comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rorsus fieri potest. ut aliqͥ habeãt¬
u̾um baptismum et ñ habeãt u̾ã
tidem sunt fĩ potest ut u̾um habeãt
enuangelium qͥd ñ recte intelligendo
falsi auquid credant de dõ. Numquid
ꝓpt̾ ip̃am fidei falsitatẽ etiã enuange¬
lium quod uͥum apud eos inuenitur
detestandum aut emendandum puta¬
bumis. Hec illos corinthios arbitror
quos in suismata dissiluisse redarguit.
fidemu̾am habuisse ineo quod dicebãt
ego sum pauli. Hot enun falsum erat
Uerumptamen baptismmum habebant
ex tinꝰ ueritate ut istam corrig̾et falsi¬
datem ab eo ip̃o audiunt. Numquid
paulus ꝓ nob̾ crutifixꝰ. ẽ. aut ĩ nomĩe
pauli baptrrati estis. Erant illit etiam
qui mortuos resurg̾e ñ iredebant. Et
in eo utiq q ñ u̾am̃ tenebant. atq ha¬
bebant fidem. Exeo tam̃ qͦd u̾ũ habe¬
bant qm̃ credebant xp̃m resurrexise
in quo fuerant baptrtati. dat oꝑam
apłs. etiam illud turare in qͦ eis fides sana
non erat ditens. Si mortui ñ resurgunt.

Expanded text:
rorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptrrabant auepta potestate a dño
sibitenint dominꝰ baptizandi potestatẽ
serins miist̾ium deit. Dic̃ se sernus bap¬
tizare: rectedit̃ ⁊ siuuit apłs dicit. Baptizaui
ant̃ et stephane domum s tamqͣmminist̾.
deo si sit et malus et contingat illi hab̾e
mimist̾ium ⁊ si eũ homines ñ norũt ⁊ ds̃
eũ nouit. ꝑmittat deus baptitari ꝑ eũ. qr
sibitenuit potestatẽ. Ut siue baptizaret¬
in minist̾io seruus bonus. siue baptra¬
ret in minist̾io seruus malus. ñ suret se
ille qui baptitaret᷑ baptizari. nͥ ab illo
qui sibi tenuit baptizandi potestatẽ.
carent ñ se. Uidete bouem magnifi¬
cantẽ dñm suum. quia agnouit bos pꝰ¬
sessorem suum. Attendite houem timẽ¬
tem ne deserat᷑ possessor bouis. ⁊ ĩ bouẽ
p̃sumat᷑ Quomodo expauestit eos qui
lus ꝓ uobis trucifixus. t̃ aut in nomine
paiu baptrrati estis: Quoddedi ñ ego
dedi. Gratis accepistis columba de celo
descendit E go inquit plantam apol¬

Expanded text:
ta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autein ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. caverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos quilus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. « Ego, » inquit, « plantavi, Apol
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Iõ filii quia remissis peicatis nas¬
cimim. s ꝑtuiꝰ nom̃ remittunt᷑ pet¬
cata. Numquid augͦtini: gͦ net per
nomen donati. Uideris quis augͥtinꝰ:
Aut quis donatꝰ: Net ꝑ nomen pauli nec ꝑ
nomen petͥ. Nam diuidentib sibi eccłiã &
partes fat̾e de uuitate conantib part᷑ienᷤ
paruiuos mat̾ caritas in apło. exponit
uise̾a sua. Constͥendit quodãm u̾b̾ ub̃a
sua. Plorat filios quos indet efferri. Re¬
uocat ad unum nomen eos qui multa
nomina sibi fat̾e uolebant. Repellit
ab amore suo ut xp̃c amet᷑ et dit̃. Nũqͥ
paulus ꝓ uob̃ trutifixꝰ. ẽ. aut in noĩe
pauli baptrrati estisꝰ. Quiddũ: Nolo¬

Expanded text:
li, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ł instisemim aliquando tenebre: inquit.
N unt aut̃ lux s in dño Quod nemo potest
in paulo nemo in petro. nemo in petro.
dũo. Iõ bene paulus utuit̾ se ꝯtempnens
illum tommendans. Numquid paulus¬
inquid ꝓ nob̃ trutifixꝰ. c̃ aut in nomine pan¬
li baptrtati estis: Nongͦ in me. s metum Nõ

Expanded text:
istis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulusinquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? Non ergo in me, sed mecum
Abbreviated transcription (Latin):
Sustipiant montes patem popło Ditunt
quid̾. Iiitatores m̃i estote sit̃ et ego xp̃i
sit. Dicant etiam. Numquid paulus ꝓ nob̾
crucifixꝰ. ẽ aut in nomine pauli baptizaties
tis. sustipiant ita patem populo dei .i. pauꝑ
ib dĩ. Non illiss cum ilł regnare tupientes
Illi quoq ñ dicant ego sum pauli. ego apol¬
lo autẽ. ego u̾o tephe. s omues duant Ego
sum xp̃i. Hec .ẽ iustitia ñ ancepon̾e sernoᷤᷤ
domino ned equare Ita leuare otculos ĩ mõteᷤ
unͣ ueniet auxilium ilł ut tam̃ auxilium
suum ñ sꝑent a montib s a dño qͥ fẽc celũ
Sinonquippe antea uotabat᷑. Hoc añ¬
ei nomen ut petrus apellaretur a domino
impositum ẽ Et hoc in ea figura ut signifi¬
caret eccłiam. Qma enim xp̃c petra. petrꝰ po¬
pulus xp̃ianꝰ. Petra enim printipale nom̃
.ẽ. Ieo petrꝰ a petra nũ petra a petro: Quomͦ¬
es gͦ inquit petrꝰ et suꝑ hant petͣm edifi¬
hant petram. quam tognouisti dicens.

Expanded text:
Suscipiant montes pacem populo. Dicant Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Chrisit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum siei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et hoc in ea figura, ut significaret Ecclesiam. Quia enim Christus petra, Petrus populus christianus. Petra enim principale nomen est. Ideo Petrus a petra, non petra a Petro: quomes ergo, in quit, Petrus: et super hanc pethanc petram, quam cognovisti dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
lium egouos genui. Itaq sustitantes sem̃
siñ iste sensus uigilat et in his u̾sib Cñ
enim dauid dic̾et a domib eburneis. dix̃
de regalib amplis. pultris. lenib qualia
sunt corda sĩorum subiet᷑. Ex quib delet¬
tau̾unt te filie regum in honore tuo. fi¬
n̾unt frat suo. Ip̃os ideo quos sustitaue¬
rat fratͥ suo. Paulus cumuid̾et currere ad
nomen suum extlammauit. Numquid
lex: et habeat natꝰ nomen defuncti. De¬
functo nascat᷑ ⁊ defuntti nomine appellat᷑.
Ad hot legitimum paulus uolentes ap¬
pellari. ex nomine suo reuotat. Numqͥd
aspitite. Numquid paulus ꝓ nob̾ trunfixꝰ . ẽ.
Et quid g: Quando illos gen̾asti. quid si nom̃
honore tuo. Tenete seruate in honore tuo.
illius głam querere Extellentes quippe
in eccłia pati debent ingilanti intenti¬
one consulere. Ne ꝓpt̾ suos honores suꝑ¬
be agendo susmata fatiant unitatis
compage disrupta Colles añ ita eos imi¬
tando et obediendo subsequant᷑. ut eis

Expanded text:
lium, ego vos genui . Itaque suscitantes semen si non iste sensus vigilat et in his versibus. Cum enim diceret, a domibus eburneis, dixit de regalibus, amplis, pulchris, lenibus, qualia sunt corda sanctorum: subjecit, Ex quibus te delectaverunt filiae regum, in honore tuo. Fiverunt fratri suo. Ideo ipsos quos suscitaverat fratri suo Paulus, cum videret currere ad nomen suum, exclamavit: Numquid Lex? Et habeat natus nomen defuncti. Defuncto nascatur, defuncti nomine appelletur. Servat hoc legitimum Paulus: volentes appellari ex nomine suo, revocat: Numquid aspicite, Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? Et quid ergo? Quando illos generasti, quid si nomenhonore tuo. Tenete, servate, in honore tuo. illius gloriam quaerere. Intelligite ein Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ⁊ ostium sit et pastor. Ostium pandẽdo
se Pastor intrando ꝑ se. Et quid̾ fr̃s mei qͦd
pastor. ẽ. ded̾ et membrissius. Nam ⁊ petrꝰ
pastor⁊ paulus pastor ⁊ cet̾i apłi pastores.
⁊ boni ep̃i pastores. Ostium uͦ: nemo nr̃um
se dit̃. Hoc sibi ip̃e ꝓprie tenint qua int̾rẽt oueᷤ.
Deniq paulus apłt bom pastoris implebat of¬
fiuum. quando xp̃m predicabat. qr ꝑ ostiũ
intrabat. At uͥoues indisciplinate ceꝑũt
faĩe stisinata.⁊ alia ostia sibi pon̾e ñ qua m¬
trarent ut cong̾garent᷑. s qua errarent ut
duid̾ent᷑. Dicentes alii ego sum pauli. ego
alii cephe ali ego apollo. alii ego xp̃i expa¬
uestens ad eos qui dix̾unt ego sum pauli
tamquam tlamans ad oues. Miscre qua
itil: ñ sũ ostiũ. Numquid paulus inquit

Expanded text:
 ostium sit, et pastor: ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
eillis qui odunt unitatem ⁊ partes sibi
faciunt in hominib. Audiant illum
quiuolebat eos fat̾e unum in uno ad unum.
Audiant illum dicentem nolite fac̾e multoᷤᷤ¬
uos. Ego plantaui apollo rigauit. Deus aũ ĩcre¬
mentum deqł. Neq qui plantat aliquid. ẽ neq qͥ
Nems astendit in telum uͥ qui de celo desceudit
Eits uolumus ẽẽ. tui. Dicebant paulo. Et ille.
Holo sitis pauli. s euis estote cuius ẽ. nob̾tũ¬

Expanded text:
illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vob
Abbreviated transcription (Latin):
de quib dictũ. ẽ Sedebitis suꝑ duodecĩ
sedes iudicantes duodetm tͥb ĩsrł̃ Predi¬
cau̾unt u̾bum u̾itatis et genueruñt eccłaᷤᷤ
ñ sibis illi. Ad hoc satramentum ꝑtinet
quod siͥptũ . ẽ. in lege. si mortuus fuerit
ñ sibi s fratͥ suo. Dix̃ xp̃t. Dic fratb m̃is.
Dit̃ in psalmo. Narrato nomentuũ fratͥb
meis. Mortuus. o̾ xp̃c et resurrex̃. astendit &
absentauit se corpore. Susce ꝑunt uxorẽ eiꝰ¬

Expanded text:
quibus dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Praedicaverunt verbum veritatis, et genuerunt Ecclesias, non sibi, sed illi. Ad hoc sacramentum pertinet quod scriptum est in Lege: Si mortuus fuerit non sibi, sed fratri suo. Dixit Christus, Dic fratribus meis . Dixit in psalmo, Narrabo nomen tuum fratribus meis . Mortuus est Christus, resurrexit, ascendit, absentavit se corpore: susceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
apłos sibi duserunt. et in stismata ierñt qui
dicebant. Egosum pauli. ago aut̃ apollo. ego¬
tempneret Numquid paulus ꝓ nob̾ truti¬
baptrtatiestis: Uide bonum montem q̃rentẽ
głiam ñ sibi s a quo montes illuminant᷑
Nolebat de se p̃sumi s de illo quo et se ipse
p̃sumpserat Quisquis ergo ita se comm̃¬
dare uoluerit populus ut si forte contig̾it
ei aliquis tumultus frangat post se popłoᷤᷤ
⁊ cdiuidat eccłiam catholicam ꝓpt̾ se nõ est
de illis montib quos illuminat altissimus.
S quis est iste contenebratꝰ a se. ñ illuminatꝰ

Expanded text:
serunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, egotemneret: Numquid Paulus pro vobis crucibaptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non illuminatus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi eleg̃ deus. ut confundat fortia &
ignobilia mundi. et contemptibilia el eg̃
deus ⁊ ea q̃ ñ sunt tamquam sint. ut q̃ sũt
euatuet ut ñ głietur coram dõ omnis caro
hicc̾te ꝯtͣ humanam naturam suꝑbiã
satis clara. ẽ. apłi intentione. in homꝑne
quisq glorietur. at ꝑ hoc nec inse ip̃o. De¬
niq eum dixiss ut non głietur om̃is caro¬
toram deo. ut ostend̾et in quo debeat hõ

Expanded text:
legit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam sint, ut quae sunt evacuet; ut non glorietur coram Deo omnis caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. Denique cum dixisset, ut non glorietur cora
Abbreviated transcription (Latin):
Illuminans tu mirabilit̾ a montib et̾nis.
magnifue cum ponde dictum. ẽ. tu: ne pu¬
det ẽum aliquis qͦd eum montes illuminẽt
Muiti enim putantes qͦd ab ip̃is montibuᷤᷤ
illumnarent᷑ fec̾unt sibi partes de mon¬
tib. Et ip̃i montes tontid̾unt et ip̃i ꝯfra¬
cti sunt. Nescio qui sibi fec̾unt donatum.
Nestioqui sibi fei̾unt maximianum. Nes¬
tioqui sibi fec̾unt illum et illũ. Quare
cum putant salutem suam in hominib
.c̾e. ñ in deo. O homo uenit ad te lux per
montes. s deus te illuminat. ñ mons. Il¬
luminans tu inquit Ti. ñ montes. Illu¬
imans a montib quidem et̾nis: sed tu
illuminans. Ergo fratres dictum. ẽ. ad ħ
ne quisquam ur̃m uelit spẽ suam pon̾e
in hommne Tam dui. ẽ aliquid hõ qͣm diu
illi heret a quo factꝰ. ẽ hõ. Nam recedens ab
illo: nubͣ. ẽ. homo. Et tum heret illi: tu
su atripe consilium ꝑ hominem ut illũ
ꝯsid̾ esqui uluminat hominẽ. Et enm
et tu potes auedd̾e ad illum qui tͥ ꝑ hõiẽ

Expanded text:
nans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aeternis; sed, tu illune quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
rum. actende omnib medullis sisom̃ibꝰ
ossis clamantem. domine quis simił tͥ:
ut serurus sine ulla inuiria montium
dicas. Auxilium merm a dño qui fet̃ te¬
lũ ⁊ t̾ram. Non solũ tc̃ tͥ ñ succensebunt.
montes s tc̃ amabunt. Tunt mag̃ pane¬
bunt si in ip̃is spem tuam posueris ⁊ ꝯtͥs¬

Expanded text:
rum, attende omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris,
Abbreviated transcription (Latin):
estis. Quid ss e̾. apollo: Quid aũ paulus: Mi¬
nistri ꝑ quos rredidistis. Et unicuiq suut
dominus dedit. Ego plantaui appollo ri¬
ganit dens aut̃ intrementum dedit. Itaq
neq qui plantat est aliquid neq qͥ rigat
s qui intrementumndat deus. Uidetis¬
homo et exartetur deussolus. quandoqͥdẽ
in eis quiplantantur ⁊ rigant᷑ nec ip̃m
plantatorem ⁊ rigatorem dũ. ẽe. aliquid.
s qui intrem̃tũ dat d̾s: Quamuis et hoc
ip̃m ꝙ. ille plantat hurigat ñ ip̃is s dño
tribuat dicens. Unitmq situt dominꝰ ded.
Ego plantam apollo rigauit. Hin gͦ in ead̾
intentione ꝑsistens: ad hot ueiit uͭdic̾et
Itaq nemo gloriet᷑ in homine. Iam enu
dixat qͥ gliat᷑ in dño głiet᷑. Post ħ ⁊ alia

Expanded text:
entes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Non neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtishomo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Post
Abbreviated transcription (Latin):
duunitatẽ mortalib immortalitatẽ pet¬
catorib iustificationẽ. abiectis głifica-¬
tionem. Quncquid ꝓmisit: indignis ꝓ¬
misit. Ut ñ quasi oꝑib m̾ces ꝓmitt̾etur.
s gr̃a nomine suo gratis daretur.

Expanded text:
nitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur.
Abbreviated transcription (Latin):
deul quise nr̃m debitorẽ s on enĩ aliqͥ.
A nob̃ eapiendo s tanta nob̾ ꝓmittendo. Pa-¬
rum erat ꝓmissio etiam scripto se ten̾i uo¬
luit. ueluti faciens nob̃tum tirographũ
ꝓmissorum suorum Ut tum ea q̃ ꝓmisit
misit salutẽ et̾nam ⁊ beatam uitã ĩ angłiᷤ
sine fine ⁊ ħeditatẽ inmarte ssibilẽ. Głam
sempit̾nã dulcedinẽ uultꝰ sui domum scĩ¬
fuationis sue in teł ex resurrectione
a mortius. Nulh deinceps moriẽdi metꝰ.
ħ t̾ ꝓmissum enus tamquam finale
quo decurrit nr̃a omnis intentio. Qo
cum uen̾imus nich aliud requiramꝰ.¬
aliud quod erit in fine quo ordine ueni

Expanded text:
Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit misit salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramuillud quod erit
Abbreviated transcription (Latin):
tuit aut̃ iħe xp̃c si uellet dare potestatẽ
Alitui seruo suo ut daret baptisium suũ
tamquam uite sua. Transferret a se bap¬
trandi potestatẽ et constitueret in aliqͦ
seruo suo. Et tan quam iuim daret bap-¬
dismo translato inseruũ. quantam iim
haberet baptisimis datꝰ a dño. Hoc noluit.
deo ut meo eẽt spes baptizatorum a qͦ se
baptitatos agnosc̾ent. Noluit gͦ suũ pon̾e.
spem in seruo. Iõq clamabat apłs. c̃ uid̾et
Nhominesuolentes pon̾e spem in sȩ ipso.
Lumquid paulus ꝓ uob̃ trurifixꝰ .e̾. aut in
nomine pͥauli baptirati estis. Baptizaũ
gͦ paulus tamquam minist̾. ñ tamꝙͣ. ip̃a
potestas. Baptrrauit aũ dñs tamquam po¬
testas. Intendite. Et potuit hanc potesta¬
dem seruodare s noluit. Si enu daret
hant potestatem seruis .i. ut ip̃orũ e̾ẽt qͦd
domimerat. tot e̾e̾nt baptisim quot ẽent

Expanded text:
sus Christus, si vellet, dare potestatem alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent
Abbreviated transcription (Latin):
ulti erant apłi ⁊ uni dicit᷑ pasce
oues meas. Absit. ut desint mͦ boni
pastores. a nob̾ ut desint. Absit a nuscd̃ia
si sint bone oues sunt et bomi pastores.
Nam de bonis ouib fuint boni pastores.
s omnes bomi pastores unum st̃. ĩ uno
sunt. Illi pastant xp̃c pascit. Nõ enĩ notẽ
suã dicunt amiti sponsi. Ip̃e gͦ pasut.

Expanded text:
ulti erant Apostoli, et uni dicitur, Pasce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericorsi sunt bonae oves, sunt et boni pastores: nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Paulum nithil . ẽ. aluid quam paruum De
quo nomine iam głians humilitatemq
nimus apłorum. Ille paulus apostolꝰ
missus .ẽ. Minimus ille factꝰ magnuᷤ
figuratum. filia archisinagogi. q̃dã
detuncta erat. Pat̾ eiꝰ rogabat dñm.
ut iret ad eam. Egram reliqueret.⁊ in
ꝑiculo constitutam. Ibat dñs ad uisi-¬
tandam ⁊ sanandam egram. Int̾ea mor¬
tua nuntiata. ẽ ⁊ dictum. ẽ patri. Duel¬
la iam mortua. ẽ noli uexare magistrũ.
Dominꝰ aut̃ qni sciebat se pꝰse mortuos
susticare. non abstulit spem desperato.
⁊ ait patri. Nolĩtantum crede tim̾e ꝑge¬
bat ad puellam: atq in itinere int̾ t᷑bas.
quomodo potut coartauit. se quedam
mulier. que fluxum sanguinis patie¬
batur.⁊ duiturno illo languore ĩ me

Expanded text:
Paulum nihil aliud est, quam parvum. De Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque nimus Apostolorum. missus est. Minimus ille factus magnusfiguratum. Filia Archisynagogi quaedam defuncta erat, pater ejus rogabat Dominum, ut iret ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebat
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is. P aulus primo saulꝰ.
bot. ẽ primo supbus post
humilis Nam quando saulus a saule nom̃
deriuatum erat Saul aut̃ rex suꝑb ĩ reg¬
uo aut̃ dauid humilem ꝑ sequebat᷑. Qñ
gͥ saulus qui postea paulus. tunt utiq
supb. tunt ꝑserutor innotentium tc̃
uastator eccłe aiceꝑat enimi litt̾a ueluci
⁊ elo sinagoge ardens ⁊ insequens xp̃ia¬
num nomen a sacerdotib ut exhib̾et
quostumq inuenisset xͥanos ad luenda
supplicia. cum ꝑgit tum anelat cedes
.cum sitit sanguinem. celesti xp̃i uote
ꝓstratꝰ . e̾. ꝑ sequtor. erectus preditator.¬
ꝓstrauit ergo xp̃c una uote saulum. erex̃
paulum. hoc ẽ ꝓstrauit suꝑbum erex̃
humilem. Namque fuit racio mutãdi
sibi nomunis. ut tum saulus antea uo¬
caretur. postea se paulum dici uellet.
nisi quia sauli nomen. in se agnouit. cũ
persequeretur fuisse suꝑbie. Elegit g
humile nomen ut paulus hot. ẽmimmꝰ
uotaretur. Paulum enim minimum. ẽ.

Expanded text:
pse Paulus, primo Saulus? hoc est, primo superbus, post humilis. Nam quando Saulus, a Saüle nomen derivatum erat. Saül autem rex superbus: in regno autem David humilem persequebatur . Quando ergo Saulus, qui postea Paulus, tunc utique superbus, tunc persecutor innocentium, tunc vastator Ecclesiae. Acceperat enim litteras velut zelo Synagogae ardens, et insequens christianum nomen a sacerdotibus, ut exhiberet quoscumque invenisset christianos ad luenda supplicia. Cum pergit, cum anhelat caedes, cum sitit sanguinem, coelesti Christi voce prostratus est persecutor, erectus est praedicatorstravit ergo Christus una voce Saulum, erexit Paulum: hoc est, prostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est.
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ deum inuotat. Inuocas quicqͥ. amas
Inuotas quitquid in te uotas Inuotas. qͥc¬
quid ius ut ueniat. Porro si deum ꝓpt̾ea
inuotas ut ueniat ad te. peccunia ut ue
mat hereditas. ut ueniat ad te set ulariᷤ
dignitas. illa inuocas q̃ uis ut ueniant
ad te. Quid ergo inquis faciam : quid orẽ:¬
quid ores: quod te docuit dominꝰ. qͦd te
dociui scelestis magist̾. Inuota dm̃ tãꝙͣ.
dm̃i. ama dm̃ tamquam dm̃. Illo melius
nicħ . ẽ. Ip̃m desida. ip̃m contupisce. Uide
inuotantẽ deum in alio psalmo. Unam
petii a dño. hant requiram. Quid .ẽ. q̃d
pecũt ut in habitem in domo dñi ꝑ omnes
dief uite mee Et ut quid hoc. ut contempler
delectanonemdñi. Si gͦ amator. ẽẽ. uis since¬
rissimis medulł castisq suspiriis. ip̃m dilige.
ip̃m ama illi flagra. illi inhia Quo iotuñdiꝰ
nicħ inuenis. quo melus quo letiꝰ qͦ diut᷑mꝰ
Quid enini diuturn. uni tam quam id quod
.ẽ. sempit̾num: Nontimes ne anquando a te

Expanded text:
n Deum. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed Quid ores? Quod te docuit Dominus, quod te docuit coelestis magister. Invoca Deum tanquam Deum, ama Deum tanquam Deum: illo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alio psalmo: «Unam petii a Domino hanc requiram.» Quid est quod petit? «Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae.» Utquid hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ innotures ip̃o ad te ueniret ip̃e ẽent
diuitie tũ. Nunt aut̃ hab̾enis archam plenã
laria commoda qui ꝓpt̾ t̾rena bona. qͥꝑꝑt̾
uitam presentem et terrenam felicitatem.
inuotant deum: ñ inuocant deum.

Expanded text:
nvocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, laria commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quem uenerat xp̃c qui dix̃ ñ sũ missꝰ
insi ad oues que ꝑierunt domus isrł. Illa
u̾o mulier q̃ fluxum sanguinis patiebat᷑.
eccłiam figurabat ex gentib ad qͣm xp̃c
lam ibat: illuis salutem imp̾endebat
hec int̾currit tangit fimbriam quasi ne ᷤᷤ¬
tientis .i. sanatur tamquam ab absente.
itit ille. Quis me tetigit: quasi du̾et. ñ
noi hunt populum. Populus quẽ ñ
cognoui seruiuit mͥ. Tetigit me aliquiᷤ.
Ego enu sensi me aliq̃ uirtutẽ de me ex-
implesse. tangitur aut̃ funbria exigua.
pars uestimenta et extrema. Fat uestem
xp̃i quasi apłos. Ibi fibria parbꝰ erat.
hoc. ẽ extremus et minimus. Nã utr̃q
de se dix̃ Ego sum minimus apłorum.
Nam pꝰ omnes uotatꝰ ẽ Post omnes tredidit
bum panis. Deum ñ inuotau̾unt. Nõ¬
ne totidie tales rogant deum: Nõ rogant
deum. Attendite si pꝰsumus dic̾e hoc ad¬
uiuante ip̃o dõ. Deus gratis se uult coli.
gratis se uult diligi. hoc ẽ caste amari.

Expanded text:
missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam figurabat ex Gentibus, ad quam Chlam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisorbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit,  enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari;
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem dñi & ascensionem in caelum. Quibus
in uno loco constitutis: suꝑuenit sp̃s sc̃s die pente costen. mis¬
sus de caelo. sic missus sicut promissus.  omnes inde erant
Et ipsi primo habitauer̃ in unũ: quia omnia quae habebant
uendiderunt. rerumq suarum praecit: adpedes aposto¬
lorũ posuerunt : sicut in actibus a postolorum legitur : It
distribuebant unicuiq ꝓut opus erat: & nemo dicebat
aliquid pro prium: s& erant illis omnia cõmunia : Et
quid est in unum.& Et erat inquit illis anima una : & cor
unum in dño: Ergossi prius audierunt: eccequã bonum &
quã iocundũ habitare fratres in unum: Primi audier̃.
sed soli non audierunt : Non enim usq ad illos ista dilec¬
tio: & unitas fratrum: Uenit enim & ad posteros ista
caritatis exultacio. & uotum dõ Ulouerunt enim &

Expanded text:
post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spiritus sanctus die Pentecostes missus de coelo; sic missus, sicut promissus? Omnes inde erant: et ipsi primi habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant vendiderunt, rerumque suarum pretia ad pedes Apostolorum posuerunt, sicut in Actibus Apostolorum legitur; «et distaliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim et ad posteros ista charitatis exsultatio, et votum Deo. Vovetur enim
Abbreviated transcription (Latin):
fratres quando transitur per
operantes. est conse etudo ut dicatur illis : Bene¬
dictio dñi super uos: Etmagis ista consuetu¬
do erat ingente iudeorum: Nemo transiȩ
transe¬
untes uiam : alii sunt qui manipulos colligunT:¬
manus : quia non colligitur adhorreum foenum tecto¬
rum: Qui sunt qui marupulos colligunt. mes
tam istam transieruNt hinc adpatriam. A posto¬
benedictionem autem super eos non
dederunt :
Ergo omnes istos malos quos por
quilegitis inscripturis. inuenits
maledictos designatos ad anti xp̃m pertientre :
addiabo lumpertinere. ad paleam pertinere : ad zi¬
tĩniam pert̾inere: Etmulta in numerabilia
persimilitudinem dicuntur deillis. quia non omnis
qui dicit mͥ domine domine intrabit inreg¬
num cȩlorũ : Nullã inuenis scripturam. quaede
illis bõne loquatur. quia transeuntes uiam¬
non illos benedixerunt: Transierunt prophetae
omnia de illis mala dixerunt: Ecce et iste quẽ
portamus dauid transut uiam: audistis quid
deillis dicit:

Expanded text:
tres, quando transitur per operantes, est consuetudo ut dicatur illis, «Benedictio Domini super vos.» Et magis ista consuetudo erat in gente Judaeorum. Nemo transibattranseuntes viam. Qui manipulos colligmanus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messtam istam transierunt hinc ad patriam: Apostobenedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad diabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizania pertinere. Et multa innumerabilia per similitudinem dicuntur de illis: «Quia non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum» . Nullam invenis Scripturam quae de illis bene loquatur, quia transeuntenon illos benedixerunt. Transeuntes Prophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
quae nascitur intectis.
iitegulato: In alto
etradicem non habẽt: Quanto me¬
humilis nasceretur. et laetius uires¬
Modo nascitur altius: adce
ariditatem: Nondum diuulsus est¬
finiti sunt in iudi¬
cio dei.
et iañ haber succũ uiriditatis
quiam aruerunt: Seduiunt & hic surut¬
nondum ergo
auulsi sunt:
sed nondum auulsi sunt: facti sunt
Aruit: Et uenient messores. sed non

Expanded text:
quae nascitur in tectis, integulato. In alto et radicem non habet. Quanto mehumilius nasceretur, et laetius viresModo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum estfiniti sunt in jucio Dei, et jam non habent succum viriditatisquia aruerunt. Sed vivunt, et hic suntnondum ergo avulsi sunt: sed nondum avulsi sunt: facti sunt .» 12. Et venient messores, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩficatiorus di iNixp̃o: Florebit enim quod dixit
ad głam uult ꝑtinere Quando enimflorent arbores: tunc
pulchrae sunt: Ergo scificatio iNbaptis mo. unde flor& & cla¬
r&. undecessit mundus huic pul chritudini. & quia in xp̃oflo¬
r& Nam pone illam in hominis potestate : quomodo flor&.
quando om̃is carofenũ. ⁊ omĩs claritas eius ut flos foeni.

Expanded text:
sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio in Baptismo; inde floret mundus huic pulchritudini? Quia in Christo floret: nam pone illam in hominis potestate; quomodo floret, quando omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni
Abbreviated transcription (Latin):
rus accedit ad templum eius om̃is qui acceperit baptis¬
mum. quia non hominis sed illius ÷ in quo suscitatum ẽ
enĩ meo cum dicit: uox est patris: Quid dicit.  uuiduã
eius benedicens. benedicam : pauperes eius saturabo panibus
Sacerdotes eius induam salutari & sc̃i eius ex ultacione exul¬
cabunt: Qui dicit. ibi suscitabo cornudauid: ds̃ ẽ Ipse
dicit paraui lucernam xp̃omeo: quia & xp̃s noster ẽ.¬
& xp̃s patris: Xp̃s noster ẽ. cum saluat nos & regit nos:
quomodo & dñs noster: filius aut̃ patris:: Xp̃s autem:
& nr̃ & patris Nam si patris xp̃s non ess&: non dicere¬
tur suꝑerius: p ropt̃ dauid seruũ tuũ ne auertas faciem
xpm flor& &emo hominum sibuilla assumat
quia ipse scĩficat Alioquin non erit uerum : suꝑ ipsũ
autem flo rebit scĩficatio mea: gloria scĩficatio¬
nis florebit. Scificatio ergo xp̃i in ipso xp̃o : potestas

Expanded text:
ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptisergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est eo» cum dicit, vox est Patris, qui dicit, «Viduam ejus benedicens benedicam, et pauperes ejus saturabo panibus. Sacerdotes ejus induam salutari, et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Qui dicit, «Ibi suscitabo cornu David,» Deus est. Ipse dicit, «Paravi lucernam Christo meo,» quia et Christus s Patris: Christus noster est, cum salvat nos et regit nos, quomodo et Dominus noster, Filius autem Patris; Christus autem et noster et Patris. Nam si Patris Christus non esset, non diceretur superius, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem m floret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso Christo, potestas
Abbreviated transcription (Latin):
nisi xp̃s nostero Quid ergo ÷ sacerdotes eius induã
salutari o Quot quot in xp̃o baptizati estis: xpm̃
induistis: Et scĩ eius ex ultacione exultabunt: Un
ux enim facti: sed indño : Nam erant ante tenebrae
& ido sub iecit: Ib suscitabo cornũ dauid
Vt de xp̃o praesumatur: ipsa erit altitudo lauid
Cornu enim: significat altitudinem : Etqualem
altitudinem.e Non carnalem: Idõ om̃a ossa.
carne in uoluta sunt Cornu excedit carnem: al¬
titudo spirtalis. cornuẽ: Qua e autẽ altitudo spiritalis ÷: nisi
de xp̃o praesumere. non dicere egofacio. ego baptizo: sed
hic ÷ qui baptizat: ibi est cornu dauid ut noueritis quia
ibiẽ cornudauid: ad tenditequid sequatur: Pariui lu
& lucens: Et quid ait ioharines & hic ÷ qui baptizat: IN
hoc ergo exultabunt scĩ: In hoc eigo exultabunt sacerdo¬
tes . quict omnequod ipsorum bonumẽ : Non ẽ ipsorũ
sed illius Et quia ille hab& potestatem bapti⁊ andi: secu

Expanded text:
s noster? Quid est ergo, «Sacerdotes ejus induam salutari? Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis» . «Et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» UnLux enim facti, sed in Domino; nam erant ante tenebrae . Et ideo subjecit, «Ibi suscitabo cornu David:» ut de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi luet lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus
Abbreviated transcription (Latin):
ad senectutem. quia non cessa uerunt illi expugnando :
num quid delere potuerunt dicat uero israhel. et
consoletur seis rabel. consoletur seipsa eccła de prete¬
ritis exemplis. & dicat: saepe expugnauerunt me :
aiuuentu te mea: Quare expugnauerunt.
et enim non potuer̃ mihi. super dorsũ meũ fabri¬
cauer̃ peccatores. longefecerunt in iusticiã
Quare expugna uerunt : quia non po¬
sensi ad malum : Omnis malus ꝓpterea persequitur bonum:
quia non illi consentit bonus ad malum: F acit quis
aliquid mali: Non obiurget ep̃s bonus ÷ episcopus : Obius¬
get episcopus: malus est ep̃s: Rapit aliquid: taceat cui
rapit. bonus est: saltem loquatur etreprȩhendat. & si non
repetat malus ÷: Malus est qui reprȩhendit raptorem.
& bonus qui rapit: ambul&: Manducemus etbibem.
cras enim moriemur: Contra a postolus: Corrumpunt
mores bonos: colloquia mala: sobrui estote et iusti. et no

Expanded text:
ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? numquid delere potuerunt? «Dicat vero Israel;» et consoletur se Israel, consoletur se ipsa Ecclesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potuercaverunt peccatores; longe fecerunt injustitiam suam.» Quare expugnaverunt? «Quia non posensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, non objurget episcopus, bonus est episcopus: objurget episcopus, malus est episcopus. Rapiat aliquid, taceat cui rapit, bonus est: saltem loquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et no
Abbreviated transcription (Latin):
sibi : Noli mirari adista fili. saepe expugnarunt me aui¬
uentute mea: Alagnus affectus sic coepisse psalmum.
saepe expugna uerunt me auiuentute mea: Quasi
aliquid iam loquebatur : Uidetur enim non coepisse.
sed respondisse : Respondet autem: Quibus cogitantibs
& dicentibus: Quantu mala ꝑferimus: quanta scan¬
dala concrebrescunt cotidie. quando iniqui intrant
eccłam et porta mus eose respondeat eccła de quibus¬
dam: idest defortiorum uoce respondeat. que relis in¬
firmorum. & confirment firmi infirmos. & grades
paruulos et dicat eccła : Saepe expugnauerunt me aui¬
uentute mea. dicat nunc israbel: saepe expugnauer
me auiuentute mea: Dicatillud non illud timeat:
Quo enim ual& quod cum dixisset. saepe̾ expugnaue¬
runt me adidit auiuentute mea  lam modo ecclae
senectus expugnatur: sed nontimeat. dicat: saepe expugnaue¬
runme auiuentute mea: Num quidideo non ꝑuenie

Expanded text:
sibi: Noli mirari ad ista, fili; «Saepe expugnaverunt me a jsibi: Noli mirari ad ista, fili; «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 3. Magnus affectus sic coepisse Psalmum: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Quasi aliquid jam loquebatur: videtur enim non coepisse, sed respondisse. Respondit autem, quibus? Cogitantibus et dicentibus: Quanta mala perferimus, quanta scandala crebrescunt quotidie, quando iniqui intrant in Ecclesiam et portamus eos? Respondeat autem Ecclesia de quibusdam, id est, de fortiorum voce respondeat querelis infirmorum, et confirment firmi infirmos, et grandes parvulos, et dicat Ecclesia, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Dicat vero» «Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Dicat illud, non illud timeat. Quo enim valet, quod cum dixisset, «Saepe expugnaverunt me,» addidit, «a juventute mea?» Jam modo Ecclesiae senectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Numquid ideo non pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
et quanta ꝑtulit nouimus ab iniquis Insolo filio fr̃is
eius loth & in domo eius insodomis eccła erat et
pertulit sod omorum iniquitates & peruersitates
quo adusq ds̃ eum demedio eorum liberauit: Coe¬
pit esse in populo is rahel ecła. pertulit pharao¬
nem et aegyptios. coepit & in ipsa ecła. id est inpo¬
pulo israbeł numerus scõrũ : moyses et ceteri sc̃i p¬
in psalmis: Adnuntiaui et locutussum : multipli¬
cati sunt suꝑ numerum: Quid est super numerũ:
non solum illi crediderunt qui pertinent ad nume¬
rum scõrũ sed et super numerum: Intrarunt mul¬
ti iusti sedplures iniqui. et pertulerunt iusti iniquos
quando: in eccla Num quid modo solum: ex quo enumerat.
ex quo commemorat : Ideo nemiraretur modo eccła. uel ne
quisquam miraretur in eccła. uolens ẽe bonum menbrũ
eccłae : audiat et ipsam eccłam matremsuam dicentem

Expanded text:
et quanta pertulit ab iniquis, novimus. In solo filio fratris et quanta pertulit ab iniquis, novimus. In solo filio fratris ejus Lot, et in domo ejus in Sodomis Ecclesia erat, et pertulit Sodomorum iniquitates et perversitates, quousque Deus eum de medio ipsorum liberavit . Coepit esse et in populo Israel Ecclesia; pertulit Pharaonem et Aegyptios. Coepit et in ipsa Ecclesia, id est in populo Israel, numerus esse sanctorum: Moyses et caeteri sancti pin Psalmis, «Annuntiavi et locutus sum, multipliplicati sunt super numerum» . Quid est, «super numerum?» Non solum illi crediderunt qui pertinent ad numerum sanctorum; sed et «super numerum» intrarunt: multi justi, sed et plures iniqui; et pertulerunt justi iniquos. Quando? In Ecclesia. Numquid modo solum, ex quo enumerat, ex quo commemorat? Ideo ne miraretur modo Ecclesia, vel ne quisquam miraretur in Ecclesia, volens esse membrum bonum Ecclesiae, audiat et ipsam Ecclesiam matrem suam dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
cant& & ipse: Sicut enim qui ecantat menbra moua
ad cantum sic quisaltant ad praeceptum di. operibus
optemperant sono: Ideo qui noluerunt hoc facere. quid
illis dicit dominus in euangłio: cantauimus uobis
& non saltastis planximus & non luxistis: Cantet ergo
credimus indĩ miseri cordiam: quia erunt de quibus nos
consoletur: Nam qui pertinacessunt. & ꝑ seuerant in
maliciam. quam uis audiat uerbum dĩ : scandalis
cotidiae turbant eccłam dĩ: De talibus dicit iste psal¬
mus. Sic enim coepit:
et tamquam diceretur. Numquid modo: olim est
eccła: ex quo uocantur sc̃i : est eccła in terra: Aliquan¬
do insolo abel eccła erat. & ex pugnatus est afre
malo. et perdito cain: Aliquando in solo enoc ecda
erat et trans latus est ab iniquis: Aliquando insola
domo noe eccła erat: et ꝑtulit omnes qui diluuio
perierunt. etsola arca natauit influtibus : et eua¬
sit insic̃cum: Aliquando insolo abrabam eccła erat.

Expanded text:
cantet ipse. Sicut enim qui saltat, membra movet ad cantum; sic qui saltant ad praeceptum Dei, operibus obtemperant sono. Ideo qui noluerunt hoc facere, quid illis Dominus dicit in Evangelio? «Cantavimus vobis, et non saltastis; planximus, et non lamentastis» . Cantet ergo; credimus in Dei misericordiam, quia erunt de quibus nos consoletur. Nam qui pertinaces sunt, perseverantes in malitia, quamvis audiant verbum Dei, scandalis quotidie perturbant Ecclesiam. De talibus dicit iste psalmus; sic enim coepit: et tanquam diceretur, Numquid modo? Olim est Ecclesia; ex quo vocantur sancti, est Ecclesia in terra. Aliquando in solo Abel Ecclesia erat, et expugnatus est a fratre malo et perdito Cain . Aliquando in solo Enoch Ecclesia erat, et translatus est ab iniquis . Aliquando in sola domo Noe Ecclesia erat, et pertulit omnes qui diluvio perierunt, et sola arca natavit in fluctibus, et evasit ad siccum . Aliquando in solo Abraham Ecclesia erat,
Abbreviated transcription (Latin):
gilat et expectat ut homines dormiant: lamdõ clamat
ĩam fur est. iam in mundus est. iam facinus deore interio¬
re ꝓcessit: Quando enimfacinus procedit exore : quan¬
do uoluptas faciendi decernitur De creuiti facere: dixis¬
tifecisti: Sifurtum non feceris foris: ille non meruit per¬
dere cui disponebas auferre. & ille nihil perdidit. & tu
de furto dampnaberis: Decreiusti occidere hominem. dixis¬
ti in corde. sonuit deoretno homicidium: Adhucho

Expanded text:
gilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, gilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc