comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in carne permortem aruit in
puluere indelicet fenum fuit
quiaigitur momentis suis hore
ut in boni operis mercede te¬
ncantur. Audite quidsã piens
sa la mondicat. Quod cumque
potest manitua facere inf¬
tanter operare. Quia necopus
necratio nec scientia nec sãpien¬
tiaerunt apud inferos quõ pro¬
peras Quia ergoe tuenturemor¬
tis tempus ignoramus et postmor¬
temoperari non possũmus super
utantemortẽ tempora indul¬
tara piamus. Sic enimmors
ipsã cumuenerit scitur si prius¬
quam ueniat sempertimeatur
prosp̃per. Sie inquit tempo¬
rae quo qui peccarȩ de liberȩt
sana mente consideret qua
pena expectet insuis facinor¬
bus ac flagitus de prehensos
quod supplicium. conuictos ex¬
cruciet quitremor mẽ bra¬
quatiat pallorora perfun¬
dat quantũ denique humiliet
et ex se crabiles omnibus red¬
dact etiam ipsum sor didȩ opi¬
nionisopprobriũ nescio an pos¬
sĩt quibus libet uitis ac commo¬
dare consensum. Extant &

Expanded text:
in carne, per mortem aruit in in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Quia ergo adventurae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim mors ipsa cum venerit, vincetur, si priusquam veniat, timeatur. » Prosper: « Si eo, inquit, tempore, quo quis peccare deliberat, sana mente consideret quae poena exspectet in suis facinoribus ac flagitiis deprehensos, quod supplicium convictos excruciet; qui tremor quatiat, pallor ora perfundat; quantum denique humiliet, et exsecrabiles omnibus reddat, etiam ipsum sordidae opinionis opprobrium, nescio an possit quibuslibet vitiis accommodare consensum. » Exstant et
Abbreviated transcription (Latin):
sione preparemur. Proinde
fr̃s mei in conditione mortalita¬
tis uestre mentis occulos figi¬
teuenientiuos Iudiciper fletus
quotidie et lamenta prepara¬
tae. Cumcertamor smane at
omnibus. Nolitede temporalis
uitae. prouidentia incerta co¬
gitare Terranarum rerum.
uoscura non ad grauet. Quanta¬
libet enim auri& ar genti molibus
circũdecur quibus libet prȩ¬
tiosibus uestibus induatur caro
quid est aliud quam caro no¬
lite ergo adendere quid habe¬
tis sed quidestis uulti saudi¬
re quidestis  Propheta
indicat dicens. Uere fenum ẽ
hodie colimus uobiscũ : Trans¬
actoanno beate felitita tisna¬
talitia cę̧lebrauerunt. O quan¬
ta et qualia de prȩsentis uitae
prouidentia cogitabant Sed
sũ pripiente mortis articulo
repentem hisquȩ prȩuidere
nolebant inuenti sunt et cuncta
simul temporalia que tractata
qu& si stabiliter tenere uide¬
bantur ammiserunt. Siergo
trans acta multitudo generis
humam pernatiuitatem uiruit

Expanded text:
sione praeparemur. Proinde, sione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim argenti et auri molibus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat dicens: Vere fenum est a quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit
Abbreviated transcription (Latin):
temus ne nobis inuacuum.
tempora pereant et tuncquȩ¬
ramus ad bene agendũ uiuere
Cumiam compellimur decor¬
pore exire Mementote quid
ueritas dicat. Ora tenefiat fu¬
qa uestra hie mȩ uel sabbato
Perlegis quippe mandatum a¬
bulare longius in sabbato non
licet hiemps quoque adambu¬
landũ inpedimento est. Quia gres¬
sus ambulantum tor por fri¬
toris adstringit At ergo
SOrate nefiat fuga uestra
hie me uel sabbato Acsia per¬
tedicat. Videte ne tunc quę¬
ratis peccata uestra fugere
quando iam non licet ambulart
Illuder gotẽ pus quo fu¬
gere non licet. modo
debet cogitari dumli¬
cet Illahora est nos¬
ter exitus semper in¬
tuenda istare demptoris am¬
monitio antementis oculos sẽm p
ponenda. Quiait Vigi late raque
quia nescitis diem neque horam:
Itemidem. Horam uero inquid
ultimam : dñs noster idcir cono¬
bis uoluit ẽẽ in cognitam ut sem¬
perpos sĩt esse suspectata
dum illam prȩuidere non pos¬
sumus ad illam sine intermis¬

Expanded text:
temus, ne nobis in vacuum temus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius in sabbato non licet. Hiems quippe ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet, modo debet cogitari dum licet. Illa hora est nostri exitus semper intuenda; ista Redemptoris admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qui ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam . » Item idem : « Horam vero, inquit, ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermis
Abbreviated transcription (Latin):
& in &ernum non peccabis. Etdñs
in euangelio. Vigilate itaque quia
nestitis diẽ neque horã. quodbea¬
tus gregorius in homelis suis ita
exponit. Quiamquit post pecca¬
ta ds̃penitentiã suscipit siscir et
quisquȩ de presentisẽ culo quo
tempore exiret aliud tempus
uoluptatibus at quȩ aliud peni¬
tentiȩ aptare potuised. Sed qui
petentiueniam sp̃opendit. pec¬
cantidiem cartinum non promi¬
sit. Semꝑ ergo extremũ diemde¬
bemus metuere. quẽ num quam.
posiũmus prȩuidere. Eccenunc
ipsum diem in quoloquimur ad in¬
dutias conuersationis accepimus
ec tamen mala que fecimus fle¬
non plangimus sed etiã. quae de¬
fleantur augem: At sia liqua
nos egrituo corripiat. si signa
egrnudinis uicinam mortem
denuntiant indutias uiuendi
quȩ rimus ut peccata nostra
de fleamus et eascum magno
estu desi derii petimus quas
acceptas modo pronibilo
habemus et paulo post. Nosergo
fr̃s Rmi nos sollicite ista cogi¬

Expanded text:
et in aeternum non peccabis . Et Dominus et in aeternum non peccabis . Et Dominus in Evangelio: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam . Quod beatus Gregorius in homiliis suis ita exponit : « Quia, inquit, post peccata Dominus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset, sed qui poenitenti veniam spondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo diem extremum debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce nunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accipimus, et tamen mala quae fecimus, flenon plangimus, sed etiam quae defleantur, augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemus. » Et post paulo: « Nos ergo, fratres, nos sollicite ista cogi
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ gesta rememinit poenas¬
quempiorũ et gloriã sõor sẽdula
meditatione tractat. aut uix aut
raro peccat. Quia ergo nos horũ
ut oportet et reminis cimur. idcir¬
co in multa offensionum abruta la¬
bimur. paratos autẽ nosesse debere
inoccur sum dñi utrius que testa¬
mentipa ginȩ copios̃s si me instru¬
unt. Oportet igtur ut tottan¬
tis que sa luberrimis admonitio¬
nibus et exortationbus obtempe¬
rantes mor temquotidie ante
oculos nostros constitua musta¬
les que nos prȩ paramus ut cum
dñs uenerit et pulsauerit costĩme¬
iaperiamus et impleatur in nobis
illude uange licum. Beatiser ui
illi quos cumuenerit dñs inuene¬
rit uigilantes. et accipereme¬
rcamur illud quod sẽquitur
uere dico uobis quia su ꝑ omniabo¬
nasua constituet eum. Quoduę¬
ro inomnibus actibus nos trisno¬
uis s̃ morum nostrorum memo¬
res es sẽ debeamus protestat᷑
sa lomondicens. In omnibus ope¬
ribus tuis memorire nouissimatu

Expanded text:
gendum gestare meminit, poenasgendum gestare meminit, poenasque impiorum, et gloriam sanctorum, sedula meditatione tractat, aut vix aut raro peccat. Quia ergo nos horum, ut oportet, non reminiscimur, idcirco in multa offensionum abrupta labimur. Paratos autem nos esse debere in occursum Domini, utriusque Testamenti paginae copiosissime instruunt. Oportet ergo ut tot tantisque saluberrimis admonitionibus et exhortationibus obtemperantes, mortem quotidie ante oculos nostros constituamus, talesque nos praeparemus, ut cum Dominus venerit, et pulsaverit, confestim ei aperiamus, et impleatur in nobis illud Evangelicum: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes ; et accipere mereamur illud quod sequitur: Vere dico vobis, quia super omnia bona sua constituet eum . Quod vero in omnibus actibus nostris novissimorum nostrorum memores esse debeamus, protestatur Salomon dicens: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua,
Abbreviated transcription (Latin):
prianon largitur. Ne moitaque
securum se exis timet dicens.
ecce aliena nonrapioset conces¬
sis licite rebus fruor quia diues
iste nonidcir co. punitus est qm̃
aliena abstulit sed quia in ac¬
ceptis rebus se med ipsum male
dere liquid hoc que fuit quod
hunc inferno tradidit quia insua
felicitate timidus non fuit quia ꝑ¬
ceptadona ad usum. arrogantiȩ
inflexit quiauis cera pictatis igno¬
rauit quia peccasua redimere
etiamcum sibi abundaret pre¬
tium noluit. Uitium ergotena¬
titatis quã sit pestiferum. et de ces¬
ut abile patenter innuitur
Quodualde omnibus fide libus ca¬
lud sertantes auc cũ diuite suate¬
naciterre condere cogitantistul¬
ticie eo logio denotari. aut com
altero diuite quia liena nonra¬
puit sed saia erogare ne glexit
damnari contingat. Tribuant
ergo pauperi sinolunt flamis
exurident interraxp̃o quod
eis reddat incȩlo
mendus est ante oculos ponit
sequeuas fragile cito que con¬
terendũ et in pulucrem. redi¬

Expanded text:
pria non largitur. Nemo itaque pria non largitur. Nemo itaque securum se existimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor; quia dives iste non idcirco punitus est, quoniam aliena abstulit, sed quia in acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hocque fuit quod in inferno tradidit, qui in sua felicitate timidus non fuit; quia percepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere, etiam dum sibi abundaret pretium, noluit. » Vitium ergo tenacitatis quam sit pestiferum et detestabile patenter innuitur, quod valde omnibus convenit fidelibus calud sectantes aut cum divite sua tenaciter recondere cogitante, stultitiae elogio denotari, aut cum altero divite, qui aliena non rapuit, sed sua erogare neglexit, damnari contingat. Tribuant ergo pauperi, si nolunt flammis exuri; dent in terra Christo, quod eis reddat in coelo. mendus est, ante oculos ponit, seque vas fragile, citoque conterendum, et in pulvere redi
Abbreviated transcription (Latin):
Non quiamala opera fecistis sed
quia bona facere noluistis At si¬
cut illos quundex tera sunt sola
mi fricor ha liberabit ita et il¬
los qui insinis trasunt sala tenacia
condempnabunt. In ista enim senten¬
tia dñiquia dixit quia quie suri¬
entẽ non pauit. et nudũ non ues¬
tiuit. mic eetur in ignem e¬
ternũ pos sum eui denter
a noscerefratres qualitormen¬
to uel quali poena damnandi
sunt illi quima la faciunt quan¬
do illimignẽmit tuntur qui bona
non faunt. Si enim cumdia bolo c̃¬
dempnatur qui pauperibus non
de dit panem suum. Vibi dampnan¬
dus est ille quitulit alienum.
Si mignem mittatur quinudũ
non uestiuit putas ubi dampnan¬
dus est ille qui ex poliauit.
Gregorius in homelia dediuite
et lataro. No enim dicitur quod
diues quẽ piam uiop pres sit sed
quia in acceptis rebus se extulit
Hincergo summopere colligen¬
dum est qua poena multandus sit
quia liena diripit simferni damp¬
natione percutitur. qui pro¬

Expanded text:
Non quia mala opera fecistis, sed Non quia mala opera fecistis, sed quia bona facere noluistis. At sicut illos qui in dextra sunt, sola misericordia liberabit; ita et illos qui in sinistra sunt, sola tenacia condemnabit. In ista enim sententia Domini, qua dixit, quia qui esurientem non pavit, et nudum non vestivit, mittetur in ignem aeternum, possumus evidenter agnoscere, fratres, quali tormento vel quali poena damnandi sunt illi qui mala faciunt, quando illi in ignem mittuntur qui bona non faciunt. Si enim cum diabolo condemnatur, qui pauperibus non dedit panem suum, ubi damnandus est ille qui tulit alienum? si in ignem mittitur, qui nudum non vestivit, putas ubi damnandus est ille qui exspoliavit? » Gregorius in homilia de divite et Lazaro: « Non enim dicitur quod dives quempiam vi oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena muletandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres a pot hecas et constru¬
endinua sam pliores ut impleret
eas et diceret anime suȩ anima
habes multa bona in multum tẽ¬
pus lȩtare iucundare satiare
Nunquid et istediues alienaquȩ¬
rebat. fructus suos colligeredis¬
ponebat ubi poneret consulebat.
non de cuius quã uitim agris non
limite pertur ba tononspoliato.
paupere non circũ uento simplice
tam tum modo de suis colligendis
cogitabat. Audite . quid audierun
quitenaciter sua seruabantet hinc
intellegite quid ex. pectent
quirapiunt aliena item idem̃¬
ino melia dedie iudicii. Ad ten¬
dite fratres et uidete quia non
dicet. dñs discedite ame ma¬
dicti quia furtũ fecistis quia
Falsum testimoniũ dixistis qui¬
a homicidiũ et adulteriũ. com¬
missistis quod grauius est non
hoc dixit set ait. Esuriuienim
et non dedistis mihi manducare
non dixit discedite ame quiares
alienas tulistis quod magis ini¬
qum est sed ait quia de subtanti¬
a uestra pauperibus non de distis

Expanded text:
veteres apothecas, et construveteres apothecas, et construendi novas ampliores, ut impleret eas, et diceret animae suae, Anima, habes multa bona in multum tempus, laetare, jucundare, satiare: numquid ergo iste dives aliena quaerebat? Fructus suos colligere disponebat, ubi poneret consulebat, non de cujusquam vicini agris, non limite perturbato, non spoliato paupere, non circumvento simplice, sed tantummodo de suis collcogitabat. Audite quid audierit, qui tenaciter sua servabat; et hinc intelligite quid exspectant qui rapiunt aliena. Cum ein homilia in die judicii: « Attendite, fratres, et videte quia non dicit Dominus, Discedite a me, maledicti, quia furtum fecistis, quia falsum testimonium dixistis, quia homicidium et adulterium commisistis, quod gravius est, non hoc dixit, sed ait: Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare . Non dixit: Discedite a me quia res alienas tulistis, quod magis iniquum est; sed ait, quia de substantia vestra pauperibus non dedistis.
Abbreviated transcription (Latin):
Necages quippiam callide mne¬
ius necesitatibus subleuandis
Vt bene dicattibi dñs dstuus in
omni tempore et in contis adquȩ
manum miseris. Nondeerant pau¬
peres: interra habitationis tuȩ
idcirco ego p̃cipio tibi ut a p&tri¬
as manum. fratrituo e genum et
pauperi quite cum uersantur
interra. Et dñsait in euan gelio
Videce et cauete abomniauari¬
tia quia in abundantia cu ius quam
uita eius est Exis quȩ̨ possidet
res fructus ad tullerat ad ex
tremũ intulit adõ eidem diuiti ditũ
Stulte acnocte. animã tuã repetunt
ate Queaut prȩ parasii cuius erunt.
sic est inquit qui sibites auritat et non
est indõdiues. de ciusdem nam que di¬
uitis tenacitate. beatus a gustinus
inlibrosermonumait. Quando
mi hi audet dicere xpianus bonũ
eẽ rapere res alienas. quando qui
dem non audet dicere bonũ ẽẽ
quid diues ille cui suc cesserat
regio et non inueniebat ubi pone¬
retꝰ fructus suos et se consi lium
inuenise guadebat destruendi

Expanded text:
nec agas quidpiam callide in enec agas quidpiam callide in ejus necessitatibus sublevandis, ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni tempore, et in cunctis ad quae manum miseris. Non deerunt pauperes in terra habitationis tuae. Idcirco ego praecipio tibi ut aperias manum fratri tuo egeno et pauperi, qui tecum versantur in terra . Et Dominus ait in Evangelio: Videte et cavete abtia, quia non in abundantia cuiusquam uita eius eet ex his quae possidet uberes frucntulit a Deo eidem diviti dictum: Stulte, hac nocte animam tuam repetemus a te: quae autem praeparasti, cujus erunt? Sic est, inquit, qui sibi thesaurizat, et non est in Deo dives . De ejusdem namque divitis tenacitate beatus Augustinus in libro Sermonum ait : « Quando mihi audet dicere Christianus, bonum esse rapere res alienas? quandoqdem non audet dicere, bonum essemquid enim dives ille, cui successerat regio, et non inveniebat ubi poneret fructus suos, et se consilium invenisse gaudebat destruendi
Abbreviated transcription (Latin):
poribus quae loqui etagere debu¬
mus fructũ bonȩ operationibus
dñs a nobis ÷ exaccurus oportecut
unus quis que fidelis ab huius ce¬
modi curiositatibus et suꝑ uacu¬
is rebus scrutandis prorsus se ali¬
enum efficiat
Pleraque sunt uitia quae lenti
aputantun et non sunt sicut est
tenatia et prodigia effusio et
multa hissimilia. Sicut enim
rapina dõ est ab ominabilis ita
et tenaciare probabilis. De qua
cauenda ate dm̃sinlegze Siunus
de fratribus tuis quimor antur
intraportas ciuitatis tue inter¬
raquã dñs ds̃ tuus daturuse
tibi ad paupertatẽ uenerit non obdu¬
rabis cortuũ Necontra hes manum
seda peries cã paperi ec dabis mutiũ
quo eum indie reper spexeris. Caue
ne forte subripiactibi impia cogitati¬
oetdicas incorde tuo. Ad propinquat
septimus anus remisionis ec auertas
oculus a paupere fratretuonolens
ei quod postulat mutuũ commoda¬
re. Ne clamet a contrate ad dñm
et fiat tibi in peccatum sed dabisẽi

Expanded text:
poribus, quae loqui et agere debuporibus, quae loqui et agere debuimus, fructum bonae operationis Dominus a nobis est exacturus, oportet ut unusquisque fidelis ab hujuscemodi curiositatibus et supervacuis rebus scrutandis, prorsus se alienum efficiatPleraque sunt quae levia putantur, et non sunt, sicut est tenacia, et prodiga effusio, et multa his similia. Sicut enim rapina Deo est abominabilis, ita et tenacia reprobabilis. De qua cavenda ait Dominus in lege: Si unus de fratribus tuis qui morantur intra portas civitatis tuae, in terra, quam Dominus Deus tuus daturus tibi, ad paupertatem venerit; non obdurabis cor tuum, nec contrahes manum, sed aperies eam pauperi, et dabis mutuum quo eum indidere perspexeris. Cave ne forte subripiat tibi impia cogitatio, et dicas in corde tuo, appropinquat septimus annus remissionis: et avertas oculos a paupere fratre tuo, nolens ei quod postulat mutuum commodare, ne clamet contra te ad Dominum, et fiat tibi in peccatum, sed dabis ei,
Abbreviated transcription (Latin):
exteriora cogitare. Grauenam¬
quecuriositatis est uitium:
Quȩ dum cuius libet mentem
ad inuestiguandum uitã. proxi¬
mi exterius ducie. semper eisua
intima abscondit. ut aliena sci¬
ens senesciat et curiosi animus
quanto peritus fuerit alieni
meriti. tanto fit ignarus sui
propt̃ hoc namque et decis dẽ
quin que iugis bouindicitur eo
probareilla . rogote habeme
excusatum. ⁊psaenim excusantis
uerba auitu sui significa.tione
non discrepant dumdititur eo
probare illa qui auide licet a¬
liquan dopertineri probatio
adcuriositatẽ solet. Habes et
re quod inter se locuntur
homines Cornoscerenum quam de¬
sideres. noli querere quod quisque
dicat uel faciat. Euitacuriositatẽ
mit tecuram quead cauiãm tuam
non pertinet. Curiositas periculo¬
sa prȩsumtio est multialior ũuiti¬
adiscerunt sua non aspiciunt. Pa¬
tet igitur quod curiositatis uitiũ
omnibus xp̃itians sum moperesit
cauendũ. Quiaer gode singulis tẽ¬

Expanded text:
exteriora cogitare. Grave namexteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. » Habes et re: quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quod quisque dicat, vel faciat: evita curiositatem: omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt. » Patet igitur quod curiositatis vitium omnibus Christianis summopere sit cavendum. Quia ergo de singulis tem
Abbreviated transcription (Latin):
ma ledixisti. aliis et prosper Tã¬
diuenm quis peccata sua quȩ nos¬
se et de flere debet ignorat quã¬
diucuriose aliena considerat:
Quod simores suos adseipsumre¬
uersus aspiciat non requis ec quod
in alus specialiter reprehendat
sedinse ipso quod ligeat. proinde
fratrũ nostrorum uitia non faci¬
le de bemus accusare sed gt¬
mere. ut inuicemonera nostra
portantes legẽ xp̃i pos sumusim¬
plere. Gregorius in expositi¬
one euange lii a terdixit inga
boum emiquinque eteo probare
illa rogote habeme exusatum
Quid inquinquȩ iugis boumnisi
quisque corporissensus accipi¬
mus Quirecte quoque iuga uoca¬
tisunt quia in utro que sexugemi¬
nantur. Qui uide licet corpor ales
sensus qui ainterna conprehen¬
dere nesci unt sed sola exteriora cog¬
nos cunt et deserentes intima eaque
extrasunt tangunt recte ꝑeoscu¬
riositas designatur. Quedũ alie¬
nam. querit uitam discutere sẽ¬
per sua in tima nesciens studat

Expanded text:
maledixisti aliis . Et Prosper: « Tanmaledixisti aliis . Et Prosper: « Tandiu enim quis peccata sua, quae nosse et deflere debet, ignorat, quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum reversus aspiciat, non requirat quid in aliis specialiter reprehendat, sed in seipso quod lugeat. Proinde fratrum nostrorum vitia non facile debemus accusare, sed gemere: ut invicem onera nostra portantes, legem Christi possimus implere. » Gregoriusin expositione Evangelii: « Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa, rogo te, habe me excusatum . Quid in quinque jugis boum, nisi quinque sensus corporis accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet
Abbreviated transcription (Latin):
deat asichem filio emor adamatur
et rapitur et uioppressauolat᷑ eius¬
que detestabili conubio sociatur.
Dina quippe ut beatus gregorius
in libro pastorali scribit ut mulie¬
res uideat. Extraneȩ regionis e¬
greditur quado una quȩ quae mens
sua studiane glegens actiones alienas
curans extra am bitum atque extra
or dinem propriũuagatur. Quam
si chem princeps terre opprimit
que uide licet inuentã incurisex¬
terioribus diaboluscorrũpit
Plurasi quidem et alia extant
curiosi tatis cauendũ esse de mons¬
trant. Equibus quae dam breuit
sub nec tuntur. Ait enim ihs
filius si rach. Insuꝑ uacius rebus
nolis c̃rutarine multi plicentur
Non est tibineces sariũ eaquȩ abscon¬
dita sunt uidere oculis tuis. Dere
autem quae te non molestat necestes
in libro ecdesi asten. sed eccuntis in qua¬
qua sermonibus quidicuntur nea com¬
modes cortuum neforte audias iẽr¬
uum tuũ male dicentẽ tib sc̃item
tua constientia qui a tucre bro

Expanded text:
deat, a Sichem filio Emmor adamatur, deat, a Sichem filio Emmor adamatur, et rapitur, et vi oppressa violatur, ejusque detestabili sociatur . « Dina quippe, ut beatus Gregorius in libro Pastorali scribit , ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra ambitum, atque extra ordinem proprium vagatur. Quam Sichem Princeps terrae opprimit; quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Plura siquidem et alia exstantcuriositatis vitandum esse demonstrant, e quibus quaedam breviter subnectuntur. Ait enim Jesus filius Sirach: In supervacuis rebus noli scrutari, ne multiplicentur . Non est tibi necessarium ea quae abscondita sunt videre oculis tuis . De re autem quae te non molestat, ne certes . In libro autem Eccl. Sed et cunctis, inquit, sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia quia crebro
Abbreviated transcription (Latin):
curiosĩ tatis labuntur uitium Cui
dũquis inseruit semetipsum flebili¬
terne glegit. Nostraquippe quȩ
malegessimus nobis sunt deflenda
non alior ũ errat aquae nec emenda¬
re uolumus nec possumus curiosẽ
inquirenda morsuque detrationis
carpenda. St̃ itaque corundam
pia facta qua e nobis diligenter
sunt scrutanda et ad exem plum bonȩ
actionis sum̃da. Sunt item quorun¬
dam quedã factaquȩ nobis nescientb:
ni hilpericuli scientibus ni hil nom̃¬
tiadferunt quȩ dũcuriosẽ in his
scrutandis des insumimus procul
dubio delinquimus. Quo uitio mul¬
ticanonicorum et mona corũ suũ
ne ꝯlegentes propositum laborant
Namet sunt plerique laici qui
ihuius cemodi curiositate pe¬
ne amaneus que aduesperam de¬
lectabiliter uersantur et sẽde¬
linquere aut non intelli gunt
aut intelligere recusant. Hinecesse
est ut perpendant faccũ dinȩ filiȩ ia¬
cobquaedũ curio sitate ductae greditur
ut mulieres extraneae regionisui¬

Expanded text:
curiositatis labuntur vitium: cui curiositatis labuntur vitium: cui dum quis inservit, semetipsum flebiliter negligit. Nostra quippe quae mala gessimus, sunt deflenda, non aliorum errata quae nec emendare nolumus, nec possumus curiose inquirenda, morsuque detractionis carpenda. Sunt itaque quorumdam pia facta, quae nobis diligenter sunt scrutanda, et ad exemplum bonae actionis sumenda. Sunt item quorumdam quaedam facta, quae nobis nescientibus nihil periculi, scientibus nihil momenti afferunt: sed dum curiose in his scrutandis dies insumimus, procul dubio delinquimus; quo vitio multi canonicorum et monachorum suum negligentes propositum, laborant. Nam et sunt plerique laici, qui in hujuscemodi curiositate pene a mane usque ad vesperam delectabiliter versantur, et se delinquere, aut non intelligunt, aut intelligere recusant . hi necesse est ut perpendant factum Dinae filiae Jacob, quae dum curiositate ducta egreditur, ut mulieres extraneae regionis vi
Abbreviated transcription (Latin):
t̃stultiloquiũ autem et scur rilita¬
tem̃ hoc inter est. Quod stulti loqui¬
um nihil inse sapiens habet. Scur¬
rilitas uero de prudentim̃te descen¬
dit & consubto appetit quȩ dã ur¬
bana uerba uel rustica ł facet a quo
nos iocularitatẽ possumus alio
uerbo appellare utrisum moue¬
at audientibus. Verum hȩc ad scĩs
uiris pesq nitus propellanda qui¬
bus magis conuenit lugere. Bca¬
tenimquilugent qm̃ ipsi consola¬
buntur. Agustimis in libroser¬
monum ad populũ. Ante omnia
ubicũ que fueritis siue in domosiue
mitinere sine in conuiuio siue inẽ¬
sensu uerbatur pia et luxor iosa
nolite exore proferre sed semꝑ
quod bonum ÷ et onestũ loquis tu¬
dete. Anim aduerti sa nee uider¬
ł potest quod nec in domo interio¬
ris nec in aliquo membro exterio¬
ris hominis aliquẽ locũ peccatidi
hẽc sed potius cuncta et in terior aeius
et exteriora sibi non peccato famula¬
Nuescienter multine scienter in

Expanded text:
ter stultiloquium et scurrilitater stultiloquium et scurrilitatem hoc interest, quod stultiloquium in se nihil sapienter habet, scurrilitas vero de prudenti mente descendit, et consulto appetit quaedam urbana verba, vel rustica, vel faceta, quam nos jocularitatem possemus alio verbo appellare, ut risum moveat audientibus. Verum et haec a sanctis viris penitus propellenda, quibus magis convenit lugere: Beati enim qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . » Augustinus in libro Sermonum ad populum : « Ante omnia ubicunque fueritis, sive in domo, sive in itinere, sive in convivio, sive in consessu, verba turpia et luxuriosa nolite ex ore proferre, sed semper quod bonum est et honestum loqui studete. » Animadverti sane et evidenter potest, quod nec in domo interioris, nec aliquo membro exterioris hominis aliquem locum peccato Deus inesse, sed potius cuncta et interiora ejus, et exteriora sibi, non peccato, famulascienter, multi nescienter in
Abbreviated transcription (Latin):
lationis dissensionis. heresis mendatu
periurii sȩditiosi locutionis nec non etiã
sũꝑ fluȩ locuoms in his quae neces saui
dentur. in quonimirũ uerbo quis que se
si ne offensione custodit hic per fec¬
tus est uir. Qui enim costodit os suum et
linguã suã. Custodit ab angusti¬
s animamsuã Paulus fornicatio in quid
et omnis inmunditia aut auaritia nec
nominetur in uobis sicut decet sc̃os a ut
tur pitudo aut stulti loquiũ aut scu¬
rititas quȩ ad rẽ non ptinent sed ma¬
gis gratiarũactio. Hie rommus in po¬
sitione epis tolȩ adephesios Stul¬
tiloquiũ eẽ estimo nonsolũ e orum
quia liqua narrant turpia utri sum
moueant et fatuitate simula ta magis
inludant eis quibus placere desi¬
derant sec etiã eorum quisa pientes
sȩculiputantur et derebus phisicis
disputantes dicunt searenas litorũ
guttas occani Cȩlorũ spatia terrȩ¬
q punctũ liquido conprȩ hendis se in¬

Expanded text:
lationis, dissensionis, haeresis, mendacii, lationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii, sed et otiosae, nec non etiam superfluae locutionis in his quae necessarividentur. In quo nimirum verbo, quisquis se sine offensione custodit, hic perfectus est vir; Qui enim custodit os suum et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . Paulus: Fornicatio, inquit, et omnis immunditia aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio . Hieronymus in expositione Epistolae ad Ephesios. « Stultiloquium esse aestimo non solum eorum qui aliqua narrant turpia, ut risum moveant, et fatuitate simulata magis illudant eis quibus placere desiderant; sed etiam eorum qui sapientes saeculi putantur, et de rebus physicis disputantes dicunt se arenas littorum, guttas oceani, coelorum spatia, terraeque punctum liquido comprehendisse. In
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ad mixtione dulcedinis indulce¬
dine nescit in mutari. lta bene dictio
et maledictio in uno ore nullatenus
potestem uenire. Sed qui cũ que sic
dm̃ benedicere orando ł uerbum e¬
ius prȩdicando consuenit: ut etiam
ma ledicere homines nonomiserit
constat quidulcedinem benedicta¬
onis eius a maritu domale dictionis con¬
sumit. Quoniam iuxta a postolum mo¬
dicũ fermentum totammas samcor¬
rũpit et non est pulchra in opec cato
neces saria eẽ uidentur super flue
uacat delinquere conprobatur Tur¬
piloquiũ quippe et scurilitas ab a pos¬
tolomibentur. De multi loquio nã¬
que salomon ait. Inmulti lo quio
nonderit peccatũ. porro ia cobus a¬
postolus ait. Siquis in uerbo non of fen¬
dit. hic ꝑfectus est uit Ille uide¬
licet uerbo ut beda exponit cuius of¬
fensionẽ umana potestuitare fragi¬
litas ut est uerbum dolide tracti¬
onis maledictionis. superbiȩ iacta¬
tiae excusationis inpeccatis. Emu

Expanded text:
et admistione dulcedinis in dulceet admistione dulcedinis in dulcedinem nescit immutari; ita benedictio et maledictio in uno ore nullatenus possunt convenire; sed quicunque sic Deum benedicere orando, vel verbum ejus praedicando consuevit, ut etiam maledicere homines non omiserit, constat quia dulcedinem benedictionis ejus amaritudo maledictionis consumit, quoniam juxta apostolum modicum fermentum totam massam corrumpit, et non est pulchra in ore peccatornecessaria esse videmus, superflue vacat, delinquere comprobatur. Turpiloquium quippe et scurrilitas ab Apostolo inhibentur. De multiloquio namque Salomon ait: In multiloquio non deerit peccatum . Porro Jacobus ait: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Illo videlicet verbo, ut Beda exponit, cujus offensionem humana potest vitare fragilitas, ut est verbum doli, detractionis, maledictionis, superbiae, jactantiae, excusat
Abbreviated transcription (Latin):
Quam poenam eadem maledic¬
tone subierint. uel quid poene pos¬
tremo illa perpessa fuerit. Nadũ
totis membrorum: conpagibus quate¬
rentur. illa proeis demcrutiati¬
bus dolore commota la queos esus¬
pendit. Qui uero id plenius nos se
desiderat legat sermonem beati
male dictionibus sec̃ pescant¬
pescant.
Atendentes beatũ paulum a posto¬
lum dicentẽ neque male dici
regnum dĩ possidebunt et ia cobũ¬
doma repotest inquietũ malum
plena ueneno mortifero in ipsa bene¬
dicimus dnm̃ et pattẽ et ipsã ma¬
le dicimus homines quiadimagi¬
nem et simi litu dine dĩ facti sunt.
Exipso ore procedit benedictio
et maledictio Non oportet fr̃s
mei hec ita fierinũ quid fons de eo¬
dẽ foramine emananat dulcẽ
eta maram a quã quoditabeda ex¬
ponit Sicut dulcis et amara a qua
nom pos sunt simuluna deuena fontis
ebullire sed et simisceant᷑ inua sẽuel
cisternadulcis quidemmox ama¬
rescit ab amara amara autem

Expanded text:
quam poenam eadem maledicquam poenam eadem maledictione subierint, vel quid postremo illa perpessa fuerit. Nam dum et illi totis membrorum compagibus quaterentur, illa pro eisdem cruciatibus dolore commota laqueo se suspendit. Qui vero id plenius nosse desiderat, legat sermonem beati maledictionibus se compescant, attendentes beatum Paulum apostolum dicentem: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Anquietum malum, plena veneno mortifero. In ipsa benedicimus Deum et Patrem: et in ipsa maledicimus homines, qui ad imaginem et similitudinem Dei facti sunt. Ex eodem ore procedit benedictio et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Numquid fons de eodem foramine emanat dulce et amaram aquam? Quod ita Beda exponit: « Sicut dulcis et amara aqua non possunt simul de una vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amara autem
Abbreviated transcription (Latin):
in lapidẽ numquam figitur. Iterdũresi li¬
ens percutit dirigentem. Discat de¬
tractor dumte uidet non libenter
audire non facile detrahere. cum
detractoribus ait sãlomon ne commis
cearis: quoniam repente ueniet per¬
ditio eorum etruinam utrisque quis
nouit tanuide licet eius quidetrahit
quã illius quiaurẽ ac comodȩt detra¬
henti. Gregorius inmorabibus: Quiali¬
ene uitae decractione pascuntur ali¬
enis procul dubio carnibus satiantur
Sicut scriptum est. Non comedas cum
eis quicarnes aduescendum confert̃
carnes quipper aduescendũ c̃ferreẽ
in locutione derogationis uicis sĩ proxi¬
morũ uitia dicere. De obtrectorib
recte ꝑsalomonẽ dicit᷑ quiaua cantes
potibus et dantes. symbula c̃sumen¬
tur et uestiet᷑ pannis dormitatio
potibus uacant quide obꝓbrio alie¬
nȩ uitae sede briant. Symbu lauer
tactedĩ dequadam fȩminec
dicat quae instinctu ostis.
antiqui liberis suis male dixit

Expanded text:
in lapide numquam figitur, interdum resiliin lapide numquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: cum detracearis: quoniam repente veniet perditio eorum: et ruinam utriusque quis novit? . Tam videlicet ejus qui detrahit, quam illius qui aurem accommodat detrahenti. » Gregorius in Moralibus: Qui aliena vita detractione pascuntur, alienis procul dubio carnibus satiantur, sicut scriptum est: Ne comedas cum eis qui carnes ad vescendum conferunt . Carnes quippe ad vescendum conferre est in locutione derogationis vicissim proximorum vitia dicere. De detractoribus recte per Salomonem dicitur. Quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio . Potibus vacant, qui de opprobrio alienae vitae se inebriant. Symbola vertate Dei, de quadam femina dicat, quae instinctu hostis antiqui liberis suis maledixit,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã linguã ade tractionibus mendati¬
is blasphemus stultiloquis abipsoeciã
multie loquio ceterisque quibus peccare
solet resrena uerit frustra se deo pus¬
rum iustitia iactec Item. Nolitedecra¬
here in alterutrum fracresmei. quide¬
trahit fratriaut qui udicat fratrẽ suũ
detrahit legibegit et iudicat legen
Hier oninus ad nepotianum. Cauene autꝰ
linguam aut aures habeas pruriente fu
idest ne aut ipse aliis detrahas aut alios
audias detrahentes. Sedensin quit aduer¬
sus fratremtuumloque baris et aduersus
filiũ matristuae ponebas scandeclum: haec
fecistiet tacui existimasti inique quode¬
rotibi similis arguamte ecstatuam c̃¬
tra fatiemtuam . Subauditur sermones
tuos et cuncta quae de aliis es locutus
ut tua sententia iudiceris in hisipsede¬
prehensus quae in aliis arguebas. Neque
uero illa iusta est excusacio ꝑ eferenaibis
aliis inuiriam facere non possum. Nemo
inuto auditori libenter refret. Sagit ta

Expanded text:
etiam linguam a detractionibus, mendacietiam linguam a detractionibus, mendaciis, blasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam multiloquio, caeterisque quibus peccari solet, refrenaverit, frustra se de operum justitia jactat: » Item: Nolite detrahere in alterutrum, fratres mei. Qui detrahit fratri, aut qui judicat fratrem suum, detrahit legi, et judicat legem . Hieronymus ad Nepotianum : « Cave ne aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alioaudias detrahentes. sedens, inquit, aduersus fratrem tuum loquebaris et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum; haec fecisti. et tacui. existimasti iniquitatem, quo.d ero tibi similis; arguam te et statuam contra faciem tuam. subauditur: \'sermones tuos et cuncta, quae de aliis es locutus, ut tua sententia iudiceris in his ipse deprehensus, quae in aliis arguebus. neque uero illa iusta est excusatio: \'referentibus aliis iniuriam facere non possum\'. nemo inuito auditori libenter refert. sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ad gregaripoterant. quae oblixi¬
tatem uitandam praeter mis sa sunt.
Ceterum oportet unum quẽque ut haec
diuina ope suffragante caueat. et si
forte histandẽ mancipatus fuit dõ et sa¬
cerdoti indepur am humilemque confes
patenter diuina indicat scriptura. le¬
gitur itaque insalmo. detra hentem sẽ
eroeto proximosuo hunc ꝑsequebar et
salonon. Remoue inquit ad ieos prauũ
et detrahentia labisit᷑ proculate. Quide¬
trahit alicuir ei ipse se infuturum ob¬
ligat. qui autẽ tinet pręceptum in pace
uersatur. Cumde tractoribus ne com¬
miscearis. Qm̃ repente resur get ꝑditio
eorum Et ruinã ut riusq quis nouit
ẽẽ non refrenans linguã suã sed sedu¬
cens corsuũ hui uana ẽ religio Hunc
locumbeda uenerabilis pres brterita
exponit. Monuerat inquit supra uer¬
bumdĩ nosolum audire sed et facere nunc
addit. Quia et simandata quis dm̃quȩ
didicit factis exercere uide tͥ sinon.

Expanded text:
dicta aggregari poterant, quae ob prolixidicta aggregari poterant, quae ob prolixitatem vitandam praetermissa sunt. Caeterum oportet unumquemque, ut haec, divina ope suffragante, caveat: et si forte his tandem mancipatus fuit, Deo et sacerdoti inde puram humilemque confesspatenter divina indicat Scriptura. Legitur itaque increto proximo suo, persequebar . Et Salomon: Remove ab iniquitate os pravum: et detrahentia labia sint procul a te. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace versatur. Cum detractoribus ne commiscearis, quoniam repente consurget perditio eorum, et ruinam utriusque quis novit esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hunc locum Beda Venerabilis presbyter ita exponit: « Monuerat, inquit, supra verbum Dei non solum audire, sed et facere. Nunc addit, quia et si mandata quis Domini, quae didicit, factis exercere videtur, si non
Abbreviated transcription (Latin):
Docet namque a posto lus ut quiglori¬
atur in dño glorietur. Et dñsin e uan¬
gelio discipulis susait. Sine menihil
potestis facere Cumigitur bona quis ait
Nequaquã laudẽ ab hominibus captare.
sed retributionem a ternam adõ de
bet expectare. Hi sunt ut uenerali¬
bis magister albinus scribit. oc coto¬
tius impęttatis duces cum exerciti¬
bus suis et forus simi contra humanum
genus diabolicae fraudis bellatores.
Quidõ auxiliante facillime uincuntur
abellatoribus xp̃i peruirtutes sc̃as
prima scilicet superbia perhumilita¬
temgula per abstinentiam fornicatio
per castitatem A uaritia per largita¬
tẽ Ira. ꝑ pauentiã: Accidiai ꝑ instan¬
tiã boni operis. Tristiaa mala ꝑ leai¬
tiam spiritalem. Canagloriaper
caritemdĩ. His planeoctouitus principa¬
libus multi in tellengendo multi nonin¬
tellegendo substernuntur. Quȩ adeo in
usum deuerunt. ut a quibus damaut nul¬
la aut pene nulla peccata esse arbitren¬
tur. De quibus multa hic scõrum patru

Expanded text:
ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Et Dominus in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil potestis facere . Cum igitur bona quis agit, nequaquam laudem ab hominibus captare, sed retributionem aeternam a Deo de bet exspectare. « Hi sunt, ut venerabilis magister Alcuinus scribit, octo totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum genus diabolicae fraudis bellatores, qui, Deo auxiliante, facillime vincuntur a bellatoribus Christi per virtutes sanctas. Prima, scilicet superbia, per humilitatem; gula per abstinentiam; fornicatio per castitatem; avaritia per largitatem; ira per patientiam; acedia per instantiam boni operis; tristitia mala per laetitiam spiritalem; vana gloria per charitatem Dei. » His plane octo vitus principalibus multi intelligendo multi non intelligendo substernuntur. Quae adeo in usum devenerunt, ut a quibusdam aut nulla, aut pene nulla peccata esse arbitrentur. De quibus multa hic sanctorum Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ sunt mor calibus etonorȩ hensi bi¬
ia. Itaetiator sita inperũ sint inef¬
que existunt in conpre hei ñ bi lia
ruprȩmia capiendatenda nui et re¬
proborũ suppliciadũ possumus & ũ¬
pus abemus bene agendo caueamus.

Expanded text:
rum sunt mortalibus incomprehensibilia, ita etiam tormenta impiorum sint inefque existunt incomprehensibilia, rum praemia capienda tendamus; et reproborum supplicia, dum possumus et tempus habemus, bene agendo caveamus.
Abbreviated transcription (Latin):
reces sit. Quibus autem inusu nonẽ
neces se est ut inusum ueniat.
unde oportet in quatdo quis infir¬
matur non diuinis et diuina trici¬
bus que utique habitationes sum
daemonũ sed ab ecclesia eaus que
sacer dotibus et unctione scr̃ fi¬
cati olei sibi remediũ. Non solum
incorpore sed etiam in anima adño
nis non solũ affectus circacaros
sedetiamhumanitas generaliter
inpenda est circaomnes de functos.
Inuetere quippe et in nouotesta¬
mento magnis laudibus praedi¬
cantur illi quiergamortuos se¬
peliendos deuotissimã exhibuert
humanitatẽ. Inuetere nam que
sicut habes de tobia. csurientes
inquit alebat. Nudis uestimenta

Expanded text:
recessit. Quibus autem in usu non est, recessit. Quibus autem in usu non est, necesse est ut in usum veniat. Unde oportet ut quando quis infirmatur, non a divinis et divinatricibus, quae utique habitationes sunt daemonum, sed ab Ecclesia, ejusque sacerdotibus, et unctione sanctificati olei, sibi remedium non solum in corpore, sed etiam in anima a Domi non solum affectus circa charos, sed etiam humanitas generaliter impendenda est circa omnes defunctos. In Vetere quippe et in Novo Testamento magnis laudibus praedicantur illi qui erga mortuos sepeliendos devotissimam exhibuerint humanitatem. In Vetere namque, sicut habes de Tobia: Esurientes, inquit, alebat, nudis vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non solũ praesbrteris sed ut
innocentius papa ser ipsĩt etiam
omnibus xp̃ianis ut ilicitum est
eodem oleo insua aut in suorũ neces¬
sitate unguendi. Quod tamen ole¬
um non nisi ab ep̃is licet confici
Nam quod aitoleo in nomine dñi conse¬
crato uelcerte quia &iam cum ungunt
infirmũ nomendm̃ sũper eum. in uoca¬
re pariter debent et sinpeccatis sit
dimittentur ei. Multi propter pec¬
cata inanima facta infirmitate aut
etiã morte plectuntur corporis
Vnde et apostolus chor int husquia
corpus dñ indigne percipereerant
so liti. Ideo inquit inter uos mul¬
ti infirmi et in becilles sunt et dor¬
miunt multi. Siergo infirmimpec¬
catis sint haec prȩs biteris ecdesiȩ
confessĩ fuerint acperto corde eare¬
linquere atque emendare sãta gerim
dimittentur eis. Ne que enim sine
confessione emendationis. pecca¬
taqueunt dimitti. Multis nam que
propter ignorantiã multis prop¬
ter incuriã hȩc olei unctio abusu

Expanded text:
tur. » Non solum presbyteris, sed, ut tur. » Non solum presbyteris, sed, ut Innocentius papa scripsit, etiam omnibus Christianis uti licitum est in eodem loco, in sua aut suorum necessitate ungendi. Quod tamen oleum non nisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait, oleo in nomine Domini consecrato, vel certe quia etiam cum ungunt infirmum, nomen Domini super eum invocare pariter debent, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Multi propter peccata in animo facta, infirmitate, aut etiam morte plectuntur corporis. Unde et Apostolus Corinthiis, quia corpus Domini indigne percipere erant soliti: ideo, inquit, inter vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt multi . Si ergo infirmi in peccatis sint, et haec presbyteris Ecclesiae confessi fuerint, ac perfecto corde ea relinquere atque emendare sategerint, dimittentur eis. Neque enim sine confessione emendationis, peccata queunt dimitti. Multis namque propter ignorantiam, multis propter incuriam, haec olei unctio ab usu
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus docet dicens Infirma¬
tur quis in uobis inducat praes¬
biteros ecclesiae et orent super
eũ untuentes eũ olaeo in nomine
dñi et oratio fidei saluabit in¬
firnũ et alleuabit eũ dñs et sĩin
pectatis sit dimitentur ei quod
etiam prȩfatus beda ita ex ponit
firmanti consilium. Qualiter sẽ a
murmurationis stultitia tutetur
iuxta que modũ uulner is. modũ po¬
nit et medellȩ. Tristatoprae¬
cipiens ut ipse prosẽor et et psal¬
lat Infirmanti autẽ uelcor¬
pore uel fide mandans ut quia
maiorẽ sus tinuit plagam. plurimo¬
rũ se adiutorio et hoc seniorum cusã¬
rime minerit. Ne que adiuniores
minus que ductos curã suae inbe cil¬
litatis referat. Ne for te quid ꝑ
eos allocutionis aut consi lu nocen¬
tis accipiat. et orent super eum un¬
guentes eum oleo in nomine dñi.
Hoc eta postoli in euangelio fecis¬
iẽ leguntur. et nunc ec elesiae
consuetudo tenet ut infir mioleo
consecrato ungantur a praes br¬
teris. et oratione comitante sanen¬

Expanded text:
apostolus nos instruit, dicens: « Infirmatur aliquis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et allevabit eum Dominus: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Quod etiam praefatus Beda ita exponit:infirmanti consilium, qualiter se a murmurationis stultitia tutetur, juxtaque modum vulneris, modum ponit et medelae, tristato praecipiens, ut ipse pro se oret et psallat; infirmanti autem vel corpore, vel fide mandans, ut qui majorem sustinuit plagam, plurimorum se adjutorio, et hoc seniorum, curari meminerit: neque ad juniores minusque doctos curam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos allocutionis aut consilii nocentis accipiat. Et orent super eum ungentes eum oleo in nomine Domini . Hoc et apostoli in Evangelio leguntur fecisse, et nunc Ecclesiae consuetudo tenet, ut infirmi oleo consecrato ungantur a presbyteris, et oratione comitante sanen
Abbreviated transcription (Latin):
ora et ab undat caritas untuscuias que
uestrum in inucem. ita ut nos ipsutuo
lis glorienur mecdesiusdi Propi¬
ticiua uestra et fide in omnibus per¬
secutionis bus uestris ettri¬
bula tionbus quas sustinetis
inexenipum uestriiudicudi ut
digni hab:amini nregnodi
proquo et patimihi sitamen
um esta ud h̃m rebue¬

Expanded text:
tra, et abundat caritas uniuscuiusque omnium uestrum in inuicem: ita ut nos ipsi in uobis gloriemur in ecclesiis dei pro patientia uestra et fide in omnibus persecutionibus uestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est apud deum re