comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do escam ꝑ habundãciã. ad uicia
nos inflãmat. Et ut b̾uit̾ conclu¬
dam: ego ꝑ oĩa mẜabiliorẽ iudeo
eũ qui ẜuit uentri. qmͣ illũ qui ẜ¬
dandi ẽ. mltis modis accipit᷑. Debẽt
enĩ p̾lati subiectis ꝓindẽtiã: sb̾iecti¬

Expanded text:
do escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui sdandi est, multis modis accipitur. Debent enim praelati subjectis providentiam, debent
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾et hoĩm qr nõ eẽt in eo gła e
ubi se bestiis simile er̃ uid̾et. Et ce¬
cidit hõ ⁊ dilapsũ ẽ qd̾ erat t̾rem̃
corruptibile: ⁊ flũe cepit ut rediret
unde neu̾at. Etm̃q ẽ ut ꝓbaretur
hõ si meminiss bom sui. ⁊ si noss
requirere illud. dũ cogitur spẽm
uauã relinq̃re rexire ab eo cuiꝑ
u̾se iuheserat. Ppt̾ea ut ꝓlaret᷑
origo erat incorꝑe qd̾ sũptũ ẽ deĩ¬
ut sinułr corpꝰ t̾renũ aleretur de
terra. S uius funs cũ nm̃tis hoi ñ
erat: qr scũs erat homo ut ñ mo¬
pous h umilis oligo tegelut᷑. ⁊dissi

Expanded text:
ostenderet homini quod non esset in eo gloria ejus ubi se bestiis similem esse videret. Et cecidit homo, et dilapsum est quod erat terrenum corruptibile, et fluere coepit ut rediret unde venerat. Factumque est ut probaretur homo, an meminisset boni sui, et si nosset requirere illud dum cogitur speciem vanam relinquere, et exire ab eo qui perverse inhaeserat. Propterea ut probaret origo erat in corpore, quod sumptum est de tut similiter corpus terrenum aleretur de terra; sed unus finis cum jumentis homini non erat, quia factus erat homo ut non moporis humilis origo
Abbreviated transcription (Latin):
les. ⁊ dicũt. Quis nouit hoc. Et pu¬
incipiũt᷑ꝰ p̾sentia amplecti ⁊ ea q̃
indent᷑ ruꝑe ut tencant q̃ c̾ta sũt.
Et ludificantur inincerto: qr tuͣse¬
unt telabũt᷑ dũ teu̾i putant᷑ ⁊ suc¬
cedũt que c̾ta sũt: q̃ putabant᷑. in¬

Expanded text:
les, et dicunt: Quis novit hoc? Et principiunt praesentia amplecti, et ea quae videntur rapere, ut teneant quae certa sunt; et ludificantur in incerto quia transeunt, et elabuntur dum teneri putantur; et succedunt quae certa sunt, quae putabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
codicone totũ expon̾et: s uestiuit
eũ pulcͥtudine ii mortalitatis ipo¬
suit sedrlũ exͣ gemis suũ insortem
alt᷑am. Eñ u̾o peccass hõ d̾o: priua¬
uit eini gła sua ⁊ remisit adorigi¬
ne suani: ut ꝑ id qd̾ ibat agnosc̾et¬

Expanded text:
ione totum exponeret. Sed vestivit eum pulchritudine immortalitatis, et posuit seorsum extra genus suum in sortem alteram. Cum vero peccasset homo Deo, privavit eum gloria sua, et remisit ad originem suam, ut per id, quo ibat, agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
ticiparet de mortalitate aĩe adm
corrupc̃onẽ. Et hoc totũ ad głiam
aĩe scm̃ ẽ. qr placita erat d̾o ĩ iustĩa
m̾itate consistens. ut nõ att̾eret᷑
nestumñtũ enis: si ꝑseuaret obediẽ¬
lius erat suũ am turta ẽ foras pult̾¬
tudiuẽ alicnã: ⁊ intendit infucũ
pallii sui ut se oblectaret ibi ⁊ ce¬
pit forncari ad illecebras coͣrles:⁊
subtcͣta ẽ ab oculis eius dileccõ spũ¬
alis. Et iratꝰ ẽ deus. Et uoluit hõi¬

Expanded text:
e ad incorruptionem: et hoc totum ad gloriam animae factum est, quia placita erat Deo in justitia et veritate consistens, ut non attereretur vestimentum ejus si perseveraret obedienlius erat suum, et intuita est foris pulchritudinem alienam. Et intendit in fucum pallii sui, ut se oblectaret ibi; et coepit fornicari ad illecebras corporales, et subtracta est ab oculis ejus dilectio spiritualis. Et iratus est Deus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
lit aut̃ anselmiꝰ ꝓlogion .i. alloqͥũ
de do̾. Ꝙ opꝰ quidam insipiẽs refel¬
suit. Qd̾ cũ sibi aquodã amico su¬
o tũsmissũ anselimis ꝯsid̾ass: suã
ad hoc resp̃osionẽ edidit ĩlibello u¬
no. s eͥpsit ⁊ monologion .i. soli loqͥ¬
ne atq p̾destinacõnis nec nõ ⁊ grẽ.

Expanded text:
it autem Anselmus prologion, id est alloquium de deo, quod opus quidam insipiens revelsuit; quod cum sibi a quodam amico suo transmissum Anselmus considerasset, suam ad hoc responsionem edidit in libello uno. Scripsit et monologion, id est soliloqun
Abbreviated transcription (Latin):
dacõ aquarũ freqñs ac dint̾na
ult solitũ. Estas postea fuentissima.
tate sũt karolus dux mõtem accu¬
tũ expugnat: suessionis usq uastã¬
udimũ cũ multa p̃da reu̾tit᷑. Sutitas
magna ĩał uñ ⁊ satio pͥmitiua in¬
pedita ⁊ fames ingens ut anptũna
annouam pluisse de celo:masbai¬
nio. llii ⁊̃ piscicłos ꝑuuos. de celo u¬
pluisse ferebant. ¶Nno .uiiͦ. karo¬
lus dux rems occupãt. archiep̃m q̃e
hugo rex p̾fet̾at. ⁊ quosdã pͥmates
capit. ⁊ lauduno relegat. Nno .uiiͦi.
carolus dux morit᷑. Otho filius sucte¬
dit ei. inducatu lothanensiñ. NNno
ixͦ. remis synodo tociꝰ tñcie ꝯg̾gata.
ammultꝰ uepos karoli ducis quẽ ip̃e
karolꝰ epm̃ remis sb̾stituerat. õt̃
iudicio ex ordinatꝰ dãpnatur: ⁊ ad¬
elgarius p̾sb̾r qui urbem ꝓdidit ⁊ ꝑ
isse degͣdar amulfũ absq scĩa ⁊ auc¬
toritate pp̃e romani: gͥb̾tus depositꝰ
ad othonem inpatorem se ꝯtulit.

Expanded text:
datio aquarum frequens et diutina ultra solitum: aestas postea ferventissima, ratae sunt. Carolus dux Montem acutum expugnat, Suessionis usque vastana vernalis, unde et satio primitiva impedita, et fames ingens secuta annonam pluisse de caelo in Hasbanio. Alii etiam pisciculos parvos de caelo pluisse ferebant. Nix nimialus dux Remim occupat; archiepiscopum, quem Hugo rex prefecerat, et quosdam primates capit et Lauduno relegat. 991. 8. 4. Karolus dux moritur. Otto, filius ejus, succedit ei in ducatu Lothariensium. 992. 9. 5. Remis synodo totius Franciae congregata, Arnulfus, nepos Karoli ducis, quem ipse Karolus episcopum Remis substituerat, omnium judicio exordinatus dampnatur, et Adelgarius presbyter, qui urbem prodidit et isse degradari Arnulfum absque scientia et auctoritate papae Romani, Gerbertus depositus ad Ottonem
Abbreviated transcription (Latin):
isse ip̃o appolline eloqũtõrẽ demos¬
tene. sb̾tiliorẽ aristotile morali¬
orẽ socrate. disercõrem platone.
Hec dc̃a sũt ꝓ eo ꝙ macrobius ad
plandũ aĩas e celo lapsas: indu¬
cit auͣctem reupõsi desphici no¬
tys elythos. Et hauc ẽẽ hõĩs agni¬

Expanded text:
isse ipso Apolline, eloquentiorem Demosthene, subtiliorem Aristotele, moraliorem Socrate, discretiorem Platone. Haec dicta sunt pro eo quod Macrobius ad probandum animas e coelo lapsas inducit auctoritatem responsi Delphici gnothi seauton. Et hanc esse hominis agni
Abbreviated transcription (Latin):
putares uerã cognicõnẽ hoĩs. ha¬
lutari. Si aũt de eadem cognicõe.
ꝑfecc̃orẽ tͣctatũ cupis cognosc̃e. le¬
ge moralia bĩ g̾gorii. de ip̃o sc̃i spc̃
ore ꝓfusa. teste petro dyacono: qͣ

Expanded text:
putares veram cognitionem hominis halutari. Si autem de eadem cognitione perfectiorem tractatum cupis agnoscere, lege Moralia beati Gregorii de ipso sancti Spiritus ore profusa, teste Petro Diacono, qui
Abbreviated transcription (Latin):
res phiłophoꝵ de ing̾ssu aĩaꝵ ad cor¬
pora /r regͥssu acorporib. ⁊ de locis ĩ¬
feroꝵ latius exposui: ut melius ĩ¬
tellecti facilius caucãt᷑. Itaq de o¬
racło appolliuis. de quo macrobiꝰ
errorẽ suũ nititur ꝯfirmare .s. e ce

Expanded text:
res philosophorum de ingressu animarum ad corpora, et regressu a corporibus, et de locis inferorum latius exposui, ut melius intellecti caveantur. Itaque de oraculo Apollonis, de quo Macrobius errorem suum nititur confirmare, scilicet de
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ insitacõis ẽ. locus in quo ꝯgre¬
gam᷑. adħ institutus ẽ. ꝑsone ad qͣs
loquini: iusitatores st̃ ⁊uisitandi
Otu qͥsqͥs es insitator alioꝵ. si te¬
met ip̃m pͥus insitan̾is postea uisi¬
tando ꝓximũ nõ peccabis. Nã ĩte¬
ip̃o pot̾is leg̾e. qͦmͦ alioꝵ debeas er¬
rata indicare. Et reuera quid ius¬
tuis quid ꝯuẽientins. quĩ ut spiritiles
medici qui spũałr infi̾uãtes isi¬
tãt. pͥus se ip̃os iusitare studeant.
de statu suo int̾iore. digitos discre¬
cõnis interrogẽt. ueuasq pulsa¬
tiles affectõũ pulsent: ne forte ꝯ¬
tingat illis nõ dũ iusitatis nam
uisitãtib. id est nõ dũ correctis
iã alios corripiẽtib. audire ħ ꝓn̾

Expanded text:
isitationis est. Locus in quo congregamur ad hoc institutus est. Personae ad quas loquimur visitatores sunt, et visitandi. O tu quisquis es visitator aliorum, si temetipsum prius visitaveris, postea visitando proximum non peccabis, nam in teipso poteris legere quomodo aliorum debeas errata judicare. Et revera quid justius, quid convenientius, quam ut spiritales medici, qui spiritualiter infirmantes visitant, prius seipsos visitare audeant, et de statu suo interiore digitos discretionis interrogent, vena que pulsatiles affectionum pulsent, ne forte contingat illis nondum visitatis et jam visitantibus, id est, nondum correctis, et jam alios corripientibus, audire hoc
Abbreviated transcription (Latin):
puritatis actori in ꝑuro corde ⁊ cor¬
pore mĩstnͣtes: nõ u̾entur stare ã
clati sacras ꝯting̾e carnes. ⁊ intin¬
ge insag̾ne saluatoris mauꝰ nefa¬
nas: quib paulo aute carues proh
dolor metͥcias contractan̾ũt. sic alta¬
ria cͥuire. sic freqñtate psalmos. cũ
et hiꝰ laus execrabilis. ⁊oratõ sit ĩpec¬

Expanded text:
puritatis auctori, impuro corde et corpore ministrantes, non verentur stare ant Agni immaculati sacras contingere carnes, et intingere in sanguine Salvatoris manus nefarias, quibus paulo ante carnes, proh dolor! meretricias attrectarunt; sic 290 altaria circuire, sic frequentare psalmos, cum et ejusmodi laus exsecrabilis, et oratio sit in pec
Abbreviated transcription (Latin):
casu morituros operuit. Int̾cet̾os
qui tã repentino cadebãt excidio.
hermãuꝰ quidã gu̾e uienuẽsis e¬
ducatus. anthĩochie cũ eẽt ĩtas¬
tro cursario. qd̾ ẽ de iure patͥar¬
thatus authiocheui. in ec̃ta bea
plusqmͣ .c. ⁊xl. uiuos deglutiss. ip̃e
quoq collotenꝰ iam de lapsus pi¬
issimã matrẽ dni apd̾ roche ma¬
dor patrocinãtẽ ĩ uocanit. ⁊ p̾ces
suas exaudiẽdas ꝯtinuo sensit.
Nani cũ circũqͣ moriẽtes iugi¬
rẽt rad inferiora t̾re ruerẽt: hic
l coarcaretur at̾ra. ⁊ pene suffo¬
carctur: auxilio regine u̾ginũ
at̾ra ex tͣcͣtus euasit imnus. Iua¬
tali aũt apłoꝵ petri ⁊ pauli cir¬

Expanded text:
casu mortuos operuit. Inter caeteros, qui tam repentino cadebant excidio, Hermannus quidam, genere Viennensis, educatus Antiochiae, cum esset in castro Caesareo, quod est de jure patriarchatus Antiocheni, in ecclesia plusquam 140 vivos deglutisset, ipse quoque collotenus jam delapsus, piissimam Matrem Domini apud Rochemador patrocinantem invocavit; et preces suas exaudiendas continuo sensit. Nam cum circumquaque morientes rugirent, et ad inferiora terrae ruerent, hic licet coarctaretur a terra, et pene suffocaretur, auxilio Reginae virginum a terra extractus evasit vivus. In Natali apostolorum Petri et Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
cansis infamatur. Qu .iiiͦ. euocatus
dũ se excusatũ uenire cũctatur: post
multa tand̾e eo acũctis p̾iudicato.
leo ad huc laycus eleccõne oĩũ ⁊ ꝯsẽ¬
su mpatoris pp̃ sb̾stituit᷑. Sic leo p̾si¬
dẽs apostolice cedi: fecit ordinacõnes
in alt̾ata fide apud inꝑatorẽ. ppm̃
recipiñt ioh̾em. Ille sỹnodo collecta
leonem deposuit rems gesta cassa
us nichil sibi hĩnt: nicħ michi dedͭ.
Et sic depositi remaneũt in illis gͣ¬
dib si quos hũerãt. nõ leone ordĩa¬
ti. Si qui aut̃ digni iudicantur: ñ
accepta pͥns ꝯsecratõne ordinãt᷑. i¬
dicto illis eodem decreto. qd̾ ⁊ dãp.¬
natis a ꝯstantino neophito. Nõm¬
paucis rome morantẽ subito agg̾s¬
Si. ⁊ta ab ex̾citu mꝑatoris sũt attri¬

Expanded text:
causis infamatur. Qui tertio evocatus, dum se excusatum venire cunctatur, post multa tandem eo a cunctis prejudicato, Leo adhuc laicus, electione omnium et consensu imperatoris papa substituitur. Sic Leo presidens apostolicae sedi, fecit ordinationes ni alterata fide apud imperatorem, papam recipiunt Johannem. Ille synodo collecta Leonem deposuit, et ejus gesta cassavus nihil sibi habuit, nihil mihi dedit. Et sic depositi, remanserant in illis gradibus, si quos habuerant nondum a Leone ordinati. Si qui autem digni judicantur, ut non accepta prius consecratione ordinantur, indicto illis eodem decreto, quod et damnatis a Constantino neophito. Romapaucis Romae morantem subito aggressi, ita ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
locis s nõ usq qͣq t̾remotus acci¬
dit. alias clemiẽtor. alias ualidiora
d̾o ut qͣzdam urbiũ ꝑtes cũ ecc̃us
sbruisse dicat᷑ smosa ⁊̃ fluuiꝰ iuxta
abbatiam q̃ dr̃ sustula qiͣ pendens
maere: fudũ suũ usus ẽ deseruil¬
seħ oc quoq anuo leodiũ ciuitas
mltis plagis act̾ta ẽ. Mense .ni. maio
terremotu om̃is ad t̾rani stranit.
⁊tulmẽ aleua tẽpli ingressũ nõ
modicas crustas de muro hac il¬
lac disiecit. Deuide t̾rmi mgdiẽs
niłtas tͣbiũ ꝑtes diffidit. Subse¬
qutus ẽ fecor iutosabił. ad eo ut uil¬
to aromatũ odore inx potiit ex¬
pelłi. It̃ inmo nĩse uiiͦ. idꝰ ip̃iꝰ men¬
sis circa horam nouã mbes plu¬
mesbito rupta amõte qui dr̃ ro¬
b̾ti. sbiectã sibi ꝑtẽ cinitatis penit
opp̾ssam pessũdedit adeo ut mul¬
tas domos dirueret ⁊ ni mẽsam a¬
uonã ꝑdet. ⁊ matrẽ duos infante
alt̾usetus mbrachiis amplexã ne¬
caret. ⁊ alios .uiii. hoĩes dn̾sis inlo¬

Expanded text:
locis, sed non usquequaque, terremotus accidit, alias clementior, alias validior; adeo ut quarundam urbium partes cum aecclesiis subruisse dicitur. Mosa etiam fluvius juxta abbatiam quae dicitur Sustula, quasi pendens in aere, fundum suum visus est deseruisse. Hoc quoque anno Leodium civitas multterremotu omnes ad terram stravit, et fulmen a leva templi ingressum non modicas crustas de muro hac illac disjecit; deinde turrim ingrediens, multas trabium partes diffidit. Subsecutus est foetor intolerabilis, adeo ut multo aromatum odore vix potuerit expelli. Item Junio mense, 7. Idus ipsius mensis, circa horam nonam, nubes pluviae subito rapta, a monte qui dicitur Roberti, subjectam sibi partem civitatis penitus oppressam pessumdedit; adeo ut multas domos dirueret, et immensam annonam perderet, et matrem duos infantes altrinsecus in brachiis amplexam necaret, et alios octo homines diversis in lo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pamiñtũ ꝑfunde̾t illico fulmẽ
apte aquilonis ingͥdiẽs ꝙ̃dã cłicũ
retro altare scõꝵ cosme ⁊ damia¬
in inpulpito legentẽ. ⁊ alt̾ũ añ cͥ¬
cifixũ oralitẽ. t̾ciũ descͥptorio ecc̃e

Expanded text:
tum pavimentum perfunderet. Ilico fulmen a parte aquilonali ingrediens, quendam clericum retro altare sanctorum Cosmae et Damiani in pulpito legentem, et alterum ante crucifixum orantem, tertium de scriptorio aecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
urben młto ymbre alluit. Scõ no
sepuis micarẽt. in urbẽ leodiũ ã¬
pliꝰ ip̃e turbo deseuit. ita ut hoĩes es¬
tratis exilientes ecc̃as t̾sti cetu ꝯple¬
rent. ⁊ tota nocte supplicatõib in¬
tend̾ent. Sũmo u̾o aurore dilucło
apte orientis ignis cũ ingenti Flã¬
ma circulait tantꝰ ut om̃s dĩnit᷑
cremari extiniuerĩt. Post hec mag̾
turbo erũpens ab occidente. ip̃in ig¬
nẽ nisus ẽ aliqnͣtulũ obscurasse. It̾m
aũt qͣi uictor ignis cũ flãma reca¬
lunt ⁊it̾m t̾ͥbine reu̾tente. paululũ¬
delituit. D̾cõ ĩ ip̃e ignis recaluit. ⁊
Hoc spͨtał̾m asũmo mane usq adi
horã t̾tiã uehem̃t̾ t̾ruit.¬

Expanded text:
urbem multo imbre alluit. 3. Non. sepius micarent, inurbemLeodium amplius ipse turbo desenit, ita ut homines stratis exillientes ecclesias tristi cetu complerent, et tota nocte supplicacionibus intenderent. Summo vero aurore dilluculo, a parte orientis ignis cum ingens flagma circulavit tantus, ut omnes divinitus cremari extimuerunt. Post hoc magnus turbo, errumpens ab occidente, ipsum ignem visus est aliquantulum obscurasse. Iterum autem quasi victor ignis cum flama recaluit; et iterum turbine revertente, paululumdilicuit. Tercio eciam ipse ignis recaluit, etHoc spetaculum a summo mane usque ad horam terciam vehementer terruit
Abbreviated transcription (Latin):
coslocata sũt. qͣtinꝰ robur eoꝵ corpus
sustineat. De inde caro ossa uestit
ut duricia eoꝵ mollita tactũ excipi¬
at. Ad ultimũ pellis carnẽ ĩduit. ut
sua quodãm̃o tenacitate ab incõmo¬
dis foris accidentib corpꝰ muniãt. Sic¬
cortex munit arbores. sic penne ⁊ ros¬
tra uolucres. sic scquane pisces. uide
qũo innotu locali sapĩa ꝯditoris ap¬
pareat. Cogita ũc unde defluẽtib aqͥs
seꝑ indeficiẽs sꝑ ueua m̃istratur Unde
motus uẽtoꝵ educitur. quis infatiga¬
bileui astroꝵ cursũ mod̾at᷑ quis solẽ
ꝑ hyb̾na descend̾e signa p̾cipit isiłia.

Expanded text:
collocata sunt, quatenus robur eorum corpus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. cortex munit arborem, sic pennae et rostra volucres, sic squammae pisces, requomodo in motu locali sapientia Conditoris appareat. Cogita nunc unde defluentibus semper aquis indeficiens semper vena ministratur, unde motus ventorum educitur, quis infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem per hiberna descendere signa praecipit, quis
Abbreviated transcription (Latin):
citur. de iude ꝑfuorẽ estatis qͣi ĩ ĩe¬
tutẽ roborat᷑. Post ħ suꝑueniẽte au¬
tũpno ad maturitatẽ ꝯscendit postͤ¬
uio succedente hyeme ad defects̃ uͥgit.
Id c̾co aũt sꝑ deficit ut sꝑ pt defc̾̃m re¬
nouari possit. qr usi pͥus astatu suo
defic̾ent uet̾a qiͣ ilł locũ occupãtib
nõ uałent exurg̾e noua. Om̃s sensus¬
deforis uitꝰ ueniũt. solꝰ uisus de intꝰ
foras exit. reiinꝰ posita mira p̾ cet̾is
agilitate ꝑcipit. Bñ gͦ qͣi speculator¬
ditus ⁊loco ⁊ mobilitate scd̾s ẽ. dem¬
de olfactus. Sustus aũt qui mil senti¬
re põt nͥ id qd̾ tangit iito uelut tar¬
dior cet̾is sensib ĩ uno resedit. Tactꝰ
spãlem sedẽ nõ ht̃. Qui id̾o uniu̾sał ẽ
qr cũctis cooꝑat᷑ sensib. Uñ ⁊ iudigitis
pollex qui tactũ significat coaduna¬
tis in unũ digitis solus õib respõdet.
qr sñ tactu ulłs sensuũ ẽẽ põt uidete¬
⁊̃ qũo ini hũano corꝑre ossa intͥnsetꝰ

Expanded text:
citur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quforis intro veniunt, solus visus intus foras exit, et eminus posita mira prae caeteris agilitate percipit. Bene ergo quasi speculatorditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑadysũ. Eccũ appĩqͣrẽt. indit
nouicius ciuitatẽ qndam ex an¬
ro. cuiꝰ porta innẽse pulcritu¬
dĩs erat. Qui cũ miratur auge¬
lus misit eũ intra portã ⁊ ind̾i
intra ꝑadysũ herbas i arbores
pultherimas. i aues cantãtes. sb̾
una arbore erat fõs limpidissi¬
iꝰ: cuiꝰ riui ꝑ mediam ciuitatẽ
fluebãt. eũq noniciꝰ uellet pan¬
sare mx̃ fontẽ. duxit eũ angłs¬

Expanded text:
idit novitius civitatem quamdam ex auro, cujus porta immensae pulchritudinis erat. Quam cum miraretur, angelus misit eum intra portam; et vidit intra paradisum herbas et arbores pulcherrimas, et aves cantantes. Sub una arbore erat fons limpidissimus, cujus rivi per mediam civitatem fluebant. Cumque novitius vellet pausare juxta fonte
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Multũ głari pot̾as ⁊ multũ cus¬
todire debueras. ne tale donũ ꝑd̾es.
misso uł in mumito ampluis mise¬
ra. fieres: qmͣ eo nõ accepto uł nõ ꝑ¬
fc̃o miẜa fuisses. ne te cũ dampno
amissẽ pulc̾tudinis: suł torquel
ꝯfusio feditatis. S ude quid fecisi.¬
tudiñẽ tuã: disꝑsisti oruamĩtũ tiũ¬

Expanded text:
m! Multum gloriari poteras, et multum custodiri debueras, ne tale donum perderemisso vel immunito amplius misera fieres, quam eo non accepto vel non perfecto misera fuisses, ne te cum damno amissae pulchritudinis simul torqueret confusio foeditatis, et ritudinem tuam, dispersisti ornatum tu
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ te. Olim cũ nõ eẽs dilexit te ut
cond̾et. Postea cũ feda ec̃s. dilexit
te ut pulcram fac̾e̾t. Et ostend̾et tͥ
qnͣtũ te dilig̾et: nõ uisi moriendo
amorte te lib̾are uoluit. Nñc aũ
si sꝑ cũ eo ꝑstitisses: nec ex pbãt tibi
decet amare. actuũ illi amorẽ in¬
ra se pͥorib daturũ ꝓmittit.

Expanded text:
te. Olim cum non esses, dilexit te ut conderet. Postea cum foeda esses, dilexit te ut pulchram faceret, et ut ostenderet tibi quantum te diligeret, non nisi moriendo a morte te liberare voluit, ut non si semper cum eo perstitisses, nec exprobrat tibi decet amare, ac tuum illi amorem inra prioribus se daturum promittit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. No̾ solũ aũt quid agat. s ĩ ĩqͦ
loco quid ag̾e̾ debeat. ꝯsid̾et ncc̃e
ẽ. xlius ẽ modꝰ se hñdi in eo loco uͥ
de̾ ad orat᷑ alius in eo ubi corpꝰ refi¬
cit᷑. Alius meo qui lotucioni deputa¬
tuł ẽ. aliꝰ meo ubi silentiũ custodit᷑.
co. Et qͣmnis ĩ ulło loco disciplinã
hõ desere debrat diligẽtius tũ ⁊ ma¬
gis sollicite ibi ꝯẜuanda ẽ uͥ uł ne
glecta płib gu̾at sc̃adalũ. uł custo¬
dita bone mutacõnis exemplũ. In¬

Expanded text:
um. Non solum autem quid agat, sed etiam in quo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur.co. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
priarcha ꝓ uexillo frẽs cruc̃e xp̃i.
abbas olumm climiacensis põciꝰ ꝓfe̾ns
mane mirgnus. Saracem u̾o q̃ qͣu̾
sũ esfusi / ex oĩ lat̾e morbẽ circũtiu¬
scisso aere suꝑ paganos sb̾ito ceci
Illico enĩ oĩ niriũ robore enerua¬
ti. passim fugientes cedũtur. nõ
solis auiris s ⁊̃ apũis ⁊ afeminis.
pierũt iu bello .uii. milia. sb̾ñisi
Sũt in aquis uł milia. Om̃s u̾o xͥ

Expanded text:
riarcha pro vexillo offerens crucem Christi, abbas olim Cluniacensis Pontius proferens ae virginis. Sarraceni vero quaqua versum effusi ex omni latere in orbem circumcinscisso aere super paganos subito cecidIllico enim omni virium robore enervati, passim fugientes caeduntur, non solum a viris, sed etiam a pueris et feminis. Perierunt in bello septem millia, submersi su
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille appĩqnͣte sentiret. cũ sius¬
curiuinalib iustrimũtis. quibus
indignacõne magna exclamans
asc repulit ⁊abiecit. Nec desuit mi¬
licordia dĩna bono zelo sci pm S
ꝯtinuo sensit uͥtutẽ ⁊ in ip̃o impe¬
tu sp̃c surgẽs. ab om̃i dolore lib̾atũ
dũ. ꝙ ab ip̃is iam puerilib anuis
sup̃ etatẽ pietatis oꝑa scctabatur

Expanded text:
 sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum dum, quod ab ipsis jam puerilibus annis, supra aetatem pietatis opera sectabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tortuosus: sꝑgebat laqueos tẽpta
aliꝙͣ diu tenniss. ꝯtiuno ad sere¬
u̾sus ⁊ desem ip̃o erubescẽs apd̾se¬
siuꝰ exarsit. Stagno quippe geli
muis insilieus tã dm mibi ꝑm̃asit.
donec pene exangins effectus. ꝑuir¬
tutẽ gr̃e cooꝑãtis. ĩ acalore car¬
nał ꝯcupiscentie totus refriginit.¬

Expanded text:
tortuosus, spargebat laqueos tentatialiquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud sesimus exarsit. Stagno quippe gelidnus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, per virtutem gratiae cooperantis etiam a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit
Abbreviated transcription (Latin):
ruentis. hospita ẜuili ꝯdicõe p̾¬
mor. Griste ingum cuce gero. gͣnibꝰ¬
qr cathenis: ꝓdolor ad mortẽ. nõ
morit᷑ã thor. Hen michi qmͣ docilis
falli. qmͣ ꝓmpta sb̾ire. t̾pia qmͣ ue¬
lox ⁊ mea dãpͥna fui : Hospiciũ spõ¬
suis mira fabricau̾at aite. quo sus¬
cepta breui tp̃r castra fun. Nam mͥ
u̾sutus s orignie clarꝰ adułt illusit
famula sb̾ reẜante fores. Musitat. ob¬
loquitur. p̾sentib inperat uti: delicus.
oꝑib noĩe. laccat heram. Hiis ꝑu̾sa
modis ceptũ ꝑu̾tit honestũ. ⁊ miẜam
quo uult iuꝑiosa trahit. Hospicii lex
ista mei ẽ. hus exul adhorã. obligor.
hoc fedꝰ: soluet amara dies. Egredi¬
ar. s nescio quo: s nescio qnͣdo. Et
fortasse dics: iste supremꝰ erũt. Est gͥ
ponenda domꝰ. qmi sib̾a. tͥsti. carc̾e ꝑpe¬
tuo iure carere q̃ ã. Nen qm turpe

Expanded text:
ruentis, Hospita servili conditione premor. Triste iugum cervice gero gravibusque catenis, Proh dolor ad mortem non moritura trahor. Heu mihi quam docilis falli, quam prompta subire Turpia, quam velox ad mea damna fui. Hospitium sponsus mira fabricaverat arte; Quo suscepta brevi tempore casta fui. Nam mihi versutus, sed origine clarus adulter Illusit, famula subreserante fores. Mussitat, obloquitur, presentibus imperat uti Deliciis, opibus, nomine lactat heram. His perversa modis ceptum pervertit honestum, Et miseram quo vult imperioso trahit. Hospitii lex ista mei, his exul ad horam Obligor, hoc fedus solvet amara dies. Egrediar, sed nescio quo, sed nescio quando: Et fortasse dies iste supremus erit. Est igitur ponenda domus, qua libera, tristi Carcere perpetuo iure carere queam. DE E
Abbreviated transcription (Latin):
iis tp̃rib int̾ntorio beluaten
tis monachꝰ. iur religiosus ⁊ facũ¬
dia disertus. Qui ⁊ illos u̾sus demor¬
te. ĩ uulgari ur̃o qui publice legũ¬
tur. tam elegant̾ i utiłr ut lute¬
cha clarius p ꝯposuit: ⁊ ĩ crouicam

Expanded text:
is temporibus in territorio Belvacenstis, vir religiosus, et facundia disertus; qui et illos versus De morte in vulgari nostro, qui publice leguntur, tam eleganter et utiliter, ut luce clarius patet, composuit; et etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dem galt̾i. socõ ⁊ cõ claustrali ip̃iꝰ
helyuãdi: scͥpsit epistolã ad eñdẽ
galterũ. sb̾ enisdeui guilłi ꝑsona.
ita ut ip̃iꝰ eẽ uideat᷑. Scripsit ĩ idem he¬
lynadꝰ: sermones aliquos ꝑ optĩos.
Het sũt aũt. q̃ de p̾fatis eius opꝰ¬
culis exterpsi: ⁊ in unũ hic apposun¬

Expanded text:
dem Galteri, socio et conclaustrali ipsius Helinandi, scripsit Epistolam ad eumdem Galterum sub ejusdem Guillelmi persona, ita ut ipsius esse videatur. Scripsit etiam idem Helinandus sermones aliquos peroptimos. Haec sunt autem quae de praefatis ejus opusculis excerpsi, et in unum hic apposu
Abbreviated transcription (Latin):
hu sꝑ. alii plectũt᷑ ad horam. pͣga¬
tis q dat tnsitus ad requiẽ. hant ilł
obseqͥis. emptus amitꝰ. Pfectos nal¬
deq malos. nil nota suoꝵ. nil ĩpen¬
sa p̾cũ. nil holo causta nuãt. Nam
uiꝰ anis. ꝑticłis cedat hostia fracta
tͥb. Pars intincta mero. ꝓmñis
orat. opꝰq sanguinis i carnis erpi¬
at ip̃a caro. ꝓbũ defũctis. quoꝵ pͣ

Expanded text:
oram, Purgatisque datur transitus ad requiem. Hanc illis obsequiis emptus amicus emit. Perfectos, valdeque malos nil vota suorum, Nil impensa precum, nil holocausta juvant. Nam r aris, Particulis cedat hostia fracta tribus. Pars intincta mero pro vivis orat, opusque Sanguinis et carnis expiat ipsa caro. Pro bene defunctis,
Abbreviated transcription (Latin):
sũt inquid intina nobis loca exqui
ꝓm̾itoꝵ qͣlitate torm̃ta. Ud quoꝵ
semꝑ exagganda supplicia sũt ĩ uu̾a¬
biles demones deputati: qui intolle¬
rabiles eoꝵ penas cotidie renouant.
reos ad rediuina supplicia indesmẽt᷑
nistantãt. Quos tũ ego freqũt᷑ audi¬
ui q̃rulis lam̃tacõib emlantes qd̾ õo¬

Expanded text:
Sunt, inquit, vicina nobis loca, ex qupro meritorum qualitate tormenta. Ad quorum semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulantes,
Abbreviated transcription (Latin):
N ꝑtib galliaꝵ int alb̃em /⁊
ꝙ̃ dmmi scl̃i potentẽ orta ẽ magͣ
ꝯtencõ de possõne. ita ut ut̾ul
ꝑtis fautores post longa iurgia
ad annia ꝯdiyuit. Potens ille se¬
cularis turins armatoꝵ stipatus
cãpũ p̾liaturꝰ ingredit᷑. Albas ãt
cũctis qui ꝓse dimicare ueu̾ant su¬
ũ ꝓhibuitꝰ coĩtatũ. solis monachos
suos cquis inposuit. capita cuculł
oꝑuri p̾cepit i sic armatus ad locũ
c̾tauĩs uenit. ꝓtiu̾ adu̾sarii tãto
horrore ꝑtussi sũt ut mox equis
de filirẽt arma ꝓic̾ent. t̾re se hm̃¬
lit̾ st̾uent. indulgẽciam flagita¬
rẽt ei obiciatur leonẽ pp̃m bella
gessisse / Respõdeo nõ id̾o petrũ scm̃¬
eẽ apłoꝵ pͥucipẽ ꝙr negauit. nͨ da¬
la uł bon̾a nõ de m̃itis habenciũ.
s de ꝓpͥis debent qualitatib esti¬
mari. g̾g̾. młtas rapinas ⁊ iuolẽ¬
cias alongobardis passus ẽ. ambro¬
siꝰ ab arrians. ut̾q sola patiẽ di¬

Expanded text:
tibus Galliarum inter abbatem et quemdam saeculi potentem orta est magna contentio de possessione; ita ut utriusque partis fautores post longa jurgia ad arma condixerint. Potens ille saecularis turmis armatorum stipatus, campum praeliaturus ingreditur. Abbas autem cunctis qui pro se dimicare venerant suum prohibuit comitatum, solos monachos suos equis imposuit, capita cucullis operiri praecepit, et sic armatus ad locum certaminis venit. Protinus adversarii tanto horrore concussi sunt, ut mox equis desilirent, arma projicerent, terrae se humiliter sternerent, indulgentiam flagitarent. Si objiciatur, Leonem papam bella gestasse, respondeo, non ideo Petrum negavit; nec Dala vel bona non de meritis hominum, sed de propriis debent qualitatibus aestimari. Gregorius multas rapinas et violentias a Longobardis passus est, Ambrosius ab Arianis: uterque sola patientia di
Abbreviated transcription (Latin):
łr feci: ⁊ tanto amplius unĩꝙ.q opꝰ
meũ diligo qnͣto ꝑfectiꝰ illud pͥme
dispõni concordari uideo. Nolite pu¬
cio om̃iũ creat᷑aꝵ. In ip̃o examino
cũcta oꝑa mea q̃ facio: ⁊ nõ amare
neq̃o. qd̾ intueor simile illi ꝙ̃ amo.
Solus ille me offendit qui ab enis
sinulitudine recedit. Si gͦ nultis mͥ
Et si forte ad eins similitudĩe male

Expanded text:
r feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mEt si forte ab ejus similitudine male
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Sit̃ gͥ nat᷑a unũ sũt p̃r ⁊ filins
⁊ auior pat̾s ifilii. ita qͦ uolũtate
iamore unũ nõ eẽ nõ possũt. uno
amore se diligũt qr unũ sũt. nec
aliud ẽ qd̾ quisq amat malt̾o qmͣ
qd̃ quisq amat inse ip̃o. qr nõ alind
diligit infilio ħ idem filus diligit
inse ip̃o. ⁊ qd amor pr̃is diligit infi

Expanded text:
sent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliunde diligit in Filio, hoc idem Filius diligit i
Abbreviated transcription (Latin):
b assũptis ueniẽs ad locũ cepit edi¬
setaret: casu ex oꝑariis iiꝰ. illo iu¬
braute in aera securini incante oc¬
cupanit: in qͦ ictus destinabatur. Et
cecidit suꝑ spmã dorsi eiꝰ. tãto uti¬
mpnig̾e ualuit. Corruit ille ⁊ acc᷑¬
rere om̃s. putãtes aut ꝑcussũ ad
mortem: aut mortuũ. Et tumica
qͥdẽ scissa ẽ. asũmo usq deorsũ. Hõ
aũt illesus ĩuẽtus ẽ. tam modice

Expanded text:
atribus, veniens ad locum, coepit aedisecaret, casu ex operariis unus, illo vibrante in aera securim, locum incaute occupavit quo ictus destinabatur: et cecidit super spinam dorsi ejus, tanto utimpingere valuit. Corruit ille: accurrere omnes, putantes aut percussum ad mortem aut mortuum. Et tunica quidem scissa a summo usque deorsum: homo vero illaesus inventus est, tam modice
Abbreviated transcription (Latin):
infirmabat᷑ cui assistẽi dẏa ⁊ aꝑte
tis malachie. s si itͣret ad se. cul¬
tello eũ pet̾et ⁊ occid̾et. Quo ag̾to
qui illi nũstrabãt. ip̃o infirmo ꝓ¬
dente: u̾bũ ꝓferũt ad malachiã

Expanded text:
infirmabatur, cui assistens diabolus, ettis Malachiae; sed si intraret ad se, cultello eum peteret et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant, ipso infirmo prodente, verbum perferunt ad Malach
Abbreviated transcription (Latin):
illa se scõꝵ exaĩa effuderũt. Equib
ad has nĩas gallicanas ꝑtes. sc̃s co¬
lubanꝰ ascendẽs. luxomẽse ꝯstruxit
mõastũ. stñs ibi ingentẽ magnam.
xliũt eĩ tã magnã fuisse: nt succe¬
dentib sͥ incissim choris ꝯtinnarẽ¬
tͤ sollepina dimuoꝵ: ⁊ta ut nͨ mo¬
mẽtũ quidẽ diei ac uectis uacaret

Expanded text:
t. E quibus ad has nostras Gallicanas partes sanctus Columbanus ascendens, Luxoviense construxit monasterium, factus ibi in gentem magnam. Aiunt tam magnam fuisse, ut succedentibus sibi vicissim choris, continuarentur solemnia divinorum, ita ut ne momentum quidem diei ac noctis vacaret
Abbreviated transcription (Latin):
ret ibi mõast̾iũ uł potiꝰ reedificar.
Nẽpe nobilissimũ extist̾at ante. sb̾
pͥmo patre ꝯgello. młta milia mo¬
nachoꝵ generãs. młtoꝵ monast̾ioꝵ
caput. Nec niõ ĩp̃fatas s in ext̾asis

Expanded text:
ret ibi monasterium, vel potius reaedificaret. Nempe nobilissimum exstiterat ante sub primo patre Congello, multa millia monachorum generans, multorum monasteriorum caput.
Abbreviated transcription (Latin):
Taldrico laudunesi a sue urbis
cinib nequit᷑ ꝑ empto. hugo.
aurclianensis eccłie detauꝰ sb̾stitu¬
tur. Quo post.uii. m̃ses mortuo uir
illustris bartholomeꝰ ad ep̃atũ lau¬
diunce cinitatis ꝓuehit᷑. Emꝰ indus¬
ac ꝓũicie desolatõne sb̾leuata ĩ mł¬
tis locis in quib antea mĩqm̃ fuerat
religionis feruor ⁊ dei cultus funda¬
tur ł inde inniłtas ac remotas ⁊̃ tnͣs¬

Expanded text:
aldrico Laudunensi episcopo a sue urbis civibus nequiter perempto, Hugo Aurelianensis aecclesiae decanus substituitur. Quo post septem menses mortuo, vir illustris Bartholomeus ad episcopatum Laudunice civitatis provehitur. Cujus indusac provinciae desolatione sublevata, in multis locis, in quibus antea nunquam fuerat, religionis fervor et Dei cultus fundatur, et inde in multas ac remotas et
Abbreviated transcription (Latin):
cias ad expetendas elemosmał fi¬
deliũ ꝑ restanratõne ecc̃aꝵ. Que re¬
liquie młtis unracłis clarificate st̃
laudimẽsis. Ex quib panca b̾nnt̾
cã edificacõis excerpimiꝰ ¶Apud isol¬
dunũ duo ꝯtcͣti sanati sũt. quoꝵ
calcanei natib adhebãt. hos ꝓdei
amore multo iam tp̃r panat᷑ ĩ do¬
mo sua galfridꝰ eiusdem castris doꝰ.
¶Apud cãstellũ buscenti sanatus ẽ
silius dm̃ castelli raptoris pessum pu¬
tus. Quo fcõ p̃r pm̃ discalciatis pe¬
dib ad ecc̃am cut̾rit ⁊ fe̾tro .s. ma¬

Expanded text:
errent ecclesias ad expetendas eleemosynas fidelium pro restauratione ecclesiarum. Quae reliquiae multis miraculis clarificatae sunt: Laudunensis. Ex quibus pauca breviter causa aedificationis excerpsimus. Apud Issoldunum duo contracti sanati sunt; quorum calcanei natibus adhaerebant. Hos pro Dei amore multo jam tempore paverat in domo sua Galfridus, ejusdem castri dominus. Apud castellum Buscenti sanatus est filius domini castelli, raptoris pessimi putus. Quo facto pater pueri discalceatis pedibus ad ecclesiam cu
Abbreviated transcription (Latin):
is in posuit. ⁊ illud usq ad castellũ
ꝓximũ duob milianis distans mi¬
dis pedib portanit. Qd audientes ĩ¬
nnici raptoris illiꝰ ⁊ miracłin defibio
sius obiuam runt ifẽtrũ ab illis
pacitice susceptũ incastellũ suñ de¬

Expanded text:
 illud usque ad castellum proximum duobus milliariis distans nudis pedibus portavit. Quod audientes inimici raptoris illius, et miraculum de filio us obviam ruunt, et feretrum ab illis pacifice susceptum in castellum suum de
Abbreviated transcription (Latin):
litutũ plenitudĩe sũ aliquo i¬
cõ int̾turrẽte: oĩa possũt in hõie
languente. oĩ hũt ipossidet in
hoĩe nicħ habente: dant. iuutu¬
aut. ꝯferũt ꝓst̃. in hoĩe secũ qu¬
escente. głui ⁊ dinicie inꝯscien¬
cia beati iiri illins. ex fructibus¬

Expanded text:
virtutum plenitudinem sine vitio intercurrente; omnia possunt in homine etiam languente, omnia habent et possident in homine nihil habente: dant, mutuant, conferunt, prosunt in homine secum quiescente. Gloria et divitiae in conscientia sancti viri illi
Abbreviated transcription (Latin):
d ccͥacustodiã uolũtatis sue. nt
prudẽt̾ intlłigat i disc̾nat. quid ĩ
totũ uelit uł uolend̾ sibi sit. sic̃ ẽ
anior dei: quid pp̃ illud. sic̃ ẽ amor
ꝓpositi. ut eiũ in illo tuta sit om̃is
Indisccecõ: in hoc sꝑ scd̾m obedi¬
encie regulas. cunta sꝑ ⁊prudens

Expanded text:
circa custodiam voluntatis suae, ut prudenter intelligat, et discernat quid in totum velit, vel volendum sibi sit, sicut est amor Dei: quid propter illud, sicut est amor proximi. Ut enim in illo tuta sit omnis indiscretio, in hoc semper secundum obedientiae regulas cauta et prudens
Abbreviated transcription (Latin):
lorebat hoc tp̃r hisdeb̾tꝰ ceuo¬
manẽlis ep̃c berengarii turo¬
nesis disciplꝰ u̾sificator ⁊ dictator egͥ¬
gnis. qui epithaphiũ eiusdẽ benga¬
lix si uł dñis urbs illa careret: uel
dñis eẽt turpe carere fide. Nctor. Idẽ¬

Expanded text:
lorebat hoc tempore Hildebertus Cenomanensis episcopus, Berengarii Turonensis discipulus, versificator et dictator egregius; qui epitaphium ejusdem Berengalix, si vel dominis urbs illa caret, Vel dominis esset turpe carere fide. LXIV. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
sohurei flimmĩs ⁊ ululatũ paciẽti¬
ũ pieo audicbat. Eumꝰ uͥo de sulplu¬
re⁊ de cadan̾ib inde surgebat feti¬
dus. qui suꝑabat om̃s penas qͣs pri¬
uł iudat. Ibi erat tabula lõgissima
de imo mõte in aliũ mõtẽ porretta.
mmodũ põtis supͣ uallẽ extensa: q̃
mille passus habebat ilõgitudine
nilatitudĩe pedẽ iniũ. Qũe pontẽ.¬

Expanded text:
sulphurei fluminis, et ululatum patientium in eo audiebat. Fumus vero de sulphure et de cadaveribus inde surgebat fetidus, qui superabat omnes poenas, quas prius viderat. Ibi erat tabula longissima, de uno monte in alium montem porrecta, in modum pontis supra vallem extensa: quae mille passus habebat in longitudine; in latitudine pedem unum. Quem ponte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensu. S post hãc penã inquit ã¬
głs. ducẽtur ad maiores. Tn aũt
qmͣuis homicida sis. mõ tñ istã nõ
paciens. Post hec uenem̃t ad mon¬
tẽ uiue magnitudĩs ⁊horroris mag¬
in ⁊ uaste solitudĩs. Qui tũsennti¬
b: angustũ ualle p̾bebat it̾. Ex n¬
na ꝑte illius mõtis: erat ignis pu¬
tͣdꝰ sulphureꝰ ⁊ tencbrosus. Ex alt̾a
ꝑte. nx glaciał nẽtꝰ horibilis. E
rat modis ille tortorib plemis. qͥ
furcas hẽbãt ferreas ignitas ⁊ tri¬
dentes acutissimos. quib igula¬
lunt aĩas tnͣsire uolentes ⁊ tͣhebãt
uttebãt eas mignẽ. teꝯu̾so. Hec

Expanded text:
sensu. « Sed post hanc poenam, inquit angelus, ducuntur ad majores. Tu autem, quamvis homicida sis, modo tamen istam non patieris. » Post haec venerunt in montem mirae magnitudinis, et horroris magni, et vastae solitudinis; qui transeuntibus angustum valde praebebat iter. Ex una parte illius montis erat ignis putidus, sulphureus et tenebrosus: ex altera parte nix glacialis, et ventus horribilis. Et erat mons ille tortoribus plenus, qui furcas habebant ferreas ignitas, et tridentes acutissimos, quibus jugulabant animas transire volentes, et trahebant mittebant eos
Abbreviated transcription (Latin):
tit. nullũ se ult̾uis posse ĩuenire ꝓfes¬
sus. Gratillum corporis fint ⁊ uͥtutis in¬
mense. ita ut ultro ad ꝯg̾diend̾ laces¬
seret quẽcũq audatem. hoc maxĩe ti¬
mẽs ne in tali colludio tim̃et᷑. Onũ
estate post pascha. naues ꝑ or̃a licto¬
boreali ad orientalẽ remigare ꝯsuet̾.
ut exploraret nequid pĩrate t̾ba¬
rent. Hyeme ⁊ nere ꝑ om̃s ꝓũtias
equitabat idicia potencoꝵ exquirẽs
ne ius uiolarẽt. uenit alñ cũ eẽt ad¬
olescens inmonast̾iũ qd̾ sitũ ẽ wyl¬
tumie. ubi q̃dam puella de nobilib
angloꝵ orta. int̾ scimoniales in coĩ
hĩtu nitͥebatur. Qũi uidens ⁊ ꝯcupis¬
cẽs. misit ꝓ illa. Quetim̃es pudori
suo. raptũ nelũ / aquadã scĩmoniali
capiti suo inposuit ⁊ sic ad regemimit.
Quͣiͣ uidẽs ille. qmͣ lubito inquit scĩ¬
moniał effecta es:: Et ablato uelo te¬
intenti uim intulit. hoc sciẽs dimi¬
stanꝰ. ꝯtͥstatꝰ ualde. uenit ad regem.

Expanded text:
tit, nullum se ulterius posse invenire professus. Gracillimi corporis fuit, et virtutis immensae, ita ut ultro ad congrediendum lacesseret quemcunque audacem; hoc maxime timens, ne in tali colludio timeretur. Omni aestate pro Pascha naves per omnia littoboreali ad orientalem remigrare consuetus, ut exploraret, ne quid piratae turbarent. Hieme et vere per omnes provincias equitabat, judicia potentiorum exquirens, ne jus violarent. Venit aliquando, cum esset adolescens, in monasterium, quod situm est Vultumniae; ubi quaedam puella de nobilibus Anglorum orta, inter sanctimoniales in communi habitu nutriebatur; quam videns et concupiscens, misit pro illa; quae timens pudori suo, raptum velum a quadam sanctimoniali capiti suo imposuit, et sic ad regem ivit. Quam videns ille, quam subito, inquit, sanctimonialis effecta es! Et ablato velo, renitenti vim intulit. Hoc sciens Dunstanus, contristatus valde venit ad regem.
Abbreviated transcription (Latin):
cum erat. missam roganit differre.
douet rediret. epinqnͣte hora t̾tra.
uir d̾i sacͥs indiutur uestib regẽq ex¬
pectat staus cubitis in uiyꝰ altari. ⁊ la¬
cͥuis deditꝰ. Sñc sb̾cto sopore leuit̾ p̃s¬
sus ⁊apitꝰ incelũ. ⁊ in mixtꝰ angłis au¬
dit eos sc̃e tͥnitati modulatis uocib
t̾rogat sirex adueniss. Respondet᷑.ñ.
It̾m gͦ orat: ⁊ it̾m in celũ raptꝰ. audit
ibi altisona uoce dici. Ite missa ẽ. Cũ¬
q respond̾et᷑. do gr̃as. accut̾rerũt ch̾ici
regis. regem ad eẽ dicentes. Quibr ille
respondit. qd̾ iam missam audierat.
net aliam eo die auditurꝰ uł celebͣ¬
turꝰ erat. Int̾rogatus qͣre. nisionẽ
apperit. ⁊ sũpto ex ħ ẜmone ꝓhibuit
regi ne ult̾ius in dic dñica uenatũ
ꝑg̃et. kyne leyson. qd̾ incelo andie¬
rat. suos cł̾icos docuit. ⁊ in multis lo¬
cis hodie ꝑ angliam cantat᷑. lx¬

Expanded text:
differre, donec rediret. Appropinquante hora tertia, vir Dei sacris induitur vestibus, regemque exspectat, stans cubitis innixus altari, et lacrymis deditus. Tunc subito sopore leviter pressus rapitur in coelum, immistus angelis, audit eos sanctae Trinitati modulatis vocibusinterrogat, si rex advenisset, respondetur: Non. Iterum ergo orat, et iterum in coelum raptus audit ibi altisona voce dici: Ite, missa est; cumque responderetur: Deo gratias, accurrerunt clerici regis, regem adesse dicentes. Quibus ille respondit, quod jam missam audierat, nec aliam eo die vel auditurus eraturus. Interrogatus quare; visionem aperit, et sumpto ex hoc sermone, prohibuit regi ne ulterius in die Dominica venatum pergeret. Kyrie eleison quod in coelo audierat, suos clericos docuit, et in multis locis hodie per Angliam cantatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłans p̾do. uisi qui mall ꝓprie uite
dispendio in fortimas alienas gras¬
san. Qn ⁊̃ omis gn̾is feras sang̾ns
aiidas ex reguo ext̾minare cogitanit.
w̾idualo regi. Walẽtiũ induxit. ut sibi

Expanded text:
popularis praedo, nisi qui mallet propriae vitae dispendio in fortunas alienas grassari. Quin etiam omnis generis feras sanguinis avidas ex regno exterminare cogitavit. Widialo regi Vallensium indixit, ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣt᷑ uiciũ. Nulli eqͣles ẽẽ: ex debito
cunctis ẜuire estimãt. Allñ bõas eru
tẽ discrecõ. utilicitis lictum esse
dubitarent. Tales secuntur n¬
xpistum pauperem itm̾e recto qr
ad et̾nitatẽ celestia¶Mediocͥ religio

Expanded text:
trantur vitium, nulli se aequales esse, ex debito cunctis servire existimant, aliquantutem discretio, uti licitis licitum esse dubitarent. Tales sequuntur Christum pauperem itinere recto, quia ad necessitatem te
Abbreviated transcription (Latin):
plutartũ uiuẽdi hẽs auctorẽ. alio¬
inprũciẽ imꝑii nõ ꝑgis auctore
plutarto. Sequnt᷑ aũt postea. po¬
litite ꝯstitucõnis capła. Es itaq
res publica ut plutarto placet.¬
corpͥus qd̾dam. ꝙ diuini muĩus bñ¬
ficõ aĩatur. ⁊ uuitu sũme equitatis
agit᷑. i regit᷑ quodã mod̾amĩe rõ¬
ins. Que enĩ ad religionẽ ꝑtinent.
uitẽ aĩe optinẽt. Pnͥceps caput ẽ
huiꝰ corporis. uni subiettus deo: ⁊
hiis qui inces dei agũt int̾ris. sor¬
dis aũt locũ senatus obtinet. Ocu¬
loꝵ auriũ. iluigne officia: sibi uẽ¬
simlant᷑. Questores ⁊ com̃tariẽsel.
nõ illi qui carc̾ib possũt: s comi¬
tes reꝵ pͥuataꝵ uent̾s ⁊ intestino¬
iũ ferũt ymaginẽ. Pedes agͥcole
sũt. Ex hiis gͦ qͣtuor illa fũt: que

Expanded text:
Plutarchum vivendi habes auctorem. Alioin perniciem imperii non pergis, auctore Plutarcho. » Sequuntur postea politicae constitutionis capitula. Est itaque respublica, ut Plutarcorpus quoddam quod divini numinis beneficio animatur et nutu summe equitatis agitur et regitur quodam moderamine rationis. Que ad regimen pertinent, vicem anime obtinent; princeps caput est huius corporis, uni subiecti deo et his qui vices dei agunt in terris; cordis locum senatus obtinet; oculorum, auriusimilantur; quaestores et commentarienses, non illi qui carceribus praesunt, sed comites rerum privatarum, ventris et intestinorum ferunt imaginem; pedes agricolae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gruentib sibi ostensis tand̾ d̾im¬
tus ni loco p̾mõstrati resedit. ibi¬
q solitarius religiosam initã ag̾e
cios solus egressus añ pascha. cũ
xiii. sociis rediit ⁊ cũ hus in p̾m̃o¬
stͣto loco ẜ cauonice institucõnis
norma. Ad tenorem regule b̃i au

Expanded text:
ongruentibus sibi ostensis, tandem divinitus in loco Premonstrati resedit, ibique solitarius religiosam vitam agere cios solus egressus, ante pascha cum tredecim sociis rediit, et cum his in Premonstrato loco secundum canonicae institutionis norma
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ de ꝑtib lotharingie oriñdꝰ. ge¬
n̾e diuicuis atq facũdia ĩ ip̃is sũmis
pͥncipib familiaris atq notissimꝰ.
dĩno feruore succensus. post posita
tioris me ꝓpositũ ⁊tũt tp̃ris in auditã
districcõnẽ arripit ⁊ ꝑ aliqͣnͣtulũ tẽ¬
poris midis incedens pedib ⁊̃ brima

Expanded text:
de partibus Lotharingiae oriundus, genere, divitiis atque facundia ipsis etiam summis principibus familiaris atque notissimus, divino fervore succensus, postposita tioris viae propositum et tunc temporibus inauditam districtionem arripit; et per aliquantum temporis nudis incede
Abbreviated transcription (Latin):
qr solariolum unũ de tabulis alte p̾¬
ꝑatum ubi tronuis imꝑatoris erat po
In quo ĩ aurum ⁊ lapides p̾ciosi si be¬
erant positi in circintu sedis ubi dñe
s duces sedebant in bancis inferuis¬
⁊ l in medio: alii u̾o sedebant post
de quib supͣ diximus. erant ualdeu
pator in aliam ad iudicia facien¬
da. Capta si quidm̃ erat amita im¬
ꝑatoris istius: que uenono int̾fece¬

Expanded text:
Solariulum unum de tabulis erat alte preparatum, ubi tronus imperatoris erat posIbi etiam erat aurum et lapides pretiosi, si beerant positi in circuitu sedis, ubi domine sius, sed duces sedebant in bancis inferius, in medio, et alii sedebant post de quibus superius diximus, erant valde mperator in aliam, ad iudicia facienda. Capta enim erat amita imperatoris istius que veneno interfece
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. ⁊ sepelit᷑ glastonie. Post quem
regnauit edwardꝰ filius eius .ii. ãins
⁊ diundio. Tũc uisa est cometes apd̾
nitũ regiũ: qui nocatur calua. Ełici
quondam ab ecc̃ns sins expulsi. noua
pͥlia suscitarũt quoꝵ uiius elferiꝰ oĩa
pene inonast̾ia q̃ reuentissimꝰ athen¬
datis illis. ꝯuentũ est it̾m apud calnã
uͥ solariu ut sup̃dcm̃ ẽ corruit Absens
solus dunstanus suꝑ nna trabem q̃
suꝑtes erat. cuasis. Keliqui uł mor¬
tiu sũt uł ꝑpctuo languerũt. Om̃s
angli tũc ⁊ deinceps infuĩam diui¬
stani relictis cł̾icis tũsietũt. Idẽ dii¬

Expanded text:
ritur, et sepelitur Glastonia. Post quem regnavit Eduardus filius ejus 8 annis et dimidio. Tunc visus est cometes. Apud vicum regium, qui vocatur Calna, clerici quondam ab ecclesiis suis expulsi nova praelia suscitarunt; quorum unus Olferius omnia pene monasteria, quae reverendissimus Athedatis illis. Conventum est iterum apud Calnam, ubi solarium, ut supra dictum est, corruit. Absens solus Dunstanus super unam trabem, quae superstes erat, evasit: reliqui vel mortui sunt, vel perpetuo languerunt. Omnes Angli tunc et deinceps in sententiam Dunstani, relictis clericis, transierunt. Idem D