comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derisum & contemptum his qui in
cireuitu nostro sunt.
numerat quanta fuerant afflie.¬
tione ꝑculsi. ut inter erump¬
nas multiplices deuotionis qualitas
augeretur. Grauis est enim afflctio
quam patimur a uicinis. quia non
transitoriȩ dicitur quod a circumstan.¬
tib iugiter imputatur. Nam quod
dicit posuisti: ostendit immoblem
passionem. Ibi enim diuturnus quis
ẽẽ creditur: ubi & positus approbatur.
Obpbrium contra ꝓbum positum est.
Nam sicut omnia ꝓbra decora sunt :
sic indecentia cuncta monstrantur
obybria. S istud obꝓbrium non e¬
rat ante conspectum domini. s ante
oculos uicinꝙ qui illa nouerant ui¬
dicare. quȩ deprauatus sensus doce¬
batur aduertere. Derisus uero uox
est confusa letitiȩ insultationem suã
immoderata hilaritate denuntians.
Contemptum: significat abiec tissimã
uilitatem. quam marty res domini
traditi diuersis passionib sustinebant.
Qui in circuitu nr̃o sunt. scilicet

Expanded text:
derisum et contemptum his qui in derisum et contemptum his qui in circuitu nostro sunt. Enumerant quanta fuerant afflictione perculsi; ut inter aerumnas multiplices devotionis qualitas augeretur. Gravis enim est afflictio quam patimur a vicinis, quia non transitorie dicitur, quod a circumstantibus jugiter imputatur. Nam quod dicit: Posuisti nos, ostendit immobilem passionem. Ibi enim diuturnus quis esse creditur, ubi et positus approbatur. Opprobrium contra probum positum est; nam sicut omnia proba decora sunt, sic indecentia cuncta monstrantur opprobria. Sed istud opprobrium non erat ante conspectum Domini, sed ante oculos vicinorum, qui illa noverant judicare, quae depravatus sensus docebatur advertere. Derisus vero vox est confusa laetitiae, insultationem suam immoderata hilaritate denuntians. Contemptus significat abjectissimam vilitatem, quam martyres Domini traditi diversis passionibus sustinebant. Qui in circuitu nostro sunt; scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
tio: & non fuit multitudo incoͣ¬
mutationib eorum.
oc non debemus accipere sub
increpatione dictum. s mys¬
tica ut solet allusione ꝓlatuͣ.
Pretium enim uidetur acci¬
pere d̾s : cum bene meritis populis
subiugat infideles. Tradit enim ir¬
religiosos : ut adquirat deuotissimos.
ds: quando alienigenis afflgendũ
tradit populum xpianũ. Quod fre
quenter fit occulto iudicio. aut ad
ꝓbationis meritum. aut ad correc¬
tionis effectum. Et̃ nota hoc genus
locutionis inter ꝓpria diuinȩ scrip.¬
turȩ connumerari. ut dicatur uen¬
ditum ubi non constat pͣtium datũ.
dddidit. Et non fuit multitudo in coͣ¬
mutationib e. Homines qui com¬
mutant: traditȩ rei paria consecun¬
tur. hic auten dõ nulla multitudo
pͣtii in tante rei compensatione. ꝓue¬
nit. quando xp̃iam sunt traditi: dũ
ꝑsecutores ꝵ domino non ꝓbentur
accepti. Quomodo enim uero deo ẽẽ¬
poterant grati: ꝓfanis suꝑstitionib
inuoluti
osuisti nos obꝓbriũ uicinis nostris:

Expanded text:
n fuit multitudo in commutationibus eorum. Hoc non debemus accipere sub increpatione dictum, sed mystica, ut solet, allusione prolatum. Pretium enim videtur accipere Deus, cum bene meritis populis subjugat infideles. Tradit enim irreligiosos, ut acquirat devotissimos. Deus, quando alienigenis affligendum tradit populum Christianum. Quod fit frequenter occulto judicio aut ad probationis meritum, aut ad correctionis effectum. Et nota hoc genus locutionis inter propria divinae Scripturae connumerari; ut dicatur venditum, ubi non constat pretium datum. Addidit, et non fuit multitudo in commutationibus eorum. Homines qui commutant, traditae rei paria consequuntur; hic autem Deo nulla multitudo pretii in tantae rei compensatione provenit, quando Christiani sunt traditi, dum persecutores eorum Domino non probentur accepti. Quomodo enim vero Deo poterant esse grati, profanis superstitionibus involutiosuisti nos in opprobrium vicinis nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
um dicunt dedisti. significãt
omnia diuina potestate dis¬
tribui. Ferunt enim genti
mansueta simplicitas. quȩ martyrib
merito comparatur. qui a ꝑsecutori
b occidi sine concertationib ad qui¬
escunt. Sequitur. Et in gentib disper¬
sisti nos. Diuersos signifigat fideles.
quos modo martyrum pietas deflec.
qui gentib traditi libertatem suam
cum patrimoniis ꝑdiderunt. Quod
uariis temporib de xp̃ianis populis
diuina dispensatione ꝑfecꝰtum estr̃ut
ꝑtribulationem & temporalia mala
gloriose beatitudinis gloriam conse¬
quantur eternam.

Expanded text:
um dicunt: Dedisti, significant omnia divina potestate distribui. Ferunt enim traditmansueta simplicitas; quae martyribus merito comparatur, qui a persecutoribus suis occidi sine concertationibus acquiescunt. Sequitur, et in gentibus dispersisti nos. Diversos significant fideles, quos modo martyrum deflet pietas, qui gentibus traditi, libertatem suam cum patrimoniis perdiderunt. Quod variis temporibus de Christianis populis divina dispensatione perfectum est; ut per tribulationum temporalia mala, gloriosae beatitudinis bona consequantur aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
enim in uultu ȩccłȩ id est in xp̃iani¬
I
populi faciem intendimus. quando
maiestatem xpiͣ piis fletib exoramus.
Omnes duntes plebis. lungendum ẽ¬
in superiorib ut sit istud yꝑbathon.
idest transcensio. filiȩ trri. omnes qui
sunt duites plebis in munerib depͣca

Expanded text:
enim in vultum Ecclesiae, id est in Christienim in vultum Ecclesiae, id est in Christii populi faciem intendimus, quando majestatem Christi piis fletibus exoramus. Omnes divites plebis, jungendum est superioribus, ut sit istud hyperbaton, id est transcensio. Filiae Tyri, omnes quae sunt divites plebis in muneribus vultum
Abbreviated transcription (Latin):
tialem. Infertur quoq sententia sa¬
lutaris. Et adorabunt eum. Idest
Ipsi adorabunt non te s dominum:
quia honor tuus in illo est. & beati¬
cudo tua est eius gła sempiterna.
Et filiȩ tẏri in munerib uultũ
tuum deprecabuntur omnes
diuites plebis.
enit ad secundum mudũ
in quo superius de sponso dicit.
Intende ꝓspere ꝓcede & regna.
hic autem dignitas est ȩccłȩ. deuo¬
tos populos domino supplicare. Et si¬
cut ibi potentia sponsi describitur.
ita &r hic gła sponsȩ de xp̃i honore
declaratur. Erus ciuitas est non lon¬
ge ab hierosolimis constituta: s filia
tẏrus filias ꝓtulit fideles. s etiam to¬
tius mundi ad unata diuersitas. Qua¬
ꝓpter hoc scema dicitur a parte co¬
tum. filiȩ itaq gentium in muneri-¬
b uultum depͣcantur ȩxcłȩ quando
elemosinas pia uoluntate distribuunt.
Ipsa sunt enim munera quȩ diuini.¬
tati nimium ꝓbantur accepta. Tunc

Expanded text:
tialem. Infertur quoque sententia satialem. Infertur quoque sententia salutaris: Et adorabunt eum, id est ipsi adorabunt non te, sed Dominum; quia honor tuus in illo est, et beatitudo tua est ejus gloria sempiterna. Vers. 14. Filiae Tyri in muneribus vultum tuum deprecabuntur, omnes divites plebis. Venit ad secundum modum, in quo superius de Sponso dicit: Intende, prospere procede, et regna. Hic autem dignitas est Ecclesiae devotos populos Domino supplicare; et sicut ibi potentia Sponsi describitur, ita et hic gloria Sponsae de Christi honore declaratur. Tyrus civitas est non longe ab Jerosolymis constituta: sed filiarTyrus filias protulit fideles, sed etiam totius mundi adunata diversitas. Quapropter hoc schema dicitur A parte totum. Filiae itaque gentium in muneribus vultum deprecantur Ecclesiae, quando eleemosynas pia voluntate distribuunt. Ipsa sunt enim munera, quae Divinitati nimium probantur accepta. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. quia ipse est dominus deus
tuus & adorabunt eum.
ic est modus laudis quem su.¬
perius diximus ab speciȩ. Rex
itaq iste saluator est dominꝰ.
qui concupiuit ȩccłam preuaricati¬
onis culpa in sorte diaboli constitu.¬
tam. quam spetiosam fecit ipse nͣ
repperit. Feda erat cum eam tene¬
bat inuasor. Pulchra facta est. cũ
ad suum remeauit auctorem. De
qua legitur. Quȩ est ista quȩ ascen.¬
dit dealbata: Et considera quod
hȩc sponsa quasi simili laudatur
mitio : sicut superius de sponso
dictum est. Speciosus forma pre
filiis hominum. S ille in speciae
sua dichus est habere pulchritudi¬
nem singularem: hȩc uero ideo pul-¬
chra est. qiua sibi eam sõtiauit spon-¬
sus. Sic totum uarie distincꝰteq di¬
citur. quamuis ipsis lineis & sponsa
laudetur. Sequitur. Quia ipse est
dominus deus tuus. Non ille quẽ
patrem dicebas. non qui te fecerat
te nebrosam: s iste est dominus cuus.
qui pͥstinam submouens feditatem.
pulchritudinem tibi contulit nup¬

Expanded text:
am: quia ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum. Hic est modus laudis quem superius diximus a specie. Rex itaque iste Salvator est Dominus, qui concupivit Ecclesiam praevaricationis culpa in sorte diaboli constitutam, quam speciosissimam fecit ipse, non reperit. Foeda erat, cum eam tenebat invasor: pulchra facta est, cum ad suum remeavit auctorem. De qua legitur, quae est ista quae ascendit dealbata ? Et considera quod haec Sponsa quasi simili laudatur initio, sicut superius de Sponso dictum est: Speciosus forma prae filiis hominum. Sed ille in specie sua habere dictus est pulchritudinem singularem; haec vero ideo pulchra est, quia sibi eam sociavit Sponsus. Sic totum distincte varieque dicitur; quamvis ipsis lineis et Sponsa laudetur. Sequitur, Quia ipse est Dominus Deus tuus. Non ille quem patrem dicebas, non qui te fecerat tenebrosam; sed iste est Dominus Deus tuus, qui pristinam submovens foeditatem, pulchritudinem tibi contulit nup
Abbreviated transcription (Latin):
tur cibi in eternũ & in scłm scłi.
emores dixit. s populos dixit¬
xp̃ianos. qui in eius predicati¬
onib ꝑ diuersas hominum ge¬
nerationes pͥiis uoluntatib ꝑseuerãt.
Mirabilis gła suminumq pͣconium
inter hominum tam multiplices suc¬
cessiones. numquam finem laudis ac¬
cipere. Sequitur. Propterea populi
confitebuntur tibi. Omnis enim xpͣi¬
anus cum simboli sacramenta reddi¬
derit: in ȩccłȩ faciȩ confitetur. quȩ
confessio ita ȩterna. quia uera &e pia
est. Nam quod addidit in seculũ
seculi. futura significat. quando om̃is
aduersitas conquiescit. & regnat
sola iusticia. diaboli contrarietate
deleta. Conclusio.

Expanded text:
tur tibi in aeternum, et in saeculum saeculi. tur tibi in aeternum, et in saeculum saeculi. Memores dicit, sed populos Christianos, qui in ejus praedicationibus per diversas hominum generationes piis voluntatibus perseverant. Mirabilis gloria, summumque praeconium, inter hominum tam multiplices successiones nunquam finem laudis accipere. Sequitur, propterea populi confitebuntur tibi. Omnis enim Christianus cum symboli sacramenta reddiderit, in Ecclesiae facie confitetur; quae confessio fit aeterna, quia vera et pia est. Nam quod addidit, in saeculum saeculi, futura significat, quando omnis adversitas conquiescit, et regnat sola justitia, diaboli contrarietate deleta. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
ille fragilis uicit grauissimas copoꝵ
ƿassiones.¬
Oro patrib tius nati sunt tibifi.¬
lii. constitues eos principes suꝑ
omnem terram.
Penit ad quartum modum.
Ein quo supra descriptum ẽ
a gradib eburneis uenisse
ȩccłam quȩ ad dexteram regis or¬
nata consisteret. Nunc autem
patenter exponitur quanto incre¬
mento hȩc sponsa ꝓfecerit. ut ꝓ
antiquis patrib id est idoloꝵ cul¬
torib nati sint illi filii apostoli.
quos principes pͣdicationis in toto
terrarum orbe transmisit. S qͣn¬
tum sunt ista disparia : tantum
laudatur ȩccła. Illi enim erant se¬
ductores erroris: isti magistriue¬
ritatis. Illi enim seminabant exi¬
tia : isti hortabantur ad uitam.
Olaus digna tantȩ letitie. qua¬
le fuit hostis complexus fugere.
& tonantis nuptias inuerure. Q
locus merito dicitur laus a prole.
quoniam hic posteritas scã p̾dicat᷑.
in omni generatione & ꝓge.¬
mie. Propterea populi confitebun.¬

Expanded text:
ille fragilis vicit gravissimas corporum ille fragilis vicit gravissimas corporum passiones tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Venit ad quartum modum, in quo supra descriptum est a gradibus eburneis Ecclesiam venisse, quae ad dexteram Regis ornata consisteret. Nunc autem potenter exponitur quanto incremento haec Sponsa profecerit, ut pro antiquis patribus, id est idolorum cultoribus, nati sint illi filii apostoli, quos principes praedicationis in toto terrarum orbe transmisit. Sed quantum sunt ista disparia, tantum laudatur Ecclesia. Illi enim erant seductores erroris, isti magistri veritatis; illi seminabant exitia, isti hortabantur ad vitam. O laus digna tantae laetitiae, quale fuit hostis complexus fugere, et Tonantis nuptias invenire! Qui locus merito dicitur laus a prole, quoniam hic posteritas sancta praedicain omni generatione et progenie: propterea populi confitebun
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. Nam quid ꝓderit euiquꝰ
corpus intactum seruare. si conti¬
gat eam integritatem fidei non ba¬
bere. Sequitur. Proxime eius as¬
ferentur tibi. Afferentur tibͥ de d¬
citur. Ixunȩ sunt autem ȩccłȩ. il
est uiduȩ. castȩ. quȩ gradu inferi¬
ori uinguntur. Nam cum uirgi¬
nitas habeat centesimum fruclu.
ista sexagesima ubertate głatur. Et
uide in ipsis nominib non muumã
ẽẽ distantiam. Uirgines dixit ad¬
duci: quia corporis integritate i¬
bustȩ sunt̃. Uiduas afferri: quę
plerumq fracte diuersis sollicitu¬
dinib corpͤus imbecillitate faci¬
gantur.
N letitia & exultatione addil¬
centur in templum regis.
t copiosa munera scẽ ȩccłȩ con¬
ferenda monstraret: dicit eã
in letitia & exultatione ange¬
loꝵ ministeriis adducendam. Et non
salem futuram. ubi uenisse beatũ
gaudium est. & gloriosa securitas.
Merito ergo dicꝰtum est adducent᷑
cum letitia & exultatione. quia sexꝰ

Expanded text:
tantes. Nam quid proderit cuiquam tantes. Nam quid proderit cuiquam corpus intactum servare, si contingat eam integritatem fidei non habere? Sequitur, proximae ejus afferentur tibi. Afferentur tibi, Deo dicitur. Proximae sunt autem Ecclesiae, id est viduae castae, quae gradu inferiore junguntur. Nam cum virginitas habeat centesimum fructum, istae sexagesima ubertate gloriantur. Et vide in ipsis nominibus non minimam esse distantiam. Virgines dixit adduci, quae corporis integritate robustae sunt; viduas afferri, quae plerumque fractae a diversis sollicitudinibus corporis imbecillitate fatigantur.n laetitia et exsultatione, adducentur in templum Regis. Ut copiosa munera sanctae Ecclesiae conferenda monstraret, dicit eam in laetitia et exsultatione angelorum minisalem futuram, ubi venisse: beatum gaudium est, et gloriosa securitas. Merito ergo dictum est, adducentur cum laetitia et exsultatione; quia sexus
Abbreviated transcription (Latin):
tate quod dicit. ꝓpter uarias uirtutes
fidelium. quas superius constat expo¬
sitas. quib diuersitatib induta neces¬
se est discolori a mictu catholica ues.¬
tiatur ȩccła. Hoc & uestis illa sig¬
nificauit aaron. quȩ auro purpura
bẏsso. cocco iacinctoq contexta est.
Adducentur regi uirgines post eã.
ꝓxime eius afferentur tibi.
Ticut tertio sponsus a iudicio pͣ¬
dicatus est. ita &e hic tertio loeo
a menbris siuis sponsa laucdatur
Et uide quam potenter ordinem ser¬
uat. Adducentur dixit regi uirgins
post eam. Post ȩccłam utiq quȩ prs
fuit. ut eius unitas diceretur. & pꝰ
enunieratio partium distincta ꝓuenurt
Et intuere quod dixit adducentur. ut
domini gr̃a declararetur quȩ nos ad
se ducit. quando nos miseratus ins¬
pexerit. Sicut in euangelio dictũ:
Nemouenit ad me nisi pater adtras¬
erit eum. S quȩ uirgines ante cors¬
pectum domini ꝑducuntur. & Fide¬
les seilicet. &e pudica se mente trac¬

Expanded text:
tate, dicit, propter varias virtutes tate, dicit, propter varias virtutes fidelium, quas superius constat expositas. Quibus diversitatibus induta, necesse est discolori amictu catholica vestiatur Ecclesia. Hoc et vestis illa significavit Aaron, quae auro, purpura, bysso, cocco, hyacinthoque contexta est.irgines post eam: proximae ejus afferentur tibi. Sicut tertio Sponsus a judicio praedicatus est, ita et hic tertio loco a membris suis Sponsa laudatur. Et vide quam potenter ordinem servat: Adducentur Regi virgines post eam, post Ecclesiam utique, quia prius fuit, ut ejus unitas diceretur, et post enumeratio partium distincta proveniret. Et intuere quod dixit, adducentur, ut Domini gratia declaretur, 154 quae nos ad se adducit, quando nos miseratus inspexerit; sicut in Evangelio dictum est: Nemo venit ad me, nisi Pater attraxerit eum . Sed quae virgines ante conspectum Domini adducuntur? fideles scilicet, et pudica se mente trac
Abbreviated transcription (Latin):
in fimbriis aureis. encum amicꝰta
uanetare.
ides quemadmodũ in eccłiȩ pre¬
como ꝑseuerat s. Glona ẽ siquidẽ
eccłie quando filie principum siue uis¬
toru̾ conuertuntur ad dnmͣ. & secreta
se cupiunt deuorione cordis offerre.
Abintus enim significat secreta sensuũ
non concrepantiam labiorũ: ubi inte¬
rior homo tacita cogitatione reuoluit
quod ad diuina mystena ꝑtinere cog¬
noscit. Sic enim &. in canticis canticoru̾
de eccłia dictum eͣ. Introduxit merex
in cubiculum suum. Istam locutionẽ
filiȩ regum abintus inter ꝓpria legis
aureis. circumamicꝰta uanetate. fimbrę
sunt finitima uestium. quȩ in stamine
colligate tanquam capilloꝵ segetes de¬
pendent. ꝑ quas hominum uita signifi¬
catir extrema. Hȩc non deaurata ut
supra. s nunc tota illi aurea ꝓfitetur.
Quia in fine tota ꝑfectio est: ul cari.¬
tas non tanquam deaurata conspicit᷑.
s iam plenissima tanquam aurea rep¬
peritur. Circumamicta uero uarie¬

Expanded text:
is circumamicta varietate. Vides quemadmodum in Ecclesiae praeconio perseveret. Gloria est siquidem Ecclesiae, quando filiae principum, sive justorum convertuntur ad Dominum, et secreta se cupiunt devotione cordis offerre. Ab intus enim significat secreta sensuum, non concrepantiam labiorum: ubi interior homo tacita cogitatione revolvit quod ad divina mysteria pertinere cognoscitur. Sic enim et in Canticis canticorum de Ecclesia dictum est: Introduxit me Rex in cubiculum suum . Istam locutionem filiae regum ab intus, inter propria legis aureis circumamicta varietate. Fimbriae sunt finitima vestium, quae in stamine colligatae tanquam capillorum segetes dependent; per quas hominum vita significatur extrema. Haec non deaurata ut supra sed nunc illi esse aurea profitetur; quia in fine tota perfectio est, ubi charitas non tanquam deaurata conspicitur, sed jam plenissima tanquam aurea reperitur. Circumamicta vero varie
Abbreviated transcription (Latin):
um multi psalmoꝵ
in textu suo habea̾t
orationes: mouere
iudetur cur hic ta¬
lem posuerit inscrip¬
tionem. S quãuis
alii cum reb diuersis. breuit᷑ mixtas con¬
tineant depͣcationes: iste tamen pene to¬
ta sui contertione supplicatio ẽ. Meri¬
to ergo sic pͣnotatus ẽ: quando intentio
eius ad precum studium tota potrigi¬
tur. Quȩ tamen sic oratio dicenda ẽ. ut
psalmi nomen debeat continere: quia
nichil in hoc libro positũ repperimus.
quod tali non debeat nomine nuncupa¬
ri. maxiie. cum legatur liber psalm&.
Oratio autem duob dicitur modis. hȩo
cum agitur apud homines: oris ratio
nuncupatur. Cum maiestati funditur
supplicatio ẽ salubris et uitalis humilitas.
distinctiones arq proprietates. in centesi¬
mo quadragesimo primo psalmo qui hox
ultimus ẽ. conuenient᷑ edicemus. Dauid
uero cum dictum ẽ. significat xpm̃ do
minu̾ ad institutionẽ humani generis.
ex cinus ꝑsona. totus psalmus iste pro

Expanded text:
um multi psalmorum in textu suo habeant orationes, movere videtur cur hic talem posuerit inscriptionem? Sed quamvis alii cum rebus diversis breviter mixtas contineant deprecationes, iste tamen pene tota sui contextione supplicatio est. Merito ergo sic praenotatus est, quando intentio ejus ad precum studium tota porrigitur. Quae tamen sic oratio dicenda est, ut psalmi nomen debeat continere: quia nihil in hoc libro positum reperimus quod tali non debeat nomine nuncupari, maxime cum legatur liber Psalmorum. Oratio autem duobus dicitur modis: haec cum agitur 55 apud homines, oris ratio nuncupatur; cum majestati funditur, supplicatio est salubris et vitalis humilitas. distinctiones atque proprietates in centesimo quadragesimo primo psalmo, qui horum ultimus est, convenienter edicemus. David vero, sicut dictum est, significat Dominum Christum ad institutionem humani generis, ex cujus persona
Abbreviated transcription (Latin):
pte pretermittitur. ubi noui
nichil eͣ quod noui requiratur.
Hoc tantũ cominemorandũ
ẽ. ut nomina tituli hunis.
ad spiritalẽ sicut pͣfati sumꝰ
intelligentiã ꝑducere de¬
beamus. Loquitur enim per totum psalmũ
primi hominis uerustate de posita. regene¬
rarus ex aqua et spũ scõ. fidelissimus. xp̃ianꝰ
gracias agens. quoniam de ariditate peccati
ad loca pascuȩ & ad aquam refectionis dnõ
sit largiente ꝑductus. Et norandũ quia si¬
cut antea decalogum legis accepit. ita hic
decem benefiriis se gaudet e̾ẽ ditatũ. Qđ¬

Expanded text:
pte praetermittitur, ubi novi nihil est quod requiratur. Hoc tantum commemorandum est, ut nomina tituli hujus ad spiritualem, sicut praefati sumus, intelligentiam perducere debeamus. Loquitur enim per totum psalmum, primi hominis vetustate deposita, regeneratus ex aqua et Spiritu sancto fidelissimus Christianus: gratias agens quoniam de ariditate peccati ad loca pascuae, et ad aquam refectionis Domino sit largiente perductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic decem beneficiis se gaudet esse ditatum; q
Abbreviated transcription (Latin):
tas agnoscere iudeorũ. In pͥcipiis en
de domini incarnatione locutus est.
Ipse quoq saluator animonet. ut uic¬
timas pecudum deserentes. cordis sac¬
ficia popłs deuotus exsoluat. Peccato¬
rem uero qui xp̃o non credidit. a pre¬
dicatione diuinitaris exclusit. Dein¬
de quale sacrificiũ laudis immoletir
ostendit. Postremo quẽ ad modũ pecca¬
tor iudicetur aperuit. Quid ad huc
udei desipitis. cur ur̃m interitum
non timetis. ludire sẏnagogam di
incarnatione am̃i et de fururo iudi¬
cio personantem. ausumiam credite
qui predictus ẽ aduenire. Non sunt.
longe remedia que petatis. sequens
uos psalmus absoluit. si ad penitennę
beneficia sustinetis Quid uos a gene¬
rali medela diuiditis: Iysum q uos
dicamus. Miserere mei deus: scad̃m
magnã misericordiam tuam Baptis¬
mu querite. carnem quam erucifreis¬
tis assumite. sanguinem quem fudistis
ebibite. Pia confessio potest ab soluere.
quod uota constat impiȩ cõmisisse.

Expanded text:
rum. In principiis enim de Domini incarnatione locutus est. Ipse quoque Salvator admonet, ut victimas pecudum deserentes, cordis sacrificia populus devotus exsolvat. Peccatorem vero, qui Christo non credidit, a praedicatione Divinitatis exclusit. Deinde quale sacrificium laudis immoletur ostendit. Postremum quemadmodum peccator judicetur aperuit. Quid adhuc, Judaei, desipitis? Cur vestrum interitum non timetis? Audite Synagogam de incarnatione Domini et de futuro judicio personantem. Visum jam credite, qui praedictus est advenire. Non sunt longe remedia quae petatis, sequens vos psalmus absolvit, si ad poenitentiae beneficia festinetis. Quid vos a generali medela dividitis? Ipsum et vos dicamus: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Baptismum quaerite, carnem quam crucifixistis assumite, sanguinem quem fudistis ebibite. Pia confessio potest absolvere, quod vota constat impia commisisse.
Abbreviated transcription (Latin):
quib tam multiplicẽ medicm̃ã dis¬
naris ingerere iussionũ: Nonuis
semel dicere. quod humanitatẽ nou
pateris ignorare. Undiq admones
undiq doces & fidẽ nr̃am introductas
ꝑsonas clamare facis. ut locus ignoran¬
tiȩ funditꝰ uideatur abscidi. Merito
sẽs tuus i obdixit. Quid faciã tibi o
eustos hominũ: Tu admones qͦd que¬
rere debeamꝰ tu prestas qͦd nos mere¬
ri posse nescimꝰ
Explicit de psalmo

Expanded text:
quibus tam multiplicem medicinam digquibus tam multiplicem medicinam dignaris ingerere jussionum? Non vis semel dicere, quod humanitatem non pateris ignorare. Undique admones, undique doces, et fidem nostram per introductas personas clamare facis, ut locus ignorantiae funditus videatur abscidi. Merito sanctus tuus Job dicit: Quid faciam tibi, o custos hominum ? Tu admones quod quaerere debeamus; tu praestas quod nos mereri posse nescimus. EXPOSITIO IN PSALM
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ hicẽ d̾ s as noster in eternũ es in
scłm scłi: ipse reget nos in scła.
oc ẽ quod ꝑ ordines ecclesiasticos sc̃
hodiȩ fit narrari uoluerunt popsi
fideli. Sententia qͥdẽ breuis: s que
tanqua p̾sentẽ. Que figura dicitur
idea latine speties. quando aliqͥd furi¬
rũ uelut ocłis offerentes motũ anin
concitamꝰ hic eñi: ꝓ nom̃ articulare
ẽ Quod tunc ponitur quando tensi
manu aliqͥs indicat᷑ Ipse eñi hic mons¬
tratus ẽ qͥ et carnalibꝰ ocłis uoluit ap¬
parere. De quo similit̃ hieremias ꝓ¬
dees ẽẽ maniter somniabant mar¬
tem mercuriũ saturnũ ceteraq
portenta potius dicenda qu̾ã numi¬
na. Ergo dnm̃ ĩmortalem sempit̾¬
mĩ sine fine potentissimũ xp̃m am
tur & ipse reget nos in scła Rego
dos susceꝑit. si tam̃ ab ipso non deuier
sub głiosa perpetuitate custodit. cable
aterna nobis et sacerdotalia dicti
sonuerunt ut ab om̃i parte pulsari
ad rectã semitam meream᷑ adduci
Quanta tibi rexbone cura ẽ homini

Expanded text:
noster in aeternum, et in saeculum saeculi: ipse reget nos in saecula. Hoc est quod per ordines ecclesiasticos, sicut hodie fit, narrare voluerunt populo fideli. Sententia quidem brevis, sed quae tanquam praesentem. Quae figura dicitur idea, Latine species: quando aliquid futurum velut oculis offerentes, motum animi concitamus. Hic enim, pronomen articulare est, quod tunc ponitur, quando tensa manu aliquis indicatur. Ipse enim hic monstratus est, qui et carnalibus oculis voluit apparere: de quo similiter Baruch prodeos esse inaniter somniabant, Martem, Mercurium, Saturnum, caeteraque portenta potius dicenda quam numina. Ergo Deum immortalem, sempiternum, sine fine potentissimum Christumertur, et ipse reget nos in saecula. Reget dos susceperit si tamen ab ipso non devient sub gloriosa perpetuitate custodit. Conclusio psalmi. Paterna nobis et sacerdotalia dicta sonuerunt, ut ab omni parte pulsati, ad rectam semitam mereamur adduci. Quanta tibi, Rex bone, cura est hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
biteri sunt episcopi. & qu̾auis una
sit eccła officia tamen continet
honorũ uarietate distincta hec
ergo pii sacerdotes cõmonent
debere distribui: ut per eos inge¬
neratione altera magnalia dñi
debeant p̾dicari. Niterã enĩ ꝓge¬
niem significat popłm xp̃ianũ¬

Expanded text:
byteri, sunt episcopi; et quamvis una byteri, sunt episcopi; et quamvis una sit Ecclesia, officia tamen continet honorum varietate distincta. Haec ergo pii sacerdotes commonent debere distribui, ut per eos in generatione altera magnalia Domini debeant praedicari. Alteram enim progeniem significat popu
Abbreviated transcription (Latin):
rib eius. ut a religioso sermone cessare
non debeant: qui sanctis ordinibus ob¬
secundant. Et qm̃ ȩccła ciuitas di ẽ:
turres ibidem competenter aptatȩ st̃:
id est altitudines. & munitiones con¬
tra hostes hereticos. S quia incredu¬
lis narrare suadebant. qui foris ab ec¬
clesia morabantur. non de domibus.
non de porticulis. s de altis currib
dicunt ẽẽ pͣdicandum. unde popłs
audire possit extraneus.
Ponite corda ur̃a in uirtute eius:
&e distribuite domos eius ut enarre¬
tis in ꝓgenie altera.
e anmi fidelium audiendo
letitiam &e exultationem aliqͦ
remissione lentescerent. in ex¬
clesiȩ uirtute corda dicunt ẽẽ repo¬
nenda. id est in caritate qua uirtu¬
te nichil potest e̾e̾ pͣstantius. sicut
apostolus docet. Manent autem fi¬
des spes caritas triahec: maior aut̃
horũ caritas. Dnstribuit aut̃ gradꝰ
nit. Sunt enĩ in illa lectores sunt¬
subdiacomi sunt diacom sunt pres¬

Expanded text:
ribus ejus; ut a religioso sermone cessare ribus ejus; ut a religioso sermone cessare non debeant, qui sanctis ordinibus obsecundant. Et quoniam Ecclesia civitas Dei est, turres ibidem competenter aptatae sunt; id est altitudines et munitiones contra hostes haereticos. Sed quia incredulis narrare suadebant, qui foris ab Ecclesia morabantur, non de domibus, non de porticibus, sed de altis turribus dicunt esse praedicandum, unde populus audire possit extraneus.corda vestra in virtute ejus, et distribuite gradus ejus: ut enarretis in progenie altera. Ne animae fidelium audiendo laetitiam et exsultationem aliqua remissione lentescerent, in Ecclesiae virtute corda, dicunt esse reponenda; id est in charitate, qua virtute nihil potest esse praestantius; sicut Apostolus docet: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas Distribuit autem gradus nit. Sunt enim in illa lectores, susubdiaconi, sunt diaconi, sunt pres
Abbreviated transcription (Latin):
tent filiȩ uidȩ: ꝓpter iudicia tua dñe.
er montem syon ȩccła catholica
significatur. quȩ interp̃tatione
ipsius nominis in speculatione populi
noscitur constituta. Hȩc optatur lȩ¬
tari: quia ex munere ipsius ȩterna
gauclia possidebit. Filias udȩ: omnes
sanctas feminas declarat. Per iudam
enim iustarum feminarum genus
ostendicur: ꝓpter dominum xpͣm.
qui ex ipsa tribu carnis ꝓpagatione
descendit. Et has petunt exultare:
ut in utroq sexi ȩccłam dominiga¬
uisuram ẽe̾ monstrarent. Addunt. ꝓp¬
ter iudicia tua domine. Ipsa est enim
magna causa lece̾tiȩ. ut ꝓpter iudtia
domini exultent. ubi se ad beatitudinẽ
ȩternam cognoscunt ẽẽ uenturas.
ostquam utrumq sexum pii sa¬
cerdotes cõmonuerunt. ueniunt
ad eccłasticos ordines. qui domum di
affechuosa deuotione cirtundant.
Cireumdate: ad honores ꝑtinet exhi¬
bendos. Complecꝰtimini: ad caritatem
quȩ nomen domini sinib cordis am¬
plectitur. Aͦditum est narrate in tur.¬

Expanded text:
pter judicia tua, Domine. Per montem Sion Ecclesia catholica significatur, quae interpretatione ipsius nominis in speculatione populi noscitur constituta. Haec optatur laetari, quia ex munere ipsius aeterna gaudia possidebit. Filiae Judae, omnes sanctas feminas declarat. Per Judam enim justarum feminarum genus ostenditur, propter Dominum Christum, qui ex ipsi tribu carnis propagatione descendit. Et has petunt exsultare; ut in utroque sexu Ecclesiam Domini gavisuram esse monstrarent. Addunt, propter judicia tua, Domine; ipsa est enim magna causa laetitiae, ut propter judicia Domini exsultent, ubi se ad beatitudinem aeternam cognoscunt esse venturas. ibus ejus. Postquam utrumque sexum pii sacerdotes commonuerunt, veniunt ad ecclesiasticos ordines, qui domum Dei affectuosa devotione circumdant. Circumdate, ad honores pertinet exhibendos: complectimini, ad charitatem quae nomen Domini sinibus cordis amplectitur. Additum est, narrate in tur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si textum psalmi diligentiuᷤ
intuearis. nullũ ex eis uerbum ua¬
care posse dep̃hendis. Quaꝑpter eue¬
nit: ut modo diuersitas modo simi¬
litudo titulorum dominũ saluato¬
ren intendere uideatur. S dumdi¬
uersum est. fastidium releuat. eum
um stabili firmitate consolidat. Sic u¬
trumq noscitur ẽẽ ꝓficuum. quod e¬
dictum constat ꝓ salute cunctorum.
Locuntur autem ⁊ in hoc psalmo fi¬
lii chore: quos uexilla ẽe̾ crucis ma-¬
ter significat ȩccła.¬

Expanded text:
Nam si textum psalmi diligentius intuearis, nullum ex eis verbum vacare posse deprehendes. Quapropter evenit, ut modo diversitas, modo similitudo titulorum Dominum Salvatorem intendere videatur. Sed dum diversum est, fastidium relevat; cum m stabili firmitate consolidat; sic utrumque noscitur esse proficuum, quod edictum constat pro salute cunctorum. Loquuntur autem et in hoc psalmo filii Core, quos vexillo crucis mater signat Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
gore touuerunt. Tunc enim de tali¬
uisione a postolis stupentib. dixerunt
angłi. Uiri galilei quid ammirami¬
ni  Hic iħc qui assumptus est a uobiꝰ
sio ueniet quemadmodum uidistis
eum euntem in cęlum: ut mundus
nim quam utile quam salutare
sit opus. quod tam crebra uoluit
iteratione repetere. Quȩ figura di¬
citur empephasis. quotiens ad deco¬
rem geminandum uerba repetun¬
tur. Pꝰsallere enim est. bonis actio¬
nib laudes dõ canere. Quod sibene
exhibeatur. etiam cum angłis nobiᷤ
ꝓbatur e̾̃e̾ cõmune. qui dĩ pͣconia
iugiter spiritali exultatione conce¬
lebrant. Sequitur. Psallite regi
dicit ẽẽ firmatam. quȩ sola ueraciter
euutas domini nuncupatur. Gaude¬
ant xp̃iani & tota mentis exultatio¬
ne letentur. quando audiunt a dño
ẽẽ fundatam: in qua se firiniter con¬
sistere posse non dubitant. Nam licet
seculi istus ꝓcella quatiantur. iure
non metuitur. quod transitorium con¬

Expanded text:
gore tonuerunt. gore tonuerunt. visione apostolis stupentibus dixerunt angeli: Viri Galilaei, quid admiramini? Hic Jesus qui assumptus est a vobis sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum ; ut mundus nim quam utile, quam salutare sit opus quod tam crebra voluit iteratione repetere. Quae figura dicitur epembasis, quoties ad decorem geminandum verba repetuntur. Psallere enim est bonis actionibus laudes Deo canere; quod si bene exhibeatur, etiam cum angelis nobis probatur esse commune, qui Dei praeconia jugiter spirituali exsultatione concelebrant. Sequitur: Psallite Regi dicit esse firmatam, quae sola veraciter civitas Domini nuncupatur. Gaudeant Christiani, et tota mentis exsultatione laetentur, quando audiunt a Domino esse fundatam, in qua se firmiter consistere posse non dubitant. Nam, licet saeculi istius procella quatiantur, jure non metuitur quod transitorium com
Abbreviated transcription (Latin):
Ille terrenarum rerum auidus. in¬
quisitori cessit honorem suum. eoq
facto. contigit ut iacob felici cõmer¬
tio carnalia offerret. quatinus spi¬
ritalia conquirere potuisset. Ipsa
est enim species iacob. quam dm̃s
nimis dilexit: ut & fideles famuloᷤ
suos eadem facere uelit. quȩ ille
sequenda mystica significatione pͣ¬
monuit. Sic enum xp̃iani uere di¬
tia conquiramus.
Ascendit deus in iubilatione: &e do¬
minus in uoce tubȩ.
enerunt filii chorȩ ad secundũ
modum. ubi tempus illud pia
laude concelebrant. quando cor¬
poralib oculis ascensio domini głosa
ueritate consyecta est. In iubilatione
uero ꝓpterea dicꝰtum est. quoniam
stupentes apostoli tale miraculũ inef¬
fabili cordis letitia replebantur. quo¬
rum felicib oculis datum est ad cȩ¬
los euntem uidere dominum salua¬
torem. Iubilationem uero diximus
nimiam quidem ẽe̾ lȩtitiam: s non
quȩ sermonib explicatur. Uocẽ quo¬

Expanded text:
Ille terrenarum rerum avidus inIlle terrenarum rerum avidus inquisitor cessit honorem suum; eoque facto contigit ut Jacob felici commercio carnalia offerret, quatenus spiritualia conquirere potuisset. Ipsa est enim species Jacob, quam Dominus nimis dilexit; ut et fideles famulos suos eadem facere vellet, quae ille sequenda mystica significatione praemonuit. Sic enim Christiani vere ditia conquiramus. Vers. 5. Ascendit Deus in jubilatione: Dominus in voce tubae. Veniunt filii Core ad secundum modum, ubi tempus illud pia laude concelebrant, quando corporalibus oculis ascensio Domini gloriosa veritate conspecta est. In jubilatione vero propterea dictum est, quoniam stupentes apostoli tale miraculum ineffabili cordis laetitia replebantur; quorum felicibus oculis datum est ad coelos euntem videre Dominum Salvatorem. Jubilationem vero diximus nimiam quidem esse laetitiam, sed non quae sermonibus explicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sub pedib nostris.
oc ad uniuersos ꝑtinet xp̃ia.¬
nos. qui diuinam gratiam
habere meruerunt. Populos &r gentes
significat eos qui extra ȩccłam latita¬
re noscuntur. Omnib enim iustis
spiritaliter subiecꝰti sunt : qui eorum
merita equiperare non possunt.S
hoc magis spiritaliter debenius ad¬
uertere. ne qua elatio quod absit
scõs uiros contingere uideatur. Pedeᷤ
significant sanc fissimas p̃dicationes.
quib populi merito dicebantur ẽẽ
subiecti. quꝙ regulis tenebantur
astricti. sicut ysaias ꝓpħa dicit.
Quam spetiosi pedes euangelizan
legit nobis sub audiendũ est
dare. ut qui uenerat ad isra¬
heliticumpopulum saluandum.¬
dum hoc magis gentib pia largi¬
tate concederet. Quam similitudi¬
nem necesse est in medium reuoca¬
re: ut rei ueritas euidentius possit
agnosci. Esau carnalis cibi suauita.
lam postulauit. cui ille respondit
sic esse faciendum. si ei a germano
suo primogenitꝙ gła cederetur.

Expanded text:
sub pedibus nostris. sub pedibus nostris. Hoc ad universos pertinet Christianos, qui divinam gratiam habere meruerunt. Populos et gentes, significat eos qui extra Ecclesiam latitare noscuntur. Omnibus enim justis spiritualiter subjecti sunt, qui eorum merita aequiparare non possunt. Sed hoc magis spiritualiter debemus advertere, ne qua elatio, quod absit, sanctos viros contingere videatur. Pedes significant sanctissimas praedicationes, quibus populi merito dicebantur esse subjecti, quorum regulis tenebantur astricti, sicut Isaias propheta dicit: Quam speciosi pedes evangelizantElegit nobis, subaudiendum est dare; ut qui venerat ad Israeliticum populum salvandum, hoc magis gentibus pia largitate concederet. Quam similitudinem necesse est in medium revocare, ut rei veritas evidentius possit agnosci. Esau carnalis cibi suavitatelam postulavit : cui ille respondit sic esse faciendum, si ei a germano suo primogenitorum gloria cederetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dũs hereremus: addidit. In uoce ex¬
ultationis. Significans psalmodiã
quȩ deo ꝓ nominis sui maiestate ꝑ¬
soluitur: ꝑfectissime cõmonens ut lau¬
dem dei sic manus ꝑ agat. quatinus
glam eius humana lingua non ta¬
ceat. Decet enim ut pͣcepta dñi
rex magnus suꝑ omnẽ terram.
eddit causas. quare domino
& plaudi debeat & iubilari.
Que figura dicitur effexegesis. idẽ.
explanatio dicꝰti superioris. Primũ
quia summus est deus terribilis. qͥa
ipse iudicaturus est mundum. Rex
magnus: quoniam rex regum &
dominus dominantium est. Ipse ẽ
enim: de quo scriptum est in titu¬
lo passionis. Rex uideꝙ. Uerum ẽ:
quoniam ipsꝙ rex fuit. Sed & cunc¬
tarum gentium. quia & creator
& administrator est omnium. Eti.¬
deo ne tantum putaretur fuisse
Aduertant iudei pocentiam dñi
ab angustiis suis. longe latiusq dif¬
fusam : &e colere non desinant eũ.
cuius ubiq esse audiunt pͥncipatũ.
Su biecit populos nobis: & gentes

Expanded text:
diis haereremus, addidit, in voce exdiis haereremus, addidit, in voce exsultationis: significans psalmodiam, quae Deo pro nominis sui majestate persolvitur; perfectissime commonens, ut laudem Dei sic manus peragat, quatenus gloriam ejus humana lingua non taceat. Decet enim ut praecepta Domini Rex magnus super omnem terram. Reddit causas, quare Domino et plaudi debeat, et jubilari. Quae figura dicitur epexegesis, id est explanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magnus, quoniam Rex regum, et Dominus dominantium est. Ipse est enim de quo scriptum est in titulo passionis: Rex Judaeorum . Verum est quoniam ipsorum Rex fuit, sed est et cunctarum gentium, quia et Creator et Administrator est omnium; et ideo ne tantum putaretur fuisse Advertant Judaei potentiam Domini ab angustiis suis longe latiusque diffusam, et colere non desinant eum, cujus ubique esse audiunt principatum. Vers. 3. Subjecit populos nobis, et gentes
Abbreviated transcription (Latin):
di apsalmatis autem interpositione
diuisius est. Primo modo cõmonent᷑
gentes ut domino debeant laudes¬
ꝑsonare. quia populo adquisitionis
cuncta subiecit. & in hereditate su¬
a puis arbiter collocauit. Secundo
ascensio domini &e regnum eius sub
breuitate describitur. quo sancꝰli
ipsius sunt nichilominus sunt sine¬
ne potituri.
tium elisis manib ꝑsonare.
&e in aurium iocunditatem ꝑ eas
melos quoddam sine offitio sermo¬
nis exprimere. plausum istum spi-¬
ritaliter debemus accipere. qualẽ
&e filii erucis potuerunt dicere:
nos oporcet audire. Plaudunt ergo
manib qui elemosinas faciunt. qͥ
egrotis ꝓ miseratione seruiunt:
qui aliquod mandatum ꝓbis ac¬
tionibus operantur. aliud uitale qͦd
acd domini grãm possĩt ꝑtinere. Iubi¬
lare uero. gaudere est. Qui sermo
dictus est a uiuando id est delectan¬
do: quando gaudium nostrum non
arciculatis sermonib s cũ confisa uo¬
ce ꝓferimus. Et ne in solis talib gau¬

Expanded text:
salmatis tamen interpositione divisus est. Primo modo commonentur gentes, ut Domino laudes debeant personare; quia populo acquisitionis cuncta subjecit, et in haereditate sua pius Arbiter collocavit. Secundo ascensio Domini et regnum ejus sub brevitate describitur, quo sancti ipsius sunt nihilominus sine fine potituri. tium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas melos quoddam sine officio sermonis exprimere, plausum istum spiritualiter debemus accipere, qualem et filii crucis potuerunt dicere, et nos oportet audire. Plaudunt ergo manibus qui eleemosynas faciunt, qui aegrotis pro miseratione serviunt, qui aliquod mandatum probis actionibus operantur, aliudve tale quod ad Domini gratiam possit pertinere. Jubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce proferimus. Et ne in solis talibus gau
Abbreviated transcription (Latin):
nos de se confidere uelle cognoscit.
sicut dicit apłs. Tristina enim quę
scdmͣ dm̃ͣ est : poenitentiã in saluten
mortem oꝑatur. Et ne has trbulatio¬
nes leues purares. a ddidit. Que it¬
uenerunt nos nimis. Ut nichil i¬
diocre crederes: quod minimum
fuisse sentires. Conuenient᷑ auti
ꝑicula exaggerata sunt: ut eori
destructor porentissimus appardo¬

Expanded text:
nos de se confidere velle cognoscit; nos de se confidere velle cognoscit; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secundum Deum est, poenitentiam in salutem ratur . Et ne has tribulationes leves putares, addidit, quae invenerunt nos nimis; ut nihil mediocre crederes, quod nimium fuisse sentires. Convenienter autem pericula exaggerata sunt, ut eorum destructor potentissimus appar
Abbreviated transcription (Latin):
gium &e uirtus. & adiutor est intu¬
bulationib. Non timebunt cũ am¬
turbata fuerit terra. In tribulati¬
nib igitur quȩ inuenerunt nosmi¬
mis non timebimus cum turbabrꝰ
terra. Nunc minutatim dictatra¬
temus. Quam pulchra breuisq eh¬
plexio. Quasi interrogarentur qui
est deus nrͣ: respondit᷑. refugium
& uirtus. & adiutor. Hȩc speties dis¬
finitionis quinta est: quȩ grece ca
quotiens unamquamq rem uerbis
singulis quid sit ostendimus. Additi
est nrͣ ꝓpter faisissimos x piͣanos: qua
deus non solet e̾e̾ refugium. Refugiũ
gͦ fidelium ẽ. quando eos de anime
periculo liberat: uirtus. quando sta¬
bilit᷑ mentes eqꝵ. ab iniquo sȩculi er¬
rore custodit. Sequitur. Adiuror in
tribulationib Hic miscłia suꝑnȩ ma¬
iestanis ꝑ diuersas diffinitiones ex pe¬
mitur: que in trbulationib et susc¬
pit & defendit. Tribulatio uero pu
dm̃ nobis miscdem facit: reatum
uit. Etͣ tunc spetialit᷑ sũbuenit. cum

Expanded text:
ugium, et virtus, et adjutor est. In trugium, et virtus, et adjutor est. In tribulationibus non timebimus cum conturbata fuerit terra. In tribulationibus igitur quae invenerunt nos nimis, non timebimus cum conturbabitur terra. Nunc minutatim dicta tractemus. Quam pulchra brevisque complexio; quasi interrogarentur: Quid est Deus noster? Respondent: Refugium, et virtus, et adjutor. Haec species definitioquoties unamquamque rem verbis singulis quid sit ostendimus. Additum est, noster, propter falsissimos Christianos, quorum Deus non solet esse refugium. 155 Refugium ergo fidelium est, quando eos de animae periculo liberat. Virtus, quando stabiliter mentes eorum ab iniquo saeculi errore custodit. Sequitur, adjutor in tribulationibus. Hic misericordia supernae majestatis per diversas definitiones exprimitur, quae in tribulationibus et suscipit et defendit. Tribulatio vero pia Deum nobis misericordem facit, reatum solvit; et tunc specialiter subvenit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Filios autem chore significare dix¬
imus xp̃ianos: ex quoꝵ ꝑsona psal-¬
mus iste cantatur. Pro archa¬
nis uero aduentum domini sig¬
nificat saluatoris. quem diuini.¬
tatis suȩ mirabili secreto ꝓho
minum salute disposuit. Duusio.
Tilii chore qui fideles debent in¬
telligi xp̃iani: primo membro
psalmi non se timere ꝓfitentur
conturbationes seculi. quia deus
refugium eoꝵ ꝓbatur & uirtus.
Secundo. xp̃m dicunt apparere
in medio ȩccłȩ suȩ. qui eam in se¬
ipsõ tanquam i solidissima petra
edificare dignatus est. Tertio. cre¬
dentiumꝰ generaliter inuitatur: ad
diuina magalia contuenda. dicen¬
tes omnipotentem dm̃ arma nequi-¬
tiȩ confringere: bella remouere:
&e tristitiam fidelium in ȩ̨terna
gaudia cõmutare.
sͣ nrͣ refugium & uirtus :
ad iuitor in tribulationibus
quȩ inuenerunt nos nimis.
N ipso principio psalmi cathego¬
ricus nobis sillogismus arridet. Di¬
oit enu. In tribulationib quȩ in¬
uenerunt nos nimis. Deus nrͣ res¬

Expanded text:
Filios autem Core significari dicimus Christianos, ex quorum persona psalmus iste cantatur. Pro arcanis vero, adventum Domini significat Salvatoris, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit. Divisio psalmi. Filii Core, qui fideles debent intelligi Christiani, primo membro psalmi non se timere profitentur conturbationes saeculi; quia Deus refugium eorum probatur et virtus. Secundo Christum dicunt apparere in medio Ecclesiae suae, qui eam in seipso tanquam in solidissima petra aedificare dignatus est. Tertio credentium turba generaliter invitatur ad divina magnalia contuenda, dicentes omnipotentem Deum arma nequitiae confringere, bella removere, et tristitiam fidelium in aeterna gaudia commutare.ster refugium et virtus: adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. In ipso principio psalmi, categoricus nobis syllogismus arridet. Dicit enim: In tribulationibus quae invenerunt nos nimis, Deus noster ref
Abbreviated transcription (Latin):
enim aliqui nescire que m admodum sit
colendus. Nullus tamen est qui isti no¬
mini non se putet ẽe̾ subiectum. Hoc gͦ
dicunt. Sicut in toto orbe terrarum
reuerentia tui nominis dilatatur. ita
&r in eccła quȩ per totum mundum
distenditur. deuotio tibi laudis offert᷑.
Sequit᷑. Iusticia plena est dextera tua.
Tocum significat. ubi iusti sunt eol¬
locandi. Ad dexteram quippe ipsuis
uenient: quicumq eterna pͣmia con¬
sequentur. Plena est gͦ dextera eius
iusticia: quia in illam partem recipi.¬
untur qui ipsius munere iusti ẽẽ me.¬

Expanded text:
enim aliqui nescire quemadmodum sit enim aliqui nescire quemadmodum sit colendus, nullus tamen est qui isti nomini non se putet esse subjectum. Hoc ergo dicunt: Sicut in toto orbe terrarum reverentia tui nominis dilatatur: ita et in Ecclesia, quae per totum mundum distenditur, devotio tibi laudis offertur. Sequitur, justitia plena est dextera tua Locum significat ubi isti sunt collocandi; ad dexteram quippe ipsius veniunt, quicunque aeterna praemia consequuntur. Plena est ergo dextera ejus justitia, quia in illam partem recipiuntur, qui ipsius munere justi esse me
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepimus deus misericordiã tuã:
in medio templi tui.
enerunt pii sacerdotes ad sadam
dis exultant. Suscepimus deus. Non
debet generaliter accipi. quia non õ¬
nes crediderunt. s ad eatholicos tan¬
tum ꝑtinet qui eius pͣcepta secuti st.
Misericordiam dicunt dominum xp̃m.
qui exorbitanti mundo misertus ẽ.
Et adhoc se uoluit uideri: ut omnis
credens potiusset ab solui. Aptum nomͣ.
certa ꝓmissio. ut ille misericordia uo¬
caretur. qui & saluator dicitur. & re¬
dẽptor. In medio templi tui. synago¬
gam uoluit intelligi: ad quam uene¬
rat liberandam. S eo populo noncre¬
dente uocatȩ gentes: misericordiȩ
munera ꝑceperunt. In medio templi
dictum est. ut non credentium imꝑ¬
bitas grauius arguatur: qui contẽp¬
serunt sequi queni in medio eorum
constat ẽẽ conspectum.
Secundum nomen tuum ds ita ce
lauᷤ tua in fines terrȩ: iusticia plena
est dextera tua.
Nomen cdi. in toto orbe terrarũ
sine dubio creditur amandum. Possũt

Expanded text:
Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui. Venerunt pii sacerdotes ad secundam dis exsultant. Suscepimus non debet generaliter accipi, quia non omnes crediderunt; sed ad catholicos 160 tantum pertinet, qui ejus praecepta secuti sunt. Misericordiam dicunt Dominum Christum, qui exorbitanti mundo misertus est; et ad hoc tantum se voluit videri, ut omnis credens potuisset absolvi. Aptum nomen, certa promissio; ut ille misericordia vocaretur, qui et Salvator vere dicitur et Redemptor. In medio templi tui, synagogam volunt intelligi, ad quam venerat liberandam; sed, eo populo non credente, vocatae gentes misericordiae munera perceperunt. In medio templi dictum est, ut non credentium improbitas gravius arguatur, qui contempserunt sequi, quem in medio eorum constat esse conspectum.Secundum nomen tuum, Deus, ita et laus tua in fines terrae: justitia plena est dextera tua. Nomen Dei in toto orbe terrarum sine dubio creditur adorandum. Possunt