comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate pacis: ⁊ noa ex dolore ꝑdussionis . S. cũ post
quietiᷤ otia ad excrescentes contr&se ꝑ secutionẽ dũ¬
adlaborem redit: dies suo transire testatur In quib
tamen dieb solet tantõ grauiorib curis prem. qͣmd
ase de ipsa tranquillitate pacis subtiliorẽ auidice ratio¬
ne cogitat exquiri: In tranquillitate & enim paciᷤ. mͦ
animarum lucra cogitat. mͦ terrenarum dĩpensationeᷤ
curat: Q uidelicet terrenorum actum dispensationes
tanto bonis mentib grauioreᷤ sunt: quants earum intuitu
abintirendis celestib uel ad modi cum euellunt᷑. U̾ be¬
ne beatꝰ iob: siue sua seu uoce imin̾saliꝰ eccłie postquã¬
dies suos transisse testatur : ilico subumxit. Cogi¬
tationes ireȩ disũpate sunt. torqurentes eor menĩ & ua
dun bonis meutib temporalis felicitas transit: ȩtiam
cura eis terreme dispensationis subtrabit᷑ ⁊ que eas in

Expanded text:
illitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post illitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post quietis otia ad excrescentis contra se persecutionis laborem redit, dies suos transisse testatur. In quibus tamen diebus solet tanto gravioribus curis premi, quanto a se de ipsa tranquillitate pacis subtiliores a judice rationes cogitat exquiri. In tranquillitate enim pacis modo animarum lucra cogitat, modo terrenarum rerum dispensationes curat. Quae videlicet terrenorum actuum dispensationes tanto bonis mentibus graviores sunt, quanto earum intuitu ab intuendis coelestibus vel ad modicum avelluntur. Unde bene beatus Job sive sua, sive voce universalis EccCogitationes meae dissipatae sunt, 433 torquentes cor meum. Quia dum bonis mentibus temporalis felicitas transit, etiam cura eis terrenae dispensationis subtrahitur, quae eas in
Abbreviated transcription (Latin):
qui sapientes estis in ocłis uñs : et coram uobis metp¬
sis prudentes: & quib rursum dr̃: Nolite. eẽ. prudẽ¬
tes apud uos metipsos Uñ isdem predicator egregiꝰ
hos quos carnaliter saprentes inueuerat. ut sapien¬
tiam ueram ꝑciꝑent prius fier stultoᷤ querebat: di¬
cens: Siquis uidetur inter uos saprens. eẽ. in ħ scło.
stultus fuat ut sit saprens & ꝑ semetipsam uerita:
dist hȩc asapientib ⁊ prudentibꝰ et reuelast ea par¬
uulis Quia gͦ hi qui apud semetipsos sapienteᷤ sunt ad
uerim sapientiam ꝑuenire non possunt. recte beatus
iob conuersionẽ auditorum desid̾ans. exoptat ne in
eis ullum saprentem inueniat: Acsi eis aꝑte dicat
tulti. eẽ. apud uos metipsos discite: ut in deo u̾ere¬
erunt: cogitationes mrȩ dissipatȩ sunt torquẽtes
tempora. conspicit uitȩ suȩ spatia transire: Q uia
noctem in adirersitatibꝰ: dreni uero inprosꝑitatibus.
hab̾e consueuit: Quasi enim Iux ei oritur entranqͥ¬

Expanded text:
is, et coram vobismetipsis prudentes . Et quibus rursum dicitur: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos . Unde idem praedicator egregius hos quos carnaliter sapientes invenerat, ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sitdisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Quia ergo hi qui apud semetipsos sapientes sunt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vererunt, cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes tempora conspicit vitae suae spatia tranoctem in adversitatibus, diem vero in prosperitatibus habere consuevit. Quasi enim lux ei oritur ex tranqu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. & cnius ius mans ꝓugaẽt contrime Tune
mipe in membris stui fapor ꝑ sequtntium seuit
tunc contra fidelium intam flaini erudelititis
exctrstes S quo irent inqui: aut quid agerent dũ
bis quem ꝑ sequebnt᷑ interra um sedebat incelo:
Si eñm discipline custodiam nossent. nequaquam redẽp¬
toris ñi ꝓsecepta contemperent : s. ip̾sa eos carnis
mortalitas ad amorõ uuite iamortalis exditasset. hoc
iosum uamqr in hac inta coiriptiom nol ee sui buetos
im de flagello disciplie ẽ: &estũ eium ⁊ frigore. fame
sitiqd tinrbari a mordbis asficit quandoꝙ etiam et iagu
qui sunnt bdes alla quam flagena peceãti  c. st honuul¬

Expanded text:
r: Et cujusvis manus pugnet contra me. Tunc quippe in membris illius furor persequentium saeviit, tunc contra fidelium vitam flamma crudelitatis exarsit. Sed quo irent iniqui, aut quid agerent, dum is quem persequebantur in terra jam sedebat in coelo? Si enim disciplinae custodiam nossent, et nequaquam Redemptoris nostri praecepta contemnerent, ipsa eos carnis suae mortalitas ad amorem vitae immortalis excitasset. Hoc ipsum namque in hac vita corruptioni nos esse subjectos, jam de flsitique turbari, morbis affici, quandoque etiam exstingui, quid sunt haec alia quam flagella peccati? Neque ho
Abbreviated transcription (Latin):
queritis: qui ilico responderunt. Iħim na zarenum.
Lbus cimi repente diceret ego sum: uocem solum modo
mittissĩme responsionis edidit ⁊ armatos ꝑ secutores
suos ꝓtinus in t̾ram strauit: Qͥ d gͦ facturus ẽ. cum
iudicaturꝰ uenerit qui una uoce hostes suos ꝑcalit.
ȩtiam cum iudicandus uenit: quod ẽ illud iudiciũ
quod inmortalis exerit: quia ina uoce non potuit
ferri moriturus : quis eius nam toleret. cuus et
ipsa non potuit mansuetudo toleran Considet¬

Expanded text:
quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret: Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est cum judicaturuetiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Aut quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? De
Abbreviated transcription (Latin):
illa: dies tribulationis & angustiȩ. dies calamitatis et
misene: dies tenebrarum ⁊ caliginis. dies nebule ⁊ tur¬
buns. dies tube et clangoris: Terroreni gͦ districti
examinis quem sophionias tubam beatꝰ iob tonitruum
apellat: quem iohel quoq consiđans ait Conturbẽt᷑
omnes habitatores t̾re: quia uenit dies dm̃ qr prope
ẽ dies temebrarum et caliginis: dies mibis & turbmi.
Magnus enim dies dñi: & terribilis ualde Et quis sus¬
tinebit eum: S. qͣm in compreliensibilis atq in conside¬
rabilis illa magntudo. qua in secunda ostensione uẽ
turus ẽ. benr̾ ut cumq ꝑpendimuis si primi aduentus
ponda sollicita consideratione pensamus Certe ut nõ
amorte redimeret. mori dñs uenit: et de fectum nre¬
nr̃e carnis in suo corpore penasq tolerauit. qui prius¬
quam ad crucis patibulum ꝑueniret: teneri. cons¬
pui. illud. alapis cedi ꝑtidit: Ecce ad quanta ꝓpt̃
ꝑmitteret: ꝑ secittores suos requisiuit dicens: Quem

Expanded text:
e, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnturus est, bene utrumque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum carnis nostrae in suo corpore poenasque toleravit, qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta venirpermitteret, persecutores suos requisivit, dicens: Quem
Abbreviated transcription (Latin):
exxemplum iħmm auctoritatis cet̾is prestat ille imomi
euis loqui debeat: uerbibus ꝓhibetur : nec tam̃ compẽ
citur: Contempnit flagella cedentium: qͥpaulo antȩ
requirentium uerba timuerat: & qui ancale trires reqͥsit
ex panit: inres principum cessus p̃mit: Sc̃ĩ enm iam
sp̃s untute solidatꝰ. huius mundi altitudines lib̾tatis
calce deprimebat: ut imo eẽ cerieret: quic quid cõtta
cretoris grãm altum tumuerat: Hȩc sunt ornamẽta
cȩlorum. hȩc sunt dona sp̃s: que diuersis manife̾ta¬
ri uirtutibus solent: quas occulte dispensationis mu¬
nere diuisas. patilus enumerat dicens: Alii quidem ꝑ
spm datur sermo sapientiȩ: alii autem sermo scientiȩ
pretatio sernionimm. Que moa general de finitione cõ¬
cludens ait Hȩc autem ominã oꝑatur iniꝰ atq idem
sp̃s: diuidens singulis ꝓut itult: De his etiam cȩlis:
inpsalmo dictum est: Uerbo dñi : cęl firmati sunt:

Expanded text:
exemplum auctoritatis caeteris praestat, ne in nomine exemplum auctoritatis caeteris praestat, ne in nomine ejus loqui debeat verberibus citur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae rpretatio sermonum . Quae mox generali definitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. De his etiam coelis in psalmo dictum est: Verbo Domini coeli firmati sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
tuentes. inqua urtute miaculum fecerint: ꝑcũcta¬
cipes ppł ⁊ semores. sinos hodie diuidicamur inben̾e¬
facto hominis infirmi. in quo iste saluus factꝰ ẽ: no-¬
tum sit ommbꝰ. uob̃ et̾ omni plebi istł. qr in nomine
cħu xp̃i nazareni quem uos crucifixistis. quem ds̃
suscitauit amortuis: inh iste adstat coram nob̃ sanꝰ
Cumq erga hȩc ꝑsequrutium furor excresceret. eosq sa¬
cerdotes ac principes iłm predicare ꝓlbent: contra
iram pͥncipimi qua auctoritate petrꝰ excreuerit nidi¬
p̃merent: ad flagella ꝑuemit̾: Nam subditar Tuc̃ pͥn¬
cipes sacerdotum: cesis de mintiauerunt ne loqͤrentur
untutem p̃mere nec flagella ualirerunt: patenter
ostenditur. cum ꝓtiius subinfertur & illi quidẽ ibãt
gaudentes in conspectti concili: qm̃ digni habiti sunt
loquitur coruscat miraculis: infidelitatẽ sacerdotum
ac principum. lib̾a uoce in crepat: Ad p̃dicandum iħm

Expanded text:
tuentes, in qua virtute miraculum fecerint percunctatuentes, in qua virtute miraculum fecerint percunctacipes populi, et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est, notum sit omnibus vobis et omni plebi Israel, quia in nomine Jesu Christi Nazareni quem crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste adstat coram vobis salvus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra iram principum qua auctoritate Petrus excreverit indipremerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur utem apostolorum premere nec flagella valuerunt patenter ostenditur cum subinfertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt dus, jam linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
xediȩ tipum tenens. paueci in suꝑborum correptione ꝓtulit.
quor tenertus ereticorimi Ipetiem non ignorauit.
sic̃ suꝑuis dixter difputare eum deo cupio. pruis
nos ostendi st. si hricatores mendatii ⁊ cultores ꝑu̾soꝵ

Expanded text:
nctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, nctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii,
Abbreviated transcription (Latin):
hi quos ten̾e hereticorum spctiem dixiis. ꝑ loquutio¬
nem suam ostentationi potins quam utilitati seriiebãt. recte
ad huc contra baldath subditur.. Et prudentiam
tuam ostendisti plurimam. Onnis cui prudentia recꝰta
ẽ: plurima non est: Quia iuxta patili uocem nõ plu
non ẽ rocta: qr dtim ultra modum tendittr: in qͦliba
latẽ culpȩ declinat᷑. Prdentiam ucro suam pluriã
ostendunt᷑. qui uid̃ p̃aliis prudentiores appecunt. Uñ
qua re: ipse adhue excessiis prudentiȩ subiungitur.
dimi saꝑe. qr e̾t sapientes eẽ. ualeamus. priꝰ agitur
ut simis Qui gͦ ititam dedit: ipse ꝓctildubio et ꝓru.¬
dentiam contulit: baldath autem qui beatum iob fła
gellatum ꝓculpa credidit: occultum di iudicium qđ
uenerar huimliter debuit. suꝑba uisus ẽ. temeritate pe¬
nettare: Ipsi gͦ se ꝑprudentiam pretulit: cuus udiciũ
non intelligendo udicauit. Ipsi sc ꝑ prudentiom pre¬
tulit. a quo uiuend spiraculum accepit: ac si plis ipse

Expanded text:
 quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Undetua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudentiae subjungitur, dum sapere, quia ut sapientes esse possimus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldath autem, qui beatum Job pro culpa flagellatum credidit, occultum Dei judicium, quod venerari humiliter debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ & qͥnos uire debitores mortis tenuit:
mors debita non noceret: Bene itaq dictum ẽ prudenta
sumiptionis fege poffedit suȩ. eum etiam ꝑdidit: quem
uique ꝑ suasionis lege possedit: & dum audacter eim
in quo nil sib competebit appetiit: unt illum quem qͣss
uste tenebat amisit: Prudentia itaq non itirtate ꝑcufso
ẽ. quidum ad tempiantum am̃ solutur. ab homine possẽ¬
so religat᷑ Ut inde eum qui subipso erat ꝑdẽt: im̃ cũ illo
qui suiꝑ ipsum ẽ. congred prosumpsisset: Occiso autem
carne domino q̃ p̃dicatores eius untutum głia sit secuta.

Expanded text:
qui nos jure debitores mortis tenuit, qui nos jure debitores mortis tenuit, mors debita non noceret. Bene itaque dictum est: « Prudentia sumptionis suae eum etiam perdidit quem iniquae persuasionis lege possedit; et dum audacter eum in quo nihil sibi competebat appetiit, jure illum quem quasi juste tenebat amisit. Prudentia itaque non virtute percussus est, qui dum ad tentandum Deum solvitur, ab homine possidendo religatur, ut inde eum qui sub ipso erat perderet, unde cum illo qui super ipsum est congredi praesumpsisset. Occiso autem carne Domino, quae praedicatores ejus virtutum gloria sit secuta,
Abbreviated transcription (Latin):
si ex peccati commix̾tione descendet: ꝓ inde uenit
ꝓpt̃ nos muterum uirgiis filius dĩ ib ꝓ nobis factꝰ ẽ.
homo: Sumpta ẽ. ab illo natura: non culpa fecit ꝓ
nobis sacrificium corpꝰ suum : exhibuit propeccatorib
uictimam sine peccato que et humanitate mori: et
iusticia mundare potuisset. hunc gͦ cum post baptima
uidit antiquuis hostis. mo& temptatiomibꝰ inpeciit.¬
tus ẽ: atq in ea pugnabilis mentis eiꝰ. in tegntate
ꝓstratꝰ. S. quia ad intiora nonualuit: ad eis se ea¬
tiorti con nertit: Ut quia mentis uirtute uietus ẽ:
eum quem deciꝑe temptatione non ualuit: carnis
ꝑmissus est. in illud quod ea noł mortalib̾. mediator ac¬
ceꝑat: S uͥ potuit aliquid facere: ibi ex omni parte
de uictus ẽ & uñ accepit eateriꝰ potestatem dominice
carnis occidende : inde interior potestas eiꝰ qrs̃nos tenebat
occisa ẽ: Ipse namq intenus uictus est : dum qͥsi uincit

Expanded text:
si ex peccati commixtione descenderet? Proinde venit si ex peccati commixtione descenderet? Proinde venit propter nos in utero Virginis Filius Dei, ibi pro nobis factus est homo. Sumpta est ab illo natura non culpa, fecit pro nobis sacrificium corpus suum, exhibuit pro peccatoribus victimam sine peccato, quae et humanitate mori, et justitia mundare potuisset. Hunc ergo, cum post baptisma vidit antiquus hostis, mox tentationibus impetiitue ipsa inexpugnabilis mentis ejus integritate prostratus. Sed quia ad interiora non valuit, ad ejus se exteriora convertit, ut quia mentis virtute victus est, eum, quem decipere tentatione non valuit, carnis rmissus est in illud, quod ex nobis mortalibus mediator acceperat. Sed ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est: et unde accepit exterius potestatem dominicae carnis occidendae, inde interior potestas ejus, qua nos tenebat, occisa est. Ipse namque interius victus est, dum quasi vicit
Abbreviated transcription (Latin):
conditus: in lib̾tate ꝓpͥe uoluntatis. sponte. sua factus
ẽ debitor mortis: Selenda gͦ erat talis culpa: s nisi
ꝑ sacrificium deleri non poterat. gͣ rendum erat sa
neq enim iustum fuit: ut ꝓracional hiomime brutoꝵ¬
ẽ gͦ exemplaria cęlestitĩ his mundati: ipsa autem
cȩlestia melioribꝰ. hostiis quam istis Ergo sibrata a¬
inmalia ꝓpt̾ racionale animal id ẽ ꝓhomine digne
uictime non fuerunt requirendus erat homo. qui pro
hominibꝰ. offerri debuisset. ut ꝓ rational peccante
racionalis hostra mactaretur S quid ꝙͣ homo sine
peccato inueniri non poterat : & oblata ꝓ nob̾ omĩa
hostia qͣndo nos apeccato mundare potuisset: si ipsa
hostia peccati cõgitatio non careret: inqͥnata qͥppe
in quinatos mundare non posset: Ergo ut raciona
bilis hostia eẽt: homo furrat offerendꝰ Ut uͦ apecrañ
mundaret hominem: homo ⁊ sme peccato St quib¬

Expanded text:
conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat. Quaerendum erat sacNeque enim justum fuit ut pro rationali homine brutorest ergo exemplaria coelestium his mundari; ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam istis. Ergo si bruta animalia propter rationale animal, id est, pro homine, dignae victimae non fuerunt, requirendus erat homo qui pro hominibus offerri debuisset, ut pro rationali peccante rationalis hostia mactaretur. Sed quid quod homo sine peccato inveniri non poterat, et oblata pro nobis hostia, quando nos a peccato mundare potuisset, si ipsa hostia peccati contagio non careret? Inquinata quippe inquinatos mundare nobilis esset hostia, homo fuerat offerendus: ut vero a peccatis mundaret hominem, homo et sine peccato. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
iile qͥdixit ascendam suꝑ altitudinem nubium si¬
milis ero altissimo: ⁊ de quo: uoce dei dr̃: qͥ factꝰ
ẽ ut millum timeret: et ipse ẽ. rex suꝑ omnes filio
suꝑbiȩ: Dequo ȩtiam huic sententiȩ dauid ꝓpła cõ
cordat dicens Ti humiliasti sicut uulneratũ suꝑ¬
bii: S qͣm uis simplici nature diuiuitatis nõ sit
aluid çẽ. et aliud saꝑe. nec aluid saꝑe. ⁊ aliud foetẽ
ȩẽ: quippe quia ipsa fortitudo que sapientia. & ipsa
sapientia que diuinitatis essentia ẽ: iugilanter. tam̃
in tuendum puto. qđ uir iste ꝓpħico plenus spũ suꝑ¬
bum diabolum. prudentia dĩ potiꝰ maluit dicere q̃m¬
prudentia eius ꝑcussit suꝑbum: Nã quam ios sic̃ dic¬
tum est ꝓpter natutam simplicem dĩ fortitudo sapiega
sit: dñs tam̃ diabolum quantum ad faciem spectat. nõ
nos parentis prim radice supplantans. subcaptuntate
dittis. sibi et in iusta suadent consensit: Ad uitã nãq

Expanded text:
Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo ? Et de quo voce Dei dicitur: Qui factus est ut nullum timeret, et ipse est rex super omnes filios superbiae . De quo etiam huic sententiae 552 David propheta concordat, dicens: Tu humiliasti, sicut vulneratum, superbum . Sed quamvis simplici naturae divinitatis non sit aliud esse, et aliud sapere, nec aliud sapere, et aliud fortem esse, quippe quia ipsa fortitudo quae sapientia, et ipsa sapientia quae divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto quod vir iste prophetico plenus spiritu superbum diabolum prudentia Dei potius maluit dicere qum. - Nam quamvis sicut dictum est, propter naturam simplicem Dei, fortitudo sapientia sit, Dominus tamen diabolum quantum ad faciem exspectat spnos parentis primi radice supplantans, sub captivitatrbitrio ei injusta suadenti consensit. Ad vitam namque
Abbreviated transcription (Latin):
mensam id est scripturam sacram que fessos atq ase¬
cul honerib uementes. pane u̾b nos reficit: et cõtͣ
aduersarios sua refectione nos roborat Uñ alias
tolorum uidelicet aninas. impso suo inicio infir
ma sirꝑne ciuitatis leuant: q̃ profecto mynia: nisi
humiles non ascendunt. nde illic ⁊ ab eadem sa¬
prentia dr̃: Si quis est parinuilus: uemat ad me:
Ac siaꝑte dicat: Qsqͥs se apud se magnum estimat.
aditum sibiet accessiis angustat: ͥ a tanto ad me
alcuss ꝑtingitur: quanto ulus ciuusq mens ap̃se
ueriis humiliatur: S: quantaliboe qitisq turtute
pficiat. quantalibet scientia exctescat pentrare
non sufficit: quos nos conditor moderamme iudici¬

Expanded text:
mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saemensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes, pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias stolorum videlicet animas, in ipso suo initio infirmia supernae civitatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde illic ab eadem Sapientia subditur: Si quis est parvulus, veniat ad me. Ac si aperte dicat: Quisquis se apud se magnum aestimat, aditum sibi mei accessus angustat, quia tanto ad me altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur. Sed quantalibet quisque virtute proficiat, quantalibet scientia excrescat, penetrare non sufficit quanto nos Conditor moderamime regi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut alias scã senpt̾a tostatur dicem Q uicent. Ra¬
ciam illio columpnam indemplo dĩ mei: slam quaĩ qͥs
in dei oꝑe recꝰta intentione firmatur. columma inftric¬
tura fabrice. spintalis erigit᷑. ut in hoc templo qđ ẽ
isicdo quos apłs columpnas uocat ȩccłiȩ dicens:
et. dertias dederunt michi. Possumiis etiam colũ.¬
nas cęli et ipsas eccłias non inconrenrent᷑ acciꝑe: q̃
multe imam. catholicam facunit toto t̾rarum orbe
signaret: & de domino nouimus dixisse salomonẽ:
Sapientia ȩdificauit sibi domum: excidit columnas
seruit dicens. Immolauit uictimas: miscuit uinum
a ꝓposuit mensam: Misit ancillas suas ut uocarẽt
ad arcem ⁊ menia ciuitatis Siꝗnis ẽ parituluᷤᷤ ue¬
ndaadmne: Immolauit enim dñs inctimas: se ipsũ
offerendo ꝓniobis Miscuit uinum p̃ceptoꝵ suorũ
poculum exnarratione. historica et intelligentia
spiritalis con temꝑans. Uñ alias dictum ẽ Calir
nmanu domin iun meri plenꝰ mixto & posuit¬

Expanded text:
atur, dicens: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . Nam quisquis in Dei opere recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod as coeli quos Apostolus columnas vocat Ecclesiae, dicens: esse, dextras dederunt mihi . 43. Possumus etiam columnas coeli et ipsas Ecclesias non inconvenienter accipere, quae multae unam catholicam faciunt toto terrarum orbe signaret . Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas seruit, dicens: Immolavit victimas, miscuit vinum, et proposuit mensam, 551 misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem et maenia civitatis: Si quis est parvulus, veniat ad me . Immolavit enim Dominus victimas, seipsum offerendo pro nobis. Miscuit vinum, praeceptorum suorum poculum ex narratione historica et intelligentia spiritali contemperans. Unde alias dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est
Abbreviated transcription (Latin):
cegttt concitat. dum alt̾na intentione. se impetũt:
quasi aduersantes se uñ collidunt S iam infortita¬
dine illius maria con gregata sunt : qr in carnato
dño discordanciam eculdrum corda concorditer cre¬
dunt: Iam petrꝰ inmare ambulat: quia nimirum
ixp̃i predicatorib illi quondam tumida. humil
auditu corda lubstiata lunt: ut recle etum
męuuangłio. huius mundi mansuetudinem figura¬
uerit quod ꝓcellosa maris aqua. dͥomini pedibus

Expanded text:
tentione se impetunt, quasi adversanti se unda collidunt. Sed jam in fortitudine Domini maria congregata sunt, quoniam incarnato Domino, discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat; quia nimirum Christi praedicatoribus, illa quondam tumida humili auditu corda subtracta sunt; ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
crementis crescat: Sic qͥppe ag̾e unusquisq p̾dicator
deb&. sic̃ cum illo diuinitus agit᷑. ut nequaquã cũc¬
ta que sentit in firmis insinurt: qr et quousq ipse
carnis mortalitate in firiis ẽ: ea q̃ suꝑna sunt eũc¬
ta non sentit: Redicare gͦ rudibꝰ. non deb& quantũ
cognoscit: quia et ipse de suꝑins misteriis cogno̾cere
non ualet qͣnta sint: Hinc ẽ enim quod paulus apłs.
pꝰ quam mnisteriis cȩleftib in terfuit: dieit Uidemus
uultum solii sui: et expandit suꝑ illũd nebulam

Expanded text:
crementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator crementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur: ut nequaquam cuncta quae sentit, infirmis insinuet; quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, quae superna sunt, cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet, quantum cognoscit, quia non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus ultum solii sui, et expandit super illud nebulam
Abbreviated transcription (Latin):
cift̃nam nͥ in tellectu ualido scripture sacre archana
penitrare: qd aut̃ ꝑ bouem ⁊ asinum. id ẽ nundum
in mundumq aminal: nͥ fidelis qͥsq in fidelis accipit᷑:
scandalum mentis aut fidelem prruulum. aut infide¬
lem qͥ credere potuisset iitetimat E a morte enimm
unientorum debet precium: quia illud scilicet amisis
se conuincitr uũ ad agendam penitentiam retiꝰ tenet᷑
dꝑienda ẽ itaq eistña. qr eoram paruulis mnentibꝰ tegẽ¬
da ẽ alta scientia: ne unde cor docentiũ ad sumna at¬
tollit᷑: ĩ ał infiritã auditorũ adima dilabat᷑ Dicat᷑ gͥ¬
parit̃ de orsumm: Parit̾ namq aque erumꝑent: si corĩ
infirmis auditoribꝰ quanta ẽ. scientia. ex ore loq̃ntis
emanaret: si simul se omnis plenitudo p̃dicationis
effimdet. & mehil sibi cum ꝓficrenib. reseruaret:
Dignum quippe ẽ: ut qui predicat audientis modum
consid̾et: qͣtimis ipsa predicatio. cum auditoriᷤ fin in¬

Expanded text:
cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid autem per bovem et asinum, mundumimmundumque animal, nisi fidelis quisque vel infidelis accipitur? scandalum mentis, aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium: quia illud scilicet amisisd agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatpariter deorsum. Pariter namque erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia, ex ore loquentis emanaret; si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nihil sibi cum proficientibus reservaret. num quippe est, ut qui praedicat, audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui in
Abbreviated transcription (Latin):
Iut ñ erumpant
pariter deorium: quia doctorum p̃dicationen tẽ.¬
ꝑat. ut audditorum infirmitas dictorum roee. nugia
conualescat: &d bene in euangłio mistica descnptio¬
ne narrogarit utaterra reduceret pusillum. ⁊ ita sedẽ
predicabat ttibis: ł naumi petri. qͥuid aliudo ꝗͥ comis¬
pipieto ccłia de signatur : Dequa intlioms turbis
confuritibiis p̃dicet: tam at̾ta panlulum redue:
iubet en nres mastum duci. & tam̃ at̾ra precipit. re¬
mouer. ꝓ fecto significans p̃dicatores suos rudib
besiert pbpłis nẽc alta nimis de cȩlestibis nec tam̃¬
dola trena predicare. Atquitaq ligatur inmibibus.
quia predicatorum scientia. in firmorum mentibus
loquens qͣntum sentire ualet docere ꝓhibet̾: Nam
luigua docentnim. in discrecionis pena multatur:
Uñ scriptum ẽ: Si qͥs aꝑuerit cistñam et foderit. &
non oꝑuerit. eam. cetiditq bos nel asimis in ea: dñs
ciffñe reddet precium nimentorum &ͥ dẽ enm aꝑite

Expanded text:
ut non erumpant pariter deorsum, quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas, dictorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptiori, et rogavit ut a terra reduceret pusillum, et ita sedens praedicabat turbis . Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens quantum sentire valet docere prohibetur. lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e ad uoluntatis eiꝰ celsitudinem p̃ualent: qui eiꝰdẽ
uoluntatis p̃ma de nunciantes uident: quod sicut
suꝑus diximus. de scĩs qͦq angłis nil obstat intell¬
g: quia ipse quoq unrtutes cęlestium. que huc si¬
ne cessatione conspiciunt: impsa sua contemplatione
pcuior sit ammirationis eius intulit : nunc ordinẽ
sse salutis nairat: Sso¬

Expanded text:
alent qui ejusdem voluntatis praemia denuntiantes vident. Quod, sicut superius diximus, de sanctis quoque angelis nil obstat intelligi, quia ipsae quoque virtutes coelestium, quae hunc sine cessatione conspiciunt, in ipsa sua contemplatione pavor sit admirationis ejus intulit, nunc ordinem nostrae salutis narrat. S
Abbreviated transcription (Latin):
ne de signantar: aquas dñs t̃mino esrcumdat: qr
humanz generis screntiam moderatur Ut quousq
uicissitudines alt̾nantium temporum transeant.
ꝑfecte ad cognitionem claritatis intmie nõ ꝑtĩgãt
din uͦ lucis nomine instos accipimus. tenebrarum uͦ
appellatione peccatores. uñ ⁊ patilus dicit: erati:
aliquando tenebre. nimc autem lux in dño. h¬

Expanded text:
ne populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia ne populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia humani generis ita scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeant, perfecte ad cognitionem claritatis intimae non pertingat. Sin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatores unde et Paulus dicit: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Do
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ illud nebulam suam: quia ꝓculdubio et cor
nr̃m ad querendum subleuat. & tam̃ occulta mo¬
datione agit᷑. ut ipsa requisitionis sue inmensita¬
te reprimatur Unde scriptum ẽ: Dedit abissus uo.¬
cem suam: ab altitudine fantasię suȩ: Ex clamare enĩ
mens humana in anniuiratione campellittr: dum
altitudine considationis in requisicionibus suis. eo ip¬
so quo latius ex tendit᷑ angustatur: Uel certe quia
solum dĩ ipsi nos sumus: uultum soli su nõ unme¬
rito tenere dr̃. dum nr̃a scientia ꝓgredi ad alciora
ꝑhibetur. Suꝑ quod solum sium nebulam suam
deus asparge dr̃ : quia inuisibilis manens occulta
suꝑ nos iudicia exerit ut et fiat in promptis quod
uidere possius: et tamen origo fact lateat in ab¬
dͥitis: ut quiir fiat nescire debeamus: Uñ ⁊ apte
Serminum circumdedit aquis: subdittir:¬
Susq dum finiantar lux et tenebre: qr plerĩq¬
in sacro eloqtuo ut supra diximus : aquari nomi¬

Expanded text:
super illud nebulam suam, quia procul dubio et cor super illud nebulam suam, quia procul dubio et cor nostrum ad quaerendum sublevat, et tamen occulta moderatione agitur, ut ipsa requisitionis suae immensitate reprimatur. Unde scriptum est: Dedit abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae . Exclamare enim mens humana in admiratione compellitur, dum in altitudine considerationis in requisitionibus suis eo ipso quo latius extenditur, angustatur. Vel csolium Dei, ipsi nos sumus, vultum solii sui non immerito tenere dicitur, dum nostra scientia progredi ad altiora prohibetur. Super quod solium suum nebulam suam Deus aspergere dicitur, quia invisibilis manens, occulta super nos judicia exerit, ut et fiat in promptis quod videre possimus, et tamen origo facti lateat in abditis, ut cur fiat nescire debeamus. Sequitur: VERS. 10. Terminum circumdedit aquis, usque dum finiantur lux et tenebrae. - Aqin sacro eloquio, ut supra diximus, aquarum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
penias uentorum: quia scieutiam transcendit am¬
marum Qͥ posuit tenebras latibulum suum: quia
dum caligine nr̃e in firmitatis obscutamur. ꝑ igno¬
rantiam mãm nobis absconditar: ne a nob̾ m inet̾̃na
& nrenra claritate uideat᷑: Uñ ei ⁊ in canticiᷤ canti¬
coꝵ: absponsa dr̃: fuge cilecte mi: fuge: Fugit
nos diemnnus: quotiens nrenti m̃ȩ id quod remimisci
uolumus. non occurnt : fugit nos dicims: qͣndo
id qnod uolumus memoria non tenemis: Sc̃a gͦ eccłia
pꝰquam mortem acresurrectionẽ dñi. ascensionemq
descripsit: clamat ei ꝓpħico plena spñ: Fuge dilecte
mi: fuge Aesi diceret Tu qͥ ex carne comprehensi¬
bilis factꝰ es. ex diuuntate tua intelligentiam ñi
sensus excede et inte ipso nobis in comprehensibilis
urtutes accipimus: ipsis quippe uelut sedi regie p̃¬
sidet. sui nobis soli uultum tent: quia quamdnu
in hac mortali carne subsistimus. gͦ quantaq sint
illa angłorum ministĩa non uidenius. & expandit

Expanded text:
pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Qui posuit tenebras latibulum suum, quia dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate videatur. Unde ei et in Canticis canticorum a sponsanos, dicimus, quoties menti nostrae in quo reminisci volumus, non occurrit; fugit nos, dicimus, quando id quod volumus, memoria non tenemus. Sancta ergo Ecclesia postquam mortem ac resurrectionem Domini ascensionemque descripsit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis virtutes accipimus, ipsis quippe velut sedi regiae praesidet, sui nobis 550 solii vultum tenet, quia quandiu in hac mortali carne subsistimus, quae quantaque sint illa Angelorum ministeria non videmus. Et expandit
Abbreviated transcription (Latin):
P arit gemant: q eorsi gl̃a ex delectatione sociant᷑
Ipsa alit̃ occupatio sẽtulatũ aignitatum t anto faci¬
sioribus acis pmitur. qͣnto maiorib curis griatu
Humanꝰ uamq anmmis: indere et acintare peceata.
utinã ualeat uel qui etꝰ. Ea gͦ indit desiderata rerũ
celsitudines absq peceatis minstiar non possẽ. ⁊ qr
diume ire non absconditur. qmie qͥd illicitũ ꝑ pedratur.
innia enĩ nuda & aꝑta sunt ocłis eiꝰ. Inferni uͦ ⁊ ꝑdi¬
cionis nomine. diabolum omnesq dampnationi emic
sociõ: de signanit: gͥ s uͦ istȩ sit coram quo inferus

Expanded text:
Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, 547 enim nuda et aperta sunt oculis ejus . Inferni vero et perditionis nomine diabolum omnesque damnationis ejus socios designavit. Quis vero ille sit coram quo infernus
Abbreviated transcription (Latin):
.possunt pͦpłi figura iołie a testante qua ait. Agͦ
enim sunt ppłi ben̾e autẽ contia suꝑbientem dr̃
ecce gigantes gemunt suba quis: quia elati om̃
Idum in hac uita assequi honorum celsitudinẽ
cupiunt. sub ponderibus ppłorum geniunt Nam
qͣnto qͥsq hic altius erigit̾. tanto curis gramoribꝰ
honeratut: Eisq ipsis popłis mente ⁊ cogitatioẽ
subponitur: quibus suꝑponitur dignitate: & be¬
ne his uerbis acbreuiter in dicatu qr omnis suꝑ¬
bia ipso inmo iacet. quo in alto se erigit. ut inde
magis cinctis subposita sit: uñ cunctis appetit
suꝑ eẽ: Homo qͥppe in sublimibus eleuatꝰ tantos
suꝑse sustinet : quantoᷤ sub positos regit. hi autem
qͥtalibꝰ sociant᷑ ipsi ȩtiam laboris eorum participati.¬
one de pͥmunttt. Nam eum eis laborem ȩtiam to¬
letant pondis ÷ dum pariter głam affectant honoris
Uñoum diceret: Ecte gigantes gemunt subaguis

Expanded text:
possunt populi figurari, Joanne attestante, qui ait: Aquae possunt populi figurari, Joanne attestante, qui ait: Aquae enim sunt populi . Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis, quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quanto quisque hic alterius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur; eisque ipsis populis mente et cogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub aquis. Dignum quippe erat. ut ꝑ incrẽpationem
priꝰ tumoreni sapientie t pene retandet: & ꝑ doctri¬
nam postmodum ad plena iisteriis u̾ba transiret
homines. ml obstat in telligi: Hinc enim ꝑ ꝓpħã
o dr̃: Mortui nonuiuent: gegantes non resurgent.
Ꝙs namq mortuos. nͥ peecatores nominat: ⁊ qͦs gigãte᷑
nͥ eos qui de peccato ȩtiã suꝑbiunt appellat: illi aut̃
nonuiuunt: q peccando uitam iusticiȩ ꝑdiderũt:
Isti ȩtiam resurgere post tnortẽ nequeut: qr post
culpã suam intlat suꝑbia. ad pententiȩ remedia
non recurrunt: hinc rursum scriptum est: Uir qͥ
ertauerit auia docꝰtrine: in cetu gigantum com¬
morabitut: qe qͥsqͥs it̃ rectitudinis deserit. qͦrum
se numero n suꝑborũ spirituũ uingit : Bemtꝰ aut̃
contra elatos dicitur: Ecce giganteᷤ gemunt
sũ aquis. Acsi aꝑte diceretur Cur descientia ho¬
mo suꝑbiat cum ignorantie abissus. ⁊ iꝑsos suꝑbis
nõmine potentes huius scł de siguantu inaqnis

Expanded text:
sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. homines, nil obstat intelligi. Hinc enim per prophetam dicitur: Mortui non vivent, gigantes non resurgent . Quos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: Cur de scientia homo superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos superbissnomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
dath reprehendit᷑ ut dicatur: Cimis ad iutor e̾: nũqͥd
inbecilli. ⁊ sustentas brachum eiꝰ qͥ nõ ẽ: fortis: Acsi
aꝑte: dicat: Dum eum ad uinare niteris. sub ciius mag¬
nitudine subcumbis: ommne quod impendis solitium de
Ad uitores enim dĩ sius: Nam cum ei quem ipse ꝑit̃
nani grãm ntfundit. nos exortationis uocem concurrini
ħ quod ille ꝑ sp̃m agit intrmsecus. nos exteri ninistio
uocis adiuuaiis: & tũc solum na exot̾tano ad ꝑfec¬
tionem dct. cum incorde ds fuent qui aduuitur: Uñ
& alias dicit: Neq qui plantat est aliquid urꝰ qui rigat.
s qui in cremritum dat ds̃ Plantare quippe ⁊ rigare
ad iuuare est. Qͦ d utrumq uacumi erit ministeriũ.
si incorde ds̃. uon dat incrementum: S qͥ desensu suõ
alta siprint. eẽ. humiliter dei ad uitores nolunt qr
dimi se deo utiles esse estunant. a fructu se unlitatis
alieuant. Uñ ⁊ ueritatis uoce discipulis dr̃: Cum fece

Expanded text:
 reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si aperte dicat: Dum eum juvare niteris, sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de dicitur: Adjutores enim Dei sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum fece
Abbreviated transcription (Latin):
nescit: Dequo ꝑdamhelem dt̃. Milia mlium iminsta¬
lont ei: et decles centena milia ad sistelant ex. Saꝑ¬
norum ciuium numerꝰ infinit. et definitus exprimit᷑.¬
ut qui deo ẽ. numerabilis. de monstretur: quam uis al¬
ud ẽ assistẽ. aliud minstrare: Aslistunt entr ille pro¬
culoubio potestates que ad quedam hominib nincre¬
anda non ecreunt: Ministrabant uͥ hi: qui ad eaplẽ¬
da officia minciorum ueniunt: s tam̃ ipsi quoq con¬
templatione ab intiis non recedunt: I quia plures
sunt qui ministrant qͣm hi qui principalit̃ assistũt.
assistentium numerus qtasi defingeꝰ. ministrantium
tes dicimis qr decertare eos contra potestates aereas
non ignoramus. Q tamen certamina non labore. sed
imꝑio ꝑagunt: quia quicqͥd agendo contra immĩdoᷤ
sp̃s appetunt ex adintorio euncta regentis possunt
Dehac namq milicia. nascente rege nc̃o scriptum ẽ:

Expanded text:
nescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministranescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum  quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuncianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nunciorum veniunt, sed tamen ipsi quoque a contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi definitus, ministrantium tes dicimus: quia decertare eos contra potestanon ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, quia quidquid agendo contra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
qui in captiuatatẽ fuerant ducti purgati sunt Iuire eis
ad huc ꝑse dñentur Michahel aduiuat. s grecorũ
prnceps ad plium uenit : qr mereri quidem ueniam
tam longa opp̃ssorum captiuitas poterat. sed ereptio.¬
nis corum hene ficio. ħ quoq quod ingrecoᷤᷤ deliq̃rat
obinabat. Recte gͦ dr̃. quod contrase angeli uemũt
quia subiectarum sibi gentim ineissim sib merita
contͣ dicunt: Nlam fallimes sp̃ł eisam gentbus
s eorum facta iuste iudicantes examinant: Clmq uniꝰ¬
cuusꝙ gentis uel cupo uel tustica ad suꝑne turiȩ es̃.¬
silum ducit᷑: enuisdem gentis p̃positꝰ uel obtiniusse in
certamine. uel non obtininsse uictorum ꝑhibet Qũ
tam̃ omnium una uictoria ẽ. łn suꝑ se opificis uoluti
summa. Quam dum semꝑ aspicunt. quod obtinere non
mane rationis supnorum spirituum numerus nõ e
qluia quanta illa sit frequentia inuisibilis exereitus

Expanded text:
qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit; quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibussed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non manae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
& facit coneordiam insurassbus suis qi multa sibimoe
infersꝰ dissident. s ad condordem suꝑnorum plentudi¬
nem currunt. et mertne pacis causa agitur ut sep̃e
ea que sunt eateruis: sine pace aisponantutr:. Nlame
bonos omp̃s. As admeritum ꝓurhit. cum contra eor
urtam italo seulre ꝑmitit: atq in concordiã compo¬
nuntur suma. dii confundunttir infima: quia
made incelestib el ectos suos angłorum choris socut¬
un interrens ⁊ iufims it probori mores sui nitib
ad uersantes portat S. liec inter liboe in quirere. si
pax in sublimbus suima retinetur: quid e quod ꝑ
diebꝰ A eeec michael imis de prmeipibꝰ primis. no
unt madintorium mͥ & patlo post. Nunc reuertar.⁊
ut p̃lier aduersus pricipem ꝑsarimi Cum enim e.¬
grederer. apparinit ꝓrniceps grerorum adueniens. Eis
staq alios prncepes gentium. nsi angłos appellat. qͥ
sibi resistert ereunti potiussent: ꝗ̃ gͦ esse pax usub¬

Expanded text:
Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus electos suos angunde in terrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per diebus; et ecce Michael, unus de principibus primis, venit in adjutorium mihi . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sub
Abbreviated transcription (Latin):
si raptꝰ ad t̃cium cęlam. raptꝰ in paradisum: ꝑtiam
archana u̾ba audiens q̃ dicere homini nonlicera.
tam inmensos siꝑne scientiȩ sinus aꝑiret : Aut cuĩ
non uirtitem auiditoris opprimeret si eaque intrĩ¬
secus hautire potat. in quantum lingna carm᷑ suf¬
ficeret. exꝰ tmisecus inudans atq bt̾itus in mensita¬

Expanded text:
si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens quae loqui homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret ? Aut cujus non virtutem auditoris opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aq