comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secuti st̃ sic̃ ieremiam et ñ¬
cheam aliosq multos. Itial
nunc falsi ꝓpħe et falsi xp̃ias
qui sunt: ueraces xp̃ianos
pia etiam gladiis. sĩne utẽ¬
missione aut suns prauis ns¬
rib et exemplis. Itcirco om̃s
preueniens dñs adhortatur
dicens. Attendite a falsis pa¬
phetis. Attendite diligentiu
obseruate cautius ut nonle¬
ducamini. ut non conue¬
mamini: ut non fallami¬
n. Atcendite ergo hoc est cõ¬
siderate. qr ñ sunt oues. sed
lupi in uestimento ouium.
Quia ñ sunt religiosi sed ir¬
religiosi in figura religiosi¬
tatis. Quia ñ sunt xp̃iani. si
ueritate uacui. xp̃ianorum

Expanded text:
icut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos pia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo arbor que ñ facit fructũ.
et ñ tantũ fructũ. sed et bom̃i
fructũ. Multe quidem arbores
fructũ ferunt. sed malũ et in¬
itilem fructũ. Sic et multi
homines malum itreligiosi¬
tatis et infidelitatis et ꝑuersi¬
tatis fructũ afferunt. Ob hoc
clare demonstrauit dñs. qr
om̃is arbor que ñ facit fruc¬
tum bonũ excidetur. et inig¬
nem mittetur. Om̃is arbor

Expanded text:
uit, arbor quae non facit fructum, et non tantum fructum, sed et bonum fructum: multae quidem arbores fructum ferunt, sed malum et inutilem fructum; sic et multi homines malum irreligiositatis, et infidelitatis, et perversitatis fructum afferunt. Ob hoc clare demonstravit Dominus quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Omnis arbor,
Abbreviated transcription (Latin):
spinas et tribulos miteis
mamii. uel appoximaniil
non dilaceretur aut ñ cona¬
datire. aut eandem maiĩl
ñ cruentatam inueniate
Quis ergo hereticis manul
porrigens aut caput humi¬
lians in cõscissꝰ a sc̃o spũ.
aut in cruẽtus ab anime
uulnere inueniatur: As
se miquorum factis a cõmo¬
dans ñ ab eorũ inquinatio¬
nib peccati aculeo ꝑforetus
Tales enim antiquitus et iu¬
deĩ fuerunt. cũ deberent u¬
uas afferre: protulerũt spmas̃
Et qui debuerant suauitatẽ
ostendere: in amaritucline
ascinetip̃is conu̾si sunt. Qͦ¬

Expanded text:
spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, inconscissus a sancto Spiritu, aut incruentus ab animae vulnere inveniatur? Quis se iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semetipsis conversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃os et beatus apłs ad ephe¬
sios loquens designabat di¬
cens. Scio eñi post discessum
meum introibunt in uobis¬
pi uero graues nominant᷑
om̃s infideles heretici. qͥ gra¬
uit̾ scãm eccłiam opprimĩtt
et ꝑsequuntur uel molestare

Expanded text:
Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vopi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntu
Abbreviated transcription (Latin):
uenundatos ꝑseuerante illo
in maricia insipientiã et ma¬
las cogitationes uolunt in
telligi. Sicut enim iusti u¬
xor dicitur sapientia sic et¬
uxorem iniusti et peccator
appellari stulticiam. Sed qͦ¬
modo ei dimittatidñs decẽ
milia talenta. et ille nobiᷤᷤ
cõ serius suis centũ dena¬
rios ñ dimisit nec eccliasti¬
ce ĩnt̾pretationis est: nec a
prudentib uiris recipien¬
de. Sic et pater meus celestᷤ
faciet uobis. si ñ remiseritiᷤ
unꝰ qͥsq fr̃i suo de cordibris
ur̃is. Formidolosa sententi¬
a. Si iuxta nr̃am mentem
sententia dei flectit᷑ atq
mutatur: si parira fr̃ibus
ñdimictimꝰ. magna noois
a deo ñ dumittentur. Et qͥa
potest unus quisq dicere
nichil habeo contra eum.
ip̃e nouit. Habet deum iu¬
dicem. ñ mͥcure est quid ue¬
lit agere. ego ignoui ei:
confirmat sententiam sũa.
et omnem simulationem
ficte pacis eu̾tit dicens. si
ñ remiseritis unusqͥsq fr̃i

Expanded text:
venundandos perseverante illo venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis unusquisque fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ab audidorib ñ potest ꝑsimi¬
litudinem exempli teneat᷑.
Precepit itaq petro sub cõpa.¬
ratione regis ⁊ dñi et ser¬
ui qui debitor decem milium
talentorum a dño rogans
ueniam impetrauerat: ut
ip̃e quoq dimittat tõ serui
suis minora peccantib. Si
enim ille rex et dñs seruo
debitori decem milium ta¬
lentorum tã facile dimisit.
quanto magis serui cũ ser¬
uis suis debent minora di¬
mitere: Qd ut manifestius
fiat dicamꝰ sub exemplo. Siqͥs
nr̾m cõmiserit ad ulterium.
homicidiũ. sacrilegium. ara¬
iora crimina: decem milia
talentorũ rogantib dmit¬
tuntur. si et ppi dimictimus
minora pecc̃atib. Siaũt ob
factam cõtumeliã simus im¬
placabiles. et ꝓpt̾ amarius u̾¬
bum ꝑpetes habeamiꝰ discor¬
dias: non ne nob̾ uidemur
recte redigendi in carcerem.
et sub exemplo oꝑis nri hoc
agere ut maioꝵ nob̃ delictoꝵ
uenia ñ relaxetur: Oblatꝰ¬
istum qͥ debebat decem mi¬
pretari. Cuius uxore et filios

Expanded text:
militudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur? i unus qui debebat decem mirpretari, cujus uxorem et filios
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i. defunctis uita.
peccatorib uenia. scĩs est gła.
Siquidem oꝑatione uirtutis
eleuat deimnis. suscitat de t̾¬
renis. collocat in excelsis. cõ¬
summat iustos. firmat du¬
bios. dannat ĩcredulos. Ad
surrexit: ut imaginem nob
future resurrectionis ostẽdent
Et ideo hodie: ut uitali la¬
uacro resurgens dei ppłs.
ad instar resurrectionis. ec¬
clesiam nostram splendore
niuei candoris illuminet.
qd̾ dum scãm pasche solẽ¬
nitatem colimus. future
resurrectionis speciem iã
uidemus. Resurrecturum
est enim humanum gen᷑i
scl̃i consummatione post
mortem. nũc resurgit in ba¬
ptismo.Suscitandus est. tc̃
dei ppłs post soporem: nũc.
suscitatur post infidelitatẽ.
Liberandus est tunc a mor¬
tali condicione. nunc lib̾at᷑
ab ignorantie cecitate. Re¬
nasciturus est. ad eternita¬
tem. minc renascitur ad sa¬
lutem.

Expanded text:
s vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria: siquidem operatione virtutum elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis, consummat justos, firmat dubios, damnat incredulos. Ad surrexit, ut imaginem nobis futurae resurrectionis ostenderet: et ideo hodie vitali lavacro resurgens Dei populus ad instar resurrectionis Ecclesiam nostram splendore nivei candoris illuminat. quod dum sancti Paschae solemnitatem colimus, futurae resurrectionis speciem jam videamus. Resurrecturum est enim humanum genus in saeculi consummatione post mortem, nunc resurgit in Baptismo: suscitandus est tunc Dei populus post soporem, nunc suscitatur post infidelitatem: liberandus est tunc a mortali conditione, nunc liberatur ab ignorantiae caecitate: renasciturus est ad aeternitatem, tunc renascitur ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
bentes. uarias doctrinas ꝓ¬
sitentur erroris. Non enim
abscondunt imꝑitiã suã.
sed ꝓsũma ꝑitia ꝓferunt
inlucem. et iactantiã ser¬
monis ostendunt. Nulla
porro falsa doctrina est.q̃
non aliqua uera inter mis¬
ceat. Uera gͦ falsis inordi¬
nate ꝑmixta. in una dis
putatione uel narratione
hominis tanquam in uniꝰ
corporis colore apparentia
significant lepram. tanꝙ
ueris falsisq colorũ locis.
humana corpora uariantẽ
atq maculantem. Hni aut
pellent. Unde et apte sub¬
iungitur. Qui steterunt
alonge et leuauerunt uo¬
cem dicentes. Iħu preceptor
miserere nr̃i. Et bene ut sal¬
uentur ih̃m preceptorem¬
nr̃m nominant. Quia eñ
in eius u̾bis se errasse signi¬
ficant: hunc saluandi hu¬
militer p̾ceptorem uocant.
Cumq ad cognitionẽ pre¬
ceptoris redeunt: mox ad
formam salutis recurrunt.
Nan sequitur.Quos ut in¬
dit dixit. Ite oftendite uos
sacerdotib. Et factũ est. Dũ
irent mundati sunt. Nul¬
lum dominus eoꝵ quib

Expanded text:
ntes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostendunt. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permixta in uputatione vel narratione hominis tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autempellent, unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene, ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant, cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ passus est et resurtexit cor¬
nem ad celos ascendendo le¬
uauit. atq in pat̾ne głe dexc̃a
cõstituit. Qd̃ om̃ia ꝓph̃arum
scͥpta illi testimonium ꝑhibẽt.
qd̃ cõfessio nominis enis usq
ad fines erat ꝓpaganda t̾raꝵ.
Cet̾aq fidei illius myst̾ra sp̃c
sc̃i testimonio sunt reserata
discipłis. Neq illis tantum¬
modo. sed et om̃ib qͥ ꝑ u̾bum
eorũ credunt in dñm. qͥcquid
recte sapiunt: eiusdẽ sp̃c est
munere cõcessum. Ille ergo in¬
qͥt testimonium ꝑhibebit de
me. et uos testimoniũ ꝑhibe¬
bitis. Qinia que spu intꝰ docẽte
perceperũt: hec abiecto timore
pristino foris loquẽdo et aliis
ministrabant. Ip̃e nanq sp̃c.
corda eoꝵ et scientia ueritatis
illustranit: et ad docenda que
uoscent culmine uirtutis e¬
rexit. Unde recte apud ysaiã
sp̃c idẽ fortitudinis ee scientie
ñcupatur. Est et enim sp̃c sci¬
entie: quia ꝑip̃m q̃ recte age¬
re uel etiam cogitare debeamꝰ
agnoscimꝰ. Est et fortitudinis:¬

Expanded text:
in qua passus et resurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt reserata discipulis. Neque illis tantummodo, sed et omnibus qui per verbum eorum credunt in Dominum, quidquid recte sapiunt, ejusdem Spiritus est munere concessum. Ille ergo, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia quae Spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto timore pristino foris loquendo et aliis ministrabant. Ipse namque Spiritus corda eorum et scientia veritatis illustravit, et ad docenda quae nossent cuimine virtutis erexit: unde recte apud Isaiam: Spiritus idem fortitudinis et scientiae nuncupatur . Est enim Spiritus scientiae, quia per ipsum quae recte agere, vel etiam cogitare debeamus, agnoscimus; est et fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciã inuit. qd̾ ab initio er̃at
cũ dño. Ideoq que apud illum
uiderant et audierant: absor
ulla ambiguitate p̾dicare ua¬
lebant. unde bene petr᷑ alium
ꝓ iuda ordinare uolens apłm:
ñ hunc neop itũ sed ꝓbatum
ex tẽpore curaiit eligere dicens.
Oportet ergo ex his intis qui no¬
bis co gregati sunt inom̃i tem¬
pore quo intͣuit et exiuit int̾
nos dñs iħs. testem resurrecti

Expanded text:
lorum juvit quod ab initio erant cum Domino, ideoque quae apud illum viderunt et audierunt, absque ulla ambiguitate praedicare valebant. Unde bene Petrus alium pro Juda ordinare volens apostolum, non hunc neophytum, sed probatum ex tempore curavit eligere dicens: Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni tempore quo intravit et exivit inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatur unꝰ atq idem sp̃s diui¬
dens singłis ꝓut uult. Adue¬
niens aut sp̃s testimonium
de illo erant scienda mortali¬
b clam illis luce reuelauit.
Quod indelicet eqͣlis et cõsub¬
stantialis erat parri ante scl̃a
qd̃ cõsubstantialis factus est¬
nobis in fine scłoꝵ. Qd̃ de uir¬
gine natꝰ sine pecc̃o uixit in

Expanded text:
atur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Adveniens autem Spiritus testimonium de illo erant scienda mortalibus, clara illis luce revelavit: quod videlicet aequalis et consubstantialis erat Patri ante saecula, quod consubstantialis nobis factus est in fine saeculorum, quod de Virgine natus sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
mittam uobis a patre sp̃e ue
ritatis qͥ a patre procedit. ille
testimonium ꝑhibebit deme:
et uos testimonium ꝑhibebi
mittendum ẽẽ testatur. et eũ¬
dem mox a patre procẽde subñ¬
git. N quia idem sp̃c alit̾ a parre
ꝓcedit qͣm a filio mittitur aut
alio tẽpore a patre procedit qͣm
lius eum a se mitti et a patre
dicit ꝓcedere. ut aliam patris.
aliam ẽẽ suã ꝑsonam desig¬
net. ac in eadem distinctione
ꝑsonarũ. unam ẽe oꝑationem
ac uoluntatem suam cũ pats¬
uoluntate et oꝑatione denũ¬
tiet. Cũ eñi eiꝰdẽ sp̃s gr̃a dat᷑.
hominib: mittitur ꝓfectosp̃s
a patre. mittitur et a filio.pro¬
cedit a patre. procedit et a fibio
Quia et eius missio ip̃a ꝓces¬
sio est: qua ex patre ꝓcedit.
et filio. uenit et sua sponte:
qͥa sicut coequalis est patri et
filio. ita eandem habet uolũ¬
tatem cũ patre et filio cõmu¬
nem. Sp̃s enim ubi uult spi¬

Expanded text:
is a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Et vos testimonium perhibebitmittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre procedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mittitur, aut alio tempore a Patre procedit  Allius eum a se mitti, et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam designet, ac in eadem distinctione personarum unam esse operationem ac voluntatem suam cum voluntate Patris et operatione denunthominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem. Spiritus enim ubi vult spi
Abbreviated transcription (Latin):
noctib. xl. ieumauit in deser¬
to. uictaq tẽptatoris u̾sucia my¬
steriis fruebatur angelicis. Ubi
suo nos informauit exemplo:
quia ꝑ macerationem carnis ad¬
uersarii sp̃ualis machinas eii¬
tare et ad angłorum debeamnus
ꝑuenire consortium. Porro qũi¬
quagesime nob̾ gaudia in eoser¬
uanda monstrauit: qd̾ post re¬
surrectionẽ seip̃m discpłis ui

Expanded text:
noctibus jejunavit in deserto, victaque tentatoris versutia, ministeriis fruebatur angelicis: ubi suo nos informavit exemplo, quia per macerationem carnis adversarii spiritualis machinas evitare, et ad angelorum debeamus pervenire consortium. Porro Quinquagesimae nobis gaudia in eo servanda monstravit, quod post resurrectionem seipsum discipulis vi
Abbreviated transcription (Latin):
genarius numerus ꝑfecte cõple¬
tur: ip̃m iudicii et resurrectio¬
nis om̃ium tẽpus oftendit. qͣn¬
do scãrum requies animarũ
que nunc in illa uita geritur
etiam corporum ĩmortalium
receptione geminabitur. et il¬
leapł̃i sermo adimplebitur. Qd̃
si sp̃c eius qui suscitait iħm a
mortuis habitat in uobis: qui

Expanded text:
genarius numerus perfecte complegenarius numerus perfecte completur, ipsum judicii et resurrectionis omnium tempus ostendit, quando sanctarum requies animarum, quae nunc in illa vita geritur, etiam corporum immortalium receptione geminabitur, et ille Apostoli sermo adimplebitur: Quod si Spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in vobis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nem designat. in qua gloriam
domini fummni uidelicet regis
scͥptionem. uerum etiam in eo
qd̾ dece obolis qui est ꝑfectus nu-
merus cõstat. unde et nomen ac-¬
cepit. Recte ergo quadragenario
hoc est quater denario dierũ nu¬
mero ieiunium annue celebram̃
ut ꝑhoc specialius admoneamur
quia qm diu uiuimus in mun
do ꝓcelestiũ premiorũ adeptione
semꝑ laborare debemꝰ. Recte etiã
qͥnquagenario dierũ numero sta
licet relaxando. alła canẽdo. stã¬
tes orando. que sunt aptissima
ꝑpetue quietis resurrectionis et
laudis p̾sagia. Septies enim sep
luce clarius est. Septem uero stp¬
cies ducti: eiusdẽ requiri ꝑsectio¬
nem insinuant. q̃ nullo unqͣm
sine clauditur. nulla labe ma¬
culatur. sed ubi dies iudicii u
ctionis ampliori corpoꝵ recep¬
torum gr̃a ꝑficitur. Quod eñi
ad septem septimanas monas
additur. id est ip̃a dies dm̃ca pẽ¬
tecostes qua sp̃m scm̃ accepit ec¬
clesia primitiua. et ita qͥnqua¬

Expanded text:
nem designat, in qua gloriam nem designat, in qua gloriam Dei, summi videlicet regis,scriptionem, verum etiam in eo quod decem obolis, qui perfectus est numerus, constat, unde et nomen accepit. Recte ergo quadragenario, hoc est quater denario dierum numero, jejunium annue celebramus, ut per hoc specialius admoneatur, quia quandiu vivimus in mundo, pro coelestium praemiorum adoptione semper laborare debeamus. Recte etiam quinquagenario dierum numero statlicet relaxando, Alleluia canendo, stantes orando, quae sunt aptissima perpetuae quietis, resurrectionis et laudis praesagia. Septies enim septluce clarius est. Septem vero septies ducta ejusdem requiei perfectionem insinuant, quae nullo unquam fine clauditur, nulla labe maculatur, sed ubi dies judicii unvenerit, ampliori corporum receptorum gratia perficitur. Quod enim ad septem septimanas monas additur, id est, ipsa dies Dominica Pentecostes, qua Spiritum sanctum accepit Ecclesia primitiva, et ita quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
dominice uł nr̃e sacramenta pa¬
tre instituerunt. fiꝵ. inͣ.¬
e sacramento aũt quinqua¬
genarii uel quadragenarii
numeri. multipliciter a patrib
disputatum est.Sed nos quia ĩ
longum duximꝰ sermonem: bre¬
uiter modo fraterntati ur̃e di¬
cere satis est qd recte ieiumorũ
cerimonie quadraginta dierum
numero obseruentur. Ut scilicet
perhoc insinuent᷑: qd totohuiꝰ
uite tẽpore pro et̾ne uite ꝑcepti¬
one laborare debeamus. Quater
enim deni: quadraginta funt.
Et uita p̾sens cõgrue quat̾nario
numero figuratur:. uel quia qua¬
tuor anni temporib tota uariatur
uel quia mundus ip̃e in quo ui¬
unmus . iiiiͬ. elementis fubsistre
iudelicet. igne. aere. aqua. et t̾ra.
fitie aũt uite beatitudo. dena¬
rio numero non incouenienter
exprimitur. Hinc est enim qd do¬
miꝰ operios umee denario renu¬
meratos ẽẽ ꝑhibet. Oꝑatii quippe
uinee. cultores sunt sc̃ẽ eccłie. De¬
nariꝰ autem uite celestis ꝑfectio¬

Expanded text:
Dominicae vel nostra sacramenta paDominicae vel nostra sacramenta patres instituerunt. De sacramento autem quinquagenarii vel quadragenarii numeri multipliciter a Patribus disputatum est. Sed quia nos in longum duximus sermonem, breviter modo fraternitati vestrae dicere sat est quod recte jejuniorum caeremoniae quadragenario dierum numero observantur, ut scilicet per hoc insinuetur quod toto hujus vitae tempore pro aeternae vitae perceptione laborare debeamus. Quater enim deni quadraginta sunt, et vita praesens congrue quaternario numero figuratur, vel quia quatuor annuis temporibus tota variatur, vel quia mundus ipse in quo vivimus quatuor elementis subsistit, videlicet igne, aere, aqua et terra. Futurae autem vitae beatitudo denario numero non inconvenienter exprimitur. Hinc est enim quod Dominus operarios vineae denario renumeratos esse perhibet. Operarii quippe vineae cultores sunt sanctae Ecclesiae. Denarius autem vitae coelestis perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
habere postit in celo. et precep¬
ta quib ad regnũ dei ꝑuemiãt
uiuacius ip̃a familiaritate com¬
mendet. Quid enim fr̾s mei. q̾d
sibi uult hoꝵ conunctio u̾bo¬
rum qua dicitur apparens eis
et loquens de regno dei. et cõues¬
cens nisi quia patent̾ ostendit᷑.
qd obhoc maxime conuictui so¬
ciabatur eoꝵ cũ de regno dei lo¬
queret᷑. ut t̾renas inter eos sum̃s
sue caritettis obligaret atq illiꝰ
temporis memoria roboraret de
quo eis ante passionem suam
ꝓmittendo predixerat. et ego dis¬
pono uob sicut disposuit michi
pat̾ meus regnum ut edatis et
bibatis suꝑ mensam meam in
regno meo: Merito ergo sacro¬
scĩs dieb his nos quoq maiorib
epulis atq hymnis celestib ua¬
camꝰ obreuerentiam nimirum
mul et ob spem future nr̃e quietis
et uite ĩmortalis. S ed et genu in
oratione minime iuxta morem
flectimus.quia pro certo gemi¬
um inflexio penitentie et luctꝰ
indicium est. Quod etiam õĩb¬
pter ciusdem resurrectionis uel

Expanded text:
habere possit in coelo, ut praecepta, quibus ad regnum Dei perveniant, vivacius ipsa familiaritate commendet. Quid enim, fratres mei, quid sibi vult horum conjunctio verborum, qua dicitur, « Apparens eis et loquens de regno Dei, et convescens, » nisi quia patenter ostenditur quod ob hoc maxime convictui sociabatur eorum cum de regno Dei loqueretur, ut terrenas inter eos sumens suae charitatis obligaret, atque illius temporis memoria roboraret, de quo eis ante passionem suam promittendo praedixerat: Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo . Merito ergo sacrosanctis diebus his nos quoque majoribus epulis atque hymnis coelestibus vacamus, ob reverentiam nimirum tis, et ob spem futurae nostrae quietis ac vitae immortalis. Sed et genu in oratione minime juxta morem flectimus, quia pro certo genuum inflexio poenitentiae et luctus indicium est. Quod etiam iopter ejusdem resurrectionis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
clesia nunquam a diuina lau¬
de cessatur: sed aliis uerbis q̃
idip̃m ꝑfecte significant eius
cotidie dona canuntui: ut no¬
ua eius repeticio. maiorem gͣ¬
tiorem q paschalib solenniis
honorificentiã reddat et splen-¬
dorem. Sed et hoc meo mysteri¬
um maxime designare uolue¬
runt qd̃ in huius exilii pegrina¬
tione sicut ex parte nouimus ⁊
ex parte ꝓph̾amus ita etiam ex
parte deum laudemus. dicẽtes
cũ ꝓph̃a. Quomodo cantabimus
canticũ dñi in t̾ra aliena: Cum
uero nr̃am patriam. t̾ram scili¬
cet uiuentium domũ regni ce¬
lestis olim nobis a dño promis¬
sam intrare meruerimus: tũc
et illum sicut ꝑfecte intueri. sic
etiam ꝑfecte ualebims lauda¬
re iuxta illud psalmiste. Et ĩ tem¬
plo ens om̃s dicent głam. Un¬
de et alibi dicit. Celi enarrant
glam dei. Celos qͥppe celestis pa¬
trie ciues appellat. Et quidem
tnigene glam dei nartare post̃.
non camen hanc enarrare
nͥceli ciues sufficiunt. qui qͦ

Expanded text:
clesia nunquam a divina lauclesia nunquam a divina laude cessatur, sed aliis verbis quae id ipsum perfecte significant, ejus quotidie dona canuntur, ut nova ejus repetitio majorem gratioremque paschalibus solemniis honorificentiam reddat et splendorem. Sed et hoc in eo mysterium maxime designare voluerunt, quod in hujus exsilii peregrinatione, sicut ex parte novimus, et ex parte prophetamus, ita etiam ex parte Dominum laudamus, dicentes cum Propheta: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Cum vero nostram patriam, terram scilicet viventium, domumque regni coelestis nobis olim a Domino repromissam intrare meruerimus, tunc ut illum et perfecte intueri, sic etiam perfecte valebimus laudare, juxta illud Psalmistae: Et in templo ejus omnes dicent gloriam . Unde et alibi dicit: Coeli enarrant gloriam Dei. Coelos quippe coelestis patriae cives appellat. Et quidem terrigenae gloriam Dei narrare possunt, non autem hanc enarrare nisi coeli cives sufficiunt, qui quo
Abbreviated transcription (Latin):
ueratit̾ erunt om̃ib om̃ia cõmu¬
nia: quia sicut apłs ait. erit d̾s
omĩa inom̃ib. In cuius typum
tẽporis ac laudabunde nr̃e quie¬
tis. ultimi septem psalmi qui spe¬
cialiter in dñi laudem cam̃itur:
alleluya taulo p̾notant᷑. Septi¬
ma quippe dies sabbati id est re¬
quiei ꝑlegem uocari et haberi
p̾cepta est. Et apte lib̾ psalmorũ
post tanta celestium p̾ceptorũ
instituta tot archanorum sp̃ua¬
lium myst̾ia decantata. tantas
salubertime cõfessionis ac dep̃¬
cationis humillime uoces editas.
quicquid in obsequium redẽp¬
siderio cogitamus: cuncta hec
nimirum ea nob̾ mercede rec̃õ¬
pensantur. ut in reqͥe sempit̾na
et audire uocẽ laudis eius. et
ip̃i cum scĩs eũ benedicere. glo¬
riam regni eius dicere. potenti¬
am uirtutis eiꝰ loqͥ meream᷑. Ic¬
cirto aũt plures eccł̃ie magistrs
decantationem alła tempore
quadragesime int̾mittendã
ẽe sanxerunt. quam us in ec-¬

Expanded text:
veraciter erunt omnibus omnia commuveraciter erunt omnibus omnia communia, quia sicut Apostolus ait, Erit Deus omnia in omnibus . In cujus typum temporis ac laudabundae nostrae quietis, ultimi eidem psalmi, qui specialiter in Domini laudem canuntur, Alleluia titulo praenotantur. Septima quippe dies Sabbati, id est requiei, per legem vocari et haberi praecepta est. Et apte liber psalmorum post tanta coelestium praeceptorum instituta, tot arcanorum spiritualium mysteria decantata, tantas saluberrimae confessionis ac deprecationis humillimae voces editas, quidquid in obsequium Redempatriae desiderio cogitamus, cuncta haec nimirum ea nobis mercede recompensantur, ut in requie sempiterna et audire vocem laudis ejus, et ipsi cum sanctis eum benedicere, gloriam regni ejus dicere, et potentiam virtutis ejus loqui mereamur. Idcirco autem plures magistdecantationem Alleluia tempore Quadragesimae intermittendam esse sanxerunt, quamvis in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ca intelligens qualis suꝑnorũ
ciuium gła. quanta ip̃ius ie¬
rusalem celestis claritas hec
mystica uoce dicebat. Ex lapide
precioso et mundoᷤ platee eius
sternentur: et ꝑuicos eius alla
cantabitur. Rectissime autem
et pulcherrime generalis sc̃e et¬
clesie mos moleuit: ut hoc diui¬
ne laudationis carm̃ ꝓpter reue¬
rentiam prime auctoritatis a
cunctis ꝑorbem fidelib hebrea
uoce cantet᷑. Qd̃ ideo fit: ut per
talis cõsonantiam deuotionis¬
om̃is admoneatur eccł̃ia. quia ⁊
minc in una fide cõfessione ac
dilectione xp̃i cõsistere debeat:⁊
ad illam infuturo patriam festi¬
nare. inqͣ nulla diu̾sitas mẽtiũ
milla est dissonantia linguarũ.
Iam quomͦ in ierosolimis qͦndã
multitudinis credentium erat
illis om̃ia cõmunia ita in illa
sũme pacis uisione multitudi-¬
nis uidentium dm̃ erit cor umũ
et anima una. indelicet
diligendi et laudandi eum. cuiꝰ
se gr̃a uiderint ẽẽ saluatos. Et ibi

Expanded text:
ca intelligens qualis supernorum ca intelligens qualis supernorum civium gloria, quanta ipsius Hierusalem coelestis sit claritas, haec mystica voce dicebat: Ex lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per vicos ejus Alleluia cantabitur . Rectissime autem et pulcherrime generalis sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut hoc divinae laudationis carmen, propter reverentiam primae auctoritatis, a cunctis per orbem fidelibus Hebraea voce cantetur. Quod ideo fit ut per talis consonantiam devotionis admoneatur Ecclesia quia et nunc in una fidei confessione ac dilectione Christi consistere debeat, et ad illam in futuro patriam festinare, in qua nulla diversitas mentium, nulla est dissonantia linguarum. Nam quomodo in Hierosolymis quondam multitudinis credentium in illis omnia communia , ita in illa summae pacis visione multitudinis videntium Deum, erit cor unum et anima una, videlicet diligendi ac laudandi eum, cujus se gratia viderint esse salvatos: et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
festa q̃ non sunt annua sed cõ¬
tinua. ñ terrena sed celestia
semꝑascendere. fixumos tene¬
re. quia non in tẽpore mortali¬
tatis huius sed in et̾nitate futu¬
re incorruptionis uera nobis
querenda felicitas. uera est in¬
uenienda solennitas. ubi ces¬
santib cunctis langorib tota
in dei buisione ac laude uita ge¬
ritur. iuxta hoc qd̾ ꝓpha corde
parit̾ et carne in deum unũi
exultans aiebat. Beati quiha¬
bitant in domotua in scłm
scl̃i laudabunt te. Mlerito qͥnqͣ¬
gesime diebz in memoriam
huius nr̃e quietissime ac felicis¬
sime actionis crebrius ac festi¬
uiis alleluya canere solemus
Alla uanq hebreus sermo est.
et int̾pretatur latine laudate
dñm. Deniq in psalmis ubi
canimus laudate dñm ꝓhoc ũ
bo apud hebreos semꝑ alła cam¬
tur. Qd eunglista ioħs in apoca¬
lipsi sua. celestuam agmina
uirtutum cantantia seaudis¬
se phibet. Sed et uenerabilis pa¬
ternr tobias ex uisione angli¬

Expanded text:
festa, quae non sunt annua sed confesta, quae non sunt annua sed continua, non terrena sed coelestia, semper accendere fixumque tenere, quia non in tempore mortalitatis hujus, sed in aeternitate futurae incorruptionis vera nobis quaerenda felicitas, vera est invenienda solemnitas, ubi, cessantibus cunctis languoribus, tota in Dei visione ac laude vita geritur. Juxta hoc quod Propheta corde pariter et carne in Deum vivum exsultans, aiebat: Beati qui habitant in domo tua, Domlorum laudabunt te . Unde merito Quinquagesimae diebus in memoriam hujus nostrae quietissimae ac felicissimae actionis crebrius ac festivius Alleluia canere solemus. Alleluia namque Hebraeus sermo est, et interpretatur Latine: Laudate Dominum. Denique in psalmis ubi nos canimus Laudate Dominum, pro hoc verbo apud Hebraeos semper Alleluia canitur: quod evangelista Joannes in Apocalypsi sua coelestium agmina virtutum cantantia se audisse perhibet. Sed et venerabilis pater Tobias ex visione angeli
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagesime solennitate
subtilius aliqͥd loqui. Sicut eñi
ĩminentib solẽniis paschali¬
b quadragesimam ieiunioꝵ
obseruantia celebrauimus: sic
endem ꝑactis. qͥnquagesimam
non sine certi causa mysterii fe¬
sta deuotione agius. Nam qr
sc̃ã eccl̃ia quibdam suis men¬
bris ad huc ꝓ et̾na requie laboret
in t̾ris. inqͥb dã uero om̃i finito
labore cũ xp̃o iam regnat in ceł.
in memoriam utriusq intecõ¬
stituere patres nr̃i gemina bec
congrue regionis sollennia. Qua¬
dragesimam uidelicet afflctio¬
nis et ieiuniorũ. instante iam
dominice resurrectionis tempo¬
re gaudus q paschalib. ut ꝑeam
nobis sepius admemoriam reuo¬
carent. quia ꝑlabores et cõtine¬
tiam. ꝓuigilias et orationes ꝑ
arangere.Porro quinquagesi¬
mam ab ip̃o dñice resurrectio¬
mo die inrhoare. et gaudis po¬
tius laudib es diuinis: quam
ieiumis uoluerunt ẽẽ celebrem.
Quatinus annuis eius
festis dulcius ad moneremur
desiderium nr̃m ad obtinẽda

Expanded text:
Quinquagesimae solemnitate subtilius aliquid loqui. Sicut enim imminentibus solemniis paschalibus Quadragesimam jejuniorum observantia celebravimus, sic eisdem peractis, Quinquagesimam non sine certi causa mysterii festa devotione agimus. Nam quia sancta Ecclesia in quibusdam suis membris adhuc pro aeterna requie laborat in terris, in quibusdam vero omni finito labore cum Christo jam regnat in coelis, in memoriam utriusque vitae constituere patres nostri gemina haec congruae religionis solemnia, Quadragesimam videlicet afflictionis et jejuniorum, instante jam Dominicae resurrectionis tempore, gaudiisque paschalibus, ut per eam nobis saepius ad memoriam revocarent: quia per labores et continentiam, per vigilias et orationes, eattingere. Porro Quinquagesimam ab ipso Dominicae resurrectionis die inchoare, et gaudiis potius laudibusque divinis, quam jejuniis voluerunt esse celebrem, quatenus annuis ejus festis dulcius admoneremur, desiderium nostrum ad obtinenda
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ eius spontaneis sesesub¬
didere ieiuniis. Namq ubi sc̃i¬
sp̃c sũt acceptione recreati: sic̃
a cet̾is mũdialib illecebris sic
et ab epulatũ appetitu mentẽ
ꝓrsus auerterant. anime potiꝰ
qͣm corporis alimonia gauden¬
tes. et prememoria patrie celestiᷤ
orationib ac lacrimis insistẽ

Expanded text:
lationem ejus, spontaneis sese sublationem ejus, spontaneis sese subdiderunt jejuniis. Namque ubi Spiritus sancti acceptione recreati, sicut a caeteris mundialibus illecebris, sic et ab epularum appetitu mentem prorsus averterant, animae potius quam corporis alimonia gaudentes, et pro memoria patriae coelestis, orationibus ac lacrymis insiste
Abbreviated transcription (Latin):
die uestiendos. ate ad gaudia
beate resurrectionis ꝑducendos
cẽ sꝑamus. nixta hoc qd paulo
ante apło teste docuims. Cd̾
uero int̾ hec ieiunioꝵ castigads
repetitur: de ip̃orum apł̃oꝵ
exemplo sumptum credere
debemus. qui accepto sp̃u quo
ꝑfectius noua celestium dono¬
rum suauitate fruebantur
eo altius mentem a memoria
delitiarum abstulere t̾restriũ.
Iam enim aduenerat tẽpus il¬
lud. dequo dñs predixit. quia
discpłi ip̃o secum cõuersante
ieuinare ñ possent. ablato eo
aũt ieninarent. Nam cũ int̾¬
rogarent eum discipłi ioh̃is
dicentes. quare nos et pharisei
ienmamus frequent̾. discipłi
au̾tui ñ ieuinant: ait illis.
Nunqͥd possunt filii sponsi luge¬
re. quam diu cũ illis est sponsu:
Uement autem dies cum aufe¬
retur ab eis sponsus: et tune ie
ninabunt. Qui ergo et aute pas¬
sionem et post resurrectionem
dñicam. ꝓpter ip̃ius dñi p̃sentiã
lugere ac ieiunare nequiuerãt.
constat nimirum quia post ab¬

Expanded text:
die vestiendos, atque ad gaudia die vestiendos, atque ad gaudia beatae resurrectionis perducendos esse speramus, juxta hoc quod paulo ante Apostolo teste docuimus. Quod vero inter haec jejuniorum castigatio repetitur, de ipsorum apostolorum exemplo sumptum credere debemus, qui accepto Spiritu, quo perfectius nova coelestium bonorum suavitate fruebantur, eo altius mentem a memoria deliciarum abstulere terrestrium. Jam enim advenerat tempus illud de quo Dominus praedixit, quia discipuli ipso secum conversante jejunare non possent, ablato autem eo jejunarent. Nam cum interrogarent eum discipuli Joannis, dicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter, discipuli autem tui non jejunant? ait illis: Nunquid possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur junabunt. Quia ergo et ante passionem, et post resurrectionem Dominicam, propter ipsius Domini praesentiam lugere ac jejunare nequiverant, constat profecto quia post ab
Abbreviated transcription (Latin):
erum hoc quoq quod ño¬
statim ꝑacta die qͥnquage¬
sima genua adorandum curua¬
mus sed et illa adhuc septima¬
nemo absq discretione apta ⁊
cõgrni ratione mystii putet
actitari. Quia enim sp̃c sc̃i sep¬
tiformis est gr̃a: iure solẽnitas
aduentus eius ꝑ septem dies
laude hymnorũ debita simul
et missarũ celebratione colit᷑.
Quia tẽpore pentecostes eccłia to¬
to orbe nouos semꝑ deo pplõs ꝑ
aqͣm regenerationis aggregare
cõsueuit: merito saluti eorum
cõgaudentes. quousq albis in¬
diruntur stolis et nitorem puri¬
ficate mentis splendore habitꝰ
p̃monstrant. hymanũ deo deuo¬
te laudis offerimꝰ. iuxta p̾ceptũ
ip̃ius pussimi pastoris ac redẽp¬
toris nr̃i quo ait. Congratula¬
minimͥ quia inueni ouem
meã que perierat. Merito etã
tunc stantes oramus obsigniu¬
cantiam indelicet lib̾ationiseo¬
morteanime ad uitam resusci¬
tari ac resurgere meruerunt.
Cuius dante gra. etiam carnis
ĩmortalitate nos in nouissima

Expanded text:
erum hoc quoque quod nostatim peracta die quinquagesima genu ad orandum curvamus, sed et illa adhuc septimanemo absque discretione apta et congrui ratione mysterii putet actitari. Quia enim Spiritus sancti septiformis est gratia jure solemnitas adventus ejus per septem dies laude hymnorum debita, simul et missarum celebratione colitur. Quia tempore Pentecostes Ecclesia toto orbe novos semper Deo populos per aquam regenerationis aggregare consuevit, merito saluti eorum congaudentes quousque albis induuntur stolis, et nitorem purificatae mentis, splendore habitus demonstrat, hymnum Deo devotae laudis offerimus juxta praeceptum ipsius piissimi pastoris ac redemptoris nostri, qui ait: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam, quae perierat. Merito etiam tunc stantes oramus, ob significationem videlicet liberationis eomorte animae ad vitam resuscitari ac resurgere meruerunt; cujus donante gratia, etiam carnis immortalitate nos in novissimo
Abbreviated transcription (Latin):
loquens de regno dei. et conues¬
çens ut ineorũ actib legimus.
Qua illos sue frequentia uisi¬
tationis. letabundum. hoc tem¬
pus habere fecit ac festiuum
Sed et incelum ascendens neq̃¬
qͣm eis prisce sue p̾sentie dulce¬
dinem abstulit. sed eandem
potius promisso sp̃c sc̃i caris¬
mate cumulauit. Deniq cum
promitteret eos sp̃u scõ baptizã¬
dos post dies ñ multos eis c be¬
nedicens ascenderet ac ferretᷤ
in celum. quadragesimo utic
die resurrectionis sue: mox illi
adorantes regressi sunt in ierłm
cũ gaudio magno. et erant sẽ¬
per in templo laudantes et bene.¬
dicentes dm̃. hocq nobis gaudi¬
o ac laude et benedictione cele
mam quam greci pentecostem
appellant. solennitatis huius le¬
ticiam docuerunt ẽẽ ꝓtelandam
cũ illo sumus habituri presigna¬
uit: uerũ etiam in effabilem
circa nos sue pietatis ostenditaf¬
fectum. qui deposita iam infir¬
mitate corporis. immo finita ⁊¬

Expanded text:
s de regno Dei et convescens, ut in eorum Actibus legimus, quia illos suae frequentia visitationis laetabundum hoc tempus habere fecit ac festivum. Sed et in coelum ascendens nequaquam eis priscae suae praesentiae dulcedinem abstulit, sed eamdem potius promisso Spiritus sancti charismate cumulavit. Denique cum promitteret eos Spiritu sancto baptizandos post dies non multos, eisque benedicens ascenderet ac ferretur in coelum, quadragesimo utique die suae resurrectionis, mox illi adorantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum. Hoc quoque nobis gaudio, ac laude, et benedictione coelesmum, quem Graeci Pentecosten appellant, solemnitatis hujus laetitiam docuerunt esse protelandam.cum illo sumus habituri praesignavit, verum etiam ineffabilem circa nos suae pietatis ostendit affectum, qui, deposita jam infirmitate corporis, imo ja
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ est in filio. et qui indet fi-¬
lium uidet et patr̃e: patet ꝓ¬
fecto quia quicũq filii credu¬
litati obstinata mẽte resistũt.
nec patr̃e nosse probatur. Un¬
de eciam id̃e ioħs ueritatẽ di-¬
uine unitatis insinuans ait.
Om̃is qui negat filium. nec pa¬
trem habet. Qui cõfitet᷑ filium:
et patrem habet. Et it̾um. Et
om̃is qui diligit eũ qui gemi¬
it: diligit eum qui natus ẽ
exeo. uerũ quia discpłi qui¬

Expanded text:
Pater est in Filio, et qui videt FiPater est in Filio, et qui videt Filium, videt et Patrem , patet profecto quod quicunque Filii credulitati obstinata mente resistunt, nec Patrem nosse probantur. Unde etiam idem Joannes veritatem divinae unitatis insinuans, ait: Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet . Et iterum: Et omnis qui diligit eum qui genuit, diligit eum qui natus est ex eo . Verum quia disci
Abbreviated transcription (Latin):
te quasi cõsolans discpłos. ad¬
iunxie. Sed uenit hora. ut oĩs
qui int̾ficit uos arbitretur ob¬
sequium se pr̃are deo. Ac si aꝑte
dicat. Bella quidẽ tribulatiom̃
a cõtribulib ur̃s estis passuri.
Sed eo tolerabilius hec suscipite.
quo ñ tam odio ur̃i qũa diumne
legis emulatione uob̾ ingerun¬
tur. Cuius memor admonitio¬
nis beatꝰ martyr. Stephanus
flexis genib ꝓ hiis qui se int̾si¬
ciebant pia uoce supplicabat
dicens. Dñe ne statuas illis hoc
peccatũ. Arbitrabantur ergo
legis emulatores obsequium
se pr̃are deo: dũ p̾conib gr̃ene¬
ces inferrent.Sed frustia legẽ
que ꝑfamulum data est defẽ¬
dunt. qui grãm qua ip̃e filius
offert acciꝑe renuunt. In cassũ
se deo patri placere estimant:
qui dei filium cõtempnere. im¬
mo etiam ꝑseqͥ ac blasphema¬
re laborant. Unde recte subiũ¬
gitur. Et hec facient uobis. qr
non nouerunt patrẽ neq me.
Quia enim filius in patre et

Expanded text:
te quasi consolans discipulos adte quasi consolans discipulos adjunxit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Ac si aperte dicat: Bella quidem tribulationum a contribulibus vestris estis passuri, sed eo tolerabilius haec suscipite, quo non tam odio vestri, quam divinae legis aemulatione vobis ingerentur. Cujus memor admonitionis beatus martyr Stephanus, flexis genibus pro his qui se interficiebant, pia voce supplicabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Arbitrabantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferrent: sed frustra legem per famulum data est, defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert, accipere renuunt. Incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Unde recte subjungitur: Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Quia enim Filius in Patre, et
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ut ñ scandalizemini. Abs¬
qs sinagogis facient uos. Cura¬
uit nanq magist̾ pus futura
discpłis pͣuorũ bella p̾dicere.
quo minus. Hec eos uenientia
possent oftendere. Quia solent
nimirũ leuiꝰ ferri adu̾sa: que
postunt ante p̃nosci. Iam que
imparato ac ñ p̾uidenti anĩo
mala ingerũtur: grauiꝰ hunc
sepe ab integritatis sue statu
deiciunt: Unde bene salomon
admonet dicens. Fili accedens
societate pellendos. sedab eis e¬
diam mortis ꝑicła passuros fu¬
isse p̾monuit. Nã sequit. Sed
uenit hora. ut omnis qui int̾¬
ficit uos arbitretur obsequnim
se prestare deo. Arbitrabantur
aũt obsequium se prestare d̾̃o¬
iudei. in eo qd̃ ministros nom
testamenti odiis insequebant᷑
et mortib. Qina sicut illis tes¬
timonium ꝑhibet apłs: emu¬
lationem dei habent. sed ñ scd̾m
Et ego quidẽ existimaueram
meadũsus nom̃ ih̾unazareni
debere multa contraria agere
qd̃ et feri ierosolimis. Pre dictis
gͦ pressuris adu̾santium: repẽ¬

Expanded text:
lizemini. Absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent offendere, quia solent nimirum levius ferri adversa quae possunt ante praenosci. Nam quae imparato ac non praevidenti animo mala ingeruntur, gravius hunc saepe ab integritatis suae statu dejiciunt. Unde bene Salomon admonet dicens: Fili, accedensa contribulium societate pellendos, sed ab eis etiam mortis pericula passuros fuisse praemonuit. Nam sequitur: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se prenim obsequium se Deo praestare Judaei, in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et mortibus: quia, sicut illis testimonium perhibet Apostolus, Aemulationem Dei habent, sed non secundum Et ego quidem existimaveram me adversus nomen Jesu Nazareni debere multa contraria agere, quod et feci Hierosolymis . Praedictis ergo pressuris adversantium repen
Abbreviated transcription (Latin):
ne subiungit. Sed hec locutꝰ
sum uobis. ut cũ uenerit ho¬
ra eoꝵ reminiscamini: quia
ego dixi uobis. Magno ponde¬
re pensandum est qd̃ ait. ego
dixi uob̃. Ego qui pro ur̃a uita
ac salute moriturus sum: qui
uos meo sanguine redẽpturꝰ.
qui in tribulatione uos semꝑ
adiuturꝰ. qui et̾nã uob̃ p̾mia.
post tribulationẽ daturꝰ sum
Magnũ qͥppe certantib leuam̃
magnã consolationis grãm p̃¬
stat: quando ille certamina e¬
adem futura p̃dixisse reminis¬
citur. qui et milites suos ne ũs¬
ci possint adiuuare. et ne incas¬
sum uincant: immortalem pꝰ
prelia solet rependere palm̃ã.
Qui enim hic horam persecutio
tione suũ fidelib auxilium.
pollicetur dicens. In mundo p̃s¬
suram habebitis. secd confidite
ego uici mundum. Ipse abili
legitime certantib coronai

Expanded text:
t: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magnopere pensandum est, quod ait, Ego dixi vobis, ego qui pro vestra vita ac salute moriturus sum, qui vos meo sanguine redempturus, qui vos in tribulatione semper adjuturus, qui aeterna vobis praemia post tribulationem daturus sum. Magnum quippe certantibus levamen, magnam consolationis gratiam praestat, quando ille certamina eadem futura praedixisse reminiscitur, qui et milites suos ne vinci possent adjuvare, et ne incassum vincant immortalem post praelia solet rependere palmam. Qui enim hic horam persecutiontione suum fidelibus auxilium pollicetur, dicens, In mundo pressuram habebitis; sed confidite: ego vici mundum; ipse alibi legitime certantibus coronam
Abbreviated transcription (Latin):
ero. Uerũ dicit: si fidem oꝑib
teneat. Uera et enim fides este¬
q̃ in hoc qd̾ u̾bis dicit. morib
nõ contradicie. Hinc est enmm
qd̃ de quibdam falsis fidelib
paulus dicit. Qui cõfitẽtur senos¬
sedeum. factis autẽ negant.
Hinc ioh̾es ait. Qui dicit se nos¬
ce deũ. et mandata eĩ non custo¬
dit. mendax est. Quod cũ ita
sit: fidei nr̃e ueritatem in in¬
te nr̃e cõsideratione debennus
agnoscere. Tunc eñĩ uerascit̾
fideles sumus: si qd̃ u̾bis pro¬
mittimus operib cõpleamus.
Indie quippe baptismatis oĩb
nos antiqui hostis oꝑib atq
om̃ib pompis ab renuntiare
promisimꝰ. Itaq unꝰ quisq nr̃m
ad considerationem suam. mẽ¬
tis ocłos reducnt. Et si seruat
post baptismum qd̾ ante bap
tismum spopondit: certꝰ iam
quia fidelis est gaudeat. Sed
ecce qd̃ promisit minime ser¬
uauit. Ad exercenda pra ua oꝑa
ad concupiscendas mũdi pon¬
pas delapsus est Uideamus si

Expanded text:
ero. Verum dicit, si fidem operibus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post bapttismum spopondit, certus jam quia fidelis est gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, sed ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas dilapsus est: videamus si
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret: ꝓ illo de celo illius
autem profecti p̾dicauerunt
ubiq dño cooꝑante. et sermo¬
nem cõfirmante sequentib
signis. Quid in his cõsideran¬
dum est: qͥd memorie cõme¬
dandum. nisi qd̃ preceptum
obedientia. obedienciã uero
signa secuta funt: Sed quia
auctore deo breuit lectionẽ
eungłicam. exponendo tnscur¬
rimus: reftat ut aliquid de
ip̃a tante cõfideratione sollẽ-

Expanded text:
vinceret, pro illo de coelo illius vinceret, pro illo de coelo illius autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae sole