comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit:econtra in arena gressum
figit: quia mentes quas humor
carnalis concupiscentie emollit in¬
habitat: Hinc adño iob dicitur.
subumbrã dormit in secreto cala¬
mi. in locis humentib: id est inlu¬
bricis ⁊ in uoluptuosis cordib re¬
quiescit Quem dñs in locis hum̃¬
tib dormire ꝑhibet: hunc iohan¬
nes suꝑ arenam stare affirmat:
Et uidi demari hoc est de multitu¬
dine repborum. uel de ꝓfunda ꝑfi¬
dia uideorum bestiam ascendentẽ.
id est antixp̃m Ubi enim in sacro
eloquio singłariter bestia ponit᷑.
ipse malignorum spirituum pͥn¬
ceps. ꝑ illam designatur: unde est.¬
⁊ bestia agri scindet eos: ⁊ ysaias.
mala bestia non transibit ꝑ eamz
Ubi uero pluraliter: uel uniuersa
demonium potentia. uel bestiales
hominum motus exprimuntur.

Expanded text:
invenit. E contra, in arena gressum invenit. E contra, in arena gressum figit, quia mentes quas humor carnalis concupiscentiae emollit, inhabitat. Hinc a Domino Job dicitur: Sub umbra dormit in secreto calami, in locis humentibus , id est, in lubricis et voluptuosis cordibus requiescit. Quem ergo Dominus in locis humentibus dormire prohibet, hunc Joannes super arenam stare affirmat. CAPUT XIII. Et vidi de mari. Hoc est de multitudine reproborum, vel de profunda perfidia Judaeorum. Bestiam ascendentem. Id est Antichristum. Ubi enim in sacro eloquio singulariter bestia ponitur, ipse malignorum spirituum princeps per illam designatur. Unde est: Bestia agri scindet eos. Et Isaias: Mala bestia non pertransibit per eam. Ubi vero particulariter, vel universa daemonum portenta, vel bestiales hominu
Abbreviated transcription (Latin):
tum his quippe diabolus maximũ
babet conflictum. uixta illud apłi.
quidem ⁊ reꝓbi mala: s non aduer¬
sus eos cdiabolus intorquet bellum:
quod nequaquam fieri potest. nisi
int̾ duas partes contrarias: S cũ
dicit᷑ primũ qui custodiunt man¬
data di. ⁊ deinde infertur fidem ih̾u:
sic uident᷑ hec uerba sonare. quasi
ante fidem bona oꝑa possint esse cũ
prius sit credere. ac si eandem fidem
oꝑib fulcire: s sciendum. qd̃ ideo
manclata prius ponuntͦ. quia cari¬
tas que in mandatis constat ma¬
ior est omnib uirtutib: licet fides
sit uia ad dm̃: unde apłs. nunc
manent fides. spes. caritas tria hec:
maior autem horum est caritas:
Quare maior: Quia cetere transi¬
bunt: caritas ꝑmanebit in electis:
co non supra petram. s suꝑ arenã
stetisse diciuir: Cunctis enim liquet.
quia serpens inpetra uestigium ha¬
bere non ualet: arene uero queq
loca tenigerit. signa sui corporis re

Expanded text:
Cum his quippe diabolus maximum Cum his quippe diabolus maximum habet conflictum, juxta illud Apostoquidem et reprobi mala, sed non adversus eos diabolus intorquet bellum, quod nequaquam fieri potest, nisi inter duas partes contrarias. Sed cum dicitur primum qui custodiant mandata Domini, et deinde infertur: Et fidem Jesu, sic videntur verba haec sonare, quasi ante fidem bona opera possint esse, cum prius sit credere, ac si eamdem fidem operibus post fulcire. Sed sciendum, quod ideo mandata prius ponuntur, quia charitas quae in mandatis constat, major est omnibus virtutibus, licet fides via sit ad Deum. Unde Apostolus: Nunc manent fides, spes, charitas, tria haec, major autem horum charitas . Quare major? quia caeterae transibunt, charitas permanebit in electis. co non supra petram, sed super arenam stetisse dicitur. Cunctis enim liquet, quia serpens in petra vestigium habere non valet. In arena vero quaeque loca tetigerit, signa sui corporis rel
Abbreviated transcription (Latin):
osire. quã qued pualiuit inca¬
pide ft iratus draco in mulierẽ.
et contra sca̾m eccł̃iam que sine
hei mulier appellatur quia sp̃ua¬
ado filios generas: abut facere
Qlium cum reliquis quierant de
semine eiꝰ fẽcit quidem draco pli¬
um cum his qui fuerunt antedo¬
in aduentum boni. sicut fuit
abraham ysart ⁊ iacob ⁊ multialix.
s amplius post aduentum filii
di cepit seiure cum reliquis qui
uariis tormentis cruciauit:. Semen
quippe mulieris. uerbum intelligi¬
tuir predicationis: quo nascuntur
homines ⁊ filii łi efficiunt᷑. Tanto
aum cliabolus amplius seuit ad¬
uersus eccl̃ie membra: quanto a p̃¬
cedentib diuino munere roborati
uictus est: Hinc est qd̾ expulsus
abhomine. cum septem aliis neqͥo¬
rib recdire describitur: Qui custodi¬
unt manclata cłi: quib scilicet in
lege p̃cipitur. non occides. non fur¬
tum facies. ⁊ cet̾a. his si milia: Et ha¬
bent testimonium ih̃u: id est fidem
illiuis retinent corde.⁊ornant opere:

Expanded text:
re, quam quod praevaluit in capite. Et iratus est draco in mulierem. Id est, contra sanctam Ecclesiam quae, sicut dixi, mulier appellatur, quia spirituales filios generat. Et abiit facere praelium cum reliquis de semine ejus. Fecit quidem draco praelium cum his, qui fuerunt ante Domini adventum boni, sicut fuit Abraham, Isaac et Jacob, et multi alii, sed amplius post adventum Filii Dei, coepit saevire cum reliquis, quivariis tormentis cruciavit. Semen quippe mulieris verbum intelligitur praedicationis, quo renascuntur homines, et filii Dei efficiuntur. Tanto enim diabolus amplius saevit adversus Ecclesiae membra, quanto a praecedentibus divino munere roboratis victus est. Hinc est quod expulsus ab homine, cum septem aliis nequioribus redire describitur. Qui custodiunt mandata Dei. Quibus scilicet in lege praecipitur: Non occides, non furtum facies, et caetera his similia. Et habent testimonium Jesu. Id est, fidem illius retinent corde, et ornant opere.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm regnaturꝰ ẽ in eo qd̾ dicimꝰ adueni¬
at regnũ tuũ. Semꝑ quidem ille cũ
patre regnat. scdmn qd̾. ẽ filiꝰ dei. u̾bũ
dei: u̾bum ꝑ qd̾ facta sunt omĩa. Pre¬
dixerunt aũ ꝓpħe regnũ eiꝰ. etiã scd̾m¬

Expanded text:
quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniquomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum e
Abbreviated transcription (Latin):
usset quia uenturi ẽent ut raꝑent
eũ ⁊ facerent eum regem: fugit iterũ
in mondem ip̃e solus. Dat᷑ gͣ intelligi
qd̃ dñs cum sederet in monte cũ dis¬
cipulis suis. ⁊ uideret tͣbas ad se ueni¬
entes. descenderat de monte.⁊ circa infe¬
riora loca turbas pauerat. Nam qͦm
fieri potest. ut rursus illuc fugeret ni
si de monte descenderet: Significat gͦ
aliquid. qd dñs de loco alto descendit
ad pascendas turbas: pauit ⁊ ascendit.
pere. ⁊ regem facere: Quid enim: Non
erat rex qui timebat ficri: Rex erat om¬
niũ. ⁊ ñ talis rex qui ab hominibꝰ fie¬
ret: s talis qui hominib regnũ dari⁊
Numqͥd forte ⁊ hic aliqͥd significat nõ
bis iħ cuiꝰ facta u̾ba sunt. Ergo ĩ
hoc qd̾ uoluerunt eum raꝑe ⁊ regẽ fa¬
cere. ⁊ ꝓpt̾ hoc fugit in montẽ ip̃e soluᷤ.
hoc in illo factum tacet: Nichil loquit᷑:
Nichil significat: An forte hoc erat ra¬
pere eum. p̃uenire uelle tempꝰ regni eiꝰ:
Etenim uenerat modo ñ iam regnare:

Expanded text:
nt ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascenditpere et regem facere? Quid enim? non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino: nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Numquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Unde ⁊ quinq illis porticib lan¬
guidi ꝓdebant᷑. ñ sanabant᷑. Iue aũ cu
rauit languidũ ibi: qui ⁊ hic tͣbas de
qͥnq panib pauit. Nam ⁊ suꝑ fenũ
discumbebant. Carnalit̾ gͦ sapiebant
⁊ in carnalib quiescebant. Omĩs eñ
caro fenũ. Que erant aũ illa fragm̃ta.
nisi que popłs ñ potuit manducare. In
gentie que ñ potest caꝑe multitudo. il¬
lis credant᷑ qui idonei sunt ⁊ alios doc¬
re sicut erant apłi: unde duodecĩ cop¬
ni impleti sunt. Factum ẽ hoc ⁊ mira¬
bilit̾ quia magnũ factũ est: ⁊ utilit̾
qͥa spiritualit factum ẽ. Qui tc̃ uidei
admirati sunt: nos aũ ñ miram᷑. cũ
audiuimꝰ. faccum est enĩ ut illi uide¬
rent. scriptũ est aũ ut nos audiremꝰ
Qd̾ in illis oculi ualuer̃t: hoc in nob̾
fides. Cernimꝰ qͥppe animo qd̾ oculis ñ
potuimꝰ. ⁊ p̃lati sumꝰ illis. qm̃ de nob̃
dictũ ẽ. beati qui ñ uident ⁊ credent. ll

Expanded text:
tur? Unde et quinque illis porticibus lantur? Unde et quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille autem ibi curavit languidum , qui et hic turbas de quinque panibdiscumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intgentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est enim ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo, quod oculis non potuimus: et praelati sumus illis, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vide
Abbreviated transcription (Latin):
tans in se:sac̃dotis ⁊ regis. Sacerdotis.
ꝑuictimam quã se ip̃m obtulit pro
nob̾ d̾o. regis. quia regũ ab eo ⁊ aꝑi¬
unt᷑ que clausa portabant᷑. Grãs illi:
impleuit ꝑ se. qd ꝑ uecꝰ testam̃tũ ꝓ¬
mittebat᷑. Et frangi iussit panes fran¬
gendo multiplicati st̃. Nichil uerius
Quinq enim libri moysi. qͣm multoᷤᷤ
libros cũ exponunt᷑. tanqͣm frangendo
id est disserendo fecer̃t. S qͥa ex illo or¬
deo ignorantia pͥmi popłi tegebat᷑. de
qͦ pͥmo popło dictũ est. qͣmdu legit᷑
moyses uelam̃ suꝑ corda eoꝵ positũ
fuerat illo in cruce pendente conscissũ.
Quia gͦ ignorantia popłi erat in lege:
ꝓpt̾ea temptatio illa dñi. ignorantiam
discipli demonstrabat. Nichil gͥ uacat:
omĩa innuunt: s intellectorẽ requir̃.
Nã ⁊ ip̃e numerꝰ pasti popłi. popłm sig¬
nificabat sub lege constitutũ. Cur enĩ
qͥnq milia erant: nisi quia sub legei
rant. que lex qͥnq: libris moysi explica¬

Expanded text:
tans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum pofuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. omnia innuunt, sed intellectorem requirunt: nam et iste numerus pasti populi, populum significabat sub Lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub Lege erant, quae Lex quinque libris Moysi explica
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ enim eadem medulla tegmine palee.
⁊ ip̃a palea tenax ⁊ inherens ẽ: ut cũ
labore exuat᷑. Talis ẽ littera ueteris te¬
stam̃ti. uestita tegminib carnaliũ
sacram̃toꝵ S si ad eiꝰ medullam ꝑue¬
niat᷑. pascit ⁊ saciat. Ferebat gͦ qͥdam
puer quinq panes ⁊ duos pisces Si
q̃ramꝰ qͥs fuerit puer iste. forte popłs
isrł erat. sensu puerili portabat: nec
manclucabat. Iua enim que portabat.
clausa onerabant:aꝑta pascebant.
Duo aũ pisces uident᷑ nob̃ significa¬
re duas illas in ueteri testam̃to sub¬
limes ꝑsonas que ungebant᷑ ad po¬
pulũ scificandũ ⁊ regendũ sac̃doteᷤᷤ
⁊ reges. ⁊ ip̃e in ministerio uenit ali

Expanded text:
tur enim eadem medulla tegmine paleae, tur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
tantos: Cum dixisset phylippꝰ int̾roga¬
tꝰ. ducentoꝵ denarioꝵ panes ñ suffice¬
re. ex quib tanta illa turba reficeret᷑:
erat quidã puer ibi portans qͥnq pa¬
nes ordeaceos ⁊ duos pisces:⁊ ait ihc.
facite homines discumbere. Erat aũ
fenum multũ:⁊ discubuert̃ ferme .uͦ.
milia hominũ. Accepit aũ dñs ihc pa¬
nes. gr̃as egit. Iussit. ⁊ fracti st̃ panes:
positi ante discumbentes. si iam qͥnq:
panes: s qd̃ adiecerat qui creauerat.
qd̃ auctũ erat. ⁊ de piscib qͣntũ suffi¬
ciebat. Parum ẽ turbam illam fuisse
saciatam: etiam fragm̃ta resederunt.
⁊ ip̃a colligi iussa st̾ ne ꝑirent:⁊ imple¬
uer̃t duodecim cophinos fragm̃torũ.
Breuit ut c̾ramus quinq panes intel¬
ligunt᷑ qͥnq libri moysi: merito ñ tri¬
ticei. s ordeacei: quia aduetꝰ testam̃tũ
ꝑtinent. Nostis aũ ordeum ita creatũ.
ut ad medullam eiꝰ uix pueniat᷑. Uesti¬

Expanded text:
tantos? Cum dixisset Philippus interrogatantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite hominefenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ait scriptura. Hoc aũ dicebat temptãs
eũ. discipulũ scilicet phylippũ. quem
int̾rogauerat: ip̃e enim sciebat quid
ẽẽt factuiꝰ. Cui gͦ bono temptabat. ni¬
si quia ignorantiam discipłi demon¬
strabat: Et forte in demonstratione ig¬
norantie discipuli. aliqͥd significauit.
ficet indicare. Ibi enim uidebimꝰ. qͣre
dñs in hoc facto ignorantiã discipli
uoluit int̾rogando qd sciebat ostende¬
re. Nos int̾rogamꝰ nãq aliqͣndo qd nes¬
qͣndo int̾rogamꝰ qd̾ scimꝰ: scire uolenteᷤ
utrũ ⁊ ille sciat quem int̾rogamꝰ. Utrũ¬
q hoc nouerat dñs.⁊ qd̾̃ int̾rogabat sci¬
ebat. Quid enim ẽẽt facturꝰ ip̃e nouerat:¬
⁊ hoc nescire phylippũ similit̾ sciebat.
Quare itaq int̾rogabat. nisi qͥa illiꝰ
ignorantiam demonstrabat: Et hoc qͣ¬
re fecerit. ut dixi post intelhgemꝰ. Andre¬
as ait. Est hic puer qui habet qͥnq: pa¬
nes ⁊ duos pisces: s hec quid sunt int̾

Expanded text:
ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. ficet indicare. Ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nesquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
gas qͥd sit: cum iam uideas. Aliquid ali¬
ud tͥ demonstraturꝰ ẽ. a quo queris ag¬
noscere qd̃ uidisti. Alios ille oculos habet.
alios tu. Nonne similit̾ apices uidetis:
s ñ similit̾ signa cognoscitis. Tu gͦ uides
⁊ laudas: ille uidet ⁊ laudat. legit ⁊ in¬
elligit. Qa gͦ uidimꝰ quia laudauimꝰ:
legamꝰ ⁊ intelligamꝰ. Dñs in monte. mul¬
to magis intelligamꝰ: quia dñs in mon¬
te. u̾bum est in alto. Oinde ñ qͣsi humili¬
ter iacet qd̃ in monte factum ẽ: nec tͣn¬
seunter p̃t̾eundũ est. s suspiciendum.
Turbas uidit. esurientes agnouit mise¬
ricordit̾ pauit: ñ solum ꝓ bonitate. ue¬
rũ etiam ꝓ potestate. Quid enim sola ꝓdeᷤ¬
set bonitas ubi ñ erat panis unde turba
esuriens pasceret᷑: Ni si bonitati a desset po¬
ut si remanerent inanes:s unde pasce¬
rent ñ habebant. In t̾rogauit dñs quot
haberent panes ad turbas pascendas.⁊

Expanded text:
gas quid sit, cum jam videas aliquid. Aligas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. Dominus in monte. Multo magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset pout non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. qui te corrumpit:⁊ uade uoca ui¬
rum tuũ. Uoca ⁊ ueni. ut indelligas
me. Dicit ei mulier. Dñe uideo quia
ꝓph̃a es tu. Cepit uenire uir: ñ dũ ple¬
ne uenit.Opham dñm putauerat.
rat qͥ dem ⁊ ꝓph̾a: nam ⁊ de se ip̃o air. si
ẽ. ꝓph̃a sine honore: nisi in patria sua
Item de illo dictũ est ad moysen. Spł¬
tam eis suscitabo de fr̃ib eoꝵ similẽ
tui: similem scilicet ad formã carul¬
mꝰ. qͥd nob̃ ꝑ illas indicauerit. Ita factũ
hoc qui tantũ inspicit. delectat᷑ puleri¬
tudine facti: ut admiret᷑ artificẽ. Qui
aũ intelligit: quasi legit. Alit̾ enim ui¬
det᷑ pictura: alit̾ uident᷑ littere. Picturã
cũ uideris: hoc est totum. uidisse. laudaᷤᷤ¬
se. lict̾as cum uideris. ñ est hoc totũ. qm̃
cõmoneris ⁊ legere. Et enim dicis cum
uideris litt̾as. si forte ñ eas nosti legere.
qͥd putamꝰ ẽẽ qd̃ hic scriptum ẽ: Int̾ro¬

Expanded text:
erum qui te corrumpit, et vade, voca vierum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelldeo, quia propheta es tu. « Coepit venire vir, sed nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. Erat quidem et propheta; nam de se ipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui ; similem scilicet ad formam carmus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interro
Abbreviated transcription (Latin):
illo ut ñ sit. Hic uir qͥnq illis uiris
in ista muliere ñ successerat. Ubi ens
ñ succedit ille: error dñatur. Nã cu
ceperit anima capax ẽẽ rationis: aut¬
aut a sapientia m̃te regit᷑. aut erro¬
re. S etror ñ regit: s ꝑdit. Post istoi
gͦ qͥnq sensus. mulier illa adhuc er¬
rabat: s error eam uentilabat. Erro
aũ iste ñ erat legittimꝰ uir. s adultes
ideo ei dñs ait. Benedixisti. qͥa si ha¬
beo uirum: quinq enim uiros habi¬
isti.Quinq te sensus carnis pͥmo r¬
erunt: uenisti ad etatẽ utende ratin
nec ad sapientiam puenisti:s ine¬
rorem in cidisti. Ergo post illos qͥnq
uiros iste quẽ habes ñ est tuus uir b
qͥd erat si uir ñ erat. nisi adult̾: Uoi
ttaq ñ adulterũ: s uirũ tuũ: uri¬
tellectu me capias. ñ errore aliqͥd fal¬
sũ de me sentias. Adhuc enĩ errabat
mulier que aqͣm illam cogitabat: eũ
bat: Tolle gͦ hinc inquit istũ adult¬

Expanded text:
illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum bat? Tolle ergo hinc istum adult
Abbreviated transcription (Latin):
gat. ⁊ q̃ ad et̾nitatẽ regat. ⁊ qͥ ad et̾ni¬
tatẽ excolat. ad et̃nitatẽ in struat.
Nlam isti qͥnq sensus ñ ad et̾nitatẽ
nos regunt: s ad ista temporalia uł
appetenda. uł fugienda. ubi uero in¬
tellectꝰ sapientia imbutꝰ regere ceꝑit
aĩam: scit iam ñ solũ fugere foueã.
⁊ ambulare in equali. qd̃ oculi ostẽ.¬
dunt anime infirme. nec tantũ cano¬
ras uoces suauit̾ audire. dissonaᷤ q
repellere: uł blandis odorib delecta¬
ri. putoresq respuere: aut dulceli¬
ne capi. ⁊ amaritudine offendi: aut
lenib mulceri ⁊ asperis ledi. Ista enĩ
omĩa in firme anime st̃ necessaria.
Qa gͥ regiminis adhibet᷑ ꝑ illum in¬
tellectum: Non alba ⁊ nigra discretui¬
rus ẽ: s iusta ⁊ iniusta. bona ⁊ mala
utilia ⁊ mnutilia. castitatẽ ⁊ impud¬
citiam. Hanc ut amet: illam ut ui¬
tet. Caritatem ⁊ odiũ in hac ut sit: in

Expanded text:
gat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeternigat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeternitatem excolat, ad aeternitatem instruat. Nam nisi quinque sensus non ad aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hanc ut amet, istam ut vitet; charitatem et odium, in hac ut sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
sub eadem lege erant. Nam inde illis ⁊
circumcisio inerat S qm̃ angustat nos
Uidet᷑ m̃a faciliꝰ nos posse acciꝑe qͥnq ui¬
ros pͥores anime: quinq sensus corporiᷤᷤ
ẽẽ. Qndo enim quisq nascit᷑. anteqͣm poᷤ
sit uti mente atq ratione: ñ regit᷑ ni si
sensib carnis. Anima in puero parui¬
qd̾ tactu sentit᷑. hoc appetit aut fugit.
Appetit qͥcquid mulcet: fugit qͥcquid
cet uoluptas: offendit dolor. Scdm hoᷤ
qͥnq sensus tanqͣm quinq uiros. priꝰ
uiuit anima: quia istis regit᷑. Quare
aũ uiri dicti sunt: Quia legittimi a
d̾o q̃ppe facti. ⁊ a deo donati anime. In¬
firma est adhuc que istis qͥnq sensibꝰ
regit᷑. ⁊ subistis qͥnq uiris agit᷑. At
ubi uenerit ad annos exerende rationiᷤ.
si eam susceꝑit optima disciplina ⁊
doctrina sapientie qͥnq illis uiris ad
regendũ ñ succedit nisi uir uerꝰ. le¬
gitcimꝰ ⁊ illis melior: ⁊ qui meliꝰ re¬

Expanded text:
sub eadem Lege erant: nam inde illis et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos videtur mihi facilius nos posse accipere quinque viros priores animae, quinque sensus corporis esse. Quando enim quisque nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvuquod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid cet voluptas, offendit dolor. Secundum hos quinque sensus, tanquam quinque viros, prius vivit anima; quia istis regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius re
Abbreviated transcription (Latin):
absens est enim uir: ñ habeo in qͥt ui¬
rum. Et dñs sequit᷑. ⁊ mysteriũ loquit᷑.
Intelligas reuera istam mulierẽ tunc¬
ñ habuisse uirũ: s quo utebat᷑. nescio
qͦ ñ legitimo uiro. adultero magis ꝙͣ
uiro. Et dñs ei. Bene dixisti. qͥa ñ ha¬
beo uirũ. Unde gͦ dixit. uoca uirũ tu¬
um: Audi qͥa bene nouit dñs ñ eam
uirum habere. Dicit ei ⁊ cetera. ne for¬
te putaret mulier ideo dixisse dñm.
bene dixisti quia ñ habeo uirũ. quod
hoc a muliere didicerit. ñ qd̃ ip̃e istud
diuinitate cognouerit:audi ali¬
q̃d qd̃ ñ dixisti. Quinq enim uiros
habuisti:⁊ iste quẽ nc̃ habes ñ ẽ tuus
uir. Hoc uere dixisti. Iterum cogit de
istis qͥnq uiris. subtiliꝰ aliqͥd ꝑscruta¬
ri. Multi qͥppe intellexer̃t. ñ quidẽ ab¬
surde: nec usq qͣq imꝓbabilit̾ qͥnq
uiros mulieris istiꝰ quinoꝵ libros mo¬
ysi. Utebant᷑ enim eis samaritani:⁊

Expanded text:
absens est enim vir: Non habeo, inquit, viabsens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit de istis quinque viris subtilius aliquid perscrutari. Multi quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. d̾s est. Erat enim uerum lum̃. qd̾ il¬
luminat omnẽ hoĩem uenientẽ ĩ hunc
mundũ. Talis lux xp̃c erat. Talis lux
cũ muliere loquebat᷑: ⁊ illa intellectui
ñ aderat. qui illa luce illuminaret᷑. nec
tantũ ꝑfunderet᷑. uerũ etiam frueret᷑.
Ergo dñs tanqͣm di ceret illustrare
uolo. ⁊ ñ est quẽ: uoca in q̃t uirũ tuũ.
adhibe intellectũ ꝑ quẽ docearis: q̃ re¬
garis. Ergo constitue animam excep¬
to intellectu tanqͣm feminam: intel¬
lectũ aũ habere tanqͣm uirũ. S iste uuir
ñ bene regit feminam suam: nsi cum¬
regit᷑ a superiore. Caput enim mulieriᷤ
tanqͣm dic̾et dñs. Adhibe caput tuũ.
ut ille suscipiat caput suum. Ergo uo¬
ca uirum tuũ ⁊ ueni huc: idest adesto.
p̃sens esto: uelut enim absens es. dũ ñ
intelligis p̃sentis uocem ueritatis.
Presens esto. s noli sola: cum uiro tuo
adesto. Et adhuc illa ñ dũ aduocato
uiro illo ñ intelligit: adhuc ca̾nẽ sapit:

Expanded text:
s est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit;
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ nos ad fidem. ⁊ ad capescendam uitã
ẽtnam. Aliquid p̾sens annuntiautr:
aliqͥd futurũ p̃dixit. Ex eo qd̾ p̾sens
annuntiauit. angelꝰ erat: ex eo qd̃ futu¬
rũ p̃dixit. ꝓpħa erat. Ex eo qd̾ ũbũ dei
caro factum est. ⁊ angeloꝵ ⁊ ꝓpħarũ¬

Expanded text:
t nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam. Aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit. Ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat. Ex eo quod futurum praedixit, propheta erat. Ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum et pr
Abbreviated transcription (Latin):
to enim minus qm̃ nos peccare debue¬
runt: quanto meliores nobis fuerin
Nunc autem in offendendo creatorem
tanto execrabilius beneficio eius ingn¬
ti extiterunt: quanto beneficentius
sunt creati: Nec eis satis fuit deserto¬
res esse illius: nisi ⁊ nr̃i fierent decep¬
tores: Hoc itaq nobis magnũ bonũ
conferet qui dilexit nos sicut dilexit
xp̃m: ut ꝓpt̾ ipsum cuius menbra
esse nos uoluit: equales anglis sc̃is
simus Quib ⁊ natura in feriores
conditi sumꝰ: ⁊ peccato in digniores
facti: qui eorum fieri qualescumq¬

Expanded text:
to enim minus quam nos peccare debueto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexitum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis in quiunt non ꝓangłis mor¬
tuus est xp̃c̃ Quid est aliud qmͣ de im¬
pietate uelle glłari: Et enim xp̃c sicut
ait apłs: uycta tempꝰ ꝓ impiis mortu¬
us est: hic ergo non meritũ nr̃m s dei
miscl̃ia cõmendat᷑: Nam quale ẽ ideo
se uelle laudari: quia uitio suo tam
de restabilit᷑ egrotauit: ut non posset
aliter qmͣ medici morte sanari: Nõ
morboꝵ: An ideo nos p̃ferimꝰ angłis:
quia cum ⁊ angl̃i peccauerint nichil
eis tale unde sanarentur inpensũ est:
quasi aliquid eis uel parum fuerit
inpensum ⁊ nobis amplius: Quod si
⁊ hoc factum ess: ad huc queri posset
utrum ideo fuiss factum qd̾ sterera¬
mꝰ excellentius: an qd̾ desperatius iate¬
bamus: Cum uero nouerimꝰ bonorũ
omniũ creatorem reparandis anglis
malis nichil gratie contulisse: cur
non potius intelligimꝰ qd tanto dam¬
nabilior corum iudicata sit culpa.
quanto erat natura sublimior. Tan¬

Expanded text:
pro nobis, inquiunt, non pro Angelis morpro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus. Id quid est aliud, quam de impiettolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tan
Abbreviated transcription (Latin):
tiosis uel satiatione beneficium uel dã¬
natione iuditium ita cds: ⁊ nichil odit
eorũ que fecit. Naturarũ enim non
uitiorum conditor: mala que odit
ipse non fecit. ⁊ de malis eisclem: uel
sanando ea ꝑ miscłiam: uel ordinan¬
do ꝑiuidicium: bona sunt ipse que fe¬
cit. Cum igit᷑ eoꝵ que fecit nichil ode¬
rit: quis digne possit eloqui quantũ
diligat menbra unigenit sui ⁊ qnͣto
amplius ipsum unigenitũ inquo
condita sunt om̃ia uisibilia ⁊ in ui¬
sibilia: que in suis generib ordinata
ordinatissime diligite Membra qͥppe
unigeniti ad angłoꝵ scõium equali¬
tatem gratie sue largitate ꝑducit:
unigenitꝰ autem cum sit cđ̾ omni¬
um ꝓculdubio est dñs angłoꝵ: Na¬
tura que ds est non angłis. s patri
potius equalis: gratia uero qua homo
est quomodo non eccedit excellentiam
cuius libet angłi: cum sit una ꝑsona
carnis ⁊ uerbi Quamqmͣ non sint
qui etiam nos anglis preferant quia

Expanded text:
pro sua vel sanatione beneficiorum, vel dampro sua vel sanatione beneficiorum, vel damnatione judicium. Ita Deus nihil odit eorum quae fecit. Naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit, et de malis eisdem, vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae fecit. Cum igitur eorum quae fecit, nihil oderit, quis digne posdiligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quo ꝓpt᷑ peccatũ inimicitias habeba¬
mus Quod utrũ uerum dicam: arte¬
tuus est: Habebat itaq illam erga nos
caritatẽ: etiam cũ inimicinias adu̾sũ
eum exercentes operaremur iniquita¬
tem: ⁊ tamen ei uerissime dictum est:
odisti dñe omnes qui oꝑant᷑ iniquita¬
tem Proande miro ⁊ diuino modo: ⁊
quando nos oderat diligebat: Oderat.
enim nos quales ipse non fecerat: ⁊ qͥa
iniquitas nra opꝰ eius non omni ex
parte consũpserat: nou erat simul in
uno quoq nr̃m ⁊ odisse qd̵ feceramus
⁊ amare qd̵ fecerat: ⁊ hoc quidẽ in om̃ib
intelligi potest de illo. cui ueratiter di¬
citur: nichil odisti horum que fecisti:
Non enĩ qd̾cumq odiss esse uoluiss.
aut omnino ess qd̵ ommipotens esse
uoluiss: nisi ⁊ ieo qd̵ odit. ess etiã
qd a maret: Merito quippe odit: ⁊ uel¬
ut a regula sue artis alienum imꝓbat
uitium: amat tamen suũ etiã in ui

Expanded text:
cum quo propter peccatum inimicitias habebacum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attepro nobis mortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem. Proinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo cui veraciter dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quod odisset, esse voluisset, aut omnino esset, quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et, velut regula suae artis, alienum improbat vitium; amat tamen suum etiam in vitio
Abbreviated transcription (Latin):
luinitatẽ quia gerinit illũ equalẽ
lbi. diligit eum etiã scd̃m id qd̾ homo
¶ quia ipsũ unigenitũ uerbũ caro
selum est:⁊ꝓpt̾ uerbum est ei cara
liabi faro: Nos auitem ailigit qͣm̃ su¬
mus eius menbra quem diligit. ⁊ hoc ut
essemꝰ ꝓpt̾ hoc nos dilexit ante quã essem᷑:
Qua ꝓpt̾ in comp̃hensibilis est dilectio
qua diligit ds: neq mutabilis: Non
enim ex quo ei reconciliati sumꝰ ꝑsan
guinẽ filii eius nos cepie diligere: sed
ante mundi constitutionẽ dilexit nos:
ut cũ eius unigenito. etiam nos filii
eiꝰ essemus prius quam omnino ali¬
quid essemꝰ: Qd̃ ergo reconciliati sumꝰ
deo ꝑ mortẽ filii eius: non sic audiat᷑.
non accrpiat᷑ quasi ideo nos reconcilia¬
uerit ei filius: ut iam inciperet ama¬
re quos oderat: sicut reconciliat᷑ imim¬
cus immico: ut deinde sint amici. ⁊ in¬
uicem diligant qd erant in uicem: s
iam nos diligenti reconciliati sumꝰ ei:

Expanded text:
divinitatem, quia genuit illum aequalem divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi; diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est, et propter Verbum est ei chara Verbi caro: nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex guinem Filii ejus, nos coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat: sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant, qui oderant invicem; sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim diligit unigenitum.
ꝓfect̾o diligit ⁊ menbra eius que
ad optauit in eum ꝑ eum: nec id̾o
pares sumꝰ unigenito filio ꝑquem
ereati ⁊ recreati sumꝰ: quia dictum
est dilexisti eos sicut ⁊ me: Neq enĩ
semꝑ equalitatẽ significat qui di¬
cit: sicut illud ita ⁊ illud: s aliquã¬
do tantum quia est illud est ⁊ illud:
aut quia est illud: ut sit ⁊ illud:
Quis enim dycerit eo prorsus modo
est ipse missus apatre: Ut enĩ alias
taceam differentias quas cõmemora¬
re longum est: missi sunt certe illi
tum iam homines essent: missus ẽ
autẽ ipse cum homo ess: ⁊ tamen
superuis ait: Sicut me misisti in
mundũ ⁊ ego misi eos in mundum
tanqm diceret: quia misisti me mi¬
si eos: Ita ⁊ hoc loco. dilexisti eos in qͥt
quã dilexisti eos: qm̃ ⁊ me dilexisti:
Nõn enim ienbra filii non cdilige¬
ret qui diligit filiũ: aut alia causa
est diligendi menbra eius: insi quia
liligit euni S diligit filium scł̾m

Expanded text:
Qui enim diligit unigenitum, Qui enim diligit unigenitum, profecto diligit et membra ejus, quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio per quem creati et recreati sumus; quia dictum est, Dilexisti eos sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui dicit, Sicut illud, ita et illud: sed aliquando tantum, Quia est illud, est et illud; aut, Quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo est ipse missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. Ita quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret, qui diligit Filium, aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum
Abbreviated transcription (Latin):
omnes qui unum credimus unum
sumus. uixta illud apostoli: omnes
enim uos unum estis in xp̃o iħu: euil
sic non ut credamus. s quia credim̃
unũ sumus: quid est ergo omnes uni
sint. ut muncdus credat : Ipsi quip¬
pe: omnis mundus est credens. noꝑ
enim alii sunt qui unũ erunt: ial¬
us est mundus ꝓptea crediturꝰ quia
illi unum erunt. Cum ꝓculdubi
de his dicat ut om̃s unum sint. De
quib dixerat: non ꝓhis autem to¬
go tantum: s ⁊ ꝓ eis qui credituri
sunt ꝑ uerbum eorũ in me: continus
sub iungens: ut omnes unum sintz
Isti autera omnes quid est nisi mui¬
dus: Non hostilis utiq: s fidelis. M
ecce qui dixerat non ꝓmundo rogo
ꝓ mundo rogat ut creclat: qm̃ ẽ l¬
dicenet: Ego ineis ad quos missti
me: ⁊ tu in me: mundum recon¬
cilians tibi ꝑ me: ꝓpterea sequit᷑
etiam illud qd̾ ait. ⁊ dilexisti eos
sicut ⁊ me dilexisti: Infilio quippe
nos pat̾ diligie: quia in ipso nos
elegit ante mundi constitutionẽ:

Expanded text:
omnes qui in unum credimus, unum omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus, unum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum procul dubio de his dicat, Ut omnes unum sint, de quibus dixerat, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid est, nisi mundus, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Qdiceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi per me. Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. In Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante mundi constitutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus: quia unius substã¬
tie nos ⁊ ipsi non sumus: in quantũ
filius cum patre ds̃ est: Nam in qnͣ¬
tum homo est: eidem substantie est
cuius ⁊ nos sum᷑: Sed nunc illud po¬
tius uoluit cõmendare qd̃ alio loco
ait: ego ⁊ pat̾ unum sumꝰ: ubi ean¬
dem patris ⁊suam significauit esse
naturam: ac ꝑ hoc ⁊ cum in nobis
nobiscum Sic itaq sunt in nobis
uel nos in illis: ut illi unum sint in
natura sua: nos unum in nr̃a. Sunt
quippe ipsi in nobis tamqm d̾s inten¬
plo suo. sumus autem nos in illis. tñ¬
quam creatura in creatore suo: Dem¬
de cum dixiss. ut ⁊ ipsi in nobis unus
sint: adiunxit. ut mundus cralat
quia tu me misisti: Quid est hoc e
Numquid nam tunc crediturꝰ est mũ¬
dus. quando in patre ⁊ filio unũ omi
erimus: Nonne ista est pax illa ppr¬
tua: ⁊ potuis fidei merces qmͣ fides:
Unum enim erimus: non ut creli¬
mus s quia credidimus: Sẽd ⁊ si
hac uita ꝓpt̾ ipsam communẽ tis

Expanded text:
non possumus, quia unius substannon possumus, quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus. Sed nunc illud potius voluit commmendare, quod alio loco ait: Ego et Pater unum sumus. Ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturam. Ac per hoc et cum in nobis nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
non phis au̾tem rogo tantum sed
⁊ ꝓ eis qui credituri sunt ꝑuerbũ
eorum in me: uel ut quereremus
quid uel quare ꝓ illis rogaret: conti¬
nuo sub intulit dicens: ut omnes
unũ sint: sicut tu pater in me: ⁊
ego inte: ut ⁊ ipsi in nobis unũ
sint Et superius cum ad huc ꝓsolis
discipłis quos secũ habebat oraret: pa¬
ter sc̃ẽ inquit serua eos in nomine
tuo. quos dedisti michi: ut sint unũ
sicrit ⁊ nos: Hoc ergo etiam nunc ⁊
ꝓ nobis rogauit. quod tunc ꝓ illis:
ut omnes hoc est ⁊ nos ⁊ illi unum
simus Ubi diligent᷑ aduertendum
est non docisse dnm ut om̃s unum
simus: s ut omnes unũ sint: sicut
tu pater in me ⁊ ego inte: scib intelli¬
giur unum sumus: qd̾ aꝑtius dici¬
tur postea: quia ⁊ prius dycerat de
discipłis qui cum illo erant. ut sint
unum sicut ⁊ nos: Quam obrem
ita est pater in filio ⁊ filus in patre:
ut unum sint quia unis substan¬
tie sunt: Nos uero esse quidem in eis
possumus: unũ tamen cum eis esse

Expanded text:
rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, velut quaereremus quid vel quare pro illis rogaret, continuo subintulit dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Et superius cum adhuc pro solis discipulis quos secum habebat oraret: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos. Hoc ergo etiam nunc et pro nobis rogavit, quod tunc pro illis, ut omnes, hoc est, et nos, et illi, unum simus. Ubi diligenter advertendum est non dixisse Dominum: ut omnes unum simus, sed ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse
Abbreviated transcription (Latin):
eius unigeniti passione diuina
gratia commendatur. ut nemo in
homine glorietur: Quomodo in¬
telligebant xp̃m crucificum qui
adhuc dicebant: ego sum pauli:
numquid quomodo ip̃e paulus
te ꝓeorum infirmitate nutriebat
Demq illa que scripsit ad coricł¬
os: aliter utiq ab ipsis paruulis.
aliter a capaciorib possit intelligi
sciens: ait: Si quis est interuos y¬
pheta aut spiritalis: agnoscat
scribo uob̾: quia dñt mandatis¬
apsensib ⁊ thesalonicen sib defiuit:
upolendus fuit. Quando enimt
sur. qd defuit. non improbat̾
od fuit siam ⁊ in rpsis quesini
alimentis. usce adeo nom ẽ lacie
uattus solidus cib. ut ipse laste¬
ur quo posset esse aptus infanteor⁊
qquos ꝑmatris uel nutricis ꝓuieuit
quem sicut fecit etiam mater ipsa
mientia que cum sit in excelsis ange
solidus cib: Dignata ẽ quodam¬
d lactescere parurilis: cum uerbũ
in factum ẽ: ⁊ habitauit in nobio

Expanded text:
ejus Unigeniti passione divina ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus cte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Dominisensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis .