comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inaqͥs superiora eiꝰ. Quidix̃ in om̃ib scripturis suꝑ¬
eminentissimã uiam. suꝑ eminentissimũ locũ caritas
obtin&: ñ adeã aspirant nisiboni. Hanc nobiscũ:
ñ cõmunicant mali. Possunt cõmunicare Nobiseũ¬
baptismũ. poss̃ cõmunicare cętera sacram̃ta. possuñ
cõmunicare orationẽ. poss cõmunicare istos parie¬¬
tes. & istã c̃iunctionẽ: caritatẽ nobiscũ ñ cõmu¬
nicant. Ipse est enifonsꝓpͥus bonorꝵ&. ꝓpͥus scõꝵ¬

Expanded text:
aquis superiora ejus,» quid dixit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonorum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
aggei & zachariae. Sic habet titulum. Istiduo
ram finẽ captiuitatis. ut restauraretur ciuitas
hierłm: quae bello ceciderat. Significauerunt
ergo nobis inmysterio uitam futurã. ubi lau¬
dabimus dm̃ post captiuitatẽ uitae presentis.
ubierit innouatio ciuitatis illius magnae
hierłm: unde peregrini suspiramus captiuati
adhuc sub onere & sarcina corporis mortalis
Unde adhuc gemimus in peregrinatione: ex-¬
ultabimꝰ autem inpatria. Qui autẽ nongemit
peregrinꝰ. nongaudebit ciuis: quia desideri¬
um non ẽ. in illo Prophetae ergo isti scĩ mag

Expanded text:
«Aggaei et Zachariae:» sic habet titulum. Isti duo «Aggaei et Zachariae:» sic habet titulum. Isti duo turum finem captivitatis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti mag
Abbreviated transcription (Latin):
manifestam. Arbores autem nec ipsã habent.
& tamenomĩa laudant dm̃. Quare laudant dm̃:
quia cum ista uidemꝰ & consideramꝰ creatorem
qui ea fecit. deillis nascitur in nobis laus dĩ. &
cũ ipsorum consideratione laudatur ds̃. O mĩa
laudant dm̃. Cȩpit ergo iste decaelo. Laudant
omĩa: & dicit. laudatẽ. Quare cũm laudent̃.
dicit laudate: quia delectatus. ẽ. in eo quod lau¬
dabant. & placuit ei quasi adiungere horta¬
tionẽ suã : quomodo siuenias adhomines
bonum aliquid oꝑantes cumgaudio siue in
uinea siue in messe. siue in aliqua agricultu¬
ra. plac& tibi quod faciunt. & dicis. facite. agite:
non ut tunc incipiant facere quando dicis.
sed quia placet tibi quod facientes in ueneris:
adiungis gratulationẽ &e ex hortationem tuã
Dicendo enim facite: & ex hortando facientes uoto
quasi facis cum illis In hac ergo exhortatione
plenus spũ ꝓpheta dicit haec̃: & psalmus. ẽ.

Expanded text:
manifestam: arbores autem nec ipsam habent; manifestam: arbores autem nec ipsam habent; et tamen omnia laudant Deum. Quare laudant Deum? Quia cum ista videmus, et consideramus Creatorem qui ea fecit, de illis nascitur in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Facite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac ergo exhortatione plenus Spiritu Propheta dicit haec. 4. Et Psalmus est
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit dñs mentẽ discernendi istã delectandi
atq laudandi homines possunt. pecora num¬
quid habent huius modi intellectum: Si
haberent huius modi intellectum pecora: ñ
nobis diceret ds̃. Nolite. eẽ. sicut equus & mu¬
lus : quib non ẽ. intellectus. Quando hortat᷑
nos ut nonsimus sicut pecora sine intellecs¬
tu: ostendit nobis quia homini tribuit in¬
tellectum adlaudandum dm̃ Arbores nũquid
uel uitam ipsam habent. qua sentiant sicut peco¬
ra: Nam pecora & si sensum interiorẽ rationa¬
lem & mentẽ discernentẽ atq intelligentem
nonhabent quam homo habet utlaudent dm̃.
petendi cibum. utilia sumendi. noxia respuen¬¬
di sensus corporalia discernendi. uisum ad colo¬
res. audittem aduoces. olfactum adodores. gus¬
tum ad sapores: motus uel aduoluptates uel
a molestis Intelligimus haec: & uidemꝰ ante
oculos nr̃os. Non habent rationem intelligen¬
di. sed habent spm̃ corporis animati: & uitã

Expanded text:
tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem rationalem et mentem intelligentem atque discernentem non habent, quam homo habet, ut laudent Deum: hpetendi cibum, utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates; vel a molestiis. Intelligimus haec, et videmus ante oculos nostros. Non habent rationem intelligendi; sed habent spiritum corporis animati, et vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi inuenerit tacentes in caelis laudemdñi:
ex hortatur ut surgant & laudent. Nunquã
caelestia laudes sui conditoris tacuer̃: nunquã
terrestria dm̃ laudare cessarunt. sed plane sunt
quaedã quae habent spm laudandi dm̃. in eo
affectu quo eis placet ds̃ Nemo enim laudat.
nisi quod ei placet: Sunt autem alia : quae sp̃m
uitae & intellectum adlaudandum dm̃ non ha¬
bent. Sed quia & ipsa bona sunt & in ordine suo
integre disposita. & ad pulchritudinẽ uniuer¬
sitatis referunt᷑ quã condidit ds̃ : ipsa quidem
ꝑse uoce sua & corde suo non laudant dm̃ Sed
cum abintelligentib considerantur: ꝑ ipsa lau¬
datur ds Etcum ꝑ ipsa laudatur ds̃: quodam
modo & ipsa laudant dm̃ Uerbigrã. laudant
dm̃ incaelis omĩa quae habent sp̃m uitae. et
intellectum purum adeum contẽplandum: &
dm̃ int̾ra ꝑ intellectum discernendi bonum &
malum. & ꝑ intellectum cognoscendi creatorẽ
& creaturã hominis. Qui ista cogitant. & qͥb

Expanded text:
Quasi invenerit tacentes in coelis laudem Domini, exhortatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sui tacuerunt, nunquam terrestria Deum laudare cessarunt. Sed plane sunt quaedam quae habent spiritum laudandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat, nisi quod ei placet. Sunt autem alia quae spiritum vitae et intellectum ad laudandum Deum non habent, sed quia et ipsa bona sunt, et in ordine suo integre disposita, et ad pulchritudinem universitatis referuntur, quam condidit Deus; ipsa quidem per se voce sua et corde suo non laudant Deum; sed cum ab intelligentibus considerantur, per ipsa laudadatur Deus; et cum per ipsa laudatur Deus, quodam modo et ipsa laudant Deum. Verbi gratia, laudant Deum in coelo omnia quae habent spiritum vitae, et intellectum purum ad eum contemplandum et Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ent ibi diuitias: quas in longinqua peregrina¬
tione cum meretricib consũmpser̃: Euadant
aquam sine substantia. & dicant. Benedic̃¬
tus dñs: qui non dedit nos inuenationẽ
dentib eorum: Uenantes enim erant ꝑse¬
quentes: & posuer̃ aescam inmuscipula: Quã
aescã : dulcedinem uitae huius. ut unꝰquisq
ꝓpt̾ dulcedinem uitȩ huiꝰ. mittat caput in ne¬
quitiã. & muscipula cõprimatur: namilli
inquib erat dñs illi quidicunt. nisi quia dñs
erat in nobis. noncapiti sunt inmuscipula
Sit inte dñs : & neͤ tu capieris inmuscipula:
clama B enedictus dñs : qui nondedit nos

Expanded text:
ent ibi divitias quas in longinqua peregrinaent ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos
Abbreviated transcription (Latin):
res. ẽ. fr̃s. horrent. qui considerant. Quęrit
potentior infirmiorem: & quaerit eũ oppri¬
mere: non obaliud: nisi quia habet quod illi
auferat. Videt illum ꝑati subse tribulationẽ
no no baluid nisi propterquod habet: &hoc
ipse ꝓpt̾ quod ille patitur tribulationẽ. ad se
congerit:: non attendebat quando illum ꝑ¬
sequebatur ille fugiebat. ille torquebatur
ille timebat. ille ubi se absconder& quȩrebat
Unde pateretur ista mala. nisi quia habebat:
Uel in illo disce quid fugias. Q uiares quȩ
illum torquebat te ꝑsequente. ne auferretur
ate : & te sic habet torquere. alio ꝑ sequen¬
te. Attendis quia pinguis. ẽ. Si ꝓpt̃ea illũ
quaeris quia pinguis .ẽ : time pinguescere.
ne alter te quaerat. Et omĩa in aniter fiunt:
Quȩre finẽ: tenebrae occurr̃. Quęre quare.
suã ꝑ diderunt illã uiuentes prodige: sed
non pauꝑ factus . ẽ. pater. Redeant. & inueni¬

Expanded text:
res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et inveni
Abbreviated transcription (Latin):
uita. aurũ quod ad quisisti ꝑdita fide. aufer¬
re tecum non potes. Cor tuum in ane fidei.
ad penas exit: quod plenum fide ad coronã
dm̃ offendisti. Aqua sine substantia ẽ: quȩ
mo enĩ non in aniter inique facit: sed nemo
considerat. Funt homines. aud iunt ꝓuerbiũ
illud uulgare. & ꝓuerbiũ dĩ dormitat in eis
Quod ꝓuerbium: ma lo quod teneo: quã quod
spero O infelix. quid tenes : Ecce dicis. ma lo
quod teneo. Tenesic ut non amittas: & dic
ma lo quod teneo: Si autẽ non tenes. quare
non illud tenes. quod non potes a mitere:
Quid ergo tenes: aurum: Tene ergo si tenes:
non tibi auferatur in uito. Si autẽ & ꝑ aurũ
traheris quo nonuis. & ideo tequęrit maior
raptor. quia inuenit minorẽ raptoremI deo
te quaerit maior aquila: quia prior cȩpisti
leporem: Preda tibi fuit minor: preda eris
maiori haec non tudent homines in rebus
humanis: tanta cupiditate cęcantur Mira

Expanded text:
vita, aurum quod acquisisti perdita fide, aufervita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam ihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae mo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira
Abbreviated transcription (Latin):
habeto oculum cordis: & uides eas: Sed non
uides fidem: Quare illam uides in altero
quare clamas quando tibi frangitur. sinon
eam uides: Frangat tibi aliquis fidemela¬
mas Uis ergo tibi exhiberi & tunc uides.
cumpetitur ut exhibeas. tunc non uides
Q uod clamas alium non habere erga te.plange
te non habere erga alium. & uide quia pec¬
catum quod facis. sine substantia est. Quod
enim adquiritur depeccato. uidetur. eẽ sub¬
stantia: sed & hoc non adquiritur. Ille enĩ
habet aurum : qui nouit uti auro: Qui autẽ
auro uti non nouit: habetur nonhabet: Pos¬
sidetur non possidet. E stote domini auri: & non
serui auri : quia & aurum dĩ fecit. & te
suꝑ aurum ipsefecit. Aurum fecit ad subsidi¬
um tuũ: & te ad imaginẽ suam Vide quod
suprate .ẽ : & calcas quod infrate .ẽ. Quid gͦ
adquisisti: uis uidere qua aqua sine sub-¬
stantia sit: tolletecũ ad inferos. quos adqͥ¬
sisti Quid facturus es: Ad quisisti aurum:
ꝑdidisti fidem. Post paucos dies exis dehac

Expanded text:
habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac
Abbreviated transcription (Latin):
quia ut dictum. ẽ. inquantum fiunt ipse laudan¬
dus est. Quas tam̃ laudes quisnã sufficit auditas
facere. id est cũ auditȩ fuerint. facere om̃s quis . ẽ.
unt iustitiã in omĩ tẽpore. Utiq ex quo incipiunt
& uuiunt intempore. Qui enĩ ꝑseuerauerit usq
infinem: hic saluus erit: P otest autẽ uideri eiꝰdẽ
sententiae repeticio. ut hoc sit facere iustitiã. qđ
est custodire iudicium: ut etiam insuꝑiori uer¬
su subaudiatur in omĩ tẽpore. sicut inposterio¬
rẽ subaudiatur beati: & redditis quae subaudi¬
untur ita dicantur. Beati qui custodiunt iudiciũ
in omĩ tẽpore : beati qui faciunt iustitiã i nomĩ
tempore. Sed nisi aliqͥd int̾ ess& int̾ iudicium
& iustitiã: non in alio psalmo diceretur. quousq
iustitia conuertatur in iudicium. Amat quidem
scriptura ista duo simul ponere: sicut ẽ iustitia
& iudicium directio sedis eiꝰ. It illud. Et educoe

Expanded text:
quia, ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudanquia, ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudandus est. Quas tamen laudes, quisnam sufficit auditas facere? id est, cum auditae fuerint, facere omnes quis est unt justitiam in omni tempore:» utique ex quo incipiunt et vivunt in tempore. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Potest autem videri ejusdem sententiae repetitio, ut hoc sit facere justitiam, quod est custodire judicium: ut etiam in superiore versu subaudiatur, «in omni tempore;» sicut in posteriore subauditur, «beati;» et redditis quae subaudiuntur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicium» in omni tempore, beati qui «faciunt justitiam in omni tempore.» Sed nisi aliquid interesset inter judicium et justitiam, non in alio psalmo diceretur, «Quousque justitia convertatur in judicium» . Amat quidem Scriptura, ista duo simul ponere: sicuti est, «Justitia et judicium directio sedis ejus» ; et illud, «Et educet
Abbreviated transcription (Latin):
quae intelliguntur oꝑa eius inp̃ceptis eius:
Ds̃ enĩ est ait ã postolus. qͥ oꝑatur in uobis Etdicꝰ¬
tum. ẽ semini abrahae: cantate ei & psallite ei qđ
intelligimus ita dictum: acsi diceretur Bona in
euis laude : & dicite & facite. Quib duob uerbis
idẽ cantandi & psallendi. conuenire duos conse¬
quentes uersus. ut quod dictum est narrate omĩa
mirabilia eius: hoc sit cantate ei. Quod uero dic¬
tum . ẽ. laudamini in nomine scõ euis: hoc sit
psallite ei: huic quippe semini etiam ipse dñs
dicit: luceant oꝑa ur̃a coram hominib ut ui¬
deant bona facta ur̃a. & gloricent patrẽ ur̃ m
qui incaelis ẽ: hic gͦ ipsa dĩ p̃cepta considerans:
quorum p̃ceptorum oꝑa laudes sunt eius. qui
dni: ꝗm̃ haec in effabiliter opera c̃ius: quis au¬
ditas faci&e oms laudes eius. idẽ quis cum
quae audita sunt fiunt: illelaudandus. ẽ. qui
operatur in nobis & uelle & oꝑari ꝓbona uolun¬

Expanded text:
ntur opera ejus in praeceptis ejus? «Deus est enim,» ait Apostolus, «qui operatur in vobis.» Et dictum est semini Abrahae, «Cantate ei, et psallite ei:» quod intelleximus ita dictum, ac si diceretur, Bona in ejus laudem et dicite, et facite. Quibus duobus verbis, id est, cantandi et psallendi, convenire duos consequentes versus, ut quod dictum est, «Narrate omnia mirabilia ejus;» hoc sit, «Cantate ei:» quod vero dictum est, «Laudamini in nomine sancto ejus» ; hoc sit, «Psallite ei.» Huic quippe semini etiam ipse Dominus dicit: «Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est» . Hic ergo ipsa Dei praecepta considerans, quorum praeceptorum opera laudes sunt ejus qui s Domini?» quoniam haec ineffabiliter operatur. Quis «auditas faciet omnes laudes ejus?» id est quis cum quae audita sunt fiunt, ille laudandus est, «qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona volun
Abbreviated transcription (Latin):
significationis. etiã alterum ꝓ altero poni potest.
uel iudicium ꝓiustitia. uel iustitia ꝓiudicio.
tamen. ꝓprie dicatur aliqͥd inter. eẽ. non dubito.
ut iudiciũ custodire dicatur qui recte iudicat.
iustitiã uero facere qui recte agit. Nec absurde
ex istimo intelligi scđm illud quoddictũ. ẽ quo¬
usq iustitia conuertatur iniudiciũ: etiã hic
eos dictos beatos. qui custodiunt: iudiciũ infide.
iustitiã faciunt inoꝑe. Ueni& enimtẽpus ut
iudicium quod modo custoditur infide. etiam
exerceatur in oꝑe: cũ iustitia conuersa fuerit
in iudiciũ idẽ. cum acceperił iusti potestatem
iudicandi eos recte aquib modo ñ recte iudican¬
tur. Vnde alibi ipsum corpus xp̃i intelligitur
dicere Cũ acceperotẽpus: ego iustitias iudica¬
bo: Quod uerbum euerbo: magis diceretur aeqͥ¬
tates iudicabo. Non autẽ diceret cũ acceperotem-¬
pus iustitiã faciã q̃m̃ omĩ tẽpore facienda est.
sicut etiã hic dixit. qui faciunt iustitiã in omni

Expanded text:
oni potest, vel judicium pro justitia, vel justitia pro judicio: tamen si proprie dicantur, aliquid interesse non dubito, ut judicium custodire dicatur qui recte judicat, justitiam vero facere qui recte agit. Nec absurde existimo intelligi secundum illud quod dictum est, «Quousque justitia convertatur in judicium,» etiam hic eos dictos beatos qui judicium custodiunt in fide, justitiam faciunt in opere. Veniet enim tempus ut judicium quod modo cusexerceatur in operatione: cum justitia convertetur in judicium, id est, cum acceperint justi potestatem judicandi eos recte a quibus judicatur. Unde alibi ipsum corpus Christi intelligitur dicere, «Cum accepero tempus, ego justitias judicabo» . Quod verbum e verbo magis diceretur, Aequitates judicabo. Non autem dixit, Cum accepero tempus, justitiam faciam; quia omni tempore facienda est, sicut etiam hic d
Abbreviated transcription (Latin):
E xpressum
uotum. ex pressum desiderium. ab omni con¬
fusione circumcisũ: Si diceret multiplicabis
me: t̃rentt nescio qua cogitares Addidit in
anima mea. Rursus ne in anima uitia cogitares:
addit uirtutem. Nihil ẽ quod adõ plus desi-¬
deres : siuis bona & uera fronte dicere. cito

Expanded text:
Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.» Nihil est quod amplius a Deo desideres, si vis bona et vera fronte dicere, «Cito
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiliũ. Solagnouit occasũ suũ. Quidest sol agno
Occasus xp̃i: passio xp̃i. Sednũqͥd sic sol occidit ut p̃
oriatur : Nuqͥd qͥdormit ñ adici& ut resurgat:
ostendimꝰ qͥa agnouit. hoc : placuit ei: Quidepi
infine quibusdã: ñ nouiuos. Quomͦ ergo ibi non
nouiuos. ñ est quasi ignoti mihi estis. sedñ mibi
placetis: sic & hic agnouit occasusuũ. placuit illi
occasus suus. Sieniei displiceret qͦ mͦ pateretur.
Homini enĩ qͥanonest illisol etiã sidispliceat passiosua:
patit᷑ & qđ non uult. Ille autẽ ñ pateret᷑: nisi ei
place̾ret: id÷ nisi agnoscer& occasũ suu. Noccideret:
qͥa ipse ait. potestatẽ habeo ponendi animameam.
& potestatẽ habeo iterũ sum̃di eam: Nemo tollit
eã ame: sedego ipse eã ponoame. Ergo agnouit:
Cu occidic sol cũ passusest dñs: factȩsunt quędam

Expanded text:
visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agvisibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agoccasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim in fine quibusdam: «Non novi vos» . Quomodo ergo ibi, «Non novi vos,» non est quasi, Mihi ignoti estis, sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim ei displiceret, quomodo pateretur? Homini enim, quia non est ille sol, etiamsi displiceat passio sua, patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse eam pono a me» . Ergo, «agnovit cum occidit sol, cum passus est Dominus? Factae sunt quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetatẽ ꝑ quã refectꝰes: Q̾uerbũ caro factumest.
& habitauit in nobis. Cȩtera: similitudinessun
Intellige. esto scripturȩ capax: ut aliud uideas
obici oculistuis. aliud innui cordituo. Solgͦ ille.
iã securi dicimꝰ soliusticiae. ñ sine causa impus non
orit᷑ : & si uolunt. Ipsa eni sapientia dicit. Querent
me mali: & ñ inuenient. Quȩrent: & ñ inuenieN.
& quare: Oder̾ enĩ sapientia. Ipsa sapientia loqͥ tur
& dicit. quęrent me mali & ñ inuenient: oder̃ enĩ
sapientiã. Si ergo oder̃. quare quȩrun: Quęrunt
ñ ut fruant᷑ : sedut inflent᷑. Quȩr̃ sermonib: oder̾
solorit᷑ impiis: ñ orit᷑ malis. At uero deisto sole
qͥd dictũ:: Quifacit solẽ suũ oriri suꝑbonos& malos:
& pluit suꝑ iustos & iniustos. Ergo deillo sole iusti-¬
ciae: nescio qͥdsignificat psalmꝰ iste scđm misteriũ.
Nauidemꝰ istafieri increatura: etia scđm spetiem rerũ

Expanded text:
atem per quam refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sermonibus, oderunt ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Q̾ hic qͥssol. nisi sol ille iusticiae.
que sibi ñ ortũ impii plangent indie iudicu:
qͥ dicturist̃ in illodie. Ergo errauimꝰ auia ueritatis.
& iusticiae lum̃ ñ luxit nobis & sol ñ ortus est nobis.
ł isol iste orit᷑: qui intelligit xp̃m. Recedit autẽ
ab intellectu eiꝰ xp̾c : quisic iratꝰ fuerit fratrisuo.
ut teneat odium. Itaq irascimini: & nolite peccare
Caritas & si rascit᷑ aliqͣndo ut corrigat. ñ tenet᷑
rea : qͥa ñ inueterauit ira. ut uerteretur inodiũ.
Si autẽ ira c̃uersa fuerit inodium: occid& sol suꝑ
iracundiam uram: Nonigit᷑ occidat sol super
cẽ adorandũ: qͥa sol inscripturis. aliqͣndo xp̃m significat.
Talis est enĩ dem̃tia hominũ. qͣsi adorandũ aliquid
dicat᷑ cũ dicit᷑: Sol xp̃m significat. Adora gͦ & petra:¬

Expanded text:
suum.» Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non ortum impii plangent in die judicii? Qui dicturi sunt in illo die, «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ei sol iste oritur, qui intelligit Christum. Recedit autem ab intellectu ejus Christus, qui sic iratus fuerit fratri suo, ut teneat odium. Itaque «irascimini, et nolite peccare» . Charitas etsi irascitur aliquando, ut corrigat, non tenetur rea; quia non inveteravit ira, ut verteretur in odium. Si autem ira conversa fuerit in odium, occidit sol super iracundiam vestram. «Non» igitur «occidat sol super esse adorandum, quia sol in Scripturis aliquando Christum significat. Talis est enim dementia hominum; quasi adorandum aliquid dicatur, cum dicitur, Sol Christum significat. Adora ergo et petra
Abbreviated transcription (Latin):
illo aqua Si inualle resederit: implebitur ea.
& fit ille uenter dequo dictum est. Flumina aquȩ
uiuȩ: fluent deuentre eiꝰ Ergo dũ deficit ame
sp̃s m̃s: in conspectu tuo annuntiabi tribulationẽ
meã: humilis factus confitens tibi deficiente spũ
meo. cũ sumplenus sp̃utuo. Et audier̃ forte homi¬

Expanded text:
illo aqua: si in valle resederit, implebitur ea, illo aqua: si in valle resederit, implebitur ea, et fit ille venter de quo dictum est, «Flumina aquae vivae fluent de ventre ejus» . Ergo «dum defecit a me spiritus meus, in conspectu tuo annuntiavi tribulationem meam,» humilis factus, confitens tibi deficiente spiritu meo, cum sum plenus Spiritu tuo. 6. Et audierunt forte homi
Abbreviated transcription (Latin):
abo Repetitio ẽ & insuperiorib duob uersib :
& in his consequentib sententiae duae sunt: sed
utraq bis dicta Una .ẽ. illa: uoce mea addñm cla¬
maui. uoce mea ad dñm dep̃catus sum: altera. ẽ:
effundã ante eum p̃cem meã. tribulationẽ meã
in conpectu eiꝰ annuntiabo. Quod ẽ enim ante eum:
hoc ẽ in conspectu eiꝰ łt quod ẽ precem meã effun¬
dam: hoc .ẽ. tribulationẽ meã annuntiabo. Quan¬
do hoc facis: Inꝑsetutione positus loquitur
o martyr intribulatione posite : Ut non mihi
arrogem uires meas. ut sciam qđ alius in me ope¬
ratur ipsam uirtutem. Cũ autem tradent uos¬
iudicib sic monuit dñs quos martrres facere
uolebat: nolite cogitare quid loquamini. Non
enim uos estis qͥloquimini: sed sp̃s patris ur̃ĩ qͥ
loquitur in uobis Ergo deficiat sp̃s tuus: loqua
Omĩs enim homo qui sp̃m suum seqͥtur: superb ẽ.
Subde sp̃m tuum. & capiat sp̃mdĩ Ibat inculmen:
resideat inuallem. Si erit inculmen: denatat ab.

Expanded text:
abo.» Repetitio est, et in superioribus duobus versibus, et in his consequentibus; sententiae duae sunt, sed utraque bis dicta. Una est illa, «Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad Dominum deprecatus sum:» altera est, «Effundam ante eum precem meam, tribulationem meam in conspectu ejus annuntiabo.» Quod enim est, «ante eum;» hoc est, «in conspectu ejus:» et quod est, «precem meam effundam;» hoc est, «tribulationem meam annuntiabo.» Quando hoc facis? In persecutione positus loquitur: o martyr in tribulatione posite? Ut non mihi arrogem vires meas, ut sciam quod alius in me operatur ipsam virtutem. «Cum autem vos tradent judicibus» sic monuit Dominus quos martyres facere volebat, «nolite cogitare quid loquamini; non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobiOmnis enim homo qui spiritum suum sequitur, superbus est. Subdat spiritum suum, ut capiat Spiritum Dei. Ibat in culmen, residat in valle. Si ierit in culmen, denatat ab
Abbreviated transcription (Latin):
derunt xp̃m.: ꝑhibebat enim̃ Ixp̃otestimoniũ
iohannes Illi qui audiebant xp̃m. ipsum occi¬
dere uolebant: & eum qui testimoniũ ꝑhibe¬
bat non occidebant. Quia enim si fieret impetꝰ
pe in illo uires magnae: quib appellatus. ẽ.
amicus sponsi Magna in illo gr̃a: magna
impetus factus. ẽ: qui non habebat tales uires
Fit impetꝰ inpetrum: non fit in iohannẽ: Etenĩ
uires ipsas petrus post accepit: tunc ante
in firmꝰ fuit ꝓ xp̃i nomine ille int̾rogatur qͥ
uires non habebat. ille qui habebat uires non
iudȩi & occiditur abherode quia dicebatei.
nontibi licet habere uxorem fr̃is tui. Neq enim
fr̃ eiꝰ sine posteritate decesserat. Prolege quidem
ueritatis. ꝓaequalitate. ꝓ iustitia. ideo sc̃s. & ideo
martyr: sed tamen non ꝓillo nomine quo xp̃ia¬¬
ni sumꝰ Quare hoc. nisi ut impleretur. singu¬
litris ego sum donec transeam.¬

Expanded text:
derunt Christum? Perhibebat enim Christo testimonium derunt Christum? Perhibebat enim Christo testimonium Joannes. Illi qui audiebant Christum, ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhibebat non occidebant. Quia enim si fieret impetuspe in illo vires magnae, quibus appellatus est amicus sponsi Joan. III, 29. Magna in illo gratia, magna impetus factus est, qui non habebat tales vires: fit impetus in Petrum, non fit in Joannem. Etenim vires ipsas Petrus post accepit; tunc autem infirmus fuit. Pro Christi nomine ille interrogatur qui vires non habebat: ille qui habebat vires, nonJudaei; et occiditur ab Herode, quia dicebat ei, «Non tibi licet habere uxorem fratris tui» . Neque enim frater ejus sine posteritate decesserat. Pro lege quidem veritatis, pro aequalitate, pro justitia: ideo sanctus, ideo martyr; sed non tamen pro illo nomine, quo christiani sumus. Quare hoc, nisi ut impleretur, «Singularis ego sum, donec transeam
Abbreviated transcription (Latin):
quam eẽt. mortificatus ꝓ pt̃ea et petrus : ñ dum
habebat tales uires. Accepturus erat uires
sequendi: non habebat p̃cedendi Propter xp̃m
enim id. ẽ. ꝓpt̃ confessionem nominis xp̃i. quo
xp̃iani sum us nemo mortuus. ẽ. antexp̃m.
neforte occurrat uobis Multi enĩ mortui sunt:
& martrres sunt. Multi & ꝓphetae: talia pas¬
si sunt. Nontam̃ ideo moriebantur. qui a p̃nun¬
tiabant xp̃m : sed quia peccata hominũ dice
ꝓueritate occisi sunt. Usq adeo autẽ ꝓipso no-¬
mine. id ẽ. ꝓconfessione nominis xp̃i nemo
mortuus. ẽ: antequã granum illud caderet
in terrã: Cuiꝰ exꝑsona dictum .ẽ. singularis ego
sum donec transeam: ut & ipse ioħes qui recens
int̾fectus erat ab iniquo rege donatus puellȩ
saltatrici. non ꝓpt̾ea occisus sit. quia confessus
.ẽ. xp̃m. ꝑ otuit utiq̃ & inde occidi. & hoc amul¬
tis. Si ꝓpt̃ aliud occisus. ẽ ab uno. quanto po¬
tius ꝓpt̃ xp̃m potuit occidi abipsis qui occi¬

Expanded text:
quam esset mortificatus. Propterea et Petrus nondum habebat tales vires: accepturus erat vires sequendi, non habebat praecedendi. Propter Christum enim, id est, propter confessionem nominis Christi, quo christiani sumus, nemo mortuus est ante Christum: ne forte occurrat vobis. Multi enim mortui sunt et martyres sunt, multi Prophetae talia passi sunt; non tamen ideo moriebantur, quia praenuntiabant Christum, sed quia peccata hominum dicebione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege donatus puellae saltatrici, non propter hoc occisus sit, quia confessus est Christum. Potuit utique et inde occidi, et hoc a multis. Si propter aliud occisus est ab uno, quanto potius propter Christum potuit occidi ab his ipsis qui occi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit hora. ut transiret iħc dehoc mundo ad
patrem: Pascha hic ergo sonuit inhoc uersu:
singularis sum do nẽc transeam. P ost pascha
iam nonero singularis. post transitum iam¬
non ero singularis. Multi imitabuntur: mul¬
ti consequentur. Et si postea sequentur. quid
eris singularis ego sum donec transeam: quid
.ẽ. quod dñs ait in hoc psalmo. singularis ego
sum donectranseã quid ẽ quod exposuimꝰ
si intelleximus: attende ipsius uerbũ in euange¬
lio. Amen am̃ dico uobis inquit. nisi granum̃
frumenti cadens interra mortuũ fuerit: ipsũ
solum man&. Si autem mortuum fuerit: mul¬
tum fructũ affert. E rgo illi grano multa seges
debebatur : sed expecta. mortificetur ad huc
Quia granum nisi int̾ra ceciderit. & mortificatũ
fuerit: solum remanet: Ergo solus erat: ante

Expanded text:
inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est quod Dominus ait in hoc psalmo, «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fdebebatur: sed exspecta, mortificetur adhuc; quia granum nisi in terram ceciderit et mortificatum fuerit, solum remanet. 26. Ergo solus erat, ante
Abbreviated transcription (Latin):
ergo donec transtam. nisi dehoc mundo ad patrẽ.
Tunc enim confirmalio columnas eiꝰ. id ẽ colũnas
terrae: quando inmeã resurrectionẽ plene di¬
dicerint non eẽ timendã mortẽ. Donec ergo
transeam singularis sum: cum transiero multipli¬
cabor. Multi me imitabuntur. multi pacient᷑
ꝓ nomine meo: unus sum donec transeam: Mul¬
ti in me unus er̃: cum transiero Singularis
egosum donec transeã Audite etiam myste¬
rium uerbi eiꝰ Scđm grecam elocutionẽ: pasca
uidetur passionem significare. Paschin enim.
negant grecui a pascha. Sonat ibi quidem
paschin idẽ. pati: sed non solet sic deflecti Passio
enim: pathos grece dicitur non pascha łrgo
pascha sicut dicunt qui nouerunt. & qui nobis
quod legeremꝰ int̾pretati sunt: transitũ inter¬
p̃tatur Ideo uentura passione dñi. tanquam
ipso uerbo loqueretur euangłista: cum uenissa

Expanded text:
ergo, «donec transeam,» nisi, «de hoc mundo ad Patrem?» ergo, «donec transeam,» nisi, «de hoc mundo ad Patrem?» Tunc enim confirmavi columnas ejus, id est columnas terrae, quando in mea resurrectione plane didicerunt mortem non esse timendam, «Donec» ergo «transeam, singularis sum:» cum transiero, multiplicabor; multi me imitabuntur, multi patientur pro nomine meo. Unus ego sum donec transeam; multi in me unus erunt dum transiero. «Singularis ego sum, donec transeam.» Audite etiam mysterium verbi ejus. Secundum graecam locutionem, Pascha videtur passionem significare; πάσχειν enim negant graecum esse Pascha. Sonat ibi quidem πάσχειν, id est pati, sed non solet sic deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,»
Abbreviated transcription (Latin):
quam multi defecer̃. Usq ad ipsos primos hȩ¬
rentes ori eiꝰ: etiam ipside fecerunt. Quarehoc:
Singularis egosum: donec transeam. Hoc sequi¬
tur inpsalmo. Supra dixerat. custodime dñe
amuscipula quam statuer̃ mihi: & ab scandalis
qui oꝑantur iniquitatem: Amuscipula & abs¬
candalis. a terrentib & alapsis. Sed quia
in eiꝰ passione etiam illi primi qui futuri erant
duces aeccłae. & columnȩ terrae defecerant.
nondum factũ erat quod ait in alio psalmo. ego
confirmaui columnas eiꝰ. Quid ait: Singũ¬
laris ego sum donec transeam: Haec uox exper¬
sona capitis: singularis ego sum donec transeã
Quidẽ singularis : in passione tu solus pateris.
tu solus occideris abinimicis Singularis ego
sum donec transeam: Quid ẽ. donec transeam.
Euangelista dicit. Cum autem uenis set hora: ut
transirae iħc dehoc mundo ad patrem. Quid est

Expanded text:
quam multi defecerunt, usque ad ipsos primos haequam multi defecerunt, usque ad ipsos primos haerentes ori ejus; etiam ipsi defecerunt. Quare hoc? «Singularis ego sum, donec transeam.» Hoc enitur in Psalmo. Supra dixerat, «Custodi me, Domine, a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis qui operantur iniquitatem. A muscipula, et ab scandalis;» et a terrentibus, et a lapsis. Sed quia in ejus passione etiam illi primi, qui futuri erant duces Ecclesiae et columnae terrae, defecerunt; nondum factum erat quod ait in alio psalmo. «Ego confirmavi columnas ejus» . Quid ait, «Singularis ego sum, donec transeam?» Haec vox ex persona capitis, «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est, «singularis?» In passione tu solus pateris, tu solus occideris ab inimicis. «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est, «donec transeam?» Evangelista dicit: «Cum autem venisset hora ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem» . Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
sanum dixerat se: cordis uenam ille tagebat.
Uentum est ad tẽptationẽ. uentum ẽ. ad p̃robationẽ.
uentum. ẽ. ad accusationem: etiam ipse int̾rogatus
non abaliqua magna potestate sabinfimo manci¬
pio. & hoc femina. ab ancilla in terrogatus : sub¬
cubuit. necgauit ter. Semel necgato. cõmemorare¬
comiemoraretur: negauit tertio haec p̃dixerat
dñs: non p̃ceperat. non coegerat. Aut si ꝓpterea
putatur petrus recte fecisse quia hoc p̃dixerat
dñs: recte fecit & iudas qui tradidit eum. quia
& hoc p̃dixerat dñs: absit fr̃s mei. Haec uox
illorum electoꝵ. ẽ. qui etiam peccata sua de¬
fendunt pocius quã fateantur. Petrum ipsum
potius attendamus. Si nihil peccauit. quare
fleuit. non in terrogemꝰ depetro: nisi lacrimas
passioni: sequeris me postea illi dictum erat:
Ad huc futurtis erat firmus : confirmatus dñi
resurrectione. Ergo nondumerat tẽpus: ut dis¬
ꝑgerentur illa ossa iuxta infernũ. Nã uidete.

Expanded text:
sanum se dixerat; cordis venam ille tangebat. Ventum est ad tentationem, ventum est ad probationem, ventum est ad accusationem; et jam ipse interrogatus, non ab aliqua magna potestate, sed ab infimo mancipio, et hoc femina, ab ancilla interrogatus succubuit. Negavit ter. Semel negato, cum memorarecum memoraretur, negavit tertio. Hoc praedixerat Dominus; non praeceperat, non coegerat. Aut si propterea putatur Petrus recte fecisse, quia hoc praedixerat Dominus; recte fecit et Judas qui tradidit eum, quia et hoc praedixerat Dominus. Absit, fratres mei; haec vox illorum electorum est, qui etiam peccata sua defendunt potius quam fatentur. Petrum ipsum potius attendamus. Si nihil peccavit, quare flevit? Non interrogemus de Petro, nisi lacrymas us erat passioni: «Sequeris me postea» , illi dictum erat. Adhuc futurus erat firmus, confirmatus Domini resurrectione. 25. Ergo nondum erat tempus, ut dispergerentur illa ossa juxta infernum. Nam videte
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diues ess& ut illius pauꝑtate uos ditaremini
familia t̾ta: sedomia ꝑipsũ factasunt. Quidergo llo
ditius ꝑque factest diuitiac. & ũ illȩ qur nonsum uen

Expanded text:
cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini»familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non
Abbreviated transcription (Latin):
dici posset quo ascendendum est: Ideo cũ
dici nonposso. ait in locũ quẽ dis posuit. Qͥd
tibi plus dictutꝰ sum. ait homo ꝑ quẽ sps sc̃s
loquebatur in locum talem aut locũ talẽ
quicquid dixero t̾renum cogitas. humõre¬
plet is carnẽ portas: corpus quod corrũpit᷑
aggrauat animã & deprimit terrena in¬
habitatio sensum multa cogitantem: Cui
lõquor quis auditurus ẽ quis capite.
ubi erimus post hanc uitam si in corde ascen¬
derumus: Quia gͦ nectio sꝑat aliquẽ ineffa¬
biliter beatitudiñs locũ quem sibidisposuit.
qui ascensiones etiam in corde tuo duposuit
Sed ubi inconualle plorationis Conuallis
humilitatẽ significat. mons celsitudineni
significat Est mons quo ascendaniꝰ. spĩtalis
quaedam celsitudo. Ꝙ quis.ẽ. iste mons quo
paciendo conuallẽ plorationis: qui fecit
monte manetdo ascensionis Quidẽ uallis
plorationis: uerbum cato factum est: & ha¬
bitauit itinobis Quidẽ. uallis plorationis

Expanded text:
dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, ait homo per quem Spiritus sanctus loquebatur? in locum talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo patiendo, convallem plorationis, qui fecit, manendo, montem ascensionis. Quid est vallis plorationis? «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis?
Abbreviated transcription (Latin):
Nondiu laborabitis in audi¬
endo: nec infructuose labo¬
rabitis in opetando łst enim
sicut eꝰ titulus p̃nuntiat canticã graduum:
grece scriptum est anabathmon Gradus:
uel descendentium sunt.: uł ascendentium
Sed igradus quomodo inhis psaliis positi sunt.
ascendentes significant Intelligamus ergo
tanquã ascensuri nec ascensiones pedib cot¬
poralib quaeramus: sed sicut in alio psalino
scriptũ est ascensiones incorde eius disposuit
inconualle plorationis. in lõcõquẽ disposuit
D ixit ascensiones ubi idesi incorde Vnde
aconualle plorationis. Etã quo ascendatur
tanquam deficit sermo huinanꝰ: nec explica¬
ri potest forte nec cogitari. Audistis modo
cum apłs legeretur: quod oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec incor hominis ascendit
Incor hominis non ascendit. cor hominis illuc
ascendat ł rgo quia oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec incor hominis ascendit quomͦ

Expanded text:
Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece scriptum est, ἀναβαθμῶν. Gradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;» quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
subiacent licteris. atq ita psalmus totus con¬
texitur nichil dixi. nonsit mirũ qm̃ nihil
quod adistum ꝓprie ꝑtiuer& in ueni Non
enim solus hab&e has literas Illud sane
sciant. qui hoc ingreta & latina scriptura
quae illis p̃ponitur littera incipere. sicut
nobis abeis qui illas nouerunt litteras indica¬
tum est Quodmulto diligentius factum est
quã trĩ uel latine uel pũnice quos abece¬
darios uocant psalmos ficere consuerunt
Non enim oms uer s donec claudatur periodos.
sed solos primos ab eadem littera incipiunt.
quam ꝑre ponunt

Expanded text:
subjacent litteris, atque ita Psalmus totus consubjacent litteris, atque ita Psalmus totus contexitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et latina scriptura,quae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiunt, quam praeponunt
Abbreviated transcription (Latin):
misebuta. Huene illȩ tantȩ diuitiae ꝑuenetuni
Nultũ illud excelĩ multu hoc abiectũ. Ieudfacicnꝰ
Iũ adimodu ista ima ills sumius contẽptrabimus.
Nimis abinucẽ longsunt: pdu agnosco isti paupertm
Alius esi fortisse. ses uabue quģranꝰ. Unde eni nobs a
uidetur ipse. Mirusi int̃roga & n ex pauticos
CEUNUS EA PER ORAT
ET NON ORAT IN SILENTIO
ic& ergo audire eum & uidere quisna sit: Neforte
illesit dequodic̃ apłs. qͥ ꝓpt̾uos pauper factusest¬
cũ diues ess& ut illius pauꝑtate uos ditaremini
ritut. & ꝑsui pastoris sanguinem fusũ atq
disꝑsum inomĩb gentib inuenitur. Et potui
quantũ ad ño aduitus sum: psalmũ istũ mag¬
nũ ꝑtractaui & exposui Qd ꝓfecto melius
sapientiores doctioresq fecer̃: siue facturi
sunt. Nec ideo tim̃ et nr̃m deeẽ. debuit minis¬
terium. maxime idem efflagitantib. frĩb
quib sum debltor huiꝰ officii Quod autemde
alphabeto hebreo ubi octoni uersus singulis

Expanded text:
ne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis ce unus pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apostcum diues esset, ut illius paupertate uos ditareminiet per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur. 8. Ut potui, quantum a Domino adjutus sum, psalmum istum magnum pertractavi et exposui. Quod profecto melius sapientiores doctioresque fecerunt, sive facturi sunt; nec ideo tamen ei nostrum deesse debuit ministerium, maxime id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis
Abbreviated transcription (Latin):
di. pueri duo decennuis: imperitisenes. Aut etiam¬
sipcriti. quidilloꝵ peritia aduerbum di
Quidilloe peritia adsapientuamdi: Nonnc & pcrit
nisullo subueniente utiq perituri: Cresit adhuc
aecate corporis: uenit adfluuium bapti ⁊ andus.
Baptieatoe dnm agnosca indignu̾se soluende
caltium̃ti corrige confuetur. lam inde cȩci in luminant̃
surdis aꝑtur audic̃. Locunt᷑ muti mundant̃ lepsi.
Strngunt̃ parilrtci conuaescum languidi. resur¬
gunt incrtui. lam guide̾ inucrbi illius ꝑ quod factis urt
omia comparatione diuitiarum agnosco pauꝑtatt̃
Scaqua longe adhuc a cineit & fletu cũpotu:
Ld huc timco cdccit ipscesi & tamen uolo

Expanded text:
 pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo