comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓx milia samnitum fabio ma¬
gistro equitũ pugnam conserente
cicidissent. cirũspectiore cira samni¬
tes ac magis instructo apparatu apd̃
caudulas furculasq consederunt. U¬
bi cũ ueturium &e postumium con¬
sules omnesq copias romanoꝵ an¬
gustiis locoꝵ armisq clausissent. pon¬
tius dux eoꝵ intantum abusus ẽ. uic¬
toriȩ securitate ut herẽnum patrẽ
consulendum putaret utrum occi¬
deret clausos an parceret subiugatis.
ut iuuos tamen dedecori reseruaret
elegit. Romanos enim antea sepissi¬
me uinci & occidi. nunꝙͣ autẽ capi
aut ad deditionem cogi potuisse con-¬
stabat. Itaq samuites uictoria potiti.
uniuersum romanum exercitũ tͤpiter
captum armis etiam uestimentisq
nudatum. tantum singulis uiliorib
oꝑimentis obuerecunda corꝑm tegen¬
da concessis. sub iugum missum ser¬
uitio q subiecto longum agere
pompe ordinem preceꝑunt. Sexcen¬
tis autem ȩquitib romanis in obsidatũ
receptis. onerattis ignominia ceteris

Expanded text:
 milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt; ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est uictoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum occideret clausos an parceret subiugatis: ut uiuos tamen dedecori reseruaret, elegit. Romanos enim antea saepissime uinci et occidi, numquam autem capi aut ad deditionem cogi potuisse constabat. itaque Samnites nictoria potiti uniuecaptum armis etiam vestimentisque nudatum tantum singulis vilioribus operimentis ob verecundiam corda concessis, sub jugum missum servitioque subjectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt. Sexcentis autem equitibus Romanis in obsidiatum receptis, oneratos ignominia, caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
Te seqͦ splendor lumisi ã mirans totã głam.
Cuiꝰ obto participem. Me fieri. ac socium
Ille benigne intulit. S iste gradũ qͣntotius.
Ne ꝓcedas ulterius: S redi monasterium
Nondũ tẽpꝰ uenit tuũ E go nil ausꝰ dicere ⁊
Qd enĩ contradicere. U ł qͥd mutire cuꝑem
U no uerbo conticui: Totus in me contremui
Tot hostes uias sepuins i solꝰ hinc regredior.
Non reũtar ad suꝑos. Ille tẽ dicto citius.
Sistrã partẽ intuens ł rucẽ cernit imaginem.
N igrã & diabolicam: Innuit huic digito.
Serue neꝙͣ accedito: s erue male hoc facito
Postestatiue imꝑat: h c̃ sanũ & incolumen
Frẽm reduc ad patã. & ad scm̃ remigium.
R educito hẽ monachũ uide ne qͥsꝙ̃ noceat.
S impauidus redeat:
lũ tangant uł leuiter: c omitante diabolo.
Sic dimissus a dũo.

Expanded text:
“Te sequor, splendor luminis, Ammirans tantam gloriam, “Te sequor, splendor luminis, Ammirans tantam gloriam, Cuius obto participem Me fieri ac sotium”. Ille benigne intulit: “Siste gradum quamtotius! Ne procedas ulterius! Sed redi monasterium: Nondum tempus venit tuum”. Ego nil ausus dicere, Quid enim contradicere Vel quid mutire cuperem? Uno verbo conticui, Totus in me contremui:“Tot hostes vias sepiunt! Si solus hinc regredior, Non revertar ad superos”. Ille tunc dicto citius, Sinistram partem intuens, Trucem cernit imaginem Nigram et diabolicam; Innuit huic digito: “Serve nequam accedito! Serve male hoc facito!” Potestative imperat: “Hunc sanum et incolumen Fratrem reduc ad patriam Et ad Sanctum Remigium Reducito hunc monachum. Vide ne quisquam noceat, Sed impavidus redeat lum tangant vel leviter!” Comitante diabolo, Sic dimissus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
let̾rimi nigͤdine. & discolores specie.:
lulantꝙ ac muguint Dira uoce ac rugiunt
Ielut leones seuiunt. Dũ ꝑdunt suos catulos
Flent ꝑ noctẽ atq diẽ & carmen unserabile.
A pplaudunt leti iudicr ẽ xcipientes animas
Qs a tenebris liberans x p̃s ducit ad gaudia:
Tẽ cȩlo laudes resonãte t melodias intouant.
Qđ ñ uidit qͥs oculꝰ. N ec auris auditu capit.
I ec incor potest cad̾e Q nta fuerint gaudia.
u ł quã grandis leticia Cũ redeunt ad suꝑos¬
Mortis erepte tumulo: O ih̾u bone dñe.
Qs te laudare congrue uͦꝙͣ potest uel poterit.:
Q misereris miseris: & in gratos & ꝑditos.
Reduces facis suꝑos : a d uisionis somnium:
stilũ flectamꝰ indicẽ. Q uere narrat ordiuem.
U isionis mirabilẽ. Tũ ego dũ hȩc cernerẽ.
& gaudens pede ꝑge c arnis putans me pondẽ
Iã lib̾atũ corpore. Sereno uultu placidꝰ
Metẽ resperit dñs. &ͦ tu letꝰ ꝑgrederis:

Expanded text:
Teterrimi nigredine, Et discolores specie; Teterrimi nigredine, Et discolores specie; Ululantque ac mugiunt Dira voce ac rugiunt; Velut leones saeviunt, Dum perdunt suos catulos; Flent per noctem atque diem Et carmen miserabile geli, Applaudunt laeto Judici, Excipientes animas. Quas a tenebris liberans Christus ducit ad gaudia; Tunc coelo laudes resonant Et melodias intonant: Quod non vidit quis oculus, Nec auris audita capit, Nec in cor potest cadere Quanta fuerint gaudia Vel quam grandis laetitia Dum redeunt ad suMortis ereptę tumulo». O Iesu, bone domine! Quis te laudare congrue Usquam potest vel poterit, Qui misereris miseris, Qui ingratos et perditos Reduces facis superos? Ad visionis somnium Stilum flectamus indicem, Qui vere narrat ordinem Visionis mirabilem. «Cum ergo, dum hęc cernerem Et gaudens pede pergerem, Carnis putans me pondere Iam liberatum corpore, Sereno vultu placidus Me tunc respexit Dominus: “Quo tu letus progrederis?”
Abbreviated transcription (Latin):
nforti gestare manu. Meq his uerb̃ alloqui.
si tredis qđ fideliter T u fr̃ legisti nuꝑ:
e go supplex ac huimlis ⁊erũ responsũ reddidi
c ũ sĩpuluis exiguus atq cinis sim t̾reus.
ut ore legi dñe. Sic corde scito credere:
Nec: ulla dubietas In cordis mei intima:
Ante credã uerũ dm̃. Natũ passũ ac mortuũ:
Ac reuixisse t̃cia die credo ꝑ scła.
Ille statĩ sic imꝑat. Sine mora me seqͥre:
aͦ me uides incedere. n mom̃to tẽ occli.
Qd nec sꝑare potui. a d inferna ꝓgreditur.
c rucẽ gestans in ina E go seqͣ impauidus:
N icħ habens qđ paueã ĩ anti ducis fiducia
i c̃tenebrar̃ pͥncipes ac pallidȩ mortis duces.
Tortores q seuissum ꝑ uasoresq rapidi.
D isfugiunt citissime: Non audentes attendere
Neq ausi conspicere. a spectũ tanti fulminis.
atq tã clari luminis ꝑ cãpos & conuallia
d eui spargunt᷑ defno  N igriores fuligine.

Expanded text:
In forti gestare manu Meque his verbis alloqui: « In forti gestare manu Meque his verbis alloqui: « Si credis quod fideliter Tu, frater, legisti nuper? » Ego supplex ac humilis Verum responsum reddidi? « Cum sim pulvis exiguus Atque cinis sim terreus, Ut ore legi, Domine, Sic corde scito credere; Nec est ulla dubietas In cordis mei intima Quin te credam verum Deum Natum, passum ac mortuum, Ac revixisse tertia Die, credo per saecula. » Ille sic statim imperat: « Sine mora me sequere Quo me vides incedere. » In momento tunc oculi, Quod nec sperare potui, Ad inferna progreditur, Crucem gestans in manibus. Ego sequor impavidus, Nihil habens quod paveam Tanti ducis fiducia. Tunc tenebrarum principes Ac pallidae mortis duces, Tortoresque saevissimi, Pervasoresque rapidi Diffugiunt citissime, Non audentes attendere, Neque ausi conspicere Aspectum tanti fulminis, Atque tam clari luminis. Per campos et convallia Saevi sparguntur daemones, Nigriores fuligine,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ lit̃ ruptis iunferis
a minas inde tuleris
In passionis tempore. & in pastȩ sacͦ die.
In qͦ totꝰ tͥpudiat.
o rb̃ simul & consonat
Dũ sopor p̃mit ocłos. & corpꝰ cubat lectulo.
gii. Pontificis egregni.
Me subito tͣnspositum
Ainistrare me uideor. c orã spectante popb
E rat dies dñica.
Qͥ iudeoꝵ plurima.
Turba ꝑcessit oliua.
Et uere filio d̃.
N on narrat euuansli¬
D ostͥͣ uenit in scłm. a d tantus honor fuerit.
lidatꝰ a popubis: Qntus ipso die fuit.
O sanna clamant pueb enedictus & qͥuenit.
In noĩe nc̃ dñi huius honoris grã¬
o lebs inuida iudaica xp̃m cruci adiudicans.
p assiom subiciens: Latꝰ lancea pungit᷑.
In manu patͥs abiit: h anc passionẽ timidus.
Dũ replico deuotius F imtãq dũ defleo.
ꝙ̃ descendo de pulpitosinistra euangliuo.
nulnis gestansꝓpͥis u idere mͥ uideor.
d escendere imaginẽ. x p̃i de cruce ꝓpͥam
atq signũ uictoriȩ & d̾ crux uocatur hodie.

Expanded text:
Qualiter ruptis inferis Animas inde tuleris In passionis tempore Et in Paschae sacro die, In qua totus tripudiat Orbis simul et consonat! Dum sopor premit oculos Et corpus cubat lectulo, gii, Pontificis egregii, Me subito transpositum Ministrare me videor Coram spectante populo. Erat dies dominica Qua Iudęorum plurima Turba processit obvia Et vere filio Dei. Non narrat Evvangelium, Postquam venit in seculum, Quod tantus honor fuerit Illi datus a populis, Quantus ipso die fuit. “Osanna!” clamant pueri, “Benedictus” et “qui venit In nomine nunc Domini!” Huius honoris gratia Plebs invida Iudaica, Christum cruci adiPassioni subjiciens, Latus lancea pungitur,In manus Patris abiit. Hanc passionem timidus Dum replico devotius, Finitamque dum defleo, Et descendo de pulpito, Sinistra Evangelium In ulnis gestans propriis, Videre mihi videor Descendere imaginem Christi de cruce propriam, Atque signum victoriae Quod crux vocatur hodie
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ fideles ceteros.
Et in xp̃o catholicos
Qͥ dã affuit monachus. Oratũ uenit sedulus
Ut deplorans facinora sua defleat cͥmina.
Dũ m̃bra locat lectulo. Ac de
h oc qđ uiclit sit intinit
t uisiones grauidas. E zechielis aꝑis.¬
Ac damelis abditas.
Uisiones elucidas.
Pande salutarẽ uiam. ut laudes tuas ñciem

Expanded text:
Inter fideles caeteros Inter fideles caeteros Et in Christo catholicos Quidam affuit monachus, Oratum venit sedulus, Ut, deplorans facinora, Sua defleat crimina. Dum menbra locat lectulo Ac dormHoc quod vidit sic intimat: Et visiones gravidas Ezechielis aAc Danihelis abditas Visiones elucidas! Pande salutarem viam, Ut laudes tuas nuntiem
Abbreviated transcription (Latin):
ti salomonis fercło.  d̃ construx̃ de libauo.
Ex lignis mirabilib mistica signans altius
ubi reclinatoriũ Ex auro strux optimũ
Reppies ꝗͦ płimũ. Ibicũ pleno copia.
Cornu infert cibaria ut nr̃as qͤrelas leuet.
Diuersis cibis saciet &ͦ cesset huiañ genꝰ
flere miseros exitꝰ s carpens poma dulcia.
& conualliũ lilia. Int̃ flores dulcissimos.
Ac melis gust᷑ sapidos u nũ qͥddam repꝑies.
E st ciuitas metropolis Remis dicta ꝑnobilis
Quã remꝰ qͥdã condidit dͥ fuit fr̃ romul.
I rb̾ romanȩ pͥncipis. h uiꝰ urbis precipuȩ.
Magnꝰ olim remigius.
dͥ dũ pontifex legit᷑.
Ac digne benedicitur.
dũ de ẽ. liquor olei.
Q unguat᷑ pontificis.
s acrũ capd̃ a p̃sule
Colũba uolans aere.
R ostͦ defert citissime
ã pullã plenam oleo.
o re portat mitissimo.
Qͦ pontifex ꝑunguit᷑¬
u ignꝰ semꝑ remiguis.
Huiꝰ festũ dũ popłs.
In kalenois octobrib
Dũ deuotꝰ concelebrat
tͥ pudiansq ad uolat.

Expanded text:
 Salomonis ferculo, Quod construxit de Libano Ex lignis mirabilibus, Mystica signans altius, Ubi reclinatorium Ex auro struxit optimuReperias quam plurimum. Ibi cum pleno copia Cornu infert cibaria Ut nostras querelas levet, Diversis cibis satiet, Quo cesset humanum genus Flere miseros exitus. Et convallium lilia Inter flores dulcissimos Ac mellis gustus sapidos Unum quiddam repperies Est civitas metropolis, Remis dicta pernobilis, Quam Remus quidam condidit Qui frater fuit Romuli, Urbis Romanę principis. Huius urbis precipuae EMagnus olim Remigius; Qui dum pontifex legitur Ac digne benedicitur, Dum deest liquor olei Quo ungatur pontificis Sacrum caput a presule, Columba volans aere Rostro defert citissime Ampullam plenam oleo, Ore portat mitissimo Quo pontifex perungitur Dignus semper Remigius. Huius festum dum populus, In kalendis Octobribus, Dum devotus concelebrat Tripudiansque advolat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ dormiunt suaseris: hoc defleant cũ lacͥiis.
& iustro monasteria: Si qͦm ineũ repꝑiam.
A qđ uolo hoc faciat: Tandẽ modũ neqͥtiȩ.
Iã tu mendã fige tuȩ & desinas blasphemis:
Alteriꝰ cessamꝰ loqui: e uanescit ex och̃s:
ld õnus gͣuis me deserit c opulatus cũ cȩteris:
Oro dñi remigii. ut uisioni somnium.

Expanded text:
Dum dormiunt suaseris, Hoc defleant cum lacrimis Dum dormiunt suaseris, Hoc defleant cum lacrimis Et lustro monasteria, Si quem meum repperiam, Qui quod volo hoc faciat”. “Tandem modum nequitię Iam tu, mendax, fige tuę Et desinas blasphemiis!” Alternis cessamus loqui, Evanescit ex oculis, Somnus gravis me deserit. Copulatus cum ceteris, Oro Deum Remigii Ut visioni somnium
Abbreviated transcription (Latin):
Nos humiles adqͥrimꝰ Qͥd refert ut tu doleas.
I os fieri qđ fueras : P lures sermones spsirsimꝰ
ac de multis qͦsti sumꝰ: & tulert̃ in somnia.
Ut audiatis sedul si uob̾ placet dñi.
Tc̃ nequã in qͥt sp̃si: Iã matutinis t̾minꝰ
a ppropinqͥt remigiꝰ. &ͦ laudes ur̃as habeat.
& lectiones audiat: s te manet qͦ nescio
Consuetudo ĩꝑba: ut postqͣ tinitꝰ tuas.
ꝑcusserit auriculas. s statĩ lecto exilias.
& pͥmꝰ in eccłia s i potes citꝰ habeas.
Nãdũ potes qͥescere & m̃bra sõno tͣdere.
ac dulcit̾ quiescere: ut stultꝰ. monasterii.
Primꝰ petis int̾itum. Dũ uenite ꝑtrahitur.
Q rtꝰ & nonagesimus & morose dũ canitur:
Tc̃ satis potes surgere ut occ̾ras in ordine.
Q suadesisut dormiens c ont᷑ regulã faciam:
Que iubet nos mox surͣ ut tinnitus signierit.
Auditus ab auriculis. Cc̃ ẽ. necesse frib.
It occ̾rant quã citius: Si qͥd tu male ꝑuigil

Expanded text:
Nos humiles acquiramus. Quid refert ut tu doleas Nos humiles acquiramus. Quid refert ut tu doleas Nos fieri quod fueras? » -- Plures sermones sparsimus: Ac de multis questi sumus Quae tulerunt insomnia Ut audiatis seduli, Si vobis placet, domini. c nequam inquit spiritus: “Iam matutinis terminus Adpropinquat, Remigius Quo laudes vestras habeat Et lectiones audiat; Sed te manet quę, nescio, Consuetudo inproba, Ut postquam tinnitus tuas Percusserit auriculas, Statim lecto exilias Et primus in ecclesia, Si potes, citus habeas; Nam, dum potes quiescere Et menbra somno tradere Ac dulciter quiescere, Ut stultus, monasterii Primus petis introitum. Dum ‘Venite’ protrahitur, Quartus et nonagesimus, Qui morose dum canitur, Tunc satis potes surgere Ut occurras in ordine”. Qui suades ut dormiens Contra regulam faciam Quę iubet nos mox surgere Ut tinnitus signi erit Auditus ab auriculis; Tunc est necesse fratribus Ut occurrant quam cicius. Si quid tu, male pervigil,
Abbreviated transcription (Latin):
Aitende paucis indico qͣ sit mea sententia:
Me casꝰ clarũ genuit: s dignitatẽ ꝑdidi:
h ereditate carui. u os qͥ de t̾ra geniti.
& mortales & fetidi. m ortis debita soluitis.
ꝓ genies t̾rȩ fecis: hereditatẽ tollitis.
Qm nos habere decuͭ a seruire debuerat:
Ille nc̃ nob̾ imꝑat: o pudor: o miseria:
Ut dñs subseruiat. & seruis iussa faciat:
Int̾ seruũ & dñm Si seruus tollit p̃mium.
Dic quȩ pax ẽẽ poterit u el que fiet concordia:
Int̾ nos & uos hocscia. ẜ ꝓcerto hoc teneas.
Sẽꝑ erit discordia I nsaniaq maxia
A d hec respondit᷑ moc onstans atq intrepidꝰ
Iuꝑ tua suꝑbia. a tq cordis audacia.
U anaq extollentia. ꝑ didisti cęlestia.
Dũ putas deo simił R suꝑbiam fieri:
& declaro archangło. E actꝰ es niger ethiops
Si nr̃i d̾i bonitas. atq misericordia.
N ob̾ donat. qđ tumidꝰ a tq tu ꝑdis turgidus.

Expanded text:
Attende, paucis indico indicam Quae sit mea sententia. Attende, paucis indico indicam Quae sit mea sententia. Me casus clarum genuit. Sed dignitatem perdidi, Haereditate carui. Vos qui de terra geniti, Et mortales et fetidi, Mortis debita solvitis Progenies terrae faecis Haereditatem tollitis, Quam nos habere decuit. Qui servire debuerat, Ille nunc nobis imperat. O pudor! o miseria! Ut dominus subserviat Et servus jussa faciat. Inter servum et dominum, Si servus tollit praemium, Dic quae pax esse poterit, Vel quae fiet concordia? Inter nos et vos, hoc scias Et pro certo hoc teneas, Semper erit discordia Insaniaque maximaAd haec respondit monachus, Constans atque intrepidus: Tu pro tua superbia Atque cordis audacia, Vanaque extollantia Perdidisti coelestia, Dum putans putas Deo similis Per superbiam fieri; Et de claro archangelo Factus es niger Aethiops. Si nostri Dei bonitas Atque misericordia Nobis donat quod tumidus Atque tu perdis turgidus,
Abbreviated transcription (Latin):
N rm̃ꝙ decꝰ abstulit. Dũ redeunt paschalia.
n ob̃ gͥta sollempnia. N ob̾ semꝑ s. timida.
S ic consueuit facere. Non ueritꝰ nos uincere.
s in uuo laudabilis N ob̾ ÷ gratꝰ iniuidis. ⁊¬
Ud eos qͥ cͥminib diris tenent᷑ arciꝰ.
S ricti. malis oꝑib o micidȩ. adulteri.
N aptores p̃dȩ feruidi s odomitȩq pessun.
a ssueti ꝑiuriis ⁊ qͦs facere ñ puduit.
ad̾ lex urã ꝓhibuit. s eq eos pęuituit.
Nos non tollit nec lib̾at. In hoc ut iustꝰ maneat.
Iustis p̃misit p̃mia: Et pessins supplicia
S imutaret sententiã. F aceret in iusticiã:
O ꝑdite respondeo. cͣ tui es sic ĩmemor:
cͦ penitens ñ flecteris & cͥueniã ñ petis. ⁊¬
Ut qd̾ ꝑdis suꝑbia & tumoris audacia.
humibatꝰ habeas.: ac dignitatẽ ꝑditam
E tã decoram głam. ꝑ oscendo portes ueniã:
Ille sꝑnens ħ monita: Rursus respondit talia.
e rras nescis qͥdmon᷑e il escis qͥd ue suadeas.

Expanded text:
Nostrumque decus abstulit. Dum redeunt paschalia, Nostrumque decus abstulit. Dum redeunt paschalia, Vobis grata sollempnia, Nobis semper sed timida, Sic consuevit facere Non veritus nos vincere. Sed in uno laudabilis, Nobis est gratus invidis: Quod eos, qui criminibus Diris tenentur artius, Stricti malis operibus, Omicidę, adulteri, Raptores pręde fervidi Sodomiteque pessimi, Assueti periuriis, Quos facere non puduit Quod lex vestra prohibuit Neque eos pęnituit, Hos non tollit nec liberat, In hoc ut iustus maneat: Iustis promisit pręmia Et pessimis supplitia; Si mutaret sententiam, Faceret iniustitiam”. “O perdite!” respondeo, “Cur tui es sic inmemor? Cur penitens non flecteris? Et cur veniam non petis, Ut quod perdis superbia Et tumoris audatia Humiliatus habeas Ac dignitatem perditam Et tam decoram gloriam Poscendo portes veniam?” Ille, spernens hęc monita, Rursus resErras, nescis quid moneas; Nescis quidve suadeas;
Abbreviated transcription (Latin):
T autos redł̾et liberos: ꝑeccati mole grauidos
U estro tolleret iugulo Miror eqͥdẽ nuium
s ic fractos postes fermꝰ
Horrendũ resonans tetrũ ore distorto incipit
Labrisq fremit tremul audi nc̃ male monadi
Aure cordis & ꝑcipe. uera inuitꝰ intimo
Q d̾ celare s. nequeo.  ilam ineũ ñ ÷ dicere.
Qd uer̃. ẽ. omĩmode: Pontifices sacͥlegi.
a bbates normȩ nescii. Infelices prb̃ri.
Scortatores neqͥssum. Mendacesq diaconi
& nonnȩ meretriculȩ.e ũ clericellis parul
& monachis sat inuidis. Mͣ muratores turbidi
Instant noctes atq dies A paschȩ cͥsu celebri
Cũ missar̃ sollempniis. Pamimab ꝑditis
ꝙ laboratores mali. dant suas elemosinas
ẜ genis & pauꝑibus: hi nob̾ tullunt ammias.
a cq malis oꝑib u ob bonꝰ nob̾ malus.
bs nr̃i sat emulus: S ic nob̾ aufert anias.
q̃ fecerunt placentia P ostꝙͣ surgens a mortius¬
i eu ꝑdolor nos suꝑans i inꝑiũ comininuit.

Expanded text:
Tantos redderet liberos, Peccati mole gravidos Tantos redderet liberos, Peccati mole gravidos Vestro tolleret iugulo. Miror equidem nimium Sic fractos postes ferreoHorrendum, resonans tetrum, Ore distorto incipit Labrisque fremit tremulis: “Audi nunc, male monache, Aure cordis et percipe Vera, invitus intimo Quod celare sed nequeo; Nam meum non est dicere Quod verum est omnimode. Pontifices sacrilegi, Abbates normę nescii, Infelices presbiteri, Scortatores nequissimi Mendacesque diaconi Et nomnę meretriculę Cum clericellis parvulis Et monachis sat invidis, Murmuratores turbidi Instant noctes atque dies, A Paschę cursu celebri Cum missarum sollempniis Pro animabus perditis Et laboratores mali Dant suas aelemosinas Egenis et pauperibus. Hii nobis tollunt animas, Atque malis operibus, Vobis bonus, nobis malus, Iesus, nostri sat aemulus, Sic nobis aufert animas Quę fecerunt placentia. Postquam surgens a mortuis, Heu! pro dolor! nos superans, Imperium comminuit
Abbreviated transcription (Latin):
Carne. eẽ. absconditum: His u̾b̾ duros mitigans.
Tantũ pauoris inicutit: ut ꝑ ignes teterrunos
Tutoris ope pessimi.
Suꝑ altaris tabulam:
Cũ stola albã pariter
Tũ depouo celeriter:
dux me mal̾ non desir
Isq ad loc̃ lectuli.
S tatĩ & e uestigio:
Corpus instratũ colloco. a stat cũ ingͥs dentib
& cũ solutis cͥnibus¬
nulis. ingues leoñ simulans
N igram caprã pilo gerens. ẜ ac me consortẽ lectiu.
& fui dux itineris
N ec uerearis socium.
Reciꝑe in gremium
Qͥ in uia non nocuit.
In lectulo ñ poterit.
lectulo ñ poterit. E go audax non timdꝰ¬
x ꝑo fidens non iurib¬
i ertor in dextͦ latere
Locũ do ꝗͣ celerrime.
Pedẽ pouit in stramu
o s. ori pene ungitur:¬
igitur: alt̾ins uerb̾ loqͥmur
Securꝰ de xp̃o meo:llũ haut nich̃ metus
D ic sodex & dux pessime ii eritatis contrarie:
Q causȩ nc̃ extiterint. uel ratio quȩ fuerit
Q re xp̃s ad inferos. descendit. qͦ animas
Nob̾ tolleret miseras. Et de seruitutis iugo.

Expanded text:
Carne esse absconditum”. His verbis duros mitigans, Tantum pavoris incutit Ut per ignes teterrimos Tutoris ope pessimi QSuper altaris tabulam Cum stola, albam pariter Tum depono celeriter; Dux me malus non deserit Usque ad locum lectuli. Statim et e vestigio Corpus in stratum colloco. Astat cum nigris dentibus Et cum solutis crinibusUngues leonum similans, Nigram capram pilo gerens: -- « Fac me consortem lectuli Qui fui dux itineris; Ne verearis socium Recipere in gremium: Quis in via non nocuit In lectulo non poterit. lectulo non poterit”. Ego audax, non timsto fidens, non viribus, Vertor in dextro latere; Locum do quam celerrime. Pedem ponit in stramine, Os ori pene iungitur, Alternis verbis loquimur. Securus de Christo meo, Illum haud nichil metuo: “Dic, sodex et trux pessime Veritatis contrariae, Quae causae nunc extiterint Vel quę ratio fuerit Quare Christus ad inferos Descenderit quo animas Vobis tolleret miseras Et de servitutis iugo
Abbreviated transcription (Latin):
Commodus añ xuiii Theodocion
interpres habetur .G.ccc.lx xxUiIii
Eluius ꝑtinax añ .i. nich̾ habet
historie. G. cccc
Deuerꝰ añ .xUiii. sinmachus int̾¬
pres habetur. ũcçcc xIII
Antoninus añ uii qͥnta edicio
hiero soluis inuenitur .S. cece .xi.
Macͥnus añ .i. huius breuitas ui¬
te nichil gestoꝵ habet.

Expanded text:
Commodus, an. XIII. Theodotion interpres habetur, VM.CCCLXXXIX. 238. Aelius pertinax, an. I. Nihil habet historiae, VM. CCCXC. Severus, an. XVIII. Symmachus interpres habetur, VM. CCCCVIAntoninus ann. VII. Quinta editio Hierosolymis invenitur. VMCCCCXIV. Macrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitus añ u hic facundus &e pius
fuit. .S. cc xcii
Domicianus añ. xyloh̾es in path¬
mos religatur.¬
Nerua aũ .i. Ioh̾es ephesum redit.
Adrianus añ .xxi. aquila inter
marcion agnoscuntur.

Expanded text:
itus ann. II. Hic facundus et pius fuit. VMCCLXXVII. Domitianus ann. XVI. Iohannes in Pathmos relegatur.Nerva ann. I. Iohannes Ephesum redit. . Hadrianus ann. XXI. Aquila interplentinus et Marcion agnoscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
confultantib q senatui. nullã. ẽẽ.
residuam spẽ nisi impetendã pacẽ
ꝑsuasit. Gaio. cornelio. lentulo. pu
blio. elio peto consulib karaginien¬
sib pax ꝑ scipionem uoluntate senatꝰ
popłiq concessa ẽ. Naues tamen płꝙͣ
tatis inicense sunt. Scipio iam tc̃ cog¬
nomento africamis. tumphansurbẽ
ingressus ẽ. quẽ terentius qui postea
comicus ex nobilib kartagrinensiũ
captiuis pilleatus qđ insigne indul¬
tȩ sibi libertatis fuit. tͥumphantem
post currũ sequutus ẽ. Neuius co¬
micus uiticȩ moritur. pulsus roma
factione nobiliũ. ac maxime metel¬
li. Plautus romȩ moritur. qui ꝓpter
annone difficultatẽ ad molas manu¬
rias pistori se locauerat. ibiq qͦtien
ab oꝑe uacasset. scͥbere fabulas soli¬
tus ac uendere.

Expanded text:
consultantique senatui nullam esse consultantique senatui nullam esse residuam spem nisi in petenda pace persuasit. C. Cornelio Lentulo P. Aelie Paeto consulibus Carthaginiensibus pax per Scipionem uoluntate senatus populique concessa est. naues tamen plus tatis incensae sunt. Scipio, iam tum cognomento Africanus, triumphans Vrbem ingressus est; quem Terentius, qui pcomicus, ex nobilibus Carthaginensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi libertatis fuit triumphantem post currum secutus est. Nevius comicus Uticae moritur, pulsus Roma factione nobilium, ac maxime Metelli. Plautus Romae moritur. Qui propter annonae difficultatem ad molas manuarias pistori se locaverat. Ubi quoties ab opere vacasset, scribere fabulas solitus erat ac vendere.
Abbreviated transcription (Latin):
lelio tradidit. Anmbal redire in afri¬
cam iussus. ut fessis kartaginiensi¬
b subueniret. flens reliquid italiã.
omnib italici generis militib qui
sequi nollent interfectis. Cui ad afri¬
canũ litus ꝓpinquanti. iussus qui¬
dam e nautiris ascend̾e in arborem
nauis. atq inde specłari quã regio¬
nem teneret. sepulchrũ dirutũ se
psperisse respondit. Annibal ab omi¬
natus dictũ deflexo curfu ad leptĩ
oppidũ copias exposuit. qui continuo
refecta multitudine kartaginẽ ue¬
nnt. deinde colloqͥũ scipionis petiit.
Ubi cũ se diu atconiti admiratione
mutua duo clarissimi duces fuspeni¬
sent. infecto pacis negocio. p̃liũ con¬
sertum. ẽ. Qđ du magnis ducũ ar¬
tib dispositũ. magnis copiarũ mo¬
lib gestũ. magnis militũ uirib con¬
sũmatũ. romanis uictoriã contulit.
Lxxx ibi elefanti uel capti uel occisi
taginem post xix oe ui annos quam
inde paruus cũ patre exierat: uenit.

Expanded text:
Laelio tradidit. Hannibal redire in AfriLaelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militibus qui sequi nollent interfectis. cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondit; abominatus dictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi thaginem post sex et triginta annos, quam inde paruus cum patre exierat, uenit
Abbreviated transcription (Latin):
fricam transiit. Hannonẽ amilcaris
filiũ ducem pęnoꝵ iuter fecit. exer¬
eptũ eius partĩ cede partĩ captiuita¬
te disꝑdidit. Nam ximilia pęnors
co p̃lio occidit. Sẽpromꝰ consul cũ anni¬
bale congressus &e uictus. romam
refugit. Scipio in africa a gressus.
hiberna pęnoꝵatqalia numidiarum
quȩ utraq aut ꝓcul abutica erant.
nocte concubia fecit incendi. Pem
trepidi. cũ casu accidisse ignem pu¬
tarent. mermes ad extinguendum
concurrerunt. qua re facile abar¬
serabiliter ambusti. egre effugerunt
Asdrubal imꝑator kartaginẽ ꝓfu¬
gusuenit. Itaq sifax &e asdrubal mox
plurmiũ reꝑauere exercitũ. atq
iterũ cũ scipione congressi st̃. uic¬
tiq fugerunt. Si facẽ fugientẽ. leliꝰ
&r masinissa cȩꝑunt. Cȩtera multitu¬
do cirtã confugit. quã afinissa op¬
pugnatã in deditionẽ recepit. difa¬
duxit. quẽ scipio cũ ingentib spo¬
ins plurmus ꝙ captiuis ꝑducendũ

Expanded text:
fricam transiit, Hannonem Hamilcaris fricam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disperdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. Sempronius consul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Vtica erant, nocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad extinguendum concurrerunt: quare facile ab arserabiliter ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syphaduxit; quem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captiuis perducendum
Abbreviated transcription (Latin):
iungeret᷑ magna secũ auxilia his¬
panoꝵ galloꝵ q deduceret. cũ ma¬
turato aduentu descendisse iã exal¬
pib consulib ꝓditus fuisset ab ex¬
ercitu romano ignorante annibale
p̃uentus cũ omni exercitu suo int̾¬
fectus ẽ Nam Iuiii milia de exerci¬
tu asdrubalis ibi occisa sunt: cap
autẽ ciuiũ romanoꝵ int̾ eos reꝑta
atq raeuocata sunt. qd̃ uictorib con¬
fulib solatio fuit. Nam & de exerci¬
tu eoꝵ uiu milia cecidunt. Aniu¬
bali. capd̃ frĩs sui asdrubalis ante
castra ꝓiectũ ẽ. Quo uiso. & simul
clade pęnoꝵ cognita. anno xiii qͦ
tios. Post hȩc anno continuo inter
anmbalẽ ce romanos. quies a tuna¬
tu belloꝵ intercessisse uisa ẽ. quia
inquietudo morboꝵ in castͥs erat.
& grauisfima pestilentia ut̃q exer¬
citus agebantur. Interea scipio uni¬
uersa hispania a pyrineo usq oce¬
anũ in ꝓuinciã redacta. romã uenit.
consulcũ licimo creatus. cͥsso in as¬

Expanded text:
jungeretur, magna secum auxilia Hisjungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, et cum maturato adventu descendisset jam ex Alpibus, consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeventus, cum omni exercitu suo interfectus est. Nam 58,000 de exercitu Hasdrubalis a civium Romanorum inter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia ceciderunt. Annibali caput fratris sui Acastra projectum est. quo uiso et simul clade Poenorum cognita, anno tertio dtios. post haec anno continuo inter Hannibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intercessisse uisa est, quia inquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exercitus agebautur. interea Scipio uniuersa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in A
Abbreviated transcription (Latin):
uictor. yiii milia hostiũ interfecit. ⁊p¬
sum annibalẽ cũ reliquis fugere in
castra compulit. fabius maximus¬
consul. tarentũ quȩ a romanis de¬
sciuerat. iterũ expugnauit & cȩpit.
ibiq ingentes copias anmbalis cũ
ipso duce eius kartalone deleuit.
nx milia hominũ captiuoꝵ uendi¬
dit. precia in fiscum retulit. Sequen
ti anno. in italia claudius marceliꝰ
consul. ab annibale cũ exercitu occi¬
sus est.Scipio in hispania penoꝵ du¬
cem asdrubalẽ uicit. & castris exuit
P̃terea haix ciuitates aut declitione
aut bello in potestatẽ recdegit. afrissub corona
uenditis. sine p̃cio dimisit hispa¬
nos. Anmbal utrũ consulẽ. marcel¬
lũ &e crispinũ: ininsidiis circũuen¬
tos interfecit. Claudio nerone. & mar¬
co libio salinatore consulib. cũ as¬
drubal annibalis fr̃. ab hispanis
ꝑ gallias ad italiã ueniret. iussusq
a kartagiiensib ut fr̃ĩ cũ copiis

Expanded text:
victor VIII milia hostium interfecit, ipvictor VIII milia hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere in castra compulit. || consul Tarentum, quae a Romanis desciuerat, iterum expugnauit et cepit ibique ingentes copias Hannibalis cum ipso duce ejus Carthalone deleuit, xxx milia hominum captiuorum uendidit, pretia in fiscum rettulit. Sequeti anno in Italia Claudius Marcellus consul ab Hannibale cum exercitu occisus est. Scipio in Hispania Poenorum ducem Hasdrubalem vicit, et castris exuit. Praeterea 80 civitates aut deditione aut bello in potestatem redegit; Aphris sub corona venditis sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumventos interfecit. Claudio Nerone et Marco Libio Salinatore consulibus, cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam veniret, jussusque a Carthaginensibus ut fratri cum copiis
Abbreviated transcription (Latin):
natores in publicũ contulerunt. i¬
ta ut nichil p̃ter anulos singulos bul¬
lasq sͥ ac filiis & deinde ꝑ filias uro¬
resq suas singulas tantũ auri unci¬
as. & argenti non ampliꝰ ꝙͣ singłas li¬
bras relinquerent. Scipio africanuᷤ
niam ꝓ consulare sortitus. ulcionem
p̃cipue patͥs &r patrui animo inten¬
dens. pyrieũ transgressus. pͥmo im¬
petu kartaginẽ nouam cȩpit. ubi
stipendia maxima. p̃sidiaq ualida.
copiȩ auri. argentiq magnȩ pȩnoꝵ
habebantur. Ibi etiam magonem
frẽm hannibalis captũ cũ cȩteris ro
mam misit. Leuinius consul. ex ma¬
cedoma rediens. agrigentũ urbem
siciliȩ expugnauit. ibiq hannonẽ
a froꝵ ducẽ cepit .xl. ciuitates in de¬
ditionẽ accepit .xxui. expugnauit.
Annibal in italiã gneũ fuliuũ con¬
fulem. undecim preterea tͥbunos &
xiiii milia militũ interfecit. Marcel¬
na discessũ ẽ. seqͤͣnti uictus consul. t̾cio

Expanded text:
natores in publicum contulerunt, inatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. Scipio annos natupaniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur; ibi etiam Magonem fmam misit. Levinus consul ex Macedonia rediens, Agrigentum urbem Siciliae expugnavit, ibique Hannonem Aphrorum ducem cepit, 40 civitates in deditionem accepit, 26 expugnavit. Hannibal in Italia Gneum Fulvium sulem undecim praeterea tribunos et XVII milia militum interfecit. || Marcelna discessum est, sequenti victus consul, tertio
Abbreviated transcription (Latin):
castra colligerent. Deinde cũ serem¬
tate reddita. in campũ copiȩ atq in
aciem redissent. rursũ iuolentior
fusa tempestas maiori metu morta¬
lum audatiam coercuit. territos¬
ꝙ exercitus refugere intentoria coe¬
git. Tẽ conuersus in regionẽ anni¬
bal. dixisse fertur potiundȩ sibi ro¬
mȩ modo uoliuitatẽ non dari mo¬
do potestatẽ. At uero in hispania
ambo scipiones a fr̃e asdrubalis
interfecti sunt. In campania capua
capta. ẽ a qͥnto fuluio ꝓconsule. ꝑrm¬
cipes campanoꝵ. ueneno sibi mortẽ
consciuerunt. Senatũ omnẽ capuȩ.
etiam ꝓhibente senatu romano ful¬
uius sulpicius necauit. Inter fectis in
hispania scipionib. cũ omnib incus¬
so pauore cunctantib scipio se ad mo¬
dũ adolescens ultro optulisset. & pec¬
cuniȩ penuria ẽẽt. erarii. claudio mar¬
cello. & ualerio leuino auctorib qui
tc̃ consules erant. aurũ. argentũq
signatũ ad pastores palã omnes se¬

Expanded text:
castra colligerent. deinde cum serencastra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes se
Abbreviated transcription (Latin):
runt. pugnando uicerunt. Decimo
anno postꝙͣ annibal in italiã ue¬
nerat. gneo fuluio. publico sulpicio¬
consulib. anmbal de campania
mouit exercitũ. & cũ ingenti cͥade
omniũ ꝑ sedecrnũ suessant̃q agrũ
ua latina ꝓfectus ad amenem flu¬
uiũ. tͥb miliby ab urbe consedit. in¬
credibili totiꝰ ciuitatis metu. cũ se¬
natus popułꝰ ꝙ diuersis curis tre¬
pidus. matronȩ quoq amentes pa¬
uore ꝑ ꝓpugnacła currerent. & con¬
uehere in muros saxa. pͥmȩq ꝓ mu¬
ris pugnare gestirent. Ipsȩ autẽ an¬
mbal cũ expeditis equitib usꝙ ad
portam collinam infestus accessit.
deinde omnes copias in aciem direx̃
sed &e consules fuluiusq ꝓconsule
non detrectauere pugnam. At ubi
expositȩ utͥmq acies constiterunt in
conspectu romȩ p̃miũ uictoris fu¬
t̾e tantus subito se imber & nubib
grandine mixtꝰ effudit. ut t̾bata ag¬
mina uix armis retentis in sua se

Expanded text:
runt, pugnando vicerunt. Decimo runt, pugnando vicerunt. Decimo anno postquam Hannibal in Italiam venerat, Gneo Fulvio Publio consule, Hannibal de Campania movit exercitum, et cum ingenti clade omnium, per Sedecinum Suessanumque agrum via Latina profectus ad Anianum fluvium tribus milliaribus ab Urbe consedit, incredibili totius civitatis metu, cum senatus populusque curis trepidus, matronae quoque amentes pavore, per propugnacula currerent, et convehere in muros saxa, primaeque pro muris pugnare gestirent. Ipse autem Hannibal cum expeditis equitibus usque ad portam Collatinam infestus accessit. Deinde omnes copias in aciem direxit. Sed et consules Fulvius cum proconsule non detrectavere pugnam. At ubi expositae utrinque acies constiterunt in conspectu Romae praemium victoris futurae, tantus subito se imber e nubibus grandine mistus effudit, ut tmina uix armis retentis in sua se
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cio sollicitatos ab hostiũ societa¬
te in sua castra duxerunt. Semꝑ¬
nuis graccus ꝓ consule. ab hosp̾ite
suo ducano quodã in insicdias in¬
ductus occisus ẽ. Centeninius pemi¬
la centurio decerni sibi ultro bellu
aduersũ annibalem petiit. a quo
cũ uiii milib militũ quos in aciẽ
eduxerat cȩsus ẽ. Post hunc ꝯneus
fuluius p̃tor ab anmbalȩ uictus. a¬
misso exercitu. uix euasit. Eo tẽpe.
cũ unũ domesticũ ut diximus bel¬
lũ ferri. nullo mͦ posset. tͥa insuper
transmarma bella fuisse suscepta
unũ in macedonia contra philip¬
pũ potentissimũ macedoniȩ regẽ.
alterũ in hispania contra a scłru¬
balem anmbalis frẽm. t̾ciũ in sar¬
dinia contra sardos. & alterũ a sciru¬
balẽ kartagimensiũ ducẽ extra hoc
quartum annbalis qͦ in italia pre¬
mebantur. & tamen fortis in alteru¬
trũ desꝑatio in meliora ꝓfecit. Nã
in his omnib desꝑando pugnaue¬

Expanded text:
pretio sollicitatos ab hostium societapretio sollicitatos ab hostium societate in sua castra duxerunt. Sempronius Gracchus proconsul ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenimus Paenula centurio decerni sibi ultro bellum adversum Hannibalem petiit, a quo cum 8000 militum quos in aciem adduxerat caesus est. Post hunc Gneus Fulvius praetor ab Hannibale victus, amisso exercitu, vix evasit. Eo tempore cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferre nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta, unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem; alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem; tertium in Sardinia contra Sardos, et alterum Hasdrubalem Carthaginensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur, et tamen fortis in alterutrum desperatione in meliora profecit. Nam in his omnibus desperando pugna
Abbreviated transcription (Latin):
miseriȩ factũ recolens. ꝑ supplenta
exercitus edicto uelut asilo patefac¬
to homines quicũq scelerib ac de¬
bitis obnoxii eẽnt. impuntate ꝓ¬
missa militiȩ mancipauit. quoꝵ
Campania uero. uel potius omnis
italia ad annibalem desꝑata pe¬
nitus romani status reꝑatione de¬
fecit. Post hoc lucius postumius p̃¬
tor aduersus gallos pugnare mis¬
sus. cũ exercitu cesus ẽ. Demde sem¬
ꝓmo graco. qͥnto fabio maximo
consulib. claudius marcellus ex
p̃tore ꝓconsule designatus. anm¬
balis exercitũ p̃lio fudit. pͥmusq
pꝰtantas rei publicȩ ruinas. spem
fecit annibalẽ posse suꝑari. dcipi¬
ones aũt. in hyspania asdrubalẽ
penoꝵ imꝑatorẽ ad italiã exercitũ
comꝑantẽ. grauissimo bello opp̃s¬
serunt. Nam xixu milia militũ
de exercitu eius. uel cede uel cap¬
tione minuerunt. Citiberos mili¬
tes. quã pͥmũ externam manũ
romani in castris habere cȩꝑunt.

Expanded text:
miseriae factum recolens, per supplementa miseriae factum recolens, per supplementa exercitus edicto, velut asylo patefacto, homines quicunque sceleribus ac debitis obnoxii essent, impunitate promissa, militiae mancipavit. Quorum Campania vero, vel potius omnis Italia, ad Hannibalem, desperata penitus Romani status reparatione, defecit. Post hoc Lucius Posthumus praetor adversus Gallos pugnare missus, cum exercitu caesus est. Deinde Sempronio Graccho, Q. Fabio Maximo consulibus, Claudius Marcellus ex praetore proconsul designatus, Hannibalis exercitum praelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum comparantem gravissimo bello oppresserunt. Nam 35,000 militum de exercitu ejus, vel caede, vel captione minuerunt. Celtiberos milites quam prima externam manum Romani in castri habere coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fectoꝵ eqͥtũ romanoꝵ senatoꝵ q de¬
traxerat. Usq ad eo autẽ ultima des¬
ꝑatio rei publicȩ apd̾ residuos roma¬
nos fuit. ut senatores derelinquenda
italia sedib q querendis consilium
ineuncdam putarent. Qd̃ auctore cȩ¬
cilio metello confirmatũ fuisset.
nisi cornelius scipio. tͥbunus tc̃ mili¬
tũidẽ qͥ post affricants. distcto gla¬
dio deterruisset. ac potiꝰꝓ paͥe de¬
fensione in sua uerba iurare coegis¬
set. Romani ad spem uitȩ quasi ab
inferis respirare ausi. dictatorẽ de¬
cimũ iuniũ creant. qͥ delecto habitu
traxit. Ic̃ etiã seruos spectati roboris
fuit publico p̃cio emptos. sub titu¬
lo libertatis sacramento militie ad¬
egit. & arma quȩ deerant templis
detrarerunt. egenti erario puatȩ
opes refusȩ sunt. Ita equester ordo.
ita plebs trepida oblita studioꝵ
incominune consuluit. lumus itaꝙ
dictator antiquum quoq romanȩ

Expanded text:
fectorum equitum Romanorum senatorumque defectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. Usque adeo autem ultima desperatio reipublicae apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibusque quaerendis consilium ineundum putarent. Quod auctore Cecilio Metello confirmatum fuisset, nisi Cornelius Scipio, tribunus tunc militum, idem qui post Aphricanus, districto gladio eum deterruisset, ac potius pro patriae defensione in sua verba jurare coegisset. Romani ad spem vitae quasi ab inferis respirare ausi, dictatorem decimum Junium creant. Qui delecto habitu traxit. Tunc etiam servos spectati roboris  si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis, sacramento militiae adegit, et arma quae deerant templis detraxerunt, egenti aerario privatae opes refusae sunt. Ita equester ordo, ita plebs trepida, oblita studiorum, in commune consuluit. Junius itaque dictator, antiquum quoque Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
gisse referatur. pugnantes omnino
non senserint. Hinc consules lucrũ.
emilius. tarentinus. uarro. contra an¬
nibalẽ missi. in patientia uarronis
confulis. infelicissime apd̃ caunas
apuliȩ uicũ. omnes pęne romanȩ
spei uires ꝑdiderunt. Nam in ea
pugna xł uiii milia romanoꝵ int̾¬
fecta funt. quãꝙͣ & de exercitu anin¬
balis magna pars cȩsa . ẽ. Nullo ta¬
men punico bello romam adeo ad
extremam intermcionẽ adducti st̃.
Put enim in eo bello consul. emili¬
paulus consulares. aut p̃torii uiri
.ix. interfecti sunt. senatores. uel cap¬
ti uel occisi sunt. xx nobiles uiri
ccc. pedestriũ militũ xł milia. eqͥtũ
tͥa milia dͥ uarro consul cũ leqͥtib
uenufiũ fugit. nec dubiũ ẽ. ultimũ
illũ diem romani status. fut᷑um
fuisse: si annibal mox pꝰ uictoriam
ad ꝑuadendam urbem contendisset.
Annibal in testimomiũ uictoriȩ suȩ
tres modios anuloꝵ aureoꝵ Rarta¬
ginem misit. quos ex manib inter¬

Expanded text:
gisse referatur, pugnantes omnino gisse referatur, pugnantes omnino non senserint. Hinc consules Lucius Aemilius, Terentius Varro, contra Hannibalem missi sunt. Sed impatientia Varronis consulis infelApuliae uicum omnes paene Romanae spei uires perdiderunt. nam in ea pugna XLIIII milia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Hannibalis magna pars caesa est. nullo tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. periit enim in eo consul AemiliPaulus, consulares aut praetorii uiri uiginti interfecti sunt, senatores uel capti uel occisi sunt triginta, nobiles uiri trecenti, pedestrium militum XL milia, equitum tria milia quVenusium fugit. Nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad pervadendam urbem contendisset. Hannibal in testimonium victoriae suae tres modios annulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus inter
Abbreviated transcription (Latin):
nam partẽ socioꝵ iumentoꝵ ꝙ per¬
didit. Ipse autẽ um elephanto qui
solus suꝑfuerat suꝑsedens. iux dif¬
ficultatẽ itineris euafit. sed oculũ
quo iamdudũ eger erat. molentia
frigoris. uigiliarum ac laboris amisit.
Ubi uero ꝓximus castris flamininii
consulis fuit uastatione circũiacen¬
tium locoꝵ flãminiũ in bellũ exci¬
tauit. Hȩc pugna ad trasimennum
lacum facta ẽ ubi exercitus romanꝰ
infelicissime arte circũuentus anni¬
balis. funditus trucidatus est. ipse
quoq consul occisus ẽ. ixy milia ro¬
manoꝵ in eo p̃lio cesa uimilia cap¬
ta referuntur:. de exercitu anmnbaliꝰ
ii. milia ceciderunt. famofũ hoc apd̾̃
trasimennium lacũ certamen fuit.
tanta clade romana. maxime cũ ita
intentus pugnantiũ ardor extiterit.
ut grauissimũ t̾remotũ qui tunc for¬
te tam uehemens factus ẽ. ut urbes
diruisse. montes transtulisse disci¬
disse rupes & flumina retrorsũ coe

Expanded text:
nam partem sociorum, jumentorumque pernam partem sociorum, jumentorumque perdidit. Ipse autem uni elephanto, qui solus superfuerat, supersidens, vix difficultatem evasit. Sed oculum quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasumennum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes et flumina retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu nuib conclusus. & omis
obriguit: ubi magnus hominũ
numerus. iuuenta compluria
elephanti autẽ pęne omnes frigo¬
ris acerbitate ꝑierunt. At uero att̾
tunc scipio fr̃ consulis scipionis.
in hispana plurima bella gessit
magonẽ ducẽ penoꝵ quoq bello
uicit ce cȩpit. Diris tẽ etiã romam
ꝓdigiis t̾riti sunt. llam e solis orb̾
minuiuisus ẽ. & arpos apd parme
incȩlo uise. sol quoꝙ pugnasse cũ
luna. apd capamenas inter diem
duas lunas ortas. in sardina san¬
gume duo scuta sudasse. falices ce
lũ scindi uelut magno hiatu uisũ.
cas in corbem decidisse. Igit᷑ anmbal
in castͥs eẽ. quo celerius imꝑatũ ob¬
rueret. pͥmouere ꝓgressus arripu¬
it ꝓpiorẽ sed palustrẽ uiã. Et tũ force
dissolutos campos reliquerat de qͥ¬
b dictũ ẽ. &e quȩ rigat ȩquora sarmꝰ
in qͦs cũ exercitu ꝓ gressus ammibal.
nebulis maxime quȩ de palude ex¬
halabant᷑ ꝓspectũ auferentib. mag¬

Expanded text:
exercitu nivibus conclusus et onustus exercitu nivibus conclusus et onustus obriguit: ubi magnus hominum numerus, jumenta complurima, elephanti autem pene omnes frigoris acerbitate perierunt. At vero alter tunc Scipio, fin Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello uicit et cepit. Diris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine ndi coelum velut magno hiatu visum ecas in corbem decidisse visum est, et in castris esse, quo celerius imparatum obrueret, primo vere progressus arripuit propiorem, sed palustrem viam: et tum forte dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum est: Et quae rigat aequora Sarnus. In quos cum exercitu progressus Annibal, nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus, mag