comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uende. sp̃es absołonũ sunt tres. qntum
ad p̾sentem mͣm. Una est alicuiꝰ rei do¬
natio gratis fc̃a inter uiuos deo ł eccͣm
alia est alicuiꝰ rei donatio deo nel eccłie
fc̃a causa mortis. que hodie ad exem¬
plũ t instar begatorũ redacta est u̾idẽ¬

Expanded text:
sunt tres quantum ad presentem materiam. Una est alicuius rei donatio, gratis facta inter vivos, deo vel ecclesie. Alia est alicuius rei donatio, deo vel ecclesie facta causa mortis, que hodie ad exemplum et instar legatorum redacta est, ut ide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem dearea rusticia ñ solutionem decimarũ nũquid
tenetur rusticus ecclesie. Solucio diu̾um detinere resi¬
statim cũ ꝯpetenter solui possunt in mora est rusticus
gͦ periculum spectat ad ip̃m quare tenetur eccłie. Si
uero adhuc non erat in mora ⁊ molent̾ sibi ablatũs
ab extraneo cui non potuit prohibere nõ tenetur sed
aget eccłia contra raptorem. Ef. locati. si in lege. Item¬

Expanded text:
tem de area rustici ante solutionem decimarum; nunquid tenetur rusticus ecclesie? Solutio: dominstatim cum competenter solvi possunt, in mora est rusticus; ergo periculum spectat ad ipsum, quare tenetur ecclesie. Si vero non erat adhuc in mora et violenter sibi ablatum est ab extraneo, cui non potuit prohibere, non tenetur, sed aget ecclesia contra raptorem. Et hoc teneas pro regula, q
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͦ. ⁊ de quib nõ fu̾at laicus inteodatus qd̾ dico ꝙ si feo dotartꝰ laicꝰ decessi̾t pot̾it
forte ep̃c heredem eiꝰ uel exͣneũ si ħ̾eden non habeat de illis infeodare. aut si ht
feodus a feodotario sit alienatus. ita qd̾ per ep̃m facile recuꝑari nõ pꝰset. potest
forte ep̃t ĩᵈ in feodũ alicui laico conced̾e qui ĩ recuꝑet.  in feodũ ab eccͣ tenere
lis qui a temꝑe ex quo non extat memoria tenet᷑ alaieis nec eas recognosꝯt se

Expanded text:
 quia, si feudatarius laicus decesserit, poterit forte episcopus heredem eius vel extraneum, si heredem non habeat, de illis infeudare. Aut si huiusmodi feudum a feudatario sit alienatum, ita quod per episcopum facile recuperari non possit, potest forte episcopus illud in feudum alicui laico concedere, qui illud recuperet et in feudum ab ecclesia lis, que a tempore, ex quo non extat memoria, tenentur a laicis, nec eas recognoscunt se
Abbreviated transcription (Latin):
tur computare in sortem. hoc a qd̾ dcm
est de feodis uolunt quidam extendere ad
colonias rusticorũ qd̾ nor approbo. ĩmo di¬
co qid̾ si eccłia recipit coloniam coloni siu
inpignore debet fructus in sort̾ẽ coputare
deducto iure suo ⁊ laboribꝰ
expensis. quia suꝑ hoc nł¬
go temꝑe recipit uel reti¬
nuit deenas nẽ uenit ad
saffcĩonem asserens se ig
sibi remitti intuitu dei. et

Expanded text:
tus computare in sortem, alias non. Hoc autem volunt quidam extendere ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nugo tempore recepit vel retinuit decimas, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignsibi remitti, intuitu dei et
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾arentur. Eredo sñ p̾uidicio ꝙ ubi eccͣ nõ pe¬
tit ab hi russicis decimas s ꝑmittat tolli amili¬
tibus: libantur omĩo rustiei nec peccant taliter
soluendo nisi placeat eis eccłiam tałr defranda¬
ꝙ eñ ꝯcessum sit ei maius .s. ut decimas de labori¬
bus terre ꝑrochiarũ suarũ integre percipiat
de noualib eas exigere potest. qr ubi maiꝰ exig᷑¬

Expanded text:
ensis Credo sine preiudicio, quod ubi ecclesia non petit ab huiusmodi rusticis decimas, sed permittit tolli a militibus, liberantur omnino rustici, nec peccant taliter solvendo, nisi placeat eis ecclesiam taliter defraudancessum sit ei maius, scilicet ut decimas de laboribus terre parochiarum suarum integre percipiat, etiam de novalibus, eas exigere potest quia ubi mai
Abbreviated transcription (Latin):
.e. Ad hec. Sed quid de militib ca¬
thalonie qui intũtur se mereri pͥ¬
ulegio apłice sedis. Indulto. ut di¬
eũt quõdam comiti barthoneũ in
fanorem xp̃ianitatis ⁊ fĩdei catho¬
lice. ut .ẜ. decimas om̃n locorũ que
paganis expulsis reduceret ad cł¬
cũ dei posset hicite retinere ⁊ in¬
ter milites ⁊ pͥncipes terre. qui
ip̃m iurarent ad hoc diuidere nũ¬
quid possunt tales decimas licite
retmere. Item ñquid lib̾antur ⁊ excusantur rusticia pͤ¬

Expanded text:
e Pennaforte Quid de militibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a p
Abbreviated transcription (Latin):
concił lat̾. concilu celebrari sub alexͦ.
nullo mͦ ualet collatio decimar̃ fcã ei
cũ talis alienatio uel infeodatio iͥ fin̾t
prelatis penitus interdc̃a. exͣ.e. prohi
ꝓpͥetatis sed per¬
cipiendi fructus
tꝑales fuit coces¬

Expanded text:
brati sub Alexandri nullo modo valet collatio decimarum facta eis, cum talis alienatio vel infeudatio ibi fuit prelatis penitus interdicta. Unde si proprietas, sed percipiendi fructus temporales, fuit conces
Abbreviated transcription (Latin):
accipit alieno nomĩe siue sit tutor
siue eurator. uel quicũq alius tene¬
tur ad restitucionẽ si ille cuiꝰ noĩe
accepit uel nonest soluendo. uł ñ
uult restituere. Nam facientes ⁊
consencientes pari pena const̾n¬

Expanded text:
accepit alieno nomine, sive sit tutor sive curator vel quicumque alius tenetur ad restitutionem, si ille cuius nomine accepit, vel non est solvendo vel non vult restituere. Nam et facientes et consentientes par pena constrin
Abbreviated transcription (Latin):
iunia. nec statim pꝰ. qr quidã sũt in .xxi. anno uł . xxii. debłiores qmͣ alir in
xuiii. uñ intalib ad arbitriũ bom uiri recͤrend̾ est. Quid de laboratibꝰ in
uiecis. fulloniis. aut mineris metalloꝵ ⁊⁊ cet̾i̾s talib uͥ opꝰ est magno labore
sio eos locare oꝑas suas ut pronideãt sibi ⁊ famslie sue. ꝙ forte nõ ĩuemirẽt qͥ
de prouidere post̾. aut si fu̾ sunt aut rustici qui debent oꝑas dnis suis eredo

Expanded text:
ieunia, nec statim post quia quidam sunt in XXI anno vel XXII debiliores quam alii XVIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore;si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui bi providere possunt, aut si servi sunt aut rustici, qui debent operas dominis suis, no
Abbreviated transcription (Latin):
tauũ est qd̾ nulli obest. ⁊ ad hoc prodest
ut ab inm̃dicia corꝑali aliq̃m tueatur
ut si uolenti corrũꝑe nirgiñe mentiatur
eam ẽẽ cõingatam. In hus aũ qͣnto minꝰ
ip̃ius augꝰ. alia distinc. breuior ⁊ tam̃
osũ siue malignitatis. aᵈ officiosir̃ sũ
pietatis. aliud iocositatis . xxii.q .ii. ne¬
quis pͥm̃ menbrũ huiꝰ ultime distinc¬
tionis comp̾hendit .u. gen̾a. pͥma pre¬

Expanded text:
tavum est quod et nulli obest et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporali aliquem tueatur, ut si volenti corrumpere virginem, mentiatur quis eam esse coniugatam. In his autem tanto minus brevior et tamen osum sive malignitatis, aliud officiosum sive pietatis, aliud iocositatis. Primum membrum huius ultime distinctionis comprehendit quinque genera prime pre
Abbreviated transcription (Latin):
tͣna ñ est pcc̃m ł ꝙ ait tꝑe suroris. lic ex culpa p̾cedenti pollutõ ꝑueni̾t aut
firror decursorib diuitũ quoꝵ usuis est nec̾uis. Credo qd̃ si nõ pꝰcñt euxrere¬
et ieumare excusantur si soluãt ieumiũ. Cũ u̾o morãtur eũ dm̃s suis in alio
loco ant es̃ modicũ uadant ieiimare debent. nͥ forte iniineat eis gͣndis uia¬
eio qm ut post̾ ꝑficere solnũt ieunuũ pancis dieb añ. De s̾mentib nobłisi¬
cm̃itulsi horã comedendi ex toto uei p̾libant modicũ ne deficiãt ins̾uiendo
et hoc facũĩt iam positis mĩais uel par̃ añ. ĩ qd̾ ꝓp̃ ꝯtinatõnẽ tꝑis totum¬

Expanded text:
tum, vel quod fit tempore furoris, licet ex culpa precedenti pollutio pervenerit aut furor. De cursoribus divitum, quorum usus est necessarius, credo quod si non possunt ieiunare, excusantur si solvant ieiunium; cum vero morantur cum dominis suis in aliquo loco aut cum modicum vadunt, ieiunare debent, nisi forte immineat eis grandis viatio, quam ut posniant aliquantulum horam comedendi ex toto vel prelibant modicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum ante, ita quod continuatione temporis tot
Abbreviated transcription (Latin):
ulteratus est occulte. Uuxor manifeste.
ñquid potest uir eam accusare. et per
snĩam dimittere sine pcc̃o. credo ꝙ nõ
ꝙ non deficit uxori ins exerpiendi sed
monita nollet agere pnĩam sed ꝑse
ueraret in adult̾ĩo. eredo qd̾ sine p̾cato:
posset eam accusare.  dimittere ꝑ sen¬
uxor adultera post pnĩam potest repel¬
lere uirum ab accusacione uel eꝯͦ. uir uxͦ.
debet despici in eo qd̾ fuit. quia iam in¬
cipit ẽẽ ꝙ non fuit. dub ferrum. credo
tñ contrarium. quia pña non tollit ius
accusandi uel excipiendi. ł explicandi
in foro uidiciali site contencioso. drxxu¬

Expanded text:
ulteratus est occulte, uxor manifeste: numquid potest vir eam accusare et per sententiam dimittere sine peccato? Credo quod non, quia non deficit uxori ius excipiendi, sed monita nollet agere penited sine peccato possit eam accusare et dimittere per senuxor adultera post penitentiam potest repellere virum ab accusatione vel econverso vir despici debet in eo quod fuit, quia iam incipit esse quod non fuit. Credo tamen contrarium, quia penitentia non tollit ius accusandi vel excipiendi vel replicandi in foro iudiciali vel contentioso.
Abbreviated transcription (Latin):
Poneqd̃ seit ali¬
quis epm̃n suum
symoniacum ułt
ordinari petit ab
eo licentiam reci¬
piendi ordines ab
alio nõ uult dare
ĩmo precipit q̃d̾
recipiat ordines
ab eo quid faciet
dico ꝙ nõ debet
recipere abeo si
scit eum symoni¬
acum in ordine
norabat ipm̃¬

Expanded text:
Pone quod scit aliquis episcopum suum simoniacum, vult ordinari, petit ab eo licentiam recipiendi ordines ab alio, non vult dare, immo precipit quod recipiat ordines ab eo, quid faciet? Dico quod non debet recipere ab eo, si scit eum simoniacum in ordine,norabat eum
Abbreviated transcription (Latin):
alias turpe sit dare uel accipe pro talib. uictũ & monachi eni̾e sẏmo¬
em̾e msi probabłr dubitet᷑. cuiꝰ melior sit condicio emẽtis añ uẽdent is¬
¶ Quid de nu̾culariis aut sonitoriis .i. officio pulsandar̃ campanar̃ ñ
cui datũ su̾it husmoĩ officum gratis si consuetudo est loci qd̾ posset
aliũ pon̾e loco sui e locare uei uend̾e̾ ad firmam dare ꝓuẽtꝰ illiꝰ officũ
uel ẽ in dotem dare pro filia ad uitam ip̃tꝰ dantis nõ est sỹ. Qaud desa¬
e dote qui uendit officiũ portandi aqm bñdcãm ꝓ ꝑrochiani. s ͦ ahi sa¬

Expanded text:
iusmodi, licet alias turpe sit dare vel accipere pro talibus. Victum autem monachi emere simoemere, nisi probabiliter dubitetur cuius melior sit conditio, ementis aut vendentis. Quid de matriculariis aut sonitoriis, id est officio pulsandarum campanarum, cui datum fuerit huiusmodi officium gratis, si consuetudo est loci quod possit alium ponere loco sui vel locare vel vendere vel ad firmam dare proventus illius officii vel etiam in dotem dare pro filia ad vitam ipsius dantis, non est simonia. Quid de sacerdote qui vendit officium portandi aquam benedictam per parochiam? Res
Abbreviated transcription (Latin):
nõ edo qd ĩ talib
tio uel conductio
Sed talis p̾sb̾r gra¬
tisimpendit offi¬
eisi. ⁊ ille gͣtis dat
ei expensas. Sieuts
dictum est .s.t. ꝓx.

Expanded text:
non credo quod in talibus tio vel conductio. Sed talis presbyter gratis impendit officium et ille gratis dat ei expensas, sicut dictum est supra.
Abbreviated transcription (Latin):
oxigit qd̾ taies amoueãtur aut si cõsuetudo est qd̾ ep̃c ad solam requisitõm alb̾is
taies eãtos debeat amou̾e a ꝑrochialib eccł̃iis. Si & enĩ munib ct obsedis. aut
p̾cibus car nalso face̾nt impedir i per ep̃os ne amou̾ent᷑ cũ nec utilitas. nͨ ue¬
ceccitas aniotionẽ exig̾ent nec eẽt corrupta intencio ñ credo qd̃ peccarent.¬
ꝑibus in hospitali uel utrecipiatur in leprosaria ł in ełiaria ł alia domo

Expanded text:
exigit, quod tales amoveantur, aut si consuetudo est quod episcopus ad solam requisitionem abbatis tales curatos debeat amovere a parochialibus ecclesiis. Si autem sine muneribus et obsequiis aut precibus carnalibus facerent impediri per episcopos ne amoverentur, cum nec utilitas nec necessitas amotionem exigerent, nec esset corrupta intentio non credo quod peccarent.peribus in hospitali, vel ut recipiatur in leprosariam vel in eleemosynariam ve
Abbreviated transcription (Latin):
est dũ modo intentiones sint m̃de ⁊ pͥncipłr in deo site. ab¬
sit ẽĩ ut ea que pp̃ bonũ ⁊ licitum facimꝰ nobis debeant si ꝙ¬
malũ c⁊̃ inde p̾ret̾ intentõnẽ nr̃am decidat imputari.xx
pauꝑm. e⁊ pp̃ hoc in ingressu fr̾nitatis potest ĩ¬
gredienti expͥmi honꝰ e̾te sũme soluende singłis
annis. Sed bñficia eccͣstica
nõ sunt instituta pp̃ facien¬
das capas sericas uel proca¬
tionẽ de ip̃o faciendam si
ulłm ius hret in electio¬
uel intirmaret᷑ id solum qd̾ sñ assensu fuit electus postet tũc redim̾e
uexationẽ suam sieut mͣ hic miunt sed et si añ elcõnẽ aliqnis decuto ꝯ̃¬
staret nlłm hr̃e melectione iꝰ impediret esctionẽ faciendam ampłr¬

Expanded text:
t munde et principaliter in deo fixe. Ab, ut ea que propter bonum et licitum facimus, nobis debeant, si qiam inde preter intentionem nostram accidat, imputari. pauperum et tunc prope ingressum fraternitatis potest ingrediendi exprimi onus certe summe solvende singulis annis. Sed beneficia ecclesiastica non sunt instituta propter faciendas cappas sericas vel procuractionem de ipso faciendam. Sinullum ius haberet in electio id solum quod eius assensu fuit electus, posset tunc redimere vexationem suam, sicut magister hic innuit. Sed etsi ante electionem aliquis, de quo constaret nullum habere in electione ius, impediret electionem faciendam simp
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ si tufi̾is exauditꝰ ⁊̃ una
petitõne ego debeo exaudi¬
rim alia Item aliꝰquis dic̃
siqͣm me uuente fiet cano¬
nicꝰ meccͣ ista nͥ ille pro quo

Expanded text:
 si tu fuisti exauditus in una petitione, ego debeo exaudiri in alia. Item alius dicit: Nunquam me vivente fiet canonicus in ecclesia, nisi ille pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
Adͣ cid̾ bs̃ificia iso debent uacare utra .ui. menser
alioqͥn si ꝑtinebat donatio ad ep̃m deuoluit᷑: ad
capłm qd̾ si fu̾it negligens peralios. ubmenses:
deuoluit᷑ ad metropol. c⁊ postea ad ppͣm ñ postest
aliquis istorũ purgare negłiam suã sed lapso tẽ¬
pore amͣtit donatõnẽ.iͣ qd̾ sipost ded̾it: ñ ualet

Expanded text:
a, quod beneficia non debent vacare ultra sex menses. Alioquin si pertinebat donatio ad episcopum, devoluitur ad capitulum quod si fuerit negligens per alios sex menses, devoluitur ad metropolitanum et postea ad papam. Nec potest aliquis istorum purgare negligentiam suam, sed lapso tempore amittit donationem, ita quod si post dederit, non valet
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾t. ¶ Quid sut̾põatur ꝯdͦ ex ꝑte recipiendi uel ex ꝑte ab¬
batis. si añqͣm recipiat᷑ aut ꝯcedatur ei ĩgresiꝰ penitẽt ntiq de
ꝯdͦne appõita ⁊ eam reuocãt ⁊⁊ ille petit recipi ꝓp̃ dm̃ tm̃ ⁊ illi¬
ꝯsentiũt s̃iquid l sͦ credo qd̾ sic dũ tñ intencio ũ sit corrnpta
Si autẽ iam receptus fuisset aut promis¬
sa receptio in illo monasti̾o añ reuocatonem
hꝰ ꝯditionis eo ip̃o indignũ se fecisset stlo mo¬

Expanded text:
ontradiceret. Quid si interponatur, quod ex parte recipientis vel ex parte abbatis, si antequam recipiatur aut concedatur ei ingressus, peniteat utique de conditione apposita et eam revocat et ille petit recipi propter cet? Respondeo: credo quod sic, dum tamen intentio non sit corrupta. Si autem iam receptus fuisset, aut promissa receptio in illo monasterio ante revocationem conditionis, eo ipso indignum se fecisset illo
Abbreviated transcription (Latin):
edotib diuitibus
uł pauꝑibus pro
feiendo annu alçꝑ¬
tricẽnario uel ãnu̾sario. uel celebranda missa de spũ scõ uel alia uel qͥ¬
dant den̾ cl̾icis pro dñdis psalt̾iis in exequiis mortuoꝵ uel alias uel qui¬
dãt esias pauꝑib ut orent pro eis cũ talis orõsit spũał. c⁊ hi ełi̾a sit res q cor

Expanded text:
dotibus divitibus vel pauperibus pro faciendo annualtricenario vel anniversario vel pro celebranda missa de spiritus sancto vel alia, dant donum clericis pro dicendis psalteriis in exequiis mortuorum, vel qunas pauperibus ut orent pro eis, cum talis o
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑtem młier stipłatur. sibi luero cedere ex
añ nuptias donatione. Si priorem maritũ mo¬
ri ꝯtigerit: tantam .i. totam ⁊ maritꝰ de do¬
te ꝑtem nec pecimie qͣntitatem stipłetur sibi
si ꝯstare m̾m̾io prior młier in fata collapsa

Expanded text:
ntam partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa
Abbreviated transcription (Latin):
tis inter ceta dicit non qr ꝑiter temꝑabatis a cõmix tiõe
carnali ideo maritus tuus ẽẽ desierat. ĩmo tanto sanctius
cõiuges manebatis qnto sciora concorditer placita su̾a¬
bonũ impletũ est in illis ꝑentib xp̃i. proles fides sacͣmẽ¬
tum. prolem cognoscimꝰ ipm̃ dñm. fidem: qr nlłm adul¬
ti̾um. Sacramentũ: qr nlłm diuorciũ. Solus ibi nuptialis
concubitus non suit qi in carne pccĩ fieri non pot̾at
sñ pudenda concupiscentia carnis que accidit ex pcc̃o
sñ qua concipi uoluit qui futurꝰ erat sñ pcc̃o ꝓ ex hiis.

Expanded text:
tem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabonum impletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui futurus sine peccato erat.
Abbreviated transcription (Latin):
formare sibi ꝯscĩam
qd̾ n̾õ displiceat ma¬
rito incorde. lz for¬
te aliqñ prohibu̾it
ore. Solent eĩ mari¬
ti facere talem pro¬
ħitioñe uxoribus ab¬
solute ut sic tẽꝑent
eas non a toto s ab
excessu q̃m suspicã¬
tur: pot̾ ẽ sibi ꝯfor¬
mare conscĩam. ex¬
qͣlitate ⁊ mist̾a pau¬
ꝑis cogitans ꝙ si ma¬
ritus illum uideret
om̃o placeret ei qd̃
isti uxori conscĩa qd̾
uiro displicet ⁊ sc̃a¬
dalizatur inde depo¬
nat conscĩam illam
si potest. Sin & nõ
det i doieat q̃uia¬

Expanded text:
formare sibi conscientiam, quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur. Potest etiam sibi formare conscieualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus illum videret, omnino placeret quod isti uxori conscientia, quod viro displiceat et scandalizetur inde, deponat conscientiam illam si potest: sin autem non det et doleat qu
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit in hoc caũ qd̾ nõ ueniat contra proħitioñe mariti. ⁊ qd̾ eũ non
eo qd̾ impub̾es sunt. uelquia ip̃a ⁊ maritus siuis hñt bona eoꝵ uł ex
alia uista causa tenetur maritus ea alere. qr m̾r cũ suis hom̃b tnͣsit
ad maritũ scd̾m ꝯsuetudiñe galiicanã. Sed qr maritꝰ ht̃ admĩstrationem
bonor̃ ⁊ nõ uxor nõ d illa ꝯͣ proħitiõm̃ mariti eos alere nisi i exͤma
ritus alere eos. Si aũ filii nllam ħ̾eant actionem ꝯͣ mrẽm non tenetur
hñs uirum prodigum celat aͥd derebus cõib contra proh̾itionem

Expanded text:
sufficit in hoc casu quod non veniat contra prohibitionem mariti et quod non eo quod impuberes sunt, vel quia ipsa et maritus suus habent bona eorum, vel ex alia iusta causa, tenetur maritus eos alere, quia mater cum suis oneribus transit ad maritum, secundum consuetudinem gallicanam, sed quia maritus habet administrationem bonorum et non uxor, non debet illa contra prohibitionem mariti eos alere, nisi in extrema  per iudicem alere eos. Si autem filii nullam habent actionem contra matrem, non tenetur ns virum prodigum, celat aliquid de rebus communibus, contra prohibitionem
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine locum hñt. in quibdã eñĩ locis locum
non hñt. sed eo ip̃o qd uir ducit uxorem omĩa. q̃
ht̃ uxor accepit in dotem et licet forte omĩa mo¬
bilia que hñt inspecta u̾tate sunt coĩa qniqͥd sit de fictione uir̾.
sa aut tacita uolmitate conceditur uxori. Uñ illa si tpe contraeti ma¬
trimd̃ii uel post modũ elam ⁊ mala fide aliquid retinet de bo¬

Expanded text:
suetudine locum habent. In quibusdam autem locum non habent, sed eo ipso quod vir duxit uxorem, omnia que habet uxor, accipit in dotem. Et licet forte omnia mobilia que habent, inspecta veritate, sint communia, quicquid sit de fictione iuris,sa aut tacita voluntate viri, conceditur uxori. Unde illa, si tempore contracti matrimonii vel postmodum, clam et mala fide, aliquid retinet de bo
Abbreviated transcription (Latin):
a quo datum est competit
repeticio qr turpit̾ dedit
Sed fiseo ñquid potest sieri
dehiis ełia ab illo qui recepͭ
aut restituere debet fisco.¬
in accipientẽ. Si agatur ĩ
forma udicii. facienda est
fisco restitucto uel alii stalii
competit. qñ aliquis dat
accipientib ꝑ fiseñ uel ꝑ
alias pͥnatas ꝑͣs in penam
tałr accipienciũ non debentur illis nec illi qͥ acce¬
perũt tenentur solu̾e nisi cũ agitur cont᷑ eos ĩ forͣ
uidicii. Uñ qui furtũ fecit. aut aliqͥd rapuit non
compelłr in foro pm̃ali solu̾e̾ duplũ ⁊ qͣdruplũ ꝙ
statutũ est pro pena. ꝯed tm̃ simplũ. Si a caꝰ eẽt
in quo nõ tͣnͣffertur ditium in accipientẽ s ipso
iure acquiret᷑ dñiũ fisco uel alii illis facienda eẽt

Expanded text:
a quo datum est competit repetitio eius quod turpiter dedit, sed fisco; numquid potest fieri de his eleemosyna ab illo qui recepit aut restituere debet fiscoin accipientem, si agatur in forma iudicii, facienda est fisco restitutio vel alii, si alii competit, ut quando aliquis dat accipientibus per fiscum vel per alias privatas personas in penam taliter accipientium, non debentur illis, nec illi que acceperunt tenentur solvere, nisi cum agitur circa eos in forma iudicii. Unde qui furtum fecit aut aliquid rapuit, non compellitur in foro penitentiali solvere duplum vel quadruplum quod statutum est pro pena, sed tantum simplum. Si autem casus esset in quo non transfertur dominium in accipientem, sed ipso iure acquiritur dominium fisco vel alii, illis facienda esset
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa enĩ plenitudo u̾tut̃
est e⁊ id̾o om̃ib est pro¬
posita ꝑfc̃e forma uͥtutis
ne uestimentis alimẽtis¬
q suis parcant. qd deo¬
ibi dicit angꝰ. cuidã con¬
iugate nil de tua neste nil
de tuo auro. uel de argẽto
uel qͣeũq pecimia. uel
rebus uel t̾rens tuis sñ
arbitrio urri tui facere
ibi uiris feminas subdi¬
tas. e pene famulas lex
uir si nõ suo capiti subiciatur. i .xͦ. mulierem ꝯstat

Expanded text:
misericordia enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. miseIbi dicit Augustinus cuidam coniugate: Nil de tua veste, nil de tuo auro vel argento vel quacumque pecunia vel rebus ullis terrenis tuis, sine arbitrio viri tui facere us: Viris feminas subditas et pene famulas lex vir, si non suo capiti subiiciatur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
buisse bonam intentionẽ qi credebat alium em̾e ꝓp̾ aliquẽ
licitum usñ. uel hñs animũi indiffe̾ntem nichil suꝑ hoc cogi¬
guo. q aut ille res caies funit que adhũanũ usum post̾ esse
utiles sicut arma mͥ bello iusto. cultellus ad icidend̾ pa¬
nem. et aurifristũ ad ornamenta eccstica. uel t q̃dam uene¬
na que amedicis apponũtur in quibdam ꝯfc̃ionsb ad sanã¬
dũ egrotos. aut tales que ad nullũ usum sunt utiles nͥ ad¬
peccandũ sicut quedam uenena mor

Expanded text:
buisse bonam intentionem, quia credebat alium emere propter aliquem licitum usum, vel habens indifferentem, nihil super hoc cogiguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta ecclesiastica vel etiam quedam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles ccandum, sicut qued
Abbreviated transcription (Latin):
tariam triplex est tutela testa¬
mentaxia qñ pat̾ in testam̃to
dat tritorem filio suo. It̾e lima
que defertur a lege sed̾m qͣm
suo qui pͥmo loco debet ei fuc¬
ced̾e ab intestato tenetur sus¬
ciꝑe tutelam hi. Item datura
que datur a indice qñ nlło tu¬
tore dato in testam̃to ⁊ nullis
existentib consangͥneis. R ydo¬

Expanded text:
quod triplex est tutela. Testamentaria, quando pater in testamento dat tutorem filio suo. Item legitima, que defertur a lege, secundum suo, qui primo loco debet ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vel ido
Abbreviated transcription (Latin):
est intencio requirenda qr corrupta intencio puta si pp̾ ħ face¬
rent uel uenderent ut homines hr̃ent talia ad abusu. uelsisci¬
enter donent ueluendent alicui quem sciant uelcredant talt¬
bus abusuxum. talib iqͣm intencio est mortale pcc̃m ⁊t gnissi¬
mũ. et omĩa pcc̃a que postea occ̃one rerũ illarũ ab aliis perpe¬
trantur sibi imputãtur ⁊ rei sunt apud dm̃ oiũ aĩarũ que

Expanded text:
est intentio requirenda, quia corrupta intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad abusum vel si scienter donent vel vendunt alicui, quem sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione rerum illarum ab aliis perpetrantur, sibi imputantur et rei sunt apud deum omnium animarum que
Abbreviated transcription (Latin):
seruari faciunt statuta
edita et consuetudĩes. et¬
pociꝰ abusiones introduc¬
tas. eccłie lib̾tatem. Item
statuarii ⁊ seriptores sta¬
⁊ consiliarii locoꝵ nͥ hͦis¬
statuta uel consuetudines
edite fu̾int uel seruate. nec non ⁊
illi quiscd̃m ea p̾sumpsu̾t iudica¬
re nel in publicam formã scrib̾e ui¬

Expanded text:
servari fecerint statuta edita et consuetudines, pocius abusiones introductas contra ecclesie libertatem. Itemstatutarii scriptores stan consiliarii locorum istatuta vel consuetudines edita fuerint vel servata; necnon et illos qui secundum ea presumpserint judicare, vel in publicam formam scribe
Abbreviated transcription (Latin):
.S. e .s. i.u̾. inuito dño. Sed quid si aliquis rem sibi ad uten¬
dum concessũ alii comodam̾t nũquid ꝯmitcit furtũ: uti¬
q quia non erat ei concessa ad usum istum. Item qr uidet᷑
beneficio debitorem sibi acquirere. Simłir. et creditor cõ¬
mittit furtum  de pignore sibi obligato utatur. Es. e. Si¬
cũq muenias contractionẽ aliene reifcãm contra uolũ¬
tatem dñi intellige furtũ conmnissũ ꝗccͣbec inhereas¬
fortuito. Aũqͥd teneb᷑ ad restitutõm postea fur. utiq qr
fuit inmora restituendi. ¶Item non lib̾atur fur reddẽ¬
do rem detĩorem Item tenetur restituere rem eũ õĩbus
feuctib ⁊ simeliorau̾it eam pascendo forte equin uel
poresi furtiuũ uł siłe nõ potest petere ł restituere ex¬
pensas. Itencum red ditur estimatio rei nõ est tm̃
consid̾andũ tempꝰ in. quo res fuit sub repta nec tempꝰ
in quo periit sed q̃ totũ tꝑ̃c mediũ  fiet estimatõ sed̾¬

Expanded text:
edit dominum velle. Sed quid si aliquis rem sibi ad utendum concessam, alii commodaverit; numquid committit furtum? Utique, quia non erat ei concessa ad usum istum. Item quia videtur ex alieno beneficio debitorem sibi acquirere. Similiter etiam creditor committit furtum, si pignore sibi obligato utatur. Et as contrectationem aliene rei factam contra voluntatem domini, intellige furtum commissum. Ifortuito; numquid tenebitur ad restitutionem postea fur? Utique, quia fuit in mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item cum redditur estimatio rei, non est tantum considerandum tempus in quo res fuit surrepta, nec tempus in quo periit, sed etiam totum tempus medium et fiet estimatio se
Abbreviated transcription (Latin):
quid a aliquis furtiue. Itemcũ furtum est cõmissũ in ua rei
tm̃. cinon in ip̃a retenetur ⁊ post restitutõm rei ad estĩa¬
cionẽ ellius usus ałr eñi non eẽt purgatum furtum. xuii
ranter ⁊ bonafide ⁊ in foro publico ⁊ publice nũqͥd potest
saltem preciũ qd̾ nuauit petere a dño eũ dep̾hendit rem
ẽe furtiuam. ł nũquid potit retinere rem donec precum
sit ei solutum.Rͦ. noir. Ge. incuulem. nec potest se deten¬
dere occ̾one statuti suꝑ hoc editi in płiq locis cũ statutũ

Expanded text:
it moram. Item cum furtum est commissum in usu rei tantum et non in ipsa re, tenetur etiam post restitutionem rei ad estimationem illius usus, aliter enim non esset purgatum furtum. DE ILranter et bona fide et in foro publico et publice; numquid potest saltem pretium quod numeravit petere a domino, cum deprehendit rem esse furtivam? Vel numquid poterit retinere rem donec pretium sit ei solutum? Respondeo: Non nec potest se defendere occasione statuti super hoc editi in plerisque locis, cum statutum tale
Abbreviated transcription (Latin):
do. bone fidei emptor. Item si durante bona flde ip̃iꝰ pecuit
res non tenetur. Itemeredo si alienauit durante ssłr bona¬
fide in utroq caũ pp̃ bonam fidem. in pͥmo ⁊̃ q nõ erat
in mora. inscd̾o quia non desiit dolo possid̾e. ⁊ qr p̾cum
ex re furtiua redactis nõ est furtiuũ ss .e. qui uas .s. ułt.
gͦ nota. ꝙ male fidei possessore perdita uel i alium¬
uel malium tͣnslata tenetur ad uerum preciũ ẽ eiꝯ¬
stanciis supͣdc̃is in .s. proximo bone fideiuo̾ possestor
tenetur restituere rem si habet. Sm a de lucrotenet᷑¬

Expanded text:
dus de Pennaforte Item si durante bona fide ipsius periit res, non tenetur. Idem credo si alienavit et hoc in utroque casu propter bonam fidem. In primo etiam quia non erat in mora; in secundo quia non desiit dolo possidere et quia pretium ex re furtiva redacergo nota, quod male fidei possessor, re perdita, vel in alium translata, tenetur ad verum pretium cum circumstantiis supradictis. Bone fidei vero possessor tenetur restituere rem si habet, sin autem, de lucro tenet
Abbreviated transcription (Latin):
aliud est mauifestũ icum quo fur ꝯp̾henditur pͥusqͣm uẽĩ¬
at ad locũ destinatũ. aliud non manifestũ. ⁊ cum quofui. ñ
dep̾henditu. sẜ.e.bii. ini. Item furtorũ quedam remanẽt
n nomĩe generali. quedam in nomĩe sp̃ali ueluti sacrile¬
sic ci abigeatus qd̾ dicitur furtum gregis. sic e⁊ plagium
qd dͦ furtumi hominis cũ quis lib̾m hominẽ scienter uen¬
pla buctiiii. Idemsi ancillam uel seruui alienũ solicita¬
uerit ⁊ exportau̾it. ẽ. s. bu pena furtiuariatin: sed qd̾
nam corꝑis infligendam. qñq eiuiliter .t. ad penampe¬
euniariam in primocasu non est fur suspendẽdꝰ. demen¬
bͣndꝰ. aut exoculandꝰ. sed ał. arbitrio uidicis puniendꝰ ui¬
delicet ut fustigetur uelexuletur: uel aliomͦ prout iu¬
dici indeatur. et hoc insimplici fure. si eñi plus sit ꝙͣ fur
.u qr armis aggreditur in domib uelsepib uel ui iti̾e
uel in mari Ut pirate. tũc acrius proceditur. ꝯtra eũ¬

Expanded text:
aliud est manifestum, cum quo fur deprehenditur priusquam veniat ad locum destinatum. Aliud non manifestum, id est cum quo fur non deprehenditur. Item furtorum, quedam remanent in nomine generali, quedam cadunt in nomine speciali, veluti sacrile Abigeatus, quod dicitur furtum gregis. Sic et plagium, quod dicitur furtum hominis, cum quis liberum hominem scienter venpermutat. Idem si ancillam vel servum alienum solicitaverit et exportaverit. Pena furti variatur secundum quod nam corporis infligendam. Quandoque civiliter, id est ad penam pecuniariam. In primo casu non est fur suspendendus aut demembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel exulet vel alio modo, prout iudici videatur et hoc in simplici fure. Si enim plus sit quam fur, id est quia armis aggreditur in domibus, vel sepibus, vel in itinere, vel in mari, ut pyrate, tunc acrius proceditur contra eu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ młtis mõis cooꝑa¬
cũ fure. unde u̾sus
Iussio. consilmũ. cõsẽ¬
sus palpo recursugy
obstans. nõ maiifes¬
remanst̾t. in quo tñcãn de quadam equitate toła
aũ si defendat furem
aut dolo malo ceiet rẽ
furtiuã tenet᷑ in solid̾
ant si ꝑ receptonem
suam inpeditur rei fͤ¬
tiue restitucio ał non
tenetur nͥ qͣntũ de illa
re habuit ⁊ sibi reti¬

Expanded text:
d multis modis cooperacum fure. Unde versus: Iussio, consilium, consensus, palpo, recursus, obstans, non manifesremanserit. In quo tamen casu quadam equitate tolerm, si defendat furem aut dolo malo celat rem furtivam, tenetur in solidum aut si per receptionem suam impeditur rei furtive restitutio; alias non tenetur, nisi quantum de illa re habuit et sibi reti
Abbreviated transcription (Latin):
facienda. qr ei cui sur repta est dum¬
modo sua int̾sit ex causa honesta rẽ
non ẽẽ surreptam. ut puta qr ħebat
in re ius ꝑignoris uel usum ł simile¬
sibi sed dño eẽt restituenda uel illi
cuipͥus fur sueripͤuat si sua inferat ut dem̃ est ex causa
honesta rem non surripi caute tñ ita tñ qd̾ non sciat᷑ q̃d̾
supp̾sso nom̃ie furis. de hiis om̃ib ⁊ de mͦ restituendi.R. ꝓsi

Expanded text:
facienda, dico quod ei cui surrepta est, dummodo sua intersit ex causa honesta rem non esse surreptam, utputa quia habebat in re ius pignoris vel usum vel similsibi, sed domino esset restituenda vel illi cui prius fur surripuerat, si sua intererat, ut dictum est, ex causa honesta rem non surripi caute tamen, ita quod non sciatur, fiasuppresso nomine furis, de his omnibus et de modo restituendi, rescripsi
Abbreviated transcription (Latin):
frandulosa inuito dnĩo lucrifaciendi gr̃a uel ip̃ius rei uel ct̃ usus eiꝰ possõmi¬
ue. ẜ̃ .e. bl Contractio apponitur in distinctõne quiasie ea non est proprie
fuxtũ licet int̾ueniat uolmtas u̾bum. uel scͥptura. ał. si concupiscat rẽ alie¬
nam illicite ac fñ ꝯtractõne est tnͣsgressor altius p̾cepti. Nonꝯcupisces t e
rei aliene so apponitur qr non cõmittitur furtum in re plenissimie ꝓpria
plenissime dico qr si aliꝰ hr̃et in re illa ius puta creditor eiures ẽ pignori
obligata uel comodatariꝰ uel sociꝰ uelsimilis alia pͣ ⁊̃ dñs furtiue sireri

Expanded text:
losa, invito domino, lucri faciendi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve. Contrectatio apponitur in diffinitione, quia sine ea non est proprie furtum, licet interveniat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam illicite ac sine contrectatione, est transgressor alterius precepti, non concupisces et cetera. Rei aliene ideo apponitur, quia non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatarius vel socius, dominus furtive surr
Abbreviated transcription (Latin):
sit uel mimꝰ. Qud de illis qui agrũ statim semmatũ uel fructus u̾ius illiꝰ ãm¬
rũ p̾sim̃ds̃i est fleri nsi probabłr dubitetur: fruetus ꝑcipiendos plus ł miꝰ
ualituros inmesse qͣm emptor em̾it. uelnisi sciatur aut credatur non plus esse¬
ualituros. Qand de illis qui tradũt boues ad mediatõm sine meolũ ntilgarit̾¬
pro cͥtis sex tariis bladi eo pacto qd̾ simoriant᷑ uel detĩorentur conductor subeat¬
medietat̾e ꝑiculi. Si asi meliorẽtur: ħeat medietatẽ cõmodi. R ͦ. reuera lic lo¬

Expanded text:
sint vel minus. Quid de illis qui agrum statim seminatum vel verius fructus agri illsint vel minus. Quid de illis qui agrum statim seminatum vel verius fructus agri illresumendum est fieri, nisi probabiliter dubitetur fructus percipiendos plus vel alituros in messem, quam emptor emerit vel sciatur aut credatur non plus essvalituros. DE pro certis sextariis bladi, pacto quod si moriantur vel deteriorentur, conductor subeattem periculi, si autem meliorentur, habeat medietatem commodi? Respondeo: Revera lic
Abbreviated transcription (Latin):
emũt. u̾ͥ emũtur aliqui prouentꝰ uel redditus ad intanuendito
emitur ad uitam ementis. non est cutũ ne uenditor desid̾et mor¬
tem emptoris. Non em̃ mhibita est promissio p̾bende uel bũficii
nõ uacantis. et pactũ de sutura successione in heditate testatoris pee¬
em̾e uel uendere ad uitam ementis qr non iuemo hoc inhibitũ
ubi su̾antur debite cntonstancie. Quid deilł qͥ
emũt oues ues boues a paupib quos forte ñ hñt
qui scienter emũt feuctus trarũ abillis qui eos
non hñt. Si a̾ snĩ fraude c⁊ bona fide fiat hi emp¬
cio nõ eredo emptorem peccare qm̃diu dãt bona
fides. Quid de illis qui emũt cͥtos equos iedoendos a uenditore incertis nũdmnis¬
emũt inqͣm nimori p̾cio qm ualeant temꝑe contractus. Rͦ usura est nͥ i̾siłr
dubitetur equositios tempe sołonis plus uel ninꝰ ualituros. Sient dẽm est supͭͣ¬
in quib dam casibus. uel uisi sciatur. aut probabłr credatur qd̾ tm̃dem ualiti¬

Expanded text:
uod ubi emuntur aliqui proventus vel redditus ad vitam venditoremitur ad vitam ementis, non est tutum, ne venditor desideret mortem emptoris. Ideo enim inhibita est promissio prebende vel beneficii non vacantis et pactum de futura successione in hereditate testatoris. Pacemere vel vendere ad vitam ementis, quia non invenio hoc inhibitum, ubi servantur debite circumstantie. Quid de illis qui emunt boves vel oves a pauperibus, quos forte non habequi scienter emunt fructus terrarum ab illis qui eos non habent. Si autem sine fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bona fides. Quid de illis qui emunt equos certos reddendos a venditore in certis nundinisemunt inquam minori pretio quam valeant tempore contractus? Respondeo: Usura est, nisi dubitetur equos illos tempore solutionis plus vel minus valituros, sicut dictum est supin quibusdam casibus vel ubi sciatur aut probabiliter credatur quod tantundem vali
Abbreviated transcription (Latin):
q⁊̃ de redebitoris habita ꝑ usuram. uñsi hũit de usu¬
ra tram uel pecus quicqͥd de nͣlib fructib ip̃iꝰ terre
uel pecoris hiñt ⁊ pensionem aut m̾cedem t̾re uel
pecoris. Si ea locauit restituere tenetur. credo q̃ ꝙ res
sus est. ut si dom̃suã uel p̾dium oport̾uit ꝓp̃hoc distrah̾e uiliori p̾cio quã
ualeret. ⁊ aliam dom̃ dẽduc̾e ad usũ suũ. aut si oꝑtuit eũ acciꝑe ad usuram
ab alio usurario pp̃ usuras pdc̃as soluendas. Si & ex peennia usuraria negoci¬
hͦi tenetur restituere. Idem ct̾ eredo de lucro ħ̾ito de re furtuia uel rapta ꝑ
negociatõm. aut ꝑ comꝑ̾om redditus uel predii fcãm de re hi furtiua. aut¬
Si agatur informa iudicii. In foro a pm̃ali noncredo hunc rigorẽ ẽe su̾an¬
dum. Iniqũ enĩeẽt aliq̃m locuplectari cum dampno altu̾is. pꝰqͣm ei pla¬
ne sat̾ fẽm eẽt de dampno illato petatur ex ꝑte usurarii restituend̾ ꝓ int̾¬

Expanded text:
etiam de re debitoris habita per usuram. Unde si habuit de usura terram vel pecus quidquid de naturalibus fructibus ipsius terre vel pecoris habuit et pensionem aut mercedem terre vel pecoris, si ea locavit restituere tenetur. Credo etiam quosus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotis huiusmodi tenetur restituere. Idem etiam credo de lucro habito de re furtiva vel rapta per negotiationem aut per comparationem redditus vel predii factam de re husi agatur in forma iudicii. In foro autem penitentiali non credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de damno. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nisi forte p̾ssit̾t aucte̾m compelledo aũ p̾cipiendo cõitati talrꝰ fena̾¬
ri que ał nõ eẽt h feu̾ra in quo eau credo eos tem̾ insolidũ. Quid de illo qͥ¬
consulit alieui ut fen̾e̾tur. Item quid de illo qui dat amito suo ł cõsangͥneo¬
pecimiã. uel cõmodat gratis. Ut ex ea fenẽtur. Item quid de eo qui c̃otͣhit¬
cimiã ad ꝑticipatõm lucriusurar̃ siquid in hiis om̃ĩb casib tenet᷑ in¬
solidũ qui hec faciũt. an tm̃ de eo ad eos ꝑuen̾it de usura. Rͦscd qͦsdam
tales qui inducũt alios ad fen̾andũ. ał non fen̾aturos tenentur insoli¬
dum. Si aũ ał non erant fen̾aturi non tenentur nisi qͣntũ ad eos ꝑue¬
nerit. ego edo sine p̾iudicio qd̾ in neutro caũ tenentur nisi qͣntũ ad eos ꝑ¬
uen̾it hii qui tałr inducunt alios ad fen̾andũ. ⁊ melior est cond ͦ taliũ
in hoc caũ qͣm in rapnia. uel furto ubi qui pr̾ant aucte̾m tenentur¬

Expanded text:
llendo aut precipiendo communitati taliter fenue alias non esset factura hoc. In hoc casu credo eos teneri in solidum. Quid de illo qconsulit alicui ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineopecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casibus tenensolidum qui hoc faciunt? An tantum de eo quod ad eos pervenit de usura? Respondeo Talis qui inducunt alios ad fenerandum, alias non feneraturos, tenentur in solitem alias erant feneraturi, non tenentur nisi quantum ad eos erit. Ego credo sine preiudicio, quod in neutro casu tenentur, nisi inquantum ad eis rint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
csĩ comode fiᷤ pot̾ pẽ¬
sandesunt tñ circon¬
stancie. s. qnͣtitas rei
debite. ⁊ remocio lo¬
ci uel expense que fiᷤ¬
debent promittẽdo
⁊ pauꝑtas uel diuicie
illiꝰ eui facienda ẽ resti

Expanded text:
cum commode fieri potest: pensande sunt tamen circumstantie, scilicet quantitas rei debite et remotio loci et expense loci que fierent mittendo et paupertas vel divitie illius cui facienda
Abbreviated transcription (Latin):
.e. cũ tir s. Item quero utrũ usurariꝰ teneatur restituere non¬
solũ peciũam usurariam. Sed et̃ qͥcquid cũ ip̃a lucratusẽ. et¬
feuctus ꝓceptos ex reempta depeciia fenebri. ad ħ dicunt¬
tes. infi difficile eĩ est utait leo ut bono paganttur exitu. q̃ malo sũt inchoata st̾¬
no uiuet qor osuras querere. ł fraudare. aut rape nichil interest. Sed in rapma ct

Expanded text:
e Pennaforte Item quero utrum usurarius teneatur restituere noolum pecuniam usurariam, sed etiam quidquid cum ipsa lucratus efructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad hoc dicuntt. Difficile enim est, ut ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata priEt Hieronymus: Usuras querere vel fraudare aut rapere nihil interest. Sed in rapina et
Abbreviated transcription (Latin):
comecturis.s. ex eo qd̾ modicũ est p̾cium
respectu ualoris rei. Item ex eo qd̾ aliqͥd
ꝓ soluitur ultra sũmã receptam puta fu¬
it uendita pro .e. ⁊ est in pacto. qd̾ cum
rescindetur uendicio reddatur.e.xx. Itẽ
ex eo qd emptor consueuit ex̾cere usu

Expanded text:
cet ex eo quod modicum est pretium respectu valoris rei. Item ex eo quod aliquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX. Item ex eo quod emptor consuevit exercere usu
Abbreviated transcription (Latin):
culũ rei mutuate ad te tranfferatur
nõ uideatur incongruũ sim cau propbito in cõpẽsatõm ꝑicłi ĩ me
rei locate aliquid potest accipi quia reilocate ꝑtcłm ꝑtinet ad lo¬
cantem. secus est in re mutuata. alii uero uocauerũt contrariũ. ⁊
inter mutuũ ⁊ locatum ponittria. primũ quia in mutuo transt̃¬
nia non ꝑ usum secus in domo nelequo uel alia re locata. Terciũ qr
usus pecimie nlłm fructũ uel utilitatẽ parit utenti Secus in usu
agri uel domus uel equi uel altu̾is rei locate licet gͦ in caũ propõito
cesset pͥma rõ diffe̾neie non tñ cessant due ultime. ⁊ ideo est hec
ultima opimo maxime. qr tales semꝑ faciũt tale mutuũ pp̃ sp̃e

Expanded text:
culum rei mutuate ad te transferatur, non videtur incongruum si in casu proposito, in compensationem periculi in me rei locate aliquid potest accipi, quia rei locate periculum pertinet ad locantem; secus est in re mutuata. Alii vero notaverunt contrarium et inter mutuum et locatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfeon deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset prima ratio differentie, non tamen cessant due ultime. Et ideo tutior est hec ultima opinio maxime quia tales semper faciunt tale mutuum propter spem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debet uidicare indirecte ⁊ occ̃one
alterius qonis mote corameo de ea
denre de qua alias non posset exͣ.
potest exigere uel compensare non solũ expensas quas fecit cos¬
ligendo fructus. sed cĩ quas fecit bona fide. cirea rem pignora¬
tam. Item si cau fortuito uelssi culpa sua res put uel detiorã
est uon tenetur creditor. Sedsi dolo uel culpa sua teneturie. de ꝑ¬
pig. ac.bsyiii. iiii.u ꝯtem siuendito pignore bona fide creditor miꝰ
accepit qͣm erat in sorte potest ag̾e̾ ad residuũ. Si uo̾ plus tenetur
gatam alt̾i impignorauit. uelalio qͦ qͦmͦ in aliũ tnͣstulit tenet᷑ pos
sessor computare in sortem sĩo solũ fructus quos ip̃e ꝓcepit. s osñs

Expanded text:
t debet iudicare indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de re de qua alias non posset. ADHUpotest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel culpa tenetur. pa tenetur. Item si vendito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur gatam alteri impignoravit, vel alio quoque modo in alium transtulit, possessor tenetur computare in sortem non sol
Abbreviated transcription (Latin):
alti pꝰea efficitur non soluendo. queritur utrũ ille qui soluit
usuras possit eũ effeũ petere rẽ ep̾¬
tam de usuris ab ip̃o possessore ꝙutͣ
ille qui inforo pnĩali teneat᷑ restitu¬
ere. uidetur qd̾ non. quia preciũ ex
re furtiua redactũ non est furtiuũ.¬
resempta de pecuma usuraria n̾o
est uicio usure subiecta. Item q scd̾m

Expanded text:
tea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non, quia pretium ex re furtiva redactum, non estres empta de pecunia usuraria, non est vitio usure subiecta. Item quia sec
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ aliquid ultrasortem proeo qd̾ sus¬
cipit in se ꝑiculum .i. si pecuniam uel
merces inde emptas portaiit saluas
alias non teneatur sibicĩ desorte ꝯtẽ
te reddantur sibi centum aurei ⁊ scit
uel credit dc̃os aureos ibi plus uałe. pe¬
cipit aũ in se ꝑicłm ut ⁊⁊ pͥmus. Nũqͥd
uihiis ⁊ siłibus cõmittitur usura ad
sememerem uel eẽm pa¬
tus emere certas m̾ces de
pecunia. et tupp̾ mimam
instanciã fecisti me cessare
a tali emptione. ideo ut
tibi mutuarem. et ego di¬
co uolo qd̾ ibi reddas mͥ tm̃
qͣnͣtũ eẽm ibi habiturꝰ de
istis mercib sieas sbi defer¬
rem recipiotñ ime pe¬
riculum. ut supͣdc̃m est
⁊ hocideo quia reciperet
de ulis qui emunt uel do¬
no foxte octone aliciiꝰ ser¬
uicii p̾cedentis. accipunt
molariũ sine usntfructũ
Alicuuis castei uel uille ꝙ̃
contractum indiffenterꝰ
ex̾cent precipue cũ ec¬
elesiis ⁊ monastu̾s. ad ħ
credo qd si alignis aduo¬
eatus gratissi̾u̾it mõastio

Expanded text:
turus aliquid ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item te reddantur ei centum aurei et scit vel credit dictos aureos ibi plus valere, recipit autem in se periculum, ut et primus; numquid in his et similibus committitur usura? emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo quod ibi reddas mihi tantum, quantum essem ibi habiturus de istis mercibus. Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum est, et hoc ideo, quia iste recipiet de illis qui emunt vel dono forte occasione alicuius servitii precedentis accipiunt molarium, sine usufructum alicuius castri vel ville, quem contractum indifferenter exercent, precipue cum ecclesiis et monasteriis. Ad hoc credo, quod si aliquis advocatus gratis servivit monasterio