comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onfacile aũt quĩ ad nr̃m uiꝰ
ittinet cum de naturali cog¬
natõne queritur. septimu
gradum quis excedit. quate¬
nꝯ uitra eun fere gradũ reꝵ
natura. cognatoꝵ. inta ꝯsist̾e
non patitur. cognati ab eo di¬
ciputantur ꝙ quasi una din¬
uint̾ ue nati.uił ab cotem orti
ꝓgeniti ne sunt. ¶Cognatõ¬
nis suba bifariam as̾ romã os
intetugitur. nam q̃dam cog¬
natõnes uire ciuili q̃dam na¬
turali ⁊ nectuntur. non nun
uireꝯcurrente et naturali et
cinili copulatin cognacio. et
oudem natural cognacio. pse
sme ciuili cognatõne intem¬
gitur. que ꝑteminas tescẽdit.
rał quitem cognatõ lic ip̃a
quoqz ꝑse plenissime. hoc no¬
mine uocetur. ꝓprie tñ agna¬
cio uocatur. intelicet qͥ per
iura inter affines quoq uer¬
santur non auenz est hoc
loco teaffimb quoq brem¬
ter dissere. ¶affines sũt un¬
ri ⁊ uxoris cõgnati dicti ab
eo ꝙ due cognatõnes q̃ diu̾se
inter se sunt pnupcias copu¬

Expanded text:
on facile autem, quod ad nostrum ius attinet, cum de naturale cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum vitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterve nati vel ab eodem orti progenitive sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure civili, quaedam naturali concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen adgnatio uocatur, uidelicet quae per iura inter adfines quoque uersantur, n‹on› alienum est hoc loco de adfinibus quoque breuiter disserere. adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae diuersae inter se sunt, per nuptias copu
Abbreviated transcription (Latin):
meru non auget. ꝙ nichil dif¬
fert hic ab eo qui cunte patrẽ
cognatos
enire solet in his qui diu̾sis pa¬
rentib nati sunt. ut qui meo
fr̃i fr̃ sit. meꝯ ꝯgnato non sit. po
illi in t̾ se frẽs sunt nichit alter
cognato non ẽ. hii sorori si musr
mmerantur. ut fr̃ ne pos quo
duplicit̾ intelligitur ex fiuo

Expanded text:
merum non auget, quod nihil differt hic ab eo, qui eundem patrem cognatos enire solet in his, qui diuersis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. ponilli inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos quoque dup
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possonẽ quos sãgui¬
nis rõ uocat adhroitate. li¬
cet nire cinili de ficiant. Ita
inuice sibi cognati. usq ad¬
eo ut pregnans quoq ma¬
numura si pepit et isꝗ natꝰ
est matri. et mater ip̃i et in¬
ter se quoq rp̃i ꝗui nascun¬
tur cognati sũt. Tuł.

Expanded text:
bonorum possessionem, quos sanguinis ratio uocat ad hereditatem, licet iure ciuili deficiant. itaque inuicem sibi cognati, usque adeo, ut praegnas quoque manumissa si pepererit, et is qui natus est matri et mater ipsi et inter se quoque qui nascuntur cognati s‹i›nt.
Abbreviated transcription (Latin):
quero post mortem nbti pa¬
tronꝰ utrum cum seio du
ꝯiad illu res ꝑuenis. acciodat᷑
cu õẽ negotiu ꝙ eiꝯ uoluntate
ratur. nec põt uidi id pr̃atum. si¬
ip̃e patrono restituat. aut eũ
cum quo mandatum Soerit
mus quin oĩ moto cu eo agi
non possit. quid eĩ non põt
uideri dolo fecisse qui fidem
sua amico ꝯmodauit q̃ tã
aliqua sibi exlibti fraude
te imꝑnbe adoptando. ut
quarta aden ꝑtineat q ad¬
optatꝯ est. S et rona eius¬

Expanded text:
quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtsi ad illum res pervenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius voluntate ratur. nec potest videri id praesipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxmus, quin omnimodo cum eo agi non possit. quid enim non potest uideri dolo fecisse, qui fidem suam amico commodauit quam alii quam sibi ex liberti fraudee impubere adoptando, ut quarta ad eum pertineat, qui adoptatus est: sed et bona ei
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ posso que ex hac ꝑte
cdicri quide datur. cognato¬
ru gradus sex ꝯplectitur :
ex .uii. duas ꝑsonas sobrinũ
⁊ sobrina.natam et natam
ꝯgnatõne facit ⁊ adoptõ et

Expanded text:
bonorum possessio, quae ex hac parte edicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam. Cognationem facit etiam adoptio: et
Abbreviated transcription (Latin):
ciis queatos inpõte habet.de
lb̃tolib̾ta ue sua sigcasset.cu¬
ius et libis suis enm libtum
eã ne lib̃tam eẽt uellet. is eaue
sit. inter uiuos. uł testõ inci
si ab eo eaue libtate ꝯsequtus
ꝯsequtane ẽ.Utiq si ex lbis qui
inciuitate eẽ desisset. n euibi¬
M ulli eẽnt ceteris eiꝰ qui liberis
qui manumisit. ꝑinde oĩa uira
ẜuentur.ac si nicħ de eo lib̾to
eaue lib̾ta. is parens sigͥcasset.
posse assignari. certumẽ. Is
quoq libtꝰ qui apd̾ hostes
ẽ assig̃ri pot. assignare aũt ꝗs

Expanded text:
state haberet, de liberto libertaue sua significasset, cuius ex liberis suis eum libertum eamue libertam esse uellet, is eaue,sit inter uiuos uel testamento, si ab eo eave libertatem consecutus consecutave est. utique, si ex liberis quis in civitate esse desisset neque ei liberi ulli essent, ceteris eius liberis qui manumisit perinde omnia iura serventur, ac si nihil de eo liberto eave liberta is parens significasset".posse adsignari certum est. Is quoque libertus, qui apud hostes est, adsignari potest. Adsignare a
Abbreviated transcription (Latin):
p. petere possit. ¶Quero an
siticia patroni filia iactat tici¬
um patrem suum priusqua
moreretur litteras ad se fecis¬
se quibz adiceret libtos suos
maleficiis appetitum easq li¬
tteras secutam pꝰmorte pat̾s
lib̃tos accusare aut aliquid ei¬
poeẽ possit hec accusatõ. pau¬
lis s̾. eam que ex uoluntate.
patris accusauit non debere
um iudiciu. s auenu ex se¬
cuta ẽ. ¶patroni fuiꝰ epsam
talem libto emisit. sempro¬
mꝯ solo nbto scio salutem. ob
merita tua fidemq tuã. quã
micħ semꝑ exibusti. ꝯceto
an patroni filio nchil relin

Expanded text:
 petere possit. Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libprodesse possit haec excusatio.Paulus respondit eam, quae ex uoluntate patris accusauit, non debere um iudicium, sed alienum exsecuta est. Patroni filius epistulam talem liberto emisit: "Sempronius Zoilo liberto suo salutem. ob merita tua fidemque tuam, quam mihi semper exhibuisti, concedo an patroni filio nihil relin
Abbreviated transcription (Latin):
tum et tu capitis accusasti
et pater tuus manumisit.
non põt tibi eius libti bo̾ꝵ
possõ ex dcõ pretoris dari.
em ẜuum accusauerit.de¬
inde is patris tui fuerit fc̃s
et is pꝯea eum manumisit.
eĩ ꝙ ⁊ sentire non possunt

Expanded text:
tum et tu capitis accusasti et pater tuus manumisit, non poterit tibi eius liberti bonorum possessio ex edicto praetoris dari. em servum accusaveris, deinde is patris tui fuerit factus et is postea eum manumisit. enim, quod consentire non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tu. uł testo uelcodicill. uł uinꝰ¬
adunere assignatõne. et̃ mi
da uoluntate pot̾it.S et si ex¬
ħ̾rdato filio lib̾tum quis assi¬
gnauerit. ualet assignacio. nec
nocet ei nota ex hroatõis quã¬
tum ad nos nis patronatꝰ.S¬

Expanded text:
testamento uel codicillis uel uiuus.Adimere adsignationem etiam nuda uoluntate poterit.Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus
Abbreviated transcription (Latin):
uero teo qui ubtum effr¬
acture crimine accusauit
sꝵ. Si eius mõi effractu recimẽ
accusatus sit ex quo si pro¬
baretur in meilum datus to¬

Expanded text:
e eo, qui libertum eff‹ra›cturae crimine accusauit. respondit, si eiusmodi effracturae crimine accusatus sit, ex quo, si probaretur, in metallum datus es
Abbreviated transcription (Latin):
tum ante quam iuberet u
rit et ita ip̃e nouus ub̾tus
aut enitor hrdes extit̾it. nͥ¬
bis edicti non prohibetur
possessorias accõnes tebeat.
si fraude edicto eiꝯ facere uo¬
luit. ut precio liberiore pre¬
cepto. uel tacita paccõne ⁊
hrditatis ex institutõne de¬
late ꝯmodũ. et bonoꝵ posse¬
ꝙ sus peccio ꝑfilium script᷑
hrdem quam uis emancip¬
atum ad eundem libti hrdi¬
tatem ip̃m patronu hrẽ.
cum oĩa que nr̃a sunt libis
nr̃is ex uoto paremꝰ. Si tm̃¬
ubti cum ignoraret iudici
suo fecit a.i mota fraudis
suspicione suo iure bonoꝵ

Expanded text:
men antequam iuberet lirit et ita ipse nouus libertus aut emptor heredes extiterint, uerbis edicti non prohibetur possessorias actiones debeat, si fraudem edicto eius facere uoluit, ut pretio uberiore percepto uel tacita pactione etiam hereditatis ex institutione delatae commodum et bonorum posseque suspicio per filium scriptum heredem quamuis emancipatum adeuntem liberti hereditatem ipsum patronum habere, cum omnia, quae nostra sunt, liberis nostris ex uoto paremus. Si trti, cum ignoraret iudiciusuo fecit, amota fraudis suspicione suo iure in bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
s palum possunt petitã .b. p.
trebelnano hrditas possit. qͣ
rõne alio senatꝯ ꝯsulto hrdi¬
b eis institutis. aub̾to ad qre
yroitate ꝑmissum est. ita et¬
bonoꝵ quoq possonez pet̾e¬
tende cedere municipib ex ĩ¬
de exquo decernere de petenda

Expanded text:
 alium possunt petita bonorum Trebelliano hereditas possit: qua ratione alio senatus consulto heredibus eis institutis a liberto adquirere hereditatem permissum est: ita bonorum quoque possetendae cedere municipibus exinde, ex quo decernere de petenda
Abbreviated transcription (Latin):
tilis anni.⁊ rõnuz alle¬
gacionez. an natus
erte dubitabit. ex ti¬
cia que tunc ꝓpreno¬
rezetatis uxor dici ñ
at.natum postea ea
uxore ducta ħrte ẽe
posse. et generaliter
statoricinlit̾ nupta
testamentu natũ ex
testam̃tũ natazextri
postumos nepotes in¬
duxit. Si filiꝰ meus
uiuo memorietur.
tũc siquis mich exeo
nepos asine q̃ neptis pꝰ¬

Expanded text:
tilis anni et rationum allegatione, an natus erto dubitabit ex Titia, quae tunc propter tenorem aetatis uxor duci nonat, natum postea ea uxore ducta heredem esse posse. et generaliter stator‹i› ciuiliter nupta testamentum natum extestamentum natam ex triepostumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis p
Abbreviated transcription (Latin):
hrs eẽdesierit. ad õs
casus ꝑtinencia qͥ
rios supplendos in
galli aquilii snam¬
diximꝰ/nec solum
sinepos uino patre
decedat. nec sucedes̃
pnepos auo mortu¬
o rũpat. s ⁊ si supui¬
xit patriac decedat.
dumodo h̃rs institu¬
tus sit. aut exħrdaf.¬
uidẽri dũ nũ hac po

Expanded text:
se desierit" ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sdiximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus.Uidendum, num hac po
Abbreviated transcription (Latin):
dus sit. positq uł ex
iure antiquo urex
tuat redati mortuo¬
rsipitur. nicħ refert
utrũexiure antiquo
anexlege nelleiaex¬
cludatur. ¶Forsita adł¬
tis casib si ne pos pr
testmñ nascatur uiuo
patre suo deinde exeo
⁊cipiatur isq patre.
deinde auos nascatur.
mimime ẽ expaues¬
cendũ. hic eĩ sinishe¬
res nascitur.⁊pr mor¬
tez nascitur. ergoet
eo nato eet ad opta¬
tuȩ. ¶Inomnib
nis specieb illud
filiꝯdumtaxat qͥẽ¬

Expanded text:
dus sit, possitque uel ex iure antiquo uel etuat redeatque mortuorumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Uellea excludatur. Forsitan adtis casibus si nepos post testamentum nascatur uiuo patre suo, deinde ex eo concipiatur, isque uiuo patre deinde auo nascatur, minime est expauescendum: hic enim suus heres nascitur et post mortem nascitur.Ergo et eo natus esset, adoptatur.In omnibus his speciebus illud lius dumtaxat, q
Abbreviated transcription (Latin):
pote. quoꝵ silibiħr
des instituantur.
institucionẽ nũꝙͣ
nobis natos. simi¬
lit̾ nõ ruꝑe testm̃r¬
et uitetur primũ
capud ad eos spec¬
tare. quicũ nascerẽ¬
tur sui hrdes futu¬
rieeñt. ergo sifili¬
um has ⁊ nepote.
non dũnatu tñ ex
eohrdem instituas
finio decedat. mox
catur. ⁊ ueriꝯdicen¬
duẽ nõ rumpite¬
stamentũ ut n so¬
ium illud primo
capite notauerit.
si ne pos qui eo tp̃r
instituatur quo
di respici. cu satis
sit obẜuari id tp̃s
quo nascitur. Nar
⁊si ita u̾ba sunt. q¬

Expanded text:
pote, quorum si liberi heredes instituantur, institutionem numquanobis natos similiter non rumpere testamentum.Et uidetur primum caput eos spectare, qui, cum nascerentur, sui heredes futuri essent. et rogo, si filium habeas et nepotem nondum natum tantum ex eo heredem instituas, filius decedat, moxcatur? ex uerbis dicendum est non rumpi testamentum, ut non solum illud primo capite notauerit, si nepos, qui eo tempore instituatur, quo faciendi respici, cum satis sit obseruari id tempus quo nascitur? nam etsi ita uerba sunt: 'q
Abbreviated transcription (Latin):
mox pater decedat.
non eñi suus hr̃s ẽ
ip̃e quo nascatur. nec
posteriori aliꝰ sude¬
cendo ꝓhiberi uidet᷑
rũpe. quã qui iam
natꝰ erat. deinde in
suꝑiori capite ut li¬
ceat insticui nõdu
ratum eẽt ꝙ succed.¬
natꝯ erat Iuliano tñ
si sponte adire possit hr¬

Expanded text:
mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori alii succedendo prohiberi videtur rumpere quam qui iam natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum ratum esset, quod succednatus erat.Iuliano tame sponte adire possit h
Abbreviated transcription (Latin):
um postumus sub
non rsipitur testm̃
postirmi agnacione.
post emancipacionẽ
a se factam itersiar¬
rogauit ex hrdacioẽ
anteascriptã nocere
dixr. Nam moĩfere
ire sic obẜuariꝯne¬
int ut ueri patris fi
magine nature ne¬
ritas adu̾te̾rtur. ui¬
delicet ꝙ ñ translato
s redditꝯ unteretur.

Expanded text:
um postumus sub cnon rumpitur testamentum postumi adgnatione.post emancipationem a se factam iterum adrogauit, exheredationem antea scriptam nocere dixi: nam in omni fere iure sic obseruari conuenit, ut ueri patris adoe imagine naturae ueritas adumbretur, uidelicet quod non translatus, sed redditus uideretur:
Abbreviated transcription (Latin):
filius ab hostib redi¬
ret. qͣuis pr mortem
patris decederet. tũs si¬
modi utilitate. p̃yti
⁊ multos can rupen¬
di abstulit int̾p̃taci¬
srituens ne potez q
sibi pr morte suus
nasceretur. recte in

Expanded text:
filius ab hostibus rediret quamvis post mortem patris decederet, tunc  eiusmodi utilitate praesertim et multos casus rumpendi abstulit, interpretatistituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte in
Abbreviated transcription (Latin):
agente. scrip id qd̾ ĩ
utero hret exparte
hrtem. Quero tñ ip̃a
die quaticio ordina¬
ret cestm̃ incinitate
horadiei sexta eode
die calescente celo ni¬
re sit enixamema in
asculũ. an institucio

Expanded text:
entem, scripsit id quod in utero haberet ex parte heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in civitate hora diei sexta, eodem die albescente caelo rure sit enixa Maevia masculum, an institutio
Abbreviated transcription (Latin):
stato mortuũ eẽ. ꝗ a
dum uiuit. n extes
lio fecit testmñ hñs fili¬
um ĩeiꝯdẽ potestate.¬
patreeodẽq auodefu¬
ncto. q̃situmẽ an rũ¬
petur eiꝯ testm̃. non
quide adoptanit.nec¬
hoc hodie einatꝰ ẽ filiꝰ.
nec priore sub ducto
deporestate suo hrce

Expanded text:
stato mortuum esse, quia dum uiuit, neque ex lio fecit testamentum habens filium in eiusdem potestate.patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptauit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo he
Abbreviated transcription (Latin):
lacet oem masd¬
cul u posse postumum
hrdem scribere. siue
iam maritꝯ sit. siue
tus effici. nam ⁊cum
exea quam habet ux¬
oremeinatus ẽ. ułis
qui cunc inutero est.
uerum is quoq qui
exquacũq uxore nas

Expanded text:
lacet omnem masculum posse postumum heredem scribere, siue iam maritus sit siue tus effici. nam et ex ea quam habet uxorem ei natus est, uel is qui tunc in utero est, uerum is quoque, qui ex quacumque uxore nas
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ meã indecem
filio meus moreretur
natꝰ nataueerit. ħrdeᷤ
sũpto. ¶Quidã recte
ad mitrendũ credunt
⁊ si non exprimant de
morte filiis simplici¬
ter instiruat. nt eoc.
ꝯcipi possit. ¶ Idem c̾¬
dendum ẽ gallũ exssti¬
masse. ⁊ de ꝓ nepoteut
dicat testator. sime ui¬
no nepos cecesdat. tc̃
quiexeo ꝓ ne pos ⁊ ce¬
cera. ¶S si uiuo filio
iam mortuo ne pote

Expanded text:
mortem meam in decem filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto". Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo ncipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: "si me vivo nepos decedat, tunc qui ex eo pronepos" et cetera. Sed et si vivo filio iam mortuo pronepote
Abbreviated transcription (Latin):
gradu ex hrdatꝰ ascto
preteritꝯ ãttio exħrda¬
mis ⁊ telib̾antib dece¬
dat. querisolet omi¬
itentib primis adici¬
onem. utrumadeos
quinit̾tio graduscrip¬
tisint. anpociꝰ ad legi¬
timos yrdes ꝑtineat.
hrditas quo ⁊ ip̃ocaũ
rectiꝰ existimari pu¬
tauit adlegitimos eã
alter ex institutis om
magi substitutũ ad m

Expanded text:
gradu exheredatus, a secundo praeteritus, a tertio exheredamis et deliberantibus decedat, quaeri solet omittentibus primis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an potius ad legitimos heredes pertineat hereditas. quo et ipso casu rectius existimari putauit ad legitimos eam alter ex institutis omimagis substitutum adm
Abbreviated transcription (Latin):
uit. mͥm̾. is institutus
uidetur. qui ex poste
cile non possit. postu¬
mu hrtem facere po¬
ssit.⁊ scribit cassiꝯ ⁊ ia¬
bolenus posse. nam
⁊ uxorem ducere. ⁊ ad¬
optare põt. ¶Spaco¬
nez quoq posse pos¬
tumu hrtem scribe
dabeo ⁊ cassius scri

Expanded text:
um, is institutus uidetur, qui ex postercile non possit, postumum heredem facere possit, et scribit Cassius et Iauolenus posse: nam et uxorem ducere et a‹d›optare potest: spadonem quoque posse postumum heredem scribere et Labeo et Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
hrs erit. filiꝯ ex ħrs
uoluit eum sumotũ
ꝙ ẽ inpossibile. ¶ An
irois institutonem
ex ħrdatꝯ abomnib
gradib sumotꝰẽ S¬
⁊interduos gradus¬
esto exssemisse.si pri¬

Expanded text:
hi erit, filius exheres uoluit eum summotum, quod est inpossibile.Ante heredis institutionem exheredatus ab omnibus gradibus summotus est.Inter duos esto ex semisse. si Pri
Abbreviated transcription (Latin):
do adiciebat. ideo ño
ualere. qm̃ nec fum¬
inssus. recte ex hro¬
aretur. aliamq cã
eẽ institutõis q̃ beni¬
gne accipetur. exhe¬
redaciones aũt nõ
eẽnt aduiuande.

Expanded text:
do adiciebat ideo non valere, quoniam nec funiussus recte exheredaretur, aliamque causam esse institutionis, quae benigne acciperetur: exheredationes autem non essent a
Abbreviated transcription (Latin):
ominatiexhrdatus
filiꝯ ⁊ ita uidecur. fai¬
us meus exhrs esto
si nec nomen eiꝯ ex p̾¬
Nũ sit si medͦ unicus
sit. ¶ Namsi pluress¬
int fiii. regnigna ĩt̾¬
pretacione pociꝯ apl¬
urisq sdetur. nullũ
exh̾rdatum eẽ. ¶d̾¬
ipeꝑcerit filiumdicͥ̾e
ex seia aũt natumdi¬
xit. recte exhrdat et
latrogladiacor. mag̃
ẽ ut recte ex brdatus
sit.⁊ siexad ulterio n¬
atus.⁊ erit atotogra¬
du sumotꝰ/ nisi forte
abumꝰ ꝑsona eum
testator ex brdarerie.
nam si hoc fecit uitõ¬
sa erit ex h̃rt cio. ꝓ¬
ad modu̾siitaeuni ex

Expanded text:
ominatim exheredatus filius et ita videtur "filius meus exheres esto", si nec nomen eius expressum sit, si modo unicus sit: nam si plures sunt filii, benigna interpretatione potius a plerisque respondetur nullum exheredatum esse. Idpercerit filium dicere, ex Seia autem natum dixit, recte exheredat: "latro", "gladiator", magis est, ut recte exheredatus sit, et si ex adultero natur et erit a toto gradu summotus, nisi forte ab unius persona eum testator exheredaverit: nam si hoc fecit, vitiosa erit exheredatio. quemadmodum si ita eum ex
Abbreviated transcription (Latin):
umeam adire posse
du exhrdatꝯ nonsit
¶Siquis ita scripserit
illequem seio ex me
natumnoneẽ ex ħrs
esto. hanc ex hrdaci¬
onez ita nusliꝯ mo¬
menciẽẽ ait. sipro¬
batur exeo nato. n¬
onenĩ uideri quasifi¬
num ex hrdatum eẽ.¬

Expanded text:
um eam adire posse, du exheredatus non sit. Si quis ita scripserit: "ille, quem scio ex me natum non esse, exheres esto", hanc exheredationem ita nullius momenti esse ait, si probetur ex eo natus: non enim videri quasi filium exh
Abbreviated transcription (Latin):
nerauerit. uł etiamocci¬
derit. inchilest deducen¬
du: hoc nõie alioqndice¬
oucendu ad qnͣto uulior
ioꝙ tibi debebitur. specia¬
lia. ea que in peculio orrt
legendasunt. Up̃.¬

Expanded text:
occidit, nihil est deducendum hoc nomine: alioquin diceducendum id, quanto uilior id quod tibi debebitur, specialiter ea quae in peculio erunt leganda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eas res deberi orcmo
quaz debuerat solu¬
it. ¶Domimus ẜ¬
cariumcoem habe¬
bat testõ manumi¬
serat. et peculiu ene¬
gauerat. deinde ip̃
uicarium qui coĩser¬

Expanded text:
eas res deberi orcino, quam debuerat solvisset. Dominus sicarium communem habebat, testamento manumiserat et peculium ei legaverat, deinde ipsum vicarium, qui co
Abbreviated transcription (Latin):
bi peculii uissit. atq
ita ẜuus lib̾tatez ac¬
cepit. res peculii pro¬
fessiom subtractas
non inderi manu¬
misso tacite ꝯcessas
talibtate peculium
postea manumissera
lin legauit. ẜuu pecu¬
lii uiuo patre manu¬
misit.ẜuus comunis
õñm hrdumẽ excẽp¬
tus peculio ꝑꝑ peculu
destinacionez.ꝯma id
pecrilium ad legatari
gatusdeinde inutile
carius legatus. Io¬

Expanded text:
bi peculii iussit atque ita seruus libertatem accepit. res peculii professioni subtractas non uideri manumisso tacite concessas ta libertate peculium postea manumiserat:lium legauit, seruum peculii uiuo patre manumisit: seruus communis omnium heredum est exemptus peculio propter filii destinationem, quia id peculium ad legatariugatus, deinde inutilituicarius legatus
Abbreviated transcription (Latin):
uc imitue legatum pecu¬
liisit. cum ẜuus ninote¬
statore decedit ceterum
rat. pamphylus ułẜmus
mens peculiũsmu cum
moriar sibi habeto libero
esto. ꝯsulebatur. rectene
pamphylo peculium in¬

Expanded text:
c inutile legatum peculii fit, cum servus vivo testatore decedit: ceterum rat: "Pamphilus servus meus peculium suum cum moriar sibi habeto liberque esto". consulebatur, rectene Pamphilo peculium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si pamthylitrcrliu no
sufficiat. tunc ec peculio sti¬
chil. et non ulalera p̃cium
pamphylideducidereE
situm est si exaliqua caus¬
apamphylꝰ decunia dño
debuisser neceaexpeculi¬
q ad precum eiꝯ ex pecu

Expanded text:
 si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere. Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculique ad pretium eius ex pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ñs stichoẜ uo suo q
conalib̾tiemsges¬
sit. cui ꝓparte oum¬
oia cestaṁto hro er¬
derat siracione red¬
didisset. eiq peculiũ
sinm ꝑfideicomis¬
sumdedit. ostichus
sũmas quib reliq̃¬
tus fuerat tamexi
kalendario quaz ex
uicariicãis reddidit
manentib debitori¬
br proquibr iṗe pe¬
cumam hrdib pat¬
roni refuderat. uber¬
tatem.q adeptus
decessit. Quesitu ẽ
atronocebitum fu¬

Expanded text:
nus Sticho servo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exderat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus reliquatus erat tam ex kalendario quam ex variis causis, reddidit manentibus debitoribus, pro quibus ipse pecuniam heredibus patroni refuderat, libertatemque adeptus decessit. quaesitum est, patrono debitum fu
Abbreviated transcription (Latin):
ydoneꝯ cutor ẽẽ indebitur.
pater aũt eiꝯ id circocaue¬
re non uult. ut filiuz sunz
tutela eximat ⁊ in hoc arti¬
ficio. ꝑseuerauerit. Estim¬
ote hinc fraudi recte occur¬
surum. ut ⁊ filiꝰ ⁊ ip̃e ad tu¬
telam lib̾orum dementis
generanda ꝯpetantur. d̾

Expanded text:
idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compellantur.' 16
Abbreviated transcription (Latin):
numerus pupilloꝵ plures
tutelas faciant. S patrimo
diuisum patrimoniũ ha¬
berẽt. quibda tutor qb¬
dam curator. unan cute¬
iam suscepisse creditur.

Expanded text:
numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimondiuisum patrimonium haberent, uel quibusdam tutor, quibusdam curator, unam tutelam suscepisse creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem emit ipe palamͥ de¬
dit aut nom̃ non mala
fide s simplicit᷑ ut solẽt
honestiores non patioĩa
sua instrumentis inscri¬
biualet empcio. ¶Quod
si callite idemerit. idem¬

Expanded text:
dem emit palam, dedit autem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit eẽ ꝑinde si pater
alicuius uł filiꝰ ł frater.
qui ẽ mneinsde potestate.
tria honora sustineat. que
ad piculum patris suisꝑ¬
ectent qr uolunt.ate eius

Expanded text:
sufficit: proinde si pater alicuius uel filius uel frater qui est in eiusdem potestate tria onera sustineat, quae ad periculum patris sui spectent, quia uoluntate eius
Abbreviated transcription (Latin):
stracio tutele ⁊cessa nõ
est. idratu ap̃tore hr̃i
non debet. et ideo puto
bat. Si eo tutore aucto
aliꝯ eiꝯ tutelam gerere.

Expanded text:
stratio tutelae concessa non est, id ratum a praetore haberi non debet. et ideo puto bat, si eo tutore auctoralium eius tutelam gerere,
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam eidet. sine sti¬
puletur abeo. ¶Sicu
solus sit cucornutuãpa mña
pupilio dederit eo stipu¬
letur.nonerit obligato
tutorrnaturaliter. cñob¬
ligabitur inqnͣtu iocu¬
piecior factꝯ ẽ. nam in
puipillu non tm̃ tutori
uerum cuio  accione in
qñtu iocuplecior fc̃s̃ ẽ
dandam dums pio res¬
cripsit. ¶Pupillꝯuent¬
endo sine tutoris aucto
ritato non obligatur.s
põt. S si mala fide ẽꝑcio
int̾cesserit: nulliꝯ erit
mom̃ti id̾ quoq nec nsu¬
capere pot. Gane sisuee

Expanded text:
pecuniam ei det siue stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo dederit uel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturaliter tamen obligabitur in quantum locupletior factus est: nam in pupillum non tantum tutori, uerum cuiuis actionem in quantum locupletior factus est dandam diuus Pius rescripsit. Pupillus uendendo sine tutritate non obligetur sed potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque nec usucapere potest. sane si su
Abbreviated transcription (Latin):
q .xxu. annũ curatorem.
ꝯstituit. Q nero cũliceat.
tanda sunt utrum ex di¬
e apti testi. anexequo
ad negocia gerenda no¬

Expanded text:
quintum annum curatorem constituit: quaero, cum liceat Nutanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia gerenda uo
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾no tutor datꝰ neceẽ nõ
habuisti excusari. cum ip̃o
iure nontenearis. Si ergo
ad ministracioni te non in¬
miscuisti. potes ẽẽ securus

Expanded text:
materno tutor datus necesse non habuisti excusari, cum ipso iure non teneris: si igitur administrationi te non miscuisti, potes esse securus
Abbreviated transcription (Latin):
bicis plane tuter excusa¬
bitur. qui ingredi ur
ne siquis icohortib ur¬
banis militauit. licet añ
peturũ habet atutel excusa¬

Expanded text:
bicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis ne si quis in cohortibus urbanis permilitauit, licet ante perpetuam habet a tutelis excusa
Abbreviated transcription (Latin):
tem accomodare qua¬
uis ꝑ hoc tebitoremo
efficiatur prima eĩ rõ
auetoritatis ea est. ut
hrs fiat. ꝑr seq̃ncias cõ¬
tingit. ut debitũ subea.
setam̃ auccore ab eo scip¬
anctoritate accomoda¬
ret pupille sue ut ẜno
suo stipulanti sponteret.
diuus piꝰ⁊ añt tescrip¬
serunt. iure pupilla ñ
teneri. s inqñtu iocup

Expanded text:
tem accommodare, quamvis per hoc debitor eius efficiatur: prima enim ratio auctoritatis ea est, ut heres fiat, per consequentias contingit, ut debitum subeat. se tamen auctore ab eo stipauctoritatem accommodaret pupillae suae, ut servo suo stipulanti sponderet, divus Pius Antoninus rescripsit iure pupillam non teneri, sed in quantum locup
Abbreviated transcription (Latin):
nouum ut qui iudicia. tita
patris rescindunt.pͣ.t.u.p.
ꝑ sonislegata et fideromis¬
sa prarent. hoc est lib̾is et
auit. In inifinitum ig tureĩ
pr̃ab̾r s nec ꝑsonas psequ¬
tus est. utrum ex uirili sexu.
anet ex femineo descenderẽt.
Quis quis igitur ex ubis parẽ¬
tibusq fuerit ad legati peti¬
cionem. ad mittetur s itade¬
mu sunrã cognationis sũt
intereosliberos aut ⁊ eos

Expanded text:
novam, ut, qui iudicia patris rescindunt per contrapersonis legata et fideicommissa praestarent, hoc est liberis etravit: in infinitum igitur eis r. sed nec personas prosecutus est, utrum ex uirili sexu an ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis sunt inter eos. Liberos autem etiam eos
Abbreviated transcription (Latin):
enmfund s uoluntatẽ pa¬
tris retimierit andefunc¬
to eonon adhrdes scriptos
sse. filium quo aduiueret
ullomodo reliquias eius ⁊
predium suburbanũ aut
comui maiore hrs eiꝰ pi¬
grarent aut nullo modoa¬
lienarent. fiua eius hr̃s scͥo¬
ta hrtein relquit filia suã
nepitem primpilaris. q̃
eascenres diu possedit. et

Expanded text:
ecundum uoluntatem patris retinuerit, an defuncto eo non ad heredes scriptos sse filium qu‹oa›d ‹u›iueret ullo modo reliquias eius et praedium subur banum aut domum maiorem heres eius pigneraret aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu po
Abbreviated transcription (Latin):
bes. ⁊ quocienscũq nuberos
paciaris exdotetua ꝙͣ dab
parte dimidiã stipulari fe
tuum. ⁊ seiam matrez tua ꝑ
partib dimidus darisibi. si
in matrimomo eis cuinube¬
res siue  diuorcio fed prinsꝙͣ
dostua reddatur. eone nõie
satisfactuzerit. morieris.n¬
ullo filio fuiaue exeo relicto
pater uirgine filia iptu
collocauit᷑. euiscẽq nõie do¬
tem dedit.⁊ post diuorciuz
eande recepit.⁊ alii inmat᷑

Expanded text:
bas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium eandem recepit et alii i
Abbreviated transcription (Latin):
oris emisset. posteriorisur¬
oris tradidisset res eum po¬
sterioris uxoris causa par¬
auisset: nonemisse constat
Ideoq quãuis maricus po¬
sterioris uxoris ciusa nicħ
emerit.tñ tradento que pri¬
or habuerit. causa emo pa¬
gato cedunt. atq prioris u¬
uxoris ꝑata sunt. Ita poste¬
riori debentur. sieiassigna¬
casint.quianon ẽ itatepos

Expanded text:
 emisset, posteriori uxori tradidisset, eas res eum posterioris uxoris causa parauisse, non emisse constat. ideoque quamuis maritus posterioris uxoris causa nihil emerit, tamen tradendo quae prior habuerit, eius causa pagato cedunt: at quae prioris uxoris causa parata sunt, ita posteriori debentur, si ei adsignata sint, quia non est ita de pos
Abbreviated transcription (Latin):
¶i filie paterdotem arbitratu
cutoris dari iussisset. tubero
ꝑinde ħ hndum ait. Ac siro
niuiri arbitratu legatũ sit.
iebeo q̃rit ꝙ̃ ad modumappa¬
ret. qnͣtam dotem cuuisq fi¬
ne niri lomiarbitratu ꝯstitu¬
it oportet. ⁊ ait id ñdifficile es̃¬
ex dignitate ex fucultatib
ex mime d libeoꝵ testamẽ¬
tum faciatis estimarẽ. ꝑ op̃¬
sunt non uidentur legata. ⁊
ideo pecunieq fenerandicã
ris caꝑatumgenerale ẽ. et
rari. Sabims. adiuntellium
itascripsit. ꝙ ĩusufreq̾ntis¬
sime uersatur. ut inlegatis
uxoris adiciatur qd qmeiꝯ
causa ꝑata sint. hanc inpre¬
nxoris causa quaz cois ꝓmi¬

Expanded text:
i filiae pater dotem arbitratu tutorum dari iussisset, Tubero perinde hoc habendum ait ac si uiri boni arbitratu legatum sit. Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni uiri arbitratu constitui oportet: ait id non esse difficile ex dignitate, ex facultatibus, ex numero liberorum testamentum facientis aestimare. 44 Posunt non uidentur legata: et ideo pecuniae, quae faenerandi causa causa parata' generale est et rari? Sabinus libris ad Uitellium ita scripsit: quod in usu frequentissime uersatur, ut in legatis uxoris adiciatur 'quod eius causa parata sint', hanc interpreuxoris causa quam communis promi
Abbreviated transcription (Latin):
extendit. Item q̃situ ẽ
ansi kalendariiq inpa¬
tria sua uł inter asfinese
eiusde defunctꝰ excreu̾.
instrumenta indomoꝙͣ
in patria sua habebat reli¬
quit an idquoq kalenda¬
riu ꝑꝑ uerba suprascri¬
pta menio excansa fidei¬
comissi deberetur. iꝵ. non

Expanded text:
i. item quaesitum est, an, si calendarii, quod in patria sua uel intra fines eius defunctus exercuit, instrumenta in domo, quam in patria sua habebat, reliquit, an id quoque kalendarium propter uerba supra scripta Maeuiis ex causa fideicommissi deberetur. respon
Abbreviated transcription (Latin):
quonoianerat p̃diolũ cu
tabnalegauerar ⁊ adiecera
ħ uerbasibiq eos bre posid̾e
uolo ea lege.⁊ cõdicione. ne
ꝗs eoꝵ parcesuam uende re
conare ne aliud uequid fa¬
cere. alii uenit. qd̾siadu̾sus
his hibtis uendiderunt pa¬
rtes suasduob collib̾tis
suis ex eodem corꝑe. Emꝑ¬
tores aut defuncti. gaĩ se¬
iumextraneũ hrdem reli¬
qrunt. Quesitumẽ partes
q̃uenierunt. utrum ad ga¬
supstites coiubtos suos a
partes suas ñ uendiderũt

Expanded text:
quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum ad Gasuperstites collibertos suos, qui partes suas non uendiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
oet Agriplaga que in regio¬
ne ilia menis publio⁊ gaio
trans scribi. precio fcõ mirito¬
ni arbitratu⁊ hrditati illato
gam patre ue enis ad seiã
poiderosue ens non ꝑuen¬
turam quaꝙͣ teriori racione
q̃situmẽ. an legatum uale
posse partem dimidia eiꝰ
rori legauit homines qu
morte legatariian rema¬
neant aꝑuo hrtem eius. R.¬

Expanded text:
Agri plagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato,gam partemue eius ad Sei‹u›m posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeaposse partem dimidiam eiusrori legauit homines quomortem legatariae an remaneant apud heredes eius. r
Abbreviated transcription (Latin):
us qrnd possidentis ꝑsona
qui mine extraneꝯ ẽ. respici¬
enda est. ¶ Si emptor ⁊ qui
s uoluntatem cefuncte ex
illis fuerunt quio ꝑmiser¬
at cestatrix uenundari.nec
odictõ estitit dati fidei com¬
issi. ¶ eusculanns fideicõr¬
pli. ques itiicumid couegiũ
postea dissdlittu sit. utrum
iegatu ad pationu ꝑtinea¬
⁊nuero apud hrcem rema¬
neat debeat i. petroniu iu¬
repetere utiq si peum ñ ste¬
terit parere desunct. uolun
adeos ex bonis meis puen¬

Expanded text:
n possidentis persona, qui nunc extraneus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis. Fidei compli'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem remanere debeat. respondit Petronium iure petere, utique si per eum non stetit parere defuncti uoluntad eos ex bonis meis pe
Abbreviated transcription (Latin):
amphylo lib̃to hoc amplius
relinquo ad filios meos puẽ¬
tura cum affectõne tua cir¬
ca eos bñ ꝑspectam habeo. ꝯ¬
uero. in uerbis supͣ scriptis p¬
pãphili fidei comisit. ut post
morte filiis de functi .c. restit¬

Expanded text:
amphilo liberto hoc amplius, amphile, relinquo, ad filios meos perventura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo". quaero, an verbis supra scriptis Pamphili fidei commissit, ut post mortem filiis defuncti centum restit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex his tota dos soluatur
ostante matrimonio imo
exfiliis mortno. uxor per
eplam petita supstite filio
uti qndoq ꝑter dimia dũ¬
caxat dotis exigeret ⁊ eaꝯ
tentuserit. alteramautez
partez apud maritureius
remanere ꝯcedat. ꝗ uesitũ
est postea inmatrimomo
muliere defuncta. anma¬
ritꝯ side totadore ꝯueniat᷑
afiliodolimn. excepcionese
tueri possit.⁊ anultro ex ca
fiderco. accio ei conpetit. ut
ceꝑteobligõnis.accepto ei
peti posse Idemqritur ande
reliqua  parte  dimidia mã
datiaccio utilis sit hrdibus
non forentile c landus q̃m
inhis expressit ut contẽtꝰ

Expanded text:
 ex his tota dos solvatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis accepto ei peti posse. idem quaerit, an de reliqua dimidia parte mandati actio utilis sit heredibunon fore utilem. Claudius: quoniam in his expressit, ut contentus
Abbreviated transcription (Latin):
relicta sit. eadem tibi
legata uel fideicomi¬
ssum relicta sit non
comunicandi aio. s
utriq insolidimidã¬
dam ambigendam

Expanded text:
relicta eadem tibi legata uel per fideicommissum relicta sit non communicandi animo, sed utrique in solidum, ambigendum
Abbreviated transcription (Latin):
e rand disse sr̃ hoc testõ affir
man credenda ẽ scriptura.i¬
¶ Cicia honestissima femina
cum ĩ negociis sut oꝑacalli¬
machisemꝑ uteretur qui
extestõ caꝑe non poterat. tes¬
niaexcansa mercedis ab
hrdib ticie ex igi possit .ix.
non idcirco ꝙ scriptumẽ. et
ex igi posse infrand̾ legio re¬
ue suas omsconcedi uolo.

Expanded text:
 dedisse super hoc testator t, credenda est scriptura. Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi semper uteretur, qui ex testamento capere non poterat, tesnia ex causa mercedis ab heredibus Titiae exigi possit. respondi non idcirco quod scriptum est exigi posse in fraudem legis reue suos omnes concedi uolo'
Abbreviated transcription (Latin):
cũtodrante hrditatis restit¬
ueret.ortos massem uendica¬
tem. quem in his ortis habe¬
ret. seie redceret.d̾
stituit. ⁊ uxoris fidercõ. in hec
uerba peto ate dña uxorueex
set beneficio affectõnis. et pi

Expanded text:
cum dodrante‹m› hereditatis restituerit, hortos in assem uindicatem, quem in his hortis haberet, Seia‹e› redderet. 41 stituit et uxoris fidei commisit in haec uerba: 'peto a te, domina uxor, ne exsed beneficio affectionis et pi
Abbreviated transcription (Latin):
ad fili.i simscripsit inhuer
tus detua pietate side co
tam pecaniar ⁊lucrionez ser¬
um meũ libtu eẽ uolo Que¬
oi situmẽ c̃ filiꝯ patris nec .b.
it. an exepłafideicomissa. et
libtate prare debeat.⁊x.⁊ ¶no¬

Expanded text:
ad filium suum scripsit in haec tus de tua pietate fidei tuae tam pecuniam: et Lucrionem seruum meum liberum esse uolo'. quaesitum est, cum filius patris nec bonoit, an ex epistula fideicommissa et libertatem praestare debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
nos hos siqd̃ aliud platũ eet
ñ ualeat. Quesitu est an me¬
nius qui ꝯtra accepit. qr mmu¬
tauit uoluntatez deepla tes¬
tator amulierib. ꝯueniriex
un ꝓ his accepit. ¶Seiaz et
meniu lib̃tos suos exeꝗs
partib hrdes scripsit menio

Expanded text:
liud prolatum esset, non ualeat. quaesitum est, an Maeuius, qui ducenta accepit, quia mutauit uoluntatem de ea epistula testator, a mulieribus conueniri exue praedium pro his accepit. Seiam et Maeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio
Abbreviated transcription (Latin):
is cius mortuo eo admi¬
Hroerit fidei comissũ reli¬
qui non potest. ¶ip̃¬
imulier dotestipulata
eñi aliqda mulier̾ucet᷑.
hoc ita simortis cprcansa
donacura mulier mari¬
gatus sit.eũq manu¬
mittere rogatꝯsim.
ficeidmissu ame re¬
liqui non posse .s. si pu¬
re roget. Nam sisub
Cp̃is posse meobligari.
nec iuł dubitatͦ. ¶Si
remquis debeat exsti¬
pulatu. eiq rem lega¬
uerit fidei comittere
ei ñ poteret: licet ex
legato cõmodũ sẽti¬
re indeatur. quod do

Expanded text:
eris eius mortuo ‹eo› admieris eius mortuo ‹eo› admiheres erit, fideicommissum relinqui non potest. er dotem stipulata enim aliquid a muliere videtur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marigatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non posse, scilicet si pure roget: nam si sub temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei ‹c›ui rem legauerit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire uideatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum statum usq ad huc
hũit. ¶ aprefectis uero
pretoriour eo qui ince p̃¬
fecti exmandato princi¬
pis cognoscit. ¶ Item p̃¬
feto urbis deportatos qr
datũẽ. statim amittereci¬
uitate ⁊ ideo nec testĩ ius
quis plane ĩ insulã depor¬
tatus codicillos ibi fece¬
rit. tindulgencia impr̃is
restitutus. hisdez codici¬
lis durantib decesserit.
põt defendi fideicomis¬
sum ualeresimoto in ea¬
te noluntate duraint.¬
¶ Sciendu ẽ aut eoꝵ fidi
comictere que posse ad qͦs
aliquid ꝑuentursi ẽ. mor¬
te eius. uł dum eis datur
ur dumeis non admitti¬
tur nec tm̃ ꝓxiiiii bono¬
ru possoris. uerũ in feri¬
oris quoq fideicomicte
dum natus ẽ fideicomit¬
peldecti posse si modo natꝰ nob
successurus sit. ¶ Illud cer¬
te indubitate dr. siquis
intestatꝯ decedens. abeo
qui inprimo graduei su¬
ccetere potuit. fideicomi¬
ssum reliq̃rit. si illorepu¬
diante. adseq̃ntẽ gradin
deuolunta sit successio
lictum. ⁊ aliquis ex lib¬

Expanded text:
tum statum usque adhuc habuit. A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatos qudatum est statim amittere ciuitatem et ideo nec testamenti quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, st defendi fideicommissum valere, si modo in eadem voluntate duravit. Sciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur. Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committere dum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio,lictum et aliquis ex lib
Abbreviated transcription (Latin):
licsrimus ordo prari
uoluit. nulla exti¬
macionis factamẽ¬
cione ⁊q̃ sne domꝯ
miria auferrips¬
sunt. Hermog.¬

Expanded text:
lissimus ordo praestari uoluit nulla aestimationis facta mentione, quae sine domus iniuria auferri possunt. 22 Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
predia alienare seu pignori
⁊ceteris cognatis fider cõ.¬
filiꝯ predia que pater obli
uicreditoris apriore inse¬
qñtemcreditorez pignoris
ypothece ue nominetrãs¬
culit. ꝙ situm ẽ anpignꝰ
recte contͣr tũ eet sꝵ .ẜ. ea¬

Expanded text:
praedia alienare seu pignori et ceteris cognatis fideicfilius praedia, quae pater obligui creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeue nomine transtulit: quaesitum est, an pignus recte contractum es
Abbreviated transcription (Latin):
teberi uolo. postea
apriore ei reddereñ
liceat set hoc ita loc̾
habebit. si specialit̃
dixerit. prioris no¬
iuntatis sepenitins
se ⁊ uoluisse ut lega¬
tariꝯ plura legata
accipiat. ¶Miles
in eum exmilitari
in ip̃a sña quidãp¬
naint sicut testifa¬
ciendi.ita fidercomi¬
sii relinqndi potest¬
mora fiat.fideicom¬
issariꝰ solus patit᷑
licet alienꝯ relinq
iegata uł fidercomi¬
ssa ĩ prem uendicare
in uerecũdñe decet
enl ⁊ tantemaiesta¬
ti eas sernare leges
ri ne indebitum ab
eo repeterenur. a.
ab utroq suielit pe¬
tere. ¶ Cum inu̾bis
mula ambignitasẽ.
ñ debet ad mitinol¬
uitatis q̃stio. ¶ d̾.¬

Expanded text:
eberi uolo', postea a priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis se et voluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari in ipsa sententia qui damnavit, sicut testamenti faciendi ita fideicommissi relinquendi potestntequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinqlegata uel fideicommissa imperatorem uindicare inuerecundum est: decet enim tantae maiestati eas seruare leges,ri, ne indebitum ab eo repeteretur. 25 ab utro uelit petere. Cum in uerbis nulla ambiguitas est, non debet a‹d›mitti uoluntatis quaestio.
Abbreviated transcription (Latin):
cerebit. ¶Similes
deportato fideicomi
quis creditori suo le¬
gauerit id ꝙ debet. fi¬
dei comutti enis non
toterit. nisi comodũ
aliquod ex iegato cõ¬
sequatur forte excep¬
indiem cebitum fu¬
erit. nel sub cõdicio
negatariꝯ aquo fid̃i¬
co. d̾atum ẽ. pecierit
iudicem exegerit
re iniquin ẽ. si nocu¬
ipa leg atarii pierit.
Seruo hndis fideico¬
missum utilicer non
Cumita petisset tes¬
tatorut quicquider
boĩs eius ao patre.
puenisset. filie fuciti
restitueret. ut eoam¬
pliꝯ ħret. qua exbo¬
nis patris ha zitura
eẽt. oinspius rescrip¬
sit manlfestuan esse
deeo tẽpore se isissete¬
statore ꝙ post mortẽ
patris futurũ eẽt.
it fideicomissũ relict̃
ad ꝙ̃cũq ex testo meo
ul abintestato/ ueita
ad quecũq quoquo in¬
reuonamea puenia¬
nt hac oracione ⁊ eius
qui postea natus erit.
inue famisia uene¬
postea cognatuis ẽc̃ ce¬
pit. fidei comissũ nde¬
tur. eiusquoq que ñ¬
ex eocasuquo ex edi¬
lileris meis infĩmus

Expanded text:
ere. Si miles deportato fideicommiquis creditori suo legauerit id quod debet, fidei committi eius non poterit, nisi commodum aliquod ex legato consequatur, forte excepin diem debitum fuit uel sub condicioegatarius, a quo fideicommissum datum est, petierit iudicem exegerit,re iniquum est, si non culpa legatarii lis perierit. Seruo heredis fideicommissum utiliter non Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit manifestum esse de eo tempore sensisse testatorem, quod post mortem patris futurum esset. commissum relietum: 'ad quemcumque ex testamento meo uel ab intestato' uel ita: 'ad quemcumque quoquo iure bona mea perueniant': hac oratione et eius, qui postea natus erit inue familiam uenepostea cognatus esse coeperit, fidei commissum uidetur: eius quoque, quae noea eo casu, quo ex ediliberis meis in funus