comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
format: Lugnũ mergit. & ferrum in suꝑficiem attulit : quia uidelic& redẽptor: & cordatũ¬
lignũ atq iactauit & sicferrum sustulit : Lignũ nãq consringereẽ : corabelatione c̃terere
Lignũ adima iactareẽ : deuatũcor incugitatine utdiximꝰ ꝓpriȩ infirmitatis humiliare:
Atq illco ferrum ad suꝑficiem redit : quia aduxũ exercitatinis pristinȩ intellȩ gentiȩ
recurrit. Igitur qm̃ donum intellectus qđ accipitur uixcũ tot difficultatib: custodit :
Curandũ ualdeẽ neotio tõrpeat᷑ curandũne incitatione operis uitio elationis tuanes¬
cat Sci nãq uiri minime exultent. qͣuȩ cognoscunt quefaciunt Sed cũfaciunt qͣ cogno-¬
uer̃ : & suntellegendo largiunt᷑ congaudent amunere largitoris: Merentes tam̃
considerant debitũ uperis : utuidelic& accione ꝑ soluant. qđ eis p̃rogatũẽ in cognitione:
stult ẽ nãq debitor quigaudens pccunias mutuas accip̃: & tẽp̃ qđ reddere debtat ñ

Expanded text:
ferrum in superficiem attulit, quia videlicet Redemptor lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. » Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est elevatum cor in cognitione ut diximus propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentiae recurrit. Igitur quoniam donum intellectus quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est, ne otio torpeat, curandum ne incitatione operis vitio elationis evanescat. Sancti namque viri minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt. Sed cum faciunt quae cognoverunt, etsi intelligendo largius congaudent a munere largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis: ut videlicet actione persolvant, quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptor nr̃ rectorib ȩccłȩ armis spiritalib seindui. & c̃tra hostem antiquũ p̃cep̃
& corda constat: Pu& qͥppe testam̃tũ : figurat̃ cornu ꝓpt̃ duritiam: Pnouũ uͦ qđ in car-
nato dño factumẽ signat᷑ corda : & dũcorda trahit᷑ : cornu curuat᷑ : quia cũ testam̃tõ
nouũ discutit᷑ aduritia litierȩ u&us indinat᷑ : & ad intellectum spiritalem flectit̃ : quia
rigor eiꝰ duritiȩ ñten&ur: Sagittȩ enĩs hȩc ipsã uerba quȩ doctores ꝓfer: Unde bene
&iã descis doctorib. ꝑ ꝓph& ã gentilitatem ingredientib: dr̃: Cũ sagittis & arcu ingre

Expanded text:
Redemptor noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui, et contra hostem antiquum praecipet chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu nato Domino factum est, signatur chorda. Et dum chorda trahitur, cornu curvatur, quia cum Testamentum Novum discutitur, a duritia litterae Vetus inclinatur, et ad intellectum spiritalem flectitur, quia rigor ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba quae doctores proferunt. Unde bene etiam de sanctis do
Abbreviated transcription (Latin):
quirunt . Vnde eccłȩ usib bene instructi deseruire possint frequent̃ gͦ talib dñs. &ingeni iacũ-
men &uere sapientiȩ donũ largit᷑ : Quibene quattuor eẽ memorant᷑ : ut quatiuor euangelioꝵ eru-¬
ditione imbuti: inquattuor mundi partib fidei ueritauem p̃dicent: Legit̃ enĩ ineuangelio. qđ dñscũ
pubrlicanis & peccatorib: manducar&. & mulier quȩ erat inciuitate peccatrix lacrimis eius
lauar& pedes. & capillis suis terger&. & unquento unguer&&: Matheum x publicano apłm &
euangelistẽ fecit Apparuit pꝰ resurrectionem suã primo maruȩ maglalene. dequa eicerat
septem demonia: Illa uadens nuntiauit his quicũeo fuerant. liugentib: & flentib Porro ducẽ illũ

Expanded text:
quirunt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possint. Frequenter ergo talibus Dominus, et ingenii acumen, quirunt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possint. Frequenter ergo talibus Dominus, et ingenii acumen, et verae sapientiae donum largitur. Qui bene quatuor esse memorantur, ut a quatuor Evangeliorum eruditione imbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. Legitur enim in Evangelio , quod Dominus cum publicanis et peccatoribus manducaret, et mulier quae erat in civitate peccatrix lacrymis ejus rigaret pedes, et capillis suis tergeret, et unguento ungeret . Matthaeum ex publicano apostolum et evangelistam fecit ; « apparuitque post resurrectionem suam primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. Illa videns nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
Quia scissesunt in ideserto aquȩ : & torrentes in solitudine: E tquȩ erat arida. instagnũ: & siciens. in sontes
aquarum : unde dr̃is ꝓipsum ꝓpho&am loquens ait: Om̃s ficientes uenite ad aquas & qͥ ñ hab&is ar-¬
gentũ ꝓperate emite & comedite Uenite emitte absꝗ argento. & absq: ulla cõmutatione : uinũ && lac:
scriptura qđ quattuor uirilepsi abissent in castra syrorum: & nullũ ibi repperientes. comederint¬
& biberint : ab latisq inde auro & argento inuestib: & abscimsis. postea c̃puncti in ciuitatem
diti uł diuersis errorib: impliciti feditatẽ exint̾na peste educentes. ostendunt incute : hos dñs
sepe c̃uertens ad fidem. & mundans aberrore & uicũs: uerȩ salutis nuntios efficit: Ingressĩugit᷑
leꝓsi in castra sẏroꝵ comeder̃ & biber̃ & aurum atq argentũ indeasportauer : Cũ despccti huius¬
mundi meditatio nephilosophiȩ operam dantes. & sens subtilitatem. & locutionus uenustatem ad¬

Expanded text:
nt in deserto aquae, et torrentes in solitudine, et quae erat arida, in stagnum; et sitiens in fontes aquarum . » Unde Dominus per ipsum prophetam loquens ait: « Omnes sitientes, venite ad aquas, et qui non habetis argentum, properate, emite et comedite. Venite, emite abScriptura, quod quatuor viri leprosi abierint in castra Syrorum, et nullum ibi reperientes comederint et biberint, ablatisque inde auro et argento ac vestibus et absconsis, postea compuncti in civitatem diti, vel diversis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes, ostendunt in cute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et mundans ab errore et vitiis, verae salutis nuntios effecit. « Ingressi igitur leprosi in castra Syrorum comederunt et biberunt, et aurum atque argentum inde asportavermundi, meditationi philosophiae operam dantes, sensus subtilitatem, et locutionis venustatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum. uidere ñ potuit: quã diulle regnũ tenuit inudea ꝓpħa oculos ñltuauit ad
celum : ñ sei reserata cedestia : ñ apparuit dñs sabaoth nec in ministerio fidelit̃ scĩ nom̃
auditũ ẽ. Quando uͦ ille mortuuse: uniuersa q̃ sub sequens sermo monstrauit. aꝑto¬
sesẽ lumine ꝓdider̃. Tale quiddam. & inexodo scriptum ẽ: dum pharao uix̃ ppłs isrł exluti &

Expanded text:
lle regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt reserata caelestia, non apparuit dominus sabaoth nec in mysterio fidei ter sancti nomen auditum est. quando uero ille mortuus est, uniuersa, quae subsequens sermo monstrabit, apertosese lumine prodiderunt. tale quiddam et in Exodo scriptum est: dum Pharao uixit, populus Israhel e
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tutores regis appellat. testante libro paralipomeñ : qͥcũ roboam scuta erea ꝓ auroissecis¬
se cõmemor assoe. adiecit: Etiradidit illos principib scutarioꝵ quic̃ todiebant uestibulũ palatii:
inqͦ uid lici& libro distintius hȩc cuncta replicant: Tertia pars ur̃m qui uenuunt ad sabbatũ
sacer dotũ & leuitarum & ianitoꝵ erit in portis Tertia uͦ pars ad domũ regis : Ett̃cia
inporta quȩ&ppellat᷑ sund am̃t: om̃e uͦ rdiqui ãĩ uulgus sit inatrus dom̃ dñ: nec quisquã aluĩ in gre¬
diat᷑ domũ dñ nisi sacerdotes & q ministrant delcuitis ipsi tantũ modo in grediant̃. quia sc̃ificatis
Et om̃ẽ reliquũ uulgus obseru&& custodias dñi: Leuitȩ aut̃ circumdent reggem. habentes singuli arma
scutariorũ in palatium :¬

Expanded text:
autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon: qui cum Roboam scuta aerea pro aureiautem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon: qui cum Roboam scuta aerea pro aureise commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur: Tertia pars vestrum, qui veniunt ad Sabbatum, sacerdotum, et Levitarum, et janitorum, erit in portis. Tertia vero pars ad domum regis, et tertia in porta quae appellatur Fundamenti. Omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini. Nec quisquam alius ingrediatur domum Domini, nisi sacerdotes et qui ministrant de Levitis; ipsi tantummodo ingrediantur qui sanctificati sunt, et omne reliquum vulgus observet custodias Domini. Levitae autem circumdent regem, habentes singuli arma scutariorum in palatium
Abbreviated transcription (Latin):
oho&a arguunt᷑ : quia scđm iacobi apłi sententiã. sic̃ corpꝰ. sine spũ mortuũ ẽ. ita &¬
fides sinc operib: mortuaẽ: Et alibi scriptuẽ quiugnorat ignorabitur : Mortuus gͦ ẽ¬
helis cus & sepelicr̃ eum: Latrunculi quoq demoab uener in t̾rã ipso anno Quidam autem
sepelientes homine. & uidentes latrunculos: ꝓiecer̃ cadauer in sepulchro helisci Qd am¬
bulauit. & tetiqit ossã helis: & reuiꝰ it homo. & stexit suꝑpedes suos Quid significat hȩo¬
resuscitatio cadaueris mortui ꝑ contactum oss hdisci᷑ nisi uita fideliũ quȩ in morit uera¬
cit̃ constat᷑ quicũq qͦ firmaside tangit: mortẽ xp̃i. & spe suã ueracit̃ in ipso c̃locat: sime du-¬
bio particeps erit resurrectionis cius: Dic̃ enĩ ipsa ueruas : Egosum resurrecho & uita : qͥ
credit in me &iã simortuũ fuerit uiu& ⁊ & om̃is quiuuit &credit inme ñ mori&ur

Expanded text:
opheta arguuntur, quia, secundum Jacobi apostoli sententiam , « sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita opheta arguuntur, quia, secundum Jacobi apostoli sententiam , « sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita fides sine operibus mortua est. » Et alibi scriptum est: « Qui ignorat, ignorabitur . » « Mortuus est eEliseus, et sepelierunt eum. Latrunculi quoque de Moab venerunt in terram isepelientes hominem viderunt latrunculos et proiecerunt cadaver in sepulchro Helisei quod ambulavit et tetigit ossa Helisei et revixit homo et stetit superesuscitatio cadaveris mortui per contactum ossium Elisaei, nisi vitam fidelium, quae in morte Christi veraciter constat? Quicunque ergo firma fide tangit mortem Christi, et spem suam veraciter in ipso collocat, sine dubio particeps erit resurrectionis ejus. Dicit enim ipsa Veritas: « Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. Et omnis qui vivit et credit in me, non m
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra eum uirdĩ &ait Si ꝑcussisses quinquies. aut sexies sue sep̃ties ꝑcussisses syriã usq
ad c̃sumationem : Nunc aut̃ trib uicib: ꝑ cuties eam: Ecce ꝓpħa m̃dat regi iaculo ꝑ-¬
studiose agunt: merito increpatione diuna arquunt᷑: Quidẽ enĩ trib: uicib: t̃rã iaculo
ꝑcutere : nisi trinitatis fidem carnalib: ꝑ doctrinã in sinuare : sedcũ hoc satis doctor¬
agit homnesq ad fidem ꝑducit: necesseẽ ut adhuc inst& uerba donec illos doceat. quiq: cor-
poris sensib: imperare : bonisq operib: quȩ ꝑ senariũ numerũ exprimunt᷑ studium im¬
pendereꝰ Nec ñ & scientiã spiritalẽ instant̃ meditari quã septi formis sp̃s gr̃a inscriptu-
ris sacris c̃stituit: atq ad salutẽ humani generis. gemino testam̃to edidit: Quiaut̃ solã
fidem sine uperib: bonis. & meditatione legis dĩ. sibi sufficere credunt ad salutẽ recte a ꝓ-¬

Expanded text:
uinquies, aut sexies, sive septies, percussisses Syriam usque ad consummationem. Nunc autem tribus vicibus percuties eam. » Ecce propheta mandat regi jaculo pestudiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos doceat quinque sensibus corporis imperare, bonisque operibus quae per senarium numerum exprimuntur studium impendere, necnon et scientiam spiritualem inris sacris constituit, atque ad salutem humani generis gemino Testamento addidit. Qui autem solam fidem sine operibus bonis et meditatione legis Dei sibi sufficere credunt ad salutem, recte a pr
Abbreviated transcription (Latin):
tate : qua & mortuus ẽ: Descenditq: ad cũ ioasrexisrł : & flebat coram eo dicebatq Pat̃mi.¬

Expanded text:
tate, qua et mortuus est. Descenditque ad eum Joas rex Israel, et flebat coram eo, dicebatque: Pattate, qua et mortuus est. Descenditque ad eum Joas rex Israel, et flebat coram eo, dicebatque: Pat
Abbreviated transcription (Latin):
hominib: qͥaccipiebant pecuniã utdistribuerent eã artisicib: sed in fide tractabant eam: Deuotio
niam dñi sine aliciuus fraudis sp̃itione tractarent : & hanc deherario sublatã fidelit̃ artificib:
ad muniendã domũ ꝓut insingulis op ec& offer̾ent: Vnde netesseẽ ut c̃siderent hiqͥ spiritalem
pecuniã uerbidĩ ad dispensandum c̃seruissuis operariis scilico& diuinis accipiebant. quant a
fide quantaq discretione illis op̃ ẽ qͥb: ratio decadem pecunia reddenda ẽ : ut stud eant non
mi nꝰ fadeles inspiritalib: inueniri. quã isti incorporalib fuer̃ inuenti Pecuniã uͦ ꝓdelicto. &
pecuniã ꝓpeccatis. ñ inferebant intẽplũ dñi.: quia sac̃dotũ erat: hacc sentia ostendit qđ ñ quis¬
ꝓprio arbitrio facile secredere deb&: sedsciat qđ magis efessio peccatoꝵ & penitentia sac̃dotũ
uiditio ꝑ agenda ẽ. qui habent scientiã discernendi int̾ mundũ & inmundũ. & lep̃ maculã

Expanded text:
hominibus qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, devotionniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam dopecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis, accipiebant; quanta fide, quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est, ut studeant non minus fideles in spiritalibus inveniri, quam isti in corporalibus fuerunt inventi. « Pecuniam vero pro delicto, et pecuniam pro peccatis sed magis sciat, quod confessio peccatorum et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est, qui habent scientiam discernendi inter mundum et immundum, et leprae maculam
Abbreviated transcription (Latin):
& pontisicẽ appellat sũmos doctores qͥ pecuniã c̃latã iuxta numerũ atq m̃surã illis tribue¬
bant qͥ p̃erant fabris & cem̃ tariis. hocẽ dispensatorib: uerbi diuini: qui tuangelici irmci
m̃ surã c̃seruissuis hnisquioꝑ ant̃ indimo diũ. & uirtutũ oꝑa in ȩdi ficio diuino c̃ponunt tri
iectos sibi discipulos uerbi diuini semina ꝑ totũ orbem sparser̃. quatenꝰ oꝑarios uoluntati
dĩ idoneos inauditorib: sius ꝑficerent : quorũ alii fabric ab ant ligna : cũ sem& ipsos. & eos
qui sibioboediebant ligna sructisera indomo dñi parare studebant: A lusirtatesta faciebant:
quando illa quȩ ꝑ heresim. & scis mate rupta erant. reȩdifi cabant Alii saxa cedebant. cum
duros corde & incredulus fortiõ increpabant : ita ut implerour instauratio domꝰ dñĩ
in uniuersis qͥ diligebant expensa ad muni endã domũ dñi Iuxta illud utiq apłi quo ait:¬

Expanded text:
et pontificem appellat summos doctores, qui pecuniam collatam juxta numerum atque mensuram illis tribuebant qui praeerant fabris et coementariis, hoc est, dispensatoribus verbi divini, qui evangelici tritici mensuram conservis suis his qui operantur in domo Domini, et virtutum opera in aedificio divino componunt, triectos sibi discipulos verbi divini semina per totum orbem sparserunt quatenus operarios voluntati Dei idoneos in auditoribus suis perficerent. Quorum alii fabricabant ligna, cum semetipsos equi sibi obediebant, ligna fructifera in domo Domini parare studebant, alii sarta tecta templi faciebant, quando illa quae per haeresim et schismata rupta erant, reaedificabant. Alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabant, ita ut impleretur instauratio domus Domini, in universis quae indigebant expensa ad domum Domini mu
Abbreviated transcription (Latin):
& aduentũ ipsius & regnũ eius. ꝓdica uerbũ insta oportunẽ in portune : Argue ob-¬
secra increpa. in om̃i patientia & doctrina: Unde ñ deb& doctoꝵ ꝓpt̃ auaritiã negle-¬
gere animarũ curã : sed magis ꝑpi&atem ad &ernã ꝑtendere requiẽ: qđ significat
aphȩç int̃ p̃tat᷑ enĩ c̃tinebit. ł ad p̃ hendet : Vnde idẽ apłs enumeratis uitus. quȩ auaritiã
comitantur : ad p̃dictum discipulũ intulit dicens : Tuaut̃ homo dĩ hȩc suge : sectare

Expanded text:
num ejus, praedica verbum, insta opportune, importune: argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam negligere animarum curam, sed magis per pietatem ad aeternam pertendere requiem, quod significat Aphec, interpretatur enim continebit vel apprehendet. Unde idem Apostolus, enumeratis vitiis quae avaritiam comita
Abbreviated transcription (Latin):
feci isr ł: seruiuut quoq baal & ad orauit cum. & irritauit dnmndm̃ urł iuixta om̃a qua
fecerat pat̃ eĩ sed ñ diu ꝓpero eait : quia ꝑ ancellos cenaculi sui qđ habebat insamaria. ce¬
cidit ec eigro tauit: Misutq nuntios ab el zebub dm̃ accaroni : ut c̃ sulerent eum. utrũ uiutr
possoe dehac insirmitate : cui cum helias nuntus suis obuans de morte uirinar espondis¬
sia Misit ad eum quin qua genariũ principem cũmilitib sibi subiectis. uteum addicorest:
Scal lnsgne glesti consipts. Iterumisi aliũ quinquagenar ium. quisimlitꝰ casuus cobus:¬

Expanded text:
 juxta omnia quae fecerat pater ejus. Sed non diu prospere egit, quia per cancellos coenaculi sui, quod habebat in Samaria, cecidit et agrotavit. « Misitque nuntios ad Beelzebub deum Accaron, ut consulerent eum utrum vivere posset de hac infirmitate. » Cui cum Elias nuntiis suis obvians de morte vicina respondisset, misit ad eum quinquagenarium principem, cum militibus sibi subjectis, ut eum adducerent. Sed his igne coelesti consumptis, iterum misit alium quinquagenarium, qui similiter cum suis combus
Abbreviated transcription (Latin):
ioas filiũ acha ziȩ tollens furaẽ. demedio filioꝵ regis. quint̃ ficiebant᷑ : & abscondit eum a faciȩ athahȩ
ut ñ int̃ficer&ur: Eratq cũea indomo dñi damsex annis : quia iosaba uxor erat ioiadȩ puntficis: A¬
thalia igit᷑ hecq̃ sem̃dđ extinquere moliebat᷑ & regiã styrpẽ delere. bene impixatẽ exprimit sina¬
gogȩ : quȩ ꝓ nequitiã m̃tis. seminis dd̾. hocẽ . xp̃i insidiatrix erat. & odiũ c̃tra eum semꝑ incorde ge-¬¬
rebatꝰ quȩ aliquando regnare uidebat᷑ cũlegis ceremonias temporalit̃ obseruabat: Int̃ p̃tatur aũ¬
athalia temporalis dñi : sedisabȩ strenu itate que int̃ p̃tat̃ saturitas dñi. idẽ ex dȩ in qua uerȩ s̃¬

Expanded text:
oas filium Ahaziae tollens, furata est de medio filiorum regis qui interficiebantur, et abscondit eum a facie Athaliae, ut non interficeretur, eratque cum ea in domo Domini clam sex annis, quia Josaba uxor erat Joiadae pontificis. » Athalia igitur haec, quae semen David exstinguere moliebatur, et regiam stirpem delere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis, seminis David, hoc est Christi, insidiatrix erat, et odium contra eum semper in corde gerebat, quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur Athalia temporalis Domini. Sed Josaba strenuitate quae interpretatur saturitas Domini, id est Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
amasi ȩ ragis iudȩ & hierusalẽ & cõ : A raricis ipset̃ orias quiꝓpt̃ contẽptũ dñi dũ sacri¬
ficare intẽplo uell& contra legẽ moxsi. ꝑcussẽ lepra adño iusta altare ad stans. & ho¬
locausta nitens osstrre : Potest quippe orias rexleps. sugnificare diabolũ : cui lepra ini¬
quitatis in sanabilisẽ. Quicũ suã m̃surã ñ uell& cognoscere & maiora tẽptass& appe¬
tere : feditate pessimȩ leprae notabilis effect dedomodĩ eiectu se : & ꝑseuerauerit usq in
finẽ leps separatꝰ a. pło dĩ : Sub hoc uidelic& rege regnante : & quantũ in seẽ. sac̃ dotiũ¬

Expanded text:
dum sacrificare in templo vellet contra legem Moysi, percussus est lepra a Domino juxta altare astans, et holocausta nitens offerre . Potest quippe Ozias, rex leprosus, significare diabolum, cujus lepra iniquitatis insanabilis est. Qui cum suam mensuram non vellet cognoscere, et majora tentasset appetere, foeditate pessimae leprae notabilis effectus de domo Dei ejectus est, et perseveravit usque in finem leprosus, separatus a populo Dei. Sub hoc videlic
Abbreviated transcription (Latin):
angłi uocant᷑ quia & ipsi quã uis hab& hereo cȩlo expulsi sint adhuc tam̃ inereͥo cȩlo
demorantur : Sic̃ paulus ait contra spiritalia nequiti& in cȩlestib: Sed quia ter cius
expositumis eiusdem. hoc in loco finiamꝰ : ut desequentib reb simul cumistoria aliud
⁊cellos cenaculi sui. qđ habebat insamaria. & egrotauit: Misitq nuntios. dicens
adeos Ite. comsulite belxebub dm̃ accaron: utrũ uiuere queamde infirmitate ma h
Angłs aut̃ dñi locutꝰe. adheliã tesbiten: Surge ascende in occursum nuntiorũ
dm̃ accaron: quã obrem haec dic̃ dñs: dlectulo suꝑquem ascendisti. ñ descendes: sed
morte morieris: &rłq Mortuo qͦq impussimo rege achab. impuis heres ei successit
filiu utiq ei hoc ozias : de quoscriptura narrat: qđ fecerit malum inc̃spectudnĩ :
& ambulauerit inuia patris sui & matrissuȩ : &inua ieroboam̃ filui nabath. qͥ peccare

Expanded text:
angeli vocantur, quia et ipsi, quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . » Sed quia tertius expositionis ejusdem hoc in loco finiamus, ut de sequentibus rebus simul cum historia aliud uli sui quod habebat in Samaria et aegrotavit misitque nuntios dicens ad eos ite consulite Beelzebub deum Accaron utrum vivere queam de infirmitate mea hac angelus autem Domini locutus est ad Heliam Thesbiten surge ascende in occursum nuntiorum dmorte morieris, etc. » Mortuo quoque impiissimo rege Achab, impius haeres ei successit, filius utique ejus Ochozias, de quo Scriptura narrat quod fecerit malum in conspectu Domini, et ambulaverit in via patris sui et matris suae, et in via Jeroboam fi
Abbreviated transcription (Latin):
samarie: Q uod cũ ĩcreder & uñdeducib suꝑ cuiũ manũ rex incũbebat homini dĩ ait: Sidñs
fecerit &iam catha racdas incelo  quam poterit cẽqđ loqueris quiaut : uidebis oculis tuis &
indeñ comedes : Potest hoclo cobenadad cũsuo exercitu diaboł mitice accipi : qui corda iniquoꝵ
ꝑ iudiã c̃tra ecdam bellũ gerere extitat Sub hoc quidẽ reges modo falsi uidȩi: deqͥb ina-¬
pocalipsi scriptumẽ : Quidicunt sciud eos ẽ & ñsunt : seds̃ sinagoga satanȩ : Subhoe rege sunł
insamaria. hocẽ incustodia legis diunȩ : fitq fames ualida cũ ñꝑimittit̃ doctorib p̃-¬

Expanded text:
s fecerit etiam cataractas in coelo, nunquid poterit esse quod loqueris? Qui ait: videbis oculis tuis, et inde non comedes. » Potest hoc loco Benadad cum suo exercitu diabolus mystice accipi, qui corda iniquorum per invidiam contra Ecclesiam bellum gerere excitat. Sub hoc quidem rege sunt modo falsi Judaei de quibus in Apocalypsi scriptum est: « Qui dicunt se Judaeos esse, et non sunt, sed sunt synagoga Satanae . » Sub hoc rege sunt st positus in Samaria, hoc est, in custodia legis divinae. Fitque fames valida, cum non permittitur doctorib
Abbreviated transcription (Latin):
samaris & uidetũ modius fimilȩ: nos ꝓfectũ m̃surã diune sapientiȩ qugẽ in nouo teslam̃to:
e&e qtuid duo moduordei: nisiscientiã logs &ꝓphosarum siguisicant : que cõ parant᷑ Ilatere unoiocẽ
side catholica : in porta samariȩ. In p̃uaricatione uidelic& aplica. ꝓquã in trat̃ in ecdam: Intep̃r
catio euuangelu ꝑfecto credentib conpleatur: Fuit enim tempore passionis dominicȩ quasi
quo smites xp̃i ulat̃ uidenies uidero. & postmodũ eelos ascendere ꝑcepta sps sc̃i gr̃a libero

Expanded text:
 modius similae, nisi perfectam mensuram divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento? Et quid duo modii hordei, nisi scientiam legis et prophetarum significant? qui comparantur statere uno, hoc est, fide catholica. « In porta Samariae: » in praedicatione, videlicet apostolica, per quam intratur in Ecclesiam. « catio Evangelii perfecte credentibus compleatur. Fuit enim tempore passionis dominicae quasi fquo comites Christi illum videntes vivere, et postmodum etiam coelos ascendere, p
Abbreviated transcription (Latin):
uros & bene facite his quio der̃ uos utsitis filu patris ur̃i qui incelis c̃ F actuẽ aut̃¬
posthȩc cimigregauit benȩd ab rexsyriȩ. unuersum exercitum suum & ascendit & ob-¬
sedit samariam : facta que ẽ fames magna in samaria: & c&̃ : Narrat scriptura qđ be-¬
nadab r exsiriȩ obsider & samariam : facta aut̃ fame affliccuse ppłs ualde: sed dño

Expanded text:
vestros, et benefacite his qui vos oderunt, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . vestros, et benefacite his qui vos oderunt, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . post haec, congregavit Benadad rex Syriae universum exercitum suum et ascendit et obsedit Samariam. Factaque est fames magna in Samaria, » etc. Narrat Scriptura quod Benadad rex Syriae obsideret Samariam. Facta autem fame, afflictus est populus valde; sed, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i : ut considerem & agnoscam quia om̃s quic̃ fidunt in illũ non confund&urt
orro heliseus. orauit dnm̃ dicens ꝑcute obsetro gentem hano cecitate ꝑcussitq cos dñs
neuiderent uxta uerbum helisei : Bonum gͦ illise quos oculus suus scandalixat ut
eruatur & pitiatur abeis: quatenꝰ intiut᷑ suꝑbiȩ & malitiȩ obtur&eur: & oculus sanȩ
N umquid ꝑ cuciam eus patermi : & ille ait: Nonꝑcucies neq enĩ coepisti cos gladio
aut arci tuo uꝑ cucias pone panẽ &aquã. coram cis. ut cometdant & bibant: &uadan¬
ad domumsuam : &rłq: Postquam g heliscus hostes insamariam addux̃. noncos occidi
ꝑmisit. sed resectionem magnam aborum illis p̃parans dimisit in pace. & sełm diu c̃tra
stmulum calcurstẽ primũ dñs excecauit᷑ deinde scientia spiritali magnisice repleuit atq
ad p̃dicandum euangeliũ suum ingentib direxit: Nobq p̃cep̃itadicens: Diligite inimicos

Expanded text:
ri, ut consideremus et cognoscamus « quia omnes, qui confidunt in illum, non confundentur . » « Porro Eliseus oravit Dominum, dicens: Percute, obsecro, gentem hanc caecitate. Percussitque eos Dominus ne viderent juxta verbum Elisei. » Bonum ergo illis est quos oculus suus scandalizat ut cruatur et projiciatur ab eis , quatenus intuitus superbiae et malitiae obturetur, et oculus sanae Nunquid percutiam eos, Pater mi. Et ille ait: Non percuties. Neque enim coepisti eos gladio, aut arcu tuo, ut percutias: Pone panem et aquam coram eis, ut comedant et bibant, et vadanad Dominum suum. » Postquam ergo Eliseus hostes in Samariam adduxit, non eos occidi permisit, sed confectionem magnam ciborum illis praeparans dimisit in pace. Et Saulum diu contra stimulum calcitrantem primum Dominus coecavit; deinde scientia spiritali magnifice replevit, adque praedicandum Evangelium suum in gentibus direxit ; nobisque praecepit, ita dicens: « Diligite inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sui : & tanger& manusua locum leprȩ. & curar & ine: ueniens quidẽ gentilis ppłs
addomum helisei nr̃i scãm uidelic& excłam ꝑ missum abeo nuntiũ consilium accep̃
utsẽ in ior dane septies lauar&. & sic sanitatem reciper&. atq: mundar&ur : quia
ꝑ euangelicos p̃dicatores dñs dic̃ : nisi quisrenat᷑ fuerit exaqua etsp̃ũ scõ. ñ potest
in truire in regnũ dĩ &item Quicrediderit & baptigat᷑ fuerit : saluus erit: & uero
ñ crediderit : c̃dẽ pnabitur : Iordanis itaq: aquȩ sacrum baptis ma significant : quia
in eis saluator nr̃. baptismũ nob̵ consetrauit: Quod aut̃ naaman indignatus. des ali
esponso lauationem aquȩ iordinicȩ despex simplicitatem significabat rudiũ qui
spiritalem ñ potuerunt intellegere efficatiã : quia animalis homo ñ ꝑcipit eaq̃ sunt

Expanded text:
m leprae, et curaret me. » Veniens quidem gentilis populus ad domum Elisei nostri, sanctam videlicet Ecclesiam, missum ab eo nuntium consilium accepit, ut se in Jordane septies lavaret, et sic sanitatem reciperet atque mundaretur, quia per angelicos praedicatores Dominus dicit: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . » Et item: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur . » Jordanis itaque aquae sacrum baptisma significant, quia in eis Salvator noster baptisma nobis consecravit. Quod autem Naaman, indignans de tali responso, lavationem aquae Jordanicae despexit: simplicitatem significat rudium, qui spiri
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ dea masia rege iuda. ipse ꝑcuffit̃ edom inualle salinarũ .x. milia. & ad p̃hendit poerã
mphedio : uocauitq nom̃eiꝰ iezethl usq inp̃sentem diem: Uallis salinarũ erat. ubisales
faciebant: ł fueno uidelic& salsuginis. ut multis in locis deciso exsiccato & incenso ł a qͥs
puttoꝵ salsis ferue factis. &usq ad salis firmitatẽ coquendo ꝑductis uł alio quolib& ordi¬
ne. quosal fieri c̃sueuit. In qͦ &iam loco. &ia cob. xii milia idueoꝵ ꝑ cussissẽ legit᷑. Nec p̃te¬
reundũ qđ ꝓualle salinarũ u& editio quasi nom̃ regionis gem̃la posuit: sera aut̃ ciui¬
tasẽ arabiȩ nobilis in eadẽ t̃ra edom̃ : quȩ in libro numeroꝵ recẽ dr̃ : & asyris hodieq

Expanded text:
alinarum decem millia, et apprehendit Petram in praelio vocavitque nomen ejus Jectehel. Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso; vel aquis puteorum salis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit; in quo etiam loco Joab duodecim millia Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
negotiis impliciti. sperantes in incerto diuitarum gentiles ꝑtotã t̾rã uagabantur:
hanc & adt̃ram isrł uenientes. captiuã mulier culã duxer̃. quȩ incaptiuitate posita
de ꝓph&a in isrł testabatur : quia fama deusrł ꝑnegotia tores gentiũ trans lata
in toto orbe curiositate hominũ quã uxor naaman significat : uerũ ꝓph& am &
saluatorem omniũ inuidea manere pate fecit: Ingress itaq naaman ad dominũ
suũ & nuntiauit eidicens : Sic & sic locutaẽ puella derra isrł : & cõẽ : Eũ hi ad qͦs

Expanded text:
negotiis impliciti, sperantes in incerto divitiarum, gentiles per totam terram vagabuntur. negotiis impliciti, sperantes in incerto divitiarum, gentiles per totam terram vagabuntur. Hinc et ad terram Israel venientes, captivam mulierculam duxerunt, quae in captivitate posita, de propheta in Israel testabatur, quia fama de Israel per negotiatores gentium translata in tota urbe curiositati hominum, quam uxor Naaman significat verum prophetam et salvatorem omnium in Judaea manere patefecit. « Ingressus est itaque Naaman ad dominum suum, et nuntiavit ei, dicens: Sic et sic locuta est puella de terra Is
Abbreviated transcription (Latin):
apud dñm suũ & honoratus : ꝓillũ enĩ dedit dñs salutẽ syriȩ: Erat aut̃ uir
fortis & diues : sedle ꝓsus: Iste aut̃ naaman qui princeps milituȩ regis syriȩ.
eẽ describitur : quẽ melius significare putest : quã prłm gentilem qui in orberi quadro.
ꝑ uirtutẽ bellorum principatum gerebat : Acrerum decore fruebatur : qđ in nominis eiꝰ
int̃ p̃tatione exprimit̃. In t̃p̃tatur aut̃ naamañ. dec siue cõmemoratio eorum: Sed iste
uir lic&& fortis & diues fuerit. tam̃ leꝓsus eẽ menorat᷑ : quia quãuis ꝑ potentiã regni a crerum
Porro desyria egressi fuerant latrunculi : & captiuã duxerant de t̾ra isrł puellã paruu¬
lam quȩ erat in obsequio uxoris naaman : Quȩ ait add ominã suã : Utinã fuiss&
dñs m̃s ad ꝓph&am quiẽ insa maria : ꝓfecto curass& eum alepra quã hab&: Latrun-¬
culi quippe desyria quȩ int̃p̃tat᷑ sublimitas egressis : cũcupiditate ducti & diuersis

Expanded text:
num suum, et honoratus. Per illum enim dedit Dominus salutem Syriae. Erat autem vir fortis et dives, sed leprosus. » Iste autem Naaman qui princeps militiae regis Syriae esse describitur, quem melius significare potest, quam populum gentilem? qui in orbe triquetro per virtutem bellorum principatum gerebat, ac rerum decore fruebatur, quod in nominis ejus interpretatione exprimitur. Interpretatur autem Naaman decus sive commotio eorum. Sed iste vir, licet fortis et dives fuerit, tamen leprosus esse memoratur, quia quamvis per potentiam regni ac rerum Porro de Syria egressi fuerant latrunculi, et captivam duxerant de terra Israel puellam parvulamdominus meus ad prophetam qui est in Samaria! Profecto curasset eum a lepra quam habet. » Latrunculi quippe de Syria, quae interpretatur sublimitas, egressi sunt, cum cupiditate ducti et diversis
Abbreviated transcription (Latin):
a udiumꝰ contu meliđ moab: contumeliosusẽ nimis: Suꝑbiam᷑ aibstuli : hicremias
quoq contra om̃s uatioinans nationes : ꝓpriȩ loquit᷑ ad moab: Quid confidebas
fortes ramos: ac deinde. uxtac̾ dies muab utueniat: & malitia eiꝰ nimis e tmani¬
festius dic̃: Q uomꝰ contrutuse bacuł gło sus uirga magnificentiȩ : &iterum : con¬
tritũe cornu moab haet aut̃ dicunt᷑ sub nomine moab: uistulta scłi & incelũ

Expanded text:
« Audivimus contumeliam Moab, contumeliosus est nimis. Superbiam ejus abstuli . » Jeremias « Audivimus contumeliam Moab, contumeliosus est nimis. Superbiam ejus abstuli . » Jeremias quoque contra omnes vaticinans nationes, proprie loquitur ad Moab: « Quod confidebas fortes ramos. » Ac deinde: « Juxta est dies Moab, ut veniat, et malitia ejus nimis. » Et manifestius dicit: « Quomodo contritus est baculus gloriosus, virga magnificentiae? » Et iterum: « Contritum est cornu Moab. » Haec autem dicuntur sub nomine Moab, ut stulta saeculi, et in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
trinarum : quȩ a fundibulariis idẽ scĩs p̃dicatorib: ecđȩ circũdatȩ maxima exparte
refutant᷑. & ad iu hilum redigent: qđ aut̃ moabitȩ ortosolȩ exaduerso a quarum uidere
contra aquas rubras. quasi sanguinẽ gladu existim auer̃ dicentes Q uod tres reges
qui c̃tra seuener̃ ad pugnã inuicem seoccidis sent : & sic delusi sunt : Ita & phi lo sophi uer¬
bum crucis xpĩ stultitiam existim antes. derident passionem xp̃i : & ecłȩ martyrͥũ.
eum: ꝓ eo qđ combusit ossa regis idu mea incineres: Uere enim quic qͥd inscło dogma¬
tum ꝑ uersoꝵ. quic quid atrȩnam sapientiam ꝑtinens putatur tẽ robustum. dedia-¬
lecticum subuertit &instar incendi incineres fauillasq dissoluit᷑ : ut pb& ur
nibil qđ putabat᷑ eẽ fortissimũ: Sed & eͥsaias suꝑbiam moab arguit dicens

Expanded text:
trinarum, quae a fundibulariis, id est, sanctis praedicatoribus Ecclesiae circumdatae, maxima ex parte trinarum, quae a fundibulariis, id est, sanctis praedicatoribus Ecclesiae circumdatae, maxima ex parte refutantur, et ad nihilum rediguntur. Quod autem Moabitae, orto sole, ex adverso aquarum, videre contra aquas rubras, quasi sanguinem gladii existimaverunt, dicentes quod tres reges, qui contra se venerunt ad pugnam, invicem se occidissent, et sic delusi sunt, ita et philosophi verbum crucis Christi stultitiam existimantes, derident passionem Christi, et Ecclesiae marteum, pro eo quod combussit ossa regis Idumeae in cineres . » Vere enim quidquid in saeculo dogmatum perversorum, quidquid ad terrenam sapientiam pertinet, putatur esse robustum, hoc dialectica subvertitur, et instar incendii, in cineres favillasque dissolvitur, ut probetur nihil, quod putabatur esse fortissimum. Sed et Isaias superbiam Moab arguit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
subuertentur. Vnde dic̃ apłs : Arma militiȩ nr̃ȩ non carnalia sed potentia dõ:
ad destructionem munitiomn consilia destruentes: & omnẽ altitudinẽ extol
lentem sẽ aduers scientiã dĩ : & in captuut atem redigentes omnẽ intellectum
ꝓobsequium xp̃i : &im ꝓmptu habentes ulcisci omnẽ in oboedientiam: Uniuersa
ligna fructisera succidentur : Nonilla ligna quȩ faciunt fructum bonum:
sedq̃ mortistrugenerant pastum. quer A dicitus sunt securi dicuni ex aminis succisar :¬
÷ pabulũ ÷ fient ignis &erni: c unctiq fontes aquarũ obturant᷑ : cũ heresi archȩ simul cũ suis
sequacib: ꝑ cbatholicos doctores dãpnamt᷑ & om̃s agri egregii. lapidib: operientur : cum
uenustas locutionis heriicȩ atq philo sophice. a natematis pondere ubru&ur: Nichilq:
remanebit int̾ra moab nisi muritantum fictiles. hocẽ falsȩ satio hationes fragiliũ doo¬

Expanded text:
subvertentur, unde dicit Apostolus: « Arma militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo subvertentur, unde dicit Apostolus: « Arma militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo ad destructionem munedigentes omnem intellectum in obsequium Christi et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam . » Universa ligna fructifera succiduntur, non illa ligna quae faciunt fructum bonum, sed quae mortiferum generant pastum, quae radicibus securi examinis succisa pabulum fient ignis aeterni. Cunctique fontes aquarum obturantur. Cum haeresiarchae, simul cum suis sequacibus, per catholicos doctores damnantur. Et omnes agri egregii lapidibus operientur, cum venustas locutionis haereticae atque philosophicae anathematis pondere obruetur; nihil remanebit in terra Moab, nisi muri tantum fictiles, hoc est, falsae ratiocinationes fragilium doc
Abbreviated transcription (Latin):
sic & ꝓpba dicta c̃siliũ p̃bent fidelib. qualit̃ spiritali doctrina sitm suã extinguant:
atq animã reficiant: Iub& gͦ fossas facere intorrentis alueo: &ita p̃dic̃ absq uen¬
tis & pluuia. aquarum largitatem : Quidẽ fossas in alueo torrentis facere : nisi +¬
ꝓfunda misteria in sacris scripturis bonostudio quȩrere : quȩ absq pluuia & uento
aqua replent᷑ : quia sepe absq humano solatio sapientiã confer̃suis inuestigatorib:
ingeniosi Quiq & simplices : quia quantũ idonea ẽ anima accipientis : tantum
ibi inueni& docum̃tũ suȩ salutis : Sequit᷑: Parumq hocẽ inc̃spectu dni : insuꝑtra-¬
quin &iam debent ea alus p̃dicare. & contra dicentes redarguere: Quib: ꝓmissa ẽ
inqua maximȩ philosophi & heroici confidunt: hȩ ergo ꝑ p̃dicatores sẽi euangelii

Expanded text:
sic et prophetae dicta consilium praebent fidelibus, qualiter spiritali doctrina sitim suam exstinguant, sic et prophetae dicta consilium praebent fidelibus, qualiter spiritali doctrina sitim suam exstinguant, atque animum reficiant. Jubet ergo fossas facere in torrentis alveo, et ita praedicit absque ventis et pluvia aquarum largitatem. Quid est fossas in alveo torrentis facere, nisi profunda mysteria in sacris Saqua replentur, quia saepe absque humano solatio sapientiam confert suis investigatoribus ingeniosi quique et simplices, quia quantum idonea est anima accipientis, tantum ibi inveniet documenti suae salutis. Sequitur: « Parumque hoc est in conspectu Domini, insuper tradquin etiam debent ea aliis praedicare, et contradicentes redarguere, quibus promissa est in qua maxime philosophi et haeretici confidunt. Hae ergo per praedicatores sancti Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtra moab: consult̾q abeis heliscus ꝓpħa: postalia haec subdidit dicens: facite alucũ
torrentis hui fosfas & fosãs: haec enĩ dic̃ dñs Ñ uidebitis uentũ neq pluuiã : & alueus iste
replebitur aquis & bib&is uos & familiȩ urȩ &ium̃ta ura : Parumq hocẽ in c̃spectu
& omnẽ urbem dectam: &uni uersum lignũ frucliferum suc cidi&is C unc tosq fones
aqua rum obturabitis. &umnemagrum egregium operi&is lapidib: Quid ergosigni¬
ficant isti tresreges c̃tra moab ellum gerentes : nisi rectores fideliũ. quipscȩ trinitatis
maticos atq om̃siniquos. cumscuto fidei atq armis spiritalib: confligunt : Moab gͦ
quide incesto nat̾ ẽ. & int̃p̃tatur depatẽ : bene illis c̃uenit atquos dñs dixit Uosdedia¬
bolo patre estis: &desideria patris ur̃i uultis facere: hiergo aduersantur. ecđȩ. partim
minis partim ꝑsecutionib: parum dolo. Acfalsis fictionib : sed ꝑxp̃i uir tutẽ quic apudẽ

Expanded text:
contra Moab. Consultusque ab eis Eliseus propheta, post alia haec subdidit, dicens: « Facite alveum torrentis hujus, fossas et fossas. Haec enim dicit Dominus: Non videbitis ventum, neque pluviam; et alveus iste replebitur aquis, et bibetis vos, et faet omnem urbem electam, et universum lignum fructiferum succidetis, cunctosque fontes aquarum obturabitis, et omnem agrum egregium operietis lapidibus, etc. » Quid ergo significant tres isti reges contra Moab bellum gerentes, nisi rectores fidelium, qui per sanctae Trinitatis maticos, atque omnes iniquos « cum scuto fidei atque armis spiritualibus » confligunt? Moab ergo, qui de incesto est, et interpretatur de patre, bene illis convenit, ad quos Dominus dixit: « Vos de diabolo patre estis, et desideria patris vestri vultis facere . » Hi ergo adversantur Ecclesiae, partim minis, partim persecutionibus, partim dolo ac falsis fictionibus; sed per Christi virtutem, qui ca
Abbreviated transcription (Latin):
Sedlic& rex isrł intali auditu ꝑtimescat : tam̃ ꝓph&a di qđ asse migrasse cogno¬
uerat. ad sepuenire suadebat dicen feniat ad me & sciat ꝓphoeam eẽ inusrł.¬

Expanded text:
Sed licet rex Israel in tali auditu pertimescat, tamen propheta Dei quos ad se migrasse cognoSed licet rex Israel in tali auditu pertimescat, tamen propheta Dei quos ad se migrasse cognoverat, ad se pervenire suadebat, dicens: « Veniat ad me, ut sciat esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
at rexsyriȩ ad regem isrł litteras ꝓsalute serui sui : cũ primatꝰ gentiũ audiens dĩa¬
nem inuideã mittit: utꝑ apłicã doctrinã saluatoris fidẽ accipiat: Unde corne-¬
liuis centurio decesarea. in ioppen ad p&rum misit : & paulo ꝑuisinẽ uirmacẽdo
apparuit qͥeũ exortabat᷑ ut ueniens aduuar& eos quierant in macedonia sic̃¬
mactib apłoꝵ legitur: Cũq leugissce rexisrł litteras. scidit uestim̃ta sua & ait : Nũ¬
quid ds̃ egosum ut occidere possim &iuuificare : & cet᷑ : Quid significat rexiste isrł̵ qui au-¬
ditalegatione syriȩ desalutȩ a ꝓpħa usrł querente. expauit : nisi sacerdutes scribas
& phariscos rectores iudȩoꝵ : qui considerantes qđ undiq plebes ad redẽptorem nrm
salutis suȩ causa conueniebant: quasi blasphemiã existimantes uestim̃ta sua scin¬
debant : sic̃ in euan gelio principem sacerdotum audita xp̃i p̃dicatione fecisse legim :

Expanded text:
rimatus gentium audiens Dnem in Judaeam mittit, ut per apostolicam doctrinam Salvatoris fidem accipiat. Unde Cornelius centurio de Caesarea in Joppen ad Petrum misit et Paulo per visionem vir Macedo apparuit, qui eum exhortabatur, ut veniens adjuvaret eos qui erant in Macedonia, sicscidit vestimenta sua, et ait, Nunquid Deus ego sum, ut occidere possim et vivificare? » Quid significat rex iste Israel, qui, audita legatione Syriae de salute a propheta Israel quaerente, expavit, nisi sacerdotes, Scribas et Pharisaeos, rectores Judaeorum, qui considerantes quod undique plebes ad Redemptorem nostrum salutis suae causa conveniebant, quasi blasphemiam existimantes, vestimenta sua scindebant, sicut in Evangelio principem sacerdotum, audita Christi praedicatione, fecisse legimus ?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsunã : erat aũ ibi mulier magna quȩ tenuit eũ. ut comeder & panem : Cũq fre-¬
quent̃ inde transir&. deuertebat ad eã. ut comeder & panẽ & c&. Mulier gͦ ista
quȩ ꝓpħam ospitio suscep: bene potest originem insuiuare ppłi israhditici quȩ fuit
suscipere meruit: Nam abrahã & saratres uiros iuxta c̃uallem m̃bre suscipere
& pascere meruerunt: huic gͦ mulieri. ñ habenti filul : ꝓph&a ꝓmuisit dicens
Intempore isto & in hac eademhora. siuita comes fuerit: habelis inutero filiũ :
cui illa respondit: Noli queso dñe mi uirdĩ : nolim̃tiri ancillȩ tuȩ e tẽ cepit mu
luer & peperit filiũ intopore &x inora eadem. qu a dixerat helis cus hisq̃q similia
dns ad abrahã reeulit dicens: Reuertens ueniã adte tempore isto uita comite
& habcbt filiũ sara uxortua: Quo auditosara: risit pꝰ hostiũ tabnaculi oc culte

Expanded text:
rat autem ibi mulier magna, quae tenuit eum, ut comederet panem. Cumque frerat autem ibi mulier magna, quae tenuit eum, ut comederet panem. Cumque frequenter inde transiret, divertebat ad eam, ut comederet panem. » Mulier ergo ista, quae prophetam hospitio suscepit, bene potest originem insinuare populi Israelitici, quae fuit ospitio suscipere meruit. Nam Abraham et Sara tres viros juxta convallem Mambrae suscipere et pascere meruerunt . Huic ergo mulieri, non habenti filium, propheta promisit dicens: « In tempore isto et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Cui illa respondit: Nollier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat Eliseus. » His quoque similia Dominus ad Abraham retulit, dicens: « Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua . Quo audito, Sara, risit
Abbreviated transcription (Latin):
nisi parum olei quo unguar: Cui ait: Uade p&e mutuo ab om̃ib: uicinistuis uasa ua¬
cua ñ pauca : & ingredere & claude hostiũ Ncum in trinsec fueristu & filii tui & mitte
inde in omnia uasa hec: & cumplena fuerint tolles : &rłq Quid ꝑhanc mulierem¬
quȩ priũꝰ exꝑuerso opere consentiendo : callidis ps ꝑsuasione : quasi quendam peccati
nũ mũ acreditore acceperat: & duos quos infide genuit. amit tere filios timebat
uasa infundit : quiadũ abiuniũ oredoctoris parũ quidem amorem diuinitatis.
multorũ uacuȩ m̃tes : aurint : exuber ante grã. unguento diuini amoris. usq ad su-¬
mum replentur: Etiam nunc multoꝵ corda quȩ prius fuerant uacua uascula. un¬
guento sps plenas : quse xpaucitate oleisolũmodo infusa uidebantur: Quod dũ alus
atq: alus datur . & ab auditorib: fides accipit᷑ : crepta mulier uidelic& scã ȩcđa sub
creditorissui iã debito nonten&ur: t actaẽ aũ quȩdam dies. & transiebat helis eus

Expanded text:
s vasa vacua non pauca, et ingredere et claude ostium tuum cum intrinsecus fueris tu et filii tui, et mitte inde in omnia vasa haec, et cum plena fuerint, tolles, etc. » Quid per hanc mulieremQuae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos, quos in fide genuit, amittere timebat filios. Svasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quidem amorem divinitatis multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum corda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, et transibat Eliseus
Abbreviated transcription (Latin):
spicis sed aquȩ pessimȩ sunt. & terrasterilis : atille ait : Afferte mͥuas nouũ : & mittite in illud sal:
Postulabat᷑ heliscus a pło. ut aquas hiericisteriles et malignas sanar&: accep̃ uas nouũ fictile.
&iecit in eosil & doersit illud influmine: & statr̃ influmine aquȩ sanates: Quofacto :¬
p̃nuntiabat ꝓph&a : quia uerbũ caro fier& & habitar& in nob̵. Inde insimilitudinem
uerbisalem : idẽ sapientiã dedit inuas fictileincorpꝰ scilic& humanũ inmittens. in aquã
demersit : qđ qͥdẽ significabat . qr om̃s ppłi qui sub figura aquarũ. in toto mundo steriles
erant: ꝓ xp̃i incarnatione fecundi tatẽ & benedictionẽ accepturi essent Ascendit aut̃¬

Expanded text:
spicis; sed aquae pessimae sunt, et terra sterilis. At ille ait: Afferte mihi vas novum, et mittite in illud sal. » Postulabat Eliseus a populo ut aquas Jericho steriles et malignas sanaret. Accepit vas novum fictile, et jecit in eo sal, et demersit illud in flumine, et statim in flumine aquae sanatae sunt. Quo facto praenuntiabat propheta quia « Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . » Inde in similitudinem Verbi salem, id est, sapientiam dedit in vas fictile; in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat, quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi essent « Ascendit aut
Abbreviated transcription (Latin):
uineam dare nolenti idẽ xp̃o pharis eorũ suꝑ stitonib ñ sententi impia uxor hie rabel cor¬
ꝓphieta p̃dictoregi ꝓuic̃ side rata pietate ꝓñciauit citius iustã ad fore ultionẽ : ita nunc
es i iuxta palatium regis ut facer& sibi in ea o tum olerum: Quonolente cã, illi darei
ꝑconsiliũ in piissimȩ uxoris eius hueta lied¬

Expanded text:
vineam dare nolenti, id est Christo Pharisaeorum superstitionibus non consentienti, impia uxor Jezabel, hovineam dare nolenti, id est Christo Pharisaeorum superstitionibus non consentienti, impia uxor Jezabel, hopheta praedicto regi pro inconsiderata pietate praenuntiavit citius justam affore ultionem, ita nuncel juxta palatium regis, ut faceret sibi in ea hortum olerum. Quo nolente eam illi dare, per consilium impiissimae uxoris ejus, Jezabe