comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rere: Hinc enĩ suꝑomnes scit sede linquere. que ex t̃rama¬
teria fragilia uasa & scultilia fingit: Omnes enĩ insipien¬
tes & infelices supramodum anime suꝑbi sunt inimic ipopu¬
litui &imperantes illi
m̃ omnia idola nationum aestimauerunt deos: quib:
neqoculorũ uisus ẽ. aduidendũ neq: nares ad ꝑcipien¬
dũ spm : neq aures ad audiendũ : neque digiti manuum ad trac¬
tandũ sed & pedes eorum pigriad ambulandũ : Homo e nĩ
fecit illos & qui spũ mutatus ẽ fix̃ illos: Nemoenim sibi
similẽ homo poterit dm̃ fingere : cũ sit enĩ mortalis. mortuã
fingit manib: iniquis : Melior ẽ enĩ ipse hosquos colit.
quia ipse quidem uixit cũ ess& mortalis illiaut num quã :
Sed animalia miserrima colunt. in sensate a enĩ cõpara¬
ta: his ali sunt deteriora: sed nec aspectu aliquis exhis
animalib: bona potest conspicere: Effugerunt aũt dei lau¬

Expanded text:
rere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae marere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei lau
Abbreviated transcription (Latin):
colunt : Sed & figulus mollẽ terram premens : Laboriose
fingit &usus nr̃os utiũ quodq uas: &de eodem luto fingit
quȩ mundas in usũuasa: Similit̃ & quȩ his sunt contrana:
Horũ aut̃ uasorũ qui sit unus udex ẽ figulus & cũ labore
uano deum fingit de eodẽ luto ille qui paulo ante deter¬
ra factus fuerat & post pusillũ seducit unde acceptus ẽ:
Repiaitꝰ debitũ anime quẽ habeat sedẽ illicura : non
qui a laboraturus ẽ nec qm̃ breuis illius uitaũ sed aoncer¬
tatur aurificib: &argentariis sed & uerarios imitantur .:
egloriã prȩfert : qmres suꝑ uacuas fingit: Cinis ẽ cor
eius &terra suꝑuacua spesillius & luto uilior uita illi¬
us qm̃ ignorauit qui se finxit & qui inspirauit illi animã
queo peratur & qui in sufflauit spmuitalẽ : Sedestima
uerunt lutũ esse uitam nram & conuersationem uitae¬
cõpositã adlucrũ oportere undecũq: &iamex malo ad qui¬

Expanded text:
colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur et gloriam praefert quoniam res supervacuas fingit cinis est cor eius et terra supervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi animam quae operatur et qui insuflavit spiritum vitalem sed aestuerunt lusum esse uitam nostram et conuersationem uitcompositam ad lucrum et oportere undecunq
Abbreviated transcription (Latin):
tur insaniunt : aut certe uaticinantur falsat: aut ui¬
uunt iniuste . aut ꝑiurant cito : Dũ enĩ confidunt inido¬
lis quȩ sunt sine anima maleiurantes nocerese non spe¬
rant : utraq: ergo illi euenient digne : Qm̃male senser̃
dedõ ad tendentes idolis. & iniuste iurauerunt in dolo
contempnentes iusticiam : Non enĩ uirantium ẽ uirtus.
disponens omnia : Et enĩ si peccauerimus tuisumus : scientes
magnitudinẽ tuã : & nom peoca uerimus scimus qm̃a pud
te sumꝰ computati: Nosseenite c̃sũ mata iusticia ẽ & scire
iusticiam & uirtutem tuam : radix ẽ in mortalitatis.
Ion enim inerrorẽ indux̃ nos hominũ maleartis
ex cogitatio : nec umbra picture laborsine fructu
effigiẽs sculpta ꝑuarios colores : cuius aspectus insensa¬
todat con cupiscentiam & diligit mortuae i maginis effi¬
giem sin eanima : Malorũ amatores digniqui spem in
talibus habent & qui faciunt illos &qui diligunt: & qui

Expanded text:
tur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vitur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sicordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis on enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui
Abbreviated transcription (Latin):
Multitudo aũt hominũ adducta ꝑspeciem hoperis qui an¬
te tẽpustam quã homo honoratus fuerat nunc ut dm̃ ex¬
estimauerunt: Ethaec fuit uite humane deceptio : qm̃ aut
affectu. aut regib: deseruientes homines in communica¬
bile nomen lapidibus & lignis in posuerunt : & non suffi¬
cer& errasse eos circadĩ scientiã : sed in mago uiuentes
inscientiae bello : tot & tã magna mala pacem appellant:
Autenim filios suos sacrificantes autobscuram sacrificia
facientes : aut in saniae plenas uigilias habentes: neque
uitã neq nuptias mundas iamcustodiunt sed alius aliũ.
ꝑ inuidiam occidit aut ad ulterans constristat: Qomnia
commista sunt sanguinẽ. homicidium: furtũ. & fictio cor¬
ruptio infidelitas. turbatio & ꝑiurium : Tumultus bono¬
rum dñi in memoratio : animarũ inquinatio : natiuita
tis inmutatio nuptiarũ in constantia : in ordinatio moe¬
chie & inpudititia : Instandorũ enim idorum cultura
omnis malicausa ẽ initium & finis: Aut enĩ dum l&an¬

Expanded text:
 adducta per speciem operis eum qui ante tempus tamquam homo honoratus fuerat nunc deum existimaverunt et haec fuit vitae humanae deceptio quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custper invidiam occidit aut adulterans contristat; et omnia commista sunt, sanguis, homicidium, furtum et fictio, corruptio et infidelitas, turbatio et perjurium, tumultus bonorum, Dtis inmutatio nuptiarum inconstantia moechiae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetan
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ manutua erat gubernata: bene dictũ ẽ enim lignũ
ꝑ quod fit iusticiã: ꝑ manus aut̃ quod fit idolũ maledic¬
tũ ẽ. & ipsũ & qui fecit᷑ illud quia ille quidem operatus ẽ
illud aũt cũ ess& fragile ds̃ cognominatus ẽ : Similit̃ aũt
hodio sunt dõ impius & in pi&as eius : &e nĩ quod factũ ẽ cũ
illo qui fecit torm̃ta paci&ur: ꝓpt̃ hoc & idolisnationũ ñ
erit respectꝰ qm̃ creaturadĩ in odium facte sunt : & intẽ p¬
tationes anime hominũ & in muscipulis pedibus insipien¬
tium : Initium enĩ fornicationis ẽ exquisitio idolorũ & ad¬
inuentio idolorũ correptio uite ẽ . Nequȩ aenĩerant ab ini¬
tio : neq: erunt in ꝑp&uo : Su ꝑuacuitas enĩ hominũ hoc¬
adinuenit orbẽ t̃rarũ. & ideo breuis illorũ finis inuentꝰ
ẽ: A ceruo enĩ luctudolens pat̃ citosibi raptifili fecit

Expanded text:
quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu do
Abbreviated transcription (Latin):
inquirit non erubes citloqui cũ illo qui sine animaẽ: & p
It in adiutorium in utilẽ inuocat & pitinere p&it abeo. qui
ambulare ñ potest & de adquirendo & de operando & de
omnium rerũ euentu p&it abeo qui in omnib: ẽ inutilis :¬
lterũ alius nauigare cogitans & ꝑfer reos fluctus incipi¬
ens iterfacere ligno portante sefragilius lignũ in uocat
Illud enĩ cupiditas ad quirendi ex cogitauit & artifex sapien¬
tia fabricauit sua: Tuaũt pat̃ guberna prudentia qm̃de¬
disti in mariuiã & interfluctibus semitã firmissimam os¬
tendens qm̃ potens es ex omnibus sanare: etiam sisi nerat¬
e aliquis adeat : sedut non essent uacua sapientiȩ tuae
opera: propt̃ hoc &iã exiguo lignocredunt homines
animas suas : & transe untes mare ꝑrate liberati sunt. ab¬
mitio enĩ cũ perirent suꝑbi gigantes spes orbis terra¬
rũ ad ratẽ confugientes : remisit seculo sem̃natiuitatis

Expanded text:
inquirit. Non erubescit loqui cum illo, qui sine anima est; et pro inquirit. Non erubescit loqui cum illo, qui sine anima est; et pro tuum, et in adjutorium inutilem invocat; et pro itinere petit ab eo, qui ambulare non potesomnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt bi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
umantiquũ: Aut siquis artifex faber lignũ desilua. rec¬
tũ secauerit : & huius de noctẽ eradat omnẽ corticem &
arte sua usus diligent̃ fabric& uasin utile in conuersatione
uite : Reliquas aũt eius operis ad p̃parationẽ esce abu¬
tatur : & reliquũ horũ quod ad nullũ usũ facit: lignũ cur¬
uum & uerticibus plenũ sculpat diligenter ꝑuacuitatẽ
suã. & ꝑ scientiam artissuȩ figur& illud: & ad simil& illud
in magini hominis. aut alicui. exanimalibus illud compa¬
r& : & ꝑliniens lubrica & rubi cundũ faciens foco colorem
illius & omnẽ maculã que in illo ẽ ꝑliniens terrã: & fa¬
ci& ei dignã habitationẽ : i pari& e ponens illud. & confu¬
mans ferro ne forte cadat: prospiciens illũ sciens qm̃ non
potest se adiuuare : In mago enĩ ẽ &opusẽ illi ad utorium
& de sub stantia sua & defilus sius & denuptiis uotũ faciens

Expanded text:
s antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum recs antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis vot
Abbreviated transcription (Latin):
delectatideosputauerunt. sciant quanto his dominator eorum
speciosior ẽ: Spetiei enĩ generator & hec omia constituit :
Aut si uirtutẽ &opera eorũ mirati sunt: intellegant. ib ip¬
sis qm̃ qui hec constituit: fortior. ẽ illis: a magnitudine
aenim speciei &creature cognoscibilit̃ poterit: horum
creator uideri : sed tamenadhuc in hisminor.ẽ que rela :¬
& hu enim fortassis. errant:
Om̃querentes & uolentes inuenire : denĩcũ in operib: illi¬
us conuerterentur inquirunt : & ꝑ suasũ habent qm̃bona s̃
quȩ uidentur:. Iterũ aut̃ nec his deb& ignosci: Sienĩ tantũ
debuerunt scire ut possent estimare słm: quomodo hu¬
ius dnm̃ non facilius inuenerunt: Infelices aũt sunt & int̃
mortuos spes illorũ ẽ : qui appel lauerunt deos operama¬
nuum hominũ aurũ & argentũ artis inuentionem : & si¬
militudinis animalium. aut lapidem mutilem opus manu¬

Expanded text:
delectati deos putaverunt, sciant quanto his dominator eorum delectati deos putaverunt, sciant quanto his dominator eorum speciosior est; speciei enim generator haec omnia constituit. Aut si virtutem et opera eorum mirati sunt, intelligant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manu
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuita sua in sensate & in iuste uixerunt : ꝑ haec quȩ
coluerunt de disti sũma tormentã: Uenim inerroris
uia diutius errauerunt : deos estimante s. & que in ahima¬
lib: sunt: suꝑ uacua in fantũ in sensatorũ : more uiuentes:
Propt̃ hoc tã quã pueris insensatis iuditium inderisũ de¬
disti: Quiaũt ludibris increpationibus non correpti sunt
dignũ dĩ iuditium exꝑti sunt: In his enĩ quȩ patiebantur
molesteferebant : in quib: pacientes in dignabantur :¬
Per haec quos putabant deos in ipsis cũ ext̃minarentun
Videntes illũ que olĩ negabant : senos sedm̃ uerũ agnoue¬
runt: propt̃ quod & finis condẽpnationis illorum ueni&¬
Iani sunt aũt̃ omnes homines inquib: non sub ẽ. scien¬
tia dĩ & debis quȩ uidentur bona non potuerunt intelle¬
gere eum qui ẽ neq: operib: ad tendentes agnouerunt quis
ess& artifex: Sed autignẽ : aut sp̃m: autci tatũ aerũ
aut ingr̃rũ stillarũ. aut nimiam aquã : aut solẽ autlunã

Expanded text:
qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos aestimantes haec quae in animalibus sunt supervacua infantum insensatorum more viventes propter hoc tamquam pueris insensatis iudicium in derisum dedistinum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis venivani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dgere eum qui est, neque operibus attendentes, agnoverunt quis esset artifex; sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem, aut lunam,
Abbreviated transcription (Latin):
aedis solutis corde qui ñ credunt dõ : ideo non ꝑtegen¬
tur ab eo: Vae his qui ꝑdiderunt sustinentiam : qui
dereliquerunt ui asrectas. & diuerterunt inuias pra¬
uas: Et quid facient cuminis picere cȩperit dñs :
Quitaineot dnm nonerunt incredibiles uerbo illius

Expanded text:
orde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? timent dominum, non erunt incredibiles uerbo ill
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ & salutis fructũ &uidit & dinumerauit eam: utraq aũt
sunt donadĩ : Scientiam & intellectũ prudentiae sapientiȩ
conpati&ur aglonã tenentium se extat: Rador sapien¬
tiae timor dnm̃ ramienim illius longeui. Inte sauris sapi¬
entiãe intellectus: & scientiae religiositas: execratio aũt
peccatoribus. sapientia: Timor dñi expellit peccatum.
Nam quisine timoreẽ : non poterit iustificare : Iracun¬
diaenim animositatis illius: subuersio illius ẽ: Vsque
in tempus sustinebit sapiens: & postea redditio iocundita¬
tis: bonus sensus usq: in tẽpus abs cond& uerba illius: &

Expanded text:
et salutis fructum et vidit et dinumeravit eam utraque autem sunt dona Dei scientiam et intellectum prudentiae sapientia conpartietur et gloriam tenentium se inaltat radix sapientimere Dominum rami enim illius longevi in thesauris sapientiae intellectus et scientiae religiositas execratio autem peccatoribus sapientia timor Dei expellit peccatum nam qui sine timore est non poterit iustificari iracundia enim animositatis illius subversio illius est usque in tempus sustinebit patiens et postea redditio iucunditatis bonus sensus usque in tempus abscondebit verba i
Abbreviated transcription (Latin):
sit mutarimalitia : cũ quanta diligentia iudicas filios
tuos quorum parentib: iuramenta & conuentionibus de¬
disti bonarum ꝓmisionũ : cũ ergo nobis disciplinã das.
inimicos nr̃os multi pliciter flagellas:
Vt bonitatẽ tuam cogitemꝰ iudicantes : & cũ de nobis ui

Expanded text:
ssunt mundari a malitia; cum quanta diligentia judicasti filios ssunt mundari a malitia; cum quanta diligentia judicasti filios tuos, quorum parentibus juramenta et conventionem suarum dedisti promissionum? Cum ergo nobis disciplinam das, inimicos nostros multipliciter flagellas, ut bonitatem tuam cogitemus, judicantes: et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ quamtu cuius cura ẽ de omnib: ut ostendas qm̃ iniuste
iu dicas iuditium : neq rex neq: trrannus in conspectutuo
inquirent dehis quos ꝑdedifti: Cũ sisergo iustus iuste
omnia dispones : Ipsũ quoque qui non deb& puniri con¬
dempnas & exterũ estimas a tua uirtute : Virtus enĩ
tua iustic̃iae initiumẽ : &ob hoc quod omnium dñs es
omnibuste parcere facis: uirtutẽ enĩ ostendis tu qui non
credideris esse inuirtute consũmatus: & hos quite nesci
unt audatiã traducis: Tuaũt dominator uirtutis cũtran
quillitate iudicas & cũ magna reuerentia dispones nos
Subẽ enĩtibi cũ uolueris posse: Docuistiaũt populũ tuũ
ꝑtalia opera : qm̃o port& iustũ esse & humanũ & bona
spei fecisti filiostuos
m̃iudicans daslocũ in peccatis penitentiae: Si enim
inimicos seruorũ tuorũ & debitos morti cũ tanta cru¬
ciasti attentione & liberasti. danstẽpus & locũ ꝑque pos

Expanded text:
Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crunt, audaciam traducis. Tu autem Dominator Dominpeccatores, et cum magna reverentia disponis nos: subest enim tibi, cum velles, posse. Docuisti enim populum tuum per talia opera, quoniam oportet justum esse humanum, et bona spe fecisti filios tuos: quoniam das locum in peccatis poenitentiae. Si enim inimicos servorum tuorum, et debitos morti, cum tanta cruciasti attentione, et liberasti dans tempus, et locum, per
Abbreviated transcription (Latin):
parentes animarũ in auxiliatarũ uoluisti ꝑdere ꝑma
nus parentũ nr̃orũ at dignã ꝑciperent peregrinationẽ
puerorũdĩ quae tibi omnium carior ẽ terrã : Deda bis
tã quã hominib: pepercisti a missi sti ante cessores exer¬
citustui uespas. ut illos paulatm ext̃minarent : Non
enĩ in potens era s inbello subicerẽ impios iustis aut bes¬
tus seuis aut uerbo duro simul ex terminare : sed par¬
tibus iudicans dabas locũ penitentiae: Nonignorans qm̃¬
iniqua ẽ natio eorum : & naturalis malitia ipsorum: Qqͥm̃
non poterat mutari cogitatio illorum in ꝑp&uum : sem̃
enĩ erat male dictũ ab initio : nec timens aliquẽ ueniam
dabas peccatis illorũ: Quis enĩdic&tibi quid fecisti : aut
quis stabit contra ici diciumtuum.: dut quis in conspectu
tuo ueni& : uindex iniquorũ hominũ: aut quis tibi inputa¬
bit : sinationes perierint quastu fecisti: Nec enĩ ẽ alius

Expanded text:
parentes animarum inauxiliatarum voluisti perdere per parentes animarum inauxiliatarum voluisti perdere per manus parentum nostrorum ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei quae tibi omnium carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius
Abbreviated transcription (Latin):
tũtibrachutui quiresista : Qm̃ tã quã mom̃tũ statere so
antete ẽ orbis t̃rarũ & tã quã gutta roris ante lucanum
quȩ descendit in t̃rã. Sed misereris omnium qm̃om nia
potes & dissimulas peccata hominũ propt̃ poenitentiũ
Diligis enĩ omĩa quae sunt & nibil bo distihorũ quȩ fecisti
necenĩ hodiens aliquid constituisti aut fecisti : Quo modo
aũt poss& aliquid ꝑ manere nisitu uoluisses uuit quodado
uocatũ noness& conseruar&ũr : partes aũt omnib qm̃tua¬
sp̃stuus in nobis : Ideoq: hos qui exerrant partib: corripis
x de quibus peccant ammones & allo queris ut relicta ma¬
litia credantinte dñe: Illo senĩ antiquos in habitatores
scẽtuae terre quos exorruisti qm̃o dibilia tibi opera fa¬
ciebant: ꝑ medicamina & sacrificia in iusta filiorũ suor¬
necatores sine miseri cordia & cõmestores uiscerũ hominũ¬
& deuorato ressanguinis a medio sacra m̃totuo & auctores

Expanded text:
tuti brachii tui quis resistet quoniam tamquam momentum staterae sic tuti brachii tui quis resistet quoniam tamquam momentum staterae sic ante te est orbis terrarum et quae descendit in terram; sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constituisses. quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibuomnibus propter quod hos qui exerrant partibus corripis et de quibus peccant admonens adloqueris ut relicta malitia credant in te Domine et illos enim antiquos inhabitatores sanctae tuae terrae odiens quoniam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacrificia iniusta et filiorum necatores sine misericordia et comestores viscerum hominum devorationem et sanguinis a medio sacramento tuo et auctores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcogitationib: aũt insensatis iniquitates illorũ:
Quod quidẽ errantes colebant mutos serpentes & bestias
*suꝑuacuas : in misifa illis multitudinẽ mutorũ ani¬
malium inuindictam : ut scirent: qr perquẽ peccat quis:
ꝑhaec & torqu&ur: Non enim in possibilis erat omnipo¬
tens manustua. quȩ creauit orbem t̃rarũ exmateria
in uisa : inmittere illis multitudinẽ ursorum aut audes
leones: aut noui generis iraplenas aut inignotas bestias.
aut uaporẽ igneum spirantem : aut odorem fumi ꝓpheren¬
tes : aut orrendas ab oculis scintillas emittentes quarũ
non solã lesura poterat illos ext̃minare : sed & is pectus
ꝑtimorẽ hoccidere : Sed & si ne his uno spũ occidi poterant:
persecutionẽ passi ab ipsis factis suais. & disꝑsi ꝑspm̃uir
tutistuae : sed omnia inmensura. &numero. & pondere
dis posiuisti: Multũ enim ualere tibisoli superat semꝑ. & uir¬

Expanded text:
cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia mensura et numero et pondere disposuisti multum enim valere tibi soli superat semper et vir
Abbreviated transcription (Latin):
habundarent filii isrł l&atisunt ꝑ hae̾c: Cũ illis de¬
essent benecũ illis actũ ẽ: Nĩpfonte quidẽ sẽpit no
luminis humanũ sanguinẽ dedisti iniustis: Qui cũ minu¬
erent᷑ intraductione in fantium occisorum: dedisti illis
abundantẽ aquã insperate: Ostendens ꝑsitim quȩ tunc
fuit quẽ ad modũ tuos exaltares : & aduersarios illorum
negares: Cũ enim tẽptatisunt : & quidem cũ misericordia
disciplinã acceperunt : scierunt quem ad modum cũ ira
iudicati impu: torm̃ta paterentur: Hos quidẽ tãquã pa¬
ter monẽs ꝓbasti: illos aũt tãquã durus rex int̃rogans.
condem pnasti : Abfentesem̃ & p̃sentes similit̃ torque¬
bantur: Duplex enim illos acceperat tedium & gemitus:
cũ memoria pr&eritorum: Cũ enĩ audirent ꝑ suator m̃ta
bene secũ agi : cõmemorati sunt dñm : &ammirantes infinẽ¬
exitus: Quẽ enĩ inexpositione praua piectũ deriserunt:
infinẽ euentus mirati sunt: Nonsimiliter iustis faciens.

Expanded text:
 cum illis deesset bene cum illis actum est nam pro fonte quidem sempiterni fluminis humanum sanguinem dedisti iniustis qui comminuerentur in traductione infantum occisorum dedisti illis abundantem aquam insperate ostendens per sitim quae tunc fuit quemadmodum tuos exaltares et adversarios illorum necares cum enim temptati sunt et quidem cum misericordia disciplinam accipientes scierunt quemadmodum cum ira iudicati impii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti absentes enim et praesentes similiter torquebantur duplex enim illos acceperat taedium et gemitus cum memoria praeteritorum cum enim audirent per sua tormenta bene secum agi coDominum quem enim in expositione prava proiectum deriserunt in finem eventus mirati sunt non similiter iustis faciens pro
Abbreviated transcription (Latin):
&cũ multũ temporis ibi fecissem inueni libros relictos
nom parua neque contẽpnende doctrine : Itaq: bonum
& necessarium putaui : & ipsealiquã ad dere diligentiam
a laborem interprecandi istũ librum & multauigilia
adtuli doctrinam inspatiotẽ poris: ad illa que ad finem
ducunt librũ dare: &illis quiuolunt animum intendere
& dicere quem ad modũ oporteat : instituerunt mores qui
secundum legem dñi ꝓposuerunt uitam agere.¬

Expanded text:
et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vitam agere
Abbreviated transcription (Latin):
16
ultoruai nobis & magnorum ꝑlegem & ꝓph&as
aliosq: qui se cuti sunt illos sapientiam demons¬
tratam : in quib: oport& laudare isrł : doctri¬
ne & sapientiae causa : quia non solum ipsosloquentes
necesse ẽ peritos: sed &iam ex traneos : posse &dicentes
ascribentes doctissi mos fier̃i: Auusm̃s hiesus postquam
seamplius dedit addiligentiam lectionis legis & ꝓph&a¬
rum : & aliorum librorũ qui nobis a parentib nr̃is tradi¬
tisunt uolui& ipse scribere aliquidhorum que ad doctri¬
nam & sapientiam ꝑtin& : ut desiderantes discerent & illo¬
rum periti factimagis magisq: adtendant animo adlegi
niam habere illis inquib: uidemur. sequentes imaginẽ
sapientue & deficere in uerborum compositionis : Nam
deficient uerba ȩbraica : quando translata fuerint ad
eceraq: librorum non paruam habent differentiim : quan¬
do int̃ sedicuntur : Nũ in octauo &trice simo annotempo¬
ribus. ptolomei euerg&is regis. post quã utni in egrptũ

Expanded text:
1 multorum nobis et magnorum per Legem et Prophetas aliosque qui secuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad  Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
& post hec grimus tã quã sinon fuerimus: Qm̃fumus afla
E ̃ innarib: nr̃is & sermoscintille ad cõmouendũ cor
nr̃m quia extincta cinis erit corpus. & sp̃s di fund&ur
tã quã mollis aer: &transi& uita nr̃a tãquã uestigium
nubis: & sicut nebula dissoluetur que fugata ẽ. a radi¬
is solis &accalore illius ad grauata & nom̃ nr̃orũ ob¬
liuionẽ accipi& ꝑtẽpus & neremo me moriã babebit
operũ nr̃orũ: Vmbra enĩ transitus ẽ tẽpus nr̃um : & ñ
ẽ reuersio finis nr̃i : qm̃ consignataẽ & nemore uert&ur:
Venite ergo & frua murbonis que sunt : & utamur crea¬
turã tãquã iniuuentute celerit̃ : Vlino p̃tioso &unguen

Expanded text:
quam non fuerimus quoniam fumus afflatus est in naribus nostris et sermo scintillae ad commovendum cor nostrum quia extincta cinis erit corpus et spiritus diffundetur tamquam mollis aer et transiet vita nostra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur quae fugata est a radiis solis et a calore illius adgravata et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus et nemo memoriam habebit operum nostrorum umbrae enim transitus est tempus nostrum et non est reversio finis nostri quoniam consignata est et nemo revertetur venite ergo et fruamur bonis quae sunt et utamur creaturam tamquam in iuventute celeriter vino pretioso et ungue
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ aut quis poterit cogitare quidue lit dñs : Cogitatio¬
nes enĩ mortaliũ timide : & incertȩ ꝓuidentiae nrãe
Corpus eñi quod corrũ pit᷑ : ad grauat animã : & deprimit
t̃rena : in habitatio sensũ multa cogitantẽ: & difficile
aestimauimus quȩ int̃rasunt. & quȩ in ꝓfecto sunt in ue¬
niemꝰ cũ labore : Quae incelis sunt aũt quis in uestigabit
semite eorũ qui in t̃ris sunt : & quȩ tibi placent didicerint
homines

Expanded text:
Dei aut quis poterit cogitare quid velit Dominus cogitatioDei aut quis poterit cogitare quid velit Dominus cogitationes enim mortalium timidae et inquod corrumpitur adgravat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem et difficile aestimamus quae in terra sunt et quae in prospectu sunt invenimus cum labore quae in caelis sunt autem quis investigavit semitae eorum qui in terris sunt et quae tibi placent didicerunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
Homo infirmus &exigui tẽporis: & minor ad intellec¬
tũ iudicii & legum̃: Ꝙ sique sierit consũmatus in t̃filios
hominum : si a fuerit ab illo sapientiatua innihilũ com¬
putabitur: Tuaũt mee legisti regẽ populo tuo &iudicem
filiorũ tuorũ & filiarũ tuarũ: & dixistiaedifica retem¬
plũ inmonte scõtuo : & inciuitate habitationistuae
altare similitudinẽ taberna culi scĩtui : quod p̃parasti¬
ab initio & tecũ sapientia: que nouit operatua quae af¬
fuit tunc cũ orbẽ terrarũ faceres: & sciebat quid placitũ¬
ess& oculistuis : & quid directũ in p̃ceptistuis: Emit te
illã decelis scĩstuis : & a sede magnitudis tuȩ : ut mecum
sit & mecũ labor& & sciã quid acceptũ sit apudte: scit
enĩ illa om̃ia & intellegit & deducame in operib: meis
sobriae & custodi & me insua potentia : &erunt accepta
operamea: Ꝙ disponã populũ tuũ iuste : dero dignus se¬
dium patrismei : Quis enĩ hominũ poterit scire consilium

Expanded text:
exigui temporis et minor ad intellectum iudicii et legum et si quis erit consummatus inter filios hominum si afuerit ab illo sapientia tua in nihilum conputabitur tu me elegisti regem populo tuo et iudicem filiorum tuorum et filiarum dixisti aedificare templum in monte sancto tuo et in civitate habitationis tuae aram similitudinem tabernaculi sab initio; et tecum sapientia tua, quae novit opera tua, quae et affuit tunc cum orbem terrarum faceres, et sciebat quid esset placitum oculis tuis, et quid directum in praeceptis tuis. Mitte illam de coelis sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit et mecunim illa omnia et intellegit et deducet me in operibus meis sobrie et custodiet me in sua potentia et erunt accepta opera mea et disponam populum tuum iuste et ero dignus sedium patris mei quis enim hominum poterit scire consilium
Abbreviated transcription (Latin):
illi sceptrũ regni : & potentiã aduersus eos qui eum de pri¬
mebant: & mendaces ostendit qui macu lauerunt illũ¬
& dedit illi claritatẽ &ernam
Haec populũ iustũ & semen sine querella : libe rauit anati¬
onib: quȩ illũ comprimebant: Intrauit in animã serui
dñi & stetit contrareges orrendos in portentis & insignis
& reddidit iustis mercedem laborũ suorũ : & deduxit illos in
uiam mirabili: Et fuitillis inuelam̃ todei & in luce stella

Expanded text:
s qui eum deprimebant et mendaces ostendit qui maculaverunt ipsut dedit illi claritatem aeternam haec populum iustum et semen sine querella liberavit a nationibus quae illum conprimebant intravit in animam servi Domini et stetit contra reges horrendos in portentis et signis et reddidit iustis mercedem laborum suorum et deduxit illos in via mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
spolia impiorũ : & decantauerunt dñe nomen sc̃m tuum:
& uic tricẽ manũ tuã laudauerunt parit̃ : qm̃ sapientia
aperuit osmutorũ : & linguas infantium fecit dissertas:
Sitierunt: & in uocaueruntte: Edata ẽ illis aqua de p&ra
altissima & requi es siti delaꝑide duro ꝑquẽ enĩ penas¬

Expanded text:
 decantaverunt Domine nomen sanctum tuum et victricem manum tuam laudaverunt pariter quoniam sapientia aperuit os mutorum et linguas infantium fecit dissertas sitierunt, & invocaverunt te, & data est illis aqua de petra altissima, & requies sitis de lapide duro. Quis a
Abbreviated transcription (Latin):
animas sc̃as setrans fert : amicosdĩ & pph&as conscitua
Seminẽ enĩ diligit ds̃ nisi cum quicũ sapientia inha¬
bitat est enĩ hec spetiosiorsole & suꝑomnẽ stellarũ
dispositionẽ : luci conparata : inuenitur prior: Illi enĩ
succe dit nox: Sipientia aũt non uincit malitia
Attingitergo i fine usq: ad finẽ fortit̃ & disponit om̃ia
su auit̃: Hanc amaui & ex quisiui eã diuuentute mea

Expanded text:
se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispositionem luci conparata invenitusuccedit nox, sapientia autem non vincitur malitia. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Hanc amavi et exquisivi a juven
Abbreviated transcription (Latin):
querens & in uiis ostendit seillis hilarit̃ & inom¬
niprudentia occurrit illis: Initium eñĩ illius
uerissima ẽ discipline concupiscencia: Cura
ergo discipline dilectio ẽ : & dilectio custodia. legũ
illius ẽ: Cus codicio aũt legũ : consũmatio in cor
ruptionis ẽ : In corruptio aũt facitessȩ ꝓximũ dõ : con¬
cupiscencia itaq: sapientiae duc& ad regnũ perp&uũ :
Siergo delectamini sedibus & sceptris reges populi :¬
diligite sapientiã ut in ꝑp&uũ regn&is diligite lum̃

Expanded text:
quaerens et in viis ostendit se illis hilariter et in omquaerens et in viis ostendit se illis hilariter et in omni providentia occurrit illis initium enim illius verissima est disciplinae concupiscentia cura ergo disciplinae dilectio est et dilectio custoditio legum illius est custoditio autem legum consummatio ncorruptio autem facit esse proximum Deo concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum si ergo delectamini sedibus et stemmatibus reges populi diligite sapientiam ut in perpetuum regnetis  quid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
subtra & ꝑsonã cuius quã dñs : nec uerebitur magnitu¬
dinẽ cuiusquã : qm̃ pusillũ & magnũ ipse fecit &e qua¬
lit̃ curaẽ illi deomnib: Fortiorib: aũt fortior instat
crutiatio : Ad uosergo reges sunt hii sermones mei : ut
discatis sapientiã a non excidatis: Qui enĩ custo dierunt
iusticiã iuste iustificabuntur:
qui didi cerit iusticiã inuenient quid respondeant.
Concupis cite ergo sermones meos. & diligite illos
& habebitis disciplinã: Clara ẽ & quenumquam
marcescit sapientia: & facile uid&ur ab his quidili¬
gunt eam : & inueni&ur. ab his quiquerunt illam:
prȩ ocupat quise concupes cunt: ut illis seprior os¬
tendat: quide luce uigilauerit ad illã non sab orabit.
Adsidentẽ enĩ illã forib suis inueni& Cogitare
ergo de illa sensus ẽ . consũmatus : & qui uigi lauerit
ꝓpt̃ illã cito erit securus: Qm̃ dignos seipsa circuit

Expanded text:
subtrahet personam cuiusquam Dominus, nec reverebitusubtrahet personam cuiusquam Dominus, nec reverebitudinem cuiusquam, quoniam et pusillum et magnum ipse fecit, et aequaliter cura est illi de omnibus, fortioribus autem fortior instat cruciatio. ad udiscatis sapientiam et non excidatis qui enim custodierint iusta iuste iustificabuntur et qui didicerint ista invenient quid respondeant concupiscite ergo sermones meos diligite illos et habebitis disciplinam clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile videtur ab his qui diligunt eam et invenietur ab his qui quaerunt illam praeoccupat qui se concupiscunt ut illis se prior ostendat qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit adsidentem enim illam foribus suis inveniet cogitare ergo de illa sensus est consummatus et qui vigilaverit propter illam cito erit securus quoniam dignos se ipsa circuit
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ : Ac cu& aut̃ durã irã in lancẽam & pugnabit cũ il¬
lo orbis terrarũ contra insensatos: Ibuntꝰ directe emis¬
siones fulgorũ : &tãquã auene curuatu arcu nubium
ext̃minabunt᷑ : & acertũ locũ insilient: & a p&rosa ira
plena emittent̾ grandines: & scandescit in illos a qua
maris : & flumina concurrent durit̃: Contra illos a¬
los stabit sp̃s uirtutis: & tãquã turbido uenti diuid& il¬
los & ad eremũ ꝑduc& : omnẽ t̃rã iniquitatis illorũ & ma¬
lignitas euert& sedes potentium: Melior ẽ sapientia
quã uires &uir prudens magis quã fortis:
udite reges & intellegite : discite iudices finium t̃re :
Prebete aures uos qui continetis multitudines. &
placetis uobis in turbis nationũ : Qm̃ dataẽ ad nõ potes¬
tas uobis : & uirtus ab altissimo : qui int̾̃rogabit opera ur̃a
his qui p̃sunt fi& : Exiguae enĩ conceditur miseri cor¬
dia: potentes aut̃ : potent̃ torm̃ta paciuntur : Non enĩ

Expanded text:
duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et vir prudens magis quam fortis audite ergo reges et intellegite discite iudpraebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra his qui praesunt fiat. Exiguo enim conceditur misericordia, potentes enim potenter tormenta paciuntur. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
diomĩa: Ab hac ut recessit iniustus in ira sua. ꝑ iram
homicidu frat̃nitas deperit: Propt̃ quẽ cũ aqua deler&
terrã : iterũ sanauit sapientiã : percontẽptibile lignum
iustũ gubernans: Haec in consensu ne quitiae cũ senationes
contulis sent : sciuit iustũ & conseruauit sine que rela dõ.¬
& infiliis miseri cordam fortẽ custo diuit: Haec & iustum
apereuntib: impiis libera uit fugientẽ : descendente igne
in penta poli quib: intestimonium nequitiae fumigabun
Sapientiã enĩ pretereuntes non tantũ in hoc lapsi sunt
ut ignorant bona : sed & insipientiae suae. relinquȩrunt
hominib: memoriã : ut in his qui pec cauerunt nec latere
potuis sent : Sapientia aũt hosquise obseruant: adolori¬
b: liberabit: Haec ꝓfugũ ire fratres iustũ deduxit ꝑuias

Expanded text:
a sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent scivit iustum et servavit sine querella Deo et in filii misericordia fortem custodivit haec iustum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabundsapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona sed et insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam ut in his quae peccaverunt nec latere potuissent sapientia autem hos qui se observant a doloribus liberavit haec profugum irae fratris
Abbreviated transcription (Latin):
& sermocinantẽ me plura manus. orisuo in ponsint :¬
Propterea habebo ꝑhanc mortalitatẽ : & memoriã
& nã his qui post me futuri sunt reliquã :. Disponã po¬
pulos &nationes mihi erunt subiecte: Time buntme¬
audi entes reges horrendi: in multitudine. uide borbo¬

Expanded text:
et sermocinante plura manus ori suo inponent et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos audientes reges horrendi, et in multitudine videbor bo
Abbreviated transcription (Latin):
Poctrix ẽ emĩdis cipline dĩ & electrix operã illius¬
Et si diuitiae app&untur in uita: quid sapientia locuple¬
tius quae omnia operatur: Siaũt sensus operatur:
quis horũ quȩ sunt magis quã illa ẽ. artifex: &iustici¬
amquis diligit Labores huius magnãs habent uir¬
tutes: Sobri&atẽ. enĩ & sapientiã doc&: &iusticiam &uir¬
tutẽ quibus utilius ẽ nihilẽ inuita hominib: : Et similitu¬
dinẽ scientiae desiderat: Quisscit p̃terita. & defuturis.
estimat : scit uersutias sermonũ: & dispositiones argum̃to¬
rũ signa & monstra scit ante quã fiant: &euentus tẽpo¬
rũ & seculorũ: Propo suiergo hanc adducere mihi ad con¬
uiuendũ : sciens qm̃ cõmunicabit me cũ debonis: &erit
allo cutio cogitationis &thedumei: habeo ꝓpt̃ hanc
claritatẽ adturbas & honorem apud seniores: Iuue¬
nis & acutus inueniar in iuditio : & in conspectu poten¬
tium a mabilis ero : & facies principũ mirabunturme:
Licentẽ me sustinebunt : & loquentẽ meres prent.

Expanded text:
iplinae Dei et electrix operum illiuset si divitiae appetuntur in vita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ presens ẽ imitantur illam & desiderant eam cũ sedu¬
xerit : & in ꝑp&uũ coronata triumphat in quo in qui natore
certaminũ premium uincens: Multi gena aũt impiorũ
multitudo ñ erit utilis: & spuria uitulamina nondabunt
radices altas nec stabile firmam̃tũ collocabunt. Et si
in ramis intẽpr germina uerint firmit̃ posita : auento
cõmouebuntur : & animi&ate uentorũ eradicabuntur:
Confringentꝰ enĩ rami in consũ mati : & fructus illorum
in utiles & acerui ad manducandũ & ad nihilũ apti Ex
iniquis enĩ omnes filii quinascentur testes sunt ne qui¬
tiae aduersus parentes in int̃rogatione sua: Iustus
aũt si morte p̃occupatus fuerit : in refrigerio erit : se nec¬
tus enĩ uene rabilis ẽ ñ duturna neq: numero annorũ

Expanded text:
praesens est imitantur illam et desiderant eam cum se duxerit et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confringentur rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna
Abbreviated transcription (Latin):
qui neglexerunt iustũ & ad nõ recesserunt: Sapientiam
enĩ & disciplinã quiabicit infelixẽ & uacuaẽ spes illo¬
rũ Ꝙlabores sinefructu : & in abi tabilia opera illorũs
Mulieres eorũ insensate sunt: & ne quissimi filii eorũ:
maledicta creatura illorũ: Qm̃ felix ste relis in co inqui¬
nata : que ñ sciuit thorũ indelicto : habebit fructum
in respectione animarũ: &spado qui ñ operatꝰ ẽ ꝑ ma¬
nussuas iniquitatẽ : nec cogitauit aduersũ dm̃ nequis¬
sima: Dabit enĩ illi fidei donũ electũ : & sors intẽ plodĩ
acceptissima: Bonorũ enim laborũ gloriosus ẽ fructus
& que ñ concidat radix sapientiae
i lu aũt adulterorũ in consũ matione erunt. & ab ini¬
q̃uothoro semen ex terminabitur : & si quidẽ longe
uite erunt : In ñihilũ computabuntur & sine honore
erit nouis sima se nectus illorũ : & sicelerius de functi
fuerint : non habebunt spem. nec indie agnitionis adlocu

Expanded text:
ientiam enim et disciplinam qui abicit infelix est et vacua est spes illorum et labores sine fructu et inhabitabilia opera illorum sunt mulieres eorum insensatae sunt et nequissimi filii eorum maledicta creatura illorum quoniam felix sterilis incoinquinata quae non scivit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum et spado qui nogitavit adversus Deum nequissima dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo Domini acceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulterorum inconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novissima senectus illorum et si celerius defuncti fuerin