comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c manclata dei in corde mulieris sc̃ẽ
In duob contristatum est cormeum:
& in tercio iracundia michi aduenit.
Ci bellator deficiens ꝑ inopiam. &
uir sensatus contemptus & qui crans¬
greditur a iusticia ad peceatum: deus
parauit eum ad rumpheam. Due
species difficiles & ꝑiculose michi apya¬
ruerunt. Difficile exuritur negotians
eaupo apeccatis labiorum.¬
nopter in opiam multi deli¬
querunt: & qui querit locu¬
pletari auertit oculum suũ
Siin medio compaginnis lapidum pa
lus figatur: sic & inter medium uendi¬
tionis & emptionis angustiabit᷑ pecca¬
as. Conteretur cum delinquente de
lictum Si non in cimore dñi tenueris
te instanter: cito subuertetur domus
cua. Sim ꝑtusura cribri remanebit
puluis: sic aporia hominis in cogitatu
illius. Iasa siguli ꝓbat fornax: & ho¬
mines iustos temptatio dribulationis.
Sicut rusticatio de ligno ostendit fru-¬
ctum illius: sic uerbum ex cogitatu
cordis hominis. Ante sermonem non

Expanded text:
et mandata Dei in corde mulieris sanctae et mandata Dei in corde mulieris sanctae in duobus contristatum est cor meum et in tertio iracundia mihi advenit vir bellator deficiens per inopiam et vir sensatus contemptus et qui transgreditur a iustitia ad peccatum Deus paravit eum ad rompheam duae species difficiles et periculosae mihi apparuerunt difficile exuitur negotians caupo a peccatis labiae propter inopiam multi deliquerunt et qui quaerit locupletari avertit oculum suum si in mlus figitur, sic et inter medium venditionis et emptionis angustiabitur peccatum. Conteretur cum delinquente delictum. si non in timore domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua. si in pertusura cribri remanebit stercus, sic aporia hominis in cogitatu illius. uasa figuli probat fornax, et homines iustos temptatio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante sermonem non
Abbreviated transcription (Latin):
brisillius agnoscitur. In filia non a¬
uertente se fir ma custodiam: ne inuen¬
ta occasione abutatur se Ab omni ir-¬
reuerentia oculorũ eiꝰ cane: & ne mire¬
ris site neglexerit. Sicut uiator sitiens
adfontem os aꝑiet. & ab omni aqua
prima bibet: & contra omnem palũ
sedebit. & contra omnem sagittam
aꝑiet pharetram. donec deficiat Grã
mulieris sedulȩ delectabit uirum suum:
& ossa illius impinguabit. Disciplina
illius: datum dei. Muilier sensata &
tacita: non est immutatio erudicȩ
anime. Gr̃a suꝑ grãm: mulier sc̃a &
pudorata Omnis autem ponderatio:
non est digna continentis animȩ eiꝰ
soloriens mundo in altissimis der:
sic mulieris bonȩ speciesin ornamen¬
tum domus eius. Lucerna splendens
suꝑ candelabrum sc̃m: & species facieit
ciꝰ suꝑ ȩtatem stabilem. Columpne
auree suꝑ bases argenteas: & pedes fir¬
ini suꝑ plantas stabilismulieris. Fun
damenta ȩterna suꝑ petram solidam:

Expanded text:
bris illius agnoscetur in filia non abris illius agnoscetur in filia non avertente se firma custodiam ne inventa occasione utatur se ab omni inreverentia oculis cave et ne mireris si te neglexerit sicut viator sitiens ad fontem os aperiet et ab omni aqua proxima bibet et contra omnem palum sedebit et contra omnem sagittam aperiet faretram donec deficiat gratia mulieris sedulae delectabit virum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius datus Dei mulier sensata et tacita non est inmutatio eruditae animae gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non eSol oriens in mundo altissimi Dei, sic mulieris bonae species in ornamento domus est: lucerna splendens super candelabrum sanctum, species faciei super aetatem stabilem. Columnae aureae super bases argenteas, et pedes firmi super plantasdamenta aeterna super petram solidam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderindi. Si non ambulauerit ad ma-¬
num tuam: confundet te in conspectu
inimicorum. A carnib tuis abscide
illam: ne semꝑ te abucacur L¬
ulieris bone beatusuir: nume¬
rus enim annorum illorum
duplex. Mulier fortis oble-¬
ctat uirum suum: & annos uite illius
in pace implebit. Pars bona mulier
bona: in parte bona timentium dm̃
dabitur uiro ꝓfactis suis. Diuitis au¬
tem & pauꝑis cor bonum: in omni tem¬
pore uultus illorum hilaris Atrib
timuit cor meum: & in quarto facies
mea metuit. Delatiiram cunitatis. &
collectionem popłi. & calumpniam
mendacem: suꝑ mortem omnia gra-¬
uia. Dolor cordis & luctus: mulier
elotipa. In muliere ⁊elotipa & infi¬
deli flagellum lingue: omnibz com¬
municans. Sicut boum ugum qͦd
mouetur: ita & mulier est nequam.
Oui tenet illam: quasi qui app̃hen¬
dit scorpionem. Mulier ebriosa ira
magna & contumelia: & curpitudo
eius non tegetur. Fornicatio mulieris:
in extollentia oculorum & in palpe¬

Expanded text:
prodeundi si non ambulaverit ad maprodeundi si non ambulaverit ad manum tuam et confundet te in conspectu inimicorum a carnibus tuis abscide illam ne semper te abutatur mulieris bonae beatus vir numerus enim annorum illorum duplex mulier fortis oblectat virum suum et annos vitae illius in pace implebit pars bona mulier bona in parte bona timentium Deum dabitur viro pro factis bonis divitis autem et pauperis cor bonum in omni tempore vultus illorum hilaris a tribus timuit cor meum et in quarto facies mea metuit delatura civitatis et collectio populi et calumniam mendacem super mortem omnia gravia dolor cordis et luctus mulier zelotypa in muliere infideli flagellum linguae omnibus communicans sicut boum iugum quod movetur ita et mulierem nequam qui tenet illam quasi qui adprehendat scorpionem mulier ebriosa ira magna et contumelia et turpitudo illius non contegetur fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpe
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam & non uindictam inins¬
corum. Non est caput nequius suꝑ
caput colubri: & non est ira suꝑiram
mulieris. Commorari leoni & draco¬
nn placebit: magis qͣm habitare cũ mu¬
liere nequam. Nequitia mulieris im¬
mutat faciem eius: & obcecauit uul¬
tum suum tanquam ursus: & quasi
saccũ ostendit in medio ꝓximoꝵ eiꝰ. In¬
gemuit uir erꝰ e audiens suspiraũ modicũ
Breuis omnis malitia suꝑ malitiam
mulieris: sors peccatorum cadet suꝑ
illam. Ascensus harenosusin pedib
ueterani: sic mulier linguata homini
quieto. Ne respicias in mulierisspe
ciem: & non concupiscas mulierem
inspecie. Mulieris ira: irreuerentia
habeat: contraria est uiro suo. Cor hu¬
mile & facies tristis & plaga mortis: mu¬
lier nequam. Manus debilis & genua
dissoluta: mulier quȩ non beatificat
uirum suum. Amuliere inicium fa-¬
ctum est peccati: & ꝑ illam om̃s mori-¬
mur. Non des aque tue exitum nec mo¬
dicum: nec mulieri nequam uenam

Expanded text:
vindictam, et non vindictam inimivindictam, et non vindictam inimicorum. Non est caput nequius super caput colubri: et non est ira super iram inimici. Commorari leoni et draconi placebit, quam habitare cum muliere nequam. Nequitia mulieris immutat faciem ejus: et obcaecat vultum suum tanquam ursus: et quasi saccum ostendit. In medio proximorum 243 ineius et audiens suspirabit modicum brevis malitia super malitiam mulieris sors peccatorum cadat super illam ascensus harenosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne reciem, et non concupiscas mulierem: in specie mulieris ira, irreverentia, habeat contraria est viro suo cor humile et facies tristis et plaga mortis mulier nequa manus debiles et genua dissoluta mulier quae non beatificat virum suum a muliere initium factum est peccati et per illam omnes morimur non des aquae tuae exitum nec modicum nec mulieri nequa veniam
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa ueterani sapientia: & gloriosis
intellectus & consilium. Corona senũ
multa peritia: & gla illorum timor da.
Nouem insuspicabilia cordis magni¬
ficau: & decimum in lingua hominib
homo qui iocundatur in filiisuiuens.
& uidens subuersionem inimicorum.
Beatus qui habitat cum muliere sen¬
sata. & qui lingua sua non est lapsus.
& qui non seruiuit indignis se. Beatꝰ
qui inuenit amicum uerum: & qui
enarrat iusticiam auri audienti.
Ouam magnus qui inuenit sapienti¬
am & scientiam: sed non est suꝑ timen¬
tem dominum. Timorem dei suꝑ om¬
nia suꝑposuit. Beatus cui donatum
est habere cimorem dei. Qui tenet il¬
lum: cui assimilabitur: Timor dei mi¬
cium dilectionis eius: fidei autem ini¬
cium agglutinandum est ei.
mnis plaga tristicia cordis
est: & omnis malitia nequi¬
tia mulieris. Et omnempl¬
gam & non plagam uidebit cordis:
& omnem nequitiam & non nequisl
mulieris. Et omne obductum & nol
obduictum ocdientium: & omnem

Expanded text:
speciosa veteranis sapientia et gloriosis speciosa veteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium corona senum multa peritia et gloria illorum timor Dei novem insuspicabilia cordis magnificavi et decimum dicam in lingua hominibus homo qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum muliere sensata et qui in lingua sua non est lapsus et qui non servivit indignis se beatus qui invenit amicum verum et qui enarrat iustitiam auri audienti quam magnus qui invenit sapientiam et scientiam sed non est super timentem Deum timor Dei super omnia superposuit beatus cui donatum est habere timorem Dei qui tenet illum cui adsimilabitur timor Dei initium dilectionis eius fidei autem initium adglutinandum est ei mnis plaga, tristitia cordis est: et omnis malitia, nequitia mulieris. Et omnem plagam, et non plagam videbit cordis: et omnem nequitiam, et non nequitiam mulieris: et omnem obductum, et non obductum odientium: et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ecce factus est michi crames abundans:
& fluuius meus ꝓpinquauit ad mare
Qm̃ doctrinam quasi ante lucanum
illuminabo omĩbꝰ: & enarrabo illam
usq in longinquum. Penecrabo infe¬
riores parces cerre. & inspiciam omne
dormientes: & illuminabo omnesspe¬
rantes in deo. Adhuc doctrinam qua¬
si ꝓphetiam effundam: & relinquam
illam querentib sapientiã & non de¬
sinam Progenies illorum: usq in ȩuum
scm̃. Uidete qm̃ non soli mͥ laboraui:
sed & omnib exquirentib ueritatem.
N trib placitum est spũ
meo: que sunt ꝓbata coram deo & ho¬
minib. Concordia frm̃. & amor ꝓrimo¬
rum: & uir & mulier bene sibi con¬
sentientes. Tres species odiuit anma
mea: & aggrauor ualde amime illorum.
Pauꝑem suꝑbum: & diuitẽ mendacẽ.
& senem fatuum & insensacum. Que i¬
iiuentute cua non congregasti:. &
quomͦ inuenies in senectute tua: Qm
speciosum canitiȩ uidicium: & pres¬
biteris cognoscere consilium. Quam

Expanded text:
ecce facta est mihi tramis abundans ecce facta est mihi tramis abundans et fluvius meus propinquavit ad mare quoniam doctrinam quasi antelucanum inlumino omnibus et enarrabo illam usque in longinquo penetrabo inferiores partes terrae et inspiciam omnes dormientes et inluminabo sperantes in Deo adhuc doctrinam quasi prophetiam effundam et relinquam illam quaerentibus sapientiam et non desinam in progenies illorum usque in aevum sanctum videte quoniam non soli mihi laboravi sed omnibus exquirentibus veritatem in tribus plaram Deo et hominibus concordia fratrum et amor prorum et vir et mulier sibi consentientes tres species odivit anima mea et adgravor valde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium quam
Abbreviated transcription (Latin):
confundecur: & qui oꝑantur in me ñ
peccabunt. Qui elucidant me: uitam
ȩternam habebunt. Hȩc omna liber
uite. & testamentum altissimi: & ag¬
nitio ueritatis. L egem mandauit
moyses in p̃ceptis iusticiarum: &. he¬
reclitatem domu iacob. & isrł ꝓmis¬
siones. P osuit dauid puero suo exci¬
tare regem ex ipso fortissimum: in
throno honoris sedentem in sempi¬
ternum. Qui implet quasi physon
sapientiam: & sicut ꝙ̇gris in dieb
nouorum. Qui adimplet quasi
eufrates sensum: qui multiplicat
quasi iordans in tempore messis. Q
mitait disciplinam sicut lucem: &
assistens quasi gyon in die iundemiȩ
Qui ꝑfecit primus scire ipsam: & in¬
firmior non inuestigabit eã. Aiari
enim abundauit cogitatio eius: &
consilium illius ab abysso magna.
Egosapientia effudi flumina: ego
quasi trames aquȩ immensȩ de fluio.
Ego quasi fluuius doryx: & sicut aquȩ¬
ductus exiui de paradyso. Dixi riga¬
bomeum hortum plantationum: &
inebriabo partus meifructum. Et

Expanded text:
antur in me non peccabunt qui elucidant me vitam aeternam habebunt haec omnia liber vitae testamentum Altissimi et agnitio veritatis legem mandavit Moses in praeceptis iustitiarum et hereditatem domui Iacob et Israhel promissionis posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum qui implet quasi Phison sapientiam et sicut Tigris in diebus novorum qui adimplet quasi Eufrates sensum qui multiplicat quasi Iordanis in tempore messis qui mittit disciplinam sicut lucem et adsistens quasi Geon in die vindemiae qui perficit primus scire ipsam et infirmior non investigavit eam a mari enim abundavit cogitatio eius et consilium illius abysso magna ego sapientia effudi flumina ego quasi tramis aquae inmensae de fluvio ego quasi fluvius Doryx et sicut aquaeductus exivi a paradiso dixi rigabo meum hortum plantationum et inebriabo pratus mei fructum et
Abbreviated transcription (Latin):
nec odoratur. Sic qui effugaturadño.
& portans mercedes iniquitatis: uidens
oculis & ingemiscens. sicut spado com¬
plectens uirginem & suspirans. Tristi
ciam non desanime tuȩ: & ñ affligas
temet ipsum in consilio duo. Iocundi¬
tas cordis hec est uita hominis: & ches¬
aurussine defectione scĩtatis & exulta¬
cio uiri est longeuitas. Miserere am-¬
me tue placens deo: & contine & congre¬
ga cor tuum in scĩtate eius. & tristiciã
longe expelle ate. Multos enim occi-¬
dit tristicia: & non est utilitas in illa.
Telus & iracundia minuent dies: &
ante tempus senectam adducet cogi¬
tatus. Splendidum cor in epulis:¬
epulȩ enim illius diligentes fiunt.

Expanded text:
nec odorabitur sic qui effugatur a Domino nec odorabitur sic qui effugatur a Domino et portans mercedes iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado conplectens virginem et suspirans tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanctitate eius et tristitiam longe expelle a te. multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa. zelus et iracundia minuent dies, et ante tempus senectam adducit cogitatus. epulae enim illius diligentes fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
domitus euadit durus: & filius remis¬
sus euadit p̃ceps. Lacta filium tuum¬
& pauentem te faciet: lude cum eo &
contristabit te. Non corricleas illi nec cõ-¬
doleas: & in nouissimo obstupescent
dentes cui. Hon des illi potestacem in
iuuentute:.& ne despicias cogitatus
illius Curua ceruicem eius in iuiuen
tute. & tunde latera eius dum insans
est: ne forte induret & non credat tibi
& erit tibi dolor anme tue. Doce fi¬
lium tuum & oꝑare in illum: ne in
curpicudinem illius offendas. UNI¬
elior est pauꝑ sanus & fortis
uirib: quam diues imbecillis
& flagellatus malitia. Salus
anime in scĩtate iusticie: & melior
omni auro & argento. & corpus ua¬
lidum quam census immensus. Non
est census suꝑ censum salutiscorꝑis:
& non est oblectatio suꝑ cordis gau¬
dium. Melior est mors quam uita
amara: & requies eterna quam langor
ꝑseuerans. Bona abscondita in ore
clauso: quasi appositiones epularũ
circumposite sepulchro. Quid ꝓlerit
libatio idolo: Nec enim manducat.

Expanded text:
domitus euadet durus, et filius remissus euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruitute et tunde latera illius dum infans est ne forte induret et non credat tibi et erit tibi dolor animae doce filium tuum et operare in illum ne in turpitudinem illius offendas melior est pauper sanus et fortis viribus quam dives inbecillis et flagellatus malitia salus animae in sanctitate iustitiae et melior omni auro et argento et corpus validum quam census inmensus non est census super censum salutis corporis et non est oblectatio super cordis gaudium melior est mors quam vita amara et requies aeterna quam languor perseverans bona absconsa in ore cluso quasi adpositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat
Abbreviated transcription (Latin):
illorum. Suꝑscutum potentis & suꝑ
lanceam: aduersus inimicum tuum
ꝑugnabit ꝓce. Uir bonus fidem faci
ꝓximo suo: & qui ꝑdiderit. confusio¬
nem derelinquet sibi. Grãm fideius¬
sons ne obliuscaris: dedit enim ꝑ te
animam suam. Repmissorem fugit
peccator & immundus: uerbabona
repmissoris sibi ascribit peccator. &
ingratus sensu derelinquet liberantẽl.
Cir reꝓmittt de ꝓximo suo: & cum
ꝑdiderit reuerentiam relinquetur
ab eo. Reꝑmissio nequissima multos
ꝑdidit delinquentes: & commouit
illos quasi fluctusmaris. Uiros poten¬
ces gyrans migrare fecit: & uagati sun
in gentib alienis. Peccator transgri¬
diens mandata domini incidet in ꝑ¬
missionem nequam: & qui conatur
multa agere incidet in iudicium. Re¬
cupera ꝓximum scdm uirtutẽ tuã:
& accende tibi ne incidas
nis & uestimentum: & domus proie¬
gens turpitudinẽ. Melior est uicdis¬
paupis sub cegmine asserum: quã
epulȩ splendidȩ in peregre sine do¬

Expanded text:
r scutum potentis et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem, derelinquet sibi. gratiam fideiussoris ne obliuiscaris: dedit enim pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus. bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo. repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit, et uagati sunt in gentibus alienis. peccator transgrediens mandata domini, incidet in promissionem nequa et qui conatur multa agere incidet in iudicium recupera proximum secundum virtutem tuam et adtende tibi ne incidas nis et vestimentum et domus protegens turpitudinem melior vicpauperis sub tegmine asserum, quam epulae splendidae in peregre sine do
Abbreviated transcription (Latin):
labit tempus. & loquetur uerba tedii
& murmurationis. & tempus causa¬
bitur. Si autem potuerit reddere. ad¬
uersatus solidum uix reddet dimidiũ:
& computabit illud quasi inuentionẽ
Sinautem fraudabit illum pecunia
sua: & possidebit illum inimicum gra¬
tis. Et conuitia & maledicta reddet
illi: & ꝑ honore & beneficio reddet lli
concumeliam Multi non causa ne¬
quitiȩ non fenerati sunt: sed fraudari
gratis timuerunt. Terumptamen
suꝑ humilem animo fortior esto: &
in elemosina ñ ꝓtrahas illum
ropter mandatuml
assume pauꝑem: & propter
mopiam illiusne dimittas
illum uacuum. Perde pecuniã ꝓpt̾
frẽm & amicum: & non abscondlas
illam sub lapide in ꝑditionem. Pone
chesaurum tuum in p̃ceptis alcissi¬
mi: & ꝑderit tibi magis quam aurũ.
onclude LII¬
elemosinam in corde pau
peris: & hec ꝓ te exorabit

Expanded text:
labit tempus, et loquetur verba taedii labit tempus, et loquetur verba taedii et murmurationum et tempus causabitur si autem potuerit reddere aversatus solide vix reddet dimidium et conputabit illud quasi inventionem sin autem fraudavit illum pecunia sua et possidebit illum inimicum gratis et convicia et maledicta reddet illi et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam multi non causa nequitiae non feneraverunt sed fraudari gratis timuerunt verumtamen super humilem animo fortior esto et pro elemosyna non trahas illum propter mandatum adsume pauperem et propter inopiam eius ne dimittas illum vacuum perde pecuniam pro fratre et amico et non abscondas illam sub lapide in perditionem pone thesaurum tuum in praeceptis Altissiet proderit tibi magis quam aurum conclude elemperis et hęc pro te exorabit
Abbreviated transcription (Latin):
non comburet iustos. Qui relinquunt
dm̃ incident in illam: & exaudebit in
illis & non extinguetur. Et immittẽt᷑
in illos quasi leo: & quasi pardus lecdet
illos. Sepi aures tuasspinis. & noli au¬
dire linguam nequam: & ori tuo facito
& argentum confla. & uerbis tuis facito
stateram. & frenosori tuo rectos: & at¬
cende ne forte labaris in lingua. et
cadas in conspectu inimicorum in¬
sidiantium tibi. & sit casus tuus in¬
sanabilis in morcem. IA
ui facit miscđiam fenerat᷑¬
preualet. manu mandata seruat
Benerare ꝓximo tibi in tempore ne¬
cessitatis illius: & iterum redde ꝓxi
mo in tempore suo. Confirma uer¬
bum & fideliter age cum illo: & in om¬
ni tempore inuenies quod tibi neces-¬
sarium est. Multi quasi inuentionẽ
estimauerunt fenus: & p̃sticerunt mo¬
lestiam his qui se adiuuerunt. Donec
accipiant osculantur manusdantis.
& in ꝓmissionib humiliant uocem
suam: & in tempore redditionis postu¬

Expanded text:
non comburet justos. Qui derelinquunt non comburet justos. Qui derelinquunt Deum incident in illam, et exardescet in illis, et non exstinguetur, et immittetur in illos quasi leo, et quasi pardus laedet eos. Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam et ori tuo facito t argentum confla et verbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et adtende ne forte labaris in lingua et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi et sit casus tuus insanabilis in mortem de fenore qui facit misaeualet manu, mandata seruat. faenera proximo tibi in tempore necessitatis illius, et iterum redde proximo tuo in tempore suo. confirma uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies quod tibi necessarium esaestimaverunt foenus, et praestiterunt molestiam his qui se adjuverant. Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus humiliant vocem suam, et in tempore redditionis postu
Abbreviated transcription (Latin):
guet᷑. & utraq ex ore ꝓficiscuntur
osurro & bilinguis A¬
maledictus: multos enim air¬
bauit pacem habentes. Lin¬
gua tercia multos commouit: & disꝑsit
illos agente in gentem. Ciuitates mura-¬
tas diuitum destruxit: & domos mag¬
natorum effodit durcutes popłorum
concidit: & gentes fortes dissoluit. Lin¬
gua cercia mulieres uiritas eiecit. & pri¬
uauit illas de laborib suis. Qui respi¬
cit illam non habebit requiem: nec
Elagelli plaga liuorem facit: plaga
autem linguȩ comminuet ossa. Mul¬
ti ceciderunt in ore gladii: sed non sic
quasi qui interierunt ꝑ linguam suã
Beatus qui tectus est alingua nequã:
qui in iracuncdia illius non transiuit.
& qui non attraxit iugum eius. & in
uinculis illius non est ligatus. Iugũ
enim illius iugum ferreum est: & uin-¬
culum illius uinculum exeum est.
Mors illius mors nequissima: & utilis
potius inferusquam illa. Perseueran¬
tia illius non ꝑmanebit: sed obtinẽ¬
bit uias iniustorum. & in flammna sua

Expanded text:
ficiscuntur. susurrio et bilinguis maledictus: multos enim turbauit pacem habentes. lingua tertia multos commouit, et dispersit illos a gente in gentem. ciuitates muratas diuitum destruxit et domus magnatorum effodit. uirtutes populorum concidit et gentes fortes dissoluit. lingua tertia mulieres uiritas eiecit et priuauit illas de laboribus suis. qui respiciet illam, non habebit rFlagelli plagae liuorem faciunt, plaga autem linguae comminuet ossa. . multi ceciderunt in casus gladii, sed non sic. quasi qui interierunt per linguam. felix qui liberatus est a lingua nequam, qui in iracundia i qui non attraxit jugum ejus, et vinculis illius non est ligatus. Jugum enim illius jugum ferreum est, et vinculum illius vinculum aereum est. Mors illius mors nequissima, et utilis potius infernus quam illa. Perseverantia illius non permanebit, sed obtinebit vias injustorum, et in flamma sua
Abbreviated transcription (Latin):
pascet & portabit ingratos. & ad hȩc
amara audiet. Transi hospes& orna
mensam: & quȩ in manu habesciba
cȩteros. Exi afacie honoris amicorũ
meorum necessitudinem domus meȩ
hospicio michi factus est frater. Gra¬
ura hec homini habenti sensum: cor¬
reptio domꝰ & imꝓꝑium feneratoris.
suum assiduat illi flagella:
ut letetur in nouissimo suo.
& non palpet ꝓximorum ostra. Qui¬
docet filium suum laudabitur in il¬
lo: & in medio domesticorum in illo
gloriabitur. Qui docet filium suum
in zelum mittit inimicum: & in
medio amicorum głabitur in illo.
Mortuus est pater illius & quasi non
est mortuus: similem enim reliquit
sibi post se. In uita sua uidit & letatꝰ
est in ipso: & in obitu illius non est con¬
tristatus. nec confusus est coram inimi-¬
cis. Reliquit enim defensorem domꝰ
contra inimicos: & amicis reddentem

Expanded text:
scet et potabit ingratos et ad haec amara audiet transi hospes et orna mensam et quae in manu habes ciba ceteros exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater gravia haec homini habenti sensum correptio domus et inproperium feneratoris suum, assiduat illi flagella, ut laetetur in novissimo suo, et non palpet proximorum ostia. docet filium suum laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortuus similem enim reliquit sibi post se in vita ipsius vidit et laetatus est in illo in obitu illius non est contristatus nec confusus est coram inimicis relcontra inimicos, et amicis reddentem
Abbreviated transcription (Latin):
mo homini reseruat iram: & a deo que¬
rit medelam: In hominem similẽ sibi
non habet miscdiam: & de peccatis suis
dep̃catur: Ipse dum caro sit reseruat
iram: & ꝓpitiationem pecit adeo: Quis
exorabit ꝓ delictis illius: Memento no¬
inssimorum: & desine inimnicari. Tabi¬
tudo enim & mors: imminẽt in man¬
dacis. Memorare tunorem dei: & non
irascaris ꝓrimo. Memorare testam̃ti
altissimm: & despice ignorantiam ꝑxi-
mi. Abstine te alite: & minuespeccata.
Homo enim iracundus incendit litem:
& uir peccator turbabit amicos. & in
medio pacem habentium immitcet
inimicitiam. Scdin enim ligna silue
sic ignis exardescit: & scdm uirtutem
hominis sic iracundia illius erit. & scd̃m
substantiam suam exaltabit irã suam.
Certamen festinatum incendet ignem:

Expanded text:
t iram et a deo quaerit medellam! in hominem similem sibi non habet misericordiam et de peccatis suis deprecatur! ipse dum caro sit, seruat iram et propitiationem petit a deo! quis exorabit pro delictis illius? memento nouissimorum et desine inimicari: tabitudo enim et mors inminet in mandatis. memorare timorem dei et non irascaris proximo. memorare testamenti altissimi et despice ignorami. Abstine te a lite, et minues peccata. Homo enim iracundus incendit litem, et vir peccator turbabit amicos, et in medio pacem habentium immittet inimicitiam. Secundum enim ligna sylvae sic ignis exardescit: et secundum virtutem hominis sic iracundia illius erit, et secundum substantiam suam exaltabit iram suam. Certamen festinatum incendit igne
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ego ex ore altissimi ꝓdiui: pri-¬
mogenita ante omnem creaturam.
Ego feci in celis ut oriretur lumen in¬
deficiens: & sicut nebula texi omnem
terram. Ego in altis habitaui: & thro¬
nus meus in columpna nubis. Syrum
celi circuiu sola. & in ꝓfundum abys-¬
popło & in omni gente primatum
habui. & omnium excellentium &
sublimium colla uirtute calcaui: &¬

Expanded text:
dicente: Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. Ego feci, ut in coelo oriretur lumen indeficiens, et sicut nebula texi omnem terram. Ego in altissimis habito, et thronus meus in columna nubis. Gyrum coeli circuivi sola, et profundum abyspopulo, et in omni gente primatum habui, et omnium excellentium et sublimium corda virtute calcavi
Abbreviated transcription (Latin):
lapides in hyeme.
tuppa collecta synagoga pec¬
cantium: & consummatio
illorum flamia ignis cua¬
peccantium complantata lapidi¬
bus: & infinem illorum inferi &
cenebre & pene. Qui custo dit iusti¬
ciam: continebit sensum eius. Con¬
summatio cimoris dei: sapientia &
sensus. Non erudietur: qui non est
sapiens in bono. Est autem insipi¬
entia que abundat in malo: & non
est sensus ubi abundat amaricudo.
Scientia sapientis quasi diluuium
inundabit: & consilium illius sicut
fons uite ꝑmanet Cor fatiu quasi

Expanded text:
lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis viapeccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae perman
Abbreviated transcription (Latin):
platanus exaltata sum iuxta aquam
in plateis Sicut cynamomum & bal-¬
samum aromatizans odorem dedi:
quasi myrra electa dedi suauitatem
odoris. Et quasi storax & galbanus &
ungula & gutta. & quasi libanus non
incisus uaporaui habitationem meã:
& quasi balsamum non mixcũ ocdor
meus. Ego quasi cerebintus extendi
ramos meos: & rami mei honoris &e gr̃e.
Sgo quasi uitis fructificaui suauitatẽ

Expanded text:
m in plateis sicut cinnamomum et aspaltum aromatizans odorem dedi quasi murra electa dedi suavitatem odoris et quasi storax et galbanus et ungula et gutta et quasi libanus non incisus vaporavi habitationem meam et quasi balsamum non mixtum odor meus ego quasi terebinthus extendi ramos meos et rami mei honoris et gratiae ego quasi vitis fructificavi suavit
Abbreviated transcription (Latin):
e quib autem
scͥpsistis michi: bonum est
homini mulierem ñ tange̾.
Propter forncationem autem unus¬
quisq suam uxorem habeat: & una¬
quȩq suum uirum habeat. Uxori
uir debitum reddat: similiter autẽ
ee uxor uiro. Mulier sui corporis po¬
testatem non habet: sed uir Similit
autem & uir sui corporis potestatem
non habet: sed mulier. Nolite frau
dare in inuicem. ni si forte ex consen¬
su ad tempus. ut uacetis orationi: &
iterum reuertimini in idipsum. ne
temptet uos sathanas ꝓpter inconti¬
nentiam ur̃am.
oc autem dico scd̃m indul-¬
gentiam: non scd̾m impe¬
rium. Uolo autem omnes
homines esse sicut me ipsum: sed unꝰ¬
quisq ꝓprium habet donum ex deo.
Alus quidem sic: alius uͦ sic
ico autem non nuptis & ui
dius. Bonum est illis:. si sic
ꝑmaneant sicut & ego. Qͦd
si non se continent: nubant. Melus
est enim nubere: quam uri. His autẽ
qui matrimonio iuncti sunt p̃cipio.
non ego sed dominus: uxorem auiro
ñ discedere. Quod si discesserit. mane¬

Expanded text:
e quibus autem scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere, propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite fdare in invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum revertimini in id ipsum, ne temptet vos satanas propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico aduis, bonum est illis si sic maneant, sicut et ego. Quod si non se continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. His autem qui matrimonio juncti sunt, praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere: quod si discesserit, mane
Abbreviated transcription (Latin):
tant pauꝑes habere scedulas. & ñ tam
pulchros codices quam emendatos.
meo labore trans lata est. Eligat unus¬
quisꝙ quod uult: & studiosum me ma¬
gis quam maliuolum ꝓbet
N terra quidem habitauit iob auxici¬
den in finib idumeȩ & arabiȩ: & erat
ei antea nomen iobab. & accepit uxore
arabissam. que genuit filium. cui nom̃
erat enon. Erat autem ipse filiꝰ quidẽ
zarede. esau filii filius de matre borra:
ita ut sit quintus ab abraham. Et hi
sunt reges qui regnauerunt in edoin:
in qua & ipse regnauit regione. Primꝰ
balac filiꝰ behor: & nom̃ ciuitatis eiꝰ denna¬
iob. Post hunc chusam: qͥ erat dux ex
themanoꝵ regione Post hc ada filius
bead: qͥ excidit madian in cãpo moab
& nomen ciuitatis eiꝰ chetheauith.

Expanded text:
tant pauperes habere schedulas, et non tam tant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum probetn terra quidem habitasse Ausitide, in finibus Idumaeae et Arabiae, et erat ei antea nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam. Genuitque filium, cui nomen erat Ennon. Erat autem ipse filius quidem Zarae, de Esau filiis filius, de matre vero Bosram, ita ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in Edom, in qua et ipse regnavit regione. Prius Balaac filius Boor, et nomen civitatis ejus DennJob. Post hunc Casum, qui erat dux et Themanorum regione. Post haec Adad filius Barad, qui excidit Madian in campo Moab: et nomen civitatis ejus Gethem.
Abbreviated transcription (Latin):
omissa. aut certe scͥptorum uitio depra¬
uata. manifestiora nr̃a inter p̃tatione
fierent. qui & hebreum sermonem ex
parte didicimus. & in latino pene ab
ipsis cunabulis inter grammaticos &
rechores & phylosophos detritisumus.
aquila & symachus ac cheodotion uui¬
dariantes heretici sunt recepti. qui
multa mysteria saluatoris subdola in¬
terp̃tatione celarunt. & tam̃ in e afaic
habentur apud eccł̃ias. & explanant᷑
ab eccłiasticis uiris: quantomagis ego
xp̃ianus. de parentib xp̃ianis natꝰ
& uexillum crucis in mea fronte por¬
tans. cuius studium filit omissa re¬
petere. deprauata corrigere. & sacra¬
menta eccłie puro & fideli aꝑire ser¬
mone. uel a fastidiosis uel a malignis
lectorib non debeo reꝓbari: Habe¬
ant qui uolunt ueteres libros uel in
membranis purpureis auro argentoq:
descͥptos. uel uncialib ut uulgo aiuint
licteris. onera magis exarata quam
codices: dum mͦ michi meisq ꝑmit¬

Expanded text:
omissa, aut certe scriptorum vitio depraomissa, aut certe scriptorum vitio depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent: qui et Hebparte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, et tamen in Ἑξαπλοῖς, habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permit
Abbreviated transcription (Latin):
ante finem uoluminis scriptant est
iccirco ipse me rep̃hendo & ago pemi¬
tentiam in fauilla & cinere: exametri
uersuis sunt. dactilo spondeoq curren¬
tes. & ꝓꝑter lingue idioma crebro re¬
cipientes & alios pedes. non earundẽ
sillabarum. sed eoruindem tempoꝵ
Interdum quoq rithinus ipse dulcis &
tumulus fertur numeris lege resolutis:
quod metrici magis quam simplex le-¬
ctor intelligunt. Asupradicto autem
uersu usq ad finem libri: paruum cõ¬
ma quod remanet ꝓsa oratione conte¬
xitur. Quod si cui uidetur incredulum.
metr scilicet esse apud hebreos. & in
morem nr̃i flacci. greciq pindari. & al¬
chei. & saffo. uel psalterium uellamen¬
tationes ieremiȩ. uel omnia ferme scͥp¬
curarum cantica comp̃hendi: legat fi¬
lonem. iosephum. origenem. ensebium
aucliant canes mei. iccirco me in hoc
uolumine laborasse. non ut interpre¬
tationem antiquam rep̃henderem: sed
ut ea que in illa aut obscura sunt aut

Expanded text:
ante finem voluminis scriptum est: ante finem voluminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesarienquapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ut decurtatus & laceratus corrosusq li¬
ber. feditatem sui publice legentibus
prebeat. Hȩc autem translatio nullũ
deueterib sequitur interp̃tem: sed ex
ipsohebiluo arabicoq sermone. & in¬
terdum syro. nunc uerba nunc sensus
nunc simulutrumq resonabit. Obli¬
cus enim etiam apud hebreos totus
liber fertur & lubricus. & quod grece
aliud loquitur aliud agit: ut si uelis
anguillam aut murenulam strictis
cenere manib. quanto fortiusp̃sseris
tanto citius elabitur. Memini me ob
intelligentiam huiꝰ uoluminis liddeum
quendam p̃ceptorem qui apud hebre¬
os primus haberi putabatur: non
parius redemisse nummis. Quius do-¬
ctrina analiquid ꝓfecerim nescio:
hoc unum scio. non potuisse me inter¬
pretari. nisi quod antea intellexeram.
Aprincipio itaq uoluminis usq ad
plana locutio oratio est. Porro a uer¬
bis iob quib ait peat diesin qua natꝰ
sum. & nor in qua dictum est concep¬
cus est homo. usꝙ: ad eum locum ubi

Expanded text:
ut decurtatus et laceratus corrosusque liut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece aliud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad prosa oratio est. Porro a verbis Job, in quibus ait, Pereat dies, in qua natus sum, et nox, in qua dictum est, conceptus est homo, usque ad eum locum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
singulos scripturȩ diuinȩ libros ad¬
uersariorum respondere maledictis.
qui interp̃tationem meam rep̃hensi-
macus. & theodotion. uel uerbum e
uerbo. uel sensum e sensu. uel exutro¬
q commixtum. & medie temꝑatũ
genus trans lationis expresserint:
& omnia ueteris instrumenti uolu¬
mina origenes obelis asteriscisq di¬
stinxerit. quos uel acdditos uel de
heodotione sumptos trans lationi
antique inseruit. ꝓbans defuisse qͦd
acditum est. Discant gͥ obtrectato¬
resmei reciꝑe in toto quod in partib
suscepunt: aut interp̃tationem mcã
cum asteriscis suis radere. Neq enim
fieri potest. ut quos plura intermisis¬
se susceperint. non eosdem etiam in
quibꝰdam errasse fateantur: precipue
in iob. Cui si ea que sub asteriscis ad¬
dita sunt subtraxeris: pars max ima
detruncabitur. Et hoc dumtaxat a¬
pud grecos. Ceterum apud latinos an¬
te eam trans lationem quam sub asteris¬
cis & obelis nuꝑ edidimus: septingenti
ferme aut octingenti uersus desunt.

Expanded text:
singulos Scripturae divinae libros adversariorum respondere maledictis: qui interpretationem meam, reprehensimmachus, et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt;
Abbreviated transcription (Latin):
bi opus inchoans: solus uerbum car¬
nem factum ẽẽ. nec lumen a tenebris
comp̃hensum fuisse testatur:. Primũ
signum ponens quod in nuptiis fecit
dominus: ut ostendens quod erat
ipsc legentib demonstraret. quod uͥ
domuius muitatus deficere nuptiarũ
uinum debeat. ut & ueterib iminutatiᷤ.
noua omnia que a xp̃o instituuntur

Expanded text:
ans, solus Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur
Abbreviated transcription (Latin):
certe sterilis efficiatur. Suꝑ filiam
luxuriosam confirma custodiam:
ne quando faciat te in obpbrium
uenire inmicis tuis a detractione in ci-¬
uitate. & abiectione plebis. & con¬
fundat te in multitudine populi
Omni homini noli intendere in spe¬
cie: & in medio mulierum noli cõ-¬
morari. De uestimentis enim ꝓce¬
dit tinea: & amuliere iniquitasuiri.
Melior est iniquitas uiri quam bene¬
faciens mulier: & mulier confundens
in obpbrium. Memor cro gͥ oꝑum
domini: & quȩ uidi annuntiabo. In
sermonib domini oꝑa eius: sol illu¬
minans ꝑ omnia respicit: & glã dm̃
plenum est opus eius

Expanded text:
certe sterilis efficiatur super filiam certe sterilis efficiatur super filiam luxuriosam confirma custodiam nequando faciat te in obprobrium venire inimicis a detractatione in civitate et abiectione plebis et confundat te in multitudine populi omni homini noli intendere in specie et in medio mulierum noli commorari de vestimentis enim procedit tinea et a muliere iniquitas viri melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier et mulier confundens in obprobrium memor ero igitur operum Domini et quae vidi adnuntiabo in sermonibus Domini opera eius sol inluminans per omnia respexit et gloria Domini plenum est opus eius
Abbreviated transcription (Latin):
confundaris: & ne accipiasꝑsonã ut delinqͣs
De lege altissimi & testamento: & de
iudicio iustificare impium. De uerbo
socioium & uiatorum: & de cdatione
hereditatis amicorum᷑. De equalita¬
te staterȩ & ponderum: de adquisitio¬
ne multorum & paucorum. De cor-¬
ruptione emptionis. & negotiatorũ:
& de multa disciplina filiorum. & ser¬
uo pessimo. Latus sanguinare suꝑ
mulierem nequam: bonum est signũ.
Ubi manus multȩ sunt cludȩ. & quod¬
cumq trades numera & appende:
dacum uͦ & acceptũ omẽ describe.
e disciplina insensatiCN¬
& fatui. & de seniorib qui
iudicant᷑ ab adolescentib:
& eriseruditus in omnib. & ꝓbabilis
in conspectu omnium uirorum. Filia
patris abscondica est uigilia & solli¬
citudo eius auferet somnum: ne forte
in adolescentia sua adultera efficiat᷑.¬
& commorata cum uiro odibilis
fiat. Ne quando polluatur in uir¬
ginitate sua: & in paternis sus gra¬
uida inueniatur. De forte eum ui¬
ro commorata dransgrediat᷑: autꝰ

Expanded text:
confundaris et ne accipias personam ut delinquas de lege Altissimi et testamento et de iudicio iustificare impium de verbo sociorum et viatorum et de datione hereditatis amicorum de aequalitate staterae et ponderum et de adquisitione multorum et paucorum de correptione emptionis et negotiatorum et de multa disciplina filiorum servo pessimo latus sanguinare super mulierem nequam bonum est signum ubi manus multae sunt clude et quodcumque trades numera et adpende datum vero et acceptum omne describe de disciplina insensati et fatui et de senioribus qui iudicantur ab adulescentibus et eris eruditus in omnibus et probabilis in conspectu omnium virorum filia patri abscondita est vigilia et sollicitudo eius auferet somnum ne forte in adulescentia sua adultera efficiatur et commorata cum viro odibilis fiat nequando polluatur in virginitate sua et in paternis suis gravida inveniatur ne forte cum viro commorata transgrediatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Mirari non desino exactio
nisur̃e instantiam. Exigitis enim.
ut librum challeo sermone conscp¬
tum ad latinum stilum traham:
librum utiq tobiȩ. quem hebrei de
cathalogo diuinarum scͥpturarũ
secantes. his quȩ agyographa me¬
morant manciparunt. Feci sauis
aesiderio ur̃o: non tamen meo studio.
Arguunt enim nos hebreorum stu¬
dia & imputant nobis contra siuũ
canonem latinis aurib ista transfer¬
re Sed melius esse iudicans pharise¬
oum displicere iudicio. & ep̃orum.
uissionib deseruire: institi ut potiui
St quia uicina est chalcdeorum lin¬
qua sermom hebraico. utriusq lin

Expanded text:
salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque lin
Abbreviated transcription (Latin):
te difficultatis: exemplaria posse ha¬
bere omnia. Deinde etiam qui habu¬
erint. & hebrei sermonis ignari sunt:
magis errabunt ignorantes quise mul¬
us uerius dixerit. Quod etiam sapi¬
entissimo cuidam nuꝑ apud grecos
accidit: ut interdum scͥpturȩ sensum
relinquens uniuscuiꝰlibet interp̃tis
sequeret᷑ errorem. Nos autem qui he¬
brre lingue saltem paruam habemus
scientiam. & latinus nobis utcumq
sermo non deest: & de aliis magis pos¬
sumus iudicare & ea quȩ ipsi intelligi¬
mus in nr̃a lingua ꝓmere. Itaq licet
excet ra sibilet. uictorq si non incen¬
dia iactet: nunquam meum iuuan¬
te xp̃o silebit eloquium. etiam p̃cisa
lingua balbutiet. Legant qui uolunt.
qui nolunt abiciant. euentilent api¬
ces. litteras calumpnient᷑: magis ur̃a
caritate ꝓuocabor ad studium. quã
illoꝵ detractione & odio deterrebor.
IOIPIT. LIB

Expanded text:
tae difficultatis, exemplaria posse hatae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum detractione et odio deterrebor. INCIPIT LIB