comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EDNEQ: hoc silendũ puto.
quod illustri uiro antonio
narrante cognoui: qui aiebat
patrissui puerũ morbo elephan¬
t̾io fuisse correptũ. ita ut iam
pilis cadentib cutis intumescer&:
atq increscente sanie occultare
non posset: Qui ad uirũ dĩ
ab eodem patre eius missus est:
et saluti pristinę sub omni
celeritate restitutus:¬
E Q: illud taceam. quod
eius discipulus peregrinus
nomine narrare consueuerat :
quia die quadã fidelis uir
quidam necessitate debiti
compulsus. unũ sibi fore reme¬
dium credidit: si addĩ uirum
ꝑgeret. et que urgeret eum¬
debiti necessitas indicaret:
Uenit itaq ad monasterium :
om̃ipotentis dĩ famulũ rẽpperit¬
benedictum. quia acreditore
suo ꝓduodecim solidi s grauit̃
affligeretur : intimauit:
Cui uencrabilis pater. nequa¬
quam sẽ habere duodeci solidos
respondit: sedtamen eius inõpiã
blanda locutione consolatꝰ
ait: Uade et post biduum
reuertere : quia deest hodie.
quod tibi debeã dare In ipso

Expanded text:
ed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutusNeque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ceneri intra claustra noluit :¬
sed certaminis cãpũ quȩsiuit:
Unde idem quoq uenera¬
bilis benedictus. silibenter
audis citius agnoscis. quia¬
dõciles deseruit: quantos
in locis aliis ab animȩ morte
suscitauit: PETRUS:¬
ta esse ut doces. & mani¬
festa ratio : & platum con¬
gruumq testimonium
declarat: Sed quȩso. ut
deuita tanti patris: ad nar¬
rationis ordinem redeas:¬
um sc̃s uir diu intãdem
solitudine uirtutib signisq
succresceret: multi ab eo
ad om̃ipotentis dĩsunt ser¬
uitium congregati: ita ut
illic monasteria. cum om̃i¬
potentis ihu xp̃i dñi opi¬
tulatione construeret:
Inquib statũtis patribus.
duo dẽnos monachos depu¬
tauit: Paucos uero secum
retinuit: quos adhuc insua
presentia. aꝑtius erudire
iudicauit: Caepere &iam
tunc adeum romanȩ urbis
nobiles & religiosi concur¬
rere. suosq ei filios: om̃i¬
potenti dño nutriendos
dare: Tunc quoq bonȩ
spei suas sõboles. cuicius

Expanded text:
teneri intra claustra noluit,teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quiadociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeasum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius
Abbreviated transcription (Latin):
sie uicino causȩ̨ sũbpetant
que fructũ dõ ualeant ferre¬
meliorem: Uir itaq sc̃s ꝓpt̃
quem custodiendum staret.
qui om̃s unanimiter sẽ ꝑsequen¬
tes cerneret. & sepe agitur
in animo ꝑfectorũ. qđ silentio
pretereundum nonest: quia
cum laborem suum sine fructu
esse considerant. in locũ aliũ
adlaborem cum fructu
migrant: Unde ille quoq
egr̃egius predicator. qui
dis solui cupit &cum xp̃o
esse cui uiuere xp̃s est &mori
lucrum: quicertamina pas¬
sionum nonsolũ ipse appetit.
sed ad toleranda hȩc & alios
accendit: damasci ꝑsecũ¬
tionẽ passus. ut potuisset
euadere murum. funem
sportãq quȩsiuit: seque
latenter deponi uoluit:
Num quidnam paulum¬
mortẽ dicimus timuisse.
quã se ipsum ꝓ ihũ amore
testatur appetere. e Sedcũ
in eodẽ loco minorem sibi
fructũ adesse conspiceret.
et grauẽ laborem: adlaborẽ
sẽ alibi cum fructu seruauit:
Fortis & enĩ preliator dĩ.

Expanded text:
si e vicino causae suppetant, si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse consad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem sportamque quaesivit, seque latenter deponi voluit. Nummortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
contemplationis gr̃ãm suꝑnos¬
met ipsos leuamur: Ille itaq
qui porcos pauit. uagatione
mentis & in munditiȩ sub
semet ipso cȩcidit: iste uero
quẽ angłs soluit eiusq ment̾e
inextasi rapuit: extrasẽ eqͥdẽ
sed suꝑ semet ipsum fuit:
Uterq ergo ad se rediit .
quando & ille aberrore opissẽ
collegit adcor. & ille acon¬
tẽplationis culmine ad hoc
rediit. quod in intellectu com¬
muni prius fuit: Uenerabilis
igitur benedictus. in illa soli¬
tudine habitauit secum: in
quantum sese intra cogitati¬
onis claustra custodiuit:
Nam quotienscumq hunc
contemplationis ardor in altũ
rapuit: seprocul dubio subse
reliquid: PEATRUS
lacet quod dicis. sedqueso¬
ut respondeas mihi. sideserere
fratres debuit: quos semel
suscepit: GRE GORIUS :¬
tego petre existimo. ibi
adunati a equanimiter
portandi sunt mali: ubi in¬
auenitur aliqui qui adiu¬
uentur boni: Ubinamque
deest: fit aliquando demalis
labor suꝑ uacuus. maxime

Expanded text:
contemplationis gratiam super noscontemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam ubi deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
An illum secum fuisse dicimus
qui in longinquã regionẽ abiit.
portionem suam quã acceꝑat
consũpsit. uni in ea ciuium
adhȩsit. porcos pauit: quos
& manducare sĩ liquas uidẽ
ret & esuriret: Quitamen
cũpost modum cȩpit cõgi¬
tare bona quȩ ꝑdidit: sc̃ripꝰ¬
tum deillo est: Inse reuersus
dixit: Quanti mercennarii
in domo patris mei habun¬
fuit. unde adse rediit.
Hunc ergo uenerabilẽ uirũ
secum habitasse dixerim:
quia insua semꝑ custodia
circũspectus. ante oculos
conditoris sui sẽ semꝑ aspicieiss.
sesemꝑ examinans : extrasẽ
mentis suȩ oculũ non diuul¬
gauit: PETRUS
Iud ergo quoddepetro
apło scriptũ est. dũde carcere
ab angło eductus fuisset. qui
ad se reuersus dixit. ⁊ Nunc
scio uert quia misit dñs angłm
suum: & cripuit me demanu
herodis. & de om̃i expecta¬
tione plebis iudeorum:
uob modis petre extranos
ducimur: quia autper
cogitationis lapsum subnos¬
met ipsos recedimus. aut ꝑ

Expanded text:
An illum secum fuisse dicimus, An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abunfuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . uobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per
Abbreviated transcription (Latin):
uultu placido acmente
tranquilla: conuocatos fr̃s
quare in meista facere uo-
liustis.e Numquid non
prius dixi . quia ur̃is ac meis
morib. minime conueniret.
Ite. & iuxta mores ur̃os
uobis patrem quęrite : quia¬
me post hac habere minime
potestis Tunc ad locum
dilectȩ solitudinis rediit:¬
& solus insuꝑni inspectoris
oculis habitauit secum:
PE TRUS
Uinus patenter intelligo:
quid namsit habitauit
secum:
GRE GORIUS
isc̃s uir contrasẽ una¬
nimiter conspirantes. suȩq
conuersationi longe dissi¬
miles coactos diu sustinẽre
uoluiss&: fortasse sui ui-¬
goris usum. & modum
tranquillitatis excederet :
atq a contemplationis lu¬
mine. mentissuȩ oculum
declinasset: Dũq cotidie
illorum in correctione fati¬
gatus minus curaret sĩa.
& se forsitan relinqueret: & illos
non inueniret: Nam quotiens
ꝑcogitationis motum nimie
extranos ducimur : & nobiscũ
sumus. & nobiscum non sumus :
quia nos met ipsos minime
uidentes. per alia uagamur:

Expanded text:
vultu placido, mente vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres quare in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, t se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur.
Abbreviated transcription (Latin):
dextram leuamq partem
deflectere a conuersationis
itinere licẽret: suscepti fr̃s
insane seuientes. sem& ipsos
prius acusare cȩperunc
quia hunc sibi pre esse popos.¬
cerant: quorum scilic& torti¬
tudo: in norma eius rectitu¬
dinis offendebat: Cunq
sibi sub eo conspicerent ił¬
licita non licere. & se dolerent
a ssueta relinquere. durũq
esset quod inmente ueteri
cogebantur noua meditari.
sicut prauis morib semper
grauis est uita bonorum:
tractare decius aliquid
morte conatisunt Qui
inito consilio : uene̾num
uino miscuerunt: Et cũ
uas uitreum in quo ille pesti¬
fer potushabebatur recum¬
benti patri exmore monaste¬
rii adbenedicendum fuiss&
tensa manu signũ crucis
edidit. & uas quod longius
tenebatur : eodem signo
rupit: Sicq confractũ ÷ :
acsi in illo uase mortis. ꝓ
cruce lapidem dedisset:
Intellexit ꝓtinus uir dĩ. quia
potum mortis habuerat qđ
portart non potuit signũ
uitgãtq ilico surrexit. et

Expanded text:
dexteram laevamque partem dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset Benedictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est: & obsequiis la¬
boribq fatigari: Cũ uero
iam mentis aetate tranquilla.
calor recesserit tẽptationis.
custodes uasorum sunt :
quia doctores animarum
Fateor. placet quod dicis:
Sed quia ꝓlati testimonui
clausa reserasti: quȩso ut
de uita iusti. debeas eaquȩ
sunt inchoata ꝑcurrere:
GREGORIUS
ecedente igitur temp¬
tatione: uirdĩ quasi
spinis erutis. exculta terra:
deuirtutum segete feratius
fructum dedit Prȩconio
itaq. eximiȩ conuersatio¬
nis: celebre nomen eius
habebatur: Non longe
aũt monasterium fuit.
cuius congregationis pat̃
defunctus est: om̃isq ex
tio ad eundem uenerabilẽ
benedictum uenit. & mag¬
nis precib ut eis preesse
deberet petut: Qui diu
negando distulit: suis illo¬
rumq fratrum moribus
conuenire non posse p̃dix̃:
Seduictus quandoq pre¬
cibus : assensum dedic:
Cunq in eodem monaste¬
rio regularis uitȩ custo¬
diam teneret. nulliq ut
prius ꝑ actus illicitos in

Expanded text:
necesse est, et obsequiis lanecesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. Gregorius. Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex tio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit acorpore uulnus
mentis. quia uoluptatem
traxit indolorem: Cunq
extinxit quod illicite ar¬
debat intus: Uicit itaq
peccatũ: quia mutauit in¬
cendium: Ex quo uidelic&
tẽpore sicut post discipulis
ipse ꝑhibebat. ita in illo est
temptatio uoluptatis edomita.
uttale inse aliquid minime
sentiret: Coeperunt post¬
modum multi iam mundũ
rlinquere : atq ad eius
magisterium festinare:
Liber quippe atẽptationis
uitio: iure iamfactus est
uirtutum magister: Vnde
& ꝑ morsen precipitur ude
uitȩ auinginti quinque
annis & supra ministrare
debeant: ab anno uero quin¬
quagesimo. custodes uaso¬
rum fiant: PETRUS :¬
am quidem ꝓladi testimo¬
nii mihi aliquantulum
intellectus interlucet: sed
tamen hoc plenius posco
iquet petre. quod in iuuen¬
tute carnis temptatio fer-¬
ueat: ab anno aũt quinqua¬
gesimo. calor corporis fri¬
gescit: Uasa aũt sacra: sunt
fidelium mentes: Electi
uero cũ adhuc int̾ẽptatione.
sunt. sub esse eos acseruire

Expanded text:
eduxit a corpore vulnus eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , vitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi quet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire
Abbreviated transcription (Latin):
dum solus esset: temp¬
tator a ffuit: Nam nigra
paruaq auis quae uulgo
merula uocatur circa eius
faciem uolitare coepit: eiꝰq
uultui inportune insistere.
ita ut capi manu posset :
si hanc uirsc̃s tenere uoluiss&:
Sed signo crucis edito: re¬
cessit auis: Tanta autem
carnis temptatio aui eadẽ
recedente secuta est: quan¬
tam uirsc̃s num quã fuerat
exꝑtus: Quandam nãq
aliquando feminã uiderat :
quam malignus sp̃s ante
eius mentis oculos reduxit:
Tantoq igni serui dĩ animũ
inspetie illius accendit:
ut se in eius pectore amoris
flamiauix caperet: et iam
poene deserere heremum.
uoluptate uictus deliberaret
Cum subito suꝑnę grãe
respectu. ad semet ipsum
reuersus est: atq urticarum
& ueprium iuxta densa sub¬
crescere frutecta conspiciens
exutus indumento. nudũ sẽ
in illis spinarum aculeis &
urticarum incendiis ꝓiecit:
Ibiq diu uolutatus: toto
ex eis corpore uulneratus
exiit: Et ꝑcutis uulnera

Expanded text:
dum solus esset, tendum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
quod pascha est: qui a uidere
te merui: Longe quippe
ab hominib positus : quia
die eodem paschalis esset¬
sollemnitas ignorabat:
Uenerabilis aũt presbiter:
rursus a sseruit dicens:
Ueraciter hodie resurrec¬
tionis dominicȩ paschalis
dies est: abstine̾re tibi om̃ino¬
minime congruit. quia et
ego adhoc missussum: ut¬
dona om̃i potentis dñi pa¬
riter sumamus: Benedicen¬
tes igitur dm̃: sumpserunt
cybum: Expleta itaque
refectione & colloquio: ad
aecdesiã presbiter recessit:
odem quoq tempore.
hunc inspecu lati tantẽ
&iam pastores inuenerunt:
Quem dum uestitum pellib
inter frucecta cernerent.
aliquam bestiam esse credi¬
derunt: Sed cognoscentes
dĩ famulum: eorum multi
adpietatis gr̃am ab estiali
mente mutati sunt: Nom̃
itaq eius: ꝑ uicina loca
q est ut exillo iam tempore:
a multis frequentari coepiss&:
quicum ei crbos deferrent
corporis : ab eius ore in suo
pectore alimenta referebant
UA DAM uero die.

Expanded text:
quia Pascha est, quia videre quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca que est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant uadam vero die
Abbreviated transcription (Latin):
uidens. alterius refectoni:
cum quadam sub mitti die¬
panem conspiceret. iacta¬
uit lapidem: & cincihabulũ¬
fregit Romanus tamen horis
congruentib : ministrare non
qui escere. & benedicti uitam
in exemplo hominibus de¬
monstrare. ut posita super
candelabrum lucerna clarẽs¬
ceret. quatinus om̃ib qui
indomo dĩ sunt luceret: cui¬
dam presbitero longius
manenti. qui refeccionẽ sibi
impaschali festiuitate para¬
uerat: ꝑuisum dñs apparere
dignatus est dicens: Tutibi
delitias preparas: & seruus
m̃s illo in loco fame cruciat᷑:
Quiꝓtinus surrexit: atq
in ipsa sollempnitate pas¬
chali. cum alimentis quȩsibi
parauerat ad locum et tendit.
&uirum di ꝑ abrupta mon¬
tium: ꝑ concaua uallium.
ꝑdefossa terrarum quesiuit:
cumq latere inspecu rep¬
perit Cumq oratione
facta. benedicentes dm̃ con
colloquia. isqui aduencrat
pres biter dixit: Surge
sumamus cybum: quitt
hodie pascha est: Cui uir
dĩ respondit dicens: Scio

Expanded text:
videns, et alterius refectioni, videns, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulufregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio
Abbreviated transcription (Latin):
pergeret : monachus quidã
romanus nomine huncꝰ
cuntem repperit. quoten¬
deret inquisiuit: Cuius
cum desiderium cognouisset.
& secretum tenuit. & ad iu¬
torium impendit: eiq sc̃ȩ
conuersationis habitum
tradidit. & inquantũ
licuit ministrauit: Uir
aũt dñi ad eundem locum
specu se cradidit: tribq annis
excepto romano monacho
hominib in cognitus man
sit: Qui uidelic& romanus:
non longe in monasterio
sub dã dati patris regula
degebat: Sed pie eiusdẽ
patris sui oculis furabatur
horas : & quȩ sibi ad man¬
ducandum subripere
poterat. dieb certis bene¬
dicto panem ferebat:
a romani cella iter non
erat: quia excelsa dẽsuꝑ
rupis eminebat: Sed ex
cadem rupe longissimo
fune religatum: romanus
deponere panẽ consuẽue¬
rat: In qua &iam resti.
paruum cintinabulum
insẽruit : ut ad sonũ tintin¬
nabuli uirdĩ cognoscer&
quando sibi romanus panẽ
preberet. quem edens
acciperet: Sed antiquus
hostis unius caritati in¬

Expanded text:
pergeret, monachus quidam pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum specu se tradidit tribusque annis, excepto Romano monacho, hominibus incosit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati in
Abbreviated transcription (Latin):
crimis in orationem dedit:
Qui ab oratione surgens. ita
iuxta se uas sanum repperit:
Mox aũt nutricem suam
blande consolatus: ei sanum
capisterium reddidit. quod
fractum tulerat: Quȩ rẽs in
loco eodem acunctis est ag¬
nita. atq intanta ammira¬
cione habita: ut hoc ipsum
capisterium cius loci incolȩ
in eccłiȩ ingressu suspende¬
rent. quatinus & prescnte̾s
& sccuturi om̃s agnoscerent.
benedictus puer conuersa¬
tionis grãm aquanta ꝑfec¬
tione coepisset: Quod annis
multis illic ante oculos
om̃ium fuit. & usq adhaec lango¬
bardorum tempora. suꝑ fores
aeccłiae pependit: Sedbene¬¬
dictus plus appetens mala
tricem suam occulte fugiens.
deserti loci secessum petiit :¬
cui sub lacus uocabulum est:
Qui a romana urbe qua¬
draginta fere milib distans:
frigidas atq ꝑspicuas
emãnat aquas: Quȩ illic
uidelicet aquarum habun¬
dantia. in extenso prius
lacu colligitur: ad postrẽ¬
mum uero inamnem diri¬
uatur: Quo dumfugiens

Expanded text:
crymis in orationem dedit: crymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit utMox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala tricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
si monasterio p̃fuit. sim¬
plicio uero: qui congrega¬
cionem illius posteum ter-¬
tius rexit. honorato &iam:
quinunc adhuc celle eius
inqua prius conuersatus
cum iam relictis lic terarum
studiis. petere deserta
decreuisset : nutrix quae
hunc artius amabat. sola
secuta est:.
unq ad locum uenissent
qui efide dicitur. multisq
honestioribus uiris caritate
seillic detnentib. inbeati
petri apłi aeclia demoraren¬
tur : predicta nutrix illius.
ad purgandum triticum.
auicinis mulieribus prestari
sibi capisterium petut:
Quod suꝑ mensam in caute
derelictum: casu accidente
fractum est: Sic quoq ut
induab partib inueniretur
diuisum: Quod mox ut¬
rediens nutrix illius inuenit:
uehementissime flere cepit.
.quiauas quod prestitum
acceperat: fractũ uidebat:
Benedictus aũt religiosus
& pius puer. cum nutricem
suam flere conspiceret: eius
dolori conpassus. ablatis
secum utriusq fracti capis¬
teru partibus: sese cumla¬

Expanded text:
si monasterio praefuit; Symsi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus cum jam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum la
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso pueritię suȩ tempore
corgerens senile: aetatem
quippe morib transiens:
nulli animũ uoluptati dedit:
Sed dum in hac terra adhuc
esset. quo temporaliter
libere uti potuisset: despexit
iam quasi aridum mundũm
cum flore: Quiliberiori
genere exprouincia nursiae
exortus: romȩ liberalibus¬
aparentib fuerat: Sed cũ
in eis multos ire ꝑabruta
uiciorum cerneret: eum quẽ
quasi in ingressu mundi
posuerat retraxit pedem.
nesiquid desciencia eius
attingeret. ipse quoque
post modum quasi in im¬
mane pręcipitium totus
iret: Despectis itaque
litterarum studiis. relicta
domo rebq patris. solidõ
placere desiderans : scãe
conuersationis habitum
quesiuit: Recessit igitur
scienter nescius : & sapieuter
indoctus. Huius ego om̃ia
gesta nondidici: sed pauca
quȩ narro. quat tuor
discipulis illius referentibus
agnoui: constantino scilic&
reuerentissimo ualde uiro.
qui ei inmonasterio regimine
successit: ualentiniano quoq
qui annis multis lateranen¬

Expanded text:
ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibtraditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranen
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Calicem quidem meum
bibetis: sedere aũt ad dexterã
meam uel ad sinistram non est
meum dare uobis: Quid aũt
calicis nomine. nisi passionis
poculum signat. Et nimirũ¬
cũ constet quia iacob inpassione
occubuit. iohannes uero in
pace ȩcłiȩ quieuit: Incunc¬
tanter colligitur. ẽẽ. et sine
aꝑta passionẽ martirium
quando & ille calicem dñi bibere
dictus est: qui exꝑsecutione
mortuus nonest: Dehis t̾alibus¬
aũt tantisq uiris quorũ suꝑius
memoriam feci curdicamus
quia si ꝑ secutionis tempus exis¬
ttret martires esse potuissent:
quia occulti hostisinsidias tole¬
rantes. suosq in hoc mundo ad¬
uersarios diligentes. cunctis
carnalib desiderus resistentes.
ꝑ hoc qđ sẽ om̃i potenti dõ incorde
mactauerunt. &iam pacis tẽpore
martires fuerunt. dũ nr̃is modo
temporib. uiles quoq et secula-¬
res uitȩ ꝑsonas dequib incȩ¬

Expanded text:
idem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter colligitur, esse et sine aperta passione martyrium, quando et ille calicem Domini bibere dictus est, qui ex persecutione mortuus non est. De his autem talibus tantisque viris, quorum superius memoriam feci, cur dicamus quia si persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo temporibus viles quoque et saecularis vitae personas, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
uosunt petre martirii genera.
unũ in occulto: alterũ quoq.¬
inpublico: Nam&si ꝑsecutio
desit exterius. martiru meritũ
in occulto est: cum uirtus ad pas¬
sionẽ prompta flagrat in animo
Quia enĩ esse possit et sincapta
passione martirium : testatur
incuuangelio dñs. qui zebedei
filiis adhuc ꝑ infirmitatẽ
mentis maiora sessionis loca
querentib: dicit: Potestis bibe¬
re calicem. quẽ ego bibiturus

Expanded text:
uo sunt, Petre, martyrii genera, uo sunt, Petre, martyrii genera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia enim esse possit et sine aperta passione martyrium, testatur in Evangelio Dominus, qui Zebedaei filiis adhuc prae infirmitate mentis majora ses ionis loca quaerentibus dicit: Potestis bibere calicem quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
sibiq ilicito matrimonio con
iunxit: Quod mox ut uir dñi
cognouit. ei ꝑquos potuit. quȩ
fuerat dignus audire mandauit
Cunq ille sceleris sui conscius
timeret. atq aduirũ dĩ acce¬
dere nequaquã p̃sumeret. ne
forte hunc aspere ut delinquen¬¬
tes solebat increparet : fecit
oblationes suas. et eas inter alioꝵ
oblationes misit: ut eius munera
saltem nesciendo susciperet: Sed
cum coram eo fuissent oblatio¬
nes om̃ium deportatȩ : uir dñi
tacitus stetit. singulatim om̃s
considerare studuit : & om̃s alias
eligens. atq seorsum ponens:
oblationes quas isdem carterius
Ite etdicite ei: Oblationem
suã om̃ipotentidõ tulisti. et
mihi tuas oblationes transmit.¬
tis. Ego oblationẽ tuã non
accipio: qui a suam abstultsti
dõ: Qua exre actũ est ut
p̃sentes quoq magnus timor
inuãderet : cum uir dñi tam
scienter deabsentib iudicaret:
PETRUS
Multos horũ suspicor martiriũ
subire potuisse: sieos co tẽpore¬

Expanded text:
sibique illicito matrsibique illicito matriunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, per quos potuit que fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille sceleris sui conscius timeret atque ad virum Domini accedere nequaquam presumeret, ne forte hunc aspere, ut delinquentes solebat, increparet, fecit oblationes suas easque inter aliorum oblationes misit, ut eius munera saltem nesciendo susccum coram eo fuissent oblationes omnium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigillatim omnes considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, oblationes quas idem Carterius Ite et dicite ei: Oblationem suam omnipotenti Domino abstulisti, et mihi tuas oblationes transmittis? Ego oblationem tuam non accipio, quia suam abstulisti Deo. Qua ex re factum est ut praesentes quosque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subire potuisse, si eos tempus pe
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ eius celebre nomen
haberetur. nullusq ultra
p̃sumeret cius cellulã: nisi hu¬
militer intrare: Sepe uero
apes eius comedere conabantur:
Quos ille dep̃hensos. ferula
quã portare manu consueuerat :
cedebat: Ante cuius uerbera.
formidare uix poterant. excius
manu ictus ferulȩ ꝑtimescebaN:
Huius studium fuit nihil in
hoc mundo habere : nihil quȩ¬
rere: Om̃s qui ad se caritatis
causa ueniebant: ad aeternę
uitȩ desideria accendere curabat:
Siquando aũt quorumlib&
culpas agnosceret: nũquã ab in¬
crepatione pasceret. sed amoris
igne suscensus : studebat in cis
uehementer ꝑlinguam seuire:
Consuetudinem uero uicini
uellonge positi eiusdem loci
accolȩ fecerant: ut dieb singu¬
lis ꝑ ebdomadam. unus quisq
ei oblationes suas transmitteret.
ut. ẽẽt. quod ipse ad se uenientib
offerre potuisset: Quodam
uero tẽpore. possessor quidam
carterius nomine in mundo
desiderio deuictus. quandam
sci monialẽ feminã rapuit:

Expanded text:
gentem ejus celebre nomen gentem ejus celebre nomen haberetur, nullusque ultra praesumeret ejus cellulam nisi humilis intrare. Saepe vero apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera iformidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementer per linguam saevire. Consuetudinem vero vicini vel longe positi ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset quod ipse ad se venientibus offerre potuisset. Quodam vero tempore possessor quidam, Carterius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit,
Abbreviated transcription (Latin):
acmenbra solidata sunt: ita ut
solutionis illius signa ulterius
nulla remanerent: Sed si cuncta
quȩ in eius eccłia gesta cognouimꝰ
euoluere conamur : ab om̃ium
iã ꝓculdubio narratione conti.¬
cẽscimus: Unde necesse est ut
ad modestos patres quorũ uita
ꝑitali& ꝓuintias claruit: nar¬
ratio senr̃a. retorqueat :¬
DE MOSNA MONACHO
SOLITARIO XX¬
quidã uenerabilis uir moenas
nomine. solitariã uitã ducebat:
qui nr̃orũ multis cognitus.
antehoc ftreest decennium de¬
functus: Decuius operis
narratione. unũ auctorẽ non
infero: quia pene tot mihi in eiꝰ
uita testessunt: quot samnii
ꝓuntiã nouerunt: Hic itaq
nihil adusũ suũ aliud: nisi pauca
apium uascula possidebat:
Huic cũ longobardus quidam
in eiusdem apib rapinã uoliuis¬
set ingerere: prius ab eõdem
uiro uerbo correptus est: & mox
ꝑmalignũ sp̃m ante eiꝰ uestigia
uexatus: Qua exre factũ est
utsicut apud om̃s incolas: ita
&iam apud eandẽ barbaram

Expanded text:
ac membra solidata sunt, ut ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolvere conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueatDe Mena monacho solitario. Nquidam venerabilis vir, Menas nomine, solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus, ante hoc fere decennium defunctus est. De cujus operis narratione unum auctorem non infero, quia pene tot mihi in ejus vita testes sunt, quot Samnii provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliud, nisi pauca apum vascula possidebat. Huic cum Langobardus quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus est, et mox per malignum spiritum ante ejus vestigia vexatus. Qua ex re factum est ut sicut apud omnes incolas, ita etiam apud eamdem barbaram
Abbreviated transcription (Latin):
deillo habẽret aestimationem:
Nãcũ quȩdam puella paralitica
incius ȩccłia ꝑmanens manib
rẽperet. & dissolutis renib: corpus
ꝑterrã traheret: diũq ab eõdem
beato petro apło peteret: ut sanari
mereretur: nocte quadam ẽidem
ꝑuisionẽ astitit &dixit: Uade
ad a contium mansionarium. et
roga illũ: atq ipse tẽ saluti resti¬
tuet: Cunq illa detanta uisione
certa esset sedquis esset acontius
ignoraret : cepit huc illucq ꝑ
ecłiȩ locasẽ trahere. ut quis
esset a contius inuestigaret:
Cui repente ipse factus est ob¬
uiam quẽ querebat: eiq dixit
Rogotẽ pater: indica mihi quis
est acontius custos Cui ille
respondit: Egosũm: At illa in¬
quit: Pastor & nutritor ñrbeatꝰ
petrus apłs. ad te memisit : ut
ab infirmitate ista liberare mẽ
debeas: Cui ille respondit:
Si abipso misa ẽs: surge: Eiꝰq
manũ tenuit: et eam instatu suo
ꝓtinus erexit: Sicq exilla
hora. om̃s in eius corpore nerui

Expanded text:
de illo haberet aestimationem. de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanens, manibus reperet, et dissolutis renibus corpus per terram traheret, diuque ab eodem beato Petro apostolo peteret ut sanari mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta visione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit huc illucque per ecclesiae loca se trahere, ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihi quis est Acontius custos? Cui ille respondit: Ego sum: At illa inquit: Pastor et nutritor noster beatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirmitate ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso missa es, surge. Manumque ejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid ꝓeiuis ueneratione
agerent: ipsehoc ꝓmercede
retributionis. sine intermissione
semꝑ uideret: PETRUS
i hi hoc nontã apparet mirũ
quia uisus est sedquia isqui eum
uidit. cum sanus esset egrotauit᷑
GREGORIUS
Quid suꝑ hac rẽ mireris petree
Nũquidnam mente excidit.
quia cumdanihel ꝓpheta
magnã illã acterribilẽ uisionẽ
uidit. exqua &iam uisione
contremuit ꝓtinus adiunxit
Etego elangui. et egrotaui
ꝑdies plunmos . Caro enim
eaquesunt sp̃s cãperẽ nonualet :
&idcirco nonnũquã cum mens
humana ultra sẽ aduidendũ
ducitur. necesseest ut hoc carne¬
um uasculũ qđ ferre talenti
pondus nonualet: infirmetur
PETRUS
Icrupulum cogitationis meae :¬
aꝑta ratio dissoluit:
DEACONTIO MANSIOMRIO
tẽpora sicut nr̃i seniores refer̃
custos ȩcdiȩ. a contius dictus est
magnę humilitatis atq graui¬
tatis uir: ita om̃i potenti deo
fideliter seruiens. ut cidẽ beatus
petrus apłs signis ostenderet: quã

Expanded text:
quidquid pro ejus veneratione quidquid pro ejus veneratione agerent, ipse hoc pro mercede retributionis sine intermissione semper videret? PETR. Mihi hoc non tam apparet mirum quia visus est; sed quia is qui eum vidit, cum sanus esset, aegrotavit. GREGOR. Quid super hac re miraris, Petre? Nunquidnam menti excidit, quia cum Daniel propheta magnam illam ac terribilem visionem vidit, ex qua etiam visione contremuit, protinus adjunxit: Et ego elangui, et aegrotavi per dies plurimos ? Caro enim ea quae sunt spiritus capere non valet; et idcirco nonnunquam cum mens humana ultra se ad videndum ducitur, necesse est ut hoc carneum vasculum, quod ferre talenti pondus non valet, infirmetur. PETR. Scrupulum cogitationis meae aperta ratio dissolvit. De Acontio mansionariotempora, sicut nostri seniores referunt, custos ecclesiae Acontius dictus est, magnae humilitatis atque gravitatis vir, ita omnipotenti Deo fideliter serviens, ut idem beatus Petrus apostolus signis ostenderet quam
Abbreviated transcription (Latin):
prenestinam urbem. inbcati
petri apłi monasttrio gestũ est:
uisne aliquid etiam inhac urbe
de cius ȩccłiȩ custodib. ubi sa¬
cratissimum corpus illius est
positum audire .o PETRUS
olo atq id utfiat magnope
deprecor: xxI Detheo¬
DORO MANSIONARIO ECCLE
quitheodorum cius a ecclesiae
custodem nouerunt: cuius
narratione innotuit res quȩ
ei contigit ualde memorabilis.
quod quadam nocte dũcitius
admelioranda iuxta ianuam
luminaria surrexisset: ex more
inligneis gradib sublãpade
positis stabat. & lampadis
refouebat lumen: Cũ repente
beatus petrus apłs instola
candida deorsum inpauim̃to
constitit: eiq dixcit: Conliber.¬
te. quare tãcicius surrexisti.
Quodicto: ab oculis aspicien¬¬
tib euanuit: Sedtantus in eo
pauor irruit: ut tota in illo
corporis uirtus deficeret. et
ꝑdies multos destra tu suo
surgere nonualeret: Qua inrẽ:
quid isdem beatus apłs seruicnꝰ¬
tib sibi uoluit. nisi p̃sentiam
sui respectus ostendere: Quia

Expanded text:
Praenestinam urbem in beati Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est positum, audire? PETR. Volo, atque id ut fiat magnopore deprecor. 331 doro mansionario ecclesqui Theodorum ejus ecclesiae custodem noverunt, cujus narratione innotuit res quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebat lumen. Tunc repente beatus Petrus apostolus in stola candida deorsum in pavimento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos de stratu suo surgere non valeret. Qua in re quid idem beatus apostolus servientibus sibi voluit, nisi praesentiam sui respectus ostendere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ambos nos capiet De¬
functus itaq est: atq insepulchro
eodem quod sibi prerbiter pa¬
rauerat positus: Mox quoq
et presbiterum. corporis lan¬
guor secutus est: Quo languore
crescente: citius prb̃t uitam
finiuit: Cunq ad sepulchrumi
quodsibi ipse parauerat. corpus
illius fuisset afr̃ib deportatũ:
aꝑto eodem sepulchro. uderuis
om̃s quiad erant locũ non esse
ubi poni potuisset: quia corpꝰ
patris monasterii qđ illic ante
positum fuerat. om̃e illud sepul.¬
chrum tenebat: Cunq fr̃s
qui presbiteri corpus detulerant.
factam sibi sepeliendi difficul¬
tatem uiderent: unus eorum
exclamauit dicens: O pater
ubiest qđ dixisti. quia sepul¬¬
chrum istud ambos uõs caper&:
Ad cuius uocem subito cunctis
uidentib. abbatis corpus quod
illic antehumãtum fuerat et
supinum iacebat. sese conuerait
inlãtere: & uacantẽ sepulchri
ille locus caperet. sicut uiuus
ꝓmiserat. mortuus impleuit:
Sed quia hoc qđ p̃dixi apud

Expanded text:
tuum ambos nos capit. Detuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paraverat positus. Mox quoque et presbyterum corporis languor secutus est, quo languore crescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratres qui presbyteri corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et vacantem sepulcri ille locus caperet, sicut vivus promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud
Abbreviated transcription (Latin):
qđ narrõ miraculũ: qđ ciꝰdẽ
monasterii monachi se nosse
testabantur: In eo namque
monasterio pater fuit uir uitȩ
uenerabilis. quiquendam
monachũ nutriens: usq ad re-¬
uerend os ꝓuexit mores: Cunq
eum intimore dñi uideret ex¬
creuisse: ineodem sibi monaste¬
rio tunc presbiterũ fecit ordi-¬
nari: Cui post ordinationem
suam. quia non longe ab. eẽt.
eius exitus: reuelatione indica¬
tum est: A p̃dicto aũt patre
monasterium petut. quatinus
ei concederet: ut sibi sepulchrũ
pararet: Cui ille respondit:
Anteti quidem ego moriturus
sum. sedtamen uade. & sicut uis:
prepara sepulchrum tuum:
Recessit igitur: & p̃parauit:
Cum non post multos dies senex
pater febre p̾uentus. ad extrema
ꝑuenit: atq assistenti pres bitero
iussit dicens: Intuo sepulchro
mẽ põne: Cunq ille diceret.
scis quia ego modote secuturus
sum: utrosq capere non potest:
abbas ꝓtinus respondit dicens:
Itafac utdixxi : quia sepulchrũ

Expanded text:
quod narro miraculum, quod ejusdem quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revelatione indicatum est. A praedicto autem Patre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum