comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compendionihileos ꝓdesse & colisuꝑfluo c̃futent᷑ Nasi uirtutib: animi & pbitateuitae
cuius p̃mia post mortem sperandas magis contraria ut populus discer& instituerunt.
Simhil&iam in his transeuntib: & tẽporalib: bonis uel eis quos oder̃ nocent ueleis quosdili¬
gunt pros. Vt quid colunt᷑ utquidtanto studio colendi requiruntur. Curlaborio sistris¬
tibusq: tẽporib: tãquã offensi abscesserint murmurat᷑ & ꝓpterea chriftianareligio con¬
uicis indignissimis leditur: Si autẽ habent in hisreb: uel benȩficii uel maleficii potestatem
Cur ineis ad fuer̃ pessimo uiro mario & optimo regulo defuer. Anex hocipsi intelleguntur
iniustis simi & pessimi qđ si ꝓpterea magistimendi & colendi putantur. Neque hoc pu¬
tentur ne que eniminus eos inuenitur regulus coluisse quã marius. Necidõ uita pes¬

Expanded text:
conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, cuius praemia post mortem speranda sunt, magis contraria ut populus disceret institerunt; si nihil etiam in his transeuntibus et temporalibus bonis uel eis quos oderunt nocent, uel eis quos diligunt prosunt, ut quid coluntur, ut quid tanto studio colendi requiruntur? Quur laboriosis tristibusque temporibus, tamquam offensi abscesserint, murmuratur et propter eos Christiana religio conuiciis indignissimis laeditur? Si autem habent in his rebus uel beneficii uel maleficii potestatem, quur in eis adfuerunt pessimo uiro Mario, et optimo Regulo defuerunt? An ex hoc ipsi intelleguntur iniustissimi et pessimi? Quod si propterea magis timendi et colendi putantur, neque hoc putentur; neque enim minus eos inuenitur Regulus coluisse quam Marius. Nec ideo uita pes
Abbreviated transcription (Latin):
nauita atq iustitia ciuitas p̃cepta c̃tẽpserat. Nuncuero quales quȩsõ difuer̃ si nolu¬
er̃ cũpopulo cultore suo uiuere quẽ maleuiuentẽ non docuerunt bene uiuere
Quid quod & iã uident᷑ eoꝵ adfuisse cupiditatib: inplendis & ostendunt᷑ ñ ꝑfuisse refrenandis
quienĩ mariũ nouũ hominẽ e ignobilẽ cruentissimũ auctorẽ belorũ ciuiliũ atq gestorum
ut septies c̃sul fier& ad iuuer atq ut insepti mosuo consolatu more retur senex nec inmanus
& iam non ꝓpiciis diissuis posse accidere homini istã temporalẽ quã nimis diligunt tantam
felicitatẽ & posse homines sicia fuit marius salute uirib: opib: honorib: dignitate longo¬
uitaecumulari & ꝑfrudiis iratis : possȩ&iã homines sicut fuit regulus captiua tate serꝰ¬
uitute inopia uigiliis dolorib: excruciari & emori diis amicis quod siita ẽe concedunt.

Expanded text:
na uita adque iustitia ciuitas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si noluna uita adque iustitia ciuitas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si noluerunt cum populo cultore suo uiuere, quem male uiuentem non docuerant Quid, quod etiam videntur eorum adfuisse cupiditatibus implendis, et ostenduntur non praefuisse refrenandis? Qui enim Marium, novum hominem et ignobilem, cruentissimum auctorem bellorum civilium atque gestorem, ut septies consul fieret adjuverunt, atque ut it quod fatentur etiam non propitiis dis suis posse accidere homini istam temporalem, quam nimis diligunt, tantam felicitatem et posse homines, sicut fuit Marius, salute uiribus, opibus honoribus, dignitate longaeuitate cumulari et perfrui dis iratis; posse etiam homines, sicut fuit Regulus, captiuitate seruitute inopia, uigiliis doloribus excruciari et emori dis amicis. Quod si ita esse concedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
turba ubierat cũ longe ante quã mores corrũperent᷑ antiquiagallis roma capta & incensaẽ
Anp̃sentes forte dormiebant tuncenĩ totaurbe in hostiũ potestate redacta solus collis capi¬
tulmꝰ remanserat qui& iam ipse caperetur nisi s altim anseres diis dormientib uigilarent
Vndepȩne insuꝑ stitione aegrptioꝵ bestias auesq colentiũ roma deciderat cũ anserisolẽnia
celebrabant. Verũ dehis aduentitiis & corporis potius quã animalis que uel ab hostib:
uelaliadade accidunt nondũ interim disputo nunc ago delabemorum quib: primum
paulatim de coloratis de inde torrentis modo p̃cipitatistanta quã uis integris tectis moe¬
nib:qꝵ ae factaẽ ruinareipublicȩ ut magni auctores eoꝵ eã tuncamissam ñ dubitent
dicere : recte autẽ abscesserant ut ã mitteret᷑ om̃is aditis arisque relictis dii sieoꝵ debo¬

Expanded text:
turba ubi erat, cum longe antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et incensa est? turba ubi erat, cum longe antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et incensa est? an praesentes forte dormiebant? Tunc enim tota Urbe in hostium potestatem redacta, solus collis Capitolinus remanserat; qui etiam ipse caperetur, nisi saltem anseres diis dormientibus vigilarent. Unde pene in superstitionem Aegyptiorum bestias avesque colentium Roma deciderat, cum anseri solemnia celebrabant. Verum uel alia clade accidunt, nondum interim disputo: nunc ago de labe morum, quibus primum paulatim decoloratis, deinde torrentis modo praecipitatis tanta quamuis integris tectis moenibusque facta est ruina rei publicae, ut magni auctores eorum eam tunc amissam non dubitent dicere. Recte autem abscesserant, ut amitteretur, omnes adytis arisque relictis di, si eorum de bo
Abbreviated transcription (Latin):
legat᷑ quas deꝵ leges illiciuitati datas c̃tẽpserint. gracchi ut sedicionib: cunctat᷑ barent.
quas marius & cinna & carbo ut inbella &iã ꝓgrederent᷑ ciuilia causis iniquis simis suscepta
& crudelit̃ gesta crudeliusq finita quasdeniq sylla ipsecuius uitamores factadescriben¬
te salustio aliisq: scriptorib: historiae. quis ñ exhorreat quis illã rẽpublicã ñ tunc pe
risse fateat᷑. anforte ꝓpt̃ huiusce modi ciuiũ mores ꝓpt̃ uerglia nã illã sententiam
sicut solent prodefensione suoꝵ deoꝵ opponere audeb̵t : discessere om̃s ad ytis arisq re¬
lictis : dii quib: imperiũ hocsteterat primũ sutaẽ ñ habent curquerant᷑ dereligione
christiana qđ hocoffensieos dusuideseruerint qm̃ quide maiores eoꝵ iam pridẽ morib:
suis ab urbis altarib: tã multos acminutos deos tã quã muscas ab eger. Sed tam̃ haec numinũ

Expanded text:
legatur, quas deorum leges illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent, legatur, quas deorum leges illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter gesta crudeliusque finita, quas denique Sylla ipse, cuius uitam mores facta describente Sallustio aliisque scriptoribus historiae quis non exrisse fateatur? 2. An forte propter hujuscemodi civium mores Virgilianam illam sententiam, sicut solent, pro defensione suorum deorum opponere audebunt, Discessere omnes adytis arisque relictis Dî, quibus imperium hoc steterat? Primum si ita est, non habent cur querantur de religione christiana, quod hac offensi eos dii sui deseruerint: quoniam quidem majores eorum jam pridem moribus suis ab Urbis altaribus tam multos ac minutos deos, tanquam muscas abegerunt. Sed tamen haec numinum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ciuitasdi: sed qđ ꝑtin& ad p̃sentẽ quaestionẽ quã lib& laud abiledicant istã fuis seł ẽẽ
rempublicam scđm etꝵ auctores doctis simos iã longe antexp̃iaduentũ pessima acflagitiosis¬
sima factaerat immouero nulla erat atq: omnino perierat ꝑditissimis morib: utergo nom pe¬
rire diicus todes eiꝰ populo cultorisuo dare p̃cipuȩ uitae ac morũ p̃cepta debuer̃ . A quo tot
tẽplis totsacerdotib: & sacrificioꝵ generib: tã multiplicib: uarusq sacris totfestis sollẽp¬
nitatib: tottantorũq ludoꝵ cȩ lebritatib colebantur. Vbinihil demones nisi negotiũ suum
eger Noncurantes que ad modũ illi uiuerent immocurantes ut &iã ꝑdite uiuerent.
Dumtam̃ honorisuo illa om̃a metu subditi ministrarent. aut sideder̃ ꝓferant᷑ ostendat᷑

Expanded text:
inet ad praesentem quaestionem, quamlibet laudabilem dicant istam fuisse uel esse inet ad praesentem quaestionem, quamlibet laudabilem dicant istam fuisse uel esse rem publicam, secundum eorum auctores doctissimos iam longe ante Christi aduentum pessima ac flagitiosissima facta erat; immo uero nulla erat adque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, di custodes eius populo cultori suo dare praecipue uitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus uariisque sacris, tot festis sollemnitatibus, tot tantorumque ludorum celebritatibus colebantur; ubi nihil daemones nisi negotium suum egerunt, non curantes quem ad modum illi uiuerent, immo curantes ut etiam perdite uiuerent, dum tamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
exps̃ sit : sed alias sids̃ uoluerit hoc uidebimꝰ. Enita renĩ suoloco ut ostendamꝰ scđm definitio¬
nes ipsius ciceronis quib: quid sit respublica & quid sit populus loquente scipione bre¬
uit̃ posuit ad testantib & ia multis siue ipsius siue eoꝵ quos loqui fecit ineadẽ disputa¬
tione sententiis nũquã illã fuisse rẽpublicã quianũ quã in eafuit uera iustitia. Scđm
ꝓbabiliores autẽ definitiones ꝓsuo modo quondã respublica fuit & melius ab antiquio¬
rib: romanis quã a posteriorib: administrataẽ : Vera autẽ iustitianẽ nisi lnearepublica
ñ possumꝰ. Siautẽ hoc nom̃ qđ alibialit̃q uulgatũ ẽ abiis unrae loquutionis ẽ fortere mo¬
tius in eacerteciuitateẽ uera iustitia. De quascriptura scãdicit gloriosissima detedic

Expanded text:
expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitioexpressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceronis, quibus quid sit res publica et quid sit populus loquente Scipione breuiter posuit adtestantibus etiam multis siue ipsius siue eorum quos loqui fecit in eadem disputatione sententiis, numquam illam fuisse rem publicam, quia numquam in ea fuerit uera iustitia. Secundum probabiliores autem definitiones pro suo modo quodam res publica fuit, et melius ab antiquioribus Romanis quam a posterioribus administrata est; uera autem iustitia non est nisi in ea re publica, non possumus. Si autem hoc nomen, quod alibi aliterque vulgatum est, ab usu nostrae locutionis est forte remotius; in ea certe civitate est vera justitia, de qua Scriptura sancta dicit, Gloriosa dic
Abbreviated transcription (Latin):
uirorũ pȩnuria : cui ustanti mali ñ modoreddenda rationobis sedesiã tã quã reiscapitis quo¬
dã modo dicenda causaẽ : Nr̃is enĩ uiciis ñ casualiquo rẽpublicã uerbo retinemꝰ rẽipsa
uero iã pride amisimꝰ. Haeccicero fatebat᷑ longe quidem post mortẽ africani que bn suis
libris fecit derepublicadisputare. adhuctam ante aduentu xp̃i quaesidiffamata & p̃ua¬
lescente religionexp̃iana sentirent᷑ atq dicerent᷑ quis ñ istoꝵ ea christianis inputanda
quã cicero longe antequa xp̃s incarneueniss& tã iugubrit̃ deplorat amissã. uiderint lau¬
datores eiꝰ &iã illis antiquis uiris & morib: qualis fuerit utrũ in ea uiguerit uera iustitia
anforte netunc fuerit uiua morib: sed picta colorib: qđ & ipsecicera nescienscũ eã p̃ferr&

Expanded text:
uirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quouirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quodam modo dicenda causa est. Nostris enim uitiis, non casu aliquo, rem publicam uerbo retinemus, re ipsa uero iam pridem amisimus.\' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi; quae si diffamata et praeualescente religione Christiana sentirentur adque dicerentur, quis non istorum ea Christianis inputanda quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ esfatus uidetur: Nam neque uiri msuta morata ciuitas fuus& neque mores nisihuiri prȩ¬
fuissent autfundare aut tãdiutenere potuis sent tantã &tã iustelateque imperantẽ rẽpuplicã
Itaq ante nr̃am memoriã & mos ipsepatrios prestantes uiros adhibebat & ueterẽ morẽ ac maorũ
instituta reci nebãt ixcellentes uiri. Nr̃a uerbaeas cũ rẽpublicã sicut picturã accepusa
egregiã sed eua nescentẽ uecustate non modo eã colorib: hisdẽ quib: fuerat renouare neg¬
lexit. Sed neid quidẽ curauit ut formã saltmeiut᷑ & extrema tã qualimamenta seruar&
Quidenĩ man& exantiquis morib: quib: illedixit lrẽstare romanã quos ita obliuione obsoletos
Videmꝰ itñ modo ñcolant᷑ sedia mignorentur. Nã deuiris quid dicam : moreseñ ipsi hiterer̃

Expanded text:
sse effatus uidetur. Nam neque uiri, nisi ita morata ciuitas fuisset, neque mores. nisi hi uiri praesse effatus uidetur. Nam neque uiri, nisi ita morata ciuitas fuisset, neque mores. nisi hi uiri praefuissent, aut fundare aut tam diu tenere potuissent tantam et tam iuste longe lateque imperantem rem publicam. Itaque ante nostram memoriam et mos ipse patrius praestantes uiros adhibebat, et ueterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam, quos ita obliuione obsoletos uidemus, ut non modo non colantur, sed iam ignorentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt
Abbreviated transcription (Latin):
&iã ipsũ tyrannũ uocar&. Noniã uitiosam sicut pridie fuerat disputatũ Sed sic̃ ratio
trrannus eã faccione capesser&. Nec ipse populus iãpopulus eẽt̃ sicẽt iniustus qm̃ non
eet multitudo iuris consensu & utilitatis cõmunione sociata sicut populus fuerat de¬
finitus. Quando ergo respublica romana taliserat qualẽ describit. salustius noniam
pessima acflagitios issima sicut ipseait. sed omnino nullaerat scđm istã rationẽ quã
disputatio derepublica ht̃tã magnoseiꝰ principes habita patefecit sicut &iã ipsetul¬
lius nonscipionis neccuius quã alterius. sed suo sermone loquens in principio quinti
libri cõmemorato prius ennii poete uersu quodixerat : morib: antiquis restat romana
uirisq: q̃ue ꝗdẽ illeuersũ inquid uel bre uitate uelueritate tã quã ex oraculo min quodã

Expanded text:
etiam ipsum tyrannum uocaret: non iam uitiosam, sicut pridie fuerat disputatum, sed, sicut ratio etiam ipsum tyrannum uocaret: non iam uitiosam, sicut pridie fuerat disputatum, sed, sicut ratio tyrannus eam factioue capesseret, nec ipse populus iam populus esset, si esset iniustus, quoniam non esset multitudo iuris consensu et utilitatis communione sociata, sicut populus fuerat definitus. Quando ergo res publica Romana talis erat, qualem illam describit Sallustius, non iam pessima ac flagitiosissima, sicut ipse ait, sed omnino nulla erat secundum istam rationem, quam disputatio de re publica inter magnos eius tum principes habita patefecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cuiusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato prius Ennii poetae uersu, quo dixerat:. Moribus antiquis res stat Romana uirisque, \'quem quidem ille uersum, inquit, uel breuitate uel ueritate tamquam ex oraculo quodam
Abbreviated transcription (Latin):
asseruitq: quantũ potuit nihltã in imicũ quã in iustitiã ciuitati. Ne c omnino nisimagna
iustitiageri autstare posse rẽpublica quaquȩstione quantũ satis uuisue ał ꝑpetrata ꝑtrac¬
tata scipio ad int̃missa reuertitur. recolitq: suã atq cõm̃dat breuẽ reipub licȩdefinitionẽ
quadixerat eã eẽ rẽpopuli. Populũ autẽ ñ aute omne cȩtũ multitudinis. Sed coetũ iuris
consensu & utilitatis cõmunione sociatũ eẽdet̃minat. Doc& deindequantasit indispu¬
tando definitionis utilitas atq ex illis suis definitionib: colligit. Tunceẽ rẽpublicã idẽ¬
rẽpopuli cũbene aciustegeritur siueabuno rege siuea paucis optimatib: siueabuniũ so
populo cũ uero iniustꝰ ẽ rex quẽ trrannũ more greco apellauit. aut inusti optimates quoꝵ
c̃sensũ dix̃ eẽ factionẽ. Aut iniustus ipsepopulus cui nom̃ usitatũ ñ repperit. Nisuit

Expanded text:
asseruitque quantum potuit, nihil tam inimicum quam injustitiam civitati, nec omnino nisi magna asseruitque quantum potuit, nihil tam inimicum quam injustitiam civitati, nec omnino nisi magna justitia geri aut stare posse rempublicam. 2. Qua quaestione, quantum satis visum est, pertractata, Scipio ad intermissa revertitur, recolitque suam atque commendat brevem reipublicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi . Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum juris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas: atqrem populi, cum bene ac iuste geritur siue ab uno rege siue a paucis optimatibus siue ab uniuerso populo. Cum uero iniustus est rex, quem tyrannum more Graeco appellauit, aut iniusti optimates, quorum consensum dixit esse factionem, aut iniustus ipse populus, cui nomen usitatum non repperit, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ illud qdiã uulgo ferebatur republicã regi sime iniurian posse. hanep hn de questionẽ
discuciendam & enodandã eẽ ad sensusẽ scipio responditq: nihileẽ qđ adhuc derepublica
dictũ putar& & quopos sent longius progredi nisieẽt confirmatũ . Non modo falsu eẽ illud
sine in iuria ñ posse Sed hoc uerissimũ eẽ sine sũ maiustitia rẽpublicã regi ñ posse icuius
questionis explicatio cũ indiẽ csequentẽ dilatae et̃. Intertio libro magna conflictatione
resacta ẽ. Suscepit enĩ pilus ipse disputationẽ eoꝵ quisentirent sine iniustitia regi non posse
rempublicã. Purgans p̃cipuȩ ne hoo ipsesentire crederetur. Peregitq: sed ulo ꝓ iniustitia
contra ustitiã ut hanceẽ utilẽ reipublicȩ. illã uero inutilẽ ueri similib: rationib: & exẽ¬
plis uelut conaretur ostendere. Tum laelius rogantib: omnib: iustitiã defendere aggresfusẽ

Expanded text:
propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse adsensus est Scipio responditque nihil esse, quod adhuc de re publica dictum putaret, quo possent longius sine injuria non posse; sed hoc verissimum esse, sine summa justitia rempublicam regi non posse . Cujus quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictatione res acta est. Suscepit enim Philus ipse disputationem eorum qui sentirent sine injustitia regi non posse rempublicam purgans, praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur. Egitque sedulo pro injustitia contra justitiam, ut hanc esse utilem reipublicae, illam vero inutilem, verisimilibus rationibus et exemplis velut conaretur ostendere. Tum Laelius rogantibus omnibus, justitiam defendere aggressus est;
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autẽ scipio in sec̃di libri fine dixisse u dinfidelib: actibus atq cantuipso ac uocibe centus e
quidã tenendus ex disftinctis sonis quẽ immutatũ autdis arepantẽ aures eruditas ferremposi¬
Isque concentus exdis simillimarũ uocũ moderatione c̃corstam̃ efficit᷑ &c gruens scer sus¬
mis & infimis & medis int̃ iectis ordinib: ut sonis moderatione ciuitatẽ consensi dissimil¬
limorũ concinere & que armonia amusicis dicitur in cantatu eã ee inciurta tse cordiam
artissimũ atq optimũ omni in republica uinculũ in colomitatiseã q asine iustituariullo
pacto eẽ posse sacce inde cũ aliquanto lacius & uberius disseruisse quantũ prodesse iustities
ciuitati quantũq obect̃ siat fuiss&s. Suscepit de indepilus unꝰ eoꝵ quidisputationi aderat᷑
&s poposcit ut hȩc ipsa questio diligentius tractaret᷑. ac deiustitia plura dicerentur.

Expanded text:
Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex disisque concentus ex dissimillimarum vocum moderatione concors tamen efficitur et congruus, sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordiniblimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iustitia nullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati quantumque obesset, si afuisset, suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur ac de iustitia plura dicerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentõ Ned neis ciuquã ulla seueritate aduer santẽ huic lbentius qu aromaniui¬
teros romulo tẽplũ efla mine consetrarent Sedi contepnitur qui rosatias epa rtmamiu
sinam acflagitiosisi ma dix̃ Neicurant isi qua ntamoriũ pes simoru acfligito soten
labeaededetore impleitur. Sedtantu modo utt̃ sistat & maneat. drdiant sa nonset an¬
lustius narrat pessima aeflagitiosisimã factã sed sicut cicero dipitat: samtineqssus
perisse & nulam ommino remansisse rẽpublicã induciteni scipio nẽ eum ipsiiqui cara¬
ginẽ ex tincxorat derepublica disputantẽ quandop sentiebat᷑ ta corruptione quã de¬
seribit salustius iã iã quȩ peritura . Coquippetepore disputat᷑ quo iã ungretorũ occis asfuit
a quoseribit sediciones graues coepis sesilustius nã mortis eĩfit in eisdẽ libris cõmemo sustut

Expanded text:
indulgentem nec in eis cuiquam ulla seueritate aduersantem, huic libentius quam Romani ueindulgentem nec in eis cuiquam ulla seueritate aduersantem, huic libentius quam Romani ueteres Romulo templum et flaminem consecrarent. CAPessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore inpleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat: audiant eam non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat, de re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio.
Abbreviated transcription (Latin):
atq omnigenere si uecrude lissimȩ siueturpissimȩ uoluptatis exestuen ullesit.
publicus inimicus cuihato feliitas displiuce quisqiuis cãmutare uelauferreteptauerit ẽum
libera muletudo auertat̃ ab aurib a uertat asedib auferat adiiuentib Illihabeant᷑ diue ri qui
hanc adipis cendã populis procurauerint adeptã quia eseruauerino: Colant ut uo luuaneri qui
Ludos ex posetant quales uoluerint. quoscũ suis uel desius possinthabere uul torib canti effici¬
ant attali felicitati nihil ab hoste nhilapestȩ nihil abulla clade timcatur quis offra
rẽpublicã sanus nondicã romano imperio sed domiuis ardana poli conparauert quiondã
rex ta fuit uoluptatib deditus ut in sepulchrosuo sribifecerit eaolasehabere aouena
quȩlibdo eieũ cũ uiuer&s hauriendo consupserat. Que regẽ istisi haberent sibuotalib

Expanded text:
atque omni genere sive crudelissimae sive turpissimae voluptatis exaestuent. Ille sit atque omni genere sive crudelissimae sive turpissimae voluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimicus, cui haec felicitas displicet; quisquis eam mutare vel auferre tentaverit, eum libera multitudo avertat ab auribus, evertat a sedibus, auferat a viventibus. Illi habeantur dii veri, qui hanc adipiscendam populis procuraverint, adeptamque servaverint. Colantur ut voluerint, ludos exposcant quales voluerint, quos cum suis vel de suis possint habere cultoribus: tantum efficiant ut tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil ab ulla clade timeatur. Quis hanc rempublicam sanus, non dicam Romano imperio, sed domui Sardanapali comparaverit? qui quondam rex ita fuit voluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit, ea sola se habere mortuum, quae libido ejus etiam cum viveret, hauriendo, consumpserat. Quem regem isti si h
Abbreviated transcription (Latin):
plaudant. Nonconsultorib utilitatũ suarũ sedlargitorib uoluptatũ. Nondura uibe¬
ant᷑ non pro hibeant᷑ inpura. reges noncurent quabonis. sed quã subditis regnent. pro¬
uintiae regib intã quã rectorib morũ sedtã quã rerũ dominatorib & deliciarũsuarũ
prouisorib seruiant eosq non sincerit̃ honorent. Sed nequit ac seruilit timeant quid
alions uineas: potiusqua quid suae uitie quisq noceat legib aduertatur. Nullus
ducatur addiudices nisi qui alienȩ rei domui saluti uelcuiquã inuito fuerit in por¬
dent publica scorta uel propt̃ om̃s quib. frui placuerit uel propt̃ eos maxime qui
habere priuata nom poss̃ extruantur amplissime atq: ornatis simedomus : opipara
conuiuia frequententur ubiciuq libuerit & potuerit dienoctuq: ludatur bibatur.
uomat᷑ diffluatur. Saltationes unđ: ĩ crepent theatra in honestȩ laetitiae uocib:¬

Expanded text:
plaudant non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeplaudant non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeantur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iudicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel cuiquam inuito fuerit inpordent publica scorta uel propter omnes, quibus frui placuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomat
Abbreviated transcription (Latin):
palo r siue diuiges siuepauperes siueliberi. si ueserui utrius lib & sexus & iã pessima
sutanaessee lagitio sissima querẽ publicã : & inilla angelorũ quad ã sc̃is sima atq an¬
gustissima curia caelestiq republica ubidi uoluntas lexẽ. Claris sinu sibilocũ &iã ista¬
tores inscelerib & flagituis secelactantur. Nullo modocuiant pessima acflagitios issimã
non c̃e rẽpublicã stantust& inquiunc itantũ floreat copus refert quictoriis gloriosa uel
qđ ÷̃ felicius pace sicurasit e quid ad nosimino id adnos magis ꝑtine sidiuitias quisq sẽꝑ
augeat: Q uaetotidianis effusionib suppetant ꝑ quas sibieĩã infir miores subdat. quisp
potentior obsequant᷑ diuitib pauperes causa saturitatis atquteoꝵ patrocinus quie alner¬
cia ꝑfruantur diuites pauperib ad clientulas ⁊ ad minis teriũ siuifactĩs abutant᷑ populi

Expanded text:
nciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimanciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimase est, flagitiosissimamque rem publicam et in illa angelorum quadam sanctissima adque augustissima curia caelestique re publica, ubi Dei uoluntas lex est, clarissimum sibi locum etiam istatores in sceleribus et flagitiis se esse laetantur, nullo modo curant pessimam ac flagitiosissimam non esse rem publicam. Tantum stet, inquiunt, tantum floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? Immo id ad nos magis pertinet, si diuitias quisque augeat semper, quae cottidianis effusionibus subpetant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque potentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministerium sui fastus abutantur. Populi
Abbreviated transcription (Latin):
publicã pessimã acflagitiosissima factã non in putanedussuis afflictionẽ uero eius
quam cumque istotempore superbia delici ȩ quȩeorum perpessȩ fueriNit
Religioni increpitant christianȩ Cuius prȩcepta deiustis probisq: morib: sisimul au¬
dirent atq curarent Reges terrae & om̃s populiprincipos & om̃s iudices terrae
uuenes & uirgmes semiores cũ iumorib aetas omis capax cuterq sexus es quos laptis ra
uohannes allo quitur ex actores i psi atq milites &terras uitȩpsentis ornare sua felicitateres
pualiua llidu aeterueculm̃ beatisnimȩ regnatura conscender seclquia ist eaudit illecon¬
puoiit pduresqͥ artiis maleblandientib qua utili uirtutũ asperitatis̃t a miciores tolera
re p̃ famuli uibentur. siue s reges siueprincipes. siue iudices siue milites siue pioum¬

Expanded text:
publicam pessimam ac flagitiosissimam factam non inputant dis suis; adflictionem uero eius, publicam pessimam ac flagitiosissimam factam non inputant dis suis; adflictionem uero eius, quamcumque isto tempore superbia deliciaeque eorum perpessae fuerint, religioni increpitant Christianae. Cuius praecepta de iustis probisque moribus si simul audirent adque curarent reges terrae et omnes populi, principes et omnes iudices terrae, iuuenes et uirgines, seniores cum iunioribus, aetas omnis capax et uterque sexus, et quos baptista Iohannes adloquitur, exactores ipsi adque milites: et terras uitae praesentis ornaret sua felicitate res publica, et uitae aeternae culmen beatissime regnatura conscenderet. Sed quia iste audit, ille contemnit, pluresque uitiis male blandientibus quam utili uirtutum asperitati sunt amiciores: tolerare Christi famuli iubentur, siue sint reges siue principes siue iudices, siue milites siue proui
Abbreviated transcription (Latin):
nares publica qđ ñ ego prius dico sedaucto reseorũ. Vnde haec mercede didicimꝰ tanto
antedixer̃ antexpĩ aduentũ paulatĩ mutata expulcherrima atq optima pessima
acflagiciosissima factaẽ . Ecce antexpĩ aduentũ postdeletã cartaginẽ maiorũ mores
onpaulatim ut antea sed torrentis modo p̃cipitati adõ uiuentus lux u atq a uaritia
corruptaẽ. Legant nobis contraluxũ & a uaritiã precepta deorũ suo populoro ma¬
nodatacui utinã tantũ casta & modesta reticerent acn abillo & iã probrosa & lgno¬
miniosa deposcerent quib ꝑfalsam diuinitatẽ ꝑniciosa c̃ciliarent auctoritate:
nontẽ exphilo sophoꝵ concertationib: strepere. Sedtã quã ex oraculis & dinubib in¬
tonare & tam̃ luxu atq a uaritia sȩuisq: acturpib: mimorib: att aduentũ xp̃i re

Expanded text:
na res publica quod non ego primus dico, sed auctores eorum, unde haec mercede didicimus, tanto na res publica quod non ego primus dico, sed auctores eorum, unde haec mercede didicimus, tanto ante dixerunt ante Christi aduentum \'paulatim mutata ex pulcherrima adque optima pessima ac flagitiosissima facta est.\' Ecce ante Christi aduentum, post deletam Carthaginem non paulatim, ut antea, sed torrentis modo praecipitati, adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta est.3 Legant nobis contra luxum et auaritiam praecepta deorum suorum populo Romano data; cui utinam tantum casta et modesta reticerent, ac non etiam ab illo probrosa et ignominiosa deposcerent, quibus per falsam diuinitatem perniciosam conciliarent auctoritatem.non tamquam ex philosophorum concertationibus strepere, sed tamquam ex oraculis et Dei nubibus intonare. Et tamen luxu adque auaritia saeuisque ac turpibus moribus ante aduentum Christi rem
Abbreviated transcription (Latin):
Conluuia ẽ morũ pessimorũ quaillaciuitas prolapsa fuerit: ante nr̃i suꝑni regis aduentun¬
enĩ iuecgestas Nonsolũ ante quã xp̃s incarne psens docerecoepiss&. Verũ & iã antequã
de uirgine natus eẽt. Cũigitur tot & tantamala tẽporũ illorũ ueltolerabiliora superus
uel post euersã carthaginẽ intolleranda & horrenda duissiuis. inputareñ audeant opinio¬
nes humanis mentib: undetalia uitia siluescerent astutia maligna in serentib: Cur
mala p̃ sentia xp̃o inputant quidoctrinas a luberrima & falsos ac fallaces deos coliuetat
Etistas hominũ noxias fagiciosasq: cupiditates diuina auctoritate detestans atq: condẽp¬
nans his malis tabescenti adabenti mundo ubiq: familiã suã sensims ubtrahit. Quac̃dat
aet̃nã & non plausu uanitatis sediudicio ueritatis glorio sissimã ciuitatẽ. Ecceroma

Expanded text:
colluvie morum pessimorum quo illa civitas prolapsa fuerit, ante nostri sucolluvie morum pessimorum quo illa civitas prolapsa fuerit, ante nostri suHaec enim gesta sunt non solum antequam Christus in carne praesens docere coepisset, uerum etiam antequam de uirgine natus esset. Cum igitur tot et tanta mala temporum illorum uel tolerabiliora superius, uel post euersam Carthaginem intoleranda et horrenda dis suis inputare non audeant, opiniones humanis mentibus, unde talia uitia siluescerent, astutia maligna inserentibus: quur mala praesentia Christo inputant, qui doctrina saluberrima et falsos ac fallaces deos coli uetat et istas hominum noxias flagitiosasque cupiditates diuina auctoritate detestans adque condemnans his malis tabescenti ac labenti mundo ubique familiam suam sensim subtrahit, qua condat aeternam et non plausu uanitatis, sed iudicio ueritatis gloriosissimam ciuitatem?
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore idẽ paruo inter uallo postreges ex actos quales romanifuerint. Dequib: ait iusbo¬
nũq apud eos non legib: magis quã natura ualebat : porro sulla tẽ pora talia reperiunt᷑
quib: pulcherrima atq optima fuisse p̃dicatur romana respublica quidiã dec̃sequen¬
ti aetate dicendũ autcogitandũ arbitramur cũ paulatim mutata ut eiusde historici
es describat in eiꝰ historia legipot ÷ quantis malis morum quae scđis reb: ex hortas usq adbella
ciuuilia de monstre tẽꝑuentũ. Ex quo tẽpore ut ait maiorũ mores non paulatĩ ut antea
sed torrentis mõp̃cipitati ad eo iuuentus luxũ atq auaritia corrupta ut merito dicat᷑
genituscẽ quine que ipsi haberepossint. resfamiliares neq alios pat sdicit Ne hide pla¬
ra salustius desilleuiciis cetera qsdeditate reipublice & alii scriptores: In haet consentint
Quãuis elo quio multũ in pariternis tamen ut opinor & quis quis aduerterit facillinepspicit

Expanded text:
tempore, id est paruo interuallo post reges exactos, quales Romani fuerint, de quibus ait: Ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat.\' Porro si illa tempora talia reperiuntur, quibus pulcherrima adque optima fuisse praedicatur Romana res publica, quid iam de consequenti aetate dicendum aut cogitandum arbitramur, cum paulatim mutata, ut eiusdem historici et describat, in eius historia legi potest; quantis malis morum, quae secundis rebus exorta sunt, usque ad bella ciuilia demonstret esse peruentum. Ex quo tempore, ut ait, maiorum mores non paulatim ut antea, sed torrentis modo praecipitati, adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta, ut merito dicatur genitos esse, qui neque ipsi habere possra Sallustius de Syllae vitiis caeteraque foeditate reipublicae: et alii scriptores in haec consentiunt, quamvis eloquio multum impari. 3. Cernis tamen, ut opinor, et quisquis adverterit facillime perspicit
Abbreviated transcription (Latin):
honorib: admiscentur illas theatricas artes diu uirtus romana nonnouerat.
Quȩsi ab oblectamentũ uoluptatis humanȩ quaererentur uitiomorum in repe¬
rent humanorum. Dii eassibi exhiberi petiuer̃ quomodo ergo abicitur scȩnicꝰ
ꝑ quẽ coliturds̃ & thea tricȩ illius turpitudinis quafronte notatur : acco siadorat᷑ es¬
actor
Inlaecentrouersia greciromani quetomnertent Grttepitant rteadsehona a rehomane

Expanded text:
honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu virtus Romana non noverat: honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu virtus Romana non noverat: quae si ad oblectamentum voluptatis humanae quaererentur, vitio morum irreperent humanorum. Dii eas sibi exhiberi petiverunt: quomodo ergo abjicitur scenicus, per quem colitur Deus? et theatricae illius turpitudinis qua fronte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controversia Graeci Romanique concertant. Graeci putant recte se honorare homines
Abbreviated transcription (Latin):
tione noxia premerentur utillos deoscolerent quos uidebant sibi uoliusse scenicas
turpitudines consecrari suaetamen dignitatis memores acpudoris actores : taliũ
fabularum. nequaqũa honorauer̃ more grecorũ sed sicut apudcic eronẽ idẽ scipio
loquitur cũ artẽ iudicram scaenã quetotã in proboducerent genus id hominum
Non modo honoreciuium reliquorũ carere sed & iã tribu: moueri notationecens¬
soria uoluer̃. Praeclara sane &romanis laudib adnumeranda prudentia sed ue¬
limseipsa sequeretur seimitaretur. Ecceenimrecte quis quisciuium romanorum
ẽescȩnicus elegiss& : Non solum einullus ad honorem dabaturlocus : Verũ & iam
censoris nota tribumtenere propriam minime sinebatur. Danimum ciuitatis
laudif auidum germanȩ quae romanorums sed respandeatur mihi qua consen¬
tanea ratione homines scȩnici ab omni honore pelluntur & iudiscȩnicideorum

Expanded text:
tione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas tione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaquam honoraverunt more Graecorum, sed sicut apud Ciceronem idem Scipio loquitur, Cum artem ludicram scenamque totam probro ducerent, genus id hominum non modo honore civium reliquorum carere, sed etiam tribu moveri notatione censoria voluerunt. Praeclara sane, et Romanis laudibus annumeranda prudentia: sed vellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis civium Romanorum esse scenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, verum etiam censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur. O animum civitatis laudis avidum, germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi, qua consentanea ratione homines scenici ab omni honore repelluntur, et ludi scenici deorum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uidelico fuit utplautus aut aut neuius publio & lgneo scipione a utcecilius marteus¬
tonimaledicert & dignufuit utterentius uest̃ flagitio iouis optimimaxinis aiblisen¬
tium ne quitiã concitar& sedres ponder& mihi fortasse siuiuer& quomodo nosilcasn
punita et nolemus quae ipsidiis aera eẽ uoluer. Cũbudos scȩnicos ubitaliace lebrant
dictitantur actitantur & romanis morib: inuexer̃ & suis honorib: dicari exhiber¬
quȩ iusser. Curnonergo hinc magis ipsi intellectis nonẽe di ueri nec omni no digni
quibus diuinos honores deferr& illa respublica : quos enimcoli minime decer&s minime¬
qu eo porter& si ludos expeterent agendos conuitiis romanorum. Quomodoques
colendiputatis .: Quomodo non detestandi spiritus intellecti qui cupiditatefallendi
intersuor honores suacelebrari crimina poposcer . Iteq romani quã uisiam superfa¬

Expanded text:
num uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Canum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut Terentius uester flagitio Iouis optimi maximi adulescentium nequitiam concitaret? CAPUT punita esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, et Romanis moribus inuexerunt et suis honoribus dicari exhiberique iusserunt? Quur non ergo hinc magis ipsi intellecti sunt non esse di ueri nec omnino digni, quibus diuinos honores deferret illa res publica? Quos enim coli minime deceret minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conuiciis Romcolendi putati sunt, quomodo non detestandi spiritus intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos honores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam supersti
Abbreviated transcription (Latin):
entestale carmencondere siquis auder& quod erga sequidem satis honeste cons¬
tituer. Sederga deossuos suꝑbe & inreligiose quoscumscirent non solumpacient̃
uerũ & iã libent̃ poetarũ ꝓbris maledictisq: lacerari sȩpotius quã illos huiuscemo¬
di iniurus indignos eẽduxer̃ sequeabeis & iamlege munier. Illorũ autẽ ista
&iam sacris sollẽ pnitatib: miscuer. Itanetandem scipio laudes hanc poetis roma¬
nis negatã ẽe licentiã ut cuiqua obꝓbriũ infligerent romanorum. Cum uideas
eos nulliderũ peꝑcisse urorũ. Ita ne pluristibi habenda uisaẽ existimatio curiȩ
urãẽ quã capito lii. lmmo romae unius quã caeli totius ut linguã maledi cam.¬
inciuestuos exertere poete eialege pro inberentur & indeos tuos seturi tant conutia nul¬
losenatore nulo cenero nullo principe milio pontisiceprohibente iaculare per ttacra¬

Expanded text:
entes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste consentes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et inreligiose; quos cum scirent non solum patienter, uerum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari, se potius quam illos huiusce modi iniuriis indignos esse duxerunt seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Romanorum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio curiae uestrae quam Capitolii, immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicamin ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indig
Abbreviated transcription (Latin):
serat. Bonos autẽ obsequiis laetis atq: iocundis qualias utipseait ludiconiuuia
lectis ternia quod totũ qualesit postea sids̃ iuuerit diligentius disseremꝰ. Nunc
ad rem presentem quod adtena sid eomib: om̃a tã quã bonis permix tetribuantur.
Neque enĩ eẽ dec& deos malos cũ potius usti quia lnmundis spiritus. om̃s sint mali siue
certadis cretione sicut labeoni uisuẽ illis illa istis ista distribuantur obsequia. Cõ
petentis si me grȩci utrosq honoriducunt & sacrerdotes ꝑ quos uictimȩ ministrant᷑.
& scȩnicos perquos ludi exbibentur Neuel omnib: diissuis si & ludi omnib: gratis
lel quodẽ indignius hisquos bonos putant siludi ab eissolis amantur: facere coniun¬
cantur in iuriam. A tromani sicut in illa derepublica disputatione scipio gloriat᷑
ꝓbris & iniuriis poenarũ subiectã uitã famamq: habere noluer. Capite &iã santi¬

Expanded text:
serat, bonos autem obsequiis laetis adque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi conuiuia serat, bonos autem obsequiis laetis adque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi conuiuia lectisternia. Quod totum quale sit, postea, si Deus iuuerit, diligentius disseremus. Nunc ad rem praesentem quod adtinet, siue omnibus omnia tamquam bonis permixte tribuantur neque enim esse decet deos malos, cum potius isti, quia inmundi sunt spiritus, omnes sint mali, siue certa discretione, sicut Labeoni uisum petentissime Graeci utrosque honori ducunt, et sacerdotes, per quos uictimae ministrantur, et scaenicos, per quos ludi exhibentur, ne uel omnibus dis suis, si et ludi omnibus grati sunt, uel, quod est indignius, his, quos bonos putant, si ludi ab eis solis amantur, facere conuincantur iniuriam. probris et iniuriis poetarum subiectam uitam famamque habere noluerunt, capite etiam sanci
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sedsane dissuis omnino congruent̃ quinec uitã ciuiũ lacerandã linguis
poetarum & histrionũ subtrahere ausisunt a quibus cernebant deorũ uitã eis dẽ ipsis dus uo¬
untib & libentib carpi& ipsos homines perquos istalntheatris agebantur quae numinib:
quibus subditierant gratate cogno Nouerant i non sduminime spernendos inciuitate
quum uiam maime ho norandos putar̃. Quidenĩcausȩ repperire possint Cursacer¬
ecces honerarent quiaꝑ eos uictimas dus acceptabiles offerebant Escenicos probrto¬
or baberent perquos illã uoluptatem siue ho noremdiis exhiberi petentib: & nisi
fer& iracentib: eorũ ad monitione didicerant. Cum presertim labeo quẽ huius¬
cemodi rerum peritis simũ p̃dicant numinabona a numinib: malis ista & iacultus
diuersitate distingiat. malos deos propitiari caedib: & tristib: supplicationibus as¬

Expanded text:
quidem, sed sane dis suis omnino congruenter, qui nec uitam ciuium lacerandam linguis quidem, sed sane dis suis omnino congruenter, qui nec uitam ciuium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, a quibus cernebant deorum uitam eisdem ipsis dis uolentibus et libentibus carpi, et ipsos homines, per quos ista in theatris agebantur, quae numinibus quibus subditi erant grata esse cognouerant, non solum minime spernendos in ciuitate, uerum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae reperire possent, quur sacerdotes honorarent, quia per eos uictimas dis acceptabiles offerebant, et scaenicos probrosos haberent, per quos illam uoluptatem siue honorem dis exhiberi petentibus et, nisi fieret, irascentibus eorum admonitione didicerant? cum praesertim Labeo, quem huiusce modi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diuersitate % distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
theatrica obprobria parcendũ sibi apoetis nullo modoputauer̃ ueldissuis & iamsicẽ¬
similari appetentes uel metuentes ne honestiorem famã ipsirequirendo & eis se hoc
modo preferendo illos adiracundiam prouocarent. Ad hanc conuementiã pertin&
quod & iã scȩnicos auctores earundem fabularum non paruociuitatis honore dignos
existimar̃ Si quidem quod ineo quoq derepublica libro commemoratur . & aesci¬
nes : atheniensis uireloquentissimus . Cuma dolescens tragedias accitauis s& rẽ
publicã capessiuit & aristodemũ tragicũ item auctorẽmaximis dereb: pacis¬
acbelli legatũ ad philiphum attenienses sepemiser̃ Nonenĩ consenta neũ puta¬
batur cumeasdem arces eosdeq scȩnicos iudos &iã diissuis acceptos uiderent illos
perquos agerentur infa mium loco anu mero deputare. Haec grecitur piter

Expanded text:
theatrica obprobria parcendum sibi a poetis nullo modo putauerunt, uel dis suis etiam sic ctheatrica obprobria parcendum sibi a poetis nullo modo putauerunt, uel dis suis etiam sic consimilari adpetentes, uel metuentes, ne honestiorem famam ipsi requirendo et eis se hoc modo praeferendo illos ad iracundiam prouocarent. quod etiam scaenicos actores earundem fabularum non paruo ciuitatis honore dignos existimarunt, si quidem, quod in eo quoque de re publica libro commemoratur, Aeschines Atheniensis, uir eloquentispublicam capessivit, et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scaenicos ludos etiam dis suis acceptos uiderent, illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. Haec Graeci turpiter