comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commonet ne ut sollititus sit ĩ eccãstita ordi¬
natõe. tymotheo .ii. ĩ asiã relicto epõ scͥbit pau
nos ordinet. quales uiduas honoret. quõ se
hac epła instru̾ere tymotheum de epãlis
dignitatis officio. Modꝰ tał ẽ pͥmo salutat
eum de iũ monet ut psendo apłis resistat
postea instruit de ep̃ali officio docens qͣies¬
debeat ordinare p̾sb̾ros ⁊ diaconos. ⁊ qͣies¬
as reciꝑe debeat. ⁊ postea de modo correctioĩs
iustruit eum. Infine monet ut uitet ꝓpħa¬

Expanded text:
commonet ut sollicitus sit in ecclesiastica ordinatione. Timotheo enim in Asia relicto episcopo scribit Paulnes ordinet, quales viduas honoret, quomodo hac Epistola instruere Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus talis: Primo salutat eum, deinde monet, ut pseudoapostolis resistat, postea instruit de episcopali officio docens qdebeat ordinare presbyteros et diaconos. as recipere debeat; postea de modo correptionis instruit eum; in fine autem monet ut vitet profa
Abbreviated transcription (Latin):
geliurest uirtus der r iuirtutem dei annũ¬
tiat. ñ infirmtratem sapĩam ñ insipienti¬
am. Ꝙ .it. est infirium dei. fortius est homi¬
nib: ⁊ quod stultum dei est. sapientius est
dentib. nonaliis. qr per doctrimnam enangłi¬
cam. pecoatum dimitcitur credenti. ⁊ eum
exigit. fiunt minacula quib ꝯm̃dat᷑ doecrna.
qr i increlibile uidelatur. qd̾ p̾licalatur.
idco signis ⁊ prodigiis ab apłis feĩ. firmabatur.
ne diffiderent h̾oes de his que dicebant. qui tanta
cedere. id̾oq non se dicit apłs. erubesc̾e de euã¬
gło dli. illos ã ernbesc̾e sig̾c. qui quod tradide¬
tunt. in rep̾hensione ueniebat. nec quiequam
uirtutis destimonio firmabat᷑. ⁊ discordabat
uirtus dei. qr inuitat ad fidem.: ⁊ dat salutẽ
omni credenti. dum poã remttit. ⁊ instifi¬
cat. ne a secunda morte detineri ualeat. signa¬
turus ministerio crucis. erueis u̾de subdit.
limodo indigere dicit dono euangłii. xͥ.
si itaq ⁊ iudens noniustifioatur inisiex

Expanded text:
gelium est virtus Dei, id est virtutem Dei annuntiat, non infirmitatem; sapientiam non insipientiam. Quod enim infirmum Dei, fortius est hominibus; et quod stultum Dei est, sapientius est dentibus, non aliis: quia per doctrinam evangelicam peccatum dimittitur credenti, et, cum res exigit, fiunt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur, ne diffiderent homines de his quae dicebant qui tanta cedere. Ideoque non se dicit Apostolus erubescere de Evangelium Dei, illos autem erubescere, quia quod illis tradiderat in reprehensionem veniebat, nec quoquam testimonio firmabatur, et discordabat quae invitat ad fidem, et dat salutem omni credenti, dum peccata donat, et justificat, ut a secunda morte detineri tus mysterio crucis. Unde subdit: li modo indigere dicit dono Evangelii Christi. Si itaque et Judaeus non justificatur nisi ex
Abbreviated transcription (Latin):
inmascłosturpitudi¬
uem operabantur. ĩ
quib comparat penam culpe. ut sicut ctͣ nat᷑¬
am creantem peccau̾nt. ita in natura ꝓͥpͥapuni¬
rentur. uñ concludit inseqñti sic et m̃cedem cri¬

Expanded text:
in masculos turpitudinem operabantur; in quibus comparat poenam culpae, ut sicut contra naturam creantem peccaverunt, ita in natura propria punirentur, unde concludit in subsequenti sic: Et mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
na sint illi plectendi. qui ñ ualent discer¬
nere in effabssem trinitatis uuitatẽ. pusil¬
li .ii. in cruce xp̃i głiantes. ⁊ si ignorant q̃
subtalissime disseruntur: tñ ad głiam per¬
iuix ad paucoꝵ intaigũcrã. eamq exiguam
quantulam c̃ ꝙ in hac uita de re tanta ẽẽ
gͦ. ⁊ ad pacificum ordinem reuocat ĩ quietoꝰ.
tanto ad sedicionem faciliores. quͣto qͥ u
debantur spũ excellere. cum suꝑbiendo

Expanded text:
na sint illi plectendi, qui non valent discernere ineffabilem Trinitatis unitatem. Pusilli enim in Christi cruce gloriantes, etsi ignorant quae subtilissime disseruntur, tamen ad gloriam peruix ad paucorum eamque exiguam. quantulacumque in hac uita de re tanta esse ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellentiae, cum superbiendo
Abbreviated transcription (Latin):
dis sui in scrutabilẽ altitudnẽ iudicioꝵ dei
cogitare conantes. ĩ fabulas uanitatis abiert̃.
dicentes qr aiẽ sursum ĩ celo peccant. ⁊ ẜ sua
qͣi carcerib induountur. Ierũt hitales post
cogitatões suas ⁊ uolentes disputare de dei

Expanded text:
ltitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant, et secunquasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃misit .i. caritatẽ. q̃ .ĩ. alia int̾ fruitꝰ spt̃ debuit
tene pͥmatum nͥ caritas sñ qua uirtutes cet̾e ñ repu¬
tabuntur ẽẽ uitutes ex qͣ nascuntur uniu̾sa bona:
deuĩ secmũtur m̃bra ex isto capite. ex horta ⁊ religa
ta.s gaudumn. pax ⁊c̃ q̃ sñ ea si possũt ꝓdesse. ñ .ir.
bñ gaudet qui ñ diligit bonũ. uñ gaudet ñ ht̃ pa¬
cem ueram cum aliquo nͥ eum diligat. ñ ẽ longa¬
nimis ꝑseuerant̾ ex pectando nͥ ferueat diligendo
ñ ẽ bonignus uisi diligat cͥ opitulatur ñ ẽ bonꝰ uͥ di¬
se quis ab eo innĩturpat᷑. nͥ diligat uñ honestatur
Mꝰito gͥcaritatem sic sepe ꝯm̃dat. qͣi sola sit p̃ci¬
pienda q̃ ñ pot̾ heri sñ tet̾is quib homo efficitur¬

Expanded text:
 debuit nere primatum nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputabuntur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa bona? Deinde sequuntur membra ex isto capite exorta et religat gaudium et pax, etc., quae sine ea non possunt prodesse. Non enim bene gaudet, qui non diligit bonum unde gaudet; non habet pacem veram cum aliquo, nisi eum diligat; non est longanimis perseveranter exspectando, nisi ferveat diligendo; non est benignus nisi diligat cui opitulatur; non est bonus, nisi dise quis ab eo unde turpatur, nisi diligat unde honestatur. Merito igitur charitatem sic saepe commendat quasi sola sit praecipienda, quae non potest haberi sine caeteris quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui modo illis quos liberit:
⁊̃ erga iniquos. et modo lar¬
ga est bonitas. iufũturo᷑ red¬
bonus et uistus ẽ tantum mala pro bonis non
reddet: qm̃ inustus ño est. Reddet ergo mala ꝓ
bona promat .s. grãm pro iniusticia ut inꝑuub.¬

Expanded text:
Qui modo illis quos liberat, am erga iniquos modo larga est ejus bonitas. In futuro autem redbonus et justus. Tantum mala prreddet, quoniam injustus non est. Reddet ergo mala pro bona pro malis, gratiam pro injustitia; et
Abbreviated transcription (Latin):
se se gͦ ẽ ab inuisibilitatis sue magnitudine seui¬
sibilem demonstrusse ꝑformani serui susceptã
qͣi .ii. dignitate se exuit dum formam seruigͥ
uniuit forma dei ⁊ ne putares formam serui ĩ
quam ĩ siłitudinemi homi .i. passibit᷑ ⁊ mortat¬

Expanded text:
ab invisibilitatis suae magnitudine, se visibilem demonstrasse, per formam servi susceptam, quasi enim dignitate se exuit, dum formam servi sibi univit forma Dei. Et ne putares formam servi in quam, in similitudinem hominis, id est morta
Abbreviated transcription (Latin):
Uia̾.q. obsecro ut eiꝰ
feci. si quid tñ donaui.
hoc ĩo dicit ꝙ ñ tem̾e
hoc fc̃m ẽ ⁊ passim. gi
gͦ magr pecitiõe disci¬
puloꝵ donauit cui uo¬

Expanded text:
dicat: Obsecro ut ei dter vos feci, si quid tamen donavi. Hoc ideo dixi, quia non temere hoc factum est et passim. Si ergo magister petitione discipulorum dona
Abbreviated transcription (Latin):
tatos. peccas eñi . o homo. dum tibi impuitatẽ
promittis. ꝙ ibi notatur. Existimasaũt ⁊ c̾. Item
ras te contempñe. unde ibi. Ignoras. ⁊c̾. ⁊ an hoc
ducit adpenitentiam. set tu ño ad dut̾is. immo
thesaurizas tibi iram in .i. accumulas uindic¬
tam. et hoc scd̃m diuiciam tuam ⁊ cor impeni¬
tens .i. quia durꝰ es. et inmalo tuo pertinax.
de quo nec corde pe¬
nitens. Sunt enm¬

Expanded text:
tatos. Peccas enim, o homo, dum tu impunitatem promittis: quod ibi notatur, existimas autem, etc. Item, ras te contemnere. Unde ibi, ignoras, etc. An hoc ducit ad poenitentiam, sed non adduceris. Imo Thesaurizas tibi iram, id est accumulas tibi vindictam: et hoc, secundum duritiam tuam, et cor impoenitens, id est quia durus es, et in malo tuo pertinax, de quo nec corde poenites. Sunt, en
Abbreviated transcription (Latin):
osam patĩam dei. que tot et tanta peccantes
sustinet nec cito eos punt. subdit. et contẽp¬
nis duuicias. Longanimitatis .i. copiosamt
bet d̾: quia mͦ est tempus nusericordie. et
tia differte. quia qui infiynutate magis
qͣm ꝓposito delinquũt sustentari. perlon¬
ganimitatem dũr. Qui u̾o pertinati m̃te
exultant indeliciis suis. fem pacient̾ dicen¬
di sunt. pacientia gͦ est. qua ꝑ suꝑbiam et
procaci m̃te petcantes. nõ statim punitilon¬
d̃s intendit. set ad impunitatẽ uercit. que
ut sollicitum fauat atep aꝑtius redarguat.
addit. Igneras. qͣi contempnis dei donitate.
et etiam ignoras q̃m benignitas dl̃i adducit te.
cordem et an hoc facis: q mir̃ est. Sdiereloquit᷑¬

Expanded text:
osam patientiam Dei, quae tot et tanta peccantes osam patientiam Dei, quae tot et tanta peccantes sustinet, nec cito eos punit. Subdit, et contemnis divitias, longanimitatis ejus, August.bet Deus, quia modo tempus est misericordiae. Et,tia differre, quia qui infirmitate magis quam proposito delinquunt, sustentari per longanimitatem dicuntur: qui vero pertinaci mente exsultant in delictis suis, ferri patienter dicenunt. Patientia est qua per superbiam et procacitatem peccantes non statim punit. LonDeus intendit, sed ad impunitatem vertit. Quem ut sollicitum faciat atque apertius redarguat, addit: Ignoras quare contemnis bonitatem Dei, et etiam: Ignoras quoniam benignitas Dei adducit te, cordem nescis. Et an hoc facis? Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
dicas eos qui talia
qualia supra
memozauimꝰ.
⁊ tñ facis ea ex¬
der ⁊ an hoc fa¬
⁊ ẽ hic int̾patio.
cumyronia. Irascit᷑¬
punitatem sibi pro¬
mittunt: alios uidi
pitulum generalit̾
tiles pocestt̃ spetiałr
quemliħet p̾latum etc̃e. qui ꝑ ypocrisim exa¬
men failit intuentiũ. ut cum puniendus fit:
honore dignus appareat. Simlit̾ et de sudõ
qui simulat qd̃ nõ est. ⁊ so congrue ait. iudi¬
casqͣs alior doctor non te accusas. set alios
inpunitatẽ sperans. q̃r his hec potestas da¬
ta est tibi. ⁊ nõ est in mundo adp̃sens. qui te
iudicet. set et si desit adp̃sens qui te iudicet:
effug̃e tñ uidicium di ꝙ inmundo euasisti.
infuturo nõ pot̾is. et qͣi illedr̾e̾t. Cur gͦ non
punit. ait apłc. qui a bonus d̾s exspectat te.
qd̾ tu ignoras. et tu contempnis. et hoc est.
euis. Copiosa est bonitas. que multa peccã¬
instrat. blandiens. ut ad prãam aitrahat.
et contempnis diuitias. patientie .i. copi-¬

Expanded text:
dicas eos qui talia agunt, qualia supra memoravimus. n facis ea exDei? et an hoc fat est hic increpatio ironia. Irascipunitatem sibi pmittunt, alios judictulum generaliter iles, potest etipraelatum Ecclesiae, qui per hypocrisim examen fallit intuentium; ut cum puniendus sit, honore dignus appareat. Similiter et de Judaeo, qui simulat quod non est. Et ideo congrue ait, judicas quasi aliorum doctor; non te accusas, sed alios, impunitatem sperans, quia haec potestas data est tibi, et non est in mundo, qui te judicet. Sed etsi desit ad praesens qui te judicet, effugere tamen judicium Dei quod in mundo evasisti, in futuro non poteris. Et quasi ille diceret: Cur ergo non punit? Ait Apostolus: Quia bonus Deus exspectat te. Quod tu ignoras, et ideo contemnis. Et hoc est: ejus. Copiosa est bonitas Dei quae multis peccannistrat, blandiens ut ad poenitentiam attrahat. Et contemnis divitias patientiae, id est copi
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ uite ęnarrantẽ¬
uelleris a dnõ iuit ꝯͣmadionitas cum trescr̃tisui¬
ris expugnauitq eos noctu. ⁊ de barach de qͦ ĩ
libro iudicum legr̃ ꝙ iabui rege catiaan affligẽ
grcq sisara ad tentoria iabel uxoris abercytiei

Expanded text:
tempus vitae, enarrantevelleris a Domino ivit contra Madianitas cum 300 viris, expugnavitque eos noctu; et de Barach, de quo in libro Judicum legitur quod, Jabin rege Chanaan affligentgitque Sisara ad tentoria Jahel uxoris Aber Cynaei
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ cauaan coram siliis iłrł ⁊ de sanson qͥ ut
legr̃ ĩ libro iudicũ afflixit uehẽm̃t philisteos
⁊ de iepte qui cum iret ad pugnam ꝯͣ hostes
cuiͣitq ei filia quani ĩmolauit. nec laudauit
te hostes suꝑauit Abham̃ uero ñ solum ñ cul¬
patur crudentatis crimine. uerũ ⁊̃ laudatur
bendun ꝙ tepte filiam sibi occurrentẽ occidit
c̃ id se uonisset dõ ĩmolaturum ꝙ ei redeunti
de p̃lio metͥori pͥmitꝰ eccurriss. ne sanson alr¬

Expanded text:
aan coram filiis Israel. Et de Samson, qui ut legitur in libro Judicum afflixit vehementer Philisthaeos. Et de Jephte, qui cum iret ad pugnam contra hosoccurritque ei filia quam immolavit: nec laudatur te hostes superavit. Abraham vero non solum non culpatur crudelitatis crimine, verum etiam laudatur bendum quod Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id se vovisset Deo immolaturum quod ei redeunti de praelio victori primitus occurriss
Abbreviated transcription (Latin):
paridam t̾ram
deuorati sũt. fide
muru iericho cor¬
ruerunt cireui¬
Ude raab megͥx
ñ put cũ incred¬
isł excipiensex¬
ploratores cum
pace. Et qͥd ad¬
huc dicaur desi¬
ciet .ii. me teni¬
pus enarrantẽ
de gedeon. har¬
ach. sanso. iepte

Expanded text:
aridam terram, devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt, circuiide Rahab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Jephte,
Abbreviated transcription (Latin):
didit t̾ram ad̾o iudei
tradendam ⁊ tõ excep̃
explorarores eoꝵ uñ
subdit. excipiens exẽ
q debetis duo .t. per¬

Expanded text:
didit terram a Deo Judaeis tradendam, et ideo excepit exploratores eorum. Unde subdit: Excipiens exploque debetis duo te
Abbreviated transcription (Latin):
a leuitis archam dñi
portantib ⁊ eneis tubis
clangentib crecuitu
obstacula claudũt ad
uoces p̃dicantiũ dũ ĩ¬
ĩ hoc tp̃s eccã nouat᷑

Expanded text:
a Levitis arcam Domini portantibus, et aeneis tubis clangentibus, circuitu obstacula cadunt ad voces praedicantium, dum in ho
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝙ moyses sustimnt
a suis fratrib qͦs lib̾a¬
re uolebat sic̃ xͭ a suiᷤ
quos redim̾e ueg̾at. Il¬
moniũ hẽs. ⁊ isti Moy¬
si uis nos ĩt̾fic̾e sic̃ in¬
pacient᷑ sustinuit sit̃

Expanded text:
uod Moyses sustinuit a suis fratribus quos liberare volebat, sicut Christus a suis quos redimere venerat. Ilmonium habes . Isti Moysi, vis nos interficere, sicut inpatienter sustinuit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
.q. qͦr dã ꝓposi exempla ad em̃datõem fidei
⁊ recłe utiq. nã oẽs isti pt̾ enoch transla¬
tum defuncti st̃ iuxͣ fidẽ. t ad hentes fidei.¬
tiorum ĩppiũ
tioẽm. Fide re¬
liquid egyptũ
ñ ueritꝰ aĩosi¬
tatem regis. In¬
uisibilem .ii.
tanquani ui¬
dens sustinuit

Expanded text:
 proposui exempla ad commendationem fidei. Et recte utique: nam omnes isti, praeter Enoch translatum, defuncti sunt juxta fidem, id est adtiorum imperium tionem. Fide reliquit Ęgyptum non ueritus animositatem regis. Inuisibilem enim tanquam uidens sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
dit dm̃. orti st̾ ab uiie
patre abͣham. ⁊ hoc .s.¬
ut̾o sare uł abraħam
emortuo. emortuũ dic̃¬
ad opus concipiendi
sare ut̾ũ: quantũ ad
⁊ di emortuũ ditit qͣn

Expanded text:
dit Deum, orti sunt ab uno, patre Abraham, et hoc, sutero vel Abraham, emortuo, emortuum diad opus concipiendi Sarae uterum quantum ad andi emortuum dici
Abbreviated transcription (Latin):
litur eͥx cũ sp̃u scã carins mortificantur qñ dui gͦ
euatuatur corpꝰ pcc̃i qͣndinext̾ior hõ corrũpit
ut ĩtior renouetur de die indiem. tempus ẽ ccis
mori ñ frustra ecemelegit uͥte liuc mundo c̾cisi¬
g̾et. Nam latitudo ẽ ĩ eruce tͣnsu̾sum lignũ uͥ figñt᷑
manus ꝙ ad bona oꝑa ꝑtinet qr ibi extendinitur ma¬

Expanded text:
mortificantur: quandiu autem evacuatur corpus peccati, quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucmori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥorib humilior est
qͥ datam dicit ut doñ
pt̾itis scłis ignotũ
nufestare gentib mͥ¬
inquam minimo da

Expanded text:
oribus humilior est. bi datam dicit, ut donum praeteritis saeculis ignotum nifestare gentibinquam, minimo da
Abbreviated transcription (Latin):
tra insinisirum ubi manꝰ fixe. ꝑquas: oꝑa signantur
q̃ in hẏlaritate decet eẽ ⁊ q̃ longitudo caritatis .s. ꝙ uᷤ
set suos: us infinem dilexit eos ꝙ significatum est ꝑ
longitnadinem trucis a sursum usq deorsum. ⁊ q̃ fb̃¬
limitas caritaus .i. quo tendat caritas.s ad et̾nam le

Expanded text:
tra in sinistram, ubi manus fixae per quas opera signantur, quae in hilaritate decet esse, et quae longitudo charitatisset suos, usque in finem dilexit illos . Quod significatum est per longitutudinem crucis, a sursum usque deorsum. Et quae sublimitas, charitatis, id est quo tendat charitas, scilicet ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
tores scli dicamꝰ ꝙxͨ dix̃ qꝑ pp̃ nos ⁊ ip̃e dignatꝰ
ẽ hoc ditere tẽpꝰ ur̃m semꝑ ẽ paratum tempꝰ
meum ñ du uͦenit. ꝯ orcificate post rões
de plenitudune xͥ ostensas gen̾ał ex hortatõ ad
oms demorib subditur uͥ monet ne ad pͥorẽ
ꝯsuetudinemi redeant: quali apparelutis Eap̃õ¬

Expanded text:
 propter nos et ipse dignatus est hoc dicere: Tempus vestrum semper est paratum, tempus meum nondum advenit . Mortificate. Post rationes de plenitudine Christi ostensas, generalis exhortatio ad omnes de moribus subditur, ubi monet ne ad priorem consuetudinem redeant. Quasi dicat: Ap
Abbreviated transcription (Latin):
uł ita. Iras. ꝯͣ peccantes ꝙ
ẽ naturar motꝰ aĩ qui sol
ad ꝑfectum ꝑtin̾e delinquencium iõ irascend̾ eẽ
dicit ostendens hanc iram eẽ bonani. s monet ne
guendo ⁊ onerando peccantẽ. Uñ salomon. Nolite eẽ¬

Expanded text:
 peccantes, quod est naturalis motus animi qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne erius arguendo et onerando peccantem. Unde Salomon: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊ cognitõem sui nob̾ p̃stat. Non .n. a nob̾ p̾stat. Nõ.i.¬
noscatur facit. gͣic̃ dr̃ quiesc̾e t̃ eius mn̾e requiesci¬
mus. Non .ai. tunc cognouerat eos deu p̃cogintos
iucelitet aũ cp̃stitutõem mũdi s tunt ip̃i eñ ill¬
mun̾e ñ suo n̾ato uł sua facultate cognou̾at. ⁊ iõ

Expanded text:
 cognitionem sui nobis praestat. Non enim a nobis est quod novinoscatur facit, sicut dicitur quiescere cum ejus munere requiescimus. Non enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos videlicet ante constitutionem mundi, sed tunc ipsi eum illmunere non suo
Abbreviated transcription (Latin):
more salutaris mediti¬
qͣi⁊ deberis ẽẽ sic̃ ego qr
o srẽs ego obsecro uos¬
sum ut quos m̾ito dili¬
go. qr ił me lesistis. ⁊ iͣ
ñ penes uos ĩimitic̾iar̃¬
meaꝵ ⁊̃ cã hoc dicẽdo
excusat se qi pseudo¬
oixerant paulũ gala
p̃dicabat hanc calũpui¬
cre tãm sub monet ẽ ait
nicħ . i. le. gcitis a̾. ꝙ ñ

Expanded text:
more salutaris mediciEt debetis esse sicut ego, quia, o fratres, ego obsecro vossum, ut quos merito dilhil me laesistis, et ita non penes vos inimicitiarest causa. Hoc dicendo excusat se, quia pseudoixerant Paulum Galatdicabat. Hanc calucausam submovet, cum ait, ni
Abbreviated transcription (Latin):
uit. g̾ alio quodam mͦ ⁊̃ ip̃e deceptꝰ ẽ. In exꝑtus
.n. diuine seu̾itatis ĩ eo falli potuit ut ueniale
crederet eẽ comissum. s dolo illo serpentino qͦ
nitułr seducta ẽ. nulło mͦ illũ arlutror potuisse se¬

Expanded text:
vit: Ergo alio quodammodo etiam ipse deceptus est. Inexpertus vit: Ergo alio quodammodo etiam ipse deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse se
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricari actu. ħsi dnãretur faciliꝰ geduc̾etur
Nota ꝙ aic. adam ñẽ seductus Cũm̃ .ñ. p̾uari¬
catorem apłe dicat in sumlitudinem p̾uatõis
a de seductum tñ negat. uñ ⁊ int̾ogatus ñ ait
mułr seduỹ me. s dedit mͥ ⁊ comedi. Mułr
cum słm eẽt uerum putatum ẽ .s. ꝙ deus lig
tigissent sic̃ deos futuros tanquam eis diuinita
rem lat̾e ñ pot̾at sollicitauit aliquia exꝑiendi cu¬
piditas eum mulierem uideret accepta ilia esca ñ
dii. s putauit utr̃q posse fi̾. ut ⁊ uxori morem
.ii. mułr seducta manducauit eiq dedit ut simł
ederent: naluit eam contͥstare ꝙͣ credebat sñ suo
solatio contabesc̾e̾. ⁊ ase alieuatam oĩo int̾ire ñ
quidem tarnali uictus coneupiscentia ꝙͣ ñdũ sẽ¬
serat. s amicali quadam benmolencia. qͥ plerũ
fit ut offendatur deus ne offenidatur amicꝰ ꝙ eñ
fac̾e ñ debuisse diuine sentencie iꝰtus exitꝰ ĩdica¬

Expanded text:
praevaricari actu. Haec si dominaretur, facilius seduceretur. Nota quod ait Adam non est seductus cum eum praevaricatorem Apostolus dicat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier cum falsum etigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatrem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non dii , sed putavit utrumque posse fieri, ut et uxori morem enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam nondum senserat, sed amicali quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur amicus: quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indica
Abbreviated transcription (Latin):
qñuenit ĩ uirgniem. ĩ pleuit illã nͨ recessit
ab illo. Uenit ĩ carnẽ: ut eum hoĩes manduca¬
rent. ⁊ manebat ap̃ patrem ĩteg̾. ut angłos ptͦ¬
c̾et. sequr̃. Nm̃ ums panis. ex ponit quõ
calix bñdcõis ⁊ panis fi

Expanded text:
enit in Virginem; implevit illam, nec recessit ab illo. Venit in carnem, ut eum homines manducarent, et manebat apud Patrem integer, ut angelos pasceret. Quoniam unus panis. Exponit quomodo calix benedictionis et panis fi
Abbreviated transcription (Latin):
tans nos ad manducand̾. ait. Qui manducat me
ducetur: ꝯ mortuos ninisicat qñ manducatur.
Resic̃ ñ deficit. uiuit manducatus: qr surrexit
occisus. nec qñ manducamꝰ partes de illo faciꝰ
equidẽ ĩ sacram̃to sic fit. ⁊ norut fideles ꝙ̃ ad̾¬

Expanded text:
tans nos ad manducandum ait, Joan. 6: Qui manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. It
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe ⁊ si quid absurd̾¬
fortasse occurerit ab aci¬
e m̃tis abig̾e ubiq si¬
quidẽ religioso nob̾ opꝰ
de deo uł loqͥmt᷑ aliꝙͥ uł¬

Expanded text:
us, et si quid absurdfortasse occurrerit, ab acie mentis abigere, ubiqquidem religioso nobis opus de Deo vel loquimur aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. ¶ urrebatis. hic laudat galatas. ⁊ eosper
quos inducti sũt ut
uidattare uellent iu¬
ant monet quasi fides¬
oꝑnns ꝑdilectioem ua¬
qr olim currebatis ꝑo

Expanded text:
Christum. Currebatis. Hic laudat Galatas, et eos per quos inducti sunt, udaizare vellent, viant monet. Quasi dr dilectionem vaquia olim
Abbreviated transcription (Latin):
ebatis. gͦ quis uos fasci¬
obedire u̾itati. q̃ isttro
seingerit: exerciciũ
suisse testatur s neqͥ¬
tra malox inpeditos ne
tursum suũ efficatia ꝑse¬
nussi eoꝵ credant hortatͤ
suboens s uos nenumi illox de inceps ꝯsenseri¬
tis sattim eos audiendo qͣui oꝑa iegis seruanda
suadent euuglice uͥnitati obedire ñ siuentes ꝑ

Expanded text:
Ergo quis vos fascibedire veritati, quae ultro se ingerit? Exercitium fuisse testatur, sed neqorum impeditos, ne cursum suum efficacia penulli eorum credant hortatur, subdens, sed vos nemini illorum, deinceps consenseritis, saltem eos audiendo qui opera legis servanda suadent, evangelicae veritati obedire non sinentes.
Abbreviated transcription (Latin):
oretã in num̾abiliũ ob¬
uationũ q̃ uilege scͥpte
st̃ ne omnes implere¬
cogerentur. ꝙ nec ip̃i
uidei nec patres eoꝵ ĩ¬

Expanded text:
rrore tam innumerabilium obvationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implereentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eo
Abbreviated transcription (Latin):
totam massani .i. congregatẽem fidelium. uł uirtu¬
tum. sensus itaq iste ẽ ne putetis pautox hom̃i ĩ¬
sidias contempnendas. ut .ii. eriuicilla ies paruaz
⁊ pene dum cernitur ñ uidetur. s si fonitem cõp̃¬
henderit ⁊ nutrimentum sui ĩuenerit. metua. ur¬
bes. latissimas saltus regionesq cansumit ⁊ sic̃ fer¬
mentum resmodica indetur. ⁊ nichili s c̃ faria
ꝯsꝑsum totam massam suo iugore corrup̃. ĩ illiꝰ uĩ
incipiens. iux duos aut tres pͥmũ ĩ exordioreꝑit
auditores. s puilatim ut cauc̾ serpit ĩ corꝑe ⁊ uixͣ
uulgare ꝓu̾bitĩ uniꝰ petudis secabies totum coma¬
culat gregem. gͥ ⁊ scintilla statim ut apparuerit
extinguenda ẽ. ⁊ ferm̃tum a masse uicuia semouẽ¬
d̾ ⁊ scabiosum ał a caulis ouiũ repellend̾. ħ hortor
uos Ego ꝯfido ĩ uob̾. ꝙ olim boni fiustis nec sim¬

Expanded text:
totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non videtur, sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui invenerit, moenia, urbes latissimas, saltus, 158 regionesque consumit; et sicut fermentum res modica videtur et nihili, sed cum farina conspersum totam massam suo vigore corruperit, in illius vim incipiens, vix duos aut tres, primum in exordio, reperit auditores, sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium: Unius pecudis scabies totum commaculat gregem. Igitur et scintilla cum apparuerit, exstinguenda, et fermentum a massa vicina semovendum, et scabiosum animal a caulis ovium removendum. Haec hortor vos. Et ego confido in vobis, quod olim boni fuistis, nec sim
Abbreviated transcription (Latin):
um qr ĩ ea recte mulitatur deo añꝙͣ ueniatur ad
celum. tabͥnaculũ .n. ꝓpe belligeranciũ ẽ ĩ ł ẽ can¬
tat tͥa brachia a dextͥs. ⁊ tͥa a simstĩ qr ip̃e ẽ uitis uera
ĩqͣfundatist̃ tres ordines palmitũ .i. sideliũ. illiqͥ¬

Expanded text:
um, quia in ea militatur Deo, antequam veniatur ad um, quia in ea militatur Deo, antequam veniatur ad coelum. Tabernaculum enim proprie belligerantium est, in quo est cantat tria brachia a dextris et tria a sinistris; quia ipse est vitis vera , in qua fundati sunt tres ordines palmitum, id est fidelium. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
nens ꝙͣ p̃dcã. talem ecĩe
ibi deus ⁊ ñ hõ faciens
gͦ capttłmait talem
hm̃is pontificẽ qͥ. ñ di¬
cosedit s cõsedit ꝙ deus ẽ ⁊ hõ. qui gigas gemine
sub̾e ĩ quio due nature unute st̃ ꝯsedit.q. iam di
sissime decorata ac sese ꝯtuencia diu̾sis uultib in
ꝓ̃piciatoriũ ⁊ Archa & erat de lignis sechim hñs cu¬
bitos duos ⁊  demidiũ ĩ longitudine. unũ ⁊ dimidiũ
ĩ latitudine. t artũdem ĩ ałtitudine. ⁊ ĩ unoqͦ angł¬
ad portamtꝰ delingnis sechim auro purissimo
de aurati ꝓpiciatoriũ erat tabula suꝑ archam
ciꝰdem longitudinis. ⁊ latitudinis suꝑ ꝙͣ stabant
nͥ sũmo sac̾doti s̃ litebat ĩtrare uͥeñ sangͥne semel
ĩanno. ⁊ si forte aliqnͣdo exigebat ncc̃itas ꝓ pctõ
sacͥdotis uł unu̾ise sinagoge. In pͥori aũ sabernał¬
o cotidie intrabant sac̾dotes ritum sacͥficior ex¬
plentes. hoc aũ totũ paraboia ẽ. ⁊ uibea celestiũ

Expanded text:
nens quam praedicta. Talem. Ecce ibi: Deus et non homo. Faciens ergo capitulum ait: talem habemus pontificem qui, non dico sedit, sed consedit, quia Deus est qui homo gigas geminae substantiae in quo duae naturae unitae sunt. Consedit. Quasi dies gloriosissime decorata, ac sese contuentia versis vultibus in propitiatorium. Arca autem erat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altitudine, et in unoqad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium erat tabula super arcam ejusdem longitudinis et latitudinis, super quam stabant  summo sacerdoti non licebat intrare cum sanguine semel in anno. Et si forte aliquando exigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes ritum sacrificiorum explentes. Hoc autem totum parabola est et umbra coelestium.
Abbreviated transcription (Latin):
dum. q. nõ pot̾ esse iustus uidex. Quomodo
.s. dans mala. et malii bona. sequitur. Sĩ em̃¬
u̾itas dĩ. et c̃. Int̾i ecca remocione miqutã¬
tis dei .i. int̾posita demonstratione. qͣ ostñ¬
ditur qd̃ d̾s non estiniquus: unde apꝑarẽt
ũba ꝓpħe: nõ ent̃ eo quo dictũ ẽ sensu acci¬
pienda. redit apostolus ad probationem
carna ł. nitens probare. qd si d̾s punit ma¬

Expanded text:
dicat: Non potest esse justus Judex. Quomodo scilicet dans mala, et malis bona. Si enim veritas, etc. Interjecta remotione iniquitatis Dei, id est interposita demonstratione qua ostenditur quod Deus non est iniquus, unde apparet verba Prophetae non eo quo dictum est sensu accipienda, redit Apostolus ad probationem carnalis nitentis probare quod si Deus punit m
Abbreviated transcription (Latin):
quid deus inquus÷
qui infert iram. in¬
deturitaq utiq hoc quibdam. sec absit: tĩt
dicaret. quia iustus est. et quia hocũm nõ est
ꝯmendet. addit apostolus. scd̃m hominem
dico .i. scd̃m intlłigñtiam carnał hominis. qrͣ
hec q̃stio carnalium est. quos cõnstat et er¬
amare que fecit. non em̃ ułt pͦeccare. quia
iustus est.ĩo infert iram pectati. Cũm ergo
pectatori iusta pena redditur. non est inicͥ¬
tas set iusticia a pd̃ d̾m. Quomodo .n. exhocĩ¬
uistus uidebitur deus. quia adũsatur inus¬
ticie. Inducit em̃ iram hominib. pro eo ꝙ ĩ
semet ip̃is locum iniusticie dederunt. nõ gͦ
inuistus in debitur dens. quiest᷑ ip̃a iusticia.
cum irascitur adu̾sus iniusticiam. cinem̃
non decet esse ꝓpucinm set suꝑuenit ira hec
etiam in homines qui seministros iniusticie
cui d̾s irascit᷑ p̃buerunt. nõ est deus gͦ deus

Expanded text:
quid Deus iniquus est qui infert iram? Videtur utique hoc quibusdam. Sed absit! ut dicaret, quia justus est. Et quia hoc verum non est itas Deum commendet, addit Apostolus: Secundum hominem dico, id est secundum intelligentiam carnalis hominis, quia haec quaestio carnalium est, quos constat et eramare quod fecit. Non enim vult nos peccare, et quia justus est, ideo infert iram peccanti. Cum ergo peccatori justa poena redditur, non est iniquitas, sed justitia apud Deum. Quo modo enim ex hoc justus videbitur Deus, quia adversatur injustitiae; inducit enim iram hominibus pro eo quod in semetipsis locum injustitiae dederunt. Non ergo injustus videtur Deus qui est ipsa justitia, cum irascitur adversus injustitiam. Cui enim non decet esse propitium, sed pervenit ira ejus etiam in homines, qui se ministros injustitiae cui Deus irascitur, praebuerunt. Non est ergo iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
głam dei proficit mendatiũ homunĩ ut ille
solus uenis appareat. peccatores ño sunt di¬
cendi qui peccant. quia non uoluntate set ĩ¬
pulsu eu̾is iudebuntur peccare. qd̃ ab sit. et
iuditat tanqͣm peccator eni ⁊̃ inp̃senti. non
dedit bona indigno. mide głosus apparet: d̃n
comisionem em̃ est cum male et mererer.
exmeis nõ eriͣt głosior et est sensus. ac si di¬
ceret. quod ante remissionem uideri pot̾at.
post n deri non debet .s. qd̃ ego petcator udi¬
candus sim .q. muit certum est qd̃ dimictẽ¬
di u̾itas non habundasset ingłam. uisi peccas¬
riam. cur .s. nõ facimus nos mala. ut ueni¬
ant bona : i. ut crescant iusticia et gła dei:
sicut blasphe. nos apostoli. et sicut aiunt
quidam nos dr̃e. faciamus .i. siuit imponitꝰ
nod̾ apostoł blasphemando aquib dam ħ
sentire. et dixisse. hoc .s. fan. ma. ut ue .bo.
et ad reprehendendum pro cliues cum au¬
dissent apaulo et abaliis apoffoł. p̃dicariꝰ.
u̾bi habundanit deliccum. suꝑ habunda¬

Expanded text:
gloriam Dei proficit mendacium hominum, ut ille solus verus appareat, peccatores non sunt dicendi, qui peccant; quia non voluntate, sed impulsu ejus videbuntur peccare: quod absit. Et judicat tanquam peccatorem etiam in praesenti, non dedit bona indigno, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et est sensus, ac si diceret: Quod ante remissionem videri poterat, post videri non debet, scilicet quod ego peccator judicandus sim, quasi dicat: Certum est quod dimittendi veritas non abundasset in gloriam nisi peccasriam, cur scilicet non facimus nos mala ut veniant bona, id est ut crescat justitia et gloria Dei? Sicut blasphemamur, nos apostoli. Et sicut aiunt quidam nos dicere, id est sicut imponitur nobis apostolis blasphemando a quibusdam hoc sentire et det ad reprehendendum proclives cum audissent a Paulo, et ab aliis apostolis praedicari: Ubi abundavit delictum superabunda
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio iniquus est
si dampnat peccantẽ.
ꝙ remonet apostolut
deus dat bona. inquo
apparet ꝯm̃dabilior eiꝰ
ciani. et sc̾itatem dei
Quid dicemus i. ex hoc
quid sequi uidetu uł
qud̃ iniqus est dt. qui
pp̃ peccata nr̃a infert
iram .i. uindictam. et
condempnatõnem. Irã
namq hoc loco aposto¬
lus ꝑ condempnationẽ
posint. quia illius rei d̾s¬
ultor est: cuius actor ñ
crescit et apparet. ⁊ iu¬
iquus est deus ĩfe¬
rendo uindiccam pro
mał. quuie uult ut¬
faciamus. si em̃ ult
ut petcennis. ut qui¬
damstultorum dñt.
gͦ qñ dampnat hoĩ¬
nem peccatorem. ꝓ¬
icuuis est. S num¬

Expanded text:
ne dubio iniquus est si damnat peccantem. Quod removet Apostolus  dat bona, in quo apparet commendabilior gratia tiam et sanctitatem Dei. Quid dicemus? id est ex hoc quid sequi videtur? quod iniquus est Deus, qui propter peccata infert iram, id est vindictam et condemnationem. Iram namque hoc loco Apostolus pro condemnatione posuit, quia Deus illius rei ultor est, cujus auctor noas crescit et apparet, iniquus est Deus inferendo vindictam pro malis quae vult utaciamus. Si enim vult ut peccemus, ut qudam stultorum dicunt, ergo quando damnat honem peccatorem iniquus est. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ma uꝰ ẽ ut brenit̾ expli¬
ceni. ñ omnus. s obscu¬
ra allegoria. ꝓpañ qͣn¬
specli pͥmagiñem sigc̃a¬
uit. ita noĩe enigmati
similitudinẽ. quamuiᷤ
obscuram. ⁊ ad ꝑtipi¬
ligend̾ dm̃dicet obscu¬
tatiͥs ꝑfidem indentur.
tunc res ip̃e. uł spetu¬
lum ẽ aĩa ĩ cuiꝰ aliqͦ
eniginate .i. obscure.
Tunc & udebimꝰ facre¬

Expanded text:
t breviter explicem, non omnis, sed obscura allegoria. Proinde quanspeciali imaginem significavit, ita nomine aenigmatis similitudinem, quamvis obscuram, et ad perspilligendum Deum, licet obscutatis per fidem videntur, tunc res ipsae. Vel speculum est anima, in cujus aliquo aenimate, id est obscure, tunc au
Abbreviated transcription (Latin):
a simili recto uultu se intuentiũ. Ebmi. q̃dã
añ cognoscam. siẽ ⁊ cognitus sum .i. ui debo ꝓms̾¬
ã sic̃ indeor aꝓuintente. id cognoscã dm̃ sit¬
ĩ. ꝑ ymaginẽ obscurã.
uidemus .it. aliquas cre¬
aturas. ĩ quib aliqͣ siłit¬
ꝑ obscuram allegoriam.
attende ꝙ addidit. ĩ eiug¬
inate. ꝙ utiq multis ĩ¬
cognitum ẽ. qͥ eas littas
nesciuĩt. ĩ quib ẽ doctͥna

Expanded text:
a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaautem cognoscam sicut et cognitus sum, id est videbo promissa, sicut videor aimaginem obscuram. Videmus enim aliquas creaturas, in quibus aliqua similitud est per obscuram allegoriam. Attende quod addidit, in aenigmate, quod utique multis incognitum est, quia eas litteras nesciunt, in quibus est d
Abbreviated transcription (Latin):
nece ab om̃ni societate ydolatrie. ne ꝑ hoc nasca¬
tur ĩ dm̃ temptatõ. Nemo gͦ sit assiduus ĩ ydo¬
lio: nicħ sꝑet de eo. de eo .li. sꝑare. ẽ de deo dubi¬
tare ut ⁊ saul relicto deo qui ei fu̾at ꝓ delisto
natus: adẏdolatriam rediit. sꝑans aliquid de
ea: cui ⁊ in p̾senti offuit. ⁊ in fut᷑o genhennã
adultricem gen̾auit. iõ apłs istos hortatur su¬
sapientes ydolatita. c̃ offendicło ĩ firmoꝵ. qui¬

Expanded text:
nete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos hortatur fusapientes idolothyta cum offendiculo infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
uos adhec hortor: get
ꝓnussis. qui se ꝓtectorẽ
suoꝵ electorum fore¬
ꝓmisit. qui ñ pacietur
uos ꝓ se tribulatos. tẽp̃
supͣ id ꝙ potest᷑
dere ñ sunt. uł a casu¬
erigit. S faciet c̃ ip̃ia.
⁊̃ ꝓ .i. urtutis augm̃tũ.
diabolo licentiaui. ipẽ
ita facit ꝓuentum ut¬
possitis. ꝓseuerant̾. sus¬
tinere. ne defictatis ĩ¬
lucca. s nincatis. Qd̾
sit ꝑ humisitatem. hu¬
nlitas .i. custodit ĩ oĩ

Expanded text:
ad hoc hortor, sed onibus, qui se protectorem suorum electorum foreomisit, qui non patietur vos, pro se tribulatos, tentari supra id quod potestis dero non sinit, vel a caerigit. Sed faci virtutis augmentum. diabolo licentiam, ipse Ita facit proventum,possitis perseveranter sustinere, ne deficiatis ilucta, sed vincatis, quod fit per humilitatem. Hlitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ libitu suo agencium. ⁊ tẽ erit ei ĩuirtute indi¬
cantis. dies in quam ille ita in ꝓuisus uemet ma¬
die s ĩ nocte cum latentiꝰ uenit. ⁊ hoĩes doemunt
tunc oiã subripit. ut qui duutem se putabat eui
se hrẽ tunc uuenient. Pp̃ hoc incep̃ ag̾e de tem¬
porib ut mon̾et caie sibi ne ra dep̾hendantim sts̃
gͦ post quantum temꝑis hoc futur sit. s quĩo fu¬
turum sit opus ẽ scire ut curẽt filii lucis eẽ ⁊ ꝑa¬
to corde uigilare. qui nolũt abilla hora sic̃ ance¬
turno fure comp̾hendi. nam si ad cauend̾ hoc
maluri .i. ne hora dnĩ tanquam sur inueniat
sufficiebat ut scirent imꝑatis atq dormientib
horam dñi sicut furem eẽ. uenturam atq hoc

Expanded text:
pro libitu suo agentium, sed tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, madie, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tunc omnia subripit, ut qui divitem se putabat dormse habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de teporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ ẽ. ⁊ hꝰ corꝑis sumꝰ m̃bra oẽs fideles ⁊ alii de
carne ciꝰ sũt .i. inifirmi qui indigent sustẽtau for¬
tib ut caro sustentat᷑ assib ⁊ aliĩ de ossib eiꝰ .i. ꝑ
futuri ẽ de costa sua fcãm multerem uidifs ĩ Gẽ¬
nesi dic̃ hoc os de ossib meis ⁊ caro de carne mea
sit̃ .ii. eua de adani fcã traxit ab eo carnẽ ⁊ ossa
ita ⁊ nos axͦ insuituti ałii sumꝰ ut ossa .s. robusti alĩ
ut caro .s. in firmi. ⁊ iõait ex carne ciꝰ .i. ĩ firmi su¬
miꝰ asimili infirmitatis eiꝰ quam hũit ĩ hoĩe P ro¬

Expanded text:
corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sustentatur ossibus, et alii: de ossibus ejus, id futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infirmi. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis ejus quam habuit in homine. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
.n. satis nota ẽ de deo ꝙ misert̃ explonitores ui¬
dere t̾ram ⁊ c̃ audiret ab eis iͥ eẽ ⁊̃ expugnabiles
⁊ gyganteẽ nature uiros: obliti uircitus der to¬
tres requies comemorat duas sigc̃antes. ⁊ t̾ciã
ueros isrłitas dicens sidelib qui xp̃m loꝙ̃ tem
erant auotturi. nolite eẽ dicrixͦ lequenti sit̃ spẽ
p̃monuit loquens ĩ dd̾ ne siłia parrib ur̃is paci¬
amini qͥ ꝑ moysen uocẽ dtũ tc̃ audier̃t uos a̾¬

Expanded text:
 miserunt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei totres requies commemorat, duas significantes, et tertiam veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant audituri: Nolite esse duri Christo loquenti sicut Spiritus praemonuit loquens in David, ne similia patribus vestris patiamini, qui per Moysen vocem Domini tunc audierunt. Vos a
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipocrite faciunt. his aũt qui sunt excontenti¬
one .i. qui contendunt int̾ se ut uos romani facitis.
contendunt uit qui cum d̾o nolentes penit̾e. cum ip̃e
multis modis ad penitentiam uocet. et qui nõ ad qͥes¬
cunt u̾itati. cum eis d̾r. credunt aũt iniquitatͥent
sĩbi ip̃is in dignabunt. ⁊ Int̾im ante uiditium post¬
carnis ab solutionem.erit eis I

Expanded text:
qui sunt ex contentione, id est qui contendunt inter se, ut vos Romani facitis, vel qui contendunt cum Deo nolentes poenitere, cum ipse multis modis ad poenitentiam vocet. Et qui non acquiescunt veritati, cum eis dicitur: Credunt autem iniquitati, id sibi ipsis indignabuntur; et interim ante judicium poscarnis absolutionem erit eis tr
Abbreviated transcription (Latin):
dextͣm d̾i scĩ erunt.
Incorruptõem quia
bit sine fine. hoc iõ
adietit. ut alia gła¬
⁊ ait honor ille in tel¬
q̃nter amutitur. quia cor¬
qd̃ dat. ⁊ qui accipit. In
futuro aũt incorrupti¬
bił datur honor ⁊ gła.¬

Expanded text:
dexteram Dei sancti erunt. Et incorruptionem, quia bit sine fine. Hoc ideo adjecit, ut alia gr honor ille inteluenter amittitur, quia cor et qui accipit. In futuro autem incorruptdatur honor et glo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ filioꝵ ꝓcreandoꝵ. s infirmitatis. ⁊ ĩ ꝯtinẽcie cã ex¬
petit. et ille de matͥmonio uł illa ñ sibi ałt̾utrum
negent. ne ꝑ hoc ĩtiderant ĩ dampnabiles corrup¬
telas. Reddere .ii. debitum conuigale. nulliꝰ ẽ cri¬
minis. exig̾e aũ ultͣ gn̾andi ncc̃itatẽtẽ culpa ẽ ue¬
potestatẽ sui corꝑis ht̃. gͦ nolite frau .i. subtraħe

Expanded text:
creandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est vepotestatem sui corporis habet, ergo nolite fraudare
Abbreviated transcription (Latin):
ut .n. ille panẽ ⁊ uinũ ob¬
tulit abrahe: ita hic disci¬
pul̾ ĩ eisdem speb carnẽ
⁊sanguinem de dit . xxuix¬
git alius dico qui aliꝰ si

Expanded text:
Ut enim ille panem et vinum obtulit Abrahae, ita hic discipulis in eisdem speciebus carnem et sanguinem dedit. Exsurgit alius, dico, qui, alius
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ue.ĩ h. m̃. iõ ñ addidit ĩ dũo cum ait fuis¬
tis tenebre. s cumait nc̃ aũ lux ⁊ qr lux estis ĩ dõ¬
m̃ino iõ  ambulate bonoꝵ oꝑin gressu ut filii lu
nitate ut boni ĩ nob̾ sitis uł i̾ticia ut ꝓx̾imis qd̃
ĩustum ẽ faciatis. ⁊ u̾itate ut̃ u̾a loquamini uł bo¬
nitatẽ ꝑ partes ex panit. iticta .ii. ⁊ u̾itas st̃ par

Expanded text:
hunc mundum . Ideo non addidit in Domino, cum ait fuistis tenebrae, sed cum ait, nunc autem lux et quia lux estis in Domino, ideo ambulate bono operum gressu, ut filii lunitate, ut boni in vobis sitis, et justitia, ut proximis quod justum est faciatis, et veritate, ut vera loquamini. Vel bonita
Abbreviated transcription (Latin):
tͥetur ⁊⁊ ẽ sensis añ cedẽ habo si ex dilectione i
facio. ut pociꝰ paciar penuriã ꝙͣ abutar potesta¬
te. ꝙ utiq fac̾em. si sũptuosum credentib entͣi¬
głm eẽ. ĩ portune exigendo uł in discretẽ accipi¬
endo. monstrarẽ uñ forte hoc ꝯting̾et qr puta¬
⁊ uigͥor euͣ̃głice auctoritatis ⁊ arguendi hib̾tastor

Expanded text:
teretur. Et est sensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc contingeret, quod puta vigor evangelicae auctoritatis, et arguendi libertas tor
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ seriuis. eͥ dispẽsatiocredita ẽ. ut tanꝙͣ alienũ e¬
igans. nͭ iñ ip̃e capiat ꝓ̃t̾ cibaria. alibi tñ ⁊ sediᷤ
optatus eandẽ rẽ ĩqua coẜediꝰ sortẽ muit. sidełr
at p̃ẽ cibania alibi uͦ ut dcm̃ ẽ dispensator dr̃ qͥ ut
filius ministͣt euͣgłm̃ coħedib suis gͦ simpl̃iti cor¬
de debemꝰ oꝑari boñ. ñ gͦ debemꝰ iõ eugłizarent

Expanded text:
 servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se optatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter et praeter cibaria. Alibi vero, ut dictum est, dispensator dicitur, qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus suis. Ergo simplici corde debemus operari bonum. Non ergo debemus ideo evangelizare,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Canstituet dico nob̾tũ. qi om̃s unꝰ fidei par¬
ticipes: in una domo pacis ert̃ ĩ qͣ ꝯstituet ñ dico¬
pares nob̾fitis si uolueritis. ⁊ bñ de uob̾ hoc as¬
sero. ni .i. quia oĩa ista facimꝰ. ꝓp̃uos ĩstruendos
nr̃o exemplo. ita oĩa ad uos expecsant. ut gr̃ã d̾i
s. uos  ⁊ ꝑuos ĩ aliis. ⁊ ꝑ nos mułtos habũdet ĩ¬

Expanded text:
tur. Constituet, dico, vobiscum, quia omnes unius fidei participes in una domo pacis erunt. In qua constituet, pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis assero quia omnia ista facimus propter vos instruendos nostro exemplo. Ita omnia ad vos spectant: ut gratia Dei  per vos in aliis, et per vos multos abundet
Abbreviated transcription (Latin):
ip. carne ⁊ m̃te qr ĩ nob̾ ẽ. iũn gemimꝰ. ñ solum
pau̾is. ħec capitulum ẜita ut tractatumẽ aꝑ¬
latur. ñ uicidimꝰ ĩ illas molestias. quib pleriꝙͥ
hoĩes ccͣ catholicami discipluiam q̃dam dicere
countur. scio .i. uanos heticos de hoc capil̃o
multa impia ⁊ in epta iactasse.qi .i. apłc unussasr̾¬

Expanded text:
is carne et mente, quia in nobis est, unde gemimus, non solum pro aliis. Hoc capitulum si ita ut tractatum est aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jactasse, quia enim A
Abbreviated transcription (Latin):
hic duucias ⁊ gliam. ⁊̃ uifuturo uitã et̾tiam. Uñ
salomon ĩ cantiris leua eus sub capite meo ⁊ dex¬
tera illiꝰ amplexabitur me. uñ ⁊̃ alibi de ip̃a sa¬
piã idem ait. In dext̾a eiꝰ: anui uite. ⁊ ĩ suustra
eius diuicie ⁊ honor.
icelis sermo ⁊

Expanded text:
 in futuro vitam aeternam. Unde Salomon in Canticis: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Unde etiam alibi de ipsa Sapientia idem ait: In dextera ejus anni vitae, et in sinistra ejus divitiae et honor idelis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
dico: nͨ ab soluta licẽna
mas qͣi excel lencior ab̾
abraham patͥarcha ⁊ be¬
tam magnũ qui ha
ĩ suo semine beneditẽdaꝵ¬

Expanded text:
dico, nec absoluta licentiamas, quasi excellentior ab Abraham, patriarcha, et betam magnum qui habin suo semine benedicenda
Abbreviated transcription (Latin):
s insemet ip̃o hũilr̾ głliari. uł ita ⁊ sic .i. si actꝰ suosꝯ
sideret sciens neminẽ debe głiari se hrẽ mũd̾ tor. in
abitur. Nulli .i. se añ ponit nec quemiquami uidi¬
tat utuere sit uistus. Quͥi .ii. uere iꝰtus ẽ alt̾iũ sibi
preponit q plus sua mala scit ꝙͣ alt̾its quoꝵ cog¬
nitio sibi głia ẽ. Gandet .ii. dum cognostit morbũ
suũ quem sanare desiderat.. Unus quisq.

Expanded text:
sed in semetipso humiliter gloriari. Vel ita: Et sic, id est si actus suos consideret, sciens neminem debere gloriari se habere mundum cor, in abitur. Nulli enim se anteponit, nec quemquam judicat ut vere sit justus. Qui enim vere justus est, alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, quorum cognitio sibi gloria est. Gaudet enim dum cognoscit morbum suum quem sanare desiderat. VERS. 5-8.-- «