comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsaui nos uni iiro uirginem castam
exhib̃e xp̃o. Tnneo aut̃ ne sicut serpens e¬
uam sedux̃ in u̾suciasua sic et ur̃e menteᷤᷤ
corrum pantur. a castitate q̃. ẽ. ĩ xp̃o. Et ꝓpt̾¬
ea de his quoq sp̃italib diniciis ñ istũ dic̃. qͥ
Habemius chesautũ istĩ ĩ uasis fictitilibꝰ ut emi¬
nentia uirtutis sit dĩ ⁊ ñ ex nob̾. De ip̃a qͦq
satra continentia uirginali qͥd ñ sibi sit ex le
ip̃a s sit cdĩ donum quamius credẽti uolẽti¬
q collatum: cundem audiat u̾acem piũq
doctorem. qui cum binc ag̾et Ait. Uellẽ om̃es
eẽ. sit̃ me ip̃m. S unꝰquisq ꝓpͥum donum
habet a dõ. alnus sic. aliꝰautem sic Audiat
etiam ip̃m ñ tantum suum s uniu̾se eccłe
unicum sponsum de tali castitate atq ĩte¬
quod uelud ex se ip̃a id hãt ut ñ dicatꝰ assen¬
tatis adulatotoris ne de occultis hominum
tem̾e uditare uideamur. c̾te errantis laudatoriᷤ
audire. Omne quippe datum optimũ ⁊ om̃e

Expanded text:
onsaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, n e, sicut serpens Euam se-duxit in uersutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo, et propterea de his quoque spiritalibus diuitiis non istum, qui dicit: ctilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. audiat etiam ipsum non tantum suum sed uniuersae ecclesiae unicum sponsum de tali castitate atque intequod uelut ex se ipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere iudicare uideamur, certe errantis laudatoris audire. omne quippe datum optimum et omne
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Seruabat utiq quod congrue udebat łi¬
ue eccłis gentium siue iudeorũ. ut nꝰꝙͣ. ꝯfret
osuetudinẽ q̃ seruata ñ impediebat ad opti¬
nendum regnum di. Tantum admonens.
nequis in suꝑfliuis pon̾et spem salutis etiã
siconsuetudinem in eis ꝓpt̾ offensionẽ tor¬
infirmoꝵ custodorire uellet. huic enim di¬
uatio mandatorum dei. Unris quisq ĩ qua
uotatione uotatꝰ. ẽ. in ea ꝑmaneat.
ot enun ad eas consuetudines ł condi¬
ciones iute retulit. q̃ nicħ obsunt fidei
bonisq morib. Non enim si etiã latro erat
quisq tum uotatꝰ ẽ. debet in latͦtinio ꝑma¬

Expanded text:
quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam auferret consuetudinem, quae servata non impediebat ad obtinendum regnum Dei: tantum admonens ne quis in superfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirmorum custodire vellet. Sicut vatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat » . Hoc enim ad eas consuetudines vel conditiones vitae retulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Non enim si latro erat quisque cum vocatus est, debet in latrocinio
Abbreviated transcription (Latin):
buit speciem neq decorem. s facies eiꝰ abiet¬
ta et deformis eiꝰ positio. Ex bac tam̃ defor¬
mitate redemptoris ur̃i. manauit p̃cium
decoris ur̃i s decoris int̾ioris. Omnis enim
pulcritudo filie regis intrinsecꝰ bat pul¬
critudine illi placete. Hanc pulcͥtudinem
studiosatura ⁊ sollita cogitatione com¬
ponite. Non amat ille solauiarum fuscos.
ueris uitas delectat᷑. Et ille si qͦd legisti ag¬
nostis u̾itas uocatur. Ego sum inquit ma
u̾itas et uita. Curritead illum ꝑ illũ. Pla¬
cete illi ex illo. Uinite millo cum illo de illo
li amate amari.

Expanded text:
buit speciem neque decorem, sed facies eius abiecbuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego sum, inquit, uia et ueritas et uita. currite ad illum per illum; placete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. li amate amari.
Abbreviated transcription (Latin):
mipta ẽ. sollicita c̃ q̃ sũt mũdi. qͥm placeat ui¬
ro. Honait sollicita. ẽ ea q̃ sunt mundi ut sc̃a ñ
sit s certe minor. ẽ diuina scͣitas ex ea parte
curarum qua mundana cogitat᷑ uoluptas.
Quic quid itaq intentionis anmni etiamĩ hiᷤ
reb impendet᷑. quib platendũ eet uiro col¬
lig̾e quodamm et redigere debet innupta xp̃i¬
ana meam intencionem qua platendum . ẽ.
domino.⁊ iide tin placeat q̃ domino placet
Et utiq tanto. ẽ beatior quanto plusei platet
quanto aut̃ magis cogitat eaq̃ sunt mundi
tantominus placet. Placet itaq ei tota intẽ¬
tione speuoso forma pre filiis hominum.
Eisemingr̃a illiplacetis que diffusa. ẽ. ĩ la¬
biis eiꝰ. Placete illiea quoq partecogitatio¬
nis. que otcuparetur mundo ut placeret᷑
utro. Placete illiqui displituit mundo: uͭ
placentes ei. lib̾e mini ex mundo. Hunc
enim speriosum forma pre filiis hominũ
uid̾unt homines in crece passionis ⁊ ñ ha¬

Expanded text:
pta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non ha
Abbreviated transcription (Latin):
quam quelibet singła. Cp̃ritaq te doctrina
ut quod aliis melius habes in corpore ⁊ sp̃o
idem ip̃e sp̃c tuus qui corpori dominatur
nͥ extoilat insolent̾ nͨ disc̾nat instienter

Expanded text:
quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina gratiam, ut id quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus tuus qui corpori dominatur, nec extollat insolenter, nec discernat inscienter
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i. U ꝓfecto utriꝰq sexꝰ fideles intelligunt᷑.
Uergo sunt nupte. ibi et innupte. s distincte.
n̾utis ⁊ tamquam membris membra p̃lata
quorum tamen neutra sunt a corꝑe seꝑata
⁊ in sp̃u santtificationem intelligi uoluit:
ñ corpꝰ nptarum omni sanctificatione pͥ¬
uauit. Disce itaq bonumtuum. inmo me-¬
mento. quod diditisti bonum tuum plus
laudari. quia c̃. aliud bonum quo sit hmeliꝰ
quam si alit̾ hoc bonum. eẽ. ñ posset. nͥ illud
malum eẽt aut omnino ñ ẽẽt. Hñt occl̃i ĩ cor¬
pore magnum honorem. S minorem habẽt
si solie̾e̾nt ¶ aliaminoris honoris membra ñ
stella ab stella differt gła in. non dissidet ĩ su¬
perbia. Iõ fet̃ deꝰ omnia: et ecce bona ualde. ñ
oꝑa dicebat᷑ uidit dł quia bonum . ẽ. uͥ autem
omnia nominata sunt additaim. ẽ. ualde:
dictum. ẽ. uidit deꝰ omnia que fec̃ ⁊ ecce bona
ualde. Nembra enim quedam meliora sĩgła.
quam alia singła. s meliora simul omnĩa

Expanded text:
s sancti. ubi profecto utriusque sexus fideles intelleguntur. ibi ergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separet in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo fecit deus omnia, et ecce bona ualde: nonopera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enimquam alia singula: sed meliora simul omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicatis quippe his quisiͥpͣti sunt in libꝰ
uite ⁊ in et̾num ignem missis Tunc figura
huuis mundi mundanorum ignium ꝯ¬
flagͣcione. p̃t̾ibit: sic̃ factum ẽ munda¬
rarum aquarum mundacione dilum¬
um. Illa utiq ux dixi conflagracione.
nr̃is congruebant: ardendo penitꝰ int̾i¬
bunt. Atq ip̃a substancia eas qualitates
habebit que corporib immortalibus.
mirabili mutatione conueniant. ut
.i. mundꝰ in melius innonatꝰ apte arcom¬
modetur hominib etiam carne in meliꝰ¬

Expanded text:
Judicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tunc figura hujus mundi, mundanorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa, ut dixi, conflagratione, ptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt; atque ipsa substantia eas qualitates habebit quae corporibus immortalibus mirabili immutatione conveniant, ut scilicet mundus in melius innovatus apte accommodetur hominibus etiam carne in meli
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c uob̾ nicħ pd̾it. Numquid etiam hit dix̃. Ego
dicoũ dominus. Non sunt itaq ista similia. qͥa
euam illa que iubet dominꝰ ñ ẽ indignum neq
contrarium si eadem monet apłs. Monemꝰ qͦᷤ
caros habemus. ut fauant domim precepta uel
misa. C um uͦ ego ait dico non dominus: satis ostẽ¬
dit dominuni ñ ꝓhibere quod ip̃s ꝓhibebat. ꝓ¬
hibiusset aut̃ dominꝰ si ẽẽt illicitum. Ergo sed̾m
ea que supra diudiximus multumq u̾sauimꝰ
licitumerat ꝑ iustitiam s etiam licitum ñ
erat fatiendum: ꝓpt̾ lib̃am beniuolenciã¬
fideli ⁊ sanclificata ẽ mulier infideł ꝑ uirũ¬

Expanded text:
 vobis nihil proderit ; numquid etiam hic dixit, Ego dico, non Dominus? Non sunt itaque ista similia, quia etiam illa quae jubet Dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet Apostolus. Monemus enim quos charos habemus, ut faciant Domini praecepta, vel jussa. Cum vero ait, Ego dico, non Dominus; satis ostendit Dominum non prohibere quod ipse prohibebat. Prohibuisset autem Dominus, si esset illicitum. Ergo secundum ea quae supra diu diximus, multumque versavimus, licitum erat per justitiam; sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam benevolentiamfidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
deat. qͦd salus huuis mortał corporis ⁊ mẽ¬
brorum corruptibilium uirtꝰ ⁊ iuctoria de
hominib inimicis: honor atq potentia
temporał⁊ cet̾a istinsmodi bona terrena
⁊ bonis dentur et malis ⁊ bonis auferãt᷑¬
⁊ malis. Salus uͦ ammecum immortalitate
corporis uirtuf q iustitie.⁊ uictoria decupi¬
ditatib inimitis gła ⁊ honor ⁊ pax in et̾nũ
ñ dentur nͥ bonis: Ista ergo dilige. ista con¬
cupiste. ista modis omnib quere. Opt̾ ħ
ad quirenda et optinenda fat elemosinaᷤ.
funde orationes. ex̾ce ieninia quantum
sine lesione sui corꝑis potes. Bona uͦ illa
t̾rena. Noli dilig̾e. Quantalibet tͥ habundent
sic eisut̾e ut bona multa ex illis. nullum autẽ
malum facias ꝓpt̾ illa. Omnia quippe talia
ꝑibunt. s bona oꝑa ñ ꝑeunt. etiam que de

Expanded text:
deat. quod salus huius mortalis corporis et memdeat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis. ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de
Abbreviated transcription (Latin):
indicanda sunt que siue filiis ꝓcreatis. si¬
ue etiam ista t̾rena ꝓletontempta tontinen¬
tiamint̾ se pariconsensu seruare potu̾int.
quia neq contra illud preceptum fit quod do¬
minus dimitticoniugem uetat. Nõ enim
dimittit qui cumea ñ carnalit̾ s sp̃italicer
liquum.ẽ. ut qui habent uxores tamqͣm ñ¬
Ora fortit̾ et dic dõ. quod habes in psalmo.
De nece̾eitatib meis erue me Ip̃e te exaudi¬
et. ut int̾iores ⁊ inuisibiles bostes .i. ip̃as cu¬
pidicates inuisibilit̾ ⁊ sp̃italit̾ uincas. Et
sicutaris hoc mundo tamquam ñ utens:
ut ex bonis eiꝰ bona facias. ñ malus fias Qa
et ip̃a que bona sunt nec dant᷑ homimbus
nͥ ab illo qui ht̃ omnium celestium⁊ t̾res¬
tͥum potestatem. S ne putant᷑ mala dant᷑¬
⁊ bonis. Ne putantur magna ł summa:
dantur et mal. Itemq auferuntur ista ⁊
bonis. ut ꝓbentur. ⁊ malis ut trucientur.
Quis enim nesciat. quis ita sit stultꝰ ut ñ in¬

Expanded text:
anda sunt, quae sive filiis proceandis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint, quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat, non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritaliter liquum est ut qui habent uxores, qora fortiter et dic deo, quod habes in psalmo: De necessitatibus meis erue meet ut interiores et invisibiles hostes, id est ipsas cupiditates invisibiliter et spiritualiter vincas, et sic utaris hoc mundo tanquam non utens; ut ex bonis ejus bona facias, non malus fias: quia et ipsa bona sunt, nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non ui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ disced̾e. Quod si retesserit innuptam man̾e¬
aut uiro suo reconciliari. U intelligit᷑ Quia e¬
tiam si illa unacausa qua sola relictio ꝯugii
ꝑmittitur muliera uiro suo innupta recesse¬
rit ita ꝑseu̾are debet. Aut si señ continet uiro
potiꝰ retontiliari. ł correstoł c̾te tołando qͣm
alt̾i nub̾e. Sequit᷑ aut̃ ⁊ dicit ⁊ uir uxorem ne
dimutat. breuit̾ eandem formam intimans ĩ
uiro quam p̾cipiebat in femina. Quib axpre¬
ceptodomini insinuatis: itasequit᷑. Cet̾is aũ
ego dico ñ dominꝰ. Si quis fr̃ ht̃ uxoreminfi¬

Expanded text:
 quod si recesserit, manere innuptam, a quod si recesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se non continet, viro potius reconciliari vel correcto vel certe tolerando, quam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimittat: breviter eamdem formam intimans in viro, quam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non Dominus, Si quis frater habet uxorem infi
Abbreviated transcription (Latin):
idominꝰ dimittende coniugis solã causã
forncacionis admittit.⁊ paganũ ꝯui¬
gium dimitti ꝓhibet. consequens. ẽ. ut pa-¬
ganismus forncatiomi ñ deputet᷑. Solam
aut̃ fornicationis causam exteptã dixante¬
fac̾e dñm cum de dimittenda comuge loqͥtͣ
uigõ infidelem ñ dimittat ait. Egodito nõ
dominꝰ. ut dominus intelligatur. ñ quidem
iub̾e ut dimittat᷑. ne contra uissum eiꝰ con¬
silium dare uideat᷑ apł̃s: s tam̃ ꝑmitt̾e. uͭ
asserat solam illa fornicationem dominũ
admitt̾e ad causam relinquende conuigi
perpetrat᷑: hoc potest du̾e dominum t̃ de
hac re loqueretur. de utroq fideli dixisse.
⁊ marito et uxore. uͭi si ambo fideles sunt
neut̾ liceat alt̾um relinquere nͥ causa for¬
incacionis ii ñ potest paganismus intel¬
ligi quia ut̾q fideł. ẽ. Si enim ⁊ apłs in
detur distingnere cũ ait. his aũ qui sunt in ꝯ
iugio precipio. ñ egos dominꝰ uxorẽ a uiro

Expanded text:
Dominus dimittendae conjugis solam causam fornicationis admittit, et paganum conjugium dimitti non prohibet, consequens est ut paganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda conjuge loquitur jugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra jussum ejus consiasserat solam illam fornicationem Dominum admittere ad causam relinquendae conjugiperpetratur: hoc potest dicere, Dominum, cum de hac re loqueretur, de utroque fideli dixisse, et marito et uxore, ut si ambo fideles sint, neutri liceat alterum relinquere, nisi causa fornicationis; ubi non potest paganismus intelligi, quia uterque fidelis est. Sic enim et Apostolus videtur distinguere, cum ait: His autem qui in conjugio sunt praecipio,
Abbreviated transcription (Latin):
suo recontiliari.⁊ uir uxorem ñ dimittat.
Credo simili forma. ut si dimiserit ñ dicat
aliam. aut recontiliet᷑ uxori. fieri enĩ po¬
test ut dimitat uxorom causa fornicationiᷤ
quam dominꝰ exceptam. ẽẽ. uoluit. Lam uͦ si
net illi nub̃eronceditur inrouino a qͦ retes

Expanded text:
suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere concedi
Abbreviated transcription (Latin):
itit nob̾ enuangłium. Obsuate noiuissi¬
mum diem uenturum. diem aduentꝰ fili
hominis quia illos male innenturꝰ ẽ. quiqͣ mͦ
securi sunt. iõ quia ꝑu̾se securisunt. Seiuri
sunt emm in noluptatibꝰ scłi. cum deb̾ẽt eẽ
securi. eẽ domitis cupiditatib scłi. Iã utiq
nde enum magnum magniq bonoris
m̾itum apud deum fideł. ⁊ pura uirgi¬
nitas ht̃. nͥ qnia isto iam tempore continẽ.¬
di ab amplexui Cum ex omnib gentib ad
implendum sc̃orum num̾um largissima
suppetat copia ꝑcipiende sordide uoluptati
libido ñ sibiuendicat. quod iam sufficiẽde
pł necessitudo ñ p̾tulat:¬

Expanded text:
ret nobis Evangelium, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique nde enim magnum magnique honoris meritum apud Deum fidelis et pia virginitas habet, nisi quia isto jam tempore continendi ab amplexu cum ex omnibus gentibus ad implendum sanctorum numerum largissima suppetat copia, percipiendae sordidae voluptatis libido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo non p
Abbreviated transcription (Latin):
ta causa forniationis qͦd dominꝰ ꝑmittit.
nͥ qr similem formam mlt intelligi ut si
dimisit q̃ cã formcacionis ꝑmittitur.
maneat sine uxore aut reꝯtiliet᷑ uxori. Non
enim male recontiliaret᷑ uir illi mulieri. quã
tum lapilare nemo ansus eẽt dic̃ ei dominꝰ.
Uade uide deinceps ne pecces. Quia et qͥ ditit
ñ licet dimitt̾e uxorem sine ca fornicacio¬
nis cogit retin̾e uxorẽ si causa formcauõiᷤ
ñ fũit. Si autem fũit ñ cogit dimitt̾e sed
ꝑmitti. Sic̃ dicitur. Non liceat mulieri mi¬
bere alt̾i nisi niro mortuo. Si añ uiri mortẽ
nupser it rea. ẽ. Si pꝰ uirimortem nupsit:

Expanded text:
tionis, quod Dominus permittit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post viri mortem non nupserit,
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u sc̃omonens et consulens. ut ł meliora
capiant᷑uł ea q̃ ñ expediunt caueant᷑ Ibi au¬
diatur dicens. Prec eptum domini ñ habeo ꝯ¬
silium aũ do. Ego ⁊ dico ñ dominꝰ. Ibi si meli¬
ora eleg̾it. qui audit solitꝰ es. ab uxore. Non
querit uxorẽ quia et si acceꝑit uxoremñ pet¬
tat ibi nirgo ñ nuibat. Qui enim ñdat naͣp¬
tum melius facit ⁊ qui dat nuptum bene
fatit. Ibi bratior fit mulier sic ꝑmanendo

Expanded text:
in spiritu sancto monens et consulens, ut uel meliora capiantur uel ea, quae non expediunt, caueantur. ibi audiatur dicens: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo
Abbreviated transcription (Latin):
on ut hot consiliũ alienum existimemus
a domino cum continuo sequat᷑ ⁊ dicat.
tamquam miscd̾iam consecutꝰ a dño ut fi¬
deł eẽm. Setundundum gͦ dm̃dat cõsilium
fidele in eo sp̃u de quoait. Puto añ qͦd ego¬
sp̃m di habet. Uerumptamen aliud. ẽ. dñi
iubentis imꝑium aliud conserui. secundũ
nuscđiam caritatis q̃ illi a domino . ẽ. inspi¬
rata atq donata fidelium consiliũ. Ibi a¬
lud fat̾e ñ licetihic aũ litet. Ita sancut ip̃or
dat consiliũ ñ nubendi apłs uirginibꝰ. ũde
p̃ceptum dñi señ hab̾e testat᷑. licet aliud
tũ etiã expedit. Quam in uetia ⁊ illicita ru¬
itã carnis infirmitatẽ sic extip̃ honestate nu¬
p̃ceptum eam conpellit arriꝑet Tunc autẽ
ñ expedit i quod lititũ ẽ. quando ꝑmitit᷑
quidem s nsus ip̃iꝰ potestatis aliis infert in¬
hiodel ab infideli quam ꝓhibet nõ dominuꝰ
affert impedim̃tũ salutis qi ñ solum ꝑniti¬
osissime scandauzantur offensi u̾um etiã q

Expanded text:
Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo sequatur et dicat: Tanquam misericordiam consecutus a Deo ut fidelis essem . Secundum ergo Deum dat consilium fidele in eo Spspiritum dei habeo. Verum tamen aliud est domini iubentis imperium, aliud conserui secundum misericordiam caritatis, quae illi est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum dat consilium non nubendi apostolus uirginibus, unde praeceptum domini se non habere testatur, licet aliud tum etiam expedit, quoniam in uetita et inlicita ruuram carnis infirmitatem sic excepit honestate nupraeceptum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus affert impedimentum salutis: non solum perniciosissime scandalizantur offensi, verum etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ellem inquit omnes homines ẽe. sicd me
ip̃m s unusquisq ꝓpͥumdonum bt̃ ã dõ.
alius sit alius aũ sic. Uͥ satis ostendit ñ tͣm
ꝯtinentiam donum dĩ. eẽ. s conuigatoꝵ etiã
castitatẽ Quecum u̾a sint: bortamur tam̃
ad ħ quantum cuiq nr̃m datum . ẽ. ut pꝰsit
hortari. qr ⁊ hoc eius domim .ẽ. incuiꝰ manu
sunt. ⁊ nos et sermones nr̃i. Uñ ⁊ apłs. Scd̾m¬

Expanded text:
 me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . Unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uir intideł in uxore ⁊ sanctificatur mulier
infideł in fr̃e. alioquin filii ur̃i inmundi
ee̾nt nunt aũ sc̃i sunt. Non opinor quisꝙͣ tã
intidelit̾ intelligit quodlibet in his u̾b̃ in¬
telligat. ut ob hot existimet etiam maritũ¬

Expanded text:
vir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier vir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier infidelis in fratre. Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem sancti sunt . Non, opinor, quisquam tam infideliter intelligit, quodlibet in his verbis intelligat, ut ob hoc existimet etiam maritu
Abbreviated transcription (Latin):
sci sunt. Noni huniꝰsmodi. ẽ sc̃ificatio.
Nam et cathecuminos scdm quendam mo¬
dum suum ꝑ signum xp̃i et orationẽ manuᷤ
imposicionis puto sanctificari. Et quod at
Et sanctius quam cibi. quib alimur. qm̃
sat̃mentum. ẽ uerumet ip̃os cibos. quibꝰ
ad necẽe̾itatẽ dĩ sustentande iite huiꝰ alim᷑
nõ efficit. ut quod iosintrau̾it ñ ĩ uentrẽ uadat
⁊ insecessumemittatur ꝑ torruptionẽ qͣ omnia
t̾rena soluuntur. Unde et aliam estamq̃ ñ cor¬
rumpit᷑. nos dñs exortat᷑. ita sanctificatio cate¬
tumini si ñ fuerit baptratꝰ ñ eiualet ad intͣn¬
dum regnum celoꝵ aut ad petcatorũ remissi¬
onem. Ac ꝑ hot et illa sanctificatio cmꝰtunq¬
modi sit quam in filiis fideliũ. c̃e. dix̃ apłs ad
istamde baptimo et de pectati origine. ł remiᷤᷤ¬
sione questionẽ omninoñ pertinet. Nam ⁊ ꝯ¬
niges infideles inconuigib fidelib sc̃ificari
dic̃. eo ip̃o loto ita loquens. Santtifuat᷑ enim

Expanded text:
um. Non unius modi est sanctificatio: nam et catechumenos secundum quemdam modum suum per signum Christi et orationem manus impositionis puto sanctificari: et quod accst tamen, et sanctius quam cibi quibus alimur, qnoniam sacramentum est. Verum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae hujus vitae alimur, non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cumodi sit, quam in filiis fidelium esse dixit Apostolus, ad istam de Baptismo et de peccati origine vel remissione quaestionem omnino non pertinet. Nam et conjuges infideles in conjugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: Sanctificatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
mundant᷑. que a regno dĩ separatos in damp¬
nauonem uenire compellit. Nec paruulide
quibusdam sc̃is iustisq ꝓcreati originalis
pettatireatu absoluantur: nͥ in xp̃o fu̾int
separati baptirati. D quib tanto impensins
loqui debemits: quantopse ip̃iminꝰ possunt.

Expanded text:
mundantur, quae a regno Dei separatos in dammundantur, quae a regno Dei separatos in damnationem venire compellit; nec parvuli de quibuslibet sanctis justisque procreati, originalis peccati reatu absolvuntur, nisi in Christo fuerint baptizati; pro quibus tanto impensius loqui debemus, quanto pro se ipsi minus possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inmundi essent nc̃ aut̃ scĩ sunt: aut sic ẽ.¬
et uiroꝵ quos uxores. et feminarũ quas ma¬
riti lucrifecirant xp̃o. ⁊ paruuloꝵ ad qͦs
faciendos xp̃ianos uoluntas xp̃iana etiã
unꝰ parentis euicerat. aut si qd̾ mag̃ l̾iba
apłi uident᷑ sonare. et quodam mͦ cog̾e. aligͣ
illic intelligenda ẽ. sc̃ificatio. qͣ sc̃ificabant᷑
uir uł mulier infideł. in coniugio fideli.
⁊ qua scĩ nascebant᷑ filii fidelium. siut qi
in menstruo cruore mulieris a concubitu
continebat quicumq uir uł femina id
in lege diclicerat. Nam hoc hiezechiel int̾
illa precepta ponit: que ñ figͣate accipien¬
da sunt. siue propt̾ aliam quamlibet qͥ
ibi aꝑte posita non ẽ: ex ip̃a netessitudine
comingiorum atii filiorum sanctitatiᷤᷤ asꝑgi¬
nem illud tamensine dubitatione tenẽdũ. ẽ.
q̃tũq illa sanctificatio siñ ualere ad xp̃ianos.
fideles. Nam nec conuuiges infideles quamlib
sc̃is et iͦtis coniugib hereant ab inquitate

Expanded text:
inmundi essent, nunc autem sancti sunt. quod si et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu contin lege didicerat nam hoc Ezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurata accipienda sunt sive propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine conjugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem: illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non valere ad christianos ntis efficiantur fideles. Nam nec conjuges infideles, quamlibet sanctis et justis conjugibus haereant, ab iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem disced̾e ñ ꝓhibet. nec iubet dominꝰ.
dele consilium. Quod utiq monendum
ꝓbibendi st̃ homines fac̃e licita qͣruis
ñ expediant quanto pond̾e ꝓhibem᷑ illicita. Si
uiditando uissiom. Uñ si dix̃ ñ ut confundãnoᷤᷤ

Expanded text:
fidelem discedere nec prohibet nec iubet dominus,fidelem discedere nec prohibet nec iubet dominus,dele consilium. unde cum prohibendi sunt homines facere licita, quamuis non expediant, quanto pondere prohibentur inlicita. si eiudicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena que ꝓ magno expectabant a domino
uid̾ent etiam his habundare qui multos fal-¬
sos colebant cłos. blanditiis uxorum priꝰ eos
u̾ebantur offend̾e. dem̃ inducebantur et
colere. Uñ uisserat dominꝰ ꝑ sc̃m moysen.
ne quis uxorem alienigenam duc̾et. m̾ito
gͦ quas dux̾ant dominõ ꝓhibente domino
inbentedimiserunt. Cum uͦ cepisset gẽ¬
tib euuangelium p̃ditariiã comũctos
gentiles gent̾ib decestari comꝑit ꝯuigeᷤ.
ex quib si non ambo cred̾ent. s tmꝰ et una¬
⁊ infideł cum fideli consentiret babitare:
nec ꝓbib̃i debuit a domino fideł infidelẽ
fornicatio.ẽ. maior in corde. Nec u̾a eiꝰ pudi¬
tia cum coninge dici potest. quia omne qͦ
ñ ẽ ex fide peccatum. ẽ. Qnamins u̾am
fideł habeat. puditiciam etiamcum ĩfi¬
debuerunt fideles ab infidelib separa-¬
ri. quia ñ ꝯtͣ ussionem dñi gentiles fue
runt. ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab intidel

Expanded text:
terrena, quae pro magno expetebant a domino, terrena, quae pro magno expetebant a domino, uiderent etiam his abundare, qui multos falsos colebant deos, blanditiis uxorum prius eos reuerebantur offendere, deinde inducebantur et colere. unde iusserat dominus per sanctum Moysen, ne quis uxorem alienigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero coepisset gentibus euangelium praedicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a Domino debuit fidelis infidelem fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia cum conjuge dici potest, quia omne quod non est ex fide peccatum est , quamvis veram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infidebuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra jussionem Domini gentiles furunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli
Abbreviated transcription (Latin):
offensi homines. ip̃am doct̾nam salutis qͣ
illicita ꝓbibentur. exborreant. at sic peio¬
res atq ꝑituri. in eadem infidelitate re¬
maneant. int̾cedita płs ⁊ monendo fieri
uetat qͦd italititum. ẽ. ut ñ expediat Sic
enim recede ab infidelib uxorib ł mari¬
tis fidelesuiri uł femine ñ ꝓbibent᷑ a
dño ut neq ubcantur. ham si dimitt̾e
tales coninges ub̾ent᷑. nuliꝰ locꝰ ee̾t consilio
monentis apłi ne boc fieret. Nullo mͦ enĩ qͦd
dominꝰ iubet seruis bonꝰ fi̾ ꝓhib̾et Nam qi
aliquando hoc dominꝰ ꝑ eherram ꝓpħam
iuissit et factũ. ẽ. Dimilerunt is rabelite
uxores alienigenas quitumq tunc bab̾e
potuerunt ꝑ quas fiebat. ut et ip̃i ad ali¬
enos seduc̾ent᷑ deos nonut ille ꝑ maritos
uͦ ad quirerent᷑ dõ. Non dum enim tanta
gr̃a saluatoris illuxerat et ꝓmissis tempo¬
ralib uet̾is testamenti ad buc inbiabat il¬
lius populi multitudo. Et ꝓpt̾ea tum bona

Expanded text:
offensi homines ipsam doctrinam salutis, qua offensi homines ipsam doctrinam salutis, qua inlicita prohibentur, exhorreant ac sic peiores atque perituri in eadem infidelitate remaneant, intercedit apostolus et monendo fieri uetat, quod ita licitum est, ut non expediat. sic enim recedere ab infidelibus uxoribus uel maritis fideles uiri uel feminae non prohibentur a domino, ut neque iubeantur. nam si dimittere tales coniuges iuberentur, nullus locus esset consilio monentis apostoli, ne hoc fieret. nullo modo enim quod dominus iubet, seruus bonus fieri prohiberet. Namque aliquando hoc dominus per Esdram prophetam iussit et factum est; dimiserunt Israhelitae uxores alienigenas, quicumque tunc habere potuerunt, per quas fiebat, ut et ipsi ad alienos seducerentur deos, non ut illae per maritos uero adquirerentur deo. nondum enim tanta gratia saluatoris inluxerat . et promissis temporalibus ueteris testamenti adhuc inhiabat illius populi multitudo. et propterea cum bona
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium. Qua ꝓpt̾ si licet ut dimitat᷑ ꝯiuux
deł confencientem secum habitare mulierẽ
infidelem ñ dimictat. Itaq inquit. Cum ͦ
⁊ dominus hoc p̃cipiat ne dimittat iurux¬
orem ne causa fornicat ionis. quare hic dicis.
cio. c̃. Dominꝰ aũ ꝑmisit causa fornuationis
uxorẽ dimitti.S quia ꝑmisit ñ uissit. dediͣ
locum apło monendi. ut qui uolu̾it ñ dinit¬
tat uxorem infidelem quo sic fortasse pꝰsit
deł relinquere conuigem licite potuit
bet. Quod enim dominꝰ ꝓhibet fieriõnino¬
ñ licet. Monet gͦ apłs quod pꝰsit. ẽẽ multorũ
otcasio lutrandorum ut fideles conuges
in relinquendis infidelib ꝑmissautẽtia
fornicationem carnis ꝑmittitur. homo
a conuige. separari. quantomag̃ ĩ ꝯuige
mentis fornitatio detestanda .ẽ .i. infideli¬
das de qua scͥptum.ẽ. Qm̃ ecce qui se lõge
faciunt a te ꝑibunt ꝑdidisti omnẽs qͥ
forncatur abste. S quia ita lititũ. ẽ. ut ñ
expediat. ne ꝓpt̾ conuigium separaciones

Expanded text:
imperium. Quapropter, si licet ut dimittatur conjux delis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, tio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non juslocum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortassis possit  relinquere coniugem licite potuit bet. quod enim dominus prohibet, fieri omnino non licet. monet ergo apostolus, quod possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles coniuges in relinquendis infidelibus permissa licentia fornicationem carnis permittitur homo a coniuge separari, quanto magis in coniuge mentis fornicatio detestanda est, id est infidelitatis, de qua scriptum est: quoniam ecce qui se longe faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te! Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter coniugum separationes
Abbreviated transcription (Latin):
 ñ hoc sequitur. Ita enim subuingit᷑. Si
quis frat̾ habet uxorem infidelem ⁊ hec ꝯ¬
sentit habitaretum illo ñ dimittat illam
Ergo etiam minc bis dic̾ qui st̃ ĩ ꝯuigio. Rͥ
cisdicit: Si quis fratꝰ uxorc̃ infidelem.⁊ bec ꝯ¬
sentit habitare tum illa: ñ dimittat uirum.¬
monet ita. ẽ. boc bonum. ut si quis aliter
fec̾it ñ sit precepti transgress. orsic̃ de uir¬
ginib paulo pꝰt diut p̃ceptum dñi se ñ ha¬
bere consilium aũ dare. atq ita laudat nir
ginitatẽ. ut arripiat᷑ que uoluerit. ñ tam̃
ut siñ fec̾it contra preteptũ fecisse uidpͤat᷑
Aliuid enim. c̃ quod iubetur. aliud monet᷑
aliud qͦd ignoscit᷑. Iubetur mulier a urro
ñ discedere. Quod si recesserit manere iu¬
nuptam aut uiro reconciliari. Alit̾ ergo
ñ licet fat̾e. Nonetur aut̃ uir fideł si ht̃
uxorem infidelẽ consentientẽ secũ habi¬
tare. ñ eã dimittere. licet ergo ⁊ dimitt̾e
quia ñ. ẽ p̃ceptum domini ne dimittat

Expanded text:
n hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat monet, ita est hoc bonum, ut si quis aliter fecerit, non sit praecepti transgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat viripiat eam qui voluerit, non tamen ut si non fecerit, contra praeceptum fecisse judicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut et hi qui babent uxores. tamquam
non habentes sinit. ⁊ qui flent tamquam ñ
flentes ⁊ qui gandent tamquam ñ gau¬
dentes.⁊ qui emunt tamquam ñ pꝰsidẽteᷤᷤ¬
tẽ suam constituit in manducando et
bibenddo. nxorem ducendo. emendouẽdẽdo.
utendo mundo isto. sine solluitudine est
talis. s p̃t̾ archam. Ue illi a dilumo. Qis¬
quis aut̃ sine manducat sine bibit. siue
sic flet ut intꝰ in spe gaudeat. Et si aliqua
letitia. ẽ. in reb secularib sic gaudeat ut
intꝰ sp̃italit̾ timeat. nec donet se corrum¬
pendo feliitati. nec tedat adu̾sitati fran¬
gend̾. Hoc ẽ enim flere tamquam ñ flẽtẽ
⁊ gaułe tamquam ñ gaudentẽ. Quisqͥᷤ
et si habet uxorem eiꝰq infirmitaticõpa¬
citns reddit ñ exigit debitum. Aut si ꝓpt̾
ꝓpriam infirrmitatẽ durit uxorẽ plangẽs
potiꝰ. quia sine uxore non potuit ꝗͣ gandẽ
quia dux̃. Quis quis uendit. quod nouit
qr et siman̾et beatũ ñ fac̾et. quisquis quod

Expanded text:
est, ut qui habent uxores tamquam non habentes sint, et qui flent tamquam non flentes sint, et qui gaudent tamquam non gaudentes sint et qui emunt tamquam non possidentetem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in rebus saecularibus, sic gaudet, ut intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod novit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut hinc displices d̃o qͥd coningetuo ñ dũ de¬
functo. ñ induere sit̾ Anna s situt susãna.
Neq cium et ille qui tet̾ iam ceꝑat eustodi¬
re tam magnum continentie bonũ etiã¬
si conugale ñ utduale uolusset. uͭ acciꝑeᷤᷤ
indumentum. ad indecentẽ qͦq te compͥu¬
lisset ornatũ. Quo et si aliquadura ꝯdi¬
nonc eog̾eris. posses hab̾e in suꝑbo cul¬
tucor buimile. Nempe apd̾ patres ester
illa regina deum timens deum colens.
dõ subdita marito regi alienigene nõ
cundem secũcolenti dm̃ tam̃ subiecta
sermebat. Quocum extremo ꝑitulo ñ
su tantũ s etiam gentis sue q̃ tuncerat
populus dĩ domino ꝑst̾net᷑ orando ĩ ip̃a
oratione dixit itasibi cc̃ ornatũ regiũ
st panem menstrualẽ.⁊ ita orantõ ꝯfeᷤᷤ¬
tim exaudiuit qui cordis inspector cam
u̾tim dic̾e sciuit ⁊ utiq maritũ habe¬
bat multarum mulierum uirũ ⁊ deoꝵ
alienorum falsoꝵ q cultorẽ. Tn aũ ⁊ si

Expanded text:
uo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ip̃o sicmaneat. Omnis enĩ qͥ dimitt̃ ux¬
orem suam et ducit alt̾am mechat᷑. ħ osti¬
tuta domini sine ulla retͣctatione suanda
sunt. habent enu hant iustinam. q̃ coram
illo .ẽ. siue impbent siue laudent bomineᷤᷤ.¬

Expanded text:
etiam ipse sic maneat; omnis enim qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Haec constituta domini sine ulla retractatione seruanda sunt. habet enim haec iustitia, quae coram illo est, siue probent siue inprobent homines.
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝓ mał retribuuntur. sic̾ d̾s ignẽ et̾¬
num retbutuꝰ ⁊̃ imp nsaut bona ꝓboniꝰ
sicut regnum ct̾uum retͥbut᷑us ẽ iustis aut
retribunionum due pͥores ꝑtinent ad ui¬
ticiam ut retribuantur mala ꝓ mał bona
ꝓ bonis. t̾cia ꝑtinet ad miscdiam. ut retri¬
buantur bona ꝓ mał̾. Quartam deus
nestit. Nulli enim malum ꝓ bono retͥbuĩ
nuillo mͦ ee̾nt quibꝰ rełbueret bona ꝓbonis. ui

Expanded text:
uuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis, sicut regnum aeternum retributurus est justis; autretributionum duae priores pertinent ad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis; tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim malum pro bono retribuit. nullo modo essent quibus retribuerentur bona pro bonis . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iaior amor imposuit manis onus uirginibꝰ
quod liçebat uoluerunt: ut plus platẽt ei
cui se deuou̾unt. ambierunt illam maiorem
pultritudinem corporissm. Quid ibestãꝗͣ
dicent. quid iubes ne adult̾e simꝰ. hoc p̃cipiᷤ
amando te fatimꝰ plus quam iubes. De uingi¬
nib ait apłs. Preceptum tͥ ñ habeo. Ergo qͣre
fanunt hos Consilium ant̃ ͥo. Ille au̾ amareᷤᷤ
quib t̾rene nuprie uiluerunt que t̾renosam¬
plexꝰ ñ desida̾unt. usq adeo acceptau̾ũt pre¬
ceptum ut ñrecusarent consilĩ ut pluspla¬
appetiuitur. tanto sunt int̾ioris maiora de¬
t̾menta. Quanto aũ minus appetuntur
ornamenta ext̾ioris hominis. tanto magis
morib pulcris. hõ int̾ior ad hornatur. Unde
Aicitꝰ petrꝰ omantes se ñ intortis tͥnib. Cũ enĩ
dixisset orsantes se. quid aliud quamꝰ tarna¬
lio uisibilia ista ornamenta putarent᷑ son¬
tinuo tulit cogitatiomi. quod cupiditas in¬
quirebat Non inquit intortis cͥnib neque

Expanded text:
ajor amor imposuit majus onus. Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? Amando te, plus facimus quam jubes. De virginibus, ait Apostolus, praeceptum Domini non habeo. Ergo quare hoc faciunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus plaappetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiro suo recontiliari. Potest enim fieri
ut discedat ea causa qua dominꝰ ꝑmisit. Aut
si femine licet uirum dimitt̾e. etiam pret̾
causam fornicacionis.⁊ ñ luet uiro quid reᷤ¬
pondebimꝰ de hoc quoddix pꝰt̾ius. ⁊ iuir uxo

Expanded text:
ari viro suo. Potest enim fieri, ut discedat ea causa, qua Dominus permisit. Aut, si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro, quid respondebimus de hoc, quod dixit posteriu
Abbreviated transcription (Latin):
regula nuptiarum qua ł nature decorat᷑¬
inpotest caꝑe capiat. S ñ possum ĩqͥt.
Non potes: Nonpossum. Suscipit te
ꝑueniatur ad ueniam. ꝑtineat ad ueniã
ne irruatur in et̾nam penam. fiat ꝗͦ licet.
uñ ignoscatur quod ñ litet. Hoc indicat
quod sequitur. Mallem eos nub̾e qͣm uri
Loncessit inquam aliquid incontinencie. qi
incti concupiscentia. utunt᷑ inuicem ultͣ
ueceẽitatem lib̾os ꝓtreandi: ponam in his
ꝓ quib cotidie dicitur. Dimicte nob̃̾ debi-¬
ta nr̃a sicut et nos dimitimus debitorib¬

Expanded text:
piatur, et religiose educetur, in sacrapotest capere, capiat . Sed non possum, Non potes? Non possum. Suscipiat teperveniatur ad veniam. Pertineat ad veniam, ne irruatur in aeternam poenam. Fiat quod licet, unde ignoscatur quod non licet. Hoc indicat quod sequitur: Mallem eos nubere, quam uri . Concessit, inquam, aliquid incontinentiae quivicti concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitorib
Abbreviated transcription (Latin):
His ornamentis studentes łi puelle sc̃e uͥgĩes.
nͨ quod licebat appetiu̾unt. nec qͦd cogebant᷑
consenserunt. Multe enim etiã parẽtũ suoꝵ
contͣrios ornatꝰ ignite suꝑno amore suꝑane¬
runt. Iratꝰ ẽ pat̾. plorauit mat̾. Non turaiit¬

Expanded text:
His ornamentis studentes Dei puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, plora
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. Rea sunt innr̃is officiis gratiora: q̃
cum lic̾et inob̾ etiam ñ inpend̾e tamen causa
dilectionis impendimus. Uñ pͥor ip̃e dñs
cum se tͥbutum nõ deb̾e monstrasset. soluit
tamen nestandalizaret eos. quib ad et̾nã
salutem g̾ens hominem consulebat. Iã uͦ
apłs quilnadmodum ista commendet eiꝰu̾ba.
testantur uͥ dicit. Cum enim lib̃sim ex om̃ibꝰ
omnium me suum feti ut plures lurrifat̾ẽ
cũ paulo suꝑiꝰ dixisset. Numquid ñ habemꝰ
licenciam soranducandi ⁊ bibendi. Nũqͥ

Expanded text:
caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem, cum paulo superius dixisset: numquid non habemus licentiam manducandi et bibendi? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
agnosumus quod ñ repetimus. Illi gͦ nõ
agnoscendo baptismum nr̃m negant se
nde enim sus mulier. si uirum saluũ
faties. aut uñ stis uir. si mulierem sal¬
uam facies. nͥ unicuiq sic̃ ditusit dominꝰ
unumquemq sicut uocauit ds ita ãbule:
eddit etiam rationẽ cur tiꝰ ñ expediat.
quamuis liceat uñ eñ scis inquit.
mulier si uirũ saluũ facieᷤᷤ aut uñ scis uir
si uxorẽ saluam facies: Aut uñ. Cum etiam su¬
pius dixisses sanctificatꝰ. ẽ. enĩuir infideł
in uxore ⁊ sc̃ificata. ẽ mulier infideł ĩ fr̃e:
uiges ⁊ filios xp̃o. etiam exempł que iam ꝓuen̾¬
ant uidet᷑ ortatꝰ uir ergo ñ expediat etiam infi¬
deles conuges dimitti infidelib causa euidẽt᷑
exp̃ssa .t̃. Non enim ꝓpt̾ uintulum cum talibꝰ
conuigale seruandum s ut adquirant᷑ xp̃o
recedi ab infidelib coniugibꝰ apłs uetat.
Multa sunt aut̃ facienda ñ iubente lege. s lib̾a

Expanded text:
agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo non agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo non agnoscendo baptismum nostrum, negantnde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita ambulet: eddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamvis liceat. Quid enim scis, inquit, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Cum etiam superius dixisset, Sanctificatus est enim vir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre, coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera