comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nuptias filio suo. & misit seruos suos
uocare inuitatos adnuptias. & nolebant
uenire. & ceter̃ usque ad illud ubi ait :
multi enĩ sunt uotati pauei uero electi:
arabolã istã de inuitatis ad nuptias solus
matheus narrat. simile quiddã etiam
lucas cã memorat: Sed non est hoc sicut
& ordo ipse indicat. quã uis & illud non¬
nullã similitudinẽ gerat Quod uero post
illã parabolã deuinea & occiso filio patris
famili as : sib nectit matheus cognouisse
iudaos. qđ in eos totũ dictũ fuerit. & in¬
sidi as cȩpisse moliri. hoc etiã marcus.¬
& lucas testant᷑. eundẽ ordinẽ retinentes.
Sed inde ipsi ꝑ gunt in aliud. ex hoc subiu̾n¬
gentes qd matheus post istã quã solus
interposuit denuptus parabolã. ex ordi

Expanded text:
o suo et misit seruos suos uocare inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinesed inde ipsi pergunt in aliud, ex hoc subjungentes quod et Matthaeus post istam, quam solus interposuit de nuptiis parabolam, ex ordin
Abbreviated transcription (Latin):
gendus ẽ uł pre occupas se quȩ ges¬
ta st̃ in hierusalẽ & recordando in¬
ter posuis se antequã eiꝰ narratio
dnm̃ ꝑ ducer& hicrusalẽ. aut eidẽ
ciuitati iã ꝓpinquantẽ talia respon¬
disse monentib ut cauer& herodem
qualia matheus eũ dicit etiã turbis
locutũ. cũ iã ꝑ ueniss& in hierusalem.
atq illa om̃a ꝑ acta essent quȩ supra
di ordine congruat. E

Expanded text:
gendus est uel praeoccupasse quae gesgendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem et recordando interposuisse, antequam eius narratio dominum perduceret Hierusalem, aut eidem ciuitati iam propinquantem talia respondisse monentibus ut caueret Herodem, qualia Mattheus eum dicit etiam turbis locutum, cum iam peruenisset in Hierusalem adque illa omniadi ordine congruat.
Abbreviated transcription (Latin):
mistice ab illo & figurate dicta in¬
tellegunt᷑. Neq enĩ eo dic passꝰ
ẽ qui ẽ ab hoc die tertius. cũ con¬
tinuo dicat. oport& me hodie
&cras & sequenti ambulare. Co¬
git ꝓfecto etiã illud mistice in¬
tellegi qđ ait. ñ uidebitis me do¬
nec u̾eniat eũ dicetis benedictꝰ
qͥ uenit in nomine dnĩ. de illo suo
ad uentu. quo in claritate uentu¬
rus ẽ. hoc significans ut illud qđ
ait eicio de monia. & sanitates ꝑ¬
ficio hodie & gras. & tertia consũm¬
tis paternis suꝑ institutionib.
credunt in eũ gentes. & ꝑficiun¬
tur sanitates. cũ secundum eiꝰ prę¬
cepta uiuit᷑. postea quã fuerit
diabolo & huic sȩculo renuntiatũ
usq infine resurrectionis. quȩ
tãquã tertia consumabit᷑. hoc
ẽ ad plenitudinẽ angelicã ꝑ cor¬
poris etiã mortalitatẽ ꝑficiet᷑
ȩccłȩ. Qua ꝓpt̃ ordo iste mathei
nequaquã putandus ẽ in aliud aliquid
esse digres s. sed lucas magis in telle¬

Expanded text:
mystice ab illo et figurate dicta inmystice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare —, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consumtis paternis superstitionibus credunt in eum gentes, et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque inmabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis intelle
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑficio hodit &cras. & ter¬
tia con sũmor. Uerũ tamen
oport& me hodie & cras & sequenti
ambulare. qͥa ñ capit ꝑph&a pe¬
rire extra hieru sale. Hierusalẽ
hierusalẽ quȩ occidis ꝑph&as.
& lapidas eos qͥ mittuntur ad te
Quociens uolui congregare
filios tuos. quẽ ad modũ auesnidũ
suũ sub pennis & noluisti. Ecce re
linq t uob domꝰ urã. Dico autem
uob̾. qͥa ñ uidebitis me donec
ueniat cũ dicetis. benedictꝰ qui
uenit in nomine dnĩ. Narrati¬
oni quidẽ huic lucȩ ñ uidet᷑ ad¬
uersari qđ turbȩ dixert̃ dño ue¬
niente ad hierusalem. benedictꝰ
qui uenit in nomine dñi. Secundũ
quippe lucȩ ordinẽ ñdũ illuc ue¬
nerat. & ñdũ dictũ erat. Sed quia
ñ dicit quo inde tunc abscesserit.
ut ñ uenir& nisieo tẽpore quoiã
illud diceret᷑. ꝑseuerat quippe
initinere suo donec ueniat hieru¬
salẽ. Atq illud qđ ait ecce eicio
demonia & sanitates ꝑ ficio ho¬
die &cras & tertia consũ mor.

Expanded text:
 tertia consummor verumtamen oportet me hodie et cras et sequenti ambulare quia non capit prophetam perire extra Hierusalem Hierusalem Hierusalem quae occidis prophetas et lapidas eos qui mittuntur ad te quotiens volui congregare filios tuos quemadmodum avis nidum suum sub pinnis et noluisti ecce redico autem uobis, quia non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini. narrationi quidem huic Lucae non uidetur aduersari, quod turbae dixerunt domino uenienti ad Hierusalem: benedictus qui uenit in nomine domini; secundum quippe Lucae ordinem nondum illuc uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor,
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ semori p̃sumebat : quecũ itasint.
quomodo huc eius tante scientiae & preso¬
cepit illis necui dicerent. Quanto aut̃ eispͥ¬
cipiebat. tanto magis plus p̃di cabant . Si
enim sciebat eos sicut ille quinotas habebat
& praesentes &. futuras hominũ uoluntates
Tantomagis p̃dicaturos quanto magis ne
p̃dicarentꝰ eis p̃cipiebat Vt quid hoc pre¬
cipiebat. ñ isi quia pigris uolebat ostenden
quanto studiosius quantoq feruentius cuĩ
predicare debeant quib: uib& ut p̃dicem
quando illi quiꝓhibebantur tacere non

Expanded text:
paratum se mori praesumebat? quae cum ita sint. paratum se mori praesumebat? quae cum ita sint. quomodo huic eius tantae scientiae et praesaecepit illis, ne cui dicerent; quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant? si enim sciebat eos sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum uoluntates tanto magis praedicaturos, quanto magis, ne praedicarent, eis praecipiebat, utquid hoc praecipiebat, nisi quia pigris uolebat ostendere, quanto studiosius quantoque feruentius eum praedicare debeant quibus iubet. ut praedicent, quando
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad illud ubi ait Quanto aut̃ eis p̃¬
cipiebat. tanto magis plus p̃dicabant
& eo amplius admirabant᷑ dicentes. Bene
omã fecit & surdos fecit audire& mutos
loqui. In his cum lucamarcus nihil est
qđ repugnare uideatur. & superiora
om̃a iam considerauimus. quando eos
matheo conferebamus. Sed cauendũ ẽ
nequis quã arbitretur hoc qđ inultimo
ex euuangelio marti repugnare om̃ib:
qui eum altis eius plerisq factis & dictis
ostendunt. scissequid ageret᷑ in hominib:
Id est quod eum cogitationes & uoluntates
eox latere non poterant. sicut aꝑtissime
iohannes dicit Ipseaut̃ iħs non credebat
sem& ipsum eis. eo qđ ipse noss& om̃s Et
quia opus ei non erat. ut quis testimoniũ
ꝑhiber& dehomine. Ipse enim sciebat. qnd
ess& in homine: Sed quid mirũ si presenes
hominũ uoluntates uidebat. qui etiã fitu¬
ram petropronuntiauit quã tuncutiq
non habebat Quando proillo uelcũ illo

Expanded text:
usque ad illud ubi ait: quanto autem eis prusque ad illud ubi ait: quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant et eo amplius admirabantur dicentes: bene omnia fecit, et surdos fecit audire et mutos loqui; in his cum Luca Marcus nihil est quod repugnare uideatur et superiora omnia iam considerauimus, quando eos Mattheo conferebamus. sed cauendum est, ne quisquam arbitretur hoc quod in ultimo ex euangelio Marci posui repugnare omnibus qui eum aliis eius plerisque factis et dictis ostendunt scisse, quid ageretur in hominibus, id est quod eum cogitationes et uoluntates eorum latere non poterant, sicut apertissime Iohannes dicit: ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine. sed quid mirum, si praesentes hominum uoluntates uidebat, qui etiam futuram Petro praenuntiauit, quam tunc utique non habebat, quando pro illo uel cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
commemorauit quib: & nomen in po¬
surg. Marcus aut̃ hoc loco idrecapitulan¬
do cõmemorauit cumait . & in posuit si¬
moni nomen petrus Cũ enĩ uell& nomi¬
na duodetim appłoꝵ enumerare : & ne¬
cesse haber& pẽtrũ dicere breuit̃ insinu
are uoluit. qđ non hoc antea uocaretur.
Sed hoc ei dñs nomen in posuerit. non tunc.
sed quando iohannes ipsa uerba dñi po¬
to magis eis precipiebat ut tacerent.
tanto magis plus dicebant. qͦ mͦ repug¬
net prescientiae ipsius quae in
euangelio commendatur
Dequitur marcus Et cum transcen
Odiss& iħs in naui. rursus transfretum.
conuenit turba multa ad illũ. & eratcirra
mare. & cetera usq ad illud ubi ait Et con¬
uenientes appłi ad iħm. renontiauer̃ illi
omã quae egerant & docuerant Hocul¬
timũ dixit. cum luca nihilo discordans
cetera iam ante tractata sunt: S equit᷑
marcus : Etait illis uenite seorsũ in deser¬
tum locum. & requiescite pusillũ & ceter̃.

Expanded text:
commemorauit, quibus ei nomen inpocommemorauit, quibus ei nomen inposuit; Marcus autem hoc loco id recapitulando commemorauit, cum ait: et inposuit Simoni nomen Petrus. cum enim uellet nomina duodecim apostolorum enumerare et necesse haberet Petrum dicere, breuiter insinuare voluit quod non hoc antea vocaretur, sed hoc ei Dominus nomen imposuerit, non tunc, sed quando Joannes ipsa verba Domini po Quod dixit, Quanto magis eis praecipiebat ut tacerent, tanto magis plus dicebant, quomodo non repugnet praescientiae ipsius, quae in Evangelio commendatur. 5. Sequitur Marcus: Edisset Jesus in navi rursum trans fretum, convenit turba multa ad eum, et erat circa mare, et cetera usque ad illud ubi ait: et conuenientes apostoli ad legum renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant. hoc ultimum dixit cum Luca nihilo discordans, cetera iam ante tractata sunt. sequitur Marcus: et ait illis: uenite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum, et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
equitur idem marcus: Et uenit ad eum
leprosus dep̃cans eum. & genuflexo dixit.
Siuis potes me mondare & cetera. usque
ad illud ubi ait: Et clamabant dicentes.
Tues filius dĩ. & uehement̃ cõminabat᷑ eis.
nemani festarent illũ : Huic quodultimũ
posuimus. simile aliquid & lucas dicit. Sed
sine aliqua repugnanti& ei questione sequit᷑
marcus : & ascendens in montẽ uocauit ad se
quos uoluit ipse & uener̾ad eũ. & fecit ut essent
duo decim cum illo: Et ut mitter& eos p̃dicare.
& dedit illis potestatẽ curandi in firmitates
& eitiendi daemonia: Et in posuit simoni no¬
abiit & coepit p̃dicare in de capoli : quanta
sibi feciss& iħs. & om̃s mirabantur: De nomi¬
nib: discipulo iam & antea melocutum scio.
cum mathei ordinem sequerer. Ethicrurs
ad moneo nequis quã put&. nunc accepisse
nomen symonem ut petrus uocaretur Et sit
contrarium iohanni : qui longe ante illi dic¬
tum eẽ cõmemorat. Tuuocaberis cephas.
quod interpretat᷑ petrus: Ipsa enĩ uerba dnĩ.

Expanded text:
it ad eum leprosus deprecans eum, et genu flexo dixit: Si vis, potes me mundare, etc., usque ad illud ubi ait, Et clamabant dicentes: Tu es filius Dei. Et vehementer comminabatur eis ne manifestarent illum . Huic quod ultimum posuimus simile aliquid et Lucas dicit, sed sine aliqua repugnantiae quaestione . Sequitur Marcus: Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse et venerunt ad eum et fecit ut essent duodecim cum illo et ut mitteret eos praedicare et dedit illis potestatem curandi infirmitates et eiciendi daemonia et inposuit Simoni noabiit et coepit praedicare in Decapoli, quanta sibi fecisset Iesus, et omnes mirabantur. de nominibus discipulorum iam et antea me locutum scio, cum Matthei ordinem sequerer, et hic rursus admoneo, ne quisquam putet nunc accepisse nomen Simonem, ut Petrus uocaretur, et sit contrarium Iohanni, qui longe ante illi dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. ipsa enim uerba domini
Abbreviated transcription (Latin):
calamitas. Lucas ub̃ro quã uis om̃i no
eodẽ modo factũ. tamen inalio caeco
in tellegendus ẽ par commemorare
miraculũ & eiusdẽ miraculi parẽ modũ:
lle quippe hoc factũ dicit. cũ apꝓpinqua¬
ret hiericho & isti cũ egrederet᷑ ab ieri¬
cho Sed nomen ciuitatis & facti simi¬
litudo putari suad& semel esse factum.
s& euangelistas in hoc sibi aduersari.
qđ alius dicat. cũ ad ꝓpinquar& iericho.
alii cũ egrederet᷑ ab iericho: Non sane
hoc ꝑ suad&. nisi eis qui ꝓ eliuius credi
uolun mentiri euangeliũ qua duo simi¬
lia similiter que miracula fecisse iħm
Quid autẽ sit credibilius & quid potius ue¬
rũ. & om̃is fidelis filius euangelii facil¬
lime uid&. & om̃is contentiosus saltem
cũ ad monitus fuerit uel tacendo. uel &iã¬
sitacere noluerit. cogitando sibi ipse
respondit:

Expanded text:
calamitas. Lucas uero quamuis omnino calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem modo factum tamen in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum dicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia similiterque miracula fecisse Iesum. quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiasi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
eum: Hoc & marcus commemorat. sed de
uno caeco factũ: Quȩ ita soluitur questio. ut
illa solutaẽ de duob qui legionẽ demonum
patiebantur in regione gera seenorũ Nam
duorũ etiã caecorũ quos modo inter posuit unũ
fuisse notissimũ et in illa auitate famosissimũ.
ex hoc etiã sacis appar& qđ & nomen eius &
patris eius marcus cõmemorauit: Quod
in tot superius sanatis adño non facile occur¬
rit nisi cũ iairũ archi synago gdm etiã
nonor ne expressit cuius filiã resuscitauit
iħs: In quo etiã magis iste sensus apparet.
quia & illȩ archi synagogus utique in loco
illo nobilis fuit: Procul dubio itaq bartime¬
us iste timei filius fuit ex aliqua magna
felicitate deiectus. notissimȩ & famosissi¬
mae miseriae fuit: Quod non solũ caecus
uerũ etiã mendicus sedebat: ł linc ẽ ergo
quodipsũ solũ uoluit commemorarȩ mart
cuius illuminatio tam claram famã hu ic
miraculo cõ parauit. quã erat illius nota

Expanded text:
 Hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum. Quae ita solvitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem daemonum patiebantur in regione Gerasenorum . Nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum et in illa ciuitate famosissimum ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen eius et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus Et egredientib eis ab hie¬
richo: secuta est eũ turba multa Et ecce duo
caeti sedentes secus uiã. Audierant quia iħs
transir&. & clamauerunt dicentes. Dñe mi¬
serere nr̃i fili dauid: & ceter̃ usq ad illud¬

Expanded text:
equitur Matthaeus: Et egredientibus eis ab Jericho, secuta est eum turba multa. Et ecce duo caeci sedentes secus viam audierunt quia Jesus transiret, et clamaverunt, dicentes: Domine, miserere n
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ. pluralẽ numerũ prosingularipo¬
situm in actib: apostoloꝵ exponitur: Nã
reges propt̃ herodem. principes propter
pilatũ intellexerunt qui testimonium
eiusdem psalmi adhibuerunt: Sed quia & pa¬
gani solent calũ niari euuangelio. uideant
quem ad modũ locuti sint auctores eorum.
foedras medĩas & clitem estras: cũ singuli fue¬
rint : Quid aut̃ usitatius uerbi gr̃a: quam
ut dicat aliquis & rustici mihi insultent.
etiam si unus insult& . Tunc enĩ ess& contra¬
rium quod lucas deuno manifestauit: si illi
dixissent ambolatrones conui tiatos dnõ.
ita enim non poss& subnumero plurali.
unus intelligi. Cum uͦdictum est latrones
uel quicũ eo crucifixi erant: nec additum
est ambo: non solum si ambo fecissent pos¬
sa hoc dici: sed etiam quia unus hoc fecit
potuit : Vsitato locutionis modo : ꝑplura¬
lem numerum signi ficari. Depotu ac¬

Expanded text:
in unum, pluralem numerum pro singulari poin unum, pluralem numerum pro singulari positum in actibus apostolorum ponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani solent calumniari euangelio, uideant, quemadmodum locuti sint auctores eorum Faedras, Medeas et Clytemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Et sequitur idem ipse. atq ita contexit Res¬
pondens aut̃ alter increpabat illũ dicens.
Neq tutimes dm̃ quod in eadẽ dampnatione¬
hic uero ni hil maligessit. Et dicebat adiħm
Et dixit illi iħs Amendicotibi: hodie me¬
cum eris in paradiso Quo modo ergosicut
matheus dicit. latrones qui fixierant cũ eo
improperabant ei. Uel sicut marcus dicit
Et qui cũ eo crucifixi erant. conuintia bantꝰ
ei. quandoquidem unus eoꝵ conuitiatest
secundũ lucȩ testimonium. alterꝰ. & conpesau
eũ & in dñm credidit. Nisi intellegamus
matheũ & marcũ breuit̾ ꝑstringentes hunc
locũ : pluralem numerum prosingulari po¬
suisse : sicut in epistola adhebreos legimꝰ.
pluraliter dictũ cluserunt oraleonum
Cũ solus danihel significari intellegatur &
pluraliter dictũ secti sunt Cum de solo isaia
traditur. Inpsalmo etiam quod dictũ est
ad steter̃ reges terre & principes conuener

Expanded text:
et sequitur idem ipse atque ita contexit: Reset sequitur idem ipse atque ita contexit: Respondens autem alter increpabat eum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damrecipimus: hic vero nihil mali fecit. Et dicebat ad et dixit illi Iesus: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. quomodo ergo, sicut Mattheus dicit, latrones, qui fixi erant eum eo, inproperabant ei, uel, sicut Marcus dicit, et qui cum eo crucifixi erant conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et in dominum credidit, nisi intellegamus Mattheum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus & lucas quã uis alia uerbadicant.
ad eandem tamen sententiam concinunt.
cum aliud p̃termittit. quod alius cõ¬
memorat. De principib: enim sacer¬
dotum. quod in sultauerint in dño cru¬
cifixo
pariter nontacent: quã uis seniores tacuit
marcus: Lucas aut̃ quia principes dixit.
uet ad didit sacerdotũ. magis nomine generali
om̃s primates cãplexus est utibi possent untd¬
legi & scribe & seniores. De latronũ in su
tatione qͦmͦ non repugnent matheus
& marcus & lucas. qui diaẽ unũ eoꝵ insil¬
tasse. alium credidisse.
equitur matheus. & dicit. Idipsũ aut̃&
latrones qui fixi erant cũ eo imꝓperabant
ei: Nec marcus discrepat. hocidem dicens
aliis uerbis. Luca saũt potest putari repug¬
nare. nisi gens locutionis satisusitatum
non obliuiscam᷑. ait enim lucas. Vnꝰ aut̃ de
his qui pendebant latronib: blasphemabat eũ
dicens. Situes xp̃s saluũ factema ipsum & nos

Expanded text:
Marcus et Lucas, quamuis alia uerba dicant, Marcus et Lucas, quamuis alia uerba dicant, ad eandem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit quod alius commemorat. de principibus enim sacerdotum, quod insultauerint domino crucifixo, pariter non tacent, quamuis seniores tacuit Marcus, Lucas autem, quia principes dixit nec addidit sacerdotum, magis nomine generali omnes primates conplexus est, ut ibi possint intellegi et scribae et seniores. SequituNENT MATTHAEVS ET MARCVS LVCAE, QVI DIXIT VNVM EORVM INSVLTASSE, ALTERVM CREDIDISSE. - Sequitur Matthaeus et dicit: id ipsum autem et latrones, qui fixi erant cum eo, improperabant ei. nec Marcus discrepat, hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es Christus, saluum fac temet ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus & dicit : Tunc cruci¬
fixi sunt cum eo duo latronẽs unus ad ex¬
tris & asinistris : Et marcus similiteros
lucas. nec iohannes aliquam facit quaestio¬
nẽ : quamuis latrones eos nondixerit. Ait
enim : Et cum eo alios duos hinc &hinc
medium aut̃ iħm. Essa aut̃ contrarium
sicum illi dixissent latrones istedicera
matheus. marcus. & lucas
equitur matheus: & dicit. Pretereun¬
tes aut̃ hlasphemabant eum: mouen¬
tes capita sua & dicentes. Quidestruis
templum & intriduo illud reaedificas
salua tem& ipsum. Si filius diẽs descen¬
de decruce. Huic marcus. poene ad ea¬
dem uerba consonat. Sequit᷑ dein de
matheus. & dicit. Similiter& princi¬
pes sacerdotum in ludentes cum scribis
& seniorib dicentes. Alios saluos fecit
seipsum non potest saluũ facere : Sirex
isrł est. descendat nunc decruce. & cre¬
dimus ei: Confidqꝵ in dnm̃ libera nunc
eum si uult. Dixit enim quiafilius dĩsũ.

Expanded text:
Sequitur Matthaeus, et dicit: Tunc cruciSequitur Matthaeus, et dicit: Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris . Et Marcus similiter et Lucas . Nec Joannes aliquam facit quaestionem, quamvis latrones eos non dixerit: ait enim, Et cum eo alios duos, hinc et hinc, medium autem Jesum . Esset autem contrarium, si cum illi dixissent latrones, iste dicerMatthaeus, Marcus et Lucas. 52. Sequitur Matthaeus, et dicit: Praetereuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et dicentes: qui destruit templum et in triduo illud reaedificat, salua temet ipsum; si filius dei es, descende de cruce. huic Marcus paene ad eadem uerba consonat. sequitur deinde Mattheus et dicit: similiter et principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dest saluum facere. si rex Israhel est, descendat nunc de cruce et credimus ei. confidit in deum; liberet nunc eum, si uult. dixit enim quia dei filius sum.
Abbreviated transcription (Latin):
ne postea dixisse quod antea factũ erat:
Non enim absurde conicit᷑ eo tẽpore quan¬
do ut dixi reũ mortis priuntiauerunt.
nonã horã noctis eẽ potuis se. ex qua hora
usq ad horã qua sedit pilatꝰ ꝓtribunali
quasi sexta hora fuit. nondiei. sed parasce¬
ues. id est immolationis dñi. Quod uerũ
pascha est . ut plena sexta eius dẽ parasce¬
ues. quȩplena diei tertia occurrebat.
dñs suspenderet᷑ in ligno. Siue ergo hoc
potius intellegendum legat᷑. siue marcꝰ
tertiam horam recoluerit. eamq: maxi¬
me ad condempnationem iudeorum
in dñi crucifixione cõmemorare uolutrit:
qua intellegunt᷑ clamare potuis se ut cruci¬
figeretur. ut ipsos potiuscrucifixisse acci
cessit ad dnm̃. quam illi amiei quos misit
procul dubio questio soluta est dehora do¬
minicȩ passionis: quae maximȩ sola et
contentio sorũ concitare inpudentiam.
Deduobus latronib cum illo crucifixis.
quomodo om̃s concordent.

Expanded text:
ne postea dixisse quod antea factum erat. ne postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis potuisse esse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare noluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucessit ad Dominum, quam illi amici quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora Dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare impudentiam, are. CAPUT XIV.-- De duobus latronibus cum illo crucifixis, quomodo omnes concordent. 51.
Abbreviated transcription (Latin):
quadñs estfixus in ligno. Quisfidelis non
huic faueat solutioni questionis. si modo
possit aliquis articulus conici. abhoranona
noctis unde coepisse parasceuen pasce nr̃i :
id est p̃parationẽ mortis xp̃i: congruent᷑̃
intellegamus : Si enim dicamꝰ eã coepisse
quando aiud eis app̃hensus est dñs: ad huc
noctis primȩ partes erant. Si quando ad
domũ ꝑductus est socer chaife. ubi & audi¬
tus a principib: sacerdotum ad huc gallus
non cantauerat: quod expetrinegatione
colligimꝰ. quȩcum iam audiret᷑ facta est:
Siaut̃ quando pilato iamtraditus est. ĩã
mane fuisse aꝑtissime scriptum est: restat
gͦ ut intellegamꝰ tunc coepisse istã parasce¬
uenpascȩ. idest p̃parationẽ mortis dni.
quando responder̃ om̃s principes sacer¬
dotum : apud quos primo audiebatur
& dixerunt reus est mortis. quod apud
matheum & marcũ inuenitur. ut recapi¬
tulando intellegantur depetrinegatio¬

Expanded text:
qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis non qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis non huic faueat possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nostrae, id est praeparationem mortis Christi, congruenter intellegamus ? si enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis apprehensus est dominus, adhuc noctis primae partes erant; si, quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae cum iam audiretur facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen paschae, id est praeparationem mortis domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt: reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatio
Abbreviated transcription (Latin):
qua sed it pilatꝰ protribunali. ut eadẽ tertia
cõpleta uideatur quando crucifixus est
atq illo iampendente in ligno. Aliȩtres
hora qua de functus est idest dieisexta
tenebrȩ fierent usq ad nonã : Dicunt
enim Diequidem illo quẽdies sabbati
sequebatur parasceuen fuisse paschae
iudaeix quod ab eodem sabbato iã inci¬
perent axima. sed tamen uerũ pascha
quod iam in passione dñi. parasceuege¬
rebatur. non iudaoꝵ sed xp̃i anorum
coepis sep̃parari. Id est parasceuen habe¬
ri ab hora noctisnona. in eoquod dñs
auid aeis occidendus prȩparabat᷑. Parasce¬
ue quippe int̃pretat᷑ p̃paratio: Abilla
gͦ nona hora noctis usq ad eiuscrucifixio¬
nem occurrit hora para sceues sexta
scđm io hannẽ & horadiei t̃tia secundũ
marcũ. ut non marcus horã illã recor¬
datam recapitulando cõmemorauerit
qua clamauer̃ iudei crucifige crucifi¬
ge. Sed eã prorsus horã tertiã dixerit

Expanded text:
qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed Christianorum, coepisse praeparari, id est parasceuen habere, ab hora noctis nona in eo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceues sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem repetenda sint. ł acile aut̃ uidebit.
qui sine impietatis duritia uoluerit atten¬
dere quã oportuno loco marcus hoc de ter¬
in romanos uel principes uel milites trans¬
ferre ipsum facinꝰubi factũ ministrorũ
militum cõmemoratũ est. Ait enĩ Et
crucifigentes eum. Diuiserunt uestimen¬
taeius in ittentes sortes suꝑ eis quisquid
toller& Qui hoc nisi milites. sicut iohan¬
nes manifestat: Ergonequisquã cogitatio¬
nẽ tanti criminis auersus iud&is: inmili¬
tes illos conuerter& : Erat aut̃ in quiđ
horatertia & crucifixer̃ eum : ut illi eum
potius crucifixis se inueniant᷑ quos hora
tertia ut crucifigeret᷑ clamare potuis¬
se: diligens inquisitor inueni&: Cũ ad¬
uerterit hoc quod amilitib factũ est
hora sexta factumesse: Quãquã non de sint
qui parasce ues: quã iohannes cõmemorat
dicens: Erat aut̃ parasceue horafere sex¬
ta: horã diei tertiam. uelint intellegi

Expanded text:
eadem repetenda sint. facile autem uidebit eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de terin Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortes super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ dĩ: quafit ex eadem massa. Alul
uas in honorem aliud in contumeliã & du¬
tur carni & sanguini. ohomo tuquisesͥ
respondeas dõ : Quis gͦ& in hac recognost
intellertum dñi : Aut quis consiliarius il
fuit : Vbi sic gubernauit corda reminisu¬
tium euuangelistarum. & in ecclesie fasti¬
giotanto auctoritatisculmine subli maus
ut ꝑhaec ipsa que in eis contraria uderi
possunt : Multi ex cecarentur dignetri¬
diti. In concupiscentias cordissui &c reꝓbũ
sensum. & multi exercerentur adeli mandi
pium intellectum scđm occaltã om̃i poto¬
tis iustitiã Dicit enim prophetadnõ. Ni¬
mis profunde facte sunt cogitationestuȩ
Vir in prudens non cognoscit & stultus
non intellegit haec. Pȩto aut̃ & ad mons
eos qui haec legunt ꝑnos ad iuuante dno ela¬
borata : ut huius sermonis quẽ hoc loco int̃¬
ponendum arbitratꝰ sum in om̃i simili questi¬
onum difficultate meminerint. nesxpius

Expanded text:
scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius ilfuit , ubi sic gubernavit corda reminiscentium evangelistarum, et in Ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimavit, ut per haec ipsa quae in eis contraria videri possunt, multi excaecarentur, digne trditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stultus non intellegit haec. Peto autem et admoneo eos qui haec legunt per nos adiuuante domino elaborata, ut huius sermonis, quem hoc loco interponendum arbitratus sum in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius
Abbreviated transcription (Latin):
aquam sicut scriptum est. qualit̃ illi placus
Fluitat enim humana memoria ꝑuarias
cogitationes nec incuius quã potestate dis
quid & quando ei ueniat inmentem: Cun
gͦ illi scĩ & uera cesuiri. quasi fortuita res¬
dationum suarum. propt̃ narrationiso¬
dinem occultedĩ potestaticui nihil fora¬
tum est cõmissis sent: non o porta quẽqu
hu̾manũ dicere : longe ab iectum abocis
dĩ & longe peregrinantẽ. hoc loco poniu
buit. quod ualde ignorat. cureo loco d
poni noluerit. quia etsi obuelatum est eui¬
gelium nrũm ait a postolus in his qui pera
obuelatum est : Etcum dixiss& alusquu
sumꝰ odor uitȩ inuitã aliis odor mortis init¬
tem. sub iecit statim: Et adhac quisidonu
id est quisidoneus intellegere quã iustesu
quodidem dñsdicit Ego ueni ut quinoni¬
dent uideant . &. qui uident cecifiant Ip¬
sa est enim altitudo diuitiarũ scientie &

Expanded text:
aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
ne lucȩ: quã breuit̃ lucas in cõparatione
iohannis : cum tamen alia atq aliaquisq
cõmemor&: Et quã deniq breuit̃ ipseio¬
hannes. in cõparationererũ quegestȩ sunt¬
& morarum cum illa geregentur. & sine
insania resistendi credamũs duashoras.
Et qui demillo interuallo transire potu¬
isse : quisquis aut̃ dixerit potuisse marcũ
si itaess&. et tẽpore dicere fuissehoram
tertiam quo erat hora tertia: cũ uox iu¬
deorum decrucifigendo dñõ sonuiss& di¬
cere etiam quod eum tunc ipsi crucifixe¬
rint: nimis suꝑbeleges narratoribus
ueritatis in ponit Sicenim potest dice¬
re si hac ipse narra& comodo eodẽq or¬
dine ab om̃ib debuisse narrari. a quo ipse
narrauit : digneturgͦ consilio marcie¬
gelistȩ superari consilium suum quieol¬
co. idponendum iudicauit. quo locodius
inspiratione suggestum est Recordation
enim eoꝵ eius manu gubnati sunt. quigu

Expanded text:
ne Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione ne Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas horas et quiddam illo interuallo transire potuisse. Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat
Abbreviated transcription (Latin):
militum quia intumultu iudeꝙ & pilati
ȩstib duȩ ađq amplius horȩ p̃terier̃. a
uoce qua dixer̃ crucifige: sed ipse marcꝰ
qui maxime breuitatis sectator est. bre¬
ut̃ uoluit intimarepilati uoluntatem
& conatũ prodnĩ uita: Cum enĩ dixissce
Atilli iterum clamauer̃. crucifige eum.
ubi ostendit quod iã clamauer̾ cũ uellent
sibi dimitti barraban. ad iunxit Pila¬
tusuero dicebat eis Quid enim malifec̃.
hoc modo breuit̃ insinuauit quod diuges¬
tum est. memortamen etiam ipse : quid
uell& intellegi nonait : Pilatꝰ uero dixit
eis. sed ait: pilatꝰ uero dicebat eis Quid
enim mali fecit : quia sidicer& dixit : qua¬
si semel dictum in tellegeremꝰ. Quia uͦait
dicebat: satis intimauit in tellegentibus
multis modis sepe dictum eusse quousq
inciper& horasexta : Cogitemꝰ gͦ quã bre¬
uiter hoc dixerit marcus in cõparatione
mathei. quã breuit̃ matheus in cõparatio¬

Expanded text:
militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimitti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pilatus uero\' dicebat eis: quid enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus in conparatione Matthei, quam breuiter Mattheus in conparatio
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit gͥ uideis. Eccerex ur̃. Illi aut̃ clamabant¬
Tolle tolle crucifige eũ. Sedieq iã cõmotꝰ
pilatustimore calumniȩ. facilecedebat.
Tunc enim uxor eius ad eũ miserat sedente pro
tribunali. quod p̃occupauit matheus. qui
hoc solus cõmemorauit anteꝗ adeũ locũnar¬
rationis uenir&. ut ibi hoc poner&. ubi opor¬
tunũ iudicauit. Temptans itaq adhuc pilatꝰ.
nequid proficer& dixiteis. Regẽ urũm cru¬
cifigã : Responderunt pontifices: Non habemꝰ
regem nisi casarẽ . Tuncgͦ tradidit eis illũ.
ut crucifigeretur : Et dum ꝑgit & dũ cruci¬
figitur cum duob latronib dũ uestes eius
diuiduntur & sortẽ illa tunicamitatur.
atq in t̾hac uariis conuitus inludit᷑ simul
enĩ cum illa gererent᷑ etiam conuintiabant᷑.¬
cõpleta est& hora sexta : & factes tenebre
quas matheus marcus & lucas cõmemorant.
crucifixũ lingua iudaeoꝵ & sexta manib:

Expanded text:
dicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamauedicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamauerunt: tolle, crucifige eum. sed neque iam commotus Pilatus timore calumniae facile cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedentem pro tribunali, quod praeoccupauit Mattheus, qui hoc solum commemorauit, antequam ad eum locum narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: regem uestrum crucifigam? responderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit illis eum, ut crucifigeretur. et dum pergit et dum crucifigitur cum duobus latronibus, dum uestes eius diuiduntur et in sortem illa tunica mittitur adque inter haec uariis conuiciis inluditur — simul enim, cum illa gererentur, etiam conuiciaconpleta est et hora sexta et factae sunt tenebrae, quas Mattheus et Marcus et Lucas commemorant. crucifixum lingua Iudaeorum et sexta manibus
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. Non haberes potestatẽ aduersus me ullã.
nisi tibi ess& datũ desuꝑ. P ropterea quitra¬
didit me tibi : maius percatũ hab& Exinde
pilatus quȩrebat dimitterc eũ Igit᷑: In hoc
quod querebat pilatus dimittere eũ: quan¬
tum temporis putamꝰ fuisse consumptum.
quanta p̃termissa quȩ uel apilato dicebant᷑
uela udais contradicebantur. quousq dice¬
rent iudai. unde ille cõmęmoret᷑ & cedera
ita enim sequit᷑: lud aei aut̃ clamabant dicen¬
tes. Si hunc dimittis. nones amicꝰ caesaris.
Om̃is quise regẽfacit. contradicit caesari.
Pilatꝰ gͥ cum audiss& hos sermones: ad dux̃
foras iħm : Et sedit protribunali. in locoqui
dicit᷑ lithos tratas: hebraice aut̃ gabatha.
Erat aut̃ parasceue pasch&. hora quasi sexta.
Abilla gͦ uoce udeo. qua primod ixer̃ cruci¬
ꝓtribunali. ꝑmedias horas cunctationis pilati
& tumultuantiũ iudatꝵ. duȩ horȩ p̃terier̃.
& ꝑ acta quinta. iã desexta aliquid coeperat.

Expanded text:
ersus me ullam, nisi tibi datum esset desuper. Propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Exinde Pilatus quaerebat dimittere eum. » In hoc igitur quod quaerebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus fuisse consumptum, quanta praetermissa quae vel a Pilato dicebantur, vel a Judaeis contradicebantur, quousque dicerent Judaei unde ille commoveretur, et cederet? Ita enim sequitur: « Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim, qui se regem facit, contradicit Caesari. Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum: et sedit pro tribunali, in loco qui dicitur Lithostrotus, Hebraeice autem Gabbatha. erat autem parasceue pascha hora quasi sexta. ab illa ergo uoce Iudaeorum, qua primo dixerunt: crucipro tribunali, per medias moras cunctationis Pilati et tumultuantium Iudaeorum duae horae praeterierunt et peracta quinta iam de sexta aliquid coeperat.
Abbreviated transcription (Latin):
narrabat : Recordatꝰ matheus quod depi¬
late uxorł dixit uoluit hoc ibi int̃ponere ut
prastruera quã maxi me causa. nec pilatus
nouissime. uolebat eũ tradere uidais. Lucds
aut̃ narrat: Cum dixiss& pilatꝰ. emendatũgs
illũ dimittã. Exclamasse uniuersa turbã
tolle hunc. & dimit te nobis barraban. Sed
fortasse rundum dixerant crucifige. Itenꝰ
aũ pilatꝰ secundum eundẽ lucã locutꝰ est ad
ilos uolens dimit terc iħm. atilli succlama¬
bant dicentes. crucifige crucifige illũ. Tunc in

Expanded text:
narrabat recordatus Mattheus quod de Pinarrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. at illi succlamabant
Abbreviated transcription (Latin):
rens quomodo eũ aiud eis eriper& et ad uersusq
in sanissimã uoluntatẽ. quib: cũq modis potun
in stantissime niteret᷑ Matheus enimant De
illis pilatꝰ Quidigit̾ fatiã deiħu quidicit᷑ xp̃s:
Dicunt om̃s. Crucifigat᷑. Tunc fuis sedicimis
horã tertiã. Quod aut̃ mnatheus sequit᷑ & nar¬
rat. uidens aut̃ pilatus quia nihil proficera
sed magis tumultꝰ fier&. & in conatib pilati
aderipiendũ dnm̃ & in tumultu iud eorum
contranitentiũ consumptum. quarũ horarĩ
intellegimus & coeptã fuisse sextã quia nondu
terminata gestas̃. Quaeabeo tẽpore quopilas
dnm̃ tradit usq ad tenebras factas narranꝰ
Quod aut̃ matheus supra cõmemorat sedene
aut̃ illo protribunali : misitadillũ uxor eus
dicens. Nihil tibi & iusto illi. Multa enim
passa sum hodie ꝑuisum ꝓpt̃ illũ : P ostea sede
protribunali pilatꝰ. sed int̃ illa que prius gesa

Expanded text:
aerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum aerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum insanissimam uoluntatem, quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Mattheus enim ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? dicunt omnes: crucifigatur. tunc fuisse dicimus horam tertiam. quod autem Mattheus sequitur et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pilatus dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. quod autem Mattheus supra commemorat: sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum, postea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta
Abbreviated transcription (Latin):
sime ad quiescã. Non enĩ sententiã meã.
sed eugłu diligo ueritatẽ. atq ut inã
plures ab aliis inueniat᷑ huiꝰ exxitꝰ ques¬
tionis. Qđ donec fiat : utero mecũ isto
si plac&. Si enĩ nullus alius exit᷑ poterit in us¬
ri. solus iste sufficiet. Si autẽ potuerit : cũ den¬
stratꝰ fuerit. eligemus. Tantũ non potest con¬
quens eẽ ut qui lib& om̃iũ quatuor euangelist¬
rũ mentitus sit. aut in tanto etiã scõ culmin
auctoritatis errauerit : Si aut̃ quis dixerit in
con uincere non fuis se horã tertiã. cum illud ud
tiam regi iudeoꝵ. Atilli iterum clamauerun
Crucifige eum : Non int̃ponitur aliquid morain
ab eodem marto in eiꝰ narratione: Et continu
ad id ꝑuenitur. ut traderetur ad crucẽ dñs apili¬
to. quod io hannes hora quasi sexta factũ cẽ com¬
morat. Intellegat qui hoc dicit multa prȩteri¬
saesse. quȩ in medio gesta s̃. cumpilatꝰ agera qu¬

Expanded text:
sime adquiescam. non enim sententiam meam, sime adquiescam. non enim sententiam meam, sed euangelii diligo ueritatem. adque utinam etiam plures ab aliis inueniantur huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim nullus alius exitus poterit inueniri, solus iste sufficiet; si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. tantum non putes consequens esse, ut quilibet omnium quattuor euangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuisse horam tertiam, cum illud Iudaei aciam regi Iudaeorum? at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in eius narratione et continuo ad id peruenitur; ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes hora quasi sexta factum esse commemorat. intellegat qui hoc dicit multa praetermissa esse quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret qu