comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentulã transtulert᷑ Forro alona. apud eos uer¬
bũ ambiguũ ẽ. Dicit᷑ enĩ & adolescentula & abscondita.
id est ano kEyDoc. Unde & intitu lo psalmi noni ubi
tulert̃ ꝓ adolescentia. qđ lxx int̃p̃tati st̃ ꝓ absconditis
Et ingenesi legimꝰ ubi rebecca dr̃ aloia. aquila ñ adoles¬
centulã nec puellã. sed absconditã transtulisse. Suna¬
tum ẽ. EElimontmnmeuni. Ergo alma ñ solũ pueli
uel uirgo. sed cũ EΠITACII uirgo abscondita dicitin
& secreta. que ñ quã uirorũ patuerit aspectibus. sim
na parentũ diligentia custodita sit. Lingua qͦq puni
illud incantico canticorũ. degreco ΦoΡIΟN. id est fen¬
lũ sibi fecit salomon qd̾ & in hebreo ita legimꝰ. Uerb
qͦq nugas & m̃sura. hehrei eodẽ modo & isdẽ appellas
sensibus. Et quantũ cũ mea pugno memoria. nunq
me arbitror alma inmuliere nupta legisse. sed in ea
que uirgo ẽ. ut ñ solũ uirgo sit. sed uirgo iunioris et¬

Expanded text:
lescentulam transtulerunt. Porro apud eos verbum ambiguum est, dicitur enim et adolescentula, et abscondita, id est ἀποκρυφή. Unde et in titulo psalmi noni, ubi tulerunt, pro adolescentia, quod LXX interpretati sunt, pro absconditis. Et in Genesi legimus: ubi Rebecca dicitur alma , Aquilam non adolescentulam, nec puellam sed absconditam transtulisse. Sunatum est, EELIM MEMMENNI  . Ergo alma,, non solum puella vel virgo, sed cum ἐπιτάσει virgo abscondita dicitur et secreta, quae numquam virorum patuerit aspectibus; sed magna parentum diligentia custodita sit. Lingua quoque Punillud in Cantico Canticorum de Graeco φορεῖον id est, ferculum sibi fecit Salomon, quod et in Hebraeo ita legimus. Verbum quoque nugas et mensuram Hebraei eodem modo et eisdem appellant sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est: ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aet
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia ȩdificauit sibi domũ. Quando aut̃ dr̃ dabit
dñs ipse uobis signũ. nouũ deb& ẽẽ atq mirabile. Sin
aut̃ iuuencula uł puella ut iudȩi uolunt & ñ uirgo pa¬
riat. quale signũ poterit appellari. cũ hoc nom̃ ȩtatis
sit ñ integritatis : Et reuera ut cũ udȩis conferamꝰ pedẽ.

Expanded text:
ientia aedificavit sibi domum . Quando autem dicitur: Dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariat, quale signum poterit appellari, cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferam
Abbreviated transcription (Latin):
iuissꝰ ut peter& obȩdientia debuit explere p̃ceptum.
p̃sertĩ cũ & gedeon & manue signũ petierint & accȩ¬
perit. quã quã iuxta hebrȩi sermonis ambiguitatẽ.
in qͦ scriptũ ẽ. ULotN asgt adoNAI. & om̃s similit̃

Expanded text:
jussus ut peteret, obedientia debuit explere praeceptum, jussus ut peteret, obedientia debuit explere praeceptum, praesertim cum et Gedeon et Manue signum petierint et acceperint . Quamquam juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est ULO
Abbreviated transcription (Latin):
tabo dñm. Serebat enĩ rex impius qd̾ si signũ peter&
accepturꝰ ess&e ce glorificaret᷑ dñs. Ergo quasi idolorũ
cultor qͥ nom̃ib angulis platearũ & inmontib locisq
nemorosis aras constiturrat. & ꝓleuitis habebat fanã.¬
ticos. ñ uult signũ petere. quod p̃ceptũ ẽ oc dixit
Audite gͦ domꝰ dauid. Nũ qͥd parũ uobis ẽ molestos esse
hominib qͥa molesti estis & dõ meo. Quis ẽ iste qͥ dixit audi¬
te gͦ domꝰ dauid ͦ Nequaquã đsqͥ supͣ ad achar dixerat pete
tͥ signũ ad ño do tuo. sed ꝓpħa. ut ex consequentib apꝓbat᷑.
quia molesti estis& do meo Et est sensꝰ. Quia ñ solũ ꝓpħas
dĩ sententia contra itis. ita ut ei exhbeatis laborẽ quim
tulert̃. Iax & theo dotio agonẽ int̃p̃tati st̃ id .ẽ. luctã
atq certam̃. quia contentiose ñ subitiant collũ dñi serui.¬
tuti. sed illo uulnera eorũ uolente curare respuunt sani¬
tatẽ. Et hoc notandũ qd achar rege impiissimo nolente

Expanded text:
t . Sciebat enim rex impius quod, si signum peteret, accepturus esset, et glorificaretur Deus. Ergo quasi idolorum cultor, qui in omnibus angulis platearum et in montibus, locisque nemorosis aras constituerat, et pro levitis habebat fanaticos, non vult signum petere, quod praeceptum est. Et dixit: Audite ergo, domus David: Nunquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo? Quis est iste qui dixit: Audite ergo, domus David? Nequaquam Deus, qui supra ad Achaz dixerat: Pete tibi signum a Domino Deo tuo, sed propheta, ut ex consequentibus approbatur, quia molesti estis et Deo meo. Et est sensus: Quia non solum prophetas Dei sententiae contraitis, ita ut ei exhibeatis laborem, qui in io agonem interpretati sunt, id est, luctam atque certamen, quia contentiosi non subjiciant collum Domini servituti, sed illo vulnera eorum volente curare, respuant sanitatem. Et hoc notandum, quod Achaz rege impiissimo nolente
Abbreviated transcription (Latin):
contra dicit᷑ que ad hebreos scribit᷑. qͥa utat᷑ testimoniis
quȩ in hebreis uoluminib ñ habent᷑. Qđ si aliqͥs dixerit
hebreos libros postea aiudeis ẽẽ falsatos. audiat origenẽ
qͥd inoctauo uolumine explanationũ esai& huic respon¬
arguunt in scribis & phariseis. de hoc crimine qð erat
satos. cachinnũ tenere ñ potero. ut saluator. eugłistae
& apłi. ita testimonia ꝓtulert. ut iudaei postra falsat᷑i
erant. De p̃senti aut̾ loco hoc dicendũ ẽ. frustra nos ad
Lxx trans lationẽ confugere. ne blasphenũ uideat᷑
esse qđ iuxta hebraicũ dicit᷑. Auditu audite & nolite
intelligere & uidete uisionẽ & nolite cognoscere :
cũ huiuscemodi testimonia etiã inlxx int̃p̃tibus
reperiamꝰ ut ẽ illud in exodo qđ ad pharaonẽ dicitur
ꝓpt̾ea suscitaui te. ut ostendam in te uirtutẽ meã
Si aut̃ ipse suscitauit & indurauit cor pharaonis ne¬

Expanded text:
eos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae huic respouarguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine, quod erat satos, cachinnum tenere 98 non potero, ut Salvator, et Evangelistae, et Apostoli ita testimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in Exodo quod ad Pharaonem dicitur: Propterea suscitavi te, ut ostendam in te virtutem meam . Si autem ipse suscita
Abbreviated transcription (Latin):
ecce conuertimꝰ adgentes. Sic enĩ p̃cepit nobis dñs. Posui
te in lum̃gentib ut sis insalutẽ usq: ad extremũ terra:
Ergo scđm lxx facilis int̾p̃tatio ẽ. qđ esaias ꝓpħa dño im¬
perante p̃dicat qͥd popłs sit facturus. In hebraico difficul¬
tas ẽ qͦm ipse ds̃ p̾cipiat popło. ut auditu audiat & ñ intelli¬
gat: & uidensuideat & ñ agnoscat. & postea ꝓpħa induca¬

Expanded text:
c enim praecepit nobis Dominus: Posui te in lucem gentibus, ut sis in salutem usque ad extremum terrae . Ergo secundum LXX facilis interpretatio est, quod Isaias propheta Domino imperante praedicat, quid populus sit facturus. In Hebraico difficultas est, quomodo ipse Deus praecipiat populo, ut auditu audiat, et non intelligat, et videns videat, et non agnoscat, et postea propheta induca
Abbreviated transcription (Latin):
obici potest. quare apłs paulus cũ hebreis disputans. ñ
iuxta hebraicũ qđ rectũ e̾t cognouerat. sed scdm̃ . lxx
sit locutꝰ. Fugłistã lucã tradunt ueteres ȩccłȩ traetatores
medicina artis fuisse scientissimũ. & magis gregͥas lit¬
& sȩcularẽ redol& eloquentiam. magisq testimoniis
grecis utit᷑ quã hebreis. Alatheus aut̃ & ioħes quorum
alt̃ hebreo alt̃ greco sermone eugłia texuert̃. testimonia

Expanded text:
 quare apostolus Paulus cum Hebraeis disputans, non juxta Hebraicum, quod rectum esse cognoverat; sed juxta LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litet saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco se
Abbreviated transcription (Latin):
fusione eius deuentre clamare credendus ẽ. Uosrespondete
eis& dicite. Non qͥd ñ popłs adͥosuo reqͥros ꝓuiuis ac mortus:
siuos inqͥt ꝓuarietate idolorũ ur̃orũ. ñ enĩ unũ sed plures
adlegẽ magis & adtestimoniũ. Si dereliqͦ in qͥt dubitatis.
scitore scriptũ. Gentes qͣs dñs dstuus disꝑd& a fatietua. sõ¬
nia audiunt ⁊ diumos. ł aut̃ ñ ita tͣdidit dñs ds̃tuus. ꝓpħã

Expanded text:
s est. Vos respondete eis, et dicite: Numquid non populus a Deo suo requirit pro vivis a mortuis? Si vos, inquit, pro varietate idolorum vestrorum non enim unum, sed plures ad legem magis et ad testimonium. Si de aliquo, inquit, dubitatis, scitote scriptum: Gentes, quas Dominus, Deus tuus disperdet a facie tua, somnia audiunt et divinos: tibi autem non ita t
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sa eoꝵ in laqueũ & captionẽ & in scandalum & in retri¬
butionẽ. Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant. & dorsum en
semꝑ in curua. Non st᷑ illi inculpa qui non uident. sedi
qͥ dedit oculos ad non uidendũ. Ergo & absq hoc testimoni
qđ nunc conamͣ exponere man& eadẽ questio in ȩcclesus
Et aut cũ ista soluent᷑ & cęterȩ. aut cũ cęteris & hȩc in¬
dissolubilis erit. Locũ istũ beatꝰ a płs paulus plenius ex¬
plicat ad romanos. Et qͦđ ille pene tota epła ꝓsecutꝰ eꝰ. ni
Dicit enĩ postmulta: Conclusit ds omã in incredulitan
ut omib misereat᷑. Admiransq dñi sacram̃ta intulit
Oꝑfundum diuitiarũ sapienti&e & scientiae dĩ. quam
inscrutabilia iudicia eiꝰ & inuestigabiles uiae eiꝰ Et iten

Expanded text:
in scandalum, et in retributionem: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva : non sunt illi in culpa qui non vident; sed ille qui dedit oculos ad non videndum. Ergo et absque hoc testimonio, quod nunc conamur exponere, manet eadem quaestio in Ecclesiis, et aut cum ista solventur et caeterae, aut cum caeteris et haec indissolubilis erit. Locum istum beatus apostolus Paulus plenius explicat ad Romanos, et quod ille pene tota epistola prosecutus Dicit enim post multa: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Admiransque Domini sacramenta intulit: O profundum divitiarum sapientiae, et scientiae Dei, quam inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles A
Abbreviated transcription (Latin):
los eiꝰ claude. ne forte uideat oculis suis. & aurib audiat.
& corde intelli̾gat. & conuertat᷑ & sanoe Septuaginta hc̃
locũ ita int̃p̃t̾ati st̃. ut eugłista lucas in apłorũ actib posuit:
Cũq inuicẽ ñ essent consentientes. haud dubiũ qͥn iudȩi dis¬
cedebant dicente popło unũ ũbũ. quia bene sp̃s sc̃s locutꝰ ẽ.¬

Expanded text:
audiat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur. LXX hunc locum ita interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum: Quia bene Spiritus sanctus locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
uidit dñm & audut uocẽ eiꝰ. terrã & cinerẽ esse se diu
Et esaias iuxta laxx int̃p̃tes cõpimetũ se eẽ testat᷑. nos
ob alia crimina. sed quia labia haber& inmunda: fe¬
lix conscientia que tantũ insermone peccauit. ñ suc
uitio. sed sotiaate popłi habentis polluta labia cũ quo
Sed quia in hebreo legimꝰ ue mͥ quia tacui. plangit se
ꝓpħa qđ ñ fuerit ausus laudare dñm sabaoth. cũ sera¬
phim angłicas fortitudines intelligimꝰ. Non fuit aut
ausꝰ laudare dñm. quia labia habebat inmunda. Et
ꝓpt̃ea labia habebat inmunda. quia cũ peccatore po¬
pulo uersabat᷑. Uel certe ita intelligendũ qͥa tacui
& ñ audact̃ otiã regẽ impiũ corripui. iđo labia mea
in munda st̃ & laudes dñi cũ angłis cantare ñ audeo.
ne mͥdicat᷑. Quare tu enarras iustitias meas & ad sumis
testam̃tũ meũ ꝑos tuũ : Non ẽ enĩ pulchra laudatio
in ore peccatoris. Hoc aut̃ dicimꝰ. ñ quo esaiã talẽ fuisse

Expanded text:
cem ejus, terram et cinerem esse se dicit et Isaias juxta LXX Interpretes compunctum se esse testatur, non ob alia crimina, sed quia labia haberet immunda. Felix conscientia, quae tantum in sermone peccavit, non suo vitio, sed societate populi habentis polluta labia, cum quo tur ab ea . Sed quia in Hebraeo legimus: Vae mihi, quia tacui, plangit sea non fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, cum Seraphim, quos Angelicas fortitudines intelligimus. Non fuit autem ausus laudare Dominum: quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certe ita intelligendum: Quia tacui, et non audacter Oziam impimmunda sunt, et laudes Domini cum angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: « Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? » Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Hoc autem dicimus non quod Isaiam talem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
citharam & psalteriũ. cuius reꝑtorẽ. iubalde cain
stirpe generatus. nec audit dnm dicentemad aa¬
ron uinum & ficeram non bibenis tu & filu tui.¬
quando ingredimim tabernaculum testimonii
aut acceditis ad altare. Has citharas &. liras. tim¬
panumq aetibias. rex babilonius habuit. Quib
consonantibus. uniũ sarũ gentium populi prost̃ne¬
bantur int̃ram. & ad orabant auream statuam.
Quod autem primũ tempus humanȩ sapientię
quando egredimur pueritiam .ae rationalem ue¬
nibinus a etatem mane inscripturis intellegat᷑.
multa testimonia docere poterunt. de quib
exempli causa pauca ponenda sunt. Mane
mittebam prophetas. & mane exaudies oratitio:¬
nem meam. mane adsistam tibi &e uidebo. &
de nocte consurgit sp̃s meus .&. deus ds̃ meus ad
te de luce uigilo. e in matutinis in t̾fitiebam
om̃s peccatores t̃rȩ. ut disperderem deciuitate
dñi om̃s operantes iniquitatem. Et in alio loco.

Expanded text:
citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filquando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenda sunt pauca: Mane mittebam Prophetas; et: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De nocte consurget spiritus meus ; et: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo ; et: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem ; et in alio loco:
Abbreviated transcription (Latin):
Abutamur hoc testomio aduersum principes
ecclesiȩ. qui de inane consurgunt ad sectandam finc¬
eram e bibendi.usq ad uesperam. de quibus
alio loco dicitur. Vae tibi ciuitas cuius rex iuue¬
nis & principes tui mane comedunt. Quidelitus
occupati. excreaturis non intellegunt creatorẽ.
Nec considerans opera manuum eius. de quib legim
Verbo dm̃ caelifirmatisum. e sp̃u oris eius om̃is uirtꝰ
eorum. Potest iuxta altiorem intellegentiam.
om̃is animȩ ꝑturbatio ebrietas appellari. quae
concipitur dluino furoris draconum. & de ueneno
aspidum in sanabili: quod non nulli dibunt ab ad¬
olenscentia usque ad seneciutem. hoc est de mane
usq: aduesperam. A lii uero hora t̃tia. sexta ł non a
& undecima fuscitantur de conuuio. & dicitur
ad eos. Ex ꝑgiscimini qui ebrii est iumo. Suꝑ hoc
uinum &e suꝑ huius cemodi uuas & uineas. pluit
dñs fulphur eignem adño. Et quicũq ex earũ
uino bibent. aestuat atq comburitur. Requir&

Expanded text:
Abutamur hoc testimonio adversum principes Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in alio loco dicitur: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis est, et principes tui mane comedunt . Qui deliciis occupati, ex creaturis non intelligunt Creatorem, nec considerant opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, e. Potest juxta altiorem intelligentiam omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili: quod nonnulli olescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero hora tertia, sexta, vel nona, et undecima suscitantur de convivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit
Abbreviated transcription (Latin):
&e propago corum de gomorrẽ. Vua eorum uua fellis.
botrus a maritudinis eius. Furor draconum uinum
eorum & furor aspidum in sanabilis. UAE QUI CON¬
SURGITIS MANE AD EBRIETATEOISECIANDA
ET POTANDUM USQUE ADUESPERAM. UT
UINO ESTUETIS. CYTHARA ETLRA ET
TIMPATUM ENTIBIA ETUINUO IN CORIUIOUS
VRIS. ET OPUS DÑI NON RESPICIS NECOPERA
matiuoo eius consideratis. Pro ebrietate
quam aquila est interp̃tatus & simmachus. lx x.
ipsum ebraicum posuerunt sĩcera. quod omnem
significat potionem quae inebriari potest. & statum
mentis euertere. Arguit autem iuxta consequentiã
cepte explanationis agricolas uineae. qui in minente
sterilitate. & uicino incendio quociem.s& spinȩ
sunt comburendȩ. luxurie & uoluptatibus tra¬
diderunt. nonsolũ in uescent̾o & bibendo. sed
in aurium quoq oblectatione. & indiũsis muficae
artis generibus. Quicum ista fatiunt. opus dñi non
respitiunt. nec considerant quae uentura siN

Expanded text:
et propago eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et et propago eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis ipsis: furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis. surgitis mane ad ebrietatem sectandam et potandum usque ad uesperam, ut uino aestuetis cithara et lyra et tympanum et tibia et uinum in conuiuiis uestris: et opus domini non respicitis, nec opera manuum eius considquam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM  , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint.
Abbreviated transcription (Latin):
boum opintur fatiunt batum unũ .& .xxx. modu
sementis fatient oephi ut dedenario numero
qui inscripturis sc̃ĩs misticis ati: ꝑfectusẽ & de
trice nario in quo ꝓphetauit hie zechihel & dñs
baptitatus est. redigantur ad oephi. qui ad compara¬
tionem multiplicis numeri uisione constringitur
quo i autẽ aeu̾iticatio & agri cultura reseratur ad in¬
tellegendum siritalem & iam alio loco paulus
a postolus docet. fundatos & radicatos incaritate
crescentes ẽẽ contestans. Unde aecclesiastes non solũ
sibi a edificauit domos et plantauit uineas. & fecit
hortos et pomeria & instituit om̃s arbores pomiferas.
struxitq piscinas ut in rigarent saltum. Porro heretici
imazinemi tantum habentes umbramq uirtutum.
et non ipsam ueritatem absq fructuo ꝑm ũborum
folia pollicentur. De quorũ arborib dicit dñs. Om̃is
plantatio quam non plantauit pater meus caelestis
eradicabitur. Deuinea enim sodomorum uinea eorũ.

Expanded text:
boum operantur, facient batum unum, et triginta modii boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostcredentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis dicit: Ex vinea enim Sodomorum vitis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
modios. &x. Insterilitate gͦ nimia quȩ seqͥtur capti¬
uitatẽ decẽ iugera uinearũ facient batũ idẽ tres
amphoras .ni. xxx. modi seminis idẽ chorꝰ faci&
os. Batus aut̃ inliqͥdis specieb cłr. ⁊ ephi siue epha
eiusdẽ m̃sure in aridis. sicut in he eechel iuxta
hebraicũ legimus. oephi uistũ . &b atus iustuserit uobis.
Oephi a batus aequalia & unius mensurae erunt.
ut capiat decii iam partemchoribatus. & decimam
partem chorioeohi luxta mensuram chori erit
aequa liberatio eorim. uȩrimus iuxta anagogeñ.
quomodo hereticorũ domos grandes & pulchrae sint
quae cum uidini tempus ad uenerit. nullũ habitatorẽ
habeant. Om̃is enim pompa structoͬre̾ uerborũq
& argumenta dialectica. redigentur ad nichilum.
Et quia uixta apostolũ paulũ. nnsolum dĩ aedifi¬
catio sumus sed & agri cultura quam &e agri imitantes
heretici suffodiuntur & eradicantur: Abhieremia
id curco decem uigera uinearum. siue ubi decẽ iuga

Expanded text:
i. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet os. Batus autem in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batus aequalia et unius mensurae erunt, ut capiat decimam partem cori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga
Abbreviated transcription (Latin):
raginta duos annos dominicae passionis. capta lu¬
rusalẽ tẽplũq succensũ ẽ. ludȩi putant tẽplũ im¬
pletũ fumo thimiama significare id ẽ incensum
& ꝑ hoc aduentũ diuin& maiestatis. Et dixi. Uat
mihi qͥa tacui. quiauir pollutꝰ labus ego sũ. & inm

Expanded text:
adraginta duos annos Dominicae passionis, capta Jeadraginta duos annos Dominicae passionis, capta Jerusalem, Templumque succensum est. Judaei putant Templum impletum fumo, thymiama significare, id est, incensum, et per hoc adventum divinae majestatis. Et dixi: Vae mihi quia tacui, quia vir pollu
Abbreviated transcription (Latin):
pedesq uelare. & certatĩ ꝓferre testimoniũ ueritatis.
et om̃e qđ clamat trinitatis sacram̃ta monstrare. & mi¬
rari ad inuicẽ qđ dñs sabaoth informa dĩ patris positus.
& mortẽ crucis. Et nequaquã ut pͥus cęlestia eũ tantũ.
sed &x t̾rena cognoscant. Et cõmota st̃ suꝑ liminaria
cardinũ auoce clamantis. & domꝰ impleta ẽ fumo:
mantib seraphĩ. & in tota t̾ra trmitatis mysteriũ p̃d
cantib. quando passionẽ dñi saluatoris t̾ra uniuers
cognouit. statĩ cõmotũ ẽ siue sublatũ limmare tẽpli
& om̃s illiꝰ cardines concidert̃. impleta saluatoris cõm¬
natione dicentis. relinquet᷑ uobis domꝰ ur̃a desert
Et quã pulchre ordo ũborũ. postquã t̃ra repleta est
gła dñi sabaoth. iudȩorũ tẽplũ impletũ ẽ ignoram
tenebris & caligine &e fumo. qui noxius ẽ ꝯculis. Ue
certe ꝑfumũ. templi monstrat᷑ incendiũ. Prius enim
eugłium saluatoris in toto orbe p̃dicatũ ẽ. & postqͥ¬

Expanded text:
elare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare. Et mirari adinvicem quod Dominus Sabaoth in forma Dei Patris positus f, mortem autem 93 crucis , et nequaquam ut prius coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. Clamantibus Serapni Salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare Templi, et omnes illius cardines conciderunt, impleta Salvatoris comminatione, dicentis: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et quam pulcher ordo verborum. Postquam terra repleta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum Templum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo, qui noxius est oculis. Vel certe per fumum Templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedicatum est, et post qu
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ accipiens supplitioꝵ calicẽ. ut adũsariis gentib: pro¬
pinar&. biberentq & uomerent & caderent Postqͣ audi¬
uit uade & primum ꝓpinabis hierłm. respondit. Dece¬
pisti me dñe. & deceptus sũ. Hinc & hebreorũ obseruatioẽ.

Expanded text:
libenter accipiens suppliciorum calicem, ut adversariis gentibus prolibenter accipiens suppliciorum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, et vomerent, et caderent, postquam audivit, vade, et primum propinabis Jerusalem, respondit: Decepisti me, Domine, et deceptus sum . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ iro p̃cipiat. sed ꝓponit audientib optionẽ. ut uo¬
luntas p̃miũ consequat᷑. Et ꝓptea ñ temeritate & arro¬
gantia ꝓpriȩ conscientiae se ire ꝓmittit sed fidutia. qm̃
purgata st̃ labia eiꝰ & ablata iniquitas. mundatũq peccatũ.
Ergo & moyses cui dixerat dñs. ueni mittã te ad pharaonẽ
regẽ agẏpti. & ille ait. obsecro dñe ñ sũ dignꝰ. & ꝓuide
aliũ quẽ mittas. siue ut in hebreo legit᷑ mitte quẽ missurꝰ
es. ñ de contẽptu sed de humilitate respondit. quia nihil
eo se optulisse esaiã. quia estimabat popło ꝓsꝑa nuntianda.
Sed quia audiuit. uade dic popło huic. aurib audietis & ñ
intelli̾getis. & uidentes uidehitis & ñ cognoscetis. ꝓpterea
inconsequentib dicente adeũ uoce dñi. clama. ñ statĩ cla¬
mat. sed int̾rogat qͥd clamabo. & hieremias cui dictũ fuerat.
accipe calicẽ & potionabis om̃s gentes ad quas ego mittã te.

Expanded text:
dientibus optionem, ut voluntas praemium consequatur. Et Propheta non temeritate et arrogantia propriae conscientiae se ire promittit; sed fiducia: quoniam purgata sunt labia ejus, et ablata iniquitas, mundatumque peccatum. Ergo et Moses, cui dixerat Dominus: Veni, mittam te ad Pharaonem regem Aegypti , et ille ait: Obsecro, Domine, non sum dignus, 96 provide alium quem mittas, sive ut in Hebraeo legitur, Mitte quem missurus es , non de contemptu, sed de humilitate respondit, quia nihil co se obtulisse Isaiam, quia aestimabat populo prospera nuntianda: sed quia audivit: Vade, dic populo huic: Auribus audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non cognoscetis , propterea in consequentibus, dicente ad eum voce Domini: Clama, non statim clamat, sed interrogat, quid clamabo? Et Jeremias, cui dictum fuerat: Accipe calicem, et potionabis omnes gentes, ad quas ego mittam te ,
Abbreviated transcription (Latin):
latina consuetudo ñ recipit. ñ ne om̃s inquit ministri st̃
sp̃s inministeriũ missi. ꝓpt̃ eos qui hereditatẽ accepturi
sunt salutis. Daniel qͦq cũ in habitu regnantis dñm de¬
scripsiss&ꝵ. adiecit. Milia miliũ ministraba pei. & de¬
ties centena milia ad sistebant ei. Incherubĩ gͦ ostenditur
dñs inseraphĩ ex parte ostendit᷑. ex parte celat᷑ statiẽ enĩ
& pedes eiꝰ oꝑiunt. quia & p̃terita ante mundũ. & fut᷑a
post mundu̾ scire ñ possumꝰ. sed media tantũ quȩ insex
dieb facta st̃ contẽplam᷑. Nec mirũ hoc de seraphĩ credere.
cũ & apłi saluatorem credentib aꝑiant. infidelib abscon¬
dant. Et uelũ ante archã fuerit testim̃ti. Alas quoq
hab̾e dicunt᷑ ꝓpt̾ uel ocitatẽ & incuncta discursũ. siue
quia sẽꝑ in altiorib cõmorant᷑. Neq enĩ illud qđ de

Expanded text:
Latina consuetudo non recipit: Nonne omnes, inquit, ministri sunt spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem accepturi sunt salutis ? Daniel quoque cum in habitu regnantis Dominum descripsisset, adjecit: Millia millium ministrabant ei, et decies Dominus: in Seraphim ex parte ostenditur, ex parte celatur. Faciem enim et pedes ejus operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus; sed media tantum quae in sex diebus facta sunt, contemplamur. Nec mirum hoc de Seraphim 92 credere, cum, et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant: et velum ante Arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur, propter velocitatem, et in cuncta discursum: sive quia semper in altioribus commorantur. N
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtur ds̃. Non potĩs uide faciẽ meã. neq enĩ uidebit
homo fatiẽ meã & uiu&. Ad qđ respondebimꝰ ñ solũ
patris diuinitatẽ. sed ne filii quidẽ & sp̃s scĩ. qͥa una
intrinitate natura ẽ. posse oculos carnis aspicere sed
oculosmentis. dequib ipse saluator ait. Beati mundo
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Legimꝰ qđ abrahã uisꝰ sit
dñs in hominis figura. & cũ iacob quasi homo luctatꝰ sit
qui ds̃ erat. unde & appellatꝰ ẽ. locꝰ ipse phanuel. hoc
e faties dĩ. Uidi enĩ ait dm̃ fatie ad fatiẽ. & salua fae¬
ta ẽ anima mea. Hie rechiel qͦq uidit dñm informã
hominis sedentẽ suꝑ cherubim. alũbis eiꝰ & deorsũ erat
quasi ignis. & suꝑiora habebant spetiẽ electri. Ergo di
natura ñ cernitur. sed uid& hominib ut uoluerit.
Seraphim stabant suꝑ illud. sex alx uni. & sex alae
alteri. Duab uelabant fatiẽ eiꝰ. & duab uelabant pe¬
deseiꝰ. & duab uolabant. & clamabant alt̃ ad alterũ

Expanded text:
ere: neque enim videbit homo faciem meam, et vivet . Ad quod respondebimus, non solum Patris divinitatem, sed ne Filii quidem et Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Legimus quod Abraham visus sit Dominus in hominis figura: et cum Jacob quasi homo luctatus sit, qui Deus erat. Unde et appellatus est locus ipse Phanuel, hoc est, facies Dei: Vidi enim, ait, Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ezechiel quoque vidit Dominum in forma hominis sedentem super Cherubim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo Dei natura non cernitur, sed videtur hominibus, ut voluerit. Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri: duabus velabant 91 faciem ejus, et duabus velabant pedes ejus, et duabus volabant. Et clamabant alter ad alteru
Abbreviated transcription (Latin):
tentiũ pͥncipẽ sed & iustorũ. respondit. Anteꝗͣ
abrahã ẽet. ego sũ. Quod autẽ dñs pͥnceps sit qͥn¬
qͣgenarius. ex una festiuitate intelligere possu¬
mus. dequa ait. Dñs ẽ sabati . filiꝰ hominis. Qđ
si sabbati. & kalendarũ. Si kalendarũ & pas¬
chȩ. idẽ arimorũ. Sipaschae. & iubelei Siuibe¬
lei. & tab̾naculorũ. Si tab̾naculorũ. & pentecos¬

Expanded text:
ncipem, sed et justorum respondit: Antequam Abraham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est Sabbathi, filius hominis . Quod si Sabbathi, et Kalendarum. Si Kalendarum, et Paschae, id est, Azymorum. Si Paschae, et Jubilei. Si Jubilei, et Tabernaculorum. Si Tabernaculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
leuabit signũ innationib ꝓcul. & sibilabu
eũ definib t̾rȩ:deuocatione gentiũ deh
intellegi. qđ eleuato signo crucis. & de pos
onerib peccatoꝵ uelocit᷑ uenerintatq s¬
derint. sed nescio quo modohuic sensup
congruere quȩ sequuntur: Etrr lips¬

Expanded text:
it signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae sequuntur. LI
Abbreviated transcription (Latin):
de monstratũ ẽ. id est sub oria. & ioathã. ahar. & et echia
Mortuo gͦ oria sub qͦ dicta st̃ uniusa quȩ sup̃ exposuimꝰ.
successit filius eiꝰ ioathã qͥ regnauit annis sedecĩ. & fecit rec¬
tũ in conspectu dñi. & portã tẽpli aedificauit excelsam
Quo imperante. uidit esaias sedentẽ dñm suꝑ solium
excelsũ & eleuatũ. ut habitũ regnantis oftender& Et
ea quȩ subeo erant implebant tẽplũ. Siue ut theodo-

Expanded text:
demonstratum est; id est sub Ozia, Joatham; Achaz et Ezechia. Mortuo ergo Ozia, sub quo dicta sunt universa, quae supra exposuimus, successit filius ejus Joatham, qui regnavit annis sedecim, et fecit rectum in conpectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Quo imperante, vidit Isaias sedentem Dominum super solium excelsum et elevatum, ut habitum regnantis ostenderet. Et ea quae sub ipso erant, impleb
Abbreviated transcription (Latin):
lingua nr̃a int̃p̃tant᷑ scientiae multitudo. Unde &
dñs in aurigȩ modũ suꝑ cherubĩ aꝑte seđe ostenditur.
Seraphĩ aut̃ p̃t̃ hunc locũ inscripturis canonieis alibi
legisse me nescio. qui stare dicunt᷑ suꝑ tẽplũ uel in
circuitu dñi. Ergo errant qui solent inp̃cib dicere
qui sedes suꝑ cherubim & seraphim qđ scriptura non

Expanded text:
ingua interpretantur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stare dicuntur super Templum, vel in circuitu Domini. Ergo errant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ut & exꝑim̃tũ caperẽ in genioli mei. & amĩcis iu.¬
bentib obȩdirẽ. Ad illũ itaq libellũ mitto lectorem.
oroq ut breui huiꝰ tẽporis expositione contentꝰ sit: Ori¬
am qͥa inlicitũ sibi sac̃dotiũ uindicabat. lepra fuisse.
ꝑcussũ sacra narrat historia: Quo mortuo. dñs uidae
intẽplo qđ ille polluerat. Ex quo animaduertimus
regnante nobis leꝑso rege. nos dñm in sua maiestate
regnantẽ uidere non posse. nec sc̃ae trinitatis nosse
mysteria. Unde in exodo postquã mortuus ẽ pharao
qui opprimebat i srł luto & paleis & laterib: popłs
clamabat ad dñm: qui illo uiuente clamare ñ pote¬
rant. Et ezechiel mortuo phaltia filio banaiae pes-¬
simo principe. cadit infatiẽ suã & uoce excelsa clamat
addñm. Pulchraeq iuxta hebraicũ ñ ipse dñs ĩplehat
tẽplũ. cuiꝰ cęlũ thronꝰ ẽ. & t̾ra scabellũ pedũ eiꝰ. de qͦ

Expanded text:
tum, ut ex experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Ad illum itaque libellum mitto lectorem, oroque ut brevi hujus temporis expositione contentus sit. Oziam, quia sibi illicitum sacerdotium vindicabat, lepra fuisse percussum, sacra narrat historia; quo mortuo, Dominus videtur in Templo, quod ille polluerat . Ex quo animadvertimus, regnante in nobis leproso rege, nos Dominum in sua majestate regnantem videre non posse, nec sanctae Trinitmysteria. Unde et in Exodo postquam mortuus est Pharao qui opprimebat Israel, luto, et paleis, et lateribus, populus clamavit ad Dominum, qui, illo vivente, clamare non poterat. Et Ezechiel, mortuo Phaltia filio Bananiae pessimo principe, cadit in faciem suam, et voce excelsa clamat ad Dominum. Pulchreque juxta Hebraicum, non ipse Dominus implebat Templum, cujus coelum thronos est, et terra scab
Abbreviated transcription (Latin):
Bus meis st̃ nec onũ exercit uỹ. uisi dodaꝰ
mltȩ deceate euerint. orantes & nuI-¬
chrꝑ abseue nabitatore. Proeo qđ nos iuxta¬
is. laro. transtulert̃. audita st̃ hȩc in aurib dnĩ sa¬
baoth: non qł ꝓpheta uerba dnĩ audierit. sed in
aurib dnĩ audita sint. que ꝓpheta dicturꝰ ẽ: cũ con¬
sequentiꝰ sit intelligere audisse ꝓphetã quȩ dñs sit
locutꝰ. Dñs aut̃ locutꝰ ẽ qđ pꝰ captiuitatẽ domꝰ magne
atq pulcherrime desertȩ futurȩ sint: ñ habenteᷤ¬

Expanded text:
bus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus bus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque is: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius sit intelligere, audisse Prophetam, quae Dominus sit locutus. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrim
Abbreviated transcription (Latin):
naar. qͥ int̾p̃tat᷑ꝰ c̃ excussiodentiũ. & ȩdificant ciuitatẽ
confusionis t̾rẽq suꝑbiȩ. & audiunt sub uerbis alus.
AVDITE HeEC DUCES DOMUS IACOB. ET RESIDUIDO¬
MOS IBRT̃ QUIAB OMINAMNI IUDTIV ET OM¬
NURECTA PERTITS QUI AEDIFICATIS SION IN
SANOVINO ET HIERVSALẼ ININ QUITATERA
sti domꝰ domib idẽ dogiata c̃iungunt dogiatib qͥb
dicit᷑ ꝑ micheã. Nolite etlificare indomo derisũ. ne¬
sos econtͣrio edifrcent ligna. fȩnũ. stipulã. qͦrũ finᷤ
incendiũ ẽ. De huiꝰcemodi domib saluator in enad¬
głio loqͥtur. Omĩs qͥ audier̃ uerba mea nñ fecerit
ea: assimilabit᷑ uiro stulto. qͥ edificaũ domũ suꝑ ha
renã. Descendit pluuia. uenert̃ flumina. flauert̃¬
uenti. n inpegert᷑ indomũ illã icecidit: n fuit rui¬
na domꝰ illiꝰ magna. Tãdiũ aut̃ quęrt̃ heretici no¬
ua uetĩb uingere. neadẽ recentiorib inmutare.
donec i sensus humanꝰ n sermo deficiat In auRi¬

Expanded text:
naar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunt dogmatibus; quibus dicitsos, e contrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: « Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui aedificat domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auri
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ego cantabo dilecto atq miserabili popłomeo. Vo
certe ita intellegendũ. cantabo om̃ipotenti dõpas
canticũ xp̃i. qͥ est patruelis m̃s. hoc ẽ ex eadẽ meo
gente generatꝰ. Qđ autẽ uinea dĩ appellet᷑ pos
isrł. & infine huiꝰ canticilegimꝰ. uinea dñi eaq¬
cituũ domꝰ ẽ isrł. & uiri uida germ̃ laudabili¬

Expanded text:
quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appelletur populus Israel, et in fine hujus cantici legimus: Vinea Domini exercituum, dom
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩsa qͥb ista sotiata st suꝑbabyloniȩ captiuitate:
& reditu inhierusalẽ. subrorobabel & erra & ne
lañĩtabile popło isrł. qđ cõposuit ille de qͦscriptũ
est in eugło. Cũ autẽ uidiss& eã. haud dubiũ qͥnhic¬
rusalẽ. fleuit suꝑ eã & dixit. Siscires& tu quȩ ad pa
in uici tui muitiones. & uallabt̃te. & ꝓsterneñ
te . & filios tuos Etrursũ: Quoties uolui congre¬
gare filios tuossicut gallina congregat pullos sub
alas & nolusti. ecce dimittet᷑ uobis domꝰ ur̃a deser¬
ta: Cui simile ẽ hoc qđ nc̃ inisto carmine dicitur.
dimittã uineã meã: Quod autẽ xp̃sdicat᷑ dilectꝰ
tus ẽ. id est pel patruũ uel patruelẽ. quad ragesi¬
mi qͣrti psalmi nos inscriptio doc&. canticũ dilecto
& uox dñi patris in eugłio. Hic ẽ filius ins dilectꝰ. in qͦ
mͥ cõplacui: Et in lxUII psalmo legimꝰ. Dñs dabit uer
bũ euangelizantib uirtute multa. rex uirtutũ di¬
lecti Hicgͦ dilectꝰ carmen lugubre fec̃ uinex̧ suae.

Expanded text:
us ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neelamentabile populo Israel, quod composuit ille, de quo scriptum est in Evangelio: Cum autem vidisset eam haud dubium quin Jerusalem flevit super eam, et dixiinimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam. Quod autem Christus dicatur dilectus tus est, patruum, vel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et bum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae 68 suae,
Abbreviated transcription (Latin):
dis int̾p̃tant᷑. nos ut potumꝰ uel dehebreo uel de
ipsoꝵ trans latione texuimꝰ. nec uolumꝰ diutius
in singłis inmorari. nefriuola sit expositio & pru¬
dentilectori fastidiũ faciat. Et O. uTATORIA Et
PALLIA ET LINTEAMINA Anteaminelxx
ꝑspicuala conica in t̾p̃tatisunt lentestenuissi¬
mas significare uestes. qͥb: lacedemoniorũ qͥfueriã
adbella prõptissimi. & austerioris uitȩ corpora
tegebant᷑. quãquã laconica nec hebraicũ habeat.
necullus alius int̃p̃tii. Mutatoria autẽ & pallia.
que significantius symmachus transtulit. anaeu¬
AΩ IΩ̃ ornam̃ tast̃ uestiũ mulibriũ. qͥb: umeri&

Expanded text:
dis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de dis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteamina, LXX perspicua laconica, interpretati sunt: volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significantius Symmachus transtulit ἀναβολαια, ornamenta sunt vestium muliebrium, q
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inluminat sole iustitiȩ. Torques qͦq que
ad pect̾ꝰ usq pendentes. intelligentiã ac prm
cipalemtis in corde demonstrant Etmoni
quȩ un o sermone om̃a ornam̃ta significant.
& irmillarũ bona oꝑa qͣlis rebecca accepit
insponsalib: & mitras capitis ornam̃ta: & dis¬
criminalia ut iudiciũ habeat singłoꝵ. & perisce
auriatq argenti texunt᷑ uirgulis. sensu uide¬
lic& script᷑arũ. Et olfactoriola ut xp̃ibonꝰ odor
simꝰ Et inaures. neaudiamꝰ iuditiũ singuinis. sed
domini ũba dicentis. qͥhab& aure saudiendi audi¬
at Etanulos qͥb signam᷑ ad dñi militiã quẽ õs
signauit pat᷑. Vnde dr̃ ad pͥncipẽ tẏri. tuessig¬
nãculũ similitudinis Filius qͦq ꝓdigꝰ. cũ stolã
psalmo legimꝰ. Sicut imguentũ incapite. qd̾ des¬
cendit in barbã barbã aaron Quȩ om̃a lic& uxx¬
in t̃p̃tes aqͥla & sẏmmachus & theodotio diũsis mo¬

Expanded text:
quae illuminatur sole justitiae. Torques quoque, quae quae illuminatur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pecncipatum mentis in corde demonstrant. Et monilia quae uno sermone omnia ornamenta significant, et armillarum bona opera, qualia Rebecca accepit in sponsalibus: et mitras capitis ornamenta et discriminalia, ut judicium habeat singulorum, et periscelauri atque argenti texuntur virgulis, sensum videlicet Scripturarum. Et olfactoriola, ut: Christi bonus odor simus . Et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba, dicentis: Qui habet aures audiendi audiat . Et annulos quibus signamur ad Domini militiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola rpsalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam la, et Symmachus, ac Theodolio diversis mo
Abbreviated transcription (Latin):
& hispaniȩ popłos qͥsub uespasiano & adriano
no imꝑio subiacebant. Unde & italia ab eoq
ut int̾p̃tatꝰ ẽ theodotio & sĩmachꝰ.
uel cõmotiut aqͥlaposuit. uel ex acer¬
bati ut bex transtulert̃. ut impetuhostiũ
laborauerit. & cupiditate p̃dandi sõnũ oculis ns
miserint. Caltiam̃ta qͦq illinsint ad̾trita. sag¬

Expanded text:
 Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel acerbati, ut LXX transtulerunt, ut impetu hostiumlaboraverit, et cupiditate praedandi, somnum 88 oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ syon. qͥa ambulauert᷑ extento collo & ocu¬
loꝵ nutib suꝑbiã gestiert. putantes suȩ eẽ po¬
tentie qd habebant. & ñ dñi grãe Et acus et
Seccũu et siNdones et cuitras etthe¬
RISTRA Habent ac mulieres qͥb ornatorũ
criniũ cõpago retinet᷑. ne laxius fluant. & in
sparsos dissipant᷑ capillos. Habent & specu¬
lam. qͥb consid erant uultũ suũ. & siqͥd de ce
uiderint addunt ornat̃tui. Habent sindones.
que uocant᷑ amictoria. Et uittas qͥb crines lig̃n¬
tur. q̃ sappellant taINac. Habent& the¬
ristra. quȩ nospallia possumꝰ appellare. qͦob¬
uoluta ẽ rebecca. hodieq arabe & mesopotamiȩ¬

Expanded text:
tento collo, et oculorum nutibus superbiam gestierunt: putantes suae esse potentiae quod habebant, et non Domini gratiae. Et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra. Habent acus mulieres, quibus ornatorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si quid deesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur, quas appellant ταινίας. Habent et theristra, quae nos pallia possumus appellare: quo obvoluta est et Rebecca. Et hodie quoque Arabiae et Me
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̃ audiert̃. & oculos suos cõp̃ssert̃. ne forte uideant
oculis. & durib audiant & corde intelligant. & conũtant
se & sanẽ illos. Quo aut̾ hec ꝓphetia impleta sit tẽpore.
ipse apłs paulus in consequentib loqͥt᷑. Notũ gͦ sit uobis
qͣmgentib missũ ẽ hoc salutare di. ipsi & audient. Unde

Expanded text:
compresserunt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem illos . Quo autem haec prophetia impleta sit tempore, ipse Apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum ergo sit vobis, quoniam gentibus missum est hoc salutare Dei, et ipsi audient . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o exeunt cogitationes malȩ. homicidia. ad ulta
fornicationes. furta. falsa testimonia. blasphem
& reliq̃ Infelicissimi autẽ st̃ qͥde mane usq ad
perã ebrietate.gula & diu̾sisuo o luptatib occi¬
ti. ñ intellegt̾ inse oꝑa dñi nec consideranta
creatisint AꝑTEREA CAETUUS ociCtUS eST¬

Expanded text:
itationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & constituti erant inpopło uidaeorũ sacerdo¬
tales gradus. qͥ ꝓphetas pseudo ꝓpħasq discernerent
hoc est intelligerent qͥ de dĩ spu loquerent᷑. qͥ de con¬
trario. Legamꝰ hieremia. Prudens autẽ eloqͥi mys¬
tici siue susurrator. & ut theodotio uoluit incanta¬
gulas animi pert᷑bationes iua ana.c occrina
ad statũ m̃tis reducere. dũ & icori tor e pit castita¬
risinuenire doctorẽ qͥliai ip it̃ & contẽptisdi¬
uitus. sectandã doce. tpa i iatẽ De istiꝰ modimn¬
cantatorib contra serfentes: aspides. idẽ cont̃
peccatores qͥ dĩ iustitia relinquert᷑. dauidloqueba¬
tur inpsalmo: Alienati sunt peccatores auul¬
ua. errauerunt abutero: louiti sunt falsa. F uror
eorũ similitudinẽ serpentes sicut in de & obtu

Expanded text:
Unde, et constituti erant in populo Judaeorum sacerdoUnde, et constituti erant in populo Judaeorum sacerdotales gradus, qui prophetas, pseudoprophetasque discernerent: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de contrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive susurrator, et ut Theodotio voluit, incantagulas animi perturbationes sua sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitat contemptis divitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David loquebatur in Psalmo: Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Furor eorum juxta similitudinem serpentis: sicut aspidis su