comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a amaritudinẽ illiꝰ nectareo melle
curato: et mitte in murã lignũ cruciᷤᷤ.
senilẽq pituitã iuuenili austitate
cõpesce: ut possis leta cantare. Quã
dulcia guituri meo eloquia tua suꝑ
mel ori meo.
UR ioħ̃s discipłos suos mit.¬
tit ad dnm ut int̾rogarent eũ.
T̃u es qͥ uenturꝰ es. an aliũ expectamꝰ : cũ
priꝰ ipse de eodẽ dix̃it Ecce agnꝰ dĩ. ere
qͥ tollit pecc̃a mundi: De hac q̃stioẽ
in ꝯm̃tariis mathei pleniꝰ dixximꝰ. Uñ
apparet q̃ hec int̾rogas. ipsa te uolumi.¬
na nõ hab̾e. Tñ strĩgendũ ẽ breuit̃:
ne om̃ino tacuisse uideam᷑᷑. Ioħs mit.¬
tebat discipłos suos in uincuł ꝯsti¬
om̃iũ fatebat᷑. Neq enĩ pot̾at ignoraE¬
re quẽ ignorantibꝰ mõstrau̾at. De qͦ
dix̃at. Qui ht̃ sponsã sponsꝰ ẽ. ⁊ cuiꝰ
nõ sũ dignꝰ calciam̃ta portare. et illũ gͣ¬
oportet crescere: me aut̃ minui: dm̃q ̃

Expanded text:
nostram amaritudinem illius nectareo melle nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Cur Iohannes discipulos suos mittit ad domi uenturus es, a n, alium expectamus ? cum prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constiomnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minui, deumque
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluta ẽ: ut om̃s int̾p̃tacione ege¬
ant: ⁊ porta orientalis de qua uerũ
lum̃ exorit᷑ ⁊ ꝑqͣm pontitex in granit᷑
et egredit᷑ semꝑ clausa sit. et soli xͦ
pateat qͥ ht̃ clauẽ ãauid: qui aꝑit ⁊
nemo claudit. claudit et nemo aꝑit:
ut illo reserante introeas cubicłm.
et dicas. Introduar̃ me rex in cubi.¬
culũ suũ. Pt̾ea satis miratꝰ sũ cur
purissimo fonte incino. nr̃i tã ꝓcul
riuuli fluenta quesieris. ⁊ omissis
aquis siloe que uadunt cũ silentio.
desidas aquas seor : que turbidis
scłi huiꝰ uiciis sordidant᷑. Habes ibi
ut auĩt uoce ⁊ prudenti disertoq
sermone possit soluere que requi.¬
ris: nͥ forte ꝑegͥnas meires defid̾as.
placent: ñnullos sub amara delectãt.
hoꝵ stomacũ acida renouant: alia
salsa sustentant. Uidi ego nausiam
et capitis ũtiginẽ antidoto qđ appellat᷑
pigra sepe sanari. et uixta hẏpo-¬
eraten contraria ꝯtͣrioꝵ remedia. Itaq

Expanded text:
inuoluta est, ut omnis interpretatione egeinuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. habes ibi ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras placent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariorum remedia. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
IUIUS MeUS AROOS¬
auus. oUi interrreta¬
cionẽ nominis sui lõga
ad nos ueniens naingati.¬
one signauit. & de oceam litore atq
ultimis finibꝰ galliaꝵ roma p̃t̾ita
quesiuit bethleem ut inueniret
in ea celestem panẽ. et saturatus
ructaret in dño ac diceret. eruc.¬
taint cor meũ u̾bũ bonũ dico ego oꝑa
m̃a regi. detulit mͥ in parua scedula
marimas q̃stioes qͣs a te datas mͥq tra.¬
dẽdas dicet. a qͣꝵ lectionẽ. intellexe
tiam salomonis. Non quidẽ ego salo.¬
mon qui ⁊ añ se et post se cunctis
hom̃ibꝰ p̃fert᷑ in sapientia. s tu re¬
gina appellanda es saba: in cuiꝰ mor.¬
tali corpore nõ regnat pecẽm.⁊ que
ad dñm tota m̃te ꝯu̾sa audies ab eo
conũtere conũt̾e siamittis. Et enĩ
Simulq am̃adũti qđ q̃stiuncłe tue
de eugłio tm̃ et de apło ꝓposite. in¬
dicant te uet̾em scripturam aut nõ
satis legere. aut nõ satis intelligere:
q̃ tantis obscuritatibꝰ et futͦoꝵ tipis

Expanded text:
ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi nit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis
Abbreviated transcription (Latin):
tie. in suꝑsticione. et humilitate. et
nõ ad parcendũ corpori. nõ in honorẽ
aliquẽ ad satitatẽ carns : hũc nobis
hab̾e sensũ uidet᷑. Cuiramꝰ ꝑ singlła: et
aut̃ ab elem̃tis mũdi huiꝰ ꝓ eo qđ est
elem̃tis : cur mecũ ñ dicitis. mͥ aũt gła.¬

Expanded text:
titione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et oautem \'ab elementis\' mundi — pro eo, quod est \'elementis\' —, cur mecum non dicitis: mihi aut
Abbreviated transcription (Latin):
sciret hominẽ ẽẽ posse ꝑfectũ: nͥ forde
puericie. ⁊ uiciis lasciuientis etatis
tͣnsitũ ad correctionẽ et uͥtutes. li ⁊i¬
fͦoris eẽ. concupiscentiam uͦ q̃ nc̃
ꝑfectionẽ quã et nos confitem᷑ in
etate eẽ ꝑfecta. Nec hec dicentes ad.¬

Expanded text:
sciret hominem posse esse perfectum. nisi forte pueritiae et uitiis lasciuientis aetatis transitum ad correctionem atque uirtutes, iustiforis esse; concupiscentiam vero, quae nunc hperfectionem, quam et nos confitemur in aetate esse perfecta. Nec haec dicentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ lib̃tate donati.:⁊ onera pecẽoꝵ gesta¬
re desiuimꝰ. Hec inqͥt om̃ĩa unibra s̃
fut᷑ nr. et imagines uentine felcitatis:
ut in quibꝰ iudĩ uixta litt̾am hesitãt.
& tenẽt᷑ in tr̃a. nos uiata sp̃m tͣnseamꝰ
nẽ corpꝰ appellat᷑. Cͦmͦ enĩ ĩ corpore ue.¬
ritas ẽ.⁊ in corpris umbra m̃daciũ: sic
in sp̃uali intelligentia mindꝰ cibꝰ om̃is
et potꝰ. et tota festiuitas. et ꝑpetue
tate et religione angłoꝵ: aut quẽ sen¬
sum habeat. E x quo dñs locutꝰ ẽ ad
discipłos. surgite habeamꝰ hinc: et re¬
linquet᷑ uob̃ domꝰ ur̃a deserta: et locꝰ
uationũ cultura destructa ẽ.⁊ qͣscũq
offer̃ uictimas ñ dõ offert̃: s angł̃is re¬
fugis ⁊ sp̃ibꝰ immundis. Nec mirũ si
uictimas obtulistis mͥ in deserto qͣdra.¬

Expanded text:
sumus libertate donati et onera peccatorum gestasumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iudaei iuxta litteram haesitant et tenentur in terra, nos iuxta spiritum transeamus nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et in corporis umbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas et perpetuatate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locuuationum cultura destructa est et, quascumque offerunt uictimas, non deo offerunt, sed angelis refugis et spiritibus inmundis. nec mirum, si uictimas obtulistis mihi quadra
Abbreviated transcription (Latin):
dispensator paulꝰ qͥ ad pedes gama¬
liel sacras litt̾as didicit. legẽ dĩ sus.¬
cepat dispensandã. Qͥ cũ cepiss cre-¬
et omnẽ dm̃ sui dissipare substan.¬
tiam : correptꝰ a dño. Saule saule
quid me ꝑsequeris: Dir̃ ĩ corde

Expanded text:
dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset creet omnem Domini sui dissipare substantiam, correptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris? Durum e
Abbreviated transcription (Latin):
pris i.i caine seruaẽtant Ari ionis
legis abonte. postea seruirẽt u sp̃u
mandatis eugłi senprãu. & legis la-¬
tio. ad utruq respondit et noui et ue.¬
t̃is testam̃ti et cultꝰ. id ẽ religio uera
et reꝓmissiones: ut quicqͥd reꝓmissũ
ẽ patribꝰ impleret᷑ filiis. Et qđ om̃ibꝰ
hendit. Qui est suꝑ omĩa d̃s̃ bñdictꝰ

Expanded text:
prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod omnibus hendit: qui est super omnia deus benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
quã paulu de humil itate s de cõsciẽ¬
tie ueritate dixisse. & nũc aꝓpbamꝰ.
ꝓ fundos enĩ et reconditos senss lingua
nõ explicat. et cũ ipse sentiat qd̾ loqͣt᷑:
in alienas aures puro ñ pot̃ tͣnsfene
⁊ heruditꝰ secꝰ pedes gamalieł uiri in
lege doctissimi: io ipsũ int̾ỹtari eu¬
piens inuoluit᷑. Sin aut̃ in greca
lingua hoc ei accidit quã nutritus
qͥd de latinis dicendũ ẽ. qui u̾bũ de
u̾bo expͥme conantes obscuriores fa¬
ciũt eiꝰ sententias et ueluti herbis
crescentibꝰ frugũ strangulãt ub̾tatẽ:
mo uos suꝑet. nemo adũsũ uos bra¬
agonithete uł insidiis magistroꝵ
Multaq sut u̾ba quibꝰ uixta morẽ urb̾
et ꝓuincie sue familiariꝰ apłs utit᷑.
E x quibꝰ exempli gr̃a pauca ponenda
st̃. Michi aũt parũ ẽ indicari abhu.¬

Expanded text:
quam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transfet eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus t, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? mo uos superet: \'nemo aduersum uos braagonothetae uel insidiis magistrorum multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae familiarius apostolus utitur. e quibus exempli gratia pauca ponenda sunt: mihi autem parum est iudicari ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñs. ne in exordio tidĩ et cies.¬
centis etatis oriat᷑ hiemps de qua
scriptũ est. Hiemps tͣnsiit. abiit
sibi ne ocio torpeamꝰ s inminẽte
naufragio suscitemꝰ dormientem
dnm atq dicamꝰ. P receptor saluoᷤ
nos fac. perimus.
uid sibi uelit qđ scͥpͥtũ est
in eugłio scd̃m lucam. Et

Expanded text:
est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipsa uita. nec ꝑsecutione. nec
fame. nec nuditate. nec ꝑiculo nec
gladio possit seꝑari a caritate enis:
oe si angli qͦ ⁊ potestates ł p̃sentia
uł fut᷑a. et om̃s celoꝵ fortitudines
et excelsa parit̾. ac ꝓfͦunda et uniũ¬
sa simł creat᷑a ei ingruat: qđ neqͣ-
ista tanta mutacio mimo inaudita
prudentia. ut ꝓ caritate xͥ nolit ha-¬
bere axp̃m: &̵̾ ne ei forsitan nõ cre¬
damus : iurat et confirmat in ap̃o.
& conscientie sue testẽ inuocat spm̃¬
sem̃. se hab̾e tͥsticiã ñ leuẽ aut fortu-¬
tã: s magnã et incredibilẽ.⁊ hab̾e do-¬
lorẽ in corde: ñ qui ad hora pũgat
ꝙ tͣnseat s qui iugit̾ in corde mane-¬
at. Quo tendit tͥsticia. ãd quid ꝓfic̃
incessabił dolor: Optat anathema
tis eis pecẽm suũ dimitte. sin uͦ: dele¬

Expanded text:
nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitet excelsa pariter ac profunda, et universa simul creatura ei ingruat, quod nequista tanta mutatio, imo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi, nolit habere Christum? Et ne ei forsitan non credamus, jurat, et confirmat in Christo, et conscientiae suae testem invocat Sp se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema tis eis peccatum suum, dimitte; sin aute
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq sp̃m suũ suꝑ eũ. spm sapiẽtie
et intelligentie. sp̃m consilii ⁊ fͦor.¬
titudins: sp̃m scĩẽtie ⁊ pietatis et
timoris dñi. qͥ in sp̃e columbe descẽ¬
dit suꝑ eũ. De quo ⁊ ioħ̃s baptista
a dõ patre audisse se nanrat. Suꝑquẽ
Uid significat quod in matheo
guet. Ad cuiꝰ expositionẽ loci: totũ
qd matheꝰ de ysaia ꝓpħa assumit
testimoniũ ponẽdũ est. Et ipsiꝰ u̾ba

Expanded text:
m suum super eum, spiritum sapientiae et intellegentiae, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis et timoris dei, qui in specie columbae descendit super eum, de quo et Iohannes Baptista a deo patre audisse se narrat: super quem uid significet quod in Matthaeguet » . Ad cujus expositionem loci, totum quod Matthaeus de Isaia Propheta assumit testimonium ponendum est, et ipsius verba
Abbreviated transcription (Latin):
et pecc̃oribꝰ mori uoluerit. ⁊ mori
oportuno tpre : de quo ipse dicit.
Ecce nc̃ tempꝰ acceptũ. qñ om̃s pecca-¬
uer̃ simł iutiles facti s̃. ñ fuit qͥ
faceret bonũ. nõ fuit usq ad unũ.
Incredibił enĩ bonitas et inaudita
clem̃tia ẽ mori ꝓ impiis. Uix enĩ
ꝓ iusto aliquẽ & bono suũ sangu¬
nẽ funãe: metu mortis cuncta t̾ren¬
te. Nam inueniri int̾dũ. ut aliqͥs
ꝓ re iusta et bona audeat mori. Ca¬
ritas aut̃ dĩ que in nob̃ ẽ. hic maxime

Expanded text:
et peccatoribus mori voluerit, et mori opportuno tempore, de quo ipse dicit: eccauerunt, simul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis ergo bonitas et inaudita clementia mori pro inpiis — uix enim pro iusto aliquem et bono suum sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et bona audeat mori —, caritas autem dei, quam in nobis habuit, hinc maxime
Abbreviated transcription (Latin):
dispensata ũtit᷑ in iusticiã: qͣnto
leuabit in celum: Quãobrẽ seqͥt᷑.
Qui fidelis ẽ in minimo hoc ẽ in car.¬
nalibꝰ. ⁊ in multis fideł est. iã est
ĩ spũalibꝰ. Qui aut̃ in paruo iniquuiꝰ
ẽ: ut nõ det fribꝰ ad utendũ qd̾ a dõ
ꝓ om̃ibꝰ est creatũ. iste et in sp̃uali
pecunia diuidenda iniquus erit.
ut nõ ꝓ necessitate s ꝓ ꝑsonis doctͥnã
dñi diuidat. Sin aut̃ inquit carna¬
les diuicias que labunt᷑ ñ bñ disyẽ¬
setis ueras et̃nasq diicias doctrine
dĩ quis credet uob̃: & si in his que
aliena sunt. alienũ aut̃ ẽ a nob̃ om̃e
qd̃ scłi est. it̾ideles fuistis que ur̃a
sũt et ꝓpͥe homim deputata quis
uob̾ crede potĩt: Unde corripit
auariciã et dicit. eũ qͥ amat pecumã¬
si uelint amare dm̃. ẽẽ pecumas cõ¬
tẽpnendas. Unde scbe et pbarisei
eũ carnalia et certa ⁊ p̃sentia spua¬
libꝰ ac fͦut᷑is qͣi incertis p̃ponẽtes.
T̃ heophilꝰ antio chene occłie septimꝰ

Expanded text:
o leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecunisi uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus
Abbreviated transcription (Latin):
bnacula. Totũ parabole huiꝰ tertũ
nire ꝑsonas. S int̾p̃tem᷑ eã quasi
parabolam. hoc est similitudinẽ
ciam p̃p̃arau̾it. et passus dispendiũ
dñs laudat dispensatoris pruden.¬
tiã. qd̾ adu̾sꝰ dñm quidẽ fraudulẽt᷑
s ꝓse prudent̃ eg̾̃it qͣnto mag̃ qͥ¬

Expanded text:
um. totum parabolae huius textum nire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, tiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi enĩ ille iusserit: frustra dicunt
apłi ut ignis descendat suꝑ eos. Ss qͦdã¬
samaritas s uidõs consũpsit incendiũ
qͣntomagis ad contẽptũ filii dĩ iͣmpioᷤᷤ
samaritas debet fͦlãma seuire : E re¬
gione dñs qui ad iudicandũ nõ ue-¬
nerat s ad saluandũ. ñ in potesta
te s humilitate ñ in patris gła s in¬

Expanded text:
nisi enim ille iusserit, frustnisi enim ille iusserit, frustApostoli, ut ignis descendat super eos, et quodamSamaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum Filii Dei, in impios Samaritas debet flamma saevire? E regione Dominus, qui non ad judicandum venerat; sed ad salvandum, non in potestate, sed in humilitate, non in Patris glori
Abbreviated transcription (Latin):
pere noluer̃. Qͣmquã et alia nob̾
subiciat᷑ intelligentia qd̃ uoluntas
dm̃ fuerit nõ suscipi a samaritanᷤᷤ
qr festinabat ire ierłm. ibiq pati.
& sanguinẽ fundere. ne occupatꝰ
susceptione samaritica. et doctͥna
gentis illiꝰ. passionis diffenet diẽ
ad quã uenerat sustinendã. Uñ
dicit et in alio loco. Lon ueni nͥ ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. et apłis p̃ceꝑit ciuita.¬
tes samaritanoꝵ nõ intrabitis uolẽs
tollere occasionẽ om̃ẽ ꝑsecutionis iudai.¬
ce. ne postea dicẽnt. Crucifirimꝰ eũ
eũ samarite qs festinabat ingredi ie¬
rusalẽ. Ut aũt nõ reciꝑent: fuit dñice
uoluntatis. Demq apłi in lege u̾sati ĩ
qua tm̃ iusticiã nouerãt. ocłm ꝓ occło.¬
et dentẽ ꝓ dente. ulcisci intunt᷑ inu¬
riam ⁊ imitari heliã. ad cuiꝰ uocẽ duos
pente contarchos militũ ignis assũpse.¬
rat. dicuntq ad dnm̃. Uis dicimꝰ ut
ignis descendat de celo et consumat eos:
Pulxre uis inquiũt dicimꝰ. Nã et helias

Expanded text:
pere noluerunt. Quanquam, et alia nobis subjiciatur intelligentia, quod voluntatis Domini fuerit, non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Jerusalem, ibique pati, et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica, et doctrina gentis illius, passionis differret diem, ad quam venerat sustinendam. Unde dicit et alio loco: Non veni nisi ad oves perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaiceum Samaritae: quia festinabat ingredi Jerusalem. Ut autem eum non reciperent, fuit Dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias
Abbreviated transcription (Latin):
nis saluatori. et peccatoribꝰ ut audi.¬
rent eũ: murmurabant pharisei
& scribe dicentes. Qr̃ iste pecores
suscipit et comedit cũ eiss Qui lo¬
cutꝰ ẽ ei parabolam centũ ouiũ. ⁊ uniꝰ ꝑdite. que
inuenta pastoris bum̃is reportata
est et cur eẽt ꝓposita statĩ intulit.
Dico uob̃̾. sic erit gaudiũ in celo suꝑ
uno peccore penitentiã agente mag̃¬

Expanded text:
anis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente mag
Abbreviated transcription (Latin):
ne moriente marima suscitauit
incendia. ita ut totus orbis arse.¬
rit igne dñi saluatoris. quẽ ue.¬
int mittere suꝑ tr̃a: et in om̃ibꝰ
ande desid̾at. Scd̃m tropologiam
quid nobis uideat᷑ de hoc loco: in
cõm̃tariis mathei b̃uit̃ annotaui.¬
mus. Iste aut̃ qͥ harundinẽ qͣssa.¬
tam ñ cõfregit ⁊ linũ fumigãs
ñ extinxit. iudiciũ qͦq ꝓduxrit
ad uictoriã cuiꝰ udicia uera sũt
iustiticata in semet ipsis. ut usti¬
ficet᷑ in sermonibꝰ fuis et uincat
dũ iudicat᷑. ⁊ tamdiu lum̃ p̃dica.¬
tionis eiꝰ in mundo resplendeat. nul.¬
lisq conterat᷑ et uncat᷑ insidiis do¬
nec ponat in teira iudiciũ: et in¬
pleat᷑ illud qd̾ scͥpͥtũ est. Fiat uo.¬
luntas tua sic̃ in celo et in terra.
S̾ in nomine eiꝰ gentes sꝑabũt. Si.¬
ue in lege eiꝰ sꝑabunt insule. Qͦ mͦ
enĩ insule t᷑bine fͦlatuq uentoꝵ
et crebris tempestatibꝰ feriunt᷑ qͥdẽ.

Expanded text:
ne moriente maxima suscitauit ne moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter adnotauimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificata in semet ipsis, ut iustificetur in sermonibus suis et uincat, cum iudicatur, et tam diu lumen praedicationis eius in mundo resplendeat nulliusque conteratur et uincatur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris tempestatibus feriuntur quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tia latã spaciosãq uiã ñ ĩgrediens:
s anguens atq cõdẽnans. Uñ ⁊ his
qͥ foris erant. nõ sua uoce s ꝑ para¬
dñe bestias calami. ⁊ in iħ̃u uolu.¬
mine torrens appellat᷑. canne.i. cala
elegit isrł. purissima iordanis fͦluẽ.¬
ta cotẽpnẽs. reu̾susq m̃te in egip.¬
tũ et desid̾ans cenosã ac palustrẽ
regionẽq peponesq ac cepe.⁊ allia.
⁊ cucumeres. ollasq egiptiaꝵ car-¬
niũ rectissime ꝑxsaiam appellat᷑
calamꝰ fractꝰ. cui qui mniti uolue¬
rit ꝑtundit᷑ manꝰ eiꝰ. I enĩ post ad.¬
uentũ dñi saluatoris eugłice int̾.¬
p̃tationis sp̃m derelinquẽs in iu-
daice litere morte requiescit: istiꝰ
cuncta oꝑa uuln̾ant᷑. Linũ qͦ fu.
migans nõ extinguet. ł opłm de
gentibꝰ congregatũ: qͥ extincto legiᷤ
naturalis ardore. fumi amarissimi
ginis inuoluebat᷑ enoribꝰ. Quẽ nõ
solũ ñ restĩxit et redegit ĩ cinerẽ
s e cõtͣrio de parua scintilla et pe¬

Expanded text:
tia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per paradomine, bestias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \elegit Israhel. purissima Iordanis fluenta contemnens reuersusque mente in Aegyptum et desiderans caenosam ac palustrem regionem peponesque et caepe et alia et cucumes ollasque Aegyptiarum carnium rectissime per Esaiam appellatur calamus fractus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinq istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi ginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et pae
Abbreviated transcription (Latin):
ad montes uñ ueniet auailium.
& in alio loco. Fundam̃ta eiꝰ in mõ¬
pellẽ litere. nudisq pedibꝰ cum
moyse ascendentes montẽ sinai:
dicamus. T̃ransiens ui debo uisio¬
nẽ hãc magnã ut possimꝰ intel.¬
ligere p̃gnantes animas que de
semine doctͥnaꝵ et sermones dĩ
initia fidĩ conceꝑunt et dicunt
cũ ysaia. A timore tuo dñe cõce¬

Expanded text:
ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio loco: fundamenta eius in monpellem litterae nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo, domine, conce
Abbreviated transcription (Latin):
est angłs. Cumq ingressi eent
uicũ samarie ut ppararẽt ei.
nõ susceꝑunt illũ. quia facies eius
erat uadens in ierłm. Hostili int̾
se samaritani. atq uidĩ discordãt
o̾io. et cũ om̃s od̾int gentes: ꝓpͥo
int̾ se f̾urore bachant᷑ dũ utriq de
legis possessione contendũt et in tm̃

Expanded text:
gressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ. omnẽq doctͥnã suã patibu¬
lo roboraret. iuxta illud qđ scrip¬
tum ẽ. cũ exaltatꝰ fuero. omnia
trahã ad me. offirmauit faciẽ suã
tu dine opus est. ad passionẽ spõ¬
te ꝓpantis Uñ ⁊ ezechiel cui dix¬
erat ds̃. fili hominis in medio scor.¬
pionis tu habitas.⁊ ne timeas eos
rexisset contͣ eũ malleꝰ uniu̾se tr̃e
qua in cude durissima resisteret.
malleũ ꝯtereret de quo scͥptũ est.
Q ͦ mͦ ꝯfractꝰ ẽ et contritꝰ malleꝰ uni¬
u̾se tr̃e: Et misit nuncios id est
angłos añ faciẽ suã. Iustũ erat
enim ut dĩ filio angłi ministra¬
rent. Siue anglos apłos uocat

Expanded text:
11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciem suam,im et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos:rexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Qđ quidẽ iuxta litt̾am de aduẽ¬
tu antixp̃i p̃dicari nulli dubiũ est.
qñ ꝑsecutionis magnitudo cõpellit
fugere.&. graues ut̃i paruiq lacten.¬
tes fugã retardant. Licet quidã
titi et uespasiam adu̾sũ uidõs et
p̃cipue ierusalem obsidionem
pugnãq significari uelint. hie¬
men quoq et sabbatũ sic int̾p̃¬
tant᷑. ne eo tpr̃e fugẽ cõpellant᷑
qñ duri. cia frigoris in agris et
in desertis locis fugientes latẽ
aut ostiũ gladiis subiacere si
sabb̃i ociũ et p̃cepta seruau̾int.
Nos aut̃ audientes a dño saluatore
ut qui in uidea sũt ad montana

Expanded text:
sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et aecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latereaut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montan
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃o crucifirus est despoliet pͥncipatꝰ
et potestates. et triumphet eas in
ligno. Unde et in eugl̃io scđ̃m ioħ̃m
in tipũ eoꝵ qui in dño cralituri erãt
et se cũ illo crucifixuri simõ cireneꝰ
portat crucẽ eiꝰ. quã uixta alios
eugłistas prior ipse portauit.
UI D uult significare qđ in
eodẽ matheo scriptũ ẽ. Ue
p̃gnantibꝰ. et nutrientibꝰ ĩ illis diebꝰ

Expanded text:
o cruci- . fixus est, despoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̃ mortuus ẽ: et sublata est de
t̾ra uita eiꝰ. et ꝓ iniquitatibꝰ ppłi ductꝰ
est ad mortẽ: et portauit pecca nr̃a et
tradita ẽ in morte am̃a illiꝰ : et cũ iniquiᷤ
reputatꝰ est. ut nos impios ⁊ infirmoᷤ
et peccatores. pios ⁊ robustos et iustos
face̾t. Nonnulli ita int̾p̃tant᷑. Si ille
qͣnto mag̃ nos absq ulla dubitacioẽ
ꝓ iusto et bono xͦ debemꝰ occumbere :
Iustũ aut̃ et bonũ ñ putemꝰ cẽ aiũsũ
nec aliqͣm ꝓp̾e significare ꝑsonã. sed
absolute iustam rẽ et bonam ꝓ qua
difficult̃ u nt̾dũ aliqͥs inueniri potest
qui suũ sanguinẽ fundat.
UID Sibi uelit qd̾ ad romanos

Expanded text:
 nobis mortuus est et sublata est de terra uita eius et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem et portauit peccata nostra et tradita est in morte anima illius et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et peccatores pios et robustos et iustos faceret. nonnulli ita interpretantur: si ille quanto magis nos absque ulla dubitatione pro iusto et bono Christo debemus occumbere! iustum autem et bonum non putemus esse diuersum nec aliquam proprie significare personam, sed absolute iustam rem et bonam, pro qua difficulter interdum aliquis inueniri potest, qui suum sanguinem fundat. Quid sibi ue
Abbreviated transcription (Latin):
te debeo baptizari. ipse eũ bapti za¬
uerit nõ p̃sũptione maiori s obe¬
dientia discipłi : ac timore seruili.
Cumq int̾ natos mulierũ nullũ
asserat ioħe sunerisse maiorẽ. s qͥ
de unrgine ꝓcreatꝰ est maiorẽ ẽẽ cõ

Expanded text:
te debeo baptizari , ipse eum baptizate debeo baptizari , ipse eum baptizaverit: non praesumptione majoris, sed obedientia discipuli, ac timore servi. Cumque inter natos mulierum, nullum asserat Joanne surrexisse majorem , se, qui de Virgine procreatus es
Abbreviated transcription (Latin):
diat. Cuiꝰ dicti hic sensꝰ ẽ. Nunqͥd
ad hoc existis in heremũ ut uidẽ¬
tis hominẽ instar arundinis uẽtoꝵ
flatu i partes uarias ĩclinari e ut
quẽ antea laudauerat de eo nũe du.¬
bitet: et de qͦ priꝰ dix̾at. ece agnꝰ dĩ
nẽ int̾roget utrũ ipse an aliꝰ sit qͥ
uł uenerit uł uenturꝰ sit. Et quia
omĩs t᷑alsa p̃dicatio sectat᷑ lucra. et
glã querit humanam. ut ꝑ głam
nascant᷑ compendia: asserit eum
cameloꝵ uestitũ pilis. nulli posse
adulationi succũbere: et qui locus¬
tis uescit᷑ ac melle siluestri: opes
ñ querere. rigidãq et austerã uitã
aulas uitare palacii : quas querãt
qui bisso ⁊ serico ⁊ mollibꝰ uestiũt᷑.
Dicitq eũ ñ solũ ꝓpħ̃am qui soleat
quia quẽ illi uenturũ p̃dix̾ant. bͥ
uenisse mõstrauit dicẽs. Ecce agnꝰ
dĩ qͥ tollit pecc̃a mundi. p̃sertĩ cũ
ad fastigiũ ꝓpħale baptiste accesse¬
rit pͥuilegiũ. ut cin dix̾at ego a

Expanded text:
a. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: Dei, qui tollit peccata mundi : praesertim cum ad fastigium Prophetale Baptistae accesserit privilegium; ut qui dixerat: Ego a
Abbreviated transcription (Latin):
& uillicꝰ. cogor ee discipłs et oꝑa¬
rius : ⁊ odere ñ ualeo. Omĩa enĩ
mandata legis que tr̃e incubabãt
cerno ẽẽ destructa. et legẽ et ꝓpħas
usq ad ioħ̃m baptistã eẽ finitos.
M endicare erubesco. Ut qui doctor¬
fuerã iuidõꝵ. cogar a gentibꝰ ⁊ a
discipło anania salutis et fidĩ m̃di
de uillicatione m̃a. recipiant mȩ
pͥꝰ ñsabant᷑ in lege: et sic in aͦ credi¬
der̃ ut arbitrarent᷑ se in lege nisti.¬
reputari in stercora. Uocauit itaq
duos de plurimis debitoribꝰ. łͥ mũ
qui debebat centũ cados olei. eos
uidelicet qui fuerant ex gentibꝰ cõ¬
gregati. et magna indigebant mi¬
scd̃ia dĩ⁊⁊ de centenario num̃o. qͥ
plenꝰ ẽ atq ꝑfectꝰ: fec̃ eos scͥbere qͥnqͣ¬
genariũ. qui ꝓpͥe penitentiũ ẽ iuata
iubileũ.⁊ illã in eugłio parabolam
in qua alt̃i qͥngenti. alt̾i qͥnquagĩ.¬
ta denarii diitunt᷑. Scd̃m aut̃
datoꝵ dĩ nutritꝰ erat. & debebat

Expanded text:
disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendide uilicatione mea, recipiant me sabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustireputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem datorum dei nutritus erat et debebat
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ nos ⁊ fariser ieuinamꝰ frequent̃.
discipłi aut̃ tui ñ ieunãt: Et ad iob̃m.
Magist̃ cui ꝑhibusti testimonium
iuxta iordanẽ. ecce discipłi eiꝰ bapti¬
zant: plures uenuit ad eũ. Quo dic¬
to liuorẽ significãt de signoꝵ mag.¬
nitudine et inuidie mordacitate ue.¬
nientẽ. cur baptizatꝰ a ioħ̃e ipse au¬
deat baptizare: et multo amplior ad
enĩ turba ꝯcuirat. quã priꝰ uenerat
eĩ iens ioħm suggillari arbitret᷑.
ri illꝰ laudes ꝑo. it. Et cepit de ic¬

Expanded text:
 pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat oc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Io
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est helias qui uenturꝰ ẽ. ñ qđ̃
eadẽ am̃a ut heretici suspicant᷑ et ĩ
ctus ut helias. uiuẽs in heremo
ut helias. ꝑsecutionẽ passus ab he¬
iodiade ut ille sustinuit a ie zabel:
ut qͦmͦ helias scd̃i p̃cursor aduentꝰ
est. ita ioħs uenturũ in carne do-¬
minũ saluatorẽ nõ solũ in heremo.
s ⁊ in matris utõ saltu et exultatio

Expanded text:
ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in ctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero sal
Abbreviated transcription (Latin):
dendꝰ maritꝰ. ⁊ cui tã cito displicuit:
et cui tã cito placuit. ẜ picurꝰ uo¬
luptatis assertor. qͣmꝗͣ meͦdorus
ditigia qr młta incõmoda admixx¬
ta sĩt nuptiis. Et qͦmͦ diuitiȩ ⁊ ho¬
nores. ⁊ corpoꝵ sanitatez. ⁊ cet̾a que
indifferentia noĩamꝰ nec bona nec
mala s̃. s ułt ĩ meditullio posita:

Expanded text:
dendus maritus, et cui tam cito displicuit, dendus maritus, et cui tam cito displicuit, et cui tam cito placuit. Epicurus voluptatis assertor quamquam Metrodorus conjugia, quia multa incommoda admixta sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona nec mala
Abbreviated transcription (Latin):
nurꝰ Legimꝰ q̃ndã ap̃d romano ᷤᷤ no-¬
bilem. cũ eũ amici arguerẽt. qͣre uar¬
quẽ cernitis uidet᷑ uob̾ nouus et
elegans: s nemo scit p̃t̾ me uͥ me
p̃mat. Se̾bit herodotꝰ qd mulier cũ
uestẽ deponat ⁊ u̾ecundiã: et nr̃
comicꝰ fortunatũ putat qͥ uxorẽ
nunꝗͣ dux̾it. Qͥd referã pasifen cy¬
temestras et eriphilas. quaꝵ pͥma
deliciis affluens qͥppe ut regis uror.
tauri dr̃ exrpetisse ꝯcubitꝰ Alia occi¬
disse uirũ ob amorẽ adult̾ii: t̾cia
ꝓdidisse amphiaraũ. ⁊ saluti iuri
monile uitreũ p̃tulisse. Cuicqͥd
tͣgediȩ tumẽt.⁊ domos. urbes. reg¬
naq subũtit: uxxoꝵ pelicũq cõ¬
tentio ẽ. Armant᷑ parentũ ĩ lib̾os
manꝰ nefandȩ apponunt᷑ epulȩ.⁊
ꝓpt̾ uniꝰ muliercłȩ captũ. europe
atq asie. decennalia bella cõfligũt.
Cuasdã repudiatas alt̾o nuptiarũ die
statĩ nupsisse legimꝰ utq rep̃hen¬

Expanded text:
nurus. Legimus quemdam apud Romanos nonurus. Legimus quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxoquem cernitis, videtur vobis novus et elegans: sed nemo scit praeter me ubi me premat. » Scribit Herodotus, quod mulier cum veste deponat et verecundiam. Et noster Comicus fortunatum putat, qui uxorem numquam duxerit. Quid referam Pasiphaen, Clytemnesquippe regis uxor, tauri dicitur expetisse concubitus: altera occidisse virum ob amorem adulteri: tertia prodidisse Amphiaraum, et saluti viri monile aureum praetulisse. Quidquid Tragoediae tument, et domos, urbes, regnaque subvertit, uxorum pellicumque contentio est. Armantur parentum in liberos manus: nefandae apponuntur epulae: et propter unius mulierculae raptum, Europa atque Asia decennali bello confligunt. Quasdam repudiatas, altero nuptiarum die, statim nupsisse legimus. Uterque reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
chuscato censoriꝰ h̃uit ucorẽ artoriã¬
paulã humili loco natã: uiolentã.
impotentẽ.⁊ qd nemo posset crede
pauꝑem duãit. satis se cõcordiȩ ꝓ
cubiłm. uaor exclusit irata. Iui
exclusꝰ tacuit: ⁊ inuriã suã u̾fu
targico ꝯsolatꝰ ẽ. Ci orgia rethor li¬
brum pulcherrimũ de concordia.
gircis tũc int̾ se dissidentibꝰ recitaũ.
O limpiȩ cui melantiꝰ immicꝰ eiꝰ. hic
nob inqͥt de ꝯcordia p̃cipit. qͥ se et
uxorẽ ⁊ ancillulã tres in una domo
ꝯcordare nõ potuit. ẜ mulabat᷑ qͥ pp̃
uaor eiꝰ ancillulȩ pulcͥtudini: et
castissimũ cotidianis uirgiis exagi¬
tabat. T̃ ote euripidis tͣgediȩ: ĩ mu¬
lieres maledicta s̃. Un ⁊ hermmone
loq̃r malarũ me mulierũ deceꝑe
ꝯsilia. In lepti urbe semibarbara.⁊
posita in solitudine moris ẽ: ut nu
stulet. cui illa statĩ negat. ut sciat
illud uerũ eẽ t̾entii: q̃ ssulto ambi¬
gue extulit. Qͥd ħ ẽ: om̃s soctꝰ oder̃

Expanded text:
cus Cato Censorius habuit uxorem Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et quod nemo posset crederpauperem duxerit, satis se concordiae prcubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres in una domo concordare non potuit. Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Totae Euripidis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurstulet. Cui illa statim negat: ut scias illud verum esse Terentii, quod consulto ambigue extulit: Quid est hoc? omnes socrus oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Hȩc eqͣuit corneliã graco: ħ
portiã alt̾i bruto. Notior ẽ marito
suo tanaqͥl. Illũ int̾ multa regũ
noĩa iã abscõdit antiqͥtas: hanc
rara int̾ feminas uͥtus altiꝰ scłoꝵ
om̃iũ memorie ꝗͣ ut excede possit
infix̃. lmitentur gͦ nuptȩ theanũ.
cleobulinã. gorgon. timocleã. claudiaᷤᷤ
atq cornelias. E cũ apłm mał mulie¬
ribꝰ digamiã uid̾int ignoscentẽ. legãt
an ꝗͣ religio nr̃a fulge̾t in mundo.
unicubas sẽꝑ huisse int̾ mat̾nas
decꝰ ꝑ illas fortunȩ muliebria sac
mum. millũ flaminẽ bimaritũ.
Hierophantas qͦ atheniensiũ: usq
hodie cicute sorbitione castrari:

Expanded text:
dicit. Haec aequavit Corneliam Graccho: haec dicit. Haec aequavit Corneliam Graccho: haec Porciam alteri Bruto. Notior est marito suo Tanaquilla. Illum inter multa regum nomina jam abscondit antiquitas. Hanc rara inter feminas virtus, altius saeculorum omnium memoriae, quam ut excidere possit, infixit. Imitentur ergo nuptae Theano, Cleobulinam, Gorgunten, Timocliam, Claudias, atque Cornelias; et cum Apostolum malis mulieribus digamiam viderint ignoscentem, legant antequam religio nostra fulgeret in mundo, unicubas semper habuisse inter matronas decus; per illas Fortunae muliebri sacra mum, nullum Flaminem bimaritum: Hierophantas quoque Atheniensium usque hodie cicutae sorbitione castrari,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑibꝰ dicã: quoꝵ in nom̃ ma-¬
riti ⁊ ad eludẽdas leges q̃ ꝯtͣ celibes
late s̃. pars magna ꝯducit᷑. Iuomͦ
pot̃ reg̾e mores ⁊ p̃ciꝑe castitatẽ.
et mariti auctoritatẽ ten̾e qͥ nup¬
sit. Doctissimi uiri ẽ uxoris pu¬
diciciam in pͥmis eẽ retinendã.
Cua amissa oĩs uͥtus ruit. In hac
muliebriũ uͥtutũ pͥncipatꝰ est.
Hec pauꝑẽ cõm̃dat. diuitẽ extollit.
deformẽ redimit. exornat pulcͣm.
Bn m̾etur de moribꝰ qͦrũ sangͥnẽ
furtiua sobole nõ uiciat. Bene
de lib̃is: quibꝰ nec de matre erubescẽlũ
nec de patre dubitandũ ẽ. ẜ ene in
pͥmis de se: qͣm a ꝯtumelia ext̾ni
maior calamitas ẽ: ꝗͣ ad alienam
libidinẽ trahi. Uiros ꝯsolatꝰ illustt̃.
eloq̃ntia in nom̃ ȩt̾nũ effert. mili¬
taris głia tͥumphusq noue gentis
cõsecrat. M ulta s̃ q̃ ꝑ se clara inge¬
nia nobilitẽt. M ulieris ꝓpͥa uͥtus:
pudicicia ẽ. Hec lucreciam bruto

Expanded text:
pauperibus dicam, quorum in nomen mapauperibus dicam, quorum in nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coelibes latae sunt, pars magna conducitur? Quomodo potest regere mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui nupsit? Doctissimi viri vox est, pudicitiam in primis esse retinendam, qua amissa, omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram: bene meretur de majoribus, quorum sanguinem furtiva sobole non vitiat: bene de liberis, quibus nec de 320 matre erubescendum, nec de patre dubitandum est: bene in primis de se, quam a contumelia externimajor calamitas est, quam ad alienam libidinem trahi. Viros consulatus illustrat: eloquentia in nomen aeternum effert: militaris gloria triumphusque novae gentis consecrat. Multa sunt, quae praeclara ingenia nobilitent. Mulieris virtus proprie pudicitia est. Haec Lucretiam Bruto
Abbreviated transcription (Latin):
erumꝑebat. Origo qͥdẽ amoriᷤᷤ ho-¬
neste sed magnitudo deformis.
Nichil aut̃ intest: ꝗͣ ex honesta cau¬
¶sa
qͥs insaniat. Uñ ⁊ sextus in sen¬
tentiis. A dult̾ ẽ inqͥt: in suã uro¬
rem amator audentior. In alienã
qͥppe uxorẽ oĩs amor t̾pis ẽ. In
suã nimiꝰ. Sapiẽs uir: iudicio de¬
bet amare ꝯiugẽ. nõ affectu. R egit
impetꝰ uoluptatis: nec p̃ceps fert᷑
in coitu. Nicħ ẽ fediꝰ . qͣm uaorẽ
amare qͣsi adult̾am. Certe qͥ dic̃t
se causa reipublicȩ ⁊ gen̾is huma¬
nI uaoribꝰ iũgi. ⁊ lib̾os tolłe: imi¬
tentur saltĩ pecudes. ⁊ postquã
lib̾os. Nec amatores se uxoribꝰ
eahibeãt: s maritos. E uoꝵdam
matͥmonia adult̾iis coheser̃ et¬
pudiciciã p̃ceper̃: qͥbꝰ abstułant.
Itaq cito eiꝰ modi nuptias saciataᷤᷤ
soluit. Cũ pͥmũ lenociniũ libidi¬
nis: abscessit timor. Ed licebat:
euiluit. Nã qͥd ait seneca : de uiriᷤ

Expanded text:
erumerumnesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Xystus in sententiis: Adulter est, inquit, in 319 suam uxorem amator ardentior. In aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem, non affectu. Regatoluptatis, nec preceps seratur in coitum. Nihil est fedius, quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublica et generis humani, uxoribus iungi et liberos colere; imitentur saltem pecudes. Et postquam filios: non amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Quorumdam matpudicitiam praeceperunt, qui abstulerant. Itaque cito ejusmodi nuptias satietas solvit. Cum primum lenocinium libidinis abscessit; quod libebat, eviluit. Nam quid, ait Seneca, de viris
Abbreviated transcription (Latin):
ex suꝑiori loco ing̾enti xant̾ippe
nõ habuisset uaurẽ: Metella ꝯiua¬
palã erat ĩpudica. ẜ qͥa nouissimi
mala nr̃a discimꝰ: id athenis cãta¬
batur. ⁊ sẏlla ignorabat. Secretaq
domꝰ suę: pͥmũ. hostiũ conuicio

Expanded text:
ex superiori loco ingerenti Xantippi ex superiori loco ingerenti Xantippi non habuisset uxorem Metalla coniunxpalam erat impudica et quia novissimi mala nostra discimus, id Athenis cantabatur et Silla ignorabat ; secretaque domus sue primum hostium convicio
Abbreviated transcription (Latin):
desidabit hoĩem coheres aͥ. ⁊ optabit
lib̾os. nepotũꝙ serie delectabitur.
qͦs forsitan sit occupat̾us antiap̃s.
cũ legamꝰ moỹsen et samuelẽ filiis
fins alios p̃tulisse. nec putasfr li.¬
beros qͦs uidebãt dño difplice̾. Uicõ
rogatꝰ ab hutio ut pꝰ repudiũ te¬
rentię sororẽ eiꝰ duce̾t: oĩno facẽ
sitꝑ sedit dices̃ nõ posse se uxori ⁊
philosophiȩ parit̾ oꝑam dare. Illa¬
int̾im ꝯiua egregia ⁊ q̃ de fontibꝰ
tullianis hauserat sap̃iam. nupsit
salustio inimico eiꝰ et t̾cio messale
corbino et qͣsi ꝑ qͦsdã gradꝰ eloq̃n¬
tiȩ deuolata ẽ. Socrate xanthipen
et miro neptẽ aristidis. duas habe¬
bat uoxores. Quȩ dũ crebro int̾ se
iurgarẽt.⁊ ille eas irride eẽt solitꝰ
ribꝰ recalua f̾ronte pilosis hum̃is
et repandis cruribꝰ disceptarẽt: no¬
uissime u̾ter̃ in eũ impetũ. ⁊ male
mł̃tatũ fugientẽ du. ꝓsecute sunt
Quodã aut̃ tp̃r cũ infinita cõutia

Expanded text:
desiderabit hominem, cohaeres Christi? et optabit liberos, nepotumque serie delectabitur, quos forsitan sit occupaturus Antichristus; cum legamus Moysen et Samuelem filiis suis alios 316 praetulisse; nec putasse liberos, quos videbant Domino displicere? Cicero rogatus ab Hirco, ut post repudium Terentie, sororem eius duceret ompnino facere supersedit dicens, non possese uxori et philosophie pariter ointerim conjux egregia, et quae de fontibus Tullianis hauserat sapientiam, nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloquentiae devoluta est. Socrates Xantiet Miro, neptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro inter se iurgarent et ille eas irridere esset soliribus, recalua fronte, pilosis humeris et repandis cruribus disceptassent, novissime verterunt in eum impetum et male mulctatum fugientemque diu persecute sunt. Quodam autem tempore cum infinita convitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter dispensationẽ domꝰ ⁊ lãgoris
solatia. ⁊ fugã sollicitudinis duc̃t᷑
uxores: młto meliꝰ seruꝰ fidelis
dispensat obediens auctoritati dñi.
et dispositioni eiꝰ obtẽꝑans: quã
uaxor q̃ in eo se estimat dñam si
adu̾sum uiri faciat uolũtatẽ .i.
q̃d placet nõ qͥ iubet᷑. Assid̾e aut̃
egrotanti mag̃ possũt amici et
uernacłe bñficiis obligati ꝗͣ illa
illa q̃ nob̾ imputet lacrimas suas.
et hereditatis spe uẽdat illuiiem.
et sollicitudinẽ iacꝰtans languẽtis
aiñum desꝑatiõe ⁊ turbet. Qd si
languerit coegrotandũ ẽ: et nũ¬
quã ab eiꝰ lectulo recedendũ Aut
cũ ꝑiclitante torquemur.

Expanded text:
nsationem domus et languoris solatio et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici et uernaculae, beneficiis obligati, quam illa quae nobis imputet lacrymas suas et haereditatis spe uendat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est et numquam ab eius lectulo recedendum. Aut cum periclitante torquemur.