comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut illa uenerunt que promissa
sunt sit ⁊ dies uidici ⁊ malorum pe¬
aia. ⁊ uistorum premia sine ulladu
bitatione uentura sunt: uideo inꝰ
torio inpotestate nr̃a consistit: ⁊ pet¬
cata uitare. ⁊ qd̃ bonum est ex̾cere.
ꝯtendat. St cum ille clies t̾ribilis
⁊ metuendus ad uenerit: non cum
ĩpiis ⁊ pec̃orib ꝑ hemu incendio cõ¬
trememur: s cum iustis ⁊ dm̃ tim̃¬
tib peruenire ad et̾num premium

Expanded text:
 omnia venerunt quae promissa sunt, sic et dies judicii, et malorum poena, et justorum praemia sine ulla dubitatione ventura sunt. Et ideo untorio in potestate nostra consistit, et peccata vitare, et quod bonum est exercere contendat; ut cum ille dies terribilis et metuendus advenerit, non cum impiis et peccatoribus perenni incendio concremetur; sed cum justis et Deum timentibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
monia. n blasphemias Cohibe. l
dete male loquatur: Sicut irascis
alt̾i qͣndo dete male loqr᷑: sic irasc̾e
tibi qnͣdo de alt̾o male loquaris. la¬
bia tua. ne loqntur dolum. Ꝙ est
intus incorde tuo hoc dicatur foris.
Non aliud pectus tegat. ⁊ alud lĩ¬
ga proferat. Declina amalo. ⁊. fib
Nam quomodo dcũrus sũ ei uesti
nudum: qui ad huic uult spolia¬
re uestitum: Nam qui premit
ciuem sium quomodo ht̃ susci¬
pere peregrinum: Ergo per ordinẽ
lumbos. ⁊ tc̃ accende lucernam ⁊
cum ħ fec̾is securus exp̾ta uitam
⁊ dies bonos. q̃re pacen. ⁊ seq uere
cam. ⁊ tunc bona fronte dices dño
.feci qd̃ uissisti redde qd̃ promisisti. De

Expanded text:
monia, noli loqui blasphemias: Cohibe linmonia, noli loqui blasphemias: Cohibe linde te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. Labia tua ne loquantur dolum. Quod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliare vestitum? Nam qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem,lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fronte dices Domino, Feci quod jussisti, redde quod promisisti. SE
Abbreviated transcription (Latin):
bamus ego. Eya respondeat michi ali¬
quis ego. Ergo cohibe. lt. a .m. ⁊. lt¬
n. l. d. dic modo michi. dies bonos et
merces ittinam in domo tua uł oꝑ¬
anti mercedem reddas. Nam scio qr
non oꝑanti non reddis. Quare: qr
nͣl oꝑanti: nicħ debes. ⁊ deus posuit
mercedem. qm mercedem : Uitam
⁊ dies bonos. qm omnes desid̾amꝰ.
⁊ ad quos dies omnes uenire cona
mur. Qui sunt dies boni : Sita sine
mercedem ꝓposuit in tanta ꝓposita
mercede uideamus qd̃ uissit. Iam eĩ
mercedem tante pollicitationis ⁊ amo¬
re merceclis accensi: parare debemꝰ¬
uissioni eius iures nĩas. lat̾a. lac̾tos.
quasi uissurus ẽ oña. gaudia nos
portare, forte aliquid fod̾e. forte ali¬
qm machinam erigere. Non tͥ uis¬
sit rem laboriosam. s mẽbrum ꝙ
inter omina mõbra qd̃ cito moues
ip̃ tibi precepit frenare. Cohibe. l
tͥ . a.m. Non est labor erigere fabri¬
tam ⁊ labor ẽ tenere lingam: Co
noli soqui criminationes noli loqͥ
calumpnias. noli loqui falsa testi¬

Expanded text:
bamus, Ego. Eia respondeat mihi aliquis, Ego. Ergo, Cohibe linguam tlum. Dic modo, Ego. Ergo dies bonos et merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et dies bonos, quam omnes desideramus, et ad quos dies omnes venire cona qui sunt dies boni? Vita sine mercedem proposuit: in tanta proposita mercede, videamus quid jussit. Jam enim mercede tantae pollicitationis et amore mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos. Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohibere: Cohibe l malo. Non est labor erigere fabricam; et labor est tenere linguam? Conoli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testi
Abbreviated transcription (Latin):
loquor cum audistis me dixisse. Es
qui uobis loquor uitam uolo ⁊ di¬
es bonos. Qd̾ queritis uos ħ quero ⁊
ego. s non ibi queritis nͥ possumul.
inuenire. Ergo au dite me uͥ possu¬
mus in uenire uobis non tollo s
locum ostendo. Nolite hic querere.
idẽ in hoc scło uitam ⁊ dies bonos
uͥ ẽẽ non possunt. Nonne uita ifta
mortui similis ẽ dies ã ip̃i p̾paran¬
tes transeunt: Qũi hod iernus est¬
dies hest̾num ex clusit. Crastinus
io nascitur. ut excludat hodierñ.
Ip̃i dies ñ stant tu quare cum ilł
uis stare: Desiderium gͦ iũm qd̃ uultiᷤ
uitam ⁊ dies bonos: non solum non
reprimo s ⁊ uehementius accendo.
ꝓrsus querite uitam q̃rite dies bonos.
s ubi possunt in ueniri ibi q̃rantur.
euis qui nouit ubi sint dies boni:
⁊ ubi sit uita: audite nõ ame s me¬
cum simul. Ait enim nobis quidam.
Senite fili audite me. Concͤamus

Expanded text:
loquor cum audistis me dixisse, Quiqui vobiscum loquor, vitam volo et dies bonos: quod quaeritis vos, hoc quaero et ego.invenire. Ergo audite me, ubi possimus invenire: vobis non tollo, locum vobis ostendo: re in hoc saeculo vitam et dies bonos, ubi boni esse non possunt. Nonne vita ipsa morti similis est? Dies autem ipsi properantes transeunt; quia hodiernus dies hesternum exclusit: crastinus ideo nascitur, ut excludat hodiernum. Ipsi dies non stant: tu quare cum illis vis stare? Desiderium ergo vestrum, quo vultis vitam et dies bonos, non solum non reprimo, sed etiam vehementius accendo. Prorsus quaerite vitam, quaerite dies bonos: sed ubi possunt inveniri, ibi quaerantur. ejus, qui novit ubi sint dies boni, et ubi sit vita? Audite non a me, sed mecum simul. Ait enim nobis quidam: Venite, filii, audit
Abbreviated transcription (Latin):
tria ħ est abstinencia a malo ⁊ oꝑa¬
tio boni ⁊ spes premii et̾ni comme¬
morata. sunt mactib apłorum nͥ
scriptum est. quia docebat eos paulus
de continentia. ⁊ iusticia ⁊ spe uite
et̾ne. Ad ꝯtinentiam pertinet sint lũ¬
bi ũi precincti. sd iusticiam ꝑtinet
⁊ luc̾ne ard̾. ad expectõnem domini
ħ est continencia. hi sunt lumbi
accincti ⁊ fac bonum ħ ẽ iusticia. he
sunt lucerne ard̾. Et re pacem ⁊ seq̃re
cam. ħ est expectõ futuri scł̃i Ergo si¬
mii estote hominib expe .d. s.q.r.¬

Expanded text:
bstinentia a malo, et operatio boni, et spes praemii aeterni, commemorata sunt in Actibus Apostolorum, ubi scriptum est, Quia docebat eos Paulus de continentia, de justitia, et spe vitae aeternae . Ad continentiam pertinet, Sint lumbi vestri accincti. Ad justitiam pertinet, Et lucernae ardentes. Ad exspectationem Domini haec est continentia, hi sunt lumbi accincti: Et fac bonum, haec est justitia, hae sunt lucernae ardentes: Quaere pacem et sequere eam, haec est exspectatio futuri saeculi: ergo, Similes estote hominibus expe
Abbreviated transcription (Latin):
tos nos faciens ⁊ uolens ẽẽ expeditos.
⁊ ꝑatos ad expectanda. nouissima. uͭ
post illa que sunt in hoc scło metuẽ¬
da: succedat iequies. que non ht̃ finẽ
Bĩ qui ꝑticipes fc̃i fu̾int. Erunt ã
tunc sentiri qui modo non sunt seci.
⁊ it̾m tunc timebunt qui modo tim̾e

Expanded text:
 volens esse expeditos et paratos ad exspectanda novissima: ut post novissima, quae sunt in hoc saeculo metuenda, succedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc securi, qui modo non sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere
Abbreviated transcription (Latin):
ad homines ⁊ abcessit ab homi¬
nib ⁊ uenturus ẽ ad homines. ⁊ tam̃
hic erat qnͣdo uenit nc̃ recessit qnͣdo
abcessit. ⁊ ad cos uenturus est quib
diat. Erce ego uob̾cum sũ usq ad cõ¬
summationem scłi. Igr scł̾m formã¬

Expanded text:
ad homines, et abscessit ab hominibus, et venturus est ad homines. Et tamen hic erat quando venit, nec recessit quando abscessit, et ad eos venturus est quibus dixit; Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo qrͣ ab hominib qnͣta di¬
ligentia. qnͣto labore. qnͣta cura ꝙͣ¬
ta iugilantia. qnͣto oꝑe q̃runt hoĩes
ut dui hic uiuant ⁊ senescant. Ip̃
ã diu uiuere quid est nisi ad finem
currere : ħ ĩsti est̾num diem hr̃e iꝰ
uenire. Optas ut ueniant anni et
anni. ⁊ non us ut ueniat finis ã¬
norum. studia tua cortͣria sunt:
Ambulare. iuis ⁊ peruenire. S si tan
moriantur: qnͣta cura agendum
est ut nunqmͣ moriantur: Inde
nemo uult cogitare. Cotidie in isto¬

Expanded text:
diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habuisti hesternum diem, habere vis unt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ambulare vis, et pervenire non vis. moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam moriantur? Inde nemo vult cogitare. Quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sꝑanus ⁊ diligamus. Ind ab¬
stinere nos debemus ab omnib illi¬
citis concupiscentiis hoc ẽ lumbos
accinctos hr̃e d̾bemus. ⁊ feruere et
luc̾e inoꝑib bonis. hoc ẽ lucernas ar¬
dentes hr̃e ait enim dominus. Nemo

Expanded text:
lum speremus et diligamus. In hoc abstinere nos debemus ab omnibus illicitis concupiscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere debemus: et fervere et lucere in operibus bonis, hoc est, lucernas ardentes habe
Abbreviated transcription (Latin):
a. quid ft̃ũri sumis cum ad u̾sari¬
o illo idest cum sermone dei. Concor¬
da cum illo. Nescis enum qnͣdo iua
finiatiu Cũm ua firuta fu̾it. iudex
restat. ⁊ minist̾ ⁊ cait. At si scruaius
ad u̾sario tuo bonam uoluntatem .⁊
cum eo consensis. ꝓudice inuenies
prẽm. ꝓro miustro seuo. angłm tollẽ¬
tem insinum abrale procaitere para¬
disum. Oqm̃ cito iniua cuncta mu¬
tasti. quia tuo ad uersario sensisti.¬

Expanded text:
. Quid facturi sumus cum adversario illo, id est, cum sermone Dei? Concorda cum illo. Nescis enim quando via finiatur. Cum via finita fuerit, judex restat, et minister, et carcer. At si servaveris adversario tuo bonam voluntatem, et cum eo consenseris; pro judice invenies patrem, pro ministro saevo angelum tollentem in sinum Abrahae, pro carcere paradisum. Quam cito in via cuncta mutasti, quia tuo adversario consensisti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qmͣ tstꝰ. Non quent ur̃am uolun¬
tatem s utilitatem ad u̾sarius est
nobis qm̃ diu sumus ⁊ ip̃i nobis. m̃
dui tibi inmmuicus es: inimicum hs̃
sermonem dei. Esto tibi amicus ⁊ ꝯcor¬
d̃s cum ip̃o. Non homicidium fecas
audi: ⁊ ꝯcordasti. Non furtum faci
cupiscas uxorem proximi fiui a ⁊ c̃. ꝑn¬
hiis om̃ib cum tuo ad u̾sario coricor¬
dasti ⁊ tibi quid perdidisti. Non solũ
nicħ perdidisti s ⁊ te ip̃m qui ꝑieraᷤ
inuenisti. Et ia uia ista est. Si cõ¬
cordai̾imus cum illo. si consenserunꝰ
illi: finita iua nõ timebimus uidi¬
cem uł ministrum. uł carcerem. Qñ¬
trmi: finisti uiam. S int̾un dum

Expanded text:
ram voluntatem, sed utilitatem. Adversarius est nobis, quamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimicus es, inimicum habes sermonem Dei: esto tibi amicus, et concordas cum ipso. Non homicidium feceris: audi, et concordasti. Non furtum faciacupiscas uxorem proximi tui: audi, his omnibus cum tuo isto adversario concordasti: et tibi quid perdidisti? Non solum nihil perdidisti: sed et te ipsum, qui perieras, invenisti. Via, vita ista est: si concordaverimus cum illo, si consenserimus illi; finita via, non timebimus judicem, ministrum, carcerem. quando finiat viam. Via, vita is
Abbreviated transcription (Latin):
similias. Snus dyxit da oꝑam̃ in
uia liberari abilło alter clixit ꝯsen¬
ti illi Non.n. potit liberari ab illo
nisi ei consenseris. Uis liberari ab
alo: ꝯsenti illie unquid diabelus
est cui debeat ꝯlentiri xp̃ianus:
delectat te mnebuari: dicit tibi. uoli. de¬
latat spectare uana ⁊ nugari. ⁊ ille
dicit tibi. uoli delatat te adult̾ari di¬
quibcumq pectatis uoluis facere
uoluntatem tuam ⁊ dicit tͥ noli. ad¬
u̾sarius est uoluntatis tue. uolunta¬

Expanded text:
. Unus dixit, Da operam in via liberari ab illo: alter dixit, Consenti illi. Non enim poteris liberari ab illo, nisi ei consenseris. Vis liberari ab illo? Consenti illi. Numquid diabolus est, cui debeat consentire christianus? delectat te inebriari: dicit tibi, Noli. Delectat te spectare et nugari: ille dicit tibi, Noli. Delectat te adulterari: diquibuscumque peccatis volueris facere voluntatem tuam, dicit tibi, Noli. Adversarius est voluntatis tuae, don
Abbreviated transcription (Latin):
uuangłium
un eo dñm eos
arguentem qͥ
faciem celi no¬
runt ꝓbare ⁊
tempus fi de
irgni celorum appiquantis̃ uesit
inueniua qudcis a ut̃ hec dicelati. e¬

Expanded text:
angelium in eo Dominum eos arguentem, qui faciem coeli norunt probare, et tempus fidei regni coelorum appropinquantis nesciunt invenire. Judaeis autem hoc dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
uitred: ⁊ tam̃ seruatur. ⁊ durat p&
seła. Et si enim casus nitio tumetur:
sencctus ci ⁊ febris non timetur. Nos
ento fragiliores ⁊ infrmior es sumꝰ.
quia ⁊ casus omnes qui nõ cessarit
ireb huimanis fragilitate uticnũm
cotielie formidamus. ⁊ si ĩpi casus nẽ
acteiit. tpe aiabulat. i tat homo
itum nunquid nitat exitum. Mi¬
tatq ntimscus en enurent nuiquis
qđ intus nascitur politur. denier
nunte lumbricos gignunt int̾rora.
nr morb quilibet subito sccupat.
gostreo quantum ius hom̃ĩ parta¬
tur. nouissime sencctus cum uentt.
none quo ciffentiu ꝓinde audi¬

Expanded text:
itreo? Et tamen servatur, et durat per saecula. Etsi enim casus vitreo vasi timentur, senectus ei et febris non timetur. Nos ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extrinsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellitur? Denique nunc lumbricos gignunt interiora, nunc morbus quilibet subito occupat: postremo quantumvis homini parcatur, novissime senectus cum venerit, non est quo differatu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a uisio. dei cuius faciem qĩ inimi¬
ci timuit post pct̃m. Qd̾ illi deerat
ut tangeret nisi quia sua potestate
uti uoluit: preteptum rumpere de¬
lectauit: ut nlło sibi dominante fi¬
eret sicut deus. qr deo nullus utiq
dominab̃̾r. male elatus male presu¬
mens. futurus mortuus recedendo
extussit a ceruice uigum discipline ha¬
di ammositate alisrupit. Ubi ẽ nec ter¬
te captiuus clamat. Domine quis si¬
milis tibi: olii eẽ peruerse similis
tibi ⁊ fc̃s sũ similis pocori. Sub tua
dominatione sub tuo precepto. uere
similis eram. S hõ in honore positꝰ¬
de similitridine uim̃torum clama sero
be ẽẽ similis domino tuo. qui fc̃s erat
ad ẏmaginem domini tu. Bñ tibi
uelles ut eet recedenti ab illo bono. ꝓͥr¬
sus tibi dicit deus. Si recedis am̃
⁊ bñ est tibi: ego non sũ bonum tu¬
lieno bono bonus ⁊ ip̃e summum
bonum nr̃m recedendo m̃quid eris
nisi malus. Idem si ip̃e est beatitudo

Expanded text:
ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimiipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo excussit a cervice jugum disciplinae, hae animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positde similitudine jumentorum clama sero, esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tulieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
mam. sola ibi in obedĩa inuenit pe¬
nam. Bonum est s nolo tangas: Nõ
enum non tangendo moriturus eras
hibuit alia subtraxit. non est pa¬
radysus fructuosis plenus arborib.
Quid tibi deest: hoc nolo tangas hĩc
nolo gustes, bonum est s obedien¬
tia melior est. ꝓ inde cum tetigeris.
nunquid aibor illa malum erit ut
moriaris. s ino bedĩa. te subicit mor¬
ti. qui prohibita tetigisti. Ideo arbor
illa appellata est sc̃ia dinoscendi boĩ
⁊ mali. Non quia inde talia quasi po¬
ma pendebant. s quicquid cẽt arbor
illa. cuuislib pomi cunusl fructus
eẽt: ideo sit uocata ẽ qr homo qui
nollet bonum a malo discernere per
preceptum: disciturus erat per exꝑi¬
m̃tum. ut tangendo uetitum inue¬
niret supplicium. Quare ã tetig̃
fr̃es mei. quid illi deerat. dicatur
mn quid illi deerat in paradyso con¬
stituto. inmedia opitlentia mediꝰ¬
q deliciis cui magne delicie erant

Expanded text:
mam; sola ibi inobedientia invenit poemam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. hibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant
Abbreviated transcription (Latin):
in paradyso qr bona est s uo lo tã¬
gas. Quare non tango: qr obediẽ
iubentis disce consilium. Bona ẽ
arbor nolo tangas. Quare quia do¬
minus sũ ⁊ tu seruus es. Et quid t̾¬
eris sub precepto: Porro s expedit
tibi cẽ sub domino ⁊ sub precepto
quid tibi uissurus ẽ deus: aliquid
enim querit abste. O fer michi satͥ¬
ficium dcũrus est tibi. Nonne ipse
fecit omnia in quib te fecit. Obseq̃¬
re michi dcurus ẽ. tͥ. siue ad lectum
meum requiesco. sũ ad mensam
cum reficio. sũ ad balneum cum
lauo. Quia gͦ nich il abste indi¬
git deus nichil tibi debuit iubere.
Si aut̃ aliquid iubere ut te qd̃ tͥ
expedit sentiret c̃ẽ sũb domino. ne¬
cessario ab aliqua reprohibendus
cras. non ꝓpter illius arboris ma¬
liciam. s ꝓpͥter tuam obedientiam:
Non potuit deus perfectus demon.¬
strme quantum sit bonum obedĩe
cum prohibuiss ab ea re que non
erat mala. Inqua obedientia tenet pal¬

Expanded text:
in paradiso, quia bona est; sed nolo tanin paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obediejubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec teris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet pal
Abbreviated transcription (Latin):
Potestatis: profestus est in regionẽ
longinqm. ad hesit principi malo¬
⁊ portos pauit. fame correptus est
qui saturitate superb abcesserat:
ꝓrgo quisquis uult ita similis dẽ¬
ab illo recedat Ei coħen do signetur
bat yͥmaginem euis. faciens ꝙ dc̃m
est. Michi aut̃ ad here deo bonumẽ.
Ut custodiat similitudinem ⁊ yma¬
ginem ad qm ft̃s est. porro autem
deus non ht̃ alium aquo formetꝰ
non ht̃ aquo rogatur sic ip̃e uelit
sua potestate uti. ut quomodo d̾s
euis calore torpescat recedens a i̾lita¬
te uanescat. recedens ab co qd̃ sũ¬
mẽ atq in cͥmutabilit̾ est: in det̾ius
mutatus deficiat. hoc diabolus fic̃¬
fecit imitari dm̃ uoluit. s peru̾se:
non ẽẽ sub illuis potestate s hr̃e ꝯtͣ
illum potestatem. hõ aut̃ positus
sub precepto audiuit a domino deo.
No li tangere inquit hanc arborem:
Quid ẽ ergo ille arbor si bona est
quare non tango. si mala est ꝙͥ
facit inparadyso: prorsus ideo est

Expanded text:
potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis ab illo recedat: ei cohaerendo signetur eat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit similitudinem et imaginem ad quam factus est. Porro autem Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deusejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est
Abbreviated transcription (Latin):
capeto ne ob seruare. Inchscente u̾o audi¬
ie neile qd̃ nont impłe aures u̾o audi¬
tui a cõmodare. ⁊ ab opere uoluntatem
aut᷑. Ectum qui facit qd decet ⁊ quic
quid imꝑat ꝯplet maximus inceles
qd disat negłit ⁊ qui qd̃ audit cor¬
tempnit: salutis reus eciftit qui ob¬
seruanda ꝯtempsit: ⁊ ꝑicitia nõ ui¬
tauit. amat .n. mortem qui rate pre¬
cepta non seruat ⁊ horret iutam. qͥ

Expanded text:
te vero audire velle quod nolit implere; aures quidem auditui accommodare, et ab opere voluntatem avertere. Caeterum qui facit quod docet, et qui quod imperat complet, maximus in coelequod discit negligit, et qui quod audit contemnit, salutis reus existit; quia observanda contempsit, et pericula non vitavit. Amat enim mortem, qui vitae praecepta non se
Abbreviated transcription (Latin):
audire: qtud tam nectuim tamq per¬
gere qmͣ ut qd̾ religiose de ⁊ deuote au¬
Aitur: obsequiis competentib teneatur.
Nam si religiosa nontace lucrum estt̃
taçere dispendium. qnͣto potiora luc
pot̾unt ꝓ uenure cum operationis ef̃¬
festu monstratur quicquid magiftiis
celestib ⁊ discitur ⁊ tenetur. Parenĩ
cã ⁊ dicentem ⁊ audientem ꝯstringͤ.
utriusq professio fcõrum testifica¬
tione signatur. Et qmius clissimile
ut iungantur frĩs qui scꝑantur ot¬
ficiis copulentur opere qui diu̾si st̃
nomine. Et quos uocabula ab inu¬
cemsepant. eos obseryantia precep¬
torum fidest̾ ac deuote ꝯungat
Quare sic fit. ut ittriusꝙ diuersus
sit actus s obseruantie pursit ne¬
cessarus ritrusꝙ effratus ut fcõꝵ¬

Expanded text:
tamque pergere, quam ut quod religiose dicitur, et devote auditur, obsequiis competentibus teneatur? Nam si religiosa non tacere, lucrum est, tacere dispendium; quanto itaque potiora lucra poterunt provenire, cum operationis effectu monstratur, quidquid magisteriis coelestibus et discitur et tenetur? Par enim causa et dicentem et audientem constringit, ut utriusque professio factorum testificatione signetur. Et quamvis dissimile ut jungantur factis, qui separantur officiis: copulentur opere, qui diversi sunt nomine; et quos vocabula ab invicem separant, eos observantia praeceptorum fideliter ac devote conjungat. Quare sic fit ut utriusque diversus sit actus, sed observantiae par sit necessarius in utrisque effectus: ut f
Abbreviated transcription (Latin):
eot qui nontͥretur supplitio inuitetꝰ
picmio ⁊ quem metus afc̃is reuccare ñ
possit ꝓmissionum beniguitas ꝓnt.
Eupit emim ⁊̃ uolentib sub uenire
desid̾at misereri peccanti qui si porca
Amat enim corrigi petatores qui in
uitam non in mortem aprincipio ꝯ
stituit homines. Ipe enim sibi infeit
intitum qui medentis cm̃ ꝯtempsit

Expanded text:
ut qui non terretur supplicio, invitetur ut qui non terretur supplicio, invitetur praemio; et quem metus a peccato revocare non possit, promissionum benignitas possit? Cupit enim etiam nocentibus subvenire: desiderat misereri peccantibus. Si quis pAmat enim corrigi peccatores, qui in vitam, non ionstituit homines. Ipse enim infert sibi interitum, qui medentis contempsit
Abbreviated transcription (Latin):
mors contumatib inueniatur dicẽ¬
serua mandatum. Ita. ñ ꝑ ft̃s destor
liter c adiscente quem docuit ut disui¬
płs ꝯtemptor in extusatus sit quifa¬
cienda didicit ⁊ ꝯtempsit. siam ⁊ dec¬
tor contrario grauius affligitue ⁊
ossequentis discipsi exemplo pletis
quitatienda aliis tradid. que ip̃e nõ
⁊ decere ⁊ non facere:os amici mei
estisinquit. si fcc̃itis que mandouo¬
bis. Omagna bonitas dei. aui cum ꝑ
conditionc recdere debeamus obscqiu¬
aut pote serui domino famulrdeo.
subicti potenti mantipia rdempto¬
s amicitiaruuni nobis ꝑremnia reꝓ¬
mittit ut a nobis obsequia debite su¬
tutis extorqueat. ut quos nolle spõte¬
seriuire conspicit: suorum benefõrum
possit ꝓmissionib inuitare ut quo¬
rum uoluntates asc ꝯspicit alienas.
torum m̃ites premiorum liberalitatis
ꝯstituat suas. Nam uñ fieqñter ali
inuitat premio. aut t̾ret supplicio la
ut benignitatis ꝗsilio a se formato
homini consulat redemptor prouideat

Expanded text:
ibus invenitur, dicenserva mandata . Ita enim perfectus doctor liber est a discente, quem docuit, ut discipulus contemptor inexcusatus erit, qui facienda didicit, et contempsit. Nam et doctor e contrario gravius affligitur, et obsequentis discipuli exemplo plectitur, qui facienda aliis tradidit, quae ipse non est docere, et non facere. 2. estis, inquit, si feceritis quae mando vobis . O magna bonitas Dei, cui cum pro conditione reddere debeamus obsequia, utpote servi Domino, famuli Deo, subjecti potenti, mancipia redemptori; amicitiarum nobis praemia repromittit, ut a nobis obsequia debita servitutis extorqueat: ut quos nolle servire conspicit sponte, suorum beneficiorum possit promissionibus invitare; et quorum voluntates a se conspicit alienas, eorum mentes praemiorum liberalitatibus constituat suas! Nam unde frequenter aut invitat praemio, aut terret supplicio, nisi ut benignitatis consilio, a se formato homini consulat, redempto provideat;
Abbreviated transcription (Latin):
uu Sicut figłs sedens ad opus suũ ꝯu̾¬
tens pedib suis rotam qui in uli̾tudinẽ
positus est semꝑ pp̃ opus suũ. ⁊ in num̾a
est om̃is oꝑatõ eius in brachio suo for¬
mabit lutũ ⁊ ante pedes suos curuabit
uirtutẽ ⁊ cor suũ dabit ut ꝯsumat li¬
nitõnem ⁊uigilia sua m̃dabit forna

Expanded text:
 sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem
Abbreviated transcription (Latin):
torem te posuerũt noli excolli. esto ĩ
illis. q. unus ex ip̃is. Curam illoꝵ habe
⁊ sic consid̾a ⁊ om̃ta cura tua explici¬
ta recumb̾e ut leteris pp̃ illos. ut orna¬
mentũ gr̃e accipias coronam. Qͥ po¬

Expanded text:
torem te posuerunt, noli extolli: esto in illis quasi unus ex ipsis. Curam illorum habe, et sic confide, et omni cura tua explicita recumbe, ut laeteris propter illos, et ornamentum gratiae accipias coronam .
Abbreviated transcription (Latin):
nim futt: qñ inte peccauit: secretum
quare cum corrigit̾ qd̃ pectauit:
Nam si solus nosti quia percauit ĩ te.
⁊ eum ius coram omnib arguere ñ esꝰ
correptor s ꝓditor. Parcauit gͦ in te
solum poccauit. Nam si mł̾tis audiẽ¬
tib tibi fecit in uirian: ⁊ ⁊̃ illos pec¬
cauit quos testes sue iniquitatis effi¬
ut ame illam in uiriam alienam pu¬
tẽ. ꝓrsus ⁊ michi fecit ĩmo mͥ fecii¬
S unt homines adult̾i in domib su¬
is. in secreto pectant. aliqñ nobis pro¬
cluntur ab uxorib suis. plerumq
zelantib qñ maritorum salutem
q̃rentib. Nos non ꝓclimus palam s
in secreto arguimus. Ubi ꝯtigit ma¬
lum. ibi moriatur malum. age gͦ fr̃¬

Expanded text:
tum fuit, quando in te peccavit; secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae iniquitatis effeut a me injuriam illam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et miSunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant, aliquando nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus; nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum; non
Abbreviated transcription (Latin):
sil ait enim dominus. Iniqꝰ inqua
d̃ie ꝯuersus fu̾it ab iniquitatib
suis. ⁊ fecit iusticiam omines mignita¬
tes eius obliuiscar. securus sũ qnͣdo me
coriero: dat michi d̾s inclulgentiam de
ce consentio ꝯcedo cognosco qr indulgẽ¬
ciam deus ꝓmisit tibi. Erastinum diẽ
quis tͥ promisit. Ubi leg̃ indulgen¬
ciam te accepturum si te correxit le¬
gis ne ibi quantum uicturus sis:
Nonlego inquit. Nescis gͦ quantũ
iucturus sis: esto correctus ⁊ semper ꝑ¬

Expanded text:
Iniquus in qua die conversus fuerit ab iniquitatibus suis, et fecerit justitiam, omnes iniquitates ejus obliviscar . Securus sum; quando me correxero, dat mihi Deus indulgentiam de  concedo et cognosco quia indulgentiam Deus promisit tibi; crastinum enim diem quis tibi promisit? Ubi mihi legis indulgentiam te accepturum, si te correxeris; lege ibi mihi quantum victurus sis. Non lego, inquis. Nescis ergo quantum victurus sis. Esto correctus et semper p
Abbreviated transcription (Latin):
cecid̾it: dum dicunt crascras. ⁊ subi¬
to oftium claud̾r. ⁊ remanserunt
foris cum uoce conuna. qi ñ huerunt
gemitum columbĩ. Era cra cormia
uox est. geme ⁊ columb ⁊ tunde pet¬

Expanded text:
occidit, cum dicunt, Cras, cras: et subito ostium clauditur. Remansit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum. Cras, cras; corvi vox. Geme ut columbus, et tunde pec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Non põt aut̃ fi̾ ut qui odit al¬
t̾um non sibi prius noceat. Illum e¬
nimledẽ conatur extrinsetus. se uastat
in tͥnsecus. Quanto aut̃ animus ãt
ꝓspicere debemus ne ip̃e ledatur ledit
aut̃ animum suum. qui odit alt̾um.
Et quid fcũrus ẽ ei quem odit: quid
fcũrus ẽ: Tollit petuniam: nunquid
fidem: ledit famam: nunquid consa¬
enuam. Quicquid nocet forinseus. no¬
cet sibi attende qd̃ noceat intꝰ enim
sͥ ip̃e inimicus ẽ: qui odit alt̾um.
S quia non sentit quid sibi mali
faciat: in alt̾um seuit. eo ꝑiculosiꝰ
iuiens qd̾ non sentit quid secum:
maliag̃. qr ⁊ seuiendo sensum ꝑclit:
Seiusti inimicum tuum te seuiẽte.
ille nudatus est: tu iniquus fc̃s esz
Multum int̾ est int̾ nudum ⁊ i¬
quum. Ille ꝑclidit petuiuam.: tu in¬

Expanded text:
sunt. Non potest autem fieri ut qui odit alsunt. Non potest autem fieri ut qui odit alterum, non sibi prius noceat. Illum enim laedere conatur extrinsecus, se vastat intrinsecus. Quantum autem animus noster ospicere debemus, ne ipse laedatur. Laedit autem animum suum, qui odit alterum. Et quid facturus est ei quem odit? quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? Laedit famam, numquid conscientiam? Quidquid nocet, forinsecus nocet: sibi attende quid noceat. Intus enim sibi ipse inimicus est, qui odit alterum. Sed quia non sentit quid sibi mali faciat, in alterum saevit, eo periculosius vivens, quo non sentit quid secum mali agit; quia et saeviendo sensum perdidit. Saevisti in inimicum tuum: te saeviente ille nudatus est, tu iniquus es. Multum interest inter nudum et iniquum. Ille perdidit pecuniam, tu in
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ odisse ꝯiuncatur s nõ uascit᷑
fac enim puerum uelle inaqua flu¬
minis lud̾e cuius impetu ꝑeat. si tu
uides ⁊ pacient̾ ꝑmittas odifti: Tua
pacĩa illius mors ẽ. Qnͣto meluis est
si uasceris ⁊ corrigis qmͣ non uascen¬
do int̾iro ꝑmitis. Odium gͦ añ omĩa
uitandum est trabes de oculo eicienda
ẽ multum quippe aliud ẽ qñ quisq
irascens inaliquo u̾bo modum excedit:
qd̾ postea deleat penitendo. ⁊ aliud ẽ
seruare insidias indusas incorde. Mł¬
cere atq impłe possimus añ omĩa
non odisse. Qñ enim trabes non est
moculo tuo: tunc uides recte quicꝙy
fu̾it inoculꝰ fr̃is tui. ⁊ cum pat̾is do¬
nec eicias de oculo fr̃ĩs tui. qd̃ uides
nocere oculo. f. t lumẽ qd̾ inte est ñ
permittit: te negligere lum̃. st. Nã
si odisti ⁊ ius corriꝑe. quomͦ emendas
lumen qui perclidisti lumen. In qͥt
bris est. usq ad huc. Od uim tenebre

Expanded text:
magis odisse convincatur, si non irascitur. magis odisse convincatur, si non irascitur. Fac enim puerum velle in aqua fluminis ludere, cujus impetu pereat: tu si vides, et patienter permittis, odisti; tua patientia, illius mors est. Quanto melius est si irasceris et corrigis, quam non irascendo interire permittis? Odium ergo ante omnia vitandum est, trabes de oculo ejicienda est. Multum quippe aliud est, quando quisque irascens in aliquo verbi modum excedit, quod postea deleat poenitendo; et aliud est, servare insidias inclusas in corde. Mucere atque implere possimus, ante omnia non odisse. Tunc enim quando trabes non est in oculo tuo, vides recte quidquid fuerit in oculo fratris tui; et vim pateris, donec ejicias de oculo fratris tui, quod vides nocere oculo fratris tui. Lumen quod in te est, non te permittit negligere lumen fratris tui. Nam si odisti, et vis corripere, quomodo emendas lumen, qui perdidisti lumen? Dixitbris est usque adhuc . Odium, tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
mmonet nos dominus nr̃ non
neglig̾e inuicem nr̃a pcc̃a nonq̃¬
rendo quid reprehendas: s uidendo quid
corrigas. Eiuis quippe dixit acutum ccu¬
lum adeiciendam festucam de oculo
festuca incculo: iraẽ. Trabes in oculo:
odium ẽ. Qnͣdo gͦ qui odit reprehend̾
uascẽtem. festucam nult de oculo fr̃i
tollere. s trabe imped̾r qm ip̃e portat
in oculo suo. festuca initium tͣbis est:
Nam trabes qñ nascitur. prius festu¬
ca ẽ. rigando festucam perclucis ad tͣ¬
bem. Alendo iram. mał suspitionib
odio hẽntis. Nam ⁊ filiis nr̃is iras¬
cimur. Odisse filios quis iuenitur:
In ip̃is petorib mat̾ aliqñ brucula
sugentem uitulum: tedio quodam a¬
uͥtis uascens. s uscib amplestitur
matris. Qĩ tedium facit cum ĩpĩgit:
q̃ritur tñ si dc̃e. Nec damus alit̾ filiis
disciplinam nisi aliqnͣtum irascendo
⁊ indignando. net tñ daremus discipli¬
nam nisi amando quoq adeo. non
omnis qui irascitur odit ut aliqñ

Expanded text:
monet nos Dominus noster non negligere invicem nostra peccata, non quaerendo quid reprehendas, sed videndo quid corrigas. Ejus quippe dixit acutum oculum ad ejiciendam festucam de oculo Festuca in oculo, ira est: trabes in oculo, odium est. Quando ergo qui odit reprehendit irascentem, festucam vult de oculo fratris sui tollere: sed trabe impeditur, quam ipse portat in oculo suo . Festuca initium trabis est. Nam trabes quando nascitur, prius festuca est. Rigando festucam, perducis ad trabem: alendo iram malis suspicionibus, odio habentis. Nam et filiis nostris irascimur: odisse filios quis invenitur? In ipsis quoque pecoribus mater aliquando bucula sugentem vitulum taedio quodam avertit irascens: sed visceribus amplectitur matris. Quasi taedium facit, cum impingit: quaeritur tamen, si deest. Nec damus aliter filiis disciplinam, nisi aliquantum irascendo et indignando: nec tamen daremus disciplinam, nisi amando. Usque adeo non omnis qui irascitur, odit; ut aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur d̾s. qr differs impon̾e munꝰ
tuum ad altare: Te q̃rit deus magis
qm mumus tuum. Nam si malum
aĩm gerens ad u̾sus frem tuum. ue¬
nĩs cum munere ad dm̃ tuum. R¬
det tibi: Tu ꝑisti mͥ quid attulisti:. of¬
fers munus tuum.⁊ tuñ es munus
der. Plus querit xp̃x quem redemit
sanguine suo qm qd̾ inuenisti ĩ hor¬
reo tuo. Ergo relinq̃ ibi munus tu¬
um añ altare ⁊ uade prits reconcili¬
ari fr̃i tuo. ⁊ sic ueniens offers munꝰ
tuum: Ette ille reatus gehenne quã
cito solutus est Nondum ret̾iliatus¬
reus eras gehenne reconciliatꝰ fetuiꝰ
offers munus tuum ad altare hoĩes¬
uirias. ⁊ difficiles ad concordiam re¬

Expanded text:
irascitur Deus quia differs imponere munus tuum: te quaerit Deus magis quam munus tuum. Nam si malum animum gerens adversus fratrem tuum, adveneris cum munere ad Deum tuum, respondet tibi: Tu peristi, mihi quid attulisti? Offers munus tuum, et tu non es munus Dei. Plus quaerit Christus quem redemit sanguine suo, quam quod tu invenisti in horreo tuo. Ergo relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et sic veniens offeres munus tuum . Ecce ille reatus gehennae quam cito solutus est. Nondum reconciliatus, eras gehennae reus: reconciliatus, securus offers munus tuum ad altare. CAjurias, et difficiles ad concordiam re
Abbreviated transcription (Latin):
deputare in niim̾o fr̃m tuorum. Nec ido
tñ salus euis ncgligenda ẽ. Nam ⁊ ip̃os
ethnicos .i. gentiles ⁊ paganos in nu̾o
quidem fr̃m non deputamus s tamen
corum semper salutem in quirimus hoe
aut̃ audiuimus dominũ ita mom̃tẽ.
u̾itis super t̾ram ligata erũt ⁊ ince¬
lo. Et q̃cumq solu̾itis int̾ra: soluta e¬
runt ⁊ incelo. Cepisti hr̃e fĩem tuum
sicut publicanum: ligas ulum int̾¬
ra s ut iuste alliges inde. Nam inus¬
ta uincula disrumpit iusticia. Cum¬

Expanded text:
 in numero fratrum tuorum. Nec ideo tamen salus ejus negligenda est. Nam et ipsos Ethnicos, id est, Gentiles et Paganos in numero quidem fratrum non deputamus; sed tamen eorum salutem semper inquirimus. Hoc ergo audivimus Dominum ita monentem, veritis super terram, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erbis domini: Cepisti habere fratrem tuum tanquam publicanum, ligas illum in terra, sed ut iuste alliges vide, nam iniusta vincula disrumpit iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dicit tibi. da michi exeo qd̃
deli tibi. Quid onim attulisti qnͣ
do uenisti: Ea que crraut creatus
hit inuerusti. nicħ attulisti: ni¬
cħ̾ inde tolles. de meo michi quare
non donas: quia tu plenus es. et
⁊ reddo hũisti me largitorem. fac
me debitorem. habcam te fenera¬
torem. Pauca michi das plura red¬
dam. Terrena michi das celestia red¬
dam. Temporalia mͥ das et̾na restitu¬
am. Te ip̃m tibi reddam q̃n de mͥ
rettlideo.

Expanded text:
 dicit tibi: Da mihi ex eo quod dedi tibi. Quid enim attulisti, quando huc venisti? Omnia quae creavi, creatus hic invenisti: nihil attulisti, nihil hinc tolles. De meo mihi quare non donas? Quia tu plenus es, et dixi, Habuisti me largitorem, fac me debitorem: habeam te feneratorem. Pauca mihi das, plura reddam. Terrena mihi das, coelestia reddam. Temporalia mihi das, aeterna restituam. Te ipsum tibi reddam, quando te mihi reddidero.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m suisum: agnoscite deorsum
habete xp̃m sursum largientem.
hic agnoscite indigentem hit pau
i hospes fui. In carcere fui. Et quib¬
dam dixit ministrastis michi. Q¬
tutem: quis nescit: Et hic ad ip̃as
diuitias ꝑtinebat: aquam in iuñ
uertere. Si diues est qui ht̃ uinũ.
qualis clines est qui facit uinum:
Ergo diues ⁊ pauper xp̃t: Tanquam
deue cliues tanqmͣ hõ pauper. iam
⁊ spe hõ liues ascendit incelum se

Expanded text:
Christum sursum, agnoscite deorsum. Habe Christum sursum largientem, hic agnosce indigentem. Hic paupi, hospes fui, in carcere fui. Et quibusdam dixit, Ministrastis mihi: q: Christum divitem quis nescit? Et hic ad ipsas divitias pertinebat, ut aquam in vinum verteret. Si dives est qui habet vinum, qualis dives est qui facit vinum? Ergo dives et pauper Christus: tanquam Deus dives, tanquam homo pauper. Jam et ipse homo dives ascendit in coelum, se
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Non iecessit apatre ⁊ uienit ad
nos. Uobera suggebat ⁊ mundum cõ¬
tinebat. Inprecepi iacebat ⁊ angelos
nem assumendo addendo qd̃ non erat:
non perdendo qd̾ erat. Ergo ⁊ modo
iam passus per ip̃am humilitatem
iam mortuus. iam sepultus. iam re

Expanded text:
mus? Non recessit a Patre, et venit ad mus? Non recessit a Patre, et venit ad nos. Ubera sugebat, et mundum continebat. In praesepi jacebanem assumendo; addendo quod non erat, non perdendo quod erat. Ergo et modo jam passus per ipsam humilitatem, jam mortuus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
qn temptatus est dominus xͥ hoc ei su¬
ggessit diabolus. Esuriuit enim qr
⁊ hoc dignatus est quia ⁊ hoc ad humi¬
tatem pertinuit. Esuriuit panis sicut
pidib istis panes. fiant ⁊ respondit
tempratõri. docens te respondere tẽp¬
tatori. Ad hoc enim pugnat impara¬
tor ut milites discant. Quid respod̾:
d̾i. Et non fecit delapidib panes. qui
utiq sic potuit facere: sicut de aqua
enim temptator non iuncitur. uͥꝯ
tempnatur. Et cum ruciss diabłm
temptatorem. uenerunt angłi ⁊ mi¬
nistrabant ei. Qui gͦ tm̃ poterat. qͣ¬
re illud non fecit ⁊ hoc fecit: lege
uinum: addidit euangłista. Et tre¬
did̾unt incum discipuli eius Nun¬
uit fatigatus est dormiuit comp̾¬
hensus est cestis ẽ crucifixus est occi¬
sus est. Ista est uia ambula per hu¬
militatem ut uenias ad et̾ntatẽ
deus xp̃c patria est quo unus hõ
xp̃c uia est qua unus ad illum. unus
per illum unus quid timemus ne erre¬

Expanded text:
quando tentatus est Dominus Christus, hoc ei suquando tentatus est Dominus Christus, hoc ei suggessit diabolus. Esurivit enim, quia et hoc dignatus est, quia et hoc ad humilitatem pertinuit. Esurivit panis, sicut pidibus istis ut panes fiant. Et respondit tentatori, docens te respondere tentatori. Ad hoc enim pugnat imperator, ut milites discant. Quid responditmni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua im tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei . Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli ejus. Numvit, fatigatus est, dormivit, comprehensus est, caesus est, crucifixus est, occisus est. Ista est via: ambula per humilitatem, ut venias ad aeternitatem. Deus Christus patria est quo imus: homo Christus via est qua imus. Ad illum imus, per illum imus: quid timemus ne erre
Abbreviated transcription (Latin):
medicina tumoris hominis
humslitas est xp̃i. Non enim periss
um fuit. Si gͦ initium omnis pc̃ci
superbia uñ sanaretur tumor sũ¬
bie: nisi deus dignatus eẽt hũił
est humilis deus. Nam qnͣdo d̾r ho¬
mini ut humiliet se dedignatur.
⁊ ue uelint homines uindicari ꝙͣ¬
do leduntur: superbia facit. Qm̃
humiliari d̾ dignantur. iuridica¬
ri nolunt qĩ pena ciuq prodesse
possit aliena: lesus ⁊ iniuriam
passus iuindicari ult. De aliena pe¬
na sibi querit medicam̃tum acqͥ¬
rit grande torm̃tum. Io̾ inomĩb
dominus xp̃c. humiliari dignatũs
prebñs nobis uiam si tam̃ dignen᷑
lius uirgĩs uenit ad nuptias qui cũ
ap̃ pr̃em eẽt instituit nuptias. Quo¬
modo fc̃a est prima mułr ꝑ qmͣ uerat
de a q̃ uinum. Quid potentius: qͥ
potat talia facere: dignatus est
indigere. Qui fecit deaqua unum: po¬
terat facere ⁊ delapidib panem. Fadem
potentia erat. s tunc diabolus tempta¬
uit. ĩd xp̃c non fecit Scitis enim qr

Expanded text:
medicina tumoris hominis, humilitas est Christi. Non enim perissetum fuit. Si ergo initium omnis peccati superbia; unde sanaretur tumor superbiae, nisi Deus dignatus esset humilis est humilis Deus. Nam quando dicitur homini ut humiliet se, dedignatur: et ut velint homines vindicari quando laeduntur, superbia facit. Cum humiliari dedignantur, vindicari volunt: quasi poena cuique prodesse possit aliena. Laesus et injuriam passus, vindicam vult: de aliena poena sibi quaerit medicamentum, et acquirit grande tormentum. Ideo in omnibus Dominus Christus humiliari dignatus est, praebens nobis viam: si tamen dignemur lius virginis venit ad nuptias: qui cum apud Patrem esset, instituit nuptias. Quomodo facta est prima mulier, per quam De aqua vinum. Quid potentius? Qui poterat talia facere, dignatus est indigere. Qui fecit de aqua vinum, potuit facere et de lapidibus panem. Eadem potentia erat: sed tunc diabolus tentavit, ideo Christus non fecit. Scitis enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
michi dicunt panper sum. ⁊ uerum
cditunti agnosco paupereni aliquid
hẽntem. agnosco ⁊ indigentem. E
ht̃ quid̾ multum auri ⁊ argenti o
si agnoscat se pauperem agnoscum
se pauperem. si agnost̃ iuxta se
pauperem. Quid enim: quantiuri¬
tus habras. quicumq diues es. dei

Expanded text:
verum dicunt. Agnosco pauperem aliquid habentem, agnosco et indigentem. Sed habet quidam multum auri et argenti. O si agnoscat se pauperem! Agnoscit se pauperem, si agnoscit juxta se pauperem. Quid enim? Quantumvis habeas quicumque dives es, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
qua credimus qd̃ non iudemus. ut
meanurr uid̾e qd̾ credimus. Quic̃
irridet hanc fidem ut ĩd putet ñ sͥ
ẽẽ credendum qr non uidet qñ uene¬
rit qd̾ non credebat erubesẽ ꝯfusus
seꝑab̾r. seꝑatus dampnabr̾. Qui ã
credid̾it segͥgabitur ad dext̾am. ⁊ sta¬
bis cum magna fiducia ⁊ leticia in

Expanded text:
qua credimus quod non videmus, ut mereamur videre quod credimus. Quicumque irridet hanc fidem, ut ideo putet non sibi esse credendum, quia non videt; quando venerit quod non credebat, erubescit; confusus separatur, separatus damnatur. Qui autem crediderit, segregatur ad dexteram, et stabit cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. nec tñ putes magnum bo¬
argentum hĩc uis. ecce ⁊ hoc dico bo¬
utt̾is. si malus fu̾is ac per hoc aurum:
argentum mał inalum ẽ bonis bo
inusum boñ ꝯu̾tititur: Item honorẽ
hr̃e uis bonum ẽ. s ⁊ hoc si bñ utatis.
quam multis honor occasio exiti fuit
qmͣ młtis honor muust̾ium boni oꝑis
ꝯuertat. In secliscat: se liscuciat. se in¬
spiciat sequeratz. ⁊ se inueniat ⁊ qd̃
displicet necet. ⁊ qd̾ placet aptet.⁊ plã¬
tet. Cum enim se homo inuenerit
inanem meliorum bonorum. Ut¬
quidẽ auidꝰ ext̾iorum bonorum: Et̃¬
ce quid ꝓdest plena bonis archa. ia
chil omnino. Non iycorem, non fili¬
que cirtumacent ocilis tiuis elegã.¬
cia ⁊ pulchiãtibi cara sunt: ⁊ tibi ip¬
se uelis es ⁊ fedus. Si possent tibi ix¬
dere bona quib plena est domus tu¬
a. que hr̃e optasti. que perd̾e timus¬
ti. nonne tibi clamarem situt tu nos
bona ius hr̃e: sic ⁊ nos uolumus bo¬

Expanded text:
bonum: nec tamen putes magnum bobonum: nec tamen putes magnum boargentum habere vis; ecce et hoc dico, bouteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonin usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministerium boni operis convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod placet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum bonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis arca, inanhil omnino; non culis tuis, elegantia et pulchra tibi chara sunt; et tibi ipse vilis es ac foedus? Si tibi possent respondere bona quibus est plena domus tua, quae habere optasti, perdere timuisti; nonne et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus bo