comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de uobis glorior apud macedonas:
qm̃ achaia parata ẽ ab anno prio¬
re : & urã emulatio ꝓuocauit plu¬
rimos. De quib rursus ait. Qui
non solum facere s uelle cepistis ab
anno priore. Inquib enim non
tantũ quam pia uota requirebat:
in eis ꝓculdubro plus laudat pia
uota quam opera. Notandum
no priore. Bonũ quidem: s tarde
fecerant. atq ideo hoc magister nͣ
sine rep̃hensione laudabat. Medicus
quippe est qui medicamentũ uulneri¬
apponit : qui et ea quȩ purgata stͣ
refouet: ea que putrida inueniunt᷑
mordet. Sed hec predicando atq to¬
lerando expleuit quod cepit: & mi¬
re longanimitatis uirtꝰ discipłors du¬
riciam emoliuit: admiscd̃ie uiscera
quia longitudo porte surrexit in
altitudinẽm: s infirmi nos ad imitan¬
dum tante mansuetudinis longani¬
mitatẽ. Idonei non sumus quia ui¬
delicet pauimentũ sumus. & dispec¬
ti in nr̃is morib iacemus. Ecce autẽ

Expanded text:
de vobis glorior apud Macedonas, de vobis glorior apud Macedonas, quoniam Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . In quibus enim non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum no priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri medicamentum apponit quod et ea quae purgata sunt refovet, et ea quae putrida inveniuntur mordet; sed haec tolerando atque praedicando explevit quod coepit, et mira longanimitatis virtute discipulorum duritiam emollivit ad misericordiae viscera, quia longitudo portae surrexit in altitudinem. Sed infirmi nos ad imitandum tantae mansuetudinis longanimitatem idonei non sumus, quia videlicet pavimentum sumus, et despecti in nostris moribus jacemus. 14. Ecce autem
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ẽ querat: s quod alterius: et
non quȩ sua sunt singłi cogitantes:
s ea que alioꝵ. Quanta itaq ista
mansuetudinis uirtꝰ ẽ : quanta tran¬
quillitas spͣs: Quis autem nrm̃ si unũ
huuis mundi diuitẽ ad omĩpotentis
diͣ seruitiũ conuertisset: seq egere
conspiceret: & illum sibi uite subsidia
non prebere. non protinus de eius
uita desperasset: Quis non in cassũ
laborasse diceret: Quis non ab eis
ex ortatione obmutesceret quem in
semet ipso primũ ferre fructum bo¬
ni operis non uideret: Sed paulus
per mansuetudinẽ in uirtutum uer¬
tice subleuatꝰ perstetit: p̃dicauit.
dilexit: & bonũ quod ceperat exple.¬
uit: atq portando & ꝑsistendo dis¬
cipuloꝵ corda ad miscdiã perduxit
Nam eoꝵ ꝓfectũ post modũ scire se
indicans in eadem epła scribit. De
ministerio quod fit inscõs: ex habun¬
dantia ẽ michi scribere uobis. Scio
enim promptũ animũ urm̃ pro qͦ

Expanded text:
suum est quaerat, sed quod alterius. Et suum est quaerat, sed quod alterius. Et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum . Quanta itaque ista mansuetudinis virtus est? Quanta tranquillitas spiritus? Quis autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? 13. Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit, et bonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit . Nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
instruere: & inter eoslem discipłos
ideles. & habundantes fame labo¬
are : inter saciatos pati inopiam.
ec tamen quod patiebat᷑ dicere.
ue patiebat᷑ ñ dicere. nec tamen
aolore. Uidere dura erga se corda
auditoꝵ tenaciũ: nec tamen a pre¬
dicatione de sistere. Nam sicut a¬
postoloꝵ acta testant᷑: annũ et
se mensibꝰ continuo in eadem ciui¬
tate predicauit. Cumq ab eisdẽ
chorinthiis recessisset: ad eos post¬
modũ scribit quod apud eos positꝰ
prtulit. Quare autẽ eis cum int̾
cos uiueret num quam dixit: ne qͦd
non fuerat: fieret ex iussione. Et cũ
inotesceret eoꝵ miscðiam. rema.¬
neret uoluntas ignorata. Quare au¬
tm hoc post modũ longe positus
smbit : ne omĩmodo discipłi incor¬
npti remanerent. & quales magis¬
tro intenacia fuerant. aliis quoq
trib tales non essent. Uere in hoc
paulus uere magister gentiũ sua
segligens: aliena curans impleuit
uos predicauerat : nemo quod

Expanded text:
instruere, et inter eosdem discipulos instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Acta testantur, anno et sex mensibus continue in eadem civitate praedicavit . Cumque ab eisdem Corinthiis recessisset, ad eos postmodum scripsit quod apud eos positus pertulit . Quare autem hoc eis 1370 cum inter eos viveret, nunquam dixit? Ne scilnon fuerat, fieret ex jussione; et cum innotesceret eorum misericordia, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales magistro in tenacia fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere in hoc Paulus, vere magister gentilium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod
Abbreviated transcription (Latin):
rum seruitio corinthios retraxit qs
esset uerus ds̃ innotuit. eterne es
uide gaudia predicauit. & cum ma¬
gnam multitudinẽ popłi in sidem
collegisset. tantũ illic inopiam ꝑ¬
tulit. ut uictus sui graui necessta¬
te laboraret: & panem terre adisci¬
pulis ñ accepit: quib panẽ cęli p̃ai¬
cauit. Insistebat uerbo ꝓuita audi¬
entium: insistebat labori manuũ ꝓ
liis ei stipendia a discipulis mitte¬
bantur: ut corinthiis p̃dicare suf¬
ficeret. Ipse quippe adeosdem corm¬
thios post. per epłam loquit᷑ dicens
Cum essem apud uos & egerẽ: nul¬
li. onerosus fui. Nam quod mieh
de erat suppleuerunt fr̃s qui uenert̃
a macedonia. Quib ad magnum
quoq in properiũ premisit dicens.
Alias ecclias expoliaui. accipiens sti.¬
pendium ad ministeriũ ur̃m. Pen¬
semus gͦ si possumus cuius hoc man-¬
suetudinis fuerit: panẽ sp̃s p̃dicare
o panem carnis non accipere: cor¬
da audientiũ de diuitiis eternis

Expanded text:
rum servitio Corinthios retraxit, quis rum servitio Corinthios retraxit, quis esset verus Deus innotuit, et aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in fide collegisset, tantam illic inopiam pertulit, ut victus sui gravi necessitate laboraret. Et panem terrae a discipulis non accepit, quibus panem coeli praedicavit. Insistebat verbo pro vita audientium, insistebat labori manuum prliis stipendia ei a discipulis mittebantur, ut Corinthiis praedicare sufficeret. Ipse quippe ad eosdem Corinthios post per Epistolam loquitur, dicens: Cum essem apud vos, et egerem, nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia . Quibus ad magnum quoque improperium praemisit, dicens: Alias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis
Abbreviated transcription (Latin):
taq euangłiũ & ꝓtinus agnoscant.
quia cum uox ista de cȩlo uenit petrꝰ
apłs in monte cũ clño stecit. Ipse er¬
quia pauca de petro diximus: nunc
si placet ad pauli mansuetudinem cõ¬
uertamur. & pensemus si possumus.
ille quitanti ardoris ẽ inzelo predi¬
cationis ut apłoꝵ quoq primo non
parceret quantȩ mansuetudinis fu¬
erit instudio longanimitatis. Tace¬
amus autẽ qͦd ter uirgis cesus sit
semel lapiclatꝰ. ẽ. quia ter naufa
fecit: quia nocte & die inprofun
maris fuit. quia a uideis quinq
quadragenas una minus accepit
nus enim animũ ad iracundiam c̃¬
uent ea mala que nobis ab aperto
uersariis in rogant᷑. Hoc plus sole
doleri quoo apropriis patimur
unianimis : dux m̃s & notus ms̃. qr
simul mecũ dulces capiebas cibos.
semus gͦ si possumus: paulus apħs o
tantum pauens inter ꝑsecutores q̃t¬
tum mansuetus inter discipulos fe¬
rit. Certe corinthi ueniens ab idolo¬

Expanded text:
taque Evangelium, et protinus agnoscent taque Evangelium, et protinus agnoscent quia cum vox ista de coelo venit, Petrus apostolus in monte cum Domino stetit. Ipse erquia pauca de Petro diximus, nunc si placet, ad Pauli mansuetudinem convertamur, et pensemus si possumus ille qui tanti ardoris est in zelo praedicationis, ut apostolorum quoque primo non parceret, quantae fuerit mansuetudinis in studio longanimitatis. Taceamus autem quod ter virgis caesus est, quia semel lapidatus est, quia ter naufragium fecit, quia nocte ac die in profundo maris fuit, quia a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit . Minus enim animum ad iracundiam commovent ea mala, quae nobis ab apertis adversariis irrogantur: hoc plus solet dolere, quod a propriis patimur.unanimis dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos . Pensemus ergo, si possumus, Paulus apostolus, qui tantum patiens inter persecutores, quantum mansuetus inter discipulos fuerit. Certe Corinthum veniens, ab idolo
Abbreviated transcription (Latin):
qui non petrũ apłoꝵ principem: s¬
sequendũ aliũ eo nomine quia pau¬
lo ẽ reprehensꝰ accipiunt. Qui si apłi
pauli studiosius uerba legissent: ista
non dicerent. Dicturus & enim paulꝰ
cum uenisset petrus antiochiam. in
faciem ei restiti: ut de quo petro lo¬
que retur ostenderet. in ipso sue nar¬
rationis in itio p̾misit dicens. Credi¬
tum ẽ michi euangłiũ preputii: si¬
cut petro circumcisionis. Qui enim
operatus est petro in apostolatum.
circumcisionis: oꝑatꝰ ẽ & michi int̾
gentes. Patet ergo de quo petro pau¬
lus loquit᷑. quem & apłm nominat.
& ꝑfectũ euangłio circumcisionis
date sunt eis dicerent non fuisse. Sed
si eiusdem epłȩ uerba pensare uolu¬
issent: longe aliter sentire poterant
In ea quippe scriptũ est. uoce delap¬
sa ad eum huiusce modi a magnif¬
ca gła. Hic est filius ms dilectꝰ
in quomͥ conplacui: atq subiungi
cum essemus in monte scõ. Legant i¬

Expanded text:
qui non Petrum apostolorum principem, sequi non Petrum apostolorum principem, sed quemdam alium eo nomine qui a Paulo sit reprehensus accipiunt. Qui si Pauli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, ei in faciem restiti , ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae narrationis initio praemisit, dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis. Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Patet ergo de quo Petro Paulus loquitur, quem et apostolum nominat, et praefuisse Evangelio circumcisionis datae sunt, ejus dicerent non fuisse. Sed si ejusdem Epistolae verba pensare voluissent, longe aliter sentire potuerant. In ea quippe scriptum est: Voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo cum ipso in monte sancto . Legant i
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ambulauit: non quod parali¬
ticos in ihũ nomine iuibendo erexerat.
non quod egros corporis sui umbra
sanauerat: non quod mentientes
uerbo occiderat. non quod mortu¬
os oratione suscitabat: Ne igitur
in crepationis uerba dedignaret᷑ au¬
dire: omĩa dona quȩ acceperat qͣsi
a memoria reppulit: ut unũ fortit᷑
humilitatis donũ teneret. Quis rogo
nr̃m siuel extremũ aliquod signũ
fecisset : aminore increpatꝰ fr̃e incre¬
pationis uerba pacienter audiret:
Nil gͦ signi fecimus. ꝙ siquis nosfor¬
tasse de actione nr̃a rep̃henderit.
statim intumescimꝰ. Magnos quos¬
dam nos taciti cogitamus: uirtutes
quoq ad animũ deducimꝰ & iam
quas non habemus. Ad contra petrus
cum uirtutibꝰ humilis in rep̃hensio¬
ne ꝑmansit: s porta surrexit in al.¬
titudinẽ. H anc autẽ tantam man¬
suetudinẽ nos imitari ñ possumus:
s qr pauimentũ sumus: longe infe.¬
rius iacemus. Sunt uero non nulli

Expanded text:
pedibus ambulavit , non quod paralypedibus ambulavit , non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat , non quod aegros corporis sui umbra sanaverat , non quod mentientes verbo occiderat , non quod mortuos oratione suscitabat . Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis rogo nostrum, si vel extremum aliquod signum fecisset a minori fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nihil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos tacite cogitamus, virtutes nobis ad animum reducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit, sed porta surrexit in altitudinem. Hanc autem tantam mansuetudinem nos imitari non possumus; sed quia pavimentum sumus, longe inferius jacemus. 10. Sunt vero nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ihis quȩ scripserat admirandum.
Serte enim nisi legisset petrus pauli
epłas. ñ laudasset. Si autẽ legit: qͥa
illic ipse reprehensibilis diceretur in¬
uenit. Amicus gͦ ueritatis laudauit
oiam quod rep̃hensus est: atq ei hoc
placuit quia in his non placuerat qͥ
aliter quam debuerat sensit. seq &iã
minori fratri ad consensum dedit:
atq in eadem re factus ẽ sequens.
minoris sui ut etiam in hoc p̃iret.:
quatinus qui primus erat in apłatꝰ
culmine: esset primus & in humili¬
uertice stetit: qui illas epłas lauda¬
uit in quibꝰ se seriptũ uituperabilẽ
inuenit. Que illa mansuetudo tan.
esse potuit. que quies animi: quȩ
tationis : E cce aminore suo repre¬
hendit᷑. & reprehendi non dedignat᷑.
Non ad memoriam reuocat quod pͥ¬
mus in apłatu uocatꝰ ẽ : noꝰ quod cla¬
ues regni celestis accepit : non quod
peccata quecũq interra soluerit. es¬
sent soluta in cęlo: non quod in mare

Expanded text:
in his quae scripserat, admirandum. in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est: atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit, seque etiam minori fratrum ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sectator minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine esset primus et in humili quo mentis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit in quibus scriptum se vituperabilem invenit. Quae illa mansuetudo tanta esse potuit, quae quies animi, quae tationis? Ecce a minore suo reprehenditur, et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocat quod primus in apostolatum vocatus sit, non quod claves regni coelestis acceperit, non quod peccata quaecunque in terra solveret, essent soluta et in coelo , non quod in mare
Abbreviated transcription (Latin):
ingentibꝰ uetauit. Et cũ petrus apłs
seruari ad hue incircũcisionẽ legis
consuetudinẽ uellet. & infaciem ress¬
tit. eum quȩ hac inre fuisse in repre¬
hensibilem dicit. & hoc eius studiũ
discipulis loquens. non solũ eulpan
uod ẽ maius hipocrisin: id est si¬
ulationẽ nominat dicens. Cum ue.¬
sset petrus antiochiã infaciẽ ei res¬
ti: quia reprehensibilis erat. Et
ulo post: & simulationi eius con¬
inserint cȩteri uidei. Isdem uero a¬
stoloꝵ primus: cum multa discipu
admoneret atq aquibꝰdam de¬
orai de pauli scriptis agnosceret
cit. Sicut karissimꝰ frater nr̃ pau¬
us scd̃m datam sibi sapientiam scrip
uobis: loquens ineis de his inquibꝰ
nt quedam difficilia intellectu
uȩ indocti & instabiles deprauart̃
iut & ceteras script uras ad suam ip¬
& perditionẽ. Ecce paulus inepłis¬
uis. scribit petrũ rep̃hensibilem. Ee¬
i petrus inepłis suis: asserit paulũ

Expanded text:
gentibus fieri vetuit: et cum Petrus apostolus gentibus fieri vetuit: et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit, et hoc ejus studium discipulis loquens, non solum culpam, sed quod est magis hypocrisin, id est, simulationem nominat, dicens: « Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quod reprehensibilis erat . » Et paulo post: « Et simulationi ejus consenserant caeteri Judaei . » Idem vero apostolorum primus, cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: « Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sapientiam sibi scripsit vobis loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras scripturas ad suam ipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Cur gͦ de resurrectionis gła dispu¬
ndo & discutiendo dubitas: qui tam mul
misteria sine discussione credidisti: Qͥ
ĩ si resurrectionẽ carnis non credis: oĩa
icausa credidisti. Quia & in hoc angło
spectaculo uideris quidem uelociter
rere: s post quam cursum peregeris
brauiũ accipias ad uersaris. Uncle per

Expanded text:
. Cur de resurrectionis gloria disputando et discutiendo dubitas, qui tam multa mysteria sine discussione credidisti Qui tamen si resurrectionem carnis non credis, omnia sine causa credidisti, quia in hoc angelorum spectaculo videris quidem velociter currere, sed postquam cursum peregeris, ne bravium accipias, adversaris. Per
Abbreviated transcription (Latin):
carnali eoꝵ uitȩ̃ postulant: mense
dnĩ carnes oblationis portant. Ut
ergo st̃ pro quib conuersis & flentib
rogent: oportet ut isdem prius in
peccato positis p̃dicent. & cũ iam
ceperint peccata relinquere. atq ad
in nocentiam festinare: necesse est
ut erga eos inore doctoris incre¬
menta predicationis ex crescant.
& quib dam doctrine suȩ̨ uerba
tanto uehementus insistat: quan¬
to eos cecidisse considerat. uidelicet
sciens quod inse mercedem magne
remunerationis accipiat: quanto
uerbis suis alios de profundioribuᷤ
peccatis leuat. libet inter hec scĩ
euangłii ad mediũ uerba deduce¬
re: cuius sacra historia per hoc
qͦd factum miraculũ narrat : mira
que cottidie agunt᷑ denuntiat.
Nam confessi atq ieiuni ad dñm
popłi cũ uenissent. discipłis dñs dicit
Iisereor super turbas. quia ecce iã
triduo sustinent me nec habent qd̾
manducent.  si dimisero eos ieuinos

Expanded text:
pro carnali eorum vita postulant, mensae pro carnali eorum vita postulant, mensae Domini carnes oblationis portant. Ut ergo sint pro quibus conversis et flentibus rogent, oportet ut eisdem prius in peccato positis praedicent; et cum jam coeperint peccata relinquere, atque ad innocentiam festinare, necesse est ut erga eos in ore doctoris incrementa praedicationis excrescant, et quibusdam doctrinae suae verbo tanto vehementius insistat, quanto eos gravius cecidisse considerat, videlicet sciens quod ipse tanto mercedem magnae remunerationis accipiat, quanto verbis suis alios de profundioribus peccatis levat. 22. Libet inter haec sancti Evangelii ad medium verba deducere, cujus sacra historia per hoc quod factum miraculum narrat, mira quae quotidie aguntur denuntiat. Nam cum fessi atque jejuni ad Dominum populi convenissent, discipulis Dominus dixit: Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quid manducent; et si dimisero eos jejunos
Abbreviated transcription (Latin):
net. ut ipse etiam simul discat in
pere : quod ꝑ eum loquit᷑ ueritas
n predicatione. Sepe enĩ quod ui¬
indo nescimus: compulsi loco doc¬
mine loquendo discimus : ut dum
de cogitatione nr̃e pigritie reatus
nascitur in mente: eãdem ment̾e
onpunctio subito ob orta trans uer¬
berat. & sua uoce excitata eiugilat
in opere que prus torpebat in otio
ine uoce. Eece autẽ cum mense labi¬
um palmo tencdit᷑. id est cũ ꝑ docto.¬
nis os contra uitia disputat᷑: atq
ꝓbona opera contra auditores ac¬
endit᷑. Multi qui eius uerba au¬
biunt: quanta uel qualia mala
perpetrauerint recognoscunt. atq
ad eum confitentes ueniunt : eum ꝓ
peccatis suis fieri intercessorem cũ
fletib petunt : ut ipse orando dele¬
at culpas : quas p̃dicando manifestat
carnes oblationis. Doctores & enĩ scĩ
cum pro conpunctis peccatoribus
atq confitentib omĩpotenti dño
preces fundunt: ꝑ hoc quod ueniam

Expanded text:
met ut ipse etiam simul discat in met ut ipse etiam simul discat in opere, quod per eum loquitur Veritas in praedicatione. Saepe enim quod vivendo nescimus compulsi locutione doctrinae loquendo discimus, et dum de cogitatione pigritiae nostrae reatus nascitur in mente, eamdem mentem compunctio subito oborta transverberat, et sua voce excitata evigilat in opere, quae prius torpebat in otio sine voce. Ecce enim cum mensae labium palmo tenditur, id est, per doctoris os contra vitia disputatur, atque ad bona opera cor auditorum accenditur, multi qui ejus verba audiunt quanta vel qualia mala perpetraverint recognoscunt; atque ad eum confitentes veniunt, eumque pro peccatis suis intercessorem fieri cum fletibus petunt, ut ipse orando deleat culpas quas praedicando manifestat.carnes oblationis. 21. Doctores etenim sancti cum pro compunctis peccatoribus atque confitentibus omnipotenti Domino preces fundunt, per hoc quod veniam
Abbreviated transcription (Latin):
uigorẽ clementiam tenuit: ut de¬
linquentib fr̃ib nec sine ultione
pius existeret .: nec sine pietate dis¬
trictus. Ecce hoc est magisterium
discipline. ut culpas & ducrete no¬
uerit parcere: & pie resecare. Qui
autem discretionis spm̃ non habe
aut sic dimittunt peccata: ut non
orrigant. aut sic corrigunt ut non¬
int. Ooctor ergo cum de discipline
oderamine loqui necesse est: mensã
se esse sciat. atq intꝰ labrũ reflecꝰ
ut quod docendo loquit᷑. hoc sub
cretionis sp̃m uigilant̾ oꝑet᷑. Nec
quedam sibi de esse considerat. opor¬
t uł ab eoꝵ p̃dicatione conticescat
cus quippe euis exigit ut loquat᷑.
uerbis ergo suis semet ipsũ conue
at. & si non ideo loquit᷑ quia oꝑa
ur. ideo operet᷑ quia loqui com¬
uod dicit : ibi auditores admoneat
n que animum adstudiũ bone o¬
erationis accendat. Ubi autem
ue dum se uidet implesse quod lo¬
quitur : ad bona de quib auditoreᷤ
id monet se quoq pariter inflam¬

Expanded text:
in vigore clementiam tenuit, ut dein vigore clementiam tenuit, ut delinquentibus fratribus nec sine ultione pius existeret, nec sine pietate districtus. 20. Ecce hoc est magisterium disciplinae, ut culpas et discrete noverit parcere, et pie resecare. Qui autem discretionis spiritum non habent, aut sic dimittunt peccata, ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo fernt. Doctor ergo cui de disciplinae moderamine loqui necesse est mensam Dei esse se sciat, atque intus labrum reflectat, ut quod docendo loquitur, hoc sub discretionis spiritu vigilanter operetur. Nec si quaedam sibi deesse considerat, oportet ub ab eorum praedicatione conticescat. Locus quippe ejus exigit ut loquatur. Verbis ergo suis semetipsum conveniat; et si non ideo loquitur quia non operatur, ideo operetur quia loqui comquod dicit, ibi auditores admoneat, eorumque animos ad studium bonae operationis necdum se videt implesse, quod loquitur, ad bona de quibus auditores admonet, se quoque pariter inflam
Abbreviated transcription (Latin):
ut unus fr̃ ueniat: quẽ minimũ
habere dixerant. uenit post moci
frater uincebat mentẽ pietas.
frater in nocens uideret᷑. S perm¬
nebat in ostensione asperitas: ut
fr̃s noxii purgarent᷑. trumenta a¬
tur. sciphus insacco unioris fr̃is a¬
condit᷑ furtim. Post eos questio n¬
uetur. mittitur ut reducant᷑
Ad ici inseruitute decernit᷑. api
quem sciphus fuisset in uentꝰ In sic¬
co ultimi fr̃is in uenit᷑. Tẽ beniamn
reducit᷑: afflicti om̃s fr̃s secunt᷑
O. tormenta miscđię crutiat. et
amat. Reuersi igit᷑ in terra cun
lacrimis prostrati ueniã postulan
memores enim quid de illo patri
ꝓmiserant merore intolerabili ta¬
bescebant: Tunc se ultra cohiber
non ualens. pietatis causa pro m¬
pit ad medium: & excussit carita¬
tis lacrimas de uultu seueritatis
detersa. est ira que apparebat. & non
erat ostensa miscđia que erat et
non apparebat. Sic uir sc̃s facinus
frm̃ & dimiit & uindicauit. Sic

Expanded text:
ut unus frater veniat, quem minimum se ut unus frater veniat, quem minimum se habere dixerant: veniente postmodum fratre vincebat mentem pietas, cum frater innocens videretur: sed permanebat in ostensione asperitas, ut fratres noxii purgarentur: frumenta dantur, scyphus in sacco junioris fratris absconditur, fortis post eos quovetur . Mittitur ut reducantur, addici in servitutem decernitur apud quem scyphus fuisset inventus. In sacco ultimi fratris invenitur. Tunc Benjamin reducitur, afflicti omnes fratres sequuntur. O tormenta misericordiae! Cruciat, et amat. Reversi igitur, in terram cum lacrymis prostrati, veniam postulant. Memores enim quid de illo patri promiserant, moerore intolerabili tabescebant. Tunc se ultra cohibere non valens pietas clausa prorupit ad medium, et excussit charitatis lacrymas de vultu severitatis . Detersa est ira quae apparebat, et non erat; ostensa misericordia quae erat, et non apparebat. Sic vir sanctus facinus fratrum et dimisit, et vindicavit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tione laxare. Nam suspecta uoce
protinus dixit. Ex ploratores estis.
ut uideatis infirmiora terre uenistis.
Iam nunc experimentũ ur̃i capiam:
ꝑ salutẽ pharaonis non egredimini
hinc. O iaculũ in corde. peregrini ue¬
nerant : famis periculũ fugiebant.
frumenta que querebant. non accepe¬
rant : efferri se insuꝑ ob iectionem
criminis uidebant. In ter hec ducunt᷑
ad carcerem: & post triduũ educti
ad huc in eadẽ asperitate tenentur
Iam redit᷑ cͦr: iam culpe memoria
pulsat animum. atq inter se inuicẽ
locunt᷑. Merito hec patimur. quia
peccauimus infrẽm nr̃m: uidentes
angustiam animȩ eius cum dep̃caret᷑
nos & non audiuumus : id circo uenit
suꝑ nos ista tribulatio. In his autẽ
cor ioseph amore uncitur: secessum
petit. soluit flendo qͦd pietate debu¬
it. Seuerus ad fr̾s reuercitur: ut
cruciatus eoꝵ animus a culpa libe.¬
raret᷑. Post hec unus religat᷑ ini¬
culis : dimittunt᷑ ceteri cũ fruma

Expanded text:
tione laxare. 1415 Nam suspecta voce tione laxare. 1415 Nam suspecta voce protinus dixit: Exploratores estis vos; ut videatis infirmiora terrae venistis, jam nunc experimentum vestri capiam. Per salutem Pharaonis non egrediemini hinc . O jaculum in corde! Peregrini venerant, famis periculum fugiebant, frumenta quae quaerebant non acceperant, et feriri se insuper jactatione  videbant. Inter haec ducuntur ad carcerem, et post triduum educti adhuc in eadem asperitate terrentur. Jam reditur ad cor, jam culpae memoria pulsat animum, atque inter se invicem loquuntur: Merito haec patimur, quia peccavimus in fratrem nostrum, videntes angustiam nos, et non audivimus; idcirco venit super nos ista tribulatio . In his autem cor Joseph amore vincitur, secpetit, solvit flendo quod pietati debuit, severus ad fratres revertitur, ut cruciatus eorum animus a culpa liberaretur. Post haec unus religatur in vinculis, dimittuntur caeteri cum frumento,
Abbreviated transcription (Latin):
ostensione : caritas in mente: ut et
dura ostensio delinquentẽ coherceat:
& caritatis custodia mercedem mansu¬
etudinis non omittat. Ecce dũ loquor
ioseph animũ pulsat. ut ad ostenden¬
da quȩ dico ipse ueniat testis. Cer¬
te somnium quod de ꝓfectu suo ui¬
derat fratrib narrans : per hoc qͦd
in nocenter retulit malitie contra.
se stimulos excitauit. Ab isdem
fratrib ismahelitis est uenditus
in egipto ductus. Mira omĩpt̾is adñi
dispensatione: idem in egipto p̾latꝰ ẽ
Cumq in terram chanaan famis exur¬
geret. fr̃s ad egiptũ uenunt. Ioseph
p̾latũ ȩgipto inueniunt: eũq submis¬
sis in terrã ceruicib ad orauerunt¬
& quia mutari dĩ consiliũ non ualet:
quẽ idõ uendiderunt ne adorarent:
ad orauerunt: quia uendiderunt.
Tunc ipse uir dĩ spũ discretionis plenꝰ:
cognouit fr̾s non cognitꝰ. s memor
culpe & remissor in uirie. mala frm̃.
nec reddere studuit. nec sine purga¬

Expanded text:
ostensione, charitas in mente; ut et ostensione, charitas in mente; ut et dura ostensio delinquentem coerceat, et charitatis custodia mercedem mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, Joseph animum pulsat, ut ad ostendenda quae dico ipse testis veniat. Certe somnium quod de profectu suo viderat, fratribus narrans, per hoc quod innocenter retulit, malitiae contra se stimulos excitavit . Ab eisdem fratribus Ismaelitis est venditus , in Aegyptum ductus, mira omnipotentis Domini dispensatione eidem Aegypto praelatus est . Cumque in terra Chanaan fames exsurgeret, fratres ad Aegyptum venerunt, Joseph praelatum Aegypto repererunt, eumque submissis ad terram cervicibus adoraverunt . Et quia mutare Dei consilium non valuerunt, quem ideo vendiderant ne adorarent, adoraverunt quia vendiderunt. Tunc ipse vir Dei, spiritu discretionis plenus, cognovit fratres non cognitus. Sed memor culpae, et remissor injuriae, mala fratrum nec reddere studuit, nec sine purga
Abbreviated transcription (Latin):
per boues leones atq cherubin designa-¬
ti sunt: quia in plenitudine scientiȩ
quam habent. necesse ẽ. ut boum man-¬
suetudinem teneant. & feruorẽ leonũ
quatenus in disciplina quam p̃dicant.
& ex scõ ⁊ elo accensi sunt: & ex pater¬
na dulcedine tranquilli. Qͥb sub¬
ter se lora dependeant: ut discipline
suȩ retinacula quib ipsi ligati sunt
& iam subiectis suis sollicite impendanł̃
Subter eos enim lora dependere est:
custodie uincula insubditis tenere.
Que tune recte seruantur: cum nec
bouum mansuetudo in zeli feruore
amittit᷑: nec leonum terror in mansue¬
tudine declinet᷑. Tanta quippe debet
esse discretio. ut nec disciplina nimia:
nec miscdia sit remissa. Ne si in ordi-¬
nate culpa remittit᷑ : is qui ẽ culpabi¬
lis in reatu grauius ad stringatur.
& rursum si culpa in moderate reti.¬
netur: tantum qui corrigit᷑ dete¬
rior fiat: quantũ erga se nichil ex
benignitatis gratia agi considerat.
Exhibenda itaq prauis ẽ asperitas in

Expanded text:
per boves et leones atque cherubim designati sunt, quia in plenitudine scientiae quam habent necesse est ut et boum mansuetudinem teneant, et fervorem leonum, quatenus in disciplina quam praedicant, et ex sancto zelo accensi sint, et ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subter se lora dependeant, ut disciplinae suae retinacula quibus ipsi ligati sunt etiam subjectis suis sollicite impendant. Subter eos enim lora dependere est custodiae vincula subditis tenere. Quae tunc recte servantur, cum nec boum mansuetudo in zeli fervore amittitur, nec leonum terror in mansuetudine declinatur. Tanta quippe debet esse discretio, ut nec disciplina nimia, nec misericordia sit remissa, ne si inordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi considerat. Exhibenda itaque pravis est asperitas in
Abbreviated transcription (Latin):
bene ceꝑintseductus fauorib in appe¬
titum alium non declinet. Fortasse
autẽ de custodia discipline. sermo
upline regulam quam scit dicere
nesciat tenere : quia aut nimio zelo
timulum inflãmat. Magna enim
onsideratione debemus pensare quod
sriptũ est. Quia inuasis templi inter
coronas & plectas. boues leones & che¬
rubin sculpta sunt: & subter boues
o leones lora dependentia. Corona
quippe: signum uictorie. Plecte autẽ
oncordie unianimitatẽ signant.
herubin uero: plenitudo scientiȩ
dicitur. Sacerdotes autẽ atq docto

Expanded text:
bene coeperit, seductus favoribus, in appebene coeperit, seductus favoribus, in appetitum alium declinet. 18. Fortasse autem de custodia disciplinae sermo ciplinae regulam quam scit dicere nesciat tenere, quia aut, nimio zelo stimulo inflammat. Magna enim consideratione debemus pensare quod scriptum est, quia in vasis templi inter coronas et plectas, boves et leones et cherubim exsculpta sunt, et subter boves et leones lora dependentia . Coronae quippe signum victoriae, plectae autem concordiae unanimitatem signant; Cherubim vero plenitudo scientiae dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. Compages enĩ nr̃ẽ. cogitano¬
nes sunt. medulle autẽ intentions
& sepe aluid cogitamus : atq aliubẽ
quo ꝑ cogitationẽ intendimꝰ. Nam
siquis preponto nũmoꝵ premio pu¬
pilli uel uiduę causam defendiͣt. et
fortasse eccłiam ingrediens suis pracib
dõ dicat. Tu uides quia causam pu¬
pilli & uidue defendo. Iste ꝓculdubio
quid cogitat scit: s quo intendit
tiis cogitatio ignorat. Aluid quippe
cogitat: atq aliud intendit. Non
nim defensionẽ pupilli uel uiduȩ:
i mercedem nũmoꝵ querit. Nam
plle temporale p̃miũ & pripillum
ic uduam non defendit. Sermo
itaq dĩ discretor. ẽ. cogitationũ
ł intentionũ cordis. Quia non as¬
picit quid apud temetipsum cogitas:
id ꝑ medullam compagis. id est ꝑ
ntentionẽ cogitationis quid acciꝑe
requiras. Restat ergo ut doctor
tum loquit᷑. quasi mensa dĩ semꝑ
ntus labiũ reflectat: ne aut mala
intentione loqui inchoet. aut cũ

Expanded text:
cordis . Compages enim nostrae cogitatiocordis . Compages enim nostrae cogitationes sunt, medullae autem intentiones. Et saepe aliud cogitamus, atque aliud est quod per cogitationem intendimus. Nam si quis proposito nummorum praemio pupilli vel viduae causam defendat, et, fortasse Ecclesiam ingrediens, in suis precibus Deo dicat: Tu vides quia causam pupilli et viduae defendo, iste procul dubio quod cogitat scit, sed quo intendat ejus cogitatio ignorat. Aliud quippe cogitat, atque alio intendit. Non enim defensionem pupilli vel viduae, sed mercedem nummorum quaerit. Nam tolle temporale praemium, et pupillum ac viduam non defendit. Sermo itaque Dei discretor est cogitationum et intentionum cordis, quia non aspicit 1414 quid apud temetipsum cogitas, sed per medullam compagis, id est per intentionem cogitationis quid accipere requiras. Restat ergo ut doctor, cum loquitur, quasi mensa Dei semper intus labium reflectat, ne aut mala intentione loqui inchoet, aut cum
Abbreviated transcription (Latin):
ungit᷑. ut uix ipse qui easdẽ cogitati¬
ones generat animꝰ agnoscat. Unos
predicator egregius cũ loquens subti¬
liter diceret. Uiuus ẽ. sermo dĩ etesi¬
cax. & penetrabilior omĩ gladio ani¬
piti: & ꝑtingens usq ad consũmatio¬
nẽ anime ac sp̃s. Ilico sub iunx̃. Com¬
pagũ quippe & medullarũ. & discretor
cogitationũ & intentionũ cordis. Ii
tinguit enim dĩ sermo compages et
medullas: quia discernit cogitations
& intentiones cordis. Per compagesqͥ¬
pe: ossa ossib iungunt᷑: & sepe
aliquid recte cogitatione agimus.
s subito in laudis amore declinamus
atq hoc ꝓ laude facimus : quod prꝰ
facere ꝓ ueritate ceperamus. Quiao¬
gitationes cogitati onib ad iungut᷑
quasi quedam in spũ compages fuirt
S habent ossa que in compãge uint¬
ta sunt &iam medullas. Quod preba¬
tor sc̃s apertius intulit. cũ sub uingt
Discretor cogitationũ & intentioniꝰ

Expanded text:
jungitur, ut vix ipse qui easdem cogitatijungitur, ut vix ipse qui easdem cogitationes generat animus cognoscat. Unde praedicator egregius, cum loquens subtiliter diceret: Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usqillico subjunxit: Compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . 17. Distinguit enim Dei sermo compages et medullas, quia discernit cogitationes et intentiones cordis. Per compages quippe ossibus ossa junguntur. Et saepe dum quid recta cogitatione agimus, sed subito in laudis amorem declinamus, atque hoc pro laude facimus quod prius facere pro veritate coeperamus, quia cogitationes cogitationibus adjunguntur, quasi quaedam in spiritu compages fiunt. Sed habent ossa, quae in compage juncta sunt, etiam medullas. Quod praedicator sanctus apertius intulit, cum subjunxit: Discretor cogitationum et intentionum
Abbreviated transcription (Latin):
tationes rimetur. Oluiam uberem
pulchram. fructiferam. spetiosam.
uocauit dñs nomen tuum: ad uocẽ
loquele grandis. ex arsit ignis in ea.
& conbusta sunt fructecta eius. Oliuã
quippe uberem & pulchram fructife¬
ram & spetiosam dñs uocat. cuiris uł
efficatiam in operatione. uel sancta
studia. in uerbis scientie approbat.
S ad uocẽ loquele grandis. ex arsit ig¬
nis in ea. quia cum laudari quis cepe¬
rit. erubescit forsitan minor loquele.
Qui bene dicit ꝓximo suo uoce gran¬
di de nocte consurgens. similis est ma¬
ledicenti. Ad uocem ergo loquele gran¬
dis ex arsit ignis in ea: quia in magni¬
tudine fauoris. flamma in corde accen¬
ditur de amore laudis. S om̃ia oliue
frutecta comburunt᷑. quia ante omĩ¬
potentis dĩ oculos. uel quȩ bene gesta.
uel quę sienter sunt depereunt. eũ
iam non amore dnĩ. s intentione tra¬
sitorie laudis fuint. Sic et enĩ sepe
gitationi bone cogitatio sinistra sib¬

Expanded text:
tationes rimetur: Olivam uberem, tationes rimetur: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. Ad vocem loquelae grandis exarsit ignis in ea, et combusta sunt fruteta ejus . Olivam quippe uberem et pulchram, fructiferam et speciosam Dominus vocat, cujus vel efficaciam in operatione, vel sancta studia in verbis scientiae approbat. Sed ad vocem loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia cum laudari quis coeperit, erubescit forsitan minor videri quQui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens, similis est maledicenti . Ad vocem ergo loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia in magnitudine favoris flamma in corde accenditur de amore laudis. Sed omnia olivae fruteta comburuntur, quia ante omnipotentis Dei oculos, vel quae bene gesta vel quae scienter sunt dicta depereunt, cum jam non amore Domini, sed intentione transitoriae laudis fiunt. Sic enim saepe cogitationi bonae cogitatio sinistra sub
Abbreviated transcription (Latin):
Atq isdem rursum egregius p̃dicator
dicit. Neq querentes ab hominibus
dicationis ꝙ enim labore laudem tran¬
sitoriam querere. quid est aliud quã
rem magnam uili pretio uenundare
Sed est in doctrine uerbis graue peri¬
culum : quia sepe ꝑsermonem docenti¬
um. fauores audientiũ sequunt᷑. Et
cũ doctores ab eo quod bene innotue¬
runt apparere iam minores in dictis¬
nolunt. doctrine uerbũ quod pro
ad quirendis animab auditoꝵ ex om¬
nipotentis dĩ amore inchoauerunt:
in hoc post modũ ꝓ ad quirendis lau¬
dib laborant. Et qui in uerbis dei
querebant prius lucra spiritalia. tẽ¬
porales post modũ fauores sequunt᷑
Unde fit ut siue recta quelibet opera.
seu sacrȩ doctrine uerba. in omĩporen¬
tis dĩ uidicio pereant: cũ ꝑ hec qͥsq
transitoriis fauorib anhelat. hinc
et enim ꝑ propħam uidee dicit᷑ qͦd
in se ipsam in cauta mens inuenit.
si saltem post culpam suas capte cogi¬

Expanded text:
Atque eisdem rursus egregius praedicator Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus aedicationis etenim labore laudem transitoriam quaerere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbis grave periculum, quia saepe sermonem docentium favores audientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in dictisnolunt, doctrinae verbum quod pro acquirendis animabus auditorum 1413 ex omnipotentis Dei amore inchoaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequuntur. Unde fit ut sive recta quaelibet opera, seu sanctae doctrinae verba, in omnipotentis Dei judicio pereant, cum per haec quisque transitoriis favoribus anhelat. Hinc etenim per prophetam Judaeae dicitur quod in se ipsa incauta mens invenit, si saltem post culpam suas caute cogi
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ille discipulus qui magistrum
tolli in aera uidebat. ꝑ magne carita¬
tis affectũ clamabat dicens. Later mi
patermi. currꝰ isrł & auriga eus. Qͥa
est fr̾s km̃i. quod helias currꝰ ifrł et
auriga dicit᷑ nisi quia auriga agitat.
eurrus portat: Doctor ergo qui mores
popłi & ꝑ pacientiam sustinet & sacri
eloquii uerbis docet. & currus dicit᷑ &¬
riga quia popłm bonis ammonitio¬
nib exercet. Currus quia tolerando
portat. auriga quia ex ortando agi.
głam sermo doctori. ẽ. & mire insinu¬
ans qualiter debeat declinari. eisdem
ipsis sermonib uanam głam querit.
quib contra eandem uanam głam
disputat. Si igit᷑ hoc appetit adipis¬
ei quod ꝓhibet. mensa intꝰ labiũ ñ
reflectit. Tunc autẽ mensa dñĩ ex
quadris lapidib extructa habebit in¬
tus labiũ reflexũ. si studuerit audi¬
re quod dicit. Scriptũ quippe est. Neq
ꝑ contentione̾. neq ꝑ in anem głam.

Expanded text:
bonus ille discipulus qui magistrum bonus ille discipulus qui magistrum tolli in aera videbat, per magnae charitatis affectum clamabat, dicens: Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga ejus est quod Helias currus Israel, et auriga dicitur: nisi quia auriga agitat, et currus portat? Doctor ergo, qui mores populi, et per patientiam sustinet, et sacri eloquii verbis docet, et currus dicitur, et riga, quia populum bonis admonitio auriga. Currus, quia tolerando portat; auriga, quia exhortando agitagloriam sermo doctori est, et mire insinuans qualiter debeat declinari, eisdem ipsis sermonibus vanam gloriam quaerit, quibus contra eamdem vanam gloriam disputat. Si igitur hoc appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam .
Abbreviated transcription (Latin):
respicit nolle operari que dict
die belli ad uitoriũ eius gladii
uertit. quia intemptationũ cer¬
mine non permittit esse ei in ad¬
toriũ doctrine uerba quȩ dedit
abet igitur gladiũ. s hunc in
llo non adiuuat. quia cum auer.¬
ns temptationis eruperit: uerbi
iliuiscitur quod docebat. Ecce enĩ
ꝓ pacientia forsitan sermo docto¬
I est. doctrine sue magisterio di¬
it cogit᷑ qualiter contra illata
lipna. contra auditas contumelias
ncentia seruetur. Sed cũ ipse uel
lino uel contumelia fuerit lacessitꝰ.
llitus quod docuerat. uel in lesione
roximi uel in reddenda grauius con¬
uimelia ex cedit. Inter hec itaq cogi¬
it quia mensa dĩ ẽ: labia intꝰ refle¬
tat. seruet quod p̃dicat. Scriptũ
ipe est. In pacientia ur̃a possidebi¬
ns animas ur̃as. & rursum scriptũ
st. Doctrina uiri ꝑ pacientiã noscit᷑
iitaq index doctrine pacientia est.
tanto quisq doctꝰ ostendit᷑. quanto
acientiaens fuerit. hinc est enim qͦd

Expanded text:
respicit nolle operari quae dicit, in die belli adjutorii ejus gladium avertit, quia in tentationum certamine non permittit ei esse in adjutorium doctrinae verba quae dedit. Habet igitur gladium, sed hunc in bello non adjuvat, quia cum adversitas tentationis eruperit, verbi obliviscitur quod docebat. Ecce enim de patientia forsitan sermo doctori est, doctrinae suae magisterio dicere cogitur qualiter contra illata damna, contra auditas contumelias patientia servetur. Sed cum ipse vel damno, vel contumelia fuerit lacessitus, oblitus quod docuerat, vel in laesione proximi, vel in reddenda gravius contumelia excedit. Inter haec itaque cogitet quia mensa Dei est, labium intus reflectat, servet quod praedicat. Scriptum quippe est: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Et rursum scriptum est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Si itaque index doctrinae patientia est, tanto quisque doctus ostenditur, quanto patiens fuerit. Hinc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
nus ammonitione ꝓficiat. Qui
um ad dm̃ conuertit᷑: siad huc
na uite presentũ sperat: lon¬
nidine̾ non habet. quiabreuis
uita in qua spẽ posuit. Si pro
fitudinem non habet. quia nes
uel transitoria contempnere:
linse praximi amore dilatare.
uero conuersus quisq eterne
se gaudia longanimiter sperat:
imoꝵ molestias cum caritate to¬
nt: & ea quȩ non habet concupis¬
n contempnit. Longitudinem
slititudinem porta habet: quia
i predicatoris ẽ. ꝓfectꝰ audito
Unde quib dam ꝑ magnum
rdicatorẽ dicit᷑. Gaudium menͣ

Expanded text:
s admonitione proficiat. Qui enim ad Deum convertitur, si adhuc bona vitae praesentis sperat, longitudinem non habet, quia brevis est vita in qua spem posuit. Si per latitudinem non habet, quia nescit vel transitoria contemnere, vel se in proximi amore dilatare. Cum vero conversus quisque aeternae vitae gaudia longanimiter sperat, proximorum molestias cum charitate tolerat, et ea quae non habet concupiscere contemnit; longitudinem et latitudinem porta habet, quia gloria praedicatoris est profectus auditoris. Unde quibusdam per magnum praedicatorem dicitur: Gaudium meum
Abbreviated transcription (Latin):
toris seuiens ad temporẽ ꝑfidiȩ pro¬
rupit. Quȩ tamen mense habuerunt
sacrificium. quod uixta solam litterã
tenuerunt. unde & ad torporẽ frigo¬
ris lapse sunt. quia flãma sp̃s suecense
non sunt. Interiores autẽ mense holo

Expanded text:
toris nostri saeviens, ad torporem perfidiae protoris nostri saeviens, ad torporem perfidiae prorupit. Quae tamen mensae habuerunt sacrificium, quod juxta solam litteram tenuerunt; unde et ad torporem frigoris lapsi sunt, quia flamma spiritus succensi non sunt. Interiores autem mensae h
Abbreviated transcription (Latin):
mus: qui rudib popłis bona patrie
celestis ad nuntiant. Qui uidelicet euangłis¬
tȩ atq doctores. & priori quidem tẽ¬
pore fuerunt. s nunc usq dño largi¬
ente ꝑmanent. quia adhuc cottidie
& infideles popłos ad fidẽ trahi & fide¬
les quosq in bonos mores ꝑ doctores e¬
rudiri cognoscimꝰ. Apłi uero & ꝓphete
ab hoc tempore p̃senti sublati sunt.
Atq ideo dicimus: quia mense hȩ por¬
tȩ nr̃e id est sc̃e eccłiȩ quasi inalio la¬
tere fuerunt. Habet et uestibulum¬
exteriꝰ quod ꝑgit ad aquilonẽ duas
mensas hinc. & duas inde. eosdẽ quos
diximus principes sacerdotũ & senioreᷤᷤ
populi & maiori auctoritate regimi¬
nis. scribas quoq & phariseos qui ru¬
di illi popło minori loco p̃fuerunt.
S hȩ mense uixta portã sunt. quę
ad aquilonẽ ꝑgit. quia cum quat¬
tuor isti ordines popło p̃essent: sy¬
nagoga in persecutionẽ nr̃i redẽp¬

Expanded text:
mus qui rudibus populis bona patriae mus qui rudibus populis bona patriae coelestis annuntiant. Qui videlicet evangelistae atque doctores et priori quidem tempore fuerunt, sed et nunc usque, Domino largiente, permanent, quia adhuc quotidie et infideles populos ad fidem trahi, et fideles quosque in bonos mores per doctores erudiri cognoscimus. Apostoli vero et prophetae ab hoc tempore praesenti sublati sunt, atque ideo dicimus quia mensae hae portae nostrae, id est sanctae Ecclesiae quasi in alio latere fuerunt. 7. Habet et porta quae pergit ad Aquilonem duas mensas hinc, et duas inde, eosdem quos diximus principes sacerdotum et seniores populi in majori auctoritate regiminis, Scribas quoque et Pharisaeos, qui rudi illi populo minori loco praefuerunt. Sed hae mensae juxta portam sunt quae ad Aquilonem pergit, quia cum quatuor isti ordines populo praeessent, Synagoga in persecutione Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
Porta & enĩ nr̃a in interiori uestibu
lo quattuor mensas habet. quia
scã eccłia aderuditionẽ fideliũ populoꝵ
quattuor regentiũ ordines accepit.
quos paulus ex dono omĩpotentis dnĩ
enumerat dicens. Ipse dedit quosdam qͥdẽ
apłos. quosdam autem ꝓphetas. alios uͦ
euangłistas. alios pastores & doctores.
citer pascit qui docet. ħabuit quoq¬
& uestibulum exterius mensas quattu¬
teriorem obseruantiam ꝑ principessa.¬
cerdotum & seniores popłi. ꝑ scribas
atq phariseos tenuit. Qui scilicet
pharisei. & iam legis doctores uocati-
sunt. Siue autẽ exteriori seu interi¬
ori uestibulo due mense hinc sunt et
due inde. quia in exordiis suis scã eccłia
dicimus. non eos qui in ueteri popło
fuerant. s eos qui inscã ęccłia post apłos
sunt ex orti. ł osteriori quoq tempore
quod nunc ẽ. habet euangłistas atq
doctores. Qui uero euangłiũ bonũ
nuntiũ dr̃. euangelitas utiq appella¬

Expanded text:
6. Porta etenim n6. Porta etenim nlo quatuor mensas habet, quia sancta Ecclesia ad eruditionem fidelium populorum quatuor regentium ordines accepit, quos Paulus ex dono omnipotentis Domini enumerat, dicens: « Ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores citer pascit qui docet. Et e et porta exterior mensas quatuteriorem observantiam per principes sacerdotum, et seniores populi, per scribas atque Pharisaeos tenuit, qui scilicet Pharisaei etiam legis doctores vocati sunt. Sive autem in exteriori seu in interiori porta duae mensae hinc sunt, et duae inde: quia in exordiis suis sancta Eccledicimus non eos, qui in veteri populo fuerant, sed eos, qui in sancta Ecclesia post apostolos sunt exorti. Posteriori quoque tempore quod nunc est, habet evangelistas atque doctores. Quia vero Evangelium bonum nuntium dicitur, evangelistas utique appella