comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustis.: & ꝓfectus illius successus habe¬
bunt inȩternum. Est homo qui locu¬
pletatur parce agendo: & hȩc pars mer¬
cedis illiꝰ. in eoquod dicit. inueni reqͥ¬
em mͥ: & nunc manducabo de bonis
meis solus: & nescit quod tempus p̃tȩ¬
reat. & relinquet om̃ia aliis ce moͬ let̃.¬
Sta intestam̃to tuo. & in illo collo¬
quere: & inoꝑe mandatoꝵ tuoꝵ ue.¬
terasce. Ne manseris inoꝑib peccatoꝵ.
confide autẽ indõ. & mane in loco tuo.
fãcile ẽ. enĩ in ocłis dĩ: subito honesta¬
rs pauꝑem. Benedictio dĩ inmercede
iusti festinat. & in honore ueloci pro¬
cessꝰ illiꝰ fructificat. Nedicas qͥdẽ mͥopꝰ ⁊
ce quȩ eit̃ michi ex hoc bona: Nedicas suf¬
ficiens sũ. & quid ex hoc pessimabor.
Indie bonorũ. ne inmemor sis maloꝵ : &
indie maloꝵ. ne in memor sis bonoꝵ:
qm̃ facile ẽ. cora dõ. in die obitus retri¬
buere uniciiq scđm uias suas. Malic
horȩ obliuionẽ facit luxuriȩ magnȩ

Expanded text:
iustis et profectus illius successus habebunt in aeternum est qui locupletatur parce agendo et haec pars mercedis illius in eo quod dicit inveni requiem mihi et nunc manducabo de bonis meis solus et nescit quod tempus praetereat et relinquet omnia aliis sta in testamento tuo et in illo conloquere terasce. Ne manseris in operibus peccatorum. Confide autem in Deo, et mane in loco tuo; facile est enim in oculis Dei subito honestari pauperem benedictio Dei in mercedem iusti festinat et in honore veloci processus illius fructificat ne dicas quid est mihi opus et quae erunt mihi ex hoc bona ne dicas sufficiens sum et quid ex hoc pessimabor in die bonorum ne inmemor sis malorum et in die malorum ne inmemor sis bonorum quoniam facile coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae
Abbreviated transcription (Latin):
bestias. & uermes.
hitium suꝑbie hominis apostatare
adõ: qm abeo qui fecit illũ recessit
dñs conuentus maloru: & destruxit
eosusq infinẽ. Sedes ducũ suꝑboꝵ des¬
truxit dñis. & sedere fecit mites ꝓeis.¬

Expanded text:
estias et vermes initium superbiae hominis apostatare a Deo quoniam ab eo qui fecit illum recessit Dominus conventus malorum et destruxit eos usque in finem sedes ducum superborum destruxit Deus et sedere fecit mites p
Abbreviated transcription (Latin):
na ne sedeas om̃ino. nec accũbas cũ ea
suꝑ cubitũ: & ñ alterceris cũ illa in
uino: neforte declinet cortuũ in illa:¬
& in sanguine tuo labaris inꝑditionẽ.
Hon derelinquas amicũ antiqũũ:
nouus enĩ nonerit simił ei. Uinum
nouu amicꝰ nouus ueterascat: & cũ
suauitate bibes illud. Non zeles głam
& opes peccatoris: ñ enĩ scis quȩ futu¬
ra sit illiꝰ subuersio. Non placeat tibi
ab hoĩe potestatẽ habente occidendi.

Expanded text:
re ne sedeas omnino nec accumbas cum ea super cubitum et non alterceris cum ea in vino ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labaris in perditionem ne derelinouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi ab homine potestatem habente occidendi
Abbreviated transcription (Latin):
compta: & ñ circũspicias speciẽ alie¬
nã. Propt̃ speciem mulieris multi ꝑie¬
runt: & exhoc concupiscentia quãsi
ignis exardescit. Omis mulier quȩ
est fornicaria: quasi stercus inuia
Speciẽ mulieris alienȩ multi admi

Expanded text:
ta: et non circum inspicias speciem alienam. Propter speciem mulieris multi perierunt: et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit. Omnis mulier que est fornicaria: quasi stercus in via Speciem mulieris aliene multi adm
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte incidas in laqͦos illiꝰ. Cũ salia¬
trice ne assiduus sis. nec audias illã.
ne forte ꝑeas inefficatia illiꝰ. Uirginem
ne conspicias: ne forte scandalireris
in decore illius. Nondes fornicariis
animã tuã innullo: neꝑdas te &
hereditatẽ tuã. Noli circũspicere in
uicis ciuitatis: nec oberraueris inpla

Expanded text:
ne forte incidas in laqueos illius cum psalne forte incidas in laqueos illius cum psaltrice ne adsiduus sis nec audias illam ne forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam noli conspicere in vicis civitatis nec
Abbreviated transcription (Latin):
ori tuo. Noli fenerare homini fortiori te.
Quod si feneraueris: quasi ꝑditũ habe.¬
to. Non spondeas suꝑ uirtutẽ tuã. Qđ̃
si spoponderis. quasi restituens cõgita.
Non iudices contra uidicem: qm̃ scd̾m
quod dignĩi ẽ. udicat. Cũ audace non
eas inuia ne forte grauet mala sua
inte.ipse enĩ scđ̾m uoluntatẽ suã ua¬
dit: & simul cũ stulticia illiꝰ ꝑies. Cum
iracundo non facies rixam. & cũ auda¬
ce ñ eas indesertum: qm̃ quasi nichilẽ.
ante illũ sangus. & ubi ñ est ad uitori¬
um elidet tẽ. Cum fatius ne consiliũ
habeas: ñ enĩ potert̃ diligere nisi quȩ
ipsis placent. Cũ extraneo ne facias con¬
silium: nescis enĩ quid pariet. Non
om̃i hõi cortuũ manifestes: ne forte
inferat tibi grãm falsã. & c̃iuiciet᷑ tibi
Nonzeles mulierẽ sinus tui: ne A¬
Non des mulieri potestatẽ animȩ tuę.
ne ingrediat᷑ inuirtutȩ tua & cõfun¬
daris. Ne respicias mulierẽ maliuolã.

Expanded text:
ori tuo noli fenerare homini fortiori te ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi rees contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorum elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis enim quid pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convicietur tibi non zeles mulierem sinus tui ne non des mulieri potestatem animae tuae ne ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias mulierem multivolam
Abbreviated transcription (Latin):
Ionlitiges cum homine potenti: nefor¬
te incidas inmanꝰ illiꝰ. Non contendas
cũ uiro locuplete: ne forte econtra con
sistat litẽ tibi. Multos enĩ ꝑdidit aurũ
atq argentũ: & usq cor regũ extendit &
conuertit. Non litiges cũ homine lin¬
guato: & ñ strues inignẽ illiꝰ ligna. Noi
cõmunices homini indocto: ne male
deꝓieniȩ tua loquat᷑. Non despicies ho¬
minẽ au̾tentẽ se apeccato: neq impro¬
necta. & enĩ ex nob̃ senescunt.
Noli de mortuo inimicotuo gaudere.
sciens qm̃ om̃s morim᷑. & ingaudiũ no¬
lumꝰ uenire. Ne despicias narrationem
presbiteroꝵ sapientium. & inꝓuerbiis
illoꝵ conuersare. Ab ipsis enĩ disces doctri¬
nam in tellectus. & seruire magnatis si¬
ne querela. Non te p̃tereat narratio seni¬
oꝵ÷ & ipsi enĩ didicerunt apatribꝰ sius.
qͣm & abipsis disces intellectũ: & intẽ¬
pore necessitatis dabis responsum. Non
incendas carbones peccatorũ arguens
tumeliosi: ne sedeat quasi insidia tor

Expanded text:
on litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus ejus: non contendas cum viro locuplete, ne forte econtra csistat litem tibi multos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inpronecta etenim ex nobis senescunt noli de mortuo gaudere sciens quoniam omnes morimur et in gaudium nolumus venire ne despicias narratpresbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum conversare. Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus suis. Quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatoris arguens tumeliosi ne sedeat quasi insidiator
Abbreviated transcription (Latin):
prudentibus tracta.
Uiri iusti sint tibi conuiuȩ: & inti¬
more dĩ sit tibi gloriatio: & in sensu
sit tibi cogitatus dĩ: & om̃is narratio
tua inpreceptis altissimi. In manus
artificum oꝑa laudabunt᷑: & prin¬
ceps populi insapientia sermonis
sui. In sensuuͦ seniorũ uerbũ terri¬
bile ẽ. in ciuitate sua. Homo linguo¬
sus & temerarius in uerbo suo: odi¬
bilis erit.¬
udex sapiens udicabit populũ suũ.
& principatus sensati stabilis erit. Se¬
cundũ iudicẽ popłi: sic & ministri eiꝰ.
It qͣlis rector ẽ ciuitatis: tales & in habi¬
tantes in ea. Rex insipiens ꝑdet popłm¬

Expanded text:
prudentibus tracta viri iusti sint tibi convivae et in timore Dei sit gloriatio tibi et in sensu sit tibi cogitatus et omnis narratio tua in praeceptis Altissimi in manus artificum opera laudabitur et princeps populi in sapientia sermonis sui in sensu vero seniorum verbum terribilis est in civitate sua homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis eritudex sapiens vindicabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secundum iudicem populi sic et ministri eius et qualis rector est civitatis tales et inhabitantes
Abbreviated transcription (Latin):
onora patrem tuũ: & gemitus ma¬
tris tuȩ ne obliuiscaris. Memento enĩ¬
qm nisi ꝑ illos natus non fuisses: & re¬
tribue illis quomͦ illi tibi.
N tota anima tua time dm̃. & sacerdo¬
tes illius sanctifica. Inom̃i uirtute di¬
lige eum qui tẽ fecit: & ministras eius
non derelinquas. Honora dm̃ extota a¬
nuna tua: & honorifica sacerdotes: et
purgate cum brachiis. Da illi partem
sicut mandatũ ẽ tibi primiciarum
& purgationis ÷ & de negligentia pur¬
gate cũi paucis. datum brachioꝵ tuoꝵ
&e sacrificium sanctificationis offerens¬
dõ initia scõꝵ: & pauꝑi porrige manũ
tuã: ut ꝑficiatur ꝓpiciatio & benedictio

Expanded text:
onora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: memento quoniam nisi per illos non fuisses. Retribue illis quomodo et illi tibi in tota anima tua time Deum et sacerdotes illius sanctifica in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et bened
Abbreviated transcription (Latin):
Noli amare mendatiũ ad uersus frẽm
tuũ: neq inamicũ similit̾ facias. Noli
uelle mentiri om̃e mendacium: assidu¬
itas enim illius non ẽ bona. Noli uer¬
bosus eẽ. in multitudine p̃sbiterorũ:
& ñiteres uerbũ intua oratione: & ñ
oderis laboriosa oꝑa. & rusticationem
abaltissimo creatã. Non te reputes in
multitudinem indisciplinatoꝵ. Mem̃¬
cum pecũnia differenti: neq fr̃em ka¬
rissimũ auro sp̃ueris. Noli discedere ã
muliere sensata & bona: quã sortitus
es intimore dĩ. Nr̃a enĩ uerecundiȩ illiꝰ.
suꝑ aurum.
Non ledas seruũ oꝑantẽ inueritate.
neq mercennarium dantẽ animã suã.
Seruus sensatus sit tͥ dilectꝰ quasi ani¬
ma tua: ñ defraudes illi lib̾tatẽ: neq in¬
opem derelinquas illũ. Peccora tͥ sunt
adtende illis. & si sunt utilia ꝑseueren
apud tẽ.¬
ilii tibi sunt. erudi illos. & curua illos
apuericia illoꝵ. filiȩ tibi sunt. serua¬

Expanded text:
um adversus fratrem um adversus fratrem tuum neque amico similiter facias noli velle mentiri omne mendacium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memecum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illo
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia sapientiȩ dabitur tibi. Ui
Noli facere mala. & nontẽ apphendeñ.
Discede abĩiquo: & deficient mala abstẽ.
Non semines mala insulcis inuisticiȩ.
& non metes ea in septuplum. Noli que¬
rere abhomine ducatũ: neq a rege ca¬
thedram honoris.
Non te iustifices ante dm̃. qm̃ agni¬
tor cordis ipseest. & penes regẽ noli uel¬
le uideri sapiens. Noli querere fieri
uidex. nisi si ualeas uirtute irrumꝑe
iniquitates: ne forte extimescas faciẽ
potentis: & ponas scandalũ inagilita.¬
te tua. Non pecces inmultitudine ciui¬
tatis: nec te inmittas inpopłm: neq
a lliges duplicia peccata. nec enĩ in
uno eris inmunis. Noli ẽẽ pusillani¬
mis inanima tua. Exorare & facere ele¬
mosinã non despicias. Ne dicas inmul¬
titudinem munerũ meoꝵ respiciet ds̃
& offerente me dõ altissimus suscĩpiet
munera mea. Nonirrideas hominem
in amaritudinȩ animȩ. Est enĩqui hu¬
miliat & exaltat circunspector ds̃.¬

Expanded text:
piscentia sapientiae dabitur tibi. piscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua. non pecces in multitudine ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias. ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet deus, et offemunera mea. Non irrideas hominem in amaritudine animae suae: est enim qui humiliat et exaltat, circumspector D
Abbreviated transcription (Latin):
um & porta illã. & ne abscesseris auin¬
culis eiꝰ: & in om̃i animo tuo accede
adillã. & in om̃i uirtute tua serua ui¬
as eius. Inuestiga illã. & manifestabi¬
tur tibi. & continens factus. ne derelin¬
quas eam. Innouissimis enĩ inuenies
requiem in ea: & conuertet᷑ tibi in ob¬
lectationẽ: & erunt tibi cõpedes eiꝰ i ꝓ¬
tectione fortitudinis. & bases uirtutis.
& torques illius instolã gle. Decor enĩ¬
filisi attenderis michi disces eam: et
si accõmodaueris aniña tuã sapiens
eris. It si inclinaueris aurẽ tuã excipi¬
es doctrinam: & si dilexeris audire sa¬
piens eris. Inmultitudine presbiteroꝵ
prudentiũ sta: & sapientiȩ illoꝵ excor.¬
de coniungere: ut omnẽ narrationẽ dĩ
possis audire: & ꝓuerbia laudis non ef¬
fugiant tẽ. Et siuideris sensatũ eiugi¬
la ad illum. & gradus ostiorũ illius ex¬
terat pes tuus. Cogitatũ habe inp̃cẽp¬
tis dĩ: & in mandatis illiꝰ maxime assi¬
duus esto. & ipse dabit cortibi. & concu¬

Expanded text:
m et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam glorisi adtenderis mihi, disces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitprudentium sta, et sapientia illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi . et concu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ inuenit illũ. inuenit thesaurum.
Amico fideli nulla ẽ. cõꝑatio: & non ẽ
digna ponderatio auri & argenti con¬
tra bonitatẽ fidei ipsius. Amicus fi¬
delis medicam̃tum uitȩ. & unmorta¬
litatis. & qui metuunt dñm. inue¬
illum erit amicus illius.
ili auiuentute tua excipe doctrinã.
& usq ad canos in uenies sapientiã.
Quasi his qui arat & seminat accede
adillã. & sustine bonos fructꝰ illiꝰ. In
oꝑe enĩ ipsius exiguũ laborabis: & cito
edes degenerationibꝰ illiꝰ. Qũa aspera
est numium sapientia in doctis homi¬
nibꝰ. & non ꝑmanebit in illa ex cors.
Quasi lapidis uirtus ꝓbatio erit milł.
& ñ demonstrabunt᷑ ꝓicere illã. Sapi¬
entia enĩ doctrrinȩ scđm nom̃ẽ eius.¬

Expanded text:
tem inuenit illum, inuenit thesaurum. tem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum, inueecundum illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ illius: & firmabit illũ & iter addu¬
cet directũ adillũ. & letificabit eum:
& denudabit absconsa sua illi. Et the¬
saurizat suꝑ illũ scientiã: & intelle¬
ctum iusticie. Si aut̃e oberrauerit de¬
relinquet illũ: & tradet eũ inimanus
inimici sui.
ili conserua tempus: & deuita amalo
Panima tua non confundaris dicere uerũ
Est enĩ confusio adducens peccatũ. & est
confusio adducens głam & gr̃am. Ne acci

Expanded text:
mae illius et firmabit illum et iterum addumae illius et firmabit illum et iterum adducet directum ad ill denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam e
Abbreviated transcription (Latin):
Ignem ardentẽ extinguit aqua: et
elemosina resistitit peccatis: & ds̃ pro¬
tector eius qui reddet grãm. Memi¬
nit in posterum: & intempore casus
tui inuenies firmamentum. Nli¬
F ili elemosinã pauꝑis ne defraudes.
& ocłos tuos netransuertas apaupere.
Animã esurientem ne despexeris. & ñ
ex asperabis pauperem inopia sua.
Cor in opis neafflixeris: & ñ ꝓtrahas
datum angustianti. Rogationẽ cum
tribulatione ne abitias: & non auer¬
tas faciem tuã ab egeno. Ab inope non
auferes oculos tuos ꝓpter iram: & ñ
relinquas querentib tibi recro male.¬
dicere. Maledicentis enĩ tibi. in amari¬
tudine animȩ exaudit᷑ dep̃catio illiꝰ.
Exaudiet autẽ eum: qui fecit illum.
Congregationi pauperũ affabilẽ tẽ fa¬
cito. Et presbitero humilia animã tu¬
am: & magnato humilia caput tuũ.
& redde debitũ tuũ & responde illi pa¬
cifice in mansuetudine. Libera eum
qui inuiriã patitur de manui suꝑbi.

Expanded text:
ignem ardentem extinguit aqua, et ignem ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro maledicere: maledicentis enim in amaritudine exaudietur precatio illius: exaudiet autem eum qui fecit illum. congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam et magnato humilia caput tuum. et redde debitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ infiliis: & iudiciũ matris exqͥreis
firmauit ĩsilios Qui diligit dm̃ exorabit
ꝓ peccatis: & continebit se ab illis: ino¬
rationem dierum exaudietur. Et sicut
qui thesarizat: ita & qui honorificat
matrem suam.
ui honorat patrẽ iocundabit᷑ in filiᷤᷤ.
honorat patre suũ.: uita uiuet longio¬
re. Et qui obedit patri: refrigerabit
matrri. Qui timet dñm honorat ꝑaren¬
tes. & quasi dñtꝰ seruiet his qui gene¬
rauerunt in oꝑe & sermone. & om̃i paci¬
entia. Honora patrem tuum ut suꝑue¬
niat tibi benedictio adõ: & benedictio il
ctio autem matris. eradicat fundamen¬
tum. Ne glorieris incontumelia patris
tui. non ẽ. tibi gloria sed confusio. Glo¬
ria enĩ hominis ex honore patris sui.
& dedecus filii pat sine honore. fĩli sus¬
cipe senectam patris tui: & ne contristes
eum in uita illius. Et si defecerit sensu
ueniam da. & ne sꝑnas eum in tua uir.¬
tute. Elemosina enim patris: nonerit
in obliuione. Nlam ꝓpeccato matius.

Expanded text:
udicium matris exquirens in filios. Qui diligit Deum: exorabit pro peccatis: et continebit se ab illis. In oratione dierum exaudietur: et sicut qui thesaurizat: ita et qui honorificat matrem suam. Qui honorat patrem: jocundabitur in filiis. honorat patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benctio autem matris eradicat fundamenta . Ne glorieris in contumelia patris tui: non est enim tibi gloria, sed confusio . Gloria enim hominis ex honore patris sui est: et dedecus filii, pater sine honore . Fili, suscipe senectam patris tui, et ne contreum in vita illius. Et si defecerit sensu: da veniam: et ne spernas eum in tua virtute. Elemosyna enim patris non erit in oblivione: nam pro peccato matris
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: sit manus tua suꝑ os tuũ: ne ca¬
piaris in uerbo indisciplinato. & confun¬
daris. Honor & gła: in sermone sensati.
Lingua in prudentis: subuersio ẽ. ipsiꝰ.
Non appelleris susurro. & lingua tua
capiaris & confundaris. Suꝑ furẽ enĩ ẽ.
confusio & penitentia: & denotatio pes¬
sima suꝑ bilingũe. Susurratori autẽ

Expanded text:
tua super os tuum ne capiaris in verbo indisciplinato et confundaris honor et gloria in sermone sensati lingua inprudentis subversio ipsius non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris super furem enim est confusio et paenitentia et denotatio pessima super bilinguem su
Abbreviated transcription (Latin):
ne magnalium suorũ.
nitium sapientiȩ timor dñi : & cũ fi¬
delib inuulua concreatus ẽ: & cum
electis feminis creditur: &e cũ iustis &
fidelib agnoscitur. Timor dñi scientiȩ
religiositas: religiositas custodiet et
iustificabit cor: iocunditate atq gau¬
dium dabit. Timenti dñm bene erit:
& indiebꝰ consũmationis illiꝰ benedicet᷑.
Plenitudo sapientiȩ timere dm̃: & ꝑle¬

Expanded text:
nalium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum
Abbreviated transcription (Latin):
exquirentib se inueritate. Ue duplici
corde & labiis scelestis: & manibꝰ male fa¬
cientibꝰ. & peccatori terrã ingredienti du¬
abus uiis.
e dissolutis corde qui non credidert̃
deo: idõ non ꝓteguntur abeo. Ue his qͥ
ꝑdiderunt sustinentiam: qui derelique¬
runt uias rectas: & diuerter̃ in uias pra¬
uas. Et quid facient cum inspicere ceꝑit
ds̃ Qui timent dñm: non erunt in¬
credibiles uerbo illius. Et qui diligunt
illum: conseruabunt uiã illius. Qui
timent dñm: inquirent quȩ benepla¬
cita sunt illi. Et qui diligunt illũ: re

Expanded text:
eritate. uae duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
timent dñm custodiunt mandata illiꝰ.
& pacientiam habebunt ad inspectio¬
nem illiꝰ: dicentes sipenitentiã non e¬
gerimus. in cidemus inmanus dĩ: &
non in manus hominũ. Scđm enĩma¬
gnitudinem illius: sic & miscdia ipsiꝰ

Expanded text:
num, custodiunt mandata illius, et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius, dicentis: Si poenitentiam non egerimus, incidemus in manus Domini, et non in manus hominum, secundum enim magnitudinem illius, sic et misericordia ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ uerbum dĩ in excelsis: & in¬
gressus illius mandata ȩterna. Radix
sapientiȩ cui reuelata est. & astutias
illius quis agnouit. Disciplina sapi¬
entiȩ cui reuelata est & manifestata.
& multiplicationem ingressus illius

Expanded text:
sapientiae verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
MNIS SA¬
pientia a
dño dõ est.
& cum illo
fuit semꝑ
& est ante
euum. Hare¬
nam maris
guitas. & dies
seculi quis dinumerauit. Altitudi¬
nem celi & latitudinem terrȩ: & ꝓfun¬
dum abyssi quis mensus est. Sapien¬
tiam dĩ precedentem om̃ia quis inue

Expanded text:
mnis sapientia a Deo Domino est et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi quis mensus est sapientiam D
Abbreviated transcription (Latin):
in lingua mea: notum fac michi dñe fi¬
nẽ meũ. Et numerũ dierũ meoꝵ qui
ẽ : ut sciã quid desit michi. Ecce men¬
surabiles posuisti dies meos: ce substan¬
tia mea tanquã nichilũ antete. Uerun¬
tamen unuiersa uanitas. om̃is homo ui¬
uens. U eruntamen inimagine ꝑtransit
homo: sed & frustra conturbatꝰ. Chesauri¬
rat ce ignorat cui congregabit ea: & nunc

Expanded text:
ns: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum quis est, ut sciam, quid desit mihi. Ecce mensurabiles posuisti dies meos, et substantia mea tanquam nihilum ante te. Veruntamen uniuersa uanitas omnis homo uiuens. Veruntamen in imagine pertransit homo, sed et frustra conturbatur: thesaurizat, et ignorat, cui congregabit ea. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ miscd̃iam suã abscidet: a generatio¬
ne in generatioñe. A ut obliuiscetur mise¬
reri ds̃. aut continebit inira sua miscđias
suas. Etdixi nunc cępi: hȩc mutacio dexterȩ
excelsi. Memor fui operum dñi: quia me¬
mor ero abinitio mirabiliũ tuoꝵ Et medi¬
tabor in om̃ib oꝑib tius: & in adinuentio

Expanded text:
generatione in generationem. Aut obliviscetur misereri Deus, aut continebit in ira sua misericordias suas. Et dixi: Nunc coepi, haec mutatio dexterae Excelsi. Memor fui operum Domini, quia memor ero ab initio mirabilium tuorum. Et meditabor in omnibus operibus tuis, et in adinventi
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ quod memores estote: quia aliqͣnͣ¬
do uos gentes eratis in carne qui dici¬
mini preputium. ab ea quȩ dr̃ ircũcisio
in carne manu fact᷑a ⁊ quia eratis illo in¬
tempore sine. xp̃o. alienati a conuersatioẽ
isrł. & hospites testamentorũ ꝓmissionis.
sꝑem non habentes: & sine dõ in hoc mun

Expanded text:
ropter quod memores estote, quod aliquando uos gentes eratis in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta, quia eratis illo tempore sine Christo, alienati a conuersatione Israel, et hospites Testamentorum, promissionis spem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ orationẽ & obsecrationẽ orantes om̃i
tempore insp̃u & in ipso uigilantes. i n om̃i
instantia et obsecratione ꝓomĩbꝰ scĩs & ꝑro
me: ut detur michi sermo in aꝑtione oris
mei cũ fiducia notum facere misterium
eugłii ꝓquo legatione fungor in cathena:
ita ut. in ipso audeam ꝓut oportet me loqͥ
t autẽ & uos sciatis quȩ cuta me sunt
quid agam: om̃ia nota uob̃ faciet tithicus
carissimus fr̃ & fidelis minister in dño:
que misi ad uos in hoc ipsum ut cognos¬
catis quȩ circa nos sunt: & consolet᷑ corda

Expanded text:
 omnem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et obsecratione pro omnibus sanctis et pro me ut detur mihi sermo in apertione oris mei cum fiducia notum facere mysterium evangelii pro quo legatione fungor in catena ita ut in ipso audeam prout oportet me loqui ut autem et vos sciatis quae circa me sunt quid agam omnia nota vobis faciet Tychicus carissimus frater et fidelis minister in Domino quem misi ad vos in hoc ipsum ut cognoscatis quae circa nos s
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħis insp̃u esse gentes coheredes & con
scđm donũ gr̃ȩ̃ dĩ quȩ data est michi sccdm
oꝑationem uirtutis eius. Michi om̃ium
sc̃oꝵ minimo data ẽ gr̃a hec. ingentibꝰ euã¬
głirare inuestigabiles diuitias xp̃i. & illu

Expanded text:
 Spiritu esse gentes coheredes et consecundum donum gratiae Dei quae data est mihi secundum operationem virtutis eius mihi omnium sanctorum minimo data est gratia haec in gentibus evangelizare ininvestigabiles divitias Christi
Abbreviated transcription (Latin):
lexit ȩccłam: & semetipsum tradidit ꝓ ea
ut eam sanctificaret mundans lauacro a¬
quȩ in uerbo uite. ⁊ ut exiberet ipse sibi
gloriosam ȩccłam. ñ habentẽ maculã aut
nigam aut aliquid euismodi: s ut sit scã¬

Expanded text:
lexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret, mundans lauacro aquę in uerbo, ut exiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑabundauit in nob̃. inom̃i sapien¬
tia & prudentia: ut notũ faceret nobis sa¬
cramentũ uoluntatis suȩ scdm bonum
placitum eius. quod ꝓposuit in eo indis¬
pensationem plenitudinis tẽporũ. in stau¬
rare onlia in xp̃o. quȩ incelis & quȩ inter¬
ra sunt inipso: in quo etiam sorte uocati
sumus p̃destinati scđm ꝓpositũ eius. qui
om̃ia oꝑat᷑ scd̾m consilium uoluntatis suȩ.
ut simus in laudẽ głȩ eius qui ante sꝑa

Expanded text:
avit in nobis in omni sapientia et prudentia ut notum faceret nobis sacramentum voluntatis suae secundum bonum placitum eius quod proposuit in eo in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra sunt in ipso in quo etiam sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum eius qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ut s
Abbreviated transcription (Latin):
tio eius. Tunc rex nabuchodonosor ceci¬
dit in faciem suam: & danihelem adora¬
uit: & hostias & incensũ p̃cepit ut sacri¬
ficarent ei. Loquens ergo rex: ait dani
re sacramentũ hoc. Tunc rex danihelem
in sublime extulit. & munera magna
& multa dedit ei. & constituit eũ princi¬
pem suꝑ om̃s ꝑuincias babylonis: et
prefectum magistratuum suꝑ cunctos
sapientes babylonis. Danihel autẽ postu
go. Ipse autẽ danihel: erat in forib regis.
abuchodonosor rex fecit statuã DT¬
auream altitudine cubitoꝵ sexagin¬
ta: latitudine cubitoꝵ sex: & statuit

Expanded text:
chodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: et hostias et incensum praecepit ut sacrificarent ei. Loquens ergo rex, ait Daniere sacramentum hoc. Tunc rex Danielem in sublime extulit, munera multa et magna dedit ei: Et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magsapientes Babylonis Danihel autem postulgo ipse autem Danihel erat in foribus regis Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ conteratur: & sciant quia tues dñs
ds̃ solus. & gloriosus suꝑ orbem terrarũ.
Et non cessabant qui miserant eos mi¬
nistri regis succendere fornacẽ napta &
stuppa. & pice: & malleolis. Et effundeba¬
tur flãma suꝑ forna cem. cubitis quadra¬

Expanded text:
eratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadra
Abbreviated transcription (Latin):
ei. In ueni hominem defiliis transmi¬
grationis iude: qui solutionem regi
annuntiet. Respondit rex. & dixit da¬
niheli: cuius nomen erat balthasar.
Putas ne uere potes indicare michi som¬
nium quod uidi & interpretationẽ eius.
E respondens danihel corã rege.ait.
Mysterium quod rex interrogat: sapi
entes. magi. & arioli. & aruspices. non
queunt in dicare regi. Sed ẽ ds̃ in cȩlis.
reuelans mysteria: qui indicauit tibi
rex nabuchodonosor. quȩ uentura sint
nouissimis temporibus. Somniũ tutĩ
& uisiones capitis tui. incubili tuo.:
huiiscemodi sunt. Tu rex cogitare ce¬
pisti instratu tuo. quid eẽt̾ futurũ post
hec : & qui reuelat mysteria ostendit
tibi quȩ uentura sunt. Michi quoq ñ
in sapientia quȩ est in me plus quã in¬
cunctis uiuentib. sacramentũ hoc ie¬
uelatum est: sed ut interp̃tatio mani¬
festa fieret regi. & cogitationes mentis
tuȩ scires. Cu rex uidebas: & ecce quasi

Expanded text:
ei inveni hominem de filiis transmei inveni hominem de filiis transmgrationis Iudae qui solutionem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterentes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid esset futurum post haec: Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: Sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Tu, rex, videbas, et ecce quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris sapientib babylonis. Tunc danihe¬
li ꝑuisionẽ nocte mysterium reuelatũ ẽ.
Et danihel benedixit dõ cȩli: & locutus
ait. Sit nom̃ dñi benedictum: a seculo
& usq in scłm : quia sapientia & fortitu¬
do eius sunt: & ipse mutat tempora et
ȩtates : transfert regna atq constituit.
Dat sapientiã sapientib: & scientiam in¬
telligentib disciplinam. Ipse reuelat
ꝓfunda & abscondita: & nouit intene¬
bris constituta: & lux cũ eo est. Tibi ds̃
patrum meorũ confiteor. teq laudo:
quia sapientiam & fortitudinẽ dedisti
michi. & nunc ostendisti michi quȩ ro¬
gauimus te: quia sermonẽ regis aperu¬
isti nobis. Post hec danihel in gressus¬
adarioch. quẽ constituerat rex ut ꝑde¬
ret sapientes babylonis: sicei locutus
est. Sapientes babylonis ne ꝑdas. Intro¬
duc me in conspectũ regis: & solutionẽ
regi narrabo.Tunc arioch festinus intro¬
duxit danihelem ad regem: & dixit

Expanded text:
ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini ben usque in seculum, quia sapientia et fortitudo ipsius sunt, et ipse mutat tempora et etates, transfert regna atque constituit. Dat sapientiam sapientibus et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum nostrorum, confiteor teque laudo, quia sapientiam et fortitudinem dedisti michi, et nunc ostendisti michi que rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Hinc ad Arioch quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
indicet illũ in conspectu regis. exceptis
dus. quorũ non est cum hominib con¬
uersatio. Quo audito rex: in furore & in
ira magna p̃cepit ut ꝑirent om̃s sapi¬
entes babylonis. Et egressa sententia.
sapientes interficiebantur: querebat᷑ q
danihel. & socii eius ut ꝑirent. Tunc da¬
nihel requisiuit delege atq sententia
ab arioch principe miliciȩ regis qui egre¬
ssus fuerat ad interficiendos sapientes
babylonis: & in terrogauit eum qui are¬
ge acceꝑat potestatẽ. qũa obcausam tã
crudelis sententia a facie ẽẽt regis egres¬
sa. Cum ergo rem in dicasset arioch da¬
niheli: danihel ingressus rogauit regẽ
ut tempus daret sibi. ad solutionẽ in¬
dicandã regi. Et ingressus ẽ. domũ suã.
ananiȩq misaheli. & azarie sociis sius
indicauit negotium : ut quererent mi¬
scđdiam a facie dĩ cęli. suꝑ sacramento isto.
& non ꝑirent danihel & socii etus. cum

Expanded text:
indicet illum in conspectu regis exceptis indicet illum in conspectu regis exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio quo audito rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis et egressa sententia sapientes interficiebantur quaerebaturque Danihel et socii eius ut perirent tunc Danihel requisivit de lege atque sententia ab Arioch principe militiae regis qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit eum qui a rege acceperat potestatem quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum
Abbreviated transcription (Latin):
& domus ur̃e publicabuntur. Si autẽ sõ¬
nium & coniecturã eius narraueritis.
premia & dona. & honorẽ multũ accipie¬
tis ame. Somnium igitur & interpreta¬
tionem eius: in dicate michi. Responder̃
secundo: atq dixerunt. Rex somniũ di¬
cat serius suis: & interp̃tationẽ eius in¬
dicabimus. Respondit rex & ait. Certe
noui quia tempus redimicis. scientes
quod recessit a me sermo. Si ergo somni¬
um non indicaueritis michi: una est
de uobis sententia. quod interp̃tationẽ qͦq
fallacẽ & deceptione plenã. composueri¬
tis ut loquamini michi: donec tempus
ꝑtranseat. Somnium itaq dicite micbi:
ut sciam quod interpretationem quoq
eius ueram loquamini. Respondentes
ergo chaldei corã rege: dixerunt. Non est
homo suꝑ terrã: qui sermonem tuũ rex
possit implere. Sed nec regum quisqua
magnus & potens: uerbum huiuscemo¬
di sciscitatur abonini ariolo. & mago.
& chaldeo. Sermo enĩ que tu rex queris¬
grauis est: nec reꝑietur quisquã qui

Expanded text:
abuntur. Si autem somnium, et conjecturam ejus narraveritis, praemia, et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quisquam magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. Sermo enim, quem tu, rex, quaerisgravis est nec repperietur quisquam qui
Abbreviated transcription (Latin):
set immutata: & odor ignis non transis¬
set suꝑeos. Et erumpens nabuchodono
in eo: & uerbũ regis immutauerunt.
& tradiderunt corpora sua ne seruirent
& ne adorarent omnẽ dm̃. excepto dõsuo.
Ame eigo positũ est hoc de cretum. ut
om̃is populus. & tribus. & lingua. quȩ¬
cumq locuta fuerit blasphemiam cont᷑
dm̃. sidrac. misac. & abdenago dispe¬
reat: & domus eius uastetur. Neq enĩ
est ds̃ alius: qui possit ita saluare. Tẽ
rex ꝓmouit. sidrac. misac. & abdenago
inpuincia babylonis. Nabuchodono
sor rex om̃ib populis. gentib & linguis.
quȩ habitant in uniuersa terra: pax
uobis multiplicetur. Signa & mirabilia.
fecit apud me ds̃ excelsus. Placuit ergo
michi p̃dicare signa eius quia magna
sunt: & mirabilia eius quia fortia: &
regnũ eius regnum sempiternũ: et
potestas eius ingenerationem & gene¬
rationem.

Expanded text:
set immutata, et odor ignis non transisset immutata, et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchodin eum: & verbum Regis immutaverunt, & tradiderunt corpora sua, ne servirent, & ne adorarent omnem Deum, excepto Deo suo. 96. A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, & lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, & Abdenago, dispereat, & domus ejus vastetur: neque enim est alius Deus, qui possit ita salvare. 97. Tunc Rex promovit Sidrach, Misach, & Abdenago in Provincia Babylonis. 98. Nabuchodosor rex omnibus populis, gentibus et linguis, que habitant terram in universa terra: Pax vobis multiplicetur. Signa et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. Placuit ergo mihi predicare signa eius, quia magna sunt, et mirabilia eius, quia fortia et regnum eius regnum sempiternum et potestas eius in generationem et generationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia eius. Benedicite om̃s religiosi
dño dõ deorũ: laudate & confitemini
ei : quia in omnia scła miscdia eius.
posuimus. de theodotionis editione trars¬
lata sunt. Tunc nabuchodonosor obstu¬
puit. & surrexit propere: & ait optima¬
tibus suis. Nonne tres uiros misimus in
medio ignis compedĩtos: Qui responden¬
tes: dixerunt regi. Uere rex. Respondit
& ait. Ecce ego uideo uiros solutos qua¬
tuor. & ambulantes in medio ignis: &
nichil corruptionis in eis est. Et species qͣr¬
ti: similis filio dĩ. Tunc accessit nabucho¬
donosor ad ostium fornacis ignis arden¬
tis: & ait. Sidrac. misac. & abdenago. ser¬
ui dĩ excelsi. egredimini & uenite. Statĩ¬
q egressi sunt. sidrac. misac. & abdena¬
go. de medio ignis. Et congregati sata¬
pe. magistratus. & iudices. & potentes
regis. contemplabantur uiros illos: qm̃
nichil potestatis habuisset ignis incor¬
porib eorum: & capillus capitis eoꝵ non
esset ad ustus : & saraballa eoꝵ non fius¬

Expanded text:
ricordia ejus. Benedicite omnes religiosi Domino Deo deorum: laudate et confitemini ei, quia in omnia saecula misericordia ejus. posuimus, de Theodotionis editione translata sunt. Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, et saraballa eorum non fuis
Abbreviated transcription (Latin):
quã constituit nabuchodonosor rex.
Si quis autẽ non ꝓstratus ad orauerit.
eadẽ hora mutetur infornacẽ ignis ar¬
dentis. Post hȩc igitur statĩ ut audiert̃
om̃s populi. sonitum tube. fistule. et
cythare. sambuce & psalterii. & sympho¬
niȩ & om̃is generis musicorũ: cadentes
om̃s populi. & tribus & linguȩ. adoraue

Expanded text:
chodonosor Rex. Si quis autem non prostratus adoraverit: eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. Post hec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tube: fistule: et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et omnis generis musicorum: cadentes o
Abbreviated transcription (Latin):
pedib sidrac. misac. & abdenago. mit¬
terent eos in fornacẽ ignis ardentis. lt
confestim uirulli uincti cum braccis
suis. & thyaris. & calciamentis. & uesti¬
bus: missi sunt inmedio fornacis ignis
ardentis. Nam iussio regis urgebat. for¬
nax autẽ. succensa erat nimis. Porro
uiros illos qui miserant sydrac. misac.

Expanded text:
pedibus Sedrac Misac et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentem et confestim viri illi vincti cum bracis suis et tiaris et calciamentis et vestibus missi sunt in medium fornacis ignis ardentis nam iussio regis urguebat fornax autem succensa erat nimis porro viros illos qui miserant Sedrac Misac
Abbreviated transcription (Latin):
nitum tube. fistule. & cytharȩ. sambuce.
generis musicoꝵ: ꝓsternat se. & adoret
statuam auream. Si quis autẽ non pro¬
cidens ad orauerit. mittatur inforna¬
cem ignis ardentis. Sunt ergo uiri iu¬
dei quos constitiusti suꝑoꝑa regionis
babyloniȩ: sydrac. misach. & abdenagõ
Uiri isti contempserunt rex decretum tu¬
um. Deos tuos non colunt: & statuam
auream qũa erexisti non adorant. Tc̃
nabuchodonosor in furore & inira p̃cepit
ut adducerent᷑ sidrac. misae. & abdena¬
go. Qui confestim adducti sunt in cons¬
pectu regis. Pronuntiansq nabuchodo¬
nosor rex. ait eis. Uerene sidrac. misac.
& abdenago. deos nieos non colitis: &
statuam auream qua constitui ñ adora¬
tis: Nunc ergo si estis parati: qua cũq
hora audieritis sonitũ tube fistule et
cẏthare. sambucȩ. & psalterii. & simpho

Expanded text:
cithare: sambuce generis musicorum: prosternat se et adoret statuam auream. Siquis autem non procidens adoraverit: mittatur in fornacem ignis ardentis. Sunt autem viri Judei quos constituisti super opera regionis Babylonie: Sidrac: Misac: et Abdenago. Viri isti contempserunt Rex decretum tuum: deos tuos non colunt: et statuam auream quam erexisti non adorant. Tunc Nabuchodonosor Rex in furore et in ira precepit: ut adducerent Sidrac: Misac: et Abdenago. Qui confestim adducti sunt in conspectum Regis. Pronunciansque Nabuchodonosor Rex: ait eis. Vere Sidrac: Misac: et Abdenago: Deos meos non colitis? et statuam auream quam constitui: non adoratis? Nunc ergo si estis parati: quacumque hora audieritis sonitum tube: fistule: cithare: sambuce: psalterij: et simpho
Abbreviated transcription (Latin):
caput ex auro optimo erat: pectus autẽ
& brachia de argento. Porro uenter & fe¬
mora exere: tibiȩ autẽ ferreȩ: pedũ quȩ¬
dam pars erat ferrea. quedã autẽ fictilis.
Uidebas ita. donec abscisus ẽ. lapis sine
manib: & ꝑcussit statuam inpedibus
eius ferreis & fictilibus: & cõminuit eos.
Tunc contrita sunt parit̃. ferrũ. testa.
es. argentum. & aurũ: & redacta quasi
in fauillã estiuȩ aree. rapta sunt auento.¬
nullusq locus inuentus ẽ. eis. Lapis
autẽ qui ꝑcusserat statuã. factus est
mons magnus: & impleuit uniuersã
terrã. hoc est somnium. Interpretatio¬
nem quoq eius: dicemus corã tẽ rex.
Tu rex regum es: & ds̃ cęli regnũ & forti¬
tudinẽ. & imꝑium. & głam dedit tibi:¬

Expanded text:
rat pectus autem et brachia de argento porro venter et femora ex aere tibiae autem ferreae pedum quaedam pars erat ferrea quaedam fictilis videbas ita donec abscisus est lapis sine manibus et percussit statuam in pedibus eius ferreis et fictilibus et comminuit eos tunc contrita sunt pariter ferrum testa aes argentum et aurum et redacta quasi in favillam aestivae areus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terram hoc est somnium interpretationem quoque eius dicemus coram te rex tu rex regum es et Deus caeli regnum fortitudinem et imperium et gloriam dedit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplare uultus nr̃os. & uultus pue¬
rorũ qui uescuntur cibo regio. & sic̃
uideris. facies cum seruis tiuis. Qui
audito sermone huiuscemodi: tẽpta¬
uit eos dieb decem. Post dies aut̃ẽ decẽ.
apparuerunt uultus eorũ meliores
& corpulentiores. pre om̃ib pueris qui
uescebantur cibo regio. Porro malasar

Expanded text:
contemplare vultus nostros et vultus puecontemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vesceba