comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem nobis dedit. uc sip̃cepta eius ser¬
uemus uitam &ernam capereualea¬
mus filium tuum dnm̃nr̃m. filium suũ
unigenitum. quia ipse est unigenitus
ex substantia patris. Nos autem. filui
adoptiui sumus ꝑ ipsum qui unigeni¬
tus est . a patre proce dens. patriquo¬
&ernus & ideo ꝑcum patrempostu¬
lire debemus humiliter dicentes
Supplices terogamus & petimus. Sup¬
plices id est humiles. Vti acceptam
habeas & benedicafati. id est ut acci¬
pias & benedicas. Haec dona ec mune¬
rab&ecscã sacrifitia in libata. Dana
sunt quae uoluntariȩ donantur
Munera sunt quae ꝓalico mune¬
re uel mercede offeruntur.
sicutnos offerimus dõ & pecca¬
tanra dimictentur. Sacrifi¬
cia sunt. quiaiamcum orati.¬
onibus consecrancur. In libata idest
inmaculata. & ab omniliuore ma¬
liciae aliena. Tunc sunt bona & sacri¬
ficia inlibata. quando absque scan¬
dalorũ matulis sunt offerta. & ius¬
to sunt labore adquisita. Non ut mul¬

Expanded text:
tem nobis dedit, ut, si praecepta ejus sertem nobis dedit, ut, si praecepta ejus servemus, vitam aeternam capere valeamus, Filium tuum, scilicet Filium tuum unigenitum, quia ipse est unigenitus ex substantia Patris, nos autem filii adoptivi sumus per ipsum qui unigenitus est, a Patre procedens, Patri coaeternus; et ideo per eum Patrem postulamus humiliter dicentes: 16. Supplices te rogamus et petimus. Supplices, id est, humiles. Uti accepta habeas et benedicas. Uti, id est, accipias et benedicas. Haec dona, haec munera, haec sancta sacrificia illibata. Dona sunt, quae voluntarie donantur. Munera sunt, quae pro aliquo munere et mercede offeruntur, sicut nos offerimus Deo, ut peccata nostra dimittantur. Sacrificia sunt, quae jam cum orationibus consecrantur. Illibata idem est ac immaculata, et ab omni livore malitiae aliena. Tunc sunt dona et sacrificia illibata, quando absque scandalorum maculis sunt oblata, et justo sunt labore acquisita. Non, ut mul
Abbreviated transcription (Latin):
Sedqui significat illexp̃iaduentus ad
hicrus alt̃ nisi futurã resurrectionẽ
quam uenturuserit iudica reuiuos
& mortuos & apparuerit nobis inea¬
dem carne. qua ꝓ nobis passus est Et
nunc in nomine ihũ omnegenu flec¬
tatur. caelestium terrescrium. &
infernorum. & cetera quae apłs
eigi t cdementissi me pater. teigit᷑.
hoc est tecerte dementissime pacer.
Vemens dr̃ qua sidara mens siue ha¬
bundans. & de mentissime quasi
clarissime mente siue habundan¬
tissime quia ipse clarissimꝰ est men¬
te & miscricor dissimus cordepat̃.
Nonideo eum dicimus dementem
& misericordem qđ membris cor¬
poreis uel corde autmente sit com¬
positus sicut homo sedideo demen¬
tem & miscricor dẽ clamemus.
ut illam dementiã & miscricor¬
diam supnos ab ipso sentiemus
saluat populum suum a peccatis eorum
Ideo saluat apeccatis. qui a potes tatem ha¬
b& dimittendipeccata. Sicut ipse dix̃
Vt autem sciatis qua filius hominis ha¬
peccata. Salutaris id co dr̃. quia salu¬

Expanded text:
sed quid significavit ille Christi adventus ad Jerusalem, nisi futuram resurrectionem, quando venturus erit judicare vivos et mortuos, et apparuerit nobis indem carne qua pro nobis passus est, et tunc in nomine Domini Jesu omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum. Et cetera; quae Apostolus ur, clementissime Pater. Te igitur; hoc est, te certe, clementissime Pater. Clemens dicitur, quasi clara mens, sive abundans, et clementissime, quasi clarissima mente, sive abundantissime, quia ipse clarissimus est mente, et misericordissime Pater. Non ideo eum dicimus clementem, et misericordem, quod membris corporeis, vel corde, aut mente sit compositus, sicut homo; sed ideo clementem et misericordem clamamus, ut illam clementiam et misericordiam super nos ab ipso sentiamus salvat populum suum a peccatis eorum. Ideo salvat a peccatis, quia potestatem habet dimittendi peccata, sicut ipse dixit: Ut autem sciatis quia Filius hominis hapeccata . Salutaris ideo dicitur, quia salu
Abbreviated transcription (Latin):
nonr espicis adillã oratio quasi
orisratio eoqđ exort aratio¬
ne procedit. Suꝑelectos idestad¬
uocatos qui degentilitate adxp̃ĩ
fidemueniunt. Caticuminus gre¬
cum est audiensinter p̃tatur siue
pientia &uae. id est ut signum xp̃i
possit intellegere: Quomodoin¬
carnatus qu o modonatus quomo¬
do passus quo modo crucifixus
quo modomortuus. quomodo
descendit ad inferna. quo modo
sur rexit quomodo in caclũ ascen¬

Expanded text:
nientium ad fidem. Oratio, quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione procedat, super electos, id est, advocatos, qui de gentilitate ad Christi fidem veniunt. Cathecumenus Graecum est, audiens interpretatur sive uae, id est, ut signum Christi possit intelligere, quomodo incarnatus, quomodo natus, quomodo passus, quomodo crucifixus, quomodo mortuus, quomodo descendit ad inferna, quomodo surrexit, quomodo in coelum ascen
Abbreviated transcription (Latin):
emitas enim dictus estagemen¬
Io uel gemicus luctus que meri
ideles a p̃petun. qmr lugintes con¬
atii. paenuentes emurdat.
iabolum fugat. ꝓpocmiciliat na

Expanded text:
emitus enim dictus est geminatus luctus. Quem merito fideles appetunt, quoniam lugentes consolatur, poenitentes emundat, diabolum fugat, Christo conciliat; a
Abbreviated transcription (Latin):
enixam . mulierem prohibemus
ecclesiam intrare. ipsamei poe¬
nam suam inculpam deputa¬
uirsuus accedere non deb&
quo adusque quigignitur ablac
lieribus ad nutriendum tradant:
quod uidelic& ex solacausa in¬
continentiae uide cur inuentũ
Quiadum se continere noluntdes¬
pice unt lactare quosgignunt.
Vir autem cum propria coniu¬
ge dormiens nisi lotus aqua. in

Expanded text:
enixam mulierem prohibemus intrare ecclesiam, ipsam ei poenam suam in culpam deputauquousque qui gignitur ablactque aliis mulieribus ad nutriendum tradant; quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quVir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua in
Abbreviated transcription (Latin):
facies non adulterabis: non faci¬
es furtũ non falsum testimoniũ
dices: honora patrem tuum et ma¬
trem : etdi liges proximumtuum.
sicut te ipsum : Dic̃it illiadoles¬
uentu temea : quid ad huc mihi

Expanded text:
cides, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices: Honora patrem tuum et matrem; et, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Dicit illi adolesuventute mea: quid adhuc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ta cum e& secus locũ & uider& eum ꝑ¬
transut Sama ritanus aut̃ quidã iter
faciens uenit secus & uidens eum miseri¬
cordia motus ẽ: Et ad ꝓpians alliga¬
uit uulne raei infundens oleũ & uinũ:
& in ponens illũ miumentũ suum duxit
insta ebulum & curam eiusegit : &
al teyrediȩ ꝓtulit duos denarios & dedit stoc

Expanded text:
ta cum esset secus locum et videret eum pertransiit Samaritanus autem quidam iter faciens venit secus eum et videns eum misericordia motus est et adpropians alligavit vulnera eius infundens oleum et vinum et inponens illum in iumentum suum duxit in stabulum et curam eius egit et altera die protulit duos denarios et dedi
Abbreviated transcription (Latin):
erit locus inpudentiae. nec negandi
facultas. cumomnes angeli &mundus ipse
testis sit peccatorum. proindescire de¬
b& unus quisque fidelis. Quianisi hoc
dutus fuerit lic& in praesentiarum
purpura & brsso. auro & gemmis
ornatus incedat. miserabiliterta¬
menatque flebilicer in oculis diui¬
ne maiestatis nudus exiscit: Et sun
hac nuditate diem clauserit extre¬
mum. non solumaregex p̃oinfutu¬
rocorripietur. sed &iam anuptia¬
liacter noque conuiuio excludetur
At si quispiam quȩ sunt huius noui
hominis indumenta scire uolucrit.
nouerit eius indumenta esse in no
sine qua ne mouide bit dm̃. &orte¬
ras uirtutes quasdinumerare
longumest. Prouideat &iamne¬
cesse est nead peccatum cui in bap¬
tis mate mortuus est redeat
qm̃ necbaptismus iterari potest
ne txp̃s proco semelinortuus rur¬
sus ad passio nem rediturus est
De quo apostolus ait xp̃sresurgens
amortuis iam non moritur mors
cultra nondominabitur

Expanded text:
erit locus impudentiae, nec negandi erit locus impudentiae, nec negandi facultas, cum omnes angeli et mundus ipse testis sit peccatorum. » Proinde scire debet unusquisque fidelis quia nisi hocsto Jesu, indutus fuerit, licet in praesenti purpura et bysso, auro et gemmis ornatus incedat, miserabiliter tamen atque flebiliter in oculis divinae majestatis nudus existit: et si in hac nuditate diem clauserit extremum, non solum a rege Christo in futuro corripietur, sed etiam a nuptiali, aeternoque convivio excludetur. At si quispiam quae sint hujus novi hominis indumenta scire voluerit, noverit ejus indumenta esse innocsine qua nemo videbit Deum, et caeteras virtutes, quas dinumerare longum est. Provideat etiam necesse est ne ad peccatum, cui in baptismate mortuus est, redeat, quoniam nec baptismus iterari potest, nec Christus pro eo semel mortuus rursum ad passionem rediturus est. De qua Apostolus ait: Christus resurgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur
Abbreviated transcription (Latin):
cumeo. Elab orandum est itaque. ut
desordibus ueteris hominis nihilre¬
mancat in nobis. xp̃s autem non ex
parte sc&đ integer est crucifixus. Vt
nos extotomoriamur peccato &ui
uamus dõ : Ille uero uitut dõ qui xp̃i
uestigia humilitate scificatione & pi¬
etate sectatur: Ille in quam uiuit
dõ efficiturq templum eius. qui
praeceptis caclestibus quae nouiho¬
minis efficiunt indumentum fuerit
uestitus. quibus carebat ille quiues¬
te sordida conuiuium in trauerat
nuptiale. Ait autembeatus hiero¬
nimus in commentarus. Si quis igitur
intempore iudicu inuentus fuerit
sub nominexp̃iano non habere ues¬
timentum nuptiale. hoc est uestẽ
supͥ caclestis homems sed uestẽ pa¬
lutam idest ueteris hominis ex ubi¬
as hic statim corripitur & dicitur
ei. Amice quomodohuc intrastia
amicum uocat quod inuitatus ad nup¬
tias est. Arguit inpudentiae. quod ues¬
te sordida munditias polluerit mipale
Acille obmutuit. Nemporallo non

Expanded text:
cum eo . Elaborandum est itaque ut cum eo . Elaborandum est itaque ut de sordibus veteris hominis nihil remaneat in nobis. Christus autem non ex parte, sed integer, est crucifixus, ut nos ex toto moriamur peccato, et vivamus Deo. Ille vero vivit Deo, qui Christi vestigia humilitate, sanctificatione et pietate sectatur. Ille, inquam, vivit Deo, efficiturque templum ejus, qui praeceptis coelestibus, quae novi hominis efficiunt indumentum, fuerit vestitus; quibus carebat ille qui cum veste sordida convivium intraverat nuptiale. Dicit autem beatus Hieronymusin commentariis: « Si quis igitur in tempore judicii inventus fuerit sub nomine Christiano non habere vestimentum nuptiale, hoc est vestem supercoelestis hominis; sed vestem pollutam, id est veteris hominis exuvias; hic statim corripitur et dicitur ei: Amice, quomodo huc intrasti? Amicum vocat quod invitatus est ad nuptias: arguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluerit nuptiales. At ille obmutuit. In tempore illo non
Abbreviated transcription (Latin):
remissio peccatorum  Et quẽ ad modum
in illo uerares urretio : it ain nobis uera
iustificatio: &idem post pauca Mor¬
tem inquitxp̃isicinsimua ut a postolus
ut & iam ipsum mortuum diceret es seperca¬
to : Cuipeccato nisi carnis a in quaerat non
peccatum sed s̃i militudo carnis peccatid&
ideonomine apellat peccati : Baptita¬
tis itaque in morte xp̃i in quã non solima¬
iores uerum &iam paruuli baptitantur
re autẽm dõ in xp̃oibu. Scribitidem apos¬
tolus ad colosenses . Mortiuenimestis.
& uita uestra abscondica est cumx p̃o indõ
Mor tui silic&. quia in mor te ipsics bapti¬
ratiestis & qm̃uetus homonoscersi¬
mul crucifixus est cumeo. oport&utsi¬
cut propternos xp̃s crucifixus mortuus
& sepultus est & resurrexit nos quoque
ad passionis suae similitudinem. uolun¬
tates & cupiditates nr̃as crucifigamus.
& in baptis inate mrscerium mortisse¬
pulturae &resurre etiomscius imite mur

Expanded text:
remissio peccatorum; et quemadmodum remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. » Et idem, post pauca: « Mortem, inquit, Christi sic insinuavit Apostolus, ut etiam ipsum mortuum esse diceret peccato; cui peccato, nisi carnis in qua erat, non peccatum, sed similitudo carnis peccati, et ideo nomine appellat peccati? Baptizaris itaque in morte Christi, in qua non soli majores, verum etiam parvuli baptizantur. re autem Deo in Christo Jesu . » Scribit idem Apostolus ad Colossenses: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Mortui scilicet, quia in morte ipsius baptizati estis: et quoniam vetus homo noster simul crucifixus est cum eo , oportet ut sicut propter nos Christus crucifixus, mortuus, et sepultus est, et resurrexit, nos quoque ad passionis suae similitudinem voluntates et cupiditates nostras crucifigamus, et in baptismate mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus imitemur.
Abbreviated transcription (Latin):
da : & oleumde capite tuo non defici aty
Huustempe noui hominisindumenos uesꝗti
crant dequibus in ecdem a po calypsi legit᷑
Hodto panca nomina in sardis. qui nonin¬
qui nauerunt uestimenta sua & ambu¬
lauerunt mecum in albis: qui uicerit
homines I Nam quicius uestimen¬
tis id est uirtutibus uera citer fuc¬
rit indutus: merito poterit dicert
cuma pło ÷ Viuo autem iamnonego
uiuit uero in mexp̃s. Vetus quippe
homo quid est nisiui ta prior quam
duximus inpeccatis Nouus homo
quidest nisixp̃s & quiestutique iusci¬
tia ueritas & sanctificatio: Cuiux¬
ti ipostolum conmorimur & consepe¬
li mur in baptis matae: sicut ipseait
Anignoratis qm̃ qui cum que baptitati
sumus in xp̃o ihu inmorit ipsius bap¬
tiratisumus a que uerbabea tus au¬
exponit ut nihilaliud in xp̃obaptismũ
intel legamꝰnisi mortis xp̃i simili¬
tudinem : Ni hilautem aliud moetẽ
catis similitu dinem : Vt quemadmodum
m illo ueramors facta est sicin nobis uera

Expanded text:
da, et oleum de capite tuo non deficiat . Hujus nempe novi hominis indumentis vestiti erant, de quibus in eadem Apocalypsi legitur: Habeo pauca nomina in Sardis, qui non inquinaverunt vestimenta sua, et ambulaverunt mecum in albis. Qui vicerit, homines. Nam qui ejus vestimentis, id est virtutibus, veraciter fuerit indutus, merito poterit dicere cum Apostolo: Vivo autem, jam non ego; vivit vero in me Christus . Vetus quippe homo quid est, nisi vita prior quam duximus in peccatis? Novus homo quid est, nisi Christus, qui est utique justitia, et veritas, et sanctificatio: cui juxta Apostolum commorimur et consepelimur in baptismate, sicut ipse ait: An ignoratis quoniam quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Quae verba beatus Au« Ut nihil aliud in Christo baptismum intelligamus, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem cati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis fiat vera
Abbreviated transcription (Latin):
Exuendum u& erem hominem cumac¬
Ltibus suis. & induendum nouum a¬
postolus ad mon&dicens: Ex uiteuos
ueterem hominemcum actibus suis
et induite nouum qui renouaturin
agnitionem dĩ: &idẽ alibi: Quot¬
quot autem in xp̃obaptizatiestis xp̃m
xp̃m. Item induite nouum hominem:
qui secundũ dm̃ creatus est. Iste quip¬
peestnouus homo: quo uniuersicre¬
dentes debemus indui atqueuestiri:
Vndes cribitur in apocalrpsi. Beatus
qui uigilat eccustodituestimenta sua
nenudus ambulet. & appareacturpito¬
doeius et in ecbesiastems Omni

Expanded text:
Exuendum veterem hominem cum actibus suis, et induendum novum Apostolus admonet dicens: Exuite vos veterem hominem cum actibus suis; et induite novum qui renovatur in agnitionem Dei . Et idem alibi: Quotquot autem in Christo baptizati estis, Christum  Jesum Christum . Item: Induite novum hominem qui secundum Deum creatus est . Iste quippe est novus homo, quo universi credentes debemus indui atque vestiri: unde scribitur in Apocalypsi: Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet, et appareat turpitudo ejus . Et in Ecclesiaste: O
Abbreviated transcription (Latin):
Frac ceptorum enim obserua¬
tio duplici genere custoditur:
undenihil corum quae ꝓhiben¬
tur facias et cunctaque iuben¬
tur implere contendas hoc ã
Qm̃ non tintum in malo rum
actuum ab hominationes sed
ut bonorum opcrum ꝑsectionẽ

Expanded text:
raeceptorum autem obseruatio duplici genere custoditur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et cuncta quae inbentur implere contendas. hoc esquae non tantum in malorum actuum abominatione, sed et in bonorum operum perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ingreditur sine macula.
ctoperatur iustitiam: Quilo¬
quitur ueritatem in cor desuo
qui non egit dolum in lingua sua.
Nec fecit proximo suo malum :¬
Et alibiait: Perambulabam
in innocentia cor dismei. in me¬
dio domustuȩ: Non proponebã
ante ocu los meos remma lam.
facientes preuancatione sodio¬
habui& Non ad hesit mihicor
Quiin greditur inȩquitatem
et iniustitia manus amouet
amuneribus grauat aurem ne
audiat iuditium sanguinis.
claudit oculos ut non uideat

Expanded text:
Qui ingreditur sine macula et operatur justitiam; qui loquitur veritatem in corde suo, qui non egit dolum in lingua sua, nec fecit proximo suo malum  ait: Perambulabo in simplicitate cordis mei, in medio domus meae, non proponebam ante oculos meos rem malam, facientes praeuaricationes odiui, non adhaesit mihi cor qui odit iniquitatem et iniustitiam, et manus abstinet a muneribus, grauat aures, ut non audiat iudicium sanguinis, eludit oculos, ut non uideat
Abbreviated transcription (Latin):
gredientibus eis ab hiericho
secuta est eum turba mul¬
ta. Et ecce duo caeci seden¬
tes secus uiam Auderunt
quia ihs transiret: Hieri¬

Expanded text:
gredientibus eis ab Hiericho secuta est eum turba multa et ecce duo caeci sedentes secus viam audierunt quia Iesus transiret e
Abbreviated transcription (Latin):
uulum exemplum posuit ut qđ
paruuli efficiamur. Paruulus
enim irã tenere ueli rasci non
nouit Malum promalored¬
derenescit non cogitat turpia.
contempnit adulteria
Nonincendia. uel homicidia
furta uel rixas uel omnia qͣ ad
peccatum trahent paenitus ignorat.
Non detra here uel blas p̃hemare
Nonper iurare . Nonmentirꝗͥ nouit.
Quae audit credit. quodiubet᷑¬

Expanded text:
vulum in exemplum posuit, ut, sicut innocentes efficiamur. Parvulus enim iram tenere vel irasci non novit, malum pro malo reddere nescit, non cogitat turpia, non adulteria, non rapinam vel homicidia; furta vel rixas vel omnia, que ad peccatum pertrahunt, penitus ignorat; non detrahere, non blasphemare, non iniuriam facere, non mentiri novit; que audit, credit; quod iubet
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Homoerat pater¬
familias qui plantauit
uineam et sepem circum¬
dedit et fodit in ea torco¬
lar et ȩdificauit tur rẽ
et lo cauit eam colonis. et
peregre profectus est:¬

Expanded text:
dicens: Homo erat paterfamilias qui plantavit vineam, et sepem circumdedit; et fodit in ea torcular, et aedificavit turrem, et locavit eam colonis, et peregre profectus est
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit si er illoi None surient
neque scicient npliis ne que cadet
iuper illos sol nueullus aes¬
tus quoniã agnus qu me diotro.¬
niest regetillos. et delicet eos
aduitae. fontes aquarum u abster¬
get ds̃ omnẽ lacrimã aboculis cirũ
Inlibroenceridion. Rcuianenti¬
bus itaque angelis & honuribusre¬
probis in aeter nam poenã cunese¬

Expanded text:
habitabit super eos. Non esurient, neque sitient amplius, neque cadet super illos sol, neque ullus aestus; quoniam agnus, qui in medio throni est, reget illos et deducet eos ad vitae fontes aquarum: et absterget Dominus omnem lacrymam ab oculis eorum . In libro Enchiridii . « Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tun
Abbreviated transcription (Latin):
geli. eius expell:ul t mors. sc̃ curati.
dam pnatis exilium uita sapplicium
Non scntire in illoigne quoa inlumi¬
nat sentire quoderuciit ex undintis
incenduterribiles sireritus patibasi¬
trifumantis amara caligine oculas ub¬
ȩ cari profundo gehenni. sluc tuantis
in mergi aedacis simis inaeternum dela¬
nuri uermibus nec finiri Hȩc et multi
his sanilia cogitare nihilest̃. aliud quã
uitu s omnibus t̃ tpudium dire ecomnia
Il dimenta carnalia t so ra
qquis dasto lidaementis. cacu strat
sac orõtx istitquẽ ista nonierrus¬
ant  Mic abilis pine tuialie
mortalitaze nimquã sine i ahor
uiiiii quid in quã miserabi lius et
inselicuis ẽtporest side labore
pracsentiad labor ẽ ae ternũet
nuilũ finem habius u puc nitur
Nonne satius fuerat cũ nonna sci
quã natuec fide isa cram̃tis inbutĩ
et periculis luis it ae exutũ ꝓpt̃
scelerĩ inma. matẽ aet̃nismanci

Expanded text:
gelis ejus expelli: ubi sit mors secunda damnatis exsilium, vita, supplicium; non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat: exundantis incendii terribiles strepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos caecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec finiri; haec et multa his similia cogitare, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, omnia blandimenta carnalia refrenare. Quis tam stolidae mentis, tamque ferrei pectoris existit, quem ista non terreant? Miserabilismortalitate nunquam sine labore vivit. Quid, inquam, miserabilius et infelicius esse potest, si de labore praesenti ad laborem aeternum et nullum finem habiturum pervenitur? Nonne satius fuerat cum non nasci, quam natum, et fidei sacramentis imbutum, et periculis hujus vitae exutum, propter sce
Abbreviated transcription (Latin):
nis poenã qui anficieis paent entiȩ ignis
exurit attns mentis coricientiȩ uernis
inortalitersidat Pro inde omnes
quiuigehenna dicuntur icciai nonidcũ
÷lis igiur ut maxinis consumpti dolo¬
ribus aliquando desicunt : sedat in il¬
lis poena lieruiuane lnec erlis sim¬
lialibenter. audirfellaze eiurit ei
ante oculos mentis adducore sut
credere sine ullipurha ⁊onc metut¬
recogitare quillomalumir ibillo
⁊ iudio dicine contemiplationis eptliri
Rcatissima scarur omnumm. Cuciaie

Expanded text:
nis poenam; quem inefficacis poenitentiae ignis exurit, et consumentis conscientiae vermis immortaliter rodit. Proinde omnes qui in gehenna dicuntur occidi, non id cum illis agitur, ut maximis consumpti doloribus, aliquando deficiant; sed ut in illis poenaliter vivant. 3. Haec et his similia libenter audire vel legere, jugiter ante oculos mentis adducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere, cogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludi, beatiss
Abbreviated transcription (Latin):
Se nuit. Quia qđ lucagit dis¬
arua la idocrporũ hoc illic exhi¬
berdisparcausa meritorũ Indiali
csmculpa quecũ sine ꝑpetrata:
sino fine pimiatur. Gregorius hoc rec¬
tedceretur. si districois iudex non cor¬
ł. homnum sed sactoo pensar&. Iniquieni
ideo cumsine deliquerunt. quiacumfine uiuxer
Namuoluis sent utiq e sip otuisent sine fine
uiuere ut prucnt sine fine pecccas
ostenduit em̃q ua pecedtose ꝑuiut recu

Expanded text:
it, qua quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. In librsit ut culpa quae cum fine perpetrata sine fine puniatur. Gregorius: Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt e
Abbreviated transcription (Latin):
necexo quent i munt corporadã¬
nata ne tiunt. iuosu eosi bideputa¬
tos iiis in extins abilis nextingut
ut p maientos enendiuina poena
ꝑmanc at et addolendũ magis quã ad
uidendu act̃n.scorporibus cõpedro
habeit quos iil̃ uiuacibus inmo¬
talitas secindȩ mortsoiiat¬

Expanded text:
nec extorquent, puniunt corpora damnata nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguet, ut permanente sentiendi vita poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae morti
Abbreviated transcription (Latin):
egr ie reaq eosquos insẽ siscipit qua¬
si ingradam a brs sosuȩ ir iũsitatis ab¬
bet Infernus nãque recte fun
Quae scilicet gt henraquã uiscunct.:
una sit ñta r̃iuracadẽ q: qualitate
succendit᷑ sicut plerũque unosole
cm̃s tangimur neccam̃ subeo uno or¬
dine om̃s esti amun Iuia uxta qua¬
Vt atẽ corporis senuitur etiã pridus
caloris sic dĩnatos & ure gilei nȩ

Expanded text:
ia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Infernus namque recte fundQuae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen una eademque qualitate succenditur: sicut plerumque uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamur, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris; sic damnatos et una e
Abbreviated transcription (Latin):
inde omnibus xp̃ianis sollicite studen¬
dum est. ut tantȩ sponsionis tantiq
salutiferipacti me mores. idque in¬
discus se in uio labiliter que seruan¬
tes. hostem que antiquu cui abrenunti¬
auerunt cumuitus suis spernentes.
denubus reserata: infatigabilit̃
scandere contendant quoo iue¬

Expanded text:
inde omnibus Christianis sollicite studeninde omnibus Christianis sollicite studendum est, ut tantae sponsionis, tamque salutiferi pacti memores, idque indiscusse inviolabiliterque servantes, hostemque antiquum, cui abrenuntiaverunt cum vitiis suis, spernentes, , credentibus reserata, infatigabiliter scandere contendant.
Abbreviated transcription (Latin):
re non poterit Qui a ergo constatqđ
propterpec catum primi hominis fla¬
meus illegladius cuius obiceianua pa¬
radrsi hominibus claudebatur in sa¬
croscõbaptismatis fonte extinctus est
& cadem ianua credentibus patefacta :
oportet ut euncti fideles pactionis & pon¬
Nsibnis quam cumdñ ob aptis mate fecerunt
sint semper memores caueant que ne¬
ioi quibus lib& uitiorum sordibus sema
diculantes non solum eundensi bi reac¬
cendant ignem. utrum &iam in mun¬
dũ sp̃ma se tempore baptismatis ex¬
pulsum cumseptenario demonum
sibimimero addito adsere direfacian
Tunt que illis ut dñs ait nouissima peiora
prioribus: & impleatur in eis qđ ait
beatus petrus apł. Melius ⁊enim
erat illis non cognoscereuiam iustitue
quam postagnitionem retror sum c̃uerti
abeo quod traditum est il lis cõmandato
aptctur queeis quodidem apostolusut
Canis reuersus ad suumuomitum.
& sus. lotec inuolupta broluti: pro¬

Expanded text:
re non poterit. Quia ergo constat quod re non poterit. Quia ergo constat quod propter peccatum primi hominis flammeus ille gladius, cujus obice janua paradisi hominibus claudebatur, in sacrosancto baptismatis fonte exstinctus est, et eadem janua credentibus patefacta, oportet ut cuncti fideles pactionis et sponsionis, quam cum Deo in baptismate fecerunt, sint semper memores: caveantque ne quibuslibet vitiorum sordibus se maculantes, non solum eumdem sibi reaccendant ignem, verum etiam immundum spiritum a se tempore baptismatis expulsum, cum septenario daemonum sibi numero addito, ad se redire faciant, fiantque illis, ut Dominus ait, novissima pejora prioribus ; et impleatur in eis quod ait beatus Petrus apostolus: Melius enim erat illis non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod traditum est illis, sancto mandato. Apteturque eis quod idem post pauca ait: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Pro
Abbreviated transcription (Latin):
DISSEDEBEAUI PACIIqOCṼ
Iuarum pactionum nexibus. unus quis¬
que fidelis dõ inbaptismate se obligauit
Altera qui abrenuntiare diabolo & omni¬
bus opcribus cius & omnibus pompiseius.
altera quase in patrem & filium &
& subeius demscẽ trinitatis inuoca¬
tione baptis matis gratiam accipere
ꝓmeruit. Si quisigicur posthuiuscemodi
abrenuntiationem quibus lib& in lecebris
uitiorum in lectus adecc quibus renuntiauit
redieric. Necnon & p̾tantae fideiper cep¬
tionem in apostasiam aut infidelitatis
aut her&i caeprauitatis. aut frater¬
nis oiusmatis plapsus fuerit. procul
dubi outrius que pactionis crasgerssor
exiscit. Quarum altera qui abap¬
tismiiteratione ne quic poe niten¬
tiae lamentis elemosrnarum
largitionubus c&eris quebonorumoperu
exsecutionibus dilui potest. altera uero
quac praedictae contagionis lepra con¬
gratiam caruerit & adunitatem a ecde¬
siacredicrit mundari & priscine fidei
colort̃ sanitatis que uigorem. recupera¬

Expanded text:
isse debeant pacti quod cum Duarum pactionum nexibus unusquisque fidelis Deo in baptismate se obligavit: altera qua abrenuntiare diabolo, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus; altera qua se in Patrem, et Filium,et sub ejusdem sanctae Trinitatis invocationem baptismatis gratiam accipere promeruit. Si quis igitur post hujuscemodi abrenuntiationem, quibuslibet illecebris vitiorum illectus, ad ea quibus renuntiavit, redierit; nec non et post tantae fidei perceptionem in apostasiam, aut infidelitatis, aut haereticae pravitatis, aut fraterni schismatis prolapsus fuerit, procul dubio utriusque pactionis transgressor existit. Quarum altera, quia baptismi iteratione nequit, poenitentiae lamentis, eleemosynarum largitionibus, caeterisque bonorum operum exsecutionibus dilui potest. Altera vero, quae praedictae contagionis lepra comgratiam caruerit, et ad unitatem Ecclesiae redierit, mundari et pristinae fidei colorem, sanitatisque vigorem recupera
Abbreviated transcription (Latin):
cius siluierimus ab ira ꝑipsum
potumus habereedidimus In xp̃o etam ma¬
lorx & sine fine habenda receptari sumus.
si ꝓscueraenter eiusuestigia tenecmus Ada
nos obnoxi malis omnib᷑ propriamculpam.
a quibus nos liberauit aduentus xp̃i ꝑgraũ
lle in nosculpam suam trans misit ad poenã.
hic quicul pamnram suscipere ut pote con¬
ceptus & natus sine peccato potuit desus¬
ceptione poenae nr̃ae. culpam nrãm si¬
mul ab olebit &peenam: & utto tum
dicam. ad ameripuit nobis paradisum.
xp̃sdonauit & caclum pat& igitur quia idem
origina lepeccatum. quagenus humanũ
nisi sicatuerus homo uerus es s& et dĩ
Manifestum est ergo quod ꝑ gratiamre¬
lucis & d euasis ireoe. uasa simusmisc¬
ricor diȩ effecti: pro indeo port&
utunus quisque fidelis agnoscat. ubi
illius innullo tepescat: sed omne
tem pus uitaes uae in eius seruiti¬
oinsumat.

Expanded text:
ejus, salvi erimus ab ira per ipsum ejus, salvi erimus ab ira per ipsum potuimus habere, perdidimus; in Christo etiam majora, et sine fine habenda recepturi sumus, si perseverantes ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Christi per gratiam. Ille in nos culpam suam transmisit ac poenam; hic qui culpam nostram suscipere, ut pote conceptus et natus sine peccato non potuit, de susceptione poenaenostrae culpam nostram simul abolevit et poenam; et ut totum dicam, Adam eripuit nobis paradisum, Christus donavit et coelum. » Patet igitur quia idem originale peccatum, quo genus humanum nisi sicut verus homo, verus esset et Deus. Manifestum est ergo quod per gratiam Relucis, et de vasis irae vasa simus misericordiae effecti. Proinde oportet ut unusquisque fidelis agnoscat ubi illius in nullo tepescat; sed omne tempus vitae suae in ejus servitio insumat.
Abbreviated transcription (Latin):
centemerexit: Scribit &iam in libro
enchiridion. tenebatur autem iusta
damnatione genus humanum & om̃s
erant ira̧ filii: De qua ira scriptum ẽ
Qmomnes die snr̃i de fecerunt & in ira
tua de fecimus: Anninoscrisicut ara¬
nea meditabuntur: De qua ira dicit
&iam iobs Homonatus exmuliere:
breuis uitac & plenus ira: De quaira
autem non credit filium non hab& uitam
sed man& Cum hacquippe. omnis homo nascit᷑
Propt̃ quod dicita postolus Fuimusenim & nos
naturor filii inte sicut & ceteri In hac quippe
cumessent homines poriginile peccatum:
tantograuius & ꝑniciosius. quantomalora
uel plura in suꝑ addiderunt. necessariusenit
mediator hoc est reconciliator. qui haner eẽ
cuius erant umbrȩ omã sacrificia legis &
proph&arum oblatione placar&. Vnde
dicita poscolus. Sienim cum inimicies sẽm
re conciliatisumus dõ ꝑmortem filii eius.
Multomagis nuncre conciliati in sanguine

Expanded text:
centem erexit. » Scribit etiam in libro centem erexit. » Scribit etiam in libro Enchiridion : « Tenebatur autem justa damnatione genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira autem non credit in Filio, non vita, sed manet; cum ea quippe omnis homo nascitur: propter quod dicit Apostolus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac quippe cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderunt, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram cujus erant umbrae omnia sacrificia legis et prophetarum oblatione placaret . Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus: multo magis nunc reconciliati in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
prosclicitate miscriam progloriaigno¬
bilitatẽ : & pro inmortalitate inflixit
nobis corporis & animae mortem. Val¬
denam que cumdi abolo miserabile fecit
cammertium. Diabolus itaque psuꝑ¬
bĩ de angelica dignitate in apostasiam
lapsus cuiusuidiamors introiuit in or¬
bemterrarum felicitatieius inuidens.
promisiteidiuinitatem. & ademit in mor¬
talitatem & dehabitatore paradisi. fe¬
cit ex scilem mundi: & non solũ cum
sed&iam eius scirpemsuo ex it abili sub¬
ugauit impcrio . in quoeatenus mise¬
rabi liter d&entus est . donec illesama
miseri cordiamotus adppinquans uul¬
neracius alligans uinum &oleum infun¬
dens cum que inuimen tum suum in po¬
nens. in stabulum duxerit. altera die
stabulario duos denarios ad saucium
medendum protulerit. & id quod su¬
pererogas s& rediens se redditurũ
promiserit. Scribitita quebea¬
tus auguscinus in libro sermonum
ad populum. L. apsus in unidit stanti
cumque deiecit: sedxp̃s defeendensia¬

Expanded text:
pro felicitate miseriam, pro gloria ignopro felicitate miseriam, pro gloria ignobilitatem, et pro immortalitate inflixit nobis corporis et animae mortem. Valde namque cum diabolo miserabile fecit commercium. Diabolus per superbiam de angelica dignitate in apostasiam lapsus, cujus invidia mors intravit in orbem terrarum , felicitati ejus invidens promisit ei divinitatem, et ademit immortalitatem, et de habitatore paradisi fecit exsulem mundi: et non solum eum, sed etiam suam stirpem suo exitiabili subjugavit imperio; in quo eatenus miserabiliter emisericordia motus, appropinquans, vulnera ejus alligans, vinum et oleum infundens, eumque in jumentum suum imponens, in stabulum duxerit, altera die stabulario duos denarios ad saucium sanandum protulerit; et id quod supra erogasset rediens se rediturum promiserit . Scribit itaque Augustinus in libro Sermonum ad populum: « Lapsus invidit stanti, eumque dejecit, sed Christus descendens ja
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD CINERMIITR IMNIS FIDELES POSSE
OPORTEAT IN QUANTÃ
PROLAPSIONISDMNAIONEM PROPTER
REXTUM PRIMI HOMINIS¬
Drochoplaustus totius humanigene¬
ris parens mirabiliter adõ delimotene
crecitus. & in paradysifelicitate conlo¬
catus quia malesuasus uxoris consilio
ad quicuit & interdicte arboris fructũ
comedit. Non solum ipsediuini p̃cepti
pracuar icator extitit uerum &iam
in nos qui ex illius peccatitraducenas¬
cimur suae pracuaricationis noxam&
iustae damnationis pocnam trans¬
fudit. Liqu& enim quia illo prȩua¬
ricante nos &iam cum illo paccum dm̃
pracua tisumus. Vndeait psalmista
praeuaricatores reputa uiom̃s pecca¬
coresterrae. Eta poscolus perunũ
inquit hominempeccatum in tracut
in mundum & ꝑpeccatum morse
ita inomnis homines ꝑtransuit In
quo omnis peccauerunt Et ce
quale hereditatmidẽ parens nost
cui peet anti diccum estterraes &inarram
ibis nobis dimisit : ꝓpitria. stilic& exilit:

Expanded text:
Quod generaliter omnes fideles nosse oporteat in quantam prolapsionis damnationem, propter reatum primi hominisProtoplastus totius humani generis parens mirabiliter a Deo de limo terrae creatus, et in paradisi felicitate collocatus, quia, male suadente uxoris consilio, acquievit et interdictae arboris fructum comedit, non solum ipse divini praecepti praevaricator exstitit, verum etiam in nos, qui ex illius peccati traduce nascimur, suae praevaricationis noxam, et justae damnationis poenam transfudit. Liquet enim quia, illo praevaricante, nos etiam cum illo pactum Domini praevaricati sumus; unde ait Psalmista: Praevaricatores reputavi omnes peccatores terrae . Et Apostolus: Per unum, inquit, hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: ita et in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce qualem haereditatem idem parens noster, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis , nobis dimisit; pro patria, scilicet, exsilium;
Abbreviated transcription (Latin):
ad sensum praebere. & sententias
ut dictum est ueteris noui qrtes¬
tamenti & scõrum patrum dic¬
ta excerpere. quibus ad peti¬
tionem tuam hocopus congessi
& tuae deuotiom dedicaui . im
moꝑteceteris quibus stdii fue¬
rit id cum caritate suscipere :¬
& pia deuotione amplecti et
ne obsui prolixitatem tedio essec
legentibus id tribus libellis distinxi:
Videlic&ut primus &ultimus. omnib
generaliter fidelibus. Medius
autẽ magna sui ex parte coniu¬
galem uitam ducenubus speci¬
aliter conuenir&. moneo marea
auctibi facias. Cis que quibus ani¬
mo est magis aliena carpere quã
fraterno affeccudiligere non fa¬
cile prodas Siquiduero in hoc
opere secus quam debui congessi
perdĩ mibi humiliter peto
ignosci. Siquid autem in eolegen¬
ces siue audientes sibi profuturũ
in esse cognouerint. Non mihi sed
dõmecum gracias agere memi¬
nerint¬
Quod generorlit̃ omnes fiddes nosseoporteat I

Expanded text:
assensum praebere, et sententias, assensum praebere, et sententias, ut dictum est, Veteris, Novique Testamenti, et sanctorum Patrum dicta excerpere, quibus ad petitionem tuam hoc opus congessi, et tuae devotioni dedicavi; imo pro te caeterisque, quibus studii fuerit, id cum charitate suscipere, et pia devotione amplecti. Et ne ob sui prolixitatem taedio esset legentibus, id tribus libellisdistinxi: videlicet ut primus et ultimus omnibus generaliter fidelibus, medius autem magna sui ex parte conjugalem vitam ducentibus specialiter conveniret. Moneo interea aut tibi legi facias: eisque quibus animo est magis aliena carpere, quam fraterno affectu diligere, non facile prodas. Si quid vero in hoc opere secus quam debui congessi, per Dominum mihi humiliter peto ignosci. Si quid autem in eo legentes, sive audientes, sibi profuturum inesse cognoverint, non mihi, sed Deo, mecum gratias agere meminerintQuod generaliter omnes fideles nosse oporteat in
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter que coniuga lemuitam ho¬
neste ducere debeas eius crebalec¬
tione ualeas instrui. At si quis piã
obicere uolucrit frustra et ex super¬
fluo in hoc opus culo meam desudas se
paruitatem. prȩsertim cummodus
uita exp̃ianae in legalibus proph&i¬
cis euangelicis & apostolicis consc&dictis
perfecte que in sermone dñi in mon¬
t habitout beatus ait agristinus idem
digestus sit modus: Nouerit quod
priscipatres siluam scã rum scriptu¬
rarum penetrantes. diuesos at que
innumeros sanae fidei ex earamos
practiderint : equibus obmultorũ
utilitatem &diunae seruitutis ho¬
norem saluti ferasformula scdider int
equibus &iam consiscit xp̃o que de¬
uote famulatur canonica atque
monastica institutio. porro laicalis
lic& indiuinis cloquus sparsim sic di¬
gesta. propter eos tamen quibus aut
cordi aut posse non cst lacos diuinarum
scripturarum campos percurrere
utile dignum que iudicatum est in
hoc negotio tae beniuolȩ petitioni

Expanded text:
qualiterque conjugalem vitam hoqualiterque conjugalem vitam honeste ducere debeas, ejus crebra lectione valeas instrui. At si quispiam objicere voluerit, frustra et ex superfluo in hoc opusculo meam desudasse parvitatem, praesertim cum modus vitae Christianae in legalibus, propheticis, evangelicis, apostolicis constet dictis; perfecteque in sermone Domini in monte habito, ut beatus ait Augustinus, idem digestus sit modus: noverit quod prisci Patres sylvam sanctarum Scripturarum penetrantes, diversos atque innumeros sanae fidei ex ea ramos praeciderint, e quibus ob multorum utilitatem, et divinae servitutis honorem salutiferas formulas ediderint, e quibus etiam consistit Christo quae devote famulatur, canonica atque monastica institutio. Porro laicalis, licet in divinis eloquiis sparsim sit digesta, propter eos tamen quibus aut cordi aut posse non est, latos divinarum Scripturarum campos percurrere, utile dignumque judicatum est, in hoc negotio tuae benevolae petitioni
Abbreviated transcription (Latin):
diconflictatione animus meus di¬
utis sime alter narẽt trutinaq
udiciis uise metipsum subtilis si¬
me prae ponderans adidem
opis subeundum modis omnibus
in potẽ agnosceret: eo us quede
fert omniasperat omnia credit
omniato lerat. in patienstantae
omissionis. prosiliuit inme¬
dium pro pulsans timoris infirmitatẽ.
tribuens arri piendi audatiam
Pollicens &iam pereum quia pe¬
ritora mutorum & linguas in fan¬
tium facit dissertas pos siblita¬
tis copiam: tandemidem opusme
ad gredi conpulit. F. retus quip
quod non meiꝰ sensus ueba sailo
elo quentiae quaenulla mihi in tẽ.
exarata. sed sententias ex diuinis.
oraculis promulgatas et ascĩs pa¬
tribus facetissime expositas. huic
forem in necturus operi. Quaprop¬
flos culs carpere. & quasi in quo¬
dam cartallo congerere: tuaeque
piae deuotioninec non &eorum quib
id forte placuerit. hoc commentari o¬
lum condere. Vt in eo quas unquodã
speculoteas siduae contemplari

Expanded text:
di conflictatione animus meus didi conflictatione animus meus diutissime alternaretur, trutinaque judicii sui semetipsum subtilissime praeponderans, ad idem opus subeundum modis omnibus impotens agnosceretur; eousque delfert, omnia sperat, omnia credit, omnia tolerat , impatiens tantae omissionis, prosilivit in medium, propulsans timoris infirmitatem, tribuens arripiendi audaciam, pollicens etiam per eum qui aperit ora mutorum, et linguas infantium facit disertas , possibilitatis copiam; tandem idem opus me aggredi compulit. Fretus quippquod non mei sensus verba stylo eloquentiae, quae nulla mihi inest, exarata, sed sententias ex divinis oraculis promulgatas, et a sanctis Patribus facetissime expolitas, huic forem innexurus operi. Quapropflosculos carpere, et quasi in quodam cartallo congerere, tuaeque piae devotioni, nec non et eorum quibus id forte placuerit, hoc commentariolum condere; ut in eo quasi in quodam speculo te assidue contemplari,
Abbreviated transcription (Latin):
tuamsalutem: Iuae nuꝑ
strenuitactis litteras suscepiꝰ
quibus mecem extremitatem commone¬
fecisti ut tibiatissime et quam breuis si¬
me scriberem. qualiter eeteros ꝙ qui
uxor fuinculo ligantur uit temdo placi¬
tim ducere oporcer&i Opus tempe
micarissime quod am eomnium imperi¬
tis simofieritibi flagitas mag¬
numest : uiresq in tellegen¬
tiaemaeae prorsus excecłit qđ
&iam nonnisiadoctis etelo quen¬
tis simisuiris arripiendumest:
Cumitaque incunctis ad salutem
animȩ tuae ꝑtinentibus humil¬
limae petitionituae pare resem¬
ꝑ optauerim. solum modo huic
speciali petitionituae conscius
in becillitatis &imperitiae me¬
ie magisreniti: quam obsequi
prius statueram m̃ me
adhoc conficiendum in parẽ
minus que id oneum senti o
Magnam namque petitiotua et.
in ertia mea in cordemeo conflic¬
tatione mgenerauerunt. Illasci¬
lic& uti demopus ad grederetur ꝑ¬
sua dendo: Haec autem netatipon¬
deris discrimina subirentur ab nu¬
endo: Igiturcum in huiuscemo¬

Expanded text:
tuam salutem. Tuae nuper strenuitatis litteras suscepi, quibus meam extremitatemcommonefecisti, ut tibi citissime et quam brevissime scriberemus qualiter te caeterosque qui uxorio vinculo ligantur, vitam Deo placitam ducere oporteret. Opus nempe, mi charissime, quod a me omnium imperitissimo fieri tibi flagitas, magnum est, viresque intelligentiae meae prorsus excedunt, quod etiam non nisi a doctis et eloquentissimis viris arripiendum est. Cum itaque in cunctis  ad salutem animae tuae pertinentibus humillimae petitioni tuae parere semper optaverim, solummodo huic speciali petitioni tuae conscius imbecillitatis et imperitiae meae, magis reniti quam obsequi prius statueram; quoniam me ad hoc conficiendum imparem minusque idoneum sentio: magnam namque petitio tua et inertia mea in corde meo conflictationem generaverunt: illa scilicet ut idem opus aggrederer persuadendo, haec autem ne tanti ponderis discrimen subiretur abnuendo. Igitur cum in hujuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
ait non situxor dimittenda sedpo¬
tius suscinenda
Cis Quod hquiciusa fornica cionis dimis¬
sis uxoribus sius aliasducunt . dñi
sententia adulteriesse notencur

Expanded text:
ait, non sit uxor dimittenda, sed potius sustinenda, et quod hi qui causa fornicationis dimissis uxoribus alias ducunt, Domini sententia adulteri esse notentur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Haec audier̃ ab eis non possumꝰ
ne foste non sufficiat nob̵ & uobis
Scđa eius natura est quandore con¬
dit grana incubi culo suodiuidit ea
grana & fame perernt. & tu ergo
ueteris testam̃tidiuide nequando¬

Expanded text:
tem audierunt: ab eis non possumus, ne forte non sufficiat, et nobis et uobis. Secunda eius natura est: quando recondit grana in cubili suo, diuidit ea grana, et fame pereat. — Et tu, uerba ueteris testamenti diuide a
Abbreviated transcription (Latin):
ligindi atq soluendi potes tatem ad nõ
esse conlatam & quodeorum monitis
libencer parere atque ex communica¬
conibus humiliter debeant sub cumbere
XXTIDehis qui propter honores cerrenos
& caducos ad eo extolluntur . ut paupe¬
resnatura sibi similesnon recognoscant

Expanded text:
ligandi atque solvendi potestatem a Domino esse collatam. Et quod eorum monitis libenter parere, atque excommunicationibus humiliter debeant succumbereXXII. De his qui propter honores terrenos et caducos adeo extolluntur, ut pauperes, natura sibi similes, non recognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
nui lt parentes liberos suos dilige fcer
in cimore dĩerudiant docenteseos
qualiter casteuiueredm̃ que colore
& parencibus suis honorem debe¬
ant inpendere. et quale periculũ
cis inmineat quiid ficere neglexerin¬

Expanded text:
 Ut parentes liberos suos diligenter in timore Dei erudiant, docentes eos qualiter caste vivere, Deumque colere, et parentibus honorem debeant impendere. Et quale periculum eis immineat qui id facere negli
Abbreviated transcription (Latin):
XVII Quod peccata prius fratribus sintre¬
mictenda . & tunc munus dõ offe¬
rendum
ci corporis et sanguinis frequen¬
ter & discrete sit accedendũ¬

Expanded text:
XVII. Quod peccata prius fratribus sint remittenda; et tunc munus Deo offerendum. ci corporis et sanguinis frequenter et discrete sit accedendu
Abbreviated transcription (Latin):
XIII Quod ineccle siaxp̃i non sit otiosis curpi¬
bus que fabulis uacandum. & quod qui
hacc faciunt non solum sibi peccataminu
ant sed &iã maiora accumulent.
Quod et in aliis conpetentibus locis silo cus
ba silicepͥroculfuerit. oratio addm̃ & con¬
fessio peccatorum ficripossic & debeat
XV Quod confessio peccatorum excepta
eacquȩ sacer docibus ad consilium
accipiendumdm̃ quepla candum fit dõ
frequenter in oratione sit facienda
XUI De eo quod maio rapeccata sacer doti quo¬
tidiana uero & leuia alterutrum sint
manifestanda¬
XUII Quod quorundam peccatorum alie¬
norum consciinisi ea emendationis
& salutis causa prodi derint. delinquant
XUIIII. Quod grauius puni antur quifidem
xp̃i ꝑceperunt & in malis uitam fini¬
erunt quam illi qui sine fide mortut
sunt & tamen bonaopera egerunt
XX. Quod multi pro fessione mxp̃i anam
uerbis tantum teneant sedo peri¬
bus neglegant

Expanded text:
XIII. Quod in ecclesia Dei non sit otiosis turpibusque fabulis vacandum. Et quod qui haec faciunt, non solum sibi peccatum non minuant, sed etiam majora accumulent. Quod et in aliis competentibus locis, si locus basilicae procul fuerit, oratio ad Deum, et confessio peccatorum fieri possit et debeaXV. Quod confessio peccatorum, excepta ea quae sacerdotibus ad consilium accipiendum Deumque placandum fit, Deo in oratione sit facienXV. Quod confessio peccatorum, excepta XVI. De eo quod majora peccata sacerdoti, quotidiana vero et levia alterutrum sint manifestandaus, quod quorundam peccatorum alienorum conscit, nisi ea emendationis et salutis causa prodiderint, delinquantXIX. Quod gravius puniantur qui fidem Christi perceperunt, et in malis vitam finierunt, quam illi qui sine fide mortui sunt, et tamen bona opera egeruntXI. Quod multi professionem Christianam verbis tantum teneant, sed operibus negligant
Abbreviated transcription (Latin):
pdicem neque concubinam habere
re . eis que ut poteuasi infirmiori ho¬
norem debeant inpendere
Quod cumuxoribus carnis conmixtio¬
graua ficridebeat prolis nonuoluptacis

Expanded text:
pelicem neque concubinam habere re, eisque ut pote vasi infirmiori honorem debeant impendereQuod cum uxoribus carnis commistiogratia fieri debeat prolis, non voluptatis