comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to sint maiora scelera heresũ & scisiatũ. unde sine baptismo sic̃ ipse
sensit uenientes. & in catholicã cõmunionẽ ñ ꝑ baptismũ recepti ñ po¬
tuer᷑ maculare eyprianũ. Neq in eo ipso in qͦ se dict̾ imitari eyprianum.
inueniunt qͥd respondeant de recepto baptismo maximianistarũ. cũ
eis qͦs ex eoꝵ numero qͦs c̃cilio suo plenario dãnatos etiã t̾renarũ potes¬
tatũ iudicio s̃ ꝑsecuti. in suã cõmunionẽ in eodẽ ipso ep̃atu in qͦ dãnaue.¬
uerant reuocauer̃. Quappt̾ si tẽporibꝰ eypriam ꝑdidit ȩcclam maloꝵ cõ-¬
munio. ñ habent isti suȩ cõmunionis originẽ. Si aut̃ ñ ꝑdidit. ñ habent p̃
cisionis aliqͣm defensionẽ. insuꝑ nec exẽplũ eypriani sec tantes qr unita
tis uincłm diruper̃. nec ipsũ c̃ciliũ. qr madeimianistarũ baptismũ rece¬

Expanded text:
to sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut to sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt mainveniunt quid respondeant de recepto Baptismo Maximianistarum, cum eis, quos ex eorum numero, quos concilio suo plenario damnatos, etiam terrenarum potestatum judicio sunt persecuti, in suam communionem, in eodem ipso episcopatu in quo damnaverant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec extis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum rece
Abbreviated transcription (Latin):
& int̾ agripinũ & eẏprianũ ꝑ eiꝰ uniu̾̃sitatẽ similit̾ agebatur. et ciuiꝰ
uniu̾sitatẽ neq agripinꝰ deseruit neq cyprianꝰ. neq illi qͥ eis consen¬
serant. ꝗͣuis alit̾ quã cȩt̾i saꝑent. s cũ eis ipsis aqͥbꝰ diu̾sa senser̃ in ea-¬
dẽ unitatis cõmunione manser᷑. Ipsi aut̃ c̃sident ubi sint. qͥ neq unde
ꝓpagati sint posst̃ dic̾e. si iã te̾ ęccłiã recepti sine baptismo heretici et
scismatici cõmunionis contagione ꝑdid̾ant. Neq ipsi cẏpriano c̃sen¬
tiunt. Iile enĩ cũ receptoribꝰ hereticoꝵ & scismaticoꝵ. ac ꝑhoc cũ eti¬
ã ipsis receptis man̾e in cõmunione ꝓfessꝰ .ẽ. isti aut̃ ꝓpt̾ nomꝰ tradito.¬
rũ qͦs in africa infamauer̃. & intransinarino iudicio ñ ẽuicerͦ. se ab or.¬
bis trarũ cõmunione separar̃. cũ etiã si uera crimina obicerent. mul.¬

Expanded text:
et inter Agrippinum et Cyprianum per eius uniuersitatem similiter agebatur, et cuius et inter Agrippinum et Cyprianum per eius uniuersitatem similiter agebatur, et cuius uniuersitatem neque Agrippinus deseruit neque Cyprianus neque illi qui eis consenserant, quamuis aliter quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis communione manserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent mul
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃ ꝓpt̾ea tc̃ illã catholicã ęccłiã fuisse. qr erant ibi pauci. uł si hoc
putant etiã multi qͥ baptismũ datũ apͣ hereticos ĩpbabant. & bapti¬
zabant eos qͥ inde ueniebant. qͥd gͦ ante agripinũ. a qͦ istacepit qͣsi
noua ratio adu̾s consuetudinẽ dimicans: Nunqͥd ñ erat ęccłia. qͥa¬
etiã tẽ eccłia. & hereditas xpĩ ñ int̾rupta ꝑierat. s ꝑ om̃s gs augm̃ta
capiens ꝑmanebat. tutissima ratio ẽ in eadẽ c̃suetudine ꝑmanere. ꝗͣ tẽ
bonos & malos una cõplexione portabat. Si aut̃ ñ erat tc̃ ȩccłia. quia
sacrilegi heretici sine baptismo recipiebant᷑. & hoc uniu̾sali c̃suetudi¬
ne tenebat᷑. unde donatꝰ apparuit. de qͣ t̾ra germinauit. de qͦ maris
nione securi simꝰ. ꝑ cuiꝰ uniu̾sitatẽ nc̃ id agit᷑ qđ et ante agripinum

Expanded text:
dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? qetiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari siae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum
Abbreviated transcription (Latin):
uł ante agripuiꝰ uł ipse cyprianꝰ uł illi qͥ eis in africa consenser̃. uł si
forte aliqͥ ex transmarinis tͣris longeq discretis. nullo qͥdẽ siue ple.¬
nario siue saltẽ regionali concilio s epłari colloqͥo cõmoti s̃. ut hoc
eẽ faciendũ putarent qđ & consuetudo eccłiȩ pristina nͨ habebat. et
pꝰea catholicꝰ orbis t̾rarũ robꝰtissima firmitate c̃sensionis exclusit.
lute ueniens unitatis potentior ueritas & uniu̾salis medicina sana-¬
ret. Hunc itaq sermonẽ. uideant ꝗͣ securꝰ aggrediar. Si asseqͥ et osten-¬
de ñ potuero. qͦmͦ refellant᷑ ea q̃ de concilio cẏpriani uł epłis eiꝰ affir-¬
mant. xp̃i baptismũ ꝑhereticos dari ñ posse. in ęccła manebo securꝰ. in
cuiꝰ cõmunione cũ eis qͥ sibi ñ c̃senserant mansit ipse cẏprianꝰ. Qđ si

Expanded text:
uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit,salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi
Abbreviated transcription (Latin):
RBI TROR iã manifestũ eẽ omibꝰ posse. auctoritatem
beati cẏpriani. ad retinendũ uincłm pacis nullom uiolan.¬
dã unitatis ęccłiȩ salubrimã caritatẽ. magis ꝓ nob̾ ꝗͣ
ꝓ donatistis ẽẽ ꝓponendã. Si eniꝰ eẏpriani excẽplo uti
uoluerͣ ad rebaptitandos catholicos. qr ille censuit in
catholica baptizandos hereticos. nos potiꝰ exẽplo eiꝰ utim᷑. qͦ aꝑtissi¬
me statuit. a catholica cõmunione idẽ. a xp̃ianis toto t̾rarũ orbe
diffusis. etiã malis & sacrilegis admissis nullomͦ ꝑ separationẽ cõmu-¬
nionis eẽ recedendũ. qͣndoquidẽ nec eos qͥ ut eidẽ uidebat᷑ ñ baptira-¬
tos sacrilegos in cõmunionẽ catholicã recipiebant. auire cõmunio¬
luit amouere dicens. Neminẽ uidicantes. aut auire cõmi¬
onis aliquẽ si diu̾sũ senserit amouentes. Uideo tam̃ qͥd adhuc ame
possit inqͥri. uidelicet ut respondeã ueri similibꝰ illis rationibꝰ. qͥbꝰ

Expanded text:
rbitror iam manifestum esse omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
exierant᷑. Aut si iã exierant. qͦmͦ eos dic̃ in eadẽ magna domo cun
uasis honorabilibꝰ: Nisi forte ꝓpt̾ ipsa sacram̃ta qͣ separatis etiã
hereticoꝵ c̃uentibꝰ ñ mutata s̃. adunã magnã domũ dic̃ om̃s s di¬
ũsis meritis ꝑtin̾e. alios in honorẽ. alios in contumeliã. Sic enĩ loqͥ¬¬
tur adtimotheũ scribens. ꝓphanas aut̃ uboꝵ nouitates euita. Mul¬
tũ enĩ ꝓficiunt ad ĩpietatẽ. & sermo eoꝵ sic̃ cancer serpit. Ex qͥbꝰ est

Expanded text:
exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est
Abbreviated transcription (Latin):
nuite dñica radicatũ sarm̃tũ fructuosũ. qđ etiã ferro pas
garet cȩlestis agricola. ut maiorẽ fructũ daret. Huiꝰ aut̃ fr̃nȩ cari-¬
& antixp̃i. Inuentis enĩ occasionibꝰ foras exeunt. sic̃ scriptũ ẽ. Occa-¬
siones qͣrit qͥuult discetłe ab amicis. S etiã si occasiones desint. cũ
intꝰ uident᷑ ab illa inuisibili caritatis cõpage separati s̃. Unde ioħs
dic̃. Ex nob̃ exier̃. s ñ erant eac nob̃. Naͣ si fuissent ea nob̃. mansissent
utiq nob̃cũ. Non ait qđ exceundo alieni factist̾. s qđ alieni erant
ꝓpt̃ ħ eos exisse declarauit. Dic̃ & apłs paulꝰ de qͥbꝰdã qͥ circa ueri-¬
tatẽ aberrauerant & fidẽ qͦrundã subũtebant. qͦrũ sermo ut cancer
serpeban. Quos cũ euitandos eẽ dic̃et. in una tam̃ domo magna eos
fuisse significat. s tanꝗͣ uasa in contumeliã. Credo qđ ñdũ foras

Expanded text:
in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae cari sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras
Abbreviated transcription (Latin):
gere. S tam̃ qͦs alios unitant᷑ pseudo aep̃iani. ħ enĩ s̃ om̃s heretici &¬
scismatici. nͥ pseudo isrłitas.: Erant enĩ & ueri isrłitȩ. sic̃ ipse dñs na¬
thanaeli phibet testimoniũ dicens. Ecce uere isrłita. in qͦ dolꝰ ñ est.
ui st̃ aut̃ ueri xp̾iani nͥ de qͥbꝰ idẽ dñs dic̃. qͥ diligit me mandata
todit.: Quid.ẽ. aut̃ custodire mandata eiꝰ. nͥ in dilectione ꝑsistere.
Unde etiã dic̃. Mandatũ nouu douob̃. ut uos inuicẽ diligatis. & iterũ.
In h scient om̃s qr mei disciplĩ estis. siuos inuicẽ dilexceritis. Quis aut̃
dubitet. ñ eis solis dictũ qui tcͣ ꝑ eiꝰ carnẽ uerba p̾sentis audiebant. s¬
eis qͥ nc̃ ꝑ euangeliũ sedentis incęlo u̾ba cognosct̃ : Ille enĩ uenit᷑ legẽ
soluere.s ĩplere. Plenitudo aut̃ legis. caritas. Qua multũ uiguit erͣ¬
pͥanꝰ. ut aliud de baptismo sentiens ñ tam̃ desereret unitatẽ. & esset

Expanded text:
quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli perhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. qui sunt autem ueri christiani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, seis qui nunc per Evangelium sedentis in coelo verba cognoscunt? Ille enim venit non legem solvere, sed implere . Plenitudo autem legis charitas . Qua multum viguit Cyprianus, ut aliud de Baptismo sentiens, non tamen d
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fides sub eisdẽ uerb̃ aliud opinantis ꝗͣ catholica ueritas docet ñ ẽẽt in-¬
tegra s fabulosis falsitatibꝰ inqͥnata. Nã sub eisdẽ uerb̾ id est in nomine
mius. s ipsi carnales paruuli ęccłiȩ qͥbꝰ dicebat apłs. ñ potui uob̃ loqͥ qͣsi
tes opinionũ fortassis qͦt hões numerarent᷑. Animalis enĩ hõ. ñ ꝑcipit

Expanded text:
eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset ineius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nomine mius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui tes opinionum fortassis, quot homines numerarentur: Animalis enim homo non percipit
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ti uerb̾ euangelicis c̃secrata. suꝑ eũ integra manebat sic̃ eã
t᷑ditã acceꝑat. ꝗͣuis ipse incarnalis m̃tis uanitate constirutꝰ aliud cũ
tiraret᷑ credet. ꝗͣ credẽ debuisset. Qua ꝓpt̾ manifestũ .e. fieri
ut fide ñ in tegra integrũ in qͦꝗͣ maneat baptisii sacram̃tũ. & idõ illa
q̃ de diu̾soꝵ hereticoꝵ uarietate dicunt᷑. ad istã questionẽ ñ ꝑtinent.
Illud enĩ in qͦq corrigendũ ẽ. qđ ille ꝑ quẽ corrigitur pͣuũ eẽ ꝑspeacerit.
Illud sanandũ ẽ. qđ egrotat. illud dandũ ẽ. qđ ñ habetur. & macrime ca-¬
denda s̃. s ut fructuose & ñ ꝑniciose habeant᷑ ꝑ ipsũ uincłm pacis & emi¬
nentiã caritatis agendũ.ẽ. Quã obrẽ si euangelicis u̾bis in nomine patriᷤᷤ
& filii &e sp̃s scĩ marcion baptisinũ c̃secrabat. integrũ erat sacram̃tũ. ꝗͣuiᷤᷤ

Expanded text:
Sacramenti verbis evangelicis consecrata super eum integra manebat, sicut eam Sacramenti verbis evangelicis consecrata super eum integra manebat, sicut eam traditam acceperat; quamvis ipse in carnalis mentis vanitate constitutus, aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime cadenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
cognou̾int ꝙ longe alit̾ ꝑfallaciã suoꝵ phantasmatũ de dõ credidint
qͣm ueritas postulabat. iterũ baptitandi s̃: Sic etiã fieri potest ut in
alicuiꝰ heretici librũ cathetuminꝰ catholicꝰ incidat. & aueritate nesci¬
ens discerne errorẽ credat aliqͥd cont᷑ catholicã fidẽ. cui tam̃ errori ũ¬
ba symboli ñ repugnant. Sub eisdẽ qͥppe ũbis. innumerabiles heretico¬
rũ errores exorti s. Putans gͦ iste catholici alicuiꝰ magni atq docti
ee sibrũ illũ. si talia credens in catholica baptizet᷑. & posteriore diligen¬
tia cognoscat quẽ admodũ crede debeat. atq arrepta fide catholica il¬
lud ex animo respuat. nunqͥd si h c̃fessꝰ fuerit denuo baptitandͦ est
Aut si anteqͣ discat ce confiteat᷑ h sentire inueniat᷑. oe qͥd abic̃e debeat
qͥd ue crede doceat᷑. manifestũq fiat in ea falsitate fidei baptiratum
susse. nunqͥd denuo haptiransꝰ ⁊: Quid ita:: Quia illa sanctitas

Expanded text:
 suorum phantasmatum de deo crediderint quam ueritas postulabat, iterum baptizandi sunt? sic etiam fieri potest, ut in alicuius haeretici librum catechumenus catholicus incidat et a ueritate nesciens discernere errorem credat aliquid contra catholicam fidem, cui tamen errori uerba symboli non repugnant; sub eisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. putans ergo iste catholici alicuius magni adque docti esse illum librum, si talia credens in catholica baptizetur et posteriore diligentia cognoscat, quemadmodum credere debeat, adque arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandu
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ ꝓptͣ exercendã iusticiã ñademit. Teneamꝰ gͦ in declinabilẽ
fidĩ c̃fessionẽ solꝰ unꝰ. ẽ. qͥ sine peccato natꝰ. ẽ. in similitudine carnis pec.¬
cati. Sine peccato uix̃ int̾ aliena peccata: sine peccato mortuus est
ꝓpt̃ nr̃a peccata. N on declinemꝰ indextrã aut sinistrã. In dextrã enĩ de.¬
clinare.ẽ. se ipiũ deciꝑe. dicendo se ẽẽ sine peccato. In sinistra aut̃ per
nescio qͣm ꝑu̾sã et pͣuã securitatẽ. se tãꝗͣ impune dare peccatis. Uias
enĩ qͣ adextris s̃ nouit dñs qͥ solꝰ sine peccato ẽ. et nr̃a potest delere
peccata. Perũsȩ aut̃ s̃. q̃ a sinistris amiciciȩ cũ peccatis. Tales etiã illi
.xxͣ. annoꝵ adolescentuli figurã noui popłi p̃miser̃ qͥ in t̾rã ꝓmissio¬
nis intͣr̃. qͥ nec in dextrã nec in siniftrã dicti s̃ declinasse. Non enĩ ea¬

Expanded text:
missionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo fidei indeclinabilem missionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo fidei indeclinabilem fidei confessionem. solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi uiginti annorum adulescentuli figuram noni populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim e
Abbreviated transcription (Latin):
tͣru. erudienda ẽẽt caro peccati. Sic̃ gͦ illi pͥmi hões postea iuste ui-¬
uendo. unde merito credunt᷑ ꝑ dñi sanguinẽ ab extremo supplicio
lib̾ati. ñ tam̃ in illa uita meruer̾ ad parad ysũ reuocari. sic et caro
peccati etiã si remissis peccatis hõ in ea iuste uixerit. ñ c̃tinuo mere¬
tur eã mortẽ ñ ꝑpeti qͣm trax̃ de ꝓpagine peccati. Tale aliqͥd nob̃
minaret᷑. c̃fessione peccati ueniã meruit. respondente ꝓpħa¬
flagiciũ facinꝰq remissũ sit. et tam̃ cͣsecuta s̃ q̃ ds̃ fuerat cõminatꝰ.
fuerat cõminatꝰ. cur dimisso peccato qđ erat minatꝰ impleuit. Nisi
qr rectissime si dictũ fuerit respondebit᷑. remissionẽ illã peccati factã
ne hõ aꝑcipienda uita ĩpediret᷑ etͣna. subsecutũ uͦ illiꝰ cõminationis
effectũ. ut pietas hõis in illa humilitate exerceret᷑ atq ꝓbaret᷑ : Sic
et mortẽ corporis. et ꝓpt̾ peccatũ ds̃ hõi inflixit. et pꝰ peccatoꝵ re¬

Expanded text:
tequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo — unde merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati., Tale aliquid nobis comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente pflagitium facinusque remissum est; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus impleuit? nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita impediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis exemplum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur. sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum re
Abbreviated transcription (Latin):
aam poñe. Neqͣ̃ ꝗͣ gͥ in morte ꝓiusticia subeunda uł stẽnenda. lau¬
daret᷑ p̾cipua pacientia. si mortis nͣ ẽẽt magna multũ ꝙ dura
molestia. Cuiꝰ timorẽ qͥ uinc̃ ex fide. magnã ipsiꝰ fidĩ cõparat głam.
uiftã qͣ mercelẽ. Unde mirandũ ñ ẽ. et mortẽ corporis ñ fu̾isse
uenturã hõi nͥ p̃cessisset peccatũ. cuiꝰ etiã talis poena ̃seq̃r etr
et pͥ remissionẽ peccatoꝵ eã fidelib euenire. ut in eiꝰ timore uin¬
cendo exerceret᷑ fortitudo iusticiȩ. Caro enĩ q̃ pͥmo facta ẽ. non
ĩnqͣ noluit hõ int̃ delicias paradysi seruare iusticiã: Unde statuit
ds. ut pꝰ eiꝰ peccatũ ꝓpagata caro peccati.¬

Expanded text:
 FINEM. Nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non in qua noluit homo inter delicias paradisi seruare iustitiam. unde statuit deus, ut post eius peccatum propagata caro peccati
Abbreviated transcription (Latin):
cęlũ. & audiebat ineffabilia u̾ba ꝗͣ ñ licet hoi loqͥ. & utrũ in cor-¬
ore ħ illi accidisset anextͣ corpꝰ nescire sedicit. nec a te
ẽeꝰ in paradyso. et utrũ e̾e̾t in corpore nesciebat. & utiq t̃ceũ

Expanded text:
caelum et audiebat ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpcaelum et audiebat ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset an extra corpus nescire se dicit nec a te cesse in paradiso et utrum esset in corpore nesciebat. et utique te
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimꝰ et apłs petrus uolebat ꝓdño aam pon̾e. Plane uole¬
bat. neq enĩ dm̃ id pollicendo fallebat. s qͣntas uires hab̾et
uoluntas ipse nesciehat. ꝙ inde uir tantꝰ qui filiũ dĩ ẽẽ cog¬
nouerat. se latebat. Scimꝰ nos itaq aliqͥd uelle seu nolle. Sed
uoluntas nr̃a etiã cũ bona. ẽ. qͣntũ ualeat. qͣntas uires habeat.
qͥb tẽptationib cedat. qͥb ue ñ cedat. si nos ñ fallimꝰ. fili di
nr̃a. nec tantũ qđ ad corpꝰ. uerũ etiã qđ ad int̾iorẽ hominẽ
tam̃ ẽẽ de dõ tanto me c̃uitio dignũ putasti & qͣndo possũ de
damare debemꝰ ad dm̃. qđ ille exclamauit in psalmo. Mirifica¬
ta ẽ scientia ͭ ex mȩ. inualuit. ñ poto ad illã. Cur enĩ adiet̃ ex me.
nisi qr ex se ipso ꝗͣ incõp̃hensibilis e̾et dĩ scientia coniciebat. qͣn¬
doquidẽ se ipsũ cõphende ñ ualebat. Rapiebat᷑ apłs in t̃cium

Expanded text:
beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebeatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qui Iesum filium dei esse cognouerat, sc latebat. scimus nos itaque aliquid uelle seu nolle; sed uoluntas nostra, etiam cum bona est, quantum ualeat, quantas uires habeat, quibus temptationibus cedat qunostra, nec tantum quod ad corpus, verum etiam quod ad interiorem hominem tamen esse de deo —, tanto me conuicio dignum putasti I et quando possum de clamare debemus ad deum, quod ille exclamauit in psalmo: mirificata est scientia tua ex in e; inualuit, non potero ad illam. cur enim adiecit \'ex me\' nisi quia ex seipso quam inconprehensibilis esset dei scientia coniciebat, quando quidem se ipsum conprehendere non ualebat? rapiebatur apostolus in tertium
Abbreviated transcription (Latin):
Nec qͣlis fuit. s qͣlis nc̃ ẽ. & ecce magis qͣrit᷑ ꝗͣ cõp̾hendit᷑ : Sepe
mͥ ꝓpositã qͣstionẽ putaui me intellecturum.si inde cogitarẽ.
Cogitaui nec potui. Sepe nͣ puta et tam̃ potui. Uires: itaq
intelligentiȩ meȩ ñ s mͥ utiq cognite. et credo qr nec tibi.
S me cͥtẽnis forsitan c̾fitentẽ. et ꝓpt̾ ħ qͦq pecorib cõparabis.
Ego aut̃ moneo. uł si ñ dignaris. certe ãmoñe ñ desino. ut agnos.¬
c̾as potiꝰ cõmunẽ infirmitatẽ. in qͣ uirtꝰ ꝑficit᷑. ne ꝓcognitis
isognita p̃sum̃do. ad ueritatẽ ꝑuenire ñ possis. Puto enĩ esse
aliquid qđ et tu intelligere q̃ris nec potes. nec tam̃ qͣreres. nͥ te
posse sꝑares. Ac ꝑ ħ et tu uires intelligentiȩ tuȩ nescis. qͥ na-¬
turȩ tuę scientiã ꝑfiteris. nec mecũ ignorantiã cͣfit̾is. Quid di-¬
cã de uolũtate. ubi certe lib̾ũ a nob̾ p̃dicat᷑ arbitriũ.: Nẽpe

Expanded text:
ec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae non sunt mihi utique cognitae et credo quia nec tibi. Sed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a nobis praedicatur arbitrium ? nempe
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa.ẽ. gͦ eccłia quȩ intͣ sagenã dnĩcã cũ malis piscibꝰ natat. a qui¬
bus corde sẽꝑ & moribꝰ separat᷑ atq discedit. ut exhibeat᷑ uiro suo
głosa ñ habens macula neq rugã. corporalẽ aut̾ separationẽ in
littore maris. ħ.ẽ. in fine scłi expectat. corrigens quos potest. to-¬
lerans quos corrigere ñ potest. ñ tam̃ ꝓpt̾ eoꝵ quos ñ corrigit ini.
multa. tã clara. tã indubitata testimonia. colligere uł calũpnia.
ri ep̃oꝵ scripta. siue nr̃õꝵ sic̃ hilarii. siue anteꝗͣ pars donati sepa-
it t̃arũ ab auctoritate canonis distinguendũ.ẽ. Non e
liceat. sic ubi forte alit̾ sapuerint ꝗͣ ueritas postulat. In eo qͥppe
numero sumꝰ. ut ñ dedignem᷑ etiã nob dictũ ab apło accipere. et¬
si quid alit̾ sapitis. id quoq nob̾ ds̃ reuelabit. Ueruntam in quod¬

Expanded text:
Ipsa est ergo Ecclesia, quae intra sagenam dominicam cum malis piscibus natat, a quibus corde semper et moribus separatur atque discedit, ut exhibeatur viro suo gloriosa, non habens maculam neque rugam . Corporalem autem separationem in litore maris, hoc est in fine saeculi expectat corrigens, quos potest, tolerans, quos corrigere non potest; non tamen propter eorum, quos non corrigit, iniqmulta, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequalitterarum ab auctoritate canonis distinguendum, est: non liceat, sicubi forte aliter sapuerunt, quam veritas postulabat: in eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab apostolo accipere: 'Si quid aliter sapitis, id quoque Deus vobis revelavit'. Sed et qu
Abbreviated transcription (Latin):
filii mali uistos uos dicitis. exitũ ur̃m ñ abluitis. ñ purgatis.
Cur ergo inquis nos queritis. Cursic suscipitis quos hereticos
dicitis : Uide ꝗͣ facile breuit᷑q respondeã. Querimꝰ uos qr¬

Expanded text:
filii mali iustos uos dicitis, exitum uestrum non abluitis, non purgatis. filii mali iustos uos dicitis, exitum uestrum non abluitis, non purgatis. \'Cur ergo\', inquis, \'nos quaeritis? cur sic suscipitis, quos haereticos dicitis?\' uide, quam facile breuiterque respondeam. quaerimus uos, q
Abbreviated transcription (Latin):
casse. S dicis. Quis mͥ est iste tẏchonius. Ille .ẽ. tychonius quẽ
parmenianꝰ rescribendo compescit. & eũ det̾ret ne talia scribat.
ñ tamen refellit ea ipsa quę seribit. uno sic̃ supͣ dixi eu p̃mit. qđ
cũ talia diceret de eccłia toto orbe diffusa. & qđ neminẽ in eiꝰ uni-¬
tate macularent aliena peccata. ab affroꝵ se tam̃ quasi traditoꝵ
contagione remouebat. & erat in parte donati. Posset aut̃ dicere
parmenianꝰ ista eũ om̃a eẽ mentitũ. S sic̃ idem tychoniꝰ cõmemo¬
Ad eyprianũ te reuoco cuiꝰ m̃tionẽ ipse fecisti. Prorsus scđm
scripta cẏpriani si peccatis alienis in unitate quisq maculatur.
iã ante cẏprianũ perut eccła. nec erat unde existeret ipse cy¬
prianꝰ. Si aut̃ ħ sentire sacrilegũ.ẽ. & certũ est ȩccłam ꝑma¬
nere. nemo alienis peccatis in eiꝰ unitate maculatur. Frustra

Expanded text:
unicasse. Sed dicis: eQuis mihi est iste Tychonius?\' ille est Tychonius, quem unicasse. Sed dicis: eQuis mihi est iste Tychonius?\' ille est Tychonius, quem Parmenianus rescribendo compescit et eum deterret, ne talia scribat; non tamen refellit ea ipsa, quae scribit; uno, sicut supra dixi, eum premit, quod, cum talia diceret de ecclesia toto orbe diffusa et quod neminem in eius unitate macularent aliena peccata, ab Afrorum se tamen quasi traditorum contagione remouebat et erat in parte Donati. posset autem dicere Parmenianus ista eum omnia esse mentitum; sed, sicut idem Tychonius commemoad Cyprianum te reuoco, cuius mentionem ipse fecisti. prorsus secundum scripta Cypriani, si peccatis alienis in unitate quisque maculatur, iam ante Cyprianum periit ecclesia nec erat unde existeret ipse Cyprianus. si autem hoc sentire sacrilegum est et certum est ecclesiam permanere, nemo alienis peccatis in eius unitate maculatur, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
se ab afroꝵ qͣsi traditoꝵ cõmunione secernens. qͦ uno eũ parme.¬
nianꝰ suffocat. quid respondẽ poteritis. nͥ qđ de uob̾ idem ty-¬
bit enĩ ille tychonus hõ ut dixi ur̃ȩ cõmunionis. a ducentis et
septuaginta ep̃is ur̃is conciliũ carthagine celebratũ. in quo con-¬
cilio ꝑ septuaginta & quinq dies postpositis om̃ibꝰ pͣteritis lima-¬
tã eẽ sententiã atq decretã. ut traditoribꝰ immensi criminis reis
si baptitari nollent ꝓintegris cõmunicarent᷑. Deuteriũ etiã ma-¬
eccłiȩ miscuisse. & scđm statuta illiꝰ concilii aducentis & septua¬
gunta ur̃is ep̃is facti. fecisse cũ traditoribꝰ unitatẽ. eiq deuterio
pꝰ ħ factũ iugit᷑ cõmunicasse donatũ. nec solũ huic deuterio. sed
etiã uniũsis mauroꝵ ep̃is ꝑ quadraginta annos quos dic̃ usq ad
onẽ ꝑ machariũ factã. traditoribꝰ sine baptis mo cõm¬

Expanded text:
se ab Afrorum, quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmese ab Afrorum, quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmenianus suffocat; quid respondere poteritis, nisi quod de vobis idem Tyc Scribit enim ille Tychonius, homo, ut dixi, vestrae communionis, a ducentis et septuaginta episcopis vestris concilium Carthagini celebratum: in quo concilio per septuaginta et quinque dies postpositis omnibus praeteritis, limatam esse sententiam atque decretam, ut traditoribus immensi criminis reis, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. Deuterium etiam MaEcclesiae miscuisse, et secundum statuta illius concilii a ducentis et septuaginta episcopis vestris facti, fecisse cum traditoribus unitatem eique Deuterio post hoc factum jugiter communicasse Donatum; nec solum huic Deuterio, sed etiam universis Maurorum episcopis per quadraginta annos, quos dicit usque adonem per Macarium factam traditoribus sine baptismo comm
Abbreviated transcription (Latin):
eram̃ta cõmunicantes. ce eos int̾ unitatis retia tolerantes do¬
nee ad litꝰ ꝑdueci separent᷑. tã immanis eoꝵ error& oopuetas
uequnabat  ue si inquinabat. iã te ȩccła maloꝵ eõmuituo¬
ne deleta e nec erat quȩ pareret ipsũ eyprianũs. Si aut̃ ał cep̃i¬
tũ e. ꝑmansit ȩccła. ecrtũ e etiã peccatis alienis in unitate xp̃i
ne minẽ posse maculari. ñ maloꝵ factis consentientẽ ne ipsis pecca-¬
tis cõmunicando polluatur. s ꝓpt̾ societatẽ bonoꝵ malos malos
tanꝗͣ paleã usq ad ultimã uentilationẽ in area dñica tolerantem.
Quȩ cũ ita sint. ubi.ẽ. p̾sumptio separationis ur̃ę. Nonne filu ma-¬
li estis: Ipsi uos iustos dic̃itis. exitũ aut̃ urm ñ abluitis. Lã si ue¬
lĩ & illa cõmemorare quȩ tychonius hõ cõmunionis ur̃ę scriptis¬
suis inserit. qͥ magis contͣ uos ꝓ ęccła catholica scripsit. frustra

Expanded text:
cramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, docramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, donec ad litus perducti separarentur, tam immanis eorum error et impietas inquinabat aut, si inquinabat, iam tunc ecclesia malorum communione deleta est nec erat, quae pareret ipsum Cyprianum. si autet, permansit ecclesia, certum est etiam peccatis alienis in unitate Christi neminem posse maculari non malorum factis consentientem, ne ipsis peccatis communicando polluatur, sed propter societatem bonorum malos tamquam paleam usque ad ultimam uentilationem in area dominica tolerantem. quae cum ita sint, ubi est praesumptio separationis uestrae? nonne filii mali estis? ipsi uos iustos dicitis, exitum autem uestrum non abluitis. Iam si uelim et illa commemorare, quae Tychonius, homo communionis usuis inserit, qui magis contra vos pro Ecclesia catholica scripsit, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
siti sui dño redditurꝰ. Quid ad hȩc dicis fr̃ uincenti ⁊ Nempe in¬
tueris hunc tantũ uirũ pacificũ ep̃m & fortissimũ marereemi
nichil uehem̃tius sat egisse. ꝙͣ ne unitatis uinculũ rũperetur.
Uides cũ parturientẽ. ñ solũ ut pariuli in xp̃o concepti nascan¬
tur. uerũ etiã ne iã nati de sinu matris excussi moriantur. Porro
aut̃ ipsam rẽ quã contͣ impios separatores cõme morauit. atdende.
ueritas habet. && qđ eccłia merito tenet. recte penitentibꝰ adul¬
teris pax dabatur. ilłi qui in totũ locũ penitentis. cont adulte¬
ros claudebant. impie utiq agebant. & claues ecełię pul santibꝰ¬
subtiahelunt & misericor dissimȩ pacientiȩ dĩ quȩ illos. ppte¬
sp̃s bnebnt inbulati cordis oblato. dura erudelitate contia dice¬
unt Mec tam istos misericordes & pacificos cũ eis xp̃iana sd¬

Expanded text:
siti sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe insiti sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pacificum episcopum et fortissimum martyrem nihil uehementius sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in Christo concepti nascantur, uerum etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriantur. Porro autem ipsam rem, quam contra impios separatores commemorauit, adtende. ueritas habet et quod ecclesia merito tenet, recte paenitentibus adulteris pax dabatur, illi, qui in totum locum paenitentiae contra adulteros claudebant, impie utique agebant, qui membris Christisubtrahebant et misericordissimae patientiae dei, quae illos proptepiritus et contribulati cordis oblato, dura crudelitate contra dicebant. nec tamen istos misericordes et pacificos cum eis Christiana sa
Abbreviated transcription (Latin):
quã ds̃ in om̃ibꝰ gentibꝰ ꝓmisit & reddit quasi iustitię suȩ cau¬
sa separare. magis q intelligas quã sit uera sententia paulo ante
a me cõmemorata. Filius malus ipse se ustũ dicit. exitũ aut̃ suũ
ñ abluit. Ponit in quadã epła sua quã scribit ad antonianum.
rẽ quandã satis rei de qua nc̃ agimus necessariã. S melius uer.¬
ba eiꝰ inserimꝰ. Antecessores inquit nr̃i quidã ep̃i. istic in ꝓiuncia
nr̃a dandã pacẽ mechis ñ putauer̃. In totũ penitentiȩ locũ contͣ᷑
lice eccłiȩ unitatẽ uł duriciȩ uł censurȩ suȩ obstinatione ruper. ut
quia ap̃ alios adulteris pax daret᷑. qui ñ dabat de eccłia separaret᷑
Manente concordiȩ uinculo. & ꝑseuerante ȩccłiȩ catholice induuduo
sacram̃to. Actũ suũ disponit &e dirigit iinusquisq ep̃s. rationẽ ꝓpo¬

Expanded text:
quam deus in omnibus gentibus promisit et reddidit, quasi iustitiae suae cauquam deus in omnibus gentibus promisit et reddidit, quasi iustitiae suae causa separare, magisque intellegas, quam sit uera sententia paulo ante a me commemorata: Filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. ponit in quadam epistula sua, quam scribit ad Antonianum, rem quandam satis rei, de qua nunc agimus, necessariam; sed melius uerba eius inserimus. antecessores\', inquit, \'nostri quidam episcopi istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt, in totum paenitentiae locum contra licae ecclesiae unitatem uel duritie uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut, quia apud alios adulteris pax daretur, qui non dabat, de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante ecclesiae catholicae indiuiduo sacramento actum suum disponit et dirigit unusquisque episcopus rationem propo
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Si aut̃ iã nec illuc confugere audetis. sine ullo luctamine
nau frañgatis. Porro aut̃ cẏprianus aut nͦ sensit omnino qđ eũ
sensisse recitatis. aut ħ postea correxit in regula ueritatis. aut
hunc quasi neuũ sui candidissimi pectoris. cooꝑuit ubere cari-¬
tatis. dũ inuitate eccłie toto orbe crescentis & copiosissime defen¬
dit. & ꝑseuerantissime tenuit uinculũ pacis. Scriptũ .ẽ. enim.
Caritas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Accessit huc etiaͦ qđ tanꝗͣ
pat̃ falce passionis. Sarm̾tũ enĩ ait dñs qđ in me dat fructum.
purgat illud pat̾ m̃s. ut maiorẽ fructũ afferat. Unde quia nͥ
herens in diffusione uitis. radicẽ ñ deseruit unitatis: Nam &¬
i traderet corpꝰ suũ ut arderet. caritatẽ aut̃ nͨ haberet.
ei ꝓdesset. Attende adhuc paululũ in litt̾is eypriani. ut ad ũ-¬
tas qͣ in excusabilẽ ostenderit qui se uoluerit ab unitate ȩccłiȩ¬

Expanded text:
dat; si autem jam nec illuc confugere audetis, sine ullo luctamine dat; si autem jam nec illuc confugere audetis, sine ullo luctamine naufragatis. 40. Porro autem Cyprianus, aut non sensit omnino quod eum sensisse recitatis, aut hoc postea correxit in regula ueritatis aut hunc quasi naeuum sui candidissimi pectoris cooperuit ubere caritatis, dum unitatem ecclesiae toto orbe crescentis et copiosissime defendit et perseuerantissime tenuit uinculum pacis; scriptum est enim: Caritas cooperit multitudinem peccatorum. accessit huc etiam, quod tampater falce passionis: Sarmentum enim, ait dominus, quod in me dat fructum, purgat illud pater meus, ut maiorem fructum adferat. unde, nisi quia haerens in diffusione uitis radicem non deseruit unitatis? nam etsi traderet corpus suum, ut arderet, caritatem autem non haberet, nihil ei prodesset. Adtende adhuc paululum in litteras Cypriani, ut aduertas, quam inexcusabilem ostenderit, qui se uoluerit ab unitate eccle
Abbreviated transcription (Latin):
uit impiȩ conatꝰ audaciȩ. quod &e adũsus eas quȩ tantȩ notitię
mole firmatȩ st̃. sese erigere ñ p̾termisit. Nos tam̃ duas ob res ñ
negamꝰ illud sensisse cyprianũ. qđ & stilus eiꝰ habet quandam
ꝓpriã faciẽ qͣ possit agnosci. & qđ ibi magis contͣ uos causa
nr̃a de monstratur inuictior. urẽq separationis p̃sũptio. uide¬
licet ne macularemini peccatis alienis tota facilitate subũtit᷑.
cũ apparet in litt̾is eyprian cõmunicata cũ peccatoribꝰ sacram̃¬
ta. cũ admissi st̃ in eccłiam qui scđ̾m urãm. & sic̃ uultis illius
sententiã baptismũ ñ habebant. & tam᷑ ęccłam ñ ꝑisse. s in sui
generis dignitate ꝑ totũ orbẽ sparsa dnica frum̃ta mansisse.
Ac ꝑ ħ si ꝑturbati tanquã ad aliquẽ portũ. sic ad auetoritatẽ
Cypriani confugitis. udetis quẽ illic scopulũ ur̃ error offen¬

Expanded text:
vit impiae conatus audaciae, quod et adversus eas quae tanta noticiae vit impiae conatus audaciae, quod et adversus eas quae tanta noticiae mole firmatae snegamus illud sensisse Cyprianum, quod et stilus eius habet quandam propriam faciem, qua possit agnosci, et quod ibi magis contra uos causa nostra demonstratur inuictior uestraeque separationis praesumptio, uidelicet ne macularemini peccatis alienis, tota facilitate subuertitur, cum apparet in litteris Cypriani communicata esse cum peccatoribus sacramenta, cum admissi sunt in ecclesiam, qui secundum n habebant, et tamen Ecclesiam non perisse, sed in sui generis dignitate per totum orbem sparsa dominica frumenta mansisse. Ac per hoc si perturbati tanquam ad aliquem portum sic ad auctoritatem Cypriani confugitis, videtis quem illic scopulum vester error offen
Abbreviated transcription (Latin):
bebut eccłiȩ. ñ in canonicis s in suis & in concilu litt̾is inuenit᷑.
correxisse aut̃ istã sententiã ñ inuenit᷑. Non in congruent̾ tam̃
de tali uiro existimandũ ẽ. qđ correxerit. & fortasse suppressum
sit ab eis qui ħ errore nimiũ delectati st̃. & tanto uelut patro.¬
cinio carere noluer̃. quanꝗͣ ñ desint qui ħ eẏprianũ prorsꝰ non
sensisse contendant. s sub eiꝰ nomine a p̾sũptoribꝰ atq m̃dacibꝰ
fuisse confictũ. Neq enĩ sic potuit integritas atq noticia lit.¬
terarũ
uniꝰ ꝗͣ libet illustris ep̃i custodiri. quẽ ad modũ scriptura cano¬
ica tot lit guarũ litt̾is & ordine atq successione cele¬
nibꝰ apłoꝵ multa confingerent. frustra quidem. qr illa sie com¬
maita. sic celebrata. sic nota x̃. Uerũ quid possit aduersus lit¬
teras ñ canonica auctoritate fundatas. etiã hinc demonstra¬

Expanded text:
bebat ecclesiae, non in canonicis sed in suis et in concilii litteris inuenitur. bebat ecclesiae, non in canonicis sed in suis et in concilii litteris inuenitur. correxisse autem istam sententiam non inuenitur: non incongruenter tamen de tali uiro existimandum est, quod correxerit et fortasse suppressum sit ab eis, qui hoc errore nimium delectati sunt et tanto uelut patrocinio carere noluerunt. quamquam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse contendant, sed sub eius nomine a praesumpfuisse confictum. Neque enim sic potuit integritas atque notitia litterarum us quamlibet illustris episcopi custodiri, quemadmodum Scriptura canonica, tot linguarum litteris, et ordine, et successione cele multa confingerent. Frustra quidem: quia illi sic commendata, sic celebrata, sic nota est. Verum quid possit adversus veras non canonica autoritate fundatas, etiam hinc demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia nasceret᷑. qͣntomagis multo posterior urͣ auctor pat̾ q
donatꝰ:: Si aut̃ illo tẽpore cũ in eam sine baptismo admitte¬
bant᷑. erat tam̃ ęccła quȩ pareret cyprianũ. pareret & donatum.
manifestũ .ẽ. ñ contaminari iustos peccatis alienis qͣndo cũ eis sa¬
cram̃ta cõmunicant. ac ꝑ hoc separationẽ qua existis ab unitate
qua excusatione possitis abluere ñ habetis. impleturq in uobis
sc̃ȩ scripture illud oraculũ. Filius malus ipse se iustũ dic̃. extcũ
aut̃ suũ ñ abluit. Meritis aut̃ cẏpriani sic ñ equatur qͥ ꝓpt̃
paria sacram̃ta nec ipsos hereticos audet rebaptirare. sic̃ ñ ȩquat᷑
meritis petri. quis quis ñ cogit g̾s iudaitare. S illa petri ñ tantũ
claudicatio. uerũ etiã correctio scripturis canonicis continetur.
exprianꝰ aut̃ sensisse alit̾ de baptismo ꝗͣ forma & consuetudo ha¬

Expanded text:
ecclesia nasceretur, quanto magis multo posterior uester auctor paterque ecclesia nasceretur, quanto magis multo posterior uester auctor paterque Donatus! si autem illo tempore, cum in eam sine baptismo admittebantur. erat tamen ecclesia, quae pareret Cyprianum, pareret et Donatum, manifestum est non contaminari iustos peccatis alienis, quando cum eis sacramenta communicant. ac per hoc separationem, qua existis ab unitate, qua excusatione possitis abluere, non habetis impleturque in uobis sanctae scripturae illud oraculum: Filius malus ipse se iustum dicit. exitum autem suum non abluit. Meritis autem Cypriani sic non aequatur, qui propter paria sacramenta nec ipsos haereticos audet rebaptizare, sicut non aequatur meritis Petri, quisquis non cogit gentes iudaizare. sed illa Petri non tantum claudicatio uerum etiam correctio scripturis canonicis continetur; Cyprianus autem sensisse aliter de baptismo, quam forma et consuetudo ha
Abbreviated transcription (Latin):
neȩ a iure cõmunionis amouendos eẽ decreuit. qđ in ea ipsa
epła ad iubaianũ quę in concilio cuiꝰ auetoritatẽ ad rebapti¬
rindũ sequi uos dicitis pͥmitꝰ recitata &̃ cũ fateat᷑ in p̾teritũ
sic eẽ amissos in ęccłiam qui fuerant alibi baptirati ut denu¬
o ñ bapticarent᷑. unde illos sine baptismo fuisse arbitͣtur. tan.¬
tũ tam̃ ponit utilitatis & salubritatis in pace ȩccłiȩ. ut ꝓpt̾
illã ñ eos eredat ab ęccłȩ muneribꝰ separari. Qua in re si inge.¬
niũ tuũ noui. facillime ꝑspicit totã causam urãm penitus
euersam & extinctã. Si eniꝰ sacram̃ta cũ peçcatoribꝰ cõmunicando
sic̃ putatis perut eccła quę fuerat in orbe t̾rarũ. nã uos ideo sepa¬
rastis. iã prius tota perierat. cũ sic̃ dic̃ eyprianꝰ in eã sine bap.¬
tismo admit tebant᷑. ac sic nec ipse cyprianꝰ habebat in qua

Expanded text:
nec a iure communionis amouendos esse decreuit, quod in ea ipsa nec a iure communionis amouendos esse decreuit, quod in ea ipsa epistula ad Iubaianum, quae in concilio, cuius auctoritatem ad rebaptizandum sequi uos dicitis, primitus recitata est, cum fateatur in praeteritum sic esse admissos in ecclesiam, qui fuerant alibi baptizati, ut denuo non baptizarentur, unde illos sine baptismo fuisse arbitratur, tantum tamen ponit utilitatis et salubritatis in pace ecclesiae, ut propter illam non eos credat ab ecclesiae muneribus separari? Qua in re, sicut ingenium tuum noui, facillime perspicis totam causam uestram penitus euersam et extinctam. si enim sacramenta cum peccatoribus communicando, sicut putatis, periit ecclesia, quae fuerat in orbe terrarum — nam uos ideo separastis —, iam prius tota perierat, cum, sicut dicit Cyprianus, in eam sine baptismo admittebantur, ac sic nec ipse Cyprianus habebat, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ ita loquit᷑. Ds̃ misereat᷑ nr̃i & benedicat nob̾. illuminet
uultũ suũ suꝑ nos. ut cognoscamꝰ in t̾ra uiã tuã. in om̃ibꝰ gentibꝰ
lectat auctoritas. qͣm quidem sic̃ dixi canonis auetoritate dis-¬
tinguimꝰ. cur in eo te ñ delectat qđ unitatẽ orbis t̾rȩ atq om¬
niũ gentiũ & diligendo tenuit. & dispitando tenuit & defen-¬
dit. qđ eos qui se tanꝗͣ ustos ab ea separare uoluissent. arro¬
gantissimos & suꝑbissimos uidicauit. irridens eos ħ sibi assu-¬
mere qđ nec apłis concessit dñs ut ante tẽpꝰ zizania collige-¬
rent. aut t̾anꝗͣ ipsis palã ferre. & areã purgare concessũ sit.
paleas conarent᷑ a tritico separare. quod unũquẽq alienis pec¬
catis maculari ñ posse monstrauit. quã sibi om̃s impię sedi-
tionis auctores solã causam separationis assumunt. qđ in eo ip¬
so in qͦ alit̾ sapuit. collegas diuersa sentientes ñ iudicandos.

Expanded text:
 inluminet uultum suum super nos, ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus lectat auctoritas, quam quidem, sicut dixi, a canonis auctoritate distinguimus, cur in eo te non delectat, quod unitatem orbis terrae atque omnium gentium et diligendo tenuit et disputando defendit, qgantissimos et superbissimos judicavit, irridens eos hoc sibi assumere, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut ante tempus zizania colligerent, aut tanquam ipsis paleam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conarentur a tritico separare: quod unumquemque peccatis alienis maculari tionis auctores solam causam separationis adsumunt, quod in eo ipso, in quo aliter sapuit, collegas diuersa sentientes nec iudicandos