comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rorib habes. quia exiluiit e naui: ut occurre
nec uerbũ debeamꝰ iterare. hic inquã ubi audiuit
uos autẽ quid me dicitis: statĩ loci ñ immemor
sui pͥmatũ egit. Primatũ confessionis utiq non
honoris. pͥmatũ fidĩ ñ ordinis. Hoc ÷ dicere. Nũc
nemo me uincat. nc̃ meȩ partes st̃: debeo cõpensare
qͦd tacui. debet ꝓdesse qđ silui. Lingua mea non
habet spinas. Sine inpedim̃to fides debet exire.
dũ alii cenũ. alienȩ licet. ꝓlatȩ tam̃ impietatis eua¬
cuant. qͥ aut heliã. aut iheremiã. aut unum
ex ꝓphetis xp̃m ẽẽ dixerunt. Habuit ista uox
cenum. habuit ista uox spinas. Dũ alii in hoc la¬
bant cenũ. dũ aliis enodant᷑ spinȩ: uox nr̃a
filiũ dĩ xp̃m resultet. Michi purus ẽ sermo.
cui nullas spinas expressa reliquit impietas.
solũ ꝓpͥũ. sed etiã cõmune seruare. Huic astipula¬
tus ÷ xp̃s. reuelauit pat̾. Nã qͥa uerã generations

Expanded text:
rioribus habes quia exsilivit e navi, ut occurrerrioribus habes quia exsilivit e navi, ut occurrernec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis ? statim loci non immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis. Hoc est dicere: Nunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod silui. Lingua mea non habet spinas; sine impedimento fides debet exire. Dum alii coenum, alienae licet, prolatae tamen impietatis evacuant, qui aut Eliam, aut Hieremiam, 711 aut unum ex prophetis Christum esse dixerunt ; habuit enim ista vox coenum, habuit ista vox spinas: dum alii, inquam, hoc lavant coenum, dum in aliis enodantur hae spinae, vox nostra Filium Dei Christum resultet. Mihi purus est sermo, cui nullas spinas expressa reliquit impietas. 33. solum proprium, sed etiam commune servare. Huic astipulatus est Christus, revelavit Pater. Nam qui veram generationem
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ esse mysteriũ. saltẽ noli inpugnare ui¬
diciũ. Laudat᷑ petrꝰ quia dĩ filiũ credidit que
uidebat. qͥa se ab imꝑitȩ plebis. rudib ad huc opi¬
nionib seꝑabat. Deniq cũ interrogasset dñs qͥd
homines de filio hominis estimarent. cũ diceret᷑
uulgi sententia. petrꝰ tacebat. Taces gͦ symon
quia ñ respondes int̾roganti : Idõ inquit ñ res¬
pondeo. quia ñ int̾rogor meã sed alienã senten¬
tiã. Legi enĩ. ut ñ loquat᷑ os meũ oꝑa homini
Opus autẽ ẽ ꝑfidoꝵ. ꝑfidias predicare. Ergo ca¬
ceo adhuc: quia ñdũ id quod sentio interro.¬
gor. ñ ꝓferam labiis quod animꝰ ñ ꝓbauit.
Erit tẽpꝰ qͥndo respondeã. Interrogabor & ipse
quid sentiã. tc̃ demũ respondebo quod meũ est.
Meũ est enĩ fidem loqui. pietatẽ asserere: grãm
tacet. nec qͦsi fastidiosus differt uocis obsequium.
s qͥsi cautꝰ periculũ. Uulgares opiniones euitat.
qui ꝑiculum ñ euitabat salutis. Deniq in poste¬

Expanded text:
saltem noli impugnare judicium. Laudatur Petrus, quia Dei Filium credidit, quem videbat; quia se ab imperitae plebis rudibus adhuc opinionibus separabat. Denique cum interrogasset Dominus, quid homines de Filio hominis aestimarent, cum diceretur vulgi sententia, Petrus tacebat. 30. Taces ergo, Simon, quia non respondes interroganti? Ideo, inquit, non respondeo, quia non interrogor meam, sed alienam sententiam; legi enim: Ut non loquatur os meum opera hominum : opus autem est perfidorum perfidias praedicare. Ergo taceo adhuc, quia nondum id quod sentio interrogor: non proferam labiis, quod animus non probavit. Erit tempus quando respondeam. Interrogabor et ipse quid sentiam, tunc demum respondebo quod meum est; meum est enim fidem loqui, pietatem asserere, gratiatacet, nec quasi fastidiosus differt vocis obsequium: sed quasi cautus periculum vulgaris opinionis evitat, qui periculum non evitabat salutis. Denique in poste
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħs xp̃s ad omiũ fidem credidit habun-¬
dare : Deniq quasi ad testimoniũ ueteris &
noui testamenti: moyses cũ helia ad sciscit᷑ cũ
iohe petrꝰ frequent᷑ ad hibet᷑. Petrꝰ dicit tu es.
ñ dicit tu eẽ cepisti. Petrus dicit tues filius
di: ñ dicit tu es creatura. dixit hoc ioħes. Si
adhuc ñ credidisti. quia ñ initellexisti myfteris
supͣ sapientiã recũbentis: repetiuit petrus. c̃¬
mendauit utrũq xp̃s: alterũ iuditio. alterũ
mysterio. Idẽ enĩ addidit ut legeres quod in
xp̃i pectore recũbebat. & intelligeres qđ eiꝰ ei¬
pud in quod pͥncipale omĩũ sensuũ ẽ: archano

Expanded text:
ristus ad omnium fidem credidit abundare? Denique quasi ad testimonium veteris et novi Testamenti Moyses cum Elia adsciscitur, cum Joanne Petrus frequenter adhibetur . 29. Petrus dicit, Tu es ; non dicit: Tu esse coepisti. 710 Petrus dicit: Tu es Filius Dei; non dicit: Tu es creatura. Dixit hoc Joannes. Si adhuc non credidisti, quia non intellexisti mysterium supra sapientiam recumbentis, repetivit Petrus. Commendavit utrumque Christus, alterum judicio, alterum mysterio; id enim addidit, ut legeres quod in Christi pectore recumbebat, et intelligeres quod ejus caput, in quo principale omnium sensuum est, arcan
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis sodm susceptionẽ corporis ñ negabo. &
creatorẽ tẽporis confitebor. Quid enĩ ꝓficis. si di¬
cis qͥa xp̃s. hȩc an illa sit creatura: Creatura
mutat᷑. diuinitas adorat᷑. Noluit se sic xp̃s ag¬
nosci. nec his tantũ quȩ supra hominẽ st̃ meri-¬
tis estimari. Deniq cũ int̾rogasset quẽ me di¬
cunt esse homines. cũ alii dicerent heliã. alii
iheremiã aut unũ ex ꝓpħis. nulliꝰ sententiã pre¬

Expanded text:
Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas quia Christus haec an illa sit creatura? Creatura mutatur, non divinitas adoratur. 27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari. Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unu
Abbreviated transcription (Latin):
transfigurandũ corpꝰ altarib. ñ distinguas tam̃
enĩ quod meũ diuide qđ suũ u̾bi ẽ. Erat qd̾
erat illiꝰ ñ habebã. & ille quod meũ ẽ ñ habebat
Suscepit quod meũ ẽ: ut imꝑtiret qđ suũ est
Suscepit ñ ut confunderet. s ut repleret. Si
credas susceptionẽ. affingas confessionẽ: mani¬
cheus ẽẽ desisti. nec tamen eccłȩ filiꝰ ẽẽ cepisti.
Si credas susceptionẽ corporis. adiungas diuini.¬
tatis cõpassionẽ: portionẽ utiq ꝑfidiȩ. ñ ꝑfidiã
declinasti. Credis enĩ quod tͥ ꝓdesse p̾sumis. ñ
credis qđ dĩ dignũ ẽ. Rursus si credas qͥa idẽ
qs̃ & noui & ueteris testam̃ti ẽ : tempora autẽ
u̾bo eiꝰ & mom̃ta p̾mittas. tolerabilior ualentinꝰ
cipiũ ñ sumpsit ex uirgine. s tam̃ aliquod an¬
te xp̃m estues esse pͥncipiũ. in tempore distan-¬
tia. de impietate contentio ẽ. Uirginis enĩ sup¬
parem negasti esse: ñ tẽporis. Ego autẽ & supparẽ

Expanded text:
transfigurandum corpus altaribus; non distinguas tamene quod meum, divide quod suum Verbi est. Ego quod erat illius, non habebam: et ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret. Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti. 24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est. 25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior Valentinuscipium non sumpsit ex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distantia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis. Ego autem et supparem
Abbreviated transcription (Latin):
digestio est. Nam illud cũ ait dñs. tristis ẽ ani-¬
ma mea. usq ad mortẽ. & infra. pat̾ nis si possibi¬
le est transfer a me calicem hunc. s tam̃ non sic̃
ego uolo. s sicut tu uis: non ad sp̃s scĩ conpassionẽ
sad ad rationabilis assumptionẽ animȩ & naturȩ
humanȩ refertur affectũ. consequens ẽ ut per
assertionẽ dnĩci sacram̃ti: & plenitudinẽ natum
humanȩ fuisse astruamꝰ in xp̃o. & ab infirmtatis
p̾uiditio: scm̃ sp̃m separemꝰ. Non ẽ enĩ obnoxiꝰ in¬
firmitati. qͥ ñ: obnoxius passioni. Quero gͥ qua ra¬
tione animã putent quidã adño iħu n essesus¬
ceptam. an qͥs metꝰ ÷. ne sensu xp̃s laberet᷑ huma¬
no dicunt quippe. qͥa concupiscentia carnis. li
iñtis repugnet. Sed qͥ hoc ait. tantũ ab est. ut upn
putauerit̾. Lege carnis in peccatis uincula fuis¬
se deducendũ. ut ipse in estu positꝰ fragilitatis

Expanded text:
digestio est. Nam cum illud quod ait Dominus: Tristis est anidigestio est. Nam cum illud quod ait Dominus: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et infra: Pater meus, si possibile est, transfer a me calicem hunc: sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis ; non ad Spiritus sancti compassionem, sed ad rationabilis assumptionem animae et naturae humanae refertur affectum, consequens est ut per assertionem Dominici sacramenti et plenitudinem naturae humanae fuisse astruamus in Christo, et ab infirmitatispiritum sanctum separemus. Non est enim obnoxius infirmitati, qui non est obnoxius passioni. 64. Quaero igitur qua ratione animam putent quidam a Domino Jesu non esse susceptam; an quia metus est ne sensu Christus laberetur humano? Dicunt quippe quia concupiscentia carnis legi mentis repugnet . Sed qui hoc ait, tantum abest ut Christum putaverit lege carnis in peccati vincula fuisse deducendum; ut ipse in aestu positus fragilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
assũptũ ẽ. Uirtꝰ uenit in uigine. sic̃ & angłs ad eã
dix. Qͥa uirtꝰ altissimi obũbrabit tͥ. s natũ est
corpus ex uirgine. & ideo cȩlestis quidẽ descen¬
sio. s humana conceptio est. Non ergo eade car-¬
nis potuit esse diuinitatisq natura. Possem la
tius ꝓsequi. s uereor ne hȩc ipsa aliquib aut su-¬
ꝑflua aut ꝓlixa uideantur. fortassis enĩ dicat
aliqͥs. Non ne de patris & filii diuinitate. qͥnq
illis qͦs scripsisti libris. conclusurũ te ẽẽ ꝓmise¬
ras: Sed quid faciã. cũ cotidie nouas seminent
questiones : Non preterit sponsio. s astringit ob.¬
iectio. Nam queadmodũ potest fituesse responsi.
cũ modus nullus obiecti sit: & tam̃ de patris &
filii diuinitate consũ maturꝰ responsionẽ. in suꝑi¬
orib me spoponderã. Hoc autẽ libro de incarna¬
tionis dnĩcȩ sacram̃to. plenim sic̃ debuit facta

Expanded text:
assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et Angelus ad eam assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et Angelus ad eam dixit quia virtus Altissimi obumbrabit te . Sed natum est corpus ex Virgine; et ideo coelestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit esse, divinitatisque natura. tius persequi, sed vereor ne haec ipsa aliquibus aut superflua aut prolixa videantur. Fortassis enim dicat aliquis: Nonne de Patris et Filii divinitate quinque illis, quos scripsisti, libris conclusurum te esse promiseras? Sed quid faciam, cum quotidie novas seminent quaestiones? Non praeterit sponsio, sed astringit objectio. Nam quemadmodum potest finis esse responsi, si modus nullus objecti sit? 63. Et tamen de Patris et Filii divinitate consummaturum responsionem in superioribus me spoponderam: hoc autem libro de incarnationis 718 Dominicae sacramento plenior, sicut debuit, facta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc ÷ nob̃cũ ds̃. Hoc gͦ uerbuĩ caro factũ ẽ. pn
eo quod ÷ homo factus ẽ : sic̃ etiã iohel dixit.
effundã de spũ meo. suꝑ omnẽ carnẽ. Non enun
suꝑ in rationabilẽ carnẽ. s in homines. futura
uos tenetis. ut putetis exeo qͦd scriptũ ẽ qd u̾bui
caro factum ẽ. uerbũ dnĩ carne esse conuersũ. ni¬
det in ligno. Miraris gͦ qͥa scriptũ ẽ uerbũ camo
factũ est: cũ caro assumpta sit adei u̾bo. qͥndo
de peccato quod ñ habuit scriptũ ẽ. quia pecrati
factus ẽ: Hoc est non naturam opitionẽq
peccati. ut pote in similitudinẽ carnis peccati
factus. s ut peccatũ urm̃ insua carne crucifige¬
ret susceptũ. ꝓ nob̃. infirmitatẽ obnoxii iã cor¬
poris peccati carnalis assũpsit. Desinant gͦ dicere
naturã u̾bi in corporis naturã ẽẽ mutatã. ne pari
int̃pretatione uideat᷑ natura u̾bi in condagiũ mu-¬
tata peccati. Aliud÷ enĩ qͥ assũpsit. & aliud quod

Expanded text:
 hoc est, nobiscum Deus . Hoc ergo Verbum caro factum est, pro eo quod est, homo factus est. Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ; non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura litteram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in carnem esse conversum; numdet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non natura operationeque peccati, utpote in similitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati carnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud est enim quod assumpsit, et aliud quod
Abbreviated transcription (Latin):
expatre. & natꝰ ex uirgine. Quẽ qͥsi gigantẽ
scs dauid ꝓpħa describit. eo quod biformis ge¬
minȩq naturȩ unꝰ sit consors diuinitatis &
corporis. Qͥ tãquã sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. exultauit tãquã ad currendã uiã. Spon¬
sus animȩ sod̾m uerbũ. gigas t̾rȩ quia usus
nec caro diuinitati: qͥa nec pignus patri. nec uo.¬
luntas passioni: nec passio uoluntati. Idem enim
patiebat᷑. & ñ patiebat᷑. Moriebat᷑ & ñ moriebat᷑
Sepeliebat᷑. & ñ sepeliebat᷑. Resurgebat. & ñ resur¬
gebut. quia corpꝰ ꝓpͥũ suscitabat: quia qđ cecidit
hec resurgit. qd ñ oecidit ñ resurgit. Resurgebat
Qt᷑ scłm carnẽ quȩ mortua resurrexit. non
sesurgebat scđm uerbũ. quod ñ resolutũ fuerat

Expanded text:
ex Patre, et natus ex Maria virgine. Quem quasi gigantem sanctus David propheta describit, eo quod biformis geminaeque naturae unus sit consors divinitatis et corporis: qui tamquam sponsus, procedens de thalamo suo, exsultavit tamquam gigas ad currendam viam . Sponsus animae secundum Verbum: gigas terrae, quia usus nec caro divinitati; quia nec pignus Patri, nec voluntas passioni, nec passio voluntati, Idem enim patiebatur, et non patiebatur: moriebatur, et non moriebatur: sepeliebatur, et non sepeliebatur: resurgebat, et non resurgebat; quia corpus proprium suscitabat: quia quod cecidit, hoc resurgit: quod non cecidit, non resurgit. Resurgebat igitur secundum carnem, quae mortua resurrexit: non resurgebat secundum Verbum, quod non resolutum fuer
Abbreviated transcription (Latin):
neruus. aut mamille qd̾ tenue est aut pͣputus. il ÷ circũcisio. neq
crescit neq conglutinat᷑ .x uiii¬
a testinũ si coneisũ

Expanded text:
neruus, aut maxillae quod tenue est, aut praeputium, neque crescit, neque conglutinatur. ntestinum, si concisu
Abbreviated transcription (Latin):
SHorũ uͦ causã. bona ualitudine soluere c̾uenit. Non tarde. ut¬
M iterũ ĩ itii ũ refectionis accipiascorpiis.Ix. Neq repressiones
Nad ultimũ ducere. Molestũ est enĩ. Sed qualis fuerit nat᷑a eius qui
S ht sustinere. ad hoc ducere. x. Similit̃ quidẽ &. manitiones que
ad ultimĩi ꝑducũt. moleste.&. iterũ reparationes q̃ ad uttimã fuent̃¬
plices cibi. in longis semꝑ causis . in acutis nꝰ conueniunt.
uitimũ simplicitatis ꝑducentes. diete pessime. In

Expanded text:
o ob causam bonam ualitudinem soluere conuenit, non tarde, ut iterum initium refectionis accipiat corpus; neque repressiones ad ultimum ducere, molestum est enim, sed qualiscumque fuerit natura eius, qui habet sustinere, ad hoc ducere; similiter quidem et inanitiones,quae ad ultimum perducunt, molestae, et iterum reparationes, quae ad ultimum fuerint,plices cibi in longis semper causis et in acutis non conueniunt. Quae ad ultimum simplicitatis perducentes dietae, pessimae;
Abbreviated transcription (Latin):
edoximus fr̃s dilectissimi
hostiam meam hostiam in¬
contaminatam: hostiam. dõ.
placentẽ: dõ nũ et frẽm
meũ satyrũ. Memineram esse mortalẽ. nec fefelit opi¬
nio: sed suꝑ habundauit gr̃ã. Itaq nichil habeo quod
querar. Et habeo in quo dõ gras agam. qͥa semꝑ op¬
taui ut siquȩ ꝑturbationes uł eccłam uł me maneren
inme potius ac meã deciderent domũ. Dõ gͥ grãs. qͥa
in hoc om̃ium metu cũ omĩa motibus sint suspecta
barbaricis. communẽ merorẽ priuato dolore transegi.
& in me conuersũ est. quicqͥd timebamꝰ omĩbus. Atq uti¬
nam hic consummatũ sit: ut dolor m̃s publici doloris re
tanto frẽ p̾tiosius. nichil amabilius. nichil carius. Sed
prestant priuatis publica. Ipsius quoq siqͥs sententiam

Expanded text:
eduximus, fratres dilectissimi, hostiam meam, hostiam incontaminatam, hostiam Deo placentem, domnum et fratrem meum Satyrum. Memineram esse mortalem, nec fefellit opinio, sed superabundavit gratia. Itaque nihil habeo quod querar, et habeo in quo Deo gratias agam; quia semper optavi, ut si quae perturbationes vel Ecclesiam vel me manerent, in me potius ac meam deciderent domum. Deo igitur gratias, quia in hoc omnium metu, cum omnia motibus sint suspecta Barbaricis, communem moerorem privato dolore transegi, et in me conversum est quidquid timebam omnibus. Atque utinam hic consummatum sit, ut dolor meus publici doloris redtanto fratre pretiosius, nihil amabilius, nihil charius; sed praestant privatis publica. Ipsius quoque sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
issẽ reuocare: animã meã potiꝰ obtulissem. Nichil mͥ ꝑfuit ul¬
timos hausisse anhelitꝰ: nichil flatꝰ m̃s inspirasse morienti. Puta¬
bam enĩ qd̾ aut tuã mortẽ ipse susciꝑem. aut meã uitã inte
ipse tranfunderẽ. Oinfelicia illa: sed tam̃ dulcia suprema
os culoꝵ pignora. O amplexꝰ miseri. int̾ quos ex animũ
corpꝰ obriguit. halitꝰ supremꝰ euanuit. Stringebam quidẽ
brachia: sed iã ꝑdiderã quẽ tenebam. Et extremũ spm̃ ore
religabã: ut consortiũ mortis haurirẽ. Sed nescio quomͦ
uitalis ille mͥ halitꝰ factꝰ est: & maiorem: grãm in ipsa morte
redolebam. Atq utinã situã nequeui meo spũ uitã ꝓducere.
uelultimi anhelitꝰ tui uigor transfundi potuiss& in meam
mentẽ: & in illã tui animi puritaatq innocentiã nr̃ spirarae
crimabili dolore ꝑcuteret affectũ: sed memorabili gratia

Expanded text:
issem revocare animam, meam potius obtulissem. 19. Nihil mihi profuit ulissem revocare animam, meam potius obtulissem. 19. Nihil mihi profuit ultimos hausisse anhelitus, nihil flatus in os inspirasse morienti; putabam enim quod aut tuam mortem ipse susciperem, aut meam vitam in te ipse transfunderem. O infelicia illa, sed tamen dulcia suprema osculorum pignora! O amplexus miseri, inter quos exanimum corpus obriguit, halitus supremus evanuit! Stringebam quidem brachia, sed jam perdideram, quem tenebam; et extremum spiritum ore relegebam, ut consortium mortis 1119 haurirem. Sed nescio quomodo vitalis ille mihi halitus factus est, et majorem gratiam in ipsa morte redolebat. Atque utinam si tuam nequivi meo spiritu vitam producere, vel ultimi anhelitus tui vigor transfundi potuisset in meam mentem, et illam tui animi puritatem atque innocentiam noster spirasset crymabili dolore percuteret affectum, sed memorabili gratia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeatũ. Atq utinã non solũ cũ meatũ. sed etiã ꝓlixum
uitȩ tempꝰ rogasses. Potuisti annos plurimos inpetrare ui-¬
uendi: qui potuisti cõmeatũ impetrare ueniendi. Eqͥdẽ
negasti: qd̾ amantissimi fr̃s exsiculis africani sue regionibꝰ
ex optatum nobis reditum c̃tulisti. Ita enĩ maturȩ pꝰ quã
uenit ereptus est: quasi propt̾ hoc solum uideret᷑ esse dilatꝰ.
ut ad fr̃s rediret. Habeo plane pignꝰ meũ. quod nulla michi
ꝑegrinatio: iã possit auellere. Habeo qͣs conplectar reliqͥas.
habeo tumulũ quẽ corpore tegã: habeo sepulchrũ super
qđ iaceam. Cõmendabiliorẽ dõ futurum esse me credã: qđ
supra scĩ corporis ossa requiescã. Utinani sic potuissem ad¬
uersus mortẽ quoq tuã: meũ corpꝰ obicere. Si gladiis petitꝰ
esses: me ꝓte potius subrigendũ dedissem. Si exeuntẽ potu¬

Expanded text:
commeatum. Atque utinam non solum commeatum, sed etiam prolixum commeatum. Atque utinam non solum commeatum, sed etiam prolixum vitae tempus rogasses! Potuisti annos plurimos impetrare vivendi, qui potuisti commeatum impetrare veniendi. Et quidnegasti, quod amantissimi fratris ex Siculis Africanisve regionibus exoptatum nobis reditum contulisti; ita enim mature, postquam venit, ereptus est; quasi propter hoc solum videretur esse dilatus, ut ad fratres rediret. 18. Habeo plane pignus meum, quod nulla mihi peregrinatio jam possit avellere: habeo quas complectar, reliquias: habeo tumulum, quem corpore tegam; habeo sepulcrum, super quod jaceam; et commendabiliorem Deo futurum esse me credam, quod supra sancti corporis ossa requiescam. Utinam sic potuissem adversus mortem quoque tuam meum corpus objicere! Si gladiis petitus esses, me pro te potius suffigendum dedissem: si exeuntem potu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m quã tuã mortẽ tͥ esse testabaris dolori. Prohibent ulte¬
rius ꝓdire lacrimȩ: fletꝰq reuocant. Prohibent ȩtiã tui gratia
nedũ nr̃a deflemus: de tuis meritis desꝑare uideam᷑: aut cer
te tu nobis ȩtiã meroris istiꝰ minuisti acerbitatẽ: Non habeo
qd̾ timeã qui timebã tibi. Non habeo qd mͥ iam mund eripi¬
at: & si scã suꝑsit soror integritate uenerabilis: ȩqualis mori¬
bus. ñ impar officiis. tͥ tam̃ ambo plus timebamꝰ. inte uitȩ
huiꝰ iocunditatẽ repositã putabamꝰ. Propterea uiuere delecta¬
bat: ꝓpt̾ te non pigebat mori. Te enĩ ambo suꝑstitẽ pre ca¬
dam᷑. tibi nos uiuere ñ iuuabat: quando non coartauit
animꝰ cũ metꝰ huiꝰ modi titillaret. Quomͦ consternata mens
erat ȩgritudinis tuȩ nuntio: ue miserȩ opinioni: puta¬
bamꝰ redditũ. quẽ uidemꝰ dilatum. Tuis enĩ uotis apud

Expanded text:
nostrum, quam tuam mortem tibi esse testabaris dolori. Prohibent ultenostrum, quam tuam mortem tibi esse testabaris dolori. Prohibent ulterius prodire lacrymae, 1118 fletusque revocant. Prohibet etiam tui gratia; ne dum nostra deflemus, de tuis meritis desperare videamur. 16. At certe nobis tu etiam moeroris istius minuis acerbitatem: non habeo quod timeam, qui timebam tibi; non habeo quod mihi jam mundus eripiat. Etsi sancta supersit soror, integritate venerabilis, aequalis moribus, non impar officiis; tibi tamen ambo plus timebamus, in te vitae hujus jucunditatem repositam putabamus. Propter te vivere delectabat, propter te mori non pigebat; te enim ambo superstitem precabamur, tibi nos supervivere non juvabat. Quando non cohorruit animus, cum metus hujusmodi titillaret? Quomodo consternata mens erat aegritudinis tuae nuntio! 17. Vae miserae opinioni! Putabamus redditum, quem videmus dilatum; tuis enim votis apud
Abbreviated transcription (Latin):
contemplar. In illo enĩ totam oculoꝵ aciem figere libet: cũ
illo totis animoꝵ officiis immorari. Illũ toto blanditiarsĩ
ambire obsequio: dũ stupet animꝰ. Nec amissũ credo quẽ
ad huc cerno p̾sentẽ. nec mortuũ puto: cuiꝰ adhuc officia
ñ requiro. Quib ego uitȩ meȩ quib sũ. & spirandi omne
munꝰ ad dixerã. Quid enĩ referrẽ tantȩ gr̃ȩ. tanto labo¬
ri: Ego te fr̃ heredẽ fecerã: tu me heredem reliquisti.
Ego te suꝑstitẽ optabam. cu me suꝑstitem dimisisti. Ego
te ꝓmunerib tuis ut cõpensarẽ beneficia uota referebam: nunc &
uota ꝑdidi. s tam̃ tua beneficia ñ amisi. Qͥd agam mei successor he-¬
munera referã tͥ: Nichil ame pret̾ lacͥmas habes. Aut fortas¬
se securꝰ meriti tui: quas solas suꝑstites habeo lacrimas ñ reqͥris.
Nã ȩtiã cũ ad huc uiueres flere ꝓhibebas merorẽq magis

Expanded text:
complectar. In illo enim totam oculorum aciem figere libet, cum complectar. In illo enim totam oculorum aciem figere libet, cum illo totis animorum officiis immorari, illum toto blanditiarum ambire obsequio; dum stupet animus, nec amissum credo, quem adhuc cerno praesentem: nec mortuum puto, cujus adhuc officia non requiro, quibus ego vitae meae usum et spirandi omne munus addixeram. 15. Quid enim referam tantae gratiae, tanto labori? Ego te, frater, haeredem feceram, tu me haeredem reliquisti: ego te superstitem optabam, tu me superstitem dimisisti. Ego pro muneribus tuis, ut compensarem beneficia, vota referebam: nunc et vota perdidi, sed tamen tua beneficia non amisi. Quid agam, mei successor haemunera referam tibi? Nihil a me praeter lacrymas habes. Aut fortasse securus meriti tui, quas solas superstites habeo lacrymas, non requiris. Nam etiam cum adhuc viveres, flere prohibebas: moeroremque magis
Abbreviated transcription (Latin):
te. & si ds & homo diuersitate naturȩ: idem tam̃ non alter
inutroq. Aliud gͦ speciale naturȩ suȩ. aliud cõmune nob̾cũ.
dñm eũ & xp̃m fecit ds̃. Fecit gͦ iħm eũ utiq qui ex corpore
nom̃ accepit. Fecit eũ aquo etiã patriarcha scribit dauid.
non diuinitate: sed corpore. Nec discretꝰ a patre. sed exceptꝰ
in munere. manens in consortio potestatis: segregatꝰ in myste¬
rio passionis. Pura loci huiꝰ tractatꝰ exposcit. quib possimꝰ
ostendere auctoritatẽ patris: propͥetatem filii. trinitatis totiꝰ
unitatẽ : sed consolandi hodie non tractandi consolationis par¬
tes recepi. quãquã abducere amerore animũ intentione
alienandus affectus est: ut mulceant᷑ magis desideria quam
sopiant᷑. Non libet enĩ abire afrẽ longius. & occupatione
sub duci. con uelut comitandi eiꝰ grã hic sermo susceptꝰ sit:
ut diutius sensu ꝓsequar ꝓficiscentẽ. & quẽ ocłis teneo: m̃te

Expanded text:
te. Etsi Deus et homo diversitate naturae, idem tamen non alter te. Etsi Deus et homo diversitate naturae, idem tamen non alter in utroque. Aliud ergo speciale naturae suae, aliud nobiscum commune, Christum fecit Deus. Fecit ergo Jesum, eum utique qui ex corpore nomen accepit; fecit eum de quo etiam patriarcha scribit David: non divinitate, sed corpore: nec discretus a Patre, sed exceptus in munere: manens in consortio potestatis, segregatus in mysterio passionis. 14. Plura loci hujus tractatus exposcit, quibus possimus ostendere auctoritatem Patris, proprietatem Filii, Trinitatis totius unitatem: sed consolandi hodie, non tractandi partes recepi; quamquam abducere a moerore animum intentione  moeror, quam alienandus affectus; ut mulceantur magis desideria, quam sopiantur. Non libet enim abire a fratre longius, et occupatione subduci; cum velut comitandi ejus gratia hic sermo susceptus sit, ut diutius sensu prosequar proficiscentem: et quem oculis teneo, mente
Abbreviated transcription (Latin):
fixꝰ est : qui mortuus. qui sepultꝰ est. Lacrimauit ineo deqͦ
hodie nobis insinuauit propħa dicens. Mat syon dic&̃
homo: & homd factꝰ ÷ in ea. & ipse fundauit &am altissi¬
mꝰ. In eo lacramauit. qd̾ matrẽ syon dixit: genitꝰ in uidea.
susceptꝰ ex uirgine. Matrẽ aut̃ scd̃m diuinitatẽ habere
non potuit: quia auctor ÷ matris. Ille factus ẽ. non diuina
generatione: sed humana. Quia homo factus ẽ. ds̃ natꝰ ÷: sic
& alibi habes. Puer natꝰ ÷ nobis: filius datꝰ ÷ nobis. In puero.
enĩ nom̃ ȩtatis. infilio plenitudo diuinitatis est. Factꝰ ex ma
tre: natꝰ ex patre. Idẽ tam̃ & natꝰ ẽ. & datꝰ. Non diuersũ. sed
unũ putes. Unus enĩ dĩ filius. & natꝰ ex patre. & ortus ex uir¬
gine: distanti ordine. sed inuno concurrit nomine: sicut &
presens lectio docet. Quia & homo factus est in ea: & ipse
fundauit eam altissimꝰ. Homo utiq corpore altissimus potesta¬

Expanded text:
fixus est, quo mortuus, quo sepultus est: lacrymavit in eo, de quo fixus est, quo mortuus, quo sepultus est: lacrymavit in eo, de quo hodie nobis insinuavit propheta, dicens: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Eo lacrymavit, quo matrem Sion dixit, genitus in Judaea, susceptus ex Virgine. Matrem autem secundum divinitatem habere non potuit, quia auctor est matris. Ille factus est non divina generatione, sed humana; quia homo factus est, Deus natus est. 12. Sic et alibi habes: Puer natus est nobis, Filius datus est nobis . In puero enim nomen aetattre, natus ex patre. Idem tamen et natus et datus, non diversum, sed unum putes. Unus enim Dei filius, et natus ex patre, et ortus ex Virgine. Distanti ordine, sed in uno concurrit nomine, sicut et praesens lectio docet quia et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. Homo utique corpore, Altissimus potesta
Abbreviated transcription (Latin):
stis. Nolumꝰ uos ignorare fr̃s de dormientib ut non tris¬
tes sitis. sicut & ceteri qui spem ñ habent. Date ueniam
& ego xp̃i. Sed ad imitandũ. si auctorẽ queritis: habetis
quẽ possitis imitari. Non om̃s ad docendũ idonei. utinam
om̃s addiscendũ habiles. At non grauẽ lacrimis contraxi
lor: alia ÷ tristitia diffidentiȩ. & plurimũ refert desid̾a¬
re qd̾ habueris. & lugere qd̾ amisseris. Non solus dolor la¬
crimas hab&. Habet & lȩtitia: lacrimas suas. & pietas fletũ
excitat. & oratio stratũ rigat: & p̃catio uirta ꝓphetic̃
dictũ lectulũ lauat. fecerunt & fletũ magnũ. sua cũ
patriarchȩ sepelirent᷑. lacrimȩ gͦ pietatis indices: ñ illi ces
om̃s: ego in omĩb lacrimabo te frat᷑. Ille nr̃o: non suo la¬
crimauit affectu. Neqͣ diuinitas lacrimas habet. Sed
lacrimauit in eo qui tristis fuit. lacrimauit in eo qͥcruci¬

Expanded text:
stis: Nolumus vos ignorare, fratres, de dormientibus; ut non trisstis: Nolumus vos ignorare, fratres, de dormientibus; ut non tristes sitis, sicut et caeteri qui spem non habent . Date veniamet ego Christi ; sed ad imitandum si auctorem quaeritis, habetis quem possitis imitari. Non omnes ad docendum idonei, utinam omnes ad discendum habiles! 10. At non gravem lacrymis contraximlor, alia est tristitia diffidentiae: et plurimum refert desiderare, quod habueris; et lugere, quod amiseris. Non solus dolor lacrymas habet, habet et laetitia lacrymas suas, et pietas fletum excitat, et oratio stratum rigat, et precatio, juxta Propheticum dictum , lectulum lavat. Fecerunt et fletum magnum sui cum patriarchae sepelirentur. Lacrymae ergo, pietatis indices, non illices omnes, ego in omnibus lacrymabo te, frater. 11. Ille nostro, non suo lacrymavit affectu; neque enim divinitas lacrymas habet: sed lacrymavit eo, quo tristis fuit : lacrymavit eo, quo cruci
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ. si forte defecerit cũ quo ducere collo aratra con¬
sueuit. Ego te fr̃ non requirã : aut possim umquã obli¬
uisci tui. cũ quo uitȩ huiꝰ semꝑ aratra sustinui: labore
inferior: sed amore coniunctior. Non tã mea uirtute
habilis: quã tua pacientia tolerabilis. Qui pio semper
sollicitꝰ affectu. latꝰ meũ tuo latere sȩpiebas: caritate ut
fr̃. cura ut pater: sollicitudine ut senior. reuerentia
ut iunior: ita in uniꝰ necessitudinis gradu com pluriũ
mͥ necessitudinũ officia pendebas. ut uitȩ non unũ: sed
plures amissos requirã in quo uno ignorata adulatio.
ex pressa pietas. Neq enĩ habebas qd simulatione ad de¬
res: qui totũ pietate comp̃henderes. ut nec increm̃ta
reciꝑes: nec uicẽ expectaris. Sed qͥd in memor officii:. me¬
mor grẽ. in modico dolore ꝓgredior: as reuoeat apłs
& tamquã frenos merori inducit dicens: sic̃ nuꝑ audi¬

Expanded text:
amorem, si forte defecerit cum quo ducere collo aratra conamorem, si forte defecerit cum quo ducere collo aratra consuevit: et ego te, frater, non requiram? Aut possum umquam oblivisci tui, cum quo vitae hujus semper aratra sustinui? Labore inferior, sed amore conjunctior: non tam mea virtute habilis, quam tua patientia tolerabilis, 1116 qui pio semper sollicitus affectu latus meum tuo latere sepiebas: charitate, ut frater: cura, ut pater; sollicitudine, ut senior: reverentia, ut junior. Ita in unius necessitudinis gradu complurium mihi necessitudinum officia impendebas; ut in te non unum, sed plures amissos requiram, in quo uno ignorata adulatio, expressa est pietas. Neque enim habebas quod simulatione adderes, qui totum pietate comprehenderes, ut nec incrementa receperis, nec vicem exspectaris. 9. Sed quo immemor officii, memor gratiae, immodico dolore progredior? Revocat Apostolus, et tamquam frenos moerori inducit, dicens sicut nuper audi
Abbreviated transcription (Latin):
me enĩ totꝰ fui. sed in altero nr̃i pars maior amborum.
ut̾q aut̃ eramꝰ in xp̃o: in quo & sũma uniuersitatis. et
portio singuloꝵ est. Hic mͥ tumulus genitali solo gratior:
in quo ñ naturȩ sed gr̃ẽ meȩ fructꝰ est. Inisto enĩ corpore
qd nunc exanimũ iacet prestantior uitȩ meȩ functio: qͥa
in hoc quoq qd̾ geri corpore. uberior tui portio. Atq
utinam ut memoriȩ. ut gr̃ȩ. ita ȩtiã uitȩ tuȩ hoc qͥeqͥd
est quod sꝑamus sꝑare possimus: dimidiũq meoꝵ decede¬
ret tempoꝵ. quod ad tuoꝵ ꝓficeret usum. Par enĩ erat ut
qui indiuisũ semꝑ fuit patrimoniũ fatultatũ: non esset
uitȩ tempꝰ diuisũ. Uel certe qui indistincta semꝑ habuimꝰ
uiuendi consortia: ñ haberemus distincta moriendi. Nũc
uero fr̃ quo ꝓgrediar. quo ue conuertar: bos bouẽ reqͥ¬
rit. seq ñ totũ putat: & frequenti mugitu piũ testatur

Expanded text:
im totus in me fui, sed in altero nostri pars major amborum: im totus in me fui, sed in altero nostri pars major amborum: uterque autem eramus in Christo, in quo et summa universitatis, et portio singulorum est. Hic mihi tumulus genitali solo gratior, in quo non naturae, sed gratiae meae fructus est; in isto enim corpore, quod nunc exanimum jacet, praestantior vitae meae functio; quia in hoc quoque quod gero corpore, uberior tui portio. 7. Atque utinam ut memoriae, ut gratiae; ita etiam vitae tuae hoc quidquid est, quod spiramus, spirare possemus, dimidiumque meorum decideret temporum, quod ad tuorum proficeret usum! Par enim erat, ut quibus indivisum semper fuit patrimonium facultatum, non esset vitae tempus divisum: vel certe qui indistincta semper habuimus vivendi consortia, non haberemus distincta moriendi. 8. Nunc vero, frater, quo progrediar, quove convertar? Bos bovem requirit, seque non totum putat, et frequenti mugitu pium testatur
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. sed ad uirtutis officiũ. Fletis & iuuenes. qd natu¬
rȩ finis. ñ sit maturitas senectutis. fleuerunt & pauꝑes.
Et qđ multo ÷ p̃tiosius. multoq uberius: lacrimis suis eiꝰ
delicta lauerunt. Ille sunt lacrimȩ redẽptrices. illi gemitꝰ.
qui dolorẽ mortis abscondunt. Ille dolor qui ꝑpetuȩ ub̃¬
tate lȩtitiȩ. ueteris sensũ doloris obducat. Itaq licet pri
uturnus: qui uniuersoꝵ ÷ fletibus consecratus. Nam
qͥd te mi fr̃ amantissime fleã. qui mͥ sic ereptus es ut es¬
ses somniũ: Non enĩ ꝑdidi usũ tui. sed cõmutaui. Ante
corpore inseparabilis: nunc diuiduus affectu. Manens
enĩ mecũ. ac semꝑ manebis: & quidẽ cũ uiueres nobiscũ.
Num quã te patria eripuit mͥ. nec ipse mͥ umquã patri¬
am pretulisti. & nunc alterã prestitisti. Cȩpi enĩ iam hic
ñ esse peregrinꝰ ubi melior mei portio est. Nũquam in¬

Expanded text:
corporis, sed ad virtutis officium. Fletis et juvenes, quod natucorporis, sed ad virtutis officium. Fletis et juvenes, quod naturae finis non sit maturitas senectutis. Fleverunt et pauperes, et quod multo est pretiosius, multoque uberius, lacrymis suis ejus delicta laverunt. Illae sunt lacrymae redemptrices, illi gemitus qui dolorem mortis abscondunt, ille dolor qui, perpetuae ubertate laetitiae, veteris sensum doloris obducat. Itaque licet priuturnus, qui universorum est affectibus consecratus. 6. Nam quid te, mi frater amantissime, fleam, qui mihi sic ereptus es, ut esses omnium? Non enim perdidi usum tui, sed commutavi: ante corpore inseparabilis, nunc individuus affectu; manes enim mecum, at semper manebis. Et quidem cum viveres nobiscum, numquam te patria eripuit mihi, nec ipse mihi umquam patriam praetulisti: et nunc alteram praestitisti: coepi enim jam hic non esse peregrinus, ubi melior mei portio est. Numquam en
Abbreviated transcription (Latin):
tradid̾it ad mortẽ : quis exceptũ se putet ẽẽ debere a
mors corporis nec inxp̃o ess& excepta. Ae licet naturȩ
dñs. carnis tam̃ quã susceperat legẽ non recusaret.
& michi necesse ẽ mori : illi necesse ñ fuit. An qui de
seruo dicit. si uolo eũ sic manere donee uenio. quid ad
est: Aut cur ego uehementiꝰ fleam frẽm. cũ sciam illã
mori ñ potuisse pietatẽ : cur solũ precȩteris fleã quẽ
fletis om̃s : priuatũ dolorẽ cõmuni dolore digessr.
Presertim cũ meȩ lacrimȩ nichil ꝓsint. ur̃ȩ aut̃ la¬
crimȩ fidẽ astruant: consolationẽ afferant fletis
diuites. & flendo ꝓbatis nichil opitulari repositas
diuitias ad salutẽ: cũ pecuniȩ p̃tio mors differri ñ queat.¬
& pari usu diuitẽ in opemq dies supremꝰ eripiat. Fletis
senes. qđ in hoc liberã sortẽ pauetis. Et ideo quia uitam
corporis ꝓducere ñ potestis: instituite liberos non adusũ

Expanded text:
tradiderit ad mortem ? Quis exceptum se putet esse debere a tradiderit ad mortem ? Quis exceptum se putet esse debere a mors corporis nec in Christo esset excepta; ac licet naturae Dominus, carnis tamen quam susceperat, legem non recusaret. Et mihi necesse est mori, illi necesse non fuit. An qui de servo dicit: Si eum volo sic manere, donec venio, quid ad est? Aut cur ego vehementius fleam fratrem, cum sciam illam mori non potuisse pietatem? 1115 5. Cur solus prae caeteris fleam, quem fletis omnes? Privatum dolorem communi dolore digessi, praesertim cum meae lacrymae nihil prosint, vestrae autem lacrymae fidem astruant, consolationem afferant. Fletis divites, et flendo probatis nihil opitulari repositas divitias ad salutem; cum pecuniae pretio mors differri non queat, et pari usu divitem, inopemque dies supremus eripiat. Fletis senes, quod in hoc liberorum sortem pavetis; et ideo quia vitam corporis producere non potestis, instituite liberos non ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
solis nobis uiuere disceremꝰ. Accedit illud qđ ingratus
diuinitati ẽẽ non possũ. Lȩtandũ enĩ magis ẽ qd̾ talẽ
frẽm habuerim. quã dolendũ qd frẽm amiserim. Illisd
enim munus: hoc debitũ est. Itaq ꝑfunctꝰ sum quam¬
diu licuit cõmisso mͥ fenore. Qui deposuit pignꝰ: rece¬
pit. Nichil int̾ est utrũ abiures depositũ: andoleas res¬
titutũ. In utroq fidei ambiguũ uitȩ ꝑicłm est. Ansi pe¬
cuniam neges. culpa est. Si hostiã neges. impietas ẽ: cũ
pecunia fenerator illudi possit. naturȩ auctor & necessi¬
tudinis creditor fraudaris qͣueat. Itaq quanto uberior
fenoris sũma: tanto gratior usura sortis. Unde ingrati
de fr̃e eẽ non possumꝰ. qͥa qd̾ naturȩ cõmunis fuit red¬
didit : qd̾ grȩ singularis ẽ meruit. Quis enĩ communẽ
conditionẽ recuset: quis doleat sibi ꝓprium pignꝰ erep¬
tũ. cũ ad solatiũ nr̃i filium suũ unicũ ꝓnobis pater

Expanded text:
solis nobis vivere disceremus . 3. Accedit illud quod ingratus divinitati esse non possum: laetandum est enim magis quod talem fratrem habuerim, quam dolendum quod fratrem amiserim; illud enim munus, hoc debitum est. Itaque perfunctus sum, quamdiu licuit, 1114 commisso mihi fenore: qui deposuit pignus, recepit. Nihil interest utrum abjures depositum, an doleas restitutum. In utroque fidei ambiguum, vitae periculum est. An si pecuniam neges, culpa est: si hostiam neges, pietas est? cum pecuniae fenerator illudi possit, naturae auctor, et necessitudinis creditor fraudari non queat. Itaque quanto uberior fenoris summa, tanto gratior sortis usura. 4. Unde ingrati de fratre esse non possumus; quia quod naturae communis fuit, reddidit: quod gratiae singularis est, meruit. Quis enim communem conditionem recuset? Quis doleat sibi proprium pignus ereptum cum ad solatium nostri Filium suum unicum pro nobis Pater
Abbreviated transcription (Latin):
eas nobis sp̃s sc̃s inter p̃tetur. Requiramus gͥ inscͥo¬
turis ueterib quid de tubarũ genere legerimꝰ
conitientes sollẽpnitates: quȩ iudeis lege p̾scripte
sunt. Suꝑiorum esse umbram celebritatũ gelestiũq
festoꝵ. Hic enĩ umbra. illic ueritas. ꝑ umbrã
ad ueritatẽ ꝑuenire nitam᷑. Cuiꝰ figura. etiam
alibi expressa est hoc modo. Habes enĩ. quia lo¬
cutus ẽ dñs ad moysen. Loquere filiis isrł dicens
Mense septimo. una die m̃sis erit uob requies in me¬
moriale tubarũ uocata. scã erit uob̃. Om̃e opus
seruile ñ facietis. & aocendetis holocaustũ dño
Inumeris autẽ locutꝰ ÷ dñs ad moy sen dicens. fãe
tibi duas tubas ductiles. argenteas facies eas. Et
erunt tͥ ad euocandã sẏnagogã. & ꝓmouenda
castra. & tuba canes in eoͥs. & colligetur omĩs t̾ba
ad ostiũ tabernaculi testimonii. Si autẽ in una

Expanded text:
eas nobis Spiritus sanctus interpretetur. 107. Requiramus igitur in Scrieas nobis Spiritus sanctus interpretetur. 107. Requiramus igitur in Scripturis veteribus quid de tubarum genere legerimus, consentientes eas solemnitates, quae Judaeis Lege praescriptae sunt, superiorum esse umbram celebritatum, coelestiumque festorum. Hic enim umbra, illic veritas. Per umbram ad veritatem pervenire nitamur. Cujus figura etiam alibi expressa est hoc modo; habes enim quia locutus est Dominus ad Moysen: Loquere filiis Israel, dicens: Mense septimo, una mensis, erit vobis requies in memoriale tubarum, vocata sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis, et accendetis holocaustum Domino . In Numeris autem: Locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Fac tibi duas tubas ductiles, argenteas facies eas, et erunt tibi ad evocandam synagogam, et promovenda castra: et tuba canes in illis, et colligetur omnis turba ad ostium tabernaculi testimonii. Si autem in una
Abbreviated transcription (Latin):
ostium aꝑtũ est in cęlo. & uex pͥma quã audiui. sic̃
tuba loquentẽ mecũ & dicentẽ. Ascende huc. & osten¬
da tibi quȩ oportet fieri. Legimꝰ etiã. canite ĩinitio
m̃sis tubȩ. Sed ȩtiã alibi. laudate dnm insono tubę
Ergo qͥd sibi uelit tubarũ significatio: om̃i uirtute
debemꝰ ad uertere. nequasi fabulã aniliter accipi¬
entes periclitemur. si indigna dogmate spiritali.
nec conuenientia scripturarũ eminentiȩ sentiamꝰ.
Nam cũ legerimus bellũ nobis ẽẽ. ñ aduersus carnẽ
& sanguinẽ. sed ad uersus spiritalia neqͥtiȩ quȩ sunt
incelestib: ñ carnalia utiq arma. sed fortia dõ. ȩsti¬
mare debemꝰ. Non enĩ satis ẽ tuba canere. nec sonũ
eius audire: nisi pietatẽ sonitus intelligas. & enim
suncertam uocẽ det tuba: quomͦ quis parabit se ad
bellũ: unde oportet uocis tubȩ nos scire uirtutem.
ne uideamur barbari: cũ tubas huiusmodi aut au¬
dimus. aut loquim᷑. Et ideo cũ loquim᷑. oremus. ut

Expanded text:
vox prima, quam audivi, sicut tubam loquentem mecum et dicentem: Ascende huc, et ostendam tibi quae oportet fieri . Legimus etiam: Canite initio mensis tuba ; sed etiam alibi: Laudate eum in sono tubae . 106. Ergo quid sibi velit tubarum significatio, omni virtute debemus advertere; ne quasi fabulam aniliter accipientes periclitemur, si indigna dogmate spiritali, nec convenientia Scripturarum eminentiae sentiamus. Nam cum legerimus bellum nobis esse non adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritalia nequitiae, quae sunt in coelestibus ; non carnalia utique arma, sed fortia Deo aestimare debemus . Non enim satis est tubam te videre, nec sonum ejus audire, nisi proprietatem sonitus intelligas. Etenim si incertam vocem det tuba, quomodo quis parabit se ad bellum? Unde oportet vocis tubae nos scire virtutem, ne videamur barbari, cum tubas hujusmodi aut audimus, aut loquimur. Et ideo cum loquimur, oremus ut
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ ioħem. Ita enĩ scripturȩ figura seruat᷑. ut & uni¬
geniti gła. & ꝑfecti hominis natura seruet᷑ in xp̃o.
Itaq. ad iutore non eguit. Neq enĩ eguit cũ faceret
mundũ. ut egeret cũ redimeret. Non legatꝰ. ñ non¬
tiuꝰ. sed ipse dñs saluũ fecit eũ. Ipse dixit & facta sunt
Ipse dñs saluũ fecit eũ. Ubiq ipse. quia ꝑ ipsum omiua
Quis aut̃ ad iuuaret eũ in quo creata sunt omĩa. &
omĩa in ipso constant: quis adiuuaret eũ. qui omĩa
in mom̃to fẽcit & in nouissima tuba. mortuos suscita
Non quia pͥma aut scła non possit. aut t̾cia. sed or¬
do seruat᷑. Non qd̾ difficultas sero uincenda: sed le¬
gitimꝰ numerus uindicandus sit. Tempꝰ aut̃ arbi¬
tror de tubarũ spetiȩ dicere. qm̃ sermo ꝓpinquat
ad finem ut nr̃i quoq consummandi eloquii tuba
signũ sit. Septem tubas legimus in apocalipsis ioħ̃is: qͣs
septẽ siipsere angłi. Ubi habes qm̃ septimꝰ angłs tuba

Expanded text:
m . Ita enim Scripturae figura servatur, ut et unigeniti gloria, et perfecti hominis natura servetur in Christo. 104. Itaque adjutore non eguit: neque enim eguit, cum faceret mundum; ut egeret, cum redimeret. Non legatus, non nuntius, sed ipse Dominus salvum fecit eum: Ipse dixit, et facta sunt . Ipse Dominus salvum fecit eum: ubique ipse, quia per ipsum omnia . Quis autem adjuvaret eum, in quo creata sunt omnia, et omnia in ipso constant? Quis adjuvaret eum, qui omnia in momento facit, et in novissima tuba mortuos suscitat ? Non quia aut prima, aut secunda non possit, aut tertia: sed ordo servatur, non quo difficultas sero vincenda, sed legitimus numerus explicandus sit. 105. Tempus autem, arbitror, de tubarum 1162 specie dicere, quoniam sermo propinquat ad finem; ut nostri quoque consummandi eloquii tuba sit signum. Septem tubas legimus in Apocalypsi Joannis, quas septem sumpsere angeli . Ubi habes quoniam septimus angelus tuba
Abbreviated transcription (Latin):
quialios descenderat redempturꝰ. Factꝰ est aut̃ sicut ho¬
mo. ñ spetiȩ utiq. sed ueritate formatꝰ. quia & homo est.ꝗ
quis cognoscit eũ: &enĩ insimilitudine hominũ factꝰ

Expanded text:
qui alios descenderat redempturus. Factus est autem sicut hoqui alios descenderat redempturus. Factus est autem sicut homo, non specie utique, sed veritate formatus; quia et homo est, et quis c
Abbreviated transcription (Latin):
morib: ut nos recipiat in regnu suũ & tamquam
lararũ quȩ humilitatis heredẽ. propriis circum¬
fusũ uirtutib pio foueat ãplexu. Non enĩ nos in
gremio corporali. sed in quodã bonoꝵ factoꝵ amictu
sci patriarchȩ ꝓbata dõ successio fou&. Nolite inquit
seduci. ds̃ non irridet᷑. Aduertimꝰ quã graue sit sa¬
crilegium: resurrectionẽ non credere. Si enĩ non
resurrexit. Si eni nobis ñ resurrexit. utiq non
resurrexit. qui sibi cur resurgeret. ñ habebat.
Resurrexit in eo mundus. resurrexit ineo cȩlum.
resurrexit in eo terra. Erit enĩ cȩlum nouũ terra
noua. Sibi aut̃ ubi erat necessaria resurrectio. quẽ mortis
uincła non tenebant: Nam & si scd̾m hominẽ mortuus.
in ipsis tam̃ erat uber infernis. Uis scire quã liber: fas¬
tus sũ sicut homo sine ad iutorio. int̾ mortuos liber
& bene liber qui se poterat susettare iuxta qd̾ scriptum est
Soluite templũ hoc: & intriduũ resuscitabo illud. Et bene ld̃

Expanded text:
moribus, ut nos recipiat in gremium suum, et tamquam Lazarum suae humilitatis haeredem propriis circumfusum virtutibus pio foveat amplexu. Non enim nos in gremio corporali, sed in quodam bonorum factorum amictu sancti patriarchae probata Deo successio fovet. Nolite, inquit, seduci, Deus non deridetur . 102. Advertimus quam grave sit sacrilegium resurrectionem non credere; si enim non Christus non surrexit . Si enim nobis non resurrexit, utique non resurrexit, qui sibi cur resurgeret, non habebat. Resurrexit in eo mundus, resurrexit in eo coelum, resurrexit in eo terra; erit enim coelum novum et terra nova . Sibi autem ubi erat necessaria resurrectio, quem mortis vincula non tenebant? Nam etsi secundum hominem mortuus, in ipsis tamen erat liber infernis. 103. Vis scire quam liber? Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Et bene liber, qui se poterat suscitare, juxta quod scriptum est: Solvite hoc templum, et in triduo resuscitabo illud . Et bene liber,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ secta uiuat. Si occi pitiũ doluerit. id ÷ posterior pars ca¬
igores incipiunt mu¬
m lierib qͥdẽ exlũbis magis ꝑdorsũ ad eaput. S ꝙ uiris id est
nmasculis. atergo magis quã in priore corpore uelut cubitorũ &¬
n femorũ. Sed& cutis rara. Manifestant autẽ capilli

Expanded text:
 Posteriora caRigores incipiunt mulieribus quidem ex lumbis magis per dorsum ad caput, sed et uiris a tergo magis quam in priore corpore, ueluti cubitorum, femorum, sed et cutis rara, manifestant autem capilli
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitati ẽẽ non possũ. Lȩtandũ enĩ magis ẽ qd̾ talẽ
frẽm habuerim. quã dolendũ qd frẽm amiserim. Illud
enim munus: hoc debitũ est. Itaq ꝑfunctꝰ sum quam

Expanded text:
divinitati esse non possum: laetandum est enim magis quod talem divinitati esse non possum: laetandum est enim magis quod talem fratrem habuerim, quam dolendum quod fratrem amiserim; illud enim munus, hoc debitum est. Itaque perfunctus sum, quam