comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ẽ uirginẽ ẽẽ ꝙͣ. nuptã bono meliꝰ pͣ¬
tuli. Si aũ alterũ gracdu fecero meliꝰ ẽ
nub̃e quã fornicari ibi ñ bono melius
s malo bonũ pͣtuli. Multa diu̾sitas ẽ mt̃
id meliꝰ q̃d nuptis. & intͣ id q̃d forncane¬
ni ante ponit᷑. Opsecro te qͥd in hac dser¬
tione peccaui Pposttũ mn erat ñ admea
uoluntatẽ scripturas trahere s io dicere
qd scripturas uelle intelligebã. Com̃tal¬
ris officiũ ẽ. ñ qd ipse uelit. s qd̃ senuat
ille quẽ int̾ p̃tat᷑ exponere. Alio qn si
cͣtraria dixerit. ñ tã intͣpres erit quã
a dũ sariꝰ eiꝰ quẽ nitt᷑ explanare. Certe
de leclitarent. quȩ se rome excepisse refere¬
bant. In hac quoꝙ ꝓiuntia iã libri fuerant
qnulgati. ut & ipse legisti nescit uer
missa remciti. ẜsonsũ cante felicitatis
quãtȩ pleriq huiꝰ tẽꝑis tractatores ut
nuigas meas qͦmͦ uoluerĩ em̃dare possim.
Statĩ ut aliqͥd scripsero.: ut amatores mei

Expanded text:
melius est virginem esse, quam nuptam: bono melius praetuli. Si autem alterum gradum fecero, melius est nubere, quam fornicari, ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli. Multa diversitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id quod fornicationi anteponitur. Obsecro te, quid 230 in hac dissertione peccavi? Propositum mihi erat, non ad meam voluntatem Scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certedem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero, aut amatores mei
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓbo unꝰqͥsq eniͣ in suo sensu habun¬
dat. s ipsoꝵ cͣscientiã cͣuenio. Q eodẽ die
ꝑ coitũ coͣmunicant. & uixta ꝑsiũ noctẽ
flumine purgant quare ad martyres
ire nͣ audeant. Quare nͣ ingrediunt᷑
ȩccłias ᷤᷤ An alius in publico. aliꝰ in domo
xp̃c ẽ ᷤ Qõ in eccłia ñ licet nec domi li¬
cet. Nichil dõ clausũ ẽ & tenebre qͦ lu¬
cent. apõ eũ. Euet se unꝰqͥsq & sic ad corpus
x accedat. ñ qͦ dilatȩ cõmunionis unꝰ dies
aut biduũ sanctiorẽ efficiat. xp̾ianũ ut
q̃d hodie ñ merui cras ł ꝑhendie merear.
s qͦ du doleo ñ cõmunicasse me corpori xͥ¬
abstineã me paulisꝑ ab uxoris cõplexu ut
ñ inferendu. Qs hoc seculariũ sustinere
potest. Ꝙ potest sustinere sustineat. qͥ non
potest ipse uiderit nob cure ẽ. ñqͥd unꝰqͥsq
possit aut uelit.s qͥd scripturȩ p̾cipiant
dicere. Iulud qͦ in cõmentariolis meis eius¬
e apłi caͬpit᷑ in qͥb dixi. Uerũne qͥs putet

Expanded text:
nsu abundat Sed ipsorum conscientiam convenio, qui eodem die post coitum communicant, et juxta Persium, noctem flumine purgant ; quare ad Martyres ire non audent? quare non ingrediuntur Ecclesias? An alius in publico, alius in domo Christus est? Quod in Ecclesia non licet, nec domi licet. Nihil Deo clausum est, et tenebrae quoque lucent apud Deum. Probet se unusquisque, et sic ad Corpus Christi accedat; non quod dilatae communionis unus dies, aut biduum sanctiorem efficiat Christianum, ut quod hodie non merui, cras vel perendie merear: 228 sed quod dum doleo me noabstineam me paulisper ab uxoris amplexu, ut n ferendum; quis hoc saecularium sustinere potest?\' qui potest sustinere, sustineat; qui non potest, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet
Abbreviated transcription (Latin):
as sacrȩ bibliothecȩ codicib habundamꝰam
ꝑa incissim ad cũq uis intitã. Nlec putes m
graune ẽẽ si iubeas. habeo aliͣpnos qͥ anti¬
quȩ me artis erudiunt. Neq uͦ benefitiũ ꝓ
eo q̃d postulo polliceor. Eliodorꝰ frͣ mͥ indi¬
cauit te multa d̃ scripturis querere nec sie
inuenire. Aut si omĩa habes incipiet sibi cari¬
tas uindicare plus petere. Magistrũ aut̃ pue¬
ri tui d̃ qͦ dignatꝰ es scrib̾e. quẽ plagiatorẽ eẽ
eiꝰ ñ dubiũ ẽ sepe euagriꝰ prb̃r dũ adhuc an¬
tiochiȩ eẽm me p̃sente corripuit. Cui ille res¬
pondit. Ego nichil timeo dic̃ se ã dño suo fu¬
ise dimissũ. Et si uob̃ placet. eece hic ẽ. trans¬
mittite eũ qͣ uultis. In hoc arbitror me nͣ pec¬
care. si hominẽ uagũ ñ sinã longꝰ fugere.
Qua ꝓpt qr ego in hac solitudine constitutꝰ
ñ possũ agere qd̃ iussisti rogaui carissimũ mͥ

Expanded text:
tis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, tis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec putes mihi graue esse, si iubeas: habeo alumnos, qui antiquariae arti seruiant. neque uero beneficium pro eo, quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicauit te multa de scripturis quaerere nec sic inuenire; aut si omnia habes, incipiet sibi caritas uindicare plus petere. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es rescribere, quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. cui ille respondit: \'ego nihil timeo\'. dicit se a domino suo fuisse dimissum et, si uobis placet, ecce hic est; transmittite eum, quo unltis. arbitror me non peccare, si hominem uagum non sinam longius fugire. quapropter quia ego in hac solitudine constitutus non possum agere quod iussisti, rogaui carissimum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ crebro fama mentit᷑. ꝓtad
bonis mala quã & malis bona falo
rumore concelebrat. Unsꝰ ꝙ es¬
separatꝰ ẽ. ut huc ñ possit currere. ꝙ ego ar¬
tupetas plurimũ quero ut tͥ beati retitii au¬
austidunensis epi cõm̃tarios ad describendũ
srgiat᷑ in qͦ canticũ canticoꝵ sublimmi ore dis¬
seriit. Scripsit mͥ ꝙ qͥda d̾ pat̾a supradicti
sris rufim pał senex. tertullian suũ codi¬
cr apd̃ eũ ẽẽ quẽ uehem̃t᷑ repoposcit. Mer
hoc queso ut eos libros qͦs me ñ hab̃e breuis
subditꝰ edocebit. librarũ manu in carta scri¬
bi iubeas. Int̃p̃tationẽ qͦ psalmoꝵ dauidi-¬
coꝵ & plixũ uald̃ d̾ sinodis librũ scĩ hyla¬
rũ quẽ ei apd̃ treueros manu mea descrip¬
serã equȩ ut mͥ tranfferas peto. Nosti hoc eẽ
apiane animȩ pabulũ. si in lege dĩ meditet᷑
die ac noctȩ. Cȩteros hospicio recipis sola¬
do foues. sũptib uiuas. m si rogata pͣstiteris.
multa largitꝰ es. & qmͣ tribuente d̃no mul¬

Expanded text:
partem crebro fama mentitur et tam de bonis mala quam de malis bona falso rumore concelebrant. unde eseparatus est, ut huc non possit currere, et ego artu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino mul
Abbreviated transcription (Latin):
ac dextere : de scd̃a inclitus sacerdos d̃ĩ er
archȩ cognomine nascit᷑. Sob̃ post dor¬
mitionẽ somnũq pauline. Lamma chium
monachuͣ eccłĩa peperit. post humuͣ & pa¬
tris & conuigis nobilitate patritiũ. elemo

Expanded text:
ac dexterae\', de secunda inclitus sacerdos dei ex ac dexterae\', de secunda inclitus sacerdos dei ex arcae cognomine nascitur. nobis post dormitionem somnumque Paulinae Pammachium monachum ecclesia peperit postumum et patris et coniugis nobil
Abbreviated transcription (Latin):
tib cogitarit. nͥ ut reddito fructu nupti¬
arũ. scd̃m castimoniȩ gradu arriperet:¬
& tanti dux femina facti uirũ ꝓposito suo
uingeret. ñ relinquens salutis comitẽ s ex¬
pectans. Dũq crebris ab ortñs & expectata
fecunditate conceptuũ desperat liberos.
& sochrus auiditatẽ maritiq tristiciã pͣ-¬
ponit inbecillitati suȩ. passa ẽ aliqͥd de ra-¬
chelis exemplo. & ꝓ filio doloris ac dexte¬
rȩ. uerũ desiderũ sui peperit heredẽ. Cer¬
tisq auctorib didici illã ñ pͥme sententiȩ
dĩ. crescite & multiplicamini & replete tͣ¬
rã. nec officio coniuigali seruire uolusse:
s ad hoc optasse filios ut xp̃o uirgines pare¬
ret. Legimꝰ & uxorẽ sacerootis finees audita
captiuitate arche d̃ñi subito uteri dolore
correptã edidissẽ filiũ hichaboth & inter
manꝰ & officia feminarũ animã emisisse cũ
ple. De prima beniamin hoc ẽ filiꝰ uirtutis

Expanded text:
tibus cogitauit, nisi ut reddito fructu nuptitibus cogitauit, nisi ut reddito fructu nuptiarum secundum castimoniae gradum arriperet et, tanti dux femina facti, uirum proposito suo iungeret non relinquens salutis comitem, sed expectans. dumque crebris abortiis et experta fecunditate conceptuum non desperat liberos et socrus auiditatem maritique tristitiam praeponit inbecillitati suae, passa est aliquid de Rachelis exemplo et pro filio doloris ac dexterae uirum desiderii sui peperit heredem. certisque auctoribus didici illam non primae sententiae dei: crescite et multiplicamini et replete terram nec officio coniugali seruire uoluisse, sed ad hoc optasse filios, ut Christo uirgines pareret. Legimus et uxorem sacerdotis Finees audita captiuitate arcae domini subito uteri dolore correptam edidisse filium Hicabod et inter manus et officia feminarum animam emisisse cum prole. de prima Beniamin, hoc est \'filius uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. fortitudinẽ. tẽperantiã.Has omnes
sic habetis singuli. ut tam̃ emineatis in sin-¬
gulis. Prudentia in te. in matre iusticia.
in uirgͥne fortitudo. in nupta temperanti¬
a pͣdicatur. Nͥo eniͣ sapientiꝰ eo. qͥ contẽpta
mundi stultitia. xp̃m secutꝰ ẽ. dĩ uirtutẽ. &
csĩ sapientiã : Qͥd matre iustiꝰ. quȩ int̾ liberos
opib distributis docuit diuitias contẽpnen¬
do qͥd filn amare deberent. Qd eustochio
fortius. quȩ nobilitatis portas. ꝙ arrogantiã
generis consularis uirginali ꝓposito fregit.
et in urbe prima pͥmum genꝰ subiugauit
pudicitie: Qͥd paulina tẽperantiꝰ: quȩ legenᷤ
ulud apłi. honorabiles nupt̾e & cubile mi¬
maculatũ. nec sororis felicit̾atẽ. nec mats
continentiã ausa appetere. maluit in hu¬
miliorib tuto ꝑgere. quã pendulo gradu
in sublimiorib fluctuare. Quãꝗͣ. illa intto
semel matͥmonio nichil aliud dieb ac noc¬

Expanded text:
iustitiam, fortitudinem, temperantiam. has omnes iustitiam, fortitudinem, temperantiam. has omnes sic habetis sinas, ut tamen emineatis in singulis. prudentia in te, in matre iustitia, in uirgine fortitudo, in nupta temperantia praedicatur. quid enim eo sapientius, qui contempta mundi stultitia Christum secutus est, dei uirtutem et dei sapientiam? quid matre iustius, quae inter liberos opibus distributis docuit diuitias contemnendo, quid filii amare. deberent? quid Eustochio fortius, quae nobilitatis portas et adrogantiam generis consularis uirginali proposito fregerit et in urbe prima primum genus subiugauerit pudicitiae? quid Paulina temperantius, quae legens illud apostoli: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum nec: sororis felicitatem nec matris continentiam ausa appetere maluit in humilioribus tuto pergere quam pendulo gradu in sublimioribus fluctuare? quamquam illa inito semel matrimonio nihil aliud diebus ac noc
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimũ. In trib mulierib ꝙ sanguine
& uirtutȩ coniunctis. tria xp̃i pͣmia recog¬
nosco. Gustochiũ uirginitatis flores metit: pau¬
la laboriosã uiduitatis areã terit. Paulina
castũ matͥmonũ cubile conseruat. Tali filia¬
urtutib responderent uiri. addit᷑ pami
machiꝰ comes. uerũ hie rechielis cheru¬
bim. cognatus. gener. maritꝰ. ummo frͣ aman¬
tissimꝰ: qr scã consortia spͣs. uocabula nͣ te¬
ih̃e pͣsidet. De his ȩqͥs abbacuc canit. Ascen¬
de suꝑ ȩ qͦs tuos. & ȩqͥtatio tua salus. Impa¬
ri cursu. pari animo ad palmã tendit᷑. dis¬
colores eqͥ. s uoluntate concordes. unũ au¬
rige iugũ trahunt. ñ expectantes flagel¬
l uerbera. s ad uocis hortauĩta feruentes.
Dicamꝰ aliqͥd & de philosophis. Quatuor uir¬
tutes uirgines describunt stoici. ita sibi
uiuoẽ nexas. & mutuo coherentes. ut qui
unã nͣ habuerit omib careat. pruoentiã.

Expanded text:
tricesimum; in tribus mulieribus et sanguine tricesimum; in tribus mulieribus et sanguine et uirtute coniunctis tria Christi praemia recognosco. Eustochium uirginitatis flores metit, Paula laboriosam uiduitatis aream terit, Paulina castum matrimonii cubile conseruat. tali filiauirtutibus responderent uiri, additur comes Pammachius, uerum Hiezechielis cherubin, cognatus, gener, maritus, immo frater amantissimus, quia sancta consortia spiritus uocabula non tepraesidet, de his equis et Ambacum canit: ascendes super equos tuos et adequitatio tua salus.inparicursu, pari animo ad palmam tenditur. discolores equi, sed uoluntate concordes unum aurigae iugum trahunt non expectantes flagelli uerbera, sed ad uocis hortamenta feruentes. Dicamus aliquid et de philosophis. quattuor uirtutes describunt Stoici ita sibi inuicem nexas et mutuo cohaerentes, ut, qui unam non habuerit, omnibus careat: prudentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
anato uul¬
neri M ii
cicatricem
supducte
dicina colo¬
rẽ redde¬
re uoluerit.
dũ pulchritudinẽ corporis querit. pla¬
gã doloris instaurat. Ita & ego serus consola¬
tor qͥ importune ꝑ biennũ taeui. uereor ne
ncͣ importumꝰ loquar. & attrectans uulnus
pectoris tui q̃d tempore & ratione curatũ
ẽ. cõmemoratione exulcere̾. Quȩ enĩ aures
tam durȩ. quȩ de scilice excisa p̾cordia. &
hyrcanarũ tigriũ lacte nutrita. possunt
sine lacrimis pauline tuȩ audire nom̃ Quis
parturientẽ rosã. & papillatũ corimbu̾. an¬
te qͣm in calatuͣ fundat᷑ orbis. & tota ruben¬
tiũ folioꝵ pandat᷑ ambitio. immature demes¬
sũ ȩqͥs oculis marcessere uideat: Fractũ ẽ¬
p̃ciosissimũ margaritũ. uirens sina racdi ge̾¬
ma contrita ẽ. Qͥo boni habeat sanitas. lan¬
guor ostendit. Pius sensimꝰ qd habuimꝰ. post¬
quã habere desiuimꝰ. In agro tͣrȩ bone treᷤᷤ
fructꝰ legimꝰ. centesimũ. sexagesimũ. &

Expanded text:
anato uulneri et in cicatricem superinductae dicina colorem reddere noluerit, dum pulchritudinem corporis quaerit, plagam doloris instaurat. ita et ego, serus consolator, qui inportune per biennium tacui, uereor, ne nunc inportunius loquar et adtrectans uulnus pectoris tui, quod tempore et ratione curatum est, commemoratione exulcerem. quae enim aures tam durae, quae de silice excisa praecordia et Hyrcanarum tigrium lacte nutrita possunt sine lacrimis Paulinae tuae audire nomen? quis parturientem rosam et papillatum corymbum, antequam in calathum fundatur orbis et tota rubentium foliorum pandatur ambitio, inmature demessum aequis oculis marcescere uideat? fractum estpretiosissimum margaritum, uirens zmaragdi gemma contrita est. quid boni habeat sanitas, languor ostendit. plus sensimus, quod habuimus, postquam habere desiuimus.\' In agro terrae bonae tres fructus legimus, centesimum, sexagesimum et
Abbreviated transcription (Latin):
quã dedimꝰ. Parua dimisimꝰ. & grandia
possidemꝰ. Centuplicato fenore xp̃i ꝓmis¬
sa reddunt᷑. In tali agro qͦnd̾a & ysaae se¬
uerat: qͥ paratꝰ ad mortẽ ante eungliu̾
euangłicã tulit cruce̾. Si uis in qͥt ꝑfectus
eẽ uade & uende omĩa quȩ habes. & da pau¬
perib. & ueni sequere me. Siuis ꝑfectꝰ eẽ.
Semꝑ grandia in audientiũ ponunt᷑ ar-¬
bitrio. & ideo uirginitatẽ apłs nͣ imperat.

Expanded text:
quam dedimus. parua dimisimus et grandia quam dedimus. parua dimisimus et grandia possidemus, centuplicato faenore Christi promissa redduntur. in tali agro et Isaac quondam seuerat, qui paratus ad mortem ante euangelium euangelicam portauit ccucem. Si uis, inquit, perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me. si uis perfectus esse: semper grandia in audientium ponuntur arbitrio. et ideo uirginitatem apostolus non imperat,
Abbreviated transcription (Latin):
bat alios dignitate. s & alios sequebat᷑. Q m¬
nis clarus honor uilescit in turba: & apd̾ bo¬
nos uiros indigna ipsa sit dignitas. quam
multi indigni possident. Unde egregie de
cȩsare tullus. du quos̃a ait magis ornare
uoluit. ñ illos honẽstauit s ornam̃ta ipsa
turpauit. At nẽ om̃s xp̃i ȩccłiȩ pãmachi¬
ũ loquunt᷑. M irat᷑ orbis pauꝑem. quẽ huc-
usq diuitẽ nesciebat. Qͥo consulatu illus-
trius: Annuus honor ẽ. ꝙ post quã alius suc¬
cesserit pͥor desinet. Latent in multitudine
laureȩ: & triũphi intͣdũ triũ phantiũ sordib
polluunt᷑. Qõ ante ꝑ manꝰ patͥcias tradeba¬
tur. & sola nobilitas possidebat. qd maruis¬
uictor mimidiȩ teutonũ atq cymbroꝵ ob
nuditate familiȩ putabat᷑ in dignꝰ. q̃d scipio
ultra annos ꝓ uirtute meruit. ncͣ sola mi¬
litia possidet: & agrestia dudu corpora fui-¬
gens palmata circũdat. Puis gͦ accepimꝰ

Expanded text:
bat alios dignitate, sed et alios sequebatur. quambat alios dignitate, sed et alios sequebatur. quamuis clarus honor uilescit in turba et apud bonos uiros indigna ipsa fit dignitas, quam multi indigni possident. unde egregie de Caesare Tullius: dum quosdam, ait, ornare uoluit, non illos honestauit, sed ornamenta ipsa turpauit. at nunc omnes Christi ecclesiae Pammachium loquuntur. miratur orbis pauperem, quem huc usque diuitem nesciebatrius? Annuus honor est, et postquam alius successerit, prior desinit. Latent in multitudine laureae, et triumphi interdum triumphantium sordibus polluuntur. Quod ante per manus patritias tradebatur, et sola nobilitas possidebat, quuictor Numidiae, Teutonum atque Cimbrorum, ob nouitatem familiae putabatur indignus, quod Scipio ultra annos pro uirtute meruit, nunc sola militia possidet et agrestia dudum corpora fulgens palmata circumdat. plus ergo accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
minũ iudicia. & semꝑ apłi recordari dicentis.
rit faciẽ eoꝵ quasi urbẽ aeneã & lapid̾e ad¬
amantinũ. & colũnã ferreã. ne pauerent ad
inurias popłi. s impudentiã subsannantiũ
frontis rigore contererent. Ingenia libera¬
ut᷑ educata faciliꝰ uerecundia quã metus su¬
pere̾t. & qͦs torm̃ta ñ uincunt. intͣ di uincit
pudor. Non ẽ parũ. uirũ nobilẽ. uirũ diser¬
tũ. uirũq locupletẽ. potentiũ in plateis ui¬
tare comitatũ. miscere se turbis. adherere
pauꝑib. rusticis copulari. de pͥncipe uulgus
fieri.S qͣnto humilior tanto sublimior ẽ.
Lucet margaritũ in sordib & fulgor ge̾mȩ
purissime etiã in luto radiat. Nloc ẽ qͥd dñs
reꝓmisit. Ciarificantes me clarificabo. Auĩ hoc
intelligant de futuro. qͣndo meror uertetͣi
erat insenatui. s & multi alũ. habebat infu¬
las ꝓ consulares: cotus orbis plenus ẽ huiusce

Expanded text:
minum iudicia et semper apostoli recordari dicentis: minum iudicia et semper apostoli recordari dicentis: rit faciem eorum quasi urbem aeneam et lapidem adamantinum et columnam ferream, ne pauerent ad iniurias populi, sed inpudentiam subsannantium frontis rigore contererent. ingenia liberaliter educata facilius uerecundia quam metus superat et, quos tormenta non uincunt, interdum uincit pudor. non est parum uirum nobilem, uirum disertum uirumque locupletem potentium in plateis uitare comitatum, miscere se turbis, adhaerere pauperibus, rusticis copulari, de principe uulgum fieri. sed quanto humilior, tanto sublimior est. Lucet margaritum in sordibus et fulgor gemmae purissimae etiam in luto radiat. hoc est, quod dominus repromisit: glorificantes me glorificabo. alii hoc intellegant de futuro, quando maeror uertitur in tus erat-in senatu, sed et multi alii habebant infulas procollsulares. totus orbis huiusce
Abbreviated transcription (Latin):
dͥescentes: sciens scriptũ. Sicͣ aqͣ extinguit
igne̾. ita elemosina peccatũ. Qnͣtas uirtu¬
tes habeat miscõia. & quib donanda sit
p̾mu̾is. beatꝰ cypͥanꝰ grandi uolumine ꝓseqͥ¬
tur. & danielis consiliũ ꝓbat: qͥ rege̾ impñs¬
simũ si se audire uoluisset. scit paupum
sustentatione saluandũ. Uaudet hinusce
modi filia mat᷑ herede. ñ dolet opes ad aliũ pue¬
iisse. qͦs cernit hisdẽ qͥb ipsa uoluerat eroga¬
ri. quin potꝰ gratulat᷑ absq labore suo. sua uo¬
ta cõpleri. Non eñi substantiȩ diminutio. s oꝑa¬
rũ immutatio ẽ. Q s enĩ hoc crederet ut con¬
sulũ ꝓnepos & furiani germinis decꝰ. inter
pur puras senatoꝵ furua tunica pullatꝰ in ee¬
dereti& ñ erubesceret oculos sod aliũ. ut de¬
ridentes se ipse rideret: Est confusio quę
ducit ad mortẽ: & ẽ confusio quę aucit ad
uitã. Prima uirtꝰ ẽ monachi contẽpnere ho¬

Expanded text:
quiescentes sciens scriptum: sicut aqua extinguet quiescentes sciens scriptum: sicut aqua extinguet ignem, sic elemosyna peccata. quantas uirtutes habeat misencordia et quibus donanda sit praemiis, et beatus Cyprianus grandi uolumine exsequitur et Danihelis consilium probat, qui regem inpiissimum, si se audire uoluisset, scit pauperum sustentatione saluandum. gaudet huiusce modi filiae mater herede, non dolet opes ad alium peruenisse, quas cernit isdem, quibus ipsa uoluerat, erogari. quin potius gratulatur absque labore suo sua uota conpleri; non enim substantiae deminutio, sed operarii commutatio est. Quis hoc crederet, ut consulum pronepos et Furiani germinis decus inter purpuras senatorum furua tunica pullatus incederet, ut non erubesceret oculos sodalium, ut deridentes se ipse rideret? est confusio, quae ducit ad mortem, et est confusio, quae ducit ad uitam. prima uirtus est monachi contemnere ho
Abbreviated transcription (Latin):
se trahentẽ. tenera puellȩ sustentat ma¬
nꝰ. rores quȩ priꝰ salutantiũ turbas uome¬
bant. nc̃ ã miseris obsident᷑. Auꝰ tum̃ti
aqͣliculo mortẽ patit᷑. aliꝰ elinguis & mutꝰ.
& ne hoc quide habens und̾ roget. magis
rogat dũ rogare ñ potest. Hic debilitatus
ã paruo. nͣ sibi mendicat stipe̾. Iue putre¬
factꝰ morbo regio. suꝑuiuit cadaueri suo.
Nonmͥ si lingue centũ sint. oraq centũ.
oĩa penarũ ꝑcurrere nomina possim. lloc
exercitu comitatꝰ incedit. in his. xpͣm cõn¬
fouet. Hoꝵ sordib dealbat᷑. muneri pau¬
perũ & egentiũ candidatꝰ. sic festinat ad
cęlũ. Cȩteri mariti suꝑ tumulos conuigũ
spargunt uiolas. rosas. lilia. floresq pur¬
pureos. & dolorẽ psctoris hisofficuis con¬
solant᷑. pãmachꝰ nr̃ scãm fauillã ossaq ue¬
ne randa elemastuȩ balsamis rigat. his pig¬
ututis atq ooorib fouet cineres

Expanded text:
se trahentem tenera puellae sustentat mase trahentem tenera puellae sustentat manus. fores, quae prius salutantum turbas uomebant, nunc a miseris obsidentur. alius tumenti aqualiculo mortem parturit; alius elinguis et mutus et ne hoc quidem habens, unde roget, magis rogat, quia rogare non potest; hic debilitatus a paruo non sibi mendicat stipem; ille putrefactus morbo regio superuiuit cadaueri suo: non, mihi si linguae centum sint oraque centum, omnia poenarum percurrere nomina possim. hoc exercitu comitatus incedit, in his Christum confouet, horum sordibus dealbaturj muneranus pauperum, egentium candidatus sic festinat ad caelum. ceteri mariti super tumulos coniugum spargunt uiolas, rosas, lilia floresque purpureos et dolorem pectoris his officiis consolantur: Pammachius noster sanctam fauillam ossaque ueneranda elemosynae balsamis rigat. his pigmentis atque odoribus fouet cineres
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s: qͥa ñ multi sapientes scõm carne̾. nͣ
multi potentes. ñ multi nobiles. Hoc nas¬
centis ȩccliȩ rudimͣta poscebant. ut gra-¬
nũ sinapis paulatim in arbore̾ cresceret :
xp̃ianĩ nc multi inonachi. sapientes: potẽtes nobi¬
les quibꝰ cõctis pammachius m̃s sapientior potentiorne¬
reuos monachoꝵ. Cales paulina morte sua
nob̃ liberos edidit. qͦs uiuens cupierat pos¬
sidere. Letare sterilis quȩ baris. erũ pe &
clama. quȩ ñ parturis qͥa quot rome pau
peres sunt. tot filios repente geniusti. Ar.¬
dentes gemine quib antea collũ & facies
ornabatur. egentiũ uentres saturant.
uestes sericȩ & aurũ in fila latescens. in
mollia lanarũ uestumͣta mutatȩ sunt. qͥb
repellat᷑ frigꝰ.ñ quib nudet᷑ ambitio. De¬
ltiarũ quonda suꝑlectilẽ uirtꝰ in sumit.
Iue cȩcꝰ extendens manũ. & sepe ubi nemo
ẽ clamitans. heres paulmȩ. coheres paͣ ma-¬
chũ ẽ. Iuũ truncũ pedib. & toto corpore

Expanded text:
tram, quia non multi sapientes iuxta carnem, non multi potentes, non multi nobiles. hoc nascentis ecclesiae rudimenta poscebant, ut granum sinapis paulatim in arborem cresceret, Christiani, nunc multi monachi sapientes, potentes, nobiles. quibus cunctis Pammachius meus sapientior, potentior, nomonachorum. tales Paulina morte sua nobis liberos edidit, quos uiuens cupiuerat possidere. laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis, peres, tot filios repente genuisti. 5. Ardentes gemmae, quibus ante collum et facies ornabantur, egentium uestes sericae et aurum in fila lentescens in mollia lanarum uestimenta mutata sunt, quibus repellatur frigus, non quibus nudetur ambitio; deliciarum quondam supellectilem uirtus insumit. ille caecus extendens manum et saepe, ubi nemo est, clamitans heres Paulinae, coheres Pammachii est; illum truncum pedibus et toto corpore
Abbreviated transcription (Latin):
in latinũ uertit egreco. Nec assedit dor
mitanti littere. & putida rusticoꝵ inter¬
prȩtatione se torsit. s qͦsi captiuos sensꝰ
in suã linguã uictoris uire transposuit.
Nec hoc mirũ in cȩteris. scl̃i uidelicet

Expanded text:
in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ ridiculũ. & poetã eloquentissimũ
or parua sit auctoritas. qͥ hoc tantũ pro¬
bare uolueriͣ me semꝑ ab adolescentia nͣ
uerba s sententias transtulisse. Qualis
suꝑ hoc genere prefaciuncula sit: in
ubro qͦ beati antonũ uita describitur
ipsuis lectione cognosce. Ex alia in aliã
lnguã aduerbũ expressa translatio
sensus operit. & ueluti leto gramine sa¬
ta strangulat. Duͣ enĩ casib & figuris
seruit oratio. q̃d breui poterat indica¬
re sermone. longo ambitu circũ acta¬
uix explicat. Noc gͥ ego deuitans. ita be¬
atũ antoniũ de petente transposui. ut
nichil desit ex sensu. cũ aliqͥo oesit ex¬
uerbis. Auĩ sillabas aueupent᷑. alii lit¬
teras. tu quere sententias. Dies me de¬
ficiet. si om̃ium qͥ ad sensũ uit̾ pretati stͣ
testimonia replicanero. Sufficit inp̃sen¬
ti nominasse hilariũ confessorẽ. qͥ omeli¬
as in iob. & in psalmos tractatꝰ plurimos

Expanded text:
ordinem ridiculum, et Poetam eloquentissimum ordinem ridiculum, et Poetam eloquentissimum  parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
ufus sũ. Difficile ẽ alienas lineas in se¬
quentẽ ñ alicubi excedere. ar duũ. ut quȩ
in aliena lingua benedicta st̃ eunoe̾ deco¬
rẽ intranslatione conseruent. Significa¬
tũ ẽ aliqͥd uniꝰ uerbi ꝓprietate. ñ habeo
mecũ qͦ id efferã. & dũ quero implere sen¬
tentiã. longo ambitu uix breius uiȩ spa¬
ciũ consumo. Accedunt hyꝑbatoꝵ anfrac¬
tus. dissimilitudines casuuͣ. uarietas figu
rarũ. ipsũ postremo suũ ut ita dicã uer¬
naculũ linguȩ genꝰ. Si ad uerbũ int̃pre¬
tor. absurd̾ resõnat. Si ob necessitate̾ a¬
liqͥd in ordine ut  sermone mutauero. ab
int̾pretis uidebor officio recessisse. S pꝰ
multa quȩ nẽ ꝑsequi otiosũ ẽ. etiã hoc ad¬
didi. qd si cui ñ uidet᷑. linguȩ griͣam int̾¬
pretatione mutari. homerũ ad uerbũ ex¬
pͥmat in latinũ. Plus aliqͥd dicã. eunde in
sua lingua ꝓ se uerbis int̃pretet᷑. Uidebis

Expanded text:
usus sum: difficile est alienas lineas inseusus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitrarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonant: si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. » Et post multa, quae nunc prosequi otiosum est, etiam hoc addidi: « Quod si cui non videtur linguae gratiam in interpretatione mutari, Homerum ad verbum exprimat in Latinum. Plus aliquid dicam: eumdem sua in lingua prosae verbis interpretetur: videbis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pro uerbo uerbũ necesse habui reddere.
s genus om̃iũ uerbor uimq seruaui. Non
eñ ea me anumerare lectori putaui opor¬
tere s tamquã appendere. Rursũq in cal¬
ce sermonis. quoꝵ ego ait orationes sicut
spero ita expressero. uirtutib utens illoꝵ
om̃ib id ẽ sententũs. & earũ figuris. ꝙ rexũ
ordine uerba ꝑsequens. si eateñ ut ea nͣ ab¬
orreant amore nr̃o. Quȩ si ẽ grecis omĩa
conuersa ñ erunt. tam̃ ut generis eiꝰ de
intͣpreti pͣcepit. Nec uerbũ uerbo cura¬
bis reddere fidꝰ intͣpres. Terentius menan¬
arũ. plautꝰ & cȩcilius ueteres comicos in¬
tͣpretati sunt. Numqͥd herent in uerbis.
latione conseruant: Quã uos int̃pretati
aͣn nuncupant. Unde & ego doctꝰ ã talib
ante annos circit᷑ uiginti. & simili tunc
q errore deceptꝰ. certe hoc mͥ ãuobis o-¬
biciendũ nesciens cũ esusebũ xpoii iko.
in iatinũ uerterẽ tali intͣ cȩtera p̃fatione

Expanded text:
non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non erunt, tamen, ut generis eiusdeminterpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis alatione conseruant? quam uos ueritatem inav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione
Abbreviated transcription (Latin):
impitiã uolunt redarguere. suã ꝓdunt.
Ego enĩ ñ solũ fateor. s ubera uoce ꝓfiteor.
me int pretatione grecor absq scripturis
sc̃ĩs ubi & uerboꝵ ordo ꝙ misteriũ ẽ. ñ uer¬
bũ ẽ uerbo. s sensũ expͥmere s̃ sensu. Nlabeo hu
uis rei magistrũ tulliũ qui pitagorã platonis.
q conomicũ xenophontis. & escenis & demoste¬
nis. duas contra se orationes pulcherrimas
transtulit. Quanta in illis pret̃miserit. qͣnta
ad diderit. qͣnta mutauerit. ut ꝓprietatẽ alte¬
rnis linguȩ suis ꝓp̾etatib explicaret. ñ ẽ huiꝰ
tẽporis dicere. Sufficit mͥ ipsius translatoris
auctoritas. qui ita in plogo earund̾e oratio
enĩ exatticis duoꝵ eloquentissimor nobilissi¬
mas orationes int̾seq contrarias ẽscenis &¬
demostenis. Nlec uerti ut int̾pres s ut orator.
sententũs eisdẽ. ꝙ earũ formis tã figuris qͣm
uerbis ad nr̃am consuetudinẽ aptis. In qͥb

Expanded text:
inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationenim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tieũ. alis insimulat dogiatũ puasorẽ.
Taces. ipse respondere ñ audes. intͣ pretem
laceras. de sillabis calũpniaris. & totã de nota¬
fensionẽ tui putas. si tacenti detraha s. Fin¬
ge in transferendo uł errasse uł intͣmisis¬
se me quippiã. tlic totꝰ negotũ tui cardo
uersat᷑ hȩc tua ẽ defensio. Nũ idcireo tu ñ
es hereticus. si ego malus int̃ pres sim: Nec¬
hoc dico q̃d te hereticũ nouerim. sciat ille
qui accusauit. nouerit ille qͥ seripsit. s q̃d
stultissimũ sit accusatũ ab alio aliũ crimina¬
ri. & confosso undiq corpore. de dormien¬
tis uulnere solatiũ quexere. Hactenꝰ sic lo¬
eutus sũ quasi aliqͥd s̃ epła cõmutauerim.
& simplex translatio possit errorẽ habere
ñ crim. nc̃ uͦ cũ ipsa epła doceat nichil
mutatũ ẽẽ de sensu. nec res additas. nec a¬
liq̃d dognia confictũ. faciunt ne intelligen¬
do ut nichil intelligant. Et du alienam

Expanded text:
ticum, alius insimulat dogmatum perversorem. ticum, alius insimulat dogmatum perversorem. Taces ipse: respondere non audes: interpretem laceras; de syllabis calumniaris; et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. Finge in transferendo vel errasse, vel intermisisse me quippiam. Hic totus tui negotii cardo versatur: haec tua est defensio. Num idcirco tu non es haereticus, si ego malus inthoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam
Abbreviated transcription (Latin):
it Eraudet quidã ex eis adducto suꝑcilio &
concrepantib digitis eruetuare ꝙ dicere:
Ss eñi si redemit ᷤ Si sollieit auit : Fecit q̃d
sibi ꝓfuit. Dira sceleris defensio: quasi ñ &
iatrones & fures & pirate faciant q̃d sibi ꝓ¬
aest. Certe annas & caiphas seducentes infe¬
uee iudã. fecerunt q̃d sibi utile existimabant.
Nolo & in cartulis meis qͦsubet in eptias scri
bere. cõmentari s scripturis. remordere
ledentes. digerere stomachũ. in iocis me
exercere cõmunib & qͦsi limatas ad pug¬
nandũ sagntas reponere. Quã diu ñ ꝓfero
cogitata. maledicta ñ crimina st̃. immo nec
maledicta quid̾e. quȩ aures publice uesci¬
ant. Tu corrũpas seruulos. sollicites clientes.
& ut in fabulis legimꝰ auro ad danaen pene¬
tres. aissimulatoq qd feceris. me falsariũ
uoces. eũ multo peiꝰ crim̃ accusanoo in te
confitearis. quã in me arguis. Auiꝰ te here¬

Expanded text:
it. et audet quidam ex eis adducto supercilio et it. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis qubere; commentari de Scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus, et quasi limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quamdiu non profero cogitata, maledicta, non crimina sunt: imo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciant. Tu corrumpas servulos, sollicites clientes: et, ut in fabulis legimus , auro ad Danaen penetres, dissimulatoque quod feceris, me falsarium voces: cum multo pejus crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis. Alius te haere
Abbreviated transcription (Latin):
re. quasi eneas noua castra metaris. ꝙ su¬
ꝑ undã t̾yberis. ubi ille cogente qͦndã
penuria crustis fatalib & qua dris patu¬
lis ñ peꝑcit. tu uiculũ nrmͣ io eͣ domũ
panis ȩdificas. & dutturnaͣ famẽ repenti¬
na saturitate cõpensas. Euge nrã inttia
trans grederis: statũ sũmũ tenens de radi¬
ce ꝑuenis ad cacum̃. Primꝰ int̾ monachos
in pͥma urbe pͥmũ sequeris patͥarchã. Loth
q̃d intͣpretat᷑ declinans cãpestria eligat
& uixta phitagore litterã facilia magis
& sinstra ac peritura sectet᷑. tu in arduis
saltuosis. & saxosis cũ sara tͥ monuin̾tũ
para. ut uixta sit ciuitas litterarũ dele¬
tisq gygantib filiis enach. hereoitatem
tuã gandiũ & risus excipiat. Diues erat
abrahã argento. auro. pecore. possessio
sario cõprobraret. Qd̃ leges publice. qt hosteᷤ
saretꝰ qd uint bella & gladios sc̃m ẽ hoc nobis
int monachos ꝙ sacerdotes xp̃i in tutũ fu¬

Expanded text:
re. quasi Aeneas noua castra metaris et sure. quasi Aeneas noua castra metaris et super undam Thybridis, ubi ille cogente quondam penuria crustis fatalibus et quadris patulis non pepercit, tu uiculum nostrum, id est domum panis, aedificas et diuturnam famem repentina saturitate conpensas.. euge, noster, initia transgredens; statim summum tenes; de radice peruenis ad cacumen; primus inter monachos in prima urbe primum sequeris patriarcham. Loth, quod interpretatur \'declinans\', campestria eligat et iuxta Pythagorae litteram facilia magis et sinistra ac peritura sectetur; tu in arduis et saxosis cum Sarra tibi monumentum para, ut iuxta sit ciuitas litterarum deletisque gigantibus filiis Enac hereditatem tuam gaudium et risus excipiat. diues erat Abraham auro, argento, pecore, possessiosario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fu
Abbreviated transcription (Latin):
furibundꝰ. quęre in lectulo tuo queͣ deside¬
rat anima cua. & loquere confident᷑. Ego
dormio. & cor meu̾ uigilat. Cuͣq inueneris
eũ. & tenueris euͣ: ne dimittas. S si pauxiliu¬
lũ dormitanti elapsus fuerit manib: noli
ꝓtinus desperare. ugredere in plateas. ao¬
uira filias iersm. repperieᷤᷤ euͣ cubante̾ in
merioiȩ. Lassũ. ebriũ noctis rore made¬
factũ. intͣ greges sodaliũ in aromatũ ua¬
rietatib. int̾ poma paradisi: ibi ei da ma¬
nillas tuas. sugat de erudito pectore. &
reqͥescat int̾ medios cleros penne dear¬
gentate colũbȩ. & interiora eiꝰ infulgore
auri. Paruulus iste & puer qͥ butiro & mel¬
le saginat. qͥ intͣ caseatos nutritꝰ ẽ mon¬
tes. cito crescit in uiuenẽ. uelooit᷑ inter
hostes spoliat maturȩ pͣdat᷑ damascum.
& regẽ uncit assyriũ. Audiͦte crenodo¬
chiũ in portu fecisse romano. ꝙ uirgã de
arbore abrahã in ausonio plantasse lito¬

Expanded text:
furibundus quaere in lectulo, quem desidefuribundus quaere in lectulo, quem desiderat anima tua, et loquere confidenter: ego dormio et cor meum uigilat. cumque inueneris eum et tenueris, ne dimittas. et si pauxillulum dormitanti elapsus fuerit e manibus, noli protinus desperare. egredere in plateas, adiura filias Hierusalem, repperies eum cubantem in meridie, lassum. ebrium, noctis rore madefactum, inter greges sodalium, in aromatum uarietatibus, inter poma paradisi. ibi ei da mamillas tuas, sugat de erudito pectore et requiescat inter medios cleros, pinnae deargentatae columbae et interiora eius in fulgore auri. paruulus iste et puer, qui butyro et melle saginatur, qui inter caseatos nutritus est montes, cito crescit in iuuenem, uelociter in te hostes spoliat, mature praedatur Damascum et regem uincit Assyrium. Audio te xenodochium in portu fecisse Romano et uirgam de arbore Abraham in Ausonio plantasse lito
Abbreviated transcription (Latin):
trarius sanitati ẽ. Scitũ ẽ illud catonis.
Sat scito. Si sat: bene. Qd̃ nos quondã ado¬
lescentuli. cũ ã prȩfato oratore in p̃fatiun¬
cula diceret᷑ risimꝰ. Meminisse te puto erro¬
ris mutui: qndo oñs ad atheneũ scolasticoꝵ
uocib consonabant. Sat seito: Si sat. be¬
ne. Felices inqͥt fabius ẽẽnt artes. se de il¬
ls soli artifices iudicarent. Poetã nͣ potest
nosse. nͥ qui potest uersũ struere. Philoso¬
phos nͣ intelligit. nͥ qui scit dognatũ uari¬
etates. M anufacta & oculis patentia magis
ꝓbant artifices. Nrã quã dura sit necessi¬
tas hinc potes animaduertere. q̃d uulgi
standũ iudicio ẽ. & ille inturba metuendꝰ.
quẽ cũ solũ uideris despicias. Nec prȩteriens
pere cures qͥd imperitor de ingenio tuo ru¬
musculi iactitent. s ꝓpħar cotidie medulias
Siue leges. siue scribes. siue uigilabis: siue
hic lituus excitet animã tuã. Hoc amore

Expanded text:
trarius sanitati est. scitum est illud Catonis: trarius sanitati est. scitum est illud Catonis: sat cito, si sat bene, quod nos quondam adulescentuli, cum a praefecto oratore in praefatiuncula diceretur, risimus. meminisse te puto erroris mutui, quando omne Athenaeum scholasticorum uocibus consonabat: sat cito, si sat bene. felices, inquit Fabius, essent artes, si de illis soli artifices iudicarent. poetam non potest nosse, nisi qui uersum potest struere; philosophos non intellegit, nisi qui scit dogmatum uarietates; manu facta et oculis patentia magis probant artifices. nostra quam dura sit necessitas, hinc potes animaduertere, quod uulgi standum est iudicio et ille in turba metuendus, quem cum solum uideris, despicias. haec praeteriens pere cures, quid inperitorum de ingenio tuo rumusculi iactitent, sed prophetarum cotidie medullas Siue leges siue scribes siue uigilabis siue hic lituus excitet animam tuam, hoc amore
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sequit᷑ qui peccata dimittit. & uirtu¬
tũ comes ẽ. Apm scimꝰ sapientiã. Nic thes¬
aurus in agro scripturarũ nascit᷑. hȩc
gemina multis emit᷑ margaritis. Sin auͣ
ad amaueris captiuã muliere̾ id ẽ sapien¬
tiã scłare̾. & eiꝰ pulchritudine captus fu-¬
eris: decalua eã. & illecebras crimũ atq
ornamenta uerboꝵ cũ emortuis unguib
seca. Laua eaͬ ꝓpħali nitro. & tẽ requies¬
cens cũ illa dicito. Situstra eiꝰ sub capite
meo. & dextera illiꝰ amplexabit᷑ me. &¬
multos tͥ fetus captiua dabit. ac de moa¬
bitide efficiet᷑ israhelitis. Xp̃e sancti fica¬
tio ẽ. sine qͣ nemo uidebit faciem dei.
clamare: pars mea dñs. Sentio te diuinis
ardere doctrinis. nec temeritate quordaͬ
docere. qd nescias. s ante discere qd doctu¬
postolos sapiunt. Non coturnatã affectas
eloquentiã. nec more pueroꝵ argitas sen¬
tentias inclausulꝰstruis. Cito curgens spu¬
ma dilabit᷑. & quãuis grandis tumor. con¬

Expanded text:
autem sequitur, qui peccata dimittit et uirtutum comes est. Christum scimus sapientiam. hic thensaurus in agro scripturarum nascitur, haec gemma multis emitur margaritis. sin autem adamaueris captiuam mulierem, id est sapientiam saecularem, et eius pulchritudine captus fueris, decalua eam et inlecebras crinium atque ornamenta uerborum cum emortuis unguibus seca. laua eam prophetali nitro et tunc requiescens cum illa dicito: sinistra eius sub capite meo et dextera illius amplexabitur me multos tibi fetus captiua dabit ac de Moabitide efficietur Israhelitis. Christus sanctificatio est, sine qua nemo uidebit faciem dei, clamare: pars mea dominus. Sentio te diuinis ardere doctrinis nec temeritate quorundam docere, quod nescias, sed ante discere, quod doctuhetas, apostolos sapiunt. non coturnatam affectas eloquentiam nec more puerorum argutas sententiolas in clausulis struis. cito turgens spuma dilabitur et quamuis grandis tumor con
Abbreviated transcription (Latin):
re uida triginta argenteis. & empto e
eis agro figuli. scribit᷑. Tunc impletũ e
q̃d scriptũ ẽ ꝑ iheremiã ꝓpħam dicente̾
ꝙ accepert᷑ triginta argenteos p̃ ciũ aͥ
p̃ciati qd appͣtiauerunt ã filiis ifrł. q
dederunt eos in agrũ figuli. sicͣ consi¬
tuit mͥ dñs. Hoc in ihe remia penitꝰ non
inuenit᷑. s in racharia asĩs multo uer¬
bis ac toto oroine discrepante. Uulgaa
quippe editio ita se habet. Ꝙ dicã ad eos.
Si bonũ ẽ corã uobis. date mercedẽ mͥ
aut rennuite. & appendert̃ mercede
mea̾ triginta argenteis. Oixitq ãnsa
ine. Pone illos inconflatorio. & consioen
si ꝓbatũ sit sic̃ ꝓbatus sũ ab eis. & tuli
triginta argenteos. & misi eos in donui
ami in conflatorio. Qͣntũ distet ab eia¬
gelistȩ testimonio septuaginta transia¬
tio ꝑspicuũ ẽ. S & in hebreo cũ sensus
idẽ sit uerba pͣpostera sunt. & pene
diuersa. Et dix̃ in qͥt ad eos. Si bonũ ẽ
in oculis ur̃is afferte mercedẽ meã.

Expanded text:
ore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli, scribitur: “Tunc impletum est quod scriptum est per Hieremiam prophetam dicentem: ‘Et acceperunt triginta argenteos pretiadpretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba praepostera sunt et paene diuersa: et dixi, inquit, ad eos: si bonum est in oculis uestris, adferte mercedem meam;
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut martirio deleret errorẽ. ut unã
culpã sanguinis sui effusione purgaret.
Quanti in coto orbe martires antequã cȩ¬
derent᷑ uacriis subiacuere peccatis. Defen¬
damꝰ g̾ peccata. qͥa qui postea martires pͥus
peccatores fuerunt. Nȩc frs amantissimi
ad epsam urãm celeri sermone dictaui.
uincens ꝓ positũ. ut contra eũ scriberẽ cuiꝰ
ingenium ante laudauerã. malens existi¬
matione piclitari quã fide. Hoc mͥ presti¬
terunt amiei mei. ut si tacuero reus. si
respondero inmicꝰ indicer. Dura utraq
conditio:s e duob eligã qd ieuiꝰ ẽ. Si mul¬
tã redintegrari potest. blasyhemia ue¬
mã ñ meret᷑. Qͥ d aũ laboris in transfe¬
rendis libris ꝑ iarchon sustinuerim.
uro iudicio derelin qͦ. dũ ꝙ mutare aͥr¬
piã s̾ greco ñ est uertentis s euerten¬
tis. & eadẽ ad uerbũ expͥmere neqͣqͣm
eĩ qͥ seruare uelit eloquũ uenustatem.

Expanded text:
cet ut martyrio deleret errorem; ut unam cet ut martyrio deleret errorem; ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, uariis subiacuere peccatis! defendamus ergo peccata, quia, qui postea martyres, prius peccatores fuerunt? Haec, fratres amantissimi, ad epistulam uestram celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra eum scriberem, cuius ingenium ante laudaueram, malens existimatione periclitari quam j fide. hoc mihi praestiterunt amici mei, ut, si tacuero, reus, si respon-j dero, inimicus iudicer. dura utraque condicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretur. quid autem laboris in transferendis libris JUQl dQXwv1 sustinuerim, uestro iudicio derelinquo, dum et mutare quippiam de Graeco non est uertentis, sed euertentis, et eadem ad uerbum ex-I primere nequaquam eius, qui seruare uelit eloquii uenustatem.