comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimis ualde: et repleta est t̾ra
sanguinib. et ciuitas repleta ẽ
au̾sione. Dixerunt enĩ. Dereli¬
quit dñs t̾ram: et dñs nõ uidet
igitur et m̃s ñ parcet oculus
neq miserebor: uiã eoꝵ super ca¬
put eoꝵ reddã.
t ecce uir qui indutus
rat lineis. qui habebat
atramentariũ in dorso suo: res¬
pondit u̾bũ dicens. feci sicut p̾¬
cepisti mͥ. Et uidi: et ecce in fir¬
mamento quod erat super capus
cherubin quasi lapis saphirꝰ.
quasi species similitudinis so¬
lii apparuit super ea. Et dixit
ad uirum qui indutꝰ erat lineis
et ait. In gredere in medio rota¬
rum que st̾ subtus cherubin:
et imple manũ tuã prunis ig¬
nis que st̾ inter cherubin: ⁊ ef¬
funde super ciuitatẽ. Ingressus¬
q est in ꝯspectu meo. Cherubĩ.
autẽ stabant a dextris domꝰ cũ
ingrederet᷑ uir: et nubes imple¬
uit atriũ interius. Lectõ .uiii.¬
t eleuata est gl̾a dñi¬
desuper cherubin ad li¬

Expanded text:
nimis valde, et repleta est terra nimis valde, et repleta est terra sanguinibus, et civitas repleta est aversione: Dixerunt enim: Dereliquit Dominus terram, et Dominus non videt. Igitur et meus non parcet oculus, neque miserebor: viam eorum super caput eorum reddam. t ecce vir qui indutus rat lineis, qui habebat atramentarium in dorso suo , respondit verbum , dicens: Feci sicut praecepisti mihi. Et vidi, et ecce in firmamento, quod erat super caput cherubim, quasi lapis sapphirus, quasi species similitudinis solii, apparuit super ea. Et dixit ad virum, qui indutus erat lineis, et ait: Ingredere in medio rotarum, quae sunt subtus cherubim, et imple manum tuam prunis ignis, quae sunt inter cherubim, et effunde super civitatem. Ingressusque est in conspectu meo cherubim autem stabant a dextris domus cum ingrederetur vir, et nubes implevit atrium interius. Et elevata est gloria Domidesuper cherub ad li
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ. Transi per mediã ciuita¬
tem in medio iherłm: ⁊ signa
chau super frontes uiroꝵ gemẽ¬
tiũ et dolentiũ suꝑer cũctis ab¬
hominationibz que fiunt ĩ me¬
dio eius. Et illis dixit audien¬
te me. Transite per ciuitatẽ se-¬
quentes eũ et pertutite: ñ par-¬
cat oculus ur̃ neqz miserea mi¬
ni. Senem. adolescentulũ. uir¬
ginẽ. paruulũ. et mulieres
interficite usq ad int̾netionẽ
omnẽ aut̃ suxx quẽ uiditis tha¬
u: ne octidatis. Et a sc̃uario
meo incipite. Ceperunt gͦ a ui¬
ris senioribz qui erãt ante fau¬
em domus: et dixit ad eõs. Cõ¬
taminate domũ et implete a-¬
tria interfectis: ⁊ egredimini.
Et egressi st̾: et percutiebant
eos qui erant in ciuitate. Et
cede ꝯpleta. remansi ego. rui¬
q super faciẽ meã: et clamans
go ne disperdes om̃s reliquias
isrl̾: effundens furorẽ tuũ sup
iherłm: Et dixit ad me. Iniqͥ¬
tas domus isrł et iuda magna ẽ

Expanded text:
ad eum: Transi per mediam civitaad eum: Transi per mediam civitatem in medio Jerusalem: et signa thau super frontem virorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio ejus. Et illis dixit, audiente me: Transite per civitatem sequentem eum, et percutite: non parcat oculus vester, neque misereamini. Senem, adolescentulum, et virginem, parvulum, et mulieres, interficite usque ad internecionem: Omnem autem, super quem videritis thau, ne occidatis, et a sanctuario meo incipite. Coeperunt ergo a viris senioribus, qui erant ante faciem domus. Et dixit ad eos: Contaminate domum, et implete atria interfectis: egredimini: Et egressi sunt, et percutiebat eos qui erant in civitate. Et, caede completa, remansi ego: ruique super faciem meam, et clamans gone disperdes omnes reliquias Israel, effundens furorem tuum super Jerusalem? Et dixit ad me: Iniquitas domus Israel et Juda magna est
Abbreviated transcription (Latin):
et ecce in hostio templi dñi in¬
ter uestibulũ et altare. qͣsi ui-¬
ginti qnq uiri: dorsa habẽtes
ꝯtͣ templũ dñi. et facies ad ori¬
entẽ: et adorabant ad ortũ so-¬
lis. Et dixit ad me. Certe uidi¬
sti fili hominis. Nũquid leue
est hoc domui iuda: ut fac̾ent
abhominationes istas qͣs fece¬
runt hic: Quia replentes t̾rã
iniquitate. ꝯu̾si sunt ad irritã¬
dum me: et ecce applicant ram¬
num ad nares suas. Lectio.uͣ.¬
rgo et ego faciã in fu¬
rore: ñ parcet ocłs m̾s¬
et ñ miserebor. Et cũ clamaue
unusquisq uas interfectõnis
habet in manu sua. Et ecce sex
uiri ueniebant de uia porte
superioris que respicit ad aqͥ¬
lonẽ: et unicuiq uas interi¬
tu in manu eius: uir quoq
unus in medio eoꝵ uestitus
lineis: et atramentariũ scrip¬
toris ad renes eius. Lectio.uiͣ.¬
cherubin que erat super eum
ad limen domꝰ. Et uocauit ui¬
rum qui indutꝰ erat lineis et
atramentariũ scͥptoris habe-¬
bat in lumbis suis: ⁊ dixit dñs

Expanded text:
templi Domini inter vestibulum et altare, quasi viginti quinque viri, dorsa habentes contra templum Domini, et facies ad orientem: et adorabant ad ortum solis. Et dixit ad me: Certe vidisti, fili hominis: Numquid leve est hoc domui Juda, ut facerent abominationes istas, quas fecerunt hic: qui replentes terram iniquitate conversi sunt ad irritandum me? et ecce applicant ramum ad nares suas. Ergo et ego faciam in furore: non parcet oculus meus, nec miserebor, et cum clamaverunusquisque vas interfectionis habet in manu sua. Et ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad aquilonem: et uniuscujusque vas interitus in manu ejus: Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, et atramentarium scriptoris ad renes ejus. Etcherub, quae erat super eum ad limen domus: Et vocavit virum, qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lumbis suis. Et dixit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nomodo gͦ potest castita¬
ti testimoniũ perhibere
corruptus: Aut quom̃ pacẽ-
potest p̾dicare cuius animus
semper in lite est: Quo pacto
Aut mansuetudinẽ qualiter
seruabit in ꝯstans: Quomodo
inqͣm possumus ad martyrii
gl̾am ꝑuenire: cũ dicat dñs.
nolite possidere aurũ: nos euã
aurũ habentib dicit. Unde si
habentib aurũ possidere ꝓhi¬
bet: ñ habentiũ cupiditatẽ qͣ
pena ademnat: Et si qui ꝓp̃a
retinent amittere iubent᷑: illi
qui aliena dixipiuat qͣm gͣuit
feriuncur:¬

Expanded text:
omodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto aut mansuetudinem qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite possidere aurum . Hoc m habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
deũ ꝯditus fuerat. pereũte ho¬
mine erat imminutꝰ. Et ut ꝑ¬
fecta sũma redintegͣret᷑ ouiũ
in celo: homo perditus quereba¬
tur in t̾ra. Nam quod hic eu¬
uangłista dicit in deserto. alius
dicit in montib. ut significet
in extelsis: quia nimirũ oues
que ñ perierant. in sublimib
stabant

Expanded text:
Deum 1602 condita fuerat, pereunte hoDeum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant
Abbreviated transcription (Latin):
mit. Ait nãq. Quis ex uobis
homo qui habet centũ oues: ⁊
si perdid̾it unã ex illis. nõne
dimittit nonaginta nouẽ in
deserto. et uadit ad illã que ꝑ¬
rierat: Ecce mira dispensatõne
pietatis. similitudinẽ ueritas
dedit: qm ⁊ ĩ seip̃o homo recog¬
nosceret. et tamen hec spetiali¬
ter ad ip̃m auctorẽ hom inum
pertin̾et. Quia enĩ centenariꝰ
perfectus est muerus. ip̃e cell
głoꝵ substantiã et hominuis
possedit. Sed una ouis tũc pe¬
riis: q̃ndo pectando homo pas¬
cua uite dereliquil. Dimisit
autẽ nonaginta nouẽ oues ĩ
deserto: quia illos sũmos ange¬
loꝵ choros reliquit in celo.Cur
autẽ celũ desertũ uocat᷑: nisi
qͥd desertũ dicitur derelictum:
Rũc autẽ celũ homo deseruit:
um peccauit. In deserto autem
nonaginta nouẽ oues reman¬
serant. qͣndo in t̾ram dñs unã
querebat: quia rationalis cre¬
ature numerus. angl̾oꝵ uideli¬
cet et hominũ. qui ad uidẽdũ

Expanded text:
emit. Ait namque: Quis ex vobis emit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in seipso homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius perorum substanttam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ꝯpassionẽ habet. falsa
iusticia dedignationẽ: qͣmuis ⁊
iusti soleant recte peccatoribus
dedignari. Sed aluid est quod
agitur typo superbie: aliud qͦd
zelo discipline. Dedignant᷑ et¬
enim sz ñ dedignantes: despant
s ñ desperantes. Persecutionem
ꝯmouẽt. s amantes: quia et si
foris increpationes per discipli¬
nam exaggerant. intus tamen
dulcedinẽ per caritatẽ seruant.
reponunt sibi in.xi.
corrigunt: meliores existimant
eos quoq quos iudicant. Quod
uidelicet agentes. per discipli-¬
nam subditos: ⁊ per humilita¬
tẽ custodiunt semetip̃os. At ꝯtͣ
hii qui de falsa iusticia superbi
res ẽẽ ñ credunt: eo deterius
peccatores fiunt. De quoꝵ pro¬
fecto numero pharisei extifant.
qui diiudicantes dñm quod pͥ¬
catores susciperet. arenti corde
ita ut egros se ẽẽ nesci¬
rent: quatinꝰ quod erãt agno¬
scerent: celestis eos medicus
blandis fomentis curat. Beni¬
gnũ paradigma obicit: et in
eoꝵ corde uulneris tumorẽ pa¬

Expanded text:
stitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. raeponunt sibi in animo corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semetipsos. At contra hi qui de falsa justitia superbirres esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem pr
Abbreviated transcription (Latin):
dei p̾ceptũ. aut ex hac uita e¬
migͣndum: quoꝵ duoꝵ homo
cogat᷑ alterũ eligere ꝯminãte
mortẽ persecutore: ibi eligat
deo dilecto mori. qͣm osfenso
uiu̾e: ibi oderit in hoc mũdo
aĩam suã. ut in uitã eternam
custodiat eam. Si quis mͥ mi¬
nistrat: me seqͣtur. Quid ẽ me¬
sequat᷑: nisi me imitet᷑: xp̃c
enim pro nobis passus est ait
exemplũ. ut seqͣmur uestigia
eius. Ecce quod dc̃m est: si qͥs
mͥ ministrat. me sequat᷑. Qͦ
fructu: Qua mercede: Qꝰ pre¬
mio: Et ubi sum inqͥt: illue
et minister m̃s erit. Gratis a
metur: et operis quo ministͤ¬
tur illi p̾cium sit: eẽ cũ illo.
Ubi enim bene erit sine illo
Aut qͣndo eẽ male pot̾it cũ illo:
Audi eudentius. Si quis mͥ mi-¬
nistrau̾it: honorificabit eum
pater m̃s. Quo honore: nisi ut
sit cum filio eius. In nacel¬

Expanded text:
Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid esequatur, nisi me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus emetur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid en
Abbreviated transcription (Latin):
Inserior iquis luxuric
est: Suerior bero quis
osius. nisi grat ia Sxns
Sancti: Zitcernce aũtem
ixsi Sũnt. qui nisi
continentiam & castia.¬
tem habuerunt non
sumen et claritaten.
Sed tenebras ministrant
et coecitatem. Eçecus
enim si coccum duxerit
ambo in foueam ccidũt
Domini d ententia est.

Expanded text:
Inferior ignis luxuria est; superior, quis alius nisi gratia Spiritus sancti? Lucernae antem ipsi sunt, qui nisi continentiam et castitatem habuerint, non lumen et claritatem, sed tenebras ministrant et caecitatem. « Caecus enim si caecum duxerit, ambo in foveam cadunt » Domini sententia est.
Abbreviated transcription (Latin):
apło dicente: quia om̃s
uauerunt et egent gła dei:
iustificati gratis per gratiam
nus. Qui et iterũ mnestima¬
lem eiusdem gr̃e magnitudi¬
len ꝯmendans ait. ubi autẽ
abundauit ptc̃m. iuꝑhabun¬
dauit grã: quia nimirũ qͣnto gͣ¬
uiorẽ dñs in electis suis peccatoꝵ

Expanded text:
o dicente: Quia omnes peccaverunt et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius. Qui et iterum inaestimabilem ejusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia ; quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccato
Abbreviated transcription (Latin):
que iã p̾cesserat. s dei pr̃is diffũ¬
dat᷑ in cordib nr̃is per sp̃m sã¬
ctũ qui datꝰ est nobis: Peru̾sa
est ista sententia. Qui enĩ se fi¬
lium diligere credit. et patrẽ nõ
diligit. profecto nec filium dili
eũ diligit dicit: si eo mͦ dicit.
ti enĩ uoce dicunt. corde autem
et fcĩs negant: sicut de talib di
cit. Confitent᷑ enĩ se nosse deum:
frĩs autẽ negant. Si negat᷑ fcĩs:
proculdubio etiã dicit᷑ fc̃is. Nemo
itaq dicit dñs iħc. animo. uerbo
fcõ. corte. ore. opere. nemo dicit
dñs iħ̾c. nisi in sp̃u scõ. Et nemo
sic dicit. nisi qui diligit. Iã itaq
apłi dicebant. dñs ihc. Et si eo
modo dicebant. ut nõ ficte dice¬
rent. ore ꝯfitentes. corde et fcĩs
negantes. prorsus si u̾acit̾ hoc di¬
cebant: proculdubio diligebãt.
Quomͦ gͦ diligebant nisi ĩ sp̃u
scõ: Et tamen eis imperat᷑ pri¬
us ut diligant eũ: et eiꝰ manda¬
ta conseruent. ut accipiãt spiritũ

Expanded text:
aecesserat, sed Dei Patris diffundatur in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligeum diligit, dicit, si eo modo dicitti enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opere, nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto; et nemo sic dicit, nisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
piritũ paracłytũ xp̃c pro-¬
misit apłis. Quo autẽ
modo promiserit au̾tamꝰ. Si
diligitis me inquit mandata
mea seruate. et ego rogabo pa¬
trẽ. et aliũ paraclytũ dabit uo¬
bis. ut maneat uobiscũ in et̾nũ:
sp̃m u̾itatis. Hic est utiq in
trinitate sp̃e sc̃s: quẽ patri et fili
o ꝯsustantialẽ et coeternum
fides catholica ꝯfitetur. Ipse est
de quo dicit apl̃s: caritas d̃i dif¬
fusa est in cordibz nr̃is. per sꝑi

Expanded text:
piritum paracletum Christus promisit Apostolis; quo autem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur: ipse est de quo dicit Apostolus, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
manis actibz diuina ges¬
sisse mist̾ia. et in reb uisibilib
inuisibilia exertuisse negotia.
lectio hodierna monstrauit.
ascendit inquit in nauiculan
et tnsfretauit: et uenit in cuice¬
tem suam. Nõne ip̃e est qui fu¬
gatis fluctib maris profunde
nudauit: ut iscłiticus populls
int̾ stupentes undas sicco uesi¬
b marinos u̾tices inclinauit
ut iter liquidũ humanis grel¬
sib solidum preberet obseqͥl
Et quid ẽ quod ip̃e sibi maris
sic denegat seruitutẽ: ut bie¬
uissimi laci tnsirũ sub merias¬
ueste non uenerat. quod lucas
tacuit. matheus dixit. Quod
u̾o per illũ cena. per hũc autẽ
prandiũ dicit᷑. nequa qͣm uel
hoc nr̃e incelligentie obsistit:
quia dum ad horam nonam
apud antiquos cotidie pndiũ
fiebat. ip̃m quoq pͣndium ce¬
na uocabat᷑. Sepe autẽ iã me
dixisse memini: quod plerũq
in sc̃o eungłio regnũ celorũ p̾¬
sens eccl̃a nominat᷑. Congre-¬
gatio quippe iustoꝵ: regnũ ce¬

Expanded text:
manis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub merceveste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coe
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce prandiũ meũ paraui. tau¬
ri mei et altilia occisa st̃: ⁊ oĩa
parata. Quid in tauris uel al
Quia enĩ uulgo loquor: etiam
ip̃a me necesse est u̾ba euͣngeli¬
ce lectionis explanare. Altilia
enĩ saginata dicimꝰ. Ab eo enĩ
quod est alere: altilia qͣsi aliti¬
lia uocamꝰ. Cũ u̾o in lege scrip¬
tũ sit. diliges amicũ tuũ. ⁊ odi¬
o n sbebis inimicũ tuũ: accepta
tuni iustis licentia fuerat. ut
dei suosq adu̾sarios qͣnta pos¬
sent uͥtute ꝯpͥmerent: eos q iu¬
re gladiis ferirent. Quod ini
no proculdubio testam̃to ⁊pe¬
tur: cũ per semetip̃am uerin¬

Expanded text:
Ecce prandium meum paravi, tauEcce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. 4. Quid in tauris vel altQuia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veri
Abbreviated transcription (Latin):
Apertius gͥ atq securius dici po¬
test: quia in hoc pater regi fili¬
o nuptias fecit. quo ei per ĩcar¬
nationis misteriũ scãm ecclesi¬
am sociauit. Uterus autẽ geni-¬
tricis uirginis: huius sponsi
thalamꝰ fuit. Unde et psalmista
dicit. In sole posuit tabernacłm
suũ: et ip̃e tamqͣm sponsus ꝓ¬
cedens de thalamo suo. Tam¬
qͣm sponsus quippe de thala¬
mo suo processit: qui ad riũgẽ¬
dam sibi eccl̃am incarnatus dõ.
de incorrupto ut̾o uirginis exi¬
uit. Misit gͦ seruos suos: ut ad
istas nuptias a micos inuitarẽt.
Misit semel. misit iterũ: quia
incarnationis dñice p̾dicatores.
et prius proph̾as. et postmodũ
apłos fecit. Bis itaq seruos
ad inuitandũ misit: quia ĩcar¬
nationẽ unigeniti et per ꝓpħas
dixit futurã. et per apłos annũ¬
tiauit fc̃am. S quia hii qͥ pͥus
inuitati sunt ad nuptiarũ con-¬
uiuiũ uenire noluerunt: in se¬
cunda inuitatione iam dicitur.

Expanded text:
Apertius ergo atque securius dici poApertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nistã de scĩs p̾dicatorib dicit᷑.
Celi enarrant gloriam dei .xi.¬
iustoꝵ: quia dũ eorũ
corda in terra nil ambiunt. per
noc quod ad superna suspirãt.
iam in eis dñs quasi in celesti¬
es regnat. Dicatur g̃. Simile
est regnũ teloꝵ homini regi:
qui fetit nuptias filio suo. Iã
intelligit caritas ur̃a fr̃s. qͥs est¬
rex regis filii pater: ille nimirũ
cui psalmista ait. D̾s udĩciũ
tuũ regi da: et iusticiã tuam
filio regis. Qui fecit nuptias
filio suo. Tunc enim d̾s parer
deo filio nuptias fecit: qͣndo hũc
in ut̃o uirginis humane nate
⁊iunxit: qͣndo deũ ante scl̃a fie¬
ri uoluit hominẽ in fine scłoꝵ
Ed quia ex duab .xii.¬
personis fieri solet ista
riunctio: absit hoc ab intellet¬
tib nr̃is. ut personã dei et ho-¬
minis redemptoris nr̃i ihu xp̃i
ex duab personis credamꝰ uni¬
tam. Ex duabz quippe atq in
duabz hunc naturis existere di¬
cimus: s ex duabz personis cõ-¬
positũ credi ut nefas uitamus.

Expanded text:
dicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Rjustorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit charitas rex, regis filii pater? ille nimirum cui per Psalmistam ait: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, qui fecit nuptias filio suo . In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabupersonis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus.
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas in utrisq: Quid uero
per peram nisi onera scli: ⁊ qͥd
hoc loco per calciamenta nͥ mor¬
tuoꝵ operũ exempla signant᷑:
Qui ergo officiũ p̾dicationis
suscipit. dignũ non est ut onꝰ
dum colla eius hoc depͥmit. ad
p̾dicanda celestia ñ ad surgat.
nec debet stulcoꝵ operum exẽ¬
pla ꝯspicere. ne sua opera quasi
ex mortuis pellib credat mu-¬

Expanded text:
utilitas in utrisque? Quid vero utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onusdum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat mu
Abbreviated transcription (Latin):
cor eghibet. cũ seip̃m diligere
peramorẽ priuatũ nescit cum
nuilla que mundi st̾ appetit:
tũ terrene cupiditatis oneri-¬
b nequa qͣm mentis colla sub¬
ponit. Unde et subdit᷑. Nolite
portare sacculũ. neq perã. neq
altiamenta: et neminẽ per
iam salutaueritis. iii.¬
redicatori etenĩ tanta
debet in deo eẽ fiducia
ut p̾sentis uite sumptus qͣm¬
uis ñ prouideat tamen sibi hos
uon deesse certissime sçiat: ne
dũ mens eius occupat᷑ ad tem¬
walia. minus aliis prouide
eterna. Cui etiã neminem
E uiã salutare ⁊cedit᷑: ut sub
qnta festinatione iter p̃dicati¬
onis pergere debeat ostendatur
Que si quis uerba etiã per al¬
legoriã uelit intelligi. in sacło̾
pecunia inclusa est. Pecunia u̾
clausa est sapientia occulta.
Qui igit sapientie u̾bum ha-¬
bet sed hoc erogare proximo ne¬
gligit: quasi petuniã in saccu¬
lo ligatã tenet. Unde scriptũ ẽ¬
dita et thesaurus occultꝰ: que

Expanded text:
tor exhibet, cum seipsum diligere tor exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Unde scriptum dita, et thesaurus occultus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Estiua beatissimi bene
ciante refulget: que fidelu
cordib et affectũ deuotion
augere. et sp̃uale gandiũ afet¬
re ꝯsueuit. Merito si quidẽ tanti
memorie idem fideles ꝯgaudent:
ut illud ꝓphericũ impleat᷑. Di¬
cite iusto: qm̃ bene. Et item
Nemõria iusti cũ landib. ͣ
onstat enĩ: quod unũ¬
tas tanto uenerabilius colu
qͣnto celsius hunc a d̾o decora¬
tũ cognou̾it. Unde et istũ el¬
trẽ diuino quodã instinctu
spetialius amat. eiusq mels¬
ui enĩ locũ predica .iiͣ.¬
tionis suscipit. mala in¬
sone si debet sed tolerare: ut ex
ipa sua mansuetudine irã seui¬
entiũ mitiget: et peccatoꝵ nul-¬
sera in aliis ip̃e afflictionibus
uulneratꝰ sanet. Quẽ et si qͣndo
lus rectitudinis exigit. ut erga
biectos seuiat. furor ip̃e de a¬
me sit ñ de crudelitate: qͣtinꝰ
eiura discipline foras erga e¬
ss echibeat. et intꝰ pat̾na pieta¬
realigat. quos foris qͣsi insequẽ¬
donstigat. Quod tunc bene re-¬

Expanded text:
estiva beatissimi Bened propitiante refulget, quae fidelium cordibus, et affectum devotionis augere, et spiritale gaudium afferre consuevit. Merito siquidem tanti patris memoriae iidem fideles congaudent: ut illud propheticum impleatur: Dicite justo quoniam bene . Et item: Memoria justi cum laudibus . Constat enitas tanto venerabilius colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque meui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rec
Abbreviated transcription (Latin):
mer: quomͦ nũc apłi timent.
ne fintasma uideant: Et pre
timoe clamauerunt. Confu¬
sis ilamor et incerta uox.:
magn timoris indiciũ ẽ. Sta-¬

Expanded text:
 quomodo nunc apostoli timent, ne phantasmata videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor, et incerta vox magni timoris judicium est
Abbreviated transcription (Latin):
cis: ardentissime fidei inuenit᷑
petrus. Int̾rogatis discipłis quẽ
homines dicent ih̃m: dei filiũ
ꝯfitetur. Uolentẽ ad passionẽ
pergere: licet erret in re. tam̃ ñ
errat in affectu: nolens eũ mo¬
ri quẽ filiũ dei paulo ante fue-
rat ⁊fessus. In monte cũ salua¬
tore int̾ primos pͥmus ascendit.
et in passione solus sequit᷑: pec¬
catũ negationis quod ex repenti¬
no timore descenderat. amaris
statim abluit lacrimis. In tͣns

Expanded text:
cis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum, Dei filium confitetur. Volente ad passionem pergere, licet erret in re, tamen non errat in affectu; nolens eum mori quem filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos ascendit, et in passione solus sequitur. Peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amarissimis statim abluit lacrymis. Post
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ isabat᷑ in causa. hoc eu¬
it: et timentib p̾cepit dicens.
babete fiduciã: nolite timere.
Et quod sequit᷑. ego sum. nec
libiungit quis sit: uel er no-¬
n sibi nota poterant eũ intelli¬
ser. qui per obseuras noctis
mebras loquebat᷑. uel ip̃m ẽẽ
metebant. quẽ sic lotutũ ad
ysen nouerant. Het dices
S isrł: qui est misit me ad
uos. Respondens autem petrus

Expanded text:
primum versabatur in causa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens autem Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
stis. totius medius trinitatis¬
dit᷑ adultere addicit᷑ saltatͥti.
Merito ergo ꝯfusa st̃ uiscera:
corda tremuerunt. At u̾o hero
dotium sustulit. ꝯfudit ordinẽ.
temerauit regnũ: corrupit qͥc¬
quid erat religionis. Quod le-¬
fidei quod discipline: perdidit
et ꝯfudit.¬
erodes sictarius ĩ ciues
in nobiles latro: in so
in propͥos parricida. Inebrians
t̾ram truore: in siti sanguinis
permanebat. Hinc est quod io¬
hãnis saguinẽ piũ: in poculo
crudelitatis absorbuit. S ista
lectio iam loquat᷑. Herodes in-¬
quit tenuit iohem: ⁊ alligauit
eũ. Qui uincula peccatorum

Expanded text:
stis, totius medius Trinitatisraditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. At Herodes i, sacerdotium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod vitae, quod lefidei, quod disciplinae, perdidit et confudit.erodes sicarius in cives, in nobiles latro, populas, in proprios parricida, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dit quia mundatus est:
regressus est cũ magna uoce
magnificans deũ. Et cecidit in
faciẽ suã ante pedes eius: gr̃as
agens. Unus iste qui magnisi¬
cans dñm regressus est: uniꝰ
ecclie deuotã xp̃o humilitatem
significat. Qui bene cadens an¬
te pedes dñi: gr̃as agit. Ille enĩ
uere deo gr̃as agit: qui rep̾ssis
Unde et recte subiungit᷑. Et hic
erat samaritanꝰ. Samarita nꝰ
quippe: interp̾tat᷑ custos. Qͦ no¬
mine ille ppls aptissime signi¬
ficat᷑: qui gr̃as agendo ei a qͦ
accipit. tribuit om̃e quod acci¬
pit. quodãmͦ cantans illud de
ꝑsalmo. Fortitudinẽ meã ad te
rubescit. Ibi enĩ cadit homo:
ubi ꝯfunditur. Unde ⁊ paulus
quasi quibzdam in facie iacẽ¬
tib dicebat. Quẽ ergo fructũ
habuistis tunc in illis in qͥb
nũc erubescitis: at ꝯtra de ascẽ¬
sore equi: idest de eo qui in hu¬
ius mundi gła elatus ẽ. dicit᷑.
Ut cadat ascensor eius retro.
Rursũq de persecutorib dñi
scͥptum est. Abierunt retror¬

Expanded text:
s est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressiUnde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te rubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retror
Abbreviated transcription (Latin):
t tu dormies super la tꝰ
tuũ sinistrũ: et pones
iniquitatẽ domꝰ isrl super eo.
numero dierũ quib dormies
super illud: et assumes iniqͥta¬
tes eoꝵ. Ego autẽ dedi tͥ anos
iniquitatis eoꝵ. numero die¬
rum trecentos. et nonaginta
panis. Et ĩmittam in uos fa¬
mem et bestias pessimas. usq
ad internetionẽ. et pestilentia
et sanguis tͣnsibunt perte. et
cladium inducam super te:
ego dñs locutus sum. Lc̃o .uͣ.¬
t factus est sermo dñi
ad me dicens. Fili ho¬
minis: pone faciẽ tuã ad mõ-

Expanded text:
t tu dormies super latus tuum sinistrum, et pones iniquitates domus Israel super eo, numero dierum quibus dormies super illud, et assumes iniquitatem eorum. Ego autem dedi tibi annos iniquitatis eorum, numero dierum trecentos, et nonaginta panis. Et immittam in vos famem, et bestias pessimas usque ad internecionem: Et pestilentia et sanguis transibunt per te, et gladium inducam super te. Ego Dominus locutus sum. Cap. VI.Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, pone faciem tu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in ꝓpłm et poneret sibi no¬
men. facetq eis magnalia et
horribilia super t̾ram: A facie
poli tui quẽ redemisti tibi ex e¬
gypto gentẽ et dm̃ eius: ⁊ fir¬
masti tibi ppłm tuũ isrł in po¬
płm sempitnũ: et tu dñe fcs̃
es eis in deum. Lectio uũ
loquutꝰ es super seruum
tuũ et super domũ eius. suscita
in sempit̾nũ: et fac sicut locutꝰ
es. Et magnificet᷑ nomen tuũ
usq in sempit̾num: ⁊ dicatur.
dñs ex̾cituũ d̃s super isił. et do¬

Expanded text:
sibi in populum et poneret sibi nomen faceretque eis magnalia et horribilia super terram a facie populi tui quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et deum eius et firmasti tibi populum tuum Israhel in populum sempiternum et tu Domine factus es eis in Deum nunc locutus es super servum tuum et super domum eius suscita in sempiternum et fac sicut locutus es et magnificetur nomen tuum usque in sempiternum atque dicatur Dominus exercituum Deus super Is
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃m omĩa u̾ba hec. et
iuxta uniu̾sã uisionem
istam: sic locutus ẽ nathan ad
dauid. Ingressus ẽ autẽ rex da¬
uid. et sedit corã dño. et dixit.
Quis ego sũ dñe d̾s. et que do¬
mus mea: quia adduxisti me
huc usq: Sed et hoc parum ui-¬
sum est in ꝯspc̃u tuo dñe ds̃ m̃s:¬
nͥ loquereris etiam de domo ser-¬
ui tui in longinquũ: Ista ẽ enĩ
lex adam dñe d̃s. Quid gͦ add̾e
pot̾it adhuc dauid: ut loquatur
ad te: Cu enĩ scis seruũ tuũ do¬
mine d̃s. propt̾ u̾bũ tuũ. Et
scd̃m cor tuũ fecisti om̃ia mag
nalia hec: ita ut notũ face̾s ser¬
uo tuo. Idcirco magnificatus es

Expanded text:
dum omnia verba haec et iuxta universam visionem istam sic locutus est Nathan ad David ingressus est autem rex David et sedit coram Domino et dixit quis ego sum Domine Deus et quae domus mea quia adduxisti me hucusque sed et hoc parum visum est in conspectu tuo Domine Deus nisi loquereris etiam de domo servi tui in longinquum ista est enim lex Adam Domine Deus quid ergo addere poterit adhuc David ut loquatur ad te tu enim scis servum tuum Domine Deus propter verbum tuum et secundum cor tuum fecisti omnianalia haec, ita ut notum faceres servo tuo. Idcirco magnificatus es,
Abbreviated transcription (Latin):
curruũ: Dereliquit aut ex eis.
centũ currus. Uenit quoq syri¬
a damasci. ut p̾sidiũ ferret a¬
dadezer regi soba: et percussit
dauid de syria uiginti duo mi¬
lia uiroꝵ. Et posuit dauid p̾¬
sidiũ in syria damasci: factaq
est syria dauid seruiens sub tri¬

Expanded text:
curruum: dereliquit autem ex eis curruum: dereliquit autem ex eis centum currus. Venit quoque Syria Damasci, ut praesidium ferret Adadezer regi Soba: et percussit David de Syria viginti duo millia virorum: Et posuit David praesidium in Syria Damasci: factaque est Syria David serviens sub tri
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ reuelasti aurẽ serui tui cli¬
cens. Domũ edificabo tͥ. Propt̾¬
Cea inuenit seruꝰ tuus cor suũ:
ut oraret te oratione hac. Nũe
gͦ dñe d̃s. tu es d̾s: et u̾ba tua
erunt u̾a. Locutus es enim ad
seruũ tuum bona het. Incipe gͥ
et benedic domui serui tui. ut
sit in sempit̾nũ coram te: quia tu
dñe ds̃ loquutꝰ es hec: et bñdicti¬
one tu a benedicet᷑ domꝰ serui tui
cm̃ est autẽ post hec. per¬
cussit dauid philistiim.
et humiliauit eos: et tulit da¬
uid frenũ tributi de manu phi¬
listiim. Et percussit moab et
mensus est eos fu nicło coequãs
t̾re: Mensus est autẽ duos fu ni-¬
cłos: unum ad occidendũ. et u¬
num ad uiuificandũ. Factusq
est moab dauid seruiens sub
tributo. Et percussit dauid ada¬
dezer filiũ roob regẽ soba: qͣndo
profectus est ut dominaret᷑ suꝑ
flumen eufraten. Et captis da¬
uid ex parte eius nulle septingẽ¬
tis equitib. ⁊ uiginti milib pe¬
ditũ: sub neruauit om̃s iugales

Expanded text:
elasti aurem servi tui dicens domum aedificabo tibi propterea invenit servus tuus cor suum ut oraret te oratione hac nunc ergo Domine Deus tu es Deus et verba tua erunt vera locutus es enim ad servum tuum bona haec incipe igitur et benedic domui servi tui ut sit in sempiternum coram te quia tu Domine Deus locutus es et benedictione tua benedicetur domus servi tui m est autem post haec percussit David Philisthim et humiliavit eos et tulit David frenum tributi de manu Philisthim et percussit Moab et mensus est eos funiculo coaequans terrae mensus est autem duos funiculos unum ad occidendum et unum ad vivificandum factusque est Moab David serviens sub tributo et percussit David Adadezer filium Roob regem Soba quando profectus est ut dominaretur super flumen Eufraten et captis David ex parte eius mille septingentis equitibus et viginti milibus peditum subnervavit omnes iuga
Abbreviated transcription (Latin):
no t̾ciodetimo nabugodonosor
regis. uicesima et scd̃a die
mensis pͥmi: fc̃m̃ est uerbum
res suos duces: et habuit cũ
eis mist̾ium ꝯ silii sui. Dixit¬
q cogitationẽ suã in eo esse:
ut omnẽ terram suo subiuga¬
ret imperio.
uod dc̃m cũ placuisset
om̃ib: uocauit nabu-¬
godonosor olofernẽ principem
militie sue. et dixit ei. Egred̾e
adu̾sus omne regnũ occiden¬
tis: et ꝯtra eos p̾cipue qui cõ-¬
tempserunt imperiũ meũ. Nõ
parcat oculus tuus ulli regno:
omnẽq urbẽ munitã subiu¬
gabis mͥ. Tunc olofernis uo¬
cauit duces et magistratꝰ uir¬
tutis assyriorũ: et dinum̾auit
uiros in expeditione sicut prece¬
pit ei rex: centũ uiginti milia
pedicũ pugnatoꝵ: et equites sa-¬
gittarios duodetim milia. Om-¬
nemq expeditionẽ suã fecit p̾.

Expanded text:
no tertio decimo Nabuchodonosor regis, vicesima et secunda die mensis primi, factum est verbum res suos, et habuit cum eis mysterium consilii sui. Dixitque cogitationem suam in eo esse, ut omnem terram suo subjugaret imperio. um cum placuisset omnibus, vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae, et dixit ei: Egredere adversus omne regnum Occidentis, et contra eos praecipue, qui contempserunt imperium meum. Non parcet oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subjugabis mihi. Tunc Holofernes vocavit duces, et magistratus virtutis Assyriorum: et dinumeravit viros in expeditionem, sicut praecepit ei rex, centum viginti millia peditum pugnatorum, et equitum sagittariorum duodecim millia. Omnemque expe
Abbreviated transcription (Latin):
citibz suffic̾ent copiose: boum
quoqz armenta gregesq ouiũ.
quoꝵ ñ erat numerus: frumẽ¬
tũ ex om̃i syria in tnͣsitu suo
parari ꝯstituit. Nurũ u̾o et ar-¬
gentũ de domo regis: assũpsit
multũ nimis Et profectus ẽ
ip̃e et om̃is ex̾citus cũ qͣdrigis
cooperuerunt faciem terre si¬

Expanded text:
citibus sufficerent copiose, boum quoque armenta gregesque ovium, quorum non erat numerus. Frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit. Aurum vero et argentum, de domo regis assumpsit multum nimis. Et profectus est ipse, et omnis exercitus, cum quadrigis, cooperuerunt faciem terrae, si
Abbreviated transcription (Latin):
t interrogabat discipu¬
los suos clicens. Quem
dicunt homines ẽẽ filiũ hõis:
Non dixit quẽ me dicunt ẽẽ
homines. sed filiũ hominis:
ne iactant̾ de se querere uidere.¬
tur. Et nota quod ubitũq scͥp¬
tũ est in ueteri testam̃to filius
hominis in hebreo positũ sit fi¬
lius adam: illudq quod ĩ psal¬
mo legitue filii hominũ usꝙ qͣ
gͣui corde: in hebreo drcit᷑. filii
adam. Pulchre aut̃ int̾rogat.
quẽ dicunt homines eẽ filium
hõis: quia qui de filio hominis
loquũtur homines st: qui uero
diuinitatẽ eius intelligñt. nõ
homines s dii appellant᷑ xiͣ¬
t illi dixerunt. Alii iohan¬
nem baptistã. alii heliã
alii uero iheremiã: aut unũ
ex prophis. Miror quosdã inter¬
pretes causas ertoꝵ inquirere
singłoꝵ: et disputationẽ lon¬
gissimã texere. q̃re dñm nr̃m
potuerint in helia. et in ihere¬
mia: quomͣ herodes errauit ĩ
iohẽ dicens. quẽ ego decollani
iohẽm. ip̃e surrexit a mortuis: ⁊

Expanded text:
bat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis? Non dixit, quem me dicunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare Dominumpotuerunt in Elia, aut in Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Tu es xp̃c filius dei niui. Prudẽs
lector attende: qͦd ex ꝯsequẽtib
textuq sermonis: apł̃i neqͣ qͣm
homines. s dii appellent᷑. Cum
enĩ dixisset quẽ dicunt hõies ẽẽ
filiũ hõis: subient. uos autem
quẽ me ẽẽ dicitis: Illis quia ho-
mines st̾. humana opinantib:
uos qui dii estis. quẽ me esse
existimatis: Petrus ex persona
om̃ium apłoꝵ profitet᷑. Tu es
xp̃c filius dei niui. Deũ uiuum
appellat ad distinctionẽ eorũ
deoꝵ qui putant᷑ dii. s moriui
st̃: saturnũ. iouẽ. tererem. li¬
berum. herculẽ: et cetera ydolo¬
rum portenta significans.

Expanded text:
s Dei vivi. Prudens lector, attende quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset, Quem dicunt homines esse filium hominis? subjecit, Vos autem quem me esse dicitis? mines sunt, humana opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad distinctionem eorum deorum, qui putantur dii, sed mortui sunt: Saturnum, Jovem, berum, Herculem, et caetera idolorum portenta significans.
Abbreviated transcription (Latin):
et exultatio. et multi in natiui¬
agne laudis ẽ. ⁊ uͥtutis ĩ¬
diciũ: quociens in scrip¬
turis hominibz a deo nomen ĩ¬
ponitur uel mutat᷑. Bene autẽ
p̾cursor redemptoris nr̃i iohãnes
uocari iubetur. Iohannes quippe
dñi gr̃a siue in quo est gr̃a dici¬
tur: quia et ip̃e specialẽ pre cete-¬
ris scĩs eiusdem p̾cursionis gra

Expanded text:
lti in nativiae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursi
Abbreviated transcription (Latin):
ed hoc certissime sciẽdũ.
qͥa pro ppłi saluatõne
rogabat: quem ⁊ maximo pec¬
catoꝵ languore uexatũ. et in¬
super alienigene regis dñi pres¬
sum nouerat. Unde angelico
oraculo. et se exauditũ cognouit
a deo: et quo ordine salus quã
querebat ẽẽ aduentãm didicit:
quia uidelicet nasceret᷑ sibi filiꝰ
qui ꝓpheta et doctor eximius exi¬
stens eundem ppłm ad uiã u̾ita¬
tis spemqz prom̾ende salutis ⁊u̾¬
teret: et mox sequeret᷑ ip̃e salua¬

Expanded text:
ed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salva
Abbreviated transcription (Latin):
tes p̾dicate dicentes: qͥa appro¬
pinqͣbit regnũ celoꝵ. Hoc iã
um taceat. mundus clamai.
Ruine nãq illius: uoces eiꝰ st̃̾.
Qui enĩ tot attritus pertussio¬
nib a gl̾a sua cetidit: quasi
iã nob̃ e proximo regnũ aliud
quod sequitur ostendit.

Expanded text:
tes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, um taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
illa erãt qͥ nͨ dũ ad uttã reparari
cationis officiũ sb̃trahit᷑. ne gͣuiꝰ
de ꝯtempta p̾dicatione iudica¬
ri mererent᷑. Subtili gͦ occulto¬
q iudicio a quorũdã auribus
p̃dicatio sc̃a subtrahit᷑: quia
suscitari per gram ñ merentur.¬
dei super nos ꝯsilia octulta time¬
amus: ne dum mens nr̃a ext̾i¬
us fusa a sua se uoluntate nõ
reuocat: intus ꝯtra eã iudex t̾ri¬
bilit̾ adu̾sa disponat. Quod bñ
psalmista intuens ait. Uenite
et uidete opera dñi: qͣm t̾ribilꝰ
in ꝯsiliis super filios hominũ.
idit nãq quod .xii.¬
alius misericordit̾ uo¬
catur: alius iustitia exigente
repeslitur. Et quia alia parcẽ¬
do. alia irascendo dñs disponit.
expauit quod penetͣre ñ potu¬
it: et quẽ ñ solũ inuestigabi¬
lem in quibzdam suis senten¬
tiis. s etiam inflexibilem ui¬
dit: terribilẽ in ꝯsiliis eẽ me¬

Expanded text:
illa erant qui necdilla erant qui necdcationis officium subtrahitur, ne gravius de contempta praedicatione judicari mererentur. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per graDei super nos consilia occulta timeamus, ne dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominVidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur: et quia alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit; et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse me