comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defecit cormeũ siue uirtus mea: tenebre idẽ angustiȩ & do lores stupe fecerunt me. idẽ
innimiã ad mirationẽ me conuerterunt Vł &iã tenebre stupe fecer̃ illũ quia
amultiudine lacrimarũ caligauer̃ oculi eius Babilon dileca meo. positor ÷ mihi inmi¬
raculũ: Uox pro ph&o. quudeo appellat babilonẽ dilectũ quic homo enat et dehom.¬
ndb: Ioquebatur id cireo non potenit nondolere suꝑtaentis miserus eorũ Postiat aut̃ erat ei
in miroculũ : quare siccito potuerit e sub iectis euera Pone meniã. contemplare
inspecula Comedentes & bibentes : surgite principes arripite clnpeũ duplicter
potest intellegi istud O ꝑsi& mali sumcte cr̃bũ futuro p̃lio preparantes: ut for¬
tes sitis aldimicandũ &occidendũ babrlonicos Cũq comederitis &biberitis : sur¬

Expanded text:
defecit « cor meum » sive virtus mea; « tenebrae, » id est, angustiae et dolores « stupefecerunt me, » id est defecit « cor meum » sive virtus mea; « tenebrae, » id est, angustiae et dolores « stupefecerunt me, » id est in magnam admirationem me converterunt. Vel etiam tenebrae stupefecerunt illum: quia multitudine lacrymarum caligaverunt oculi ejus. « Babylon dilecta mea, posita est mihi in miraculum. » Vox prophetae, qui ideo appellat eam Babylonem dilectam, quia homo erat et de hominibus loquebatur: idcirco non poterat non dolere super tantis miseriis eorum. Posita autem ei erat in miraculum, quare sic cito potuerit a subjectis everti. « Pone mensam, contemplare in speculam, comedentes et bibentes. Surgite, principes, arripite clypeum. » Dupliciter potest intelligi istud. Et Persi et Medi, sumite cibum futuro praelio praeparantes ut fortes sitis ad dimicandum et occidendum Babylonios. Cumque comederitis et biberitis, sur
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ quide ȩlã ꝓuntia & aduenis &o ex ercitus mede idẽ quide media es : obside
babilonem Et est sensus Netimeatis omedi & ꝑsi uasttre babilonẽ: ascendite
suꝑ equos uros & obsidete ciuitatẽ Om̃e gemitũ cius cessare feci Tripliater haec sen¬
tentia potest intellegi Omnẽ gemitũ eius cossare feci quote & alias gentes gemere
ftcciebat uł quod nullus iãgemat pressus potentia babylonis seu quoditentis malis affliciti sit
ut cort̃te gemere non audeat Propterat repl&i sunt lũbi me dolore : angustia possedit mȩ
sicut angistia parturientis Uox ꝓph&zȩ plangentis bobr lonẽ spũ priphetali Propaereae
inquit quia babylontontis est repl&a miserus: repl&i sunt lũbime dolore sict luibi
mulierũ parturientiũ Angustia possedit me. p̃ uidens tante multitudinis sanguinem

Expanded text:
id est qui de Elam provincia venis, et o exercitus Mede, qui de Meda es, obside id est qui de Elam provincia venis, et o exercitus Mede, qui de Meda es, obside Babylonem. Et est sensus: Ne timeatis, o Medi et Persi, vastare Babylonem, ascendite super equos vestros, et obsidete civitatem. « Omnem gemitum ejus cessare feci. » Tripliciter haec sententia potest intelligi. Omnem gemitum ejus cessare feci, quo te et alias gentes gemere faciebat: vel quod nullus jam gemat pressus potentia Babylonis, seu quod tantis malis afflicta sit, ut coram te gemere non audeat. « Propterea repleti sunt lumbi mei dolore, angustia possedit me, sicut angustia parturientis. » Vox prophetae plangentis Babylonem spiritu prophetali. Propterea, inquit, quia Babylon tantis est repleta miseriis, repleti sunt lumbi mei dolore: sicut lumbi mulierum parturientium. Angustia possedit me, praevidens tantae multitudinis sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
Desertũ fitci& dñs mare eius Quod desertũ dr̃ qr derelictũ est adõ. & euacuatũ ab abta¬
torib: suis dicut turbines ab africo ueniunt: dedeserco uenit. deterr orribili Visio
duro nunciat ÷ michi Uox babylonis est Sicut abafrico id est ab australi parte tempos¬
its uehemens uenire consueuit : ita mihi dedeserto medorũ & ꝑsarũ uafuttis uenit & deternt
horribili idẽ terribili cuius nec nom̃ audirepossũ sine formidine. Uisio dura nuntiata est
michi : aduentus sclic& medorũ & ꝑsarum. Quiddurius quã captiuitatis malum:
et quiddurius qua ab ipsis subietis non solũ tẽporalia sedetiã uitti presentem auferri:
darius &cirus contredñm suũ bal duscr Ascende elã : obsi demedȩ lox dñi al¬
loquentis : multitudinẽ ꝑsarũ et medorũ Flam nãq ꝓuincia ÷ ꝑsarũ ecciuitos
ꝑ qua intelleguntur homines deelã uł ꝑsua Ascende inquit oex ercitus ȩlam

Expanded text:
« Desertum faciet Dominus mare ejus . » Quod desertum dicitur, quia derelictum est a Deo, et evacuatum ab habitatoribus suis. « Sicut turbines ab Africo veniunt, de deserto venit, de terra horribili visio dura nuntiata est mihi. » Vox Babylonis est. Sicut ab Africo, id est ab australi parte, tempestas vehemens venire consuevit: ita mihi de deserto Medorum et Persarum vastitas venit, et de terra horribili, id est terribili, cujus nec nomen audire possum sine formidine. Visio dura nuntiata est mihi, adventus scilicet Medorum et Persarum. Quid durius quam captivitatis malum? Et quid durius quam ab ipsis subjectis non solum bona temporalia, sed etiam vitam praesentem auferri? Darius et Cyrus contra dominum suum Balthasar. « Ascende Elam, obside Bede. » Vox Domini alloquentis multitudinem Persarum et Medorum. Elam namque provincia est Persarum et civitas, per quam intelliguntur homines de Elam et Persida. Ascende, inquit, o exercitus Elam,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mis so duce exercitus suithartum nomine cepit actenuit. Illotẽpore quando haec
urbs capta ÷ : locutus ẽ dĩs in manuisaie idẽ in operatio neillius Telia enĩ opent aiebat pro¬
ph&a : ut dignus ess& sermonẽ dĩ audire Vade & solue saccũ de lũbirtuis Saccus
uestimentũe cilicinũ hicenĩ erat habtaus ꝓph&alis: plangentis delictt populi Et fecitsic
uadens nudus &dis calciatus Mint ꝓphee oboedientia : quod uir nobilissimꝰ non erubuerit
nudus incedere seddđi p̃ceptis oboedire nihil onestius iudicans. de posuerit saccũ quo ab ietto nudus
fut: Unã enĩ habebattunicã utbeatus hieronimꝰ dieit : ipsc̃q cilicinã Ideo aut̃ doximꝰ
illũ nobilis simũ fuisse : quia sicut hebreitntdunt tante nobilcattis fuit. ut manasses rexduarũ
tibuũ filius et echiergis. filiã eius acuren& inigxorẽ Eidẽ dĩs Sicut ambulauit

Expanded text:
dicit, misso duce exercitus sui Thartan nomine cepit ac tenuit. Illo tempore quando haec dicit, misso duce exercitus sui Thartan nomine cepit ac tenuit. Illo tempore quando haec urbs capta est, locutus est in manu Isaiae, id est in operatione illius. Talia enim opera agebat propheta, ut dignus esset sermonem Dei audire. « Vade et solve saccum de lumbis tuis. » Saccus vestimentum est cilicinum. Hic enim erat habitus prophetalis, plangentis delicta populi. « Et fecit sic: » vadens nudus et discalceatus. Mira prophetae obedientia: quod vir nobilissimus non erubuerit nudus incedere, sed Dei praeceptis obedire, nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuit. Unam enim habebat tunicam, ut beatus Hieronymus dicit, ipsamque cilicinam. Ideo autem diximus illum nobilissimum fuisse, quia sicut Hebraei tradunt tantae nobilitatis fuit, ut Manasses, rex duarum tribuum filius Ezechiae regis, filiam ejus acciperet in uxorem. « Et dixit Dominus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis prit que &illi quia sicut seruiebant a egrptii & assiri romans. ita & isrł Acsidicer&
aliis uerbis Nequaquã ergo isrł inter assimnos &egrptios medius uexebitur. sederit eis tertius: quia
seruient illiduo populi romanis sicut &isrł et erit ipse benedictio inmedio terrȩ Quare benedictio:
preomnib regionibus habundant multitudine monachorũ: ideoq edño benedici merentur
Heredituis aut̃ mec isrł Quere hereditas : qui ibiẽ natus nutritus passus ibiq: redemt genꝰ
rex assiriorũ. & pugnasseł contra arotũ. & cepiss& et̃ : intẽpore illo locutus estdñs inmanu
isaiȩ filii amos Atotus una ẽ urbs philisti norũ potentissima dequinq: urbibus quã sargon
rex assiriorũ quiet senna cherib appellat᷑ qui uii. nominibus nuncupatus ÷ ut betitus hieronimꝰ

Expanded text:
conditionis erat quam et illi. Quia, sicut serviebant Aegyptii et Assyrii Romanis, ita et Israel. Ac si diceret conditionis erat quam et illi. Quia, sicut serviebant Aegyptii et Assyrii Romanis, ita et Israel. Ac si diceret aliis verbis: Nequaquam ergo Israel inter Assyrios et Aegyptios medius vexabitur, sic erit tertius: quia servient illi duo populi Romanis sicut Israel, et erit eis benedictio in medio terrae. Quare benedictio? prae omnibus regionibus abundant multitudine Monachorum, ideoque a Domino benedici merentur. « Haereditas autem mea Israel. » Quare haereditas? Quia ibi est natus, nutritus, passus, ibique redemit gerex Assyriorum et pugnasset contra Azotum et cepisset eam, in tempore illo locutus est Dominus in manu Isaiae filii Amos. » Azotus una est urbs Philistinorum potentissima de quinque urbibus quam Sargon rex Assyriorum qui et Sennacherib appellatur, qui septem nominibus nuncupatus est, ut beatus Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
Ab eufrate enĩ usq: tigrim : omne madiũ regio assiriorũ fuit t quos ueteres assirios nos
giptũ libert̃ potestatẽ habent. maxime negoti atores eorũ. quideregno ad rognum
transeunt Quod aut̃ ait seruent aegiptii assur: non ideirco dicit quod postet sub¬
iecti fussent illi sed propt̃ legiones roma norũ que instructo siro milite custodiebant
aegiptũ. uł quia utroq gens et que apudse habundant. in aliã sausa commercii
tons fert. Indie illa ertt isrł tertius aegiptio & assirio : benedictio in medioterrȩ
cui benedoxit dñs exercituum Legimus in libro mochabeoã : quod regnũ isrł aliquando
reges assiriorũ. aliquando aegiptiorũ sibi uindicabant Indñi uero aduentu¬
neq assiriis erat sub iugatũ neq: Aegiptiis : sed sibromano imperio erat confiticta ciuitas. & eusdẽ

Expanded text:
Ab Euphrate enim usque Tigrim omne medium regio Assyriorum fuit, et quos veteres Assyrios nos Ab Euphrate enim usque Tigrim omne medium regio Assyriorum fuit, et quos veteres Assyrios nos gyptum, liberam potestatem habent, maxime negotiatores eorum, qui de regno ad regnum transeunt. Quod autem ait: Servient Aegyptii Assur: non idcirco dicit quod postea subjecti fuissent illi: sed propter legiones Romanorum, quae instructae Assyrio milite custodiebant Aegyptum: vel quia utraque gens, ea quae apud se abundant, in alia causa commercii transfert. « In die illa erit Israel tertius Aegyptio, et Assyrius benedictio in medio terrae, cui benedixit Dominus exercituum. » Legimus in libro Machabaeorum quod regnum Israel aliquando reges Assyriorum, aliquando Aegyptiorum sibi vindicabant. In Domini vero adventuneque Assyriis erat subjugatum, neque Aegyptiis: sed sub Romano imperio erat constituta civitas, et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
e sanabitgos. Hoc descis martrrib aliisq credentibus dictũ intellegitur
Pes cuci& dñs aegyptũ id est ꝑcicti ꝑmittet electos aꝑ secutorib & sanabit eandem plagã : quia
coronabit scõs martires ꝓse passos. Persecutio siquidem ñ ad negationẽ credenciũ ꝑtin&:
sed ad ꝓbationẽ & remunerationẽ Quẽ enĩ diligit dñs corripit : flagellat omnẽ filiũ quẽ
recipit Et siad tẽpus inquit recesserint abeo : reuertent᷑ ad illũ & sanabit eos apeccatis
& ab omni tribu latione Indie illa id est in tẽpore dominici aduentus: erit uia de cegrp¬
to in as syrios. & intrabit assirius aegiptum et acgiptius in assirios. et seruient agrp¬
tiu assur Antedñi aduentũ singulegentes ꝓprios reges habebant: nec erat lici¬
tũ cuiquã deuni regione transire in aliã. quia ꝓ exploratoribus accipiebantur. IN
romano aut̃ imperio unũ facte sunt: & maxime post quam inxp̾o Gediderant

Expanded text:
c de sanctis martyribus aliisque credentibus dicta sufficiant. Percutiet Dominus Aegyptum, id est percuti permittet electos a persecutoribus, et sanabit eamdem plagam, quia coronabit sanctos martyres pro se passos. Persecutio siquidem non ad negationem credentium pertinet, sed ad probationem et remunerationem. « Quem enim diligit Dominus, corripit . » Flagellat autem omnem filium quem recipit. Et si ad tempus, inquit, recesserunt ab eo: revertentur ad illum, et sanabit eos a peccatis et ab omni tribulatione. « In die illa, » id est in tempore Dominici adventus, « erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius Aegyptum, et Aegyptus in Assyrios, et servient Aegyptii Assur. » Ante Domini adventum singulae gentes proprios reges habebant, nec erat licitum cuiquam de una regione transire in aliam, quia pro exploratoribus accipiebantur. In Romano autem imperio unum facta sunt, et maxime postquam in Christo crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quã dauio aedificauit ad reponenda arma: incuius circuituerant arbores
plantateꝰ et ꝓpterea dicitur domus saltus Ipsaque domus non habebat parietes
ex cemento & lapidibus sedex ligno dicunt enĩ: quia exh umore cementi¬
& lapidũ rubigo nascitur in ferro Et scssuras ciuitttis dauid uidebitis Ciui¬
tatẽ dauid: appellat hieruselem Si cuti superius dximus murus ciuitatis mul¬
tipliciter ꝑfonaitus ÷ ab hostibus. & multiplicatȩ sunt scissurȩ Et congrego¬
tis aquas piscinȩ inferioris: ofilii ude & beniamin Uox prophoȩ Piscinȩ  IPr¬

Expanded text:
Domini, quam David aedificavit ad reponenda arma, in cujus circuitu erant arbores Domini, quam David aedificavit ad reponenda arma, in cujus circuitu erant arbores plantatae: et propterea dicitur domus saltus, ipsaque domus non habebat parietes ex caemento et lapidibus, sed ex ligno. Dicunt enim quia ex humore caementascitur rubigo in ferro. « Et scissuras civitatis David videbitisd, appellat Hierusalem. Sicuti superius diximus, murus civitatis multipliciter est perforatus ab hostibus, et multiplicatae sunt scissurae. « Et congregastis aquas piscinae inferioris, » o filiae Judae et Benjamin. Vox prophetae. Piscina
Abbreviated transcription (Latin):
adhierł hieraselem in monte site est: & incircuitusui habebat ualles delectabiles
Q uendo exeratus nabucho donosor uenit contre etom: multitudo quadrigarũ effusae
ꝑlatitudinẽ uallium Equites aut̃ qui inciuctate intrauerunt nonenĩ omne illã
multitudine poterat capere illa ciuitus posuer sedessuas in portis nequis iudeorũ
fugt possit scluari & dehoc ditũ est in hieremia Ecceego congregtibo oms
cognationes regnorũ aquilonis : & obpugnabunt hierł et ponent principes sedes
consum erat ante alepsis et in mundis hominib: & etic̃ gentilibus. quia ñ licebat
eis ingredi intus
Tunc aut̃ reuelatũ est : quia uiolauer̃ llud chaddei et
gentes suo ingressu
chaldei coeperint ciuitatẽ & dissi pauerint templũ Tunc udebitis ouidȩi
conciues mei destructũ arma mentariũ domus saltus. Armamentari¬
um est locus : ubi reconduntur tela armorũ Frat enĩ domus ugxta tẽplũ

Expanded text:
alem. Hierusalem in monte sita est et in circuitu sui habebat valles delectabiles. Quando exercitus Nabuchodonosor venit contra eam, multitudo quadrigarum effusa est per latitudinem vallium. Equites autem qui in civitatem intraverunt, non enim omnem illam multitudinem poterat capere illa civitas, posuerunt sedes suas in portis, ne quis Judaeorum fuga posset salvari. Et de hoc dictum est in Jeremia: Ecce ego congregabo omnes cognationes regnorum aquilonis et oppugnabunt Hierusalem. et ponent principes sedes consum, erat antea leprosis et immundis hominibus, sed etiam gentilibus, quia non licebat eis ingredi intus. Tunc autem revelatum est, quia violaverunt illud Chaldaei et gentes suo ingressu. Chaldaei ceperint civitatem, et dissipaverint templum, tunc videbitis, o Judaei, concives mei, destructum armamentarium « domus saltus. » Armentarium est locus ubi reconduntur tela armorum. Erat enim domus juxta templum
Abbreviated transcription (Latin):
lege &utere que secuntur usq: inatcuminib: fractis eius Tres quidẽ dit co panttione
sel unis est in illis sensus Sut inquit rarissune remanent spie poftenge netertur
& sunt paucissimi remanent neacemi qui a remanendo dicuntur post uindemi tieros & sicat
pauce remanent oliuȩ. post excussionẽ oloȩ : itt pacicissimi remanebuat inda masco a
intota
sina uenientib: assiriis primũ. ac deinde caldeis Nã sub captiuitate
pauei remanserunt quitantũ modo terrã ex colerent : & maxima
pars
inurenen trans latẽ que ẽ regio ultra aegiptũ Indie illa suł¬

Expanded text:
etera quae sequuntur usque « in cacuminibus fructus ejus. » Tres quidem dat comparationes, sed unus est in illis sensus. Sicut, inquit, rarissimae remanent spicae post terga metentium, et sicut paucissimi remanent racemi qui a remanendo dicuntur post vindemiatores, et sicut paucae remanent olivae post excussionem oleae: ita paucissimi remanebunt in Damasco et in tota , venientibus Assyriis primum, ac deinde Chaldaeis. Nam sub captivitate Assyria pauci remanserunt qui tantummodo terram excolerent, et maxima pars in Cyrenem translata est, quae est regio ultra Aegyptum. « In die illa
Abbreviated transcription (Latin):
uinua: & sunt illi aelemite obtimi sagittarii Aela ergo idẽ aclametȩ: sument
pharetntꝰ ad sagittendũ populũ iudeorũ Currũ &iat hominis ȩquitis sument: at pos
congrue ille quide suꝑ sod & appellari ȩques Et panetẽ dmufonĩ nudabit clippeus callo¬
onĩ idest foraitudo illorũ Parietes domus querant uestati crastis aureis & marnores
nudauit dippeus: idẽ foritudo & potests chaldeorũ Clippeus neq: hoc inloco profor

Expanded text:
Elam ergo, id est Elamitae sument pharetram, ad sagittandum populum Judaeorum, « currum » etiam « hominis equitis » sument, ut pocongrue ille qui desuper est, appellari eques. « Et parietes domus Domini nudabit clypeus. » Chaldaid est fortitudo illorum. Parietes domus, qui erant vestiti crustis aureis et marmoreis, nudavit clypeus, id est fortitudo et potest
Abbreviated transcription (Latin):
fideles clamabunt addm̃ patrẽ a focie ꝑsecutorũ. implorantes eius misericordiã
S tutimq mitt& eis saluatorẽ. idẽ digiliũ filii sui iħu quunter p̃tatur saluator &

Expanded text:
fideles, clamabunt ad Deum Patrem a facie persecutorum, implorantes ejus misericordiam. fideles, clamabunt ad Deum Patrem a facie persecutorum, implorantes ejus misericordiam. Statimque mittet eis salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ dño exercituũ internt acgipti: hoc ẽ in toto mundo ꝑunũ altiro:
debemus intellegere om̃e altania totius mundi Quiasicut una ÷ fides creden¬
tium unũ baptis mũ. una aecłe: m unũ altare Titulus aut̃ quiuaette
istud altare ÷ : ȩuuangeliũ & apłorũ intelligitur doctrina. que usq adter¬
minos orbis terrȩ preuenit Potest & ꝑhoo altare intellegi fides: que una est
inomnib: credentibus Sicut enĩ suꝑ altare offeruntur đo sacrificuo: ttt quil¬
quid boni agimus. suꝑ fidẽ offerimus Titulus uexta fidem: intelligitur bona ope¬
ratio & in mitatio passionis xp̃i Clamabunt eni addñm a fecie tribulantis:
et mitt& cs saluatorem. & ꝓpugnatorẽ quiliben& eos Cũ fuerit inquit altare
dñi in hocmundo & ȩugłica docirina diffomari ceperit. tẽpusq ꝑsecutionis in¬
gruerit : tunchi qui crediderint apłi uidelic& ac martires eorũq sequaces & alii

Expanded text:
rcituum in terra Aegypti, » hoc est, in toto mundo. Per unum altare debemus intelligere omnia altaria totius mundi. Quia, sicut una est fides credentium, unum baptisma, una Ecclesia: ita unum altare. Titulus autem qui juxta illud altare est, Evangelium et Apostolorum intelligitur doctrina, quae usque ad terminos orbis terrae venit. Potest et per hoc altare intelligi fides, quae una est omnibus credentibus. Sicut enim super altare offeruntur Deo sacrificia: ita quidquid boni agimus, super fidem offerimus. Titulus juxta fidem intelligitur bona operatio, et imitatio passionis Christi. « Clamabunt enim ad Dominum a facie tribulantis, et mittet eis salvatorem et propugnatorem, qui liberet eos. » Cum fuerit, inquit, altare Domini in hoc mundo, et Evangelica doctrina diffamari coeperit, tempusque persecutionis ingruerit: tunc ii qui crediderint, apostoli videlicet ac martyres eorumque sequaces et alii
Abbreviated transcription (Latin):
uł chaldeis non erit egipto ofus idẽ consilũ quod aut acpud abeat aut finẽ. aut senib conueniaet
aut pueris quorũ adii ꝑnimiã a&atẽ amittentes intellestũ desi piunt aut delirtor
alii ꝑ lasciuiã & in fantic̃ nesciunt quid faciant Indieilla erit aegiptus quas. mulieres
& reliqua Indie illa cũ uenerit uasucas aegipti ꝑchaldeos assirios romanosque : erit cgiptus
quasi mulieres infirm& & inermes & sine aliqua uirtute. & stupebunt aegiptii siue in ad

Expanded text:
vel Chaldaeis, non erit Aegypto opus, id est consilium, quod aut caput habeat aut finem, aut senibus conveniat vel Chaldaeis, non erit Aegypto opus, id est consilium, quod aut caput habeat aut finem, aut senibus conveniat aut pueris: quorum alii per nimiam aetatem amittentes intellectum desipiunt aut delirant, alii per lasciviam et infantiam nesciunt quid faciant. « In die illa erit Aegyptus quasi mulieres, » et reliqua. In die illa cum venerit vastitas Aegypti per Chaldaeos, Assyrios, Romanosque: erit Aegyptus quasi mulieres, infirma et inermis et sine aliqua virtute. « Et stupebunt » Aegyptii sive in ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ plena Sedibi piattbantur esse sapientes binensolã aliid efecer̃. sed &iam i psi
Quod uero appellat aegiptũ angulũ populorũ : scđm idiomi diuinarũ scripturarũ loquitur quȩ
angulũ ꝓregno pomunt eo quod populos comtineat sicut angulus contin& duos parietes eo quod
fecer̃ aegiptũ inom̃. operesuo sicut errat hebrius & uomens Dñs inquit miscuit idẽ habere
et eritre facerent acgiptũ sicut errat hebrius amente suc & alienus efficitur ab omni rati¬
onabili sensu intantũ ut nescat ubisit aut quid oper&ur Et non erit aegipto opus quod
faciat capud & atudũ : incuruantẽ & refrenantẽ Dicitbeatus hieronimus: quia peo
quod debuit trans ferre incuruum & lasculentẽ idẽ senẽ & puerũ. Ambiguitate uerbi de¬
ceptus trtnstulit incuruantẽ & refrenantẽ Sensus ergo huius modiest Uenientib assirus

Expanded text:
dam plena. Sed ubi putabantur esse sapientes, ibi non solum alii defecerunt, sed etiam ipsi. dam plena. Sed ubi putabantur esse sapientes, ibi non solum alii defecerunt, sed etiam ipsi. Quod vero appellat Aegyptum, angulum populorum, secundum idioma divinarum Scripturarum loquitur, quae angulum pro regno ponunt, eo quod populos contineat, sicut angulus continet duos parietes, eo quod fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens. » Dominus inquit miscuit, in medio eEt errare fecerunt Aegyptum, sicut errat ebrius a mente sua, et alienus efficitur ab omni rationabili sensu: in tantum ut nesciat ubi sit, aut quid operetur. « Et non erit Aegypto opus quod faciat caput et caudam, incurvantem et refrenantem. » Dicit beatus Hieronymus, quia pro eo quod debuit transferre incurvum et lascivientem, id est senem et puerum, ambiguitate verbi deceptus transtulit incurvantem et refrenantem. Sensus ergo hujusmodi est venientibus Assyriis,
Abbreviated transcription (Latin):
arius eius ut suũ consiliũ bonũ esse oftenderit : et obhoc factuen& illud Tues filius
sapientiũ acgiptiorum & regũ antiquorum ideoq uiriliter debes pugnare con¬
tre assirios uł romanos Aegiptii nãq heroaas & deos magnos auctores siuegentis fu¬
isse iactant hocẽ ΥSIN ETΟSΥRIN ETTIPTONEM Ubi sunt nunc sapien¬
tes tui sub adueniente uastitate: ad nuncienttib & indicent. quid cogtaaiuerit dñp
&x ercituũ suꝑ acgirtũ. ꝑph&a loquitur adacgiptũ interrogtons ulisint sapientes eius.
& quare non ad nuncient ei q̃ dñs cogittuerit suꝑillã Respond& uero ipsesibi m& ipsi
quare non potuerint ad nunciare ei Stult facti sunt principes thaneos siuethanis.
sub̵ qui putt bantur sapientes esse :emarcuer seu defecerunt principes mem pheos. dece¬
per̃ aegiptũ angulũ populorũ eius Mem phis ciuitas ÷ aegipti magicis artib: quon¬

Expanded text:
arius ejus, ut suum consilium bonum esse ostenderet, et ob hoc statueret illud. Tu es filius arius ejus, ut suum consilium bonum esse ostenderet, et ob hoc statueret illud. Tu es filius sapientium Aegyptiorum, et regum antiquorum, ideoque viriliter debes pugnare contra Assyrios vel Romanos. Aegyptii namque heroas et deos magnos auctores suae gentis fuisse jactant, hoc est, Isin, et Isirin, et Typhonem. « Ubi sunt nunc sapientes tui? » subaudis adveniente vastitate, « annuntient tibi et indicent, quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum.et quare non annuntient ei quae Dominus cogitaverit super illam, respondet vero ipse sibimetipsi, quare non potuerunt annuntiare ei. « Stulti facti sunt principes Taphneos » sive Taphnis, subaudis qui putabantur sapientes esse, « emarcuerunt » seu defecerunt, « principes Mempheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus. » Memphis civitas est Aegypti, magicis artibus quon
Abbreviated transcription (Latin):
capiendos pisces sub̵ deficient aduenientib: hostibus E aet om̃a ia deximꝰ yꝑbolicos
accipienda sunt quȩ ꝓpt̃ meximã uastationẽ it ex pressit ꝓph&a ut prolaati sun
Dtulti principes t haneos sapientes consiliarii pharao dederunt consiliũ insipiens
Thaneos : genitiuus grecus ÷ Tanis aut̃ ciuitus ÷ metropolis aegipti: inqua moyses
multi signa fecit que in exodo lom me moraentur Ethoc dicit: quia adueniente
babylonica uł romana Captiuitate. om̃a megorũ Consilie adnullata sunt Principes
enĩ phartio qui pute bantur sapientes esst deder̃ consiliũ insipiens idẽ inutile
ut preparter& se adresistendũ nabuchodo nosor uł romanis Quomiodo dicttir phara¬
omi filius sapientiũ ego filius regũ antiquorũ: sic dicebat phartioni unusquisq consili¬

Expanded text:
capiendos pisces, » subaudis deficient advenientibus hostibus. Haec omnia, ut diximus, hyperbolicos capiendos pisces, » subaudis deficient advenientibus hostibus. Haec omnia, ut diximus, hyperbolicos accipienda sunt, quae propter maximam vastationem ita expresse a propheta prolata sunt. « Stulti principes Taphneos, sapientes consiliarii, Pharaoni dederunt consilium insipiens. » Taphneos, genitivus graecus est. Taphnis autem civitas est metropolis Aegypti, in qua Moses multa signa fecit, quae in Exodo commemorantur. Et hoc dixit, quia adveniente Babylonica vel Romana captivitate, omnia magorum consilia annullata sunt. Principes enim Pharaoni, qui putabantur sapientes esse, dederunt consilium insipiens, id est inutile, ut praepararet se ad resistendum Nabuchodonosor, vel Romanis. « Quomodo dicitis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum. » Sic dicebat Pharaoni unusquisque consili
Abbreviated transcription (Latin):
maria & deficient flumina idẽ .uII. riuinili attenuabunt asuis aquis
smul arescent Niatumele ÷̃ si cut bentus horonimi diuat ut cũꝑimĩdĩ captiuts uenerit inde
denilo et defontib deficerent Potest tam̃ & y ꝑholice intellgi: ig ꝓpt̃ nimiã tr bilationẽ
fluminaquo: dicantus ex siecat esse. &illa que influuis erant defecisse Mete phorigȩ aũt
in fluuio ex siccato regnũ desolatũ intellegimus in riuis eius duces in calamo et iuneo cunctt̃ ae¬
girti habundantiã. que harũ rerũ ferclissima est Et merebunt siue lugebant piscatores. sub
siccititẽ fluminũ et ex pandentes r&e suꝑ feciem aquȩ marcescent id est deficient Con¬
fundentur qui operebantur linũ idẽ quixlino sagenas & retia componebant. pectentes
&erunt in rigua eius idẽ aegipti flaccentia idẽ arentic Oñs qui faciebaent lacunas ad

Expanded text:
maria. « Et deficient flumina, » id est, septem rivi Nili attenuabuntur a suis aquis: maria. « Et deficient flumina, » id est, septem rivi Nili attenuabuntur a suis aquis:  simul arescent. Naturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut cum per iram Dede Nilo et de fontibus deficerent. Potest tamen et hyperbolice intelligi, ut propter nimiam tribulationem, flumina quoque dicantur exsiccata esse, et illa quae in fluviis erant defecisse. Metaphorice autem in fluvio exsiccato, regnum desolatum intelligimus, in rivis ejus duces, in calamo et junco cunctam Aegypti abundantiam quae harum rerum fertilissima est. « Et moerebunt » sive lugebunt « piscatores » propter siccitatem fluminum, « et expandentes rete super faciem aquae inarescent, » id est, deficient. « Confundentur qui operabantur linum, » id est, qui ex lino sagenas et retia componebant, « plectentes « erunt irrigua ejus, » id est Aegypti « flaccentia, » id est arentia. « Omnes qui faciebant lacunas ad
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃: cuius inspiratione plerũq falsa plerũq &iã dõ ꝑ matente uera locuntur
Arioli sunt incantatores : qui in cantationib: quibusdẽ & cerminib: remper agunt
Ettradã aegiptũ in manu dominorũ crudelium: et rex fortis dominabitur corũ aatibis
In multorũ dominorũ manus : legimus tradat̃ esse aegiptũ Primũ quidẽ ex pug¬
nata :÷ ab assirus: deinde anabucho donosor. tertio abalexandro adultimũ a roma¬
nis quando antonio & deo patra supenitis. Augustus romano imperio sub iugart
Sedexhus omnibus chald eos consitt fuisse crudeliores romanos potentiores Et
aresc& aqua demari ec fluulis sub̵ nilus desolabitor : atque sucabitur
Nondemari magno hocdicitur: seddelacu qui appelletur mereotes Om̃s enĩ congre¬
gationes aquarũ scđm ꝓprictatẽ hebreȩ linguȩ. sicut supra dictũ ÷ appellantur

Expanded text:
spiritum, cujus inspiratione plerumque falsa, plerumque etiam Deo permittente vera loquuntur. spiritum, cujus inspiratione plerumque falsa, plerumque etiam Deo permittente vera loquuntur. Arioli sunt incantatores, qui incantationibus quibusdam et carminibus rem peragunt. « Et tradam Aegyptum in manus dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus. » In multorum dominorum manus legimus traditam esse Aegyptum. Primum quidem expugnata est ab Assyriis, deinde a Nabuchodonosor, tertio ab Alexandro, ad ultimum a Romanis, quando Antonio et Cleopatra superatis Augustus Romano imperio subjugavit. Sed ex his omnibus Chaldaeos constat fuisse crudeliores, Romanos potentiores. « Et arescet aqua de mari, et fluvius, » subaudis Nilus « desolabitur atque siccabitur. » Non de mari magno hoc dicitur, sed de lacu qui appellatur Mareotes. Omnes enim congregationes aquarum secundum proprietatem Hebraeae linguae, sicut supradictum est, appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
que secuntur Et dis rup&ur sp̃s egipti in uiscerib: eius: et consiliũ eius sub
quo rebellare Conatur p̃ cipticrbo Idẽ : nihil faciã Et interrogtebunt simula cra sua
et diui nos suos et phicones & ariolos : orea seditione iaegipto & inminente hoste
scindetur sp̃s idẽ uoluntas aegipti cunctis diuersa sapientibus et non etidẽ uolentibus
Func ibunt & in terrogabunt demones residentes insi mulacdris suis. & diuinos siue
uates phitones quoq: & ariolos cur ista acciderint : et non ꝓderit eis dimilit̃
in dñi aduentu sp̃s idẽ uoluntas huius mundi scissaẽ : aliis credere uolentib: & aliis repug¬
nantibus Tunc psectitores scõiũ & credenciũ interroga uer̃ ido lasua & diuinos quare
talia exorta essent in mundo ut homines deserentes antiquã consuetudine nouȩ fideise
apttrent: Pheeomes sunt qui & uentriloqui appellantur eoqđ habetant in se malignũ

Expanded text:
quae sequuntur. « Et dirumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus, et consilium ejus, » subaudis quo rebellare nitetur: « praecipitabo, » id est, nihil faciam, « et interrogabunt simulacra sua et dominos suos et pythones et ariolos. » Orta seditione in Aegypto et imminente hoste, spiritus scindetur, id est voluntas Aegypti, cunctis diversa sapientibus et non eadem volentibus. Tunc ibunt et interrogabunt daemones residentes in simulacris suis, et divinos sive vates, pythones quoque et ariolos, cur ita acciderit: et non proderit eis. Similiter in Domini adventu, spiritus, id est voluntas hujus mundi scissa est: aliis credere volentibus, et aliis repugnantibus. Tunc persecutores sanctorum et credentium interrogaverunt idola sua et divinos, quare talia exorta essent in mundo, ut homines deserentes antiquam consuetudinem novae fidei se aptarent. Pythones sunt qui et ventiloqui appellantur, eo quod habeant in se malignum
Abbreviated transcription (Latin):
dior casus Quite uiderint sub̵ inultimis partib inferni positũ : adte inclina¬
buntur teq: prospicient sub̵ dicentes Nũ quid isteẽ uir qui conturbauit terrã.
nabuchodo nosor scilic& quiconcussit regna. qui posuit desȩrtũ & arbes eius des¬
trix̃ : haec uox insulitentiũ regũ & principũ atq mirantiũ: quom̃d uastator
omniũ. & ipse uastutus sit Qualia enĩ ftc̃ talia recepit. & adhuo ãpliora
Iuod que sequitur uinctis eius idẽ uinctis orbis non apperuit carcerem:
magnitudo crudelitcetis & impi&atis eius ex primitur. qui captiuos non
uniuers dormierunt Ingła uir in domo sua idẽ in sepul diro suo ⁊ uaut̃ piectus es

Expanded text:
dior casus. « Qui te viderint, » subaudis, in ultimis partibus inferni positum, « ad te inclinadior casus. « Qui te viderint, » subaudis, in ultimis partibus inferni positum, « ad te inclinabuntur, teque prospicient, » subaudis dicentes: « Nunquid iste est vir qui conturbavit terram, » Nabuchodonosor scilicet, « qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit? » Haec vox insultantium regum, et principum, atque mirantium, quomodo vastator omnium ipse vastatus sit. Qualia enim fecit, talia recepit: et adhuc ampliora. Quodque sequitur, « vinctis ejus, » id est vinctis orbis, « non aperuit carcerem, » magnitudo crudelitatis et impietatis ejus exprimitur, qui captivos non universi dormierunt in gloria: vir in domo sua, » in sepulcro suo. « Tu autem projectu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habentes. ubi s̃ ꝓph&zȩ uentura prȩdicentes. & tẽplũ magnificũ : possumus
& ista allegoricȩ referre addiabolũ: qui mane idẽ in exordio mundi ortus uł ele¬
sicut fulgur cadentẽ de celo. quiante quã corruer&. dicebat talia cogittndo uel
post quã corruit. Si ante quã corruer& : cũ e&̃ in fit mam̃to cupiebat incęlũ
ascendere ubi soliũ dñi ẽ Si postquã corruit : uerba arrogantiesunt. sicut
&illa &gloriatur ascendere suꝑ angelos incaelũ & suꝑ nubes uł suꝑ cordec
idẽ infrigidis m̃tib: ubi ipse habitat. Veritamen ad infernũ d&rdieris
in ꝓfundũ lici Nabuchodo nosor uł diabolus qui ꝑ suꝑbiã dixerat in caelum
conscendã ero similis altissimo non solũ ad infernũ corruit desolio gloriae : sed
adultimas partes inferni lapsus ÷ Quanto enĩ altior gnedus: tanto ꝓfun¬

Expanded text:
nem habentes: ubi sunt prophetae ventura praedicentes, et templum magnificum? Possumus nem habentes: ubi sunt prophetae ventura praedicentes, et templum magnificum? Possumus et ista referre allegorice ad diabolum, qui mane, id est in exordio mundi ortus, vel eleo: « Videbant Satanam sicut fulgur cadentem de coelo. » Qui antequam corrueret, dicebat talia cogitando, vel postquam corruit. Sed antequam corrueret, cum esset in firmamento, cupiebat in coelum ascendere, ubi solium Domini est. Sed postquam correptus per verba arrogantiae est sicut et ille, gloriatur ascendere super angelos in coelum, et super nubes, vel super corda id est in frigidis mentibus ubi habitat. « Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. » Nabuchodonosor vel diabolus qui per superbiam dixerat: In coelum conscendam, ero similis Altissimo: non solum ad infernum corruit de solio gloriae, sed ad ultimas partes inferni lapsus est; quia quanto altior gradus, tanto profun
Abbreviated transcription (Latin):
pricutur ł materia suppliciorũ que ex propriis nasceturcorporibus sicit uermnes
nascuitur ex cada uere quã diu aliquis humor ineo est etti neci & uestiito
Quomđ caenidissti leecelo iuufot qui nane oricbasis ÷ quantũ adllet teni etin&
luuiserã hoc inloco appellat nabuchod nosr quicecidit deslo potortx ppt̃ si perbic̃
Sicit eñ luciser tenebnas dis cutiens insio ertu darus iȩedit & rictilis : scd iuus
uatus bisuꝑbiẽ puatans se suis urib tantẽ potentiẽ ad queris se Cc̃ om̃s teryt
nuibia sibiete sit quidmibi alius restat. nis ut inglĩ astendũ & sin similis altis sano
pellet montẽ son: qui in latere aquilo i ari ħ abebat tẽplã in quotestem̃tũ di entt
dicit alibi idẽ ꝓph&a isaias ex ꝑsonadĩ Mandabo nubibus nepluant super eos
imbrẽ Sicdeniq: dicebat nabucho donosor in cordesuo & insuꝑ uerbis antequã
capen& iudeos Quid mihi aliud restat. nisi ut ascendã suꝑ iudeos dĩ caeli cognitio¬

Expanded text:
primitur, vel materia suppliciorum quae ex propriis nascitur corporibus: sicut vermes nascuntur ex cadavere, quandiu aliquis humor in eo est et tinea ex vestimento. « Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? » Quantum ad litteram pertinet, Luciferum hoc in loco appellat Nabuchodonosor , qui cecidit de solio potentiae propter superbiam. Sicut enim Lucifer tenebras discutiens, in suo ortu clarus incedit et rutilus: sic et tuus vatus in superbiam, putans se suis viribus tantam potentiam adquisiisse: Cum omnis terra mihi subjecta sit, quid mihi aliud restat, nisi ut in coelum ascendam, et similis Altissimo? pellat montem Sion, qui in latere aquilonari habebat templum, in quo Testamentum Dei eratdicit alibi idem propheta Isaias ex persona Dei: « Mandabo nubibus ne pluant super eos imbrem. » Sic denique dicebat Nabuchodonosor in corde suo, et insuper verbis, antequam caperet Judaeos. Quid mihi aliud restat, nisi ut ascendam super Judaeos, Dei coeli cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
Sit̃ siliũ nonrepperiens. quo modo oftessuos e uadore post& ¶ dñs &iã su ꝑ midẽ lauem
ascendat : quando corpus humanũ acceptt nullo humanȩ commetionis semine pre¬
grauatũ. & cũ mariu &ioseph ad uocẽ angeli metu herodis fugit inaegiptũ ad cu¬
uis ingressũ potest esse ut simulacra agiptiorũ corruerent. aut &iã obmiggos cerent¬
& corda sapientiũ aegiptiorũ pauore tabescerent Aliter Aegiptus quaeint̃¬
priteur tenebre uł meno: sgnificait hunc mundũ quitenebnis in fidelitutis tegeꝰ atur

Expanded text:
silium, non reperiens quomodo hostes suos evadere posset. Dominus etiam super nubem silium, non reperiens quomodo hostes suos evadere posset. Dominus etiam super nubem ascendit, quando corpus humanum accepit nullo humanae commistionis semine praegravatum: et cum Maria et Joseph ad vocem angeli, metu Herodis fugit in Aegyptum ad cujus ingressum potest esse, ut simulacra Aegyptiorum corruerent, aut etiam commutescerent, et corda sapientium Aegyptiorum pavore tabescerent. Aliter: Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hu
Abbreviated transcription (Latin):
afticie eius. & cor egipti tobesc& a facie eius E aec que dexgipto hicdicuntur: tem
epponẽ adeius distructionẽ que uenit ꝑ assirios quã addm̃ aduentũ possunt referri Dua mus
igitur quomodo adegiptũ ꝑtinenit Nubẽ leuẽ appellat: ex eratũ assimorũ uelocẽ
Dicit ergo ꝓphola Nequaquã ꝑ angelũ ꝑ ouci& dĩs aegiptũ: sed ipse ascen d&
suꝑ ex ercitũ assiriorũ uelo cissimũ et ingredi&ur acgiptũ Suꝑ nibem enĩ
assiriorũ ascendit dñs quia ipse inspirauit eis in corde ut ꝑ cuterent aegiptum
et ipsededat uirtutẽ bellandi ut se ulcis cerotur de inimicissuis qui populũ suũ
sue ꝓmissione seduxerant ipsoq: ingrediente Cũ assimis in aegiptũ mota sunt si¬
mulaere aegiptiorũ qui p̃ omnib: gentib idola colebant. quia confrastto sunt ab
assiriis uł &iã dño operante ftctũ ÷ ut assirus uenientib: demones qui in idolis
colebantur responsa dare nom possent Tunc cor aegipti tabuit. siue defecet : con¬

Expanded text:
egypto hic dicuntur, tam ad ejus destructionem, quae venit per Assyrios, quam ad Domini adventum possunt referri. Dicamus igitur quomodo ad Aegyptum pertineat. Nubem levem appellat exercitum Assyriorum velocem. Dicit ergo propheta quia nequaquam per angelum percutiet Dominus Aegyptum: sed ipse asceexercitum Assyriorum velocissimum, et ingredietur Aegyptum. Super nubem enim Assyriorum ascendit Dominus, quia ipse inspiravit eis in corde ut percuterent Aegyptum, et ipse dedit virtutem bellandi ut se ulcisceretur de inimicis suis, qui populum suum sua promissione seduxerant. Ipsoque ingrediente cum Assyriis in Aegyptum, mota sunt simulacra Aegyptiorum, qui prae omnibus gentibus idola colebant: quia confracta sunt ab Assyriis, vel etiam Domino operante factum est, ut Assyriis venientibus, daemones qui in idolis colebantur, responsa dare non possent. Tunc cor Aegypti tabuit, sive defecit con
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ tuerũ ꝓregeme Idcirco ergominatur giptiis añs mala : quiasicat siri ax tribubus.
ita isti sua uirtute confis ꝓmitendo istis ꝓtectionẽ tuler̃ ab eis timorẽ dũ Ille inquit
terrȩ acgipti: qui inum bna alorũ suarũ ꝓmittit auigiliũ duab tribub sicit demascus .x. quao
terra aggiptiẽ Tnens flum̃ a& hopiȩ : idẽ trans riuos nili fluminis quide & hopie fluit. Nuos uĩt ꝓ
sequatur qui mitat in mari logatos quia ꝓgiptus apud gramaticos feminino genere semꝑ profertur:
porest ita resolui Quiaggiptius populus uł mes num qui & egiptus miatte inmari lgatos idest
cartas possumus intellegere ex papiro ftestas: ubi antiquitus scribebatur Quia siuti in
nase aliquid continetur: att in cartis scriptio Possunt & tertio modo capsilȩ indicudorum
acupi e papiro feE Cuillis erge epłis matebunt nuintiossuos xgipti allias tił: diuentes houingł.

Expanded text:
alarum tuarum protege me . » Idcirco ergo minatur Aegypto Dominus mala, quia sicut Syria decem tribubus, alarum tuarum protege me . » Idcirco ergo minatur Aegypto Dominus mala, quia sicut Syria decem tribubus, ita isti sua virtute confisi, promittendo istis protectionem, tulerunt ab eis timorem Domini. Vae inquit terrae Aegypti, quia in umbra alarum suarum promittiterra Aegypti est trans flumen Aethiopiae, id est trans rivos Nili fluminis qui de Aethiophia fluit. Quod autem sequitur: « Qui mittit in mari legatos; » quia Aegyptus apud grammaticos feminino genere semper proferatur, potest ita resolvi, quia Aegyptius populus vel Mesraim qui et Aegyptus, mittit in mari legatos, id est am per vasa chartas possumus intelligere ex papyro factas, ubi antiquitus scribebatur. Quia sicuti in vase aliquid continetur, ita in chartis scriptio. Possunt et tertio modo capsulae indiculorum accipi ex papyro factae. Cum illis ergo epistolis mittebant nuntios suos Aegyptii ad duas tribus di
Abbreviated transcription (Latin):
Quiante quã diuideretur in uii riuos ab alexandho magno ne non & pastea : cũ magno sonitu
fluebat ut pote ꝑmontana descendens ueliatisol & sonitus multarũ egnandiũ esse auiun
Et ideo huiuscemodi multitudo populi: alorũ comparatur sonctui Uelox quippe conoitus q¬
auiũ uolatus. cimbali senitũ reddit Potest &iẽ simplicit̃ it intellogi: quia ipse fluuius
citissime currens sonitũ alarũ in modũ crmbali hab& Velcimbalũ ala rũ dr̃ ꝓpter
uelocitatẽ frugũ in ibi nascentiũ: quia sicut auis cito uolat ita ille fluuius cõparatione aliarũ
terrarũ cito fruges generatdõ itt disponente Dicamus et quarto modo: intellegentes
ꝑ cimbalũ alarũ dixiliũ & ꝓtectionẽ. quã illi ꝓmatebant diab tribubus. Quod ꝑalas
aixiliũ & ꝓtectionẽ intellegere debeamus: psal mistt ostendit dicens addñ Sub umbre

Expanded text:
Qui antequam divideretur in septem rivos ab Alexandro magno, necnon et postea cum magno sonitu Qui antequam divideretur in septem rivos ab Alexandro magno, necnon et postea cum magno sonitu fluebat, utpote per montana descendens: veluti solet sonitus multarum garrituum esse avium. Et ideo hujuscemodi multitudo populi alarum comparatur sonitui: velox quippe concitusvolatus, cymbali sonitum reddit. Potest etiam simpliciter ita intelligi: quia ipse fluvius citissime currens, sonitum alarum in modum cymbali habet. Cymbalum alarum dicitur propter velocitatem frugum inibi nascentium, quia sicut avis cito volat, ita ille fluvius comparatione aliarum terrarum cito fruges generat, Deo ita disponente. Dicamus et quarto modo, intelligentes per cymbalum alarum auxilium et protectionem, quam illi promittebant duabus tribubus. Quod per alas auxilium et protectionem intelligere debeamus, Psalmista ostendit, dicens ad Deum: « Sub umbra
Abbreviated transcription (Latin):
citiũ compantri poss& sonitui maris quod alonge resonat. aut &iã sonitui a
Sonabunt populi. sub̵ uenientes cũ sennacherib: sicut sonitꝰ
quando insperate hnt̃fectus : a filis suis : sepuitur Intẽpore uesperi suł noctis idẽ inextrenia
parte noctis  et ecce turbatio suꝑ illã multitudinẽ angelodnĩ p̃liante Inmatictino similiter
turbatio: &non subsist& exercitus illius E aecẽ pars illorũ quiuastauer̃nos & sors diripi¬
entiũ nos Proph&a loquitur ex ꝑsona pupuli isł et iungit seillis Quaofut ergo pars
assiriorũ. quiuastiuer̃ omnẽ srł. et quibona illorũ sibidiripuer̃ : ut in puluerẽ redigerentur
pae Conuertitur iterũ sermo ꝓpli&itũs adgairtu et appellat illã ermbadũ alarũ. obhuis¬
cemodi causas HNilis magnus fluuius ipse est geom ueniens ꝑ &hiopiã : et currens pegiptũ

Expanded text:
cituum comparari posset sonitui maris quod a longe resonat, aut etiam sonitui acituum comparari posset sonitui maris quod a longe resonat, aut etiam sonitui aquarum multarum. « Sonabunt populi, » subaudis, venientes cum Sennacherib, « sicut sonitus quando insperate interfectus est a filiis suis. Sequitur: « In tempore vesperi, » subaudis noctis, id est extrema parte noctis: « ecce turbatio » super illam multitudinem angelo Domini praeliante. « In matutino » similiter turbatio « et non subsistet » exercitus illius. « Haec est pars illorum qui vastaverunt nos, et pars diripientium nos. » Propheta loquitur ex persona populi Israel, et jungit se illis. Quae fuit ergo pars Assyriorum qui vastaverunt omnem Israel, et qui bona illorum sibi diripuerunt? Ut in pulverem redigerentur ermo propheticus ad Aegyptum, et appellat illam cymbalum alarum ob hujuscemodi causas. Nilus magnus fluvius, ipse est Gion veniens per Aethiopiam et currens per Aegyptum.
Abbreviated transcription (Latin):
essȩ ineo: sed ante qua ꝑ ueniat ad maturattitẽ consum&ur ab aurugine Uel
mantꝰ idẽ ante tẽpus florebit sementuũ: ileoq ad maturitatẽ nonueniet. quod
uidemus ex illis seminibus que cito oriunt᷑ Vnde &sqquitur Ablatt ÷ menis
indie hereditatis. Hocẽ : cũ debuiss& in orreũ condi ablataẽ ł abhostibus uł
eo modo quo supra diximus : Et dolebit grauiter. hocẽ suꝑ ablatis messibus Uae
mul titudini populorũ multorũ. sub uenientiũ cũ sennacherib contre populũ ncũ
ut multitudo maris sonantis. et tumultus turbarũ sicut sonitus aquarũ multarũ
Sennacherib et exercitu illius que dediuersis gentib: congregauerat ꝑqũe uoluit
delere populũ dñ. minatur sermo ꝓph&icus uȩ idẽ acternã dĩpnatione: &
aNernũ suppliciũ Cum tunta enĩ multitudine ueniebat: ut sonus exer¬

Expanded text:
esse in eo, sed antequam perveniat ad maturitatem, consumetur ab aerugine. Vel esse in eo, sed antequam perveniat ad maturitatem, consumetur ab aerugine. Vel mane, id est ante tempus florebit semen tuum, ideoque ad maturitatem non veniet, quod videmus ex istis seminibus quae cito oriuntur. Unde et sequitur: « Ablata est messis in die haereditatis, » hoc est, cum debuisset in horreum condi, ablata est vel ab hostibus, vel eo modo quo supra diximus. « Et dolebit graviter, » hoc est, super ablatis messibus. « De multitudine populorum multorum, » subaudis venientium cum Sennacherib contra populum meum, « ut multitudo maris sonantis, et tumultus turbarum, sicut sonitus aquarum multarum. » Sennacherib et exercitui illius quem diversis gentibus congregaverat, per quem voluit delere populum Domini: minatur sermo propheticus Vae, id est aeternam damnationem et aeternum supplicium. Cum tanta enim multitudine veniebat, ut sonus exer