comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis ÷: & suꝑgreditur facti incelligentiã tatio uirtutis. & sola
relinquitur admiratio potestatis. Ordo etiã causarũ operumq
nec turbas ipse dimitteret. Et dimissa turba: montẽ conscendit
orare. Et uesꝑe facto: soluserat. Ho rũ ratio distinguenda
tẽporib est. Quod uesꝑe solus est: soli tudinẽ suã intẽpore
passionis ostendit. cȩteris trepidatione dilapsis. Quod aut̃ nauem
conscendere discipłos iubet: & ire transfretũ dũ turbas ipse dimittit
ipse. eiꝰq peccata dimittat: dimissoq uel incaeleste regnũ potiꝰ
motib immundo sp̃u aduersante iactantur. Sedquarta uigi¬
lia: dñs uenit. Quarto eni: tũ ad aeccłam uagã et naufragã reuer¬
tetur. In quarta enim uigilia noctis: totidem sollicitu dineͥs ei
tertia corporalis aduentus: quarta aut̃ in reditu claritatis.
Sed inueniet fesfam: & antiap̃i sp̃u et totius scłi motib circũ¬

Expanded text:
operantis, et supergreditur facti intelligentiam ratio virtutis, et sola operantis, et supergreditur facti intelligentiam ratio virtutis, et sola relinquitur admiratio potestatis. Ordo etiam causarum operumquenec turbas ipse dimitteret: et dimissa turba montem conscendit orare, et vespere facto solus erat . Horum ratio distinguenda temporibus 742 est. Quod vespere solus est; solitudinem suam in tempore passionis ostendit, caeteris trepidatione dilapsis. Quod autem navem conscendere discipulos jubet, et ire trans fretum, dum turbas ipse dimittit,ipse, ejusque peccata dimittat: dimissoque, vel in coeleste regnum potius motibus, immundo spiritu adversante, jactantur . Sed quarta vigilia Dominus venit: quarto enim tum ad Ecclesiam vagam et naufragam revertetur. In quarta enim noctis vigilia, totidem sollicitudinis ejus hetarum, tertia corporalis adventus, quarta autem in reditu claritatis. Sed inveniet fessam, et antichristi spiritu et totius saeculi motibus circum
Abbreviated transcription (Latin):
tii obstupescit. Acceptis enĩ panib quinq incaelũ dñs respecit.
honorẽ eiꝰ aquo erat ipse confessus: non qͦd carnalib: oculis contu¬
eri patrẽ ẽẽt necesse. sed uc qui adessent intelligerent aquo uir¬
tutis tantae accepisset effectũ. Dat deinde discipłispanes. Non
qͥnq multiplicantur inplures: sed fragm̃tis fragm̃ta sucedunt.¬
& fallunt sẽꝑ p̾facta frangentes. Crescit deinde materies: nescio
utrũ inmensaru loco. an inmanib sum̃tiũ: an inore edentium.¬
Nec mirere fontes fluere. in eẽ uuas uitib &uius uina diffundi
& oms mundi opes annuo quodam metitu in defessoq defluere
Auctorem enim huius uniuersitatis tantus panum ꝑfectꝰ ostendic.
ꝑquem tali increm̃to modus ꝑtractac materiei adderetur. Agitur
eni inoꝑe uisibili inuisibilis molitio: & archanorũ cęlestium dñs
archanũ negotii p̾sentis oꝑatur. Suꝑ aut̃ om̃em naturã uirtus

Expanded text:
tii obstupescit. Acceptis enim panibus quinque, in coelum Dominus respexit, tii obstupescit. Acceptis enim panibus quinque, in coelum Dominus respexit, honorem ejus, a quo erat, ipse confessus: non quod carnalibus oculis contueri Patrem esset necesse; sed ut qui adessent, intelligerent a quo virtutis tantae accepisset effectum. Dat deinde discipulis panes. Non quinque multiplicantur in plures, sed fragmentis fragmenta succedunt, et fallunt semper praefractu frangentes. Crescit deinde materies: nescio utrum in mensarum loco, an in manibus sumentium, an in ore edentiuNe mirere fontes fluere, inesse uvas vitibus, et uvis vina diffundi, et omnes mundi opes annuo quodam meatu indefessoque defluere: auctorem enim hujus universitatis tantus panum profectus ostendit, per quem tali incremento modus pertractatae materiae adderetur. Agitur enim in opere visibili invisibilis molitio: et arcanorum coelestium Dominus, arcanum negotii praesentis operatur. Superat autem omnem naturam virtus
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ apłorũ plenitudinẽ copia diuinae uirtutis excuberat. Idem
aut̃ edentiũ numerus inuenitur: qͥfuturus fuerat crediturorum.
Nã sicut libros pradceos continetur: excisrł popłi infinitate. uiroꝵ
qͥnq: milia credidet̃. Rerũ enĩ ad miratio: usq: inm̃surã causae sub¬
iacentis exctenditur. Confractiq cũ piscib panes saturato popło
intantũ deinceps cumulant᷑ augm̃tũ: quantus et credentis po-¬
płi & explendorũ caelesti gr̃a apłorũ numerꝰ destinabatur: ut &¬
modus numero & numerus modo opteperaret. & intra fines suos
ratio conclusa ad consequentis effectus conditionẽ ipso diuinae
uirtutis moderamine contineretur. Uincit aut̃humaniã incelli¬
gentiam opus facti: & cũ frequent̃ quaedã sint: quae concepta
sensu sermo ñ explicet: in his tam̃ ipsa sensus sublimitas ingraue¬
scit: & ad rei contemplationẽ ꝓdifficultate tam inuisibilis nego¬

Expanded text:
decim apostolorum plenitudinem, copia divinae virtutis exuberat. Idem decim apostolorum plenitudinem, copia divinae virtutis exuberat. Idem autem edentium numerus invenitur, qui futurus fuerat crediturorum. Nam sicut libro Praxeos continetur, ex Israel populi infinitate, virorum quinque millia crediderunt . Rerum enim admiratio usque in mensuram causae subjacentis extenditur. Confractique cum piscibus panes, saturato populo, in tantum deinceps cumulantur augmentum, quantus et credentis populi, et explendorum coelesti gratia apostolorum numerus destinabatur: ut et modus numero, et numerus modo obtemperaret; intra fines suos ratio conclusa, ad consequentis effectus conditionem ipso divinae virtutis moderamine contineretur. 12. Cur in coelgentiam opus facti: et cum frequenter quaedam sint quae concepta sensu, sermo non explicet; in his tamen ipsa sensus subtilitas ingravescit, et ad rei contemplationem pro difficultate tam invisibilis nego
Abbreviated transcription (Latin):
apłi obtuler. Sed exchis euangłiorũ p̃dicatio ꝑfecta monstratur:
ethis originib: deducta: inmaiorẽ uirtutissuae abundantiam
crescit. Acceptis igit̃ parib atq piscib dñs respexit ad caelum.¬
bendeslaeit & fregit: patri agens gr̃as post cempora legis ac ꝓpharũ se
in euangłicũ crbũ uerti. Accũbere posthaee supra focnũ popłi iubet᷑.
ñiã int̾ra iacens sedlege suffultus: & tanquã t̾rae foeno fructib oꝑis
sui unusqͥsq substernitur. Dantur qͦq apłis panes: qͥa ꝑeos erant
diuinae grãc dona reddenda. Plebs deinde qͥnq panib: et duob:
pascitur piscibus & expletur: & fraginta panis et pisciũ saturatis
accũbentib: usq induodeci cophinorũ plenitudine abundaueruNs.
Dĩ scilicet uerbo exdoctrina legis ꝓpħarũq ueniente multitudo
saciatur: & reseruato gentiũ plebi & aet̾ni crbi ministerio. in duo¬

Expanded text:
apostoli obtulerunt: sed ex his evangeliorum praedicatio profecta monstratur, apostoli obtulerunt: sed ex his evangeliorum praedicatio profecta monstratur, et his originibus deducta in majorem virtutis suae abundantiam crescit. benedixit et fregit, Patri agens gratias post tempora legis ac prophetarum se in evangelicum cibum verti. Accumbere post haec supra foenum populus jubetur; non jam in terra jacens, sed lege suffultus: et tanquam terrae foeno, fructibus operis sui unusquisque substernitur. Dantur quoque apostolis panes, quia per eos erant divinae gratiae dona reddenda. Plebs deinde quinque panibus et duobus piscibus pascitur et expletur: et fragmenta panis et piscium, saturatis accumbentibus, usque in duodecim cophinorum plenitudinem abundaverunt, Dei scilicet 741 verbo ex doctrina legis prophetarumque veniente, multitudo satiatur: et reservata gentium plebi ex aeterni cibi ministerio, in duo
Abbreviated transcription (Latin):
uenalis doctrinae crboñegere. neq necessitatẽ habere regredi ad
iudaeã crbũq mercari. Iubetq apłis: uti escam darent. Nunqͥd
ignorabat non ẽẽ qͦddari posset. et humanarũ m̃tiũ int̾na cons¬
piciens. modo repositi poenes apłos erbi nesciebat: Sed erat om̃is
trpica ratio explicanda. Nondũ enĩ concessũ apłis erat: aduitae
aet̾nac cybũ cȩlestẽ panẽ ꝑficere ac ministrare. Quorũ responsio:
ad spũ alis. intelligentiae ordinẽ tendic. Solos enĩ se qͥnq panes
et duos pistes responder̃ habere: qͥa adhuc subqͥnq panib: idest
qͥnq libris legis continebantur. & pisciũ duorũ id est ꝓpħarũ et
ioħis p̃dicationib: alebant᷑. Inoꝑib: enĩ legis: tanquã excpane erat
uita. Predicatio aut̃ ioħis et ꝓpħarũ: inuirtute aquae uitachuma¬
nae spem confouebat. Haec igitur primũ: quia in his adhuc erant

Expanded text:
legalis doctrinae cibo non egere, neque necessitatem habere regredi ad legalis doctrinae cibo non egere, neque necessitatem habere regredi ad Judaeam cibumque mercari; jubetque apostolis ut eis escam darent. Numquid ignorabat, non esse quod dari posset; et humanarum mentium interna conspiciens, modum repositi penes apostolos cibi nesciebat? Sed erat omnis typica ratio explicanda. Nondum enim concessum apostolis erat, ad vitae aeternae cibum, coelestem panem perficere ac ministrare. Quorum responsio ad spiritalis intelligentiae ordinem tendit. Solos enim se quinque panes et duos pisces responderunt habere : quia adhuc sub quinque panibus,, id est, quinque libris legis continebantur, et piscium duorum, id est, prophetarum et Joannis praedicationibus alebantur. In operibus enim legis, tamquam ex pane erat vita: praedicatio autem Joannis et prophetarum, in virtute aquae, vitae humanae spem confovebat. Haec igitur primum, quia in his adhuc erant,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia. indisco ioħis caput. affertur: damno scilicet legis uoluptas
corporũ et secularis luocus augetur. Ita ꝑpuellã ad inãtrẽ destitur.
ac sic ꝓbrosus isrł et uoluptati et infidelicati suac familiae scilicet
ante gentiũ głam legis addicit. Finitis igit᷑ legis tẽporib et cũ ioħe
consẽpultis: discipłi ẽiꝰ res ita gestas dño nuntiant. ad euangłia sci¬
dens aeccłam ad iit: & indesercũ concedit. Relicta qͥppe c̃uersatio¬
ne isrł: inuacua diuinȩ cognitionis pectora transit. Turba haec
audiens dñm de ciuitate pedes seqͥt᷑ indesertũ : de synagoga uideli¬
cet ad aeccłam concedit. Quã uidens misertus est et om̃em languorẽ
infirmitatẽq curat: obsessas scilicet mentes et corpora infidelitatis
uet̃no ad intelligentiã nouȩ p̃dicationis emundat. Et cũ disci¬
rent: respondit ñ habent necesse ire. ostendens eos qͥb: mederetur

Expanded text:
gaudia, in disco Joannis caput affertur ; damno scilicet legis voluptas gaudia, in disco Joannis caput affertur ; damno scilicet legis voluptas corporum et saecularis luxus augetur: et ita per puellam ad matrem defertur. Ac sic probrosus Israel et voluptati et infidelitati suae familiae, scilicet antea gentium, gloriam legis addixit. Finitis igitur legis temporibus, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus res ita gestas Domino nuntiant, ad Evangelia scidens Ecclesiam adit, et in desertum concedit : relicta quippe conversatione Israel, in vacua divinae cognitionis pectora transiturus. Turba haec audiens, Dominum de civitate pedes sequitur in desertum: de Synagoga videlicet ad Ecclesiam concedit. Quam videns misertus est, et omnem languorem ejus infirmitatemque curat : obsessas scilicet mentes et corpora infidelitatis veterno ad intelligentiam novae praedicationis emundat. 10. Legalisrent ; respondit: Non habent necesse ire : ostendens eos, quibus mederetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptorũ arguebat. Sed superiꝰ herodes significatus est ioħem uelle¬
occidere. & metu popłi demorari: qͥasicut ꝓpħa habebat᷑. Nunc
uͦ petita ipsiꝰ nece cũ p̃sertim religione sacram̃ti detineret᷑. quomͦ
tristis efficitur: Contrariũ uidelicet: tũ eũ uoluisse. nunc nolle.
et p̃sens molestia anteriori ñ conuenit uoluntati. Uerũ insuꝑiorib
geste rei ordo est: in his aut̃ nunc speties causȩ consequentis exponit᷑
Głam legis uoluptas ex infidelitate orta occupauit: sed popłs boni
eiꝰ qd̾ in lege erat conscius. uoluptatis conditionib ñ sine aliqͦ
certe ꝑiculi sui dolore concedit. scitq se talẽ p̃ceptorũ głam ñ opor¬
tuisse concedere. Sedpeccatis tanquã sacram̃to coactus. et pͥnci¬
pũ adiacentiũ metu atq excẽplo de prauatus. et uictus illecebris
uoluptatis: etiã męstus obtẽperat. Igit᷑ int reliqͣ dissoluti popłi

Expanded text:
ceptorum arguebat. Sed supericeptorum arguebat. Sed superioccidere, et metu populi demorari, quia sicut propheta habebatur . Nunc vero petita ipsius nece, cum praesertim religione sacramenti detineretur, quomodo tristis efficitur ? Contrarium videlicet est, tunc eum voluisse, nunc nolle: et praesens molestia anteriori non convenit voluntati. Verum in superioribus gestae rei ordo est, in his autem nunc species causae consequentis exponitur. Gloriam legis voluptas ex infidelitate orta occupavit. Sed populus boni ejus quod in lege erat conscius, voluptatis conditionibus non sine aliquo certi periculi sui dolore connivet. Scitque se tali praeceptorum gloria non oportuisse concedere: sed peccatis tamquam sacramento coactus, et principum adjacentium metu atque exemplo depravatus et victus, illecebris voluptatis etiam moestus obtemperat. Igitur inter reliqua dissoluti populi
Abbreviated transcription (Latin):
Et popłi pͥnceps: sub iectȩ sibi uniuersitatis nom̃. causãq cõplecꝰ¬
titur. Ioħes gͦ herodẽ monebat: nefr̃is sui uacorẽ sibi iungeret
Sunt enĩ atq erant duo popłi: circũcisionis &gentiũ. Sed israelẽ
lex admonebat: ne oꝑa gentiũ infidelitatẽq s̃bi iungeret. Gen-¬
tib: enĩ sotia infidelitas est: quae ipsis tanquã uinculo coniugalis amo¬
ris annexa est. Hi igicur fr̃s ex eodẽ humani generis sunt parente.
Obhanc itaq asꝑam admonitionis ueritatẽ: ioħes tanquã leoc IN
carcere continebat᷑. Die aut̃ natalis idest rerũ corporaliũ gaudii:
ta ꝑ om̃a istł gaudia totis illecebrȩ suȩ cursib efferebatur: cui se
om̃em etiã saeramento uenalẽ popłs addixit. Subpeccatis enim
et scłi uoluptatib israhelitȩ uicȩ ȩt̾nȩ munera uendider̃. Haec
matrissuac idest infidelitatis instinctu deferri sibi ioħis caput id ÷
głam legis orauit: qͥa lex incestuosũ isrł auctoritate diuinorũ pre¬

Expanded text:
et populi princeps, subjectae sibi universitatis nomen causamque complectitur. Joannes ergo Herodem monebat, ne fratris sui uxorem sibi jungeret . Sunt enim atque erant duo populi, circumcisionis et gentium. Sed Israelem lex admonebat, ne opera gentium infidelitatemque sibi jungeret. Gentium enim socia infidelitas est, quae ipsis tamquam vinculo conjugalis amoris annexa est. Hi igitur fratres ex eodem humani generis sunt parente. Ob hanc itaque asperae admonitionis veritatem, Joannes tamquam lex in carcere continebatur. Die autem natalis, id est, rerum corporalium gaudiis, ta, per omnia Israelis gaudia totis illecebrae suae cursibus efferebatur. Cui se omnem etiam sacramento venalem populus addixit: sub peccatis enim et saeculi voluptatibus, Israelitae vitae aeternae munera vendiderunt. Haec matris suae, id est, infidelitatis instinctu, deferri sibi Joannis caput, id est, gloriam legis oravit : q
Abbreviated transcription (Latin):
uit: & diuinȩ uirtutis sp̃u ambiunt̃. Hunc ẽẽ filiũ. hunc dilectũ: hunc
cõplacitũ. hunc audiendũ uox de nube significat : ut idoncus ipse p̃cepto¬
rũ taliũ auctor eẽt qͥpost scłi dãpnũ. post crucis uoluntatẽ. post obicũ cor¬
porũ. regni caelestis głam exmortuorũ: resurrectione: facti confirmas¬
set exxẽp̃lo. Territos deinde & consternatos eleuauit: ut solũ contuerent᷑
quẽ mediũ constitisse inter morsen et helram uiderant. Aefuturi enim
formã. atq adfacti fidẽ: morses et helyas inmonte constiterant. Silen¬
tiũ enĩ rerũ gestarũ quac uiderant imꝑat: donec cũ amortuis surgeret.
Hoc enĩ fidei p̃miũ reseruabatur: ut honor redderetur his apud qͦs non
leuis sola p̃ceptorũ auctoritas reperiret᷑. Infirmos enĩ sanauerat ad uo¬
cis auditũ: ut cũ essent scõspũ repleti. tuncgestorũ sp̃ualiũ testes essent.

Expanded text:
vit, et divinae virtutis spiritu ambiuntur . Hunc esse filium, hunc dilectum, hunc vit, et divinae virtutis spiritu ambiuntur . Hunc esse filium, hunc dilectum, hunc complacitum, hunc audiendum, vox de nube significat: ut idoneus ipse praeceptorum talium auctor esset, qui post saeculi damnum, post crucis voluntatem, post obitum corporum regni coelestis gloriam ex mortuorum resurrectione facti confirmasset exemplo. Territos deinde et consternatos elevavit: et solum contuentur, quem medium constitisse inter Moysen et Eliam viderant. Ad futuri enim formam, atque ad facti fidem, Moyses et Elias in monte constiterant. Silentium enim rerum gestarum quas viderant imperat, donec cum a mortuis resurgeret ; hoc enim fidei praemium reservabatur, ut honor redderetur iis, apud quos non levis sola praeceptorum auctoritas reperiretur; infirmos enim senserat ad vocis auditum: ut cum essent Spiritu sancto repleti, tunc gestorum spiritalium testes essent.
Abbreviated transcription (Latin):
et toto claritatis suȩ habitu circusplendet. Et in hoc qͥdem facti
genere: seruatur et ratio et numerꝰ. et excẽplũ. Nã post diessex. głae
duncȩ habitus ostendit᷑: sex miliũ scilicet annorũ tẽporib euolutis.
regni caelestis honor p̃figurat᷑: tribq assuptis de triũ origine: sem.
cham. iapheth: futura electio popłi ostendit᷑. Quod aut̃ morses
xp̃c in regno est. Cũ his enĩ israhelẽ qͥb: testib p̃dicatus est: iudi¬
cabit. Sitnulq ut ethumanis corporib decreta ẽẽ resurrectionis
gła doceretur: cũ qͥndo morses conspicabilis astitisset. ipse aut̃ dñs
fit niue ac sole candidior: supͣ opinionẽ scilicet nr̃am cȩlestis luminis
splendore conspicuus. Petro aut ut tria illic tabernacula fierent
offerenti: nichil respondet᷑. Nondũ enĩ ut inhac gła consisteret
erat cẽpus. Sed loquente adhuc ed nubes eos candida in umbra¬

Expanded text:
et toto claritatis suae habitu circumsplendet. Et in hoc quidem facti et toto claritatis suae habitu circumsplendet. Et in hoc quidem facti genere, servatur et ratio et numerus, et exemplum. Nam post dies sex, gloriae dominicae habitus ostenditur: sex millium scilicet annorum temporibus evolutis, regni coelestis honor praefiguratur. Tribusque assumptis, de trium origine, Sem, Cham et Japhet, futura electio populi ostenditur. Quod autem Moyses rophetas Christus in regno est; cum his enim Israelem, quibus testibus praedicatus est, judicabit: simulque ut et humanis corporibus decreta esse resurrectionis gloria doceretur, cum quando Moyses conspicabilis astitisset. Ipse autem Dominus fit nive ac sole candidior , supra opinionem scilicet nostram coelestis luminis splendore conspicuus. Petro autem, ut tria illic tabernacula fierent offerenti, nihil respondetur : nondum enim ut in hac gloria consisteretur erat tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ se nollent: cũ sensus huiꝰ ex ordiũ eoc affectu uoluntatis habuis¬
sent. deinde opinionẽ spei ambiguac. incercȩq sequerentur: cũ
inhis quae p̃sentia haberentur. illecebrȩ gaudus blandientis exciste-¬
rent. Opus gͦ erat ueri ac manifesti exem̃pli actoritate: ut c̃tra
uim sensũq iuditii optabile fieret p̾sentiũ damnũ. lucro deinceps
non ambiguo futurorũ. Igitur postquã et collendã crucẽ. & ꝑdendã
animã. & damno mundi cõmutandã uitae aet̾nitatẽ monuerat:
conuersus ad discipłos. ait aliquos eochis futuros qͥ gusta curi mortẽ non
e̾ẽnt: donee filiũ hominis in regni sui gła contuerentur. Ex con¬
ditione aut̃ gustatus.: tenuẽ quandã fidelib: libationem mortis
ostendit. Itaq uerba ressequitur. XUIIII.¬
celso monte consistunt: ipsisq inspectantib dñs transfigurat᷑.

Expanded text:
esse se nollent; cum sensus hujus exordium ex affectu voluntatis habuisesse se nollent; cum sensus hujus exordium ex affectu voluntatis habuissent: deinde opinionem spei ambiguae incertaeque sequerentur; cum in his, quae praesentia haberentur, illecebrae gandii blandientis existerent. Opus ergo erat veri ac manifesti exempli auctoritate, ut contra vim sensumque judicii optabile fieret praesentium damnum, lucro deinceps non ambiguo futurorum. Igitur postquam et tollendam crucem, et perdendam animam, et damno mundi commutandam vitae aeternitatem monuerat, conversus ad discipulos, ait aliquos ex his futuros, qui gustaturi mortem non essent, donec filium hominis in regni sui gloria contuerentur. Ex conditione autem gustatus, tenuem quamdam fidelibus libationem mortis ostendit. Itaque verba res sequitur. 2. Trancelso monte consistunt : ipsisque inspectantibus Dominus transfiguratur,
Abbreviated transcription (Latin):
trim̃tũ est: Quae aut̃ cõmutatio ꝓ anima. cũ fuerit amissa quȩret᷑:
Cũ angłis enĩ xp̃c aderit: reddens singulis ut merebunt᷑. Quid of¬
feremꝰ ad uitã : Preparatos credo t̾renarũ opũ futuris cõmertiis
thesauros. ambiciosos dignitatũ famȩq titulos: aut ueteres deli-¬
catȩ nobilitatis imagines. Neganda sunt haec om̃ia ut meliorib
abundemꝰ: & c̃cẽptu uniuersorũ xp̃c sequendꝰ est et aet̾nitas sp̃ualiũ
astantib istis qͥmorcẽ ñ gustabunt. donec uideant filiũ hominis
uenientẽ in regno suo. Docet dñs et reb: et uerbis: et fidẽ et spei
nr̃ae a equalit̃ sermo atq opus istruunt. Graue enĩ onus infir¬
mitati humanȩ imposuerat: ut cũ coepissent. sensũ uitae homines
exuiuendi affectu habere coepissent. fructũ eiꝰ qui prȩsens corporib
blandiebatur amitterent negarentq: se sibi id÷ qd ẽẽ coepissent

Expanded text:
trimentum est ? Quae autem commutatio pro anima, cum fuerit amissa, Quaeretur? trimentum est ? Quae autem commutatio pro anima, cum fuerit amissa, Quaeretur? Cum angelis enim Christus aderit, reddens singulis ut merebuntur. Quid afferemus ad vitam? Praeparatos credo terrenarum opum futuris commerciis thesauros, ambitiosos dignitatum famaeque titulos, aut veteres delicatae nobilitatis imagines? Neganda sunt haec omnia, ut melioribus abundemus: et contemptu universorum Christus sequendus est, et aeternitas spiritalium, adstantibus istis, qui mortem non gustabunt, donec videant filium hominis venientem in regno suo . Docet Dominus et 752 rebus et verbis: et fidem spei nostrae aequaliter sermo atque opus instruunt. Grave enim onus infirmitati humanae imposuerat, ut cum sensum vitae homines ex vivendi affectu habere coepissent, fructum ejus qui praesens corporibus blandiebatur ammitterent negarentque se sibi, id est, quod esse coepissent,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ mͥes. Non enĩ conuenit existimare petro sachanę nom̃ et offensionẽ
scandali deputari: post illa indulte & beatitudinis & potestatis tan-¬
ta p̃conia. Sed qͥa infidelitas om̃is diaboli op̾est: petri responsio¬
ne dñs offensus cũ obꝓbrio nominis. infidelitatis istiꝰ: detestatꝰ aucto
rem. Tunc ihc diaẽ discipłis suis. Siqͥs uult post me uenire: ab neget
semetipsũ. Etrłqͣ. Obeatũ damnũ: et iactura felix. Ditescere nos
dñs detrim̃to anunae & corporis uoluit. et eẽ sui similes hortatur:
qͥa ipse infigura dĩ constitutꝰ usq ad mortẽ humilis et obaudiens factꝰ.
pͥncipatũ pocestatis totius quac indõ: accepit. Sequendus igidsr :
cruce assũpta: & passionis suae si ñ sorte. attam̃ uoluntate comitandꝰ:.
Quid enĩ ꝓdest occupasse mundũ. & toto terrenae pocestatis domi¬
natu opib: scłi incubare. siꝑdenda anima et suscipiendũ uitȩ de¬

Expanded text:
lum mihi es. Non enim convenit existimare, Petro satanae nomen et offensionem lum mihi es. Non enim convenit existimare, Petro satanae nomen et offensionem scandali deputari post illa indultae et beatitudinis et potestatis tanta praeconia. 751 Sed quia infidelitas omnis diaboli opus est; Petri responsione Dominus offensus, cum opprobrio nominis, infidelitatis istius est detestatus aucto dixit discipulis suis: Si quis vult post me venire, abneget se ipsum, et reliqua . O beatum damnum, et jactura felix! Ditescere nos Dominus detrimento animae et corporis voluit, et esse sui similes hortatur: quia ipse in figura Dei constitutus, usque ad mortem humilis et obediens factus, principatum potestatis totius quae in Deo est, accepit. Sequendus igitur est cruce assumpta: et passionis suae si non forte, attamen voluntate comitandus est. Quid enim prodest occupasse mundum, et toto terrenae potestatis dominatu opibus saeculi incubare, si perdenda anima, et suscipiendum vitae de
Abbreviated transcription (Latin):
nescire. atq eiꝰdẽ ꝑiculi res est: uel corpꝰ negare sine dõ. uel dm ne¬
gare sine corpore. Corpꝰ aut̃ carnis huiꝰ in aet̾nitate sp̃s dõ nullũ ::
Uerũ humanȩ salutis causa xp̃c incorpore:: qͦd assumpsit ex ho¬
mine.Igitur post p̃dicationẽ passionis accipiens diabolus facul¬
catem. usq ad cẽpus enĩ ab eosecesserat: quia incredibile satis apłis. irt
deretur. eũ in quo ds̃erat ẽẽ passibilẽ : sumens hanc humanȩ infideli¬
tatis occasionẽ. opinionis istiꝰ petro insinuauit affectũ. Detiq it a¬
passionẽ detestatus÷: ut dixcerit absit. Quo uerbo ͭ rerũ detestanda¬
rũ execratio c̃tinetur. Sedsciens dñs ⁊abulicȩ artis instinctũ: pe¬
tro ait. Uade retro post me: idest ut exẽplose passionis seqͣtur. In
eũ uͦ ꝑquẽ opinio hȩc suggerebatur c̃uersus: adiecit. Sathana: scanda¬

Expanded text:
nescire. Atque ejusdem periculi res est, vel corpus negare sine Deo, vel Deum nenescire. Atque ejusdem periculi res est, vel corpus negare sine Deo, vel Deum negare sine corpore. Corpus autem carnis hujus in aeternitate Spiritus Deo nullum est: verum humanae salutis causa Chrii . Igitur post praedicationem passionis accipiens diabolus facultatem usque ad tempus enim ab eo secesserat, quia incredibile satis apostolis videretur, eum in quo Deus erat esse passibilem, sumens hanc humanae infidelitatis occasionem, opinionis istipassionem detestatus est, ut dixerit, Absit: quo verbo, rerum detestandarum exsecratio continetur. Sed sciens Dominus diabolicae artis instinctum, Petro ait: Vade retro post me: id est, ut exemplo se passionis sequatur. In eum vero per quem opinio haec suggerebatur conversus, adjecit: Satana scanda
Abbreviated transcription (Latin):
primus agnosceret. O in nuncupatione noui nominis felixe aec¬
clesiae fundamentum: dignaq aedificatione illiꝰ petra quae infer¬
nas leges & tartari portas & om̃ia mortis claustra dissolueret: Obe¬
atus caeli ianitor. cuiꝰ arbitrio daues aet̾ni ad itus traduntur: cuiꝰ
terrestre iuditiũ p̃iudicata auctoritas sit incaelo. ut quȩ int̾ris
aut ligata sint aut soluta: stutui eiꝰdẽ conditionẽ obtineant
cep̃m beatitudo monstrata est: negatȩ rursũ humilitatis et pas¬
sionis eiꝰ periculũ declaratur. Nãcũ p̃dicare coepisset oportere se
ierosolymã ire. pati: deinde plura aseniorib plebis et ascribis et
pͥncipib sacerdotũ. occidi. etiã et post diem t̃tiũ resurgere: app̃¬
hendens eũ petrus ait. Absit ate dñe: non erit tͥ istud. At ipse con¬
uersus: petro dixcit. Uade retro postme sathaiia: scandalũ mes.

Expanded text:
primus agnosceret. O in nuncupatione novi nominis felix Ecprimus agnosceret. O in nuncupatione novi nominis felix Ecclesiae fundamentum, dignaque aedificatione illius petra, quae infernas leges, et tartari portas, et omnia mortis claustra dissolveret! O beatus coeli janitor, cujus arbitrio claves aeterni aditus traduntur, cujus terrestre judicium praejudicata 750 auctoritas sit in coelo: ut quae in terris aut ligata sint aut soluta, statuti ejusdem conditionem obtineant Christum beatitudo monstrata est; negatae rursum humilitatis et passionis ejus periculum declaratur. 9. Christus Jerosolymam ire, pati deinde plura a senioribus plebis, et a Scribis et principibus sacerdotum, occidi etiam, et post diem tertium resurgere , apprehendens eum Petrus, ait: Absit a te, Domine, non erit istud. At ipse conversus, Petro dixit: Vade retro post me, satana, scandalum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Tues dep̃c: filiꝰ dĩ uiui. Sed petrus conditionẽ ꝓpositionis ede¬
penderat. Dñs enĩ dixcerat. Quẽ me homines ẽẽ dicunt fi¬
liũ hominis: Et certe filiũ hominis contẽplatio corporis
p̃strebat. Sed addendo quẽ me ẽẽ dicunt: significauit p̃cer id
quod inse uidebatur ẽc̃ aliud sentiendũ. Erat enĩ hominis filiꝰ
Quod igitur de se opinandi iuditiũ desiderabat: Non illud ar-¬
bitramũr: qđ seipse confessus est. Sed occultũ erat dequo quȩrebat᷑:
inqͦd se credentiũ fides debebat eoctendere. Et dignũ plane confessio¬
petri p̃miũ consecuta est: quia dĩ filiũ in homine uidisset. Beatus
hic est ec ultra humanos oculos et intendisse et uidisse laudatus :
non id qͦd excarne et sanguine erat contuens: seddĩ filiũ cȩlestis patris
reuelatione conspiciens: dignusq iudicatus. qui quod in xp̃o dĩ ẽẽt

Expanded text:
Tu es Christus filius Dei vivi . Sed Petrus conditionem propositionis exTu es Christus filius Dei vivi . Sed Petrus conditionem propositionis expenderat. Dominus enim dixerat: Quem me homines esse dicunt, filium hominis? Et certe filium hominis contemplatio corporis eferebat: sed addendo, quem me esse dicunt, significavit, praeter id quod in se videbatur, esse aliud sentiendum; erat enim hominis filius. Quod igitur de se opinandi judicium desiderabat? Non illud arbitramur, quod de se ipse confessus est: sed occultum erat de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extendere. 7. ConPetri praemium consecuta est, quia Dei filium in homine vidisset. Beatus hic est, qui ultra humanos oculos et intendisse et vidisse laudatus est: non id quod ex carne et sanguine erat contuens, sed Dei filium coelestis patris revelatione conspiciens; dignusque judicatus, qui quod in Christo Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse: cũ sit exx aet̾nitate parentis aet̾nitas. Nasci aut̃ uoluntas
eiꝰ fuit: cuiꝰ inuirtute acpotestate inerat:. ut nasceretur. Est ergo
filiꝰ dĩ exdõ: ds̃unus inutroq. Theothetã enĩ quã deitatẽ latine
nuncupant: aet̾ni eiꝰ parentis ex quonascendo est ꝓfectus accepit.
Accepit aut̃ hoc qđ erat: & natũ est uerbũ. qđ fuit sẽꝑ in patre.
Atq ita filiꝰ et aeternꝰ et natus est: qͥa non aliud in eonatũ est:
eẽ ꝑfecta confessio est: quia sicut aet̾nitas naturae nr̃ae corpus ac¬
cepit. ita cognoscendũ est naturã corporis nr̃i aet̾nitatis assumere
posse uircũtẽ. Igitur quia sũmũ infide ista bonũ est : adiscipłis
requirit quẽ se homines eẽ dicerent. Et adiecit hominis filium.
Haec enĩ confessionis tenenda ratio est. ut sicut dĩ filiũ hoita et fi¬
liũ hominis meminerimꝰ: quia alterũ sine altero nichil spei tribu
opinionib: quid dese ipsi sentiant quaerit. petrus respondet.

Expanded text:
fuisse, cui sit ex aeternitate parentis aeternitas. Nasci autem eum voluntas ejus fuit , cujus in virtute ac potestate inerat ut nasceretur. Est ergo filius Dei ex Deo Deus, unus in utroque: theotetam enim, quam deitatem Latini nuncupant, aeterni 749 ejus parentis, ex quo nascendo est profectus, accepit. Accepit autem hoc quod erat: et natum est Verbum quod fuit semper in Patre. Atque ita Filius et aeternus et natus est: quia non aliud in eo natum est,esse, perfecta confessio est: quia sicut aeternitas naturae nostrae corpus accepit; ita cognoscendum est, naturam corporis nostri aeternitatis assumere posse virtutem. Igitur quia summum in fide ista bonum est; a discipulis requirit quem se homines esse dicerent: et adjecit, hominis filium. Haec enim confessionis tenenda ratio est, ut sicut Dei filium, ita et filium hominis meminerimus: quia alterum sine altero nihil spei tribuiopinionibus, quid de se ipsi sentiant quaerit. Petrus respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
ti laudant. caetiuident. surdi audiunt. daudi circũcurrunt.
mortui sentiu s & nullã fidei uoluntatẽ rerũ tantarũ admiratio
cõmouebat: cũ sola gestorũ auditio uocare admetũ atq ad fidẽ
raꝑe debuisset. Sed non solũ trri & sydonis sed ipsa sodomorũ
&gomorreorũ facient leuia peccata: quia forte illis credendi
fuisset affectus. si taliũ uirtutũ contẽplatio contigisset.

Expanded text:
ti laudant, caeci vident, surdi audiunt, claudi circumcurrunt, ti laudant, caeci vident, surdi audiunt, claudi circumcurrunt, mortui sentiunt; et nullum fidei voluntate rerum tantarum admiratio commovebat, cum sola gestorum auditio vocare ad metum, atque ad fidem rapere debuisset. Sed non solum Tyri et Sidonis, sed ipsa Sodomorum et Gomorrhaeorum facient levia peccata: quia forte illis credendi fuisset affectus, si talium virtutum contemplatio contigisset.
Abbreviated transcription (Latin):
eocciterit. & innatiuitãte eiꝰ diuinae erudientiae & potestatis opꝰ
intelligatur : sitq: in eo efficientia potius quã natura sapientia ẽ.
Quorũ nequid tale intelligi posset: ipstĩse sapientiã nuncupa
karitas. spes. pudicitia. iciuniũ. continentia. humilitas: humani¬
tas. Sed haec naturae oꝑa sunt: non ipsanatura. Et non in his
quae fiunt consistit res ipsa quae faciat. Cur apłs dĩ uirtutẽ et
dĩ sapientiã dixcerit: Quia eocea sapientia quae erat: creata sapi
sydonae factae ee̾nt uirtutes quae s sunt in uobis. et rełqͣ. In ob¬
audientiac maledictũ: cũ oboedientiae benedictione decer¬
nitur. Primis enim iud aeis oportuit p̃dicari: sed priuilegio
p̃dicationis infidelitatis cumulatur inuidia. cũ credentium
arguantur ecemplo: quib: nulla factorũ admiratione ꝓposita
salus om̃is eacfide sit. Dm̃ enĩ inbethsaida & capharnaum mu¬

Expanded text:
exstiterit, et in nativitate ejus divinae prudentiae et potestatis opus exstiterit, et in nativitate ejus divinae prudentiae et potestatis opus intelligatur; sitque in eo efficientia potius, quam 725 natura sapientiae. Quorum ne quid tale intelligi posset, ipsum se Sapientiam nuncupavspes, charitas, pudicitia, jejunium, continentia, humilitas, humanitas: sed haec naturae opera sunt, non ipsa natura; et non in his quae fiunt, consistit res ipsa quae faciat. Cur Apostolus Dei virtutem et Dei sapientiam dixerit, quia ex ea Sapientia quae erat, creata sapieSidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, et reliqua . Inobedientiae maledictum cum obedientiae benedictione decernitur. Primis enim Judaeis oportuit praedicari; sed privilegio praedicationis infidelitatis cumulatur invidia, cum credentium arguantur exemplo, quibus nulla factorum admiratione proposita, salus omnis ex fide sit. Dominum enim in Bethsaida et Capharnaum mu
Abbreviated transcription (Latin):
placeat. ꝑ quã difficultates legis et onera lacata sunt: & ad eam pu¬
blicani peccatoresq crediderint. atq ita toc et cantis ad monitionũ
generib frustra habitis. nec ꝑ grãm iustificentur: & alege sint abdica¬
facientes regno caelorum. ipsũ illud fidei iustificatione diripiunt.
confitentes iustum sapientiae opus eẽ quia munus sad fideles et ob¬
seqquentes acontum acib in fidisq transtuleric. Est aut̃ otiosum
hocinloco uircutem dicti contueri: &x iustificata est sapientia.
Desc utiqulocutus est. Est enĩ ipse sapientia: non ex efficientus.
isedex natura. Resenĩ om̃is habet pocestatẽ. Cȩterum negoti¬
um om̃e potestatis effectus est: & ñ idem est opus uirtutis et uircus.
&r effitiens ddiscernitur ab effecto. Plures enim eludere dictum
apłicum qđ ait rep̃m dĩ sapientiam et dĩ uirtutem. his modis
solent: quod ineo excuirgine creando efficax dĩ sapientia et uirtꝰ

Expanded text:
placeat, per quam difficultates legis et onera laxata sint, et jam puplaceat, per quam difficultates legis et onera laxata sint, et jam publicani peccatoresque crediderint : atque ita tot et tantis admonitionum generibus frustra habitis, nec per gratiam justificentur, et a lege sint abdicafacientes regno coelorum, ipsum illud fidei justificatione diripiunt: confitentes justum Sapientiae opus esse, quia munus suum ad fideles et obsequentes a contumacibus infidelibusque transtulerit. Est autem non otiosum hoc in loco virtutem dicti contueri. Et justificata est Sapienta de se utique locutus est. Est enim ipse Sapientia, non ex efficientiis, sed ex natura: rei enim omnis habet potestatem. Caeterum negotium omne potestatis effectus est: et non idem est opus virtutis et virtus, et efficiens discernitur ab effecto. Plures enim eludere dictum apostolicum, quo ait Christum Dei sapientiam et Dei virtutem , his modis solent: quod in eo ex virgine creando efficax Dei sapientia et virtus
Abbreviated transcription (Latin):
genera docta nonfuerit. inpueris scilicet frophas significans: qui
in medio synagogae tanquam inpublico fori conũentu populũ
coarguant. quod cantantib: sibi offitio corporis non obsecundaue¬
rint: idest qđͣ cdictis suis non paruerint. Ad cantantium enimmodũ.
saltantium mocus aptatur. Insimplicitate aut̃ sensus ut puerip̃di¬
dicauerunt. & ad confessionem psallendi dõ ꝓuocauer: ut cantico mo-¬
rsi tenetur. ut saiae. ut dauid: ut cȩterorũ ꝓpħarũ. Rursumq eos
inpoenitentiam peccatorũ & addolorem acluctum ueterũ delictorũ
nec iohis p̃dicatio inflecerit. quib ec leoc grauis uisa sit: potib cibisq
p̃scriptis & difficilis et molesta. peccatũ quod inse doemoniũ nuncu-¬
pathabens: quia ꝑobseruantiae difficultatẽ nccesse sibi eẽt in lege
peccare. Rursumq in xp̃o euangłii p̃dicatio uitae libertate nor

Expanded text:
genera edocta non fuerit: in pueris scilicet prophetas significans, qui genera edocta non fuerit: in pueris scilicet prophetas significans, qui in medio synagogae, tamquam in publico fori conventu, populum coarguant, quod cantantibus sibi officio corporis non obsecundaverint, id est, quod dictis suis non paruerint. Ad cantantium enim modum saltantium motus aptatur. In simplicitate autem sensus, ut pueri, praedicaverunt, et ad confessionem psallendi Deo provocaverunt, ut cantico Moysi tenetur, ut Esaiae, ut David, ut caeterorum prophetarum: rursumque eos in poenitentiam peccatorum, et ad dolorem ac luctum veterum delictorum nec Joannis praedicatio inflexerit: quibus et lex gravis visa sit potus cibique praescriptis et difficilis et molesta, peccatum in se, quod daemonium nuncupat, habens : quia per observantiae difficultatem necesse sibi esset in lege peccare: rursumque in Christo Evangelii praedicatio vitae libertate non
Abbreviated transcription (Latin):
scandalo ingensfidei periculũ sentiebat. ire potius apłos adoues
isrł ꝑditas iusserat. ipsos continuo oportebat in regno et in abra¬
hac & isaac et iacob familia atq agnitione retineri. Sed om̃is haec
aplebe non creditur: auctoritatẽ oꝙ̃i oꝑa non merentur. Oruoc:
futura erat scandalo. Iam ꝓphetia cessat. iamlex expletur. iam
Auis xxp̃c p̃dicatur: & ab alus agnoscitur. Aiis nascitur soc abastus
diligitur. Sui eũ respuunt: alieni suscipiunt. Propriu in sectantur
cõplectur iiici. Hereditatẽ adoptio excpetit: familia reicit
Testamentũ filii repudiant: serui recognosc unt. Itaq uim regnũ
caelorum patitur. inferentesq diripiunt: quia gła is rł apatrib de¬
bita. a prophetis nuntiata: axcp̃o nunttata oblata. fide gentium
Totus hic sermo infidelitatis opprobrium est. et de affectu supioris
quaerimoniae descendit: quia insolens plebs ꝑdiuersa p̃dicationũ

Expanded text:
scandalo ingens fidei periculum sentiebat. Ire potius apostolos ad oves scandalo ingens fidei periculum sentiebat. Ire potius apostolos ad oves Israel perditas jusserat: ipsos constitui oportebat in regno, et in Abrahae et Isaac et Jacob familia atque agnatione retineri. Sed omnis haec a plebe non creditur, auctoritatem Christi opera non merentur, crux futura erat scandalo. Jam prophetia cessat, jam lex expletur, jam Aliis Christus praedicatur, et ab aliis agnoscitur: aliis nascitur, et ab aliis diligitur. Sui eum respuunt, alieni suscipiunt: proprii insectantur, complectuntur inimici. Haereditatem adoptio expetit, familia rejicit. Testamentum filii repudiant, servi recognoscunt. Itaque vim regnum coelorum patitur, inferentesque diripiunt: quia gloria Israel a patribus debita, a prophetis 724 nuntiata, a Christo oblata, fide gentium . Totus hic sermo infidelitatis opprobrium est, et de affectu superioris querimoniae descendit; quia insolens plebs per diversa praedicationum
Abbreviated transcription (Latin):
ore potius contineret. ñ intra uistera conderet: Sub est igit᷑ effici¬
endis p̃sentib reb: ratio interior. Destinatus enĩ ad p̃dicationem
petrus. et pis cator honnnũ factus. doctrin ac amũ misit inscło: quo
appositicibi dulcedine uagos eaxeo fluetuantesq ꝓcraheret: Nuic
ahent beatus ile pͥmus martrr hamo: qͥ ore suo qua drigeminum
denariũ c̃tinebat: idest euangłici numeri unitate dĩgłam dñmq
aep̃m in passione contuens p̃dicabat. Stephanꝰ igit᷑ primꝰ ascendit:
stephanꝰ staterẽ ore continuit. Inqͦ etiã didragm̃a nouȩ p̃dicatio¬
nis: tanquã duo denarii habebantur. Hoc lex p̃figurabac: huiꝰ
ueritatis umbra tanquã corporis imaginẽ circũ ferebat. Haec redẽp¬
tio animac et corporis designabat᷑. Ideoq ait. Daꝑme ecce: qͥa
iã talis non didragina sed stater et ꝓ xxp̃o erat et ꝓcepi predicatio¬
ne soluendus.

Expanded text:
ore potius contineret, non intra viscera conderet? Subest igitur efficiore potius contineret, non intra viscera conderet? Subest igitur efficiendis praesentibus rebus ratio interior. 13. Destinatus enim ad praedicationem Petrus, et piscator hominum factus, doctrinae hamum misit in saeculo, quo appositi sibi dulcedine vagos ex eo fluctuantesque protraheret. Huic adhaesit beatus ille primus martyr hamo, qui ore suo quadrigeminum denarium continebat: id est, evangelici numeri unitate, Dei gloriam Dominumque Christum in passione contuens praedicabat. Stephanus igitur primus ascendit, Stephanus staterem ore continuit: in quo etiam didrachma novae praedicationis, tamquam duo denarii habebantur. Hoc lex praefigurabat, hujus veritatis umbram, tamquam corporis imaginem circumferebat, haec redemptio animae et corporis designabatur: ideoque ait: Da pro me et te: quia jam talis non didrachma, sed stater, et pro Christo erat et pro Christine solvendus.
Abbreviated transcription (Latin):
paternae dignitatis głam contestaret᷑: terreni priuilegii posuit
exẽplũ. censu aut tributis regũ filios non teneri: pociusq se re¬
dẽptorẽ animac nr̃ae corporisq eẽ quã in redẽptionẽ sui aliqͥd
postulandũ : qͥa regis filiũ exctra cõmunionẽ oporteret ẽẽ reliqͦ¬
rũ. Scandalũ igitur prestat ut soluat: cȩterũ debitȩ legis est liber.
Deinde subrerũ p̃sentiũ effectu. et significantiã legis et constan.¬
tiã euanglicȩ libertatis exeposuit: ut cognosci ꝓmptũ eẽt qͥd
didragina p̾figuraret inlege. Irt petrus iubetur ad mare
amũq mitterẽ. et pͥmi piscis ascendẽntis osrequirere: reꝑtũq in
eo staterẽ ꝓse ac dño offerre. Didragina dñs postulabatur: id
piscem admonetur inqͥtere: ascensuri ostenduntur et plures. Nun¬
quid etia natura pisciũ ferret. ut inlittore fortuito reꝑtũ staterẽ

Expanded text:
paternae dignitatis gloriam contestaretur, terreni privilegii posuit paternae dignitatis gloriam contestaretur, terreni privilegii posuit exemplum: censu aut tributis regum filios non 756 teneri, potiusque se redemptorem animae nostrae corporisque esse, quam in redemptionem sui postulandum; quia regis filium extra communionem oportere esse reliquorum scandalum igitur praestat ut solvat, caeterum debito legis est liber . 12. Deinde sub rerum praesentium effectu, et significantiam legis, et constantiam evangelicae libertatis exposuit: ut cognosci promptum esset, quid didrachma praefiguraret in lege. Ire Petrus jubetur ad mare, hamumque mittere, et primi piscis ascendentis os requirere, repertumque in eo staterem pro se ac Domino offerre. Didrachma Dominus postulatur, id piscem admonetur inquirere, ascensuri ostenduntur et plures. Numquid etiam natura piscium ferret, ut in littore fortuito repertum staterem
Abbreviated transcription (Latin):
iħc incapharnaũ: accesser̃ qͥ didragina exeigebant ad petrum.
Dñs didragina soluere postulatur. Hoc enĩ om̃i isrłles ꝓ
redẽptionẽ anunȩ et corporis consticuerat: in ministerio
templo seruientiũ. Sed lex ut scim: futurorũ umbra ÷. Nonenim
aeris p̃tiũ ds desiderabat: ut tã excigua impensa criminib corporis
atq animae quaedã redẽptio concederet᷑. Ut igit᷑ inscriptos nos
plũ est : ꝓtestimonio filii dĩ huiꝰ didraginȩ oblatio consticuta est.
Itaq petrũ post conuentionẽ silentẽ: talieũ sermone praeuenit.
Quid tibi uidetur symon: Reges terrae aqͥb accipiunt tributũ
aut censũ : It cetera. Nunquid ambiguũ ẽ. filiosregũ tributis
obnoxios nonesse. & qͥb: regni ueritas est eosẽc. liberos aseruitute :
Sed sermo interiꝰ intendit. Postulabatur didragina apło. Lexe
tur a xp̃o. Sed ut ostenderet legi se nonẽc subiectũ. et ut in se

Expanded text:
Jesus Capharnaum, accesserunt qui didrachma exigebant ad Petrum . Jesus Capharnaum, accesserunt qui didrachma exigebant ad Petrum . Dominus didrachma solvere postulatur: hoc enim omni Israel lex pro redemptione animae et corporis constituerat in ministerio templi servientium . Sed lex, ut scimus, futurorum umbra est. Non enim aeris praetium Deus desiderabat: ut per tam exiguam impensam criminibus corporis atque animae quaedam redemptio concederetur. Ut igitur inscriptos nos  Dei templum est, pro testimonio filii Dei hujus didrachmae oblatio constituta est.Itaque Petrum post conventionem silentem, tali eum sermone praevenit: Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum aut censum? etc. . Numquid ambiguum est, filios regum tributis obnoxios non esse; et quibus regni haereditas est, eos esse liberos a servitute? Sed sermo interius intendit. Postulabatur didrachma a populo. Ltur a Christo. Sed ut ostenderet, legi se non esse subjectum, et ut in se
Abbreviated transcription (Latin):
opis atculer̃ : qͥa demorante morse cũ dño inmonte effectifu¬
erant infideles ut trpica racio impleret᷑. Discipłi mirant᷑
se eicere dȩmonẽ ũ potuisse: cũ eis potestas ñsolũ demonũ fu¬¬
gandorũ. uerũ etiã mortuorũ excitandorũ ẽẽt y. Gene
detur haec loqui. Quousq inqͥt ero uobiscum: Quia fidẽ ñ haben¬
tes: ipsã illã qͣm habebant amissuri eranclegẽ. Quã fidẽ si inse
habuissent qͥa ipse est granũ sinapis: uerbi uirtute hoc peccatoꝵ
onus et grauẽ infidelitatis molẽ abeo qͥ offerebat᷑ popło ciecissent.
tanquã inmare montẽ. sic ad conuersationẽ gentiũ et scłi tran¬
stulissent. Ipsis aut̃ conuersantib ingalilea: dixcit ihe. Futu¬
rũ est: ut filiꝰ hominis tradatur inmanus hominũ. Sequitur
mestitia cognitionẽ passionis. Nondũ enr̃ sacram̃tũ in eunde
crucis resurrectionis uirtute fuerat reuelatu. Et cũ uenisset¬

Expanded text:
opis attulerunt: quia demorante Moyse cum Domino in monte, effecti fuopis attulerunt: quia demorante Moyse cum Domino in monte, effecti fuerant infideles. Et ut typica ratio impleretur, discipuli mirantur se ejicere daemonem non potuisse: 755 cum omnis potestas non solum daemonum fugandorum, verum etiam mortuorum excitandorum esset indulta.detur haec loqui, quo usque, inquit, ero vobiscum? Quia fidem non habentes, ipsam illam, quam habebant, amissuri erant legem. Quam fidem si in se habuissent, quia ipse est granum sinapis, verbi virtute hoc peccatorum onus, et gravem infidelitatis molem, ab eo qui offerebatur populo ejicientes, tamquam in mare montem, sic ad conversationem gentium et saeculi transtulissent. 9. Ipsis autem conversantibus in Galilaea, dixit Jesus: Futurum est ut filius hominis tradatur in manus hominum . Sequitur moestitia cognitionem passionis: nondum enim sacramentum ineundae crucis, resurrectionis virtute fuerat revelatum. 10. Di
Abbreviated transcription (Latin):
sente discesserint. Deniq quaerentib ase cur demoniũ cice
re non potuissent: respondit. de in opia effectũ fidei fuisse ne
possent. Quac si millis tanquã granũ sinapis eẽt: monti hiuc
uc aloco in locũ cransiret. cũ efficiendi pocestate p̃ciperent. Sed
iã de monte decesserat: & inter turbas hȩc loquebat᷑. Itaq et se
granũ sinapis nuncupauit omniũ minimũ: &diabolũ montẽ cog¬
nominauit. qͥa in eo sp̃uales neqͥtiae sunc. cȩlestesq uirtutes per
eos eiciendus et in altittidinẽ maris tanquã inꝓfundũ inferni
nebiius quoq etiã eũ ordinẽ. ut sub discipłorũ nomine phari¬
sȩorũ et scribarũ ꝑsona tractetur : qͥb: lex curandũ ut discipłis
popłm tanquã pat̾ filiũ cũ dñs ab eẽt obtulerit: qͥ peccantis do¬
minantib nunc inignẽ iuditii decidebat: nunc in aquã diur¬
narũ sordiũ suarũ consuetudine mersabat᷑. Hu igitur nichil

Expanded text:
sente decesserint. 7. Diasente decesserint. 7. Diare non potuissent, respondit, de inopia fidei effectum esse ne possent : quae si in illis tamquam granum sinapis esset, monti huic, ut a loco in locum transiret, cum efficiendi potestate praeciperent. Sed jam de monte decesserat, et inter turbas haec loquebatur. Itaque et se granum sinapis nuncupavit omnium minimum, et diabolum montem cognominavit: quia in illo spiritales nequitiae sunt coelestesque virtutes per eos ejiciendae, et in altitudinem maris tamquam in profundum inferni nebimus quoque etiam cum ordinem, ut sub discipulorum nomine, Pharisaeorum et Scribarum persona tractetur. Quibus lex curandum ut discipulis populum, tamquam pater filium, cum Dominus abesset, obtulerit. Qui peccatis dominantibus, nunc in ignem judicii decidebat, nunc in aquam diurnarum sordium suarum consuetudine mergebatur. Hi igitur nihil