comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fides pestifero m̃datio detrahi posset: ad monitio p̃cessit. Uenit
eni samaritanꝰ symon ⁊ abildicis instructus & oꝑib et dictis: plu¬
resq factorũ miraculis deprauauit. Et quia hoc in apłorum
tepore conueniret: ait. Non: enĩ finis. sed ne tune qͥdem cũ gentes
aduersus se mutuo & regna concurrerent. & fames ac terrȩ motus
erunt: quia in his non uniuersitatis huiꝰ dissolutionẽ. sed dolorũ initia
malis om̃ib significat excinde cępturis. Confirmat igitur eos ad
colerantiã passionũ. fuge. & uerberationis interitus: & publicũ in eos
gentiũ odiũ ꝓpt̃ nom̃ eiꝰ. Atq his qͥdem uenationib multi turba¬
buntur. & tantis in resurrectione malis scandalizabuntur. et usq
inmutuũ odiũ excitabuntur. & falsi ꝓpħae er̃. ut nicholaus qui¬
unus ex septẽ diaconib fuit. multosq ementita ueritate ꝑuertent.

Expanded text:
fides pestifero mendacio detrahi posset, admonitio praecessit. Venit fides pestifero mendacio detrahi posset, admonitio praecessit. Venit enim Samaritanus Simon diabolicis instructus et operibus et dictis: pluresque factorum miraculis depravavit. Et quia hoc in Apostolorum tempora conveniret; ait: Non est finis. Sed ne tunc quidem  supple, erit finis, cum gentes adversus se mutuo et regna concurrent, et fames ac terrae motus erunt: quia in his non universitatis hujus dissolutio est, sed dolorum initia, malis omnibus exinde coepturis. Confirmat igitur eos ad tolerantiam passionum, fugae, verberationis, interitus: et publicum in eos gentium odium propter nomen ejus. Atque his quidem vexationibus multi turbabuntur, et tantis insurgentibus malis scandalizabuntur, et usque in mutuum odium excitabuntur. Et falsi prophetae erunt ut Nicolaus unus ex septem diaconibus fuit, multosque ementita veritate pervertent:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã inuitae infidelitatis confessione beuedicent. XX U
i egressus de teplo ibat: & accesser̃ discipłi ciꝰ ut ostenderent ei
structurã tẽpli. Post comonitionẽ deserendȩ ierlem: anqua cõ¬
mouendus ambi tione cẽpli cẽt magnificentia ex tructionii osten¬
ditur: qui ait destruenda om̃ia eẽ et disꝑsis totius extructionis lapi¬
dib diruienda: Templũ eni aet̾nũ adhabitationẽ sci sps consecraba¬
tur: homo scilicet ꝑ agnitionẽ filii et confessionẽ patris & p̃ceptorũ
ad cuntes eũ secreto discipłi int̾rogant quando haec fierent: qđ ue
signu aduentus sui et consũmationis scłi noscerent. Et quia triahȩc
inunũ quaesita st: distinetis et teporis et intelligentiae significationib
separantur. Respondetur igitur pͥmũ deciuitacis occasu: et confir¬
mantur ueritate doctrinȩ. nequis fallax ignorantib posset obreꝑe:

Expanded text:
etiam invitae infidelitatis confessione etiam invitae infidelitatis confessione  egressus de templo ibat: et accesserunt discipuli ejus, ut ostenderent ei structuram templi . Post comminationem deserendae Jerusalem, tamquam commovendus ambitione templi esset, magnificentia ei exstructionis 788 ostenditur. Qui ait destruenda omnia esse, et dispersis totius substructionis lapidibus diruenda. Templum enim aeternum ad habitationem sancti Spiritus consecrabatur: homo scilicet per agnitionem Filii et confessionem Patris et praeceptorum adeuntes eum secreto discipuli interrogant quando haec fierent, quodve signum adventus sui et consummationis saeculi noscerent . Et quia tria haec in unum quaesita sunt, distinctis et temporis et intelligentiae significationibus separantur. Respondetur igitur primum de civitatis occasu: et confirmantur veritate doctrinae, ne quis fallax ignorantibus posset obrepere
Abbreviated transcription (Latin):
licet nunc et domestica aiuis factus: quodã corporissui tanquã ala¬
rũ oꝑim̃to calorẽ ut pullissuis uitae immortalis indulgens. & in
uolatũ uelut nouã generationẽ ꝓducens. Pullis enĩ alia nascen-¬
di ratio est: alia uolandi. Nã primũ ouorũ testis tanquã claustro
corporis continentur: achinc postea parentis sedulitate confoti.
excunt inuolatũ. Huiꝰ igitur familiaris acpene terrenȩ auis more con-¬
gregare eos intrase uoluit: ut qͥ conditione nascendi editi iã fuissent.
nunc alteriꝰ generationis ortu & calore confouentismnati: incaeleste
regnũ tanquã pennatis corporib: euolarent. Quod qͥa noluerun:
domꝰ eoru deserta & uacua relinquetur. id est indigni habitatione
sp̃s sc̃ierunt. Sua enuĩ domꝰ ñ dĩ eẽ cȩper̃. & in c̾cumatia infidelitatis
manentes. usq: in id cep s eĩ ñ uidebunt qͦ iidĩ nomine reuertencẽ

Expanded text:
licet nunc et domestica avis factus, quodam corporis sui tamquam alalicet nunc et domestica avis factus, quodam corporis sui tamquam alarum operimento, calorem ut pullis suis vitae immortalis indulgens, et in volatum velut nova generatione producens. Pullis enim alia nascendi ratio est, alia volandi. Nam primum ovorum testis tamquam claustro corporis continentur: dehinc postea parentis sedulitate confoti, exeunt in volatum. Hujus igitur familiaris ac pene terrenae avis more, congregare eos intra se voluit: ut qui conditione nascendi editi jam fuissent, nunc alterius generationis ortu, et calore confoventis renati, in coeleste regnum tamquam pennatis corporibus evolarent. Quod quia noluerunt; domus eorum deserta et vacua relinquetur , id est, indigni habitatione sancti Spiritus erunt. Sua enim domus, non Dei esse coeperunt: et in contumacia infidelitatis manentes, usque in id tempus eum non videbunt, quo in Domini nomine revertentem,
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ: euiꝰ hinc om̃is quacrela est q̃đ regredi insalutẽ quã prȩstabat
abnuerint. Occiderat enim ꝓph̾as: & ad se missos lapidauerat ierłem.
Inciuitatis nuncupatione: habitantiũ facinus ostenditur. Ot iceir¬
co abel sanguis & zachariae inhanc eorũ posteritatẽ uenturus osten¬
ditur: quiã iã in his habitans xp̃e et p̃dicans erat passus. Quo d sicre¬
ditũ ei fuisset: non solũ exetra poenã necis ꝓpħarũ credentiũ fides
fuerat. sed ipsã illã dñicȩ passionis sententiã c̾e̾t uenia c̃secuta.
At uͦ cũnee post resurrectionẽ creditũ ei fuerit: etiã ultio abhis abel
& zachariac sanguinis reposcetur. Quamuis enĩ corporeus hacc
loquatur. & opem uniuersis homo reꝑtus exhibeat: frequenter
tamen congregare eos uoluit p̃dicationib futurorũ ꝓphetarũ
sed frustra hunc impendit affectũ: & in cassũ tanquã gallina con¬
gregans pullossuos continere eos sub alissuis uoluit. terrena uide¬

Expanded text:
affectum: cujus hinc omnis querela est, quod regredi in salutem quam praestabat abnuerent. Occiderat enim prophetas, et ad se missos lapidaverat Jerusalem. In civitatis nuncupatione, habitantium facinus ostenditur. Et idcirco Abel sanguis et Zachariae in hanc eorum posteritatem venturus ostenditur: 787 quia jam in his habitans Christus et praedicans erat passus. Quod si creditum ei fuisset; non solum extra poenam necis prophetarum, credentium fides foret, sed ipsam illam dominicae passionis sententiam esset venia consecuta. At vero cum nec post resurrectionem creditum ei fuerit; etiam ultio ab his Abelis et Zachariae sanguinis reposcetur. 11. Gallinae loquatur, et opem universis homo repertus exhibeat, frequenter tamen congregare eos voluit praedicationibus prophetarum. Sed frustra hunc impendit affectum et in cassum. Tamquam gallina congregans pullos suos continere eos sub alis suis voluit: terrena vide
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ contra potantẽ facit. & postqua surrexerit. neq
humilis deb&. ẽẽ. &. tristis: scilicet ut ꝑhumilitatem
ñ suꝑbiat. & ꝑhumilẽ merorẽ. cor ad lasciui ã ñ dissol¬
uat: Dei seruu sine in t̾missione. legere. orare. & oꝑa¬
ri oportet: ne forte m̃tem ocio deditã. uitia sibi p̃oc

Expanded text:
vinum contra potantem facit, et postquam surrexerit, nequehumilis esse debet et tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. Dei servum sine intermissione legere et operari oportet, ne forte mentem
Abbreviated transcription (Latin):
si de suo aliquid non habeat minima. Nã cũ huiꝰ mundi
successus p̃cipitur. cũ locus suꝑior imꝑatur. his qui ad ꝑ¬
cipienda hȩc obedit. obȩdienciȩ sibi uirtutẽ euacuat.
si adhȩc etiã exꝓpͥo desiderio anhelat. Neq enĩ se sua obȩ¬
dientia dirigit qͥ ad ꝑcipienda huiꝰ uitȩ ꝓsꝑa libidini
ꝓpriȩ ambitionis seruit. Rursum cũ mundi despectus
p̃cipitur cũ probra adipisci & contumelias iubentur.
nisi & ex semetipso animꝰ appetat. obȩdientiȩ sibi me¬
ritũ obtinuit. Ad detrim̃tũ quippȩ obedientia ducit᷑
cũ m̃tem ad suscipienda ꝓbra huiꝰ scłiꝰ nequaquã expar¬
te aliqͣ etiã sua uota comitant᷑. Debet gͦ obȩdientia¬
& in aduersis aliquid ex suo habere. . & rursũ in ꝓsꝑis
ex suo minime aliquid habere. quatinus & in aduersis
tanto sit gloriosior. quanto diuino ordini etiam ex¬

Expanded text:
si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mundi despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minucum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. Debet ergo obe in adversis aliquid ex suo habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnino non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordini etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ueniunt foras non eicit. Quia dũ exteplo suo nos
obedientiȩ subicit. uiã nob̾ egressionis claudit. Hinc
rursum ait. Nonpossũ ame ipso facere quicquã. sed sicut
audio iudico. Nob quippe obȩdientia usq ad mortẽ
seruanda p̃cipitur. Ipse autẽ sicut audit iudicat: tunc quoq
obȩdientiã cũ udex uenerit seruat. Quid gͦ mirũ si peccator
homo obȩdientiã e inp̃sentis uitȩ breuitate se subicit. quando
hanc mediator dĩ & hominũ & cũ obȩdientes remunerat non re¬
que enĩ mala arbor in paradiso extitit. quã ds̃ homini ne con¬
tingeret in t̃dixit. Sedut melius ꝑ obȩdientiȩ meritũ homo
bene conditus cresceret. dignũ fuerat ut hunc ȩtiã abono
ꝓhiberet quatinꝰ tanto ueriꝰ hoc quod ageret uirtus esset
quanto & ab ono cessans auctori suo se subditũ humilius
aliquando si desuo aliquid habeat. nulla. ẽ: aliquando aut̃¬

Expanded text:
ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia usque ad mortem servahanc etiam cum judex venerit, servat. Quid ergo mirum, si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc mediator Dei et hominum etiam cum obedientes remunerat, non reque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit . Sed ut melius per obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uictimis iure p̃ponitur: quia ꝑuictimas aliena ca¬
ro. ꝑ obȩdientiã uero uoluntas ꝓpͥa mactat᷑. Ianto quisque
dm̃ cicius placat. quanto ante eiꝰ oculos rep̃ssa arbitri i sui
suꝑbia. gladio p̃cepti se immolat. Quo contra ariolandi pec¬
catũ in obȩdiencia dicit᷑. ut quanta sit uirtus obȩdientiae
demonstretur. Ex aduerso gͦ meliꝰ ostenditur. quid de eius
laude senciat᷑. Si enĩ quasi peccatum ariolandi est repugna¬
re. & quasi scelus idolatriȩ nolle ad quiescere: sola est quȩ
fidĩ meritũ possidet. quasine quisq in fidelis conuincitur.
dr̃ Vir obȩdi ens loquit᷑ uictorias. Ur quippe obȩdiens
uictorias loquitur. quia dũ alienȩ uoci subdimur. humilit̃
nos mecipsos in corde suꝑamꝰ. Hinc in euuangłio ueritas dic̃.
exiuit. scds ad redemptionẽ hominũ ueniens. dũ uolunta¬
tẽ se pris & non suam facere ostendit. ꝑmanere nos intus
docuit. Cum igitur non suã sed uoluntatem pris. eos qͥ

Expanded text:
nitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat, quanto ante ejus oculos repressa arbitrii sui superbia gladio praecepti se immolat: quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientiae demonstretur. Ex adverso ergo melius ostenditur, quid de ejus laude sentiatur. Si enim quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle adquiescere, sola est, quae fidei meritum possidet, sine qua quisque infidelis esse convincitur, bedientiae dicitur: Vir obediens loquitur victorias: vir quippe obediens victorias loquitur, quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus; hinc in Evangelio veritaexiit, secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se patris, et non suam, facere ostendit, permanere nos intus docuit. Cum ig
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dispositioni aduersantur. eiꝰ impleant uolun¬
tatẽ. Proptea in hac uita boni uidicant᷑ amalis.
ut iterũ in illa uita. mali uidicenturabonis.
Siue ut ȩtiã sit hic bonis temporalis afflictio. & illic &¬
t̃na remuneratio. Id circosunt necessariĩ mali: ut
quotiens boni offendunt. flagellentur abillis. Hinc
est quod assur uirgã furoris sui testat᷑ dñs. Sed quo¬
tiens itafit. de di in dignatione ꝓcedit. ut ds̃ ꝑ illos
in eos seuiat. quos flagellando eindare desid̾at. Sedille
iustissima uoluntatẽ illiuͦ sepe crudeli intencione. sicut
sed ad conterendũ paratũ.ẽ. coi eiꝰ. Atrocẽ suꝑeos diuinũ
furorẽ uenturum: qui existunt ꝑsecutores & uiolenti
iudicabo. & cibabo hostes tuos carnib suis. & quasi amꝰto
sanguine suo inebriabunt᷑. Habet aliquẽ usum & ma

Expanded text:
ejus dispositioni adversantur ejus impleant volunejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut sed ad conterendum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo in
Abbreviated transcription (Latin):
diant iudices & qui p̃sunt popłis. qui aꝓtẽporalib
molestiis quas plebib ingerunt. ȩt̃no incendi o
sum inquit suꝑ popłm meũ. & dedi eos in manu
intenebras. Ueniet suꝑte malũ. & nescies. & irru¬
et suꝑte calamitas. quã non pot̾is expiare. Ueniet
suꝑ te miseria. quã nescis. Magis male facientib
quã mala pacientib dolere debemꝰ. Illi praua
oꝑando in malũ ꝓficiunt. isti paciendo amalocor.¬
rigunt᷑: Ds̃ autẽ ꝑ malas uoluntates aliorum.
in alus multa oꝑatur bona. Malignantium ho¬
minũ uoluntas. nequaquã potest impleri. nisi
ds̃ dederit potestat᷑e. Nã dum homines dõ ꝑmit¬
tente. malũ qđ concupiscunt ꝑficiunt. ipse dicit᷑
erit malũ. qđ dñs ñfecit: Uerũptam̃ qđ iniqui
mala expetunt uoluntate. idcirco ds ꝑficiendi¬
dat potestatẽ ꝑsuã bonã uoluntatẽ. quia de
unt. quo noueris sic do subiecta ͤ om̃a. ut & ipsi qͥ

Expanded text:
Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incesum super populum meum, et dedi eos in manu in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris ente miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Ddat potestatem per suam bonam voluntatem, quia de unt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui
Abbreviated transcription (Latin):
re. & ad effundendũ sanguinẽ infeliciũ uocẽ testi¬
ficationis p̃bere. Sermo enĩ iustihominis. tantum
ad ministeriũ debet. eẽ. salutis. Ira enĩ indignati¬
gnisa tribulationes. in missiones ꝑ angłos malos.
tores. ꝓpt̃ ꝓdimi dilectionẽ seculare negotiũ
deserere debent. aut certe manente ꝓ ximi cari¬
tate. negotiũ sequat᷑ t̃renum. Sed quia ꝑrarũ. ẽ.
ut int̃ iurgantes caritas maneat. pͦponenda. ẽ.
rei causatio: ut ꝑseueret dilectio. Antiqͥ foren¬
sẽ eloquentiã. caninã stcundiã nuncupabant:
eo qđ causidici incertaminib causarũ omissis quȩ
agunt. ueluti canes alt̾utrum sese lacerant. uir¬
giaq causarũ ad in iurias suas cõmutant. PaUOFRU XU.
sciant grauiori dignos sentencia. quando
p̃ualuerint his quos nocere uoluerint. Nãtanto
atrociꝰ futuro supplitio condẽpnandi sunt. quanto
hic fortius contra miserorum uitã inualuerint. Au

Expanded text:
re, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testire, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissiones per angelos malos. ter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent, aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutant. CAPUT LVII. sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾henditur m̃datiũ. Falsidicorũ enĩ testimoniũ.
sibi conuenit. Vnũ pene crim̃ habent: & qui fal¬
sitatẽ promit. & qui suppͥmit ueritatẽ. Quia &¬
autẽ testis quiledit: quã qͥ prestare nolit. Nã
ille malignus. ẽ. iste mutilis. Iniquus testis.
qͣmuis sua falsitate corpori rebusq impediat᷑. animo tam̃
nichil dãpni confeit. Eric aut̃ ille aptid dm̃ condẽpnatꝰ.
qui aduersus innocentẽ falsum testimoniũ uel dicit
uel dicentib credit. Nam non solũ ille reus . ẽ. qui
falsum de alio profert: sed & is qui cito aurem crimi¬
nib prebet. Qui metu potestatis ueritatẽ occultat:
eiꝰdẽ ueritatis iracundiã sibi cęlitꝰ ꝓuocat. quia plꝰ
ꝑtimescit hominẽ. quã diuinã trepidet indignati¬
onẽ. Beatꝰ cuiꝰ testimonio in nocens abscelere obiec¬
to purgatur. Impius: cuiꝰ proditione ȩtiã iniquus
p̃mit᷑ Neq enĩ decet xp̃ianũ mortis obnoxiũ ꝓde¬

Expanded text:
reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium aedit. 3. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia st testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus equamvis sua falsitate corpori rebusque impediat, animo tamen nihil damni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prode
Abbreviated transcription (Latin):
nere. quã grȩ laudisq fauore. Quatuor modis iu¬
ditiũ humanum ꝑuertit᷑ timore. cupiditate. odio.
amore. Timore. dũ metu pocestatis alicuiꝰ ueritatem
loqui pauescimꝰ. Cupiditate: dũ p̃mio muneris ali¬
cuius corrũpim᷑. Odio. dũ contraquẽlibet aduer¬
sari molim᷑. Amore : dũ amico uel ꝓpinqͥs bene¬
fitium prestare contendimꝰ. his enĩ quatuor causis.
sepe equitas uiolat᷑ sepe innocentia leditur.
multiplex conuentꝰ falsorũ. si tantũ p̃sentia sit
nũmorũ: Testis falsidicus. tribus est ꝑsonis obno¬
xius. Primũ dõ quemꝑiurando contẽpnit: sequen¬
t̃ udici quẽ mentiendo fallit. Postremũ in nocenti
quẽ falso testimonio ledit. Testib falsis coniuçtis.
tarde m̃daciĩ falsitas reꝑitur. Qđ si separati fuerint.
examine iudicantis: cito manifestant᷑. Nam sic̃
in unitate prauorũ grandis est fortitudo: ita inse¬
paratione maior infirmitas. fraudulentię cito

Expanded text:
nere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis penere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis pervertitur humanum judicium, timore, cupiditate, odio et amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur.multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti quem ftarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fexamine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑsonȩ. Et exulcerant sepe iustos. dũ improbe defen¬
dunt iniquos. Qui autem recte p̃sidere studet. nec par¬
tem palpare nouit. nec cohib̾e aiusticia didicit᷑. Dl¬
nerationis expectat. fraudem indõ ꝑpetrat. Quia
iusticiã quã gratis imꝑtire debuit: acceptione peccu¬
niȩ uendit. Bonomale utuntur. qui iuste ꝓtẽporali
defensio. sed amor p̃mu ꝓuocat. Quib spes numi
substrahit᷑. confestim aiusticiȩ defensione recedunt
ñ solũ audire contẽpnitur. sed ȩtiã contra ueritatẽ
oppͥmit᷑. Cito uiolatur auro iusticia: nullãq reus ꝑ¬
time scit culpã: quã redimere numis existimat. Plus
enĩ obtinet m̃tem censoris amorlucri: quã ȩquitas
uiditis. Pres sunt nũmorũ acceptiones. quib contra
iusticiã humana uanitas militat. id est fauor amici¬
tiarum. adiulatio laudis. & corporalis acceptio mu¬
neris. Facilius autẽ ꝑuertit᷑ animꝰ rei corporeae mu¬

Expanded text:
tem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defentem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. nerationis exspectat, fraudem in Dominum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertire debuit, acceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, qui juste pro temporali dsubtrahitur, confestim a justitiae defensione recedunt:non solum audiri contemnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus rei corporeae mu
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt irascunt᷑ ipsãq uidicii sentenciã in insaniã
tiũ mutat. & ante ꝓfert sentencia quã agnoscat.
Furor iniudice inuestigationẽ ueri ñualet attinge¬
re: quia mens eiꝰ turbata furore. abscrutacionẽ
alienat᷑ iusticiae. Iracundus iuidex iuditii exam̃
plene contueri ñualet. quia caligine furoris
ñ uidet. Qui autẽ repulso furore discutit.
facilius ad contuendã ueritatẽ mentis serenitate con¬
surgit. & sine ulla ꝑturbatione ad aequitatis intelli¬
gentiã ꝑuenit. DIACCIPTIONT PSONARUM. XI.
oN ESł ꝑsona iniuiditio consideranda: sed causa.
Scriptum. ẽ. enim. Non accipies ꝑsonã iiuditio.
Et iterum. Non misereberis pauꝑi. inuiditio. Qui
enĩ consanguinitatis uel amicitiȩ fauore. siue inimi¬
citiarũ odiouiditiũ ꝑuertunt. sine dubio in xp̃m qui est
ueritas & iusticia peccare noscuntur. Iniqui iudiceser¬
rant inueritate sentenciȩ. dũ intendunt in qualita¬

Expanded text:
cipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam cipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam cium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelliT LIII. De acceptione personarum. 1. Non est persona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualita
Abbreviated transcription (Latin):
moderamine regant. Plerũq & boni uidicẽs sunt.
sed ministros raptores habent. horum figura ut
quidã ait . tã quã scilla pingit᷑ atq describitur.
Ipsa quidẽ humana specie. sed caninis capitibus
accincta & circũdata. Non alit̃ quib dã potestatib:
causa aut differunt. aut ꝑuertunt iuidicia. Nec
finiunt cepta parciũ negocia: quousq marsuppia
eorum qui causantur ex hauriant. Quando enĩ
uidicant. ñ causam sed dona considerant. Et sic̃
neglegentes sunt indiscussione causantiũ. sic in¬
eorũ dãpnosolliciti sunt. Iudices praui. uixta ꝓ¬
pħȩ uerbũ. quas lupi uesꝑe. ñ relinquit in ma
ne. hoc est dep̾sentis uitȩ tantũ cõmodis cogitant.
ñ defuturis. Uita enĩ ista uesꝑum: futura uero
mane accipitur. Et bene aitͥ quasi lupi: quia luporũ
ñ causam discutiunt. sed asserunt. Sicq cor¬
turba̾t iuditũ ordinẽ: dũ non suo contenti iudi¬
officio. aliena p̃sumunt. Quidã dũ iudicare in¬

Expanded text:
sunt, sed ministros rapaces habent. Horum figura, ut ait quidam, tanquam Scylla pingitur atque describitur: ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circumdata. Non aliter quibusdam potestatibus causa aut differunt, aut pervertunt judicia; nec finiunt coepta partium negotia, quousque marsupia eorum qui causantur, exhauriant. Quando enim judicant, non causam, sed dona considerant; et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic eorum damno solliciti sunt. 12. Judices pravi, juxta prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinne, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum , non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare in
Abbreviated transcription (Latin):
largitas diuitũ ꝓdiga: ñ adutilitatẽ sed ad ela¬
tionẽ effunditur. conparatihypochritis. qui ñ
adȩdificationem docent audientiũ. sed ad suȩ
głȩ exaggerandũ coturnum. Nã qui modum
seruat. auarus nulli. ẽ sed om̃ib largus. ẽ. Dis¬
pensator non debet. ẽẽ. ꝓdigus: sed discretus.
Largiri enim debet quantũ oportet: ut tenendo

Expanded text:
largitas divitum prodiga, non ad utilitatem, sed ad elalargitas divitum prodiga, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur: comparata hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium sed ad suae gloriae exaggerandum cothurnum. 20. servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo
Abbreviated transcription (Latin):
a quo lesus extit̾is. horũ prima adhibenda . ẽ.
miseris: seda malis. Erit gͦ qđ semꝑ imꝑtias:
a si non peccuniã. saltẽ uel grãm. Non ẽ ele¬
mosina cũ murmuratione p̃benda. ne comitante tris¬
ticia merces merces ꝑ eat dispensata. Iunc autẽ
bene tribuit᷑: quando cũ mentis hilaritate p̃bet᷑.
suscipiat. aut ne om̃ino p̃cermissus. merenstris¬
tisq rececłat: De rapinis alienis alemosinã facere.
non . ẽ. offitiũ miserationis. sed ebolum̃tũ sce¬
leris. Vnde &salomon. Qui offert inquit sacrifi¬
tiũ derapina paupum. tanꝗ siquis uictimet filiũ
in conspectu pris sui. Qui enĩ iniuste tollit. iuste
nũ quã distribuit. Nec bene alterip̃bet. qđ abalio
male extoiquet. Magnũ scelus. ẽ. rem pauꝑum
p̃stare diuitib. & de sumptib inopum adquirere
fauores potentum. Prenti t̃rȩ aquã tollere
& fluminaquȩ non indigent irrigare. Nũ nũquã

Expanded text:
a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetususcipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arenti terrae aquam tollere, et flumina, quae non indigent, irrigare. 19. Nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
consolationis imꝑtit. aut in quib libet necessi¬
tatib consiliũ adhibet. elemosinã procul dubio
facit. Nã & doctrine uel disciplinȩ bonum elemo¬
egens poscit. ȩtiã sundigente̾ se simulet. ex toto
illi corde conmisereri oportet. Et licet ille fortasse
falso indigentis speciẽ preferat: is tam̃ qui simpli¬
cit̃ imꝑtit. fructũ miscdĩȩ ñ amittit. Quã uis qͣsq
sit egens: nullus tam̃ unde tribuat indigenti
excusationẽ in opiȩ potest obtendere. quando
ex p̃cepto saluatoris ȩtiã calice̾ aquȩ̨ frigidȩ
p̃cipiam᷑ indigenti p̃bere. Nã si aliud ñ haben¬
tes id ipsũ benignȩ tribuimꝰ mercedẽ ꝓculdu¬
bio ñ amittimꝰ. Cet̾um si ãpliꝰ possumꝰ: a egesta¬
tẽ simulando minus largimur.: ñ egentẽ sed din
fallimꝰ. cui conscientiã nr̃am abscondere ñ possu¬
mus: duȩ stelemosinȩ. Un acorporalis. egenti
dare quicquid pocueris: alta sp̃ualis dimitt̃e

Expanded text:
consolationis impertit, aut in quibusdam necessiconsolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam et doctrinae bonum eleemocunque non egens poscit, etiam si indigentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem praeferat, is tamen qui simpliciter impertit fructum misericordiae non amittit. 14. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei
Abbreviated transcription (Latin):
riui enĩ & dedistismͥ manducare. sitiui. & dedistis
mͥ bibere. hospeserã & collegistis me. Nudus &
oꝑuistis me. Quib etiã sene ꝓmittitur dicens.
Uenite benedicti pr̃is mei. ꝑcipite p̾paratũ uob̾
regnum. his autẽ quos nulla p̾cedentia elemosi¬
narum facta secuntur: ȩt̃ni iudicis uoce sic dr̃. Esu¬
riui. & ñ dedistis mͥ manducare. Sitiui. & ñ dedis¬
tis fructũ non inueniet. Exemplo ardentis diui¬
tis: qui in inferno ad tenuissima petenda con¬
pulsus.ẽ: qui hic tenuissima negare studuit.
Quid retribui subtilius. quid districtiꝰ pot̾at:
Guttã aquȩ ardens peciit: qui micas panis negauit.
Serodiues oculos aꝑuit: quando lazarum pauꝑem
requiescentem uidit. quẽ iacentem ante ianuas
udere despexit. Non solu qui esurienti & sicienti.
i nudo benefitiũ largitatis impendit. uel siquid
aliquid indigentilargitur. sed & qui inimicum
diligit. & qui lugenti affectũ conpassionis &

Expanded text:
rivi, et dedistrivi, et dedistmihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sititis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et
Abbreviated transcription (Latin):
de reb mundanis ꝑeunt. quascupidius rapiunt.
alii uerosaluantur. du in eorũ pulchritudinem
conditoris pulcherrima ꝓuidentiã laudantes
cors. ẽẽ. potest: qui praue uiuendo sibi misericors
non est. Quienĩ sibi nequã. ẽ. cui bonꝰ.ẽ nulla
scelera elemosinis posse redimi: si in peccatis
quisq ꝑ manserit. Iunc autẽ fructus ele¬
mosinarũ indulgentia conceditur.
quando abscelerii oꝑe desinitur. Uerũ est qđ pecea
peccare: qui miscđiam imꝑtit. Ceterũ nulla. ẽ de¬
licti uenia. quando sic p̃cedit miscđia: ut eã sequant᷑
dit. & głam mercedis infuturo ñ recipiet. Dũ eni
causã iactanciȩ pauꝑ pascitur. etiã ipsũ miscđiȩ
opus inpeccatũ conuertit᷑. Intantũ oꝑa elemosi¬
narũ peccata extingunt. atq intantũ ad regnũ
scłi futuri ꝓficiunt. ut etiã iudex cȩlestis infuturo
iuditioueniens. in dext̃a consistentib dicat. Esu¬

Expanded text:
de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam laudantes cors esse potest, qui prave vivendo in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? 6. Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in pecquisque permanserit. Tunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum opere desinitur. Verum est quia peccpeccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur erdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertit. Intantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri saeculi perficiunt, ut etiam judex coelestis in judicio futuro veniens, in dextra consistentibus dicat: « Esu
Abbreviated transcription (Latin):
ne malis utuntur. qͥluxuriã carnis coniugali
honestate restringunt. Sed sicut malo bene¬
uti bonum .ẽ. sic bonobene uti melius.ẽ. Et si cut bo¬
nomale uti malũ est sic malo male utipessimũ est.
qui diuitias adõ concessas. non reb salutarib
sed inusis: prauis utuntur. Nesciunt enĩ imꝑtiri
pauꝑib.: oppreisis subuenire despiciunt. Et in¬
de magis augent delicta. unde magis redime¬
re debuerunt. hoc habet tantũ bonu̾ possessio p̃¬
sentiurerũ. si uit̾a reficiat miserorũ. Pret̾ hoc.
tẽptacio.ẽ. mundi lucrum. Tantoq maiora sup¬
plitia infuturũ dabunt: quantos ipsa maiora
sunt. Potentes enĩ. potent̃ tormta patiuntur.
Terrena om̃a seruando amittimꝰ. largiendo ser¬
uamꝰ. Patrimoniũ enĩ retentũ perit. ianet¬
erogatũ: du enĩ cũ reb nr̃is durare ñ possumꝰ.
quiã aut nos illas moriendo deserimꝰ. aut nos¬
illa uiuentes deserunt. Pdiuersitate usus. alii

Expanded text:
ne malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali ne malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo beneuti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum est.qui divitias a Deo concessas, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerant. Hoc tantum bonum habet possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum. Propter hoc tentatio est mundi lucrum, tantoque majora supplicia in futuro dabunt, quanto et ipsa majora sunt. Potentes enim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; erogatum. Domini enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut  viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt scĩ uet̾is testam̃ti. quis effluebant diuiti is
& tam̃ humilitate pollebant. At contra quosdam
suꝑbos diuites. rerũ copia facit elatos: Quorũ non st̃
opes inuitio. sed uoluntas. Nã crimen in rebus nov
est: sed in usu agentis. Est elatio pauꝑũ: quos nec
diuitiȩ eleuant: & uoluntas in eis sola suꝑbia. ẽ.
his & si opes desunt. ꝓpt̾ m̃tis tam̃ tumore̾. plusꝗ
pauꝑnon uult. Sed quomͦ erit diues quietꝰ. quem
stimulis suis resipsȩ ne careantur semꝑ faciunt
in quietum: Et idõ elegit cupiditas inquietum
.ẽẽ. & timidũ diuitẽ quã securum. pauco sũptu
contẽptũ. eẽ. & pauꝑem. Bonis bene utuntur.:
quidiuitus sibi concessis. in rebus salutaribus
ꝑfruuntur. Bonis male utuntur: qui aut iuste
ꝓtẽporali lucro iudicant. aut aliquidboni ꝓua
ne głȩ appetitu faciunt. Malis male utuntur.
qͥnoxtas cogitaciones oꝑib pauis ꝑficiunt. Be¬

Expanded text:
fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentidivitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem, plusquam non vult. Sed quomodo erit dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo eligit cupiditas inquietum esse, et timidum divitem, quam securum pauco sumptu contentum esse et pauperem. 15. Bonis bene utuntur qui divitiis sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Be
Abbreviated transcription (Latin):
Obhoc reprobi exteriꝰ ut calamꝰ nitidi. in terius
uacui. Electi uͦ exteriꝰ quasi arboꝵ cortices fedi.
interius uͦ solidi. Qui p̾cioso cultu incedunt:
audiant ꝓpħam que admodũ detestatus eoꝵ
corporalia ornam̃ta. &. quos successus habeat᷑
cultus cõpositus & ornatus. hoc ẽ prosuaui
odore fetore. & ꝓr̃ona funiculũ &cet̃a. legaNs¬
ꝓpħã diuites. quorũ spes opulentia. ẽ: & aũdi¬
ant eu dicentẽ. Ue uob qui opulenti estis
Quanto enĩ magis quisq potencia minor . ẽ. tantoma¬
gis liber apeccato. ẽ. Nam patrimoniũ grande. tẽp¬
tacio.ẽ. Plus uenerant᷑ homines in hoc scło ꝓ tempora¬
li potentia: quam preuerentia scitatis. Suscipiunt eni
qđ magis sunt diuites. & qđ homines sunt omnino
despiciunt. Sunt quidam uisti: qui sine lesione curi¬
quam suis rebus utunt᷑. Item sunt quidam diuites
humiles: quos noninflat suꝑbiarerũ. ueluti pleriq

Expanded text:
8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funiculum , et caam divites, quorum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique
Abbreviated transcription (Latin):
luera sectantes. quantũ sint uana uel aduersa
quȩ diligunt. quȩ ȩtiã nec in hoc scło sine con
tritione graui conquirunt. & ꝓ quib infuturo
supplitiõ pęnas dabunt. his qui in uoluntate
scłariũ desideriorũ ꝑsistunt. bene testimonium
scłaris amoris. ut nũquã resipiseant ad dm̃ amore
mortui non sunt. Bona eni scłi diligunt. & tam̃
ipsa quȩ diligunt. minime consecuntur. In utroq
uacui: quia & futura ꝑdunt. & p̃sentia ñ ad qui¬
runt. Egestas est electorum: qđ ꝑegrinantur
abonis sempit̾nis. & in hoc exilio diũtiꝰ remorant᷑.
Egestas reproborũ.ẽ: qđ habundant uitiĩs. &
uirtutib uacuantur. seq in opes. eẽ. nesciunt. Quod
ꝓbatur ꝑ apocalipsin ioħis. qui contra huiꝰ mundi
ces. & si nitidi sunt foris fulgore potenciȩ. interiꝰ
tam̃ uacuisunt elatione suꝑbiȩ. Sicut calami ex¬
terius quidẽ nitent. sed int̾e̾rius uacuantur.

Expanded text:
lucra sectantes quantum sint vana vel adversa lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in irunt, et pro quibus in futuro supplicio poenas dabunt. 354 4. His qui in voluntate cularium desideriorum persistunt, bene per testimonsaecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem n vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacuantur, seque esse inopes nesciunt. Quod probatur per Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi aces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferunt. quia dũ indolore grauantur. cupiditatis
& luxuriȩ. uitiorũq ceterorũ mala non appetunt.
ꝑitate indeteriꝰ itur: ex temptacionis dolore in me¬
lius proficitur. Unusquisq ad tẽptacionẽ animũ
tẽptacio grauat: Dure autẽ premit: si nonsꝑata ad
nec uenire casus debet. quẽ non consilia eiꝰ p̃ueni
infima ꝓsũmis appetunt. uerũ ȩtiã & miseri ꝑ
hoc q graui erumpna ad ipsa desiderata ꝑtinguN.
Grauius torquetur impius mundi exaggeran do
cõmoda: quã iustus tolerando aduersa. Qui enĩ
bona mundi diligit: uelit nolit timoris & dolo¬
ris pene succũbet᷑. Quippe qui plusquã oportet
res transitorias diligunt: maiorẽ sibi ingerunt
dolorẽ rei ablatȩ. quã amorẽ parturiebant pos¬
sessȩ. Cũ graui enĩ dolore amittuntur. quȩ cũ
magno amore habent᷑. Minus autẽ carendo do¬
lemus. quȩ minꝰ possidendo diligimꝰ. Sciant scłi

Expanded text:
perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7. peritate in deterius itur, ex tentationis dolore in melius proficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata nec inveniri casus debet, quem non consilia ejus praeveinfima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ p̃uaricantur & iniq agunt: Qui gͦ hoc dicunt.
ñ mirantur qđ prauorũm hominũ temporalem
& caducã felicitatem aspiciunt. sed magis nouis¬
sima eorũ intendant. quanta illis pͦ hȩc ȩt̃na sup¬
plicia p̃parentur. dicente ꝓpħa: Ducunt in bo¬
nis dies suos. & subito ad inferna delcendunt.
cognoscat ñdeici. Uiri sc̾i plus formidant ꝓsꝑa .XUI.
quã aduersa: quia diseruos ꝓsꝑa deiciunt. aduer
sa erudiunt. Idõq sc̃i uiri constantia. ita porta¬
re debet aduersa. ut frangi ñ queat. Iunc magis
sunt di oculi suꝑiustos. quando eos affligi abiniqͥs
ꝓuidentia suꝑna ꝑmittit. Na tunc gaudia dispo¬
nunt aet̾na . quando ꝓp̃senti tribulatione ꝓbañ.
lationis acciderit: non stat sed celerit̃ transit.
Qui uitę futurȩ p̾mia diligent̃ ex cogitat: mala
omĩa uitȩ p̃sentis ȩquanimit᷑ portat. Qm̃ exilliꝰ
dulcedine huiꝰ amaritudinẽ tẽpat. & ex ȩtͣnitate
illiꝰ breuitatẽ huiꝰ despicit transitoriã. Grauati

Expanded text:
icantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt. cognoscat, non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. lationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Grava
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uita impiorũ sibi deꝑit iustoꝵ autẽ nonꝑit sed ꝓfĩ¬
cit. dũ eos mali ꝑtribulationis exercitiũ ad p̃sentem
odiendã uitã. & futurã desiderandã erudiunt. Int̃¬
dũ enĩ prod ẽ ꝑuersorũ prauitas utilitati iustorum.
dũ eosmalitia sua erudiunt. & ad regna cȩlorũrequi¬
renda. molestia tẽporali impellunt. Probat᷑ hoc exẽ¬
plis israhelitice plebis. quȩ tunc durius agebatur in ȩ¬
gypto. quando oportebat eã ꝑmorsen ad t̾ram pro¬
missionis uocari. & ex malis que inegypto pacieban¬
tur discedere. & adꝓmissam patriã festinare. Iniqͥ
dũ constantiã iusti inꝑsecutionib suis aspiciunt.
m̃tis confusione tabescunt. Et dũ aduersa osten¬
tant nec uincunt. tandẽ suȩ ꝑuersitatis in sania
confunduntur. Stulti. contra bonos studium semꝑ
assumunt. Quib dũ prosꝑitas elucet: iactant̃ desu-¬
is meritis głantur. & bonorũ atq iustorũ afflictio¬
nib detrahunt. Dumq eis aduersa contigerit: inox

Expanded text:
a impiorum sibi deperit: justorum autem deperit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa contigerit, mox