comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Cumq iecisset lapidem funda. ꝑcusfit
eum in fronte. sccło quoq et tercio lapide ꝑ¬
cussit eum in eodem loco. et tertio iactu. de¬
iecit eũ ⁊ currens eluxit gladium illiꝰ ⁊ pre¬
cidit caput eiꝰ. Hic fabulant᷑ quidam iudei ꝙ
ferrũ galee ⁊ lorice. obsequiũ prestitit dño.
dans locum lapicli ut intraret ad homine
occidendũ ⁊ ob hoc deinceps cͥciucisio facta
est cuiteuo ferreo. que prius fiebat pecrino.
sũgerũt itaq philistei & isrł ꝑsecutꝰ est usq¬
um posuit in tab̾nacło suo. longo tempore
diui. uñ post ea ab abymelech accepit gla¬
dium. Cum aũt rediss dd̃ a prelio. ait saul
ad abner de qua stirpe est hic adolescens. for¬
sitan uolens scire cͥ daturꝰ eẽt filiam. nec re¬
cognouit eum saul. quia aliqmͣ dui absẽs
erat labilis memorie. Et R abner. uiuit a¬

Expanded text:
. Cumque jecisset lapidem, funda percussit . Cumque jecisset lapidem, funda percussit eum in fronte. Secundo quoque, et tertio lapide percussit eum in eodem loco, et tertio jactu dejecit eum, et currens eduxit gladium illius, et praecidit caput ejus. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei, et Israel persecutus est et posuit in tabernaculo suo: » longo tempore Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturus esset filiam. Nec recognovit eum Saul, quia aliquandiu absens erat labilis memoriae. Et respondit A
Abbreviated transcription (Latin):
qd. cur ꝓ solo uerbo increpas meᷤ: uł ita. ũbũ
tm̃ est. ⁊ non res .i. non auimo pugnandi hoc
dico. s ut rem sciam. Nunciata sunt autem
ũba dł̃ ad saul et ait ad regem. Ego serius
tuus pugnabo aduersus philisteñ. Cum q ꝓ¬
hiberet eum saul quia puer eẽt addidit ego
seruus tuus interfeci leonem et ursum. cum
inuasissent g̾gem. Er̃ie gͥ hic in cͥcumcisus qͣiͣ
imꝰ ex eis dño me lib̾ante: Tunc indiit eum
saul armis suis. et cleposuit et deposuit ea dd̾.¬
qͥd̃ qr nõ habebat armoꝵ ꝯsuetudiñe. ⁊ tulit
in manu batulũ pastoralem. ⁊ elegit de torrẽ¬
te .u. lapicles limpidissimos. et planos ⁊ uo¬
lubiles. et misit eos in peram pastoralem
.i. uas quo lac mulgebat uł panem ferebat.
et suncdam manu tulit. et ꝓcessit adu̾sus phi¬
listeum. Qui ꝯtẽpsit clł. ⁊ ait. Nũquid ego
canis sum qi tu uenis ad me cũ baculo:.
autẽ uenio ad te in noĩe diũ. ut sciat ho¬
die umu̾sa eccł̃ia ħ. qi non ingladio saluat¬

Expanded text:
 Cur pro solo verbo increpas me? Vel ita: Verbum tantum est, et non res, id est non animo pugnandi hoc dico, sed ut rem sciam. Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulgebat, vel ferebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: « Nunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cautem venio ad te in nomine Domini, ut sciat hodie universa ecclesia haec, quia non in gladio salvat
Abbreviated transcription (Latin):
cob abscond̾ ydola. Egressus uir spuriꝰ de castris
philisteoꝵ goliach getheus de semine gygan¬
teo altitudinis .uii. cubitoꝵ. ⁊ palmo. Iste spu-¬
rius lictus est qr de ignobili pr̃e .i. gentili et
nobili matre.⁊ uidea natus erat. Sputiꝰ et ybida
dicit᷑ ignobił apr̃e sicut manzer ⁊ nothꝰ ex mr̃e.
Hic ex ꝓbrabat isrł qd̾ serui eeñt philisteorũ ⁊
ꝓponebat eis monomachiam ita ut quorum
uinc̾etur athleta. seruieent alioꝵ. Heb̾i autẽ
stupebant ⁊ metuebant eum nimis. Sic dicebat
frẽs dauid in excercitu. ⁊ misit eis ysai. ꝑ ma¬
num clauid. ephipolentã ⁊ .i. panes. ⁊ tͥbuno.
sub quo militabant .x. formellas casei .i .x. ꝑuos
secum afferret pignora fr̃m .i. libellos repudii.
mos erat euntib ad bellum ut libeslos repudiis
darent uxorib ut si caꝑent᷑ nec redirent usq
ad tres annos liceret urorib nubere cui uel¬
lent. Cumq ueniss dł ad locum certamĩs
egrediebant᷑ .. singłis dieb aliqui p̃liantes.¬

Expanded text:
cob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat tres David in exercitu, et misit eis Isai per manum David ephi polentae, et decem panes, et tribuno sub quo militabant decem formellas casei, id est decesecum afferret pignora fratrum, id est libellos repudii. Mos erat euntibus ad bellum, ut libellos repudii darent uxoribus, ut, si caperentur nec redirent usque ad tres annos, liceret uxoribus nubere cui vellent. Cumque David venisset ad locum certaminis, egrediebantur enim singulis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
positum esr ec requisiuit dñs de manuinimi¬
coꝵ cdauid ħ de suo adclidit scͥptor. in spũ Et̃
adlidit ionachas. In die qua operari licet .i.
quenti die intesłigat᷑. E gredieris et sedebis la¬
tens uixra lapidem ezel et ueniens ad te post
sollẽpnitatem iaciam tres sagittas. iuxta eum
qͣi excens me ad signum. Si dixero pũo qͥ tollet
eas. ecce sagite intra te sunt. pax tͥ est. uemi
adme. Q uod si clir̃o sagite ultra te sunt. ua¬
de dñs sit inter me et te. usq infempitermĩ
porto pͥma die solẽpnitatis apparuit locus dd̃
nacuus. ⁊ siluit saul estimans dauid ñd̾ pu¬
rificatũ alt̾a clie requisitũ a rege exeusauit
eũ ioua ⁊ iratꝰ saul dixit ad eũ. fili inułieris
uirum ultro rapientis scio qr in confusionem
tuam diligis filiũ ysai. Non stabilieris eo ui¬
uente tu nec regnũ tuũ. Adduc eum ad me qr
filiꝰ mortis est. & ait ionath. Q uare moriet᷑:
& arripuit saul lanteam ut ꝑcuteret eũ. et

Expanded text:
est « requisivit Dominus de manu inimicorum David, hoc de suo addidit scriptor in spiritu, et addidit Jonathas: « In die qua operari licet, » iquenti die intelligatur, « egredieris, et sedebis latens juxta lapidem Ezel, et veniens ad te post solemnitates, jaciam tres sagittas juxta eum, quasi exercens me ad signum. Si dixero puero, qui tollet eas: Ecce sagittae intra te sunt, pax tibi est, veni ad me. Quod si dixero: Sagittae ultra te sunt vade, Dominus sit inter me et te usque in sempiternum. » Porro prima die solemnitatis apparuit locus David vacuus, et siluit Saul aestimans David nondum purificatum. Altera die requisitum a rege, excusavit eum Jonathas, et iratus Saul dixit ad eum: « Fili mulieris virum ultro rapientis, scio quia in confusionem tuam diligis filium Isai, non stabilieris eo vivente tu, neque regnum tuum. Adduc eum ad me, quia filius mortis est. Et ait Jonathas: Quare morietur? et arripuit Saul lanceam, ut percuteret eum » Et
Abbreviated transcription (Latin):
et uenit ad ionatham. ⁊ conq̃rebat᷑. Cui io¬
nathas. Non morieris. Nicħ grandeuel
parũ faciet pat̃ qd̾ non indicet mͥ. Cui dauid
Scit pater tuus qi diligis me. et dicet ne sciat
hionat̾ Uiuet aĩa tua qr uno tantũ ut ita
dicam gradii ego et mors diuiclim᷑. Gradũ
dixit um̃ parietem domus sue qͦ int̾posito
euaserat manus apparitor. hebreus ht̃ uno
tm̃ passu. et est sensus. Minimũ int̾uallum
fuit inter me et mortẽ fãc gͦ obsecro qd̾ dicã
Cras eĩt kl̃e et ego abscondar magͦ. usq ad
me rex qi ad latus eiꝰ sedere consueu̾am iuxta
eum ad uescendũ. Dices ei. Rogauit me dauid
ut iret in bechleem. qi uictime sollempnes
sunt ibi in om̃ib contribulib eius. forte eras.

Expanded text:
et venit ad Jonatham, et quaerebatur ei. Cui Jonathas: « Non morieris. Nihil grande, vel parvum faciet pater meus, quod non indicet mihi. Cui David: Scit pater tuus, quod diligis me, et dicet: Nesciat hoc Jonathas, vivit anima tua, quia uno tantum, ut ita dicam, gradu, ego et mors dividimur . » Gradum unum dicit parietem domus suae, quo interposito vaserat manus apparitorum. Hebraeus habet « uno tantum passu, » et est sensus: Minimum intervallum fuit inter me et mortem. « Fac ergo, obsecro, quod dicam: Cras erunt Kalendae, et ego abscondar in agro, usque ad me rex, quia consedere consueveram, juxta eum ad vescendum, dices ei: Rogavit me David, ut iret in Bethlehem, quia victimae solemnes sunt ibi omnibus contribulibus ejus. » Forte erat
Abbreviated transcription (Latin):
tios. qui ec ipsi ꝓphau̾nt. et iratus saul abiit
post eos ⁊ ante qmͣ ueniret in nabaioth. ingͥ¬
diens ꝓpħabat et qiͣ amens fc̃s. et exutus ueste
regia. tota die et nocte cum ceteris canebat
dauid. ⁊ samuele clam uulentib. Quid¬

Expanded text:
aul abiit post eos, et antequam venirent in Naioth, ingrediens prophetabat, et quasi amens factus est, et exutus veste regia, tota die et nocte, canebat cum caeteris, David et Samuele clam videntibus. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Quare audis dicentes. dauid querit
mala adu̾sus te : Cognosce horam cla¬
midis tue in manu mea. Qmͣ cum p̃cid̾¬
em. peꝑcit tͥ oculus meus. Quem ꝑseq̃ris:
Canem mortuũ ⁊ pulicẽ unũ. hiis auditis
fleuit saul ⁊ ait. Iustior es me. recldat cͥdũs.
Scio qd̃ regnatus sis. urra mͥ in dño ne de¬
leas semen meũ post me. et iuraid datud
sauli. Abiit gͦ saul indomũ fuam. dauid
mapha.

Expanded text:
id quaerit malum adversum te. Cognosce oram chlamydis tuae in manu mea, quam cum praecideram, pepercit tibi oculus meus. Quem persequeris? Canem mortuum, et pulicem unum vivum. His auditis flevit Saul, et ait: Justior es me, reddat tibi Dominus. Scio quod regnaturus sis. Jura mihi in Domino ne deleas semen meum post me. Et juravit David Sauli. Abiit ergo Saul in domum suam, David aspha.
Abbreviated transcription (Latin):
saul dep̾hendiss se illusum. dixit ad muhol
dauid aut fugiens uenit ail samuelem in ra¬
matha. & inclicauit ei omĩa que fec̾at sibi
rex. et abierunt ambo in nabaioch qui est
collis in ramacha. uͥ erat cuneus ꝓpharum.
Qd̾ cum accepiss saul misit li tores in naba¬
ioch. ut raꝑent dauid. Quicum iudissent

Expanded text:
Saul deprehendisset se esse illusum, dixit ad Michol: Saul deprehendisset se esse illusum, dixit ad Michol: » David autem fugiens, venit ad Samuelem in Ramatha, et indicavit ei omnia quae fecerat ei rex, et abierunt ambo in Naioth, qui est collis in Ramatha, ubi erat cuneus prophetarum. Quod cum accepisset Saul, misit lictores in Naioth, ut raperent David. Qui cum vidissent
Abbreviated transcription (Latin):
ad regem et nptias exigebat et dedit er sa¬
ul filiam suam. licet inuitus. Cum q uideret
eum ap̃cłm ⁊ homiẽs approbari timuit ⁊
tractabar de morte euis nec iam metũ cela¬
re ualens dixit ionache et seruis suis ut
occiłent dl̃. Qd̾ inclicauit
absconcle usz mane cras¬
loquar patri ꝓ te. In cras¬
tinũ locutus est ionathas
ad pr̃em. Cur peccas in sã¬
guine innoxio qui fecit¬
salutem in isrł. et opera michol.¬
tua uidua nexabit᷑ ⁊̃ placauit saul ⁊ iura¬
uit. uiuit dñs qr ñ occidetur & introctuxit
ionathas dauid ad regem. et stecit. coram eo
psallentẽ uoluit sicut prius ꝑforare et fug̾
in domuni suam. Misit aũt saul sateslites noc¬
te circa domũ ut egredientẽ mane occid̾ent¬
eum. Quod cum presens isset michol deposuit
eum ꝑfenestram. et aufugit. michol aũt stra-
am. et pellem capraꝵ ad cap̃ euis. similitudi¬
nem capilloꝵ expͥmens. et sagis supposuit iecur
capre spirans expͥmens hanelantẽ. Cumꝙ

Expanded text:
ad regem; et nuptias exigebat, et dedit ei Saul filiam suam, licet invitus. Cumque videret, eum apud Dominum et homines approbari, timuit, et tractabat de morte ejus. Nec jam metum celare volens, « dixit Jonathae, et servis suis, ut occiderent David . Quod indicavit Abscondere, usque mane, crloquar patri pro te. In crasinum locutus est Jonathas atrem. Cur peccas in saguine innoxio, qui fsalutem in Israel, et opera ejus titua vidua vexabitur. Et placatus Saul juravit. Vivit Dominus, quia non occidetur. » Et introduxit Jonathas David ad regem, et stetit coram eo,psallentem voluit, sicut prius, perforare, et fugit David in domum suam . Misit autem Saul satellites nocte circa domum, ut mane egredientem occiderent. Quod cum praesensisset Michol, deposuit eum per fenestram, et aufugit. Michol autem stravam, et pellem caprarum ad caput ejus, similitudinem capillorum exprimens, et sagis superposuit jecur caprae spirans exprimens anhelantem. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾ disponet ferce cap̃ golie in ierłm.
nam ut ait iosephꝰ hoc secum hẽbat set
hastam iamdicau̾at deo. egrediebantur
mulieres ex ubib uniu̾sis. ⁊ cũ instrum̃¬
uctorie potius acͥbiu dauid qmͣ sibi do¬
lens intra se ait. Quid ei suꝑ est nisi solu
regnũ: Et timuit ne a domo sua regnũ
qmͣ tenebat dauid psallentẽ putauit ꝯfigẽ¬
cdauid parieti. Dauid aũt declinauit ab eo
scło. primo .ii. recesseratꝰ bello ĩminente. et
post en statuit eun saul ciliarchain ⁊ ait
filiam meam merob. dabo tͥ tantũ uͦ esto nir
fortis & preliare bella dĩ. Gractabat enĩ
aput se. Non fit manus mea in eum. s ma¬
nus philistinoꝵ. cum aũt clebuit merob da¬
ri dauio. clata est ad rahel malachite. dilex̃
aũt clcł michol et placuit saul. et ait ad eũ.
Induab reb gener mens eris hodie qd̃ est
in duab filiab meis. nam ⁊ alc̾am habu¬
isti sponsam. alc̾am habebis urorem. ułita
ꝓ duab reb quia strauisti gygantẽ. et dab̾¬

Expanded text:
d disponeret ferre caput Goliae in Jerusalem: nam, ut ait Josephus, hoc secum habebat, sed hastam jam dicaverat Deo, egrediebantur mulieres ex universis urbibus; et cum instrumevictoriae potius attribui David quam sibi, dolens intra se ait: « Quid ei superest, nisi solum regnum. » Et timuit ne a domo sua transfequam tenebat, David psallentem putavit configere parieti. David autem declinavit ab eo secundo. Primo enim recesserat, bello imminente, et postea statuit eum Saul ciliarcham, et ait: « Filiam meam Merob dabo tibi, tantummodo esto vir fortis, et praeliare bella Domini. » Tractabat enim apud se: « Non sit manus mea in eum, sed manus Philisthinorum. Cum autem debuit Merob dari David data est Hadrieli Molathitae. Dilexit autem David, Michol, et placuit Saul, et ait ad eum: In duabus rebus gener meus eris hodie: » quod est in duabus filiabus meis. Nam alteram habuisti sponsam, alteram habebis uxorem; vel ita: Pro duabus rebus, quia stravisti gigantem, et dab
Abbreviated transcription (Latin):
et crelit᷑ metrice ꝯꝑositũ fuisse. et est contine¬
cia huiꝰ carminis tͥꝑtita. pͥmo agit de loco
uͥ facta est strages. et imp̃cat᷑ ei. Scd̾o ꝯmen¬
dat saul et ionath̃a. Gertio płaliter ꝯm̃¬
dat iona. osteudens qnͣtum dilex̾it eum.
Nec obest si aliqñ płalit̾ aliqñ singłariter
subaudi. ue uob̃. post en in serunt. nec ros
nͨ pluuia ueniant suꝑ te. Montes hii ut cli¬
cũt pͥus ub̾um fũmt ⁊ imp̃cat᷑ eis non ari¬
clitatẽ s sterilitatẽ qiͣ aridi eeñt Uñ subd̾.

Expanded text:
et creditur metrice compositum fuisse. Et est continentia hujus carminis tripartita. Primo agit de loco ubi facta est strages, et imprecatur ei; secundo commendat Saul et Jonathan; tertio specialiter commendat Jonathan, ostendens quantum dilexerit eum. Nec obest quod aliquando pluraliter aliquando singulariter » subaudi, vae vobis; postea inferunt, « nec ros, nec pluvia veniant super te: montes hi, ut dicunt, prius uberrimi fuerant, et imprecatur eis non ariditatem, sed sterilitatem, quasi aridi essent. Un
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt pencatenc̃ librũ iustoꝵ uͭ coͣnici pͭ arcẽ
sagitandi ultilem ẽẽ. qr dicit iacob se tulisse
agrũ de manu amorrei in glacdio ⁊ arcu.
Quidam legñt iustoꝵ neutralit̾. ⁊ dicunt
librum iustoꝵ qr agit de huis q̃ iusta sunt
.s. qiͣ librũ iudicõꝵ ut sit sensus. Sic p̃cepit
dd̾ aitem illam seruandam sicut seruatur
qd̃ scriptũ est in libro iustoꝵ. Tunc plantit
dauid car men lugubre suꝑ saul. ⁊ ionachã.¬

Expanded text:
dicunt Pentateuchum librum Justorum, ubi conjici potest artem sagittandi utilem esse, quia dicit Joab, se tulisse agrum de manu Amorrhaei in gladio et arcu . Quidam legunt Justorum neutraliter, et dicunt librum Justorum, quia ait de his, quae justa sunt, quasi librum judiciorum, ut sit sensus. Sic praecepit David artem illam servandam, sicut servatur, quod scriptum est in libro Justorum. « Tunc planxit David carmen lugubre super Saul et Jonatha
Abbreviated transcription (Latin):
ma qd̃ erat .i. qd̃ eẽ solebat in capite eiꝰ et
armillam de brachio illiꝰ. ⁊ attuli ad te do¬
minũ meũ. Aiunt heb̾i hũc fuisse filiũ doech.
ydumei. Cui pr̃ suus pͥusqmͣ irrueret sr̃
gladiũ suũ. tradidit insignia regis q̃ custo¬
diebat ut fe̾ns ea ad dd̾ redleret sibi pla¬
cabilem. Nec obuiat ꝙ pr̃ ydumeꝰ filiꝰ ama¬
lechites dr. cum amalechite yduinei sint
angentes. ⁊ ieiunantes usz ad uesꝑam scd̃
legem. Et ait dauid ad mĩciũ. Q uare nõ

Expanded text:
 id est quod esse solebat, « in capite ejus, et armillam de brachio ejus, et attuli ad te dominum meum . Aiunt Hebraei hunc fuisse filium Doeg Idumaei, cui pater suus, prius quam irrueret super gladium suum, tradidit insignia regis, quae custodiebat, ut ferens ea ad David redderet eum sibi placabilem. Nec obviat quod pater Idumaeus filius Amalecites dicitur, cum Amalecitae sintangentes, et jejunantes, usque ad vesperam secundum legem, et ait David ad nuntium. « Quare non
Abbreviated transcription (Latin):
exibat unus pꝰ alium ⁊ remansit solꝰ
iħc ab ilł. ⁊ nustier stans in medis disce¬
puloꝵ ⁊ dimisit eam indampnatã clicens
Uade ⁊ amplius noli peccare. & nota erec¬
misereri ⁊ pimire. Quia omĩs xp̃i actio
xp̃iam est lectio

Expanded text:
exibant unus post alium, et remansit Jesus solus ab illis, et mulier stans in medio discipulorum, et dimisit eam incondemnatam, dicens: Vade et amplius noli peccare. » Et nota, erecmisereri et punire, quia omnis Christi actio Christiani est lectio
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. et ait eis ih̾c. Queritis me ⁊ nõ in¬
uenietis. ⁊ ubi sum ego nos non potestis
uenire ⁊ ẽ . ꝙ d. T̃ales ñ accedetis ad me. s post
re surrectionẽ multi uolent me inuenire
si fieti poss corporałr ⁊ ñ inuenient fide ca¬
mem inuenient. Et dicebant quidam. hic
est u̾e ꝓpħa . alii. hͥ est xp̃c. Cumq redissent
ministri ad pontifices ⁊ phariseos ⁊ dixis¬
sent ministris. cur ñ ad duxistis eum. Respõ.¬
derunt. Nuinqmͣ sic locutꝰ est homo ut iste
loquit᷑ ⁊ increpabant eos ph̾isei dicentes
Nũquid ⁊ uos seducti estis. Quis pͥncipũ
aut phariseoꝵ credidit in eum: ⁊ dixit
nichodemus. lex nr̃a ñ iudicat ꝙ̃ qmͣ nͥ
priꝰ audierit ab ip̃o. Crelebat ꝙ si pacient᷑
illũ audirẽt ut ip̃e fecerat similes minis¬
tris fierent ⁊ duxerũt ei. Nũqͥd ⁊ tuga¬
lileus es : i. a galileo seductus. Scrutare
scripturas a galilea ꝓpħa ñ surgit. De¬

Expanded text:
t Jesus: Quaeritis me, et non invenietis, et ubi ego sum, vos non potestis venire . » Quasi dicat: Tales non accedetis ad me, sed post resurrectionem multi volent invenire me, si fieri posset corporaliter, et non invenient, fide tamen invenient. « Et dicebant quidam: Hic est vere propheta. Alii: Hic est Christus. Cumque rediissent ministri ad pontifices et Pharisaeos, et dixissent ministris: Cur non adduxistis eum? responderunt: Nunquam sic locutus est homo, ut iste loquitur. Et increpabant eos Pharisaei dicentes: Nunquid, et vos seducti estis? Quis principum et Pharisaeorum credit in eum? Et ait Nicodemus: Lex nostra non judicat quemquam, nisi prius audierit ab ipso. » Credebat, quod si patienter illum audirent sicut ipse fecerat, similes ministris fierent. « Et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? » id est a Galilaeo seductus. « Scrutare Scripturas: a Galilaea non surgit
Abbreviated transcription (Latin):
quid iudicaret faciend̃ de ea. Putabant .n.
qd̾ dñs in iudicando fieret inmisericors.
uł inuistus. ut inmisericordẽ. nriderent.
ccͣ moysen agentẽ. d ãpnarẽt. Iħc autem
melinans se deorsum digito scribebat ĩ
t̾ra. Cum q instarẽt erigens se dirit. Q ͥ¬

Expanded text:
abant enim quod Dominus in judicando fieret immisericors, vel injustus, ut immisericordem irriderent, et contra Moysen agentem damnarent. « Jesus autem inclinans se deorsum, scribebat digito in terra. Cumque instarent, erigens se dixit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
em fectum .i. ad pͥmũ. Mecdiante festo as¬
cendit. s qiͣ in occulto. Iudei aũt q̃rebãt
illum dicentes. Ubi est ille: ꝙ mͦmur erat
de illo quia quidam dicebant. bonus est.
alii qd̾ seductor erat. Cum gͦ ascendissec do¬
cebat in templo. ⁊ ãmirabant᷑ dicentes.
Quomͦ litteras scit iste cum ñ didicerce :
Cumq quidam drent ñne hic est xp̃c:
Alii dicebant. Lꝯu̾c scimꝰ unde sit xp̃c.
aut cũ uenerit: uetno sciet unde sit. Hec
dicebant qr ysaias dixerat. gn̾acione
eius quis enarrabit: Multi autem de tͦ¬
ba crediderũt in eum dicentes. xp̃c cum
uenerit nũquid pła signa fatiet qmͣ
hic facit. ⁊ ait illi quidam de turba. ma

Expanded text:
 est ad primum. Mediante enim die festo ascendit, sed quasi in occulto. Judaei autem quaerebant illum, dicentes: Ubi est ille? « Et murmur erat de illo, quia quidam dicebant: Bonus est; alii quod seductor erat; cumque ascendisset, docebat in templo, et murmurabant, dicentes: Quomodo litteras scit iste cum non didicerit? Cumque quidam dicerent: Nonne hic est Christus? Alii dicebant: Hunc scimus unde sit, Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. » Hoc dicebant, quia Isaias dixerat: « Generationem ejus quis enarrabit? » « Multi autem de turba crediderunt in eum, dicentes: Christus cum venerit, nunquid plura signa faciet, quam hic facit? » -- « Et ait illi quidam de
Abbreviated transcription (Latin):
pliciũ U̾m qd̾ erat ei indicau̾nt ⁊ ingemes¬
cens ait. fãs non erac ut d̾i lum̃ selera-
mea lat̾ent. Quatenꝰ o corpꝰ imꝓbum
mr̃i friq aĩam dampnatã detinebis: Uti-¬
nam ñ paulatim sanguinẽ meum eis lib̾e.

Expanded text:
plicium, verum quod erat ei indicaverunt. Et ingemisplicium, verum quod erat ei indicaverunt. Et ingemiscens ait. « Fas non erat, ut Dei lumen scelera mea laterent, quatenus, o corpus improbum, matri fratrique animam damnatam detinebis. Utinam non paulatim eis sanguinem meum libem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tesi esseoꝵ. qui scolasticis sius arte sua pre¬
dixerat de morte antigoni. ⁊ diem ⁊ locũ.
Is cum uidiss antigonũ in armes głian¬
tem. exclamauit. pape. mĩc mͥ pulchrũ¬
mori ꝙͣ ante me ueritas int̾it meaꝵ q
hensum. Uiuit antigonꝰ iste qui hodie mo¬
riturꝰ est in purgo stratonis. locus ille ab¬
hinc sexcentis stadiis distat. Hore uero
aulo post occisus est antigonus. cum ar-¬
matus descencleret ꝑ purgũ straconis.
seq locorum eqͥnocacõne senex agnouit
suisse deceptũ. Audiens aũt rex mortẽ
fr̃ĩs. indoluit a deo. qd̾ morb inualuit.
ut sangͥnem laceratis uiscerib euom̾et
quẽ uiis de seruulis hinic offõ destinatꝰ.
foras efferens uͥ antigonus occisus fue¬
rat. casu effudit sr̃ adhuc extantes cruo¬
ris macłas. Q uidens ppls exclamauit
nem libatũ occisoris. Cumq cãm cla-¬
moris rex suscitaret᷑ millusꝙ ei aud̾et
ꝓdere. tandem minanti ꝓ cacit᷑nitate sup¬

Expanded text:
te puerorum, qui scholasticis suis arte sua praedixerat de morte Antigoni, et diem et locum. Is, cum vidisset Antigonum in armis gloriantem, exclamavit: Papae! Nunc mihi pulchrunte me veritas interiit mearumque hensum est. Vivit Antigonus iste, qui hodie moriturus erat in Pirgo Stratonis. « Locus autem ille abhinc sexcentis stadiis distat, horae veroaulo post occisus est Antigonus cum armatus descenderet per Pirgum Stratonis, seque locorum aequivocatione senex agnovit fuisse deceptum. Audiens autem rex mortem fratris indoluit, adeoque morbus invaluit, ut sanguinem, laceratis visceribus, evomeret. Quem unus de servulis huic officio destinatus foras efferens, ubi Antigonus occisus fuerat, casu effudit super adhuc exstantes cruoris maculas. Quod videns populus exclamavit inem libatum occisoris. Cumque causam clamoris rex sciscitaretur, nullusque ei auderet prodere, tandem minanti, pro taciturnitate sup
Abbreviated transcription (Latin):
in terram suam. Et misit symon. ⁊ accep̃
ossa ionache. ⁊ sepeliuit eũ in modin. ⁊
et sculpsit in eis arma ⁊ naues ad me¬
moriam et̾nam. Grifon aũt cum iter
faceret cũ antiocho adolescente. dolo oe-¬
cidit eum. ⁊ regnauit ꝓeo in asia. Tũt
edificauit symon p̃sidia in uidea. ⁊ mi¬
sit ad demetͥum. ut fac̾et pacem cum eo.

Expanded text:
in terram suam. Et misit Simon, et accepit ossa Jonathae, et sepelivit eum in Modin. Et et sculpsit in eis arma, et naves ad memoriam aeternam. Tryphon autem cum iter faceret cum Antiocho adolescente, dolo occidit eum, et regnavit pro eo in Asia. Tunc aedificavit Simon praesidia in Judaea, et misit ad Demetrium, ut faceret pacem cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste aliquo tẽꝑe possessa est. et recdũt
achenobiꝰ ad regem ⁊ remĩtiauit ei uerba
symonis. ⁊ głiam eiꝰ. ⁊ iratus est rex ira ma¬
gna. Sorro trifon fugit nauigio in or¬
thosiada. Rex autem ꝑseqũs trifonem.
ꝯstituit cendebeũ ducem. maritimũ. ⁊ reli¬
quid ei ex̾citũ. ut expugnaret uidam. et
edificauit cendebeꝰ cedronẽ eollocans in
ea militec. ut uastarẽt sines iudee. Qd̃
cum accepit. symon. uocauit duos filios
seniores. iudam. ⁊ ioh̾em. ⁊ ait ilł. Ego et¬
frẽs mei expugnauimꝰ hostes isrł ab ado¬
lescentia usq in hunc diem. Nunc aũt se¬
nui. S estote loco meo. ⁊ pugnate ꝓgente
uestra. auxiliũ uͦ de celo uob̾cum sit. ⁊ dedit
ilł .xx. pugnatorũ. ⁊ equites. ⁊ ꝓfecti sunt
adu̾sus cendebeũ. ⁊ erat fliuꝰ torrens
inter eos.⁊tinut populus transire. et
transiuit ioh̾es pͥmus. ⁊ insecuti sunt eũ
om̃s. ⁊ insonuerũt sacris tubis. ⁊ conu̾sus

Expanded text:
tris aliquo tempore possessa est. » Et rediit Athenobius ad regem, et renuntiavit ei verba Simonis, et gloriam ejus. Et iratus est rex ira magna. Porro Tryphon fugit navigio in Orthosiada. Rex autem persequens Tryphonem, constituit Cendebaeum ducem maritimum, et reliquit ei exercitum, ut expugnaret Judam. Et aedificavit Cendebaeus Gedorem, collocans in ea milites, ut vastarent fines Judaeae. Quod cum accepisset Simon vocavit duos filios suos seniores, Judam res mei expugnavimus hostes Israel, ab adolescentia usque in hunc diem. Nunc autem senui, sed estote loco mei, et expugnate pro gente vestra. Auxilium vero de coelo vobiscum sit. » Etillia pugnatorum, et equites. Et profecti sunt adversus Cendebaeum. Et erat fluvius torrens inter eos, et timuit populus transire, et transivit Joannes primus; et secuti sunt eum omnes. Et insonuerunt sacris tubis, et conversus
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantias. ⁊ pcc̃a usq in odiernum
diem. et absoluimꝰ uos ab omni tͥbuto.
& ablatum est ingum gentiũ ab irb ⁊
ex tunc. cepit scribere populus isrł in tabłis
et gestis publicis. annotacõnes temꝑis
in hunc mod̾̃. Anno pͥmo sub symone
sacerdote magno duce ⁊ princepe uideoꝵ.
Tunc ascendit symon in gazam. ⁊ obse
dit eam ⁊ eiecit ydolatras. ⁊ y dola de ciui¬
tate. ⁊ muncdauit edes ⁊ collocauit in ea-
uiros qui legem facerent. ⁊ muniuit eam.
et fecit sibi habitationẽ. ⁊ obsedit eos qui
erant in arce ierlm. ⁊ clamau̾nt ad sy¬
monem ut acciꝑent cdextras. ⁊ declit iłł.
et ececit eos m̃. ⁊ mũdauit arcem. a con¬
taminacioĩb. ⁊ intrauit eam cum musi-¬
cis instrum̃tis hymnis. ⁊ rainis palma¬
rum. statuens. ut omĩb annis ageretur
dies hic cum leticia. W uidit symon io¬
hanniẽ filiũ suum. qd̃ uir ẽẽt plii. ⁊ posu¬
it eum sub se ducem. ⁊ dedit ei garam
ad habitand̾. Tunc congregauit rex de¬

Expanded text:
in hodiernum diem, et nunc absolvimus vos ab omni tributo. » Et ablatum est jugum gentium ab Israel. ex tunc coepit scribere populus Israel in tabulis, et gestis publicis annotationes temporis in hunc modum: « Anno primo sub Simone summo sacerdote, magno duce, et principe Judaeorum. » Tunc descatras, et idola de civitate, et mundavit aedes, et collocavit in ea viros, qui legem facerent; et munivit eam, et fecit sibi habitationem, et obsedit eos, qui erant in arce Jerusalem. Et clamaverunt ad Simonem, ut acciperent dextras, et dedit illis, et ejecit eos inde, et mundavit arcem a contaminationibus, et intravit eam cum musicis instrumentis, hymnis et ramis palmarum, statuens ut omnibus annis ageretur haec dies cum laetitia. Et vidit Simon Joannem filium suum, quod vir esset praelii. Et posuit eum sub se ducem, et dedit ei Gazam ad habitandum. Tunc congregavit rex De
Abbreviated transcription (Latin):
se in doram. ⁊ in secutus est eum antiochꝰ.
et obsedit ciuitatem. terra et mari. Cõ
tempore. lutuis consul romanoꝵ scͥpsit
regib ⁊ regionib in oriente. ne inferrẽt
mala amicis suis iudeis. nec opem fer¬
rent in ferentibz. ⁊ si qui pestilentes de
iudeis ꝯfug̾ent ad eos. trad̾ent eos symo¬
ni pͥncipi sacerdotum ut uindicaret ĩ
eos sccłm legem suam. Antiochꝰ autem
rex obsecdit doram. ẜo ⁊ conclusit tͥfonẽ
ne ꝓceleret. ⁊ misit eis symon . uͭ. turorũ
in auxiliũ. ⁊ argñtum. ⁊ aurum ⁊ uasa
copiosa. qui noluit ea acciꝑe. s fregit pac-¬
tum qd̃ fecerat cum eo. ⁊ misit ad eum
athenobiũ manclans ei ut recdcłet ei ar-¬
cem que est in ierłm ⁊ iopem. ⁊ gazam.
et tributa locoꝵ. quib dñatus fuerat.
alioqͥn ueniret. ⁊ expugnaret eum ⁊ uid̾
athenobiꝰ in ierłm głiam symonis. et
apparatũ copiosum ⁊ affluentiam in
auro ⁊ argñto. ⁊ obstupuit. Et .R. symõ.¬

Expanded text:
se in Doram. Et insecutus est eum Antiochus, se in Doram. Et insecutus est eum Antiochus, et obsedit civitatem terra et mari. Eo tempore Lucius consul Romanorum scripsit regibus, et regionibus in Oriente, ne inferrent mala Judaeis amicis suis, nec opem ferrent inferentibus, sed si qui pestilentes ex Judaeis confugerent ad eos, traderent eos Simoni principi sacerdotum, ut vindicaret in eos, secundum legem suam. Antiochus autem rex obsedit Doram secundo, et conclusit Tryphonem ne procederet. Et misit ei Simon duo millia virorum in auxilium, et argentum, et aurum, et vasa copiosa. Qui noluit ea accipere, sed fregit pactum, quod fecerat cum eo, et misit ad eum Athenobium, mandans ei, ut redderet ei arcem, quae est in Jerusalem, et Joppem, et Gazam, et tributa locorum, quibus dominatus fuerat; alioquin veniret, et expugnaret eum. Et vidit Athenobius in Jerusalem gloriam Simonis, et apparatum copiosum, et affluentiam in auro et argento, et obstupuit. Et respo
Abbreviated transcription (Latin):
et posuit eũ arsaces in custodiam. ⁊ si
luit t̾ra tuda in diebz symonis. Qui
fecit sibi iopẽ in portum ⁊ introitũ. ⁊ in
insuł maris. ⁊ diatauit fines gentis sue.
et abstulit inmũditiam. ⁊ sed̾ inusqͥs
sub uite sua. ⁊ sub ficu sua. nec erat qui
eos t̾reret. & misit symon ad sꝑtiatas
ad innouandam fr̃nitatẽ. Romanis
quoq misit clipeum aureũ. nnarum
ĩ. ⁊ statuerũt ei romani lib̾tatem. et scͥp¬
dserunt in tabłis auteis fedus. que posi¬
te sunt in titulis in monte syon. De a¬
in t̾ram prũm suoꝵ fuoꝵ. ⁊ conuene¬
runt ad eum omĩs eẽcitus ita ut pauci
eeũt cum trifone. ⁊ scripsit antiochus symo¬
ni ⁊ genti iudeoꝵ dicens. statuo uob̃ omnia
quecũq remiserunt uobis reges ante me
et ꝑmitto uobis facere ꝑcussuram ꝓprii
nũmismatis in regione ur̃a. Cum q obti¬
nuero regnum. magnifico gentẽ urãm.
⁊ templum in gła magna. Sorro trifon
fugiens antiochũ ꝑ maritimam recepit

Expanded text:
et posuit eum Arsaces in custodiam. « Et siluit terra Juda in diebus Simonis, » qui fecit sibi Joppem in portum, et introitum in insulis maris. « Et dilatavit fines gentis suae, et abstulit immunditiam, et sedit unusquisque sub vite sua, et sub ficu sua, nec erat qui eos terreret. » Et misit Simon ad Spartiatas ad innovandam fraternitatem. Romanis quoque misit clypeum aureum menarum mille, et statuerunt ei Romani libertatem, et scripserunt in tabulis aereis foedus, quae positae sunt in titulis in monte Sion. CAPin terram patrum suorum, et convenerunt ad eum omnis exercitus, ita ut pauci essent cum Tryphone . Et scripsit Antiochus Simoni, et genti Judaeorum dicens: « Statuo vobis omnia quaecunque remiserunt vobis reges ante me, et permitto vobis facere percussuram proprii numismatis in regione vestra. Cumque obtinuero regnum, magnificabo gentem vestram, et templum in gloria magna. Porro Tryphon fugiens Antiochum per maritima recepit
Abbreviated transcription (Latin):
meum scindã regnũ cuum ⁊ dabo illd̾ ser¬
uo tuo ñ tñ totũ. s tribum unam. p̾ter tri¬
uixissz salo. in sũma pace cͥca finem uite
suscitauit ei diis adu̾sariũ adad ydumeũ
de semine regio. qui in tempestate illa qñ
deseuit ioab in ydumeos. puer fugit in egy.¬
ptum. Cui postea rex egypti cledit uxorẽ
sororem uxoris sue que peꝑit filiũ iena¬
bath. Cumq aucliss adad dauid ⁊ ioab
ei dñs alium adu̾sariũ. ⁊aron pͥncipem
latronũ in clamasco. Ieroboam qͦ filius

Expanded text:
meum, scindam regnum tuum, et dabo illud servo tuo, non tamen totum, sed tribum unam, praeter trivixisset Salomon in summa pace, circa finem vitae suscitavit ei Dominus adversarium Adad Idumaeum de semine regio, qui in tempestate illa, quando desaevit Joab in Idumaeos, puer fugit in Aegyptum: cui postea rex Aegypti dedit uxorem sororem uxoris suae, quae peperit ei filium Genubath. Cumque audisset Adad, David et Joab ei Dominus alium adversarium Razon principem latronum in Damasco. Jeroboam quoque filius
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit mello muros a radice uoragi¬
nis extollens ut coequaret eos ciuitati dd.
eum super uectigalia uniu̾se domus ioseph.
Quclam die dum egredet᷑ ieroboam de
ierł̾m inuenit eum in uia achias ꝓph̾a silo¬
isrł filio aũt salo. dabo unam ut remane¬
at luc̃na dauid coram me in ierłm. quam
mone. Qmͣ obren salo. uoluit int̾ficere¬
eum. Tinic ieꝵ. fugit in egyptũ. ad afu

Expanded text:
aedificavit Mello, muros a radice voraginis extollens, ut coaequaret eos civitati Davieum super vigalia universae domus Joseph. Quadam die dum egrederetur Jeroboam de Jerusalem, invenit eum in via Ahias propheta SiloIsrael; filio autem Salomonis dabo unam, ut remaneat lucerna David coram me in Jerusalem, quam mone. Quam ob rem « Salomon voluit eum interficere. Tunc Jeroboam fugit in Aeg
Abbreviated transcription (Latin):
cessit ei roboam. et erat mater eius
na ama amanites. Porro ieroboam audita
morte salo. reu̾sus est de egypto. ⁊uenit ĩ
sichem ad roboam cum omĩ multitudine
isrł. que uocau̾at eum. Cumq ulłent ro¬
boam constituere regẽ clix̾unt ad eũ. Inmi¬
mie paulu lum de graui iugo qd̃ imposũ
nob̾ pater tuus. ⁊ seruiemꝰ tibi. Nec est in¬
in drem t̾cium. Interim. consuluit senes.
sadoch .s. et banamam et ioiadam. et re-¬
liquos pͥncipes salom̃. Qui dix̾unt. Si ho¬
die audieris eos. lenit̾ eis loqñs. seruient
tͥ in et̾nũ. Post ħ consuluit adoleccẽtes nõ
etate tm̃ s morib. Qui dix̾unt. Imꝑiose
loquere ppło. ⁊ ꝯminando. ⁊ timentes serui¬
ent tibi. Et̃ rediente ppło in diem t̾cium clix̃
ad eum. Digitus meus minimꝰ grossior est
hum̃o prĩs mei. Dater m̃s cecidit uos fla¬
gelł. ego cedam uos scorpionib . q.d. eo¬

Expanded text:
cessit ei Roboam, et erat mater ejus Naama Ammanites . Porro Jeroboam, audita morte Salomonis, reversus est de Aegypto, et venit in Sichem ad Roboam cum omni multitudine Israel, quae vocaverat eum. Cumque vellent Roboam constituere regem dixerunt ad eum: « Imminue paululum de gravi jugo, quod imposuit nobis pater tuus, et serviemus tibi. » Nec est inin diem tertium. » Interim consuluit senes, Sadoc scilicet, et Banaiam, et Joiadam, et reliquos principes Salomonis. Qui dixerunt: « Si hodie audieris eos, leniter eis loquens, servient tibi in aeternum. » Post haec consuluit adolescentes, non aetate tantum, sed moribus. Qui dixerunt: « Imperiose loquere, et populo comminando et timentes servient tibi. » Et redeunte populo in tertium diem dixit ad eos: « Digitus meus minimus grossior est humero patris mei. Pater meus cecidit vos flagellis, ego caedam vos scorpionibus. »
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine sui. nom̃ iacob prĩs sui sibi
reseruans. dcm̃ est etiam esfraim. qr leR.
qui de effraim pͥmus eis ĩꝑauit qiͣ tunc pͥ¬
mo impleta eẽt bñlictio suꝑ effraym. Al¬
t̾um uͦ regnũ dictũ est regnũ iuda. obdig.¬
nitatẽ trib regie. de utroq regno ꝓseqͥt᷑
hystoria quasi mͦ int̾sca int̾ scalari et
inter cisiue. nũc de hoc loquit᷑ nunc de
illo ord̾ diligens lector de facili deprehẽ¬

Expanded text:
s sui sibi reservans. Dictum est et Ephraim, quia Jeroboam, qui de Ephraim primus eis imperavit, quasi tunc primo impleta esset benedictio super Ephraim. Alterum vero regnum dictum est regnum Juda, ob dignitatem tribus regiae. De utroque regno prosequitur historia quasi modo interscalari, et incisive nunc de hoc loquitur, nunc de illo. Quod diligens lector de facili deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
fĩt añt scorpio rubꝰ aculeatꝰ uł flagellum uͥ¬
garum nodosum. uł scutica hñs in sũmi¬
tate glandes plumbeas & nudignatus ppłs
ait. Que nob̾ ꝑs in dd̾. uł que heditas in
na eligat᷑ qui regat alias: Queq trib re¬
gat heditatẽ suam. ⁊ recesserũt x trib ab eo.
Ir̾e uͦ misit post eos aduram qui erat suꝑ
tributa ⁊ lapilaũnt etim. Tune timens

Expanded text:
t autem scorpio rubus aculeatus, vel flagellum virgarum nodosum, vel scutica habens in summitate glandes plumbeas. Et indignatus populus ait: « Quae nobis pars in David, vel quae haereditas in na eligatur qui regat alias. Quaeque tribus regat haereditatem suam. Et recesserunt decem tribus ab eo. Ipse vero misit post eos Aduram, qui erat super tributa, et lapidaverunt eum. Tunc timens
Abbreviated transcription (Latin):
rant aut̃ in ierłm iudei uiri religio¬
si et in iudea hĩtantes. et ꝓpt̾ illos
multi alii suꝑuenientes fere ex om̃i natõe
que sub celo est. quia multis captiuitatib
disꝑsi fuerant iudei p̃cipue sub antioco
epiphane. q̃ captiuitas fuit uicunor huic
festo. et mͦ ad diem festum om̃s ꝯuen̾ant
audito fragore qui insonuerat in aere. con¬
uenerunt. om̃s ad discipłos et mirati sũt
qm̃ audiebat inusqͥsq lingua sua illos
loquentes. ⁊ m̾ito dem̃ est singłariter lin¬
gua sua. qr ñ solum sciebãt linguas. sed ⁊̃
linguaꝵ ydiomata. Alii aũ ircidebant eo ͤ
dicentes. musto pleni sunt .i. uehementer
hebrii. qr uehem̃tior est hebrietas de niusto
ꝗmͣ de uiuo defecato. Conuit᷑ petrus m̃tientes¬

Expanded text:
rant autem in Jerusalem Judaei, viri religiosi, » et in Judaea habitantes, et praeter illos alii multi supervenientes fere « ex omni natione, quae sub coelo est, » quia multis captivitatibus dispersi fuerant Judaei, praecipue sub Antiocho Epiphane, quae captivitas fuerat vicinior, huic facto, et modo ad diem festum omnes convenerant. Audito ergo fragore, qui insonuerat in aere, convenerunt omnes ad discipulos, et mirati sunt, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Et merito dictum est singulariter, lingua sua, quia non sciebant solum linguas, sed etiam linguarum idiomata. « Alii autem irridebant eos dicentes: Musto pleni sunt, » id est vehementer ebrii, quia vehementior est ebrietas de musto, quam de vino defaecato. C
Abbreviated transcription (Latin):
macdianitis. ⁊ sic colligeris ad ppłm ne.
tium. Armanit gͦ moy. de singłis tribubus
phinees filiũ eleazari. uasa quo sc̃a .i. tribas
ad clangend̾ tradidit eis ꝓfecti hostes uice¬
bes. uincłos. ⁊ castella. flamina ꝯbussit. Ba¬
laam quoq int̾fec̾unt gladio. mulieres ⁊
ꝑuulos pectora ⁊ omñe suppellectilem in p̃
ꝑunt filios isrł: Interficite om̃s que nõ̾nt
uiros. ⁊ oẽm mascłm. uirgines tm̃ resera¬
te feceruntq ita ⁊ reseruate sunt uͥgines tm̃¬
xxxii. milia. Et ait moyses. qr peccastis eri¬
tis inmũdi. qr occidistis uł tetigistis mortuoᷤ
extra castra eritis. uii dieb. ⁊ purisicabimim
tercio ⁊ uuͦ. die aqua asꝑsionis. Pda ⁊̃ quã
tulistis purificabit᷑. aur̃ ⁊ qͥcquid transire po
sen. Tolle sũmam eoꝵ c̃ capita eoꝵ sũt ab ho¬
mine us ad pecus. ⁊ diuides p̃cdam ex equo
inter eos qui pugnau̾nt. ⁊ reliqmͣ multitudi¬
nem. De ꝑte uͦ eoꝵ qui pugnauerñt seꝑabis

Expanded text:
Madianitis, et sic colligeris ad populum tuum . » Armavit ergo Moyses de singulis tribubus Phinees filium Eleazari; vasa quoque sancta, et tubas ad clangendum, tradidit eis. Qui profecti hostes vicebes, viculos et castella flamma consumpsit, Balaam quoque interfecerunt gladio, mulieres et parvulos, pecora et omnem supellectilem in praperunt filios Israel. Interficite omnes quae noverunt viros, omnem masculum; virgines tamen reservate. » Feceruntque ita, et reservatae sunt virgines triginta duo millia. Et ait Moyses: Quia peccastis, eritis immundi; qui occidistis, vel tetigistis mortuos extra castra eritis septem diebus, et purificabimini tertio, et septimo die aqua aspersionis. Praeda etiam quam tulistis purificabitur. Aurum, et quidquid transire persen: Tolle summam eorum quae capta sunt, ab homine usque ad pecus, et divides praedam ex aequo inter eos qui pugnaverunt et reliquam multitudinem. De parte vero eorum qui pugnaverunt, separabis
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe licentiam a claudio uoluit ap¬
et redire aᵈ ad ꝓpͥa. ⁊ tunc claudius p̃hẽd̾e⁊¬
pͥmo iniudeam. et honorifice susceptus
est a iudeis qr in multis iuuerat eos et crim
ꝓpe ẽẽnt dies azimoꝵ uenit in ier łm añ
diem festum ut purificaret᷑ ⁊ mundꝰ int̾ess
diei festo ⁊ ante dies azimoꝵ occidit iaco¬
uidens qr placeret iudeis apposuit ut ap¬
prehenderet et petrum. De iacobo autẽ
refert clemens alexandrinꝰ qr cum detru¬
sus eẽt in carcerem nocte conu̾tit ad fidẽ
custodem suũ. et in crastino confessus est
se ẽẽ xͥanũ. et cum trahent᷑ ambo ad mar¬
tyrium. dixit iacobo. pr̃ da mͥ renussione
at ille parumꝑ delib̾ans ait. pax tibi. et
oscłatus est enm. et simul ambo capite decrũ¬
cati sunt. petrũ aũt app̃hñsum misit ħo¬
des in carcerem qi in dieb azimoꝵ nõ li¬
cebat aliquẽ occidere et p̾ater custodes crͣ

Expanded text:
accipere licentiam a Claudio, et redire ad propria, et tunc Claudius nit primo in Judaeam, et honorifice susceptus est a Judaeis, quia in multis juverat eos. Et cum prope essent dies Azymorum, venit in Jerusalem ante diem festum, ut purificaretur, et mundus interesset diei festo . Et ante dies Azymorum occidit Jacovidens quia placeret Judaeis, apposuit, ut apprehenderet et Petrum. » De Jacobo autem refert Clemens Alexandrinus, quia cum detrusus esset in carcere, nocte convertit ad fidem custodem suum, et in crastino confessus est se esse Christianum. Et cum ambo traherentur ad martyrium dixit Jacobo: Pater da mihi remissionem. At ille parum deliberans ait: Pax tibi. Et osculatus est eum, et simul ambo capite truncati sunt. Petrum autem apprehensum misit Herodes in carcerem, quia in diebus Azymorum non licebat aliquem occidere, et
Abbreviated transcription (Latin):
posuit altare rimiamatis. ⁊ uestu t illud
cedro qd̾ etiam dr᷑ altare oracłi .i. coram
oracło. ꝑ ħ intelligit᷑ fuisse aliud altare
quͣ qd̾ edificauit moyses. Illd̾ enlerat de
lignis sechim cͥcũtextũ ex omĩ ꝑte auro.
altare fuisse de lapidib. quos ferrũ non
tetigit. ⁊ erat oꝑtũ ꝑ cͥcuitũ tab̾ cedrinis.
s iue operte erant ex omĩ ꝑte laminis
aureis. cꝰ qnͣtitatẽ ñ memini me legisse.
Illd̃ uero modicũ altare qd̃ fecit moy ses
in deserto forte repõitum erat in sc̃a scõꝵ.
nec ad usus cotidianos tymiamatis. sed¬
ad aliquos usus singłares qũ semel in
anno ingrediebat᷑ sacerdos cum sangͥ¬

Expanded text:
posuit altare thymiamatis, et vestivit illud cedro, quod etiam dicitur altare oraculi, id est coram oraculo. Per hoc intelligitur fuisse aliud altare, quam quod aedificavit Moyses. Illud enim erat de lignis setim circumtectum ex omni parte auro. altare fuisse de lapidibus, quos ferrum non tetigit, et erat opertum per circuitum tabulis cedrinis. Sed et illae opertae erant ex omni parte laminis aureis, cujus quantitatem non memini me legisse. Illud vero modicum altare, quod fecit Moyses in deserto forte repositum erat in Sancta sanctorum, non ad usus quotidianos tad aliquos usus singulares, quando semel in anno ingrediebatur sacerdos cum sang
Abbreviated transcription (Latin):
eis lignum maiꝰ palmo. qd̾ fortenotatur
in regumi. cum dr᷑. oꝑe quadro ad regłam.
ẽẽ. qd̾ tanta erat latitudo templi. gͦ ab
oriente ñ erat murꝰ. s in regum est deter¬
minatõ ubi dicit᷑ hostiũ cluplex erat. et
se inuicem tenẽs aꝑiebat᷑. Erat qͥppelati¬

Expanded text:
eis lignum majus palmo. Quod forte notatur in Regum, cum dicitur, « opere quadro ad regulam. esse, quia tanta erat latitudo templi, ergo ab oriente non erat murus. Sed in Regum est determinatio, ubi dicitur. « Ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. » Erat quippe lati
Abbreviated transcription (Latin):
te sibi in meilio ⁊ muri obuiabant et to¬
tam eius latitulinem cegebant. et sic ar¬
tificiose sibi adħebant ut qñ claudebant᷑
ext̾iores claudebant᷑ ⁊ simł int̾iores. Nullꝰ
enĩ in templo nocte remanebat. qui clau¬
deret eas int̾ius. Cumq aꝑiebant᷑ ext̃iores .
hostium duplex erat. ⁊ se inuicẽ tenens

Expanded text:
situdinis muri obviabant, et totam ejus latitudinem tegebant. Et sic artificiose sibi adhaerebant, ut quando claudebantur exteriores, claudebantur et simul interiores. Nullus enim in templo nocte remanebat, qui clauderet eas interius. Cumque aperiebantur exteriores, « Ostium duplex erat
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ .u. ut in qͥnto angło mecdio cardi¬
nes affiri starent circa quos hostiola mo¬
uebant᷑ & erant in hostiolis anaglifa. che¬
rubin. ⁊ palme. Q uidam tñ dñt postes an¬
glorum .u. sub auili cubitoꝵ erant. In ora¬
cło aũt erat archa ⁊ ꝓpinatoriũ ⁊ cheru¬
bin. q̃ fecerat moy ses in deserto.

Expanded text:
nque, ut in quinto angulo medio, cardines affixi starent circa quos ostiola movebantur, et erant in ostiola anaglypha, Cherubim et palmae. Quidam tamen dicunt postes angulorum quinque, subaudi, cubitorum erant. In oraculo autem erat arca, et propitiatorium, et cherubim, quae fecerat Moyses in deserto.
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo clicitur. qui fc̃s est ad similitudiuẽ
coclee testudinũ. Iose tñ descbit ascensũ
fc̃m ꝑ mediũ muri absconditũ faciem ⁊
securũ. In ꝑte muri ext̾ioris sufficienter¬
fuisse iuxta t̾ram in angłis ant̾ioribus
utͥus muri. fecit aũt in introitu templi
postes delignis oliuaꝵ quadrangłos et

Expanded text:
vitis dicitur, qui factus est ad similitudinem cochleae testudinis. Josephus tamen describit ascensum factum per medium muri absconditum, facilem et securum, in parte muri exterioris ffuisse juxta terram in angulis anterioribus utriusque muri. Fecit autem in introitu templi postes de lign
Abbreviated transcription (Latin):
.u. cubitoꝵ. Quarũ due extẽdebant᷑ suꝑ
archam. ⁊ obuiam sibi uenientes. con¬
iungebant᷑ suꝑ eam. tegentes scũariũ
infra se positũ. Alias aũt duas extende¬
bant alirinsetus ad parietes. ita ũ ala
uniꝰ tang̾et parietẽ. ⁊ ala alt̾ius parie¬
tre malt̾um. Porro extra pariete in sc̃a
posuit m̃sam ad aquilonẽ ⁊ cauclelabrũ
ail austrũ. int̾ que mecdiũ erat altare
aureum qd̃ fecerat moyses in deserto.
Sed preter illd̃ candelabꝵ posuit alia¬
x caudelabra aurea. eiuidem cematis

Expanded text:
ue cubitorum, quarum duae extendebantur super arcam, et obviam sibi venientes jungebantur super eam, tegentes sanctuarium infra se positum. Alas autem duas extendebant altrinsecus ad parietes, ita ut ala unius tangeret parietem, et ala alterius parietem alterum. Porro extra parietem in sancta posuit mensam ad aquilonem, et candelabrum ad austrum. Inter quae medium erat altare aureum, quod fecerat Moyses in deserto. Sed praeter illud candelabrum, posuit alia candelabra aurea eju
Abbreviated transcription (Latin):
to int̾ sc̃a. ⁊ oracłm. Sicut enĩ in tab̾nacło
colũpne int̾põite fu̾nt quib appñdebat᷑
tactos reliqũs. ut sumꝰ aromatũ ascen¬
dens de altari. ꝑ apt᷑am suꝑiorẽ lib̾e intra¬
ret in oracłm. Erat añt totus paries tectue
auro. hñs auaguta cherubm. ⁊̃ pͥalmas
ad mod̾ parietũ. Huic parieti appñ sum
erat uelum. de .iiii. colorib cui intexta
erant cherubin tante tenuitans ut pa¬
rietis ñ ꝓhib̾et aspectũ. Qd̾ totum parietẽ
oꝑiens forte usq ad laq̃aria ascenclebat ꝙ
legitur in eungłio scislimi fuisse a sũmo
sine grandi om̃ium ãmiracõne. Cum .N.
ecdificantes ⁊ in funclam̃to ⁊ in muro eũ
locare nit̾entur: ñ est inuentꝰ locus eius

Expanded text:
to inter sancta et oraculum. Sicut enim in tabernaculo columnae interpositae fuerunt, quibus appendebatur tactos relinquens, ut fumus aromatum ascendens de altari per aperturam superiorem libere intraret in oraculum. Erat autem totus paries tectus auro, habens anaglypha, cherubim et palmas ad motum parietum. Huic parieti appensum erat velum de quatuor coloribus, cui intexta erant cherubim tantae tenuitatis, ut parietis non prohiberent aspectum. Quod totum parietem operiens, forte usque ad laquearia ascendebat, quod legitur in Evangelio scissum fuisse a summo sine grandi omnium admiratione. Cum enim aedificantes, et in fundamento et in muro eum locare niterentur, non est inve