comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne fortelonge uidendo fallaris. Sed ut oculis ista
corpora: sic illemente conspicitur. Corde attendi¬
tur. & uidetur. Etubiest cor. undeilleiudeatur:
Beati ait mundicordes. qm̃ ipsidĩ uidebunt: Audio.
credo : ut possum intelligo cordeuideri dm̃. nec pos¬
se nisimundo corde conspici. Sed audio aliam
scripturam. Quisgloriabitur mundum sehabere
cor  autquis gloriabitur mundum se ee apeccato :
Attendi ergo uniuersam creaturam quantum po¬
tui corporalem. anim aduerti incȩlo in terra spĩ¬
tualem autem in meipsa quiloquor. qui membra
ueg&o. qui uocemintendo. quilinguam moueo.
qui uerba ꝓnuntio sensusq discerno. Et quando
comprehendo me inme : undeergo possum quod
suprame : promittitur tamen cordihum ano uisio
dĩ. & indedicitur quȩdam operatio mundandi
cordis. hocdicitur abscriptura. Paraunde ui¬
deas quod amas. antequam uideas. Audito enĩ
dõ & nomineeius. cuinondulceẽ. quod audit.

Expanded text:
ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo universam creaturam, quantum potui; corporalem animadverti in coelo et in terra, spiritualem autem in meipso qui loquor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit,
Abbreviated transcription (Latin):
id conseruandam in colomitatem suam. uestigium qd¬
linunitatis. In ee &iam homini commune quiddã
um angłis dĩ. non cumpecoribus sicut est uiuere. au¬
are. uidere & cetera: sed qđ intelligat dm̃. quod ad
mentem proprieꝑtineat. quod sicut oculum. albũ.
a nigrum. ita aequitatem iniquitatemq discernat
in hactota consideratione creaturȩ quam nominare
utumq & ꝑcurrere potuimus. in terrog& seanima
quis fecithȩc omnia: quis creauit hȩc. quis in his te¬
psam. quid sunt istaquȩ consideras. quidtu. quȩ consi¬
deris. quisille : qui fecit consideranda & considerantẽ.
quis est iste. dicillum. ut dicas illum. cogita illum. po¬
tesenim aliquid cogitare. & forte non potes dicere
nullomodo autem poterisdicere. quod non potueris
cogitare: Ergo cogita illum. prius quam dicas illũ.
ut cogites illum. accede adillum. Quodenim uis be¬
neuidere. uthabeas quodloquaris. accedis ut inspicias.

Expanded text:
ad conservandam incolumitatem suam vestigium quodad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unitatis; inesse etiam homini commune quiddam cum Angelis Dei; non cum pecoribus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare, et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias,
Abbreviated transcription (Latin):
audentes. exultando cantant. Etinter cantica quȩ
qbis enuntiant. inserunt uoces quasdam sine uerbis.
edlationeexultantis animi. & hȩc uocatur iubilatio
quis forte propterea non recognoscit. quianum quã
duertit: aduertat decetero: Atq utinam non inue¬
ut quos aduertat. ned s̃ inueniat quos euertat. Sed
anen quia nonqui escunt nasci spinȩ in male exultan¬
abus. aduertamus iubilationem improbandam. &
sferamus dõ iubilationem coronandam. Quando ergo
uosuibilamus : Quando laudamus quod dici non potest
tendimus enim uniuersamcreaturam. terrã & mare :
& glũ & omnia quȩineis sunt. attendimus singula.
habere origines & causas suas. Seminum uim. nas¬
indior dinem. ꝑ manendi modum. intereundideces¬
sum. currere uolumina sȩculorum sineulla ꝑturbatione.
fellas uolui quodam modo ab oriente in occidentem. ꝑ¬
igere cursus annorum uidemus dimensiones mensuũ.
astentiones horarum. inq his omnib nescio quid in¬

Expanded text:
audentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid in
Abbreviated transcription (Latin):
N on cum publicanis illis & peccatorib namip
humiles erant. cognoscebant enim langua rem
suum & medicum requirebant. cum ipsissupł
pharis ȩis inuenimꝰ illum manducasse. Na
suꝑbus quidam inuita᷑ erat illum. ip se est cu
displicuit quia mulier peccatrix quȩ eras ina
uitate famosa. accessit ad pedes dnĩ. & ait incoras¬

Expanded text:
Non cum publicanis illis et peccatoribus, nam ipsi Non cum publicanis illis et peccatoribus, nam ipsi humiles erant: cognoscebant enim languorem suum, et medicum requirebant. Cum ipsis superbis Pharisaeis invenimus illum manducasse. Nam superbus quidam invitaverat illum: ipse est cui displicuit quia mulier peccatrix, quae erat in civitate famosa, accessit ad pedes Domini; et ait in cor
Abbreviated transcription (Latin):
non nouit aliquem : sed quid est non nouiues
regulamea non uos agnosco. Nouienim ieo
iustitiȩ meȩ. non illi congriutis. Declinatos
illa. distortiestis. ideo & hic dixit. non cognes¬
bam. Cum dedinarc. amemalignꝰ non cogio¬
bam. Quid est non agnoscebam: Num quas
te qui a malignus quando oburam fit iuston
co angusto. dicitsibi quod est saptum insap¬
lis ess& malignus. & uias meas noll& in s tir
l& sic iuuere malignus quomodo meul pripesii
adimitationem. non cognosceba Quid stĩ
cognoscebam : nonquia nesciebam : sed qui a no
hunc persequebar. Eccepsetutor bonus. non
hominis sed peccati. Supbo oculo & in senabili
corde. huic non conuescebar. Quid est nonin¬
uescebar : noncum illo manducabam. Ati¬
dat caritas urã: quiamirum al. quid enditura
tis Sinon conuescebatur. cum illo non mandu¬
cabat. Uescienim manducare est. Curergo p
primatdnm̃ inuenimus manducare cum supho

Expanded text:
non novit aliquem? Sed quid est, «Non novi vos?» In regula mea non vos agnosco. Novi enim regulam justitiae meae: non illi congruitis, declinastis ab illa, distorti estis. Ideo et hic dixit, «Non cognoscebam. Cum declinaret a me malignus, non cognoscebam.» Quid est, «non cognoscebam?» Numquid forte quia malignus quando obviam fit justo in vico angusto, dicit sibi quod est scriptum in Sapilis esset malignus, et vias meas nollet imitari, nollet sic vivere malignus, quomodo me illi proposui ad imitationem; «non cognoscebam.» Quid est, «non cognoscebam?» Non quia nesciebam, sed quia non ahunc persequebar.» Ecce persecutor bonus, non hominis, sed peccati. «Superbo oculo et insatiabili corde, huic non convescebar.» Quid est, «non convescebar?» Non cum illo manducabam. Attendat Charitas vestra; quia mirum aliquid audituri estis. Si non convescebatur cum illo, non manducabat; vesci enim, manducare est: cur ergo ipsum primo Dominum invenimus manducasse cum superbis?
Abbreviated transcription (Latin):
pulam. autpisces adhamum pascuntur sed
capiuntur. sic & ipsi. Habent ergo impu
qui esuriunt & iustitiam. quia ipsi saturabunt᷑.
Siergo pius pascitur cibo iustitie. &impiussuꝑ¬
biȩ non mirum si in satiabilis corde pascitur cỹ¬
bo inquitatis: Noli pasci cỹbo iniquitatis.
tedelecraa ubi ille tihi non comnuescebatur:

Expanded text:
pulam, aut pisces ad hamum pascuntur, sed pulam, aut pisces ad hamum pascuntur, sed capiuntur; sic et ipsi. Habent ergo impiiet sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Si ergo pius pascitur cibo justitiae, et impius superbiae; non mirum si insatiabilis corde. Pascitur cibo iniquitatis: noli pasci cibo iniquitatis, te delectabat, ubi ille tibi non convescebatur?
Abbreviated transcription (Latin):
comititis inuicem. ietineab inuicem con¬
sumanini. U. lttis ergn comedentes. nolite
hici .i. Eugite taleconiui ium. Neque
enini e sarant gaudendo demalis alierus.
quia iisat ab ili cordesunt. Caue nec ipiaris
in epulis eorum laqueo diaboli. Cibis tal
paicebantur uidȩi. quanlou fixerunt
dnm Sed quia pascebantur tam quã de
poenadñ. Nam & nos dẽcruce dnĩ pascim.
quia corpus ipsius manducamꝰ. Dicebant
enim cum uiderent pendentem incruce. in¬
sultantes quia in satiabiles erant corde. Di¬
cebant ergo. Sifilius dĩ est. descendat decruce
Alias saluauit. ses alua renon potest: Pasce¬
bantur cibo crudelitatissuȩ. & ildeꝓisceba¬
tur cybo miscđiȩ suȩ. pate̾r inquit gosce
illis : quia nesciunt quid faciunt Iaiergo oa¬
bebant alias aepulas. illeali is Sed quid dio¬
tum sit demensa suꝑborum: audite. Fiat
mensa eorum coramisis in muscipulam. &
in retributionem & inscandalum. Pasti sunt
captisunt. Quomodo enim aues ad riusci¬

Expanded text:
comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini» Videtis ergo comedentes; nolite his convesci, fugite tale convivium; neque enim se satiant gaudendo de malis alienis, quia insatiabili corde sunt. Cave ne capiaris in epulis eorum laqueo diaboli. Cibis talibus pascebantur Judaei, quando crucifixerunt Dominum: sed quia papoena Domini, et nos de cruce Domini pascimur, quia corpus ipsius manducamus. Habeenim, cum viderent eum pendnetem in cruce, insultantes, quia insatiabiles corde erant; dicebant ergo: «Si Filius Dei est, descendat de cruce; alios salvavit, se salvare non potest» . Pascebantur cibo crudelitatis suae, et ille pascebatur cibo misericordiae suae. «Pater,» inquit, «ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Illi ergo habebant alias epulas, ille alias. Sed quid dictum sit de mensa superborum, audite: «Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem, et in scandalum» . Pasti sunt, capti sunt. Quomodo enim aves ad musci
Abbreviated transcription (Latin):
ispicatus esi tum nescisse. quia non asereppulit.
iussi ꝑbiȩ uulnera medicus insanabilia uidebat
temn. cum audiss& cogitantem. & ostender& il¬
ansuperbum. Simoꝵ. habeo tibi aliquid dicere
o debitores erant cuidam foeneratori. unus eidebe¬
lat quinquaginta denarios. alius quingentos.
imorih aberent unde redderent. limisit ambo¬
bus Quis eumplus dilexit: Et illexontrase

Expanded text:
spicatus est eum nescisse, quia non a se repulit?lius superbi vulnera medicus insanabilia videbat. Ait enim cum audisset cogitantem, ut ostenderet illum superbum: «Simon, habeo aliquid tibi dicere: o debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Cre
Abbreviated transcription (Latin):
anus : Sollicitudo omnium eccłarum. Etui dequalis
sollicitudo quam paterna quãma terna : Videtequo¬
modo eedebatur : ut uindicaretur in om̃s affectionesd
Dicemus & affectiones eius inquas uindicabat ds̃ Qus
infirmatur inquit & ego nonin firmor : Quiscanda¬
lizatur & ego non uror: Quanto maiorcaritas. tanto
maiores plagȩ depeccatis alienis. Acceperat quidẽ
ille& stimulum carnis. angelum satanȩ a quo cola¬
fizaretur. Ecce quomodo propitius eratds̃. uindicns
in om̃s affectiones eius. Quȩ sunt affectiones inquas
sic iundicabat: Ipse exposuit. ipsedixit. In magn¬
tudine inquit reuelationum neextollar. datus estmihi
stimulus carnis meȩ. angelus satanȩ qui me colafiz&
Tamꝑfectus erat: ut tamen timendũess& neextollere¬
tur Nam non poner& ds̃ medicamentum. ubiuil¬
nus non ess& Etro gauit ut tolleretur. aeger ille.
lum carnis. a quo colafizabatur: Aliquem fort

Expanded text:
anus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis anus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicabat? Ipse exposuit, ipse dixit: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille lum carnis a quo colaphizabatur, aliquem forte
Abbreviated transcription (Latin):
sui & non facit digna. plagis uapulabit multis: In
multis enim. quantum nob̵ in notescit uoluntasdi. &ui
reatus nrt̃ innotescit nob̾. Quanto ille nob innotesct.
tanto plus imus infletus & lacrimas. Videmus enim
quam sitiustum quod denob̾ exigat dr̃: In quanta ad¬
huc imꝑfectione iaceamus. fitin nob̵ quod dictum est
Qui apponit scientiam. apponitdolorem. Ecce habun¬
d& inte caritas. plus dolebis peccantem. Quanto inte
maior caritas est : tanto amplius tetor quebit quẽ tole¬
ras Nontor quebit tamquã irascentemilli. sedtaqũ
dolentem ꝓillo. Uide paulum apłm. quid patiebatir
Videquid patiebatur. Prȩter illa inquit quȩ extrinsctꝰ
sunt. Dixitenim multa quȩ patiebatur. & coepit di¬
cere interiora. prȩterilla que ex trinsecus erant que pa¬
tiebatur amalis ꝑ sẽcutorib xpĩ. incursus in me cottud¬

Expanded text:
sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
seris atua. Cum enĩ fueris frum̃tum. id .ẽ. herba
bona debono semine filius regni. cũ coeperisfruc¬
tumdare. tunctibi apparebunt zi zania. Cũ enĩ
creuiss& herba & fructum feciss&. tunc apparue¬
runt zi zania. Cum coeperint apparere zi⁊ania
uidebiste in termalos. Vellehabes quasiseparare
atemalos & separare ab ecđa om̃s malos. responde¬
bit tibi dnĩ sententia. Sinite utraquecrescere
usq ad messem. nefortecum uultis eradicare zi zania.
eradicetissimul & triticum. Ex sententia dnĩ. ne¬
cesseerat parcereziz aniis. ex conditioneserui.
necesse eritui uereinter ⁊ izania. Separa reeanon
potes. tolerare tibi necesseest. Videquantaspla¬
gas incordepatiaris. qui corpore integro inter
malos uersaris. probabitis quicumq ꝓfeceritis. pro¬
tis. qui iam ꝓfecistis. Toleranda sunt ergo ista & fore
hoc ꝑtin& adillud. Seruus qui nouit uolunta tẽ dom

Expanded text:
seris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba seris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini
Abbreviated transcription (Latin):
turos interram promissionis. Ergo illud quod dictũ
est morsi. figura erat non poena. Seni mors quȩ
poena. non intrare in illam terram. quod intraue
rat indigni. Dea aron autem quiddictum est:
Mortuus est &ipsesenex. filii sui successerunt ei in
sacerdotio. Filius postea sacerdotiũ ad ministrauit
Quomodo & inistumuindicauit: Samuh el &ipse
sc̃s senex mortuus est relictis filus successorib: suis
Quid est quod in illos uindicatum est : quęro. & scđm
homines non inuenio. Scđm autem quod scio pa¬
ti seruos dĩ. cotidiein illos uindicabatur. Legite.
& udete uindictas. & qui ꝑficitis ferte uindictas
Cotidie patiebantur populos contradicentes. cotidie
patiebant᷑ iniq uiuentes. & inter illos uiuere coge¬
bant᷑. quor uitã cotidie reprehendebant. Haec
erat uindicta. non dum ꝓficit ciu parua ẽ: Tantũ
teenim torqu& iniustitia aliena. quantum reces¬

Expanded text:
turos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum turos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum reces
Abbreviated transcription (Latin):
tum profecerint. Quȩrimus uindictam in moy¬
sen. propenullã habes. nisi quodad extremũ
ait illids̃. ascende in montem & morere:
Ait seni. morere. lam ꝑ egerat aetates suas.
Num quidnum quã eratmoriturus : Qualis
illa uindicta: Ostendit ibi uindictam suam.
ut dicer&. non intrabis int̃rã pmissionis. quo
intraturus eratpopulus: quandam figuram
quorum dam gerebat morses : Nam qui
in regnum cȩlorum intrauit. magna illi poena
erat ad terram illam nonuenire. quȩ ad tempuse¬
rat promissa ut umbram ostender& et transir&.
N on nemulti ꝑfidi intrarunt in illam terram. non¬
ne in illa terra uiuentes multamala fecerunt. &
dm̃ offerunt: non ne& ido latriam secuti sunt in
ipsaterra : magnum erat non dedisseistam terrãmorsi.
Sed morsen uoluit gestare figurã eorum qui sub lege
erant. quia ꝑ moysen data est lex. & ostendit eos qui
sublegeesse uellent. & sub gr̃a essenollent. non intra¬

Expanded text:
tum profecerint. Quaerimus vindictam in Moytum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intra
Abbreviated transcription (Latin):
ut mirentur homines tantam expolitionem re¬
bus accidisse. quas iamperfectas pronunti aue¬
rant. Fit hoc & in aedificus & inpieturis. & in
uestibus. & prope inomni genere as tium
Primo iudicant illud iam quasi ꝑfectum e̾e̾. ut
oculi eorum. amplius nihildesiderent: Sed
aliudiudicat oculus imperitus. aliud iudicat ar¬
tis regula : Sic & illiscĩ uersabantur ante oculos
dĩ. tamquam sineculpa. tam quam ꝑfecti. tãq.
angłi. Nouerat autem quid illis deess&. qui
uindi cabat in omnes affectioneseorum. Vin¬
dicabat autem. non irascens: sed propitius: Ad
hocuindicabat. ut ꝑficer& coeptum : non ut
dampnar& eiectum. Uindicans ergo. in om̃s
affectiones eorum erat ds̃. Quomodo uindi¬
cauit insamuhelem. ubi est uindicta ipsa :
Hocdico: ut nouerint xp̃iani. quuam hic cog¬
nouerunt xp̃m. ad quosuenit in scabello pedũ
suorum. quos ita dilexit. pro quibus sanguinẽ
fudit. Nouerint quomodouapulent. cũ mul¬

Expanded text:
ut mirentur homines tantam expolitionem reut mirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam hic cognoverunt Christum, ad quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
nes dicens eorum. quas ds̃ nouerat incordib eoꝵ.
quas homines nonnouerant. Etenim sinequȩre¬
lahominum uersabantur in medio plebisdĩ.
ed quid dicimus. quiamor ses habuit primam
uitam fortasse peccatricem nam & percus so ho¬
mine. fugit deegẏpto. Habuit & a aron primã
uitam quȩ displicer& dõ. Nam & ipse in sani¬
entipopulo & furenti. idolum ꝑmisit ut fier&.
& factum est populo dĩ idolum quod ad orar&¬
Samuhd quid fecit : In fans ad templum datus.
omnes aetates suas inter scã sacramenta dĩꝑ egit.
Ab in eunte aetate famulus dĩ. nihilum quam dic¬
tum est desamuhele . nihil ab hominibus. No¬
uerat ibi fortedĩ aliquid quodpurgar&. quia
& quod ꝑfectum iam uidetur hominibus il¬
li ꝑfectioni. ad huc in ꝑfectum est. Plerumq
faciunt artifices. & ostendunt imperitis. & cũ
iam iudicauerint imperiti e̾e ꝑ fecta. expolunt
illa artifices quinouerunt adhuc quid illis desit.

Expanded text:
nes dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, nes dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adorarSamuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit,
Abbreviated transcription (Latin):
decolumna nubis loquebatur. tam aꝑte eos exaudie
oitius fustieis. Propitius nondicitur ds̃. nisi peccatis
uando dat ueniam. tunc dicitur propitius. Etꝗd
habebat inistis quodiuindicar&. ut ess& propitius
ignoscendo: Propitius erat donando peccata. pro¬
pituis erat & uindicando. Quid enim sequitur :¬
upropitius fuisti illis. & uindicans in omnes affec¬
cones eorum. Etiam uindicans. propitius fuisti.
non solum donans peccata : sed etiam uindicans pro¬
pitius fiusti. Videtefratres mei quid hic comm̃da¬
uit aduertite. Iulids̃ irascitur. quem peccantem
non flagellat. Nam cui uere propitius est. non
solum donat peccata nenoceant ad futurum scłm.
sedetiam castigat. nesemperpec caredelect&
tamus. ad erit dñs utdicam. Quȩ ramus enim tres
istas ꝑsonas. morsen & a aron & samuhelem. &
quomodo in eis uindicatum sit. quiadixit. uindi¬
cans in om̃s affectiones eorum. Vtiq eas affectio¬

Expanded text:
de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaude columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaupitius fuisti illis.» Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delecteest si quaeramus, aderit Dominus ut dicam. Quaeramus enim tres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectio
Abbreviated transcription (Latin):
festum prȩsignabant. Ile autem nescio quis iam
non est: nescio quis. quiascitur a nobis dñs nr̃iłis xp̃c¬
eos qui inuocant nomen eius. Inuocabant dñm
& ipse ex audiebat cos. in columnanubis loquebit᷑
adeos: Qui primo loquebatur in columnanubis
ipse nobis locutus est inscabello pedum suorum.
id est in terra assumpta carne:. Vnde adoremus
loquebatur. quod tunc non in telligebatur. lau¬
tus est in scabellum pedum suorum. & intellecta
sunt uerba nubis eius. In oolumnanubis loque¬
batur adeos : Attendamus ergo fr̃s uidett
uos & quales scõs nominauerit.
VSTODIEBANTT ESTIMONIAEIUS
a precepta quȩdedit eis. Custodiebant. certeintendi
unt peccati : Quomodo : Quando custo diebant
recepta eius. custo diebant testimonia eius. Uide¬
equales nos uelit formari. nequasi deperfecta iustitia
presumamus. eccemoyses & aaroN in sacerdotib eiꝰ.
smuhel in his qui inuocant nomen eius Ad quos

Expanded text:
festum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam festum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur a nobis, Dominus his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebatur ad eos.» 11. Attendamus ergo, fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendbant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
Mater eius sterilis fuit. uolens habere filium. oraut
ad dnm̃ cum gemitum agno. & petens utdandcis
filium: ostendit qui a non carnaliter habereuo¬
luit. quem natum illidedit. qui eum esse uolut
Vouit enim eumdnõ dõ. &ait. Simihi masculus
natus fuerit. templo tuo serui&. Et ita fecit N¬
tus sc̃s samuhel. fuit apud mairem temporelicus
Mox ut eum ablactauit. dedit intemplum utibiors
sacerdos magnus. sacerdos sc̃s intempore illo Co¬
memorat istos. & ꝑ istos om̃s scõs nos uultintellio¬
re. Quare autem hic illos nominauit : Qm̃dr
sc̃ĩtas ur̃a. Dixit superius. ex altate dñm dm̃ nm̃
assumpsit inqua apparer& generihumano. Et
uolens nob̵ ostendere & antiquos patres ipsumprȩ¬
dicasse. quia ipse est uerus sacerdos dñs nrt̃ ihsap
loquebaturds̃: Quid est in colum nanubis loque¬
batur: Perfiguras. Sienim inquadam nibici
loquebatur obscura. illa dicta nescio quemimnani¬

Expanded text:
crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi csacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illos nominavit? QuoniamSanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dominum Deum assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominus noster Jloquebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem mani
Abbreviated transcription (Latin):
Moẏses & aaron in sacerdotibus eius. & samuhel
intereos qui inuocant nomen eius. Inuocabant
dnm. & ipse exaudiebat eos. in columnanubis
loquebatur ad eos. Isti antiqui moyses & aarori
& samuel seruidĩ magni apud antiquos. Nos¬
tis quia moyses eduxit in uirtute dĩpopłm isrł
ex aegypto ꝑrubrum mare. & duxit inheremũ
& quanta mirabilia fecerit illo tempore ds̃ per
manum moysi. nouerunt omnes qui istasscrip¬
turas libenter audiunt in ȩccła. uel apud selegunt.
uel quomodo didicerunt. aron frater ipsius
fuit. quem ordinauit &iam sacer dotem. Etibi
quidem non uidetur sacerdos eẽ. nisi a aror.
A perte enim in illis litteris aa ronnominatur sa¬
cerdos dĩ demoyse non ibi dr̃ quod sacerdos erat.
Sed si hocñ erat. quid erat: Num quid maior
sacerdote e̾epoterat: Ex primit psalmus iste.
quia & ipse sacerdoserat. Moyses & a aror
in sacerdotibus eius. Erant ergo illidñi sacer¬
dotes. Samuhel posita iam in libro regnorumlem
dauid. Samuhel abinitio aetatissuȩ. intemplo

Expanded text:
el in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se legunt, vel quoquo modo didicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legDavid. Samuel ab initio aetatis suae in templo
Abbreviated transcription (Latin):
lla dieiustus iudex. Nondix̃ donat. sed red
Quando donabat misericorserat. quando
oronȩ debitorem. ibi miscđiam consecutus
Misericor seno dñs primo hic autemred
amihi coronam iustitiȩ. Vnderedd&: quia¬
dex iustus est. Quare iustus udex: quia
num certamen certaui. cursũ consũ maui.
aem seruau. id̾eo iustus non potest nisi co¬
nare ista. Inrenit enim ista quȩ coronar&.
untea uero quidiruenerat. qui prius fui
ls hemus & ꝑ secutor: Istadonauit. illa
muauit. Don auit haectempr̃ misericordiȩ.
spaulus id meruit: Hoc enim dixeram. quo¬
mͥ in illo testimonio terriut: sic inisto erexit
odixiss& redd et mihi dñs in illo die iustus iu¬
r. non solum mihi inquit: sed omnib qui
ligunt manifestationem & regnum eius.¬
pfrs̃ qm̃ habemꝰ tempꝰ miscđiȩ. non nobis
landiamur. non nos dimittamus. non dica¬
uissemꝑ parcit dĩ Eccefeciheri. peꝑcit
s pacio & hodie. & parcitds̃ ꝑ aciam̃ &
icordiam & iudicium. intellige quiaideo

Expanded text:
lla die justus judex.» Non dixit, donat; sed, «reddet.» Quando donabat, misericors erat; quando coronae debitorem: ibi «misericordiam consecutus sum.» Misericors ergo Dominus primo, hic autem «reddet mihi» coronam «justitiae.» Unde reddtus judex? Quia «bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi.» Ideo justus non potest nisi coronare ista. Invenit enim ista quae coronaret: antea vero quid invenerat? «Qui prius fui blasphemus et persecutor.» Ista donavit, illa coronabit; donavit haec tempore misericordiae, s Paulus id meruit? Hoc enim dixeram, quomodo in illo testimonio terruit, sic in isto erexit. Cum dixisset, «Reddet mihi Dominus in illo die justus judex: non solum mihi,» inquit, «sed omnibus qui diligunt manifestationem et regnum ejusm habemus tempus misericordiae, non nobis blandiamur, non nos dimittamus, non dicamus: Semper parcit Deus. Ecce feci heri, pepercit Deus; facio et hodie, et parcit Deus; faciam et ricordiam et judicium, intellige quia ideo
Abbreviated transcription (Latin):
natbonum. ubi deb& poneremalum. Sierrare
non potest. noserramus : si non timemus: Siau¬
temtimuerimꝰ modo : tunc quodtm eamus non
habebimus. Om̃ terribile& scm̃ est : & honor
regis iudicium diligit. Sic ergo timeant eum
populi ut corrigantse : non quasimultũ prȩsu¬
mentes demiscđia ipsius. dimittant se & male

Expanded text:
net bonum, ubi debet ponere malum. Si errare net bonum, ubi debet ponere malum. Si errare non potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus modo, tunc quod timeamus non habebimus. «Quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit.» Sic ergo timeant cum populi, ut corrigant se: non quasi multum praesumentes de misericordia ipsius, dimittant se, et male
Abbreviated transcription (Latin):
no. Quare confiteantur : Qm̃ terribile & scm
est. Ipsum nom̃tuũ. terribile & scm̃ est. Sic
p̃dicatur crucificus. sic p̃dicatur humiliatus.
sic predicatur iudicatus : ut ueniat& excelsus
Ueni& uiuus. in uirtute ueniat iudicaturus.
Modo parcitur populis blasphemantibus : quia
patientia dĩ tead poenitentiam adducit. Non
enim qui modo parcit semꝑ habebit parcere
aut quimodo prȩdicaturtimeatur. non estuen¬
turus utiudic& : Uenturus est fratresmei. uen¬
turus est. timeamus illum. & sicuiuamus. ut
addexteram illius inueniamur. Uenturus ẽ
enim & iudicaturus : ut alios ponat ad sinistrã¬
& alios addexteram. Et non illud facit ipse
quo modo cumq uterr& fortein hominib: & qͥ
addex teram ponendus est ad sinistram ponatur.
autqui ad sinistram deb& stare. errantedõ addex¬
teram ponatur. Non potest errare u tibipo¬
nat malum ubi deb& ponere bonum: nec ibi po¬

Expanded text:
no.» Quare confiteantur? «Quoniam terribile et sanctum no.» Quare confiteantur? «Quoniam terribile et sanctum est.» Ipsum nomen tuum terribile et sanctum est. Sic praedicatur crucifixus, sic praedicatur humiliatus, sic praedicatur judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus, in virtute veniat judicaturus. Modo parcit populis blasphemantibus, quia patientia Dei ad poenitentiam adducit . Non enim qui modo parcit, semper habet parcere; aut qui modo praedicatur ut timeatur, non est venturus ut judicet. Venturus est, fratres mei, venturus est: timeamus illum, et sic vivamus, ut ad dexteram illius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi po
Abbreviated transcription (Latin):
istos autem dies ad hoc ieunamus. ut quando ipsi
laetantur. nospro illis gemamus. L&itia enĩ
sua ammon& dolorem nrm̃. & faciunt nosre¬
cordariquam miseri sint adhuc. Sed quia uide¬
mus multos in deliberatos ubi & nos fuimus.
nec delllis desperare debemus. Etsi adhuc iras¬
cuntur. nos oremus. Etsi adhuc comiouetur
& nobiscum audiant uocesistas. de quibus modo
gaudemus. dñs in syonmagnus. & excelsus est suꝑ
Ipsi om̃s populi. supͣ quos magnus es insyon: iam
confiteantur nominituo magno. Paruum fuit
nomentuum. quando irascebantur. factum est
magnum. iam confitentur. Quomodo dicimus
paruum fuisse nomen xp̃i. ante quam claredif¬
famaretur xp̃c: Quia nomen ipsius. famaip¬
sius dicitur. Paruum nomen erat. iam modo
nom̃ magnũ factũ ẽ. Quȩgens est quȩ non au¬
diuit nom̃ xp̃i . Iamergo magno nomini tuo
confiteantur populi. qui ante paruo nomini tuo
irascebantur: Confiteantur nominituo mag¬

Expanded text:
istos autem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi istos autem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi laetantur, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in Sion magnus, et excelsus est super Ips omnes populi, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuisse nomen Christi, antequam praeclare diffamaretur Christus? Quia nomen ipsius fama ipsius dicitur. Parvum nomen erat; jam modo nomen magnum factum est. Quae gens est quae non audivit nomen Christi? Jam ergo magno nomini tuo confiteantur populi qui ante parvo nomini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo mag
Abbreviated transcription (Latin):
nat sineratione delectat aurem. & uerbum dĩ
non delectatꝰ. Sedideo ꝓ illisoramus. quando
diebus illorum festis nos ieiunamus: ut fiantsi¬
bupsi spectaculum Quando enimuiderint
se : displicebunt sibi. Sedideo non sibi displi¬
cent. quia nonse at tendunt Ebrius non sibi
displicent. sed sobrio displic&. Dahominem.
quiiam io cundatur. in dõ uiuit. grauiter
suspirat. in illam pacem aeternam: quam illi ꝓ¬
misit ds̃ E tuide. quia quando respexerint ho¬
minem saltantem ad organum. plus illũdol&
in samientem. quam fren&icum febrientem
Ergo sinouimus mala illorum : quia deipsis malis
liberatisumus. doleamus illos. Et sidolemus il¬
los . oremus proillis. Et ut exaudiamur. ieuine¬
mus proillis. Non enim nos nrã ieuinia celebra¬
mus ꝑ dies festos. illorum alia sunt ieiunia nr̃a.
quȩcelebramus ꝑ dies paschȩ futuros. per alia
atq alia quȩ sallempnia nobis sunt in xp̃o. Per

Expanded text:
nat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei nat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per alia atque alia quae solemnia nobis sunt in Christo: per
Abbreviated transcription (Latin):
nodo non irascuntur . Irascebaturtunc : sed quia
iserant. aꝑte irascebantur: Modo quia pauci
isunt : occulte irascuntur. Interim facta est auda
finetur & iracundia. Putatis enim frs. quia illi
um hesterno di eorgana concrepabant. non iras
eis ieiunemus. Dixit enim nobis dñs ds̃nr̃
est enim cum hoc facer&. & exauditur cũ hoc facit
Prȩualebant malo suo. finiti sunt bonosuo. Quo mo¬
doenim finiti sunt : uultis nosse : manducati sunt
abeccła. Quȩris illos inse : Minuenis. Quȩrisin
ea quȩ illos manducauit. & iniuiscerib eius inue¬
niuntur. Tran seuntes enim ad ecłam. xp̃iani
facti sunt. Perierunt ꝑsecutores. creuerunt p̃¬
dicatores Id eo ꝑdies festos ipsorum. qruidemꝰ
eos qui reliqui facti sunt insanire adhuc inuolup¬
tatibus suis malis & ꝑuersis. rogamus dm̃ pillis:
ut quidelectabiliter audiunt organum. delecta¬
bilius audiant uocem dĩ. Nonenim quod so¬

Expanded text:
modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irasceis jejunemus. Dixit enim nobis Dominus Deusst enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod so
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc non intelligis. audiquid sequatur: Dñs in
magnus. Quemtibi dixi suꝑcherubin: insyon
qnus est. Iamquȩre quid est syon. Syon: noui
scuitatẽ dĩ ee. Sion dicta est ciuitas. quȩ est hie¬
um. Dicta autem ex int̾pretatione quadam nom̃
piens. quia sion speculatio dicitur : id estuisio &
aemplatio. Speculari enim ꝓspicere est uł conN¬
ure uł intendere utuideas. Est autem syonom
isattenderit. in luminatur. Quia tamen mam¬
uinantes dm̃ suum qui in illis habitat. faciunt
tatem dõ: qui alegequadam ciuitas continet᷑
ipsa eorum. caritas. ẽ. & ipsacaritas ds̃ est : Aper
im scriptum est. ds̃ caritas est. Quiergo plenus
ritate. plenus estdõ Et multipleni caritate.
atem facuint dõ. Ista ciuitas dĩ. uocatursion.
onerit p̃terte ds̃ Cum autem fueritinte dr̃.
aebantur : Putatis enim quia tunc irascebant᷑

Expanded text:
si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae est Jerusalem; dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion Speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim picere, vel intendere, ut videas. Est autem Sion omnis illius attenderit, illuminatur. Quia tamen maet amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus est: aperte enim scriptum est, «Deus charitas est» . Qui ergo plenus est charitate, plenus est Deo; et multi pleni charitate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion:non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deuirascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
lum oculis his nr̃is quod suspicimus ualde p̃tiosũe
dõ. Caelum dĩ animȩ scȩ̃ sunt. Caelum dĩ men
angelorum sunt. & om̃s mentes seruorum eiu
Ergo irascantur populi. commoueatur. Quid fac¬
turi. autquid factura sedi dĩ. & cȩlo ubi sedeids̃¬
Dñs insyon magnus & excelsus est : Eccesiobscuri
tibierat quia dictum est qui sed & suꝑ cherubin
Nesciebas quid est cherubin & forte tibi figurabis.
animo. quandam cathedram cȩlestem in gentem
gemmatam. & ipsam dicebas cherubin: carnili
sensu uolitans ꝑ fantas mata: Dictum est tibi qui
cherubin plenitudo scientiȩ est. Etdictum est
i plenitudo scientiȩ nonciuus lib& scientiȩ. sed
nuido scientiȩ legis. utilis est homini. Et nedespe
deipsa scientia legis. breuiter tibi dictum est . ple¬
udo legis caritas. Habeto ergo caritatem in dt̃
preximum. & eris sedes dĩ: ꝑtinebas ad cherubin:

Expanded text:
lum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est lum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est Deo. Coelum Dei, animae sanctae sunt; coelum Dei, mentes Angelorum sunt, et omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo ubi sedenus in Sion magnus et excelsus est. Ecce, si obscurum tibi erat, quia dictum est, «Qui sedet super Cherubim,» nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in Deum et in proximum, et eris sedes Dei; pertinebis ad Cherubim. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
merati sunt dõ. Sed alia est plenitudo scientiȩ. quar
uoluit hominem nosse: Adlegem dĩꝑtin& sciema
quam te uoluit habere. Et quis potest fortaȩ dicasm¬
hi ꝑfecte nosselegem: uthabeat in seplenitu dinem
scientiae. & possit eẽ sedes dĩ : Noli turbari breut̃
tibi dr̃ quid habeas. siuis habere plenitu dinem scien¬
tiae. & e̾e sedes dĩ. Ait enim apłs. Plenitudo au¬
tem legis caritas. Quid ergo est: ꝑ di disti totamex¬
cusationem. In terroga cortuum. uide utrum habe¬
at caritatem. Si est ibi caritas. estibi plenitudo legis
Iamintehabitat ds̃. sedesdĩ factus es. Trascanturpo¬
puli. Quid facient irascentes populi ei qui factus
est sedesdĩ : Qui contrate saeuiant attendis. quun
tesedeat non attendis : Caelum factus es & terrã
plenitudoͥnem scientiȩ & habendo caritatem. unq
sed es dĩ factus es: celum factus est Non enim hocce¬

Expanded text:
numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coe