comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Recordati uero sunt discipisli eiꝰ:
quia scriptũ est. ⁊elus domus tue
comedit me. Delus hoc loco in bonã
partẽ accipitur. Est enĩ ⁊elus feruor
quidam quo mens reiecto humano
timore. ꝓ defensione ueritatis accen¬
ditur. Delo gͦ d̾i patris: saluator im¬
pios negotiatores eiecit detemplo.
Sed ⁊ nos inquantũ possumus de¬
lo domus di: nequid prauum in ea
genitur: studiose curemus. Qd̃ tunc
recte agimus: si frẽm qui templum
dei ẽẽ debuerat. iuidemus uł suꝑbia
tumidum. uł luxuria eneruatum.
uł ebrietati deditum seu cuilibet ini¬
tio substratũ. ⁊ inquantũ uires sup¬
petunt corrigere. et adem̃datioris ui¬
te ordinẽ reducere satagimus. uł etiã¬
cum in ipsa domo orationis ubi corpo
gustius ẽẽ non dubitatur nequid in¬
honestum aut indecens agatur sollici¬
te prouidemus. Responderunt ei iu
dei. Qd̃ signũ ostendis nob̾ quia hec
facis: Respondit eis iħ̾s. Soluite tẽ¬

Expanded text:
lat. Recordati vero discipuli sunt, lat. Recordati vero discipuli sunt, quia scriptum est: Zelus domus tuae comedit me . Zelus in hoc loco, in partem bonam accipitur. Est enim zelus fervor quidam, quo mens, rejecto humano timore, pro defensione veritatis accenditur. Zelo ergo Dei Patris Salvator impios negotiatores ejecit de templo. Sed et nos quantum possumus, zelemus domum Dei, et ne quid pravum in ea geratur, studiose curemus: quod tunc recte agimus, si fratrem qui templum Dei esse debuerat, videamus vel superbia tumidum, vel luxuria enervatum, vel ebrietati deditum, seu cuiquam vitio substratum, et in quantum vires suppetunt, corrigere, et ad emendatioris vitae ordinem reducere satagimus. Vel etiam in ipsa domo orationis, ubi corpoesse non dubitatur, ne quid inhonestum aut indecens agatur, sollicite procuremus. Responderunt Juignum ostendis nobis quia haec facis? Respondit illis Jesus: Solvite tem
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾es dicit. Mundus transit ⁊ con¬
cupiscentia eius. Et his qui colum¬
bas uendebant dixit. Auferte. ista
hunc. ⁊ nolite facere domũ patris m̃i
domum negonationis. Uenditionẽ
columbarum intemplo fieri ꝓhibet.
quia gr̃a sp̃s sc̃ĩ non ad premium
danda est: sed gratis accipi. ⁊ gratis
debet dari. Unde om̃s qui pro premio
uł acciꝑe. uł dare uoluerint. similes
sunt scribis ⁊ phari seis. Do¬
mum uͦ d̾i faciunt domũ negetia¬
tionis. qui sacros cedines dando acci¬
piendo. premium uł amanu. uł ab
ore requirunt. ⁊ minist̾ium quod
ꝑceperunt. non simplici intent̾one.
sed prohumana retributione in ec¬
clesia ꝑagunt. nec student ut d̾s in
his que agunt glorificetur. sed ut
ipsi ponus laudemur ⁊ remuneren¬
tur. Sed ⁊ hoc non neglegent̾ p̾te
humana quidem que sicut homo
ad celebrandum pasche ꝑ sollẽpnita¬
tem cum cet̾is ascendit. Siuina ue¬
templũ dei sui patris domum appel¬

Expanded text:
Joannes dicit: Mundus transit, et conJoannes dicit: Mundus transit, et concupiscentia ejus . Et his qui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Venditionem columbarum in templo fieri prohibuit, quia gratia Spiritus sancti non ad praemium danda est, sed gratis accepta, et gratis debet dari. Unde omnes qui eamdem pro praemio vel accipere vel dare voluerint, similes sunt Scribis et Pharisaeis. Dom vero Dei faciunt domum negotiationis, qui sacros ordines dando vel accipiendo praemium vel a manu vel ab ore requirunt, et ministerium quod perceperunt, non simplici intentione, sed pro humana retributione in Ecclesia peragunt; nec student ut Deus in his quae agunt glorificetur, sed ut ipsi potius laudentur et remunerentur. Sed et hoc non negligenter praeHumana quidem, quia sicut homo ad celebrandam Paschae solemnitatem cum caeteris ascendit. Divina vetemplum Dei Patris sui domum appel
Abbreviated transcription (Latin):
huius uolucris suꝑ baptizatũ dñm
ostensus est. Columbas gͥ uendunt.
qui sp̃c sc̃i donum ꝑ imposctionẽ
manus uel ad premium. uł aduul¬
gi fauo reui tribuunt. qui sa¬
cros ordines non pro uite merito. s
pro gr̃a largiuntur. Nñmularii uͦ
sunt in templo hi qui in eccłia aꝑte¬
iam t̾renis rebus inseruiũt. que sua
cũlis. eiecit de templo. Quid ꝑfu¬
niculum. nisi crementa intelligun¬
tur malarũ actionum: Hinc esaias
culis peccatoꝵ suoꝵ: iinusquisq
constringitur. Cum enĩ peccator a¬
liquis priorib peccatis grauiora ac¬
cumulat. quasi funiculum quo
flagelletur paulatim agendo prolon¬
gat. Ciecit ergo dñs. eiecit cum eis o¬
quia talium doctrina pariter cum
sins auctorib reprobanda est ⁊ ado-¬
mo d̾i pellenda. Nũmularioꝵ quoq
es effunditur. ⁊ mense subuertun¬
tur: quia dampnatis in fine mundi
reprobis etiam illarũ rerũ que cdile¬
xerunt auferetur figura: iuxta q̃d

Expanded text:
 columbae super baptizatum Dominum  columbae super baptizatum Dominum ostensus est? Columbas igitur vendunt, qui Spiritus sancti donum per impositionem manus vel ad praemium vel ad vulgi favorem tribuunt, qui sacros ordines non pro vitae merito, sed pro gratia largiuntur. Nummularii vero sunt hi, qui in ecclesia aperte terrenis rebus inserviunt, quae suaculis ejecit de templo. Quid per funiculum, nisi crementa intelliguntur malarum actionum? Hinc Isaias culis peccatorum suorum unusquisque constringitur . Cum enim peccator aliquis prioribus peccatis graviora accumulat, quasi funiculum quo flagelletur, paulatim agendo prolongat. Ejecit ergo hos Dominus, ejecit cum eis boquia talium doctrina pariter cum suis auctoribus reprobanda est, et a domo Dei depellenda. Nummulariorum quoque aes effunditur, et mensae subvertuntur, quia damnatis in fine mundi reprobis, etiam illarum rerum quas dilexerunt auferentur figurae, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
domo mea: fecit scelera multa. Nec
obliuniscanur nos ipsos templum
ẽẽ dei. ideoq ab om̃i in mundicia et
iiquitate conscientiam nr̃am in¬
munẽ custocliamus: illud cum tre¬
more recolentes qd̾ dicit apłs. Si qͥs
templum dei molauerit. disꝑdet il¬
lum d̾̃s. Notaudum autẽ qd uendebã¬
tur in templo boues. ⁊ oues ⁊ colum¬
be. Boues quoq t̾ram exarant. et su¬
scipiendis seminib p̃paieͥnt. Quid gͦ
ꝑboues. nisi doctrina celestis accipit᷑.
Boues gͥ uendunt: qui uerbum eũa¬
głii. non pauditoꝵ utilitate. nec cau¬
sa amoris xp̃i. sed intuitu temporalis¬
lucri audientib impendunt. Oues
simplitia ⁊ mansueta animalia. ue¬
stiendis hominib sua uellera p̃stant.
Et quid ꝑoues. insi oꝑa simplicita¬
tis ⁊ ignorantie signantur: Uendũt
agunt pietatis. Dequalib dicitur.
Receꝑunt mercedem suam. Quid
uero per columbam q̃ felle caret. ni¬
si sp̃s sc̃s intelligitur. qui inspetie¬

Expanded text:
domo mea fecit scelera multa . Nec domo mea fecit scelera multa . Nec obliviscamur nosipsos templum Dei esse, ideoque ab omni immunditia et iniquitate conscientiam nostram immunem custodiamus, illud cum tremore recolentes quod dicit Apostolus: Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Dominus . Notandum autem est, quod vendebantur in templo oves et boves et columbae. Boves quippe terram exarant, et suscipiendis seminibus praeparant. Quid ergo per boves, nisi doctrina coelestis accipitur? Boves ergo vendunt, qui verbum Evangelii non pro auditorum utilitate, nec causa amoris Christi, sed intuitu lucri temporalis auditoribus impendunt. Oves, simplicia et mansueta animalia, vestiendis hominibus sua vellera praestant. Et quid per oves, nisi opera simplicitatis et innocentiae signantur? Vendunt  dicitur: Receperunt mercedem suam . Quid vero per columbas, quae felle carent, nisi Spiritus sanctus intelligitur, qui in specie
Abbreviated transcription (Latin):
sed lasciuientib obtutib uagi in a¬
nib fabulis occupantur. cachinno
soluuntur. spretaq intentione or̾a¬
di. peccata pro quib ueniam exorare
debuerant augent: qd̾q est grauius
si quis eos prohuius modi stulta p̃¬
sumptione redarguere ausus fue¬
rit. odiis eum ⁊ maledictis ꝑsecũ¬
tur: nec diuinum ex hoc iuditium
reformidant. cuius templum ne-
fario ausu prophanant. Hoc sane
q̃d tunc corporalit̾ gestũ est intem¬
plo: cotidie geri ineccłia nullus qͥ
recte sapit ignorat. Cotidie dñs
et qualit̃ unusquisq in ea conu̾¬
setur adtendit. Cauendum ergo
⁊ ualde pauendum est ne in ꝓui¬
sus ueniens. ꝑuersum in nobis a¬
liquid̃ unde merito flagellari: et
de ecclesia eici debeamus inuenat.
Maxime uero hoc obseruare debemꝰ
inea que specialit̃ domus ens uoca¬
tur: nequid ibi ineptum geramus.
nedicatur de nob̾ quoq quod ꝑ pro¬
ph̾am dñs dixit. Dilectus meus in

Expanded text:
sed lascivientibus obtutibus vagi, inased lascivientibus obtutibus vagi, inanibus fabulis occupantur, cachinno solvuntur, spretaque intentione orandi, peccata pro quibus exorare debuerant, augent. Quodque gravius est, si quis eos pro hujusmodi stulta praesumptione redarguere ausus fuerit, odiis eum et maledictis persequuntur, nec divinum ex hoc judicium formidant, cujus templum ausu nefario profanant. Hoc sane, quod tunc corporaliter gestum est in templo, quotidie geri in ecclesia nullus qui recte sapit ignorat. Quotidie namqet qualiter in ea unusquisque versetur, attendit. Cavendum ergo et valde pavendum est, ne improvisus veniens, perversum in nobis aliquid, unde merito flagellari, et de ecclesia ejici debeamus, inveniat. Maxime vero hoc observare debemus in ea quae spiritualiter domus Dei vocatur, ne quid ibi ineptum geramus, ne dicatur de nobis quod per prophetam Dominus dixit: Dilectus meus in
Abbreviated transcription (Latin):
quasi flagellum deresticulis: om̃s
eiecit de templo.Oues quoq ⁊ bo-¬
nes. ⁊ nũmularioꝵ effudit es: et
mensas subuertit. Non est putan¬
dum qd̃ hec uenalia in ipso templo
fierent: sed potius in porticib quib
ipsum templũ cingebatur. Oues
ergo ⁊ boues os columbe ad hoc ibi
emebantur. ut insacrificio dñi of¬
ferrentur: nũmularii uero ad hoc
ibi residebant. ut int̾emptores uen¬
ditoresq hostiarũ: ꝓmta fieret pe
cunie tͣ xatio. Ergo quodam modo
honesta ⁊ licita erat ista negociatio:
quia ad hoc ut dictũ est emebant᷑
hostie. ut deo offexpentur. Quid gͦ
putamus fecisset si inuenisset eos
rixis dissidentes. aut fabulis ocio¬
sis aut turpib ⁊ obscenis colloquiis
uacantes. aut quolibet alio scelere¬
repperisset occuparos. si ita in eos
nauit qui ea negociabantur in t̾e-¬
plo. q̃ deo offerre uolebant: Hec con¬
tra illos dicimus. qui ecclesiam in¬
gressi. non sicut in domo dei cum
metu ⁊ reuerantia ibi consistunt:

Expanded text:
m de funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Non est putandum quod haec venalia in ipso templo fierent, sed potius in porticibus, quibus ipsum templum cingebatur. Oves ergo et boves et columbae ad hoc ibi emebantur, ut in sacrificio Domini offerrentur. Nummularii vero ad hoc ibi residebant, ut inter emptores venditoresque hostiarum fieret prompta pecuniae taxatio. Ergo quodammodo honesta erat et licita negotiatio ista, quia ad hoc ut dictum est emebantur hostiae, ut Deo offerrentur. Quid ergo putamus fecisset Dominus, si invenisset eos rixis dissidentes, aut fabulosis, otiosis aut turpibus et obscenis colloquiis vacantes, aut quolibet alio scelere occupatos, si ita in eos vit, qui ea negotiabantur in templo, quae Domino offerre volebant? Haec contra illos dicimus, qui ecclesiam ingressi, non sicut in domo Dei cum metu et reverentia ibi consistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fateantur. Nos uero qui ⁊ in xp̃o ĩa
renati. ⁊ niuificis corporis enis sacra¬
mentis sumus iniciati: agamus no
am dignis in quantũ sufficimuis
landib extollamus: qui nob̾ tta se¬
credere. ita dignatus incõprehensibi-¬
li pietate contradere: ut ipse in no¬
bis: ⁊ nos maneremus in eo. Mag¬
num est certe qd̵ presumimꝰ. sed se¬
curi sumus de euis uerascissima pro¬
missione qua dixit: qui manducat
meain carnem ⁊ bibit meñ sangui¬
nem: in me manet ⁊ ego mneo. Pro¬
inde inspitiamus diligenter pene¬
tralia cordium nr̃oꝵ: ⁊ quicquid ni¬
tiis fedũ. quicquid sordidum depre¬
henderimus his precipue dieb festi¬
nemus orationib. ieiumiis ⁊ la cri-¬
nus emundare profusis. Preuenia-¬
mus modo faciem eiris in confessio¬
ne. sicupimus enis infuturo mil¬
tum cernere: sine confusione. Al
celestem patriam tendentes. nulla
scl̃i obiecta p̃pecdiant: non prosꝑa re¬
uocent. nou aduersa retardent. Ne-¬

Expanded text:
fateantur. Nos vero qui et in Christo jam fateantur. Nos vero qui et in Christo jam renati, et vivificis corporis ejus sacramentis sumus initiati, agamus nomam dignis in quantum sufficimus laudibus extollamus, qui nobis ita se dignatus est incomprehensibili pietate contradere, ut ipse in nobis, et nos in eo maneremus. Magnum est certe quod praesumimus, sed securi sumus de ejus veracissima promissione, qua ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Proinde inspiciamus diligenter penetralia cordium nostrorum, et quidquid vitiis foedum, quidquid sordidum deprehenderimus, his praecipue diebus festinemus orationibus et jejuniis ac lacrymis emundare profusis. Praeveniamus faciem ejus in confessione, si cupimus ejus in futuro vultum cernere sine confusione. Ad coelestem patriam gaudentes tendali objecta praepediant, nec prospera revocent, nec adversa retardent. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
plures ꝑ eius ꝑdicationẽ in eum
crederent. Ait enĩ euangłista. quia
cum ẽẽt ⁊ iherosolimis: multi credi¬
derũt in eum. sed ipse non credebat
seipsum eis: quia illi non sic in eũ¬
credebant. ut digni essent cũ quib
xp̃s familiarit̾ habitaret. Licet enĩ
iam credere putarentur: ipse int᷑or¬
sus corda illoꝵ intuebatur. Hoc est
eñĩ qd̃ dicitur eo qd̵ ipse nosset om̃s.
nec uolebat atalib predicari. quos
p̾uidebat in sua passione posse scan¬
dalirari. Non eñi opus illi erat ut
quis testimoniũ ꝑiberet de homine:
ipse enĩ sciebat quid ẽẽt in homine.
hii nimirum typũ tenebant cathecu¬
minoꝵ qui iam credunt in xp̃m sed
ipse non se credit eis: quia nondum
renati sunt aqua baptismatis. Nemo
autem potest introire in regnũ dei:
nisi prius renatus fuerit ex aqua et
sp̃ũ scõ Inde etiam mos ecclesiasticus
obtinuit. ut cathecuminis non cre¬
dantur myst̾ia corporis ⁊ sanguinis
xp̃i qũa q̃uam ipsi se in xp̃m cred̾e

Expanded text:
plures per ejus praedicationem crederent. Ait enim evangelista, quia cum esset Jesus Hierosolymis, multi crediderunt in eum; sed ipse non credebat semetipsum eis, quia illi non sic credebant in eum, ut digni essent cum quibus Christus familiariter habitaret. Licet enim jam credere putarentur, ipse introrsus corda eorum intuebatur. Hoc est enim quod dicitur, eo quod ipse nosset omnes. Nec volebat a talibus praedicari, quos praevidebat in sua passione posse scandalizari. Non enim illi opus erat, ut quis testimonium perhiberet de homine, ipse enim sciebat quid esset in homine. Hi nimirum typum tenebant catechumenorum, qui jam credunt in Christum, sed ipse non se credit eis, quia nondum renati sunt aqua baptismatis. Nemo enim potest introire in regnum Dei, nisi prius renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto . Inde etiam mos ecclesiasticus obtinuit ut catechumenis non credantur mysteria corporis et sanguinis Christi, quanquam ipsi se in Christum credere
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẽẽt. iħs iherosolimis in pascha ĩ
die festo multi crediderunt in eum.
ipse autẽ ihs non credebat seipsum
eis. eo qd ipsenosset om̃s: ⁊ nou opus
illi erat. ut quis testimoniũ ꝑhiberet
de homine: ipse enĩ sciebat quid ẽẽt

Expanded text:
tem esset Jesus Hierosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in eum. Ipse autem non credebat seipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, et non opus erat ei ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt .xlui. Quot nimirũ dieb cor¬
pus xp̃i in ut̾o uirginali formatũ.
ac ꝑfectum est: ꝑ qd̃ designabatur pͥ¬
mum adam ꝑ orbem disꝑsum. ꝑ secũ¬
dum adam. id ẽ xp̃m. colligendum:
atq inunionẽ fidei congregandum.
Cum gͦ surrexisset amortuis. recorda¬
ti sunt discipuli enis quia hoc dice¬
bat: ⁊ crediderunt scripture. ⁊ sermo¬
ni qũe dixit eis iłis. Nonddum sc̃i apo¬
stoli scripturas intelligebant. quia
At ipso clie resurrectionis sue appa¬
rens illis aperuit illis sensum. iit
intelligerent omĩa que de ipso scrip¬

Expanded text:
sex. Tot nimirum diebus corpus Christi in utero virginali formatum ac perfectum est. Per quod designabatur, primum Adam per orbem dispersum, per secundum Adam, id est, Christum, colligendum, atque in unionem fidei congregandum. Cum ergo surrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli ejus, quia haec dicebat, et crediderunt Scripturae, et sermoni quem dixit Jesus. Nondum sancti apostoli Scripturas intelligebant, quia At ipso die resurrectionis suae apparens illis, aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae de ipso i
Abbreviated transcription (Latin):
rolumam ascendit. nob̃ profecto exẽ¬
plum dedit: quanta cura ⁊ stucdio
diuinis subdi debeamus imꝑiis.
Ezi enĩ ille qui erat dei filius in in¬
firmitate nostre carnis apparens de¬
creta legis a se date implebat. sollẽp¬
nitates legitimas cum cet̾is homini-¬
bus frequentando: quid nobis qui
serui sumus agendum est: quanto
studio ⁊ he ⁊ alie festiuitates. et¬
bonis oꝑib sunt p̾uemiende ⁊ dig¬
na reuerantia cumuenerĩt celebr̃a

Expanded text:
rosolymam ascendit, nobis profecto exemrosolymam ascendit, nobis profecto exemplum dedit, quanta cura et studio divinis subdi debeamus imperiis. Si enim ille qui erat Dei Filius, in infirmitate nostrae carnis apparens, decreta legis a se data implebat, solemnitates legitimas cum caeteris hominibus frequentando, quid nobis, qui servi sumus, agendum est? Quanto studio et hae et aliae festivitates bonis operibus sunt praeveniendae, et digna reverentia cu
Abbreviated transcription (Latin):
eius gesta sunt: incipientes adem¬
pore quo iohs baptista mi̾sus est
in carcerẽ. Ergo diligentissime scĩ e¬
uangłii narratione considerata: rep¬
perimus bis dñm saluatore ad pas-¬
chalem sollẽpnitatẽ celebrandam
iherosolimam uenisse. semel primo
anno sue p̃dicationis quod ioħs scͥ¬
bit: ⁊ it̾um ipso quo passurus erat an¬
no. quando quinqz dies ante pascha
utraq̃ tam̃ uice auariciã scribarũ sa¬
cerdotumq impietatẽ detestatur. qũa
in templo exercebant eosq cũ omm¬
b qui negotia inibi exercebant eie¬
cit. Quadere patet non ẽẽ. hanc ip¬
sam lectionẽ que aput mathm et
lucam legitur. qm̃ bis idem miracu¬
lum in pacha gestum est. Primo sci¬
licet anno p̾dicationis. qui est t̾cius
aute passionem: et t̾cio imminente
iam hora ipsius passionis. His per
excessum necessario premissis: ad ex¬
ponendam ꝑordinem accedamus lec¬
tionem. Prope inquit erat pascha
ndeoꝵ: et ascendit iħc iherosoluna.
Qd̾ dñs propinquante pascha ihe¬

Expanded text:
empore quo Joannes Baptista missus est in carcerem. Ergo diligentissime Evangelii narratione considerata, reperimus bis Dominum salvatorem ad paschalem solemnitatem celebrandam Hierosolymam venisse. Semel primo anno suae praedicationis, quod Joannes scribit, et iterum ipso quo passurus erat anno, quando quinto die ante Pascha Utraque tamen vice avaritiam Scribarum, Sacerdotumque impietatem detestans, quam in templo exercebant, eos cum omnibus qui negotia ibidem habebant, ejecit. Qua de re patet, non hanc esse ipsam lectionem quae apud Matthaeum et Lucam legitur, quoniam bis idem miraculum in Pascha gestum est. Primo scilicet anno praedicationis, qui est tertius ante passionem, et secundo imminente jam hora ipsius passionis. His per excessum necessario praemissis, ad exponendam per ordinem accedamus . Prope erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Quod Dominus appropinquante Pascha Hie
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs tͥb modis dici solent: natura.
gente. ⁊ cognatione. Natura: sicut esa¬
quaꝯq tribu fuissent fres appellabã¬
tur. unde dicitur in lege. Si attenu¬
atus fr̃ tuus hebreus: uendiderit se
tͥ. Cognatione: sicut habraham ⁊ loch
frẽs dicti sunt. cũ abraham patruus
fuerit loth. Scriptũ est eñi. Dixit a¬
braham ad loth. Nequeso sit iurgiũ
int me ⁊te:⁊inter pastores meos et
pastores tuos. frẽs enim sumus. Quar¬
tus quoq modꝰ addi potest religionis:
qui unũ d̾m patrem nos habere gau¬
demus Illo gͦ tercio modo quo iuxta
cognationẽ fres uocari dixinus. et
hic ⁊ ubicũq frẽs dñi legimus: hoc

Expanded text:
fratres tribus modis dici solent, natura, fratres tribus modis dici solent, natura, gente, et cognatione. Natura, sicut Jacquacunque tribu fuissent, fratres appellabantur. Unde dicitur in lege: Si attenuatus frater tuus Hebraeus vendiderit se tibi . Cognatione, sicut Abraham et Lot fratres dicti sunt, cum Abraham patruus fuerit Lot. Scriptum est enim: Dixit Abraham ad Lot: Ne quaeso sit jurgium inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos: fratres enim sumus . Quartus quoque modus addi potest religionis, qui unum Deum patrem nos habere gaudemus. Illo ergo tertio modo, quo juxta cognationem fratres vocari diximus, et hic et ubicunque fratres Domini legimus, h
Abbreviated transcription (Latin):
bernacłoꝵ: qm̃ mense septimo om̃s
iudei intab̾nacłis lege p̃cipiebantur
habitare. in memoriam illius tempo¬
ris: cum ꝑ .xl. annos intab̾nacłis abs¬
q ullis domib cõmorati sunt inde¬
serto. Dies aũt festus dicitur non qͦ
tantũ una die ista ageretur festiui¬
tas. nam ꝑ septẽ cdies intab̾nacłis ha¬
bitabant: sed quot quot dies. ẽent
euisclem celebritatis. unũ diem ꝓpt̃
unam sollẽpnitatem consueuerant
appellare iudei. Dixerunt gͦ ad eũ
fratres eius. Transi huic: ⁊ uade in
iudeam. fratres dñi. usitatissimo
more sacre scripture consangninei
ipsus scłm carñe: consobrim uide¬
licet ipsius intelliguntur. Nam q̃d
quidam heretici dixerũt fratres do¬
mini appellari filios ioseph sponsi
marie semꝑ uirginis dequadam u¬
uore eius esta nomine. nulla aue¬
toritate subnixũ est: adq id̾o afide¬
lib nullo modo recipiendum. Sci¬
endum siquidem qd̃ in sacro eloquio

Expanded text:
bernaculorum, quando mense septimo omnes bernaculorum, quando mense septimo omnes Judaei in tabernaculis lege praecipiebantur inhabitare, in memoriam illius temporis, quo per XL annos in tabernaculis absque ullis domibus commorati sunt in deserto. Dies autem festus dicitur, non quo tantum una die ista ageretur festivitas, nam per VII dies in tabernaculis habitabant, sed quotquot dies essent ejusdem celebritatis, unam diem propter unam solemnitatem consueverunt appellare Judaei. Dixerunt ergo ad eum fratres ejus: Trm. Fratres Domini usitatissimo sermone sacrae Scripturae, consanguinei ipsius secundum carnem, consobrini videlicet ipsius intelliguntur. Nam quod quidam haeretici dixerunt, fratres Domini appellari filios Joseph sponsi Mariae semper virginis, de quadam uxore ejus Isca nomine, nulla auctoritate subnixum est, atque ideo a fidelibus nullo modo recipiendum. Sciendum siquidem, quod in sacro eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
obiceretur. si quando captus formidine:
fuge p̃sidiũ requisisset. Ait g̾ͦ sanctus
euangłista qui lectus est: quia ambu¬
labat iħ̾s in galileam. non eñi uolebat
ire in uideam: quia querebant eũ iu¬
dei ini̾ficere. Neq enĩ dñs suam ami¬
serat potestatem: sed nr̃am hoc faci¬
ens consolabatur infirmitat̾e. Nã
si uellet. poterat tutus int̃ illos am¬
bulare: qui ipsam quoq mortem
in potestatẽ se habere testatur clicẽs.
Potestatẽ habeo ponendi ammam
meam: ⁊ tt̾um sum̃di eam. Deniq
hanc potestatẽ demonstrauit. qua¬
do tempore passionis ad uocẽ illius
hii qui ad eum comp̃hendendũ
uenerant abierũt retrorsum: ⁊
cetiderunt in t̾ram. Sed omĩa ꝓ-¬
uidentissima dispensatione dispo¬
nens prebendi gr̃a exempli ut dic-¬
tũ est dignatus ẽ ad tempus se per-¬
secutorib absentare. Erat aũt in ꝓ¬
ximo dies festus iudeoꝵ: scenophe¬
gia. Scenophegia erat festiuitas ta¬

Expanded text:
objiceretur, si quando captus formidine, objiceretur, si quando captus formidine, fugae praesidium requisisset. Ait enim sanctus evangelista qui lectus est: Quia ambulabat Jesus in Galilaeam. Non enim volebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei interficere. Neque enim Dominus suam amiserat potestatem, sed nostram hoc faciens consolabatur infirmitatem. Nam si vellet, poterat tutus inter illos ambulare, qui ipsam quoque mortem in potestate se habere testatur, dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Denique hanc potestatem demonstravit, quando tempore passionis ad vocem illius hi qui ad eum comprehendendum venerant, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Sed omnia providentissima dispensatione disponens, praebendi gratia exempli, ut dictum est, dignatus est ad tempus se persecutoribus absentare. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegiae. Scenopegia erat festivitas Ta
Abbreviated transcription (Latin):
incunctis que faciebat. suturis fidelib
suis exempla que imitari deberent ꝓ¬
ponebat. Quia eñi ꝑsecutionẽ infide¬
lium p̾nidebat causa sui nominis in
sc̃a eccłia excitandam: Sciebat etiam¬
insirmiora menbra sua. immanitatẽ
ꝑsecutionis tolerare non posse. ne hi ta¬
les salutẽ desꝑarent. ⁊ quasi a xp̃o se
alienos arbitrarentur. Si unquam
eis dñs p̃cepto simul ⁊ exemplo consu¬
lere. Precepto quidem quo tales ingru¬
ente ꝑsecutionis tempore fugere permi¬
sit dicens. Siuos ꝑsecuti fuerint ĩ una
ciuitate: fugite in aliam. Exemplo uͦ
quo adhuc puer ad declinandam hero¬
dis seuitiã. non solum de ciuitate in ci¬
uitate: uerum etiã de regione in regio¬
nem fugere cdignatus ẽ. delatus aparẽ¬
tib megyptũ: factus etiã inuenis cũ
eũ udeoꝵ principes ꝓpt̾ euangłii pre¬
dicatione uellent interficere. crebro iu¬
nes: ne uidelicet menbra illuis hoc fa¬
cere metuerent qd nouerant in suo
capite p̾cessisse. ne ue alicui ꝓ crimine

Expanded text:
in cunctis quae faciebat futuris fidelibus suis exempla quae imitari deberent proponebat. Quia enim persecutionem infidelium videbat causa sui nominis in sancta Ecclesia excitandam, sciebat infirmiora membra sua immanitatem persecutionis tolerare non posse, ne hi tales salutem desperarent, et quasi a Christo se alienos arbitrarentur, si unquam eis Dominus praecepto simul et exemplo consulere. Praecepto quidem, quo tales ingruente persecutionis tempore fugere permisit, dicens: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Exemplo vero, quo adhuc puer ad declinandam Herodis saevitiam, non solum de civitate in civitatem, verum etiam de regione ad regionem fugere dignatus est, delatus a parentibus in Aegyptum. Factus etiam juvenis, cum eum Judaeorum principes propter evangelii praedicationem vellent interficere, crebro Junes, ne videlicet membra illius hoc facere metuerent, quod noverant in suo capite praecessisse, neve alicui pro crimine
Abbreviated transcription (Latin):
nus est: Si qui uero sunt heretiti qui
pauci uelud nauis tabule post nau¬
fragiũ remanserunt. non aꝑte s ue¬
lud in angulo susurrant potius qͣm
locuntur: quia sicut psalmista dicit.
obstructum est osloquentium iniqua.
Clauso ore infidelium aꝑta sunt ora
fidelium: etiam laudant nomen xͥ
inchoro. et psallunt ei intympano.
et psalterio: qui exaltatus incruce
traxit ad se omnia ut in om̃ib genti¬
bus ip̃e solus colatur ⁊ habeatur deꝰ
ꝑ omiua benedictus in scła am̃.

Expanded text:
nus est. Si qui vero sunt haeretici, qui nus est. Si qui vero sunt haeretici, qui pauci velut navis tabulae post naufragium remanserunt, non aperte, sed velut in angulo susurrant potius quam loquuntur, quia, sicut dicit Psalmista, Obstructum est os loquentium iniqua . Clauso namque ore infidelium, aperta sunt ora fidelium, et jam laudant nomen Christi in choro, et psallunt ei in tympano et psalterio; quia exaltatus in cruce traxit ad se omnia, ut in omnibus gentibus ipse solus colatur, et habeatur Deus super omnia benedictus in saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ab aliis bonus. abaliis inpostor¬
et seductor uocatur: Hoc igitur pri¬
mum ualet: ad consolationẽ nram.
Quare enim exhores cant m̃bra xpisti
quod̾ ipsi inlatum est xp̃o capitisuo:
Non refugiant serui xp̃i audire ascłi
amatoribus quod dictum est. de xp̃o
a iuideis murmuratoribus. Nemo ta¬
m̃ palam loquebatur: deillo propter
metũ udeorum: Quod dlicit nemo pa¬
lam loquebatur deillo: adillos tantũ
respicit qui clicebant bonus est. Hi enĩ
silentia ⁊ uoce minima et sono pressio
seducit turbas clarius resonabant. eoꝵ
sonitus clarius audiebatur tanquã
arentium foliorum. secl deo grãs per¬
mutate sunt in melius uices. Quan¬
uis enim neclum uenerit illa głia xͥ
tameu ita ꝑuniuersum mundũ iam
dilatata creuit eccłia sic sese ꝑ omnes
orbis terre partes quaqua u̾sum lif¬
fundit: ut eius laudes ab om̃ibus fi¬
delib libera et excelsa uoce psallantur:
palamq dicatur ab uniuersis qm̃ bo¬

Expanded text:
et ab aliis bonus, ab aliiset ab aliis bonus, ab aliis seductor vocatur. Hoc igitur valet plurimum ad consolationem nostram. Quare enim exhorrescant membra Christi, quod ipsi illatum est capiti suo? Non refugiant servi Christi audire a saeculi amatoribus, quod dictum est de Christo a Judaeis murmuratoribus. Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judaeorum. Quod dicit, nemo palam loquebatur de illo, ad illos tantum respicit qui dicebant quia bonus est: hi enim silentio et voce minima, et sono pressiorseducit turbas, clarius resonabant, eorum sonitus clarius audiebatur tanquam arentium foliorum. Sed Deo gratias, permutatae sunt in melius voces. Quamvis enim necdum venerit illa gloria Ctamen ita per universum mundum jam dilatata crevit Ecclesia, sic sese per omnes orbis partes quaquaversum diffudit, ut ejus laudes ab omnibus fidelibus libera et excelsa voce psallantur, palamque dicatur ab universis, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiis delectabatur Mistice uero oc¬
cultus ascenclit. quia ip̃e in illis sollẽ¬
pnitatib latebat. typicis hostiarũ qͦ
ibi offerebantur. sacrificiis p̃signatus:
s ñ intelligebatur:. Iam uero sub gr̃a
scĩ euuangłii manifestus est.: quia qd̃
illis inumbra et figura exhibebatur.
nobis reuelatũ ueritatis luce agitur
Iudei ergo querebant eum in diefesto:
quia ip̃e non cum fr̾ib ascenderat. An¬
tequam ueniret querebant eũ. et di¬
cebant. Ubi est ille: Et murmur erat
de illoz Murmur illꝰ magnum de cõ¬
tentione factum est. quam inter se clis¬
sidentes habebant:. Nam sicut euuan¬
głista subiungit. quidam dicebant qr
bonus est. alii autem dicebant. non:
sed seclucit turbas. Alii eum bonũ as¬
serebant: alii seciuctorem blasfemabat.
Sed quod tunc de lño abimpiis diceba¬
tur: hoc ip̃m hodieq defidelibus seruis
eiꝰ dicitur: Nam quicumque religiosus
ab iureligiosis et maliciosis uituꝑat᷑:

Expanded text:
obsequiis oblectabatur. Mystice vero, ocobsequiis oblectabatur. Mystice vero, occultus ascendit, quia ipse in illis solemnitatibus latebat, qui typicis hostiarum quae ibi offerebantur sacrificiis praesignatus erat, sed non intelligebatur. Jam vero sub gratia sancti evangelii manifestus est, quia quod illis in umbra et figura exhibebatur, nobis revelata luce veritatis agitur. Judaei ergo quaerebant eum in die festo, quia ipse cum fratribus non ascenderat. Antequam veniret, et quaerebant eum, et dicebant: Ubi est ille? Et murmur multde illo. Murmur ille magnus de contentione factus est, quam inter se dissidentes habebant. Nam sicut evangelista subjungit, quidam dicebant quia bonus est; alii autem: non, sed seducit turbas. Alii enim eum bonum asserebant, alii seductorem blasphemabant. Sed quod tunc de Domino ab impiis dicebatur, hoc ipsum hodieque de fidelibus servis ejus dicitur. Nam quicunque religiosus ab irreligiosis et malitiosis vituperatur,
Abbreviated transcription (Latin):
se exhibuit in humilitate: apparebit
in maiestate. Uos ascendite ad cliẽ fes¬
tũ hunc. Adhunc inquit diẽ ascendi¬
te. inquouos admundi gliam exten¬
ditis: nec celestem cogitatis. Ego nõ
ascendam ad cliem festum istum: Ca
tempus meum nundũ impletũ est.
Quare dicrt dñs non ascendam. cũ ile¬
quentib mecliante iam die festo legi
tur ascentlisse: Sed adtendendum qd̾
dicid  ad diem festum istum Tunc
enim non cum illis ascendit: s post
aliquot dies festiuitatis emensos
Quia empus meũ hoc est głie mee
nondum impletum est. Tunc enĩ erit
meus festus dies. non certis lieb ꝑ¬
transieno: sed continua celebritate ꝑma¬
nens. Hec cum dixiss ipse mansit inga¬
lileam. Ut autem ascenderunt frẽs eius:
tunc et ip̃e ascendit addiem festũ nõ
manifeste. sed quasi mocculto: Eluantũ
ad litteram occulte cdñs ascendit. quia
ñ fauores hominum requirebat: nõ
põpis scłi ⁊ stipantium seseturbarum

Expanded text:
se exhibuit in humilitate, apparebit se exhibuit in humilitate, apparebit in majestate. Vos ascendite ad diem festum hunc. Ad hunc, inquit, diem ascendite, in quo vos ad mundi gloriam extenditis, nec coelestem cogitatis. Ego non ascendam, ad diem festum istum, quia tempus meum nondum impletum est. Quare dicit Dominus: Non ascendam, cum in sequentibus mediante jam die festo legimus eum ascendisse? Sed est attendendum, quod dicit ad diem festum istum. Tunc enim non cum illis ascendit, sed post aliquot dies festivitatis emensos, quia tempus meum, hoc est, gloriae meae, nondum impletum est. Tunc enim erit meus festus dies, non certis diebus pertransiens, sed continua celebritate permanens. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulto. Quantum ad litteram, occulte Dominus ascendit, quia non favores hominum requirebat, non pompis saeculi, et stipantium sese turbarum
Abbreviated transcription (Latin):
głe sue. Prius fuit tempus humili¬
tatis eius: ꝑquam ad celestem subli¬
mitatem disposuerat ꝑuenire: Ait
ergo. G̃empus meum hoc est tempus
mee glorificationis: nondum adue¬
nit. Primo nãꝙ passurus. et sic demũ
resurgendo et adcelos ascendendo erat
glorificandus: Gemꝑus autem ur̃m ait
semꝑ ẽ. paratum. Tempus uidelicet gle
qͣm semꝑ affectatis. propter qͣm omĩã
fatienda putatis: Sed licet omnistudio
muncli głiam quererent. eam consecͥ
et ambit contemptores. despictt et ex¬
secratur suos appetitores: Quos bene il¬
la notat fabula qua dicuntur quidã
ita apud infernum dampnati. ut sa¬
xuĩ ungens contra montem uoluant :
Sicut euim qui lapidem ad altiora im¬
pellit. retroactus pondere sari ad infe¬
riora relabitur: sic ambitiosi quiqu e
turpem patiuntur repulsam. nec ad
id quod quonãtur ualent assurgere.
t̃ empus ergo eccłie xp̃i nondum ad¬
uenerat. quod plenissime erit infine

Expanded text:
gloriae suae. Prius fuit tempus humiligloriae suae. Prius fuit tempus humilitatis ejus, per quam ad coelestem sublimitatem disposuerat pervenire. Ait igitur: Tempus meum, id est, tempus meae glorificationis nondum advenit. Primo namque passionis passurus et sic demum resurgendo, et ad coelos ascendendo erat glorificandus. Tempus autem vestrum, ait, semper est paratum. Tempus, scilicet gloriae, quam semper affectatis, propter quam omnia facienda putatis. Sed licet omni studio mundi gloriam quaererent, eam consequipersequitur et ambit contemptores, despicit et exsecratur suos appetitores. Quos bene notat illa fabula, qua dicuntur quidam ita apud infernum damnati, ut saxum ingens contra montem volvant. Sicut enim qui lapidem ad altiora impellit, retroactus pondere saxi, ad inferiora relabitur: sic ambitiosi quique turpem patiuntur repulsam, nec ad id quod conantur valent assurgere. Tempus ergo gloriae Christi nondum advenerat, quod plenissime in fine saec
Abbreviated transcription (Latin):
rent. sc̃s euangłista aperire curauit
creclebant in eum: Pocuerunt enime
ctedere ipsa propinquitate decligna
ptorẽ nouerant. credere nolebant:
Putabant ergo illum tantum esse
homine. ad que iteo eum exiese me¬
cientes. et sicut ip̃i honoris erant cu¬
pieli. ita eum arbitrantes abhac cupi¬
ditate nequaquam ẽẽ immuem:
quasi consultantes et consiliũ ei dan¬
tes dixerunt Transi hinc ⁊ uade in iu¬
deam ubi caput regni tocius ẽ. ubime¬
tropolis ciuitas et uenerabile omni
mundo templum ut ibi omnibus
mnotescas: e ab omnibus glorificetis¬
ant opera tua que facis. Uidebant qͥ¬
dem sancti dni discipuli opera ipsi¬
us. sed non adhoc quod illi querebant
ite terrenis et popularib fauoribus
auciamus quid amatorib glorie dñs
responderit: G̃empus meum non dũ
est paratum: Illi quidẽ suadebant ire
in uideam et suam potentiam mira¬
cłis mundo innocescere. nelatens ig¬
nobilis et ingloruis haberetur. uerũ
dñs respondit non aduenisse tempꝰ

Expanded text:
rent, sanctus evangelista aperire curavit, credebant in eum. Potuerunt enim credere ipsa propinquitate dedignatiptorem noverant, credere nolebant. Putabant ergo illum tantum esse hominem, at ideo eum ex se metientes, et sicut ipsi honoris erant cupidi, ita eum arbitrantes ab hac cupiditate nequaquam esse immunem, quasi consolantes, et consilium ei dantes, dixerunt: Transi hinc, et vade in Judaeam, ubi caput est totius regni, ubi metropolis civitas, et venerabile omni mundo templum, ubi hominibus innotescas, et ab omnibus glorificerisant opera tua quae facis. Videbant quippe sancti Domini discipuli opera ipsius, sed non ad hoc quod illi quaerebant, ut ea terrenis et popularibus favoribusaudiamus quid amatoribus gloriae Dominus responderit: Tempus meum nondum t. Illi quidem suadebant ire in Judaeam, et suam potentiam miraculis mundo innotescere, ne latens, ignobilis et inglorius haberetur. Verum Dominus respondit nondum advenisse tempus
Abbreviated transcription (Latin):
peret. Ad hec fo̾tasse aliquis dicat in¬
iustum ẽẽ. ut pro temporali immo mo-¬
mentanea peccati dilectatione: quis
et̾na ꝑsoluat supplitia. Sed sciendũ
illos eternis subigi torm̃tis: qui obsti¬
nata uoluntate in malo ꝑseuerare.
⁊ nũꝗͣ. suiᷤ scelerib t̾̃minum ponere
uoluerunt. insuꝑ ⁊ si semꝑ uinerent:
semꝑ utiq pecrare uellent. Iusto gͥ d̾i
iuditio: tales ibunt insupplitium ẽt¬
num. Proinde oranda est misericordia
dei. ⁊ corda cum manib elemosinarũ
leuanda: ut inp̃senti uita ignitimo¬
cum sc̃s om̃ib misericordit̃ collocare.
⁊ inuitam et̾nam cum scĩs angłis cõ¬
numerare. dignetur. Fr̃e nͣ

Expanded text:
peret. Ad haec fortasse aliquis dicat, inperet. Ad haec fortasse aliquis dicat, injustum esse ut pro temporali et momentanea delectatione quis aeternam solvat poenam. Sed sciendum illos aeternis subigi tormentis qui obstinata voluntate in malo perseverare, et nunquam suis sceleribus terminum ponere voluerunt. Insuper et si semper vixissent, semper utiqjudicio tales ibunt in supplicium aeternum. Proinde oranda est Dei misericordia, et corda cum manibus eleemosynarum levanda, ut in praesenti vita ignis timocum omnibus sanctis misericorditer collocare, et in vitam aeternam cum sanctis angelis connumerare digne
Abbreviated transcription (Latin):
cistis uni exminimis meis. nec mͥ
fecistis. Per quod innuitur. quia
illius largitas deo accepta est: qui
hanc simplic cordis intentione in
unitate catholice fidei studet exhib̾e.
Ceterum qui se uel abunitate fidei
heretica prauitate diuidit. uel de suo
huiꝰ misericordia reꝓba a xp̃o iudica¬
tur ⁊ indigna. Et ibunt hii insup
tizat om̃s reprobos ipsum etiam di¬
abolur ⁊ angelos eius post multa
secula posse indulgentiam peccatoꝵ
promereri. ⁊ a supplitiis liberari. as¬
serens aiuine pietati aptissime con¬
uenire. ut sic̃ homin̾e redemit: ita
quoq p̃uaricator̃ angelum saluet.
Qui tamen aꝑtissime hac sententia
supplitium eternum. Sed ille exppo¬
sito dicit. hoc dñm dixisse. adincu¬
dendum ẽ. quia si hoc uerũ non ẽ:
nec illud uerum ẽ qd̃ ueritas subdi¬
dit. usti aute inuitam et̾nam. Sed
quod dictu nefas est. sicut illud falso
minatus est ut timore ꝑcelleret: ita
hoc salso promisit. ut uana spe deci-¬

Expanded text:
cistis uni ex minimis meis, nec mihi cistis uni ex minimis meis, nec mihi fecistis. Per quod innuitur quia illius largitas accepta est Deo, qui hanc simplici cordis intentione in unitate fidei catholicae studet exhibere. Caeterum qui se ab unitate fidei haeretica pravitate dividit, vel de suo hujus misericordia reproba a Christo judicatur et indigna. Et ibunt hi in supptizat omnes reprobos, ipsum etiam diabolum et angelos ejus post multa saecula posse indulgentiam peccatorum promereri et a suppliciis liberari, asserens divinae pietati aptissime convenire, ut sicut hominem redemit, ita quoque praevaricatorem angelum salvet. Cui tamen apertissime hac sententia supplicium aeternum. Sed ille ex opposito dicit, hoc Dominum dixisse ad incudendum quia si hoc verum non est, nec illud verum est, quod Veritas subdit: Justi autem in vitam aeternam. Sed quod dictu nefas est sicut illud falso minatus est ut timore percelleret, ita hoc falso promisit, ut vacua spe deci
Abbreviated transcription (Latin):
quid recipiet qui alienũ tulerit. si sic
punitur qui de suo non dederit: Si
tale iuditium ẽ ei qui non fecit mi¬
sericordiam. quale erit illi qui fecit ra¬
pinam: Tunc respondebunt ⁊ ipsi di¬
centes. Dñe. quando te uidimus esu¬
uimus tͥ: Excusare nituntur tanꝙͣ
fallere possint. Sicut quondam homi¬
nes decipiebant. Sed tunc nullam
excusatioñe habere possunt: quidũ
possent conuerti noluerunt. ⁊ elemo¬
sinis peccata sua delere neglexerunt.
Et respondens dicet illis. Amen dico
uobis. quamdiu non fecistis uni de
his fratrib meis minimis: nec mͥ
fecistis. Qui eñi humilib ⁊ despec¬
tis menbris xp̃i benefitiũ impen¬
dere neglegit. cõnuincitur xp̃o mi¬
nus ẽẽ deuotus: atq ideo numqũa
se ei aliquid tribuisse gaudebit. Nã
qui non diligit fratrem qm uidet.
deum quem non uidet quom potest
diligere: Attendendum uͦ. quod et
hic sicut et suꝑius unitatis fit men¬
tio cum licitur quamdui non fe¬

Expanded text:
quid recipiet qui alienum tulerit, si sic quid recipiet qui alienum tulerit, si sic punitur qui de suo non dederit? Si tale judicium est ei qui non fecerit misericordiam, quale erit ei qui fecit rapinam? Tunc respondebunt et ipsi, dicentes: Domine, quando videmus te esuavimus tibi? Excusare nituntur, tanquam Deum fallere possint, sicut quondam homines decipiebant. Sed tunc nullam excusationem habere possunt, qui dum potuissent converti, noluerunt, et eleemosynis peccata sua delere neglexerunt. Et respondens, dicet illis: Amen dico vobis, quandiu non fecistis uni de his fratribus meis minimis, nec mihi fecistis. Qui enim humilibus et despectis membris Christi beneficium impendere negligit, convincitur Christo minus esse devotus, atque ideonunquam se ei aliquid tribuisse gaudebit. Nam qui non diligit fratrem quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Attendendum vero quod et hic, sicut et superius, unitatis fit mentio, cum dicitur: Quandiu non fe
Abbreviated transcription (Latin):
non habitabit uxta eum malig-¬
nus sed tunc discedere iubent᷑: quia
in p̃senti mali bonis ꝑmixti uident᷑.
a quib iniuditio separabuntur.
Sagena enim sc̃ẽ ecclesie. malos pi-¬
sces cum bonis capit: ⁊ usq ad litus
ultimi examinis ꝑtrahit. Sed tũc
bonis piscib in uase collectis: mali
foras proiciuntur. Sic et inagro do¬
mini: zirama cum tritico geminãt.
sed cum ad aream uentum fuerit.
tritieum in horreum recondnt ⁊
bet proici: ⁊ in tenebras ext̾iores expel
iubentur. ut ibi sine fine ardeant:
guere noluerunt. Iste aũt ignis diabo¬
lo et angelis eius p̃paratus ẽ: qr sicut
p̃scientia dei iustis regnum ab origi¬
ne muncdi preparauit. Ita diabolo
nem et̾mim in quo ꝑpetualit̾ crutiẽ¬
faetuenda multumq ꝑtimescenda
est: iͨta sẽtentia. Non enim dicit alie¬
na rapuistis: Sed non dedistis inquid¬
mͥ manclutare. Si gͦ ita tenatia dãp¬
natur. rapacitas quid meretur: Aut

Expanded text:
non habitabit juxta eum malignon habitabit juxta eum malignus, sed tunc discedere videntur, quia in praesenti mali bonis permisti videntur, a quibus in judicio separabuntur. Sagena autem sanctae Ecclesiae malos pisces cum bonis capit, et usque ad littus ultimi examinis pertrahit. Sed tunc bonis in vasa collectis piscibus, mali foras projicientur. Sic et in agro Domini zizania cum tritico germinant, sed cum ad aream ventum fuerit triticum ad horreum reconditur,et in tenebras exteriores expellem aeternum, ut ibi sine fine ardeant, guere noluerunt. Iste autem ignis diabolo et angelis ejus praeparatus est, quia sicut potentia Dei justis regnum ab origine mundi praeparavit, ita diabolo nem aeternum, in quo Metuenda multumque pertimescenda est ista sententia. Non enim dicit, aliena rapuistis, sed, non dedistis mihi manducare. Si ergo ita tenacitas damnatur, rapacitas quid meretur? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quicquid illis impensurri est: se
suscepisse confirmet. Sane q̃d cli-¬
cit quam diu fecistis uni exmini¬
mis meis michi fecistis: Potest qͥ¬
dem generalit̾ de om̃i pauꝑe acci-¬
pi. quod uidelicet elemosina cui¬
quam egeno propt̾ xp̃m impensa
ab ip̃o suscipiat᷑. Uerum cum do¬
minus notabilit ⁊ quasi demon¬
strans dicat uni exminimis istis.
ostendit non generalit̾ se dequib¬
quib maxime fideles de suis faculta¬
debent: ut ab eis mnet̾na regni celoꝵ
habitacula recipiantur. Tunc dicet
⁊ his: qui asinistris eius erunt. Di¬
nistram positis. qui etiã dum in mu¬
do uiuerent sinistra semꝑ hoc ẽ tr̃a¬
sitoria amauerunt. nec unquam
et̾noꝵ q̃ ꝑ dext̾am sigurant᷑ curam
habuerunt dicitur. Discedite ame
malelicti in ignem et̃num. Male¬
dicti uero uocantur hii: qui in ma¬
licia omnem uit̾a consum̃tes et̾ne
maledictioni seipsos p̃parare non
timuerunt. Nunquam quidem
mali cum domino fuerunt: quia

Expanded text:
et quidquid illis impensum est, se et quidquid illis impensum est, se suscepisse confirmet. Sane quod dicit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis, potest quidem generaliter de omni paupere intelligi, quod videlicet eleemosyna cuiquam egeno propter Christum impensa, ab ipso suscipiatur. Verum cum Dominus notabiliter et quasi demonstrans dicat, uni de minimis istis, ostendens non generaliter se de quibuquibus maxime fideles de suis facultadebent, ut ab eis in aeterna regni coelorum habitacula recipiantur: Tunc dicet et his qui a sinistris ejus erunt: Dinistram positis qui etiam dum in mundo viverent, sinistra semper, hoc est transitoria amaverunt, nec unquam aeternorum, qui ad dexteram figurantur, curam habuerunt dicitur: Discedite a me, maligni, in ignem aeternum. Maledicti vero vocantur hi qui in malitia vitam consumentes, aeternae maledictioni seipsos praeparare non timuerunt. Nunquam quidem mali cum Domino fuerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio commemorat: ut liqͥdo
ostendat. quia caritatis p̾cepta ser¬
uantib debeantur regna celoꝵ. sine
quaͦ nulla uirtus. nullum opus bo¬
num deo placere potest. Gunc resp̃o¬
debunt ei iusti dicentes. Domine.
quando te uidimus esurientem. et
tes ad immensam et mneffabilem
magestatem regis xp̃i. et quia om¬
ne bonũ quodcũq fecerunt quam¬
uis fuerit maximũ. tunc illis mi-¬
nimum ⁊ ꝑbreuissimum uidebit᷑
pro magnitudine t̾roris qui tunc
erit: siue prohabundantia ĩ estuna¬
bilis retͥbutionis. Deniq ⁊ beatus
effrem in homelia quam de die iu¬
ditii plenam compuntionis scrip¬
sit: dicit scõs angelos tunc sub quo¬
rum custodia iuxerunt int̾roga¬
tali gloria. taliq digni habeantur
mercede. Et respondens rex: dicet
illis. Am̃ dico uobis. qmͣ diu feci¬
stis uni exminimis. ⁊ cet̾a. Nir̃a-¬
da domini ⁊ saluatoris pia digna¬
tio. qui deuotionem iustoꝵ tali
mercede compensat:ut se in pau-¬
ꝑibus pastum ⁊ uestitum asserat.

Expanded text:
udicio commemorat, ut liquide ostendat quia charitatis praecepta servantibus debeantur regna coelorum, sine qua nulla virtus, nullum opus bonum Deo placere potest. Tunc respondebunt justi, dicentes: Domine, quando te vidimus esurientem, ettes ad immensam et ineffabilem majestatem regis Christi, et quia omne bonum quodcunque fecerunt, quamvis fuerit maximum, tunc illis minimum et brevissimum videbitur, prae magnitudine terroris qui tunc erit, sive prae abundantia inaestimabilis retributionis. Denique et beatus Ephrem in homilia quadam de die judicii, quam plenam compunctione scripsit, dicit sanctos tunc angelos, sub quorum custodia vixerunt, interrogatali gloria talique digni haberentur mercede? Et respondens rex, dicet illis: Amen dico vobis, quandiu fecistis uni ex minimis his frada Domini et Salvatoris pia dignatio, qui devotionem justorum tali mercede compensat, ut se in pauperibus pastum et vestitum asserat,