comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Auł .ł. Si is ad quẽ legitimahe¬
ditas ꝑtini. putau̾it d̾ functu¬
ẜuum suumeẽ. ⁊ qĩ petuliumei
nactus sit. plac nõ obligͥũ eỹ
hr̃oitati. ¶ Id̾ ergodicemus ut
rendo obstringat selu̾ditati¬
scire debi qua ex causalp̃dita

Expanded text:
d quem legitima hereditas pertinet, putauerit defuncturuum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut herede gerendo obstringat se hereditatiscire debet, qua ex causa heredita
Abbreviated transcription (Latin):
si mãbit᷑riumcollata ẽ. ¶ Siqͥnis
dubicet uiuat testatorner ne. ri¬
pudiando nich agit ¶ Substiti¬
tis quoq simili: si repuliet. an¬
qm hr̃s institutus decernat de h̃¬
ditate. nicħ ualz repudiatõ ¶s

Expanded text:
tsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus quoque similiter si ante repudiat, quam heres institutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiat
Abbreviated transcription (Latin):
lectus ẽ. ¶S ⁊ si legitima hr̃di¬
tas. fili o delata sit ex senatꝰ cõ.
orphicianomatris. idem ei̾t ꝓlũ¬
tam̃ possedit pat̾ hereditatẽcir¬
dendꝰ ẽ admisissehr̃dicrtem. uͥ

Expanded text:
ectus est. Sed et si legitima hereditas filio delata sit ex senatus consulto Orfitiano matris, idem erit tamen possedit pater hereditatem, credendus est admississe hereditatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
catẽ uł qd siphr̃ de gere manda¬
uit. filius adut h̾rditatẽ. aniu¬
ssiuudeat᷑ adisse. dubitai᷑ pot̃.
immou̾i ẽ ex his ommibraditi¬
onẽ eẽ introducẽdã. ¶ Pat̾ filio
ita scͥpsit. scio fili qd̾ ꝓtua pru¬
dẽcia inuigilab̾ heditati dela
adisse. ¶Qd simandauit. siex¬
peclit adire adito si putas expe
dire ãdito. eĩt iussu adnũ sicõ¬
rã ticiorissit adire. si arbituo
lucu tĩcu recte p̃uconississe. ¶s
si manduuit qͣi ex asse insticu¬
to. i iueniatur ex pͣa ite. nõ
puto ex iussu adisse. Qd̾ si cxꝑ
te issit. por̃ ex̃assea dire. ¶a¬
lit̾ atq simandauit ꝙrͣ ab inte¬
stato ex tessam̃to adut᷑. nã nõ
ꝓuto qsqͣm egisse. ¶ at sicxtestͤ
mandauit. poͣtit ⁊ ab intestato
I dẽq ẽ ⁊ si qrͣ instituto p̃cep̃. ⁊ in¬
ueniat substituͥtus uł oc̃ ¶S si
mandauit ut patris adiret. sit

Expanded text:
atem? uel quid si pro herede gerere mandauit, filius adiit hereditatem? an iussu uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatadisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, idemque et si quasi instituto praecepit et inueniatur substitutus, uel contra. Sed si mandauit, ut patris adiret, sit
Abbreviated transcription (Latin):
ot a lib̃i quinecessari existunt. ñ aĩo
m̃dis se g̾ere quegerant. s ant¬
ie cã. aut ꝓ̃ suo utputa patrẽ se¬
u peliuit. uł m̃sta ei fec̾it. si anim̃
Hr̃ois ꝓhr̃de gessit. Enimũo sic
pietatis cͣaͥusa hoc frc̃. nõ uidet᷑ ꝓ
chr̃de gessisse. ¶ Seruos hr̃ditari¬
os pauit. inm̃ta hr̃ditaria aut
cditai̾e. si forte einõ placũit. ꝓhẽ¬
de g̾ere. appari nonuideriꝓhe de
gessisse. ¶pinte ⁊ sifundos aut
edes locauit. uł fulsit. uł asigd
aliud fec̃. nõ hoc animo qͣuicu
ꝓhĩde gͥeret. s dumei qui subst

Expanded text:
 liberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, seiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut reditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non videri pro herede gessisse. proinde et si fundos aut aedes locavit vel fulsit vel si quid aliud fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
it pap̃. si solus hr̃s sit. cet̾um si
cohẽde̾ habet. ⁊ cohr̃s adiit. nõ
ẽ cogendꝰ inquit is qui accepiͣ
astãtulibõ. actiones e̾ditoꝵ su¬
scipe. Nlamcum se filius absti¬
ni. idẽ debeb̃ consequiiure p̃to¬
rio. qd̃ cmancipatus ꝯseꝗt. qđ
hr̃ditatẽ repubiauit. quo fcõ
statulib̾filio nominatĩpetiñã oͣ¬

Expanded text:
ianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiavit, quo facto statuliber filio nominatim pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs sibt iati i idenegaruebeat.
.et sinõ funͣt in pot̾ate. ¶S sile¬
gatumci relictu sit/ idq restitu¬
ere sit regatus. coñseq̃ns eĩt di¬
ç̃e admuticum ad legatum qd̃
nõ ipẽ habuiss. s adaliũ sit tñs¬
latus. ¶Sipiures hr̃des institu

Expanded text:
denegari debeat, etsi non fuerint in potestate. sed si legatum ei relictum sit idque restituere sit rogatus, consequens erit dicere admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset sed ad alium sit translaturus.Si plures heredes institu
Abbreviated transcription (Latin):
b̾i scriptiinuemant᷑ .i resicarus
iudiũfiat. itaut exurnͣculis
cãm dicant. ⁊ conuicti prñ acͣẜ¬
in puniant᷑. ⁊ exqu cõic̾it. de¬
ni aurei p̃raũ nomine declarẽ¬
tur ex bonis dainipnatt. ¶Ex¬
¶. hoc edc̃o actio ꝓ ficisctur ec̃ eli
quiadu̾sꝰ eoictũ p̃toris tabias

Expanded text:
i scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deni aurei praemii nomine darentur ex bonis damnati.Ex hoc edicto actio proficiscitur contra eum, qui aduersus edictum praetoris tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑq̃ pena edicti constiata est. pa¬
pena in .c. anreos ex bonis dap̃¬
nati exteriõr. ⁊ iñ pãtem dim̃idr¬
am eicuius opa coninctus erͣ̃t
p̃mii nomine se datum p̃torc¬
rnm poilicet᷑. pãteminpublicumir

Expanded text:
poena edicti constituta est. papoena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum r
Abbreviated transcription (Latin):
aulꝰ. Gaius seius eũ langue¬
sce̾t: qltus ẽ se ueneno occidi a
ẜuo suoti sic expirauit / cuihr̃s
extitit luciaticia sorror.⁊ morte
enis exequineglex̃. ⁊ ip̃ap̾ãnu
decimũ decessit. Extitit quibo¬
nanunciaret gau seii. q̃roã mõ
pecumaria morte ingrate hr̃diꝰ
testatorẽ occisum. tabłe.te. ap
admissũ eẽ. cãcognita puto cõ¬
pellend̃ institutum adire hr̃dit¬
atẽqm suspectã dret ⁊ ex rrebelł¬

Expanded text:
um Gaius Seius cum languesceret, questus est se veneno occidi a servo suo et sic exspiravit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte pecuniaria, morte ingratae hereditestatorem occisum, tabulae testaadmissum esse, causa cognita puto compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et ex Trebel
Abbreviated transcription (Latin):
iis. Lege cornelia canet᷑. de
p̃mio accusatoris. qui reqsiuit
et renuntiauit eos ẜuos qui
ex ea familia ante qͥõnẽ fugẽt
ut ĩ singłos ẜuos quos conui¬
c̾it. quinq aureos. ex bonis o¬
rctisi. aut suñ redigi. ea qͣntiraᷤᷤ
nõ possit. ex publico accipiat.

Expanded text:
.Lege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ͥa ẽ S ⁊ si cluon epotes ex eoõ
fuiohiiq emancipati surit. ⁊ ex
alt̾o corinpnepos in potesta c n¬
te d̃functi pãtem habebnepos
unus aliamnepos cum fiiofrͣ
suo conferat. ut sifr̃ nõ est.
solipatrud. nõ etiar pagno¬

Expanded text:
s ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, aliam nepos cum filio susuo conferat vel, si frater non est, soli patruo, non etiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
porticẽm õmiẜit. euenietiut
ꝑtineat: S ⁊ si omnes nepotes
omictunt. patrͣuo nicħ accres¬
cit. s solipatri. Qd̃ si pr̃ õmise¬
rit: tunc patruo accrescit. ¶E¬
mancipatus fuius. si qdẽ nep
.frĩb suis conferet. S si sĩt. ne¬
potes. uoluit cump̃tor filiis
suis quisunt in pot̾ate solis cõ¬
ferre. oito quia ueniendo ad bo¬
norũ possccm illis solis mniuĩã
facͣ Nunc uideamus q̃ntũ cis
emancipatus confertirilem
sibi detrahit Iutrum ⁊ in cocay
uirilẽ detrahat/ anu̾o qr cimid¬
iamꝑtem hãt bonorum possõĩs
dimidiã ꝑtẽ. et̃ uõꝵ. suorũ con¬
epferat¶ Et puto dimidiã tñ bõꝵ¬
t ei partẽ conftrre delr̃. Namͣ ⁊ si
iuus ẽmancipat sit fimis ali
inpotestate retentus. filiꝰ emiã
cipatus his dñob nepotibꝰ. u¬
namtantũ partẽ cõnͣferet ⁊ pa
truo eorũqui in potestate man
detrahat residua .l. omibo ne¬

Expanded text:
portionem suam omiserit, eveniet, ut portionem suam omiserit, eveniet, ut pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepribus suis conferet: sed si sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bonorum possessionem illis solis iniuriam facit. Nunc uideamus, quantum eis emancipatus confert, uirilem sibi detrahit: utrum et in eo casu uirilem detrahat, an uero, quia dimidiam partem habeat bonorum possessionis, dimidiam partem etiam bonorum suorum conferat? et puto dimidiam tantum bonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestatcipatus his duobus nepotibus unam partem tantum conferet et patruo eorum qui in potestate mansdetrahat, residua quin
Abbreviated transcription (Latin):
¶    eto comułngi. ¶ Si pat ex dnob¬
inig ifiliis quos inpotestate habiuͣ
alt̾umemancipau̾it. ⁊ nepote
ex eoinlocumfuii adoptau̾it
et p̃toͣ emancipato decessit. Iy¬
lian ait. nepoti in iccũfiuii ad¬
quimpotãte fuit. t̾ciam partẽ.¬
tus. aliam t̾tiamemancipatr
filiꝰ cumnepote alto retento ĩ
potãte partiantur. nec enim
minus deb ferrt nepos/ ilcẽ
filii adoptanus/ qmsi ab extͣ¬
neo ess adoptatus Giuuid nõ ĩt¬
est quota portiohr̃ditatis ad
dica /nam ⁊ simoclicasit. atrõ
dicemus locum cẽ. huic pasti e¬
licti. ¶nt̾ ip̃mfilium et libõs
er diuidit᷑ hrditas ssicut ip̃e
dimidium ubi dundiũ hãnt
ꝓiñ pone solum eẽ filiumem¬
ancipatũ. ⁊ nepotes i pot̃ite.
duos neminẽ. pt̾e ex⁊ ib̃is li¬
beb̾ emancipatus dimidiã ꝓtt̃
nepotes. encniet. ut singulrin
singulos semisses cumincpotib̾
suis diuiaunt. itaut ip̃i qdẽ qͣ¬
Inter duos. alius int̾ tres du¬
idatur. Siqͥs ex nepotib suã

Expanded text:
to coniungi. Si pater ex duobus filiis, quos in potestate habuit, alterum emancipaverit et nepotem ex eo in locum filii adoptaverit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adqui in potestate fuit, tertiam partetus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus. Illud non interest, quota portio hereditatis ad dicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti. Inter ipsum filium et liberos eius dividitur hereditas ita, ut ipse dimidium, liberi dimidium habeant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partenepotes, eveniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis dividant ita, ut ipsi quidem qinter duos, alius inter tres dividitur. Si quis ex nepotibus
Abbreviated transcription (Latin):
quidumtaxat boã sua cõferat.
emancipatus solꝰ ueniat et
cxcludat nepotes in potestare
maũntes. iĩz nepores iure pote¬
statis. obitiantur patrisno ¶łt
ĩadopciocm̃ datus fuiꝰ ⁊hr̃s in¬
adopticẽmdatũ ⁊ emancipatũ.

Expanded text:
que dumtaxat bona sua conferat. emancipatus solus veniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres inadoptionem datum et emancipatum,
Abbreviated transcription (Latin):
state ex asse. smancipato cxtri¬
ente hr̃de institutonil. ait. nep
amablatũm. ¶ Sipr emancip¬
atus exhr̃datus sit nepotib
institutoeo uł exhr̃datono ad¬
mtti. S ⁊ si patruus eormqe
Nam exhr̃datus pr eorum. ꝓmõ¬
tuohabet᷑. ¶Si pr in pot̾atema¬
nẽs ex hr̃datus ur institutus sit.
cõsułndũ est. quiciẽs inpotãs¬
te ret̃itus ẽ patre emancipat᷑
Libõs ig̾  faitlia esse oport
ut huic edicto locus situs scil¬
tit᷑. S⁊ ⁊ si postigmus natus sit
ex mancipato an emancipatẽẽ
cõcẽpt̾. idẽ erit dicend̃. ¶ Libos
aut᷑ nõ om̃s simul uocat p̃tõ
s gradatim boc ẽ eos qui sui̾ st̃
stil nepotes sisunt. Si minus.
eos quisunt inferioris grad ⁊
neo eos miscebimus plane
sisũt ex emancipato nepotes.¬
et ex nepotes⁊alio ꝓnepos dic¬
end̾est utrumq eiiungi. am¬
bo emmipsuoꝵ loco. succesẜu.
Si postliminio nepos redig̾it.

Expanded text:
state ex besse, emancipato ex triente herede instituto Iulianus ait nepotam ablaturum. Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus instituto eo uel exheredato non admitti. Sed et si patruus eorum, qui nam exheredatus pater eorum pro mortuo habetur. Si pater in potestate manens exheredatus vel institutus sit, consulendum est, quotiens in potestate retentus est patre emancipato. liberos igitur in familia esse oportet, ut huic edicto locus sit, eius sciltitur. sed et si postumus natus sit ex emancipato ante emancipationem conceptus, idem erit dicendum. Liberos autem non omnes simul uocat praetor, sed gradatim, hoc est eos, qui sui sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepoet ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit,
Abbreviated transcription (Latin):
hrdes ei essenͣt. ad quos legitĩa
eius hrditas ut bonorumpossõ
pũitura essi. s i si post cecliciuis
li in eo confir natinõ eẽnt. uiteᷤ
tm̃ ex̃ ẽo capient. S̾niq si hr̃di

Expanded text:
des eius essent, ad quos legitima eius hereditas uel bonorum possessio peruentura esset.Sed et si post codicillos li in eo confirmati non essent, uires tamen ex eo capient. denique si ex
Abbreviated transcription (Latin):
optimu qꝗdẽ est statimabin¬
itio testatorẽ distribũe legatas¬
nme ultra dodrantẽ relinqͣutu.
ad̾ si excesẜit. ꝗs dodrantem.
ꝓrata portione ꝑ legem ip̃on¬
re minuunt᷑. Ubigrã. si his q̾¬
xl.in bonis habust. tota ea q̃¬
d̃gĩta erogau̾it q̃rta. pars le¬
gatariis detrahitur. si .ccc.l.
qnta. deinde qͣrta paps dethi
debr. ante eiundetrabend̾ est.

Expanded text:
optimum quidem est statim ab initio ita testatorem distribuere legata,ne ultra dodrantem relinquantur. quod si excesserit quis dodrantem, pro rata portione per legem ipsore minuuntur: uerbi gratia si is, qa in bonis habuit, tota ea quandringenta erogauerit, quarta pars legatariis detrahitur: si trecentaquinta, deinde quarta pars detrahi debet: ante enim detrahendum est
Abbreviated transcription (Latin):
condc̃o exticit. te hr̃de existẽte
utͣq ualẽt. Sius conditio d̾fe¬
c̾it. tu i titius hr̃de̾s critis De
iege falcidia si hoc q̃ risan ex¬
istente condicione miscet᷑ qͣ¬
drans tuus ⁊ senus. atq ita
ꝑ dodrante rõ poñnda ẽ. cu

Expanded text:
erit, te herede exsistente utraque valent, sive condicio defecerit, tu et Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur quadrans tuus et semis atque ita pro dodrante ratio ponenda est cum
Abbreviated transcription (Latin):
ilie . ubstituir hr̃dcm̃ extraneũ
derd̾ ille extraneus. humo filir̃
hr̃dem insticuit Et hr̃s fõs intra
pub̾tatem decebat puto a subst¬
ituto ei finio omĩnolegatap̃staͣ
sututũ eiꝰ iegatum nõ debẽ. Ac
nõ principaũ. s ꝑ successione
bõã Snĩs ad eum ꝑuen̾unt. ¶Si
filius exunciahrs institutus si:
legata p̃stat. aiiiim̾o ex scmisse.
et m̃nus ex semissess exuntiaoĩ¬
u ex seliquis lib̾is ⁊ parentibꝰ
Contͣ qͥq si exdodnte mstitutꝰ.
cõmisso eclicto semissẽ acceꝑit.¬
in bonorũ possc̃cm ex semisse tã¬
tum legata substitutus debeb̃
quom̃o emmaugent᷑. ubi am

Expanded text:
ilio substituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praeststitutum eius legatum non debere ac non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum peruenerunt. Si filius ex uncia heres institutus sit legata praestat an uero ex semisse? et uerius est ex semisse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentibus. Contra quoque si ex dodrante institutus commisso edicto semissem acceperit bonorum possessionem, ex semisse tantum legata substitutus debebit: quo modo enim augentur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fideicõmissi: a seio fuit cõsecu¬
tus utrumhane solamunci¬
trioem sensisse. ¶Pag̾ pueru.
et puellã br̃des instituit. eos¬
q inuicci substituit ⁊ sine¬
uter hr̃s ess. eis plures sub¬
stituit. substitutos quoq ĩui¬
cem substituit his uerbis sb̃¬
stitutos hr̃des inuicem subst.¬
ituo. corũdẽ filiorum fideico¬
misit. ut qui eoꝵ uita suꝑẽss
et sinelib̾is intra arnim.x¬

Expanded text:
fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam uncitricem sensisse. Pater puerum et puellam heredes instituit eosque invicem substituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque invicem substituit his verbis: "substitutos heredes invicem substituo": eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum vita superasset et sine lib
Abbreviated transcription (Latin):
Scund̾ fidem. ⁊ pictatẽ tuã. qcꝗd
adte ꝑuen̾it. ex hr̃ditatema.
.sticho filiotuo restituas. qdu̾
faclas fitritue committo./ Q
rogatumuntiã ei restituere.
u̾siam scius. de untĩa has ex
qua stĩch̾ institutus est. facẽ¬

Expanded text:
secundum fidem et pietatem tuam, quidquid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. qurogatum unciam ei restituere. uersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, face
Abbreviated transcription (Latin):
debeat./ anũo post suãdemu
mortẽ uniu̾sum fideicomissũ
tamex sua ꝑsoã qmce gau sei
datum restitue̾ debeat. N. luc¬
iamtitiam statimten̾i ut ꝑtẽ
dimidiã semissis ex ꝑsoã seu
restituat. ¶ Filiam suam h̃rde
scͥpsit ⁊ nepotemquẽ ex eaha¬
bebut ei substituit ⁊ ita cauit.
lutiotitio frĩs mĩ filio. gen̾ẽo¬
s e meo ducentos aureos relinqͦ¬
¶ iun quo legato scio illu cõtẽptũ
esse. qm scripsi uniusã remine¬
am. eo qd filiammcã. ⁊ nẽpo¬

Expanded text:
debeat? an uero post suam demum mortem uniuersum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum restituere debeat? respondit Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio f‹r›atris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo. quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓniumꝗdẽ nõ pponirogatum.
Cornelium aute hr̃dem debere
ꝓrata portions. mat̾narum de¬
functirerum restitutiõẽ scio fa¬
c̃e. ¶ Mimer ur̃dis insticuti.¬
fideicõmisi⁊ ut retenta pãte
qͣrta. Reliq̃ri ꝑtem restitueret.
muui quondam sue. Cũiꝰ fid̃¬
icominisit. in hec u̾b. Rogo
tent id qd̾ adte ex bonis meĩs

Expanded text:
idem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis institfidei commisit, ut rta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec uerba: 'rogo te, ut id, quod ad te ex bonis meis
Abbreviated transcription (Latin):
stituti essẽt. sideicõmissum ꝑti¬
n̾e. ¶ M euĩa filium h̾rdemin¬
stitiur ex qnͣcimcetitiam filia¬
t ex q̃ drante. septiciũ filiũ extͥ¬
ente Cuiꝰ fideicõmisit in hec
uͥba te rego fili septici suntra
uicesimũ annũ sine lib̃is mo¬
rieris qͥcqd ex hĩdĩtate ad teꝑ¬

Expanded text:
stituti essent, fideicommissum pertinere. Maeuia filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra uicensimum annum sine liberis morieris, quidquid ex hereditate me
Abbreviated transcription (Latin):
ata hr̃ditatem restitu̾e ꝓpoãtur
nich ꝓponi cunind teneat᷑ Cla¬
udius subẽ ei ͣ pͥstari ꝓport̾e
q̃ntopluris fundus fu̾it. qm̃
ad creditorẽ ꝑuenire oportuit.
Gaĩo seio ex semissetitia ex q̃¬
drante. ⁊ aliis ex reliquis porc¬
ionib hr̃dib institutis. itac.a¬
uit .fidei aut̃ nr̃e mando gai
sei ⁊ lutia ticia nͣti post obitu
ur̃m reodutis. restimiatis ticio
et sempnio. semissẽ patrimor¬
nui ⁊ portionis eiꝰ qͣmuob̾ d̾dĩa
Qsitum ẽ cumutriq adicrũt.
hr̃ditatẽ.⁊ postea gaius seuis

Expanded text:
ata hereditatem restituere proponatur, nihil proponi, cur non teneatur. Claudius: subest enim praestari oportere id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit. Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam uobis dedi'. quaesitum est, cum utrique adierint hereditatem et postea Ga
Abbreviated transcription (Latin):
dutẽ. Honorate resticuip̃cepit.
Mat̾ intestata decessif/ utris¬
qr lib̾is lib̾is legitunis hr̃di¬
brelictis. Postea filiꝰ annũ
agẽs plcnum nonũt̾cimu:
et ing̾ssꝰ iutesiiũ. necdu
u. tñ. eo cxpleto decessit fuia he¬
rede fama ualeria sua relicta
aqua amurta fideicõmissũ ex
testõ patris. portionẽ hr̃dita¬
tis petebat. ⁊ apd̃ p̃sitem op¬
tinuat /Cutores ual̾ianc filiᷤ
qntonine. egestatem eius p̃tẽ¬
debant. ⁊ recͥitabant diui ada
uicesimũ etatis. qmuis scie
se dic̾et. a demo maito nõ ex¬
cusatum tutela eum. qui sẽp¬
tuagesinizm annum etati
ingressus fuissz nob̾ ⁊ legis
eliescutie argum̃ta ꝓfẽntib
et alia q̃damccͣ petitricẽ pn¬

Expanded text:
tem Honoratae restitui praecepit. mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum et ingressus uicensimum necdum tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amita fideicommissum et ex testamento patris portionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadruicensimum aetatis', quamuis scire se diceret a diuo Marco non excusatum a tutela eum qui septuagensimum annum aetatis ingressus fuisset, nobis et legis Aeliae Sentiae argumenta proferentibus et alia qua
Abbreviated transcription (Latin):
missũ pete nõ põsse. ¶Trresit̾¬
redes scripsitmeniũ fr̃e suu
ex̃ cod̾nte seium ex sex̃tunte.
stichũ eiustẽ seĩ seruum. filiũ
aut̃ nalemmeiii. ex untia. et
fideicõmisit seuͦ. ut stichum
manumict̾et ĩ hec n̾ba. atepe¬
to seiuti stĩchunimamimit¬
tẽs decliunde fac̾es S ⁊ in co

Expanded text:
missum petere non posse. Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in haec uerba: 'a te peto, Sei, uti tu Stichum manumitteres: dedi unde
Abbreviated transcription (Latin):
eas quilib̾tatem accepunt. ⁊ q
rure morari solebant Eiinstru¬
ctum fundũ legass. eaͦ pedagog.¬
ia quelbihabenat. ut cumibure¬
niss. p̃stõc̾ent intriclinio legt᷑¬
atocontim̃t᷑. contub̾uales qͣq̃
suoꝵ idest uxores ⁊ uatos. ĩstry¬
cto fundo contini imͥi ẽ. ¶rist¬
ructoautẽ fundo. ⁊ bibliotheca
et libros qui illie erant. ut qͦti¬
ens ueniss uteret᷑. contini cõstaͣ
S siq̃ si apothecu libroꝵ urebat̃
cẽ erit dicend̾. ¶Neratius qͦq¬

Expanded text:
ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant.Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur.Contubernales quoque seruorum, id est uxores, et natos, instructo fundo contineri uerum est.Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum.Neratius q
Abbreviated transcription (Latin):
snuĩã cotiore incresce̾. inualesce̾
uidemꝰ. qnto ig hec legritũ ubx¬
rius ẽ. uidend̾ est.⁊ sabinus di¬
ffinit. ⁊ cassius apd̃ iutellium
notat. omĩa que eo collocata
st̃. ut instructior ess pat̾famĩ.¬

Expanded text:
tidie increscere et invalescere videmus. quanto igitur hoc legatum uberius est, videndum est. et Sabinus definit et Cassius apud Vitellium notat: omnia quae eo collocata sunt, ut instructior esset pater fami
Abbreviated transcription (Latin):
guendi ncenducausa paritũ.
Itẽ centͥones. scifones. ꝑtic̾e qͦ¬
s et scałe. ⁊ formiones. ⁊ spongia ᷤ
et amas. ⁊ scopas contim. p̾ieiͣ¬
q ⁊ pegasus aiunt. Tegͥulamã
et tignum eius rei cã paratum
necessaĩa etiam ea instrum̃toc

Expanded text:
causa paratur, item centones sifones, perticae quoque et scalae, et formiones et spongias et amas et scopas contineri plerique et Pegasus aiunt. Tegulam autem et tignum eius rei causa paratunecessaria, etiam ea instrumento
Abbreviated transcription (Latin):
rꝑoꝵ ait. sigula ⁊ statue adfixe
instrum̃to domus ñ coñtum̃t᷑
E domus portiosunt. que uoñ
sunt ad fixanstr̃o ũ contiũnt᷑.
inquit:. suppellectilienm ad¬
numerantur. excepto horolog¬
iolerco qd̃ nõ est adfixum. Iã
am̃ ẽ inquit instr̃o domꝰ cõtĩẽt¬
fistule autẽ ⁊ canales. ⁊ cratereᷤ.
et siqua sunt alia adaq̃s saliẽ¬
tes necessaĩa. Itẽ sere ⁊ claues.
nĩg domus porcio qmdomus
instraisunt. s pecularia quoq
adfixa nĩg puto domus esse ꝑ¬
tẽ. Nam ⁊inemptic̃e domus ⁊
specularia.⁊ pegmata cecłe. siue
inedifino sunt posita. siue ad
ip̃s detractas sinõ suit reposi¬
ta. ad hoc tamł sint ut supple¬
antur. siqua desint instripñto
pocius continebunt cancellos
quoq instro contini putossed
si funõ nõ sit cuminstrõ lega¬
tus. s ita ut instructus sit qͣsi¬
tum ẽ an plus contineat᷑. qm̃
si cum instrum̃to legatus ess

Expanded text:
rum ait: sigilla et statuae adfixae instrumento domus non continentur, sed domus portio sunt: quae uero non sunt adfixa, instrumento non continentur, inquit: suppellectili enim adnumerantur, excepto horologio aereo, quod non est adfixum: nam amen est, inquit, instrumento domus continetur.Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt.Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta. sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrumento legatus, sed ita ut instructus sit, quaesitum est, an plus contineatur, quam si cum instrumento legatu
Abbreviated transcription (Latin):
mõrtis pat̾famiłꝰ inꝓconsulatr̃
ꝓfect̾us contusatlut tutioe̾ lo¬
cesso cã dominꝰ ibi habuiss ⁊ ue¬
stẽ. pꝑ sccessum ibidẽ positã n¬
structo fundo legato meẽsidre
domoitant instructa ẽ. cum oĩ¬

Expanded text:
hortis pater familias in proconsulatum profecturus contulerat, ut tutiore lossus causa dominus ibi habuit, et vestem propter secessum ibi depositam instructo fundo legato inesse. Idem domo ita, ut instructa est, cum o
Abbreviated transcription (Latin):
contũitur. ¶ Si domͤius sit in¬
stĩm legatum: uidend ꝗd contĩe¬
tur. Et pegasus ait instr̃m donĩ
idẽẽ qd̃ tempestatis arcende. ay
intͬendu causa paratur. nõ que
uoluptatis gr̾aqitaq nec specu¬
laria. neqz uela que frigoris eã
uł unibre in domosunt. debei
que snĩa cassu fuit qui dicebat¬

Expanded text:
continentur.Si domus sit instrumentum legatum, uidendum quid contineatur. et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii fuit, qui diceba
Abbreviated transcription (Latin):
Quinz tutores sunt ipõ iure. ni
curatores. s pcutore negoꝵ ger̃.
uł ꝓcuratore eos nõ posse distratẽ
res pupillorumuel adolescentiũ
mula dubitatio ẽ.¶S si curator
sit furiosi uł cuius ins alt̾ius nõ

Expanded text:
que tutores sunt ipso iure neque curatores, sed pro tutore negotia gerunt uel pro curatore, eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est.Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non
Abbreviated transcription (Latin):
uius. Si fundꝰ sit stĩr. uł sax̾o¬
sus uł pestilens: indend̾ ẽ auali¬
enare eumnõ possit. Et impi ãt̾.
et diuus pat̾ eiꝰ in hec u̾ba rescͥp¬
ẜunt. Qd allegatis infiuctuosũ
eẽ funtũ quẽ unde̾ uultis. moͣm¬
cre nos ñ pot̃ cumutiq ꝓfructur̃

Expanded text:
i.Si fundus sit sterilis uel saxosus uel pestilens, uidendum est, an alienare eum non possit. et imperator Antoninus et diuus pater eius in haec uerba rescripserunt: 'Quod allegastis infructuosum esse fundum, quem uendere uultis, mouere nos
Abbreviated transcription (Latin):
bonianũ decretum int̾ponitur.
cod̾ loco rem hab̾i oportet. quo
ess sinulla controuersia fierr
tomissis ialt̾ ꝓparte sua patẽ¬
nam h̃rditatemnõ d̾fendit. ꝯ¬
pellitur alt̾ tot᷑am defende̾. ay
unui̾sam creditorib ced̾ẽ ¶t̃¬
dũ ⁊̃ exhĩdatus fuius ex carbõ¬

Expanded text:
bonianum decretum interponitur, eodem loco rem haberi oportet, quo esset, si nulla controuersia fieretto missis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut uniuersa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carbon
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq statu agat̾ ne aliqd̃
p̾inditu ĩ fiat impubi ꝑ pube¬
ris ꝓsc̃am. ¶ ꝑoruire̾fert ntr̃
pentor sit impubes anpossor.
qui status contronsiã ꝑatitũ
namsiue possideat. siue petat
intp̃s ꝓub̾tatis differt. ¶Si
duoimpułes inuicẽ faciant
¶ sine possõr sit. Siu̾o alt̾ se soꝵ¬
le adoleu̾it: quisesonimdica
adhuc difcert̾ controu̾sia po
puel̾itiameius quisedicat.
s te pãte nõ detoto. D̾parte ẽ
utiq nõ litigatur. Qd silue
adoleuit. qui ⁊ sedicit. ille ĩ¬

Expanded text:
utriusque statu agatur, ne aliquod praeiudicium fiat impuberi per puberis personam. Parui refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue petat, in tempus pubertatis differtur. Si duo impuberes inuicem faciant r siue possessor sit. si uero alter se solle adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtur controuersia propter pueritiam eius qui et se dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique nec litigatur. quod si ille adoleuerit qui et se dicit, ille i
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑ iure adoptatus. ⁊ idõ pł¬
tnc h̾rditatis. ei contrpu̾sia fi¬
at. nõ eit iniꝰquũ sinle cair¬
bouiano. d̾ cixtimnt̾ponere.
tẽ sumpͥubes ĩ adopaonẽ da¬

Expanded text:
getur iure adoptatus et ideo paternae hereditatis ei controuersia fiat, non erit iniquum simile Carboniano decretum interponi. Item si impubes in adoptione
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾s nr̃oitas. ad cum ptinere.
relitatẽ obtin̾e possit. locus e¬
rit cãboniano edicto. ¶Cum
pub̾tatis differri. quia ñ de
ip̃i fiiii. s de testam̃tiire q̃ri¬

Expanded text:
ris hereditas ad eum pertinere, reditatem optinere possit, locus erit Carboniano edicto. Cum pubertatis differri, quia non de ipsius filii, sed de testament‹i› iure quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
det pĩsiuelit adũsari cõmirti.
sibi administratõe satisdare de¬
bet pupillo. Cet̾um sisatis nõ
der deb curatorconstitui: ꝑ quẽ
boã administrent᷑. adũsariꝰ. aut̃
si satisdedit res que temꝑe ꝑitẽ¬

Expanded text:
det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. aduersarius autem si satis ded
Abbreviated transcription (Latin):
illo possideb. ¶ ananut uestendi
cã diminũe possit. is qui ex cã¬
boniano missu̾s ẽ uideamuis. et
siꝗdẽ satis impubes declit. siue
decreuit p̃ses. siue nõ d̾minu¬
it uescendi cã. ⁊ hec minus re¬
stituet hereclitatis petito Qd
si satisture ñ potuit. ⁊ alit̾ alere
se uidet᷑. sid posse diminuend̾¬

Expanded text:
illo possidebit. An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi causa et hoc minus restituet hereditatis petitori. quod si satis dare non potuit et aliter alere se uidetur non posse, deminuend
Abbreviated transcription (Latin):
diuus adrianus itarescripsit.
qd̾ tempꝰ pub̾tatis łem differ¬
resori. pupiiorumgausa fit.
ne de statuꝑielitent᷑. anteqͣm
setueriposstt. Cet̾m si ydoneo
hãnt. aquib defendant᷑ / I ta
expeditameãmut ip̃orũ int̾sit
inature. de ea iudica.⁊ tutores
debi adusꝯ pupillos obẜuara.
status eorti cumiam possit
indubitatus ẽẽ. ¶Simr̃ ĩpy¬
uis. subiectipartus. rea postu¬
lata causã obtilit pot̾it ad¬
hue supeẽ status qõs Utputa
si dicaturaũ iõ esseexp̾o defuc¬
to conceptus/ aut ex ip̃o ꝗdẽ
status controu̾si amfiliofacie
lut. ⁊ solum se filium dicebat.
soĩ filiisui defũcti. ꝑtiñe deheie
intempꝰ pub̾tatis differi⁊ uit.
ait. Quia nichꝰ int̾est suo an
hrditario nomins controu̾sia¬

Expanded text:
iam Hadrianus ita rescripsit: 'Quod in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint. Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores debet aduersus pupillos obseruari, status eorum, cum iam possit indubitatus esse'. Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso defuncto conceptus aut ex ipso quidem, status controuersiam filio faciebat et solum se filium dicebat, sona filii sui defuncti pertinere debere: in tempus pubertatis differri Iulianus ait, quia nihil interest, suo an hereditario nomin
Abbreviated transcription (Latin):
miane ꝓossõnis que hab⁊ como¬
dumillud. ait ꝑinde atq sirt¬
lam controu̾siam pac̾etur ĩpu¬
bes. posscẽm accipiat. alia eac̃
cognitio illa c̃utrum differri
debeat intemp pub̾tatis ceg¬
initio anp̃sũtar ¶Hoc autẽ di¬
lig̃entissime p̃tori examinãd
est/ an expeliat pupillore pr̃¬
senturi cegiitõem an pocius
differi. intempꝰ pub̾tatis. ⁊
maxime in quirͣe hoc agnatis
.matre tutorib̾q pupisli debi
finge esse testes quosdamquiꝰ
dilata controu̾si̾a. aut mutab
obstetritẽ. uł ancuias. que ͣ u̾i¬
reꝰ uł instrurãta ydonea adiu¬
ctoriã. uł q̃dam alia argum̃ta
ut ng̃ dampnumpaciat᷑ pu¬
pul qd̾ differt̾ cegnitioqͣm cõ¬
ge pupplum satis dare nõ pos¬
se. admissos iupossõe. qui de
hr̃ditute controu̾siã fricunt.
multa posse subtrahẽ. nouam¬
r̾eminoliri. aut stulti. aut in¬

Expanded text:
modum illud, ut, perinde atque si nullam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabuobstetricem uel ancillas, quae uerire, uel instrumenta satis idonea ad uictoriam uut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam comge pupillum satisdare non posse et admissos in possessionem, qui de hereditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut in
Abbreviated transcription (Latin):
intp̃e pub̾tatis differt᷑. qõ ĩ tp̃c
pub̾ta partus argnat᷑ andiffe
⁊ essene minus ydonce d̾fẽdat᷑
Cumu̾o mat̾ rea postinat᷑. utiꝰ¬
q integͣ fide. ⁊ maiori cõstãtia
cãm d̾fensurarecentitempore

Expanded text:
in tempus pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur, an differ esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensur
Abbreviated transcription (Latin):
posso ꝯpetit. His u̾o nõ ꝯpete̾
hãc controusiamputiat᷑. qd ĩt̃
tanepos. qui se retentum ĩpot¬
estatedicit ani. ab emancipa¬
copatre cuiningi desio̾ant. ã
differri debeatti mg̃ ẽ ut diffc¬

Expanded text:
o competit, his uero non competere, hanc controuersiam patiatur, quod inter ta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut diff
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑i imp̾ube̾s sit cã
nulla de ea re controu̾siaesser.
et iulitiũ int̾pre pub̾tatiscã
coglita differt᷑. ¶ Eumqui
trou̾siã fac̃ si ꝓ pupiuo sat̾i

Expanded text:
sit, et impubes sit, causa nulla de ea re controuersia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur. Eum qui controuersiam facit, si pro pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
en̾s ut etiamint̾cipe ea potest.
Cũ aut̃ insatistatidẽ ⁊ pupiu
et aou̾san eiꝰ cessant. curatorꝯ
stituend̾ ẽ quibã administret
et qͣndeq er quimniuditio uice¬
rit restituat. ꝗd tm̃ situtores
pupilli uelint administrare.
nõ crunt audiendi nisi satisd̃¬
terint nomine pupilli aant cy¬
uł .xli. ad. De bonis matris
tio aut̃ longissima adhibenda
est. que intps pub̾tatis extͣet
negͣctium plane ⁊ si simul de
paternis ⁊ mat̾nis boĩs contͤũ¬
siasit. ur et̾ de fũs. ⁊ has pontro¬
u̾sias intp̃s pub̾tatis diffe̾no¬

Expanded text:
eius uel etiam intercipere ea potest. Cum autem in satisdatione et pupillus et aduersarius eius cessant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio uicerit restituat. quid tam‹en›, si tutores pupilli uelint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli aut cu edictum. De bonis matris tio autem longissima danda est, quae in tempus pubertatis extrahet negotium. Plane si simul de paternis et de maternis bonis controuersia sit uel etiam de fratris, et has controuersias in tempus pubertatis diffe
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾is negetur. esseũum. sc̃¬
uus etiã cẽclicatur. forte exã¬
cͥua editus .iuł. scripsi̾t adħe
cãbonianolocum ẽe. qd̾ ⁊ diu¬
us ꝑius rescͥpsit slamuł mõ¬
q consulend̾ est. his qͥb manis
⁊ ꝑiculumuntendit᷑. Nã si alit᷑
admod̃ audacissim:qsqrina¬
iore iniuria mpulx̾m afficiaͣ
qd̾ ⁊ pluraa grauiora de eom̃¬
sificus faciat impubi controu̾

Expanded text:
ex liberis negetur esse, uerum seruus etiam esse dicatur forte ex ancilla editus, Iulianus scripsit adhuc Carboniano locum esse: quod et diuus Pius rescripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. nam si aliter emadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mesi fiscus facit impuberi contr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ futum comunẽ. quia nõ uid̾¬
or consentire qui sentire nõ po¬
ssim. Humanius aut̃ erit. ut
et in hoc casuqiͣ semel electione
feã fiat commimis. ¶Si reruz
tepositaꝵ clectiomͥ relicta sit.
et ad ẽxhibenoum cum eo apõ
quẽ deposite suit age possum. ⁊

Expanded text:
n futurum communem, quia non videor consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum depositarum electio mihi relicta sit, et ad exhibendum cum eo, apud que
Abbreviated transcription (Latin):
nich̃omin optubo in eodẽ cusu.
Qsitum ẽ si optione fuorũ data
anteqm optarẽ. conditio statu¬
telib̾tatis d̾feciss. anstichum
optare possit. puto mũciane sẽ¬
tentie ad sentiend̾ qua placet
ipã lib̾tate legatum pnmi. ñ da

Expanded text:
eodem casu quaesitum est, si optione servorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim. puto Mucianae sententiae adsentiendum, qua placet ipsa libertate legatum peremi, non da
Abbreviated transcription (Latin):
rit. eum manumisiss. Siꝗdem
tiłius seruumuendicau̾it. extĩ¬
guit᷑ pamphili legatum. quia
nõ ess inhereclitate qui possit
optari siu̾o ticius legatad sẽre¬
pũdͤiassi. pamphilũ oͣpture po¬
sse legatum constat licet enim
manumissicẽ pam. phili duẽi¬
sone ꝯstituẽnt᷑. ticu ⁊ pamphili
unuis camrer legatumint eas
guit᷑. quo repudiante pamphił
dem̃ opcio suimenio datafint. i.¬
q̃ ertem optau̾̾it. sol fund̾ ad

Expanded text:
rit, eum manumississet: si quidem Titius seruum uindicauerit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si uero Titius legatum a sepudiasset, Pamphilum optsse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duconstituerentur Titii et Pamphili, unius tamen rei legatum inter eas guitur, repudiante Pamphilude optio servi Maevio data fuerit isque Erotem optaverit, fundus ad
Abbreviated transcription (Latin):
llo qui tamrome quã in ꝓmĩcia
facultates ht̃ rerũquisunt ro¬
me p̃tor. ꝓuincialium p̃sẽs tu¬
torẽ dare pot̾. ¶Uibtinotutoẽs
lib̾ti dandi sunt. S ⁊ sungenu¬
us det̃ nec se excusau̾it tutoꝵ¬

Expanded text:
llo, qui tam Romae quam in provincia facultates habet, rerum quae sunt Romae praetor, provincialium praeses tutorem dare potest. Libertino tutores liberti dandi sunt: sed et si ingenuus detur nec se excusaverit, tuto
Abbreviated transcription (Latin):
rogato. ius suum patronꝰ nõ
scͥptus hr̃s. ex minore ꝑte a di¬
ert hr̃ditatẽ. an suum ẜuun
scͥptum iusẜit adire hr̃ditatẽ.
qͣm retinet. Nichomiꝰ cuĩre

Expanded text:
rogato ius suum patronus nonscriptus heres ex minore parte adierit hereditatem an servum suum scriptum iusserit adire hereditatem, quam re
Abbreviated transcription (Latin):
ro sltitia patronifilia. iacrat
filiumtitiũ patrẽ suumprĩqͣ
moreret᷑. ntteras ad sefecisse q
tus appetitum: easq literas se
cuta post mortẽ pris ub̾tos ac¬
cusare: analiquid eiꝓdẽe possit
qm̃nõ simmuditiũs alienũ
exsecũt᷑a ẽ. ¶Patroni fili epła
ophylo lib̾tosuo. salm. obinĩ¬
lio nicħ̾ꝰ relinq̃re debeat paur¬

Expanded text:
an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, ciis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris cusare, an aliquid ei prodesse possit m non suum iudicium, sed alienum exsecuta est. Patroni filius epistulam Zoilo liberto suo salutem. ob merilio nihil relinquere debeat. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
P. Si patronus. ex sexta. ⁊ sc̃¬
nus eiꝰ ex reliqͣ pt᷑e sit hr̃s in¬
stitũtus. nec ex ẜui portẽe fid¬
icõmissũ debet᷑. at si seruus dĩ¬
taxat. hr̃s institutus ẽ. puto
nechio ex debita portioẽ p̃stad̃

Expanded text:
 Si patronus ex sexta et servus eius ex reliqua parte sit heres institutus, nec ex servi portione fideicommissum debetur: at si servus dumtaxat heres institutus est, puto nec hic ex d
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate eorum quib sit legari
debe̾t eẽ aitutrimne a singł
hrdib pet̾e uelint. ut aut̃ ab
eo qui pciꝑe sit iussus: itaq eỹ
qui pcipe iussus ẽ. caũe debere
coh̾rdib ini dempnes eos praiͣ¬

Expanded text:
e eorum, quibus sit legatam, debere esse ait, utrumne a singulis heredibus petere uelint an ab eo, qui praecipere sit iussus: itaque eum qui praecipere iussus est cauere debere coheredibus indemnes eos praes
Abbreviated transcription (Latin):
debͥi. siue pure asubstituto le
moriente eo condcõ mĩpletur.¬
Si scco agen̾o suo hr̃de instituto
pars hr̃oitatis alli legata fuiss.
declũcradote eum debit̾um essẽ.
pãtẽ hr̃ditatis legatã. sab̾ĩ fuis¬
Iꝵ ꝙ̃.iomod̾ si pecimia ex crediti
cã soc̾o d̾bita fuiss/ ea delucta.
partẽ hr̃ditatis daturus fuiss.
sto. nich̾ ampliꝰ ce hoc legato
qͣm actiones suas hr̃s p̾rare d̾¬

Expanded text:
e moriente eo condicio impletur.Si socero a genero suo herede instituto pars hereditatis alii legata fuisset, deducta dote eum debiturum esse partem hereditatis legatam Sabinusm, si pecunia ex crediti causa socero debita fuisset, ea deducta partem hereditatis daturus fuisset.sto". nihil amplius ex hoc legato quam actiones suas heres prae
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ heres eĩt damas esto/ atticio
hr̃di .x. dare dẽcluctasua parte
atticius .x. dare petãt. itẽ sis¬
sus fiuiss hr̃s .x. dare⁊ fidum
sibihabe̾ deducta sua parte.iͦ. da¬

Expanded text:
 heres erit, damnas esto Attio heredi decem dare', deducta sua parte Attius decem petet.Item si iussus fuisset heres decem dare et fundum sibi habere, deducta sua parte d
Abbreviated transcription (Latin):
test̃o uł codicur ita legauit/ au¬
reos q̃ dringentos pamphile¬
dan uolo. itaut infrascͥptũ est.
abiulio auc̃tore aureos tot. im
castris quos habeo. tot ⁊ ĩnũa¬
to quos habeo tot post multo
annios eatemuoluntate man¬
ente d̾cessit/ cum om̃s suminc
ate eẽnt q̃ro andebeit᷑ fideicõ¬
isse. uite auitos qͥbangentes.
sin incõmodo reifamiaĩs c̃cbẽ
possint quã concõem ficeicõmi¬
ssoiniecisse qd mitio pure dat̾
et legata ⁊ fideicomiissa p̾rãt᷑¬
que pr̃are coget᷑ hr̃s aquorelici¬
taerant. ¶Sitibĩ seruus legat᷑
fiũt. ⁊ petitum ate ut ticio aliqͥ

Expanded text:
ento uel codi cillis ita legauit: 'Aureos quadri‹n›gentos Pamphil uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae atae essent: quaero, an debeatur fideicomisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei familiaris contrahere possint, quam condicionem fideicommisso iniecisse, quod initio pure datumet legata et fideicommissa praquae praestare cogeretur heres a quo relicta erant.Si tibi seruus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dari oportet. ¶uistatu lib̾ pecu¬
niã dare iussus ẽis rogan pot᷑.
ut eandem petimiã alicuirestit¬
uat. Namcum possit cestatorco¬
dicut pure lib̾tatẽ dare. ⁊hoomõ¬
cõdconẽ extuigne/ cur nõ etiã ꝑ¬

Expanded text:
dari oportet.Cui statuliber pecudare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restiuat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare condicionem exstinguere, cur non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ess. fideiq mee cõmissỹ
ut᷑ aut stichumaut pamphibũ
aliqd ex legato pꝑ legenfalcio¬
iã ꝑdidissẽ. necce habe̾boaut pã¬
dare/ aut eampartẽ stichi quã
legatorũ nomine. accepo.¬

Expanded text:
e commissum, ut aut Stichum aut Pamphilum aliquid ex legato propter legem Falcdidissem, necesse habebo aut Pamdare aut eam partem Stichi, quam legatorum nomine accep
Abbreviated transcription (Latin):
set. nam amplius quampãtẽ
suã prab̃ cet̾i inpeliquas parreᷤ
teneburt᷑ ¶Uali legutumsi su¬
ꝑficies legata sil eicuius ĩsolo ⁊̃¬
fuit / licet is dominꝰ sol sit Iiã÷¬
q cõseq̃t᷑ ut hac ẜuitutelibet᷑
et suꝑficiẽ lucui faciat. s aonato pce¬

Expanded text:
set non amplius quam partem suam praestabit, ceteri in reliquas partes tenebuntur.Ualet legatum, si superficies legata sit ei, cuius in solo fuerit, licet is dominus soli sit: nam consequetur, ut hac seruitute liberetur et superficiem lucrifaciat. 87 Pap
Abbreviated transcription (Latin):
est. fideicomissũ ture. ita ⁊ ab eo
ad quemimpubis filii legitim᷑
hr̃ditas eius. uł bonorũ possõ ꝑ
decedat ualeb. Cct̾umsipube fc̾s
decesẜit euanescit fidei comissũ.¬

Expanded text:
 ita et ab eo, ad quem impuberis filii legitima hereditas uel bonorum possessio decedat, ualebit: ceterum si pubes factus decesserit, euanescit fideicommissum.
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. tabłe int̾cidint. anꝑosteꝗ
uł mortuo testatore. ¶Sititio
Namticius qmius adlegatu
nõ gomittatur. pãtem faciet.
Stichũ. aut pamp hilũutrũ hĩ
m̃s uoli ticiodato. si dix̾it hr̃s
stichum seture uelle: stichomo

Expanded text:
ebat tabulae interciderint an postea vel mortuo testatore. Si Titio nam Titius, quamvis ad legatum non admittatur, partem faciet. "Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus volet, Titio dato". si dixerit heres Stichum se velle dare, Sticho mo
Abbreviated transcription (Latin):
ri possunt. inutile legatũ efficnnͣt¬
ti stichũ legau̾it seitẽ sticho .x.¬
cumstichus uiuo testatore. adli
cãm legati ineius ꝑsonã. hoc qͣr
argum̃to ẽ. qd̃ sibis cuilegatus
fu̾at. hr̃ditatẽ nõ adiss. solidũ
ab alto hr̃de consequi possit. ¶E

Expanded text:
atum efficientteri Stichum legauerat et eidem Sticho cum Stichus uiuo testatore ad libse causam legati in eius persona hoc quoque argumento est, quod, si heres, cui legatus fuerat, hereditatem non adisset, solidum ab alter