comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
due st̃. Instantia in qua uirtutie splendot¬
est maximi ex qua boni uiri nominant᷑¬
¶ E huit ꝯiuĩcta beneficentia est quam
eandem uł benignitatem uł libełr alota¬
tem appellati licet ¶ Sed iusticie pͥmĩ
teri occupatione ut qui quos In uacua
uenerũt aut uictoria ut qui bello potiti
Ex quo sit ut aget atpinas arpinãtiũ di¬
catur et tusculanꝰ tusculanoꝵ ¶Siłisq¬
que est puataꝵ possessionũ destrixcio¬
¶ ex quos suui cuiꝰ q fit eoꝵ que natura fue¬
rant comimia ꝙ cuiq cõtingit id quisq
teneat et siquis pluc appetat uiolabit ut
humane societatis ¶Sed qm̃ ut p̃clate
scriptũ est aplatone hõ nõ solũ nobis
nati sumꝰ ortꝰ q nr̃i partem patria uẽ¬
dicat pattemq amiq ¶atꝙ̃ ut placet stoĩ¬
In mediũ imitatione ossiõꝵ lando acci¬
piendo tum attibris . tum opera tum fa¬

Expanded text:
 in qua virtutis est splendor maximus, ex qua viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Sed iustitiae primum tere occupatione, ut qui quondam in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicatur, Tusculanus Tusculanorum; similisque est privatarum possessionum discriptio. Ex quo, quia suum cuiusque fit eorum, quae natura fuerant communia, quod cuique obtigit, id quisque teneat; e quo si quis sibi appetet, violabit ius humanae societatis. Sed quoniam, ut praeclare scriptum nati sumus, ortusque nostri partem patria vindicat, partemque amici. Atque, ut placet Stoiin medium, commutatione officiorum dando, accipiendo: cum artibus, tum opera, tum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ simũ bonũ sic Inst̾ituit ut nichil heãt
cũ uittate ꝯiũctũ Ilq sius comodis non
honestate metitur hͥ si sibi ipẽ ꝯsentiat
et nõ int̾dũ nature bonitate uĩcatur
fit ut neq amicitiã cole possit nec iusti¬
ciam n ͨ liberalitatem fottis ueto dolorẽ
sum̃mũ maluĩ Indicane: aut temꝑans uo¬
luptatem sĩũ bonũ statuens ẽe certe nullo
mõ potest/. ¶Quę ꝙꝙ̃ ita sint in promptu
Ut res disputatione nõ egeat tñ sunt
a nobis alio loco disputata he distipli e
Igit̾ si sibi cõsentanee uelint esse de osfõ in
hil queãt dicete ¶ Nec em̃ ulla officii
p̃cepta firma stabłi& ꝯiũcta natirre tradi
est ¶Qui tñ haberent Iue suũ dispu¬
tandi de effõsi tezz aliquẽ elelectũ teli¬
questione potissimũ stdicos/. nõ ut int̾p̃tes
sed ut solemꝰ e fontibꝰ eoꝵ iuditio atbito¬
q nt̃o quantũ qͦqͦ mõ uidebit᷑ hauriamꝰ¬

Expanded text:
 summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec iustitiam nec liberalitatem; fortis vero dolorem summum malum iudicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse certe nullo modo potest. Quae quamquam ita sunt in promptu, ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio loco disputata. Hae disciplinae igitur si sibi consentaneae velint esse, de officio nihil queant dicere, neque ulla officii praecepta firma, stabilia, coniuncta naturae tradi est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reli hac in quaestione potissimum Stoicos non ut interpretes, sed, ut solemus, e fontibus eorum iudicio arbitrioque nostro, quantum quoque modo videbitur, hauriem
Abbreviated transcription (Latin):
cominii utilitati ẜuiatur.eaq cũ ip̃te
cõmutant᷑ comutat᷑ offitiũ et nõ semꝑ
est idem ¶ ꝑt em̃ accidete ꝓmissũ ali¬
quod et cõuentũ ut id effiti sit ĩ utile
Uel ei cui ꝓmissũ sit uł ei qui pronri¬
serit ¶ Nam sicut infabulis est¬
Si nepͣtinus que theseo ꝓmisẜat nõ
ẜuasset. thesens filio ypolito nõ esset
orbatus ¶Extribus em̃ optatis ut

Expanded text:
iatur. Ea cum tempore commutantur, commutatur officium et non semper est idem. Potest enim accidere promissum aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem et platonẽ existimo sitgenis id fo¬
tense dicendi tractate uoluisset glussiẽ
et copiosissime potuiss dicere. ¶Et de¬
mostenẽ si Illa que aplatone didice¬
tat tenuisset. et ꝓnuĩciate uoluisset
splendide quoq facere potuisset ¶ Eo¬
demq mõ de atistotile et ai socrate In¬
dico quoꝵ ut̃q suo studio delectatus

Expanded text:
dem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenen, si illa que a Platone didicerat tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse». demque modo de Aristotile et Socrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus,
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ tamẽ mircius Iol apparet quia¬
magis ad Institutionẽ uite comimis
spectare uidentur / dequibus est nobis
his libris explicandũ ¶ Atq etiam alia¬
diuisio est officii ¶Nam et mediũ quod¬
dam offm̃ dicit᷑ et per ꝓfectũ. ¶ Per¬
fectũ offmñ Rectũ ut opinot uocemus
ꝙ greti cathotͦsma. hoc enitẽ comimne offm̃
uocant ¶Atꝙ ea sic diffimũt ut Rectũ¬
quod sit id offm̃ ꝑfectũ ẽẽ diffimant
¶Mediũ autẽ offm̃ ꝯd ẽẽ dicũt ꝙ cut fat¬
tum sit Ratio probabilis reddi possit¬

Expanded text:
bonorum, tamen minus id apparet, qumagis ad institutionem vitae communis spectare videntur; de quibus est nobis his libris explicandum. Atque etiam aliadivisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur et perfectum. Perfectum officium rectum, opinor, vocemus, m Graeci kavocant. Atque ea sic definiunt, ut, rectuquod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit
Abbreviated transcription (Latin):
Rplexioigitur ut pane¬
no uidett est consilii
capiendi de liberatio¬
¶ Nam aut honestũ ꝙ fattũ sit aut tur¬
pe cdubitant ¶Idq indeliberationẽ cadit
Inqͦ ꝯsi dlerando sepe animi mꝯͣtias smas¬
distraluntur. tum aritem inquixiint
aut ꝯsultant ad uite comoclitatem Io¬
cũcditatemq ad facultates retũ atq co¬
pias al opes ad potentiam quilibet
et se p̃t iuuare et suor̃ ꝯducat iol
netne dequo deliberauit ¶Que delibe¬
ratio oĩs in ratione utilitatis cacdit
nate uidetut cũ honesto id ꝙ uidt̃
ẽẽ utile cũ em̃ utilitas ad se tapete ho¬
ut clistrahat in oleliberatido amns affe¬
rat ꝙ ancipitem curam cogitadi
¶Bat diuisione cũ p̃tĩte aliquid maxi¬
mũ uiciũ ĩ diuidendo sit duo p̾t̾missa
Uident᷑ nͨ solũ utrum honestũ an t̾pe
sit aliquid delibetati solet sed etꝭ duobꝰ¬

Expanded text:
Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in  anquirunt aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. nare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, hout distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duob
Abbreviated transcription (Latin):
orcditi uolui maxĩe ꝙ etati tue eẽt.aptis¬
simũ et auitati mee grauissimĩ ¶Nã
cũ multa sint ĩ phĩa et gtaci̾tia et utiliaa
tissime patere uidẽtur eaque de officũs
tradita ab illis et p̃cepta st ¶Nuilla em̃
Uite pars neq pui ͤᷤneq p̾uatis neq fo¬
rensibus neq domesticis Intebus neq
honestas oĩs et negligende turpitudo¬
¶ Atq hec quidem questio coĩs est orm̃ pħoꝵ¬
tradendis pħm se andiat dicete sed st̃
nõ nulle distipline que ptopositis bonoꝵ

Expanded text:
 aetati tuae esset aptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia tissime patere videntur ea, quae de officiis tradita ab illis et praecepta sunt. Nulla enim vitae pars neque publicis neque privatis neque forensibus neque domesticis in rebus, neque honestas omnis et neglegendo turpitude. Atque haec quidem quaestio communis est omtradendis philosophum se audeat dicere? Sed sunt non nullae disciplinae, quae propositis bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicete qm̃ meo studio etatem ꝯsumpsimu̾s.
id si mili assũmo uiedeor id meo quo
magno opete te hortor mi Ciceto ut
nõ solũ otões meas. sed hos etiam
maiorem est In illie dastendi sed hos
quoq colendũ equabile est et tempera¬
tũ ot̃onie genꝰ et idl quidẽ nemini
grecoꝵ ad huic uideo ꝯtmgtuse ut idẽ
utͦq Ingenere laboratet: sequereturq
et Illuol fotense dicẽdi et hoc quietũ
disputandi genue. ¶ Nisi fotte demet¬
ue phaletius in hoc nũo habeti pẽdis¬
putator subtilis/ orator parũ uahe¬
mens dulcis tamẽ thophrastis disti¬
pulũ possis agnoscete. ¶Nos artẽ
quantũ in utroꝙ ꝓfecetimꝰ alioꝵ sit¬

Expanded text:
 eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure magnopere te hortor, mi Cicero, ut non solum orationes meas, sed hos etiam maior in illis dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum Grecorum video contigisse, ut idem utroque in genere laboraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit
Abbreviated transcription (Latin):
antem uelle clebebis qugadte quantũ
legene / nõ multũ a ꝑ ippateticis dissi¬
dẽtia
quoniã utriq et socratici et plarterati uo¬
luꝰ ẽe de rebus ipĩs utete tuo qudi¬
cio nichilem impeclio orationẽ autẽ
latinã effiries ꝓfeto latinis legendis

Expanded text:
tem velle debebis, quoad te, quantum legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis
Abbreviated transcription (Latin):
noine cluruis efficit iã uetustas: a ꝑegri¬
no eĩ iam tecessit et proprie ĩ eo ꝗ contta
fect arma: remansit ¶Cum ueto de im¬
ꝑio de certatur belloq quentur głia
cãs om̃o subẽe tamẽ ꝯ̃ easclem quas dixi
paulo añ . a. iustas cãs ẽẽ belloꝵ.
¶Sed ea bella quis imꝑii proposita est
gła minꝰ acetbe gerenda st̃. Ut cũ ciui
liter contendimꝰ alit̾ si est iimicus
alit̾ si est ꝯpetitor. cũ altero certamen
honoris est/ et dignitatis. cũ alteto ca¬
pitis et fame¶Sic cũ celtiberis cũ cimbris
bellũ ut cũ ĩnmicis gerebatur uter ess
nõ ut uter ĩꝑaret Cũ latime sabinis
sanmitibus penie pito de imꝑio diica¬
bitur. Pem fidefragi crulelis amibal
reliqui iustiores st̃.¶Piri quidem de
captiuis reddendic ista p̃clara sñtia¬
est¶Recmi aurũ posto. nec mi p̃ciũ
dederitis/. nͨ cauponantes bellũ sed belli¬
gerentes ferro nõ auro uitam certamꝰ.
Utriꝙ uos ne uelit/ an me regnare hera

Expanded text:
nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit. Cum vero de imperio decertatur belloque quaeritur gloria, causas omnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii proposita gloria est, minus acerbe gerenda sunt Ut enim cum civi aliter contendimus, si est inimicus, aliter, si competitor cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae, sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. Poeni foedifragi, crudelis Hannibal, reliqui iustiores. Pyrrhi quidem de captivis reddendis illa praeclara: Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era,
Abbreviated transcription (Latin):
sctire et digna eacidaꝵ gnẽ sũtia. atq
etiam si quid frnglis ipt̃ibue adducti hosti
ꝓmisẜũt est ĩ eo ip̃o fides ẜuanda ut pͥmo
pirnico bello regulus captus apenis cu
decaptiuis ꝯmutañ romam missus esset
Iurrassetq se rediturũ ut pͥmũ uenit capti¬
uos tedimendos ĩ senati nõ censuit.
Deinde cũ retineretur apropinquis et
ab amicis ad suppliciũ redire maluit
ꝙͣ fidem hosti clatam fallete. Ad de bel
licis officiis satis dictũ est ¶Uemieti¬
mus aut̃ ẽt aduersus infimos iusticiã
ẽe ẜuandam ¶ Est aũt ĩfima cõdicio
et fortuna suoꝵ quibus nõ male p̃cipi¬
unt ꝗ ita iubent Uti ut mercenatiie.
acl oꝑam exigendam et iusta p̃bencla
Cũ autem duohus mois i aut ui
aut fraude fiat ĩ urcia frausq uulpe
ab hoĩe alienssimũ est sed fraus odio
digna maiore. Totius aũt ĩ insticie
fallũt id agunt ut uiri bom esse uideat᷑
Do Insticia satis dictũ est ¶Deinceps
Ut propositũ erat de beneficentia at de

Expanded text:
sane et digna Aeacidarum genere sententia. Atque etiam si quid singuli temporibus adducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis cum de captivis commutandis Romam missus esset iurassetque se rediturum, primum, ut venit, captivos reddendos in senatu non censuit, deinde, cum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam fidem hosti datam fallere. licis quidem officiis satis dictum est. Meminerimus autem etiam adversus infimos iustitiam esse servandam. Est autem infima condicio et fortuna servorum, quibus non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercennariis: operam exigendam, iusta praebenda. Cum autem duobus modis, id est aut vi aut fraude, fiat iniuria, fraus quasi ue homine alienissimum, sed fraus odio digna maiore. Totius autem iniustitiaefallunt, id agunt, ut viri boni esse videantur. De iustitia satis dictum. Deinceps, ut erat propositum, de beneficentia ae de
Abbreviated transcription (Latin):
in urria factũ est iam t̾rĩtũ sermone
ꝓuerbiui ¶Quo ingñe et in re publica
pulabatur agtos ꝙ dieꝵr essent pacte
nõ noctiũ inducies Nec nostet ꝗda
probandus si ueꝵ est. Qiũtũ fabiũ
labeonẽ senque aliũ ¶ichil eĩ hẽo pter
auditũ atbittũ Nolanis Neapolitanis
defimbus a senatu datũ cũ ad locum
uenisset cũ uttisq seꝑatim locutuĩ ne
quied cupide agerent ne appeterent
atq ita regrecłu ꝙͣ ꝓgredi malent¬
ĩ medio telictũ est. Itaq fines illoꝵ
relictũ qđ erat ppło romano adiudi¬
cauit. Deciꝑe est quidẽ hoc nõ uidi¬
cate ¶Quo circa in omĩ est re fugien¬
da talis solettia ¶Sũnt autem quedã
offitia etiam adiisus eos ẜuanda a qui¬
bus in urriam acceꝑis /. Est em̃ ulcis¬
cendi et pumendi mocdus ¶ Atꝙ haud
scio an satis sit cu qui lacesserit ĩuire
sue penitere. Ut et ip̃e nequid tale
post hoc ut ẽt ceteri fint ad miutiã
tardiote atq ĩ tepu ͨ maxiẽ ꝯẜ¬

Expanded text:
iniuria factum est iam tritum sermone proverbium. Quo in genere etiam in re publica pulabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallentin medio relictum est. Itaque illorum finrelictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Atque in re publica maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ne et Nimãtia funditus sustulerunt
nollemq. Cotinthũ. Sed credo aliquos
secutos opportiitatẽ loci maxĩe non
posset aliquando ad bellũ faciendum
locus ip̃e ipe ad hortati¶Uea quidẽ
fñtia pacis que mhil hitura sit insidi¬
Mꝵsemꝑ est ꝯsulendũ. In quo si mihi
hic quos ui diuiceris consulendu
est. Tum hi qui arimis depositis ad
qui ciuitates aut nationes deuict¬
bello/. ĩ fidem recipissent eaꝵ patrgii
eeñt more maioꝵ ¶ Nc belli quidem
p̃scripta est. Exqͦ intelligi põt nullũ
bellũ ẽẽ iustũ nsi ꝙ aut ĩ rebus petitig
geratur aut denũciatũ añ sit arit in¬
dictũ ¶Pompilius Imꝑator tenebat
ꝓiuciã incuiꝰ exercitu. Catonis filius
dimisit ¶Sed cũ amore pugnandi in
exettitu remanisisset. Cato pompildõ scrip¬
sit ut si pateret᷑ eũ ĩ exercitu remanẽ

Expanded text:
nem et Numantiam funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. In quo si mihi iis, quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad qui civitates aut nationes devictbello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem ni iure perscripta est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. Popilius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remane
Abbreviated transcription (Latin):
ni imori ¶ Ut si ꝯstitueris ciupiami
aduocatu ĩ rem pñtem ẽẽ uenturũ
atq intetim grauiter egrotate filius.
tiuus ceꝑit ¶Non sit contra offitiũ nõ
facere qd dixeris magis illeq cui ꝓ r̃¬
missũ sit / ab offitio discedit sise destitutũ
queratur ¶Iãm illis aut̃ ꝓmissis sta¬
dũ nõ ẽe quis nõ uidet ꝗ̃ c̾oactus/
quis metu. quo deceptus dolo ꝓmriẜa¬

Expanded text:
ni minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio discedat, si se destitutum queratur. Iam illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae deceptus dolo pr
Abbreviated transcription (Latin):
niõ est hoĩs sed tp̃u ¶ullũ eĩ uinculũ ad
scringendĩ fidẽ uit uĩr maiotes atctiue ẽẽ
deuincit᷑ sides iudicant nationes/ aiaduer¬
siones q censoꝵ ꝗ nuilla de te diligentius
q deuiriutãdo indicabant .l. malio auli
filio cũ elictator fuisset ¶H. pomponius/
itibinus plebie diem nidixit ꝙ is paucor
sibi dies ad dictaturã gerendam adicłisset

Expanded text:
sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset
Abbreviated transcription (Latin):
dii itadũt eam toe negligende mortis p¬
petiendiq dolorie ¶ Etiamꝰ temꝑantiam
melucũt nõ facillime illi quidem sed eñ qͥͦ¬
quo mõ possũt̃ dicut eĩ uoluptatis maom¬
tudine dolorie detractione fieri ¶Institia
ꝑ se expetant᷑ sed ad uoluptatẽ utilitatemq
referant ¶Confetem Iigit᷑ ⁊ pauca ¶No ut
utilitatem nullam ẽe docuimꝰ q̃ honestati
eẽt ꝯͣtia sic ome uoluptatem clicimꝰ honestati
ẽẽ ꝯlraniam ¶Quo magis tep̃endendor
Caliphonẽ et dinomacũ iudicio qui se clirectu¬
tos ꝯttouersiam putauerĩt sicũ honestate
uoluptatem tanq̃ cũ honne pecudem copri¬
lassent ¶Non recipit istam ꝯuictioriẽ hone¬
stas asꝑnat᷑ et repellit ¶ Rec ueta friis bonoꝵ
et maloꝵ ꝗ simplex ẽẽ cdeb ex disilime rebꝯ
misceri et temꝑari põt sed de hoc magna
eai tes est alio loco płibꝰ nunt ad ꝓpositũ¬
reuertamur¶Quẽ ad modũ igitur si qñ
ea que uidetur utilitas honestati repugnat

Expanded text:
 tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia per se expetantur, sed ad voluptatem utilitatemve referantur. Conferamus igitur in pauca. Nam ut utilitatem nullam esse docuimus, quae honestati esset contraria, sic omnem voluptatem dicimus honestati esse contrariam. Quo magis reprehendendos Calliphontem et Dinomachum iudico, qui se dirempturos controversiam putaverunt, si cum honestate voluptatem tamquam cum homine pecudem copulavissent. Non recipit istam coniunctionem honestas, aspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest. Sed de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. Quem ad modum igitur, si quando ea, quae videtur utilitas, honestati repugnat,
Abbreviated transcription (Latin):
tegressus e castrie redisse dẽ quasi aliquid
eẽt oblitue.¶ Some remãsisset Reditu em̃
ñ castra libetatũ se ẽẽ uiram̃to ĩt̃pretabat᷑
¶Uon recte fraus en distringit nõ dissolł
purtuĩ ¶Euit igit᷑ stulta caliditas ꝑuerse
imita prudẽtiam¶ Itãq clecrenit senat
Ut ille ueterator et calidus uictus ad am¬
balem duceret᷑. S illud maximiũ¶ Octo
boiu milia tenebat Ambalinõ quos in
acie cepisset aut ꝗ ꝑiculo mottis diffugissẽt
¶Gatone ꝯsulibus eos senatus nõ censuit
redimendos ciri id parua peccuia fieri
posset ut esset ĩ situ militibus nr̃is aue
celso aĩo fuisset ¶Sic honestatis ꝯꝑatione
fuisse q̃ ĩcãstra teutissent eadem staride
Ut iureuirãdo liberat̾ent᷑ eosq as Censo¬
ribus oĩbus yõnonnia notatos. sit iam huiꝰ
lloci fime prospicuũ est eĩ q̃ trmido aiõ himili
dimisso frnctoq fiant quale fuisset Reguli
factũ si aut de captuue qd ip̃i opus esse

Expanded text:
egressus e castris, redisset, quasi aliquid esset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque decrevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut celso animo fuisset. Sic honestatis comparatifuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captivis, quod ipsi opus esse
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse dr̃ ¶ Cin cũ eẽt mũciatũ q illũ ira¬
tũ allaturũ ad se aliꝗd ꝯtra paltem trbi¬
tratet᷑ surrexit electulo remotisq atbitris
adse adolescentem iuissit uenire ¶At ille ut
ingressus est ꝯfestim gladiũ clistrixit uĩi¬
rauitq se illũ statim ĩtetfecturũ insi sibi
iusiurandũ dedisset se pattem missuͥ eẽ
facturũ. Iurauit hoc t̾rore coactus pom¬
pomꝰ rem ad ppłm detulit docuit cur sibi
cã desistere necce eẽt Maliũ unssũ fecit
¶Tantũ tpr̃ibus illis iusiurandũ ualebat
atq hic titue ¶Talius is est ꝗ ad amione
gallũ quendam quẽ ab eo ptouotatus
occiderat torque deltacto cognom ĩ uerit
ciuꝰ tertio ꝯsulatu latim¶Ad ueserim fusi et
fugati st̃ Magnus uir ĩ primis et ꝗ niper¬
ĩ dulgens ĩ paltẽ idem acerbe seuerus in
filiũes sed ut laudandue Regulus ĩ ẜnanͦ
i rerurãdo sic decetilli quos post canẽse
pugnã iuratos ad senatũ misussfioal
ĩ castra reclituros ea quibus erant peni

Expanded text:
enisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuratos ad senatum misit Hannibal se in castra redituros ea, quorum erant poti
Abbreviated transcription (Latin):
lera seꝑ atur. Ultũ igit᷑ utiliꝰ uł fabricio ꝗ
talie ĩ hac urbe quale atisticles athenis
fuit uel senatui ntõ qui nũqͣ utilitatem
a dignitate seumxit arims cũ hoste pug¬
nate/ an ueneme ¶Si glorie cã imꝑru
expetendũ est scelus absit ĩ quo nõ põt
ẽẽ gloria sin aũt ip̃e opes expetut᷑ quoꝗͦ
mõ nõ poterĩt utiles ẽẽ cũ ĩ feraDõ¬

Expanded text:
lere superatum. Utrum igitur utilius vel Fabricio, qui talis in hac urbe, qualis Aristides Athenis, fuit, vel senatui nostro, qui numquam utilitatem a dignitate seiunxit, armis cum hoste certare an venenis? Si gloriae causa imperium expetendum est, scelus absit, in quo non potest esse gloria; sin ipsae opes expetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infa
Abbreviated transcription (Latin):
phi noĩãti omẽ bonũ ĩ uoluptate posu¬
eruł uirtute q censueriĩt ob eam tem ee̾
laudandam quod officiens esset uolupt&¬
tis quibus obsoletis floret epiturus eius¬
dera fere ad uitor autorq sñtie. Cũ his
ueris equisq ut dt̃ si honestatem tueri ac
sretinere sũtia est decettandũ est ¶Nam si
mõ miõ utilitas si uita oĩe beata corporis
firia ꝯstitutione euisq ꝯscitutionis spe ex¬
plorata ut a meltedoro scriptũ est ꝯtinet᷑
crte hec utilitas et quidẽ sir̃ma sic eĩ cen¬
sent cũ honestate pugnabit. namubi pri¬

Expanded text:
inati omne bonum in voluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi pri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nichil utilitatis certe nichil habebit
Cabes aprẽ munus .M. fili mea quidem
sucia magnũ sed ꝑinde erit ut acceꝑis quãq
hi btes libri inter ¶rãtipi comẽtartios tanq̃
hespites etũt recipiendi ¶edut si eto ue¬
mnissem athenas quod quidẽ eẽt factu nisi
me.e. medio cursi clara uoce patria reuocasset
q̃rtũ potes poteris autẽ qtũ uoles ¶ Cũ uero
intellexero te oesciẽ gnẽ gaudete tu et pñe
tecu ptopediem ^ut spero et dũ abene abses.
loquat. Uale igit mi Cicero tibiq ꝑ suadeo
eẽ te quidem michi carissimũ sed multo ca
tiorem si talibus monimẽtis preceptisq le¬

Expanded text:
non nihil, utilitatis certe nihil habebit. Habes a patre munus, Marce fili, mea quidem sententia magnum, sed perinde erit, ut acceperis. Quamquam hi tibi tres libri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocassetquantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talibus monitis praeceptisque lae
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtariũ ¶Nam ꝙ auit mimma dema¬
lis .i. ut tirrpit potius ꝙͣ calamitose an
est ullũ maius malũ turpitudine ¶Rũp
si ĩ deformitate corporis heat ueliquido
offensionis quanto illa de prauatio et fe

Expanded text:
voluntarium? Nam quod aiunt: minima de mavoluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯ̃ om̃ẽ uisuirandũ ualet. Ged ĩ iiteuirãdo
sriõ quid metꝰ sed quid ius sit clebet ĩ telligi
Est pĩ iusiran affirmatio religiosa¶Euoel
affiriate quasi deo teste prounsetis d
tenendũ est ¶Iam eĩ nõ ad irã deoꝵ
q̃ ĩ ille est sed ad iusticiam et ad fidem
ꝑtinet ¶ Nam p̃clate enius o fides alma
apta pima et iisiurandũ Ionis ¶ Qui
Igitur pisiurandũ uiolat fidem qua¬
ĩ capitolio uicina iouis optrii maxĩ
Ut ĩ Catoms orõne est maiotes nr̃i eẽ
uolueriit ¶ At em̃ nõ iratus quidem Iu¬
pitet ppłe Regulo nocuiss ꝙ sibi nocuit
apẽ teguil. Certe si nichil malũ eẽt emsi
dolete ¶ El aut̃ nõ mõ nõ fũmu malũ
sn malii quich eẽ maxĩa autoritate
phi affirmant quoꝵ quidem testem nõ
medioctẽ sed harid scio angrauissimũ
Regulũ nolite queso uititꝑate ¶Quẽ
eĩ locupleciorẽ q̃timꝰ ꝙ̃ principẽ ppli to
ꝗ tetinendi officii cã cruciatũ subierit

Expanded text:
andum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius: Ó Fides alma ápta pinnis ét ius iurandúm Iovis! Qui ius igitur iuranduin Capitolio vicinam Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Ro retinendi officii causa cruciatum subierit
Abbreviated transcription (Latin):
nichil htc̃ ipm negotii cdiicũt nichil exhibete
alteti sed eoꝵ et qui deũ semꝑ agete aliquid
et moliti uolut niĩq̃ nͨ irasci deũ n nocete
¶Quid mit̃ iratus Iupiter plus nocete potuiss
ꝙ̃ nocuit. Sibi ip̃i regulus ¶Nulla igit᷑ us
fuit religoĩs q̃ tantam utilitatẽ ꝑuecteret
an ne tirtpit faceret pͥmĩ niuima de ma¬
lie ¶Non igit᷑ tantũ mali tirepitudo ista hẽbł
ꝙ tũ ille cruciatus ¶Sem̃ illud ẽt̃ apud actur

Expanded text:
nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sed eorum etiam, qui deum semper agere aliquid et moliri volunt, numquam nec irasci deum nec nocere. Quid autem iratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum ille cr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tollerandũ putate ¶Itaq quid fecit ĩ
sematũ uenit manclata exposuit sutict
me clicete tecusauit ꝙ̃ dii iureuinando
mantem utilitati sue reddi captiuos nega¬
uit ẽẽ utile. Illos em adolescentes ẽẽ dice¬
bat et bonos duces se iam ꝯfectũ senectute
Cuiꝰ cũ ualuisset antoritas captiui retẽti
st̃ Ipẽ Cattaginẽ rediit. n eũ carritas paltie
retenuit. n suoꝵ neq uete tu ignorabat
se ad trudelissimũ hostem et ad ex quisita
supplicia proficisti sed ins uiran ꝯẜriandũ
putabat. Itaq tu cũ uigilemdo necabat᷑
eratuĩ meliote cã q si domi senex. captuus
ꝑuitus ꝯsu latis remãsisset ¶At stulte ꝗ nõ
em̃ ex petimꝰ utilitatem ad eamq rapiiri
est qui utilia fugiatant quis potiue qui
reꝑire proptetea illa prima et suma hẽamꝰ
utilitatis nomẽ nõ tam splendidũ q ne¬
cessatiũ ditimꝰ ¶Quid est igit̾ quis dixerit
At hoc cõe est oiũi phoꝵ nõ eoꝵ mõ qui deui

Expanded text:
are. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando nantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque turn, cum vigilando necabatur, erat in meliore causa, quam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset. At stulte, qui nenim expetimus utilitatem ad eamque rapimur est, qui utilia fugiat? aut quis potius, quireperire, propterea illa prima et summa habemus, utilitatis nomen non tam splendidum quam necessarium ducimus. Quid est igitur, dixerit o, qui deum
Abbreviated transcription (Latin):
et sentire illa et pati creclidit ¶lam ꝙ aũt
quod ualde utile sit id fieti honestũ inno uero
ẽẽ nõ fieti ¶Est eĩ inchil utile quod idem nõ
haud facile quis dixerit hoc exemplo. aut
laudabiliue aut p̃stanti.¶ Sed ex tota hac
ulaude ¶ Reguli unũ est illud ad miratione
dignũ ꝙ captiuos tetinendos censuit ¶Ramq
rediit / nobis nõ mitabile uidet᷑. Illis quid

Expanded text:
i credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod idem non haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile
Abbreviated transcription (Latin):
autoritate fedus fecerat de deret᷑ rogationẽ
suasit ꝙ̃ .l. furius sextus attiliꝰ ex senatꝰ ꝯsulto
ferebant. qua accepta est hostibꝰ deditꝰ.
honestiꝯ kit. q. q pompeiue¶Qͦ cũ ĩ eadem
cã esset clep̾cante accepta lex nõ est ¶Hic eaq̃
uidebat᷑ utilitae płe ualuit q̃ honestae/.
¶ap̃ud suꝑiores utilitatio spiẽe/ falset ab hone¬
statia antoritate suꝑata est ¶t tũ nõ debuit
ratũ ẽẽ qd erat actũ ꝑ uim ¶Quasi nõ forti
uiro iis possit adhibeti Cuc igit᷑ ad senatu
prosiciscebat᷑ cũ p̃sertim de captiuis disua¬
surꝰ eẽt ¶Quod maxinũ ĩ eo esset / id tep̃¬
benditie nõ eĩ suo iudicio stetit sed suscepit

Expanded text:
auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus consulto ferebant; qua accepta est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tis sicut uerbuĩ ꝯcipitur ĩ ote nto id nõ
facete ꝑuriũ est. ¶Scite eĩ est Euripi¬
des auraui lingua mẽtẽ iiuri atã gero
Regulus uero nõ debuit ꝯditiones pacti¬
ones q bellicas et hostiles ꝑturbate ꝑu¬
rio. Cũ iusto et et legiptiõ hoste tes ge¬
rebat᷑ aduersus quẽ hostem et totũ nis¬
ius feciale et mlta st urra coĩa¶ Quod
aita ess mĩꝙͣr clatos uiros senatos uinctos
Hostibus delissi¶ At uero titus uenturius et spu¬
rius posthumue cũ iteꝵ consulec eeñt qr cũ
male pugnatũ apud camoni esset legionibus
ntis subiugũ quissis pacem cũ samm̃tibue
fecerant dediti st̃ his ĩ inssu eĩ ppli senatꝰq
fecerant ¶Fõdemq tprẽ Tiberius mimutius
autoritate pax erat facta dediti st̃ ut pax
Sãmtũ repudiaret᷑ ¶tq hiuuiꝰ cdeclitione ipẽ
poschumus qui dedebat᷑ suasor et autor fuit
QQ uod idem mltis anme post Celliꝰ mãcinꝰ
qui ut numãtine quibuis cũ sine senatus

Expanded text:
itur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus
Abbreviated transcription (Latin):
nosius q ista dissetut solũ audetit ⁊nalũ
licere id ꝙ turpe sit ¶Qi aut̃ remissius
Hi tñ nõ dubitant sũmũ malũ dicẽ
cũ tractatet Altens ꝑsone deseriuendum
fuit ¶S si hec sibi sumũt nullo ẽt̃ fidẽ¬

Expanded text:
osius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicerecum tractaretur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fide
Abbreviated transcription (Latin):
Quod eilr id si nõ fecerit nullũ est ꝑiuri¬
aĩ ut si p̃donibus pactũ ꝓcapite p̃ciũ nõ
attuleris ¶Mulla fraus est/ ne si auratus
quich id nõ feceris ¶Nam pirata non
est ex ꝑduelũ nmeto diffimtus sed coĩes
nͨ Iusurrandũ est cõe Non eĩ falsũ iutate

Expanded text:
quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis c ius iurand
Abbreviated transcription (Latin):
icere de naui uelit qr sua sit ¶Q uod em̃ ꝓuẽ¬
tũ sit eo quo sumpta narus est nõ dm̃ est neus
sed nauigãtiu¶Quiel si una tabula sit duo
naustagiq sapientes ibi uter rapiat an alter ce¬
sorte aut chuumcanlo uictꝰ altĩ cedat altꝰ. Quid
si pat̾ fana expilet ciniculos agat ad etutiu
indicet ne id magtãtibus filuus nephas id
quid est ꝗn et̃ defendat paltẽ si arguar ¶Nõ
igit᷑ patria p̃stat om̃ibꝰ officiis umo uoꝙ ip̃i
patrie cõducit pios htẽ ciues ĩ patentet ¶ Quidi
si tirãndem occupare si palriam procdete cona¬
bitut pat̃ silebit ne filiꝯ ymo uo obsectabit
prem̃ ne id faciat. si nichil ptoficiet accrsabit
minabit᷑  et̃ ad exltemũ si ad ꝑuiciem paltie
tes spectabit pattie scilutẽ: an ponet saluti patris
¶Querit et si sapiens ats ulterinos nirmos ac¬
ceꝑit ĩ prudens pro bonis cũ id tescietit so¬
lututus ne sit eos sicui debeat probonis

Expanded text:
icere de navi velit, quia sua sit. Quoad enim pervenicere de navi velit, quia sua sit. Quoad enim perventum est eo, quo sumpta navis est, non domini est navis, sed navigantium. Quid? si una tabula sit, duo naufragi, eique sapientes, sibine uterque rapiat, an alter cesorte aut micando victus alteri cedet alter. Quid? si pater fana expilet, cuniculos agat ad aerarium, indicetne id magistratibus filius? Nefas id quidem est, quin etiam defendat patrem, si arguatur. Non igitur patria praestat omnibus officiis? Immo vero, sed ipsi patriae conducit pios habere cives in parentes. Quid? si tyrannidem occupare, si patriam prodere conabitur pater, silebitne filius? Immo vero obsecrabit patrem, ne id faciat. Si nihil proficiet, accusabit, minabitur etiam, ad extremum, si ad perniciem patriae res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. Quaerit etiam, si sapiens adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
extatĩ Uetigaliaq defendete oiã publicarẽ
negate. młta sociis cit ĩ hos bñfici eẽ debertiꝰ
cũ illis sic agere ut cũ colloras ntĩs soletemꝰ
Eoq magis quo illa ordiaũ ꝯuictĩo ad salute
tei pi ꝑtinebat ¶¶salo et curio cũ corusam
transpadanoꝵ equã eẽ dicebat ¶ SSemꝑ añt
ad debant uincant utilitas potius dicetet nõ
¶Elrus est sextꝰ li bet deofficiis
Ecatonie taliũ qonũ sit ne botii uiti
i mtaxia caritate a none familiam nõ alete
ĩ ultariq ꝑtem dispitat sed tã ad exttemum¬
ad uti litatem nõ putat officiũ dirigi magis
ꝙ ad humanitatẽ ¶Tuerit si ĩ matti ⁊actura fa¬
cienda sit equi ne precio si potius iactura faci¬
at an ẜiuili uilis ¶ Hic alio res farmliatie alio
ducit huãnitas. ¶Si tabulã de naufaagio stultꝯ
atcipuerit ex torquebit ne eã sapiene sipotiie¬
rit negatq sit ĩ iutiii ¶Quid dñs neius Erriput¬
ne siuui nrimme/ nõ plus q̃ nauigantẽ ĩ alto de¬

Expanded text:
arium vectigaliaque defendere, omnia publicanis negare, multa sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut cum colonis nostris soleremus, eoque magis, quod illa ordinum coniunctio ad salutem rei publicae pertinebat. Male etiam Curio, cum causam Transpadanorum aequam esse dicebat, semper autem addebat: Vincat utilitas! Potius doceret non Plenusestsextus liber de officiis Hecatonis talium quaestionum: sitne boni viri in maxima caritate annonae familiam non alere. In utramque partem disputat, sed tamen ad extremum utilitate, ut putat, officium dirigit magis quam humanitate. Quaerit, si in mari iactura facienda sit, equine pretiosi potius iacturam faciat an servoli vilis. Hic alio res familiaris, alio ducit humanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit, extorquebitne eam sapiens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? dominus navis eripietne suum? Minime, non plus quam navigantem in alto e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Antipatto oiã patifacienla ut ne qd
oĩo ꝗd uenditor norit emptor igno¬
tet Niogem uenditotem quats
uite ciuiłi cõstitutũ sit dicete uicia
opottere cetera sine iuditiis agete
clete Ad uiexi exposui uendo meuz
Mlõ pluris q̃ ceteti. fottasse et̃ minoris
cũ maior est copia cui fit ĩ uitia. Ex¬
oritur antipatti rõ ex altera ꝑte ꝗd
agis tũ cã hoĩbus ꝯsulete debeas. et
fuire humane societati eaq lege natꝰ
sis et ea heãs principia nẽ quibus
pate et q̃ seꝗ semꝑ debeas ut utili¬
tas tua comimis sit ¶Utilitas uicissi¬
quoq coĩe utilitas tua sit celabis hoies
quid his ad sit et comoditatis et copie
Rendebit cliogenes fortasse sic aluid

Expanded text:
. Antipatro omnia patefacienda, ut ne quid . Antipatro omnia patefacienda, ut ne quid om-nino, quod venditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere ere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis utilitas tua sit, celabis homines, quid iis adsit commoditatis et copiae? Respondebit Diogenes fortasse sic: Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
aristode repuoliarũt¶ Melius i que
nos ꝗ piratas ĩmrnes socios uetiga¬
les hemus ¶Haneat gͦ qd turpe sit
sit calamitosu est:
Ed incidut ut supta dixi sepe
cause cũ repugnate utilitas ho¬
bestati uideat᷑ ut aiãduertendũ sit.
tepugnat ne plarne an possit cũ honestate
empli cã uir bonus uel alexandtia
profectue Rodum magnũ frumẽti
nũi aduexerit ¶ Rodioꝵ ĩ opia et
fame sĩmaq anone caritate si idem
sciat cõplures mettatores ab alexan¬
dria soluisse nauesq ĩ tut su ftiritieto
omistas petentes ¶Nõdii uiderit dic¬
turus ne sit rodiis an silentio suu
ꝙ̃ pluri mo uenditutus. ¶a piente
et boriũ fingimꝰ de eiꝰ deliberatione
et ꝯsultatione q̃rimꝰ ꝗ celaturus to¬
dios nõ sit si id turpe indicet sed
duibitet an turpe sit ¶ In huiꝯmodi
cansis aliud diogim babi lonio uideti
solet magͦ et gt̾aui stoyco. aliudan¬
ti palto discipulo eiꝰ hoĩ acutissimo¬

Expanded text:
Aristide repudiaverunt. Melius hi quam Aristide repudiaverunt. Melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit,sit, calamitosum est. ed incidunt, ut supra dixi, saepe causae, cum repugnare utilitas honestati videatur, ut animadvertendum sit, repuempli gratia, vir bonus ab Alexandria profectus Rhodum magnum frumenti numerum advexerit, in Rhod orum inopia et fame, summaque Annonae caritare, si idem sciat complures mercatores ab Alexandria solvisse, navesque in cursu frumento onustas petentes Rhodum viderit; decturusne sit id Rhodiiis, an silentio suum quam plurimum venditurus? sapientem et bonum virum fingimus; de eius deliberatione et consultatione quaerimus, qui celaturus Rhodios non sit, si id turpe iudicet, sed dubitet, an turpe non sit. In huius modi causis aliud Diogeni Babylonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discipulo eius, homini acutissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpetum nullo mõ possent sustinere
statueriit ut utbe telicta ꝯigibuis et
libie ¶Eroerne de positia nauẽ cõscẽlerẽt
libertateq orecie classe defenderent Tra¬
nũ quedam̃ suadentem uł ĩ utbe mane¬
tert ensemq reciꝑent lapidibus obru¬
eriit ¶ Atq illo utilitatem sequi uile¬
batur sed ea nulla erat tepugnante
honestate ¶Temistodes post uictoriai
eius belli qđ cũ ꝑsis fuit dixit ĩ cõ¬
cione. se hrẽ ꝯsiliũ tei pi salutate
sed id scrrĩ nõ opus ẽẽ postulauit ut
aliquẽ pps clatent qui cũ coĩcatet.
¶Satus est aristiles/. Huic ille classe
lacedemomoꝵ que subducta esset
ad giter̃ elam incendi posse quo facto
lacedemonior opes frangi necesse
esset ¶ Quo aristodes cũ auclisset
ĩ concionẽ magnia ex peditione/ uenit
afferret sed minime  onesciĩ ¶ Itaq
athemenses qđ honestũ nõ eẽt id nc̃
Utile quicd putatĩt. totamq eam
rem quam ne auclirent quid autore

Expanded text:
impetum nullo modo possent sustinere impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta coniugibus et liberis Troezene depositis naves conscenderent libertatemque Graeciae classe defenderent, Cyrsilum quendam suadentem ut in urbe manerent Xerxemque reciperent, lapidibus obruerunt. Atqui ille utilitatem sequi videbatur; sed ea nulla erat repugnante honestate. Themistocles post victoriam eius belli, quod cum Persis fuit, dixit in contione se habere consilium rei publicae salutare, sed id sciri non opus ese; postulavit, ut aliquem populus daret, quicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, classem Lacedaemoniorum, quae subducta esset ad Gytheum, clam incendi posse, quo facto frangi Lacedaemoniorum opes necesse esset. Quod Aristides cum audisset, in contionem magna edaret, sed minime honestum. Itaque Athenienses quod honestum non esset, nec utile quidem putarunt, totamque eam rem, quam ne audiverant quidem auctore
Abbreviated transcription (Latin):
stulabũt᷑ religio et fides aeñponatur
amititie et sic habebimꝰ hũc quẽ ex¬
quitimꝰ delectũ officii/. Sed Utilitatis
spiẽ ĩte pii sepissime pectat᷑ ĩ cortathii
Athemenses quesierĩt ut egmetis ꝗ classe
ualebant pollices p̃cidetentur/. Hoc
delitas. Male et qui ꝑegrinos. Urbibꝰ
uti ptohibent /. eosq ext̾mmant ut pe¬
nus/ opud pres nrõs papius nuꝑ.
¶Nam ẽẽ pro cine ꝗ cuus nõ sit rectũ
est nõ licete quã tuletet᷑ legem sapi¬
entissu ꝯsules Etassus et sceuola usu
ueto / utbis ꝓhibete ꝑegrinos sane ĩ¬
humanũ est ¶ Ila p̃claata st̃ ĩ quibꝰ
pu/ utilitatis spiẽs phonestate ꝯtẽnt᷑
plena exemploꝵ est nr̃a res pu tũ sepe
tũ maxĩe bello punico scło que ca¬
nensi calamitate accepta mninotes
aiõs hũerit q unq ĩ tebus scđis nulla
tinoris significatio nulla pacis mẽtio
tanta uis est honesti ut spiẽm utili¬
tatis obscuret athenienses cũ ꝑsaꝵ

Expanded text:
stulabuntur, religio et fides anteponatur stulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis ecie in re publica saepissime peccatur, ut in Corinthi Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant, pollices praeciderentur. Hoc delitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres nostros, Papius nuper. Nam esse pro cive, qui civis non sit, rectum est non licere; quam legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species prae honestate contemnitur. Plena exemplorum est nostra res publica cum saepe, tum maxime bello Punico secundo; quae Cannensi calamitate accepta maiores animos habuit quam umquam rebus secundis; nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum