis in aegritudine corporis positus non ea quae ad sanitatem condu
Abbreviated transcription (Latin):
faciem: & salua facta est amma mea. Ergo qui uidit dm̃: isrł ap¬
pellatus est. Qui uero non uidet eum qui dixit qui uidet me uidet¬
om̃s filũ sunt. Hoc uidelicet iam tunc designabatur in abraham.
cum ei multos filios habenti quos apłs filios carnis appellat. in solo
isaac qui erat repromissionis filius seminis sui posteritas poneretur.

Expanded text:
faciem, et salva facta est anima mea . Ergo, quia vidit Deum, Israel apfaciem, et salva facta est anima mea . Ergo, quia vidit Deum, Israel appellatus est; qui vero non videt eum qui dixit: Qui me videt, videt ettatis. Quod videlicet jam tunc designabatur in Abraham, cum ei multos filios habenti, quos Apostolus filios carnis appellat, in solo Isaac, qui erat repromissionis filius, seminis ejus posteritas poneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo omĩa. eudenter ostenditur naturam trinitatis et substan¬
bum dĩ. Non enim om̃s qui sunt ex isrł hi sunt isrłitȩ. neq qui
sem̃ sunt abrahȩ om̃s filii: sed in isiac uocabitur tibi sem̃. usq de
putantur in femen. Qm̃ supra dixerat quod pro fr̃ibus sius qui
sunt cognati scđm carnem. qui sunt israhelitȩ optarẽt etiam anathema
fieri eo quod ipsorum eẽt adoptio filiorum. & legis latio et promissa:
De his nunc dicit quia uerbum dĩ non excidit. hoc est promissio quȩ
eis facta est non euanuit. Qui enim uersus fuerit isrłita. non ex car-
nali genere tantum de abraham genus ducens. Non enim qui filiĩ
carnis sunt hi & filii dĩ sunt: sed qui scđm repromissionem fidei de
abraham descendit. ipse etiam dĩ promissa consequitur. Nam de ge-¬
nere ifrł multi sunt: sed non om̃s ifrahelitȩ appellantur. Isrł nãq
dm̃ uidendo nominatus est. Sic ipse iacob dicit. Uidi dñm facie ad

Expanded text:
ex quo omnia et sic evidenter ostenditur natura Trinitatis et substanex quo omnia et sic evidenter ostenditur natura Trinitatis et substanbum Dei non enim omnes qui ex Israhel hii sunt Israhel neque quia semen sunt Abrahae omnes filii sed in Isaac vocabitur tibi semen id eur tibi semen. Quoniam supra dixerat, quod pro fratribus suis, « qui sunt cognati secundum carnem, qui sunt Israelitae, » optaret etiam anathema fieri, eo quod ipsorum esset adoptio filiorum, et legislatio et promissio, de his nunc dicit, quia verbum Dei non excidit, hoc est, promissio, quae ei facta est non evanuit, id est, hoc evenit, inquit, nali genere tantum de Abraham genus ducens, « non enim qui filii carnis » sunt, « hi et filii Dei » sunt; sed qui secundum repromissionent fidei de Abraham descendit, ipse etiam Dei promissa consequitur. Nam de genere Israel multi sunt, sed non omnes Israel appellantur. Israel namque Deum videndo nominatus est, sicut ipse Jacob dicit: vidi Dominum facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicit:. Qui factus est ex semine dauid scđm carnem. qui destinatꝰ
Iriȩ ordine proficientibus ut pote auditoribus dm̃ qui ẽ suꝑ
omĩa negent. ipsum eẽ pronunciat. Et miror quomꝰ quidam
ne duos dõs dicere uideantur. Et quid de hoc loco apłi facient. inqͦ
ut ex hoc ds pater dñs non dicatur: ita & dm̃ patrem non ita dix̃
ẽẽ unum dm̃. ut deus filius non credatur. U era enim est scriptura
quȩ dicit. Scitote qm̃ dñs ipse est dĩ. Unus autem uterq est dĩ.
quia non est aliud filio duunitatis initium quam pater. sed ipsius
uniꝰ paterni fontis sicut sapientia dicit. purissima est manatio fĩliꝰ
antea diximus suꝑ principatus & potestates et uirtutes et om̃e no¬
men quod nominatur. non solum in hoc scło. sed etiã in futuro. Qui
autem suꝑ omĩa est: suꝑ se neminem habet. Non enim post patrẽ
est ipse. sed de patre. Hoc idem autem sapientia dĩ etiam de sc̃o
dicittr. et sp̃s sc̃s continere omĩa memoratur.: ds̃ autem pat̾ est

Expanded text:
dicit «Qui factus est ex semine David secundum carnem qui destinatus trinae ordine proficientibus utpote auditoribus Deum qui est super omnia ipsum esse pronunciat. Et miror quomodo quidam ne duos deos profiteri et dicere videantur et quid de hoc loco Apostoli facient in quout ex hoc Deus Pater Dominus non dicatur ita et Deum Patrem non ita dixit esse unum Deum ut Deus Filius non credatur. Vera est enim Scriptura quae dicit «Scitote quod Dominus ipse est Deus». Unus autem uterque est Deus quia non est aliud Filio divinitatis initium quam Pater sed ipsius unius paterni fontis sicut Sapientia dicit «purissima est manatio Filius»ante diximus «super principatus et potestates et virtutes et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo sed etiam in futuro». Qui autem super omnia est super se neminem habet non enim post patrem est ipse sed de patre. Hoc idem autem sapientia Dei etiam de Spiridicitur et Spiritus Sanctus continere omnia memoratur Deus autem pater est
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. sine dubio et p̃sentia quȩ sunt utiq lubrica & caduca. Sed et
profundum potest similit̾ intelligi. Uita autem & futura. et altitudo. &
creatura alia quomͦ a dĩ caritate. separare nos certent. non otiosum ui¬
detur exponere. nisi si quis forte dicat y ꝑbolicos hȩc apłm dicere. hoc ẽ
non solum ꝑ ea quȩ aocidere possunt. sed neꝑ ea quidem quȩ euenire oĩo
non possunt illo pacto addĩ caritate de flectimur. Uerbicausa ut si alia
nobis daretur uita quam hȩc quȩ a dõ data est. aut si futurorum spes
alia nobis promittepetur uł altitudo. uł etiam creatura. quam est illa¬
quȩ pro nobis. congemiscit & condolet. quod sieri utq non potest: ne
hȩc quidem a caritate di separare nos possent. Est ergo Inc unius expositio¬

Expanded text:
nobis, sine dubio et praesentia, quae sunt utique lubrica et caduca, sed et nobis, sine dubio et praesentia, quae sunt utique lubrica et caduca, sed et profundum, potest similiter intelligi, vita autem futura et altitudo et creatura, aliquo modo a charitate Dei separare nos conantur. Non otiosum videtur exponere, nisi quis forte dicat hyperbolice haec Apostolum dicere, hoc est, non solum per ea quae accidere ponon possunt, ullo pacto a Dei charitate deflectemus: verbi causa, ut si alia nobis daretur vita quam haec quae a Deo data est, aut si futurorum spes alia nobis promitteretur, vel altitudo, vel etiam creatura, quae pro nobis congemiscit, quod fieri utique non potest, nec haec quidem a charitate Dei separare nos possunt. Cum pro his, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
prosternere non ualemus. Hoc enim solus xp̃i opus est: qui exuit pͥnci¬
patus & potestates. truimphans eas insemet ipso. Tamen & in his uic¬
toriȩ locus est: si cum om̃s in nos impugnationum suarum machinas
torserint. a carntate tam̃ dei nos separare non ualeant. Sed iam tempte¬
mus singula discutere: et quid de: imo quoq sermone apłi sentien¬
dum sit. pro uiribus aꝑire. Quamuis alaora in his contegisse uideat᷑
apłs quam expositionis nr̃ȩ sufficit iurtus uł ratio breuitatis admitat.
Requiramus tamen si omĩa ista quȩ enumerauit apłs. anquȩdam
ex ipsis hoc studiĩ uł intentionis geruit uit humanas animas a cari-¬
tate dĩ separare contendant: & propt̾ea moliantur in nos cuncta quȩ
patimur: Uidẽtur enim posse quidem hoc agere ut a caritate dĩ sepa¬
remur. Mors fortassis & angłi. & principatus. et uirtutes aduer santes

Expanded text:
prosternere non valemus: hoc enim solius Christi opus est, qui exuit principrosternere non valemus: hoc enim solius Christi opus est, qui exuit principatus et potestates triumphans eas in semetipso : tamen et hoc in victoriae loco est, si cum omnes in nos impugnationum suarum machinas torserint, a charitate tamen Dei nos separare non valeant. Sed jam tentemus singula discutere, et quid de unoquoque sermone Apostoli sentiendum sit, pro viribus aperire. Quamvis altiora in his contigisse videatur Apostolus quam expositionis nostrae sufficit virtus, vel ratio brevitatis admittit, requiramus tamen si omnia ista quae enumeravit Apostolus, an quaedam ex ipsis, hoc studii vel intentionis gerant, ut humanas animas a charitate Dei separare contendant, et propterea moliantur in nos cuncta quae amus. Videtur enim posse haec agere, ut a charitate Dei separemur. Mors et fortassis angeli, et principatus, et virtutes adversantes
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o. Ouos uidetur ordines apłs ostendisse eorum qui homi¬
nibus temptaciones suscitare consueuerunt. Et in his quidem
quȩ prius disserumus. humanarum temptacionum intelligitꝰ
ordo descriptus. De quibus etiam corinthũs dicebut ut potẽ qui
maiora ferre non poterant. Temptacio uos non app̾hendat nisi hu-¬
mana. Fidelis autem ds̃ qui non ꝑmitat uos temptari supra id qđ potes
tis. Nunc uero in lns sermonibus quos habemus in manibus. non huma¬
nas temptaciones indicat. sed maiores humanis: Et idõ puto quod in
prioribus cum enumerasset singula quęq ad ultimum dicit. Sed in
ins om̃ibus suꝑamus. In ins uero sod̃i ordiuis temptacionibus. non ita
confident᷑ dicit suꝑamus: sed ualde tenuiterait. quia nichil horum
poterit nos separare a caritate dĩ quȩ est in xp̃o iħii. De humanis enĩ
temptacionibus tamquam paruis & leuibus confident᷑ nos eas suꝑare
p̃nunciat. Iilas uero suꝑiores et plusquam humanas etiam si suꝑare et

Expanded text:
nostro. Duos videtur ordines Apostolus ostendisse eorum qui hominibus tentationes suscitare consueverunt. Et in his quidem quae prius disseruimus, humanarum tentationum intelligitur ordo descriptus: de quibus etiam Corinthiis dicebat, utpote quia majora ferre non poterant: Tentatio vos non apprehendat nisi humana: fidelis autem Deus, qui non permittet vos tenta. Nunc vero in his sermonibus, quos habemus in manibus, non humanas tentationes indicat, sed majores humanis. Et ideo puto quod in prioribus cum enumerasset singula quaeque, ad ultimum dicit: Sed in his omnibus superamus. In his vero secundi ordinis tentationibus non ita confidenter dicit, superamus, sed valde tenuiter ait, quia nihil eorum poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu. De humanis enim tentationibus, tanquam parvis et levibus, confidenter nos eas superare pronuntiat; illas vero superiores et plus quam humanas, etiamsi superare et
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero p̃noscere scđ̃m hoc accipiatur quod supradiximꝰ. hoc est in affectũ
reciꝑe sibiq sociare: uerum erit quia sicut non om̃s p̃destinauit. ita
neq om̃s cognouit. Si eium & is dicitur non cognouisse peccatuin᷑. Nũ¬
quidnam dicemus quia nescierit is quid ẽẽt peccatum. hoc est quia nesci¬
erit homicidium peccatum ẽẽ. uł adulterium uł furtum. & his similia:
An hoc est quod dicitur nescire peccatum. quia peccato se non miscuit
neq adhesit ei peccatum : sic & alibi scriptun est. Qui seruat mandatũ
non agnoscet uerbum malum: Hoc est non recipiet uerbum malum. non
credet. non libenter audiet: neq admittet ingredi m̃tem suam. Quos ergo
scđm hunc modum p̃sciit ds̃. illos & p̃destinauit᷑. Et quos p̃destinauit illos
et uocauit. ea uocationis distinctione qua diximꝰ. Et quos uocauit. illos et

Expanded text:
Si vero praenoscere secundum hoc accipiatur quod supra diximus, hoc est, in affectum Si vero praenoscere secundum hoc accipiatur quod supra diximus, hoc est, in affectum recipere sibique sociare, verum erit quia sicut non omnes praedestinavit, ita neque omnes praecognovit. Sic enim et Jesus dicitur non cognovisse peccatum. Nunquidnam dicemus quia nescierit Jesus quid esset peccatum, hoc est, quia nescierit homicidium peccatum esse, vel adulterium, vel furtum, et his similia? An hoc est quod dicitur nescire peccatum, quia peccato se non miscuit, neque adhaesit ei peccatum? Sic et alibi scriptum est: Qui servat mandatum, non agnoscet verbum malum, hoc est, non recipiet verbum malum, non credet, non libenter audiet, neque admittet ingredi mentem suam. Quos ergo secundum hunc locum praescit Deus, illos et praedestinat; et quos praedestinat, illos et vocat, ea voc