comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui bona fecerunt in resurrectionẽ urtȩ. & qͥmali
resurrechonẽ iudicii. Ros enĩ diñ iuxta fabulas poetñ
uincens om̃s herbas pȩonias. in uificabit cor pora monu
& quomodo iactisintra sem̃tib ros paulatĩ eresere fit
herbas && ad fruges singeneris ꝑuenire. sic dñi rosqur¬

Expanded text:
tur qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, et qui mala, in resurrectionem judicii . Ros enim Domini, juxta fabulas Poetarum vincens omnes herbas Paeonias, vivificabit corpora mortuorum. Et quomodo jactis in terram seminibus, ros paulatim crescere facit herbas, et ad fruges sui generis pervenire: sic Domini ros qu
Abbreviated transcription (Latin):
miscdȩ. ꝓpta impni ñ corruerunt. s usq hodie p̃ualent
& possident t̃rã. Laex autẽ hoc asserunt quod facienti¬
b scĩs sp̃m salutis suꝑ t̾rã hiqinsuꝑ t̃re habitatoressi̾
cñq habitationi t̾rȩ in sederint. & int̾renis oꝑib fica
radice fundati sunt. & ñ cadent morbe t̾rarũ &e reqͥes¬
Uiuent mortartur in t̾fecti meiresurgont. Ex ꝑgisci¬
mim & laudate. qui habitatis inpuluere. quia ros lu¬
uns ros tinis. & t̾rã gigantiũ de trahes in rumã. Loex
Resurgyͦnt mortinꝰ. &e resurgent de sepulchris. & le¬
tabunt᷑ qui funt in t̾ra. Ros enĩ tinis sanitas eoꝵ t̃
ra autẽ impioꝵ cadoe: Sc̃is parturientib & parientib
sp̃m & habitatorib t̾re corruentib quia salutes ñ fe¬
cerunt in t̾rahi quos in xp̃o mortuos apłsuocat. & ꝓp
turus erat ad nõ domiens appellat᷑. Om̃s qͥ marty¬

Expanded text:
ea impii non corruerunt, sed usque 356 hodie praevalent et possident terram. LXX autem hoc asserunt, quod facientibus sanctis spiritum salutis super terram, qui terrae habitatores sunt cumque habitationi terrae se dederunt, et in terrenis operibus fixa radice fundati sunt; et non cadent qui sedeVivant mortui tui, interfecti mei resurgant: expergiscimini et laudate, qui habitatis in pulvere, quia ros luminum ros tuus, et terram gigantium detrahes in ruinam. LXX: Resurgent mortui, et resurgent de sepulcris, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim tuus sanitas eorum, terra autem impiorum cadet. Sanctis parturientibus et parientibus spiritum, et habitatoribus terrae corruentibus, quia salutes non fecerunt in terra, hi quos in Christo mortuos Apostolus vocat,ndus erat, a Domino dormiens appellatur . Omnes igitur marty
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Tribulam s ñ coangustam᷑. ꝑsecutionẽ pa¬
timꝰ. & ñ derelinqum. & in alio loco. Non sunt
condignȩ passiones huius tẽporis. ad futurã głam
quȩ reuelabit̾ in nobis. Si autẽ parua tribulatio
docet. em̃dat. & corripit. quanto magis magna
cũ admonem. conditionis nr̃e. & di potentiȩ re¬
ad partũ doloris. clamat in dolorib suis. sic facti
sumus a facie tua dñẽ. Concepiiis. & quasi par¬
in t̾ra. Lxx. Et sicut parturiens cũ apppinquat
ad partũ in dolore suo clamat. sic factisumus di¬
suꝑ t̾rã/ S iout ad partũ mulier apꝓpinquansin
do lore cogit᷑ ex clamare. sic nos mangustia requi¬
rimus te. & a facie formidinis tuȩ concłpimus. &
parturiumms. & parimus. ñ carins liberos s sp̃s.
ut tota in te mente credamus. ut quẽ ꝑ benesitia
non sensimus. ꝑ tor m̃ta chscamꝰ. Hoc quod łoex addi¬
derunt sic facti sumꝰ dilecto tuo. ꝓquo ceti transtu¬
lerunt facti sumus a facie tua dñe. ob oelo p̃notan

Expanded text:
quitur: Tribulamur, sed non angustiamur: persecutionem patimur, sed non derelinquimur . Et in alio loco: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad venturam gloriam quae revelabitur in nobis . Si autem parva tribulatio docet, et emendat, et corripit, quanto magis magna, cum admonemur conditionis nostrae, et Dei potentiae read partum, dolens clamat in doloribus suis: sic facti sumus a facie tua Domine. Concepimus et quasi paritum. LXX: Et sicut parturiens cum appropinquat ad partum in dolore suo clamat: sic facti sumus ÷ di terram. Sicut ad partum mulier appropinquans, dolore cogitur exclamare: sic nos in angustia requirimus te, et a facie formidinis tuae concepimus, et parturivimus, et peperimus, non carnis liberos, sed spiritus: ut tota in te mente credamus, ut quem per beneficia non sensimus, per tormenta discamus. Hoc quod LXX addiderunt, sic facti sumus dilecto tuo; pro quo caeteri transtulerunt, sic facti sumus a facie tua, Domine, obelo praenot
Abbreviated transcription (Latin):
ante maturitatẽ aut̾ũm. qdđ cũ aspexerit
uidens. statim ut manu tenuerit deuora¬
bit illud. Lax. Ue coronȩ miuriȩ mer¬
cennarii ephian. flos cadens de gła fuꝑ
uerticẽ montis pingins. qͥ ebrii estis abq umnos
fortis & durus furo dm̃. sic̃ grando quȩ fert m¬
sic̃ aquarũ multitudotrahens humũ. & facr
sibi spatiũ. Manib & pedib conculcabit᷑ on
iniuriȩ mercennarii ephraim. Erit flos quea
dit de spegłe suꝑ sũmitatẽ montis excelsi
p̃matura ficus. quã qui uiderit ante quã sin
manu cupior eã deuorare. Dicamus primu
iuxta historiã. de iniuxta tropologiam. adem¬
mũ uxta uaticiniũ ꝓphetale. Leqint᷑ sermidi

Expanded text:
erit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae fertsicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenarii Ephraim. idit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus, quam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo di
Abbreviated transcription (Latin):
sũppheta. Pnẽ ex altet᷑ manus tua ad ꝑcutiendũ. &
udeant glam tuã. quã ñ merent᷑ afpicere. Ad quod
dns Uideant magis. & confundent᷑. Rursũ ꝓpheta
Dñe pacẽ da nobis & posside nos qui tui nominis re¬
ingła. sed contere omnẽ memoriã eorũ. Causas̃q
reddit. cur eos cupiat interire . Indulsisti gentidñe.
indulsisti genti. Num qͥd glorificatꝰ es : Et ẽ sens
Sepe misertꝰ es gentib: id ẽ. humano generi. & exer¬
cuisti in eas incredibilẽ clementiã. Num qͥd te cog.¬
nouert̃: Nũ qͥd glorificauer̃t̃ nom̃ tuum: Nonne
Dñe in tribulatione recordatꝰ sũ tui. tribulatione
parua doctrina tua nobis : quia indulgens sepe contẽptꝰ
es nec glorificatꝰ. sed econtrario om̃s atua scientia re
& intribulatione murmuris doctrma tua sit eis.
quando tantũ ers maloꝵ pondus incumbet. ut
nec clamare quidẽ audeant consident̃. s dolorẽ
suũ silentio deuorent. Iuxta la x in tribulatione

Expanded text:
sum Propheta: Exaltetur manus tua ad percutiendum, et non videant gloriam tuam, quam non merentur aspicere. Ad quod Dominus: Videant magis et confundantur. Rursum Propheta: Domine, pacem da nobis, et posside nos, qui tui nominis rein gloria, sed contere omnem memoriam eorum. Causasque reddit, cur eos cupiat interire. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti, numquid glorificatus es? Et est sensus: Saepe misertus es gentibus, id est, humano generi, et exercuisti in eas incredibilem clementiam, numquid te cognoverunt? numquid glorificaverunt nomen tuum? Nonne Domine, in tribulatione recordatus sum tui, in tribulatione parva doctrina tua nobis. Quia indulgens saepe contemptus es, nec glorificatus; sed e contrario omnes a tua scientia reet in tribulatione murmuris doctrina tua sit eis: quando tantum eis malorum pondus incumbet, ut ne clamare quidem audeant confidenter, sed dolorem suum silentio devorent. Juxta LXX, in tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut secura sit retributio
que dupliciser¬
bat᷑. Gaudete itĩmidico
gauidete. Hoc autẽ ille consequit᷑. de quo inle¬
dutieo dicit᷑ Homo homo filioꝵ isrł. & innumeroꝵ
libro urri. inri. eimis uxor cubile macularit. ut
confidimꝰ. Post popłi uerba. responsionẽ di. & rur¬
sũ uocẽ popłi ꝓpheta loquit᷑ ad eredentes. S perastis

Expanded text:
ut secura sit retributio ut secura sit retributio quae duplici serebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : utconfidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta l
Abbreviated transcription (Latin):
tas iustitiȩ: & ingressus ineas consitebor dnõ
Has autẽ portas nullus potĩt ingredi. nisi qͥdeportis
mortis fuerit lib̾atꝰ. & cum psalmista dixerit qui exal¬
tasme deportis mortis. ut annuntiẽ om̃s laudes tuas
in portis filiȩ syon: Cumenĩ deportis mortis fuerim
cantare potimꝰ: & qͦmͦ portas mortis reor mortis ẽẽ.
peccata dequib ad petrũ dr̃. portȩ inferni ñ preua-¬
lebunt adũsum te: Sic portas iusticiȩ omĩa oꝑa uir¬
tutum. quas qui fuerit ingress. unam inueniet por.¬
Etqm ꝑplures margaritas ad unum ꝑgit᷑ margaritũ:
respondit popłs hebraicȩ ies sers amuhẽ. quodaqͥ¬
la & symmachus similit̃ transtulerunt. Ñaacmna¬
gitatio nr̃a firmata ẽ. quȩ prius int̃te & idola fluc¬
tuabat: ut nequaquã circ̃ feramͣ om̃ĩ uento doc¬
trinȩ. sedinte dnm̃ saluatorẽ totam̃te credamꝰ:
Pro quo nos ut sensus manfestior sieroe. ganstulimꝰ
uetus error abnit. quia cogitatio m̃a firmata ẽ ꝓpt̃a

Expanded text:
tas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . » Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus, et cum Psalmista dixerit: « Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Cum enim de portis mortis fuerimus cantare poterimus. Et quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit ingressus, unam inveniet poram . Et quomodo per plures margaritas ad unum pergitur margaritum: respondit populus 345 Hebraice JESER SAMUCH  , quod Aquila et Symmachus similiter transtulerunt, πλᾶσgitatio nostra firmata est, quae prius inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fieret, transtulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
transeamꝰ ad nonũ. qđ alterius ꝓphetiȩ ha¬
ARIIS MOLESTIIS OeCUPArI EXLLA¬
nationes in esaiam ꝓpħam ꝑ int̾ualla dicta¬
mus. unde expleto octauo uolumine nunc post
aliquantũ tẽporis spatiũ. transimus ad nonũ.
ñ absq morsu & obtrectationib mnindoꝵ qͥ ig¬
norantes quid audiunt. qrnd loqunt᷑ de eoau¬
dentiudicare qđ nesciunt & ante despicrims
quã ꝑbent. eruditosq se estimant & dnser¬
mus aucilium. & psalmistȩ in p̃cationẽ di¬
camus. dissipa gentes quȩ bella uolunt. Dni
enĩ locus in pace ẽ quȩ exuꝑat omẽm sensũ.
quã & ꝓpheta desiderat clamitans. Onẽ dsnr̃

Expanded text:
transeamus ad nonum, quod alterius prophetiae haariis molestiis occupati, explanationes in Isaiam prophetam per intervalla dictamus. Unde expleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante despiciunt quam probent, eruditosque se aestimant et disermus auxilium, et Psalmistae imprecatione dicamus: Dissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans: Domine
Abbreviated transcription (Latin):
illis nascit᷑ occaso qͥ posfunt dicere. Quare nos ert
fecisti aina tua: & in alio loco. dñs eis dedit & mil¬
spm̃erroris ut ñ in uisionis monte .s in syonull
tat᷑ murũ hereticoꝵ quẽ ad u̾sũ aeccłam quasi frt¬
simũ ꝓpugnaculũ construxerunt. & magnisicus
sistere gloriant᷑. De quo alibi legimus. Uenite aso¬
danus in montẽ dm̃ & in domũ d̾i iacob. & anni¬
tiabit nobis inã suã : Porro laex transtulerum m¬

Expanded text:
occasio, qui possunt dicere: Quare nos errare fecisti a via tua ? Et in alio loco: Dominus eis miscuit spiritum erroris : ut non in Visionis monte, sed in Sion valle utatur murum haereticorum, quem adversum Ecclesiam quasi firmissimum propugnaculum conste consistere gloriantur. De quo alibi legimus: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob: et annuntiabit nobis viam suam . Porro
Abbreviated transcription (Latin):
eam usq adpuluerẽ. Conculcabit eanł pes paus.¬
ꝑis gressus egenorum Lxxx Ds̃ magnȩ ȩt̃nȩ qui
humiliasti & detraxisti eos qui habitant in excel¬
Ns ciuitates robustas destrues. & deduces usq ad
paum̃tum: & conculcabit eas pedes mansuetorũ
& humiliũ. Ethȩc propħa loquit᷑. qui abeo respodl¬
dit loco inquo supra dixerat. sꝑate inño iN
scłis at̃ñis: & iungit eiquod nunc ꝓposiumꝰ iN
dño dõ forti in ꝑpetuũ & reliqua. Prodño doforti
inhebraico tyria habet nomina. iã & adonai& sur
Quod aliud in insibilẽ. aliud mesfabilẽ. aliud robus¬
tũ sonat. Quoꝵ primũ in alleliua ex trema sillaba
ponit & hoc diligeiis lector obseru& quod int̃dũ tec¬
tũm ꝓpositione tes tmonii diuidamꝰ. qm̃ alium
loee editio & aliũ ex hebreo ad ũbũ expressa trans
latio esficit sensũ. Dicit gͦ ꝓpheta. Sperate ind̾no
liũ sempit̃nũ. Et enĩ in curuabit habitantes

Expanded text:
eam usque ad pulverem. Conculcabit eam pes, pedes pauperis gressus egenorum. LXX: Deus magne aeterne, qui humiliasti, et detraxisti eos qui habitant in excelsis, civitates robustas destrues, et deduces usque ad pavimentum, et conculcabunt eas pedes mansuetorum et humilium. Et haec Propheta loquitur, qui ab eo respondit loco in quo supra dixerat: Sperate in Domino in saeculis aeternis; et jungit ei quod nunc proposuimus: In Domino Deo forti in perpetuum, et reliqua. Pro Domino Deo forti, in Hebraico tria habet nomina, IA et ADONAI et SUR , quod aliud invisibilem, aliud ineffabilem, aliud robustum sonat, quorum primum in ALLELUIA extrema syllaba ponitur. Et hoc diligens lector observet, quod interdum textum in propositione testimonii dividamus: quoniam alium LXX editio, et alium ex Hebraeo adlatio efficit sensum. Dicit ergo Propheta: Sperate in Domino lium sempiternum est. Ipse enim incurvabit
Abbreviated transcription (Latin):
cunctoꝵ fuerint labore collatȩ: Sydonẽ ac dyrũst
diumus ad pęnitentiã cohortat᷑: & labores enis atq
mercedes dño sc̃ificandas esse ꝓmitat. qͥ ñ peccato. ul
componant᷑: Legimus in quadragesimo quarto psaim
spetialit̃ ad nmctionẽ sponsi &e sponsȩ. id ẽ adñ sdic¬

Expanded text:
collata. Sidonem ac Tyrum sermo divinus ad poenitentiam cohortatur, et labores ejus atque mercedes Domino sanctificandas esse promittit. Quis non peccatorum Domini componantur? Legimus in quadragesimo quarto psalmo, qui specialiter ad conjunctionem sponsi et sponsae, id est, ad D
Abbreviated transcription (Latin):
ũ robustarũ timebit te. hoc ẽ eccła de gentib
congregata. Quia factus es foriitudo pauꝑi xp̃o
tuo. de quo inpsalmo legimus. Deatꝰ qui intelli¬
git suꝑ egenũ & paupere. & intachari a scd̾m he-
braicã ueritatẽ. pauꝑ hoc ẽ hebion. suꝑ pullum
asinȩ sedere describit᷑: Fottitudo egeno intribi¬
latione passionis suo spes a turbi ne patibuli
& umbraculũ ab ȩstu. quando locutꝰ ẽ. Pat̾ m
manus tuas cõmendo sp̃m meũ Quomͦ enĩ si
uentus inpingat᷑ parieti. atq ꝑtranseat: sic
turbo blasphemantiũ idęxꝵ. illi nocere ñ po¬
tint: ut alia utar similitudie. sic̃ ꝓpago
grainsfimo torret᷑ estu atꝙ flaccefsit. ita tumultũ ali
en orũ hoc ẽ qui ate alieni facti sunt. marcescere facies
& perire. Iiteta bex in t̃p̃tes ñ dicosensũ uł uerborũ
ordinẽ. & consequentiã in hoclocorepperire ñ potut
Etpeo loco ubi nos in tp̃tati sumꝰ sic̃ estũ insiti. ꝓqͦm

Expanded text:
um robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus um robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus congregata. Quia factus es fortitudo pauperi, Christo tuo, de quo et in Psalmis legimus: Beatus qui intelligit super egenum et paupebraicam veritatem, pauper, hoc est EBION  , super pullum asinae sedere describitur . Fortitudo egeno, in tribulatione passionis suae, spes a turbine patibuli, et umbraculum ab aestu, quando locutus est: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quomodo enim si ventus impingatur parieti atque pertranseat: sic turbo blasphemantium Judaeorum illi nocere non potuit. Et ut alia utar similitudine, sicut propago gravissimo torretur aestu, atque flaccescit, ita tumultum et clamorem alienorum, hoc est, qui a te alieni facti sunt, marcescere facies et perire. Juxta LXX interpretes, non dico sensum, sed verborum ordinem et consequentiam, in hoc loco reperire non potui. Et pro eo loco, ubi nos interpretati sumus, sicut aestum in siti, pro quo in
Abbreviated transcription (Latin):
ista mirabilia. & cogitationes antiqnłquas uera soꝑe
de mons trauit: sequit᷑. quia posins ti ciutatẽ in
tumulũ. urbẽ fortẽ inrumã. domũ alienoꝵ ut ñ
sit ciuitas. & in ȩt̃nũ ñ ȩdificet᷑: Ciuitas quon dã
fortisiherłm in telligit᷑: quę facta ẽ donius alie¬
noꝵ. De quib saluator dicit in psalmo. Filii alis¬
ni m̃titi sunt mͥ. filii aliem in ueterauer. & clau¬
dicauerunt a semitis suis Hȩx ciuitas cũ destruc¬
ta fuerit in ȩt̃nũ ñ ediñ cabit᷑ : ut millȩ annoꝵ
regnũ & aureȩ iherłm atq geminatȩ somniacon-¬
quiescant: Destructa autẽ iherłm ꝑ impietate sua :
laudabit cdim̃ popłs fortis Quisit autẽ popłs for-¬
tisse quens ũsus ostendit. Cuntas gentiũ robus¬
tarũ. timebit te: Illis blasphemantibus. gentiũ
popłs timebit. Prmcipiũ enĩ sapientiȩ. timor
dnĩ. Laudabitq te popłs fortis. & ciuitas genti¬

Expanded text:
ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitatem in tumdificetur. Civitas quondam fortis Jerusalem intelligitur, quae facta est domus alienorum; de quibus Salvator dicit in psalmo: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt et claudicaverunt in semitis suis . Haec civitas cum destructa fuerit, in aeternum non aedificabitur, ut mille annorum regnum et aureae Jerusalem atque gemmatae somnia conquiescant. Destructa autem Jerusalem pro impietate sua, laudabit Dominum populus fortis. Quis sit autem populus fortis, sequens versus ostendit: Civitas gentium robustarum timebit te. Illis blasphemantibus, gentium populus te timebit. Principium enim sapientiae timor Domini . Laudabitque te populus fortis, et civitas genti
Abbreviated transcription (Latin):
natẽ q subũsã romã in t̃p̃tant᷑. quȩ delenda sit pę¬
ntꝰ popłmq fortẽ qin laudox dñm & cui factus sit
dnis fortitudo in tribulatione sua & angustia. refe¬
nnit ad istł. qui deꝑsecutione gentiũ quasi mȩstu
ardentissimo. & insiti liberatꝰ sit: Alii uero & melius
& rectius ex ꝑsona ꝓphetȩ dici in telligunt. p passio¬¬
ne dnĩ saluatoris grãs patri referentis. quod fȩcerit
mirabilia. & cogitationes antiquas ueritate cõpleue-¬
rit: quando stantes ad dexterã audient. u enite bene¬
dicti patris mei. possidete p̃paratũ uobis regnũ ac on-¬
stitutione nrundr: qđ & paulus in telligensꝰ loque¬
batur. sicut elegit nos in ipso ante constitutionẽ
mundi esse nos scõs & ĩ maculatos: desideransq fie¬
riquod ꝓphegꝰ iungit uerbũ hebraicũ. ãmeñ. ꝓ qͦ
re autẽ laudet & consiteat᷑ nomini dñi. & quȩ sint

Expanded text:
ivitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penivitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominum, et cui factus sit Dominus fortitudo in tribulatione sua et angustia, referunt ad Israel, qui de persecutione gentium quasi in aestu ardentissimo et in siti liberatus sit. Alii vero et melius et rectius ex persona prophetae dici intelligunt, pro passione Domini Salvatoris gratias Patri referentis, quod fecerit mirabilia, et cogitationes antiquas veritate compleverit, quando stantes ad dexteram audient: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Quod et Paulus intelligens loquebatur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, esse nos sanctos et immaculatos ; desideransque fieri quod prophetat, adjungit verbum Hebraicum AMEN   pro re autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint
Abbreviated transcription (Latin):
parietẽ : ficut ȩstum insiti tumultũ alienorũ humilia¬
bis & quasi calore subnube torrente. ꝓpitginẽ fortium
laudabo nom̃ tuũ qm̃ fȩcisti ad mirabiles res. consilium
antiquum uerũ fiat: Quia posiusti ciuitates in tumulṽ.
cuutates fortes ut cađent fundam̃ta earũ: impioꝵ ciui-¬
tis in ȩt̾nũ non ȩdificabit᷑: Proptereabenedicet tͥ popłs
paupum : & ciuitas hominũ in iqͥtates sustinentũr Bene-¬
dicet t : fusti enim om̃i oiutati humili auxiliator: & tis¬
tbiis ꝓpt̃ in opiã ptecho: ab om̃ib pessimis liberabiseos.
mbraculũ scientiũ. & sp̃s hominũ iniqͥtatẽ sustinen¬
tĩ quasi homines pusillanimes. sitientes in syon.
ab om̃b impiis quib: nos tradidisti. Duplexhuiꝰ
loc expositio ẽ: Iudȩi putant uocẽ scoꝵ esse popłiq
gedentis. cũ ds ad ũsũ om̃emorbẽ que supra dicta ft̃
fcerit. & om̃iũ ꝓphetarũ fuerint cõpleta uaticmia :¬

Expanded text:
parietem sicut aestum in siti tumultum alienorum humiliaparietem sicut aestum in siti tumultum alienorum humiliabis et quasi calore sub nube torrente propaginem fortium laudabo nomen tuum, quoniam fecisti admirabiles res, consilium antiquum verum, fiat. Quia posuisti civitates in tumulum: civitates fortes, ut caderent fundamenta earum. Impiorum civitates in aeternum non aedificabuntur. Propterea benedicet tibi populus pauperum, et civitates hominum iniquitatem sustinentium benedicent tibi. 339 Fuisti enim omni civitati humili auxiliator, et tristibus propter inopiam protectio: ab hominibus pessimis liberabis eos: umbraculum sitientium, et spiritus hominum iniquitatem sustinentium quasi homines pusillanimes sitientes in Sion ab hominibus impiis, quibus nos tradidisti. Duplex hujus loci expositio est. Judaei putant vocem sanctorum esse, populique credentis: cum Deus adversum omnem orbem qecerit, et omnium prophetarum fuerint completa vaticinia; c
Abbreviated transcription (Latin):
celi iuitute & gła multa Di dĩmꝰ subũsionẽ t̃rȩ ĩusitatio¬
qem militiȩ cęli : congregationem regum & pͥncipum
munũ fascem. & detrusionẽ in lacum̃. & custodiam car-¬
cers & clausorum post longum tempꝰ iusitationẽ ruborẽ
scribit᷑ adhebreos. & in conspecti senum suorum glorifica-¬
bitꝰ qualis senex fuit abrahamqͥmortuus ẽ insenectute
bona & appositꝰ ẽ. ad patres suos quales iubet᷑ & moyses
presbiteros eligere qͦs scit ẽẽ presbitõs Cani enĩ hominiᷤ
sapientia eiꝰ qͥimitat᷑ uetustaͣm dierũ: cuiꝰ cesaries descri¬
bitur candida. ut ętatis longitudo monstret᷑: Potest hoc
& de ȩccłastico gradu intelligi: sitam̃ ñ destruant oꝑibꝰ.
fideles am̃. Quia posuisti ciuitatẽ intumulũ : urbẽ fortẽ
inrunã domũ alienorũ. ut non sit ciuitas . & in sempit̾nũ
forntudo egeno intribulatione sua: spes atͣbine: umbra¬¬
culũ abȩstu. Sp̃s enim robustoꝵ. quasi turbo inpellers

Expanded text:
 subversionem terrae, visitationem militiae coeli, congregationem regum et principum in unum fascem, et detrusionem in lacum, et custodiam carceris, et clausorum post longum tempus visitationem, ruborem scribitur ad Hebraeos: Et in conspectu senum suorum gloriabitur . Qualis senex fuit Abraham, qui mortuus est in senectute bona, et appositus est ad patres suos . Quales jubetur et Moyses presbyteros eligere, quos scit esse presbyteros : cani enim hominis sapientia ejus , qui imitantur vetustum dierum, cujus caesaries describitur candida, ut aetatis longitudo monstretur . Potest hoc et de ecclesiastico gradu intelligi, si tamen non destruant operibus piorum: « Quia posuisti, inquit, civitatem in tumultum, urbem fortem in ruinam, domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum fortitudo egeno in tribulatione sua spes a turbine umbraculum ab aestu spiritus enim robustorum quasi turbo inpellens
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. de enchela de lusit. Quo fagis enchelade :
Quasc̃q accesseris horas. sub dõ semꝑ eris. Iste aut̃
lemathan colub̃ fugiens in hebraico dicit᷑ uani.
quod aquila in t̾p̃tatus uectẽ symmachus conclu¬
dentẽ. thedotion robustũ. Uectẽ autẽ siue ełuden¬
tem puto appellari. quod multos suo cartere dism
& amarorum fluctuum. Qui dicunt diabolum actir
hoc accipiant quod scriptum est. & int̾ficiet draconenr
sonat. Unde hebrei autumant leuiathan habitare sue
Hlebrei autẽ & cet̾i explanatores sequentes quod ñ. ꝓn
& die seruo eam. Ixx. Irbi⁊ illa uinea bona desili
ut pͥnceps illius sit Ego ciuitas fortis. ciuitas que ahis¬
disseramus. Uinea dequa supra loquitur esaias. iun
ta est dilecto incornu in loco uberi. que debeat intabs
ipso dicente discamꝰ. Uinea enĩ dñi sabaoth. domꝰ sfii¬

Expanded text:
chia de Encelado lusit: Quo fugis, Encelade? chia de Encelado lusit: Quo fugis, Encelade? quascumque accesseris oras, Sub Deo semper eris. Iste autem Leviathan coluber fugiens, in Hebraico dicitur BARI  , quod Aquila interpretatus est vectem, Symmachus concludentem, Theodotio robustum. Vectem autem sive claudentem puto appellari, quod multos suo carcere clauset amarorum fluctuum. Qui dicunt diabolum acturunobis quomodo hoc accipiant, quod scriptum est: Et interficiet draconem qNIN  , quod proprie cetum sonat. Unde Hebraei autumant Leviathan habitare sub Hebraei autem et caeteri explanatores sequenti, quod nunc pret die servo eam. LXX: In die illo vinea bona desiderium ejus, ut princeps illius sit. Ego civitas fortis, civitas quae oppugdisseramus. Vinea de qua supra loquitur Isaias: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi, quae debeat intelligi, ipso docente discamus
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ. ut in ducat᷑ suꝑ eũ gladius sc̃soe magnꝰ
& fortis. siue iuxta hebraicũ & reliquos in t᷑p̃¬
tes gladius durus. Non enĩ ut lax arbitratist̾
c̃ãb̾ẽsa. dicit᷑. quod si efsoe sem̃ sonaret. sed cãsa.
quod ꝓpͥe transfert̾ in durũ. Unde & cis pat̃ saul. du¬
rus appellat᷑. Gladiũ autẽ sc̃m siue durũ. ob eius
sensum qui patit᷑. quidã nr̃oꝵ in tellegunt ũbũ d̾i.
de qͦ dicit apłs. Uiuens autẽ disermo oe efficax. oxa¬
cutus suꝑ omẽm gladiũ exutraq parte acutũ. Un
de & alio loco de ore saluatoris gladiũ bicipitẽ exire
legimus. Cũ autẽ infinẽ mundi ad ũsũ leuiathan
qui inpͥncipio genestos appellat̾ serpens pruden¬
tissimus suꝑ om̃s bestias quȩ erant in t̃ra. gladiussẽs¬
siue durus. & magnus. & fortis fuerit in dutus.
fuget qͥ nũ quã fugere consueuerat nesciens illud qd̾¬
scriptũ ẽ. Quo uadã aspũ tuo. aut a facie tua quo
fugiã: Pulchre quidã poeta ingiganti contuma¬

Expanded text:
ia est, ut inducatur super eum gladius sanctus, et magnus, et fortis, sive juxta Hebraicum et reliquos Interpretes, gladius durus. Non enim ut LXX arbitrati sunt CADESA   dicitur, quod si esset, sanctum sonaret; sed CASA  , quod proprie transfertur in durum. Unde et Cis pater Saul, durus appellatur. Gladium autem sanctum, sive durum, ob ejus sensum qui patitur, quidam nostrorum intelligunt Verbum Dei, de quo dicit Apostolus: Vivens autem Dei sermo et efficax, et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum . Unde et in alio loco de ore Salvatoris gladium bicipitem exire legimus . Cum autem in fine mundi adversum Leviathan, qui in principio Geneseos appellatur serpens prudentissimus super omnes bestias , quae erant in terra, gladiusfuerit inductus, fugiet qui numquam fugere consueverat, nesciens illud scriptum: Quo vadam a spiritu tuo, aut a facie tua quo fugiam ? Pulchre quidam poeta in Gigantoma
Abbreviated transcription (Latin):
todit iustitiã inbonis oꝑibus. & seruat siue con¬
plectit᷑ ueritatẽ infidei ueritate. ut bonaoꝑa &
fidẽ ꝑueniat ad pacẽ. quȩ omẽm sensũ exesuperat
& ipsã pacẽ mereat᷑ accipere. quia credidit indm̃
quia et̃inis bonoꝵ oꝑm retributorẽ. unde oe
m   alio loco scribit᷑. Pesiderasti sapientiã.

Expanded text:
stitiam in bonis operibus, et servat sive amplectitur veritatem in fidei veritate, ut per bona opera et fidem perveniat ad pacem, quae omnem sensum exsuperat, et ipsam pacem mereatur accipere; quia credidit in Deum qui aeternis bonorum operum retributor est . Unde et in alio loco scribitur: Desiderasti sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tima diximꝰ uisione: Iireta lxx. onñb gentibia
ficiant᷑ popłs nouus: Unde dicit᷑ Trade hȩc om̃ica
tib que quondam in tymapo & imagine celebrda
Hocenim consilium dñi ẽ: ut cuncta transferanꝰa
gentes quia mors absorta ẽ. & lacrina om̃is absla¬

Expanded text:
tima diximus visione. Juxta LXX omnibus gentibus in efficiantur populus novus; unde dicitur: Trade omniatibus, quae quondam Israel in typo et imagine celebrabat. Hoc enim consilium Domini est, ut cuncta transferantur 342 ad gentes, quia mors absorpta est et lacryma omnis abs
Abbreviated transcription (Latin):
locausta mechillata. & inũ iundemiȩ defeca.¬
tũ ut p̃crpitoe & absorberi faciat faciẽ moetis
& unculi quo om̃s popłi ligabat᷑ : Aifrũposq
rede mortis &e telã quȩ om̃s ceꝑat nationes.
auferat dñs lacrimã ab om̃i facie. quandomor¬
te superata ap̃i ad uenert regnũ. & obꝓbriũ
generis humani quod ad imaginẽ conditũ suerat erato
di aboli & mortis effugerit seruitutẽ : Nec mirũ siux
symmachũ domina appellat᷑ mors: cũ beatus apsa
erit. regnauit mors ab adãnusq ad moysen. etã si
eos qui ñ peccauerunt in similitudinẽ p̃uaricatim

Expanded text:
locausta medullata, et vinum vindemiae defaecatlocausta medullata, et vinum vindemiae defaecatae, ut praecipitet et absorberi faciat faciem mortis et vinculi quo omnes populi ligabantur; disrumpetque rete mortis, et telam quae omnes ceperat nationes. auferet Dominus lacrymam ab omni facie, quando morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servitutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam super eos qui non peccaveru
Abbreviated transcription (Latin):
dñs locutus ẽ. Lade. Et faciet dñs sabaoth om̃ib
gentibus suꝑ montẽ istũ. habebunt lȩcitiã bibea
uinũ: unquebunt᷑ ungento inmonte isto: Prade I¬
om̃a hec gentibus: Consilũ enĩ hoc suꝑ orãs gen¬
tres. deue rabit mors p̾ualens & rursũ: abstalit
dñs ds om̃em lacrimã ab om̃i facie : x obꝓbriũ
popłi sui abstulit ab om̃itra: os enĩ dm̃ locutũẽ :
Pro eoquod nos ũtimꝰ faciẽ umcłi colligati suꝑoñis
popłos. aquila int̃p̃tatꝰ ẽ faciẽ tenebsarũ suꝑom̃s
popłos: Cũq aquila bis tenebras dixerit. ⁊ hebr¬
dotion semel tenebras nommauit: cet̃a simlit .
ꝑspicuũ ẽ. quod ñ scripture ũ ba. s suũ sensũpo¬
suerint : eo quod om̃a mysteria legis ce tẽpligas¬
ferenda sunt ad ȩccłas natiorũ: ꝓ ost passio.
ne g̃ dñi quondã euͭ asiti &x esturuł tͥbine libe¬
raũit facioe dñs nequaquã popło ndeoꝵ s om̃ib
gentibus in monte syon pingue comninũ. ho¬

Expanded text:
nus locutus est. LXX: Et faciet Dominus Sabaoth omnibus gentibus super montem istum, bibent laetitiam, bibent vinum. Ungentur unguento in monte isto. Trade omnia haec gentibus, consilium enim hoc super omnes gentes: devoravit 341 mors praevalens. Et rursum: Abstulit Dominus Deus omnem latulit ab omni terra. Os enim Domini locutum est. Pro eo quod nos vertimus, faciem vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras nominavit, caetera similiter. perspicuum est, quod non Scripturae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod omnia mysteria Legis et Templi transferenda sint ad Ecclesias nationum. Post passionem ergo Domini, quando eum a siti et aestu, ac turbine liberaverit, faciet Dominus nequaquam populo Judaeorum, sed omnibus gentibus in monte Sion pingue convivium, ho
Abbreviated transcription (Latin):
.Lxx. Aꝑite portas ingre¬
diat᷑ popłs custodi¬
ens iusticiam: custodiens ueritatẽ: app̃hendenꝰ
ueritatẽ. & custodiens pacẽ : ꝑa cẽ qm̃ in te speraue¬
runt dñe usq in sẽpit̾nũ:. Omẽ hoc canticũ quod
int̃ra confessionis & laudisscĩ cantaturi sunt mu
p̃cepitꝰ eis qui hoc dixerant. sed angłis qͥ portas urbis
dominicȩ p̃sidebant. ut aperiant᷑ porte & in gredia.¬
tur ꝑ easgens iusta custodiensueritatẽ: siue ut
in hebraico dicit᷑ neoruni. quodinnrã lingua

Expanded text:
portas, ingrediatur populus custodiens justitiam, et custodiens veritatem, apprehendens veritatem, et custodiens pacem: pacem, quoniam in te speraverunt, Domine, usque in sempiternum. Omne hoc canticum quod in terra confessionis et laudis sancti cantaturi sunt, mutpraecepit non eis qui hoc dixerant, sed Angelis qui portis urbis Dominicae praesidebant, ut aperiant portas, et ingrediatur per eas gens justa, custodiens veritatem, sive ut in Hebraico dicitur EMMUNI
Abbreviated transcription (Latin):
nitore resplendent. remanebunt uacuȩ: Clamorert
implateis suꝑ uinũ. non in arta & in angusta uia que bi
aduitam. sed inlata & spatiosa quȩ ducit aduitãmortẽ
urbe quondam celeberrima solitudo: & portas uiarin
quentium ꝑquas popłoꝵ influebant agmina. oppͥmiti

Expanded text:
nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ad mortem . urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet
Abbreviated transcription (Latin):
idest ebrietas quȩ statũ m̃tis euertit & homines
uigilare ñ patit᷑ amaritudine cõmutabit᷑: quȩ
ad tẽpꝰ utentib se mella m̃tit᷑. & in nouissimo
amario felle reperiet᷑. Tunc om̃is lȩtantiũ duledi¬
& tympanoꝵ & cythare sonitus in planctũ ũtet a
mitũ ngeramus hoc testimoniũ his qui in conͣuiss
solũ gula x ebrietate. s & aurib luxuriant᷑. ut pat̃
sensus animȩ fortitudo mollescat Atteret᷑ ciurtis
uanitatis: siue omĩsciuitas. uł sꝑit̾alis babylonqs
sed& in septẽ montib purpurata: cuius supplitai
apochalisi iohannis legimus: pulchre q dieit urbiu
nitatis. Si em̃ de cęlo & tra & de om̃ib quȩ trepasti
dicit᷑ uanitas uanitantiũ om̃a uanitas. quantos
gis de una urbe dicendũ ẽ. quȩ totͥus orbis pars male
Tunc domus quarũ nunc sunt aͥrata laquearia & p¬
ꝑib absq tecto & tugurio frigore morientib parita
earum quȩ uestiunt marmorum crugtis. & sectiebus

Expanded text:
homines vigilare non patitur, amaritudine commutabitur, quae ad tempus utentibus se mella mentitur, et in novissimo amarior felle reperietur. Tunc omnis dulcedo laetantium et tympanorum ac citharae sonitus in planctum vertetur ac gemitum. Ingeramus hoc testimonium his qui in conviviis non solum gula et ebrietate, sed et auribus luxuriant, ut per omnes sensus animae fortitudo mollescat. Atteretur civitas vanitatis, sive omnis civitas, vel spiritualis Babylon, quae sedet in septem montibus purpurata, cujus supplicia in Apocalypsi Joannis legimus . Pulchreque dixit urbem vanitatis. Si enim de coelo et terra, et de omnibus quae terrena sunt dicitur: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas ; quanto magis hoc de una urbe dicendum est, quae totius orbis pars modica est! Tunc domus quarum nunc sunt aurata laquearia, et pauperibus absque tecto et tugurio frigore morientibus, parietes earum vestiuntur marmorum crustis, et secti eboris
Abbreviated transcription (Latin):
płorũ: In consũmatione mundi p̃teritarũ delitiarã
recoridatio erit in mat̾ia cruciatuũ: unde & diues
ille in coniuuio purpuratꝰ qͥ recȩꝑat bona in uita
sua eleuans oculos suos de inferno lazarũ cernit
mnrequie: & dñs increpans diuites & luxuriosos
atq ridentes loqͥtur ineugłio. Ue uobis diuites.
qm recxpistis consolationẽ ur̃am Ue uobis qͥ nc̃
saturati estis qm̃ esurietis ue uobis qͥ ridetis nunc.
quia lugebitis & flebitis Quandogͥ fuerit resur¬
rectio mortuoꝵ & uidici aduenerit dies: tt̃luge¬
bit uinũ atq uindemia. de qͦ moyses loqͥtur. De
uinea sodomoꝵ uinea eoꝵ: ꝓpago eoꝵ degomor¬
ra: uuaeorũ uua fellis: botrus amaritudinis eorũ:

Expanded text:
rum. In consummatione mundi, praeteritarum deliciarum recordatio erit materia cruciatuum. Unde et dives ille in convivio purpuratus, qui receperat bona sua in vita sua, elevans oculos suos de inferno, Lazarum cernit in requie . Et Dominus increpans divites et luxuriosos atque ridentes, loquitur in Evangelio: Vae vobis divitibus, quoniam recepistis consolationem vestram. Vae vobis qui nunc saturati estis, quoniam esurietis. Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Quando igitur fuerit resurrectio mortuorum, et judicii advenerit dies, tunc lugebit vinum atque vindemia, de qua Moyses loquitur: De vinea Sodomorum vinea eorum, propago eorum de Gomorrha. Uva eorum uva fellis, botrus a
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & ꝑ cussi sanarent᷑. & reũterent᷑ ad
dñm & placaret᷑ eis. & itũm sanarent᷑. fic
& hoc quod sequit᷑ serinre egyptios affyriis.
in bonã partẽ accipiendũ ẽ. Serint enĩ apłs&
eredentib ut lucri eos faciat. & esau fubicit᷑ frĩ
fuoiacob ut parti ceps fiat benedictionũ eiꝰ:
Igit᷑ qui priores degentib saluati fuerut &
& habuerut in se altare dnĩ. eos qui induri¬
tia ꝑseuerant fua seruitute saluabunt. & cõ¬
ut asfyrios ducant ad egyptu. & postea possia
ad isra heliticã p opłm ꝑuenire. Ob hane causã reoio
si delẽ mulierẽ seruire uiro insideli ut paulatĩ eũ deg¬
to. & asfyriis ꝑ trahat ad iudȩã n die illa erit ifs
t̃tius egoptͦi. & afsyrio benedictio in medio t̃rȩ. ci

Expanded text:
reverterentur ad Dominum, et placaretur eis, et iterum sanarentur: sic et hoc quod sequitur, servire Aegyptios Assyriis, in bonam partem accipiendum est. Servit enim et Apostolus credentibus, ut lucri eos faciat . Et Esau subjicitur fratri suo Jacob , ut particeps fiat benedictionum ejus Igitur qui priores de gentibus salvati fuerint, et habuerint in se altare Domini, eos qui in duritia perseverant, sua servitute salvabunt, et com Assyrios, ut Assyrios ducant ad Aegyptum; et postea possint ad Israeliticum populum pervenire. Ob hanc causam reor, et fidelem mulierem servire viro infideli, ut paulatim eum de Aegypto, et Assyriis pertrahat ad Judaeam. In die illa erit Israel tertius Aegyptio et Assyrio, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ mortuoꝵ. & gigantes dęmonũ. quasi simu lacra
or assident. Nec t̃rere nos deb& quare laex masculũ. & cetĩ
int̾p̃tes memoriã transtulerint. cũ hisdẽ trib litt̃iszaĩ.
memoriale dicius leꝗit᷑ zac hax̃. quando masculiizõchor
&hac uerbi ambigitate de ceptũ arbitrant᷑ sauil. quan¬
do pugnauit cont̾ra amalec. in t̃fecit omẽ masculmũ coꝵ.
culos in t̃p̃tatus ẽ. nescientes illud apłi. Nolite errare. d̾s
ñ irridet᷑. In dulsisti genti dnẽ. in dulsisti genti. Nũ qͥd
glorificatus es: Elongastiom̃s t̃mmos t̃re. Lax. Adde
ess mala dñe. ad de mala gloriosis t̃rȩ.Mala quȩ bex
osimtra sunt. malis duplicib opprimant᷑. Porro nxta
hebreos multo alt̃ ẽ sensus. & priori disputatiomi congrii¬
ens. Decerat dñs miseream᷑ impio. ꝓphetarespondebat.

Expanded text:
hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris eorum assident. Nec terrere nos debet, quare LXX masculum, et caeteri Interpretes memoriam transtulerunt, cum eisdem tribus litteris ZAI memoriale dicimus, legitur ZACHAR; quando masculum, ZOCHOR. Et hac verbi ambiguitate deceptum arbitrantur Saul, quando pugnavit contra Amalech et interfecit omne masculinum eorum . culos interpretatus est, nesciens illud Apostoli: Nolite errare, Deus non irridetur . Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti. Numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae. LXX: Adde eis mala, Domine, adde mala gloriosis terrae: longe fecistosi in terra sunt, malis duplicibus opprimantur. Porro juxta Hebraeos multo aliter est sensus, et priori disputationi 354 congruens. Dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
muanũ laborant mediciqui cupiunt sanare languentes. Ni
s anscustodient sanitatẽ. inuanũ custodiunt quietiã pre¬
upta custodendȩ salutis ꝓpriuis edunt libris. semꝑq di¬
andũ ẽ. ñ solũ incorporis. s etiã in anime sanitate. bene¬
Vl anmma mea dño. qͥ sanat om̃s langͥores tuos. Porro qͥpec¬
ato mortui pseuerant & nulla arte medicinȩ possunt reci¬
pere amme sanitatẽ. isti disꝑdent᷑ & tollentur adño. & qͥc
Inde & pharao ñ ult int̾ficere sexũ femineũ. qͥ ꝑse fragilisẽ
Qpse & facile in teriri potest. s om̃e masculmũ quod si ad¬
altũ suerit & minrilẽ ȩtatẽ ꝑuenerit. difficult̃ occidit᷑.
linaeta fimmachũ mortui ñ uiinficabunt qͥ peccato mortuni
qui ipsiix ta geneseos librũ. appellant᷑ cadentes. uisitatq
oosdñs ut & mortuoꝵ & gigantũ om̃is cleleat᷑ memoria.
Solusenĩẽ qui fuscitat mortuos & uiuficat. sic &e filius unui¬
ficat quos uult. Possumus simulaera mortuos appellare

Expanded text:
anum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat omnes languores tuos . Porro qui peccato mortui perseverant, 353 et nulla arte medicinae possunt recipere animae sanitatem, isti disperdentur et tollentur a Domino, et Unde et Pharao non vult interficere sexum femineum, qui per se fragilis est et facile interire potest, sed omne masculinum, quod si adultum fuerit, et in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatque eos Dominus, ut et mortuorum et gigantium omSicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius vivificat quos vult . Possumus mortuos simulacra appellare
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑: dñs enĩ locutꝰ ẽ uerbũ hoc Post spetialẽ singularũ
gentiũ correptionẽ. iudȩȩ. babylonis. ꝓ hilistum. moab. da¬
mascrisrł. egypti. deserti maris. ⁊duneȩ. & arabie. uallis
insions & ad extremũ dyri in quarũ e& planatione que
potumus dixermus: nc̃ quid totus orbis in consũmatione
passurus sit. ꝓphecicus sermo describit: &ne quaquã¬

Expanded text:
t specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximus: nunc quid totus orbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
fus ẽ. & pprio iudicio condẽpnatꝰ. E& nobis em̃ exi¬
trunt. sed ñ erant exnobis. Si enĩ ex nobis fiussent
mansissent utiq nobiscũ. Hoꝵ principnĩ fugiti¬
uoꝵ ille pͥnceps quẽ idẽ isaias uocat draconẽ fugi¬
entẽ colubrũ tortuosũ. qui cũ uerba mortifera
maures miserit de ceptorũ dure eos ligat. & de
uinculis sins exire ñ patit᷑. De quib ses erutus gra¬
tulat᷑ in psalmo. Anima measi c̃ passer erepta ẽ.
de laqueo uenantiũ.  in alio loco. gaudens quod
euaserit loqͥt᷑. Susceptor meus estu & resugiũ
meũ d̾s meus sperabo in eũ. qm̃ ipse eru&r me

Expanded text:
et proprio judicio condemnatus. Et nobis enim exierunt, sed non erant ex nobis: si enim ex nobis fuissent, mansissent utique nobiscum . Horum principum fugitivorum ille princeps est, quem idem Isaias vocat draconem fugientem, colubrum tortuosum, qui cum verba mortifera in aures miserit deceptorum, dure eos ligat, et de vinculis suis exire non patitur: de quibus sanctus erutus gratulabatur in Psalmo: Anima mea sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et in alio loco gaudens quod evaserit, loquitur; Susceptor meus es tu, et refugium meum. Deus meus, sperabo in eum. Quoniam ipse eruit m
Abbreviated transcription (Latin):
tis facimus fuꝑ t̃rã Potest hoc & apostolicus inr chce¬
requando popłos erudit & initat᷑ apłm paulũ. filioli
mei quos iterũ parturio. donec x p̃c formet᷑ in uobis. An
qui de iherłm usq ad illiricũ ȩuangłm p̃dicaint. & qua¬
si sapiens archi tectus fundam̃tũ posint ex tra quod

Expanded text:
tis facimus super terram. Potest hoc et Apostolicus vir dicere, quando populos erudit et imitatur apostolum Paulum: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . An qui de Jerusalem usque ad Illyricum Evangelium praedicavit , et quasi sapiens architectus funda
Abbreviated transcription (Latin):
docet pedib esse subiectũ &erit indie illa dere.¬
linquet᷑ trus septuaginta annis. sicut tẽpusu.¬
nius regis. sic̃ tẽpus hominis. Et post aoexan.
noserit dyrus quas canticũ meretricis: Sume

Expanded text:
docet pedibus esse subjectum. Et erit in die illa, deredocet pedibus esse subjectum. Et erit in die illa, derelinquetur Tyrus septuaginta annis, sicut tempus regis unius; sicut tempus hominis. Et post septuaginta annos erit Tyrus quasi cant
Abbreviated transcription (Latin):
insolicitatẽ: & mhilominꝰ dispensatione d̾i his quos
saluare dignat᷑ om̃a nitentib euenire contraria: ut
ꝑmopiã ac miserias cogant᷑ ñ in se. s in creatore ha
bere fidutiã Ululate naues kartagmis. q̃m̃ peruit
fortitudo urã : MMaues kartagiis. id ẽ tharsis . ii.¬
bent᷑ ululare: Nequaquã emiꝰ ut supra perierunt.
siue non uenient. sed periit foratudo earũ: Tran.¬
sisse tharsis scd̾m aliã int̃p̃tationẽ. in lingua nr̃a
uertit᷑ confũmatio sex siue letitię: In sex autẽ
dieb mundũ istũ factũ legimus: quia urxtatra.¬
cursin conparat᷑. quod eito peritura sint. & cune-¬
ta nauigatiũ fortͣido soluat᷑. unde & in salomo-¬
ne scriptũ ẽ. Ciuitates firmas ascendit sapiens.
& destrinit muitiones eoꝵ Quic quid enĩ here¬
ticorũ & sapientiȩ scłaris contrarioꝵ dogmatũ
arte componit᷑ uirȩccłasticus destru&eꝰ. & suis

Expanded text:
infelicitatem; et nihilominus dispensatione 326 Dei his quos infelicitatem; et nihilominus dispensatione 326 Dei his quos salvare dignatur, omnia nitentibus evenire contraria: ut per inopiam ac miserias cogantur non in se, sed in Crea Ululate naves Carthaginis: quoniam periit fortitudo vestra. Naves Carthaginis, id est Tharsis jubentur ululare: nequaquam enim, ut supra, perierunt, sive non venient; sed periit fortitudo earum. Tharsis enim secundum aliam interpretationem in linguam nostram vertitur consummatio sex, sive laetitiae. In sex autem diebus mundum istum factum legimus, qui juxta tracursui comparatur, quod cito peritura sint, et cuncta navigantium fortitudo solvatur. Unde et in Salomone scriptum est: Civitates firmas ascendit sapiens: et destruxit munitiones earum . Quidquid enim haereticorum et sapientiae saecularis, contrariorumque dogmatum arte componitur, vir ecclesiasticus destruit, et suis
Abbreviated transcription (Latin):
asteriscis iungit᷑ paries cecidit: Cedñ int̾p̃tat᷑ plaga
confũmata fiue ꝑfecta. Chalderin hoc loco quasi ubera
affyrii arguentes: sum etus alolosiama. nec nos po¬
timmnus inuenire ocet̃i in t̃p̃tes. ipso ut apud hebreos
seribit᷑ nomine transtulerunt. Dicit᷑ gͦ ad tyrũ qđ
licet. ad cetheos ire contendant. & angustiarũ suarũ
plagã uitare. ꝑ fectã etiã ibi requiẽ in uenire ñ ualeat.
rursũq cupiat ire ad chaldeos. && ubtate eoꝵ acrerũ
om̃tũ habundatitia ꝑ frui. etiã illos inuemiat disso¬
mare qui tradunt᷑ in iteritũ caris. ut sp̃s saliuis
fiat. Chaldeoꝵ autẽ sror fundam̃ta eieterunt qͦs
in telligo demones pessimos. qui & ꝓpugnacula &
turres suꝑbissimas urbis chaldee contra scientiã
dñ suscitarunt. sed om̃is eorũ edificatio in runas
ud: Serbi gr̃ã. ut qui malitia mala exꝑerti sunt. tran¬
seant ad negotiationẽ : rursũq causidicos bellatoꝵ
arma corripere: Mutant indistriã. ut mutent

Expanded text:
asteriscis jungitur: paries ejus cecidit. Citii interpretantur plaga consummata sive perfecta: Chaldaei in hoc loco, quasi ubera: Assyrii, arguentes. Siim etymologiam nec nos potuimus invenire, et caeteri interpretes ipso quo apud Hebraeos scribitur nomine transtulerunt. Dicitur ergo ad Tyrum, quod licet ad Citios ire contendat, et angustiarum suarum plagam vitare, perfectam etiam ibi requiem invenire non valeat. Rursumque si cupiat ire ad Chaldaeos, et ubertate eorum ac rerum omnium abundantia perfrui, etiam illos inveniat desomare: qui traduntur in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat. Chaldaeorum autem Siim fundamenta jecerunt, quos intelligo daemones pessimos, qui et propugnacula et turres superbissimas urbis Chaldaeae contra scientiam Domini suscitaverunt. Sed omnis eorum aedificatio in ruinas ud. Verbi gratia, ut qui militiam male experti sunt, transeant ad negotiationem. Rursumque causidicos bellatorum arma corripere. Mutant industriam, ut mutent