comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onĩs dormiemꝰ. om̃s auͣ inmutabim᷑. possit conie¬
nire qđ sequitur mortut resurgent incorrupti: nos
immutabimur. Siem̃ õs immutabunt᷑ ⁊ hoc cominu¬
ne cum cet̾is ẽ: suꝑfluũ fuit clicere⁊ nos immita¬
bimur. Quamobre ita legendũ est. Om̃s qͥdẽ dorm¬
te dormitio ẽ. õs gͦ dormiemꝰ. siue moriemur. Portuu
uis mortis oppͣserit. & mors sõno fuerit co¬
pulata. Cũq om̃s dormierint ita lege natu¬
ita ut in corruptio omĩũ resurgentũ sit

Expanded text:
 immutabimur, possit convenire quod sequitur: 802 Mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Si enim omnes immutabuntur, et hoc commune cum caeteris est, superfluum fuit dicere, et nos immutabimur. Quamobrem ita legendum est. Omnes quidem dormte dormitio est, omnes ergo dormiemus siue moriemur. dormit uis mortis oppresserit et mors somno fuerit copulata. cumque omnes ita dormierint lege natuima
Abbreviated transcription (Latin):
Et theodorꝰ asseruit qͦsda nͣ ẽẽ morituro
s̾ p̃senti uita rapiendos in futurã. ut iutatis
glorificaturisq corporib sint cũ xp̃o. qd nẽ
d̾ enoch & helia credimꝰ. Odimꝰ ñ pedib s rer¬
bis in origenis transiens sententiã. c̃traria
uia gradit᷑. Ecce misteriũ uob̃ loqͦr. Om̃s qͥ¬

Expanded text:
e Theodorus, adseruit: quosdam non esse morituros et de praesenti uita rapiendos in futuram, ut mutatis glorificatisque corporibus sint cum Christo, quod nunc de Enoch et Helia credimus. Didymus non pedibus, sed uerbis in Origenis sententiam transiens contraria uia graditur. ecce mysterium uobis loquor: omnes qu
Abbreviated transcription (Latin):
hic enĩ aut barbarꝰ semis sermo discenꝰ
ẽ. aut tacendũ. Quotiens cũq carissimos
mͥ uultꝰ notȩ manꝰ refer̾ imp̃ssa uestigiaᵈ
tiens aut ego hic ñ sũ. aut uos hic estis. U¬
dite amori uera dicenti. ꝙ cũ hȩo scribe¬
rẽ uos uidebã. Quib hoc pͥmũ querorei
tot int̃ iacentib spatiis maris atq t̾raril
tã paruã epłam miseritis. nͥ q̃d ita merl¬

Expanded text:
hic enim aut barbarus seni sermo discendus hic enim aut barbarus seni sermo discendus est aut tacendum est. quotienscumque carissimos mihi uultus notae manus referunt inpressa uestigia, totiens aut ego hic non sum aut uos hic estis. credite amori uera dicenti: et cum has scriberem, uos uidebam. quibus hoc pnmum queror, cur tot interiacentibus spatiis maris atque terrarum tam paruam epistulam miseritis, nisi quod ita mer
Abbreviated transcription (Latin):
on debet carta dunde.¶lxx¬
qͦs amor mutuus copulauit. nec ꝑ
singulos officia mei stͣ partienda
sermonis. cũ sic inuicẽ uosane¬
quã duos natura sociauit. qͥn potiꝰ si rei con¬
ditio patͣet᷑ sub uno litterulȩ apice. nonnnu
indiuisa c̃cluderẽ. ur̃ĩs qͦ ita me litterisꝓ
uocantib. ut & in uno tres. & in trib inũ
putarẽ. Nã pꝰꝗͣ sc̃o euagrio transinitente
in ea ad me heremi parte delate st̃. quȩ int̾
syros sar racenosq uastũ limitẽ duc̾. sie gaui¬
sus sũ. ut illũ diẽ romane felicitatis qͦ pͥmĩ
marcelli apõ nolã pͣlio pꝰ cannensẽ pugnã
hannibalis agmina c̃cidert᷑. ego uicerꝰ. be
licet sup̃dictꝰ frͣ sepe me uisitet. atq me ta
ut sua in xp̃o uiscera foueat. tam̃ longo a
me spatio seiunctꝰ ñ minꝰ mͥ relinqͥt᷑ ab eui¬
do desideriũ ꝗ̃. attulerat ueniendo lȩatia
Neͣ cũ urĩs litt̾ris fabulor. illas amplexor ill
mecũ loquunt᷑. illȩ tantũ hic latinũ scius

Expanded text:
on debet charta diuidere, \'quos amor mutuus copulauit, nec per singulos officia mei sunt partienda sermonis, cum sic inuicem uos amequam duos natura sociauit. quin potius, si rei condicio pateretur, sub uno litterulae apice nomina indiuisa concluderem uestris quoque ita me litteris prouocantibus, ut et in uno tres et in tribus unum putarem. nam postquam sancto Euagrio transmittente in ea ad me heremi parte delatae sunt, quae inter Syros ac Sarracenos uastum limitem ducit, sic gauisus sum, ut illum diem Romanae felicitatis, quo primum Marcelli apud Nolam proelio post Cannensem pugnam superba Hannibalis agmina conciderunt, ego uicerim. et licet supra dictus frater saepe me uisitet atque ita ut sua in Christo uiscera foueat, tamen longo a me spatio seiunctus non minus mihi dereliquit abeundo desiderium, quam adtulerat ueniendo laetitiam. Nunc cum uestris litteris fabulor, illas amplexor, illae mecum loquuntur, illae hic tantum Latine sciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑. Ecqͥd de scripturis suꝑ lamͣtatione
dici potest. in eo libro qͦ paulã rome c̃so.¬
lati fumꝰ breuit᷑ explicauimꝰ. ncͣ nob̃ ꝑ ali¬
ã semitã ad eundẽ locũ ꝑueniendũ ẽ. ne

Expanded text:
litur. quidquid de scripturis super lamentatione litur. quidquid de scripturis super lamentatione dici potest, in eo libro, quo Paulam Romae consolati sumus, breuiter explicauimus. nunc nobis per aliam semitam ad eundem locum
Abbreviated transcription (Latin):
cant historie: Puluillus capitoliũ dedicans mortuũ
ut nuntiabat᷑ subito filiũ se uissit absente sepeliri.
Lucius paulꝰ uii. diebus int̾ duorũ exequias filiorũ tͥum¬
phas urbem ingressus ẽ. Pret̃mitto maximos. catones. gal¬
los pisones. brutossceuolas. metellos. scauros. marios. crassos
marcellos. atq auxidios. quorũ ñ minor ĩ luctu ꝙͣ inbello
uirtꝰ fuit. & quorũ orbitates in consolationis li¬
bro tulliꝰ explicauit. ne uidear aliena
potiꝰ quã nr̃ã quesisse. quã ꝙͣ & hȩc in
sugillationẽ nr̃i breuit᷑ dicta sint. & si
ñ prestet fides ad exhibuit infidelitas.
gͥ ad nr̃a ueniamꝰ. Non plangaͬ cũ ia¬
cob & dauid filios in lege morientes.
s cũ xp̃o in engłio suscipiã resurgentes.
uespũ demorabit᷑ fletꝰ. & ad matutinum
lȩtitia. Nex pͣcessit. dies auͣ apꝓpinqͣuit.
Und̾ & moyses moriens plangit᷑ & iħc
absq funere & lacrimis in monte sepe¬

Expanded text:
cant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, cant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, ut nuntiabatur, subito filium se iussit absente sepeliri; Lucius Paulus septem diebus inter duorum exequias filiorum triumphans urbem ingressus est. praetermitto Maximos, Catones, Gallos, Pisones, Brutos, Scaeuolas, Metellos, Scauros, Marios, Crassos, Marcellos atque Aufidios, quorum non minor in luctu quam in bellis uirtus fuit et quorum orbitates in Consolationis libro Tullius explicauit, ne uidear aliena potius quam nostra quaesisse; quamquam et haec in suggillationem nostri breuiter dicta sint, si non praestet fides, quod exhibuit infidelitas. Igitur ad nostra ueniamus. non plangam cum Iacob et Dauid filios in lege morientes, sed cum Christo in euangelio suscipiam resurgentes. uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. unde et Moyses moriens plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis in monte sepe
Abbreviated transcription (Latin):
uer xpͣc ẽ. Qͥd agimꝰ anima ᷤ Ce nos uertimꝰ:ᷤ
Qͥd pͥmũ assuminiꝰ ᷤ Qͥo tacemꝰ ᷤ Exciderͣ ne
tͥ prȩcepta rethoꝵ. & occupata luctu. oppres¬
sa lacrimis. p̃pedita singultib. dicendi ordi¬
nẽ ñ tenes : Ubi illud ab infantia studiũ lite¬
rarui. & anaxagore ac telamonis semꝑ lau¬
data sententia. sciebã me genitũ ẽẽ morta¬
leꝰ legimꝰ cratorẽ cuiꝰ uolum̃ ad confouen¬
dũ dolorẽ suũ secutꝰ ẽ cicero. platonis. dio¬
genis. clitomagi. carneadis. possidonii. ad se¬
dandos i uctꝰ opuscula ꝑ cucurrimꝰ. qͥ diũ¬
sis ȩtatib diu̾̃soꝵ lam̃ta ł libris uł epłis mi¬
nuere st̃ conati. ut etiã si nr̃m areret inge¬
innumerabiles uiros & maxime ꝑicleͣ. &
xenofontẽ socratiͤuͣ. quoꝵ altͣ anissis du¬
ob filiis coronatꝰ in contione disseruit. al¬
tͣ cũ sacrificans filiui inbello audisset oc¬
cidisse. Qͥd memorẽ romanos diͣces. quoꝵ
uirtutib qͦsi quibusda stellis latinȩ mi¬

Expanded text:
gimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsumimus? quid tacemus? exciderunt tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi, Carneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamenta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamsi nostrum areret ingeinnumerabiles uiros et maxime Periclen et Xenophontem Socraticum, quorum alter amissis duobus filiis coronatus in contione disseruit, alter, cum sacrificans filium in bello audisset occidisse. quid memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae mi
Abbreviated transcription (Latin):
residui. ũbis discimꝰ saluatoris. Siẽ id
b noe ducebant uxores & nubebant slł
pente uenit diluinũ & tulit om̃s. sicet
a duentꝰ filii hominis. Quib sermonbis
apꝓbat᷑ infine mundi multos uiuos u
huc in corporib repiendos. Seqͣr. In iass
in uoce aroh angłi. & mortui resurgᷤ

Expanded text:
residui, uerbis discimus saluatoris: sicut in diebus Noe ducebant uxores et nubebant et repente uenit diluuium et tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi multos uiuos et adhuc in corporibus repperiendos. sequitur: in iussu, in uoce archangeli et mortui resurgent
Abbreviated transcription (Latin):
aidẽs se tanꝗͣ sit ds̃. Nlon meministis q̃d cũ
apd uos eẽm ad huc hȩc t̃sta dicebã uobis:
Uib dictis hoc agit ut eos reuocet ab errore.
ne putent diẽ apppinqͣre iudicii. & id q̃d
aͥ seripsit. Nleqͦ eñ fieri potest. ut qͥ ad thi¬
moħm scripserat. ego iã delibor & tempꝰ meȩ
resolutionis instat. putaret se in carne ꝑpetu¬
ũ. & nũquã eẽ moriturũ. & d̾ uita tͣrena sta¬
tim ad cęlestia regna transitur ũ. p̃sertĩ cũ¬
& ad romanos seribens ẽadẽ dixerit. Qͥs
me liberabit d̾ corpore mortis huiꝰ:ᷤ  ad co¬
rinthios. blabitantes in corpore pegrinam᷑¬

Expanded text:
dens se, tamquam sit deus. non meministis, quod, cum apud uos essem adhuc, haec dicebam uobis? quibus dictis hoc agit, ut eos reuocet ab errore, ne putent diem adpropinquare iudicii et id, quod qui scripsit. neque enim fieri potest, ut, qui ad Timotheum scripserat: ego iam delibor et tempus resolutionis meae instat, putaret se in carne perpetuum et numquam esse moriturum et de uita terrena statim ad regna caelestia transiturum, praesertim cum ad Romanos scribens eadem dixerit: quis me liberabit de corpore mortis huius? et ad Corinthios: habitantes in corpore per
Abbreviated transcription (Latin):
cranseam̃ ad scd̃am lectignẽ quȩ ita fert᷑ in
perisq codicib. slon qͥde om̃s dormiemꝰ. om̃s
aũ inmutabim̾. Ex qua ñnulli asserunt multos
inios in corporib repiendos. ꝙ si ñ dormiant
añs. ñ eẽ om̃s morituros. Si aũ nͣ moriant᷑ om̃s.
n om̃s resur recturos. Resurgere enĩ ꝓpͥe di¬
eitur qͥ pruus moriendo cͤocidit. Und̃ & pau¬
i uolunt scrib̾e in pͥma ad tessalonicenses

Expanded text:
lectionem, quae ita fertur in plerisque codicibus. Non quidem omnes dormiemus, omnes autem immutabimur. Ex qua nonnulli asserunt multos vivos in corporibus reperiendos; et si non dormiant omnes, non omnes esse morituros; si autem non moriantur omnes, non omnes resurrecturos. Resurgere enim proprie dicitur, qui prius moriendo cecidit. Unde et Paulum volunt scribere in prima ad Thessalonicenses
Abbreviated transcription (Latin):
tino. hieronimꝰ. Onĩ qͥdẽ tẽpore be¬
atitudinẽ tuaͬ eo qͦ decet honore
ueneratꝰ suͣ. & habitantẽ in te dileri dñm
saluatore̾. S nc̃ si fieri potest cumulo
mentione ne unã qui dẽ horã pͣterire pa¬
tiam᷑. qͥ contra flantes uentos ardore fidei
ꝑstitisti. maliustiq qͣntũ in te fuit solus li¬
berari d̃ sodomis. quã cũ pereuntib cõmo¬
rari. Sit qͥd dicã prudentia tua. Macte
uirtute in orbe cęlebraris. catholici te con¬
ditorẽ antiquȩ rursũ fidei uenerant᷑ atq
retici detestant᷑ & me pari ꝑsequunt᷑ odio
ut qͦs gladĩ̾is nequeunt. uoto intͣficiant.
In colum̃ & mei memore̾ te rp̃i dñi clem̃tia
tueat᷑. dñe uenerande & beatissimȩ papa.

Expanded text:
tino Hieronymus. Omni quidem tempore beatitudinem tuam eo, quo decet, honore ueneratus sum et habitantem in te dilexi dominum saluatorem, sed nunc, si fieri potest, cumulomentione ne unam quidem horam praeterire patiamur, qui contra flantes uentos ardore fidei perstitisti maluistique, quantum in te fuit, solus liberari de Sodomis quam cum pereuntibus commorari. scit, quid dicam, prudentia tua. macte uirtute, in orbe celebraris. catholici te conditorem antiquae rursum fidei uenerantur atquretici detestantur et me pari persequuntur odio, ut, quos gladiis nequeant, uoto interficiant. incolumem et mei memorem te Christi domini clementia tueatur, domine uenerande et beatissime papa.
Abbreviated transcription (Latin):
mesu fenestir ȩ iliꝰ assidens. & qͥa ꝓptͣ atatudi¬
moherere uob cõminꝰ ñ licebat p funiculũ
us accipis aliqͥd ł remittis. Nid̾ quanta dili¬
gentia dni fuerit ut nũquã domi uirgi¬
haduerit uoluntatẽ. nͥ ꝑ fenestrã nocte fa¬
eultas uob̃ ñ suerit cllo quendi. Oriebat᷑
F̾it postea dicdici sol inuito. & exsanguis.
rẽ ieuinũ putabamꝰ. & ex sanguȩ os contra
inffitutũ amorẽ tuũ quasi confectũ uigiluũs
mirabam. Iã tͥ & scale ꝑ quã deponeres inserã
parabat᷑. iã it̃ dispositũ decreta nauigia. con¬
dicta dies. fuga animo ꝑtractata & ecce an¬
qs̃ ille. eubiculi mariȩ iantor cunarũ dñi
cistos & infantis dñi gerulꝰ. corã qͦ tanta
faciebas ipse te ꝓdidit. O funestos oculos me¬
osis̃ diẽ sllã om̃i maledictioni dignissimam.
inqͣ epłas tuas qͣs huc usq retinemꝰ conster¬
nata mente legi. Quȩ ibi turpitudines. quȩ
bianditiȩ qͣnta de condicto stupro exultatio:

Expanded text:
mane fenestrae illius assides, et quia propter altitudinem, haerere vobis cominus non licebat, per funiculum vel accipis aliquid, velremittis. Vide quanta diligentia Domini fuerit, ut numquam domi Virgihabuerit uoluntatem, nisi per fenestram nocte facultas uobis non fuerit conloquendi. oriebatur tibi, ut postea didici, sol inuito. exsanguis, rem ieiunii putabamus et exsangue os contra institutum ac morem tuum quasi confectum uigiliis mirabamur. iam tibi et scalae, per quas deponeres miseram, parabantur, iam iter dispositum, decreta nauigia, condicta dies, fuga animo perpetrata — et ecce angelus, ille cubiculi Mariae ianitor, cunarum domini custos et infantis Christi gerulus, coram quo tanta faciebas, ipse te prodidit. 0 funestos oculos meos!s o diem illam omni maledictione dignissimam, in qua epistulas tuas, quas huc usque retinemus, consternata mente legi! quae ibi turpitudines! quae blanditiae! quanta de condicto stupro exultatio!
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs s̾ scripturis scĩs habebant. cũ eiꝰ anul¬
raret᷑ ingeniũ. & acum̾ animi laudareb.
seiscitans ait. slũ tristis es qd̃ oculis carues
careasꝰ Cũ ille pudore reticeret. scdo tͣuois
int̾rogans: tam̃ elicuit ut merorẽ animil
simplicit̃ fateret᷑. Cui antoniꝰ miror at p¬

Expanded text:
quas de scripturis sanctis habebant, cum eius admiraretur . ingenium et acumen animi conlaudaret, sciscitans ait: \'num tristis es, quod oculis carnis careas?\' cum ille pudore reticeret, secundo tertioque interrogans tandem elicuit, ut maerorem animi simpliciter fateretur. cui Antonius: \'miror,\'
Abbreviated transcription (Latin):
tate istiꝰ scli & delitiis ꝑfruunt᷑:  Magna ua
eͣ quando peccantib nͣ irascit᷑ ds. Und̾ ꝙ in
lus m̃s recessit ã te. Quẽ eñĩ diligit ans co¬
ripit. & castigat omnẽ filiu quẽ recipit.
slon erudit patͣ. nͥ qua̾ amat. Non corrigit
magistrr discipłm. nͥ eũ quẽ ardentioris
cernit ingenii. Medicꝰ si cessauerit cura¬
re. desꝑat. Qͥd̾ si responderis qͦmͦ lararus
receꝑit mala inuita sua. libent᷑ nc̃ torm̃ti
patiar ut futura mͥ gła reseruet᷑. ñ enim
uindicabit dñs bis in idipsũ. iob uir sc̃s ꝙ
in maculatꝰ & iustꝰ in generatione sua. cur
tanta ꝑpessus sit qͣuta ipsiꝰ uolumine cͣaneu¬
tur. & ne ueteres replicando historias lon¬
gũ faciã & exceda modũ ępłe. breuẽ tͥ fa¬

Expanded text:
tate istius saeculi et deliciis perfruuntur? magna ira tate istius saeculi et deliciis perfruuntur? magna ira est, quando peccantibus non irascitur deus. unde lus meus recessit a te. quem enim diligit dominus, corripit; castigat autem amnem filium, quem recipit. non erudit pater nisi, quem amat; non corripit magister discipulum nisi eum, quem ardentioris cernit ingenii. medicus, si cessauerit curare, desperat. quodsi responderis, quomodo Lazarus receperit mala in uita sua, libenter nunc tormenta perpetiar, ut futura mihi gloria reseruetur; non enim uindicabit dominus bis in id ipsum. Iob, uir sanctus et inmaculatus et iustus in generatione sua, cur tanta perpessus sit, ipsius uolumine continetur. Et ne ueteres replicando historias longum faciam
Abbreviated transcription (Latin):
uincere & nichilominꝰ flagellũ nͣ apppin¬
qͣre tab̃ naculo eoꝵ nec eos cũ homini¬
b uerberari. & idcirco suꝑbire contra
đm & transire usq ad cęlũ os eoꝵ. cũ econ¬
trario scõs uiros sciamꝰ egrotationib mise.¬
rũs & egestate corqueri. qͥ forsitan dict̃
ego frustra scĩficaui animã meã & laui
int᷑ innocentes manꝰ meas. statĩq se rep̃hen¬
dentes aunt. Si narrauero sic eccenatio¬
nẽ filior tuor reꝓbaui. Sicecitatis causã
putas eẽ peccatũ. & id dĩ inferre irã. q̃d cre¬
bro medici remediant᷑ insi mulabis isaac.
qͥ in tantũ lucis istiꝰ exps fuit. ut etiã errore
deceptꝰ cui nollet benediceret. Referes eri¬
terat. Qͥd int̾ reges iosia sanctiꝰ : Egypti¬
o mucrone int̾fectꝰ ẽ. Qͥd petro pauloq
sublimi ᷤ Neronianũ gladiũ cruentart᷑.
Out s̾ hominib taceã dĩ filiꝰ sustinuit ig¬
nominiã crucis. & tu beatos putas qͥ felici¬

Expanded text:
uincere et nihilominus flagellum non adpropinuincere et nihilominus flagellum non adpropinquare tabernaculo eorum nec eos cum hominibus uerberari et idcirco superbire contra deum et transire usque ad caelum os eorum. cum e contrario sanctos uiros sciamus aegrotationibus, miseriis. egestate torqueri, qui forsitan dicunt: ergo frustra s.anctificaui animam meam et laui inter innocentes manus meas statimque se reprehendentes aiunt: si narrauero sic, ecce generationem filiorum tuorum reprobaui. si caecitatis causam putas esse peccatum et id dei inferre iram, quod crebro medici remediantur, insimulabis Isaac, qui in tantum lucis istius expers fuit, ut etiam, cui nollet, deceptus errore benediceret, referes criterat. quid inter reges Iosia sanctius? Aegyptio mucrone confossus est. quid Petro Pauloque sublimius? Neronianum gladium cruentarunt. et — ut de hominibus taceam — dei filius sustinuit ignominiam crucis: et tu beatos putas, qui felici
Abbreviated transcription (Latin):
es filiꝰ ñs eracliꝰ diaconꝰ mͥ re¬
tulit. qd̃ cupiditate nr ĩ scisam
usq uenisses. & homo panno¬
m̃ id ẽ t̾renũ animal ñ timu¬
eris adriaticimaris estꝰ & e¬
gei atty lonii subire discrimina & nͥ te pius
frm̃ retinusset affectꝰ. uoluntatẽ oꝑe cõples¬
ses. Nlabeo itaꝙ gram s in acceptũ refero.
In amicis enĩ ñ res querit᷑ s uoluntas. qͥa
alterũ & ab inimicis sepe p̃bet᷑. alterũ sola
caritas cribuit. Simulq obsecro. ne mibe¬
cillitatẽ corpis quã sustines. de peccato tͥ
estimes euenisse. Qõ qͥdẽ & apłi suspican¬
tes s̾ eo qͥ natꝰ erat cecꝰ ex utero. int̾ rogan¬
tesq dnm saluatorẽ iste peccauit an pa¬
rentes eiꝰ ut sic nasceret᷑. audiunt. Neq hic
neq parentes ei s ut manifestent᷑ oꝑa dĩ
in illo. Cntos enĩ cernimꝰ ethuicos atq ui¬
deos. hereticoꝵ atq diu̾soꝵ dognatũ ho¬
mines uolutari in ceno libidinũ. madere
sanguinȩ. feritate lupos. rapinis miluos.

Expanded text:
conus mihi retulit, quod cupiditate nostri Cissam usque uenisses et homo Pannonius, id est terrenum animal, non timueris Adriatici maris aestus et Aegei atque Ionii subire discrimina et, nisi te pius fratrum retinuisset affectus, uoluntatem opere conplesses. habeo itaque gratiam et in amicis enim non res quaeritur, sed uoluntas, quia alterum ab inimicis saepe praebetur, alterum sola caritas tribuit. simulque obsecro, ne inbecillitaem corporis, quam sustines, de peccato tibi aestimes euenisse quod quidem et apostoli suspicantes de eo, qui natus erat caecus ex utero, interrogantesque dominum saluatorem: iste peccauit an parenteseius, utsicnasceretur, audiunt: neque hic neque parentes eius; sed ut manifestarentur opera dei in ipso. quantos enim cernimus ethnicos, Iudaeos, hereticos et diuersorum dogmatum homines uolutari in caeno libidinum, madere sanguine, feritate lupos, rapinis miluos
Abbreviated transcription (Latin):
rũ illud qd erubescit suo uocare nomine.
Ego arbitror qͣndo dic̃ ad id ipsũ & rẽ ip¬
sam tacet. nͣ eũ nominare pała coitũ. s ue¬
rec̃d dicere ostendẽ. An qr seqͥtur qđ temptationi
p̾fert sathane. qđ ht̃ causam incontinentiã: Nonne alio
uerborũ ordine idipsum ẽ. ne temptet uossathanas ꝓptͣ
incontinentiã uram̃: Anq dixi & musitamꝰ adhuc nup¬
tias ñ uocare indulgentiã s p̃ceptũ: Quod si durũ

Expanded text:
rum illud, Quod erubescit suo vocare nomine? » Ego arbitror quando dicit, ad idipsum, et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed verecunde ostendere. An quia sequitur, « Quod tentationi praefert Satanae, quod habet causam incontinentiam? » Nonne alio verborum ordine idipsum est, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram? An quia dixi, « Et mussitamus adhuc nuptias non vocare
Abbreviated transcription (Latin):
id ipsũ qd supra. ꝓpt fornicatione̾ aũ. & ne
tẽptet uos satanas ꝓptͣ in continentiã ues¬
trã. redditq causã cur dixerit si se nͣ con¬
tinent nubant. meliꝰ ẽ enĩ nub̃e ꝗͣ uriId
meliꝰ ẽ nub̃e qr peiꝰ ẽ uri. Tolle ardorẽli¬
bi dinis. & nͣ dic̃ meliꝰ ẽ nub̃e. Meliꝰ ẽ semi
ad cõparationẽ det̾ioris respicit ad sim¬
plicitatẽ in cõparabilis ꝑ se boni. uelut si
diceret. meliꝰ ẽ unũ ocułu hab̃e ꝗͣ. nullui
Et p̾ paululũ cũ apostrophã fecisissẽ ad
apłm intuli. Si ꝑ se nuptiȩ bonȩ st̃. nolieas
incendio cõꝑare s dic simplicit̃ bonũ ẽ
nub̾e. Suspecta mͥ ẽ. bonitas eiꝰ rei. quãmag¬
nitudo alteriꝰ mali malũ ẽẽ cogit inferiꝰ.¬
Ego aũ ñ leuiꝰ malũ. s simplex perse bo¬
nũ uolo. Uult apłs innuptas & uiduas
sui ꝓuocat. & feliciores uocat si sic ꝑman¬
serint. Siaũ fe cͣtinere ñ posstͣ & ardorẽ¬

Expanded text:
r fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, melius est nubere. Melius enim semper ad comparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quet post paululum, cum apostropham fecissem ad apostolum, intuli: si per se nuptiae bonae sunt, noli eas incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et uiduas sui prouocat et felices uocat, si sic permanserint. si autem se c
Abbreviated transcription (Latin):
uitio quȩ apd̃ suos purissimo cursu orati¬
onis labunt᷑ apd̃ nos scatere uitiis. Porro
eloquentiã quã ꝓ.xp̃o in cicerone ec̃tẽp¬
nis. in paruulis ne reqͥras. Ecclesiastica
intͣ p̃tatio etiã si habet eloqͥi uenustatẽ. dis¬
simulare eã debet & fugere ut ñ otiosis
philoso phoꝵ scolis paucisq discipłis s uniuer¬
so loqͥt᷑ hominũ generi.

Expanded text:
uitio, quae apud suos purissimo cursu oratiuitio, quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed uniuerso loquatur hominum generi.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ neũ ẽ : Que duritiaᷤᷤ. Uniũsa qͦ.
scripsi. huic sententiȩ cõpata lenissima
sunt. Reuolue om̃iũ qͦs supra cõmemora¬
ui cõmͣtarios & eccłarũ bibliotechis frue¬
re & magis c̃cito gradu adoptata ceptaq
puenies. Audio intȩ totiꝰ orbis studia c̃ci¬
tata. audio pontificis &
popłi uolunta¬
tẽ parim̃te ẽgruere. Min̾
ẽ tenere
sac̃dotiũ ꝗͣ. mereri. Libros
sedeci pro¬
pħarũ qͦs in latinũ d̾ hebre o sermo¬
ne uͣti si legeris & delectari te hoc oꝑe
coͣꝑero. ꝓuoeabis nos etiã cęt̾a clausa ar¬
mario ñ tenere. Transtuli nuꝑ iob in nos¬
trã linguã. cuiꝰ exẽplar a scã marcella c̃so¬
brina tua potis mutuari. Lege eundẽ gre¬
cũ & latinũ & ueterẽ editionẽ nre trans lati¬
oni cõpara & liqͥdo ꝑuidebis qͣntũ distet
regũ libros quȩ si legere uolueris ꝓbabis
qũate difficultatis sit diuinã scripturã
& maxime ꝓpħas intelligere & intͣ pͣtum

Expanded text:
peccatum meum, quae duritia? uniuersa, quae scripsi, huic sententiae couparata lenissima sunt. reuolue omnium, quos supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. Audio totius in te urbis studia concitata, audio pontificis et populi uoluntatem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium quam mereri. libros sedecim prophetarum, quos in Latinum de Hebraeo sermone uerti, si legeris et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara, et liquido peruidebis, quantum distRegum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum
Abbreviated transcription (Latin):
quarto si liceat mat̾momo disputaumꝰ ñ de pͥmo nequis
c̃ẽ quam multis: ad primum maritũ referat. cũ omĩs
nobis questio de digamia & trigamia fuerit. Deneq
digamie & tͥganue disputationẽ hac
calce signauimꝰ. Omĩa licent. s nͣ omĩa
expediunt. Son dapno digamos. ĩmo
nec tͥgamos. & si dici potestꝰ octogamos

Expanded text:
eat, matrimonio disputauimus, non de primo, ne quis esse quam multis. ad primum maritum referat, cum omnis nobis quaestio de digamia et trigamia fuerit. denique digamiae et trigamiae disputationem hac calce signauimus: \'omnia licent, sed non omnia expediunt\'. non damno digamos, immo nec trigamos et, si dici potest, octo
Abbreviated transcription (Latin):
& dominatui uiri sola subdit᷑ copulata
nͣ uirgo. Et in alio loco. Pretio inqͥt emp¬
tiestis. nolite fieri serui hominũ. Uide¬
tis ꝗͣ euidens cͣuigalis sit definitio ser¬
uitutis. Et pꝰ pusillũ. Si gͥ bonũ c̃iugi¬
ũ seruitꝰ malũ quidẽ. qd nequeant se in¬
uicẽ scificare s ꝑdere. Unui̾sa quȩ nos
d̾ uirginitate ac nuptiis lato sermone
diffundimꝰ ille breui arctauit coͣpen¬
dio in paucis multa comp̾hendens. Hirgini¬
tas ab eo ꝑsuasio continentiȩ nuptie
remedia in cͣtinentiȩ pͣdicant᷑ & signifi¬
cat᷑ ã maiorib adminora descensꝰ uir¬
ginib brauiũ suꝑne uocationis osten¬
dit nuptas ne in uia deficiant consolat᷑.
auos laudat. alios ñ despicit. Conuigia
ordeo uirginitatẽ.xp̃i corpori cõparat.¬
& puto multo minorẽ distantiaͬ ee̾ intͣ

Expanded text:
et dominatui uiri sola subditur copulata, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. uidete, quam euidens sit coniugalis definitio seruitutis; et post pauxillulum: siigiturbonum coniugium seruitus, malum quid est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille breui artauit conpendio in paucis multa conprehendens. uirginitas ab eo persuasio continentiae, nuptiae remedia incontinentiae praedicantur. et significanter a maioribus ad minora descensus: uirginibus brauium supernae uocationis ostendit, nuptas, ne in uia deficiant, consolatur; alios laudat, alios non despicit; coniugia hordeo, uirginitatem Christi corpori conparat. et puto multo minorem distantiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ordeũ. legat sc̃i ambrosi de iuduis libr ũ. Et in-¬
ueniet illũ int̾ eęt̾a qͦ. d̾ uirginitate & nup¬
tus disputauit. etiã hoc dixissȩ. dleq ita
c̃uigiũ apłs pͣtulit ut studia integritatis
extingueret s ã c̃tinentiȩ psuasione in¬
cipiens ad incͣtinentiȩ remedia descen¬
dit. Et cũ brauiũ suꝑnȩ uocationis forti¬
b demonstrasset deficere tñ inuia nemi¬
nẽ passus ẽ. ita plaudens pͥorib ut nͣ des¬
piceret & sequentes. didicerat eniͣ & ip¬
se. qr dñs iħs aliis panẽ ordeacen̾ ne in
uia deficerent aliis corpꝰ suũ ut ad reg¬
nũ c̃tenderent demonstraũ. Ꝙ in conse¬
quentib. Non gͦ copula nuptialis qͣsi
culpa uitanda s qͣsi necessitatis sarcina
declinanda ẽ. Lex enĩ astrinx̃ uxorem
ut in laborib & tristitia filios generet
ẽuersio eiꝰ ur ad uiriũ sit. ut ei ipse do¬
minet᷑. Ergo laborib & dolorib in ge¬
nerationẽ filioꝵ addicit᷑ nupta nͣ uidua

Expanded text:
at sancti Ambrosii de uiduis librum et inueniet illum inter cetera, quae de uirginitate et nuptiis disputauit, etiam ista dixisse: neque ita coniugium apostolus praetulit, ut studia integritatis extingueret, sed a continentiae persuasioneincipiens adincontinentiae remedia descendit et, cum brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens prioribus, ut non despiceret et sequentes. didicerat enim et ipse, quia dominus Iesus aliis panem hordeacium, ne in uia deficerent, aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent, demonstrauit; et in consequentibus: non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et conuersio eius ad uirum sit, quod ei ipse dominetur. ergo laboribus et doloribus in geuerationefiliorum addicitur nupta, non uidua,
Abbreviated transcription (Latin):
latis facies. aut si tu qͦ narẽ c̃traxeris illã
tus disputat alit̃ disserere cõpellerisilec
hoc dico ꝗͦ te ad scribendũ ꝓuoce̾. cuiꝰ in
sacris litteris studiũ p̃fero. s ut alios qui
nos lacerant hoc facere cõpellas. Nor lute¬
ras. uident᷑ sibiscioli. possunt me ñ rep̃hen¬
da. multo plus quã ille uoluit in maritos
fuisse clem̃tẽ. Origenes dionisiꝰ pieriꝰ. eu¬
sebiꝰ cesariensis didimꝰ apollina  latissime
hanc epistolã uit pͣtati st̃. Quor pieriꝰ cum
sensũ apłi uentilaret atq dissereret. & ꝓ¬
posuisset illud exponere. uolo aut̃ om̃s

Expanded text:
is ceteris satisfacies aut, si tu quoque narem contraxeris, illam tiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos lacerant, hoc facere conpellas. norunt litteras, uidentur sibi scioli: possunt me non reprehendam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse clementem. Origenes, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus, Apollinaris latissime hanc epistulam interpretati sunt; quorum Pierius, cum sensum apostoli uentilaret atque dissereret et proposuissetillud exponere: uolo autem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tes er̃ pꝰ pͥmitias hoc ẽ scdo & tͣtio gradu.¬
nuptias : Multa st̃ que  omnẽ librũ cauto
moderamine d̃ uirginitate. de nuptiis. d̾ ui¬
dius diximꝰ. s breuitatis studio unũ adhe
ponã testimoniũ: cui ñ reor ẽtradicturũ
nͥ eũ qͥ aut inimicũ se ꝓbare uoluerit aut
uecordẽ. Nã cũ ꝓposuissẽ q̃d dñs isset adnup¬
tias in chana galileȩ. pꝰ quȩda etiã hȩc ad¬
didi. Qui enĩ semel unt ad miptias. semel
docuit ẽe nubendum. & tẽ uirginitati possel
as pꝰ uirginitatẽ & uduitatis castimoniã
ñ in gradu tͣtio poneremꝰ. Nc̃ aũ cũ heell¬
coꝵ sit dapnare ẽiuigia & dĩ sꝑnerȩ ẽaml¬

Expanded text:
tes erunt ptes erunt pnuptias? » 11. Multa sunt quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset uirginitatem et uiduitatis castimonia non in gradu tertio poneremus; nunc autem, cum hereticorum sit damnare coniugia et dei sperne
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iustificabit᷑ om̃is caro huiꝰcemodi sensũ
intulimꝰ. Oꝑa legis & nuptiȩ stͣ. und̾ & male¬
dicunt᷑ in ea quȩ nͣ habent filios. quȩ siem¬
cedunt᷑ etiã in engłio aliud ẽ. indulgenti¬
ã in firmitati tͥbuere. aliud uirtutib pol
liceri p̃mia. Ecce ꝑspicue nuptias diximus
c̃cedi in eugłio. s tam̃ easdẽ in suo officio
ꝑmanentes pͣmia castitatis cape nͣ posse.lla
si indigne accipiunt mariti ñ mͥ irascant᷑
s scripturis scĩs. umo ep̃is & prb̃is & dia¬
conib & uniũso clero sac̾dotali & leuni¬
co. qͥ se nouerͣ hostias offerre nͣ posse. si
oꝑi seruiant cͣuigali. S & in eo loco ui
de apocalypsi testimoniũ posuimꝰ nͣne mani¬
festũ ẽ q̃d d̾ uirginib nͣ d̾ uiduis & c̃uigib
senserimꝰ : Hi st᷑ qui cantant canticũ nou̾u. qdđ
nemo potest cantare uͥ qͥ uirgo ẽ. hi sunt pͥ¬
mitiȩ di ᷤ agni sine macula. Si uirgines pͥ¬

Expanded text:
non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euangelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indis et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus senserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dei et agni et sine macula. si uirgines pr
Abbreviated transcription (Latin):
legerit p̃parata. Apͣm in carne uirginẽ in
spu monogamũ qd unã hab̾et eccłiam
nrͣ in reliqͥs sermo testatꝰ ẽ. & crediti su¬
mꝰ nuptias c̃depnare. Dãpnare dicor nup¬
tias cuiꝰ hic sermo ẽ.nulli qͦ dubiũ ẽ sacͣ¬
dotes d̾ aaron & elearar & phinees stirpe
generatos. qͥ cũ & ipsi uxores habuerint
recte nob̃ opponerent᷑ si errore encrati¬
mnꝰ  Rursũq ubi uirgines & uiduas cõpa¬
ro. qͥd de nuptiis senseriͣ & quomͦ tres
gradꝰ uirginitatis. uiduitatisq ł conti¬
nentiȩ & cͣ̃iugii feseriͣ. declarant ipsa
quȩ scripta sunt. Non nego beatas ẽẽ
uiduas quȩ ita pꝰ baptismũ manserint
nec illarũ detraho merito. quȩ cũ ui¬
ris in castitate ꝑdurant s sic̃ hȩ maiore̾s aps
d̃m pͣmii st̃. quã nuptę c̃iugali officio ser¬
uientes: ita ⁊ ipse ȩqͦ patiant᷑ animo uirgi¬
nitatẽ sibi p̃ferri. do galathas qͦ testi¬
moniũ apłi ꝓponentes. ex oꝑib legis

Expanded text:
m in carne uirginem, in spiritu monogamum, quod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores harecte nobis opponerentur, si errore Encratimus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in castitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita et ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ excepto p̾postero ordine nec sensũ nec uerba muta¬
ui Tran seamus ad reliqua epistolari enim
breuitat᷑ festinat oratio Pico in qͥt apłs in¬
nuptis & uiduis. bonũ ẽ si sic ꝑmanserint
ut ego. Siaũ ñ se cͣtinent nubant. meliꝰ
eͣ nubere quã uri. Qd̃ capituluͣ nossic
int̃p̃tati sumꝰ. Post qͣ concesserat nup¬

Expanded text:
ui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postq
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ in omib secutũ ẽẽ sententiã tã huiꝰ
ui delicet ꝗͣ reliquoꝵ qͥd̃ ecclesiasticis dog¬
matib disputauert̃. quoꝵ emulari exopto
negligentiã. potiꝰ quã alioꝵ obscurã dili¬
gentiã. Tument contͣme mariti. quare dixe-¬
rim. Oro te quare illud bonũ ẽ. q̃d orare
Quando in pleo mariti officiũ. nͣ inpleo
continentis. Iubet idẽ apłs in alio loco.
ri debitũ reddo orare nͣ possũ. Hoc qua¬
re dixeri ꝑspicuũ ẽ. qr intͣ pͣtabar illud
apłi dictũ. Nlolite fraudare inuicẽ. nͥ for¬
te exconsensu ad tẽpꝰ ut uacetis oratio¬
ni. Laulꝰ apłs diẽ qͣndo coniꝰ cũ uxorib¬
nos orare nͣ posse. petrꝰ ad continentiã
cohortat᷑. ne impediant᷑ orationes nr̃ę.
Qd̃ id queso peccatũ meuͣ ẽᷤ Qoͥ cõmerunᷤ
&ͥo deliqͥᷤᷤ Si turbid̃ ac nebulosȩ aquę
defluunt ñ aluei culpa s fontis. An id¬
circo arguor q̃d d̾ meo sum ausus adice¬

Expanded text:
 esse sententiam, tam huius uidelicet quam reliquorum, qui de ecclesiasticis dogmatibus disputarunt; quorum aemulari exopto neglegentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. tument contra me mariti, quare dixerim: oro te. quale illud bonum est, quod orare quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ri debitum reddo, orare non possum. hoc quare dixerim, perspicuum est, quia interpretabar illud apostoli dictum: nolite frau d are inuicem nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Paulus apnos orare non posse; Petrus ad continentiam co-hortatur, ne inpediantur orationes nostrae: quod hic, quaeso, peccatum meum est? quid commerui? quid deliqui? si turbidae et nebulosae aquae fluunt, non est aluei culpa, sed fontis. an idcirco arguor, quod de meo sum ausus adice
Abbreviated transcription (Latin):
ius orare an xp̃i corpꝰ accipe ᷤᷤ utiq corpꝰ
xp̃i. Si ꝑ coitũ q̃d minꝰ ẽ impedit᷑ multoma¬
gis q̃d magiꝰ ẽ. Diximꝰ in eodẽ uolumine
panes ꝓpositionis ex lege ñ potuisse come¬
dere dauid. & socios eiꝰ nͥ se triduo mun¬
dos ã mulierib respͣdissent. nͣ utiq ã me¬
retͥcib q̃d dapnabat᷑ in lege. s ab uxori¬
u qͥb licito uingebant᷑. Populꝰ qͦ qͣndo

Expanded text:
ipere? utique corpus Christi. si per coitum, quod minus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. diximus in eodem uolumine panes propositionis ex lege non potuisse comedere Dauid et socios eius, nisi se triduo mundos a mulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iunge
Abbreviated transcription (Latin):
ce pensandu ẽ. Erubescat calũnator m̃s
dic̃s me pͥma dapnare matͥmonia. qñdo
legit ñ d̃apno digamos ĩmo nec tͥgamos
& si dici potest octogamos. aliud ẽ nͣ dap¬
nare. & aliud p̃dicare. aliud ẽ ueniã ẽcedẽ
aliud laudare uirtutẽ. Si au durꝰ in eo ui
deor qr dixi quicqͥd ȩqͣlitͣ licet ȩqͣli lance
pensandu ẽ puto ñ me crudełe iudicabit

Expanded text:
s dicens me prima damnare matrimonia, quando legit: non damno digamos, immo nec trigamos et, si dici potest, octogamos. aliud est non damnare, aliud praedicare; aliud est ueniam concedere, aliud laudare uirtutem. si autem in eo durus uideor, quia dixi: quidquid aequaliter licet, aequa lance pensandum est, puto non m
Abbreviated transcription (Latin):
qͣus meor opusculoꝵ uidex erit ut pͥma
matͥmonia dapnare me dicat. cũ etiã d̾
scdis me dixisse legerit. Concedit apłs
scđas nuptias. s uolentib. s his qͥ se eͣti¬
nere ñ posst᷑. ne luxuriate in xp̃o nub̃e
uelint habentes dapnationẽ qd̾ pͥmã
fide irritã fecerint. Et hoc cͣcedit. qͥa
multe abier̾ retrorsũ pꝰ satanan. Ceterũ
beatiores erͣ si sic ꝑmanserint. Continu¬
oq subiungit apłicã autoritatẽ scđm
consiliuͣ meuͣ. Porro ne auctoritas apłi
ꝓuocat. ibi nͣ hominis s sp̃s dĩ usus est

Expanded text:
quus meorum opusculorum judex erit, ut prima quus meorum opusculorum judex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum etiam de secundis dixisse me legerit? « Concedit Apostolus secundas nuptias; sed volentibus, sed his quae se continere non possunt: ne luxuriatae in Christo, nubere velint: habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint; et hoc concedit, quia multae abierunt retrorsum post Satanam . Caeterum beatiores erunt, si sic permanserint. Continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem: secundum consilium meum. Porro ne auctoritas Apostprovocat: ibi non hominis, sed spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sermone c̃clusimꝰ. Ubi bonũ & meliꝰ ẽ.
ibi boni & melioris nͣ unũ eͣ pͣmiui. S ubi
nͣ unuͣ ẽ pͣmiui ibi utiq dona diu̾sa. Tantũ
ẽgͥ intͣ nuptias & uirginitatẽ qͣntũ intͣ
nͣ peccare & bene facere. ĩmo ut leuiꝰ di¬
cã ꝗtũ intͣ bonũ & meliꝰ. Porro in c̃seqͤn¬
tib cũ dicimꝰ finita disputatione c̃iugioꝵ
& uirginitatis. ꝙ intͣ utraq cauto mode¬
ramine p̃ceptoꝵ ut nec ad sinistrã nec
ad dexterã diũteret. s uia regia grade¬
ret᷑. & illud impleret ne sis multũ iustꝰ
rursꝰ mono gamiã diganue cõpat. ꝙ qͦ¬
mͦ nuptias subdiderat uirginitati ita di
gamiã nuptiis subic̃. nͣne ꝑspicue osten¬
dimꝰ quȩ sit in scripturis scis sinistra quę
dextera. & dd significet ne sis multũ iustꝰ.
ta pudicitia inpudicitiȩ retib inplicet᷑ur.
uia auͣ regia sit. ita appetͣe uirginitate᷑
ne nuptiȩ cͣdepnent᷑  Preterea qͥs tã mi¬

Expanded text:
hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, ib boni et melioris emium, ibi utique dona diuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum inter bonum et melius. Porro in consequentibus, cum dicimus: finita disputatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue ostendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? ta pudicitia, impudicitiae retibus implicemur. Via autem regia sit, ita appetere virginitatem, ne nuptiae condemnentur. Praeterea quis tam ini
Abbreviated transcription (Latin):
solutionẽ. solutꝰ es ab uxore noli querere uxorẽ. ilico
ista subiecimus. Abet unusquisq nrm t̃minos suos¬
Redde michi meũ. & tutene tuũ. Si alligatus es
ori. ne illi des repudiũ. Si solutꝰ sũ ab uxo¬
re. ni querã uꝑcore̾. Ut ego ñ soluo cͣiuigia
si semel ligata ftͣ. ita tu ñ liges. qd̾ solutũ
ẽ.S & in alio testimonio qͥd d̾ uirginitate
& nuptiis senserimꝰ. manifestissime dacla¬
rat᷑. Non imponit nob̾ apłs laqueũ. nec
cogit ẽẽ qͣd nolumꝰ s suadet qd̾ honestũ
ẽ. & decorũ. & intente fac̾ seruire dño.
& sẽꝑ ẽẽ sollicitos. & expectare paratã ̃mi uo¬
luntatẽ. ut cũ qͥd imnꝑauerit qͣsi strͤuus &
armatꝰ mles statiͣ impleat q̃d pͣceptũ ẽ. &
hoc faciat sine ulla distensione. quȩ data
ẽ scdm̃ e celesiasten hominib huniꝰ mundi
ut distendant᷑ in ea. In fine qͦ cõꝑationis
nuptarũ & uirginũ dispitationẽ nr̃aͣm

Expanded text:
solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico ista subiecimus: habet unusquisque nostredde mihi meum, et tu tene tuum. Si alligatus es uxori tuae, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt: ita tu non liges, quod solutum est. » Sed et in alio testimonio, quid de virginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur . « Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod nolumus, sed suadet quod honestum est et decorum, et intente facit servire Domino, et semper esse sollicitos, et exspectare paratam Domini voluntatem, ut, cum quid imperauerit, quasi strenuus et armatus miles statim inpleat, quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla distentione. quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huius mundi, ut distendantur in ea. in fine quoque conparationis nuptarum et uirginum disputationem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
minx mutabit᷑ in sorore̾ In eo qͦ loco ubi
tractauimꝰ cur dixisset paulꝰ d̾ uirgini
tã quã miscdiã consecutꝰ a dõ ut sim fide¬
lis. ita uirginitatẽ extulimꝰ. ut nuptiarũ
ordinẽ seruaremꝰ. Si uirginitatẽ dñs in pas¬
set uideret᷑ nuptias cͣdẽpnare & hominẽ
auferre seminariũ. und̃ & ipsa uirginitas
nascit᷑. Si pͣcidisset radicẽ. qͦmͦ fruges qͤͦ¬
reret: Nisi ante fundam̃ta iecisset qͣ rat¬
one ȩdificiũ strueret: & oꝑturũ cuncta
desuꝑ culm̃ imponeret : Si radicẽ nuptias.¬
si uirginitatẽ fructꝰ eẽ diximꝰ.si fundamͣtũ
matrimoniũ. & ȩdificiũ ł culm̃ ꝑpetuã
castitatẽ. qͥs ł ca̾ inuidꝰ ł tã cecꝰ obtrectator
mei erit. ut in eade domo ȩdificiũ & cul¬
men uideat. & fundamentũ qđ & edificiũ & culm̃
portat ignoret: Porro in alio loco ꝓponentes apłi tes¬
timoniumꝰ in quo ait. alligatꝰ es uxori noli querere

Expanded text:
jux mutabitur in sororem. 7. In eo quoque loco ubi jux mutabitur in sororem. 7. In eo quoque loco ubi tractavimus, cur dixisset Paulus: « De virginitamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominum auferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium extrueret et operturum cuncta desuper culmen inponeret? si radicem nuptias, uirginitatem fruges diximus, si fundamentum matrimonium et aedificium uel culmen pesquam uel tam inuidus uel tam caecus obtrectator mei erit, ut in eadem domo aedificium et culmen uideat, fundamentum, quod aedificium et culmen portat, ignoret? porro in alio loco proponentes apostoli testimonium, in quo ait: alligatus es uxori: noli quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
dulcissimis uttis cuis. & huiꝰcemodi litsdͥ
me ad philosophiã nriͣ doginatis ꝓuoca¬
rent. & cͣdiscipulũ qͦnda & sodalẽ & amł¬
cũ obusfut aiunt manib excipio defensd¬
rẽq meoꝵ opusculoꝵ paro. ita tam̃ si ante
te placitũ iudicẽ habuero. inmo si orato¬
rẽ meũ suꝑ omib quȩ in me arguuntils¬
ordine numerari. & pꝰ paululũ. Sernus uo¬
eatꝰ es ñ sit tͥ cure. s & si potes fieri lib̃ ma¬
gis utere. Etiã si habes inqͥt uxorẽ & illi al¬
ugatꝰ es & soluis debitũ & nͣ habes tui cor¬
poris potestatẽ. atq ut manifestiꝰ loquar.
seruus uxoris es: noli ꝓpt̾ hoc habere tris¬
citiã nec d̾ amissa uirginitatȩ suspireᷤᷤ. s
enã si potes causas aliqͣs inuenire discidii
ut lib̃tatȩ pudicitię ꝑfruaris: noli salu¬
tẽ tuã cũ alteriꝰ intritu quęrere. Nabe¬
to paulisꝑ uxorẽ. nec pͣcurras morantẽ.
expecta du seqͥt᷑. Si egeris patienter. con¬

Expanded text:
dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiis, ut aiunt, manibus excipio defensoremque meorum opusculorum paro, ita tamen, si ante te placatum indicem habuero, immo, si oratorem meum super omnibus, quae in me arguuntordine numerari. Et post paululum: Servus vocatus es, non sit tibi curae: sed et si potes fieri liber, magis utere . Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es: et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem: atque ut manifestius loquar 217 servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. » Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: expecta dum sequitur. Si egeris patienter, con