comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pinam gencium. Itaq qͥ uineam
suam diripi fecit: hic ꝙ̃ ficus iussit ex¬
cidi. Apta ã synagoge arboris istiꝰ com¬
ꝑatio est. Quia sicuti ea arbor foliis
redundans fluentib spem possessorcͤ
sui cassa sꝑatorum ꝓuentuum expec¬
tatione destituit: ita ꝙ̃ in synagoga
duiu doctores eniis oꝑib in fecundis.
u̾bis tũ uelut foliis redundantib
głantur: iuanis unbra legis exule¬
rat. spes ã falsi expectata ꝓuentus:
ppłi uota credentis illudit. Est ꝙ̃ in
natiua arboris. quo magis credas
synagoge spẽm. comꝑatõne huius ex¬
p̃ssam. Et .ii. si diligent̾ exquiras. dis¬
cretam ab usu arborum cet̾arum ⁊¬
suetudinẽ nat᷑e huius inuenies. stã¬
q alie florem ferunt anteqͣn fructũ
pomaq uentitra p̾mincio sui flore
designant: hec sola ab incio g̾nui¬
nat poma ꝓ florib. In aliis flos de¬
cutitur ⁊ pomas nascunt᷑ in hac po¬
ma decidunt ut poma siccedãt. b̾ pͥo¬

Expanded text:
pinam gentium. itaque qui uineam pinam gentium. itaque qui uineam suam diripi fecit hic etiam ficum iussit excidi. apta autem synagogae arboris istius conparatio est, quia sicut ista arbor foliis redundans fiuentibus spem possessoris sui cassa speratorum prouentuum exspectatione destituit, ita etiam in synagoga, dum doctores eius operibus infecundi uerbis tamen uelut foliis redundantibus gloriantur, inanis umbra legis exuberat. spes autem falsi spectata prouentus populi uota credentis inludit. est etiam in natura arboris, quo magis credas synagogae speciem conparatione huius expressam. etenim si diligenter inquiras, discretam ah usu arborum ceterarum consuetudinem naturae huius inuenias. namque aliae florem ferunt ante quam fructum pomaque uentura praenuntio sui flore designant, haec sola ab initio germinat poma pro floribus. in aliis flos decutitur et poma nascuntur, in hac poma decidunt. ut poma succedant. ergo prio
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficium quoꝵ or̃o fiat in pecc̃m. sic̃
de uida scͥptum est ꝓditore qͥ ꝓdicio¬
nem sanguinis dñici int̾ sacͥficia po¬
situs cogitabat. Arborem fici quidam
hũit plantatam in uinea sua. Qͥd
sͥ uuit qd̾ in euͣngłio suo dũs fici pa¬
rabolam frequent̾ in ducit: habes .N.
alibi qd iussu dñi iuriditas oĩs hu¬
ius ligni frondentis aruerit. unde
incelligis oĩum creatorem qͥ potest
imꝑare nat᷑is. ut uł arescant subi¬
to uł uirescant. Alibi extem̾tudi¬
ne arboris huius ⁊ foliis conici sole¬
re commemorat estatis aduentũ.
ntroq significans ⁊ uidaice plebis
ianem qͣm p̾tendebat głam. ue¬
uit florem aduentu dñi decidisse:
qi oꝑib infructuosa durabat. ⁊ in¬
dicii diem uelut estatis aduentũ.
quo adulti fuictus t̾rarum õiura
recondunt᷑. explenitudine ecclie in
qͣm iifdei quoq credit᷑ st̃ metuendũ.
hic gͦ altiori sensu aliqd̃ q̃ramus
aichanum. ficus inuenta ẽ. Erat ã
uinea dñi sabbaoch: qͣm dedit ĩ ra¬

Expanded text:
quorum oratio ia peccatum, sicut de Iuda scriptum est proditore, qui proditionem sanguinis dominici inter sacrificia positus cogitabat. Arborem fici quidam habuit plantatam in uinea sua. quid sibi uult quod in euangelio suo dominus ficus parabolam frequenter inducit? habes enim alibi quod iussu domini uiriditas omnis huius ligni frondentis aruerit. unde intellegis omnium creatorem, qui potest inperare naturis, ut uel arescant subito uel uirescant. alibi ex teneritudine arboris huius et foliis conici solere conmemorat aestatis aduentum utroque significans et Iudaicae plebis inanem quam praetendebat gloriam uelut florem aduentu domini decidisse, quia operibus infructuosa durabat, et iudicii diem uelut aestatis aduentum, quo adulti fructus terrarum omnium reconduntur, ex plenitudine ecclesiae, in quam Iudaei quoque credituri sunt. metiendum. hic ergo altioris sensus aliquod quaeramus arcanum. ficus in uinea est. erat autem uinea domini Sabaoth, quam dedit in ra
Abbreviated transcription (Latin):
ge iam fructus sed eccłie est: nͣ ex sy¬
nagoga nascit᷑. qui renascit᷑ i eccła.
sic̃ .ii. st̃ qui ex nob̾ exierint sed non
erãt ex nob̾. si .ii. ex nob̾ eeñt nob̾cũ
masissent. sic ⁊ de his qui ex iudeis eͤ¬
dunt diciinus. si ex sẏnagoga eent
in sẏnagoga manerent. S ꝓpt̾ea exi¬

Expanded text:
gae iam fructus est, sed ecclesiae nec ex sygae iam fructus est, sed ecclesiae nec ex synagoga nascitur qui renascitur in ecclesia. sicut enim sunt qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, si enim ex nobis essent, nobiscum mansissent, sic de his qui ex Iudaeis credunt dicimus, quia, si ex synagoga essent, in synagoga manerent, sed propterea exi
Abbreviated transcription (Latin):
sẏnagege spẽs indicatur: scdis ꝓuẽ¬
tib fructuosa. Nos .ii. ex patrum se¬
mine m̾itoq uidei grossis cãdentib
comꝑant᷑. qd̃ incͣssato corde ⁊ p̃dura
ceruice ad ꝑhenuitatẽ sui ꝑuenire
ũ possunt. Qui si emoriaut᷑. ⁊ qͣi de¬
cidant huic inundo. ut in int̾ĩorẽ
hoĩem ꝑ lauacͥ grãm renascantur:
⁊ iõ qͣsi st̾ilis iubet᷑ excidi qd̃ de iudeis
dc̃m omĩb cauendum aibitror. et
nob̾ maxine. ne fecundum eccłie lo¬
cum uacui m̃tis occupemiꝰ. Siqͥdem
qͣsi malo gͣnata benedicti fructꝰ fer¬
re debemus int̾nos. fructus pudoris.
fructus ꝯiiuictionis. fructus nutue
exurat. ne humoris ymb̾ ledat. son¬
nulli cñ ficum istam ꝑ allegoriam
ñ sẏnagoge sed malicie iiꝓbitatis¬
q figam putauerunt. Hii tñ ĩ nul
Id ã cauere se dicunt qi dñs dixit ad
ficum: Nuiqͣm ex ce fructus nas¬
catur in sempit̾num: cum utiq plu¬
rimos ex iudeis credidisse ⁊ creditur̾
cẽ nou̾inuis. s qui credit ñ synago¬

Expanded text:
synagogae species indicatur secundis prouentibus fructuosa — nos enim ex patrum semine — meritoque Iudaei grossis labentibus conparantur, quod incrassato corde et praedura ceruice ad perennitatem sui peruenire non possunt. qui si moriantur et quasi decidant huic mundo, ut in interiorem hominem per lauacri gratiam renascantur. et ideo quasi sterilis iubetur excidi. quod de Iudaeis dictum omnibus cauendum arbitror et nobis maxime, ne fecundum ecclesiae locum uacui meritis occupemus, qui quasi malagranata benedicti fructus fen\'e debemus internos, fructus pudoris, fructus coniunctionis, fructus mutuae exurat, ne umoris imber elidat. nonnulli tamen ficum istam per allegoria-m non synagogae, sed malitiae et inprobitatis figuram putant. hi tamen nullid autem cauere se dicunt, quia dominus dixit ad ficum: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum cum utique plurimos ex Iudaeis credidisse et credituros esse norimus. sed qui credit, non synago
Abbreviated transcription (Latin):
odorem fidet sed latebant. uenit ꝑse¬
cucio. arina posuert᷑. colla flexerũt.
contͥti gladio ꝑ totius t̾minos mũ¬
di gr̃am sui sparsere marcyrii. ut¬
iure dicat᷑. In omnem t̾ram exiuit
sonus eoꝵ. S alias t̃rit᷑ fĩdes. alias p̃¬
mitur: alias seminatur: Ip̃e dñs
popłs. Nesciebat teri maluit ut di¬
ceremus. xp̃i .ii. bonuis odor sumus
deo: compͥmi maluit. Uñ i petrꝰ dic̃.
sompͥmunt te turbe. seminari ma¬
luit. nelut gͣnum qd̃ acceptum hõ
misit in ortum suum. In orto enĩ
xp̃ẽ. ⁊ captus ⁊ sepultus est In orto eͤ¬
uit. uͥ ꝙ̃ resurrexit: ⁊ fc̃s est arbor si¬
cut scͥptum est. Si c̃ arbor mali int̾
ligna silue: ita frat̾ meus int̾me¬
dium filioꝵ. Gͣ ⁊ tu semina in or
florum. ⁊ fructuum diu̾soꝵ in quo
grã tui oꝑis effloreat. ⁊ multiplex
odor uarie uirtutis exalet. Ibi gͦ
ih̾m. Gͣnum est cum comp̃hendi¬
tur: arbor est cum resurgit. Arbor

Expanded text:
odorem fidei, sed latebat. Venit perseodorem fidei, sed latebat. Venit persecutio, arma posuerunt, colla flexerunt, contriti gladio per totius terminos mundi gratiam sui sparsere mariure dicatur; in omnem terram exiit sonus eorum. sed alias teritur fides, alias premitur, alias seminatur. ipse dominpopulus nesciebat. teri maluit, ut diceremus: Christi enim bonus odor sumus deo: conprimi maluit. unde et Petrus dixit: conprimunt te turbae; seminari maluit uelut granum. quod acceptum homo misit in hortum suum. in horo enim Christus et captus et sepultus, in horto creuit, ubi etiam resurrexit, et factus est arbor, sicut scriptum est: sicut arbor mali inter ligna siluae, ita frater meus inter medium filiorum. ergo et tu semina in horflorum et fructuum diuersorum quo gratia tui operis effloreat et multiplex odor uariae uirtutis exalet. ibi ergIesum: granum est, cum conprehenditur, arbor est, cum resurgit, arbor
Abbreviated transcription (Latin):
paretur.Nam memini alio loco gͣ¬
num sẏnapis lectum. uͥ fidei ꝯfert᷑
dicente dño. Si habu̾itis fidem tãꝙͣ
gͣnum sẏnapis. dicetis huic mon¬
ti tollere ⁊ iactare iu mare. Nec exi¬
gua est hec sed magua est fides q̃
monti possit ut se tͣnsferat imꝑa¬
re. seq .ii. mediocrem fĩdem dñs ex¬
igit ab apłis. quib adũsus alti¬
tũdinem extollentem se nequicie
sp̃italis scit ẽẽ c̾candum. uis scire
magnam fidem: require. lege ĩ
aplo̾. ⁊ si habeam omnẽ fidem ita
cut gͣuum sẏnapis. fides utiq ẽ
fĩdes. Itaq qui fidem ht̃. ht̃ regĩ
bis ip̃is. Demq sc̃s petrus. qͥ omẽm
habuit fidem:. regni celoꝵ claues
ut ⁊ aliis reseiaret accepit. Qunc ex
nat᷑a synapis que uirtus comꝑa¬
tioras sit estimemus. Granum cer¬
te eius res est mlis ⁊ simplex. Si ten
uł audiunt uł legunt odore su cõ¬
pleat. Gͣmim sẏnapis. martyres nr̃
sunt. felix amor. ⁊ uictor habebant

Expanded text:
paretur: nam memini etiam alio loco grparetur: nam memini etiam alio loco granum sinapis lectum, ubi fidei confertur, dicente Domino: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti: Tollere, et jactare in mare . Nec exigua haec, sed magna est fides, quae monti possit ut se transferat, imperare; neque enim mediocrem fidem Dominus exigit ab apostolis, quibus adversus altitudinem extollentem se nequitiae spiritalis scit esse certandum. Vis scire magnam fidem requiri? Lege in Apostolo: Et si habeam omnem fidem, itacut granum sinapis: fides utique refides. Itaque qui fidem habet, habet regnum bis ipsis . Denique sanctus Petrus qui omnem habuit fidem, regni coelorum claves ut et aliis reseraret, accepit. 178. Nunc ex natura sinapis, quae virtus comparationis sit aestimemus. Granum ejus certe res est vilis et simplex: si teri vel audiunt, vel legunt, odore sui compleat. Granum sinapis martyres nostri sunt Felix, Nabor, et Victor: habebant
Abbreviated transcription (Latin):
ditorum po płoꝵ eccl̃iam dicit sal¬
uam fut᷑am: q̃ temꝑe legis imple¬
to. ⁊ dũice resurrectionis etate. tẽpꝰ
sue ab solutionis acceꝑat. Qͣm de¬
mens gͦ dñs. qͣm pius ui utroq c̃
aut miseret᷑ aut uindicat: In sy¬
nagoge typo arborem excidi iu¬
bet. in tẏpo eccl̃ie femainam saluat.
Qͣ dulcis parabola: facilis ã so¬
luciõ. Uinculum uinculo compa¬
rat: uit in similitũdine iudeoꝵ ac¬
tus ip̃oꝵ redarguat᷑. stam cum ip̃i
animalib sabbato soluant uin¬
cula: rep̾bendunt dñm qui hoĩes
a pec̃coꝵ uinculo li b̾auit: sui sum¬
le est regnum celoꝵ. ⁊cui simile il¬
lud estimabo: Simile ẽ gͣno sẏna¬
pis. qd̃ acceptum hõ mnsit mortũ
siuim: ⁊ crequit ⁊ fc̃a est arbor. et
uolucres celi requieuert̃. in ramis
eius. Docet nos p̃sens lectio nat᷑am
comꝑationum spectandam ẽẽ. non
spẽm. Ita ꝙ uideamus tur simile ce¬
lorum regnum gͣno sẏnapis cora¬

Expanded text:
duorum populorum ecclesiam dicit salduorum populorum ecclesiam dicit saluam futuram, quae tempore legis inpleto et dominicae resurrectionis aetate tempus suae absolutionis acceperat. quam clemens ergo dominus, quam pius in utroque, cum aut miseretur aut uindicat! in synagogae typo arborem excidi iubet. in typo ecclesiae feminam saluat. quam dulcis parabola. facilis autem solutio. uinculum uinculo conparat, ut insimulatio Iudaeorum actu ipsorum redarguatur. nam cum ipsi animalibus sabbato soluant uincula, reprehendunt dominum, qui homines a peccatorum uinculis liberauit. Cui simile est regnum dei lud aestimabo? Simile est grano sinapis, quod acceptum homo misit in hortum suum, et crevit: et facta est arbor, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. . 176. Docet nos praesens lectio naturam comparationum spectandam esse, non speciem. Itaque videamus cur sublime regnum coelorum grano sinapis com
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad simlitudinẽ dei secłaria nr̃a
oꝑa. ñ religiosa cessarent. Hoc ã ñ in¬
telligens archispnagogiis. ꝓhibebat
qͤm qͣui curari sabbato: cum sabb̾in
futurarum tẏpiis sit feriarũ. Et iõ
scͥptum sit ut nuillam ferentes sar¬
cinam delictoꝵ nͨ bonoꝵ ieiunia oꝑ¬
um sabb̃o. post mortẽ fut᷑a celebre¬
mus. uñ dñs sp̃italit uidet᷑ respõ¬
dere cum dicit. hypocͥte unusqͥsq
ur̃m sabbato ñ soluit bouem suũ
aut asinun. ⁊ diicit ad aquare: cͤ
enim aliud animal indicauit. n ut
ostend̾et adu̾santib licet sẏnagege
pͥncipib futurum tñ ut iudaicus
⁊ gentilis popłs sitim corꝑis. estusq
mundi istius. dñici fontis ub̾tate
deponat. Agnouit ꝙ̃ bos possesso¬
rem sim:⁊ asinus p̃sepe dñi siti.
Itaq ille popłs qui aũ fent uilis ꝙ
pͥusqͣm euellat᷑ arescit alimonia
pascebat᷑. panem illum qui ecelo deͤ¬
cendit accepit. Et iõ ꝑ euocationẽ

Expanded text:
ut ad similitudinem dei saecularia nostra ut ad similitudinem dei saecularia nostra opera non religiosa cessarent. hoc autem non intellegens archisynagogus prohibebat quemquam curari sabbato, cum sabbatum futurarum typus sit feriarum — et ide— eoque praescriptum sit ut nullam ferentes sarcinam delictorum nec bonorum ieiuni operum sabbata post mortem futura celebremus. unde dominus spiritaliter uidetur respondere, cum dicit: hypocritae, unusquisque uestrum sabbato non soluit bouem suum aut asinum et ducit adaquare? cur enim non aliud animal indicauit nisi ut ostenderet aduersantibus licet synagogae principibus futurum tamen ut Iudaicus et gentilis populus sitim corporis aestusque mundi istius dominici fontis ubertate deponat? agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui. itaque ille populus, qui ante faeni uilis, quod priusquam euellatur arescit, alimonia pascebatur, panem illum qui e caelo descendit accepit. et ideo per euocationem
Abbreviated transcription (Latin):
cens in sẏnagoga eoꝵ sabbatis. Et ec¬
ce mulier q̃ habebat sp̃m in firmita¬
tis auns .x iocto. ⁊ erat inclinata. Q
cito qd̾ de sẏnagoga dicet in dicauit.
Adipãm utiq arborem uenisse se
monstͣt. qui in eadem p̃dicabat. De¬
uiq in muliere infirma qͣsi eccł̾ie
figiua succedit. q̃ c̃ m̃suram legis &
resurrectõnas impleũtt in illa qͥete
ꝑpetua in sublimi erecta fastigio. indi
nationem nr̃e infirinitatis sentire ñ
potit. Nec alit̾ cirari potuisset. h mu¬
liern̾ quia legem impleuit ⁊ grãm.
legem in p̃ceptis. in lauachro grãm:
tauo num̾o resurrectõnis est plenitu¬
do. Oprs gͦ sabbati signum futi ẽ qd̾
etur. Et iõ in signo ante ꝑ moysen p̾¬
missa est sc̃ificatio: ut eẽt exc̃ticium
fut᷑e sc̃ĩficationis ⁊ obsuancie sp̃ita¬
lis a secłarib oꝑib abstinendi. Dem
q d̾s ab oꝑib mundi quieuit. sed
pit̾ua ⁊ iugis oꝑacio est. sic̃ filtꝰait.
Pater meus usq mͦ oꝑat᷑. ⁊ ego opor:

Expanded text:
 sabbatis. et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo et erat inclinata. quam cito quod de synagoga diceret indicauit! ad ipsam utique arborem uenisse se monstrat. qui in eadem praedicabat. denique in muliere infirma quasi ecclesiae figura succedit, quae cum mensuram legis et resurrectionis inpleuerit. in illa quiete perpetua inationem nostrae infirmitatis sentire non poterit. nec aliter curari potuisset haec mulier nisi quia legem inpleuit et gratiam, legem in praeceptis. in lauacro gratiam, tauo numero resurrectionis est plenitudo. opus ergo sabbati signum futuri est, etur. et ideo in signo ante per Moysen praemissa est sanctificatio, ut esset exercitium futurae sanctificationis et obseruantiae spiritalis a saecularibus operibus abstinendi. denique et deus ab operibus mundi quieuit; non piterna et iugis operatio est, sicut filius ait: pater, meus usque modo operatur operor operor,
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Suꝑ ẽnc̃ ut intelligamꝰ qͥdsi¬
bi uelit figura qͣdrantis. ⁊ nidet᷑ usu¬
alis rei exp̃ssum noĩe intellectꝰ sp̃ita¬
lis atchanum. slam sic̃ qui peccumaᷤ
soluunt. debitum reddunt. nͨ pͥus ena¬
cuat᷑ fenoris nom̃. qͣm totius sortis
ad nĩmum usq quoc̃q solutionisge¬
nere. qͣntitas uniũsa soluat᷑: sic cõpẽ¬
satione caritatis actiuimq reliqͣ nl
satiffactione qͣ cuinq pena pecci dissol¬
o. ñ asseni. ñ denarium.s qͣdrantẽ loc
posuit loco. Q drantaria .ii. ꝑ mutacio
uelut qͦdam est compensatio: c̃aliud
reddit᷑. ⁊ aliud significat᷑ solutũ. Ica
⁊ h aut p̃cio caritatis redimit᷑ innuri¬
a: aut in uirie estimatõne pena laxa¬
tur. Qͣ drantem ã inbalneis darisole¬
re remiscim. siuꝰ oblatõne ut illic
uus qͥsꝙ lauandi accipit facłtatẽ:
ita hic accipit diluendi: Quia mͥus¬
cuiusq pecc̃m supͣ scͥpte geñe ꝯdiuio¬
nis eluit᷑ tum cam diu exẽcet᷑ noxꝰ

Expanded text:
t nunc ut intelligamus quid sibi velit figura quadrantis. Et videtur usualis rei expressum nomine intellectus spiritualis arcanum. Nam sicut qui pecunias solvunt, debitum reddunt, nec prius evacuatur fenoris nomen, quam totius sortis ad nummum usque quocumque solutionis genere quantitas universa solvatur: sic compensatione charitatis actuumque reliquorum, vel satisfactione quacumque, peccati poena dissolo, non assem , non denarium , sed quadrantem hoc posuit loco; quadrantaria enim permutatio velut quaedam est compensatio, cum aliud redditur, et aliud significatur solutum: ita et hic aut pretio charitatis redimitur injuria, aut injuriae aestimatione poena laxatur. 158. Quadrantem autem in balneis dari solere reminiscimur, cujus oblatione ut illic unusquisque lavandi accipit facultatem, ita hic accipit eluendi; quia uniuscujusque peccatum supra scriptae genere conditionis eluitur; cum tamdiu exercetur noxius
Abbreviated transcription (Latin):
Testimontun reddente illis ꝯscien¬
cia illoꝵ:⁊ inuicem cogitatõneb accu¬
santib aut ꝙ̃ defendentib. Qd̃ si
consciencia unum qͤmq ꝓdit. qͣnto
ouis scͥptum in cordib nr̃is leget᷑.
Demus gͥ oꝑam. ut dum in ħ sumuᷤ
uite curriculo ꝯstituti. tamꝙͣ ama¬
lo adu̾sario ita ab imꝓpbo lib̾emur
actu: ne dum imus c̃ adu̾sario ad
Sin dum sunius in hac uita exsol¬
uamus nos a uinculis diabolir: n il¬
le ꝓpt̾ nos dampnabit᷑. ⁊ nos a uin¬
culis eius erimꝰ alieni. uñ ⁊ ꝓ assy¬
bñ gͦ ꝯsulis adu̾sario ⁊ ꝓ illo assyri¬
o. hoc est bñfacis: si eius laq̃is exutꝰ
p̃stas banc beniuolenciã. ut penam
tui lapsus ⁊ mortis euadat. Quod si
uinculis eiꝰ hereas. tͣdet te tamqͣm
reum magistͣtur. idem accusator
ꝓditor. Quis est magistͣtus. nͥ peneᷤ
qͤm oĩs potestas eius. ⁊ qui pleni ⁊
ꝑfecti temꝑis sublimem s̃ uẽdicat
dignitatem: At tu ⁊ qͥnq bonorũ

Expanded text:
timonium reddente illis conscientia illorum, et invicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus . Quod si conscientia unumquemque prodit, quanto onis scriptum in cordibus nostris legetur! demus igitur operam, ut dum in hoc sumus uitae curriculo constituti, tamquam a malo aduersario ita ab inprobo liberemur actu, ne, dum imus cum aduersario ad si enim, dum sumus in hac uita, exsoluamus nos a uinculis diaboli, nec ille propter nos damnabitur et nos a uinculis eius erimus alieni. unde et pro Assyenim consulis aduersario et pro illo Assyrio, hoc est uano, facis, si eius laqueis exutus praestes hanc beniuolentiam, ut poenam tui lapsus et mortis euadat. quodsi uinculis eius haereas, tradet te tamquam reum magistratui, idem accusator et proditor. quis est magistratus nisi penes quem omnia potestas est et qui pleni et perfecti temporis sublimem sibi uindicat dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
a die quo fundatum est templum
dũi omipotentis: inea inqͥt ⁊ fructꝰ
⁊ mala granata ⁊ ligna oliue q̃ nõ
afferent fructum ex hac die benedi¬
cam. Quo reuelat᷑ sub ip̃o anui uer¬
gentis occasii. hoc est scli iam senes¬
centis occiduo: Scm̃ dei templum
qd est ecclia ẽẽ condendum. suius
grã ꝑ scificatõ nen lauacͥiudeorũ

Expanded text:
uo fundatum est templum domini omnipotentis. uineam inquit et ficus et malagranata et ligna oliuae, quae non adferent fructum, ex hac die benedicam. quo reuelatur sub ipsum anni uergentis occasum, hoc est saeculi iam senescentis occiduo, sanctum dei templum, quod est ecclesia, esse condendum, cuius gratia per sanctificationem lauacri
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio participes qͦs habuit in er¬
rore consortes. Atq iõ socios querit
ad culpam: ut obnoxios ꝓdat ad pe¬
nam. Qm nob̾ cauendum petꝰ apłs
monet dicens. Adu̾sarius ũr diabo¬
lus: tainqͣm leo rapiens ⁊ rugiens.
querit qm deuoiec. Est ⁊ adu̾sarius
ñr iuxͣ mach̾m omĩs uiitus ususa¬
ꝑiora p̃cipit ⁊ ditrioris uite docum̃¬
to ostͥngit. sui ꝯsentire nos ouenit
ut eum oꝑib emulemur: ne aliqͣi
nr̃i concuiacia ab eo defecisse ꝓ be¬
tur.iuxta lucam ã nemo nob̾ ma¬
gis adu̾sarius qͣm nr̃ est lapsus qͥ
nos uite nr̃e accusat indiciis. Nõ qd̾
accusationis ulliꝰ uidex futur᷑ q̃ rat
officium. sed qd̵ apd̃ oĩum cognito¬
rem nr nos actus accusat dum ab
usu uͥtutis apłicisq p̾ceptis inueni¬
tur aliemis. Itaq adu̾sartus nobis:
omĩs uitioꝵ usus Adũsaria nobis
libido: adu̾saria auaricia. Adũsari¬
a omuis inꝓbitas. adu̾saria omĩs

Expanded text:
supplicio participes. quos habuit in ersupplicio participes. quos habuit in errore consortes, atque ideo socios quaerit ad culpam, ut obnoxios prodat ad poenam. quem nobis cauendum Petrus apostolus monet dicens: aduersarius uester diabolus tamquam leo rapiens et rugiens quaerit quem deuoret. Est aduersarius noster iuxta Matthaeum omnis uirtutis ususperiora praecepta et durioris uitae documenta constringit, cui consentire nos conuenit, ut eum operibus aemulemur, ne aliqua nostri contumacia ab eo desciuisse prodatur. iuxta Lucan autem nemo nobis magis aduersarius quam noster est lapsus, qui nos uitae nostrae accusat indiciis, non quod accusationis ullius iudex futurus quaerat officium, sed quod aput omnium cognitorem noster nos actus accusat, dum ab usu uirtutis apostolicisque praeceptis inuenitur alienus. itaque aduersarius nobis omnis uitiorum usus, aduersaria nobis libido, aduersaria auaritia, aduersaria omnis inprobitas, aduersaria omnis
Abbreviated transcription (Latin):
illi est. sp̃italis ã diuidͥ ͤt omnia:
ip̃e ã anemine diiudicat᷑. Sũ uadĩ
cum adũsario tuo ad magistratum
in uia: da oꝑan lib̾ari ab illo. ne forte
condempnet te apd̾ iudicem ⁊ uidex
tͣdat te exauctori.⁊ exactor mittat ce
in carcerem. Dico tͥ ñ exies indedonec
ꝙ̃ nouissimum qͣdrantem reddas. ħ
ĩ math̾s posuit. s ille specialit̾ iste ge¬
ñalit᷑. Ille .ii. de reconcilianda pace diᷤ¬
sidenciu frm̃ dcm̃ putauit. hic de
penitẽcia ⁊ omĩs emendacione delicti.
Discutiamus gͥ qui sit aͦu̾sarius. qu
magistratus. qui iudex. qui ue exac
nͥ quis ex solu̾it mictat᷑ in carcerem.
Et iuxta mathm qͥdam adu̾sariꝰ ẽ t̃
quo minime tͥ in hac uita ꝯuenisse
uideat᷑. Qui apd̃ iudicẽ fut᷑m mortu¬
orum atq uinoꝵ in anentis si mul¬
tatis te cͥmine ꝑseqͣtur. Iuxͣ lucam
ã est adu̾sarius nr̃. ille p̾cipue qui
secit illecebras delictoꝵ: ut habeat ĩ

Expanded text:
illi est; spiritalis autem diiudicat omnia, illi est; spiritalis autem diiudicat omnia, ipse autem a nemine diiudicatur. Dum uadis cum adueraario tuo ad magistratum, in uiada operam liberari ab illo, ne forte condemnet te aput iudicem et iudex tradat te exactori et exactor mittat te in carcerem. dico tibi, non exies inde, donec etiam nouissimum quadrantem reddas. hoc etiam Matthaeus posuit, sed ille specialiter, iste generaliter; ille enim de reconcilianda pace dissidentium fratrum dictum putauit, hic de paenitentia et omnis emendatione delicti. discutiamus igitur qui sit aduersarius, qui magistratus, qui iudex, quiue exactem nisi quis exsoluerit mittatur in carcerem. et iuxta Matthaeum quidem aduersarius est, cum quo minime tibi in hac uita conuenisse uideatur, qui aput iudicem futurum mortuorum atque uiuorum manentis simultatis te crimine persequatur, iuxta Lucan autem est aduersarius noster ille praecipue, qui serit inlecebras delictorum, ut habeat in
Abbreviated transcription (Latin):
tionem qr de carne pecc̃m nascit᷑.i ue¬
lut in ut̾o carnis oꝑat᷑. de quo ait a¬
postolꝰ. si ã qd̃ nolo hoc ago. iam ñ ifsd̃
sangͥs aboleu̾t uicia in grãm. ex offẽ¬
sione conũcimur. Suꝑ habundauit
.ii. pec̃c̃ui: ut suꝑ habundaret grã. fitq
ut ex pec̃co orta penitentia: ad ꝯu̾sio¬
nem ꝓpositi ⁊ ad cupiditatem gre
spĩtalis impellat. Itaq qd̾ erat mͥ ad
mortem: hoc erit in salutẽ. uͦ pec̃cm ir¬
riguo fontis ablutum: ab ea unde
gen̾atum ẽ carne secũit᷑. Et dũ mͥis¬
quisq cupit redimere delictum. sit
ex serie culpe studium discipline. sõ¬
cupiscencia quoq rerum malarin.
⁊ quidam motus fuidior cupiditatiᷤᷤ
dei u̾bo uiappetitum tͣnsfundunt᷑
diuine caritatis ⁊ amoris atq in ea¬
dei nat᷑a fit uaria disciplina. oꝯl̾¬
toq meliorem qͣm antear uolupta¬
tem s myst̾ioꝵ celestium ille aĩe ap
tiuoꝵ reꝓmissionem sublumor aĩa
oꝑa uetusta fastidit. Animalis .ii.

Expanded text:
tionem, quia de carne peccatum nascitur et uelut in utero carnis operatur, de quo ait apostolus: si autem quod nolo hoc ago, iam non ego isanguis aboleuerit uitia, in gratiam ex offensione conuertitur — superabundauit enim peccatum, ut superabundaret gratia — fitque ut ex peccato orta paenitentia ad conuersionem propositi et ad cupiditatem gratiae spiritalis inpellat. itaque quod erat mihi ad mortem hoc erit in salutem. ergo peccatum inriguo fontis ablutum ab ea unde generatum est carne secernitur et, dum unusquisque cupit redimere delictum, ut ex serie culpae studium disciplinae. concupiscentia quoque rerum malarum et quidam motus feruidior cupiditatis dei uerbo in adpetitum transfunditur diuinae caritatis et amoris atque in eadem natura fit uaria disciplina multoque meliorem quam antea uoluptatem sibi mysteriorum caelestium ille corporisturorum repromissione sublimior animae opera uetusta fastidit; animalis enim
Abbreviated transcription (Latin):
demessuin fecunditate ꝓuectus ẽ.
indeficientẽ tñ ꝓuidencia diuina ali¬
e nr̃e auariciam uiderz. Et .ii. ilł idcir¬
co in elaborati pabrli usus exub̾at.
qd̃ fructus cͥ cõmunen ad escã datos
speciali quodam nesunt uendicare
dñatu. sios cõmunia amisimꝰ. dũ ꝓ¬
est uͥ ꝑpetuum nichil est. Nec c̃ta co¬
pia. nͥ incertus euentus. Cur .ii. diui¬
cias tuas estimes. cum tͥ d̾s ꝙ̃ uictun
cum cet̾is animantib nolu̾̃it ẽẽ. com¬
munemz: Aues celi speciale ĩ nichil
uendicant: Et iõ pabulis in digere ne̾¬
ciunt: quia ñ norunt aliis in uidere.
Consid̾ate lilia: quomͦ crestunt. Et intͣ
si ã fenum qd̃ hodie est ⁊ cras in di¬
banum mittit᷑. d̾s sic uestit: qͣntoma

Expanded text:
de messium fecunditate prouentus est, de messium fecunditate prouentus est, indeficientem tamen prouidentia diuina laae nostrae auaritiam uideri. etenim illis idcirco inelaborati pabuli usus exuberat, quod fructus sibi conmunem ad escam datos speciali quodam nesciunt uindicare dominatu, nos conmunia amisimus, dum pest, ubi perpetuum nihil est, nec certa copia, ubi incertus euentus. cur enim diuitias tuas aestimes, cum tibi deus etiam uictum cum ceteris animantibus uoluerit esse conmunem ? aues caeli speciale sibi nihil uindicant et ideo pabulis indigere nesciunt. quia non norunt aliis inuidere. cocsiderate lilia quomodo crescunt; et intra: si autem faenum, quod hodie est et cras in clibanum mit
Abbreviated transcription (Latin):
mutare diuinis. s qm̃ plerumq
deuocio fidei infirmitate ieuooat᷑. ⁊
ad ꝯferendum patͥmoniũ ꝓmpti.
uictus sui ꝯsid̾atione ietͣhunt᷑. eo ad¬
didit dñs dicens. Nolite solliciti ẽẽ
cũe quid manducetis. neq corꝑi qͥd
uestramini. Anima plus est qͣm esca:
⁊ corpus qͣm uestĩtum. suichil enĩ
moralius ad faciendam fidem oĩa cre¬
dentib a deo posse conferrz. qͣm qd̾ a¬
erͥus ille sp̃c uitale colleginnz aĩe
corꝑisq contub̾uio federatun. sine
nr̃o lasore ꝑpetuat. Nec salutaris de¬
ficit usus alimenti. nͥ cum uen̾̃it diẽ
supp̾ma moriendi. Cum qͥ aĩa indu¬
mento corꝑis uestiat᷑. uigore aĩe cor¬
pus aĩetur absurdum ẽ ut uictũ no¬
bis copiam de fut᷑am putemus. qͥ i¬
uendi iugem substanciam ꝯseqͣmꝰ.
sonsid̾ate inquit uolatilia celi. Mag¬
num sane ⁊ aptum: qd̃ fide seqͣmur
exemplun. slam uolatilib celi. qͥbiᷤ
nullum exc̾cicium cultionis. nullus

Expanded text:
mutare diuinis. sed quoniam plerumque mutare diuinis. sed quoniam plerumque deuotio fidei infirmitate reuocatur et ad conferendum patrimonium promti uictus sui consideratione retrahuntur, eo addidit dominus dicens: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. anima plus est quam esca, et corpus quam uestimentum. nihil enim moralius ad faciendam fidem omnia credentibus a deo posse conferri quam quod aerius ille spiritus uitale collegium animae corporisque contubernio foederatum sine nostro labore perpetuat, nec salutaris deficit usus alimenti, nisi cum uenerit dies suprema moriendi. cum igitur anima indumento corporis uestiatur et uigore animae corpus animetur. absurdum est ut uictus nobis copiam defuturam putemus, qui uiuendi iugem substantiam consequamur. Considerate inquit uolatilia caeli. magnum sane et aptum quod fide sequamur exemplum. nam si uolatilibus caeli. quibus nullum exercitium cultionis, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ĩm̾̃to refutat᷑ h fint᷑ qui dispen¬
satorem celestium gestiebat corrup¬
tibilib occupare: cum int̾ fr̃es patͥ¬
monium ñ uidex medius. sed pie¬
tas debeat sequestra diuidere. Qmͣ¬
qͣm immortalitatis patͥmoniũ nõ
peccunia sit hominib expetendũ.
frustra .i. congregat opes. qui se
his nescit usurum: sic̃ ille qͥ cum
repleta horrea. nouis men̾sib rũꝑ¬
entur exub̾antium sͥ fructuum re¬
ceptacula p̃̾parabat. cui ꝯgregaret
ignarus. Remanent .ii. in scdo cũc¬
q̃ ñ posumus auferre nobiscũ. sola
itus comes est defunctoꝵ sola nõ
mansionum. pecitne uili usura ta¬
bernacula de fructib acquirit et̃ña:
sic̃ dñi p̃cepta testant᷑. dicentes ad
nos. fãcite uob̾ amicos de iniqͦ mã¬
mona: qͥ nos recipiant in et̾̃na tab̾¬
nacula sua. Bonum itaq saluta¬
re ac p̃ceptum ⁊ ydoneum. qd̾ uł
auaros possit animare: qd̾ stude¬
ant corruptibilia ꝑ hennib t̾rena

Expanded text:
non inmerito refutatur hic frater, qui dispennon inmerito refutatur hic frater, qui dispensatorem caelestium gestiebat corruptibilibus occupare, cum inter fratres patrimonium non iudex medius, sed pietas debeat sequestra diuidere, quamquam inmortalitatis patrimonium, non pecuniae sit hominibus expetendum; frustra enim congregat opes qui se his nescit usurum, sicut ille qui cum repleta horrea nouis messibus rumperentur, exuberantium sibi fructuum receptacula praeparabat, cui congregaret ignarus. remanent enim in saeculo cuncn possumus auferre nobiscum. sola uirtus comes est defunctorum, sola nmansionum pecuniae uilis usura tabernacula defunctis adquirit aeterna, sicut domini praecepta testantur dicentis ad nos: facite uobis amicos de iniquo mamona, qui uos recipiant in aeterna tabernacula sua. bonum itaque ac salutare praeceptum et idoneum, quod uel auaros possit animare, quo studeant corruptibilia perennibus, terrena.
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uenisse: ex deo ñ est. Q᷑ .ii.
hominenz negauit dm̃ negauit:
phemiam dicant ñ ẽẽ ueniabiẽ:
siquis xp̃m dicat in beelzebub e¬
icere demonia. ñ potestate diuina.
Et ait quidam de turba. Magist̾ dic
fratri meo: ut diuidat mecum he¬
reditatem: At ille dixit ei. Homo
quis me ꝯstituit iudicem aut di¬
nisorem supͣ nos: Totits hic locuᷤ
esd subeundam ꝓ confessione dm̃
passionem. au contemptu mortiᷤ.
aut spe p̾mii. aut mansuri denũ¬
tiatione supplicii. cui numquanz
uenia laxetur: instruit᷑. Et qm̃ auia¬
ricia plerumq solet temptare uͥ¬
tutem ̃ huius abolende rei p̃ceptũ
subicit᷑ ⁊ exemplum: dicente dño.
Quis me ꝯstituit iudicem. aut di¬
uisorem supͣ uose Bñ t̾rena decbi¬
nat: qui ꝑꝑ diuina descend̾at. Nec
index ẽẽ dignatur litium. ⁊ arbit̾
facultatum: uiuoꝵ habens mor¬
Non gͦ qͥd petas s ⁊ a quo postules
nituendum ẽ. Nec maiorib intẽco
aĩo putesinmorib obstͤpẽdum uñ

Expanded text:
in carne uenisse ex deo non est; qui enim hominem negauit deum negauit, phemiam dicant non esse ueniabilem, si quis Christum dicat in Belzebub eicere daemonia., non potestate diuina. Et ait quidam de turba: magister, dic fratri meo ut diuidat mecum hereditatem. at ille dixit ei: homo, quis me constit-uit iudicem aut diuisorem supra uos? totus hic locus ad subeundam pro confessione domini passionem aut contemtu mortis aut spe praemii aut mansuri denuntiatione supplicii, cui numquam uenia laxetur, instruitur. et quoniam auaritia plerumque solet temtare uirtutem, etiam huius abolendae rei praeceptum subicitur et exemplum dicente domino: quis me constituit iudicem aut diuisorem supra uos? bene terrena declinat qui propter diuina descenderat nec iudex esse dignatur litium et arbiter facultatum uiuorum habens mornon ergo quid petas, sed a quo postules intuendum est, nec maioribus intento animo putes minoribus obstrependum. unde
Abbreviated transcription (Latin):
tuendum cuius potestati ñ nat᷑a pre¬
scͥbat. sed eadem nat᷑a subiaceat inor¬
tem uͦ ñ ẽẽ t̾ribilem. qͣm iccuplestio¬
re fenore sit unmortalitas redemp¬
tura. inspirauerat dñs simplicita¬
tis affectum. uͥtutem m̃tis erexerat:
fides sola nutabat. Bñ eam deuiliori¬
bus roborauit. Nam si d̃s obliuionẽ
passerum ñ ht̃. hoĩum habequipo¬
test: Qd̃ si tanta est dei itam et̃ña
maiestas. ut unus ex passib autu
dei ñ sit qͣm in dignum est estima¬
re qd̃ fidelium corda dñs aut igno¬
ret. aut sꝑuat. qui uiliora cognos¬
cat: fortasse dicat aliquis. Quomͦ
apłs dixit num qͥd de bob cura est
dño⁊ cum utiq bos passere p̃ciosior¬
sit: S alud est cura: aliud crientia.
Deniq mim̾̃us capilloꝵ ñ in actuicõ¬
putationis. sed infacilitate cogniti¬
oris accipit᷑. slon .ii. sollicitam d̃s cu¬
re niim̃antis intendit excubiani: s
cui cognita st̃ omĩa. qͣsi nun̾ĩata sũt

Expanded text:
tuendum, cuius potestati non natura praetuendum, cuius potestati non natura praescribat, sed eadem natura subiaceat, mortem uero non esse terribilem, quam locupletiore faenore sit inmortalitas redemtura. inspirauera dominus simplicitatis adfectum, uirtutem mentis erexerat, fides sola nutabat; bene eam de uilioribus roborauit; nam si deus obliuionem passerum non habet, hominum habere qui potest? quod si tanta est dei et tam aeterna maiestas, ut unus ex passeribus aut dei non sit, quam indignum est aestimare quod fidelium corda dominus aut ignoret aut spernat, qui uiliora cognoscat! Fortasse dicat aliquis: quomodo apostolus dixit: numquid de bubus cura est deo, cum utique bos passere psit? Sed aliud est cura, aliud scientia. Denique numerus capillorum non in actu computationis, sed in facilitate cognitionis accipitur; non enim sollicitam Deus curae numerantis intendit excubiam; sed cui cognita sunt omnia, quasi numerata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pent. alios impediant. nͨ ip̃i qd̾ ꝓfitẽ¬
onne quinq passeres ueneñt
dispondio. umnus ex ilł ñ est¬
in obliuione coram dño: S
⁊ capisli capitis ur̃ om̃s num̾̃atist̃.
Nolite timere: multis passerib plu¬
uis estis. Pulcherrimum locum tenẽ¬
de simplcitatis ⁊ emulandi dei sal¬
nator intexuit: ne iuidaice more ꝑfi¬
die alia p̃mamus affectũ alia uoce
simuleinis. cum ultimo temꝑe eccł¬
ta cogitationum accusancium. aut
ꝙ defendencium. secretum nr̃e m̃tis
plicitas illecebra. qͣm ut unusqͥsq
cognoscat latebram fraudis ẽẽ ñ pos
metu nascit᷑. neqͥs mecu t̾ritus potes¬
tatis dm̃ qm corde cognoscit. negare
conetur puichre ad didit aĩe tñr
formidabile. ẽẽ supplicium. penam
corꝑis ñ ẽẽ metuendam. Mors ii. na¬
ture finis ñ pene est. Et iõ mortẽ sup¬
plicii corꝑalis eẽ. defectum: penam. uͦ¬
aĩe ẽ ꝑpetiam. Dm̃ꝙ solum ee me¬

Expanded text:
pent, et alios impediunt, nec ipsi quod profitenpent, et alios impediunt, nec ipsi quod profitenNonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex ilin obliuione coram domino? sed et capilli capitis uestri omnes numerati sunt. nolite timere, multis passeribus plures estis. pulcherrimum locum tenendae simplicitatis et aemulandae fidei saluator intexuit, ne Iudaeicae more perfidiae alia premamus adfectu, alia uoce simulemus, cum ultimo tempore occulta cogitationum accusantium aut etiam defendentium secretum nostrae mentis plicitatis illecebra, quam ut unusquisque cognoscat latebram fraudis esse non posmetu nascitur; 1436 ne quis metu territus potestatis, Deum quem corde cognoscit, negare conetur, pulchre addidit animae tantum formidabile esse supplicium, poenam corporis non esse metuendam; mors enim naturae finis, non poena est; et ideo mortem supplicii corporalis esse defectum, poenam e perpetuam deumque solum esse me
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃isic̃ ⁊ alibi dcm̃ est. sepulchrum pa-¬
tens est guit᷑ eoꝵ. Bonis ⁊̃ locus adn̾¬
sus suꝑsticionem uanissimã iudeoꝵ.
qui edificando sepulchia ꝓph̾arum
patrum suoꝵ fca dampnabant: emu¬
lando ã pat̾na scelera. inseip̃os sentẽ¬
tiam recorquebant. Et .ii. ꝓpħicorũ
edificatõne tumuloꝵ sceli̾s eosqͥ oc¬
cid̾ant arguebantri similiũ anu¬
latione fcõꝵ se quoq declarabant
pat̾ne iniquitatis heredes. Nõ gͥ edi¬
ficatio. s emulatio loco cͥminis esti¬
mat᷑. Neq.ii. possunt h̾editarie in¬
iquitatis ab solui: qui dei filium
crucifigendo qd̃ gͣuius est pat̾nis
cumulum sccłib addiderunt. Et iõ
bñ alibraddidit. Implete m̃suram
patrum ur̃oꝵ: qr nichil est ultra
dei iniuriam gͣuius peccare qd̃ poͤ¬
sint ꝓptẽa mittit ad illos sapien¬
tur adhuc sub nomine iudeoꝵ ⁊ fut᷑o
supplicio statuunt᷑ obnoxii.:qura cũ
doctͥnam s̃ diuine cognitionis usur¬

Expanded text:
sunt, sicut et alibi dictum est: sepulchrum pasunt, sicut et alibi dictum est: sepulchrum patens est guttur eorum. Bonus etiam locus aduersus superstitionem uanissnnam Iudaeorum, qui aedificando sepulchra prophetarum patrum suorum facta damnabant, aemulando autem paterna scelera in se ipsos sententiam retorquebant. etenim propheticorum aedificatione tumulorum sceleris eos qui occiderant arguebant et similium aemulatione factorum se quoque declarabant paternae iniquitatis heredes. non igitur aedificatio, sed aemulatio loco criminis aestimatur. neque enim possunt hereditariae iniquitatis absolui qui dei filium crucifigendo quod grauius est paternis cumulum sceleribus addiderunt. et ideo bene alibi addidit: inplete mensuram patrum uestrorum, quia nihil est ultra dei iniuriam grauius peccare quod possint. propterea mittit ad illos sapientur adhuc sub nomine Judaeorum, et futuro supplicio statuuntur obnoxii; quia cum doctrinam sibi divinae cognitionis usur
Abbreviated transcription (Latin):
fructuum decimis conferendis. ome
studium intendant suum. nͨ illun
fict᷑i iudicii metum. nͨ aliqͣm d̾t ha-¬
beant caritatem. c̾ oꝑa sine fide ira¬
na sint. p̃t̾eunt .n. indicium ⁊ cari¬
tatem dei. iudicium iõ: qi ñ omĩa
que agunt in iudicium referunt.
saritatem iõ: qi ñ ex affectu deum
diligunt.S ne rursus fĩdei nos
studiosos faciat oꝑum negligen¬
tes. ꝑfectionem fidelis uiri breui s̃¬
ꝓletur dicens. Et h̾ oportuit fac̃ẽ.
Ii illa ñ onutt̾ẽ Arrogãctiam qͦ ractan¬
ciamq redarguit iudeoꝵ dum pͥmatꝰ
accubitionis in ꝯuiuiis appetunt.
in ip̃os quoq ꝑitos iegis dampnati¬
onis sentencia ꝓmulgat᷑. qui qͣsi se¬
pulchra que ñ apparent sp̃e fallunt.¬
uisuq decipiunt ĩit cum foris speci¬
osa ꝓmittant intꝰ plena ossa fecoriᷤ
includant. Qd̾ faciunt pleriq docto¬
res qui ab aliis exigunt qd̾ ip̃i ñ q̃¬
ant emularz. Et iõ ip̃i monumenta

Expanded text:
fructuum decimis conferendis omne fructuum decimis conferendis omne studium intendant suum nec ullum futuri iudicii metum nec aliquam dei habeant caritatem, cum opera sine fide uana sint; praetereunt enim iudicium et caritatem dei, iudicium ideo, quia non omnia quae agunt in iudicium referunt, caritatem ideo, quia non ex adfectu deum diligunt. sed ne rursus fidei nos studiosos faciat, operum . neclegentes, perfectionem fidelis uiri breui serobetur, dicens: et haec oportuit facere et illa non omittere. adrogantiam quoque iactantiamque redarguit Iudaeorum, dum primatus accubitionis in conuiuiis adpetunt. in ipsos quoque peritos legis damnationis sententia promulgatur, qui quasi sepulchra. quae non apparent spevisuque decipiunt; ut cum foris speciosa promittant, intus ossa plena fetoris includant. Quod faciunt plerique doctores, qui ab aliis exigunt, quae ipsi non queant aemulari. Et ideo ipsi monumenta
Abbreviated transcription (Latin):
bibit .ii. corpus situr: qui corꝑalenz
fingilitatem spĩtali absorbet affec¬
tu. Et qͣsi in mentem aĩumq tͣus¬
funditiut int̾ĩorib ext̃ĩor imbecilli¬
tas hauriat᷑. sernis gͥ qd̃ nos ũ ext̾io¬
ia huiꝰ calicis aut catini. s int̾iora
contaminant. Et rõ qͣsi bonus p̃cep¬
tor docuit qͦmadmodum nr̃i mun¬
dare cꝑis ꝯtagium debeantꝰ. dicens.
iuxta qd̃ scͥptum est. Iam uos m̃di
estis: ꝓpt̾ s̾monem meum. qͣm locut᷑
sum itob̾. Non hoc loco solo s ĩ in aliĩ
qͣnta grã sit exp̃ssum tenes. elemosi
bit ii die malo. Totus itaq pulcher¬
rimus adhuc uirigit᷑ locus. ut q̃m
nos ad studrum simplicitatis inui¬
legis st̃ uitro ⁊ catino. ꝓpt̾ fragili¬
tatem su ñ ĩm̾ito comparant᷑et
ea de quib nullus nob̾ est u sus ob¬
t̃uant. ea ã in quib nr̃e spei fructꝰ
est negligunt. Et ĩo peccm gͣnde cõ¬
mittunt. dum meliora despiciũt:
rum multa ꝑstͥngit. qui iuliorũ

Expanded text:
Bibit enim corpus suum, qui corporalem Bibit enim corpus suum, qui corporalem fragilitatem spiritali absorbet affectu, et quasi in mentem animumque transfundit; ut interioribus exteriorum imbecillitas hauriatur. Cernis igitur quod nos non exteriora hujus calicis aut catini, sed interiora contaminant. Et ideo quasi bonus praeceptor docuit quemadmodum nostri mundare corporis contagium debeamus, dicens: juxta quod scriptum est: Jam vos mundi estis propter sermonem meum, quem locutus sum vobis . Nec hoc loco solum, sed etiam in aliis quanta sit gratia expressum tenes: Eleemosybit in die malo . 102. Totus itaque pulcherrimus ab hinc dirigitur locus, ut quoniam nos ad studium simplicitatis invilegis sunt uitro et catino propter fragilitatem sui non inmerito conparantur et ea de quibus nobis nullus est usus obseruant, ea autem in quibus nostrae spei fructus est neclegunt et ideo peccatum grande conmittunt, dum meliora despiciunt, rum multa praestringit, qui uiliorum
Abbreviated transcription (Latin):
re suꝑne diuinitatis illuminat. ne
eam legis umnbra restinguat. Demiq
luc̾na illa. qͣm matutinis uesꝑtinis¬
q temporib ritu uet̾i iudeoꝵ pͥncepͤ
sac̾dotum solebat accend̾e. itelut sub
modio sita legis euamuit Et ciuitas
illa ieism que in t̾ris est que orcidit
ꝓpbas. qͣsi in conualle fletus posita de¬
litescit. Illa autẽ ierłm que in celo ẽ.
in qͣ militat fides nr̃a in illo altissi
huius abscondi: sed fulgens candore
solis etm licce nos gr̃e sp̃ĩtalis illum¬
nat. Nunc uos pharisei pͥus qd̾ deforiᷤ
est calicis ⁊ catini mundatis. uides cor¬
pora nr̃a t̾renorum ⁊ fragilrum ex¬
p̾ssione signari⁊ q̃ breiti lapsu p̃cipi¬
tata franguuit᷑: i facile ea que uolu
ꝓdrt: sic̃ illa que calix int̾uis dtinet
foris lucent. uñ ⁊ i posf̾iorib ñ du¬
bium est rocabrilo calicis passionẽ
corꝑis declarari: cum dic̃ dñs. Calicem
qͤmmͥ pat̾ dedit ũ uis ut bilam illũ:

Expanded text:
re supernae diuinitatis inluminat, ne re supernae diuinitatis inluminat, ne eam legis umbra restinguat. denique lucerna illa, quam matutinis uespertinisque temporibus ritu uetere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, uelut sub modio sita legis euanuit et ciuitas illa Hierusalem quae in terris est, quae occidit prophetas, quasi in conualle fletus posita delitiscit, illa autem Hierusalem quae in caelo est, in qua militat fides nmundi abscondi: sed fulgens candore solis aeterni, luce nos gratiae spiritalis illuminat. Nunc vos, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini mundatis. . 100. Vides corpora nostra terrenorum et fragilium expressione signari, quae brevi lapsu praecipitata franguntur: et facile ea quae mens prodi, sicut illa quae calix interius continet, foris lucent. Unde et in posterioribus non dubium est vocabulo calicis passionem corporis declarari, cum dicit Dominus: Calicem quem mihi Pater dedit, non vis ut bibam illum ?
Abbreviated transcription (Latin):
dium demonstrat᷑. Nñ ꝙ̃. debent uidei
ñ desꝑare indulgenciam: si uelint a¬
gere penicenciam ¶Nemo lucaͬm accẽ¬
dit ⁊ in abscondito ponit neq sb̾ mo¬
dio: sed suꝑ candelabrum. gͦ qi in suꝑ¬
ioribus dñs nr̃ iħic xp̃c scãm suã eccłi¬
nagoge p̃tulitibortatur nos ut fidẽ
potius ad nrãm eccłiam tͣnsferamus.
luc̃na .ii. fides est. nxta qd̾ scͥptum ẽ.
luc̾na pedibus meis u̾bum tuũ dũe.
lux est. lut̾na est fides. Erat lux u̾d:
q̃ illuminat omẽm hoĩem uenien¬
tem in hunc mundũ. Inc̾na ã lucere
ñ potest. nͥ aliunde lum̃ acceꝑit: hec
est luc̃na que accendit᷑. iurtus scilic
ñe mentis ⁊ sensus ut mna illa poᷤ¬
sit q̃ ꝑierat reꝑiri. Nemo gͦ fidẽ sub
lege ꝯstituat. lex .ii. intͣ m̃sitram est.
ultͣ mensuram grã. lex obumbrat:
grã clarificat. Et iõ nemo fidem intia
mñsumm legis includat s ad ecclian
conferat. in qͣ septiformis sp̃c relucet
gĩa. qͣm pͥnceps ule sac̃dotum fulgo¬

Expanded text:
dium demonstratur. unde etiam debent Iudaei non desperare indulgentiam, si uelint agere paenitentiam. Nemo lucernam accendit et in abscondito ponit neque sub modio, sed supra candelabrum. ergo quia in superioribus nagogae praetulit, hortatur nos ut fidem potius nostram ad Ecclesiam transferamus. Lucerna enim fides est, juxta quod scriptum est, Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . . erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. lucerna autem lucere non potest nisi aliunde lumen acceperit. haec est lucerna quae accenditur, uirtus scilicet nostrae mentis et sensus, ut mna illa possit quae perierat repperiri. nemo ergo fidem sub lege constituat; lex enim intra mensuram est, ultra mensuram gratia: lex obumbrat, gratia clarificat. et ideo nemo fidem suam intra mensuram legis includat, sed ad ecclesiam conferat, in qua septiformis spiritus relucet gratia, quam princeps ille sacerdotum fulgo
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Reͥgio .ii. docet aĩe tm̃ formi¬
dabile ẽẽ supplicium: penã corꝑis ñ
ẽẽ. metuendã. Mors .ii. uat᷑e finis. ñ
pena est. Et iõ mortem supplicii cor¬
poralis eẽ defectum. penam uero aĩe
ẽẽ ꝑpetuam: eoq dm̃i solum eẽ metu¬
endum. cuius potestati ñ nat᷑a p̾scͥ¬
bat. sed eadem uat᷑a subiaceat: slor¬
tem uͦ ñ ẽẽ t̾ribilem qͣm locuplectio

Expanded text:
midabile esse supplicium, poenam corporis non esse metuendam; mors enim naturae finis, non poena est; et ideo mortem supplicii corporalis esse defectum, poenam vero animae esse perpetuam; eoque Deum solum esse metuendum, cujus potestati non natura praescribat, sed eadem natura subjaceat; mortem vero non esse terribilem, quam lo
Abbreviated transcription (Latin):
huius uorabuli gr̃ãm ñ negauit
ut ⁊ ip̃e sit pecrus: qd̃ de petra habe¬
at soliditatem ꝯstancie. fidei firmi¬
tatem. Enitere gͦ. ⁊t ⁊ tu petra sis.
Itaq ñ extͣce s intra te petͣm recͥ¬
re. Petra tua actus est. Petͣ tua mẽs
est supͣ hanc petͣm edificat᷑ domꝰ
tu a: ut nullis possit nequicie sp̃i¬
talis euberari ꝓcellis. Petra tua fi¬
des est. fundam̃tum eccłie fides est.
Si petͣ fueris. in eccłia eris: qi eccła
supͣ petͣm est. si u eccl̃ia fu̾is: por¬
te inferi ñ p̃ualebunt tͥ. Porte in¬
ferr:. porte mortis st̃. Porce ã mortiͤ.
porte eccł̾ie ẽẽ ñ posst. Que ã sunt
porte mortis. ħ est porte iiferufũ
singula queq pecĩa: Si fornicatus fũ¬
is: portas mortis ingressus es. Si fidem
leseris:. portas inferi penecͣsti. si peccm
mortale cõmiseris:. porcas mortis in¬
tͣsti. si potens est d̾s quti exalte ce ue
portis mortis ut annuncies õs laudeͤ

Expanded text:
huius uocabuli gratiam non negauit, huius uocabuli gratiam non negauit, ut et ipse sit Petrus, quod de petra habeat soliditatem constantiae, fidei firmitatem. enitere ergo ut et tu petra sis. itaque non extra te, sed intra te petram require. petra tua actus est, petra tua mens est. supra hanc petram aedificatur domus tua, ut nullis possit nequitiae spiritalis euerberari procellis. petra tua fides est, fundamentum est fides ecclesiae. si petra fueris, in ecclesia eris, quia ecclesia supra petram est. si in ecclesia fueris, portae inferi non praeualebunt tibi. portae infnt portae mortis, hoc est, portae inferi, nisi singula quaeque peccata? Si fornicatus fueris, portas mortis ingressus es. Si fidem laeseris, portas inferi penetrasti. Si peccatum mortale commiseris, portas mortis intrasti: sed potens est Deus, qui exaltet te de portis mortis; ut annunties omnes laudes