comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urbib tuis. & uidices tu de qͥb dixi¬
sti. da mͥ regẽ & pͥncipẽ. Dabo tͥ regem
infurore meo. & auferã in indignati¬
one mea. Illũ qͥppe in tanto furore
suo dedit. ut dicer& ad samuel. Non
te abiecert᷑ s me. ne regnẽ suꝑ eos.
&. cȩt̾a. Itẽ tanta in indignatione
illũ abstulit. ut ille demoniacꝰ fie¬
r&. sic̃ scriptũ ẽ. Spc̃ autẽ dñi re¬
cessit ã saul. & ex agitabat eũ sp̃c neqͣ
ã dño. Hȩc nc̃ iecirco cõmemoraue¬
rim. ne uł in saul. uerbũ dñĩ. ã ꝓpo¬
sito cecidisse. palmãq uisticiȩ uide¬
at᷑ amisisse. eligendo illũ qui elecꝰ¬
łione dignꝰ ñ fuerit. dpħã iđe đđ.¬

Expanded text:
dices tui, de quibus dixisti: Da mihi regem et principem. Dabo tibi regem in furore meo et auferam in indignatione mea. Illum quippe in tanto furore suo dedit, ut diceret ad Samuhel: Non te abiecerunt, sed me, ne regnem super eos et cetera. Item tanta in indignatione illum abstulit, ut ille dęmoniacus fieret sicut scriptum est: Spiritus autem domini recessit a Sa » Haec nunc idcirco commemoraverim, ne vel in Saul Verbum Domini a proposito cecidisse, palmamque justitiae videatur amisisse, eligendo illum qui electione dignus non fuerit. Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ib& intueri etiã illud quã
sapient᷑. quã ueracit̃ loco memora¬
to apłs dixerit. Si enĩ qͥ ex lege he¬
redes st̃. exinanita ẽ fides. abolita
ẽ ꝓmissio. Qͦd ẽ dicere. Si ob meri¬
tũ susceptȩ legis factũ ẽẽ putas ut
sio pͣcesserit. ñne mutabilẽ facis
na quippe mutabilitas. grandis im¬
mutatio eͣ. illud pꝰ tot annosꝓpone¬
re ꝓmerde fut᷑i seruitii. quod pͥus
cũ uiram̃to gratis ꝓmisit. p̾sertim
cũ sic ꝓmisisse iã dedisse fuerit. Et
qͥs umꝗͣ homo fidelis illud qͦd dudũ
mercedem futuri seruitii : Quantoma¬
gis nec ds talit᷑ fecit. nec dđm taltt̃ facere
decuit. Hoc nãq ess& ex inanire fidem.
abolere ꝓmissionẽ. si pꝰ tot annos patͥb
de functis ita loqueretur ad filios dic̃s.
Si gͦ audieritis uocẽ meã & custodieri¬
tis ƿactũ meũ. cõplebo ꝓmissionẽ. ut
in semine abrahȩ benedicant᷑ oñs genteᷤ.
ess& do ueraci. qͥ sic̃ alia scriptura
testat᷑ semel loquit᷑. & scđo id ipsũ nͣ

Expanded text:
ibet intueri etiam illud, quam sapienter, quam veraciter loco memorato apostolus dixerit: Si enim qui ex lege heredes sunt, exinanita est fides, abolita est promissio. Quod est dicere: Si ob meritum susceptę legis factum esse putas, ut sio praecesserit, nonne mutabilem facis na quippe mutabilitas, grandis immutatio est, illud post tantos anre pro mercede futuri servitii, quod prius cum juramento gratis promisit, praesertim cum sic promisisse jam dedisse fuerit. Et quis unquam homo fidelis illud quod dudummercedem futuri servitii? quanto magis nec Deus taliter fecit, nec Deum taliter facere decuit: hoc namque esset exinanire fidem, abolere promissionem, si post tot annos patribus defunctis ita loqueretur ad filios, dicens: « Si ergo audieritis vocem meam et custodieritis pactum meum, complebo promissionem, ut in semine Abrahe, benedicantur omnes gentesesset deo veraci, qui sicut alias scriptura testatur semel loquitur et secundo idipsum non
Abbreviated transcription (Latin):
Nã parua ẽ hȩc iusticia đi : N parua.
sed uere magna. & ualde laudabilis. qͥa
ꝑ illã incarnationẽ dũ fit ex semine dđ.
iustificat᷑ in sermonib suis ds. implen¬
do qͦd ꝓmisit. eustodiendo qͦd iurauit.
đs uerax & fidelis. Attende ꝑ pulchrã
huiꝰ iusticiȩ diffinitionẽ. lusticia ingͥt.
ex fide infidem. Cuiꝰ ex fide. nͥ eiꝰ qui ꝓ¬

Expanded text:
a est hęc iustitia dei? Non parva, sed vere magna et valde laudabilis, quia per illam incarnationem, dum fit ex semine David, iustificatur deus in sermonibus suis, implendo quod promisit, custodiendo quod iuravit deus verax et fidelis. Attende perpulchram huius iustitię diffinitionem. Iustitia, inquit, ex fide in fidem. Cuius in fidem, nisd qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex inanire fidẽ. abolere ꝓmissionẽ. si
qͦd ꝓmiserat & uirauerat ex gr̃ã. per
legẽ destruer&. ꝓpt̃ surripientia de¬
licta. Qͦd qͥa ñ fecit. s fidelis ꝑmansit
in omĩb uerbis suis . semel inquiens ui¬
raui inscõ meo. si dd mͣtiar. semen eiꝰ
in ȩtͣnũ manebit & cęt̾a. gͦ iustificat᷑
in sermonib suis. & iuncit dũ uidicat᷑.

Expanded text:
inanire fidem, abolere promissionem, si quod promiserat et iuraverat ex gratia, per legem destrueret propter surripientia delicta. Quod quia non fecit, sed fidelis permansit in omnibus verbis suis, semel, inquiens, iuravi in sancto meo, si David mentiar semen eius in ęternum manebit et cetera. Ergo iustificatur in sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
erat. & ꝓpt̃ hanc suꝑbiã de cecidit
ille sathanas. Nonne suꝑ altitudi¬
nẽ nubiũ eiꝰ modi ascenderat. cũ
sc̃ iã dictũ ẽ ex alio ꝓpheta. abie¬
tes & platani ꝑ quas intelligunt᷑
ȩedẽ altitudines angłicȩ dignita¬
tis. ñ fuerint ȩquales. frondib illiꝰ.
ñ ad ȩquauerint sũmitate̾ eius
in paradyso di : Aliũ gͦ ascensũ
oport& intelligi. uidelicet aicen¬
sũ cordis ñ corporis. ascensũ hono¬
ris ñ loci. Ex abundanti enĩ ẽ astrue¬
re ꝓuectionẽ honoris ascensũ recte
diei cũ in scolis quoq pueri lectiten
ducẽ nobilẽ dicentẽ militib sius.
a potuit cuẽ popłs ꝑducere liber
ascendi. sup̃q nihil nͥ regna reliqͥ.
Ig̃ qͦd dixit ascendã. timor fuit am¬
bitionis. qͥa qͥ dicebat ego feci mem&¬
ipsũ. ds ego sũ. c̃sequent᷑ sic ambie¬
bat ascendere in cęlũ. ut cęli. tener&
imꝑiũ. sic exaltare suꝑ astradi soli¬
um suũ. sic ascendere suꝑ altitudi¬

Expanded text:
et propter hanc superbiam de cęlo cęcidit ille sathanas? Nonne super altitudinem nubium eiusmodi ascenderat, cum sicut iam dictum est ex alio propheta abietes et platani, per quas intelliguntur eędem altitudines angelicę dignitatis non fuerint e.quales frondibus illius, non adęquaverint summitatem eius in paradiso dei. Alium ergo ascensum oportet intelligi, videlicet ascensum cordis non corporis, ascensum honoris non loci. Ex abundanti est astruere provectionem honoris ascensum recte dici, cum in scolis quoque pueri lectitent ducem nobilem dicentem militibus suis: Quo potuit civem populus perducere liber, ascendi supraque nihil nisi regna reliqui. Igitur quod dixit 'Ascendam', tumor fuit ambitionis, quia qui dicebat: Ego feci memetipsum, deus ego sum, consequenter sic ambiebat ascendere in cęlum, ut cęli teneret imperium; sic exaltare supra astra dei solium suum, sic ascendere super altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatũ id ẽ reqͥem benedictionis
& scĩficationis. ꝑuenire noliusti
lecirco ueracit᷑ uixta scam̃ ae mysti¬
cã apocalypsin. numerꝰ tuꝰ ẽ sexcenti
sexaginta sex. Intͣ angłos suꝑbien¬
do laborasti. in decipiendo hominẽ
circiure t̾rã & ꝑ ambulare cȩpi¬
sti. in antixp̃o fatigaberis. Ita labor
tuus augm̃ta capit. sic̾ isti inde¬
cuplũ multiplicant᷑ senarii. sex. se¬
xaginta. sexcenti. ds̃ aut̃e ut iã
dictũ ẽ inseptimo reqͥeuit. Ap¬
pensũ ig̾ regnũ tuũ. ꝓfecto inuen¬
tũ. & inueniendũ ẽ minꝰ habens.
qͥa ñ ꝑuenit ad creatoris reqͥem
uacuũ & uanũ circa ereaturã
c̃tinuans laborẽ. ꝑinde qͥd seqͥt᷑.¬
Sharẽs. duusũ ẽ regnũ
tuũ. & datũ ẽ scĩsꝰ altissimi. quoꝵ
typũ tẽ in excidio. dũ taxat ba¬
bylonis gessert̃ ꝑsȩ & medi. p̃sertĩ
cũ eyrus rex illoꝵ ꝓpħica uoce

Expanded text:
requiem benedictionis et sanctificationis pervenire noluisti. Idcirco veraciter iuxta sanctam ac mysticam apocalypsin numerus tuus est sexcenti sexaginta sex. Inter angelos superbiendo laborasti, in decipiendo hominem circuire terram et perambulare cępisti, in antichristo fatigaberis. Ita labor tuus augmenta capit, sicut isti in decuplum multiplicantur senarii: sex sexaginta sexcenti. Deus autem ut iam dictum est in septimo requievit. Appensum igitur regnum tuum profecto inventum et inveniendum est minus habens, quia non pervenit ad creatoris requiem, vacuum et vanum circa creaturam continuans laborem. Proinde quid seqhares: divisum est regnum tuum et datum est sanctis altissimi, quorum typum tunc in excidio dumtaxat Babylonis gesserunt Persę et Medi, presertim cum Cyrus rex illorum prophetica voce
Abbreviated transcription (Latin):
rimus ipse mardo cheus. scidit ues¬
lim̃ta sua. & indutus est sacco. spar¬
gens cinerẽ capiti & in platea me¬
diȩ ciuitatis uoce magna clamabat.
ostendens amaritudine̾ animi sui.
& hoc ululatu usq ad fores palacũ
gradiens. Ueracit᷑ quoq de isto di¬
cas. quia ferrũ ꝑtransut animã
eius. & uere beatus est. Nã beati
qui ꝑsecutionẽ patiuntur propt̃
iusticiã. lusticia nãq est. qđ noluit
adorare aman. iustã intuens causam.
Cuncta nosti dñe inquid et scis quia
ñ ꝓsuꝑbia uel aliqua głȩ cupiditate.
fecerĩ hoc. ut ñ adorarẽ aman suꝑbis¬
simũ. libent᷑ eni ꝓ salute isrł etiam
uestigia pedũ eius deosculari para¬
tus essem. sed timui ne honorẽ dĩ
mei transferrẽ ad homine̾. & ne
qu̾ȩ quã adorare̾ excepto dõ meo
lustus igitur in hoc facto coͬpro¬
batur. legi sc̃ę & uistȩ & bone obtẽ¬
perando. cuius hoc pͣceptũ est. do¬
minũ tuũ adorabis. & ipsi soli serui¬
es. ac ꝓinde beatã hab& memoriã.

Expanded text:
rimus ipse Mardochaeus scidit vestimenta sua, et indutus est sacco, spargens cinerem capiti, et in platea mediae civitatis voce magno clamabat, ostendens amaritudinem anet hoc ululatu usque ad fores palatii gradiens. Veraciter de isto quoque dicas, quia ferrum pertransivit animam eius et vere beatus est. Nam beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. Iustitia namque est, quod noluit adorare Aman iustam intuens causam. Cuncta nosti, domine, inquit, et scis quia non pro superbia vel aliqua glorię cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman superbissimum. Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius deosculari paratus essem, sed timui, ne honorem dei mei transferrem ad hominem et ne quemquam adorarem excepto deo meo. Iustus igitur in hoc facto comprobatur legi sancte, iuste. et bonę obtemperando, cuius hoc preceptum est: Dominum deum tuum adorabis et ipsi soli servies; ac proinde beatam habet memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
suis. sese ꝓsternebant. Utiq quoꝵ
dii fuert᷑. multomagis pͥncipes
recte dicti st̃ eorum.
orro danihelis et totiꝰ poptili
dm̃ uerũ colentis pͥnceps erat
michael. pͥnceps sc̃s. angłs bonus.
archangelus magnꝰ. Nã itidẽ
angłs dicit illi Et nemo ẽ ad ui¬
tor m̃s in om̃ibꝰ his. nͥ michael
pͥnceps ur̃. Et rursũ ait. In tẽꝑe
uillo cͣsurget michael pͥnceps
magnꝰ qͥstat ꝓfilus populi tui.
Subtã diu̾sis immo c̃trariis pͥncipibꝰ
positi homines. et reges gentiu᷑. in
diuersũ atq contraritꝰ tendebant.
& pͥncipes eoꝵ mali pͥncipes maloꝵ.
bonis pͥncipibꝰ bonoꝵ. et dm̃ co

Expanded text:
suis sese prosternebant. Utique quorum suis sese prosternebant. Utique quorum dii fuerunt, multo magis principes recte dicti sunt eorum. orro Danihelis et totius populi deum verum colentis princeps erat Michael, princeps sanctus, angelus bonus, archangelus magnus. Nam itidem angelus dicit illi: Et nemo est adiutor meus in omnibus his nisi Michael princeps vester. Et rursum ait: In tempore autem illo consurget Micmagnus, qui stat pro filiis populi tui . » Sub tam diversis, imo contrariis principibus positi homines et reges gentium, in diversum atque contrarium tendebant, et principes eorum mali, principes malorum bonis principibus b
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cibꝰ scor hominũ. & legationi scͥoꝵ
angłoꝵ. Si quidẽ mundi pͥnores di¬
abolus adño dictꝰ ẽ. et mundus ait
apłica ueritas in maligno positꝰ
est Cũ de toto c̃stet. de partibꝰ qͥs
dubitet. Si totiꝰ mundi pͥnceps
diabolus. ñne c̾sequent᷑ partiũ mum¬
di. scilioet ꝑsarũ atq grecoꝵ pͥncipes.
malȩ potestates maiori pͥncipi diabo¬
lo subministrantes rectę intelligun¬
tur. Non eniͣ ꝑsȩ et greci dei cul¬
tores erant. sed creaturȩ potius¬
quã creatori seruiebant . nͣ deu.
s ꝓdõ demonia colebant. Perse so¬
lem. quẽ et dicebant apollinẽ. greci
sub nomine tiel optentu sapientiȩ
suȩ minernã. aliȩq gentes alia
deox portenta. gens una quequȩ
suũ p̃ceteris singularit᷑. om̃s autẽ
unui̾salit᷑ sub nomine iouis. pͥncipẽ
demonũ. pͥncipẽ mundi. diabolũ
colebant. et eiꝰ modi pͥncipibꝰ tã
malis spiritibꝰ corã simulachris

Expanded text:
precibus sanctorum hominum, et legationi sanctorum precibus sanctorum hominum, et legationi sanctorum angelorum. Siquidem mundi princeps diabolus a Domino dictus est; « et mundus, ait apostolica veritas, in maligno positus est . » Cum de toto constet, de partibus quis dubitet? Si totius mundi princeps diabolus, nonne consequenter partium mundi, scilicet Persarum atque Grecorum principes male, potestates maiori principi diabolo subministrantes recte intelliguntur? Non enim Persę et Greci dei cultores erant, sed potius creature. quam creatori serviebant, non deum, sed pro deo dęmonia colebant, Perse. solem, quem et dicebant Appollinem, Greci sub nomine vel obtentu sapientię suę Minervam, alięque gentes alia deorum portenta, gens unaquęque suum pre cęteris singulariter, omnes autem universaliter sub nomine Iovis principem dęmonum, principem mundi diabolum colebant, et eiusmodi principibus tam malis spiritibus coram simulachris
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd scis quare uenerim adte:
Et nc̃ reuertar ut pͣliđr aduersus
pͥncipe᷑ ꝑsarũ. Cũ enĩ egrederer.
apparuit pͥnceps grecoꝵ ueniens.
et nemo eͣ adiutor inͣs in omͣibus.
his nisi michael pͥnceps ur. Uox
inquã eiꝰmodi mente̾ audientem
tãꝗͣ tuba uehemens ad se cͣuertit.
& miraculo suo cõmonefacit. non
pͣterire nos qͦd ñ solũ homines uerũ
etiã angłicȩ fortitudines motȩ fu¬
erint. et pͥncipes fuerint in pͣlio qͦd
de clamare suscepimꝰ. scribentes
hoc opꝰ de uictoria uerbi dei .iiii.
rincipes istos ꝑsarũ & grecoꝵ quã¬
les sint. unꝰ de doctoribꝰ eximiis
beatꝰ Iheronimꝰ breuit᷑ innuit.
Istist̃ in qͥt pͥncipes. de qͥbꝰ & paulus
apłs loquit᷑. Sapientiã loqui mur
intͣ ꝑfectos. quã nullus pͥncipu᷑
sent Profecto & si huiꝰ modi aue.¬
toritas de esset. prudens tamen
auditor pͥncipes malos. angłos malos. in¬
telligere ñ dubitaret. contra qͦs bonis
pͥncipibꝰ pͣliandũ erat. qͥ contra dict᷑

Expanded text:
e, et nunc revertar ut praelier adversus principem Persarum? Cum enim egrederer apparuit princeps Graecorum veniens, et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester . » Vox, inquam, ejusmodi mentem audientem tanquam tuba vehemens, ad se convertit, et miraculo suo commonefacit, non praeterire nos, quod non solum homines, verum etiam angelicae fortitudines motae fuerint, et principes fuerint in praelio, quod declamare suscepimus, scribentes hoc opus de victoria Verbi Dei. rincipes istos Persarum et Grecorum quales sint, unus de doctoribus eximiis beatus Iheronimus breviter innuit: Isti sunt, inquit, principes, de quibus et Paulus apostolus loquitur: Sapientiam loquimur inter perfectos, quam nullus sent . » Profecto etsi hujusmodi auctoritas deesset, prudens tamen auditor, principes malos, angelos malos intelligere non dubitaret, contra quos bonis principibus praeliandum erat, qui contradicunt
Abbreviated transcription (Latin):
lam inrẽ istã ꝓperus sermo tende¬
bat. quȩ nimirũ pars magna est
pͣlii. quo pͣliatus est draco ille mag¬
nus serpens antiquus. qui uocat᷑
diabolus & sathanas. contra sepe¬
dictũ conceptũ beatȩ mulieris.
idẽ contra susceptũ infide antiquȩ
eccłȩ. extẽꝑe abrahȩ tierbũ ꝓmissio¬
nis. Sed mentẽ adhuc superiꝰ tenet.
illa uox ad daniele anglłi dicentis.
Daniel uir desiderioꝵ intellige uer¬
ba quȩ ego loquor adte. & noli me

Expanded text:
Iam in rem istam properus sermo tendeIam in rem istam properus sermo tendebat, quę nimirum pars magna est prelii, quo preliatus est draco ille magnus serpens antiquus, qui vocatur diabolus et sathanas contra sepedictum conceptum beate mulieris, id est contra susceptum in fide antiquę ecclesię ex tempore Abrahę verbum promissionis. Sed mentem adhuc superius tenet illa vox ad Danielem angeli dicentis: Daniel vir desideriorum, intellige verba, quę ego loquo
Abbreviated transcription (Latin):
lo ditinã habere. tandẽq dice¬
re illi despitienti me. Cũ placu¬
erit altissimo ponet sede̾ suã in
me. & loquet᷑ iudicia sua suꝑ te.
Si ñ uanũ fuit qͦd uidebat᷑. et si n̾e
rea dimplet᷑. dũ singła draconis ca¬
pita studioso sermone ꝑ outimꝰ. ad¬
uinabit ipsũ uerbu. ut tuũ qͦq
soniu̾ me optẽꝑante ꝓsperetuꝵ¬
uidprimũ de isto capite iii.¬
dicendũ est. lam continuo gesti¬
ebãt animꝰ aggredi cornculum
allud unũ de multis cornibꝰ hirci.
ꝑ quẽ regnũ grecoꝵ significabat᷑.
ut ia p̃libatũ est. infine libri pͣce¬
dentis. qͦd uidelicet corniculum
magnificatũ est usq ad fortitudi¬
ne̾ cęli. & deiecit defortitudine &
de stellis. et robur datũ ẽ illi ẽtra
iuge sacrificiũ. ꝓptͣ peccata. et de¬
iecit locũ sc̃ificationis. uidelicet An¬
tiochus qui appellatꝰ ẽ epiphanes.
idẽ nobilis. sub quo septe̾ machabei
fratres paruuli. cũ matre passi ft̃

Expanded text:
lo diutinam habere tandemque dicelo diutinam habere tandemque dicere illi despicienti me: Cum placuerit altissimo, ponat sedem suam in me et loquetur iudicia sua super me. Si non vanum fuerit, quod videbatur, et si nunc re adimpletur, dum singula draconis capita studioso sermone percutimus, adiuvabit ipsum verbum, ut tuum quoque somnium me obtemperante prosperetuuid primum de isto capite dicendum est? Iam continuo gestiebat animus aggredi corniculum illud unum de multis cornibus hirci, per quem regnum Grecorum significabatur, ut iam prelibatum est in fine libri precedentis, quod videlicet corniculum magnificatum est usque ad fortitudinem cęli et deiecit de fortitudine et de stellis et robur datum est illi contra iuge sacrificium propter peccata, et deiecit locum sanctificationis, videlicet Antiochus, qui appellatus est Epiphanes, id est nobilis, sub quo septem Machabei fratres parvuli cum matre passi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
e isto capite quinto et de his qͥ
reꝑcussert illud scilicet macha¬
beis frͣibꝰ. occasio ueniens sese optu¬
lit. ut diceres ad me. scribe mͥ li¬
brũ de uictoria uerbi dĩsicut
in ꝓlogo cõmemoraui. quẽ huic
oꝑi tecũ loquendo pͣscripsi. Nunc
adhuc insistis. rogitans unmo per
ium dilectionis imperitans. ut pro
ut dicistu. mͥq uidet᷑. pęne diffici¬
lẽ. aliquatenꝰ studii adhibendo ex¬
plicẽ. quasi ego cunctã possim aut
debitor sim tuã ꝑsoluere exactio¬
nẽ. Dicis etiã ludibundus. qͦdiam¬
dudũ hoc ipsũ sõmaueris. et sõni¬
ando mͥ supplicaueris parit᷑ ac
iusseris. quatinꝰ hanc partẽ scilicet
elucidationẽ ꝓlogi huic inserere.¬
et aptarẽ conuenient᷑ oꝑi. & qͦd ego pͥ¬
mu̾ recusasse fortit᷑. & deinde spo¬
pondisse optẽperant᷑ tͥ uisus fueri
Et ego tͥ audeo dicere. sollicitus
tam̃. ne ouiꝰpiã risoris oculus hoc
tudeat. et nͣ beniuole accipiat. qr
uidebar mͥ quondã luctã cũ diabo¬

Expanded text:
e isto capite quanto, et de his qui percusserunt illud, scilicet Machabaeis fratribus, occasio veniens sese obtulit, ut diceres ad me: Scribe mihi librum de victoria verbi dei, sicut in prologo commemoravi, quem huic operi tecum loquendo prescripsi. Nunc adhuc insistis rogitans, immo per vim dilectionis imperitans, ut prolut dicis tu mihique videtur, pene difficilem aliquatenus studium adhibendo explicem, quasi ego cunctam possim aut debitor sim tuam persolvere exactionem. Dicis etiam ludibundus, quod iamdudum hoc ipsum somniaveris et somniando mihi supplicaveris pariter ac iusseris, quatenus hanc partem scilicet elucidationem prologi huic inserereet aptarem convenienter operi, et quod ego primum recusasse fortiter et deinde spopondisse obtemperanter tibi visus fuerim. Et ego tibi audeo dicere sollicitus tamen, ne cuiusquam risoris oculus hoc videat et non benivole accipiat, quia videbar mihi quondam luctam cum diabo
Abbreviated transcription (Latin):
um igͦ uł in isto excidit uer¬
bũ di & qͦd ꝓposuerat d̃s po¬
tuit auerti : Non utiq. immopal¬
mã iusticiȩ p̾clarius obtinet. scrip¬
tura sic detͣminante. Uerũ tam̃ in¬
quit dñs indieb tus ñ faciã ꝓptͣ
do patrẽ tuũ. De manu filii tui
scindã illud. nec totũ regnũ aufe

Expanded text:
ur vel in isto excidit verbum dei, et quod proposuerat deus, potuit averti? Non utique, immo palmam iustitię preclarius obtinet scriptura sic determinante: Verumtamen, inquit dominus, in diebus tuis non faciam propter David patrem tuum, de manu filii tui sci
Abbreviated transcription (Latin):
sona uerbiđi . filii dei. uerbi
omptis. filii iuictor iosi. Unde
uigilant᷑ animaduertendum.
quia cũ dixisset transibit enim
dñs ꝑcutiens egyptiosꝰ cũq ui¬
derit sanguine̾ insuꝑ liminari.
& inutroq poste. transcendet
ostiũ. & ñ sinet ꝑcussorẽ ingredi:
c̃tinuo subiunxit. Custodi uer¬
bũ istud legitimũ tibi: & filus
senti loco dicere custodi tibi
uerbũ istud legimũ. nisi acsi
ẽ quẽ custodire oport& usq in etͣ¬
nũ. potius quã illius immolandi¬
agni ritũ. qui ꝓ fecto ꝑmanere
ñ debuit itł custodiri usq inȩter¬
nũ: sed tantũ usq ad illam pleni¬
tudinẽ tprͣis quo in carnandum
erat uerbũ istud. custodiendum

Expanded text:
sona verbi dei, filii dei, verbi omnipotentis filii victoriosi. Unde vigilanter animadvertendum, quia cum dixisset: Transibit enim dominus percutiens Egyptios cumque viderit sanguinem in superliminari et in utroque poste, transcendet ostium et non sinet percuscontinuo subjunxit: « Custodi verbum istud legitimum tibi et filiis senti loco dicere: « Custodi tibi verbum istud legitimum, » nisi ac si est, quem custodire oportet usque in aeternum, potius quam illius agni immolandi ritum, qui profecto permanere non debuit vel custodiri usque in aeternum, sed tantum usque ad illam plenitudinem temporis, quo incarnandum erat Verbum istud, custodiendum
Abbreviated transcription (Latin):
Descend̃ autẽ dñs ut uidet cuutatẽ.
I& turrim: quã ȩdificabant filii adã.
Illic dũ dic̃ filii adã. ꝓcul dubio sub¬
intelligendũ est. ac si dicer&. imita¬
tores adam: qui đi similitudinem
appetiuit nͣ ꝑ uerbi di obȩdientiã :
s ꝑmentis suȩ suꝑbiã. Illa duuisio.
siue linguarũ c̃fusio. accidit indie¬
bus falegi qͥ & iccirco appellatus ẽ
faleg: quia indieb eius diuisa ẽ t̃ra.
ut iã dictũ est. Anni fere centũ
nonaginta suecesserunt pꝰ illã diuisio¬
nẽ linguarũ hominũ. & natus est
abrã: ad quẽ incarnationis suȩ desi

Expanded text:
utem dominus, ut videret civitatem et turrim, quam ędificabant filii Adam. Illic dum dicit 'filii Adam' procul dubio subintelligendum est, ac si diceret 'imitatores Adam', qui dei similitudinem appetivit nori per verbi dei obędientiam, sed per mentis suę superbiam. Illa divisio sive linguarum confusio accidit in diebus Faleg, qui et idcirco appellatus est Faleg, quia in diebus eius divisa est terra ut iam dictum est. Anni fere centum nonaginta sucesserunt post illam divisionem linguarum hominum et natus est Abraham, ad quem incarnationis suę de
Abbreviated transcription (Latin):
cham inꝗt. in cognationib & linguis.
& generationib t̾risq & gentib suis.
Deinde enumeratis filus sem. isti ait
filii sem: scđm cognationes & linguas.
& regiones ingentib suis. Statĩq
p̃mittens. hȩ familiȩ noȩ uixta ppłos
& nationes suas : ab his in qͥt diuise
st̃ gentes int̾ra pꝰdiluuium. Quã aut̃
ob causã in linguas dissonas eedem
gentes diuisȩ sint. cͣtinuo script᷑a
narratꝰ uidelic& qͥa facere cȩꝑant¬
cuutatẽ & turrim. euiꝰ culmͣ ad cę

Expanded text:
Cham, inquit, in cognationibus et linguis Cham, inquit, in cognationibus et linguis et generationibus terrisque et gentibus suis. Deinde enumeratis filiis Sem: Isti, ait, filii Sem secundum cognationes et linguas et regiones in gentibus suis, statimque premittens: Hę familię Noe iuxtet nationes suas. Ab his, inquit, divisae sunt gentes in terra post diluvium. » Quam autem ob causam in linguas dissonas eaedem gentes divisae sint, continuo Scriptura narrat, videlicet quia facere civitatem et turrim, cujus culmen ad
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ditor ẽ ds in tabernaculis habita¬
bant: c̃fitentes quia peregrini & ho¬
spites st̃ suꝑ tram. Ad hȩc igͦ tab̃na¬
cula sem sermone deducto ingredi¬
endũ ẽ. & reuerent᷑ aspiciendũ. qua¬
lit᷑ uerbũ dĩ peregrinationẽ nrãm
subiens ex inde militauerit: c̃tuber¬
nales ñ dedignans habere homines.
ꝑ quos omnẽ militiã nrẽ salutis ordi¬
nar&: tã dui cũ illis cõmorans. & per
eoꝵ uoces sonans: donec ex ipsis quoq
carnẽ assumens.lbellator. atq belli
tocius pͥnceps: Ipse ad publicũ con¬
tra serpentẽ antiquũ ꝓceder&.iI.
iuisȩ iã erant insulȩ gentiũ in
regionib suis. Itã ã filus iafech. &
filusꝰ sem: quã & ã filus cham. Enu¬
meratis quippe filus iafech: statim
subuinctũ est. Ab his diuisȩ st̃ in¬
sulȩ gentiũ. in regionib suis: unꝰqͥsq
scđm linguã & familias innationib
sius. Itẽ enumeratis filus cham. Hi filii

Expanded text:
conditor est deus, in tabernaculis habitaconditor est deus, in tabernaculis habitabant confitentes, quia peregrini et hospites sunt super terram. Ad hęc igitur tabernacula Sem sermone deducto ingrediendum est et reverenter aspiciendum, qualiter verbum dei peregrinationem nostram subiens exinde militaverit contubernales non dedignans habere homines, per quos omnem militiam nostrę salutis ordinaret tam diu cum illis commorans et per eorum voces sonans, donec ex ipsis quoque carnem assumens bellator atque belli totius princeps ipse ad publicum contra serpentem antiquum procederet.isę iam erant insulę gentium in regionibus suis tam a filiis Iafeth et filiis Sem quam et a filiis Cham. Enumeratis quippe filiis Iafeth statim subiunctum est: Ab his divisę sunt insulę gentium in regionibus suis, unusquisque secundum linguam et familias in nationibus suis. Item enumeratis filiis Cham: Hi filii
Abbreviated transcription (Latin):
unc iã
sermo
diu̾ cur¬
delic&
omissis
mysteri¬
orum.
suie alle¬
goriarũ.
longis
itinerib magnisq circuitibus. de¬
uenit ad tabernacła sem. dicente
patre noȩ. Dilat& đs iafech. & ba¬
bit& intabernaculis sem. Porro
tabernacula sem: ad optionẽ filioꝵ
dei. & głam. & testam̃tũ. & legislatio¬
nẽ. & obsequiũ. & ꝓmissa intelligimꝰ.
quȩ omĩa data st̃ semini abrahȩ: qͥ fuit
de posteritate sem. Sem quippe genu¬
it arfaxat. arfaxat genuit sale. sale
genuit heber. heber genuit faleg. fa¬
leg genuit reu. reu genuit sarug. sa¬
ruggenuit nachor. nachor genuit
thare: thare genuit abrahã. Tab̃na¬
cula gͦ sem. beneficia di st̃ iã dictal qͤ
p̾stitit ds semini abrahȩ: uenienti ex
posteritate sem. & recte illa benefi¬
cia intelligimꝰ ꝑ tabernacula quia
uidelic& abrahã & cȩt̾i patres ꝑ qͦs.
uł cũ quib illa st̃ ad ministrata: ma¬
nentẽ hic ñ querentes habere ciuita¬
tẽ .&. illã expectantes. cuiꝰ artifex &

Expanded text:
unc iam sermo dium curdelicet omissis mysteriorum sive allegoriarum longis itineribus magnisque circuitibus devenit ad tabernacula Sem dicente patre Noe: Dilatet deus lafeth et habitet in tabernaculis Sem. Porro tabernacula Sem adoptionem filiorum dei et gloriam et testamentum et legislationem et obsequium et promissa intelligimus, quę omnia data sunt semini Abrahę qui fuit de posteritate Sem. Sem quippe genuit Arfaxat, Arfaxat genuit Sale, Sale genuit Heber, Heber genuit Faleg, Faleg genuit Reu, Reu genuit Saruch, Saruch genuit Nachor, Nachor genuit Thare, Thare genuit Abraham. Tabernacula ergo Sem beneficia dei sunt iam dieta, quę prestitit deus semini Abrahę venienti ex posteritate Sem. Et recte illa beneficia intelligimus per tabernacula, quia videlicet Abraham et ceteri patres, per quos vel cum quibus illa sunt administrata, manentem hic non quęrentes habere civitatem et illam exspectantes, cuius artifex et
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo illusus fit aman a sortibꝰ
suis. scdm similitudine̾ diaboli. de
qͦ dñs ad beatũ iob. nũquid pones
ait circulũ in naribus eius. nũqd
illudes ei quasi aui. & quomodo
uerit. xiii. Quod neq illiꝰ neq
alterius tribulationis tẽpore. pu¬
tandũ sit nullũ fuisse. qui memo¬
rit tener& ꝓmissionis uͥbũ. & eiꝰ
suspirar& aduentũ.¬

Expanded text:
Quomodo illusus sit Aman a sortibus suis secundum similitudinem diaboli, de quo dominus ad beatum Iob:: Numquid ponis, ait, circulum in naribus eius, numquid illudes ei quasi avi, et quomodo uit. 13. Quod neque illius neque alterius tribulationis tempore putandum sit nullum fuisse qui memoriter teneret promissionis verbum et eius suspiraret adventu
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑. Merito nescit᷑ qͥ alit᷑ sentit. in¬
ste rȩꝓbat᷑ qͥ contraria sapit. dicit᷑q
de illo qͥs eꝰ iste. qͦd ide̾ est ac si dicat
deus. nescio qͥs sit iste. noloscire qͥs
sit iste. discedat ame. non noui istũ.
nolo nosse istum

Expanded text:
ficatur. Merito nescitur, qui aliter sentit. Juficatur. Merito nescitur, qui aliter sentit. Juste reprobatur, qui contraria sapit, diciturque de illo: « Quis est iste? » quod idem est ac si dicat Deus: Nescio quis sit iste, nolo scire quis sit iste: Discedat a me, non novi istum, nolo nosse istum
Abbreviated transcription (Latin):
imaginibꝰ bestiaruꝰ leȩne. ursi. par¬
di. et quartȩ terribilis. quȩ sine
nomine describitur. & deinde sub
similitudinibꝰ arietis & hirci. quas
nouissime sermo cõmemorauit.
Cũ gͥ priꝰ inuerbo dñi ꝓphetis re¬
uelat᷑ secretũ. et tunc demũ sicut
reuelata uel p̾dicta st̃. ita om̃ia
fiunt. simul & uerbũ dĩ palmã
optinet ueritatis. & opinio cͣful¬
tat᷑ illoꝵ qui putant hunc mun¬
dũ casualitꝰ agi. nec regi ꝓuiden¬
tia diͦ. Contra quos ait ꝑ ihere¬
ẽ iste qui dixit ut fieret dño
nͣ iubente. ex ore altissimi nͥ egre¬
dient᷑ nec bona nec mala : Recte
nimiru᷑ indignat᷑ contra eiꝰmodi.
quia nichil fit nisi dño iubente.
nichil sine causa fit suibsole. ñ agit᷑
mundꝰ absq dĩ ꝓiudentia s ex ore
eiꝰ egrediunt᷑ bona et mala. mala
dũ mundus ꝓptͣ sua merita iusto
iudicio affligit᷑. bona dũ ꝓsperita¬
te aliqua c̃solatione̾ inuenit & leti¬

Expanded text:
imaginibus bestiarum, leaenae, ursi, parimaginibus bestiarum, leaenae, ursi, pardi, et quartae terribilis, quae sine nomine describitur, et deinde sub similitudinibus arietis, et hirci, quas novissime sermo commemoravit. Cum igitur prius in verbo Domini prophetis revelatur secretum, et tunc demum sicut revelata vel praedicta sunt, ita omnia fiunt, simul et verbum Dei palmam obtinet veritatis, et opinio confutatur illorum, qui putant hunc mundum causaliter agi, nec regi providentia Dei. Contra quos ait per Jereest iste qui dixit, ut fieret Domino non jubente, ex ore Altissimi non egredientur nec bona nec mala? » Recte nimirum indignatur contra ejusmodi, quia nihil fit, nisi Domino jubente. Nihil sine causa sub sole. Non agitur mundus absque Dei providentia, sed ex ore ejus egredientur bona et mala. Mala, dum mundus propter sua merita justo judicio affligitur: Bona, dum prosperitate aliqua consolationem invenit et laeti
Abbreviated transcription (Latin):
eruictoris magis quã ille ꝓfitiens.¬
Iasũmũ nonne in ipsis regnoꝵ arxxii
Amutationibꝰ pulchra pars elucet.
eiusdẽ uictorię uerbi dĩ qua latidare su¬
scepimꝰ Si quidẽ uerũ dicere & falli non
posse. idsine dubio tuncere ẽ. & huiꝰ modi
uictoria maxime ad uerbũ ꝑtinet.
Dicebat autẽ dĩ hȩc antequã fierent.
& de futuris fiebat uerbũ dñi ad ho¬
mines. ita ut dũ fierent. sine dubio
constare posset hominibꝰ qͦdñ casu e¬
uenirent. sed ordinante ꝓuidentia dĩ.
rationabiliter ꝓcederent. & ꝑ iustum
uidiciuꝰ disposita cͣtingerent. Unde
quidã ipsoꝵ ꝓphetarũ cũ p̾misisset di¬
cens. si erit malũ inciuitate quod
dñs ñ fecit. cͣtinuo subiuxit. uia
ñ faciet dñs ds̃ uerbũ. nisi reuela¬
uerit dñs secretũ stiũ ad seruos su¬
os ꝓpħas Exẽpli gr̃a. tt de regnas
istis mutandis. & contra inuiceꝰ pug
reuelaret secretũ suũ. primũ sub

Expanded text:
et victoriis magis quam ille proficienset victoriis magis quam ille proficienssummum, nonne in ipsis regnorum mutationibus pulchra pars elucet ejusdem victoriae verbi Dei, quam laudare suscepimus? Siquidem verum dicere, et falli non posse, id sine dubio vincere est; et hujusmodi victoria maxime ad verbum Dei pertinet. Dicebat autem Deus haec, antequam fierent, et de futuris fiebat verbum Domini ad homines, ita ut dum fierent, sine dubio constare posset hominibus, quod non casu evenirent, sed ordinata providentia Dei rationabiliter procederent, et per justum judicium disposita contingerent. Unde quidam ipsorum prophetarum cum praemisisset, dicens: « Si erit malum in civitate, quod Dominus non fecit? » continuo subjunxit: « Quia non faciet Dominus Deus verbum, nisi revelaverit Dominus secretum suum ad servos suos prophetas . » Exempli gratia, ut de regnis istis mutandis, et contra se invicem pugn prius revelaret secretum suum. Primum sub
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eorundẽꝰ regnoꝵ intelligunt᷑
ꝑ cornua Constat autẽ qr regnũ
macedonu rex unus alexander ex¬
tulit. et uicto dario sicut iã dictũ
ẽ. solus suo tẽꝑe regnũ tenuit. reg¬
nu autẽ ꝑsarũ & medoꝵ non rex
unus extulerat capta babilonia.
sed duo babyloniȩ uictores & duo
fuere reges eodẽ tẽꝑe uniꝰ imperii
c̃sortes. uidelicet Cyrus et darius
auunculus eiꝰ astiagis filius. Bene gͥ
hiroi quidẽꝰ unu. arietis autt duo
cornua uisa st̃. qr uidelicet rea
unus regͣuͣ macedonũ. duo autẽ¬
reges ꝑsarũ & medoꝵ roborauert᷑
imperiũ. Cyrus tẽꝑe uel ȩtate ui¬
nor quã dariꝰ. uictoris et potentia
plus creuit. nec nͣ & opibꝰ. et dario
maior ẽ effectus. Hoc pulchre ui¬
sio memorata innuit. dũ pꝰmisso.
& ecce aries unus stabat ante palu¬
dẽ. habens cornua excelsa. sub iun¬
git᷑. & unũ excelsius altero atq suc¬
crescens qͦd ẽ cyrus dario ualentior.

Expanded text:
autem eorundem regnorum intelliguntur autem eorundem regnorum intelliguntur per cornua. Constat autem, quia regni Macedonum rex unus Alexander extulit et victo Dario sicut iam dictum est solus suo tempore regnum tenuit, regnum autem Persarum et Medorum non rex unus extulerat capta Babylonia, sed duo Babylonię victores et duo fuere reges eodem tempore unius imperii consortes, videlicet Cyrus et Darius avunculus eius, Astyagis filius. Bene igitur hirci quidem unum, arietis autem duo cornua visa sunt, quia videlicet rex unus regnum Macedonureges Persarum et Medorum roboraverunt imperium. Cyrus tempore vel aetate junior quam Darius, victoriis et potentia plus crevit, nec non et opibus et Dario major est effectus. Hoc pulchre visio memorata innuit, dum praemisso: « Et ecce aries unus stabat ante paludem, habens cornua excelsa, » subjungitur, « et nunc excelsius altero atque succrescens; hoc est Cyrus Dario valentior,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑursũ in illa uisione oportere in¬
telligi. qi scriptũ est. et sic dicebant
ei iudelicet urso. Surge comede
carnes plurimas. Et hoc significat
illud dictũ assuero regi. si tibi pla¬
cet. decerne de popło ut pereat Ad
hȩc inquã. Non solã regis ꝑsonam
sed totũ regni corpussignificat
ursus. nec soli regi dictũ ẽ. decer¬
ne ut popłs pereat. s toti regno
mandatũ est ꝑ om̃es ꝓiuntias. ad
om̃es satrapas et udices ꝓuintiarũ.
ut occiderent atq delerent om¬
nẽ iuideoꝵ popłm. Igit᷑ sedm aman
quidẽ. & scd̾m om̃es qͥ uideis nocere
uoluert᷑ ursus ferocissimꝰ. scdm re¬
ge̾ et om̃es illos qͥ malignitatis illiꝰ
spm̃ non habuert᷑ quasi aries fuit.
regnũ illud.¬
i & illud queras cur ideꝰ irous ui¬
sus ẽ unũ tantũ mͦ habens cornu
int̾ oculos suos. aries autẽ cornua
duo. facilis patet responsio. qr cor¬
pora quidẽ animantiũ singula.
regna significant singula. reges

Expanded text:
per ursum in illa visione oportere inper ursum in illa visione oportere intelligi, quia scriptum est: Et sic dicebant ei videlicet urso: Surge, comede carnes plurimas, et hoc significat illud dictum Assuero regi: Si tibi plachaec, inquam, non solum regis personam, sed totum regni corpus signavit ursus, nec soli regi dictum est, decerne ut populus pereat, sed toti regno mandatum est per omnes provincias, ad omnes satrapas, et judices provinciarum ut occiderent atque delerent omnem Judaeorum populum. Igitur secundum Aman quidem, et secundum omnes, qui Judaeis nocere voluerunt, ursus ferocissimus. Secundum regem et omnes illos, qui malignitatis illius spritum non habuerunt, quasi aries fuit regnum illud.i et illud quęras, cur idem hircus visus est unum tantummodo habens cornu inter oculos suos, aries autem cornua duo, facilis patet responsio, quia corpora quidem animantium singula regna significant singula, reges
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ in popło illo sepe dictũ ꝓmissio¬
nis uerbu Causas illas tã longe diͣ¬
sas dicere ñ dubitauerim. qua diũ¬
sȩ stͣ naturȩ hoꝵ animantiũ. ursi.
& arietis. quoꝵ alterũ rapto et cru¬
ore iuuit. alteruͣ in nocuũ. neq san¬
guine̾ sitit. neq rapto uiuit. Prõp¬
tũ ẽ hoc discerni. si respitias regnũ
illud scđm aman qua crudele fue¬
rit. scđm reges quã clement᷑ illi po¬
pulo se impenderit. Aman qͥppe
moribꝰ ueracit᷑ ursus. trucifurore
immani rabie uideoꝵ genꝰ uniũsũ
ore aꝑto hians deuorare uoluit.
reges autẽ maxime assuerus. more
arietis lanissius. idẽ opibꝰ multis
qͥbꝰ regnũ illud abundauit. eundẽ
popłm fouit et ditauit. nullũq
dentẽ malignitatis inflixit. sicut
aries nullũ dente petit. immo uitã
gentis illiꝰ multũ letificauit. gr̃a re¬
gine hester & mardochei. Sed forte
dicat quis ipsã ꝑsonã regis assueri

Expanded text:
situm in populo illo sepedictum promissiositum in populo illo sepedictum promissionis verbum. Causas illas tam longe diversas dicere non dubitaverim, quam diverse naturę sunt horum animantium ursi et arietis, quorum alterum rapto et cruore vivit, alterum innocuum neque sanguinem sitit neque rapto vivit. Promptum est hoc discerni, si respicias regnum illud secundum Aman, quam crudele fuerit, secundum reges, quam clementer illi populo se impenderit. Aman quippe moribus veraciter ursus truci furore, immani rabie Iudeorum genus universum ore aperto hians devorare voluit. Reges autem, maxime Assuerus, more arietis lanis suis, id est opibus multis, quibus regnum illud abundavit, eundem populum fovit et ditavit nullumque dentem malignitatis inflixit, sicut aries dente neminem petit, immo vitam gentis illius multum lętificavit gratia reginę Hester et Mardochei. Sed forte dicat quis ipsam personam regis Assueri
Abbreviated transcription (Latin):
bi dine insana. insania libidinosa.
popłm & tẽplt̃ dĩ contaminando.
ferocissimũ atq crudelissimuͣ se¬
eundũ pardi seuitiã. libi dinosu᷑
& effeminatũ. sed̾m hirci sẽꝑ in li
bidineꝰ ꝓni petulantiã. astutũ atq
uersutũ sedđm pardi uarietatẽ.
fluxũ atq incͣtinens seđm unmo¬
deratũ sanguinis hircini calorẽ.
Uitus istis tã diu̾sis. ferocitate atq
libidine. regnũ illud macedonũ siue
grecoꝵ. contra uerbũ ꝓmissi onis
laborauit. qͦd pꝰmodũ suo loco plene
dicendu erĩt. & iccirco pͣcedente
uisione ꝑ pardũ. et subsequente
ꝑ hircũ illud pͣmonstrari dignũ fuit.
ichilominus et de regno x.xx¬
ꝑsarũ atq medoꝵ quesitu dignuꝰ
est. eur inuisione anteriori ꝑsimi¬
litudine̾ unsi. & in subsequenti per
formã arietis significatũ sit. Ad qͦd
eͣgrue responderi potest. qr causȩ
diu̾sȩ. immo c̃trariȩ regni illius¬
fuere erga dĩ popłm. et circa repo¬

Expanded text:
bidine insana, insania libidinosa populum, et templum Dei contaminando, ferocissimum atque crudelissimum secundum pardi saevitiam, libidinosum, et effeminatum secundum hirci semper in tulantiam, astutum atque versutum secundum pardi varietatem, fluxum atque incontinens secundum immoderatum sanguinis hircini calorem. Vitiis istis tam diversis ferocitate atque libidine regnum illud Macedonum sive Graecorum contra verbum promissionis laboravit, quod postmodum suo loco plene dicendum erit, et idcirco praecedente visione per pardum, et subsequenter per hircum illud praemonstrari dignum fuit. ihilominus et de regno Persarum atque Medorum quęsitu dignum est, cur in visione anteriori per similitudinem ursi et in subsequenti per formam arietis significatum sit. Ad quod congrue responderi potest, quia causę diversę immo contrario regni illiusfuere erga dei populum et circa repo
Abbreviated transcription (Latin):
mabat. exultauit. id ẽ gens illa xp̃m
quandoq paritiera. p̃centore moyse
canticũ głȩ dnõ cantauit. Unde &
sapientia dicit. Inimicos eoꝵ demer¬
sit in mare: & ab altitudine inferoꝵ
eduxit illos. ldo iusti tulert̃ spolia
impioꝵꝰ & de cantauert̃ nom̃ sem̃¬

Expanded text:
mabat, exsultavit, » id est, gens illa Christum mabat, exsultavit, » id est, gens illa Christum quandoque paritura, praecentore Moyse, canticum gloriae Domino cantavit. Unde et Sapientia dicit: « Inimicos eorum demersit in mare, et ab altitudine inferorum eduxit illos. Ideo justi tulerunt spolia impio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ recenti ad huc dolore sautius.s
pꝰmodũ cũ dimisiss& ppłm. cũ nũ¬
tiaretur ei quod fugisset popłs. re¬
spirauit inuidia. rediuiua intu¬
muit suꝑbia: & unctis currib cũ
omĩ ȩxercitu ab euntẽ isrł usq in
mare ꝑsequebatur. non tam ut illũ
ad seruiendũ sibi retinerẽt. quã
ut omĩno in t̾ficer&. Dixit enĩ ini¬
micus ait in cantico moyses. ꝑsequar
& cõprȩhendã. diuidã spolia: & im¬
plebit᷑ anima mea. Euaginabo gla¬
diũ meũ: int̾fici& eos manus mea.
lecirco sic̃ dũ pͥmogenitũ dñi ppłm
dimittere noll&. uste pͥmogenitum
filiũ suũ ꝑdidit. tta nimirũ iusto
uidicio dum om̃s intͣficere cupit. ipse
uersa uice cũ omi̾b suis peritt. cooptꝰ
aquis: & ne unus quidẽ suꝑfuit ȩx
eis. Ita pͥmũ draconis caput uicit
uerbũ di ꝑfiguratii sacram̃tum.
futurȩ suȩ carnis. siue passionis. idẽ
ꝑuespertinã immolationẽ agni &
mulier illa quȩ ĩn utero habens cla¬

Expanded text:
 recenti adhuc dolore saucius, sed postmodum, cum dimisisset populum, cum nuntiaretur ei, quod fugisset populus, respiravit invidia, rediviva intumiuit superbia, et iunctis curribus cum omni exercitu abeuntem Israel usque in mare persequebatur, non tam ut illum ad serviendum sibi retineret, quam ut omnino interficeret. Dixit enim inimicus ait in cantico Moyses: Persequar et comprehendam, dividam spolia et implebitur anima mea. Evaginabo gladium meum, interfic» Idcirco sicut dum primogenitum Domini populum dimittere nollet, juste primogenitum filium suum perdidit, ita nimirum justo judicio, dum omnes interficere cupit, ipse versa vice cum omnibus suis periit coopertus aquis, et ne unus quidem superfuit ex eis, ita primum draconis caput vicit Verbum Dei, per figurativum sacramentum futurae suae carnis sive passionis, id est, per vespertinam immolationem Agni, et mulier illa, quae « in utero habens cla
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc celsitudoe᷑. Et ualio loco eũ ꝑ¬
cctatus fuiss&. qͥd gͦ amplius ẽ iudeo.
aut quȩ utilitas circũcisionis: sta¬
tim ipse respondit. Multũ ꝑ omẽm
modũ. Primũ. quia credita st̃ illis
eloquia di. Tanta celsitudine
excelsũ facere illũ dignatus ppłm
illi eloquia sua credidit. Die qͥn¬
quagesimo ascende ad me in mon¬
tẽ ait ad moysen. & esto ibiꝰ & da¬
bo tibi tabulas lapideas. & legẽ
ac mandata quȩ scripsi: ut doce¬
as filios isrł. Tanto ac tali studio
đsillis eloquia sua credidit. ut
eloquioꝵ quoq signa scilic& lit¬
teras trader& moysi: dando illi
tabulas seriptas digito đi.
noꝵ huiꝰmodi. scilicet littͣarũ
auctor. uł inuentor existimabit᷑:
Sic nãq moyses ipse testatur. Da¬
boq tibi ait dñs tabulas lapide¬
Ias: legẽq ac mandata quȩ scripsi.
Lege̾ cũ dicit. sub uingendo acman¬
data: ñ utiq lege̾ cerimoniarũ.
s legẽ decẽ p̾ceptoꝵ uult intel¬
legi. Et rursus scriptũ ẽ. & reuer¬

Expanded text:
c celsitudo est? Et in alio loco, cum percontatus fuisset: « Quid ergo amplius est Judaeo, aut quae utilitas circumcisionis? » statim ipse respondit: « Multum per omnem modum. Primum quia credita sunt illis eloquia Dei . » Tanta celsitudine excelsum facere illum dignatus est pilli eloquia sua credidit? Die quiuquagesimo « Ascende ad me in montem, ait ad Moysen, et esto ibi, daboque tibi tabulas lapideas et legem et mandata, quę scripsi, ut doceas filios Israel'. Tanto ac tali studio deus illis eloquia sua credidit, ut eloquiorum quoque ;signa, scilicet litteras, traderet Moysi dando illi tabulas scriptas digito dei.norum huismodi scilicet litterarum auctor vel inventor existimabitur? Sic namque Moyses ipse testatur: Daboque tibi, ait dominus, tabulas lapideas legemque ac mandata, quę scripsi. Legem cum dicit subiungendo ac mandata non utique legem cęremoniarum, sed legem decem preceptorum vult intelligi. Et rursus scriptum est: Et rever
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc egredient᷑ cũ magna substantia.
ꝑpulchrũ & expectatione dignũ ẽ.
qͣđ iste omp̃c sermo talit᷑ exiliens de
celo ã regalib sedib ut supͣ memora¬
tũ ẽ gladuis acutus. & durus de¬
bellator: ñ solũ illic. uerũ etiam

Expanded text:
haec egredientur cum magna substantia . » Perpulchrum et exspectatione dignum est, quod iste omnipotens sermo taliter exsiliens de coelo a regalibus sedibus, ut supra memoratum est , gladius acutus, et durus debellator, non solum illic, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ad beatũ iob. eqꝰ nobilis. cui dñs forti¬
tudinẽ p̃buit. euiꝰ collo hinitũ
circũdedit. cuiꝰ nariũ gła t̾ror ẽ.
qͥ tanto sessore c̃fisꝰ exultat audact᷑
& c̃tepͣnit pauorẽ. neq gladio cȩdit.
immo in oceursũ ꝑgit armatis. ui¬
delic& c̃c̃tis capitib draconis. cctiᷤᷤ¬
q m̃bris eiꝰdẽ aduersarii uerbidi

Expanded text:
obilis, cui dominus fortitudinem prebuit, cuius collo hinnitum circumdedit, cuius narium gloria terror est, qui tanto sessore confisus exsultat audacter et contemnit pavorem neque gladio cedit, immo in occursum pergit armatis, videlicet cunctis capitibus draconis cunctisque membris eiusdem adversarii ver
Abbreviated transcription (Latin):
suauit᷑ afficit ꝓpͥȩ substantiȩ con¬
tactu. Hȩc talis cognatio. Nue exꝑi¬
m̃tum. ualde paucoꝵ ẽ. Deniq
ros quoꝵ uita sũmis uirtutib
claruit. ñ facile qͥs existimari potest
beatitudinis huiꝰ sorte̾ c̃secutꝰ eẽ.
ut anima eiꝰ ad huc degens in carne.
saltẽ ad momͣtũ aliquociens ium.
sensũq ꝑcipiat illiꝰ substantiȩ for¬
tissimȩ. & qui sensit. qͥ tactꝰ ẽ illa
fortitudine spc hominis. tac& de
re eiꝰmodi. suũq thesaurũ silentio
reuerent᷑ abscondit. qͥa in esfabile
ẽ quod sensit. Dicit qui uis illoꝵ.
factũ ẽ uerbũ dnĩ ad me. sed ñ dic̃
qualtt᷑ affecta fuerit in illa hora
mens siue anima ipsa quȩ meruit¬
aduentũ uerbi dñi ad se. sed &
frustra laborar& homo homini edi
nũ gustare uerbũ. felix qui
talit᷑ meruit ad discere quã uera¬
cit᷑ dictũ sit. & ds erat uerbũ.
Scriptũ ẽ enĩ. Beatus homo quẽ
tu erudieris dnẽ. & de lege tua

Expanded text:
suaviter afficit proprię substantię consuaviter afficit proprię substantię contactu. Hęc talis cognitio sive experimentum valde paucorum est. Denique ros, quorum vita summis virtutibus damit, non facile quis existimari potest beatitudinis huius sortem consecutus esse, ut anima eius adhuc degens in carne saltem ad momentum aliquoties vim sensumque percipiat illius substantię fortissimę. Et qui sensit, qui tactus est illa fortitudine spiritus hominis, tacet de re huiusmodi suumque thesaurum silentio reverenter abscondit, quia ineffabile est, quod sensit. Dicit quivis illorum: Factum est verbum domini ad me, sed non dicit, qualiter affecta fuerit in illa hora mens siadventum Verbi Domini ad se. Sed et frustra laboraret homo homini edicnum gustare Verbum. Felix qui taliter meruit addiscere quam veraciter dictum sit: « Et Deus erat verbum . » Scriptum est enim: « Beatus homo quem tu erudieris, D
Abbreviated transcription (Latin):
non parũ admirationis facit ipse
euisdẽ uerbi aduersaruis. qͥa ille
quoq ꝑ eũ factus ẽ talis ac tantꝰ. qua¬
lis uł quantꝰ ex multis scripturarũ
locis intellegi potest. & ex illis maxi¬
me uerbis ad beatũ iob. qͥb descri¬
bit᷑ mirabilit̃. dicente ipso. qͥ sicut
cȩt̾a sic & illũ fecit ꝑ uerbũ suum.
Ecce behemoth quẽ feci tecũ & cȩta
usq ad illud. Non ẽ suꝑ t̾ram potestaᷤᷤ
quȩ cõparet᷑ ei. qͥ factus ẽ ut nullũ
timer&. Int̾ cȩt̾a inquã ꝑ quȩ hoc uer¬
bũ cognosci deb&. et illa mirabilis
creatura. & suꝑ ipsã celebrata euisdẽ
uerbi uictoria. magnificũ dant omi¬
potentiȩ uł fortitudinis eius exꝑi¬
mͣtum. quã uidelic& uictoriã ꝓposse
narraturi. pͥmũ ipsas demonstrare
nitim᷑ ꝑ sonas. uictoris atq uicti.
Porro ex sem&. ipso magni ficentius
ut iã dictũ ẽ uerbũ ipsũ cognoscit᷑.
quando grã p̾cellenti dilectã cuiꝰ¬
lib& animã uisitans. fortit᷑ atq

Expanded text:
t ipse eiusdem verbi adversarius, quia ille quoque per eum factus est talis ac tantus, qualis vel quantus ex multis scripturarum locis intelligi potest et ex illis maxime verbis ad beatum Iob, quibus describitur mirabiliter dicente ipso, qui sicut cetera sic et illum fecit per verbum suum: Ecce Behemoth, quem feci tecum et cetera usque ad illud: Non est super terram potestas, quę comparetur ei, qui factus est, ut nullum timeret. Inter cętera, inquam, per quę hoc verbum cognosci debet, et illa mirabilis creatura et super ipsam celebrata eiusdem verbi victoria magnificum dant omnipotentię vel fortitudinis eius experimentum; quam videlicet victoriam pro posse narraturi primum ipsas demonstrare nitimur personas victoris atque victi. Porro ex semetipso magnificentius ut iam dictum est verbum ipsum cognoscitur, quando gratia precellenti dilectam cuiuslibet animam visitans fortiter atque