comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derent isti. cui nam dexp̃o isti credidis¬
sent: An illam uocem decaelo audie¬
runt. hic est filius meus. : ei quippe
uocę pocius faustus nos uibet crede¬
re. qui de xp̃o non uult testibus homi¬
nib credi quali ad nois etia eiusdẽ
uocis noticia. sine homine teste ꝑuenc¬
rit: cum & manifestum sit. sic eam per¬
uenisse: & apłs dicat. quomodo autẽ
inuocabunt inquem non crediderunt.
Aut quomodo credente quem non audier̃.:

Expanded text:
derent, cuinam de Christo ipsi credidisderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus? ei quippe uoci potius Faustus nos iubet credere, qui de Christo non uult testibus hominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit sic eam peruenisse, et apostolus dicat: quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent ei, quem no
Abbreviated transcription (Latin):
ł rit enm respectus. in sermonibus
illius Si uere filius dĩ est: suscipiae
illum. & liberabit illum demanib
contrariorum: haec cogitauerunt
& errauer̃: excȩcauit enim illos ma¬
litia eorum: Quod etiam de istis
uerissime dici potest: qui intanta
multitudine testimoniorum. in
tanta dispositione prenuntiatarũ
rerum. in tanta manifestatione
completarum: adhuc dicunt scrip¬
turis illis xp̃m̃ non esse ꝓphetatũ:
Quod si icerum atq iterum dicant̾ nos
iterum atq iterum possumus docu¬
menta proferre. adiuuante illo qui
tantam copiam p̾buit aduersus calũp¬
nias erroris humani. ut ea quae iã
commemorauimus non repetamus:
Nam porro aliam fatisti tergi uersatio¬
nem. quam credo cum & ipse p̃claris¬
sima ꝓphetiae luce per cuteretur. cal¬
lidissimã se inuenisse arbitratus est.n
habitum . ẽ. : Quis enim dementissimꝰ
diceret eneruis. eẽ. fidei. de xp̃o sine
teste non credere: uellem mihi respon¬

Expanded text:
erit enim respectus in sermonibus erit enim respectus in sermonibus illius; si uere filius dei est, suscipiet illum et liberabit illum de manibus contrariorum. haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia illorum. quod etiam de istis uerissime dici potest. qui in tanta multitudine testimoniorum, in tanta dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione conpletarum adhuc dicunt scripturis illis Christum non esse prophetatum. quod si iterum atque iterum dicant, nos iterum atque iterum possumus documenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce percuteretur, callidissimam se inuenisse arbitratus est. ehabitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti respon
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s scõrum. & quid respondeant non
inueniant: Quomodo autem nobis
disceptarent. nisi bene nossent eum
insuis libris prophetatum: cur
a iohanne querunt utrum ipse sit
xp̃e.: cur ipsi dño dicunt. quandiu
animã nr̃am tollis. si tues xp̃s. dic no¬
bis palam.t cur petrus & andreas
& philippus dicunt nataheli. inueni¬
mus messiam quod in terpretatur
xp̃s. nisi quia hoc nomen in illa gen¬
te per illas literas & sciebatur ce
expectabatur: Nam nulla alia gent
reges et sacerdotes suos xpistus
habuit et uocauit
Q uorum significatuiam unctionem
cessare fas non fuit. nisi cum ill e
uenisset: qui in eis prenuntiabatur:
Sic enim iudei nouerant illos xp̃os
suos. ut tamen unum sperarent:
ꝑquem dm̃ liberarentur : Sed
ex cȩcati occulta iusticia dĩ. dum
solam cius uirtutem cogitant: in¬
firmitatẽ in qua pro nobis mortu¬
us .ẽ. non intellexer̃: Hinc illa uer¬
ba in libro sapientię: deillis pre¬
dicta cognoscimus. Morte tur¬
pisimã condempnemus cum:

Expanded text:
s sanctorum, et quid respondeant. non inueniunt. quomodo autem nobisc eius disceptarent. nisi bene nossent eum in suis libris prophetatum ? cur a Iohanne quaerunt, utrum ipse sit Christus? cur ipsi domino dicunt: quamdiu animam nostram tollis? si tu es Christus. dic nobis palam? cur Petrus et Andreas et Philippus dicunt Nathanaheli: inuenimus messiam, quod interpretatur Christus, nisi quia hoc nomen in illa gente per illas litteras et sciebatur et expectabatur ? nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et uocauit, quorum significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hinc illa uerba in libro sapientiae de illis praedicta cognoscimus: morte turpissima condemnemus illum;
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse autem iacob nepotes suos filios
ioseph adoptauit: Ipsum uero adop¬
tionis nomen. pluruum ualere
in nrãe fidei sacramento: apłica doc¬
trina testatur : Vnde apostolus pau¬
lus cum de iudeorum meritis loquere¬
tur. quorum .ẽ. inquit adoptio et gła.
& testam̃ta & legis latio. quorum pa¬

Expanded text:
ipse autem Iacob nepotes suos, filios ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur. unde apostolus Paulus cum de Iudaeorum meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nulla omnino causa est cur
quisquã istorum euanglistarũ indi¬
uersis generationib enumerindis
falsum dixisse credatur: Aduob eni
patribus iamnonerit mirum Neq con¬
trarium. quod & aui duo. et ataui. &
ꝓaui . ẽẽ. potuerunt. & quicquid supra
est usq addauid cuius erant ambofilii.
& salomon qui ꝑtinet adordinem quẽ
matheus secutus. ẽ.: & mathan qui
est inserie quam lucas exposuit:
Attendunt enim. ista nonnulli: et uident
nonposse aiduobus uiris ꝑ cõmixtionẽ
carnis hominẽ gigni. et ideo putant
istam questionem nonposse dissolui.
nec intuentur quod utatissimum atq
facillimum. ẽ. patrem cuiusquam non
eum tantum dici aquo genitus. sed etiã
cum a quo fuerit adoptatus: Neq enim
adoptionis uinculum apud antiquos
alienum abeorum moribus fuit: cum
etiam feminas inueniamus adoptasse
sibi filios non exutero suo natos. sicut
sara exagar. & lia exancilla sua:
et filia pharaonis moysen adoptauit:

Expanded text:
tur, nulla omnino causa est, cur tur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis generationibus enumerandis falsum dixisse credatur. a duobus enim patribus iam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla sua et filia Pharaonis Moysen adoptauit.
Abbreviated transcription (Latin):
matheum. alium scd̾m lucam: et alium
auum scđm istum. alium scđm illum.
& deinceps sursum uersus usq addauid
ꝑtam multas generationes. alios paren¬
tes eius ab isto. alios ab illo enumerari:
Itane tam apertam manifestamq diuer¬
sitatem. tot acuti & docti uiri diuinarũ
scripturarum ꝑtractores diligentissimi
non uiderent: qui quidem in latina
lingua per pauci sunt. eos autem in
greca quis enumerat: uider̃ eã plane:
Quid enm facilius. aut quis paululum
in tuens ista non uideat. sed pie cogitan¬
tes tante auctoritatis eminentiam.
latere ibi aliquid credider̃ quod peten¬
tibus daretur : oblatrantibus negare¬
tur. aquȩrentibus inueniretur: repre¬
hendentibus subtraheretur. pulsantib
aperiretur: oppugnantib clauderetur:
Pecierunt. quesier̃. pulsauer̃: acceper.
inuenerunt: int̾rauerunt: Nempe
tota in hoc questio est: quomodo potu¬
erit duos patres habere ioseph
hoc enim si potuisse fieri demonstra¬

Expanded text:
Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam apertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui quidem in latina lingua perpauci sunt, eos autem in graeca quis numeret? uiderunt eam plane. quid enim facilius? aut quis paululum intuens ista non uideat? sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur, a quaerentibus inueniretur, reprehendentibus subtraheretur, pulsantibus aperiretur, obpugnantibus clauderetur: petierunt, quaesierint. pulsauerunt, acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph. hoc enim si potuisse fieri demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
Ne sic quidem dignum erit ex utero
AUGUS TINUS RESPONÕ
si pio studio legisses euangłm.
& ea quae te ꝰ euangłistis tanquã
repugnantia mouissent diligenter
querere quam temere dampnare malui¬
ses. ut propter ipsam saltem quaequasi
prima fronte occurrit apertissimam
repugnantiam cogitares. nisi aliquid
illic magnum lateret difficile fieri potu¬
isse. ut tanta cis auctoritas interrarum
orbe preberetur: qua sibi tot hominũ
doctissumorum ingenia subiugarent.
Quid enim magnum᷑ est uidere quod
uidistis alios xp̃i scđm carnem proge¬
neratores commemorari aluca. albos
amatheo. cum ambo ioseph constituant:
matheus adquẽ terminet. lucas aquo
incipiat : qui ppt̃ quoddã cumeiꝰ matre
scm & iunginale conuigiũ. etiam ipse
parens xp̃i meruit appellari. ut propter
iurilem dignitatem abipso uel usq adip¬
sum generatores contexerentur: quid
ergo magnum est quod uidistis quod
alium patrem habeat ioseph scđm

Expanded text:
ne sic quidem dignum erit ex utero ne sic quidem dignum erit ex utero AUGUSTINUS respondit:s o si pio studio legisses euangelium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, alios Christi secundum carnem progeneratores commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum
Abbreviated transcription (Latin):
alogĩam cius scribunt luce & mathei
Hȩ sĩ incertus. quemnam potissimum
sequerer: Fieri enim posse putabam.
ut quia prescius non sum: quem
mentiri existimarẽ ipsediceret uerũ:
et quem uera loqui. ipse forsitan men¬
tirctur: Infinita ergo eorum preter¬
missa lite a intermĩnabili mihi. ad
iohannem martumq me contuli
nec impariter aduobus adduos. & ab
euangelistis adeiusdem Nominis pro¬
fessores. quorum mihi principia
interim non inmerito placuer̃ : quia
nec dauid nec Mariam indicunt nec
ioseph. sed iohannes quidẽ in principio
erat uerbum dicit. & uerbum fiusse
significans: Marcus uero. euangelium
inquit ihu xp̃i filii dĩ. tanquã matheũ
exprobrans qui posuerit filiũ dauid:
nisi forte alterum hic. et alterum ille
annuntiat iħm: Haec ergo est ratio:
qua ego non accipio yp̃m patum: Iu uͦ
sitantus es. ut hanc mihi adimas offen¬
sionem: effice ut interse ipsi conueni¬
ant. & ut cumq succumbam: quãuis

Expanded text:
alogian eius scribunt, Lucae et Matthaei, alogian eius scribunt, Lucae et Matthaei, haesi incertus, quemnam potissimum sequerer. fieri enim posse putabam, ut, quia praescius non sum, quem mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et ab euangelistis ad eiusdem nominis professores. quorum mihi principia interim non inmerito placuerunt, quia nec Dauid nec Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes quidem in principio fuisse uerbum dicit et uerbum fuisse significans: Marcus vero, Evangelium, inquit, Jesu Christi filii Dei : tanquam Matthaeum exprobrans, qui posuerit filium David. Nisi forte alterum hic, et alterum ille annuntiat Jesum. Haec ergo ratio qua ego non accipio Christum natum. tu uero, si tantus es, ut hanc mihi adimas offensionem, effice, ut inter se ipsi conueniant, et utcumque succumbam, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
naturae in illius auidis fauces deuo¬
randi mitterec. atq ita polluendam.
ut post tantos labores atq cruciatus
non posset saltem purgari: Ita ne
tam rxilus nuntius euangelium
est: Certe omnes qui grece uel teniu.¬
ter nouerunt: euangelium bonũ
nuntium. uel bonam annuntiationẽ
interpretantur. Quomodo est autẽ
ist bonus nuntius. quandoquidem
ipse deus uobis uelo sibi opposito
lugere nuntiatus est. donec sua men¬
bra ab illa uastatione et contaminatione
reparentur atq purgentur. qui si
aliquando luctum finierit: crudelis
erit: Qquid enim deillo male meruit
pars illa cius quae globo ligabitur.
quac utiq in aeternum lugenda est
quia in aeternum dampnabitur.
Sed euasimus quod istum nuntium
quisquis diligenter aduerterit: non
cogitur luge̾re quia malus . ẽ: sed
conatus diũ sum hoc ipsum qua.¬
lecunq ẽ. ꝑsuadere mihi quia sit natꝰ
dĩ sed offensus duorum marime
euangelistarum dissensione. qui gene¬

Expanded text:
naturae in illius auidas fauces deuonaturae in illius auidas fauces deuorandam mitteret atque ita polluendam, ut post tantos labores atque cruciatus non posset saltem tota purgari? itane tam malus nuntius euangelium est? certe omnes, qui graece uel tenuiter nouerunt, euangelium bonum nuntium aut bonam adnuntiationem interpretantur. quomodo est autem iste bonus nuntius, quandoquidem ipse deus uobis uelo sibi obposito lugere nuntiatus est, donec sua membra ab illa uastatione et contaminatione reparentur atque purgentur ? qui si aliquando luctum finierit, crudelis erit. quid enim de illo male meruit pars illa eius, quae in globo ligabitur? quae utique in aeternum lugenda est, quia in aeternum damnabitur. sed euasimus, quod istum nuntium quisquis diligenter aduerterit, non cogitur lugere. quia malus est, sed conatus diu sum hoc ipsum, qualecumque est;, persuadere mihi, quia sit natus deus, sed offensus duorum maxime euangelistarum dissensione, qui gene
Abbreviated transcription (Latin):
et recepit: qua etiam sideribus impe¬
rauit: Cur hon sit euangelium quod
deista generatione parratur. cum
tam bona nobis annuntietur. ut
ꝑ ipsam nostra sanetur infirmitas.
Anquia matheus non est ita exorsus ut
diceret. inicium euangelii iħu xp̃i
sicut ait marcus. sed liber generationis
iħu xp̃i : hoc modo nec iohannes euan¬
gelium scripsisse dicatur. quia nec
ipse ait inicium euangelii aut liber
tuangelii. sed in principio erat uerbũ.
nisi forte tam elegans uocabulorum
fabricator faustus fuit. ut ethoc ioħis
exordium uerbidium nominauerit
propter uerbum. sicut illud propter
genesun genesidium ausus est appella¬
re: Sed cur non potius cogitatis. quan¬
ta impudentia prolixis illas & impias
fabulas ur̃as euangelium nominetis
Quid enim illi boni annuntiatur ubi
dicitur deus aduersus rebellem nescio
quam contrariam alienamq naturam.
Non aliter regno suo potusse prospi¬
cere atq consulere. nisi partem suae

Expanded text:
et recepit, qua etiam sideribus impeet recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? an quia Matthaeus non est ita exorsus, ut diceret initium euangelii Iesu Christi', sicut ait Marcus, sed liber generationis Iesu Christi'? hoc modo nec Iohannes euangelium scripsisse dicatur, quia nec ipse ait initium euangelii' aut liber euangelii' sed in principio erat uerbum'. nisi forte tam elegans uocabulorum fabricator Faustus fuit, ut et hoc Iohannis exordium uerbidium' nominauerit propter uerbum sicut illud propter genesim genesidium' ausus est appellare. sed cur non potius cogitatis, quanta inpudentia prolixas illas et inpias fabulas uestras euangelium nominetis ? quid enim illic boni adnuntiatur, ubi dicitur deus aduersus rebellem nescio quam contrariam alienamque naturam non aliter regno suo potuisse prospicere atque consulere, nisi partem suae
Abbreviated transcription (Latin):
fata substellis: ut aliquam stellarum
homine iliquonato. circuitus sui ordi¬
nem reliquisse & adeum qui natus . ẽ.
perrexisse asseuerent: Sortẽ quippe
nascentis. astrorum ordini colligari
arbitrantur: non astrorum ordinem
ad homuus nati diem posse mutari.
Qua propter si stella illa exhis erat
quae in caelo peragunt ordines suos.
quomodo poterat decernere quod natus
xp̃s acturus erat. quae nato xp̃o iussa
est relinquere quod agebat: si autẽ
ut probabilius creditur ad demonstran¬
dum xp̃m quae nonerat exoita est
non ideo xp̃s natus . ẽ. quia illa extitit.
sed ideo illa extitit: quia xp̃s natus est
Vnde sidici oporteret. non stellam xp̃o.
Ipse quippe illi: Non illa huic nascen¬
di attulit causam: Si ergo sunt fata
quae afando id est adicendo appella
antequam essent. dicta sunt omĩa:
nonconsortium siderum fatum xpĩ
est. sed fatum etiam siderum xp̃s est.
ea uoluntate assumpsit. qua etiam
caelum creauit: Ea potestate deposuit

Expanded text:
fata sub stellis, ut aliquam stellarum fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum, qui natus est, perrexisse, adseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordini conligari arbitrantur. non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa ex his erat, quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere, quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum quae non erat exorta est, non ideo Christus natus est quia illa extitit, sed ideo illa extitit quia Christus natus est. unde, si dici oporteret, non stellam Christipse quippe illi, non illa huic nascendi attulit causam. si ergo sunt fata quae a fando, id est a dicendo appellatantequam essent dicta sunt omnia, non consortium siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est, ea uoluntate assumsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate d
Abbreviated transcription (Latin):
It nos quidem subfato stellarum nullius
hominis genesim ponimus. ut liberum
arbitrium uoluntatis uel bene uel
male uiuitur. propter iustum iudiciũ
dĩ ab omini necessitatis uinculo uindi¬
cemus. quantominus illius temporalẽ
generationem subastrorum conditio¬
ne credunus factam. qui ẽ. aeternus
uniuersorum creator et dñs.: ltaq
ista stella quam uiderant magi. xp̃o
setundum carnem nato non addecre¬
tum dominabatur: sed ad testimoniũ
famulabatur: Nec eum subiciebat im¬
perio: sed indicabat obsequio:
Proinde non exillis erat haec stellis. quę
ibinitio creaturae itinerum suorum
ordinem subcreatoris lege custohunt.
sed nouo uirginis partu nouum sidus
apparuit. quod ministerium officii
sui etiam ipsis magis quȩrentibus
xp̃m. cum ante faciem prȩiret exibuit
donec eos usq adipsum locum ubi
dĩ uerbum infans erat. prȩ euudo
perduceret: Qui tandem astrologi.
constituerunt hominum nascentium

Expanded text:
Et nos quidem sub fato stellarum nullius Et nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, ut liberum arbitrium uoluntatis, qua uel bene uel male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicemus: quanto minus illius temporalem generationem sub astrorum condicione credimus factam, qui est aeternus uniuersorum creator et dominus. itaque illa stella, quam uiderunt magi, Christo secundum carnem nato non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo uirginis partu nouum sidus adparuit, quod ministerium officii sui etiam ipsis magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium
Abbreviated transcription (Latin):
iterum atq iterum implexe impli ca¬
teq teneantur. et simundo stante solui
etpurgari non potuerint: iam illo
igne ultimo quo ipse mundus ardebit.
soluantur atq purgentur : Nec tamen
etiam tunc totum xp̃m dicitis posse
liberari : sed eius bone diuinaeq
naturae nouissimas residuasq par¬
ticulas. quae ita sordidate sunt ut
ullomodo dilui ualeant: dam nari
in aeternum confiras globo horrido
tenebrarum: Ecce qui se fingunt
indignari quod filio dei fiat inria.
quia eum natum stella demonstrasse
dicatur tanquam genesis eius sub
fatali constellationẽ sit constituta.
cum eum ipsi nontantum substella¬
rum conexione. sed inuinculis om:ui¬
um terrenorum. & in sucis omnium
herbarum. et inputredine imnium
carnium. et corruptione omniũ ciborũ
ita ligatum pollutumq constituant.
ut exmagna non tamen extota parte
solui purgariq nompossit. nisi et abhomi¬
nibus electis uidelicet manicheorum.
etiam inporris radiculisq ructetur:

Expanded text:
iterum atque iterum inplexae inplicaiterum atque iterum inplexae inplicataeque teneantur, et si mundo stante solui et purgari non potuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eius bonae diuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confixas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur, tamquam genesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium herbarum et in putredine omnium carnium et corruptione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed instellis omnib colligatum esse
dicatis: Quia uidelicet principibus
tenebrarum comnuxtum esse credi¬
tis in illo bello quo ipse primus
homo uester cum tenebrarum gente
pug uut. ut deipsis principibus
tenebrarum tali commiatione captis
mundus fabricaretur Vnde ista
sacrilega deliramenta uos cogunt
non solum incaelo atq in omnibus
sellis. sed etiam interra atq in om¬
nibus iuae nascuntur in ea: con¬
fixum et colligatum atq concretum
xp̃m dicere: non iam saluatorem ur̃m.
sed auobis saluandum cum eum mandu¬
catis atq ructatis: Nam et ista impia
uanitate seducti. seducitis auditores
ur̃os ut uobis cibos afferant: quo possit
ligato in eis xp̃o subueniri peruros
dentes et uentres : Talibus enim auxili¬
is. eum solui et liberari predicatis. nec
saltem totum: sed adhuc licet exiguds
sordidasq reliquias eius instercorib
remanere contenditis. ut in aliis atq
aliis rerum corporalium formis.

Expanded text:
sed in stellis omnibus conligatum esse sed in stellis omnibus conligatum esse dicatis ? quia uidelicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo uester cum tenebrarum gente pugnauit. ut de ipsis principibus tenebrarum tali commixtum captis mundus fabricaretur. unde ista sacrilega deliramenta uos cogunt non solum in caelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus, quae nascuntur in ea, confixum et conligatum atque concretum Christum dicere, non iam saluatorem uestrum sed a uobis saluandum, cum ea manducatis atque ructatis. Nam et ista inpia uanitate seducti seducitis auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subueniri per uestros dentes et uentres. talibus enim auxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiguas sordidasque reliquias eius in stercoribus remanere contenditis, ut in aliis atque aliis rerum corporalium formis
Abbreviated transcription (Latin):
formatus ÷ Secundus autem homo
ta: et homo exterius fieret. et ds
interius permaneret: ut & dĩ filius
uerus esset per quem facti sumus.
et hominis filius uerus fieret per
quem refecti sumus Cur ergo
primum hominem urm commen¬
ticium nescio unde ꝓducitis. etpri¬
mum hominem quem doctrina apostolica
docet nonuultis agnoscere.: An ut
compleatur inuobis quod ipse apostolus
ait. aueritate quidem auditum suum
auertent: ad fabulas autem conuerten¬
tur: Paulus annuntiat primum homi¬
nem deterra terrenum: manicheus
annuntiat primum hominem non
terrenum. nescio quibus fallicibus
elementis quinq uestitum: It paulus
dicit. siquis uobis annuntiauerit
preterquam quod annuntiauimus
uobis: anathema sit: Quod autem
etiam stellae calumniamini qua
magi ad xp̃m infantem ad orandum
perducti sunt: non erubescitis. cum
uos commenticium xp̃m ur̃m. filium
commenticii primi hominis uestri
non substellae testificatione ponatis.

Expanded text:
formatus, secundus autem homo formatus, secundus autem homo ta et homo exterius fieret et deus interius permaneret, ut et dei filius uerus esset, per quem facti sumus, et hominis filius uerus fieret, per quem refecti sumus. cur ergo primum hominem uestrum commenticium nescio unde producitis et primum hominem, quem doctrina apostolica docet, non uultis agnoscere? an ut compleatur in uobis, quod ipse apostolus ait: a ueritate quidem auditum suum auertentes, ad fabulas autem conuertentur? Paulus adnuntiat primum hominem de terra terrenum, Manichaeus adnuntiat primum hominem non terrenum, nescio quibus fallacibus elementis quinque uestitum. et Paulus dicit: si quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod adnunus anathema sit. Quod autem etiam stellae calumniamini, qua magi ad Christum infantem adorandum perducti sunt, non erubescitis, cum uos commenticium Christum uestrum, filium commenticii primi hominis uestri, non sub stellae testificatione ponatis,
Abbreviated transcription (Latin):
scdm hostium uoluntatem quo eos
caperet. clementa quae portabat mu¬
tasse atq uertisse: ut regnum quod
dicitis falsitatis in sua naturte manens
non fallaciter dimicaret. & substantia
ueritatis mutabilis appartret ut falle¬
ret huius primi hominis filium:
menticiae fabulae: filiam dicitis ueri
tatem: hunc primum hominem quẽ
lauditis. quia mutabilibus & mendacib
formis cum aduersa gente pugnauit.
siuerum dicitis non imitaminĩ: Si
autem imitamini: & uos mentimini
hominis filius. quod utrumq deseipse
testatur & deuero dõ diuinitatis aeter¬
nitatem. & deuero homine carnis
originem duxit: Nonnouit apłica
doctrina: primum hominem urm:
Audite apłm paulum: Prunus homo
inquit deterra terrenus. scds homo
decaelo caelistis: Qualis terrenus.
tales & terreni: qualis caelestis. tales
et caelestes: Sicut portauimus imaginẽ
terreni: portemus & imaginem eius
qui decaelo est. Primus itaq homo
deterra terrenus: ille adam delimo

Expanded text:
secundum hostium uoluntatem, quo eos secundum hostium uoluntatem, quo eos caperet, elementa, quae portabat, mutasse atque uertisse, ut regnum, quod dicitis falsitatis, in sua natura manens non fallaciter dimicaret, et substantia ueritatis mutabilis adpareret, ut falleret? huius primi hominis filium menticiae fabulae filiam dicitis uetatem. Hunc primum hominem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum adversa gente pugnavit; si verum dicitis, non imitamini: si autem imitamini, et vos mentimini.hominis fitestatur, et de uero deo diuinitatis aeternitatem et de uero homine carnis originem duxit. non nouit apostolica doctrina primum hominem uestrum. audite apostolum Paulum: primus homo, inquit, de terra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; qualis caelestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque homo de terra terrenus ille Adam de limo
Abbreviated transcription (Latin):
Inquia mala sunt fumus & tenebrae. non
ea potuit habere bonitas eius: Bona
ergo sunt illatria. aqua. uentus ignis:
Cur ergo ea potuit habere maliciã gentis
aduerse: hic respondetis: Sed aqua
illa gentis tenebrarum mala erat.
quam uero primusꝰ homo attulit:
bona erat: Et uentus illius malus. huiꝰ
autem bonus: ita et huius ignis bonus.
contra malum ignem illius dimicauit:
Cur ergo et contra malum fumum non
potuit afferre fumum bonum: An
in fumo ur̃a mendatia tanquam fumꝰ
ipse uanescunt atq deficiunt: Certe
prumus homo ur̃. contra naturam con¬
trariam bellum gessit: Cur quinq
illis clementis quae in contraria gente
confingitis. unum allatum .ẽ. dediuinis
regnis contrarium. lux contratenebras:
Cȩtera enim quattuor: non sunt con¬
traria⁊ Nam nec aer fumo. ẽ. contraruis.
multominus aquae aqua. & uentus
uento: & ignis igni: lam uero illa
sacrilega deliramenta quis audiat.
quod primum hominem ur̃m dicitis

Expanded text:
an quia mala sunt fumus et tenebrae, non an quia mala sunt fumus et tenebrae, non ea potuit habere bonitas eius? bona ergo sunt illa tria: aqua, uentus, ignis. cur ergo ea potuit habere malitia genti's aduersae? hic respondetis: sed aqua illa gentis tenebrarum mala erat, quam uero primus homo adtulit, bona erat; et uentus illius malus, huius autem bonus: ita et huius ignis bonus contra malum ignem illius dimicauit. cur ergo et contra malum fumum non potuit adferre fumum bonum? an in fumo uestra mendacia tamquam fumus ipse euanescunt atque deficiunt? certe primus homo uester contra naturam contrariam bellum gessit. cur quinque illis elementis, quae in contraria gente confingitis, unum adlatum est de diuinis regnis contrarium, lux contra tenebras? cetera enim quattuor non sunt contraria. nam nec aer fumo est contrarius, multo minus aquae aqua et uentus uento et ignis igni. Iamuero illa sacrilega deliramenta quis audiat, quod primum hominem uestrum dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
uersus uos pariuli quos apellatis semi¬
xp̃ianos. si matris caritatis uocem sibi
exore apostolico ꝑsonantem audant.
siquis uobis annuntiauerit pret̃ quam
quod annuntiauimus uobis. anathema
sit: Cum ergo ipse paulus scđm euan¬
głm suum annuntiauerit xp̃m ex
semine dauid: uos qui hoc negatis.
& aliud annuntiatis: anathema sitis
Quis autem nonuideat quanti cecitate
dicatur quod nusquam se xp̃s natum
ex hominib dicat. cumpene nusquã sẽ
filium hominis taceat: Sed uidelicet
doctissimi homines: profertis nobis
ex armario ur̃o nescio quem primum
hominẽ. qui ad gentem tenebrarum
debellandam delucis gente descendit
armatum aquis suis contra in Tucorũ
aquas. ĩ & igne suo contra inimicorũ
ignem: & uentis suis contra inimico¬
rum uentos : Cur nonergo & fumo
suo contra inimicorum fumũ. & tenebris
suis contra inimicorum tenebras::
sed contra fumum. aere ut dicitis irma¬
batur: & contra tenebras luce:

Expanded text:
uersus uos paruuli, quos appellatis semiuersus uos paruuli, quos appellatis semichristianos, si matris caritatis uocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. cum ergo ipse Paulus secundum euangelium suum adnuntiauerit Christum ex semine Dauid, uos, qui hoc negatis et aliud adnuntiatis, anathema sitis. quis non autem uideat, quanta caecitate dicatur, quod nusquam se Christus natum ex hominibus dicat, cum paene numquam se filium hominis taceat? Sed uidedoctissimi homines, profertis nobis ex armario vestro, nescio quem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis suis, contra inimicorum aquas; et igne suo, contra inimicorum ignem; et ventis suis, contra inimicorum ventos. Cur non ergo et fumo suo, contra inimicorum fumum; et tenebris suis, contra inimicorum tenebras: sed contra fumum aere, ut dicitis, armabatur et contra tenebras luce ?
Abbreviated transcription (Latin):
trina apostolica. sed ex ur̃o errore
nomines euangłm: Aut si hoc appellas
euangłm quod apostoli appellauerunt.
aberras ab euangelio. qui non credil
xp̃m ex semine dauid: quod apostolus
scđm suum euangelium p̾dicari testatus
est: Quod autem erat apłi pauli euan¬
gelium: hoc etiam cęterorum apłorum.
& omnium fidelium dispensatorum
tanti sacramenti: hoc enum alibi dicit:
Siue ergoego siue illi: sic p̃dicamus. &
sic ci lidistis: Non enim om̃s illi euan¬
gelium conscripserunt: sed tam̃ om̃s
quippe originis. factorum. dictorum.
passionum dñi iħu xp̃i: proprie dicti
Ent cuangelistae: Nam et ipsum no.¬
men si ciuaeramus quid latine inter¬
precetur: bonum nuntium dicitur
euangelium. uel bona annuntiatio. Qđ
quidem cum aliquid bonum annuntia¬
tur semper dici potest: proprie tamen
hoc uocabulum obtinuit illa quamdixi
annuntiatio saluatoris: Si autem uos
aliud annuntiatis: extra cuangelium
uos. ce. manifestum est utiq sunt ad¬

Expanded text:
trina apostolica sed ex uestro errore trina apostolica sed ex uestro errore nomines euangelium. at si hoc appellas euangelium, quod apostoli appellauerunt, aberras ab euangelio, qui non credis Christum ex semine Dauid, quod apostolus secundum suum euangelium praedicari testatus est. quod autem erat apostoli Pauli euangelium, hoc etiam ceterorum apostolorum et omnium fidelium dispensatorum tanti sacramenti. hoc enim alibi dicit: siue ergo ego siue illi; sic praedicamus et sic credidistis. non enim omnes illi euangelium conscripserunt, sed tamen omnequippe originis, factorum, dictorum, passionum domini Iesu Christi proprie dicti sunt euangelistae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. quod quidem cum aliquid bonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si autem uos aliud adnuntiatis, extra euangelium uos esse manifestum est. utique sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽe. euangelium quã gencalogiam:
scias me ut dixi accipere euangelium
id. ẽ. predicationem xp̃i. dequo quicqđ
iam ꝑ rogare uolueris. omissis genera¬
tionibus quaere: Aut si &edeipsis confer¬
re est animus. nonequidem recuso:
cum sit mihi magna & dehis ad respon¬
dendũ copia: Sed tu disce interrogare.
quod primũ est: Uideri : enĩ mihi nunc
scire uelle. non utrum euangelium
accipiam: sedugum generationes
NIGUSTINUS RISPONDIT¬
dur. erte interrogasti teipsum uelut
expersona nr̃a utrum acciperes
euangłm: & respondisti. maxine: Rursũq
interrogasti utrum acciperes xp̃m natum:
& respondisti: Nonita est: hanc scilicet
causam subiciens. quia generatio xp̃i
non pertinet adeuangelium: Quid ergo
respondebis apostolo dicenti. memor
esto iħm xp̃m resurrexisse amortuis
exsemine dauid scđm euangłin meum:
Uides certe. quam nescias uel tenescire
fingas. quid sit euangelium: nec exdoc¬

Expanded text:
esse, euangelium quam genealogian, esse, euangelium quam genealogian, scias me, ut dixi, accipere euangelium, id est praedicationem Christi. de quo quicquid iam perrogare uolueris, omissis generationibus quaere. aut si et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelium accipiam, sed utrum generationes. AUGUSTINUS respondit: Certe interrogasti te ipsum uelut ex persona nostra, utrum acciperes euangelium, et respondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum, et respondisti: non ita est, hanc scilicet causam subiciens, quia generatio Christi non pertinet ad euangelium. quid ergo respondebis apostolo dicenti: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum? uides certe, quam nescias uel te nescire fingas, quid sit euangelium, nec ex doc
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ nominare: quid enim scripsit:
Liber generati mis iħu xp̃i filii dauid:
Non ergo liber euangelii iħu xp̃i.
sed liber generationis. quippe ubi
et stella inducitur quae confirmat genesim.
ut rate genesidium hoc magis nuncupari
possit: quam euangelium ÷ Ac deniq
marcus qui gencrationem scribere non
curauit. sed predicationem tantum filii
dĩ quod ẽ. euangelium: uide quam sit
competenter exorsus ⁊ huangelium
inquit iħu xp̃i filii dĩ. ut hinc satis
abundeq appareat. genealogiam non
esse euangelium ⁊ Namq et in ipso
matheo post inclusum iohannẽ incar¬
cerem. tunc legitur iħm coepisse
predicare euangelium regni: Ergo
quicquid ante hoc narratum est:
genealogiã. ẽẽ. constat non euangeliũ:
Alioquin quid impediebat et matheum
ponere euangelium iħu xp̃i filiidĩ.
nisi quia improbum putauit genea¬
logiam uocare euangelium: qua¬
ꝓpt̃ si iam tibi distinctum satis . ẽ:
quod usq nunc ignorasti. longe aliud

Expanded text:
gelium nominare. quid enim scripsit? gelium nominare. quid enim scripsit? liber generationis Iesu Christi filii Dauid. non ergo liber euangelii Iesu Christi' sed liber generationis', quippe ubi et stella inducitur, quae confirmat genesim, ut recte genesidium' hoc magis nuncupari possit quam euangelium. ac denique Marcus, qui generationem scribere non curauit, sed praedicationem tantum filii dei, quod est euangelium, uide quam sit conpetenter exorsus: euangelium, inquit, Iesu Christi filii dei, ut hinc satis abundeque adpareat genealogiam non esse euangelium. namque et in ipso Matthaeo post inclusum Iohannem in carcerem tunc legitur Iesum coepisse praedicare euangelium regni. ergo quicquid ante hoc narratum est, genealogian esse constat, non euangelium. alioquin quid inpediebat et Matthaeum ponere euangelium Iesu Christi filii dei', nisi quia inprobum putauit genealogiam uocare euangelium? quapropter si iam tibi distinctum satis est, quod usque nunc ignorasti, longe aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ur̃a intentio est semi xp̃ianos quos
decipiatis inquirere : sic nr̃a intencio est
pseudo xp̃ianos uos ostendere. ut non
solum xp̃iani peritiores uos conuincendo
ꝓdant: sed et imperitiores uos cauendo
proficiant : Cur autẽ sełpentẽ patrẽ
nrm dixisti: anexcidit tibi quem¬
admodum soleatis uituperare dm̃.
qui homini preceptum inparadiso
dedit. & laudare serpentem quod ei
per suum consilium oculos aperuit.
puto iustum esse ut serpentem illum
diabolum auobis laudatum: tu
potius agnoscas parentem tuum:
Nam ille : te filium etiam modo uituꝵ iburbi¬
peratus agnoscit:
Proinde ergo. & natum accipis
xp̃m: Non ita est: Neq enim
sequitur. ut si euangelium accipio:
iccirco & natum accipiam xp̃m cur:
quia euangelium quid ẽ ap̃dicatione
xp̃i. & esse coepit & nominari : in quo
tamen ipse nusquam se natũ ex ho¬
minib dicit: At uero genealogia.
ad eo non est euangłm : ut nec ipse
eius scriptor ausus fuerit eam euan¬

Expanded text:
ergo uestra intentio est semichristianos, quos ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis laudatum tu potius agnoscas parentem tuum; nam ille te filium etiam modo uituperatus agnoscit. proinde ergo et natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio, idcirco et natum accipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euan
Abbreviated transcription (Latin):
ideo id quod eis ad est. destruendum ac
non potius id quod de est astruendũ. ẽ.
sicut ad quosdam inperfectus loquens
apostolus ait. gaudens et uidens ur̃am
conuersationem. et id quod de est fidei
urãe in xp̃o: Cernebat utiq quandam
fabricam spũalem esse : sicut alibi dicit.
dĩ aedificatio estis. et in ea cernebat
utrumq : et unde gauderet. et unde
satageret ⁊ G audebat exeoquod iam
aedificatum uidebat: satagebat exeo
quod usq adculm̃ perfectionis adhuc
aedisicandum. eẽ. senciebat: Itaq uos
reuera catholicos nondum perfectus
sed quodã modo ut dixisti semi xp̃ĩanos
quos fallatis etseducatis: ur̃a ꝑuasitate
insectamini: Sed siqui adhuc etiam
tales sunt. si uos pscudo xp̃ĩanos. ẽe.
intellexerint: quã uis captiosis questi.¬
onum ur̃arum propositionib propt̃
id quod eorum fidei de est responc re
non possint. nontam̃ sequendos sed
deuitandos uost̃e. cognoscent: Sicut

Expanded text:
ideo id quod eis adest destruendum, ac ideo id quod eis adest destruendum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexerint, quamuis captiosis quaestionum uestrarum propositionibus propter id, quod eorum fidei deest, respondere non possint, non tamen sequendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
atis superq inlucem iã traductis
dececta fallacia adoctissimo scilicet &&¬
solo nobis postbeatum patrem nr̃m
manicheũ studendo adimanto. non
breuia uobis & concinna responsa.
ꝓpt̃ callidas et astutas conferentium
nobiscum ꝓpositiones scribere quo
cum idem uos exmore parentis stu
serpentis. captiosis circumuenire ques¬
tiun uilis uoluerint: & ipsi ad respon¬
dendum uigilant̃ eissitis instructi:¬
Ita eni fiet: ut ad ea ipsa quae ꝓposuerint
religati ulterius huc atq illuc uagari
ñpossi nt: acne ꝓfusa confusauẽ
chitione legentiũ inundarentur in¬
genia. tam breuiter quã distincte ex
aduersi sibi ipsorũ atq nrorum uerba
constitui
MGUSTINUS RESPONDIT
usemi xp̃ianos cauendos putas
quod nos. ẽe. dicis. Nos autẽ pseudo¬
xp̃ĩanos cauemus : quod uos. eẽ. ostendimꝰ:
Nam quod semũ est : exquadam parte
inperfectum. ex nulla tamen falsum est:
Quid ergo. si aliquid de est fidei eorum
quos circum uenire conamini : numqͥđ

Expanded text:
atis superque in lucem jam traductis um abunde detecta fallacia, a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum Manichaeum studendo Adimanto; non brevia vobis et concinna responsa, propter callidas et astutas conferentium nobiscum propositiones, scribere, quo cum iidem vos ex more parentis sui serpentis captiosis circumvenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipsorum atque nostrorum uerba constitui. AUGUSTINUS respondit: Tu semichristianos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem pseudochristianos cauemus, quod uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos circumuenire conamini, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa nouitate: apłs dicit: Profmas autẽ
uerborum nouitates. euita: Multum
enim proficiunt adimpietatem. & sermo
rorum sicut cancer serpit: Exquibus est
hymeneus et filetus. qui circa ueritatẽ
abertauerunt: dicentes resurrectionẽ
iam factam esse: et fidem quorundim
subuertunt: Exqua uena falsitatis
uos manare cognoscite: qui dicitis nunc
eẽ. resurrectionem tantummodo anima¬
rum. ꝑpredicationem ueritatis. corporum
autem quam predicauer̃ apostoli:
futuram negeͥtis: Quid autem sp̃ũaliter
scđ̃m hominem interiorem qui renouatur
in agnitione dĩ potestis cogitare. cum
peruetustatem carnis et percarnalium
rerum imagines quibus totus error
uester in uoluitur res corporeas non pos¬
sessione teneatis sed fan mate sapiatis:
Terram enĩ chananeorum quae manifesta
erat. & manifeste illi populo data est.
contempnere uos et fistidire gloriamini.
quasi non itaterram luminis describatis.

Expanded text:
de qua nouitate apostolus dicit: profanas autem de qua nouitate apostolus dicit: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficiunt ad inpietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fidem quorundam subuerterunt. ex qua uena falsitatis uos manare cognoscite. qui dicitis nunc esse resurrectionem tantummodo animarum per praedicationem ueritatis, corporum autem, quam praedicauerunt apostoli. futuram negatis. quid autem spiritaliter secundum hominem interiorem, qui renouatur in agnitione dei, potestis cogitare, cum per uetustatem carnis et per carnalium rerum imagines, quibus totus error uester inuoluitur, res corporeas non possessione teneatis, sed phantasmate sapiatis? terram enim Chananaeorum. quae manifesta erat et manifeste illo populo data est. contemnere uos et fastidire gloriamini. quasi non ita terram luminis describatis
Abbreviated transcription (Latin):
da decerneret. magisq desiderium eorũ
denouo testamento erat: sed presens
functio corporalis ad significanda noua
uentura. pollicitationib ueteribus pre¬
bebatur : Ita illorum hominum non
tantum lingua: sed et uita prophetica
fuit: Carnalis autem populus. promis¬
sis uitae presentis inherebat: dequo
tamen etiam populo nihilominussig¬
nificabantur futura: Sed uos ista non
intelligitis: quia sicut propheta dixit.
nisi credideritis non intelligetis: Non
enim estis eruditi in regnõ caelorum
id est in aecclaesia xp̃i uera catholica:
Quod si essetis: dediuiciis scarum scriptu¬
rarum. nonsolum noua: sed etiã uetera
ꝓferretis: Ipse quippe dñs di cit: Propte¬
rea om̃is scriba eruditus in regno caelorũ
similis. ẽ. homini patri fimilias. proferen¬
ti dethesauro suo noua et uetera: Et ideo
dum sola promissa dĩ noua tenere uos
arbitramini: remansistis inuetusttete
carnis. et nouitatẽ induxistis erroris:

Expanded text:
da decerneret, magisque desiderium eorum da decerneret, magisque desiderium eorum de noua testamento erat; sed praesens functio corporalis ad significanda noua uentura pollicitationibus ueteribus praebebatur. ita illorum hominum non tantum lingua, sed et uita prophetica fuit. carnalis autem populus promissis uitae praesentis inhaerebat. de quo tamen etiam populo nihilominus significabantur futura. Sed uos ista non intellegitis. quia, sicut propheta dixit "nisi credideritis, non intellegetis." non enim estis eruditi in regno caelorum, id est in ecclesia Christi uera catholica; quod si essetis, de diuitiis sanctarum scripturarum non solum noua sed etiam uetera proferretis. ipse quippe dominus dicit: propterea omnis scriba eruditus in regno caelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera. et ideo dum sola promissa dei noua tenere uos arbitramini, remansistis in uetustate carnis et nouitatem induxistis erroris.