comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płm ⁊ clerũ pendet uelam̃
litt̾ę significat. ꝑ qd̾ his qͥ sub lege
erant ueritas ad huc ȩũngłii tege¬
secreta celestia absꝯdunt᷑. Primũ
uelam̃ ÷. qd in morte ꝙͥ. cissũ legi¬
t᷑. scdm uelam̃ usq ad tẽpꝰ ressur¬
rectioĩs non aufert᷑.  pt̾ hoc in

Expanded text:
pulum et clerum pendet velamen litterae significat, per quod iis qui sub lege erant veritas adhuc Evangelii tegesecreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
erant. s distincta ĩuenta sunt. hic
uͥ ñ erant unum .⁊ ꝓpt̾e̾a tͥnitatis ima¬
go facta sunt ⁊ secuta ẽ ꝯsideratio pro-¬
pͥetatem ĩuentã. Hic usq ad ieffa¬
bilem tͥnitatẽ. et distinx̃ ibi pͥum
qđ pͥum hic erat tm & differens
inuentũ ÷. Ibi aut̃ in uno erat totũ:
⁊ unũ totum

Expanded text:
erant, sed distincta inventa sunt hic ubi non erant unum; et propterea Trinitatis imago facta sunt. Et secuta est consideratio proprietatem inventam hic usque ad ineffabilem Trinitatem; et distinxit ibum hic erat tantum, et differens inventum est; ibi autem in uno erat totum et unum totum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾acit̃ in deo ad ħ tͥa referunt᷑.
⁊ cõstant in his tͥbꝰ in ipso. quibus
ut dictũ ÷. si qͥd tollas ꝑfectũ ñ ÷
qͣ relinquitur siquid adicere co¬
ñis. maius ñ ÷ qd explicatur. Si enim
similia sunt his: totũ ħ potentie ÷.
Si ꝓuidum. si ĩ spectorẽ. si scrutan¬
tem occulta ⁊ incelligentẽ. ħ totũ
⁊ patientẽ. totũ ħ bonitas ÷. Et ñ

Expanded text:
veraciter in Deo: ad haec tria referuntur et constant in his tribus in ipso, quibus, ut dictum est, si quid tollas perfectum non est quod relinquitur; si quid adjicere coneris, majus non est quod explicatur. Si enim uae similia sunt, hic totum hoc potentiae est; si providum, si inspectorem, si scrutantem occulta, et intelligentem, hoc totum si patientem, totum hoc bonita
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid q̃ ꝯstabant disc̾ta. Sunt
nec sine his ꝑfectũ aliqͥd. Similit̃
ad omẽ effectum ꝯcͣrunt tͥa ħ. qͦrũ
si qͥd de fuerit. nicħ absoluitur.
& si ad fu̾it parit̃ omĩa ꝯsum̾atur.
ħ sunt potentia. scientia:⁊ uoluntai
ex quibus si tollas unũ aliqd ꝑfectio¬
nẽ ĩ minuis. Si cuncta parit̃ ꝯstitu¬
as. nicħ de ẽẽ ꝯfiteris. His ergo ⁊ ipse
rerũ ꝯditor oꝑa sua ꝑfecit. ⁊ ꝯstat
ipse ꝑfectus. qm̃ in ipso ꝑfecta st̃.
quȩ nec in parte aug̾i possunt. qͥa
plena sunt. nec ĩcoto ꝯsũmari. qͥa
ꝑfecta sunt. nec ĩ unitate diuidi
quia unũ st̃¬

Expanded text:
aliquid quae constabant discreta. Sunt aliquid quae constabant discreta. Sunt nec sine his perfectum est aliquid. Similiter ad omnem effectum concurrunt tria haec, quorum siquid defuerit, nihil absolvitur; et si adsint pariter omnia consummantur Haec sunt potentia, scientia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, perfectionem imminuis; si cuncta pariter constituas, nihil deesse confiteris. His ergo et ipse rerum conditor opera sua perfecit, et constat ipse perfectus, quoniam in ipso perfecta sunt quae neque in parte augeri possunt, quia plena sunt; neque in toto consummari, quia perfecta sunt; neque in unitate dividi, quia unum s
Abbreviated transcription (Latin):
uestigium aliqd̃ tͥnitatis sũme
ꝗͣtum ualet rõ humana de mico qͣ
suum ẽ & datũ ẽ illi.⁊ ẽ ĩ illa ⁊ mo¬
dicũ ÷ ad ꝑfectũ totũ. Tria enim
ĩuenit ĩ se ⁊ ex his tͥnitatẽ dep̃hend̾.
qͣ erat supͣ se. ⁊ contestata ÷ illi nat᷑a
foris. sicut de unitate dĩtatis.⁊ appa¬
ruerunt tͥa foris signa tͥnitatis. sed
ñ imago ut illa quȩ intus erant. et
ħ ipsa ĩꝑfecta similitudine erant.
sapĩe & amoris. qͥa hic erãt. ⁊ ibi erãt.
s hic ĩ imagine. ibi ĩ u̾itate. Lam̃
utrobiq erãt. ⁊ id̾ erant. qͥa ħ ħ erat.
q̃ ibi erat. S qd hic erat imago erat.
tia erãt nec sapĩa. nec amor sicut ĩ¬
tus. s signa cm̃ potentię. sapĩȩ et
amoris. Potentiȩ enĩ signũ fuit re¬
rum ĩm̃sitas. sapĩe pulchritudo.
bonitatis utilitas:⁊ ñ erãt ipsa sig
signa horum attestantia his quȩ
in oꝑib suis. nec potuit rõ his adicẽ¬
quicꝗͣ. que ꝑfecta erant. neq tolłe

Expanded text:
vestigium aliquod Trinitatis summae quantum valet ratio humana de modico quod suum est, et datum est illi et est in illa, et modicum est ad perfectum totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. sapientiae, et amoris, quia hic erant et ibi erant. Sed hic in imagine erant, ibi in veritate; tamen utrobique erant, et idem erant, quia hoc hic erat quod ibi erat. Sed quod hic erat imago erat, tia erant neque sapientia neque amor sicut intus, sed signa tantum potentiae, sapientiae et amoris. Potentiae enim signum fuit rerum immensitas; sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas. Et non erant ipsa sigsigna eorum attestantia, his quae in operibus suis; nec potuit ratio his adjicequidquam quae perfecta erant, neque tollere
Abbreviated transcription (Latin):
quidã ut t̾rena
corꝑa naturale pondꝰ uel interra
teneat. uł cogat ad t̾ram. ⁊ io ĩ cęło
esse ñ posst̃. Primi quid̾ illi hoĩes
in t̾ra erant. nemorosa atq fruc¬
tuosa quę paradisi nom̃ obtinuit.¬
& deponderib elem̃toꝵ. sic argum̾¬
tantur. Quoniã .s. magistro pla¬
tone didiceit̃ mundi duo corꝑa
maxima. atq postrema duobus
mediis. aere. s. ⁊ aqua. esse copu

Expanded text:
quidam, ut terrena corpora naturale pondus vel in terra teneat vel cogat ad terram. Et ideo in coelo esse non possunt. Primi quippe illi homines in terra erant nemorosa atque fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit. Et de ponderibus elementorum sic argumentatur. Quomodo scilicet magistro Platone didicerunt mundi duo corpora maxima atque postrema duobus mediis, aere scilicet et aqua, esse copul
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃ta librant᷑. Ecce qbliba ar¬
gumentis oĩpotenciȩ dĩ humana
ꝯtͣ dicit in firmitas : quã possi¬
det uanitas. Quid gͦ faciunt in
aere t̾rena tot corꝑa c̃ at̾ra sit aer
t̾ciꝰ N forte qui ꝑ plumarũ
& pẽnarũ leuitatẽ : donauit
auium t̾renis corꝑibꝰ ut portent᷑
in aere. in mortalibꝰ factis corꝑibꝰ
hom̃iũ. ñ pot̾it donare uirtutẽ.¬
qͣ in cęlo ⁊̃ ualeant habitare. o¬
Nam cũ tͣ̾renoꝵ corꝑũ sicut ho¬
nera gestando sentire ꝯsueiumꝰ.
sit maior ⁊ grauitas. tñ m̃bra sue
carnis leuiora portat anima cũ
ĩ sanitate robt᷑a st̃: quã ĩ lãgore
cũ macͣ st̃. ⁊ cũ aliis gestantibus
hon̾osior sit saluus ⁊ ualidꝰ. quã
exilis ⁊ morbibꝰ. ipse tñ ad suum
corpꝰ mouendũ atq portandũ: a¬
gilior ẽ cũ in bona ualicudine plꝰ
ht̃ molis. quã cũ inpeste. uł ĩfa

Expanded text:
elementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt in aere terrena tot corpora, cum a terra sit aer tertius? Nisi forte, qui per plumarum et pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentur in aere, inmortalibus factis corporibus hominum non poterit donare uirtutequa in coelo etiam valeant habitare? Nam cum terrenorum corporum, sicut onera gestando sentire consuevimufit major et gravitas; tamen membra suae carnis leviora portat anima, cum in sanitate robusta sunt, quam in languore cum macra sunt, et cum aliis gestantibus onerosior sit sanus et validus quam exilis et morbidus: ipse tamen ad suum corpus movendum atque portandum agilior est, cum in bona valetudine plus habet molis quam cum in peste
Abbreviated transcription (Latin):
uia uero m¬
m̃tib bñ ꝯpositis ⁊ diuino
cultui mancipatis aliqͦtiens negligẽ¬
tia subrepit. necẽe̾ ÷. ut ad eã det̾gen¬
dã uigis adhibeat᷑ diligentia. qͣułut
q̃dã aboculis demergens pituita sepiꝰ
emũdet᷑. Propt̾ q ĩ sinistra manu q̃dã
aponit᷑ mapula. quȩ sepe fluentẽ ocu¬
loꝵ pituitã tãgat. ⁊ oculorũ lippitu¬
dinẽ abst̾gat.

Expanded text:
Quia vero mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur diligentia, qua velut quaedam ab oculis demergens pituita saepius emundetur. Propter quod in sinistra manu quaedam apponitur mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tangat, et oculorum lippitudinem abstergat.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in ea ꝯcinent᷑ p̾cepta. q̃ instruut
ad bonã oꝑationẽ. In prima tabula
tͥa sunt p̾cepta qr qui fide c̾ditur:
tͥnitas ẽ ds. In scda tabula septẽ s̃ p̾¬
& septem denariũ ꝯplent. qr ꝑfectum
fac̾ fides recta ⁊ oꝑatio bona. Primũ
p̾ceptum pͥme cabule ad dm̃ ꝑ atrẽ
ꝑtinet. sic̾ p̾ceptũ pͥmũ scd̾e tabule
ad hominẽ patrẽ. ut utr̃iq pat̾nitas
pacipii auctoritate honoretur. In
pͥma tabula p̾ceptio ÷ ⁊ ꝑhibitio.
similit̾ ⁊ in scd̾a. ut utrimq stude¬
as. ⁊ facẽ q̃ debes ⁊ cau̾e que ñ de¬
bes. In alt̾o nãq si offendis delic¬
tum ẽ. In alt̾o uͦ si offendis pece̾m.
Face enĩ nͥ faciẽda peecatum ẽ. Faci¬
enda aũ ñ face̾ delictum

Expanded text:
quia in ea continentur praecepta quae instruunt ad bonam operationem. In prima tabula tria sunt praecepta, quia quae fide creditur Trinitas, est Deus. In secunda tabula septem sunt praeet septem denarium complent; quia perfectum facit fides recta, et operatio bona. Primum praeceptum primae tabulae ad Deum Patrem pertinet, sicut praeceptum primum secundae tabulae ad hominem patrem, ut utrinque paternitas principii auctoritate honoretur. In prima tabula praeceptio est et prohibitio, similiter in secunda, ut utrumque studeas et facere quod debes, et cavere quod non debes. In altero namque si offendis, delictum est. In altero vero si offendis, peccatum est. Facere enim non facienda peccatum est, facienda autem non facere, delictum
Abbreviated transcription (Latin):
laudaret. Sapĩa. pascua ĩtus erat. opꝰ
sapiȩ. pascua foris erat. ⁊ admissꝰ ẽ sensꝰ
hominis ut ad utrũq iret. ⁊ ĩ utroq
refectionẽ ĩuenir&e. Iret ꝑ cognitionẽ.
refic̾et᷑ ꝑ dilectionẽ. Sapĩa lib̾ erat scͥp¬
tus intus. Opꝰ sapĩe lib̾ erat scͥptꝰ foris.
sapĩa ut manifestiꝰ uid̾et᷑.⁊ ꝑ fectius
cognoscẽt᷑. ut ocłs hoĩs illuminaret᷑
ad scͥpturã scdã. ꝗͣ atĩ caligau̾at ad pͥm̃a
erat. qm̃ ñ solũ demonstrauit. s ⁊̃ illu¬
minauit. Assũpsit carnẽ. ñ amittens
diuinitatẽ.⁊ ꝓpositus ÷ lib scͥptꝰ. intus¬
⁊ foris. foris ĩ humanitate. intꝰ ĩ diui¬
tatẽ. foris ad m̾itum. ĩtꝰ ad gaudium.
Intꝰ ĩpͥncipio erat u̾bũ. foris ũbũ caro¬

Expanded text:
laudaret. Sapientia, pascua intus erat; opus sapientiae, pascua foris erat. Et admissus est sensus hominis ut ad utrumque iret, et in utroque refectionem inveniret. Iret per cognitionem, reficeretur per dilectionem. Sapientia liber erat scriptus intus, opus sapientiae liber erat scriptus foris. sapientia ut manifestius videretur et perfectius cognosceretur, ut oculus hominis illuminaretur ad erat, quoniam non solum demonstravit sed illuminavit. Assumpsit carnem non amittens divinitatem, et positus est liber scriptus intus et foris; in humanitate foris, intus in divitatem; foris ad meritum, intus ad gaudium. Intus: In principio erat Verbum ; foris
Abbreviated transcription (Latin):
retur hr̃e bonũ aqͦ erat. ħ aut̃ bonũ
illi fuit. qͦd ipse s sufficiens ñ fuit.
Magna quippe dignitas humane ꝯditi¬
onis qd tał facta ÷ ut nullũ ei bonũ p̾t̾
sũmũ sufficeret. Et rursũ magna
lib̾tas. quod in tãtũ arbitrio suo di¬
missa ẽ. ut ad ipsũ boñ suũ cogi non
posset. quatinus sola uoluntate ad
illud iret. q sola dilectioẽ possidere
deb̾&. Ut gͦ ĩt̾ioris uite boñ querere
ad disc̾et. ext̾ior uita eius talis facta
÷. ad tp̃s ꝑ se stare ñ sufficiens: aͣłio p̾t̾
se ⁊ extͣ se bono sustentante indig̾et.
fuerat apponetur custodia ne amit¬
teretur. & ad illud qd promissũ fuerat
aꝑiretur uia. ut quereretur te ĩueni¬
retur. Propterea ad bonũ datũ posita
ẽ custodia p̃ceptũ naturȩ. & ad bonũ
ꝓmissũ aꝑta ÷ uia p̃ceptũ discipline.
Duo ista p̾cepta data sunt hõi. p̾ceptũ

Expanded text:
retur bonum a quo erat. Hoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae conditionis, quod talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. Et rursum magna libertas, quod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita ejus talis est facta ut ad tempus per se stare non sufficiens alio praeter se et extra se bono sustentante indigeret. illud quod datum fuerat apponeretur custodia ne amitteretur, et ad illud quod promissum fuerat aperiretur via ut quaereretur et inveniretur. Propterea ad bonum datum posita est custodia, praeceptum naturae; et ad bonum promissum aperta est via, praeceptum disciplinae. Du
Abbreviated transcription (Latin):
forent necã. ꝓ hib̾e aut̃: demonstrare
noxia. Concede uͦ. ĩsinuare ad utrũ
In rebꝰ enim uisibilibꝰ q̃ propter infe¬
riorem uitã hõis ꝯditest̃. tͥa rerũ gn̾a
c̾ata inueniuntur. Quedã scl ad usum

Expanded text:
forent. Prohibere autem demonstrare noxia. Concedere vero insinuare ad utrumlIn rebus enim visibilibus quae per inferiorem vitam conditae sunt, tria rerum genera creata inveniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dĩ. ut cũ intꝰ ⁊ foris mirarent᷑. ⁊ per
atlimi rãnẽ pfic̾et ad dilectionẽ: facta
tura alia facta ÷ cuiꝰ sensꝰ cotꝰ foris erat.
Sensꝰ angłoꝵ intꝰ erat. ⁊ sensus brutorũ
aĩaliũ foris erat. Angłoꝵ sensꝰ intꝰ erat.
ꝯtẽplabãt᷑ q̃ intꝰ erãt. ⁊ ꝑ ea q̃ foris erãt.
Bruta aĩalia qͦrũ sensus foris erat.¬

Expanded text:
opera Dei, ut eum intus et foris miraretur, et per admirationem proficeret ad dilectionem. Facta tura altera facta est cujus sensus totus foris erat. Sensus angelorum intus erat, et sensus brutorum animalium foris erat. Angeli quorum sensus intus erat, contemplabantur quae intus erant, et per ea quae foris erant. Bruta animalia quorum sen
Abbreviated transcription (Latin):
leditur. alia aut̃ media sunt quibus
uti .⁊ ñ uti. sine lesione pͥ. Nã qr uita
ista ĩferior suꝑioris uitȩ imago ÷. con¬
gruũ erat ut in ilł que ad hanc uitã
facta sunt. eorum quȩ ad suꝑiorẽ ui¬
tam spectant: docum̃tũ homi ꝑpone¬
ret᷑. Sunt aũ q̃ ꝑ ista foris demonst᷑ri
⁊ necã qͥbus sine lesione carere ñ pͭ. Qua¬
lis ẽ cognitio dĩ. & cognitio sui. ⁊ uuir¬
tutes om̃s quȩ sanitatẽ aĩȩ oꝑantur.
& nutͥm̃tum p̾̃stant. Sunt item alia
q̃ ad eẽ ⁊ ab eẽ sine lesione possunt. et
ħ adutrũlibet se hñt. qͥa salutẽ nec
mpediunt qͣsi noria. nec uelud necã¬

Expanded text:
quibus uti et non uti sine laesione potest. Nam quia vita ista inferior superioris vitae imago est, congruum erat ut in illis quae ad hanc vitam facta sunt, eorum quae ad superiorem vitam spectant documentum homini proponeretur. Sunt autem quae per ista foris demonstrareet necessaria, quibus sine laesione carere non potest, qualis est cognitio Dei et cognitio sui, et virtutes omnes quae ad sanitatem animae operantur, et nutrimentum praestant. Sunt item alia quae adesse et abesse sine laesione possunt, et haec ad utrumlibet se habent, quia salutem non impediunt quasi noxia, nec velut nec
Abbreviated transcription (Latin):
tum uͦ discipline q̃ foris appositũ ẽ ad
disciplinam. Int̾ ꝑ sensũ. foris ꝑu̾bum.
In his duobꝰ mandatis totũ ꝯtmet᷑ qͥc
discretionẽ nat᷑alẽ quȩ intrinsecus
aspirata ẽ ut ꝑ eam homo erudiret᷑
de his q̃ sibi uł appecenda. uł fugien¬
da fuerãt. Quasi enim q̃dam p̃ceptũ
dare erat. disc̾tionẽ ⁊ intelligentiam
agẽdi. cordi hoĩs aspirare. qͥd gͦ cogni¬
tio faciendoꝵ fuit nͥ quedã ad cor hõĩs
facta p̾ceptio. & qͥd rursus cognitio
uitãd oꝵ fuit. nisi quedam ꝓhibitio:
Quid uero cognitio eorũ quȩ media
ut illic homo suo arbitrio relinquere¬
tur. uͥ ꝗͣcumq partẽ elegisset ñ led̾et᷑:¬

Expanded text:
tum vero disciplinae quod foris appositum est ad disciplinam: intus per sensum, foris per verbum. In his duobus mandatis totum continetur discretionem naturalem quae intrinsecus nspirata est ut per eam homo erudiretur de his quae sibi vel appetenda vel fugienda fuerunt. Quasi enim quoddam praeceptum dare erat, discretionem et intelligentiam agendi, cordi hominis aspirare. Quid ergo cognitio faciendorum fuit, nisi quaedam ad cor hominis facta praeceptio? et quid rursus cognitio vitandorum fuit nisi quaedam prohibitio? quid vero cognitio eorum quae media ut illic homo suo libero arbitrio relinqueretur ubi quamcunque partem elegisset non laede
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ subiecta illi fuerãt seruire cog̾etur.
Propt̃ ħ in uisibilia qͣsi bñ seruienti
pꝰ m̃itũ pmittunt᷑. Ista aũ qͣsi mͦica et
transitoria gͣtis int̾ merendum adici¬
unt᷑. Ista ĩt̾im adsolatiũ. illa pꝰ ea ad
gaudium. Ista ad sustentationẽ. illa
ri in patria. sine istis npͣ sustentari in
uia. Propt̃ qd ⁊ tał factus ÷ homo. ut
ĩt̾im nc̃ ad tp̃s istis indig̾et. quatinus
ꝑ ista ĩdigentiam suã in illis agnos¬
ceret. Et ut intellig̾et quia q̃ ipse erat

Expanded text:
 servire cogeretur. Propter hoc invisibilia quasi vera bene servienti post meritum promittuntur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad sustentationem, illa ri in patria, sine istis non potest sustentari in via. Propter quod talis factus est homo ut interim nunc ad tempus istis indigeret, quatenus per ista indigentiam suam in illis agnosceret, et ut intelligeret ipsa quia quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
ut & uisibilia foris caꝑet ꝑ carnẽ. ⁊ in¬
uisibilia itꝰ ꝑ rationem. quatinꝰ ⁊ uisibi¬
lia ⁊ ĩuisibilia ad laudẽ catoris illam
excitarent. Neq enim ĩ om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis
ds̃ a rõali c̾atura laudaret᷑. si ñ oĩa oꝑa¬

Expanded text:
ut visibilia fortis caperet per carnem et invisibilia intus per rationem quatenus et visibilia et invisibilia ad laudem Creatoris illam excitarent. Neque enim in omnibus operibus suis Deus a rationali creatura laudaretur, si non o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenientior fuit. ut ds̃ hõ fieret:
⁊ ꝓ hoĩe mortalitatẽ hominis assumẽs.
ad spẽ suȩ in mortalitatis homine
reformaret. ut ñ diffidat iam hõ
se ad bona illiꝰ posse ascẽde. quẽ ad sua
mala coleranda uidet descendisse.
⁊ ut in deo humanitas głificata ex¬
emplũ esset głificõnis hominibꝰ. ut
in eo q passus ÷ uideant qͥđ ei debeat̃¬

Expanded text:
ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse; et ut in Deo humanitas glorificata exemplum esset glorificationis hominibus. Ut in eo quod passus est videant quid ei retr
Abbreviated transcription (Latin):
si ds̃ eos saluari noluisset. Si ergo q
uoluit utrimq iꝰtum fuit. ut ⁊̃ si
alit̾ uoluisset ĩiustũ ñ fuisset. quia
potestas ÷ in uolunta eiꝰ qͣ sine in¬
iusticia facẽ illi licet. qͥc̃q uoluerit.

Expanded text:
eos salvare noluisset. Sic igitur quod voluit utrumque justum fuit, ut etiam si aliter voluisset injustum non fuisset, quia potestas est in voluntate ejus, quia sine injustitia facere illi licet quodcunque voluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
de massa gn̾is humani qͦsdã ad sal¬
uationẽ assumẽs iusticia utic̾ debite
potestacis. qͦsdã uͦ ad ꝑditionẽ dese¬
rens: it̾icia utitur licite equitatis.
Iilic de debito suo. hic de m̾ito nr̃o.
Si uͦ eos qͦs nunc ad saluationẽ assu¬
Si aut̃ eos qͦs minc deserit assum̾et.
similit᷑ uꝰticia ñ eẽt. qr ĩ eorũ saluati¬
one ut̾etur iticia potestatis. Siue
igitur in his qͥ saluant᷑. siue in his
qui dampnant᷑ iticia patiens ÷. per
ꝗͣ illud qd̃ fit sic iꝰtũ ÷. ut ⁊̃ si aliter
fieret. ĩitũ ñ ess. Nã ⁊ hii qͥ scd̾ m̾ita
sua iꝰte dampnãt᷑. ꝑ grãm dĩ iꝰte sal¬
uari potuissent. si ds uoluisset. Et

Expanded text:
 ad salvationem assumens justitia utitur debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de merito nostro. Si vero eos quos nunc ad salvationem assuSi autem eos quos nunc deserit assumeret, similiter injustitia non esset; quia in eorum salvatione uteretur justitia potestatis. Sive igitur in his qui salvantur sive in his qui damnantur justitia patiens est per quam illud quod fit sic justum est, ut etiam si aliter fieret injustum non esset. Nam et ii qui secundum merita sua juste damnantur, per gratiam Dei juste salvari potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
at septimo gradu ꝑficit sapientia.
⁊ coronat patientia. Ad huiꝰ ꝑfecti¬
ut qͥ in passiõẽ dñi uocẽ uniꝰ ancillȩ
qͥ resuscitati faluatoris dubitando
palpandas postulau̾at cicatrices pꝰ
apłors ꝯfident̃ eu̾głm p̃dicaturꝰ mit¬
tit᷑ ad gentes. Tales ꝑ eandẽ gr̾am
rant. de cet̾o gauolentes ibant a
ꝓ nomine iħu contumeliã pati. Tam
uelox ⁊ efficax doctor demonstratꝰ ÷
mento erudiret ad scientiã. ⁊ eorundẽ
linguas formaret ad omnẽ linguat

Expanded text:
at, septimo gradu perficit sapientia,  coronat patientia. Ad hujus perfectiut qui in passione Domini unius ancillae voce qui resuscitati Salvatoris dubitando palpandas postulaverat cicatrices , post onfidenter Evangelium praedicaturus mittatur ad gentes. Tales per eamdem gratiam rant , de caetero gaudentes irent a pro nomine Jesu contumeliam pati . Tam velox et efficax doctor demonstratus emento erudiret ad scientiam, et eorumdem linguas formaret ad omnem linguaru
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ÷ qr quociens ĩ ipsa ÷ ex ipsa et
ꝑ ipsũ ÷. Exipsa qͥd̃ qͥa lib̾o. ꝑ ipsam
quia arbitrio ipsius factũ ÷. In qͦ qͥd¬
a similitudine dei ꝑũsa quadã imi¬
tatione recedit. ex quo ⁊ ꝑ quẽ:⁊ ĩqͦ¬
Et ħ illi peccatũ : ⁊ ĩ tticia ⁊ culpa
ex qͣ cpis apparet. ⁊ rep̃hensibił. ⁊ dig¬
na rȩꝓbatione quia ñ ht̃ formã suam
nec decorẽ. nec pulcͥtudinẽ. ꝓ ꝗͣ amari
debuiss&.⁊ adduci in głam¬

Expanded text:
culpa est, quia quoties in ipsa est, ex ipsa et per ipsam est. Ex ipsa quia libero, per ipsam quia arbitrio ipsius factum est. In qa similitudine Dei quadam perversa imitatione recedit, ex quo et per qu illi peccatum est et injustitia et culpa, ex qua turpis apparet et reprehensibilis et digna reprobatione, quia non habet formam suam, nec decorem nec pulchritudinem pro qua amari debuisset et adduci ad g
Abbreviated transcription (Latin):
debuerat. Et quẽ admͦũ uoluntas ei
data fuerat qua bona sua .⁊ ĩ bonis
suis ꝯmodũ suum appeteret. ita ⁊
uoluntati eiꝰ insitũ fuerat. ut ipsa
ei m̃sura scd ꝗͣ eisdẽ bonis suis uti uel
frui debuerat ñ displic̾et. In eo igitur
qͥ bona sua amauit ꝯsidamꝰ appeti¬
bonis suis dilex̃ intelligimꝰ appecitũ
iti. Si gͦ m̃surã homo semꝑ dilexis¬
set. appecitũ iꝰti ñ amisisset. m̃surã
aut̃ semꝑ dilexisset. si extͣ mensuram nicl¬
aliqͥd uelle cep̃: mensurã uelle cessa q¬
uit. Postꝗͣ aut̃ cessauit uelle m̃surã
destitit a mare iꝰticiã. ⁊ ĩ ipso iusticiã
ꝑdidit. quo ipsum it̾icię amorẽ ami¬
sit. Sicut enim iusticia amatori suo
bonum appetiit. bonũ appetiit. s ñ

Expanded text:
debuerat. Et quemadmodum voluntas ei debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuerat non displiceret. In eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appeti commodi in bonis suis dilexit: intelligimus appetitum justi. Si ergo mensuram semper homo dilexisset, justi appetitum non amisisset. Mensuram autem semper dilexisset, si extra mensuram nialiquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo bonum appetiit, bonum appetiit, sed bene
Abbreviated transcription (Latin):
Udꝰ aut̃ m̃sure in usu inferioris
boni. qͣdriꝑtitꝰ ꝯstabat. Primo
ut utẽtur his tm̃ quibꝰ uti deb̾&.
Quarto ut qñ horũ qͥcumq homo
p̃t̾iret. mensuram amitt̾et.
tus tm̃ ĩueniebatur. Primo ut sciret
homo qualiter illo bono frui deb̾&.
niret. agnosceret. Nam quo bono
Similit̃ ⁊ qͣntũ illo bono fruendũ
eẽt oĩo querendũ ñ erat. cum sine
dubitatione ꝯstaret. qr qͣntomagis
illo frueret᷑ quis. tanto utiq felicior
cẽt. Iuic aut̃ solũ m̃sura qͣntitatis
q̃renda ÷ uͥ parum aut nimium ẽẽ
pͭ. fructus aũ huuis boni ita se ht
ut in eo qui minus possidet plenũ
sit ⁊ qui amplius non sit suꝑfluum
In ħ igitur solo m̃sura ꝯstabat ut
agnosce̾tur qualit̾ illo bono frui
adimitationem sic̃ cature ꝯuenit.
s ad equalitatẽ qd c̾ature possibilita¬
tẽ tnscendit posside ꝯcupisceret.
Similiter ut attenderet ne illud
añ tp̃s p̃riꝑe festinaret. cũ illud
uł fruendi bonis his iusticia euis eẽ

Expanded text:
us autem mensurae in usu inferioris boni quadripertitus constabat. Primo, ut uteretur his tantum quibus uti deberet; quarto ut quando, horum quodcunque homo praeteriret, mensuram amitteret.tus tantum inveniebatur. Primo, ut sciret homo qualiter illo bono frui deberetniret agnosceret. Nam quo bono Similiter et quantum illo bono fruendum esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud vel fruendi bonis his justitia ejus esse
Abbreviated transcription (Latin):
usq pecc̃a patrũ ĩ filiis puniri dñr
qͦ ipsi filii eoꝵ ad patrũ peccã uiden¬
tes imitant᷑. ut intelligamꝰ num ꝗͣ
filios in pecc̃is parentũ fieri partia¬
pes. nͥ pͥꝰ fueruit peccãdo imitatores¬

Expanded text:
usque peccata patrum in filiis puniri dicuntur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
to postiores tãto utiq s̃ miserabii¬
ores. Nec eqͣ uidr̃ ꝯditio ut tp̃s
p̃udicet u̾itati. nͥ forte natã.
qͣntomagis corrũpit᷑ canto det̾ior
seminat᷑. Cũ enĩ dic̃ scͥptura. Reddã
pecc̃a patrũ ĩ filios usq ĩ t̃tiam. et
qͣrtã gn̾ationẽ: manifeste ostẽdit᷑
Q̃a filiis pecẽa patrũ reqͥrãt᷑. S q̃r
usq ĩ cc̃iã ⁊ qͣrtã generationẽ. ⁊ ñ
lisqueqͣ : ñ facile : demõstͣri. nisi
force eaq̃ ꝑ iusticiã ĩ om̃ẽ gn̾ationẽ
p̃cedentiũ peccã ĩ subsequentibus
ultio diuma puniret. Quod aut̃

Expanded text:
s tanto utique sunt miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ostenditur quod a filiis peccata patrum requirantur. Sed quare usque in tertiam et quartam generationem et non usquequaque, non facile est demonstrari nisi forte ea quae per justitiam in omnes generationes praecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. filiꝰ ñ portabit inquitatem pa¬
c̃ã aliena noceant. nͥ his qͥ ea pec¬
cãdo imitãt᷑. Cũ enĩ ꝯtͣ id qͥ dictũ
fuerat patres comedunt uiã acer¬
bã. ⁊ dentes filiorũ obstupescunt.
oppositum sit. filiꝰ ñ portabit ini¬
que peccauerit ipsa moriet᷑. neces¬
se ÷ ut si in pͥori sentẽtia p̾cedenti¬
um patrum peccã ad subsequentes
filios tͣnsire sig̾catũ accipimus. in
subsequenti assertione suo quẽq
pec̃co ten̾i. neq p̃cedentia pecc̃a pa¬
trũ ad subseq̃ntes filios redundare
intelligamus. Qđ si uerũ ÷ ꝯstat
quia pecc̃a patrũ actualia ad fili¬
os ñ cranseunt. s originale solũ.
q cet̾is omnibꝰ canto mauis fuit.

Expanded text:
ter non portabit iniquitatem cata aliena noceant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt , oppositum sit: Filius non portabit iniquae peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transeunt, sed originale solum, quod caeteris omnibus tanto majus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ dignũ ĩqͥsitione uidetur si essẽt¬
pat̾ne obedientie m̾̃itũ ꝑ ĩcorruptã
originẽ ad postõs om̃s tͣnsire debue¬
rat quẽ ad modũ nunc ĩ obedientię
illiꝰ culpa ꝑ eandem originẽ uiciatam
in uniu̾sos se effundendo dilatat. qđ
si uerũ ÷ ita tc̃ innascentib foret ex
m̾ito parentum origmał iticia sicut
nunc inuenit᷑ ĩ eisdẽ ex solo paternȩ
tnsgressionis reatu originał culpa. Ic¬

Expanded text:
um inquisitione videtur an paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est ita tunc in nascentibus foret ex merito parentum originalis justitia, sicut nunc invenitur in eisdem ex solo paternae transgressionis reatu originalis culpa. Id
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere debuiss& aut si singuli qͥq
pꝰ eũ tp̃ibꝰ suis. quẽ admͦu ipse pͥmus
ꝓbatꝰ ⁊ siue eiusdem. siue alt̾ius cuiꝰ¬
lib& mandati obseruantia ꝓbandi
fuissent. Et potest fortassis non ab sur¬
de cͥdi qͤ id̾ mandatũ qd pͥmo parenti
datũ ÷. postĩ qͦ illiꝰ obseruare debu¬
erunt. ut singłi pͥa obedientia ꝓba¬
rent᷑. ⁊ singuli ꝓsuis m̾itis digna remu¬
neratione głificarentur. Primã tñ obe¬
dientiam obseruata causam fore gr̃ȩ
adiutͥcis in om̃s sequentes. ⁊ ipsã obe¬
dientiã obediendo imitantes.

Expanded text:
singuli quique post eum temporibus suis quemadmodum ipse primus probatus est sive ejusdem sive alterius cujuslibet mandati observantia probandi fuissent. Et potest fortassis non absurde credi quod idem mandatum quod primo parenti datum est, posteri quoque illi observare debuerunt, ut singuli propria obedientia probarentur, et singuli pro meritis suis digna remuneratione glorificarentur. Primam tamen obedientiam observatam causam fore gratiae adjutricis in omnes sequentes et ipsam obedientiam obediendo imitantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uita suꝑ ĩduc̾entur. ⁊ p̾ ꝑ actã obedien¬
tiam ad p̃miũ obedientiȩ̨. sine mor¬
tis int̾positione tͣns ferret᷑. ħ magis
rationi ꝯsentaneũ ⁊ fide dignũ uidet᷑.
q sicut ĩ hac uita mortali aliis ꝑ mor¬
tẽ de cedentibus. alii ꝑ natiuitatẽ uic¬
turi succedunt. ita qͦ tc̃ p̃cedentibus
pꝰ t̃minum huius uite tp̃al. ad uitam
et̃nã trans latis hii qui ex eis nati fuis¬
sent de cedentibꝰ succedunt. ⁊ ipsi que¬
q tpr̃a sua ĩplet̾i. & obedientiam set¬
uatĩ donec tand̾ nũs ad uitã p̃destina¬
toꝵ impleret᷑. ⁊ tp̃s huic ĩferiori.uute
ĩ gñe humano deputatũ ꝯsãmaretur.

Expanded text:
ita super indueretur, et post peractam obedientiam ad praemium obedientiae sine mortis interpositione transferretur, hoc magis rationi consentaneum et fide dignum videtur, quod sicut in hac vita mortali aliis per mortem decedentibus alii per nativitatem victuri succedunt, ita quoque tunc praecedentibus post terminum hujus vitae temporalis ad vitam aeternam translatis, hi qui ex eis nati fuissent, decedentibus succederent; et ipsi quoque tempora sua impleturi et obedientiam servaturi donec tandem numerus ad vitam praedestinatorum impleretur, et tempus huic inferiori vitae genere humano deputatum consummaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inobedientiam ad corruptionem
mutata cernit᷑ : ita ̃ tc̾ ꝑ obedientiã
obseruatam nͥ usq ad tpͣs p̃ diffini¬
tũ a deo seruata fuisset: ad in corrup¬
tionẽ mutaret᷑. Semel enĩ tͣnsg̃di ple¬
na in obedientia fuit. s ñ similiter
ꝑfecta obedientia fuisset sim ipsa
obedientia homo usq ĩ finẽ ñ ꝑstitiss.
Propt̾ea sicut ĩ obedientia uno tp̃e
ꝯsumata nat᷑am ad corruptionẽ mu¬
ad huc aduerã ĩ corruptionẽ trans¬
formata seminarent᷑. neq nascendo

Expanded text:
m mutata cernitur, ita etiam tunc per obedientiam observatam nisi usque ad tempus praediffinitum a Deo conservata fuisset ad incorruptionem mutaretur. Semel enim transgredi plena inobedientia fuit; sed non similiter perfecta obedientia fuisset, si in ipsa obedientia, homo usque in finem non perstitisset. Propterea sicut inobedientia uno tempore consummata naturam ad corruptionem muadhuc ad veram incorruptionem transformata seminarentur, neque nascendo
Abbreviated transcription (Latin):
potuit natura nascentibꝰ dare qđ in
gn̾antibꝰ ñdũ ad huc possidebat. quẽ¬
admũ ⁊ hii qͥ nẽ ĩ peccato genant᷑. ñ
aliud nascendo trahunt qđ uicium
qđ a natuta aqͣ seminant᷑ accipiunt.
Sic itaq pͥmus hõ tp̃e obedientiȩ suȩ̨
casto ꝯiugio ad ꝓpagationẽ post̾itatis
ĩsticutiomi diuinȩ deseruiens filios
gn̾ar&. sine pecc̃o qͥdẽ qm̃ ex natura
ab om̃i uicio lib̾a. s ñ similit̃ pat̾nȩ
iticie heredes. qm̃ ipsa nata ñdum
mata. pꝰ ꝗͣ aũ a uita t̾rena ad cȩlestem
⁊ sp̃ualẽ statũ tͣns formatꝰ fuiss. am¬
plius gn̾are ñ debuerat. sic̃ mͦ ꝑ ĩ obedi¬
entiã mortalitati subiectus: a carnis tñ
ꝓpagatione ñ cessat. Propterea gͥ non
dunt u̾aciter asserendũ qd pͥmus hõ
si ñ peccasset nullos nͥ bonos filios ge¬
nuisset.⁊ nemo om̃iũ qͥ ex eilis carne
nasc̾entur dampnaret᷑. Tam̃ illud

Expanded text:
ascentibus dare quod in generantibus nondum adhuc possidebat, quemadmodum et ii qui nunc in peccato generantur, non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaque primus homo tempore obedientiae suae casto conjugio ad propagationem posteritatis institutioni divinae serviens filios generaret sine peccato quidem, quoniam ex natura ab omni vitio libera, sed non similiter paternae justitiae haeredes; quoniam ipsa natura nondum mata. Postquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mortalitati subjectus a carnis tamen propagatione non cessat. Propterea igitur dunt veraciter asserendum quod primus homo si non peccasset nullos nisi bonos filios genuisset, et nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur damnaretur. Tamen illud
Abbreviated transcription (Latin):
ut cet̾a oĩa pꝰmũ face̾t in lucẽ. Sig̃cauit enĩ nob se ñ amare oꝑa: quȩ intenebris
fiunt. qm mala st̃. Qͥa omis qui male agit. odit lucẽ. ⁊ non uenit ad lucem.
tent᷑ oꝑa eiꝰ: qͥa ĩ deo facta st̃. Ipse gͦ qͥ u̾itatẽ facturus fuit: ĩtenebris oꝑari no¬
luit. s uenit ad lucẽ: ⁊ fec̾ lucẽ. ut se manifestaret ꝑ luc̾ẽ. Nõ enĩ iõ fecit lucẽ.
ut ipse uider& ꝑ lucẽ. s ut oꝑa sua manifestar& ꝑ lucẽ. qr ĩ deo facta sunt. et

Expanded text:
ut caetera omnia postmodum faceret in luce. Significavit enim nobis se non amare opera quae in tenebris fiunt, quoniam mala sunt. Quia omnis qui male agit odit lucem; et non venit ad lucem, tentur opera sua, quia in Deo facta sunt . Ipse ergo qui veritatem facturus fuit, in tenebris operari noluit; sed venit ad lucem, et fecit lucem, ut se manifestaret per lucem. Non enim ideo fecit lucem ut ipse videret per lucem; sed ut opera sua manifestaret per luc
Abbreviated transcription (Latin):
De sacͣm̃to in ponis manuum diffinitũ
÷ ut nulla rõe it̾etur sic̃ nec baptismꝰ.
⁊ si forte factum fuerit gͣui pęnitentia
plectendum ÷. H qͦ statucum ÷ ut in po¬
sitionis manuum sacͣm̃tũ ñ nͥ a ieiunisi
uel detur uł accipiatur. si hi qui accipi¬
unt ꝑ fecte etatis fuerint ut mundi do¬
num sp̃s scĩ accipiant. Sicut enĩ duob
tp̃ib pascha uidelicet ⁊ pentecostes bap¬
tisia qͥ his solũ tp̃ib generalit̃ cȩlebran

Expanded text:
um definitum est, ut nulla ratione iteretur, sicut nec baptismus; et si forte id factum fuerit gravi poenitentia est plectendum. Hoc quoque statutum est, ut impositionis manuum sacramentum, non nisi a jejunis, vel detur vel accipiatur; filii qui accipiunt perfectae aetatis fuerint, ut mundi donum Spiritus sancti accipiant. Sicut enim duobus temporibus in Pascha videlicet et Pentecoste baptisma, quod illis solum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ carnẽ. s aĩã qͦ extͣcluce mat̾ia
ẽẽ credid̾unt. Sic̃ enĩ in gn̾atione ꝓlis
de carne pat̾na sub alit̾ caro tͣhit᷑.
ita ⁊̃ de gignentis aĩa. aĩa geniti es¬
sentialiter deduci abhis existimat᷑.
ꝓpt̾ qͣ sic̃ de corrupta carne. caro
corrupta seminat᷑. ita ⁊̃ de anima
peccatͥce. aĩa peccatͥx corruptione
originali infecta thitur.

Expanded text:
non solum carnem sed animam quoque ex traduce materiae esse crediderunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima peccatrice anima peccatrix corruptione originali infecta, trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ in se diẽq c̃cludit. In ꝗͣ. qm̃ nat᷑alit᷑ dies noctẽ p̃cedit. ifinem diei
uespam dicunus. finẽ noctis aurorã: c̃stat ĩdubitant᷑ qͥs aurora semꝑ ad
p̃cedentẽ diẽ referenda sit. Ergo illud pͥmũ mom̃tũ tp̃is. qͣndo c̾ata ẽ om̃iũ
uisibiliũ ĩuisibiliũq nat᷑a. nec nox fuit. neq dies. ⁊ tp̃s cñ fuit. quia muta¬
bilitas fuit. pꝰ ea uͦ continua luce facta diuise ft̾ tenebre ⁊ lux. ⁊ tp̃s iam
ꝑ diẽ ⁊ noctẽ distingui cep̾.¬

Expanded text:
noctem in se diemque concludit; in qua quoniam naturaliter dies noctem praecedit et finem diei noctem in se diemque concludit; in qua quoniam naturaliter dies noctem praecedit et finem diei vesperam dicimus, finem noctis auroram, constat indubitanter quod aurora semper ad praecedentem diem referenda sit. Ergo illud primum momentum temporis quando creata est omnium visibilium invisibiliumque natura, nec nox fuit nec dies; et tamen tempus fuit, quia mutabilitas fuit. Postea vero continuo luce facta divisae sunt tenebrae et lux; et tempus jam per diem et noctem distingui coep
Abbreviated transcription (Latin):
isset. corpꝰ aliqͦd lucidũ. cuius p̃sentia cũcta illustrarentur. quẽ admͦũ nc̃ ĩ sole
noctẽq discern̾et. Cũ qͣ qͥa dies pͥma exorta ẽ: Ego c̃didĩ mag̃ illã qñ facta ẽ
ibid̃ pͥmũ apparuisse ubi sol cotidiano c̃su circũuectus oriens emergit. ut eo¬
dẽ tͣmite cͥcũcrens. ac pͥmo ad occursum descendens. uesꝑam facet. Deinde re¬
uocata adortum aurorã ħ ẽ mane añ ortũ sequentis diei illustraret. Et ꝓpt̾ea
buiss&. iõ dixisse scͥpt᷑am. factum ẽ uesꝑe ⁊ mane dies unꝰ. Hõ enĩ dixit
nius pͥmꝰ dies mane p̃cedens ñ hũit. qm̃ a luce plena atq ꝑfecta ũciũ sũpst
Ppt̾ea om̃is aurora p̃cedentis diei ẽ. ⁊ oĩs dies abortu solis initiũ sumit
Estq dies nat᷑ał illud spacium tp̃is qd̾ abortu solis usq ad ortũ ꝑtransie̾s

Expanded text:
isset corpus aliquod lucidum, cujus praesentia cuncta illustrarentur, quemadmodum nunc in sole isset corpus aliquod lucidum, cujus praesentia cuncta illustrarentur, quemadmodum nunc in sole e discerneret. Cum qua quia dies prima exorta est ego crediderim magis illam quando facta est, ibidem primum apparuisse ubi sol quotidiano cursu circumvectus oriens emergit, ut eodem tramite circumcurrens, ac primo ad occasum descendens vesperam faceret, et deinde revocata ad ortum auroram, hoc est mane ante ortum sequentis diei illustraret. Et propterea buisset, ideo dixisse Scripturam: Factum est vespere et mane dies unus . Non enim dixit ne praecedens non habuit, quoniam a luce plena atque perfecta initium sumpsit; propterea omnis aurora praecedentis diei est, et omnis dies ab ortu solis initium sumit. Estque dies naturalis illud spatium temporis quod ab ortu solis usque ad ortum pertransiens
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑũ fuit c̾atio lucis. qñ ipsa lux ñ mat̾ialit de nichilo cͤata ẽ. s de sp̾ia¬
centi illa uniu̾sitatis mat̾i̾a formalit̾ facta ẽ ut lux eẽt. ⁊ uĩ ⁊ ꝓpͥetatẽ lucen¬
ai hr̃et. Hoc opꝰ pͥma die factũ ẽ. s huiꝰ oꝑis mat̾ia añ pͥmã diẽ cata ẽ. Moxq
uno loco cͥcũscͥpta. an ubiq diffusa. utrĩi ĩmotu. uł ĩmobił. qͣnt̃ ego arbitror
rectissime respondet᷑. corꝑalibꝰ rebꝰ ⁊ uisibilibus illuminãdũ : ñ nͥ lucẽ corꝑeã
c̃gruere potuisse. Om̃e aut̃ corpꝰ qũa libet subtile ⁊ sp̃uali nate approximans:
loco cͥcũ scͥbi necesse ẽẽ. Rursũq nͥ mobił fuisset lux illa: neqͣꝗͣ alt̾na uicissi¬
tudine diẽ ac noctẽ distingere. nec tp̃is spaciũ ullatenꝰ sine motu ꝑag̾e ualuiss¬
Scđ̃m ha̾c itaq c̃sid̃ationẽ conuenientiꝰ puto. ut c̾damꝰ lucẽ illã in principio
factã ad illuminada corporea: sine dubio corꝑeã fuisse. qͣle fortasse ee̾ potu¬

Expanded text:
um fuit creatio lucis, quando ipsa lux non materialiter de nihilo creata est; sed de praejacenti illa universitatis materia formaliter facta est ut lux esset, et vim ac proprietatem lucendi haberet. Hoc opus prima die factum est; sed hujus operis materia ante primam diem creata est. Moxque uno loco circumscripta an ubique diffusa, utrum in motu an immobilis; quantum ego arbitror rectissime respondetur, corporalibus rebus et visibilibus illuminandis, non nisi lucem corpoream congruere potuisse. Omne autem corpus quantumlibet subtile et spirituali naturae approximans, loco circumscribi necesse est. Rursumque nisi mobilis fuisset lux illa, nequaquam alterna vicissitudine diem ac noctem distinguere, nec temporis spatium ullatenus sine motu pem hanc itaque considerationem, convenientius puto ut credamus lucem illam in principio factam ad illuminanda corporea sine dubio corpoream fuisse, quale fortasse esse potu
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ⁊ enim pͥmi hominis corpus
sanũ ⁊ integrũ ꝯdidat. Sanũ
quia nicħ illi ĩ erat ad corruptionẽ
Integrũ: quia nicħ ei de erat ad
ꝑfectionẽ. S inutroq talẽ ꝯditio¬
nẽ posuerat. ut nec integritas. nec
sanitas sine aminicło posset ꝯserua¬
ri. Itaq ĩ rebꝰ c̾atis forisecꝰ q̃dam
ordinauit quȩ ad ꝯseruandã atq¬

Expanded text:
s etenim primi hominis corpus sanum et integrum condiderat. Sanum, quia nihil illi inerat ad corruptionem. Integrum, quia nihil ei deerat ad perfectionem. Sed in utroque talem conditionem posuerat, ut nec integritas nec sanitas sine adminiculo posset conservari. Itaque in rebus creatis forinsecus quaedam ordinavit, quae ad conservandam atq
Abbreviated transcription (Latin):
tione egroti non medicine. s meden¬
tis uirtus euidentissime declarat᷑.
Ista medicina ipsa sunt sacramen¬
ta. quedum foris nobis ꝑministros
sacre dispensationis corꝑaliter adhi¬
bent᷑ uulnera animarum nr̃arum.
inuisibiliter curantur. Ut curati.⁊
sanati. ad ꝑpetue uite rẽmissionẽ
ꝑtingere possimꝰ. Que quidẽ uita
quindecim annoꝵ numero signata
ẽ. quȩ ⁊ inp̃senti ꝑrequiem mentis
septenario inchoat᷑ et infuturo per
immortalitatẽ carnis octonario ꝑ¬
ficit᷑. Que tamen medicina quantũ
ad suã naturam spectat. morbum au
gere. habuit ñ curare. quia t̾rena
om̃ia quantũ ad illoꝵ qualitatẽ et
nr̃am infirmitatẽ ꝑtinet. corruptio¬
nem animarum oꝑari solent potiuis
remedium aquo infirmitatis et cor¬
ruptionis contraximus morbum:
Non itaq istis ascribat᷑ qd̾ ꝑ usta no¬
bis ministratur neq in illis uisibi¬
lẽ eis ita uenerem᷑ spetiem. ut in¬

Expanded text:
tione aegroti non medicinae, sed medentione aegroti non medicinae, sed medentis virtus evidentissime declaratur. Ipsa medicina, ipsa sunt sacramenta, quae dum foris nobis per ministros sacrae dispensationis corporaliter adhibentur, vulnera animarum nostrarum invisibiliter curantur, ut curati et sanati ad perpetuae vitae repromissionem portingere possimus. Quae quidem vita quindecim annorum numero signata est, quae et in praesenti per requiem mentis septenario inchoatur, et in futuro per mortalitatem carnis octonario perficitur. Quae tamen medicina quantum ad suam naturam spectat, augere morbum habuit non curare, quia terrena omnia quantum ad illorum qualitatem et nostram infirmitatem pertinet corruptionem animarum operari solent potius qremedium a quo infirmitatis et corruptionis traximus morbum? Non itaque istis ascribatur, quod per ista nobis administratur, neque in illis visibilem ita veneramur speciem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendandã uulueri eiꝰ corandam
nouã nouo mͦ medicinã p̃pararet
Apposita ẽ. medicina foris ut uirtus
occulta intus oꝑaretur. ⁊ ñ erat si¬
nitas exmedicina. qm̃ scđ̾m se contra¬
ria sanitati erat medicina. Ut apte
monstraret᷑ qm̃ ex illa ñ erat qd̾ ꝑ illã
erat. Magnum desacram̃tis sacram̃¬
tũ cõm̃datũ ẽ. Eger ẽ. genꝰ humanũ
qd̾ languet.⁊ intus ꝑiniquitatẽ. et
foris ꝑmortalitatẽ. Ad quẽ sermo ꝓpħi¬
cus mitrit᷑. ut ei mors imminens ñ
solũ p̃sens s futura annuntietur.
Qui terrent᷑ confitent᷑. plorant et
orant. ⁊ misciam impetrant. Re¬
mittat᷑ sermo ꝓpħicus. qui nos de lõ¬
gioris uite spatio indulto. certos es¬
ficiat. qd̾ eadẽ nos scriptura deetꝰ¬
ne. uite ꝓmissione cõsolat᷑ peniten¬
tes quȩ de ꝑꝓetue mortis dampna¬
tione terret inpeccato ꝑsistentes.
Apponit᷑ medicina currandis uuil¬
neribꝰ nr̃is. quȩ cũ exsius qualitate
morbo contraria ostenditur incura¬

Expanded text:
commendandam vulneri ejus curando novam novo modo medicinam praeparet. Apposita est medicina foris, ut virtus occulta intus operaretur et non erat sanitas ex medicina, quoniam secundum se contraria sanitati erat medicina, ut aperte monstraretur, quoniam ex illa non erat quod per illam erat. Magnum de sacramentis sacramentum commendatum est. Aeger est genus humanum, quod languet et intus per iniquitatem, et foris per mortalitatem. Ad quem sermo propheticus mittitur, ut ei mors imminens non solum praesens, sed et futura annuntietur. Qui terrentur confitentur, plorant et orant, et misericordiam impetrant. Remittitur sermo propheticus qui nos de longioris vitae spatio indulto certos efficiat. Quia eadem nos scriptura aeternae vitae promissione consolatur poenitentes quae de perpetuae mortis damnatione terret in peccato persistentes. Apponitur medicina curandis ulceribus nostris, quae cum ex sui qualitate morbo contraria ostenditur; in cura
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃cipientẽ dispensationis ẽ. suscep¬
tio uͦ quantũ adobedientẽ necessttatꝰ
Dis seire qͥa in istis uifibilib speb as
curandos morbos spiritales remedũ
ds̃ ñ sumit s solũ sacram̃tum consti¬
tuit: Accipe sacram̃tũ desacrañto
Egrotauit et ezechias. ⁊ missus ẽ. ad
eũ ẏsaias ꝓpħa. qui ei mortẽ immi¬
nentẽ predicet. Quo auditu t̾ritis

Expanded text:
tionis est, susceptio vero quantum ad obedientem necessitatis. Vis scire quod in istis visibilibus speciebus ad curandos morbos spiritalis remedium Deus non sumit, sed solum sacramentum constituit? Accipe sacramentum de sacramento. Aegrotavit Ezechias et missus est ad eum Isaias propheta, qui ei mortem imminente
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uel illi qd̾ inuirtutȩ sacram̃ti
intus inuisibiliter oꝑatur. Et hec
quidem om̃ia ad hoc spectant qd̾ ꝑ
positũ erat inuestigandum quare
uidelicet insticuta sunt sacramen

Expanded text:
tur, vel illi quod in virtute sacramenti intus invisibiliter operatur. Et haec quidem omnia ad hoc spectant quod prop situm erat investigandum, quare videlicet instituta sint sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ire inregnum dei: Et ego te int̾rogo
quomꝰ intelligendum putas qd̾ seriptũ
ẽ. qui credit inme mortẽ ñ uidebit
saluat᷑. ⁊ ego dico qm̃qͥ hoc facit non
dampnat᷑. Quis gͦ medius locus eret¬
eiꝰmodi homines capiens. nec saluan¬
dos qͥa aquã ñ habent. nec dampnan¬
dos quia fidẽ habent: Est homo qui
ñ habet non tam̃ aquã contempnenꝰ
ẜ a quã habere uolens ⁊ non ualens. hẽ
et dilectionẽ ⁊ uirtutes alias. et bonꝰ
ero et sufficiet mͥ. Uide gͦ si dilectio¬
nẽ dĩ hab̾e. potes et p̃cepta ei contẽp¬
nere. Si gͥ dilectionem dei habes.
stute. satage. conare. quantũ potes
ꝑficere. mandata eiꝰ. ⁊ si incidis ne
cessitatẽ. quere pietatẽ.Si enĩ ne¬
cessitas ñ ẽ. que p̃tendat᷑ cõtemptũ

Expanded text:
bit in regnum coelorum? Et ego te interrogo quomodo intelligendum putas quod scriptum est: Qui credit in me mortem non videbit salvatur, et ego dico quod qui hoc facit non damnatur. Quis ergo erit medius locus ejusmodi homines capiens, nec salvandos quia aquam non habent, nec damnandos quia fidem habent? Est homo qui non habet; non tamen aquam contemnens, sed aquam habere volens et non valens. Hunc ergo et dilectionem et virtutes alias; et bonus ero, et sufficiet mihi. Vide ergo si dilectionem Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere? Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem. Si enim necessitas non est quae praetendatur: conte