comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta spinas & tribulos necessario producit : ita sensus ur̃ longi
temporis incuria: multas & noxias opiniones rerũ : & in¬
tellegentias falsaescientiae germinauit : Opus est nunc mul¬
tadiligentia  ad excolendũ rus mentis ur̃ȩ ut id sermo
ueritatis qui est uerus & diligens cordis colonus: assiduis
excolat disciplinis : Uestrũ ergo ẽ prebere eioboedientiam
& occupationes ac sollicitudines suꝑ fluas amputare. ne
bonũ uerbi semen. nec& noxiũ germen: Potest enĩ fieri:
ut multi tẽporis neglegentiã breuis & assiduarepar& dili¬
gentia : Incertũ nãq: ẽ unie uscuiusq: uitȩ tempus : Et ideo
festinandũ ẽ adsalutẽ : ne fortecunc tantẽ mors repenti¬
nat p̃ueniat : It obhoc acrius innitendũ ẽ ut dũ est tẽporis
spatiũ : collecta malȩ consuetudinis uitia resecentur:
Q uod non alit̃ facerepoteritis : nisi ut iras camini quodã mo¬
do ad uersus uos m&ipsos ꝓhis quȩ inutilit̃ gessistis ac

Expanded text:
terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque est uniuscujusque tempus vitae. Et ideo festinandum est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Audite ergo: quomodo dehis nos ipse uerus propheta
docuerit: Ad eos enim qui neglegunt audireuer¬
ba sapientiae: ita ait Regina austrisurg& in uidi¬
tio cum generatione hac & condempnabit eam.
qui a uenit a finibus terr&e audiresapienti am salo¬
monis: Et ecceplusquam salomon hic & non au¬
diunt: Ad eos uero quidemalis actibus gerere pae
surgent in iuditiocum generatione hac & condẽp¬
nabunt eam: quia paenitentiã egerunt in predicatione ionae
Et ecce plus quam iona hic : Vi desergo quomodo eos quieru¬
diebantur exlege : adductis ad exemplum illis quietili
ignorantia ueniebant . & ostendens eos nec illis aequales
esse. qui inerrore positi uidebantur. exipsa tantum compa¬
ratione condẽpnat: ex quibus omnibus : sermoquẽ pro¬
posuimus approbatur : & castimonia quae aliquatenus
&iam abhis qui inerrorepositi custoditur multo puri¬
us & attentius & per singulas quasq: sicut supraosten¬

Expanded text:
Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Et ecce plusquam Salomon hic et non audiunt . » Ad eos vero qui de malis actibus gerere detrsurgent in judicio cum generatione hac, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plusquam Jonas hic . » Videtis ergo quomodo eos qui erudiebantur ex lege, adductis ad exemplum illis qui ex gentili ignorantia veniebant, et ostendens eos nec aequales illis esse qui in errore positi videbantur, ex ipsa tamen comparatione condemnatos. Ex quibus omnibus sermo quem proposuimus approbatur, ut testimonia quae aliquatenus etiam ab his qui in errore sunt positi custoditur, multo purius et attentius per singulas quisque, sicut supra osten
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui id ola colit esse sobrium. nos quidm̃ colimus
illi quierrant homicidium non faciunt : nos neiras camur
quidem : It si illi ad ulterium non admittunt : nos ne concu¬
pis camus quidem alienam mulierem : Si illi amant pro¬
mos suos nos diligamus &iam inimicos nr̃os : Su illi mutuo
dant his quihabent unde reddant: nos &iamhis demus
a quibus recipere nonsperamus : Etper omnia nos qui ae¬
terni sȩculi hȩreditatem speramus debemus precellere
eos. qui presens tantum scłmnorunt: Scientes : qui a
siopera eorum nrĩs operibus conlata : in die iuditu si¬
milia inueniantur acparia : confusio nobis erit quod
aequales inueniamur. Ino peribus: his qui propter
ignorantiam condempnantur & nullam spem futur
sȩculihabuerunt : Et uere digna confusio est : ubi
nihil amplius gessimus: ab his quibus amplius in¬
telleximus : Quod si confusio nobis erit l a equales eis
inueniri in operibus bonis: quid erit nobis si inferiores
nos acdeteriores examinatio futura repperiat.a

Expanded text:
eum qui idola colit esse sobrium, nos qui Deum colimus illi qui errant homicidium non faciunt, nos ne irascamur quidem. Et si illi adulterium non committunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mulierem. Si illi amant proximos suos, nos diligamus etiam inimicos nostros. Si illi mutuo dant his qui habent unde reddant, nos etiam his demus a quibus recipere non speramus. Et per omnia nos qui aeterni saeculi haereditatem speramus, debemus praecedere eos qui praesens tamen saeculum noverunt, scientes quia si opera illorum nostris operibus collata, in die judicii similia inveniantur ac paria, confusio nobis erit quod aequales invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat?
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio & extrinsecus : Non semper autem his quimund at᷑
extrinsecus : &iam intrinsecus mundus est uidelic& cum
agithaeo ut hominibus placeat sed illa speties castimonia&
obseruanda est ut ine passim & libi dinis solius causa fe¬
miniscoeatur : sed posteritatis repa randae grã.: Quae
obseruantia cũ in non nullis &iam pecudibus inueniat᷑
pudoris est sinon ab hominibus rationabilibus & dm̃ colen¬

Expanded text:
sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus inveniatur, pudoris est si non ab omnibus rationabilibus et Deum colen
Abbreviated transcription (Latin):
uerodico nonquas i principale illud in quomens purifi¬
catur sed qđ sequerela sit illius boni hoc in quo caro
deluitur : Sic enim & magister nr̃ ÷ quosdam phari seoꝵ
& scribarum : quiuidentur eẽceteris meliores & a
uulgo separati increpabat dicens eos ypocritas.
quiea sola quae ab hominibus uidebantur purificabant:
Corda uero quȩ solus ds̃ aspicit : in quinata relinquebant
Vȩ uobis scribȩ & pharis ȩiyppocritȩ : quia mundatis
calicis &parapsidis quod deforis est : Intus  & quod¬
deforas. ẽ eritmundũ: Uere enimsimens mundetur
luce scientiȩ cũ ipsa fuerit munda ac splendida. Itunc
&iam eius quideforis hominis ipsa necessario curã gerit
id est carnis suae iut &purificetur Ubi autem ista
quaedeforis ẽ purificatio carnis neglegitur : certum
est ibi nequede puritate mentis ac munditia cordis curã geri:
Itaergofit ut his quidem quiin trinsecus mundus ẽ mundetur

Expanded text:
vero dico non quasi principale illud in quo mens purifivero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, inquinata relinquebant Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia mundatis calicis et paropsidis quod deforis est, intus audeforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur
Abbreviated transcription (Latin):
sarius ẽ : Iusto quidẽ ut adimpleat᷑ in eo ꝑfectio & regenere¬
turdõ : in uisto uero ut peccatorum quaȩ gessic inignorantia
remissio concedatur : Omnibus ergofestinandũ ẽsi ne mora
tende inte similitudinem eius : quite genuit patris : Agno
homicidiũ ad ulteriũ nescias odiũ a uariciã fugias
quȩdã nrae religionis obseruantia quae nontam imponidur
hominib: quã propriae ab uno quoq: dm̃ colente : causapuri¬
tatis expetitur : Castimoniae dico cautela : cuius speties mul¬
te sunt : Sed primo : ut obseru& unus quisq nemenstruatȩ
mulieri misceatur: Hoc execrabile ducit lex dĩ: Quod & si
core : Debemꝰ aliquid amplius habere animalibus ⁊ ut po¬
teratio nabiles homines & caelestiũ sensuum capaces
quibus sum mistudii essedeb& ab omni in qui namento
cordis conscientiam cus todire Bonum est autem & pu¬
ritatis conueniens: & iamcorpus aqua deluere : Sonũ

Expanded text:
sarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneresarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora tendat in se similitudinem ejus, qui eum genuit, Patris. Post homicidium, et adulterium nesciat, odium et avaritiam fugiat, quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si core. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
&e tuc uoluntatimagis quãdi ob temperas contrarius sine dubio & ini¬
baptis mus ad di cultũ : primo quidẽ. quia qđ dõ placuit impletur
Scđo quia regenerato ex aquis & dõ renato fragilitatis prioris nati
poters ad salutem : Aliter uero In possibile ẽ: Sic enĩ nob̵ cũ sa¬
cramento  uerus propheta testatus ẽ dicens : A mendico uob nisi
quis denuorenatus fuerit exaqua: non introibit in regnũ caeloꝵ
Etideo accelerate : Est enĩinaquis istis. muscđiae uis quȩdam:
qua̧ exinitio ferebatur super eas & agnoscit eos quibaptitant᷑
sub appellatione triplicis sacram̃ti: & eripit eos desuppliciis
futuris quasidonum quoddã offerens dõ : animas ꝑbaptis mũ
consecratas : Confugite ergo adaquas istas: Solȩ sunt enĩ quae
possint uim futuriignis extinguere : Ad quas quimoratur
accedere : constat in eo infidelitatis ad huc dolũ manere ⁊¬

Expanded text:
s, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et iniaptismus ad Dei cultum. Primo quidem, quia quod Deo placuit, impletur; secundo, quia regenerata ex aquis et Deo renovata fragilitas prioris nativpoteritis ad salutem; aliter impossibile est. Sic enim vobis cum sacramento veruquis denuo renatus fuerit ex aqua viva, non introibit in regnum coelorum . » Et ideo accelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ taliordine quosuprad iximꝰ ꝑuenitur ad patrẽ : Cũ autẽ
ꝑ ueneris agnosces hanc ẽẽ uoluntatẽ eiꝰ ut per aquas quae
prim&e creatae sunt denuo renascaris : Quienĩ regeneratus
fuerit ꝑ aquã  bonis operib: adimpletis. hȩres efficietur eius
a quo in incorruptione generatus ẽ : Propt̃ qđ paratis animis :¬
accedite quasi filii adpatrem : ut peccata urã deluantur &
causa eorũ  solaignorantia fuis se ꝓbetur ⁊ a pud dm̃ : Namsi
post agnitionẽ horũ l ꝑ manetis in incredulitate uobis iam
ꝑditionis urae causa ÷ &ignorantiae reputabitur : Nec
putes qđ &iam si omnẽ pietatem colas omnẽq: iusticiã ⁊ bap¬
tismũ uero non accipias spempossis haberea pud dm̃ : Immo
potius maiore poena dignus erit : quibona opera non bene
operatur : Confertur enĩ meritũ homini exbonis gestis
sed siitageratur i sicut ds̃ iuba Dĩ autẽ : iussit om nem
colentem se baptis moconsignari : Quod situ reniteris

Expanded text:
li ordine, ut supra diximus, pervenitur ad Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueriti
Abbreviated transcription (Latin):
elemerta exhibent ser uitutem : Deniq: interdũ &iã contra
bonitatem conditoris fatigata sceleribus impiorum uincunt᷑
elementa : & inde ẽ qđ aut ter raefructus corrũpitur. aut aeris
temperies non temperatur. aut supramodũ ardor solis incen¬
ditur. uel imbriũ aut rigorũ uis in mensa diffunditur : Inde
lues & fames & mortis facies diuersa per currit : Festinat enim
creatura inimpiosmouere uindictã : dĩ tamenbonitas repri¬
flammari : Expectat erũ pacientia dĩ dũ in hoc corpores unt
hominũ conuersionẽ Quod si usq ad exitũ uitȩ in impietati
ꝑstiterint : tunc iam discedens anima. quȩ in mortalis est
ꝓ impietatis suȩ ꝑ seuerantia luet poenas in mortales:

Expanded text:
elementa exhibent servitutem. Denique .. . . . contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa diffunditur. In . . . . . et mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas repriflammari. Exspectat enim patientia Dei, dum in hoc corpore sunt, hominum conversionem, quod si usque ad exitum vitae in impietate perstiterint, tunc jam discedens anima, quae immortalis est, pro impietatis suae perseverantia luit poenas immortales.
Abbreviated transcription (Latin):
Nerbi gra p̃fectos consules tribunos & ceteras
potestates simili arbi tramur modo cũ unus sit
maior omniũ ds̃. &iã istos ad similitudinem
earũ quas diximꝰ potestatũ ordinatos esse in hoc
murido deos: Illi quidem maiori sub iectos. nos
tam̃ & quae in hoc muridos̃ dispensantes: Audite
nem ꝓponitis ueritatis rationec̃ fute miru
dicitis quia locũ cesaris teneat ds̃: iuditium
uero eius & potestatũ spetiem : seruent hiiqui¬
dii dicuntur: Seruate ergo ut a ꝓpo sustis
exẽplũ cesaris. & scitotequia nc̃ Nulli ex iudicib
uel administratorib cesaris. id est p̃fectis
uel proconsulibus. uel ducibus. uel tribunis fas estcesaris
nomen inponi. alioquin & ille susceperit & illi quide tule¬
rint pariter interibunt it a & dehoc debetis aduertere
uod si qui nomen dĩ aliqicui quam p̃ter ipsum imposue¬
rit & illereceperit : unũ euidemq: sortientur interitum
Multo de terior sortequã minis tricaesaris : Hic enim qui

Expanded text:
verbi gratia praefectos, consules, tribunos, et caeteras potestates. Similia arbitramur, modo cum unus sit major omnium Deus, et jam istos ad similitudinem earum quas diximus potestatum ordinatos esse in hoc mundo deos; illi quidem majori subjectos; nos tamen, et quia in hoc mundo sunt, dispensantes. Audite nem . . . apponitis veritatis rationibus confitemini. Dicitis siquidem: Cum Caesaris teneat Deus  sic  judicium vero ejus; et potestatum speciem servent ii qui dicuntur dii, servate ergo, ut proposxemplum Caesaris; et scitote quia sicut nulli ex judicibus vel administratoribus, id est praefectis, vel proconsulibus, vel ducibus, vel tribunis fas est Caesaris nomen imponi, alioquin et ille qui susceperit, et illi qui detulerint, pariter interibunt: ita et de hoc debetis advertere. Quod si qui nomen Dei alicui, quam praeter ipsum imposuerit, et ille receperit unum eumdemque sortientur interitum, multo deteriorem forte quam ministri Caesaris. Hic enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hac uoce allo qͥt᷑: Similẽ uob hominẽ me eẽ uidentes.
noli teputare quia ame possitis recuperare salutẽ urãm
sedꝑ eũ qͥ deca elodescendeos. ostendit credentib sibi in¬
do infirmantiũ una uoceclamar&. huncuerũ dm̃ quem
parus adnuntiat : subi to inmensũ lum̃ graẽ dĩ in medio
plebis apparuit. & coeper̃ paralitiei currere ad pedes
p&risani : Cȩci recepto uisuclamare. claudirestaurato
gressugras agere. languentes recepta sanita tegaudere
non nulli &i ã solo flatuuiuentes iã si nesensu & sine uoce
dit : ut om̃s amini mousq: ad maximũ una uoce c̃fiterent᷑¬
decẽmilia hominũ credentes dõ baptizatis sanctifi¬
catione consecrati : Ita ut om̃i auiditatis desiderio
theophilus quierat cunctis potentib: inciuitate subli¬
mior domꝰ suȩ ingentẽ basilicã aeccłȩ nomine consecrara:

Expanded text:
omnes hac voce alloquitur: Similem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus indo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce,dit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentX millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domus suae ingentem basilicam ecclesiae nomine consecraret.
Abbreviated transcription (Latin):
stilce & reponeas me in horreo dominico. fatias me
mensȩ diuinitatis participẽ : iũ p&rus cũ om̃i ala¬
critate app̃hendeos manũ eius tradidic eũ mihi¬
lenei & frĩb: meis diceos: Sic̃ tibi patrifilios resti¬
due ds̃ ita & teꝰ patrẽ filii resticiuiNt dõ: Indix̃
autẽ ieuiniũ oni plebi : & ueniente die domirica
baptitauit eũ. atq: in mediopopłi ex conuersione
eius materiã sumeos dm̃s casus eius exposuit:

Expanded text:
ta: repone me in horreo Dominico, faciens me mensae divinae participem. Tunc Petrus cum omni alacritate apprehendens manum ejus, tradidit eum Clementi et fratribus suis, dicens: Sicut patri filios restituit Deus, ita te Patrem filii restituunt Deo. Indixit autem jejunium omni plebi, et veniente die Dominica baptizavit eum, atque in medio populi ex conversione ejus sumens materiam, omnes causas ejus exposu
Abbreviated transcription (Latin):
legunt ueri similitudines capiunt: & ideo diligent᷑ obseruan¬
nis quae poss trahi adeũ sensũ quẽ sibi unus quisq ex sponte
p̃sumpsit : qđ fieri norio portor. Nonenim sensũquẽ
qucerere: quomodo ex scripturarũ auctoritate
confirmes sed exipsis scripturis sensũ capere ueritatis : &ideo oportor
ab eo intellegentiã discere scripturarũ qui eã amaior ib: scđm ue
ritatẽ sibi traditã seruant ut & ipsepossit eaquȩ recte suscipit
conpetent̃ asserere : Cũ enim ex diuinisscripturis integrã quis
& iã exeruditione cõmuni ac liberalib: studiis quae forte inpu¬
eritia attigit. ad desertionẽ ueri dogmatis conferat: Ita tam̃
ut ubi uera didicit falsa & simulata declin&: Et cũ hac dixissa¬

Expanded text:
legunt, verisimilitudines capiunt, et ideo diligenter observannis quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumpsit, sed fieri non oportet: non enim sequomodo ipsum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo intelligentiam discere Scripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit competenter asserere. Cum enim ex divinis Scripturis integram quis etiam ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit, falsa et simulata declinet. Incert
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum diues fuero tunc conuertar. non requirit atedã
pecuniã . sed animũ mise  ericordem. & piã mentem :
Neq: diues conuersi onẽ suã diffet: rat ꝓsollicitudiniese¬
culari dũcogit& quomodo dispens& abundantiũ frugũ
neq dicat intra sem& ipsũ quid fatiã ubi recondã fructus
meos neq dicat anime suȩ habes multabona reposita
in annosmultos xepulare L&are : Nã dic&ur ei :
Stulte huc nocte aufer&ur abste anima tua. quap̃pa¬
rasticuius er̃ ⁊taq festin& ad poenitentiã om̃is xtas
om̃issexus om̃isq conditio ut uitã consequat᷑ ꝓ c̃riũ
Quuenes quidẽ in eogratis qđ inipso imp&u desi derioꝵ
ceruicessuas iugo subiciun discipline : Series & ipsi
laudabilesqui amultitẽporis consuetudinem inqua malȩ p̃
tetur: Qua enĩ causa cunctandiest ad beneagendũ : Aut times

Expanded text:
quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requirit a te Deus quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requirit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem et piam mentem. Neque dives conversionem suam differat, pro sollicitudine saeculari, dum cogitat quomodo dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male pratetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agendum? Animus
Abbreviated transcription (Latin):
gebit᷑ qđ si ꝓuectioris aecatissit is qui ad penitentiã uenit ẽo
magis grãs agere deb&dõ qđ postquã fractus est om̃is imp&us
concupiscentiae carnalis scientia ueritatis accepta: nulla ei im
corporis uoluptates : Su ꝑ est ergo ei in agnitione ueritatis
nitentiae : Nec put& quia intẽporis longitudine docum̃tũ
conuersionis ostendit᷑ & non in de uotionis ac ꝓpositi firmi¬
tate. Dõ enĩ mani festes mentes : qui non tẽpoꝵrationẽ colli¬
git sed animoꝵ: Ipse enĩ ꝓbatsiquis agnita ueritatis p̃dicati¬
one non distulit neq: tempus neglegendo consum psitry
Sed statim & si dicipotest eodem mom̃to p̃terita ꝑhorrescens
futuroꝵ desideriũ coepit & in amor eregni caẽlestis ex arsits
ꝓpt̃ qđ nemo ur̃m ultra dissimul& & nec r&iro respitiat
sed ad euangeliũ regni diligent̃ accedat Non dicat pauꝑ

Expanded text:
lgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo lgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quod postquam finis est, omnis impetus concupiscentiae carnalis, scientia veritatis accepta, nulla ei immcorporis voluntates. Superest ergo ei in agnitione veritatis,nitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat pauper
Abbreviated transcription (Latin):
Incertũ est enĩ &iã luuenib uitȩ tempus. senib autẽ iãnec in¬
certũ est: Nonenim dubitat᷑ qđ quantũ cum que est qđ putat᷑
suꝑ eẽ breuesit: Et ideo tã iuuenes quã senes oport& decon¬
uersione & penitentia ualde esse sollicitos & satis agerede
reliquo ornent animassuasna ornum̃tis dignissimis.
id est. dogmatib ueritatisi decor ẽpudicitiae. splendore
iusticiȩ candor epietatis aliisq omnib: qͥb: comptã dec&
eẽ rationabilẽmentẽ : Iũ preterea declinare a consortiis
in honestis & in fidelib: & sotietates habere fideliũ atq
illos frequenta reconuentus. inquib: depudicitia deiusticia.
depietate tractat᷑: orare dm̃ semꝑ ex corde & abipso pete¬
re quuedec& ad õ posci ipsigrãs agere Uerã penitentiã gere¬
re p̃teritoꝵ gestoꝵ aliquantulũ &iã si possibile est ꝑ
misericordiaspauperũ iuuare : poenitentiã : Perha ec
enim facilior uenia dabitur: & indulgenticitius indi¬

Expanded text:
Incertum est enim etiam juvenibus vitae tempus, senibus autem jam nec incertum est, non enim dubitatur quin quantumcunque est quod putatur superesse breve sit. Et ideo tam juvenes quam senes oportet de conversione et poenitentia valde esse sollicitos, et satis agere ut de reliquo ornent animam suam ornamentis dignissimis, id est dogmatibus veritatis, justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque illos frequentare conventus, in quibus de pudicitia, de justitia, de pietate tractatur. Orare ias agere, veram poenitudinem gerere praeteritorum gestorum, aliquantulum etiam, si possibile est, per misericordias pauperum juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ om̃s conmunit̃ labor ent: Qđsi forte asem& ipsis hoc lag
non intellegunt ꝑ dia cones edocendi sunt: ut tibi solius
eccłȩ sollicididines derelinquant : qđ si ipsa ut dignũ
est dispensare suffitias. & ueritatis uerbo abundantius
& studiosius deseruire : si enĩ mundi alib: curis fueris
occupatus : & te ipsũ decipies & eos qͥ te audiurt : Non
enĩ poteris quae ad salutẽ ꝑtinent plenius singulis
quib: cũq: distirguere & ex eofi& ut & tu tam quã
qͥ non do cueris quae ad salutẽ hominũ ꝑtinent puniaris
& discipłi ꝑ ignorantiã pereant : Id circo ergotu quidẽ
ad hoc solũ uocato uti oportune &sine in t̃missione doce¬

Expanded text:
tem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici tem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doce
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã uaccill&: Uerũ tam̃ & breuit̃ te deipsius dispen¬
sationis ordine : corã omĩb: cõmonere necessariũ duco:
Tequidem oport& ꝓbabilit̃ & in rep̃hensibilit̃ iuuere atq
sũ mostudioniti: ut om̃s uitȩ hiuus occasiones abitias. nefide¬
niaris munidialis negotii occasi oneꝑ plexus: Neq: enim¬
iudicẽ aut cognitorẽ seculariũ negotioꝵ hodie te ordi¬
nare uult xp̃s. utine p̃focatus p̃sentib: hominiũ curis non
posis uerbo dĩ uacare & scđmnueritatisregulã secernerebonos
amalis stic nãq: oꝑa quae tibiminus congruere superiusao¬
posuimus exhibeant sibi inuicẽ discentes id est Laici & tẽnemo
etatis crim̃ est neglectis uerbi dĩ studiis sollicitudines sus
cipere seculares urucuiq: laicoꝵ peccatũ est. Nisi inuicoe
sibi &iã in his quae ad cõmodũ uitae usũ ꝑtinenT operã fidelic¬
dederint te uero securũ facere & his quib: debesuacan¬

Expanded text:
nequaquam vacillet, verumtamen et breviter te de ipsius dispennequaquam vacillet, verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere necessarium duxi. Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere, et summo studio niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideniaris munjudicem aut cognitorem saecularium negotiorum hodie te ordinare vult Christus, uti ne praefocatus praesentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare, et secundum veritatis regulam secernere bonos a malis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo etatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines sucipere seculares; ita unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi et in his quae ad communis vitae usum dederint. Te vero securum facere et his quibus debes vacan
Abbreviated transcription (Latin):
iuuare subt fugis cui tantũ modo habens considerationẽ & non
qđ in cõmune om̃ib expedit ꝓui deos Sed certus esto qđ necesse ÷
&e suscipere om̃e periculũ quia nec ego ꝓsalute omniũ ab opseera¬
tione cessabo: quanto ergoticius mihi ad qui eueris. tanto citius me¬
pitiens adillã spẽ quae tͥ apud dm̃ pacientiȩ p̃parat coroniã :
Sed & illud tẽ cupio mecũ iustaratione ꝓspicere :quando maxi¬
me operatua in dig& xp̃s. nunc cũ inimicus aduersus sponsã
eiꝰ. conmou& bellũ ariin fuctiro tẽpore: quando iã xp̃s postuic¬
toriã triũ phabit. Nec ultra ullius opera indigebit: quis
non &iã parui sensus iritellegat qđ istud est tẽporis in quo ope
p̃beoperacua & auxiliũ in pluis ex inbe regi opͥtimoremune¬
pacus officiũ eomaxime quo aec clesiasticas dispensationes
ame ꝓbabilic̃ didicisti ut salus eoꝵ qui ꝑnos confuger̃ ad dm̃

Expanded text:
possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius lapiciens ad aliam spem, quae tibi apud Deum patientiae praeparat coronam. Sed et illud cupio te mecum juxta rationem perspicere, quando maxima opera tua indiget Christus nunc, cum inimicus adversus sponsam ejus commovet bellum, an in futuro tempore quando jam Christus post victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat quod istud est tempus in quo operpraebe operam tuam, et auxilium in praeliis exhibe Regi optimo remunepatus officium, eo maxime quo ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Haec p&ro dicente : ego clemens ꝓcides ad pedes eiꝰ rogabũ
ex cusansme & declinans honor ẽ cathedre uel pocestatẽ :
Atille respondens ꝓhoc inquit nemero gaueris : Hoc enĩ fieri
presticũ est mili & eomagis quo excusas. Quia haec cathedraeũ
qui cupit eã & audent̃ expetit non requirit : sed ornatũ mo¬
rib: & uerbo dĩ eruditũ : qđ siess& aliquis melior si quimihi
auditor tãquũ sedulus extitiss& si quis tãplene doctrine mee
rationẽ cepiss& sed & ecclesi asticas dispositiones tã plene
didiciss&. habens aliũ talẽ nonte eligerẽbonũ opussusci¬
pere nolentẽ : Su ꝑfluũ est ergo aliũ quererȩ ñã primicias eo
qui degentib: ꝑme saluant᷑ & p̃cipue huius urbis tẽ primũ
optulerĩ dõ S& et aliud intuere qui a si periculũ pe cat
timessuscipere refugiens ȩcđȩ gubnacula certus esto quia amplius
peccas qui ppłm dĩ uelut influctib positũ & periclitantẽ cũ possis

Expanded text:
Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum qui ex gentibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et aliud intuere, quia si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum et periclitantem, cum juvare
Abbreviated transcription (Latin):
que dicebat tã ꝗ uero ꝓpħȩ credidimꝰ firmitatẽ fidei
nraẽ ñ solũ ex uerbis eiꝰ sed & ex operib: assum̃ tes: Quia¬
& dicta legis quae ante multas generationes dep̃sentia
eiꝰ exposuerant : in ipso consignabantur & imagines
gestoꝵ modty. & ante ipsũm patri archȩ: la cob
ipsius ꝑ omiã typũ ferebat : Tempꝰ quoq: aduentus eiuis
hoc est ip sũ in quo uenerat p̃dictũ abeis coristat & suꝑ

Expanded text:
quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generationes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his c
Abbreviated transcription (Latin):
d s̃. & pocestatẽ dedit unicuiq hominũ ut illius reg¬
ni fiat portio: cuise ad oboedieñdũ ipse sub iecerit :
Et quia definutũ est apud dm̃ non posse uriũ hominiẽ
utriusq regniesse seruũ : omĩ studio dat operã
in boniregis foeđ ac iura conicurrere : Propt̃
hoc deniq uerus eꝓpħa cũess& p̃sens nob̵cũ & quos dam
&x diuitib: neglegentes erga dĩ cultũ uider&: huius
minis seruire : Nei potestis seruire & mamone : Mãmona
pacria eoꝵ uoce diuitias uocans : H inc ergo est uerꝰ ꝓ¬
ph &a : qui inuidea nobis apparuit ut au distis qͥ stanis
publicȩ sola iussione faciebat cecos uidere surdos au¬
dire. fugabat demones. Aegris sanitatẽ reddebat & mortu¬
is uitã : CMdUE Nihil ei e&̃ in possibile: etiã cogi¬
tationes hominũ ꝑ uidebat. qđnulliest possibi le nisi
solidõ : Hic adnumtiauit regnũ dĩ : Cuinos de omĩb:

Expanded text:
. . et potestatem dedit . . . . . hominum; ut illius reg. . et potestatem dedit . . . . . hominum; ut illius regni fiat portio, cui se ad obediendum ipse subjecerit: et quia definitum est apud Deum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis foedus ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta cum esset praesens nobiscum, et quosdam ex divitibus negligentes erga Dei cultum viderit hujus servire, et mammonae , » mammona, patria eorum voce, divitias vocans. Hic ergo verus Propheta est quia in Judaea nobis apparuit, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat regnum Dei, cui nos de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim quanta sic in hoꝵ ꝑmutatione diuersitas: Propt̃ qđ
consiliũ do. unicuiq discentiũ libent̃ p̃bere auremuer¬
bodĩ. & cũ amore ueritatis audire quae dicimꝰ. ut mens
optimosemine suscepto ꝑbonos actus l&osad ferat
fructus: Nãsime docente ea quae ad salutẽ ꝑtinent. re¬
cipere quis abnuit : & animo prauis opinionib: oc cupato
obsisterenititur non ex nob̵ sed sem& ipso habebit pere¬
undi causã: Deb& enimiusto uiditio examinare quae dicim
& intellegere quia uerba loquimur ueritatis ut
cogritis his quaes ut s̃ & in bonis actib: dirigens
uiã suã regnicaeloꝵ possit partic eps inueniri.
subitiens sibi carnis desideria et dominꝰ eoꝵ factus.
ut ita demũ diã ipse fiat dominatoris omium locun¬
da possessio : Nũ qui ꝑman& inmalo & seruus est malig¬
no non potest effici portio boni. donec ꝑman& in
malo quia abinitio ut ante lã diximꝰ duo regna statuit

Expanded text:
enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit erroꝵ Quiuero audiens haec libent acci¬
uit & gratulat᷑bonoꝵ sibi doctrinã fuisse delatã
requirit lnitentius & discere non desinut usq: qͦ
paratas: & cũ certus dehoc fuerit gras agens dõ
qđ sibi ueritatis lum̃ ostenderit : Dec &ero dirigit
actussuos in omnib: operib: bonis. quoꝵ sibi infutu¬
ro mercedẽ certus est p̃paratã demirans ꝑ omĩã
& stupens c&eroꝵ hominiũ errores & qđ ante
oculos positã ueritatẽ nemouideat. Ipse tam̃ gau¬
dens suꝑdiuitiis sapienti& quas inuenit insati¬
abilit̾ eis ꝑ frui cupit & exercitiobonoꝵ oꝑum delectat᷑:
Festinans ad scłm futurũ mundo corde & pura conscientia
ꝑ uenire : ubi &iã uidere dim̃ regem omniũ possit : Hs
autẽ omĩb carere nos & fraudari sola facit ignorantia.
Dum enim ignorant homines quantũ bonihabeat scientia
ignorantiae malũ deseñ patiuntur excludi ꝑiesciunT

Expanded text:
sumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accesumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequo parata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veritatem nemo videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩri ergomagno pere ueritatis deb& agnitio: quãne¬
adcuutatẽ salutis : Si quis sane audiens sermonẽ ueri ꝓ¬
pħȩ uelit recipere aut nolit & amplectionis eius
id est mandata uitae habent in sua potestate liberienĩ
sumꝰ arbitrii: Nã si hoc ess& ut audientes eũ iã non
haberent in potestate aliud facere quã audierant
uiserat quaedã natur&e ꝑquẽ liberũ non ess& ad aliã
migare sententiã : Aut si rursus ex audientib nul¬
locũ: Nunac autẽ quia liberũ est animo lni quã uelit
partẽ declinare iuditiũ suũ & quã ꝓbauerit elige¬
re uiã : constat euident̃ ineẽ hominib: arbitrii lib̵¬
tatẽ: Igitur priusquã audiat quis qđ ei expedit
certum est quia ignor & et ignorans uult & deside¬
rat qđ non expedit agere: propt̃ qđ : ꝓhoc non iu¬
dicamur: Cũ uero audierit causas erroris sui: & ra¬
tionẽ ueritatis acceperit : tunc siꝑ manserit inhis

Expanded text:
quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nequaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nead civitatem salutis. Si quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullocum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his
Abbreviated transcription (Latin):
dum nob est : ut indagante signor antiae p̃sumptiones scl¬
entiae ratione resecemꝰ: In his p̃cipue qui in aliquib: mi¬
nꝰ rectis opinionib p̾uentis ꝑ quas quasi sub spetiae alicuiꝰ
scientiae ignorantia in eis uehem̃tius radicata est:
Hihil enim grauius. quã si id qđ ignorat quisscire secre¬
dat & defendat uerum eẽ qđ falsum est Qđ tale est.
Ita sunt ergo & hii quiignorantes qđ uer est speciemta¬
m̃ alicuiꝰ scientiae tenent & mala quasibonager̃ atq:
ad ꝑneciẽ quasi ad salutẽ festiNant: ꝓot̃ qđ ante om̃ia
ꝓperandum est ad agnitionẽ ueritatis : ut possimꝰ quasi
Lumine nob inde succenso erroꝵ tenebras depellere:
Grande enĩ malũ est ut diximꝰ ignorantia: Ded quia sub¬
stanti ã non hab&: facile abinis qͥ studiosi s̃ effugatur :
Non enim aliud quid est ignorantia: nisi non agnouisse
qđ expedit: Ubi autẽ agnoueris perit ignor anitia :

Expanded text:
dum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scidum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenenad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ passionib: quas hominib: Inuex erant transier̃
& fugatis: Quia ergo alii qͥdem homines patiuntur
alii patientes sanant. causa sine dubio. uel patiendi.
uel curandi noscendaest. quã non aliã eẽ quã pacien¬
tib: quidem infidelitatis curantib: uero fidei monstrat᷑:
In fidelitas enĩ dũ noncredit futurũ dĩ iuditiũ : pec¬
candi licentiã p̃b&: Peccatũ uero hominiẽ passio¬
Nib obnoxium facit Fides autẽ futurum esse¬
dĩ iuditiũ credens. contin& homines a pec cato
Mori pec cantes uero non solũ liberis ad & monib: et
passio rub uer & alioꝵ de mones & passiones fugare
poss : Ex his ergo omnib: colligitur qđ origo totius
malai abignorantia descendat & ipsasit maloꝵ
om Niũ mat̾ Quae incuria quidem & ignauia gigni¬
tur : Neglegentia uero alitur & augetur : atq in
effugandam. uelut antiquis & hereditariis sedib: mo¬
leste & indignant̃ auellitur: & iđo paululũ laboran¬

Expanded text:
cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augetur atque in seffugandam, velut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laboran
Abbreviated transcription (Latin):
tionabiliis domin&ur : Hic ergo abinitiocũ adhuc iustus
essa : cunctis uitiis & om̃i fragilitate superior erat :
peccati. simul & fragilitatiefficitur obnaxius : Qđid
circoscriptũ est : ut sciant homiries quia sic̃ eximpietate
passibi les facti s̃ ita& ꝑpietatẽ poss̃ eẽ in passibiles
Itnon solum in passibiles: uerũ & parua indm̃ fide ali

Expanded text:
tionabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, peccati, simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum et parva i
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ &iã gentib: trader&ur : & hii qͥ Numꝗ deeo au¬
dierant nec a ꝓph&is didicerant agnoscerent eũ :
Illiuero qͥ cotidianis meditationib euanuerant i gno¬
tis audire doctrinã fidei eius & agnoscere quis
& quomodo & qualis sit eiꝰ aduentus: ꝓph&ica
de hoc recte inquiritis ut ñ solũ expectetis eũ.
sed & haereditatẽ regrii eiꝰcredentes c̃sequami¬
ni scđm qđ ipsedixit quia uniꝰ quisq: illius

Expanded text:
hujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo auhujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignotis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius