comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ad elemẽtũ fit sa¬
cramentsĩ quo sc̃ĩfica¬
tuis homo accipit ui¬
tara ecernara quod
ut ipse. per hoc exhi¬
beret sibi in futriro
lantem gemina stola

Expanded text:
tum, fit sacramentum, quo sanctificatus homo accipit vitam aeternam. Quod ut ipse per hoc exhiberet sibi in futuro Elantem gemina stola
Abbreviated transcription (Latin):
cendo igitur eorum nõ so lum de apłis. sed et¬
de eorum postens intelligi uoluit sicut ⁊ illud. sĩ
solis apłis dicitur. testes michi erccis uss ad ultimũ
terre. et illud. uobucũ sum usq ad consuminatio¬
nem seculi. et illud. Cum uderis hec omnia scitote
quia prope est in iamus¬
liuaO Eed dico. probaunt õs
audisse. et tta uidros au¬
disse constat. sed quia pos

Expanded text:
cendo ergo, eorum non solum de apostolis, sed cendo ergo, eorum non solum de apostolis, sed de eorum praeteritis intelligi voluit, sicut et illud non solum apostolis dicitur: Testes mihi eritis usque ad ultimum terrae ; et illud: Vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ; et illud: Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis . Sed dico, probavit omnes audisse et ita Judaeos audisse constat, sed quia pos
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquis crecdit aucdi tui. ⁊
si non omuis ergo fides ali¬
quando et si nõ ubiq est ex
auditu et si eiũ deus inꝰ
doceat tñ preto exterins au¬
mitat. Auclitus autem
tis. Nisi enĩ dicatur aliqͥd
nec aucliri potest nec cre¬
non ex auditu creclidec̃t:
s qui uolunt se grcus are
quod non crediderunt. qͣi
non audierunt. dico. Nli¬
quid non audierunt: au
dierunt ntiq sicut in psał¬
mo ostendit danid dicens.
somis .i. fama apostoloꝵ. uel eorum exiuit. quidem et .i.
etiam in omnem terram .i. non modo proximi sed etiam
uftimmi aucdierunt. uel equidem. alia littera . ĩ. certe in
omnem tertam exiuit somis eoꝵ .i. ita ingrcusabiles stͥ.
ni parte aucdita sunt. tempore autem apostol nec
hoc impletum est. s spiritu. reuelante iudit impleu¬
dun in posteris. Qũammius ergo locutus sit preteriti
quod iam factun atq completũ cẽt situt et ips ͤpro¬
pheta quo usus est teste non ait. exciturus esb. s ex¬
iuit sonuis eoꝵ quod utiq nondum erat sc̃m di¬

Expanded text:
aliquis credit auditui et si non omnes. Ergo fides, aliquando et si non ubique est, ex auditu, et si enim Deus intus doceat, tamen praeco exterius nuntiat. Auditus autem tis. Nisi enim dicatur aliquid, nec audiri potest nec credicat: Ex auditu crediderunt, sed qui se volunt excusare quod non crediderunt. Quasi dicat: Non audierunt, dico, nunquid non audierunt? Haimo Audierunt utique, sicut in psalmo ostendit David dicens: Sonus, id est fama, apostolorum vel eorum exivit, quidem, et, id est etiam, in omnem terram, id est non modo proximi, sed etiam ultimi audierunt, vel, equidem alia littera, id est certe, in omnem terram exivit sonus eorum, et ita inexcusabiles sunt, ni parte audita sunt. Tempore autem Apostoli nec hoc impletum est, sed Spiritu sancto revelante videt implendum in posteris. Quamvis ergo locutus sit praeteriti quod jam factum atque completum esset, sicut et ipse Propheta quo usus est teste, non ait exiturus est. Sed exiit sonus eorum, quod utique nondum erat factum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ut stipule ꝯꝑent᷑ feno et lignis. Siciend̾ qͦ qd̾ sic̃
fudam̃tũ corporał fabrice est inimo. ita funda¬
mentũ sp̃ualis fabuce est in sũmo. Ideoq sicut
parietũ pondus tendio ad una obi est suũ funda¬
mentũ ita spualis edificatio tendit ad surma
ubi suũ est fundat̃ctũ. Nam et ponderũ gemina
surit gen̾a. quoꝵ alia ima petũt ut lapꝑis suꝑ
aqͣm positus. et a qua sr̃ oleum. alia u̾o sũma
petunt. ut ignis et oleũ. semꝑ enĩ ignis suꝑi¬
ora petit. et oleũ ⁊̃ sr̃ subt̃ aquã fusum s̃ se
patitur. subt̃. sic ecc̃a nc̃ i uno posita tendit ad
celum. uͥ fundam̃tũ euis est xp̃c se d̾s ad dexte¬
ram p̃ris. uł ałr potest accipi ab illo loco ut
q̃m scd̃m disciplinam auctoris collocat funda¬
tes post apostolos docent. sine bomi siue ma
os ne si obliqua fũint et friuola que super edi¬
ficant tumam faciant manente tñ in columi
em̃ permmanet. Ideo de sr̃ edificatione uidend̾

Expanded text:
ut stipulae comparentur, feno et lignis. Sciendum quoque quod sicut fundamentum corporalis fabricae est imo, ita fundamentum spiritualis fabricae est in summo: ideoque sicut parietum pondus tendit ad ima, ubi est suum fundamentum, ita spiritualis aedificatio tendit ad summa, ubi suum est fundamentum. Nam et ponderum gemina sunt genera, quorum alia ima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ignis et oleum. Semper enim superiora ignis petit. Et oleum etiam subter aquam fusum non se patitur. Sic Ecclesia nunc in imo posita tendit ad coelum, ubi fundamentum ejus est Christus, sedens ad dexteram Patris. Vel aliter potest accipi ab illo loco: Utqui secundum disciplinam auctoris collocat fundates post apostolos docent, sive boni, sive maos, ne si obliqua fuerint et frivola quae superaedificant, ruinam faciant, manente tamen incolumi isti nomen permanet. Ideo de superaedificatione videndum
Abbreviated transcription (Latin):
Opus quod ard̾e dr᷑ mala doctna est q̃ uit̾ibit. de¬
pen quis enim in ꝑena posinis iacturam nõ sentit.
sicut doctrina mala ꝑibit que accidens est.
sine pena erit. salmus. per hoc emm ostend̾
saluum illum frturum. s penas igris pas¬
surum. ut per ignem purgams fiat saluus. et
cum per fidi meternum pereant: prodest illis
ex parte xp̃m credidisse.

Expanded text:
ur. Opus quod ardere dicitur mala doctrina est, quae interibit: depeti. Quis enim in poena positus jacturam non sentit? datus est, sicut doctrina mala peribit, quae accidens est.  non sine poena erit salvus. Per hoc enim ostendit salvum illum futurum, sed poenas ignis passurum, ut per ignem purgatus fiat salvus, et cum perfidi in aeternum pereant, prodest illis ex parte credidisse
Abbreviated transcription (Latin):
bona opera nec mala. que sint damꝑnabilia s
petc̃a uenialia. uñ Gregꝰ. Qaͣnius ħ de igne pre¬
sentis tribulationis possit intesligi. tñ si quis
de igne future purgatõis accipiat pensandũ
sollicite est qr eum cbixit per ignem posse sal¬
bum eclificat .i. poca maiotra. et ideo dutiora. atip
mĩnima atq leuissima. que ignis facile ꝯsimnat
de quib dũ licet minimis illic nicħ purganõis
quis obtinebit insi in hac uita posits hoc pro¬
qm̃ habeo signũ xp̃i et sacram̃ta nõ delebor ĩ
et̾nũ. s ꝑ ignem saluus ero. ait enũ apłs. sun

Expanded text:
abilia, sed abilia, sed peccata venialia. Unde Gregorius: Quamvis hoc de igne tribulationis praesentis possit intelligi, tamen si quis de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit per ignem posse salbum aedificat, id est peccata majora, et ideo duriora, atque minima atque levissima, quae ignis facile consumat. De quibus tamen, licet minimis, illic nihil purgationis quis obtinebit, nisi in hac vita positus hoc proquoniam habeo signum Christi, et sacramenta, non delebor in aeternum, sed per ignem salvus ero. Ait enim Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
masiet cartre qͣm
xp̃o: nec timore a¬
igneinl. mutendi talia deserit xẜ̃m qͣmuis
doleat cum amittit: saluus quidẽ erit ipse ꝙ
tam̃ sic. erit qͣi per ignem qr ⁊ sic uretur dolo¬
rͥe amissoꝵ. s̃i tñ ea prefert deo. ⁊ si ergo urit eũ
dolor amissoꝵ. si sub u̾tio neq ꝯsimt eũ fun¬
dam̃ti stabibitate ⁊ incerruptione uurritum¬
tatio tubulationis de qua dictum est. uasa figu¬
lipiobat fornax. et hoĩes iustos tẽptatõ tͥbulati¬
orus. hic q̃ri solet quomodo opus illiꝰ exuri di
antur opetib ut dc̃m est. Non enĩ opus ardet uł
detim̃tũ patitur: uuisi malum fu̾it. aut igitur
non ardent per opera illa tria signata. aut mala
sit ad qd̾ clicunt. quidã pet illa tria: mala opa
ñ incelligi s bona que ad sustentationẽ sui ⁊ suo¬
rum aliqui faciũt. uł ad sustentatõnẽ indigen
bent cũ hoc faciũt. nec ille tͥtenis affectus ẽ ado
talem affectũ aliqui hñt. tał enĩ affectus

Expanded text:
mallet carere quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus quidem erit ipse. Quod sic tamen erit, quasi per ignem, quia etsi uritur dolore amissorum, non tamen ea praefert Deo. Etsi ergo urit eum dolor amissorum, non subvertit, neque consumit eum fundamenti stabilitate, et incorruptione munitumqua scriptum est: Vasa figuti probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Hic quaeri solet quomodo opus illius exuri dicantur operibus, ut dictum est. Non enim opus ardet, vel detrimentum patitur, nisi malum fuerit. Aut igitur non ardent opera per illa tria signata, aut mala sunt. Ad quod dicunt quidam per illa tria mala opera non intelligi, sed bona quae ad sustentationem sui, et suorum aliqui faciunt, vel ad sustentationem indigentbent cum haec faciunt: nec ille terrenus affectus est adeo talem affectum aliqui habent. Talis enim affectus
Abbreviated transcription (Latin):
scciptũ est. et ea scrip¬
tura intelligitur ĩ quã
est auctortas dei. homo
ã in eruditus. canis ra¬
istum de ꝓpħis iudeoꝵ fuisse de quo ait apo
et si poẽta ess. apͣħa dico. illoꝵ. ñ dei ⁊ ppror¬
prius. illoꝵ. qr eoꝵ naturam bene aperuit.
et uentris pigri .i. gulosi. et ideo pigri. et ne
minus crcdas ei. qr gentilis erat. eius uerba
ꝯm̃dat apłs dicens. testimoniũ hoc u̾m est.
Sciendũ qd̃ licet diui̾ne auctoritati. nũ nolu¬
erit qd ũm ĩ uenerit testimonium sumere si¬
et mouemur. et sumus. sicut et quidom sed̾ n
deis. ut si mancipiũ gentile emerent eius piłi
raderentur. et iiiguium incrementa abscide¬
rentur. deĩ ad usus domesticos assumeretut
ita uanis atq suꝑer fluis gentiliũ superstriõ¬
num et petipoetica sententus abrasis ⁊ deci¬
sis quod purũ reptũ fu̾it ad ministerium
domus dri assiũdũ est. seq̃r. Quam ob cãm¬

Expanded text:
scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo autem ineruditus, canis raistum de prophetis Judaeorum fuisse, de quo ait Aposetsi poeta esset. Propheta dico, illorum, non Dei, et proprius illorum, quia eorum naturam bene aperuit. et ventres pigri, id est gulosi, et ideo pigri. Et ne minus credas ei quia gentilis erat, ejus verba commendat Apostolus dicens: Testimonium hoc verum est. Sciendum quod, licet divinae auctoritati unde voluerit quod verum invenerit testimonium sumere, sis, movemur, et sumus, sicut et quidam secunduge praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitionum et poeticarum sententiis abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit ad ministerium domus Dei assumendum est. Sequitur: Quam ob ca
Abbreviated transcription (Latin):
ra. nisi clistrnctio¬
nem sonituum
tur aut quod cy¬
Et enimsi incer¬
tam uocem det
tuba quis pabit
figuras ostenduntr
quedam misteria uo
in apocalipsy quid
ergo prodest nisi sig¬
nis: i lingis acces¬
serit intellectus ut
ea que ad faciendũ
prinent. ea sunt q̃
fidem illuminant.
ut de natura deitans.
aut in doctrina . s ut
sio ꝑ sp̃m fc̃a. Unde post ait. sicut sedenti reuelatũ
fuerit. ⁊ ẽ. ꝓpħia est: ut p̃saie uł ceteroꝵ quam
line humana ua cdustria sp̃c sc̃s paulatim reuelat.
scda est eoꝵ que ꝓprio studio elidicit. dotrina eo.¬
orum que alio docente assecunis est. Lam̃ ⁊ c.
ꝑ siłitulinem quoꝵ¬
dam in aĩator osten¬
dit liuguas sine ꝓ¬
pħia in utiles eẽ. q̃i
ꝑ me ostenci linguã
non ualere sine ra¬
terprete. ꝑ me dico
qui sine rationalis
guas appetatis. tñ il
nisi dediruit distips¬
tione. so .i. aistiactes
et intelligibiles sons¬
ix. quod canitur tp̃¬
bia. aut quod ꝙtharizatur .i. quis iuclicare po

Expanded text:
ra, nisi distinctionem sonituum tur aut quod cyEtenim si incertam vocem det tuba, quis parabit figuras ostenduntur quaedam mysteria, ut in Apocalypsi. Quid ergo prodest nisi signis, id est linguae accesserit intellectus, utea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura deitatis;aut in doctrina, scilicsio perspiritum facta. Unde post ait: Si cui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae vel caeterorum, quam sine humana industria Spiritus sanctus revelat; scientia est eorum quae proprio studio didicit, doctrina eorum quae alio docente assecutus est. Tamen, etc. Per similitudinem quorumdam inanimatorum ostendit linguas sive prophetias inutiles esse. Q me ostendi linguam non valere sine interprete. Per me dico qui sum rationalis, guas appetatis, tamen inisi dederint distinctiones sonituum, distinctos et intelligibiles son quod canitur tibia, aut quod citharizatur, id est quis indicare po
Abbreviated transcription (Latin):
Iste erant ꝑsendo qui sic xp̃m predicabant. ut ⁊̃
legem secuandam docerent crucem predicabãt
ut infidelib qstum acciperent. legẽ. ut uideis
imperatores .s. gasis cesar. et octouianus. et
angustus. leges pro mulgauert̃ ut sudei. ubi¬
cumq fere. propuo ritu uiuerent ⁊ patriis ee¬
rimoniis desiriurtut. quic̃q igitur crecsicisus
erat licet in xp̃m credecet quasi iudeus hẽbat᷑
ingertib. qui uͦ in circumcisus se ñ ẽẽ iudermm
ppucio p̾ferebat. persedimonl tam gentiliũ
quã uideoꝵ fiebat obnoxius has g ꝑsecunio¬
nes qui galathas deprauauerãt. declinare
cuperes cucumcisionẽ prodefensionẽ disci¬
pulis per suadebant. nã nec iudei ꝑ seqͥ eos
potant. n gentiles qͦs iudebãt. ⁊ proselito¬

Expanded text:
Isti erant pseudo, qui sic Christum praedicabant ut et legem servandam docerent. Crucem praedicabant, ut a fidelibus quaestum haberent; legem, ut Judaeis imperatores Caius Caesar, et Octavianus, et Augustus, leges promulgaverunt ut Judaei, ubicunque essent, proprio ritu viverent, et patriis caeremoniis deservirent. Quicunque enim circumcisus erat, licet in Christum crederet, quasi Judaeus habebatur in gentibus; qui vero incircumcisus se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones, qui Galatas depravaverant, declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant, nec gentiles quos videbant, et proselyto
Abbreviated transcription (Latin):
nem. s. et culpam suscepi¬
ex uno peccatore omnes
nas cuntur peceatores et
egent ad huc cotidie gło¬
ria dei .i. iusticia dei nor¬

Expanded text:
simul et culpam suscepiex uno peccatore omnes nascuntur peccatores. egent, adhuc quotidie gloria Dei, id est justitia Dei, no
Abbreviated transcription (Latin):
hec est uestis dm̃ i
ꝯsutilis desupet ꝯtexta
in consutilis ne aliquando dissuatur q̃
ad imum peruenit. quia caritas inunũ
inter dm̃ et hoĩem fecit
grultet ni cordib istis.
.ĩ. sit in cordib isris. sã¬

Expanded text:
ec est vestis Domini inconsutilis desuper contexta. Inconsutilis, ne aliquando dissuatur quae ad unum pervenit, quia charitas, in unum inter Deum et hominem fecit, exsultet in cordibus vestris, id est sit in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
gloria glorut᷑. Nos. uero
de tribulanone q̃ fcã est
sioniun et hoc. supmod̾
precedencium tribulati¬
omum. et supͣ uirtutẽ
hũanam. ita .u. a deo ut
tederet nos qui de malis
solemus gandere. etiam
uiuere non solum loqii
ẽt cetera facere et non so¬
lura dedebat uiuere. s
etiam nos ip̃i. non solũ
alii de nobis hũimus ł
tantam in soleatiã ini¬
quitatis sig̃c. insurrgcis¬
se contra sidei preclicato¬
res ut mortẽ añ oculos
ut nõ sumus fiderites ĩ
nobis. Maledictus enĩ sier᷑.xu¬
qui conficdit in homine
s in deo. tm̃ in quo se¬
cure confidere possumus
qr ipse est. qui suscitat
mortuos. cui miraculo
surle est qđ me de illis
predictis liberauit. Usĩ
subdit. qui de tantiis peri¬
culis nos eciꝑuit .i. ad sã¬
licorm recluxit. et cotidie
nos et etuit. qr deus pre¬
fidia sua non negat sus
in necc̃itate possitis. po
quẽ dm̃ fẽdrates men¬
tis desiderio. sꝑamns qm̃¬

Expanded text:
gloria gloriantur, nos vero de tribulatione quae facta est sionum, et hoc supra modum, praecedentium tribulationum, et supra virtutem humanam, ita, id est adeo, ut taederet nos, qui de malis solemus gaudere, etiam vivere, non solum loqui, et caetera facere. Et non solum taedebat vivere, sed etiam nos ipsi, non solum alii de nobis, habuimus, vel, Tantam insolentiam iniquitatis significat insurrexisse contra fidei praedicatores; ut mortem ante oculos ut non simus fidentes in nobis. Maledictus enim qui confidit in homine; sed in Deo tantum, in quo secure confidere possumus, quia ipse est qui suscitat mortuos, cui miraculo simile est, quod me de illis praedictis liberavit. Unde subdit: Qui de tantis periculis nos eripuit, id est ad salutem reduxit, et quotidie nos eruit, quia Deus praesidia sua non negat suis, in necessitate positis, in quem, Deum tendentes mentis desiderio, speramus, q
Abbreviated transcription (Latin):
uitãtur sci ad seq̃ndã susticiam. s pt᷑ hanc inutatio¬
nẽ gr̃a eus illuminationẽ iustificationẽ q nr̃am
etiam intrinsecus operatur q̃ ⁊̃ baptizatos paruulos
suo inserit corpori qui nondũ ualent aliquẽ imita¬
etiam paruulis sic et adam pret̃ inutatõis exẽplum os¬
culta etiam tabe carnalis concupiscentie sue tab ifica
le traximus qui omniũ nr̃m origo et mat̾ia fuit ex
quo scd̾m propagiuss successionem per carnis con¬
tupiscentiam descenclimis uł inquo. peccato. omnes
hoc apłs. in quo omnes pec. siue enim intelligatur
in quo homine. sine. in quo. pectõ manifestũ est. alia

Expanded text:
 justitiam sed praeter hanc imitationem, gratia ejus illuminationem justificationemque nostram, etiam intrinsecus operatur, quae etiam baptizatos parvulos suo inserit corpori, qui nondum valent aliquem imitaundit parvulis, sic et Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificapeccatum traximus, qui omnium nostrum origo et materia fuit, ex quo secundum propaginis successionem per carnis concupiscentiam descendimus. Vel in quo peccato omnes hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo homine, sive in quo peccato, sanum est. In Adam
Abbreviated transcription (Latin):
ere micium peccata fu̾it. et autͣ serpente sine adiabo.
ex eo nementi succubauit non mulea s iuro atrai¬
bunit. Non enĩ gr muliere posteritas. s ex uito nonil
solet et obhoc meitalis posteritas et corporalis sut¬
cessio uiro pocius tanqͣm austori et nõ muluri de¬
putatur. u̾el qr muliet de uiro ẽ. et utus q uma ca¬
ro esti et ĩo sine anmliere fine ab adam dicatur.
ut̾a ad pͥmũ hoĩem pertraet. pretea sciendũ est
heticos quosdam qui noiatĩ sunt pelacian dixis¬
se pecc̃m pͥme transgressionis mabos hoĩes nõ mo¬
pagatione s untatione fusisse doñ. ⁊ in paruilis¬

Expanded text:
ere initium peccati fuerit, et ante a serpente, sive a diaboloex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione transisse. Un
Abbreviated transcription (Latin):
adam peccasse. ꝙ in massa. Ip̃e .n. per pecẽ. corruptus
quos gemut om̃is nati sunt sub peccõ. gx eo gͥ certi s
illa reconciliare ponut
ut pecc̃m non traocisret
in mlliO. ad legẽ eñ scͥptam naturalem .u.
tuale erat in maumdo .i in homine. Quia nec lex potuit
auferre pecc̃. s auxit. siue natiralis in qua quisq iam
ranone ntens incipit pect̾o onginali addere ꝓpu siue
gem pecc̃ fuisse in mundo quod derncers in nemine
fu̾it. S quia non poterat pex litteram legis auferri
uitib putaret lib̾o arbitrio legem potusse suffic̃e

Expanded text:
Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub peccato. Ex eo igitur se illa reconciliare potuit ut peccatum non transiret ue ad legem enim scriptam, vel naturalem, id est tuale, erat in mundo, id est in homine. Quia nec lex potuit auferre peccatum, sed auxit, sive naturalis in qua quisque jam ratione utens incipit peccato originali addere propria; sive gem peccatum fuisse in mundo quod deinceps in nemine fuerit, sed quia non poterat per litteram legis auferri viribus putaret libero arbitrio legem potuisse suffice
Abbreviated transcription (Latin):
res eum gt̃am conseciuitur per xp̃m quam.:
mori funt delicto ade quo motri siecit qui in
simbemdinem prenancationis peccart̃ gratia
autẽ xp̃i et in eos qui siłr peccauerunti ⁊
in eos qui nõ peccauert̃ et sumlitudinemp̃¬
uarcationis ade⁊ hũndauit. Nam et inmul¬
tos qui neglecto deo seriuierant crrature. nẽ
ab hoc uita discedentes a secula morte excipe
hũndauit indescensu saluatoris omnib dans
indulgentiam cum toiump ho sublatis eis in
celum. seq̃r. et nõ sicut per unũ pec. fit. ita
fit. et per donũ nam indiciũ. dei procedit ex
peccato ade srmles ei dampnati sixnt. gtatia
uero non ex imo s ex imultis petcatis iustisi¬
cauit hoomines. et etiami in uitam per dũp
et artende quod ait mors rignanit ñ degnat
concordans suꝑior sensui uͥ dycit mortẽ reg¬
nasse. usq ad moy. qr qui per legẽ uoto dei iu¬
dicio tumorem euis habuerunt sublati sunt de
mortis imperio. añ u̾o qͥum sine lege timor dei

Expanded text:
res enim gratiam consequuntur per Christum, quam mortui sunt delicto Adae, quo mortui sunt qui in similitudine praevaricationis Adae peccaverunt; gratia autem Christi, et in eos qui similiter peccaverunt, et in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae abundavit. Nam et in multos qui neglecto Deo servierunt creaturae, ne ab hac vita decedentes a secunda morte exciperabundavit in descensu Salvatoris, omnibus dans indulgentiam cum triumpho, sublatis eis in coelum. Et non sicut per unum peccatum fit, ita fit et per donum. Nam judicium Dei procedit ex peccato Adae similes ei, damnati sunt; gratia vero non ex uno, sed ex multis peccatis justificavit homines, et etiam in vitam perduxit, Et attende quod ait mors regnavit, non regnat, concordans superiori sensui, ubi dixit mortem regnasse usque ad Mosen, quia qui per legem noto Dei judicio timorem ejus habuerunt, sublati sunt de mortis imperio. Ante vero dum sine lege timor Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ab illo loco. ħ nõ sicut delidũ. Pixerat qd̵ adam
est forma futim forma utq in hoc est qd̵ unus
emendat qd umis peccanit. s tñ cã ade nõ ẽ tał
ti .i. siłr preuaricantes mortui sunt. gtͥa ũo xp̃iin
plures tranfũ. qr et in hos et in nõ sinułr p̾uari¬
cantes. Attende quod aglo hic de actuali peccõ ade
in quo dicit mortuos illos qui adtuałr peccanerũt.
et summilitudiẽ euis et legr̃ plures comparature.

Expanded text:
ab illo loco, sed non sicut delictum, etc., dixerat quod Adam est forma futuri. Forma utique in hoc est quod unus emendat, quod unus peccavit; sed tamen causa Adae, non est t similiter praevaricantes, mortui sunt; gratia vero Christi in plures transit, quia et in hos, et in non similiter praevaricantes. Et attende quod agit hic de actuali peccato Adae in quo dicit mortuos illos qui actualiter peccaverunt ad similitudinem ejus, et legitur, plures, comparative,
Abbreviated transcription (Latin):
tes s propagatione. nͥ sola
llite. mutanone xp̃i iusificari s tegeueratione
sp̃uali dixit oũis et om̃s nõ qd̾ otũs genin
muslus regeneranio est nͥ per xp̃m. Si qui ẽẽnt p̃t
adam gnaa. et si qui pt̃ ⁊̃m regñati nõ diceret¬

Expanded text:
res, sed propagatione, nec sola imitatione Christi justificari, sed regeneratione spirituali, dixit omnes et omnes, non quod omnes geniti ullius regeneratio est nisi per Christum. Si qui essent praeter Adam generati, et si qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
mendat eum a liberalitate:
hic enĩ osfũdr̃ quid auctor
aliis fidelib. accepumus i
qui talis dedit gratram. s¬
remissionem peccatoꝵ et
pacĩam̃ omniũ laboꝵ per
quã remimerabunir ĩ fut᷑o
et alia dona q̃ oĩa nobis da¬
ta sunt gratis. Et accepinꝰ

Expanded text:
mendat eum a liberalitate. Hic enim ostenditur quid auctor aliis fidelibus accepimus, id est qui talis dedit gratiam, sremissionem peccatorum et patientiam omnium laborquam remunerabimur in futuro, et alia dona quae omnia nobis data sunt gratis et accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
catum fanare punit. et peteĩttm sanare intendit.
perandum est. qui non clum credidetunt. qi et ip̃i cre.¬
a doptionis recepetint. homo enũ signatulo ymagi¬
nis sp pecc̃m amisso remansit tm̃ mͦ creatura ⁊ ip̃a
itaq creatura q̃mͦ ita uocatur. cum nond̾ est filioꝵ
forma per ficta liberabł. ut nos apłi qui iam fila
simnis. it si nondum apperet qd̾ erimus. liberabitur
bunt silii dei et hic omina pex sp̃mfient. Scuꝰ¬

Expanded text:
catum punit, et peccantem sanare intendit, catum punit, et peccantem sanare intendit, perandum est, qui nondum crediderunt, quia et ipsi creum gratiam adoptionis receperunt. Homo enim sigillo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. Et ipsa utique creatura, quae modo ita vocatur cum nondum est filiorum forma perfecta, liberabitur, ut nos apostoli, qui jam filii sumus, etsi nondum apparet quid erimus, liberabitur bunt filii Dei. Et haec omnia per spiritum fient. S
Abbreviated transcription (Latin):
ista caduca q̃ uana sunt.
uñ sałon. uanitas uanita¬
tum et omnia uanitas.
omnia enĩ que nascunt᷑
in firma et corruptibilia
siuit ac per hoc uana q̃
statũ suum tenere non
possunt. Corruptio ergo
ip̃a ẽ uanitas cui subiecta
e creatura. dico subiecta
ẽ uanitati. s tñ pacienter
eam in spe .i. pacienter sus¬
tinet. sciens dm̃ subiecise¬
¶el. ad ꝯseruationem humilitatis. ẜ nõ sine ꝯ so¬
in futuro. ut xp̃c caput nr̃m iam liberatus est. ł
uanitati enĩ ⁊̃ c̃. sicut supia dcm̃ est cheatura
d̾r quicquid modo in nobis dolet .i. nos ip̃i scd̾
nem mortificanns per ieiunia et adu̾sa. et hec
creatura ut p̾dc̃m ẽ expectat modo qd̾ erit infuturo.
qͥ non sponte homo quidem sponte peccanit. s non
sponte dampnatꝰ ẽ. pecc̃m itaq fuit spontaneum
cł pͥceptũ facere u̾itatis. s non sponte fert penam
pcti. luit. N m̾itas penas. pcc̃i uo pena ẽ ꝙ subitit᷑
fallatie. dico qd ñ ẽ subiecta sponte. s pp eum qui

Expanded text:
ista caduca quae vana sunt. Unde Salomon: Vanitas vanitatum et omnia vanitas . Omnia enim quae nascuntur infirma, et corruptibilia sunt, ac per hoc vana, quia statum suum tenere non possunt. Corruptio ergo ipsa est vanitas, cui subjecta est creatura. Dico subjecta est vanitati, sed tamen patienter eam in spe, id est patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem humilitatis, sed non sine sous caput nostrum jam liberatus est. Vel, vanitati enim, etc. Sicut supradictum est, creatura dicitur quidquid modo in nobis dolet, id est nosipsi senem mortificamus per jejunia et adversa. Et haec creatura, ut praedictum est, exspectat modo quod erit in futuro. est non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum; contra praeceptum facere veritatis, sed non sponte fert poenam peccati. Luit enim meritas poenas, peccati vero poena est quod subjicitur fallaciae. Dico quod non est subjecta sponte; sed propter eu
Abbreviated transcription (Latin):
l quia hoc. dictum est ei
.iu mt̃i. cum nond. nati fu¬
issent. et qͣr possent in u¬
ttro etiam luctando alioͥd
meruisse iuderi subdit.
.ł impleri intelligeritur.
debitum qr eligendos ip̃e
facit non uuenit. nõ go
operib. sicut ostendit ñ
pometius precedentib
illud finsse dictum. sta¬
cia uł subtracta s ex uocante. uł uocatione .i. ex
gtatia uocantis dei. dc̃m est ei .i. rebeoce in genesi
hoc .s. maior seruiet minoni. qd̾ ad litteram de il¬
ex afflctionib maloꝵ poficiunt. dum eoꝵ paciẽ¬
tia exercentur. uł ad luteram. hoc ⁊̃ alter pot̃ dĩci.
qi iclumei qui de esau descenderunt: qui et eodẽ
Dicut scriptũ

Expanded text:
 quia hoc, dictum est ei, id est matri, cum nondum nati fuissent, et quia possent in utero, etiam luctando aliquid meruisse videri, subdit, st impleri intelligeretur smeritorum, quia eligendos ipse fecit, non invenit, non ex operibus, sicut ostendit: non pro meritis praecedentibus illud fuisse dictum, tia, vel subtracta, sed ex vocante, vel ex vocatione, id est ex gratia vocantis Dei, dictum est ei, id est Rebeccae in Genesi, hoc scilicet, major serviet minori. Quod ad litteram de ilex afflictionibus malorum proficiunt, dum eorum patientia exercetur. Vel ad litteram, hoc etiam aliter potest dici, quia Idumaei qui de Esau descenderunt, qui etiam Edom Sicut 45 scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ore xp̃r. ut ab eo ꝑfecte
diligamini. uł eo affectu
diligatis dñi ⁊ prroximũ
posuit. uł refertur ad il
ait. se desiderare illos ẽẽ
socios gaudii sui ⁊ deter¬
ẜ nĩ hũana cupiclitate.
sĩ carnis affectu s xͥ amo
mei eterni cupiam dico.
s̃i carnali affectu. s in

Expanded text:
ore Christi, ut ab eo perfecte diligamini, vel eo affectu diligatis Deum et proximos, posuit. Vel hoc refertur ad id it, se desiderare eos esse socios gaudii sui. Et deter non humana cupiditate, non carnis affectu, sed Christi amor gaudii aeterni. Cupiam, dico, non carnali affectu, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
operatione huius excellẽ¬
tas glone. qͥi nulli pro fuit gła uultus moysi. s ob¬
fuit. et si culpa illoo non sua ħ autẽ gła multoma¬
ior est: que hũndat in gr̃a. ut per eam purificati
hoĩes abstersa caligine possunt uidere gloriam der
quanta debuit credi seruo. hec uero tanta quanta

Expanded text:
paratione hujus excellentis gloriae, quia nulli profuit gloria vultus Moysi, sed obfuit, etsi culpa illorum non sua. Haec autem gloria multo major est quae abundat in gratia, ut per eam purificati gratia homines, abstersa caligine possint videre gloriam Dei. quanta debuit credi servo. Haec vero tanta quanta
Abbreviated transcription (Latin):
hũimus ficdutiam
in deo. qr exhortatõ
qua exhortamur¬
alios non est de er¬
s de ueritate. ness
de inmunditia si¬
cut sunt carnales
obseruancie post

Expanded text:
fiduciam in Domino, quia exhortatio qua exhortamualios, non est de ersed de veritate, neque de immunditia scut sunt carnales observantiae post
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ głantur de oꝑib
cum sint mali. sicũt
ille phatiseus głabat᷑.
qui cum publicano ĩ
templum ascenderat.
tasũ m̃ttũ ex hoc habe¬
habet gloriam ap̃ d̃m. nõ ergo iustisi¬
catus est ex oꝑib. et si hoc est tunc ex fide iustificatꝰ
est. qd̾ probat subdens. Quid enĩ scrip. di in genesi.

Expanded text:
enim gloriantur de operibus, cum sint mali; sicut ille Pharisaeus gloriabatur, qui cum publicano in templum ascenderat, tamen meritum ex hoc habeem gloriam habet apud Deum. Non ergo justificatus est ex operibus: et si hoc est, tunc ex fide justus est. Quod probat subdens: Quid enim Scriptura dicit, in G
Abbreviated transcription (Latin):
itapio dimittit. sides ei¬
euis sola rpittabitur
ad iusticiam . i sufficit¬
ad iuiliciam qͣm oꝑa nõ
m̃uecunt et ita sufficit¬

Expanded text:
ides ejus sola reputatur ad justitiam, id est sufficiad justitiam quam opera non meruerunt, et ita suffici
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sapientib recte dici pot̃. qd̃ hãnt in se u̾¬
bum dei per quod facta surit oĩa. s de nul¬
caro fc̃m est. homo ergo eccellexicius assũp¬
tus q. personam dei sapientie g̃it. ut caput
in quo sunt om̃is sensus personã aĩe q̃ totũ
corpus uiusficat. s cum eccła ab abel ceꝑit.

Expanded text:
enim sapientibus recte dici, quod habeant in se Verenim sapientibus recte dici, quod habeant in se Verbum Dei per quod facta sunt omnia; sed de nulcaro factum est . Homo ergo excellentius assumptus, quasi personam Sapientiae Dei gerit, ut caput, in quo omnes sensus, personam animae quae totum corpus vivificat. Sed cum Ecclesia ab Abel coeperit,
Abbreviated transcription (Latin):
et sicut omnia creauit ita. et in ipso constãt
omnia. qui omnib scdꝰ diuinitatem in fusus
omniã suslmet et regit. et cum talis sit pꝑse
sensus eccłe. ut in capite omnes sersus corpo¬
tĩ. sicut enĩ aĩa totum nt̃m corpus aĩat et
uiuificat. s in capite omnib sensib sentte.
ideoq capiti cuncta subiecta sunt ad operã¬
dum. illõ ã supra locatum est ad consulend̃.
qr ip̃tus aĩe q̃ consulit corpori quodam modo
personã gͥit cap̃ qñ ibi omnis serisuis apprcet
umi corpori cãp est homo. xp̃e. quol omnes¬
ab abel usq ad ultimũ iustũ sapĩa dei illu
xp̃c. qui ipsius sapĩe per quam fiunt sapi¬
entes. quicũq homines non solũ bñfici¬
plemis. et idcerdo omitium qmi. de plenitu¬
dine euis accipiunt. cap̃ est ex quo apparet
quod sapĩa dei .i. uerbum non sic assumpsit il¬
mi oportuit. in quo sapĩa hominib appareret.
sicut eam uisibiłx decebat ostendi. De ceteris¬

Expanded text:
Et sicut omnia creavit, ita et ipso constant omnia qui omnibus secundum divinitatem infusus omnia sustinet et regit. Et cum talis sit ipse irituales Ecclesiae, ut in capite omnes sensus corporis. Sicut enim anima totum corpus nostrum animat et vivificat, sed in capite omnibus sensibus sentit, ideoque capiti sunt omnia subjecta ad operandum; illud autem super locatum est ad consulendum, quia ipsius animae quae consulit corpori quodammodo partem gerit caput, in quo omnis sensus apparet, uni corpori, caput est homo Christus, quos omnes usque ad ultimum justum sapientia Dei illumChristus, qui ipsius sapientiae, qua fiunt sapientes, quicunque homines, non solum beneficiplenus: et ideo omnium qui de plenitudine ejus accipiunt, caput est. Ex quo apparet quod Sapientia Dei, id est Verbum non sic assumpsit ilmi oportuit, in quo sapientia hominibus appareret, sicut eam uisibi
Abbreviated transcription (Latin):
excellunt rõne: excel¬
lant dsatione. hãc
ꝯcordiam docet dicẽs.¬
Mulieres sub. estote.
uiris sicut oportet .i.
t̾am perfecte sicut deus

Expanded text:
excellunt ratione, excellant dominatione. Hanc concordiam docet dicensMulieres subditae estote viris, sicut oportet, id tam perfecte sicut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eum ut ꝓ fectus eͦ
per oĩa exemplum aliis fe. ut in adolescente mira¬
bilis iuderetur et granis disciplina. ut actus eiꝰ
excus arent etattr et fĩ qi. iuuenis s qͣs semior
hr̃etur. ⁊ erubescerent maiores natu. si ñ se gchi¬
lectioni. ut scͥpturas intelligas et post lectionem
attendẽ ethortationi. iam uolemiũ. ⁊ doctͥne. nes¬
cientium quod debes qr ad hoc constitutus es. et.

Expanded text:
eum ut profectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent aetatem, et non quasi juvenis, sed quasi senior haberetur, et erubescerent majores natu, si non se exhinio, attende lectioni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doctrinae nescientium. Haimo Quod debes, quia ad hoc constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ꝯtẽpnat ad¬
olescentiam tuam
s esto exemplum
fidelium. ut indẽ¬
tes tuam ꝯuetsati¬
onem exemplo tu

Expanded text:
nemo contemnat adolescentiam tuam, sed esto exemplum fidelium, ut videntes tuam conversationem exemplo tui
Abbreviated transcription (Latin):
pictas ht̃ promifsi¬
onem uire huius.
et future. et iste
sermo. de pietatẽ
est. fidelis .l. ueray
et omm acceptio¬
ne dignus. qr un¬
lis est quod ininge
ostendo. in hoc enĩ¬

Expanded text:
Pietas habet promissionem vitae hujus et futurae, et iste sermo, de pietate, est fidelis, id est verax, et omni acceptione dignus, quia utilis est quod in me ostendo. In hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
ecre hie patit. qr etiam malis bene utitur deus ostũ¬
dam dico. et ut per ostensam uittutẽ. anmintiet᷑
nom̃ meum imiuersa terra. Nota q exemplum
de pharaone. qui iusto iudicio dei reprobatur est
pertinet ad esau qui eodem inditio in quissimo li¬
cet occulto repiobatĩ est. sicut iacob ꝑ m̃ama elec¬
Quia in hoc ip

Expanded text:
Ecce hic patet quod etiam malis bene utitur Deus. OstenEcce hic patet quod etiam malis bene utitur Deus. Ostendam dico, et per ostensam virtutem annuntietur nomen meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio aequissimo, licet occulto, reprobatus est, sicut Jacob per misericQuia in hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
currere ex iudicio ã si ex inlauitate est o ꝯtra sicut
apparet in pħone. dicit eisĩ scrip: ⁊ c̃. ac si dr̃et. ex
apposita gratia qued qudem est per mĩam sinił
apparet in alus qui sunt er eadem massa. cui de¬
bna est perdicio. ut in p̾haraone apparet. dicit
enĩ sc̾ptura .i. dominus in ea. pħoni. quia in hoc
iꝑsim qr non ꝯtinuanit hoc. s legitur. ac si nõ
uit. q. xxcitaui te. o pħo. malus quidem eras. s
qͣi sopituis. eg̃o autẽ osbendens tibi signa que fe̾¬
ci per inop̃sen. excitaui te in hoc ip̃m .i in hãc
eandem maliciam ut deterior fias et hoc iustũ ẽ
ut qui in sordib est: nec resipiscere uult sordes¬
cat ad huc. i. meritum hoĩs i exigit. ut ipse qͥ
ũ uult petm diserere. pectõ ampluis otaminetur
sicut pħo. qui uisis signis debuiss corrigi. s deterior
fẽ est intio suo. nec hoc in uile fuit. s ut inte. ui
dam. bonis uirtutem meam. et insignis egypti fecit.

Expanded text:
currere, ex judicio autem non ex iniquitate; contra sicut apparet in Pharaone; dicit enim Scriptura, etc., ac si diceret: Ex apposita gratia, quod quidem est per misericordiaapparet in aliis qui sunt ex eadem massa, cui debita est perditio, ut in Pharaone apparet. Dicit enim Scriptura, id est Dominus in ea Pharaoni: Quia in hoc ipsum, quod non continuatur hic, sed legitur ac si non esset, quasi excitavi te, o Pharao, malus quidem eras, sed quasi sopitus. Ego autem ostendens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in hoc ipsum, id est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, sordescat adhuc , id est meritum hominis id exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset corrigi, sed deterior factus est vitio suo. Nec hoc inutile fuit, sed ut, in te, dam, bonis, virtutem meam, ut in signis Aegyptiis feci.
Abbreviated transcription (Latin):
cinod in illa perfectus sim. et si ita est de me
quid de alus hõc dicit de se ne illi quos ĩ hac
epła laudat et in quoꝵ fide ⁊ deuocione se gau¬
dere testatur ut hoĩes inflanone excollantur
s laborent addere ut ipse facte qui tantus ÷
Si enĩ ip̃e qui tanita peditim ẽ dignitate ad̾¬
huc deẽẽ sibi ad pertectionẽ ꝯfitetur. qͣnto
magis hii el aborand̃ sibi fẽ intelligere debẽt
ut iustificationum merita ac perfectionis me¬
tam ad ipiscantur. Nẽmo gͦ fidelium. ⁊ si mul¬
tum profccrtit dicat. sufficit mͥ. qui erũ hoc dỹr
hesit in uia añ finẽ quẽ curtins rtnebatut a¬
postolus et de sua imperfectione ofitebatur. alud
inse irtuens. aliud alibi querens. petfidem em̃
ambulabat non per spẽm. uł ita q. iõ temptosi

Expanded text:
illa jam perfectus sim, et si ita est de me, quid de aliis? Hoc dicit de se, ne illi quos in hac Epistola laudat, et in quorum fide et devotione se gaudere testatur, ut homines inflatione extollantur; sed laborent addere ut ipse facit, qui tantus est. Si enim ipse qui tanta praeditus est dignitate adhuc deesse sibi ad perfectionem confitetur, quanto magis hi elaborandum esse sibi intelligere debent, ut justificationum merita et perfectionis metam adipiscantur. Nemo ergo fidelium, etsi profecerit, dicat: Sufficit mihi. Qui enim hoc dixit, haesit in via ante finem, quem currens intuebatur Apostolus, et de sua imperfectione confitebatur, aliud in se intuens, aliud alibi quaerens. Per fidem enim ambulat, non per speciem. Vel ita quasi dicat: I
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pot̾ sp̃c boĩs perse. et tunc desideria. car .i.
delectationes quas caro suggetit: si ꝑficietis
non act. si frctritis. uł si habueritis qr ea nõ
hr̃e sĩ poterant. s nõ perficie .i. si opera eoꝵ
osensu uoluritatis implebitis. caro enĩ. uł
autẽ. qĩ dico ñ perficietis. s hoc graue est. qr
caro ꝯcupiscitꝰ. oł ita ⁊ tiruua. Ideo ita aguoe.
adu̾sus sp̃m. hoc in uonis manifestum est
lum poposint: qualem rixam. hoc intrate¬
ip̃m sertis. nec erũ nuillũ est unicium cum
caro ocupiscit aduersuis sp̃m cui uitio con¬
traria uirtus est cũ sp̃e concupicit aduer¬
sus carnem. C̃ãro autẽ dc̃a est ꝯcupiscere.
qr hoc scd̃ ip̃am agit ala sicut auris d̾r au¬
dire et ocłs et uidere. cum potius aĩa ⁊ ꝑ au¬
rem auciat. et ꝑ ocłm uideat. caro enim
nicħ nisi per aĩam ꝯcupiscit. s ⁊cupiscere d̾r
cum aĩa carnali ꝯcupiscentia sp̃m relucta¬
tur carnem igitur ꝯcupiscentẽ ddicit carna¬

Expanded text:
hominis per se. Et tunc desideria carnis, id est delectationes, quas caro suggerit, non perficietis. Non ait: Non feceritis, vel non habueritis, quia ea non habere non poterant; sed non perficietis, id est non oat: Dico non perficietis, sed hoc grave est, quia caro concupiscit. Vel ita continua, ideo ita agite, adversus spiritum, hoc in bonis manifestum est lum proposuit, qualem rixam, hoc intra teipsum sentis. Nec enim nullum est vitium, cum caro concupiscit adversus spiritum: cui vitio contraria virtus est, cum spiritus concupiscit adversus carnem. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut auris dicitur audire et oculus videre, cum potius anima et per aurem audiat et per oculum videat. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur. Carnem igitur concupiscentem dicit delec
Abbreviated transcription (Latin):
xplii i qr caro mea afflicta erat. eiiͦi.¬
uo. iam. prudẽ. et pro tanto tempore s̃ spreus¬
timore desererent eum an caritate amplestore¬
tur. oportune ergo ac decenter facit eos recole¬
re caritatẽ suam ne tanquara iuimitũ ilbũ
carne qua uidetur quales estis. nõ spre tanqͣm
puistis: ante conuersio nem ut ob hoc conuerti
ab horretetis s accepistis me sicut angłm dei .i.
ac si angelus dei ueniss. uł me angłm dei ẽt̃ cre¬

Expanded text:
quia caro mea afflicta erat, evbis jampridem, et pro tanto tempore non sprevistimore desererent cum, an charitate amplecterentur. Opportune ergo ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum carne, qua videtur quales estis, non sprevistis, puistis, ante conversionem, ut ob hoc converti abhorreretis. Sed excepistis sicut angelum Dei, id est ac si angelus Dei venisset, vel me angelum Dei esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant ueritatem ł¬
contradicentes compi¬
inus et comunciams
et obedientes docemuis.¬
sirns ceci ut psendo. s docemus in omĩ.
sapła.u̾a sapĩa est in disciplina dominica
cum cliligentia agere testatur erucliens om¬
uem hominem in hac sapientia. quem con¬
summatum exhibeat eum deo unde subdit.
t exibramus

Expanded text:
ignorant veritatemcontradicentes corripimus et convincimus, et obedientes docemussumus caeci ut pseudo, sed docemus, in omni sapientia. Vera sapientia est in disciplina Dominica,cum diligentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat eum Deo. Unde subdit: Ut exhibeamus
Abbreviated transcription (Latin):
prbrs ut prbri qui bñ
sunt uita et doctrina dig¬
ni hant᷑. a subditis duꝑ¬
liter eis obediant. ⁊ ext̾i
ñ solum honore subli
auctoritas cum uidet se
in p̾serti laboris sui:
frucum percipere. ñ ut
hũndet. s ut deficiat.¬
tanta enĩ meroes debet
eẽ enuangłizanti reg¬
nũ dei ut nec ꝯtristetur
nec extollatur. Necc̃ĩtas¬
tis est g accipere unde
uiuitur. caritatis est p̾¬
dicetur. Si enĩ sic uendunt. magnam rem
uiliuendunt. accipiant ergo sustentationẽ
neccitatis appło: mercedem dispensationis
a domino. Non enĩ appło redoraro q̃i u̾ices ilł
qui sibi in caritate euuangłii seruiunt. s tan¬
quam stipendium datur quo ut possint labora
et doctrina. nesciencium. deiũ exteriori ho¬
nore probat auctoritate scripturt subdenis.
Dicit enim scciptura ñ alligab̾. uł. infrena¬
tib .i. non prohibebis
precticatorib sumere
gelio dicit. dignus ẽ oꝑa¬
rius mercede sua. Unde
uires reparet in labore

Expanded text:
presbyteri qui bene praesunt vita et doctrina, digni habeantur a subditis, duliter eis obediant, et externon solum honore sublimauctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec extollatur. Necessitatis ergo est accipere unde vivitur, charitatis est prt. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Dqui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborarscientium, et doctrina nescientium. Deinde de exteriori honore probat auctoritate Scripturae, subdens: Dicit enim Scriptura: Non alligabis os, vel infrenaribus, id est prohibebis praedicatoribus sumere gelio dicit: Dignus est operarius mercede sua . Unde vires reparet in labore
Abbreviated transcription (Latin):
homini et sustinentes .i. martires consequen
tur salutem. et hoc est quod ait. Nartisi. nos
sumus o mortu i. si nos sumus mortui mũ¬
do. uel peccatis in bap̃o. sicut tp̃c neteri honiĩ
utiq. et ouiuemus .i. cum illo uiuenus. in e¬
terna uita .⁊. E i sustinemus pro xp̃o iubu

Expanded text:
homini, et sustinentes, id est martyres. VERStur salutem. Et hoc est quod ait: Nam si nos sumus commortui, id est si nos sumus mortui mundo vel peccatis in baptismo, sicut Christus veteri homini, utique et convivemus, id est cum illo vivemus in aeterna vita. Et si sus
Abbreviated transcription (Latin):
lege heredes st
exinanita est
sides. abolita
est promissio.
lex enim iram
operatur ubi
enim non est
lex nec preua¬
ricatio. Ideo
ex fide ut scd̾
gr̃am firma
sit promissio
et qui ex lege
solum est set
et es qui ex fide
est abrahe. qui¬

Expanded text:
lege, haeredes sunt: exinanita est fides, abolita est promissio. Lex enim iram operatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est Abrahae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
legtanie fc̃m ẽ ut qͥ nõ obe¬
diuit suo suꝑion:. ei nõ ser¬
uiat. suum inferuis .i. ca¬
ro. Su pra te est dñs deus
tuus infrate caro tua. ser¬
ui melior: ut seciuat tibi
inferioꝵ ꝯtempsisti super¬
iorem. torquens ab inferi¬
ou. dico repugnantẽ. ⁊t
etiam. captiuãtẽ me. uł
captiuum ducentẽ me.
per ꝯsensul ⁊ opationemr
qr osuetudine peccandi
dñatur. captiuantem

Expanded text:
legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico repugnantem, et, etiam captivantem me, vel captivum ducentem me, per consensum et operationem, quia consuetudine peccandi dominatur, cap
Abbreviated transcription (Latin):
oominus enim iustus
iudex causas cliscerint
nou̾ pexs onas iõ ĩ qua
mnsura quis r̃nsurauit.
remecletur illi De ce¬
tero. post sp̃ualia precep¬
ta quib ad monuit sui¬
głos orclines. in coĩ ad¬
uos uini uerbo ⁊ opere.
et iam. de cetero .i. dein¬
ceps infiruro. in reliqͦ
.u. in auxilio domini. et
in potenna uirtutis.e.
qr ipse dat potententẽ
uirtutẽ pugnare uolẽ¬
cinum est bellum et de

Expanded text:
ominus enim justus judex causas discernit, non personas. Ideo in qua mensura quis mensuraverit, remetietur illi. De caetero. Post specialia praecepta quibus admonuit singulos ordines in communi ados in verbo et opere; et jam de caetero, id est deinceps in futuro, in reliquoest in auxilio Domini, et in potentia virtutis ejus, quia ipse dat potentem virtutem pugnare volencinum est bellum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
siue. li sit. siue. ser. nõ
enim minis recipiet ser
uestris. eadem .i. similia
inbona uoluritate. remit¬
tentes illis. si quandoq
peccant. non so lum uer¬
bera s ⁊̃ minas scientes

Expanded text:
sive liber sit, sive servus, non enim minus recipiet servvestris, eadem, id est similia in bona voluntate, remittentes illis, si quando peccant, non solum verbera, sed etiam minas, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
dem uocis confessione
ficetis eum qmi est ds
eentia. qui ⁊ coratorẽ.
est. apparet xp̃m mit¬
tendo. quia ergo creator
est. et quia beniuolus ẽ
honorificate eum. idem
sapiendo. quasi nisi idẽ
cipite inuicem in fir¬
mos. sicut et xp̃e susce¬

Expanded text:
est eadem vocis confessione,ficetis eum qui est Deus essentia, qui et Creator est, us apparet Christum mittendo. Quia ergo Creator est, et quia benevolus, honorificate eum idem sapiendo. Quasi dicat: Niscipite invicem, infirmos sicut et Christus susce
Abbreviated transcription (Latin):
dei .s. ad ofrrmandas pro missi ones patess .i. ut
deret in pronussis. ⁊ ꝯplaceret promissa patrib
uideoꝵ. ꝓromiserat enim abrahe. ini. se .t. be .o.¬
dixit. onetur stella ex iacob go his patet qd̾ non re¬
pulit d̾s iudeos quib ꝓprie ueritas exhibita est.

Expanded text:
 ad confirmandas promissiones patrum, id est deret in promissis, et compleret promissa patribus Judaeorum; promiserat enim Abrahae: In semine dixit: Orietur stella ex Jacob . Ecce ex his patet quia non repulit Deus Judaeos, quibus proprie veritas exhibita est,