comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dñm dicent̾e Quando diuitẽ ñ possessio diuitiarũ
faciat sed cupido. cur audes pauꝑtatẽ tuã diuitiis
gregoni c̃parare: qͥ magis illã cattã quã habes cotidie
palpando nulliq c̃ferendo diligere ẽꝓbaris: quã ille
qͥ tantas diuitias ñ amando sed c̃tẽpnendo cimctisq
liberalit̃ largiendo disꝑgit Ita solitariꝰ increpatis.
dõ grãs retulit. Et qͥ meritũ suũ decreuisse puta uerat
si gregorio c̃ferretur orare uehem̃tiꝰ cepit. ut cũ eo
mansionẽ quãdoq ꝑcipera¬
Sichilominꝰ ex libro qͥ agrecis limon dicit᷑ alatinis
ͦ intelligit᷑ cãpꝰ. uł pratũ. p̃cepto mes int̾ alia
papa romano. illic enĩ erat reuerentissimꝰ hic prb̃t¬
Is in qͥt effectꝰ papa. ed ificauit monasteriũ in¬
rerũ magnũ. Et dedit mandatũ ut nullꝰ mona¬
chorũ ꝓpͥũ aliqͥd haber&. usq adunũ obolũ. Eñ
c̃para qualis tͥ placeat. Acceptis itaq monachiᷤᷤ

Expanded text:
somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes paupertatem tuam Gregorii divitiis comparare, qui magis illam gattam quam habes, quotidie palpando, nullique conferendo, diligere comprobaris, quam ille qui tantas divitias non amando, sed contemnendo, cunctisque liberaliter largiendo, dispergit? » Ita Solitarius increpatus Deo gratias retulit; et qui meritum suum decrevisse putaverat, si Gregorio conferretur, orare vehementius coepit ut cum eo mansionem quandoque perhilominus ex libro qui a Graecis λειμὼν dicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic prIs, inquit , effectus papa, aedificavit monasterium virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monachus
Abbreviated transcription (Latin):
uis animaȩ iuuificat & mouet corpus. sic uis diuina implx
quȩ creauit omĩa: Et alia in spirando uiuificat. aliistͥbuit
ut uiuant. aliis uͦ hoc solum modo prȩstat. ut sint : Quia
u̾ ẽẽ non dubitas creantem. regnantem. regentem. implẽtẽ
et circum plectentẽ. transcendentẽ.⁊ sustinentẽ. in circũ.¬
scriptum atq inuisibilẽm dm̃ : ita non debes dubitare
hunc inuisibilia obsequia habere Debent quippe ea que
ministrant: ad eius similitudinẽ tendere: cui ministrant.
ut quȩ in insibili seruiunt. ẽẽ in uisibilia non dubitentur:
manentis. ꝑpendis aminimo ita uitamisi mȩ ꝑxeũ¬
dis ecorpore. ꝓ peude debrs asummo Qui porest iniusi¬
bilit̾ uiuere. quã oportet ⁊m obsequio in uisibilis
conditoris manere: RCTRS
Qeclo eotum dr̃ sed mens refugit. credere : qđ
conporeis oculis non ual& uidere oederis
cum paulus dicat. ẽ enĩ fides sperandarii substan¬

Expanded text:
s animae vivificat et movet corpus, sic vis ds animae vivificat et movet corpus, sic vis dquae creavit omnia. Et alia inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut sint. Quia verum esse non dubitas, creantem, et regentem, implentem, et circumplectentem, transcendentem, et sustinentem, incircumscriptum, atque invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGOR. Cum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substan
Abbreviated transcription (Latin):
uodam fr̃e moriente.: p̃sentem me fuisse contingit Qui
repente dum loqueretur : ĩutalem emisit flatum Et
quem prius mecum loquentem uidebam : subito extic¬
tum uidi. sed eius anima utrũ egressa sir an non egres¬
sa: non uidi & ualde durum uidetur. ut credatur
res ẽe : quã nullus ualeat uidere GRERORIUS:¬
uid mirum petre si egredientem animam non iudisti.
quã ⁊ manentẽ in corpore non uides: nũ quid nam
modo cum mecum loqueris. quia uidere in me non
uales auimam in eam. id circo me ẽe̾ exanimem credis:
Nat᷑a quippe animaȩ in uisibilis ẽ:atq ita excorpore in¬
uisibilit̃ egreditur sic̃ in corpore in uisibilit̃ manet¬
el uitam aiimae in corpore manentis: penReTUUS¬
sare possum. exipsis motibus corporis: quia nisi corpori
anima ad eẽt eiusdẽ menbra corporis moueri non pos.¬
sent: Uitam uͦ animȩ : pꝰ carnem in quib motibus. qͥbue
on quidem similit̃. sed dissimilit̃ dico. quia sic̃& recionios¬

Expanded text:
uodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter maneted vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve m? GREGOR. Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vi
Abbreviated transcription (Latin):
stis fateor alligationib libent̃ uictus. ꝓpe nulla ia e̾c̾.
hec iusibilia existimare. conpellor: qui pͥus in me infir¬
mantium ꝑsonam suscipiens: de in uisibilibus dubitabã.
Itaq placent cuncta quȩ dicis S tamen sic̃ uitam aiȩ
in corpore manentis. ex motu corporis agnolui: ita uitã
animȩ pꝰ corpus. aꝑtis quibus dam rebus ad testantibus
agnoscere cupio Qd uira auimȩ aianenus in corron.

Expanded text:
-Istis fateor allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse -Istis fateor allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor; qui pmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio
Abbreviated transcription (Latin):
ut reducam adte nulla uisibisia ñ pinusibilia iu¬
denturte cce eñi cuncta corporea deulus tucoro¬
ris ospict̃e ner amen ipse corporeus ociulut aorri
dendũ acuer& Nam tolle mentem. quȩ ñ uidut᷑
et in cassum patet oculus qui uidebat Subtrahe
noehi pudent : Flinc gͦ collige quia ipsa quoq iusbidia
uonos pronusibilia uidentun: Ponamus quoqo an uisiori¬
culas merrqs: e dificare domum in mensas molos
quaoi pendere magnas in machinis cotussias: Quis
quesote hoc opus oꝑatur Corpus uisibile. qđ silas
moles manibus trabit an in iusibilis anima quȩ uu¬
et mox in mobilia remanent cuncta. quȩ moueri uidebat᷑
uisibilia corpora metalloꝵ. Qua exrẽ pensandũ ẽ: quia
in hoc quoq mundo uisibili. nichil nͥ ꝑ ercat᷑am inuisibilẽ
disponi potest Nam sic̃ omps ds̃ aspirando uł implemdo
ea quȩ ratione sub sistunt. & uiusicat ⁊ mouet.in uisi¬
bilia: ita ipsa quoq in uisibilia implendo. mouent atq ui

Expanded text:
nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquiddendum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe nil vident? Hinc ergo intellige: quia ipsa quoque visibilia, non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis, domum aedificare, immensas moles levare, pendere magnas in machinis columnas: quis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit: an invisibilis anima quae viet mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est, quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque invisibilia implendo movent, atque se
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. uelud exmente infirmantium humane suspici¬
onis sententiam ꝓponit dum dicit Nnus interitꝰ
ẽ homunis ꝙ iumentoꝵ. ⁊ ȩqua utriusq conditio
Si c̃ morttur homo sic ⁊illa moriuntur. Similiter
spirant omiã. & nihl hab& homo uimentis amplius.
Q ii tamen exdefinitione rationis suam p̾moddu
sententiam. ꝓfert dicens Quid haba amplius api¬
ens ftulto. oꝰ qd pauꝑ nisi ut ꝑgat illuc ubi ẽ ultta

Expanded text:
noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicinoster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut mospirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam protulit, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper? Nisi ut pergat illuc, ubi est vita
Abbreviated transcription (Latin):
domo luctus. quȩ sit̃ utilitas: ostendit dicens:
nilla enĩ. finis cunctoꝵ ammonẽtur. hominũ
& uiuens cogitat quid futurus sit̃ Rursum
illie: scriptumẽ: Letare uiuenis in adolescentia
tua & paulo pꝰ sub ditur Ad olescentia enĩ: & uolup¬
tas uana sunt: Qui dum hoc pꝰmodum uanũ ẽe̾.
redarguit. qđ prius ammonuisse uidebatur:
Patent᷑ indicat. quia illa quasi ex desidio car.¬
nali uerba intulit: haec uero ex uditii uerita¬
te : sub uincxit Sicut gͦ delectationẽ prius carnali¬
um exprimens. curis pꝰpositis de nuntiat. bonũ esse
manducare & bib̾e. qđ tanien p̾modum exiuditu
ratione rephendit. Cum eẽ melius dicit irȩ addo¬
mum luctus: quã ad domum conuiiii Wsic̃ lȩtari
debere iuuenem in adolescentia sua. quasi exde¬
liberatione carnalium ꝓponit: & tanien p̾modũ
ꝑdefinitionem sententi&e. ad olescentiam ꝙ uolupa.¬
tem uanam esse redarguit. ĩta etiam concionator

Expanded text:
domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator
Abbreviated transcription (Latin):
in fine libri dicit. om̃s parit audiamus ĩpses
testis ẽ: quia inse multoꝵ psonas suscipiens esi
solus locutus non ẽ Unde &e allas que inlibio
eodem ꝑinquisitionem monent at q alixͦ
que prationem satis faciunt Alia quȩ extẽp.¬
tato ꝓfert animo. atq ad huc huiꝰ mundi
delectationib dedito Alia uͦ in quib ea quȩ
rationis sunt ȩdisserat: atq animum a delec.¬
tatione compescat Ibi namq ait Hoc itaq
mͥ uisum ẽ bonum : ut comedat quis ibibat.
et fruatur laȩticia ex labore suo łt longem
feruis sub iungit Meluis ẽ ire ad domũ luct᷑.
quã ad domũ com uuii Si eñi bonũ ẽ mandu.¬
care et bibere: melius fuisse uidebat᷑. ad domum
conuiuii ꝑgere: qua ad domum luctus Exqua
rẽ ostenditur: quia illud ex infirmantium ꝑsona
intulit: hoc uͦ exrationis definitione subiunx̃
Nam ipsas ꝓtinus rationis causas edisserit:⁊ de

Expanded text:
in fine libri dicit, omnes pariter audiamus, ipse sibi in fine libri dicit, omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est, quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atqtatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de
Abbreviated transcription (Latin):
alomonis liber in quõ ha̧c scripta sintet coru¬
ecelesiastes appellatus ẽ: Ecclesiastes aut̃ ꝓprie
concionator dr̃ Inconcione uͦ sententia ꝓmitu
ꝑqua tumultuosa turbaȩ seditio. compͥmatur
Et cum multi diu̾sa sentiunt ꝑcontionantis rate¬
nem. adimam sententiam ꝑducuntur hic gt̾
liber idcirco concionator dr̃: quia salomon ina
quasi tumultuantis turbȩ suscipit sensum: utei
pin quisitionẽ dicat. que fortasse ꝑtep̃tationem
imperita mens sentiat: Namqͦ sententias quasi po
inquisttionem mous: quasi tot inse ꝑsonas diu̾so
susrupit S concionator uerax. uelud extensa mi¬
nu omium tumultus sedat. eosq adunam se nt̃¬
nuuni euocat. cum meuisdẽ libri termino att
Emem loquendi. om̃s parit̃ audiamus Dm̃ time :¬
et mandata ei obserua Hoc ẽ eñi omnis homo
Sieñ in libro eodem ꝑlocutioneni sam multo
psornas non suscepat cur ad audiendum oga¬
di finem. secũ parit om̃s ad monebat᷑ Xui. gͦ

Expanded text:
alomonis liber, inquit, in quo haec scripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae susceperit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time et mandata ejus observa: hoc est omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sano nec uobus in tersurplicia pfecte dse fioue taor
atione fidelium: placent cuncta quȩ dicis Sed
queso te dum sp̃s hominum atq iumentoꝵ tãta
distinctione discernas. quid ẽ qd salomon ait. dixi
incorde meo de filiis hominum. ut ꝓbaret eos
ds̃. et ostendera& similis e̾e̾ bestiis Idcirco unus
in teritus ẽ hominũ et iumentoꝵ. & aȩqͣ utriusq
conditio Qui ad huc eandem sententiam suam¬
subtilit̃ exequens: ad iungit: Sic̃ morit᷑ honio
sic silla moriuntur Simisit̾ spirant omĩa. i nihs

Expanded text:
n reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia ationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur, sim
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ carne morgtir Spͥs namque c̃ qͥ carne nonte¬
citur angłoro. Sip̃s qui carne tegitaa retunt
carne non moritur hominum: Sp̃s qͥc arne terte
animalium. Homo itaq sicut in medio cret e
utt eẽt onferior angło. supior iumento tredu qt
habo cominune camsumo aliquid cũmune cum

Expanded text:
um carne moritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum; spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominum; spiritus qui carne tegitur animalium. Homo itaque sicut in medio est creatus, ut esset inferior angelo, superior jumento; ita aliquid habet commune cum summo, al
Abbreviated transcription (Latin):
illã Quȩ si statim re quirã. utrũ nouerit quãdo
concept᷑ sit: iił uidit quãdo nat᷑. nihl hoꝵ sẽ uł nosse
uł uidisse fatebit᷑ ⁊ tm̃ qđ non uidit credit Nã illũ
patrẽ illãq se habuisse matrẽ : absq dubitatione
testatur. Uexrus. Pateor quia nunc usq nes.¬
qui qđm sidelis hab̾et fidem: &RECORIus:
Nabent etiam infideles fidẽ: sed ittinam in dm̃. Quã
sltiq haberent: in fideles non eentt:  hinc insua
uocmdi ssiua si deipso suo iusibili corpore. rect᷑.
qdeninime uidert̃ cur in uisibilia nõn credint:
que corporalit̃ uidere non possunt.: Na quedur

Expanded text:
uando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidem. GREGOR. Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua vocandi: quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri
Abbreviated transcription (Latin):
mium constitutos : de uita anumae pꝰ mortem car-¬
nis. ꝑpendo dubitare : queso ut debeas uł quȩ
ex ratiõe suppetunt. uł si qua animarũ exẽpla
animo occurrert᷑: ꝓmultors aedificatioẽ dice¬
re. ut hi qui suspicant᷑. discant cũ carne animã
non finiri CRecorros: Laboriosũ ualde hoc opꝰ
est: c maxime occupato animo atq ad alia
tendenti S si sunt quib ꝓ desse ualeat : uolũtatẽ
meam ꝓculdubio pꝰpono. utilitati ꝓ ximoꝵ. ꝙ in
qͣntũ do̾ largiente ualuero qd anima pꝰ mortem
uiuat. subsequenti hoc quarto uolumine de monstrabo¬

Expanded text:
mium constitutos de vita animae post mortem carmium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃multitudine nimia. qͣsi spisse segetis more. sur.
rexerat succisũ aruit : Nã depopulatȩ urboeiscta
euersa caltras concrematȩ ecclesiae destruitus
uaiat tra nullus hanc ponsessor inhabe qomanum¬
pauer ⁊ bestuullosa quae pͥtis multitudo hominum
tenebatb e qđ in aliis mundi partibus agat᷑ ienoror
nam inhac terra in qua nos uiuimꝰ. fin̾e suui mundus ñ
im nuntiat s ostendit Santo gͦ nos necesseẽ in stantuu
aeterna querere: quanto anobis cognoscinꝰ: uelocit̃
temporalia fugisse Despiciendus anobis hic mũdus
fuerat &iam siblandire t᷑ si rebus ꝓsperis de mulcer &
animum At post quãntot flagellis p̃mitur tanta ad¬
uersitate fatigatur. tot nobis cotidie dolores ingemi-¬
nat. qͥd nobis aliud quã ne diligat᷑ clamat : Multa
aut̃ fuerant quȩ adhuc de electoꝵ factis narrare
debius sem: sed hec̃ silentio suppremo. quia ad alla
festino PeTRUS. Quia nos intra sca̧e ecclesiae gre-¬

Expanded text:
prae multitudine nimia quasi spissprae multitudine nimia quasi spissrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat, occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam in hac terra, in qua nos vivimus, finem suum 369 mundus jam non nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gre
Abbreviated transcription (Latin):
eronquerat : sieut longe lateq elaruenit. aio eeqͥ¬
ad teclam beatimar tyins uitici. Aduesporas¬
cente autẽ die stratũ sibi fieri iuxti sepulchrũ
maoepris uoluit atq ibi post laborem quielet
Cũ nocte media ut asserebat. nec dorreiu qi euen
perfeote ugilare poterat. sed de p̾ssus ut solet sõno
grauabat᷑. quodã pondere uigilans animus adq ante
eũ sdẽ beatus martyr uiticus adstitit Adcpant
e dẽpte ugilas : Cui respondit. Uigilo. Que ast.
Pinis uenit uniũsȩ cirnis. finis uenit uniu̾se carnis:
finis uenit uniuersȩ carnis .  ost haatast earin
cen : uisio martyris quȩ eiꝰ mentis oculis appare¬
lat euanuit tunc uir dñi surrexit : seq in orationis
lamentũ dedit Mox en̾i illa terribilia in calo sug¬
na secuta sunt: ut aste atq acies igneȩ ab aqͣlonis
parte uiderent᷑ Mox effera longobardoꝵ gens
de uagina suaȩ habitationis educta. in nt̾a ceruice
crassata ẽ : atq humanũ genus qđ in hac terra

Expanded text:
ut longe lateque claruerat, a me requad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis venit universae carni'. Post quam trinam" vocem visio martyris, quae eius mentis oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in caelum signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta in nos cervice grassata est, atque hominum genus, quod in hac terra
Abbreviated transcription (Latin):
carceris: Pe trxs Plac& ualde qđ dicis. sed quiẽe
in uisibilia non credit. ꝓfecto insidelisẽ Qui uͦ insi¬¬
delis ẽ : ineo qđ duibitat fidẽ non querit. s ratione

Expanded text:
agnovit. PETR. Placet valde quod dicis. Sed qui esse agnovit. PETR. Placet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, profecto infidelis est; qui vero infidelis est, in eo quod dubitat, fidem no
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ pariat. qui nat᷑ puer. in carcere nutriat᷑
et crescat Cui si fortasse mat̾ quȩ hunc genuit.
solẽ lunam et stellas. montes ⁊ campos. uolantes aues
currentes ȩquosnomin&. ille uͦ quiẽ in carrere nat᷑.
et nutritus. nichil aliud qua tenebras carceris sciat.
et haȩc quidẽ esse audiat. sed quia ea ꝑ exꝑim̃tum
non nouit. ueracit̃ ẽẽ diffidat. ita ⁊ in hãc exilii
sui cȩcitate nati: om̃s dũ esse sũma ⁊ in iusibilia au.¬
diuiit diffidunt. an uera sint quia sola haȩo infi-¬
ma. in quib natisunt uisibilia nouerunt Unde
factũ ẽ ut ipse uisibiliũ ⁊ in iusibiliũ creator. adhu-¬
mani generis redẽptionẽ : unigenitꝰ patris ueniret.¬
et sp̃m sc̃m ad corda nr̃a mittero. quatenꝰ ꝑeum
tamus Quisquis aut̃ in hac credulitate adhuc soli¬¬
dus nonẽ : deb& procul dubio maioꝵ dictis. fidẽ p̃¬
mentiri : quia ipse nil aliud quã tenebras nouit

Expanded text:
pariat puerum, qui natus puer in carcere nutriatur pariat puerum, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat; cui si fortasse mater quae hunc genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat; ita in hac exsilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visibilia noverunt. 373 Unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium Creator ad humani generis redemptionem Unigenitus Patris et Spiritum sanctum ad corda nostra mitteret, quatenus per eum tamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc solidus non est, debet procul dubio majorum dictis praementiri, quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris
Abbreviated transcription (Latin):
me nouert̃. Postquã de paradisi gaudũs culpa exi¬
gente. expulsus ẽ pͥmus humani generis parens: ĩn
huius exilii atq cęcitatis qͣm patunꝰ erim nam uenit
Quia peccando extͣsem& ipsũ fusus ẽ: iam illa ca̧lestis
patriaȩ gaudia quȩ prꝰi contẽplabat᷑: uide non potuit:
In paradiso iuppe hõ ad sueuerat uerbis dĩ ꝑfrui:
beatoꝵ angłoꝵ spiritib cordis mundicia et celsitudine
uisionis inter esse S pꝰqua huc cecidit ab illo quo¬
implebatur. mentis lumine recessit Excuꝰ uideli.¬
c& carne nos in huiꝰ exilii cęcitate nati: audimꝰ qͥdẽ
ẽẽ cȩlestẽ patriã. audimus eius ciues angłos dĩ. audi-
ꝑ exꝑimentũ : dubitant utrũ nesit qd corporalibus oc-¬
culis non uident Quȩ nimirũ dubietas primo pa¬
renti nr̃o ẽẽ non potuit: quia exclusus aparadisi
gaudiis. hoc qđ amiserat. qm̾ uidat recolebat hii
c̃sentire uł recolere audita non possunt: quia eorũ

Expanded text:
mur . Postquam de paradisi gaudiis culpa exigente pulsus est primus humani generis parens, in hujus exsilii atque caecitatis quam patimur aerumnam venit, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gIn paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis mundicia et celsitudine visionis interesse. Sed postquaimplebatur, mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne nos in hujus exilii caecitate nati, audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimuper experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradigaudiis, hoc quod amiserat, quia viderat recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt, quia eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hest̾no sero peccatis meis facientib in scabello suppedaneo impegi. atq.
ħ ꝑtuli. Sicq uirsc̃s seruans in pectore honore ueritatis et magistri:
nec patris ꝓdebat uiciũ. nec falsitatis incurrebat peccatũ. Petruis
AUtasne uir iste uenerabilis lib̾tinꝰ. de quo tot signa et miracula retuli¬
sti. in tã ampla congregatione imitatores sui in uirtutib reliquit:

Expanded text:
Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit?
Abbreviated transcription (Latin):
tuta : pat. quã declinare nequeo: qr hestña die me hodie iturũ ꝓmisu
illuc ire disposui. Tc̃ ille a fundo cordis considerans asꝑitatẽ ⁊ duriciã
suã : humilitatẽ ac mansuctudinẽ lib̾tini. ex lecto ꝓsiliuit: pedes
lib̾tini tenuit. se peccasse. se reũ ẽe testatꝰ ẽ. qui tanto. taliq uiro tã
crudelẽ facere contumeliã p̃sũpsisset. At contͣ lib̾tinꝰ sese in tram
ꝓsternens. eiq peclib ꝓuolutꝰ : suȩ culpȩ ñ illiꝰ seuitiȩ fuisse referebat
qđ ꝑtulerat. Sicq actũẽ: ut ad magnã minsuetudinc̃ ꝑduceret᷑ pater.
et humilitas discipłi magistra fieret magistri. Cũq. ꝓ utilitate monasterui
ad constitutionẽ causȩ egressus fuisset : multi uiri. noti ac nobiles. qͥ eũ
ualde sẽꝑ honorabant. uehement᷑ admirati: sollicite ab eo reqͥrebant
qͥdnam ħ eẽt. qđ tã tumentẽ acliuidã faciẽ haberet. Quib ille dicebat.

Expanded text:
tuta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, tuta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ magister fecerat. et ipse fecit. Petrus
st plane.s si sit qͥ uelit imitari. Ego aut̃ uirtute patientiȩ ei signis et
miraculis maiorẽ credo. Quadã nanq die is qͥ pꝰuenerabilis honorati
exitũ. monasterii regimen tenebat: contͣ eundẽ uenerabilẽ libtinũ
in gͣui iracundia exarsit. ita. ut cũ manib cederet. Et qr uirgã
qua eũ ferire posset. minime inuenit: cõp̃henso scabello suppedaneo.
ei caput ac faciẽ tutudit. totũq. uultũ eiꝰ tumentẽ acliuidũ reddidit.
ui uehement̃ ces: ad stratũ ꝓpͥũ tacitꝰ recessit. die uͦ altera: erat
ꝑ utilitate monasterii. causa constituta. Expletis gͥ ymnis matutinalibꝰ
lib̾tinꝰ ad lectũ abbatis uenit. orationc̃ sibi humilit̾ petiit. Sciensuᷤ
ille quantũ a cunctis ueneraret᷑. quantũq. diligeret᷑: ꝓ iniuria quã
ingesserat. recedere eũ uelle de monasterio putabat: atq. ab eo reꝗ.¬
siuit dicens. Ubi uis ire: Qui ille respondit. Mon asterii causa consti¬

Expanded text:
 magister fecerat et ipse fecit. PETR. LEst plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa consti
Abbreviated transcription (Latin):
subtͣham : ꝑ singła quȩ describo. qͥb mͥ haec auctorib sint coperta.
manifesto. Hȩc uͦ te scire cupio: q in qͥb̾dã sensũ solumͦ. in qͥb̾dã uͦ et
ũba cũ sensu teneo. Quia side ꝑsonis om̃ib ipsa specialit̾ et uba tenere
uoluissẽ: hȩc rusticano usu ꝑlata stilus scribentis ñ apte susciperet.
Denioꝵ ualde uenerabiliũ didici relatione: qđ narro.

Expanded text:
subtraham, per singula quae describo, quibus haec auctoribus mihi comperta sint subtraham, per singula quae describo, quibus haec auctoribus mihi comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narro.
Abbreviated transcription (Latin):
querena u de eus aliqua narres. Neq. hac ꝓ re int̾rũpe expositionis
studiũ gue uideat᷑. quia ñ dispar ȩdificatio orit᷑ & memoria
uirtutũ. In expositione quippe qualit̾ inuenienda atq tenenda sit
uirtꝰ agnoscit᷑. in narratione uͦ signoꝵ cognoscimꝰ inuenta. ac retenta
qͣlit̾ declarat᷑. Et sunt ñnulli: quos ad amorẽ patriȩ cȩlestis. pł exepla
toriũ in exeplis patrũ. quo se ad amorẽ uenturę uitȩ ex p̃cedentium
cõparatione accendit. etia si se ce aliꝗd existimat: & dũ dȩ aliis meliora
cognouerit. humiliat᷑. GR Goriꝰ Ea quȩ mͥ s̃ uiroꝵ uenera.¬
biliũ narratione coꝑta: incunctant᷑ narro. sacrę auctoritatis ex ẽplo:
cũ mͥ luce clarius constet quia marcus et Ivcas eugłiũ qđ descripsertꝰ.
n uisu s auditu didicert̃. Sed ut dubitationis occasionẽ legentibus

Expanded text:
quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempltorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accognoverit, humiliatur . GREGOR. Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus
Abbreviated transcription (Latin):
reliquert̃.mͥ ad memoriã reuocant᷑. Quoꝵ dũ culmen aspicio.
quantũ in infimis ego iaceã agnosco. Quoꝵ plurimi conditori
suo secretiori uita placuert̃. quiq nę ꝑ humanos actꝰ a nouitate
mentis ueterascerent: eos om̃ip̃s ds̃ huiꝰ mundi laboribꝰ noluit
occupam. S iã quȩ ꝓlata st̃ melius insinuo: si ea quȩ ꝑ inqͥsioͬnẽ &
responsionẽ dicta st̃. sola nominũ p̃notatione distinguo. ꝑe⁊
on ualde in italia. aliquoꝵ uitã uirtutib fulsisse cognoui.
x quoꝵ gͥ cõparatione accenderis: ignoro. Et qͥdc̃ bonos uiros
in hac t̾ra fuisse ñ dubito. signa tamen atq uirtutes aut ab eis
ne quaꝙ factas existimo : aut ita sunt hactenꝰ silentio suppssa.
utrunne sint facta nesciamꝰ.
cio uł bonis łsidelib uiris attestantib agnoui ł ꝑ met ꝓps̃ĩ didicr
dies ut opinor antea quã sermo cessabit. Petrus Uelic̃¬

Expanded text:
reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus.cio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
Ependo itaq quid tolero. ꝑpendo qͥd amisi. dũq. intueor illud qđ ꝑdidi : fit
hoc gͣuius qđ porto. Ecce &enĩ nc̃ magni maris fluctib quatior. atq in
naui mentis tẽpestatis ualidȩ ꝓcellis illidor. Et cũ pͥoris uite recolo.
quasi pꝰ t̾gũ ductis oculis. uiso litora suspiro. Qđq adhuc ÷ gͣuiꝰ : dum
ĩmensis fuictib turbatꝰ feror. uix iã portũ uidere ualeo. qđ reliqui.
Quia & ita st̃ casus mentis: ut prius qͥdẽ ꝑdat bonũ qđ tenebat. sed
tamen se ꝑdidisse menunerit. Cũq. longiꝰ recesserit: &iã ipsius boni
qđ ꝑdiderat obliuiscit᷑. fitq ut pꝰ neq in memoria uideat: qđ prꝰi
ꝑ actionẽ tenebat. Unde hoc agit᷑ qđ p̃misi: quia cũ nauigamꝰ longius.
iã nec portũ quietis. quc̃ reliqͥmꝰ: uidemꝰ. Nonnunq uͦ ad augmentũ
mei doloris adiungit᷑: qđ quoꝵdã uitȩ qui p̾sens scłm tota mente

Expanded text:
Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
tutis fiore in amicicus familiarit᷑ obstrictꝰ: atq ad sacri uerbi incaptt¬
onẽ socus. qui gͣui constitucꝰ cordis languore me intuens ait. Munusonã
noui aliquid accidit. qđ plus te solito meror obtincat: Cui in quam
nouus. Infelix quippe animꝰ iñs occupationis suc pulsatꝰ iuiluere. meminit
qualis aliquando in monasterio fuit. qmͦ ei labentia cuncta subt̾erant.
quantũ rebus om̃ib quȩ uoluunt᷑ eminebat. qͥđ nulla nisi es lestia
cogitare consueuerat. Qđ etiã retentꝰ corpore. ipsa iã carnis
claustra: conteplatione transibat. Qd mortẽ quoq quȩ pene
cunctis pena ẽ: uidelicet ut ingressũ uitę & laboris sui p̃mium¬
amabat. At nc̃ ex occasione curȩ pastoralis. scłariũ hominum
negocia patit᷑. & post tã pulchrã quietis suȩ spcciem : terreni actꝰ
puluere fedat᷑. Cumq se ꝓ condescensione multoꝵ ad exteriora
sparserit: etiã cũ int̾iorã appetit. ad hȩc ꝓcul dubio minor redit.

Expanded text:
ore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: per augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare cclaustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui pamabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit.
Abbreviated transcription (Latin):
muit e s opispicereti ini q nemorabile illut cõꝑtr&e. idelic& qđ cũ idem or bͣ pͥncopꝰ
in expeditionẽ circũ uallatꝰ militũ cumci ꝑgeret. ibidẽ obuiã h abuer uitus sima
uiduã senio simulq dolore ac pauꝑtate ẽfeç tã. euiꝰ lacrimꝰ atq uocib sic cpelat
rinceps pussime erimane. eccẽ hi es homineᷤ quimͥmͦ unicũ filiũ senec tucis mes¬
&iã m ꝓeo rationẽ aliꝗ redđe. Cui ille festinat e utres exigebat ꝑtransicnis

Expanded text:
ile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumvallatus militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce hic sunt hominehi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens:
Abbreviated transcription (Latin):
S: ad ea nunc redeã. que eiꝰ discpłis in libri huiꝰ exordiiͦs
p̃dictis referentib: agnoui. Quidã uir grauissima
adũsarii sui emulatione laborabat. cuiꝰ ad hoc usq
odiũ ꝓrupit: ut ei nescienti in potu nenenũ dareo:
Qđ quanuis uitã austrre non ualuit. cutis. tam̃ colorẽ
mutauit. ita ut diffusa in corpore eiꝰ uarietas leprę̧
more ĩ mutare uideret᷑. Sed ad dĩ hominẽ deductus
salutẽ pristinã citiꝰ recepit. Nã mox ut eũ contigit.
omẽm cutis illiꝰ uarietatẽ fugauit. De ã ꝑULLA UI¬
TREA IN SAXIS PIecTa& NoN FRacta
Eo qͦq tpr quo alim̃toꝵ inopia cãpaniã grauiit̃
affligebat. uir dĩ diu̾sis indigentib monasterii
sui cunctͥa tribu erat. ut pene nichil in cellario
nisi parũ qͥd olei in uitreo uase remaneret: Tunc
qͥdã subdiaconꝰ agapitꝰ nomine ad uenit. magnoꝑe
postulans. ut sibi aliquantulũ olei dare debu isset. Uir

Expanded text:
Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit. CAPUT ta. Eo quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir
Abbreviated transcription (Latin):
LIDISEORACULŨ PEBITORI REPDITIS GR
Neq illud taceã. qđ eiꝰ discpłs peregrinꝰ nomine nar¬
rare consueuerat. quia die quadã fidelis uir qͥdã
necessitate debiti conpulsus. unũ sibi fore remediũ
credidit. si ad uirũ dĩ ꝑger&. et que eũ urgeret
debiti necessitas indicar&. Uenit itaq ad monasterio
om̃i potentis dĩ famulũ reperit᷑. qͥa acreditore suo
ꝓ.xiͦi. solidis grauit̃ affligeret᷑ intimauit. Cui uene¬¬
rabił pat̃ nequaquã se habere . Xłi. solidos respondit.
s tam̃ eiꝰ in opiãblanda locutione c̃solatꝰ ait. Uade et
post biduũ reuertere. quia de est hodie qd tibi debeã
dare. In ipso aut̃ biduo. more suo in oratione fuit oc¬
cupatꝰ. Cũ die t̃cio is qui necessitate debiti affligebat᷑
rediit. Suꝑ archã uͦ monasterii que erat frum̃to
plena subito tredecĩ solidi sunt inuenti. Quos uir
dĩ deferre iussit. & afflicto petitori tribuit dicens.
ut duodecĩ redder&. et unũ in expensis ꝓpͥis haber&.

Expanded text:
iraculum debitori redditis. Neque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
elefantino fuisse correptũ. ita ut iã pilis cadentib
cutis intumescer& atq increscentẽ saniẽ occultare
ñ possit. Qui ad uirũ dĩ ab eodẽ patre eiꝰ missus ẽ.¬

Expanded text:
elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus e
Abbreviated transcription (Latin):
consentir& in c̃gregatione ꝑsistert. atq in por¬
tunis p̃cib ut relaxaret᷑. ĩminer& : quadã die
isdẽ uenerabilis pat̃ nimietatis eiꝰ tedio affectus:
iratꝰ iu siet ut disceder&: Qui mox ut monasteriũ
exin. contia se assistere aꝑto ore draconẽ in itine¬
ne uuenit. Cũq: eũ isdẽ draco qui apparuerat
deuorare uellet cepit ipse tremens ac palpitans
magnis nocib clamare dicens Currite currite quia
draco iste me deuorare uult Currentes ant̃ sỹs draco¬
nẽ minine uider̃ s trem̃tẽ atq palpitantẽ monac hũ
ad monasteriũ reduxerunt Iui stat̃ ꝓmisit nũquã
se esse a monasterio recessurũ. atq ex hora eadẽ in sua
ꝓmissione ꝑmansit. Quippe qͥ sc̃ĩ uiri orationib:
contra se asistere dracone uiderat quẽ priꝰ nonuiden¬
ed neq hoc silendẽ puto qđ illustit uiro aptonio
narrapite cognoui. qui aiebat patris sui puerũ morbo

Expanded text:
consentiret in congregatione persistere, atque imporconsentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videned neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo
Abbreviated transcription (Latin):
exisset. eodẽ die moxx ad eos ꝑuenit : defuctꝰ est.
Cũq esset sepultꝰ : die altero ꝓiectũ foras corpus eius
inuentũ est: Iđ rursũ tradere sepulturȩ curauerunt.
Sed sequenti die iterũ ꝓiectũ exteriꝰ atq inhumatũ
sicut priꝰ inuenerunt. Tunc concite ad benedicti
patris uestigia currentes. cũ magno fletu petierunt:
ut ei suã gr̃am largiri dignaretur: Qib uir dĩ
manu sua ꝓtinꝰ cõmunionẽ dñici corporis dedit
dicens. Ite. & atq hoc dñicũ corpus suꝑ pectꝰ eius
cũ magna reuerentia ponite. eũq sepulture tradite
Qđ dũ factũ fuisset : susceptũ corpꝰ eiꝰ t̾ra tenuit.
etiã t̃ra ꝓiceret. qui benedicti grãm ñ haber&
PetRUS. ꝑpendo plane : & uehetñent̃ stupeo
MONASTERTO DISCEDENS. DRACONẼ CONTRA
nachus mobilitati m̃tẽ dederat. & ꝑmanere in
monasterio nolebat. Cũq eũ uirdĩ assidue
corriper&. frequent̃ ã monere. ipse uͦ nullo mͦ

Expanded text:
exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Petr. Perpendo plane, et vehementer stupeomonasterio discedens, draconem in itinnachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo