comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut si habere& inaecclesia intam malam: non tamen illic instituer& doctrinam malamsis
enim tales facta sua talia defendunt: uel in eis se ꝑseueraturos apertissimae ꝓstenti
admittuntur adbaptismum: mhil undetur aliud predicari: nisi fornicatores & adilters
&iam usque inuitae buiꝰ finem. inea nequitia ꝑ manentes: regnum di possessiros & mermi¬
dei quae sine operib mortua ẽ. aduitam acernam salutẽ queuenturosi Haec sunt mali sa
que cauere debent precipue. piscatores: Sitamen illa euangelica similitadine. piscatris¬
lepscopi. uel inferioris ordinis aecdesiarum prepositi intellegendisunt quia dictam ẽ aenda
faciam uos piscatores hominum. Retib enim bonis capi possunt pses amili a ne
dt a facit & maluis qui audit & non facit: Indo ctrina uero mala: & qui eam ueram putat
punuis ei non obtempen& malus ẽ & qui obtemper& peior. ẽ: Illud sane mirabile ẽ quod

Expanded text:
oc est, ut, si haberet in ecclesia uitam malam, non tamen illic institueret doctrinam malam. cum oc est, ut, si haberet in ecclesia uitam malam, non tamen illic institueret doctrinam malam. cum enim tales facta sua talia defendunt uel in eis se perseueraturos apertissime profitentes admittuntur ad baptismum, nihil uidetur aliud praedicari, nisi fornicatores et adulteros etiam usque in uitae huius finem in ea nequitia dei, quae sine operibus mortua est, ad vitam aeternam salutemque venturos. Haec sunt mala retia, quae cavere debent praecipue piscatores: si tamen illa evangelica similitepiscopi uel inferioris ordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia dictum est: uenit, et faciam uos piscatores hominum. retibus enim bonis capi possunt pisces et mali eaudit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet, malus est et qui obtemperat, peior est. Illud sane mirabile est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sidiosam pretendentes excusationẽ nolle se rationẽ reddere depeccatis alenis. quiauot
& non faciunt: idẽ accipiunt & non reddunt: Cumuero dispensator fiddis & dilgeis ant
gando paratis simꝰ. & lucroꝵ dominicoꝵ auidissimus. dicit adultero. noli. ẽe. adulter. suisꝰ
baptizari. credẽ xp̃o. quihoc qđ facis. dicit eẽ adulterium: Siuis baptizari noli ec̃ mneahi
meretricis: siuis sieri membrum xp̃i : Ille autẽ respond& non obȩdio non facio i pse nnid
ueram pecuniam dominicam accipere.: sedsuam pottus adulterinam: ault xes aurs da¬
nicis inportare: Siautẽ sefacturum ꝓfiteretur naec faiera.n ec postea quolibe midiis¬
rigi poss&: inuenuiret᷑ quid dello fier&: n. ec alis inutilis eã. si sibi utdis esse non posants
intra r&eia dñi bona malus piscis ẽce. nontamen pisces dñi.: suis malis r&ib irretna: hnd

Expanded text:
desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt 1 et non faciunt, id est accipiunt et non reddunt. cum uero dispensator fidelis et diligens in erogando paratissimus et lucrorum dominicorum auidissimus dicit adultero: \'noli esse adulter, si uis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis dicit esse adulterium, si uis baptizari; noli esse membrum meretricis, si uis fieri membrum Christi\', ille autem respondet: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram pecuniam dominicam accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur. quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse non posset, ut, si intra retia domini bona malus piscis esset, non tamen pisces domini sui malis retibus inretiret, h
Abbreviated transcription (Latin):
stnnuit. diabolus. ẽ: Sed qui abhoc falsum. eẽ. non potest. adduxerunt serin bonos & malos:
liet qulaterent: siue qui iam adducti & intro missi appareront: Siue bonos & malos
diamẽ. secundum quandam humanam conuersationẽ: inqua &iam hi qui nondum ere¬
es int uel laudari uel uituperari solent.: Uinde. ẽ. &iam & illud qđ dñs mon& discipulos
quos ad euangelum pdicandum primitꝰ mitait ut inquamcumq uenerit aent
quaerant quis ilic dienus sit ut aput cum habitent donȩc inde ꝓficscntandus
sant.: non intrare cupientes repelluntur: sed ab introitu ipsi aꝑta contra dition as¬
dunt: Erit ergo aseruus ille securus. naec interpigros dampnabitur ⁊ eudiic
tum noluerit erogare: quando quidẽ illi noluerunt qđ erogabat accipere : fror
enim haec similitudo ꝓposita .ẽ. quinolunt suscipere in aec claesia dispensitoris offiain

Expanded text:
seminauit, diabolus est. sed quia hoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, seminauit, diabolus est. sed quia hoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent; siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt, uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscanturautem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab introitu ipsi aperta contradictione discedunt. Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur, quod dominicum talentum noluerit erogare, quandoquidem illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia dispensatoris officium,
Abbreviated transcription (Latin):
se beati dĩ:nde non sunt isti inter eos deputandi: qui ad conuuaum nuptiarum
perunt : sed inter eos quiuenire noluerunt: Cum enĩ ipsi doctrinae xp̃i audent aper¬
dimaͣ contra dicere : & scõ aduersari euangelio: non uenientes repelluntur. sedueni¬
r untẽpnunt: Qui autẽ scło saltẽ uerbis &iam sinon factis renuntiant : ueniunt
ndem. & inter triticum seminant᷑ & in aream congeruntur. & ouib: aggregantur
iia subeunt. & conuiuantib ad miscentur.: Sed int̾ siue lateant siue pareant: tunc
et ntio tolerandi si postestas nulla .ẽ. corrigendi: naet deb&. eẽ. p̃sumptio separandi: Absit
it ut sic intellegamꝰ qđ scriptum .ẽ. ad conuiuium nuptiarum adductos quos inuenerunt
ins & malos: ut eos adduxisse credant᷑: quise malos ꝑseueraturos ꝓfessisunt :: Alio quit
ni serui patris familias zizania seminarunt. falsumq erit illud: inimnicus autẽ qui ea

Expanded text:
gloriae beati dei. unde non sunt isti inter eos deputandi, qui ad conuiuium nuptiarum gloriae beati dei. unde non sunt isti inter eos deputandi, qui ad conuiuium nuptiarum uenerunt, sed inter eos, qui uenire noluerunt. cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime contradicere et sancto aduersari euangelio, non uenientes repelluntur, sed uenire contemnunt. qui autem saeculo saltem uerbis, etiamsi non factis, renuntiant, ueniunt quidem et inter triticum seminantur et in aream congeruntur et ouibus adgregantur et retia subeunt et conuiuantibus admiscentur, sed intus, siue lateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio separandi. absit autem, ut sic intellegamus, quod scriptum est, ad conuiuium nuptiarum adductos, quos inuenerunt; bonos et malos, ut eos adduxisse credantur, qui se malos perseueraturos professi sunt. alioquin ipsi serui patris familias zizania seminarunt falsumque erit illud: inimicus autem qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
a sane non absurde intellegunt: eum peccare in sp̃m scĩn: & esse sine uenia. reum aetn
ecat: quiusq infinẽ uitae. noluerit credere inxp̃m : Nonenim hoc ẽ. habere dȩmonum¬
slem. quȩ recte mortua ꝑhibet᷑: sed fide quae ꝑdilectionẽ oꝑat᷑: Quaecum ita sint :¬
undo tales adbaptismum non admitamꝰ. non ante tẽpus ritania conam euellere:
idulimꝰ insuꝑ sicut diabolus zizania seminare: naec ad xp̃m uolentes uenire ꝓhi¬
imꝰ. sedeos achepm̃ uenire nolle: ipsa sua ꝓfessione conuincimus : slaec xp̃o uet amus
rdere seddemonstramꝰ eos xp̃o nolle credere: qui uel adulterium dicunt non. eẽ: qđ
le adulterium dicit. eẽ. uel credunt adulteros eius menbra posse. eẽ quos ꝑ apostolũ
uit regnum di. possidere: & san ȩdoctrinae aduersari. quae .ẽ secundum eua ngelium

Expanded text:
illud sane non absurde intellegunt, eum peccare in spiritum sanctum et esse sine uenia reum aeterni illud sane non absurde intellegunt, eum peccare in spiritum sanctum et esse sine uenia reum aeterni peccati, qui usque in finem uitae noluerit credere in Christum, sed si recte infidem, quae recte mortua perhibetur, sed fidem, quae per dilectionem operatur. Quae cum ita sint, quando tales ad baptismum non admittimus, non ante tempus zizania conamur euellere, sed nolumus insuper, sicut diabolus, zizania seminare; nec ad Christum uolentes uenire prohibemus, sed eos ad Christum uenire nolle ipsa sua professione conuincimus; nec Christo uetamus credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere, qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit esse, uel credunt adulteros eius membra posse esse, quos per apostolum dicit regnum dei non possidere etsanaedoctrinae aduersari, quae est secundum euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ sitantum modo in xp̃m credatis & sacram̃tum baptismi eiꝰ accipiatis. &iam suitas
istam pessimam non mutaueritis. salui eritis: Uinde nact illa. nobis mulier hie¬
nea prescribit: quia dñs ei qđ petebat dedit. cumante dixisso&. non ẽ. bonum tolire
panẽ filioꝵ & mittere canib:: quia ille cordis in spector mutator indt quando ladi
uit.. &ideo non ait÷ ocanis magna ẽ fides tua: sed omulier magna . ẽ. fides tuaꝯ iles¬
tauit uocabulum: quia mutatum uidit affectum: atq illam correptionẽ: adfpucas
ꝑuenisse cognouit: Miror autẽ si laudar& inea fidẽ sine operib: ⁊dẽ fidẽ nontales
pditos mores quando eam xp̃s contempnendo & corripiendo redarguit: quos cumque
pst tantum modo credere: uitam uero inquinatissimam naec saltẽ occultare: sed & iam
bero ꝓsiteri: ac nolle mutare. sanent filios eoꝵ sipossunt: sicut sanata ẽ. filia chananeae
milieris: nontamen eos faciant membra xp̃i. cum ipsi. ẽẽ. non desinant mẽbra meretricis::

Expanded text:
 si tantummodo in Christum credatis et sacramentum baptismi eius accipiatis, etiamsi uitam istam pessimam non mutaueritis, salui eritis. Ynde nec illa nobis mulier Chananaea praescribit, quia dominus ei quod petebat dedit, cum ante dixisset: non est bonum tollere panem filiorum et mittere canibus, quia ille cordis Et ideo non ait, O canis, magna est fides tua! sed, O mulier, magna est fides tua ! Mutavit vocabulum, quia mutatum vidit affectum, atque illam correptionem ad fructum pervenisse cognovit. Miror autem si laudaret in ea fidem sine operibus, id est, fidem non talem perditos mores, quando eam Christus contemnendo et corripiendo redarguit, quoscumque inuenerint tantummodo credere, uitam uero inquinatissimam nec saltem occultare, sed etiam libere profiteri ac nolle mutare, sanent filios eorum, si possunt, sicut sanata est filia Chananaeae mulieris; non tamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse non desinant membra meretricis.
Abbreviated transcription (Latin):
bli sententia. alius requirendus.ẽ. intellectus: atque inhis deputanda. ẽ: que pe
dcit.eẽ. inscripturis eius. quedam difficilia intellectu: quam nondebent homines
etre adꝓprium suum interitum: ut contra euidentissima testimonia scriptu¬
pin: securos faciant depercipienda salute nequissimos: nequitiae suae pertina¬
ne coherentes: naec emendando. autpȩnitendo inutatos Hic ame fortasse querat᷑.:
pl̃i pauli apłi sententia. quid ego sentiam: & quo nam modo intellegendam putem:
dear hinc mallẽ audire intellegentiores. atquae doctores: qui sic eam exponant. ut
mna uera & incũssã ꝑ maneant: que supra commemoraui: & quecumq alia non
et aposolus idest qusꝑdilectionẽ operatur: Sine opib autẽ saluare nom posse
neque preter ignẽ. neq pienem: Quia siꝑienẽ saluat. ipsa utiq salut: Ac¬

Expanded text:
apostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus apostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis eius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendam putem. fateor, hinc mallem audire intellegentiores atque doctiores, qui sic eam exponant, ut illa omnia uera et inconcussa permaneant, quae supra commemoraui et quaecumque alia non finivit Apostolus, id est, quae per dilectionem operatur ; sine operibus autem salvare non posse, neque praeter ignem, neque per ignem: quia si per ignem salvat ipsa utique salva
Abbreviated transcription (Latin):
sum proximum sicut se ipsum: qui nondiligit se ipsum : Qui enim diligit inquid
piutẽ odit animam. suã: Neque illud hic dici poterit: inquo non nulli se iplos
iunt ignẽ a&ernũ dictum. non ipsam paenam acernam: Per ignẽ quippe qui eter
ntos aeterna: cum & hoc preuidens dñs. tam quã dñs. sententiam suam. ita concluse
dienlidic ibunt illi in combustionẽ ae ternam: iusti autẽ inuitam a&ernã: Crit
paetna combustio sicut ignis: & eos in illamituros ueritas dixit : quoꝵ non fidẽ. sed
u opa defuisse declarauit: iergo haec omnia & cetera que innumerabilia ꝑom̃es
iuras: sine ambiguitate dicta repperiri possunt. falsa erunt: poterit uerus. ẽẽ. ille
datus delignis & faeno. &stipula: qđ hi salui erunt ꝑignem: qui solam inxp̃m fidem
ntes bona oꝑa neglȩxerunt: Siautẽ ista &uera & clara sunt: ꝓculdubio in illa

Expanded text:
quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim diligit, inquit, quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. neque illud hic dici poteseducunt, ignem aeternum dictum, non ipsam poenam al., combustionem aeternam: per ignem quippe, qui aeternus sit in eos aeterna, cum et hoc praeuidens dominus tamquam dominus sententiam suam ita concluserit dicens: sic ibunt illi in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. erit ergo aeterna conbustio, sicut ignis; et eos in illam ituros ueritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec omnia et cetera, quae innumerabilia per omnes scripturas sine ambiguitate dicta reperiri possunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt per ignem, qui solam in Christum fidem tenentes bona opera neglexerunt. si autem ista et uera et clara sunt, procul dubio in illa
Abbreviated transcription (Latin):
li& ꝑiȩnẽ salui erunt Ilud quoq noniuideo cur dñs dixerit: suis uenire adita
serua mandata & comie morauit ẽa : quȩ adbonos mores ptinent si&um his i
seruatis adutam finiri potest plolam fide quae sine opib mortiu est Illud aem
quomodo uerum ent: qđ eis quos adsimnistram possiturus ẽ. dic& ite iniens ata¬
sed quia bona opera non fecerunt: slam ꝓfecto nesibi quisquam de fide quesime op¬
moritua ẽ: uitam ꝓmittat e ternam: ꝓpterea omnes gentes scgrgaturum sedt
que ꝑ myxete eiusdẽ pascins utebantur. ut appareat eos illi dicturis Dñe: quandos
uidimꝰ illa & illa patientem : & non ministrauimꝰ tib : Qui in eum crediderant: seadbs
a ppuerunt : Vel corrum pendo in se templũ d inse ipsos immisericordes fuerunt.
aꝑa misericordiae ꝓsint aliquid sine dilectione: dicente a postolo. si distribuam
u mea pauperib caritatẽ autẽ non habeam. nibil mihi prodest A ut diligat

Expanded text:
 ignem, salui erunt. illud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, qsed quia bona opera non fecerunt. Nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine optua est, vitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pascuis utebantur, ut appareat eos illi dicturos, Domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona aliena rapuerunt uel corrumpendo in se templum dei in se ipsos inmisericordes fuerunt? quasi opera misericordiae prosint aliquid sine dilectione dicente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat
Abbreviated transcription (Latin):
ano diuitias congeras: aut nisi solitalȩ nocinia. quib nr̃am domum transigibas: & iam
panꝰ ȩxerceas: aut si quid aliud. uel facmorosum. uel flagitiosum inuiro nouerat. quo
dictata uel libidinẽ ȩxplebat. uel facilẽ uictum habebat. uel &iam incedebat ornati
linc enim ille cui hoc uxor dicit. si ueraciter egit poenitentiam ab operibus mor¬

Expanded text:
cinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam cinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. ꝑienẽ quendam doloris ꝑueniunt adsalutẽ : A quo dolore atque detrim̃to. tanto
t auisgue securior: quanto ea uel minꝰ amauerit. uel tamquam non habens
aiuerit: Quiuero ꝓpter illa uel tenenda uel adipiscenda honicidium adulterium. fornica¬
anẽ idolatriam & similia : quãẽ qui comimisserit: non ꝓter fundamentum ꝑignẽ saluabit̃
nlamsso fundamento: ae t̾no igne torquebit̾: Quam obrem & illud qđ dicunt: ueluti
pure cupientes. quantum ualeat sola fides. ubi a postolus dicit :uod si infidelis:
uidit discedat: Non est enim seruitute subiectus frer autsoror inhuius modi idest
tapter fidẽ xp̃i: &iam ipsa uxor legittina soci&ate coniuncta: sine ulla culpa relin¬
patir. sicum uiro xp̃iano. ꝓpt̃ hoc quia xp̃iañ est ꝑmanere noluerit : non attendunt
ꝓ nodo illam reccissime dimitti : siuiro suo dicat: nonero uxor tua : nisi mihi ueldelatro¬

Expanded text:
trimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto trimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, non propter fundamentum per ignem saluabitur, sed amisso fundamento aeterno igne torquebitur. Quamobrem et illud, quod dicunt, ueluti probare cupientes, quantum ualeat sola fides, ubi apostolus dicit: quod si infidelis discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huius modi, id est, ut propter fidem Christi ipsa uxor legitima societate coniuncta sine ulla culpa relinquatur, si cum uiro christiano propter hoc, quia christianus est, permanere noluerit, non adtendunt eo modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latro
Abbreviated transcription (Latin):
ane nsi quaesunt di. quomodo placer& do: & ha cogitationes funt: quantũ ȩxistimo.
urum. argentum. lapides pr&ciosi : Porro si circa diuitias suas quodam carnali te¬
urt̾ affectu: quã uis ȩxeis multas elemosinas facer&: naec adeas augendas fraudis
aliquid: rapine qu ȩmolir&ur. aut earum muendarum. uel amittendarum m&u.
siuiqut facinꝰ flagitiumue laberet: alioquin iam se asto modo. ab illius fundamti sta¬
hltate subtraher&: sed ꝓpt̃ carnalẽ ut dixi: quem incis habebat affeccum: quo talibus
lonis sine dolore carere non posse: a edificar& suꝑ fundam̃tum illud: ligna. faenum.
firilam: maxime si& uxorẽ sic haber&. ut &iam ꝓpter ipsam cogitar& caquȩ sunt
uindi. quomodo placer& ueori:. Haec igitur qm̃ affectu dilecta carnali. nonsine dolore
untuntur: ꝓpterea qui ea sic habent: ut babeant in fudam̃to fidẽ. quȩ ꝑdilectionẽ ope¬
itur. neque huic ista ulla ratione uel cupiditate preponunt . in eoꝵ amissione passi de¬

Expanded text:
sunt dei, quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi de
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃i. fides gratiae xp̃i anȩ: id ẽ. ea fides que pdilectionẽ operat: posita infandus
neminem pire ꝑmitut.: Sed quidsit aedificare suꝑ hoc fundamentum airo:.
tum. lapides pr&iosos & ligna. foenum stipulam sisuptilius disserere coner uad
ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio: E niter tam quantum dns a
gistro bono: quid facer& ut haber& uitam a&ernam: &andiuit siaduitam uenrꝰ.i
seruanda sibi eẽ. mandata: &cum querer& quȩ mandata: dictum . ẽ. ei :Plonoicds¬

Expanded text:
gratiae christianae, id est ea fides, quae per dilectionem operatur, posita in fundamento neminem perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; enitar tamen, quantum domimagistro bono, quid faceret, ut haberet uitam aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non oc
Abbreviated transcription (Latin):
centum solpropter misricorduam neforte cum saluam fuene reddens potise na
neque enim iñ ea cogitabat. nisi quaesunt di quomodo placer& db̃: Ac ꝑhoc in quato
Aurum. Argentum. lapides proeiosos. ilis cogitationib suꝑ aedficabat ĩntantinb
ũ homines ista patiunt᷑. siue &iam post hanc uitam talia quedam iudicia sibsenes
non abhorr&e quantum arbitror aratione ueritatis. iste intellectꝰ hiniusce sentntu
Uerumptamen &iam siest alius. qui mibi non occurrit potius eligendus istan au¬
diu tenemꝰ non cogimꝰ dicere iniustis. non subditis. scȩlestis.

Expanded text:
centiam, sed propter misericordiam, ne forte eam salvam faceret, reddens potius quaparabitur: neque enim in ea cogitabat, nisi quae sunt Dei, quomodo placeret Deo . Ac per hoc in quantum aurum, argentum, lapides pretiosos illis cogitationibus superaedificabat, in tantum uita homines ista patiuntur siue etiam post hanc uitam talia quaedam iudicia subsequuntur, non abhorret, quantum arbitror, a ratione ueritatis iste intellectus huiusce sententiae. uerumtamen etiam si est alius, qui mihi non occurrit, potius eligendus; istum quamdiu tenemus, non cogimur dicere iniustis, non subditis, scelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
sicare suꝑ. hoc
fundam̃tũ: Aurum. argentum. lapides pr&i
bona oꝑa adiciunt: Illi autẽ. ligna. faenum.
lum: quicum eandem fidẽ. habeant. male operantur : Vnde arbitrantur: ꝑquasdã
usi gnis: eos posse purgari ud salutẽ pcipiendam: merito fundam̃ti: Hocsi ita ẽ: fate
ftis laudabili caritate conari: ut omnes in discrete admittantur adb aptismum: sson
sadulteri. & adultere. cõntrai sententiam dñi falsas nuptias pretendentes: uerum &iã
lu meretrices. inturpissima ꝓfessione ꝑseuerantes : quas certe nulla i&iam neglegen¬
na atclesia: consueuit admitere. nisi ab illa primitꝰ ꝓstitutione liberatas: Ded
utonee cur non omni modo admittant᷑: omnino non uideo: Quis enĩ non inalit eas
sindamento: lic& ligna & faenum &stipulant congerant aliquanto certe diuturni
ix pirgꝗuri. quam inaeternum perire. Sel falsa erunt illa: que obscuritatem

Expanded text:
icare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, bona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandem fidem habeant, male operantur. unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam mento fundamenti. Hoc si ita est, fatemur istos laudabili caritate conari, ut omnes indiscrete admittantur ad baptismum, non solum adulteri et adulterae contra sententiam domini falsas nuptias praetendentes, uerum etiam publicae meretrices in turpissima professione perseuerantes, quas certe nulla etiam neglegentissima ecclesia consueuit admittere nisi ab illa primitus prostitutione liberatas. sed ista ratione cur non omni modo admittantur, omnino non uideo. quis enim non malit eas posito fundamento, licet ligna et fenum et stipulam congerant, aliquanto certe diuturniore igne purgari quam in aeternum perire? sed falsa erunt illa, quae obscuritatem
Abbreviated transcription (Latin):
de apostolicae epistolae p&ri. io hannes. ia cobi. uidae: contra eam inaxime dirigun¬
ecant̃ ut uebementer astruant : fidẽ sine opib nõn prodesse : Dicut &iam ipse paulus
ronqualembie fiaẽ quio ndm cradtur sedcum silabre plane qt e

Expanded text:
aliae apostolicae epistulae, Petri, Iohannis, Iacobi, Iudae, contra eam dirigunt intenaliae apostolicae epistulae, Petri, Iohannis, Iacobi, Iudae, contra eam dirigunt intentionem, ut uehementer astruant fidem sine operibus non prodesse: sicut etiam ipse Paulus non qualemlibet fidem, qua in deum creditur, se
Abbreviated transcription (Latin):
utisint dicere. faciamꝰ mala: ut ueniant bona: quia dixerat. lex sub intrauit utha¬
ndir& delictum:ibi autẽ habundauit delictũ: suꝑ abundauit gratia: Quod
i naec diuinum adiutorium uincendarum malarum concupiscentiarũ: recta
impo&rantes: plurib grauiorib que delictis. &iam lege prae uaricata oneriti
iislesic magno reatu compellente: confugerunt ad fide: qua misericordiã in¬
lientiae mererent᷑. & auxilium adño qui faecit caelum & caelum terram: ut diffusi
mupiscentias iuberent᷑: secundum id qđ p̃dictum fuerat inpsalmo: Multipli
alnt infirmitates eoꝵ: postea accelerauerunt, Cum ergo dicit apoltolus: arbitrari
il ficari hominẽ ꝑfidẽ sine oꝑib legis non hoc agit ut ꝑcepta ac ꝓfessa fide.
ustitiae contempnant᷑: sedut sciat se quisq ꝑfidẽ posse iustificari. &iam silegis

Expanded text:
trati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut atrati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. quod bant, nec divinum adjutorium vincendarum malarum concupiscentiarum recta fide impetrantes, pluribus gravioribusque delictis etiam lege praevaricata onerati sunt: ac sic magno reatu compellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur, et auxilium a Domino qui fecit coelum et terram ; ut diffusaconcupiscentias iuberentur secundum id, quod praedictum fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adcelerauerunt. cum ergo dicit apostolus arbitrari se iustificari hominem per fidem sine operibus legis, non hoc agit, ut percepta ac professa fide opera iustitiae contemnantur, sed ut sciat se quisque per fidem posse iustificari, etiamsi legis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis praeceptum: ut uenditis suis om̃ib & in pauperum elemosinas eroga
haber& thesaurum in caelo: & eundem dñm sequeret᷑: Auideant igitur nonaidi¬
tum. ẽẽ. ut creder& &e bapti taretur. quo solo adiutorio putant isti uenire homis
aduitam: sedmoꝵ p̃cepta homini data que utiq sine side custodiri obseriuan quꝰ
nom possunt: Maec tam̃ quia hnc de insinuanda fide dñis uide t cacuisse: prefcribinꝰ a
atq contendimꝰ: morum tantum modo p̃cepta dicenda. eẽ. hominib: adiutam pe¬
duũ doccrina inuenit̾ scriptura commemorare : ut &iam hoc modo intel¬
r̃ um illud uideamꝰ : qđ excutiendum .ẽ. a cordib religiosis: nemala securitate
ditꝰ suam ꝑdant: si adeam optinendã. sufficere fidẽ putauerint: bene autem
ust. &bonis oꝑib uiam dĩ tenere neglexerint: slam &iam temporib apłoꝵ

Expanded text:
perfectionis praeceptum, ut uenditis suis omnibus et in pauperum elemosynas erogatis perfectionis praeceptum, ut uenditis suis omnibus et in pauperum elemosynas erogatis haberet thesaurum in caelo et eundem dominum sequeretur. uideant igitur non ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur — quo solo adiutorio putant isti uenire hominem ad uitam — sed morum praecepta homini data, quae utique sine fide custodiri obseruarique non possunt. nec tamen quia hic de insinuanda fide dominus uidetur tacuisse, praescribimus nos atque contendimus morum tantummodo praecepta dicenda esse hominibus ad uitam peplena doctrina inuenitur scriptura commemorare, ut etiam hoc modo intelobrem iam illud uideamus, quod excutiendum est a cordibus religiosis, ne mala securitate salutem suam perdant, si ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint, bene autem uiuere et bonis operibus uiam dei tenere neglexerint. nam etiam temporibus apost
Abbreviated transcription (Latin):
ereadrie etaptitamini post andetis quicdfacere debeatis. sed int qhxit ane
cerrtis nuilli calumpnã fecentis sufficiat uobis stapendium urnos nonlite res¬
sicion ẽ. uobis. his breuiter commemoratis euangelista nonerim tutos cur
inserere debuit. satis henificauit ꝑtmere adeum a quo baptizandbs atdecrat
docere a monere demoribus: Quod si respondissent iohanni: prorsis nonfaties
fruntis digios puenitentiae: & calum maturi sumꝰ. concussuri sumꝰ. eaque nels i
tamen dici possae. unde modo questio ẽ nom.eẽ temporis cumquisq bapti rands
omittam cum abeo diues ille querer&e. quidboni facer&e. ut uitam actornam conie¬
retar recolant quid respondit : Siuis uenire in quid aduntam : serua mandatq di
ille Sie. Tunc dñs commemoraunt precepta ligis :slonoccides non me hdits
&cacera libi cum ille respondiss&: haec se fecisse auiuentute sa. auddinie es

Expanded text:
redite et baptizamini, post audietis quid facere debeatis, sed ante dixit, anncusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. s est uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non enim totos catechismos inserere debuit — satis significauit pertinere ad eum, a quo baptizandus catechizatur, docere et monere de moribus. quodsi respondissent Iohanni: prorsus non faciemus fructus dignos paenitentiae, calumniaturi sumus, concussuri sumus, ea quae nobis non et, nec sic tamen dici posset, unde modo quaestio est, non esse temporis, cum quisque baptizandus , ut alia omittam, cum ab eo diues ille quaereret, quid boni faceret, ut uitam aeternam consequeretur, recolant quid responderit. si uis uenire, inquit, ad uitam, serua mandata. ait ille: quae? tunc dominus commemorauit praecepta legis: non occides, non moechaberis et cetera. ubi cum ille respondisset haec se fecisse a iuuentute sua, addidit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
His ereo inquid om̃nib percuntib quales oportes esse uos inscs conueit les
scundum ꝓmisa ipsius expectamus sinquib iusticia ĩnhabitat: Qua ppt an
haee expectantes satis agite in iuolati & mmaculati apud cum reperi iuia
ne infaustorum errore seducti. deciditis a corroberatione ura Crescite ueri ingd
& intellectu dñi nr̃i & saluatoris ihũ xp̃i. ipsi głoria. & nunc & mdiẽ aetrnais
ad in pari confessione laudatum est: Quid proderit ait iacobus fratres mei:si fi
us dicait se habere: opera autẽ non habeat: Numquid poterit fides saluare eum:ꝰ
aiam. quia fides sine oꝑib mortua ẽ.: Quo usq: igitur falluntur: qui defide
tu sibi uitam ꝑp&uam pollicent᷑ Qua ꝓpt̃ diligent̃ oport& attendere: quomo do
aentum enim aliud nemo potest ponere: pret̃ id qđ pofitũ ẽ: qđ est xp̃s iħiisi: Siquis

Expanded text:
his ergo, inquit, omnibus pereuntibus, quales oportet esse uos in sanctis conuerssecundum promissa ipsius expectamus, in quibus iustitia inhabitat. quapropter, carissimi, haec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intellectu domini nostri et saluatoris Iesu Christi. ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. quod in Petri confessione laudatum est? quid proderit, ait Iacobus, fraquis dicat se habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? etiam, quia fides sine operibus mortua est. quousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur! Quapropter diligenter oportet adtendere, quo modo damentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tum potestas pat& utrumq ꝓhibendi: uenientẽ adbaptisinum ꝑmittam for¬
urum ꝑmanere: & non ꝑmittam idolis seruientẽ : cum᷑ illis & illis dici audiam::
hec quidẽ fuistis sed abluti estis: Sed eo mouentur isti: quia putant intuto. ẽẽ.¬
lite eoꝵ: quamuis ꝑignẽ. qui in xp̃m credider int. sacramentũq eiꝰ acceperunt:
ot sibaptizati fuerint. &iam simoꝵ corrigendoꝵ: ita neglegentes sint. ut nequi¬
t uuant, Unde mox uidebo sids̃ iuuerit: quid seđ̾m scripturas sentiendũ sit:
ui in hac questionȩ adhuc uersor: inqua eis indetur baptizatos admonendos
ł demnorib ad ip̃ianam uitam ꝑtinentibus: baptizandis autẽ : solã in sinuandam

Expanded text:
um potestas patet utrumque prohibendi, uenientem ad baptismum permittam fornicarium permanere et non permittam idolis seruientem, cum et illis et illis dici audiam: et haec quidam fuistis, sed abluti estis? sed eo mouentur isti, quia putant in tuto esse salutem eorum, quamuis per ignem qui in Christum crediderint sacramentumque eius acceperint, id est baptizati fuerint, etiamsi morum corrigendorum ita neglegentes sint, ut nequiter uiuant. unde mox uidebo, si deus iuuerit, quid secundum scripturas sentiendum sit. Nunc in hac quaestione adhuc uersor, in qua eis uidetur baptizatos admonendos esse de moribus ad christianam uitam pertinentibus, baptizandis autem solam insinuandam
Abbreviated transcription (Latin):
nem iciuniorum quadragesimã uocat unde &inebreo de ninu
apud ionam prophetã scriptũ ꝑhibent. qͣdraginta dies & nini
cucreetur. Ut per toc dies accõmodatos uidelicet humiliatione po¬
niteritium intelligantur iniciuniis sua deflere peccata &inpeo
tentiũ tantũmodo conuenire: Alioquin. non xl. dies feciss
dñs cum discipłis suis post resurrectionẽ intrans cũ cis & exiqi
manducars cum cis & bibens. qui dies utiq magne lacticie fu

Expanded text:
onem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis onem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur, ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et initentium tantummodo convenire, alioquin non quadraginta dies fecisset Dominus cum discipulis suis post resurrectionem intrans cum eis et exiens, manducans et bibens. Qui dies utique magnae laetitiae fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
IDENDUA QUONODO DICANT SCRIPTURAE ASSIOUT
to & adquem populum adponatur non inpromptu est
uidere. Ex illo cnim populus nascitur prior qui dictus est popłs
israhel: Qui uero cum precesserunt tam pauci iusti numerantur.
ut eos populum appellare cunctemur. Nam si dictum esset ad¬
positus c̃. ad patres suos. nulla questio ficret. Anforte populus
est non solum hominũ scõrũ uerum & angłorũ populus ciuitates
illius unde dicitur adhebreos. Accessistis ad montem syon & c̃iuitatẽ
di hicrusalem & admilia angłorũ exultantium. Huic populo appo¬
nuntur qui hanc uitam placentes dõ finiunt: Tunc enum dicuntꝰ
apponi. quando nulla iam remanet sollicitudo temptatiorium.
a perculum peccatorum. Quod intuens ait scriptura. ante mortẽ
ne laudes hominem quenquam.
UADIA Giprta dies scpulturȩ quas cõmemorat scriptura. forte
significant aliquid poenitentic qua peccata sepeliuntur.
morses & helias et ipse dñs iciunauit. et ȩcella prccipuã obseruat¬

Expanded text:
idendum quomodo dicant scripturae quod assto et ad quem populum adponatur non in promtu est uidere. ex illo enim populus prior nascitur, qui dictus est populus Israhel; qui uero eum praecesserunt, tam pauci iusti nominantur, ut eos populum appellare cunctemur. nam si dictum esset "adpositus est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est non solum hominum sanctorum uerum et angelorum populus ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed accessistis ad montem Sion et ad ciuitatem dei Hierusalem et ad milia angelorum exultantium? huic populo adponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur adponi. quando nulla iam remanet sollicitudo tentationum et periculum peccatorum. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne laudes hominem quemquam. Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. Moyses et Helias et ipse domi
Abbreviated transcription (Latin):
nefier& quod non licer&. quod factum non est & iam cum̃ liber& : Tantumq
mereris uidua xp̃i ut filiam quoq uideres uirginem xp̃ĩ: Dum enim tuoras¬
sicut anna facta est illa quod maria. Haec dona dei esse quanto magis nosti. doro
magis es eiusdem donis beata: immo aliter non es nisi quod habes. Attendeqꝰ

Expanded text:
ne fieret quod non liceret, quod factum non est etiam cum liceret, tantumque ne fieret quod non liceret, quod factum non est etiam cum liceret, tantumque merereris uidua Christi, ut filiam quoque uideres uirginem Christi; dum enim tu orassicut Anna, facta est illa quod Maria. haec dona dei esse quanto magis nosti, tanto magis es eiusdem donis beata; immo aliter non es, nisi quod habes noris a qu
Abbreviated transcription (Latin):
rum &ꝓphetarum casta coniugia mordacissime rep̃hendendo scribtis suis
quorumndam in doctorum animosa fidei sanitate detorsit: E proinde quonia n
exordio huius opusculi duo quaedam necessaria ꝓposu eram. et ex sequendi
apollicitus eram. unũ quod ad doctrinam. alterũ quod ad exortationẽ per¬
tinet : & priori parti ut potui ꝓ suscepto ne gotio non defuit : ad ex ostationẽ
ueniamꝰ ut quod bonum prudenter scitur &iam sidiligat᷑ ardenter : Qua
inre prius illud ammoneo : ut̃ quantũ cumq tibi in esse sentis piae continen¬
tiae. dilectionem bene fitio dei tribuas. eiq gratias agas qui de spũ suo
cibi tantum largitus est.: ut eius incorde tuo caritate diffusa : licitaerei li¬
centiam tibi amor bonimelioris auferret: Donauit enim nelibene nubere
cum licer& & ut iam non licer& & iam siliber&: Et ex hoc firmus non licer&.

Expanded text:
rum et prophetarum casta coniugia mordacissime reprehendendo scriptis suis rum et prophetarum casta coniugia mordacissime reprehendendo scriptis suis quorundam indoctorum animos a fidei sanitate detorsit. Proinde quoniam in exordio huius opusculi duo quaedam necessaria proposueram et exsequenda pollicitus eram, unum, quod ad doctrinam, alterum, quod ad exhortationem pertinet, et priori parti, ut potui, pro suscepto negotio non defui, ad exhortationem ueniamus, ut quod bonum prudenter scitur etiam diligatur ardenter. qua in re prius illud admoneo, ut quantumcumque tibi inesse sentis piae continentiae dilectionem beneficio dei tribuas eique gratias agas, qui de spiritu suo tibi tantum largitus est, ut eius in corde tuo caritate diffusa licitae rei licentiam tibi amor boni melioris auferret. donauit enim, ne liberet nubere, cum liceret et, ut iam non liceret, etiamsi liberet, et ex hoc firmius non liberet,
Abbreviated transcription (Latin):
Multi sunt quidem dehis tribus reb coniugnudutatis & uirgintatis questionũ
snus multae ꝑplixitates quibus disputando penetrandis uełdissoluendis :¬
et maiore cura opus est & copiosiore sermone : ut uel in omnib: eis recte sapiamus¬
łsi siquid aliter sapiamus: id quo que nobis deus reuel&. uerum tam̃ : quo d &iami
illic consequenter dicit a postolus in quod peruenimus : ineo ambulem. Perue
nimus autem quod adhancrem qͥequa loquimur attin&. ut continentiam coniu¬
gio p̃ponamꝰ : scam uero uirgimtatem & iam continentiae uiduali : & nealiquas
nubtias quae tam̃ non adul teria sed nubtiae sunt : cuius lib& nostri nostrorim̃
ueꝓpositi laude damnem: Multa alia de istis reb: dicta sunt a nobis in libro de
bono conuigali. & malio libro de scã uirginitate. & i nopere quod aduersus
faustum manicheum quantũ potuimus labore conscribsimꝰ. quõ patriarcha¬

Expanded text:
multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, uiduitatis et uirginitatis quaestionum multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, uiduitatis et uirginitatis quaestionum sinus, multae perplexitates: quibus disputando penetrandis uel dissoluendis et maiore cura opus est et copiosiore sermone, ut uel in omnibvel si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelet. Verumtamen, quod etiam illic consequenter dicit Apostnimus autem, quod ad hanc rem, de qua loquimur, adtinet, ut continentiam coniugio praeponamus, sanctam uero uirginitatem etiam continentiae uiduali et ne aliquas nuptias, quae tamen non adulteria, sed nuptiae sunt, cuiuslibet nostri nostrorumue propositi laude damnemus. multa alia de istis rebus dicta sunt a nobis in libro de Bono coniugali et in alio libro de Sancta uirginitate et in opere, quod aduersus Faustum Manichaeum quanto potuimus labore conscripsimus, quoniam patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
docti non uidentur: nisi alienos labores non uidicando conentur discutere sed
lacerando conscindere: Deinde ut &iam tuipsa nonsolum serues quoduo iusti
& in eobonꝯ ꝓfitias: uerum &iam diligentius firmius que noueris idem bonum
tuum. non malo nubtiarum distingui sed bono nubtiarũ ante poni: Nam
qui induarum feminarum nubtias damnant. & iã si continentiã suã multarũ
quibus tu uteris rerũ : abstinentia.  mirabiliter & feruenter exerceant :
nonideo teseducant ut sentias quod sentiunt. & iã si facere non possis. quod faciunt :
Nemo enĩ uultesse frenecicus : & iam si uideat frenetia uires uiribus sano¬
rum esse fortiores Praecipue igit᷑. doctrina sana bonitatem ꝓpositi.
&ornet & mini .at. Inde est qui ppe quod catholicȩ femine &iamꝰ pius nubtae.
nonselum uni uiris uidius sed et urginibus hereticorum: iusto uiditio p̃ferut᷑

Expanded text:
docti non uidentur, nisi alienos labores non iudicando conentur discutere, sed docti non uidentur, nisi alienos labores non iudicando conentur discutere, sed lacerando conscindere; deinde ut etiam tu ipsa non solum serues, quod uouisti, et in eo bono proficias, uerum etiam diligentius firmiusque noueris idem bonum tuum non a malo nuptiarum distingui, sed bono nuptiarum anteponi. nam qui uiduatarum feminarum nuptias damnant, etiamsi continentiam suam multarum, quibus tu uteris, rerum abstinentia mirabiliter et feruenter exerceant, non ideo te seducant, ut sentias quod sentiunt, etiamsi facere non possis quod faciunt. nemo enim uult esse phreneticus, etiamsi uideat phrenetici uires uiribus sanorum esse fortiores. praecipue igitur doctrina sana bonitatem propositi et ornet et muniat. inde est quippe quod catholicae feminae etiam saepius nuptae non solum uniuiris uiduis, sed et uirginibus haereticorum iusto iudicio praeferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis est ut autem sic instituantur. uoluntatis & pocestatis. In illis tibi
homines gratulent᷑ in hoc te imitent᷑: Annã ꝑprophetacã scientiam cognoui
apud matrem uirginem xp̃m : Te euangelica gratia fecit matrom uirginis
xp̃i. Illait&q scã uirgo quam xp̃o uolentem & petentem obtulistis uidualib
auiae matris quae meritis : addidit aliquid demerito uirginali. Nonenim
nihil inde habetis & inilla estis: quod in uobis non estis : Nam ut scã uirginitas
adimeret᷑ nubentibus uobis. ideo factum est ut nasceret᷑ ex uobis: Haecitaq
demeritis diuersis coniugatarũ diuersarũq uiduarũ. hoc opere acydispu¬
tarem : siid quod ad te sc̃ribo tibi tantum modo scriberem Sed quoniã
sunt quaedam in hoc genere sermonis difficillime questiones : aliquid am¬
plius quod quam adte ꝓprie pertin& dicere uolui. ꝓpter quosdam qui sibi

Expanded text:
felicitatis est; ut autem sic instituantur, uoluntatis et potestatis. in illis tibi felicitatis est; ut autem sic instituantur, uoluntatis et potestatis. in illis tibi homines gratulentur, in hoc te imitentur. Anna per propheticam scientiam cognouit apud matrem uirginem Christum; te euangelica gratia fecit matrem uirginis Christi. illa itaque sancta uirgo, quam Christo uolentem et petentem obtulistis, uidualibus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim nihil inde habetis, quae hanc habetis, et in illa estis, quod in uobis non estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubentibus uobis, ideo factum est, ut nasceretur ex uobis. Haec itaque de meritis diuersis coniugatarum t diuersarumque uiduarum hoc opere non disputarem, si id, quod ad te scribo, tibi tantummodo scriberem. sed quoniam sunt quaedam in hoc genere sermonis difficillimae quaestiones, aliquid amplius quam quod ad te proprie pertinet dicere uolui propter quosdam, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tuant᷑ quib illarum trium bina insint singula desint. Quis dubit&e eas melio¬
res fore: quib p̃pollentius fuerit in suis bonis duobus pia humilitas ut alta
sit pietas. Nulla quidem istarũ sex uiduarũ normae adequant᷑. tuenim si hoc
uotum ad senectutem usq perduxeris. omnia tria potes babere quib annae
mertum excelluit. Nam &e unum uram habusti. et nondiu tecũ uixit in carne
Ac per boc si exibueris oboedientiam uerbis a postoli dicentis. quae autem uerae
uidua est. & desolata. spera& in dim̃ & persistat inerationi hocte &die. Atq illiad
quod sequit᷑. sobria uigilantia deuitaueris : quae autẽ indelitus agit uiuens mor¬
cua est: Omnia illa tria bona quae annae fuerunt: & tua erunt: Tibi autemsm
& filii quos forte illa non habuit. Nec ideo laudanda es quia eos habes sed quan
pie nutrire atq educare studes: ut enm tibi nas ceretur fecunditatis ut uuat

Expanded text:
tuantur, quibus illarum trium bina insint, singula desint, quis dubitet eas meliotuantur, quibus illarum trium bina insint, singula desint, quis dubitet eas meliores fore, quibus praepollentius fuerit in suis bonis duobus pia humilitas, ut alta sit pietas? Nulla quidem istarum sex uiduarum tuae normae adaequatur. tu enim, si hoc uotum ad senectutem usque perduxeris, omnia tria potes habere, quibus Annae meritum excelluit; nam et unum uirum habuisti et non diu tecum uixit in carne. ac per hoc, si exhibueris oboedientiam uerbis apostoli dicentis: quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in dominum et persistit in orationibus nocte et die, atque illud quod sequitur sobria uigilantia deuitaueris: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est, omnia illa tria bona, quae Annae fuerunt, et tua erunt. tibi autem sunt et filii, quos forte illa non habuit; nec ideo laudanda es, quia eos habes, sed quia pie nutrire atque educare studes. ut enim tibi nascerentur, fecunditatis, ut uiuant,