comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ est. diebus plurib celebralit:
Dicebant ergo : Vbiest ille: & mirmur
multum de eo erat in turba: Undemir¬
mur: de contentione : Quae fut con¬
tentio: Quidam enim dicebant. qui
bonus est : alii autem non. sed seduct
turbas : De om̃ibus seruis eius intel¬
ligen dum hoc dici: Modo qui cuĩq
bonus est : alii non. sed seducit tͦbas
Vnde hoc Quia uita nr̃a absema¬
dita est cum xp̃o in dõ: Idõ lic& dicere
hominibus per hiemẽ. mortua est
ista arbor. Verbi grã arbor fcra
arbor piri. & huius modi pomorum
similis est aridae : & quandiuest hu
ems non apparu: aestas : Probati

Expanded text:
gendum est, diebus pluribus celebrabant. 11. gendum est, diebus pluribus celebrabant. 11. Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant, Quia bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus servis ejus intelligendum: hoc dicitur modo. Quicumque enim Bonus est; alii, Non, sed seducit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Ideo licet dicere hominibus per hiemem, Mortua est ista arbor, verbi gratia, arbor fici, arbor piri, et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat
Abbreviated transcription (Latin):
in uia in aquosa: Sed sitiamus: ut sature.¬
mur: Beati enim quiesuriunt & sitiuNł
iustitiam : qm̃ ipsi satura buntur: Et
per cus sa est : quia duo lignã sunt cra¬
cis: Om̃a ergo haec quae fiebant in
sigura manifestantur in nobis Et
non uacat quod de dnõ dictum est. as¬
cendit addiem festum. non manifeste.
sed tam quam in occulto: Figura enĩ
erat in occulto iͦpsum : quia in ipso die festo
xp̃s latebat : quia ip se dies festus. xp̃i men¬
bra peregrinatura signi ficabat: Iuda
ergo quae rebant eumin die festo. ante¬
quam ascender&: Priores enim fratres
ascenderunt : & non tunc ascendit illa
quando illi putabant & uo lebant : ut &u
hoc impler&ur qđ ait non ao hunc
id est ad quem uos uultis primum uł se¬
cundum diem: Ascendit autem postea
ut euangelium loquitur. medi ato dic
festo: id est cum iam illius diei festi tot
dies p̃terissent. quot remansis sent: I¬
sam enim festi uuitatem. quantũ in telle¬

Expanded text:
in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturein via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Etpercussa est , quia duo ligna sunt crucis. Omnia ergo haec quae fiebant in figura, manifestantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum m in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etiam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo; id est, cum jam illius diei festi tot dies praeteriissent quod remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã mare rubrum Ndõ rubrum¬
quia xp̃i sanguine consecratum: Mortuis
om̃ibus inimicis nr̃is qui nos in sectabantur.
id est delacis om̃ibus peccatis nr̃is. traiecti su¬¬
mus: Modo autem antequam ad terram
promissionis. id est aeternum regnum ue¬
niamus: in deserto in tab̵ naculis sumus :
Qui ista cognoscunt. in tab̾ naculis sunt : Fiu¬
turum enim erat. ut quidam hoc agnos ce
lle se intelligit peregrinantem: qui se ui-¬
det patriae sus pirantem: Cum autem
corpus xp̃i est in tabernaculis: xpc est in
tabernaculis. sed tunc non euidentir.
sed latenter: Ad huc enim umbra lucẽ
obscurabat : ueniente luce: umbra re¬¬
mota est : Xp̃c̃ erat in occulto: in sce¬
no phegia xp̃c erat: sed latens xpistus:
Modo iam cum manifestata sunt ista: ag¬
noscimus nos iter agere inheremo: Si
enim agnos camus: inheremo sumus:
Quid est inheremo: in deserto : Qua re
in desertos quia in isto mundo : ubi sitit᷑

Expanded text:
tanquam per mare Rubrum, ideo rubrumtanquam per mare Rubrum, ideo rubrumquia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, deletis omnibus peccatis nostris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerelle se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Christi est in tabernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in occulto, in Scenopegia Christus erat, sed latens Christus. Modo jam cum manifestata sunt ista, agnoscimus nos iter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur
Abbreviated transcription (Latin):
nis enim legis. xp̃c: Item alio loco : Ne¬
mo uos uidic&. aut in cỹbo. aut in potu.
aut in parte diei festi. aut neo moeniae
aut sabbatorum. quod est umbra futu¬
rorum : Siergo illa om̃a umbrae fue¬
runt futurorum: & sceno phegia. um¬
bra erat futuro rum: Hic ergo dies fes¬
tus quȩ ramus cuius futuri ũbra erat:
Exposui quid erat scenophegia : Cele.¬
bratio erat tabernaculorum. propter¬
ea quia populus de ȩgypto liberatus.
per desertum tendens adter ram pro¬¬
missionis. in taber naculis habita uit:
Quid sit. aduertamus. & nos: Erimus.
nos inquam. qui menbraxpĩ sumus. Si
sumus: illo autem dignante sumus. non
nobis promerentibus : At tendamus
ergo nos frs : Educti sumus de aegyp¬
to. ubi diabolo tano quam pharaoniser¬
uiebamꝰ Vbi lutea opera inter¬
renis desĩ deriis a gebamus. & in eis
multum laborabamus: Et enim no¬
bis xp̃s quasi lateres facientibus. clama¬
uit : Uenite ad me om̃s qui laboratis &
onerati estis: Hinc educti perbaptis mũ

Expanded text:
 Item alio loco: Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum . Si ergo omnia illa umbrae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de Aegypto liberatus tendens per desertum ad terram promissionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: illo autem dignante sumus, non nobis promerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum laborabamus. Etenim nobis Christus quasi lateres facientibus clamavit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Hinc educti per Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
e ascendit ad diem festum. non ma¬
iste sed quasi in occulto: Idõ non
uem festum hunc : quia non gloriari
aporaliter. sed aliquid docere salu¬
uerno ammonere : Amorem ab hoc
liendit ad di em festum: Nonuacat
ahoc dni. Uid&ur mihi fr̃s. etiam hinc
qud quasi latenter ascendit. aliquid
imnficare uoluis se : Nam consequen¬
u docebunt sic eum ascendisse me¬
uto die festo. id est mediatis illis die¬
us non ut &iam palam docer&. sed
lebat in illo die festo: Ad huc & iam
gi quod dixi. in latibulo est: Mani.¬
flletur ergo : Tollatur uelum : ap¬
urat quod erat secr&um: Omnia
dicta sunt. anti quo populo is rahel
ti plicis scripturis scaẽ legis. quae
egnint. siue in sacrifitiis. siue in sacer¬
dns siue in diebus festis. & om̃ino in
qub lib& rebus. quibus dm̃ colebant.
quaecumq: illis dicta & praecepta sunt.
um brae fuerunt futurorum : Quo rum
futurorum: Quae complerentur in xp̃o:
Vn dedicit apłs: Quot quot enim pro-¬
missio nes dĩ. in illo etiam. id est in im.

Expanded text:
ad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salufesto aeterno admonere, amorem ab hoc ascendit ad diem festum? Non vacat et hoc Domini. Videtur mihi, fratres, etiam hinc, quod quasi latenter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Maniestetur ergo, tollatur velum, appareat, quod erat secretum. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici Scriptura sanctae legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus, quibus Deum colebant, quaecunque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futfuturorum? Quae implentur in Christo. Unde dicit Apostolus, Quotquot enim promissiones Dei, in illo etiam : id est, in illo
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia : non &erna cogitare : Egonon
ascendo addiem festum hunc: quia mei
tem pus non dum im pl&um est: In de
festo hoc głam uos humanam requir&
un uero tempus. id est głae meae. non¬
un uenit: Ipse erit dies festus meus.
un diebus istis percurrens & transien.
in uitas. gaudium sine sine : aeterni¬
ssine labe : serenitas sine nube : Haec¬

Expanded text:
gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die enim festo hoc gloriam vos humanam quaeritis, meum vero tempus, id est, gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis percurrens  Aug., praefestivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. VE
Abbreviated transcription (Latin):
Quia zelaui in peccatoribus. pacem peo¬
torum uidens: Uidi in quĩo malosfe¬
lices: & displicuit mihi ds̃ : Hoc enim
uolebãt. ut non permit ter& ds̃ mals
esse felices. Intelligat homo: Nui¬
quam hoc permittit ds: sed idõ malus u
tatur felix: quia quid sit felicitas ignoratis
Simus ergo recticorde: tempus glorue
nrãe non dum uenit: Dicatur amatori¬
nrũm gratant̃ agnoscimus: Dicamꝰ pre¬
sus : qm̃ propt̃ nos & ipse hoc dignatusest
dicere: Quando nobis in sultant ana¬
tores huius scłi : dicamus eis: Tempis
urũm semper est paratum : tempusnum
non dum uenit: Nobis enim dixit apͥs
Mor tui enim estis. & uita ur̃a abscondi¬
ta est cum xp̃o in dõ: Quando uenia
tempus nrũm Cum xp̃e in quiođ a ppu
Frebitis ingła: Quid de inde addit Nm
potest mundus odisse uos: Quiꝰ est hoc
nisi non potest mundus odisse amatoris
suos Testes falsos suos : Bondenim dicis¬
tis. quae mala sunt : & mala quaebo nasur

Expanded text:
Quia zelavi in peccatoribus, pacem pecQuia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatorinostrum gratanter agnoscimus, dicamus prorsus; quoniam propter nos et ipse hoc dignatus est dicere. Quando nobis insultant amatores hujus saeculi, dicamus eis, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempugloria . 8. Quid deinde addit? Non potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
usq: iustitia conuertatur in iudicium:
& qui habent eam : om̃s recti cor de :
Quaeritis fortasse qui sunt recti corde:
illos inuenimus inscriptura rectos cor-¬
de qui tolerant seculi mala. & non ac-¬
cusant dm̃ : Vi d&e frs. rara auis est
ista quam lo quor: Nescio quo enim
modo quando euenit homini aliquid
mali . dm̃ currit accusare. qui deb& se:
Quando bonialiquid agis. te laudas: quan¬
do malialiquid pateris. dm̃ accusas : Hoc
est cortortum. non rectum: Ab ista
distortione & prauitate si corrigaris:
Ante enim quid faciebas: Laudabas te
inbonis accusabas dm̃ immalistuis:
Conuerso corde & directo. laudabis dm̃
in bonis suis: accusabis te in malis tuis:
Ibi sunt recti corde: Deniq ille nun¬
dum recto corde. cui dis plicebat feli¬
citas malorum & labo rbonorum : Ait
correctus: Quam bonus is rahelds̃. rec¬
pedes: Quamdo non eram recto cor¬
de. pene commoti sunt pedes: paulo
minus effusi sunt gressus mei : Quare :

Expanded text:
usque justitia convertatur in judicium; usque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura rectos corde, qui mala saeculi tolerant, et non accusant Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel recquando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
stitiam apostolus: sed nondum illud ui¬
dicium dequo dicit: Neseitis qm̃ ange¬
los uidicabimus: Sit ergo modo tempꝰ
uiste uuendi : postea erit tempus eos qui
male uixerint uidicandi: Quo usq ui¬
stitia inquit. conuertatur iniudicium:
hoc erit tempus uidicu de quo dñs modo
dixit: tempus meum nondum uenit: ł¬
rit enim tempus głȩ: Qui uenit in humi¬
litate : ueni& in altitudine: Quiuenit udi¬
candus. ueni& iudi caturus : Qui uenit
occidi amortuis. ueni& uidicare de uiuis
& mortuis : Os inquið psalmus manifestꝰ
uenia : ds̃ noster & non silebit: Quid est
mani festus ueni&
Cuta uenit occultuss
tunc non silebit. Nam quando uenit
occultus sicut ouis ad im molandum
ductus est: & sicut agnus coram tonden¬¬
te sesine uaces non apperuit ossuum:
Ueni&. & non silebit: Tacui ait: num quid
semper tacebo: Modo ailtem quid ne¬
cessarium est eis qui habent iustitiam:
Quod in illo ipso psalmo legitur: Quo ad¬

Expanded text:
stitiam Apostolus, sed nondum illud justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. Tunc non silebit: nam quando venit occulius sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se non aperuit os suum . Veniet et non silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoad
Abbreviated transcription (Latin):
ns: Calicem quippe cora memorabat hu¬
mlitatis. atq passionis : Ergo & hic. tempiᷤ
neum nondum uenit Tempus aut̃ urm̃¬
E mundi gła. semper ẽparatum: hoc ẽ
sed iniquos to lerandi: Fcrat igitur mͦ
corpus xp̃i & toler& iniquitatem male
u uentium: habeat tamen iustitiam modo.
antequam habeat uidicium: Per iustitiã
enim ꝑ uenit adiudicium: Tolerantibus
itaq menbris iniquitatem scłi huuis. Quid
seriptura scã dicit inpsalmo. Non repellit
dñs plebem suam: Laborat quidem plebis
enis inter in dignos: inter iniquos. interblas¬
phemantes : Mur murantes : detrahentes:
in sectantes & siliceat. perimentes: Laborit
quidem : sed non repellit dñs plebem suã
& hereditatem suam non derclinqu& : quo¬
adusq iustitia conuertatur in iudicium
Quo adusq iustitia quȩ modo ẽ in scĩs eius.
conuertatur in uidiciũ : cum in plebitur
quod eis dictum ẽ. sed ebitis suꝑ xiiͦ sedes.
iudi cantes .xii. tribus isrł: Nabebat ui-¬

Expanded text:
tis. Calicem quippe commemorabat hutis. Calicem quippe commemorabat humilitatis atque passionis. 6. Ergo et hic, Tempus meum nondum venit; tempus autem mundi gloria, semper est paratum. Hoc est sed iniquos tolerandi. Ferat igitur modo corpus Christi, et toleret iniquitatem male viventium. Habeat tamen justitiam modo, antequam habeat judicium: per justitiam enim perveniet ad judicium. Tolerantibus quippe membris iniquitatem saeculi hujus quid Scriptura sancta dicit in Psalmo? Non repellet Dominus plebem suam. Laborat quippe plebs ejus inter indignos, inter iniquos, inter blasphemantes, inter murmurantes, detrahentes, insectantes, et si liceat, perimentes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia convertatur in judicium . Quoadusque justitia quae modo est in sanctis ejus, convertatur in judicium; cum implebitur quod eis dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat ju
Abbreviated transcription (Latin):
apostolum dicentem: Cum aut̃ uena
nitudo temporis misit ds̃ filium sium
Siergo plentudine temporis missus
undo debuit missus e: quando oportuit
enit: Quid ẽ tempus meum nondũ uenit :¬
aligite frs̃ quo animo illi loquebantur:
n quasi fratrem suum monere uideban.¬
ir Dabant enim consilium consequen
głȩ ueluti seculariter & terreno affec
libint: Tempus głȩ meȩ nondum uenit :¬
ute quam pro fundum sit: degła illi ad¬
mebant : sed ille uoluit altitudinem
imilitate p̾cedere : & ad ipsam celsitudi¬
in.per humilitatem uiam sternere:
sum & illi discipuli utiq głam require¬
uit. qui uolebant sedere unus ad dex¬
dim cius. alter ad suustram: Attende¬
uint quo: & non uidebant qua: Dñs eos
u ordinate uenirent ad patriam : reuo¬
iñ. Quirecusat uiam : quid querit patri¬
in: Deniq & illis hoc respondit. quȩren¬
uns altitudinem: Potestis bibere ca¬¬
lam quem ego bibiturus sum. Ecce. qua
uentur ad celsitudinem. quam desidera¬

Expanded text:
m dicentem, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revoChristi. Qui recusat viam, quid quaerit patriam? Denique et illis hoc respondit, quaerentibus altitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitudinem quam desidera
Abbreviated transcription (Latin):
rus mariȩ. nec antea nec postea. quic quã
mortale concȩpit : Diximus fr̃s qui fuerit᷑
audiamus quid dixerint: Transi hino &
uade inuideam : ut & discipulitui uide¬
ant opera tua que tu facis Opera diũ dis¬
cipulos non latebant: sed istos latebant:
Isti enũ fr̃s. id ẽ consanguinei. xp̾m con¬
sanguineum habere potuerunt: credere
aut̃ in cum ipsa ꝓpinquitate fastidier:
Dictũ ẽ in euangelio : Ason enim hoonis
audemus opinari: Modo audistis: Al¬
dunt. & monent: Nemo enim in occulo
quid facit : & quęrit ipse in palam esse:
Si hec facis manifesta te ipsũ mundoio
continuo. Neq enim fr̃s cius credebant
in eum: Quart in cũ non credebant:
quia humanam głam requirebant: Il
& quod eum uident᷑ monere frs głȩ ip.
sius consulunt: Facis mirabilia: in notis¬
ce: idẽ appare om̃ib ut laudan pos
bitauit in nobis: Quid ad hec dns: dic̃
ergo uĩc : Tempus meum nondum ue.¬

Expanded text:
rus Mariae nec antea nec postea quidquam rus Mariae nec antea nec postea quidquam mortale concepit. 4. Diximus fratres qui fuerint; audiamus quid dixerint. Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua, quae tu facis. Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt, credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, modo audistis. Addunt, et monent: Nemo enim in occulto quid facit, et quaerit ipse in palam esse: si haec facis, manifesta teipsum mundo. Et continuo: Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant. Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possbitavit in nobis . 5. Quid ad haec, Dominus? Dicit ergo eis Jesus: Tempus meum nondum ve
Abbreviated transcription (Latin):
uelut reminiscentes beneficia dñi qͥ
occi suri erant dnm̃: hoc ergo die festo.
quia plures erant dies festi÷ Si qͥ enuliesis
appellabatur apud uideos dies festus.
ut non eẽt dies unus sed plures. locuti
sic accipite sicut nostis: Non enim no¬
uum ẽ quod auditis: Consanguiner.
uirginis mariȩ. frs̃ dnĩ dicebantur:
Erat aut̃ consuctudinis scripturarum
appellait frs quos lib& consanguine¬
os & cognationis propinquos. extra
usum nostrum: non quo more nos loqͥ¬
mur: Nam quis dicat fr̃s. auuncu-¬
lum et filium sororis : scriptura ta¬
men &iam huius modi cognatione
frs appellat: Nam habraham & loth
frs sunt dicti: cum eet̃ habraham pa¬
truus loth & laban & iacob fr̃s sunt
dicti: cum cet̾ laban auunculus ia¬
cab Cum ergo auditis frs dnĩ ma¬
riȩ cogitate consanguinitem. Nonuterin
parientis ullam ꝓpaginem: Sicut eninui
sepulchro ubi positum ẽ corpus dñi neo
antea nec postra mortuus iacuit : sic ute¬

Expanded text:
velut reminiscentes beneficia Domini, qui velut reminiscentes beneficia Domini, qui occisuri erant Dominum. Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; sic enim appellabatur apud Judaeos dies festus, ut non esset dies unus, sed plures locuti tres ejus sic accipite, sicut nostis: non enim novum est quod auditis. Consanguinei virginis Mariae, fratres Domini dicebantur. Erat enim consuetudinis Scripturarum, appellare fratres quoslibet consanguineos et cognationis propinquos, et extra usum nostrum, non quo more nos loquimur. Nam quis dicat fratres avunculum et filium sororis? Scriptura tamen etiam hujusmodi cognationes fratres appellat. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum esset Abraham patruus Lot : et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob . Cum ergo auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Sicut enim in sepulcro ubi positum est corpus Domini, nec antea nec postea mortuus jacuit; sic ute
Abbreviated transcription (Latin):
& non occidi auideis: Hanc enim po-¬
tentiam. quando uoluit de monstra¬
uit : Nam cum eũ iam passurum tene.¬
re uellent : ait illis : Quem queritis
ycsponderunt : lnm̃: & ille : Ego sum
non se occultans. sed manifestans : Ad
eam manifestationem illi non substi¬
terunt sed redeuntes retro cecider :
& tamen quia patiuenerat. resur¬
rexerunt tenuerunt: adiudicem
ad duxerunt & occiderunt: Sed quid sȩ¬
cerunt : quod ait quedam scriptura Ter-¬
ra tradita ẽ in manibus impu Carbda.¬
taẽ in potestatem iudeis: & hoc propte.¬
rea ut quasi sacculs conscinder&ur:un.¬
denostrum precium manar&: Erat aũt
in proximo dies festus uideoꝵ scenophe¬
gia. Quid sit scenophegia. scripturas qui
legerunt nouerunt: faciebant diefesto
tabernacula ad similitudinem taber¬
naculorum in quibus habitauerunt.
cum exegypto educti peregrinarentur
in heremo: Iste erat dies festus. inagna
sollem nitas: Celebrabant hoc uidȩi.

Expanded text:
et non occidi a Judaeis. Hanc enim poet non occidi a Judaeis. Hanc enim potentiam, quando voluit, demonstravit: nam cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, Quem quaeritis? Responderunt: Jesum. Et ille: Ego sum; non se occultans, sed manifestans. Ad eam tamen manifestationem illi non substiterunt, sed redeuntes retro ceciderunt . Et tamen quia pati venerat, surrexerunt, tenuerunt, ad judicem adduxerunt, et occiderunt. Sed quid fecerunt? Quod ait quaedam Scriptura, Terra tradita est in manus impii : caro data est in potestatem Judaeis. Et hoc propterea, ut quasi sacculus conscinderetur, unde nostrum pretium manaret. 3. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. Quid sit Scenopegia, Scripturas qui legerunt, noverunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum in quibus habitaverant cum ex Aegypto educti peregrinarentur in eremo. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequeris Non enim saulus ipsum. sed si
tamen dicere scõs meos. seruos meos: post¬
tremo honorabilibus fritres meos: sed
me. hoc ẽ menbra mea : quibus egosum
caput : His prȩdictis puto nos in hoc ca¬
pitulo. quod modo lectumẽ non cẽ la¬
boraturos Sȩpe enim significatum ẽ
incapite. quod futurum erat incorpo.¬
Ire: Post hȩc inquit ambulabat iħsinga.¬
lilea: Non enim uolebat inuidȩam a¬
bulare : quia quȩrebant eum uidei in¬
terficere : Hoc ẽ quod dixi. infirmita¬
ti nr̃ȩ prȩbebat exemplum: Nonip se
perdiderat potestatem : sed nostram con¬
solabatur. fragilitatem: Futurum enim
erat ut dixi ut aliquis fidelis eius abscon¬
der& se ne aꝑsecutoribus inuenir& ur :¬
& ne illi pro crimine obicer& ur lati¬
bulum: prȩcessit in capite. quod inm̃¬
bro confirmar&ur : Sic enim dictumẽ.
nolebat ambulare inuideam. quiaquȩ¬
rebant eum uidaei occidere : quasi ñ
poss& xp̃o. et ambulare inter uideos

Expanded text:
persequeris ? Non enim Saulus ipsum, sed mempersequeris ? Non enim Saulus ipsum, sed memtamen dicere, sanctos meos, servos meos; postremo honorabilius, fratres meos: sed, Me, hoc est membra mea, quibus ego sum caput. 2. His praedictis, puto nos in hoc capitulo quod modo lectum est, non esse laboraturos: saepe enim significatum est in capite, quod futurum erat in corpore. Post haec, inquit, ambulabat Jesus in Galilaeam: non enim volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. Hoc est quod dixi; infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite quod in membro confirmaretur. Sic enim dictum est, Nolebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei occidere: quasi non posset Christus et ambulare inter Judaeos,
Abbreviated transcription (Latin):
enim semꝑ hoc agit dictis & factis suis.
ut et homo credatur &dõ: Ds̃ qui nos
ficit : homo quinos quȩ siuit: Ds cum
patre semꝑ: homo nobiscum ex tempo¬
re: Nonenim quȩrer& quem fęcerat:
nisi fier& ipse quod fȩcerat : Nerum hoc
mementote & de cordib uestris nolite
unit tere. sic et̃ xp̃m hominem factum.¬
it non destiterit eẽ ds̃: manens ds̃ accȩ.¬
it hominem : qui fȩcit hominẽ:
Quando ergo latuit ut homo: non poten-¬
nam ꝑdidisse putandus ẽ. sed exemplũ
nfirmitati prebuisse: Ille enim quan¬
b uoluit detentus ẽ quando uoluit oc¬
asus ẽ: Sed qm̃ futura erant menbra qͦ.
dest fideles eius. qui non haberent illã
ptestatem. quam habebat ipse dñs nr̃:
quod latebat. quod se tam quam neoc¬
uderctur occultabat. hoc indicabat
betura eẽ menbra sua. in quibus utiq
mbris suis ipse erat: Non enim xp̃s
baeius. ipse: Qsuod autem ipse. non con¬
nuo menbra eius: Nam nisi ipsieẽnt
menbra eius: nondicer&. saule quid me

Expanded text:
Etenim semper hoc agit dictis et factis suis, ut Deus credatur et homo: Deus qui nos fecit, homo qui nos quaesivit; Deus cum Patre semper, homo nobiscum ex tempore. Non enim quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. Verum hoc mementote, et de cordibus vestris nolite dimittere, sic eut non destiterit Deus esse. Manens Deus accepit hominem, qui fecit hominem. Quando ergo latuit ut homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Chrisra ejus, ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me
Abbreviated transcription (Latin):
cut misit meipater & ego uiuo propt̃
patrem & qui manducat me et ipse
uiu& propt̃ me : ac sidicer&: Ut ego
uiuam propter patrem: Id est ad illũ
tam quam maiorem referam uitam
meam. exinatlo mea fęcit. in qua
memisit: Ut autem quisq uiuat ꝓ.¬
pt̾ me. participatio facit: qua mandu.¬
cat me Ego itaq humiliatus uiuoꝓ
pt̃ patrem : ille erectus uiu& propt᷑
me: Si autem ita dictum ẽ uiuo propt̃
patrem. quia ipse deillo non ille deip¬
soẽ sine detrimento equalitatis dictaẽ:
Nec tamen dicendo. & qui manducatme
et ipse uiu& propt̾ meeandem nostrã
nis qui deçelo descendit: Vt illum man¬
ducando uiuamus : quia aettrnam uitin
ex nobis habere non possumus: Nonsiciu
manducauerunt inquit patres uri mn¬
na & mortiu sunt : Qui manducat hu
panem : iuu& in eternum : Quod ergo ili
mortiu sunt : ita uult intelligi ut non
uiuant inȩternum : Nam tem poralitꝰ
& hi profecto morientur. qui xpm̃ mana¬

Expanded text:
cut misit me vivens Pater, et ego vivo propter cut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me; » ac si diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso, sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet pnis, qui de coelo descendit, « ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum man
Abbreviated transcription (Latin):
illa esca saginatus. & illo calice ebriusto¬
menta non sensit Ibi enim erat quidixt
sp̃s ẽ qui uiuificat Caro enim ardebat sd
sp̃s animam uegetabat: non cessit & in re¬
num suc cessit dixerat aut̃ illi xistus
martyr sc̃s cuus diem quinto ab hinc re¬
tro die celebrauimus. Noli merepi fili e.
piscopus enim ille erat: iste diaconus:
noli merere inquit: sequeris me post
triduum: Triduum autem dixit. medi¬
um inter diem passionis scĩ xisti &dien
ho diernę passionis scĩ laurentu: Tridiui
ẽ medium : O consolatio: non ait noline.¬
rerł fili desin& ꝑsecutio & securus erisi
sed noli merere : quo ego piecedo. tuseque¬
ris nec consccutiotua differtur: Indi¬
um medium erit : & mecum eris: Accepit
oraculum : uicit diabolum: ꝑuenit a
TRACTATUS XXUII

Expanded text:
illa esca saginatus et illo calice ebrius, toilla esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Dixerat autem illi Xystus martyr sanctus, cujus diem quinto ab hinc retro die celebravimus: « Noli moerere, fili. » Episcopus enim erat ille, iste diaconus. « Noli moerere inquit; sequeris me post triduum. » Triduum autem dixit medium inter diem passionis sancti Xysti, et diem hodiernae passionis sancti Laurentii. Triduum est medium. O consolatio! non ait, Noli moerere, fili; desinet persecutio, et securus eris: sed, Noli moerere; quo ego praecedo, tu sequeris; nec consecutio tua differtur: triduum medium erit, et mecum eris. Accepit oraculum, vicit diabolum, pervenit ad TRACTATUS XXVII
Abbreviated transcription (Latin):
nemus in illo ut & ipse maneat in nobiꝰ
in hoc scło necesse habemus. usq infinẽ
inter malos uiuere : non inter illos dico
malos quiblas phemant xp̃m : rarocnu
iam inueniuntur qui lingua blasphe¬
mant sed multi qui uita:. Necesse est gͦ.
ut inter illos usq infinem uiuamus ꝙ
Sed quid ẽ quod ait. quiman& inme
& ego in illo: Quid nisi quod martyres audie¬
bant. qui ꝑseuerauerit usq infinem. hic saliu
erit: Quomodo mansit in illo sẽs laurentiuꝰ
cuius hodie festa celebramus mansit usq
ad temtationem : mansit usq ad tirannicã
interrogationem : mansit usq ad acerrimã
comminationem : mansit usq ad perem̾t¬
onem: Parum ẽ: uS& ad immanem excru¬
ciationem mansit: Non enim occisus ẽ ci¬
to sed cruciatus in igne: diu uiuere pernis¬
sus ẽ. immo non dui uiuere ꝑ missus est sed
tarde mori compulsus ẽ: In illa ergo lon¬
ga morte. iillis tormentis. quia bene mi¬
ducauerat & bene biberat : tam quam

Expanded text:
nemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, nemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est ergo ut inter illos usque in finem vivamus. 12. Sed quid est quod ait, Qui manet in me, et ego in illo ? Quid, nisi quod martyres audiebant, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ? Quomodo mansit in illo sanctus Laurentius, cujus hodie festa celebramus? Mansit usque ad tentationem, mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum est, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim occisus est cito, sed cruciatus est in igne: diu vivere permissus est; imo non diu vivere permissus est, sed tarde mori compulsus est. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dalitati sunt : & quod cis scandalitantib
& pertuntibus consolationi dñs ad fuit
discipulis qui remanserant. ad quos pro-¬
bandos interrogauit. Num quid & uos
uultis ire & responsi permansionis corũ
in notescer& nobis : Nam ille nouerat.
quia manebant. Hoc ergo totum ad hoc
nobis ualeat dilectissimi. ut carnem xpĩ
& sanguinem xp̃i. non edamus tantum
in sacramento quod & multi mali : sed usq
ad sp̃s participationem manducemus
& bibamus : ut in dñĩ corpore tam quã
menbra maneamus : ut cius spũ uegete.¬
mur : & non scandalitemur &iam siul.¬
ti modo nobiscum manducant & bibt̃
temporaliter sacramenta. qui habebt̃
infinem ae terna tormenta: Aodo enĩ
corpus xp̃i mixtum ẽ.tã quam area.
sed nouit dñs qui sunt cius. Situ nosti
quod trituras. quia ibiẽ latens massa:
nec consumit trituratio. quod purga.¬
tura ẽ uentilatio : Certi sumus fr̃s. quia
omnes quisumus incorpore dnĩ. & ma¬

Expanded text:
dalizati sunt, et quod eis scandalizatis dalizati sunt, et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consolationi Dominus adfuit discipulis qui remanserant, ad quos probandos interrogavit, Numquid et vos vultis ire? ut responsio permansionis eorum innotesceret nobis; nam ille noverat quia manebant: hoc ergo totum ad hoc nobis valeat, dilectissimi, ut carnem Christi et sanguinem Christi non edamus tantum in Sacramento, quod et multi mali; sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur, et non scandalizemur, etiam si multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter Sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
s& : nec eum eẽ ꝑmitter&: Ergo unus
ex uobis di abolus est ait: cum ego uos¬
I duodetim elegerim: Potest & sic intelle.¬
gi quod ait duo decim: quia sacratus ẽ
numerus : Nonenim quia perit inde
unus. Ideo illius numeri honor adẽpi¬
tus ẽ : Nam in locum pereuntis. alus
subrogatus ẽ : mansit numerus consor¬
cratus. numerus duo denarius: quia per
uni uersum mundum. hoc ẽ ꝑ quat tuor
cardines mundi trnitatem fuerant ad¬
nuntiaturi : Ideo quat̃ni : Se ergo exter¬
minauit uidas: non duo denarium nume¬
rum uiolauit: Ipse descruit prȩcepto.¬
rem: nam dẽ illi apposuit successo rem
Hoc totum quod dñs decarne & sangui¬
ne suo locutussẽ: & quod in eius distribu¬
gtionis gratia uitam nobis promisit e¬
ternam: et quod hinc uoluit intelligi.
manducatores & potatores carnis & sangui¬
nis sui ut in illo maneant. & ipse in illis. ȩt
quod non intellexerunt qui non credider
& quod spitalia carnaliter sapiendo scan¬

Expanded text:
set, nec eum esse permitteret. Ergo unus set, nec eum esse permitteret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, cum ego vos duodecim elegerim. Potest et sic intelligi quod ait, duodecim elegi, quia sacratus est numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: nam in locum pereuntis, alius subrogatus est . Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius; quia per universum mundum, hoc est per quatuor cardines mundi, Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo ter quaterni. Se ergo exterminavit Judas, non duodenarium numerum violavit: ipse deseruit praeceptorem, nam Deus illi apposuit successorem. 11. Hoc totum quod Dominus de carne et de sanguine suo locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam, et quod hinc voluit intelligi manducatores et potatores carnis et sanguinis sui, ut in illo maneant et ipse in illis, et quod non intellexerunt qui non crediderunt, et quod spiritualia carnaliter sapiendo scan
Abbreviated transcription (Latin):
nepsingula currere longum sit. male
untur malus: Contra malis hominum
malorum. bene utitur honus : Et quid
auanto ergo ille melior tanto me
uitur & malis nostris: Quid uida
sais inter om̃s adhaerentes magistror
ner duodecim loculiei com missist:
& dispensatio pauperum dis tributa, Iigra¬
tus tinto benefitio. honori tanto. accȩpit
pecuniam: ꝑdidit iustitiam: Tradidit ui¬
tam mortuus. quem ut discipulus secutꝰ.
ut inimicus ꝑsecutus ẽ Totum hoc ma-¬
lum uidȩ : sed malo eius bene usus ẽ dñs:
Tradise pertulit : ut redimerte nos : Ecce
malum uidȩ. in bonum conuersum ẽ :ða¬
tanas quantos martyres ꝑsecutus est Si
satanas ꝑsequendo cessar&: hodie tã
gloriosam coronam scĩ laurentii non
celebraremus: Siergo ipsuis diabolima-¬
lis operibus bene utitur ds̃ : quid facit
malus. male utendo : sibi noc&: nonbo¬
nitate di contra dicit: artifex illo uti¬
tur: & manus artifex: Sullo uti nonnos.¬

Expanded text:
ne per singula currere longum sit, male ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid ; quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes magistro, inter duodecim loculi ei commissi sunt, et dispensatio pauperum distributa: ingratus tanto beneficio, honori tanto, accepit pecuniam, perdidit justitiam, tradidit vitam mortuus; quem ut discipulus secutus, ut inimicus persecutus est. Totum hoc malum Judae, sed malo ejus bene usus est Dominus. Tradi se pertulit, ut redimeret nos. Ecce malum Judae in bonum conversum est: Satanas quantos martyres persecutus est; si Satanas a persequendo cessaret, hodie tam gloriosam coronam sancti Laurentii non celebraremus. Si ergo ipsius diaboli malis omalus, male utendo, sibi nocet; non bonitati Dei contradicit. Artifex illo utitur; et magnus artifex, si illo uti non nos
Abbreviated transcription (Latin):
uolente & nesciente magnum aliquid
honi fier& : Hoc ẽ pro prium dĩ contrariũ
iniquis: Sicut enim iniqui male utunt᷑
lonis operibus dĩ : sic contra ds̃ bene uti¬
uirmalis operibus hominum ini quorum :
quan  bionum ẽ membra corporis itaeẽ.
quem ad modum disponi non possunt. nisi ab
artifice dõ: Petulantia tamen quã male
unitur oculus : fallatia quã male utit᷑
lngua: falsus testis. non ne linguam suam
sanimam suam prius trucidat. & alte.¬
un ledere se per empto conatur: male
intur lingua: nec ideo malum ẽ lingua:
opus dĩ ẽ lingua: sed bono opere dĩ male
foronsecus bonis crtaturis dĩ qui male utun-¬
ur: Mali auro uidicia corrunt punt: in¬
nocentes opprimunt: Luce ista. mali ma-¬
leutuntur: Male uiuendo enim. & iam
psam lucem quam uident. ad ministe¬
num suorum scelerum usurpant: lensut
faciat aliquid mali malus. lucere sibi
uilt neoffendat. qui iam intus offendit
scecidit: Quod tim& incorpore. imof¬
bidit incorde : Omnibus ergo bonisdĩ.

Expanded text:
olente et nesciente, magnum aliquid bonum fieret, hoc est proprium Dei, contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei, sic contra Deus bene utitur malis operibus homQuam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male forinsecus bonis creaturis Dei. Quam male utuntur mali auro, judicia corrumpunt, innocentes opprimunt! Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua al, quam vident ad ministerium suorum scelerum usurpant. Vadens ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit. Quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
autem ad corpus attin&. nec euis iui.
tȩterna fraudetur: sed in resurrec
tone mortuorum nouissima die : Ca
ptu id app&ant homines. ut none¬
suiant neq sitiant: hoc ueraciter
nop̃stat nisi iste cibus & potus.
quieos aquibus sumitur immorta¬
les et incorruptibiles facit: id est
societas ipsa scõrum ubi pax erit & uni¬
tas plena atq ꝑfecta: Propterea quippe
sicut &iam ante nos hoc intellexerunt
dauit. quȩ adunum aliquid redigunt᷑
exmultis : Namq aliud inunum exmul¬¬
tis granis conficit᷑: aliuo inunum ex mul¬
tis acinis confluit: Deniq iam exponit
quomodo id fiat quod loquitur: & quid
sit manducare corpus eius . & sanguinẽ
bibere: Qui manducat meam carnem
& bibit meum sanguinem : in me man&
et ego in illo: Hocẽ gͦ manducare illam
escam. & illum bibere potum: in xp̃oma-
nere : et illum manentem in se habere:
Ac ꝑhoc qui non man& in xp̃o & in quo
non man& xp̃c: procul dubio nec man¬

Expanded text:
autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt davit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec man
Abbreviated transcription (Latin):
PEC CATORES AD IUs tUt
creatura adcreatorem: tamen¬
i quo modo si quid mali su¬
mus. a nobis sumus: ita quic quid
boni sumus. ab illo & perillum su¬
mus : Et nihil sic quaerit homo.
xp̃m magnam potentiam: sed pri
us imiter ur eiꝰ patentiam. ut per¬
ueniat ad potentiam: Quis nrm̃
pacienter audir& : si alicui dicere¬
tur. demonium habes: Quod dic¬
tum est ei : qui non solum homines
saluabat. sed etiam demonib: impe¬
rabat Hoc enim cum dixis sent

Expanded text:
peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic quaerit homo qum Christum magnam potentiam: sed prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus imperabat. 2. Hoc enim cum dixissent
Abbreviated transcription (Latin):
corporalem ab aecclesia catholica. a sa¬
ra passa es agar: redi ad dominã tuã:
Locus quidem necessarius aliquanto
diutius nos tenuit. ut totum textũ
cuuangelicat lectionis exponere
minime ualeremus: Fr̃s suffitiant
interim caritati urãe. ne haec quae
dicta sunt. dicendo alia excludant᷑
de cordibus ur̃is: Haec tenete talia
dicite flammantes illuc ꝓcedite

Expanded text:
em ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat interim Charitati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite
Abbreviated transcription (Latin):
quos in ꝑsetutione suos martyres:
Sect m ałculus depetra praccipitatus
est ette donatus bagaiensis in puttũ
missus est Quando potestates roma¬
nat talia supplitia de creuerunt ut
praccipitarentur homines: Quid
autem respondent nostris quid sit¬
gestum nescio timen quia tradunt
nri quia ipsi se praecipita uerunat
& potestates in famauerunt : Ritor¬
demur consuctudinẽ potestatum
tom anarum. & uideamꝰ cui credendũ
sit : Dicunt nr̃i illos se praecipitas se
Sinon sunt ipsi discipuli i psorum quui
sc modo desaxis nullo ꝑsequente prę¬
opitant non credamꝰ: Quid mirum
si fecerunt illi quod solent: Nam
potestates romanae. numquadi tali¬
bus supplitiis usae sunt : Non enim
non poterant occidere aꝑte. Sed
illi qui sẽ coli mortuos : uoluerunt.
famosiorem mortem non inuenerunt:

Expanded text:
quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid gestum sit nescio. Tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt . demur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. quia de dõ homo dixit: Et quidẽ in spira¬
tus adõ sed tamen homo. quia inspiratus dicit
aliquid si non inspirat᷑ ess&e: dixissae nichil Quia
uero homo inspiratus non totum quod est dix̃
de quibus scriptum est: Suscipiant montes.in
pacem populo: & colles iustitit̃: Quat estius in¬

Expanded text:
tuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixitde quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes,