comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It quae est ista pro¬
piciatio nisi sacrificium: & quodẽ sacrificiũ.
nisi quod pronobis oblatum.ẽ. sanguis in¬
in nocens fusus: deleuit omĩa peccata nocentiũ
Precium tantum datũ: redemit om̃s captiuos
demanu captiuantis inimici. Ergo est apud te
ꝓpiciatio. Namsi non esset apud te ꝓpiciatio.
si uidex solum. ẽe. uelles. & misericors. eẽ. nol¬
les si ob seruares om̃s iniquitates nr̃as. & quęre¬
res eas . Quis sustiner&: quis antete starce
& diceret. in nocens sum: quis star&e in iudicio
tuo : Spes ergo una est: qm̃ est apud tẽ ꝓpi¬
ciatio
Propter legem tuam: sustinui te dñe

Expanded text:
t quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in judicio tuo? Spes ergo una est, «Quoniam est apud te propitiatio. Propter legem tuam sustinui te, D
Abbreviated transcription (Latin):
ratio laudabit oꝑatua
Omĩs generatio lauda¬
bit operatua: Forte enim omĩs generatio: dicta
.ẽ. generatio & generatio. Non enim tandiu dic¬
turus erat generatio & generatio. quandiu fi¬
nir& numẽrũ omĩum generationũ : sed repeti¬
tio loquentis. in infinitum misit animũ cogitan¬
tis Ecceista generatio quaenunc incarne . ẽ.
transitura hinc sicut uenit. laudat oꝑa dĩ: &
illa cui succedenti credit. laudabit utiq oꝑa dĩ
Etpost illam erit alia: & usq infinem scłi quam
multae generationes: Hoc significans: ait gene¬
ratio & generatio laudabit oꝑa tua. An forte
duas quasdam generationes in sinuare uoluit
ista repetitionẽ : sumus enĩ in hac generatio¬
ne filii dĩ. erimus in alia generatione filu re:¬
surrectionis. Appellauit scriptura filios re¬
surrectionis: ipsam resurrectionẽ. regenera¬
tionẽ uocauit: Inresurrectione in. quit. cum

Expanded text:
ratio laudabit opera tua.» Omnis generatio laudabit opera tua. Forte enim omnis generatio dicta est, «generatio et generatio.» Non enim tamdiu dicturus erat, «generatio et generatio,» quamdiu finiret numerum omnium generationum; sed repetitio loquentis, in infinitum misit animum cogitantis. Ecce ista generatio quae nunc in carne est, transitura hinc sicut venit, laudat opera Dei; et illa cui succedenti cedit, laudabit utique opera Dei; et post illam erit alia; et usque in finem saeculi quam multae generationes! Hoc significans ait, «Generatio et generatio laudabit opera tua.» An forte duas quasdam generationes insinuare voluit ista repetitione? Sumus enim in ista generatione filii Dei; erimus in alia generatione filii resurrectionis. Appellavit Scriptura filios resurrectionis; ipsam resurrectionem regenerationem vocavit. «In regeneratione,» inquit, «cum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate tua¬
E Induob istis confitemur. Sicut
enim && in alio psalmo legitur: uniuersȩ uiȩ
mur. intua miscđia. & intua ueritate Mi¬
sericordia peccatorem respexisti. ueritate
ꝓmissionem reddidisti. Intua ergo miscđia
et ueritate. confitebortibi. Has etiam ego ꝓ
meis uirib reddo quas mihi donasti: fãciens
miscđłiam & ueritatem Miscđiam insubue-¬
niendo. ueritatem in iudicando. his ad iuua¬
mur adõ: his ꝓmeremur dm̃ Merito ergo
miscđia & ueritas. uniuersae uiae dñi. Non
sunt aliae uiae: quib adillum ueniamus

Expanded text:
eritate tua.» In duobus istis confitemur: sic enim et in alio psalmo legitur, «Universae viaemur; «in tua misericordia, et in tua veritate.» Misericordia peccatorem respexisti, veritate promissionem reddidisti. «In tua» ergo «misericordia et veritate» confitebor tibi. Has etiam ego pro meis viribus reddo, quas mihi donasti, faciens misericordiam et veritatem; misericordiam in subveniendo, veritatem in judicando. His adjuvamur a Deo, his promeremur Deum. Merito ergo «misericordia et veritas universae viae Domini.» Non sunt aliae viae, quibus ad nos veniat;
Abbreviated transcription (Latin):
cationes: Seͥntiens istam meditationẽ plerũq¬
animae languorib impediri:
Ad iuua me
inquit & saluus ero. & meditabor in iusti¬
ficationib tuis semꝑ. Spreuisti om̃s. uel

Expanded text:
cationes meas: sentiens istam meditationem plerumqanimae languoribus impediri, «Adjuva me,» inquit, «et salvus ero; et meditabor in justificationibus tuis semper.»
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝓnobis: qm̃ ꝑsecutus. ẽ inimicus animã
meã Persecutus. ẽ. plane & diabolus animã xp̃i :
& iudas animã magistri: Et nunc ad ꝑsecutionẽ
corporis xp̃iidem diabolus manet. iudas autẽ
iudȩ succedit. Nontamen deẽ. dequodicat & cor¬
pus. qm̃ ꝑsecutus. ẽ inimicꝰ animã meã. humili
anit int̾ra uitãmeã. Humiliauit inquit interra
uitam meã: alio loco dicitur. curuauer̃ animã
meã. Quid enĩ nobiscum agit quisquis ꝑ seqͥtur.
nisi ut relicta sp̃e cęlesti terrã sapiamus. ꝑ secuto¬
ri cedentes. t̾rena diligamus. Et illiquidem quan¬
tum tnipsis. ẽ. hoc agunt. Nobis autem hoc con
tingat quib dr̃. si resurrexistis cum xp̃o quȩ

Expanded text:
ro nobis: «Quoniam persecutus est inimicus animam meam.» Persecutus est plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. Non ergo deest de quo dicat et corpus, «Quoniam persecutus est inimicmeam. Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur, «Si resurrexistis cum Christo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: ut iã ꝑfectus sim Deniq fr̃s ut cito agnos¬
catis. ipsi didicer̃ orare quod oramus. Ipsis data
.ẽ. regula postulandi : auiris perito cȩlesti. Sic ora-¬
te inquit Et cumquaedam p̃misisset: posuit & hoc
ut dicerent arietes nr̃i. duces ouium. et precipua
menbra pastoris. et congregatores unius gregis.
ipsi didicer̃ dicere: dimitte nobis debita nr̃a : sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Nondixer̃. gr̃as
tibi qui dimisisti nobis debitanra sicut & nos dimi¬
simus debitorib nrĩs: sed dimitte sicut dimittimꝰ
Orabant autem: utiq iamfideles. utiq iam apostoli
Nam ista oratio dñica: magis fidelib datur. Si
debita illa tantũ modo dicerentur quł ꝑ baptismũ
dimittuntur. catecuminis congrueret magis
orare. dimitte nobis debita nr̃a. Dicant ergo apłi.
dicant: dimitte nobis debita nr̃a. sicut & nos dimit¬

Expanded text:
inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnosinquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non dixerunt, Gratias tibi, qui dimisisti nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs uiuens. hic utiq uiuens
in carne uiuens. moriturꝰ uiuens. natus homo ex
iustificari forte potest coram sẽ. coramte quomodo:
Coramse sibi placens. tibi displicens: coramtẽ autẽ
non iustificabitur omĩs uiuens. Noli ergo mecũ
intrare in iudicio dñe meus. Quantũ mihi lib&
rectus mihi uidear. ꝓducis tu dethes auro tuo regu¬¬
lam. coaptas me adeam: & prau us inuenior.
amicis meis. Non diceres amicos ex seruis: nisi
tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicũ: ego confiteor
seruum. Miscđia indigeo: fugitiuus redeo. Pacẽ
quęro: non sum dignus uocari filius tuus Ne in¬
tres in iudicium cũ seruotuo: qm̃ noniustificabit᷑
in conspectutuo omĩs uiuens. Antemortẽ ne laudes
hominẽ quenquã: omnino omis uiuens. Quid
ipsi arietes : quid ipsi apłi dequorum ꝓle dicitur
afferte dño filios arietum: exhis. ẽ. paulus qui
dicit: non se ẽẽ. ꝑfectum. Nonquia iam acceperim

Expanded text:
Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus homo, exa vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare in judicium, Domine, Deus meus. Quantumlibet rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de quorum prole dicitur: «Afferte Domino filios arietum» ? Ex his Paulus est, qui dicit non se esse perfectum: «Non quia jam acceperim,»
Abbreviated transcription (Latin):
nunc qđ tandem adꝑtractationem eiꝰ accedo:
quod in eo possim ꝓrsus ignoro. Sperotamen. ut
aliquid possim affuturum atq ad iuturũ dm̃
Sic enim feci deomnib. quȩcũq sufficienter cũ
prius mihi ad intelligendum uel explicandũ
difficilia ac pęne impossibilia uiderentur
exposui Statui autem persermones id agere.
qui ꝓferuntur inpopulis: quas greci omelias
uocant. hoc enim iustius. eẽ. arbitror. ut con-¬
uentus aecclesiastici non fraudentur etiã psalmi
huius intelligentia: cuiꝰ ut aliorum delectari
solent cantilena: Sed sit huc usq ꝓemium:
Iam deipso.ẽ loquendum: dequo istic uisum .ẽ.
pr̃o loquendum

Expanded text:
nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo, nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo, quid in eo possim, prorsus ignoro: spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent cantilena. Sed sit huc usque prooemium: jam de ipso est loquendum, de quo istuc visum est praeloquendum
Abbreviated transcription (Latin):
SALMOS OMNES CEEROS QUOS
codicem psalmorum nouimꝰ continere.
qđ aeccłae consuetudine psalteriũ nun¬
cupatur : partim sermocinando inpopulis. par¬
tim dictando exposui. donante dñosicut potui
Palmũ uero centesimũ octauũ decimum. nontã
dinem paucis cognoscibilem differebam: Et cũ
molestissime ferrent fr̃s mei eiꝰ solius expositionẽ.
quantũ ad eiusdẽ corporis psalrii psalmos ꝑtin&
de ẽẽ. opusculis nr̃is. meq ad hoc soluendũ debitũ
uehement̃ urgerent: diu petentib iubentib q
noncessi: quia quotiescumq inde cogitare tẽptaui.
semper uires nrãe intentionis excessit. Quanto
enim uidetur apertior. tanto mihi ꝓfundior
uideri solet: ita ut etiam quã sit ꝓfundus demon¬
strare nonpossim: Aliorum quippe qui difficile
intelliguntur. etiam si in obscuritate sensus lat&.
ipsa tamen appar&e obscuritas. Huiꝰ autẽ nec ipsa.
qm̃talem prebet superficiem. ut lectorem atq
auditorem necessarium habere credatur. Et

Expanded text:
salmos omnes caeteros, quos codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tamejus profunditatem paucis cognoscibilem differebam. Et cum molestissime ferrent fratres mei, ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris, meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent, diu petentibus jubentibusque non cessi; quia quotiescumque inde cogitare tentavi, semper vires nostrae intentionis excessit. Quanto enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus, demonstrare non possem. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet, ipsa tamen apparet obscuritas: hujus autem nec ipsa; quoniam talem praebet superficiem, ut lectorem atque auditorem, non expositorem necessarium habere credatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mortis Quidergo restat: ut & qđ te delectae.
uerbum dĩ non tibi tribuas. neq hino aliqua
infleris arrogantia: & auidus cibi in eos qui
fastidio periclitantur suꝑbe insilias. Intellige
etiam p̃stitum tibi. eẽ. hoc : non ate tibi esse:
Quid enim habes quod non accepisti : hoc ergo
intelligens. & hoc uitio atq langore periclitans.
fac quod sequitur
t exclamauer ad dñm
cũ tribularentur
& denecessitatib: eorum
liberauit eos.

Expanded text:
mortis.» Quid ergo restat? Ut quod te delectat verbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio periclitantur superbe insilias. Intellige etiam tibi praestitum esse hoc, non a te tibi esse. Quid enim habes quod non accepisti ? Hoc ergo intelligens, et hoc vitio atque languore periclitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
adillos annos. cũ his pannosis annis qͥdsumus: Et illi
qͥd st̃: Nectam̃ desperare debemꝰ. Lam eniꝰ magnitudi-¬
ne quada & excellentia sapientiae dixerat: egosum
exemplũ resurrectionis ostendit. Ergosperemꝰ uentu-¬
ros nos adhos annos stantes. inquib non circuitu
dicit. Audi& uide: utrũ debeas desꝑare. Audi qđ sequit᷑
⁊ilii seruorũ tuoꝵ in habitabt̃. U

Expanded text:
ad illos annos cum his pannosis annis quid sumus? Et illi qui sunt? Nec tamen desperare debemus. Jam enim magnitudine quadam et excellentia sapientiae dixerat, «Ego sum exemplum resurrectionis ostendit. Ergo speremus venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu dic. Audi, et vide utrum debeas desperare; audi quod sequitur: «Filii servorum tuorum in hab
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt hi duo uersꝰ exduob uerbis superiorib
dicti non absurde uideri. ut quod ait narrate
omĩa mirabilia eius: referatur adid quod dictũ
est: cantate ei. Qđ uero seqͥtur laudamini in no¬
mine scõ eius: referatur adid quod dictum est
& psallite ei Illud scilic& ad uerbum bonũ
quod cantatur ei : et narrantur omĩa mirabi¬
lia eius. Illud autẽ ad opus bonũ q̃đ psallitur
ei Neuelit quisq deoꝑe bono. tanquã in sua uirtute
laudari: ideo cũdixiss& laudamin. quod utiq
bene oꝑantes merito possunt: addidit in nomine
sibi sed ei uolunt psallere: caueant facere iustitiã suã
corã hominib ut uideantur abeis. Alioquiñ. mer¬
cedem non habebunt apud patrẽ qui incaelis est:
Sed luceat oꝑaeorum coram hominib Noneo fine
ut ipsi uideantur abeis. sed ut uideant bona oꝑa eoꝵ.
& głorificent patrem eorũ qui incaelis est. Hoc. lau¬
dari in nomine scõ eius Vnde & inalio psalmo

Expanded text:
Possunt hi duo versus ex duobus verbis superioribus dicit non absurde videri: ut quod ait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Cantate ei;» quod vero sequitur, «Laudamini in nomine sancto ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Et psallite ei:» illud scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nominsibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dem laudare dñm. quia pueri sumus: sed
cum creuerimus magniq fuerimꝰ nos ipsos
laudabimus. Honsicpueri nonsic ꝓpt̾ea dicit
dñs ꝑisaiam: egosum: & usq dum senescatis ego
sum Ille semper laudandus est Quid .ẽ. laudate
pueri : ex hoc laudate senes. & usq in scłm.
quia senectus nr̃a albescit quidem ca nissapi¬
qm̃hoc loco humilitatẽ potius uidetur signifi¬
care pueritia. cui contraria. ẽ. uana & falsa suꝑ¬
biae magnitudo. Et ideo dñm nisipueri non lau¬
dant: quia suꝑbi eum laudare non possunt
S it senectus ur̃a puerilis: & pueritia senilis Idẽ
ut nec sapientia ur̃a sit cum superbia: nec humi¬
litas sine sapientia. ut laudetis dñm ex hoc nunc
Hoc ẽ enim asolis ortu usq ad occasum lauda

Expanded text:
dem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapiquoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc ehoc est enim, «A solis ortu usque ad occasum, lauda
Abbreviated transcription (Latin):
reuoraret. Nimis quip̃pe dicitur: quicquid
plus fuerit quam oport&. Namparũ & nimium:
duo sunt int̾ se contraria. Parum.ẽ. quod minꝰ ẽ.
quam oport& : & numium plus est quã oport&̃
Horum in medio modus. ẽ : quoddicitur satis. ẽ.
Cum utiq utile sit inuita & moribus ut ampluis.
quam o porta& nihil omnino faciamꝰ: ꝓfecto ue¬
ram. eẽ sententiam nequid nimis. fateri potius
quam negare debemus. Sed aliquando latina
lingua hoc uerbo sic abutitur: ut nimis ꝓ eo
quod ẽ. ualde et positum inueniamus in lit¬
teris sacris. & ponamus in sermonib nrĩs
Nam & hic tu p̃cepisti mandatatua nimis custodi¬
ri. non nisi ualde intelligimus: si recte intelli
gimus. Et nimis te diligo si alicui carissimo
dicimus : non utiq plusquam oportet. sed ual¬
de nos diligere intelligi uolumꝰ: Deniq illa gre
legitur. Ubi enim ẽ. afan. quodẽ nunis. hic
.ẽ. autem CDMAA quod ẽ ualde sed aliquan

Expanded text:
revocaret. Nimis quippe dicitur, quidquid revocaret. Nimis quippe dicitur, quidquid plus fuerit quam oportet. Nam parum et nimium duo sunt inter se contraria. Parum est quod minus est quam oportet; et nimium, plus quam oportet. Horum in medio modus est, quod dicitur, Sat est. Cum itaque utile sit in vita et moribus, ut amplius quam oportet nihil omnino faciamus; profecto veram esse sententiam, «Ne quid nimis,» fateri potius quam negare debemus. Sed aliquando latina lingua hoc verbo sic abutitur, ut nimis pro eo quod est valde, et positum inveniamus in Litteris sacris, et ponamus in sermonibus nostris. Nam et hic, «Tu praecepisti mandata tua custodiri gimus, et nimis te diligo, si alicui carissimo dicimus non utique plus quam oportet, sed ualde nos diligere intellegi uolumus. denique illa Graeclegitur. ibi enim est ἄγαν, quod est nimis, hic autem est σφόδρα quod est ualde. sed aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
diri nimis. Utinã dirigantur
uiae meȩ ad custodiendas iustifica¬
tiones tuas. Tunc non confundar dũ respi¬
ciõ in omĩa mandata tua : Quis ẽ. qui hoc
dicit. nisi unum quodq membrum xp̃i uel poti¬
us uniuersum corpus xp̃i: Et quid ẽ. tup̃cepis¬
ti mandatatua custodiri nimis: utrũ nimis
p̃cepisti. an nimis custodiri: Quod libet eoꝵ
intelligamus. contra illam memorabilẽ nobilẽ¬
q: sententiam hoc dictum uidetur. quã greci
laudant insapientib suis. & latini laudando
consentiunt. nequid nimis. Si enim hoc uerũ
est ut nequid nimis fiat. quomodo uerum est
quod hic dicitur. tu p̃cepisti mandata tua custo¬
la grecorum sapientium auctoritatẽ terreri
intuentes quod scriptum. ẽ. non ne stultam fecit
ds̃ sapientiã huius mundi. & potius istam sen¬
tentiam falsam esse crederemus. quia dictum ẽ
nequid nimis. quam diuinum eloquiũ ubi legi¬
mus atq cantamus. tu p̃cepisti mandatatua custo¬
diri nimis. nisi nos non greca elatio sed uera ratio

Expanded text:
r: utinam dirigantur uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas; tunc non confundar, dum inspicio in omnia manddicit, nisi unumquodque membrum Christi, vel potius universum corpus Christi? Et quid est, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis?» utrum, «nimis praecepisti;» an, «nimis custodiri?» Quodlibet horum intelligamus, contra illam memorabilem nobilemque sententiam hoc dictum videtur, quam Graeci laudant in sapientibus suis, et Latini laudando consentiunt: «Ne quid nimis» . Si enim hoc verum est, ut ne quid nimis fiat; quomodo verum est quod hic dicitur, «Tu praecepisti mandata tua custola graecorum sapientium auctoritate teneri, intuentes quod scriptum est, «Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi» ? et potius istam sententiam falsam esse crederemus, qua dictum est, «Ne quid nimis», quam divinum eloquium, ubi legimus atque cantamus, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis;» nisi nos non graeca elatio, sed vera ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa ista artifex faber
argentarius. aurifex. facere potuit: & oculos.
et aures. & nares. & os. & manus. & pedes:
sed nec lucem oculis. nec auditum auribus.
nec uocem ori. nec sensum narib. nec motũ
rides iam proculdubio quod fecisti: si a quo
factus es agnouisti. De illis autem q̃ui non
agnouerunt quid dicitur:
Similes illis
fiant qui faciunt ea: & om̃s qui confidunt
in illis

Expanded text:
Omnia ista artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum naribus, nec motum rides jam procul dubio quod fecisti, si a quo factus es agnovisti. De illis autem qui non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt i
Abbreviated transcription (Latin):
Cantet hoc anima: quae pere¬
grinatur adnõ. Canto hoc ouis
illa : quae errauerat. Cant& hoc
filius ille. qui mortuus fuerat & reuixit. perie¬
rat & inuentus est: Cantet hoc anima nr̃a fr̃s
scĩs ista cantemus
Dilexi qm̃ exaudiet dñs.
uocem dep̃cationis meae

Expanded text:
Cantet hoc anima quae peregrinatur a Domino, cantet hoc ovis illa quae erraverat, cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est ; cantet hoc anima nostra, frsanctis ista cantemus: «Dilexi, quoniam exaudiet Dominus vocem deprecationis meae
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio. nrͣm desp̃italib reb non deterrenis
bonis. assumit canticum dõ: ut psallat coram
angłis ipsa congregatio angelorũ: templum
dĩ est. Adorabo ad templũ dĩ: aeccła deorsũ:
& aeccła sursum. Aeccła deorsum in omĩb fide¬
libus: & aeccła sursum in omĩb angelis Sed des-¬
cendit ad aeccłam deorsum dñs angelorum. &
ei angeli interra ministrauer̃. ministranti nob.
N on enĩ ueni inquit ministrari: sed ministrare.
Quid nobis ministrauit. nisi hõc quod hodieq
manducamꝰ et bibimus. Cum ergo angłoꝵ
ros aequales angelis Maior enim angelis
descendit ad hominẽ. et creator angelorum
suscepit hominẽ. Dñs angeloꝵ: mortuus. ẽ.
ꝓ homine. Ad orabo ergõ ad templum sc̃m
tuum. Intelligo templum tuũ non manu facꝰ¬
tum: sed tu quod fecisti tibi:
Ec confitebor nominc tuo. in miscdia tua &

Expanded text:
gaudium nostrum de spiritualibus rebus, non de terrenis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursum: Ecclesia deorsum in omnibus fidelibus, Ecclesia sursum in omnibus Angelis. Sed descendit ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt ministranti nobis . «Non enim veni,» inquit, «ministrari, sed ministrare» . Quid nobis ministravit, nisi quod hodieque manducamus et bibimus? Cum ergo Dominusros aequales Angelis. Major enim Angelis descendit ad hominem, et Crea or Angelorum suscepit hominem, Dominus Angelorum mortuus est pro homine. «Adorabo» ergo «ad templum sanctum tuum:» intelligo templum tuum non manu factum, sed quod tu fecisti tibi. 5. «Et confitebor nomini tuo, in misericordia tua
Abbreviated transcription (Latin):
rit. eãq creberrima recordatione cantauerit
ñtacens qđ precepit. nec tamen uiuens ut pcipit.
arbitretur sefecisse quod legit: quia lex tua
meditatio mea est: & hinc se adepturum existi¬
met: qđ uerbis suꝑiorib ꝓpt̃ hoc meritũ postu¬
lauit ubidictum. ẽ: Ueniant superme misera¬
tiones tuae ut uiuam. haec meditatio : amantis
est cogitatio: & tantũ amantis. ut caritas non
rẽfrigescat huiꝰ medititionis suae. quantalib&
abundantia constipetur iniqͥtatis alienae.¬

Expanded text:
rit, eamque creberrima recordatione cantaverit, rit, eamque creberrima recordatione cantaverit, non tacens quod praecipit, nec tamen vivens ut praecipit, arbitretur se fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio mea est;» et hinc se adepturum existimet, quod verbis superioribus propter hoc meritum postulavit, ubi dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur iniquitatis alienae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuam : quando nihil potero timere nemoriar.
Ipsa enim & sine ullo additam̃to dicitur uita.
nec intelligitur nisi aet̾na & beata: tanquam
sola dicenda sit uita. in cuiꝰ cõparatione ista quã
ducimꝰ. mors potius sit appellanda quã uita
quale illud ẽ. in euangłio: Si uis uenire aduitã.
serua mandata: Nũquid addidit aeternã uel
beatam. Item de resurrectione carnis cum
loqueretur: qui bene fecer̃ inqͥt in resurrec¬
tionẽ uitae neq hic ait aet̾nae. seubeatae: Sic
& hic : ueniant inqͥt mihi miserationes tuae &
uiuam: Neq hic ait in aet̾num uiuã uel beate
uiuã : quasi aliud nonsit uiuere quã sine ullo
fine. & sine ulla miseria uiuere. Sed hoc quo
merito: Quialex inqͥt tua meditatio mea ẽ:
Haec meditatio nisi esset infide quae perdilectio¬
nem oꝑatur : nũquam ꝓpter eam poss&e ad illã
uitã quispiam peruenire. hoc dicendũ putaui.:
nequisquã cum totã legem memoriȩ mandaue¬

Expanded text:
ivam, quando nihil potero timere, ne moriar. Ipsa enim et sine ullo additamento dicitur vita, nec intelligitur nisi aeterna et beata, tanquam sola dicenda sit vita, in cujus comparatione ista quam ducimus, mors potius sit appellanda quam vita: quale illud est in Evangelio, «Si vis venire ad vitam, serva mandata» . Numquid addidit, aeternam, vel, beatam? Item de resurrectione carnis cum loqueretur, «Qui bene fecerunt,» inquit, «in resurrectionem vitae» : neque hic ait, aeternae, seu, beatae. Sic et hic, «Veniant,» inquit, «mihi miserationes tuae, et vivam:» neque hic ait, in aeternum vivam, vel, beatae vivam; quasi aliud non sit vivere, quam sine ullo fine et sine ulla miseria vivere. Sed hoc quo merito? «Quia lex,» inquit, «tua meditatio mea est.» Haec meditatio nisi esset in fide, quae per dilectionem operatur , nunquam propter eam posset ad illam vitam quispiam pervenire. Hoc dicendum putavi, ne quisquam, cum totam legem memoriae mandave
Abbreviated transcription (Latin):
teram positis hoc dicturus est: uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnum quod uobis paratũ
uest abinicio mundi. Deuide dã natis impiis.
segregatis iustis atq laudatis. quid sequitur.
Qui dixerat ꝑcipite regnum: tunc ibunt impu
in ambustionem aetͣnam. iusti autem inuitam
aet̾nam. Quod dixerat regnum: hoc dixit
uitam aet̾nam. quo non ibunt impii. Videte
siquaed amuisio. ẽ. uita aet̾na. Haec ẽ. autem
uita aet̾na. ut cognoscant te solum uerum dm̃.
& quẽ misisti ib̃m xp̃m. quia tecum principiũ
indie uirtutis tuae. Ergotecum principium
indie uirtutis tuae : insplendore scoꝵ. Sed hoc
differtur: hoc postea dabitur. Quid nunc.
Exutero ante luciferum genuite: Quie

Expanded text:
teram positis hoc dicturus est: «Venite, benedicti teram positis hoc dicturus est: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi.» Deinde damnatis impiis, segregatis justis atque laudatis, quid sequitur quod dixerat, «Percipite regnum? Tunc ibunt impii in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» . Quod dixerat «regnum,» hoc dixit «vitam aeternam,» quo non ibunt impii. Videte si quaedam visio est vita aeterna: «Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum» ; quia «tecum principium in die virtutis tuae.» Ergo, «Tecum principium in die virtutis tuae, in splendore sanctorum.» 16. Sed hoc differtur, hoc postea dabitur: quid nunc? «Ex utero ante luciferum genui te» Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Insplendore inquit scõrum.
Deipsa uirtute dicit. quando erunt insplendore
scĩ. non quando adhuc t̾renam carnẽ gestantes.
& incorpore mortali atq corruptibili gem̃tes
quod aggrauat animã. & depͥmit t̾rena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ. Cum ipsae
cogitationes inuicem non uidentur: non hoc. ẽ.
insplendore scõrum: Sed quid . ẽ insplendore scõꝵ
Donec ueniẽt dñs & illumin& abscondita tenebra
rum: & manifestabit cogitationes cordis. & tunc
laus erit unicuiq adõ. Hoc erit insplendore scõꝵ.
quia tunc iusti fulgebunt in regno patris suisic̃
sol. Audite enim quid sit hoc: insplendore sc̃oꝵ
Ueniet inquit messis ueni& finis scłi. mittet pat̾
familias angelos suos. & colligent de regno eius
omĩa scandala & mittent incamino ignis arden¬
tis: tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris
sui. Inquo regno: uidete siuisio quaedam serua¬
tur. dequa nobis dictum est. tecum principiũ
In quo regno : utiq inuitam aet̾nam. Nã addex¬

Expanded text:
In splendore,» inquit, «sanctorum.» De ipsa virtute dicit, quando erunt in splendore sancti: non quando adhuc terrenam carnem gestantes et in corpore mortali atque corruptibili gementes, quod aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; cum ipsae cogitationes invicem non videntur, non hoc est, «In splendore sanctorum.» Sed quid est, «In splendore sanctorum? Donerum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Hoc erit, «In splendore sanctorum;» quia «tunc justi fulgebunt in regno Patris sui, sicut sol.» Audite enim quid sit hoc, «In splendore sanctorum. Veniet,» inquit, «messis, veniet finis saeculi: mittet pater familias Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum ignis ardentis. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videte si visio quaedam servatur, de qua nobis dictum est, «Tecum principium.» In quo regno? Utique in vita aeterna. Nam ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
mum isrł: benedix̃ domũ aaron. Utrosq
autem benedicens : Benedix̃ om̃s timentes
dnm Quaeris quos utrosq: respondetur:
Pusillis cum magnis. hocẽ. dõmus isrł: cum
domo a aron fos utiq qui exipsa gente credi¬
der̃ in saluatorem iħm: quia non in omĩbus
illis bene placuit dõ: Sed si quidam illorum
noncredider̃. numquid incredulitas illorum fidẽ
euacuauit: absit. Neq enim oms qui sunt ex
isrł hi sunt isrł : neq qui sunt semen abrahã
om̃s filii. sed sicut scriptum.ẽ. reliquiae saluae
factae sunt:. Exꝑsona enim eorum qui inde cre¬
diderunt dicitur: nisidñs sabaoth reliquissee
nobis semen: sicut sodoma facti essemus. & sic̃
gomorra similes fuissemus: Sed ideo semen:

Expanded text:
mum Israel, benedixit domum Aaron.» Utrosque autem benedicens, «Benedixit omnes timentes Dominum.» Quaeris quos utrosque? respondetur, «Pusillos cum magnis.» Hoc est, domum Israel cum domo Aaron, eos utique qui ex ipsa gente crediderunt in salvatorem Jesum; quia «non in omnibus illis beneplacuit Deo . Sed si quidam illorum non crediderunt, numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuabit? Absit . Neque enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israel; neque qui semen sunt Abraham, omnes filii:» sed, sicut scriptum est, «Reliquiae salvae factae sunt.» Ex persona enim eorum qui inde crediderunt, dicitur: «Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorr
Abbreviated transcription (Latin):
& super filios ur̃os. Ut israhelitis in xp̃m cre¬
dentib ex quorum numero sunt apł̃i patres nr̃i.
& ad eminentiã ꝑfectoꝵ. & obedientiã paruuloꝵ.
adiungeretur numerꝰ gentium: Ut dicamus
om̃s facti unum in xp̃o. facti unus grex subpasto¬
re uno. & corpus illius capitis. tanquam unus
homo dicatus:
Intribulatione in nocaui do¬
minum. & exaudiuit me in latitudine

Expanded text:
 super filios vestros» : ut Israelitis in Christum credentibus, ex quorum numero sunt Apostoli patres nostri, et ad eminentiam perfectorum et ad obedientiam parvulorum adjungeretur numerus Gentium; ut dicamus omnes facti unum in Christo, facti unus grex sub pastore uno, et corpus illius capitis tanquam unus homo dicamus, «In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ipse rex nr̃ uicit diabolum: Sȩuiebat ille.
ille sufferebat. Uictus . ẽ. qui sȩuiebat: uicit
qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus
xp̃i quodẽ. aeccła: uincit inimicos. Sit
manu fortis : oꝑando uincat. Cum autem
corpus xpi .ẽ. & templum & domꝰ & ciuitas.
& ille qui caput corporis .ẽ. & habitator domꝰ
nihil gratius ei possumus offerre. quam ut
dicamtis ei quod dicitur inisaia. posside nos
łquidem in istis possessionib terrenis: patri¬
familias prȩstatur. quando ei datur possessio
N onsicẽ possessio: quae .ẽ. aeccła. Iꝑsi possessiõ¬
ni p̾statur: ut atali possideatur. Quid ergo
dicit.: sicut iurauit dño. uotum uouit dõ ia-¬
cob Uideamus quod uotum. nisi ut simꝰ tẽplũ

Expanded text:
ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quod est Ecclesia, vincit inimicos. Sit manu fortis, operando vincat. Cum autem corpus Christi est et templum, et domus, et civitas; et ille qui caput corporis est, et habitator domusNihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videamus quod votum.
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis eꝰ. Ad quam rem memento
dñe dauid: sicut iurauit dño: uotum u̾ouit
dõ iacob Ergo adhoc memento : ut impleat
quod ꝓmisit. Ipse dauid uouit tanquã in po¬
testate habens: & rogat dñm ut impleat quod
uouit. Est deuotio uouentis : sed ẽ. humilitas
de p̃cantis. Nemo p̃sumat uirib suis. se redde¬
re quod uouerit: Qui te hortatur ut uoueas.
ipse ad iuuat ut reddas. Quid ergo uouit ui¬
deamus: & hinc intelligimus quẽ ad modũ
sit accipiendus infigura dauid: Dauid autẽ.
interp̃tatur manu fortis Erat enĩ magnus
belligerator: p̃sumens quidem dedño suo
Confecit bella omĩa. ꝓstrauit om̃s inimicos
suos dõse adiuuante : quẽ admodum se ha¬
be bat illius imperii dispensatio. Prefigu¬
rans tamen fortem manu quendã. ad debellan¬
dos inimicos: diabolum & angłos eiꝰ hos au¬
tem inimicos: aeccła debellat: Et quomodo de¬
bellat: mansuetudine. Mansuetudine enĩ.

Expanded text:
mansuetudinis ejus.» Ad quam rem «memento, mansuetudinis ejus.» Ad quam rem «memento, Domine, David? Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob.» Ergo ad hoc memento, ut impleat quod promisit. Ipse David vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim
Abbreviated transcription (Latin):
ille intrauit. surrexit dauid sensim & lente
post ipsum. p̃cidit illi deueste panniculũ quẽ
illi ostender&: ut nosset quia illum habebat in
potestatẽ. & non necessitate. sed uoluntate peꝑce¬
rat. & noluit occidere. Forte ipsam mansuetudinẽ
cõmendauit modo dicens: memento dñe dauid.
& omĩs mansuetudinis esꝰ: hoc scđm rerum gesta¬
rũ fidem : quã scriptura diuina ut diximũs
contin&. Sed solemus in psalmis non adluterã
attendere. sicut in omĩ ꝓphetia: sed ꝑlitterã
scrutari mysteria: Et meminit caritas ur̃a. qͥa
cuiꝰdam hominis uocem in omĩb psalmis sole¬
mus audire : qui unus habet caput & corpꝰ
Caput autem in caelo est: corpus in terra
Sed quo p̃cessit caput: & corpus secuturum ẽ:
& iam nondico quis caput sit qui corpus sint:
quia scientib loquor. Cõmendatur ergo humi¬
litas dauid. cõmendatur mansuetudo dauid.
& dicitur dõ Ab emento dñe dauid: & omnis

Expanded text:
ille intravit. Surrexit David sensim et lente ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavit modo dicens, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Hoc secundum rerum gestarum fidem, quam Scriptura divina, ut diximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput sit, qui corpus sint; quia scientibus loquor. 3. Commendatur ergo humilitas David, commendatur mansuetudo David; et dicitur Deo, «Memento, Domine, David, et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: Dauid scđm fidem rerum gestarũ unꝰ
homo erat: rex isrł filius iesse: Erat quidem
& ipsemansuetus. sicut eum indicat atq cõme¬
m̃orat scriptura diuina. Et ita mansuetus: ut
nec persecutori suo sauli malum ꝓmalo reddi¬
derit. Seruauit autem erga eum tantã humili¬
tatem: ut illum regem fateretur. se autẽ canem
Et nonꝓ t̾ue nec suꝑbe cum ess& indõ potentior
respond ebat regi: sed eum potius placare affec¬
tabat humilitate. quam concitare suꝑbia.: łtiã
in potestate datus. ẽ. ei saul. & hoc adñodõ: ut
ei faceret quicquid uell& Sed quia preceptũ
illi non erat ut occider&. sed tantum in potesta¬
te datum illi erat. lic& autẽ homini uti potesta¬
te sua: adlenitatem potius deflexit. quod ei
ds̃ concessit. Qui si uellet occidere: careret
inimico. Sed quomodo dicer& dimitte mihi
debita. sicut & ego dimitto debitorib meis.
Inspeluncã intrauit saul ubi erat dauid: nesci¬
ens qđ illic ess& dauid Ad necessaria uentris

Expanded text:
acob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris
Abbreviated transcription (Latin):
rare: lurare.ẽ. aũtem. firme ꝓmittere. Atten¬
dite uotum hoc idͤ quod uouerat. quo ardore
uouerit. quo amore. quo desiderio: Et tamen
adhoc implendum: dñm dep̃catus. ẽ. dicens
Memento dñe dauid: & omĩs mansuetudinis eiꝰ
In hac mansuetudine uotum uouit: ut sit domꝰ
dĩ: Si introiero intabernaculum domꝰ meae.

Expanded text:
 Jurare est autem firme promittere. Attendite votum hoc, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominum deprecatus est dicens. «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» In hac mansuetudine votum vovit, ut sit domus Dei: «Si introiero in tabernaculum domus meae
Abbreviated transcription (Latin):
Quare sic oras
dñe: quae peccata tua excusaturus es respon¬
de: Cum unꝰ exmenbris meis sic orat: egosic
oro. Sicut ibi respondit. cum uni exminimis
meis fecistis: mihi fecistis Cũ autem non decli¬
natũ fuerit cortuum õ menbrum xp̃i. cũ cor
tuum non fuerit declinatũ in uerba maligna
ad excusandas excusationes inpeccatis. E
hominib o perantib iniquitatẽ. & no¬

Expanded text:
Quare sic oras, Domine? quae peccata tua excusaturus es? Respondet, Cum unum ex membris meis sic orat, ego sic oro: sicut ibi respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis.» 8. Cum autem non declinatum fuerit cor tuum, o membrum Christi, cum cor tuum non fuerit declinatum «in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis, cum hominibus operantibus iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
& amat pat em xp̃i : nomen scriptũ. ẽ. incęlo.
cuilib& quem contẽpnis Et quid simile ipsi
& apłis qui tanta miracula fecer̃. Et tamen
apłi reprimuntur exeo quod debono proprio
gaudebant: & iubentur hinc gaudere unde
met cumista humilitate dicit. dñe non est ex al¬
tatum cor meum: neq in altum elati sunt oculi

Expanded text:
 amat pacem Christi, nomen scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et quid simile ipsi et Apostolis, qui tanta miracula fecerunt? Et tamen Apostoli reprimuntur ex eo quod de bono proprio gaudebant, et jubentur hinc gaudere unde mei, cum ista humilitate dicit, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi
Abbreviated transcription (Latin):
dis uidebit illam faciemAequa dictum ẽ.
Beati mundi cordes. qm̃ ipsi dm̃ uideb unt: Et
qui facit miracula. & qui non facit miracula
incorpore xp̃i: non debet gaudere nisi defacie
dĩ. Redier̃ apostoli & dixer̃ dño: cũmissi. eẽnt
adño: ecce dũe. in nomine tuo etiam demonia
nobis subiecta sunt. Uidit dñs quod tẽptaroe
eos suꝑbia. expotentia miraculoꝵ. & ille qui
medicus uenerat sanare tumõres nr̃os. & ferre
infirmitates nr̃as : continuo ait. Nolite in hoc
gaudere quia demonia uobis subtecta sunt.
sed gaudete quia nomina ur̃a scripta sunt
incęlo. Non om̃s xp̃iani boni demones eiciuNT.
omniũ tam̃ nomina scripta sunt incȩlo. Non
eos uolu it gaudere exeo quod ppriũ habebant.
sed exeo quod cum cȩteris salutem tenebant. In¬
de uoluit gaudere apostolos : unde gaudes &
tii Intendat caritas ur̃a Nullus fidelis habet
spem: si nomen eꝰ non est scriptum incaelo
Omniũ fidelium qͥ diligunt xp̃m. qui ambulant

Expanded text:
dis videbit illam faciem de qua dictum est, «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Et qui fecit miracula, et qui non fecit miracula in corpore Christi, non debet gaudere nisi de facie Dei. Redierunt Apostoli, et dixerunt Domino, cum missi essent a Domino: «Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt.» Vidit Dominus quod tentaret eos superbia ex potentia miraculorum; et ille qui medicus venerat sanare tumores nostros, et ferre infirmitates nostras, continuo ait: «Nolite in hoc gaudere, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo» . Non omnes christiani boni daemones ejiciunt; omnium tamen nomina scripta sunt in coelo. Non eos voluit gaudere ex eo quod proprium habebant, sed ex eo quod cum caeteris salutem tenebant: inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Intendat Charitas vestra. Nullus fidelis habet spem, si nomen ejus non est scriptum in coelo. O
Abbreviated transcription (Latin):
tua : suꝑ aurum & topation Id agit gr̃ã. ut¬
dilectione impleantur mandata dĩ: quae timo¬
re nonpotuerant: Grã quippe dĩ diffunditur
nobis cꝓ ꝑter quod & ipsedñs dicit. Non ueni
legem soluere : sed implere. &idem apostolus
Plenitudo legis: caritas est: Ideo suꝑ aurum &
toparion Hoc enim & tnalio psalmo legimꝰ:
suꝑ aurum & lapidem p̾ciosum multũ Topa¬
tion quippe lapidem multũ ꝑhibent. ẽẽ. p̃¬
ciosum. Intestam̃to autem ueteri latentẽ gr̃am
tanquam uelo int̾posito non intelligentes. qđ
significabatur quando infaciem mõysi inten¬
dere non ualebant: ꝓpt̃ mercedẽ t̾renã atq
carnalem dĩ mandata facere conabantur
N eq faci ebant: quia nonipsa. sed aliud dili¬
gebant. Unde illa non erant oꝑa uolentium :
sed onera potius inuitorum: Cũ uero ipsa man¬
data diliguntur suꝑ aurum & lapidẽ p̃ciosũ
multum : omũ pret̾ ipsa mandata terrena
uilis .ẽ. merces. nec ulla exparte cõparantur

Expanded text:
tua super aurum et topazion.» Id agit gratdilectione impleantur mandata Dei, quae timore non poterant. Gratia quippe Dei «diffunditur ni legem solvere, sed implere» ; et idem apostolus, «Plenitudo legis charitas» . Ideo, «super aurum et topazion.» Hoc enim et in alio psalmo legitur: «Super aurum et lapidem pretiosum multum» . Topazion quippe lapidem multum perhibent esse pretiosum. In testamento autem veteri latentem gratiam, tanquam velo interposito, non intelligentes, quod significabatur quando in faciem Moysi intendere non valebant , propter mercedem terrenam atque carnalem Dei mandata facere conabantur, neque faciebant; quia non ipsa, sed aliud diligebant. Unde illa non erant opera volentium, sed onera potius invitorum. Cum vero ipsa mandata diliguntur super aurum et lapidem pretiosum multum, omnis prae ipsis mandatis terrena vilis est merces; nec ulla ex parte comparantur
Abbreviated transcription (Latin):
aedrilibani:
potentes in scło. & ipsi saciabunt᷑. Peruenit panis
& uinũ & oleũ xp̃i ad senatores. ad nobiles ad reges:
saciati sunt ligna capi. Prius humiles saciatisuns:
deinde etiã cędri libani. sedqͣs plantauit ipse.
Caedri religiosi. fideles. Talesenĩ plantauit. Nam
& impii sunt cadrilibani: qͥa conterit dñs cędros
libani. Libanꝰ enĩ mons:: ubi iste arbores. etiã scđm
lit terã annosissimȩ s̃: & excellentissimȩ. Libanꝰ aute
int̾ p̃tat᷑ sic̃ legimꝰ ineis qͥ ista scripser̃: candidatiõ¬
ne. Libanꝰ: dicit᷑ candidatio. Uidet᷑ autẽ candida¬
tio. eẽ. scłi huiꝰ : modo nitentis & fulgentis in pompis
suis. Sunt ibi cędri libani: quas plantauit dñs.
Ipsȩ satiabunt᷑: qͣs plantauit dñs: Nã arbor inqͥt
qua ñ plantauit pat̾ m̃s: eradicabit᷑. Ꝙ̾ cȩdrilibri

Expanded text:
edri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, ad nobiles, ad reges; satiata sunt ligna campi. Prius humiles satiati sunt, deinde etiam cedri Libani, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et impii sunt cedri Libani, quia, «Conteret Dominus cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut legimus in eis qui ista scripserunt, Candidatio. Libanus dicitur candidatio: videtur autem candidatio esse saeculi hujus, modo nitentis et fulgentis in pompis suis. Sunt ibi cedri Libani quas plantavit Dominus; ipsae satiabuntur quas plantavit Dominus. Nam «arbor,» inquit, «quam non plantavit
Abbreviated transcription (Latin):
lñi Quae domus dĩ est: haec ancilla dĩ est.
Et quae domus dĩ. nisi omĩs populus eius: Ideo
sequitur.
In conspectu omĩs populi eius

Expanded text:
ni.» Quae domus Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus Dei, nisi omnis populus ejus? Ideo sequitur, «In conspectu omnis populi ejus