comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fructus miraculi. QIuȩdam
paralytica annis adulta puella
non merito sine uitȩ uiuebat
officus: eui infunꝰ extincti cor¬
poris tantũ suꝑstes anima pal¬
pitabat: & in toto cadauere lu¬
mina quasi sola uigebant uelut
in se membra mortua custo die
palatũ quod erat uolubilis excur¬
rebat: nec ino ducta de pectore
uox collata poterat ꝑ uerba dispo¬
ni: non manus consoluta langue¬
scer& naturȩ debita seruitia de¬
soluebat: neq pes instabilis mem¬
brorũ ruitura sustinebat: adhuc
totius corporis in fabricata massa
torpebat. Quȩ infestiuitate eius
intra basilicam posita cũ ingenti
fauore expectantib om̃ib est
erecta. In unius corpore miracu
tauit: ad usum lanificii debiles
quondam palmas armauit.:
liniamenta uiscerũ gr̃a pii mu¬
neris animauit. Aliquando
uetus infans in uerba ꝓrupit.
& quod ẽ. conspicuũ uoce prima
lactis alimenta quȩ siuit. Ergo
ut talis cybus int̃ om̃a poscer&.
quid aliud datur intelligi. nisi

Expanded text:
fructus miraculi. Quaedam fructus miraculi. Quaedam paralytica, annis adulta puella non merito, sine vitae vivebat officiis. Cui in funus extincti corporis tantum superstis anima palpitabat et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, velut in se membra mortua vigilantespalati cameram volubilis excurrebat nec imo ducta de pectore vox conlata poterat per verba disponere, non manus, cum soluta languesceret, naturae debita servitia dissolvebat neque pes instabilis membrorum ruitura sustentabat: adhuc totius corporis infabricata massa torpebat. 28 Quae in festivitate eius intra basilicam posita cum ingenti favore expectantibus omnibus est erecta. In unius autem corpore miraculis aptavit, ad usum lanificii debiles quondam palmas armavit, liniamenta viscerum gratia pii muneris animavit. 29 Aliquando vetus infans in verba prorupit, et quod est conspicuum voce prima lactis alimenta quaesivit. Ergo ut tales cibos ante omnia posceret, quid aliud datur intellegi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie opinio famulatrix uirtutũ.
nec erat eius fama contecta circũ¬
iectas tantũ gallias illustrare: sed et¬
exteras nationes & regiones implebat
meritoꝵ grã ꝑcurrente. Idłactum ẽ.
ut toto orbe uelocit̾ beati pontificis
gr̃a militar&: Igit᷑ constantu im¬
peratoris tempore cũ arriana heresis
hostem uerba fidelia protulit: hie in
campo arma tractauit:
ad opus suũ portar& die dñico.
uon ẽ. meũ nosse quo p̃uenta pec¬
cato. manꝰ attracta ẽ: uenarũ are¬
facto discursu Tunc reuelatione
nuntio tanquã cum ipso sanitatis
suȩ p̃ueniat᷑: lȩta ꝑcurrit. Et
dum in basilica psalleretur: simi¬
liter in absolutione die dm̃co quo
p̃cesserat pęna. secuta sunt gau¬
dia. Ecce consuetudinẽ patrum
singularis amabilem: qui ut in¬
ueniat qui p̃stitit causas exqui¬
rit. beati hilarii omniũ corde ore.
uoce. cuius tam larga benignitas
non solum se alicui abscondit.
sed gerit.
eniamus ad alios uenerandi

Expanded text:
cotidie opinio famulatrix virtutum cotidie opinio famulatrix virtutum nec erat eius fama contenta circumiectas tantum Gallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implebat. Meritorum gratia percurrente id actum est, ut toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 14 Igitur Constantii imperatoris temphostem verba fidelia protulit, hic in campo arma tractavit vad opus suum portaret die dominico, – non est meum nosse quo praeventa peccato, – manus adtracta est venarum arefacto discursu. Tunc revelatione nuntio tamquam cum ipso sanitatis suae praeviatore laeta percurrit. Et dum in basilica psalleretur, similiter in absolutione die dominico, quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singularis amabilem, qui ut inveniat quod praestet et causas exquirit! O beate Hilari omnium corde ore voce cantande! cuius tam larga benignitas non solum se alicui non abscondit sed ingerit. 26 Veniamus ad alios venerandi
Abbreviated transcription (Latin):
salutatio fuerit cũ his pereun¬
tib cõmunis uita t dauitico
suffultus exemplo: ne cum ncretricis
mensã participando fiera& illi in
scandalum. O quã ꝑfectissimũ laicũ:
cuiꝰ imitatores ipsi ee̾. desiderant
sacerdotes. Cui non fuit aliud uiuere.
nisi xp̃m cũ dilectione timere: &
cũ timore diligere Cuius sequaces
currunt adgłam. diuertentes.
ad pęnam: credenti succedunt
p̃mia. recusanti torm̃ta. Qui tam̃
nunc illos de pio religionis opere
cominonens: nunc alios de confessi
nunc reliquos ꝓmissione regnicȩ¬
lestis inuitans: non cessauit inplebe
uerba ueritatis fructum fidei redun¬
dantia seminare. Quod cognito
de sco hilario qm̃ tantum lumen
& si uoluiss& latere non potuit:
quippe necessarius ut alienas etiã¬
tenebras in luce transferr& concor¬
dante fauore popłi. aut potius sp̃u¬
dĩ ꝓclamante: uir olim ministeriiss
deputatꝰ. aliquando sacris altarib
sacerdos electus ẽ. Crescebat in eo

Expanded text:
salutatio fuerit cum his praetereunsalutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum. 10 O quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit aliud vivere nisi Christum cum dilectione timere et cum timore diligere, quem sequentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia recusanti tormenta! 11 Qui tamen nunc illos de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessionunc reliquos promissione regni caelestis invitans, non cessabat in plebe verba veritatis fructu fidei redundantia seminare. 12 Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen etsi voluisset latere non posset, quippe necessarius, ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi aut potius dei spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo
Abbreviated transcription (Latin):
apud gallicanas familias nobilita¬
tis lampade non obscurus. immo
magis preceteris grã generositatis
ornatus. nitore pectoris addito
quasi refulgens lucifer int̾ astra
ꝓcessit. Cũius acunabulis tantȩ
sapientię primitiua lactabatur
infantia: ut iam tunc potuiss&
intelligi xp̃m insuis causis ꝓ obti¬
nenda inctoria necessariũ sibi ius¬
sisse militẽ ꝓpagare̾. Deniq con¬
iugem habens & filiam. ita pleni¬
tudine dñi uenerabilis animos
ecclesiasticȩ regulȩ tradidit in¬
formandos: ut adhuc. laicali pro¬
posito constitutꝰ. diuino nutu
pontificis grãm possider&. Ita
seipsum ꝓpria disciplina coerce¬
bat introrsꝰ. quasi futurã speciẽ
indicans: ut in rep̃hensibilis in
templo xp̃i p̃pararet᷑ sacerdos
Nam qđ inter mortales ualde
uidet᷑ difficile tam cautũ ẽẽ. qui
se a iudeis uel hereticis cibo sus¬
pendit: adeo uir sc̃ĩssimꝰ hostes
çat holicȩ religionis ab horrult.
ut non dicam conuiuiũ. sed nȩq

Expanded text:
apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum bat| intunsus . quasi futura . speciem indicans . ut inrepraehensibilis| in templo christi praepartur sacerdos . nam quod inter morta| les ualde uidetur difse a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
statim militiȩ renuntiauit. tribii¬
ni sui p̃cib euictus: cui contuber¬
nium familiare prestabat. Etenĩ
transacto tribunatus sui tem¬
pore: renuntiaturum se seculo
pollicebat᷑. Qua martinus ex¬
pectatione suspensus: ꝑ bienni.¬
um fere postea quã est baptisma
consecutus solo scilicet nomine
militauit¬

Expanded text:
statim militiae renuntiauit, tribustatim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet nomine, militau
Abbreviated transcription (Latin):
quib erat mens sanior altius ge¬
mere. qđ nichil simile fecissent:
cum utiq plus habentes uestire
pauperem sine sua nuditate po¬
tuissent. Nocte igitur insecuta
cum se sopori dedisset: uidit xp̃m
clamidis suȩ qua pauperẽ texerat
parte uestitũ. Intueri diligentis¬
sime dñm: uestemq quã dederat
iubet᷑ agnoscere. Mox ad angłoꝵ
circumstantiũ multitudinem:
audiuit iħm clara uoce dicentẽ
Martinus adhuc catecuminus:
hac me ueste contexit. Uere me-¬
mor dñs dictoꝵ suorũ. qui ante
p̃dixerat. quãdiu fecistis hȩc uni
ex minimis istis. michi fecistis: se
in pauperem ꝓfessus est fuisse ue¬
stitum. Et ad confirmandum
tam boni operis testimonium:
in eodẽ se habitu quẽ pauꝑ acce¬
perat est dignatꝰ ostendere. Quo
uiso uir beatissimus. non in glam
est elatus humanam: sed bonita¬
tem dei in suo opere cognoscens.
cum eẽt annoꝵ duo deuiginti
ad baptisma comuolauit. N ec

Expanded text:
quibus erat mens sanior, altius gequibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste contexit. uere memor Dominus dictorum suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet laborantib. opem ferre mi¬
seris. alere egentes. uestire nudos:
nichil sibi exmilitiȩ stipendis p̃c̃
cotidianum uictũ reseruabat. Iã
tum ȩuuangelii non surdus au¬
ditor: de crastino non cogitabat:
Quodam itaq tempore. tti¬
cũ iam nichil pret̾ arma ꝙ sim¬
plicem miliciȩ uestẽ haberꝙ: me¬
dia hyeme que solito asperior
inhorruerat. adeo ut plerosq
uis algoris extingueret: obuiũ
habet in porta ambianensium
ciuitatis pauperẽ nudũ. Qui
cum p̃tereuntes ut sui misereren¬
tur oraret. om̃sq miserũ p̃teri¬
rent: incellexit uir dõ plenus sibi
ret: Nichil p̃ter clamidẽ qua
indutus erat habebat: iam enim
reliqua in opussimile comsumpse¬
rat. Arrepto itaq ferro quo ac¬
cinctus erat mediam diuidit :¬
partemq eius pauperi cribuit:
reliqua rursus induitur. Interea
de circumstantib ridere ñnulli:
quia deformis eẽt & truncatus
habitu uideret᷑. Multi quidem

Expanded text:
scilicet laborantibus, opem ferre miscilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum reservans, jam tum Evangelii non surdus auditor de crastino non cogitabat. III. Quodam itaque tempore, cum jam nihil praeter arma et simplicem militiae vestem haberet, media hieme quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque vis algoris exstingueret obvium habet in porta Ambianensium civitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret, omnesque miserum praeterirent; intellexit vir Deo plenus sibi ret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, hreliqua in opus simile consumpserat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝓdente patre. qui fȩlicibus
eius actibus inuidebat: cum esset
annoꝵ quindecĩ. raptus ꝙ catenatꝰ
sacramentis militarib implicatꝰ ẽ
Uno tantum seruo comite contentꝰ.
cui tamen uersa uice dominus ser¬
uiebat. ad eo ut plerumq & calti¬
amenta ipse detraheret: y ipse de¬
tergeret. cybum una caperent. hic
tamen sepius ministraret. Trienni¬
um fere ante baptisma in armis
fuit: integer tamen abhis uitus.
quib illud hominũ genus impli¬
cari solet. Multa illi circa cõmi¬
litones benignitas. mira caritas:
patientia uero atq humilitas. ul¬
tra humanũ modum. Nam fru-¬
galitatem in eo laudari non est
necesse: qua ita usus est: ut iam
illo tempore. ñ miles. s monachus
putaretur. Quib rebus ita sibi om¬
nes cõmilitones suos deuixͥerat: ut
eum miro affectu uenerarentur:
Nec dũ tamen regeneratus in xp̃o
agebat quendã bonis oꝑibus bap.¬
tismatis candidatum. Asistere

Expanded text:
tur prodente patre, qui felicibus tur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. Quibus rebus ita sibi omnes commilitones suos devinxerat, ut eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: assistere
Abbreviated transcription (Latin):
gitur martinus sabariȩ panno¬
niarũ oppido oriundus fuit: s
intra italiã ticini altus ẽ. Pa-¬
rentibus scd̾m scłi dignitatem
non infimis: gentilib tamen:
Pater eius miles primũ: post
tribinus militum fuit. Ipse
Sarmatã militiam in adholescen¬
tia secutus. inter scolares alas sub
rege constantio dein sub iuliano cȩ¬
sare militauit. Non tam̃ sponte:
quia a primis fere annis diuinam
potius seruitutẽ sacra inlustris pu¬
eri inspirauit infantia. Nam cũ
esset annoꝵ decẽ: inuitis parentib
ad eccłam confugit: seq catecumi¬
num fieri postulauit. Mox mirũ
in modũ totus in dei oꝑ̃e cõuersus:
cũ esset annoꝵ duodecĩ. heremũ
concupiuit. Fecissetq uotis satis:
siȩtatis infirmitas non obstitisset.
Anmo tamen aut circa monasteria.
aut circa ȩccłam semꝑ intentus:
meditabat᷑ adhuc in ȩtate puerili.
qđ postea deuotus impleuit: ł i¬
Sed cum edictũ eẽt a regib. ut ue¬
teranorũ filii ad militiam scriberen¬

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberen
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Si ius me credere do: ecce ego ho¬
die duplicãbo super te catenas. & clau¬
stra omĩa carceris muniã. & teipsum
in ima tenebrosa solũ includã Si
de his omĩb te liberauerit ds tuus: tre¬

Expanded text:
dero? Si me vis credere Deo tuo, ecce ego duplicabo super te catenas, et claustra omnia carceris muniam; te autem ipsum in ipsa ima tenebrosa solum includam. Si de his omnibus liberaverit te Deus t
Abbreviated transcription (Latin):
cellini quoq pariter petre nosse
triũphos. Percussor recutit cũ pu
tunc colla secaret. Ne tumulũ u¬
ur̃m quiꝰq cognoscere posset. Uos
alacres urĩs manib mundatis se¬
pulcri. Caudidulȩ occulte postquã
iacuisse sub autro. Postea cõmoni¬
ta ur̃a pietate lucilla. Hic placius¬
se magis scĩs sua condere mnenbra.

Expanded text:
celline tuos, pariter Petre, nosce triumphos. Percussor retulit Damaso tunc colla secaret, Nec tumulum vestrum quisquam cognoscere posset; Vos alacres vestris manibus mundasse sepulcra, Candidulo occulte postquam jacuistis in antro, Postea commonitam vestra pietate Lucillam, Hic placuisse magis sanctissima condere membra.
Abbreviated transcription (Latin):
di petrus. Audi consiliũ meũ artemr
& crede unigenitũ filiũ dĩ uiui dñm
hominũ in se credentiũ. si uere credideris¬
mox saluabit᷑ filia tua. Cui artemius.
Miror inprudentiã consilii turte
d̾s tuus liberare non potest: cũ illi
credas & cotidie ꝓ eiꝰ nomine plagas
& iuncula ꝑferas. quomodo poterit
meam filiã liberare si ei credideroᷤ¬

Expanded text:
Dei Petrus dixit: Audi consilium meum, Artemi, et crede unigenitum Filium Dei vivi Dominium in se credentium. Si credideris, salvabitur filia tua. Cui Artemius: Miror imprudentiam consilii tui. Te Deus tuus liberare non potest, cum illi credas, et quotidie pro ejus nomine plagas et vincula perferas, quomodo poterit filiam meam liberare si ei credidero
Abbreviated transcription (Latin):
dũ lum̃ splendidisunũ emissũ de ce.¬
lo: ꝯuiã nũquã a nobis simile ẽ uisũ.
Ille ꝓtinꝰ ĩ terra adorauit dicens. Grãs
tibi om̃ipotens ds consolator omĩũ refero.
qui suꝑ seruũ tuũ ostendere dignatꝰ es
tale miraculũ. Ciuic uidentes om̃s qua.¬
si ĩ excessu mentis posttr tadẽ quidẽ resũp¬
ti sunul glorisicantes am̃ omĩpotentem.
et contiersi alter al alteru dicebant. Ue.¬
re hic homo: di seruus est. Et pollicebant᷑
deinceps ei p̃dicationib pene om̃s paren¬
tes conux. ac familie domͦ ipsius conuer¬
si ad di cultũ. ac ꝑ hoc eiꝰ famã audien¬
tes ꝑ circuitũ loci. concurrebant ad eũ
uerbũ salutiferũ audire. Ille uero non
cessabat sua p̃ticatione cunctos ĩtruere:
qu aliter ad regna celorũ ualerent ꝑuenire.

Expanded text:
dum lumen splendidissimum emissum de coedum lumen splendidissimum emissum de coelo? nunquam a nobis simile est visum. Ille protinus in terram cadens adoravit dicens: Gratias tibi, omnipotens Deus, consolator omnium, refero, qui super servum tuum ostendere dignatus es tale miraculum. Tunc videntes omnes quasi in excessum mentis positi, tandem quidem resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi alter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus est'. Et pollicebantur deinceps eius praedicationibus poene omnes parentes, coniux ac familiae domus ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum verbum salutiferum audire cupientes. Ille vero non cessabat sua praedicatione cunctos instruere, qualiter ad regna coelorum valerent pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste esse conicit᷑. Ubi & ebromꝰ in eadẽ.
pricie psetierans multũ te inquit uerbi
sublunitas psuadet loquendo. Martir eͤẽ
suspicaris. ideo te tã temerariũ ostendis.
Achuc multũ inquit te dilatas. frust᷑
tale desiieras habere p̃miũ Nã ut meru¬
eris. ita eris accepturꝰ martiriũ. Obtabat
eũ funditꝰ extinguendũ. ut quia a sclĩ
gła iã uidebat consũptũ. reuocare potu.¬
isset saltẽ a meritis scõr. Nlã unde leũ
putabat  abscidi iide potius eũ faci¬
ebat xp̃o quẽ desiderabat alherere: quia
sub iagͥo custodia saluandũ: adhuc
dẽ cũ ad suã domũ deluceret. cernenᷤ
eũ exitinere. ac infirmitate defessũ.
uissit ei dare aid refocillandũ potũ.
Antequã pincerna ei adsisteret. liuũ
magnũ quasi in rote circulo. e celo
descendens suꝑ caput eiꝰ resulsit. Cunc
trem̃tes om̃s. qui hoc signũ uiderunt:
quid ẽ hoc inquiunt dñe. qd̃ paret

Expanded text:
nifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem nifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet loquendo. Martyr esse suspicaris, ideo te tam temerario ostendis. Adhuc multum', inquid, 'dilataveris; frustra talem desideras habere praemium. Nam, ut merueris, ita eris accepturus martirio'. 18. Tenim eum funditus exstinguendum, ut quia a saeculi gloria jam videbat consumptum, revocare potuisset saltem a meritis sanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem desiderabat adhaerere, quia sub magna custodia servandum: adhuc dem cum ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, iussit ei dare ad refocelandum potum. Antequam eum pincerna adsisterit, lumen magnum quasi in roti circulo de caelo discendens super caput eius refulsit. Tunc trementes omnes, qui hoc signum viderunt: 'Quid est hoc', inquiunt, 'domine , quod paret
Abbreviated transcription (Latin):
Alii uero eꝑi tunc a rege ꝑ ebroiũ ĩ
ipsa synodo pene siilẽ penã soritti. p¬
petuo exilio sunt deportati. Gͥaunerus
ꝙ enĩ qui ad supra dictũ famulũ ddi.
aud explenda ebroini dicta. socius ꝑuici¬
ei eiꝰ extiterat. postquã ab ip̃so ebrotno
eoqd ĩ el ultione consenserat. episcopatis
gradu dolose fuerat sublunatꝰ: post
paululũ int̾ uallũ positũ ur offensa
eius decidens dĩ ut opinat᷑ nutu mul.¬
tis flagellis obstrictꝰ. nẽpe ut fertͣ laquo
suisse suspensũ: ac morte turpissuna
ut deebat iusu ꝓcitorẽ condẽpitũ trans¬
inisit adtartarũ. Ahuc enñ uir ileo.¬
aegarius in codẽ inonasterio sc̃imonialiũ.
in quo ad custodiendũ positꝰ fuerat. cõ¬
inorabat᷑ tunc u. ipsũ ad candẽ synodum
accersierunt. Non tam̃ uitra concilium
confirmat suisse. sei seorsũ rex ꝯ ebrouꝰ
cũ eodẽ collatione fuisse dr̃ in qua eis.
multa p̃dixise sutura que euenisse ma.¬

Expanded text:
Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum ad eodem sinodo arcessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse ma
Abbreviated transcription (Latin):
litũ recepit officiũ & magnũ doctrine
suae sem̃ ostendit in populo: ut quanddo
aultua sua sulgebant eloqiua ut mi¬
rarent᷑ quicũq audierant: quanta dei
operabat᷑ clem̃tia ꝙ conuersi a prauis
operib ueloctt̃ peterent penitentie fruc.¬
tus. Nã dieb ac noctib in dei cultu pui¬
gilaus a̾stabat. ut uel paululũ ad neces¬
saria corporis uix aliquando ab eccła
ꝓcederet. uel quippiã somui ac ciborũ ꝓcep¬
tionẽ capere potuisset. Iodẽ tẽpore iur
gloriosus theodericꝰ rex. ꝙ idẽ ebrouꝰ syno.¬
regiã uenientes eporũ turbã adesse fecert̃.
idiq uiter ceteros didonẽ qui sc̃m uirũ
leodegariũ cũ guuaunero expulit de se¬
de sui episcopatꝰ & pene tradidit inlectꝰ
condẽpnatꝰ ab ipsa synodo. caluaria ac¬
cepta in capite. expulsus & segregatꝰ a scã
congregatione deinde exilio condẽpnatꝰ.
morteq secuta. pena capitis digessit:
quicquid dolose in scõ uiro exercuit.

Expanded text:
litum recepit officium, et magnum doctrinae litum recepit officium, et magnum doctrinae suae semen ostendit in populo. Quandocunqudulcia sua fulgebant eloquia, ut mirarentur quicunque audientes, quanta Dei operata sit clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paenitentiae fructibus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederit, ut vel quippiam somni ac ciborum perceptione capere potuisset. 16. Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senoa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in sancto viro exercuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc crͤdere blãphemie sperans aufer
re sibi salutẽ. quã laudando celituᷤ
adipisci meisset ingentẽ. sed quia abs.¬
q uocib cordiũ est auditor ds. ma
loquentis. Postulat sibi auxiliũ non so¬
lũ uocib sed humilitate cordis. Nã cũ
se congouisset p̃sidiũ omne amnt sisse
humanũ. totis uirib sibi petut ail¬
esse diuinũ. Nã quantũ impietas hu¬
mana cũ reuocare cupiebat ab alto: tau¬
tũ pietas duuna sociare fecit celo. sunc
quensã accersunt uirũ. nomine gua.¬
ningũ: tu accipe ĩquul leodegarium.
quẽ aliquando uidisti tã uirũ sup¬
bũ. ꝙ constitue sub tuta custodia. Frit
enĩ tẽpus sue uocationis. recipͥens q
meret᷑ a suis inunicis. Cunc acceptũ. ad su.¬
ũ pduxit cenobiũ. qui uocat᷑ fiscairubi e.¬
rat congregatio scĩmonialiũ. ac uirginũ.
quo multis dieb ctͦinuersans habitator
stetit sub custodia. ssã ꝙ. lingua p̃cisa so.¬

Expanded text:
per hoc incideret in blasphemiam desperans, aufeper hoc incideret in blasphemiam desperans, aufe sibi salutem, quam laudando coelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordium est auditor Deus, mloquentium. Postolat sibi auxilium non sonum vocis, sed humilitatem cordis; nam cum se cognovisset praesidio omnem amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare cupit ab alto, tantum pietas divina sociare fecit cum cquemdam accersivit virum nomine Waningum, et ait: Accipe, inquit, Leodegarium, quem aliquando vidisti virum tam superbum, et constitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quo multis diebus conversans habitator stetit sub custodia. Nam et lingua praecisa so
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. suscipe sp̃m serui tui: &
qui me dignatus es ad similitudmẽ
martyrũ lapidibus uitã istã morta¬
lem finire: iubeas clementissime ue¬
niã scelerũ meoꝵ tribuere. Hȩc di¬
cens: orando ultimũ efflauit sp̃m.
cũ germano uitã finire. ut simul
mererentur futurã ac beatã parti¬
cipare. sed ebromꝰ differre uolens ei
exitũ. ut per penas longe dilatas
ei preparasset eternas. & ne coronã
acciperet martyrii. quin potius
careret premiis głe sempiternȩ:
erant petrȩ sicut claui inciden¬
tes acute. Deinde euulsis oculis¬
iam terre ꝓstratũ. incidere linguã
labiaq precepit: ut dũ oculi abla¬
ti. pedes iam forati. lingua ac labia
essent incisa. Et dũ sibi cernebat om¬
nẽ felicitatẽ menbrorũ ablatã. corpo¬
rũq partter uires undiq paruissent
negati. dũ oculis cerneret uiã. nec pe¬
des incederet callẽ. nec lingue ofsicia¬
dantẽ laudare nequiuerit creatorẽ ac

Expanded text:
peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. Hec dicens, orando ultimum efflavit spiritcum germano vitam finire, ut simul mererentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. erant petri quasi clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, terre prostratum, incidere lingua labiasque praecepit, ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique pnegatae, dum nec oculis cerneret viam, nec pedibus incederet callem, nec linguae officio laudare quiret Creatorem, ac
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores. tuã potius aufers quã
indignꝰ accepisti głam. Tunc hȩc
audiens ebromꝰ furore mmio re¬
pletus. gairenũ iussit ministris abs¬
trai. & a germano suo separari. ut
separatĩ uiderent᷑ puniri. ne simul
eis delectaret talia uerba fari. Cum
autẽ duceret᷑: beatꝰ leo degarius eũ
alloquit᷑ dicens. E quo animo esto
pati: quia non sunt condigne pas¬
siones huiꝰ temporis. ad futuram
głam quȩ reuelabit᷑ in nobis. Pecca¬
ta & enĩ nr̃a multa sunt: sed miscda
om̃ipotentis suꝑeminet magna. qͥ
ad abluenda delicta se laudantiũ sẽꝑ
est paratus. Hȩc ad tempus patimur:
quia mortis debitores sumꝰ. Sed illa
nos expectat uita: si patienter suffe¬
rimus istã penã: ubi sine fine lȩtabi¬
mur in cęlesti gła. Tunc ministri
ad stipitẽ ligatũ gairenũ lapidib
obruere ceperunt. Ille uero depre¬
cabat᷑ dñm dicens. Dñe iħu bone
qui non uenisti uocare iustos sed

Expanded text:
cia, tuam potius auferis quam cia, tuam potius auferis quam indignus accepisti gloriam'. 13. Tunc audiens Ebroinus, furore magna repletus, iussit ministris trahi et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto,pati, quia non sunt condignae passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa sunt; sed misericordia omnipotentis Dei supereminens magna, qui ad abluenda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, dicens: 'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt cenobiũ: in quo latit
reliquit exemplũ suȩ humilitats¬
dem germanus gairenus nomine
qui ob metũ supradicti ebrom
cũ aliis quos fugauerat ex fran
ci. ac principis ebromi decretũ est
ad palatiũ eum reũti. Tunc & enim
beatus leodegarius. ex monasterio
in quo tenebatur absconditus egre¬
di. & in presentia regis iussus est accer¬
siri. Qui cũ simul conuncti. & ob¬
tutibus principũ fuissent oblati.
multis contu meliis affecti. & obꝓ¬
briis ab ebroino susceptis: respon
disse conicitur. Hȩc digne patim᷑:
quia dño peccauimus. Sed maior
est sua clementia: qui nos dignatꝰ
est uocare ad talẽ głam. Sed tu mi¬
ser ebroine qui tantã penã ingeris
francoꝵ genti: potius in te ulcisce¬
ris. qui uitã aliis auferre cupis.
Multos equidẽ decepisti: & exules
a solo paterno fecisti. Nam magis
tu exul eris. quia & tempolẽ & fu¬
turã głam cito perdes: qm̃ dum su¬
perare cupis om̃s in tota frantia¬

Expanded text:
duxerunt coenobium, in quo latuit duxerunt coenobium, in quo latuit reliquit humildem germanus Gairinus  Al., Warinus nomine, qui ob metum supradicti Ebroini cum aliis quos fugaverat ex Francci ac principis Ebroini decretum est ut ad palatium reverteretur. Tunc etiam beatum Leodegarium ex monasterio in quo tenebatur absconditus egredi et in praesentiam regis jussum est accersiri. Qui cum simul conjuncti et obtutibus principum fuissent oblati, multis contumeliis affecti et opprobriis ab Ebroino susceptis respdisse conicetur: 'Haec digni patimus, quia Domino peccavimus; sed maior est sua clementia, qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tanta poena infers Francorum gente, potius in te ulcisceris, qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepisti et exolis a solo paterno fecisti; nam magis tu exolaris, quia et temporalem et futuram gloriam cito perdes, quoniam dum superare cupis omnis habitatoris in tota Fran
Abbreviated transcription (Latin):
eduam. & circũdantes ean cũ
eodem exercitu deuastabant
cirea muros ciuitatis circuitũ. Hec
enim uir dei prospiciens. zelo
magno accensus. pro plebe sibi cõ¬
missa dñi secutus exemplũ aninã
suã mallens pro ouibus suis pone¬
re. easq cupiens lucrifacere. qua
solam temporalem querere salutẽ
tunc omnẽ clerũ ciuitatis aggre¬
gare iussit cũ reliquiis crucibus &
choris psallentiũ obuiã abiit cũ
dei laudibus suis inimicis: & spon¬
te se obtulit ad palmã martyrii
si uoluntas non defuisset percusso
ris. Qui enĩ uenerant ad eũ pun¬
endũ: absq reuerentia reliquiarũ
eũ cõprehenderunt. Qui excla¬
mans. fertur dixisse. Grãs ago om¬
ni potenti deo redemptori: qui
me dignatus est hodie glorificare
Qui pergentes duxerunt eũ extri
ciuitatem: & implentes iussa prm¬
a capite. Sed cũ lumen sustulert̃
extrinsecus humanũ: intrinsecis
incluserunt diuinũ. & tradentis¬
eũ custodibus. in quoddã eũ per¬

Expanded text:
Aeduam, et circumdantes eam cum Aeduam, et circumdantes eam cum eodem exercitu, devastabant circa muri circuitu. Haec enim vir Dei prospiciens, zelo magno accensus pro plebem sibi commissam, Domini secutus exemplo, animam suam mallens ponere pro ovibus suis eisque cupiens lucri facere, quam suam soli temporalem querere salutem, tunc omnem clerum civitatis adgregare iussit, cum reliquiis, crucibus et choris psallentium obviam habiit cum Dei laudibus ad suis inimicis et sponte se obtulit ad palmam martirii, si voluntas non defuisset percussores. 11. Qui enim venerant ad eum puniendum, absque reverentia reliquiarum eum conprehenderunt. Qui exclamans fertur dixisse: 'Gratias ago omnipotente redemptore, qui me dignatus est hodie glorificare'. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes iussa pria capite. Sed cum forinsecus humanum, intrinsecus incluserunt divinum. Et tradentes custodibus in quoddam cum per
Abbreviated transcription (Latin):
tis sibi maloꝵ sotiis. francorum
per uim intrauit fines. Et cum
tyranude crudelissima gerens
obtutui: atq ab eodem rege in¬
maior domus effectus. cogitare
cepit de ultione inimicoꝵ qui eũ
noluerunt habere subregulũ. Qui
ut leo rugiens inter ceteras feras.
resonuit rugitus eius per francoꝵ¬
fines. terras. Om̃s uero qui aduer¬
sus eum olim cogitauerant mala
tremefacti. qui remanserant ex eiꝰ
cede perrexerunt in fugã. His
itaq dieb uir dei leodegarius cũ
ad suam plebem restaurandam resi
ca eum cũ rege hilderico egisse pu¬
tabat. tunc adiunctis sibi nequis¬
consulere cepit. quẽ admodũ eundẽ
pontificẽ destruere potuisset. Ex
his enĩ consiliariis duo uidelicet
dido & guaimerus ex nomine ca¬
put effecti malitiȩ: dixerunt se
posse rapere de ciuitate: & in eo
ebroini esset satiata. Gauisus itaq
ebroinus de eoꝵ sponsione: dedit
eis exercitũ ualde copiosum. Qui
festine ꝑrexerunt ad ciuitatem

Expanded text:
tis sibi malorum sociis, Francorum tis sibi malorum sociis, Francorum per vim penetravit fines: et cum tyrannide crudelissime se gerens,obtutui, atque ab eodem rege maior domus effectus, cogitare coepit de ultione inimicorum, qui eum noluerunt habere subregulo. Qui ut leo rugiens inter feras citeras, resonuit rugitus eius per Francorum terras. Omnes vero, qui ad versus eum olim cogitaverant mala, tremefacti, qui remacaede perrexerunt in fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam residca eum cum rege Hilderico egisse illum putabat, tunc adjunctis sibi nequisconsulere coepit quemadmodum eumdem pontificem destruere potuisset. Ex his consiliariis duo, videlicet Diddo et Waimerus, ex nomine caput effecti malitiae, diposse eum rapere de civitate et in eumEbroini esset satiata. Gavisus namque Ebroinus de eorum responso, dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
partibus ad supradictũ mona¬
steriũ cogebant eos procedere.
& ad eoꝵ domꝰ remeare. Qui an¬
gore multũ estuantes tam de
tiarũ. quia fatigati spatus ter¬
rarũ longeuis ualde fuerant.
consentientes adquiesierunt
deprecantibus. Cum benedictio¬
ne quippe patris monasterii
ipsius conglutinati sunt pacis
concordia: ꝓcedentesq uenert̃
simul ebromus scilicet cũ pon¬
tifice leodegario in ciuitatem
suã augustudunũ. Quã rem
est in gaudium. Qui ciues pro
sent patrem. quẽ amusisse plange¬
bant olim gubernatorẽ. Quem
receptũ. collo cauerunt in sedem
pristinã. ut frueret᷑ cũ eis lȩtitia
Qui cũ simul letati summo gau¬
dio tripudiarent. cupiens in cras¬
honoribus muneribusq ad pro¬
pria destinare: idem uero ebro¬
nus non est passus uel paululũ
requiescere: fuga nocte ab hac
abscessit ciuitate. & austrasios qͦs
rios. sibi sotiauit ut amicos.
Sed non post multũ temporis
multis scelerihus gestis collec¬

Expanded text:
partibus ad supradictum monapartibus ad supradictum monasterium cogebant eos procedere et ad eorum domos remeare. Qui angore multum aestuantes, tandemgratia, quia fatigati spatiis terrarum longaevis valde fuerant, consentientes acquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe Patris monasterii ipsius conglutinati pacis concordia, procedentes venerunt simul Ebroinus scilicet cum pontifice Leodegario ad civitatem suam Augustodunum. Quam rem est in gaudium: et cives procsent Patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem receptum collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis laetitia. Qui cum simul laetati summo gaudio tripudiarent, cupiebat in crashonorum muneribus ad propria destinare. Idem vero Ebroinus non est passus suos vel modicum requiescere, sed fugaciter noctu ab hac abscessit civitate, et cum Austrasiis quos rios, se sociavit ut amicis. Sed non post multum temporis multis sceleribus gestis, collec
Abbreviated transcription (Latin):
plebe esset disceptatio. Tunc re¬
licto rege. & omniũ potestatũ
sublimitate. pro nichilo reputans
quod habebat in hoc mundo:
eadem nocte ꝓcedens cũ paucis
ire cȩpit. ubi pauper xp̃o fieri
potuisset. Hoc rex audiens con¬
tristatus ualde ac merens. quen¬
dam ex suis fidelibus cũ exercitu
magno post ipsum misit: & secutꝰ
eum per totam noctem illã di
cenoblo ut ei liceret relicto sc ło
uacare deo: humili poposcit prece
se dirigendũ. Quẽ protinꝰ illuc
monasteriũ perueniens. ibidem
ebroinũ iam clericũ inuenit:
niam inuicẽ petentes. steterunt
concordes. Tamen ab abbate seiunc¬
ti. aliquod spatium temporis ut̃q
penitentiam agentes: inter contu¬
bernia monachoꝵ strenue habita¬
re. quasi perpetui monachi cona
rico rege defuncto. germanus eiꝰ¬
theodericus in regno sublimat᷑.
Hec audientes utroꝵq amici.
desiderantes aspectũ eoꝵ cerne¬
complentes ad ꝓpria nituntur
reducere. Pergentesq de utrisq

Expanded text:
plebe fieret disceptatio. Tunc replebe fieret disceptatio. Tunc relicto rege et omnium potestatum sublimitate, pro nihilo reputans quod habetur in mundo, eadem nocte procedens cum paucis ire coepit ubi pauper Christi fieri potuisset. Hoc rex audiens contristatus est valde, ac moerens quemdam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit. Et secutus eum per totam noctem illam dilcoenobium ut ei liceret relicto saeculo vacare Deo, humili poposcit prece se dirigendum: quem protinus illucmonasterium perveniens, ibidem Ebroinum jam clericum  Id est,ssimque veniam petentes steterunt concordes. Jubente tamen abbate sejuncti, aliquod spatium temporis utrique poenitentiam agentes, inter contubernia monachorum strenue habitare quasi perpetui monachi conatrico rege defuncto, ejus germanus Theodoricus in regno sublimatur. Haec audientes utriusque amici, desiderantes aspectum eorum cernecomplentes ad propria nituntur reducere, pergentes de utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
batoꝵ ut mos erat antiquitus qui
est in uigiliis paschȩ irent pariter
& malũ seminariũ odii simul ha¬
berent absconditũ: tunc instigator
uterq maloꝵ accedens eidem pontifici
quia transacta celebritate missarũ
corde iam qd oli m est seminatũ. in
hac nocte consummare decretũ est
Quod audiens pontifex dissimulan¬
do distulit. & se lȩtũ ostendit. non
pro magno ducens apparuit uultu
c larus. & sollempnia missarũ que
ceperat. honestissime consũmauit.
Sed cõmunionem scãm cum ipse
& rex ꝑcepissent: rex ad palatiũ
abiit pransurus. Pontifex uero eũ
suũ perconsum masset officiũ & me
tractare cũ suis cepit quid in hoc
conflictu agere deberet. & orans
ad dñm. consiliũ repperit. melius
illi eẽ ei om̃ia relinquere & xp̃m
sequi. quã regi locũ dare & ma
num eius sanguine sarerdotis in
tanto diei festo comquinart. ne
forte fieret francoꝵ obpropriũ.
& per se unum hominẽ in tota

Expanded text:
batorum, ut mos erat antiqua, quae batorum, ut mos erat antiqua, quae est in vigiliis paschae, irent pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum accedens eidem pontifice, quia, transacta celebritate missarum, corde iam quod olim est seminatum, in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit et se letum ostendit; non pro magno ducens, apparuit vultu clarus, sollemnia missarum, quae coeperat, honestissime consummavit. Sed cum communione sancta ipse ac rex percepissent, rex ad palatium pergens, habiit pransurus; pontifex vero cum suo perconsummasset officio et mertractare cum suis coepit, quid in hoc conflicto agere deberet. Cogitans et orans ad Dominum, consilium repperit, melius ei esset omnia relinquere et Christum sequi, quam locum rnus regis sanguine sacerdotum in tam magno die festo coinquinari, ne forte fieret regni Francorum opprobrium, et per se unum hominem in tota
Abbreviated transcription (Latin):
dedir. Idem uero scm̃ leodega¬
rium pontificẽ. suꝑ omnẽ domũ
suam sublimauit: & maiorem
donius in om̃ibus constituit.
Qui acceptis huius regni gu¬
bernaculis quãquã maxime add¬
uersus leges antiquoꝵ regum
tum: ad pristinũ reduxit statũ.
intantũ uero usq quaq omnia
regna francoꝵ restituit. ut om̃s
gratularent᷑ regẽ sibi habere hil¬
dericum. ac rectorẽ palatii leo¬
degariũ. Cum hȩc pene annis
tribus cum decore magno agerent᷑
tunc aduersarius cuiꝰ est consue¬
tudinis inuidia conditionis suȩ¬
bona destruere. cepit sodales suos
quos secũ elegerat idem pontifex
habere sotios gubernaculi in in¬
uidie malo instigare : & int̃ ipsũ
& regem ⁊ izinia discordiȩ se¬
flagitante pontifice ut augusti¬
duno urbe sua ipsũ sc̃issimum
diem rex iuberet celebrari: ne
quaquã renuens implere nitit᷑
uotũ dep̃cantis. Qui cum appro¬
pinquante iam die ad missarũ¬
sollempnia celebranda qui est sab¬

Expanded text:
dedit. Idem vero Leudegadedit. Idem vero Leudegarium pontificem super omnem domum suam sublimavit et maiorem domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum tum, ad pristinum reduxit statum. In tantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palaciae Leudegarium. 6. Cum haec poene annis tribus cum decore magna agerentur, tunc adversarius, cuius est consuetudinis invidiae suae conditionis bona distruere , coepit sodales suos, quos secum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seflagitanti pontifice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctissimum diem rex iuberet celebrare, qui nequaquam rennuens, sed implere nititur votum depręcantis. Qui cum, adpropinquante iam die ad missarusollemnia celebrandum, qui est sab
Abbreviated transcription (Latin):
tractare cepit. Qui audientes hil¬
dericũ austrasioꝵ regem in adolescen¬
tia sua regnũ iuxta sui temporis
etatem optime disponentẽ: elegit
quȩdam pars francoꝵ uolentes eũ
regem habere. Nam ebroinus qui
maior domus fuerat cũ rege lotha¬
rio. theodericũ germanũ cupie¬
bat subrogare frĩs in regno. lpse
uero ebroinus erat tunc odiosus
in francos. quia metuebãt huius
ponderis iugũ. quod ꝑ eundem
sustinuerant sub rege lothario: &¬
relicto suo consilio. hildericũ in
toto francoꝵ sublimauerunt regno.
& ꝓ nichilo suũ esse consiliũ. territꝰ
pauore regem petiit. ut relictis
omnibus uitã sibi concederet. &
in monasteriũ abire ꝑmitteret.
Cui deprecanti & domno leodega¬
rio intercedente rex consensit. &
in monasteriã luxouio ilico desti¬
nauit. ut monachus effici deberet.
Rex uero hildericus confirma¬
tus in regno. germanũ suũ
theodericum cuidam dei ser¬
uo conseruandũ ac nutriendũ

Expanded text:
tractare coepit. Qui audientes Hiltractare coepit. Qui audientes Hildericum Austrasiorum regem in adolescentia regnum juxta sui temporis aetatem optime disponentem, elegit quaedam pars Francorum, volentes eum habere regem. Nam Ebroinus, qui major domus fuerat sub rege Lothario, Theodoricum germanum ejus cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebroinus erat tunc odiosus inter Francos. Et quia metuebant hujus ponderis jugum, quod per eumdem sustinuerant sub rege Lothario, relicto ejus consilio Hildericum in toto sublimaverunt regno Fpro nihilo suum esse consilium, territus pavore regem petiit ut relictis omnibus vitam sibi concederet, et in monasterium abire permitteret. Cui deprecanti et domno Leodegario intercedente rex consensit, et in monasterium Luxovii illico destinavit ut monachus effici deberet. Rex vero Childericus confirmatus in regno, germanum suum Theodoricum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum
Abbreviated transcription (Latin):
aoleret. Erat enĩ eodem tempo¬
re minor lotharius cum baltil¬
de matre. rex regens francoꝵ reg¬
num. Agnita eius prudentia cu¬
piensq eum habere secum in au¬
la regia. petut apontifice ut suã
daret licentiam ei secum habe¬
re in palatio. Qui statim iussa
complens. magnis rebus ditatum.
& sapientiȩ floribus adornatũ.
obtemperans eiꝰ uoluntat nisus
est destinare uirũ. Quẽ rex atꝙ
regina uidentes. honorifice susce¬
perunt: & in paucis diebus dul
riq pontifices ac proceres supͣ
om̃s eũ in amore susceperunt. Et
quia eũ uidebant dignũ suscipi¬
endũ honore cunctoꝵ consensu
precipue francoꝵ ad honorẽ pon¬
tificalem eũ esse idoneũ proc la¬
mauerunt. Quem ad hoc om̃s
electũ. augustiduno quȩ est edu¬
orum ciuitas fecerunt pontifi¬
cem. Quam cum ꝑ annos decem
strenue gubernaret: eodem tem
idem pontifex hȩc audiens conci¬
to cursu in palatium ꝑrexit: ac
cum suis cõmilitonibus de rege

Expanded text:
doleret. Brat enim eodem tempodoleret. Brat enim eodem tempore minor Chlothacharius cum Baldechilde inatre rex regens Prancorum regnum. Agnita eius prudentia, cupientis eum secum habere in aula regia, petierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui statim iussa conplens, magnis rebus ditatum et sapientiae floribus adornatum, obtemperans eorum voluntati, nisus est destinare virum. Quem rex adque regina videntes honorifice susciperunt, et infra paucis diebus dulcrique pontificis ac proceris supra omnes in amore susceperunt. Et quia eum videbant dignum suscipiendum honorem, cunctorum consensum praecipuis Francorum ad honorem pontificalem eum esse idoneum proclamaverunt. Quem ad hoc omnes electum Agustiduno, que est Aeduorum civitas, decreverunt pontificem. 4. Quam cum per annus decem strinue gubernaret, eodem tidem praesul haec audiens, concito cursu in palatium perrexit, ac cum suis similibus de rege