comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timos qui in fine mundi nascitur sunt
iustos: quiq uisũmo domus dĩ cacumi¬
ne locati docentur. & portantar ab aliis:
s quos doceant. quoꝵue fragilitatem
tołent. ipsi non hñt. Qui uidelicet pari¬
etes intͥnsecus tabulatis cȩdrinis oꝑiunt᷑.
cum corda fideliũ amore urtutũ redun¬
dant. Sicut enĩ cȩdri nat᷑a ꝑfectos hoĩes
ut supͣdocuimus typice denuntiat: ita
etiam locis oportunis celsitudines uir-¬
tutum quib ad eandem ꝑfectionẽ ueni¬
tur non immerito designat. Tegunt᷑
autẽ omĩa lignis a pauimento domus
usq ad summitatẽ parietum & usq ad
laquearia: cũ electia pͥmis fidĩ funda¬
mentisusq ad ꝑfectionẽ bonȩ oꝑationis
et usq ad ingͥssum patrȩȩ cȩlestis bonis
insudare non desistunt oꝑib: cum a
pͥmis ustis usq ad ultimos in consũma¬
tione scłi om̃s uirtutib student. Quaꝵ
merito uire ualeant ꝑtestari: qr xp̃ĩ

Expanded text:
timos, qui in fine mundi nascituri sunt, timos, qui in fine mundi nascituri sunt, justos. Qui quasi in summo domus Dei cacumine locati docentur quidem et portantur ab aliis, sed quos doceant quorumve fragilitatem tolerent ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Sicut enim cedri natura perfectos homines ut supra Dominus typice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi, omnes virtutibus student, quarum merito jure valeant protestari, quia Christi
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ parietũ: & usq ad laquearia oꝑu¬
it lignis. Intͥnsecus quidem domꝰ cȩdro
erat uestita. Nam forinsecus tanto ni¬
tore lapis ipse de quo factaerat fulgebat:
ac si calculo ess candido tecta. Iuxta sen¬
sus uͦ misticos: parietes templi sunt ppłifi¬
deliũ. ex quib sc̃a uniu̾salis ȩccla consistit.
Quoꝵ dilatationẽ ꝑorbem latitudo de¬
signat parietum: spem uͦ & intentionẽ
omẽm ad cȩlestia erectam altitudo. Uel
certe altitudo parietis qui exordinib lapi¬
dum suꝑ inuicẽ positis constat. p̾sentissta
om̃s edificati sibi inuicẽ in ordine ꝑ tem¬
poꝵcurricła succedunt. seseq inuicem
plent. Dum enim hi qui p̾cedentib eru¬
diuntur magistr e̾rursum ipsi alios eru¬
diunt: quasi suꝑ inuicẽ positis ordinib
quiq lapidum iutioꝵ indomo dei sic
ab aliis fixa constantia portant᷑. ut ad por-
tandos alios ae ipsi sufficiant. usq adul¬

Expanded text:
mitatem parietum, et usque ad laquearia operumitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis. Intrinsecus autem domus cedro erat vestita. Nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta erat, fulgebat, ac si calculo candido esset tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt populi fidelium, ex quibus sancta universalis Ecclesia consistit, quorum dilatationem per orbem latitudo designat parietum, spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam altitudo. Vel certe altitudo parietis, qui ex ordinibus lapidum super invicem positis constat, praesentis staomnes aedificati, sibi invicem in ordine per temporum curricula succedunt, seseque invicem plent. Dum enim, qui nunc praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus, quique lapidum vivorum in domo Dei, sic ab aliis fixa constandos alios et ipsi sufficiant usque ad ul
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ dm̃ nr̃m ex toto corde. tota anima
tota uirtute: dilig̾e ꝓximũ tanqͣm nos
ipsos. Et oꝑuit domum lignis cedrinis.
Hic sup̾mũ ipsum domus tectum dicit.
id ẽ tabulatum illud quod sup̾mis trabibꝰ
suꝑpositũ erat. Non autẽ habebat tem¬
plum culmen in suꝑiorib sicut nec tab̾¬
nacłm: s erat equale. quomͦ omnib in
palestina & egẏpto domos edificantib
fac̾e moris ẽ. Id ipsũ autẽ hoc tabulatũ
quo oꝑta ẽ domꝰ quod & laquearia de¬
signat: idẽ ex iniosquosq in resurrecti¬
onis gła uiros. & singłari scĩtate ad ipsum
uirtutis apicẽ ꝑuenientes: de quoꝵ uno
dr̃. internatos mulierum non surrexit
maior ioħe baptista. Cuiꝰ si comparem
magnitudinis scire uis: audiquid patͥ
ipsius angelus ait. Et ipse p̾cedet ante
dñm in sp̃uae uirtute helyȩ. Et edifica¬
uit parietes domus intrinsecꝰ tabulatis
çedrinis a paiumento domus usq ad sũ-¬

Expanded text:
Dominum Deum nostrum ex toto corde, tota anima, Dominum Deum nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute; diligere et proximum tanquam nos ipsos. Et operuit domum lignis cedrinis. Hic supremum ipsum domus tectum dicit, id est, tabulatum illud, quod supremis trabibus superpositum erat. Non autem habebat templum culmen in superioribus, sicut nec tabernaculum; sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domos aedificantibus facere moris est. Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus et laquearia, designat eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes; de quorum uno dicitur: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius Angelus ait: Et ipse praecedet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae . Et aedificavit parietes domus intrinsecus tabulatis cedrinis, a pavimento domus usque ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
tione. quod in hac uitã erebra uel hostis im¬
pacati temptamenta uel nr̃e fragilitatis
obstacła crebro immo continue suꝑnȩ pi¬
etatis mun̾e ne corruamꝰ defendimur.
In illa suita qm sup̾mũ templi tectum ut su¬
pͣdocumus insinuat. tanta dĩ presentis
gr̃a munimur. ut nec uelimꝰ ultͣ peccare.
nec possunꝰ: neq ullo mortis siue
doloris siue temptantis adu̾sarii metu
afficiamur. De p̾sentib dñi auxiliis qͣsi
de lat̾ib tabulatoꝵ dicit ipse loquens de
ppło suo. Inuocauit me et ego exaudiam
eum: cum ipso sum in tͥbulatione: eripiã
eumae głificabo eum. De fut᷑a aut̃ eiꝰ gr̃a
qua suꝑna illa ciuitas illustratur dicit eidẽ
bulatum in tecto domus dñi quinq eu¬
bitis altum esse memoratur: quia nuni¬
rum ita nos in illa patria diuina p̾sentia¬
claritatis adimplet. ⁊ ut nichil aliudius
nr̃. nichil auditus. nicħ olfactꝰ. nicħgustꝰ.
nicħ tactꝰ dulce. habeat. nisi diligere

Expanded text:
tione, quod in hac vita inter crebra vel hostis imtione, quod in hac vita inter crebra vel hostis impacata tentamenta, vel nostrae fragilitatis obstacula, crebro, immo continuo supernae pietatis munere, ne corruamus defendimur. In illa vero vita, quam supremum templi tectum, ut supra docuimus, insinuat, tanta Dei praesentis gratia munimur, ut nec velimus ultra peccare, nec possimus, neque ullo mortis sive doloris, sive tentantis adversarii metu afficiamur. De praesentibus Domini auxiliis quasi de lateribus tabulatorum, dicit ipse Dominus loquens de populo suo: Invocabit me, et ego exaudiam eum, cum ipseum, et glorificabo eum. De futura autem ejus gratia, qua superna illa civitas illustratur, dicit eidembulatum in tecto domus Domini quinque cubitis altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae pclaritatis adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus, dulce habeat, nisi diligere
Abbreviated transcription (Latin):
tura. singłari p̾cet̾is seĩs eminentia fulgent.
Et edificauit tabulatum suꝑ omẽm do¬
mum quinq cubitis altitudinis. Luricłas
significat. quȩ in supͥmo domus tecto ꝑeir¬
cuitum erant facte: ne quis ad altiora ꝑ¬
ueniens. repente lab̾eturad ima: quodin
omni domo quam quisq edificaret moy¬
ses fieri p̾cepit. Cum edificau̾is inquit
domũ nouam facies murũ tecti ꝑ cireui¬
tum. ne effundat᷑ sanguis in domotua
et sis reus labente et in preceps ruente.
hec autẽ tabulata siue luricłe supͣsunt
lat̾a uocate. ubi cum dictum ẽ. et edifi¬
cauit suꝑ parieteni templi et oracłi: con¬
tinuo subiunctum ẽ. et fecit lat̾a in eireui¬
tu. In quil nimirum lat̾ib intelleximꝰ
diuina esse p̾sidia designata: que nos ad
huc in hoc scło laborantes ac ꝑcaptu nr̃o
ad suꝑiora nitentes cotidie ne deficiamꝰ
adiuuant. Ad cuiꝰ formã sensus etiam
hunc locum intelligͥe debemꝰ siea distine¬

Expanded text:
tura singulari prae caeteris eminentia fulgent. tura singulari prae caeteris eminentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus labente alio et in praeceps ruente . » Haec autem tabulata sive oriculae supra sunt latera vocata, ubi cum dictum esset: « Et aedificavit super parietem templi tainuo subjunctum est, Et fecit latera in circuitu. In quibus nimirum lateribus intelleximus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant; ad cujus formam sensus etiam hunc locum intelligere debemus, sed ea distinc
Abbreviated transcription (Latin):
t edificauit domum ⁊ consummauit¬
uit eam: texitq domũ laquearib
magno decore composita ⁊ ornata ab infe¬
riori parte trabib affiguntur. Et quia ter
geminȩ altitudinis domus dñi facta erat:
terna nimirum habebat laquearia. Qͥa
autem aꝑtiꝰ ꝑ laquearia quam sublimi¬
ores quosq in sc̃ã ȩccła iustos significare¬
credimꝰ. Quorum ⁊ doctrina cunctis in
exem  plo posita quasi longiꝰ ialto p̾mi¬
nẽt: . quiq suis int̾cessionib ⁊ exhortati¬
onib animos infirmoꝵ ne in temptationi¬
b deficiant ꝓtegunt: Que nimirum laq̃a¬
ria recte cedrina eẽ describunt᷑. Cedrꝰ nãq¬
cundi: aspectꝰ nitidi: serpentes accensu᷑s
nidore fugans ac ꝑimens. Quȩ ꝑfectis qͥbq
conueniunt: quoꝵ insuꝑabilis potestas:
fama uirtutum eximia: p̾sentia cunctis
gͣtissima bonis auctorib ad reuincendos
confutandosq eos qui ueritati resistunt.¬
constantissima: qui & in hac uita &e in fu¬

Expanded text:
t aedificavit domum et consummavit eam. Texit quoque domum laquearibus magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem aptius per laquearia quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significarcredamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminent, quosque suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laqria, recte cedrina esse describuntur. Cedrus namqucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resria, recte cedrina esse describuntur. Cedrus namquconstantissima, qui et in hac vita et in fu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ẽ mundus in quo ꝓ acquirenda eadem
uita certamꝰ: unde oe psalmista cong̾gan¬
nib congͥgauit eos: a solis ortuae occasu
ab aquilone & mari. Decẽ autẽ quater
ducta: .xl. faciunt. Unde ppłs a egypto
batur. simul & pane cȩlesti reficiebat᷑:
&e sic tandem ad repmissam olim patri
orbem in obseruanda dei lege desudat
insinuent᷑. Pascitur manna de celo ꝑ
quas eccła patitur passiones spe denarii
celestis hoc ẽ ȩternȩ beatitudinis eẽ leuigan¬
de: ubi hiqui nũc esurunt & sitiunt iͦti¬
ciam saturabuntur: sicut eadem ȩccł̃ia
suo canit redemptori. ego autem cum ui¬
sticia. parebo in conspectu tuo: satiabor
dum manifestabitur gła tua. Parit̾ gͦ
ppłs dei &e afficitur aduersis &e reficitur
manna: ut sit illud apłi. spe gaudentes.
intribulatione patientes. Inqua figura
cipłis suis post resurrectionẽ carnissuȩ.
apparens eis in multis arguinentis. &
loquens de regno dei & conuescens. Ie¬
uinando et enim ostendebat nr̃m in se

Expanded text:
vero est mundus, in quo pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et Psalmista congregannibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Decem autem quater ducta quadraginta faciunt. Unde populus ab Aegypto batur, simul et pane coelesti reficiebatur; ac sic tandem ad promissam olim patriaorbem in observanda Dei lege desudat, insinuantur. Pascitur manna de coelo pquas Ecclesia tolerat passiones, spe denarii coelestis, hoc est, aeternae beatitudinis esse levigandae. Ubi ii qui nunc esuriunt et sitiunt justitiam saturabuntur ; et sicut eadem Ecclesia suo canit Redemptori, Ego autem cum justitia apparebo conspectui tuo; satiabor dum manifestabitur gloria tua. Pariter ergo populus Deimanna; ut sit illud Apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . In qua figura cipulis suis post resurrectionem carnis suae, apparens eis in multis argumentis, et loquens de regno Dei, et convescens. Jejunando etenim ostendebat nostrum in se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ amenitatẽ semꝑ uirentis t̾rȩ uiuentiũ
designant. De qua dicit beatus petrus
regeneratos nos adnõ in sp̃e uiuã.: in he¬
reditatẽ incorruptibilem et incontami¬
natã &e immarcescibilem conseruatã in
celis. Et bene lilii flores aurei incande¬
labro sunt facti domus dñi: qr scͥpt᷑a
duuna spretis temporalib gaudiis ad
appetenda nos bona patriȩ çelestis ꝓuo¬
care consueuit. Et qͦmͦ erectum in alti¬
tudine candelabrum. lilii flores & lucer¬
nas habet aureas in capite: ita electi õs¬
qui in eadem scͥpt᷑a sacra continentur
erecto ad suꝑna sensu cȩlestia bona ad nõ
quesisse &e ꝑcepisse ꝓbantur. Diximus
pleniꝰ de mensa & candelabro &e utroq
altari ac uasis domus diũ in libris qͦs
de factura tab̾nacłi ⁊ habitu sac̃dotali
seripsimꝰ. Si quis gͦ iuxta capacitatẽ
nr̃i sensus ex patrum tͣditione ꝓ geni¬

Expanded text:
est, amoenitatem semper virentis terrae viventium est, amoenitatem semper virentis terrae viventium designant: de qua dicit beatus Petrus regeneratos nos a Domino in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcessibilem conservatam in coelis. Et bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Domini, quia divina Scriptura, spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita omnes electi qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse, et percepisse probantur. Diximus plenius de mensa et candelabro, et utroque altari, ac basi domus Domini, in libris quos de factura tabernaculi et habitu sacerdotali scripsimus. Si quis ergo juxta capacitatem nostri sensus ex patrum traditione progeni
Abbreviated transcription (Latin):
datis ac eiꝰ satagit auscultare ꝓmissis: qͣsi
candelabrum domus di aureũ aureas eiꝰ
gestat lucernas: quia casta corporis sui
menbra. castas m̃tis cogitationes ad faci¬
enda quȩ ds̃ iubet supponẽ contendit. Et
hoc tam fixa intentione. quam candela¬
brum uecesse ẽ firmit̾ ad suꝑna erectum
impositas sibi luc̃nas. ñ solum absq rui¬
na:. s etiam absq ulla statꝰ sui mutati¬
one seruare. Cũ uͦ dixiss et candelabra
aurea quinq ad dext̃am et quinq ad sini
stram contͣ oracłm ex auro purissimo. addi¬
dit. et quasi lilii flores et lucernas de suꝑ
aureas. Uidetur iuxta litt̾am quia suꝑi¬
or pars candelabri in modo sit lilii repan¬
di deformata quomodo in candelabro
tab̾nacłi factum ẽẽ legimus: cuiꝰ stipes
mediꝰ et calami ex ipso ꝓcedentes cum
cyphis et sꝑulis lilia seribunt᷑ habuisse
pplurima. Flores autẽ lilii ut sepe dictũ

Expanded text:
datis satagit; auscultare promissis, quasi datis satagit; auscultare promissis, quasi candelabrum domus Dei aureum aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra castas mentis cogitationes ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit. Et hoc tam fixa intentione quam candelabrum, necesse est firmiter ad superna erectum, impositas sibi lucernas non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui mutatione servare. Quod vero cum dixisset: Et candelabra aurea qstram oraculum ex auro puro, » addidit « et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, » videtur juxta litteram, quia suprema pars candelabrorum, in modum sit lilii repandi deformata, quomodo in candelabro tabernaculi factum esse legimus, cujus est stipes medius, et calami ex ipso procedentes, cum scyphis et sperulis lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii, ut saepe dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus recte intelligẽ luc̾nas ẽẽ uiros scõs
qui oleo scĩ sp̃s infusi. et ipii igne dilectioĩs
ardent in corde. et ꝓrimis lucẽ seientiȩ ꝓfe¬
runt in lingua: candel abra autẽ que has
lucernas in sublime tollunt ut longe lateq
uideri possint i eccła script᷑am esse sacrã
que scõꝵ nobis uirtutẽ &e doct̾nam sua
lectione demonstrat. Cui uidelicet int̾p̃¬
tationi annuit sermo dñi: quodicit de io¬
hanne. Ille erat lucerna ardens et lucens.
Possumꝰ ita etiam aptissune dicẽ quia luc̃¬
ne diuina sunt eloquia: uixta illud psal¬
mistȩ quod et sup̃posuimꝰ. Lucerna pedib
meis uerbum tuum dñe. Candelabra au¬
tem harum lucernarum sc̃i sunt om̃s
qui sua corda et corpora ferendis dñi man¬
datis humili semꝑ intentione suppont̃.
Qͥsquis enim in nullo ꝓpriã seqͥ eurat
uoluntatẽ. uerũ in om̃ĩb que script᷑a
scã dicit attende eiꝰq sese subic̾e man¬

Expanded text:
sumus recte intelligere lucernas esse viros sanctos, sumus recte intelligere lucernas esse viros sanctos, qui oleo sancti Spiritus infusi, et ipsi igni dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae proferunt in lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt, ut longe lateque videri possint in Ecclesia, Scripturam esse sacram, quae sanctorum nobis virtutes et doctrinam sua lectione demonstrat; cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne: Ille erat lucerna ardens et lucens . Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae sunt divina eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posuimus: Lucerna pedibus meis verbum tuum . Candelabra autem harum lucernarum sancti omnes, qui sua corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura sancta dicit, attendit, ejusque se subjicere man
Abbreviated transcription (Latin):
puta uixta utrumq latus templi in longũ
posita essent. non dicerentur contͣ oracłin
posita: s potiꝰ cont᷑ aquilonem siue contͣ
mensas. S ctiam mense ibi stabant:
quoniam dictum ẽ in exodo de illo uno
candelabro. quia absq ulla dubietate ad
meridiem stabat. Posuit et candelabrũ
in tab̾nacłm testimonii e regione m̃se:
in parte australi. Itemq in libro numero¬
rum. Cum posueris inquit septem luc̃¬
nas: contra eam partem qua candelabrũ
lucere debebunt. Ex utraq ergo parte
templi crant candelabra ex utͣq erant
mense. quia scriptã diuina ad illustra¬
tionem ac refectionem utruisq ppłi
sis. in tristib acletis euentib reficere ne
deficiamus. ⁊ ne ceci remaneamus illu¬
strare consueuit. Uasa quoq miscdie sibi
supposita. hoc ẽ scripta uise iustoꝵ oꝑa utͥsq
nobis ꝑ que in actione iusticiȩ et ipsi con-¬
fortemur ꝓponit. Si autẽ queris quid int̾¬
candelabra et luc̾nas eoꝵ typice distet: pos¬

Expanded text:
a ad australe latus templi in longum posita essent, non dicerentur contra oraculum posita, sed potius contra aquilonem, sive contra mensas, si etiam mensae ibi stabant; quod dictum est in Exodo de illo uno candelabro quod absque ulla dubietate ad meridiem stabat: Posuit et candelabrum in tabernaculum testimonii e regione mensae in parte australi . Itemque in libro Numerorum, Cum posuerit septem lucernas contra eam partem qua candelabrum lucem dabat . Ex utraque ergo parte templi candelabra, ex utraque erant mensae, quia Scriptura divina ad illustrationem ac refectionem utrique Dei po adversis, in tristibus ac laetis eventibus reficere ne deficiamus, et ne caeci remaneamus, illustrare consuevit. Vasa quoque misericordiae superposita: hoc est, Scriptura in se justorum opera utrisque nobis, per quae in actione justitiae et ipsi confortemurcandelabra et lucernas eorum typice distet, pos
Abbreviated transcription (Latin):
damq incelestibꝰ sedem ppetue mansionis
accendant. Sunt autẽ qui hoc quod de
candelabris dũ. quinq ad dext̾̃am et
quinq ad sinistram ita putant intel¬
ligendum: quod quinq fuerint adex¬
tris illiꝰ candelabri quod fecit moy¬
ses in deserto & quinq a sinistris. utͣꝙ
tamen ad meridianam plagam in qͣ
candelabrum quod fecit moyses stare
p̃ceptum ẽ. quod eodem ordine etiam
de mensis decem intelligant. quia om̃s
quidem ad septͥonalem plagam fueruit
posite: s quinq ad dext̾am mosayce illiꝰ
mense ⁊ quinq ad leuam. Uerum si ꝯsi¬
d̾es u̾ba sacrȩ scripte quib dr̃ ⁊ candelabͣ

Expanded text:
damque in coelestibus sedem perpetuae mansionis damque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Sunt autem qui hoc quod de candelabris dicitur, quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram, ita putant intelligendum, quod quinque fuerint a dextris illius candelabri, quod fecit Moyses in deserto, et quinque a sinistris, utraque tamen ad meridiacandelabrum unum quod fecit Moyses stare praeceptum est; quod eodem ordine etiam de mensis decem intelligant, quia omnes quidem ad septentrionalem plagam fuerint positae, sed quinque ad dexteram Mosaicae illius mensae, et quinque ad laevam. Verum, si consideres verba sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistram contͣ oracłm ex auro puris¬
simo &e quasi lilii flores et lucernas de¬
suꝑ aureas. Sic̃ enĩ m̃se in typo scẽ spͥpt᷑e
tissime ꝑ candelabra eadem diuina elo¬
quia figurant᷑. uidelicet quia lucẽ sapi
entiȩ errantib ꝓfert̃. Hinc etenĩ psal
quia manda tũ lucerna ẽ¬
et lex lux. Quare autẽ quinq adextͥs
et quinq a sinistͥs sint posita candelabͣ:
ex his que de m̃sis tͣctauimꝰ facillime
patec. Cum uͦ dixiss quinq adextris
et quinq asinistris: conuenient̃ addidit
contͣoracłin. Oraculũ nãq ubi erat ar¬
cha ut sepe dictum est statũ designat pa¬
trie cȩlestis: ubi xp̃c ẽ in dext̃a di sedens
paternoꝵ utiq consciꝰ secretoꝵ. Et can¬
delabra templi aurea contͣ oracłm sunt
posita: quia diuina eloquia ad habitati¬
onẽ semꝑ suꝑnȩ ciuitatis expectant:
ut huiꝰ agnitionẽ ac desidiũ nr̃is cordib
infundant: et eos qui originẽ carnis
ad t̾rena habent. ad appetendam ꝓm̾en¬

Expanded text:
auro primo, et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas . Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlentiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalm« Quia mandatum lucerna eet lex lux . » Quare autem quinque a dextris, et quinque a sinistris sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus facillime patet. Cum vero dixisset, « quinque a dextris et quinque a sinistris, » convenienter addidit, Contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus est in dextera Dei sedens, paternorum utique conscius secretorum. Vel candelabra templi aurea contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia ad habitationem semper supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant, et eos qui originem carnis e terra habent, ad appetendam promeren
Abbreviated transcription (Latin):
Prinuin mensem nouoꝵ. qui pasche ce¬
rimoniis sacratus est. nisan appellantes¬
iit .iiͣi. iifa mensem nunc incidit in apͥ¬
len nuuncla liquot dies maii mensis oc¬
cupat: s rectiuis aprili deputat᷑. quia

Expanded text:
primum mensem novorum, qui paschae caeremoniis sacratus est, Nisan appellantesrtium mensem, nunc incidit in Apm, nunc aliquot dies Maii mensis occupat; sed rectius Aprili deputatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iatur. S meliꝰ aluina: que greco ser¬
mone mene uocat᷑. Unde & apud eos
menes appellantur menses. S apud
hebreos ieronimo testante luna quam
iare nominant mensib nomen dedit. qͥa¬
hebrea quoq lingua ethimolugiam ser¬
uare udetur. in eo quod iħe filiꝰ syrach
qui utiq hebraice scripsit: de luna loqͣns
ait. Menus scđm nomen eiꝰ est: Antiqui
enĩ menses suos non a solis s a lune eur¬
iui computare solebant. Unde quotiens
in scripta sacra siue in lege seu ante leggeos
quota die mensis quid factũ quidue di¬
ctum sit indicatur. non aliud quam lu¬
ne eta i iesnif icatur: aqua semꝑ hebrei
quib credita sunt eloquia d̃ĩ antiqͦ patrũ
more menses obseruare non cessant.¬

Expanded text:
is? MAG. A luna, quae Graeco sermone mene dicitur. Nam et apud eos menses vocantur menes. Sicut et apud Hebraeos, Hieronymo teste, una, quam are nominant, mensibus nomen dedit. Hebraea quoque lingua etymologiam servare videtur. In eo quod Jesus filius Syrach, qui itaque Hebraice scripsit loquens ait, mensis secundum nomen est eenim menses suos, ut diximus, non a solis sed a lunsu computare solebin Scriptura sacra, sive in lege, seu ante legem, quota die mensis quid factum dictumve sit, indicatur, non aliud quam lunae aetas significatur, a qua semper Hebraei, quibus credita sunt eloquia Dei , antiquo patrum more menses observare non cessa
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ. iͦ. dies foras t̾minum excludent᷑:
Constitutumq ẽ in illa synodo. ut ab
debeat obseruari. E in eodem ucoro su¬
ꝑuis scͥptum ẽ. Nam galli quacumq
rectio fuisse tradebatur: pascha semꝑ
celebrabant. Sin uͦ annum qualem

Expanded text:
Quomodo tres dies foras terminum excludentur? » Constitutumque est in illa synodo ut ab Xdebeat observari, ut in eodem libro superius scriptum est. Nam Galli quacunquerectio fuisse tradebatur, pascha semper celebrabant. Sin vero annum qualem
Abbreviated transcription (Latin):
pam aicoe. Tm̃ diligentissime cauens
ne cronicorum scͥpta defensando in¬
temerabile legis uel euugłii testimo¬
nium uidearis impugnare dicen¬
do dominum saluatorem. uł .xu. aut
.xui. imperii tyberii ces auis. uel xxͣ. no-¬
no aut .xxx. suȩ etatis annos acro sc̃m̃
crucis subiss e mist̾ium: cum euugłia
manifeste significent.xuͦ. anno dyb̃ii
p̃cursorem dñi p̃dicare coepisse ip̃m¬
q mex int̾ alios baptizass e ih̃m iͦ n cͫ¬
pientem iam fieri qͣsi .xxx. annorum.¬

Expanded text:
pam adscribe, tantum diligentissime cavens, ne Chronicorum scripta defensando intemerabile legis vel Evangelii testimonium videaris impugnare, dicendo Dominum salvatorem vel XV vel XVI imperii Tiberii Caesaris, vel XXIX aut XXX suae aetatis anno sacrosanctum crucis subisse mysterium, cum Evangelia manifeste significent XV anno Tiberii praecursorem Domini praedicare coepisse, ipsumque mox inter alios baptizasse Jesum, incipientem jam fieri quasi XXX annorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra memora¬
uimus qͥngentis
pas chalis circum
dñs attinge̾ possis annum fiunt dl¬
xui. Ip̃e ẽ ergo annus dominice pas¬
sionis ⁊ resurrectionis a mortuis qꝑ
ita quin gentesimiis sexagesimusui.¬
cindat discursus. E ideo circulis be¬

Expanded text:
ut supra memoravimus, quingentis paschalis circuluDominus attingere possis annum, fiunt qx. Ipse est ergo annus Dominicae passionis et resurrectionis a mortuis; quia ita quingentesimum sexagesimucordat discursus. Et ideo circulis be
Abbreviated transcription (Latin):
nigra quȩ autumno: sicca & frigida.
fleginata que hieme: frigidã sunt¬
& humida. Et quidem sanguis in in-¬
fantib maxume uiget: in adolescen-¬
tib colera rubea. Melancolia intͣns¬
gressoribꝰ. id ẽ fel cum fece nigrisan¬
guinis ammixtum. Eleginata dña¬
tur in senib. Item sanguis eos in qͥbꝰ
maxime pollet. facit hilares. letos.
miscdes. multum ridentes & loqñ¬
tes. Colera uͦ rubea facit macilentos
multum tamen comedentes. ueloces
audaces. iracundos. agiles. Colera¬
nigrabilis. stabiles. graues. composi¬
tos morib dolososq faicit. Flegniata
tardos. somnolentos. obliuiosos gene¬
rant. Hoꝵ autẽ pͥncipia temporuos
nias. autumnum .x. lil septembris.
hr̃e dixit exortum. Greci autem &
romani quoꝵ in huiusmodi discipli¬
nis potius quam hispanoꝵ auetoritas¬
sequi consueuit: hiemem .uii. iuꝰ no-¬
idꝰ maii. autumnũ . uii. idꝰ augusti in¬
choare decernunt. hemisuidelicet &

Expanded text:
nigra, quae autumno, sicca et frigida. nigra, quae autumno, sicca et frigida. Phlegmata, quae hyeme, frigida sunt et humida. Et quidem sanguis in infantibus maxime viget, in adolescentibus cholera rubea, melancholia in transgessoribus id est, fel cum faece nigri sanguinis admixtum, phlegmata dominantur in senibus. Item sanguis eos in quibus maxime pollet facit hilares, laetos, misericordes, multum ridentes et loquentes. Cholera vero rubea facit macilentos, multum tamen comedentes, veloces, audaces, iracundos, agiles. Nigra bilis, stabiles, graves, compositos moribus, dolososque facit. Phlegmata, tardos, somnolentos, obliviosos generant. Horum autem principia temporum nias, autumnum X Calendas Septembres habere dixit exortum. Graeci autem et Romani, quorum in hujusmodi disciplina potius quam Hispanorusequi consuevit, hiemem septimo Idus NoIdus Maii, autumnum septimo Id. Augusti inchoare decernunt, hiemis videlicet et
Abbreviated transcription (Latin):
moto: frigida est & humida. Uer illo
suꝑterras redeunte: humidum et eali¬
dum. Estas illo suꝑferuente. calidã et
sicca. Autumnus illo ad inferiora deci-¬
dente: siccus et frigidus. Sicq fit ut
amplexantib siñglis medio modera-¬
mine que circa se sunt. orbis instar ad
inuicem cuncta concludant᷑. Qibꝰ eque
qualitatib dispͣarib quidem ꝑ se. sed
alt̾utra ad inuicem societate conexis:
ipsa quoq mundi elementa constat
eẽ distincta. Terra namq sicea&e fri¬
gida. dqua frigida& humida. Aer
humidus & calidus. Ignis ẽ calidus &
siccus. Ideoq hec autumno. illa hie¬
me. iste ueri. ille comparatur estati.
S &e homo ipse. qui a sapientibus
michrocosmus idẽ minor mundus
appellat᷑. eisdem ꝑ omnia qualitatib
habet temꝑatum corpus: unitantibꝰ¬
nimirum singłis eius quib constãt
humorib modum tempoꝵ quibus
maxime pollent. Sanguis si quidẽ
qui uere crescit: humidus & calidus.

Expanded text:
moto, frigida est et humida. Ver, illo moto, frigida est et humida. Ver, illo super terras redeunte, humidum et calidum. Aestas, illo superfervente, calida et sicca. Autumnus, illo ad inferiora decedente, siccus et frigidus; sicque fit ut amplexantibus singulis medio moderamine quae circa se sunt, orbis instar ad invicem cuncta concludantur. Quibus aeque qualitatibus disparibus quidem per se, sed alterutra adinvicem societate connexis, ipsa quoque mundi elementa constat esse distincta. Terra namque sicca et frigida, aqua frigida et humida, aer humidus et calidus, ignis est calidus et siccus; ideoque haec autumno, illa hiemi, iste veri, ille comparatur aestati. Sed et homo ipse, qui a sapientibus microcosmos, id est, minor mundus appellatur, iisdem per omnia qualitatibus habet temperatum corpus, imitantinimirum singulis iis, quibus constat humoribus, modum temporum quibus maxime pollet. Sanguis siquidem qui vere crescit, humidus et calidus.
Abbreviated transcription (Latin):
gore torpent. Porro qͣue inter hȩc utͥnqͣ
temꝑata sunt et ad calefaciendum ac-¬
comoda. siue ex una siue ex utraq ig¬
nis parte stare uoluerint qui hune si¬
bi algide noctis in tenebris. sub diuo
adlucem fotumq pararunt. qui sicir¬
cuire ignis in modum solis possent.
quinq nimirum circłos redderet.
quia uero stat: lineas facit .u. unam
in medio feruidam. duas circumge¬
lidas. totidem inter has temꝑatas.
quatuor. quib sol ꝑdiuer sacelispã¬
cia discurendo subiectum temꝑat
orbem. diuina utiq ꝓcurante sapi¬
entia. ut non semꝑ eisdem commo¬
ratus in locis. feruoris auiditate.
mundanum depopularetur orna¬
tum: s pͣaulatim ꝑ diuersa commi¬
grans. terrenis fructib nascendis
maturandisq temꝑamenta custo-¬
diat. Aquo temꝑamento uidetur
temporib inditum noͣmen. uel certe
quia quadam sue similitudine qͣ¬
litatis ad inuicem contemꝑata uol¬
uuntur: tempora recte uocantur.
hiems enim ut pote longius sole re-¬

Expanded text:
gore torpent. Porro quae inter haec utrinque temperata sunt, et ad calefaciendum accommoda, sive ex una, sive ex utraque ignis parte stare voluerint, qui hunc sibi algidae noctis in tenebris sub divo ad lucem fotumque pararunt. Qui si circumire ignis in modum solis posset, quinque nimirum circulos redderet; quia vero stat, lineas quinque facit, unam in medio fervidam, duas circum gelidas, totidem inter has temperatasatuor, quibus sol per diversa coeli spatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique procurante sapientia, ut non semper eisdem commoratus in locis, fervoris ariditate mundanum depopuletur ornatum, sed paulatim per diversa commigrans, terrenis fructibus nascendis maturandisque temperamenta custodiat. A quo temperamento videtur temporibus inditum nomen, vel certe quia quadam suae similitudine qualitatis ad invicem contemperata volvuntur, tempora recte vocantur. Hiems enim, ut pote longius sole re
Abbreviated transcription (Latin):
trangressis ethiopum feruoribꝰ tem¬
ꝑatas ultra eas. hinc calore. illinc rigo¬
re. ati habitabiles mortalium reppe¬
rint sedes. Deniq sollertissimus na¬
turarum inquisitor plinius qui ñ
nichilominus undiq incolr: uide
quid de his scribens zonis dicat.
Circauinquit due tm̃ inter exuifta
et rigentes temꝑantur. heq ipse int̾
se non sunt ꝑuie ꝓpter incendium sy¬
deris. Facillimum sane harum dona¬
rum dant exemplum. qui gelidissi¬
mohiemis in rigore ad focũ longo
scemate factum. sese caleficant: ubi
igͣnis ipse ẽ quasi media dona. et pro¬
xima queq illi ꝓrsus intangibilia sunt
ob ardorem. que uero longius a flam¬
mis huncuł inde remota. communi fri

Expanded text:
transgressis Aethiopum fervoribus, temtransgressis Aethiopum fervoribus, temperatas ultra eos hinc calore, illinc rigore, atque habitabiles mortalium repererint sedes. Denique solertissimus naturalium inquisitor Plinius Secundunihilominus undique incoli, vide quid de iis scribens zonis dicat. « Circa, inquit, duae tantum inter exustam et rigentes temperantur, eaeque ipsae inter se non perviae propter incendium sideris. Facillimum sane harum zonarum dant exemplum, qui gelidissimo hiemis rigore ad focum oblongo schemate factum sese calefaciunt, ubi ignis ipse quasi media zona, et proxima quaeque illi prorsus intangibilia sunt ob ardorem; quae vero sunt longius a flammis hinc vel inde remota communi fri
Abbreviated transcription (Latin):
cta t̾rarum exusta flammis et crema¬
ta cominus uaͬpore torrentur. Quam
circum ex treme dextra leuaq trahun¬
tur cerulee. glacie concrete. atii imbri¬
bus atris. Septentͥonalem dicit et au¬
stralem. quib subiecta omĩa obsolis
rigore et gelu p̾munt᷑ et̾no: teste ipso
mari congelato. quod ab insula thyle
diei uniꝰ nauigatione distat ad boreã.
Has inter mecsiauliq: due mortalibus
egris munere concesse diuum. Solsti¬
cialem et brumalem significat. que ui-¬
cinautrimꝙ feruentis et geludaꝵx stͣ oi
tempate. ideoq ambas dicunt habita¬
biles. id ẽ. habitationi habiles. etͥ n ec
frigoris immanitate. nec caloris mor.¬
talium a se repellentes accessum. qm¬
uisunam solummͦ ꝓbare possint ha¬
bitatam. Neq enim uelantipodaꝵ
ullatenus est fabulis a c comodanlꝰ
assensus. uel aliquis refert historicꝰ
uidisse uel audisse uellegisse se qui
meridianas in partes solum hiber-¬
num. itaut eoͣ post tergum relicto

Expanded text:
cta terrarum exusta flammis et cremacta terrarum exusta flammis et cremata, cominus vapore torrentur. Quam circum extremae dextra laevaque trahuntur Cerulea glacie concretae, atque imbribus atris. Septentrionalem dicit et Australem, quibus subjecta omnia, ob solis rigore et gelu premuntur aeterno, teste ipso mari congelato, quod ab insula Thule diei unius navigatione distat ad Boream. Has inter mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. Solstitialem et brumalem significat, quae vicina utrinque ferventis et gelidarum sunt vi temperatae; ideoque ambas dicunt habitabiles, id est, habitationi habiles, et nec frigoris immanitate, nec caloris mortalium a se repellentes accessum, quamvis unam solummodo probare possunt habitatam. Neque enim vel Antipodarum ullatenus est fabulis accommodandus assensus, vel aliquis refert Historicus vidisse, vel audisse, vel legisse se, qui meridianas in partes solem transierunt hybernum, ita ut eo post tergum relicto,
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑductiorem suꝑ tias cur sum ꝑagentes.
Unde fit. ut in anno solari aretur. orion
et canis. s et lacteus cirełs ceraq militia
celi una uice plus t̾re orbemi quam sol ille
circumeat. Ex tra hos sane circłos solistͤs:
duos itrobiqͣ cirelos. septemtrionalem
ponunt et australem: qͦuoꝵ septemtr io¬
nalis semꝑ nr̃is uisib apparens. non solis
s arcturi et que cit ea eum sunt stellarũ
ambitu conficitur: et quia uicinitate
caret solis. frigidus ẽẽ non cessat. Cui si¬
milis ẽ australis et ipse ob longinquita¬
tem solis gelidus. obq t̾re obiectum no¬
bis semꝑ absconsus. De quo utroq in
laude dei dicitur. Qui fecit arcturum
et oriona et hyadas et interiora austri
Etͣ alibi. Osui extendit aquilonem
suꝑ uaciuim. Meminit hoꝵ et poeta.
Qnq tenent celum zone: quarũ una
cͥorusco semꝑ sole rubens. et torrida
semꝑ ab igni. Ipsa ẽ equinoctialis qm
quia semꝑ sol aut p̾sens aut hinc uel
iide uicinus illustrat: nimirũ subie¬

Expanded text:
oductiorem supra terras cursum peragentes. Unde fit ut in anno solari, Arcturus, Orion, et canis, sed et lacteus circulus, caeteraque militia coeli una vice plus terrae orbem quam sol ipse circumeat. Extra hos sane circulos solis tres, duos utrobique circulos, Septentrionalem ponunt et Australem: quorum Septentrionalis semper nostris visibus apparens, non solis, sed Arcturi, et quae circa eum sunt stellarum ambitu conficitur; et quia vicinitate caret solis, frigidus esse non cessat. Cui similis est Australis, et ipse ob longinquitatem solis gelidus, obque terrae objectum nobis semper absconditus. De quo utroque in Dei laude dicitur: Qui facit Arcturum et Oriona, et Hyadas, et interiora Austri. Et alibi: Qui extendit Aquilonem super vacuum. Meminit horum et Poeta: Quinque tenent coelum zonae, quarum una corusco Semper sole rubens, et torrida semper ab igni. Ipsa est aequinoctialis, quam quia semper sol aut praesens, aut hinc vel inde vicinus illustrat, nimirum subje
Abbreviated transcription (Latin):
indicis in medio figes artu pollicis.
Cum dicis .xx. sum atem polli¬
cu inter medios indicus impudiꝰ¬
ci artus immntes. Cum dicis.xxx
ungues indicis ⁊ pollicis blando con¬
interiora pollicis lateri uel dorso in¬
dicis suꝑ duces: ambobus dum taxat
erectis. Cum dicis quinquaginta:
pollicem exteriore artu instar grece
littere gamme curuatumad palmã
inclinabis. Cum dicis .lx: pollicem ut
supra curuatum. indice circumflexo
diligenter a fronte precinges. Eum
taxat illiꝰ erecto transmedium in¬
dicis artum. Cum dicis. lxxxx: indi¬
cem ut supͣ circumflexum. pollice in
longum tenso implebis. ungue uide¬
licet illiꝰ in medium indicis artum
infixo. Cum dicis .xc: indicis infle¬
xi unguem radici pollicis erecti in¬
figes. Hactemus itslera. Centum
uero idei tera quomõdo .x. in leua
facies. ce. in dext̃a. quomͦ.xx. in leua.
.ccc. indext̃a: qͦmͦ .xxx. in leua. Codẽ
ordine et ceta: usq ad. decec.

Expanded text:
indicis in medio figes artu pollicis. Cum dicis viginti, summitatem pollicis inter medios indicis et impudici artus immittes. Cum dicis triginta, ungues indicis et pollicis blando conginta, interiora pollicis lateri vel dorso indicis superduces, ambobus duntaxat erectis. Cum dicis quinquaginta, pollicem exteriore artu instar Graecae litterae gammae curvatum ad palmam inclinabis. Cum dicis sexaginta, pollicem ut supra curvatum indice circumflexo diligenter a fronte praecinges. Cumtaxat illius erecto trans medium indicis artum. Cum dicis octoginta, indicem ut supra circumflexum pollice in longum tenso implebis, ungue videlicet illius in medium indicis artum infixo. Cum dicis nonaginta, indicis inflexu unguem radici pollicis erecti infiges. Hactenus in laeva. Centum vero in dextera quomodo X in laeva facies, CC in dextera quomodo XX in laeva, CCC in dextera quomodo XXX in laeva. Eodem modo et caetera usque ad CCCC.
Abbreviated transcription (Latin):
b porrectarum. in quotlibet passuũ
milia umbras paribꝰ iaciant int̾uallis.
tanquam toto medius spacio. Et paulo
post. Certum ẽ inquit solis defectum
ñ nͥ nouissima pͥmaue fieriluna. quod
uocant coitũ: lune aut̃. ñ nͥ pͣlena. semꝑ¬
q cltra quam ꝑxime fuerit. Omnib
aut̃ annis fieri utriusq syderis defectꝰ
statutis dieb horisq sub t̾ra. nec tamen

Expanded text:
 porrectarum in quotlibet passuum millia umbras paribus jaciat intervallis, tanquam toto spatio medius. » Et paulo post: « Certum est, inquit, solis defectum, non nisi novissima, primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena semperque citra quam proxime fuerit; omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectus, statutis diebus horisque sub terra; nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
taretur: cum hoc nec solis nec lune
cursui conueniat. Siquidem lunã.
xii. horas minus salua ratione saltus.
solem uͦ decem horas et dimidiam plꝰ
hr̃e. qui sollertiꝰ exquisiere testant᷑.
Porro nat᷑a duce reꝑtum ẽ. solis annum¬
ne uero annum si communis sit. cẽe.

Expanded text:
taretur, cum hoc nec solis nec lunae cursui conveniat. Siquidem lunam duodecim horis minus, salva ratione saltus: solem vero decem horis et dimidia plus habere, qui solertius exquisiere testantur. Porro natura duce repertum enae vero annum, si communis sit, trecentis
Abbreviated transcription (Latin):
neis in t̾ra quȩ necessaria quęritap¬
p̾hendat. Et hice gͦ sciat solem morui.
lis & tarit ace cotidi anaͣ quadran¬
tis huiꝰ annui disponente oꝑe creato¬
ris eẽ ministrum. queͣm diligentior
inquisitio declarat. ñ ad eandem ho-¬
rologii lineam .ꝑ. ecͧe. lxi. dies posse
anno in equinoctio u̾nali. quod iu¬
xta egyptios qui calculatoꝵ palmã
tenent .a.ii. hł.ax apͥlium die solet
uenire. a medio orientis surrexerit:
eodem die post annum aliquanto
inferius orri. e tercio. quarto qͥn¬
tõq anno eandem dim inutionem
in tantum naturalis sui cursus au¬
gere intemꝑantiam: ut nisi dies bi¬
sextilis antea iuxta morem int̾liale.¬
tur: ian .xi. liłax aprilium die factu¬
rus equinoctium a medio surgat ori¬
entis. eandem niehilominus tardita

Expanded text:
neis in terra, quae necessaria quaerit apneis in terra, quae necessaria quaerit apprehendat. Et hic ergo sciat solem morulis suis et tarditate quotidiana quadrantis hujus annui disponente opere Creatoris esse ministrum, quem diligentior inquisitio declarat, non ad eamdem horologii lineam per CCCLXV dies posse anno in aequinoctio vernali, quod juxta Aegyptios, qui calculatorum palmam tenent, XII Calendarum Aprilium die solet venire, a medio orientis surrexerit, eadem die post annum aliquanto inferius oriri, et tertio, quarto, quintoque anno eamdem diminutionem in tantum naturali sui cursus augere temperantia, ut nisi dies bissextilis antea juxta morem intercaletur, jam XI Calendarum Aprilium die facturus aequinoctium a medio surgat orientis, eamdem nihilominus tardita
Abbreviated transcription (Latin):
rursus in exortu diei. utͣ pote comple-¬
to diei totius circuitu recurrat: sicq
necessario diem suꝑfluum ãmoneat
ubilibet interponendum. anniq
quarti plenitudini esse copulandũ.
Quem egyptii anno suo sollemnit̾
romani autem .ui. lclax martium
die. unde et bisseatum uocant. int̾.¬
kalare consuerunt. Led siquis cal.¬
culatoꝵ face̾ negligens. cie. solum
ac .lxi. dieb om̃s se annos agere de¬
bere putauerit: magnũ sibi mox
inueniet annui eircuitus oceur-¬
risse dispendium: itaut post ali.¬
quot annoꝵ uertentiũ curricła
estiuis mensib uernũ tempus. u̾¬
nͥis brumale. brumalib autũna¬
le. autumnalib estiuum se offen¬
disse ꝑuersus computator horrescđ.
Sicuii sane que de signifero et cȩli
ambitu paueis diximus. forte ha¬
bentur in cognita. huie uulgari
& fortassis compendiosiori ac mani¬
festiori ritione satisface̾ eurauimꝰ:
ut qui cȩli signis inrtende puerili mn
scola non didicit. saltem horologii li¬

Expanded text:
rursus in exortu diei, utpote completo diei totius circuitu recurrat, sicque necessario diem superfluum admoneat ubilibet interponendum, annique quarti plenitudini esse copulandum. Quem Aegyptii anno suo solemniter Romani autem VI Calendarum Martiarum die, unde et bissextum vocant, intercalare consuerunt. Quod si quis calculatorum facere negligens CCC solum ac LXV diebus omnes se annos agere debere putaverit, magnum sibi mox inveniet annui circuitus occurrisse dispendium, ita ut post aliquot annorum vertentium curricula, aestivis mensibus vernum tempus, vernis brumale, brumalibus autumnale, autumnalibus aestivum se offendisse perversus computator horrescat. Si cui sane quae de signifero et coeli ambitu paucis diximus, forte habentur incognita, huic vulgari, et fortassis compendiosiori, ac manifestiori ratione satisfacere curavimus, ut qui coeli signis intendere puerili in schola non dedicit, saltem horologii li
Abbreviated transcription (Latin):
hore .ui: quadrans consuete uocat᷑.
Quadrantis autẽ huiuscȩ ꝑ quadri¬
ennium in diem integrũ colligen¬
di. et suo i loco inter kalandi. hec
ẽ iatio. quia solannuũ celiambi¬
tum. idẽ .xii. signa circuli dodiaci
noscitur. Unde fit ut si uerbi gr̃a
nunc equinoetialem celi locũ ma¬
ne oriens intrauerit: in hun cttle¬
no sequenti:. meridie. tercio: ues-
pe. quarto: medio noctis. quinto

Expanded text:
horae VI quadrans consuete vocatur. horae VI quadrans consuete vocatur. Quadrantis autem hujusce per quadriennium in diem integrum colligendi, et in loco suo intercalandi haec est ratio, quia sol annuum coeli ambitum, id est, XII signa circuli zodiacinoscitur. Unde fit ut si, verbi gratia, nunc aequinoctialem coeli locum mane oriens intraverit in hunc, anno sere, quarto medio noctis, quinto
Abbreviated transcription (Latin):
culis placuit. ub i post p̾fationem
congruam ita subieci. Sicut᷑ inqͣm
saltum lune quem dicunit locus et
hora citior incensionis eiꝰ ꝑ .x. et. ix.
annos efficit. itae contrario bissextũ
ñ alia causa quam trarditas solaris
cursus generat. Sunt enim ñnulli
qui facilitate computandi absq la-¬
bore comp̾hendant. quanta bissexti
crescentis particła p singłos annos
uel menses uel etiam leptimanas
et dies incessanter adimpleatur. nec
tamen dic̃ẽ nouerunt. qualit̾ eadẽ¬
particula crescat. uel que sit causa
que ue ratio incrementi ipsius. qͥd¬
ue nasceret᷑ erroris infesti. si ñ ipse di¬
es bissexti. suo iuxtanecessarium in¬
thalaretur inordine. Bissextus gͥ ex
quaarantis ratione ꝑ quadrienniũ
conficitur. Quadrantem nãq soleq
appellare. quartam partem cuiꝰlbet
rei. uerbi gr̃a. pecuniȩ. temporis. lo¬
ci. et ideo .iiii. pars diei. qui .xͦxiiͬi.
horis cum sua nocte complet᷑ id est

Expanded text:
culis placuit, ubi post praefationem culis placuit, ubi post praefationem congruam ita subjeci. « Sicut, inquam, saltum lunae quem dicunt, locus et hora citior incensionis ejus per X et IX annos efficit; ita e contrario bissextum non alia causa quam tarditas solaris cursus generat. Sunt enim nonnulli qui facilitate computandi absque labore comprehendant quanta bissexti crescentis particula per singulos annos, vel menses, vel etiam septimanas, et dies incessantes adimpleatur. Nec tamen dicere noverint qualitparticula crescat, vel quae sit causa quaeve ratio crementi ipsius, quidve nasceretur erroris infesti, si non ipse dies bissexti suo juxta morem necessarium intercalaretur in ordine. Bissextus igitur ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur. Quadrantem namque solent appellare quartam partem cujuslibet rei, verbi gratia, pecuniae, temporis, loci, et ideo quarta pars diei, qui XXIV horis cum sua nocte completur, id est,