comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lerit. s de p̃senti dixit p̃terit. & cotidie labitur
figura mundi. Numquã enĩ in eodẽ statu ꝑmanet.
s semꝑ crescentium & decrescentiũ figura p̃teruo
lat & mutatur. Uncle &. dñs. Cȩlum inqͥt & t̾ra
p̾teribit. Sin autem hȩc quib om̃ia quȩ in mun¬
do sunt continent᷑ p̃tereunt atq ptͣnseunt. quid
potest in humanis reb eẽ: ꝑpecuum: Qui emit
non letetur: & qui uendit non lugeat. Naturale
est in possessionum emptione letari: in uendi¬
tione lugere. Cum aut̃ instet seruitꝰ atq captiui¬
tas. & gaudium et tristicia: in utroq sunt uana.
Unde &. apłs. Tempꝰ adbreuiatum ẽ. De cet̾o qͥ hñt
uxores: sic sint quasi nõ habeant. Et qui flent:
quasi non fleant. Et qui gaudent: quasi nõ gau¬
cleant. Et qui emunt: quasi ñ possideant. Et qui utũ¬
tur mundo isto. quasi non utantur. Nam & cdi-¬
luuium ementes opp̾ssit atq uendentes: ut cdñs

Expanded text:
lerit, sed de praesenti dixerit, praeterit, et quotidie labitur lerit, sed de praesenti dixerit, praeterit, et quotidie labitur figura mundi. Numquam enim in eodem statu permanet; sed semper crescentium et decrescentium figura praetervolat 69 et mutatur. Unde et Dominus: Coelum, inquit, et terra praeteribit . Sin autem haec quibus omnia quae in mundo sunt continentur, praetereunt atque pertranseunt, quid potest in humanis rebus esse perpetuum? Qui emit, non laetetur, et qui vendit, non lugeat. Naturale est in possessionum emptione laetari: in venditione lugere. Cum autem instet servitus atque captivitas, et gaudium et tristitia in utroque sunt vana. Unde et Apostolus: Tempus abbreviatum est. de caetero, qui habent uxores, sic sint qutanquam non fleant. Et qui gaudent, tanquam non gaudeant. Et qui emunt, quasi non possideant; et qui utuntur mundo isto, quasi non utantur . » Nam et diluvium ementes oppressit, atque vendentes, ut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. Ne auferas uirgam a filio tuo. Et
apłs. Quid uittis: In uirga ueniã aduos an in
caritate & sp̃u mansuetudinis: S et ds ore
psalmiste resonat. Hisitabo in uirga iniqui
dñs uisitat & ꝑcutit: ut oriat᷑ & pateat om̃is
suꝑbia que dui latebat inclusa. & suscicetur
imuria contra ortam & germinantẽ suꝑbiã.
conterat᷑q forticudo inqui. non cũ ꝑturbatiõe
neq cum festinatione. finis enĩ florentis uirge
sanitasẽ: atq correctio. quȩ non eorum m̾ito
uente qui corripiuntur. nec pulchritudine
ficilis. & int̾ hebraicũ & septuaginta mulcum
discrepans. quib pleraq de theodotionis edi-¬
tione addita sunt. ut aliquam hab̾e conseqͣn¬
tiam uident᷑. Uenit tempꝰ. apꝓpinquauit
dies. Nonsolum ad ierłm dicitur. quod uen̾it
ei tempꝰ captiuitatis. & apꝓpinquau̾it dies quo
balulonio sit uallanda exercitu. s & ei qͥ extruc¬
di huns Notandumq quod non infut᷑um distu¬

Expanded text:
possumus: Ne auferas virgam a filio tuo . Et possumus: Ne auferas virgam a filio tuo . Et Apostolus: Quid vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis ? Sed et Deus ore PsalmisDominus visitat et percutit, ut oriatur et pateat omnis superbia, quae diu latebat inclusa; et suscitetur injuria contra ortam et germinantem superbiam, conteraturque fortitudo iniqui, non cum perturbatione, neque cum festinatione. Finis enim florentis virgae, sanitas est atque correctio, quae non eorum merito venit, qui corripiuntur, nec pulchritudine, ficilis, et inter Hebraicum et Septuaginta multum discrepans, quibus pleraque de Theodotionis editione addita sunt, ut aliquam habere consequentiam viderentur. Venit tempus, appropinquavit dies. Non solum ad Jerusalem dicitur, quod venerit ei tempus captivitatis, et appropinquaverit dies quo Babylonio sit vallanda exercitu; sed et ei qui exstrucus mundi . Notandum quod non in futurum distu
Abbreviated transcription (Latin):
plagarum parcurit. suꝑbia ui̾a gͥminauit.
quod merebaniini ut suꝑ uirgam impietatis
ur̃e qua subiectos uos impie cedebatis: consur¬
gat iniquitas quȩ non ẽ: ex miserabili populo.
neq ex iis qui instar brutorũ animantiũ dui¬
cunt᷑ a magistris neq ex clamore eorũ. & so¬
nitu quo frustra uociferant᷑ a sacerdotibus
phariscisq seducti. ut consona uoce clamarent
& dicerent. crucifige crucifige talem. Uncde
non erit eis requies. s et̾na captiuitas. Porrosep¬
tuagnita uirta illũ sensũ in quo scͥbit᷑. neq
enĩ scis quid uent᷑a pariat dies: dixerunt. Ecce
clies parit. quod multo ante conceꝑat. Ueni᷑q
fins & egressa ÷ complexio: quȩ mala ur̃a oĩa
compleccat᷑ & teneat. siue ut summachus int̃¬
pretatꝰ : inspectio. ut om̃ia ludeat ds̃ que fe¬
cistis. & consicdet oꝑa ur̃a. et redlat unicuiq
quod meret᷑. In eo aut̃ quod & ipsi similit̾ tnͣs¬
tulerunt. floruit uirga. illo testimonio uti

Expanded text:
l. parturit. Superbia vestra germinavit quod merebamini, ut super virgam impietatis vestrae, qua subjectos vobis impie caedebatis, consurgat iniquitas, quae non est ex miserabili populo, neque ex eis qui instar brutorum animantium ducuntur a magistris, neque ex clamore eorum et sonitu, quo frustra vociferabantur, a sacerdotibus Pharisaeisque seducti, ut consona voce clamarent et dicerent: 68 Crucifige, crucifige talem . Unde non erit eis requies, sed aeterna captivitas. Porro Septuaginta juxta illum sensum in quo scribitur: neque enim scitis quid ventura pariat dies , dixerunt: Ecce dies parit, quod multo ante conceperat: venitque finis, et egressa est complexio, quae mala vestra omnia complectatur et teneat, sive ut Symmachus interpretatus est, inspectio, ut omnia videat Deus quae fecistis, et consideret opera vestra, et reddat unicuique quod meretur. In eo autem quod ipsi similiter transtulerunt, floruit virga, illo testimonio uti
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sciolus sibi uidet᷑ & diligens: nͥ cauerit.
gladio feriet᷑ inimici. Qui simplici contentus
fide: instar brutorum animantium uersatur
quidem in eccłia. s tam̃ in nullo bono oꝑe ꝓ
ficit. nec umitator ⁊ formiȩ. quȩ in messe
p̃parat gibi cibos atq comparat: istȩ famȩ moriet᷑.
& in om̃ib his implebit᷑ ira dñi. Et scietis quia
ego dñs. cum fuerint int̃fecti uri in medio idoloꝵ
urorum ꝑ circuitum ararum ur̃arum in om̃i col¬
le excelso. & in cunctis sũmitatib montium. &¬
subt̃ uniu̾sam quercũ frondosam. Locum ubi
accend̾unt thura redolentia uniu̾sis idolis suis.
ꝑspicuum ÷ uxta litt̾am. & int̃pretatione non in¬
diget: quod in montib isrł & in excelsis collibus
int̃ ipsa idolorum altaria lucosq qui appellant᷑
ligna nemorosa. isrłiticꝰ sit cesus exercitꝰ. ut uͥ pec¬
cauerant ibi puinirent᷑. Iuxta a nagogen sequam᷑

Expanded text:
Qui sciolus sibi videtur et diligens nisi caverit, Qui sciolus sibi videtur et diligens nisi caverit, gladio ferietur inimici. Qui simplici contentus fide, instar brutorum animantium versatur quidem in Ecclesia; sed tamen in nullo bono opere proficit, nec imitator est formicae, quae in messe praeparat cibos sibi atque comportat. Iste fame morietur, et in omnibus his implebitur ira Domini. « Et scietis quia ego Dominus, cum fuerint interfecti vestri in medio idolorum vestrorum, per circuitum ararum vestrarum in omni colle excelso et in cunctis summitatibus montium, subtus universam quercum frondosam, locum ubi accenderunt thura redolentia universis idolis suis.Perspicuum est juxta litteram, et interpretatione non indiget, quod in montibus Israel, et in excelsis collibus, inter ipsa idolorum altaria lucosque quia appellantur ligna nemorosa, Israeliticus sit caesus exercitus, ut ubi peccaverant, ibi punirentur. Juxta anagogen sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
I in terri. Hȩc in septuaginta non habent᷑.
s in editione eorum de trans latioẽ cheodo¬
tionis sub asterscis addita sunt. Nosautẽ sequamur
hebraicum. Pro afflictione quam iuxta simmachũ
qui int̾pretatꝰ ẽ: Rachosin ꝑspicuitatis causa posuimꝰ.
terre isrł tempꝰ aduenerit: ut iam nõ effugiat sen¬
tentiã dĩ qũã longo tempore merebat᷑. Et quia
necdum compleuerat peccata sua: ꝓpt̃ea differe¬
batur suppliciũ scd̾m illud quod scriptum est:
Hec dũ enim plena sunt amorreorum: peccata.¬

Expanded text:
erra. Haec in Septuaginta non habentur, sed in editione eorum de translatione 65 Theodotionis sub asteriscis addita sunt. Nos autem sequamur Hebraicum. Pro afflictione, quam juxta Symmachum, qui interpretatus est κάκωσιν perspicuitatis causa posuimus:terrae Israel tempus advenerit: ut jam non effugiat sententiam Dei, quam longo tempore merebatur. Et quia necdum compleverat peccata sua, propterea differebatur supplicium; secundum illud quod scriptum est: Necdum enim completa sunt peccata
Abbreviated transcription (Latin):
&. nõ miserebor. Propͥe hoc ad ietłm dicit᷑. quia
scã mea uolasti me cdeserens. & in templo meo
ydoia coliuisti. ego qͦ confringã omĩa idola tua.
ꝙ conterã atq concidã siue abiciamte: quia pꝰ
ab iecisti me. Et non parcet oculus m̃s cũ te uicdo
fami. glactio. seruituti colla sũmittere: nec mi¬
serebor. quia mĩam meam non mereris. Scrip¬
tum est enĩ. B eati misericordes: qm̃ ipsi miãm¬
consqͣuent᷑. Hoc idem & in eccłia intelligendũ ẽ:
quod magistris & sacerdotib qui egerint negligẽ¬
ter possit ds̃ cotidie dicere: Quia sc̃a mea uiolastis
in cunctis offensionib ur̃is & inuniu̾sis abomi¬
nationib quȩ egistis: ego qͦ uos conterã atq cõ¬
fringã. redcłaq ꝑme quod in meũ popłm ꝑpe¬
trastis. De quo contra pastotes hic idẽ ꝓpħa ple¬
nius loquit᷑. quod lanis ouium oꝑiant᷑ &. lacte
uescant᷑ & caseo: et fractũ pecus ac moribundum
non requirant. Tercia tui pars peste moriet᷑

Expanded text:
m dicitur, quia sancta mea violasti me deserens, et in templo meo idola coluisti, ego quoque confringam omnia idola tua, et conteram atque concidam, sive abjiciam te, quia prius abjecisti me: et non parcet oculus meus cum te videro, fami, gladio, servituti colla submittere: nec miserebor; quia misericordiam meam non mereris. Scriptum est enim: Beati misericordes, quoniam ipsi miconsequentur . » Hoc idem et in Ecclesia intelligendum est; quod magistris et sacerdotibus qui egerint negligenter, possit Deus quotidie dicere: « Quia sancta mea violastis, in cunctis offensionibus vestris, et in universis abominationibus quae egistis, ego quoque vos conteram atque confringam. » Reddamque per me quod in meum populum perpetrastis: de quo contra pastores hic idem propheta plenius loquitur, quod lanis ovium operiantur, et lacte vescantur et caseo, et fractum pecus ac morbidum non requirant. « Tertia tui pars peste morietur
Abbreviated transcription (Latin):
non cũ ꝑturbatione. neq cum festinatioẽ.
& nonex ipsis sunt. neq pulchritudo in eis.
Contracta ẽ. inqͥt dies & abreuiata. instatq
uicina captiuitas. floruit uirga quȩ multo
uob̾ tempore minabat᷑. &. de flore fructũ

Expanded text:
e cum festinatione, et non ex ipsis sunt, neque pulchritudo in eis. Contracta est, inquit, dies et abbreviata, instatque vicina captivitas, Floruit virga quae multo vobis tempore minabatur, et de flore fructum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s suꝑ ce. & non miserebor: quasi clementissimꝰ
medicꝰ incidere cupiens putridas carnes. ⁊ cario¬
sa uulnera adurere cauterio. non parcit ut par¬
cat. non miseret᷑ ut magis mnisereat᷑. ne qͥd putri¬
dum uiuasq carnes sui uicima corrupturum
temaneat in corpore. ꝑcutit aut̃ dñs qũe dili¬
git. & castigat omnẽ filium quem recipit:
Cuius intelligentiȩ ẽ: ego ꝑcutiam & egosana

Expanded text:
et non miserebor, quasi clementissimus medicus incidere cupiens putridas carnes, et cariosa vulnera adurere cauterio, non parcit, ut parcat: non miseretur, ut magis misereatur; ne quid putridum vivasque carnes sui vicinia corrupturum, remaneat in corpore. Percutit autem Dominus quem diligit, et castigat omnem filium quem recipit . Cujus in
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis quȩ famȩ. gladio. peste uastata est: pre¬
sentia qͦ ostendunt tempora. qñ familiare ani¬
mal canes in dominoꝵ carnes rabie concitant᷑:¬
& ursis aclupis cunctisq aliis generib bestia¬
rum t̾ra complet᷑. Pestilentiamq & sanguinẽ
transire ꝑ eam: morbum gladiumq significat.
S et in nr̃am ierłm mittunt᷑ bestiȩ pessimȩ.
qñ tradimur in passiones ignominie. &. in
reꝓbum sensum. & conscientiã peccatorum
quȩ excruciant atq dilacerant aininũ nrm̃.
Dissenfiones. hereses. scismata. emulationes.
inuidie. tristicie. detractiones. desidia multa.¬
auaritia quȩ ẽ. raclix om̃ium maloꝵ. bestiȩ
pessimȩ sunt. Que cũ fuerint in nob̾: mere¬
mur audire. corripiet te p̃uaricatio tua. p̃ca¬
murq & diciius. Ne traclas bestiis aiãm
confitentem tibi. Et factus est sermo dñi
ad me dicens. fili hominis pone faciẽ cuã ad
montes isrł. & ꝓpħabis ad eos & dices. M on

Expanded text:
tudinis, quae fame, gladio, peste vastata est, praetudinis, quae fame, gladio, peste vastata est, praesentia quoque ostendunt tempora, quando familiare animal canis in dominorum carnes rabie concitatur, et ursis ac lupis cunctisque aliis generibus bestiarum terra completur, pestilentiamque et sanguinem transire per eam, morbum gladiumque significat. Sed et in nostram Jerusalem mittuntur bestiae pessimae, quando tradimur in passiones ignominiae, et in reprobum sensum, et conscientiam peccatorum, quae excruciant atque dilacerant animum nostrum, dissensiones, haereses, schismata, aemulationes, invidiae, tristitiae, detractiones, desidavaritia, quae est radix omnium malorum , bestiae pessimae sunt. Quae cum fuerint in nobis, meremur audire: Corripiet te praevaricatio tua Precamurque et dicimus: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, pone faciem tuam ad montes Israel, et prophetabis ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
fere. & quas mittam ut disꝑgam uos. & fam̃
congregabo suꝑ uos & conteram firmam̃tũ
tł baculũ panis. Eamem. & pestilentiam.
& bestias pessimas. et quieqͥd aliud malorũ susti
trib annis & sex mensib celum clausum ẽ. & fub
heliseo cuiꝰ incredibilẽ in opiam repentina ha¬
bundantia cõpensauit: dei iudicio missa est.
Quod non solum tunc in ierłm factum ẽ. s & in
nr̃a fit ierłm. in qua ꝓpt̃ magnitudinẽ pecca¬
torum pͥmum fames mittit᷑ audiendi sermo-¬
nem dĩ. deinde famem mors sequit᷑. ut qͥnon
audimus gustate & udete qm̃ suauis ÷ dñs.¬
pꝰea sentiamꝰ. mors peccatoꝵ pessima. De fir¬
mamento &. baculo panis supra diximus:
Et immittam in uos famem. & bestias pessimas
usq ad int̃neccionem . &. pestilentia et sanguis tnͣ-¬
sibunt ꝑte: & gladium inclucã suꝑ te. Ego dñs
locutꝰ fum. Bestias pessimas induci suꝑ t̾ram soli¬

Expanded text:
ferae: et quas mittam ut disperdam vos, et famem ferae: et quas mittam ut disperdam vos, et famem congregabo super vos, et conteram firmamentum vel baculum panis. Famem et pestilentiam, et bestias pessimas, et quidquid aliud malorum sustintribus annis, et sex mensibus coelum clausum est, et sub Elisaeo , cujus incredibilem inopiam repentina abundantia compensavit, Dei judicio missa est. Quod non solum tunc in Jerusalem factum est, sed et in nostra fit Jerusalem, in qua propter magnitudinem peccatorum, primum fames mittitur audiendi sermonem Dei. Deinde famem mors sequitur; ut qui non audivimus: Gustate et videte quoniam sea sentiamus: « Mors peccatorum pessima est . » De firmamento et baculo panis supra diximus: « Et immittam in vos famem et bestias pessimas usque ad internecionem. Et pestilentia et sanguis transibunt per te, et gladium inducam super te, Ego Dominus locutus sum. » Bestias pessimas induci super terram soli
Abbreviated transcription (Latin):
uena sum & ꝑegrinꝰ sicut om̃s patres mei. &
de quo dicte᷑. non dixerunt qui preteribant
benedictio dñi suꝑ nos: udeat obꝓbriũ eiꝰ
& doleat. Et eris obꝓbrium. & blasphemia.
exemplũ. et stupor in gentibꝰ que in curuitu
tuo sunt. Pro quo in septuaginta legit᷑. Et
am non habemus. Pro quo tres alii int̃preces
blasphemiam transtulerunt. quȩ in hebraico
dicit᷑ gedcdupha. Sequit᷑q cum fecero inte ui¬
dicia in furore & in indignatioẽ. &. inincrepatio¬
nib ire. quȩ egodñs locutus sum. Gemitu aut̃
cdignã ierłm cum offend̾ie cdm̃ . &. fecerit in ea ni¬
dicia in furore: et inindignatioẽ: testat᷑. & pau¬
lus qui dicit. Eramꝰ natura filii irȩ. sicut & cet̾i.
Et iterum. Qui sumus in tab̃nacło. ingemisci¬
mus aggrauati. loquim᷑q eum ierłm. Irami dm̃
quidam infelicẽ & miserã. alii ꝑspicuam & expo¬
sitam ad miserias intelligi uolunt. Quando mi

Expanded text:
vena sum, et peregrinus sicut omnes patres mei ; et vena sum, et peregrinus sicut omnes patres mei ; et de quo dicitur: Non dixerunt qui praeteribant: Benedictio Domini super vos , videat opprobrium ejus et doleat. Et eris opprobrium et blasphemia, exemplum et stupor in gentibus in circuitu tuo sunt. Pro quo in Septuaginta legitur: Et itiam non habemus. Pro quo tres alii interpretes, blasphemiam transtulerunt, quae in Hebraico dicitur GEDDUPHA  . Sequitur: Cum fecero in te judicia in furore, et indignatione, et in increpationibus irae quae ego Dominus locutus sum. Gemitu autem dignam Jerusalem, cum offenderet Deum, ut faceret in ea judicia in furore et indignatione, testatur et Paulus, qui dicit: Eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Et iterum: Qui sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus aggravati . Loquimurque cum Jerusalem: iram Domini quidam infelicem et miseram: alii perspicuam et expositam ad miserias intelligi volunt. Quando mis
Abbreviated transcription (Latin):
A dicet illud quod in consequentib dicturi
sirmus. Telus m̃s recedet ate: & ultra non
sunt fame & pestilentia. ne qui glactio ceci¬
derunt in curcuitu ciuitatis: s illi qͥ disꝑgen¬
tur in ominẽ uentum aliorum mortib suisq
miseriis sentient iratum diñ. quẽ clementẽ
sentire noluerant Et dabo te in desertũ.
uodq sequitur: & in obꝓbrium ĩ gentibꝰ
que in circuitu tuo sunt: in septuaginta nõ ha¬
bet᷑. Pro quo addid̾unt de suo. Et filias tuas
in circuitu tuo. Rursumq iuxta utrãq edi¬
tionẽ in cõspectu om̃is p̃tereuntis. Prodest
aut̃ ierłm om̃ia in ea uitia desolari. & ad de¬
sertũ redigi. & sua eã peccata eognoscere: ut
que cet̾is gentib in eremplũ uirtutũ eẽ. de¬
buerat. sit exemplum miseriarũ. filias autẽ
eiꝰ: urbes uel uiculos intelligere possumus.
suie ȩccłias in toto orbe disꝑsas. ut quicũq
huiꝰ ꝑ egrinꝰ ÷ scl̃i. et dicte cũ psalmista ad¬

Expanded text:
 dicit illud quod in consequentibus dicturi  dicit illud quod in consequentibus dicturi sumus: Zelus meus recedet a te: et ultra non sunt fame et pestilentia, nec qui gladio ceciderunt in circuitu civitatis, sed illi qui dispergentur in omnem ventum, aliorum mortibus suisque miseriis sentient iratum Deum, quem clementem sentire noluerunt. Et dabo te in desertum; quodque sequitur: et in opprobrium gentibus quae in circuitu tuo sunt, in Septuaginta non habetur: pro quo addiderunt de suo, et filias tuas in circuitu tuo. Rursumque juxta utramque editionem, in conspectu omnis praetereuntis. Prodest autem Jerusalem omnia in ea vitia desolari, et ad desertum redigi, et sua eam peccata cognoscere, ut quae caeteris gentibus in exemplum virtutum esse debuerat, sit exemplum miseriarum. Filias autem ejus, urbes vel viculos intelligere possumus, sive Ecclesias in toto orbe dispersas, ut quicumque hujus peregrinus est saeculi, et dicit cum Psalmista: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tro cinium querere. Nec hoc dicimus ab illis
factum quib uetustas auctoritatẽ dedit. sed
ꝑ multa seła scͥptorum atq lectorũ uicio depra¬
uatum. quanquam & aristeus et iosephus. & oĩs
scola iudeorũ qͥnq tantũ libros moysi a septua¬
ginta translatos asserunt. De quo capitulo qͥa
supra diximus. nunc omittendum uidetur.
Hoc tantum acddam quod necessariũ ẽ. in eo qͦd
ait. & implebo furorem meum. & retuiescere
faciam indignationẽ meam in eis. et consolabor.
& scient quia ego dñs locutꝰ sum in zelo meo cũ
impleuero indignationẽ meã in eis. Quomͦ sen¬
tiendus sit furor. & indignatio. & zelus cdei:
sepe expositimꝰ. quod humanis ds̃ loquatur
affectib nõ quo ipse irascat᷑. s qͦd nos ꝑpenas
atq cruciatꝰ dm̃ sentiamꝰ iratũ. Telus autẽ
sub metafora uiri & uxoris accipiendꝰ. qui qũa¬
diu uxorẽ diligit. ⁊elotipꝰ est. Si neglexerit:¬

Expanded text:
trocinium quaerere. Nec hoc dicimus ab illis trocinium quaerere. Nec hoc dicimus ab illis factum, quibus vetustas auctoritatem dedit: sed per multa saecula scriptorum atque lectorum vitio depravatum. Quamquam et Aristeus et Josephus, et omnis schola Judaeorum, quinque tantum libros Moysi a Septuaginta 54 translatos asserant. De quo capitulo quia supra diximus, nunc omittendum videtur. Hoc tantum addam, quod necessarium est in eo quod ait: Et implebo furorem meum, et requiescere faciam indignationem meam in eis, et consolabor, et scient quia ego Dominus locutus sum in zelo meo, cum implevero indignationem meam in eis; quomodo sentiendus sit furor, et indignatio et zelus Dei, saepe exposuimus, quod humanis Deus loquatur affectibus: non quo ipse irascatur, sed quo nos per poenas atque cruciatus Deum sentiamus iratum. Zelus autem sub metaphora viri et uxoris accipiendus, qui quamdiu uxorem diligit, zelotypus est; si neglexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ifaciã inclignationẽ meã in eis & consolabor. & sci¬
Ient quia egodñs locutꝰ sum in zelomeo: cũ im¬
pleu̾o indignationẽ meã in eis. Septuaginta
quia supra quatuor partes posuerant quas incles¬
criptione incendii & gladii et clisꝑsionis. tres tan-¬
tũ ẽẽ. sermo ꝓpħicus apꝓbauit. ut suꝑfluo una
pars incendiĩ in duas partes diuidẽtur: in hoc
qͦ loco eandem pͥmam parcem diuiserunt ĩtluas.
ut dicerent quarta pars tui morte atteretur. &.
quarta pars tui fame consumet᷑ in medio tui.
& quarta pars tui cadet in circuitu tuo. & quar¬
tam partem tui in omnẽ uentũ clispgã. Licet
hoc quod posuimus & quarta pars tui ingla¬
dio cadet. de theodotionis editione sub astericiᷤ
additum sit. Perspicuum ÷ aut̃ ue hebrea u̾itas
continet. tres eẽ: partes de quarũ pͥma dicat᷑:
& t̾cia tui pars peste moriet᷑. & fame cõsumet᷑
in medio tui. Multoq meliꝰ fuerat transferre
quod scriptum ẽ. quam rei male translate pa¬

Expanded text:
n eis, et consolabor, et scient quia ego Dominus locutus sum in zelo meo, cum implevero indignationem meam in eis. Septuaginta quia supra quatuor partes posuerant, quas in descriptione incendii, gladii et dispersionis tres tantum esse sermo propheticus approbavit, ut superfluo una pars incendii in duas partes divideretur, in hoc quoque loco eamdem primam partem diviserunt in duas, ut dicerent: Quarta pars tui morte atteretur, et quarta pars tui fame consumetur in medio tui, et quarta pars tui cadet in circuitu tuo, et quartam partem tui in omnem ventum dispergam: licet hoc quod posuimus: Et quarta pars tui in gladio cadet, de Theodotionis editione sub asteriscis additum sit. Perspicuum est autem ut Hebraea veritas continet, tres esse partes. De quarum prima dicatur: Et tertia tui pars peste morietur, et fame consumetur in medio tui. Multoque melius fuerat transferre quod scriptum est, quam rei male translatae pa
Abbreviated transcription (Latin):
meclicꝰ incidere cupiens putridas carnes. ⁊ cario¬
sa uulnera adurere canterio. non pairit ut par¬
cat. non miseret᷑ ut magis misereat᷑. ne qͥd putri¬
dum unuasq carnes sui uicima cortupturum
remaneat in corpore. ꝑcutit aut̃ dñs que dili¬
git . & castigat omnẽ filium quem recipit:
Cuius intelligentiȩ ẽ. ego ꝑcutiam & ego sana

Expanded text:
e cupiens putridas carnes, et cariosa vulnera adurere cauterio, non parcit, ut parcat: non miseretur, ut magis misereatur; ne quid putridum vivasque carnes sui vicinia corrupturum, remaneat in corpore. Percutit autem Dominus quem diligit, et castigat omnem filium quem recipit . Cujus intelli
Abbreviated transcription (Latin):
I mea ultra quã terre quȩ in circuitu eiꝰ funt. Iu¬
Idicia . Et. mea ꝓ iecerunt. &. in p̃ceptis meis nõ
ambulauerunt. Iexłm in medio mundi
sitam. hic idem ꝓpħa testat᷑. umbilicũ terre
eam c̾ẽ: clemonstrans. & psalmista natiuitatẽ
expͥmens dñi. ueritas inquit de t̾ra orta est.
ac deinceps passionem. Oꝑatus ÷ inqͥt salu¬
tem in medio terrȩ. Aparcib enĩ orientis
cingitur plaga que appellat᷑ asia. apartib occiden-¬
tis ea que uocat᷑ europa. a meridie & austrolibia
& affrica: a septentrione scytis armenia atq ꝑside:
& cunctis ponti nationibꝰ. In medio gͥ gentium
posita est: ut quia erat notus in tudea ds̃. in isrł
magnũ nomen eiꝰ: om̃s in circuitu nationes illiꝰ
sequerent᷑ ex empla. quȩ gentiũ circa se posita¬
rum impietatem secuta: uicit etiã ipsas insce¬
ca eam regiones: cõmutauit uidicia inea impie¬
tatib quas didicit agñtib & iustificationes me¬

Expanded text:
circuitu ejus sunt. Judicia enim mea projecerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt. » Jerusalem in medio mundi sitam hic idem propheta testatur, umbilicum terrae eam esse demonstrans. Et Psalmista nativitatem exprimens Domini: « Veritas, inquit, de terra orta est . » Ac deinceps passionem: « Operatus est, ait, salutem in medio terrae . » A partibus enim orientis cingitur plaga, quae appellatur Asia. A partibus occidentis, ejus quae vocatur Europa. A meridie et austro, Libya et Africa. A septentrione, Scythis, Armenia atque Perside, et cunctis Ponti nationibus. In medio igitur gentium posita est, ut quia « notus erat in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus, omnes in circuitu nationes illius sequerentur exempla, quae gentium circa se positarum impietatem secuta, vicit etiam ipsas in sceca eam regiones, commutavit judicia mea impietatibus quas didicit a gentibus, et justificationes me
Abbreviated transcription (Latin):
Et comedunt inqͥc domos uiduarũ. Possumꝰ
patres qui comedint filios. & filios qͥ come¬
derint patres: nõ solũ in babilonia s ꝙ in
romana obsidione intelligere. Illud quod dicit᷑
& uentilabo uniu̾sas reliquias tuas in omnem
uentum: magis ad romanã ꝑtinet captiuitatẽ.
uentum. capillorum barbeq dispsio. Iccirco ui¬

Expanded text:
Et comedunt, inquit, domos viduarum . Possumus Et comedunt, inquit, domos viduarum . Possumus patres qui comederint filios, et filios qui comederint patres, non solum in Babylonia, sed et in Romana obsidione intelligere. Illud autem quod dicitur: Et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum, magis ad Romanam pertinet captivitatem, ventum capillorum barbaeque dispersio. Idcirco vi
Abbreviated transcription (Latin):
ad nichili. non adeo. s ꝓ m̾itis fuis atq pecca¬
tis. Legimus in regum uolumine famis ne¬
cessitate cogente ã matre filium deuoratũ.
Iosephus qͦ in obsidione ierłm multa huiꝰce¬
Nisi forte in multis necessitatis malis. etiã hȩc
facta eẽ. credendũ sit. Pot̃ hoc ipsum referri
id ẽ. patres contra filios & discipłi contͣ magistio᷑.
id ẽ. filii adu̾sum patres seditione mutua con
Si aut̃ inuicẽ in ordetis & accusatis: uidete ne
ab inuicẽ cõsum amini. Unde & ꝓpħa mistico
sermone cantabat. Cum apꝓpinquarent ad¬
u̾sum me qui affigͥunt me. ut comed̾ent
carnes meas. Et iob simile quid loquitur.
Si aut̃ dixerunt ancille mee quis clet nobis
de carnib eiꝰ ut comedamꝰ: Et suꝑ magistris
qui lucra sectant᷑. qui de discipłis salutisque
eorũ nullã curã gerunt. dicit᷑. Qui deuorant
popłm meũ sicut cibum panis. De quib ⁊apłs.

Expanded text:
ad nihilum, non a Deo, sed pro meritis suis atque peccaad nihilum, non a Deo, sed pro meritis suis atque peccatis. Legimus in Regum volumine famis necessitate cogente, a matre filium devoratum. Josephus quoque in obsidione Jerusalem, multa hujuscenisi forte in multis necessitatis malis etiam haec facta esse credendum sit. Potest hoc ipsum referri,id est patres contra filios, et discipuli contra magistros, id est filii adversum patres, seSi autem invicem mordetis et accusatis, videte ne ab invicem consumamini . Unde et Propheta mystico sermone cantabat: Cum appropinquarent adversum me qui affligunt me, ut comederent carnes meas . Et Job simile quid loquitur: Si autem dixerunt ancillae meae: Quis det nobis de carnibus ejus ut comedamus ? Et super magistris, qui lucra sectantur de discipulis, salutisque eorum nullam curam gerunt, dicitur: Qui devorant populum meum sicut cibum panis . De quibus et Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
quod uͥ decora sunt & honesta. ac ꝓmerito
eorũ qui eas sustinent: se ipsum ds̃ facere
ꝓficetur. Ubi aut̃ cristia &. non digna deo.
dicit quidẽ fieri. s non ase ut in presenti.
Idco patres comedent filios in medio tur: & filii
comedent patres suos. Non dixit. egofaciã ut
patres comedant filioᷤ suoᷤ ĩmedio tui .&. fili i co-¬
medant patres suos. Quod aut̃ decorũ erat. nec
dĩ maiestate uiclebat᷑ in dignũ: ipsũ se dic̃ fac̾e.
Sequit᷑ enĩ. Et facian inte iudicia. &. uentila¬
bo uniu̾sas reliquias tuas in omnẽ uentum.
Tale quid & in maledictis de uteromomii in¬
uenire poterimꝰ & p̃cipue in illo loco. Glori¬
ficantes me głificabo: qui aut̃ me despitiunt.
ad uichilũ deducent᷑. Cos enĩ qui se głificant.
ipse głificat. Qui aut̃ eũ despitiunt: nõ adõ
despicient᷑ uel deducent᷑ ad nichili. hoc enĩ
sequebat᷑ ut diceret: s absolute deducent᷑

Expanded text:
quod ubi decora sunt et honesta, ac pro merito quod ubi decora sunt et honesta, ac pro merito eorum qui ea sustinent, seipsum Deus facere profitetur. Ubi autem tristia et non digna Deo, dicit quidem fieri, sed non a se, ut in praesenti: Ideo patres comedent filios in medio tui, et filii comedent patres suos. Non enim dixit, ego faciam ut patres comedant filios suos in medio tui, et filii comedant patres suos. Quod autem decorum erat, nec Dei majestati videbatur indignum, ipsum se dicit facere. Sequitbo universas reliquias tuas in omnem ventum. » Tale quid et in maledictis Deuteronomii invenire poterimus, et praecipue in illo loco: « Glorificantes me glorificabo. Qui autem despiciunt, ad nihilum deducentur . » Eos enim qui se glorificant, ipse glorificat. Qui autem eum despiciunt non a Domino despicientur, vel deducentur ad nihilum hoc enim sequebatur ut diceret, sed absolute deducentur
Abbreviated transcription (Latin):
ulla natione talia: qualia fecit in ierłm.
Quia seruus qui nouit uoluntatẽ dñi sui.
& nõ facit eam uapulabit multa: potentesq
potent̃ tormenta pacient᷑. Et similia inqͥt
ultra non faciam. Pulchre dixit similia nõ
faciã. Multo enĩ pꝰ int̾fectionẽ xp̃i duriora
facturꝰ est. Aliud est enĩ coluisse int̃dum
idola ꝓpt̃ quȩ ante ꝑuniti sunt . & aliud
cdĩ filiũ trucidasse. Ideo patres comedent
silios in medio tui .&. filii comedent patres
suos. & faciã in te uidicia. & uentilabo umi¬
u̾sas reliquias tuas in omnẽ uentũ. Adid
quod supra dixerat. quia suꝑastis gs̃ quȩ in
circurtu ur̃o sunt. siue ꝓeo qͦd occasio urã
est. ex gentib quȩ in circuiti ur̃o sc̃. in pre¬
ceptis meis non ambulastis. & udicia mea
non fecistis: t̾cio retulit idõ. Primum ita.
Ideo hȩc dic̃ dñs ds̃. Ecce ego adte.& ip¬
se ego faciã in medio tui uidicia. Scd̾o.
ideo patres comedent filios in medio tui.

Expanded text:
ulla natione talia qualia fecit in Jerusalem: ulla natione talia qualia fecit in Jerusalem: Quia servus qui novit voluntatem domini sui et non facit eam, vapulabit multis . Potentesque potenter tormenta patientur . Et similia, inquit, ultra non faciam. Pulchre dixit, similia non faciam. Multo enim post interfectionem Christi duriora facturus est. Aliud est enim coluisse interdum idola propter quae ante puniti sunt, et aliud Dei Filium trucidasse. Idcirco patres comedent filiosuos: et faciam in te judicia, et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum. Ad id quod supra dixerat: Quia superastis gentes quae in circuitu vestro sunt, sive, pro eo quod occasio vestra est ex gentibus quae in circuitu vestro sunt, in praeceptis meis non ambulastis, et judicia mea non fecistis, tertio retulit ideo. Primum ita: Ideo haec dicit Dominus Deus: ecce ego ad te, et ipse ego faciam in medio tui judicia. Secundo: Ideo patres comedent filios in medio tui.
Abbreviated transcription (Latin):
feci. & quib similia ultra non faciã. ꝓpt̃ om̃s
abominationes tuas. Pro eo quod nos inter¬
pretati sumus. quia suꝑastis g̃s quȩ in circu-¬
itu ur̃o sunt. syminachus transtulit. quia
multitudo ur̃a ex gentib fuit quȩ in circu¬
itu ur̃o sunt. Aquile sccła editio eo quod mu¬
merati estis in gentibꝰ quȩ in curcuitu urõ
sunt. Porro septuaguta: quia occasio ur̃a
cuitu nationes. uel multitudinẽ eiꝰ nõ po-¬
pulũ isrł. s turbã ceterarũ gentiũ eẽ. dicen
in bonã parcẽ docere debuerunt. Quid inqͥt
causer quod inp̃ceptis meis non ambulaue¬
ritis. & iudicia mea non feceritis. cũ etiã om̃s
in circuitu nationes uiceritis scelere ur̃o et
non feceritis quȩ illi nat᷑ali lege scͥpta ĩ cor¬
dib suis sepe fecerunt. Iccuro nõ ꝑangłos.
in te iudicia uidentib cunctis quȩ ante te
non feci. & ultra nõ faciam. Dicens uidicia:
ostendit sententie u̾itatem. ne ira mensu¬
raui penarũ iudeat᷑ excedere. Nec fecit in

Expanded text:
feci, et quibus similia ultra non faciam, propter omnes abominationes tuas. Pro eo quod nos interpretati sumus: Quia superastis gentes quae in circuitu vestro sunt, Symmachus transtulit: Quia multitudo vestra fuit ex gentibus, quae in circuitu vestro sunt. Aquilae secunda editio: Eo quod numerati estis in gentibus quae in circuitu vestro sunt. Porro Septuaginta: Quia occasio vestrcuitu nationes, vel multitudinem ejus, non populum Israel, sed turbam caeterarum gentium esse dicendin bonam partem docere debuerint. Quid, inquit, causer quod in praeceptis meis non ambulaveritis, et judicia mea non feceritis, cum etiam omnes in circuitu nationes viceritis scelere vestro, et non feceritis quae illi naturali lege scripta in cordibus suis saepe fecerunt? Idcirco non per Angelos, in te judicia mea videntibus cunctis quae ante 51 non feci, et ultra non faciam. Dicens autem judicia, ostendit sententiae veritatem, ne ira mensuram poenarum videatur excedere. Nec fecit in
Abbreviated transcription (Latin):
cipes accipe eos qui potentia sapientiaq
& scientia ac cliuitiis p̃cellebant. Et hoc ami¬
madu̾tendũ qͦd offirmat᷑ qͥdem facies. & po¬
nit᷑ contra montes. S nequaqũa solis mon¬
tib s & collib loquit᷑ & rupib et uallibus.
in quib inferior dignitas gradꝰ prudentie
scientieq cognoscit᷑. Uiclent᷑ mͥ tropologice
moutes eẽ: qui ad ꝑfectã scientiã ꝑuenerunt.
Colles. qui paulo inferiores st̃. Rupes. qui
nullã habentes scientiã. & tantũ in conu̾sa¬
tione fidentes. aliqua sibi de scͥpt᷑arum in¬
t̃pretatioẽ p̾sumunt. habentes uixta apłm
delum dĩ. s non scdm scientiã. Ualles aũ
appellari nouissimos in eccłia. qui & uita
& scientia inferiores: tam̃ de conuentu fami-¬
lie dñice non rececdunt. Qui om̃s uerbumdĩ
ego inducam suꝑ uos gladium & disꝑclã excelsa
urã. & demoliar aras urãs.&. confringent᷑ si¬

Expanded text:
cipes accipere eos, qui potentia, sapientiaque, cipes accipere eos, qui potentia, sapientiaque, et scientia ac divitiis praecellebant. Et hoc animadvertendum, quod obfirmatur quidem facies, et ponitur contra montes: sed nequaquam solis montibus, sed et collibus loquitur, et rupibus et vallibus, in quibus inferior dignitas, et gradus prudentiae scientiaeque cognoscitur. Videntur mihi tropologice montes esse, qui ad perfectam scientiam pervenerunt; colles, qui paulo inferiores sunt; rupes, qui nullam habentes scientiam, et tantum in conversatione fidentes, aliqua sibi de Scripturarum interpretatione praesumunt, habentes juxta Apostolum zelum Dei, sed non secundum scientiam ; valles autem appellari novissimos in Ecclesia, qui et vita et scientia inferiores, tamen de conventu familiae Dominicae non recedunt. Qui omnes verbum Dei ego inducam super vos gladium, et disperdam excelsa vestra. Et demoliar aras ves
Abbreviated transcription (Latin):
grecos & latinos qui hebreȩ linguȩ nõ hñt
scientiam. breuit exponendũ uidet᷑. A donay
unum nomen est. de decem uocabuł dĩ. & sig¬
nificat dñm. Quo sepe & in hominib utimur.
Deniq & sara uocans ab rabam dñm suũ: hoc uo¬
cabat nomine. Et uͥ dicit᷑ dñe mi rer: ad onay
scͥptum ẽ. Qñ igit᷑ duo dñi & dñi uincta sunt
scriptũ fuit in lamina aurea quȩ erat ĩ fron¬
te pontificis. M ontes aut̃ isrł qui simulachriᷤ
demonum fuerant occupati: non auribus
s imꝑio ac potentia conditoris suũ audiunt
& intelligunt creatorẽ quomͦ mare uidit &
fugit. iordanis conu̾sus ẽ. retrorsum: non
utiq carnis oculis qͥbꝰ carebat. Et ad mare
dicit᷑. Iace. obmutesce. Et uentoꝵ flatibꝰ
culũ. Et de eadẽ t̾ra scriptũ est. Qui respi¬
cit t̾ram & facit eam tremere. Ad qͦs ꝓpħa
loquit᷑ indicans idola destruenda &. aras
uniu̾sasq cerimonias quib pꝰ idolis seruie¬
rant conterendas. Possumꝰ montes isrł & pͥn¬

Expanded text:
Graecos et Latinos, qui Hebraicae linguae non habent scientiam, breviter exponendum videtur. Adonai unum nomen est de decem vocabulis Dei, et significat Dominum, quo saepe et in hominibus utimur. Denique et Sara vocans Abraham dominum suum , hoc vocabat nomine. Et ubi dicitur: « Domine mi rex, Adonai scriptum est. Quando igitur duo Domini et Domini juncta sunt scriptum fuit in lamina aurea quae erat in fronte pontificis. Montes autem Israel, qui simulacris daemonum fuerant occupati, non auribus, sed imperio et potentia creatoris suum audiunt et intelligunt Creatorem. Quomodo mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum . » Non utique carnis oculis quibus non videbat. Et ad mare dicitur: « Tace, obmutesce ; » et ventorum flatibus aculum . Et de eadem terra scriptum est: Qui respicit terram, et facit eam tremere . Ad quos Propheta loquitur indicans idola destruenda et aras, universasque caeremonias 57 quibus prius idolis servierant conterendas. Possumus montes Israel et prin
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ. famȩ ac pestilentiȩ. cedi & glactio. captiui¬
tati ac disꝑsioni tradit᷑. De qua disꝑsione sub
figura capillorum aliqua pars ligat᷑ insum¬
initate pallii. ut modicũ quid rursum trada¬
tur incendio: de quo infinita flãma ac pene
uniu̾sa cleuastans egredit᷑ momnẽ cdomũ isrł.¬

Expanded text:
ratus fami ac pestilentiae, caedi et gladio, captiviratus fami ac pestilentiae, caedi et gladio, captivitati ac dispersioni traditur. De qua dispersione sub figura capillorum aliqua pars ligatur in summitate pallii, ut modicum quid rursum tradatur incendio, de quo infinita flamma ac pene universe devastans egreditur in omnem domum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ta septuaginta exea. ut subaudiat᷑ urbe ierłm.
egrediet᷑ ignis in omuẽ domum isrł: macha¬
beoꝵ narrat historia qͦd quedã pars iudeoꝵ
se tradidit antiocho epiphani & eum ad ꝑse¬
cutionem popłi concitarit. et multa aliaquȩ
in eadem scribunt᷑ historia. & in iosephi uolu¬
minib p̃cipueq dissensione hircam & alexan¬
dri. ꝑquorum occasionẽ pompeius cep̃ ierłm
& romane ditioni subdidit. pꝰeaq subtiro &
uespasiano ur̃bs capta templũq subu̾sum.
& pꝰ qͥnquaginta annos subhelio ad riano usq
ad solum incensa ciuitas atq deleta ẽ: ita uͭ
pͥstinm qͦ nomen amiserit. Quomͦ aut̃ in
cesarie & barba pulchritudinis ac uirilitatis in¬
dicium est. quȩ si radant᷑ feda miditas appa-¬
rescit. & unit̾isi corporis pars extrema atq uͭ ita
dicam e mortua in capillis ac pilis ẽ: ita uͭ ierłm¬
& popłs eiꝰ emortuus. et auiuo dĩ corpore sepa¬

Expanded text:
ta Septuaginta, ex ea, ut subaudiatur urbe Hierusalem, ta Septuaginta, ex ea, ut subaudiatur urbe Hierusalem, egredietur ignis in omnem domum Israel, Machabaeorum narrat historia, quod quaedam pars Judaeorum se tradidit Antiocho Epiphani, et eum ad persecutionem populi concitavit, et multa alia quae in eadem scribuntur historia, et in Josephi voluminibus, praecipueque dissensione Hyrcani et Alexandri, per quorum occasionem Cnaeus Pompeius cepit Jerusalem, et Romanae ditioni subdidit: posteaque sub Tito et Vespasiano urbs capta, templumque subversum, Et post quinquaginta annos sub Aelio Adriano usque ad solum incensa civitas atque deleta est, ita ut pristinum quoque nomen amiserit. Quomodo autem in caesarie et barba pulchritudinis ac virilitatis indicium est, quae si radantur foeda nuditas apparescit, et universi corporis pars extrema, atque, ut ita dicam, emortua, in capillis ac pilis est, ita Hier populus ejus emortuus, et a vivo Dei corpore sepa
Abbreviated transcription (Latin):
pretati sunt. Cumq dixissent quartam partẽ
igni combures in medio ciuitatis. & quartã ced es
gladio in circuitii eiꝰ. & quartã cisꝑges in uentũ.
quia remanebat eis quarta pars alia. ad dilunt
de suo & quartã partẽ assumes & combures eã
in medio ciuitatis. quasi non sit ipsa quȩ pͥma
& aliud quid in pͥma direrit: aliud in ista quȩ
am dicens. Tercia tui pars peste moriet᷑. &. fame
consumet᷑ in medio tui. famen & pestilentiam
ignem cẽ: significans. Et tercia tui pars gladio
caddet in circuitu tuo: foris cedes ac bella descri-¬
bens. Terciam uͦ inquid partẽ tuam in omnem
uentũ disꝑgam. eos cẽ. demonstrans qͥ ducen¬
di sunt in captiuitatẽ. Post quos dic̃ se midare
uel effunde glacdium suũ. ut nec captiuitas no¬
uissimum sit maloꝵ. sumereq de ipsis disꝑsi ˢ
atq captiuis. & ligare insũmitate pallii sui eos
quoq tollere aliquam partem. & igni flãmaq

Expanded text:
pretati sunt. Cumque dixissent: Quartam partem pretati sunt. Cumque dixissent: Quartam partem igni combures in medio civitatis, et quartam caedes gladio in medio ejus, et quartam disperges in ventum: quia remanebat eis quarta pars alia: addiderunt de suo: Et quartam partem assumes, et combures eam in medio civitatis: quasi non sit ipsa quae prima, et aliud quid in prima dixerit, aliud in ista quae disserit per prophetam dicens: Tertia tui pars peste morietur, et fame consumetur in medio tui. Famen et pestilentiam ignem esse significans. Et tertia tui pars gladio cadet in circuitu tuo, foris caedes ac bella describens. Tertiam vero, inquit, partem tuam in omnem ventum dispergam: eos esse demonstrans qui ducendi sunt in captivitatem. Post quos dicit se nudare vel effundere gladium suum, ut nec captivitas novissimum sit malorum, sumereque de ipsis dispersis atque captivis, et ligare in summitate pallii sui eos quoque tollere aliquam partem, et igni flammaque
Abbreviated transcription (Latin):
istud ex ordium est. ⁊ tu fili hominis sume tͥ
gladium acutum quasi nouaculam tonsorum si-¬
ue radentẽ pilos & trahe ꝑcaput titum & barbã
tuam. Et assumes tibi statẽram poncłis & diui-¬
des eos. Terciã partem igni comburesin medio ci¬
uitatis. iuxta completionem dierum conclusionis.
& t̃ciam parcẽ concides gladio in cucuitu eiꝰ. ter¬
ciam uͦ aliam disꝑges inuentum. & gladium
nudabo post eos. Et sumes inde paruũ nume¬
rum. & ligabis eos in sũmitate pallii. & ereis rur¬
sum tolles & ꝓicies in mediũ ignis. & combures
eos. Ex eo egredic᷑ ignis in omnẽ domũ isrł. Pro
trib partib capillorũ & pilorũ quarum un a
comburit᷑ in medio ciuitatis. alia concidit᷑ gla¬
dio in circuitu eiꝰ. t̾cia uento huc illucq rapien¬
da disꝑgit᷑. de qua parũ assumit᷑. & ligat᷑ in¬
ora pallii. & rursum modicum quid partis t̃ciȩ
mictie᷑ in ignẽ de quo egredit᷑ flãma in omnẽ
domum isrł: septuagiuita quatuor partes inter¬

Expanded text:
is exponit: « Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum quasi novaculam tonsorum sive radentem pilos et trahe per caput tuum et barbam tuam; et assumes tibi stateram ponderis, et divides eos. Tertiam partem igni combures in medio civitatis, juxta completionem dierum conclusionis; et tertiam partem concides gladio in circuitu ejus; tertiam vero aliam disperdes in ventum, et gladium nudabo post eos. Et sumes inde parvum numerum, et ligabis eos in summitate pallii. Et ex eis rursum tolles et projicies in medium ignis, et combures eos igni. Ex eo egredietur ignis omnem domum Israel . Pro tribus partibus capillorum et pilorum, quarum una comburitur in medio civitatis, alia conciditur gladio in circuitu ejus, tertia vento huc illucque rapienda dispergitur; de qua parum assumitur et ligatur in pallii; et rursum modicum quid partis tertiae mittitur in ignem, de quo egreditur flamma in omnem domum Israel: Septuaginta quatuor partes inter
Abbreviated transcription (Latin):
duserat. T Et ipseerit expectatiogentiũ.
quȩ p̃ciosociꝰ sanguine redimeNdȩ erant.
Ligans aduiNeã pullũ suũ.: & ad uitẽ
oslimi asinã suã. Hic aꝑte ostenditur
quod Nondeiuda seddexpõ ista dicanitur.
Nã cũ deuida uideatur loqui: tamen
adipsũ uidã conuersus qua si dealiodicit.
Ligans aduineã pullũ suũ. & ad uitẽ¬
a postoloꝵ qui quasi pal mites de uta
& uera uite succreuerant. sicut i pser
euuangelio. E gosũ uitis & uos palmites.
Pullus uero geratilis est po płus quẽ adiuicã
ligaut quanoo ꝑ apostolicã p̃dicatioNẽ¬
geritilem popłm domuit. ut illoꝵ sidẽ & doc¬
trinã sequerenitur. A sina uero: ecđa est
exgentibus corgregata quondã stulta &
oNeribus peccatoꝵ pregliatu. Sed postquã

Expanded text:
dus erat. Et ipse erit exspectatio gentium, dus erat. Et ipse erit exspectatio gentium, ut quae pretioso sanguine ejus redimendae erant. Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Hic aperte ostenditur quod non de Juda, sed de Christo ista dicantur. Nam cum de Juda videatur loqui, tamen ad ipsum Judam conversus quasi de alio dicit: ligans ad vineam pullum suum. Vineapostolorum, qui quasi palmites de una et vera vite succreverant, sicut ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos palmites. Pullus vero, gentilis populus, quem ad vineam ligavit, quando per apostolicam praedicationem populum domuit, ut illorum fidem et doctrinam sequerentur. Asina vero Ecclesia est ex gentibus congregata, quondam stulta et oneribus peccatorum praegravata, sed postqua
Abbreviated transcription (Latin):
a postrophã patriarcha allo quitur
Adpredã filimi ascendisti. p̃s ad predã
ascerdit: quia contra diabolũ pug¬
Naturus uenit. ut cos quoscapti¬
uauerat. eriper&. Quod aut̃ dicit
a sceridisti: confideritiã & sccuri¬
tatẽ creatori ostendit. Ipserequiesatns
accubuit ut leo: quia iNspe firmissi me resurrec
di ebus iNsepulchro iacuit. Ferunt enĩphisici
de catulo leonis quod niatus tribus diebus dormiat
Ternatandẽ die: magno rugiti patris excitatur.
Sic & xp̃s tribus diebus dormut iNsepulchro.
& tandẽ dietertia adõ patre excntatus est. Cuiꝰ
rugitũ psalmista describit dicens. Exrurgegła
mea exurge psalteriũ & citthara. Et resporderis
ipse. Exurgã diluculo Quis suscutabit eũ.
Nullus uidelic& Nisi pater & ipsa diuinitas.
quahumanitas eius plena erat. Nonau¬
xp̃õdici. ad cuius usq aduentũ principes de
tribu iuda extiterunt INpopło iudeoꝵ
Nãherodes sub quodNĩs Natus est alietugeria
erat & ꝓ selitus. Iãexũ uenerat: quimitteri¬

Expanded text:
tur: Ad praedam, fili mi, ascendisti. Christus ad praedam ascendit, quia contra diabolum pugnaturus venit, ut eos quos captivaverat, eriperet. Quod autem dicit, ascendisti, confidentiam et securitatem Creatoris ostendit. Ipse requiescens accubuit ut leo, quia in spe firmissima resurrectdiebus in sepulcro jacuit. Ferunt enim physici de catulo leonis quod natus tribus diebus dormiat, tertio tandem die magno rugitu patris excitatur. Sic et Christus tribus diebus dormivit in sepulcro, et tandem tertia die a Deo Patre excitatus est, cujus rugitum Psalmista describit dicens: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara . Et respondit ipse: Exsurgam diluculo. Quis suscitavit eum? Nullus videlicet nisi Pater et ipsa divinitas qua humanitas ejus plena erat. Christo dici, ad cujus usque adventum principes de tribu Juda exstiterunt in populo Judaeorum. Nam Herodes, sub quo Dominus natus est, alienigena erat et proselytus. Jam enim venerat qui mitten
Abbreviated transcription (Latin):
Nitũ quidem manias sero posuit ad
dexitrã patris. iuNiorẽ uero idestephra¬
im adsinistrã. Ille afflatus spũ pro
queis iretrans uersũ commutatis. quia
illũ p̃uidebat multiplicandũ & ierobo ã regem
decẽ tbuũ extribueffruim futurũ. Mistice
ꝑhos iͦ filios ioseph: duo płi sigeiaretur. ꝑ ma¬
Nasser quobliuio inter pretatur: accipit᷑
iudaicuspłus qui oblitus est dtũ creatoris sui.
Pereffraum quifruget uel feunditasint̃ p̃tatut:
gentilis płus figuratur. qui credendo in

Expanded text:
nitum suum Manassen posuit ad nitum suum Manassen posuit ad dextram patris; juniorem vero, id est Ephraim, ad sinistram. Ille afflatus spiritu pcrucis in transversum commutatis: quia illum videbat multiplicandum, et Jeroboam regem ex tribu Ephraim futurum. Mystice per hos duos filios Joseph duo populi signantur. Per Manassen, qui oblivio interpretatur, accipitur Judaicus populus, qui oblitus est Domini creatoris sui. Per Ephraim, qui frugifer vel fecunditas interpretatur, gentilis populus figuratur, qui credendo in