comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recte preq uiui a mortalib ñ potest.⁊
ħ beneficiũ quio ub̾atur nͥ eam p̾rieniret
iam mitis daretur. ⁊ s̃i eẽt gr̃a. que utiq
gratis datur. p̾uenit᷑ gͦ bona hõis uolũ¬
tas illo gr̃e beneficio. quolib̾atur. ⁊ p̾¬
paratur. ⁊ illd̃ benesicium fides xp̃i
recte  intelligit᷑. sicut ab̃. in ench̃. eui¬
b̾andũ post illam ruinam aserurtute
pecci. nec oĩo ꝑse ip̃m. set ꝑ solam dei
gr̃am. que infide x posita estliłatur ut
uoluntas pꝰponatur. Ecce aꝑte clicit

Expanded text:
recte pieque vivi a mortalibus non potest: et hoc beneficium quo liberatur nisi eam praeveniret, jam meritis daretur et non gratia, quae utique gratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud beneficium fides Christi recte intelligitur; sicut August., in Ench.iberandum est post illam ruinam a servitute peccati. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur ut voluntas praeparetur. Ecce aperte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qũo gratis. ꝙ .n. fides m̾etur. cͣ. ñ pociꝰ
reddrtur qmͣ donatur. ñ dicat ista: hõ
fidens. qr cum dix̾it habeo fidem. ut me¬
rear iustificacõem. R̾detur ei. quid .N.¬
habes: ꝙ si accepisti. fides .n. qua iustifi¬
satus es: gratis tͥ data est. H ic aꝑte
ostenditur. qd̾ fides est cansa iutificatõie
ip̃a est .n. gr̃a. ⁊ beneficium. quo hõis pͥ¬
uenit᷑ uoluntas ⁊ p̾paratur. Uñ ab̃. in li¬

Expanded text:
ratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat homo ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides enim qua justificatus es, gratis tibi data est. Hic aperte ostenditur quod fides est causa justificationis, et ipsa est gratia et beneficium quo hominis praevenitur voluntas et praeparatur. Unde August., in li
Abbreviated transcription (Latin):
trum uiris scĩs placere debu̾it
debuit .n. eis placere. intuitu nr̃e re¬
dempcionis. s non intuitu eius e
truciatus uoluerũt gͦ at uehem̃ter
cupierunt xp̃m moriꝰ pp̃ lib̾acionẽ
hominis. ⁊ implecionem dunne uo¬
luntatis s non uoluerunt dilectio¬
ne ip̃iꝰ afflictionis. de eodem gͥ leta¬
bantur ⁊ tristabantur s ob aliudi
gaudebant ⁊ pp̃ aliud dolebant. uole¬
uant gͥ xp̃m mori ꝓ hominis redẽp¬
tione. ⁊ tñ de morte ip̃ius diu̾sist
causis corda eoꝵ uarie mouebant᷑¬
Quomodo ĩenciend

Expanded text:
trum viris sanctis placere debueritDebuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt Christum mori propter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant ergo Christum mori pro hominis redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantQuomodo sentiend
Abbreviated transcription (Latin):
gere ut post mortem ñ oporteat penam
tollerare. quedã. n pecc̃a mortalia in pm̃a
firmus moreret᷑ si ñ metlicaret᷑ ñ tñ statũ
medicatꝰ sanatum anguet uicturꝰ qui priꝰ
erat morit᷑us. qui ã in penitens morit᷑ oĩo¬

Expanded text:
gere, ut post mortem non oporteat poenam tolerare. Quaedam autem peccata mortalia in poenifirmus moreretur, si non medicaretur; nec tamen statim medicatus sanatur. Languet victurus, qui prius erat moriturus. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
diñc ⁊ de istis ẽẽ qmi in extrenus penrtent
sin. tanta fũit cordis ꝯtritio. ⁊ delicli ex ꝓ¬
rͣatio ut sufficiat ad pumend̃ pecc̃m ub̾i
ab auis penis tnͣscunt ad uitam. ⁊ si inex
corde ungenuscunt ꝓ pecc̃o. si añ explecõ¬
nem pĩne discesserint ignẽ purgatori¬
um senciunt᷑ ⁊ grauiꝰ pumunt᷑: qmͣ si hic
expleuissent pñiam. horrend̃ n. incidere

Expanded text:
dum, et de his qui in extremis poenitent. Si enim tanta fuerit cordis contritio et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, etsi inexpcorde et ingemiscunt pro peccato, si ante expletionem poenitentiae discesserint, ignem purgatorium sentient, et gravius punientur quam si hic implessent poenitentiam. Horrendum est enim incidere
Abbreviated transcription (Latin):
grecli meruit. s qr tlispensatores ecłie
ꝯtricõis qnͣtitatem ñ ꝓpendunt. quib
ñ datum intellig̾e occulta cordium.
minus de pecc̃o dolentib ꝯuoꝵ stucdiũ ad
ħ p̾ciprie tendere debet. ut corclis dolorem
qnͣtum fas eid cognoscant. ⁊ scd̾m ip̃mui
modũ satissactõem inuingant. uñ ãõ

Expanded text:
gredi meruit. Sed quia dispensatores Eccletionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant; unde
Abbreviated transcription (Latin):
hũani affectus. quem sponte susce
carnem suam ꝯmoriendo ñ deseruit
sicut in ut̾o u̾ginuis cũ nascendo for¬
morte ⁊ uitam ñ discessisse amor¬
tuo. ⁊ ꝙ sponte tradiclit sp̃m ñ aliꝰ
tñ q̃i arbit̾ ernencli suspendendi q
in cruce. ⁊ oĩa ꝯmouebat s unde emisit

Expanded text:
humani affectus quem sponte sua sucarnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formorte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius n quasi arbiter exuendi suscipiendique in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit?
Abbreviated transcription (Latin):
Det sane cum sola cogitatione m̃s
oblectat᷑ illicitis. ñ quidem decernẽs
eẽ facienda denens tñ ⁊ uolens ubẽ¬
der que statim ut attigerunt ani¬
mum respui debuerunt negand̾
statuatur in plend̃. ⁊ iõ de talib quor
cogrationib uenia petenda ẽ pectus¬
duob pͥmis hoĩb ꝑsonam suam quiꝰ¬
q portabat. ⁊ iõ si sola mulier cibum
ediss illicitum sola utiq mortis sup¬
plicio plecteretur. Ita pot̾ cdici in hõie
uno. si delectationib illicitis a quib
ꝯtinuo se deberet au̾tere. cogitatio so¬
la libentͥ pascatur nec facienda decer¬
nantur mala. s tm̃ suaitt̃ in recorde¬
tione teneantur.qͣi mulierem si ne
uiro posse tampnari. absit ħ crederi
ħ quippe una ꝑsona est unus homo
tate animum talib oblectandi soliꝰ
cogitanonis senciunt᷑ eẽ pecca ꝑ me
ditatoris gr̃am remittant᷑. Id̾ quor ĩ

Expanded text:
ec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandumstatuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusduobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo tate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata, per mediatoris gratiam remittantur. Idem quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ dum h̾ebant dona inqͦꝵ qͥuri¬
cadentib aliis apposita sunt. eisqr qui suit.
ceciderunt coslata fuissent eadem dona.
si ꝑstitissent. Io scͥptura dicit de singłis
ordinib auquos cecidisse. ñ qr fuissent
si ꝑstitissent. eoꝵ aliqui. insingłis fuis¬
sent ordimibr. qui ⁊ nature tenuitate
⁊ in forme ꝑspicatitate differentes gra¬
dus hebant. sicut iu qui ꝑstiterunt.
ores ꝯdm sunt. suꝑiores qui natura
magis subtiles ⁊sap̃ra amplius ꝑ¬
spicaces inferiores qui minus subti¬
les ⁊intelligentia. minus ꝑspicaces

Expanded text:
 nondum habebant dona in quocadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent uia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. ores: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et sapientia minus perspicaces
Abbreviated transcription (Latin):
tractemus duo nob
discucienda occͣrunt pͥmun
quare iti a mat̾ia ꝯfusa. ⁊ informis di dĩ¬
catur an qr omni forma carunt. an
tum in altum ascend̾it ad illud gͦ. qd̾
pͥmo positum est:¬

Expanded text:
tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an tum in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de sua substancia in corpora filioꝵ
de massa sułe eius diuisũ est ⁊ iñ for¬
matum corpꝰ filii suq młuplicati¬
one sine rei extͥusece ad iectione acͣtũ
est. ⁊ de illo ita augm̃tatio aliquid
lege ꝓpagationis us ad finem hũa¬
ni gen̾is.Itar cliugent̾ ac ꝑspicue in¬
telligentib patet om̃s ẜ corpora in
adam fuisse ꝑseminalẽ rõnem. ⁊ ex eo
cescenlisse ꝓpaganonis lege.
anctori¬

Expanded text:
 de substantia sua in corpora filiorude massa substantiae ejus divisum est, et inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid lege propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue intelligentibus patet omnes secundum corpora in Adam fuisse per seminalem rationem, et ex eo descendisse propagationis lege. 14. Auctori
Abbreviated transcription (Latin):
altau̾it .i. ꝓpt̾ obedientiam ⁊ ĩ qua
forma exaltatus sit. in qͣ n. forma
crucifirus est. in ea exaltatus. ⁊ in
ea conatum nu nomei ut cũ ipsa
forma serui noĩetur iuigenitus filiͦ
ut ip̃e ens homo uł subsistens. in
forma serui .i. in aĩa ⁊ carne noĩetur

Expanded text:
licet propter obedientiam; et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius ut ipse existens homo, vel subsistens in forma servi, id est in anima et carne, nominetur
Abbreviated transcription (Latin):
ti positum:. ut scirent hoĩes ⁊ demone̾
manifestacõem gͦ illiꝰ noĩs conauit
ei d̃s pꝰ resurrectõem s illam meruit
ꝑ obedientiã passionis. qui eo ꝙ obe¬
diuit pacienco exaltatus est resurgen¬

Expanded text:
ti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgen
Abbreviated transcription (Latin):
ipam uocantem innascibilitatem
no .s. ab ingenito genitus ꝓpͥetate iuide¬
naꝵ intelligentia. ⁊ distintiomnas¬
cibilitatis. natiuitatisq sensu solita¬
rius ceus ñ est opinandus. discretiogͤ
uł cdistinctinctio ꝑsonaꝵ inscript᷑is
posita est innullo ã nature clistinctio.

Expanded text:
ipsam vocantem innascibilitatem,no, scilicet ab ingenito genitus, proprietate videnarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝓcessione ueda in omelis dñi¬
mittitur sp̃c ap̾re mitatur ⁊ afilio
ꝓcedit a p̾re ꝓcedit ⁊ afilio qr ⁊ eius
missio est ip̃a ꝓcessio. hiis u̾bis aꝑte
ostendit donationem gr̃e sp̃c .s. dici
ꝓcessionẽ uł missionẽ ensdem. s cũ
donatio ur datio nõ sit nisi temꝑalis

Expanded text:
autem processione, Beda in homilia Domimittitur Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio; quia et ejus missio est ipsa processio. His verbis aperte ostendit, donationem gratiae Spiricessionem vel missionem ejusdem. Sed cum donatio vel datio non sit nisi temporali
Abbreviated transcription (Latin):
ror fortune ⁊ qͣltatis ꝯiugii ꝯ sensum
ñ exclulit. Etror u̾o ꝯdicionis ngalẽ
ꝯsensum enacuat. de qua ⁊clicoe postio¬
nobilem in ⁊ingĩ peccat ⁊ ꝓ ea alia ig¬
nobius tradatur ei. ñ est int̾ eos ⁊iugĩ¬

Expanded text:
ror fortunae et qualitatis, conjugii consensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmonobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensus nͨ ex uio ꝯcubitũ qui ꝯsensũ pces¬
sit fornicari. ilicant᷑ cũ ille maritali af¬
fectu cam cognou̾it ⁊ illa uxorio affectu
debuum ꝑ solu̾it putans lege pͥmogeni¬
taꝵ ⁊ pat̾nis ⁊ impiis se illi iure copula
cin iuscio uxoris soror lectiuũ eiꝰ ingressa
se subiceret que cũ sine spe ꝯuigii ꝓpetue
man̾c censeat᷑ itie. tñ qui cognou̾it eam
sin diatolus tnͣssigans se in angłm lu
simili osdendit᷑. si qͥs hetitus nõie ãbĩ ur
ambrii alic̾ catholico se offereret eũq ad
sue fidei unntacõem uocaret. si ille assen¬

Expanded text:
consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulattur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucsimili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assen
Abbreviated transcription (Latin):
tes. a tribu leui nom̃ accepit uł trarit cli¬
cunt᷑ .n. ⁊ leuite p̾cepit quippe clãs moysi
ut post orcdinacõem aaron ⁊ fiuoꝵ eiꝰ pror¬
sus trib ad cliimi cultꝰ minist̾ia orclina¬
coram caron. ⁊ filiis eiꝰ intab̾naculo ip̃iz

Expanded text:
to a tribu Levi nomen accepit vel traxit. Dicuntur enim et levitae. Praecipit quippe Dominus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinacoram Aaron et filiis in tabernaculo Dei, ipsique
Abbreviated transcription (Latin):
oni opponens. ꝯsequent̃ subdit. s quare
discernebant᷑ ii. acet̾is ut d̾s istis. que
ad ip̃os ꝑtinent. ñ reuelaret. aliis u̾o
centes. hic uidef᷑ iniuiere. qd non pecta¬
turis fut᷑um malum nec ꝑmansuris
fut᷑um bonum reuelau̾it. Ior nec illi. qͥ
ceciderunt ũqmͣ. nec illi. qui ꝑstiterũt
usq ad ꝯsumationẽ .b̃i. fuerunt. qr .b̃i.
ẽẽ ñ poruerunt. s de ueatiudinẽ. certi
ñ erant. uł si dampnationis in certi:
erant. Uñ as̃. in eodem. dr̃e in quit dean¬
gelis. qd̾ in suo gen̾e beati ẽe. post̾. dãp¬
natõis uł salutis inc̾ti quib. nec spes
eẽt. qd̾ mutandi eẽnt in melius nimia
pͥsumptio est. qͦm .n. b̃i ẽẽ possunt qͥb
est incerta sua ueatitudo.
dũmam col¬

Expanded text:
oni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero centes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beatitudo? 3. Summam col
Abbreviated transcription (Latin):
irf ꝓhibitũ sit om̃e m̃dacium. qui¬
dam dñt illud tm̃ ꝓhiberi ꝙ obest
⁊ ñ ꝓdest ei cui dr. tale. N ñ est ad u̾s
ꝓrimũ ut ĩo uideatur ħ adcisse scͥp¬
tura. s de m̃datio magna ẽ q̃o. nec¬

Expanded text:
rohibitum sit omne mendacium. Quidam dicunt illud tantum prohiberi quod obest et non prodest ei cui dicitur. Tale enim non est adversus proximum; ut ideo videatur hoc addidisse Scriptura. Sed de mendacio magna q
Abbreviated transcription (Latin):
meest. Om̃ia .n. filius accepit ap̃re.
Namsip̃r enisdem qui genuit acce¬
pit: nent᷑ gͥ ꝑfectus est. deest .n . er. uñ
decessit nec plenitudo in eoerit qd̃
exportione ꝯstit̾it. Neut̾ gͦ ꝑfectus ẽ.
siplenitudinem suam ꝙ qui genuit
amitat nec qui natus est amitut fãte¬
amur gͦ qd̾ p̃r est infilio. ⁊ filius in p̃re.
deus in deo. ut idem ylarius ait in.uii¬

Expanded text:
me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut idem Hilar. ait in lib
Abbreviated transcription (Latin):
langunus dñi que ñ afficit᷑ auiis acci¬
dentib. non n corpus xͥ talem h̃t inse
formã. s qͣuis iniuditio apparebit. rema¬
nent gͦ accidentia ꝑ se subsistencia ad
mud̾ium ritum. ad gnstus ficeiq suffra¬

Expanded text:
sanguinis dominici, quae non afficitur illis accidentibus. Non enim corpus Christi talem habet in se formam, sed qualis in judicio apparebit. Remanent ergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffra
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ ingenitus. in .u. li. de. tͥsic ait ñ est
⁊ si filium ñ geniuss nichil ꝓhiberet
dr̃e eum ingenitum ⁊ si gignat quis
filium ñex eo ip̃o est ingenitus qr ge-¬
niti hoĩes gignunt alios. ñ gͦ so dr̃ pa¬
t̃ .qr. in genitus. Iõq cum de deo pr̃e
utrumq dicatur auia notio est que
in tellitur p̃r. alia qua ingenitus

Expanded text:
 sic ait: Non est etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo te quam genitorem. Unde cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est, qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis nat᷑e cursus h̃t naf᷑ales leges
suꝑ hñt nat᷑alem cursum creator ñt
aput se. posse de oĩb fac̾e aliud̃ qmͣ e¬
te sterilis. femina insenectute pariat. ut
asma loq̃tur. ⁊ hꝰmͦi¬

Expanded text:
Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus facere aliud, quam ete sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et h
Abbreviated transcription (Latin):
Si inqͥunt cenuo assũptus: homo
in resurrexcõe quem assuipserat inĩ¬
carnatione de posuit gͦ eũ in morte.
sepata gͦ fuit diuinitas in morte ab
minem s totũ hõiem as̃uptum di¬
cit. totũ gͥ hoĩem ĩmorte deposuit r
tus ñ ꝓ eis facit illa auctoritas que

Expanded text:
Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab minem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, itus, non pro eis facit illa auctoritas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
abͣ. ait postꝙͣ nos credere ꝓmissimꝰ tno
capita nr̃a in sacro fonte clim̾simꝰ qr or¬
to rapͥi aupplici misd̾i sigͣtatione cele¬
bratur. Recte. N t̾cio m̾si estis qui acte¬
pistis rap̃m innõre tͥnitatis. recte .na.
ternio m̃si estis qͥ accepisti bap̃m ĩnd̃ie

Expanded text:
 Postquam vos credere promisistis, tertio capita vestra in sacro fonte demersimus, qui ordo baptismi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis qui accepistis baptisma in nomine Trinitatis. Recte enim tertio mersi estis, qui acc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amittit ꝙ lauac᷑ regn̾acõis acceꝑat. red¬
deret᷑.a. redeunti s amisiss discedens h̃t ã
ħ qui recesserit ad cumuiũ supplicũ. ñ ad
m̾itum p̾mũ. Item quib placuit ex
ꝯsensu ab usu carnalis ꝯcupiscencie in ꝑ¬
ea pacta secum gerunt q̃ carns ꝯcordins¬
q seruanda st̃ ñ uoluntariis uexib cor

Expanded text:
mittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in pea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis cor
Abbreviated transcription (Latin):
speciaies .s. ut uͥgo solatio uiri sustentare¬
tur. ⁊ ut cli abło ꝑtus celaret᷑. ut ioseph eẽt
testis castitatis de fendens eam ab infamia
suspicõis ne ut alt̾a dampnaretur. de tril¬
ost ħ de bouis ꝯiugii q̃ sint boms eiugii¬
⁊ quaut̃ coitum extusent dicend̾:

Expanded text:
scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretur. DISTIost haec de bonis conjugii quae sint, et qualiter coitum excusent dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem sexꝰ ⁊ eiusdẽ temꝑationis cor¬
nature Namin hisreb ñtm̃ est unꝰ
homo. qnͣtum tres hõies. simł ⁊ plus
auiquid sunt hoies duo. qm̃ unus hõ
sicut ⁊ instatus eẽ diximus at in deoñ
ẽita. Non .n. maior eẽncia ẽ p̃r ⁊ filius
simł. qmͣ solus p̃r. uł solus fuius. s tͤs
simł ille ꝑsone eqͣles sũt singuł. Expre¬
missis patet qd̃ tresꝑsone dñr diuina
nis si militudinem ut tres hõies unuus
nature. nec ut genus p̾dicatur despe¬
cieb. uł ut sp̃es de inluuduis .i. etinẽs¬

Expanded text:
ejusdem sexus, et ejusdem temperationis cornaturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sicut in statuis esse diximus; at in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illae personae aequales sunt singulis. Ex praemissis patet quod tres personae dicuntur divina nis similitudinem, ut tres homines unius naturae; nec ut genus praedicatur de speciebus, vel ut species de individuis, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsoiam cordis ⁊tricõem petc̃m alicͥ
dimittatur scdo: an auqñ sufficiat
ꝯfiteri deo sine sacdote. t̾cia an laico
fideli fc̃a uaicat ꝯfessio. In hiis .n. ⁊
docti diu̾sa sentire in ueniuntur.
qr suꝑ hiis uaria ac pene ad u̾sa tra¬
didisse indent᷑ doctores. dñt .n. quidã
sine ꝯfessioͤ oris. ⁊ satisfactione opis
neminem apetato mundari. si tp̃s
catum dimitti adeo si tñ notum ꝯfitendi

Expanded text:
m cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mundari. si tempuccatum dimitti a Deo, si tamen votum confitendi
Abbreviated transcription (Latin):
datur intelligi ꝙ. ⁊̃ ore tacente ueniam
int̾clum ⁊sequim᷑. hinc ⁊̃ leꝓsi illi quib
dñs pͥcepit ut oscend̾ent se sacerdotib
mitin̾e añqmͣ a̾ satc̾dodes uenirent mũ¬
dati sunt ex quo insinuatur ꝙ añ qmͣ
fiteamur. a lepra peccati mundam᷑ lata¬
rus ⁊̃ ñ prius de monum̃to ecluctus ⁊
post adño suscitatus. s intus suscitatus
ꝓliit foras uiuus ut ostendetur suscita¬
tio aĩe preced̾e ⁊ fessionem. Nemo .n. potest
ꝯfiteri nͥ suscitatus. qr a mortuo uelud il¬
ic qui ñ est perit ꝯfessio. nulus gͦ ꝯfitet᷑

Expanded text:
telligi quod etiam ore tacente veniam interdum consequimur. Hinc etiam leprosi illi quibus Dominus praecepit ut ostenderent se sacerdotibus, in itinere, antequam ad sacerdotes venirent, mundati sunt. Ex quo insinuatur quod anteqt, peccata confiteamur, a lepra peccati mundamur. Lazarus etiam non prius de monumento est eductus, et post a Domino suscitatus; sed intus suscitatus, prodiit foras vivus, ut ostenderetur suscitatio animae praecedere confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non es
Abbreviated transcription (Latin):
audis credid̾is ad amand̃ ea que au¬
dis ñ ĩfiam aris que tñ de ñ uisis ẽ
ut añ dixinius. Uñ crist̾. fides in aĩa
ñta facit subsist̾e ea que ñ uident᷑.
ce qͥb pprie fides est.de uisis n non
est fides s agnitio.

Expanded text:
dis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus proprie fides est, de visis enim non est fides, sed agnitio.
Abbreviated transcription (Latin):
respice ad mun̾a eccie. ⁊ uniu̾sis ex¬
cellencius caritatis munꝰ cognosces
ad spiritalem a morem attingit᷑. Nõ
enĩ caritas fidem. s fides caritatem p̾¬
ceclit qr nemo pot̾ amare ꝙ ñ crecli¬
derit situt nec iꝑare. s ħ accipi pot̾
dcm de fide que uͥtus ñ est. Ip̃a n spem
⁊ caritatem frequent᷑ p̾cedit uł de ac¬
tu fidei qui forte naturaut̾ actum ca¬
ritatis p̾cecdit. sic̃ actum spei ꝙ u̾ba
pͥmissa diligent̾ notata ĩnuñt. ⁊ ea ĩ¬

Expanded text:
unera Ecclesiae, et universis excellentius charitatis munus cognosces; ad spiritualem amorem attingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nemo potest amare quod non crediderit, sicut nec sperare. Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
ab̃. ficend oꝑans ꝑ dilectionẽ utiq
sine spe cẽ ñ pot̾ nec amor sñspe nes
sñ amore spes. nec utrumq sñ fide.
ꝙ ẽ actus spei. qr nͥ aliquid credatur
cam ꝯcedunt de ip̃a uͥtute fidei ut
nat᷑alit̾ pͥcedat spem ñ tempr unde
⁊ recte ea sola drͣ fundam̃ tũ oĩum
u̾tutum ⁊ bonoꝵ oꝑum. Non ã est
fundam̃tum caritatis qr ñ ip̃a ca¬
ritas. s caritas ip̃iꝰ uͥtutis fideicã ẽ

Expanded text:
 Fides operans per dilectionem utique sine spe esse non potest, nec amor sine spe, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; quod est actus spei; quia nisi aliquid credatur, cedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, non tempore. Unde et recte ea sola dicitur fundamentum omnium virtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sensio remota. S q̃ritur utrũ sicut dr
elegisse quoscam ut bonifierent ⁊ fidele̾
ita ⁊̃ ꝯceli debeat repbasie quosdam ut
mau eẽnt. ⁊ infideles ⁊ obdurare ut pec-¬
cent. qd̾ ntłatenus ꝯcedi oportet. Rs¬
Non .n. replatio ita ẽ causa mau sicut

Expanded text:
stio. Sed quaeritur utrum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtum nuod in fra nos est .s. corpus.
de scdo ⁊ qͣrto nulla p̾cepta danda erãt
excidat au̾itate remanet illi dilectio¬
carnem suam odio hũit. nã uiri iusci
qui corpus suũ cruciant ñ corpus eiꝰ

Expanded text:
uartum, quod infra nos est, scilicet, corpus. De secundo et quarto nulla praecepta danda erant,excidat a veritate, remanet illi dilectiocarnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suu
Abbreviated transcription (Latin):
nus in hiis duob p̾ceptis p̾t̾missũ
est. Cũ .N. p̾currat dilectio dei eius
dilectionis modꝰ p̾scͥptꝰ appareat. ⁊
seqͣtur dilectio ꝓximi de tua dilecti
te dilectio tua p̾t̾missa ñ est. Ecce
N aꝑte dicit in ilo p̾cepto si modo¬

Expanded text:
um est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectiote dilectio praetermissa non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto no
Abbreviated transcription (Latin):
mus s tñ tale est ut sñ illo recte uiuere
que in magnis reꝑitur bonis. quib
ut exd̾o sit ⁊̃ bomus usus libe̾ uolunta¬
tis qui uirtus ẽ ⁊ inmagnis nnͣatur bo
usum illoꝵ bonoꝵ quib ⁊ ñ bene uti

Expanded text:
mus; sed tamen tale est, ut sine illo recte vivere rtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibusut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonusum illorum bonorum quibus eti
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam. qr si iuste uiuebat ⁊ peccat mo¬
rituriusticie si peccatrix erat ⁊ iustifica¬
turmoritur pecato. ut alias eius muta¬
tiones taceam. de quib modo longum
est disputare ⁊ creaturaꝵ natura celes¬
tium mor potuit ꝯiuia pectare potiit
Nlam ⁊ angli p̃ccauerunt ⁊ de mones fẽi
care non possit non est ħ nature ꝓprie.
ht̃ in mortautatem. qui non cuiꝰqũ a
gr̾a s naturasua nec potuit nec pot̾.
Aiqua consisione mutari. nec potuit
nec pot̾it aliqua mutatione peccare. pro
ulla suiemutatione mutabłia facien¬
tem ⁊ sñ isllo suo tꝑali motu tꝑauia cre¬
opport ueregͦ ac ꝓprie in omutabilis ẽ
illa dimitatis eentia que sine suimu

Expanded text:
tem suam; quia, si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. Nam et angeli peccaverunt, atque daemones facti care non possit, non est creaturae proprium, habet immortalitatem , qui non cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversatione mutari, id est nec potuit nec poterit in aliqua mutatione peccare. Proiulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creoportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mu
Abbreviated transcription (Latin):
rom causa est. quo circa mali auctor
ñ est.qr oĩum que sunt auctorest q̃ ĩ
qnͣtum sunt intantũ bona sc̃. Idem¬
ꝓbans nicħ casufĩimundo. ait ine-¬
odem. quicquid casu fit tem̾e fit. quic¬
quid dem̾e fit ñ fit ꝓuidencia. si gͦ casu
aliqͣ fiunt in mundo ñ ꝓuidenciauni¬
ciauniu̾sus mundꝰ ã ministcur aliq̃
natura. ur suba est que ad opus ꝓru

Expanded text:
onum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum bona sunt. bans nihil casu fieri in mundo, ait: Quidquid casu fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia unitia universus mundus administratur, aliqua natura
Abbreviated transcription (Latin):
dempotentia. eadem sap̃ia. eadem boni¬
tas. unde aꝑttuir intͥitate sũma esse
entia uł ronitas. ñ eẽt sũmum bonum
s qr sbr est ꝑfecta potentia in finita sa¬
pientia. in ꝯp̾hensibilis uonitas. recte
dicitur ⁊ creditur fũmmumbonum. cũ¬
qr unum ⁊ idem penitus sit in deo potẽ¬
tia . sapͥia bonitas. insacratũ script᷑a
frequent̾ solent ħ nõia distincte ad
ꝑsonas referri. ut patripotentia . filio

Expanded text:
dem potentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse entia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio
Abbreviated transcription (Latin):
ic uidetur diligent̾ in nestigand̃¬
ẽe que fu̾it origo. ⁊̃ radix inuis pec̃ai
Quidam putant qnͣdam elationem
in aĩo hõis p̾cessisse ex qua diaboli:
nuere sr̃ geñ. ita dicens. Non est
putand̾ ꝙ homo deiceret᷑. nͥ pcessiss
in eo quedam elatio opͥmenda. ut ꝑ
humilitatẽ peccati sciret qmͣ falso
te se p̾sumpserit. ⁊ ꝙ ñ bene se hab
natura si a faciente recesserit. tem
c̾et mulier dm̃ se a re bona ⁊ utili ꝓ¬
potestatis ⁊ de se suꝑbia p̾sumptio
que ꝑ temptationẽ fu̾at ꝯuincenda
aut ꝑim̃da. deniq ñ ꝯtenta suasiõ e
sepentis aspexit lignumbonum esu de¬
coꝵ aspectu. nec tredens se: inde posse mo¬
ri. forte putauit dm̃ alicinꝰ causa signi¬
ficationis illa dixisse. Iõ manducauit
⁊ declit uiro suo fortassis cum aliqͣ sua¬
sione qmͣ sͥptura intelligendã reliqͥd
uł forte ñ uit suaceri necce. cum eam
mortuam ẽẽ illo cibo ñ uid̾etur uin.

Expanded text:
ic videtur diligenter esse investigandum, quae fuit origo et radix illius peccati? Quidam putant quamdam elationem in animo hominis praecessisse, ex qua diaboli innuere super Genesim ita dicens: « Non est putandum quod homo dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se habet natura si a faciente recesserit. Itemderet mulier, dum se a re bona et utili ppotestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non videret vir.
Abbreviated transcription (Latin):
iunctus est deo. potuit gͥ d̾s aliam
aiam ⁊ auam carnem sum̾e.⁊car¬
nem utiq aliunde qmͣ de gen̾e adam
unde susciꝑe in quo eẽt mecliator
dei ⁊hõnm. ñ degen̾e ullius adam
qui pecc̃o suo obligau̾ genus hũa¬
num sicut ip̃m quem primo c̾auit
ñ de gen̾e alicuius creauit potãt gͦ
unam auũ de quo uinceretur
uictor prioris. S melius incicauit¬
⁊ de ip̃o ꝙ uictum fu̾at gen̾e assum̾̃e
carius ꝯcupiscentia qua cet̾iꝯcipum¬
tur. qui originale trahunt peccm̃ s
credendo ñ ꝯcũbendo tc̃aest fecunta uͥ¬
ginitas. ex hiis aꝑte ostendit᷑ ⁊ aliũ
aliunde hõiem dcum assum̾e potinsu
Si homo me potuit peccare. uł ñ eẽ d̾s.

Expanded text:
conjunctus est Deo. Potuit ergo Deus aliam animam et aliam carnem assumere, et carnem utique aliunde quam de genere Adamunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius iudicauit de ipso quod uictum fuerat genere carnis concupiscentia qua caeteri concipiuntur, qui originale trahunt peccatum, sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, vel non e
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑ xp̃m. Ille fc̃sz homo in morta¬
lis ut s̃ poss mori. si ñ peccaret. morere᷑.
ã si peccaiet. filii uo resurrectionis. nͨ
potuerunt ultra peccare nec mori. ca¬
ro nr̃a ñ tunc egebit refectione ciboꝵ
qr ulła pot̾it eẽ defectio. caro ade ante
moniã ad uita ẽet mortis ⁊ doloris

Expanded text:
rtalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante monia
Abbreviated transcription (Latin):
to abstineret ꝑ hotũ eduliũ ĩmorta¬
litatis dona sseruaret donͨ corꝑalib
ĩcrementis ꝑductus ad etatem que
ꝯditori placeret młtiplicata ꝓ genie
ip̃o iubente sum̾et de ligno urte quo
ꝑfce ĩmortalis fractus cibi alim̃ta¬
mortalitatem inse hũit que ꝑ ali¬
moniam ciboꝵ ꝯseruaret᷑ us ad tempꝰ
sue tnͣslationis in melius qñ de ligno
urte emed̾et. ⁊ fierit oĩo inmortalis.
ita ut ñ poss mori.
uidetur hoĩem de nature sue ꝯditioẽ
quo mͦ fuisse in mortalẽ s nõ omnino

Expanded text:
horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, cibi alimentamortalitatem in se habuerit, quae per alimoniam ciborum conservaretur usque ad tempus suae translationis in melius, quando de ligno vitae comederet, et fieret omnino immortalis, ita ut non posset mori. videtur hominem de naturae suae conditione quodammodo fuisse immortal
Abbreviated transcription (Latin):
tucz pec̾cis pentum nͥ ade ꝑuuli ñ
obligent᷑ ñ est tñ diffitend̾ pẽcta ꝑa¬
rentum in filios recduncare sicut dũs:
fortis zelotes iisitans iniquitates
patrum in filios uiq mnt̾ciam ⁊ qͣrtã
gen̾ationẽ hiis qui oderunt me. hiis
ubis aꝑte insinuatur. qd̾d̾s reddit
pec̃ẽa pr̃m sr̃ filios t̾cios ⁊ qͣrtos. huic
chiele.

Expanded text:
t peccatis parentum, nisi Adae, parvuli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominufortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic chiele,
Abbreviated transcription (Latin):
opponitur ita. Olim sciuit hunt homi¬
nem nascitur. qui natus est modo ñ
scit eum nasciturum. Scunt gͦ auqͥd
qd̾ modo ñ scit. Item. sc̃ruit mundum
ẽẽ treandum. modo ñscit eum creandũ
aliquid gͦ sciuit: qd̾ modo ñ scit ⁊ alia
hmodi infinita inducipossunt. s ad
ħ dm̃s qr idem de natiuitate nuius ho¬
minis ⁊ mundi creatione. nunc ⁊̃ scit
qd̾ sciebat añqmͣ fierent licet nunc ⁊ ñc
teat. nam qd̾ tunc futrum erat: ñc pre¬
intum est. Iõr u̾ra ꝯmutanca sunt ad
tempus. desinandum. Sicut diu̾sig
temporror loquentes eatem diem mͦ ꝑ
ħ ad u̾bium cras designamiis: dumat¬
ħ futura est modo ꝑhodie: dum pre¬
sens est. modi ꝑ herr: dum p̃tita est.
ita añqmͣ crearetur mundus. sciebat
deus hunc treandum. postqm̃ creat᷑
estscit .N. creatum. nec ñ est icire dliu̾sa
s oĩo idem de mundi creatione. sicut
antiqui patres crediderunt xp̃m. nasci¬
turũ ⁊ moriturũ. nos ã credimus eum iã¬

Expanded text:
opponitur ita: Olim scivit hunc hominem nasciturum qui natus est, modo non scit eum nasciturum, scivit ergo aliquid quod modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non scit; et alia hujusmodi infinita dici possunt. Sed ad hoc dicimus quod idem de nativitate hujus hominis et mundi creatione, nunc etiam scit quod sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc tet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem de creatione mundi. Sicut antiqui patres crediderunt Christum nasciturum et moriturum, nos autem credimus eum
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̾mamortuis excitantis. hiłm¬
Et quero minc insp̃udeiutrum
naturam an remnature sigcata
hõis est. nec idemest ignis. ⁊ quod ip̃iui¬
dei. Huis dicti occ̃one p̾fati hecici
comatirarunt ñ idem ẽẽ ꝑsonam. ⁊
nͣm dei asserentes naturam dei ñ ẽe
tresꝑsonas. Intelligentes in hiis p̾¬
misiis ubishylariiꝑ rem nature ꝑ¬
sonam ⁊ nomine nature diuinam
naturam. ⁊ ĩo dñt hylarium int̾ro¬
gasse hereticum utrum per sp̃m des
guend̾ ẽẽ inter naturam. ⁊ rem nat᷑e¬

Expanded text:
stum a mortuis excitantis. Et quer o nunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae significatam hominis est, nec idem est ignis et quod Dei est. Hujus dicti occasione praefati haeretici dogmatizaverunt non idem esse personam et naturam Dei, asserentes naturam Dei non esse tres personas, intelligentes in his praemissis verbis Hilarii per rem naturae personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum per Spiritum guendum esse inter naturam et rem nat
Abbreviated transcription (Latin):
cis absentia. qualit̾ supͣ accepit ab̃. iuxͣ
qmͣ acceptionẽ s̃ sunt aliquid. uł ꝓ ae¬
re obscurato. siue aeris obscura qͣlitate
tenebras fuisse. tunc suꝑ faciem abys¬
si. qr ñ dum erat lux que si ẽet: ⁊ suꝑeẽt
⁊ suꝑfund̾etur. s ñ lucis gr̃a opus suũ
d̾s uenustau̾at que post cam in pͥmo

Expanded text:
sentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitatetenebras tunc fuisse super faciem abyssi quia nondum erat lux; quae si esset, et superesset et superfunderetur; sed nondum lucis gratia opus suum Deus venustaverat, quae postea in p
Abbreviated transcription (Latin):
si collecta ccͣ̃ nos fuint. ita nos graua¬
bunt. ⁊ oppriment sicut unum aliꝙ
grande petc̃m. quid n int̾ est ad nau¬
sragium an uno grancdi fuictli lauis
oꝑiatun ⁊ obruatur an paulatĩ surepẽt

Expanded text:
si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis eriatur et obruatur, an paulatim subrepens
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal. s sic̃ tres equi sp̃nali noĩe. ita tͥa
aĩaua nõie gen̾al dñr. eum gͦ tres
cantur ñunum. patet nõie eeñcieñ
significari genus. nec nõie ꝑsone spẽm.¬

Expanded text:
imal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia nomine generali dicuntur. Cum ergo tres cantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine personae specie
Abbreviated transcription (Latin):
ies sacram̃tum. ꝓiem cogno scimꝰ ip̃m
ciñm fidem qr nullũ ad ult̾ium sacra¬
m̃tum. qr nullũ dliuortiũ solus ibi nup¬
tialis ꝯcubitus ñ fuit. qr in carne peccĩ
fĩ ñ pot̾at. sine pudenda ꝯtupiscentia car¬
nis q̃ acciclit expecc̃o. sin̾ qua ꝯcipi noluit.

Expanded text:
acramentum. Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ legitur. Si uidis in mecdio captuoꝵ mu¬
uerem pulcram. ⁊ ad amau̾is cam nou̾it¬
q uxorem hre introdluces eam indomum
tuam ⁊c̾. Ꝙ maluis finis ñ etaminat sacra

Expanded text:
legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum tuam, etc. 5. Quod malus finis non contaminat sacra
Abbreviated transcription (Latin):
h̾at uirum suum. sunt ⁊ alie cause honet¬
te. ut inimicoꝵ regciliatio ⁊ patis reuiͣgͣtio.
lit mire ꝯuigiũ ut ualeant suũ explere
desideriũ. Questus qͦ ⁊ cdiuiciaꝵ possessio
ꝯtrahitur. ꝯstat .n. exp̾missis ꝯiugium fĩ
ex ꝯmuni ⁊ sensu u̾bis dep̾senti expresso ꝙͣ¬
ius amor ad ħ ꝯtrax̾it cuiꝰ rei docum̃tum
p̾sdat iacob qui rachel decoram facie ⁊ uesti¬

Expanded text:
um suum. Sunt et aliae causae honestae, ut inimicorum reconciliatio, et pacis redintegratio. lit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venu
Abbreviated transcription (Latin):
dere cebuistis a quo ꝓposito silapsus c̃.
ratis a ꝯmixtione carnaui. so maritus
tuus oẽ destit̾at immo u̾o tanto sanctiꝰ
ꝯiuges manebatis. qnͣto sanctiora ꝯcor¬
dit̾ placita seruabatis. ꝑstm fuit gͥ ma¬

Expanded text:
dere debuistis; a quo proposito si lapsus est rabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
tas int̾ ceras intellectuales naturaᷤᷤ
nec simul creatas. sicut oꝵ. fingit
seminari. sicut luciferam. aut ciril¬
lus ⁊ quidam latinoꝵ psũptores
affirmant. s dm̃s corpus tm̃ ꝑ cõ¬
iugii copissam seminari creatio¬
nem u̾o aĩe solum deum creadorẽ
nosse eiusq iudicio corpus coagu¬
lari in unlua ⁊ ꝯpingit atq forma¬
rit. ac formato. iam corpore aĩam:
creari. infundi ut uiuat inu̾to hõ

Expanded text:
ter creaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ita accipi pot̾ ut paritas ñ ad affcm̃
referatur. s ad bonũ ꝙ eis optat᷑.
qr caritate õib optare debemꝰ ut pa¬
ria Cona mereantur. Sicut apis
tudinera. uł paridilectione .i. eadẽ
duectione om̃s diugendi st. It̃ ꝙ
ait. ut tm̃ diligamꝰ fr̃es qnͣtum
tum nob̾. ⁊ si ñ tanto affectu uł.i.
qnͣtum. similitudins est. ñ qͣntita

Expanded text:
aritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Aposttudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum antum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
it tres ẽẽ ꝑsonas declarauit. ip̃e ⁊ ait
ut pr̃em filiumq cognoscas .ẜ. ut per¬
fectus p̃r filium ꝑfectũ genuisse creda¬
cipio erat u̾bum ⁊ u̾bum erat apud
deum. ⁊ deus erat u̾bum U aꝑte osten¬
cdit filium semꝑ ⁊ et̾nalit̾ finis se apd̾
pr̃em. ut alium. apud alium aplg
quoq aꝑte trinitatem distinguit
dicens. Misit deus sp̃m filii sui in corda
nr̃a ⁊ alibi si sp̃c eius qui suscitauit¬

Expanded text:
it tres esse personas declaravit. Ipse etiam ut Patrem Filiumque cognoscas, scilicet ut perfectus Pater Filium perfectum genuisse credancipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ubi aperte ostendit Filium semper et aeternaliter fuisse apud Patrem, ut alium apud alium. Apostolus quoque Trinitatem aperte ostendit, dicens: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Et alibi: Si Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ab hõie qui pecauit meũut ei
dimittad dimitut ex corde quit
sibi roganti uunlt dimitti. cũ orat
peccauit si pecc̃o suo mouet᷑ ut xo¬
get ñ est ad huc ceputandus ini¬
micus ut eũ diligere sit difficile
sicut erat qñ inimicicias exercerat.
quisquis u̾o rogan ti ⁊ peniten¬
ti ñ dimitat ñ extimet adño pec

Expanded text:
ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi roganti vult dimitti, cum orat peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
mor̃one dñica. ⁊ ħ reu̾a grande ẽ.
⁊ eximie bonitatiss. ꝑfc̃e diligere
inimicũ. ita ⁊ cũ dicit ĩpleri ũba
illius sponsionis ab hõie qui nõ
ita ꝓfecit ut tliugat inimitũ de di¬
iectione ꝓfecta accipienlum est.

Expanded text:
nica, et hoc revera grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ⁊c̾. uibi dat intelligi ꝙ alicui
a deo dimittunt᷑ pect̃a ñ diligenti
ininic̃ si tñ sc̃i roganti qui in se
peccau̾it dimittit. s cũ pecc̃a ñ di¬
mittant᷑ alicui adulto ñ caritatẽ

Expanded text:
stra, etc., ubi dat intelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
płis qr m̾iti diug̾e̾ amicos. andi¬
lig̾e inimicos. s ħ est ꝯparatio ĩ¬
pucita est. si ꝯferatur dilectio a¬
micoꝵ tm̃ dnectioni amicoꝵ. et
⁊ inimicoꝵ ꝑspicua ẽ absoło.
s sim aliquo ino hõie qui diug̃
simuł amĩcs ⁊ inimicã quid poꝵ
ponius sit q̃ratur obscura est ipsio.
qr de motum̃tis agiur. de quo ñẽ
nobis facile iudiciũ. anunꝰ ⁊ idẽ mo¬
tus sit erga amicum ⁊ inimicum s
erga amicũ intensior. anduo.unꝰ
erga ũmic̃. qͥ cucit᷑ difficilior. alt̾a
erga amicũ qui ur feruentiornet ĩ¬
ꝯgue putatur melior qͥ est feruen¬
cior s siunꝰ idemq inde pocior uͥ est
ardentior ñ ĩꝓbe extimatu ab. tñ¬

Expanded text:
isque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum etspicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non improbe existimatur.