comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DEBANT DENTIBUS
onscientiacum arguit᷑ ini pati¬
ensest. Non poterarnt xp̃iuerita¬
tem sustinere aure seorum furo¬
remmentis inuultu de monstra¬
bant Stridebant dentibus in eum
Carneseius lacera recupientes.
ostendebant seessebeluas. Itide
enimminabantur. Vndetantũ¬
modo ostendebantur etbeluae
Et impletumin illis est. Homocum
in honore esset non intellexit. com¬
panitus ẽ lumentis insipientibus
& similis factus est illis
CUMALTTEM ESSEIS TEPHA¬
NUS PLENUSSPUSC̃O IN¬
TENDENS INCAE LUM
terea intendebat in cȩ¬
lum. Plenitudo enim
sp̃sosc̃i Non eum dimittebat
temrena aspicere: Namet mor¬
ses uidissedicitur gloriam dĩ. &
populus inconsecratione domus
dñi uidissedicitur gloriãdĩ isrł
Etapostolus iohannes. dic̃ in euan¬
gelio . Et uidimus gloriameius
gloriam qua si unigenitia patre :
Qt antem dix̃. Non sedentem.
Ostabat cum mastrresuo. &pug¬
nabat quasiin proelio constitutus.
Nlelapidabat᷑ &ihs̃ suscipiebat pla¬
As: ECCEUID GOCELOS AꝑTOS¬

Expanded text:
debant dentibus. Conscientia cum arguitur, impatit, et non poterant Christi veritatem sustinere. Aures eorum furorem mentis in vultu demonstrabant. Stridebant dentibus in eum, carnes lacerare cupientes, ostendentes se esse belluas. Inde enim minabantur, unde tantummodo ostendebantur et belluae, et impletum est in illis: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum autem esset Stephanus plenus Spiritu sancto, intendens in coelum, to, propterea intendebat in coelum. Plenitudo enim Spiritus sancti, non eum permittebat terrena aspicere. Nam et Moyses vidisse dicitur gloriam Dei, et populus in consecratione domus Domini, vidisse dicitur gloriam Dei Israel . Et apostolus Joannes dicit in Evangelio: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre . Stantem dixit, non sedentem, stabat cum martyre suo, et pugnabat quasi in praelio constitutus. Ille lapidabatur, et Jesus suscipiebat plagas. Ecce video coelos apertos
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum enimue terescit. Quod mo¬
re uestis moste consumitur
ETUELATA MICTUMMUTA¬
BISEOSETMITABUNTUR
mictumidest opestorium.
cãelosforsitande bemus ad¬
uestere. Quiad ucem ucla¬
minis temasoperiunt. Quisimili
ter ut alia commutantur: Etut . Aq̃:
facta dñiostender&iam subae ter¬
nitate mansunt. dicit. mutabis ea
&mutabuntur : Quianũ quã orunt
Ad hoc corruptibile reditunr
Namsicorruptioniulterius sub¬
iacerent. Non dicerentur esse mu¬
tata. Sicut daniel prophetatestat᷑
temporar & saecula. Subiecit
TUAUTE MIOEMIP̃SEES. ET
ANNITUINON DEFICIENT
dempositum est contrx illa quȩ
dicta sunt : Quoniamdũ illa surt
commutabilia. dñs semꝑ in mu¬
tabilis perseuerat : Ipse omni poten¬
tiameius designat. Quia reuenx
ipsa est cum sedigna semperopera¬
tur. Essenatura meius subbreui¬
tate declanxt. Quia ipsesolus perse
nouit. eẽ : Quiut sit alio nonegetad¬
iutore. Sicistis tribus uersib: & mu¬
tatio creatunrrum . & ae cernitas

Expanded text:
ipsum enim veterascit, quod moipsum enim veterascit, quod more vestis morte consumitur. Et velut amictum immutabis eos, et mutabuntur. Amictum, id est opertorium, coelos forsitan debemus advertere, qui ad vicem velaminis terras operiunt, qui simter ut alia commutantur. Et ut facta Domini ostenderet jam sub aeternitate mansura, dicit, mutabis ea et mutabuntur: quia nunquam erunt ad hoc corrupNam si corruptioni ulterius subjacerent, non dicerentur esse mutata. Sicut Daniel propheta testatutempora et saecula , subjecit. Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Idem positum est contra illa quae dicta sunt, quoniam dum illa sint commutabilia, Dominus semper immutabilis perseverat: ipse omnipotentiam ejus designat, quia revera ipse est, cum se digna semper operatur, esse naturam ejus subsequenter declarat, quia ipse solus per se novit esse, qui, ut sit, alio non eget adjutore: sic istis tribus versibus, et mutatio creaturarum, et aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
SUNTCAELI. IPSTPERIBUN
TUAUTEM PERMANEBIS
Tum dicit initiote narm tu
funda stidñe. ostendit qđ
a sanis mentib non potestabnega¬
ri. Quia creator ante creaturaes
suas. sinealiquo initio cõgnoscit᷑
extitisse: Et intende quiahic
opiniones philosophorũ minrbili
breuitate dextruxit: Quarum
prima est mundũ anullo eẽ cre¬
atum Secunda sine finemansur
Sedcumdicitur. Initiotemam
suasio Ne fanda cõnuincitur. Cũ
uero pronuntiat᷑ ipsiperibunt:
finẽ eos habere declarcuit. ut
nullus instellis gentilierrore
confider&. cum ea sinmutan das
ostendit dumerear& omnia. sic
postcaelosmutatos. ipsum dicen&
in maiestatissuae gloria permanere
ETOMNIAUTUESTIMEN¬
TUM UETERESCUNT.
cendo enimomnia. ut ar¬
bitrornon angelos. Non
spiritales creatunas designat. Quȩ
in sua dignitate mansunesunt. sed
illa qua e commutatione proban¬
tur obnoxia. Quod autẽ dic̃. sicuł
uestimentum ueterescent. Ad car¬
nis frrgilitatẽ uidetur aptandũ

Expanded text:
sunt coeli, ipsi peribunt, sunt coeli, ipsi peribunt, tu autem permanebis. Cum dicit: Initio terram tu fundasti, Domine, ostendit quod a sanis mentibus non potest abnegari, quia creator ante creaturas suas, sine aliquo initio cognoscitur exstitisse. Et intende, quia hic opiniones philosophorum mirabili brevitate destruxit, quarum prima est: Mundum a nullo esse creatum. Secunda: Sine fine mansurum. Sed cum dicitur: Initio terrasuasio nefanda convincitur. Cum vero pronuntiatur: Ipsi peribunt, finem eos habere declaravit, ut nullus in stellis, gentili errore, confideret, cum eas immutandas ostendit, dum crearet omnia, sic, post coelos mutatos, ipsum dicit in majestatis suae gloria permanere. Et omnia, ut vestimentum veterascent. cendo enim, omnia, ut arbitror, non angelos, non spiritales creaturas designat, quae in sua dignitate mansurae sunt, sed illa, quae commutatione probantur obnoxia. Quod autem dicit: Sicut vestimentum veterascent, ad carnis fragilitatem videtur aptandum,
Abbreviated transcription (Latin):
tinet ueraciter supplicantes
Sedhaec uirga non decespite ar¬
borise greditur. sed ab ipsius dei¬
tatis uistute procedit. Fostitudo
Inuicta. aequitas rectissima. IN. cãs¬
flexibilis disciplina
DILEXISTIIUS TITIAM
ETODISTIINIQUITATEM.
Ispsaestuirgarecta amare ae¬
quitatẽ . & o disse nequitiam.
Nemo enimperfecte diligitius¬
titiam. Nisi quie tactus pessimos
ex secratur. QNm diuersis qua¬
litatib:. eodem tempore non. ẽ.
inunoloco. Nec potest ipso mom̃¬
to ibinigrum uideri. ubi candor
insederit: Quia et prcesentia
lucis: noctis absentia est.
PROPTEREAUNXITTE DS
DS̃TUUSOLEOEXULTATIOÑ
PRAEPARTICIPIBUS TUIS
Mlu reges quitypumillius p̃tu¬
Mlerunt ẽtregnando consostes
dicti sunt. oleo corruptibili
sunt inuncti. Hic uero filius dĩ.
adõ patre oleo exultationis. hoc
estresurrectionis. ascensionis
dominationis que est delibutus
Quia x p̃snaturc unctus. Nosꝑ gratia
ET TUIN PRINCIPIO DÑE
TERRAM FUNDASTI. ET
OPERAMANUUM TUARŨ

Expanded text:
tinet veraciter supplicantes, tinet veraciter supplicantes, sed haec virga non de cespite arboris egreditur, sed ab ipsius divinitatis justitia procedit, fortitudo invicta, aequitas rectissima, inflexibilis disciplina. Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem. Ipsa est virga recta, amare aquitatem et odisse nequitiam. Nemo enim perfecte diligit justitiam, nisi qui et actus pessimos exsecratur, quoniam diversis qualitatibus, eodem tempore non est in uno loco. Nec potest ipso momento ibi nigrum videri, ubi candor insederit, quia et praesentia lucis, noctis absentia est. Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis. Alii reges, qui typum illius praetulerunt, et regnando consortes dicti sunt, oleo corruptibili sunt inuncti. Hic vero Filius Dei a Deo Patre, oleo exsultationis, hoc est, resurrectionis, ascensionis dominationisque est delibutus, quia Christus natura unctus, nos per gratiam. Et tu in principio, Domine, terram fundasti et opera manuum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
gne murentem dicit. ut ina¬
liis lumen ueritatis infundan.
Inaliis peccata consumant Ig¬
nisiste scõspurgat. peccatores.
consumit. Ignemistum qui sc̃s. ẽ
nontimeat. Qui peccato s. ẽ. time¬
at. Ego puto istos. eẽ ignes. ange¬
loseius. Istiergo angeliquoscon¬
sumunt. Quicumq: est lignum.
faenum stipula Qui autẽ aurũ
& argentum est . & lapides p̃tiosi.
mittetur quidem inignẽ sed mun¬
dior inuenietur
AD PILIUMAUTẼ. THRONES
TUUS D̃S̃ INSACULŨSAECEI
ccemagna differentia.
quia illiquidem creati suNT
hicautẽ increatus Intueris quo¬
modo diuidit. & cum quanta cla¬
ritate creaturas acreatore dis¬
cernit ministros uocans & dñm.¬
seruos & heredem: Ad propriũ
Eccehabes regnisignaculũ. Et
uirga aequitatis inquit uirgareg¬
nitui. Eccehabes et aliud signacu¬
lum. Virga ueroista regulam
diuinae significat aequitatis. quȩ
ueraciter rectadicitur. quianul¬
la prauitate curuatur. Virgaista
iustos regit. Impiospercutit. con¬

Expanded text:
Ignem urentem dicit, ut in aIgnem urentem dicit, ut in aliis lumen veritatis infundant, in aliis peccata consumant. Ignis iste sanctos purgat, peccatores consumit. Ignem istum, qui sanctus est, non timeat; qui peccator est, timeat. Ego puto istos esse ignes angelos ejus. Isti ergo angeli, quos consumunt? quiscunque est lignum, fenum, stipula, qui autem aurum et argentum est, et lapides pretiosi, mittetur quidem in ignem, sed mundior invenietur. Ad filium autem: Thronus tuus Deus in saeculum saeculi. Ecce magna differentia, quia illi quidem creati sunt, hic autem increatus. Intueris quomodo dividit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, ministros vocans, et Dominservos et haeredem. Ad proprium  saeculi. Ecce habes regni signaculum: Et virga aequitatis, inquit, virga regni tui. Ecce habes et aliud signaculum. Virga vero ista regulam divinae significat aequitatis, quae veraciter recta dicitur, quia nulla pravitate curvatur, virga ista justos regit, impios percutit, con
Abbreviated transcription (Latin):
galem ue l ut mediator optimus
introduxit. Proptereaergo.
exitum uocat suae incarnationis
aduentum. Tunc en im totũ or¬
bem possedit. cumab uniuersis. ẽ.
agnitus: Quomodosiquis inquan¬
dam domum introducat aliquem.
& confestimomnes illius domus
principes iubeat. ut illum proni
simulomnes adorent. Ita & xp̃m
secundum carnemius sit acunc¬
tis angelis adongridicens . Et
adorenteum omnes angelidĩ
ETADANGELOS QUIDEM
DICIT. QUIFACITANGE¬
LOSSUOS SP̃S¬
facitangelossuos sp̃s. sp̃s
genenele nomenest in . iõ¬
corponelis potentisq: substantiȩ
uisibiliter siue in uisibilit̃ operens
quode idiuinitus inspinctur : AN¬
gelorum enim nomen. Non
significat naturrm.sed oboedi¬
entiam. ANgelu s enimgrrecalin¬
gua dicitur. quilatine nuntius.
interp̃tatur. Nam quandomit¬
tuntur. Angelifiunt. cum tamen
natura sp̃sessenͦscant᷑ : Addidit
suos. ut illo sostender&. qui recta
mente dñĩ uoluntatib: obsecundaN
ETMINIS TROSSUOS
FLAM MAM IGNIS

Expanded text:
galem, velut mediator optimus, galem, velut mediator optimus, introduxit. Propterea ergo exitum vocat suae incarnationis adventum. Tunc enim totum orbem possedit, cum ab universis est agnitus, quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, et confestim omnes illius domus principes jubeat, ut illum proni simul omnes adorent. Ita et Christum secundum carnem jussit a cunctis angelis adorari, dicens: Et adorent eum omnes angeli Dei. Et ad angelos quidem dicit: Qui facit angelos suos spfacit angelos suos spiritus. Spiritus generale nomen est, incorporalis potentisque substantiae, visibiliter, sive invisibiliter, operans quod ei divinitus inspiratur. Angelorum enim nomen non significat naturam, sed obedientiam, ἄγγελος enim Graeca lingua dicitur, qui Latine nuntius interpretatur. Nam quando mittuntur, angeli fiunt, cum tamen natura spiritus esse noscantur. Addidit, suos, ut illos ostenderet, qui recta mente Domini voluntatibus obsecundant. Et ministros suos flammam ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis ostendit. Hodieenimapud
dm̃ nullo initio incipit. Nullo fine
concluditur. Non enimibi fuit
neq: erit. sed semperpermanet
semper est & quicquid dixeris.
illihodie est
QUODAIT GENUITE
atiuitatem illam significat:
dequa isaias dicit. Genero¬
tionem eius quis enamarbit :
ETRURSUM. EGOEROILLI
IN PATREET IPSEERIT
INhis duob: uersib: ab solute de¬
bellatur iniquitas iudaeorum
Quid enimeuidentius. quid pla¬
nius. quamut eẽ credatur filius
qui inuocat patrem. & rur sũcre¬
datur. eẽ pater quiappellat filiũ e
ETCUM ITERUM IN TRODU¬
CIT PRIMOGENITUM INOSO¬
BEMTERRAE DICIT
INtroitumergo assumptionẽ
carnis appellat Foris enimerams
adõ. sicut qui sunt extraregales
aula sinuinculis conligati sicetia
xp̃s effec Egressus quippead
nos hocest carnem sumens. & con¬
latus nobiscum p̃cepta regis in no¬
tuit. & sic nos a peccati s emundans
& addm̃ conuestens. Inaulamre¬

Expanded text:
jestatis ostendit, hodie enim, apud jestatis ostendit, hodie enim, apud Deum nullo initio incipit, nullo fine concluditur. Non est enim ibi, fuit, neque, erit, sed semper permanet, et semper est, et quidquid dixeris illi, hodie est. Quod ait: Genui te, nativitatem illam significat, de qua Isaias dicit: Generationem ejus quis enarrabit ? Et rursum: Ego ero illi in patrem et ipse erit In his duobus versibus, absolute debellatur iniquitas Judaeorum; quid enim evidentius, quid planius, quam ut esse credatur filius, qui invocat patrem: et rursum credatur esse pater, qui appellat filium. Et cum iterum introducit primogenitum in orbem terrae, dicit. Introitum ergo assumptionem carnis appellat, foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati. Sic etiam Christus effecit, egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens et collocatus nobiscum, praecepta Regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens, in aulam re
Abbreviated transcription (Latin):
hanne sait. Quidilexitnos. & lauit
nos a peccatis Nris insanguine suo.
Et fecit nos regnum et sacerdotes
dõ & patrisuo SEDETADDEX¬
TERÃ MAIESTATIS INEXCELS̃
snexcelsi sergo dicens. Non eũ
in loco concludit. sed ostendit
omnib: altiorem. qui etiã usq
adipsum peruenit solium pater¬
nȩ claritatis. Sicut ergo pater
in excelsis ẽ sic& filius Consessus
enimnihil de monstrat aliud. Ni¬
si honoris aequalitatem
TANTOM ELIORANGELIS
EPPECTUS. QUANTODIP¬
PERENTIUS PRAEILLIS
NOMEN BEREDI TALIT
IN hoc quod dixit factus prosus¬
ceptus intellege . tam quam
Msidicer& Melius est suscep¬
tus ab angelis. CUIENIMAN¬
GELORUM DIXIT . ALIQUAN¬
DO PILIUS MEUS ESTU
ntendamus autem quod posu¬
it dixit filius meusestu. quod
etia mei dicturus enet postbap¬
tismum. Hic est filius meus dilectus.
in quomihibene conplacui. Etut
xp̃munam personam idest uerbum
carne factum essesentires. adiecit:
egohodiegenuite. Dicendo enim
hodie. coaeternitatem suae ma¬

Expanded text:
Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris, in sanguine suo, et fecit nos regnum, sacerdotes Deo et Patri suo. Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. In excelsis ergo dicens, non eum in loco concludit, sed ostendit omnibus altiorem, quoniam usque ad ipsum pervenit solium paternae claritatis. Sicut ergo Pater in excelsis est, sic et Filius. Consessus enim nihil demonstrat aliud nisi honoris aequalitatemTanto enim melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. In hoc quod dixit, factus, pro susceptus, intellige, tanquam si diceret, melius est susceptus ab angelis. Cui enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu? Intendamus ergo quod posuit: Dixit ad me, Filius meus es tu, quod etiam ei dicturus erat post baptismum: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Et ut Christum unam personam, id est, Verbum carnem factum esse sentires, adjecit: Ego hodie genui te. Dicendo enim, hodie, coaeternitatem suae ma
Abbreviated transcription (Latin):
co estus. luctus. uel uomitus int̃p̃tat᷑
Alexander auferensangustia
tenebnarum. Asia . eleuata uel
eleuatio interpuretatun.
ET NON POTERANTRES IS¬
TERESAPIENTIE. ETSP̃UI
QUI LO QUEBATUR

Expanded text:
coetus, luctus, vel vomitus interpretatur. Alexander, auferens angustias tenebrarum. Asia, elevata vel elatio interpretatur. Et non poterant resistere sapientiae et spiritui, qui loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Anatus dicitur. Quipulcher¬
rima natione. quod percepturis
erat inre. Quodampraesagio
preoccupanet innomine: Lapi¬
datus humiliter. sed sublimiter
coronatus. Haebrricae autem.
Interp̃tatur nor maura: Quorũ
uidelicet. Nisi mastrrum sequen¬
tium. quibus prima faciendo for¬
ma factus ẽ morien do proxp̃oe
FACIEBATSIENAETPRO DICIA
Mrodigia dicuntur porrodi¬
centia id ẽ. nouumaliquidlonge
futurum predicentia. Signadicun¬
tur indicia aliqua. xb eo quodaliquid
significent : SURREXERUNT
AUTEM QUIDAMDESYNAGO¬
GA QUAE APPELLA TUR LIBER¬
TINORUM ETCURENEN¬
SIUMETALEXANORINORŨ
ET EORUM QUIERANT ACI

Expanded text:
natus dicitur, qui pulcherrima ratione quod percepturus erat in re, quodam praesagio praeoccuparet in nomine: lapidatus humiliter, sed sublimiter coronatus, Hebraice autem interpretatur norma vestra, quorum videlicet? nisi martyrum sequentium, quibus primo patiendo, forma factus est, moriendo pro Christo. Faciebat signa et prodigia. Prodigia dicuntur, porro dicentia, id est, novum aliquid longe futurum praedicentia. Signa dicuntur indicia aliqua, ab eo quod aliquid significent. Surrexerunt autem quidam de Synagoga, quae appellatur Libertinorum et Cyrenensium, et Alexandrinorum, et eo
Abbreviated transcription (Latin):
tinere mundum. quam fecisse
Sedsio postet aliquid audacius dice¬
re. adhucamplius ẽ. Namin faci¬
endo quidemex nullis existentib
Rerum essentiae productae sunt :
INcontinen douero. quae facta suNt
nea dnihilum redeant continent᷑
Hicergo dumreguntur & ad inui¬
cem sibi repugnatia coaptantur:
magnum etualde minbile pluri¬
maeq: uistuti sindicium deelanatus
PURGATIONEM PECCA¬
TORUM FACIENS
ost quam enim dixit superius
illa magna ualdeq: minxnda¬
Adicit nunc et decur eius & puf.¬
gationẽ peccatorum quã erganos
egit. Sicut et petrus deilloait.
Quipeccata nr̃ pertulit incorpore

Expanded text:
tinere mundum quam fecisse. tinere mundum quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faciendo quidem ex nullis existentibus rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur, magnum et valde mirabile plurimaeque virtutis indicium declaratur. Purgationem peccatorum faciens. Postquam enim dixit superius illa magna valdeque miranda, dicit nunc et de cura ejus et purgatione peccatorum, quam erga nos egit, sic et Petrus de illo ait: Qui peccata nostra pert
Abbreviated transcription (Latin):
BII sunt quidicunt enetquan¬
do non eraete sicut ermne¬
mine miudicat pateq. Sed dicit᷑
iudicareperfilium qnẽiiudicẽ
genuit sic etiam dicitur openari
perfilium quia eum constat opafi¬
cemgenuisse: Quicumsri.
SPLENDORGLORIAEEE
PIGURA SUBSTANTIEEIUS:
onenimex intellectupro¬
prio haecloq batur a posto¬
lus nechumanohanc dispen¬
satione m reperiebat ingenio.
sed sp̃ssc̃ĩ haec illi suggerebat ammi¬
nistratio. Hoccum religiositate
debemus accipere. Quia exipso
in passibiliter natus. Neq: diminu¬
tus neq: in aliquominoratus. sed
ds̃ uerus de dõuero. omnipoiens de
omnipotente. lumendelumine.
ex quo omnia perque momnia in
quo omnia PORTANSOM¬
NIA UERBOUIRTUTISSUAE
Colent arriani proponere quia
Icum dixisset ds̃. Frat lux. pat̾
p̃nreceperit filius oboedierit:
Sedecceostendimus. quia suo uerbo
cuncta perfecit: Feren somnia in¬
quit idest gubernans si quidem
cadentia. & ad nihilumtindentia
continet : Non enimminus est con¬

Expanded text:
Ubi sunt qui dicunt? Erat, quanUbi sunt qui dicunt? Erat, quando non erat: Sicut enim neminem judicat Pater, sed dicitur judicare per Filium, quoniam judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse . Qui est splendor gloriae et character substantiae ejus. Non enim ex intellectu proprio haec loquebatur Apostolus, nec humano hanc dispensationem reperiebat ingenio, sed Spiritus sancti haec illi suggerebat administratio. Hoc cum religiositate debemus accipere, quia ex ipso impassibiliter natus, neque diminutus, neque in aliquo minoratus, sed Deus verus, de Deo vero, omnipotens de omnipotente, lumen de lumine, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Portans omnia verbo virtutis suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta perfecit: Ferens omnia, inquit, hoc est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, con
Abbreviated transcription (Latin):
cendo enimmulti farie
& multis modisclim ds̃
locutus est patrib: nr̃is in prophe¬
tis. significat quod alibidictum ẽ.
Ego enimuisiones multiplicaui.
& inmanib: prophetarum assimi¬
latussum Quod autem sequitur
In nouissimis diebus locutus est no¬
bis infilibsuo. ueluti sidicer& : Quid
magnum si prophetasmisit patri¬
bus nr̃ise Nobi senimipsum pro¬
prium filium unagenitum misit
DEM UNTUERSORUM
Ame & da botibigentes here di¬
tatemtuam. Ergo noniampor¬
tiodni tantumia cob. & sorseius:
israchel. sed omnesnationes & gen¬
tes toto orbẽ diuisas. Inheredita¬
tem distinctim sanguis amplectit᷑
xp̃i. Hereditas. ab herodicta est.
idest dño quod in ea potestate
libenedominetur. Heredis hicuti¬
tur nomine. Vt duo quaedamper
hoc astruat̃ et ostendat. Hocest
quod propriis sit filius. & quod do¬
minationis illi nulla contingitamis¬
sio. Cumergo dicit. quem consti¬
tuit heredemuniueri sorum. sub¬
intellegitur totius mundi
PeR quempeciTINquio
STSAECULA

Expanded text:
cendo enim: Multifarie et multis modis olim Deus locutus est patribus nostris in prophetis, significat quod alibi dictum est: Ego enim visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum . Quod autem sequitur: In novissimis diebus locutus est nobis in Filio suo, veluti si diceret: Quid magnum, si prophetas misit patribus nostris? nobis enim ipsum proprium Filium unigenitum misit.dem universorum.et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ergo non jam portio Domini tantum Jacob, et sors ejus Israel, sed omnes nationes et gentes toto orbe divisas, in haereditatem distinctim sanguis amplectitur Christi. Haereditas ab hero dicta est, id est, domino, quod in ea potestate libera dominetur. Haeredis hic utitur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, hoc est, quod proprius sit Filius, et quod dominationis illi nulla contingat amissio. Cum ergo dicit: Quem constituit haeredem universorum, subintelligitur, totius mundi. Per quem fecit, inquit, et saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
neglegenter omittenda. sed
sunt inquirenda perfectis
COLLEGERUNTERGO
ET IM PLEUERUNT .XTI.
COFINOS FRAEMENTO¬
RUM . EXQUINQUE PAN¬
BUSQUA ESUPERAUER
uia duo denarionumero
solet perfectio designari.
ꝯrecte perduo decimco¬
finos duo decima postoli. & per
a postolos omnis doctorũ sp̃italiũ
chorus exprimitur Foris qui¬
dem hominib: dispectus sed intus
salutariscibi repletus Constat
enim cophinos openrseruilia geri
solere. Sedipse cophinos panum
frrgmentis impleuit. Qui infirma
mundiut fostia confunder& elegis
ILLIERGOHOMINES CU
UT DISSENT QUOD FECE¬
RATSIGNTM. DICEBANT
QUIA HICESTUERE PRO¬
PHETA QUIUENTURUS
EST INMUNDUM
ecte quidem dicebant dm
prophetam magnum im¬
nae salutis prce conemis
mundo futurum Nam &ipse
prophetam seuocare dignatir
ubiait. Quia non capit prophea
perire extrahierus alem: Sed
nec dumplena fide proficiebant
qui hunc etiam dm̃ dicere nescie¬
ueritatis & fidesuidentesmun¬

Expanded text:
negligenter omittenda, sed negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Collegerunt ergo, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum, ex quinque panibus quae superfuerant. Quia duodenario numero solet perfectio designari. Recte per duodecim cophinos duodecim apostoli, et per apostolos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, foris quidem hominibus dispectus, sed intus salutari cibo repletus. Constat enim cophinis opera servilia geri solere. Sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma mundi, ut fortia confunderet, elegit. Illi ergo homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant: Quia hic est vere propheta, qui venturus est in mundum. ecte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit prophetam perire extra Jerusalem . Sed necdum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Deum dicere nescieveritatis et fidei, videntes mun
Abbreviated transcription (Latin):
uod temptansphilis¬
pum dñs unde in que
ememus panes ut
mandũ centhi.
prouidautique dispensatione
facit . Nonut ipse quae non noue¬
net discat sed ut philippus tardita¬
tem suae fidei quammagistro sci¬
ente ipse nesciebat temptatus ag¬
noscat. & minculo facto castigẽt
Neq enim dubitare debuenit p̃¬
sente rerum creatore quieduci
riorum panes sufficerctur barum
milibus non paucis: ut unus quisq
sufsicienter acciper& etiam satura¬

Expanded text:
uod tentans Philippum Dominus, unde, inquit, ememus panes, ut manducent hi; provida utique dispensatione facit, non ut ipse, quae non noverat, discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente ipse nesciebat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat praesente rerum creatore, qui educriorum panes sufficere turbarum millibus, non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam satura
Abbreviated transcription (Latin):
uod subleuas se oculosibs
& uenientemad semult¬
tudinemuidisse perhibetur
diuinȩ pietatis indicium est
Quia uidelicet cunctis adseu
nire quaerentibus. gratia
misericordiae caelestis occu¬
rere consueuit: Et neq ren¬
do emrre possint. lucem suisps
a perire currentibus. Nin
quod o culiihũ donasp̃s eius
mystice designent. testatur
ina pocalipsi iohannes quifigi¬
nrte loquens de illo. Quidn¬
quit agnum stantem tam qui
occisum habentem cornua
septem et oculos septem quis
septem sp̃s dĩmis siin omnẽten¬

Expanded text:
uod subleuasse oculos Ihesus et uenientem ad se multitudinem uidisse perhibetur diuine pietatis indicium est, quia scilicet cunctis ad se nire quaerentibus, gratia misericordiae coelestis occurrere consuevit, et ne quaerendo errare possint, lucem sui Spiritus aperire currentibus. Nam quod oculi Jesus dona Spiritus ejus mystice designent, testatur in Apocalypsi Joannes, qui figurate loquens de illo: Et vidi, inquit, agnum stantem tanquam occisum, habentem cornua septem, et oculos septem : qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem te
Abbreviated transcription (Latin):
tium dona promittens
ERATAUTEM PROXI¬
MUM PASCHA OIES
FESIUS IUOASORUM
uoduero propinquan¬
te pascha dñs turbas
docet sanatreficit :
possumus itamystice interp̃¬
tari quia paschatransitus dicit᷑
Et quoscumq: dñs internamu¬
nerum suorum suauitate recu¬
penrt. adsalubrem profecto
transitum praeparat : Vecas¬
nales uidelicet concupiscentias
mentis sublimitate trrnscen¬
dant. Infirmamundideside
ria pariter etaduersa caelesti
spe & amore conculcent
CUM SUBLGUASSGTER¬
SET QUIA MULTITUDO
MAXIMAUENITADCŨ
DICITAD PHILAPpumm.
UNDGEMEMUS PANES

Expanded text:
tium dona promittens. tium dona promittens. Erat autem proximum Pascha, dies festus Judaeorum. Quod vero propinquante Pascha, Dominus turbas docet, sanat et reficit, possumus ita mystice interptari, quia Pascha transitus dicitur, et quoscunque Dominus interna munerum suorum suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat, ut carnis videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant, infria, pariter et adversa coelesti spe et amore conculcent. Cum sublevasset erset quia multitudo maxima venit ad eum, dicit ad Philippum: Unde ememus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs incarne apparer&. sola illũ
gens iudȩa sequebatur credendo
Postquam uero perincarnati¬
onis suae dispensationem. fluc¬
tus uitae corruptibili sadut cal¬
cauit tnrnsiit. maxima moxeũ
multitudo credentium secuta. ẽ
nationum. sp̃italiter instrui
sanariacsatiari desidenrns
SUBIITERCOINMONTE
IH̃S. IBISEDEBAT CUM
DISCIPULIS SUIS
uod autem subiens in monꝰ¬
te mihs ibi sed ebat cũ dis¬
cipulissuis. sed ueniente ad eum
multitudinedescenditatq: hanc
in inferiorib: refecit quaminin¬
feriorib: paulo ante curauerat.
Ne qua quam frustrrfactum cre¬
damus sed adsignificandũmrs¬
tice. Quia doctrinã & carismata
sua dñs iuxta percipientium ca.¬
pacitatem distribuit In firmis
lisspũ simpliciora monita com¬
mittens &a pestiora credens sa¬
cramenta: Celsiorib autẽ qui¬
busq: et persectiorib: sensu. secre¬
norrsuae maiestatis archana
resenins altior deuotae con¬
uersationis it inera suggerens.
& altior praemiorum cacles¬

Expanded text:
Dominus in carne appareret, sola illum Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari desiderans. Subiit ergo in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine descendit, atque hanc in superioribus reficit, quam in inferioribus paulo ante curaverat. Nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice, quia doctrinam et charismata sua, Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit. Infirmis lis spiritu, simpliciora monita committens, et apertiora credens sacramenta, celsioribus autem, quibusque et perfectioribus sensu, secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coeles
Abbreviated transcription (Latin):
Srimo dicendum iuxtahis¬
toriam quia maregalileae¬
A quod multis prodiuersitate
circumia centium regionĩ uo¬
cabulis distinguitur. illis tantũ
in locismare tyberiadis uocat᷑.
ubityberiadem ciuitatem a¬
quis ut aiunt calidis salubrem
habitacionempraemonstrrt
Si quidem interfluente iordane
duo deuigintipas suum milibus
in longum & quinq: extendit᷑
in latum. Misticeautem mare :¬
turbida actumentia huius scłi
uolumina significat. In quibus
prrui quilibet in iuste delectati.
qua si profundi dediti pisces men¬
tem ad superna gaudia non in¬
tendunt Vndebene idẽ mare
galileae idestrota cognominat᷑:
Quianimirum amorlabentis
saeculi quasimnuestiginemcorda
mittit. qua eadper ennis uitȩ
de sideria non permittit erigi
Dequib psalmista. Incircuitu
inquit impiiambulant. Sed ab¬
euntem traensmare galileae:
ihm̃ multitudo maxima seq bat
quaedoctrinae sanationis. & re¬
fectionis ab eo cȩlestis mune ra
summa perciper&. Quia priusquã

Expanded text:
rimo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis, pro diversitate circumjacentium regionum, vocabulis distinguitur, illis tantum in locis mare Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem, aquis, ut aiunt, calidis salubrem habitationem praemonstrat. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem, mare turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat, in quibus pravi quilibet, injuste delectati, quasi profundi dediti pisces, mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nimirum amor labentis saeculi, quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi, de qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
& calidam. & quia progressiofit
apuncto usq: ad longitudinem.
numero continentur. Non ab:¬
surde intellegitur quadirgena¬
rius numerus temponelem dis¬
pensationem significare. quȩ
prosalute Nr̃a gestata .ẽ. cum
dñs corpus adsumpsit. & uisibi

Expanded text:
m, callidam. Et quia progressio fit m, callidam. Et quia progressio fit a puncto usque ad longitnumero continetur: non absurde intelligitur quadragenarius numerus temporalem dispensationem significare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
ginta dieb: antemostem carnis.
uel ut clamabat. Abstinete uos
adesideriis huiussaeculi Mandu¬
cansautemetbibens xldiebus
postresurrectionem carnis. uel¬
ut clamabat. Ecceego uobiscum
sum usq: ad consummationem
saeculi. Ieiuniũ quippe est intri¬
bulatione cestaminis. qnm qui
in agone est. ab omnib: abstinens ẽ:
Orbus autem inspepacis. Quae
perfectanonerit. Nisicum corpis
nr̃m cuius ex pectamus redemp¬
tionem induerit in mostalitatẽ
Quod nondum adipiscendo glori¬
amur sed sperando iam pascimur
Vtrumq: a postolus simul nos age¬
re ostendit dicens. Spegauden¬
tes. Intribulatione patientes
Tam quam illudesset incibo hocin
ieiunio. Simulenim cumuiã dni
carpimus. et auanitate prresen¬
tisacculi ieiunamus. & futuri pro¬
missione reficimur. Hic non ap
pomonentescor. illic pascentes
sursũcor ITEAGUSTINUS
quaternarius numerus recte:
significat corpus propter quat¬
tũor notissimas natunrs quibus
constat. siccam humidam. frigida¬

Expanded text:
ginta diebus ante mortem carnis ginta diebus ante mortem carnis velut clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi . Manducans autem et bibens XL diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione certaminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est. Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum, cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissiponentes cor, illic pascentes rursum cor. Item Augustinus.quaternarius numerus, recte significat corpus, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam, humidam, frigida
Abbreviated transcription (Latin):
uimus siue prospenrblandiantus
quod ad dies pertinet. seu nos ad¬
uersa feriant quod noctis figurȩ
congruit. semperambulantib:
in lege dñiadsit totoorbe adues¬
sarius quiiter nr̃m temptando
inpedire ñcessat Ieiunaũ dñs
cum temptar&ur ante mostem
erboadhuc indigens. manduca¬
uit autem & bibit cumglorificare¬
tur postresurrectionem. lames¬
bo non indigens. Hic enimosten¬
debat in senostrum laborem. illic
autem in nobissuam consolationẽ
Qua dirgenis dieb utrumq defi¬
niens. Quonumero quadnagesimȩ
huius sac culi significari uidetur ex¬
cursus. Inhis quiuocantur pergne¬
tiam. Ad eum qui nonuenit legem
soluere sed adimplere. Decem
namq: sunt pracecepta legis iam
gnatia xp̃i diffusa permundum
& quadripestitus est mundus. &
decemquadruplicatiqua dreginta
faciunt. Qnm qui redempti sunt
ad ñõ deregionib: congregauit eos.
Aboriente etoccidente ab aqui¬
lone et mari. seiun ansitaq: quadra¬

Expanded text:
vimus, sive prospera blandiantur, vimus, sive prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Jejunavit Dominus, cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit, cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se nostrum laborem, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesimae hujus saeculi significari videtur excursus: in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere. Decem namque praecepta sunt legis. Jam gratia Christi diffusa per mundum, et quadripartitus est mundus, et decem quadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos, ab Oriente et Occidente, ab Aquilone, et mari. Jejunans itaque quadra
Abbreviated transcription (Latin):
tum huius saeculi tẽpus insinuant.
quib: membnr eius uidelicet scãm
ecclesiam temptare num quam
desistit: Quianimirum quadri¬
pestitus est mundus. In quod ño
famulamur. Decemuero p̃cep
indefessimalitiamcestamus
Decemautem quater ductd.xl
tempus apte qua drrgenariod¬
erum acnoctium numero conphe¬
ditur Baptizatu s ergo dñ sexpe¬
litur a spuinde sestum et tempra
a satana ut exemplumuitae suis
fidelib p̃beat. qui postacceptam
inbaptismoremissionẽ peccator
non solum a dexercenda opero
uistutum uerum etiamadtole¬
nindam propter iustitiamper¬
secutionem sint accingendi. Sece¬
dit enimin desestum. ut nosdoce¬
At relictis mundi in lecebris&so
tietate praruorum. diuinisper
omnia seruire mandatis. Temp¬
tatur solitarius adiabolo. ut nob
insinuet quia om̃s quiuo lunt pie
uiuere in ipso. persecutionem
patiuntur. Et quia permultas
tribulationes. o postetnos intir¬
re in regnum dĩ. Temptator
quia quam diuhicuiuentes dnõ ser¬

Expanded text:
tum hujus saeculi tempus insinuant, tum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra ejus, videlicet sanctam Ecclesiam tentare nunquam desistit. Quia nimirum quadriparitus est mundus, in quo Domino famulamur. Decem vero sunt indefessi militiam certamus. Decem autem quaterducta, quatempus, apte quadragenario dierum ac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dominus expellitur a spiritu in desertum et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercenda opera virtutum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet, quia omnes, qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Tentaturquia, quandiu hic viventes Domino ser
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentia subtrahuntur. Non
plus in abstinentia quam xxxiui
trecentos et sexaginta diesann:
ducitur. Nos autem pertriginta
& sex affligimur. quasi anninri
decimas dõdamus: Vt quin obis¬
metipsis peracceptum annum
uiximus. auctor in ostronos in
sicut offerre in lege iubemini
decimas rerũ. Ita eiofferre con¬
tendite & decimas dierum
VNus quisq: inquantum uistus
subpetit. carnem macer& eiꝰq
de sideria affligat concupiscen¬
tias turpes interficiat. Vt iuxta
pauliuocem hostiauiua fiat. Hos¬
tia quippe et immolatur &uiua
est. quando etabhocmundo ho¬
nonon deficit. & tamense acar¬
nalib: desideriis occidit. Caro
nos laeta traxxit adculpam. ad¬
flicta reducat adueniam : Auc¬
tor et enimmostis nnce ꝑfruc¬
tum ligniuetiti. Vitaeprrecep¬
ta trrens gressus est. Quiergo
apanr disĩ gaudiis percibum ce¬
cidimus. ad haec inquantũ pos¬
sumus perabstinentiam resur¬
gamus Quad naeginta autẽ dies
& noctes quib: eum temptat . to¬

Expanded text:
abstinentia abstrahuntur, non abstinentia abstrahuntur, non plus in abstinentia, quam trigintrecentos et sexaginta dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus. Ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in sicut offerre in lege jubemini decimas rerum, ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae, per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, to
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nos quoq inquantũ possum:
ANnuo quadrxgesimae tempr
carnem nrãmperabstinentiã
affligere conamur Curergo
in abstinentia quadragenariis
numerus custoditur. Nisiquiã
uistus decalogi perlibrosquat¬
tuor scĩ euangelii impletur ẽ
Denarius & enimnumerus qua¬
terductus. In quad rx genariũ
surgit : Quia tunc decalogiman¬
datã perficimus. Cumpro fec¬
to quattuor libros scĩ euange¬
lii custodimus . Ex quare sen¬
tiri &aliud potest. Inhocenĩ
mostali corpore. exquattuor
elementis subsistimus. & peruo¬
luntates eiusdem corporis prace¬
ceptis dominicis contraximus
Pnrecepta autem dominica. per
decalogum sunt accepta. Quier¬
gopercarnis desideria decalogi
mandata contempsimus. dignũ
estut eandem carnem quater¬
decies affligamus. Quamuis de
hoc quadrgesimae tempore.
est adhuc aliud quod possit intel¬
legi. Apnresenti & enimdie usq
ad paschalis sollemnitatis gaudia.
Ex quib: dumsex dies dominiciab

Expanded text:
sit. Nos quoque in quantum possumus, sit. Nos quoque in quantum possumus, annuo quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conamur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur? Nisi quia virtus decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur. Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria, decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc quadragesimae tempore, est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die, usque ad Paschalis solemnitatis gaudia, Ex quibus, dum sex dies Dominici
Abbreviated transcription (Latin):
r& si hostem suum non extingu¬
endo sed interimpatiendo supe¬
rrr&. Notandum uero quod
subditur. Quia recedente da¬
bolo angeliminis trabant ei
Exquare quidaliud. quamun¬
uspersonae ut raq: natur ostin¬
diture Quia & homo est quẽ
diabolus temptat. &isdemip¬
sedñ s est cuiabangelis ministro¬
tur Cognoscamus igitur in eo
natunrmrirorm. Quianisihunc
diabolus hominem cerner&.
on temptar&. Veneremus
in illo diuinitatem suam. quia
nisi peromnia ds̃ existeret:
einullo modo angeliministraere¬
lectio congruit. Nam quadraxgin
tadierum abstinentiam Nr̃i re¬
demptoris audiuimus. qui quadrx¬
gesimae tempus inchoamus dis¬
cutiendum nobis est quurhaec
ipsa abstinentia perquadnagin¬
tadierumnumerum custodit᷑
Morsesenimut legem acciper&.
secundo dieb: quad nrgintaie¬
iunauit. Helia sindesesto. Qua¬
dirginta dieb abstinuit. Ipse
auctor hominum ad homines
ueniens. In quad rarginta diebus
nullum omnimodocibum sump¬

Expanded text:
ret, si hostem suum non extinguret, si hostem suum non extinguendo, sed interim patiendo superaret. Notandum vero quod subditur: Quia recedente diabolo angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud, quam unius personae utraque natura ostenditur. Quia et homo est, quem diabolus tentat, et eisdem ipse Dominus est, cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolunon tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi Deus super omnia existeret, ei nullo modo angeli ministrarengelica congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est, cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim, ut legem acciperet secundo, diebus quadraginta jejunavit. Helias in deserto quadraginta diebus abstinuit. Ipse auctor hominum, ad homines veniens, quadraginta diebus nullum omni modo cibum sump
Abbreviated transcription (Latin):
modis a secundo homineuincit᷑.
quib: primum hominem seuicis¬
segloriatur. Vt a nostriscordib
ipso aditu captus exeat. quonos
aditu intromissos tenebat
hac temptatione dominica con¬
siderare debeamus. quia tẽpta¬
tus adiabolo dñs sacrieloquii p̃¬
cepta respondit: Et quieo uer¬
bo quoderet temptatorem suũ
mergere in abis sum potent :
uistutem suae potentiae non os¬
tendit. sola diuinae scriptunre
pnreceptadedit: Quatenus nob
suae patientiae p̃ber& exemplũ.
Vt quoties a priruis hominibus
Aliquid patimur. ad doctrina
excitemur potius quamaduin¬
dictam Pensate quanta est pa¬
tientia dĩ. quanta in patientia
nm̃ Nos suniuriis aut aliqualas¬
sione prouocamur. furor epen¬
moti : Aut quantum possumus
nos metipsos ulciscimur. aut
quod non possumus faceremina¬
mur. Ecce aduersitatem diabo¬
li dñs pertulit. & nihileinisi
mansue tudinis uerba responđ
Portat quem punire potenit:
ut hoc in laude eius altius cresce¬

Expanded text:
modis a secundo homine vincitur, modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos tenebat. hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere, minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verbum respondit. Portat quem puniri poterat, ut hoc in laude ejus altius cresce
Abbreviated transcription (Latin):
cibum ligniuetitum ostenditatq
ad comedendum suasit Exua¬
na autem gloria temptauit :¬
cumdicer&. Eritis sicut dii. Et
exprofectuauaritiae tempta¬
uit. cumdicen& Scientes bo¬
num etmalum. Auaritia enim
non solum pecuniae est. sed etia
Altitudinis Recte enim aua¬
itia dicitur. cum supramodũ
sublimitas ambitur Sienim
non adauaritiam honoris racpi¬
na pertineret. Nequa quam
paulus de unigenito filio dic eret
Non irpina arbi tratus estesse
se aequalemdõ. Inhocergo dia¬
bolus parentem nr̃ madsuper¬
biam traxit. quo eũ a dauari¬
tiam sublimitatis excitauit
Sed quib: modis primũ hominẽ
striruit eis demmodis secundo
homini temptato succubuit
Pergulam quippe temptauit.
cumdixit. Dic ut lapides istipa¬
nesfiant peruanam gloriam
temptauit. cumdicit Sifilius dĩ
es mitte tedeorsum. Persubli¬
mitatis a uaritiam temptat. Cũ
regna omnia mundi ostendit di¬
cens. Hae comnia tibidabo sip¬
cidens adorueris me: Sed eisdẽ

Expanded text:
cibum ligni vetitum ostendit, atque cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit cum diceret: Eritis sicut dii . Et ex provectu avaritiae tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rana pertineret, nequaquam Paulus de unigenito filio diceret, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentavit eum, qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem