comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciend̃ est qd̾ na comdor de la¬
p̃dc̃e comdor frat.⁊ Gasen soror eiꝰ.
hii om̃s fupͣdc̃i bono am̃o ⁊ bona uo¬
luntate bona fide fine omi reten-¬
tione ꝓ se ⁊ ꝓ om̃ibꝰ fuccessoribꝰ fu¬

Expanded text:
ciendum est quod na Comdor de Lapredicte Comdor frater et Gasen, soror ejus, hii omnes supradicti bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione pro se et pro omnib
Abbreviated transcription (Latin):
alb̃i.⁊ ꝯuentui eiusdẽ loci p̃senti ⁊
futuro. totũ hoc qd̃ habebant ⁊ hr̃e
debebant ꝑ se uel ꝑ aliam ꝑsonã.
et aliquo modo petere poterant.
siue iuste siue inuste in tota illa
t̾ra culta ⁊ incłta de lana ⁊ deilera.
Et hoc fecerunt ⁊ absoluer̃ ꝓ amore
dei ⁊ redemptione pecc̃oꝵ suoꝵ.
E t hoc dono facto: recepti sunt par¬
ticipes ab abb̃e p̾dicto in om̃i bene¬
fitio sp̃uali que fit in domo b̾do¬
narũ. Et etiam p̾dicti uiri debẽt
recipi in domo b̾donarũ. si ad re¬
ligionẽ uenire uoluerint. si t̾n
scđm formã ordinis uenire pote¬
rint. & etiã p̃dicta Gasen debet se¬
peliri ad eccłiã scĩ martim cum
mortua fuerit. Ftm̃ est hoc ⁊ firma¬
tum in manu bauili astaracensis.
scilicet Ramundi den caluet. huiꝰ
rei sunt testes. Arnaldꝰ denaqueũ.
et laurentiꝰ de burga. ⁊ fr̃ Bnaroꝰ¬

Expanded text:
usdem loci presenti et futuro totum hoc quod habebant et habere debebant per se vel per aliam personam et aliquo modo petere poterant sive juste sive injuste in tota illa terra culta et inculta de Lana et de Ilera. Et hoc fecerunt et absolverunt pro amore Dei et redemptione peccatorum suorum. Et hoc dono facto, recepti sunt participes ab abbate predicto in omni beneficio spirituali que fit in domo Berdonarum. Et etiam predicti viri debent recipi in domo Berdonarum si ad religionem venire voluerint, si tamen secundum formam ordinis venire poterint. Et etiam predicta Gasen debet sepeliri ad ecclesiam Sancti Martini cum mortua fuerit. Factum est hoc et firmatum in manu bajuli astaracensis, scilicet Ramundi d'en Calvet. Hujus rei sunt testes : Arnaldus Denaqueum et Laurentius de Burga et fra
Abbreviated transcription (Latin):
Uitał. de laserra. monachi b̾donaꝵ.
F actum est hoc anno ab incarna¬
tione dñ.mͦ.ccͦ.xxiiͦi. Philippo re¬
ge francoꝵ. Centullo comite asta¬
racensis. Gilłs hanc cartã scripsit.

Expanded text:
Vitalis de Laserra, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione domini M.CC.XIII, Philippo rege Francorum, Centullo comite astarensis. Gillelmus hanc cartam scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
debent uide facẽ bonã ⁊ firmã ga¬
rentiã de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ p̃dẽis
babitatoribꝰ b̃donaꝵ. Hinꝰ dom et
garentie fiderussores sunt. Gasfia
fuert de ponsan de las moleres.
& maur.⁊ Ram̃dꝰ nepos ip̃iꝰ. et
lmꝰ de sentaurance. de la anglade.

Expanded text:
firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus doni et garentie fidejussores sunt : Gassia Fuert de Ponsan de Las Moleres de Maur et Ramundus, nepos ipsius et Gillelmus de Sentaurance de la Anglade.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ successoribꝰ suis p̃sentibꝰ¬
⁊ ec futuris donauerunt conces¬
senunt et absoluerunt deo et
bẽ marie b̾donaꝵ. et Alberto ab¬
bati et ꝯuentui enisdẽ loci p̃sen¬
ti et fut᷑o totam exintegro t̾rã
ltam et incłtam de bolpeleres
qͣm habebant uł hr̃e debebãt
ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam del ga
en ios usq ad riuũ et usq ad
perer. ẜ del perer en ios usq ad
solson. hoc donum sicut p̾dictũ
est donauer p̃dicti donatores pre¬
dicto abbi et p̃dicto couentui a¬
more dei et redemptione pecc̃o¬
rum suoꝵ et parentum suoꝵ. cũ
in gressibꝰ et egressibꝰ aqͥs pascuiᷤᷤ
et nemoribꝰ et cum om̃ibꝰ adue-

Expanded text:
oribus suis presentibus et futuris donaverunt, concesserunt et absolverunt Deo et beate Marie Berdonarum et Alberto, abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro totam ex integro terram cultam et incultam de Bolpeleres quam habebant vel habere debebant per se vel per aliam personam del ga en ios usque ad rivum et usque ad Perer, e del Perer en ios usque ad Solson. Hoc donum, sicut predictum est, donaverunt predicti donatores predicto abbati et predicto conventui amore Dei et redemptione peccatorum suorum et parentum suorum, cum ingressibus et egressibus, aquis, pascuis et
Abbreviated transcription (Latin):
uentui eiusdem loci p̾senti et fut᷑o
totum ex integro qd habebat uł
hr̃e debebat ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonã
in loco qͥ uocatur taranum. Hoc do¬
num sicut p̃dictum est donauit p̾¬
dictus b̾nardꝰ p̾dicto ałb̃i et p̃dicto
ꝯuentui amore dei et redemptione
pecc̃oꝵ suoꝵ et parentum suoꝵ cũ
ingressibꝰ et egressibꝰ aquis pascius
et nemoribꝰ et cum om̃ibꝰ aduenatũ

Expanded text:
oci presenti et futuro totum ex integro quod habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam in loco qui vocatur Taranum. Hoc donum, sicut predictum est, donavit predictus Bernardus predicto abbati et predicto conventui amore Dei et redemptione peccatorum suorum et parentum suorum cum ingressibus et egressibus aquis, pascuis et nemori
Abbreviated transcription (Latin):
mam garentiam de om̃ibꝰ ampara¬
toribꝰ p̾dictis habitatoribꝰ ꝑdona¬
rum. Et ꝓ hoc dono et absolutio¬
ne p̾dictus b̾nardꝰ accepit ex ca-¬
ritate.C. sol morlanoꝵ ab habita¬
toribꝰ b̾donaꝵ. Factum et firma¬
tum est hoc donum a sent gau-¬
zenz. huiꝰ dom et garentie testisz
sunt. Austor de pegulan. brungiras
a rnalobord. arnalt ab̃bs b̾donaꝵ a
b̾nardꝰ ałb̾s gemundi. Uilłmꝰ petr
pertaumis monacus Bdonarum. Fa¬
tum est hoc anno ab incarnatione

Expanded text:
ibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum ; et pro hoc dono et caritate predictus Bernardus accepit ex caritate C sol. morl. ab habitatoribus Berdonarum. Factum et firmatum est hoc donum a Sent Gauzenz. Hujus doni et garentie testes sunt : Austor de Pegulan, Brun Girald, Arnald Bord, Arnalt, abbas Berdonarum et Bernardus, abbas Gemundi, Willelmus Petri Peitavinus, monachus Berdonarum. Factum est hoc anno a
Abbreviated transcription (Latin):
inde p̃dc̃s Giraldꝰ fac̾e bonã ⁊ firmã garẽ¬
tiã de oĩbꝰ ãꝑatoribꝰ p̃dc̃is habitatoribꝰ b̾¬
donaꝵ. Testes. Giraldꝰ de bilsa. Arualdꝰ de
fussa. Arnaldꝰ d̾ saurag. B. deteus capella¬
no. fortaneriꝰ capellanꝗ d̾ dilsa. fr̃. Iohes

Expanded text:
e predictus Giraldus facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Testes : Giraldus de Bilsa, Arnaldus de Faissa, Arnaldus de Saviag, B. de Teus capellano. Fortanerius capellano de Bilsa, frater Johannes
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃to deb daiẽ ⁊ psolũe ĩ festo õĩũ
scõꝵ. Boneta del pi aut qͥsqͥs tenuerit
p̃dẽm casalẽ del pͦn. Hꝰ rei testes s̃. Pꝰ
de sobaian.SanciId̾ rabei capellanus
Giraldꝰ d̾ roches. Uittił del marcu. Fc̃mẽ
ħ anno ũbi incarnati. mͦͦ. ccͦ. axaͦ.x. uͦi.
Amaneuo archiepͦ. aitꝙͦs. Lodo. rege fran.

Expanded text:
frumento debet dare et persolvere in festo omnium sanctorum Boneta del Pin aut quisquis tenuerit predictum casalem del Pin. Hujus rei testes sunt : de Sobaian, Sancius de Rabei, capellanus, Giraldus de Roches, Vitalis del Marcu. Factum est hoc anno Verbi incarnati M.CC.XXX.VI, Amanevo archiep
Abbreviated transcription (Latin):
.U. uiri auditis rõmbꝰ ⁊ q̃relis utͣrumq
partiũ pͥmo adiudicauer̃ p̃dc̃o. Gilło.a.
et duobꝰ filiis eiꝰ. Ramundo. scilic et
bilło. et eoꝵ coeredibꝰ. ut bona fide ⁊ bona
uolũtate darent ⁊ absolũent deo ⁊ beate
Marie ⁊ iãdc̃is fribꝰ b̾donaꝵ qͥcqͥd eis pet̾e

Expanded text:
i auditis rationibus et querelis utrarumque partium, primo adjudicaverunt predicto Gillelmo A. et duobus filiis ejus Ramundo, scilicet, et Gillelmo et eorum coeredibus, ut bona fide et bona voluntate darent et absolverent Deo et beate Marie et jam dictis fratribus Berdonarum quicquid eis petere
Abbreviated transcription (Latin):
Hebod. Perteum dezlecai. fr̃. Ioħ̾s d̾ sainag.
pͥor b̾donaꝵ. fr̃.U. d̾ ponzan celłariꝰ maior.
entia fuit fc̃a ⁊ a dño centullo comite
astaracensi firmata laudata. et ꝯcessa.
xͦi. leł Mari. Die salb̾o. Mense apͥli. Reg¬

Expanded text:
Nebod, Peiteum dez Lecai, frater, Johannes de Saviag, prior Berdonarum, frater V. de Ponzan cellerarius major, entia fuit facta et a domino Centullo comite astaracensi firmata laudata et concessa VI kalendas maii, die sabbato, mense aprili, reg
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuo sine oĩ eoꝵ dtͣdictione ⁊ q̃rela sic̃
tũc faciebãt. ⁊ sic̃ ĩ eoꝵ cartibꝰ ꝯtinet᷑ ĩ cet̾is
uͦ t̾ris ĩ qͥbꝰ erat aliqͣ ꝯtentio posuer̃ ⁊ statu¬
erũt t̾minos qͥ euident̾ ⁊ manifeste appa¬
rent usq hodie. Terminos itaq statutos
⁊ positos scandala ⁊ g̈uamna q̃ int̾ eos
exorta fuerãt ibidẽ fuer̃ sopita. ⁊ par ac¬
tenꝰ habita reformata. hoc sic̃ suꝑiꝰ scͥptũ
ẽ totũ. funit firinatũ ⁊ laudatũ ⁊ ꝯcessũ ab
utͣq parte ꝑse ⁊ ꝑ suos p̾sentes ⁊ fut᷑os

Expanded text:
querela sicut tunc faciebant et sicut in eorum cartibus continetur ; in ceteris vero terris, in quibus erat aliqua contentio posuerunt et statuerunt terminos qui evidenter et manifeste apparent usque hodio. Terminos itaque statutos et positos, scandala et gravamina que inter eos exorta fuerant ibidem fuerunt sopita et pax actenus habita reformata. Hoc sicut superius scriptum est totum fuit firmatum et laudatum et concessum ab utraque parte per se et per suos present
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ egͦssibꝰ aqͥs pascins. nemoribꝰ lignis fruc¬
tibꝰ. ⁊ cũ o̾ibꝰ aduenatũ ꝑtinẽtibꝰ ut habeãt
⁊ possideat p̾dc̃os honores. ad omnẽ esplei¬
tã arandi. ⁊ fruendi ⁊ ad omnẽ suã uolũ¬
tatẽ inde faciendã lib̾e ⁊ qͥete sic̃ meliꝰ ⁊

Expanded text:
et egressibus, aquis, pascuis, nemoribus, lignis, fructibus et cum omnibus ad venatum pertinentibus ut habeant et possideant predictos honores ad omnem espleitam arandi et fruendi et ad omnem suam voluntatem inde faciendam libere et quiete sicut meli
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est quod fr̃ Ramud
Ide auentiano qño uenit adi
ligionem in domo b̾donaꝵ cuiulo¬
luntate ⁊ assenfũ tr ium fr̃ñ sios
rnaldi scilicet de auentiano ⁊
irfiesancii.⁊ Sancii qui dicit᷑
amosꝰ. bono am̃o ⁊ bona uolũta¬
te. bona fide et sine omui reten¬
tione qͣm ibi non fecit. ꝑ se et

Expanded text:
ciendum est quod frater Ramundus de Aventiano, quando venit ad religionem in domo Berdonarum cum voluntate et assensu trium fratrum suorum Arnaldi scilicet de Aventiano et Garciesancii et Sancii qui dicitur Timosus, bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione quam ibi non fecit per se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̃ habebat iu hr̃e debebat
ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonã ad podiũ
a samarano.⁊ in om̃ibꝰ ꝑtinẽtiis
ciꝰ. cultum indelicet ⁊ incultum
fideant illa ad omnẽ suam uolũ¬
tatem ⁊ expleitam faciendam li¬
be ⁊ quiete sine omni fua lt fuo¬
rum contradictione in ꝓpetuum.
t debet inde facẽ bonam ⁊ firmã
fir ip̃iꝰ fr̃is Ramundi de auen¬
tiano. idest. Arnaldꝰ. Garsiasanciꝰ.
futuros. concesser̃. laudauer̃. et
affirmauer̃. ut fit honũ ⁊ firmũ
et stabile fr̃ĩbꝰ b̃donaꝵ in ꝓpetu¬
um. huiꝰ rei sunt testes. Mon¬
tasmꝰ de sc̃o paulo. ⁊ fr̃ Caldaro.¬
iua ⁊ fr̃ Gilłmꝰ arnaldꝰ. conuersi
b̃donaꝵ. Fcin est hoc anno ab in¬
carnatione. dñi. mͦ cͦeͦ. xͦ. Philippo
rege francoꝵ regnãte. bnardo au¬
xitano archiep̃o. Centullo comite
astaracĩ. G̃ ilłm hano cartã. scͥpfit:¬

Expanded text:
re debebat per se vel per aliam personam ad Podium a Samaran et in omnibus pertinenciis ejus, cultum videlicet et incultum, sideant illa ad omnem suam voluntatem et expleitam faciendam libere et quiete, sine omni sua et suorum contradictione in perpetuum. Et debet inde facere bonam et firmam fratris Ramundi de Aventiano, id est Arnaldus Garsiasancius futuros, concesserunt, laudaverunt et affirmaverunt ut sit bonum et firmum et stabile fratribus Berdonarum in perpetuum. Hujus rei sunt testes : Montasinus de Sancto Paulo et frater Caldaronius et frater Gillelmus Arnaldus, conversi erdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCCX, Philippo rege Francorum regnante, Bernardo auxitano archiepiscopo, Centullo comite Astaraci. Gillellmus hanc cartam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
cultis. ⁊ debet inde facere bonam
et firmam garentiã de om̃ibꝰ am¬
paratoribꝰ p̾dictis habitatoribus
b̾donaꝵ. & ꝙ hoc p̃dicto dono p̃dic¬
tus abbs donaũ eis ex caritate.u.
solidis morlanoꝵ. huiꝰ rei sunt
fideuissores Bertran de marrenes.
et Sanciꝰ de bedbezer. Testes uero
sunt arsemꝰ de sariag. Lauzig
de bilsino. monachi b̃donarũ.
et bassias uitalis ꝯũsus b̃donaꝵ.
legnante filippo rege francoꝵ.
Eremeno comite astaracensis. Gi-¬
rald auxcitano archiep̃o. Fem est
hoc anno ab incarnatione dm̃. mͦ. cͦ.¬
lxxiͦx.

Expanded text:
facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum, et pro hoc predicto dono predictus abbas donavit eis ex caritate V sol. morl. Hujus rei sunt fidejussores : Bertran de Marrencs et Sancius de Bedbezer. Testes vero sunt : Arsenius de Sariag, Lauzig de Bilsano, monachi Berdonarum et Gassias Vitalis, conversus Berdonarum, regnante Philippo rege Francorum, Exemeno comite astaracensis, Giraldo auxitano archiepiscopo. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCLXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
de lairiued. cłtam ⁊ iucłtã quã
habebant ⁊ hr̃e debebant ꝑ se uł
ꝑ aliam ꝑsonam. que t̾ra est in
t̾ritor io de auiano. ut hañt et
posfideant illam p̃dci fr̃s b̾donaꝵ
ture ꝑpetuo in ꝓpͥum alodiũ. ad
omnem fuã uolũtatẽ faciendam
lib̾e ⁊ quiete fine omĩ fua ⁊ suoꝵ
contradc̃one in ꝓpetuum. Et de¬
bent inde facẽ bonã ⁊ firmã ga¬
rentiam de onribꝰ amparatoribꝰ
p̃deĩs frĩbꝰ b̾donaꝵ. huiꝰ rei sũt
testes. b̾naradꝰ de monte alto. ⁊ frͣ
Gasto de sauiag. ⁊ fr̃ letrꝰ de mõte¬
alto.⁊ fr̃ Ramũdꝰ dez piuos. Mo¬
nachi b̃donaꝵ. fcm est hoc anno
lippo rege francoꝵ regnante. buar

Expanded text:
Lairived cultam et incultam quam habebant et habere debebant per se vel per aliam personam, que terra est in territorio de Aujano ut habeant et possideant illam predicti fratres Berdonarum jure perpetuo in proprium alodium, ad omnem suam voluntatem faciendam, libere et quiete, sine omni sua et suorum contradictione in perpetuum et debent inde facere bonam et firmam gareis fratribus Berdonarum. Hujus rei sunt testes : Bernardus de Montealto et frater Gasto de Saviag et frater Petrus de Montealto et frater Ramundus dez Puios, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno lippo rege Francorum regnante, Ber
Abbreviated transcription (Latin):
ciend̾ est qd̃ Giłłmꝰ de sauiag.
dus dicti filii p̃dci Gilłm de sa¬
uiag bono am̃o ⁊ bona uoluta¬
te bona fide absq ulla retentio¬
ne. pro se ⁊ ꝓ omnibꝰ fuccessorib
fins. p̃sentibꝰ et futuris dedert
⁊ concesser̃ in propͥum alo dium

Expanded text:
ciendum est quod Gillelmus de Saviag dus dicti filii predicti Gillelmi de Saviag bono animo et bona voluntate, bona fide, absque ulla retentione, pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris dederunt et concesserunt in proprium alodium
Abbreviated transcription (Latin):
inde facẽ bonã ⁊ firmã garentiam
de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ p̃dcĩs habitato¬
ribꝰ b̾donaꝵ. Hiniꝰ rei testes fuñt.
lo doẏco rege francoꝵ. Sancio astata¬
censi comite. cum Boamũdo fr

Expanded text:
 firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus rei testes sunt : Lodovico rege Francorum, Sancio astaracensi comite cum Boamundo fr
Abbreviated transcription (Latin):
mitis astaracensis. Ad huc etiã hoĩes
de ponsan. clamauer̾ p̃dẽam t̾ram
⁊ fuit adductus archiep̃e in iudi¬
tium et rudicabit ip̃e archiep̃s.
ut ruraret Ioħs de las moleres. et
s̃ assiefuert de ponsan. ⁊ Gassias sac̾¬
dos. qd̾ p̃dc̃ã tr̃a erat de ponsan.¬
et non de cuelas. Et post hoc sacra¬
mentũ homines de ponsan hab̾ent
t̾ram illam ⁊ fĩs b̾donaꝵ recuꝑarent
de hominibꝰ de ponsan p̃dcõs.exx.
soł. morł. Statuto aut̃ die qͦistud sa¬
cramentum fieri debebat. arnaldꝰ ab¬
bas b̾donaꝵ misit a sentauranche
fĩs qui audirent sacramentũ. s supͣ¬
dicti tres uiri non funt ausi facẽ
P etrꝰ. ⁊ Ramon lub. ⁊ hoĩes de ponsã.
bono am̃o et bona uolũtate bona fi¬
de ⁊ fine omni retentione ꝓ se ⁊ ꝓ

Expanded text:
mitis astaracensis. Adhuc etiam homines mitis astaracensis. Adhuc etiam homines de Ponsan clamaverunt predictam terram et fuit adductus archiepiscopus in judicium et judicavit ipse archiepiscopus ut juraret Johannes de Las Moleres et Gassiefuert de Ponsan et Gassias, sacerdos, quod predicta terra erat de Ponsanet non de Cuelas, et post hoc sacramentum homines de Ponsan haberent terram illam et fratres Berdonarum recuperarent de hominibus de Ponsan predictos XX sol. morl. Statuto autem die quo istud sacramentum fieri debebat, Arnaldus, abbas Berdonarum misit a Sentauranche fratres qui audirent sacramentum ; sed supradicti tres viri non sunt ausi facere Petrus et Ramon Lub et homines de Ponson bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ Gauzion de tornon. et
Petrꝰ de sobaian.⁊ hoĩes de ponsan.
contendebant cũ fr̃ibꝰ b̃donaꝵ de
la t̾ra del pin. que tra est a cuelas.
Et cũ diu tn hac contentione ꝑstitis¬
sent: postea fecer̃ aicordiũ et statue¬
runt diem ut ext̾minaret᷑. Gociñde
statuto die ext̾minabat p̃dcãm t̾rã
quidã homo de guiseriz. ⁊ fuit occisꝰ
ab eis qui erant e parte de ponsan.
Unde b̾donaꝵ fis clamauer̃ se ad archil¬
ep̃m auaritanũ. ⁊ postea Gauzions ⁊
Petrꝰ de solbaian. et b̾nardo Ramũdꝰ
filii de na Gauzion fecer̃ arcord̾ium
cessoribꝰ fuis p̃sentibꝰ et futis cum
frĩbꝰ b̾donaꝵ et reliquer ⁊ absoluer̃
ꝓ hac garpitione ⁊ ab solutione acce¬
perunt..xr. soł. morł. a p̃deĩs frĩbꝰ b̾¬
donaꝵ. huiꝰ rei fidenussores sunt. Gilłs
arnaldi qui dr̃ scutum ferri. ⁊ Oddõ
dẽ manas. Testes uero funt. Oddo de
auroebad. ⁊ augĩꝰ de maur. Factũ et
firmatũ est. hoc in manu sancii co¬

Expanded text:
est quod Gauzion de Tornon et Petrus de Sobaian et homines de Ponsan contendebant cum fratribus Berdonarum de la terra del Pin, que terra est a Cuelas. Et cum diu in hac contentione perstitissent postea fecerunt accordium et statuerunt diem et exterminaverunt. Exinde statuto die exterminabat predictam terram quidam homo de Guiseriz et fuit occisus ab eis qui erant ex parte de Ponsan. Unde Berdonarum fratres clamaverunt se ad archiepiscopum auxitanum et postea Gauzions et Petrus de Sobaian et Bernardus Ramundus filii de na Gauzion fecerunt accorderium cessoribus suis presentibus et futuris, cum fratribus Berdonarum et reliquerunt et absolverunt pro hac garpitione et absolutione acceperunt XX sol. morl. a predictis fratribus Berdonarum. Hujus rei fidejussores sunt : Gillelmus Arnaldi qui dicitur Scutumferri et Oddo de Manas. Testes vero sunt : Oddo de Auriebad et Augerius de Maur. Factum et firmatum est hoc in manu Sancii, co
Abbreviated transcription (Latin):
dictam t̾ram datis pͥꝰ. ałx. soł morla¬
noꝵ habitatoribꝰ bdonaꝵ. Et si p̃dictꝰ
arnaldꝰ ratmũdꝰ morte p̃uentus p̃dic¬
tos .xͥx. soł solue non potuerit. St pa¬
rentes eiꝰ p̃dc̃am dispigñare t̾ram uo¬
luerint pͥꝰ dare debent. xxxͣx. soł morla¬
noꝵ habitatoribꝰ b̾donaꝵ. nisi forte ha¬
bitatares b̾donaꝵ p̾̃dictam t̾ram cum
uoluntate ip̃oꝵ possent in alodium
ũtere. hoꝵ om̃ium testes sunt. Gilłmꝰ
d̾nardꝰ demꝑenes. Ramundꝰ bernardꝰ
de mazeres. manachi b̃donaꝵ. frat̃
G assias uitał conuersus b̃donaꝵ. ar-¬
naldꝰ de mesplede qui uocabatur go¬
las ⁊ b̃nardꝰ destelan. hoc p̃dictum pig¬
nus ẜima p̃dicti arnaldi rarmundi
soror ⁊ Geraldꝰ p̃dicte s ime filiꝰ lau¬
dauerunt ⁊ confirmauert coram tes¬
tibus. donato pͥore b̾donaꝵ. Bernar-¬
dꝰ de bilambiz monacho b̃douaꝵ. et
frẽ E nardo conuerso b̾donaꝵ. factum
est hoc anno ab incarnatione dñi.
mͦ.cͦ. Lx.iiͦ. Regnante lodouico rege

Expanded text:
datis prius XX sol. morlanor. habitatoribus Berdonarum. Et si predictus Arnaldus Ramundus, morte preventus, predictos XX sol. solvere non potuerit et parentes ejus predictam dispignerare terram voluerint, prius dare debent XXX sol. morlanor. habitatoribus Berdonarum, nisi forte habitatores Berdonarum predictam terram cum voluntate ipsorum possent in alodium vertere. Horum omnium testes sunt : Gillelmus Bernardus Demperencs, Ramundus Bernardus de Mazeres, monachi Berdonarum, frater Gassias Vitalis, conversus Berdonarum, Arnaldus de Mesplede, qui vocabatur Golas et Bernardus Destelan. Hoc predictum pignus Eima, predicti Arnaldi Ramundi soror, et Geraldus predicte Eime filius, laudaverunt et confirmaverunt coram testibus Donato, priore Berdonarum, Bernarduso de Bilambiz, monacho Berdonarum et fratre Enardo, converso Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCLXIII, regnante Lodovico rege
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ bonam ⁊ firmam garentiam de
om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ p̃dc̃is habitatoribꝰ
b̃donaꝵ. Terminꝰ redimendi pigñis
est post .u. annos espleites fores tali
pacto qd̾ si p̃dẽs arnaldꝰ rarmundꝰ mo¬
reretur ante quam rediret de p̃dc̃o
itinẽ b̃donaꝵ habitatores hab̾ent.xxx.
soł morlanoꝵ in tota supͣddicta t̾ra ⁊

Expanded text:
garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Terminus redimendi pigneris est post V annos, espleites fores, tali pacto quod si predictus Arnaldus Raimundus moreretur antequam rediret de predicto itinere, Berdonarum habitatores haberent XXX sol. morlanor. in tota supradicta terra et
Abbreviated transcription (Latin):
serres bono am̃o ⁊ bona uoluntate
bona fide ⁊ sine dolo ꝓ se ⁊ ꝓ om̃ibꝰ
successoribꝰ suis p̃sentibꝰ ⁊ futuris.
qño iuit in yspaniam misit inpig¬
nus. arnaldo alb̃i bdonaꝵ ⁊ conuẽtu
eiusdem loci totam t̾ram cultam et
incultam quã habebat uł hab̾e debe¬
bat ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam aserres.
ꝓ. xcͥc. soł morlaꝵ ut habeant et pos¬
sideant lib̾e ⁊ quiete sine omui sua ⁊
suoꝵ contradictione. quamdiu sub ip¬

Expanded text:
oluntate, bona fide et sine dolo pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris, quando ivit in Ispaniam, misit in pignus Arnaldo, abbati Berdonarum et conventui ejusdem loci, totam terram cultam et incultam quam habebat vel habere poterat per se vel per aliam personam a Serres pro XX sol. morl., ut habeant et possideant libere et quiete, sine omni sua et suorum contradictione
Abbreviated transcription (Latin):
mppetium. es aebẽt ind̾e facere Pol¬
bean et firmam garentiam d̾ opa¬
bus ampatatouib preuictis habitate¬
ribus morimundi ⁊ berdonarum.
hoc totum factum est in presentia Gilłi
auxriensis archiẽpi ⁊ romane eccłie lega¬
ti.⁊ fortonis d̾ uico. huiꝰ oni et abso¬
lutionis sũt testes. Bnardꝰ de mont es¬
quil archidiaconꝰ arnaldus d̾ petrucia.
A ssuiꝰ d̾ marrast. F actum est hoc anno
ab incarnatione dñi .mͦ. cͦ. xxra.iiͦii.
R egnante lodouico rege francoꝵ. Bnar¬
do comite astaracensi. Gillmo auarita¬
no archiẽp̃o.¬

Expanded text:
um ; et debent inde facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Morimundi et Berdonarum. Hoc totum factum est in presentia Gillelmi auxiensis archiepiscopi et Romane ecclesie legati et Fortonis de Vico. Hujus doni et absolutionis sunt testes : Bernardus de Montesquil archidiaconus, Arnaldus de Petrucia, Assivus de Marrast. Factum est hoc anno ab incarnatione domini MCXXXIIII, regnante Lodovico rege Francorum, Bernardo comite astaracensi, Gillelmo auxitano archiep
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bona uoluntate bona fide et sine om̃i
retentione ꝓ se ⁊ ꝓ om̃ib successoribus
suis p̾sentibus ⁊ futuris totũ ex inte¬
gio nemꝰ de biiolas cum omnibꝰ ꝑti¬
nentiis eius. hoc totum ut p̃dictum ẽ
p̃dicti donatores ãonauerunt p̃dicto
alb̃i ⁊ p̃dicto conuentui cum omnibꝰ
terris cultis ⁊ in cultis eum ingres¬
sibus ⁊ egressib aquis pascuis ⁊ nemo¬
tibus. cum decimis et primiciis et

Expanded text:
omni retentione pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris totum et ex integro nemus de Biolas, cum omnibus pertinentibus ejus. Hoc totum ut predictum est predicti donatores donaverunt predicto abbati et predicto conventui cum omnibus terris cultis et incultis, cum egressibus et egressibus, aquis, pascuis et nemoribus, cum decimis
Abbreviated transcription (Latin):
bono animo et bona uoluntate bona
fide et sine omni retentione pro se et
pro omnibus successoribus suis presen¬
tibus et futuris. pro salute animarum
suarum et tocius sui generis donaue¬
runt concesserunt et absoluerunt do
et beate marie morimundi ⁊ uualche¬
nio albi ⁊ ꝯuentui eiusd̃ loci p̃senti ⁊
futuro tr̃am de b̾donis ⁊ ecł̃iam eiꝰq
casale cũ om̃ibꝰ ex integͦ ꝑtinentiis

Expanded text:
luntate, bona fide et sine omni retentione pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris, pro salute animarum suarum et tocius sui generis donaverunt, concesserunt et absolverunt Deo et beate Marie Morimundi et Wualtherio abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro terram de Berdonis et ecclesiam ejusque casale
Abbreviated transcription (Latin):
donaꝵ et ip̃e fortaneriꝰ in eandẽ do¬
mo honorabiliter sepultus. receptus
in om̃i benefitio missaꝵ et oronum
et om̃ium sp̃ualium bonoꝵ que
fieri poterunt in domo b̃donarum
hoc totum sicut p̾dictum est dona¬
uit p̃dictus fortaneriꝰ p̃dicto alb̃i
et p̾dicto ꝯuentui cum in gressibꝰ¬

Expanded text:
erdonarum et ipse Fortanerius in eadem doerdonarum et ipse Fortanerius in eadem domo honorabiliter sepultus, receptus in omni beneficio missarum et orationum et omnium spiritualium bonorum que fieri poterunt in domo Berdonarum. Hoc totum sicut predictum est donavit predictus Fortanerius predicto abbati et predicto conventui cum ingressib
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̃ F ortaneriꝰ de
fres palers in infirmitate illa de
qua mortuus est bono aĩo et bona
uoluntate bona fide et sine oĩ reten¬
tione ꝓ se et ꝓ om̃ibꝰ successoribus
suis p̾sentibꝰ et fut᷑is donauit ꝯces
et arnaldo ałbi et ꝯuentui eiusdẽ
loci p̾senti et futꝰo totas exintegꝰ
t̾ras cultas et incultas qͣs habebat
uł habere debebat ꝑ se uł ꝑ aliam
ꝑsonam in tarano et in om̃i t̾rito¬
rio eius. excepta t̾ra ferriciali suoꝵ
hominum. Petͥ uidelicet de lacasa.
S ancii del luc. et uilłmi de baisia.
D onauit etiam p̃dictus fortanerns
de tarano et oĩa iura edie dimittenᷤ
p̃dicto Petro de la casi paiesio suo
partem decime arat̾ sui qͣntum ip̃e
Petrus laborare pot̾it aratro sin et ħ
tantum mͦ in uita petri. hoc totum
sicut p̃dictum est donauit p̃dictus for¬
taneriꝰ p̾dicto ałb̃i. et p̾dicto ꝯuentui
amore dei et redemptione pecc̃orũ
suoꝵ et parentum suoꝵ. et ꝓ duobꝰ
filiis suis qͥ recepti sunt in domo B¬

Expanded text:
ciendum est quod Fortanerius de Fredspalers, in infirmitate illa de qua mortuus est, bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione pro se et pro omnibus successoribus suis presenet Arnaldo, abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro totas ex integro terras cultas et incultas quas habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam in Tarano et in omni territorio ejus, excepta terra serviciali suorum hominum, Petri videlicet de Lacasa, Sancii Delluc et Willelmi de Baisia. Donavit etiam predictus Fortanerius de Tarano et omnia jura ecclesie dimittens predicto Petro de Lacasa paiesio suo partem decime aratri sui quantum ipse Petrus laborare poterit aratro sui sic et hoc tantummodo in vita Petri. Hoc totum sicut predictum est donavit predictus Fortanerius predicto abbati et predicto conventui amore Dei et redemptione peccatorum suorum et parentum suorum et pro duobus filiis suis, qui recepti sunt in domo B
Abbreviated transcription (Latin):
garentiam de om̃ibꝰ amparatoribus
p̃dictis habitatoribꝰ b̾donaꝵ. Scien¬
uerant p̾dicto fortanerio et eiꝰ gem̃
ꝓ p̃dicta t̾ra. 2xar .iͦ. soł morlano¬
rum. Et in alia parte qͥa fortaneriꝰ
et sui p̃dictam t̾ram audeegare
bastanos .u. qͥ clamabant et demo¬
dabant partem p̃dicte t̾re. hniꝰ dni
testes sunt. Bonus homo de lapotti
capellanꝰ scẽ dode. Arnaldꝰ ramindi
dictus filiꝰ uitał de la lana. fr aige¬
riꝰ de mont lazun. Ugo de la serm
b̾nardus de bilambiz. Wꝰ de bilsano.
b̾nardꝰ uilłi de sent clem monachi
b̾donaꝵ. Uitał de tarano. Sanciꝰ de
ponzan. Bonꝰ homo carletus ꝯuersi
enisoẽ loci. Factum est hoc anno ab
nante lodouico rege francoꝵ. fiseme¬
no astaracensi comite. Giraldo aurita¬
no archiep̃o¬

Expanded text:
ibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Scienverant predicto Fortanerio et ejus generi pro predicta terra LXXXII sol. morlanorum, et in alia parte quia Fortanerius et sui predictam terram audorgare Bastanos V, qui clamabant et demandabant partem predicte terre. Hujus doni testes sunt : Bonushomo de Laporta, capellanus Sancte Dode, Arnaldus Ramundi dictus filius Vitalis de Lalana, frater Augerius en Montlazun, Ugo de Laseran, Bernardus de Bilambiz, Willelmus de Bilsano, Bernardus Willelmi de Sent Clem, monachi Berdonarum, Vitalis de Tarano, Sancius de Ponzan, Bonushomo, Carletus, conversi ejusdem loci. Factum est hoc anno ab nante Lodovico rege Francorum, Eisemeno astaracensi comite, Giraldo auxitano archiep
Abbreviated transcription (Latin):
facere bonã et firmam garentiã de
om̃ibꝰ amparatoribꝰ p̾dictis habitato¬
ribus b̾donarũ. huiꝰ rei sunt fidenis¬
sores uilłmꝰ b̾nardꝰ de mazeras. ro¬
stan. Gassiarnaldꝰ de marast. & ꝓ
hoc p̃dicto dono p̃dictus abbs susce¬
pit p̃dictũ raimundũ sanciũ qui
dicitur ꝑa in om̃i benefitio missaꝵ
et or̃onũ domꝰ b̾donarũ. & si ad re-¬
ligionẽ uenire uoluerit recipiendꝰ
est ꝓ monacho uel conu̾so scđm for¬
mam ordinis sanus tamen ⁊ in co-¬
lumis de om̃ibꝰ membris suis. huiꝰ
doni ⁊ confirmationis sunt testes
uilłs doson donatꝰ iordanꝰ. mona-¬
chi b̾donarũ. et Gassias uitalis
conuersus berdonarum. De¬

Expanded text:
e omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus rei sunt fidejussores : Willelmus Bernardus de Mazeras, Rostan, Gassiarnaldus de Marast ; et pro hoc predicto dono predictus abbas suscepit predictum Raimundum Sancium, qui dicitur Pera, in omni beneficio missarum et orligionem venire voluerit recipiendus est pro monacho vel converso secundum formam ordinis, sanus tamen et incolumis de omnibus membris suis. Hujus doni et confimationis sunt testes : Willelmus Doson, Donat Jordanus, monachi Berdonarum et Gassias Vitalis, conversus Berdonarum.
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ firam garentiam de om̃ibus
amparatoribꝰ p̃dictis habitatoribꝰ
b̃donaꝵ. huiꝰ rei sunt fideuissores
b naroꝰ de mesplede ⁊ arnaldꝰ dictꝰ
testes uero sunt. Eassias bergoi.
Ramundꝰ ferran. łetrꝰ desaraute.
et arnaldꝰ fr̃ eiꝰ. Fc̃m est hoc anno
Regnante philippo rege francoꝵ. bo

Expanded text:
garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus rei sunt fidejussores : Bernardus de Mesplede et Arnaldus dictus Testes vero sunt : Gassias Bergoi, Ramundus Ferran, Petrus de Saraute et Arnaldus frater ejus. Factum est hoc anno regnante Philippo rege Franco
Abbreviated transcription (Latin):
deo ⁊ beate marie b̾donarũ ⁊ arnal¬
do abbi. ⁊ conuentui eiusd̃e loci pre¬
senti ⁊ futuro pascua espleitã et
erbagges lib̾um introitũ et exitũ
ꝑ om̃s t̾ras suas cultas ⁊ incultas.
quas supͣdictas espleitas prius
habebant in pignore ꝓ .x. solidis
morlanoꝵ p̃dicti habitatores b̃dona¬
rum. Hoc totũ supͣdictũ p̃dictus
ranmundꝰ sanciꝰ qui dicitur pera.
donauit p̃dicto albi ⁊ p̃dicto con¬
uentin cũ ingressibꝰ ⁊ egressibus
aquis pascuis ⁊ nemoribꝰ et cum

Expanded text:
eate Marie Berdonarum et Arnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro pascua, espleitam et erbagges, liberum introitum et exitum per omnes terras suas cultas et incultas, quas supradictas espleitas prius habebant in pignere pro X solidis morlanorum predicti habitatores Berdonarum. Hoc totum supradictum Raimundus Sancius, qui dicitur Pera, donavit predicto abbati et predicto conventui cum ingressibus et egressibus, aquis, pascuis et nemoribus et cum
Abbreviated transcription (Latin):
hu cum fr̾ibꝰ bdonaꝵ ut fi hoĩes
baiꝰ t̃e heredes reũsi fuĩnt de is¬
bana p̾dẽs arnaloꝰ bnandꝰ debet
licupare partem hominũ ad re¬
cognitionem de sabedors. huiꝰ
pigñis et garentie sunt fiderusso¬
res. arnaldꝰ dez barads. Bnardus
de freds pales. arnaldꝰ de labeiano.
O ddo de lafite. abrinꝰ de lob̾chano. ar¬
naldꝰ qui dr̃ golas. Petrꝰ de lob̾chan.
Terminꝰ redimendi huiꝰ pigñis est.
de martror en martror espleitas fo¬
ras datis pͥꝰ .e. soł morlanoꝵ habi¬
tatoribꝰ b̾donaꝵ. huiꝰ rei testes s̃.
Gassias de petrucia. Petrꝰ de mesple¬
d̾e. B̾nardꝰ de bilambiz. oddo destam¬
pures. oͦi. b̃donaꝵ. Sanciꝰ destipui.
Sanciꝰ de laserra. Ei ilłmꝰ de rocalau¬
re. conũsi b̾donaꝵ. hoc autem firma¬
tum est in manu Boamũdi astara¬
censis comitis. Ft̃m est hoc anno
incarnati ũbi .mͦ. cͦ. Lxͦ.x. Geraldo
auxitano archiep̃o. Ciarsias mona¬
cꝰ hanc cartam scripfit

Expanded text:
Berdonarum ut si homines hujus terre heredes reversi fuerint de Ispania predictus Arnaldus Bernardus debet recuperare partem hominum ad rcognitionem de sabedors. Hujus pigneris et garentie sunt fidejussores : Arnaldus dez Barads, Bernardus de Freds Pales, Arnaldus de Labeiano, Oddo de Lafite, Abrinus de Loberchano, Arnaldus qui dicitur Golas, Petrus de Loberchan. Terminus redimendi hujus pigneris est de martror en martror, espleitas foras, datis prius C sol. morlanor. habitatoribus Berdonarum. Hujus rei testes sunt : Gassias de Petrucia, Petrus de Mesplede, Bernardus de Bilambiz, Oddo Destampures, monachi Berdonarum, Sancius Destipui, Sancius de Laserra, Gillelmus de Rocalaure, conversi Berdonarum. Hoc autem firmatum est in manu Boamundi astaracensis comitis. Factum est hoc anno incarnati Verbi MCLXX, Geraldo auxitano archiepiscopo. Garsias monacus hanc cartam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
uolulntate bona fide ⁊ sine dolo ꝓ
se ⁊ ꝓ om̃ibꝰ successoribꝰ suis p̃senti¬
bus et futuris misit in pignꝰ t̾am
suam cultam et incultam quam
habebat. uł hab̾e debebat ꝑ se uel
ꝑ aliam ꝑsonam ad sc̃m saturni¬
num de artigas ꝓ. Lx. soł morł.
a rnaldo abbi b̃donaꝵ et conuentui
eiusd̃ loci. excepta tra fuoꝵ homi¬
nũ de toncenes. hoc totum sicut
p̃dc̃m est p̃dictꝰ arnaldꝰ Bnardus
de idrag inpigñauit p̃dc̃o ałbi¬

Expanded text:
ate, bona fide et sine dolo pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris, misit in pignus terram suam cultam et incultam, quam habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam ad Sanctum Saturninum de Artigas pro LX sol. morl. Arnaldo abbati Berdonarum et conventui ejusdem loci, excepta terra suorum hominum de Toncencs. Hoc totum sicut predictum est predictus Arnaldus Bernardus de Idrag impigneravit predicto ab
Abbreviated transcription (Latin):
possideant lib̾e ⁊ qͥete sine om̃i fua
et suoꝵ contradictione quamdru in
ip̃oꝵ pigñe fũit. Hec t̾ra est inter
riuum de nogers ⁊ riuum qui tͣn¬
sit iuxta portam de artigas. Et
p̃dẽs arnaldꝰ Bnardꝰ habet pactũ
cum frĩbꝰ b̃donaꝵ ut nõ soluat
ip̃e nec aliqͥs ꝓ eo p̃dcãm t̾ram nͥ
dotam insimł. Et debet inde facẽ

Expanded text:
et quiete sine omni sua et suorum contradictione quamdiu in ipsorum pignere fuerit. Hec terra est inter rivum de Nogers et rivum qui transit juxta portam de Artigas. Et predictus Arnaldus Bernardus habet pactum cum fratribus Berdonarum ut non solvat ipse nec aliquis pro eo predictam terram nisi totam insimul. Et debet ind
Abbreviated transcription (Latin):
luibitatoribꝰ bdonaꝵ. ⁊ erminus
redimendi huiꝰ pigñis est de mar¬
tror en martror espletis foris da¬
tis pͥꝰ ui. soł morlanoꝵ habitato¬
ribꝰ b̾donaꝵ. Huiꝰ pigm̃s ⁊ garen¬
tie est fidenissor. Senatus de castmes.
Testes uͦ funt. Bonetus peirer. Stpħs
Giraldꝰ. ⁊ fr̃ b̾nardus de foiss. con¬
uersus b̃donaꝵ.¬

Expanded text:
habitatoribus Berdonarum. Terminus redimendi hujus pigneris est de martror en martror, espleitis foris, datis prius VI sol. morlanorum habitatoribus Berdonarum. Hujus pigneris et garentie est fidejussor : Senatus de Castines. Testes vero sunt : Bonetus Peirer, Stephanus Giraldus et frater Bernardus de Foiss, conversus Berdona
Abbreviated transcription (French):
efpertas foras datis pͥꝰ.xxiii. soł morł.
lubitatoribꝰ b̾donaꝵ. Huiꝰ rei testes
del poi. Frat̃ b̾nardus de poi sec.
conũsi b̃donaꝵ. ⁊ Forto de sent sce¬
uer sacerdos.

Expanded text:
XIII sol. morl. habitatoribus Berdonarum. Hujus rei testes del Poi, frater Bernardus de Poisec, conversi Berdonarum et Forto de Sent Scever, sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
iñ pignꝰ t̾ram de bez mals scilie.
partem de forz sanz. ꝑ se ⁊ per
fuos ꝑ .x. soł morł. partem de u
Marques ꝑ se ⁊ ꝑ suos ꝑ .x. sol
partem arnalt caired ꝑ se ⁊ per
fuos ꝑ .xuiii.denarios. partem
S ancii fabri ꝑ se ⁊ ꝑ fuos ꝑ .iii. sol
iura comitis in ead̾ t̾ra ꝑ .uiii.sol
⁊ dimidiũ. Huiꝰ rei sunt testes
fr̃ forz sanz mag̃. despazag. bnar¬
dꝰ de poisec . Wꝰ de la coste. Letrl
dez estamn. Uital de la tapie. ba¬
carta anno incarnationis dñ¬

Expanded text:
in pignus terram de Bezmals, scilicet partem de Forz Sanz, per se et per suos per X sol. morl., partem de na Marques, per se et per suos per X sol., partem Arnalt Caired, per se et per suos per XVIII denarios, partem Sancii Fabri, per se et per suos per III sol., iura comitis in eadem terra per VIII sol. et dimidium. Hujus rei sunt testes : frater Forz Sanz, Mager Despazag, Bernardus de Poisec, Willelmus de La Coste, Petrus dez Estain, Vitalis de La Tapie, carta anno incarnationis D
Abbreviated transcription (Latin):
torio ecłie desparchag ꝓ.xiii. soł mor¬
lanor. quos predictos. xeiii. soł p̃dc̃a
e mesen cum marito suo Petro habu¬
it qui predictum pignꝰ uoluit et
confirmauit. Et debent uide facẽ
bonam et firmam garentiam de oĩ¬
bus amꝑatoribꝰ predictis habitatori

Expanded text:
 ecclesie Desparchag pro XIII sol. morlanor. quos predictos XIII sol. predicta Eisemen cum marito suo Petro habuit, qui predictum pignus voluit et confirmavit. Et debent inde facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatori
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ hominibꝰ qd̃ sentullus de
logorzano in infirmitate illa de qua
mortuus est ⁊ sepultus honorifice
in domo b̃donarũ bono am̃o ⁊ bona
uoluntate bona fide ⁊ sine omni
retentione ꝑ se ⁊ ꝑ om̃s successores
suos p̾sentes ⁊ fucuros. in bona me

Expanded text:
omnibus hominibus quod Centullus de Logorzano in infirmitate illa de qua mortuus est et sepultus honorifice in domo Berdonarum bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione per se et per omnes successores su
Abbreviated transcription (Latin):
mam garentiam de om̃ibꝰ ampara¬
toribꝰ p̃dictis fr̃ibꝰ bdonarũ. huiꝰ
dom testes sunt. Uitał prior b̃dona¬
rum. arnaldꝰ de badcaua. Uitalis
de besues. monachi b̃donarũ. Sill̃s
arnaldꝰ de auiano. Rꝰ. dauentiai.
conũsi b̃donarũ. Gilłs arnaldꝰ de
logorzano. ⁊ oira loꝰ fr̃ eiꝰ. Eactũ est¬

Expanded text:
mam garentiam de omnibus amparatoribus predictis fratribus Berdonarum. Hujus doni testes sunt : Vitalis prior Berdonarum, Arnaldus de Badcava, Vitalis de Besues, monachi Berdonarum, Willelmus Arnaldus de Auiano, Ramundus de Aventian, conversi Berdonarum, Gillelmus Arnaldus de Logorzano
Abbreviated transcription (Latin):
concessit ⁊ absoluit deo ⁊ beate ma¬
rie b̾donarũ. ⁊ Gilłmo alb̃i ⁊ conuen¬
tui eiusdẽ loci p̾senti ⁊ futuro. pascua
erbagges ⁊ omnie espleitã lib̃um
introitũ ⁊ exitũ ꝑ om̃s t̾ras suas cul¬
tas ⁊ incultas quas habebat uel
habere debebat. ꝑ se uel ꝑ aliam per¬
sonã. asteilai ⁊ in om̃ibꝰ ꝑtinentiis
desteila exceptis t̾ris bladatis ortis
et umeis cultis. Tam̃ sciend̾ est qd̾
si tiencerii p̃dicte t̾re aliũ bestiari¬
um. in sup̃dictis pascius miserint:
filii p̾dicti. Centulli hant potestatẽ
mitendi alium bestiariũ si uolue¬
rint. tali uero pacto qd̃ si ibi fu̾it
bestiariũ domꝰ bdonarũ non exeat
sed maneat ⁊ pascat lib̾e tunc ⁊ nũc
et semꝑ quando uolu̾it sic̃ in ꝓpͥis
pascunis. hoc totũ sic̃ p̃dictũ est do¬
nauit p̃dictus centullus p̃dicto ab

Expanded text:
ncessit et absolvit Deo et beate Marie Berdonarum et Gillelmo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro pascua, erbagges et omnem espleitam, liberum introitum et exitum per omnes terras suas cultas et incultas quas habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam a Steilan et in omnibus pertinentiis de Steilan, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis ; tamen sciendum est quod si tiencerii predicte terre aliud bestiarium in supradictis pascuis miserint filii predicti Centulli habeant potestatem mitendi alium sic bestiarium, si voluerint, tali vero pacto quod si ibi fuerit bestiarium domus Berdonarum non exeat sed maneat et pascat libere tunc et nunc et semper quando voluerit sicuti in propriis pascuis. Hoc totum sicut predictum est donavit p
Abbreviated transcription (Latin):
bet inde facẽ bonam ⁊ firmã garẽti¬
am de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ p̃dẽis habi¬
tatoribꝰ b̾donaꝵ. huiꝰ pigñiᷤ ⁊ garen¬
tie sunt fideiussores. Sddo de bedbe¬
zer. ⁊ Petrꝰ del sauloer. T estis uero est.
b ernardꝰ de mesplede. Terminꝰ redimẽ¬
di pigñis est post .uii. annos a mar¬
tror espleitas foras datis pͥꝰ .uii. soł
morlanoꝵ habitatoribꝰ b̃donaꝵ. Dem
de martror espletis foris pot̾it redi¬
mi datis pͥꝰ .uii. soł morlanoꝵ habita¬
toribꝰ bdonaꝵ. factum est hoc anno
ab incarnatione dñi .Mͦ.cͦ.xl .uiͦii

Expanded text:
facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus pigneris et garentie sunt fidejussores : Oddo de Bedbezer et Petrus del Sauloer. Testis vero est Bernardus de Mesplede. Terminus redimendi pigneris est post VII annos a martror, espleitas foras, datis prius VII sol. morlanor. habitatoribus Berdonarum. Deinde de martror, espleitis foris, poterit redimi datis prius VII sol. morlanor. habitBerdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ciend̾ est qd̃ Sanciꝰ de lanuces bo¬
no am̃o ⁊ bona uolũtate. bona fi¬
turis alb̃to abb̃i b̾donaꝵ ⁊ conuentui
eiusdem loci ꝓ.uii. soł morlanoꝵ totã
suam ꝑtem casał de eccłia de lanuces.
scilic quartam ꝑtem casał de eccłia
de lanuces ⁊ nemꝰ qd̃ ad ip̃m casale
ꝑtinet. Et p̾dictus Sanciꝰ de lanuces
retinuit sibi tantũ t̾ram illam que
est circa ecł̃iam int̾ duos riuos qͦꝵ
unꝰ est inaqͥlonari parte alter uͦ in
m̃idiana. Cetã p̃scripta p̃dẽs Sãciꝰ
de lanuces mifit inpignꝰ p̃dc̃o albi
⁊ p̃dco conuentui cũ ingressibꝰ ⁊ egreᷤ¬
sibus aquis pascuis ⁊ nemoribꝰ et

Expanded text:
ciendum est quod Sancius de Lanuces, bono animo et bona voluntate, bona fituris Alberto, abbati Berdonarum et conventui ejusdem loci, pro VII sol. morlanor. totam suam partem casalis de ecclesia de cilicet quartam partem casalis de ecclesia de Lanuces et nemus quod ad ipsum casale pertinet. Et predictus Sancius de Lanuces retinuit sibi tantum terram illam que est circa ecclesiam inter duos rivos, quorum unus est in aquilonari parte, alter vero in meridiana. Cetera prescripta predictus Sancius de Lanuces misit in pignus predicto abbati et predicto conventui cum ingressibus et egressibus, aquis, pascuis et nemoribus et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bẽ mͦͤ b̃donaꝵ ⁊ alberto ałbi ⁊ conuen¬
tiri erusdẽ loci p̃senti ⁊ futuro totũ ex
integro casale suum qd̃ habebat uł hab̾e
debebat ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam alanuces.
cum om̃ibꝰ ad idem casale ꝑtinentib.
cum ingressibꝰ ⁊ egressibꝰ aquis pasciis
⁊ nemoribꝰ ⁊ cum om̃ibꝰ aduenatũ ꝑ¬
tinentibꝰ. ut habeant ⁊ possideant lib̾e¬

Expanded text:
 Berdonarum et Alberto, abbati et conventui ejusdem loci, presenti et futuro totum ex integro casale suum quod habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam a Lanuces cum omnibus ad idem casale pertinentibus, cum ingressibus et egressibus, aquis, pascuis et nemoribus et cum omnibus ad venatum pertinentib
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ p̃dictis habitatoribꝰ b̾donaꝵ. Et ꝓ ħ
p̃dc̃o dono p̃dẽs abb̃s donauit excarita¬
te p̃dcõ arnaldo raimũdo. uiͦii. soł mor¬
lanoꝵ. Et p̃dẽs arnaldꝰ raimũdꝰ ꝯfirma¬
uit p̃dictum donũ in manui b̾nardi de
biros alb̃is sc̃ẽ dodo. hunꝰ p̃dẽi dom sit̃
fidenissores. Rob̃tus de lafite.⁊ uital de
auxrim. T estes uero sunt. Gilłmꝰ auxia¬
mis archiẽps. Sanciꝰ astaracensis comes
⁊ Ioh̾s gener ciponis.

Expanded text:
ribus predictis habitoribus Berdonarum. Et pro hoc predicto dono predictus abbas donavit ex caritate predicto Arnaldo Raimundo VIII sol. morlanor. Et predictus Arnaldus Raimundus confirmavit predictum donum in manu Bernardi de Biros, abbatis Sancte Dode. Hujus predicti doni sunt fidejussores : Robertus de Lafite et Vitalis de Auxim. Testes vero sunt : Gillelmus, auxitanus archiepiscopus, Sancius astaracensis comes Johannes, gener Ciponis.
Abbreviated transcription (Latin):
niuersis legentibꝰ hanc cartam
nec non ⁊ audientibꝰ sit manife¬
stum. quod Gilłmꝰ abbas cimore uir
bone memorie sola deuotione ⁊ re¬
demptione am̃e sue ⁊ suoꝵ mona¬
choꝵ. bono am̃o ⁊ bona uoluntate
sine ulla retentione ꝓ se ⁊ ꝓ om̃ibus
successoribꝰ suis p̃sentibꝰ ⁊ futuris
de cõmum consilio suoꝵ monacoꝵ
dedit deo ⁊ beate marie b̾donarũ.¬
et arnaldo abb̃i et comientui eiusdẽ
loci p̃senti ⁊ futuro exintegro pascua
et erbageges ⁊ omnemꝰ espleitã ꝑ om̃s
t̾ras quas monasteriũ cimorre habe¬
bat uel habere debebat. in totam
t̾ram deastarag. ⁊ lib̾um introitum.
et exitum om̃ibꝰ am̃alibꝰ suis ꝑ om̃s
p̃dictas t̾ras exceptis t̾ris bladatis
ortis ⁊ umeis cultis. & debet inde
facere bonã ⁊ firmã garentiã de om¬
nibus amparatoribꝰ p̾dictis habitato¬
ribus b̾donarũ. ẜ actũ fuit hoc ⁊ cõ¬
cessum in claustro sc̃ẽ marie cimorre
coram maiori conuentu monachoꝵ.

Expanded text:
niversis legentibus hanc cartam necnon et audientibus sit manifestum quod Gillelmus abbas Cimore, vir bone memorie, sola devotione et redemptione anime sue et suorum monachorum, bono animo et bona voluntate, sine ulla retentione pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris de communi consilio suorum monachorum dedit Deo et beate Marie Berdonaruet Arnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro ex integro pascua et erbagges et omnem espleitam per omnes terras quas monasterium Cimore habebat vel habere debebat totam terram de Astarag et liberum introitum et exitum omnibus animalibus suis per omnes predictas terras, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis, et debet inde facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Factum est hoc et concessum in claustro Sancte Marie Cimorae coram majori conventu monachorum.
Abbreviated transcription (Latin):
abent inde facere bonã ⁊ firꝰ¬
maniꝰ garentiã de om̃ibꝰ ampara¬
oubꝰ predictis habitatoribꝰ boonar¬
et ꝓ hoc p̾dicto dono et absolu¬
tione p̾dictꝰ abbs donauit ex ca-¬
ritate p̾dictis donatoribꝰ .c. soli¬
dos morlanoꝵ. huiꝰ rei testes s̃
a rnaldꝰ de dragalag. monacus
ddonaꝵ. Gassias uitał sanc fert
qui uocat᷑ mesple cõuersi b̃donaꝵ
et bulgos. Factũ est hoc anno
ab incarnatione dñi.mͦ.cͦ. Lecx.¬
.IIͦI. Regnante filippo rege francoꝵ
Ercemeno comite astaracensi. Geral¬
do auxitano archiep̃o.¬

Expanded text:
e bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonaret pro hoc predicto dono et absolutione predictus abbas donavit ex caritate predictis donatoribus C sol. morl. Hujus rei testes sunt : Arnaldus de Dragalag, monachus Berdonarum, Gassias Vitalis Sancfert qui vocatur Mesple, conversi Berdonarum et Bulgos. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCLXXXIII, regnante Philippo rege Francorum, Exemeno comite astaracensi, Geraldo auxitano archiep
Abbreviated transcription (Latin):
et futuris donauer̃ concesser̃ ⁊ ab¬
soluer̃ deo ⁊ beate marie. b̃donaꝵ
it arnaldo abbi ⁊ conuentui enis¬
dem loci p̾senti ⁊ futuro. pascua
esplertã.⁊ erbagges ⁊ lib̾um an¬
troitũ ⁊ exitũ ꝑ om̃s t̾ras suas.
exccepto arare. exceptis t̾ris bla-¬
datis. ortis ⁊ uineis cultis. hoc
totũ sic̃ p̾dictũ est p̃dicti dona¬
tores donauer̃ p̃dicto ałbi ⁊ p̃dic¬
tꝑ comientui cũ ingressibꝰ ⁊ egre¬

Expanded text:
cesserunt et abcesserunt et absolverunt Deo et beate Marie Berdonarum et Arnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro, pascua, espleitam et erbagges et liberum introitum et exitum per omnes terras suas, excepto arare, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis. Hoc totum sicut predictum est predicti donatores donaverunt predicto abbati et predicto conventui cum ingressib