comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ne in requiem conuer¬
teretur quia exempta .ẽ a morte: nonnemagis
inmorte requies dici solae. quae tandem esꝰ actio
est. cuius uita requies. & mors inquietudo est̃.
Talis ergo actio debet eẽ animae. quae tendĩt ad
quietam securitatem : nonquae augeat inqͥetũ
laborem. Qm̃ exemit animãmeam demorte¬
Qui misertus eiꝰ dixit. Uenite ad me om̃s qui la-¬
boratis. et ego uos reficiam. Tollite iugum meũ
super uos. & discite ame qui amitissum & hu
milis corde. & inuenietis requiem animabus
ur̃ĩs lugum enim meum suaue. ẽ.: & sarcina
mea leuis. ẽ: Mitis itaq & humilis. tanquam
uiam xp̃m sequens. debet. eẽ. animae actio
tendentis adrequiem. nontamen pigra & desi¬
diosa. ut cursum consũm&e. sicut scriptum est:
inmansuetudine oꝑatua ꝑfice. Et enim ne man¬
suetudo ad segnitiam duceretur: ad iunctum
est oꝑatua ꝑfice. Neq enim sicut in ista uita som¬
ni requies nos reparat ad actionem: sed actio
bona ꝑducit ad semper uigilantem quietẽ: Ille

Expanded text:
Ideone in requiem converteretur, quia exempta est a morte? Nonne magis in morte requies dici solet? Quae tandem ejus actio est, cujus vita requies, et mors inquietudo est? Talis ergo actio debet esse animae, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem: quoniam exemit eam de morte qui misertus ejus dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum super voenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est» . Mitis itaque et humilis, tanquam viam Christum sequens, debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
Quae sunt duo testam̃ta : Unum uetus: & alterũ
nouum: Uetꝰ testam̃tũ adõ. & nouum testam̃tũ
adõ: Quomodo de abraham & ismahel & isaac:
sedismahel adt̾renum: isaac ad cȩleste regnũ
salutem t̾renam : hostium subiugationem.
abundantiã filiorum. fęcunditatem frugũ:
omĩa ista ꝓmissiones sunt t̾renae: infigũra
sp̃italit̃ intelliguntur. Quomodo hierusalẽ
terr ena umbra erat regni caelestis: & reg

Expanded text:
Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnum.salutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et reg
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum hoc quia hebreum ẽ :
ꝓculdubio non intellexistis. Quid ẽ. in habi¬
taui cum tabernaculis cedar : Cedar quantũ
manunimus. ex int̾pretatione nominũ hebreoꝵ:
tenebras significat. Int̾pretatum cedar. latine
tenebrae dicuntur. Nostis autẽ duos filios ha¬
buisse abraham: Quos quidem cõmemorat apłs:
& adimaginẽ duoꝵ testam̃toꝵ. eẽ. dicit: Vnus
de ancilla erat: alter delibera. Ex ancilla:
ismahel erat. Delibera sara quẽ suscepit exdes:¬
peratione ꝑfidem isaac erat: Vterq ex semine
abrahae : sed non ut̃q heres abrahae. De
abraham natꝰ unus. sed tam̃ non hereditat:
Alter etiam heres: non solum filius:: sed & heres
In ismahel sunt om̃s: qui carnalit̾ colunt dm̃
Adipsos enim. & uetus testamentum pertin&.
Quia sic dixit apłs: sublege uolentes ẽẽ. legẽ ñ
audistis: scriptum. ẽ. enim qđ abraham duos
filios habuit: unum de ancilla & unũ delibera
Quae sunt in allegoria: haec sunt duo testam̃ta

Expanded text:
erbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.»
Abbreviated transcription (Latin):
quib non ꝓfuit. quod postea quã deliquit. hu¬
miliata est humana natura.
ł go autẽ in toto
corde meo serutabor mandata tua Quanta

Expanded text:
quibus non profuit, quod posteaquam deliquit, humiliata est humana natura. «Ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua.» Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Nunquã nouiuos: discedite am̃e qui ope¬
ramini iniquitatẽ: Quĩd ẽ. ergo eẽ iam lumen
caeli consolans noctẽ. & quod non uincatur
a nocte  ad huc inquit: suꝑeminentiorẽ uiã
uobis demonstro. Si linguis hominũ loquar
& angłorum. caritatẽ autem non habeã: factꝰ
sum ut ȩram̃tum sonans a ut cimbalũ tinniens
Qualedonũ . ẽ. loqui linguis angelorũ & homi¬
nũ. e ⁊ am̃ si caritatẽ inquit non habeã: ȩram̃¬
tũ sum sonans. aut crmbalũ titiniens: Si scie¬
ro inquit omĩa sacram̃ta. & omnẽ scientiam.
& si habuero omnẽ ꝓphetiã. & omnẽ fiden
ita ut montes trans feram. quanta ista dona
sunt. caritatẽ autem non habeam inquit.
nihil sum Quale ẽ. illud donũ martrrii.
& distributionis rerum suarũ : Et tamensi
distribuero inquit omiã mea pauꝑib & tra¬
didero corpus meũ ut ardeam. caritatẽ autem
non habeam: nihil mihi ꝓdẽ: Qui ergo non

Expanded text:
eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui opeeis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm caelesti: ipsi suꝑ numerũ sunt. Anim¬
aduertat quisq utrum luceat intenebris.
utrum iniquitate scłi tenebrosa non seducat᷑.
Si non fuerit seductus nec uictus: tanquam
stella erit quamiã numerat ds̃ Et omĩb in¬
quit: nomina uocans. Ibi.ẽ. totũ premium:
habemus nomina quaedam apud dm̃. Ut noue¬
rit ds̃ nomina nr̃a: hoc optare debemus¬
bemus. hoc agere. hoc satagere. quantum
possumꝰ. non dealiis rebus gaudere: nec de
donis quibdam spiritalib. Uideat caritas
ur̃a: multa dona sunt in aeccła: sicut dicit
tiae. alii sermo scientiae scđm eundem sp̃m:
alii fides in eodem spũ. alii donatio curationũ
alii duudicatio sp̃uum: id ẽ ut udicet in ter
multi donis talib male usi. audient infine:
non noui uos. Et quid dicturi sunt in fine. qui
audiunt non nouiuos: Dñe nonne in nomine
tuo ꝓphetauimus. & intuo nomine dȩmonia
eiecimtis. & intuo nomine uirtutes multas fe

Expanded text:
Jerusalem coelesti; ipsi super numerum sunt. AnimJerusalem coelesti; ipsi super numerum sunt. Animadvertat quisque utrum luceat in tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus, tanquam stella erit quam jam numerat Deus. 10. is nomina vocans:» ibi est totum praemium. Habemus nomina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat Charitas vestra: multa dona sunt in Ecclesia, sicut m eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum, alii dijudicatio spirituum,» id est, ut dijudicet inter bMulti donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et in no
Abbreviated transcription (Latin):
s. aliquid dõ stel.as numerare. cui capilli capitũm
numerati st̃: Manifestũ ẽ fr̃s aliquid uelle dm̃
intelligere nos in eo quod ait: qui numerat
multitudinem stellarum. & omib eis nomina
inquit uocans. Sunt stellae quaedã lumina in
mundo: Inista inquit natione tortuosa &e ꝑuersa
in quib apparetis tanquã luminaria inmundo
uerbum uitae habentes: ĩpsas stellas numerat
dĩ omis secũ regnaturos: Oms̃ aggregandos cor¬
pori unigeniti sui numeratos habet: & numerat
eos Qui indignus. ẽ.: nec numeratur. Et mul¬
ti credider̃: uł multi se qualicũq adumbrata
specie fidei popło eiꝰ applicuer̃. Nouit tamen
ille quid numeret. & quid uentilet. Nã tanta
.ẽ. celsitudo euangłii. ut fieret quoddictum. ẽ
annuntiaui & locutus sũ: multiplicati sunt
suꝑ numerũ. Sunt ergo inpopłis: & super¬
numerarii quodãmodo: Quid ẽ suꝑ numerarii:
Plusquã ibi futuri sunt: Intraparietes istos plu:¬
res sunt: quam futuri sunt in regnodĩ In ipsa

Expanded text:
st aliquid Deo stellas numerare, cui capilli capitum numerati sunt ? Manifestum est, fratres, aliquid velle Deum intelligere nos in eo quod ait, «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in mundo. In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et numerat eos. Qui indignus est, nec numeratur: Et multi crediderunt, vel multi se qualicumque adumbrata specie fidei, populo ejus applicuerunt; novit tamen ille quid numeret, et quid ventilet. Nam tanta est celsitudo Evangelii, ut fieret quod dictum est: «Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum» . Sunt ergo in populis et supernumerarii quodammodo. Quid est, supernumerarii? Plus quam ibi futuri sunt. Intra parietes istos plures sunt, quam futuri sunt in regno Dei, in illa
Abbreviated transcription (Latin):
Sedmelius depopło accipitur qđ
ait: non est recordatus. Namsi ap̃m occidit.
saltem recordaretur pęnitendo. & faceret mise¬
ricordiam supra membra eꝰ. q̃uae ꝑseuerantis¬
sime per secutus est. Ideo dicit
quia ꝑ secutus

Expanded text:
Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
Aeccłas sicdixit : & unam aeccłam sic dicit. Si ne
offensione esto iudȩis & grecis. & eccłȩ dĩ Sic
ergo et uiae et uia: & semitae & semita: Quare
semitae : quare semita: quomodo. quare eccłȩ
et aeccła rationem reddimus: debemꝰ & hinc
reddere rationem: Semitae dictȩ sunt dĩ: quia
p̃cepta multa sunt: Et quia eadem multa precepta
adunum rediguntur. quia plenitudo legis cari¬
tas ꝓpterea uĩae istae inmultis preceptis adunã
colliguntur. & una dicitur: quia uia nr̃a cari¬
tas.ẽ. Uideamus si caritas uia . ẽ Audiamus
apłm Et adhuc suꝑ eminentiorẽ uiã uobis de¬
monstro Quã dicis o apłe. suꝑ eminentiorẽ uiã¬
uobis demonstro: quamdico audi. Si linguis
hominũ loquar & angłoꝵ. caritatẽ autẽ non
habeã : factus sum ut ęramentũ sonans. aut

Expanded text:
ic dicit: «Sine offensione estote Judaeis, et Graecis, et Ecclesiae Dei» . Sic ergo et viae, et via; et semitae, et semita. Quare semitae, et quare semita? Quomodo quare Ecclesiae et Ecclesia rationem reddidimus, debemus et hinc reddere rationem. Semitae dictae sunt Dei, quia multa praecepta sunt: et quia eadem multa praecepta ad unum rediguntur, quia plenitudo legis charitas ; propterea viae istae in multis praeceptis ad unam colliguntur, et una dicitur, quia via nostra charitas est. Videamus si charitas via est. Audiamus Apostolum: «Et adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro» . Quam dicis, o Apostole, «supereminentiorem viam?» Quam dico audi: «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramentum sonans, aut
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. honores. laudes. utilitates tẽporales: quã
multidicunt ꝓpt̃ ea loqui uobis. ut acclametis
et laudetis me. & hunc habere me finem. & hanc
intentionem cũ loquor. Et quo modo eis osten¬
do. nonea intentione me loqui: restat utdicam:
tu cognouisti semitas meas. Quomodo illi scuint.
quod nec uos scitis.: quomodo illisciunt. quod
uix ego scio: neq enim ego meipsum iudico
Qui enim iudicat me : dñs. ẽ. Nescio quid de se
petrus nesciens p̃sumpsit: & aliud uidebat in¬
uirib medicus eiꝰ Ergo pie pureq clametur
addm̃. quia uere clamatur: tu cogno uisti semi¬
tas meas. Sed uis ut ducat te ꝑ ipsas semitas.
esto mitis. esto mansuetus. noli ferox. ẽẽ. noli suꝑ¬
b. noli excussa et eretta ceruice incedere sicut
equus & mulus: qͥb non ẽ. intellectus: Cum
enim fueris mitis. cum fueris mansuetus: in sidet
dñs & ducet te ꝑuias suas Diriget enĩ mites

Expanded text:
rimus, honores, laudes, utilitates temporales? Quam rimus, honores, laudes, utilitates temporales? Quam multi dicunt me propterea loqui vobis, ut acclametis et laudetis me, et hunc me habere finem et hanc intentionem, cum loquor? Et quomodo eis ostendo non ea intentione me loqui? Restat ut dicam, «Tu cognovisti semitas meas.» Quomodo illi sciunt quod nec vos scitis? Quomodo illi sciunt quod vix ego scio? Neque enim ego meipsum dijudico: qui enim dijudicat me, Dominus est . Nescio quid de se Petrus nesciens praesumpsit, et aliud videbat medicus in viribus ejus. Ergo pie pureque clametur ad Dominum, quia vere clamatur, «Tu cognovisti semitas meas.» Sed vis ut ducat te per ipsas semitas? Esto mitis, esto mansuetus; noli esse ferox, noli superbus, noli excussa et erecta cervice, sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Cum enim fueris mitis, cum fueris mansuetus, insidet Dominus, et ducet te per vias suas: diriget enim mites
Abbreviated transcription (Latin):
distribuero omĩa mea pauperib & tradidero
corpus meũ ut ardeã. caritatem autẽ non habeã.
nihil mihi ꝓdest: Ergo caritatem dixit: super¬
eminentiorẽ uiam Magna ista uia fr̃s. magnũ
miraculũ habet haec uiã. Certe quia suꝑ emi¬
nentior. ẽ. : excellentior. ẽ: Hoc enĩ suꝑ eminet:
quod excelsum .ẽ. Nihil excelsius: uia caritatis
& non in illam ambulant. nisi humiles. Has gͦ
semitas: dicit p̃cepta caritatis
cognouisti semitas meas : tu nosti. quia quod ꝓte
patior. amore patior. Iu nosti. quia caritas
in me omĩa tolerat.Tu nosti.: quia & sitrado cor¬
pus meum ut ardeam. habeo illam sine qua illud
non ꝓdest homini. Quis autẽ nouit uias istas ho¬¬
minis fr̃s mei: nisi uere ille cui dictum.ẽ. tu cog¬
nouisti semitas meas: O mĩa facta humana antẽ
oculos hominum: incertum. ẽ. quo corde fiant:
Et quam multi impii me tientes semetipsos ex
semetipsis. dicunt denobis qđ ista in aeccła quȩ¬

Expanded text:
auperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Ergo charitatem dixit «supereminentiorem viam.» Magna ista via, fratres, magnum miraculum habet. Haec via certe, quia supereminentior est, et excellentior est; hoc enim supereminet, quod excelsum est. Nihil excelsius via charitatis, et non in illa ambulant nisi humiles. Has ergo semitas, dicit praecepta charitatis. «cognovisti semitas meas:» tu nosti quia quod pro te patior, amore patior; tu nosti quia charitas in me omnia tolerat; tu nosti quia et si trado corpus meum ut ardeam, habeo illam, sine qua illud non prodest homini. 8. Quis autem novit vias istas hominis, fratres mei, nisi vere ille cui dictum est, «Tu cognovisti semitas meas?» Omnia enim facta humana ante oculos hominum; incertum est quo corde fiant. Et quam multi impii metientes semetipsos, ex semetipsis dicunt de nobis quod ista in Ecclesia quae
Abbreviated transcription (Latin):
pacem de tẽ. Ohierłm ciuitas cuius partici¬
patio eius in idipsum. ego inhac uita & in hac
tra ego pauꝑ peregrinus & gemens. nondũ
ꝑfruens pace tua. & p̃dicans pacem tuã: non
ꝓpt̃ me illã p̃dico sicut heretici qͥ quęrentes głam
suam. dicunt pax uobiscum. & pacem ñ habent
quam popłis predicant: Si enim haberent p̃acẽ.
non conscinderent unitatem: Ego inquit loque¬
bar pacem dete. Sed quare : ꝓpt̃ fr̃s meos &
ꝓpinquos meos: non ꝓpt̾ honorem meũ. non
ꝓpt̃ pecuniã meã: non propt̃ uitã meã. Nam
N ãcupiebat ipse dissolui: & eẽ. cum xp̃o: Et q̃ui
ista p̃dicar& ꝓpinquis & fr̃ib: manere inqͥt
in carne. necessarium ꝓpt̃ uos Propt̃ fr̃s meos

Expanded text:
pacem de te. O Jerusalem, civitas cujus participatio in idipsum,» ego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, «loquebar pacem de te.» Sed quare? «Propter fratres meos et propinquos meos:» non propter honorem meum, non propter pecuniam meam, non propter vitam meam; nam, Nam cupiebat ipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praedicaret propinquis et fratribus, «Manere,» inquit, «in carne, necessarium propter vos
Abbreviated transcription (Latin):
nendum . ẽ: qđ homines suae culpȩ depũtare
nolunt. ad nihil aliud nisi ut minꝰ supplicent.
minusq sint humi les dõ incuiꝰ conspectu confi¬
teantur quod sunt.: atq impetrato adiuitorio.
possint. eẽ. quod non sunt. Nam etiã peccata ig¬
norantiae uel neglegentiae melius accusantur
ut pereant. quam excusantur ut maneant : me:¬
liusq purgantur inuocatodõ. quã firmantur
Et salu auit eos inquit ꝓpt̃
nomensuũ. ut notã facer& potentiam suã:
non propt̃ ulla bona merita eorum

Expanded text:
nendum est: quod homines suae culpae deputari nendum est: quod homines suae culpae deputari nolunt, ad nihil aliud nisi ut minus supplicent, minusque sint humiles Deo, in cujus conspectu confiteantur quod sunt, atque impetrato adjutorio possint esse quod non sunt. Nam etiam peccata ignorantiae vel negligentiae melius accusantur ut pereant, quam excusantur ut maneant; meliusque purgantur invocato Deo, quam firmantur «Et salvavit eos,» inquit, «propter nomen suum, ut notam faceret potentiam suam:» non propter ulla bona merita eorum
Abbreviated transcription (Latin):
odex quẽ intuebar sic habebat.
& his quidem duob uerbis ultimis quod dictũ
est mare rubrum. stella fuerat p̃notata : qua
significantur linhebreo sunt: & in int̃p̃tatione
septuaginta non sunt. Plures autẽ codices quos
inspicere potui & greci & latini sic habent: &
irritauer̃. uel quod expressius degreco est. &
amaricauer̃ ascendentes in marirubro: Qui
illã legit hystoriã quando exier̃ de aegypto
& ꝑmare rubrum transier̃ : dol& eorum infi¬
delitatẽ inquanta trepidatione & desperatione
fuerint post recentia tot. & tanta miracula.
in aegrpto. cuiꝰ multitudinis miscđiȩ dĩ non
eos fussememores dicit. Ascender̃ autẽ ꝓpt̃ea
dictum .ẽ. q̃uia ita .ẽ. t̾rae positio ut descen¬
sio dicatur in aegrptũ det̾ra chanaan: & ineã
illinc ascensio: Notandũ ẽ sane quẽ admodũ scrip¬
tura culpare uoluerit non intelligere quod intelli¬
gendum est: & non meminisse quod memoria reti¬

Expanded text:
odex quem intuebar, sic habebat: et his quidem duobus verbis ultimis, quod dictum est, «mare Rubrum,» stella fuerat praenotata; qua significantur quae in hebraeo sunt, et in interpretatione Septuaginta non sunt. Plures autem codices, quos inspicere potui, et graeci et latini sic habent: «Et irritaverunt,» vel, quod expressius de graeco est, «Et amaricaverunt, ascendentes in Rubro mari.» Qui illam legit historiam, quando exierunt de Aegypto, et per mare Rubrum transierunt, dolet eorum infidelitatem, in quanta trepidatione et desperatione fuerint, post recentia tot et tanta miracula in Aegypto; cujus multitudinis misericordiae Dei non eos fuisse memores dicit. «Ascenderunt» autem, propterea dictum est, quia ita est terrae positio, ut descensio dicatur in Aegyptum de terra Chanaan, et in eam illinc ascensio. Notandum est sane quemadmodum Scriptura culpare voluerit, non intelligere quod intelligendum est, et non meminisse quod memoria reti
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ domũ dñidĩ mei: quȩ siui bona tibi
N on ꝓpt̃ me quȩsiui bona÷ nã nontibi quȩrerẽ
sed mibi: Ideo nec ego haberem: qui a non
tibi quȩrerem: Sed ꝓpt̃ domumdñi dĩ mei.¬
in opes eius ut ascendant: quia dicimus eis. in
domũ dñi ibimus. Propter ipsam domũ dñidĩ
mei: quaesiui bona tibi. Haec fr̃s ꝓlixiora &
necessaria carpite. manducate. bibite. conuales¬
cite. currite. app̃hendite¬

Expanded text:
Propter domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Non propter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini Deiinopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: propter» ipsam «domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Haec, fratres, prolixiora et necessaria carpite, manducate, bibite; convalescite, currite, apprehendite
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid cõmendat quod nondũ uidemus. quod
nondum uisum credimus. quod creditũ desidera¬
mꝰ ꝓpt̃ cuius desiderium omĩa sustinemꝰ. Ist̃gͦ
magnitudo decoris cuiꝰdã. ametur antequam
um scłorum. Nam & regnum huius scłi: hab&
decorem suum: Sed nonẽ ibi magnitudo illa de-¬
coris : qualis. ẽ in regno omniũ scłorum. Et domi¬
natiotua in omĩ generatione & generatione:

Expanded text:
aliquid commendat quod nondum videmus, quod aliquid commendat quod nondum videmus, quod nondum visum credimus, quod creditum desideramus, propter cujus desiderium omnia sustinemus. Est ergo magnitudo decoris cujusdam: ametur antequam um saeculorum.» Nam et regnum hujus saeculi habet decorem suum; sed non est ibi magnitudo illa decoris, qualis est in regno omnium saeculorum. «Et dominatio tua in omni generatione et generatione
Abbreviated transcription (Latin):
regnum: Unde ibunt: quo ibunt:: Videte
fr̃s. & si potestis. quantum potestis cogitate de¬
corem regni illius quod uenturum. ẽ: Unde ẽ
inoratione nr̃a. adueniat regnum tuum. Ipsum
enĩ regnũ optamus ut ueniat. hoc regnũ uentu¬
rum: scĩ p̃dicant: mundd̃ Istum attendite. decorẽ
habet:. Quem decorem habet: Terra. mare aer.
caelum. sydera O mĩa haec. nonne omnẽ conside¬
ratorẽ terrent: nonne pulchritudo ipsa sic ẽmi¬
net. ut quasi pulchrius nihil inueniri posset.
Et hic uiuunt in isto decore. in ista pulchritudine.
ꝓpe iam in effabili. hic uiuunt tecũ & uermiculi.
& mures. & omĩa terrae serpentia. Ista tecum
uutunt: indecore isto. Quale decus . ẽ. illius reg¬
ni. ubitecum non uiuunt nisi angeli: Ideo parũ
fuit: ut diceret głam decoris: Potitit enim dici
& gła decoris cuius libet speciei etiã in hoc mun¬
do constitutae. uel de terra uirentis. uel de cęlo
fulgentis. sed magnitudinis decoris regni tui.

Expanded text:
regnum» ! Unde ibunt? Quo ibunt? Videte, regnum» ! Unde ibunt? Quo ibunt? Videte, fratres; et si potestis, quantum potestis, cogitate decorem regni illius quod venturum est; unde est in oratione nostra, «Adveniat regnum tuum» . Ipsum enim regnum optamus ut veniat; hoc regnum venturum sancti praedicant. Mundum istum attendite; decorem habet. Quem decorem habet terra, mare, aer, coelum, sidera! Omnia haec nonne omnem consideratorem terrent? Nonne pulchritudo ipsa sic eminet, ut quasi pulchrius nihil inveniri possit? Et hic vivunt in isto decore, in ista pulchritudine prope jam ineffabili, hic vivunt tecum et vermiculi et mures, et omnia terrae repentia; ista tecum vivunt in decore isto. Quale decus est illius regni, ubi tecum non vivunt nisi Angeli? Ideo parum fuit ut diceret gloriam decoris. Potuit enim dici et gloria decoris cujuslibet speciei etiam in hoc mundo constitutae, vel de terra virentis, vel de coelo fulgentis: sed «magnitudinis decoris regni tui,»
Abbreviated transcription (Latin):
loquentur. Quam potens ds̃ qui fecit terram.
quam potens ds̃ qui impleuit t̾ram bonis: quã
potens ds̃ qui dedit uitas suas ꝓprus animali¬
b. Quampotens ds̃ qui semina diuersa dedit
uifcerib terrae ut germinarent tantã uarieta
tem fructicũ. tantã speciẽ arborum: Quam
potens ds̃. quam magnus dĩ Tu interrogas
creatura respondet: & de responsione tanquã
confessione creaturae. tu scẽ dĩ benedices dm̃¬
Ut notam faciant filiis hominũ potentiã tuã:
& głam magnitudinis decoris regni tui
Sc̃itui ergo cõmendant głam magnitudinis
decoris regnitui: magnitudinis decoris głam
Est quaedam magnitũdo decoris regni tui. Hhoc
.ẽ. regnumtuum habet decorem: & magnum
decorem: quandoquidem quicquid habet de¬
corem: ate habet decorem: Ipsum regnũ tuũ
qualem decorem habet.: Nonnos terreat reg¬
num. habet decorem quo delectemur. Et enim
quale illud decus. ẽ. quo ꝑ fruentur scĩ quib
dicetur. uenite benedicti patris mei percipite

Expanded text:
loquentur.» Quam potens Deus, qui fecit terram! quam potens Deus, qui implevit terram bonis! quam potens Deus, qui dedit vitas suas proprias animalibus! quam potens Deus, qui semina diversa dedit visceribus terrae, ut germinarent tantam vatem fruticum, tantam speciem arborum! quam potens Deus, quam magnus Deus! Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, tanquam confessione creaturae, tu, sancte Dei, benedicis DUt notam faciant filiis hominum potentiam tuam, et gloriam magnitudinis decoris regni tui.» Sancti ergo tui commendant gloriam magnitudinis decoris regni tui; magnitudinis decoris gloriam. Est quaedam magnitudo decoris regni tui; hoc est, regnum tuum habet decorem, et magnum decorem. Quandoquidem quidquid habet decorem, a te habet decorem; ipsum regnum tuum qualem decorem habet! Non nos terreat regnum, habet et decorem quo delectemur. Etenim quale illud decus est quo perfruentur sancti, quibus dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nisi qui oder̃ fr̃s sicut ioħes dicit. qui
oditfrẽm suum homicida est. hoc ergo non
intelligentes occisi peccatores. quomodo dicat
dĩ małis incogitatione bonorũ uiri sangui¬
num declinate ame: accusant in eis cõmunio¬
nẽ malorũ. & se ꝑhas calũpnias seꝑando acci¬
piunt inuanitate ciuitates suas: Haec uox quȩ
modo incogitatione bonorum dr̃: malis aꝑta
erit in illa die. quando eĩs dicitur abipso capi
te nr̃o: nunquã noui uos. discedite ame qui
xp̃i : quod ẽ aeccła Quid .ẽ. quod mihi calũp¬
niantur suꝑbi. qđ quasi memaculent aliena
peccata. et ꝓpt̾ea separando se accipiunt in ua¬
nitate ciuitates suas.
Nonne eosqui oderant

Expanded text:
sunt, nisi qui oderunt fratres; sicut Joannes dicit: «Qui sunt, nisi qui oderunt fratres; sicut Joannes dicit: «Qui odit fratrem suum, homicida est» ? Hoc ergo non intelligentes occisi peccatores, quomodo dicat Deus malis in cogitatione bonorum, «Viri sanguinum, declinate a me,» accusant in eis communionem malorum; et se per has calumnias separando, accipiunt «in vanitate civitates suas.» Haec vox quae modo in cogitatione bonorum dicitur malis, aperta erit in illa die, quando eis dicitur a capite ipso nostro: «Nunquam novi vos; discedite a me, Christi, quod est Ecclesia: Quid est quod mihi calumniantur superbi, quasi me maculent aliena peccata, et propterea separando se, accipiunt «in vanitate civitates suas? Nonne eos qui oderant
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinũ decłinate ame. qm̃ dices incogita¬
tione. accipient inuanitate ciuitates suas. Id ẽ
ideo seducent inseparatione ꝓpria populossuos.
uanitate ꝓpria corrũpendos: quia tũ incogita¬
tione dices. Uiri sanguinum declinate am̃e
Ut scilic& merito suꝑbiȩ peccatores inspũ occisi.
ꝓpterea ciuitates suas hoc ẽ. popłos suos
in uanum accipiant. hoc. ẽ inerroris uanita¬
tem separando traducant. Et quasi offensi
commixtione palearum. disrupta unita te
triticum deserant: quia ipsum triticum idẽ
bonos fideles monemꝰ ut ante uentilationẽ
quae nouissima uentura. ẽ. non aꝑte se amalis
segregent. ne adhuc eis commixtos deserat
bonos. sed ꝑbonam conuersationẽ & dissi¬
militudinẽ uitae. quodãmodo tacite illis
dicat corpus xp̃i Uiri sanguinũ declinate
anie hoc enĩ eis uocedĩdicit. Quae uox in
cogitatione. ẽ: sicut eamds̃ dicit incogitatio¬
nẽ scĩpopłi sui Uiri autem sanguĩnũ qui

Expanded text:
sanguinum, declinate a me, quoniam dices in cogitasanguinum, declinate a me, quoniam dices in cogitatione, accipient in vanitate civitates suas;» id est, ideo seducent in separationem propriam populos suos, vanitate propria corrumpendos, «quia» tu «in cogitatione dices, Viri sanguinum, declinate a me:» ut scilicet merito superbiae peccatores in spiritu occisi, propterea civitates suas, hoc est populos suos, in vanum accipiant, hoc est, in erroris vanitatem separando traducant, et quasi offensi commixtione palearum, disrupta unitate triticum deserant; quia ipsum triticum, id est bonos fideles, monet ut ante ventilationem, quae novissima futura est, non aperte se a malis segreget, ne adhuc eis commixtos deserat bonos; sed per bonam conversationem et dissimulitudinem vitae quodammodo tacite illis dicat, «Viri sanguinum, declinate a me.» Hoc enim eis voce Dei dicit, quae vox in cogitatione est, sicut eam Deus dicit in cogitatione sancti populi sui. Viri autem sanguinum qui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃s disciplinae effugi&e fictum. & auferae
se a cogitationib quae sunt sine intellectu
Sic occiduntur peccatores : quia obscurati in¬
telligentia. alienantur auia dĩ Amittunt
enĩ confessionem ꝓpt̃ elationem. atq ita in
eis occissis. fit quod scriptum. ẽ. amortuo homi¬
ne tanquam qui non sit perit confessio: Et sic
accipiunt inuanitate ciuitates suas. idẽ popłos
suos uanos. ł o rum uanitates sectantes. cum
inflati iustitiae nomͥne ꝑsuadent ut difrup¬
to unitatis uinculo. eos tanquã iustiores cȩci
& imperiti sequantur: & quia plerũq hinc
inueniunt occasionem separandi se abunita¬
te xp̃i dũmalos accusant. cũ quib se cõmu¬
nionẽ nolle habere confingunt. qui a fieri
po test ut nontantum infament innocentes
quos tanquam malos se fugere simulant.
sed etiam uera dequib dam malissuis simili¬
b dicant. int̾ quos triticum xp̃i seruato uni¬
tatis tunculo gemit. Propt̾ea int̾posuit uiri

Expanded text:
enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Sic occiduntur peccatores, quia obscurati intelligentia alienantur a vita Dei . Amittunt enim confessionem propter elationem: atque ita in eis occisis fit quod scriptum est, «A mortuo, tanquam qui non sit, perit confessio» . Et sic accipiunt «in vanitate civitates suas,» id est, populos suos vanos, eorum vanitatem sectantes; cum inflati justitiae nomine persuadent ut disrupto unitatis vinculo, eos tanquam justiores caeci et imperiti sequantur. Et quia plerumque hinc inveniunt occasionem separandi se ab unitate Christi, dum malos accusant, cum quibus se communionem nolle habere confingunt; et quia fieri potest, ut non tantum infament innocentes, quos tanquam malos se fugere simulant, sed etiam vera de quibusdam malis sui similibus dicant, inter quos triticum Christi servato unitatis vinculo gemit: propterea interposuit, «Viri
Abbreviated transcription (Latin):
EESALMO QUEMCANTAVIMUS : LOQUAR
quod dñs dederit caritati ur̃ae. hester-¬
no die psalmus breuior tractabatur:
sed spacium tẽporis dabat nobis copiam etiam de
paucis multa dicendi. Nunc qm̃ plixior psalmus
.ẽ. nondebemus tantum insingulis uersib immora
eum filius suus ꝑsequebatur. In regnorum libris
inuenimus hoc factum. ẽẽ. extitisse inimicum
abessalon patrisuo. gessisse contra illum non
solum ciuile. uerum etiã domesticũ bellũ: illũ
autem nondeiectum inique. sed humiliatũ pie
accepisse adño disciplinam. sustinuisse medicinã.
non retribuentẽ iniquitati iniquitatẽ. sed paratũ
cor habuisse ad sequendam dñi uoluntatẽ. Ille
dauid ita laudabilis : sed alius dauid uere manu
fuerant futurorũ. Nec du cõmendandum. ẽ. quod
sȩpe audistis: quod optime retinetis:. Quaeramus gͦ
in hoc psalmo dñm & saluatorem nr̃m iħm xp̃m.¬

Expanded text:
salmo quem cantavimus, loquar quod Dominus dederit, Charitati vestrae. Hesterno die psalmus brevior tractabatur, sed spatium temporis dabat nobis copiam etiam de paucis multa dicendi: nunc quoniam prolixior psalmus est, non debemus tantum in singulis versibus immorareum filius suus persequebatur.» In Regnorum libris novimus hoc factum esse, exstitisse inimicum Abessalon patri suo, gessisse contra illum non solum civile, verum etiam domesticum bellum: illum autem non dejectum inique, sed humiliatum pie, accepisse a Domino disciplinam; sustinuisse medicinam, non retribuentem iniquitati iniquitatem, sed paratum cor habuisse ad sequendam Domini voluntatem . Ille David ita laudabilis: sed alius David vere Manu fuerant futurorum; nec diu commendandum est quod saepe audistis, quod optime retinetis. Quaeramus ergo in hoc psalmo Dominum et Salvatorem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tẽpore. ꝑ ea quae pridem facta sunt p̃dicantẽ
Ipse enimse inꝓphetis p̃dicabat: qm̃ ipse .ẽ. uerbũ
dĩ. Nec illi aliquid tale dicebant: nisi pleni uerbo
dĩ Annuntiabant ergo xp̃m: pleni xp̃o: Et illi
eũ uenturum precedebant: quos p̃cedentes ñ¬
deserebat. Agnoscamus ergo. quẽ ad modum &
xp̃m ꝑsequebatur filius suus. Habebat enim
filios dequib dicebat. non ieiunant filii sponsi:
quandii cum illis . ẽ. sponsus. Cum autem ab eis
ablatus fuerit sponsus : tunc ieiunabunt filii
sponsi Ergo filii sponsi apłi: & inter eos ꝑsecutor
diabolus iudas: Passionem itaq suam in hoc psal¬
mo p̃dicaturus. ẽ. xp̃s: audiamus Rursus autẽ
adhoc intentam facinus. uram. nondocendo quod

Expanded text:
sunt praedicantem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est Verbum Dei; nec illi tale aliquid dicebant, nisi pleni Verbo Dei. Annuntiabant ergo Christum, pleni Christo; et illi eum venturum praecedebant, quos praecedentes nodeserebat. Agnoscamus ergo quemadmodum et Christum persequebatur filius suus: habebat enim filios, de quibus dicebat, «Non jejunant filii sponsi, quamdiu cum eis est sponsus: cum autem ab eis ablatus fuerit sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» . Ergo filii sponsi, Apostoli: et inter hos persecutor Judas diabolus. Passionem itaque suam in hoc psalmo praedicaturus est Christus; audiamus. 3. Rursus autem ad hoc intentam facimus Charitatem vestram, non docendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
te odio habui. Ut quid a me peiores exigunt
etiam corporalem amalis seꝑationem. ut ante
tẽpus messis simul cum izaniis eradicetur
& triticum: ut ante tẽpus uentilationis ꝑdam
sustinentiã tolerand i paleam. ut antequam
omĩa genera piscium ad finẽ scłi tanquã adlitꝰ

Expanded text:
 odio habui?» Utquid a me pejores exigunt etiam corporalem a malis separationem, ut ante tempus messis simul cum zizaniis eradicetur et triticum ; ut ante tempus ventilationis perdam sustinentiam tolerandi paleam ; ut antequam omnia genera piscium ad finem saeculi tanquam ad lit
Abbreviated transcription (Latin):
rissimi modũ acceper̃: ut liceat nobis takãctiã libere
p̃dicare. qͥa t᷑ ͫ nũ acceper̃ debitũ. qͥ a transgredi non
poss impositũ fin̾e̾. neq reuertent᷑ tegere terram :
Quidfit in ipsat̃ra: Quȩ oꝑationes ibifiunt: qua ia mare
nudauit: Ꝙ̾ si adeiꝰ hora tenues fluctꝰ ꝑstrepunt.¬
& si adhuc murmurant pagani sonitũ litoꝵ: Audio
diluuium. ñ ꝑ horresco. Quidgͦ: Quidfit interra
Qui emittit fontes inconuallibus Ci

Expanded text:
rissimi modum acceperunt, ut liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibus
Abbreviated transcription (Latin):
est uanitatem. Hodie uos om̃s sinon adhaec
diuina spectacula uerbidĩ congregati essetis.
& eis hac hora ꝑmixti uerstatis. quant as uani¬
tates audiẽrstis :: quoꝵ os locutum ẽ uanitatẽ
Quando deniq loquentes e ͥ uanitatẽ: audirent
uos loquentes uxritatemꝰ quorum õs locutũ
.ẽ. uanitatẽ
tatis: Quid tũ inter eos. cum uase pastorali ha¬
bente quinq lapides.: dic mihi alit̃ Tandem
legem quã significasti quinq lapidib: signifi¬
ca & aliter¬
r. D s̃ canticum nouum cantabo tibi:

Expanded text:
est vanitatem.» Hodie vos omnes, si non ad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes illi vanitatem, audirent vos loquentes veritatem? «Quorum os locutum est vanitatem,  Quid tu inter eos cum vase pastorali, habente quinque lapides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibus, significa et aliter. «Deus, canticum novum cantabo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s enim dñi reple¬
uit orbem terrarum. Quis potest fugere in mun¬
do abillo sp̃u. quoplenus. ẽ mundus: quo abibo
aspu tuo. & quo a facietua fugiam. Locum
quęrit. quo fugiat abira dĩ Quis ẽ. locus recep¬
turꝰ fugitiuumdĩ : homines qͥ suscipiunt fugi¬
tiuos : quaer̃ ab eis a quo fugerint: & quem
seruum inuenerint alicuius domini mints
potententis : tanquam sine ullo timore suscipi¬
unt dicentes incorde suo: non habet iste talem
dominũ a quo possit in uestigari:. Cum autem
audierint dominũ potentem : aut non susci¬
piunt. aut cũ magno timore suscipiunt: Sed
homo potens. falli potest. Ubi ds non. ẽ: quis
fallit dm̃.: quẽ non uidet ds̃. : a quo fugiti¬¬
uum suum non repetit ds̃: Quo ergo ibi fugi¬
tiuus iste afacie dĩ.: uertit se hac̃ atq illac qua-¬
si quȩrens locum fugae suae.

Expanded text:
s enim Domini replevit orbem terrarum : quis potest fugere in mundo ab illo Spiritu, quo plenus est mundus? «Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam?» Locum quaerit quo fugiat ab ira Dei. Quis est locus recepturus fugitivum Dei? Homines qui susciptum fugitivos, quaerunt ab eis, a quo fugerint; et quem servum invenerint alicujus domini minus potentis, tanquam sine ullo timore suscipiunt, dicentes in corde suo: Non habet iste talem dominum a quo possit investigari. Cum autem audierint dominum potentem, aut non suscipiunt, aut cum magno timore suscipiunt: quia et homo potens falli potest. Ubi non est Deus? quis fallit Deum? quem non videt Deus? a quo fugitivum suum non repetit Deus? Quo ergo ibit fugitivus iste a facie Dei? Vertit se hac atque illac, quasi quaerens locum fugae suae.
Abbreviated transcription (Latin):
induerit incorruptionẽ. & mortale hoc indue¬
erit immortalitatẽ: nullus erit fletus. quia
nullus lapsus. Et nullus lapsus: quia nulla
corruptio. Et ideo iam non ambigemus ꝑ lacere.
sed omnino placebimus in conspectu dñi in
regione uiuorum

Expanded text:
induerit incorruptionem, et mortale hoc induinduerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc nullus erit fletus, quia nullus lapsus; et nullus lapsus, quia nulla corruptio. Et ideo jam non ambiemus placere, sed omnino placebimus in conspectu Domini, in regione vivorum
Abbreviated transcription (Latin):
satis ostendens
abeit parte nondum seplacere in conspectudñi.
quae est in regione mortuorum: id ẽ incarne
mortali: Qui enim incarne sunt: dõplacere
non possunt: Unde quod sequitur & dicit idem
a postolus. Uos autem nonestis in carne scđm
Quis autẽ placeat dõ uiuo. incorpore mortuo.
Sed quid ait Si autem sp̃s eiꝰ qui suscitauit xp̃m
iħm amortuis habitat in uobis: qui suscitauit
erimus in regione uiuorum. ex omĩ parte pla¬
centes in conspectu dñi. exnulla abeo parte
peregrini Quandui enĩsumus incorpore: pe¬
regrinamur ad ño. Et inquantum inde peregri¬
namur adño: in tantum non sumus in regione
uiuorum: Confidimus autem & bene arbitra¬
mur magis peregrinari a corpore. &immanere
addñm. & ideo ambimus siue immanentes
siue peregrinantes placentes illi esse. Ambigi¬
mus quidem nunc : quia expectamus adhuc
redẽptionẽ corporis nr̃i. Sed cum absorta
fuerit mors in uictoria. & corruptibile hoc

Expanded text:
satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde quod sequitur, et dicit idem apostolus, «Vos autem non estis in carne;» secundum Quis autem placeat Deo vivo, in corpore mortuo? Sed quid ait? «Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, habitat in vobis; qui suscitaviterimus «in regione vivorum,» ex omni parte placentes in conspectu Domini, ex nulla ab eo parte peregrini. «Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino nostro;» et in quantum inde peregrinamur, in tantum non sumus «in regione vivorum.» «Confidimus autem et bene arbitramur magis peregrinari a corpore, et immanere ad Dominum; et ideo ambimus, sive immanentes, sive peregrinantes, placentes illi esse» . «Ambimus» quidem nunc, qui exspectamus adhuc redemptionem corporis nostri : sed cum absorpta fuerit mors in victoriam, et corruptibile hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dedit dñs abstulit. sicut dño placuit ita factũ
est : sit nomen dĩbenedictum. Quam no&
atrã: ꝑcussus uulnere acapite usq ad pedes :
putre factus liquescebat inse. Tunc eũ eua
ausa. ẽ. temptare: Dic aliquid indm̃ tuum:
& morere. Audi benedicentem in noctib¬
Locuta es inquit: quasi una ex insipientibus
mulierib: Sibona suscepimꝰ demanu dñi.
extollite manus ur̃as in scã. & benedicite dñm
Quid dixit iob locuta es tanquam una exinsi¬¬
pientib mulierib. Adam putris rẽppulit ȩuã.
tanquam dicens: sufficit qđ ꝓpt̾ tẽ mortalis
effectus sum. Ualueras in paradiso: sed uinceris
instercore. Magna gr̃adĩ Sed unde hoc. nisi
quia ros hermon compluerat illam animam.
Sed dederat dñs suauitatem : ut t̾ranra daret fruc¬
tum suum In noctib extollite manus ur̃as in
scã. & benedicite dñm

Expanded text:
dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibLocuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
indieb Quid ẽ indieb in rebus ꝓsperis Nox
enim: tristis res. ẽ. Dies res ẽ. lȩta Quando
tibi bene. ẽ : benedicis dñm. Quando filiũ desi¬
deras & nascitur : benedicis dñm. Liberata est
uxor tua apericulo partus: benedicis dñm
Igrotabat filius. liberatur. benedicis dñm E gro¬
tabat filius: forte quȩsisti mathematicũ. s̃ ortiꝰ¬
logum. forte non delingua sed demorib tuis
exut maledictio indño. ex ut demorib et
uitatua. Noligloriari quia lingua benedicis :
si uita maledicis. Quomodo inquies uita ma¬
ledico:: quia attenditur uita tua & dr̃: ecce
xp̃ianus. ecce quales sunt xp̃iani. Blasphe¬
matur ꝓpter te xp̃c Ecce cum uitatua male.¬
dicat. quid ꝓdẽ quia lingua tua benedicit:
B enedicite ergo dñm. Quando: innoctib Quan¬
do benedixit iob. q̃uam tristis nox erat.
Ablata sunt omĩa quae possidebantur. ablati
filii quib seruabantur. quam tristis nox.
Sed uideamus si non in nocte benedicit. Dñs

Expanded text:
in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Illi qui lingua dolosa. quasi non odii. sed dilectio¬
nis uerba locuti sunt. Ideo aduersum me. quia
hoc insidiando faciebant: postea sermonibus
nonfalsae & dolosȩ dilectionis. sed aperti odii
circundeder̃ me  expugnauer̃ me gratis. Sicut
autẽ pi gratis amant xp̃m. sic impii gratis
oderunt Quia sicut ueritas nullo extra eum
eꝓposito cõmodo ꝓpter seipsam expetitur abopti¬
mis: ita iniquitas apessimis. Onde & apud aue¬
tores scłarium litterarũ dictum est dequodam
pessimo gratuito potius malus atq crudelis
erat:
hebant mihi

Expanded text:
Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus atque crudelis erat .hebant mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. miscđias dñi. seueritatem dñi. ꝓuidentiam
in omĩb oꝑib eius. confessionem omniũ operũ
eiꝰ : quod in laude eiꝰ concludat attendite. Lau¬
dationem dñi loquetur õs meum. & benedi¬

Expanded text:
ni, misericordias Domini, severitatem Domini, providentiam in omnibus operibus ejus, confessionem omnium operum ejus; quid in laude ejus concludat attendite: «Laudem Domini loquetur os meum, et benedi
Abbreviated transcription (Latin):
tes se: & om̃s peccatores disꝑd&. Uidetis q̃uia
est apud eum seueritas: apud quem tanta suauitas
Saluos faciet om̃s sperantes inse. om̃s fideles. oms
timentes se. oms inuocantes se in ueritate. & om¬
nes peccatores disꝑdet. Quos om̃s peccatores. nisi
ꝑseuerantes inpeccatis. dm̃ non se rep̃hendere au-¬
dentes. cotidie contra dm̃ disputantes. ueniam
delictorũ desperantes. & ex ipsa desꝑatione delic¬
ta cumulantes. aut ueniam sibi ꝑuerse ꝓmitten¬
tes. & exipsa ꝓcõmissione apeccatis & impietate
non recedentes: ueni& tempus ut separentur
isti om̃s. & fiant duae illae partes. una addex¬
terã altera ad sinistram. Accipiant isti reg¬
num aeternum. eant illi inignem aet̾num. &

Expanded text:
tes se, et omnes peccatores disperdet.» Videtis quia est apud eum severitas, apud quem tanta suavitas. Salvos faciet omnes sperantes in se, omnes fideles, omnes timentes se, omnes invocantes se in veritate; «et omnes peccatores disperdet.» Quos «omnes peccatores,» nisi perseverantes in peccatis; Deum, non se, reprehendere audentes; contra Deum quotidie disputantes; veniam delictorum desperantes, et ex ipsa desperatione delicta cumulantes; aut veniam sibi perverse promittentes, et ex ipsa promissione a peccatis et impietate non recedentes? Veniet tempus ut separentur isti omnes, et fiant illae duae partes, una ad dexteram, altera ad sinistram; accipiant justi regnum aeternum, eant illi in ignem aeternum : «Et