comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lixissimo libro quẽ
de hesib condidit ⁊
ses arbitratꝰ ẽ c̃putã¬
das: sabellianos con¬
tinuo post noctianoᷤᷤ
ponens. sabelliꝰ in qͥt
discipłs eiꝰ. qͥ simili¬
tudinem sui doctoris iti¬
dem secutus ẽ. uñ ⁊ sabel¬
liani pꝰea st̾ apellati qui
⁊ patͥpassiani. ⁊ pͣxeani
apͣrea. ⁊ hermogeniam
ab hermogene qui fue¬
r̃t inaffrica. qui ⁊ ita
sentientes: abiecti st̃ ab
eccłia catholica. Certe is¬
te eosdẽ pꝰea sabellianos
dixit apellatos: qͥ ea que
noetu̾sentiebant. ⁊ alia
nõia eiꝰd̾ẽ secte c̾meora¬
uit. ⁊ tũ noetianos ⁊ sa¬
et sabellianos sub duobꝰ
numis tanqͣm duas he¬
dicti fc̃. ñ illo qͥ fere
nescio qͦ de qͦ uł secta¬
torib eiꝰ epiphaniꝰ loqͣnᷤ.¬

Expanded text:
lixissimo libro quem de haeresibus condidit, et ses arbitratus est computandas, Sabellianos continuo post Noetianos ponens: Sabellius, inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et Sabelliani postea sunt appellati, qui et Patripassiani, et Praxeani a Praxea, et Hermogeniani ab Hermogene, qui fuerunt in Africa, qui et ita sentientes abjecti sunt ab Ecclesia catholica. Certe iste eosdem postea Sabellianos dixit appellatos, qui ea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub duobus numeris tanquam duas haeredicti sunt; non illo qui fere nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loq
Abbreviated transcription (Latin):
cunt patrẽ ñ e̾e̾ passũ
noctianos hoc intelligi
uoluit: quis eos in hac
ambiguitate disc̾nat.
uł quomͦ possunt in¬
telligi quilibet eoꝵ
patrẽ passcĩ fuisse ñ
dr̃e. ẽ dicant eundẽ.
ip̃m e̾e̾ patrẽ:⁊ filiũ¬

Expanded text:
cunt Patrem non esse passum, cunt Patrem non esse passum, Noetianos hoc dicere intelligi voluit, quis eos in hac ambiguitate discernat? Vel quomodo possunt intelligi quilibet eorum Patrem passum fuisse non dicere, cum dicant eumdem ipsum esse et Patrem et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ħeses eas epiphaniꝰ cõpu¬
tet: nescio. cũ fĩ poturis¬
se uideamꝰ: ut fuit sabel¬
lius iste famosior. ⁊ io
ex illo celebriꝰ hec ħefiᷤ
nom̃ accepit. Noctiam
enĩ difficile ab aliqͦ sci¬
unt᷑. Sabelliani. aũ st̃
in ore młtoꝵ. Nã pͣxe¬
anos eos a pͣxea qͥdã uo¬
cant: Thermogemani.
uocari ab hermogene
potuerunt. Qui pͣceas
⁊ hermnogenes eadẽ sen¬
tientes: ex affrica fuiᷤ.¬
nõia. ex his hõib qui
in ea maxime inno¬
tuerut sic̾ douatiste
idẽ parmeni aniste. sic̃
pelagiami. ⁊ demn celestia¬
in. uñ gͦ sit fr̃m ut
noetianos ⁊ sabellia
re dixit studio forsi¬
tan bͤuitatis. ut nõ
intelligã. Loco qͥppe
isto quo ⁊ nos tam
longe a noetianis sa¬
belli anos ꝯmeinorᷤ.
sabelliam inquit fimi¬
lia noeto dogmatizanteᷤ.
bellianis hoc intelligi
potest: cũ sic innotue¬
rint dr̃e patrẽ passũ:
ut patͥpasfiam qͣm sa-¬
belliam crebriꝰ ñcu-¬
pent᷑  Aut fi forte in
eo qd̾ ait. p̾t̾ hoc ꝗd di¬

Expanded text:
haereses eas Epiphanius computet, nescio: cum fieri potuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani autem sunt in ore multorum. Nam et Praxeanos eos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisnomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit factum ut Noetianos et Sabellianre dixit, studio forsitan brevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabellianos commemorans: Sabelliani, inquit, similia Noeto dogmatizantes, bellianis intelligi potest, cum sic innotuerint dicere Patrem passum, ut Patripassiani quam Sabelliani crebrius nuncupentur? Aut si forte in eo quod ait, praeter hoc quod di
Abbreviated transcription (Latin):
adã. nec pͥusquã dimis¬
sus ee̾t de ꝑadyso: cogno¬
uit uxorẽ suã. Credunt
essent: si nemo peccasset.
Nudi itaq mares femi¬
neq conueniunt. nudi
lectiones audiunt. nu¬
di orant. nudi celebͣnt
sacramenta. ⁊ ex hoc
paradifum suam ar¬
bitrantur eccłram.
ne suo cõmemorat e¬
deceptos. qui uocabat᷑
elchi. Ex cuius genere
duas mulieres tͣnqͣm
deas ab eis ꝑhibet ad
heodotiani a the¬
odotione institu
isse : qr inꝑsecut̾one lap¬
sus. istom᷑ se casus sin
deuitare putabat op
fuisse : s uirtutẽ dei
esse arbitrantur.
ardesaniste: a qͦd̾¬
bardesane.quim¬

Expanded text:
nec prius quam dimissus esset de paradiso cognovit uxorem. Credunt fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta. Et ex hoc paradisum suam arbitrantur ecclesiam. ne suo commemorat Edeceptos, qui vocabatur Elci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoIII. THEODOTIANI a Theodoto quodam institutisse, quia in persecutione lapsus isto modo se casus sui devitare putabat oppfuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. XXXV. BARDESANISTAE a qBardesane, qui
Abbreviated transcription (Latin):
saluti pͥmi hõis ꝯtͣdi¬
cunt. Epiphamiꝰ tacia¬
nos i eneͣtitas ita disc̾¬
nit: ut encͣcitas tatia¬
ni scifmaticos dicat

Expanded text:
Saluti primi hominis contradicunt. Epiphanius Tatianos et Encratitas ita discernit, ut Encratitas Tatiani schismaticos dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat: cũ uxore cũc̃¬
bens in carne ꝓlis tͣnꝗͣ
tenacissimo iuncło col¬
ligasset. xp̃m aũ fuis¬
se affirmant: quẽ di¬
cit nr̃a scͥpt᷑a serpen¬
tem. a quo illumina¬
tos asserunt. ut cogni¬
tionis occłos aꝑirent.
et bonũ malũꝙ dinoᷤ¬
uissimis tẽporib uenis¬
se ad aĩas ñ ad corpora
libanda. nec fuisse in
carne u̾a. s simulatã
sp̃em carnis: ludifi¬
candis humanis sensi¬
b p̃buisse. uͥ ñ solum
mortẽ. u̾m ⁊̃ resurrec¬
tionẽ similit̾ m̃tiret᷑.
Dm̃ qui legẽ ꝑ mor¬

Expanded text:
erat, cum uxore concumbens in carne prolis tanquam tenacissimo vinculo colligasset. Christum autem fuisse affirmant, quem dicit nostra Scriptura serpentem, a quo illuminatos asserunt, ut cognitionis oculos aperirent, et bonum malumque dignosvissimis temporibus venisse ad animas, non ad corpora liberanda. Nec fuisse in carne vera, sed simulatam speciem carnis ludificandis humanis sensibus praebuisse, ubi non solum mortem, verum etiam resurrectionem similiter mentiretur. Deum qui Legem
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. ioħis euangeliũ
respuentes. cuius nec apo¬
calipsim accipiunt. has
uidelicet scͥpturas ne¬
gantes ipsius esse.
damian: ex ada̾

Expanded text:
erunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negantes esse ipsius. XXXI. ADAMIANI ex Adam
Abbreviated transcription (Latin):
ma facientes in pͥmo
popło dĩ t̾ra dehiscen¬
te ꝑiert. ⁊ sodomittas:
lege̾. ⁊ dm̃ legis aucto¬
rẽ. carnisq resurrectõ¬
nem negant.
echiam nom̃ ac¬
ceꝑunt a filio ade.
qͥ uocatꝰ ẽ seth. Cũ qͥppe
honorant. s fabłosa ⁊
enĩ eũ de fr̃na matre
natũ. qͣm ꝑhibent ꝯ¬
uñ diuniũ sem̃ ald̾ nas¬

Expanded text:
facientes in primo populo Dei, terra dehiscente perierunt , et Sodomitas Legem, et Deum Legis auctorem, carnisque resurrectionem negant. XIX. SETHIANI nomen acceperunt a filio Adae, qui vocatus est Seth: eum quippe honorant, sed fabulosa et enim eum de superna matre natum, quam perhibent cunde divinum semen aliud nas
Abbreviated transcription (Latin):
se in mascłos tͣnsfig᷑ant:
ut illiciant feminas
illecebram cõmota
eoꝵ concupiscentia fu¬
giat de illis lum̃ qd̾ m̃¬
bris suis ꝑmixtũ tene¬
bant. ⁊ p᷑g̾andũ susci¬
piat᷑ ab angłis lucis. pͣ¬
gatũq illis nauib im

Expanded text:
se in masculos transfigurant, se in masculos transfigurant, ut illiciant feminas illecebram commota eorum concupiscentia fugiat de illis lumen, quod membris suis permixtum tenebant, et purgandum suscipiatur ab angelis lucis, purgatumque illis na
Abbreviated transcription (Latin):
adiacentẽ: ñ solũ in
his nauib uͥ eã pu-¬
rissimã credunt u̾m
⁊̃ in aliis qͥbꝰq licitis
reb uͥ scdm ip̃os te¬
netur admixta cre¬
dit᷑q p᷑ganda: di di¬
cunt ẽẽ nat᷑am. Qnq
enĩ elem̃ta que ge¬
nuerunt pͥncipes ꝓ-¬
pͥos genti tribuiuit᷑
tenebrarũ. eaq ele¬
m̃ta his nõib ñcu¬
pant. fumũ. tenebͣs.
ignẽ. aquã. uentũ.
In fumo: nata aĩali¬
a bipedia. uñ ducere
homines originẽ cen¬
sent. in tebris: serpẽ¬
tia. in igne: quadru¬
pedia. in aqͥs natatili¬
a.inuento: uolatilia.
his quinq elem̃tis.
malis debellandis: alia
.u. elem̃ta de regno
⁊ fustantia cłi missa
eẽ. ⁊ in illa sĩgna fui ᷤ
era. tenebris: lucem.
igni malo: ignẽ bo¬
nũ. aque male: aqͣm
bonã. uento malo
uentũ bonũ. Naues
aũ illas: idẽ duo ce¬
li luminaria ita dis¬
tingunt: ut lunã di¬
cant fcãm ex bona ã¬
qua. solẽ uͦ ex igni
bono. Esse aũ in eis na¬
uib sc̃as uirtutes q̃

Expanded text:
n solum in his navibus, ubi eam purissimam credunt, verum etiam in aliis quibusque lucidis rebus, ubi secundum ipsos tenetur admixta, crediturque purganda, Dei dicunt esse naturam. Quinque enim elementa quae genuerunt principes proprios, genti tribuunt tenebrarum: eaque elementa his nominibus nuncupant, fumum, tenebras, ignem, aquam, ventum. In fumo nata animalia bipedia, unde homines ducere originem censent; in tenebris, serpentia; in igne, quadrupedia; in aquis, natatilia; in vento, volatilia. His quinque elementis malis debellandis alia quinque elementa de regno et substantia Dei missa esse, et in illa pugna fuisse era, tenebris lucem, igni malo ignem bonum, aquae malae aquam bonam, vento malo ventum bonum. Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, ita distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero ex igne bono. Esse autem in eis navibus sanctas virtutes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ħnt u̾um colubrũ as¬
suetũ eoꝵ panes lingua¬
lãb̾e. atq ita eis uelud
eucaristiam scĩficare.
Qd̾ã dñt istos ophitas
ex incholaitis sine gnoᷤᷤ¬
ticis extitisse.⁊ ꝑ eort fa¬
błosa figmienta ad co
in honorant. dicenteᷤᷤ
eũ fortissime uͥtutis¬
rẽ diuinũ aliqͥd putãt.
⁊ scelus eiꝰ b̾nficiũ deꝑu

Expanded text:
um colubrum assuetum eorum panes lambere, atque ita eis velut eucharistiam sanctificare. Quidam dicunt istos Ophitas ex Nicolaitis sive Gnosticis exstitisse, et per eorum faulosa figmenta ad colin honorant, dicentes eum fortissimae esse virrem divinum aliquid putant, et scelus
Abbreviated transcription (Latin):
llisse. ncħq assũpsisse
de uͥgiie maria. s ꝑ il¬
lã tanqͣm ꝑ riuũ aut
fistulã sine ulla de illa
assũpta carne tͣnssisse.
Negat ⁊̃ refurrectionem
in hoc a ualenti

Expanded text:
lisse: nihilque assumpsisse de virgine Maria, sed per illam tanquam per rivum aut per fistulam sine ulla de illa assumpta carne transisse. Negat etiam resurrectionem I hoc a Valenti
Abbreviated transcription (Latin):
sexii natũ putasse ꝑhi¬
bet᷑. s accepisse talem
aĩam qͣ sciret ⁊ qͣ suꝑna
ee̾nt. atq nuntiaret.
Resurrectionẽ corporis
simł cũ lege abiciebat.
cellina. q̃ colebat ima¬
hom̾i. ⁊ pitagore: ado¬
rando incensumq po¬
nendo.

Expanded text:
sexu natum putasse perhibetur, sed accepisse talem animam, qua sciret ea quae superna essent atque nuntiaret. Resurrectionem corporis simul cum lege abjiciebat. cellina, quae colebat imaHomeri et Pythagorae, adorando incensumque ponendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ in sic̾ de aluis ci¬
bis qͦs accipiunt su¬
ba illa diuina pͣget᷑.
S hoc se fac̾e negant.
I alios nescio qͦs sub
noĩe manicheoꝵ fac̾e
affirmant. Detecti st̃
tñ in eccłia sic̃ scis apd̾
carthaginẽ iã te ibi
diacono constituto.:
q̃n instante urso tri¬
buno qui tc domu
regie p̾fuit: aliqͥ ad¬
ducti st̃. ubi puella¬
illa nõie margarita
istã nefariã tͦpitu¬

Expanded text:
 inde, sicut de aliis cibis quos accipiunt, substantia illa divina purgetur. Sed hoc se facere negant, et alios nescio quos sub nomine Manichaeorum facere affirmant. Detecti sunt tamen in ecclesia, sicut scis, apud Carthaginem, jam te ibi diacono constituto, quando instante Urso tribuno, qui tunc domui regiae praefuit, aliqui adducti sunt; ubi puella nomine Margarita istam nefariam turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
tas uocant. qͣsi cenosos.
suis mist̾iis excere dñr.
Aliqͥ eos a incholartis ex¬
ortos putant. aliqͥ a car¬
pocrate de qͦ post loq̃m.
Tradunt q̃ aũ dogmata
fabulosisissimis plena
figm̃tis. ⁊̃ ip̃i pͥncipiũ
bus infirmas aĩas capiũt.
⁊ de d̾o rerũq nat᷑a fa¬
bulosa. ⁊ a sanitate u̾i¬
tatis aliena: młta cõtex¬
unt.Animarũ sub̾am:
d̾i dicunt esse naturã.
earũq aduentũ in ħ
corpora. ⁊ reditũ ad dm̃.
eisd̾e suis fabłis longis¬
simis atq stultissimis
scdm suos errores inise¬
runt. ⁊ illos qui illis
credunt. faciunt ñ mł¬
ta ut putant scĩa prenendo.¬
polłe: s młta ut ita di¬
cam fabulositate uaneᷤ
hab̾e doginatib.
arpocratiani: st̃
a carpocͣte qͥ doceb¬
bat oc̃m turpẽ oꝑato¬
nẽ oẽmq adiuuentionẽ

Expanded text:
tas vocant, quasi coenosos, in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqui eos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum bus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis aliena multa contexunt. Animarum substantiam, Dei dicunt esse naturam, earumque adventum in haec corpora et reditum ad Deum iisdem suis fabulis longissimis et stultissimis secundum suos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa, ut ita dicam, fabulositate vaneschabere dogmatibus. VII. CARPOCRATIANI sunt a Carpocrate, qui docebat omnem turpem operationem, omnemque adinventione
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrime coniugis cł¬
paret᷑: ueld̾ purgandi se
causa ꝑmissise fert᷑. ut ea
in sectã tͣpissimã u̾sũ ẽ. qͥ
placet usus indifferens fe

Expanded text:
pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se causa permisisse fertur, ut ea in sectam turpissimam versum est, qua placet us
Abbreviated transcription (Latin):
ca confirmarat. inqua
ip̃o mago discipło eiꝰ:
qui mundũ asserebat
ñ a d̾o s ab angłis fcmr¬
dinẽ simonianã in siri¬
a confirmasse ꝑhibet᷑. qͥ
⁊̃ mundũ solos angłos
UII. p̃t̾ conscientiã dei
patris fecisse dicebat.
asilidian a qͦdã ba¬
silide: qͥ in hoc dis¬
tabat a simonianis: qd̾

Expanded text:
ca constituerat. In quaipso mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis fadinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
itũ tessam̃tũ sib̾ati su¬
mus. hicrc ħesi epipha¬
inꝰ sanseos ⁊ elceseos itaco¬
płat: ut sub eod̾ mim̾o
tanquã rina sit ħesis
ponat. aliqͥd tñ int̾esse
sig̾cans. quãuris ⁊ incon-¬
sequentib loqͣt᷑ de illis. po¬
nens eos fub num̾o suo.
Eusebiꝰ uͦ elceseitarũ sec¬
tã ꝯmemorans: fidẽ inꝑ
sequtione dicit negan¬
dã eͥẽ docuisse. s incor¬
de seruandam.
tino. qͥ de nͥ rerum
mlt̾a fabłosa confinxit.
triginta conas .i. secła¬

Expanded text:
um Testamentum liberati sumus. Huic haeresi EpiphaSampsaeos et Elcesaeos ita copulat, ut sub eodem numero, tanquam una sit haeresis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam . tino, qui de natura rerum multa fabulosa confinxit, triginta Aeonas, id e
Abbreviated transcription (Latin):
mulo suo bituricas. Qui uinctũ in carcere absoluit uas electionis
paulum: ip̃e nunc dissipato carcere humiliauit arrogantiam suꝑ¬
borum. Illi gͦ laus. illi gła: ꝑ quẽ serui eiꝰ in mundo tanta possunt
facere mirabilia. Sic gͦ reis absolutis qui pene nudi uidebant᷑
eligius largitis indumentis ⁊ elemosinis. mandat de cetero cor¬
rigere uitam. Multamq ⁊ aliam exceptis his. eodem die diuersis
pauꝑib. necũ ⁊ monast̾us distribuit pecuniam.

Expanded text:
mulo suo Bituricas; qui vinctum in carcere absolvit vas electionis mulo suo Bituricas; qui vinctum in carcere absolvit vas electionis Paulum, ipse nunc dissipato carcere humiliavit arrogantiam superborum. Illi ergo laus, illi gloria, per quem servi eius in mundo tanta possunt facere mirabilia. Sic ergo, reis absolutis, qui paene nudi videbantur, Eligius, largitis indumentis et elemosinis, mandat de cetero corrigere vitam multamque et aliam, exceptis his, eodem die diversis pauperibus necnon et monasteriis distribuit pecuniam.
Abbreviated transcription (Latin):
que imposuerant ligamina. om̃ib astantib sunt magno impetu
dirupta ac dissoluta. Qͦd milites uidentes ingenti metu ꝑculsi. con¬
festimq ad pedes scĩ eligu ꝓuoluti: ueniam facti sui precabantur di¬
centes. Peccauimꝰ dñe pater ⁊ iniq egimꝰ stulte gessimus: in eo qd̾ ꝯtͣ
te contendere presumpsimus. Agnoscimꝰ gͦ qd̾ male egimꝰ. impietati
nr̃e te ignoscere rogamus. Tunc ille dixit ad eos. Ego noui qd̵ ignorant᷑
fecistis. Dñs enim oꝑatus est sicut uoluit. Ipse qui hos eripuit. p̃
uobis oro indulgentiam tribuat: et a cunctis pec̃cis ꝓpitiatꝰ absoluat.
Nam ñ ego ut uos putatis: s sc̃s sulpicius ad se confugientes defendit
reos. Hoc gͦ mͦ eligius ĩmo dñs ꝑ eligium absoluit reos bis numero:
a dire mortis ꝑiculo. Ille pius. ille misericors. qui seuiente herode eri¬
puit petrũ de obseratis militũ custodiis: nunc oꝑatus ẽ cum eligio fa¬

Expanded text:
quae inposuerant ligamina, omnibus adstantibus, sunt magno impetu quae inposuerant ligamina, omnibus adstantibus, sunt magno impetu disrupta ac dissoluta. Quod milites videntes, ingenti metu perculsi confestimque ad pedes sancti Eligii provoluti, veniam facti sui praecabantur, dicentes: 'Peccavimus, domine pater, inique egimus, stulte gessimus in eo quod contra te contendere praesumpsimus; agnoscimus modo quod male egimus, impietati nostrae te ignosci rogamus'. Tunc ille dixit ad eos: 'Et ego novi quod ignoranter fecistis; Dominus enim operatus est, sicut voluit. Ipse qui hos eripuit, ipse vobis, oro, indulgentiam tribuat et a cunctis peccatis propitiatus absolvat: nam non ego, ut vos putatis, sed sanctus Sulpicius ad se fugientes defendit reos'. Hoc ergo modo Eligius, immo Dominus per Eligium, absolvit reos bis numero a dirae mortis periculo. Ille pius, ille misericors, qui saeviente Herode eripuit Petrum de obseratis militum custodiis, nunc operatus est cum Eligio fa
Abbreviated transcription (Latin):
in eos manus: ac ferro uinctos foras trahere conabant᷑. Quib beatꝰ
eligius blando alloquio dixit. Nolite queso homines dei: nolite hec
in sacrato loco agere. Cur ꝑdere nitimini. quos iam pius dñs libe¬
rauit: Quare facitis tam impie in domo dei : Cur ñ ꝑtimescitis
tanti sceleris culpam: Domꝰ enĩ hec: domꝰ uite ẽ ñ mortis. Refugiũ
est deliq̃ntium: ñ dampnatio confugientium. Orationis ẽ locus: ñ
latronũ specus. S cum nichil apd̃ eos sermo eius ꝓficeret: it̾m ait.
Dñs d̾s uideat quod oꝑamini. uos siquidẽ me audire renuistis: au¬
diet credo ille qui numqͣm delinquit sꝑantes in se. Mox gͦ ad solita
presidia se conuertens. ꝓstrauit se in terrã inter altare ⁊ confessoris
memoriam: atq enixius dñm supplicauit. Et cũ ab oratione caput
eleuasset: statim confracte cathene in terrã ceciderunt: cunctaq

Expanded text:
 eis manus ac ferro vinctos foris trahere conabantur. Quibus beatus  eis manus ac ferro vinctos foris trahere conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in sacrato loco agere; cur perdere nitimini, quos iam pius Dominus liberavit? Quare facitis tam impie in domo Dei? Cur non pertimescitis tanti sceleris culpam? Domus enim haec domus vitae est, non mortis; refugium est delinquentium, non damnatio confugientium ; orationis est locus, non latronum specus'. Sed cum nihil apud eos sermo eius proficeret, iterum ait: 'Dominus Deus videat quod operamini. Vos si quidem me audire rennuistis, audiet, credo, ille qui numquam derelinquit sperantes in se'. Mox ergo ad solita praesidia se convertens, prostravit se in terram inter altare et confessoris memoriam atque innixius Dominum supplicavit; et cum ab oratione capud elevasset, statim confractae catenae in terram ceciderunt, cunctaque
Abbreviated transcription (Latin):
dissipati cardines. ostia carceris patefcã: om̃iumq uincla compeditoꝵ
soluta. Tunc eligius concessam sibi uirtutẽ quasi nichil ad se simu¬
lans ꝑtinere: cito a carcere discessit. Dat tñ reis consilium: ut mox
egredientes ergastulũ. eccł̃ie peterent confugium. At illi egressi sine
mora celeri cursu ad basilicã beati sulpicii ꝓꝑant. Cumq eeñt om̃ia
eccłie ostia obserata : et rei huc illucq circumspicientes. nusqͣm inue¬
nirent introitũ: fracta ẽ subito una ex uitreis maximis que erant
ita carcerati basilicam ingressi thronũ altaris expetierunt. Deinde cũ
sc̃s eligius omĩa orationũ uisitans loca. illuc quoq deuenisset: inue¬
nit eos om̃s cirra altare seu aute sepulchrũ prefati antistitis consis¬
tentes. Et milites quidẽ cũ inuenissent carcerẽ dissipatũ: statĩ ꝑse¬
cuti sunt eos usq ad predictũ locum. Et ingressi basilicã iniecerũt¬

Expanded text:
dissipatae cardines, ostia carceris patefacta omniaque vincula conpeditorum dissipatae cardines, ostia carceris patefacta omniaque vincula conpeditorum soluta. Tunc Eligius, concessam sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito a carcere discedit; dat tamen reis consilium, ut mox egredientes ergastulum, ecclesiae peterent confugium. At illi egressi sine mora, celeri cursu ad basilicam beati Sulpicii properant; cumque essent omnia ecclesiae ostia obserata et rei huc illucque circumspicientes nusquam invenirent introitum, fracta est subito una ex vitreis maximis, quae eranita carcerati basilicam ingressi, thronum altaris sunt expetiti. Deinde cum sanctus Eligius omnia orationum loca circumiens illuc quoque devenisset, invenit eos omnes circa altare seu ante sepulchrum praefati antestitis consistentes. Et milites quidem cum invenissent carcerem dissipatum, statim persecuti sunt eos usque ad praedictum locum, et ingressi basilicam, iniecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ ibi iam habebatur monast̾ium: a germano eiꝰ alicio in ip̃a pa¬
tris sui tabernacula constructũ. Ibiq similiter fr̃ĩb conuentis atq
clementer consolatis: parat postremo reuerti ad ciuitatẽ suam. Et cũ
ꝓcul a bicuricis iter carꝑet: uoluit it̾m reuerti ad ciuitatẽ. Stimu
labat enĩ animũ eiꝰ. qm̃ reos qͥ tenebant᷑ in carcere nichil pͥus iuuas
set: nec quiuisset liberare eos. Ob hoc gͦ iter agens precabat᷑ dñm: ut
conuento carcere. ñ pateret᷑ laborẽ suum frustͣ consumi. Die gͥ qua
ingressurus erat ciuitatẽ. cum ualde diluculo eleuasset oculos suos
ad celum. fcã est caligo ⁊ nebula tenebrosa nimis: ita ut habitatores
ciuitatis nͨ spacium iacti lapidis ꝓcul contueri possent. Sic gͦ eligniᷤ
urbem ingressus cum appropinquasset ianuis carceris ⁊ confestim
uelut magno ferientis impulsu. diuino nutu confracte sunt sere.

Expanded text:
nam et ibi jam habebatur monasterium a germano ejus Alicio in ipso panam et ibi jam habebatur monasterium a germano ejus Alicio in ipso patris sui tabernaculo constructum; ibique similiter fratribus conventis, atque clementer consolatis, parat postremum reverti ad civitatem suam; et cum procul a Bituricis iter carpereti, voluit iterum divertere ad civitatem; slabat enim animum eius, quoniam reos qui tenebantur in carcere nihil prius iuvatus fuisset nec quivisset liberare eos. Ob hoc ergo iter agens, praecabatur Dominum, ut convento carcere non pateretur laborem suum frustra consumere. Die igitur qua ingressurus erat civitatem, cum valde diluculo elevasset oculos suos ad caelum, facta est caligo et nebula tenebrosa nimis, ita ut habitatores civitatis nec ad spatium iacti lapidis procul contueri possent. Sic ergo Eligius urbem ingressus, cum adpropinquasset ianuas carceris, confestim velut magno ferientis inpulsu divino nutu confractae sunt serae,
Abbreviated transcription (Latin):
se deduci ad eos. S cum appropinqͣsset custodie carceris ⁊ mox milites
consurgentes obstiterunt ei uehement̾: nec ꝑmiserunt ei ꝓpius acced̾e.
Tunc ille mestus ad modũ indignatꝰq animo discessit: et ceptũ iter
ꝑegit. Fcm est autẽ cum ꝑuenisset ad locũ destinatũ: cõmoratus ẽ aliqͣn¬
diu a ꝑd̃ urbem lemouicas. Et curuiens om̃ia monast̾i̾a tam infra ur.¬
bem qͣm in suburbanis sica: deuotissime om̃ium benedictiones hau¬
riebat. Uisitatis etiam in suo monasti̾o fr̃ib. necñ ⁊ scd̾o eisdẽ abba¬
te consticuto. pͥor enĩ ad ep̃atum captus habebat᷑ paterna singulos
sollicitudine cõmonebat: hortans om̃s seruire d̾o in ueritate ⁊ sim¬
plicitate cordis. cotidieq in melius coalescere: acceptũ ꝓpositũ om̃i in¬
stantia ad finem usq ꝑducere. uenit aũ ⁊ ad predium parentũ suoꝵ.

Expanded text:
se deduci ad eos; sed cum adpropinquasset custodiae carceris, mox milites se deduci ad eos; sed cum adpropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer nec permiserunt eum propius accedere. Tunc ille mestus admodum indignatusque animo discessit et coeptum iter peregit. Factum est autem, cum pervenisset ad locum destinatum, commoratus est aliqdiu apud urbem Lemovicas, et circuiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat, visitatis etiam in suo monasterio fratribus, necnon et secundo eisdem abbate constituto prior enim ad episcopatum captus habebatur paterna singulos sollicitudine commonebat, hortans omnes servire Deo in veritate, et simplicitate cordis, quotidieque in melius coalescere, et acceptum propositum omni instantia ad finem usque perducere. Venit autem et ad praedium parentum suorum:
Abbreviated transcription (Latin):
enie quodam tempore affectu pietatis ⁊ pastorali cura solli
uenerat ei in animum. solum ꝓprium paterne possessionis ciuitate le¬
mouicina uisitare. Audiens enĩ scãm famã monasterioꝵ suo iam exem¬
plo in eadem urbe constitutoꝵ ⁊ desiderabat magnoꝑe ꝓprio eadem cerne¬
re intuitu: et precipue ob monasterii sui uenerabilem atq om̃ibus
imitabilẽ institutionẽ. quã nimio desiderio estuabat. Cuius comita¬
tus cum bituricas ciuitati ꝓpinquasset: directis in uiam cunctis co¬
mitib suis. ip̃e cũ paucis destinatus erat ad memoriam sulpicii con¬
fessoris adorare. Quo cum ꝑuenisset: oratione facta audit complureᷤ
nuꝑ mortis sententia dampnatos teneri in carcere fiscali uinctos.
Interfecerant enĩ quenidã fiscalem iudicẽ: et iccuro habebantur in
uinculis. Eligius gͦ memor uerbi dñi dicentis in carcere eram ⁊ ue¬
nistis ad me. et qͣm du fecistis uni ex minimis meis mͥ fecistis: bogat

Expanded text:
enique quodam tempore, affectu pietatis et pastorali cura sollicitus, venerat ei in animum solum proprium paternae possessionis, civitate Lemovecina visitare. Audiens enim sanctam famam monasteriorum, suo iam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere proprio eadem cernere intuitu, et praecipuae ob monasterii sui venerabilem atque omnibus imitabilem institutionem, quam nimio desiderio aestuabat. Comitatu cum Bituricas civitate propinquaret, directis in viam cunctis comitibus suis, ipse cum paucis destinatus erat ad memoriam Sulpicii confessoris adorare. Quo cum pervenisset, oratione facta, audit conplures nuper mortis sententia damnatos teneri in carcere fiscali vinctos; interficerant enim quendam fiscalem iudicem et idcirco habebantur in vinculis. Eligius ergo memor verbi Domini dicentis: In carcere eram, et venistis ad me, et: Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis, rogat
Abbreviated transcription (Latin):
ei quod ab ip̃o acceꝑat. Ac ꝑ singulos eiꝰ famulos xp̃m se uidere cre¬
dens. quicqͥd eis conferret contulisse se deo letabatur: illud semꝑ re¬
uoluens quod dñs m euͣngłio dicit. Beati miseebrdes: qm̃ ip̃i miseri¬
cordiam consequent᷑. Et illo. Sicut aqua extinguit ignẽ: ita elemo¬
sina extinguit peccatum. Et illud. Fãcite uobis amicos de mammona¬
iniquitatis: qͥ uos recipiant in eterna tabernacula. Et date elemo¬
sinam: et ecce om̃ia munda sunt uobis. Huiꝰmali eligius stucdus
excitatus: diuina gr̃a comitabatur uberius.

Expanded text:
ei quod ab ipso acceperat, ac per singulos ejus famulos Christum se videre creei quod ab ipso acceperat, ac per singulos ejus famulos Christum se videre credens, quidquid in illos conferret, contulisse se in Deum laetabatur, illud semper revolvens quod Dominus in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Et illud: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Et illud: Facite vobis amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . Et, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hujusmodi Eligius studiis exercitatus, divina eum gratia comitabatur uberius.
Abbreviated transcription (Latin):
aduenas ita se sollicitũ exhibebat ⁊ ut uere xp̃m eẽ in ip̃is fide iite¬
gra crederet: et non tam illis quod conferebat. qm̃ ip̃i xp̃o se eadem
conferre gauderet. Ip̃is quidem fenerabatur cibum: et oculis suspi¬
ciebat celum. Ip̃is alimenta prebebat: et xp̃m cum fiducia inuocabat.
Ulnas cendebat in dando: mercedẽ ꝓcul dubio expectans ex alto. Nã
tantũ referre. Norunt ħ atq senserunt: om̃s pene quatuor celi pla¬
ge. Quod enĩ monast̾ium non eiꝰ penetrauit elemosina: Aut quis
clericorũ non eiꝰ substantia refocillatus ẽ: Quis ꝑegrinus ñ eius
hospitio susceptꝰ est: Aut quib aduenis ñ suum impendit obsequi¬
um: Quos curiosissime om̃ib locis ꝑquirens: dampnũ suum puta¬
bat. si quisqͣm debilis aut esuriens. beneficio sustentaret᷑ alterius.
Ardentissima quiꝑpe fide. toto saluatori anino coniunctus: reddebat

Expanded text:
advenas ita se sollicitum exhibebat, ut vere Christum esse in ipsis fide inteadvenas ita se sollicitum exhibebat, ut vere Christum esse in ipsis fide integra crederet, et non tam illis quod conferebat, quam ipsi Christo se eadem conferre gauderet. Ipsis quidem fenerabat cibum, et oculis suspiciebat coelum; ipsis alimenta praebebat, et Christum cum fiducia invocabat; ulnas tendebat in dando, mercedem procul dubio exspectans ex alto: nam non est referre, norunt haec atque senserunt omnes pene quatuor coeli plagae. Quod enim monasterium non ejus penetravit eleemosyna? aut quis clericorum non ejus substantia refocillatus est? quis peregrinus non ejus est receptus hospitio? aut quibus advenis non suum impendit obsequium? Quos curiosissime omnibus locis perquirens, damnum suum putabat, si quisquam debilis aut esuriens beneficio sustentaretur alterius: ardentissima quippe fide toto Salvatori animo conjunctus, reddebat
Abbreviated transcription (Latin):
bona a se facta diuino muneri ascribebat. Odientes etiam ad pacẽ
inuitans. discordes ad concordiam reuocabat: consilium ⁊ opus su¬
tabat. Pedes eiꝰ semꝑ directi. ad eungłizandũ pacem. ad eunͣ głizandũ
bona: sub specie honesta animo benigno incedebat. Ac sicut fidelis
seruus et prudens quem constituit dñs suꝑ familiam suam ut
det illis cibum in temꝑe necessario: sic ppłm sibi cõmissũ om̃imo¬
dis sp̃uali festinabat reficere cibo ⁊ clementer docens. optime instru¬
ens: a consuetudine peccandi tota om̃s uirtute retrahere nirens.
Erat preterea sp̃u feruens. sollicitudine impiger. Morib clarus:
oꝑib ornatus: om̃iq suauitate conspicuus. In oratione assiduus:
in ieiuniis strenuus ⁊ in elemosinis largus: atq ita inter diuites
et pauꝑes medius. ut pauꝑes eum quasi patrem: diuites quasi
honorabat: qnͣto uiuere sanctius didicerat. Erga egenos quoq et

Expanded text:
bona a se facta divino muneri ascribebat. Odientes etiam ad pacem bona a se facta divino muneri ascribebat. Odientes etiam ad pacem invitans, discordes ad concordiam revocabat; consilium et opus sutabat. Pedes ejus semper directi ad evangelizandum pacem, ad evangelizandum bona, sub specie honesta animo benigno incedebat. Ac sicut fidelis servus et prudens quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore necessario, sic populum sibi commissum omnimodis festinabat spiritali reficere cibo; clementer docens, optime instruens, a consuetudine peccandi tota omnes virtute retrahere nitens. Erat praeterea spiritu fervens, sollicitudine impiger, moribus clarus, operibus ornatus, omnique suavitate conspicuus: in oratione assiduus, in jejuniis strenuus, in eleemosynis largus, atque ita inter divites et pauperes medius, ut pauperes eum quasi patrem, divites quasi honorabat, quanto vivere sanctius didicerat. Erga egenos quoque et
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã nr̃am ꝑtinentes ꝑ deuia queq ⁊ asꝑa fugientes inde¬
ticienti caritate consectemur ut ad grege reportent᷑ lici in
sequendo ueprib ẽscindamur. crebris spinarũ aculeis cruentem̃
Qd q prudentiã urãm latere ñ ignoro. nescio utrũ patientiã ue¬
strã ł negligentiã quantũ fas est ex baritatis affectu rep̃bendo.
qd̾ contra instituta maioꝵ qͦsdã fr̃s semel a uob̾ ad custodiã anima¬
rũ dimissos apud uos decinetis. In qͥb ur̃am ⁊ illoꝵ famã lediꝑ.¬
mittitis ⁊ morbis ouiu illis cõmissaꝵ nullã medicinȩ curam

Expanded text:
custodiam nostram pertinentes, per devia quaeque et aspera fugientes, indecustodiam nostram pertinentes, per devia quaeque et aspera fugientes, indeficienti charitate consectemur, ut ad gregem reportentur: licet in sequendo vepribus conscindamur , crebris spinarum aculeis cruentemur? Quod quia prudentiam vestram latere non ignoro, nescio utrum patientiam vestram vel negligentiam, quantum fas est ex charitatis affectu, reprehendo, quod contra instituta majorum quosdam fratres semel a nobis ad custodiam animarum dimissos apud vos detinetis, in quibus nostram et illorum famam laedi permittitis, et morbis ovium illis commissarum nullam me
Abbreviated transcription (Latin):
sonꝰ pastor pastoris nom̃ habe nos uolut. ⁊ officiui pasto¬
nale exereere pcepit errabundis ⁊ languidis oruib ẽgruã me¬
dicinã ꝓuidere nos conuenit. ut nec ĩportuna instandia ali¬
qua pfocemꝰ nẽ blandiente nob desi dia nr̃a negligent aliqua
p parturienti eecłe debitũ ministeriũ ꝑsoluamꝰ. Licet enĩ
maplexiis speciose rachel intendat labor militiȩ nr̃e. spe tam̃
plis numcrosioris amplexꝰ liȩ nob est eolerandus. ꝙ eũ illa pl
uidet ia plus fructificat ⁊ cũ illi uisio sua sit iocundissima
huꝰ actio multis eit necessaria. et ut euide ntiꝰ dicã cũ in illa
pene sit dilectio di in hac manifesta est etiã dilectio ꝑx imi
Qiiꝰ ailectionis sequacib suis infinuandȩ formã ꝑtulit me¬
diator drihominũ. qͥ non solũ ꝓ nob de secreto suo ad publicũ
demũ mora crucis addixit. Quid: qui d hoc facto sũmꝰ pa¬
stor nob insinuat. nͥ ut nos dicti pastores oueserroneas ad

Expanded text:
s Pastor pastoris nomen habere nos voluit, et officium pastorale exercere praecepit, errabundis et languidis ovibus congruam medicinam providere nos convenit, ut nec importuna instantia aliquam praefocemus, nec blandiente nobis desidia nostra negligenter aliquam mus, quominus parturienti Ecclesiae debitum ministerium persolvamus. Licet enim in amplexus speciosae Rachel intendat labor militiae nostrae, spe tamen prolis numerosioris, amplexus Liae nobis est tolerandus : quia, cum illa plus videat, ista plus fructificat: et cum illi visio sua sit jucundissima, hujus actio multis est necessaria: et, ut evidentius dicam, cum in illa pene sola sit dilectio Dei, in hac manifesta est etiam dilectio proximi. Cujus dilectionis sequacibus suis insinuandae formam protulit Mediator Dei et hominum, qui non solum pro nobis de secreto suo ad publicum demum morti crucis addixit. Quid hoc facto summus Pastor nobis insinuat, nisi ut nos dicti pastores oves erroneas ad
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe: copiosam molẽ argenti ⁊ auri ip̃a prebuit dicens. Hic beatis.¬
simus multoꝵ scõrum fabricauit sepulchra: et ego ut dignum
est fabricabo eius menoriam. Factumqꝵ ita. Et cum stabilita fu¬
isset in locum cumuli ÷ tanta deinceps copia auri gẽmarum q¬
in fibulis ac diuersis specieb a pocentib eodem loco collata est:¬

Expanded text:
opere copiosam molem argenti et auri ipsa praebuit, dicens: Hic beatisopere copiosam molem argenti et auri ipsa praebuit, dicens: Hic beatissimus multorum sanctorum fabricavit sepulcra, et ego, ut dignum est, si quivero, fabricabo ejus memoriam. Factumque est ita, et cum stabilita in locum tumuli fuisset, tanta deinceps copia auri vel gemmarum in fibulis ac diversis speciebus a potentibus eodem loco collata est
Abbreviated transcription (Latin):
nis uice cum magna apparens comminatione: eadem que pͥus
mandouierat ingeminando subiunxit. Cumq nec sic qmcqm
regie auderet indicare: emissa subito corpori febre. cepit uebe¬
menter angi. Quem cum regina egrotantẽ iusitaret: causam
egintudinis seis citare stuclint. Tunc eger oportumitate inuentao
secreta andis deterit⁊ mandata regine indicauit: att omnẽ teno¬
rem ei iusionis exposuit. Nec mora & post rerũ narrationẽ disce¬
dente extimplo febre: sanitatẽ pristinã recepit. Regina uͦ non
ambigua de confessoris admonitione. om̃ia a se confestim orna¬
menta reiecit: nec preter brachiles aureos. suꝑ se quicqͣm or namen¬
torum reseruauit. Om̃ia itaq in elemosinis disꝑtiens: potiora q̃ q
in crucis oꝑe aptat. Quam nimirũ eleganter ꝑficiens: ad caput
fice fabricare: quã suꝑ confessoris menbra deponere deberet. In qͦ

Expanded text:
nus vice cum magna apparens comminatione, eadem quae prius nus vice cum magna apparens comminatione, eadem quae prius mandaverat ingeminando, subjunxit, cumque nec si quidquam reginae auderet indicare, emissa subito corpori febre coepit vehementer angi; quem cum regina aegrotantem visitaret, causas aegritudinis sciscitari studuit. Tunc aeger opportunitate inventa, secreta cordis detexit, mandata reginae indicavit, atque omnem ei tenorem visionis exposuit. Nec mora, et post rerum narrationem discedente extemplo febre, sanitatem pristinam recepit. Regina vero non ambigua de confessoris admonitione, omnia a se confestim ornamenta rejecit, nec praeter brachiales aureos super se quidquam ornamentorum reservavit. Omnia itaque in eleemosynis dispertiens, potiora quaeque in crucis opere aptavit; quam nimirum eleganter perficiens ad caput fice fabricare, quam supra confessoris membra deponere deberet: in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nam ubi pauxillum habuerat antea. usq ad os tunc uino exun¬
dante repletam. Ex quo facto ui admirationẽ conuersus: facile
potuit aduertere qͣnͣtum benedictio ualeret. quã eligius sc̃s ettã
ꝑ eniginata etiam ꝓmeret. Illud etiam anuectendũ credidi: qͦd¬
nuperrime post obitum apparuit uir beatus in uisione noctis
cuidam ꝑsone in aula regis habitanti. Cui in habitu prefulgi¬
do assistens. ꝓrecepit ut sine aliquo cunctamine adiens reginã
baltildem. cõmonere eam deberet. qd̃ insignia gẽmarũq ornam̃¬
ta. quib adhuc in cultu utebatur: ob xp̃i iam reuerentiam depone¬
re non grauaretur. Quod cũ is cui uissum fu̾at negligenter si¬
lendo preterisset : apparuisset nichilominꝰ ⁊ nocte scdã: atq eadẽ
que pridie eidem serie cõmonuit. S cum nec tunc presumpsis¬
set quidẽ ex usione regine quicqͣm indicare : tercia nichil oni¬

Expanded text:
nam ubi pauxillum habuerat antea, usque ad os tunc vino exunnam ubi pauxillum habuerat antea, usque ad os tunc vino exundante repletam: ex quo facto in admiratione conversus, facile potuit advertere quantum benedictio valeret quam Eligius sanctus per aenigmata etiam promeret. nuperrime post obitum suum apparuit vir beatus in visione noctis cuidam personae in aula regis habitanti, cui in habitu praefulgido assistens praecepit, ut sine aliquo cunctamine adiens reginam Bathildem, commonere eam deberet, quo insignia auri gemmarumque ornamenta, quibus adhuc in cultu utebatur, ob Christi jam reverentiam deponere non gravaretur. Quod cum is cui jussum erat negligenter silendo praeteriisset, apparuit nihilominus et nocte secunda, atque eadem quae pridie eadem serie commonuit: sed cum nec tunc quidem praesumpsisset ex visione reginae quidquam indicare, tertia nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
in uisione nocturna apparens. cepit ab eo inquirere quemadmodĩ
ip̃e degeret: quo ue presidio eo aleretur in tempore. At ille sup¬
plices manus indaganti pretendens: bene inquit dñe hactenu
orationib tuis consisto. Et putans eum uisibiliter secum locͥ. atu
ex hoc amplius aliquid presumens: ait. Est mͥ modicũ falerni n
uase ex ea quã ꝑ te dñs dedit uinea. si uibes dñe mi ꝓbemꝰ ex ho
Cumq ei calicem uisus eẽt afferre ⁊ porrecta mox uir sc̃s manu b¬
nedixit ilico poculum: iussitq statim eodem refundere in eo quo
exemptũ fuerat uasculum. Quod cum fc̃m fuisset: confestim et
uisio dicto citius ablata est. Exꝑgefactus aũ pbr. consternatus qo
demum: surrexit diluculo. Et ex insione sollicitus. intrount
mox cubiculum: ubi pridie reliquerat bachi pusillum. Cumq
uascula sua singłatim sollicite consideraret: repperit fortuitu tõ¬

Expanded text:
in visione nocturna apparens, coepit ab eo inquirere quemadmodum in visione nocturna apparens, coepit ab eo inquirere quemadmodum isdem degeret, quove praesidio eo aleretur in tempore; at ille supplices manus indaganti praetendens; Bene, inquit, hactenus orationibus tuis consisto. Et putans eum visibiliter secum loqui, atque ex hoc amplius aliquid praesumens, ait: Est mihi modicum falerni in vase ex ea quam per te Dominus dedit vinea, si jubes, domine mi, probemus ex hoc: cumque ei calicem visus esset offerre porrecto mox vir sanctus manu benedixit illico poculum, jussitque statim eumdem refundere in eo quo exemptum fuerat, vasculo; quod cum factum fuisset, confestim et visio dicto citius ablata est. Expergefactus autem presbyter, consternatusque demum surrexit diluculo, et ex visione sollicitus introivit mox cubiculum ubi parum pridie reliquerat bacchi: cumque vascula sua sigillatim sollicite consideraret, reperit fortuitu tun
Abbreviated transcription (Latin):
riter eos ꝑgere hortans: ip̃e pr ꝓclitore prior cunctis accedit. Cũe
ailigenter scrutati fuissent locum: statim ut uir beatus inclica¬
uerat reppererunt ⁊ furcum. Mox autẽ accersito di acono. Aurissi¬
mis eum uerbis increpauerunt: non tam̃ acerbiter uerberibus
uindica uerunt: quia e hoc idem a sc̃õ ęligio in mandatis acce
perunt. Ex quo facto ceperunt om̃s scm̃ antistitem ex ip̃o die
obitus magnoꝑe ꝑtimescere: ac uenerationẽ ei debitam de cie in
Idiem iugiter exhibere.
rectus nomine dulciolenus: in loco quodã non longe ab ur¬
be parisiaca cõmanens: quẽ beatus antistes eligius clũ suꝑstes
in corpore eẽt. cum se oportunitas prebuisset frequenter uisitar
consueuerat: ei ꝙ magnã consolationẽ in quibcumq indiguis¬
set prãre solitus erat. Postqͣm gͦ uir beatus de mundo mignuis
triginta fere aut nec amplius fluxerant dies : cum subito eiden

Expanded text:
riter eos pergere ortans, ipse pro proditore prior cunctis accedit. Cumque riter eos pergere ortans, ipse pro proditore prior cunctis accedit. Cumque diligenter scrutati fuissent locum, statim, ut vir beatus indicaverat, reppererunt et furtum. Mox autem, accersito diacono, durissimis eum verbis increpaverunt, non tamen acerviter verberibus vindicarunt, quia et hoc idem a sancto Eligio in mandatis accperunt. Ex quo facto coeperunt omnes sanctum antistitem ex ipso die obitus ejus magnopere pertimescere, ac venerationem ei debitam de die in diem jugiter exhibere. rectus, nomine Dulciolenus, in loco quodam non longe ab urbe Parisiaca commanens, quem beatus Eligius dum superstes in corpore esset, cum se opportunitas praebuisset, frequenter visitare consueverat, eique magnam consolationem in quibuscunque indiguisset, parare solitus erat. Postquam ergo vir beatus de mundo migravit, tringinta fere aut nec amplius fluxerant dies, cum subito eidem
Abbreviated transcription (Latin):
cstri a rpuis euis delatum ẽẽt ad sepuilturam. remair¬
sut forcuitsi in loco quo iacuerat rachina capesia⁊ ee
epis copio ualde optima. que nimirũ inbeleso Ene¬
rat pridie iusorica feretro. Quara lico euritis cliscedent.¬
bus didio sius quidã ufo nomine. suenus quoeꝵ natione
cusiditatis st imulis exagitatus elaneule rapuit eiaitor
in letura sib imet sub stramine abscordie.Igitur ere porie
ex ladietralito sepulture: cum mimistoi exec uiatũ redlise
emores ablata reagnouissent: uehementer mor conseurrences¬
sonuast re abidem indiuersa ꝑquitere. Eumce diu discurcenteᷤ
enstaten sominq tempus aduenisset ⁊ cunetis alto sopore er more
spariconob argiunq ut solebat ulando compellans alloe nuoci¬
dicat quo inloc fuitũ ce laretur abscondditum. Cirmqr lure die cras¬
tinia terris eẽt iam redclita: adhibitis secum duob creditis fratͥo.
orclinem uisionis eisdem exposuit. Deinde ad locũ designatum pa¬

Expanded text:
cum corpus eius delatum esset ad sepulturam, remansit fortuitu in loco quo iacuerat rachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in beselio fuerat pridie subposita feretro; quam ilico, cunctis discedentibus, diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus, clancule rapuit atque in lectum sibimet sub stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito sepulturae, cum ministri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere; cumque diu discurrentes instaret somnique tempus advenisset, cunctis alto sopore quiescenSparvo nomine, eumque ut solebat blando conpellans alloquio, indicat, quo in loco furtum celaretur absconditum. Cum ergo lux die crastina terris esset iam reddita, adhibitis secum praedictus Sparvus duobus creditis fratribus ordinem visionis eisdem exponit. Dein de ad locum designatum pa
Abbreviated transcription (Latin):
quam de trib pontificib:
De quib primus exiens
de finib suis: post exiliũ
est regressus et martyrio
consummatus. Scd̃s an¬
tequari pr̃iam ingressus
exilium est ꝑpessus: et tan¬
dem in sua sede locatus.
ibidem etiam est mortiis
et sepultus. Tertius uero
intͦ̾nizatus in pace. exulans
sine pace temporis:. in exi¬
lio quesuut pacem pectoris
et inuenit. et abhac tͣn¬
siuit ad pacem eternita¬
tis. Est ergo in omnib
trib multa conforrrutas:
et inter se discreta diu̾si¬
tas. De quib licet aliguid
ratione subnycum quid
significet cogitare: et

Expanded text:
quam de tribus pontificibus? de quibus primus exiens de finibus suis post exsilium est regressus et martyrio consummatus. Secundus antequam patriam ingressus exsilium est perpessus, et tandem in sua sede locatus, ibidem etiam est mortuus et sepultus. Tertius vero inthronizatus in pace exsulans sine pace temporis, in exsilio quaesivit pacem pectoris et invenit, et ab hac transivit ad pacem aeternitatis. Est ergo in omnibus tribus multa conformitas, et inter se discreta diversitas, de quibus licet aliquid ratione subnixum quid significet, cogitare et
Abbreviated transcription (Latin):
di curiose inquilitionis
examinis discussione pre¬
missis plenariam certitu¬
dinem obtinentes. ip̃m
de cõmuni fratrum nr̃oꝵ
et prelatoꝵ omniũ tunc
apud secdem apłicam ex¬
istentium consilio et assẽ¬

Expanded text:
is inquisitionis examinis discussione præmissâ, plenariam certitudinem obtinentes, ipsum de communi Fratrum nostrorum, & Prælatorum omnium tunc apud Sedem Apostolicam existentium consilio, & assen
Abbreviated transcription (Latin):
in pectore: postrriodum luc¬
culencius prodibat in mes¬
ĩe. Erat enim quasi quedam
lucerna sub modio posita:

Expanded text:
in pectore, postmodum luculentius prodibat in messe. Erat enim quasi quaedam lucerna sub modio posita:
Abbreviated transcription (Latin):
bili cirtumseptus in abscõ¬
dito faciei dñi a conturba¬
tione hominum uelitti in
tabernaculo dñi conquie¬
uit. S ex hac quiete intune
dulcedinis elegit dñs cuo¬
care famulum suur: ad

Expanded text:
t in abscondito faciei Domini a conturbatione hominum veluti in tabernaculo Domini conquievit. Sed ex hac quiete intimum dulcedinis elegit Dominus evocare famulum suum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Istecegulus pot figurare aliquem
gentis iudaice sanccum doccoiem
quitandem post plenam eccliegen¬
tium conu̾sionem. ad quam dñs
auideis expiisus ꝑ dicipulos tran

Expanded text:
Iste regulus potest figurare aliquem gentis Judaicae doctorem, qui tandem post plenam Ecclesiae gentium conversionem ad quam Dominus a Judaeis expulsus per discipulos tran