comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ichilominus ex libro qui a grecis linõ
dicitur. a latinis uero intelligit᷑ campꝰ
ues p̾ratum: preceptor meus inter alia coto
orbe iam diffamata miracula interprecatus
est michi scribens. Enarrauit nobis presbit
nomine petrus de scõ gregorio papa roma¬
no: illinc enĩ erat reuerentissimus hic preᷤ¬
biter. Is inquit effectus papa ȩdificauit
monasterum uiroꝵ magnum: & dedit
mandatum ut nullus monachoꝵ ꝓpriũ
aliquid haberet. usq ad unum obolum.
frater ergo de monasterio habebat fratrem
secularem: & postulauit eum dicens. Casu¬
lam non habeo: sed fac caritatem eme michi.
Dicit ei secularis frater. Ecce tria nũmismata
suscipiens: compara qualis tibi placet. Accp¬
tis itaq monachus tribus nũmismatib habe¬
bat ea apud se. Alius autem frater uidens eũ
habentem tria nũmismata: ꝑgens nunci¬
uit abbati. Abbas uͦ audiens: retulit beatis¬
simo papȩ. Beatissimus autem gregorius
discens hoc ab abbate. segregauit eum a cõ¬

Expanded text:
ihilominus ex libro qui a Graecis λειμὼν dicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia toto orbe jam diffamata miracula interpretatus est, mihi scribens: 61 Enarravit nobis presbyter, nomine Petrus, de sancto Gregorio papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic presbyter: Is, inquit , effectus papa, aedificavit monasterium virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monachus tribus numismatibus, habet ea apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata, pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius discens hoc ab abbate, segregavit eum a com
Abbreviated transcription (Latin):
as impetrare. Ilico gregoriuis in faciem
suam corruit dicens. Si ꝓpter pusillum
mee paruitatis. munusculũ. tanta mͥ re¬
tribuit omĩpotentissimus dominus. ut
& pontificem me suȩ scȩ eccłiȩ faceret. et
custodem mͥ suũ angłm deputaret:⁊ qͣnta
putem michi restitui. si in preceptis euis
totis uiribus ꝑmanens. plura studuero de
plurib erogare:
Git UR incipiens tantum largior eẽ. de

Expanded text:
as impetrare. » Illico Gregorius in faciem as impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de
Abbreviated transcription (Latin):
bebas incella monasterii tui ad cliuum
scauri: cui dedisti duodecim nũmisma¬
ta. & argenteam scutellam quam tibi mi¬
serat cum infusis leguminib beata silina
mater tua. Et hoc tibi ꝓ certo sit cogni¬
tum: quia ab illo die quo mͥ hȩc hilari
animo tribiusti. destinauit te dominues
prium sanguinẽ fudit. & esse te succes¬
rem atq uicarium apłoꝵ principi pet
cuius & uirtutem imitatus es cum subst¬
tias offerentium diuideret: ꝓ ut cuiq
erat. Hec audiens gregorius dixit. Et ci
quomodo nosti. quod tunc me dominus
Qm̃ ego angelus eius sum: & tunc abeo a
tuum inquirendũ ꝓpositum
destinatus. Tunc gregoruis quia no¬
dum manifeste uiderat angłm: prorsus er¬
pauit: sibiq hunc taliter dicentem audiuit
Ne timeas neq formides: ecce enim remisit
me dñs ut sim tibi custos quandui fueris
in isto mortali scło: quatinus quãcunq rẽ
petieris. ꝑ me apud eum fiducialiter uale¬

Expanded text:
bebas in cella monasterii tui ad clivum bebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec animo tribuisti, destinavit te Dominus proprium sanguinem fudit, et esse te successorem atque vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et tu quomodo nosti quod tunc me Dominus uit: « Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter vale
Abbreviated transcription (Latin):
tra uissionem suam. t̾ciuidecimũ inuita¬
re p̾sumpserit inquisiuit. Ille obstupe¬
factus. conuiuantes peregrinos curiosus
numerat: & duodecim solos inueniens.
ueluti securus respondit. Crede mͥ hono¬
rabilis pater: non sunt nisi duodecĩ sicut
ipse iussisti. Ergo dum conuictus sepuᷤᷤ
duodecim identidẽ numeraret: ac tercium
decimũ quẽ solus papa uidere poterat ñ
uideret: animaduertit spiritalis pater gre¬
gorius. uirum ꝓpus discumbentẽ. uultuꝰ
crebrius conuertere: & nunc adolescentẽ.
nunc uero se uetulum ueneranda canicie
simulare. Finito conuiuio. duodecim qui¬
dem abire ꝑmisit: terciũ decimũ uͦ manu
suscipiens. in cubiculum suum induxit:
uehem̃ter adiurans. ut ei se nomenq suum
simplicit̃ ꝓdere dignaretur. Qui respon¬
dens dixit. Et cur int̾rogas de nomine meo
quod ẽ mirabile: Ueruntamen scito me¬
moria recognoscens: quia ego sum naufra¬
gus ille qui quondã ueni ad te quando scri¬

Expanded text:
tra jussionem suam tertium decimum invitatra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scri
Abbreviated transcription (Latin):
ante hospitalitatis gregorius in ipso etiã
ꝯpatriarchio ꝑmansit: ut exceptis his qͦs
tam ꝑdiuersas regiones quam romȩ quoq
longobardoꝵ ꝑfidiȩ gladioᷤ fugientes. ȩccłia¬
stica stipe misericorditer nutriebat. cotidie¬
ad mensam suam peregrinos quoslibet inui¬
taret. Inter quos die quadam unꝰ acces.¬
sit: in cuius manibus dum ipse ex humi¬
litatiᷤᷤ ministerio aquam fundere uel set
conuersus urceum accepit: sed repente eũ
in cuius manib aquam fundere uoluerat.
non inuenit.Cumq hoc factum secum ip¬
se miraretur: eadem nocte dñs ei ꝑ uisio¬
nem dixit. Ceteris dieb me in membris
meis: hesterno autẽ die me in memecipso
tempore idem gregoriꝰ uixta consu¬
etudinem suam prece¬
pit sacella¬
rio: ut duodecim peregrinos ad prandiũ
inuitaret. Qui ꝑgens uissa cõpleuit: eosq
ad mensam pariter ordinauit. Dum autẽ
simul discumberent: intuens papa tredecĩ
numerauit. Et accersito sacellario: cur con¬

Expanded text:
antae hospitalitatis Gregorius in ipso etiam patriarchio permansit, ut exceptis his quos, tam per diversas regiones quam Romae quoque Langobardorum 52 perfidiae gladios fugientes, ecclesiastica stipe misericorditer nutriebat, ad mensam suam quotidie peregrinos quoslibet invitaret. Inter quos die quadam unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso empore idem Gregorius, juxta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur con
Abbreviated transcription (Latin):
res: & detestatur execratȩ ꝑfidiȩ traditors
gitur cum hȩc ita sint. quisnam ẽ. diuini
iuris pericia pollens fide p̃dictus. deuotio¬
ne p̃clarus. religione scĩssimus. qui uidicis
dei memor ueritatem ab errore discernat:
ã fide ꝑfidiam disiungat: simulationẽq fi¬
ctam. a certa & in tegra scĩtate recludat ꝙͥ
separet ab stante lapsum: ab integro uulne¬
ratum : aiusto reum. ab in nocente damna¬
tum: acustode iegis ꝓditorem: a confessort
xp̃i nominis negatorẽ: a martyre dñi ꝑse¬
cutorem : & unũ atq idem eẽ. existimet &
eccłam martẏrum & conuenticula tradito¬
rum: Nemo scilicet. qm̃ hȩc inter se ita ie¬
pugnant contrariaq sunt sibi: ut lux tene¬
bris. uita morti sc̃s angłs diabolo xp̃s an¬
tichristo: paulo apło dicente. Quasi filis ds
ailatamini & uos: & nolite comungi cũ
infidelibus. Quȩ ẽ. enim participatio ui

Expanded text:
res, et detestatur execratae perfidiae traditores. res, et detestatur execratae perfidiae traditores. XIX. Igitur cum haec ita sint, quisnam est divini juris peritia pollens, fide praeditus, devotione praeclarus, religione sanctus, qui judicis Dei memor veritatem ab errore discernat, a fide perfidiam disjungat, simulationemque fictam a certa et integra sanctitate recludat, separet a stante lapsum, ab integro vulneratum, a justo reum, ab innocente damnatum, a custode legis proditorem, a confessore Christi nominis negatorem, a martyre Domini persecutorem, et unum atque idem esse existimet et Ecclesiam martyrum et conventicula traditorum? Nemo scilicet, quoniam haec inter se ita repugnant contrariaque sibi sunt ut lux tenebris, vita morti, sanctus angelus diabolo, Christus antichristo, Paulo Apostolo dicente: Quasi filiis dico, dilatamini et vos, et nolite conjungi cum infidelibus. Quae est enim part
Abbreviated transcription (Latin):
Et hanc sententiam suã scĩ sp̃s auctoritate
conscriptam tali comparatione firmabant
Scriptum ẽ. inquiunt in apocalypsi. Qui¬
cunq adiecerit ad librum istũ apicem unũ
aut litteram unam: adiciat illi dñs in numt¬
rabiles plagas. Et quicunq deleuerit: de¬
leat partem eius dñs de libro uitȩ. Si ergo
additus apex unus aut littera una uel demi¬
ta de libro scõ. radicitus amputat & sacri¬
legum facit & subuertit auctorem: neces¬
se ẽ. om̃s eos qui testamenta diuina leges¬
q uenerandas omnipotentis dĩ & dñi iħi
eternis gehenne ardorib atq in extingu¬
bili igne torqueri. Et ideo ut supra diximnis
si quis traditorib comunicauerit: nobiscũ
partem in regnis cȩlestib non habebit. hȩ
comunicantes: singuli ad passionis głam
festinabant. Suppremaq testatione: unus¬
quisq martyrum cruore ꝓprio consigna¬
batur. Ex in de eccła sancta sequitur marti¬

Expanded text:
Et hanc sententiam suam sancti Spiritus auctoritate Et hanc sententiam suam sancti Spiritus auctoritate conscriptam tali comparatione firmabant. Scriptum est, inquiunt, in Apocalypsi: Quicumque adjecerit ad librum istum apicem unum aut litteram unam, adjiciat illi Deus innumerabiles plagas; et quicumque deleverit, deleat partem ejus Dominus de libro vitae. Si ergo additus apex unus, aut littera una dempta de libro sancto radicitus amputat, et sacrilegum facit, et subvertit auctorem, necesse est omnes eos qui testamenta divina legesque venerandas omnipotentis Dei et Domini naeternis gehennae ardoribus atque inexstinguibili igne torqueri. Et ideo, ut supra diximus, si quis traditoribus communicaverit, nobiscum partem in regnis coelestibus non habebit. Haec communicantes singuli ad passionis gloriam festinabant, supremaque testatione unusquisque martyrum cruore proprio consignabat. Exinde Ecclesia sancta sequitur marty
Abbreviated transcription (Latin):
rib afferebant graui affectos inuiria ꝓpul¬
saret. Et cedebantur a ceciliano passim qui
ad alendos martyres ueniebant: sitientib
intus inuinculis confessorib. Pocula frange¬
bantur ante carceris limina: cibi passim la¬
cerandis canib expargebantur. Iacebant¬
excussi: graues nocte dieq uignias ad osti¬
um carceris exercebant. Erat fletus horribi¬
lis. & acerba om̃ium qui aderant lamentatio:
ꝓhibere complexus martyrum pios. & di¬
uelli apietatis officio xp̃ianos: ceciliano se¬
uiente tẏranno. & crudeli carnifice:
Nterea martyres xp̃i non carceris squalor.
non uiscerum dolor. ñ deniq ulla rerum
penuria cõmouebat: sed meritis iam dñs
& confessione uicini. direxerunt inpostem:
salutẽ: quȩ cõmunem xp̃iani nominis pr¬
ge niem abom̃i recidiua cõmunione tradis¬
rum secerneret tali sub comminatione
Si quis traditorib cominunicauerit: nobis¬
cum partẽ in regnis cȩlestibꝰ non habebit

Expanded text:
ribus afferebant, gravi affectos injuria propulribus afferebant, gravi affectos injuria propulsaret. Et caedebantur à Caeciliano passim qui ad alendos martyres veniebant, sitientibus intus in vinculis confessoribus pocula frangebantur ante carceris limina, cibi passim lacerandi canibus spargebantur, jacebanexcussi, graves nocte dieque vigilias ad ostium carceris exercebant. Erat fletus horribilis et acerba omnium qui aderant lamentatio, prohibere pios martyrum complexus, et divelli a pietatis officio christianos, Caeciliano saeviente tyranno et crudeli carnifice. XVIII. Interea martyres Christi non carceris squalor, non viscerum dolor, non denique ulla rerum penuria commovebat; sed meritis jam Domino et confessione vicini direxerunt in posteros salutem, quae communem christiani nominis progeniem ab omni recidiva communione traditorum secerneret, tali sub comminatione: Si quis traditoribus communicaverit, nobiscum partem in regnis coelestibus non habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
religionem tyrannica rabies infestauerat:
quo iterum purior ac serenior xp̃iani nomi¬
nis pax ȩterna lucesceret: nec defuit tradi¬
torũ om̃ium callidissima fraus conspiratio¬
q pestiferoꝵ naufragorũ diabolica arte cõ-
ret fidem euerteret legem. diuinaq iura tur¬
baret: maxime cum etiam mensuriꝰ cartha¬
ginensis quidem ep̃s recenti scripturarum
traditione pollutus sceleris sui amentiam
peiore cepisset ferocia publicare: quippe qͥ
combustoꝵ ueniam libroꝵ amartyrib pos¬
cere atq implorare debuerat. ut delicta sua
flagitus maioribus cumularet: eo animo
seuiebat in martyres: quo diuinas tradide¬
rat leges. Et enim hic tyranno seuior. carni¬
fice crudelior: idoneum sceleris sui mini¬
strum diaconum suũ elegit cecilium: idẽq
lora ac flagra cum armatis ante fores car¬
ceris ponit. ut ab in gressu atq auditu cun¬
ctos qui uictũ potumq in carcerẽ marty¬

Expanded text:
religionem tyrannica rabies infestaverat, religionem tyrannica rabies infestaverat, quo iterum purior ac seronior christiani nominis pax aeterna lucesceret, nec defuit traditorum omnium callidissima fraus conspiratioque pestiferorum naufragorum diabolica arte comporet, fidem everteret, legem divinaque jura turbaret; maxime cum etiam Mensurius Carthaginensis quondam episcopus recenti scripturarum traditione pollutus, sceleris sui amentiam pejore coepisset ferocia publicare: quippe qui combustorum veniam librorum a martyribus poscere atque implorare debuerat, ut delicta sua majoribus flagitiis cumularet, eo animo saeviebat in martyres quo divinas tradiderat leges. Etenim hic tyranno saevior, carnifice crudelior, idoneum sceleris sui ministrum diaconum suum elegit Caecilianum; idemque lora et flagra cum armatis ante fores carceris ponit, ut ab ingressu atque aditu cunctos qui victum potumque in carcerem marty
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quam plurimi confessores: inter
tes. collectam adñicumq constanter & fortit̃
celebrabant: quiq scripturas dnĩcas diui¬
n:eaq testamenta de flamina atq de incen-¬
dio conseruantes: se ipsos duris ignib cru¬
atib diũsis machabeico more ꝓ diuinis legi-¬
bus optulerunt:
a igitur tempestate cum horridus carcer
crassȩq tenebrȩ intra se clausos retinereñ
testes fidelissimos dei: & ingenti cathenarũ
pondere deuota menbra uincirent: cum
debilitaret fames. fatigaret sitis. frigus qͣ¬
teret. turba comprimeret latera: ipsi recen¬
ti ungularũ laceratione disrupti feruerent
inter catenas & ferrum. instrum̃taq torm̃toꝵ:
ex auctoritate legis diuinȩ quod sibimet po¬
sterisq martyrib conseruarent celebrantes
concilium. cȩlestia decreta condebant. Uere
ȩternis aspirando & diuinis colloquiis exer¬
cebat. Sed post crudelem tempestatem ac ꝑse¬
cutionis horribiles minas quib xp̃ianam

Expanded text:
quoque quamplurimi confessores; inter quoque quamplurimi confessores; inter tes, collectam dominicumque constanter et fortiter celebrabant, quique scripturas dominicas divinaque testamenta de flamma atque de incendio conservantes, seipsos diris ignibus cruciatibusque diversis, Machabaeico more, pro divinis legibus obtulerunt. a igitur tempestate, cum horridus carcer crassaeque tenebrae intra se clausos retinerent testes fidelissimos Dei, et ingentia catenarum pondera devota membra vincirent, cum debilitaret fames, fatigaret sitis, frigus quateret, turba comprimeret, latera ipsa recenti ungularum laceratione disrupta ferverent, inter catenas et ferrum instrumentaque tormentorum ex auctoritate legis divinae, quod sibimet posterisque martyribus conservarent, celebrantes concilium, coelestia decreta condebant. Vere entes aeternis aspirando et divinis colloquiis exercebat. Sed post crudelem tempestatem ac persecutionis horribiles minas, quibus christianam
Abbreviated transcription (Latin):
eruo qm̃ nos ut supra diximus scisma¬
tis tempus ad monuit confessionib tan¬
tis actalib martyrum decreta coniungere:
constitutionisq scĩssima amicoꝵ dei gestis
suꝑiorib catenare: necessario breuiter cun¬
cta quȩ martyres in carcere ex auctoritate
legis diuinȩ sanxerunt. seruandaq posteris
reliquerunt discurram: nec lapsorum suꝑ¬
biam atq audatiam traditorum in hac ipsa
mea festinatione preteream. Coegit enim
me transcendere nichil gestorũ fides: amor
iegis: eccłȩ status: salus publica: uita com¬
munis. his enĩ de rebus catholica ȩccła quȩ
sit poterit recognosci: si labes pestifera tra¬
ditoꝵ nefandis actib suis sententiaq mar¬
tẏrum om̃ib sȩculis declaratur:
ostquam igitur supradictos martyres
xp̃i exoptatus carcer recepit: confessores
qui priores illic detrusi fuerant uictricib
palmis triumphales dexteras uenientib
adiungebant. Ueniebant preterea ad eun¬
dem locum & ex diũsis ꝓuinciȩ partib alii

Expanded text:
uoniam nos, ut supra diximus, schismatis tempus admonuit confessionibus tantis ac talibus martyrum decreta conjungere constitutionesque sanctissimas amicorum Dei gestis superioribus catenare, necessario breviter cuncta quae martyres in carcere ex auctoritate legis divinae sanxerunt, servandaque posteris reliquerunt, discurram, nec lapsorum superbiam atque audaciam traditorum in hac ipsa mea festinatione praeteream. Coegit enim me transcendere nihil gestorum fides, amor legis, Ecclesiae status, salus publica, vita communis. His enim de rebus Ecclesia catholica quae sit poterit recognosci, si labes pestifera traditorum nefandis actibus suis sententiaque martyrum omnibus saeculis declaretur. Postquam igitur supradictos martyres Christi exoptatus carcer recepit, confessores qui priores illic detrusi fuerant, victricibus palmis triumphales dexteras venientibus adjungebant. Veniebant praeterea ad eumdem locum et ex diversis Provinciae partibus alii
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes legem. Si acceꝑit homo carnem
scãm in summo uestimenti sui. & tetigerit
summitas uestimenti eiꝰ aliquam partem
panis. uini aut olei scificabitur: Et dixert̃
sacerdotes. Non. Et dixit dñs. Sitetigerit
inquinatus in anima horum aliquid si in¬
quinabitur: Et dixerunt sacerdotes. In¬
quinabitur. Et dix̃ dñs. Sic & popłs hic &
gens hȩc coram me dicit dñs: & om̃is qui¬
cunq accesserit illuc inquinabitur. fugien¬
da ẽ. ergo & execranda pollutoꝵ om̃ium
congregatio uiciosa. & appetenda om̃ibus
beatissimorũ martẏrum successio glorio
aqua martyres ꝓfecti sunt. & aquib te¬
stamenta diuina seruata sunt. hȩc & enĩ
sola ꝑsecutionis infestȩ impetum fregit:
hȩc legem dñi usq ad effusionem sangui¬
nis conseruauit: in hanc uirtutes popłi
scĩ sp̃s prȩsentia frequentantur: baptis¬
ma a saluatore ꝑficitur: uita ꝑpetua repa¬
ratur. Semꝑ enim illis ꝓpituis ds̃ ad est:¬

Expanded text:
sacerdotes legem. Si acceperit homo carnem sacerdotes legem. Si acceperit homo carnem sanctam in summo vestimenti sui, et tetigerit summitas vestimenti ejus aliquam partem panis, vini, aut olei, si sanctificabitur? et dixerunt sacerdotes: Non. Et dixit Aggaeus: Si tetigerit inquinatus in anima horum aliquid, si inquinabitur? Et dixerunt sacerdotes: Inquinabitur. Et dixit Aggaeus: Sic et populus hic: et gens haec coram me, dicit Dominus, et omnis quicumque accesserit illic, inquinabitur . XX. Fugienda est ergo et execranda pollutorum omnium congregatio vitiosa, et appetenda omnibus beatissimorum martyrum successio gloriosa, ex qua martyres profecti sunt, et a quibus divina testamenta servata sunt. Haec enim sola persecutionis infestae impetum fregit, haec legem Domini usque ad effusionem sanguinis conservavit: in hac virtutes populi sancti Spiritus praesentia frequentantur, baptisma a Salvatore perficitur, vita perpetua reparatur. Semper enim illis propitius Deus adest
Abbreviated transcription (Latin):
nexib in ꝑpetuam ꝑniciem potuit retine¬
re: eos pollutis traditionib iungens sibi
sub p̃textu scĩssime religionis extinguat:
Deniq illi falsi sacrorum ritus fictaq my¬
steria non tam in salutẽ quam inꝑnitiẽ
miserorũ celebrantur: cum erigit altare sa¬
crilegus: celebrat sacram̃ta ꝓfanus : bap¬
tizat reus: curat uulneratus: ueneratur
martẏris ꝑsecutor: legit euangelia traditor:
hereditatẽ cęli ꝓmittit diuinorũ testam̃toꝵ
exustor: quos increpat dñs & obuirgat in ȩ¬
uangelio dicens. Ue uobis scribȩ & pharisȩi
ypocrite: qm̃ circuitis mare & aridam face¬
it unum proselitum. Et cum factus fuerit:
facitis eũ filiũ gehenne duppliciter plusquam
estis uos. Et ꝑ ꝓpħam polluta eoꝵ sacrificia res¬
puens ait. Sacrificia eorũ tanquã pannus lotꝰ.
Om̃is qͥ tetigerit illũ. inqͥnabit᷑. Sed & ꝑ aggeũ cla¬
rissimũ ꝓpħarum. int̾rogata inquit dñs

Expanded text:
nexibus in perpetuam perniciem potuit retinenexibus in perpetuam perniciem potuit retinere, eos pollutis traditionibus jungens sibi, sub praetextu sanctissimae religionis exstinguat. Denique illi falsi sacrorum ritus fictaque mysteria non tam in salutem quam in perniciem miserorum celebrantur, cum erigit altare sacrilegus, celebrat sacramenta profanus, baptizat reus, curat vulneratus, veneratur martyres persecutor, legit Evangelia traditor, haereditatem coeli promittit divinorum testamentorum exustor: quos Dominus increpat et objurgat in Euntes sinitis. uae uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quoniam circuitis mare et aridam ut faciatis unum proselytum, et cum factus fufacitis eum filium gehennae dupliciter plus quam estis vos. Et propheta polluta eorum sacrificia respuens ait: Sacrificia eorum tamquam pannus illotus. Omnis qui tetigerit illum, inquinabitur . Sed et per Aggaeum clarissimum Prophetarum: Interroga, inquit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
fdeli cum infidele: Quȩ ẽ. autem conuen-¬
tis templi dei cum simulacris: Uos autẽ
cemplum dei uiui estis. Dicit enĩ. quia in¬
habitabo in eis. & in eis ambulabo. & ero
quod discedite de medio eorum & separa¬
tetigeritis. & ego recipiam uos & ero uobis
da bonis & uitanda semꝑ ẽ. religiosis cons¬
piratio traditoꝵ: ypocritarum domꝰ: pha¬
riseorũq sententia. Utinam ad optione fili-¬
oꝵ filiarumq dei in scã ȩccła spũaliter na¬
ti digne succedant: & non alienis facinorib
sibi pro salute ac quirant. Talis ẽ. enim ȩc¬
clesia dñi: quȩ una semꝑ singularisq con¬
tra sese & in partes duas diuidi non potest:
Sed post teterrimam ꝑsecutionis noctem
turbinesq pestiferos tyrannoꝵ ad deceptio-¬
nem innocentium p̃damq popłoꝵ diabo¬
lus uersutia callidissime fraudis adinue-¬
nit: ut quos aꝑta ꝑsecutionis clade trans-¬
uorare non ualuit: nec in scło sacrilego
idolorum seruitio mancipandos delictoꝵ

Expanded text:
fideli cum infideli, quae est autem conventio templi Dei cum simulacris? Vos autem templum Dei vivi estis. Dicit enim: Quia inhabitabo in eis quod discedite de medio eorum, et separatetigeritis; et ego recipiam vos, et ero vobis da bonis et vitanda est semper religiosis conspiratio traditorum, hypocritarum domus, Pharisaeorumque sententia. Utinam adoptiones filiorum filiarumque Dei in sancta Ecclesia spiritaliter nati digne succedant, et non alienis facinoribussibi pro salute acquirant. Talis est enim Ecclesia Domini, quae una semper singularisque contra sese et in partes duas dividi non potest, sed post teterrimam persecutionis noctem turbinesque pestiferos tyrannorum, ad deceptionem innocentium praedamque populorum diabolus versutia callidissimae fraudis adinvenit; ut quos aperta persecutionis clade transvorare non valuit, nec in sacrilego saeculo idolorum servitio mancipandos delictorum
Abbreviated transcription (Latin):
tyr media de ipsa carnificũ rabie huius mo¬
di p̃ces dño cum grãrum actione effundelat
Deo grãs: In nomine tuo xp̃e dei filius libe¬
ra seruos tuos. Talia p̃canti: ꝓ consul. quis
ẽ. in quit auctor tecum congregationis uiẽ:
Qui crudelius seuienti carnifici: clara uoce
respondit. Saturinnus presbiter. & om̃s:
Omartyrem. primatũ om̃ib dantẽ. Non emĩ

Expanded text:
arnificum rabie hujusmodi preces Domino cum gratiarum actione effundebat: Deo gratias. In nomine tuo, Christe Dei Filius, libera servos tuos. Talia precanti proconsul, Quis est, inquit, auctor tecum congregationis vestrae? Qui crudelius saevienti carnifici clara voce respondit: Saturninus presbyter et omnes. O martyrem primatum omnibus dantem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
tortorium rabies: & cum sui iudicis crudelita¬
te languebat. Sed legiones dũicȩ in quibus
xp̃c ꝑpetuum lumen armorũ ręlestium co¬
rusco splendore fulgebat: fortius atq constan¬
tius in certamina ꝓsilibant. Cum uero adũ¬
sarus dñi tot martyrum p̃uis gloriosissimis
uictus. tantisq actalib congressionib suꝑa¬

Expanded text:
tortorum rabies, et cum sui judicis crudelitate languebat. Sed legiones dominicae, in quibus Christus, perpetuum lumen, armorum coelestium corusco splendore fulgebat, fortius atque constantius in certamina prosilibant. Cum vero adversarius Domini tot martyrum praeliis gloriosissimis victus, tantisque ac talibus congressionib
Abbreviated transcription (Latin):
paretur obsequio. Nam carnifices in seni¬
le corpꝰ prb̃ri ruunt: & grassante rabie rup¬
ta neruoꝵ conexione discerpunt. Ingemis¬
cenda supplicia &e noui generis in sacerdotẽ
dei exquisita torm̃ta uideres: qua si in pabulo
uulnerum fame rabie seuire carnifices: aptis¬
q uiscerib adhorrorẽ uiden tium: int̃ rubore
sanguinis ossa nudata pallere: & nec inter
moras torquentium exclusam animã corpꝰ
supplicio pendente deserere. At tali uoce di¬
minum prb̃r precabatur . Rogo xp̃e exau¬
di: grãs tibi ago ds̃: iube me decollari. Rogi
xp̃e miserere: dei fili subueni. Cui ꝓconsul
Quare contra preceptũ facis: Et prb̃r lex sic

Expanded text:
obsequio. Nam carnifices in senile corpus presbyteri ruunt, et grassante rabie, rupta nervorum connexione, discerpunt. Ingemiscenda supplicia et novi generis in sacerdotem Dei exquisita tormenta videres, quasi in pabulo vulnerum famis rabie saevire carnifices, apertisque visceribus, ad horrorem videntium inter ruborem sanguinis, ossa nudata pallere, et nec inter moras torquentium, exclusam animam corpus supplicio pendente deserere. At tali voce Dominum presbyter precabatur: Rogo te, Christe, exaudi. Gratias tibi ago, Deus: Jube me decollari. Rogo, Christe, miserere. Fili Dei, subveni. Cui proconsul: Quare cont
Abbreviated transcription (Latin):
plena uirginitas adultimũ etatis tempus
expleuit: cum puella nolens & reluctans in
nuptias ãparentib cogeretur: inuiteq si¬
bi traderent sponsum parentes ut p̃do ori
suggeret clam sese ꝑpreceps puella dimit¬
tit: aurisq famulantibus sub portata inc¬
lumis gremio terre suscipitur. Neque si

Expanded text:
etatis tempus explevit, cum puella nolens et reluctans in nuptias a parentibus cogeretur, invitaeque sibi traderent sponsum parentes, ut praedonem fugeret, clam sese per praeceps puella dimittit, aurisque famulantibus supportata, incolumis gremio terrae suscipitur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
eculeo iubetur extendi: extensusq uexari
Qui cum ualidos ictus innouato carnifice
pateretur: rogo xp̃e ait subueni. Contra p̃ah¬
tum dei facitis õ infelices. Et inter loquent
ꝓconsuli non oportuerat te eos susciꝑe: Re¬
pondit. Non potueram quin susciperem
fr̃s meos. At proconsul sacrilegus. Sed pri¬
or inquit erat iussio imꝑatorum & cesarun.
Contra religiosissimus martyr. ds̃ inqui

Expanded text:
ur extendi extensusque vexari. Qui cum validos ictus innovato carnifice pateretur: Rogo, ait, Christe, subveni. Contra praeceptum Dei facitis, o infelices. Et interloquenti proconsuli: Non oportuerat te eos suscipere, respondit: Non potueram quin susciperem fratres meos. At proconsul sacrilegus: Sed prior, inquit, erat jussio imperatorum et Caesarum. Con
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ martyrum felicissimam confessionem:
Magnis enim rebus magnisq uirtutib ra¬
þior: & quiquid ẽ. qd̾ in ipsis aspicio: hoc totũ
diuinum atq celeste admiror. Indeuotione
sidẽ: inuita scĩtatem: in confessione constan-¬
llam: in passione uictoriam. Quȩ res. quanto
solȩ in sius urtutib fulgent: tanto sunt om̃s
insingulis martyrib clariores. Placet igit᷑
inprincipio causam ipsius bellitractare. to¬
iusq mundi discrimen necessario breuiter
omni celeritate discurrere: ut agnita ue¬
ritate. & p̃mia martirum. & penas quis no¬
uerit traditorum: up.
emporib nanq diocletiami & maximia

Expanded text:
morum martyrum felicissimam confessionem. morum martyrum felicissimam confessionem. Magnis enim rebus magnisque virtutibus rapior; et quidquid est quod in ipsis aspicio, hoc totum divinum atque coeleste admiror, in devotione fidem, in vita sanctitatem, in confessione constantiam, in passione victoriam. Quae res quanto solae in suis virtutibus fulgent, tanto sunt omnes in singulis martyribus clariores. Placet igitur in principio causam ipsius belli tractare totiusque mundi discrimen necessario breviter omni celeritate discurrere; ut agnita veritate, et praemia Martyrum et poenas quis noverit traditorum. emporibus na
Abbreviated transcription (Latin):
ui Religionis scĩssime fide exultat &
głatur in xp̃o: quiq dñĩca ueritate
gaudet errore dampnato ut eccłam
tatholicam teneat. scamq cõmunionem a ꝓ¬
fana discernat acta martyrum legat: quȩ
necessario in archiuo memorie conscripta sunt.
ne seculis transeuntib obsolesceret gła mar¬
trrũ: & damnatio traditorũ. aggredior itaq
ielestes pugnas nouaq certamina gesta ꝑfor¬
assimos milites xp̃i bellatores inuictos mar¬
ꝯres gloriosos. aggredior in quam exactis
publicis scribere non tam ingenio p̾ditus:
quã cuiili quo illis sum amore coniunctus. Con¬
hltu quidẽ hoc faciens duplici scilicet modo:
ut & imitatorib eoꝵ ad martyrium animos
p̃paremus: & quos uiuere inꝑpetuum atq
cũ dño xp̃o regnare confidimꝰ: etiã confessio¬
nis ipsoꝵ pugnas atq uictorias cum in litteris
lirigerimus. et̃nȩ memoriȩ conferamus. Sed
non inuenio fr̃s dilectissimi quib utar exor-¬
diis: quoue principio laudis aggrediar scĩssi¬

Expanded text:
ui religionis sanctissimae fide exultat et gloriatur in Christo, quique dominica veritate gaudet, errore damnato, ut Ecclesiam catholicam teneat, sanctamque communionem a profana discernat, acta martyrum legat, quae necessario in archivo memoriae conscripta sunt, ne saeculis transeuntibus obsolesceret gloria martyrum et damnatio traditorum. Aggredior itaque coelestes pugnas novaque certamina gesta per fortissimos milites Christi, bellatores invictos, martyres gloriosos, aggredior, inquam, ex actis publicis scribere, non tam ingenio praeditus, quam civili quo illis sum amore conjunctus, consultu quidem hoc faciens, duplici scilicet modo, ut et imitatoribus eorum ad martyrium animos praeparemus, et quos vivere in perpetuum atque cum Domino Christo regnare confidimus, etiam confessionis ipsorum pugnas atque victorias, cum in litteris digerimus, aeternae memoriae conferamus. Sed non invenio, fratres dilectissimi, quibus utar exordiis, quove principio laudis aggrediar sanctissi
Abbreviated transcription (Latin):
lissimus conseruator. Hic querente ꝓconsu¬
le an incollecta fuisset: hylaris atq securꝰ
alacri uoce respondit. Cum frĩbus inquit
feci collectam: dñicum celebraui: & scrip¬
turas dñicas habeo mecũ: sed incorde meo
conscriptas. Ap̃e tibi laudes refero: exaudi

Expanded text:
lissimus conservator. Hic quaerenle an in collecta fuisset, hilaris atque securus alacri voce respondit: Cum fratribus, inquit, feci collectam, dominicum celebravi; et scripturas dominicas habeo mecum, sed in corde meo conscriptas. Christe, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. Talib itaq dictis gloriosissimi mr̃is:
in suis cormentis magis ipse anolinus torque¬
batur. Cuiꝰ tandem rabies ferocitate sagina¬
ta: post ea reclusum in carcere passione con¬
dignum martyrem destinauit:
ost hunc: datiuus adño in certamine eri¬
gitur. Qui tazelete ad fortissimũ p̃lium
depximo coniunctus est. Qui cum pendendi
ituleo extensus se uoce sepius repetita xp̃ia¬
num eẽ. & collectam fecisse fortiter ꝓclamar&e:
eñsit sanctissimȩ uictoriȩ martyris fr̃uir sa-

Expanded text:
riosissimi martyris in suis tormentis magis ipse Anulinus torquebatur: cujus tandem rabies ferocitate saginata, postea reclusum in carcere, passione condignum martyrem destinavit. V. Post hunc Dativus a Domino in certamine erigitur, qui Thelicae ad fortissimum praelium de proximo conjunctus est: qui cum pendendo in equuleo extensus, se voce saepius repetita christianum esse et collectam fecisse fortiter proclamaret, emersit sanctissimae Vi
Abbreviated transcription (Latin):
cas dñicas subũteret: & ritus sacros cetus¬
q scĩssimos celebrari dño ꝓhiberet. Sed ñ
tulit exercitus dñi dei immane p̃ceptũ: sa¬
crilegam q ussionẽ ꝑhorruit: & mox fidei
arma corripuit. Descendit inpreliũ: non tã
contra homines quã contra diabolum pug.¬
naturus. Et quamuis tradendo gentilib scrip

Expanded text:
cas subverteret, et ritus sacros coetusque sanctissimos celebrari Domino prohiberet. Sed non tulit exercitus Domini Dei immane praeceptum, sacrilegamque jussionem perhorruit; et mox fidei arma corripuit, descendit in praelium, non tam contra homines quam contra diabolum pugnaturus. Et quamvis tr
Abbreviated transcription (Latin):
simui eent martyres & traditores. aduolabant
igitur undiq u̾sum ad certaminis campum
immensa agmina confessorum: & ubi quisq
hostem reppererat. castra illic dnĩca collocabat:
anq in ciuitate alutinense in domo ocꝰtaui
felicis cum bellica caneret tuba. dñica signa
gloriosi martyres erexerunt: ibiq celebran¬

Expanded text:
olabant igitur undique versum ad certaminis campum immensa agmina confessorum: et ubi quisque hostem repererat, castra illic dominica collocabat. Namque in civitate Alutinensi in domo Occani Felicis, cum bellica caneret tuba, dominica signa gloriosi martyres erexerunt; ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
pentib grauatur. Tibi autem omp̃s ds̃ up¬
ta hoc quod scriptum ẽ. ascensus in corde dis¬
posuit. in conualle lacrimarum. Multo nan¬
q michi altior. multo sublimior uideri po¬
teras: si neq ducatum monasterii quod nes
dicitur suscepisses:¬

Expanded text:
pentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxpentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxta hoc quod scriptum est, Ascensus in corde disposuit in valle lacrymarum . Multo autem mihi altior, multo sublimior videri poteras, si neque ducatum monasterii quod Neas dicitur suscepisses
Abbreviated transcription (Latin):
atq eas cotidianis fletib lauare: Lx.
tsm a na̾tasio prbo isaurie post aliqua.
Tua itaq frat̃nitas. quantũ in caritate ꝑfecꝰ¬
ta seit scio. et qui om̃ipotentẽ dm̃ multũ
diligit: oportet ut de ꝓximo multum p̃su¬
mat. Non enim loca. uł ordines. creatori nr̃o¬
nos ꝓximos faciunt: sed ei nos aut merita
bona conuingunt: aut mala disiungunt.
Quia ergo adhuc incertum ẽ. quis interius
qualis sit. cur non audebas scribere: dũ int̾
me & te. quis sit suꝑior ignores: Et quidẽ
bene te uiuere scio: me autem multis onera¬
tum peccatis cognoseo. S & si ipse peccator
es michi me tamen multo melior es: quia
tua tii tantũ modo. ego uero & eoꝵ qui
michi cõmissi sunt peccata porto. In hoc
ergo ego te altum. in hoc magnũ aspicio
quia ante humanos occłos in magno atq in
alto loco minime ꝓrecisti. In quo sepe dũ
ex terius ab hominib honor tribuitur: ad
ima animus mergitur: quia curis discer¬

Expanded text:
atque eas quotidianis fletibus lavare. » 61. atque eas quotidianis fletibus lavare. » 61. Item Anastasio, presbytero Isauriae, post aliqua: « Tua itaque fraternitas quantum in charitate perfecta sit, scio: et qui omnipotentem Deum multum diligit, oportet ut de proximo multum praesumat. Non enim loca vel ordines Creatori nostro proximos faciunt, sed ei nos aut merita bona conjungunt, aut mala disjungunt. Quia ergo adhuc incertum est, quis interius qualis sit, cur non audeas scribere, cum inter me et te quis sit superior ignores? Et quidem bene te vivere scio, me autem multis oneratum peccatis cognosco. Sed etsi ipse peccator tamen me multo melior es, quia tua tu tantummodo, ego vero et eorum qui mihi commissi sunt peccata porto. In hoc ergo te altum, in hoc te magnum aspicio, quia ante humanos oculos in magno atque in alto loco minime profecisti: in quo saepe dum exterius ab hominibus honor tribuitur, ad ima animus mergitur, quia curis discer
Abbreviated transcription (Latin):
minuere presumit: uel quasi corrigendo
eius sensum mutare. sed sicut illic ꝓlata ẽ
ꝑ omĩa custodimus. Te ergo fili lem̃e decet
ad unitatem fidei remeare: ut finem tuũ
ualeas in pace conducere: ne malignus sp̃s
qui contra te ꝑ alia oꝑa preualere non po¬
test: ex hac causa inueniat. unde tibi in die
exitus tui. in aditu regni celestis obsistat:
TEm gregoriȩ cubicularie augustoꝵ lix.
post cetera. Quod dulcedo tua in suis epłis
subiunxit. importunã se michi existere. qͦ¬
usq scribam mͥ eẽ reuelatum. quia peccata
tua dimissa sint: rem etiam difficilẽ & in¬
utilem postulasti. Difficilem quidem. quia
ego indignus sum eui reuelatio fieri debeat᷑:
in utilem uero. quia secura de peccatis tuis
fieri non debes: nisi cum iam in die uitȩ tuȩ
ultimo plangere eadem peccata minime
ualebis. Quȩ dies quousq ueniat. semꝑ sus¬
pecta. semꝑ trepida. metuere culpas debes:

Expanded text:
minuere praesumpsit, vel quasi corrigendo minuere praesumpsit, vel quasi corrigendo ejus sensum mutare, sed sicut illic prolata est, per omnia custodimus. Te ergo, fili charissime, decet ad unitatem fidei remeare, 161 ut finem tuum valeas in pace concludere, ne malignus spiritus, qui contra te per alia opera praevalere non potest, ex hac causa inveniat unde tibi in die exitus tui in aditu regni coelestis obsistat. » 60. Item Gregoriae, cubiculariae Augustae, post caetera: « Quod dulcedo tua in suis epistolis subjunxit, importunam se mihi existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non debes, nisi cum jam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis; quae dies quousque veniat, semper suspecta, semper trepida, metuere culpas debes,
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ ꝓ tribus capitulis. uerumetiã inter alioᷤᷤ
sabino quoq suo subdiacono satisfacere non
renuit. dicens. Cuntes maligni homines tur-¬
bauerunt animos ur̃os. ñ intelligentes.
neq quȩ locuntur. neq de quib affirmañ.
astruentes quod aliquid de scã calcedonensi
synodo piȩ memoriȩ iustimani temporibꝰ
sit inminutũ. quã nos om̃i fide. om̃iq de¬
uotione ueneramur: & sic quatuor syno¬
dos sc̃ȩ uniuersalis eccłiȩ. sicut quatuor
libros scĩ euangłii recipimus. De ꝑsonis
uero de quib post terminũ synodi ali-¬
quid actum fuerat: eiusdem piȩ memoriȩ
uistiniani temporib ẽ uentilatum : ita ta¬
men ut nec fides in aliquo uiolaretur. nec
de eisdem ꝑsonis aliquid aliud ageretur:
quam apud eandem scam̃ calcedonensem
synodum fuerat constitutũ. Anathemati¬
zamus autem: siquis ex diffinitione sinodi
quȩ in eadem synodo ꝓlata ẽ. aliquid im¬

Expanded text:
dorum pro tribus capitulis, verum etiam, inter alios, dorum pro tribus capitulis, verum etiam, inter alios, Savino quoque, suo subdiacono, satisfacere non renuit, dicens: « Exeuntes maligni homines turbaverunt animos vestros, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant, adstruentes que memoriae Justiniani temporibus sit imminutum, quam nos omni fide omnique devotione veneramur; et sic quatuor synodos sanctae universalis Ecclesiae sicut quatuor libros sancti Evangelii recipimus. De personis vero de quibus post terminum synodi aliquid actum fuerat, ejusdem piae memoriae Justiniani temporibus est ventilatum; ita tamen ut nec fides in aliquo violaretur, nec de eisdem personis aliquid aliud ageretur, quam apud eamdem sanctam Chalcedonensem synodum fuerat constitutum. Anathematizamus autem, si quis ex definitione fidei quae in eadem synodo prolata est, aliquid im
Abbreviated transcription (Latin):
si ordinis dilectissimos filios: at uero laicos
uiros dños. & feminas dñas. insuis litteris no¬
minabat. Neq ab aliquo se sũmũ pontificẽ.
aut uniuersalem suie dñm. uocari equam¬
miter ꝑmittebat. Nam ut ea quȩ suꝑhuius-¬
cemodi cõp̃hensa sunt p̃termutã: rusticiane
patriciȩ scribens ait. Excellentiȩ ur̃ȩ scripta
suscepi: quȩ me in grauissima egritudine
positum. de salutȩ. de deuotione. ac de dulce¬
dine sua omĩno releuarent. Unum uͦ egre
suscepi. quia ineisdem epłis ad me quod se¬
mel ẽẽ poterat. sepus dicebat᷑ ancilla ur̃a:¬
& ancilla ur̃a. Ego enim qui ꝑ episcopatus
onera seruus sum om̃ium factus. qua ratio¬
ne te mͥ ancillam dicis: cuius ante susceptũ
episco patũ ꝓprius fui: Et ideo rogo ꝑ om̃i¬
potentẽ dm̃: ne hoc uerbum aliquando ad
me inscriptis ur̃is inueniam:
uius humilitatis mansuetudine gregoriꝰ.
non solum theudelinde reginȩ langobar¬

Expanded text:
si ordinis dilectissimos filios, at vero laicos si ordinis dilectissimos filios, at vero laicos viros dominos, et feminas dominas, in suis litteris nominabat, neque ab aliquo se summum pontificem aut universalem sive dominum vocari aequanimiter permittebat. Nam ut ea quae super hujusmodi comprehensa sunt praetermittam, Rusticianae patriciae scribens, ait: « Excellentiae vestrae scripta suscepi, quae me in gravissima aegritudine positum, de salute, de devotione, ac de dulcedine sua omnino relevarunt. Unum vero aegre suscepi quia in eisdem epistolis ad me quod semel esse poterat saepius dicebatur: Ancilla vestra, ancilla vestra. Ego enim, qui per episcopatus onera servus sum omnium factus, qua ratione te mihi ancillam dicis, cujus ante susceptum episcopatum proprius fui? Et ideo rogo per omnipotentem Deum ne hoc verbum aliquando ad me in scriptis vestris inveniam. » 59. Hujus humilitatis mansuetudine Gregorius non solum Theudelindae reginae Langobar
Abbreviated transcription (Latin):
cis implicati sunt a nobis non uideantur
inuste defendi: ne opinionem male agen¬
tium. ex indiscretȩ defensionis ausu. in nos
ullomodo tranfferamus: sed quantũ decet
eccłiam ammonendo. uerbum int̾cessionis
adhibendo. quib ualetis succurrice:. ut &¬
bus ẽ aliqua questio in eccłiam fortasse refu¬
gerint. ita debet causa disponi. ut nec ipsi
uiolentiam patiantur: nechi qui dicuntur
opp̃ssi. damna sustineant. Cure ergo ur̃e sit
ut eis sacram̃tũ ab his quoꝵ interest. deser¬
uanda lege & iusticia ꝓmitatur: & ꝑ om̃ia
cõmoueantur exire. atq suoꝵ actuum red¬
dere rationẽ. Quib etiam eccłiȩ ur̃ȩ defenso-¬
rem uos deputare conuenit: cuius sollicitudi¬
ne ea quȩ illis fuerint ꝓmissa seruentur:
uante humilitatis gregorius fuerit.luii.
cum ex multis tum ex his manifestissi-¬
me poterit dep̃hendi. quod om̃s quidem sa-¬
cerdotes fr̃s & cõm inistros. clericos aut̃ diuer¬

Expanded text:
cis implicati sunt, a nobis non videantur cis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi ne opinionem male agentium ex indiscretae defeullo modo transferamus, sed quantum decet, ecclesiam admonendo et verbum intercessionis adhibendo, quibus valetis succurrite, ut et bus est aliqua quaestio in ecclesiam fortasse refugerint, ita debet causa disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur, nec hi qui dicuntur oppressi damna sustineant. Curae ergo vestrae sit ut eis sacramentum ab his quorum interest de servanda lege et justitia promittatur, et per omnia commoneantur exire, atque suorum actuum reddere rationem. Quibus etiam ecclesiae vestrae defensorem deputare vos convenit, cujus sollicitudine ea quae illis fuerint promissa serventur. » 58. Quantae humilitatis Gregorius fuerit, cum ex multis, tum ex his manifestissime poterit deprehendi, quod omnes quidem sacerdotes, fratres et comministros, clericos autem diver
Abbreviated transcription (Latin):
lem dicitur. fili hominis. in creduli. & subu̾¬
sores sunt tecum: & cum scorpionib habitaᷤ.
et beatus iob ait. frat̃ fui drachonũ: & sociꝰ¬
strutionũ. Et paulus discipłis dicit. In me¬
dio nationis prauȩ & ꝑuersȩ. inter quos lu¬
cetis sicut luminaria inmundo. Tanto gͦ
debemus cautius ambulare: quanto nos
scimus inter dei immicos uiuere: .lu.
Uuis cautele suȩ conscius romano defen-¬
sori gregorius ait. Euenit ad nos. quia
quidam homines minorẽ om̃imodo discreti¬
onem tenentes. in suis nos ꝑiculis implicari
desiderant: atq ita uolunt ab eccłiasticis ꝑ¬
ex eoꝵ culpa teneantur. Iccirco presenti p̃
ceptione ammoneo. & ꝑ te frẽm & coep̃m̃¬
nr̃m domnũ ioħem uel cȩteros qui interẽẽ
possunt: ut patrocinia eccłiastica siuie mea
suscipiatis scripta. siue etiam & minime fu-¬
erint directa. sub tanto moderamine debea¬
tis impendere: quatinus siqui infurtis publi¬

Expanded text:
lem dicitur: Fili hominis . . . . . increduli et subvelem dicitur: Fili hominis . . . . . increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Et beatus Job ait: FratXXX, 29. Et Paulus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo . Tanto ergo debemus cautius ambulare, quanto nos scimus inter Dei inimicos vivere. » 56. Hujus cautelae suae conscius Romano defensori Gregorius ait: « Pervenit ad nos quia quidam homines, minorem omnimodo discretionem tenentes, in suis nos periculis implicari desiderant, atque ita volunt ab ecclesiasticis perrsonae ex eorum culpa teneantur. Idcirco praesenti te praeceptione admoneo, et per te fratrem et coeprum domnum Joannem, vel caeteros qui interesse possunt; ut patrocinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam minime fuerint directa, sub tanto moderamine debeatis impendere, quatenus si qui in furtis publi