comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queso exigi debeat ⁊̃ antequã audire¬
tur.: Uide autẽ quomͦ huc refugit
apłs. ⁊ de solo auditu conuincit in¬
credulos. S dico inquit. Nquid ñ au¬
dierunt: Acsi dicat. Excusari poterãt
si ñ audissent. ubi enĩ ñ ẽ. lex. nec p̃¬
uaricõ. Nunc uͦ cum in omẽm t̾ram
let auditus. ꝓfecto inexcusabił ẽ.⁊
contemptꝰ. Multa ꝓfecto scienda nes¬
ciunt᷑. aut sciendi incuria. aut discẽ¬
di desidia: aut u̾ecundia inquiren¬
di. Et quidẽ huiusmodi ignorantia ñ
habet excusationem. S nunquid
forte tale. ẽ ħ quod inquisitum hu¬
mano possit ad dici magisterior hõ
hominis ñ nͥ ip̃o indicante cogitatũ
intelligit. qͣntominus diuinum quis
poterit inuestigare consilium. nͥ cui
ipẽ uoluerit reuelare: Audi deniq
ip̃um. Si ñ uenissem inquit. ⁊ locutꝰ
eis ñ fuissem: peccm̃ ñ haberent. Non
picit simplicit̾. ⁊ locutus ñ fuissem. s
int̾serens eis. ⁊ locutus eis inquit ñ

Expanded text:
quaeso, exigi debeat et antequam audirequaeso, exigi debeat et antequam audiretur? Vide autem quomodo huc refugit Apostolus, et de solo auditu convincit incredulos. Sed dico, inquit, Nunquid non audierunt? ac si dicat: Excusari poterant, si non audissent. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Nunc vero cum in omnem terram let auditus, profecto inexcusabilis est et contemptus. 3. Multa profecto scienda nesciuntur, aut sciendi incuria, aut discendi desidia, aut verecundia inquirendi. Et quidem hujusmodi ignorantia non habet excusationem. Sed numquid forte tale est hoc, quod inquisitum humano possit addisci magisterio? Homo hominis nonnisi ipso indicante cogitatum intelligit: quanto minus divinum quis poterit investigare consilium, nisi cui ipse voluerit revelare? Audi denique ipsum. Si non venissem, ait, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Non dicit simpliciter. Et locutus non fuissem; sed interserens eis, et locutus eis, inquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ta. necdum uulgata. necdũ audita p̃
sententiam. tam durus ẽ. dñs. uͥ nec¬
dũ sataiã metere uelit. ⁊ ñ sparsa
colligere: Absit. S audi magis huiꝰ
rei ueritatẽ. Qui unus ẽ. magister in
celo. ⁊ in t̾ra: ei qui magist̾. tm̃ in isrł
erat. familiari pͥuato ꝙ colloquio tra¬
debat quod tͣderet. docebat qđ doce¬
ret. ñ quod exig̾et. ⁊ absentib ñ un¬
de p̃scriberet. ⁊ his qui ñ audierant.
Palde quippe imuste exigitur obe¬
dicio. uͥ ñ p̃cesserit auditio. Nseq enĩ
tale ẽ. ħ quod ⁊ absq ꝓmulg̃one. na¬
turał lex ignorare ñsin̾et: quale u̾¬
bi grã illd̃ ẽ. Quod tͥ ñuis si eri. al¬
fusum uisibili ñ fuit elemento:
Sacͣmentũ dĩ altissimi ẽ suscipien¬
dum ñ discutiẽdum. uenerandũ. ñ
duudicandũ. fide sortitũ. ñ innatũ
rõne. Porro fidem necesse est iͥ au¬
ditus p̃cesserit. dicente apło. gͦ fi¬
des ex audit. Quod gͦ omino fie¬

Expanded text:
ta, necdum vulgata, necdum audita prata, necdum vulgata, necdum audita prasententiam tam durus est Dominus, ut necdum sata jam metere velit, et non sparsa colligere? Absit. Sed audi magis hujus rei veritatem. Qui unus est Magister in coelo et in terra, ei qui magister tantum in Israel erat, familiari privatoque colloquio tradebat quod traderet; docebat quod doceret, non quod exigeret et ab absentibus, non unde praescriberet et his qui non audierant. Valde quippe injuste exigitur obeditio, ubi non praecessit auditio. Neque enim tale est hoc, quod et absque promulgatione naturalis lex ignorare non sineret, quale, verbi gratia, illud est: Quod tibi non vis fieri, alerfusum visibili non fuerit elemento? Sacramentum Dei Altissimi est suscipiendum, non discutiendum; venerandum, non dijudicandum; fide sortitum, non innatumtum ratione. Porro fidem necesse est ut auditus praecesserit, dicente Apostolo: Ergo fides ex auditu. Quod ergo omnino fie
Abbreviated transcription (Latin):
saluator. ñdum quidẽ saluet. q ñdũ
apparet.⁊ iã mundum impleat
condempnatis. Ita ne gͦ u̾bum sa¬
lutis ⁊ p̃ceptum uite ñpͥus uitã res¬
tituere ualuit. qͣm mortẽ inflix̾it.
id ꝙ eo innocentib. quo ⁊ nescienti
b adhuc uoluntatẽ dnĩ sui: ⁊ sum
gentẽ ignorantẽ ⁊ iustã. uͥ cũ ech¬
nico loqͣmur. debuit int̾ficere ds̾.
Quis ita sapiat: Non equidẽ uite ꝯ¬
cordat auctori. morte nimirũ qͣm ex¬
t̾minare uenerat. uti mox in iicio
inarum suarũ ad p̃iidiciũ secłi. ce¬
edictum. Nefas ẽ. ꝓfecto sentire de
om̃ium largitore bonorum: qd̾ tam
malum pͥncipium dederit adueni
sagutaret in obscuro rectos corde.
Quanti nãq int̾im toto orbe ñ bap¬
tirati moriunt᷑ ꝓfecto ignorantes
quid cum nichodemo noctu iħc. se¬
cretoꝙ confabulet᷑. Quĩo gͦ. N ecdũ
lex ꝓmulgat᷑. ⁊ iam p̃uaricantes te.¬
nent᷑: Et quomͦ inquit credent in

Expanded text:
Salvator, nondum quidem salvet, quia nondum Salvator, nondum quidem salvet, quia nondum apparet, et jam mundum impleat condemnatis. Itane ergo verbum salutis et praeceptum vitae non prius vitam restituere valuit, quam mortem inflixerit; idque eobus adhuc voluntatem Domini sui? Num gentem ignorantem et justam ut cum etnicho loquamur debuit interficere Deus? Quis ita sapiat? Non equidem vitae concordat Auctori, morte nimirum, quam exterminare venerat, uti mox in initio viarum suarum ad praejudicium saeculi, coeedictum. Nefas est profecto sentire de omnium largitore bonorum, quod tam malum principium dederit adveniesagittaret in obscuro rectos corde. 2. Quanti namque interim toto orbe non baptizati moriuntur, profecto ignorantes, quid cum Nicodemo Jesus noctu secretoque confabuletur? Quid ergo? necdum lex promulgatur, et jam praevaricantes tenentur? Et quomodo, inquit, credent in
Abbreviated transcription (Latin):
trinam euitamus. Prm tm̃ oppo¬
minus sententias. ac u̾ba ꝓferimꝰ:
⁊ ñ nr̃a t sec enim sapientiores sumꝰ
qͣm prẽs nr̃i. Abundet sane in suo
sensu qui uult. qͣntũ uult: dñ mo¬
do nos ꝑatiat᷑ in scͥpturarũ sensib
abundare quomͦ dicie apłs. Non
quod sufficientes simus cogitare aliqͥd
anob̾ tanqͣm ex nob̾: s sufficien¬
asserere nescio quẽ. nam ñ nominas.
ex quo pͥmum dictum ad nõ legit᷑.
nͥ quis renatus fuerit ex aqua et
sp̃u scõ. ñ intͣbit in regnũ celorum:
ex eo neminẽ absq eod̾e ꝑcepto ac¬
tualit̾ uisibili sacram̃to. uł eius ui¬
ce martyrio. ullatenus potuisse sal¬
uari. S ⁊ si illud quispiã forte cum
uera fide ⁊ contritione cordis expe¬
teret. s p̃uentꝰ mortis articulo asse¬
qui qd̾ cuꝑet ñ ualeret: tñ omĩno
uampnari. ubi pͥmo de tmporis
quidẽ p̃fixione. durũ nimis auste
huc absconditum palam iã noceat. ⁊

Expanded text:
trinam evitamus. Patrum tantum oppotrinam evitamus. Patrum tantum opponimus sententias, ac verba proferimus, et non nostra: nec enim sapientiores sumus quam patres nostri. Abundet sane in suo sensu qui vult quantum vult, dummodo nos patiatur in Scripturarum sensibus abundare, quomodo dicit Apostolus: Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobis; sed sufficienasserere nescio quem nam non nominas ex quo primum dictum a Domino legitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum , ex eo neminem absque eodem percepto actualiter visibili sacramento, vel ejus vice martyrio, ullatenus potuisse salvari; sed etsi forte illud quispiam cum vera fide et contritione cordis expeteret, sed praeventus mortis articulo assequi quod cuperet non valeret, tamen omnino damnari. Ubi primo de temporis quidem praefixione durum nimis austerhuc absconditum palam jam noceat, et
Abbreviated transcription (Latin):
i tibi uideor tardius rescrip¬
sisse: scito me quoq tarde ac¬
cepisse ad quod rescriberem. Nam
quod miseras ñ continuo ad me
usq platum ẽ s pontiniaci diu
ante retentum. Porro ubi accepi:
moram minime feci in rescribendo.
Cet̃m id breuiuis qͣm tua forte posce¬
bat intñtio: s ñ plane qͣm mea si¬
sentirem. tuo sane eadẽ mea sensa
⁊ ocio. ⁊ ingenio plenus astruenda
relinquens: si ita oportere cognoue¬
ris. Nec dubito ad manum tͥ esse
rõnes certas. ⁊ congruas auctorita¬
tes: quib facile id possis. Is gͦ cuiꝰ
consultis quod sentio dictum. ñ
sͥ contͣdictum. etiã si quid alit̾ ab
ipso sapimus. NSam si uerũ nos sapi¬
mus: ueritas ei contͣdicit. ñ nos. S enĩ
si ñ confundit᷑ acquiescere ueritati:
⁊ ueritas cum eo sapit ⁊ nos. Sin aũ:
seruũ tñ dĩ ñ oportet litigare: s ma¬
gis patientem ẽẽ ad omnes. Ido q
ñ querimus pugnas u̾borũ: nouita¬
tes quoq uocum iuxta apłicã doc¬

Expanded text:
i tibi videor tardius rescripsisse, scito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro, ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius quam tua forte deposcebat intentio, sed non plane quam mea ocsentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congruas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cuconsultis quod sentio dictum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim si non confunditur acquiescere veritati, et veritas cum eo sapit, et nos. Sin autem, servum Dei tamen non oportet litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Ideoque non quaerimus pugnas verborum; novitates quoque vocum juxta apostolicam doc
Abbreviated transcription (Latin):
sita. mag̃ qd uelle d̾m dete puto. ⁊ mͥu̾
tͥ suadeã tutũ duco. ⁊ tͥ si ꝑsuadeã nõ
inꝯmodũ. Tene itaq meo ꝯsilio qd̾ te¬
nes. ⁊ mane inqͦes. ⁊ stude ꝓdesse qͥb p̃¬
es. nec p̃ẽẽ refuge. dũ ꝓdesse potes. qr
rium canonicũ regłarẽ. lxxxuiiii.

Expanded text:
de te puto, et mihi ut tibi suadeam, tutum duco; et tibi si persuadeam, non incommodum. Tene itaque meo consilio quod tenes, mane in quo es, et stude prodesse quibus praees; nec praeesse refuge, dum prodesse potes: quiRIUM CANONICUM REGULAREM. I
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣmentum. Quanquã ⁊ fide coniun¬
citur ñ habere ꝑfectam: sinegligit.
Uera enim ⁊ plena fides. uniu̾sa con¬
plectitur p̃cepta. Est autem ħ unum.
ip̃m q p̃cipuum ex mandatis. Meri¬
to gͦ ñ fideł. s plane rebelł. atq con¬
temptor reputabit᷑. quisquis obedire
renuerit. Quomͦ demq fidelis. qui
dei contempnit sacͣmentũ: Sane in¬
fantes. quia hanc habere fidem ñ¬

Expanded text:
Sacramentum. Quanquam et fidem convinSacramentum. Quanquam et fidem convincitur non habere perfectam, si negligit. 630 Vera enim et plena fides universa plectitur: est autem hoc unum ipsumque praecipuum ex praeceptis. Merito ergo non infidelis, sed plane rebellis atque contemptor reputabitur, quisquis obedire renuerit. Quomodo denique fidelis, qui Dei contemnit Sacramentum? 9. Sane infantes, quia hanc, prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
mulum. quo indubitant̃ m̃rium añ¬
cellit. Legimus. om̃is qui odit frẽm su¬
um homicida ẽ. Et item. Qui uidit
mulierem ad concupiscendũ eam. iam
mechatus. ẽ. eam in corde suo. Quid pla¬
nus quod uoluntas ꝓfc̃o reputetur. lͥi
factum excludit necessitas: Nisi forte
putetur inmalo qͣm in bono efficatior
inueniri uoluntas apud dm qui cari¬
tas ẽ. ⁊ p̃ptior. ẽẽ. ad ulciscendum. qͣm
ad remun̾andum. misericors ⁊ misera¬
tor deus. Quomͦ is qui alieno teneri
se debito forte in extremis positus reco¬
lit. si desit unde ꝑsoluat. sola nichilo¬
minus penit̃ñtia. ⁊ cordis contͥcione
obtin̾e ueniam creditur. ne iã ꝓ eo
dampnet᷑. sic sola fides ⁊ mentis con
tur uolenti. s ñualenti ꝓhibente mor¬
tis articło baptizari. Et sicut nulla
ibi penitñtia remittit᷑ pecc̃m. si cũ pos¬
sit ñ restituit ablatum. sic ⁊ huic nul¬
la ꝓderit fides. si cum possit ñ ꝑcipit

Expanded text:
mulum, quo indubitanter martyrium antmulum, quo indubitanter martyrium antecellit. Legimus, Omnis qui odit fratrem suum, homicida est ; et item: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est in corde suo . Quid planius, quod voluntas pro facto reputetur, ubi factum excludit necessitas? Nisi forte putetur in malo, quam in bono efficacior inveniri voluntas apud Deum qui charitas est; et promptior esse ad ulciscendum, quam ad remunerandum misericors et miserator Dominus. Quomodo is qui alieno debito se teneri forte in extremis positus recolit, si desit unde persolvat, sola nihilominus poenitentia et cordis contritione obtinere veniam creditur, ne jam pro eo damnetur: sic sola fides et mentis ad tur volenti, sed non valenti, prohibente mortis articulo, baptizari. Et sicut nulla illi poenitentia remittitur peccatum, si, cum possit, non restituit ablatum: sic et huic nulla proderit fides, si cum possit, non percipit
Abbreviated transcription (Latin):
in corde cuiuspiam in pace morientis
inspicit fidem. mrĩo quidẽ ñ int̾roga¬
tam. mrĩo tñ idoneam: Si recordatus
fiũt homo necdum se salutis ꝑcepisse
mist̾ium. ⁊ dolens penitens ꝙ toto desi¬
derio expetierit. s assequi mortis cele¬
ritate p̃occupatus nequiu̾it. dampna¬
bit fidelem suũ deus. dampnabit in¬
qͣm hominẽ ꝓ se etiã paratũ mori.:
expetit sacͣmentum. dicemus aut ñ lo¬
qui in spũ sco. ⁊ falsus erit apłs. aut¬
ħt habitantẽ ꝑfidem in corde. ⁊ in ore
ꝑ confessionẽ. ⁊ cum saluatore damp¬
nabitur. Acerto cum ñ aliunde mar¬
tirium. nͥ ex fidi merito illam oꝑti¬
nuerit p̃rogatiuã. ut singłarit̾ ui¬
ce baptismi secure suscipiat᷑: ñ ui¬
deo cur ñ ipã equȩ. ⁊ sine martyio apd̃
deum t̾indem possit. cui ⁊ sine m̃r̃ii ꝓ¬
bam̃to. ꝓculdubio innotescit. Possit sa¬
ne tĩndem dix̾im. qͣntum ad salutis
spectat obtentum: ñ autẽ ad m̾iti cu¬

Expanded text:
in corde cujuspiam in pace morientis in corde cujuspiam in pace morientis inspicit fidem, martyrio quidem non interrogatam, martyrio tamen idoneam? Si recordatus fuerit homo, necdum se salutis percepisse mysterium, et dolens poenitensque toto desiderio expetierit, sed assequi mortis celeritate praeoccupatus nequiverit; damnabit fidelem suum Deus? damnabit, inquam, hominem pro se etiam paratum mori? Pexpetit Sacramentum; dicemus aut non loqui in Spiritu sancto, et falsus erit Apostolust habitantem per fidem in corde, et in ore per confessionem; et cum Salvatore damnabitur! Pro certo, cum non aliunde martyrium, nisi ex fidei merito illam obtinuerit praerogativam, ut singulariter vice Baptismi secure suscipiatur: non video cur non ipsa aeque et sine martyrio apud Deum tantumdem possit, cui et sine martyrii probamento procul dubio innotescit. Pessit sane tantumdem, dixerim, quantum ad salutis spectat obtentum, non autem ad meriti cu
Abbreviated transcription (Latin):
potẽ. Ubi satis eudent̾ ostendit fi¬
delem ⁊ conu̾sum ad dñm. ñ. si nequi¬
u̾it. s si contempserit baptizari: fruc¬
tu priuari baptismatis. Ab his gͦ du¬
ab columpnis. augustinũ loquor ⁊ am¬
his inqͣm me aut errare. aut sapere
fateor. credens ⁊ ip̃e sola fide hominẽ
rio mors anticipans. seu alia q̃cunq
iuis inuncibił obuiau̾it. uide etiam
ne forte ob ħ saluator cum diceret. qͥ
credidit. ⁊ baptizatus fũĩt. saluus erit:
caute ⁊ ugilant̃ ñ repetierit. Qui uͦ
innuens solam int̾dum fidem suffi¬
& simartyriũ uicẽ baptismi posse ĩplere
conceditur. ñ plane h facit pena sed
na: Que gͦ mr̃io p̃stat ut absq ulla
dubitatione ꝓ baptismate reputetur.:
ip̃a ita infirma ⁊ inbecilł ꝑ se erit. ut
quod dare alt̾i ualet. sola ñualeat op¬
tinere: Et ꝓrsus sanguinis ꝓ xp̃o ef¬
fusio. magne cuiusda ficd̃i indubita¬
si deus qui ꝓfecto ad ꝓbandũ ꝙ uult
nulł indiget exꝑimentis. eque magnã

Expanded text:
potest . » Ubi satis evidenter ostendit, fidelem et conversum ad Dominum, non si nequiverit, sed si contempserit baptizari, fructu privari Baptismatis. 8. Ab his ergo duabus columnis, Augustinum loquor et Amhis, inquam, me aut errare, aut sapere fateor: credens et ipse, sola fide hominem rio mors anticipans, seu alia quaecunque vis invincibilis obviarit. Vide etiam ne forte ob hoc Salvator cum diceret: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; caute et vigilanter non repetierit, Qui vernabitur : nimirum innuens solam interdum fidem suffii martyrium vicem Baptismi posse implere conceditur, non plane hoc facit poena, sed poena? Quae ergo martyrio praestat, ut absque ulla dubietate pro Baptismate reputetur; ipsa ita infirma et imbecillis per se erit, ut quod dare alteri valet, sola non valeat obtinere? Et prorsus sanguinis pro Christo effusio magnae cujusdam fidei indubitasi Deus profecto ad probandum quod vult, nullis indiget experimentis, aeque magnam
Abbreviated transcription (Latin):
plicium iustorũ. aliquid ꝓrsus ig¬
noraret ex omĩb que mͦ nob̾ euange¬
lica pandit historia. Uerbi grã U̾
bum incarnatũ. partum uirginalẽ.
doctrinã saluatoris. miracula. cru¬
cem. mortẽ. sepulturã. descensũ ad
inferos. resurrectionẽ. ⁊ ad celos as¬
censionẽ. sic omĩno omĩb illoꝵ tem¬

Expanded text:
plicium justorum aliquid prorsus igplicium justorum aliquid prorsus ignoraret ex omnibus, quae modo nobis evangelica pandit historia. Verbi gratia, Verbum incarnatum, partum virginalem, doctrinam Salvatoris, miracula, crucem, mortem, sepulturam, descensum ad inferos, resurrectionem, et ad coelos ascensionem, sic omnino om
Abbreviated transcription (Latin):
ad d̾m conu̾sionem:. conseq̃nter nec
sałm. si absꝙ baptismi ꝑceptione mo¬
riunt᷑. Non quod uł ip̃i qñ baptiran¬
tur. fide omĩno careant. sine qua im¬
possibile. ẽ. uł ip̃os placere do. s sal¬
nam. Dignum nempe ẽ ⁊ ad d̃i spec¬
tat benignitatem. ut quib fidem
etas denegat ꝓpͥam. grã ꝓdẽe. conce¬
dat alienam. Nec enu omĩpotentis
iusticia ꝓͥam putat ab his exigen¬
dam fidem: quos nouit ꝓpͥam nul¬
lam habere culpam. Porro aliena
opus ẽ. fide. cum sine sorde ñ nascan¬
tur aliena. qͣtenus nec aparuulis a¬
lienum sit. quod de omĩb gen̾aliter
dicitur fide mundans corda eoꝵ. Nec
dubium qđ macula contͣcta ab aliis:
aliorũ quoq fide ualeat uł debeat
emundari. ħsunt quippe iudicia di¬
uine iusticie: in quib exultans sc̃us
dauid. memor fui inquit. iudiciorũ
tuorũ a seculo dnẽ. ⁊ consolatus sũ.
turorũ. quãtam nos qui pꝰt sumꝰ p̃¬
t̾itoꝵ scientiã. ita ut nullus uł sim¬

Expanded text:
onversionem; consequenter nec salutem, si absque Baptismi perceptione moriuntur. Non quod vel ipsi, quando baptizantur, fide omnino careant, sine qua impossibile est vel ipsos placere Deo: sed salnam. Dignum nempe est et ad Dei spectat benignitatem, ut quibus fidem aetas denegat propriam, gratia prodesse concedat alienam. Nec enim Omnipotentis justitia propriam putat ab his exigendam fidem, quos novit propriam nullam habere culpam. Porro aliena opus est fide, cum sine sorde non nascantur aliena: quatenus nec a parvulis alienum sit, quod de omnibus generaliter dicitur, Fide mundans corda eorum . Nec dubium, quod macula contracta ab aliis, aliorum quoque fide valeat vel debeat emundari. Haec sunt quippe judicia divinae justitiae, in quibus exsultans sanctus David, Memor fui, inquit, judiciorum tuorum a saeculo, Domine, et consolatus sum . turorum, quantam nos, qui post sumus, praeteritorum scientiam: ita ut nullus vel sim
Abbreviated transcription (Latin):
cula illa multitudine ꝑfectorum.
quã saluandorũ tanta fuisse pau¬
citate contentũ. qͣtinus ⁊ salui nõ
pauci tc̃ fierent. ⁊ omẽs nichilomi¬
nus repleti spũ ꝓpħico. necdũ reue¬
lata mift̾ia iam tc̃ penetͣrent. si inꝙͣ.
ħ recipit᷑. benedicimꝰ quid̃ dm in¬

Expanded text:
cula illa multitudine perfectorum, cula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti spiritu prophetico, necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent: si, inquam, hoc recipitur, benedicimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dum p̃ter paucos illos ꝑfectissimos ne¬
minẽ putat eo tẽpore potuisse salua¬
ri.aut certe si ⁊ illa tẽpora multitudi¬
nem saluandorũ etiã huisse p̃t̾ istos
ñ diffitet᷑. magnã s inauditã diuini
asserit. si quid oẽm illã multitudinẽ.
omĩa que de mist̾io nr̃e redẽptioĩs
superius enumerata sunt. liquido
p̃cognouisse constit̾it. Cum enĩ ex
his quippiã tc̃ nec scͥptum mani-¬
feste. nec publice p̃dicatũ fuisse ma¬
nifestum sit. restat ut fateamur
omĩa om̃ĩb ꝑ sp̃m reuelata fuisse. ⁊
sic omes spũales. omẽs ꝑfectos. omes
extitisse ꝓpħas. quotqͦt ab aduẽtu
dnĩ retͦ. iusti ⁊ salui fuert̃. fuit itaq
antiquis tẽporib aut ꝑrara salu s.
aut miiũ numerosa ꝑfectio: quoꝵ
quidem quodlibet sapere. discretio¬
nis t̾minũ excedere ẽ. Quod si uide¬
tur tolerabilius. ĩmo ⁊ d̾o digniꝰ iu
dicatur. replesse potius ⁊ dictasse se¬

Expanded text:
dum praeter paucos illos perfectissimos, nedum praeter paucos illos perfectissimos, neminem eo tempore putat potuisse salvari: aut certe, si et illa tempora multitudinem salvandorum 631 etiam praeter istosn diffitetur; magnam, sed inauditam divini asserit: siquidem omnem illam multitudinem omnia, quae de mysterio nostrae redemptionis superius enumerata sunt, liquido praecognovisse constiterit. Cum enim ex his quidpiam tunc nec scriptum manifeste, nec publice praedicatum fuisse manifestum sit: restat ut fateamur omnia omnibus per Spiritum revelata fuisse; et sic omnes spirituales, omnes perfectos, omnes exstitisse prophetas, quotquot ab adventu Domini retro justi et salvi fuerunt. Fuit itaque antiquis temporibus aut perrara salus, aut nimium numerosa perfectio: quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excedere est. 12. Quod si videtur tolerabilius, imo et Deo dignius  al. justius judicatur, replesse potius et ditasse sae
Abbreviated transcription (Latin):
suo sunt tẽpore pꝰt ex̾ibita. ⁊ mͦ cog¬
nita nob̾. adeo ut nec iusti fĩnt. nec
salui sint. quib ita clara omĩa. ⁊ ꝑ¬
spicua ñ fiũnt. Et id quid falsum. ẽ.
penitus putẽ. ⁊ pene quid addi pos¬
sit ñ inueniam. De homine tñ qui
ista loquit᷑. pace ip̃ius dico paucis q̃d
sentio. Uidet᷑ mͥ plus nouitatis curi¬
osus. qͣm studiosus u̾itatis. grauariq
de omi re sentire cũ aliis. ⁊ dicere qđ
aut solus ñ dixerit. aut pͥmus. Un¬
de fit ut in his que sentit. uł loqui¬
tur: modũ omĩno tenere aut igno¬
ret. aut dissimłet. Ecce enĩ ⁊ in hac
assertione sua dũ pares in scientia
facit omes qui uentura sperabant his
qui p̃terita legunt.d̾m ꝓfecto aut ni¬
mis parcum p̾dicat. aut nimis lar¬
gum. ocłm discretionis ex nulla par¬
te aperiens. Aut enĩ numerum e¬
lectorũ illius tẽporis. sub paucita¬
nes illustres q ilł temporib extitis¬
se. ac singulari munere sp̃us sin
⁊ sic nimis abbreuiat manum dei.

Expanded text:
suo sunt tempore post exhibita, et modo cognita nobis: adeo ut nec justi fuerint, nec salvi sint, quibus ita clara omnia et perspicua non fuerunt. Et id quidem falsum. 11. penitus putem; et pene quid addi possit, non inveniam. De homine tamen qui ista loquitur pace ipsius dico paucis quod sentio, videtur mihi plus novitatis curiosus, quam studiosus veritatis; gravarique de omni re sentire cum aliis, et dicere quod aut solus non dixerit, aut primus. Unde fit ut in his quae sentit vel loquitur, modum omnino tenere aut ignoret, aut dissimulet. Ecce enim et in hac assertione sua, dum pares in scientia facit omnes qui ventura sperabant, iis qui praeterita legunt; Deum profecto aut nimis parcum praedicat, aut nimis largum, oculum discretionis ex nulla parte aperiens. Aut enim numerum electorum illius temporis sub paucitanes illustresque illis temporibus exstitisse, ac singulari munere Spiritus s sic nimis abbreviat manum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat si pot̃. Sigͦ iste qui causa. qͥtin¬
centor. qui ⁊̃ u om̃ium pene suspitioẽ.
extitit ⁊ dictator facinoris. si is inqͣm
impune ferat. quod utiq mira impu¬
dentia de ur̃a apłica auctoritate p̃su¬
mit. qͣnta putamꝰ impunitas ista in
eccł̾ia parturiet punienda: Inũ e
duob fore necesse ẽ. au nullos ex no
mitti deinceps ad honores eccłiasti.¬
cos: au passim ad om̃e illicitum ꝑ-¬
mitti libere clericos sacris abuti of¬
ficiis. ne forte si quispiam zelodi ac¬
census ꝓhibere temptai̾ut. ferroili¬
comilitari reus iusticie trucidet᷑.
Atq ita quid sp̃ali gladio. quid cen¬
sure eccłiastice. quid xͥane legi ⁊ dis¬
cipline. qͥd reu̾entie sac̾dotali. qͥd
deniq diuino timori relinquit᷑. si
metu pot̾ntie scłaris nullus mutire
iam audeat contͣ insolentiã clericoꝵͤ
Qͥd enĩ insolentiꝰ. qͥd ueindigniꝰ in

Expanded text:
dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui indicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pene suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nullos ex nobmitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid spirituali gladio, quid censurae ecclesiasticae, quid christianae legi et disciplinae, quid reverentiae sacerdotali, quid denique divino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in
Abbreviated transcription (Latin):
litas ded. cũ cet̾is animab int̾fecto¬
rum uoce ualida sub altari clama¬
re ⁊ flagitare uindictam: eoq instan¬
tius qͦ recentiꝰ ip̃ius sanguis effusus ẽ
suꝑ t̾ram. S nunqͥd ego inqͥt occidi
eum: Nonutiq tu. s tui: ⁊ ꝓpt̾ te. An
⁊ ꝑte. uideat d̃s ⁊ iudicet. Si excusabił
tu es. cuius dentes arma ⁊ sagite. cuiꝰ
lingua gladius acutus. ꝑĩn neciid̃ĩ
xͥ de morte culpandi sũt: qͥppe ⁊ ipsi
manus contin̾e cauti. Ob illicitas ex¬
actiones quas s̾ occasione archidiaco¬
natus inp̾sbit̾os minime iã uͥ consu¬
eu̾at usurpare lic̾et. beati utiq tho¬
me obiantezelo atq industͥa. upote
iusticie amatoris ⁊ deffensoris. ocd̾at
illum.⁊ mortẽ ei iam ip̃o odio homici¬
da. minitari solebat. Multi se audi¬
uisse nc̃ ꝑhibent: quib disc̾dendum
ñ ẽ. Postremo nepotes eius u̾ impias
manus in sc̃m dñi mitt̾ent. quid aliud
unqͣm adu̾sus eum ħũint: ip̃e c̾te

Expanded text:
i dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed nunquid ego, inquit, occidi eum? Non utique tu, sed tui, et propter te. An et per te, videat Deus et judicet. Si excusabilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe
Abbreviated transcription (Latin):
morũ. ñ morũ ꝓbitate: ¶mobrẽ dñe
p̃r aliqͥd u uidetis ꝓrsus dec̾nendũ
ẽ in hominẽ. qđ eccłie ꝓsit. ut salus
facta ħ temꝑe ꝑuos. tͣnsfundatur in
post̾os: ⁊ cognoscat gen̾atio alt̾a ñ so¬
lum qđ fuit p̃sũptum. s ⁊ qͣlit̾ ultum.
Alioqͥn si serpat uenenum. nec seqͣtur
parit᷑ antidotum: multos qđ absit
phani parisiensis ep̃i unde supͣ.clxi.

Expanded text:
n morum probitate? Quamobrem, domine Pater, aliquid, ut videtis, prorsus decernendum est in hominem, quod Ecclesiae prosit, ut salus facta hoc tempore per vos transfundatur in posteros; et cognoscat generatio altera, non solum quod fuit praesumptum, sed et qualiter ultum. Alioquin si serpat venenum, nec sequatur pariter et antidotum; multos quod absit!PHANI PARISIENSIS EPISCOPI. Unde supra.
Abbreviated transcription (Latin):
ualł abbas indignus. minimũ id
qd̃ ẽ ⁊ qd potẽ in dño. fera pessima
tissimũ fugam inierit: uͥ plus tim̾e
oportuit. Sceleratissime. tu summe
equitatis sedem putas ẽẽ speluncã
latͦnum. aũ cubile leonum: Tu filii
recentem adhuc cruorẽ ore rabido
ac ferali spumans ⁊ masticans. fugiꝰ
ad sinum mr̃is. pr̃ĩs audes appare¬
re conspectib : Tñ si penitentiã pe¬
tit: neganda eiñ ẽ. Qd si audientiam:
accipiat illam si placet qͣmuł moyses
indulsit ppło añ conflatile curuan¬
ti genu. ut finees fornicanti isrłite.
ut mathathias demonib ĩmolan¬

Expanded text:
 abbas indignus, minimum id quod est, et quod potest in Domino. 1. Fera pessima tissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti Israelitae ; vel Mathathias daemonibus immolan
Abbreviated transcription (Latin):
uõcamur ⁊ ꝓuocamur ad litem ꝓdef
fensione fidei. cũ seruum dĩ ñ oporte¬
at litigare. s mag̃ patientem ẽẽ ad
om̃s. Si mea ꝓpͥa causa eẽt. poss ñ im¬
sa clamat ad uos in silua h̾esum. in sege¬
te crrorum: quib sub tutela ⁊ custodi
a urã ꝓullulantib peneiam suffoca¬
tur. Amicus sponsi ñ deseret eam in o¬
portuntatib intͥbułone. Nec miremi¬
sutia ⁊ calliditate ꝓuidit. ut imꝓuidoᷤ
inuad̾et. ⁊ cong̾di cog̾et inmunitos

Expanded text:
ocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Si mea propria 181 causa esset, posset non imsa clamat ad vos in silva haeresum, et in segete errorum, quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremirsutia et calliditate providit, ut improvidos invaderet, et congredi cogeret immunitos
Abbreviated transcription (Latin):
repulsã. Qͥdilloꝵ sentẽtia ꝯtͣbaris qͦꝵ nͨ lau Fo
de ꝓbatꝰ. nͨ uituꝑatiõe repbꝰ inueniri. Deni¬
q uani filii hõiũ. i .f. h ũst. uͭ .d.i d. uanita
te ĩ idipsũ. Propt̾ea qͥ te beatificant in errorẽ
te inducunt: dantes u̾ba. munera repor¬
tantes. Uana hec atꝙ illa: s u̾ba ãpliꝰ. &
decipitis de uanitate ĩidipsũ s tu magiᷤ deci¬
pieris. illiminꝰ. Das quippe qd̃ utc̃q
pluris ẽ: ⁊ das ingͣtis. das ĩm̾itis. Siqͥ¬
đ tua ñte diligunt. ĩmo nec te nec tua:
s q̃ sua sunt q̃runt. Tua qͦad potue¬
onib Molliti sunt sermones eorũ. s. 0:¬

Expanded text:
repulsam. Quid illorum sententia conturbaris, quorum nec laude repulsam. Quid illorum sententia conturbaris, quorum nec laude probatus, nec vituperatione reprobus inveniris; Denique vani te in idipsum . 4. Propterea qui te beatificant, in errorem te inducunt, dantes verba, munera reportantes. Vana haec, atque illa: sed verba amplius. Et decipitis de vanitate in idipsum: sed tu magis deciperis, illi minus. Das quippe quod utcumque pluris est: et das ingratis, das immeritis; siquidem tua, non te diligunt. Imo nec 180 te, nec tua: sed quae sua sunt, quaerunt. Tua, quoad poteonib
Abbreviated transcription (Latin):
mitis:r. uintueamͣte. Consurge. con¬
surge. induere fortitudine:induere
decus nobilium. fidelium fletꝰ: Qnͣdiu
contͣ morem tuũ ꝑtinax. contͣ honorem
tuũ seq̃stris. contͣ salutẽ tuam rebelł:
Quidillos egͥgios mores actus ꝙ tuos. tã
dissimili ꝑgis exitu consũmare: Qͦ mͦ
tebat. oĩum p̃t̾itorũ dierũ tuorum pe¬
nas luit. nec diluit culpas: Cur ꝓhoo
lor. sola uen̾anda canicies solita uen̾ati¬
one fraudat᷑. sola sine honore marces¬
cit. quã uł maxẽ decuit honoraris mi¬
serere anime tue placens do. Etenmqͥ
hoĩb placent. confusi sunt: q̃m. d .s. e.¬
ianuis ẽ. Modicũ habes ꝓrsus modicũ
tẽpꝰ: cũ his qͥ dict̃ tͥ euge euge. Sit &̾ ꝓ mo
dico tͥ uidicari ab ipsis aut ab humano die.
qͥ angłico examini iãiãq es p̃sentandꝰ: qͥ ad
tͥbunal t̾rificũ .xͥ. ip̃o iã defectu nat᷑e miserã¬
dꝰ urgeriᷤ. Illi te oportet p̃pare iudicio. illi scło
ꝯformare. illiꝰ curie affectare fauorẽ. formidare

Expanded text:
ut intueamur te? Consurge, consurge, induere fortitudine, induere decus nobilium, fidelium fletus! Quandiu contra morem tuum pertinax, contra honorem tuum sequestris, contra salutem tuam rebellis! quid illos egregios mores, actusque tuos tam dissimili pergis exitu consummare? Quomodo tebat, omnium praeteritorum dierum tuorum poenas luit, nec diluit culpas? Cur, proh dolor! sola veneranda canities solita veneratione fraudatur, sola sine honore marcescit, quam vel maxime decuit honorari? Miserere animae tuae placens Deo . Etenim qui hominibus placent, confusi sunt, quoniam januis est. Modicum habes, prorsus modicum tempus cum his qui dicunt tibi, Euge, euge. Sit etiam pro modico tibi judicari ab ipsis, aut ab humano die, qui angelico examini jamjamque es praesentandus, qui ad tribunal terrificum Christi ipso jam defectu naturae miserandus urgeris. Illi te oportet praeparare judicio, illi saeculo conformare, illius curiae affectare favorem, formidare
Abbreviated transcription (Latin):
as ⁊ manuteneas uͥnecesse fũit: ut in ħ
⁊ tue liberalitatis insigne p̾beas docu¬
m̃tum. ⁊ eius qͣm mͥꝓmittis caritatis
clarescat indicium. Quã ñc̃ caritatẽ
in eo uł pͥmum cupio exꝑiri. silige¬
curtem qͣm mͥ pat̾ tuus p̃senti con¬
tulit ad opus illius monast̾ii. tu qͦ
concesseris:⁊ donum patͥs tui ñ fece¬
tis grãs agentes. ⁊ in reliquũ similia
sꝑantes. ꝓte tuis q illi p̃ces fundimꝰ.
qui uoluntatem tim̃tium se facit ⁊de
romĩs qui ad uos ꝑtinent. b̃n ualere.¬

Expanded text:
esse fuerit: ut in hoc et tuae liberalitatis insigne praebeas documentum, et ejus quam mihi promittis, charitatis clarescat indicium. Quam nunc charitatem in eo vel primum cupio experiri, si Ligecurtem, quam mihi pater tuus praesenti contulit ad opus illius monasterii, tu quoque concesseris, et donum patris tui non feces gratias agentes, et in reliquum similia sperantes, pro te tuisque illi preces fundimus, qui voluntatem timentium se facit, et et omnes qui ad vos pertinent, bene valere.
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃ .B. Salutem tͥ uir illustͥs¬
sime ⁊ si ñ scͥbo: opto t̃n. Optare
quis ꝓhibet: Affectui nec leges imꝑant:
nec pͥncipes dñant᷑. Liber ẽ. ⁊ maxime
Inde ẽ sane ausus iste meus de p̃senti qͦ
ad tuam magnitudinem p̃sumo scͥb̾e:
tanqͣm aliquis magnus. fateor nec ius¬
sus ate. nec rogatus. nec inuitatus. S qͥd
si caritas iubet: Alius alit̃ fortassis acci¬
piat. ego uirum nobilem qd̃ in me ẽ inue¬
ra caritate decreui his litt̾is sue ip̃iꝰ com¬
mon̾e salutis: excitare a sõno. reuocare
ad cor ꝓuocare ad grãm. Qs scit si conu̾ta¬
tur ⁊ ignoscat ds̃. ⁊ relinqͣt pꝰ se b̃ñdictionẽ:
Immoquis nescit quas ⁊ qͣntas iam diui¬
tias sue bonitatis ⁊ longanimitatis the¬
saurirauit suꝑ eum misericors ⁊misera¬
tor dns: Deniq miseret᷑ parcit. expectat.
dissimulatq usq adhuc. factus sic̃ hõñ

Expanded text:
 1. Salutem tibi, vir illustrissime, etsi non scribo, opto tamen. Optare quis prohibet? Affectui nec leges imperant, nec principes dominantur. Liber est, et maxime Inde est sane ausus iste meus de praesenti, quo ad tuam Magnitudinem praesumo scribere, tanquam aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae ipsius commonere salutis, excitare a somno, revocare ad cor, provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Imo quis 179 nescit, quas et quantas jam divitias suae bonitatis et longanimitatis thesaurizavit super eum misericors et miserator Dominus? Denique miseretur, parcit, exspectat, dissimulatque usque adhuc, factus sicut homo
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ.c.iuiat. Plura adhuc loqui fert a¬
nimus. s ñ fert forte auditus: nec pla¬
cent asꝑa qͣnus recta: ⁊ salubria qr
sunt amara: ñ sapiunt. Ponam itaq
digitum suꝑ os meum: donec sciam
ista qualit̾ acceptent᷑. Placebo autẽ si
pot̾o: ñ stilo neq lingua: s. oꝑe ⁊ u̾itate.
loquium: delectatus sum admodum
tanta tui gͣ me deuotione: nec c̾te ingͣ¬
tus beniuolentie. Nou̾is ⁊ mee ẽẽ uolu¬
tatis tuo satisfac̾e desid̾io. s corporali
molestia impediri tam ab hꝰ uolunta¬
tis effectu. qͣm ⁊ ab aliis płimis płimũ¬
q necessariis negociis. S licet absens

Expanded text:
ivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digitum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. Placebo autem si potero, non stilo, neque lingua, sed opere et veritate. loquium, delectatus sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negotiis. Sed licet absens
Abbreviated transcription (Latin):
diuine ced̾e maiestati ⁊ auctoritati mrĩs
eccłie ñ reluctari sũmus honor ⁊ gła.
O ꝑu̾sitas. Nonpudet inqͥnari: ⁊ ablui
rebit. reducente nimir̃ pudore qͣm cul¬
pa fugau̾at. Scd̃m tenent b̃itudinis lo

Expanded text:
divinae cedere majestati: et auctoritati matris Ecclesiae non reluctari, summus honor et gloria. O perversitas! Non pudet inquinari, et ablui ia non carebis, reducente nimirum pudore quam culpa fugaverat. Secundum tenent beatitudinis loc
Abbreviated transcription (Latin):
obedientissima conũsatione. sine qua
sese fallit. qui de loci stabilitate confi¬
dit. R ogamus uos frẽs ut quiescat iã
indignatio ura. et desinat inqͥetatio
urã. Sin autem. facite qđ uultis. scri¬
bite ut uultis. ꝑsequimini qͣntũ uul¬
tis. Caritas omnia suffert. omnia sus¬
tinet. Nob̃ autem decretum est ex hoc
iam uos pure diligere. reu̾ent̾ susci¬
pere. familiarit̾ colere.

Expanded text:
obedientissima conversatione, sine qua obedientissima conversatione, sine qua sese fallit qui de loci stabilitate confidit. Rogamus vos, fratres, ut quiescat jam indignatio vestra, et desinat inquietatio nostra. Sin autem, facite quod vultis, scribite ut vultis, persequimini quantum vultis: charitas omnia suffert, omnia sustinet. Nobis autem decretum est ex hoc jam vos pure diligere, reverenter suspicere, familiariter colere.
Abbreviated transcription (Latin):
licuerat: Cur gͥ cumiam apud nos
ẽẽt uolentes eum reuocare. ad ꝑsua¬
dendum de reditu. ꝓmisistis ei quietẽ
in claustro. nͥ quia ħ uelle hominẽ no¬
u̾atis. ħ quesisse memin̾atis: At ille iã
adepto inter alienos. qd ñ potuit int̾
suos. ne certa ꝓincertis desereret. te¬
nuit quo iam fruebatur. sꝑnens qđ
desinite frẽm sollicitare. de quo nõ
ualde necȩẽ est sollicitos uos eẽ nͥ for¬
sunt queratis. et magis ur̃m de illo so¬
latium. qͣm eius salutem diligatis.
Nam cum semꝑ apud uos grouagꝰ
fuisset. et ut scͥibitis contͣ suum ꝓpo¬
situm et abb̃is imperium. inꝓpͥos
usus quod de arte sua conquirebat
expendẽt. gaudeat qui eum diligit.
quod apud nos dõ miserante sanatꝰ
sit. Testimoniũ enim illiꝑhibemus.
qd nusquã modo aliqua occasione ua
satur pͥmam fidem quã quidẽ apd̾
uos ꝓmisit. sed ñ tenuit. ñ irritã ut
custodiens. morumutiq cont̃sione et

Expanded text:
licuerat? Cur igitur cum jam apud nos licuerat? Cur igitur cum jam apud nos esset, volentes eum revocare, ad persuadendum de reditu promisistis ei quietem in claustro, nisi quia hoc velle hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adepto apud alienos quod non potuit inter suos, ne certa pro incertis desereret, tenuit quo jam fruebatur, spernens quod desinite fratrem sollicitare, de quo non valde necesse est vos sollicitos esse, nisi forsunt, quaeratis, et magis vestrum de illo solatium, quam ejus salutem diligatis. Nam cum semper apud vos gyrovagus fuisset, et, ut scribitis, contra suum propositum et abbatis imperium, in proprios usus quod de arte sua conquirebat expenderet, gaudeat qui eum diligit, quod apud nos Deo miserante sanatus sit. Testimonium enim ei perhibemus quod nusquam modo aliqua occasione vagrsatur, primam fidem, quam quidem apud vos promisit sed non tenuit, non irritam, ut custodiens, morum utique conversione, et
Abbreviated transcription (Latin):
et artioris uite desiderio comuolau̾it.
ñ solum ñ causamur. si euntali studio
consulitis. s et multum p̃camur ut
hoc faciatis. ⁊ sec offensos nos conq̃re¬
mur: s ualde in hoc eẽ aduitos fatebi¬
mur. Negatis deinde quod de uob̃
audieramus. ur̃o scił uissu uł assen¬
su. frẽm.B̾. quandui fuit apud uos
ip̃mꝙ qͥ hoc dixit. falsitatis arguitis.
Sim̃titus sit nescimus. ip̃ẽ uidit. Sẽdħ
scimus. quia siue ꝑseipm̃ ut uos fateri¬
ni. siue ꝑ uos ut testatur ħ fecerit. in
magno inter im periculo fuit. Quis uͦ
tam inhumanus. qui sic periclitanti
ñ succurreret si posset. ñ consuleret
si nosset: At tñ si ut asseritis ñ con¬
pulsus obedientia. s ꝓprii questus
cupiditate. acuagandi curiositate hac
illac q artem suam uenditans discurre¬
bat. quid cause extitit quod auob̾ dis¬
cessit: An quia iam tandem censure pas¬
torał districtione ñ ei licebat qđ ante

Expanded text:
et arctioris vitae desiderio convolaverit, 70 et arctioris vitae desiderio convolaverit, 70 non solum non causamur si ei in tali studio consulitis, sed et multum precamur ut hoc faciatis; nec offensos nos conqueremur, sed valde in hoc adjutos esse fatebimur. Negatis deinde quod de vobis audieramus, vestro scilicet jussu vel assensu fratrem B., quamdiu fuit apud vos,isse; ipsumque, qui hoc dixit, falsitatis arguitis. Si mentitus sit, nescimus; ipse viderit; sed hoc scimus, quia sive per se ipsum, ut vos fatemini, sive per vos, ut ipse testatur, haec fecerit, in magno interim periculo fuit. Quis vero tam inhumanus, qui sic periclitanti non succurreret si posset, non consuleret si nosset? Attamen si, ut asseritis, non compulsus obedientia, sed proprii quaestus cupiditate ac vagandi curiositate, hac illacque artem suam venditans discurrebat, quid causae exstitit quod a vobis discessit? An quia jam tandem censurae pastoralis districtione non ei licebat quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ignotos nob̃. quorum et ab̃b̃is scil
et ip̃ius monasterii nomen in nr̃is po¬
suimus litt̾is. quasi mox ut rerum uo¬
cabula scimus. etiam resipas nou̾imꝰ.
bulorum. etiam de ip̃orum beatorum
spũum cognitione. iam beatus sum
Non mediocriter inqͣm ꝓfeci quia
didici ab apostolo paradisum et t̾ci¬
um celum nominare. sietiam ñ raptꝰ
cum apło solis ex nominib secreta ce¬
lestia iam noui. et audnn ineffabilia
uerba que ñ licet hominiloqui.Stul¬
tus ego qui iam sciens nomen dei mei.
nescio quid ad huc suꝑfluo cotidie ge¬
mo. frustra suspirans et dicens cum ꝓ¬
pħa. uultum tuum domine requiram:
et illud. Quando ueniam et appare¬
boante faciem dei : Et ostende faciẽ
utiq nolle putatis. ut quis a nr̃o mo¬
nasterio discedens monachus in altero
suscipiatur. Utinam omnes nob̾ com¬
missos. sme nob̾ saluare possetis. Si qͥs
de nr̃is ad uos maioris ꝑfectionis grã

Expanded text:
icet ignotos esse nobis, quorum et abbatis scilicet icet ignotos esse nobis, quorum et abbatis scilicet et ipsius monasterii nomen in nostris posuimus litteris; quasi mox ut rerum vocabula scimus, etiam res ipsas noverimbulorum, etiam de ipsorum beatorum spirituum cognitione jam beatus sum. Non mediocriter, inquam, profeci quia didici ab Apostolo paradisum et tertium coelum nominare, si, etiam non raptus cum Apostolo, solis ex nominibus secreta coelestia jam novi, et audivi ineffabilia verba quae non licet homini loqui. Stultus ego, qui jam sciens nomen Dei mei, nescio quid adhuc superflue quotidie gemo, frustra suspirans et dicens cum Propheta: Vultum tuum, Domine, requiram ; et illud: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? et: Ostende nobis futique nolle putatis, ut quis a nostro monasterio discedens monachus, in alio suscipiatur. Utinam omnes nobis commissos, sine nobis salvare possetis! Si quis de nostris ad vos majoris perfectionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
de excõmunicatione quid responde¬
bimus. qñ uos inde uobis satisfacitis
ꝓ nob̾. scientes ꝓculdubio prus ano¬
bis fuisse susceptum. quam a uob̃ ex cõ¬
municatum: Cum autem pͥus suscep¬
sententiam intorsistis. quod si recte fac¬
tum sit uos uideritis. Restat gͥ scien¬
dum. et ħ tm̃ queritur inter nos anrõ¬
nabiłr susceptus fuerit. Et nos quicle
quoniã de ignoto monasterio monachũ
regulariter posse suscipi negare ñ po¬
testis: ur̃m̃ nob̃ notum ẽȩ̃ contenditis.
Negamus et ñ creditis. uerum siñ cre¬
ditis simpliciter negantib credite uł
uirantibus. Inu̾itate que deus ẽ. uobis
dicimus. nec nouimus uos. nec noscimꝰ:
ignotorum scriꝑta suscepimus. ad igno¬
tos rescripsimus. Sensimus quidem sti¬
mułones. et inquitationes ur̃as. s necdũ
stimulatores et inquietatores ip̃os agno¬
uimus. uos tñ ad comuncendum nos
de simulata ignorantia inuictissimũ
argumentum inducitis. ñ posse uideł¬

Expanded text:
de excommunicatione quid respondede excommunicatione quid respondebimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, scientes procul dubio prius a nobis fuisse receptum, quam a vobis excommunicatum? Cum autem prius suscepstrae maledictionis sententiam intorsistis; quod si recte factum sit, vos videritis. 2. Restat igitur sciendum, et hoc tantum quaeritur inter nos, an rationabiliter susceptus fuerit. Et vos quidem, quoniam de ignoto monasterio monachum regulariter posse suscipi negare non potestis, vestrum nobis notum esse contenditis. Negamus, et non creditis. Verum si non creditis simpliciter negantibus, credite vel jurantibus. In veritate, quae Deus est, vobis dicimus: nec novimus vos, nec noscimus, ignotorum scripta suscepimus, ad ignotos rescripsimus. Sensimus quidem stimulationes et inquietationes vestras, sed necdum stimulatores et inquietatores ipsos agnovimus. Vos tamen ad convincendum nos de simulata ignorantia invictissimum argumentum inducitis, non posse videl
Abbreviated transcription (Latin):
priori nrã satisfactione contentos
ẽẽ debere: et iam ab inmeritorum in¬
festatione quiescere. Sẽd quia priorib
malis peiora iunxistis. et rursum no¬
bis uirgiorum seminaria tͣnsmisistis.
que absit ut germinent. sicut nec pͥ¬
ora germinarunt in nob̾. netñ cul
ea que ꝓcaciter obicitis. u̾aciter res¬
pondemus. hec tota nr̃a culꝑa est
quantum estimamus. ħ gͣndis illa
inuiria quam uob̃ fecimus. quod
monachum. solum peregͥnum. pau¬
perem. miserabilem. anime sue peri¬
culum fugientem. salutem suam sol¬
licite querentem. pulsantem. suppli¬
cantem. suscepimus. seu etiam quod
talem taliter susceptum. denuo sine
causa ñ eiecimus. ut quo edificauimꝰ
itm̃ destruentes. p̃uaricatores nos cõ¬
stituamus. hinc regłe. hinc canonũ
hinc ipĩus naturał legis tͣngressores
iudicamur. Opponitis enim indig¬
nantes cur ur̃m ⁊ auobis ex cõmunt¬
catum. nobis sociare p̃sumpsimus.
quod utiq ab alio pati nolumꝰ. Sẽd

Expanded text:
priori nostra satisfactione contentos priori nostra satisfactione contentos esse debere, et jam ab immeritorum infestatione quiescere. Sed quia prioribus malis pejora junxistis, et rursum nobis jurgiorum seminaria transmisistis quae absit ut germinent! sicut nec priora germinarunt in nobis, ne tamenea quae procaciter objicitis, veraciter respondemus. Haec tota nostra culpa est, quantum aestimamus, haec grandis illa injuria quam vobis fecimus, quod monachum, solum, peregrinum, pauperem, miserabilem, animae suae periculum fugitantem, salutem suam sollicite quaerentem, pulsantem, supplicantem suscepimus; seu quod talem, taliter a nobis susceptum, denuo sine causa non ejicimus, ut, quod aedificavimus iterum destruentes, praevaricatores nos constituamus. Hinc Regulae, hinc canonum, hinc ipsius naturalis legis transgressores judicamur. Opponitis enim indignantes, cur vestrum et a vobis excommunicatum nobis sociare praesumpsimus, quod utique ab alio pati nolumus. Sed