comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum tamen alt̾um non deserat: alt̾um
occupando. Non gͦ ht̃ motum loq̃lem
uerbum illud. ⁊ sapientia illa solida est
et uͥq ex predictis innotescit. quod ds̃
ita est ubiq ꝑ eẽntiam quod nͨ spaciosa
magnitudine diffunditur. nec uno de¬
serto loco alium occupat. quia loqua¬
lem motum non ht̃. Iõ q augustinꝰ
uolens precedere.a dĩ puritate omnẽ
loqualem motum ⁊ loqualem cͥcum¬
scͥptionem. potius dicit. omnia. eẽ in
illo. quam ipm̃ esse alicu nͨ tamenip¬
sum eẽ. locum: quia non ẽ in loco. in.li.¬
alicubi est. quod alicubi ẽ. continetur
loco. quod continctur loco: corpus est¬
ds autem: non ẽ. corpus. non gͥ alicubi
c̃. tamen quia est ⁊ in loco non est in
illo non sunt potius omnia. quam ipse
alicubi. nec tamen ita in illo: ut ip̃e sit
locus. Locus enim in spacio ẽ. quod lõ¬
gitudine et latitudine et altitudine
corꝑis occupatur. nec ds̃ tale aliquid:

Expanded text:
cum tamen alterum non deserat alterum cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illa solida est et ubique. Ex praedictis innotest ita ubique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motum non habet. Ideoque August., volens praescindere a Dei puritate omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lialicubi est; quod alicubi est continetur loco; quod continetur loco, corpus. Deus autem non est corpus; non ergo alicubi est, et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ille alicubi; nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est;
Abbreviated transcription (Latin):
immensitate sui: nusquam dessi. eamq
solam: omnino illoqualem et incircũ¬
scͥptibilem: nullo concludi loco s a fi¬
ne.usq ad finem atting̾e. non tamen
spacios a magnitudine: nec locali mo¬
cuncta diffundi sicut humus. aut lux
ista diffunditur. s. potiꝰ sic̃ in duob
sapientib quorum alter alt̾o corꝑe. gͣn¬
dior est .s. sapientior non est. una sap̃a
ẽ. nec ẽ. in maiore: maior nec in minore.
minor nͥminor in uno ꝙͣ in duobꝰ ita ds̃ sine la¬
bore regens et continens mundum:
in celo totus esi. in terra totus. ⁊ in utͦꝙ
totꝰ et nullo contentꝰ loco. s in se ip̃ou̾q
totus. Idem quoq suꝑ pẽm ait. Ad u̾¬
bum dei ꝑtinet non ẽẽ in parte s uͥq
ẽẽ ꝑ se ip̃m. Hec ẽ enim sapientia dei
que attingit a fine usq ad finem forti-¬
ter non tamen locali motu: s mimo¬
bilitate sui. uel ut simoles: aliqua saxea
impleat aliquem locum: dicit᷑ quod
attingit a fine ilłus loci: usq ad finem

Expanded text:
immensitate sui nusquam deesse, eamque solam omnino illocalem, et omnino incircumscriptibilem, nullo concludi loco. sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali mocuncta diffundi, sicut fumus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est; una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. Idem quoque super illud non esse in parte, sed ubique esse per seipsum: haec est enim sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , nec tamen locali motu, sed immobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem,
Abbreviated transcription (Latin):
los alii alis p̃sunt. ita ⁊ int̾ malos: alii a¬
luis p̃lati sunt ⁊ alii aluis subiectz quam diu
abitur prelatio ut docet apłs. Hñt quoq
secundum mͥum scientie maioris ł minoris

Expanded text:
los alii aliis praesunt, ita inter malos alii aliis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu abitur praelatio, ut docet Apostolus . Habet quoque secundum modum scientiae majoris, vel minoris,
Abbreviated transcription (Latin):
dini a moise statutum ẽ: ħ ⁊̃ in nouo. ⁊̃
representatur. cum a diacono sr̃ lenum
hum̾um stola p̃ponitur. ⁊ casula ĩ dieb
ieiunii complicat᷑. quia quicquid laboris ⁊
sustinentie in hac uita tołatur quasi ĩ leua
portas᷑. donec in dext̾a ⁊ in eternitate requies
hãtir: Hic ordo ab apłis. ẽ celebratus qñ uͭ¬

Expanded text:
dini a Moyse statutum est, hoc dini a Moyse statutum est, hoc repraesentatur, cum diacono super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextera, id est, in aeternitate, requies habeatur . Hic ordo ab apostolis celebratus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiis eius in tab̃naculo ip̃iq gestarent ar¬
cham ⁊ tab̾naculum. ⁊ omnia uasa eiꝰ ⁊ in
circuitu tab̃natłi excubarent. ⁊ in transportã¬
do tab̾naculo ip̃i depon̾e̾nt rursumq com
testamento sancti patres costituerunt quia ħ
etas ad ferenda honera ẽ robustusta. leuite gͦ
ex nomine auctoris uocati sunt. Deleui enĩ.
leuite gͦ enim erorti sunt a quib ĩ templo
mistici sacramenti misteria explebantur. Bii
grete diacones. latimi munstri dicuntur. qr
sicut in sacerdote consecratio. ita ĩ diacono
ministerii dispensatio hr̃. Ad diaconum p̃¬
in crismate in pͣena ⁊ calice oblationes qͦ
inferre ⁊ disponẽ in altari compon̾e. ⁊̃ mẽ¬
sam domini ⁊ uestire. crucem ferre ⁊ p̾̃dicare
uerꝰ . t: ita diaconib nouum predicare pre¬
ceptum ẽ. Ad ip̃m ⁊ ꝑtinet officium p̃cum
⁊ recitatio cathecuminorum nominum.
Ip̃e p̃ponet aures hr̃e ad deum ip̃e donat
patem ⁊ ip̃e annuntiat. Ꝙ autem hũit or¬

Expanded text:
s ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursumque comTestamento sancti Patres constituerunt, quia haec aetas ad onera ferenda est robusta. Levitae ergo ex nomine auctoris vocati sunt. De Levi enim Levitae exorti sunt, a quibus in templo mystici sacramenti mysteria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio habetur. Ad diaconum pein chrismate, in patena et calice; oblationes quoque inferre et disponere in altari, componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem ferre, et praedicaum, ita diaconibus novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum etiam pertinet officium precum, et recitatio catechumenorum nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic or
Abbreviated transcription (Latin):
rõs sp̃u sancto ad ħ officium eͥgerunt ⁊ ora¬
columpne asfistant. Hii sunt .uii. angłi tuba
canenentes in apocalipsi. qui quales. cẽ debe¬
ant apłs docet timotheo scribens. hii cum
ordinantur: solus ep̃c eis manus imponie. qr
ad ministerium applicantur. Ponit eis ora¬
intelligant se accepisse iugum domim sua¬
ue. quo ad sinistram ꝑtinentia diumo ti¬
mori subiciant. accipiant textum euangłii:
ut intelligant se. eẽ p̃cones euangłii xͥ. Hii
autem añquam ordinentur ꝓbent᷑ uͭ docet
Apłs: ⁊ sic ministrent nullum crim̃ hñtes¬
oc officio usus ẽ.xͦ qnͣ pꝰ cenam sacram̃¬
tum carnis ⁊ sanguinis dicipulis dispẽ¬
incitauit dicens. Uigilate ⁊ orate ut ñ intre¬
tis in temprationem.

Expanded text:
os Spiritu sancto ad hoc officium elegerunt: et oracolumnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis oraintelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, nullum crimen habeoc officio usus est Christus quando sacramentum corporis et sanguinis discipulis dispencommonuit, dicens: Vigilate et orate ut non intretis in t
Abbreviated transcription (Latin):
s ẜ relatiuũ qͥ tñrelatiuum non ẽ. accidens
quia non ẽ mutabile. Ecce diu̾sum. ẽẽ.
p̃dictam accipi oꝑtet. quia .s. alia notio
ẽ. qua pat̾ ẽ alia qua. ẽ. fiuius. Nõ enim
secundum eẽntiam pater: dr̃ pater.ł
filius. filius. s secundum relationem.
quomodo dicat᷑ sap̾ia genita ł nata an
scdm relationẽ. an scd̾m sub̃am.

Expanded text:
 relativum; quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. Ecce diversum esse praedictam accipi oportet, quia scilicet alia notio est qua est Pater, alia qua est Filius. Non enim secundum essentiam Pater dicitur Pater, vel Filius, sed secundum relationem. 6. Quomodo dicatur Sapientia genita vel nata; an secundum re
Abbreviated transcription (Latin):
concedimus: quia aliud ẽ tẽ patrem:
aluid ẽ. eẽ fuium. quia alia notio est
qua pater. ẽ. pater: alia qua filius: filiꝰ.
S si transponas: ut dicas aluid.ẽ. prẽm
ẽẽ. aliud fiuum. esse. uariatur intelli¬
gentia. ⁊ ideo non conceditur. ẽ. enim
sensus talis ac si dicatur. Auud. ẽ quo
pat̾ c̃. non quidem pater ẽ: aliud qͦ fi¬
lius. ẽ. non quidem fuius s ẽ. q̃ penitꝰ
faisum ẽ. Eo enim pat̾ ÷ quo pat̾: ds̃ ÷¬

Expanded text:
concedimus quod aliud est esse Patrem, et aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus falsum est. Eo enim Pater est, quo Pat
Abbreviated transcription (Latin):
alud. ẽ. duere ingenitum auud ptẽm:
⁊ q̃ diu̾sum sit genitꝰ ⁊ ingenitus utt̃
simiłr diuersum sit: ẽẽ patrem: ⁊ ẽẽ
filium. anidem. Ad quod dicimus:
quia ex ex eodem sensu quo dicitur
diu̾sum genitus ⁊ ingenitus utrum¬
⁊ quo dicitur non eẽ idem dr̃e. genitum ⁊
ingenitum pͥ dici non eẽ idem s diuer

Expanded text:
ngenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus et ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus et ingenitus, et quo dicitur non esse idem dicere genitum et ingenitum, potest dici n
Abbreviated transcription (Latin):
s balbutiendo ut possumus. excelsa di
resonamus.⁊ dominus nr̃e infirmita
die genuite. de hac gen̾atione filii ita
loquitur august inus. Quam quam ꝑ¬
natus ẽ: tamen quia hodie p̃sentiam
significat. atq in et̾nitate nec p̃t̾itum
quicquam ẽ: quasi ẽẽ desierit. nec fut᷑¬
um quasi nondum sit s p̃sens tantum.
quia quicquid eternum est semꝑ est.
diuinitus accipitur de generatione
sempiterna sapientie dei. Ecce his u̾b̾
ostendit august inus. quod generatio
filũ semꝑ ẽ. nec p̃teriit. nec futura est
Hodie dixit ne p̃teritageneratio udet.
ex bis gͦ uerbis ꝓpb̾e. ut ait iohannes eͥ¬
sostomus nicħ aluid manifestatur nͥ
quia ex ip̃a ee̾ntia patris semper ge¬
nitus. ẽ. filius
Drigenes uidetur con¬
tige nestradice̾ ait enim quod semꝑ¬
u suꝑ iercmiam gen̾atur filiꝰ a patre.

Expanded text:
sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis die genui te, de hac generatione Filii ita loquitur Aug.: Quanquam natus est, tasignificat, atque in aeternitate nec praeteritum quidquam quasi esse desierit, nec futuquia quicquid aeternum est, semper est; divinitus tamen accipitur de sempiterna generatione sapientiae Dei. Ecce his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est,hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex his ergo verbis prophetae, ut ait Joannes Chrys., nihil aliud manifestatur, nisi quia ex ipsa essentia Patris semper genitus est Filius. 11. Origenes videtur dicere contrarium; ait enim quod semper generatur Filius a Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ dum gen̾atio filii a pĩt: ñ pͥncipiũ
hat nec tinem. quia et̾ na t̃ utrum debe¬
at dici filius semper gignitur uel sem¬
ꝑ genitusẽ. uel semꝑ gignetur. de h
gregorius super iobait Dominus ds̃¬
ihe in eo quod uirtus et dei sapientia
ẽ: de patre ante temꝑa natus ẽ uel po¬
tius quia nec cepit nasci. nec disiit.
dicamus uerius semꝑ natus. non autẽ
possumus dicere semꝑ nascitur. ne ĩ¬
ꝑfectum cẽ uideatur. at uͦ: ut et̾nus
designari ualeat. ⁊ ꝑfectus ẽ. ⁊ semper
dicamus et natus. quat inus ⁊ natus
ad ꝑfectionem ꝑtineat.⁊ semper ad e¬

Expanded text:
 cum generatio Filii a Patre nec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, semper gignetur? De hoc papa Gregorius super Job sic ait: D in eo quod uirtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius semper nasci. Non autem possumus dicere 'semperfectus esse videatur. At vero ut aeternus designari valeat, et perfectus, et, semper, dicamus, et, natus, quatenus, natus, ad perfectionem, semper, ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: añ me: non fuit auus deus.⁊ pꝰ
me non crit. Quis gͦ hoc dicit: pat̾ an
filius: Si filius: ante me inquit non
fuit alius deus: si pater pꝰ me inquit
non erit: hic pͥorem. ille post̾iorem. nõ
ht̃. Inuicem enim inse ⁊ pater in filio.
⁊ filuis in pĩe: cognoscitur. cum enim
p̃rem dix̾is. eius etiam filium designas¬
ti. quia nemo sibi pater ẽ. Cum filium
nominas: etiam pr̃em fat̾is. qr nemo
ip̃e sibi filius ẽ. Itaq nec filuis sñ pr̃e.
omnipotens. deus pater non erat. et ds̃
erat: Nam si pater. eẽ cepit deus gͦ pri¬
mo erat et pꝰea factus ẽ pater. Quomͣ gͦ
deus immutabił deus ẽ: Si enim anl¬
ante deus. postea fuit pater. utiq gn̾a¬
tionis auessione: mutatus c̃. s au̾tat
deus. hanc amentiam. semꝑ hũit sapi¬

Expanded text:
dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit. Quis ergo hoc dicit? Pater an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus. Si Pater: Post me, inquit, non erit, hic priorem, et ille posteriorem non habet. Invicem enim in se, et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti, quia nemo ipse Pater est sibi; cum Filium nominas, etiam Patrem fateris, quia nemo ipse sibi Filius est. Itaque nec Filius sine Patre, omnipotens Deus Pater non erat, et Deus erat? Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique generationis accessione mutatus est. 60. Sed avertat Deus hanc amentiam; nos enim a
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate inquit augꝰ. quia non ẽ aliud
saꝑe quam eẽ: eadem ibi sapientia quã
ẽt̾ntia. Ideoq quod de sapientia ħde es
tiam qua sapiens ẽ ita nec eẽntiam qͣ ÷
Ut enim sapientia sapiens ẽ.⁊ potentia
potens. ita ⁊ ẽẽntia: ip̃e ẽ. eademq est sa¬
pientia ⁊ potentia que essentia. Patet
itaq ex p̃dictis quia pat̾ esseͥtiam diui¬
nam non genuir¬

Expanded text:
plicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud plicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideotiam, qua sapiens est, ita nec essentiam, quae est. Ut enim sapientia sapiens est et potentia potens; ita et essentia ipse est, eademque est sapientia et potentia, quae essentia. Patet raedictis quia Pater essentiam divinam non genui
Abbreviated transcription (Latin):
non genuit. nec genita ẽ diuina ẽẽn¬
tia ad quod: catholius tͣctatorib con¬
sentientes: dicimꝰ ꝙ. nec pat̾ genuit
diuinam ẽe̾ntiam: nec diuina cẽntia.
cos entiam. Hic autem nomine ẽẽntie:
intelligimꝰ. diuinam nat uram que cõ¬
munis ẽ. trib ꝑsonis ⁊ tota in singłis.
diuinam ẽẽntiam. qr si pat̾ dicet᷑ ge¬
nuisse diuinam essentiam: eẽntia di¬
uina relatiue dicetur ad prẽm uel ꝓ
relatiuo prn̾etur. si autem relatiue
diceretur. ł ꝓ relatiuo pon̾et᷑. non indi¬
caret eẽntiam. ut enim ait augꝰ in u.¬

Expanded text:
non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia it divinam essentiam: hic autem nomine essentiae intelligimus divinam naturam, quae communis est tribus personis, et tota in singulis. diceretur genuisse divinam essentiam, et essentia divina relative diceretur ad Patrem, vel pro relatione poneretur. Si autem relative diceretur, vel pro relativo poneretur, non indicaret essentiam. Ut enim ait Augustinu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtimus pp̃ dcum uel in deo ħ ħt duoman¬
daia. unum ꝑtinens ad dilectionem dei. q̃
ẽ maximum in lege mandatum: alt̾ũ ꝑti¬
nens ad diligendum ꝓtimum illi simile
pͥmum ẽ. diuges deum ex toto corde. ex tota
m̃te ex tota anima qd scͥptum est ĩ deuto¬
nonno. Scdm ẽ diliges ꝓrimum tuum ex¬
sicut te ip̃m. In his d̾uob p̃ceptis tota lex p̾en

Expanded text:
imus propter Deum, vel in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deuter. 6. Secundum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
um autem. xͦ fidem ⁊ sp̃em ñ hũerit
dilectionem tñ hiut in quantum ho¬
mo tantam qua maior ce̾ ñ ualet. qui ꝓ ca¬
ritate exunia animam posuit. ꝓ fr̃ib
amius. s ⁊ mnunicis hũit enim in corde
caritatem quam opite nobis exibuit. uͥ
exhibitionis forma nos ad diligendum
institit. Hic aliquid dicendum ẽ de ca¬
titate ⁊ mͦ ⁊ ordine diligẽdi deum ⁊ pren¬
mum. Quid sit caritas.¬

Expanded text:
um autem Christus fidem et spem non habuerit, dilectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum.
Abbreviated transcription (Latin):
terea muestigari opcetet. uttum caro xͥ⁊ aĩma
una eademꝙ cum ubio debeant adoratione adora¬
ri illa .s. que latria dicitur. Si enim anime ł carni
xͥ enbetur latria que intelligitur seruitꝰ. siue uiltꝰ
sou crtatori debitus. Cum anima tͥ uel caro cieat᷑a
tantum sit ereature exibet᷑ q̃ sou creatori debet᷑.
quod facienti in idoiatriam deputat᷑. Iõ quibdã
soli humanitati xͥ exibenda. non aliicreature qͥa
xͥ humanitas suꝑ omnem creat᷑am ẽ uen̾anda ⁊
diligenda. ñ tamen adeo ut cultus diuinitati de¬
bitus ei exibratur. qui cultus in dilectione ⁊ sacͥfi¬
ii exibitione atq reu̾entia consistit. qui latine
dicitur pietas grecc autem theosobia .i. dei cuitꝰ.

Expanded text:
terea investigare oportet utrum caro Christi et anima una eademque cum Verbo debeant adoratione adorari, scilicet illa quae latria dicitur? Si enim animae vel carni Christi exhibetur latria, quae intelligitur servitus, sive cultus soli. Creatori debitus; cum anima Christi vel caro creatura tantum sit; creaturae exhibetur, quod soli Creatori debetur, quod factum in idololatriam deputatur. Ideo quibusdam soli humanitati Christi exhibenda, non alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece autem theosebia, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ce sane creatores illi mali angłi
dicendi sunt. quia ꝑ illos magi ranas. ⁊ ser¬
pentes fecerunt. Non enim eas ip̃i creauer̃t̃.
mundi elementis: latent. q̃ ds̃ originałr eis
uididit. Ip̃e gͦ creator÷ omnium rerum. qͥcre¬
ator ÷ inuisibilium seminum. Quia q̃cumq
nascendo ad ocłos nr̃os exeunt: ex occultis sen¬
sib accipiuĩ ꝓg̾diendi ħ pͥmordia: increm̃ta
debite magͥnitudinis distinctionesq for¬
marum ab originalib ũ ita dicam reguł su¬
munt
sicut parentes non dñt creatores fi¬
lorum. nͨ agcole frugum. ita nͥ boni angli
nec mau ⁊ si ꝑ eorum munst̾ium fiant cre

Expanded text:
c sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi ranas et serpentes fecerunt; non enim ipsi eas creaverunt. mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt. 9. Sicut parentes non dicuntur creatores filiorum, nec agricolae frugum, ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum ministerium fiant cre
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ ingenium ⁊ noluntatem ⁊ huusm᷑i. quod
ex uerb̾ augustini p̃missis colligͥ. nͥ hominẽ apel
lat naturam.⁊ inalum hominem mala nat᷑am.
Scdłm hanc assertionem ł acceptionem: mali actꝰ
ñ sunt nature. uel sub̾e. nec etiam boni actus. qđ
utiq iudetur augustinus innuere. in libro re¬
tͣctationum distinguens int̾ sub̃as siue nat᷑as.
⁊ bonas acciones. siuie malas. Aꝑiens enim qͦ¬
mͦ intelligendum sit quiddam in libro de uera
religione habro traqitum ait. H de sub̾us atq
naturis dictum ẽ. Iñ enim dispurabat᷑ nõ de bo¬
nis actionib atq peccatis. aꝑte hic iuidetur di¬
uidere int̾ naturas siue sub̃as:⁊ acciones. siue¬

Expanded text:
luntatem et hujusmodi, quod ex verbis Augustini praemissis colligitur, ubi hominem appellat bonam naturam, et malum hominem malam naturam. Secundum hanc ergo assertionem vel acceptionem mali actus non sunt naturae vel substantiae, nec etiam boni actus, quod utique videtur Augustinus innuere in lib. Retractationum, c. 30, distinguens inter substantias sive naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non de bonis actionibus atque peccatis. Aperte hic videtur dividere int
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: peccã sunt nec a deo sunt Qd uͦ mali actꝰ
ñ sint nature: augustinus udetur notare. ĩ pͥma
responsione contra pelagianos. ita dicens oꝑa di¬
aboli que uicia dicuntur. actus sunt ñ res. Id̾ ĩ
dens. defectu boni. Quamobrem. quod nͣ ñ est:
deus ñ fecit. quia natura ẽ omne quod fecit. It̾
omne quod natura bonum ẽ. ds̃ ex nicho fec̃ nõ
diabolus.
Secundum has ies aliquaᷤᷤ sunt q̃ a
deo non sunt quibus homines mali sunt.

Expanded text:
sunt, peccata sunt, neque a Deo sunt. Quod vero mali actus non sint naturae, August. videtur notare in prima responsione contra Pelagianos ita dicens: Opera diaboli quae vitia dicuntur, actus sunt, non res. Idem dens alicui ex defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit; quia natura est omne quod fecit. Item, ibid.: Omne quod natura bonum est, Deus ex nihilo fecit, non diabolus. 3. Secundum hoc res aliquae sunt quae a Deo non sunt, quibus homines mali sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc queritur si non eẽt p̃ceptũ ut
de ligno uite ed̾z & aliis ⁊ non illo ues¬
cetur. numquid poss nõ mori: Si semꝑ ui¬
u̾et ñ utens illo ligno: ñ erat eaex illo ligno.
pꝰse non mori. Si uͦ nõ poss semꝑ uiu̾e. id
erat ei. ex illo ligno. aliqͥ dicunt ꝗͥ si ñ fuiss.
ei p̃ceptum uesci ex illo ligno: et aliis ñ illo
no. Aliis autem uidet᷑: q̃ ex illo ligno uite
erat ei posse non mori. non ex natura . Lõ
enum dicitur potuisse non mori. quia po¬
t̾a ͭ uti ligno illo de quo edens ñ moreret᷑.
Questio augustimi quom inmortał fac

Expanded text:
ed adhuc quaeritur si non esset praeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo no. Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non moreretur. 4. Quaestio Augustini, quomodo immortalis fac
Abbreviated transcription (Latin):
sic arbitrium confitemur ut dicamus nos sẽꝑ
indig̾e dei aurilio. Et tam ilos errare qͥ cum
manicheo dñt hominem peccatum uitare ñ
posse. quam illos qͥ cum iouiniano asserunt
trii lib̾tatem. nos uͦ dicimus hominem semꝑ ⁊
peccare.⁊ non peccare posse. ut semꝑ nos lib̾i:
confitemur ẽẽ arbitrii. Hec. ẽ fides quam inca¬
tholica eccłia didicimus. ⁊ quan semꝑ tenumꝰ.¬

Expanded text:
 arbitrium, ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio; et tam illos errare qui cum Manichaeis dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt trii libertatem. Nos vero dicimus hominem semper et peccare et non peccare posse, ut semper nos liberi confiteamur esse arbitrii. Haec est fides quam in catholica Ecclesia didicimus, et quam semper tenu
Abbreviated transcription (Latin):
ari oportet. utrum omnes angłi eꝰd̃ ordimᷤ
ħ ꝑbabile. nec assertione dignum. quia luci¬
fer qui fuit de collegio suꝑiorum ip̃is eriã
dignior exstitit: qui aliis excellentiores crea¬
ti fuerant. ex quo ꝑcipit᷑. quod si ꝑstitiss ĩ or¬
dine suꝑiori fuiss ⁊ aliis eiusdem ordinis dig¬
nior exstitiss. Sicut enim unus ẽ ordo apło¬
rum ⁊ alt̾ martytum. ⁊ tamen in apłis alii
sunt aliis digniores. sunłr ⁊ in martirib
auir aliis surit suꝑiores. ita ⁊ ĩ ordinib an¬
głorum recte creditur esse
quomͣ dicit scp¬
tura decinum ordinem ex hominib:
completi. cum non sint nͥ nouem ordineᷤ.

Expanded text:
ari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis st hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo apostolorum, et alter martyrum, et tamen in apostolis alii sunt digniores, similiter et in martyribus alii aliis sunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo dicat Scriptura decimum ordinem ex hominibus compleri, cum non sint nisi novem ordines.
Abbreviated transcription (Latin):
una uoluntas dei. que ip̃e est. pluraliter
tamen dicit uoluntates. quia uoluntaᷤᷤ
dei uariis mis: ac ꝓ duersis accipitur ut
sericordias domini in et̾num cantabo.⁊
alibi. Iusticie domini recte letificantes

Expanded text:
una voluntas Dei, quae ipse est, pluraliter tamen dicit voluntates, quia voluntas Dei variis modis ac pro diversis accipitur, ut sericordias Domini in aeternum cantabo ; » et alibi: « Justitiae Domini rectae, laetificantes
Abbreviated transcription (Latin):
am creature uoluntatis omnipotñtis
impeditur effectus. Idem in li. de sp̃u
⁊ littera. Non potest deus face̾ inusta
quia ip̃e ÷ summa iusticia. ⁊ bonitas.
Ommpotens uͦ ÷ non quod p̾sit omnia
fac̾e̾ s: quia pͭ efficere: quicquid uult̃.
sistere: quin compleatur. aut aliquo
mͦ impedire eandem. Iohannes crisosto¬

Expanded text:
am creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem, in libro De spiritu et littera: Non potest facere iniusta, quia ipse est summa iustitia et bonitas. Omnipotens uero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quidquid uult, iluntati quin compleatur, aut aliquo modo impedire eam. Iohannes Chrysosto
Abbreviated transcription (Latin):
filius non dr̃. quia filius dr̃ tantum it¬
scriptura diuina occurrit ita dici sp̃e
sanctus: noster. uel tuus. uel illiꝰ quia
relatiue dr̃: ad pr̃em et ad filium ⁊ ħ:.
eo mͦ quo sp̃c sanctus: donum tamen¬
patris et filii dr̃ non hominis. ita ⁊ fi¬
lius: sub hac apellacione non pͣditint

Expanded text:
Filius, quia filius dicitur tantum reScriptura occurrit ita dici: Spiritus sanctus noster, vel tuus, vel illius, relative dicitur ad Patrem et ad Filium, et hoc eo modo quo Spiritus sanctus donum Patris et Filii dicitur, non hominis; ita et Filius sub hac appellatione non potest
Abbreviated transcription (Latin):
a quibusdam. utrum filius sit
sapiens sapientia genita ł ingeni¬
ta. Si enim ñ÷ sapiens sapientia
ad q̃ diciius. quia una ÷ sap̃ia pris
⁊ filii. ⁊ sp̃c sancti. sicut una eẽntia.
quia sapientia nullius nature sim¬
Et cum idem sit ibi eẽ. q sapientem eẽ:
relinquitur. uͭ sapientia genita: sit
sapiens de sapientia ingenita. Nõ gͦ
filius drͣ sapientia d̃i tamquam ip̃e
solus intelligens sit. uel sapiens: sͥ &
illam redit᷑ absurditatem: u pater
non sit sapiens: de se ip̃o .s. de filio.
Nec sapientia sapientiam genurrit.
s ea sapientia pater dicatur sapien
ẽẽ quam genuit Ubi enim non est
q si pater non intelligit ip̃e sibi: s
fuius intellig̃ patͥ ꝓfecto filius pa¬
trem sapientem facit. ⁊ si ħ ẽ. dõ ẽẽ.
quod saꝑe. ⁊ ea illi est eẽntia. q̃ sap̃ia
ñ filius a patre. quod u̾m. ẽ: s a filio.
atq falcissimum ẽ. est gͦ ds̃ pat̾ sa-

Expanded text:
a quibusdam, utrum Filius sit sapiens Sapientia genita, vel ingenita. Si enim non est sapiens Sapientia Ad quod dicimus quod una est Sapientia Patris et Filii et Spiritus sancti, sicut una essentia, quia Sapientia in illius naturae simEt cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens sibi eillam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est . Ideoque si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi est essentia quae Sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio atque falsissimum est. Est
Abbreviated transcription (Latin):
si it̾um libertas a miseria. De qua ait
apłs. Et ip̃a creatura lib̾abit᷑ a seruitute
corruptionis. ĩ lib̾tatem głe filiorum dei.
Hanc lib̾tatem ħuit homo ante pettatum.
quia omni carebat miseria⁊ nulla tangeba¬
tur molestia⁊ plenius habebit ĩ futura be¬

Expanded text:
a miseria, de qua Apostolus ait: Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla tangebatur molestia; et plenius habebit in be
Abbreviated transcription (Latin):
uisibił in homine apparuit. quem de femina
u̾um deum suscpisse credunus. ⁊ in ip̃o ui¬
sibilit̾ inuisibilem hominib apparuisse. in ip̃o
int̾ hominem cũsatum fuisse. in ip̃o ab homĩb
humana ꝑtulisse. in ip̃o homines docuisse.

Expanded text:
visibilis in homine apparuit quem de femina minem suscepisse credimus, et in ipso visibiliter invisibilem hominibus apparuisse, in ipso inter homines conversatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia accedens homini. ñ ip̃a mutatur s
honunem mutat. quem de stulto sapientem fac̃¬
Ia Quedam uͦ sic accedunt uel accidunt. ut mutent ⁊¬
mutentur. ut cib qui amittens sp̃em suam in cor¬
pꝰ u̾titur⁊ nos cibo tefecti ab exilitate arq languo¬
re in robut atq ualentiam mutam. Tertium ge¬
nus ẽ quod cum ea que accidunt ł accedunt. nec
mutant ea quib accidunt. nͨ ab eis ip̃a mutant᷑.
sicut anulus positus in digito. quod geniis tarifsi¬
mutantur ñ a sua natura ẜ aliam sp̃em ⁊ formã
accipunt uͭ ẽ uestis qfc deiccta atq deposita nõ
ht̃ eam formam quam sumit induta. Induta it¬
membris accip̃ formani quam ñ habebat eruta.
Egenus congruit huic comꝑationi. Deus tnum filiuᷤ
s formam serui aicipiens. neq comĩsus aut trans¬
mutatus in hominem amissa incominutabili
stabilitate s in similitudine hominum factus ẽ
p̃t susceptor u̾um hominem suscipiendo ⁊ habi¬

Expanded text:
sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus rarissimutantur non a sua natura, sed aliam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. Deus enim Filius sed formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habi
Abbreviated transcription (Latin):
isti cde suo influcre iudeant᷑. testimonis. tuꝑ¬
ĩ medium ꝓductis. quod dicunt confirmant Ait
num augꝰ in ir de gr̃a nouitestamenti. Sit ñ augrĩ
nun̾us ꝑsonarum. cum caro aucedit anime uͭ sit
unus homo. sic ñ augetur numirꝰ p̾rum cum bõ
nifeste ostend. deum dici factum tẽ homineni ł cẽho¬
minẽ secundum habitum in li.lxxxͥ iiiͦi q̃onum. ita
inquiens. Muitis m̾is habitum dicimꝰ ł habitũ ammi
sic̃ discipline ꝑceptionem usu firmatam. ł habitũ
corꝑis sic̃ dicimus alium alio ualidiort̃ ł habitum
corum. q̃ memibͥs accommotdantur extͥnstẽ uͭ cum
dins aliquem utstitum caltiatum ⁊ huiusmi. Inqͥ¬
b om̃ib gñib manitestum ẽ ĩ ea re dici habitum
que accidit uel acced alicui. ita ut eam possit ⁊
ħatur accidit. uel accedit. utriuntamen hoc
int̾est quia quedam eorum que accedunt i ac¬
cidunt ut habitum fatiant ñ mutantur s. ip̃a
mutant in se integra ⁊ inconcussa manentia. sic̃

Expanded text:
suo sensu influere videantur, testimoniis in medium productis quod dicunt confirmant. Ait enim August., in lib. de Gratia novi Testamenti: Sicut non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo nifeste ostendit Deum dici factum esse hominem, vel esse hominem secundum habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinsecus, ut cum dicimus aliquem vestitum vel calceatum, et hujusmodi. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit ethabeatur vel accidit vel accedit. Verumtamen hoc interest, quia quaedam eorum quae accidunt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& aurem dicit ut homo u̾itatem erpͥmit. nomñe
g̾ habitꝰ satis sig̾cauit apłs qualit dir̾it in si¬
militudine hominum factus. quia transsigatõne
in nomine. s habitu factus: cum mdutus est ho¬
minem quem s uniens quod anmͦ atq confor¬
mans inmortalitati atq et̾nitati sociarz. Pon gͥ¬
oport intelligi mutatum et̃ u̾bum susceptione
hominis. sic̃ nͨ mnembra ueste induta mutant᷑
Quamius illa susceptio ineffabar susceptum sci¬
pienti copularet. His uerb̾ aꝑte innucre uidet᷑¬

Expanded text:
ut homo, veritatem exprimit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixit, in similitudinem hominum factus; quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus mine, quem sibi veniens quodammodo atque conformans, immortalitati et aeternitati sociaret. Et oportet intelligi, mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. » VI. His verbis aperte i
Abbreviated transcription (Latin):
diuinam. ⁊ ii forma strin ex conceptione sp̃c
scĩ. secundum hominis habitum fuisse reꝑ-
tum. non fuit habitus ille tamen hominis.
s ut hominis. neque caro illa caro petcati. sed
in sumilitudine carnis peccati. Audistis tres
secundum diuersos posiras sententias ⁊ ꝓ sin¬
guł inducta testimonia.
ꝓ latisq testimonus inte iligentias ꝓposita

Expanded text:
divinam, et in forma servi ex conceptione Spiritus sancti secundum hominis habitum repertum fuisse. Non fuit habitus ille tantum hominis, sed ut hominis; neque caro illa caro peccati, sed in similitudine carnis peccati, ad Rom. 8. Audistis tres secundum diversos positas sententias, et pro singulis inducta testimonia. PROLATISQUE TESTIMONIIS, INTELLIGENTIAS PROPOSITA
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a incarnatio qͦmͦ fc̃ã sit ipsũ u̾bum dei. dico
carñẽ factumi. hominem factum. Non tamen ĩ
ħ qd factum ẽ conu̾sum atq mutatum. ẜ carne
ut carnaubꝰ congruent̾ apparerz indutum. ita
sane factum ut ibi sit ñ tantum u̾bum dĩ ⁊ ho¬
minis caro. s triam rõnał hominis anima. atq¬
ħ totum. ⁊ deus dicatur ꝓpt̾ cdeum ⁊ homo ꝓpt̾
bominem. Ꝙ si difficile intelugitur: mens fide
ds̃ filius cum sit deus etnus ⁊ uerus ꝓ nob̾ factꝰ ẽ

Expanded text:
Ipsa incarnatio quomodo facta sit? Ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est hominem factum: non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum, sed carne ut carnalibus congruenter appareret indutum. Ita sane factum ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam ratiohoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide « Dei Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro nobis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
d ħ autem quod diximus bominem ñ
potuisse ꝓficere: ł mereri ꝑ gr̃am crea-¬
tionis. solet opponi sic. P illud autilum gr̃e¬
eteationis potuit stare in bono quod acceꝑat.
otuit gͦ resistere tãmptatori. s tesistere temp¬
tationibus. atq suggestionib malis metitum
ẽ ac bonum remunerabile. Omne autem bo¬
num meritum ꝓfectus est. ꝑ gr̃am gͥ creatio¬
nis profic̾e̾ potuit sine adiectione alterius gre
Ad quod ddicimꝰ quia resistere malo et ñ consenti¬
re temptaniom. non feciss illi meritum.⁊ si nõ ẽ¬
sensisset qui nichi in eo erat quod ad malum
impelleret. sicut angeł qui non cetiderunt. ñ
fuit meritum quod steterunt .i. quod non
corruerunt. Nob̾ autem meritum ẽ. aliquan¬
do. si mauim non facimus s: resistinus. Ibi
dum tarat ubi causa sub. ẽ quȩ nos id fac̾e
monet. quia ex peccati corruptela ꝓni sunt
ad lapsum gressus nr̃i. Tbi autem nõ nre̾¬
uenit causa nos ad malum impellens ñ m̃e¬
mur. si ab eo decunamus. Declinare enim a

Expanded text:
 autem quod diximus, hominem non potuisse proficere vel mereri per gratiam creationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratcreationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum profectus est; per gratiam ergo creationis proficere potuit sine adjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impelleret, sicut angelis qui non ceciderunt non fuerit meritum quod steterunt, id est, quod non corruerunt. Nobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ uidetur de nominum diu̾sita¬
de. quib loquentes de unitate. ac trini¬
tate ineffabili: utim ur. dem̃ demonᷤ¬
trandum ẽ. quib mͦis aliquid de ea di-¬
catur. Illud gͥ p̃cipue teneamus. que¬
dam ẽẽ nomina distincte ad singłas
psonas ꝑtinentia. ut ait augꝰ. in .uiii.
.li. de tͥnitate que de singuł tantum
dicuntur pͥs. Quedam uero unitatem
ẽẽntie significantia. que et de singł¬
is singillatim.⁊ de omnib comiiuitͥ:
dicuntur. Ala uͦ sunt que tran̾latiue

Expanded text:
 videtur de nominum diversitate, quibus loquentes de unitate ac Trinitate ineffabili utimur. Deinde demonstrandum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas pertinentia, ut ait Aug. in lib. 9 de Trin., quae de singulis tantum dicuntur personis; quaedam vero unitatem essentiae significantia sunt, quae et de singulis sigillatim, et de omnibus communiter dicuntur. Alia vero sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ scit: quod nesciãt. S accipiendum ẽ.
ħ de his quorum cognitio beatum facit cog¬
angeł habitam agit᷑ de aliarum terum

Expanded text:
sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cogANGELIS HABITAM, AGITUR DE ALIARUM RERUM
Abbreviated transcription (Latin):
it oritur questio non transilienda silentio.
dictum ẽ eium supta. quod potestas pecian¬
di ⁊ notendi. non est homini uel diabolo isi a deo.
apostolus autem dicit. quod qui potestati resistit
dei ordinatiomi resistit. cum gͦ diabolo sit potes¬
tas. mali dei ordinatione potestati eiꝰ ñ. tẽ resist̃¬
dum uidetur. S sciendum ẽ. apłm ibi loqui de
ciꝰ exhiberi. s intributis ⁊ huiusm᷑a. Si uͦ princepᷤ
aliquis. uel diabolus aliquid usserit uel suase¬
rit contra deum. tunc resistendum est. Unde
angustinus det̾minans quando sit resistendũ
potestati in libro de natura boni ait. Si illud a
iubebat potestas. quod non debes facere. hic sa
ne contempne potestatẽ: tim̃do potestatẽ maiorẽ.
p̃os humanarum rerum gradus aduerte. Si
quid iusserit curator ñ quid faciendum est si
contra ꝓconsuiem iubeat: turlum si quid ipse
ꝓconsul uibeat. ⁊ aluid uibeat imꝑator. numqͥ
dubitatur illo contempta illi eẽ seriuendum:

Expanded text:
ic oritur quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diabolo, nisi a Deo. Apostolus autem dicit, Rom. 13, quod qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum videtur. Sed sciendum est Apostolum ibi loqui de eis exhiberi, scilicet in tributis, et hujusmodi. Si vero princeps aliquis, vel diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendum est. Unde August., determinans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quone contemne potestatem timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte, si quid jusserit curator, nunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum?
Abbreviated transcription (Latin):
maius ea querit cum nicħ ea
maius sit. Qñ augustinꝰ in li. octoginta¬
iiiiͦ. q̃onum. Qui querit quare uolu̾it
deus mundum facere causam quent¬
uoluntatis dei. omnis autem cã effi¬
ciens maior ẽ eo quod efficitur. nicħ
autem maius uoluntate dei. Non gͦ
eius causaquerenda ẽ. hdem in lib̾ro
contra manicheos. Si qui direrint. Quid
placuit deo facere celum et terram: res¬
pondendum est eis. qui uoluntatem
dei nosse desiderant: causas ⁊ uolun¬
tatem dei scire quert̃ quod uoluntas
der omnium que sunt: ip̃a sit causa
Sienim ht̃ causam uoluntas. ẽ aliquid
quod añ ce dat uoluntatem dei. quod
nefas ẽ. credere. Qui gͦ dicit quare fecit
deus celum et terram. Rdendum est illi
quia uoluit. U oluntas enim dei causa
est celi et terre.:⁊ iõ maior ẽ uoluntas
dei: quam celum et terra. Qui autem
dicit quare uoluit fre celum ⁊ t̾ram
maius aliquid querit quam ÷ uolũ¬
tas dei: nicħ autem maius inueniri
pͥ. Compescat se gͦ. humana tem̾itas

Expanded text:
erit, cum nihil ea majus sit. Unde August., in lib. 83 Quaest., q. 28: Qui quaerit quare voluerit Deus mundum facere, causam quvoluntatis Dei. Omnis autem causa efficiens major est eo quod efficitur. Nihil autem majus est voluntate Dei. Non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos, si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis: Qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt, quod voluntas Dei omnium que sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. Qui ergo dicit: Quare fecit Deus coelum et terram? Respondendum est illi: Quia vult. Voluntas enim Dei causa est coeli et terrae; et ideo major est voluntas Dei quam coelum et terra. Qui autem daius aliquid quaerit quam est uoluntas Dei. Nihil autem maius inueniri . Compescat se ergo humana temeritas,
Abbreviated transcription (Latin):
ui dam tamen immensa ingenio
suo metiri presumentes: ħita fore
intelligendum tradiderunt. quod ds̃
ubiq eẽ ꝑ cẽntiam dicitur: non quod
dei eẽntia ꝓͥe sit in omni loco et in
omini creatura: s quia omnis nat᷑a
atq omne quod naturałr : in qͦcum¬
q loco sit: ꝑ eum ht̃ ẽẽ ⁊ omnis locus
in quo illud. ẽ. Idem etiam dicunt.
potentiam. quia cuncta loca sunt ei
presentia:⁊ que in eis sunt. nec in eis
aliquid oꝑari cessat. Nã et ip̃a loca.
et quicquid in eis est: nͥ ip̃e conseruet:
manere non possunt. In eis gͣ ꝑ sub̃am¬
loca sint et omnia que in eis sunt. S
licet hec uera sint que afferunt. expla¬
nandis intelligentiis predictorum. in
quod homo uiuens cape non ualet. Qd

Expanded text:
uidam tamen immensa ingenio suo metiri praesumentes, hoc ita fore intelligendum tradiderunt, quod Deus ubique per essentiam esse dicitur; non quod Dei essentia proprie sit in omni loco et in omni creatura, sed quia omnis natura atque omne quod naturaliter est, in quocumque loco sit, per eam habet esse; et omnis locus, in quo illud est. Iidem etiam dicunt iam vel per potentiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In eis ergo per substanloca sint, et omnia quae in eis sunt. Sed licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, in quod homo vivens capere non valet.
Abbreviated transcription (Latin):
trus fidem passionis hu̾it cum homine
xp̃m oculis parͥi c̾nebat. dicimus eum sidẽ
ꝑassionis ħuisse. cum in eo ꝙ credebat homi¬
nem pati quia ħ uidebat.s in eo quod tre¬
debat deum tẽ qui pauebatur. Non enim
uirtus fidi erat. quod credebatur hõ pati⁊
mori. quod uideus cernens credebai s. qđ
credebatur deus ẽt qui paciebatur Non ir¬
ci in .ii.ii. s. Laus ficłi ẽ ñ quia credi boninem
illum mortuum. quod ⁊ paganus crede ẜ qr
quia credit illum głificatum ⁊ u̾um łm.
C red̾ gͥ fides deum mortuum & hominin głi¬
fucatum. Non gͥ fuit pecto fides bommeni re¬
de illum mori. quod otuł cirnebat. s. creden
drum tẽ qui moriebatur. nec nob̾ euam ficẽ
in ħ m̾ctur q̃ credimus hominem illũ mor¬
ium. quod & uideus cred̃ s q credimꝰ hõiem

Expanded text:
trus fidem passionis habuerit, cum hominem Christum oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. irtutis suae: Laus fidei est, non quia credit hominem illum mortuum, quod et paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus homi