comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q salut decondepnationerundi. aeabriã etiã istaac Qiucob. audidibũ : quin plurimas
promissiones itã d e xp̃o quã deterit rȩꝓmussionis acceperint : Quȩ duo : hui modi solutione egent : qđ pn¬
mũ dox̃ om̃s istimortuis cũ fide : uti ẽ intellegendũ qđ om̃s illimortus p̃ter solũ enoch. quẽ nouimꝰ eẽ trans¬
minime plenitudinẽ : Accepit si quidẽ henoc neuideret mortẽ : accepit noe ut salua retur. acceperunt
ꝓmissionũ : Ds̃enĩnon solũ quȩ fiturtis nob̵ largit᷑ : sed etiã quȩ hui: uitȩ s̃ necessaria prestat. sicut discipł
sius dicebat : Primũ querite regnũ dĩ &iustiticĩeuis : & hȩc omĩ a tẽ poralia in quantũ uob̵ expediunt adici¬
ent᷑ uob̵ i in hocenĩ qr in p̃senti scło ex parte laudẽ ustitiȩ ꝓmeruer̃. nec cũ impus perier̃ : locupletesq fuer̃
bonis tẽporalib: lu& peregrini eẽnt ut potelegit᷑ deabraã qđ erat diues in argento. aliquas degustatio

Expanded text:
 est de condemnatione mundi, de Abraham, etiam Isaac et Jacob, nulli dubium quin plurimas promissiones tam de Christo quam de terra repromissionis acceperunt? Quae duo hujusmodi solutione egent. Quod primum dixit, omnes isti mortui sunt cum fide, ita est intelligendum: quod omnes illi mortui sunt, praeter solum Hene plenitudinem. Accepit siquidem Enoch, ne videret mortem, accepit Noe, ut salvaretur, acceperunt promissionum. Deus enim non solum quae futura sunt nobis largitur, sed etiam quae hujus vitae sunt necessaria praestat, sicut discipulis suis dicebat: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia, temporalia, inquantum vobis expediunt, adjicientur vobis. In hoc enim, quia in praesenti saeculo ex parte laudem justitiae promeruerunt, nec eum impiis perierunt, locupletesque fuerunt bonis temporalibus, licet peregrini e
Abbreviated transcription (Latin):
anos tionitis  ñ utamnortio sedsemint : Senex eñ homo sem̃ qiudẽ tantũfunde r̃t porest: seltanen
sol dtitie seminis caret ut filios ꝓcreare posset nisi forte de ad ul escentuletut aluferunt: Sicut sidert
inqut cali ut arena naris. ꝑy ꝑbolicos dictũẽ: Persideraait̃ itaeli bonuntellegendis exuoq
popudo fili abrahe ꝑfidẽ: At uo ꝑ arenã maris rȩꝓbiaccipunt᷑ exiudauco po pulo fili abrabȩ ꝑcar¬
nẽ quterenc seꝑ querentes pondere peccatorũgituantur: Etsi hominib stele teli sue arena mars
fidẽ id÷ cũfide de funetis om̃sisti: non acceptis reꝓmissionib sed alonge eas as picientes & salutaes
dionstentes quia peregnin & hospites s̃ suꝑterrã : Quiem̃ hȩc dicuit sub̵ quia peregrons suꝑtertã: sgui¬

Expanded text:
t non vita mortua, sed semine. Senex enim homo semen quidem jam fundere potest: sed tamen soliditate seminis caret, ut filios procreare possit, nisi forte de adolescentula, ut alii fuerunt. Sicut sidera, inquit, coeli vel arena maris. Hyperbolice hoc dictum est. Per sidera autem coeli, boni intelligendi sunt ex utroque populo filii Abrahae per fidem. At vero per arenam maris reprobi accipiuntur ex Judaico populo filii Abrahae per carnem, qui terrena semper quaerentes, pondere peccatorum gravantur. Etsi stellae coeli, sive arena maris, fidem, id est cum fide, defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus: sed a longe eas aspicientes, salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram. Qui enim haec dicunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
didiut consfestinq eredidit : uos ait̃ nonsolũ homines auditis uerũ etiã uocs ꝓphietarũ que ꝑomẽ
salbatũ legunit᷑. &nisiꝑ ipsiẽ filiũ di aduosnissũ agnosatis : Nã & inraab effectus fidei consecutus t̃.
Om̃b quppe pereuntib sola saluatu ẽ : Raab aũt que intpretuatur dilatata figunt̃ tenas aele
que dilatrtiẽ ab oriente iocadentẽ : ab aquilone in meridiem. & latitudinẽ iantatais habe intun¬
tũ ut etc̃p ipsis inimias ontionẽ fundat : Etbene deextrantis atq alienis gentib ertt uuensui
de sideris caris ae formieationis deseraiens. qceidã aliena erat ante dñ aduentũ adõ seđ̃m desi¬
de na cafus uuens forniationiq atq dolitriȩ deseruens: Postquã ihs uerus miit adeã duos¬

Expanded text:
ophetarum, quae per omne sabbatum leguntur: et insuper ipsum Filium Dei ad vos missum cognoscitis. Nam Raab effectum fidei consecuta est. Omnibus quippe pereuntibus sola salvata est. Raab autem, quae interpretatur dilatata, figuram tenet Ecclesiae quae dilatata est ab oriente in occidentem, ab aquilone in meridiem, et latitudinem charitatis habet, intantum ut etiam pro ipsis inimicis orationem fundat. Et bene de extraneis atque alienis gentibus erat vivens in desideriis carnis, ac fornicationi deserviens, quia Ecclesia aliena erat ante Domini adventum a Deo, secundum desideria vivens carnis fornicationique atque idololatriae deserviens. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
illi scĩ patres int̃ra reꝓmnissionis maluerint sepeliri quã alio in loco : Cui res pondendũ ẽ : ñ curã ge¬
dẽptarã ibiq resurrecturũ sũ mocũ de siderio ibi consepeliri optabant. quatinꝰ eo resurgente. parit̃
cũ eore surgerent : Nos aut̃ non debemꝰ pusilla nimes fieri ubicũq: sepeliam᷑ : cũ plurimoꝵ martyrũ
nescicimꝰ ubi corport eoꝵ gloriosa iaceant humati : Fide moy ses natꝰ occultatꝰ ÷ mensib: tribus a pa¬
rentib sius : eo qđ iudissent eleguntẽ in stintẽ & nontinuer̃ regis edictũ : ł̃sua fid eoccultatus ÷ morses
quasuesemnimn potentt: sedfide parentũ sumi ptris salud au matris qu fidẽ badertes ad o mpi dĩ¬

Expanded text:
illi sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco? Cui respondendum est, non curam geilli sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco? Cui respondendum est, non curam gedempturum ibique resurrecturum, summo cum desiderio ibi consepeliri optabant, quatenus eo resurgente pariter cum eo resurgerent. Nos autem non debemus pusillanimes fieri ubicunque sepeliamur, cum plurimorum martyrum nesciamus ubi corpora eorum gloriosa jaceant humata. Fide Moyses natus occultatus est tribus mensibus a parentibus, eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum. Non sua fide occultus est Moyses, huc fari non poterat; sed fide parentum suorum, patris scilicet ac matris, qui fidem habentes quod omni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue qđ dixerat ad abraã: Scito p̃noscens : qr peregrinũ erit sem̃ tuũ int̾ra aliena. maleq tractabt̃
illis sannis qua d ringentis : Verũ tam̃ gentẽ cu seriuerint iudicabo ego dic̃ dñs & post hȩc reuertentur
interrã patrũ suorũ : Nequaquã ergo desius ossib: mandar& ioseph : nisi plena fide sperar& reditũeoꝵ
int̃rã reꝓmissionis : Dic̃ enĩ eis : Visitans iusitabit uos dns̃ pꝰdies multos : ferte mea hinc uob̵cũ : Et ñ solũ
tribus iosephossa patris sui de porttuer̃ secũ ꝑdesertũ int̃ rã rȩꝓmissionis : sed etiã reliquȩ trib: omium
patriarcharũ ossa secũ tuler̃. sepelier̃q ea in sichem quȩ euenit in possessionẽ trib: ioseph : Nã abra¬
ca & lic ubi & adã cũ euci sepultꝰ quie scebat : Fortassis uõ quȩrit aliquis : quȩ causa extiterit ut om̃s

Expanded text:
praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt illud annis quadringentis; verumtamen gentem cui servierint judicabo ego, dicit Dominus, et posthaec revertentur in terram patrum suorum : nequaquam ergo de suis ossibus mandaret Joseph, nisi plena fide speraret reditum eorum in terram repromissionis. Dicit enim eis visitans: Visitabit vos Dominus post dies multos: efferte ossa mea hinc vobiscum . Et non solum tribus Joseph ossa patris sui deportaverunt secum per desertum in terram repromissionis, sed etiam reliquae tribus: omnium patriarcharum ossa secum detulerunt, sepelieruntque ea in Sichem, quae evenit in possessionem tribus Joseph. Nam Abraca et Lia, ubi et Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis quae causa exstiterit, ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gulos illorũ benedixisse : qr suꝑ utrũ q ꝓpriã benedictionẽ fudit posutq minorẽ antemaiorẽ. qm̃ p̃udebat
posteti futurtas : Qđq sequit᷑ & adorauit fastigiũ urgȩ eius id ÷ iuge ioseph : duplicit̃ intellegi potest : Spũ
si quidẽ ꝓpheti eo afflatus ia cob: cognouit designari ꝑ ill̃ urgã ioseph regnũ xp̃i : Per fastigiũ uõid ÷
sumitatẽ iurgȩ potentiã & honorẽ regnixp̃i. dequa psalmista dic̃ : Virga recitẽ iurga regnitui : Ergo
bat figurari inilla : Quantũ uõ ad littert̃ ꝑtin& : fortassis scđm consu& udinẽ illius tẽporis ad orauit ui¬
gã ioseph. quẽ uidebat dñm eẽ totius terrȩ ȩgẏpti . et sulic& ratione qua hester legit᷑ ad oras se iurgã assu
eri : Fide iosephmoriens de ꝓfectione filiorũ isrł locutꝰ ÷ credens omã uerti eẽ quȩ ꝓ miserat patrib: eorũ :

Expanded text:
gulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem: quoniagulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem: quoniapotest: spiritu siquidem prophetico afflatus Jacob, cognovit designari per illam virgam Joseph regnum Christi: per fastigium vero, id est summitatem virgae, potentiam et honorem Christi regni, de qua Psalmista dicit: Virga recta est, virga regni tui. Ergo bat figurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam Joseph, fectione filiorum Israel locutus est, credens omnia vera esse quae promiserat Deus patribus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lsuac dũt ipse sibiligna gestabat quib entt imponendus : qua & xp̃s portabat in humeris lignũ crucis in quo ruci si¬
gendus erat : Aries significat carñe xp̃i ilsa ac oblatus ÷ sed nonẽ int̃fectus sedanes tantũ : qe xp̃s in passione oblat
e sed diunittis illius in pas sibilis mansit : Fide & defituris benedix̃ isa ac iacob &esau : Fide defuturis bene dix tis :
qr uxtu qđ eis in precatus ẽ iti posteti om̃ia illis credidit euenire &quȩ futura illis erant etibenedicendo opitiuit
Potest & alit̃ nntellegi: De futuris misterus benedix̃eis : qui ia cobfigurtẽ xpĩ siue ppłi xp̃iani gestaibat esau¬
uero iuduci : Fide ia cobmoriens singulis filiorũ ioseph benedix̃ : & ad ortiuit fastigiũ iuirge eius : Legimus
ingenesi qđ audiens ioseph egrotare patrẽ suũ : uenit ad eũ & optulit ei duos filios suos efficum &manasse
adbenedicendũ : Quifidẽ habens om̃ia illis euenire iuxta qđ eis ex orabat bene dix̃ eos: Idcireo aut̃ dict᷑ sin¬

Expanded text:
Isaac autem ipse sibi ligna gestabat quibus erat imponendus, quia et Christus portabat lignum crucis in quo crucifigeretur. Aries significabat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non est interfectus, sed aries tantum: quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas illius impassibilis mansit. Fide et de futuris benedixit Isaac, Jacob et Esau. Fide de futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omnia illis credidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futuris mysteriis benedixit eis, quia Jacob figuram Christi sive pfiliorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Legimus in Genesi quod audiens Joseph aegrotare patrem suum, venit ad eum, et obtulit ei duos filios suos Ephraim et Manasse ad benedicendum: qui fidem habens omnia illis evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. Idcirco autem dicitur sin
Abbreviated transcription (Latin):
tos son ebrtsoifidelititus: tntoisier̃ ꝑ fontẽ baptismats : Pharaio & egypti mortius inmar : q in sonte
baptisiatis mortius :÷ diabolus amittendo potestiatẽ quã habebat. mortuas etiuã peccata originta¬
ld & actialia siqua antea ertant : Fide mur iuerico corruer̃. cotutudierũ septẽ : Ñenĩ tubatũ so¬
iede funt ulos : Leginus qađ dño precipiente iosue p̃cepent arcã de portari ꝑ septẽ dies incrtuitu hie¬
nco a cꝑsonaretubis : Septimo dũt die cũ repiussent tubis. cornuerunt muri herico qđ amagno
misteno ñucat : Ebienco quȩ nit pretat᷑ luna spetiem hui munditenet: qc sicut luna menstrus
gubernat : Hanc
ergo urbem hienco dieb septẽ israheltȩ ferentes aitã ae neis tub
olingentib cirtũ¬
eunt. & murieus ꝑ arcȩ p̃sentiũ atq aerearũ tubarũ

Expanded text:
nt per fontem baptismatis. Pharao et Aegyptii mortui sunt in mari, quia in fonte baptismatis mortuus est diabolus, amittendo potestatem quam habebat; mortua sunt etiam peccata originalia et actualia, si qua antea erant. Fide muri Hiericho corruerunt circuitu dierum septem. Non enim tubarum soLegimus quod Domino praecipiente, Josue praecepit arcam Dei portari per septem dies in circuitu Hiericho ac personare tubis. Septimo autem die cum increpuissent tubis, corruerunt muri Hiericho quod a magno mysterio non vacat. Hiericho quae interpretaur luna, speciem hujus mundi tenet, quia sicut luna menstruis gubernat. Hanc ergo urbem Hiericho diebus septem Israelitae ferentes arcam, aeneis tubis clangentibus circumeunt, et muri ejus per arcae
Abbreviated transcription (Latin):
test cõp̃hendi in ttb̵ naculo manu facto. in illo homine plenissime requesat. ꝑfectius siue sanctius in hoc¬

Expanded text:
test cotest co
Abbreviated transcription (Latin):
dis appellat᷑ : Futura enĩ bona quȩ ipse nob̵ ad ministituit : fuer̃ uerba celestia. passio illius resurrectio
futurorũ bonoꝵ̃: Nisi enĩ aduenis s&: nequa quã hȩc futurabona nob ad ministraret. neq as sistẽ r& uultuidĩ
patris ꝓnob̵. Nottndũq qr ñ dix̃ simplict̃ apłs illũ as sistere sed ꝑtab̵ naculũ : ususetiã cõparatiuo gradu¬
dics̃ amplius & ꝑfectuis: Lab naculũ aũt ꝑ qđ as sistit dõpatri. huma nitas illius ÷ : qm̃ nisi homo fier&. pe¬
quaquã dõ patri assistere potiusr& : Tab̵ naculũ ergo anporis dominici ã plius ÷ tab nciculo moysi tabna¬
culo quoq salomonis : qr illa manib: carnaliũ hominũ s̃ factit. hocuõ intra uterũ iurginis sine semine uiri to¬
tius trinitatis opere effigictũ ÷: Siue in hocãplius & mauis illis tab̵ naculis : qe diuinitts uerbi quȩ toia ñ po¬

Expanded text:
dis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, dis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, futurorum bonorum. Nisi enim advenisset, nequaquam haec futura bona nobis administrasset, neque assisteret vultui Dei Patris pro nobis. Notandumque quia non dixit simpliciter Apostoldicens: Per amplius et perfectius. Tabernaculum autem per quod assistit Deo Patri, humanitas illius est quoniam nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere posset. Tabernaculum ergo corporis Dominici amplius est tabernaculo Moysi, tabernaculo quoque Salomonis, quia illa manibus carnalium hominum facta sunt, hoc vero intra uterum virginis, sine semine virili, totius Trinitatis opere effigiatum est. Sive in hoc est amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non po
Abbreviated transcription (Latin):
nus mneugło Marci legit᷑: ubuiutuperabant phari sei dim̃ & discipulos ei. ñ lotis manib: manducare : Om̃s
eniltuationes illorũ : nomine baptis matũ designat : Aliquando aũt manus solũ modo lauant: aliquan¬
dopedes. aliquando totũ corpus. quando aut aliquid in mundũ contingunt. aut etiã si ad mortuũ accedunt :
Sed frustit icucont manus totũq corpus : dũ contẽ pnunt fontes aluatoris ablui : Nã qđ ꝓphetcidic̃. Laucm¬
ni mundieftote. & mundamini qui fertis uascidñi: illi solũ modo ccurnalit̃ intelle hebant. cũpotius lcuatio¬
corporis adimplebant᷑ : Dũ uõ spiritilit̃ ceper̃ obserutri : munditiũ animȩ parit̃ cȩper̃ operari : Xp̃s¬
significabat sic̃ iã multis in locis dedaratũ ẽ quicũ sanguine passionis suȩ resera to caelo ingressusẽ secreta
patriȩ caelestis. ubinunc as sistit uultuidĩpatris orans ꝓnob̵: Pontifex aut̃ futurorũ bonorũ : duob: mo¬

Expanded text:
los ejus. non lotis manibus manducare: omnes enim lavationes eorum nomine baptismi designat. Aliquando aut manus solummodo lavant, aliquando pedes, aliquando totum corpus, quando aut aliquid immundum contingunt, aut etiam si ad mortuum ingrediuntur: sed frustra lavant manus atque corpus, dum contemnunt fonte Salvatoris ablui; nam quod Propheta dicit: Lavamini, mundi estote, et mundamini qui fertis vasa Domini, illi solummodo carnaliter intelligebant: cum potius de lavatiocorporis adimplebant; dum vero spiritaliter coeperunt observari, munditiam animae pariter coeperunt observare. Chrissignificabat sicut jam multis in locis declaratum est, qui cum sanguine passionis suae reserato coelo ingressus est secreta patriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus mo
Abbreviated transcription (Latin):
ibiasacdotib qug nunera it hostieñpos sint ꝑfectũ facere seruentẽ uixtai conscientiã : Consuentia
dit᷑ cordis scentia : ꝑ quã intelligit᷑ mens hominis : Illa inqut mune᷑ a carnalia : ñ petertot ꝑfertũ
redd ere seruentẽolegeueta ꝑ fecionẽ mentis  ĩualebant m̃tẽ ustisicare dĩ nontollebant gtiuori¬
pecati: Nomuiẽeri ad ꝑficũ adaoẽ lex. Sedinqub exmaxima parte mondatiolegis constibit. sibse¬
quentc̃ostendit in quens : Solũ nodo inabis &̃ potib &ucrus baptis matib Sustitus canis sab udebiet̃¬

Expanded text:
facere servientem juxta conscientiam. Conscientia dicitur cordis scientia, per quam intelligitur mens hominis. Illa inquit munera carnalia non poterant perfectum reddere servientem in lege perfectione mentis, quia non valebant mentem justificare, dum non tollebant peccata: neminem enim ad perfectum adduxit lex, sed in quibus ex maxima parte mundatio legis constabat, subsequenter ostendit, inquiens: Solummodo in cibis, et in potibus, et variis baptismatibus
Abbreviated transcription (Latin):
adnorsen: ñdũ uenisse x p̃m quisemel cũsanguine passionis su̧ in grederdur caelorũ secreta : Quisi dice¬
ra alisuerb : Id eo solus pontisex cũ sanguine intrtibat semel inscã scõꝵ̃. ut disccimꝰ q celeste regnũ in¬
accessibile erat adhuc mortalib: quo adusq uenir&s qui expletai passione a perir& nob̵ i anũã patriȩ ca¬
signsicarent illcomistria : Nec putemꝰ illucnos ñ posseigredi quo pontifex nr̃ prior ingresus ẽ . lyse nã q:
dic̃ ad patrẽ : Patuolo : ut ubiego sũ &istisunt mecũ : Et alibi : Vbisũ ego : illic & minist in sent iEtquia

Expanded text:
ad Moysen, nondum venisse Christum, qui semel cum sanguine passionis suae ingrederetur coelorum secreta. Quasi diceret aliis verbis, Ideo solus pontifex cum sanguine intrabat semel in Sancta sanctorum, ut discamus, quia coeleste regnum inaccessibile erat adhuc mortalibus, quoadusque veniret Christus, qui expleta passione aperiret nobis januam patriae cosignificarent illa mysteria. Nec putemus illuc nos non posse ingredi quo pontifex noster prior ingressus est, ipse namque dicit ad Patrem: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum , et alibi, ubi sum eg
Abbreviated transcription (Latin):
sepintioibant sacer dotes sacrisicioꝵ̃ officia consumantes : Nẽ ituntellegendũ qđ intẽplo suꝑ alture incensi
hostias offerrent autibi ꝑficerent aut ibi ꝑficorent uictimarũ sedpotius sacrificioꝵ̃ sacrificiorã officia offi¬
ca possum accipere incensũ ad qđ offerendũ sẽꝑ ingrediebant᷑ sac̃ dotesimane & uespere : Siue consuma
tos ꝑfecto sacrificio ante tẽplũ maltariolo caustorũ . sẽꝑ ingrediebant᷑ intẽ plũ cũ incenso : Potest &ter¬
co modo intelegi : ut sicit superius diximꝰ cũ tẽplo altire &ict̃ holoccustorã cõp̃hendent acꝑ hoc a parte uolu

Expanded text:
introibant sacerdotes sacrificiorum officia consummantes. Non est ita intelligendum, quod in templo super altare incensi hostias offerrent aut ibi perficerent sacrificia victimarum; sed potius sacrificiorum officia possumus accipere incensum, ad quod offerendum semper ingrediebantur sacerdotes mane et vespere; sive consummato et perfecto sacrificio ante templum in altari holocaustorum semper ingrediebantur in templum cum incenso. Potest et tertio modo intel
Abbreviated transcription (Latin):
tifex cũ sanguine in scã scorũ oraiturus ꝓpopulo : & dñs pontifex nr̃ cũ sanguine passionis suȩ eadẽ passione
xp̃s insecretis patriȩ caelestis consistit. ꝑ quẽ orationesntĩs ad dm̃ patre dirigimꝰ : Vrea testam̃ti curcũtecta
exom̃ĩ parte auro : curo ẽdñ saluatoris. qui auctorẽ itrusq testum̃ti : Et quunterius plenꝰ erat diunitate. &¬
exterius refulgebat iurtute miniculoꝵ ũ boꝵq celestiũ : in auro enĩ sol& clarttus sermonis designari: sicuit
sapientiadic̃ : Concupisce sapientiũ . sic̃ aurũ : Vrna aurea habensmanna : xp̃sẽ in quomannc diunitaitis ẽ¬

Expanded text:
 sanctorum oraturus pro populo: et Dominus Pontifex noster cum sanguine passionis suae, eadem passione ibulum, quia Christus in secretis patriae coelestis consistit, per quem orationes nostras ad Deum Patrem dirigimus. Arca testamenti circumtexta ex omni parte auro, caro est Domini Salvatoris, qui auctor est utriusque testamenti, et qui interius plenus divinitate, exterius refulgebat virtute miraculorum verborumque coelestium. In auro solet claritas sermonis designari, sicut Sapientia dicit: Concupisce sapientiam sicut aurum. Urna aurea habens manna, Christus est, in
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sĩ Adhocin quã noserudit & castigit : ut nos dignos efficiat sius munerib: Vna quȩq &enĩgens
scđ̃m suc̃ uoluntitẽ filios suos erudit : sicut consuetudo fuit romanorũ filios suos erudire in remilittri
fecorũ luceris inftituere suos : Om̃is aut̃ discuplina : in p̃senti quidẽ udet᷑ noneẽ gaudu sed meroris
posteti aũ sructũ pacatis simũ exertitus ꝑ cã redd&s iuistitiȩ : Om̃is inquit discplina tãhumana
quũ diuna : tunc quandodiscit᷑ ñ uidetur cẽ disciplina gaudi sedmeroris. Ideo aut̃ hancomẽm & duu
pluc guudu sed me ronis. qm̃ flagellat᷑ sepissine consiringit᷑ de quo idagt᷑ sustinet famẽ patitur¬
siqsanc̃imnq luborẽ: Atuõ cũꝑuenent adꝑfectionẽ : giud&. letait᷑: gratissinãq mercedẽ recipit
sci apłs dic̃ : Postecunquiens cũ ꝑuenerit adculm̃ ꝑfectionis : redd& eadẽ disaiplina pacatissinum

Expanded text:
us sum. Ad hoc inquam nos erudit et castigat, ut nos dignos efficiat suis muneribus. Unaquaeque etenim gens secundum suam voluntatem filios suos erudit: sicut consuGraecorum litteris instituere suos. Omnis autem disciplina in praesenti quidem videtur non esse gaudii, sed moeroris; postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddet justitiae. Omnis, inquit, disciplina tam humana quam divina, tunc quando discitur, non videtur esse disciplina gaudii, sed moeroris. Ideo autem hanc omnem et dplina gaudii, sed moeroris, quoniam flagellatperfectionem, gaudet, laetatur, gratissimamque mercedem recipit, sicut Apostolus dicit: Postea, inquiens, cum pervenerit ad culmen perfectionis, reddet ei eadem disciplina pacatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
quotiescũq illud uideris. recorderis mei: Quiamicus ad mitens illud munꝰ siuamici
cuarissimi : sicũ toto animo dilex̃ ñ potest ñ dolere & tristuri demorte amici. quoties¬
cũq munꝰ sibi dimissũ conspic̃: Simłt nos quotie scũq accedimꝰ ad consecrandũ uł ꝑ
cutimort &copunctione cordis omĩq: reuerentia debem accedere. recobentes quanto
dit eis : p̃quũ coenauit dicens: Hic calix nouũ testamtũ e in meo sungiune. iđt hic
calix que uob̵ trdo nouũ teflam̃tũ significat ut fulgentius dic̃ : Vt nouũ testia¬
mentũ ẽfirmat in meo sangiunt : siue ꝑ meũ sanguinẽ : Calicẽ noui testumtidic: ad
distinctionẽ uetens testumti. qđ confirmatũ ẽ sanguine hẏrtorũ &staurorũ sic̃ habet᷑
in exodo dicentemorse adpopulũ quando collegit sangune byrtoꝵ̃ incalice uł pa

Expanded text:
quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus admittens munus illud amici sui quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus admittens munus illud amici sui charissimi, si eum toto corde dilexit, non potest non condolere ei et tristari de morte amici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto icens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
pascha sic̃ supra diximus. qđ in memoriũ suȩ passionis & nrȩ redẽptionis ecđȩ
suȩ reliquit frequentundũ: fregit ipse panẽ quediscipulis porrexit : ut ostende¬
ret corporis sui fractionẽ & passionẽ sine suu sponte non et̃ uenturũ sicut ipse
anteu dixerat: Potestictẽ habeo ponendi animã mec̃ : Accipite & mandu
nrum salutẽ & redeptionẽ iste panis do offertur. quilicet panis uideatur. corp̃. expĩ¬
Dñs enĩ diredẽ ptornr̃ consulens nrȩ fragilitacti. qr cognouit nos fragilescẽ ad peccun¬
dũ tradidit nob̵ hoc sucrum̃tũ. ut q ipse iũ ñ potest mori & nos cotidie peccamus. hu¬
beumꝰ uerũ sacrificiũ. quo possimꝰ expiari: Ideoq qr unũ corpus fuciuNt. & ꝓnr̃ re¬
infigeret cordib: & memoriȩ eoꝵ : aegit more cui cũq hominis. qui apꝓpinquans morti.

Expanded text:
pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponte non venturam, sicut ipse antea dixerat: Potestatem habeo ponendnostram salutem et redemptionem iste panis Deo offertur, qui licet panis videatur, corpus eos fragiles esse ad peccandum, tradidit nobis hoc sacramentum, ut quia ipse jam non potest mori, et nos quotidie peccamus, habeamus verum sacrificium quo possimus expiari. Ideoque quia unum corpus faciunt et pro nostra reinfigeret cordibus et memoriae eorum, more cujuscunque hominis egit, qui appropinquans morti
Abbreviated transcription (Latin):
cumbentib cõmunis fuit. non solũ alus sedetiã ꝓditoriudȩ: Sedñ inmento quent
aliquis : quare scluatot nt postcoenã corporis & fangunis sui suerentu apłis tra¬
diderit ilunde ꝓ cesent istia consuetudo uniũ sidis ecđẽ ut ieium modo ceamur

Expanded text:
cumbentibus communis fuit, non solum bonis, sed etiam proditori Judae. Sed non immerito quaerit cumbentibus communis fuit, non solum bonis, sed etiam proditori Judae. Sed non immerito quaerit aliquis, quare Salvator noster, post coenam corporis et sanguinis sui, sacramenta apostolis tradiderit, vel unde processerit ista c
Abbreviated transcription (Latin):
adiorũ ciborũ ꝑceptionẽ : & sic nos uolumꝰ illud sumere: Quod audiens apłs.
scripsit eis unt̃ cetera istuquȩ in psenti habentur. uolenseos corrigere in quiep:
uedi eu chanstȩ dequa singili sibiundicibunt partes ꝓpruasquas adtulerant alus non
cõmuncantibus aut etiũeundẽ euchanstiũ postaliosbos sumentes : Vel aliomodo
non duntes inde pauperibus : Sacramtũ gitur corporis xpĩa cõmunione coena appel¬
latur : qc comune debet eẽ om̃ib fidelbus &iustis: Vnoemĩ panẽ : unuersitas eclȩ¬
significat᷑: ꝑ id eni qđ unũ sumus. de uno paneom̃s nos sumere opostet: Lic& enim
amultis pastib deferatur illepanis. & amultis sacerdotib: ꝑunuersũ orbem consetret᷑
diuntus tam̃ quȩrepletom̃u. replet᷑ilud fuctqutsit unãcorpus xp̃i. om̃q quidigne pai¬
corpusilius ut etiã in ꝑcipiendis alus cibis comunt̃ debet eauti : ꝗ toenadm̃ om̃basre¬

Expanded text:
aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apostolus, aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apostolus, scripsit eis inter caetera ista quae in praesenti habentur, volens eos convenire, inquiens: licet Eucharistiae, de qua singuli sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modonon dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesignatur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinitas tamen quae replet omnia, replet etcorpus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus re
Abbreviated transcription (Latin):
quuas seminauerant psetido apłi : itacutcũ una benedietione omiũ oblationes con¬
senirȩ eẽnt. singuli suas accipientes q̃ cãmunes debuenant ẽẽ. maximã ueretun¬
dũ inferrent his qui ut ad solet non adtulerant lic&s haberent. authis etiuã qui
ñ habebant quid afferient: hoc aut ficiebant multi: postquae alis cibis era¬
pulatierunt : Istũq acceptionẽ eucha ristiȩ : deminiã coenã uoraut a płs uno
&sc rapula &sin hebnari usq adiesperũ manducantes &bibentes in conspectu
piebant abilis diutib & potentib : sed prestolabant᷑ ieuni. oram cũ uerecunda
qua pluceret illis diutib & petentib benedic corpus xpi a saatr dotib: unde
cõmanicarent : Impleti dũt ulidiuites om̃ib cibis & potib usq ad uomitũ
accipiebant adultimũ sacram̃tu corporis & sangiunis xpĩdicentes: Sic tra¬
didit xps discipulis siuis nris doctoub & magistris. corpus & sangunẽ suũ post

Expanded text:
quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, singuli suas accipientes, quae communes debuerant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominicam coenam vocavit Apostolus uno et crapulari et inebriari usque ad vesperam manducantes et bibentes in conspectu  accipiebant ab illis divitibus et potentibus, sed praestolabantur jejuni tempus cum verecundia, quo placeret illis divitibus et potentibus benedici corpus Christi a sacerdotibus unde communicarent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post
Abbreviated transcription (Latin):
linguus in funtũ fuc̃ dis sertus. dic anathemaihũ: Indecreris iustiniaon im pera¬
toris: anathema sepunitus adõ uocatur: legitur & in canonib ꝓmadedictio¬
ne . legit᷑ & pocusione sic̃ipse apłs ait in epła ad romanos: Optubũ ego anathe¬

Expanded text:
linguas infantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperalinguas infantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperatoris, anathema separatus a Deo vocatur. Legitur et in canonibus pro maledictione. Legitur et pro occisione, sicut ipse Apostolus ait in Epistola ad Romanos : Optab
Abbreviated transcription (Latin):
sub enctis. Simulacdta quȩ dcsimulando dicunt᷑ eoqđ simulent hominit̃ & non sit
homo. e quũ &m̃sit equus. ceteraq hui modi. id curto mitu appellant᷑: qc ut psul¬
instu ait. os habent & mloqnt᷑. oculos & m̃udent neq enie spsinort eaꝑ̃: Si quod¬
aut uerbũ abidolis audit᷑. dȩmonũ deceptioni. & nonsimula chitoꝵ in sensibilitati
ad sembitur: Adhȩc adoranda tũ a de monib quã etic̃ ab aruspicaib &philosophis
despientib in pellebuntur : Et ẽsensus: Sicut uigentes ec̃tis demonu tepla sine
reluctatione putducebamim frequentubatis. sic modo dũagimini spũ scõ seđm
tite obtẽperare contendiue: Et qđ dic̃ꝓut ducebamini: ostendit eostuntũ uene¬
rationẽ ex hibius se simula chris. ut corũcultã nequaquã ab orrerent a quib ũq
hortarent̃ monerent᷑ : & ducerent᷑ ꝑsonis : Ita & conuersi dm̃ diligentes paula¬
& co apłoscius spernere ñ deberent suȩ salutis amatores: Ideo sub qxdm̃ cogno

Expanded text:
s eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et philosophis insipientibus impellebantur, et est sensus: Sicut cum gentes essetis, daemonum templa sine reluctatione, prout ducebamini, frequentabatis, sic modo dum agimini Spiritu sanctotate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris, ut eorum cultum nequaquam abhorrerent a quibuscunque hortarentur, vel monerentur, et ducerentur personis, ita et conversos Deum diligere aolos ejus spernere non debere suae salutis amatores. Ideo, subaudis quia D
Abbreviated transcription (Latin):
qqeciserit paschua ulud tipiũ anta aonsumuri. &st adueri pushuae sacrienta
trnsire . Ideoquoq dñs ꝑ se non consituit ieunos aaciperenos saoramentu
eucharistȩ ut haiberent eius apłi honorẽ aliquid ordinandi inscã etđua. qu p
crumenti primo nos icunos domingȩ passionis partica patione muniti. primnoq
spintulib epulis umerius exterius exieriusq: saenari acdende terrenis dapib
Qlulib  es cis corpus resici cũgnetiarũ actione olcũteperantia atq sobrieticto
Vnus quisq eñ : sũc coenc̃ p̃sunt acin anducandũ: Et hoc sumlit̃ duplicamo¬
do intellegi potest : ut intellegitur coena sueram̃tũ eucharistiȩ. qđ illisingulo

Expanded text:
se erat pascha illud typicum antea consummare, et sic ad veri paschae sacramenta transire. Ideo quoque Dominus per se non constituit jejunos accipere nos sacramenta Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem aliquid ordinandi in sancta Ecclesia,cramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Et hoc similiter duplici modo int
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: ꝓphetans: simbolũ apłorũ recituns. ub. ꝓphetatur aduentus xp̃ĩ
adiudiciũ: Siñ uelatur mulier. iđt si non uultoperirecaput suũ lrteo
tondeatur : Quicre precipithoc apłs. quia malu consududo erant tunc
teporis. qr nolebant capillos ligare. & caput cooperire : Et ne ipsa ꝓfluxio
capillorũ ꝓuadethomines adamorẽ libidins. ideõ precipit uelare &ligige¬

Expanded text:
ns, id est symbolum apostolorum recitans, ubi prophetatur adventus Christi ad judicium. Si non velatur mulier, id est, si non vult operire caput suum linteo, tondeatur. Quare praecepit hoc Apostolus? quia mala consuetudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et caput cooperire. Et ne ipsa profluxio capillorum provocet homines ad amorem libidinis, ideo praecepit velare
Abbreviated transcription (Latin):
in nouũ conuersetionẽ : qm̃sicut gentilit̃ uiuentes feruebant inmendatio &errore
qc illa ultuna nihileriat: sic u xpiam effecti diuns preceptis cũ feruore a ninide¬
beunt obsequi. Gentes aut siuegentiles appellant᷑ qui aberore patri suoꝵ in quo
nascuintur inreligione melioris uitȩ non comituntur. undedgensqsicmanet: ut ge¬
nutuẽ uocatur :Eus pagani. quia ddiu na cutũmn acedant quosgentes nunc appellat:
Nquotunc tepons paganieent quandostudiebat.: sed quđł ante notitiũ fidei fuerint

Expanded text:
t errore, quia illa cultura nihil erat, sic jam Christiani effecti, divinis praeceptis cum fervore animi debebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut genita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, non quod tunc temporis pagani essent quando ista dicebat, sed quod ante notitiam fidei fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cogntionẽ de dõ nis hereses ex ortȩcent: aquib excitatuse heronimꝰ. augistinsꝰ
hilarius gregorus. aluq sã doc tores quimultu consripserunt contra hereti cos:
Conuementio uodisinunũ : unone dominã cornã mandutare : Coena dominaa
dominicȩtoenȩ . singulis annis quinta feruc antediem paschȩ conuemebant om̃s
adeidum : ac nobiles quiq & potentes diuitesq iubebant deferti. aũt etiam¬

Expanded text:
tam cognitionem de Deo, nisi haereses exortae essent, a quibus excitatus est Hieronymus, Augustinus, Hilarius, Gregorius, aliique sancti doctores, qui multa conscripserunt contra haereticos. Convenientibus vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Coena Dominica coenae Dominicae singulis annis quinta feria ante diem Paschae, conveniebant omnes ad Ecclesiam, ac nobiles quique et potentes divitesque veniebant, e
Abbreviated transcription (Latin):
put iđt sapientiã non debei melure uir p̃dicator tulis: quiandebet
illic̃ celure dabs condere. sedalisyani festaere docen do & predicando bonisq
o perib in sistende debei se iantubile prebere: permuliere aiti debemus in¬
tellegere que libet in ecela maliebrie & sulte ugentẽ: cui capit e ipsa eius
ignonintu di flaltitia: quã ñ debet alis inꝑpatulo manifestare. neseimitiuã¬
bile red dat: sed debet illa tegere & ad angłos qui asaisi appellantur¬
idt ad predicatores referte. ut illorũ exortationȩ & doctrina saluam possit:

Expanded text:
t sapientiam non debet velare vir praedicator talis, quia non debet celare illam et abscondere, sed aliis manifestare, docendo, praedicando, bonisque operibus insistendo debet se imitabilem praebere. Per mulierem autem debemus intelligere quemlibet in Ecclesia muliebriter et stulte agentem. Cujus caput est ipsa ejus ignorantia et stultitia, quam non debet aliis in propatulo manifestare, ne se imitabilem reddat, sed debet illam tegere, et ad angelos qui et viri appellanturt ad praedicatores refer
Abbreviated transcription (Latin):
lam non ideo debetis cõmedere : qr bla sphematur exinde nom̃ dĩ. & uos blas phe¬
glori ficctur ꝑuos: leginus quod ã loco: qđ quodã teor quid ̃ homunco preni¬
i ia tristitia uluisset selaqueo suspendere. & dixisset : Ds adiuuame: qđ uerbũ :¬
tiã &morte p̃senti qr omia tibi prospere succedent : Sine offensione. iđt
sine scandalo & reprehensione estote iudeis quiidola execrantur. & gentilib:
fidelib &iã &infidelibus : Siut &ego ꝑomit: sub q̃ facio om̃ib placeo: Cũ apđs

Expanded text:
 non ideo debetis comedere, quia blasphematur exinde nomen Domini, et vos blaspheglorificetur per vos. Legimus quodam loco, quod cum quodam tempore quidam humuncio pro nimia tristitia voluisset se laqueo suspendere, et dixisset: Deus, adjuva me, quod verbum tia et morte praesenti, quia omnia prospere tibi succedent. Sine offensione, id est sine scandalo et reprehensione, estote Judaeis, qui idola exsecrantur, et gentibus, fidelibus et etiam infidelibus: Sicut et ego per omnia, subaudis quae facio,
Abbreviated transcription (Latin):
se omib ꝑ omĩa plcaere. Ad qđ dicendũ : qr ubidix̃ sihominib placerẽ xpt homines
ibi uolut intellegi. hereticos. iud eos. incredulos. pagtinos & ꝑsecutores: Hic aut̃
ubidic̃ om̃ib: eplacere subaudiendũ ẽ bonis & religiosisuris : Sihominib. inquit in¬
& mortuus nec q̃ suit sua sed nr̃a : ita paulus nerat ꝓpria sulute contentus. qe non
& qđ uidetur affirmarẽ. increpat & denegat: Qua sidiceret: N laudouos.
qr ñ eflis mei memores. neq tenetis precepta quȩ tradidi uobis: Uolo aut scire :¬

Expanded text:
 dicendum, quia ubi dicit, si hominibus placerem, homines ibi voluit intelligi haereticos, Judaeos incredulos, paganos et persecutores. Hic autem ubi dicit, omnibus se placere, subaudiendum est bonis et religiosis viris. Si hominibus, inquit, inet mortuus, nec quaesivit sua, sed nostra: ita Paulus non erat propria salute contentus, quia non ice ista dicit; et quod videtur affirmare, increpat et denegat, quasi diceret: Non laudo vos, quia non estis mei memores, neque tenetis praecepta quae tradidi vobis. Volo autem vos scire q
Abbreviated transcription (Latin):
rificatur ds̃ ꝑ hoc qđ hominẽ iacionabilẽ fec̃: Ideoq ñ debet uelure
cuput. ut ostendat se subditũ ñ eẽ mulieri. sed poteftatẽ habere suꝑ eam:
Mulier aut̃ subiecta ẽ uro. sic̃ sequentia manifestit : Mulier aut gła
uiri ẽ : qr exipso ẽ facta uł qr subiettaẽ ei. &in hocgłam habet uir: Nenĩ¬
uirprimꝰ adã exmuliere ẽfuctus. sed mulier ex uiro: Et enĩ nẽ creatus uiradũ
bent eẽ ad iunciuisdo populis. quid debrant appetere & quiduitore ꝓpt̃ istos
angłos debent muheres stuntes uneuła uelat habere capias. nerespiciens
aequis illorũ adpopulũ: capiatur ad amorẽ pal diritudinȩ illarũ: Dicumas
Nalit iuxtu agustinũ: Exhocqđ dic iur pongebet ue Pare aaput qͥmimago di est¬

Expanded text:
rificatur Deus per hoc quod hominem rationabilem fecit. Ideoque non debet velare caput, ut ostendat non esse subditum mulieri, sed potestatem habere super eam. Mulier autem subjecta est viro, sicut sequentia manifestant: Mulier autem gloria viri est, quia ex ipso facta vir, primus Adam, ex muliere est, factus, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir, Adam, bent esse annuntiando populis quid debeant petere et quid vitare. Propter istos angelos debent mulieres stantes in ecclesia velata habere capita, ne respiciens aliquis illorum ad populum, capiatur ad amorem pulchritudine illarum. Dicamus et aliter juxta Augustinum, et hoc quod dicit, vir non debet velare caput
Abbreviated transcription (Latin):
bent sibi inuicem ministrare. quȩ necessaria sunt : Verbi gratia: Oculus ÷
necesscrius manui & pedi & manus & pesoculo Ideoq: ministrat manui
& pedilum̃ manꝰ aut̃ abstgit illũ & lauat a sordib Sic in scã eccła predicator
uitȩ s̃dediti : Econtra illidebent desuc subfiantia sustentare oculũ id÷ p̃dicato¬
rẽ p̃bentes eicibũ & potũ & minstrantes c&ert q̃ necessetricis̃ illi: hoc faci¬
endo : er̃ sibi inui cẽ membra : Sequit᷑ : Ira scimini : & nolite peccare : Dupli

Expanded text:
invicem quae necessaria sunt: verbi gratia : Oculus est necessarius manui et pedi, et manus, pes, oculo, ideoque ministrat oculus manui et pedi lumen, manus autem abstergit illum et lavat a sordibus; sic in sancta Ecclesia praedicator vitae sunt dediti. Econtra illi debent de subrem, praebentes ei cibum et potum, et ministrantes caetera quae necessaria sunt illi: hoc faciendo, erunt sibi invicem membra. Sequitur: Irascimini et nolite peccare. Dupli
Abbreviated transcription (Latin):
manere : V&ius aũt homo : conũ sctio uderis hominis adȩ: Quicũq: enĩ inpeccatto man&: con

Expanded text:
manere: vetus autem homo conversatio veteris hominis Adae. Quicunque enim in pemanere: vetus autem homo conversatio veteris hominis Adae. Quicunque enim in pe
Abbreviated transcription (Latin):
dia letticã & sapientic̃ mundanã q̃nullius utilitatis ÷ aquacircũ ferim & pulsam᷑. qr plerũq
seducim̃ ꝑillã puttntes etue ẽ uera qͥs stlset : Et isti ephesu dialecticerant : ꝑ quã seducebant
simplices stacientes illos ec putare uera q̃ rant falsa suis finctionib: ec cistutiis. unde
& seqͥ t᷑ in neꝗtia id x in malitia hominũ & intistutia illo r circũ ferim᷑ ad cir¬
cũuentionẽ et sedutionẽ erroris. Dic̃ beatꝰ hieronimꝰ. Quid ꝓdest iugiterdia¬
lecticȩ arti insistere . & silua sic̃boꝵ. cõponere id ÷ diuersa carmina ubi nul¬
la ueritas ẽ& sed sedittio &error hominũ in pͣsenti ꝗdẽ scło potest illud ẽt̃ . sed
post resurrectionẽ cessabit. Renouamini spũ m̃tis uestrȩ. & indurtenouũ
nã c̃uerscitionẽ ueterẽ hominẽ qͥ corrũpit᷑ scđm desideria et roris: aede in¬
inde subdit renoua miniaũt spũ mentis urẽ : Pnstina conuersatio ÷ pecatũ. &inpeccatis

Expanded text:
erumque seducimur per illam, putantes ea esse vera quae sunt falsa. Et isti Ephesii dialectici erant, per quam seducebant simplices, facientes ea putare vera quae erant falsa suis fictionibus et astutiis. Unde et sequitur: In nequitia, id est in malitia, hominum et astutia illorum circumvenimur ad circumventionem erroris. Dicit beatus Hieronymus: Quid prodest jugiter dialecticae arti insistere, et syllabas iamborum componere in diversa carmina, ubi nulla veritas est, sed seductio et error hominum? In praesenti quidem saeculo potest illud esse, sed post resurrectionem cessabit. Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum nam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, ac deinde subdit: Renovamini autem spiritu mentis vestrae. Pristina conversatio peccatum est, et in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sapientiũ substantialẽ que ẽ uerbũ dĩ patris. quiloquit᷑. sapientit̃
Ego sapientia exore altissimi ꝓdiui primogenita : Istẽ ergo sapientiã lo¬
Sedsi abscondita erat quomodo loquebant᷑ illã : p̃hilosophis utiq & po¬
tentib: hui. sđi erat abscondita: & illis erat manifestatu ꝑseipsã. Vnde
tatẽ ante scł a ingłam nrãm. iđt ad glorificationẽ nrãm: qui credi¬
dimꝰ ut ꝑ illũ redẽpti &mundati a peccatissim & glorificari merea¬
mur adhuc. Igit᷑ ante om̃ia scłt p̃destinauit ds̃pat̃ hominẽ as sum̃ dum
ad roma nosait: qui p̃destinatus ẽ filius dĩ iniurtute. Sequit᷑ Quã sap¬
entiũ : nemo principũ hui: scłi cognouit. Principes hui: scłi. duplicit
intellegendis̃ in hoc loco Principes hui: scđi. iđt octtuuianꝰ. tiberius. he¬
rodes pilatus scribȩ &pharisȩi. sacerdotesq: uidȩ oꝵ̃ ñ cognouer̃ xpm̃¬

Expanded text:
bstantialem, quae est Verbum Dei Patris, quae loquitur per sapientiam: Ego sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita . Istam ergo sapientiam loSed si abscondita erat, quomodo loquebantur illam? philosophis utique et potentibus hujus saeculi erat abscondita, et illis erat manifestata per seipsam. Unde a in gloriam nostram, id est ad glorificationem nostram, qui credidimus per illum redempti et mundati a peccatis, ut glorificari mereamur adhuc. Igitur ante omnia saecula praedestinavit Deus Pater hominem assumendum n Epistola ad Romanos ait: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute . Sequitur: Quam sapientiam nemo principum hujus saeculi cognovit. Principes hujus saeculi dupliciter intelligendi sunt in hoc loco: principes hujus saeculi, id est Octavianus, Tiberius, Herodes, Pilatus, scribae, et Pharisaei, sacerdotesque Judaeorum, non cognover
Abbreviated transcription (Latin):
redigunt᷑ in puluerẽ . & destruit᷑ siue adnihilatur eorũ sapientia. Destruc¬
tusẽ plato & aristoteles ꝑ mostẽ. & eorũ sapientia in eccła ꝓ nichilo ducit᷑
uł etiã tunc destruebantur illi eorũq sapientia : dũ qđ illi ꝑhumanã sapi¬
sine semine uiri eo qđ humana naturt hoc ñ ad mitteret: dũ ꝑ inuo¬
cationẽ eiuisdẽ filii dĩ apł̃i mostuos suscitabant euacuabatur & destru¬
ebatur eorũ sapientia . &illistulti reputtibant᷑. Siergo apłi sapien¬
tiã humanã ñ loque bantur quid p̃dicabant : idẽ apłs exponit: loqͥ¬
mur in quiens di sapientiã quȩ absconditaẽ in mysterio: iđt in obscu¬
ritate intellegentiȩ. Sapientiũ hic duob: modis possumꝰ intellegere

Expanded text:
rediguntur in pulverem, et destruitur, sive annihilatur eorum sapientia. Destrucrediguntur in pulverem, et destruitur, sive annihilatur eorum sapientia. Destructus est Plato, et Aristoteles per mortem, et eorum sapientia in Ecclesia pro nihilo ducitur; vel etiam tunc destruebantur illi eorumque sapientia, dum quod illi per humanam sapisine semine viri, eo quod humana natura hoc non admitteret; dum per invocationem ejusdem Filii Dei apostoli mortuos suscitabant, evacuabatur et destruebatur eorum sapientia, et ipsi stulti reputabantur. Si ergo apostoli sapientiam humanam non loquebantur, quid praedicabant? Hoc Apostolus exponit: Sed loquimur, inquiens, Dei sapientiam, quae abscondita est in mysterio, id est in obscuritate intelligentiae. Sapientiam hic duobus modis possumus intelligere