comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minus urdet. qd ut habeamꝰ uibet: ad hoc eni ꝙ: Nds ue be¬
mi scrubet ut haleamꝰ ut ammoneat qd petcimꝰ ⁊ q oscũ
iuserit posse in uenerimus : eti hoc undde acde periñs er¬
celiegoimꝰ ne infloti ⁊ eliti hiũ mundi sp̃ũ ueictam q ur
adõ donata sunt nob̃. ꝓ inde arburiũ uoluntatis humane
nc ertri quã destrumꝰ. qñdo dĩ grãm qua ipsũ Aluue
arbuid. non supbia negimꝰ in grata sed ꝗrita potius piera
pii surgae ⁊ sanat᷑ ut ułlegt : & dilatat᷑ ut capłat. ⁊ imple¬
tur uehabet. Ñ si nos ñ uelemꝰ nec nos uilq accipepi
ea quȩ elint̃. nec nos haberemꝰ. Luis enĩ habert coiainer¬
id uor int̃ cera di dona de ipsa potius loquar. de qa lote
ln quor  deuis inquã haberet continentia q uolens ꝗͥa Qne
neo accipet nͥ uolens. Sed aquo ddetͣ ut nra uolumatt
aecipi & haberi possit. Si queris at tende senpturã.
immo ꝗa hostis recole quȩ ilegisti. useare reat da esia podor

Expanded text:
mus, ut det, quod ut habeamus iubet. ad hoc enim quod nondum habemus iubet, ut habeamus, ut admoneat quid petamus et quod nos cum iusserit posse inuenerimus, etiam hoc unde acceperimus intellegamus, ne inflati et elati huius mundi spiritu nesciamus, quae a deo donatnequaquam destruimus, quando dei gratiam, qua ipsum adiuuatur arbitrium, non superbia negamus ingrata, sed grata potius pietatut surgat, et sanatur, ut ualeat, et dilatatur, ut capiat, et inpletur, ut habeat. nam si nos non uellemus, nec nos utique acciperemus ea, quae dantur, nec nos haberemus. quis enim haberet continentiam, ut inter cetera dei dona ipsam potius loquar, de qua ad te loquor, quis, inquam, haberet continentiam nisi uolens? quia et nemo acciperet nisi uolens. sed a quo detur, ut nostra uoluntate accipi et haberi possit, si quaeris, adtende scripturam; immo quia nosti, recole
Abbreviated transcription (Latin):
nec addet ꝓpt̾ iustitiuã. Itt̃ siseꝑ eẽt culpabile ꝑsecutiont̃ factͣ. non
scriptũ eẽt᷑ in scĩs libris. Detrahentt̃ ꝓximo suo occulte. hunc ꝑseq̃
seꝑ ⁊ mali ꝑsecutisunt bonos. ⁊ boni ꝑsecutist̃ malos. Ili nocends
ꝑ in iustitiã illi consulendo ꝑ disciplinã. Iili in manit. illi tẽꝑant¬

Expanded text:
nec adderet \'propter iustitiam\'. item si semper esset culpabile persecutionem facere, non nec adderet \'propter iustitiam\'. item si semper esset culpabile persecutionem facere, non scriptum esset in sanctis libris: Detrahentem proximo suo occulte hunc persequsemper et mali persecuti sunt bonos et boni persecuti sunt malos, illi nocendo per iniustitiam, illi consulendo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ẽ pius. ⁊ hõ reus. nͥ ꝗa inre una quã fecert̃. causa ñ una ẽ qͣseorrt̃
Tres cruces uno in loco erant. in una latro libandus. ĩ alia latro
dã nandus. in medio xp̃s alt̃ ũ lib̾aturꝰ. altrũm dãpnaturꝰ: Ꝙd
umilius istis crucib : Quid dissimilius istis pendentib. Traditus
ẽ paulus includendus. ⁊ conligandũ. sed qͣlib& custode caran:
peiorẽ. utiq sathanas. cui tñ ipse paulus traddit hoẽm in i¬
t̃tũ carnis. ut sp̾s saluus sit indie dñi iħũ. Et hic ꝗd dicimꝰ
discernere aos oꝑantium ne clausis ocuł calũ nient᷑. ⁊ heniuolos ꝓ
nocentib accusemus. Itẽ cũ ait idẽ apłs ładidisse se quosdã la¬
thanȩ. ut discerent non blasphemare: malũ ꝓmalt reddidit. an potiu̾
malos etiã ꝑmalũ em̃dare honũ opꝰ. eẽ. iudicauit Si seꝑ eẽt lauda¬
bile ꝑ secistionẽ pati. sufficẽt dño dicere. Peati qͣ secutionẽ patiunt᷑

Expanded text:
deus est pius et homo reus, nisi in re una, quam fecerunt, causa non una est, qua fecerunt? tres cruces uno in loco erant: in una latro liberandus, in alia latro damnandus, in medio Christus alterum liberaturus, alterum damnaturus. quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pendentibus? traditus est Paulus includendus et conligandus, sed quolibet custode carceris peior est utique satanas, cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. et hic quid dicimus? discernere animos operantium, ne clausis oculis calumniemur et beniuolos pro nocentibus accusemus. item cum ait idem apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare, malum pro malo reddidit, an potius malos etiam per malum emendare bonum opus esse iudicauit? Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret domino dicere: Beati, qui persecutionem patiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
retũ abstinentia mirabilit̃ & serueati eerceant. nosi idõ te
seducant utseunas qd̾ sentiunt. etiã si facere non posis qd facunt
Neimno enĩ uult et̃ frenetacus. etĩ siuideat frenetio uiressuuit¬

Expanded text:
rerum abstinentia mirabiliter et feruenter exerceant, non ideo te rerum abstinentia mirabiliter et feruenter exerceant, non ideo te seducant, ut sentias quod sentiunt, etiamsi facere non possis quod faciunt. nemo enim uult esse phreneticus, etiamsi uideat phrenetici uires ui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Illa itaqq sc̃a uirgo. quã xp̃o uoluentẽ ⁊ petentẽ ob tulisti
uidualib auiş manisq meritis. ad didit aliꝗa demertto uit gi¬
nali Non eniꝰ nchil inde haberisiquȩ hanc habetis. ⁊ uilla
estis: quod inuoħ non estis. Nã ut scĩ uirguntis ad imerit᷑ nu¬
bentib uob̾. idõ factũ ẽ: ut nascerer᷑ ex uob̾. hȩc itaqe dene
tius diũsis coniugatoꝵ. diutrsarũq uiduarũ: hoc oꝑtnon
dispritarẽ. si id ꝙ adte scnbio. tͥ tantũ modo sonbert̃. Sed qm̃
sunt quȩ dũ in hoc gnẽ sermonis difficillimȩ questiones aliꝗo
sibi dect ũ uident᷑. Nͥ ab ienos labores ñ iudicanddo conent᷑ dis¬
cutẽ sed lacerando consrindere. Demde ut etia u ipsa ñ solũ
strus ꝙ nouesti. ⁊ ieo bono ꝓficus: uerũetũ dileitiu sami¬
usi nauens.⁊ dẽ bonũ tuũ non amulo mptiaꝵ distingui. sed
beno nuprarã ante pone: Nc̃ qdiuiduataꝵ sgminarũ nup¬
tias damnant.etiã sicontineni ĩ suã multarũ ꝗbs ta utntis

Expanded text:
i. illa itaque sancta uirgo, quam Christo uolentem et petentem obtulistis, uidualibus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim nihil inde habetis, quae hanc habetis, et in illa estis, quod in uobis non estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubentibus uobis, ideo factum est, ut nasceretur ex uobis. Haec itaque non disputarem, si id, quod ad te scribo, tibi tantummodo scriberem. sed quoniam sunt quaedam in hoc genere sermonis difficillimae quaestiones, aliqsibi docti non uidentur, nisi alienos labores non iudicando conentur discutere, sed  uouisti, et in eo bono proficias, uerum etiam diligentius firmiusque noueris idem bonum tuum non a malo nuptiarum distingui, sed bono nuptiarum anteponi. nam qui uiduatarum feminarum nuptias damnant, etiamsi continentiam suam multarum, quibus tu uteris,
Abbreviated transcription (Latin):
scunt. ex contͣ unitatis patͥã. ꝓsuis calũpniis eiuẽ uni¬
tatis opponunt. Iam itaq cet̾as illius concilii senten¬
tias eadem ratione uideam Marcus amactaridix̃.¬

Expanded text:
scunt, et contra unitatis patriam pro suis calumniis civem uniscunt, et contra unitatis patriam pro suis calumniis civem unitatis opponunt. Jam itaque caeteras illius concilii sententias eadem ratione videamus. CAPUT II.--2. Marcus a Mactari dixit
Abbreviated transcription (Latin):
licã communionẽ cumillo ad mittent᷑ ab errore
suo correcti. incaritate radicati atq sundati. ut
meruit adipisci ꝑcaritatẽ Adiuuet itaqinos orationib
suis inistius carnis mortalitate. tanquã incaligosa nube
laborantes. ut donantednõ bonaeiꝰ quantũ possumꝰ imitem̃:
Siquid aut alit̾ sensit. et quib dã fratrib collegisq ꝑsuasit
quod nunceo quedilexit reuelante iamcernit nolon
a bd̾nitate quãtenuit. ⁊ arescentes acaritate qͣuiguit
et elapsos humilitate quasterit. tanto amplius imꝓbat art
condẽpnat. qñtomagis eosnouit. ad insidiandũ ꝑscru¬
tari uelle. ꝙ seriptũsit ⁊ adpacificandũ imitari nolle
ꝙ fecit: Sicut illi quisexpianos nas areno̾ uocant
etmore iudaico carnalia p̾pucia circũcidunt. nati
ser̃ sicꝰ isti cipͥano ꝑhabundantiã caritatis insortẽ scõii
pasionis caritate iuscepto. seipsos exules. unitati̾ agno

Expanded text:
licam communionem cum illo admittantur ab errore licam communionem cum illo admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati atque fundati, ut, meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius, quantum possumus, imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos ab unitate, quam tenuit, et arescentes caritate, qua uiguit, et elapsos ab humilitate, qua stetit, tanto amplius improbat atque condemnat, quanto magis eos nouit ad insidiandum perscrutari uelle quod scripsit et ad paciicandum imitari nolle quod fecit. sicut illi qui se christianos Nazarenos uocant et more iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati serunt, sic isti Cypriano per abundantiam caritatis in sorte sanctorum passionis claritate su
Abbreviated transcription (Latin):
dasit. non o portet nos itamoueri. etiam si peiores sint
heretici ut quod ineis malũ ipson ẽ no limus corrigere
et quod in eis bonũxp̃i ẽ. nolimus agnoscere. S etiam
ceteras huius concilii sententias ꝑtractandas ab aliõ
t holica in om̃ib gentib aduersus ea quȩ inista
queslione debaptismo utrũ apud hereticos ł scis¬
maticos idem possit eẽ quiẽ in catholica. non nullam
calliginem offundunt priscę consuetudinis. et plena¬
rii concilũ. auctoritate munitasit. tam̃ quia ñ con¬
tempnendis uiris. et maxime cipͥano uupsa unitate
aliqnđ. aliter uisumesẽi uti adũsumnos auctoritite.
conantur. qui longe ab eiꝰ caritate remotisunt. ꝓpt̃ea
cogimur exoportunitate tractandi etconsiderandi.
ũ sare. et ostendẽ quã uerius uniũsitatt ȩccłȩ catho¬
licę placuerit. ut heretici uel scis matier qui iam
xp̃i baptismũ acceper᷑ illie unde ueniunt in catho¬

Expanded text:
da sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint da sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. sed iam ceteras huius concilii sententias pertractandas ab alio stholica in omnibus gentibus aduersus ea, quae in ista quaestione dematicos idem possit esse qui est in Catholica, nonnullam caliginem offundunt, priscae consuetudinis et plenarii concilii auctoritate munita sit: tamen quia non contemnendis viris, et maxime Cypriano in ipsa unitate aliquando aliter visum est, cujus uti adversum nos auctoritate conantur, qui longe ab ejus charitate remoti sunt; propterea cogimur ex opportunitate tractandi et considerandi oversare, et ostendere quam verius universitati Ecclesiae catholicae placuit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catho
Abbreviated transcription (Latin):
illa sacram̃ta erant. uirisq inregra etdiuina Nã etipsi
gentiles siquid diuinũ etrectum indoctrinis suis habere
endi  Nam et paulus apłs apud athenienses cumdedõ
sceret᷑ ineis. ñ imꝓbaret᷑: Et sc̃scipͥanus talib adu̾sus eos¬
dẽ et luicos utit᷑ testib. Nãcumdemagis loqueretur.
quon tm̃ inquit p̃cipuus sostenes. iformam ueridenega
conspiciposse. ⁊ angłos eiꝰ uerosdicit sedi assistere.
n quo et cato patriratione consistat. ⁊ unũ dinseruans
ceteros angłos ł demonesdicit Hermẽs quoq ti. megist᷑
unũ dm̃ loquit᷑. et eum in comp̃hensibilẽ atq in esti
habetis. sed planemerito diceretur. quod hoe uobis quãuis
integrum etuerũ. nichiltam̃ ꝓde̾ẽ. nisi ad xp̃igrãm ueni¬
retis. Sigͦ in ipsis ethnicis potest aliquid diuinũ inue¬
niri. recteq apꝓbari. quãuis eis salus adhuc agxͦ p̃stan¬

Expanded text:
illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere endi. nam et Paulus apostolus apud Athenienses, cum de deo sceretur in eis, non inprobaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur, quorum tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaesthabetis,\' sed plane merito diceretur: hoc uobis quamuis integrum et uerum nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis.\' si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque adprobari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestan
Abbreviated transcription (Latin):
quod si amis sessent. utiq acciperent: Potest gͦ fieri.
ut aliquis peiorsit et linico. eitam̃ in eoxpĩ sacram̃tũ
ñ solumsit. s etiã nonsit peius. quã in homine iusto.
etscõ & sienĩ quantũ in illo homine ẽ. ñ id seruauit.
s animo et uoluntate uio lauit. tam̃ quantũ ad sac¬
toresuo integrũ iuiolatũq ꝑmansit: Ñne sodomite ethnici
ustisicatis sodomã. idẽ comparatione ur̃a iusta facta ẽ Nũ¬
quidtm̃ idõ sacram̃ta diuina quȩ apud iudeos erant. talia
erant quales etipsierant : Quȩ dñsqͦq ipsesuscepit. & ad ea
celebranda lepsos quosmundauerat misit. et ea ẜachariȩ
ministranti angłs assistit. eumq intemplo sacrificantẽ
ex auditum eẽ nunciauit hec eadem sacram̃ta et mbonis
hominib illius tpr̃is erant. & inmalis peiorib quã sint
et hnini. qnđ quidẽ inmalicia sodomitis p̃latist̃. & tĩn

Expanded text:
quod, si amisissent, utique acciperent. potest ergo fieri quod, si amisissent, utique acciperent. potest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad tore suo integrum inviolatumque permansit. Nonne Sodomitae ethnici Justificatis Sodomam, id est, in comparatione quid tamen ideo sacramenta diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales ipsi erant, quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos quos mundauerat misit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatis oꝑe uiolat᷑: Uincentius atibari dixit Siconũsiad.¬
dm̃ uenire noluerint. hñt uaq regulam ueritatis. quam
dñs p̃cepto diuino mandauit apłis diceus. Ite in nõe meo ma¬
nũ imponite. demonia expellite. & alio loco. Ite docete gñs
x qua regula dicat. herencos peiores eẽ quã et hnicos nescio.
cumdñs dicat. Sineq accłam audierat. sit tibi tanquã et¬
ni cus et publicanus Anetiã talib herrticus peiorẽ. ni-¬
chil resisto Nontm̃ ꝓpͣea qui aipsehõ peior ẽ etnico.
id ẽ gentili atq pagano. sac ram̃tũ xp̃i ꝙ ht̃ int̾eiꝰ mo¬
rib miscet᷑. et eadẽ ꝑmixtione corruptũ perit Nam
illi quirecedunt deȩccła. etfiunt heresum non tantũ
sectatores. s etiã conditores. siam baptişati recedt̃
cum scđm istam regulã peiores sint ethnicis: lnttm̃
baprisma : Nam sicorrecti redeant. non accipiunt.

Expanded text:
iniquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: Hainiquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: HaDominum uenire uoluerint, habent utique regulam ueritatis quam Dominus praecepto diuino mandauit apostolis dicens: ite, in nomine meo manum inponite, daemonia expellite. et adebere. 86. Ex qua regula dicat haereticos pejores esse quam Ethnicos, nescio; cum Dominus dicat, Si neque Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus An etiam tali haereticus pejor est? Nihil resisto: non tamen propterea quia ipse homo pejor est ethnico, id est, gentili atque pagano, Sacramentum etiam Christi  miscetur et eadem permixtione corruptum perit. nam illi qui recedunt de ecclesia et fiunt haeresum non tantum sectatores sed etiam conditores, si iam baptizati recedunt, cum secundum istam regulam peiores sint ethnicis, habent tamen baptisma; nam si correcti redeant, non accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
illi quippe inuidi quisunt exparte diaboli. et int̾
positi sicut dicit ciprianus. atq apłopaulo notis¬
dixi. Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo
pugnant. ueritatẽ. ut re baptigare nos dicant.
quando ꝑccła hereticos non rebapti fet. sed bap¬
tiset. Immouͦ mͦ ñ rebaptis et. Quia nisi eos ꝗ bap¬
ticati non sunt. non baptisat. Quã consuetudinẽ
anteriorẽ. ꝑ fecia diligentius ueritas. etiã conei¬
lio pteriori firmauit demetrius aleptimius
dixit. Tynũ baptisma no̾ custodimus. qui ȩccłe
quia heretici uere etlegitime baptisant. ipsisunt quiñ duo
sed multa baptisma faciunt: Namcũ hiere ses multȩsunt ꝓea
numero. etbaptismata computant᷑: huic respondet᷑: Siita ẽ
tor gͦ numerent᷑ baprismata. quot sunt oꝑacarni. dequib:¬
nterquȩ numerantur. et hereses. i tam multa ipsoꝵ int̾. tan-
quã inpalea tolerant᷑.. itm̃ unũ baptisma omib ẽ ꝙ nullo

Expanded text:
illi quippe inuidi qui sunt ex parte diaboli et intus illi quippe inuidi qui sunt ex parte diaboli et intus positi, 25 sicut dicit Cyprianus, adque apostolo Paulo notisdixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant ueritatem ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. Immo uero modo non rebaptizat, quia nisi eos qui baptizati non sunt non baptizat; quam consuetudinem anteriorem perspecta diligentius ueritas etiam concilio posteriore firmauit. Demetrius a Leptiminus dixit: Unum baptisma nos custodimus, qui ecclesiautem dicunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non dico sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabuntur. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata quot sunt opera carnis de quibnter quae numerantur et haereses. et tam multa ipsorum operum intus tamquam in palea tolerantur, et tamen unum baptisma omnibus est quod nullo
Abbreviated transcription (Latin):
mo posuit. qnđ danti locus non ẽ. utiq ñ accipi¬
enti ꝓdẽ. ñ laboro refellere. quia et nosdicim̃
accipientib ñ ꝑdeẽ. cum inheresi accipiunt
consentientes hereticis: & idõueniunt ad catho¬
licam pacẽ atq ueritatẽ. non ut baptismũ acci¬
teant᷑ unũ eẽ baptismũ. non om̃s intelligant cĩdẽ
baptismi unitatẽ & ccła enĩ et heresis duȩ etliũse
ressunt: Si heretici habent baptisma. nosa habem̃.
possideat etgramxp̃i. et ueritatẽ. Posset alius si¬
militer. et similiter nonuerũ dicere Miror quidẽ
cumom̃s constirant᷑ unũ eẽ baptismũ. non omnes
intelligant eĩdẽ baptismi unitatẽ: Iusticia enĩ
et iniquitas duȩ. et diũsȩ ressunt. Simiqui habẽt
baptisma: iusti non hñt. Siaut iusti hñt. iniqui
habe non p̃sunt Dubium aut̃ ñẽ iustos solos bap¬
et ueritatẽ Noc quoq falsumẽ illis fatentib. Et

Expanded text:
mo posuit, Quando danti locus non est, utique nec accipimo posuit, Quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest; non laboro refellere: quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consentientes haereticis; et ideo veniunt ad catholicam pacem atque unitatem, non ut baptismum acciteantur unum esse Baptismum, non omnes intelligant ejusdem baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent baptisma, nos non habemus; possideat et gratiam Christi et ueritatem. Posset alius similiter dicere et similiter non uerum dicere: \'miror quod, cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. iustitia enim et iniquitas duae et diuersae res sunt. si iniqui 20 habent baptisma, iusti non habent; si autem iusti habent, iniqui habere non possunt. dubium autem non est iustos solos bapet ueritatem\\ hoc certe falsum est illis quoque fatentibus. et
Abbreviated transcription (Latin):
ille extra paradisum ꝓfluat. Iamsatis dictum ẽ.
etquod duob ppłis. idẽ suo et extraneo saluta¬
ren aquã tribuere. ñ potest. Ille qui unuis gregi.
pastor ẽ. concedo atq consentio S nũquid quia
salutaris non ẽ. extraneis. idõ ipsane. Aqua enĩ
diluuii constitutis intra arcã salutaris fuit: ext̾
arcã uͦ mortifera fuit Cadẽ tmfuit. et multi extͣ¬
nei. idẽ inuidi. quos exparte diaboli eẽ cipͥanus
dixit. & descripturis ostendit. uelut int̾ uident᷑.
et tm̃tusi eẽnt eetra archam. ñ morerent᷑. ꝑ aquã
T ales enĩ baptismũ cummale utunt̾ necat Sicut
tem. Cur gͦ non suscipiunt aliquid cęleste. uel
scis maticiꝰ. ł heretici sicut spinȩ ł xigania
pluuiã. sicut ipsi qui extra archam fuer̃ aquã
deca taractis cęli uenientẽ susceper̾ quidẽ. s
ad ꝑ niciem. ñ ad salutt̃. Idõ ꝙ illus quod inulti¬

Expanded text:
ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius gregis pastor est. concedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera fuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntem . Cur ergo non suscipiunt aliquid coeleste vel schismatici vel haeretici; sicut spinae sive zizania pluviam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt, aquam de cataractis coeli venientem susceperunt quidem, sed ad perniciem, non ad salutem? Ideoque illud quod in ulti
Abbreviated transcription (Latin):
caritas salua erat inunitate ꝑmanebatis Itemalius
felix abamacura dixit: Et ipse secutus diuinaꝵ scrip¬
turau auctoritatẽ. bapti ȩandos hereticos eẽ censeo.
cuncti eccłe nr̃ȩ adu̾sarii quia alienus c̾t̾ ñ potest
nec duob ppłis salutarem aquã tribuere potest ille
qui unius gregis pastor ẽ: Et idõ manifestũ ẽ. nec
hereticos. nec scis maticos. aliquib cclesto suscipere.
qui a peccantib hominib et abęxcła extraneis au¬
dent acciꝑe. Qnd danti locus nonẽ. utiq nec ac ei¬
pienti ꝓde: huic respondet᷑. Scripturas diuinas
num quã p̃cepisse. ut heretici apud hereticos hapꝰ¬
tisati. denuo baptis ent᷑: S multis locis ostendisse
alienos eẽ ab cercła om̃s quiñsunt inpetra nec ad
columbȩ membra illius ꝑtinent. et tam̃ baptis are
et baptisari. et hab̾e sine salute sacram̃tũ salutis.
ons aut nr̃ quisimilis ẽ fonti paradisi. ꝙ etiã sicut

Expanded text:
caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alicaritas salua erat, in unitate permanebatis. Item aliFelix a Bamaccora dixit: Ecce secutus diuinarum scripturarum auctoritatem baptizandos haereticos esse censeo, cuncti ecclesiae nostrae aduersarii quia alienus esse non potest. nec duobus populis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos nec schismaticos aliquid caeleste suscipere, qui a peccantibus hominibus et ab ecclesia extraneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondetur scripturas diuinas nusquam praecepisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo baptizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ser̃ qua illam suisse consuetudine constitet᷑ quã quoo
etiam ueritati quãnon ostendit. credẽ cede oportere
arbitratur. Illaẽ enĩ consuetudo quęsi sacrilegos ad
altarexpi sine baptismi purgatione admittebat. et nul¬
lum bonoꝵ in anitate polluebat. ꝗcũq seabeadem
unitate inquanulloꝵ maloꝵ contagione pollui pote¬
rant. frustra separauer: Manifestũ sacrilegiũ scis matis
admiser̃. Si aut̃ ꝑillã consuetudinẽ om̃s polluti ꝑier̃.
dequa cauna isti originali ueritate ettũcalũpnie cali¬
ditate ꝓcedunt: Siuͦ rectafuerit consuetudo quasuscipi¬
ebantur heretici. relinquant surorẽ: fateant᷑ errorẽ.
ũbis uariis decerpentes scã etadorabilia scripturatiũ ba
Eugenius ab amedera dixit: Eẽgo hocidem censeo he.¬
reticos baptiģandos eẽ. hiuic responderet᷑: S non hoc
deus. ꝙ tẽ adhuc alit̾ quidã sapiebatis. et quia inuob

Expanded text:
serunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod serunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purgatione admittebat et nullum bonorum in unitate polluebat, quicumque se ab eadem unitate, in qua nullorum malorum contagione pollui poterant, frustra separauerunt, manifestum sacrilegium schismatis admiserunt. si autem per illam consuetudinem omnes polluti perierunt, de qua cauerna isti sine originali ueritate et cum calumniae calliditate procedunt? si uero recta fuerat consuetudo qua sic suscipiebantur haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba Eugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos baptizandos esse. Huic respondetur: Sed non hoc quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis
Abbreviated transcription (Latin):
et .s. et .S. falsum ergo liereticoꝵ baptisma: et minicum anot appellandur.
Et omni contestatione resutandum. dequor ore iurus. non uita non gra ce lestis.
std blas phemia trinitatis ex primit᷑ : Etido ueni entẽ ad ecłam
hereneos integro etcatholieo baptismate baprisari debe
manifestumẽ: ut blas phemia suȩ p̃suptionis purificari
iniquũ a nob̃ omĩ constestatione. refutetur Siaũt hoc
in eo nom̃ agnoscimus melius uerba cuaglica abheret¬
coꝵ errore distinguimus. ethoc quod ineis ꝓbũ etẽ. app¬
bamus. quod mendo sum ẽ. emenda m̃ Libosus auagis drx̃
neuagłio dñs. Egosũ inquit ueritas Nondixit egosum
consuetudo: Itaq ueritate manifestatacedat consuetudo
ueritati: Ut et si inp̃teritũ quis inȩccła hereticos ñbap¬
tisat: nẽ baptisare incipiat: Hicnichil ostenđe conat̾ẽ.
quom̃ sit ueritas. cui debe dicit consuetudinẽ cedere.
plus tm̃ nos ad iuuat adũsus istos quise ab unitate diui¬

Expanded text:
 sancti. falsum ergo haereticorum baptisma et iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione refutandum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprimitur. et ideo uenientes ad ecclesiam haereticos integro et catholico baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphema sua praesumptione purificati iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uerba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uaga dixit: In euangelio dominus ego sum, inquit, uerconsuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudueritati, ut etsi in praeteritum quis in ecclesia haereticos non baptixabat, nunc baptixarc incipiat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diui
Abbreviated transcription (Latin):
antixpõs eos appellauerit huic respondet: Sic dicum̃ nonli¬
cere hereticis baptis art. q̃ m̃ dicim̃ ñlicere. fraudator ib bap¬
tis art: Nonem̃ hereri eotantũ. s peccatori in q dicens domins
Ue quis enarras iustisficationes meas: et assumis testam̃tumm postuũ.
cionẽ tuã ponebã: Quanto gͦ illi peiores. quiñ cũfurib eurre¬
bant s ipsi fundos insidiosis fraudib rapiebant. s ñeis c̃curte¬
bant cipͥañ. qua uis eos incatholica segete tolleraret. nesuil

Expanded text:
antichristos appellaverit. 29. Huic respondetur: Sic dicimus non licere haereticis baptizare, quomodo dicimus non licere fraudatoribus baptizare? Non enim haereticos tantum, sed peccatori inquit Deus, Utquid enarras justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum? ebas ei. quanto ergo illi peiores qui non cum furibus concurrebant, sed ipsi fundos insidiosis fraudibus rapiebant! sed non eis concurrebat Cyprianus, quamuis eos in catholica segete toleraret, ne simu
Abbreviated transcription (Latin):
un aspes. anũbaptis ma Non apud hereticos. ubispes
nulla e. etfides falsa. Vbiomia ꝑmendaciũ aguntur.
sceleratus. et in nõe xp̃i tinguit antixp̃s. benedicit
adõ maledictus. uitã pollice tur mortuus. pacem
dat inpacisicus. dm̃ inuocat blas pliemus. sacerdociũ
administrat ꝓphanus. ponit altare sacrilegus ad
hȩc omiã accedit. et illud malũ ut antistes diaboli
audeat eucharistiam facere. aut quuillis assistunt.

Expanded text:
una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, sceleratus, et in nomine Christi tingit antichristus, benedicit a Deo maledictus, vitam pollicetur mortuus, pacem dat impacificus, Deum invocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat Eucharistiam facere. Aut qui illis adsistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qua in parte inquit memini uerecundia et modesti anrã
p̃iudicauit. quominus unus quisq quod putauerit. sen¬
tiat. et quod senserit. faciat Qiuib eius sermonib sa¬
tis apparet. illorpr ab eis istae̾e̾ tractata. quonondũ
declarata sine ambigine hauriebãtur. Sed ad huc cla-¬
usa magno molimine querebantur Nos gͦ iam de
baptisms simplicitate ubiq cognoscendã consuetu¬
dinẽ uniũ sȩ eecłȩ. etiam concilũ suniũ s̃alib robo:¬
ratam tenentes. accepta quoq exũb cipri animaiore
siducia. ꝑ quȩ mͥ etiam tuncliceret saluo uire co¬
munionis diũsa sentire. unitati quidẽ p̃lata atti
lauddata. qualembeatus cipriamis eteĩ college qcu̾
eo conciliũ illud fecer᷑. cumdiũsa senti entib te¬
nuer heretieoñ et scismaticorũ sediciosas calũnia
indilectione. studentes seruare unitatẽ sp̃s inium¬
uraculo unitatis et pacis. inquo retinendo eos qͣntũ

Expanded text:
qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumniain dilectione; studentes servare unitatem spiritus in vivinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
senserit amouentes. Quod eum ꝓprea non dixisse
ut eogitationes ⁊ ietias collegarũ tamipiã le
ab dito erutas iali securuate captaret. sedquod
reuera paeẽ unitatẽq diligeret.Iex aliii similib
uidere facilimũ ẽ. uł ad singula seribit. sicut
ad ipsum iubaianũ. Hectibi inquit bre uissiut
pnra medioeritate rescripsimus sr̃ earissime
nemini pseribentes. aut p̃iudicantes. quominis
unusquisq ep̃õ quod putat faciat. habens arbi¬
te. diũsa sentiret. pellendus acceteron consortiouidẽt:
Sequit᷑ etdicit. Nosquantũ in nobest. ꝓpt̾ hereticos cũ
collegis etroep̃is nr̃is non contendimus. cum quib diui¬
nã concordiam et tdñicam pacẽ tenem̾: & paulo post.
seruatur. inquit a nob̶: pacienter etlenit̃ caritasan¬
mi. collegii honor. uinculũ sidĩ. concordia sacerdotii.
Sic et in epła. quãscripsit admagnũ. cundepaptis mo
tinctoꝵ et ꝑfusoꝵ quereree. U trũ aliquid aint eẽt.

Expanded text:
senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime pro nostra mediocritate rescripstmus, franemini praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum quod putat, faciat, habens arbite diversa sentiret, pellendus a caeterorum consortio videretur, sequitur et dicit, Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenemus. et paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita et heretici Alius sat᷑ nius at tuca dix̃ Gentiles quauis
idola colantꝰ. tm̃sũmũ dm̃patrẽ creatorẽ cognoseunt. &
consitent᷑. In hc̃ marcion blas plemat. ⁊ quida ñ erubestũt
marcionis baptismũ ꝓbare Qom̃ tales sacerdotes. sacer¬
dotũ dĩ aut serui ant. aut iundicant. ꝗ hostes dĩ i baprisat̃
isic illis cõmunicant: Nimirũ cũtalia dicunt᷑. excidit᷑
modus. nec considerat᷑. qui a et ipsitalib cõmunicabant.
emine iudicantes. aut aiure cõmunionis aliquẽ diũsum
sentiebat amouentes S ht̃ iste in hac sententia sua unde
amou̾eri posset. si ad ũteret idĩqͦq corrigendũeẽ ꝙ pͣuuẽ.¬

Expanded text:
ca dixit: Gentiles, quamvis idola colant, tamen summum Deum Patrem creatorem cognoscunt et confitentur. In hunc Marcion blasphemat, et quidam non erubescunt Marcionis Baptismum probare. Quomodo tales sacerdotes sacerdotium dei aut seruant aut uindicant qui hostes dei non baptixant et sic illis communicant? Nimirum cum talia dicuntur exceditur modus nec consideratur, quia et ipsi talibus communicabant neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum sentiebat amouentes. sed habet iste in hac ipsa sententia sua unde ammoneri posset, si aduerteret id in quoque corrigendum esse qu
Abbreviated transcription (Latin):
nunciant. qͥmͦ ꝑtinent ad huĩ arcȩ misteriũ inq¬
bi nõ e conscientiae bonȩ int̾ rogatio aut qͦͥmͦ salui
sunt ꝑ aquã : qui scõ baptis mate male utentes. ea
nideanitur eẽ intus. usq insinẽ uite. inflagiciosis
saluati. quõ inp̃teritũ. cũeo baptismate ꝙ inhe¬
resi acceꝑant ineccła simplicit̾ admissos cipanus
uost commemorat. Padequiꝑpe areȩ unitã saluo fecit. inqͦ
nemo nisi ꝑ aquã saluatus ẽ: Ipse enimdicit. potens est
separare Sinorꝑaquã. quom̃ in arca : Si non in arra. quomꝰ

Expanded text:
nuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio? aut quomodo salui fiunt per aquam, qui sancto baptismate male utentes, cum uideantur esse intus, usque in finem uitae in flagitiosis saluati, quos in praeteritum cum eo baptismate, quod in haeresi acceperant, in ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commnemo nisi per aquam saluatus est. ipse enim dicit: potens est separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tron demonstrauimꝰ: Quos non ꝑtinere ad seãm d̃ntu¬
cẽ udeant. ec hoc aptissime apparet. quia istisunt
auari rapitrts. fenerato res. inuidi. maliuoli. etee¬
pera luimo di: Illa aũt columba unica. pudica. etcasta
fponsa sine macula et raiga. ortus conzclusus. fons sigt̃
para disus cum fructu pomoꝵ. et cȩxera quȩ de ilia

Expanded text:
tror, demonstravimus: quos non pertinere ad santror, demonstravimus: quos non pertinere ad sane uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
tr ũ primũ apłoꝵi et eminentissimũ martuira
deo tam̃ dicere. non eũ recte fecisse. utgñs iaboou¬
Sare cogeret:: etiam hoc enĩ dico. non eemerses
retenta atq seruita dis purtans gͦ desententia oi futu
multum in fra merita positus cipansdico sac̾ m̃tũ baptim
et bonos er malos p̃se habe. possedart. posst accipe. etbo¬
nos quidẽ utilt̃ acsalubrit̃. malos aut̃ ꝑniciose atꝙ
penaliter. cum illud tam̃ inut risq sit equalit᷑ integrũ
attiidul int̃ eẽ ad eĩ equalẽ in omib integritatem
quanto peiar id a ła beat intermalos. sicut nichil int̾e
quanto melior id habeat interbonos: ac ꝑ hoc nichiletiã
inter est. quaiit peior id arcipiat. sicut nichil int̃ est.
quanto melior Illud em̃ ꝑseipsũ. et incis quinequalit ini
rtaccipt. ma los nequaquã in meluis cõmutatos: ei descrip¬
nuris canonicis. et dciplius cipriani lnteris. satis ut arbr¬

Expanded text:
trum, primum apostolorum et eminentissimum martyrem, trum, primum apostolorum et eminentissimum martyrem, audeo tamen dicere non eum 1 recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed retenta atque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, atque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritaquanto pejor id habeat inter malos, sicut nihil interest quanto melior id habeat inter bonos. Ac per hoc etiam nihil interest quanto pejor id tradat, sicut nihil interest quanto melior: atqupere malos nequaquam in melius commutatos, et de Scripturis canonicis, et de ipsius Cypriani litteris, satis, ut arb
Abbreviated transcription (Latin):
laplat iet ameip ano qua nisto plura erundass etm
isto quã incin an ouro ura purgandasunt: Non soliurtaq
malos catholitos nullo mͦ comparam̃. sednet bomoss
oili e uamus beato cipano quẽ int raros etpauees
uis isli et apud hereticõ agnoscant baptismũ xp̃i Illu¬
hereticis. quã sacrilego scelere rũꝑet᷑ uineu¬
lũ pacis. Neq enĩ pharisei ceri. quauis dicentes ali¬
qnđ ꝙ sieri deb̾et. comparandierant apło petad
quauus dicenti aliqnd quodi seri nondebebat. No
solũ aut istoii ariditas illius ueritati conferenda
ne sednet alioi fructus. illius ubertati adequand ẽ:
entes aut uidai s are nemo nunc cogit. Ner idõtamen
quisquã nunc inȩccła quantũ libet ꝓfecerit. pen i
ptatiu conferendũe : Qua ppt̃ reddens debitan pae¬
fico epõ etglorioso martiricipriano. audõ tam dicere
alster eumsensise. desoismaticis uellereticis bapde
borata atq firmata: sicut uenerans ꝓsiumerito pe¬

Expanded text:
n in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo comparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos uis isti et apud haereticos agnoscant baptismum Chriscelere rumperetur uinculum pacis. neque enim pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, comparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati non conferenda est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit, nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptborata atque firmata, sicut uenerans pro sui merito Pe
Abbreviated transcription (Latin):
Non aũt hinc ub erius ex creuer̃ hereses ⁊ scismata quiã
O ꝓgisieiũ quihano legẽ rebaptisandi tenuer. impltha
finsta eontisi sunt: Iam uero cumdicit epm docibil
re sed etdiscere. quia et ille melius docet qui cortł¬
die crescit. Se ꝓficit discendo meliora his uriq uerb
sieut multa erant quȩdoetus cipͥanus docirit ncerat
et aliquio quodcipͥanus docisibilis discertt Quiaut nõ ammo-¬
net ut ad fontẽ returramus. id est ad apłicã traditionem.
et inde ca nalẽ in nr̃a tp̃ã dirigem. Oprimũẽ et sine dubita¬
tione faciendum: Traditũ e gͦ nob̾. sicut ipsecome morat.¬

Expanded text:
Non autem hinc uberius excreverunt haereses et schismata: quia Non autem hinc uberius excreverunt haereses et schismata: quia magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilre, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. quod autem nos ammonet, ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum. traditum est ergo nobis, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Sipptea silios dĩ gn̾rart nomporest heresis prens¬
pati silusunt di. aut porest et aor o. est et non sponsa ge¬
nerart siliosdi: Situr. aũ qlierit᷑ utrũ spũalit̃ it᷑
sit: quibaprismuxpĩ apud bereticos accepit. uraque¬
riporest uaru spualit᷑ natussie. quibaptis muxp̃i ñ¬
addm̃ ueraci corde conũsus incatholica accepit nec
tm̃ido baptisiũ non accepit: Iam illa quȩ instephanũ
iritatus esfudit. retractare nolo quia et non o p̃est
Ẽ adłã quippe ipsa dicunt᷑. quȩiã satis discus sasunt.
habuer: Stephanus etiam abstinendes putauerat qui desu¬
scipiendis hereticis priscam consuetudinẽ cõnuaellene ei¬
narent᷑: Isteaut questionis ipsius difficultate ꝓmotus. et
sc̃iscaritatis uasscerib largissime p̃ditus. inunitate cũ¬
eis manendo quidiũ sa sentirent: prquãuis comoris sed
tm̃ srat̃ ne iodignet᷑. Vicit tm̃par xp̃i in cordib eoꝵ ut
untali disceptatione nullum int̾ eos malũ scis matiꝰ oriret᷑:

Expanded text:
Si propterea filios deo generare non potest haeresis pezati filii sunt Dei, aut potest et non sponsa generare filios Dei. Sicut autem quaeritur, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum Christi apud haereticos accepit: ita quaeri potest, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum m ueraci corde conuersus in catholica accepit, nec tamen ideo baptismum non accepit. Iam illa quae in Stephanum inritatus effudit retractare nolo, quia et non opus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt habuerunt. Stephanus autem et abstinendos putaverat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem convellere conarentur. Iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus, et sanctis charitatis visceribus largissime praeditus, in unitate eis manendum qui diversa sentirent. Ita quamvis commotius, sed tamen fraterne indignetur, vicit tain tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oriretur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuiriã: Aut catecumini sacram̃tũ. sacram̃to bapti̾mi
p̃ferendũ putam̃: cũ aliquẽ catecuminũ aliquobapti¬
Sato si deliorẽ. melioreq cognosciti: Melur enĩcen¬
nirio cornelius. nondũ bapti fat̾ simone. bapti sato.
tismã inmundo spũ inflatus ẽ: ueruntam̃ cornelius
sietiam spuscõ iam accepto baptizari noluisset. con¬
rẽpris sacͣ m̃ti reussieret: Cum aut̃ bapti: at᷑ ẽ. non
utiq melius sacram̃tũ qua simon accepit. seddiũsa
hominũ merita sub eĩ modi sacram̃ti pariscitate di¬
stinc tast̾ Itanon auget aut minuit baprismatis sc̃ita¬
tẽ. ł bonũ. ł malũ homius meritil Sic̃ aũt bono cate¬
rumino bapris mũde ẽ. ad capescendũ regnũ cȩlor

Expanded text:
injuriam; aut catechumeni sacramentum sacramento Baptismi injuriam; aut catechumeni sacramentum sacramento Baptismi praeferendum putamus, cum aliquem catechumenum aliquo baptizato fideliorem melioremque cognoscimus. Melior enim centurio Cornelius nondum baptizatus Simone baptizato. Istismum immundo spiritu inflatus est . Verumtamen Cornelius si etiam Spiritu sancto jam accepto baptizari noluisset, contempti tanti Sacramenti reus fieret. Cum autem baptizatus est, non utique melius Sacramentum quam Simon accepit; sed diversa hominum merita sub ejusdem Sacramenti pari sanctitate distincta sunt: ita non auget aut minuit Baptismatis sanctitatem vel bonum vel malum hominis meritum. Sicut autem bono catechumeno Baptismus deest
Abbreviated transcription (Latin):
in malo malus ẽ. baptismus. et inbono bonꝰ. sedinutꝰq
bon̾ Sicut lum̃ solis. ł etiã lucernę. ñutiq deterius
ẽ. inoculis deteriorib quã in meliorib. sedidẽ inu¬
trisq quã uiseos diũsȩ ꝓdiũ sa illoꝵ diu̾sitaie. uel
letificet. ł excruciet Illud sane ꝙ decatecuminis obi¬
occisi. etiam sinebaptismo coronarent᷑. quid ad rt̃
ꝑtineat. nõsatis intelligo. nͥforte quia dicebãt. multo
magis hereticos cũ bapris moxp̃i. p̾se ad regnũeiꝰ
admnti. quocatecumini admittent᷑. cũ ipsedixerit.
nͥ ꝗs renatus fuerit ex aqua et spuscõ. ñint᷑b in regnũ
cȩloꝵ: Quainre. nec egodubito catecuminũ catholicũ
diuina caritate flagrantẽ. heretico baptis ato. ante¬
ponere. sedetiã in ipsa int᷑ catholica bonũ carecu¬
nũ malo bapti ẜato ante ponim̾. Nec idõ tm̃sacra¬
m̃to bapris matis. qͦiste ñdũ. ille iã inbiitus ẽ. facimus

Expanded text:
in malo malus est Baptismus, et in bono bonus; sed in utroque in malo malus est Baptismus, et in bono bonus; sed in utroque bonus: sicut lumen solis vel etiam lucernae non utique deterius est in oculis deterioribus quam in melioribus; sed idem in utrisque, quamuis eos diuerse pro illorum diuersitate uel laetificet uel excruciet. Illud sane quod de catechumenis obioccisi etiam sine baptismo coronarentur, quid ad rem pertineat non satis intellego, nisi forte quia dicebant multo magis haereticos cum bapni admitterentur; cum ipse dixerit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Qua in re nec ego dubito catechumenum catholicum divina charitate flagrantem haeretico baptizato anteponere; sed etiam in ipsa intus Catholica bonum catechumenum malo baptizato anteponimus: nec ideo tamen sacramento Baptismatis, quo iste nondum, ille jam imbutus est, facimus
Abbreviated transcription (Latin):
nesicus. et simul hȩc omĩa porest ñ eẽ Neq enĩ unũ aliꝙ
uiciũ. omĩa cetera consequunt᷑: Prepositis itaq duob
uno catholico. cũ his omĩb uicus. alio heretico. siue
his quȩ posst̃ nõ eẽ inheretco. quãuis contͣ sidẽ ñut᷑q¬
dispurtt. tam̃contra sidẽ uterq uuuat etspe una
uterq fallatur. ⁊ acaritate spũali utq fallat ac
dissentiat. et obhoc uterq illus uniee coluibe corpo¬
re alienussit. cur inunꝰ eoꝵ sac ram̃tũxp̃i cognoscim.
in alio nolumꝰ: quasi aut huꝰ. aut luũsit. cuilroq
idemsit. i nõ nisidĩsit:iquãuis inpessimis bonũsit.
et si hõum ꝗ hoc hũt. alius ẽ alio decerior. ñidõ illud
ꝙ hñt deterius ẽ in illo quã inisto. Quia nec induobus¬
. catholicis malis. siunussit alio deterior. deteriorẽ
bapus mũ gerit: Nec siunus eoi sit bonus. aliu smaluꝰ.

Expanded text:
neficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod neficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. propositis itaque duobus, uno catholico cum his omnibus uitiis, alio haeretico sine his quae possunt non esse in haeretico, quamuis contra fidem nt tamen contra fidem uterque vivat, et spe vana uterque fallatur, et a charitate spirituali uterque dissentiat, et ob hoc uterque ab illius unicae columbae corpore alienus sit: cur in uno eorum Sacramentum Christi agnoscimus, in alio nolumus, quasi aut hujus, aut hujus sit; cum in utroque idem sit, et nonnisi Dei sit, et quamvis in pessimis, bonum sit? Et si hominum qui hoc habent, alius est alio deterior, non ideo illud quod habent deterius est in illo quam in isto: quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem Baptismum gerit: nec si unus eorum sit bonus, alius malus,