comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cenuit. in egressione ꝑcepit. Probamꝰ
cotidie uẽrum. eẽ. quod ante nos dictũ
est. Quia scã aeccłia electoꝵ floribus
pleua hab& inpace lilia. in bello rosas.
Sciendum preterea est : qđ tribus modis
uirtus patientiae exerceri sol&. Alia
namq sunt quae adõ: alia quae ab an¬
aco aduersario. alii quȩ aꝓximo sus¬
tinemus. A pximo namq ꝑsecutionis
dampna & contumelias : ab anti quo
emin aduersario temptam̃ta. adõ aut̃¬
flagella coleramꝰ. S ed in om̃ibus tribus
his modis. uigilanti oculo sem& ĩpsã
deb& mens circum spicere. ne contͣ
mala ꝓximi ꝑtrahatur ad retributio¬
nem mali: ne contͣ temptam̃ta aduer-¬
sarii seducatur addelectationẽ uel
consensum delicti ne contra flagella
opificis. ad excessum proruat murmir¬
rationis. Perfecte enim aduersaruis
uincitur. quando mens nr̃a & int̾ tẽp¬
tam̃ta eiꝰ ad delectationẽ atq consensũ
ñ trahitur : & inter contumelias ꝓxr¬

Expanded text:
tenuit in egressione percepit. Probamus tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autflagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu non trahitur, et inter contumelias proxi
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo potuerunt. Alu omino
nichil uider̃. sed om̃s qͥ aderant ita ue¬
hem̃tissimꝰ timor ꝑculit. ut nuillus egre¬
diente illa scã anima illic stare potir¬
iss&. Ec hi gͦ qͥ uiderant. & hi omino¬
qͥ nichil uiderant. uno om̃s timore ꝑ¬
culsi & territi fugerunt. Nullusq
illic adsistere illo moriente potuit.
at. quãndo districtus iudex uenturꝰ
est. si sic ad sistentes terruit. quando
gratus remunerans uenit. aut quali¬
ter timeri potest. cum uideri potue¬
rit. si sic mentes p̃sentium strauit.
& quando uderi non potuit. E cee
pace patientia ad quantum hunc retri¬
butionis culm̃ euexit. Quid hunc suus
conditor intus dedit. dequo nob̃ tantã
gloriam in die ciꝰ exitus & foris inno¬
cuit. Quib hunc credamꝰ nisi scĩs
martyribus sociatum. quem adtes.¬
tantib corporeis quoq oculis abeatis
sp̃icibus constat. eẽ. susceptum. Nul¬
lo igitur gladio ꝑcussus occubuit. & ta¬
men coronam patientiae quam in m̃te

Expanded text:
nullo modo potuerunt; alii omnino nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. at quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente
Abbreviated transcription (Latin):
urbis moenia constituti. uir ualde
suꝑsunt multi qͥ illũ nouerunt. eiꝰq
uł uitã uł obitum narrant. E rat aut̃
huiꝰ lingua rustica sed docta uita.
Hinc ꝓamore caelestis patriae cuncta
despexerat. possidere aliquid in hoc
mundo fugiefat. Tumultus deuita¬
bat hominum crebris ac ꝓlixioribus
orationib intentus erat. U irtꝰ tanĩ
patientiae in eo uehem̃ter ex creuerat.
ita ut eum sibi amicum crederet. qͥ
sibi molestiae aliquid in rogass&.
Reddebat contumeliis grãs. si quod in ip.¬
sa sua inopia ei dãnum fuiss& inla-¬
tum. hoc maximũ lucrum putabat.
Om̃s suos aduersarios. nichil aliud quam
ad iutores aestimabat. Hunc cũ dies mor¬
tis eiꝰ egredi decorpore urgeretur. con¬
uener̃ multi. ut tam scãe animae de
hoc mundo recedenti suas ammas
comiñdarent. Cumq circa lectum
illius hi qͥ conuenerant om̃s adsiste¬
rent. alii corporeis oculis uigredientes
angłos uiderunt. sed dicere aliquid

Expanded text:
urbis moenia constituti, vir valde urbis moenia constituti, vir valde supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
in occulta cogitãtione. Nam qͥa duo
st̃ martyrii genera. unum in occulto
oꝑe. aliuo in publico : testatur ueritas.
quae zebedei filios requirit dicens.
Potestis bibere calicem. quem ego bibitu¬
rus sum: Cui cũ ꝓtinus responde-¬
rent. possumꝰ: ilico dñs respondit di¬
cens. Calicem quidẽ meum bibetis.
Quid enĩ ꝑ calicẽ. nisi dolorẽ passionis
accipimus: De quo alio loco dicit.
Pater si fieri potest: transeat ame calix
iste. Ec zebedei filu id est iacobus
& iohes. ñ uterq ꝑ martiriũ occubu.¬
it: & tam̃ qđ uterq calicẽ biberet au¬
rium uitam finiuit: sed tam̃ martyr
extitit. qͥa passionem quã non susce¬
pit incorpore. seruauit inmente. Et
nos gͦ hor exemplo sine ferro. ẽẽ. mar¬
tyres possum᷑: si patientiã ueraciter in
animo custodiamꝰ. Non abre arbitror
uandae patientiae ad aedifficationẽ
loquar. Fuit quidã dieb nr̃is stepha.¬
nꝰ nõe pat̾ monasteriĩ uixta reatinȩ

Expanded text:
in occulta cogitatione. Nam quia duo in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meQuid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, aurium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quapit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitros exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatinae
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰmodum int urbis claustra capiunt᷑:
Quibus isti st̃ similes. nisi his quos
irruens grauis languor auita non
subtrahit. sed lenit᷑ ueniens rediuiua
febris occidit: Ille gͦ ueraciter pa-¬
tientiã seruat. qui & ad tempus alie¬
na mala sine dolore colerat. & haec
eadem retractans ꝑtulisse se talia
exultat : ne bonum pacientia quiecis
tempore ꝑeat. qđ in ꝑturbationib
custoditur. Sed qͥa natalẽ martyris
hodierna die colimus fr̃s mei: nequa:¬
quã nos auirtute eiꝰ patientiae aesti¬
mare extraneos debemus. Si enĩ ad
uare contendimus: & in pace aeccłiae
uiuimꝰ. & tam̃ martiriĩ palmam te-¬
nemͦ. Duo quippe st̃ martirii genera¬
unum in publico. aliud inmente. simus
& actione. Itaq eẽ. martyres possumꝰ:
etiã si nullo ferro ꝑcutientiũ trucide¬
mur. Mori quippe aꝑsequente. mar¬
tiriũ in aꝑto oꝑe. ẽ: ferre uͦ contume¬
lias. odientẽ diligere. martiriũ est

Expanded text:
postmodum intra urbis claustra capiuntur? postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, advare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii generaunum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouere non potuit. Unde fit ut tota
se uirtute contͣ eum erigat. quem con¬
tumelias fortiter ꝑculisse considerat:
quẽ qͥaͥ cõmouere in ipsa inuiriarum
iaculatione non potuit. ab aꝑto certa¬
mine interim recedens insecreta co¬
gitatione deceptionis tempꝰ inquirit:
& qui publico bello ꝑdidit. ad exhiben-¬
das occulte insidias ex ardescit. Quietis
namq iam tẽpore aduictoris animũ
redit: & uel dampna rerũ uł in iuriã¬
rum iacula ad memoriã reducit. Cunc¬
ta quaeq sibi inlata st̃ uehem̃ter ex.¬
aggerans. intolerabilia fuisse ostendit:
& quiescentis animũ tanto furore con-¬
turbut. ut plerumq uir patiens illa
se aequanimiter tolerasse etiã pꝰ uicto¬
riam captiuus erubescat: seque non
reddidisse contumelias doleat. & de-¬
teriora rependere. si occasio p̾beatur
querat. Quibus gͦ isti sunt similes.
nisi his qui ꝑfortitudinẽ in campo
uctores sunt. sed ꝑ neglegentiam

Expanded text:
commovere non potuit; unde fit ut tota commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur. qͥa ipse ase animus suꝑatur .¬
& sem& ipsũ sibim& ipsi subicit. quan¬
do eum patientia in humilitate toleran.¬
tiae sternit. Sciendum uͦ est qđ plerumq
euenire pacientibus sol&. ut eo quidẽ
tempore quo adũsa patiuntur uł contir¬
melias audiunt nullo dolore pulsentur.
& sic patientiam exhibeant: ut custo¬
dire. etiam cordis innocentiam cur.¬
rent: sed cum post paululum haec ip.¬
sa quae ꝑtulerint ad memoriã reuo¬
cant igne uehem̃tissimȩ doloris insti¬
gantur. Argum̃ta ultionis inquirunt.
& mansuetũdinem quã tolerantes habu¬
erunt: in retractione sua semet ipsos
diuidicantes ꝑdunt. Callidus namq
aduersarius. bellũ contra duos mouet.
unum uidelicet in flamans ut contir¬
melias prior inferat. alterũ uͦ ꝓuocans
ut contumelias lesus reddat: Sed qͥa
eiꝰ iam uictor exticit quẽ ad ꝓferendas
contumelias cõmouit: coñtra illum
acrius dolet quẽ ad reddendas iniurias

Expanded text:
vincitur, quia ipse a se animus superatur, evincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias
Abbreviated transcription (Latin):
quu hoc solũ dĩ sacrifitiũ accipit̾. qđ ante
oculos eiꝰ in altare boni oꝑis flãma ca.¬
ritatis incendit. Sciendum uero qđ
plerumq ideo pacientes. eẽ. uidemur.
qͥa retribuere mala non possumus. Sed
qui idcirco malum non retribuit. qua
nequaquam ualet: ꝓcul dubio ut p̃dixr¬
mꝰ patiens non ẽ qͥa pacientia non
in ostensione inquiritur. sed in corde
Per inpacientiae aut̃ uitiũ. ipsa uitutũ
nutrix doccrina dissipatur. S criptũ
nãq ẽ. doctrina uirĩ ꝑpacientiã nos¬
citur. Tanto gͦ quisq minus ostendit᷑
doctꝰ: quanto conuincit᷑ minꝰ patiens.
Neq enim potest ueracit bona docendo
inpendere: si uiuendo nesciat aequaninit̃
abiena mala colerare. Q uanto enim culmi:¬
ne uirtꝰ pacientiae polleat. rurs salo-¬
mon indicat dicens. Melior ẽ. patiens.
uiro forti: & qui dñatur animo suo ex.¬
pugnatore urbium. Minor gͦ. ẽ. uiccoria
urbes expugnare. qͥaͥ extra st̃ quae un-¬
cuntur : maius aut̃.ẽ. qđ ꝑpatientiam

Expanded text:
us hoc solum sacrificium accipit quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Sciendum vero quod ideo plerumque patientes esse videmur quia retribuere mala non possuqui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursusmon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. In patia ur̃ã possidebitis animas
uras. Idcireo possessio animȩ in uirtute
pacientiae ponitur: ꝗa radix om̃ium cus¬
tosq uirtutum pacientia est. Per pacien¬
tiam uͦ possidemꝰ animas nr̃as quia dum
nobis ipsis dominari discimus. hoc ipsũ
incipimꝰ possidere quod sumus. Pacientia
uera est. aliena mala aequanimiter ꝑpeti:
contͣ eum quoq qui mala irrogat. ndllo
dolore morderi. Nam qui sic̃ ꝓximi
mala portat. ut cam̃ tacitus doleat. & tẽ¬
pus dignȩ regibutionis querat: pacien¬
tiam non exhib&: sed ostendit. Seriptũ
quippe est. Caritas paciens. ẽ. benig¬
na est. P atiens namq est ut aliena
mala toleret: benigna uͦ est ut ipsos
etiam quos portat am&ĩ & ut sua bona
ipsã ueritas dicit. Diligite iniicos ur̃os:
benefacite his qui uos oderunt. O rate

Expanded text:
Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc ipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, b
Abbreviated transcription (Latin):
meae inquo sꝑaui. & qui edebat panes
meos: ampliauit aduersum me sub:¬
plantationem. Ac si de traditore suo:
aꝑtis uocibus dicat. Trans gressionẽ
eius tanto grauius ꝑtuli: quanto hanc
abeo qui meus. eẽ. uidebatur. sensi
Om̃s gͦ electi qͥa sũmi capitis menbra sunt:
caput quoq suum in passionibus secun-¬
tur. & ipsos aduersarios in sua morte
sentiunt: de quoꝵ uita prȩsumebant.
Et tanto eis crescat merces oꝑis: quanto¬
eis uirtutis lucrum ꝓficit ex aliene
dampno caritatis. Sed qa dura sunt.
quae p̃dicuntur. de afflictione mortis:
ꝓtinus consolatio subditur de gaudio
resurrectionis cum dr̃. Capillus de
capite ur̃o: non ꝑibit. Scimus fr̃s qͥa
caro incisa dolet: capillus incisus non
dol&. Ait gͦ martyribus suis. Capillus
de capite ur̃o: non ꝑibit. iudelicet aꝑte
dicens. Cur timetis ne pereat qđ inci-¬
sum dolet. quando & illud inuobis peri:¬
re non potest. qđ incisum non dol&:

Expanded text:
meae, in quo sperabam, qui edebat panes meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi, quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant, de quorum vita praesumebant: et tanto eis crescat merces oeis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet?
Abbreviated transcription (Latin):
enim dabo uob̾ os & sapientiam: cui
ñ poterunt resistere & contradicere
om̃s adũsarii ur̃i. Ac si aꝑte menbris
suis infirmantib dicat. Nolite ter¬
reri: nolite ꝑtimescere. U os ad certa¬
men acceditis: sed ego prȩlior. Uos
uerba editis: sed egõ sum qui loquor.
Sequitur. Trademini autẽ aparentib
& fr̃ibus. & cognatis. & amicis: & mor¬
te ex uobis afficient. Ad inorem dolorẽ
mala ingerunt: quae ab extraneis inge¬
runtur. Plus uͦ in nobis ea torm̃ta se¬
uiunt quae ab illis patimur. de quoꝵ
mentibus praesumebamus: qͥa cum
dampno corporis. mala nos cruciant
amissae caritatis. Hinc est enim quod
de iuda tradicort suo: ꝑ psalmistã dñs
dic̃ Et quidem si inimicus meus male¬
dixisset mic hi: subportassem utiq Et
si is qui oderat me suꝑ me magna lo¬
cuciis fuiss& : ab condissem me forsitan
abeo. Tu uͦ homo uni animis. dux m̃s¬
& notus meus: qui simul mecũ dulces
capiebas cybos. in domo dĩ ambulauimꝰ
cum consensu. Et rursum. Homo pacis

Expanded text:
i non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore suo per Psalmistam Dominus dicit: Et quidem si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique; et si is qui oderat me super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo. Tu et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Domini ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis
Abbreviated transcription (Latin):
longius ab urbe digressi sumꝰ ne
Cad reuertendum nos tardior
hora p̃pediat: necesse. ẽ. ut expositionẽ
scĩ aeuangłii. breuior sermo transcurrat.
Dñs ac redemꝑtos nr̃. perituri mundi prȩ¬
currentia mala denuntiat: ut eominus
ꝑcurbent uenientia quo fuerint prȩsci¬
ta. Minus enĩ iacula feriunt quae p̃ui-¬
dentur: & nos colerabilius mundi mala
suscipimus. si contͣ haec ꝑp̾sentiae clipeũ
muniamur. E cce & enim dicit. Cũ audie.¬
ritis p̃relia & seditiones: nolite terreri.
o port& pͥmum haec fieri: sed nondum sta¬
tim finis. Pensanda sunt uerba redẽptoris
ñri : ꝑ quae nos aliud interius. aliud exte.¬
rius passuros denuntiat. Bella quippe ad
hostes ꝑtinent: seditiones ad ciues. Ut gͦ
nos indic& in terius exteriusq curbari. ali-¬

Expanded text:
longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ad terram repromissionis ueniret.
it̃ agebat. Qui quodã tempore fa¬
me ac siti fatigatus: in heremo cla¬
mauit ad moẏsen. Ait dñs orante
moyse sicut scriptum est. Pluit illis
manna manducare: panem caeli
dedit eis. Rursus quoq p̃cepit moysi
ut ꝑcuteret uirga petram. Quod dum
faceret: ex ut aqua. & bibit popłs. Un¬

Expanded text:
ad terram repromissionis veniret, ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum faceret, exiit aqua, et bibit populus. Un
Abbreviated transcription (Latin):
inde subiunt depetro. Et ego dico
tibi: quia tu es petrus. & suꝑ hanc petrã.
aedifficabo aeccłiã meam. Tu es petrus
& suꝑ hanc petram aqua tu nom̃ acce¬
pisti: hoc.ẽ. suꝑ me ipsum. aedifficabo
aeccłim meam. suꝑ hanc fidei ꝑfectio¬
nem quam tu confessus es aedifficabo
na uideatur agere ad aediffitium eccłiae
meie non ꝑtinet. Petrus igitur afirma
petra uidelic& xp̃o quem ardenter ama¬
uit. nom̃ accepit. Xp̃c & eium uocatur
petra: qͥa in expugnabile ad se confugi¬
entibus p̃sidum tribuit. qa sꝑantes inse
ab antiqui hostis insidiis munitos red¬
dit. & tutos. N ec pret̾eundum: qđ ob
hoc quoq dñs petra uocatur. qa sp̃italiũ
nobis crisiatum fluenta ministrat.
qͥa sacro scã nos si sanguinis cõmir¬
nione purificat. Quod facilus intel¬
ligitur. & iocundius forte retinebitur:
si ad memoriã reuocetur quae sit
uixta historiam petra de qua apłs
mystice qͥa xp̃m significaret exponit.

Expanded text:
inde subjunxit de Petro: Et ego dico inde subjunxit de Petro: Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam et super hanc petram, a qua tu nomen accepisti, hoc est, super meipsum, aedificabo Ecclesiam meam; super hanc fidei perfectionem, quam tu confessus es, aedificabo na videatur agere, ad aedificium Ecclesiae meae non pertinet. Petrus igitur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus praesidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit et tutos. Nec praetereundum est quod ob hoc quoque Dominus petra vocatur, quia spiritualium nobis charismatum fluenta ministrat, quia sacrosancta nos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Apostolus mystice quia Christum significaret exponit .
Abbreviated transcription (Latin):
quod int̾pretatur petrus. Neq uero
petri uocabulo quasi hebreo uł syro.
aliam int̾̃pretationem querere oportet:
sed ꝓcerto nosse qͥa idem grece & la¬
tine petrus. quod sẏ̃riace cephas signi-¬
ꝯficat. & in utraq lingua nom̃ apetra
diriuatum ẽ. U ocatur aut̃ petrus ob
firmitatem fidei. uocatur petrus ob
inuincibile tobur mentis. Uocatur
petrus. qͥa illi solidissgme petrae. de
qua apłs ait. petra aut̃ erat xp̃c. umi
ca deuotione adhesit. Hinc ẽ. enĩ
qđ eadem petra uidelic& xp̃e cum
int̾rogaret discipłos suos quem eum¬
.eẽ. dicerent: ac petrus responderet
dicens. tu es xp̃c filius dĩ uiui: Con.¬
tinuo puram eius confessionem iuxta
utriusq nois significantiã. digna re-¬
muneratione donauit: sed & ipsa pe¬
tri appellatio quid inse sacram̃ti ges:¬
caret aperuit. Primo namq ait de
sẏmone. B eatus es sy mon bariona:
qͥa caro & sanguis ñ reuelauit tibi
sed pater meus qui incaelis est. Ac de.¬

Expanded text:
quod interpretatur PETRUS. Neque vero quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus ob invincibile robur mentis; vocatur Petrus, quia illi solidissimae petrae, de qua Apostolus ait: Petra autem erat Christus , unica devotione adhaesit. Hinc est enim, quod eadem petra, videlicet Christus, cum interrogaret discipulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confessionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est; ac de
Abbreviated transcription (Latin):
cum dñs eũ ad discipulatũ uocaret.
statim cum eodem andrea quem parit̃
uocauit relictis retib quoꝵ usu uiue¬
bat eum seqͥ non distulit. Unde &
andreae quoq nom̃ ueram m̃tis eiꝰ ima.¬
ginem prȩfert. Andreas namq grece
p̃dicationẽ ioħis. uł ad ipsius dñi iussio¬
nem sequendo adeoꝵ se sortem ꝑtinere
docet: qui temporalia quae possident
fortiter aet̃norum amore contempnunt.
qui credentes uidere bona dñi in terra
uiuentiũ donec haec ꝑcipiant exspec¬
tare dñm cũ psalinista. & uiriliter¬
agere ac̃ corsuum confortare contemp.¬
dunt. Quod autẽ symon filius sit io.¬
hanna idẽ. graẽ dĩ : aꝑte demonstrat.
qͥa quicquid deuotae obeditionis dño
impendit. quicquid merito obedientiae
p̃mii ꝑhennis adño recepit. totũ hoc ni-¬
mirum p̃ueniente se gr̃a suꝑnae pietatis
restat ꝑscrutari quid archani contine.¬
at nomen quo eum denuo saluator ap-¬
pellauit. Tu inquit uocaberis cephas:

Expanded text:
cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, statim cum eodem Andrea, quem pariter vocavit, relictis retibus quorum usu vivebat, eum sequi non distulit. Unde et Andreae quoque nomen veram mentis ejus imaginem praefert. Andreas namque Graece, dicationem Joannis, vel ad ipsius Domini jussionem sequendo ad eorum se sortem pertinere docet, qui temporalia quae possident fortiter aeternorum amore contemnunt: qui credentes videre bona Domini in terra viventium, donec haec percipiant, exspectare Dominum cum Psalmista, et viriliteragere, ac cor suum confortare contendunt. Quod autem Simon filius fuit Joanna, id est, gratiae Dei, aperte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Domino impendit, quidquid merito obedientiae praemii perennis a Domino recepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis,restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ũali grã ꝑunctos ac sanatos scĩ sui no¬
minis donaret. eẽ. participes. Sequitur.
Intintus aut̃ iħe. eũ dixit. Tues symon filiꝰ
iobanna. Intuitꝰ ẽ. simonẽ iħc. non exterio¬
ribus solii oculis. sed & interno diuinitatis
intuitu. iuxta illud beati samuelis. Nomo
iudet infacie: ds̃ autẽ intuetur cor. Uidit
cordis eiꝰ simplieitatẽ: iudit animi subli¬
mitatem. cuiꝰ merito cuuctae. eẽt. p̃ferendꝰ
eccłiae: uidit qͥa uocante andrea. feruente
adse amore ꝓuolauerit. idõq uenientẽ
mox familiari affatur eloquio. Tues in:¬
quiens symon filius iohanna. Nec magnũ
eiꝰ dicere. qͥ om̃ium sc̃orum nomina scripta
cen& in caelo: sed positurꝰ discipło nom̃
meriti sublimioris dictaturus uocabulo
primo uoluit ostendere. qͥa quod aparen¬
tib acceꝑat nomen etiã ipsum significa¬
tione uirtutis non careret. Sym̃on gͦ
grãe dei. Et merito ille obedientis nõe
censetur : qui & prius inutante andrea
mox dnm̃ uidere curauit. & post modũ

Expanded text:
uali gratia perunctos ac sanatos suis ancti nominis donaret esse participes. Sequitur: Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Joanna. Intuitus est Simonem Jesus, non exterioribus solum oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, fervente ad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen meriti sublimioris, ditaturus vocabulo primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione virtutis non careret. Simon ergogratiae Dei. Et merito ille obedientis nomine censetur, qui et prius, invitante Andrea, mox Dominum videre curavit; et postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
eum manser̃ die illo. Hora aut̃ erat qͣsi
deciina. Quia lex in decem p̃ceptis . ẽ.
data: solet in denario numero ꝑfectio
legis indicari. B ene gͦ decima hora
uenerunt discipłi ut mansionẽ iħu
uiderent: quia nimirum nec esse. ẽ. ut
qͥ dim̃ desiderat uidere. dĩ sẽ mandatis
huimliter subdat. Quique luce diuinȩ
contemplationis postmodũ frui appetit.
pͥus adiuuante dño decalogum legis
ꝑ oꝑa lucis quasi decem horas diei sole
illustrante compleat. Et illi quidem
bant: at uero om̃s electi pꝰ oꝑum bonoꝵ
ꝑfecctionem. post impleta legis dĩ prȩ¬
cepta. ꝑ pauum & nullo fine obnoxiũ
diem sunt cum illo acturi: illum uide¬
lic& quem udere desiderans ꝓpħa can-¬
tabat. Quia melioi .ẽ. dies una in at¬
trus tuis suꝑ milia. E rat audreas fr̃¬

Expanded text:
eum manserunt die illo: hora autem erat quasi eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem bant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
uidete. S tatimq subumgitur. U ener̃
& uiderunt ubi maneret: & apuo eũ
manser̃ die illo. Quod si altiori sensu
lib& inspicere quid nobis agendũ insi¬
nuent discipłi in eo quod ad dñm quidẽ
ambulantem uenerant. sed locum coir¬
tinuo ubi habitaret inquirebant: ad¬
monent quidem nos. ut quotiens incar.¬
nationis eiꝰ transitum ad m̃tem reducimꝰ.
sollicito semꝑ eum corde rogemuf ut ha¬
bitationem nobis aet̾nae suae mansionis
quae .ẽ. apud patrem ostendere dignetur:
dicentes eum moyse. dñe. ostende nobis
głam tuam. Quod aut̃ ipse discipłos
uenire & ubi maner& uidere p̃cepit: uir¬
tutum ꝓfecto studium quibus ad aet̾na
gaudia ꝑueniamus sub eundũ nobis os.¬
tendit. U enire & enĩ pꝰ iħm est ut man:¬
sionem eiꝰ uidere possimꝰ. bonis oꝑibus
quae ipse premonstrait insistere
horumq cocidianis ꝓfectibus ad celsi.¬
tudinem diuinae uisionis attingere.
Uener̃ inquit & uider̃ ubi maneret: & apuo

Expanded text:
videte. Statimque subjungitur: Venerunt videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insistere, horumque quotidianis profectibus ad celsitudinem divinae visionis attingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris & fr̃m simul amore flagran.¬
tes. Conuersus aut̃ iħe & uidens eos
sequentes se. dicit ris. Quid queritis.
Non potuit ignorare dñs quio sequentes
sẽ discipłi ioħis quererent: sed in eo
quod ad illos se sequentes conũtitur.
rogandi. manifeste innotuit. quantũ bonis
nr̃is studus delectetur: quam libenter iter
ueritatis inchaintibus ipse auxiliũ laturꝰ
occurrat. Qui dixer̃ ei. Rabbi: quod dr̃
interp̃tatũ magist̃. ubi habitas: Nolebant
transitoriae magisterio ueritatis ꝑfrui.
sed mansionem potius in qua habitaret
inquirebat᷑: quatenꝰ & tunc liberius in
secreto uerbis illuis imbui. & exinde
sepius eum possent. uisitare plenius
instruendi. Unde & ipse qa illos bene
petentes. querentes. pulsantes uidit. li.¬
bens eis secretarium sui reserauit archa.¬
ni: eosq introducens ueritatis euaugeli¬
cae rudim̃tis quae desiderabant illustra.¬
uit. Nam sequitur. Diẽ eis. U enite &

Expanded text:
Redemptoris et fratrum simul amore flagranRedemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur,rogandi, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis & factis demonstrantẽ & uerbis
aꝑte ꝓnuntiabat. quia non ipse ut puta¬
bant sed ille. eẽt. qui ad redemptionem
generis humani adõ patre. eẽt. miss in
mundũ. ille qui formam innocentiae
& patientiae inse credentib. eẽt. datur
De quo in carne uenturo p̃cinens ꝓpħa
dicebat. Sicut ouis ad occisionem duce.¬
tur: & sic̃ agnus coram tondente se
sine uoce. sic obmutese&. Et iterum. Ipse
aut̃ uulneratus ẽ. ꝓpt̃ peccata nr̃a: & liuo¬
re eiꝰ sanati sumꝰ. Et audierunt eum duo
discipłi loquentem: & secuti sunt ib̃m.
dĩ. secuti sunt illum duo discipłi: magis.
desiderantes ab ipso iħu quam ap̃curĩore
illius uerbum grãe ꝑciꝑe quo & ipsi
mererentur in agnorum dĩ sorte com¬
putari. B ene autẽ duo sunt disc ipłi
inuenti. qui dnm pͥmi sequerentur.
ut etiã mystice designarent om̃s qͥ illũ
ꝑfecte sequerentur gemina dilertione
denotos. eẽ. debere. hoc ẽ. & eiusdẽ sui

Expanded text:
coelestis et factis demonstrantem, et verbis coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loqsunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ modi quae sequentia lectionis euan¬
gelicae cõmemorant. Quae si enuelea¬
tius discutiamur: inueniemꝰ caelestib
redundare misteriis. Stabat enim iob̾es
& respexit iħm: qͥa in magno iam culmi¬
ne ꝑfectionis animi gressum fixerat. unde
iure celsitudinem diuinae maiestatis me-¬
reretur intueri. Stabat: qͥa illã uirtutũ
arcem conscenderat. aqua nullis temptatio¬
num posset improbitatib deici. Scabant
cum ilo & discipłi: qͥa magisteriũ eiꝰ cor¬
de sequebantur in mobili. Et respitiens
inquit iħm ambulantem: dicit. Ecee ag¬
nus dĩ. Ambulatio iħu dispensationẽ
in carnationis qua ad nos uenire ac nob̾
exempla uiuendi p̃bere dignatus. ẽ. insi¬
nuat: sic̃ mansio eiꝰ aeternitatem
diuinitatis. in qua semꝑ est patri aequa¬
lis aꝑtissime designat. Respiciens gͦ
iłim ambulantem ioħes: dicit. E cẽe
agnus dĩ. Quia uidens eum inter ho¬
mines conũsantem ꝓfectumq illis uitae

Expanded text:
hujusmodi, quae sequentia lectionis evanhujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. qͥa stabat ioh̃es. & ex discipłis
eiꝰ duo: ec respitiens iłm ambulantẽ
dic̃. ecce agnus dĩ. Statiq cogno¬
uimus immo iam notum ad mẽmo.¬
riam
reuocauimus. quare iħn p̃cursor suus
agnum dĩ uocauerit: quia uidelicet eũ
p̃receteris mortalib singulariter in no:¬
centem hoc.ẽ. abomi peccato mundũ
nouit. quia nos suo sanguine redemptu¬
rum. qͥa dona sui uelleris sponte largi¬
curum: ex quo uestem nobis nuptialẽ
facere possimꝰ. id est exempla uiuendi
nobis relicturum p̾uidit quib indilec¬
tione cale fieri deberemus. Hoc enun
testimoniũ p̃cursoris dm̃. quia facile
patet fidelibus: citum amoris intimi fo¬
mitem audientiũ cordibus infundit.
Sed ñ ẽ. putandum. qͥa sine certi racione
mysteru hoc relaturꝰ euangelista prę¬
miserit stetisse ioħem cum discipłis. iħm
uͦ ambulasse. & illo utiq ambulasse
ubi sequentibus se discipłis iob̃is mansio¬
nẽ inqua habitabat ostender&: ceteraq

Expanded text:
et discipuli ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque
Abbreviated transcription (Latin):
anta ac̃
talis . ẽ. scripturae diuinae¬
sublimitas: ut non solum uer¬
ba quae aseĩs. uł ab ipso dño dicta re¬
feruntur. sed etiã circũstantia rerũ
quae simpliciter posita uidetur spi.¬
ritalibus sit plena mysteriis. Scce

Expanded text:
anta ac talis est divinae Scripturae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena my
Abbreviated transcription (Latin):
obstacula uitioium quae hanc impedire
solent satagamus a nr̃o & corpore &
m̃te secludere. Neq enim ad eum nisi
rectis oꝑum gressibus ꝑuenitur: neq
faties eiꝰ nisi ãmundis corde uidetur.
Beati aut̃ mundo corde: qm̃ ipsi dm̃
uidebt̃. Qđ ipse nob̾ p̃stare dignet᷑. qͥ¬

Expanded text:
obstacula vitiorum, quae hanc impedire obstacula vitiorum, quae hanc impedire solent, satagamus a nostro et corpore et mente excludere. Neque enim ad eum nisi rectis operum gressibus pervenitur, neque facies ejus munda nisi a mundis corde videtur. Beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Quod ipse nobis praestare dignetur, q
Abbreviated transcription (Latin):
talis aqua & primus pastor aeccłiae
nom̃ accepit. & inqua totius scãe eccłiae
fabrica immobilis & in concussa ꝑsis.¬
tit. & ꝑ quam ipsa accłia nascitur
ac nutritur litius exponendo dicere
libuit: quia solent artius multa &
aliquando dultius in herere cordibus
audientiũ ea quȩ figurarum antiqͥtate
p̃missa sic demum noua spĩcaliter ex¬
planatione dilucidantur quãquȩ sine
ullis figurarum exemplis. simplici
tantum narratione credenda uł agen-¬
nulla labentiũ rerum contrarietate
terrente. nulla blandiente serenitate
afidei firmitate diuellamur. Neglectis
delitus tẽporalibus. sola nos iup̃senti
redemptoris nr̃i dona caelestia delee¬
tent: sola inter erumnas scłi spes uisio.¬
nis illius consoletur: recolamꝰ seduli
egregium dauid ꝓphac & regis exem¬
plum: qui cũ in cantis regni affluentiis
honorib aẽ diuitus nullum animae
memor fuit dĩ & delectatus. ẽ. Ut gͦ ad
eandem eiꝰ uisionem ꝑuenire meream᷑:

Expanded text:
tualis, a qua primus pastor Ecclesiae tualis, a qua primus pastor Ecclesiae nomen accepit, et in qua totius sanctae Ecclesiae fabrica immobilis et inconcussa persistit, et per quam ipsa Ecclesia nascitur ac nutritur, latius exponendo dicere libuit, quia solent arctius multo et aliquando dulcius inhaerere cordibus audientium ea quae, figurarum antiquitate praemissa, sic demum nova spiritualiter explanatione dilucidantur, quam quae sine ullis figurarum exemplis simplici tantum narratione credenda vel agennulla labentium rerum contrarietate terrente, nulla blandiente serenitate, a fidei firmitate divellamur. Neglectis deliciis temporalibus, sola nos in praesenti Redemptoris nostri dona coelestia delectent, sola inter aerumnas saeculi spes visionis illius consoletur. Recolamus seduli egregium David prophetae et regis exemplum, qui cum in tantis regni affluentiis, honoribus ac divitiis, nullum animae memor fuit Dei, et delectatus est . Utque ad eamdem ejus visionem pervenire mereamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis uigum ꝑ mare rubrum liberati
sionẽ peccatorum quae nos p̃mebant
accepimus. N os qui inter erumnas uitȩ
p̃sentis. qͣsi insiccitate heremi ꝓmissũ
nob̃ patriae caelestis exspeccamꝰ in gres¬
sum: inqua uidelic& heremo siti peri¬
clitamur. ac fane sp̃itali deficimus:
si non redemptoris nr̃i nos dona confir.¬
mint. si non incarnationis eiꝰ sacram̃ta
nos uictu caelesti ne in huiꝰ scłi itinere
deficiamus recreat: ipse petra quae
sp̃italib nos donis in ebriat. quae ligno
crueis ꝑcussa poculũ nobis uitae suo
de latere manauit. Unde dic̃ in aeuan¬
gelio. Ego sum panis uitae. Qui uenit
adme non esuriet: & qui credit in me
non siti&e umquam. Et congruente
.satis figurã ordine pͥmo popłs
ꝑ mare saluatus. ẽ: & sic ad eybum man
qͥa primum quidem aqua nos regene¬
rationis abluit. ac deinde ad participa¬
tionem sacri altaris ubi redemptoris
nr̃i ac sanguini cõmunicemus trans¬
mitaitur. ħ aec demysterio petrae sp̃i¬

Expanded text:
tis jugum per mare Rubrum liberati sionem peccatorum, quae nos premebant, accepimus, nos qui inter aerumnas vitae praesentis, quasi in siccitate eremi, promissum nobis patriae coelestis exspectamus ingressum, in qua, videlicet, eremo siti periclitamur, et fame spirituali deficimus, si non Redemptoris nostri nos dona confirment, si non incarnationis ejus sacramentnos victu coelesti, ne in hujus saeculi itinere deficiamus, recreat; ipse petra, quae spiritualibus nos donis inebriat, quae ligno crucis percussa, poculum nobis vitae suo de latere manavit. Unde dicit in Evangelio: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannenit, quia primum quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri carni ac sanguini communicemus, transmittit. Haec de mysterio petrae spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uere fraternaeq salutis curã gerere.
Ille & enim ꝑfecte conditoris sui duca¬
tũ seqͥtur. qui etiĩ ꝓximi quantũ ual&
habere comitatũ uititur. In uenimꝰ
inquit messi ĩ: queo.ẽ. interp̃tatum ip̃e.
Messias idem quod ꝓp̃c. ẽ: sed messias hebreo
cus int̾pretatur. Uude & chrisma grece.
psalmista in eiꝰ laude loquitur: iuixit
te ds̃ ds̃ cuus oleo laeticiae p̾consortib
tuis. Consortes aut̃ eiꝰ nos uocat: qui
ad accipiendã sp̃s sci grãm. in baptisino
etiam chrismate uisibili ꝑ unguimur
ille preconsortibus unctus. ẽ: cui siẽ
iob̾es baptista testatur. non ad m̃surã
dat ds̃ sp̃m. s om̃a dedit in manu eiꝰ
Nam de consortibus eiusdẽ uuctionis.
scđm mensuram douationis xp̃i . Vo.¬
& reges: in figuram nimirum eiusdẽ
saluatoris nr̃i : in cuiꝰ tẏpo etiam mate¬
riali limebantur oleo. Non solum aut̃
illi. sed & nr̃i temporis fideles. ut axp̃o
xp̃iani. ita etiam ab ipsa sacri ebris

Expanded text:
vere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem est quod Christus; sed Messias Hebraeotus interpretatur. Unde et chrisma Graece, Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipiendam Spiritus sancti gratiam in baptismo etiam chrismate visibili perungimur, ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis secundum mensuram donationis Christi . Voet reges, in figuram nimirum ejusdem Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles, ut a Christo Christiani, ita etiam ab ipsa sacri chrism