comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq pasta conseruarentur: quorum
sagine laeticia ꝓlis quoq fecun¬
ditas testaretur : maxime ubi
nullus labor agri culturae: Neq
tibus temporibus anni transcurre¬
rent ÷ Proinde perpetua fertilitas
erat arborum. quibus elementum
et alimentũ sui generis sicut gig¬
nendis affuerat. ita fętandis per¬
petuo suppetebat: et fructus nun¬
quam deee. faciebatꝰ Sicut uidemus
arbores citri orum toto anno et¬
flores & fructus parere. siuigiter
irrigentur ÷ Magna ergo illic copia.
et eius habende magna securitas:
Neq enim uel grando timebatur ubi
non erał luminis exactores: quos
conitrua commouerẽt: fabulamini:
cibos suos: nunquam eos appete¬
rent: nunquam eis corpora uege¬
tarent: lta enĩ seres habet. ut̃
ꝓcuiusq corporis congruentia.
uel delertet aesta uel offendat:
ñ delectat: dulcis aut suauis dicit᷑:
Si autem offendit: amara siue asꝑa.
siue aliqua in suauitate respuella.
Non ne ipsi nos homines ita sumus.

Expanded text:
atque pasta conservarentur, quorum atque pasta conservarentur, quorum saginae laetitiam prolis quoque fecunditas testaretur: maxime ubi nullus labor agriculturae, nec itibus temporibus anni transcurrerent? Proinde perpetua fertilitas erat arborum, quibus elementum et alimentum sui generis, sicut gignendis adfuerat, ita fetandis perpetuo suppetebat, et fructus nunquam deesse faciebat: sicut videmus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si jugiter irrigentur. Magna ergo illic copia, et ejus habendae magna securitas: neque enim vel grando timebatur, ubi non erant luminis exactores, quos tonitrua commovere fabulamini. cibos suos, nunquam eos appeterent, nunquam eis corpora vegetarent. Ita enim se res habet, ut pro cujusque corporis congruentia vel delectet esca vel offendat. Si delectat, dulcis aut suavis dicitur; si autem offendit, amara, sive aspera, sive aliqua insuavitate respuenda. Nonne ipsi nos homines ita sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut proquibus libo contrariis. pocius
quam ꝓbonis & malis commemora¬
uit. presertim quia ignem gentis
tenebrarum nunquam frigidum
fuisse dixer̃: sed calorem eus utiq
malum: Verum ut ista omittamus.
illa uideamus quae ita commemora¬
uit bona in his contrariis. ut norit
inde dubitari sanitatem. copiam.
dulcedinem: ltane in illa gente non
erat sanitas corporum. inqua et
nasci & crescere. & gignere. & ita per¬
durare potuer̃ illa animalia. ut
quibusdam eorum grauidis sicut
desipiunt. captis & incaelo colligatis.
nec saltem pleni temporis. sed abor¬
tiui foetus detam excelso interram
cadentes. et uiuere potuerint et cresce¬
re. et ista carne carnum quae nunc
sunt innumerabilia genera
ꝓ pagare : aut copia ibi non erat. ubi
arbores nontantum in aquis et uen¬
tis. sed etiam in igne et fumo & nasci
potuer: Et tanta fẽcunditate ditari.
ut ex earum fructibus sui cuiꝰq
generis animalia gignerentur. &
ẽarum arborum feracitate nutrita

Expanded text:
aut pro quibuslibet contrariis potius aut pro quibuslibet contrariis potius quam pro bonis et malis commemorauit, praesertim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potuerint et crescere et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare ? aut copia ibi non erat, ubi arbores non tantum in aquis et uentis, sepotuerunt et tanta fecunditate ditari, ut ex earum fructibus sui cujusque generis animalia gignerentur, et earum arborum feracitate nutrita
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ aspersit. ubi latebant cor ui.
quando cigni candore perfusi sunt:
Item decalido et frigido disputare
est÷ Cȩtera uideamus: Bonum &
malum quod imprimis forte pone¬
re debuit. in hisdem contrariis
ita uidetur posuese : ut tanquam.
generalia uellet intelligi. scilicet
ut adbonum pertineat sanitas.
copia. album. calidum. dulce:
Admalum autem: infirmitas.
egestas. nigrum. frigidum. ama.¬
rum: Quam imperite et in¬
considerate uideat qui potuerit:
Ego autem ne homini calumpniari
puter : nihil obicio: De albo
et nigro. calido & frigido.
dͥulci et amaro. et sanitati atq in¬
firmitati prescribam Si enim albũ
et dulce duo bonet sunt: nigrum
autem & amarum duo mala quo¬
modo plurima uua. omnisq oliua
nigrescendo dulcescit. id est mali
amplius habendo fit melior.
Item si duo bona sunt calor & sanitas.
duo uero mala frigus et infirmitas.
cur calescendo corpora aegrescunt.
Anforte sana febriunt. Non ergo
haec obicio quae forte non cautus

Expanded text:
deus aspersit, ubi latebant corui, deus aspersit, ubi latebant corui, quando cygni candore perfusi sunt? item de calido et frigido deputare est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? non ergo haec obicio, quae forte non cautus
Abbreviated transcription (Latin):
corpora: nunc in firma sunt : Tunc
acris acies oculorum ad uidendum
cum delectatione inuadendi regionẽ
dĩ nunc ita obtunsa. ut asolis radiis
auertatur : Tunc acute mentes
animalium ad intelligendum con¬
cionantis sermonẽ: ñ unc hebetes.
& ab eiusmodi capacitate penitus
alienȩ: Tunc naturalis tam magna
et tampotens eloquentia. nunc tan¬
to studio ac labore uix parua et
exigua: O quam magna bona. com¬
mixtione boni ꝑdid̃it gens tenebrarũ:
Iste ipse faustus in hoc ipso sermone
cui nunc respondeo. multa sibimet
contraria elecganter opponere uisus
.ẽ. sanitatem̃ & infirmitatem . &¬
copiam & egestatẽ: album & nigrũ.
calidum et frigidum: dulce & amarũ.
in quibus omitto de albo et nigro
aliquid dicere: Aut si ullum mom̃tũ
boni et mali . ẽ. incoloribus. ut album
dicant addm ꝑtinere. nigrum autẽ
ad hẏlen. cum omnia genera uola¬
tilium hy len creasse perhibeant.
si album colorem plumis earum

Expanded text:
corpora, nunc infirma sunt; tunc corpora, nunc infirma sunt; tunc acris acies occulorum ad uiuendum cum delectatione inuadendi regionem dei, nunc ita obtunsa, ut a solis radiis auertatur; tunc acutae mentes animalium ad intellegendum contionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione boni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro aliquid dicere, aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad deum pertinere, nigrum autem ad hylen. cum omnia genera uolati- ' lium hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
diserte garriret. addisciplinam faci¬
endi sermonis. etiam serus accessit.
& quamuis. ẽẽt. acer ingenio. tamen
legendo stomacum rupit: ut ei
loquenti tam pauci assentireritur:
Omiserum. qui in ista luce ac non in
illiᷤ tenebris natus est  Illic enim
eum contra lucem concinantem
omis bipes. omis multipes. omis etiam
serpens adracone usq ad cocleã libenter
audiret. alacriter obediret: hic autẽ
contra tenebras disputantem. plures
eloquentem quam doctum: multi autẽ
seductorem ꝑuersissimum nominabant:
Inter paucos autem manicheos tanquã
magno magistro plaudentes. nullum
ei pecus annuebat: nec ex illa doc¬
trina saltem caballus eius aliquid
sciebat: tanquam omnib animalib
adhoc pars diuna consecrata sit.
ut stolida fierent: Quid est hoc
rogo euigilate aliquando miseri.
et comparate infabula uestra omniũ
animantium prius tempus et
presens: tunc interra sua. nunc
in hoc mundo: Tunc firma erant

Expanded text:
diserte garriret, ad disciplinam facidiserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, omnis etiam serpens a dracone usque ad cocleam libenter audiret, alacriter oboediret; hic autem contra tenebras disputantem plures eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manichaeos tamquam magno magistro plaudentes nullum ei pecus adimebat nec ex illa doctrina saltem caballus eius aliquid sciebat, tamquam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate aliquando, miseri, et conparate in fabula uestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant
Abbreviated transcription (Latin):
beo: nunquam hoc dixer nee dicere
potuerunt: Tales enim ei actus et
opera tribuunt: Repebant. ambula¬
bant. natabant. uolabant quaeq pro
genere suo. uidebant quoq & audie¬
bant: cęterisq sensibus sentiebant.
alimentis et temperamentis congrius
nutriebant. et fouebant corpora sua:
Hinc etiam ꝓlis fecunditas suppecebat:
Nam et coniugia tribuunt eis: haec
certe omĩa quae tanquam hyles oꝑa
uituperat manicheus. fieri non pos¬
sunt sine menbrorum concordia.
quam laudat & dõ assignat apostolus:
Dubitatis adhuc quisnam sectandus.
& quisnam anathemandus sit: quid
quod erant ibi quaedam quae etiam
loquebantur. ut eis concionantib
omĩa serpentia. quadrupedia. uola¬
tilia. natatilia. audirent. intellige¬
rent. consentirent: miranda haec
a omnino diuina eloquentia. et ne¬
minẽ grãmaticum aut rechorem
audierãnt: nec inter lacrimas feru¬
larum atq uirgarum ista didicerant:
N empe istr faustus ut has uanitates

Expanded text:
beo. numquam hoc dixerunt nec dicere beo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uolabant quaeque pro genere suo; uidebant quoque et audiebant ceterisque sensibus sentiebant, alimentis et temperamentis congruis nutriebant et fouebant corpora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates
Abbreviated transcription (Latin):
corpus non dispositione menbrorũ.
hoc est fabricindo et construendo. sed
amini xtione lucis suae faustus intel¬
ligit: ut scilicet haec menbra ita distincᷤ¬
tã etlocata sedibus suis alter posuerit
qui hoc fabricauit: Ds autem miscen¬
do bonitatem suam: huius fabricȩ
malitiam temperauit: lalibus enim
fabulis. p̃ueriles animos hebetant:
S ed neq hoc eos posse dicere ꝑmisit:
subueniens dĩ paruulis ꝑ ora scõrũ:
habes enim et paulo superius: Dspo¬
suit menbra singula. quodq corũ
incorpore prout uoluit : Quis iam
ratoreni corporis. qđ exmultis menbris
corpus fabricauit. officia diuersorũ
operum in unitatis compage seruan¬
tibus.: Dicant ergo manichei utrum
animalia quae scđm deliram̃ca corũ
hẏle fabricauerat ingente tenebrarũ.
ancequam dĩ illis lucem suam miscuis¬
set: non habebant istam menbrorũ
concordiam quam sic laudat apłs.
utrum ibi diceret caput pedibus.
aut oculus manui. opuste non htc¬

Expanded text:
corpus non dispositione membrorum, corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui hoc fabricauit, deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauerit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis per ora sanctorum. habes enim et paulo superius: deus posuit membra singula. unum quodque eorum in corpore prout uoluit. quis iam ratorem corporis, quod ex multis membris corpus fabricauit officia diuersorum operum in unitatis conpage seruantibus ? Dicant ergo Manichaei, utrum animalia, quae secundum deliramenta eorum hyle fabricauerat in gente tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non ha
Abbreviated transcription (Latin):
bolus suggerit. homo consentit: ds̃
deserit: Quo circa in oꝑe malo id ẽ
excecatione infidelium. suntelliga¬
tur et diabolus propter suadendi
malignitatem. ut sic distinquatur
ds̃ huius scłi. non michi uidetur
absurdum: Neq tnim sine abditam̃¬
to dicitur ds̃ cum adiungitur huiꝰ
scłi: idẽ. hominum impiorum non
nisi in hoc scło florere uolentium:
Scd̾m quod dicitur et malum scłm.
sicut scriptum. ẽ. : Ut eximeret nos
depresenti sȩculo maligno Tale est enĩ
& illud: Quorum: ds̃ uenter: Nisi eẽt.
ibi quorum. nullomodo diceret ds̃ uent̃:
Nec inpsalmo demonia possent dii
appellari. nisi adderetur gentiũ:
Sic enim scriptum est: qm̃ dii gentiui
nec quorum uenter ds̃. nec dugen¬
tum denonia: setd simplicatr positui
est dĩ temperauit corpus. qui non po¬
test intelligi nisi ds̃ uerus omnium
creator: Illa enim cum uituperatio¬
ne dicuntur. hoc autem cum laude
dictum est: Nisi forte dm̃ temperasse

Expanded text:
bolus suggerit, homo consentit, deus bolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus huius saeculi, non mihi uidetur absurdum. neque enim sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huius saeculi, id est hominum inpiorum non nisi in hoc saeculo florere uolentium; secundum quod dicitur et malum saeculum, sicut scriptum est: ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam dii gentium nec quorum deus uenter nec dii gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cum laude dictum est. nisi forte deum temperasse
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia mala Et illud: qđ ec sĩbi
quisq seductor sit: Qui autẽ putat
se. eẽ. aliquid cum nichil sit: seipsũ
seducit: Et illud dedi uindicta quod
supra cõmemoraui : tradidit illos
ds̃ in reprobum sensum: ut faciant
quae non conueniunt: Ita et in uere¬
ribus libris cum predixisset. ds̃
mortem nonfecit. nec lętatur in ꝑ¬
ditione uiuorum: paulopost. inui¬
dia inquit diaboli mors introiuit
in orbem terrarum: Etrursus de ipsa
morte. ne se homines extra culpam
ponerent: impi autem manibus
et uerbis inquit accersierunt illam.
et existimantes illam amicam deflu¬
xer̃ : Alibi autem bona et mala.
uita et mors. diuitiae et paupertas
adño dõ sunt : Hic perturbati homi¬
nes . non intelligunt in uno eodẽq
opere mal o. non postea consequen¬
te alia quae manifesta erit. sed qua¬
dam continuo comitante uindicta.
aliud uenire de astutia suadentis.
aliud denequitia uolentis. aliud
de iustitia punientis : cum dia¬

Expanded text:
colloquia mala; et illud, quod et sibi colloquia mala; et illud, quod et sibi quisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit; et illud de dei usupra commemoraui: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant, quae non conueniunt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post, inuidia, inquit, diaboli mors introiuit in orbem terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent, inpii autem manibus et uerbis, inquit, arcessierunt illam et existimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia, quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum dia
Abbreviated transcription (Latin):
facilius illa sublimia sp̃italia quȩ
menbrorũ et corporis nr̃i quae sic
commendat. sic laudat apostolus.
quis quis artificem dm̃ neꝗat. uide¬
tis cui contradicat annuntians nobis
p̃ter id quod accepimus : Qquid igitur
opus est ut ame redarguatur. p̃otius
quam abonnibus apianis anathemedur
Dicit apł̃is. ds̃ temperauit corpus: & dicit
iste. hyle non ds̃: Quid apertius his
inimicus ante anathemandis quam
refellendis: numquid & apͥostolus
cum diceret ds̃ addidit huius scłi
ubi etiam siquis diabolum incellexe¬
rit excecare mentes infidelium. non
negamus malis suasionibus. quibus
qui consentiunt. uiste ciae lumen amit¬
tunt : dõ retribuente qđ iustum est:
Haec omnia leginus inscripturis scis:
Nam & illud dictum . ẽ. deseductione ex¬
trinsecus ueniente. timeo nesicut
serpens cuam seduxit inuersutia sua
corrum pantur mentes uestrae asimpli¬
citate & castitate. quae. ẽ. in xp̃o iħu
cuisimile est corrumpunt mores bonos:

Expanded text:
facilius illa sublimia spiritualia quafacilius illa sublimia spiritualia quamembrorum et corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est ut a me redarguatur potius, quam ab omnibus Christianis anathemetur? Dicit Apostolus, Deus temperavit corpus: et dicit iste, Hyle, non Deus. Quid apertius his inimicitiis ante anathemandis, quam refellendis? Numquid et hic Apostolus, cum diceret, Deus, addidit, hujus saeculi ? Ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus: quibus qui consentiunt, justitiae lumen amittunt, Deo retribuente quod justum est. Haec omnia legimus in Scripturis sanctis: nam et illud dictum est de seductione extrinserpens Euam seduxit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos
Abbreviated transcription (Latin):
opus te non habeo aut iterum caput
pedibus. opus uobis non habeo: sed
multomagis quae uidentur menbra
corporis inftir mori esst: ncesar¬
s sunt: It quae uidentur uiliora esse
corporis: hisi abundantiorem hono¬
rem circumponimus: Et quae in ho¬
nesta sunt nr̃a : abundantiorem
honestatem habent: Quae autem
Sed ds̃ temporauit corpus ei cui deerat
maiorem honorem dans: ut non essec
scissura incorpore. sed idem ipsum
ut proinuicem sollicita sint men bra:
Et siue patitur unum menbrum com¬
paciuntur omĩa menbra: siue glo¬
rificatur unum menbrum. congau¬
dent omĩa menbra : Si ulla nondico
fides ap̃una ut credatis apostolo. sed
ullus sensus humanus in uobis .ẽ.
ut manifesta cernatis. unusquisq
insemecipso ista uideat atq conside.¬
ret quam uera. quam certa sint: quã
in paruo magna. & inextremo quam
bona quandoquidem ista ponit in
laude apostolus: ut ꝑ haec infi ma
corporalia quae uidentur. possint

Expanded text:
opus te non habeo, aut iterum caput opus te non habeo, aut iterum caput pedibus: opus uobis non habeo , sed multo magis, quae uidentur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae uidentur uiliocorporis, his abundantiorem honorem circumdamus; et quae inhonesta nostra sunt, abundantiorem honestatem habent. Honesta autem sed deus temperauit corpus ei. cui deerat, maiorem honorem dans, ut non esset scissura in corpore, sed idem ipsum, ut pro inuicem sollicita sint membra; et siue patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit apostolus, ut corporalia quae videntur, possint
Abbreviated transcription (Latin):
linguarum : alii interp̃tatio sermo
num: Omĩa autem haec operatur
unus atq idem sp̃s : diuidens pro¬
pria unicuiq pro ut uult: Sicut
enim corpus unum est. et menbra
habet multa. omia autem menbra¬
s corporis. cum sint multa unum est
corpus: ita et xp̃s: it enim in uno
spũ. nos omnes in unum corpus
baptizati sumus. siue iudei siue gre¬
ci. siue serui. siue liberi: et omnes
sunum spin potauimus: Et enim
corpus non est unum menbrum.
sed multa : Si dixerit pes quia non
sum manus non sum decorpore¬
s non ideo nonde corpore.: uel si dixe¬
Srit auricula. quia non sum oculus.¬
s non sum decorpore. non ideo nonẽ
decorpore.: It si totum corpus ocul:¬
Subi auditus.  si totum auditus. ubi
odoratus.: Nunc autẽ posuit ds̃
menbra singula.qͣuodq eorum
Sincorpore pro ut uoluit: Si autem
fuissent omnia unum menbrum.
ubi corpus: nunc autem multa
menbra. unum autem corpus:
Non potest autemdicere oculus manui.

Expanded text:
linguarum, alii linguarum, alii num: omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Sicut enim corpus unum est et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus; ita et Christus. Etenim in uno Spiritu nos omnes in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Graeci, sive servi, sive liberi; et omnes unum Spiritum potavimus. Etenim corpus nsed multa. si dixerit pes: quia non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? uel si dixerit auricula: quia non sum oculus, non sum de corpore. num ideo non est de corpore? et si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? nunc autem posuit deus membra singula, unum quodque eorum in corpore prout uoluit. si autem fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? nunc autem multa membra, unum autem corpus. non potest autem dicere oculus manui:
Abbreviated transcription (Latin):
et camen adunitatem consonis rem
plane magnam & diuinã. & abditã
nos doceret: deipsa ista carne nr̃a
similitudinẽ dedit: cuius artificem
dmñ cum haec loqueretur omnino
non tacuit : Quod et si longum. ẽ. tam̃
quia ualde necessarium est: totum
ipsum locum ex eus adchorinthios
Desp̃italib autem nolo uos ignorare
fr̃s : Scitis quando gentes eratis. ad
simulacra sine uoce quomodo ascen¬
debatis inducti: Propter quod notum
facio uobis: quia nemo inspudi lo.¬
quens. dicit anachema iħu: Et nemo
Spotest dicere dns iħc: nisi inspuscõ
Sidem autẽ sp̃s: Et diuisiones ministe¬
Sriorum sunt: idem autẽ dñs : łedi¬
uisiones operationum sunt.
Imanifestatio sp̃s adutilitatem:
Alii quidem datur ꝑ sp̃m sermo
Isapientiae : alii sermo scientiae
scđm eundem spin: Alteri autem
fides: in eodem spũ: Alii donatio
curationum: in uno spiĩ: Alii oꝑa¬
cionel urautu. ali prophetia.
alii iudicatio sp̃uum: Alii generi

Expanded text:
et tamen ad unitatem consonis rem et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. quod etsi longum est, tamen, quia ualde necessarium, totum ipsum locum ex eius ad Corinthios de spiritalibus autem nolo uos ignorare, fratres . scitis, quando gentes eratis, ad simulacra sine uoce quomodo ascendebatis inducti. propter quod notum facio uobis, quia nemo in spiritu dei loquens dicit anathema Iesu, et nemo potest dicere dominus' Iesus' idem autem Spiritus, et divisiones ministeriorum sunt, idem autem dominus, et divisiones operationum sunt, anifestatio spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alteri autem fides in eodem spiritu, alii donatio curationum in uno spiritu, alii operationes uirtutum; alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alii genera
Abbreviated transcription (Latin):
uersa substantia: Uidece quẽ ad mo¬
dum in omne animal sibi ad salutem
conciliatum. per tendat naturae ista
communo: ut diligat cirnem suam:
Neq enim hoc inomnib tintum est.
qui cum recte uiuunt non solum
consulunt saluti carnis suae: uerũ
etiam carnales motus adusum ratio¬
nis edomant et refrenant. sed etiam
bestiac fugiunt dolorem. formidant
interitum: & quicquid illam men¬
brorum compagem copulamq car:¬
nis & sp̃s aconcordi uincturã dissis¬
cere ac dirimere potest. quanta ualeni
agilitate deuitant: nutrientes etiam
ip̃se ac fouentes carnem suam: blemo
enim unquam carnem suam odio
hibet. sed nutrit inquit acfouet eam.
quo ascenderit: In cuemini si potestis
quam uim ducat acreatore creatura.
abipsis celestibus apparatibus usq
ad carnemꝰ sanguine uniuersitatis
plenitudine terminata. formarum
uarietate decorata. rerum gradib
ordinata: Rursus idem apostolus
cum desp̃italib diuersis munerib.

Expanded text:
uersa substantia! uidete quemadmouersa substantia! uidete quemadmodum in omne animal sibi ad salutem conciliatum portendat naturae ista communio, ut diligat carnem suam; neque enim hoc in hominibus tantum est, qui cum recte uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formidant interitum; et quicquid illam membrorum conpagem copulamque carnis et spiritus a concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilitate, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouentes carnem suam. nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, inquit, ac fouet eam quo ascenderit; intuemini, si potestis, quam uim ducat a creatore creatura ab ipsis caelestibus adparatibus usque ad carnem et sanguinem uniuersitatis plenitudine terminata, formarum uarietate decorata, rerum gradibus ordinata. Rursus idem apostolus cum de spiritalibus diuersis muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
tincta. & concordi unitate conterta
moderatione mensurarum. parili¬
tate numerorum. ordine ponderum :¬
nonne indicant artificem suum
dm̃ uerii. eui uere dictum est. omĩa
inmensura & numero et pondere
disposiusti. si ergo cor non ꝑuersum
atq corruptum uanis fabulis habe¬
retis. in uisibilia eius etiam per ista
qu ae in hac infima & carnali crea¬
tura facta sunt: intellecta conspicere¬
tis: Vnde enim istis haec commemo¬
raui. nisi ab illa cuius unitate omĩs
modus sistitur. cuius sapientia omĩs
pulchritudo formatur. cuius lege
omĩs ordo disponitur: quod si adista
intuenda oculum non habetis: apłica
uos ducat auetoritas: Apostolus enĩ
cum descã dilectione preciperet. qualis
.eẽ. debeat uirorum in uxores. ęxani¬
ma amantis sumpsit exemplum:
Iui diligit inquit uxorem suam.
scipsum diligit: Nemo eraimi unquã
carnem suam̃ odio habet. sed nutrit
& fouet cam: tinquã xp̃s aecclesiam:
Ecce inconspectu ur̃o est carnalis uni¬

Expanded text:
tincta et concordi unitate contexta tincta et concordi unitate contexta moderatione mensurarum, parilitate numerorum, ordine ponderum nonne indicant artificem suum deum uerum, cui uere dictum est: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti? si ergo cor non peruersum atque corruptum uanis fabulis haberetis, inuisibilia enim eius etiam per ista, quae in hac infima et carnali creatura facta sunt, intellecta conspiceretis. unde enim istis haec, quae commemoraui, nisi ab illo, cuius unitate omnis modus sistitur, cuius sapientia omnis pulchritudo formatur, cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad ista intuenda oculum non habetis, apostolica uos ducat auctoritas. Apostolus enim cum de sancta dilectione praeciperet, qualis esse debeat uirorum in uxores, ex anima amantis sumpsit exemplum. qui diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit et fouet eam tamquam Christus ecclesiam. ecce in conspectu uestro est carnalis uni
Abbreviated transcription (Latin):
anima oderit carnem suam. ac non
pocius nucriat & foueat eam. motuq
uitali uegeret & regat. & qu odãmo¬
do amministrec ꝓsui generis exigui¬
tate quoddam. unuiersum suu:
ad incolumitatem tuendam
sibi concilia tum: Quod
enim rationalis anima
castigai corpui suum et
seruituti subicit. ne in¬
moderato appetitu t̾ręno
impediatur perceptio sapien¬
tiac. etiam sic utiq diligit carnẽ
suam. quam sibi ad obediendum
legitime subdit atq ordinat: Postre¬
mo uos ipsi quamuis carnali errore
carnem detestemini. non potestis
nisi diligere carnem ur̃am. eiusq
saluti &e incolumitati consulere:
oms ictus et casus. & intemperiem
qua lediturdeuitare: mununenta
uero & salubritatem qua conserua¬
tur appetere: Ita ostenditis preuale.¬
re naturae legem: contra erroris uri
opinionem: Quid inipsa carne uita¬
lia uiscerd. totius formȩ conueni¬
entia menbra operandi. uasa sentien¬
di. locis atq officiis suis cuncta dis¬

Expanded text:
anima oderit carnem suam, ac non anima oderit carnem suam, ac non potius nutriat et foueat eam motuque uitali uegetet et regat et quodam modo administret pro sui generis exiguitate quoddam uniuersum suum ad incolumitatem tuendam sibi conciliatum. quod enim rationalis anima castigat corpus suum et seruituti subicit, ne inmoderato adpetitu terreno inpediatur perceptio sapientiae, etiam sic utique diligit carnem suam, quam sibi ad oboediendum legitime subdit atque ordinat. postremo uos ipsi quamuis carnali errore carnem detestemini, non potestis nisi diligere carnem uestram eiusque saluti et incolumitati consulere, omnes ictus et casus et intemperiem, qua laeditur, deuitare, munimenta uero et salubritatem, qua conseruatur, adpetere: ita ostenditis praeualere naturae legem contra erroris uestri opinionem. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius formae conuenientia, membra operandi, uasa sentiendi locis atque officiis suis cuncta dis
Abbreviated transcription (Latin):
ut minor non sit inminimis: Ars
enim diuina qua cęlestia et terrena
oꝑa fiunt. cum ea sint interse dissi.¬
milia: ipsa in omnib sui similis
est. quia in suo quoq genere ꝑfici¬
endo ubiq perfecta est: Neq enim
uniuersum condit insingulis: sed
ad uniuersi complexum condens
singula. uniuersam se condendis
prebet. & singulis omnia congruen¬
ter locissuis et ordimbus faciens
atq disponens. & omnihus particu¬
lariter atq uniuersaltter congrua
tribuens: Ecce hic in isto quasĩ fuii.¬
do infimo. uniuersae creaturae
aspicite animalia quae uolant &¬
natant. et gradiuntur et repunt
N empe mortalia sunt. nempe uita eorũ
sicuc scriptum est. uapor. ẽ admodicũ
apparens : Hunc enim modulum
aboptimo conditore ꝑceptum. tãquã
in commune confer̃ uniuerso pro
sut portione complendo. ut cuni istis
inimis sint omnia bona. inquibus
sunt eis superna meliora: Uerutim
attendite. & date michi unum qu od¬
libet abiectissimum animal. cuius

Expanded text:
ut minor non sit in minimis. ars ut minor non sit in minimis. ars enim diuina, qua caelestia et terrena opera fiunt, cum ea sint inter se dissimilia, ipsa in omnibus sui similis est, quia in suo quoque genere perficiendo ubique perfecta est. neque enim uniuersum condit in singulis, sed ad uniuersi conplexum condens singula, uniuersam se condendis praebet et singulis, omnia congruenter locis suis et ordinibus faciens atque disponens et omnibus particulariter atque uniuersaliter congrua tribuens. ecce hic in isto quasi fundo infimo uniuersae creaturae aspicite animalia, quae uolant et natant et gradiuntur et repunt. nempe mortalia sunt, nempe uita eorum, sicut scriptum est, uapor est ad modicum adparens. hunc enim modulum ab optimo conditore perceptum tamquam in commune conferunt uniuerso pro sui generis portione conplendo, ut cum istis imis sint omnia bona, in quibus sunt eis superna meliora. uerumtamen adtendite et date mihi unum quamlibet abiectissimum animal, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
non congruunt. et amantes quae
congruunt: proinde malum dicitis
qũ feat couibrun istum uiem
solem tim magnum bonum putatis.
ut nec factum adõ. sed prolatum uel
missum. eẽ. credatis: Ds autem uerus
inquem nondum auobis credi nimiũ
doleo: et colubrum ferit inter alia
inferiora. & solem inter alia superiora.
et adhuc insublimioribus non corpora¬
libus celestibus. sed iam in sp̃italibus
multa ista luce longe meliora. quae
cirnalis homo quilibet non percipit:
Quantomagis uos qui cum carnem
detestamini. nichil aliud quam ur̃am
regulam detestamini qua bona et ma.¬
la metimini. neq eni potest in uob̾
.eẽ. cogitatio uel malorum. nisi quali¬
bus carnalis sensus offenditur.
uel bonorum nisi qualibus carnalis
aties oblectatur: Ut ergo ista in imo
rerum opera di terrena. infirma.
mortalia. sed tamen oꝑa di qualia
possumꝰ uidere consideremꝰ: in estabi¬
liter moueor laude creatoris illorũ
Qui prorsus ita magnꝰ.ẽ. in oꝑib magnis.

Expanded text:
non congruunt, et amantes, quae non congruunt, et amantes, quae congruunt. proinde malum dicitis, qui fecit colubrum, istum autem solem tam magnum bonum putatis, ut nec factum a deo, sed prolatum uel missum esse credatis. deus autem uerus, in quem nondum a uobis credi nimium doleo, et colubrum fecit inter alia inferiora et solem inter alia superiora et adhuc in subli-' mioribus non corporalibus caelestibus, sed iam in spiritalibus multa ista luce longe meliora, quae carnalis homo quilibet non percipit, quanto magis uos, qui cum carnem detestamini, nihil aliud quam uestram regulam detestamini, qua bona et mala metimini! neque enim potest in uobis esse cogitatio uel malorum, nisi qualibus carnalis sensus offenditur, uel bonorum, nisi qualibus carnalis acies oblectatur. Ut ergo ista in imo rerum opera dei, terrena. infirma, mortalia, sed tamen opera dei, qualia possumus uidere, considerem, ineffabiliter moueor laude creatoris illorum, qui pror-. sus ita magnus est in operibus magnis,
Abbreviated transcription (Latin):
materies informis. corporalium for¬
marum capax. abeis hyle appellaret᷑
quae appellata est ab antiquis. nemo
eam nr̃m co argueret dici dm̃: Nunc
uero quantus ẽrror est. quanta demen¬
tia. uel materiẽ corporum dicere uel
opificem corporum negare diñ : quia
ergo quod uerus dĩ facit. id est corporũ
elementorũ. animalium qualitates
& formas. ut corpora. ut elementa.
ut animalia si nt: hoc uos dicitis nescio
quem alterum facere: quolibet eum
nomine uocitetis: recte dicimini
errore ur̃o dm̃ alterum inducere:
In hac enim una rẽ. bis erratis errore
sacrilego: semel quidem qđ ea quȩ
fecit ds eum facere dicitis quem dmñ
faceri erubescitis: sed nullomodo effi¬
cietis ut non sit ds̃. nisi eum talia face¬
re negaueritis : qualia non facit nisi
ds̃: Iterum autem quia ea quae bonꝰ
ds̃ bona facit. uos et᷑malo fieri ee. opi¬
namini: puerili sensu horrentes quȩ
poenalis mortalitatis in becillitati

Expanded text:
materies informis corporalium formateries informis corporalium formarum capax ab eis hyle appellaretur, quae appellata est ab antiquis, nemo eam nostrum coargueret dici deum. nunc uero quantus error est, quanta dementia uel materiem corporum dicere opificem corporum uel opificem corporum negare deum? quia ergo quod deus uerus facit, id est corporum, elementorum, animalium qualitates et formas, ut corpora, ut elementa, ut animalia sint, hoc uos dicitis nescio quem alterum facere. quolibet eum nomine uocitetis, recte dicimini errore uestro deum alterum inducere. in hac enim una re bis erratis errore sacrilego: semel quidem, quod ea, quae deus fecit, eum facere dicitis, quem deum fateri erubescitis — sed nullo modo efficietis, ut non sit deus, nisi eum talia facere negaueritis, qualia non facit nisi deus — iterum autem, quia ea, quae bonus deus bona facit, uos et a malo fieri et mala esse opinamini, puerili sensu horrentes, quae poenalis mortalitatis inbecillitati
Abbreviated transcription (Latin):
siper manseris inbonitate: nempe
auditis nẽpe adueraitis. que madmo¬
dum nec dõ auferat iudiciariam
seueritatem: nec homini liberã uolun¬
tatem: Occultum est. altum . ẽ. in ac¬
cessibilł secreco abhumana cogitatio¬
ueritas loquitur : Num igitur ideo
aduersus diuina iudicia garrire
delectat. quia sunt inscrũtabilia.
quanto conuenientius. quanto accom¬
modatius . ẽ. modulo nr̃o. ex pauescere
illic ubi paulus expauit: & exclamauit:
Oaltitudo diuitiarum sapientiae & sci¬
entiae dĩ: quam inscrutabilia
sunt iudicia eius. et inuesti¬
gabiles uiae eius: quanto
melius est mirari qđ uesti¬
gare non sufficis. quam
propterea uelle alterum
dm̃ malum fingere.
quia unum bonum non po¬
tusti comp̃hendere: non enĩ
de nomine agitur: sed deopere:
Nim cito uidetur faustus se defendisse
cum ait: Non dicimus duos deos.
seddm̃ & hylen: Porro autem cum
quȩsieris quam dicit hylen: audies
plane describi alterum dĩ: Si enim

Expanded text:
si permanseris in bonitate? nempe si permanseris in bonitate? nempe audistis, nempe aduertistis, quemadmodum nec deo auferat iudiciariam seueritatem nec homini liberam uoluntatem. occultum est, altum est, inaccessibili secreto ab humana cogitatioueritas loquitur. num igitur ideo aduersus diuina iudicia garrire delectat, quia sunt inscrutabilia ? quanto conuenientius, quanto adcommodatius est modulo nostro expauescere illic, ubi Paulus expauit, et exo altitudu diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eimelius est ita mirari quod investigare non sufficis, quam propterea uelle alterum deum malum fingere, quia unum bonum non potuisti conprehendere ? non enim de nomine agitur, sed de opere. Nam cito uidetur Faustus se defendisse, cum ait: non dicimus duos deos, sed deum et hylen. porro autem cum quaesieris, quam dicat hylen, audies plane describi alterum deum. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate humane mortalitatis
offenderrt. alienatis omnino ab
arbitrio et iuidicio ueri dĩ : Uidelicet
habentes paratum alterum dm̃ ma¬
lum. quem uobis nonueritas osten¬
dit. sed uanitas fingit. cui tribuatis
non solum quic quid facitis in uiste.
uerum etiam quicquid patimini iuste :
Ita dõ tribuentes beneficia donorum.
& ei auferentes iuditia poenarum.
uerit ignem aet̾nũ malis. quam
deillo qui facit solem suum oriri
superbonos et malos: etpluit suꝑ
iustos & in iustos: Undeꝰ fantamt
bonitatem. et ibi tantam seueri¬
tatem adunum pertinere dm̃ non
intellige tis. nisi quia miscđiam
& iudicium cantare non nostis.
Non ne idem ipse qui facit solem
suum
oriri suꝑ bonos
etnualos ce plut super
iustos & in iustos. frangit tamen ramos
naturales. & contranaturam in serit
oleastrum: nonne deuno ipso illic
dicit apostolus. uides ergo bonitatẽ
et seueritatemdĩ : in eosquidem qui
fracti sunt seueritatem: inte bonitatẽ

Expanded text:
infirmitate humanae mortalitatis infirmitate humanae mortalitatis offenderit, alienatis omnino ab arbitrio et iudicio dei ueri uidelicet habentes paratum alterum deum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanitas fingit, cui tribuatis non solum quicquid facitis iniuste, uerum etiam quicquid patimini iuste, ita deo tribuentes beneficia donorum et ei auferentes iudicia poenarum, raeparauit ignem aeternum malis. quam de illo, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. unde hic tantam bonitatem et ibi tantam seueritatem ad unum pertinere deum non intellegitis, nisi quia misericordiam et iudicium cantare non nostis ? nonne idem ipse, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super iustos et iniustos, frangit tamen ramos naturales et contra naturam inserit oleastrum ? nonne de uno ipso illic dicit apostolus: uides ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem, qui fracti sunt, seueritatem, in te autem bonitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Icce quomodo uerus ds̃ & iustus. ex ce¬
cat mentes in fidelium: Neq enim
unquam in his apłi uerbis quae com¬
memoraui. alius ds̃ intellectus est
quam ille qui filium suum misit
dicentem. in iudicium ueni in hunc
mundum: ut qui uon uident uideant
et qui uident cȩci fiant: Nam & hic
satis apparet mentibus fidelium.
quomodo dĩ excęcet mentes infideliũ:
Precedit enim aliquid occultum
in occultis. ubi ds̃ agat iustissimũ
examen iudicii sui: ut quorũdã
mences excȩcentur. quorumdam
illum inentur. cui uerissime dic¬
cum est: ludicia tua abyssus mul¬
lem altitudinem. apostolus ammira¬
tus exclamat : O altitudo diui¬
tiarum sapientiae etscientiae dĩ.
quam inscrutabilia sunt iudicia
eus. et cętera Uos autẽ non ualen¬
tes discernere quid faciat ds̃ benefi¬
cio. quid iudicio. quia & acorde
& abore uro longe est psalterium
nr̃m ubi dicitur. miscđiam & uidiciũ
cantabo tibi dnĩe: quic quid uos pro

Expanded text:
ecce quomodo uerus deus et iustus excaeecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille, qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant. nam et hic satis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur. quorundam inluminente. cui uerissime dictum est: iudicia tua abyssus mulilem altitudinem apostolus admiratus exclamat: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cetera. Uos autem non ualentes discernere, quid faciat deus beneficio, quid iudicio, quia et a corde et ab ore uestro longe est psalterium nostrum, ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine, quicquid uos pro
Abbreviated transcription (Latin):
misertus ero: & miscłiam prestabo.
cui misericors fuero: Cum ergo pre¬
misisset quod in concusse retinendũ
est. non ẽẽ. iniquitatem apud dm̃:
paulopost actende quid dicat. Si aut
uolens ds̃ ostendere iram et demons
perfecta sunc inperdicionem: ec ut
notis faceret diuitias głae suae in
uasa miscđiae. quae preparauit
ingłam &r cetera: Certe hic nullomͦ
dicipotest alium dm̃ esse qui ostendit
iram. & ostendit potentiam suam in
uasis quae perfecta sunt ad perditio¬
nem: & alium qui ostendit diuitias
in uasis miscdiae : Nam unum eundẽ¬
q. dm̃ facere utrumq apostolica docꝰ¬
trina testatur : Hinc est et illud:
Propter hoc tradidit illos ds̃ in concupis¬
centias cordis eorum. in inmunditiã.
ut contumeliis afficiant corpora sua
in semetipsis: Et piulopost: Propterea
tradidit illos ds̃ inpassiones ignomi¬
niae: ltem paulopost: Et qm̃ non pro¬
bauer̃ dm̃ habere innot ttiã: tradi¬
dic illos ds̃ in reprobum sensum:

Expanded text:
misertus ero. et misericordiam praestabo, misertus ero. et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus osteperfecta sunt in perditionem, ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae; item paulo post: et quoniam non probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum.
Abbreviated transcription (Latin):
disputittionibus solemꝰ
audire : Quod et si primo
negasti. tamen paulopost etiam ipse
confessus es : quasi rationem reddens
cur hoc dicatis. Quia et apostolus ait.
ds̃ scłi huius excecauit mentes in¬
fidelium: Quam
quidem
sententiam pleriq
nostrum
ita distingunt. ut dmn uerum dicant
excecasse mentes in fidelium: Cum
enim legerint inquibus ds̃. suspen¬
dunt pronuntiationem: ac tunc
inferunt. scłi huius excetauit m̃tes
infidelium: quia et si ita non distin¬
guas. sed exponendi gr̃a ita uerbo¬
rum ordinem mutes. in quibus
ds excetauit mentes infidelium scłi
huius: idem qui in illa distinctione
sensus elucet: Potest: enim etiam
talis operatio qua excecantur m̃tes
infidelium. scđm quendam modũ
pertinere aduerum dm̃: quod
non facit malicia. sed iusticia: sicut
idem paulus alibi dicit: Num quid
iniquus ds̃ qui infert irĩ Itẽ alibi:
Quid ergo dicͥmus inquit. numquid
iniquitas est apud din: absit:
Moyses enim dicit: Miserebor cui

Expanded text:
disputationibus solemus disputationibus solemus audire, quod etsi primo negasti, tamen paulo post etiam ipse confessus es quasi rationem reddens, cur hoc dicatis, quia et apostolus ait: deus saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quam quidem sententiam plerique nostrum ita distingunt, ut uerum deum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; ac tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius. idem qui in illa distinctione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua excaecantur mentes infidelium, secundum quendam modum pertinere ad uerum deum. quod non facit malitia, sed iustitia, sicut idem Paulus alibi dicit: numquid iniquus deus, qui infert iram? item alibi: quid ergo dicemus? inquit; numquid iniquitas est apud deum? absit, Moysi enim dicit: miserebor, cui
Abbreviated transcription (Latin):
uocetur antidotũ. qͥa utrũq eorũ uĩ suĩ
habeat. utrumq agat & opere
medicum audiens ac uenena¬
rium. utrosq
uocabis medicõs:
ł t iustum audiens
iniustum. poteris utrosq uocare ustos.
quia uterq eorum aliquid agat:
Quod si hoc facere absurdum est.
quanto absurdius dm̃ et hylen.
id circo duos putare deos. quia eorum
quisque aliquid operetur: qua¬
propter inepta haec et uiribus satis
effecta argumentatio est: ut quia
de re michi respondere non possis.
desolis nominibus confles muidiam:
Nam nec diffiteor etiam interdum
nos aduersam naturam nuncupare
uerum uiata presumptũ iam in eã
nomen aculturibus suis. qui eam
imprudenter existimant dm̃. Quẽ¬
admodum & apostolus: Ds̃ inquit
scłi huius : excecauit mentes infi¬
delium : dm̃ quidem nominans.
quia sic iam uocaretur asuis: sed
adiciens qđ mentes excecet. ut ex hoc
incelligatur non eẽ uerus ds̃:
AUGUSTINUS RESPONDIT
uos quidem deos in uris

Expanded text:
uocetur antidotum, quia utrumque eorum uim suam uocetur antidotum, quia utrumque eorum uim suam habeat, utrumque agat aliquid medicum audiens ac uenenarium utrosque uocabis medicos, et - iustum audiens atque iniustum poteris utrosque uocare iustos, quia uterque eorum aliquid agat. quodsi hoc facere absurdum est, quanto absurdius deum et hylen idcirco duos putare deos, quia eorum quisque aliquid operetur? quapropter inepta haec et uiribus satis effeta argumentatio est, ut quia de re mihi respondere non possis, de solis nominibus confles inuidiam. nam nec diffiteor etiam interdum nos aduersam naturam nuncupare uerum iuxta praesumptum iam in eam nomen a cultoribus suis, qui eam inprudenter existimant deum: quemadmodum et apostolus, deus, inquit, saeculi huius excaecauit mentes infidelium, deum quidem nominans, quia sic iam uocaretur a suis, sed adiciens, quod mentes excaecet, ut ex hoc intellegatur non esse uerus deus. AUGUSTINUS respondit: Duos quidem deos in uestris