comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salute hominũ pati. Crucifixi tam̃ cum eo
spicio posset haberi. tamqͣm ex eis minus
efficax sacrificium suppleretur: Quibꝰ
ergo panibus in cena refecit apłos
Ut ego arbitror. quinq. Ms̃ inquit cibus ẽ:
ut faciam uoluntatẽ pat̾s mei. sibus utiq:
s cibꝰ cordis. Quid enim equȩ confirmat
⁊ roborat cor humanũ qui ita in om̃rne¬
cessitate confortat ⁊ sustentat. ut diuii¬
anmȩ uentrẽ. conscientia scilicet eiꝰ inge¬
star Sic et sermonem diuinȩ exhortatiõis
lacrimas panescordis ẽẽ solus ille igno¬
rat. cuius iam aruit cor ꝓ eo qd̃ suum im¬
pus panem comedere sit oblitus Super
oĩa autem caro dñi uere est cibus ⁊ cibus
uitȩ. panis de celo uiuus. Nullum ex hi ᷤ
in hac tam sollempni cȩna dñi defuisse
repꝑies: si diligenter adu̾tas. Recũben¬
tib adhuc discipłis surgit acena: p̃cin¬
gitur lintheo. aquam posuit in peluẽ.
discipłoꝵ pedes abluit ⁊ extg̾it. Non ẽ

Expanded text:
salute hominum pati. Crucifixi tamen fuere salute hominum pati. Crucifixi tamen fuere spicio posset haberi, tanquam ex eis minus efficax sacrificium suppleretur. 4. Quibus ergo panibus in coena refecit apostolos? Ut ego arbitror, quinque. Meus, inquit, cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Cibus utique, sed cibus cordis. Quid enim aeque confirmat et corroborat cor humanum, quid ita in omni necessitate confortat et sustentat, ut divianimae ventrem, conscientiam scilicet ejus, ingesta? Slacrymas, panes cordis esse solus ille ignorat, cujus jam aruit cor, pro eo quod suum ipsius panem comedere sit oblitus. Super omnia autem caro Domini vere est cibus, et cibus vitae, panis de coelo vivus . Nullum ex his in hac tam solemni coena Domini defuisse reperies, si diligenter advertas. Recumbentibus adhuc discipulis, surgit a coena, praecingitur linteo, aquam ponit in pelvim, discipulorum pedes abluit et extergit, Non est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tuneat neforte tantis beneficiis inueni¬
atur ingratus. dicens. quia seruus imiti¬
lis sum. ⁊ bonoꝵ meoꝵ ñ eges. At hȩc qui¬
dem uerax affectio ⁊ fidelis. Hic filiꝰ liberȩ:
sius curauit domesticis exhibere. ⁊ in hoc
qͦ apparuit benignitas ⁊ humanitas salua¬
toris. Cum dilexisset suos. infinem dilexit
eos. Et dicebat. Desid̃io desideraui hoc pas¬
cha manducare uob̾cum anteqͣm patiar.
Oportebat enim. E xpetierat eos sathanas
ut cribraret sicut triticum: opus erat p̃ue¬
nire refectionem. Deniq ⁊ refecti paulo
minus defecerunt: qͥd ieiuni fecissent ꝰ
hinc fuit qd̃ ñ mͦ corpora s etiam corda re-¬
fecit: ⁊ ea qͣm maxime. Neq enim corpo¬
ralis passio. s temptatio sp̃alis instabat:
quam singłariter ille futurꝰ ẽẽt. donec
tnͣsiret. Ta nimirũ hostia sic̃ sola ꝑdesse
potuit. sic sola suffecit. nec decint xp̃m
simul ⁊ petrum aut iacobum uł ioħem ꝓ

Expanded text:
et timeat, ne forte tantis beneficiis inveniet timeat, ne forte tantis beneficiis inveniatur ingratus, dicens: Quia servus inutilis sum, et bonorum meorum non eges. At haec quidem verax affectio et fidelis: hic filius liberae,suis curavit domesticis exhibere: et in hoc quoque apparuit benignitas et humanitas Salvatoris. Cum enim dilexisset suos, in finem dilexit eos, et dicebat: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Oportebat enim. Expetierat eos Satanas, ut cribraret sicut triticum: opus erat praevenire refectionem. Denique qui refecti paulo minus defecerunt, quid jejuni fecissent? Hinc fuit quod non modo corpora, sed etiam corda refecit, et ea quam maxime. Neque enim corporalis passio, sed tentatio spiritualis instabat, quod singulariter ille futurus esset donec transiret. Ea nimirum hostia sicut sola prodesse potuit, sic sola suffecit: nec Christum decuit simul et Petrum, aut Jacobum, vel Joannem pro
Abbreviated transcription (Latin):
sua ñdi iurius de his quos ꝑdere posset
tas ñ tam̃ oĩum s stultoꝵ occidat eos. et
adu̾sio ñutiq quoꝵ libet s paruulorum
ꝑdat eos. qͣm modeste tam̃ hanc ipsam
uidet᷑ głam suscepisse ad tͥumphalem
occursum in asino ueniens. ñ incurribꝰ
aut in equis. ⁊ dicebat. Si quis uob̾ ali¬
qͥd dixerit : dicite quia dñs his opꝰ ha¬
bet. Magnum opꝰ: opus salutis. Nempe
homines ⁊ ium̃ta. saluos facere uen̾ãt
multiplicans mĩam suam d̾s. Initia
nr̃ȩ conu̾sionis fouet ista dignatio: ut
pͥmum ex ancilla filium generemus.
Solutus ẽ ad mandatũ dñi. qͥ antea tene¬
bat᷑ aut ñualens aut nolens facere be¬
ne: aut utroq fortius uinculo alligat᷑
nec uolens scilicet nec ualens. Non
nouit intim puriꝰ in dño gratulari ꝑsuasũ
tenet placere illi qd̃ agit. ⁊ consolatur in
eo qd̾ sibi eum quodãm sese facere reputet
gis afficietur ut suo sollicitetur debito.

Expanded text:
sua; non Dei Virtus de his quos perdere posset sua; non Dei Virtus de his quos perdere posset tamen omnium sed stultorum, occidat illos: et aversio utique, non quorumlibet, sed parvulorum, perdat illos . Quam modeste tamen hanc ipsam videtur gloriam suscepisse, ad triumphalem 883 occursum in asino veniens, non in curribus aut in equis! Et dicebat: Si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet . Opus magnum, opus salutis. Nempe homines et jumenta salvos facere venerat, multiplicans misericordiam suam Deus. Initia nostrae conversionis foret ista dignatio, ut primum ex ancilla filium generemus. Solutus est ad mandatum Domini qui antea tenebatur, aut non valens, aut non volens benefacere; aut utroque fortius vinculo alligatus, nec volens scilicet, nec valens. Non novit interim purius in Domino gratulari. Persuasum tenet placere ei quod agit, et consolatur in eo quod sibi eum quodammodo se facere reputet gis afficietur, ut suo sollicitetur debito,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. nec uolebat iam ambulare in¬
int̾ficere Sciens autẽ qͦd uenerit hora
eius. tamqͣm potestatem habens spontaneꝰ
ipse se optulit passiomi. Decebat namq ponti¬
ficem nr̃m temptari ꝑ oĩa ꝓsimilitudine abs¬
⁊ utraꝵ q rerum in se ipsa nob̃ salutare pre¬
beret exemplum. Ut enim temꝑantiȩ est
int̾dum iusticiȩ est. certa quidem dispensa¬
tione admittere ea. Pͦsẽcutio qͦ ⁊ temporał
omĩs adu̾sitas ꝑ loco ⁊ tempore prudenter
aliquando fugienda erit. cum autẽ necesse
fuerit uiriliter toleranda. Et in his quidem
duob ꝓsꝑitatem. ⁊ adu̾sitatem loquor hu¬
manãm: omĩs uita u̾satur. Nichilominꝰ
autẽ in quatuor illis notissimis utiq spe¬
cieb uirtus unu̾sa consistit. Ita gͦ om̃em
uirtutẽ implere docuit. euminquo plemꝰ
habitat om̃is plenitudo iurcutis. ũ notum
fieret. om̃ib qnius maxime sciret habũ¬
dare: sciret ⁊ penuriam pati. Non enĩ dĩ
sapientia de hiserat quos occidere ꝓsꝑitaᷤ

Expanded text:
udaeis: nec volebat jam ambulare parficere . Sciens autem quod venerit hora ejus, tanquam potestatem habens spontaneus ipse se obtulit passioni. Decebat nempe Pontificem nostrum tentari per omnia pro similitudine abset utrarumque rerum in se ipso nobis salutare praeberet exemplum. Ut enim temperantiae esinterdum justitiae est certa quidem dispensatione admittere ea. Persecutio quoque et temporalis omnis adversitas pro loco et tempore prudenter aliquando fugienda erit; cum autem necesse fuerit, viriliter toleranda. 2. Et in his quidem duobus prosperitatem et adversitatem loquor humana omnis vita versatur. Nihilominus autem in illis quatuor notissimis utique speciebus virtus universa consistit. Ita ergo omnem virtutem implere decuit eum, in quo plenius habitabat omnis plenitudo virtutis, ut notum fieret omnibus quia is sciret maxime abundare, sciret et penuriam pati. Non enim Dei Sapientia de his erat, quos occidere prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ requiescunt int̾im a clamore. De¬
inq sub throno di clamant animȩ oe¬
cisoꝵ. qd̾ ⁊ si nicħ habeant qd̾ molestet.
ũdum tam̃totũ habeant qd̾ delectet.
donec requiem. resurrectio. donec sab¬
batum pascha sequat᷑.¬

Expanded text:
sed non requiescunt interim a clamore. Desed non requiescunt interim a clamore. Denique sub throno Dei clamant animae occisorum; quia etsi nihil habeant quod molestet, nondum tamen totum habent quod delectet, donec requiem resurrectio, donec Sabbatum Pascha sequat
Abbreviated transcription (Latin):
stiam tor salutarem. corpꝰ exponens tan¬
tis suppliciis ⁊ inuiriis. animũ uͦ geminȩ
cuiꝰdam humanissimȩ compassionis af¬
fectu. Hinc quidẽ suꝑmerore inconsola¬
bili scãꝵ feminaꝵ: inde suꝑ desꝑatione
⁊ disꝑsione discipłoꝵ. In his quatuor. crux
dñica fuit. ⁊ hec oĩa ꝓpter nos passus est.
qui tanta caritate compassꝰ est nob̾. Uerũ¬
tam̃ quȩ de eoipso erant finem habue¬
re. sicut ipse lam̃tantib mulierib ait.
reqͥem. demnde resurrectionem. Nosqͦ
si festinamus in illã ingdi requiem. ꝑ
multas tͥbulatioes nobis meminerimꝰ
tͣnseundum. ł pͥus quidẽ donec sumꝰ in tͥ¬
bulatione magnũ nob̾ uidet᷑ aspirare¬
ad reqͥem. tamqͣm nicħ sumꝰ ampliꝰ desi¬
deraturi. Uerum ñ erit nob̃ requies. ne
in requie quidẽ ipsa a desidio głȩ a desi¬
derio resurrectionis. Amͦ inquit iãdicit
sp̃c. ut requiescant a laborib suis. Ala¬
bore gͦ requiescunt qui in dño moriuĩs.

Expanded text:
stiam salutarem, corpus exponens tantis suppliciis et injuriis, animum vero geminae cujusdam humanissimae compassionis affectui: hinc quidem super moerore inconsolabili sanctarum feminarum, inde super desperatione et dispersione discipulorum. In his quatuor crux Dominica fuit: et haec omnia propter nos passus est, qui tanta charitate compassus est nobis. Verumtamen quae de ipso erant, finem habuere, sicut ipse lamentantibus mulieribus ait ,requiem, deinde resurrectionem. Nos quoque, si festinamus in illam ingredi requiem, per multas tribulationes nobis meminerimus transeundum. Et prius quidem donec sumus in tribulatione, magnum nobis videtad requiem, tanquam nihil simus amplius desideraturi. Verum non erit nobis requies, ne in requie quidem ipsa, a desiderio gloriae, a desiderio resurrectionis. Amodo, inquit, jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis . A labore ergo requiescunt, qui in Domino moriuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ tam̃ ea tempora quib in t̾ris uisus est
⁊ cum hominib conu̾satus est quȩcũq
in eis oꝑatus locutus aut passus est:ita dis¬
posuit. ut ne minimũ quidẽ mom̃tũ. ne u¬
nũ iota. a sacram̃to uacarit. aut pretierit
sine mysterio. E uidentiꝰ tam̃ quatuor ꝓxi¬
mos dies. ⁊ ipsum quem hodie colimus il¬
lustrauit diem ꝓcessionis. diem refectioniᷤᷤ
passionis. requietionis. ⁊ resurrectionis
suȩ. Notabiles admodum dies: ⁊ inter cet̾os
insignes magis. frima siquidem die głam¬
ẽ susciꝑe dignatus humanam: ⁊ cũ ingen¬
⁊ quodam tripudio ⁊ exultatione uniũ¬
se terre:. ierosolimã non ꝑprus ut hactenus
consueuerat pedib. s ium̃to uectꝰ intre.
fuit: excitata hinc maxime Inuidia sac̾¬
dotum. Sane uenturas aliquando tͣbas.
ut raꝑent eum ⁊ regem facerent. fugiens
legitur declinasse. Nunc uͦ etiam ñ quȩ si¬
tus affuit. tit tamqͣm rex isrł susciꝑetur.
⁊ p̃dicaretur ab eis. qͥnetiam in ħ ip̃sa p̃¬

Expanded text:
alius tamen ea tempora, quibus in terris visus est, et cum hominibus conversatus est, quaecunque in eis operatus, locutus aut passus est, ita disposuit, ut ne minimum quidem momentum, ne unum iota a sacramento vacaverit, aut praeterierit sine mysterio. Evidentius tamen quatuor proximos dies, et ipsum quem hodie colimus, illustravit: diem processionis, diem refectionis, passionis, requietionis et resurrectionis suae. Notabiles admodum dies, et inter caeteros insignes magis. Prima siquidem die gloriam suscipere dignatus est humanam, et cum ingenti quodam tripudio, et exsultatione universae terrae, Jerosolymam non propriis ut hactenus consueverat pedibus, sed jumento vectus intrare. fuit, excitata hinc maxime invidia sacerdotum. Sane venturas aliquando turbas ut raperent, et eum regem facerent, fugiens legitur declinasse . Nunc vero etiam non quaesitus adfuit, ut tanquam rex Israel susciperetur et praedicaretur ab eis: quin etiam in haec ipsa pr
Abbreviated transcription (Latin):
uino deficiente. cõpassus eorũ uerecun¬
die aquam mutauit in uinũ: hoc etiã
sic̃ ait eugłista signoꝵ eius fuit mitiũ.
Itaq in p̾ma apparitione hõ uerus
innotuit: uͥ ĩter ub̃a matͥs infans
apparuit. In scd̾a uͦ uerum ẽẽ di filiũ
patris indicat testimonium. In t̾cra
nat᷑a mutat᷑. Tot testimoniis hodie
confirmat᷑ fides nr̃a. tot indiciis ro¬
boratur spes nr̃a. tot incentiuis in¬
flãmat᷑ caritas nr̃a¬

Expanded text:
vino deficiente, compassus eorum verecunvino deficiente, compassus eorum verecundiae, aquam mutavit in vinum. Hoc etiam, sicut ait evangelista, signorum ejus fuit initium . Itaque in prima apparitione homo verus innotuit, ubi inter ubera matris infans apparuit; in secunda vero, verum esse Dei Filium Patris indicat testimonium; in tertianatura mutatur. Tot testimoniis hodie confirmatur fides nostra, tot indiciis roboratur spes nostra, tot incentivis inflammatur charitas n
Abbreviated transcription (Latin):
prudeuter ingerens ⁊ ostentans ꝓm¬
tulus ad loquendum. uelox ad docen¬
dum. tardus ad audiendũ. Et xp̃c cũ
tanto tempr̃e silebat. cum seipsum
abscondebat. numqͥd inanem głam
metuebat: Quid timeret abinam gła.
qui ẽ uera gła patris: Utiq timebat
s ñ sͥ. Nob̃̾ timebat ab illa. quib no¬
u̾at ẽẽ tim̃dum. N ob̃ cauebat: nos
in struebat. Tacebat ore. s instruebat oꝑe
⁊ qd postea docuit u̾bo.iam clamabat
exemplo. Discite a me: quia mitis sũ
⁊ humilis corde. Nam de infantia dñi
parum aliqͥd audio: ex tẽ iam usq ad
hĩ tͥcesimũ annũ nichil inruenio. Nẽ
uͦ iam latere ñ potest: qui tam marri¬
feste demonstrabatur a patre. Nam
in pͥma qͦ apparitione cum uirgine¬
matre uoluit apparere. qd̃ uerecun¬
dia quedã in uirginitate signaretur.
Tercia quoq apparitio eius in engłio
inuenitur: ⁊ hec nichilominꝰ hodie
celebrat᷑. Inuitatus enĩ ad nuptias dñs.

Expanded text:
prudenter ingerens et ostentans, prprudenter ingerens et ostentans, promptus ad loquendum, velox ad docendum, tardus ad audiendum. Et Christus cum tanto tempore silebat cum se ipsum. abscondebat, nunquid inanem gloriam metuebat? Quid timeret ab inani gloria, qui est vera gloria Patris? Utique timebat; sed non sibi. Nobis timebat ab illa, quibus noverat esse timendum; nobis cavebat, nos instruebat. Tacebat ore, sed instruebat opere; et quod postea docuit verbo, jam clamabat exemplo: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Nam de infantia Domini parum aliquid audio; extunc jam usque ad hunc tricesimum annum nihil invenio. Nunc vero jam latere non potest, qui tam manifeste demonstratur a Patre. Nam in prima quoque apparitione cum matre virgine voluit apparere, quod verecundia quaedam in virginitate sigo invenitur: et haec nihilominus hodie celebratur. Invitatus enim ad nuptias Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
ammalibꝰ. hoc columba in auib est.
Sũma utriꝰq innocentia: sũma man¬
suetudo. sũma simplicitas. Qͥa enĩ sic
alienum ab om̃i malicia. sic̃ agnꝰ ⁊ co¬
lumba: Nocere cuiqͣm nescuint. lede
re nouert̃. S nefortiuto casu id euenis¬
se causeris: ecce testimoniũ d̾i patris.
Ecce ds maiestatis intonuit. dñs suꝑ aqͣs
multas. ⁊ uox patris audita ẽ. hic ẽ filiꝰ
m̃s dilectus. in quo mͥ bene complacuit.
Uere enim hic est in quo ñ ẽ qd̃ patri dis¬
pliceat. qd̾ ocłos maiestatis offendat. Uñ
⁊ ipse ait. Qm̃ quȩ placita sunt ei facio
semꝑ. Ipsum inquit audite. Ecce dñe
quousq dissimulas : Dui tacuisti et
di habes a patre Quamdiu diuirtus
⁊ di sapientia. quasi infirmꝰ aliquis
Ctenim lucas eugłista testatur: qm̃ ad¬
huc filius ioseph putabatur. O humilitaᷤ
biam nr̃e uanitatis: Parum aliquid
scio. uł magis scire mͥ uideor: ⁊ iam si¬
lere ñpossum. impudent̃ me ⁊ im¬

Expanded text:
animalibus, hoc columba in avibus est. animalibus, hoc columba in avibus est. Summa utriusque innocentia, summa mansuetudo, summa simplicitas. Quid enim sic alienum ab omni malitia, sicut agnus et columba? Nocere cuiquam nesciunt, laedere non noverunt. Sed ne fortuito casu id evenisse causeris, ecce testimonium Dei Patris. Ecce Deus majestatis intonuit, Dominus super aquas multas , et Vox Patris andita est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Vere enim hic est, in quo non est quod Patri displiceat, quod oculos majestatis offendat. Unde et ipse ait: Quia quae placita sunt ei, facio semper . Ipsum, inquit, audite. Ecce, Domiquousque dissimulas? Diu tacuisti, et tiam habes a Patre. Quandiu, Dei virtus et Dei sapientia, quasi infirmus aliquisEtenim Lucas evangelista testatur quoniam adhuc filius Joseph putabatur O humilitas, erbiam nostrae vanitatis? Parum aliquid scio, vel magis scire mihi videor, et jam silere non possum, impudenter me et im
Abbreviated transcription (Latin):
anuͦ de matree Nam ⁊ matrẽ habes:
s uirgo. ẽ. Qd̾ gͦ pectatũ ex ea trahere
potiust. quȩ te sine iniquitate c̃cepit
⁊ salua itegͥtate peꝑit: Quã macu¬
lam habere potest agnus sine macu¬
la: E go inquit ioħes ate debeo bapti¬
zari: ⁊ tu uenis ad me : Magna ut̾rĩq
humilitas. s nulla comparatio. Quo
mͦ ñ humiliaret᷑ hõ. coram humili do:
Sine mͦ inquit dñs: sic enim decet
nos implere omem usticiam. Acqͥ¬
euit iħes ⁊ obediuit. baptizauit ag¬
ñ di. ⁊ aquas lauit. Nos abluti fu¬
mus. ñ ille. quia nob̾ lauandis aquȩ cog¬
noscunt᷑ ablute. S fortassis minus cͥdis io¬
his testimonio. quia ⁊ ipse homo ẽ. ⁊ po¬
tes habere suspectum. cognatiis eiꝰ est cui¬
ꝑhibet testimonium. Etce testimonum
maiꝰ ioħe. testimoniũ aduementis colũ¬
bȩ. Nec incongrue ad indicandũ agnũ
d̾i. uenit columba. quia nicħ meliꝰ agno
conuenit qm̃ columba. Qd agnus in

Expanded text:
An vero de Matre? Nam et Matrem habes, An vero de Matre? Nam et Matrem habes, sed virgo est. Quod ergo peccatum ex ea trahere potuisti, quae te sine iniquitate concepit, et salva integritate peperit? Quam maculam habere potest Agnus sine macula? Ego, inquit Joannes, a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Magna utrimque humilitas, sed nulla comparatio. Quomodo enim non humiliaretur homo coram humili Deo? Sine modo, inquit Dominus: decet enim sic nos implere omnem justitiam . Acquievit Joannes, et obedivit: baptizavit Agnum Dei, et aquas lavit. Nos abluti sumus, non ille: quia nobis lavandis aquae cognoscuntur ablutae. 7. Sed fortassis minus credis Joannis testimonio, 799 quia et ipse homo est, et potes habere suspectum; cognatus ejus est cui testimonium perhibet. Ecce testimonium majus Joanne, testimonium advenientis columbae. Nec incongrue ad indicandum Agnum Dei venit columba; quia nihil melius agno convenit quam columba. Quod agnus in
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ qui ꝑ utriusq mat̾ni uteri parie¬
tes te agnouit. ⁊ quia u̾bis clamare nõ
potuit. saltem matrem suã motu ex ulta¬
tionis edocuit: Nunc autẽ qͥdꝰ uidit
eum ioħes ait euglista uenientem ad se:
⁊ ait. Ecce agnus di ecce qͥ tollit peccata
mundi. Eñ ipse qui purgationẽ faciet de¬
lictoꝵ: ecce sentinam nr̃am purgaturꝰ
aduenit. Et tam̃ p̾t hoc testimoniũ bap¬
tizari uult aiohe. Tremit ille. ed miñe
Quid in quã mirum si tremit homo. nec
audet attingere scm di u̾ticem. caput ad¬
orandum angłis. reuerendũ potestati¬
b trem̃dũ pͥncipatibꝰ: Baptizari uis
dñe iħu  Titqͥd enim aut quid tͥ opus
fuit baptismate e Numqͥd sano opus
ẽ medicina. aut mundatione mundo.
Unde tͥ peccatum. ut bapusma sit neces¬
sarium: Numqͥd a patre ⁊ at patrem
quidem habes dm̃. ⁊ equalis es illi. ds
dedo. lum̃ de lumine. Nam in dm̃.
peccatũ cadere ñ posse quis nesciat

Expanded text:
ipse est qui per utriusque materni uteri parieipse est qui per utriusque materni uteri parietes te agnovit; et, quia turbis clamare non potuit, saltem matrem suam motu exsultationis edocuit? Nunc autem quid? Vidit eum Joannes, ait evangelista, venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccmundi. En ipse qui purgationem faciat delictorum, ecce sentinam nostram purgaturus advenit: et tamen post hoc testimonium baptizari vult a Joanne. Tremit ille. Quid mirum? quid, inquam, mirum, si tremit homo, nec audet attingere sanctum Dei verticem, caput adorandum angelis, reverendum Potestatibus, tremendum Principatibus? Baptizari vis, Domine Jesu? Utquid enim, aut quid tibi opus fuit baptismate? Nunquid sano opus est medicina, aut mundatione mundo? Unde tibi peccatum, ut baptisma sit necessarium? Nunquid a patre? At patrem quidem habes, sed Deum; et aequalis es illi, Deus de Deo, lumen de lumine. Nam in Deum peccatum cadere non posse quis nesciat?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scandalizant᷑ lactentis infantia. ꝓci¬
dunt. uenerant᷑ ut regẽ: ad orant ut dm̃.
S ꝓfecto qui illos adduxit ipse ⁊ instrux̃.
⁊ quiꝑ stellam foris ammonuit. ipse in
occulto cord̾ edocuit. Hȩc gͥ dñi declara¬
tio clarificauit hanc diem.⁊ magoꝵ deuo¬
ta ueneratio. deuotã fecit ⁊ uenerabilem.
Nec sola apparitio hȩc s altera quȩdam.
sicut a patrib nr̃is accepimus hodie
celebratur. quȩ ⁊ si longo post cemp̃re¬
tam̃ facta creditur hoc ipso die. sum
carne. qui scđm diurnitatem idem
ipse ẽ. ⁊ anni eius ñ deficient. inter ppła¬
res turbas ad baptismum iobis adue¬
nit. Uenit tamqͣm unus ex ppło: qui
solus erat sine peccato. Quis tẽ crede
ret filuim di. quis putaret diim maie¬
statis: Ualde quidẽ humiliaris dñe. in
imis absconderis. s ioħem latere ñ potis.
Nonne ipse est qui ꝑ mat̾num riterũ. te
ñdũnatũ nondũ natꝰ agnouit: Nõne

Expanded text:
non scandalizantur lactentis infantia; procinon scandalizantur lactentis infantia; procidunt, venerantur ut regem, adorant ut Deum. Sed profecto qui illos adduxit, ipse et instruxit; et qui per stellam foris admonuit, ipse in occulto cordis edocuit. Haec igitur Domini declaratio clarificavit hanc diem, et Magorum devota veneratio devotam fecit et venerabilem. 6. Nec sola haec apparitio, sed altera quaedam, sicut a patribus nostris accepimus, hodie celebratur; quae, etsi longo post tempore, facta creditur hoc ipso die. Cum carne, qui secundum divinitatem idem ipse est, et anni ejus non deficiunt, inter populares turbas ad baptismum Joannis advenit; venit tanquam unus e populo, qui solus erat sine peccato. Quis eum tunc ret Filium Dei? quis putaret Dominum majestatis? Valde quidem humiliaris, Domine; in imis absconderis, sed Joannem latere non poteris. Nonne ipse est, qui per maternum uterum, te nondum natum nondum natus agnovit? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
gone ds est iste: D̾s certe in templo
scõ suo. dñs in celo sedes eus: ⁊ uos eũ
queritis in iuli stabulo. ininatris
g̾mio: Qd facitis. qd̾ ⁊ aurũ offertis : Er¬
go rex est ipse: Et ubi aula regia. ubi
thronus. ubi curiȩ regalis frequentia:
Numqͥd aula est stabulum. thronus
p̃sepium. euriȩ frequentia. ioseph et
mania: Quomͦ ita insipientes facti
sunt uiri sapientes. ut adorent paruiu¬
sapiens fiat stultꝰ ut sapiens sit Quia
enim ꝑsapientiã mundꝰ in sapientia¬
sua dm̃ cognoscere ñ pot̾at. placuit do
ꝑ stulticiã p̃dicanonis saluos facere cre-¬
dentes. Nonne tim̃dũ erat fr̃s nescari¬
dali zarent᷑ uiri isti. ⁊ illusos se cred̾ent.
cum tanta indigna uiderent: A regia
ciuitate uͥ regem querendũ coniecta¬
bant᷑. ad bethleem. iullã paruulã diri-¬
gunt᷑. Ing̃diunt᷑ stabulum: inuenuntt
inuolutũ panins infantulũ. Non illis
sordet stabulum. ñ pannis offenduntur

Expanded text:
gone Deus est iste? Deus certe in templo gone Deus est iste? Deus certe in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus; et vos eum quaeritis in vili stabulo, in matris gremio. Quid facitis, quod et aurum offertis? Ergo rex est ipse? Et ubi aula regia, ubi thronus, ubi curiae regalis frequentia? Nunquid aula est stabulum, thronus praesepium, curiae frequentia Joseph et Maria? Quomodo ita insipientes facti sunt viri sapientes, ut adorent parsapiens, fiat stultus ut sit sapiens. Quia enim per sapientiam mundus Dominum cognoscere non poterat, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos fieri credentes . Nonne timendum erat, fratres, ne scandalizarentur viri isti, et illusos se crederent, cum tanta indigna viderent? A regia civitate, ubi regem quaerendum conjectabant, ad Bethlehem villam parvulam diriguntur; ingrediuntur stabulum, inveniunt involutum pannis infantulum. Non illis sordet stabulum, non pannis offenduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam. s iramᷤ. indignationẽ. s emulatio¬
nẽ. s furorem. Dñe ne infurore tuo arguaᷤᷤ
me. neq in ira tua corripias mẽ. Ut enim
scires quanta districtio uenit: tanta illã
mansuetudo p̃uẽnit. Ex magnitudine
indulgentiȩ. magnitudinẽ ultionis at
tio inuenire ñ possit. in quem seiat.
ꝓpter hoc enim benignitatem p̃rogauit.
ut ꝑ eam reconciliati. seueritatem uidea¬
mͦ securi. spt̾ea uoluit ñ solum ad terras
descendere. s etiam innotescere. ñ solum
nasci s agnosci. Deniq ꝓpter hanc agni¬
tionem dies ista celebris habetur: ⁊ in¬
signis dies apparitionis. Hodie enimma¬
gi ab oriente uenerunt. ortum solem
iusticie requirentes. eũ de quo legit᷑
ecce uir oriens nom̃ illi. Hodie adora¬
uerunt nouũ uirginis partum. se¬
quentes nouũ syderis ductum. Non¬
ne ⁊ hic magna ẽ nobis consolatio.
dicunt. Quid facitis o magi. quid fa¬
citis: Lactentem puerum ad oratis
intugurio uili. in uilib pannis. Er¬

Expanded text:
 indignationem, sed aemulationem, sed furorem. Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Ut enim scires quanta districtio succedit, tanta illam mansuetudo praevenit. Ex magnitudine indulgentiae, magnitudinem ultionis attictio invenire non possit in quem saeviat. Propter hoc enim benignitatem praerogavit, ut per eam reconciliati severitatem videamus securi. Propterea voluit non solum ad terras descendere, sed etiam innotescere; non solum nasci, sed et agnosci. 5. Denique propter hanc agnitionem dies ista celebris habetur, et insignis dies apparitionis. Hodie enim magi ab Oriente venerunt, ortum Solem justitiae requirentes, eum de quo legitur: Ecce vir, Oriens nomen illi . Hodie adoraverunt novum Virginis partum, sequentes novi sideris ductum. Nonne et hic nobis est magna consolatio, ed opere dicunt. Quid facitis, o Magi? Quid facitis? Lactentem puerum adoratis, in turgurio vili, in vilibus pannis! Er
Abbreviated transcription (Latin):
net: Aut quis accusabit adu̾sus electoᷤ
d̾ie ẜpterea gaudere nos oportet qd̾ in
nr̃a uen̾it: nunc enim ad indulgentiã
facilis erit. Demq paruulus ẽ: leuiter
placari pot̾it. Quis enim nesciat. qͥa puer
facile donat: Ec̾ce si non fuerit nob̾ ꝓ mi¬
nimo: possumus reconciliari ꝓ minimo.
attam̃ reconciliari possumus ꝓ paruo
illo si uolum᷑. Tõtum qd̾ dare põssum. mi¬
serum corpus istud est: illud si dedero.
satis est Si quominꝰ. ad do corpus ipsius.
N am illud de meo est: ⁊ meum ẽ. Par¬
uulus enim natus est nobis: filiꝰ datus
ẽ nobis. De te dñe suppleo. qd̾ minus ha¬
beo in me. O dulcissima reconciliatio:
o satisfactio suauissima. O uere recon¬
ciliatio facilis. s ꝑitilis. satisfactio
parua s ñ paruipendenda. Etenim quã
facilis mͦ tam difficilis erit postea: ⁊ sic̃
mͦ nemo est qui reconciliari ñ possit. ita
post paululum nemo qui possit. qm sic̃

Expanded text:
net? aut quis accusabit adversus electos net? aut quis accusabit adversus electos Dei? Propterea gaudere nos oportet, quod in nostra venerit; nunc enim facilis ad indulgentiam erit. 4. Denique parvulus est: leviter placari potest. Quis enim nesciat quia puer facile donat? Ecce si non fuerit nobis pro minimo, possumus reconciliari pro minimoattamen reconciliari possumus pro parvo illo, si volumus. Totum quod dare possum, miserum corpus istud est; illud si dedero, satis est. Si quominus, addo et corpus ipsius: nam illud de meo est, et meum est. Parvulus enim natus est nobis, et filius datus est nobis . De te, Domine, suppleo, quod minus habeo in me. O dulcissima reconciliatio! o satisfactio suavissima! o vere reconciliatio facilis, sed perutilis! satisfactio parva, sed non parvipendenda! Etenim quam facilis modo, tam difficilis erit postea; et sicut modo nemo est qui reconciliari non possit, ita post paululum nemo qui possit: quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uocabis inquiens nom̃ eiꝰ iħm. Ad ioseph
ueniens angłs. ñ solum nom̃ ꝓtulit. s
⁊ causam eius int̃p̃tatus edocuit dicens.
Ipse enim saluũ faciet ppłm suum apecca¬
tis eoꝵ. S ⁊ pastorib quoq annuntiatur
gaudiũ magnũ: natũ illis saluator ẽ
xp̃m dñm. Simile aliquid paulꝰ loqͥt᷑.
Apparuit benignitas ⁊ humanitas sal¬
uatoris nr̃ di. Bene dulce nom̃ nullus
ex ipsis cacuit: quia hoc mͥ maxime ne¬
cessarium fuit. Alioqui quid agerem.
audiens dñm uenientem: Numquid ñ
fugerem sũ adam. qui a facie eiꝰ fugit.
s ñ effugit: Non ne desꝑarem audiens
quia uenit ille cuius legem sic p̃uari¬
catꝰ sum. cuiꝰ patientia sic abusus sum:
supplico fiducialiter. Quid enim timeã.
qͣndo saluator uenit indomũ meam:
Ei solipeccaui. donatũ erit quicqͥd indul¬
serit illẽ. Utiq enim licet ei qd̾ uult fa¬
cere d̾s qui iustificat. quis ẽ qui c̃demp¬

Expanded text:
vocabis, inquit, nomen ejus Jesum . Ad Joseph vocabis, inquit, nomen ejus Jesum . Ad Joseph veniens angelus non solum nomen protulit, sed et cauipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Sed et pastoribus quoque annuntiatur gaudium magnum, natum illis Salvatorem Christum Dominum . Simile aliquid Paulus loquitur: Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Bene dulce nomen nullus ex ipsis tacuit, qui hoc mihi maxime necessarium fuit. Alioquin quid agerem, audiens Dominum venientem? Nunquid non fugerem, sicut Adam qui a facie ejus fugit, sed non effugit? Nonne desperarem, audiens quia venit ille cujus legem sic praevaricatus sum, cujus patientia sic abusus sum, supplico fiducialiter. Quid enim timeam, quando Salvator venit in domum meam? Ei soli peccavi; donatum erit quidquid indulserit ille; utique enim licet ei quod vult facere. Deus est qui justificat, quis est qui condem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Magna plane ⁊ manifesta bengnitas.
dĩ humanitas: ⁊ magnũ benignitatis in¬
dicium dedarauit: qui humanitati addere
d̾i nomen curauit.: quidem ad maniam
missus gabriel angłs filium di loquitur
s ñ nominat đm. Benedictus di qui ta¬
lem nob. de nobis ipsis angłm dedit. ut
nr̃ ipse suppleret qd̃ ille non dix̃. Nam
⁊ ipse sp̃m cłi habuit. ⁊ euis sp̃u locutus ẽ.
qd̾ nobis ualde necessarium fuit. Quid enĩ
sic instruit fidem. spem roborat. caritatem
accendit. quomͦ humanitas dĩe s angło
nr̃o id reseruatum est: qd̵ alii tacuerunt.
Neq enim om̃s oĩa dicere congruũ erat.
ut a diu̾sis diu̾sa colligere gratulemur. ⁊
debitas singłis. singłas gr̃as referamus.
Attam̃ unũ ẽ in quo conueniunt. apłs
⁊ angłi. qui de xp̃i natiuitate locunt᷑.
idest in nomine saluatoris. Ad maniã
quidẽ tam qͣm plenius edoctam ꝑ spm̃n.
gabriel loquens indicat nom̃ solum:⁊

Expanded text:
Dei. Magna plane et manifesta benignitas Dei. Magna plane et manifesta benignitas Dei et humanitas! et magnum benignitatis indicium declaravit, qui humanitati addere nomen Dei curavit. 3. Et quidem ad Mariam missus Gabriel angelus Filium Dei loquitur, sed non nominat Deum. Benedictus Deus, qui talem nobis de nobis ipsis Angelum dedit, ut noster ipse suppleret quod ille non dixit. Nam et ipse spiritum Dei habuit, et ejus spiritu locutus est, quod nobis valde necessarium fuit. Quid enim sic instruit fidem, spem roborat, charitatem accendit, quomodo humanitas Dei? Sed Angelo nostro id reservatum est quod alii tacuerunt. Neque enim omnes 797 omnia dicere congruum erat, ut a diversis diversa colligere gratulemur, et debitas singulis gratias referamus. Attamen unum est in quo conveniunt Apostolus et angeli qui de Christi nativitate loquuntur, id est in nomine Salvatoris. Ad Mariam quidem, tanquam plenius edoctam per Spiritum, Gabriel loquens indicat nomen solum: Et
Abbreviated transcription (Latin):
uenit plenitudo temporis: uenit et
plenitudo duunitatis. Uenit in carne
ut uł sic carnalib exhiberetur: ⁊ ap¬
parente humanitate. benignitas ag¬
nosceret᷑. Ubi enim di in notescit hu¬
manitas: iam benignitas latere nõ
potest. In quo enim magis cõm̃dare po¬
terat benignitatem suam. quã susci¬
piendo carnem meã: Meam inquit ñ
culpã. Quid rantoꝑe declaret eiꝰ mĩam.
qmqd̃ ipsam suscepit miseriam: auid
ẽ homo quia reputas eum: aut qͥd appo¬
nis erga eumcor tuum: hic attendat hõ
quanta cura eiꝰ sit do: hinc sciat quid de
eo cogitet. aut quid sentiat. Non in t̾roges
o hõ ea quȩ pateris: s quȩ passus est ille.
Quanti te fecrt . ex his que ꝓte factus est ag¬
nosce: ut appareat tͥ beniguitas ex hu¬
manitate. Quanto emm minorem se fe¬
cit in humanitate. tanto maiorem tͥ exhi¬
buit in bonitate: ⁊ quanto ꝓme uilior.
tanto mͥ carior est. Apparuit inquit apłs
benignitas ⁊ humanitas saluatoris nr̃i

Expanded text:
venit plenitudo temporis, venit et venit plenitudo temporis, venit et plenitudo divinitatis. Venit in carne, ut vel sic carnalibus exhiberetur, et apparente humanitate benignitas agnosceretur. Ubi enim Dei innotescit humanitas, jam benignitas latere non potest. In quo enim magis commendare poterat benignitatem suam, quam suscipiendo carnem meam? Meam, inquam, nculpam. Quid tantopere declaret ejus misericordiam, quam quod ipsam suscepit miseriam? Quid mine, quid est homo quia reputas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Hinc attendat homo quanta sit cura ejus Deo; hinc sciat quid de eo cogitet aut quid sentiat. Non interroges, o homo, ea quae pateris, sed quae passus est ille. Quanti te fecit, ex his quae pro te factus est, agnosce, ut appareat tibi benignitas ejus ex humanitate. Quanto enim minorem se fecit in humanitate, tanto majorem exhibuit in bonitate; et quanto pro me vilior, tanto mihi charior est. Apparuit, inquit Apostolus, benignitas et humanitas Salvatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
nam mĩa dñi ab et̾̃no. S unde tanta cogno¬
sci potĩt : ẜ mutebatur s non sentiebatur:
unde ⁊ amultis ñ credebatur. Multifarie
quippe multisq modis. loquebat᷑ dñs in ꝑ¬
pħis. Ego inquiens cogito cogitationes pa¬
cis ⁊ non afflictionis. S quid responde¬
bat homo. afflictionem sentiens. ⁊ pacem
Spter hoc angłipacis amare flebant. di¬
centes dñe quis credidit auditui nr̃o:
S ñ cͤcedant homines uł uisui suo. quia
testimonia d̾i credibilia facta sunt nimis.
Ut enun nec turbatum quidẽ lat̾et ocłm.
in sole posuit tab̾nacłm suum. fcce pax ñ
ꝓmissa s missa: ñ dilata s data. ñ ꝑpħata¬
s p̃sentata. Ecce quasi saccum plenũ mĩa
sua. d̾s pater misit in tra: saccum inquam
in passione concidendum. ut effundatur
qͣd in eo latet p̃cium nr̃m: sactum utiq
⁊ si paruũ s plenum. saruulus siquidem
datus ẽ nob: s in quo habitat oĩs plenitu¬
do diuinitatis corporaliter. Postqm enĩ

Expanded text:
a Domini ab aeterno est. Sed unde tanta agnosci poterat? Promittebatur, sed non sentiebatur; unde et a multis non credebatur. Multifarie quippe multisque modis loquebatur Dominus in prophetis , Ego, inquiens, cogito cogitationes pacis, et non afflictionis . Sed quid respondebat homo, afflictionem sentiens, pacem t pax ? Propter hoc angeli pacis amare flebant , dicentes: Domine, quis credidit auditui nostro ? Sed nunc credant homines vel visui suo, quia testimonia Dei credibilia facta sunt nimis . Ut enim nec turbatum quidem oculum lateat, in sole posuit tabernaculum suum . 2. Ecce pax non promissa, sed missa; non dilata, sed datasentata. Ecce quasi saccum plenum misericordia sua Deus Pater misit in terram; saccum, inquam, in passione concidendum, ut effundatur quod in eo latet pretium nostrum; saccum utique, etsi parvum, sed plenum. Parvulus siquidem datus est nobis, sed in quo habitat omnis plenitudo divinitatis. Postquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ne oꝑe sufficiens. ñ autẽ contͣ opꝰ. uerbi cau¬
sa rapit᷑ quis inbona uoluntate. s uecdum
ꝑfecta. necdum idonea martĩ riũ sustinere.
Quis illi audeat ꝓ hac imꝑfectione negare
salutẽ: forte enim ꝑptea ñ sinit᷑ in illam gͣuem

Expanded text:
ne opere sufficiens est, non autem contra opus. Verbi caune opere sufficiens est, non autem contra opus. Verbi causa, rapitur quis in bona quidem voluntate, sed necdum perfecta, necdum idonea martyrium sustinere: quis illi audeat pro hac imperfectione negare salutem? Forte enim propterea non sinitur in illam gravem
Abbreviated transcription (Latin):
so mortis articulo ꝓ se ipso sollicitudinẽ gere¬
ret ampliorẽ. uunceretq in eo sensum corpo-
eiꝰ signa certiꝰ innotuerunt. Cet̾m hii st̃ plane
inuenit. singłaris cuȩ p̃rogatiua gr̾ȩ eui
dentiꝰ cõm̃det᷑. Ex ore infantiũ ⁊ lactentiũ
ꝑ fecisti laudẽ. Gła in excelsis dõ angłi diciñ.
⁊ in t̾ra pax hõĩb bonȩ uoluntatis. Magna
quide s audeo dicere necdum ꝑfecta laus:
donec ueniat qui dicat. sinite paruulos ue
tentiosis solent disputationib corrixari:
considerent ⁊ adu̾tant neutrũ negligi o¬
portere uͥ ñ uidet᷑ decẽ facultas. p̃sertim
cum utr̃q sine altero uͥtam̃ facultas de¬
est. ñ mͦ salutem conferre possit. s etiam
scĩtatem S ⁊ hoc qͦ firmiter teneant. ꝓdẽẽ
quidem opꝰ sine uoluntate ñ autẽ contͣ
uoluntatem: ut unde saluant᷑ infantes
inde magis dampnent᷑ ficte accedentes.
Nichilominꝰ sane in quibꝰdam uoluntas si¬

Expanded text:
s, quam pro se ipso sollicitudinem gereret ampliorem, vinceretque in eo sensum corporeejus signa certius innotuerunt. Caeterum hi sunt plane invenit, sinum et lactentium perfecisti laudem . Gloria in excelsis Deo, angeli dicunt, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Magna quidem, sed, audeo dicere, necdum perfecta laus, donec veniat qui dicat: Sinite parvulos ad ntate contentiosis solent disputationibus corrixari; considerent et advertant neutrum negligi oportere, ubi non videtur deesse facultas, praesertim cum utrumque sine altero ubi tamen facultas deest non modo salutem conferre possit, sed etiam sanctitatem. Sed et hoc quoque firmiter teneant, prodesse quidem opvoluntatem; ut unde salvantur infantes, inde magis damnentur ficte accedentes. Nihilominus sane in quibusdam voluntas si
Abbreviated transcription (Latin):
dem nrãm deb ten̾e. ne aut si affec̾tu non
tangit᷑ dura sit aũ pł tacta. sit ĩ fletu remi ᷤ
ad samuelẽ in ramatha. dix̾ut̃q ei. Ecce
tu semusti. ⁊ filii tui nõ ambłabt̃ in uiis tuis
coustitue nob̾ regẽ ut iudicet nos. sic̃ ⁊ imiu

Expanded text:
aec eadem mens, aut si affectu non tangitur, dura sit; aut plus tacta, sit in fletu remissaad Samuelem in Ramatha, dixeruntque ei: Ecce tu senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis: constitue nob
Abbreviated transcription (Latin):
illos sigͥficat᷑ qui carnẽ suam ĩ bello tẽꝑtatonũ ꝑ
abstinenciam crucisigũt. qui inquit ascenditu d
cio loquimini. qui st̃ nigentes asini mlucoro¬
ra całta: asini ꝑ illam qũa exhibent sp̃m sub¬
rectonẽ nitentes ꝑ castitatẽ. uia designat xp̃m
Iudiciũ añ: discretonẽ boni ⁊ mali. uos gͥ qui
ascendins itentes asinos .i. qui corꝑa uestra.
a falso. bonũ a malo. discernitis loquimini. ꝙͥ
loquimini : Iufticiam inquit. peccatori. it d̾i
rit dens. quare tu enar. Iusti. me. ĩpugna¬
nert̃ reges iuxta aquas. ⁊ tñ mil tulerunt
p̃dantes. reges ad aquas pugnat̃. cũ demoneᷤᷤ
⁊ scõs ĩ iuglla ntes lcõnib ⁊ meditatõnib sacͤ
tur .dũ scĩs auxiliũ in teptacõib druinitus
p̃bet᷑ contͣ demones. ⁊ telle ⁊̃ ccͣ sysaram pug¬

Expanded text:
illos significant qui carnem suam in bello tentationum per abstinentiam crucifigunt. Qui, inquit, ascenditis super cio, loquimini . Qui sunt nitentes asini, nisi corpora casta; asini, per illam, quam exhibent spiritui, subjectionem; nitentes, per castitatem. Via designat Christum; Judicium autem, discretionem boni et mali. Voser nitentes asinos, id est qui corpora casta a falso, bonum a malo discernitis, loquimini. Quid loquimini? Justitiam inquit. Peccatori namque dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Pugnaverunt reges juxta aquas, et tamen nil tuugnant, cum daemones sanctos invigilantes lectionibus et meditationibus sacrae tur, dum sanctis auxilium, in tentationibus divinitus praebetur contra daemones. Stellae etiam contra Sisaram pug
Abbreviated transcription (Latin):
Men aby melech ita ligna siluaꝵ iniꝑum
isti om̃i culꝑa ꝯdep̃nant᷑. possumꝰ namq per
ołeũ nł oliuã lignare fidelem exorllentẽ uͥ
tute mĩe ꝑ uicẽ. quelib eximiũ u̾tute sap̃ie
ꝑ ticũ: alium p̃pollentẽ gr̾a duloedĩs ĩterne
ligna itaq ad oliuã uitẽ ficũ. ut ex ip̃is re¬
gem accipiat᷑ uenert̃. sũ q̃lib infructuose
ogitatõnes. aliquẽ uirũ misericordẽ. uł sa¬
pientẽ. uł dulcẽ. ĩ platũ sͥ reqͥrũt. S oliua

Expanded text:
chem, Abimelech, ita ligna silvarum rhamnum isti communi culpa condemnantur. Possumus quoque per oleum, vel olivam significare fidelem, excellentute. Per vitem, quemlibet eximium virtute sapientiae. Per ficum, alium praepollentem gratiam dulcedinis internae. Ligna itaque ad olivam, vitem, ficum, ut ex ipsis regem accipiant veniunt, cum quaelibet infructuosae congregationes, aliquem virum misericordem, vel sapientem, vel duce
Abbreviated transcription (Latin):
Reha dei capta ẽ. duo.
quoq filii hely mortui sũt. ophini ⁊
phinees. Archa ab aliemgenis eapta testam̾tũ
ad gentes tuͣliturũ sig̃e. Morit᷑ hely ⁊ moriũ¬
tur ⁊ filiĩ qr deficit pontificait᷑. eũ lac̾docio uẽt̾is¬
.s. hely. Nurus aũ eiͦ. uxor phinees p̃gnas euit
bicinaq partui. ⁊ audito nũcio qd̾ eapta eẽt

Expanded text:
rca Dei capta est: duo quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees . Arca ab alienigenis capta, testamentum ad gentes transiturum significat. Moritur Heli, moriuntur et filii ejus, quia deficit pontificatus cum sacerdotio veteri. Nurus autem ejus, uxor Phinees praegnans erat vicinaque partui.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib disc̾cõne seꝑamꝰ. q̾edeon ĩta qui
hoc casu: qͥnisq fideł. area cor. triticum uͥ¬
tutes. u̾gi diseretõ. palea. uicia.
Qdeon siẽ ĩ p̾cedenti figͣa.
dem adħentes. filii gedeonił: sũt sĩgłł. xp̃iani
concubina de qͣ genuit abymelech sinagogã
designat. que idõ ꝯcubina qr p̾catrir. abyme¬
ditis natõib licut abẏmelech trucidaiĩt fr̾a
teib÷ luis solus eualit. ⁊ ĩ montẽ bñdictonis
ascendit. & pͥmit eos qui ascendũt ꝑ gr̃am m̃o

Expanded text:
irtute discretionis separamus. Gedeon itaque in hoc casu, quisque fidelis est; area, cor; triticum, virtutes; virga, discretio; palea, vitia.deon , sicut in praecedenti figura dem adhaerentes; filii Gedeonis, sunt singuli Christiani. Concubina, de qua genuit Abimelech, Synagogam designat. Quae ideo concubina, quia peccatrix. Abimeerditis nationibus, sicut Abimelech trucidavit fratretribus suis solus evasit et montem benedictionis ascendit, exprimit eos qui ascendunt per gratiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
uł doctrine esurienti ⁊ buere. Errantẽ corri¬
g̾e. ad hĩlitatis uiã suꝑbũ reuocare Infirmi¬
tatis causam g̾rere. que sĩgłis expediuit dis¬
est nullus peuet᷑re ualeat. nillus qd̾ in ea sen¬
tit p̃dicare sufficiat. Contĩgit ut eã p̾dioet et¬
p̃dicando nemo plures filios gignet. ꝯtẽpla¬
tiua ÷ caritatẽ di ⁊ pximi mente retinere.
ab ext̾iori acto̾ne quiesc̾e̾. Seli desid̾io condi¬
toru iuħere. Ut nil iam de ext̾iorib agere
transeat ad̾ amplexus anne. utriq ꝑtes łbu¬
stini: discalciat᷑ uł inlania
ꝯu̾sionis. phinees: mutũ scribas ⁊ pha¬
rileossignat᷑. Qui filii hely dnͣt Quia he¬
ly tipũ tenet sae̾dotũ. Ip̃i qr nõ receꝑũt nĩe¬

Expanded text:
corrigere, ad humilitatis viam superbum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis expediant disest, nullus penetrare valeat, nullus quod id ea sentit praedicare sufficiat, contingit ut eam praedicando nemo plures filios gignat. Contemplativa, est charitatem Dei et proximi mente retinere, ab exteriore quiescere, soli desiderio Conditori inhaerere, ut nil jam de exterioribus agere transeat ad amplexus Annae, utrique partes tribui , discalceatus vel insania conversionis, Phinees, os mutum, Scribas et Pharisaeos significant. Qui filii Heli dicuntur, quia Heli typum tenet sacerdotii. Ipsi, quia non receperunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
paato ut̃ dimitt̃et eis barrabam. metito.
a d̾o n qͣuemĩs ⁊. qui sb̾ditol nõ corrigit.
ostin: insama ꝯu̾siõnis. Merito aũ sic uocat᷑.
Qui differt̃ conu̾ti in melius. phinees ores
obduratõ. uł ori parcẽs. duos phinees sac̾do¬

Expanded text:
ato, ut dimitteret eis Barabbam. Merito a Deo enim alienus est, qui subditos non corrigit. Ophni infamia conversionis, merito autem sic vocatur, qui differt converti in melius. Phinees oris obduratio, vel ori parcens. Duos Phinees sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
portauimꝰ imaginẽ t̾reni. sic porte¬
mͦ ⁊ imaginẽ cȩlestis sic̃ fuit uetꝰ adã
effusꝰ ꝑ totũ hoĩem. ⁊ totũ occupauit.
itam totũ optineat xp̃c. qͥtotũ crea¬
uit. totũ redemit. totũ ⁊ głificabit. qͥq
totũ hoĩem saluũ fecit in sabbo. Erat
in nob̃ aliqͣndo uet̾ homo. p̃uaricator
ille erat in nob̾. tã in manu qm ⁊ ĩ
ore ⁊ in corde. In manu duplicit᷑: ꝑ
facinꝰ ⁊ flagiciũ. In ore similit̾. ꝑ ar¬
rogantiam ⁊ decctionem. In corde qͦq.
ꝑ desidia carnis.⁊ desid̃ia glȩ temporał̃.
Nc̃ aut̃ siqua noua cãtura in xp̃o. uet̾a
transierunt: ⁊ contͣ facinꝰ in manu. ĩ¬
nocentia. contͣ flagicium c̃tinentia est.
In ore contͣ arrogantiã u̾bum ꝯfessioĩs.
contͣ decͣctionem. u̾bum edificationis.
ut recedant uet̾a de ore ur̃o. In corde uͦ
contͣ carnis desidia. caritas: humilitaᷤᷤ
contͣ głam tẽporalẽ Et uide si ñ in his¬

Expanded text:
portavimus imaginem terreni, sic porteportavimus imaginem terreni, sic portemus et imaginem coelestis . Sicut fuit vetus Adam effusus per totum hominem, et totum occupavit, ita modo totum obtineat Christus, qui totum creavit, totum redemit, totum et glorificabit, quique totum hominem salvum fecit in Sabbato. Erat in nobis aliquando vetus homo: praevaricator ille erat in nobis, tam in manu quam in ore et in corde. In manu dupliciter, per facinus et flagitium. In ore similiter per arrogantiam et detractionem. In corde quoque per desideria carnis, et desideria gloriae temporalis. Nunc autem si quo nova creatura in ipso, vetera transierunt, et contra facinus in manu, innocentia; contra flagitium, continentia est. In ore contra arrogantiam, verbum confessionis; contra detractionem, verbum aedificationis, ut recedant vetera de ore nostro. In corde vero contra carnis desideria, charitas; humilitas contra gloriam temporale
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ seruandi sunt: haut dubiũqͥn in
corde sic̃ ait ꝓpħa. In corde meo abscon¬
di eloqͥa tua. ut ñ peccẽ tͥ. S quomꝰ in cor¬
de seruandi: An sufficit sola eos seruare
memoria: at uͦ sic seruanti dicet apłs.
ã facile delet obluuo.Sic serua sermo¬
nẽ dĩ. quomͦ meliꝰ seruare potes. cibũ
corporis tui. Nam ⁊ille panis uiuꝰ ẽ:
⁊ cibꝰ m̃tis. P anis t̾renus dum in archa
ẽ. potest a fure tolli. potest amure cor¬
rodi. potest uerustate corrũpi. Ubi uͦ co¬
mederis illũ qͥd hoꝵ times: ħoc modo
custodi u̾bũ d̾i. Beati enĩ qͥ custodiunt il¬
seat in affectiones tuas ⁊ inmores tuos.
Comedebonũ ⁊ delectabit᷑ incrassitu¬
dine aĩa tua. Ne obliuiscaris comede¬
re panẽ tuũ. ne exarescat cortuum. s
adipe ⁊ pinguedinẽ repleat᷑ aĩa tua.
Si sic u̾bũ dei seruau̾is: haut dubium
qͥn ab eo serua̾ris. Uemet enĩ ad te filiꝰ¬
uabit ierłm. et ipsẽ noua faciet omĩa
hoc enim facit hicaduentꝰ. ut sicut

Expanded text:
in corde, sicut ait Propheta: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Sed quomodo in corde servandi? an sufficit sola eos servare memoria? At vero sic servanti dicet Apostoam facile delet oblivio. Sic serva sermonem Dei, quomodo melius servare potes cibum corporis tui. Nam et ille panis vivus est, et cibus mentis. Panis terrenus dum in arca est, potest a fure tolli, potest a mure corrodi, potest vetustate corrumpi. Ubi vero comederis illum, quid horum timeas? Hoc modo custodi verbum Dei: beati enim qui custodiunt ilseat in affectiones tuas, et in mores tuos. Comede bonum, et delectabitur in crassitudine anima tua. Ne obliviscaris comedere panem tuum, ne exarescat cor tuum, sed adipe et pinguedine repleatur anima tua. 3. Si sic verbum Dei servaveris, haud dubium quin ab eo servabit Jerusalem, et ille nova faciet omnia. Hoc enim faciet hic adventus, ut, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑqͣma pͥmo uenit᷑ ad ultimũ. In pti¬
mo fuit xp̃c redemptio nr̃a: in ulti¬
mo apparebit uita nr̃a. in isto ut dor¬
miamꝰ int̾ medios cleros. reqͥes. ẽ. ⁊
ꝯsolatio nr̃a. S necui forte inuenti¬
cia uideant᷑ quȩ de hoc aduentu me¬
dio dicimꝰ. ipsũ audite. Siqͥs diligit me
inquit sermones meos seruabit:⁊ pat
m̃s diliget eum:⁊ad eũ ueniemꝰ. S qͥd
ẽ siqͥs diligit me. sermonẽ meũ serua

Expanded text:
m a primo venitur ad ultimum. In primo Christus fuit redemptio nostra: in ultimo apparebit vita nostra: in isto ut dormiamus inter medios cleros, requies est et consolatio nostra. 2. Sed ne cui forte inventitia videantur quae de hoc adventu medio dicimus, ipsum audite. Si quis diligit me, inquit, sermones meos servabit: et meus diliget eum, et ad eum veniemus . Sed quid est, Si quis diligit me, ser