comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filia iepte qͣd eã pater in holo cau
lo uouerat si uiciss& eũ se holo caustoma oblaturũ qui sibi de domo exiens occurriss& qͥd
cũ uoniss& uicit & occurrente sibi filia quod uouerat reddidit sol& eͥe̾ magna & ad diiu¬
dicandũ difficilliina quaestio. quibusdam quid sibi hoc uelit nosse cupientib. quibus dã
uero qui scripturis his scĩs inperita impietate aduersant᷑: hoc maxime in crimen uocan
sic primitus respondemꝰ. ut dm̃ legis & ꝓphetarũ atq: ut expressius dicam dm̃ abraham
& dm̃ isa ac & dm̃ ia cobnec illa sacrificia delectauerint ubi pecorũ holo causta offere
sed qͣd significatiua fuerint & quaedam umbrae futuroꝵ res ip
mutarent᷑ nec modo uberent᷑ immophiberent᷑ offerri. ne uere scđm carnalẽ affectũ talib
dm̃ delectari putaremꝰ. Sed utrum etiam humanis sacrificiis significari futura oportu¬
erit. merito quaerit᷑: non qͣd mortes hominũ quandoq morituroꝵ in hac causa ex hor

Expanded text:
filia Iephte quod eam pater in holocaustoma obtulit deo — quoniam in bello uouerat, si uicisset, eum se holocaustoma oblaturum, qui sibi de domo exiens occurrisset; quod cum uouisset, uicit et occurrente sibi filia quod uouerat reddidit — solet esse magna et ad diiudicandum difficillima quaestio quibusdam quid sibi hoc uelit nosse cupientibus et pie quaerentibus, quibusdam uero qui scripturis his sanctis inperita inpietate aduersantur, hoc maxime in crimen uocant quorum calumniis sic primitus respondemus, ut deum legis et prophetarum, atque ut expressius dicam, deum Abraham et deum Isaac et deum Iacob nec illa sacrificia delectauerint, ubi pecorum holocausta offerebantur, sed. quod significatiua fuerinmutarentur nec modo iuberentur, immo prohiberentur offerri, ne uere secundum carnalem adfectum talibus deum delectari putaremus. Sed utrum etiam humanis sacrificiis significari futura oportuerit, merito quaeritur: non quo mortes hominum quandoque moriturorum in hac causa exhor
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrii tãquã uasculis fractis maior eoꝵ gła fulgor emicuit. quae impios euangelice
p̃dicationis inimicos in opinata illis xp̃i claritate superauit. Seugͦ ꝑ¬
uti nouit etiam ipsis eoꝵ peccatis usus est ad significanda quae uoluit. Proinde si ꝓp¬
uel uouere uel reddere quia magnũ aliquid & spiritale significauit. frustra ds̃ talia
ꝓhibuit & se odisse testatus est: qm̃ & illa quae fieri iussit utiq ad aliqua significa¬
tionẽ rerũ spiritaliũ magnarũq referunt᷑ . Curgͦ illa ꝓhiber& . quando quidẽ

Expanded text:
tyrii tamquam uasculis fractis maior eorum gloriae fulgor emicuit, quae inpios euangelicae praedicationis inimicos inopinata illis Christi claritate superauit. Seu uti nouit, etiam ipsis eorum peccatis usus est ad significanda quae uoluit. proinde si uel uouere uel reddere, quia magnum aliquid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et se odisse testatus est, quoniam et illa quae fieri iussit utique ad aliquam significationem rerum spiritalium magnarumque referuntur. cur ergo illa prohiberet. quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
t t̃ra ñ uenundabit᷑
in ꝓfanationẽ. Alii codices habent in confirmationẽ : quã uendositatẽ i alterutris prius agreco
ed ille sensus aꝑt̾ ẽ & t̾ra ñ uenundabit᷑ in ꝑfanationem. id est nequis auder& t̾rã quã accepit adõ
dere ꝓfanis qui ea utant᷑ ad impietatẽ cultũq dõꝵ alienoꝵ atq falsoꝵ. Il
rũ ẽ ñ uenundabit᷑ terra in confirmationẽ. qͣd puto ñ intelligendũ nisi ne ita uenditio confirmet᷑.
ut eã ñ recipiat uenditor remissionis. sicut p̃ceptũ ẽ. Qd ũ sequit᷑ utriq sensui potest congruere :

Expanded text:
t terra non uenumdabitur in profanationem. alii codices habent "i n confirmationem"; quam mendositatem in alterutris prius in graeco irmatio. sed ille sensus apertus est: et terra non uenumdabitur in profanationem, id est ne quis auderet terram, quam accepit a deo, uendere profanis, qui ea utantur ad inpietatem cultumque deorum alienorum atque falsorum. ilrum est: non uenumdabitur terra in confirmationem. quod puto non intellegendum, nisi ne ita uenditio confirmetur, ut eam non recipiat uenditor tempore remissionis, sicut praeceptum est. quod uero sequitur utrique sensui potest congruere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ mortuũ quegerent quom̃ pascha facerent qm̃ oportebat eos ab in manditus sep̃t̃e dieb
purificari scđm legẽ. consuluit dnm̃n moyses & responsũ accepit. ut quicũq: tale aliquid accidiss&
uel tã in longinquo itinere constitutus ess& ut ñ poss& occurrere. aliomense eũ facere debe
ischa ꝓpt̾ diem mensis quartũ decimũ ubi lunae numerus obseruabat᷑.
facerent si forte talis inmunditia etiam ad scđm mensem occurrer&: arbitror id qd dictꝰ est
de scd̾omense tãquã regulariter fuisse retinendũ. ut tertio mense obseruarent aut certe
pascha ñ egisse talinecessitate ad culpã ñ ꝑtiner& .XUI.

Expanded text:
est super mortuum, quaererent quomodo pascha facerent, quoniam oportebat eos ab inmunditia septem diebus est super mortuum, quaererent quomodo pascha facerent, quoniam oportebat eos ab inmunditia septem diebus purificari secundum legem, consuluit dominum Moyses et responsum accepit "cuicumque tale aliquid accidisset uel tam in longinquo itinere constitutus esset, ut non posset occurrere, alio mense eum facere debere pascha propter diem mensis quartum decimum", ubi lunae numerus obseruabatur. sed si quaeratur, quid facerent, si forte talis inmunditia etiam ad secundum mensem occurreret, arbitror id quod dictum est de secundo mense tamquam regulariter fuisse retinendum, ut tertio mense obseruarent aut certe pascha non egisse tali necessitate ad culpam non pertineret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ operabit᷑. Hunc sensum obscurũ foit yꝑbaton : quod ita confusum & tãquã de ipso fratre
sit dictũ custodire custodias cũ dictũ sit de illo qui recedit ab operib & remanebit ille in¬
rnaculo testimonii custo dire custodias. Oꝑa autem ñ operabit᷑ sec¬
id est qui nondum ꝑuenit ad etatem quinquagenariam : auiginti quinq annis incipi¬
ens operari. E rgo ita distinguendũ est. Et aquinquagenario reced& ab hac ministratione
& ñ operabit᷑ ultra. & ministrabit fr̃ eiꝰ. deinde redit ad illũqui n qua genariũ dequo
loquebat᷑. & de illo explicat cetera dicens : in tabernaculo testimonii custodire custodus. o¬
pera autẽ ñ operabit̾. Qd enĩ ait custodire. subaudit᷑ incipi&: tãquã id unouerbo diceras
custodi& custodias. Sol& em̃ usitate etiam in latinis locutionib infinitũ uerbũ poni pin
finito .XU. Cũ paschae tempore quidam qui in mundi facti erant suꝑ aninĩa hominis id

Expanded text:
n operabuntur. Hunc sensum obscurum facit ὑπέρβατον: quod ita confusum est, ut tanquam de ipso fratre sit dictum, custodire custodias, cum dictum sit de illo qui recedit ab operibus, et remanebit in tabernaculo testimonii custodire custodias: opera autem non operabitur, seid est qui nondum peruenit ad aetatem quinquagenariam a uiginti quinque annis incipiers operari. ergo ita distinguendum est: et a quinquagenario recedet ab administratione et non operabitur ultra, et ministrabit frater eius. deinde redit ad illum quinquagenarium, de quo loquebatur, et de illo explicat cetera dicens: in tabernaculo testimonii custodire custodias, opera autem non operabitur. quod enim ait "custodire", subauditur incipiet tamquam id uno uerbo diceret "custodiet custodias". solet enim usitate etiam in latinis locutionibus infinitum uerbum poni pro finito., Cum paschae tempore quidam, qui inmundi facti erant super animam hominis, id
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sine uitio in holo caustoma & agn̾a agniculã sine iutio. una in pec
nr̃i ntt̃p̃tes trans ferre noluerunt: uelutilocutionẽ inusitatĩ uitantes & dixerunt ꝓ
peccato ñ in peccatũ : cũ sit sensus in ea locutione quiñ fuerat ꝑ turbandus. In peccatũ
ope dictũ est : quia hoc ipsũ qͣd ꝓpeccato offerebat᷑ peccatũ uocaba
apud apłm de dño xp̃o : eũ qui non nouerat peccatũ. peccatũ ꝓnobis fecit. Ds̃ pat̾ scilica
eũ filiũ ꝓ nobis ferit peccatũ. id est sacrificiũ ꝓpeccato. Sicut gͦ agñ in holocaustoma ut
qͣd prius dixerat inpeccatũ. & hoc sacrificiũ salutaris qd prius dixerat insalutare.
leuitis. Sed quod scriptũ est hoc ẽ de leuitis. intelligit᷑ dictũ hoc constituo de leutas. XIIII.¬
einde sequit᷑. Aquinto & uigesimo anno & sup̃ introibunt ministrare in ministeriũ iuope¬

Expanded text:
culum sine uitio in holocaustoma et agnam anniculam sine uitio unam in pecculum sine uitio in holocaustoma et agnam anniculam sine uitio unam in pecri interpretes transferre noluerunt ueluti locutionem inusitatam uitantes et dixerunt "pro peccato", non "in peccatum", cum sit sensus in ea locutione, qui non fuerat perturbandus. "in peccatum" quippe dictum est, quia hoc ipsum, quod pro peccato offerebatur, peccatum uocabas pater scilicet deum filium pro nobis fecit peccatum, id est sacrificium pro peccato. sicut ergo agnus in holocaustoma, ut quod prius dixerat "in peccatum", et hoc "sacrificium salutaris", quod prius dixerat "in salutareaec est lex de Leuitis; sed quod scriptum est: hoc est de Leuitis, intellegitur dictum: hoc constituo de Leuitis. Deinde sequitur: a quinto et uicesimo anno et supra introibunt ministrare in ministerium in ope
Abbreviated transcription (Latin):
cumq fecerit ab om̃ib peccatis humanis & despiciens despexerit & deliquerit id est contẽpnen¬
do ista cõmiserit. ad iunxit & ait: anima illa annuntiauit peccatũ qͣd peccauit. & restitu& de¬
lictũ : caput & quintas eiꝰ. Forte gͦ ꝓpt̾ea tantũ. quia ipse annuntianit : & ideo ñ eo dãpno
lectendus fuit. quo furem conp̃hensũ uel conuictũ plectioporter&
eã dñs in maledictũ & in exetram̃tũ. gretꝰ hab& enorcion: quo uerbo uidet᷑ significari u¬
am̃tũ ꝑ execrationẽ. uelit siquisquã dicat sic ñ mihi illud & illud co
iur& illud & illud mihi contingat si fecero uel ñ fecero. ita hoc dictũ ẽ d& te dñs imaledictũ
& in exetram̃tũ. tãquã diceret᷑ ut de te iurent quae ꝑ execrationẽ iurabunt. sic ñ eis contin¬
gat aut hoc eis contingat. nisi illud fecerint.XII. Et offer& munꝰ suũ dño agnũ agni¬

Expanded text:
cunque fecerit ab omnibus peccatis humanis, et despiciens despexerit et deliquerit, id est, contemnencunque fecerit ab omnibus peccatis humanis, et despiciens despexerit et deliquerit, id est, contemnendo ista commiserit, adjunxit et ait: Anima illa annuntiabit peccatum quod peccavit, et restituet delictum, caput et quintas ejus: forte ergo propterea tantum, quia ipse annuntiavit; et ideo non eo damno plectendus fuit, quo furem comprehensum vel convictum plecti oporterete dominus in maledictum et in execramentum, graecus habet ivopw.ov. quo uerbo uidetur significari "îuramentum per execrationem": uelut si quisquam dicat: sic non mihi illud et illud coiuret: illud et illud mihi contingat, si fecero uel non fecero. ita hoc dictum est: det te dominus in maledictum et in execramentum, tam quam diceretur: ut de te iurent quae per execrationem iurabunt, sic non eis contigat aut hoc eis contingat, nisi illud fecerint. Et offeret munus suum domino agnum anni
Abbreviated transcription (Latin):
quies tanto: nisi forte quia hic ait uir aut mulier quicumq fecerit ab om̃ib: peccatis humanis.
petcata ignorantiaem uoluit intelligihumana peccata: Fieri enĩ potest. ut parũ attendendo
iã traiciat homorem alienã inre suã. Qd ideo peccatũ ẽ : quia sidilic
deret᷑ ñ ad mitteret᷑. Et haec uoluit capite & quinta restitui : ñ sic̃ furta multari. Nã si furta &
fraudes hic intellexerimꝰ quae ñ ꝑ ignorantiã negligentiae sed furandi & fraudandi animo cõ¬
mittunt᷑ & ideo dicta humana quia in homines fiunt. ille nisi fallor erit exitꝰ questionis huiꝰ.
ut ideo qui facit ñ reddat uel duplũ quia ñ rep̃hendit᷑ uel conuincit᷑: sed ignorantib a quo factũ
uel utrum factũ sit ipse annuntiat delictũ suũ. cũ enĩ dixiss& scriptura u

Expanded text:
quies tanto! nisi forte, quia hic ait: uir aut mulier quicumque fecerit ab omnibus peccatis humanis, quies tanto! nisi forte, quia hic ait: uir aut mulier quicumque fecerit ab omnibus peccatis humanis, peccata ignorantiae uoluit intellegi humana peccata. fieri enim potest, ut parum adtendendo per neglegentiam traiciat homo rem alienam in rem suam: quod ideo peccatum est, quia, si diligenter adtenderetur, non admitteretur. et haec uoluit capite et quinta restitui, non sicut furta multari. nam si furta et fraudes hic intellexerimus, quae non per ignorantiam neglegentiae, sed furandi et fraudandi animo committuntur et ideo dicta humana, quia in homines fiunt, ille, nisi fallor, erit exitus quaestionis huius, ut ideo qui fecit non reddat uel duplum, quia non deprehenditur uel conuincitur, sed ignorantibus a quo factum uel utrum factum sit ipse adnuntiat delictum suum. cum enim dixisset scriptura: u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximꝰ. sub hac breuitate insinuat tunc quȩri ꝓximũ eiꝰ supse ñ fuerit. Si autẽ nec ꝓximꝰerit.¬
estituet᷑ : ne inpunitũ remaneat qͣd ad missũ ẽ. Qđ tam̃ ñ cedat in sacrifi
tis. Sic sane uerba scripturae distinguenda sunt. Si autẽ ñ fuerit homini pimꝰ. ita ut reddat
deat. Deinde sequit᷑. Delictũ qͥd reddit dño. sacerdotis erit. delic
dicit. cũ reddit᷑ eares quae ꝑ delictũ ablata ẽ .X. Quaeri autẽ potest quomͦ inexodo dr̃ siquis
furatꝰ fuerit urtulũ aut ouem. restituere debere quinq uitulos uel quattuor oues si occiderit
aut uendiderit. Si autẽ qd abstulerit saluũ apud eũ reperit᷑ duplũ esse restituendũ: cũ hic
restitui iubeat caput & quintã qͣd longe ẽ etiã aduplo. quanto magis a quadruplo uel quir¬

Expanded text:
proximus" sub hac breuitate insinuat tunc quaeri proximum eius, si ipse non fuerit. si autem nec proximus eritproximus" sub hac breuitate insinuat tunc quaeri proximum eius, si ipse non fuerit. si autem nec proximus eritestituetur, ne impunitum remaneat quod amissum est. Quod tamen non cedat in sacrificium, sed sit sacerdotis, sic sane verba Scripturae distinguenda sunt. Si autem non fuerit homini proximus, ita ut reddat deat. Deinde sequitur: Delictum quod redditur Domino, sacerdotis erit. Delictum autem dicit cum redditur ea res, quae per delictum oblata est. Quaeri autem potest quomodo in Exodo dfuratus fuerit uitulum aut ouem, restituere debere quinque uitulos uel quattuor oues, si occiderit aut uendiderit, si autem quod abstulerit saluum apud eum reperitur, duplum esse restituendum, cum hic restitui iubeat caput et quintam, quod longe est etiam a duplo, quanto magis a quadruplo uel quin
Abbreviated transcription (Latin):
tu & quintas eiꝰ adici& suꝑ illud & redd& cui deliquid ei. Si autẽ ñ fuerit homini ꝓximus
ita ut reddat illi delictũ. ad ipsũ delictũ qͣd reddit᷑ dño sacerdoti erit. excepto ariete ꝓpitia¬
tionis ꝑ quẽ exorabit in illo ꝓ eo. Hic ea peccata intelligenda sunt quoꝵ in his reb ꝑpetratio ẽ quȩ
unia restitui possent. Non em̃ alit̃ dicer& quomodo restituenda sunt: nisi
issent. lubente enĩ restitui caput & quintas. id est totũ illud quidquid ẽ & quintã eiꝰ partẽ excepto
ariete qui fuerat offerendus in sacrificiũ ad ex piandũ delictũ. Iub& autẽ illud qd restituit᷑ sacer¬
dotis esse id est ipsũ caput & quintã si ñ ẽ ꝓximꝰ ei in quẽ cõmissũ ẽ: ubi utiq intelligit᷑ tunc dño
reddendũ qd sit sacerdotis si homo ipse ñ suꝑsit qui damnũ passus ẽ. Nec ꝓximꝰ eiꝰ quẽ puto
heredẽ intelligi uoluisse. sed de ipso homine nihildixit scriptura. Uerũ tam̃ cũ dicit siñ ei fuerit

Expanded text:
i autem non fuerit homini proximus, ita ut reddat illi delictum ad ipsum, delictum quod redditur domino sacerdoti erit excepto ariete propitiationis per quem exorabit in illo pro eo. hic ea peccata intellegenda sunt, quorum in his rebus perpetratio est, quae pecunia restitui possunt. non enim aliter diceret quissent. iubet enim restitui caput et quintas, id est totum illud quidquid est et quintam eius partem excepto ariete, qui fuerat offerendus in sacrificium ad expiandum delictum. iubet autem illud quod restituitur sacerdotis esse, id est ipsum caput et quintam, si non est proximus ei in quem commissum est. ubi utique intellegitur tunc domino reddendum quod sit sacerdotis, si homo ipse non supersit qui damnum passus est nec proximus eius, quem puto heredem intellegi uoluisse. sed de ipso homine nihil dixit scriptura; uerum tamen cum dicit: "si non ei fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
post apparebit : nam hic ñ appar&. Uult enim illud esse uelamen ostu
taberna culi huius uidelic& interioris. cui circum ponitur atrium : de in¬
de iub& altare fieri sacrificiorum & holo caustonatum. & dicit que mad¬
modum fiat : nondum autem dicit ubi ponatur. sed hoc quoq post appa¬
rebit. Hic iam de atrioloquitur usq infinem qđ circumponendũ est taber¬
naculo illi. de quo prius constituendo locutus est. Et facies inquit atriũ.
qđ dicit grȩce aulen non aulam quod quidam interp̃tes nr̃i ñ discernentes
erunt. Non nulli autem multo inperitiores ianuas interp̃tati sunt & aulas
& auleas. Sicut aut̃ in lingua latina in uenimus aulea quas graeci auleas uo

Expanded text:
post adparebit; nam hic non adparet. uult enim illud esse uelamen ostii tabernaculi. huius uidelicet interioris, cui circumponitur atrium. deinde iubet altare fieri sacrificiorum et holocaustomatum et dicit quemadmodum fiat, nondum autem dicit ubi ponatur: sed hoc quoque post adparebit. Hinc iam de atrio loquitur usque in finem, quod circumponendum est tabernaculo illi, de quo prius constituendo locutus est. et facies, inquit, atrium, quod dicit graece xWrw, non auXaiav: quod quidam interpretes nostri non discernenteserunt. nonnulli autem multo inperitiores "ianuas" interpretati sunt et aoXaa et auXafa;. sicut autem in lingua latina inuenimus aulaea, quas Graeci a-jXata? uo
Abbreviated transcription (Latin):
d tamen non diceretur. nisi alicuius significationis grã. Nã si qđ attin& ad p̃cepta
quȩ hominib data sunt : de bob cura ñ ẽ dõ. qđ ñ sic intelligit᷑ tãquã ñ ipse pascat
e nec seminant nec metunt neq congregant in horreũ. Sed
ñ ẽ p̃cepto monere hominẽ quomͦꝰ boui suo consulat: quantominus ei cura ẽ dest¬
ris bestus p̃cipere quomͦ illis ab hominib conso̾lat᷑. cũ eas ipse pascat diuitiis nature
usq quaq fructiferae. qui eas etiam ꝑalios sex annos pascit cũ colligunt᷑ quae se¬
minant᷑.

Expanded text:
Quod tamen non diceretur, nisi alicujus significationis gratia. Nam si quod attinet ad praecepta Quod tamen non diceretur, nisi alicujus significationis gratia. Nam si quod attinet ad praecepta quae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo ; quod non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo bovi suo consulat: quanto minus ei cura est de feris bestiis praecipere, quomodo illis ab hominibus consulatur, cum eas ipse pascat divitiis naturae usquequaque fructiferae, qui eas etiam per alios sex annos pascit, cum colliguntur quae seminantur?
Abbreviated transcription (Latin):
ex annis
seminabis terrã tuã & colliges fructum eiꝰ. septimo autem anno remissionẽ facies
quiem dabis illi. & edent pauperes gentis tuae. Quae autem su
ferae bestiae. Sic facies uineam tuã. & oliuetum tuũ. Quaeri potest quid colligant
pauperes. si septimo annoita parcit terrae ut nec seminet᷑ quidem . Non enĩ ad
terra ñ seminata nihil possunt sumere ubi segetes nasci ñ possunt. De uinea
eni & oliueto postea dicit similit̾ esse faciendũ. ac ꝑ hoc illud de aruis intelli¬
git᷑ quae frumentis seruiunt: An sic accipiendum. sex annis seminabis terram
ñ colliges. ut intelligat᷑ seminabis etiam sidictum ñ ẽ. ut ad sex annos semi¬
nare & colligere ꝑtineat. ad septimũ uero dimittere quod fuerit seminatũ : Nã
quid inde habebunt pauperes quorũ residuum etiam feris bestus dedit. eis ui¬
delic& qui illis frugib uesci possint. sicut sunt apri & cerui & si quid huius modi:

Expanded text:
ex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius; septimo autem anno remissionem facies et requiem dabis illi, et edent pauperes gentis tuae; quae autem superabunt edent ferae bestiae. sic facies uineam tuam et oliuetum tuum. quaeri ppauperes, si septimo anno ita parcit terrae, ut nec seminetur qes gentis tuae — quia de terra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non possunt. de uinea autem et oliueto postea dicit similiter esse faciendum; ac per hoc illud de aruis intellegitur, quae frumentis seruiunt. an sic accies; septimo vero non colliges, ut intelligatur seminabis, etiamsi dictum non est: ut ad sex annos seminare et colligere pertineat, ad septimum vero dimittere quod fuerit seminatum? Nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis videlicet quae illis frugibus vesci possint, sicut sunt apri, et cervi, et si quid hujusmodi?
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ gͦ se ostendit specie corporali uel signis corporalit̾ exp̃sis. ñ substantia eĩ appar& quaa
ẽ ipse qđ ẽ : sed assũptio formarũ uisibiliũ eiꝰ om̃i potentiae subiac&.¬
CII. Et de elo¬

Expanded text:
us est. quod ergo se ostendit specie corporali uel signis corporaliter expressis, non substantia eius adparet, qua us est. quod ergo se ostendit specie corporali uel signis corporaliter expressis, non substantia eius adparet, qua est ipse quod est, sed adsumptio formarum uisibilium eius omnipotentiae subiacet. Et de el
Abbreviated transcription (Latin):
imens autem moẏses dimidiam partẽ sanguinis. infudit
in craterem & partem reliquã sanguinis infudit ad altare. & accipiens librũ
testam̃ti recitauit inaures populi. Notandũ est nunc primũ sacrificasse moẏ sen
enter scripturam dicere. ex quo ex egypto eductus ẽ popi
uerit dõ. & aduertendũ librũ testam̃ti cũ sanguine hostiae recitari. in quoli¬
bro illas iustificationes conscriptas debemꝰ accipere. Nã c
tdixerunt. Om̃a quaetũq:
locutꝰ ẽ dñs faciemꝰ & audiemꝰ. Non alit̾ respondent ecce iam tertio .ci. Et¬
CI. Et as¬
cendit moyses & aaron & nadib & abiud & septuaginta senioꝵ isrł: & uide¬
runt locũ ubi steterat ibi dĩ isrł. Constat int̾ eos qui recte intelligunt nul¬
lodm̃ contineri loco nec aliquo uelut situ corporis m̃bra ponere. sicutiẽ nr̃i corporis sitꝰ
sedere. iacere . sitire. & siquid huius modiẽ. haet enĩ ñ sunt nisi corpoꝵ. ds̃ aut̃ sp̃s est.

Expanded text:
mens autem Moyses dimidiam partem sanguinis, infudit in crateram, et partem reliquam sanguinis in altare; et accipiens librum testamenti, recitavit in aures populi. Notandum est nunc primum sacrificare Moysen, evidetur Scripturam dicere, ex quo ex Aegypto eductus est popuverit Deo. Et advertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari: in quo libro illas justificationes conscriptas debemus accipere. Nam dEt dixerunt: omnia quaecumque locutus est dominus faciemus et audiemus. non aliter respondent ecce iam tertio. Et ascendit Moyses et Aaron et Nadab et Abiud et septuaginta seniorum Israhel et uiderunt locum ubi steterat ibi deus Israhel. constat inter eos qui recte intellegunt nullo deum contineri loco nec aliquo uelut situ corporis membra ponere, sicuti est nostri corporis, sedere, iacere, stare et si quid huius modi est. haec enim non sunt nisi corporum, deus autem spirit
Abbreviated transcription (Latin):
& columnas quattuor. quinquaginta conplent cubita & columnas decem: Haec
a ex istis suis finib in medium posuerunt atrii portam. ex
ostium taberna culi inter portam atrii & ostium taberna culi spatiũ iac&
quantũ cubita illa concludunt uiginti aporta & dextra leuaq quindena.
suris ex aminatis fortasse in istis lateribus ternarũ columnarũ quȩ plagra
grece dicta sunt. non nulla &iã obliuiosttas inuenitur. ut non frustra qui

Expanded text:
et columnas quattuor quinquaginta conplent cubita et columnas decem. haec et columnas quattuor quinquaginta conplent cubita et columnas decem. haec latera ex istis suis finibus in medium posuerunt atrii portam, ex illis autem ostium tabernaculi; inter portam atrii et ostium tabernaculi spatium iacet, quantum cubita illa concludunt uiginti a porta et dextra laeuaque quindena. igenter autem mensuris examinatis fortasse in istis lateribus ternarum columnarum, quae icXayia graece dicta sunt, nonnulla etiam obliquitas inuenitur, ut non frustra qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc exeo qđ superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi erit conte¬
gens suꝑlatera tabernaculi. gretus ħab& plagia quae latini non nulli non latera
sed obliqua interp̃tati sunt : merito mou& quia & sinihil hic uideat᷑ obliquum
ubi om̃s anguli quattuor laterũ recti sunt: plagia tam̃ dicilatera illa non possunt
quorum unum est in facie alterũ retro. id est orientale & occidentale : sed plagia
dicipossunt ad extro & sinistro id est aquiloniũ & australe. Cum ergo ñ sint ea
plagia quae habent cubita quinquaginta quib laterib tegendis ꝓficere potu¬
isse diximus superantem longitudinem capillaciorum uelorum. quomodo erit
uerum cubitum ex hoc & cubitum ex hoc ex eo q̃d superat uelis de longitudine
uelorum tabernaculi erit contegens suꝑ latera tabernaculi : Sed nimirũ de
illis laterib tegendis loquit᷑ quxȩ etiam dorsa appellat quindenorum cubi¬
torum colum narumq ternarũ . quae cum porta atrii habente cubita uiginti

Expanded text:
ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, graecus habet TrXcqua, quae latini nonnulli non "latera" sed "obliqua" interpretati sunt, merito mouet, quia etsi nihil hic uideatur obliquum, ubi omnes anguli quattuor laterum recti sunt, rcXcqua tamen dici latera illa non possunt, quorum unum est in facie, alterum retro, id est orientale et occidentale, sed TrXafia dici possunt a dextro et sinistro, id est aquilonium et australe: cum ergo non sint ea ttXafia, quae habent cubita quinquagena, quibus lateribus tegendis proficere potuisse diximus superantem longitudinem capillaciorum uelorum, quomodo erit uerum: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi? sed nimirum de illis lateribus tegendis loquitur, quae etiam dorsa appellat quindenorum cubitorum columnarumque ternarum, quae cum porta atrii habente cubita uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
EOBSTETRIEUM MenorTIO QuO PΕpEL¬
lerunt pharaonem ne occiderent masculos israhelitas quan¬
donascebant᷑: dicentes. non ita parere mulieres hebreas sicut
pariebant aegẏptiae: quaeri sol& utrum talia mendacia appro¬
bata sunt auctoritate diuina. quando quidem scriptũ est dm̃be¬
ne fecisse obstetricib : sed utrum ꝓmisericordia ignoscebat mendacio an & ipsũ
dignum pͣmio iudicabat incertum est᷑. Aliud enim faciebant obste¬
trices uiuificando infantes paruulos. aliud pharaonimentiendo. Nam iillis uiuifi¬
candis opus misericordiae fuit. mendacio uero illo ꝓse utebant᷑ ne nocer& illis pha¬
rao quod potuit ñ adlaudem sed ad ueniam ꝑtinere. Neq hinc auctoritatẽ ad men¬
tiendũ esse ꝓpositã mihi uidet᷑ dequib dictum ẽ : & non ẽ inuentũ in ore eoꝵ men¬

Expanded text:
obstetricum mendacio, quo fefellerunt Pharaonem, ne occiderent masculos Israhelitas quando nascebantur, dicentes non ita parere mulieres hebraeas sicut pariebant aegyptiae, quaeri solet, utrum talia mendacia adprobata sint auctoritate diuina, quandoquidem scriptum est deum bene fecisse obstetricibus: sed utrum pro misericordia ignoscebat mendacio an et ipsum mendacium dignum praemio iudicabat, incertum est. aliud enim faciebant obstetrices uiuificando infantes paruulos, aliud Pharaoni mentiendo; nam in illis uiuificandis opus misericordiae fuit: mendacio uero illo pro se utebantur, ne noceret illis Pharao, quod potuit non ad laudem, sed ad ueniam pertinere. neque hinc auctoritatem ad mentiendum esse propositam mihi uidetur eis, de quibus dictum est: et non est inuentum in ore eorum
Abbreviated transcription (Latin):
onem recte intellegit᷑ qđ altior sit terra quam aqua. altius quippe ab aquis¬
sustollit̾ ubi habitent terrena animalia.
CXXXXIII.Q

Expanded text:
onem recte intelligitur quod altior sit terra quam aqua; altius quippe ab aquissustollitur, ubi habitent terrena animalia. CXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
iros uero qui
Cretihabent aoRasia. quod magis
significat si diciposs& auidentia quae faciãt nonuideri: ñ om̃a sed qđ non opus ẽ.
Nam merito mou& quo modo potuerunt deficere quaerendo hostium. si tali erant caeci
cussi ut omninonihil uiderent. Hoc eñĩ modo sua calamitate
Hanc & illi habuerunt. qui dnm post resurrectionem cũ illo ambulantes inuia ñ cogno¬
autem loth ad illos. Oro dñe. quia inuenit puertuus miseri cordiã antete. & magni¬
ficasti iustitiam tuã qua facis inme ut uiuatanima mea. ego autẽ nom possũ saluus fieri in
ne forte conphendant me mala & moriar. Ac ꝑ turbatione timoris ñ credebat
ipsi dño quem in angelis cognoscebat. quia etiam illud defiliab suis ꝓstituendis
drxerat. ut intelligamꝰ ñ ꝓ auctoritate habendum qd̾ dixit de turpitudine filia¬
rum non enĩ & hoç ꝓauctoritate habendum ẽ : dõ ñ esse credendum

Expanded text:
iros uero qui habent aopao-q, quod magis significat, si dici posset, "auidentia", quae faciat non uideri non omnia, sed quod non opus est. nam merito mouet quomodo potuerunt deficere quaerendo ostium, si tali erant caecicussi, ut omnino nihil viderent. Hoc enim modo sua calamitate Hanc et illi habuerunt, qui Dominum post resurrectionem cum illo ambulantes in via non cognoautem Loth ad ilos: Oro, Domine, quia invenit puer tuus misericordiam ante te, et magnificasti justitiam tuam, quam facis in me, ut vivat anima mea; ego autem non possum salvus fieri in monte, ne forte comprehendant me mala et moriar. Haec perturbatione timoris non credebat ipsi Domino, quem in angelis cognoscebat, qua etiam illud de filiabus suis prostituendis dixerat: ut intelligamus non pro auctoritate habendum quod dixit de turpitudine filiarum: non enim et hoc pro auctoritate habendum est, Deo non esse credendum.
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qd dicit de sacri¬
ficus salutarium cum eadicat quae alibi dtxit sacrificia salutaris. & cum
singulari numero id dicit sacrificium salutaris. cumde eadem re diceret᷑:
Inforte hoc loco ubi ait sacrificiis salutariũ. sanitatum dici debuit: Nam
almo ubi dictum ẽ exaudinos ds̃ sanitatũ nostrarũ. hoc uerbũ
hab& grecus qͣd etiam hoc loco : id est soterion. Qui genitiuus pluralis in
greca lingua ambiguus ẽ : utrum a salute an a salutari nom̃ declinatũ sit:
sociaria dicitur salus uel sanitas. unde fit genetiuus plu
on. Salutare autem soterion dicitur. & inde genitiuus pluralis idemipse ẽ.
Si gͦ recte potest intellegi etiam sacrificium salutis quod ẽ sacrificium salutaris
ficuis salutarium sed multarũ forsitan salutarium. quae tam̃ ab uno salutari
accipiuntur. Qd sit autem salutare dĩ de quo dictum ẽ calicem salutaris ac¬
cipiam & de quo symeon dicit in euangelio qm̃ uiderunt oculi mei saluta¬

Expanded text:
uid est quod dicit: de sacrificiis salutarium, cum ea dicat, quae alibi dixit "sacrificia salutaris", et cum singulari numero id dixit: sacrificium salutaris, cum de eadem re diceretur? an forte hoc loco, ubi ait: a sacrificiis salutarium, sanitatum dici debuit? nam in illo psalmo, ubi dictum est: exaudi nos, deus sanitatum nostrarum. hoc uerbum habet graecus quod etiam hoc loco, id est ocor/joicov. qui genetiuus pluralis in graeca lingua ambiguus est, utrum a salute an a salutari nomen declinatum sit, quoniam owtYjpia dicitur salus uel sanitas. unde fit genetiuus pluralis tOOV awtTjpiwv; salutare autem aior/jpioy dicitur et inde genetiuus pluralis idem ipse est. si ergo recte potest intellegi etiam sacrificium salutis quod est sacrificium salutarisficiis salutarium", sed multarum forsitan sanitatum, quae tamen ab uno salutari accipiuntur. quod sit autem salutare dei, de quo dictum est: calicem salutaris accipiam, et de quo Symeon dicit in euangelio: quoniam uiderunt oculi mei saluta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd aaron & reliquos filios eiꝰ mortẽ duoꝵ illoꝵ lugere ꝓhibens dicit. caput᷑ urm̃
cidara ñ denudabitis. ubi certe ostendit cidaras tegmina capitũ fuisse. nisi quia
illud faciebant lugentes quae consuetudini ornatꝰ essent contraria: Sicut enĩ in nr̃a
consuetudine qui caput aꝑtum magis habemꝰ oꝑit᷑ in luctu. sic quia illi operimen¬
to capitis ornabantur nudandũ erat lugentib. Qd ideo ꝓhib& ne lugerent eos in
quorũ poena sc̃ificatus ẽ dñs id est cõmendat̾ ẽ timor eiꝰ. nec ideo quia lugendi ñ erant
nã ꝑmitat alios lugere illos. sed quia illi lugere tunc ñ debebant cũ dies scĩficati¬
onis eoꝵ agerent᷑ nondũ cõpletis septẽ quib eos p̃cepit de tabernaculo ñ abscedere.
quanquã possit uideri quiꝰ illo oleo fuerant scĩficati hoc dictũ esse qͣd nũquã que quã
iugere deberent. Ita enĩ dicit. Fr̃s aut̃ ur̃i om̃is dom̃isrł plorabunt incendiũ quo in¬

Expanded text:
d Aaron et reliquos filios ejus mortem illorum duorum lugere prohibens dicit, Caput vestrum cidara non denudabitis, ubi certe ostendit cidaras tegmina capitum fuisse; nisi quia illa faciebant lugentes, quae consuetudini ornatus essent contraria? Sicut enim in nostra consuetudine, quia caput apertum magis habetur, operitur in luctu; sic quia illi operimento capitis ornabantur, nudandum erat lugentibus. Quod ideo prohibet, ne lugerent eos in quorum poena sanctificatus est Dominus, id est commendatus est timor ejus. Nec ideo quia lugendi non erant, nam permittit alios lugere illos: sed quia illi lugere tunc non debebant, cum dies sanctificationis eorum agerentur, nondum completis septem, quibus eos praecepit de tabernaculo non abscedere. Quanquam possit videri, quia illo oleo fuerant sanctificati, hoc dictum esse quod nunquam quemquam lugere deberent. Ita enim dicit: Fratres autem vestri, omnis domus Israel, plorabunt incendium, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
Autem potentiora tormenta patient᷑. Sed ubi hoc dixerit dñs qͣd eũ dixisse moy¬
ses cõmemorauit. inscriptura quae retro ẽ ñ inuenitur. Iale gͦ ẽ hoc quale & in
exodo ubi dicit dñõ. tu dixisti scio te p̃ om̃ib : q̃d inuenitur quidẽ dñs ei dixisse
sed postea: Sed qm̃ mendacit̾ numquam hoc moyses dicer& intelligit᷑ id enĩ etiã
ite dixisse quãuis scriptum ñ fuerit. ita & hoc. Vnde appar& ñ¬

Expanded text:
autem potentiora tormenta patientur? sed ubi hoc dixerit dominus, quod eum dixisse Moyautem potentiora tormenta patientur? sed ubi hoc dixerit dominus, quod eum dixisse Moyses commemorauit, in scriptura quae retro est non inuenitur. tale ergo est hoc quale in Exodo, ubi dicit domino: tu dixisti: scio te prae omnibus, quod inuenitur quidem dominus ei dixisse, sed postea. sed quoniam mendaciter numquam hoc Moyses diceret. intellegitur id ei etiam ante dixisse, quamuis scriptum non fuerit; ita et hoc. unde adparet n
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam exeunte igne ad nõ incensi mor¬
tui sunt filii aaron qui ausi sunt inuatillis suis adhibito igne alieno incensũ in po¬
nere dño. q̃d ideo non licebat quia ex illo igne qui diuinitus in altare uenerat
eps custodito om̃a erant accendenda quae in tabernaculo acce
lortuis ergo illis. ait moẏses. Hoc est qd dixit dñs dicens. in eis qui mihi apꝓpin¬
quant scĩficabor : & in om̃i synagoga glorificabor. eos appropinquare dño
uolens intellegi qui intabernaculo sacerdotio fungebantur. Sc̃ificari autem
in eis etiam uindicando sicut factum est : utrum ut hinc sciretur quam minus
aliis parcat. si illis non parcit quo sensu dictum ẽ si iustus uix saluus erit pecca¬
tor & impius ubi parebunt. An potius scđm illud cui plus datur plus exigitur
uapulabit pauca. seruus autem qui cognouit uoluntatem dñi sui & ñ facit dig¬
na plagis uapulabit multa. & illud exiguo enĩ concedetur miscđa. potentes

Expanded text:
ostquam exeunte igne a Domino incensi mortui sunt filii Aaron, qui ausi sunt in batillis suis adhibito igne alieno incensum imponere Domino, quod ideo non licedeinceps custodito omnia erant accendenda quae in tabernaculo accendi oportebat — mortuis ergo illis ait Moyses: hoc est quod dixit dominus dicens: in eis qui mihi adpropinquant sanctificabor et in omni synagoga glorificabor, eos adpropinquare domino uolens intellegi, qui in tabernaculo sacerdotio fungebantur; sanctificari autem in eis etiam uindicando, sicut factum est. utrum, ut hinc sciretur quam minus aliis parcat, si illis non parcit — quo sensu dictum est: si iustus uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt — an potius secundum illud: cui plus datur. plus exigitur ab facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem qui cognouit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa? et illud: exiguo enim concedetur misericordia; potentes
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharum certa & sua fuisse uestimenta iuduarũ. ñ utiq talia qualia coniugatarũ.
spado pharaonis : ad ordinẽ redit scriptura unde recesserat ut illa narrar& qua e
sũpra digesta sunt.¬
CXXXI. O.

Expanded text:
Patriarcharum certa et sua fuisse vestimenta viduarum, non utique talia qualia conjugatarum. spado Pharaonis, ad ordinem redit Scriptura unde recesserat, ut illa narraret quae supra digesta suntCXXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
d aliqui codices latim habent tria canistra
alice cum greci habeant condriton qđ int̾praetant᷑ qui usum eiusdem linguae habent
se cibarios. Sed illud mou& quomodo panem cibarium potueri
bere in escis. Dicit eñĩ in superiore canistro fuisse om̃a ex quib edebat pharao opus
pistorũ. Sed intelligendum ẽ etiamipsum canistrũ habuisse panes cibarios quia
dictũ ẽ tria canistra condriton : & de suꝑ fuisse illa ex om̃i genere operis pistoris
in eodem canistro suꝑiore. CXXXII. Qđ putabat se stare pharao suꝑ flu

Expanded text:
d aliqui codices latini habent, tria canistra alicae, cum graeci habeant χονδριτῶν, quod interpretantur qui usum ejusdem linguae habent, panes esse cibarios. Sed illud movet, quomodo panem cibarium potuerit Pharao habere in escis. Dicit enim in superiore canistro fuisse omnia ex quibus edebat Pharao, opus pistorum. Sed intelligendum est etiam ipsum canistrum habuisse panes cibarios, quia dictum est, tria canistra χονδριτῶν, et desuper fuisse illa ex omni genere operis pistoris in eodem canistro superiore. CXXXII. Ib. XLI, 1. Quod putabat se stare Pharao super flu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit chananȩũ & sydoniũ & euȩũ in habitantem libanũ ante montẽ hermon usq ad caboe¬
math: & factum est ut tẽptaretur in ipsis isrł. Tãquã dicer&. hoc autem factũ ẽ ut tẽpta¬
ret᷑ in ipsis isrł scire si audient mandata dñi : non ut scir& ds̃ omnium cognitor etiam futu¬
rorũ. sed ut scirent ipsi & sua conscientia uel gloriarent᷑ uel conuincerent᷑ utrum audirent
mandata dñi quae mandauit patrib eoꝵ inmanumoysi. Qm̃ gͦ manifestati sibi sunt non se
oboedisse dõ in his gentib quae ad eoꝵ tẽptationẽ id est exercitationẽ atq ꝓbationẽ fuerant
derelictae ꝓpterea dixit ds̃ uel illa in quib: aꝑte missus angłs & locut̾ exp̃ssus ẽ: uel pau

Expanded text:
inquit, Chananaeum, et Sidonium, et Evaeum inhabitantem Libanum, ante montem Hermon usque ad Caboeinquit, Chananaeum, et Sidonium, et Evaeum inhabitantem Libanum, ante montem Hermon usque ad Caboemath: et factum est, ut tentaretur in ipsis Israel; tanquam diceret, Hoc autem factum est, ut tentaretur in ipsis Israhel, scire si audient mandata domini; non ut sciret deus omnium cognitor etiam futurorum, sed ut scirent ipsi et sua conscientia uel gloriarentur uel conuincerentur utrum audirent mandata domini, quae mandauit patribus eorum in manu Moysi. quoniam ergo manifestati sibi sunt non se oboedisse deo in his gentibus quae ad eorum tentationem, id est exercitationem atque probationem fuerant derelictae, propterea dixit deus uel illa, in quibus aperte missus angelus et locutus expressius est, uel pau
Abbreviated transcription (Latin):
r& meis isrł om̃s quinescierunt om̃a bella chanaan: uerũ ꝓpt̾ generationes filioꝵ isrł docere
illos hellum. Frat ergo ista causa in eorum tẽptatione ut bellare discerent. idest ut tanta pie¬
tate & oboedientia legis dĩ bellarent quanta patres eoꝵ qui dño dõ euam bellando placueruns.
non quia optabile aliquid est bellũ. sed quia pietas laudabilis & in bello. Qd autẽ sequit᷑
uerũ qui ante illos nescierunt illas. quid nisigentes uult intelligi quas
nescierunt
bellando qui fuerant ante istos quoꝵ tẽptationi hoc est ꝓbationi re¬
tae sunt :
Deinde cõmemorans quae sint : quinq inquit satrapas alienigena¬
rũ quas in
libris regnorum manifestius ex primit. Satrapiae autẽ dicunt᷑ quasi
parua regna
quib satrapes p̃erant. quod nom̃ in illis partib cuiusdam honoris ẽ siue fuit. Et omnem

Expanded text:
ret in eis Israhel, omnes qui nescierunt omnia bella Chanaan, uerum propter generationes filiorum Israhel docere ret in eis Israhel, omnes qui nescierunt omnia bella Chanaan, uerum propter generationes filiorum Israhel docere illos bellum. erat ergo ista causa in eorum tentatione, ut bellare discerent, id est, ut tanta pietate et oboedientia legis dei bellarent quanta patres eorum qui domino deo etiam bellando placuerunt, non quia optabile aliquid est bellum, sed quia pietas laudabilis et in bello. quod autem sequitur: uerum qui ante illos 11 non scierunt illas, quid nisi gentes uult intenescierunt bellando qui fuerunt ante istos; quorum tentationi, hoc est probationi relictae sunt? Deinde commemorans quae sint, Quinque, inquit, satrapias alienigenarum; quas in libris Regnorum manifestius exprimit . Satrapiae autem dicuntur quasi parva regna, quibus satrapae praeerant: quod nomen in illis partibus cujusdam honoris est, sive fuit. Et omnem,
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ meũ q̃d mandaui patrib eoꝵ & ñ oboedierunt uocimeae. & ego ñ apponã auferre uirũ
a facie ipsoꝵ : id est aduersariũ. Cȩterauꝰ uerba scriptoris sunt exponentis. unde dixerit dñi
non se ablaturum uirum de gentib quas relinquit iħs filius naue . Deinde subiungens
qua causa dereliquerit. Et dimisit inquit ad tẽptandũ isrł si obseruent uiam dñi abire in ea
quemad modũ custodierunt patres eorum annon : eos uolens intelligi patres custodisse
uã dñi qui fuerunt cum iħu id est eo tempore quo ille uiuebat. Cen
ram superius retulit surrexisse postillos qui utxerunt cum iħu & ab ipsis coepisse trans gres¬
siones quae offenderunt dnm ꝓ quib tẽptandis id est ꝓbandis relictae fuerant gentes nec
exterminatae ꝑ iħm. Deinde ne putaret᷑ hoc iħs consilio suo tãquã humano egisse ut gentes
& non tradidit eas in manus iħu. Deinde sequitur. Et hae gentes quas reliquit iħs ut tẽpta¬

Expanded text:
bedierunt voci meae; et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum, id est adversarium. Caetera vero verba scriptoris sunt, exponentis unde dixerit Dominus non se ablaturum virum de gentibus quas dereliquit Jesus filius Nave. Deinde subjungens qua causa dereliquerit: Et dimisit, inquit, ad tentandum Israel, si observant viam Domini, abire in ea, quemadmodum custodierunt patres eorum, an non; eos volens intelligi patres custodisse viam Domini, qui fuerant cum Jesu, id est eo temprationem quippe alteram superius retulit surrexisse post illos, qui uixerunt cum Iesu, et ab ipsis coepisse transgressiones quae offenderent dominum: pro quibus tentandis, id est probandis, relictae fuerant gentes nec exterminatae per Iesum. Deinde ne putaretur hoc Iesus consilio suo tamquam humano egisse, ut gentes s celeriter; et non tradidit eas in manu Iesu. deinde sequitur: et hae gentes quas reliquit Iesus, ut tenta
Abbreviated transcription (Latin):
pitiũ etiam incordib suoꝵ nimiae ꝓsperitatis excessus. ut in usu eoꝵ conuertat inimicos. non so¬
ũ quando uincunt᷑ immici: sed etiam quandometuunt᷑. Illud ad cõmendandã largita tem
sua: llud ad eoꝵ reprimendã elationẽ. Nlã utiq inimic̾ scõꝵ ẽ angłs satanȩ : quẽ tam̃ sibida
tũ cola finantem dicit apłs. ne magnitudine reuelationum extolleret᷑ .U. E¬
t dederunt
caleph cebron sicut locutꝰ ẽ moyses: & hereditauit inde tres ciuitates filioꝵ enac:
ut in de tres filios enac: lam hoc dictũ ẽ in libro iħunaue qm̃ illo uiuo factũ ẽ: sed hic reta¬
ꝑitulando cõmemoratũ ẽ cũ de tribu iuda unde fuit caleph scriptura loqueretur. UII.¬
uaerit᷑ quomodo dictũ sit & iebus aeũ habitantẽ: hierusalẽ ñ heredita uerunt filu benia

Expanded text:
ropitium etiam in cordibus suorum nimiae prosperitatis excessus, ut in usu eorum convertat inimicos, non soropitium etiam in cordibus suorum nimiae prosperitatis excessus, ut in usu eorum convertat inimicos, non solum quando vincuntur inimici, sed etiam quando metuuntur: illud ad commendandum largitatem suam, illud ad eorum reprimendam elationem. Nam utique inimicus sanctorum est angelus Satanae, quem tamen sibi datum colaphizantem dicit apostolus, ne magnitudine reuelationum extolleretur. Et dederunt Caleb Chebron, sicut locutus est Moyses; et hereditauit inde tres ciuitates filiorum Enac et abstulit inde tres filios Enac. iam hoc dictum est in libro Iesu Naue quoniam illo uiuo factum est; sed hic recapitulando commemoratum est, cum de tribu Iuda, unde fuit Caleb, scriptura loqueretur. Quaeritur quomodo dictum sit: et Iebusaeum habitantem in Hierusalem non he
Abbreviated transcription (Latin):
t ñ hereditauit iudas gazam & finẽ
eis. & currus erant eis ferrei. Qd in libro iħunaue cũ illũ locũ tractarẽ ubi scriptũ ẽ & dedit
dñs isrł omnẽ terrã cũ multas eiꝰ partes nondũ possederunt. dixi ita posse intelligi omnẽ
t̃rã datã :quia ea quaedata ñ ẽ inpossessionem. data ẽ in quandã exercitationis utilitatem.
nulto euidentius hic appar& quando quidẽ cõmemorant᷑ ciuitates
iudas. & dr̃ erat dñs cũ illo & hereditauit montẽ : qm̃ ñ potuerunt hereditare in habitan¬
tes inualle. Quis enĩ ñ intelligat etiam hoc ipsũ ad id ꝑtinuisse qͥd erat dñs cũ iuda ne totũ
pente obtinendo extollerent᷑: Qd enĩ ad iungit qm̃ rechab obstit
ferrei. quos currus timuerit dictum ẽ : non dñs qui erat iniuda. sed ipse iudas. Cur autem
timuerit cũ quo dñs erat si quaerit᷑. hoc est qͥd prudenter intelligendũ est refringere dm̃ ꝓ¬

Expanded text:
t non hereditauit ludas Gazam et finem bro Jesu Nave, cum illum locum tractarem, ubi scriptum est: Et dedit Dominus Israel omnem terram, cum multas ejus partes nondum possiderent, dixi ita posse intelligi omnem terram datam, quia ea quae data non est in possessionem, data est in quamdam exercitationis utilitatem: hoc multo evidentius hic apparet, quandoquidem commemorantur civitatesitur: et erat dominus cum Iuda. et hereditauit montem, quoniam non potuerunt hereditare inhabitantes in ualle. quis enim non intellegat etiam hoc ipsum ad id pertinuisse, quod erat dominus cum Iuda. ne totum pente obtinendo extolleretur? Quod enim adjungit quomodo Rechab obstitit, et currus erant eis ferrei; quo scurrus timuerit, dictum est, non Dominus, qui erat in Juda, sed ipse Judas. Cur autem timuerit, cum quo Dominus erat, si quaeritur, hoc quod prudenter intelligendum est refringere Deum p
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ p̃tio pecuniario fuerant redimendi. In eo quod dñs dicit & ego non apponã auferre uirũ
a facie ipsoꝵ degentib quas reliquit filius naue & dimisit ad tẽptandũ in eis isrł si obseruabunt¬

Expanded text:
tamen pretio pecuniario fuerant redimendi. In eo, quod dominus dicit: et ego non adponam auferre uirum tamen pretio pecuniario fuerant redimendi. In eo, quod dominus dicit: et ego non adponam auferre uirum a facie ipsorum de gentibus quas reliquit <Iesus>