comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tasiã cartaginis.⁊ eã ꝑ corpus accepi. idẽ ꝑ corporis sensũ. qm̃
p̃sens inea corpore fui.⁊ ita eã uidi atq. sensi. inemoriaq reci¬
nu ut apud me inueniie deilla uerbũ. cũ eã uelle dicere. Ip¬
sa enĩ fantasia eiꝰ inmemoria mã uerbũ eiꝰ. nõ sonus iste tris¬
fillabus cũ cartago nominat᷑ uł etiã tacite nom̃ ipsũ ꝑspa¬
cia tpr̃m cogitatur. s illud qđ in am̃o cernio. cũ hoc trissillabũ
uoce ꝓfero. uł ante quã uoce ꝓferã. Sic ⁊ alex andriã cũ eloqͥ
uolo quã nũquã uidi.p̃sto ẽ apud me fantasma eiꝰ. Cũ enĩ amul¬
tis audissẽ ⁊ credidissẽ magnã ẽẽ illã urbẽ. sic̃ mͥ narrari po¬
tuit. fĩi amõ imaginẽ euus quã potui.& hoc ẽ apud me uer¬
bũ eiꝰ cũ cã uolo dicere. ante quã uoce.y. sillabas ꝓferã. qͥ no¬
men eiꝰ fere om̃ibꝰ notũ ẽ. Quã tam̃ imaginẽ si ex amo mõ

Expanded text:
tasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam tasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisylleram. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ quelã pulcritudo am̃i iusticia qua puleri sut̃ homines
pleriq etiã qui corpore distorti atq defornies sunt. Sic̃ aut̃ am̃s
ñ uidetur ocłis. ita nec pulcritudo eiꝰ. Ubi gͦ nouit quid sit iustꝰ
qͥ ñdũ ẽ. atq ut sit diligit iustũ : Ansigna quedã ꝑ motũ corporiᷤ
emicant. quibꝰ ille aut ille homo eẽ iustus appareat : S unde noũ
illa signa cẽ anĩ iusti. nesciens qd om̃ino sit uistus: Nouit gͦ.s
ubi nouimus qͥd sit uistꝰ. etiã cũ usti ñdũ sumꝰ Si extra nos no¬
uimus in corpore aliqͦ nouiniꝰ. S ñ ẽ ista rescorporis. in nobgͥno
uimus qͥd sit iustus. Nõ enĩ alibi hoc inuenio.cũ quero ut hoc
eloquar. nͥ apud meipsũ. & si interrogẽ aliũ qͥd sit iustꝰ. apud
seipsũ querit qͥd respđeat. & qui quĩ hinc uere respdere potuit
apud seipsũ qͥd respderet inuenit. & carthaginẽ quidẽ cũ eloqͥ
uolo. apud meipsũ quero ut eloqͣr.⁊ apuo m̾xipsũ inuenio fan¬

Expanded text:
Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phan
Abbreviated transcription (Latin):
homines aut quia iusti sunt. aut ut iusti sint. amare debebit. Sic
enĩ ⁊ scipsũ amare debet. aut quia iustus ẽ. aut ut iustussit. Sic
enĩ diligit ꝓaimũ tanquã seipsũ. sine ullo ꝑrculo. Qui enĩ alit̃
sediligit in iuste se diligit. qm̃ ad hoc se diligit ut sit in uistꝰ ad
hoc gͦ ut sit malus. ac ꝑhoc iã ñ se diligit. Qui enĩ diligit iniqͥtatẽ.
odit̾ am̃am suam

Expanded text:
homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
nentes ⁊ dicentes iustũ eẽ am̃ũ. qui scientia atq. racione inuita
ac moribꝰ sua cuiq distribuit. s etiã ut ipsi iuste uiuant. iusteq
morati sint. sua cuiq. distribuendo.⁊ nemini qͥcqͣm debeant
nisi ut inuicẽ diligant. & unde in heretꝰ illi formȩ. nisi aman¬
do Cur gͦ aliũ amamꝰ quẽ credimꝰ iustũ. ⁊ ñ diligimꝰ ipsã for¬
mã. ubi uidemꝰ qͥd sit uistus am̃s. ut ⁊ no̾ iusti ẽẽ possimꝰ : An
uͦ nisi ⁊ istã diligeremus. nullomͦ eũ diligeremus quẽ ex ista
ualeamus. homo gͦ qui credit᷑ iustus ⁊ exea forma ⁊ ueritate
diligit᷑. quã cerit ⁊ intelligit apud se ille qͥ diligit. Ipsa uͦ for¬
ma ⁊ ueritas. ñ ẽ quomͦ aliunde diligat᷑. Neq. enĩ inuenimꝰ
tale aliqͥd p̃ter ipsã. ut cã cũ in cognita ẽ credendo diligamus
ex eo qd iã tale aliqͥd nouimꝰ. Quicqͥd enĩ tale ꝑspexeris. ipsa ẽ. &
ñ ẽ quicquã tale. qm̃ sola ipsa talis ẽ. qualis ipsa ẽ. Qui gͦ amat

Expanded text:
scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo modo eum diligeremus quem diligimu esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat
Abbreviated transcription (Latin):
bant enĩ illo loquentes linguis.⁊ magnificantes dm̃. deqͦ
facto suo qd ineircũciso ᷤᷤ bapti auerat quia priꝰ quã baptiz a¬
rentur ut nodũ questionis huiꝰ auferret. in ros uenerat
iħrłimis. ⁊ hacre audita in ouebant᷑. ait pꝰ cetera.
ũ cepissẽ aut̃ loqui ad illo. cecidit sp̃s sẽs in illoᷤ sic̃ ⁊ iinnoᷤ

Expanded text:
tes linguis, et magnificantes Deum . De quo facto suo quod incircumcisos baptizaverat, quia priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis hujus auferret, in eos venerat Jerosolymis, et hac re audita movebantur, ait post caetera: Cum coepissem autem loqui ad
Abbreviated transcription (Latin):
raui. onũa hȩc oꝑatur unus atq. idẽ sp̃s. diuidens ꝓpria uni¬
euiq. ꝓ ut uult. Hõ ẽ illie eõ ditio dati ⁊ dñatio dantiũ. s eõ¬
coidia dati ⁊ dantiũ. Qua ꝓpt̾ sic̃ scã scriptura ꝓclamat ds̃
caritas ẽ illa que ex dõ ẽ ⁊ in nob̾ id agit ut in dõ maneam
⁊ ipse ui nob̾. ⁊ hoc inde cognoscimꝰ quia despũ suo dedit nob̃
ipse sp̃s eiꝰ ẽ ds̃ caritas. Deinde si ui donis dĩ nichil mauis ẽ
demonstrat amboꝵ. qͥd cõ uenientius qͣm ut ille ꝓprie di¬
catur caritas. qͥ sp̃s ẽ cõniunis ambobꝰ. Hoc enĩ saniꝰ eredit᷑
uł intelligit᷑. ut ñ solus sp̃s sc̃s caritas sit in illa trinitate.
s ñ frusfra ꝓprie caritas nuncupetur. ꝑ illa quȩ dicta s.

Expanded text:
ec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati et dominatio dantium, sed concordia dati et dantium. 37. Quapropter si sancta Scriptura proclamat, Deus charitas est; illaque ex Deo est, et in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majusdemonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sanius creditur uel intellegitur, ut non solum spiritussed non frustra proprie charitas nuncupetur propter illa quae dicta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pastores ⁊ doctores. Ecce quare dicta s̃dona. Quia sic̃ ali¬
bi diẽ. nũquid om̃s apłi : mĩquid om̃s ꝓpħȩ. ⁊ cetera. hic
aut̃ ad umã ad cõsumationẽ scõꝵ in opus ministerii. medi¬
ficationẽ corporis xp̃i. Hȩc ẽ domu̾ quȩ sic̃ psalmus canit.
edificat᷑ pꝰ captiuitatẽ. Qm̃ qui sunt adiabolo eruti aqͦ cap¬
tiui tenebantur. dehis edificatur corpꝰ ap̃i. quȩ domꝰ appel¬
latur eccła. Hanc aut̃ captiuitatẽ ipse captiuauit. qͥ dia¬
bolũ uic̃. &e ne illa quȩ futura erant scĩ capit is m̃bra
in et̃nũ suppliciũ secũ traheret: c̃ũ iusticiȩ prus. deinde
potentiȩ unculis alligauit. Ipse itaq diaboluᷤᷤ ẽ appellata
cptiuitas. quã captiuauit qui ascendit in altii. ⁊ dedit
dona hominibꝰ. uł accepit in hominibꝰ. Petrꝰ aut̃ apłs sic̃
in eo libro canonico legitur ubi seripti sunt aetus apłoꝵ lo
mus fr̃s. monstrate nob̾.diã ad eos. Agite pęnitentiã &

Expanded text:
autem pastores et doctores. ecce quare dicta sunt dona; quia, sicut alibi dicit: numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? et cetera. hic autem adiunxit: ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. haec est domus, quae, sicut psalmus canit, aedificatur post captiuitatem, quoniam qui sunt a diabolo eruti, a quo captiui tenebantur, de his aedificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem apostolus, imus, fratres? monstrate nobis; dixit ad eos: Agite poenitentiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. nͥ sp̃s sc̃s. Q d si ab sur dissimũ ẽ. restat ut ñ solus ibi sit
uocetur. Qd̾ aut dictũ ẽ filii caritatis suȩ. nichil aliud
intelligatur qͣm filii fui dilecti. Quã filii postremo substantiȩ
suȩ. k aritas quippe patris quȩ in natura eiꝰ ẽ in effabilit̾ sim¬
plici. nichil ẽ aliud quã eiꝰ ipsa natura atq. substantia. ut sepe
iã diximus.⁊ sepe iterare ñp̃iget. ac ꝑ hoc filius caritatis eius
nullus ẽ alius quã qͥ desubstantia eiꝰ ẽ genitus. fili¬

Expanded text:
itus sanctus. quod si absurdissimum est, restat, ut non solus ibi sit uocetur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. CCXLI
Abbreviated transcription (Latin):
unũ spm̃ potauimꝰ. Lutrũ aut̃ donũ dĩ fit appellata aqua ista
eẽ ita inuenim alibi in ipso eugłio .banc aquã donũ dĩ ap¬
pellatã. Hã idẽ dñs quãdo cũ samaritana muliere ad puttũ
loquebat᷑. cui dixerat damichi bib̾e. cũ illa respodisset qͦ iudei
ñ couterent᷑ samaritanis. respđ̾it tħs ⁊ diax̃ ei. si seires donũ
dĩiquis ẽ qui dic̃ tibi dam̾ bib̾e. tu forsitan petisses ab eo ⁊ de

Expanded text:
um potati sumus. utrum autem donum dei sit appellata aqua ista,anctum esse, ita inuenimus alibi in ipso euangelio hanc aquam dei donum appellatam. nam dominus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cunon couterentur Samaritanis; respondit Jesus, et dixit ei: Si scires Donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere; tu f
Abbreviated transcription (Latin):
diuã dux̃ captiuitatẽ. dedit dona hominibꝰ. Hotissimũ ẽ
oĩiũ gentiũ loquebantur. Nec moueat ꝗđ at dona . ñ do¬
nũ. Io enĩ testimoniũ depsalmo posuit. hoc aut̃ inpsalmo
ita legitꝰ. Ascendissi in altũ. captiuasti captuutatẽ. accepisti
dona in hominibꝰ. Sic enĩ plures codices habent. ⁊ in arime
gree. ⁊ ea hebreo sic int̾p̃tatũ habemꝰ Dona itaq diã
aroq ẽ diuuini sermonis auccoritas. sensus plenussimꝰ red¬
deret᷑. Atrũq enĩ uerũ ẽ. ⁊ quia dedit hominibꝰ ⁊ quia acce¬
pit in h ominibꝰ dedit ħ ominibꝰ tanquã caput membris suiꝰ. Acce¬
pit in hominibꝰ idẽ ipse utiq inm̃bris sius. ꝓpt̾ que m̃bra fua ala¬
mauit decelo. saule saule quid me ꝑsequeris. ⁊ dequibꝰ mbri
suis ait. quando uni ex minimis mis fecistis. mͥ fecistis. Ipsegͦ
m̃bris arpĩ. multa dona que sint quibꝰq. ꝓpria diuidint᷑. Hõ
enĩ finguli qͥeq. habent omĩa. s hii illa. alii alia. qͣmuis ipsũ

Expanded text:
otissimum estomnium gentium loquebantur. nec moueat quod ait: dona, non "donum". id enim testimonium de psalmo posuit; hoc autem in psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo stroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus. Dedit hominibus, tanquam caput membris suis: accepit in hominibus idem ipse utique membris suis, propter quae membra sua clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ipse emembris Christi multa dona, quae sunt quibusque propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia: quamvis ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
talis eẽ dicat᷑ ⁊ sit. ñ diceret solus habet. nisi quia uera in mortalitas
ĩ comutabilitaᷤᷤ ẽ ꝗͣ nulla potest hab̾e qratura. qm̃ soluis creatoriᷤ ẽ. ħ¬
⁊ iacobꝰ dic̃. Om̃e datũ optimũ. ⁊ oẽ donũ ꝑfectũ desursũ ẽ descendes
apatre luminũ. apud que ñ ẽ transmutatio nec uicissitudiniꝰ obum¬
bratio. ħ ⁊ dauid. mutabis ea ⁊ mutabunt᷑. tu aut̃ idẽ ipse es: inde
substantiã dĩ sine ulla sui comutatione mutabilia facientẽ. ⁊ sine
ulla suo tp̃rali motu tp̃ralia oreantẽ. intueri ⁊ plene nosse difficile
ẽ. Et idõ necessaria ẽ purgatio m̃tis nĩe. qͣ illud in effabile in effabilit
uidi possit. ꝗͣ ꝗͣ ñdũ p̃diti fide nutrimꝰ. ⁊ ꝑ quedã tolerabiliora ut ad
illud capiendũ apti ⁊ abiles efficiam᷑ itinera ducim᷑. Uñ ⁊ apłs in xͦ¬

Expanded text:
talis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam solius est sum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Hoc et David: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . 3. Proinde substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et plene nosse difficile est: et ideo est necessaria purgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
i plerũq maliit̃ crede eos pacius a quibꝰ hȩc auduit nõ hab̾e qdicat᷑. qͣni se
cape ñ posse q direrit̃.⁊ aliqͣndo afferimꝰ eis rationẽ. ñ quã potut̃ eũ dedõ
quer. quia nec ipsi eã ualet̃ sumere. uec nos fortasse uł app̃hendẽ. uł
ꝓfene. s qua de monstretꝰ eis quã sintinabiles minimeq ionei ꝑcipien¬
do q exrigunt. s quia ñ auoiuit̃ q uolut̃. aut callide nos agere putant ut
nr̃ã occultemꝰ imꝑiciã. aut maliciose qͥ eis in uideamꝰ ꝑiciã. atq ita
indignantes ꝑturbatiq. discedunt. Na.¬

Expanded text:
t credere eos potius, a quibus hoc audiunt, non habere quod dicant, quam se capere non posse quod dixerint. Et aliquando afferimus eis rationem, non quam petunt cum de Deo quaerunt; quia nec ipsi eam valent sumere, nec nos fortasse vel apprehendere vel proferre: sed qua demonstretur eis quam sint inhabiles minimeque idonei percipiendo quod exigunt. Sed quia non audiunt quod volunt, aut callide nos agere putant ut nostram occultemus imperitiam, aut malitiose quod eis invideamus peritiam; atque ita indignantes perturbatiq
Abbreviated transcription (Latin):
multa transtulit quibꝰ significaret illud q ita nõ eẽt. s ita dici opꝰ eẽt. sicuti
ẽ. ego sũ ds̃ sdans. ⁊ penitet me hoĩẽ fecisse. Derebꝰ aut̃ quȩ õiuo ñ s̃. ñ trax̃
hoc suspicando dedõ qͥneq in ipso. neq in ulla ereatura in ueniri potest.
Rebus enĩ quȩ in creatura repꝑiunt᷑. solet scriptura diuina ułut infantilia
oblectam̃ta formare. quibꝰ infirmoꝵ ad querenda suꝑiora.⁊ inferiora de¬
quȩ in nulla ereatura repꝑiant᷑. raro ponit scriptura diuina. sic̃ illud qͥ
dictũ ẽ ad moẏsen ego sũ qui sũ.⁊ qui ẽ misit me aduos. Cũ enĩ eẽ aliqͦ mͦ¬

Expanded text:
caret illud quod ita non esset, sed ita dici opus esset; sicuti est, Ego sum Deus zelans ; et, Poenitet me hominem fecisse . De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit hoc suspicando de Deo, quod neque in ipso, neque in ulla creatura inveniri potest. Rebus enim quae in creatura inveniuntur, solet Scriptura divina velut infantilia oblectamenta formare, quibus infirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deDeo dicuntur, quaeque in nulla creatura inveniuntur, raro ponit Scriptura divina; sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos . Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ creaturã. ⁊ tñ dedõ falsa existimat. co remotiores auͦ. qͦ id qd sapiunt
nec incorpore reppit᷑. nec infacto ⁊ cõdito spũ. nec ĩ ipso ereatore. Qui u¬
Nopinat᷑ dm̃ uerbi gr̃a candidũ uł rutilũ fallit᷑. s tam̃ hȩc inueniunt᷑
in corpore. Rursus qͥ opinat᷑ dm̃ nẽ obluuscentẽ. nc̃ recordantẽ. uł sic̃
huiꝰ modi ẽ nichil hominuᷤ ĩ erore ẽ.s tam̃ hec ĩuenuint᷑ ĩ aĩõ. Qui
aut̃ putat eiꝰ eẽ potentiȩ dm̃ ut scipsũ ipse genuerit. eo plus errat qͣ
ñ solũ ds̃ ita ñ ẽ. s nec sp̃alis nec corporał creatura. Hulla enĩ oĩnoreᷤ
ẽ. quȩ seipsã gignat ut sit. Ut gͦ ab huiꝰ modi falsitatibꝰ humanꝰ amĩs¬
purgaret᷑. scã sereptura paruuilis cõgruens. nulliꝰ geñis rerũ uerba ui¬
tauit. ex qͥbꝰ quasi gradatĩ ad diuina atq sublimia nr̃ intellectꝰ ułut nu¬
trituꝰ assurgeret. Hã ⁊ uerbis exrebꝰ corporalibꝰ sũp̃tis usa ẽ. cũ dedõ loque¬

Expanded text:
lem creaturam, et tamen de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui enim opinatur Deum, verbi gratia, candidum vel rutilum, fallitur; sed tamen haec inveniuntur in corpore. Rursus qui opinatur Deum nunc obliviscentem, nunc recordantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsitatibancta Scriptura parvulis congruens, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina sive sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis et rebus corporalib
Abbreviated transcription (Latin):
þũ ẽ triũ generũ quȩ ꝓposui. eoꝵ scilicet qͥ scđm corpꝰ dedõ sapuit̃. ⁊ coꝵ¬

Expanded text:
bus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapibus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mas. qui fidĩ cõtẽpnentes iniciũ. ĩ maturo
⁊ ꝑuerso racionis amore fallunt᷑. Luoꝵ ñ nul¬
¶ ea quȩ decorporalibꝰ rebꝰ siue ꝑsensus corporeos exꝑta nouer̃. siue quȩ
natura humani ingenii ⁊ diligentię uiuacitate. uł artis ad uitorio ꝑce¬
ꝑut̃. adres in corporeas ⁊ spualeᷤ transferre conant᷑. ut ex hi illa metiri
atq opinari ułint. Sunt itẽ alii qͥ scđm aĩ humani naturã uł affectũ de¬
dõ sentiũt. si qͥd sentiũt̃. ⁊ ex ħ errore cũ dedõ disputãt. sermoni suo distor¬
tas ⁊ fallaces regulas figũt. Est itẽ aliud hõiũ genꝰ eoꝵ qͥ uniuersã qͥdẽ ere¬
uolut̃ scire q nescuit̃.⁊ qd uolũt scire ñ poss presuptiones opinionũ suarũ
audatius affirmando. int̾cludũt sibimet intelligentię uias. magiꝰ eligen¬
tes sentẽtiã suã ñ corrige ꝑuersã. ꝗͣ mutare defensã. & hic qͥdẽ oĩũ mor¬

Expanded text:
ias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui sDeo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem crevolunt scire quod nesciunt, et quod volunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium mor
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑. Difficiluis iã plane discernt᷑ utrũ uoluntas quȩ me¬
moriȩ copulat uisionẽ. ñ sit alicuiꝰ eoꝵ siue parens siue ꝓles.
Et hanc discretionis difficultatẽ fac̃ euisdẽ nature atq sub¬
stantię parilitas ⁊ equalitas. Neq enĩ si c̃ foris facile discer¬
nebat᷑ formatus fensus asensibili corpore.⁊ uolũtas ab utroq
ꝓpt̾ naturȩ diuersitatẽ quȩ in ẽ ab inuicẽ omĩbꝰ tribꝰ dequa
satis supͣ disseruimꝰ. ita ⁊ hic potest. Quã uis tanĩ hȩc trinitas
dequa nc̃ querit᷑ form secus in uecta ẽ am̃a. intꝰ tam̃ agit᷑
⁊ ñ ẽ quicquã eius p̃ter ipsius am̃i naturã. Quo gͥ pactode

Expanded text:
videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae mevideantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatem facit ejusdem naturae atque substantiae parilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius a
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatur ex illa quã memoria tenet. ex primit᷑ in acie cogi¬
tantis. ⁊ reminiscendo formatur ea species. quȩ quasi ꝓles ẽ
eiꝰ quã memoria tenet. S neq illa uera parens. neq ista ue¬
ra ꝓles ẽ. Acies quippe am̃ĩ quȩ format᷑ ex memoria. cũ recor¬
dando aliquio cogitamꝰ. ñ aerea specie ꝓcedit quã meminimꝰ
uisã. qͣndo quidẽ eoꝵ ineininisse ñ possemꝰ. nisi uidissemꝰ. Acie¬
aut̃ am̃i quȩ reminiscendo format᷑. erat etiã priꝰ quã corpꝰ ipđ¬
in eminimꝰ uidereinꝰ. qͣntomagis priꝰ qͣm id memoriȩ manda¬
remu: quã qͣm itaq forma quę fit in acie recordantis exea fi¬
at quȩ in ẽ inemorię ipsa tam̃ acies ñ exinde existit. s erat
ante istã. Cõsequẽs ẽ antẽ ut si ñ ẽ illa uera parens. nec ista
uera sit ꝓles. S ⁊ illa quasi parens. ⁊ ista quasi ꝓles. aliqͥd
insinuãt unde in teriora atq ueriora exereitatius certiq

Expanded text:
cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemniscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque
Abbreviated transcription (Latin):
moria latet. ⁊ rursus unũ aliqͥd generalẽ uisionẽ am̃i talia
recordantis atq cogitantis. quoꝵ duoꝵ copulationes tercia
cõ uingit copulatriax uoluntas ut sit hoc totũ unũ quiddã¬

Expanded text:
moria latet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia moria latet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quidda
Abbreviated transcription (Latin):
recordari uelle ñ possẽ. Unde intelligi potest uoluntatẽ re¬
miniscendi ab his quidẽ rebusquȩ memoria cõtinent᷑ ꝓcedẽ.
ad uinctis simul ⁊ eis quȩ inde ꝑ recordationẽ cernendo ex¬
primunt᷑. idẽ excopulatione rei cuiusdã qͣm recordati su¬
mus. ⁊ uisionis quȩ inde facta ẽ in acie cogitantis cũ recor
dati sumꝰ. In quibꝰ ipsaq̃ utrũq. copulat uolũtas. requirit
⁊ aliud q quasi uicinũ ẽ atq. cõtiguũ recordanti. Iot gͥ hui
generis trinitates. qͦt recordationes. quia nulla ẽ eaꝵ. ubi
ñ hȩc tria sint. Illud qͣ in memoria recõditũ ẽ etiã ante qͣm
cogitet᷑. ⁊ illuo q fit in cogitatione quã cernit᷑. ⁊ uolũtas utrũq
cõuingens. ⁊ ex utroq ac tercio seipsa unũ aliqͥd cõplens. An
pocius ita cognoseitur una quedã in hoc genere trinitas. ut
unũ aliqͥd generalit̃ dicamꝰ. quicqͥd corporaliũ specierũ in me¬

Expanded text:
recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem rerecordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, adjunctis simul eis quae inde per recordationem cernendo exprimuntur, id est, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sumquirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia nulla est earum ubi non haec tria sint; illud quod in memoria reconditum est etiam antequam cogitetur, et illud quod fit in cogitatione cum cernitur, et voluntas utrumque conjungens, et ex utroque ac tertia se ipsa unum aliquid complens. An potius ita cognoscitur una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in me
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. siue corporeȩ similitudinis quȩ memoria continet᷑. siueei
quȩ in de cũ recordam᷑ ex primit᷑. qͣndo utrũq in cogitãdo
ita copulat. ut tãquã unũ singularit̃ appareat. ⁊ discerni
msi ratione ñ possit atq illud primũ uidendũ ẽ ñ eẽ posse
uolũtatẽ reminiscendi nisi uł totũ uł aliqͥd rei eiꝰ quã remi¬
nisci uolumꝰ. in penetralibꝰ memoriȩ teneamꝰ. Qd̾ enĩ om̃imꝰ
⁊ omĩ ex parte obliti fuerimꝰ. nec reminiscendi uoluntas ex¬
oritur. qm̃ qͥcqͥd recordari uolumꝰ. recordati iã sumꝰ in memo¬
ria nr̃a eẽ uł fuisse. Uerbi gr̃a si recordari uolo qͥd eri cena¬
uerim. aut recordatus ⁊ã sũ cenasse me. aut si ⁊ hoc ñ dũ
certe circa ipsũ tempus aliquid recordatus sũ. si nichil aliud
ipsũ saltĩ esternũ die.⁊ eã eiꝰ partẽ qua cenari solet. ⁊ qͥd sit
cenare. Hã si nichil tale recordatus eẽm qͥd eri cenauerĩ.

Expanded text:
tudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim,
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ gͥ bonũ ẽ sine qͦ ad ȩtnã uitã neminẽ bona tanon
paucunt  psa uͦ dilectio siue caritas. nã unius rerẽ nom̃
utruq si habeat eã quin loquit᷑ lingius nec habet ꝓpłiã
nec om̃ia scit sacram̃ta om̃ẽq scientiã. nec distribuit
omia sua pauꝑibꝰ. uł ñ habendo qd distribuat. uł aliqͣ ne¬

Expanded text:
ernam vitam neminem bona tanta perducunt! Ipsa vero dilectio, sive charitas nam unius rei est nomen utrumque, si habeat eam qui non loquitur linguis, nec habet prophetiam, nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam, nec distribuit omnia sua pauperibus, vel non habendo quod distribuat, vel aliqua ne
Abbreviated transcription (Latin):
s qͣ ipse dilex̃ noᷤ.⁊ misit filiũ suũ littatorẽ ꝓpeccatis nr̃is. ⁊
hinc exortatus ẽẽt. ut ⁊ nos inuicẽ diligamus. atq ita ds̃
in nob̾ maneat. quia utiq dilectionẽ dm̃ dixerat. statĩ uoles
dehac re aꝑtius aliqͥd eloqui. in hoc inqͥt cognoscimꝰ quia in
ipso manemꝰ. ⁊ ipse in nob̾. quia despũ suo dedit nob̾. Sc̃s
itaq sp̃s de quo dedit nob̾ fac̃ no ᷤᷤ in dõ manere.⁊ ipsiũnob̾.
oc aut̃ fac̃ dilectio. Ipse ẽ gͥ ds̃ dilectio. Deniq. paulo pꝰ̾cũ idip¬
sũ repetisset atq dixisset ds̃ dilectio ẽ. cõtinuo subiec̃. & qͥ
manet in dilectione in dõ manet. ⁊ds in eo. Unde supͣ dixerat¬

Expanded text:
sed qua nos ipse dilexit et misit Filium suum liberatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus est ut et nos invicem diligamus, atque ita in nobis Deus maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat: statim volens de hac re apertius aliquid eloqui: In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Sanctus itaque Spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset, Deus dilectio est, continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo
Abbreviated transcription (Latin):
s amboꝵ. & idõ cõmunẽ qͥa in uicẽ se diligunt pat̾ ⁊ fili nob̾
in sinuat caritatẽ. Uerũ cũ noᷤᷤ exerceret serio diuinus. nõ¬
res in ꝓmptu sitas. s in abscõdito scrutandaᷤᷤ ⁊ ex abditis eruen¬
das. maiori studio fec̃ inquiri. Hõ itaq dix̃ scriptura. sp̃s sc̃s ca¬
ritas ẽ. Qđ sidixrisset. ñ paruã partẽ questionis istius abstulisset.
s dix̃. ds̃ caritas ẽ. ut incertũ sit. ⁊ idõ requirendũ. utrũ ds̃ pat̃
substantia quȩ dĩ digna sit nomine s qd donũ sit dĩ. sic̃ dictũ ẽ¬

Expanded text:
sed amborum, et 95 ideo communem, quia inuicem se diligunt pater et filius, nobis insinuat caritatem. ut autem nos exerceret sermo diuinus, nores in das, majore studio fecit inquiri. Non itaque dixit Scriptura, Spiritus sanctus charitas est", quod si dixisset, non paruam partem quaestionis istius abstulisset; sed dixit: deus caritas est, ut incertum sit et ideo requirendum, utrum deus pater substantia, quae dei digna sit nomine, sed quod donum sit dei, sicut dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
bro suꝑuis disputaui ñ sic accipiendã eẽ trinitatẽ quȩ ds̃
ẽ. ea illis tribus quȩ intrinitate nr̃ȩ m̃tis ostendimꝰ. ut
tanqͣm memoria sit om̃iũ triũ pat̾.⁊ in telligentiã omu¬
triũ filiꝰ. ⁊ caritas om̃iũ triũ sp̃s sc̃s. quasi pater ñ intel¬
pse aut̃ ⁊ sibi ⁊ ilłis tantũ memmerit. ⁊ filius nec meminerit.
nec diligat sibi. s meminerit ei pat̾.⁊ diligat ei sp̃s scs. Ipse aut̃¬
intelligat sibi. s menunerit ei pat̾ ⁊ intelligat ei filius. ipse
⁊ singuli habeant in sua quisq. natura. nec distent ui eis ista.
sic̃ in nob̾. aliud ẽ memoria. aliud intelligentia. aliud dilectio.
siue caritas. s unũ aliqͥd sint qdom̃ia ua Aeat sic̃ ipsa sapien¬
tia. ⁊ sic habeat᷑ in unius ciuiꝰq natura. ut qui habet hoc sit
q̃ habet. sic̃ in mutabilis simplexq substantia. Sigͦ hȩc in¬
tellecta s̃. ⁊ quantũ nob̾ in rebꝰ tantis uide uł cõiectare cõ cessũ

Expanded text:
ndam esse trinitatem, quae deus est, ex illis tribus, quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tamquam memoria sit omnium trium pater et intellegentia omnium filius et caritas omnium trium spiritus sanctus, quasi pater non intelipse autem et sibi et illis tantum meminerit, et filius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei pater et diligat ei spiritus sanctus, ipse autintelligat sibi; sed meminerit ei Pater, et intelligat ei Filius; ipse  et omnes et singuli habeant in sua quisque natura; nec distent in eis ista; ut in nobis, aliud est memoria, aliud intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliquid sit, quod omnia valeat, sicut ipsa sapientia. Et sic habetur in uniuscu habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ ⁊ ꝓprie. p̃t̃ psalmos. & multis aliis exemplis doceri potest
multaꝵ rerũ uocabula. ⁊ uniuersalit̾ poni. ⁊ ꝓprie quibꝰdã rebꝰ
adhiberi. nͥ iire aꝑta uitanda sit longitudo sermonis. hoc idõ
dixi. neqͥs quã ꝓpterea nos in cõ uenient̃ ex istimet caritatẽ ap¬
pellare sp̃m scm̃. quia ⁊ ds̃ pat̾ ⁊ ds̃ filius. potest caritas nuncu
caritas. S dĩ uerbũ idẽ unigenitus dĩ filiꝰ aꝑte dictꝰ ẽ dĩ sapi¬
entia ore apłico. ubi ait. xp̃m dĩ uirtutẽ ⁊ dĩ sapientiã. Sp̃s
aut̃ sc̃s̃. ubi sit dictꝰ caritas in uenimꝰ si diligent̃ iołns apłi
scrutem᷑ eloquiũ. Qui cũ dixisset dilecussimi diligamꝰ inuicẽ
quia dilectio ex dõ ẽ. secutꝰ ad uinꝙ̃. & om̃is qui diligit ex dõ
natus ẽ. Luiñ diligit ñ cognouit dm̃. quia ds̃ dilectio ẽ. hic̃

Expanded text:
ltis aliis exemplis doceri potest multa rerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconuenienter existimet caritatem appellare spiritum sanctum, quia et deus pater et deus filius potest caritas nuncupcaritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dei sapientia ore apostolico, ubi ait: Christum dei uirtutem et dei sapientiam. spiritus autem sanctus ubi sit dictus caritas in-is uenimus, si diligenter Iohannis apostoli scrutemur eloquium. qui cum dixisset: dilectissimi, diligamus inuicem, quia dilectio ex deo est, secutus adiunxit: et omnis qui diligit ex deo natus
Abbreviated transcription (Latin):
est forma corporis exquafit. S parens illa ñ uera. unde nec ista
uera ꝓles ẽ. Heque eni om̃ino ibidẽ gignit᷑. qm̃ aliqͥd aliud adħ¬
ibetur corpori. ut ex illo formet᷑. idẽ sensus uidentis. Quo circa
id amare. alienari ẽ. Itaq uoluntas qͣ utruq cõ uingit qͣsi pa¬
rentẽ ⁊ quast ꝓlẽ. magis sp̃alis ẽ quã utrũhbet illoꝵ. Nã corpꝰ
illud d cernitur. om̃ino sp̃ale ñ ẽ. Uisio uͦ quȩ fit in sensu. ha¬
tũ unũ ita ẽ qm̃ ille qui formatur corporis sensus ẽ. Uoluntaᷤᷤ
gͦ quȩ utrũq cõ uiigit. magis ut diaxi sp̃alis agnoscitꝰ. ⁊idõ
tanquã ꝑsonã sp̃s uisinuare incipit in illa trinitate. s magis
ꝑtinet ad sensũ formatũ quã ad illud corpus unde formatꝰ. Sens
enĩ am̾antis ⁊ uoluntas aniȩ ẽ. ñ lapidis aut alicuiꝰ corporis
q uid etur. Nõ enĩ ab illo quasi parente ꝓcedit. S nec abista qͣsi
ꝓle. hocẽ uisio ne ac forma quȩ in sensu ẽ. Prus enĩ qͣm uisio

Expanded text:
est forma corporis ex qua fit. Sed parens illa non vera; unde nec ista vera proles est: neque enim omnino inde gignitur, quoniam aliquid aliud adhibetur corpori, ut ex illo formetur, id est sensus videntis. Quocirca id amare, alienari est. Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spiritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus illud quod cernitur, omnino spirituale non est. Visio vero quae fit in sensu haon totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut dixi, spiritualis agnoscitur, et ideo tanquam personam Spiritus insinuare incipit in illa trinitate. Sed magis pertinet ad sensum formatum, quam ad illud corpus unde formatur. Sensus enim animantis et voluntas animae est, non lapidis aut alicujus corporis quod videtur. Non ergo ab illo quasi parente procedit; sed nec ab ista quasi prole, hoc est, visione ac forma quae in sensu est. Prius enim quam visio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ principatus sui quo corpus regit. hinc factũ ẽ ut qͥdãse
quererent. qͥd corporis aniplius ualeret in corpore.⁊ hoc ser¬
eẽ mentẽ. uł om̃ino totã am̃ã existimarent. Itaq. ali i ru¬
sanguinẽ. alii cerebrũ. alii cor ñ sic̃ seriptura dic̃. cõfite¬
bor tibi dñe in toto corde mõ. ⁊ diligis dnm̃ dm̃ tuũ exto
to corde tuo. hoc enĩ aliutendo uł trans ferendo uocabu¬
lo ductt᷑ a corpore ad am̃nũ. s ipsã om̃ino particulã cor¬
poris quã in uisceribꝰ dilaniatis uidemꝰ eã eẽ putauer̃.
Aui ex minutissimis in diuiduisq eorpus culis qͣs athomoᷤ
dicunt. cã currentibꝰ in se atq coherentibꝰ eã cõfici eredi¬
der̃. Alii aerẽ. alii ignẽ substantiã eiꝰ eẽ dixer̃. Alii eam
nullã eẽ substantiã eẽ. qͥa nisi corpꝰ nullã substantiã
poterant cogitare. ⁊ eã corpꝰ eẽ ñ inueniebãt. s ipsã
tẽꝑationẽ corporis nr̃i. uł cõpagẽ primordioꝵ quib

Expanded text:
 principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deuerendo vocabulum ducitur a corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nullam esse substantiam, quia nisi corpus nullam substantiam poterant cogitare, et eam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis nostri vel compagem primordioru
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipsa quã intelligere uolumꝰ. auxiliũ p̃cantes. ⁊ qͣntũ
tribuit᷑ qd intelligimus explicare tanta cura ⁊ sollicitudine
pietatis cupirntes ut etiã si aliquid aliud ꝓ alo dicimus.
cimus qͥ patri ꝓprie ñ cõueniat. aut filio cõ ueniat. aut spũi
scõ. aut ipsi trinitati ⁊ si quid defilio qd filio ꝓprie ñ cõgru¬
at. saltẽ cõgruat patri.aut sp̃ui scõ. aut trinitati. Iteni
nitas. qm̃ resistere ñ possumꝰ certissime fidi ⁊ uakdissime
auctoritati scripture dicentis. ds̃ caritas ẽ. Nõ tam̃ deuare
debemus sacrilego errore. ut aliquid detrinitate dicamꝰ ñ qd erea¬
tori s crraturȩ pocius cõueniat. aut in ani cogitatione fingatur.
impari unagine. attam̃ imagine idẽ ħomine. I. amilariꝰ
uenĩ eã ⁊ facilius fortassis intuet᷑ ur̃e mentis infirmitas.

Expanded text:
eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, cimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: et si quid de Filio, quod Filio proprie non congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sancto, aut Trinitati: item nitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conveniat, aut inani cogitatione fingatur. impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iã placatꝰ eẽt pat̾ ꝓprio filio ñ parcens ꝓ nob̾ eũ traderet:
ñne uidet᷑ hȩc illi ułut auersa eẽ sententia: In illa morit᷑ ꝓnb
lexerit pat̾. ipse ꝓpt̾ nõ filio ñ parcens. ipse ꝓ nob eũ tradidit
ad mortẽ. S uideo q ⁊ antea pat̃ dileoẽ nõs ñ solũ ante quã ꝓ
nob̾ filius moreret᷑. S ante quã cõ deret in undũ. ipso teste apło
qui dic̃. Sic̃ elegit nos in ipso ante cõstitutionẽ mundi. Hec fi¬
lius patre sibi ñ parcente. ꝓ nob̾ ułut inuitꝰ ẽ traditꝰ. qͥa ⁊ deipso
dictũ ẽ qͥ me dilexit ⁊ tradidit semetipsũ ꝓme Om̃ia gͦ simul
⁊ pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ amboꝵ sp̃s parit̾ ⁊ cõ corditꝰ oꝑat᷑. ⁊ am̃ iustificati
sumꝰ in xpĩ sanguine. ⁊ recõciliati sumꝰ iõ ꝑ mortẽ fili eiꝰ.
t quomͦ id factũ sit. ut potero etiã hic quantũ satis uidebitur
ex plicabo.

Expanded text:
ater, proprio Filio non parcens pro nobis eum traderet? Nonne videtur haec illi velut adversa esse sententia? In illa moritur prolexerit Pater, ipse propter nos Filio non parcit, ipse pro nobis eum tradit ad mortem. Sed video quod et antea Pater dilexit nos, non solum antequam pro nobis Filius moreretur, sed antequam conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . Nec Filius Patre sibi non parcente pro nobis velut invitus est traditus, quia et de ipso dictum est, Qui me dilexit, et tradidit semetipamen justificati sumus in Christi sanguine, et reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; et quomodo id factum sit, ut potero, etiam hic quantum satis videbitur explicabo.
Abbreviated transcription (Latin):
filius dr̃. ille aut̃ ñ filius s pat̾ ẽ. quia ñ sic adse dicuntꝰ
pat̃ ⁊ filuꝰ quomiͦ amici aut uicini. Relatiue quippe ami¬
cus dr̃. ad amicũ .& si equalit̾ se diligunt. eadẽ ĩutroq
amicrcia ẽ. & relatiue uicinus dr̃ ad uicinũ.⁊ quia equa¬
lit̃ sibi uicini s̃. quantũ etũ iste illi. tantũ ⁊ ille hiue
uicinat᷑: eadẽ in utroq uicinitas. Quia uͦ filiꝰ ñ ad
filiũ relatiue dr̃ s ad patrẽ. nõ scđm hoc qd ad patrẽ dr̃ eqͣliꝰ¬

Expanded text:
dicitur, ille autem non filius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur dicitur, ille autem non filius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur pater et filius, quomodo amici aut vicini. Relative quippe amicus dicitur ad amicum; et si aequaliter se diligunt, eadem in utroque amicitia est: et relative vicinus dicitur ad vicinum; et quia aequaliter sibi vicini sunt quantum enim iste illi, tantum et ille huic vicinatur, eadem in utroque vicinitas. Quia vero Filius non ad Filium relative dicitur, sed ad Patrem; non secundum hoc quod ad Patrem dicitur, a
Abbreviated transcription (Latin):
deingenito quidẽ aliqͥd se dicere qd diligentius ꝑtran̾tandũ sit. qͥa
nec idõ quisq pat̾ quia ingenitus. nec ingenitus idõ qͥa pat̾. ⁊ ꝓpt̾ea
ñ ad aliquid s adse diciputat᷑ ingenitus. Genitũ uͦ mira çecitate
ñ ad uertũt dici ñ posse nisi ad aliqͥd. Ioõ quippe filius. qͥa genitꝰ.
& quia filius utiq genitꝰ. Sicut aut̃ filius ad patrẽ. sicgenitꝰ ad ge¬
ntore refert᷑. &e sic̃ pat̾ ad filiũ. ita genitor ad genitũ. Idcoq
alia notio ẽ qua intelligit᷑ genitor. alia qua ingenitꝰ. Hã qͣu¬
uis depatie dõ utrũq. dicatur. illud tam̃ adgenitũ idẽ ad filiũ¬
dr̃ ꝗ nec illi negat̃. Hoc aut̃ ꝗ ingenitus dr̃. ad seipsũ diciphi¬
scipsũ dr̃ ingenitꝰ. ꝗđ dici ñ potest filius. gͦ scđ̾m substantiã
dr̃ ingenitus. qͥ filuiᷤᷤ quia dici nõ potest ñ eiusdẽ substan¬
tiȩ. cui uersutię respondet᷑ita. ut ipsi cogant᷑ dicere scdm

Expanded text:
de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum vero mira caecitate non advertunt dici non posse, nisi ad aliquid. Ideo quippe filius quia genitus, et quia filius utique genitus. Sicut autem filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Nam quamvis de Patre Deo utrumque dicatur, illud tamen ad genitum, id est, ad Filiud nec illi negant: hoc autem quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhiicitur ingenitus, quod dici non potest Filius; ergo secundum substantiam dicitur ingenitus, quod Filius quia dici non potest, non ejusdem est substantiae. Cui versutiae respondetur ita, ut ipsi cogantur dicere secundum
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̾ erectũ ẽ. sic am̃s quȩ substantia sp̃alis ẽ. ad ea quȩ s̃ in
spãlibꝰ excelsa erigendus ẽ. ñ elatione suꝑbiȩi. s pietate iusticis¬

Expanded text:
turaliter erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in turaliter erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Equasi q̃dã hominis exterioris interioriᷤq
cõ finiũ. Quicqͥd enĩ habemus in amo cõmu¬
ne cũ peccore. recte adhuc dr̃ ad exteriore ho¬
mine ꝑtinere. Hõ enĩ solũ corpus homo exte¬
rior deputabit᷑. s ad iuncta quadã uita sua
qua cõpages corporis ⁊ om̃s sensus iugent quibꝰ instructꝰ ẽ ad ex¬
teriora sentienda. qͦꝵ sensoꝵ imagines infixȩ in memoria cũ re¬
cordando reuisuntur. res adhuc agitur ad exteriorẽ hominẽ ꝑ¬
tinens. atq in his om̃ibꝰ ñdistamꝰ apeccore. nisi q figura corporis
ñ ꝓni s erecti sumꝰ. Qua inre ammonem᷑ ab eo quino feẽ. neme¬
liore nr̃i parte. idẽ am̃o similes peccoribꝰ simꝰ a quibꝰ corporis
erectione distam: ñ ut in ea quȩ sub limia s̃ in corporibꝰ añum
ꝓiciamus. nã uł intalibꝰ quietẽ uoluntatis appetere. ꝓsternere est
am̃ũ. s sic̃ corpus ad ea quȩ sunt excelsa corpoꝵ idẽ ad cęlestia na¬

Expanded text:
quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia na
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ sapientiȩ. qͥscorporeis ocłis uidet : Quidẽ aut̃ ostende mͥte
ipsũ manifeste ut uideã te. nisi osteude mͥ substantiã tuã : hoc
aut̃ siñ dixisset moyses ut cũq. ferendi eẽnt stulti quiputat̃ ꝑea
que supͣ gesta uł dicta s̃ substanciã dĩ. ocłis eiꝰ fuisse cõspicuã.
Cũ uͦ hic aꝑtissime demõstretꝰ. nec desideranti hoc fuisset cõcessũ.
qͥs audeat dicere ꝑsimiles forma. quȩ huic quoq uisibilit̾ appa¬
ruerat. ñ creaturã dõ seruientẽ .s hoc ipsũ qͥds̃ ẽ cuiꝰ quã ocłis
apparuisse mortaliũ. ⁊ hic quidẽ qd postea dñs dic̃ ad moysen.

Expanded text:
m sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam Deo servientem, sed hoc ipsum quod Deus est cujusquam oculis appar