comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obtẽperauerifl legib regis penetenti c̃dẽp¬
natione se multant. Vti moriant᷑ aculei sui
uuluere. Quod ꝑsarũ populi. hodieq seruare
dicunt᷑ . ut ꝓ cõmissi p̃tio. ipsi inse ꝓpriȩ mortis
exsequant᷑ sententiã. Itaq nulli sic regẽ. non
ꝑsȩqͥ grauissimas insubditos habent leges. non
indi: ñ populi sarmatarũ. tanta quanta apis
reuerentia deuotionis obseruaNt. ut nullȩ
edomib exire audear. Non in aliqͦs ꝓcedere
pastus. nisi rex fuerit egressus. & uolatus sibi
uendicauerit principatũ. Processus autẽ est.
ꝑrura redolentia ubi ĩ halantes hortiflorib
ubi fugiens riuus ꝑ gramina. ubi amoena pur¬
purarũ. illic ludus alacris iuuentutis. illic cã¬
pestre exerciciũ. illic curarũ remissio: opus ipsũ
suaue de florib de herbis dulcib fundamina
castoꝵ prima ponunt᷑. Quid enĩ aliud. ẽ. fauus
nisi quȩdã castroꝵ species. Deniq abhis p̃se¬
pib apũ. fucus artet᷑. Quȩ castra quadrata.

Expanded text:
n obtemperauerint legibus regis paenitenti condemnatione se multant, ut inmonantur aculei sui uulneri. quod Persarum populi hodieque seruare dicuntur, ut pro commissi pretio ipsi in se propriae mortis exequantur sententiam. itaque nulli sic regem, non Persae, qui grauissimas in subditos habent leges, non Indi, non populi Sarmatarum tanta quanta apes reuerentia deuotionis obsemantobseruant, ut nullae de domibus exire audeant, non in aliquos prodire pastus, nisi rex fuerit primo egressus et uolatus sibi uindicauerit principatum. Processus autem est per rura redolentia, ubi inalantes horti Roribusfloribus, ubi fugiens riuus per gramina, ubi amoena riparum: illic ludus alacris iuuentutis, illic campestre exercitium, illic curarum suave, de floribus, de herbis dulcibus fundamina castrorum prima ponuntur. Quid enim aliud est favus, nisi quaedam castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus arcetur. Quae castra quadrata
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. balatu frequenti absentẽ incitat. ut
responsura uocẽ excit&. & eiussono errabunda
replic& uestigia. Multis lic& uersetur in mili¬
bus ouiũ. recognoscit uocẽ parentis. festinat ad
matrẽ. lactis quoq mat̾ni notus sibi fontes
requirit: quãuis cibi desiderio detineatur & potus.
transcurrit. tam̃ aliena ubera grauida. lic& humore
lactis exundent᷑. solã matrẽ requirit . solius sibi

Expanded text:
non possit, balatu frequenti absentem citat, ut non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sit coronã. & uelut miserans apꝓpinquauit ad
funus. Tunccanis sequestrato paulisꝑ questudolo¬
ris. arma ultionis ad sũpsit. atq app̃hensũ tenuit¬
& uelut epilogo quodã miserabile carm̃ in mur¬
murans. uniuersos conuertit in lacrimas. Fidem
ꝓbationi detulit. qđ solũ tenuit explurimis nec
dimisit Deniq ꝑ turbatus ille qđ tã manifestũ
rei indicẽ. neq. odii. neq inimicitiarũ. neq. in¬
uidiae aut in iuriae alicuius poterat obiectione
uacuare. crim̃ diutius nequiuit refellere. Itaq
qđ erat difficilius. ultionẽ ꝑsecutus. ẽ: quia defen¬
sionẽ p̃stare non potuit. Quid nos dignũ nostro
referimus creatori. cuius cibo uescimur. & dissimu¬
lamus iniurias. & sepe in imicis dĩ eas quas adõ ac¬
cepimus epulas ex hibemus : Quid agniculis simpli¬
cius. quos minusculȩ paruuloꝵ cõparamꝰ infanciȩ:
Depe ex his in magno grege agniculus ꝑ ouilia
tota uagat᷑ errata matre. & cũ eã repperire

Expanded text:
sit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire
Abbreviated transcription (Latin):
alio die miserandus appar&. aegritudinis alicinus in¬
firmitate solutꝰ. Plerosq autẽ labor fatigat. aut
in opia macerat. aut crudelitas uexat. Aut uina cor¬
rũpuN aut senect̾ debilitat. aut euiratos delitiae
reddunt. luxuria decoloret. ñ ne uerũ est quia
aruit faenũ & flos decidit: Alius abauis at tauis que
nobilis. & maiorũ honestat̾ infulis. ꝓsapiȩ ueteris
clarꝰ insignib. amicis ab undans. stipat̾ elientibus.
utrũq lat̾ tectus. ꝓducens maximã acreducens
familiã. repente aliqua accidentis periculi mole t᷑¬
bat̾. destituit᷑ ab omnib aso dalib derelinquit᷑. im¬
pugnat᷑ a proximis: ecce uerũ est. quia sic̃ farnũ
uita hominũ. prius quã euellat᷑ arescit. Est & iã
qui dudũ oborbiaatem affluens copiarũ. libestatis

Expanded text:
alio die miserandus apparet aegritudinis alicujus inalio die miserandus apparet aegritudinis alicujus infirmitate resolutus. Plerosque aut labor frangit, aut inopia macerat, aut cruditas vexat, aut vina corrumpunt, aut senectus debilitat, aut eviratos deliciae reddunt, luxuria decolorat. Nonne verum est, quia aruit fenum, et flos decidit? Alius avis atavisque nobilis, et majorum honestatus infulis, prosapiae veteris clarus insignibus, amicis abundans, stipatus clientibus et utrumque latus tectus, producens maximam ac reducens familiam, repente aliqua accidentis periculi mole turbatus, destituitur ab omnibus, a sodalibus derelinquitur, impugnatur a proximis. Ecce verum est, quia sicut fenum vita hominis, priusquam evellatur, arescit. Est etiam qui dudum ubertate affluens copiarum, liberali
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Clama. Quid clamabo : Omĩs caro fae¬
num. & omis gloria hominis ut flos fȩni. Aruit
farnũ. & flos decidit uerbũ autẽ dni man& in ae¬
ternũ. Dĩ sapientia: uoxhumanaest. Ds̃dicit.
clama. Sed inipso esaia loquitur. Ille respond&.
Quidclamabo: Et tã quã qđ loquitur audiss&.
ad tunxit. Omĩs caro farnũ. Quere. Vir& enĩ
gloria hominis incarne quasi faenũ. & quȩ putat᷑¬
esse sublimis. exigua quasi herba est. Promatur
ut flore caduco quasi faenũ. germin& uiriditatẽ ir
specre ñ infructu. soliditatẽ hilarioris uitȩ quasi
floris p̃tendens iocunditatẽ. breuiore spatio oc casu¬
nr. sic̃ herba frni. qđ priusquã euellat᷑ areseat.
Quȩ enĩ firmitudo in carne. quȩ salubritas pocest
esse diuturna: Hodie uideas ad olescentẽ ualidũ.
pubrscentis artatis. uistute florentẽ. garta spetie.
suaui colore. crastina die tibi faciem &orr mutatus

Expanded text:
dicens: clama. quid clamabo? omnis caro faedicens: clama. quid clamabo? omnis caro faenum et omnis gloria hominis ut flos faeni. aruit faenum et flos decidit, uerbum autem domini manet in aeternum. dei sententia uox humana est. deus dicit: clama, sed in ipso Esaia loquitur. ille respondit: quid clamabo? et tamquam quid loqueretur audisset adiunxit: omnis caro faenum. et uere; uiret enim gloria hominis inesse sublimis, exigua quasi herba est, praematura ut flos, caduca quasi fenum germinat vitae viriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris vitae quasi flos praetendens juncunditatem, breviori spatio occasura, sicut herba feni, quod priusquam evellatur, arescit. Quae enim firmitudo in carne, quae salubritas potest esse diuturna. 30. Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aetatis viriditate florentem, grata specie, suavi colore; crastina die tibi facie et ore mutatus
Abbreviated transcription (Latin):
Exemplũ itaq frugalitatis magisteriũ parsimoniȩ ẽ.
herbȩ simplicis uictu holerisq uilis aut pomi con¬
tentos esse om̃s opostere. quẽ natura obtulit. quẽ
liberalitas dĩ prima donauit. Ille salubris. ille
utiliscibus. qui morbos repellat qui resec& cru¬
delitates nullo hominũ pastus labore. sed diui¬
no effusus munere. Sine nrtione frugis. sine
semine. tã dulcis & gratus. ut &iã repl&is uolup¬
tatiatq usuisit. Deniq ad primas datus m̃sas.
ad secundas remansit. Quid autẽ creaturȩ huiꝰ
at texam nuraculũ. & sapientiȩ operatricis argu¬
mentũ exprimã : Inhac enĩ germinũ spetiae
& illo uirentis herbeniunere. imagoest uitae
humane. et naturȩ conditionisq nrȩ̃ insigne
qđ dã spectat᷑. & spectaculũ eluc&. Illa herba
& flos foeni figura est carnis humanȩ. sicutbonꝰ
diuinitatis int̃pres organa suȩ uocis expressit

Expanded text:
exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est herbae simplicis uictu holerisque uilis aut pomi contentos esse omnes oportere, quem natura optulit, quem liberalitas dei prima donauit. ille salubris, ille utilis cibus, qui morbos repellat, qui resecet cruditates, nullo hominum partus labore, sed diuino effusus munere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis et gratus, ut etiam repletis uoluptati atque usui sit. denique ad primas datus mensas ad secundas remansit. Quid autem creaturae huius adtexam miraculum et sapientiae operatricis exprimam argumentum ? in hac enim germinum specie et illo uirentis herbae munere imago est uitae humanae et naturae condicionisque nostrae insigne quoddam spectatur et speculum elucet. illa herba et flos faeni figura est carnis humanae, sicut bonus diuinitatis interpres organo suae uocis expressit
Abbreviated transcription (Latin):
laxat. dĩ indulgentia prorumpere facit
fructus. Quomodo sol uiuendi usum mi¬
nistrat oriundis. quando illa prius diuinae
operationis uiuificatione sunt edita. quam
sol in hos uiuendi usus uenir&: Iunior est
herbis. iunior faeno. Et forte mirentur
aliqui. quod prius pecori pabulum. quam
cibus homini sit creatus. IN quo primum
profundum dĩ debemus aduestere. quoc
&iam minima quaeq. Non neglegat
sicut euangelizat sapientia dĩ. & dicit
Respicite uolatilia caeli. qm̃ non serurit.
Neque metunt. neque congregant iN
horrea. & pater uester caelestis pascit
illa Nonne uos pluris estis illis.¬
Cum enim illa pascantur dĩ gratia. neme
sibi deb& de sua simplici iNdustria
& uis tute blandiri: deifide: quia
simplicem uictum & Naturalem
cibum reliquis cibis debuit ante ferre
Hic enim sobrietatis cibus est. reliqui de¬
liciarum atque luxuriae Hic commu¬
nis omnibus animalibus cibus. ille paucorum

Expanded text:
laxat, dei indulgentia prorumpere facit laxat, dei indulgentia prorumpere facit fructus. quomodo sol uiuendi usum ministrat oriundis, quando illa prius diuinae operationis uiuificatione sunt edita quam sol in hos uiuendi usus ueniret? iunior est herbis, iunior faeno. et forte miretur aliqui, cur prius pecori pabulum quam cibus homini sit creatus. in quo primum profundum dei debemus aduertere, quod etiam minima quaeque non neglegat, sicut in euangelio sapientia dei dicit: respicite uolatilia caeli. quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea, et pater uester caelestis pascit illa : nonne uos pluris estis illiscum enim illa pascantur dei gratia, nemo sibi debet de sua industria et uirtute blandiri. deinde quia simplicem uictum et naturalem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim sobrietatis est cibus, reliqui deliciarum atque luxuriae, hic communis omnibus animalibus cibus, ille paucorum.
Abbreviated transcription (Latin):
germinatio est: quando nascentia uiden¬
tur erumpere. deinde cum profecerit
& eruperit germen. fit herba. Herba
quoque ubi paululum adoleuerit. fit
faenum. Quam utilis quam uehemens
uox. germin& terra herbam faerii.
hoc est ipsa perse: nullum alterius quȩrat
auxilium. Nion cuiusquam indigeat
ministerio Solent enim plerique
dicere. Nisi clementior solis calor tepe¬
fecerit terras. & quodammodo radiis suis
fouerit. nor potest germinare terra
Et propterea gentes diuinum honorem
deputant soli. quod uis tute calorissui ter¬
rarum penetr& sinus. sparsaq foueat semi¬
na : uel rigentes gelu uenas arborũ re¬
lax&. Audi ergo dñm. uelut haric
uocem emittentem Conticescat iNi¬
eptus sermo hominum qui futurus est.
fa ces at uana opinio. ante quam solis
fiat luminare herba nascatur : antiquior
sit eius prerogatiua quam solis. nec error
hominum conualescat:. Germin&
prius terra. quam focus solis accipiit¬
sciant homines solem auctorem non esse
nascentium. Dĩ clemeritia terram re¬

Expanded text:
germinatio est, quando nascentia uidentur erumpere, deinde cum eruperit et profecerit germen, fit herba; herba quoque ubi paululum processerit, fit faenum. quam utilis, quam uehemens uox: germinet terra herbam faeni, hoc est ipsa per se germinet terra, nullum alterius quaerat auxilium, non cuiusquam indigeat ministerio. solent enim plerique dicere: nisi clementior solis calor tepefecerit terras et quodam modo radiis suis fouerit, non poterit germinare terra. et propterea gentes diuinum honorem deputant soli, quod uirtute caloris sui terrarum penetret sinus sparsaque foueat semina uel rigentes gelu uenas arborum relaxet. audi ergo deum uelut hanc uocem emittentem: conticiscat ineptus sermo hominum, qui futurus est, facessat uana opinio. antequam solis fiat luminare, herba nascatur, antiquior sit eius praerogatiua quam solis. ne error hominum conualescat, germinet prius terra quam fotus solis accipiatsciant omnes solem auctorem non esse nascentium. dei clementia terras re
Abbreviated transcription (Latin):
in eo uoluptas gratissima. sincerũq iudicium
Plerũq enim tactu ꝓbamus. quȩ oculis ꝓbare
non possumus. Postremũ quoq officium
est oris aut linguȩ. qđ tamen omnib uires
ministrat. Nam neq. oculus uigorẽ uidendi
hab&. nisi uirtutẽ sub stantiȩ corporalis
acceperit. quȩ cibo defertur & potu. neq
aures audiendi. aut nares odorandi. aut
manus tangendi. nisi corpus omne confer¬
tiatur alimentis: De ficimus enĩ uirib
nisi eas cibi cõpetentis assiduitate Iparemus

Expanded text:
in eo voluptas gratissima, sincerumque judicium. in eo voluptas gratissima, sincerumque judicium. Plerumque enim tactu probamus, quae oculis probare non possumus. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus vires ministrat. Nam neque oculi vigorem videndi haberent, nisi virtutem substantiae corporalis acciperent, quae cibo defertur et potu, neque aures audiendi, aut nares odorandi, aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. Deficimus enim viribus, nisi eas cibi competentis assiduitate reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
Sinuatio autẽ interiorũ auriũ modo landi.
quendã numerũ prestat & disciplinam
Siquidẽ ꝑ anfractus auriũ. quidã rithmnus
efficitur. & modulis quibusdã ingressȩ sonus
accepti ipsos esse anfractus auriũ. usus ipse
num. uox auditur dulcior. & responsa
suauia referens echo resultat. Ipsȩ quoq
sordes auriũ non inutilesquȩ ligant uocẽ.
ut tenacior eius in nobis & memoria sit¬
& gratia. De naribus autẽ quid loquar
quȩ biuio & procero foramine antrum
quoddã recipiendis odorib prestant. ut
non ꝑ functorie odor transeat. sed diutius
hereat naribus. & earũ diutius cerebrũ
sensusq depascat : Ideo diutius odor
flagrat accepdis. quã sermo resonat:
aut uisus appar&. Plerũq. ergo qđ
momento breui fueris odoratus. tota tibi
die spirat innaribus. Per eas quoque
purgamenta capitis defluunt. & sine fraude
atq offensione aliqua corporis deriuantur.
Est &iam non mediocris sensus intactu. atq

Expanded text:
sinuatio autem interiorum aurium modulandi sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam numerum praestat et disciplinam, siquidem per anfractus aurium quidam infundit efficitur et modulis quibusdam ingressae sonus accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse num uox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes aurium non inutiles, quae ligant uocem, ut tenacior ejus in nobis et memoria sit, et gratia. De naribus autem quid loquar, quae bivio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant; ut non perfunctorie odor transeat, sed diutius inhaereat naribus, et earum ductu cerebrum, sensusque depascat? Ideo diutius odor flagrat acceptus, quam sermo resonat, aut visus apparet. Plerumque quod momento brevi fueris odoratus, toto die tibi spirat in naribus. Per eas quoque purgamenta capitis defluunt, et sine fraude atque offensione aliqua corporis derivantur. Est etiam non mediocris sensus in tactu, atque
Abbreviated transcription (Latin):
cerebrũ. quia omnes suscipit sensus. unde
omnes nerui quęrunt uniuersa quȩ uel oculus
uiderit . uł auris audierit. uel odor in halaue¬
rit. uel lingua increpuerit. uł os saporis
acceperit. Quod enĩ molle ad cõpassionem
aptius. qđ autẽ durũ. exaliquo rigore ner¬
uorũ ad egendũ efficatius. Prestantissimũ
quoq audiendi munus est. & uisus supra grãm
deo aures ex tantiores. & ut ornatus decorem
p̃ferant. & excipiant omne illud quicquid
de uertice sordium humoris defluxerit.
simul ut in earũ sinibus uox repercussa sine
offensione interioris ingrediatur anfractus
Nam nisi ita ess&. quis non ad omnes fortiores
sonos uocis ad tonitus redderetur . Cũ inter
ipsa subsidia frequenter in prouiso ictus
clamorenos obsordsscere sentiamus:Tum
uelut quȩdã propugnacula uideas p̾tendere¬
aduersus frigoris asperitatẽ. calorisq fla¬
grantiam. ut neq. frigoris penecr& ductus
patentes. neq nimius adur& aestus

Expanded text:
cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde et nerui, qui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. Praestantissimum quoque audiendi munus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uertice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uocis adtonitus redderetur, cum inter ista subsidia frequenter inprouiso ictus clamore nos innumeris sentiamus ? tum uelut quaedam propugnacula uideas praetendereaduersum frigoris asperitatem calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus.
Abbreviated transcription (Latin):
uallo munire dignatus est. simul quia in nocen¬
tiae:: integritas leui sorde aspersa uio latur.
& gratiȩ suȩ munus amittit: Et ideo pro¬
spiciendũ. nequis eã puluis erroris obliniat.
aut ulla uex& festuca peccati. quia scriptũ ÷¬
Eice primũ trabem de oculo tuo. & tunc pro¬
uidebis eicere festucã de oculo frĩs tui.
taq propt̃ oculos ferunt medendi periti. cere¬
brũ hominis incapite locatũ. alios autẽ nostri
corporis sensus propt̃ cerebrũ finitimo quodã
esse domicilio constitutos. Initiũ enim neruoꝵ
& omniũ sensuũ uoluntariȩ cõmotionis cerebrũ
est. atq. inde omĩs eorũ quȩs dix imus causa
Initiũ autẽ arteriarũ insiti caloris
quo animantur & tepefiunt uitalia. cor esse
pleriq arbitrantur. Sensuũ autẽ singuloꝵ
uelut organũ nerui sunt. qui uelut corde
partes corporis insingula quȩq officia
deriuantur. Ideo mollius est ceteris

Expanded text:
uallo munire dignatus est, simul quia innocenuallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur et gratiae suae munus amittit et ideo prospiciendum, ne quis eam puluis conueniens oblimet aut ulla uexet festuca peccati, quia scnptueice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. itaque propter oculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium enim neruorum et omnium sensuum uoluntariae commotionis cerebrum est atque inde omnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt uitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuum autem illos uelut organum nerui sunt, qui principium cei per partis corporis in singula quaeque officia deriuantur. ideoque mollius est ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi inhumili essent constituti. propt̾ tutamen
minus impediretur. si in uertice paterent ad
in iuriam. Itaq ne uel suimuneris aliquid de¬
ꝓspiceretur. eo loco oculos constituit. cui
munitionis ad iungant Interiorẽ partẽ sepiuNT
nares. posteriorẽ quoq frontis malarũq sibi
exuberant: & lic& ossiũ cõpage conexa
& aequata confinia circũ uallare uideantur.
Inter hȩc tamen medii sunt oculorũ orbes. & tuti
ad cauendũ. & ad intuendũ liberi. & decori ad
gratiã. ut pote incristalli specie refulgentes.
In quorũ medio pupillȩ sunt quȩ uidendi munꝰ
operantur. ac nequa incidentis in iurię offensi¬
one laedantur. pilis hinc inde consertȩ uelut
quodã uallo ꝑ circuitũ muniuntur Uinde td̾tũ
sibi auxiliũ postulans ꝓpheta ait. Custodi
me dñe ut pupillã oculi. ut ꝓ tectionis diuinȩ
fier& ei tam sollicita & tuta custodia tam quã
pupilla oculi. quã tutissimo quodã naturȩ

Expanded text:
nam si in humili essent propter tutamen, nam si in humili essent propter tutamen, munus inpediretur, si in uertice, paterent ad iniuriam. itaque ne uel usu muneris aliquid de < non> diuidunt, eo loco oculos constituit, cui munitionis ad iungant, interiorem partem saepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberantes et licet ossuum compage conexa t aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec medii sunt oculorum orbes et tuti ad cauendum et ad intuendum liberi et decori ad gratiam utpote in crystalli speciem refulgentes. in quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelut quodam uallo per circuitum muniuntur. unde tutum auxilium. sibi postulans propheta ait: custodi me, domine, ut pupillam oculi, ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae
Abbreviated transcription (Latin):
latere non possipit. In mari quoq. positus.
siquis terrȩ appropinquare se conicit. in ipsa
maris fastigia & celsa antẽnarũ cornua. uoti
explorator ascendit . & adhuc inuisibilẽ reliquis
nauigantib eminus terrã salutat: Ac forte
dicas. Si specula editior necessaria fuit. cur
non supra sumũ uerticẽ capitis oculi constituti
sunt. sicut cancris uł scarabeis insũmo sunt.
quib lic& nullũ caput appareat. colla acdorsa¬
tamen cetero corpori celsiora sunt : Sed illis
testa ualida nec tam tenus membrana sicut
nobis quȩ facile possit offendi. ruboq & ceteris
inter scindi sentib: Aliis quoq animantibus
huiusmodi species est. ut possint oculos aut
ad ceruicẽ conferre ut equi aut boues. &
propemodũ omnes ferȩ. aut ad alas ut aues
quo tota quiete potiantur: nobis autẽ & suma
corporis parte constitui oculos oportuit tãquã
in arce. & ab omni uel minima offensione de¬
fendi. quȩ duo sibi cõpugnantia uidebantur

Expanded text:
latere non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsatamen cetero corpore celsiora sunt ? sed illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi ruboque et ceteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi species, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculos oportuit tamquam in arce et ab omni uel minima offensione defendi, quae duo sibi conpugnantia uidebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nrtionis esse . ñ infirmitatis. Nũ quã enĩ tantã
rerũ mutationẽ dar&. nisi p̃stantẽ iustutẽ ha¬
beret. & gram̃ ac̃ditore conlatã. Aerẽ quoque
ñ nulli &iã docti exp̃ĩani uiriallegauer̃. lunȩ
ex ostu solere mutari. Sed siid mutationis lunaris
quĩdẽ fier& uiolentia. ad omnẽ eiꝰ ostũ. intexe¬
retur nubibus cȩlũ pluuiȩ funderentur. Deniq
cũ ante dies ess& sermo de pluuia. quȩ foste
utilis diceretur. ait qui dã. Eece neomenada-

Expanded text:
irmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia
Abbreviated transcription (Latin):
cui similis caro esse non potest. quia ipse incor¬
poreꝰ inuisibilis est. Caro autẽ. & cõprehendit᷑
& uidetur. Cui dicit: Nonsibi utiq quia non
dicit faciã. sed faciamus. Non angelis. quia mi
non possunt operationis habere consortium
Sed dicit filio: & iamsi iudȩi nollent. & iãsi arriani
repugnent Sed & iudȩi conticescant. & arriani
cũ suis patrib cõmutescant. Quidũ unũ acori

Expanded text:
iritus, cujus similis caro esse non potest; quia ipse incoriritus, cujus similis caro esse non potest; quia ipse incorporeus et invisibilis est, 128 caro autem comprehenditur et videtur. Cui dicit? Non sibi utique, quia non dicit, faciam, sed faciamus. Non Angelis; quia minnon possunt operationis habere consortium: sed dicit Filio: etiamsi Judaei nolint; etiamsi Arrepugnent. Sed et Judaei conticescant, et Ariani cum suis parentibus obmutescant, qui dum unum a co
Abbreviated transcription (Latin):
tui potio.ẽ. Deniq interp̃tatus est dñs quidsis
tu dicens: Ad tendite uobis a falsis ꝓphecis.
Isti enĩ animã debilitant. mentẽ subruunt
Non igitur caro tues. Quid enĩ est caro sine ani¬
mae gubt᷑ rnaculo. mentis uigore: Caro hodie
sumitur. cras deponit᷑. Caro tẽporalis. anima diu¬
turna. Caro amictus ẽ. animȩ. quȩ se induit
corporis uestim̃to. Non igit᷑ tu uestimentum es.
sed qui uestim̃to uteris. Ideo tibi dicit᷑. ut ex¬
polians ueterẽ hominẽ cũ actib eius. nouũ induas.
qui non corporis qualitatẽ. sed in spũ mentis &¬
Non inquã caro estu
neq enĩ carni dicitur. tẽplũ enĩ dĩ scm̃ est. qđ
estis uos. Et alibi: Templũ dĩ uos estis. & sp̃s sc̃s
nostrȩ seriem consideremus
aciamus inquit hominẽ adimaginẽ & similitu¬
dinẽ nrãm. Quis hoc dicit : Nonne ds̃ qui te fecit :
Auid est ds̃. caro an sp̃s : Non caro utiq sed sp̃s

Expanded text:
tui portio est. denique interpretatus est dominus qui sis tui portio est. denique interpretatus est dominus qui sis tu dicens: adtendite uobis a falsis prophetis; isti enim animam debilitant, mentem subruunt. non igitur caro tu es. quid enim est caro sine animae gubernaculo, mentis uigore? caro hodie sumitur, cras deponitur. caro temporalis, anima diuturna. caro amictus est animae, quae se induit quodam corporis uestimento. non igitur tu uestimentum es, sed qui uestimento uteris. ideo muneris dicitur ut expolians ueterem hominem cum actibus eius nouum induas, qui non in corporis qualitate, sed in spiritu non, inquam, caro es tu; neque enim carni dicitur: templum enim dei sanctum est, quod estis uos et alibi: templum dei uos estis, et spiritus nostrae senem consideremus. faciamus inquit hominem ad munus et similitudinem nostram. quis hoQuid est Deus? Caro, an spiritus? Non caro utique, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
possint. Iua igitur tibi magis incredulitas
o homo. quã uenena metuenda serpentiũ sunt¬
ime igitur illa. ut saltẽ dũ formidant᷑. illa ad
fidẽ ꝓuocare te possint. Quod sidm̃ non times.
uł ultricia ꝑfidiȩ uenena formida. Nunc qm̃
& elefantos uides tibi subditos. & leones esse
subiectos. Nosce te ipsũ ohomo. qđ non ut ferunt
apollinis picii. sed salomonis scĩ est. quiait. Nisi
scias te formosa in mulieribus : Quãquã multo
ante moyses in deuteroͬmio scripserit: Adtende
tibi o homo. tibi attende ait lex: & ꝓpheta
mulieribus: Quȩ est pulchra in mulieribus.
nisi anima quȩ in utroq sexu p̃stantiã possid&
pulchritudinis : & merito decora est quȩ non ter¬
rena sed cȩlestia. non corruptibilia sed incorrup¬
tibilia desiderat. Inquib decus perire non soleat.
Corporalia enĩ omĩa. ꝓcessu aetatis aut aegritu¬
dinis in iquo marcescunt. Huc adtende :
Dicit moyses. Inquanto totus es. In quo melior

Expanded text:
possint. tua igitur tibi magis incredulitas, possint. tua igitur tibi magis incredulitas, o homo, quam uenena metuenda serpentium sunt. time igitur illa, ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. quod si deum non times, uel ultricia perfidiae uenena formides. nunc quoniam et helefantos uides tibi subditos et leones esse subiectos, cognosce te maritus o homo, quod non, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Solomonis sancti est, qui ait: nisi scias te, formonsa in mulieribus, quamquam multo ante Moyses in Deuteronomio scripsit: adtende tibi. homo, tibi adtende ait lex et propheta t in mulieribus. quae est pulchra in mulieribus nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis ? et merito decora est, quae non terrena sed caelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat; corporalia enim omnia processu aetatis aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. huic adtende, dicit Moyses, in qua tu totus es, in qua melior
Abbreviated transcription (Latin):
luxu diffluat. terrore constringunt. Ideoque
horũ austeritatẽ frugi euadunt. sobrii. conti¬
nentes. laudi magis quã ludo dediti. Uides quid
terribilia illa flagella ꝓficiant : sic & serpentis
flagella sunt eoꝵ quibus in firmi animi aetas. &
quȩdã puerilis mente seruitus : erũnis fortioribus ut¬
nocere ñ possint: Deinde confidenti in dño dictũ
est. suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambulabis. & conculcabis
leonẽ & draconẽ. Paulũ momordit uipera. & pu¬
tant eũ quasi peccatorẽ : uix de naufragio ser¬
uatũ ueneno esse moriturũ. Sed postea quã
in uiolabilis mansit. excussa in igne uipera. plus
apud intuentes uenerationis inuenit. Sed &
ipse dñs ad om̃s ait. Qui crediderit & baptixa¬
tus fuerit. hic saluus erit. Qui uero ñ crediderit.
dãpnabitur. Signa autẽ credentiũ hȩc dixit
fore. ut serpentes manu ulcerent. uenenahis
atq om̃e mortiferũ &iã sibiberint. nocere non

Expanded text:
ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic saluussalu erit; qui uero non crediderit damnabitur. signa autem credentium haec dixit fore, ut serpentes manu mulceant, uenena his atque omne mortiferum, etiamsi biberint, nocere non
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Est enĩ donata p̃rogatiua quȩdã singulis
creaturis. ut quibusdã priuilegiis ꝓpriis fulci¬
antur : Formidabilis tauris elefantus murem
ti&: leo quidem rexferarũ exiguo scorpionis
aculeo exagitat᷑. & ueneno serpentis occiditur
Ex imia leonis pulchritudo ꝑ comantes ceruici toros
ex cutitur. cũ sublato serpens pectore atcollit
ora. Sed quis non miret᷑ tam breui scorpionẽ
aculeo. ut incorporeũ putes. ingentiũ corporũ
exigere mortẽ Nec hoc quisquã rep̃hendat.
qđ creator serpentes creaturis suiᷤᷤ aliaq uel
animantiũ uł herbarũ genera uenenata miscue¬
rit. Nata sunt enĩ hȩc ad correptionẽ nr̃am.
non ad deformationẽ. Namq ignauis aut
infirmis aut impis. plerũq offensioni atque
terrori sunt. aliis usui Ita sunt hȩc. ut pedagos
paruulis amari uident᷑ acerbi & molesti. for¬
midabiles uerbere libertatẽ lasciuiendi nega¬
& necessitatẽ disciplinȩ exiguant. ne puerilis animus

Expanded text:
sint. est enim donata praerogatiua quaedam singulis creaturis, ut quibusdam priuilegiis propriis fulciantur. formidabilis tauris helefantus, murem timet. leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur et ueneno serpentis occiditur. eximia leonis pulchritudo: comantis ceruice toros excutit uel sublato pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam breui scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem ? Nec hoc quispiam reprehendat, quod creator serpentis creaturis suis et alia uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit. nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ partes in plurimas scindit᷑. obuiat iens singularũ
semitarũ exordia: tacitus secũ ipse ꝑ tractat :uelut
syllogisticã uocẽ sagacitate colligendi odoris emit¬
tens. aut in hanc partẽ inquit defluxit. aut in illã
Aut certe in hunc se anfractũ contulit: sed nec istã
nec illã ingressus est. Suꝑ est igitur.: ut in istam
separatim sine dubitatione contulerit. Quod homi nes
uix ꝓlixa cõpositae artis meditatione cõponunt. hoc
canib ex natura suppetit. ut ante mendaciũ depre¬
hendant. & postea falsitate repudiata inueniant
ueritatẽ Nonne totos dies conter̃ philosophi. pro¬
positiones sibi inpuluerẽ diuidentes. quo radio sibi
describunt singulas. & ex trib cũ unã earũ uram
esse necesse sit. Duas primo interficiant. tã quã

Expanded text:
 partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est viam: superest igitur ut in istam se partem sine dubitatione contulerit. Quod homines vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura suppetit; ut ante mendacium deprehendant, et postea falsitate repudiata inveniant veritatem. Nonne totos dies conferunt philosophi propositiones sibi in pulvere dividentes, qui radio sibi describunt singulas, et ex tribus cum unam earum 122 veram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
gere diẽ sui nescunt exostus : Aut quomͦ signa
eĩ ꝓbant. cuiꝰ ostũ non ꝓbant: Quiel& iã deluna
dicimꝰ que & quarto die coepit. & quasta decima.
diẽ signat salutis: aridisplic& numerus qͦcele¬
brrt᷑ misteriũ redẽpti Ideo demones de¬
clinandũ es se ꝑ suadent numerũ eũ qͦ eoꝵ destruo¬
ta requitia est. ideo gentiles nihil adoriendũ
ad ser̃ qͥa sciunt tunc primũ astes suas uacarecor¬
cornib: dare reliquis dieb usq ad exactũ nĩ sẽ
indiciũ serenitatis ȩstimant. Nolunt ergohis¬
dẽ exordiis inchoare. qͥb senitas inchoatur.
Sed auendũ fuenobis in sermone dies quartꝰ
occidat. Cadunt enĩ ũbre maiores demontib
ESTITA DIUERSIS TERRAGERMIMIBUS
urebat: Cȩlũ quoq sol& luna ge¬
minis uult̾ sui luminib. stellarũq signi¬
tũ decore fulgebat suꝑerrt elem̃tũ ter¬
uniũ sauiuificat. Et maxime tunc primũ uerbo
dĩ iussa uiridescere. uiui ficationis suȩ munerȩ

Expanded text:
gere diem sui nescivit exortus? Aut quomodo signa ejus probant, cujus ortum non probant? Quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit, et quarta decima diem signat salutis? An displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? Ideo daemones demundus emicuit? an sinistris sol coepit auspiciis? eta nequitia est. Ideo gentiles nihil adoriendum asserunt; quia sciunt tunc primum artes suas vacare coecornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis 79 existimant. Nolunt ergo eisdem exordiis inchoare, quibus serenitas inchoatur. Sed jam cavendum ne nobis in sermone dies quartus 80 occidat; cadunt enim umbrae majores de montibus, olla diuersis terra germinibus uirebat omnis, caelum quoque sole et luna geminis uultus sui luminibus stellarumque insignitum decore fulgebat. supererat elementum teruniuersa uiuificat et maxime tunc primum uerbo dei iussa uiridescere accinctus suae munere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩ lumine. & splendorẽ sibi arcessit chesole
iustitiȩ. ut dicat. Viuo autẽ iã non ego. uiuit autẽ
inmexpẽ. Beata plane quȩ tantũ insigne me¬
ruisti. unde te nontuis neomeniis. sed typo ec¬
clesiȩ beatã dixerĩ. In illis enĩ seruis. in hocdi¬
ligeris. Quã ridiculũ autẽ. qđ te plerũq
credunt homines magicis carminib posse
deduci. Aniles istę fabulȩ. ac uulgiopiniones
Quis enĩ opusdĩ tanto ministerio deputatũ ar¬
bitret᷑ chaldeis suꝑstitionib posse tẽptari
Lapsus sit ille qui se trans figurat in angelum
lucis. & deductus uoluntate ꝓpria. ñ carmi¬
nũ potestate. Sane & in hoc qͣsi ecclesia pu¬
taris. posse delocotuo & statione deduei. Mul¬
ti tẽptant ecclesiã. sed magicȩ artis eicarmi¬
na nocere ñ possunt. Nichil incantatores
ualent. ubixpĩ canticũ cotidie decantat᷑.
Hab& incantatorẽ suũ dnm ihm̃ ꝑquẽ magoꝵ¬

Expanded text:
Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et deductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcȩlos. ut impler& omã. Itaq qui ex inanitꝰ
uenerrt. deplenitudine sua a postolos adim¬
pleuit. Vnde unus ex his dicit. Nãdepleni¬
tudine riꝰnos om̃s accepimꝰ. Ergo ad nuntiauit
dibectę xcclesiȩ. Qđ significat ꝓph&a dicers
Orict᷑ in dieb eiꝰ iustitia. & habundantia pacis.
donec aufenat᷑ luna. Et in canticis dñs de sua¬
sponsa ait. Quȩ nãest ꝓspicrens tãquã
diluculo. spetiosa sicut luna. electa ut sol
Et merito sicut luna ecclesia. quȩ totomun¬
do refulsit. & tenebras scłi huiꝰ inluminats
dicit. Nox prȩcessit dies ad ꝓpinquauit.
Pulcre ait ꝓspiciens. quas isuos desuperiore
ꝓspectans. sicut habes. Dñs decȩlo ꝓspexit
suꝑ filios hominũ. Prospiciens ergo ecclesia
sicut luna de fectus hab&. & ort̾ frequent̃
sub defectib suis creuit. & his meruit am¬
pliari . dũ ꝑsecutionib minuit̾᷑. & confessoꝵ
mastsriis coronat᷑. Hȩc est uera luna quȩ
& graẽ mutuatur. Fulg& enĩ ecclesia ñ suaꝰ sed

Expanded text:
elos, ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit esiae, quod significat propheta dicens: orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et in Canticis dominus de suasponsa ait: quaenam esthaecprospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae et gratiae mutuatur. fulget enim ecclesia non suo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quã multas autẽ quȩ locean naturalẽ duritiã
posse diligentiar studio tẽperari. quib adfest
cult runrlis exẽplũ. Nã plerũq cito floren
mala granata & fructũ ad ferre ñ possuNt.
nuisi c̃gruis peritoꝵ remediis excolantur.
P lerũq sucus uanescit ipterior. & foris eiꝰspe
ties pulchra p̃tendit᷑. Quȩ ñ inmerito cõpari¬
tur ecclesiȩ. ut habes in canticis ad eccle siã
dictũ : ut cortex mali punici genetuꝵ: & in
fra. Si floruit uitis. floruer̃ malagranata

Expanded text:
quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. nam plerumque cito florent mala granata et fructum adferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis excolantur, plerumque sucus uanescit interior et fonsforis species eius pulchra praetenditur. quae non inmerito conparatur ecclesiae, ut habes in Canticis ad ecclesiam dictum: ut cortex malfra: Si floruit vitis, floruerunt mala granata
Abbreviated transcription (Latin):
&iã aliȩ siplices ut colũbȩ. aliȩ astute. ut ꝑdice
Gallus iactantior pauus speciosior. Sunt &iã
uiꝑ in auib & operũ diũsitates. ut aliȩ amerł
in cõmune consulere. & conlatis uirib uelut
quandã curare rẽ puplicã & tãquã sub rrge
unuere. Aliȩ sibiquȩq ꝓspicere. ĩ periũ recusari
Et si capiant᷑. in digno uelint exire feruit i¬
Abhis igit᷑ ordiam᷑ qͥ nrõ usui imitataonte delo:
I nillis enĩ deuotio quȩdã & militia naturalis
in nobis coacta atq serulis quã iure pprio
& uoluntario usu Grues in nocte sollicita
exertenł custodiã: dispositos uigiles cernas

Expanded text:
iam aliae simplices ut columbae, aliae astutae ut perdices; gallus iactantior, pauus speciosior. sunt etiam uitae in auibus et operum diuersitates, ut aliae ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque prospicere, imperium recusare et, si capiantur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur quae nostro se usui imitationem dederunt. in illis enim politia quaedam et militia naturalis, in nobis coacta atque seruilis. quam iniusso et uoluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas,
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliul mistice declꝰrant nisibona esse xp̃ĩ
uincula quȩ nocere ñ soleant:. Uincula grȩ̃.
uincula caritatis. ut unusquisq suis uinculis¬
glori&ur sic̃ & gloriabat᷑ paulus dicenf Pau¬
lus uinctusihũ xpi : his ligatꝰ uinculis dicebat :
Quis nos se panrbit a caritate xpĩihũ. Uinculis absti¬
nentiȩ. uinculis. caritatis: his ligatus uinculis
&iã dauidait. Ini salicib in medio eiꝰ suspendimꝰ
organanrã. Buxus quoq elem̃torũ apicib utilis
exprim̃dis. lenimateria. ti sũmanꝰ puerilis in

Expanded text:
quid aliud mystice declarant nisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleant, uincula gratiae, uuarum caritatis, ut unusquisque suis uinculisglorietur, sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus Iesu Christi? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his ligatus uinculis etiam Dauid ait: in salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. buxus quoque elementorum apicibus utilis exprimendis leui materia usum manus puerilis in
Abbreviated transcription (Latin):
constituti. qui totã indiscendo uitȩ longeuitatẽ cori¬
triuerint uix potuer̃ cognoscere. ut syllogis morum
coniunctiones contexerent. hoc naturali canis erudi¬
cione cõ p̃hendere facile poterit aestimari. Nam
ubi uestigiũ leporis ceruiue reppererit. atque ad
diuerticulũ semitȩ uenerit. & qđ dã uiarũ compȩtũ

Expanded text:
constituti, qui totam in discendo uitae longinquitatem contriuerint, uix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum coniunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione conprehendere facile poterit aestimari. nam ubi uestigium leporis die reppererit atque ad diuerticulum semitae uenerit et quoddam uiarum conpitu
Abbreviated transcription (Latin):
texere . qͥunꝰ qͥsq frẽm suũ circũ uenire&
decipere nitit᷑. & in nouas se fraudes c̃ponere.
ut quẽ ui obtinere ñ potest. circũ scribat
dolo. & fucoqͦdã artis obducat. fraudulen¬
tũ illud polips ͥ ingeniũ ñ p̃teribo: Quiua¬
doso inlitore p&rr̃ nact ad figit̾ ei. atq. eiꝰne

Expanded text:
texere, qua unusquisque fratrem suum circumuenire et texere, qua unusquisque fratrem suum circumuenire et decipere nititur et in nouas se fraudes componere, ut quem ui optinere non potest circumscribat dolo et fuco quodam artis obducat, fraudulentum illndillud polypi ingenium non praeteribo, qui uadoso in litore petram nanctus adfigitur ei atque e
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ. cuĩ serpentis sibi ac ire cupiat c̃tu¬
bernũ. cui&iã c̃ parandꝰ ipse serpentisit.
Festinat aduiperã. ꝙͣ. se ingremio uiriñ direc¬
t ramite ueritatis sed lubrico deuii amoris
in fundit. E estinat adeã .ꝙ. uenenũ suũ resu¬
mit᷑ u pera qͣ. fert᷑ ꝑ acto c̃iunctionis muner¬
ił enenũ qđ euomuerat rursus haurire: adul
c̃ sueuit. tãquã colubri ictͥ ͥ ex tendit᷑. & tã¬
quã acornu ita diffundit᷑ illiurnenũ. Et ut scias
qͥ a dea dultera lix̃. adiecit. Oculitui cũ uide¬
rint alienã. os tuũ loquit᷑ ꝑũsa. Neqͥsquã uelut
c̃traria posuisse noscredat. ut & ad bonũ
& ad malũ uiperȩ huiꝰ exẽplo uterem̃. cũ ad in¬
stitutionẽ utrũq. ꝓficiat. sierubescamꝰ aut
fidẽ ñ ex hibere dilecto cui ex hib& serpens.
aut relinquentes scã c̃iugia lubrica & nocitu¬
ra salutarib p̃feramꝰ. qđ fac̃ qͥ cũ serpente
miscet᷑. Et qͥa deastutia cepimꝰ sermonẽ sub¬

Expanded text:
uxorem, cujus serpentis sibi adsciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. Festinat ad viperam, quae se in gremium viri non directo tramite veritatis, sed lubrico devii amoris infundit. Festinat ad eam quae venenum suum resumit, ut vipera quae fertur peracto conjunctionis munere venenum quod evomuerat, rursus haurire; adultconsueverit, tamquam a colubri ictu extenditur, et tamquam a cornuta diffunditur illi venenum. Et ut scias quod de adultera dixrint alienam, os tuum loquetur peruersa. nec quisquam uelut contraria posuisse nos credat, ut et ad bonum et ad malum uiperae huius exemplo uteremur, cum ad institutionem utrumque proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens, aut relinquentes sancta coniugia lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpenti miscetur. Et quia de astutia coepimus sermonem sub