comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one supra gentium &ecclesiae confirmatione perproph&am saluator :
cum inter c&era dicer &. ego dñs intempore eius subito faciam istud
confestim hocquod hiclectum est intulit. sp̃s dñi super me: non quod ñseds̃
habeat dñm dm̃ : sed quo iuxta dispensatioem carnis ad sumptȩ dicat
ea quae humilia sunt : Ad quem psal mista iam dixerat: dilexisti iustitiã
& odistimiquitaten propterea unxit teds̃ ds̃tuus oleo la&itiae prae
consortib: tuis : quando enim consortes nominantur naturam carnis
intellege quads̃ consortes substantiȩ suae nos non hab&: & quia erat
unctio spiritalis & nequa quam humani corporis. ut fuit in sacerdotib
iudeorum : Id circo praeconsortibus id est c&eris scĩs unctus es se memo¬
in illo : Vnctus est igitur oleo spiritali &uirtute cael esti ut pauper
tatem humanȩ condicionis thesauro resurrectionis rigar& a &erno
captiuitatem mentis auferr&. cecitatem in luminar& animorum.¬

Expanded text:
one gentium et Ecclesiae confirmatione per prophetam Salvator, cum inter caetera diceret: Ego Dominus, in tempore ejus subito faciam istud , confestim hoc, quod hic lectum est, intulit: Spiritus Domini super me. Non quod Dominus Deus habeat Dominum Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, qua Deus consortes substantiae suae nos habet. Et quia erat unctio spiritalis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum, idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoin illo. Unctus est itatem condicionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captiuitatem mentis auerteret, caecitatem inluminaret animorum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem humillimae dispens onis est quads̃ interhomines ministrare non
ministrari uenerat : quod &iam lectoris suscipere non dedignatur offi¬
cium : sed altiore prouidentalucas alectione & explanatione proph&iȩ
gesta dñi scripturus inchoauit : quia scilic& omnis proph&lae seriptura
adipsunusq pertingens peripsum nobis aperienda &imipio constiterit
adimplenda cnde &utrumq hoc in euangelii sui fine manifestius capli¬
ct : cum posito prius dicto saluatoris qm̃ neces st est impleriomnia quȩ
scripta sunt in lege moysi & proph&s & psalmis deme : moxipse subuotx
tun aperuit illis sensum. ut intelligerent scripturas. Surrenit ueitur
lagere iis utquos nouasgnorum operatione non conuerterat uel pro¬
ph&icae lectionis at testitione corriger&

Expanded text:
quidem humillimae dispensationis est, qua Deus inter homines ministrare, non ministrari venerat, quod etiam lectoris suscipere non dedignatur officium. Sed altiore providentia Lucas a lectione et explanatione prophetae gesta Domini scripturus inchoavit, quia scilicet omnis prophetiae Scriptura ad ipsum usque pertingens, per ipsum nobis aperienda, et in ipso constiterit adimplenda. Unde et utrumque hoc in Evangelii sui fine manifestius explicat, cum posito prius dicto Salvatoris: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me ; mox et ipse subjunxit: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Surrexit igitur legere Jesus, ut quos nova signorum operatione non converterat, vel propheticae lectionis att
Abbreviated transcription (Latin):
lat intenebris. sed habebit lumen uitȩ
Dimittere confractos inremissionem : praedicare annum dñi acceptũ
& diem raributionis.÷ Sacrificium inquit dõ sp̃s contribulatus cor
contritum & humiliatum dr̃ non spernit : atq ideo mis sum siue
unctum sedicit ad medendum confractis si ue contritis corde : iuxta
quod & psalmista deillo : quisanat inquit contritos corde & alligat
contritiones eorum. uel certedimit tere confractos in remissionem¬
eos quilegis pondere graui atq: inportabili fuerant depressi: releuare
atq inremissionem uenit gratiȩ spiritalis admittere : & hoc ipsum est
praedicare annum dñi acceptum. Tunc enim uerus iubelei id est liber¬
tatis annus aderat tempus uidelic& ecclesiae quo incorpore uersata
peregrinatur adño. dequo psalmista canit: benedicis coronam anni
bilis sed &iam iste quo p̃dicat apostolus dicens : ec cenuntempus
acceptabile eccenuncdies salutis : Post annum saneh̃i acceptabilem

Expanded text:
habebit lumen vitae . Dimittere confractos in remissionem. Praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Sacrificium, inquit, Deo, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, ad medendum confractis, sive contritis corde; juxta quod et Psalmista de illo: Qui sanat, inquit, contritos corde, et alligat contritiones eorum . Vel certe dimittere confractos in remissionemeos qui legis pondere gravi atque importabili fuerant depressi relevare, atque in remissionem venit gratiae spiritalis admittere. Et hoc ipsum est praedicare annum Domini acceptum. Tunc enim verus Jubilaei, id est, libertatis annus aderat tempus, videlicet, Ecclesiae, quo in corpore versata peregrinatur a Domino. De quo Psalmista canit: Benedices coronam anni bilis, sed etiam iste quo praedicat Apostolus dicens: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem
Abbreviated transcription (Latin):
senserit est ostentare permissus simul &impi&as utriusq prouiciae iudeae
scilic& inqua natus &galilea inqua nutritus est & conuersatus. in eius necem
conspiras se ostenditur.
Herodes autem uiso ihũ gauisus est ualde : erat enim cupiens exmulto tempore
uidere illum : eoquod audir & multa deillo & sperabat signum aliquod
uidere ab eo fieri: Interrogabat autem illum multis sermonibus. at ipse

Expanded text:
senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusque provinciae, Judaeae senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusque provinciae, Judaeae scilicet, in qua natus, et Galilaeae, in qua nutritus est et conversatus, in ejus necem conspirantis ostenditur. Herodes autem visu Jesu gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre illum, eo quod audiret multa de illo, et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multi
Abbreviated transcription (Latin):
quod factum est uerbum peruniuersam iud eam : Incipiens enim agalilea
postbaptis mum quod praedicauit iohannes ihm anatar& h. & c&era :¬
deniq pilatus nec interrogandum dehocratus saluatorem : semagis ipsũ
nacta occasione cupit ab eo iudicando liberum reddere: Nam sequitur:
pilatus audiens galileam : Interrogauit si homogalilcus ers& & ut cog¬
nouit quod deherodis potestate ers& remisit cum adherodem. qui&
ipse hieru solimis erat illis diebus. pilatur quidem ne contraeum quẽ
in sontem & propter inuidiam traditum cognouerat sententiam daro
coger&ur. herodi eum misit audiendum : ut ipse potius cum qui eius
patriȩ t&hrarca ex sistebat : uel ab soluer& uel punir& : uerum diuina
prouidentia nequa iudeis excusatio remaner&. quasi non ipsi¬
sed romani xp̃m crucifixerint.
Herodes quoq quinatu & religione erat iudeus. cum exercitusuo quid deillo

Expanded text:
quod factum est verbum per universam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea quod factum est verbum per universam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea post baptismum, quod praedicavit Joannes, Jesum a Nazareth, quomodo Denique Pilatus neque interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cognovit quod de Herodis potestate est, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat illis diebus. Pilatus quidem, ne contra eum, quem insontem et propter invidiam traditum cognoverat, sententiam dare cogeretur, Herodi eum misit audiendum, ut ipse potius eum qui ejus patriae Tetrarchus existebat, vel absolveret, vel puniret: verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipssed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo
Abbreviated transcription (Latin):
ait : Venit enim princeps mundi huius: & in me non hab& quicquam . sed quia
princeps mundi hoc estpilatus eum absoluit in quonihilcausae quam
damnar& inuenit : uidequid agant iud ei : qui non aequitatis amore uerũ
inuestigare : sed in uidiaestimulo iustum damnare satagunt :
At illi inualescebant dicentes : Commou& populum docens peruniuersã
iudeam : & incipiens agalileausq huc : Hic accusantium sermo magis
& eum qui accusatur innoxium & eos qui accusant doc& esse peruersos.
Docuis se enimpopulum &apristini temporis ignauia docendo commouisse:
taliq actu agalilea usq. ad iudeam. hoc est totam afine usq ad finem
terram repromissionis pertransisse : Non criminis. sed indicium constat
os seuirtutis: potuit namq. aliquis amator dm̃i sicut &am fecit eandẽ :¬
sententiam laudis locoponere : dicendo auditoribus bonis: uosscitis

Expanded text:
ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed quia ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed quia princeps mundi, hoc est Pilatus, eum absolvit, in quo nihil causae quam damnaret invenit, vide quid agant Judaei, qui non aequitatis amore verum investigare, sed invidiae stimulo justum damnare satagunt. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoribus bonis: Vos scitis
Abbreviated transcription (Latin):
Arguuntur impi&atis iudȩi quod accus anter saluatorem. ne falsoquidem
aliquidueri simile quod ei obicere pos sint inueniunt: &ideo sicut marcus
dixit. Conuenientia corum testimonia nonerant: Uerum ipse ut nobis patien¬
tiae prȩbeat exemplum : sicut ante uerberatus sic & modo accusatus sil& ac
respondens ait: tudicis : eodem uerbo praesidi quo & principibus sacerdo¬
tum respond& ut propria sententia condemnentur : & notandum quod
regem dicer& : pilatus deunoregni uerbo interro gandum putauit :
Potuitenim fieri ut illud dñi iudiciũ quodait. sed dite ergo caesari que
cac sarir sunt & quae dĩ sunt dõ &iampilatum audis secontigerit: Id eo qu
causam hanc quasi apertum inuidorum mendacium nihili pendens solum
hoc quodnesciebat quaesitu dignum duxerit.
Ait autem pilatus ad principes sacerdotum & turbas: nihilinuenio caus ae
in hoc homine: hoc est quod ipse pridiequam pater&ur inter alia discipulis

Expanded text:
esse. Arguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem ne falso quidem aliquid verisimile quod ei objicere possint, inveniunt. Et ideo sicut Marcus dicit: convenientia eorum testimonia non erant . Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet acAt ille respondens ait: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandum quod regem diceret, Pilatus de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo , etiam Pilatum audisse contigerit, ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitu dignum duxerit. Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. Hoc est quod ipse pridie quam pateretur inter alia discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiam suam cum illa congratulibinturei: Habec sc̃oꝵ
editiolaieatuam plurimorum quia commune est bonum : Iustitia
enim communis estuirtus. &ideo inortu iusti futura eiutae insigne¬
promittitur & gratia secutura uirtutis exultatione uicinorum p̃sigurante.¬

Expanded text:
misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. Habet sanctorum misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. Habet sanctorum editio laetitiam plurimorum quia commune est bonum, justitia enim communis est virtus, et ideo in ortu justi futuraepraemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis iuga subeat. & quasi trium mensium dies ibidem demorata
quousque perfecta principalium uirtutum luceradietur perseuerare
non desistatꝰ quos nimirum perfectissimi fulgoris menses describensapl
ait Nuncautem manet fides spes caritas. tria haec maior autẽlis caritees
⁊ lisabeth autem impletum est tempus pariendi & peperit
filium: Uerbum impletionis scascriptura. inbonorum
tantum ortu uel obitu uelactuponere. consueuit. quorum
uitam plenitu dinem perfectionis haberesignificat. Denique
elisabeth impletum est tempus pariendi impleti sunt dies maria e
ut pareret: Impleuit soclomon aedificare domum dñi defunctus est
abraham uel alius aliquis patrum senex &plenus dierum & postquam
uenit plenitudo temporis misitdĩ filium suum : At contra dies impi¬
orum in anes sunt &uacui. uiri enim sanguinum & dolosinon dimidiabun.¬
Etaudierunt uiciri & cognatieius quia magnificauithĩss. dies suos

Expanded text:
coelestis juga subeat, et quasi trium mensium dies ibidem demorata, coelestis juga subeat, et quasi trium mensium dies ibidem demorata, quousque perfecta principalium virtutum luce radietur, perseverare non desistat. Quos nimirum perfectissimi fulgoris menses describens Apostolus ait: Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec. Major autem his est charitas . Elisabeth autem impletum est tempus pariendi, et peperit filium. Verbum impletionis sancta Scriptura in bonorum tantum ortu, vel habitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudinem perfectionis habere significat. Denique Elisabeth impletum est tempus pariendi. Impleti sunt dies Mariae, ut pareret . Implevit Salomon aedificare domum Domini . Defunctus est Abraham, vel alius aliquis patrum senex et plenus dierum. Et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At contra dies impiorum inanes sunt et vacui. Viri enim sanguinum et dolosi, non dimidiabununt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
circum cisionem accepit : ut sicutriusque populi paterfieret persidem
iuxta quod apostolus adromanos plenissime diseruit : Aduentu sergo
silutoris abrahae est & semini eius insecula promissus. hoc estfiliis.
promisnonis quibus dicitur. Siautem uos xp̃i ergo abrahaesemen
estis secundum promissionem heredes: Beneautem uel dñi ueliohannis
exortum matres prophetando prȩueniunt ut sicut peccatum amulierib
cepit. Ita etumbona amulieribus incipiant : & quae perunius deceptiomẽ
periit : duabus certatim prȩconantibus mundo uita reddatur:
insit autem maria cumilla. quasi mensibus tribus & reuersa est
Vindomumsuam : Tam diumansit maria donec elisabeth partus
tempore completo p̃cursoris hñi sui pp̃tquam maxime ueneratnatiui¬
tatem uideret : Dictum est autem supra quod omnis anima casta quae
spiritale uerbi desiderium conceperit. Altamox necessesit exercitu

Expanded text:
circumcisionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret per fidem, circumcisionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret per fidem, juxta quod Apostolus ad Romanos plenissime disseruit. Adventus ergo Salvatoris Abrahae est et semini ejus in saecula promissus, hoc est filiis promissionis quibus dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Bene autem vel Domini vel Joannis exortum matres prophetando praeveniunt, ut sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus incipiant, et quae per unius deceptionem periit, duabus certatim praeconantibus mundo vita reddatur. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam. Tandiu mansit Maria, donec Elisabeth partus tempore completo praecursoris Domini sui, propter quam maxime venerat, nativitatem videret. Dictum est autem supra, quod omnis anima casta quae spiritale verbi desiderium conceperit, alta mox necesse sit exercitii
Abbreviated transcription (Latin):
a pocoinũ. per singula commata est ad necten dum uersiculis:
quia uidelicet ꝑ om̃s saeculi generationes &perir superbi & humiles
ex altaripia iusta que diuine potentiae dispensatione non cessant:
Sus cepiti srabel puerum suum memorare mifericordiae suae
Pulchrepuerum dñi appellat israhel qui ab eosit ad saluan¬
dum susceptus : Oboedientem udelicet & hu milem iuxta quod
oseedicit : quiapuer i srahel & dilexi eum: Nam quicantem nit
humiliar i nom potest utique saluari nec dicere cumpropheta:
autem humilia uerit se sicut paruulus hic estmaior inregnocȩlorum
Cicut locutus estad patresm̃os a braham & seminieius insaecula
Semenabrahae non carnale sed ipiritale significat : id est non eius
tantum carne progenitos sedsiue incircum cisiome seu inprȩputi o
fidei illius uestigia secutos: Nam &ipse inp̃putio positus credidit
reputatumque est illi adiustitiam : atque eiusdem fidei signaculum

Expanded text:
 proximis per singula commota est adnectendum versiculis, quia videlicet per omnes saeculi generationes, et perire superbi, et humiles exaltari, pia justaque divinae potentiae dispensatione non cessant. « Suscepit Israel puerum suum, memorare misericordiae suae. » Pulchre puerum Domini appellat Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus, obedientem videlicet et humilem, juxta quod Oseae dicit: « Quia puer Israel, et dilexi eum . » Nam qui contemnit humiliari, non potest utique salvari, nec dicere cum propheta: autem humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum . » « Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. » Semen Abrahae non carnale, sed spiritale signiftantum carne progenitos, sed sive in circumcisione, seu in praeputio fidei illius vestigia secutos. Nam et in praeputio positus ipse credidit, reputatumque est ei ad justitiam. Atque ejusdem fidei signaculum
Abbreviated transcription (Latin):
tanen ipsis ꝑtalia secura sua conscientia redditurtꝰ quimratius
nilladie cumn dixerint: dñe dñe non ne in nomine tuo propliau¬
mus &intuo nomine daemonia eiecimus : &intuo nomme uirtutis
disedite ame qui operamini iniquitatem. Itaq inbereicis & malis¬
nos ñ sunt: sed diuisionem pati ueritatiqi eontrarũ. qua aduer supi
nos siunt &dnm ti sequuntur nobiscum: dolestari & phibere d eben

Expanded text:
tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur. Quin potius tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur. Quin potius illa die: domine, domine, nonne in nomine tuo prophetauimus et in tuo nomine daemonia eiecimus et in tuo nomine uirtutediscedite a me, qui operamini iniquitatem. omnis ergo qui aunos non sunt, sed divisionem paci veritatique contrariam, qua adversum nos sunt, et Dominum non sequuntur nobiscum, detest
Abbreviated transcription (Latin):
nihil distat in quitł inter eum & me : ut quime recipit. ycipiat eum
quimisit me: Respondens autem iohannes dixit: Praeceptor
uidimus quendam in nomme tuo eicientem diemonia : & prohibu¬
umus cum quia non sequitur nobiscum : Iohannes p̃cipua deuotione
uednm amans ideoq redamari dignus : excludendum beneficio putauit
cum qui non utatur obsequio : sed doc&ur neminẽ abono qđ expar¬
tebiab & arcendum : Sed ad hoc potius qđ nondum hab& er se prõ¬
uocandum: Etait inquit adillum ihs nolite prohibere : qui om̃
tionẽ aduersum uos pro uobis est: Hacdoctus sententia dici¬
apostolus: ged siut occisione siue ueritate xp̃s ad nuntidur  & in hoc
qui deos sede gudebo: Sed lic& illegaudeit euam dehis quia p̃mto
dnuntianti non sig ncere.: & tiles aliquando in nominexp̃iꝰ sugna p¬
ficuentes obaliorum salutem censeintur non esse. prohibendi: Non

Expanded text:
nihil distat inquit inter eum et me, ut qui me recipit, recipiat eum nihil distat inquit inter eum et me, ut qui me recipit, recipiat eum qui misit me. Respondens autem Joannes dixit: Praeceptor, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum, quia non sequitur nobiscum. Joannes praecipua devotione Dominum amans, ideoque redamari dignus, excludendum beneficio putavit eum qui non utatur obsequio. Sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius, quod nondum habet, esse provocandum. Et ait ad illum Jesus: Nolite prohibere. Qui enim non est adversum vos, pro vobis est. Hac doctus sententia diciApostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Sed licet ille gaudeat etiam de iis, qui Christum annuntiant non sincere, et tales aliquando in nomine Christi signa facientes, ob aliorum salutem censeantur non esse prohibendi, non
Abbreviated transcription (Latin):
sirelise suerdia sugutraq fuerint ocasione commeti ultidens biñ
corgtuas sius ile fuetr ea dias arrorum intellegens quilt desder iũ
puerum. statuit eum secus se. & ait illis : quicumq susceperit
puenum istum in nomine meo : merecipit: Vd sito pliciter pauperes
xp̃i ab his qui uelint esse maiores. pro eius doc& honore suscipiendos :
uel certe malitia paruulos ipsos esse suad& : ut instar in no¬
centiae puerilis. simplicitatm sinea drogantia : caritatẽ sine inuidia
deuotionem sine iracundia conseruent : Vn de bene cum dicer &
quicumq susceperit puerum istum. addidit innomine meo. Vt
uidelie& formam uirtutis quam natura duce puer. obseruat : ipsi
pronomine xp̃i iuuante rationis industria sequantur: Sed quia
sein puero suscipi docebat : uidelic& quia &ipse puernatus est nobis
neputar&ur hocesse solum quodui debatur : ad iunxit atq ait.
Et quicumq merecipit : recipit eum qui memisit: Talem se utiq
Actantum credi uolens qualis & quantus ẽ pater. usq adeo enim

Expanded text:
illa, sive utraque fuerint occasione commoniti, videns Jesus cogitationes eorum, et causas errorum intelligens, vult desiderium puerum, statuit eum secus se, et ait illis: Quicunque susceperit puerum istum in nomine meo, me recipit. Vel simpliciter pauperes Christi ab iis, qui velint esse majores, pro ejus docet honore suscipiendos, vel certe malitia parvulos ipsos esse suadet, ut instar innocentiae pueris simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Unde bene cum diceret: Quicunque susceperit puerum istum, addidit. In nomine meo. Ut videlicet formam virtutis, quam natura duce puer observat, ipsi pro nomine Christi, juvante rationis industria, sequantur. Sed quia se in puero suscipi docebat, videlicet quia et ipse puer natus est nobis, ne putaretur, hoc esse solum quod videbatur, adjunxit atque ait: Et quicunque me recipit, recipit eum qui me misit. Talem se utique ac tantum credi volens, qualis et quantus est pater. Usque adeo enim
Abbreviated transcription (Latin):
uomparatus: Sed diligensilestor hanc intereos quaestione enĩ
ante dihragma redditum inueni& fuisseuersitam i ct eniq
matheus hoc incapharnaum memorat e se gestum : dicit auterm
mareus : Et uenerunt capharnaum: quicum demi essent qorerro¬
mabrt sos quidinuia tracabrtis: At illi tacebant: siquidem

Expanded text:
comparatus. Sed et diligens lector hanc inter eos quaestionem, et comparatus. Sed et diligens lector hanc inter eos quaestionem, et ante didrachma redditum, inveniet fuisse versatam. Denique Matthaeus hoc in Capharnaum memorat esse gestum. Dicit autem Marcus: Et venerunt Capharnaum, qui cum domi essent, interrogabat eos: Quid in via tractab
Abbreviated transcription (Latin):
ui intentionis legendum : Vos qui meo discipulatui familiarius
quomundus ẽ redimendus euentum mente recondite Etilli igno¬
Nelunt uerbum istud: Haec ignorantia discipulorum nontamgo
terii crucis ignari : quem dm̃ uerum cognouerunt moriturum
cred ere nequiuerunt : & quia ꝑfiguras eum saepe loqquentẽ audire
sicare pitabant: Intrauit autem cogitatio in eos quis eorum maior
ess&: Quia uiderant p&rum ia cobum &iohannem seorsum ductos
inmonte secr &um qr eisibi aliquod es se creditum: sed & p&ram
superius daues regni aclorum promissas : Ecdesiuamq suꝑeum
aedificandim ratisunti uel ipsos tresc&eris uel omnib: a postolis
parum esse p̃latum: Sunt quiputant hanc cogitationem discipu¬
lis exeo motam : qđ dñs iuxta matheum staterem deore piscis sump¬
tum his qui tributa exigebant prose & p&ro quasi c&eris eipusti¬
tione dederit : ut pote qui ipsidño sit intributi traditione

Expanded text:
vi intentiore legendum vos, qui meo discipulatui familiarius vi intentiore legendum vos, qui meo discipulatui familiarius quo mundus est redimendus, eventum mente recondite. At illi ignorabant verbum istud. Haec ignoratio discipterii crucis ignari, quem Deum verum cognoverant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire sficare putabant. Intravit autem cogitatio in eo, quis eorum major esset. Quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum, sed et Petro superius claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque super eum aedificandam, rati sunt vel ipsos tres caeteris, vel omnibus apostolis, Petrum esse praelatum. Sunt qui putant hanc cogitationem discipulis ex eo motam, quod Dominus, juxta Matthaeum, staterem de ore piscis sumptum his qui tributa exigebant pro se et Petro, quasi caeteris ementiore, dederit, ut pote qui ipsi Domino sit in tributi redditione
Abbreviated transcription (Latin):
uel expulsionis suae uindio& iniuriam : Vndeest ut despecie
transeamus adgenus quod ecclesiae primordiis totgrauissimta
intulit certamina qđ suo regnodoluit subito in lita dispendia:
Et increpauit ihs̃ spm̃ inmundum : & sanauit puerum & reddit
illum patri eius: Non puerum quiuim patiebatur : sed emoniũ
qui inferebat increpat : quia qui peccantem emendare desiderat :¬
uitium utiq arguendo & odiendo depellere : sed hominem deb&
amando refouere : donec sanatum spiritalib ecclesiae possit¬
iii. reddere patribi. Omnibusq mirantib: in omnib: quae faciebat:
Dixit ad discipulos suos: ponite uos in aordibruestris sermones
istos: filius enim hominis futurum ẽ ut tradaturtin manus hominũ
Inter magnalia diuinae potentiae crebrius. inculcat & replicat
humanae passionis abiecta : Nerepente ueniens terreat. sed pͥme¬
diata mente feratur : Sane qđ ait ponite uos : expressus &

Expanded text:
vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refovere, donec sanatum spiritalibus Ecclesiae possit reddere patribus. Omnibusque mirantibus in omnibus quae faciebat, dixit ad discipulos suos: Ponite vos in cordibus vestris sermones istos. Filius enim hominis futurum est ut tradatur in manus hominum. Inter magnalia divinae potentiae crebrius inculcat et replicat humanae passionis abjecta, ne repente veniens terreat, sed praemeditata mente feratur. Sane quod ait: Ponite vos, expressius et
Abbreviated transcription (Latin):
illum & non potuerunt: Latenter hocdicto accusat a postolos
cum in possibilitas curandi interdum non adimbecillitatem
curantium : seda deorum quicurandi sunt fidem referatur. dicente
dño fiattibi secundum fidem tuam: Respondens autem ilis &
dixit: Ogeneratio infidelis &peruersa usq quo ero apuduos¬
maneis patiar uos: Nonquo tedio superatus sit mansueus demi
tis : quiñ aperuit sicat agnus coram tondente ossitum otu
inuerba furoris i sed quo in similitudinẽ melicu esua egrotum
undent contia sua pͥcepta segerert dicit. usquseriuo a melm
uldomuntiuam quousq artis perdam industriamo meolrd
homini seduitio & punũ hominem iudicos arguet infidelita¬
acceder& elisit illum diemonium: & dissi pauit:
Ad propinquantem ihũ puerum didit daemon & dissipat : quia sȩpe
conuersi ad dm̃ post peccata . maioribus nouisq antiqui hostis pul¬
samur in sidiis: Agentis uidelic& ut uel odium uirtus incutiat.

Expanded text:
illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vostis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum, nec in verba furoris erupit, sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliqhomini sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitaaccederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat,
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum sp̃s malos ab his qui uexabantur expellit : qui&iam
nunc proqualitate meritorum aliis ascendere : aliis descendere
non desinit : Nam terrenos adhuc & incipientes quasi ima p&ens
confortat doc& castigat : ꝑfectos autem quorum conuersatio
incelis et sublimius extollendo glorificait : Liberius dea&e¬
tais instruit: & saepe ca quae aturbis neaudiri quidem iulcan
doc& Et ecce sp̃r adp̃hendit illum : & subito lanit &e lidit &
dis sipat cum cum spuma &uix discedit dilamanis eũ: Dȩmonacũ
huncquem descendens demonte dñs sanauit. cnatheus lunaticum.
marcus surdum mutumq deseribit: Significat autem eos dequib
scriptum ẽ. stultus utluna mutatur. quinumquam in eodem strctu
ꝑmanentes nunc adhaec riunc adilla uitia mutati grescunt atques
decescunt: muti ñ confitendo fidem: surdi necipsum aliquatenus
fide audiendo sermonen: Et rogaui discipulos tuos uteicerent

Expanded text:
deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemoniacum hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent
Abbreviated transcription (Latin):
in illis dieb quicquam exhis qua euderant: Futuri regni p̃medi¬
titio & gloria triumphantis ostensa fuerat inmonte : Tacent ergo
discipuli &imperante dño nemini dicunt uisionem donecfilius homi¬
nis amortuis resurgat . Ne incredibile sit prorei magnitudine : &
posttantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandilum
faciat: Factum est autem insequentꝰ  descendentib: illis demonte
occurrit illi turba multa: & ecceuir de turba exclamauit dicens.
Magister obsecrote respice infilium meum : quia unicus est mihi.
Hocarb: congruunt : in monte dñs orat trans formatur : discipu¬
lis arcana suae maiestatis aperit : in inferiora descendens turbae
occursu excipitur miserorum fl&u pulsatur : Sursum discipu¬
lis mystera regni reserat : deor sum turbis peccaita infidelitatis
exprobrat. sursum patris uocem his qui sequi sepoterant pandit.

Expanded text:
in illis diebus quidquam, ex his quae viderant. Futuri regni praemediin illis diebus quidquam, ex his quae viderant. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis ostensa fuerat in monte. Tacent ergo discipuli, et imperante Domino, nemini dicunt visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat, ne et incredibile sit pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faciat. Factum est autem in sequenti die, descendentibus illis de monte, occurrit illi turba multa, et ecce vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit,
Abbreviated transcription (Latin):
derant: mente in excelsis habitare & continuis p̃cib: Incumbere
debere : Tres solum modo secum discipulos ducit. quia multi
sunt uocati. pauci uero electi: & qui hicfidem qua inbutisunc
scãe trinitatis in corrupta mente seruauerint : illic eius
a &erna merentur uisione ladari : Et factum est dum orar&
species uultus eius altera : &uestitus eius albus refulgens: Trans¬
figuratus saluator non substantiam uerȩ carnis amisit : sed
gloriam futurȩ uel siue uel nostre resurrectionis ostendit :
qui qualis tunc a postolis apparuit : talis post iudicium cunc¬
tis apparebit electis: Namin ipsotempore iudicandi & bonis
simul & malis informa serui uidebitur: At uidelio& impit¬
xp̃s: id est caput cum corpore splendebit: propter quamuni tatem
a libi docebt . & nemo ascendit incaelum : nisi quidecaelo descendit
filius hominis quiẽ in caelo : Et ipsitacuerunt & nemini dixerunt

Expanded text:
derant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere derant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum dissunt vocati, pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti sunt, sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, illic ejus aeterna merentur visione laetari. Et factum est dum oraret species vultus ejus altera, et vestitus ejus albus refulgens. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impis, id est, caput cum corpore splendebit. Propter quem unitatem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Et ipsi tacuerunt, et nemini dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. & nos post sexhuius saeculi a&ates inquibus
ꝓdño pati & laborari gaude mus: & septimam qui&is animarũ
quae interim in alia uita geritur quasi octaua a date resur ge¬
mus: Nam quod matheus dnm marcusq post sex dies
trans figuratum dicunt. Nec temporis ordine nec ms̃sterii
ratione resultat . Quia &illi medios tantum ponunt dies.
Vnde & absolute post sex dies factum dicunt: hic primum
it & ultimum ideoq temperantius fere dies octo
hic uero tempore octauo designat esseresurgendum : Vnde¬
& pulchre sextus psalmus prooctaua scribitur: cuius initiũ est
dñe ne iniratua arguas me: quia nimirum ꝑsex a&ates quibus
operarilic& precibus est instandum. ne moctauo r&ributionis
tempore aiudice corripiamur irato: Qđ & ipse dñs hoclo co uoluitnos
ostenso suae orationis exemplo docere: dequo subditur: Et
& sictrans figurandus ascendit : ut ostendit eos quifructum
pesurrectionis expectant : qui regem indecore suo idere desi¬

Expanded text:
resurrexit. Et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, et septimam quietis animarum, quae interim in alia vita geritur, quasi octava aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex dies transfiguratum dicunt, nec temporis ordine, nec mysterii ratione resultat. Quia et illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum dicunt: hic primum t ultimum, ideoque temquiescendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde pulchre et sextus psalm. Pro octava inscribitur, cui initium est, Domine, ne in furore arguas me, quia nimirum per sex aetates quibus operari licet precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos, ostenso suae orationis exemplo, docere, de quo secundum Luc et transfiguratus sic ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desi
Abbreviated transcription (Latin):
delictaquis intellegit ab occultis meiss munda me dñe:
Et continuo surgens ministrabat illis . Naturale est febriͥ tantib:
incipiente sanitate lassescerei & aegrotatiois sentire molestiam: uerũ
sanitas quae dñ i confertur imperio simultotaredit: Non solum ipsaredit
sed & tanto robore comitante : ut eis continuo quise adiuuerant minis¬
trare sufficiat : & iux taleges tropologia membra quae seruierant
inmunditiȩ admiquitatem ut fructificarent morti : seruiant
iustitiaec inuitam a&ernam.

Expanded text:
Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Dsed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat: et juxta leges tropologiae membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
simonis tenebatur magnis febribus: Siuirum adȩmonio liberatum
moraliter animum ab inmunda cogitatione purgatum significare dixe¬
rimus : Consequenter femina febribus tenta : sed adimperium dñi curata
carnem ostendq a concupis centiae suae feruore percontinentiȩ p̃cepta
frenatam Omnis enim a maritudo &ira & indignatio. &clamor &blas¬
ꝓhemia spiritus inmundi furor est: fornicationem uero inmunditiam.
libi dinem concupiscentiam malam. & a uaritiam quae est simula crorum
seruitus febrem in lecebrosae carnis intellege.
Etrogauerunt cum proea & stans super illam imperauit febri: &
dimisit illam Modo saluator rogatus. modo ultro curat ȩgrotos:
ostendens secontrapeccatorum quoq passiones & precibus semper ad nu¬
ere fidelium : & ea quae ipsi minime inseintellegunt uel intellegenda
dare uel &am non intellecta dimittere : iuxta quod psalmista postulat

Expanded text:
Simonis tenebatur magnis febribus. Si virum a daemonio liberatum Simonis tenebatur magnis febribus. Si virum a daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus , febrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat:
Abbreviated transcription (Latin):
in medium : ut uirtus patefacta saluatoris plures ad fidem uiamq salutis
iuit&: Sed quod dicitur nihilq illum nocuit uid&ur repugnare marco.
quiaitꝰ & discerpens cum spi mmundus & exclamans uoce magna exiit
abeo . NIsi intellegamus hocdixissemarcum discerpens eum quod lucas
dixit & cum proieciss & illum inmedium : ut quod secutus ait : Nihilq eum
nocuit. intellegatur quia iactatio illa membrorum atq uexatio non eum
debilitauit : sicut solent exire dȩmonia &iam quibusdam membris ampu¬
tatis. aut euulsis : Vnde merito protam integra restituti onssanitatis
quiaderant pauentes. tam̃ &si nondum credentes ad inuicẽ dicebant.
Quia in potestate & uirtuteimperat spiritibur inmundis. & exeunt.
expellere enimdȩ monia & homines sc̃i. sed in uerbo dĩ possunt.
ipsum autem dĩ uerbum propria potestate uirtutes operatur.
gurgens autem ihs desynagoga introiuit indomum simonis i socrus autẽ

Expanded text:
in medium, ut virtus patefacta Salvatoris plures ad fidem viamque salutis in medium, ut virtus patefacta Salvatoris plures ad fidem viamque salutis invitet. Sed quod dicitur, Nihilque illum nocuit, videtur repugnare Marco, qui ait: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna exivit ab eo . Nisi intelligamus hoc dixisse Marcum, Discerpens eum, quod Lucas dixit: Et cum projecisset illum in medium, ut quod secutus ait: Nihilque eum nocuit, intelligatur quia jactatio illa membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Unde merito pro tam integra restitutione sanitatis qui aderant paventes tametsi nondum credentes, adinvicem dicebant: Quia in potestate et virtute imperat spiritibus immundis, et exeunt. Expellere enim daemonia et homines sancti, sed in verbo Dei possunt, ipsum autem Dei Verbum propria potestate virtutes operatur. Surgens autem de synagoga, introivit in domum Simonis. Socrus autem
Abbreviated transcription (Latin):
inuitor: &uelut s serui fugitiui post multum temporis dominum suum
uideant : nihil aliud. nisi de uerberibus deprecantur. sic & dȩ mones cernen¬
tes dnm interris repente uersari adiudicandos seuenis se credebant :
prȩsentia saluatoris tormenta sunt dȩmonumꝰ
Et increpauit illũibs dicens obmutesce & exi abillo : qm̃ in uidiadiabol
mors intrauit morbem terrarum : ideo contraipsum mortis auctorem
primodebuit medicina salutis operari : primo lingua serpentina neultra
uirus sparger& obclaudi : Acdeinde femina quae prima seducta est
a carnalis concupiscentiȩ febrecurari : Tertio uir qui males uadentis
dicta coniugis audiuit aberroris suile pra castigari : ut ipse apud hunc
euangelistam ess& ordo restaurationis. quifuerat & casus.
tcum proiecrs& illum dȩ monium inmedium exiuit ab illo. nihilq
illum nocuit: Diuina permissione liberatus adȩmone homo proicitur

Expanded text:
invitos. Et velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum invitos. Et velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur, sic et daemones cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Et increpavit illum Jesus dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Quoniam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. Divina permissione liberandus a daemone homo projicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cens eos sicut potestatem habens & non sicut scribae : qm̃ scribae
quae perlegem didicerant prȩcepta populis dabant : Ipse uero
quasi auctor impl&cr que legis. uel mutando uel augendo quȩ minus
uidebantur. libere agendo constituit.
Et insynagoga erat homo habens dȩ monium immundum. Bene
insynagogã homo erat᷑ qui spm̃smmundum habebat : quia sp̃msci
amisert tꝰ. introierat enim diabolus unde xp̃r exierat: sicut &iam
nuncquidam dicunt seiudeos esse & non sunt : sed sunt synago gȩsa
Et exclamauit uoce magnadicens sine quid nobis & tibi ihũtanȩ
natarene : Paululum inquit ame uexando quiesce. cuinulla est cum
nostra fraude soci &as : & uere quȩ enimparticipatio luci ad tenebras
quȩ communicatio xp̃i adbelial.
Venistiperderenos sciote qui sis sc̃s dĩ : Non uoluntatis ista confersio ẽ
quam pracmium᷑ sequitur confitendi: sed necessitatis extortio quae cogit

Expanded text:
cens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae cens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Ipse vero quasi auctor impletorque legis, vel mutando, vel augendo quae minus videbantur, libere agendo substituit. Et in synagoga erat homo habens daemonium immundum. Bene in synagoga homo erat qui spiritum immundum habebat, quia Spiritum sanctum amiserat. Introierat enim diabolus unde Christus exierat. Sicut etiam nunc quidam dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Et exclamavit voce magna dicens: Sine, quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? Paululum inquit a me vexando quiesce, cui nulla est cum nostra fraude societas. Et vere: Quae enim participatio luci ad tenebras? quae communicatio Christi ad Belial? Venisti perdere nos? scio te quia sis sanctus Dei. Non voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi, sed necessitatis extorsio quae cogit
Abbreviated transcription (Latin):
corda demulo&  quod autem sabbatis maxime medicinȩ doctrinȩ que
suȩ dona frequentat : doc& se non sublege es se sed supralegem : quieadem
quoq: legem adimplere non autem soluere uenerit : nec iudaicum eltgere
sabbatum quo uel ignem accendere. uel manumpedemq: mouere non liceat
sed uerum sabbatum dilectamq dño requiem es se : si saluti studentes animar
abopere seruili idest acunctis contineamus inlicitis.¬
Et stupebant indoctrina eius quiam potestate erat sermo ipsius :
Sermo doctoris in potestate fit cum ea quaedo c& operatur : Nam
qui actis ipse sua dicta destruit contemnitur . cui contradoctorem institu¬
ens a postolus ait : Nemo aduliscentiamtu ã contemnat: singula riter
autem dñs acprincipaliter solus expotestate bona locutus est : quia ex
infirmitate mala nulla commisit : ex diuinitatis quippepotentia habuit
id quod nobis perhumanitatis suae innocentiam ministrauit. Aliter
inpotestate erat sermo ipsius siue ut alius euangelistadicit : erat do¬

Expanded text:
cebat eos. Quod Sabbatis maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege esse, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere, venerit; nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum, dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere serEt stupebant in doctrina ejus, quia in potestate erat sermo ipsius. Sermo doctoris in potestate fit, cum ea quae docet operatur. Nam qui actis ipse sua dicta destruit, contemnitur. Cui contra doctorem instituens Apostolus ait: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Singulariter autem Dominus ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Aliter in potestate erat sermo ipsius, sive ut alius evangelista dicit, erat do