comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS : PRIBR̃S
ETDIACONIB: FRIB:¬
Quanquam sciam uos
ammonitos ẽe: ut gloriosa
uoce dño confessis. & incarce¬
rem constitutis om̃is diligentia
p̃beatur: tam̃ identidem uobis

Expanded text:
PRIANUS PRESBVTERIS ET DIACONIBVS FRATRQuamquam sciam uos,admonitos esse ut gloriosa uoce Dominum confessis et in carcere constitutis omnis dillgentia praebeatur. tamen identidem uobis
Abbreviated transcription (Latin):
suos: cum aduersus a aronsacer¬
dotẽ tres ͣ ministris chorẽ dathan
& abiron ausi sunt suꝑbisse: &
ceruicẽ suã extollert & sacerdoti
p̃posito sẽ ad ȩquare hiatu terre
absorti ac deuoratr pęnas statim
sacrilegge audaciȩ ꝑsoluerint:

Expanded text:
suos, cum aduersus Aaron sacersuos, cum aduersus Aaron sacerdotem tres de ministeriis Chore Dathan et Abiron ausi sunt superbisse et ceruicem suam extollere et sacerdoti praeposito ae adaequare, hiatu terrae absorpti ac deuorati paenas statim sacrilegae audaciae persoluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS ROGATIANO
FRATRI SALUTEM
Grauit & dolent̃ cõmoti
sumus ego & collegȩ mei qui
lit teris tuis: quib: dediacono tuo
conquestus es: qd immemor sacer¬
dotalis locitui & officn tui: ac
ministerii sui oblitus: contumelus
& iniurus suis te exacerbauerit:
Et tu quidem honorifice circanos.
& ꝓsolita tua humilitate fecisti:
ut malles de eo nobis conqueri:
cum ꝓep̾atus uigore. & cathedrȩ
auctoritate haberes potestatem
qua posses de illo statim uindi¬
cariꝰ certus qđ collegȩ tui om̃s
gratum haberemꝰ: qđ cumq
circa contra diaconũ tuum
contumeliosum sacerdotali po¬
cestite fecisses. Habens circa eius¬
modi homines p̃cepta diuina:
cũ dñs ds̃ in deuteronomio dicat
Et homo quicũq fecerit insuꝑbia :¬
ut ñ ex audiat sacerdotẽ aut u¬
dicẽ quicũq fuerit indib illis:
cũ audierit timebit & nagent
impie etiã nunc: Et ut sciamus
hanc di uocẽ cũ uera & summa
maiestate eius ꝓcessisse ad hono¬
randos ac uindicandos sacerdotes

Expanded text:
yprianus Rogatiano fratri salutem. Graviter et dolenter commoti sumus ego et collegae mei qui litteris tuis, quibus de diacono tuo conquestus es quod, immemor sacerdotalis loci tui et officii, ac ministerii sui oblitus, contumeliis et injuriis suis te exacerbaverit. Et tu quidem honorifice circa nos et pro solita tua humilitate fecisti, ut malles de eo nobis conqueri, cum, pro episcopatus vigore et cathedrae auctoritate, haberes potestatem qua posses de illo statim vindicari, certus quod collegae tui omnes gratum haberemus quodcumque circa diaconum tuum contumeliosum sacerdotali potestate fecisses, habens circa hujusmodi homines praecepta divina, cum Dominus Deus in DeuterEt homo quicunque fecerit in superbia ut non exaudiat sacerdotem aut judicem, quicunque fuerit homo ille cum audierit, timebit, et non aget impie, ne moriatur . Et ut sciamus hanc Dei vocem cum vera et summa majestate ejus processisse, ad honorandos et vindicandos sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ens & dõcens: quẽ ad modum mas-¬
culus frangat᷑ infeminã: & sexus
ate mutetur: Et diabolo diuinũ
plasma maculanti ꝑcorruptiatq
eneruati corporis delicta placeat᷑:
Qđ si penuriã talis & necessitatem
pauꝑtatis optendit potest inter
ceteros qui ȩccłȩ alim̃tis sustinen¬
tur. huius quoq necessitas ad¬
uiuarrsi tam̃ conceptus sit fru¬
galiorib & innocentib cibis:
nec putet salariͦse esse redim̃dũ:
ut apeccatis cesset: quando hoc
non nobis sed sibi prestet: Cete¬
rum quantum uult indequęrat:
Qualis quaestus est: qui de con¬
iuiuio abrahamisaac. & iacob
homines rapit: & maleac ꝑnici-¬
ose in scło saginatos. ad acternȩ
famis ac sitis supplicia deducit:
Et idõ quantũ potes ab ac eum
prauitate & dedecore aduiam in¬
nocentie atq ad spem uitac suȩ
reuoca: ut sit content̾ꝰ ȩccłȩ suptib
partiorib quidem sed salutarib:
Qđsi illi ȩccła ñsufficit ut labo¬

Expanded text:
ens et docens quemadmodum masens et docens quemadmodum masculus frangatur in feminam et sexus arte mutetur et diabolo diuinum plasma maculanti per corrupti adque eneruati corporis delicta placeatur. quod si paenuriam talis et necessitatem paupertatis optendit, potest inter ceteros qui ecclesiae alimentis sustinentur huius quoque necessitas adiuuari, si tamen contentus sit frugalioribus et innocentibus cibis nec putet salario se esse redimendum ut a peccatis cesset, quando hoc non nobis sed sibi praestet. ceterum quantum uult inde quaerat, qualis quaestus est qui de conuiuio Abraham et Isaac et Iacob homines rapit et male ac perniciose in saeculo saginatos ad aeternae famis ac sitis supplicia deducit. et ideo quantum potes ab hac eum prauitate et dedecore ad uiam innocentiae adque ad spem uitae suae reuoca, ut sit contentus ecclesiae sumptibus parcioribus quidem sed salutaribus. quod si illic ecclesia non sufficit ut labo
Abbreviated transcription (Latin):
PERINVS EVORATIO
Prodilectione tua &
uerecundia mutua consulendũ
existimasti frat̃ kmẽ quid mihi
uideat᷑ dehistrione quodam: qui
apud uos constitirtꝰ in eiusdem
adhuc artissuȩ dedecore ꝑseue¬
rat & magister & doctor non
erudiendorũ sed ꝑdendorũ pue:¬
rorum: id qđ male didicit: ceteris
quoq insinuat: antalis debeat.
cõmunicare nobiscũm. qđ puto
ego nec maiestati diuinȩ nec
euangelicȩ disciplinȩ congruere:
ut pudor & honor eccł̃ȩ tamt᷑pi
& infami contagione fędetur:
Namcũ in lege ꝓhibeantur uiri
induere muliebrem uestem &
maledicti eiusmodi iudicentur.
quanto maioris est criminis ñ
tantum muliebria indum̃ta ac¬
cipert: sed & gestu quoq turpes
& molles & muliebres magisterio
inpudice artis exprimere: Nec ex¬
cuset se quisquam si atheatro ip.¬
se cessauerit: cumtam̃ hoc ceteros
doceat: Non potest uideri cessasse:
qui uicarios substituit: qui ꝓse
unti plures succedancos sugge.¬
rit: contra institutionem dĩ erũdi¬

Expanded text:
PRIANVS EVCBATIO Pro dilectione tua et uerecundia mutua consulendum me existimasti, frater carissime, quid mihi uideatur de histrione quodam, qui apud uos constitutus in eiusdem adhuc artis suae dedecore perseuerat et magister et doctor non erudiendorum sed perdendorum puerorum id quod male didicit ceteris quoque insinuat, an talis debeat communicare nobiscum, quod puto ego nec maiestati diuinae nec euangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. nam cum in lege prohibeantur uiri induere muliebrem uestem et maledicti eiusmodi iudicentur, quanto maioris est criminis non tantum muliebria indumenta accipere sed et gestu quoque turpes et molles et muliebres magisterio inpudicae artis exprimere? Nec excuset se quisquam si a theatro ipse cessauerit, cum tamen hoc ceteros doceat. non potest enim uideri cessasse qui uicarios substituit et qui pro se uno plures succidaneos suggerit contra institutionem Dei erudi
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus manifestares:
& scđm latitudinem eius
nobiscum laudes dõ diceres:
Non quantũ nos meremur
audire. sed quantũ tu potes
dicere. tuis eñĩ uocibus: &quȩ
minus in nobis instructa
erant & exornasti & confirmas.¬
ti : et ad sustentationẽ earundẽ
passionum: quas pacienter
securi deprȩmio caelesti. &
decorona martyrii. & de
regno dĩ adprophetia: quã
litteris tuis spũ sco plenus
spopondisti. Hoc totum
fi& dilectissime: si nos
oratioribus tuis in m̃te
habueris: quod te facere
confido: sicut & Nos utiq
ficimus: Accepimus itaq
frater desiderantissime.
id quod aquirino et ateip.¬
so misisti sacrifitium ex
omNi opere munido:
sicut et noe obtulit dõ. &
delectatus est dõ inodorẽ
suauitatis. & respexit iN
sacrificium eius: ita & in
urum respitiat: & delectet᷑
reddere uobis huius
tam boni operis mercedẽ.
Peto autẽ: ut licteraͣs quas
adquirinum fecimus.
transmitti prȩcipias: Optote

Expanded text:
nouimus manifestares nouimus manifestares et secundum latitudinem eius nobiscum laudes Deo diceres, non quantum nos meremur audire, sed quantum tu potes dicere. tuis enim uocibus et quae minus in nobis instructa erant exornasti et confirmasti ad sustentationem earundem passionum quas patimur securi de praemio caelesti et de corona martyrii et de regno Dei ad prophetiam quam litteris tuis spiritu sancto plenus spopondisti. hoc totum fiet, dilectissime, si nos orationibus tuis in mente habueris, quod te facere confido, sicut et nos utique facimus. Accipimus itaque, frater desiderantissime, id quod a Quirino et a te ipso misisti sacrificium ex omni opere mundo. sicut et Noe optulit Deo et delectatus est Deus. in odorem suauitatis et respexit in sacrificium eius, ita et in uestrum respicit et delectatur reddere uobis huius tam boni operis mercedem. peto autem . ut litteras quas ad Quirinum fecimus transmitti praecipias. opto te,
Abbreviated transcription (Latin):
Exultantib nobis & letantib
indõ qđ nos & congressione
armauerit. & imprdelio uic¬
tores sua dignatione fecerit:
suꝑuenerunt litterae tuae
lect̃is: recepimus inuinculis
laxam̃tũ: inpressũra solatiũ.
& innecessitate pręsidium
Et exercitati sumus & robustius
animati: ac siquid amplius
fuerit poenarum: Namantea
passionẽ ate sumus ad głam
ꝓuocati: qui prior nobis duca¬
tum ad confessionẽ nominis
xp̃i prebuisti. Nos uero secuti
uestigia confessionis tuae:
parem grãm tecum speramus:
Nam quiprior. ẽ incursu: pͥor
est & ad pręmiũ: Et qui prior
occupasti de quo coepisti: inde
hoc nobis cõmunicasti. de¬
monstrationẽ scilicet & inui¬
diã: caritatem quã suꝑ Nos
dilexisti: ut quibus unus
fuit sp̃s. in coniunctione
pacis esset precum tuarum
gr̃a: & uNa corona con
coronam. retributio operũ:
abundans mensura: quam
accipies adiio: indie
remunerationis: Quite
nobis litteris tuis rep̃sentasti:
ut pectus illud tuum candidũ
& beatum. quod semper

Expanded text:
Exultantibus nobis et laetantibus in Deo quod nos et in congressionem armauerit et in proelio uictores sua dignatione fecerit superuenerunt litterae tuae,lectis recepimus in uinculis laxamentum, in pressura solacium et in necessitate praesidium et excitati sumus et robustius animati ac si quid amplius fuerit poenarum. nam ante passionem a te sumus ad gloriam prouocati, qui prior nobis ducatum ad confessionem nominis Christi praebuisti. nos uero secuti uestigia confessionis tuae parem gratiam tecum speramus. nam qui prior est in cursu prior est et ad praemium, et qui prior occupasti de quo cepisti inde hoc nobis communicasti, demonstrans t scilicet indiuiduam caritatem qua semper nos dilexisti: ut quibus unus fuit spiritus in coniunctionem pacis esset precum tuarum gratia et una corona confessionis coronam retributio operum, abundans mensura quam accipies a Domino in die remunerationis, qui et te nobis litteris tuis repraesentasti, ut pectus illud tuum candidum et beatum quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
celebrabimus: Pauperib quoq
ut sȩpe iã scripsi: cura ac diligen¬
tia ur̃a non desit: His tam̃ qui
infide stantes. & nobiscũ fortit
militantes: xp̃i castra ñ reliquert̃:
Quibus quidem nunc maior
a nobis dilectio & cura praestan¬
di est: qđ nec pauꝑtate ad acti:
nec ꝑsecutionis tẽpestate ꝓstrati.
dỹdño fidelit seruiunt: cęteris
quoq pauperib exemplum
fidi p̃buerunt: Optouos fr̃s¬

Expanded text:
celebrabimus. pauperibus quoque, celebrabimus. pauperibus quoque, ut saepe iam scripsi, cura ac diligentia uestra non desit, his tamen qui in fide stantes et nobiscum fortiter militantes Christi castra non reliquerunt: quibus quidem nunc maior a nobis et dilectio et cura praestanda est, quod nec paupertate adacti nec persecutionis tempestate prostrati, dum Domino fideliter seruiunt, ceteris quoque pauperibus exemplum fidei praebuerunt. opto uos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
Tolerauerunt: & ad finẽ usq
incorrupta & inmaculata uir¬
tutũ suarũ merita ꝑtulerunt.
Et iterũ scriptũ est: Esto fidelis
usq ad mortẽ: & dabo tibi coro¬
nã uita ẽ Usq ad mortẽ fideles
& stabiles. & in expugnabiles
ꝑuenerunt: cũ uoluntate et
confessione nr̃a & incarcere
& uinculis: accidit & moriendi
terminus consũmata martyris
gła est. Deniq & dies corũ quib
excidunt ad notate: ut cõme¬
morationes eor¬
eorum.
int̾memorias martyrũ
celebrare possimus. Quãquã
tertullus fidelissimus ac de¬
uotissimus frat̃ nr̃. intercetera
sollicitudine & cura sua cũ fr̃ib
in om̃i obsequio operationis
imꝑtit: qui nec illic circa curam
corporũ deest scripserit & scribat
ac significet mihi dies quibus
in carcere beati fr̃s nr̃i ad inmor¬
talitatẽ gloriosie mortis exitu
transcunt: & cęlebrentur hic
a nobis oblationes & sacrificia
ob cõmemorationes eorũ. quae
cito uobiscũ dño ꝓtegente

Expanded text:
tolerauerunt et ad finem usque tolerauerunt et ad finem usque incorrupta et inmaculata uirtutum suarum merita pertulerunt. et iterum scriptum est: esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam uitae. usque ad mortem fideles et stabiles et inexpugnabiles peruenerunt. cum uoluntati et confessioni nostrae in carcere et uinculis accedit et moriendi terminus, consummata martyrii gloria est. Denique et dies eorum quibus excedunt adnotate, ut conmemorationes eorum inter memorias martyrum celebrare possimus: quamquam Tertullus fidelissimus ac deuotissimus frater noster inter cetera sollicitudine et cura sua quam fratribus in omni obsequio operationis inpertit, qui nec illic circa curam corporum deest, scripserit et scribat ac significet mihi dies quibus in carcere beati fratres nostri ad inmortalitatem gloriosae mortis exitu transeunt, et celebrentur hic a nobis oblationes et sacrificia ob conmemorationes eorum, quae cito uobiscum Domino protegente
Abbreviated transcription (Latin):
incumbo. neqͥd ad curã desit
his quib ad głam nihil deest:
Atq utinã loci & gradus mei
conditio ꝑmitteret ut ipse
nunc p̃sens ee. possem promptꝰ
& libers sollempni ministerio:
cuncta circa fortissimos fr̃s
nr̃os dilectionis obsequia cõ¬
plerem: Sed officiũ meũ urã
omia quae fieri oportet. circa
eos quos intalib meritis fidri
acuirtutis suae illustrauit
diuina dignatio: Corporib
& iamomium. qui & ipsi torti
non sunt incarcere: tamen
glorioso exitu mortis excedunt:
imꝑciatur & uigilantia &
eorũ aut honor minor est
quominus ipsi quoq int̾leatos
martyres agiggregentur.: Qđ
in illis .ẽ. tolerauerunt qͥcquid
tolerare parati & prompti
fuerant: qui se torm̃tis & mor¬
ti suboculis dĩ optulit: passus
est quic quid pati uoluit
N on enĩ ipse torm̃tis sed torm̃ta
est: Qui me confessus fuerit
corã hominib & ego mn illo
confitebor corã patre meo
qui incaelis ẽ dicit dñs: Con¬
fessi sunt qui tolerauerint
usq infinẽ: hic saluus erit

Expanded text:
incumbo, ne quid ad curam desit iis quibus ad gloriam nihil deest. Atque utinam loci et gradus mei conditio permitteret ut ipse nunc praesens esse possem! promptus et libens solemni ministerio cuncta circa fortissimos fratres nostros dilectionis obsequia complerem. Sed officium meum vestromnia quae fieri oportet circa eos quos in talibus meritis fidei ac virtutis suae illustravit divina dignatio. Corporibus etiam omnium qui, etsi torti non sunt in carcere, tamen glorioso exitu mortis excedunt, impertiatur et vigilantia et eorum aut honor minor est quo minus ipsi quoque inter beatos martyres aggregentur: quod in illis est, toleraverunt quicquid tolerare parati et prompti fuerunt. Qui se tormentis et morti sub oculis Dei obtulit, passus est quicquid pati voluit; non enim ipse tormentis, sed tormenta n me confessus fuerit coram hominibus, et ego in illo confitebor coram Patre meo qui in coelis est , dicit Dominus. Confessi sunt Qui toleraverit usque ad finem hic salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ur̃m & laudẽ precipui nomi¬
nis praua suaͣ conuersatione.
destruere: quos etiã uos ipsi ut
pote amatores & conseruato¬¬
res laudis urãc obiurgare &
cõprimere & em̃dare debetis:
Cũ quanto nominis ur̃i pudore
delinqͥtur: quando alius aliqͥs
tumulentus & lasciuiens demo¬
ratur. alius ineam patriã unde
ex torris factus est regreditur:
unde app̃hensus ñ iã quasi xp̃i¬
anus. sed quasi in nocens pereat
Inflarialiquos & temere audeo
cũ scriptum sit Noli altum
sapere: sed time. Si enim dñs
naturalib ramis ñ peꝑcit: ne
forte nec tibi parcat: Dñs nr
sicut ouis ad uictimã ad duetꝰ
est: & sicut agnus tondente
sine uoce sic non aperuit os
suum: Nonsũ inquił contumax
neq contradico dorsum meum
posui ad flagella: & maxillas me¬
as ad palmas: faciem meã ñ auerti
aseditate sputorum: It quisquã
ꝑipsum nunc atq in ipso uiuens
extollere se audet & suꝑbire. im¬
memor est factorũ quae illeges¬

Expanded text:
rum uestram et laudem praecipui nomirum uestram et laudem praecipui nominis praua sua conuersatione destruere, quos etiam uos ipsi ut pote amatores et conseruatores laudis uestri obiurgare et conprimere et emendare debetis. cum quanto enim nominis uestri pudore delinquitur, quando aliquis temulentus et lasciuiens demoratur, alius in eam patriam unde extorris factus est regreditur, ut deprehensus non iam quasi christianus sed quasi nocens pereat? inflari aliquos et tumere audio, cum scriptum sit: noli altum sapere, sed time. si enim Dominus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Dominus noster sicut ouis ad uictimam adductus est et sicut agnus coram tondente sine uoce sic non aperuit os suum. non sum, inquit, contumax, neque contradico. dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas. faciem autem meam non auerti a foeditate sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso uiuens extollere se audet et superbire, inmemor et factorum quae ille ges
Abbreviated transcription (Latin):
fessores oportet: qui exemplum
factiestis ceteris frib: ad quorũ
mores om̃ium uita & actus debeat
ꝓuocari Namsicut iudȩi adõ
alienati sunt ꝓpt̃ quos nom̃ dñi
blasphemat᷑ in gentibus: ita
contra dñ carisunt: ꝑ quorum
disciplinã nom̃ dñi laudabili
testimonio prȩdicat᷑: Eceat lum̃¬
ur̃m corã hominibus : ut uideans
bona oꝑa ura. & cl arificent pa-¬
trẽ ur̃m qͥest in caclis: Et paults
apłs dicit. Lucẽte: sicut lumina¬
ria in mundo: It petrus similiter
hortat᷑: Sicut hospites inqͥt
& peregrini abstinete uos acar¬
nalib desideriis. quae militant
ad uersus animã: conuersationẽ
habentes int̾gentes bonã. ut dũ
de trectant de uobis quasi de
malignis. bona opera ur̃a aspici¬
entes magnificent dñm. Qquod
quidem maxima pars uricum¬
eo gaudio curat. & confessionis
ipsius honore melior facta: tran¬
quillis & bonis morib głam
suam custodit & seruat. Sed
quosdam audio inficere nume¬

Expanded text:
fessores oportet, qui exemplum fessores oportet, qui exemplum facti estis ceteris fratribus, ad quorum mores omnium uita et actus debeat prouocari. nam sicut Iudaei a Deo alienati sunt, propter quos nomen Dei blasphematur in gentibus, ita contra Deo cari sunt, per quorum disciplinam nomen Domini laudabili testimonio praedicatur, sicut uestrum coram hominibus, ut uideant bona opera uestra et clarificent patrem uestrum qui in caelis est. et Paulus Apostolus dicit: lucete sicut luminaria in mundo. et Petrus similiter hortatur, sicut hospites, inquit, et peregrini abstinete uos a carnalibus desideriis, quae militant aduersus animam, conuersationem habentes inter gentiles bonam, ut dum retractant de uobis quasi de malignis, bona opera uestra aspicientes magnificent Dominum. quod quidem maxima pars uestrum cum meo gaudio curat et confessionis ipsius honore melior facta tranquillis et bonis moribus gloriam suam custodit et seruat. Sed quosdam audio inficere nume
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃tis felicib ct̃ coepistis. Parũ
est adipiscialiqͥd potuisse. plus
est qđ adeptus ẽ posse seruare:
Sicut & ipsa fides & natiuitas salu¬
taris non accepta: sed custodita
uiuificat: nec statĩ consecutio
sed consũ matio hominẽ dõ seruat.
dñs hoc magisterio suo docuit
dicens.
łccesanus factus es iã noli peccare.
neqͥd tͥ deterius fiat: Puta hoc
illum & confessori suo dicere:
ecce coufessor factus es: iamnoli
peccare: neqͥd tibi deterius fiat:
Salomondeniq & saul. & ceteri
multiquãdiu inuiis dñĩ non
ambulauerunt: datam sibi
grãm tenere nonpotuerunt:
Recedente abhis disciplina do¬
minaca: recessit & grã: Perse¬
uerandum ẽ nobis: in arto &
in angusto itinere laudis &
głac: It cum quies & humili¬
tas & bonorũ morũ tranquil¬
litas xp̃ianis om̃ib. congruat.
scđm dĩ uocem: qͥ neminẽ aliũ
respicit nisi humilem & quietũ
&& trem̃tẽ sermones suos: tunc
magis obseruare & implere con¬

Expanded text:
dimentis felicibus esse coepistis. parum dimentis felicibus esse coepistis. parum est adipisci aliquid potuisse. plus est quod adeptus es posse seruare, sicut et fides ipsa et natiuitas salutaris non accepta sed custodita uiuificat. nec statim consecutio, sed consummatio hominem Deo seruat. Dominus hoc magisterio suo docuit dicens: ecce sanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. puta hoc illum et confessori suo dicere: ecce confessor factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. Salomon denique et Saul et ceteri multi quamdiu in uiis Domini non ambulauerunt, datam sibi gratiam tenere non potuerunt: recedente ab his disciplina dominica recessit et gratia. Perseuerandum nobis est in arto et in angusto itinere laudis et gloriae, et cum quies et humilitas et bonorum morum tranquillitas christianis omnibus congruat secundum Dei uocem qu neminem alium respicit nisi humilem et quietum et trementem sermones suos, tunc magis hoc obseruare et inplere con
Abbreviated transcription (Latin):
PPRIANVS ROCANO
PRESBITERO & ceteriS
fidei & uirtutt. urãc uerbis exultan¬
tantib gratularer & nunc non
aliud in primis uox nr̃a cõplectit᷑.
quam ut lȩto animo frequenter
ac semꝑ głam ur̃i nominis prae¬
dicemus. Iuid enĩ uel manus iN
uotis meis potest eẽ. uel melius.
quã cum uideo confessionisurãe
honore: in luminatũ gregẽ xp̃i:
Namcũ gaudere in hoc om̃s fr̃s
opoitet: tunc ingaudio cõmu¬¬
ni maior . ẽ. ep̃i portio: Eccłae
dolemus ex illis quos tempestas
inimica ꝓstrauit tantum lȩtam
ex uobis qͦs ut diabolus suꝑare
non potuit: hortam᷑ tam̃ ꝑ com¬
munc̃ fidem. ꝑpectorisnr̃i uta
circa uos & simplicẽ caritatem:
ut qui aduersariũ prima hac
congressione uicistis. gloriam
urãm forti & ꝑseueranti uirtutẽ
teneatis: ad huc inscło sumus.
adhuc. inacie constituti: deui-¬
ta nr̃a cotidie dicͣamꝰ: Danda
oꝑa est ut post hacc initia ad
in crem̃ta quoq ueniat᷑ & coN¬
sumetur in uobis: quodiam ru¬

Expanded text:
CVPRIANVS ROGATIANO PRESBVTERO ET CETERIS fidei et uirtuti uestrae uerbis exultantibus gratularer, et nunc non aliud in primis uox nostra conplectitur quam ut laeto animo frequenter ac semper gloriam uestri nominis praedicemus. quid enim uel maius in uotis meis potest esse uel melius quam cum uideo confessionis uestrae honore inluminatum gregem Christi? nam cum gaudere in hoc omnes fratres oportet, tunc in gaudio communi maior est episcopi portio. ecclosiae dolemus ex illis quos tempestas inimica prostrauit, tantum laetamur ex uobis quos diabolus superare non potuit. Hortamur tamen per communem fidem, per pectoris nostri ueram circa uos et simplicem caritatem, ut qui aduersarium prima hac congressione uicistis gloriam uestram forti et perseueranti uirtute teneatis. adhuc in saeculo sumus, adhuc in acie constituti, de uita nostra cottidie dimicamus. danda opera est, ut post haec initia ad incrementa quoque ueniatur et consummetur in uobis quod iam ru
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã agente quantomagis
Et gaudium & interris pariter
& incaelo. suꝑ confessorib ad
aeccłam dĩ cum gła sua & cum
laude redeuntib & redeund uiã
cȩteris exemplum suifide & ꝓba¬
tione facientib hic enĩ quosdã
fr̃s nr̃os error induxerat: quod
sibi cõmunicationẽ confessorũ
sequi uiderentur Quo errore.
sublato. lux om̃iũ peccatorib
in fusa est: & aeccła catholica uni
uersa nec scindi ne̾ diuidi posse
monstrata est. Nec quicquã iam
facile poteri t schis matici furen¬
tis uerbis loquacib decipi. quan
doꝓbatum sit bonos & gloriosos
xp̃i milites non potuisse diu
aliena fallacia & ꝑfidia extra

Expanded text:
poenitentiam agente ; quanto majus poenitentiam agente ; quanto majus est gaudium et in terris pariter et in coelo super Confessoribus ad Ecclesiam Dei cum gloria sua et cum laude redeuntibus, et redeundi viam ceteris exempli sui fide et probatione facientibus? hic enim quosdam fratres nostros error induxerat quod sibi communicationem confessorum sequi uiderentur. suo errore sublato lux omnium pectoribus infusa est et ecclesia catholica una esse nec scindi nec diuidi posse monstrata est. nec quisquam iam facile poterit schismatici furentis uerbis loquacibus decipi, quando probatum sit bonos et gloriosos Christi milites non potuisse diu aliena fallacia et perfidia extra
Abbreviated transcription (Latin):
post modum castra desererent:
nec temtarentur caritatis acq
uasitatis fidem: qui uicti robore
& uirtutẽ non fuerant. Ecce in¬
columis & in maculata laudis
integritas. ecce incorrupta &
solidi confitentium dignitas.
a desertorib & ꝓfugis recessisse
ꝓditores fide : & aeccłae catholicȩ
impugnatores reliquisse. Merito
illos reuertentes summo ut scri¬
bitis gaudio & clerus & plebs.
& fraternitas om̃is excepit: qm̃ in
confessorib głam suã conseruan.¬
tib & ad unitatẽ reuertentibus.
nemo non sotium se & participem
eorũ głae computat: huius diei
lȩtitiam de nr̃is possumus sensib
estimare: Nam cum istic ad litte¬
ras ur̃as quas de eorũ confessione
misistis lȩtatus sit om̃is fratrum
numerus. & suma alacritate hunc
nuntium cõmunis gratulationis
exceperit: qui illic ubi res ipsa &
p̃sens letitia sub oculis om̃ium
gerebatur. Cũ enĩ dñs in euuan¬
gelio suo dicat esse summum
gaudiũ incaelo suꝑ peccatore.

Expanded text:
postmodum castra desererent, nec tentarent charitatis atque unitatis fidem, qui victi robore et virtute non fuerant. Ecce incolumis et immaculata laudis integritas, ecce incorrupta et solida confitentium dignitas, a desertoribus et profugis recessisse, proditores fidei et Ecclesiae Catholicae impugnatores reliquisse. Merito illos revertentes summo, ut scribitis, gaudio et clerus et plebs et fraternitas omnis excepit: quoniam in confessoribus gloriam suam conservantibus, et ad unitatem revertentibus, nemo non socium se et participem eorum gloriae computat. II. Hujus diei laetitiam de nostris possumus sensibus aestimare. Nam cum istic ad litteras vestras, quas de eorum confessione misistis, laetatus sit omnis fratrum numerus, et summa alacritate hunc nuntium communis gratulationis exceperit; quid illic, ubi res ipsa et praesens laetitia sub oculis omnium gerebatur? Cum enim Dominus in Evangelio suo dicat, esse summum gaudium in coelo super uno peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
ex ululans adcentesimũ effugit
in locis aridis et desertis. Hic est¬
custos puer filius dominicus. qui
uineam suam sibi apatre cõm̃datã
saluandam et reseruandã. pͣ quo
N on clamabut neq contendit. harun¬
dinem quassatã ñ c̃ fringet. et
lignum fumigans non collocabit:
quoatusq expellat incontentione
iuditium: et in nomine cius
gentes credant.

Expanded text:
us exulans ad centesimum effugit us exulans ad centesimum effugit in locis aridis et desertis. hic custos est puer filius dominicus, qui uineam suam sibi a patre commendatam saluandam tenet et reseruandam: de quo non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine eius gentes credant.
Abbreviated transcription (Latin):
puer om̃em uineam ꝑspitiens custo¬
diat: cantans ne uiator ingrediens
uineã dominicã sibi ad signatam
uexet uel fures uuã uineã c̃culcent:
Quodsi importunus fur egens in
uineam uoluerit introire. et uuam
demere: illic puer sollicitus de
uinea sua demtus de specula dat
uocẽ maledicens. & cõminans ne in
uineã uiator fur audeat accedere
dicens. rectum ambula: Fur autẽ
timens uocem pueri sibi cõminantis.
refugit de uinea speculũ uidet
uocẽ audit. putrũ intus inspeculo
sibi cõminantẽ ñ uidet. timens
post uiam suã uadit: Hic conuersus
sȩcularis similat grãẽ spĩtalrita
est enĩ & inpopulo deifico sicut
inuineam terrenã Uinea dominica
& spĩtilis. plebs est xp̃ianorum:
quae custoditur iusso dĩpatris
apuero xp̃o in ligni speculo exal¬
cato. Quodsi uiator diabolus per¬
ambulans uiam secularẽ si ausus
fuerit de uinea sp̾icali hominem
de plebe dominica separare: &
uexare statim a puero celeste cor

Expanded text:
puer omnem uineam perspiciens custopuer omnem uineam perspiciens custodiat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam uineae uestigent. quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam demere, illic puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dominica et spiritalis plebs est christianorum, quae custoditur iusso Dei patris a puero Christo in ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de plebe dominica separare et uexare, statim a puero caeleste corr
Abbreviated transcription (Latin):
idõ speculũ immaculatus: Nam &
nos qui illi credimus: xp̃m in nobis
tãquã inspeculo uidemus. ipso nos
instruente. & monente in epła ioħis
discipuli sui ad populum: ita me
in uobis uidete. quomͦ quis urum
se uidet inaquam aut speculum
& cfir mauit salomoni cum de se
dictũ dicente qui est speculus im¬
maculatus patris. uero etiã & uitẽ
indiumus sumus uitis uera quae est
uinea dominica & custos xp̃s uineȩ
suae dicente salomone posuerunt
me custodem inuineã: Inuenimus
uero in c̃uersos huiusmodi insimili¬
tudinẽ sp̃italem figut aliter. eẽ.
uineã habentẽ dñm & posses sorem
suum: uero tẽpore maturo ꝓpe
dies uindemiarũ. ponunt inuineã
custodem puerũ in alto ligno mediã
uineam c̃fixo. & in eo ligno faciunt
speculum quadratum de harundi¬
nibus quassacis. & ꝑsingula latera
quadraturae speculi facit cauerna
terna: quae fiunt cauernae duodecĩ.
Per quadraturã cauernarũ custos

Expanded text:
ideo speculus inmaculatus. nam et ideo speculus inmaculatus. nam et nos qui illi credimus Christum in nobis tamquam in speculo uidemus ipso nos instruente et monente in epistula Iohannis discipuli sui ad populum: ita me in nobis uidete, quomodo quis uestrum se uidet in aquam aut in speculum, et confirmauit Salomonicum dictum de se dicentem: quis est speculus immaculatus patris. Vero etiam et uiteminduimus sumus uitis uera quae est in uinea dominica, et Christus custos uineae suae dicente Salomone: posuerunt me custodem in uineam. inuenimus uero in conuersu huius mundi in similitudinem spiritalem figuraliter esse uineam habentem dominum et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo et in eo ligno faciunt speculum quadratum de harundinibus quassatis et per singula latera quadraturae speculi faciunt cauerna terna, quae fiunt cauerna duodecim: per quam quadraturam cauernorum custos
Abbreviated transcription (Latin):
duob montib uide & duo testam̃ta¬
his posteriori : tẽport de monsttatos:
& de palatos duos populos: ueterem
& priorẽ iudȩorũ. & nouũ & posteri¬
orẽ populum xp̃ianorũ: ludaeos
terrenos qui trã ꝓmissã adõ acceper̃
carnales: & xp̃ianos caelestes qui
regna cȩlorũ adõ ꝓmissa accepturi
sunt infuturo scło. Caro enĩxp̃ianor:
sp̃italis & inmortalis erit: Aliam
ꝓbationẽ ueritatis scripturis positã:
ex ea ueritate caelestẽ & spĩtalem
facimus figuratã cõparationem: de
huiusmodi conuersis Diximus
enĩ montis scĩ syon quod lignum
regale & sacrũ haberet int̾p̃tationẽ:
de hebraico ingreco uel latino
tẽꝑtatio exacerbationis & speculatio:
eo quod de ligno speculabatur
ante se stances bonos & malos: Ita
inuenimꝰ ipsũ saluatorẽ ꝑsalomonẽ
speculum immaculatũ patris esse
minatum se uideat pat̾ infilio &
filius in patre. utriq se inse uident¬

Expanded text:
duobus montibus, uidelicet duobus testamenduobus montibus, uidelicet duobus testamentis posteriori tempore demonstratos et depalatos duos populos, ueterem et priorem Iudaeorum et nonum et posteriorem populum christianorum: Iudaeos terrenos quibus terra promissa a Deo acceperunt carnales et christianos caelestes quibus regna caelorum a Deo promissa accepturi sunt in futuro saeculo. caro enim christianorum spiritalis et inmortalis erit. Aliam probationem ueritatis scripturis positam t ex ea ueritatem caelestem spfacimus figurarum comparationem, de hujus mundi conversatione. Diximus enim, montis sancti Sion, quod lignum regale et sacrum, haberet interpretationem de hebraico, in graecum vel latinum, tentatio exacerbationis vel speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. XIII. Ita invenimus ipsum Salvatorem per Salomonem speculum immaculatum Patris esse minatum se videat; Pater in Filio et Filius in Patre, utriq
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ est. flumina de uencre
eius fluent aquae uiuȩ: Ite in psal¬
mis. & erit uel ut lignũ quod plan¬
tatũ est secus decursus aquarum:
quod fructũ suum dabit incẽpore
suo: Ecce uerbũ ꝓpħicũ. fructum
resurrectionis die tercio sp̃italiter
intelligendum: dicentis: De syon
enĩ exiet lex: hoc ẽ de ligno regali.
& uerbum dñi abhierusalem quae est
aeccła: Caro ligno confixt᷑ misit
uerbum dominicũ dicens. hel .u.
hel .y. & adimpletũ est ꝑꝓpħicum
spitale ante dictum: de syon exi&
De caclo descendentẽ nouã ciuitatem
quadrata. ꝑ quatuor euangelia ha¬
bens duodecĩ fundam̃ta duodecim
ꝓpħarũ. & duodecim portas duodecĩ
in hanc ciuitate scãm & nouã inctõir᷑
quae sp̃italis ẽ. eccła: Ecce ꝓbauimus
ꝑ om̃ium scripturarũ deificarũ fidem.
duos montes syna int̾ra. & syon in
caelo duorũ testam̃torũ portare figu¬
rã: ueteris syna & noui syon: Ex quib:

Expanded text:
sicut scriptum est, flumina de ventre sicut scriptum est, flumina de ventre eius fluebunt aquae uiuae. item in psalmis: et erit uelut lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. ecce uerbum propheticum fructum resurrectionis die tertio spiritaliter intellegendum dicentis: de Sion enim exiet lex, hoc est de ligno regali, et uerbum Domini ab Hierusalem, quae est ecclesia. Caro ligno confixa emisit uerbum dominicum dicens: Heli, Heli. et adinpletum est propheticum spiritale ante dictum: de Sion exietde caelo descendentem nonam ciuitatem, quadratam per quattuor euangelia, habens duodecim fundamenta duodecim. prophetarum et duodecim portas duodecim in hanc ciuitatem sanctam et nonam introierunt, quae spiritalis est ecclesia. Ecce probauimus per omnium scripturarum deificarduos montes, Sina in terra et Sion in coelo, duorum Testamentorum portare figuram, veteris Sina, et novi Sion. Ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩos redarguebat: qui moysen
moyses cũ inmont̾e syna ascendiss&
ut legẽ iudȩis acciperet. innocens
manib: & mundo corde non fuit.
tium calce ꝑcusserit inegiptũ: &
mor tiferauit eũ cũ manib suis: in
harena obruerit xp̃s aut̃ in montẽ
scm̃ ascendit. lignũ regni sui ut
moreret᷑ a uideis. quamqua ipse
aliquẽ hominũ ñ mortiferaret.
nisi solũ diabolũ inimicũ generis
innocens & mundo corde: Et idõ
ꝓpħ̃a dicit: Quis ascendet in montẽ
dm̃i. & qui stabit in loco scõ eius:
& cetera. Et declarauit in monte
syon sc̃m: ẽe. cruce̾ scãm: dicente aequȩ
ꝓph̃a: Desyon exi& lex. & uerbum
dñi ab hierusalẽ: Lex xp̃ianorum
crux est sc̃a xp̃i filii dĩ uiui dicente
mei. ꝑcussus in lateris uentre: de
lancea sanguis & aqua mixtus pro¬
fusus affluebat. unde sibi aeccłam
scãm fabricauit: inqua lege̾ passionis
suae c̃secrabat. dicente ipso qui sitit
ueniat & bibat. qui credit inme

Expanded text:
Iudaeos redarguebat qui Moysen Iudaeos redarguebat qui Moysen Moyses cum in montem Sina ascendisset, ut legem Iudaeis acciperet, innocens manibus et mundo corde non fuit. tium calce percusserit in Aegypto et mortiferatum manibus suis eum in harena obruent: Christus autem in montem sanctum ascendit lignum rmoreretur a Judaeis, quamquam ipse aliquem hominum non mortificaverit, nisi solum diabolum inimicum generis innocens et mundus corde; et ideo propheta dicit: Quis ascendet in montem Domini et quis stabit in loco sancto eius? t cetera, et declarauit montem Sion sanctum esse crucem sanctam dicente aeque propheta: de Sion exiet lex, et uerbum Domini ab Hierusalem. lex christianorum crux est sancta Christi filii Dei uiui dicente mei. Percussus in lateris ventre de lancea, sanguis et aqua mixtus profusus fluebat, unde sibi Ecclesiam sanctam fabricavit, in qua legem passionis suae consecrabat, dicente ipso: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc manifestauit ꝓpħicũ dictum:
eo quod spiritalit̾ mons syon crux
est: quȩ ÷ uirtus dĩ: Apło paulo
dicente crux xp̃i ñ credentibus
stultitia est: credentib aut̾ uirtus
dĩ est: Et iterũ dicit: Nos aute an¬
nuntiamꝰ uobis xp̃m. & hunc cru-¬
cifixũ: iudȩis quidem scandalum.
gentib aut̾ stultitiam: ipsis aucẽ
uociͣtis iudȩis & grecis: dĩ uirtus
& dĩ sapientia: Sic uero & alius
ꝓph̃a declarat lignu̾ passionis
dominicae eẽ. mont̾e̾ syon sc̃m: in
sp̃u ita dicens: quis ascendet in mon
tt̃ dñi. & quis stabit in loco sancto
eius: Innocens manibus: dextta
leuaq extensis clauis fixis innocen¬
tiã demonistrans: Id̃o dicit inno-¬
cens manib & mundo corde:
qui ñ acccpit in uano animã suam
passio hominu̾̃ in terta cadet: hacc
sola passio crucis stantẽ de monstrat:
Unde uerũ dicimus mont̾e sc̃m lignu
.ẽẽ. passionis: inde innocens manib
& mundo corde: Hoc dictoꝓpħico

Expanded text:
t et manifestauit propheticum dictum t et manifestauit propheticum dictum eo quod spiritaliter mons Sion crux est quae est uirtus Dei apostolo Paulo dicente: crux Christi non credentibus stultitia est, credentibus autem uirtus Dei crux est, et iterum dicit: nos autem adnuntiamus uobis Christum; et hunc crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam ipsis autem uocitis Iudaeis et Graecis Dei uirtus et Dei sapientia. sic uerum et alius propheta declarat lignum passionis Dominicae esse montem Sion sanctum, in spiritu ita ditem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus; dextera laevaque extensis, clavis fixis, innocentiam demonstrans. Ideo dicit: Innocens manibus et mundus corda. qui non accepit in uano animam suam passio hominum in terra cadet, haec sola passio crucis stantem demonstrat: unde uerum dicimus montem sanctum lignum esse passionis. inde innocens manibus et mundus corda: hoc dicto prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ in lam̃tationẽ: Ante en̾ĩ cum
captiui detenti eẽnt. ababylone.
dicebant illis babylones: cancate no-¬
bis nobis cancicos: de canticis syon:
Et iudȩi lam̃tantes captiuitate̾ suam:
dicebant adbabylones ut diximus:
lam̃tantesse: Quomͦ cantabimus
canticũ dñi int̾ra aliena: Ecce quatinꝰ
cõpleta ẽ int̾p̃catio montis syon: tẽpta¬
tio exacerbatiomis & speculatio:
Unde manifestũ. ẽ. syon mont̾e ligni
sacri regnũ insc̾itate iustificatũ dicen¬
te dauib: annuntiate regnũ dĩ in
gentib: quia dñs regnauit de ligno.
& transiuit ingentib de quo regno
ligni regalis isdem ꝓpħa dicit
ꝑpontiũ pilatũ in sua passione
pendens in ligno cõpleuit: pontius
pilatus in polita m̃te ado Accepit
cabulã: & ticulũ scripsit tribus
linguis. hebraicȩ. grece. & latinȩ:
ib̾s natarenus rex iudȩorum:
& incapite ligni clauis tabulam
cũ nomine regis iudȩorũ confix̃:¬

Expanded text:
eorum in lamentationem. ante enim cum eorum in lamentationem. ante enim cum captiui detenti essent a Babylones, dicebant illis Babylones: cantate nobis cantica de canticis Sion, et Iudaei lamentantes captiuitatem suam dicebant ad Babylones ut diximus lamentantes se: quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena. \' Ecce quatenus conpleta est interpretatio montis Sion \'temptatio exacerbationis et speculatio. unde manifestum est Sion montem ligni sacri regnum esse in sanctitate iustificatum dicente Dauid: adnuntiate regnum Dei in gentibus, quia Dominus regnauit de ligno et transiuit in gentibus. de quo regno ligni regalis idem propheta dicit: Pontio Pilato in suam passionem pendens in ligno conpleuit, Pontius Pilatus impulita mente a Deo accepit tabulam et titulum et scripsit tribus linguis hebreice graece et latine: IESVS. NAZARENVS. BEX. IVDAEORVM et in capite ligni clauis tabulam cum nomen regis Iudaeorum confixi
Abbreviated transcription (Latin):
dine caput ei quassabant. blas-¬
phemantes & dicentes: haue rex
iudçorũ: ubi est pater tuus ueniat:
& liberet te decruce Exinde exacer¬
batus pacer fecit cęlũ pacefactum:
Et tonitrua facta sunt in sustinibilia:
cerra cõmotiest: patefacta sunt
sepulchra et corpora foras a se
miserunt: Uelũ cẽpli scissum est¬
cęli & terrae motu om̃s quistibant
ance lignũ alii dolentes. aluiuero
blasphemantes & illudentes ꝑstrati
infaciem iacuerunt trementes tam¬
quã mortui: Tunc iudȩi incellexer
se offẽndisse dñm: et inluctum
conuersi sunt: & fuit exacerbatio.
¶Eo enim cẽpore quo in ligno inficuꝰ
pependit dies fuer̾ a⁊ imorũ. qui sunc
dies festi iudeorum: So die metuen-¬
ces factum ẽẽ. terręmotũ & caeli frago¬
re prostrati facie int̾ra: plangentes
in luctũ cuersisunc. & in ipsã passio¬
ne cõpletũ ꝓͣpħicũ dictũ: Et c̃uertã
dies festos corũ in luctũ: & cantica

Expanded text:
dine caput ei quassabant, blasdine caput ei quassabant, blasphemantes et dicentes: aue rex Iudaeorum, ubi est pater tuus? ueniat et eliberet te de cruce. exinde exacerbatus pater fecit caelum patefactum, et tonitrua facta sunt et tenebrae insustinibiles, terra commota est, patefacta sunt sepulcra et corpora foras a se misit, uelum templi scissum estcaeli et terrae motu omnes qui stabant ante lignum alii dolentes alii uero blasphemantes inludentes prostrati in faciem iacuerunt trementes tamquam mortui. tunc Iudaei. intellexerunt se offendisse Deum et in luctum conuersi sunt, et fuit exacerbatio. eo enim tempore quo in ligno confixus pependit dies fuerunt azimorum, qui sunt dies festi Iudaeorum. eo die metuentes factum esse terrae motum et caeli fragorem prostrati facie in terra plangentes in luctum conuersi sunt, et in ipsam suam passionem inpleuit propheticum dictum: et conuertam dies festos eorum in luctum et cantica
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã pomari: eoqđ inhorto in
ligno crucifixus inter duos latro¬
nes pependit: et de altitudine lig¬
ni ambos speculabat᷑ infigura
duorũ populorũ malefactorũ
gentes inscłi malafacta iacences
et iudȩos int̾fectores ꝓpharum
Hi sunt duo populi malefactores:
quorũ figurã inse portabant
duo latrones inter quos pepen¬
dit innocens. unus blasphema¬
bat. alius uero confessus est:
quia innocens iniuriã pacitur:
ꝑdidit: sicuti de duob populis
fecit: Persecutores derelicti qui
inȩtnȩ mortis sententia sibinon
crediderint: et sic de scło exierint
perient: Gentes uero ad se conuer¬
sas fidem sibi habentes quia filiuꝰ
dĩ est: saluati uidebunt mȩterna
suum: Uere ipsã passionẽ penders
in ligno duas partes populi ꝓspi¬
tiens speculabat᷑ de alto ligno.
Parf populi qui uiderant uir tutes
eius mi rabiles et deificas pacientẽ
illũ iniuriã. dolentes plorabant.
Alii uero iudȩi uridentes de harun-¬

Expanded text:
custodiam pomarii, eo quod in horto in custodiam pomarii, eo quod in horto in ligno confixus inter duos latrones pependit. et de altitudine ligni ambos speculabatur in figura duorum populorum malefactorum, gentes in saecula mala facta iacentes et Iudaeos interfectores prophetarum. hi sunt duo populi malefactores, quorum figuram in se portabant duo latrones, inter quibus pependit innocens: unus blasphemabat, alius uero confessus est, quia innocens iniuriam patitur. perdidit, sicuti de duos populos fecit. Persecutores derelicti, qui in aeternae mortis sententia sibi non crediderint, si sic de saeculo exierint, perient: gentes autem ad se conuersae fidem sibi habentes, quia filius Dei est, saluati uiuebunt in aeternsuum. uero in ipsa passione pendens in ligno duas partes populi prospiciens speculabatur de alto ligno, partem populi qui uiderant uirtutes eius mirabiles et deificas, patientem illum iniuriam dolentes plorabant: alii uero Iudaei inridentes de harun
Abbreviated transcription (Latin):
dientiã ꝑcredulitatis fidem ex asp̃dine
rarũ fidem maiorẽ populũ et uetusti¬
orẽ ẽẽ. dõ in odio conuersos. scđm
in c̾p̃cationẽ montis syna dicentis.
tẽptatio ȩterna et odium :equae
& syon mons ita int̃p̃tatur tẽptatio
exacerbationis et speculatio: Ha ec
uero int̃p̃tatio latina lignisacri
passionẽ de signat: dicente salomo¬
ne de ipsa passione dominica con¬
tumelia et torm̃ta interrogemus
illum. ut sciamꝰ reuerentiã illius:
et ꝓbemus patientiã ipsius. et
tẽpcemus quae uentura sunt illi:
Si enĩ uere filius dĩẽ suscipiet illũ
et liberauit illũ de manib con¬
trariorũ morte tur pissima con¬
dẽpnemꝰ illum: Hȩc cogitauerunt
et errauerunt: excecauit illos
malitia ipsorum: et ñ incellexer
sacram̃ta dĩ. Ecce tẽptitores uidȩos.
I tem scriptũ est: Et tẽptauerunt diñ
in loco aquoso: Speculum uero al¬
titudinẽ ligni declarat: Dicente
salomone. posuerunt me uelut

Expanded text:
dientia per credulitatis fidem ex aspredine dientia per credulitatis fidem ex aspredine rarum fidem maiorem populum et uetustiorem esse Deo in odio conuersos secundum interpretationem montis Sina dicentis temptatio aeterna et odium. aeque et Sion mons ita interpretat \'temptatio exacerbationis et speculatio. haec uero interpretatio Latina ligni sacri passionem designat dicente Salomone de ipsam passionem Dominicam: contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reuerentiam illius et probemus patientiam ipsius et temptemus quae euentura sunt illi. si enim uere filius Dei est, suscipiet illum, et liberabit illum de manibus contrariorum: morte turpissima condemnemus illum. haec cogitauerunt et errauerunt: excaecauit illos malitia ipsorum et non intellexerunt sacramentum Dei. ecce temptatores Iudaeos. item scriptum est: et temptauerunt Dominum in loco inaquoso. speculum uero altitudinem ligni declarat dicente Salomone: posuerunt me uelut
Abbreviated transcription (Latin):
conuersos: idõ dicitur syna tẽptatio
aet̾na et odium: Inuenimus inscrip¬
turis eos. cẽ adõ cẽptatos ita positum
dicente dño ad moysen: ex eat popu¬
lus iste et colligant sibidiurnum in
diem ẽt tẽptabo eos anpossint legem
meam sustinere annon: et cẽptati a
dõ ꝑlegẽ inuenti sunt abea lege ali¬
eni. exinde dõ inodio ȩterno conuer¬
si sunt: et cõpleta ẽ int̾p̃catio syna:
similit̃ moyses tẽptatio dĩ & inuencio:
ꝑquẽ tẽptati adõ inuenti sunt alicni
alegis obseruatione: Idõ inȩt̾num
dõ inodiũ conuersi sunt Hunc odiũ
inipso genere iudȩorũ scriptũ in¬
uenimus: dicente isa ac de duobus
filuis suis esau maiore: et iacob mi¬
nore dicens: i acob dilexi. csau aut̃
odio habui. E siu uero maior
pilosus fuit totus inquit: quasi cori¬
um pilosũ infigura populi maioris
impictate delictorũ suorũ constitutꝰ:
Et ia cob fuit lenis et minor infigura
populi nouellioris. qui ex dicto au¬

Expanded text:
conuersos: ideo dicit Sina ctemptatio conuersos: ideo dicit Sina ctemptatio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis eos esse a Deo temptatos ita positum dicente Domino ad Moysen: exeat populus iste et colligant sibi diurnum in diem, et temptabo eos an possint legem meam sustinere an non. et temptati a Deo per legem inuenti sunt ab ea lege alieni. exinde Deo in odio aeterno conuersi sunt et conpleta est interpretatio Sina similiter, Moyses temptatio Dei et inuentio\\ per quo temptati a Deo inuenti sunt alieni a legis obseruatione, ideo in aeternum Deo in odio conuersi sunt. hunc odium in ipso genere Iudaeorum scriptum inuenimus dicente Isaac de duobus filiis suis Esau maiore et Iacob minore: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero maior pilosus fuit totus, inquit, quasi corium pilosum, in figura populi maioris in inpietate delictorum suorum constituti. et Iacob fuit lenis et minor, in figura populi nouellioris, qui ex dictoau