comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enimaliter uas a electionis et misericordiae fieripossumus : nisi
cibaptis maeius quod illo in flumine subut respicientes et ipsiuit ali
flumine satagemus ablui : Notandum autem quod nontantum in re¬
gione ior danis. sed et in campestriregione illius facta dicit ẽa demuasa
VSignificans multiplicationem fidelium quae non solum in iudȩ a sed et
momnium nationum erat latitudine futura : Expleta prophetia quae
dut : gaudebunt campi et omnia quae in eis sunt : Argilosa autem
terra dequa factae sunt formae ad fundenda uasa dñi. quae melius
quam scriptura sacra dequa regulam beneuiuendi accipimus ualet
intellegi : Quasi enimargilla ignibus durata formamuasis dñi quanta
et qualia fieridebeant exhibet : Cum nobis scriptura regulam iustitiae
quam sequamur ostendit: scõrumq nobis exempla qui in igne tribu¬
lationum in uincibiles perseuerauerunt in omnib: sequenda prae¬

Expanded text:
Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi et baptisma ejus, quod illo in flumine subiit, respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem, quod non tantum in regione Jordanis, sed etiam campestri regione illius facta dicit eadem vasa, significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latitudine futura, expleta prophetia qua dicitur: « Gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt . » Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae, quam sequamur, ostendit, sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulationum invincibiles perseveraverunt, in omnibus sequenda prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quodad meridianum latus atrii significat fideles peracceptionem sc̃ĩ sp̃s ad
flagrantiam solere uerae caritatis accendi. feruor et enimmeridianisolis
consueuit inscripturis et ardorem dilectionis et in lustrationem signifi¬
care sc̃i sp̃s. per quemeadem dilectio diffunditur in cordib: electorum
n Omnia uasa quae fecit hrram regi salo moni indomodñi de auricalco
erant in regione ior danis fudit earex in argilo saterra :Apte in regione
iordanis fusa sunt uasa domus dñi in quouidelicet flumine dñs noster
lipti zari dignatus est eiusq tinctus undis aquarum nobis elementum
in ablutionem peccatorum conuertit : Et quia omne fidelium baptis ma
quo dño consecrantur in exemplum celebratur baptis matis illius quo ipse
aquas sci ficauit recte in regione ior danis uasa sunt domus dñi facta:

Expanded text:
Quod ad meridianum latus atrii, significat fideles per acceptionem sancti Spiritus ad Quod ad meridianum latus atrii, significat fideles per acceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis et ardorem dilectionis et illustrationem significare sancti Spiritus, per quem eadem dilectio diffunditur in cordibus electorum. « Omnia vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant. In regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra, etc. » Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine Dominus noster baptizare dignatus est, ejusque tinctus undis, aquarum nobis elementum in ablutionem peccatorum convertit. Et quia omne fidelium baptisma, quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit, recte in regione Jordanis vasa sunt domus Domini facta.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ et rece dens amalo E st uero alter cubitus diui nae uisionis quie
parte non nulla etiam inhac ad hucuita retentis fidelibus donari
contra me diumatrii. Deinde porticus templisiue uestibulum in quoerant columnae
uereaecircahostium templi. Quodergomare posuit addexteram partemtemplisi gni¬
ficat nos ꝑlauacrum baptismi ad regnum caelestae quodiurae uocabulodextrȩ
figuratur debere peruenire Quienim crediderit etbaptizatus fuerit saluus erit:
Numq ubidextrasimul et sinistra in bono accipiuntur ueliudȩam et gentilitatẽ
it in expositio ne basium supra diximus uel p̃sentẽ ecłe uitam et futuram uellae¬
ta saeculi et tristraia. uel aliqua de signat huius modi. Vbi uero absolutae inbo
noponitur dextra. acterna sepius gaudia de monstrat. Quoduero contraori¬
entempo suit mare ad eandem prope significationem respicit. quoduideli¬
cetperlauacrum sacrifontis splendor nobis internaeclaritatis a peritur.

Expanded text:
Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari conaereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dextram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dextrae figuratur, debere pervenire. « Qui enim crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . » Namque ubi dextra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositione basium supradiximus, vel praesentem Ecclesiae vitam et futuram, vel laeta saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi. Ubi vero absolute in bono accipitur dextra, aeterna saepius gaudia demonstrat. Quod vero contra Orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis splendor nobis internae claritatis aperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
corda firmaret : Os quoq luteres intrinsecus erat in capitis summitai:
et quod for in secus apparebat unius cubiti: erat totum rotundum parito
habebat unum cubitum et dimidium : Osluteris unius erat cubiti proptis
unitatem confessionis et fidei. qua omnes in confessione patris et fili
et sp̃s sc̃ibaptizamur dicente a postolo : Vnus dñs una fides unun
baptisma unus ds̃ et pateromnium: et ipsumos in capitis erat sum¬
tate ut ad caelestia nobis regna perbaptis maiter es se pate factum
doceret Ipse uero luter inam plitudine cubitum habebat unum eidi¬
midium pero peris imirum perfectionem et initium contemplatio¬
nis : Integer et eni cubitus in lutere perfectionembonaedes s¬
nat actionis. quam absq ulla dubietate habebat ille de quotmpia¬
torianti quo d ñs aiebat : Num quid considerasti seruum meumiob
quod uonstt eisimilis superterram homo simplex et rectus actimens

Expanded text:
corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat totum rotundum; pariterque habebat unum cubitum et dimidium. » Os luteris unius erat cubiti propter unitatem confessionis et fidei, qua omnes in confessione Patris et Filii et Spiritus sancti baptizamur, dicente Apostolo: « Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus, et Pater omnium . » Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integre etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex, et rectus ac timens
Abbreviated transcription (Latin):
tuor sunt libri eu angeliorum quid a xesrotarum quiba ses gestant N
ipsa eorundem sunt corda eorum doctorum quaedum praeceptis eus¬
gelicis sed ulo intendentia eos ab infimorum appȩtitu sustollunt uelit
missi rotis axes altius basimaterra subleuant. Porroumeruli qui rotisat¬
ueniat confirmatur : Bene autem dicitur quodumeruli quiper quattun
partes subter luterem erant positi contraseinuicem fuerint respectantes
qui animirum omnis scriptura prophetica sibi met inuicem consentanea
est ut pote uno dĩspu condita : quattuor autem fuere perba ses singulas
umeruli uidelicet iux tanumerum rotarum: Nonquia quattuor sun
tantum libri prophetici : sed quia inomnibus quaelocuti sunt prophetu
et morses dictis quattuor euangelistarum testimonium prebuer
ut ex consensu utriusq testamenti : una fides et dilectiox p̃i nrã omnumn

Expanded text:
tuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi tuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum, quae dum, praeceptis evangelicis sedulo intendentia, eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis anteveniat, confirmatur. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterum erant positi, contra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, ut pote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum; non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque testamenti una fides et dilectio Christi nostra omnium
Abbreviated transcription (Latin):
urtes quasiumeruli subter subter luterem fusil es contra se inuicem respec¬
untes : Quattuor rotae : quattuor sunt euangeliorum libri: qui ap¬
issime rotis conparantur: Quiã sicut uolibilitas rotaecitissi mocursu
quocumq ducitur currit.. Ita sermo euuangelicus iubente dño per
apostolos uniuersas inbreuimundi plagas impleuit: Si cut rota
super in positum sibi currum a terra sub leuat. et subleuatum quoau¬
sigadirigat portat. Ita euuan gelica predicatiomentes electorum
fectum bonȩ actionis siue administerium praedicationis. quocumq adiu¬
uans gratia s p̃suoluerit ducit : Namq in sequentibus dicitur : quiatali
erant rotae quales soluint incurrufieri : Legimus autem desc̃is . Currusq
decemmilia multi plexmilia lae tantium : Sier goba ses luterum sc̃i sunt do¬
tores qui lauacrum nobis uit aeministrant: et rotae quater naebasium qua¬

Expanded text:
partes quasi humeruli subter luterem fusiles, contra se invicem respecpartes quasi humeruli subter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur currit, ita sermo evangelicus, juvante Domino, per apostolos universas in brevi mundi plagas implevit. Sicut rota superimpositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat, ita evangelica praedicatio mentes elecofectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia Spiritus voluerit, ducit. Namque in sequentibus dicitur: « Quia tales erant rotae, quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: « Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . » Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium qua
Abbreviated transcription (Latin):
randi ca elestia mente merigunt Ita ad diligendos proximos dilatant.
utuipeccantes quosq: qui sibi commissi sunt feruorem as pere inuectionis
eurcere non tardent: Habent cum leonibus boues. quando ipsam
nuectionem corripi endicum spuman suetudinis exhibent quando
inferuore arguendi num quamfissam habere ungulam discretae
ationis aclo quelae numquam uerba diuinae lectionis uelut rumi¬
undo in ore uoluerecessant : Et superleones et boues quasilora exiere
dependentia : Superleones quippe etboueslora dependunt : quan¬
do scĩ doctores et in seueritatȩ districtionis qua peccamtes iũdicant:
tnman suetudine lenitatis qua penitentibus remittunt iudicum sui
ument auctoris. Ne forte iniusteligando aut soluendo quempiam
uniusteligari ipsi ab eo cuius iudicium errare nequit mnereantur:
liuattuor rotae perba ses singulas et axesiere i. et per quattũor

Expanded text:
randa coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, randa coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore volvere cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases singulas et axes aerei. Et per quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
quales autem scalpturas bases interhas iuncturas id ẽ in ipsis suis lateribus
intetretro dextra et sinistra et supra quoq habuerint subdendo aperitur.
indicitur inter coronulas et plectas leones etboues eicherubim et iunc¬
aris similiter desuper: Nonergo plana erat ulla exparte super ficies
usium. sed undiq uersuum mysticis scalta figuris quia sc̃orum mentes
immo uniuersa eorum conuersatio uirtutum in omnibus gratiam pre¬
uendit : Neque aliqua illos hora mnanis et uacua preteriitꝰ. in qua piis uaca¬
ntoperibus uel sermonibus uelcerte cogitationibus desistant : Coronulas
quippe in ses calptas habent : Cum ad in gressumuitae perennis in fatiga¬
bilidesi derio anhelant: Plectas habentꝰ cum in desideri auitae caelestis
quae sur sum est numquam fraternae societatis quae iuxta est uincula
dissoluunti : Habent intercoronulas et plectasleones cumita ad spe¬

Expanded text:
Quales autem sculpturas bases inter has juncturas, id est in ipsis suis lateribus Quales autem sculpturas bases inter has juncturas, id est in ipsis suis lateribus ante et retro, dextra et scum dicitur: « Inter coronulas et plectas leones et boves et cherubim et juncturas similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in omnibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad spe
Abbreviated transcription (Latin):
Etideo quaternorũ erat cubitorũ longitudo & latitudo basĩ
quia scĩ p̃dicatores siue aduersa mundi & longitudinẽ exiti ac
laborũ p̃sentiũ foris tollerent seucor indilectione suicono¬
toris. suorũq ꝓximorũ interna exultatione dilatent Sep
operã dare uirtutib curant. prudenter uidelicet in terbono
& mala discernentes : forciter aduersa sustinentes corabipo¬
titu uoluptatũ temperantes. luscitia inoperatione tenen¬
tes : Trium uero cubitorũ fit altitudo basium cũꝑ exciti¬
um uircutum quas cum patientia malorum & dilec¬
tione bonorum exercent continua intentione. adiusi¬
onem scãe trinitatis peruenire satagunt :
ipsum opus basium interrã sileerat. et scalptura erat iuncturas:
iuncturas dicere uidetur eas. quibus ipse luterum ⁊ abulae sibi metꝰ inui¬
am conexae sunt : ut scilicet quattuor siue quinq: tabulis una fieretbas s

Expanded text:
Et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, Et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi et longitudinem exitus ac laborum praesentium foris tollerent: seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas compatientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum opus basium interrasile erat. Et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur eas, quae ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt: ut scilicet quatuor sive quinque tabulis una fieret basis.
Abbreviated transcription (Latin):
populo sacrifontis. gratia designaretur esse pandenda.
& quinq sunt in utraq parte. ut sicut in expositione maris
qđ quinq cubitis altũ ẽ lã diximus de monstraretur trpue
uniuersa fidelibus quȩ ꝑ quinq sensus corporis deliqueram
Perlauacrum baptis matis et̃ remitenda : Sicutergo inuno
mari xii bobus suꝑ posito unitas exprimitur baptis matis
quȩ ꝑ apostolos toto erat orbi p̃dicanda. It aetiã ꝑduosor¬
dines luterũ mysticȩ ostenditur. quia gentilitas cũ iudea
inunũ fidei consortiũ ꝑbaptis matis erat undã colligendi
Q uod autem quattuor cubitorũ longitudinis. & quattiur
cubitorũ latitudinis triu cubitorũ altitudinis bases sim¬
mitatis patientiã. Latitudo addilationem dilectionis
Altitudo pertinet ad spem suꝑnere tributionis: Quattuos
autem sunt principales uirtutes quib cetera uirtutũ structu¬
ra inminet : Prudentia scilicet. fortitudo tẽperantia iusticu

Expanded text:
populo sacri fontis gratia signaretur esse pandenda; populo sacri fontis gratia signaretur esse pandenda; et quinque sunt in utraque parte, ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximus, demonuniversa fidelibus quae per quinque sensus corporis deliquerant, per lavacrum baptismatis esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus super posito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita etiam per duos ordines luterum mystice ostenditur, quia gentilitas cum Judaea in unum fidei consortium per baptismatis erat undam colligenda. Quod autem quatuor cubitorum longitudinis, et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis bases sintiam longanimitatis; latitudo ad dilationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet. Prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i generaliter omnis electorũ multitudo potest intellegi
digni : Sicut ergo sacer dotes qui in mari lauabantur for¬
nĩ ex primit eorũ qui ꝑbaptisma efficiuntur sũmi consor
den figurã aptissime p̃tendunt. du post ablationẽ baptismi
gratiã sci sp̃s implentur : Lauaturnãq in lutere hostia cum
quis fideliũ a qua baptismi ꝑfunditur : Offertur uero in ho¬
Q uoduero ad portandos luteres x sunt bases factȩ. potera
etiã mystice inter prȩtari. quia mrnistrilã uacri uita
adeternȩ gaudia beatitudinis quȩ denario solent numen¬
figurari. eos quos imbuunt uocent̃ : uerũ quia deeisdeml¬
terib distinctȩ insequentib scriptũ .ẽ. qđ uidelicet quina
ex his positi sint addexterã partem templi &quinq ad sinisi
magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria : Inua¬
q: & enim parte templi sunt positȩ bases luterũ ut utriq di

Expanded text:
Domini generaliter omnis electorum multitudo potest intelligi: Domini generaliter omnis electorum multitudo potest intelligi: a in Spiritu sancto et igni . Sicut ergo sacerdotes, qui in mare lavabantur, formam exprimunt eorum qui per baptisma efficiuntur summi consortdem figuram aptissime praetendunt, cum post ablutionem baptismi gratia sancti Spiritus implentur. Lavatur namque in lutere hostia, cum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in hocipit. Quod vero ad portandos luteres, decem sunt bases factae, poterat ita mystice interpretari, quia ministri lavacri vitalis, ad aeterna gaudia beatitudinis quae denario solent numefigurari, eos quos imbuunt vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte in sequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sunt ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri intuenda sunt mysteria. In utraque etenim parte templi sunt bases positae luterum, ut utrique Dei
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum baptitantur necesse habent in stitui: Batos
quippe mille capiebat mare : cum a qua baptis matis ple¬
bem iude orum abluens ad regnum celestetransmisit:
Aecipiebat & alios mille : cum etiam turbas nationũ eodẽ
fonte renatas & operib iustitiȩ confirmatas eus dem
regni ꝑennis fecit esse participes:
Pistutba ses decem aereas quattuor cubitoru longitudinis
bises singulas & quattuor cubitorũ latitudinis & triu
ubitorũ altitudinis : Multi farie & multis modis una
cademq nrae salutis sacramenta prȩfigurantur:
damq idema postoli uiriq a postolici qui perboues ma¬
reportantes de signati sunt: Designantur etiã ꝑbases
quȩ pontandis erant᷑ luterib p̃paratȩ : quomodo ip̃silũ te¬
res eius dem lauacrispiritalis cuius & mare trpumgere¬
bant : Si quidem ut uerba dierũ narrant om̃a in eis quae
inholo caustũ oblaturierant lauabant: Holo causcũ autẽ

Expanded text:
peccatorum baptizantur, necesse hpeccatorum baptizantur, necesse hquippe mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes. « Et fecit bases decem aereas, quatuor cubitorum longitudinis bases singulas, et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, etc. » Multifarie et multis modis una eademque nostrae salutis sacramenta praefigurantur. Namque iidem apostoli, virique apostolici, qui per boves mare portantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae: quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, typum gerebant. Siquidem, ut Verba Dierum narrant , omnia in eis, quae in holocaustum oblaturi erant, lavabant. Holocaustum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nam̃q: numerus prosignificatione perfectionis solet poni
inscripturis : quianimirũ de narium numerũ qua dratum
solidum facit : decem quippe decies ducta centum faciun:
quae uidelicet figura iam quadrata sed adhuc plana est:
uerum ut in altitudinem surgat & solida efficiatur mul¬
tiplica eI perdecem : & fiunt mille : Quo profecto numero
stabilis & in superabilis & uel ut conquadrata iustorũ conscien¬
tia de signatur : quocumq enim uerteris quadratum stabit:
Sic& animus electorũ nullo temtationum occursu nouit astatu
suȩ rectitudinis inclinari: Batos autem hebreorum men¬
sura est : quam ipsi bath nominant habens modiostresi
psa est & oephi : quod illiepha nuncupant : Sed oephi ad
men suram pertinet frugum uariarum tritici hordea
leguminum Batus uero est inspeciebus liquidis uino. oleo
aqua, Itaq batus qui acertȩ norma mensure ẽ opera de¬
signãt equitatis &iustitiȩ : quibus hu qui in remissionem

Expanded text:
namque numerus pro significatione perfectionis solet poni namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarium numerum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducta centum faciunt: quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudinem surgat, et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo perfecto numero stabilis et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur; quocunque enim verteris quadratum, stabit. Sic et animus electorum nullo tentationum occursu novit a statu suae certitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi Bath nominant, habens modios tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus, quia certae norma mensurae est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi, qui in remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis qui adhuc foris sumus manet omni modis occultum
Q uibus tamen hocesse occultum. nulla tenus potest
quod omnis qui lauacrum baptis misalutem accipit b
uitam Fidem spem & caritatem debethabere : N ec sine
his tribus uirtutibus quisq aliquid iãm operari nequ
intrare aduitam ualet:
Vnderecte subiungitur. grossitudo autem luteris trium
unciarum erat: Grossitudo & enim luteris in mare
firmitas est uirtutis in baptismo: & trium unciarũ est
hec grossitudo : dum robore fidei. spei & dilectionis peraq¬
tiobaptis mi communitur : Neq aliter proficuum esse
accipientibus ostenditur . nisiarum firma certitudo uir¬
tutum mentem accipientium simul& opere᷑ confirmet
Labiumq eius quasi labium calicis & foliũ repandi liliiꝰ
Perlabium quippe calicis gustus dominicȩ passionis : Per
folium repandilii pate facta claritas resurrectionis ip¬
sius exprimitur: Duo miliabatos capiebat : Millenarus

Expanded text:
nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde recte sequitur: « Crassitudo autem luteris trium unciarum erat. » Crassitudo etenim luteris in mari, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec crassitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, praeceptio baptismi communitur, neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis gustus Dominicae passionis, per folium repandi lilii patefacta claritas resurrectionis ipsius exprimitur. « Duo millia batos capiebat, etc. » Millenarius
Abbreviated transcription (Latin):
qua obstinatione insceleribus perdurarint. quanta
infelicitate obscelera perierunt reprobi:
stabat super duodecimboues equibus tresrespicie¬
ant adaquilonem. & tres ad occidentem & tres ad
meridiem & tres adorientem : Ouodecim ergoboues
duo decim sunt a postoli . & omnes quiuicgeorum regen¬
dam in xp̃o susceperunt ecclȩ siam scam: Quinimirum
boues mare sibi super in positum portant: cum a postol
apostolorumq: successores in unctum sibi euangeli tand
officium prompta implere deuotione satagunt: Tre¬
q. ad aquilonem &tres ad occidentem tres ad meridiem
& tres ad orientem respiciunt : cum inuniuersis quadran
orbis partibus fidem prȩdicant scãe trinitatis:
Quorum posteriora uniuersa intrinsecus latitabant:
Intrinsecus namq: latitant uniuersaboium posteriora
quia qua mercede scĩ prȩdicatores inperpetuum dona¬
tur in interni arbitris ex amine iam dispositum : Sed

Expanded text:
qua obstinatione in sceleribus perdurarint, quanta qua obstinatione in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob scelera perierint reprobi. « Et stabat super duodecim boves: e quibus tres respiciebant ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem. » Duodecim ergo boves duodecim sunt apostoli et omnes qui vice eorum regendam in Christo susceperunt Ecclesiam sanctam. Qui nimirum boves mare sibi super impositum portant, cum apostoli, apostolorumque successores, injunctum sibi evangelizandi officium prompta implere devotione satagunt. Tresque ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem respiciunt, cum in universis quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis. « Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. » Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
derupitur : qui a nimirũ obseruatio mandatorũ dĩ quac in
cordibus electorum fide spe & dilectione suꝑne retribu¬
tionis firmata est nullo temporalium rerum potest ob
staculo disolui: Et scalptura subter labium circuibat illud
xubitos ambiens mare : Duo ordines scãlpturarũ histria¬
urum erant fisiles : cum predictum sit supra quod resti¬
cula .xxx cubitorũ mare circiuerat. & nunc additur quod
scapltura hoc subterlabium posita decemcubitis ambierit:
atet exutraq relatione quiauas erat in modum fialȩ repan¬
dum acdiffusum. quo a triginta cubitis circuitus quos habe¬
bat in labio usq: addecem e cubitos coartatu: Scapltura¬
utem his triata est : quae hĩstrias terum ali quasimi¬
tatur : Vnde recte per scalpturas histriãtas quibus mare
urcum dabatur. exempla sunt priorum temporum
designata. quae necesse est nos solerter intueri. ũtui¬
deamus quibus operibus scĩ dõ placuerunt ab initio.

Expanded text:
cile rumpitur, quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cile rumpitur, quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum, fide, spe, et dilectione supernae retributionis fistaculo dissolvi. Et sculptura subter labium circumdabat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae repandum ac diffusum, quo a triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem est cubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum tdesignata; quae necesse est nos solerter intueri, ut videamus quibus operibus sancti placuerint Deo ab initio;
Abbreviated transcription (Latin):
adultimũ qui fine scđi crediturus & baptitandus ẽ omnis
fideliũ chorus unã eandem ueritatis ingredi & communt̃
ad ñõ debet coronã spera reiustitiȩ : Rotundum erat incircui¬
tu ut orbis uniuersus ingiro lauacro uitȩ asor de peccatorũ
designaretur esse mundandus : De quo bene subditur quinq:
cubitorũ altitudo eius. quia nimirũ quicquid uisu quicquid
auditu. quicquid olfactu. quicquid gustu quicquid tatiu deli¬
quimus totũ hoc nobis gratiadi ꝑ ablutionem uiuifici fontes
relaxat : Sed non sufficit p̃teritorũ remissio peccatorũ : si non
quisq dẽ incepsbonis studuerit insistere operibus : Alioquin
diabolus quiexierat de homine sihunc abonisuacare actibui
derit multi plicius redit. facitq nouissima hominis illus pe¬
ungebat illud pcircuitũ : Perresticulã nãq disciplina p̃¬
ceptorũ cȩlestiũ qua a nr̃is uoluntatibus religamus. potest
aptesignari scriptura dicente. Quia funiculus triplex diffi¬

Expanded text:
i crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem a Domino debet coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur: quinque cubitorum altitudo ejus; quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu deliquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisquis deinceps bonis studuerit insistere operibus. Alioquin diabolus, qui exierit de homine, si hunc a bonis vacare operibus viderit, multiplicius redit, facitque novissima hominis illius pecingebat illud per circuitum. Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus religamur, potest apte signari, Scriptura teste, quia funiculus triplex diffi
Abbreviated transcription (Latin):
tates tota ueteris instrumenti series conplexa ẽ : Nouum uso
tes tamentũ non alia nobis aliqua p̃dicat : quãq morses p̃di¬
& catenarũ sibi inuicem miro opere contextarũ ut rũq capi
tellũ colũnarũ fusile erat. quod in libro para lrpomenon ia
scriptũ ẽ : Nec non & quasi catenulas in oraculo & suꝑ posul
eas capitib colunarũ : Speciesnãq catenarũ. & similitu¬
doretis in capitellis. uarie tas ẽ uirtutum spiritaliũ insũs
equad ño cantatur in pralmis : Adstetitregina ad dexisisul
inuescitu deaurato circũ amicta uarietate. Hoc est inuestitu
fulgidae dilectionis circũ amictauarietate: Diuersorũ cha¬
rismatũ. uel certe multi plex contexio catenarũ & retis ex¬
pansio multi farias electorũ ꝑsonas insinuat. quae cũ uerbis
scorũ p̃dicatorũ fideliter auscultando atq oboediendo adhẽ¬
itnt quasi colũnarũ capitib suꝑ posite retes & catẽnulen ira¬

Expanded text:
tates tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero tates tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedi catenatellum columnarum fusile erat. » Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Necnon et quasi catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in stur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumamicta varietate : » hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae retis et catenulae, mira
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum a postolica statuta contemnit sequi quasi uel exilia¬
te inertiȩ suae. uel elationis tumide grossitudine. duo decin
cubitorũ linea non conuenit. Duoquoq capitella fecit
quae ponerentur suꝑ capita colũnarũ fusili aere. quinq
cubitorũ altitudinis capitellũ unũ : & quinq cubitorũ alti¬
tudinis capitellũ alterũ: Capita & enim columnarũ. hoc est
sub prema pars earũ  praecordia sunt fideliũ doctorũ quo¬
rũ dõ de uotis cogitationibus. sicut capite membra.It a ipsori
om̃a &opera diriguntur. & uerba. Duo autem capitelli
quac his capitibus erant suꝑ posita. duo sunt testa mema
quorũ meditationi atq obseruantiae doctores scĩ. toto
& animo subduntur & corpore : Vndebene utrũq capud¬
lũ quinq cubitos habebat altitudinis. quia nimirũ quinq li¬
bri scriptura morsaice legis conp̃hensa ẽ : quinq etiã seculi as

Expanded text:
quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitaquia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitelquae ponerentur super capita columnarum fusili aere quinque cubitorum altitudinis capitellum unum et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum suprema pars earum, praecordia sunt doctorum fidelium, quorum Deo devotis cogitationibus, sicut capite membra, ita ipsorum omnia opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt Testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebant altitudinis, quia nimirum quinque libris Scriptura Moysaicae leg
Abbreviated transcription (Latin):
asinistris. Ideo sunt duȩ factȩ colune atq ita disposite ut nobis
tanpsperis & in aduersis ingressũ patrie cȩlestis ante oculos men¬
shabendu esse doceant Notandum sane in hac sententaoex
dipomenon quã posui qđ ea porticus templi etiã uestibulum
um pliuocabatur. & quod in ꝓphetis legimus quia interuestibu
sationem qđ in eo dierũ numero mundus sit factus. luce
clarius .ẽ & tria ꝑsex multi plicantur cũ iustus exfide uiuit
Cognitionemq piȩ credulitatis ex secutione bone actionis accu
mulat. Colunaq ante fores templi x &viii. cubitis alta est cũ
p̃dicator quisq egregius palã cunctis insinuat. ñ nisi ꝑfidem
& opera iustitie nos ad suꝑnȩ gaudia uite posse ꝑuenire.
nã utrãq cũ quisq doctor siue uideis. siue gentib p̃dicare
missus eatantũ facere curat. uel docere. que scã ꝑ apostolos
libet statuere maluerit. non esttalis colũna tẽplodĩ apta

Expanded text:
a sinistris: ideo sunt duae factae columnae, atque ita dispositae, ut nobis a sinistris: ideo sunt duae factae columnae, atque ita dispositae, ut nobis et in prosperis et adversis ingressum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant. Notralipomenon quam posui, quod eadem porticus templi etiam vestibulum templi vocabatur; et quod in prophetis legimus, inter vestibulum rationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, et cognitionem piae credulitatis exsecutione bonae actionis mulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est: cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non nisi per fidem et opera justitiae, nos ad superna gaudia vitae posse pervenire. mnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos libet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quasi exponere uidetur mysteriũ colũnarũ materi
apł nãq et doctores cunctos spiritales significant forte sni¬
mirũ fide atq: opere & contem platione ad suꝑna crectos Duȩ
sunt autem ut et gentes. et circũ cisionem p̃dicando in etdãm in¬
troducant. Stabant in porticu ante foras templi et ingressũ
illius suo decore acpulchritudine exutraq parte mirabiliter
ornabant. Ostiũ autem tẽpli dnsẽ quia nemouenit ad patre
nisi ꝑ ipsũ. & sicut alibi dicit. Egosũ ostiũ ꝑme siquis introierit
siluabitur. Quoduidelicet ostiũ colune ab ut roq latere corapo¬
sie circustant cuminis trisermonis utriq populo introitũ reg¬
nicelestis ostendunt ut siue aluce scientie legilis quisq seu exrigo¬
re gentilitatis adfidem euangelu uencrie habesꝗ : statoseos
qusibi iter salutis & uerbo demonstrent & exemplo Vdaeric qui
colunas posuit inuestibulo templi una addextris & astesam

Expanded text:
erium columnarum materiae. Apostolos namque et doctores cunctos spiritales significant, fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum . Et sicut alibi dicit: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere eorum positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt, ut sive a luce scientiae legalis quisque, seu ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos, qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo: vel certe, quod columnas posuit in vestibulo templi, unam a dextris, et alteram
Abbreviated transcription (Latin):
usdiffamare quaeq ipsi didicerint recta satagant acrisnãq
metallũ ualde esse durabile constat. atq omnimodo sonorum
ꝓ finxit duas colũnas aereas x &uiii. cubitorũ altitudinis colunã
utrãq. H ae sunt colunȩ de quib: paulus ait Iacobus scephas

Expanded text:
us diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque us diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum. « Et finxit duas columnas aereas, decem et octo cubitorum altitudinis columnam utramque. » Hae sunt columnae de quibus Paulus ait: « Jacobus et Cephas
Abbreviated transcription (Latin):
sedulo gaudent. & quos uirtutisimitatione sequine que unt
pie uenerationis complectuntur affectu. Vident ostias
sacerdotum in altari igne sacro scõ consumi. quia magna¬
rendas dnõ ꝑ illos dũbona quae p̃ualent operantes. mauonꝰ
acdoctiorũ & confirmantur exhortatione & intercessi¬
one dño commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas
sacerdotibus ꝑ eos dño commendandas. cũ sc̃is quib. q. eger¬
tib necessaria mundihuius quibus ipsi habundant sumȩ
mercedis intuitu dño tribuunt : Ad monente acdicent
Facite uobis amicos demã mona iniquitatis. ut cũ deficeritis
recipiant uos in aeterna taber nacula. beneatrium sa¬
cerdotum tribus ordinibus lapidum politorũ. & uno osdi
ds autem incrementũ dedit. Fecit hocopus exaere quia illis com¬
mittere uerbũ querit doctor strenniuis qui hoc pie suscipere ac
ꝑseueranter custodire desiderent quiq etiã aliis pdicando lati¬

Expanded text:
sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: quia rendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctorum, et confirmantur exhortatione et intercessione Domino commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandos, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu, Domino tribuunt aFacite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Bene atrium sacerdotum tribus ordinibus lapidum politorum fis autem incrementum dedit . » -- « Fecit hoc opus ex aere, » quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui hoc pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando lati
Abbreviated transcription (Latin):
meritum castȩ fidei acpietatis dño de uote adelectorum
sorte ꝑtinent. Longetamen ab est ut illis aequetus qu
cum fiducia probantur. N on enim audeo aliquid loqui
eorum quae perme non efficit xp̃s In oboedientiam
gentium uerbo et factis. & it ẽrum: bonum certamen cer¬
taui. cursum consummaui. fidem seruaui. decetero repo¬
sitaest mihi corona iustitiae. Accedebat quidem uulgu
usq ad atrium sacerdotum hostiassuas. Adhuius usq ia¬
nuam deferebat. susceptas a sacerdotibus atq in altari obla¬
tas. oculis prose quebatur. in ipsum etiam templũ cum ape¬
riebatur intuitum suum a longe dirigebat: nec tamen
atriũ sacerdotũ intrandi facultatem habebat. uerũ dem
ferioribus clamabat ad dnm. quia nec carnalium in ecđa
sim plicitas ad nõ dispicitur. quando fideliter ea quae ua¬
lent illiuota pietatis offerunt. Dirigunt enim uisus a
longe intemplum dĩ cumuitã sublimium discere. & ad mirari

Expanded text:
meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fiducia proloquuntur. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis . Et iterum: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari
Abbreviated transcription (Latin):
tis etiam antiquus populus dĩ erat insignitus. dicente ip̃so ad
morsen : H aecdices domuiia cob. & ad nuntiabis filus isrł
& paulo post & uoseritis mihi regnũ sacerdotale etgensscã
asilica uero grandis quae erat extra atrium sacerdotum in
qua om̃is populi multitudo adorare siue aduerbu audiendũ
confluere solebat : carnalium in sca ecłam uitã moresq.
figuraliter insinuat qualibus dicit apłs. Etego fratres
non potui uobis loqui quasi spirita libus sed quasi carnalibus
pbasilicã grandem designantur: quia absq. ulla dubietate
nulto maior ẽ in scã ecła taliũ quã ꝑfectorũ numerus.
Sed quantum numero prestant. tantũ succumbunt merito.
Vnde apte ba silica haec grandis. et si plurimos capit. non
eostamen in interioratem pli deaurati. non adaltari sof¬
ficium. non ipsum saltim atrium sacerdotũ intromittit.
quiacarnales quiq atq infirmi adhuc in ecclesia. & si ob

Expanded text:
tis, etiam antiquus populus Dei erat insignitus, dicente ipso ad tis, etiam antiquus populus Dei erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel. Et paulo post: Et vos eritis mihi regnum sacerdotale et gens sancta . Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, qualibus dicit Apostolus: Et ego, fratres, non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit: quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia, etsi ob
Abbreviated transcription (Latin):
cum ergo templi intra atrium sacerdotum perfectorum
in sc̃a ecdesia & sublimium uitã exprimit uirorum Eorũ
uidelicet qui et excellentia uirtutum dño ad propinquare
& aliis uerbo atq. opere ducatum solent ostendere salutis
acerdosnamq. ab eo latine nomen accepit: quod sacrum
p̃bere ducatum minor ib. debeat: quo nomine in scripturis
mystice non soli altaris ministri. ep̃i uidelicet et presbite¬
ri sed et om̃s utiq censentur. qui altitudine recte conuersati¬
onis acdoctrinȩ salut aris eminent. nec sibi met ipsis tan¬
tum modo sed et pluribus ꝓsunt: quidũ corpora sua hostiã
uiuentem scam dõplacentem exhibent: sacerdotale ꝓfecto
ministerium spirita liter exercent Neq enim epis copis
solum & presbiteris uerum omnidĩ cała loquebatur petrus
apostolus cumait : Vos autemgenus electũ regali sacer doti¬
um gens scã populus ad qui sitionis cuius honore dignita¬

Expanded text:
cium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum cium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere dicatum minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non solum altaris ministris, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus prosunt: qui dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent , sacerdotis tale profecto ministerium spiritualiter exercent. Neque enim episcopis solum et presbyteris; verum omni Ecclesiae loquebatur apostolus Petrus cum ait: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. » Cujus honore dignita