comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opusculi contͣ blasphemias istoꝵ satis habundeq re¬
spondimus.
t tam̃ exemplis res clareat: diligent̃ attende
qđ de manna legit᷑. qm̃ ad nutũ comedentis. quoꝵ li-¬
bet in eo libroͣ cont̾inuo sapor alt̃̾nat. Ut gͥ altiores
mistii causas diuiniq consilii. ꝓfundiorẽ sapientiã in
quantũ mͥ exiguo scire concedit᷑ sileã. sicut ibi consu¬
lebatur hominũ carnaliũ uoluptati. ꝙͣ. hic consulit᷑
infirmorum necessitati. &. qui tc̃ mnultoꝵ corꝑũ sapo¬
re mutato remouebat fastidiũ: nc̃ unius corꝑis sapo¬
re retento. tollit horrorẽ.

Expanded text:
opusculi contra blasphemias istorum satis abundeque reopusculi contra blasphemias istorum satis abundeque respondimus. Ut tamen et exemplis res clareat, dignentur attendere quod de manna legitur quoniam ad nutum comedentis quorumlibet in eo ciborum continuo sapor alternabat. Ut igitur altioris mysterii causas, divinique consilii profundiorem sapientiam , in quantum mihi exiguo scire conceditur sileam, sicut ibi consulebatur hominum carnalium voluptati, ita et hic consulitur infirmorum necessitati, et qui tunc multorum corporum sapore mutato removebat fastidium, nunc unius corporis sapore retento, tollit horrorem.
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi confugere malunt adhant impietatẽ. quam
sinçerã tenere cũ aliis hominib hunulit̾ ueritatẽ¬
uiis uesanie
causã ꝓferunt hanc. Ut ꝑ panẽ q. uinũ inquiunt
caro xp̃i cõmedi. & sanguif potari possit. S ut qͥd
hanc causã: Quare em̃ ꝑse sine corꝑis alt̾ius adui-¬
m̃to caro dni ñ possit cõmedi &. sangius potan: Si
enĩ carnis &. sanguinis hororẽ metuunt: cur non
generalit̾ respondentẽ rerũ quidẽ substantias inu¬
tari. s ꝓpt̃ horrorẽ pͥorẽ saporẽ colorẽq &. cet̃a q̃¬
dã accident ᷑ ad sensusdũtaxat ꝑtinentia retineri :
Si uͦ respondent io non posse fieri. ut in alio uidelicet¬
corꝑe color q̃. sapor alius corꝑis teneatur: diunam
possumus eis breuit̃ obiectare potentiam. Cui si con¬
cedunt. finem faciunt questioni. Sin aut̃ derogant.
audͥant scͥptũ. quia om̃ia quecũq uoluit dñs feẽ
incelo &. int̾ra .&. cet̾a multa. que iã inpͥncipio huius

Expanded text:
impietatem, quam sinceram tenere cum aliis hominibus humiliter veritateCujus vesaniae causam proferunt hanc: Ut per panem et vinum, inquiunt, caro Christi comedi et sanguis potari possit. Sed ut quid hanc causam? Quare enim per se sine corporis alterius adjumento caro Domini non possit comedi et sanguis potari? Si enim carnis et sanguinis horrorem metuunt, cur non  quidem substantias mutari, sed propter horrorem, priorem saporem, coloremque et caetera quaedam accidentia ad sensus duntaxat pertinentia retineri? Si vero respondent id non posse fieri ut in alio videlicetcorpore color et sapor alius corporis teneatur, divinam possumus eis breviter objectare potentiam. Cui si concedunt, finem faciant quaestioni. Sin autem derogant, audiant scriptum: Quia omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra , et caetera multa quae jam in principio hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ba saluatoris incarnẽ eiꝰ &. sanguinẽ uerti: nequaꝗͣ
credentes. s xp̃m pani & uino comscentes: tanquã
subtiliori ratione heresim alterã condidert̃. Quos
quidẽ alios dico quasi alio errore detentos. Nã alias
idẽ sunt. Nã pͥmũ quidẽ apud quos posst̃. quantũ¬
cumq possunt. nichil. de corꝑe & sanguine om̃ sub̾a¬

Expanded text:
ba Salvatoris in carnem ejus et sanguinem verti nequaquam credentes, sed Christum pani et vino commiscentes, tanquam subtiliori ratione haeresim alteram condiderunt. Quos quidem alios dico quasi alio errore detentos: nam alias idem sunt. Nam primum quidem apud quos possunt, quantumcunque possunt, nihil de corpore et sanguine Domini sub
Abbreviated transcription (Latin):
is cõpletis: incipit pontifex de sinistro
angulo aboriente scribere ꝑpaum̃tũ alfabetũ
usq in dextrũ angulũ occidentis. atq iterũ adextro an¬
gulo orientis usq insinistrũ angulũ occidentalẽ basilice.
ꝯuid aut̃ẽ ꝑ alfabetũ isi initĩa & rudim̃ta doctrine
sacre intelligi conuenit᷑. Unde paulus adhebreos. cũ
deb̾etis eẽ magistri ꝓpt̃ tempus rursũ indigetis ut in¬
struamini que sint᷑ elem̃ta sermonũ di. Seribit enĩ
pontifex quasi alfabeti oraiiẽ. cũ docet fidei simplicitate.
Nã sicut parir᷑ loꝵ eruditioni conuenit pͥmũ literaꝵ
elem̃ta cognoscere. deuide ad sillabas. acpost uerba pau¬
latim ad sententiaꝵ cognitionẽ ꝑuenire. sic sunt qͥdam
dentalẽ duplici figure aggaudet. Quoꝵ pͥma est qͥa
intali scemate crux figuratur. ut doctrine euangłice
qua simplices imbuẽndi sunt mors xp̃i pͥncipalit᷑
inserat᷑. Unde paulus corinthiis adhuc rudib ita

Expanded text:
is completis, incipit pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere per pavimentum alphabetum, usque in dextrum angulum occidentis; atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentalem basilicae. Quid autem per alphabetum, nisi initia et rudimenta doctrinae sacrae intelligi convenit? Unde Paulus ad Hebraeos: « Cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum indigetis ut instruamini quae sint elementa sermonum Dei . » Scribit etiam pontifex quasi alphabeti ordinem, cum docet fidei simplicitatem. nim parvulorum eruditioni congruit primum litterarum elementa cognoscere, deinde ac syllabas, ac post latim ad sententiarum cognitionem pervenire, sic sunt quidam dentalem, duplici figurae adgaudet. Quarum prima est, quia in tali schemate crux figuratur, ut doctrinae evangelicae, qua simplices imbuendi sunt, mors Christi principaliter inferatur. Unde Paulus Corinthiis adhuc rudibus ita
Abbreviated transcription (Latin):
ab angulo orientali dextro reuertit᷑ ad anguluĩ occiden¬
talẽ sinistrum. hoc significari uidetur. qͥa cũ plenitudo
gentiũ introierit. tũnc om̃is ifrł saliuis erit. Utriusq qͦ
popłi collectionẽ isti auo u̾sus significant. inunã crũ
cis cõpage. Hinc ẽ qd̾ iacob cũ filiĩs ioseph beneadieeret
cancellatis manib effigiem crucis faciens. dextra manũ
suꝑ effraim minoris. sinistrã suꝑ caput manasse ma¬
ioris posuit. significans qͥa popls quondã dext̃ insini¬
stirũ u̾teret᷑. sinist̃q in dextrũ. Qd̃ uͦ eadem scriptura¬
uirga pastorali ꝑagitur. fignificat᷑ qd iste tͣnsitus de iu-¬
deis ad gentes. & ea denuo conu̾sio que infine scłi consũ¬
manda ẽ. ꝑ officiũ sacerdotũ ꝑficietur. Dehin  pontifex ad
altiora conscendit cũ stans ante altare dm̃ sibi in adiuto¬
rium in uocat. ueluti iam incipiens oꝑari. Hampret̾ita

Expanded text:
ab angulo orientali dextro revertitur ad angulum occidentalem sinistrum, hoc indicare videtur quia cum plenitudo gentium introierit tunc omnis Israel salvus fiet. Utriusque ergo populi collectionem duo versus isti significant, in unam tamen crucis compagem. Hinc est quod Jacob, cum filiis Joseph benediceret, cancellatis manibus effigiem crucis faciens, dextram manum super caput Ephraim minoris, sinistram autem super caput Manasse majoris posuit, significans quia populus dexter quondam in sinistrum verteretvirga pastorali peragitur, significatur quod iste transitus de Judaeis ad gentes, et ea denuo conversio quae in finem mundi consummanda est, per officium sacerdotum perficietur. Dehinc pontifex ad altiora conscendit, et stans ante altare, Deum sibi in adjutorium invocat, veluti jam incipiens operari. Na
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Cinis autẽ reliquias id ẽ memoriam signat añice
passionis. quã significabat cinis uitule ad expiatione
aqua ex sale & cinere. cu fid̃i diuinitatis & passionis fides
addit trinitatis. Huic gͦ mixture. & uinũ addit̾ cũ aquar
que duio gemina nat᷑am significant inima piona duuni¬
tatem silicet & humanitatẽ. Et est ordo iutuenduis pͥmũ
seribit. inde aquã cũ sale & cĩnere benedicit. niu uinũ
aamiscet. qͥ a uinis quisq pͥmũ sibi ꝑ confesione portã
salutis aꝑit. demde est sacerdotis peo orare. Post hec pͥmor¬
aia fidei ei tͣdere & quasi chathecununũ facere. de uide
in struit qualit̾ uniri possit corꝑi sui saluatoris ꝑ sacrã
sacro fonte purificari. Hoc iae significatũ est inext̾iori pa¬
rietũ asꝑsione. s ñ id̃o hic fieri ad inti̾orẽ parietũ asꝑsio¬
nẽ suꝑ uacuũ uiaeri debet. qͥa qͥcqͥd in ext̾iori scĩficatione

Expanded text:
tia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae tia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae passionis, quam significabat cinis vitulae aspersus, ad aquam et sale et cinere, cum fidei divinitatis et passionis, fides additur Trinitatis Huic ergo misturae et vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam significant in una persona, divinitatem scilicet et humanitatem. Et est ordo intuendus. Primum scribit; inde aquam cum sale et cinere benedicit, cui vinum admiscet, quia unusquisque primum sibi per confessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere, deinde instrui, qualiter jungi possit corpori sui Salvatoris per sacram sacro fonte purificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum aspersione, sed non ideo hic fieri ad interiorem parietum aspersionem, supervacuum videri debet, quia quidquid in exteriori sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
talaborantiũ. contra hostes uisibiles & inuisibiles colluc¬
tantium. & ido dm̃ insuũ adiutoriũ inuocantiũ. Necdũ
tam̃ laudib di acua ad ningunt. qͥa adhuc inlaborib
& fudorib se cẽ conspiciunt. Alleluia enĩ ñ huiꝰ temꝑis
ut uidieb septi ag̃e sune aute pascha aeua ñ cantetur.
qͥa sunt dies luctus & penitentie. Pontifex gͦ qͥ cũ subditoꝵ
inꝑitia & contradictione adhuc certat. adiutorium
quidẽ dei postulat. aeua nũ dũ cũ eis plenter cau¬
tat. de quoꝵ salute u̾dũ pleniter sperat. Post hec uero
bene dicit᷑ aqua. cõmisito sale & cinere. & aquã quidẽ¬
popłm significare testat᷑ apocalypsis dicens. aque mul¬
te popłi multi. Sal autẽ doctrinã significat ũbi diui¬
ni. Unde uilege p̃cipit᷑. in om̃i sacrificio offeres sal nec
auferes sal federis dñi di tui desacrificio eiꝰ. Qd̾ est dicere.
Non placent do illa oꝑa. que ñ condunt᷑ aiuina sapien¬

Expanded text:
ta laborantium, et contra hostes visibiles et invisibiles colluctantium, et ideo Deum in suum adjutorium invocantium. Nedum tamen laudibus Dei Alleluia adjungunt, quia adhuc in laboribus et sudoribus se esse conspiciunt. 271 Alleluia enim non hujus temporis ut in diebus Septuagesimae ante Pascha Alleluia non cantetur, quia sunt dies luctus, et poenitentiae. Pontifex ergo qui cum subditorum imperitia et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Dei postulat, Alleluia nondum cum eis pleniter cantat, de quorum salute nondum pleniter sperat. Postea vero benedicitur aqua commisto sale et cinere. Et aqua quidem significari populum testatur Apocalypsis, dicens: « Aquae multae, populi multi . » Sal autem doctrinam verbi divini signat. Unde in lege praecipitur: « In omni sacrificio sal offeres ; » nec auferes sal foederis Domini Dei tui de sacrificio ejus. Quod est dicere: Non placent Deo illa opera, quae non condiuntur divina sapien
Abbreviated transcription (Latin):
UGustinus iun libro de doctrina xp̃iana cibũ
dñici altaris signũ &. figurã ut ipsi assert̃. nomi¬

Expanded text:
ugustinus in libro De doctrina Christiana , cibum Dominici altaris signum et figuram, ut ipsi asserunt, nomi
Abbreviated transcription (Latin):
seruiendũ dõ uiuenti: Notandũ ẽ qͦd dicit. si fuerit mor.¬
tuus ante purificationẽ manere in immunditia. & peri¬
re animam illam eoc ysrł.: id est a consortio poplĩ dĩ. Qd
qd aliud uult dicere. nisi manere penam illi animȩ etiam
post mortem: si dum uiuit ñ fuerit mundata isto saera¬
m̃to. qͦ figuratur baptismꝰ xp̃iᷤ Auiro autẽ mundo di¬
cit hanc purificationem fieri: ubi significant᷑ ministri
portantes personam dñi sui. qui est uir mundo. Unde¬
& in sequentibꝰ de eo qui spargit aquam asꝑsionis. ut la.¬
uet uestimenta sua: idest ut sit mundꝰ mente & corꝑe.
Completis iam baptismi sacram̃tis. cum baptizatus de
fonte ascenderit. sacro chrismate ungitur in uertice:
ut cognoscat se ꝓmotum e̾e in regium genꝰ & sacerdota.¬
le: idest ut a xp̃i consortio uocetur xp̃ians: & ȩterni

Expanded text:
serviendum Deo viventi? » . Notandum est quod dicit, si fuerit morserviendum Deo viventi? » . Notandum est quod dicit, si fuerit mortuus ante purificationem, manere in immunditia, et perire animam illam ex Israel, id est, a consortio populi Dei. Quo quid aliud vult dicere, nisi manere poenam animae illi et post mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto sacramento, quo figuratur Christi baptismus? A viro autem mundo dicit hanc purificationem fieri: ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui est vir mundus. Unde in sequentibus de eo qui conspergit aquam aspersionis, ut lavet vestimenta sua, id est, ut sit mundus mente et corpore. Completis jam baptismi sacramentis, cum baptizatus de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se promotum esse in regium genus et sacerdotale, id est, ut a Christi consortio vocetur Christianus, et aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
corda eoꝵ. Hysopꝰ quippe ideo fidem significat: quia
cũ sit herba humilis. firmiter her& in petra. Coccus ideo
huic mundationi adhibetur. quia flammeo colore cari¬
tatẽ significat: sine qua mortuum ẽ qͥcqͥd fides oꝑat᷑.
Cedrus qͦq huic mundationi opitulat᷑: quȩ inputri-¬
bilis arbor dr̃. & in celsis montibꝰ radicat: & ideo spem
incorruptionis & supernȩ glẽ significat. Horum om̃ĩum
coniunctio ͤᷤ aqua aspersionis consecratur: quia qͥ mor¬
tuum tetigerat ut dictũ ẽ emundatur: quia qui ab¬
operibꝰ mortius. idest peccatis originalibꝰ liberat᷑. bapti.¬
smate sacro infide mortis xp̃i & resurrectionis cũ spon¬
sione caritatis & spei baptizatur. Unde dicit apl̃s ad he.¬
breos. Si sanguis uitulȩ aspersus. inquinatos scĩficat ad
emundationem carnis: quantomagis sanguis xp̃i. qͥ
ꝑ sp̃m scm̃ se obtulit dõ emundabit conscientias nr̃as ad

Expanded text:
corda eorum . » Hyssopus quippe ideo fidem significat, quod corda eorum . » Hyssopus quippe ideo fidem significat, quod cum sit herba humilis, firmiter haeret in petra. huic mundationi adhibetur, quia flammeo colore charitatem significat, sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus quoque huic mundationi opitulatur, quae imputribilis arbor dicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et supernae gloriae significat. Horum omnium conjunctio aqua aspersionis consecratur, quia qui mortuum tetigerat, ut dictum est, emundatur, quia qui operibus mortuis, id est, peccatis originalibus liberatur, baptismate sacro in fide mortis Christi et resurrectionis, cum sponsione charitatis et spei baptizatur. Unde Apostolus ad Hebraeos: « Si sanguis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem carnir Spiritum sanctum obtulit se Deo, emundabit conscientias nostras ad
Abbreviated transcription (Latin):
coccus & cedrus. Uitula quippe illa quia sexus femine.
us ẽ. fragilitatem idest passibilitatem carnis xcp̃i sig.¬
nificat: rufa ꝓpter sanguinis effusionem. Quȩ etiam
ecetra castra eiecta ẽ : quo prefigurabatur quia & dñs
passurꝯ extra ciuitatem ductꝯ ẽ. Quod uero sanguine
eiusdem uitulȩ septies aspergebatur tabernaculum
& om̃ia uasa tabernaculi. plenã significat emundationem:
constat uirtute: corpꝰ uero quaterna elem̃tor cõplexi¬
one: quȩ utraq mundata st̃ xp̃i sanguinis aspersione.
Qͦa uero carnes eiusdem uitulȩ. & corium. & stercora com.¬
buruntur. hoc significatum ẽ. quia tota humilitas & ig¬
nominia passionis. conuersa est in glãm resurrectionis.
qͦd bene ignis significat. qui semꝑ ad suꝑiora contendit.
& qͦd assumit in se conuertit. Ed autem hẏsopꝰ huic asper-¬
sioni admiscetur. hoc significatur. quia in fide mortis
xp̃i peccata mundant᷑. Unde ait apls̃. Fide mundans

Expanded text:
coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus est sexus fragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi significat, rufa propter sanguinis effusionem. Quae etiam extra castra ejecta est. In quo figurabatur quod et Dominus passurus extra civitatem ductus eejusdem vitulae septies aspergebatur tabernaculum et omnia vasa tabernaculi, plenam significat emundationem, triplici virtute, corpus vero quaterna elementorum complexione: quae utraque mundata sunt Christi sanguinis aspersione. Quod vero carnes ejusdem vitulae et corium et stercora comburebantur hoc significatum est quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundantur. Unde ait Apostolus: « Fide mundans
Abbreviated transcription (Latin):
mortius. ita & nos in nouitate uitȩ ambulemꝰ. Si enĩ
cõplantati facti sumꝰ similitudini mortis eio: simul
& resurrectionis erimꝰ. Hinc etiam beatꝰ ambrosius
dicit in libro desacram̃tis. In terrogatꝰ. credis indm̃ pa-¬
trem ꝯm̃ipotentem. dixisti. credo. & mersus es: idest
sepultꝰ es. Iterũ interrogatꝯ es. credis & in dñm nrm̃¬
ihm xp̃m. natũ & passum.dixcisti. credo. & mersus es.
ideo & xp̃o consepultꝰ es. Qui autẽ sconsepelitur: cũ
xp̃o resurg&. Gercio interrogatꝯ es. credis & in sp̃m scm̃.
dixcisti. credo. & tercio mersus es: ut multiplicẽ lapsum
cogitacionis. locutionis. operationis. aboleret trina con.¬
fessio. Hanc sacri baptismatis emundationem. in simi.
litudinem mortis xp̃i celebratam. prefigurabat aqua as.¬
persionis in ueteri lege. qua emundabatur qui mortuũ
tetigerat. ut in castra reuerteretur: cui immioet ꝯerat
cinis uitulȩ rufȩ extra castra combustȩ: hysopꝯ quoq

Expanded text:
e ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . » Hinc etiam beatus Ambrosius dicit in libro De sacramentis: « Interrogatus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? dixisti: Credo, et mersus es, id est sepultus es. Iterum interrogatus es: Credis et in Jesum Christum Dominum natum et passum? dixisti: Credo; et mersonsepelitur, cum Christo resurget. Tertio interrogatus es, Credis et in Spiritum sanctum? dixisti: Credo, et tertio mersus es, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis, aboleret tertia confessio. Hanc sacri baplitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm reuersura ẽ: ubi uisione pacis fruitura est.
nulli ulterius confusioni seruitura. Unde dicit apls̃.
Uanitati subiecta ẽ creatura non uolens : sed propter
eum qui subiecit eam in spe: quia & ipsa creatura
liberabitur aseruitute corruptionis huiꝰ in liber.¬
tatem głẽ filioꝵ dĩ. Per hec om̃ia tempora non defue.¬
runt iusti uiri futurȩ ecclĩȩ membra: non defuert̃
cuq tempori congrua sacramenta. tanquã poplĩ¬
dĩ nutrimenta : de quibꝰ multa possunt recitari.
nisi studeremꝰ breuitati. Ad ultimum sexta ȩtate
de uirgine natꝯ ẽ xp̃c : sicut seocta die de terra uir.¬
gine plasmatꝰ ẽ. prothoplastus. Hic xp̃e finis est¬

Expanded text:
Hierusalem reversura est, ubi visione, pacis fruitura est Hierusalem reversura est, ubi visione, pacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Apostolus: Vanitati creatura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe, quiliberabitur a servitute corruptionis hujus in libertatem gloriae filiorum Dei . Per haec omnia tempora non defuerunt viri justi futurae Ecclesiae membra: non defuerunt cuique tempori congrua sacramenta, tanquam populi nutrimenta. De quibus multa possent recitari, nisi studeremus brevitati. Ad ultimum sexta aetate de Virgine natus est Christus, sicut sexta die de terra virgine plasmatus est protoplastus. Hic Christus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui adagonem in presenti uita uocantur. in spe fu-¬
ture quietis baptizantur. Sic enĩ contra uisibiles hostes
pugnaturi. ñ antequam in quarta. idest iuuenili ȩtate
ad militiam eliguntur: ut sicut in hac ȩtate pugnaturi.
ualidiores ad uisibiles hostes repellendos. sic ad xp̃ianam
militiam subtypo huiꝯ numeri electi. xp̃ianum ago¬
nem uiriliter excerceant : & ut coronari mereantur.
ab acie non recedant. Fost temꝑa uero regum ysrł qͥnta¬
etate inchoante ꝓpt̾̃ ꝑuersitatem pretaxati popłi
captiuante rege babyloniȩ transmigrauit. ex payte
idem popls̃ in babyloniam: & qui confusioni seruierat
uoluntarius. regi babylonis quod interpretat᷑ confu.¬
sio seruiuit inuits. Post loex annos faciente xp̃o cyro.
reuersus ẽ idem pls̃ in iherłm. sicut predixerat primo
ysaias : deinde iheremias. Qd bene ad statũ pertinet
ra ẽ. sub regibo huiꝰ spũalis babyloniȩ. in cęlestem

Expanded text:
quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe fuquia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, juvenili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repellendos, sic ad Christianam militiam sub typo hujus numeri electi, Christianum agonem viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie non recedant. Post tempora vero regum Israel, quinta aetate inchoante, propter perversitatem praetaxati populi captivante Babyloniae rege, transmigravit ex parte idem populus in Babyloniam, et qui confusioni servierat voluntarius regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivit invitus. Post LXX annos faciente Christo Cyro reversus est idem populus, sicut praedixerat primo Isaac, deinde Jeremias. Quod bene ad statum pertinet ra est sub regibus hujus sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussum : prebet uiam poplõ dĩ: hostes a tergo sequun¬
tur. & sum merguntur : & hic repetita ẽ baptismi
rub& mare rubrum: rub& & baptismꝰ xp̃i sangui.¬
ne consecratꝯ. Hostes atergo sequentes moriuntur:
quia peccata preterita perbaptismum delentur. De.¬
hinc quarta ȩtate in illa terrena iherlm̃ claruit re.¬
gnum dauid. xp̃i & ecclĩȩ regnum prefigurans: de
cuꝰ semine idem xp̃c nat ꝯ ẽ. in ecclĩa sua spũalit̾ reg.¬
nans: & eam sibi obtemperantem post temꝑa gloriose
coronans. Inde ẽ quod qui in sabbato scõ st̃ bapti zandi
quarta ebdomada quadragesimalis obseruantiȩ. quȩ
continentiȩ nobis arma ministrat. & quarta eiusdem
ebdomadȩ feria catecizandi & exorciz andi deferunt᷑
ad ecclĩam. ibi audituri & instruendi qualit̃ contra sp̃ua.¬
les nequitias sint pugnaturi: sed tamen usq in sabbatũ
paschale baptismꝰ eor differtur: hoc attendente ȩcclĩa.

Expanded text:
percussum: praebet viam populo Dei, hostes a tergo sequunpercussum: praebet viam populo Dei, hostes a tergo sequuntur, et submerguntur: et hic repetita est baptismi, rubet mare Rubrum, rubet et baptismus, Christi sanguine consecratus. Hostes a tergo sequentes moriuntur, quia peccata praeterita per baptismum delentur. Dehinc quarta aetate in illa terrena Hierusalem claruit regnum David, Christi et Ecclesiae regnum praefigurans: de cujus semine idem Christus natus est, in Ecclesia sua spiritualiter regnans, et eam sibi obtemperantem post tempora gloriose coronans. Inde est quod qui in sabbato sancto sunt baptizandi, quarta hebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta ejusdem hebdomadae feria, catechizandi et exorcizandi, deferuntur ad Ecclesiam, ibi audituri et instruendi, qualiter contra spirituales nequitias sint pugnaturi: sed tamen usque in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe tẽꝑis sacram̃ta. nr̃a sc̃ docum̃ta: quibꝰ ille popłs
tanquã paruulꝰ ẽ lactatꝰ: & circa uniꝰ ueri dĩ cultum
ne post deos alienos oberrare occupatꝯ. Unde ab initio
scłi om̃i ȩtate sacram̃ta xp̃i & ecclĩȩ celebrata st̃: quibꝰ
& ille popls̃ nutriret᷑. & nr̃ȩ redẽptionis modus insinu.¬
aretur. Nã prima etate. adam de terra matre sine ter.¬
reno patre homo adeandem imaginem adõ serto die
matre natũ. sinȩ terreno patre. homo ad eandẽ imaginẽ
dĩ reformarꝯ ẽ. Ad eiꝯ rei consonantiam eadem ȩtate de
clesia fabricata ẽ. Sedã uero ȩtate mundi ꝑ octo ani¬
nias a summersione diluui ꝑ archam liberatas. eadem
ecclia figurata ẽ: quȩ in spe octauȩ idest resurrectionis
ꝑ aquas baptismi non sine auocilio ligni salutaris a sum¬
mersione ecuberantium tẽptacionum liberata est.
Gertia deniq ȩtate popls̃ dĩ abȩgyptia seruitute libe.¬
rat ꝯ. transit mare rubrum: cedit mare uirga moxsi

Expanded text:
is sacramenta sunt nostra documenta, quibus ille populus tanquam parvulus est lactatus: et circa unius veri Dei cultum, ne post deos vel falsos vel alienos oberraret, occupatus. Unde ab initio saeculi in omni aetate sacramenta Christi et Ecclesiae celebrata sunt quibus et ille populus nutriretur, et nostrae redemptionis modus insinuaretur. Nam prima aetate Adam de terra matre, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem a Deo sexto die matre natum, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformatus est. Ad ejus rei consonantiam, eadem aetate de clesia fabricata est. Secunda vero aetate mundi, per octo animas a submersione diluvii per arcam liberatas, eadem Ecclesia figurata est, quae in spe octavae, id est, resurrectionis, per aquas baptismi non sine auxilio ligni salutaris, a submersione exuberantium tantationum liberata est. Tertia denique aetate populus Dei ab Aegyptiaca servitute liberatus, transit mare Rubrum: cedit mare, virga Moysis
Abbreviated transcription (Latin):
parietes bene sibi cohȩrentes superedificari: eius dem
altitudinem spe eternitatis gloriofissime cumulari.
Hoc corpus xp̃i lic& natiuitatẽ capitis sui consueto nas.¬
cendi ordine subsecutum sit: tamen huiꝯ capitis nati.¬
uitatẽ in unitate subsecuturi corporis quȩdã membra
precesserunt. patrgarchȩ scilicet & proph̃ȩ. & multi
iusti: qui prodigiis & preconiis multis natiuitatem
capitis & secuturi corporis premonstrauerunt. Quod
hene ostensum ẽ in iacob. minoris popłi rypum gerente:
qui adortum festinans manũ premisit. plant̾a fr̃is
maioris natu manu tenens: hoc facto sigraficans. qͥ a
reprobato priore poplõ cino tẏpum gerebat esau. nas.¬
citurus esset minor popls̃. xp̃ianꝯ uidelicet qui bene.¬
dictionem dĩ patris xterna hereditate possideret. Illius

Expanded text:
parietes bene sibi cohaerentes superaedificari, ejusdem parietes bene sibi cohaerentes superaedificari, ejusdem altitudinem spe aeternitatis gloriosissimae cumulari. Hoc corpus Christi licet nativitate capitis sui consueto nascendi ordine subsecutum est, tamen hujus capitis nativitem in unitate subsecuturi, corporis quaedam membra praecesserunt, patriarchae scilicet et prophetae, et multi justi qui prodigiis et praeconiis multis nativitatem capitis et secuturi corporis praemonstraverunt. Quod bene ostensum est in Jacob interioris populi typum habentem: qui ad ortum festinans manum praemisit, plantam fratris majoris natu manu tenens , hoc facto significans quia reprobato priori populo, cujus typum gerebat Esau , nasciturus esset minor populus, Christianus videlicet, qui benedictionem Dei Patris aeterna haereditate possideret. Illius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn popls̃ ad fidem uocatꝰ uisibilibꝰ sacram̃tis
instruendus ẽ. ut ꝑ exibitionem uisibilium.
ꝑtingere possit ad intellectũ inuisibilium:
nosse oportet dñi sacerdotes qui hec sacram̃¬
ta contrectant modum & ordinem sacram̃torũ. & uerita.¬
tem rerum significatarum. Alioquin dispensatores sc̃¬
tantũ mysterioꝵ tanquã cȩci duces cȩcoꝵ: tantum
utilitatis inde habituri. quantũ capiunt iument a
quȩ portant panes adusus alioꝵ: licet diuina gr̃a
Actendant ergo dñicoꝵ sacram̃tor dispensatores. quia
ecclĩa xp̃i cotidie ex gentibꝰ oꝑantib eisdem sacram̃tis
aggregat᷑. popls adquisitionis cuiꝰ caput xp̃c ẽ p̾fidẽ¬
generatur. per caritatem in uirum perfectum nutritur.
spe ȩternitatis in eadem fide & caritate solidatur: et
om̃ium sacram̃toꝵ amministrationẽ ad hunc finem
referant. ut intelligant ȩccliam dĩ tanquã domum dĩ¬
in fine fundari : dilectionem dĩ & prosami tanqua in

Expanded text:
populus ad fidem vocatus, visibilibus sacramentis instruendus est, ut per exhibitionem visibilium, pertingere possit ad intellectum invisibilium, nosse oportet, Domini, sacerdotes, qui haec sacramenta contrectant, modum et ordinem sacramentorum, et veritatem rerum significatarum: alioqui dispensatores tantorum mysteriorum sunt tanquam caeci duces caecorum, tantum utilitatis inde habituri, quantum capiunt jumenta quae portant panes ad usus aliorum, licet divina gratia pulorum. Attendant ergo Dominicorum sacramentorum dispensatores, quia Ecclesia Christi, quotidie ex gentibus, operantibus eisdem sacramentis, aggregatur: populus acquisitionis, cujus caput est Chrigeneratur, per charitatem in virum perfectum nutritur, spe aeternitatis in eadem fide et charitate solidatur, et omnium sanctorum administratione ad hunc finem refertur, ut intelligat Ecclesiam Dei tanquam domum in fide fundari dilectione Dei et proximi, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
catholycam : & si credat remissionem peccatoꝵr. & uit a
ȩternã. Hec ergo om̃ia si ꝓfiteatur se credere.iam inci¬
pit mori in eo uetus homo. & per fidem uiuere nouus
homo: qui scdm̃ dm̃ creatꝰ ẽ iniusticia & sc̃itate uerita¬
tis. In abrenuntiatione prioris possessoris suadente ca.¬
ritate iam uult in legitimi possessoris transire domini.¬
um : in quem iam ꝓfitetur se credere. & ab eo ȩterna
premia expectare. Iam expurgatum ẽ uet ꝯ ferm̃tũ:
sed nondũ ẽ noua conspersio. nisi sacri fontis sequatur
ablutio. Subresponsione g trinȩ interrogationis. tri.¬
na mersione cathecuminꝰ a sordibꝯ uetustatis abluit᷑.¬

Expanded text:
catholicam, et si credat remissionem peccatorum, et vitam catholicam, et si credat remissionem peccatorum, et vitam aeternam. Haec omnia si profiteatur se credere, jam incipit in eo mori vetus homo, et per fidem vivere novus homo, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transire domum, in quem jam profitetur se credere, et ab eo aeterna praemia exspectare. Jam expurgatum est vetus fermentum : sed nondum est nova conspersio, nisi sacri fontis sequatur ablutio. Sub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluit
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ut possit iuocta aplm̃ deponere ueterem hominẽ
cum actibꝰ suis. scdm pristinam conuersationẽ abnegans
impietatẽ. & sclãria desideria. Respond& paruulus per
ora gestantium. abrenuntio. Unde augustinꝰ contra uili¬
anum libro quarto. Quisquis negat ꝑ ora gestantium par¬
uulos abrenuntiare & credere: neget & eos accipere
baptismum: quia in manibꝰ gestantium reluctantur.
Idem in libro depenitentia. Paruulis ad consecrationẽ
remissionẽq originalis peccati. prodest eoꝵ fides a qͥbꝰ
offerunt᷑ : ut quascũq maculas delictoꝵ ꝑ alios ex qͥbꝰ
orti sunt contradcerunt. alioꝵ etiam interrogatione pur-¬
gentur. Post abrenuntiationem ungitur cathecuminus
oleo saero inpectore: tanquã muniatur aduersus hostem
inuisibilem. ne ei ummunda & norera persuadeat deside.¬
ria. Ungitur & inter scapulas. ubi est uigor portandi
oneris: ut fortitudinem accipiat ad portandum pondꝰ
diei et est ꝯ. sicut bonꝰ athleta: & inde exquiritur ab eo.

Expanded text:
tem, ut possit, juxta Apostolum, deponere veterem hominem cum actibus suis , secundum pristinam conversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus per ora gestantium, Abrenuntio. Unde Augustinus contra Julianum lib. IV: Quisquis negat per ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, negetur eos accipere baptismum, qui in manibus gestantium reluctantur. Idem in libro De poenitentia: Parvulis ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur, ut quascunque maculas delictorum per alios, a quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione purgentur. Post abrenuntiationem ungitur catechumenus olco sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
regni sit coheres. Hoc sacram̃to post aqũã perfectio fit.
tradit᷑ xp̃iano uestis candida: ut qui primȩ natiuitatis
decorẽ. uetustatis pannis obfuscauerat. habitu regenera-

Expanded text:
regni sit cohaeres, hoc sacramento post aquam postquam perfetraditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem, vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenera
Abbreviated transcription (Latin):
& gentibo euglium xp̃i uiris intelligentibꝰ. & quib cũꝙ
inter fideles repertꝯ ẽ aliquis adultȩ ęt̾atis ñ fidelis.
ne paruuli eoꝵ de hac uita ante rationabiles annos
exc euntes. alieni remanerent a consortio xp̃i. ꝓuisa
tizarentur: & per alterius fidem reconciliarent᷑ dõ.
sieut per alterius peccatum alienati erant a dõ. Insti.¬
tutum ẽ itaq ad hoc nouum sacramentoꝵ genꝰ ad ea.¬
thecitandos paruulos. ex orcizandos. initiandos. et
demum baptizandos: in quibꝰ proparuulo audit
ecclĩa. & ad interrogata respondet & spond&. do.¬
nec paruulus ad intelligibiles annos perueniat.¬

Expanded text:
et gentibus Evangelium Christi viris intelligentibus et quet gentibus Evangelium Christi viris intelligentibus et quinter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeuntes, alieni remanerent a consortio Christi, protizarentur, et per alterius fidem reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentorum genus ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
legis. & ueritas cõplens om̃ia quȩ precesserant in um¬
bra sacramentor. In plenitudine temporis sicut dictũ
baptitatꝰ ẽ: non quia indiguit. sed quia uita eiꝰ xp̃i.¬
anis disciplina morum fuit. Dehinc elegit apłos: pre¬
dicauit eugłium: crucifiacus ẽ: dans nobis exemplũ
humilitatis & patientiȩ: tercia die resurrexit: in qͦ
membra sua resurrectionis suȩ ueritate confirmauit.
Proxime cȩlos ascensurus. discipulos quid agere debe¬
rent ammonuit dicens. Ite docete om̃s gentes: predi.¬
cate eugłium om̃i creaturȩ: qui crediderit & baptiza¬
tꝯ fuerit. saluus erit. His paucis uerbis docentur dñi
sacerdotes. apłoꝵ successores & uicarii. de quibꝰ dicit᷑.
ꝓ patrib tuis nati sunt tͥ filii. qualiter debeant rudes
poplõs terreni hominis imaginem adhuc portantes
catecizare: qualiter innouitatẽ uitȩ in xp̃i confor¬
mitatẽ lauacro aquȩ in uerbo transformare. Hoc ita
factũ est temporibꝰ apłõꝵ & martyrum: qui in iudeis

Expanded text:
legis, et veritas, complens omnia quae praecesserant in umbra sacramentorum. In plenitudine temporis, sicut dictum baptizatus: non quia indiguit, sed quia ejus vita Christianis disciplina morum fuit. Dehinc elegit apostolos, praedicavit evangelium, crucifixus est, dans nobis exemplum humilitatis et patientiae; tertia die resurrexit, in quo membra sua resurrectionis suae spe confirmavit: proxime coelos ascensurus, discipulos, quid agere deberent, admonuit, dicens: « Ite, docete omnes gentes, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . » Hic paucis verbis docentur Domini sacerdotes, » apostolorum successores et vicarii, de quibus dicitur: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii , » qualiter debeant rudes populos, terreni hominis imaginem adhuc portantes, catechizare: qualiter in novitate vitae in Christi conformitatem lavacro aquae in verbo transformare. Hoc ita factum est temporibus apostolorum et martyrum qui in Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
manda. s inmundissimo ut dixi elem̃to fidelit̾ cõmit.¬
tuntur nobis occultanda & suꝑnis sedibus ilico repo¬
nendã. Qd̾ si forte cui uis curioso uideant᷑ comburi.
certissime nouerit. qd̃ diñci sacramenti substantia
quidẽ nullatenꝰ crematur. s anabis ut dictũ ẽ cę¬
lestia petens arripit᷑. qualitates uͦ sensuales. qͣs ibi-¬
dẽ pꝰ immutationẽ substantiȩ. ds remanere altissuo
consilio uoluit: ostendt̃ qd̾ suũ ẽ. Unde fit ut coloe.
ꝙ. sapor. odor qͦq &. siq̃ huiꝰ modi accidentia pͥoris
e̾ẽntie uidelicet panis seruata st̃. quẽ ad modũ in pane

Expanded text:
manda, sed mundissimo, ut dixi, elemento fideliter commitmanda, sed mundissimo, ut dixi, elemento fideliter committuntur, nobis occultanda et supernis sedibus illico reponenda. Quod si forte cuivis curiose videantur comburi, certissime noverit quod Dominici sacramenti substantia quidem nullatenus crematur; sed a nobis, ut dictum est, coelestia petens abripitur; qualitates vero sensuales, quas ibidem post immutationem substantiae Dei remanere altissimo consilio voluit, ostendunt quod suum est. Unde fit ut color et sapor, odor quoque, et si qua hujusmodi accidentia prioris essentiae videlicet panis servata sunt, quemadmodum in pa
Abbreviated transcription (Latin):
grandis qͦq questio oritur: ꝓ eo qd̾ inquib dã
ut auint canonib igni tanꝗ̃. absum̃da sacra inestĩa
tradi uibentur. Ueruntam̃ non ut combustione consu¬
mant᷑ id p̃cipit᷑. s tanꝗͣ. om̃iũ elem̃toꝵ purgatissuno.
ac mundissimo. dignissunoq qđ omĩa reliq̃ elem̃¬
ta purgat. ipsũ uͦ exreliquis nec inqͥnari ualet
nec indiget expurgari: uenerabilit cõmitti iubet᷑.
Satis tam̃ mͥ placeret. ut qͣndo aliqua negligen-¬
tia. uel certe miraculũ nouũ de tantis misteriis ac¬
factũ ẽẽ narrauit. Nã cum pb̃r quidã missã celebrãs.
inuentã suꝑ altare uerã carnẽ & uerũ incalice sang¬
uinẽ scd̾m ꝓpͥam carnis &. sanguinis speciẽ sumere
trepidaret. rẽ ꝓtinus suo ep̃o consiliũ quesiturus
apperuit. Ep̃s aũt cum multis coepĩs ad hoc conuo¬
reliqͥis ꝑpetualit̃ reseruandũ. Si tam̃ sacra mistĩa
ignib imponunt᷑: non tͣduntur ȩquidẽ ignib ere-¬

Expanded text:
eo quod in quibusdam, ut aiunt, canonibus igni tanquam absumenda, sacra mysteria tradi jubentur. Verumtamen non ut combustione consumantur, id praecipitur, sed tanquam omnium elementorum purgatissimo ac mundissimo dignissimoque, quod omnia reliqua elementa purgat, ipsum vero ex reliquis nec inquinari valet, nec indiget expurgari, venerabiliter committi jubentur. Satis tamen mihi placeret, ut quando aliqua negligentia vel certe miraculum novum de tantis mysteriis acfactum esse narravit; nam cum presbyter quidam missam celebrans, inventam super altare veram carnem et verum in calice sanguinem, secundum propriam carnis et sanguinis speciem, sumere trepidaret, rem protinus suo episcopo consilium quaesiturus aperuit. Episcopus autem, cum multis coepiscopis ad hoc convoreliquiis perpetuo reservandum. Si tamen sacra mysteria ignibus imponuntur, non traduntur equidem ignibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
dũ corpꝰ.xͥ. & sanguis uirtute sp̃c in uerbo ipsiꝰ ex panis uiniꝙ
substantia efficit᷑. Figͣa uͦ ẽ: id qđ exteriꝰ sentit᷑. Sciendũ etiã
qđ sacram̃tũ in sacris codicib ñ semꝑ ꝓ sacro signo: s sacͤm̃tũ
aliqͣndo iusiurandũ. aliqͣndo res sacrata accipit᷑. Uñ ambrosiꝰ
in libro ad gͣcianũ. apparuisse dic̃ hominib unigenitũ patͥs. ꝑ
sac̾m̃tũ assũpti hominis. qͣsi diceret. ꝑ hominẽ quẽ sibi sacrauit.¬

Expanded text:
panis vinique substantia efficitur. Figura vero est, id quod exterius sentitur. » Sciendum etiam quod sacramentum in sacris codicibus non semper pro sacro signo, sed sacramentum aliquando jusjurandum, aliquando res sacrata accipitur. Unde Ambrosius in libro ad Gratianum apparuisse dicit hominibus unigenitum Patris per sacramentum assumpti hominis, quasi diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
uini. & ceteras elem̃toꝵ remanentes & uisibiles qͣlitates. sacͤm̃tũ
tantũ mͦ uere dici& eẽ: substantiã autẽ ^ muisibilẽ quȩ ipso sacͤ¬
m̃to oꝑta ẽ. & in quã panis & uini substantia translata. ẽ uere
& ꝓpͥe dici & eẽ corpꝰ aꝑi: testat᷑ aus̃. in libro sententiarũ ꝓsperi
ita ea discernens. Hoc .ẽ. ꝙ dicimꝰ. ꝙ modis om̃ib apꝓbare con¬
tendimꝰ. Sacrificiũ ȩccłiȩ duob confici. duobq constare: uisi

Expanded text:
vini et caeteras elementorum remanentes et visibiles qualitates, sacramentum tantummodo vere dici et esse: substantiam autem illam invisibilem, quae ipso sacramento operta est, et in quam panis et vini substantia translata est, vere et proprie dici et esse corpus Christi testatur Augustinus in libro Sententiarum Prosperi, ita ea discernens: « Hoc est quod dicimus, quod modis omnibus approbare contendimus, sacrificium Ecclesiae duobus confici, duobusque con
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ celebraret apparuit ei dñs: dansq illi scã dix̃. accipe
hoc care m̃s: ꝙ mox cõplebo tͥ una cũ patre meo. Acsi diceret
Qđ tͥ do mͦ in uiatico. ñ mutabo in p̃mio ut dẽ aliud: s id ipsũ
formã. s tm̃mͦ similitudinariã sp̃em. & figuratiuã illiꝰ. qđ in
rerũ ueritate. id ẽ. in uera suȩ daritatis spẽ caꝑe desidat. qd
etiã dñs beato dionisio ñ ꝑfectũ eẽ in hac uita. s in alia com¬
plendũ asseuerat: qͦmͦ sacͤnta quȩ uisibilia & mutabilia st̃
ert̃ uerũ corpꝰ eiꝰ. ł uera spẽs corporis illiꝰ in qͦ pꝰ resur rectio
Quid enĩ aliud sunt quȩq sacͣm̃ta corporalia. nͥ qͣsi quędã u̾ba
uisibilia sacroscã quidẽ. & tñ mutabilia & temporalia: Absit
gͦ ut transitoria spẽs panis & uini sit uera substantia: uł uera
spẽs inmutabilis corporis xꝑi. S si aliqͣndo dr̃ corpꝰ aͥ: nuncu¬

Expanded text:
cere, apparuit Dominus, dansque illi sancta dixit: « Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo. » Ac si diceret: Quod tibi do modo in viatico, non mutabo in praemio, ut dem aliud; sed id ipsum formam, sed tantummodo similitudinariam speciem et figurativam illius quod in rerum veritate, id est in vera suae claritatis specie capere desiderat: quod etiam Dominus beato Dionysio non perfectum esse in hac vita, sed in alia complendum asseverat: quomodo sacramenta quae visibilia et mutabilia sunt, erunt verum corpus ejus, vel vera species corporQuid enim aliud sunt quaeque sacramenta corporalia, nisi quasi quaedam verba visibilia, sacrosancta quidem, et tamen mutabilia et temporalia? » Absit ergo ut transitoria species panis et vini, sit vera substantia vel vera species immutabilis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis quasi cocti estis. Estote qd̾ uidetis: & accipite qđ estis. Sic
g de uno fr̃s recolite. Grana multa pendent in botro. sliqͥc
ad seꝑtinere uoluit: mysteriũ pacis & unitatis nr̃e in sua
mensa consecrauit. Qui accipit mysteriũ unitatis & ñ tenet
uinłm pacis. ñ mysteriũ accipit ꝓ se: s testimoniũ contrase.
Qa ꝑunitatẽ spuale ita concor porales & consacramtales sumꝰ. dͥ
ut similitudirie p̃dicta dicam᷑ panis dñicꝰ. dicam etiã corporis

Expanded text:
cepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Sic cepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Sic et de vino fratres recolite. Grana multa pendent in botro, sed liquor ad se pertinere voluit, mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se.per unitatem spiritualem ita concorporales et consacramentales sumus Christo, ut similitudine praedicta dicamur panis Dominicus, dicamur etiam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
corp a in eccła mirabili unitatis grͥa nos ad se ꝑtinere uolunt
eũ misteriũ nr̃m sicut & suũ in sacm̃to altaris ne moriam̃ nos
sumere concessit: ita ut etiã mysteriũ suũ in ueritate corporis
sun sũptũ nulli ꝓsit nͥ mysteriũ nr̃m societatẽ scił. ecli aficõ
Code sacmento assumpserit: q sic̃ caput ñ ẽ uitale lie sor pore
sic ⁊ ꝑc uitã nulli confert sine unitate corporis eccł̃ie. s. nec is¬
seriũ nr̃m ullatenꝰ in sacram̃to eorporis aꝑi sit sinc suo. ut sic
ꝑ dilectionẽ unũ sumꝰ inuicẽ sics pł etiã cũ eo quatinꝰ ac ipsei
nobis sic s nos maneamꝰ in ipso: qr cũ a corpore suo sit indiuis. nee
mysterio nobis concorporat᷑. Uñ auõ. in sermone de sacramento
ap̃i a m̃bra. inysteriũ ut̃m inm̃sa dñi ꝑositũ ẽ. mysteriũ auem
grano s de multis. Quando exorcirabamini qͣsi molebamii:
q̃uoo baptiiati estis qͣsi consꝑsi estis: qͣndo spc̃ sanc̃tificationẽ ac¬

Expanded text:
Christi in Ecclesia mirabili unitatis gratia nos ad se pertinere voluit, cum mysterium nostrum sicut et suum in sacramento altaris, ne moriamur sumere nos concessit: ita ut etiam mysterium suum in veritate corporis sui sumptum nulli prosit, nisi mysterium nostrum, societatem scilicet ecclesiasticam eodem sacramento assumpserit; quia, sicut caput non est vitale sine corpore, sic Christus nulli vitam confert sine unitate corporis Ecclesiae. » Sed nec mysterium nostrum ullatenus in sacramento corporis Christi sit sine suo, ut sicnum sumus invicem, sic et plus etiam cum eo: quatenus, sicut ipse in nobis, sic et nos maneamus in ipso; quia, cum a corpore suo sit indivisus, nemysterio nobis incorporatus. Unde Augustinus in sermone De sacramento  membra, mysterium vestrum in mensa Domini positum est, mysterium vestrum grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sanctificationem ac
Abbreviated transcription (Latin):
cipalis & res sacram̃ti sit substantialit̃ & uere: societas uͦ & uni¬
tas ȩccłiastica figurate. Nongͥ errorẽ generet. ꝙ scĩ aliqͣndo
sacram̃to: qr & si in unitate & effectii salutis utꝰq corporis. ẽ.
similitudo: in eminentia dignitatis. in ueritate substantie.
in hac uita configuratũ corpori claritatis suȩ: ñ tñ nos usq adeo
suꝑ extendere debemꝰ. ut qͣtũ cũq nos sua unitate uł simłitudine
exaltet. usq ad eiꝰdinitatẽ ꝑting̾e p̃sumamꝰ. s sic suscipiamꝰ
miscdiã suã. in medio tẽpli sui: ut usq in fines t̾rȩ sit laus sua
scđ̾m nom̃ eiꝰ. Ipse enĩ ẽ caput corporis ȩccl̃iȩ. ñ unitate ꝑsonȩ.
& concorporat: de ueritate eiꝰ & uirtute quasi de re ineffabili
ꝗͣtũ ds dedit disseramꝰ: si tñ priꝰ quid sacram̃tũ sit discutien¬
tes. qͦmͦ figura a ueritate dĩ quã significat. discernenda sit

Expanded text:
cipalis et res sacramenti sit substantialiter et vere, societas vero et unitas ecclesiastica, figurate. Non igitur errorem generet quod sancti aliquando sacramento; quia, etsi in unitate et effectu salutis utriusque corporis est similitudo in eminentia dignitatis, in veritate substantiae, in hac vita configuratum corpori claritatis suae, non tamen non usque adeo superextendere debemus, ut quantumcunque nos sua humanitate vel similitudine exaltet, usque ad ejus dignitatem pertingere praesumamus; sed sic suscipiamus misericordiam suam in medio templi sui, ut usque in fines terrae sit laus sua secundum nomen ejus. Ipse enim est caput corporis Ecclesiae, non unitate personae,  sibi et concorporat, de veritate ejus et virtute, quasi de re ineffabili, quantum Deus dederit disseramus: si tamen prius quid sacramentum sit discutientes, quomodo figura a veri
Abbreviated transcription (Latin):
mutatũ. s solũ sacram̃tũ sicut aquã baptismatis. uł oleũ
ipsã s ab ipsa significatã. Alii autẽ dict̃ panẽ ñ solũ sa¬
cram̃tũ. s in pane xp̃m qͣsi inpanatũ: sicut dm̃ in carne
ꝑsonalit̾ incarnatũ. Alii autẽ panẽ & uinũ in carnẽ & san¬
guinẽ mutari. s ñ xp̃i. s cuiꝰ libet filii hominis scĩ & dõ accep
hominis: ñ habebitis uitã in uobis. Alii aut̃ gr̃e dĩ derogan¬
tes: dicunt. sacerdotũ malis meritis ita inuocationẽ diuinino¬
minis annullari: ut eoꝵ indigna consecratione ñ debeat pa-¬
nis in xꝑi carnẽ conuerti. Alii uͦ mutari quidẽ in carnẽ
xꝑi: s malis meritis sumentiũ ñ ꝑmanere carnẽ xp̃i. siterũ
reuerti in purũ sacram̃tũ panis & uini. Alii qdđ ẽ deteriꝰ dic̃t.¬

Expanded text:
mutatum, sed solum sacramentum, sicut aquam baptismatis, vel oleum mutatum, sed solum sacramentum, sicut aquam baptismatis, vel oleum ipsam, sed ab ipsa significatam. Alii autem dicunt panem non solum sacramentum, sed in pane Christum quasi impanatum, sicut Deum inautem panem et vinum in carnem et sanguinem mutari, sed non Christi, sed cujuslibet filii hominis sancti et Deo acceptihominis, non habebitis vitam in vobis . Alii autem gratiae Dei derogantes, dicunt sacerdotum malis meritis ita invocationem divini nominis annullari, ut eorum indigna consecratione non debeat panis in Christi carnem converti. Alii vero mutari quidem in carnem Christi, sed malis meritis sumentium non permanere carnem Christi, sed iterum reverti in purum sacramentum panis et vini. Alii, quod est deterius, dic