comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cratur. uñ siue aqua ꝓ uino mittat᷑ in calicẽ siue ordeum
frumento. formit᷑ in panem. sicut neutrũ ꝑse. sic neutrũ cum
alio transub̾at᷑ in carnem uł mutat᷑ in sanguinẽ. Nam si panᷤᷤ
sine uino uł uinũ sine pane mutari posset. in carnem aut in
pͣ licite posset alt̾utrum sine altero consecrari. Minus enĩ
ignorantia quã netessitas uł negligentia quã difficultas ex-¬
cusat alii uͦ dicunt qd̃ qd̾ cũ xp̃c. ꝓrius conuert̾it panẽ in car¬
nem ⁊ postea mutau̾it. ninũ in sanguinẽ sicut ewanglice
lcõis textus ostendit ⁊ sine uino panẽ ⁊ sine pane uinũ cons¬
crari contingit. Grauit̾ tñ offendit qͥ negligenter aũ ignorã-¬
ter alt̾utrum spẽm pret̾mittit: grauius qͥ scient̾ aũ sponte.¬

Expanded text:
ti, unde sive aqua pro vino mittatur in calicem, sive hordeum pro frumento formetur in panem. Sicut neutrum per se, sic neutrum cum alio transsubstantiatur in carnem, aut mutatur in sanguinem. Nam si panis sine vino, vel vinum sine pane, mutari posset in carnem aut in  non potest, licite posset alterum sine altero consecrari. Minus enim ignorantia quam necessitas, vel negligentia quam difficultas excusat. Alii vero dicunt, quod cum Christus prius convertit panem in carnem, et postea vinum mutavit in sanguinem, sicut evangelicae lectionis textus ostendit, et sine vino panem, et sine pane vinum consecrari contingit. Graviter tamen offendit, qui negligenter aut ignoranter alterutram speciem praetermittit: gravius q
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire ut cũ a sacerdotib missaꝵ tp̃r sacra misteria cõse¬
crant᷑. si egͥtudinis acciderit cuiuslibet cuentus quo ceptum ne-¬
queat consecrationis explere ministirium sit liberũ ep̃o ub p̃sbi
ttro alteri consetrationẽ: exeqͥ tepti officii. ut p̃cedentib libenter a¬
lii ꝓ cõplemento succendant. Porro cum inter theologos de tp̃r cõ¬
totum ẽ ft̃m: aliis aũ dicentib qd̃ panis añ mutat᷑ in corpus
⁊ postea uinũ mutatur in sangninẽ pleriq tutius ꝓcedentes
affirmant. qd̃ alius sacerdos consetrationẽ repetere debet atis
płs erroris uł dubitationis remaneat consultius ⁊ tutius iu¬
dicat᷑ ut illa talis obło studiosissime recondat᷑ ⁊ suꝑ aliam to¬
casu defuerit. querit᷑ utrum nccessitate cogente uł casu int̾ceden
te. sola panis materia possit. uł debeat in eucharistiã consecrari:

Expanded text:
convenire, ut, quum a sacerdotibus missarum tempore sancta mysteria conseconvenire, ut, quum a sacerdotibus missarum tempore sancta mysteria consecrantur, si aegritudinis acciderit quilibet eventus, quo coeptum nequeat consecrationtero alteri, consecrationem exsequi coepti officii, ut praecedentibus, libenter alii pro complemento succedant Cant. VII. Porro cum inter theologos de tempore con dicentibus, quod panis ante mutatur in corpus, et postea vinum mutatur in sanguinem. Plerique tutius procedentes affirmant, quod alius sacerdos consecrationem repetere debet atquepulus erroris vel dubitationis remaneat, consultius et tutius judicatur, ut illa talis oblatio studiosissime recondatur, et super aliam touaeritur, utrum necessitate cte, sola panis materia possit in eucharistiam consecrari,
Abbreviated transcription (Latin):
sumeret᷑ ad alt̾ius tm̃ putaret ᷑ ꝑtinere salutẽ. Et quãuis sub
spẽ panis sanguis sumat᷑ cum corꝑe. ⁊ sub sp̃e uini corpus su¬
mat᷑ cum sanguine tñ nec sanguis sub sp̃e panis nͨ corpus sub
sp̃ẽ uini bibitur aut comedit᷑. Qͥa sic̃ nͨ sanguis comeditur
nec corpus bibit᷑ ita neutrũ sub sp̃e panis bibit᷑ aut sub sp̃e ui¬
ni comedit᷑. Et si concessibile uideat᷑: qd̾ corpus bibendo ⁊ sanguis
comedendo: sumat᷑. Est gͦ modus sumendi carnẽ. ⁊ sanguinem.
ed querit᷑ utrum panis sine uino. uel nĩ sine pane ualeat
uinũ sine pane: ñ dico debeat s ualeat consetrari. ꝯsctͣri.
panis sit mutatus in carnem. uino in sanguinẽ ñ mutato. Qͥd
gͦ iuditalit᷑ in hoc articło faciend̾ an alius sacerdos totum repetet
ncipio ⁊ sic super panem iterabit ᷑ consccͣtio an ab eo loco tm̃¬
cipiet in quo sacerdos ille dimisit ⁊ sic diuidit᷑ misteriũ unita¬
tis de hoc itaq statutũ legitur. in concilio toletano. Censuimꝰ

Expanded text:
sumeretur, ad ulterius tantum putaretur pertinere salutem. Et quamvis sub specie panis sanguis sumatur cum corpore, et sub specie vini corpus sumatur cum sanguine, tamen nec sanguis sub specie panis, nec corpus sub specie vini bibitur, et comeditur, quia sicut nec sanguis comeditur nec corpus bibitur, ita neutrum sub specie panis bibitur, aut sub specie vini comeditur. Et si concessibile videatur quod corpus bibendo, aut sanguis comedendo sumatur. Est ergo modus sumendi carnem et sanguinem, I. Utrum panis sium sine pane, non dico debeat, sed valeat consecrari. panis sit mutatus in carnem, vino in sanguinem non mutato. Quid ergo judicabitis in hoc articulo faciendum? an alius sacerdos totum repetet a principio, et sic super panem iterabitur consecratio? an ab eo tantum loco incipiet, in quo sacerdos ille dimisit, et sic divideretur mysterium unitatis? De hoc ita statutum legitur in concilio Toletano: Censuimus
Abbreviated transcription (Latin):
rmissum: Sicunt aliqͥ qd̃ uinũ apponere debet ⁊ suꝑ il
solum mͦ consecrationẽ repetere. alii qd̃ appsito uino panem cõ-¬
secratum sic̃ in die ꝑasceues debet ĩmittere sic ꝙ sumere sacri¬
ficium. Ego uͦ semꝑ indubiis qd̃ tutius est iudico p̃ferendũ.
terdum uni pontifici. multi sacerdotes concelebrent. si
forte ñ om̃s simul consecratoria u̾ba ꝓnuntient q̃r an ille so¬
lus conficiat: qͥ pͥmus ꝓnuntiat. Qͥd gͦ cet̾i faciunt an ite¬
rant sacramentũ: Pot̾it gͦ contingere qd̾ ille ñ confucit qͥ celebrat
principłr ⁊ ille conficiet qui scd̾ario celebrabit ⁊ sic pia celebran¬
tentio ad instans plationis ep̃i. cui pͥncipłr̃ celebranti concele¬
brant ⁊ tunc om̃s simul conserant ⁊ confitiunt. Quã quam
ñ nulli ꝯsentiant qd̃ qͥ primꝰ ꝓnuitiat ille consecrat uͦ alioꝵ

Expanded text:
termissum? Dicunt aliqui, quod vinum apponere debet, et super illud solummodo consecrationem repetere. Alii, quod, apposito vino, panem consecratum, sicut in die Parasceves, debet immittere, sicque sumere sacrificium. Ego vero semper in dubiis quod tutius est, judico praeferendum. Cum autem interdum multi sacerdotes concelebrent, si forte non omnes simul consecratoria verba pronuntient. Quaeritur, an ille solus conficiat, qui primus pronuntiat? Quid ergo caeteri faciunt, an iterant sacramentum? Poterit ergo contingere, quod ille non conficit qui celebrat principaliter, et ille conficiet, qui secundario celebrabit, et sic pia celebranintentio, ad instans prolationis episcopi, cui principaliter celebranti concelebrant, et tunc omnes simul consecrant, et conficiunt. Quanquam nonnulli consentiant, quod qui prius pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ro redemptione aĩarum suarũ qͣi ñ ꝓ tempoiali lutro uel appeti-¬
tu t̾reno s pro spe salutis ⁊ in columitatis .i. ꝓ salute ⁊ in columi¬
tate sꝑata. Spe namq salui fcĩ sumꝰ ꝓsalute mentis ⁊ ĩcolumitate cor¬
cut e contͣ de reatu pect̃i ꝓcedit infirmitas utͥusq uycͣ sententiam
ueritatis. Ecce sanus inquit fc̃s es: iam noli peccare. ne det̾ius tͥ

Expanded text:
redemptione animarum suarum. Quasi: Non pro temporali lucro et appetitu terreno, sed pro spe salutis et incolumitatis, id est pro salute vel incolumitate sperata, spe namque salvi facti sumus, pro salute mentis et incolumitate corcut econtra, de reatu peccati procedit infirmitas utriusque. Juxta sententiam Veritatis: Ecce sanus, inquit, factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi
Abbreviated transcription (Latin):
pra petram ⁊ aliud inter spinas. ẽmanuel scd̃m intͥpretationẽ sig-¬
nificat xp̃m. uñ uocabit᷑ nomen eiꝰ emmanuel qd̃ int̾pretat᷑ nobis-¬
ut inuocatio trinitatis. Singula reperiunt᷑ in hoc excellentissimo sa¬
cramento. Res .i. corpus ⁊ sanguis. ft̃m .i. esus. ⁊ potus. uerbñ:
hoc est corpus meũ hic ẽ sanguis m̃s. Qd̾ sanguis x duob modis¬

Expanded text:
dum interpretationem significat Christum, unde: Vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiss; verbum ut invocatio Trinitatis. Singula reperiuntur in hoc excellentissimo sacramento; res, id est corpus et sanguis; factum, id est esus et potus; verbum, hoc est corpus meum, hic est sanguis meus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. large scd̾m qd̃ om̃e signũ rei sacre siue sit sacrum sine ñ sacrũ¬
dr̃ sacramentũ. uñ signa legalia sacramenta dñr. Stricte: scd̾m
qd̃ sacrum solum mͦ signũ dr̃ sacramentũ. Sacramentũ aũ ⁊ ac¬

Expanded text:
tur. Large secundum quod omne signum rei sacrae, sive sit sacrum, dicittur. Large secundum quod omne signum rei sacrae, sive sit sacrum, dicitur sacramentum; unde signa legalia sacramenta dicuntur: stricte secundum quod sacrum solummodo signum dicitur sacramentum. Sacramentum autem et ac
Abbreviated transcription (Latin):
positiua. Naturalia st̃ que scd̾m naturam significãt.
Quoꝵ quedã sunt que ꝑ añcedens significant consequẽs
ut rubore uesꝑtino: significat᷑ serenitas matirtina alia stͤ
q̃ ꝑ consequens significant añdedens. ut fumo uł cinere si¬
gnificat᷑ ignis. Positiua st̃ illa q̃ scd̾m ĩpositionenẽ significẽt
quoꝵ alia sunt signa rei sacre. ut serpens eneus ercclus est ĩ
heremo. alia sunt signa rei sĩ saere. ut archus triumphalis
erectus in biuio. Signoꝵ rei sacre alia sunt satra ut bapt̃s a
ia ñ sacra. ut agnus paschalis. Sacra sunt signa noui i¬
menti: ñ sacra ueteris. Qͣ inuis enim utͣq sint signa rei
sacre .i. rẽ sacram signisicantia: ñ tñ utraq sunt sacra sig
na .i. iustificantia licet ñ nulli dixerint sacramenta legalia
iustificasse. ħ enim est differentia int̾ legalia ⁊ euuangłica sa¬
cramenta. qd̃ illa significabant. tm̃ ⁊ ñ iustificabant. ħ aũt signi

Expanded text:
positiva. Naturalia sunt, quae secundum naturam significant. Quorum quaedam sunt quae per antecedens significat subsequens, ut rubore vespertino significatur serenitas matutina. Alia sunt quae per consequens significant antecedens ut fumo vel cinere significatur ignis. Positiva sunt illa quae secundum impositionem significant, quorum alia sunt signum rei sacrae, ut serpens aeneus erectus in eremo . Alia sunt signa rei non sacrae, ut arcus triumphalis erectus in bivio. Signorum rei sacrae, alia sunt sacra, ut baptismus; alia non sacra, ut agnus paschalis. Sacra sunt signa Novi Testamenti, non sacra Veteris. Quamvis enim utraque sint signa rei sacrae, id est rem sacram significantia, non tamen utraque sunt sacra signa, id est justificantia; licet nonnulli dixerunt, legalia justificasse. Haec est enim differentia inter legalia et inter evangelica sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
in regñ d̾i. Pma g̾natio ex carnali patre. carnales facie sed̃a ex
les. sicuc caenalit̾ nascunt᷑ homines ut intrent in mundũ. sic
nascunt᷑ sp̃ñaleͤs ut intrent in celum. Uñ ait. quia alt̃ ñ pot̃¬
intͦire in regnuns dĩ. Uos aut̃ estis ministri huiꝰ introitꝰ. uoꝰ
facitis filios diaboli filios di. Eoce porta celi uob̾ tͣdit est
les aque baptismatis. aqua abluit pecc̃a. et pca descendit

Expanded text:
in regnum Dei . Prima generatio ex carnali patre carnales facit, secunda ex les. Sicut nascuntur carnaliter homines ut intrent in mundum, sic nascuntur spiritualiter ut intrent in coelum; unde ait: quia aliter non poteintroire in regnum Dei. Vos autem estis ministri hujus introitus, vos facitis filios diaboli filios Dei. Ecce porta coeli vobis tradita est,les aquae baptismatis; aqua abluit peccata, et postea descendit
Abbreviated transcription (Latin):
altã claudendi. alt̾a aꝑiendi. Potestas enĩ ligandi una est
clauis. et alc̾a potestas soluendi. Una penitentib aꝑuit.
alrã obstinatis adicum parat. tollit. Sed timendum est ne
uos qui celi ianitores estis. cum alios intͦmiseritis. uos ip̃i intͣ¬
reᷤᷤ possitis. Non ẽ officũ ex m̃ito. nec mĩtum ex officio.
oꝯulti mtͣnt qui ñ hñt claues. et multi meͣno qui ñ hñt claues.
qui ñ intͣnc. Prohdolor. Oues intͣnt ec pastores eicunt᷑.
Dñs aut̃ tum uendentes et ementes eiecisset de templo. ac¬
cesserunt ad eum ceci. es claudi. ec sanauit eos. quia indignos
saẽdotes de domo sua eiecit. cecos uͦ in sc̃a. et claudos in oꝑatõ
tentiam in templo recipit et sanat dum ppłm laicos ꝙ sim¬
plices in t̾ria inspiratione ꝯu̾tit. ec sapientes litc̾atos exceca¬
ri ꝑmictit. Et dũ deb̾ent eẽ ocłi columbaꝵ efficiunt᷑ ocłi ce

Expanded text:
 potestas enim ligandi est una clavis, et altera potestas solvendi. Una poenitentibus aperit, altera obstinatis aditum tollit. Sed timendum est ne vos qui 485 janitores estis coeli, cum alios intromiseritis, vos ipsi intrare non possitis; non est officium ex merito, nec meritum ex officio. Multi intrant qui non habent claves, et multi habent claves qui non intrant. Proh dolor! oves intrant, et pastores ejiciuntur. Dominus autem cum vendentes et ementes ejecisset de templo, accesserunt ad eum caeci et claudi, et sanavit eos . Quia indignos sacerdotes de domo sua ejecit, caecos vero in scientia et claudos in operatitentiam in templo recipit et sanat, dum plerumque laicos simplices interna inspiratione convertit, et sapientes liberatos excaecari permittit. E
Abbreviated transcription (Latin):
sicut lectus requies est sanis. labor egrotis. Sequit᷑ ultima uͥtꝰ.
In foraminib petre uel cauerna macerie nidificat. Petra xp̃c
Bonum est confide in dño qͣm confid̾e in homine. Itaq qͥ
salutẽ habemꝰ ꝑ mediatorem grãs agamꝰ mediatori. ciuius
sanguine cuiꝰ uulm̃b redempti sumꝰ. foramina petre sunc

Expanded text:
ctus requies sanis est, et labor aegris. Sequitur ultima virtus. In foraminibus petrae, vel in cavernis maceriae nidificat. Petra Chrisquippe est confidere in Domino, quam confidere in homine . » Itaque qui salutem habemus per mediatorem, gratias agamus mediatori, cujus sanguineis vulneribus redempti sumus. Foramina petrae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
studẽ possent duine pagine et bene intelligenc fi uellent
s intenti uoluptatib ingenium obfeurant. et uuiendo in
sordib lum̃ ingenu deturpant. Albugiẽ hẽ in ocło. qui eũ
sapiens sit arrogantia sapĩe et iusticie nebulam ante oeł̾m
ponie ingenii. et cum putat uid̾e cecꝰ est. et insipiens aseben¬

Expanded text:
studere possunt divinae paginae, et bene intelligerent si vellent, studere possunt divinae paginae, et bene intelligerent si vellent, sed intenti voluptatibus ingenium obscurant, et vivendo in sordibus lumen ingenii deturpant. Albuginem habet in oculo, qui cum sapiens sit, arrogantia sapientiae vel justitiae nebulam ante oculum ingenii ponit, et cum putat videre caecus est et insipiens, ascriben
Abbreviated transcription (Latin):
ipse impius in iniquidate sua moriet᷑. sanguinẽ eiꝰ de manu cua
requirã .i. aniiã eiꝰ. Si aut̃ tu antuntiaũis impio. et ille ñ fu¬
erit conuersus ab impietate sua. ip̃e quidem in iniquidate sua
moriet᷑ tu aut̃ aĩam tuam lib̾asti. Ieem sig̃cat manꝰ qd̃ spes.
manꝰ i oꝑari. pes ambulare designat. ambulare uͦ et opari
rat. Gibbosus sac̃dos ẽ. quem t̾rene cupiditatis pondꝰ depͥmte
et tarduis ad suꝑna intendit. Dum t ad infima inhiat. incur¬
uus gͣuitatem sollicitudinis quasi pondꝰ sustinet. Quod nẽ
diues et inhians ⁊ t̾renis gibosus ẽ. hoc designat dñs in
enͣnglio. dum cameło qui glbosus est diuitem auarum cõ¬
saẽdotes auaricie student. dicit iheremias. a minore usꝙ ad
minorem om̃s auaritie student. et a ꝓph̃a usq ad sac̾dotem
cuncti faciunt dolum. Sequit᷑. Si lippꝰ fure ñ offerae hostias
do. Lixpus est cui ingenium ad cognitionẽ ui̾tatis emicat sed
hoc cirnalit uiuendo õbscuiat. Sunt ⁊t quidam qui bene

Expanded text:
in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram, id est, animam ejus. Si autem annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti . Idem significat manus quod pes, manus enim operari, pes ambulare designat; ambulare vero et operari ret. Gibbosus sacerdos est quem terrenae cupiditatis pondus deprimit, et tardius ad superna intendit; dum enim ad infima inhiat, incurvus gravitatem sollicitudinis quasi pondus sustinet. Quod vere dives inhians terrenis gibbosus est, hoc designavit Dominus in Evangelio, dum camelo qui gibbosus est divitem avarum comant avaritiae, dicit Jeremias: « A minore usque ad majorem omnes avaritiae student, et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum . » Sequitur: Si lippus fuerit, non offerat hostias Deo. Lippus est qui quidem ingenium ad cognitionem veritatis 465 emittit, sed hoc vivendo carnaliter obscurat; sunt enim quidam qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i ħ omĩa que in uet̾i lege de sac̃dotio iubent᷑. ad nr̃m sac̃¬
dotiũ spualid̃ intellecta ꝑtinẽ uident᷑. Ibi uiciositas carns
in sac̃dote dampnat᷑. hic uiciositas mentis ꝑ corporis uicia sig¬
a sac̃dotici remoũi p̃cipiente año cogit. In pͥmis uidet qd saẽ¬
burat᷑. Scilo illd̾ qd sciri non pot̾it ipiũ sc̃o tridat᷑. Si fuicto pe¬
de uł manu fuit. non offerat hostias d̃o. Duob pedib dr̃ fideł
uiam dñi ambulare. dum qd̵ docet ore. studet ꝯple. habes autem

Expanded text:
 omnia quae in veteri lege de sacerdotio jubentur, ad nostrum sacerdotium spiritualiter intellecta pertinere videntur. Ibi vitiositas carnis in sacerdote damnatur, hic vitiositas mentis per corporis vitia siga sacerdotio removeri praecipiente Domino cogit. In primis jubet quod sacto tradatur. Si fracto pede vel manu fuerit, non offerat Deo hostias. Duobus pedibus dicitur fidelis viam Domini ambulare, dum quod docet ore, studet opere complere; habet autem
Abbreviated transcription (Latin):
uie potestates nominant᷑. et qͣnto miusibilior tanto formida¬
bilior debet ẽẽ. S umbu eiꝰ uidemꝰ in aqua. quia similitudi¬
nem eius astucia cum discimꝰ in scͥpt᷑a fugiamꝰ gͦ ad scpt᷑am qͦ¬
tiens sentimꝰ temptationem callidam. Si ait. exrce nob̾ oxerce
adult̾iũ. parata est scͥptura q̃ docet. ñ mechaberis. Si dicat.
furtũ exerce. scͥpt᷑a se obicit. que ꝓhibet. ñ furtũ facies. Cum
qui loqunt᷑ mend̃. Iuxta huiꝰ nͦ fluenta sedeat fidelis aĩa. et no¬
tet aduentum insidiantis inimiei. Semitũ ꝓ cantu ht̃ columba.

Expanded text:
 movet de proximo. Et quanto invisibilior, tanto formidabilior est. Sed umbram ejus videmus in aqua, quia similitudinem astuciarum ejus discimus in Scriptura. Fugiamus ergo ad Scripturam, quoties sentimus tentationem ejus callidam. Si ait nobis: Exerce adulterium, parata est Scriptura, quae docet: « Non moechaberis . » Si dicat: Furtum exerce, Scriptura se objicit, quae prohibet: « Non furtum facies . » Cum ur. Juxta hujusmodi fluenta sedeat fidelis anima, ut notet adventum insidiantis inimici. Gemitum pro cantu habet columba.
Abbreviated transcription (Latin):
compluere debetis. Uos oportet uolare ad celestia. uit uiã ostẽ¬
datis exemplo. quam predicatis ũbo. et qͣmuis sitis in alto
quasi columbe. speculari ne accipit̾ uenat debetis. fenestre
b puidetis. Uos estis lux ec oołs. et sal. lux ue luceatis. uũ
luiceat lux ur̃a coram hominib. Ocls. ut ꝓuideatis. Uñ die
ut condiatis p̃dicatõne ur̃a. ut u̾nes pec̃coꝵ ur̃oꝵ extingua¬
sal p̾dicationis et correptionis. de illis qͥ bene p̃dicant et ma¬

Expanded text:
compluere debetis; vos volare debetis ad coelestia, ut viam ostendatis exemplo quam praedicatis verbo; et quamvis in alto sitis, quasi columbae speculari, ne 486 accipiter veniat, debetis. Fenestrae providetis. Vos estis lux, et oculus, et sal. Lux, ut luceatis, unde: Luceat lux vestra coram hominibus . Oculus, ut provideatis, unde ad ut condiatis praedicationem vestram, ut vermes peccatorum exstinguasal praedicationis et correptionis. De illis qui bene praedicant et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uolure d̾s frẽs km̃ fac̾e creaturas mundi in ut in mundo cre¬
ationis aliquid nob̾ sig̃caret mysterii. Uideamꝰ quid in lumina¬
rib. quid in die et nocte. quid in firmam̃to. quid in t̾ra nobis
p̾figuratum ẽ. et imitem᷑ si quid in eis iitandũ ẽ. ad nos enim
frẽs ꝑtinet hec figura. qi nos sumꝰ illa firmamti luminaria
euangłm di exponitis. quid aliud facitis nͥ firmamentũ¬

Expanded text:
res charissimi, facere creaturas mundi, ut in modo creationis aliquid nobis significaret mysterii. Videamus quid in luminaribus, quid in die ac nocte, quid in firmamento, quid in terra nobis praefiguratum est, et imitemur si quid in eis imitandum est. Ad nos enim, fratres, pertinet haec figura, quia nos sumus illa firmamenti luminaria. Evangelium Dei exponitis, quid aliud facitis, nisi firmamentu
Abbreviated transcription (Latin):
co magna turba comitante resuscitat᷑. Lararus uͦ qͣtriduanꝰ iacens in sepulcro
a dño plorat᷑ lapis remouet᷑ uoce magna clamat᷑. Larare ueni foras. Non eñ fa¬
cili uoce uocand̾ eitrt. l tam longa morte tenebat᷑. De gͣuitate pecc̾i dole uos
docet dñs. cũ ꝑximũ in consuecudine pͣua iã fetentẽ. ⁊ alios fecors exempli
corrũ pentẽ uideamꝰ mortiũ ẽẽ. Uocandꝰ ẽ altu uoce. quia publice corã eccłia re¬
dñs. Si peecau̾̃it in te frat̾ trus. corripe eum int̾ te ⁊ ip̃m solũ. Si te ũ au̾dierit.
ad hibe tecũ inũ. ł duos. qd si ñ audierit eos. dic eecli̾e hii funt illi leꝑsi. qͥ de
paratur publicu pecc̃m. qd̾ alios corrãpit. ⁊ a ontib inotescit. Hec estensio

Expanded text:
Lazarus quatriduanus et jacens in sepulcro a Domino ploratur, lapsis removetur, magna voce clamatur: « Lazare, veni foras . » Non enim facili voce vocandus erat, qui tam longa morte tenebatur. De gravitate peccati dolere nos docet Dominus, cum proximum in consuetudine prava jam fetentem, et alios exempli fetore corrumpentem, videmus mortuum esse. Vocandus est alta voce, quia publice coram Ecclesia reDominus: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si te non audierit, adhibitens; huic comparatur publicum peccatum, quod alios corrumpit et omnibus innotescit. Unde Do
Abbreviated transcription (Latin):
bacłos in manib. Quid lex ꝑbacłm nͥ pastoralẽ custodiã designao: Et nocand̾
qd pͥus p̃cipim᷑ eenes accing̾̃o pꝰ mod̾ baculos teñẽ. Quia illi debent cu rãpasto¬
ralera susciꝑx. qui iam in corpore suo sciuint fluyxa lixxuna edomare. ut c̃ alis
fortia p̃dicant. ip̃i desidiis mollib eneruit᷑ ũ succ̃ibant Bene aut̃ subdit᷑.
Et comedetis festinantes Mandata d̾i mistĩa redẽptoris oelestis patͥe gaudia c̃

Expanded text:
pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos tenere; quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxus luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsis desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comede
Abbreviated transcription (Latin):
iuĩt: offendat aut̃ in uno: factus ẽ om̃iũ reus. hinc paulusait Modicũ ferm̃¬
do. confessione ⁊ penitentia diluendo. Si aliis alii ꝓuarietate culpaꝵ faciluis
surgunt. aliiiuix uł ñꝙ surg̃e uolunt. de qͦꝵ num̃o p̾cipue sunt illi qͥ adula¬
tollunt. Sic̃ ait psalmista. Qm̃ landat᷑ pecc̃or in desid̾iis anime sue. ⁊ qͥ miqͣ¬
cẽt ei. dñe ꝑmitte me pͥmũ ire ⁊ sepelire patrẽ meũ. Respondit ei Seq̃re me.
⁊ dimite maruos sepelire mortuos suos. T̃res mortuos resuscitauit d̃ns.
illos qui ꝑ lingͣs adulantiũ musũ pͣne ꝯsuetũdinis depͥmunt᷑ Q ñ susaca

Expanded text:
verit, offendat autem in uno, factus est omnium reus . » Hinc Paulus ait: « Modicum fermedo, et confessione et poenitentia diluendo. Sed alii facilius pro varietate culparum surgunt; alii vix aut nunquam surgere volunt. De quorum numero sunt qui adulatollunt, sicut ait Psalmista: « Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et inceret: « Domine, permitte me primum ire et sepelire patrem meum , » respondit ei: « Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos . » Tres mortuos suscitavit Dominuillos qui per linguas adulantium in usum pravae consuetudinis deprimuntur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
storib. Ue pastorib qui disꝑgunt ⁊ dilacãnt gregem pascue mee dilac̃atis
qͦs pasc̾e debiustis. Ecce ouis fit esca pastoris. Dilacant. quia cũ fint iali sͥ
incorꝑant eos malos. ⁊ sͥ similes faciendo dilacãnt. qi ad ꝑniciem ducunt.
disꝑgunt. quia ab unitate eccłie diuidunt. S audite quid uob̾ in de cõmi¬
natur. ecce ego uisitabo suꝑuos maliciã stũdioꝵ ur̃oꝵ uisitat dñs mala

Expanded text:
e pastoribus qui dispergunt et dilacerant gregem populi mei. Dilaceratis quos pascere debuistis, ecce ovis fit esca pastoris. Dilacerant quia, cum sint mali sibi eos incorporant, malos et sibi similes efficiendo dilacerant quia ad punitionem ducunt; dispergunt quia ab unitate Ecclesiae dividunt. Sed audite quid vobis Dominus comminatur: Ecce ego visitabo super vos malitiam studi
Abbreviated transcription (Latin):
sit pascha cognouimꝰ ne a qͣlib edi debeat agnoscemꝰ Sequit᷑ Sicaut̃ come¬
detis illũ Renes urõs accingetis. Quid inrenib nͥ delectatio carnis accip̃r:
Uñ ⁊ psalmista postulat dicens. Ure renes meos. Sienĩ uoluptatẽ libi¬
uinis inrenib eẽ nesciret: eos uri minime petisset. Uñ quia potestus dia¬
boli in humano gñe maxime ꝑluxuriã p̃ualuit. de illo uoce dnĩca dr̃.
Potestas eiꝰ mlumbis eiꝰ. Quigͦ pascha comẽdit. hr̃e tenes aceictos debet.
ut qui sollemni tatẽ resurrectionis atꝙ in corruptionis agit. coreuptioni ian
ꝑ nulla uicia subiaceat uoluprates edendi ⁊ carnẽ alixuria restringat.
sleꝙ cegnouit q̃ sit sollenitas incorruptionis. qͥ ad huc ꝑmꝯtinentiã coreup¬
tioni subiacit ħ quibidã dura sunt s angusta portaẽ q̃ ducit ad uita m
habemꝰ iam multa exempla centinentiũ. Uñ ⁊ bñ adhue sub̾dit᷑ Calciam̃

Expanded text:
sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat.tinentiam corruptioni subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde bene adhuc subditur: Calceame
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ porit. Uł ẽte domꝰ nr̃e ip̃a sunt corꝑa. in quib qͦusꝙ uinumꝰ habitamꝰ et in
suꝑliminare domꝰ agni sangͥnẽ ponimꝰ ꝙ crucẽ passionis eiꝰ in fronte portamꝰ.
De qͦ agno adhuc subdit᷑. Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte qͥppe
agnũ comedimꝰ qͥ in sacm̃to mi dñicũ corpꝰ accipimꝰ. qñ ad huc adinuicem
carnes qͣs aqͣ coxĩt. qͦs uͦignis sine aqͣ exooqͥt roborat. Carnes itaꝙ agni
nr̃i ignis excoxit. qr ip̃a eũ us passionis illiꝰ ad resurrectõnẽ ualentiorem
reddidit. atꝙ ad incorruptõnẽ ex morte c̃õualuit. uidłc carnes illiꝰ ab igne
añ ignẽ. nͥ mollelutũ s ei ex igne agit᷑ ut solidet᷑. Uirtꝰ uͦ humanitatis eiꝰ ue¬
lut testa exaruit. quia ab igne passionis ad uͥtutẽ in corruptionis creuit. S
sola redemptoris nr̃i ꝑcepta sacͣm̃ta ad ueram sollinitatẽ ñ sufficũt nͥ ͦ¬

Expanded text:
abitamus, et in superliminare domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo agno adhuc subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, qui in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ab invicem carnes quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem ravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit, sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis n
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ isp̃ualem ĩtelligenciã qua cecet ⁊ duidat. hũc gladiũ
qͥdam hñt ĩore s nolũt eo accingi. Stud̾e̾t eñi aliena pecc̃a
cohibe̾ sua uͦ nolũt mactare imo foue̾. cũ tũ pꝰ inse qͥsq
debeat bom oꝑis exemplũ ꝓpone̾ ⁊ pꝰtea alios doct̾ nefoete ut
dicit paulus cũ aliis p̃dicau̾t ip̃e reꝑb esficiat᷑. Accingat᷑

Expanded text:
habet spiritualem intelligentiam, qua secet et dividat. Hunc gladium quidam habent in ore, sed nolunt eo accingi. Student enim aliena peccata cohibere, sua vero nolunt mactare, imo fovere; cum tamen prius in se quisque debeat boni operis exemplum proponere, et postea alios docere, ne forte, ut dicit Paulus, cum aliis praedicaverint, ipsi reprobi efficiantur. Accingatur
Abbreviated transcription (Latin):
ascͥbebat. Dicebat enĩ. Et sermonẽ que audistis ñ ẽ mĩs s
eiꝰ qͥ misit me pats. Et in oratõne passionis cũ bogaret ut
transiret ab eo calix dixit fiat uoluntas tua Itaq ꝑposuit
uoluntatem patͥs uoluntati sue. De dilectõne ꝓximi qͣd
dicam: Iua admerabrł ẽ. quia ut ait apłs. oxpc dilexit nos

Expanded text:
at enim: « Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris . » Et in oratione passionis cum rogaret ut transiret ab eo calix: « Fiat, inquit, voluntas tua . » Itaque praeposuit voluntatem Patris voluntati suae. De dilectione proximi quid dicam? Illa admirabilis est, quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sac̾dotes ꝯtempserunt legem mea. et polluerunt scũabia mea
Int̃ scm̃. et ꝓfanum nen habuere oistantiam. et int̾
pollutum ec imimundum ñ incellexerunt. Sune alu ⁊¬
ñ ht̃ indigne soluit ec ligae. Sin ẽ sal. oanis est
cieoa gregem dñi. sed lupum laturum p̾dicationis ñ fa¬
dñi ꝑiculose seruatis. Qui siñ estis lux cum ꝑicło corpus
diũ cractatis et officio ur̃o indigni estis. Si oculo discre¬
tionis caretis tunc cecus ducet cecum. eo ambo in foueam
dadunt. Si salem p̾dicationis ñ habetis. ce̾ ieiunꝰ erre

Expanded text:
unt sanctuaria mea; inter sanctum et profanum non habuerunt distantiam, et inter pollutum et mundum non intellexerunt . Sunt non habet, indigne solvit et ligat. Si non est sal, canis est circa gregem Domini, sed lupum latratu praedicationis non fuDomini periculose servatis, quia si non estis lux, cum periculo corpus Domini tractatis, et officio vestro indigni estis. Si oculo discretionis caretis, tunc caecus caecum ducet, et ambo in foveam cadent . Si salem praedicationis non habetis, tunc je
Abbreviated transcription (Latin):
quia uobis iudiciũ ẽ. Et unde udicium expectent. suppo¬
nit. Qm̃ laqueus facti estis syon. et rete expansum .&.d̾.
dinati estis. Uobis teadidit dñs pecuniã suã. dum redeat di¬
cens. slegotiamini dum uenio. Ds̃ aut̃ est qui dixte. Ego
sum pastor bonꝰ. qui pastores suos et greges suos ꝯ seruee
ut eos in celestem ierłm uͥ pax est et gaudiũ et uita ꝑducat

Expanded text:
quia vobis judicium est ; et unde judicium exspectent, supponit: Quoniam laqueus facti estis Sion, et rete expansum ; quasidinati estis. Vobis tradidit Deus pecuniam suam dum redeat, dicens: Negotiamini dum venio . Deus autem qui dixit: Ego sum pastor bonus , pastores suos et greges suos conservet, ut eos in coelestem Jerusalem, ubi pax, et gaudium, et vita, perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
enice ad me om̃s qͥ laboratis et hoñati estis. et ego refi¬
laborantes hoñatos młtis pecc̃oꝵ hoñib reuocat sicut pastor
oues suas amissas. et nos in deserto huiꝰ mundi sicientes. et
esurientes refice ꝓmitit. ita dicens. Uos qͥ laboratis in tumul¬
tu ret̾ scłariũ uenite ad me ꝑfiden et bonã oꝑationẽ. et ego
ponam uos in requiem sempit̾nã. et qͥ hon̾̃ati estis pond̾ib pec¬
oitoꝵ. uenite ad me et ego alleiuabo uos dimutendo peccata. et
insuꝑ reficiendo uos uͥtutib. et bona p̃dicatõne. uixta illud.
ficit. Uñ dñs in euͣngłio. Qui accipit si quẽ misero: me accipit

Expanded text:
enite ad me, omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego refioneratos multorum peccatorum oneribus, revocat sicut pastor amissas oves, et vos in deserto hujus mundi sitientes et esurientes reficere promittit, dicens: Vos qui laboratis in tumultu rerum saecularium, venite ad me per fidem et bonam operationem, et ego ponam vos in requiem sempiternam; et qui onerati estis ponderibus peccatorum, venite ad me, et ego alleviabo vos, dimittendo peccata, et insuper reficiam vos virtutibus, et bona 740 praedicatione, juxta illud: ficit. Unde dicitur in Evangelio: « Qui accipit quem misero, me accipit
Abbreviated transcription (Latin):
iant et incendũt. S ut ait apłs. qui uiolau̾it templum dñi. dis¬
ꝑdet illum d̾s. Res uͦ eccl̃iasticas ꝓ redemptõne pecc̃oꝵ d̾o attͥbu¬
piunt aliena: Et qͥd ampliꝰ dic̃em. diabolica instrum̃ta sunt.
faiem suam. nec ht̃ qͥd comedat nͥ rapiat. Quid de libidine :
Illa omnia ꝯtaminat. omĩa cõmiscet. Ista dauid et ãd homi¬

Expanded text:
Qui violaverit templum Dei, disperdet eum Deus . » Res vero ecclesiasticas pro redemptione peccatorum Deo attribupiunt aliena? Quid amplius dicerem? Diabolica instrumenta sunt, famem suam, nec habet quod comedat, nisi rapiat. Quid de libidine? Illa omnia contaminat, omnia commiscet. Illa David et adul
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥ uolunt ẽe diuites .i. qͥ amane diuitias. Uñ ait. Qui uolt̃
fieri diuites. incidunt in temptationẽ et desid̾ia multa et
nexia. que mergunt hominẽ in int̾itũ et ꝑditionem. qr
cupiditas est radyx om̃iũ maloꝵ. Quia ꝑiuiria. ufure adu¬
lationes. deceptõnes. symonie. furea homicidia. suꝑ¬
ut possint poni in templo dñi. Sũt alit quos retinec uo
luptas carnis. nec pecuniã curant. sed adõ fragiles sunt qd̾
tempcatõni gule ł luxurie ñ posst̃ resistere. ĩmo totadie uł
in comessatõnib et ebrietatib delectant᷑ ł in lupanarib c̃ meretͥ¬
cib ꝯmorant᷑. ł domũ suã fecer̃t lupanar. et multociens peni¬

Expanded text:
s qui volunt esse divites, id est qui amant divitias. Unde ait: « Qui volunt fieri divites, incidunt in tentationem, et desideria multa et noxia, quae mergunt hominem in interitum » et perditionem, quia cupiditas est radix omnium malorum. Perjuria enim, usurae, adulationes, deceptiones, simoniae, furta, homicidia, suput possint poni in templo Dei. Sunt alii quos retinet aliqua voluptas carnis; hi nec curant pecuniam, sed adeo fragiles sunt, quod tentationi gulae et luxuriae vix possunt resistere imo tota die, vel in comessationibus et ebrietatibus delectantur, vel in lupanaribus cum meretricibus demorant
Abbreviated transcription (Latin):
ri debemꝰ. ut omni felle odii careamꝰ. Ruxsus columba nec ũmes
nec cadau̾a comedto. sic homo mortuis oꝑib ñ debet delectari.
s uermes praue conscientie qui anmũ corrodet curet deuitare.
Cadau̾a enim pecc̃a sunte. uexmis praua conscientia q̃ orit᷑ de
peccato. que semꝑ hominem dampnat et accusat. Non aud̾et
homo in conspectu hominum apparere. s darent sͥ homines
qd̃ conscientia s obicie cotidie. Uitanda suire peccata. ne puni¬
at eum pͣua conscia. uitanda sune pecẽa qr seruus ẽ homo tot

Expanded text:
ri debetis, ut omni felle odii careatis. Rursum columba nec cadavera, nec vermes comedit. Sic homo mortuis operibus non debet delectari; vermes, id est pravas conscientias, quae animum corrodunt, curet devitare. Cadavera enim sunt peccata; vermis, prava conscientia, quae oritur de peccatis, quae semper hominem damnat et accusat. Non auderet homo in conspectu hominum apparere, si dicerent sibi homines quod sibi conscientia objicit quotidie. Vitanda igitur sunt peccata, ne puniant cum prava conscientia. Vitanda sunt peccata, quia homo est
Abbreviated transcription (Latin):
plum corruptionis. sic sit exemplum correptionis. Cecã autẽ
pͥuatim puniunt᷑. heẽ aut̃ due aues utrunq genꝰ penitenti¬
um indicant. slam curtur soliuagꝰ gem̃e consueuit. Columba
uͦ in grege aliaꝵ genuitꝰ suos edit. Turtur itaq in occulto. colũ¬
te. Creature is d̃i ñ solum ad t cibum uob̾ date sunt. sed etiam
ad exemplum. uoctor enim celestis cotidie uos ꝑ creaturas insi¬
nuat. In his auib repꝑit uistꝰ quid imitari debeat. hee aues do¬
cent pecc̃ores quid faciat. s sp̃aliꝰ columba nos informans.uii.
uirtutũ nob̾ ẜbet exemplum. felle cares. ñ uiuis de cãdauere

Expanded text:
plum 508 corruptionis, ita sint exemplum correctionis. Caeteri autem plum 508 corruptionis, ita sint exemplum correctionis. Caeteri autem privatim puniuntur. Hae autem duae aves utrumque genus poenitentium designant. Nam turtur solivagus gemere consuevit. Columba vero in grege aliarum gemitus suos edit. Turtur itaque eos qui in occulto, columte. Creaturae enim Dei, non solum vobis ad cibum sunt, sed etiam ad exemplum. Doctor enim coelestis quotidie per creaturas hoc insinuat. In his avibus reperit justus quid imitari debeat; hae aves docent peccatorem quid faciat. Sed spiritualiter columba nos informans, septem virtutum nobis est exemplum. Felle caret; non vivit de cadavere
Abbreviated transcription (Latin):
enim exortꝰ in tenebris lumen rectis. Cera uͥginicatẽ cꝯarie sig¬
nificat. Uilgo ẽ enĩ apicula q̃ ceram fabricat. et sine coitu ge¬
simplicitatẽ. turtur indicat casticatẽ. Casticatis enĩ ad̾o tuecur
amator ẽ. ut si conuigem forte ꝑdid̾it. ñ aliam ultͣ querere cu¬
ret. Illegͥ columbam offert. qui se in nocentẽ custõdit. neminẽ
ledit. nulliꝰ õdii fel in mente gerit. Turturẽ offert. qͥ caste eum
qͥnam̃to luxurie animũ remouet. siec solum iustꝰ. sed etiam pec¬
cator turturẽ uł columbam offert. Utͣq enĩ auis qi gemitum
ꝓ cantu ẽdere solet. in hoc scło ploratum designat penitentium.
tunc gͦ peccator columbe uł turturi comꝑat᷑. cũ pecõrem se re¬
cognoscendo ꝓ nequituis suis lamentat᷑. s sunt duo gn̾a pe¬
nitentium. alii enim publice. alii inocculto ꝓ diu̾sitate ẽminũ
penitentum agunt. Qui enim publice peccauit. et malo exem¬
plo alios corrupit. publice penit̾e debet. ut sicut fuit exem¬

Expanded text:
m exortus est lumen rectis corde. Cera virginitatem Mariae designat. Virgo est apicula, quae ceram fabricat, et sine coitu procresimplicitatem, turtur indicat castitatem. Castitatis enim ita turtur amator est, ut si conjugem casu perdidit, non aliam ultra quaerere curet. Ille igitur columbam offert, qui se innocentem custodit, neminem laedit, nullius odii fel in mente gerit. Turturem vero offert, qui caste vivens quinamento luxuriae se removet. Nec solus justus, sed et peccator turturem vel columbam offert. Ultraque avis, quae gemitum pro cantu edere solet, in hoc saeculo ploratum designat poenitentium. Tunc ergo peccator columbae vel turturi comparatur, cum peccatorem se recognoscendo, pro nequitiis suis lamentatur. Sed sunt duo genera poenitentium. Alii enim publice, alii in occulto, pro diversitate criminum poenitentiam agunt. Qui enim publice peccant, et malo exemplo alios corrumpunt, publice debent poenitere; et sicut fuerunt exem
Abbreviated transcription (Latin):
ħt. alienos sepe nutͥt pullos. suꝑ aqͣs sedet ut uideat umbrã
uenientis accipitris. et ita eum deuiet. In foramine petre. uel
Om̃is enim fellis amaritudo debet abẽe ã cordib nr̃is. Nullum
ad̾o pessimum uicium ẽ. ut odium. sullum martyrium ualet
sulla oblatio a d̾o recipit᷑. si odium in corde habet᷑. uixta illd̾.

Expanded text:
t cum viderit umbram venientis accipitris, illum devitet; in foramine petrae, vel miranda. Omnis enim fellis amaritudo debet abesse a cordibus nostris; nullum adeo pessimum vitium est sicut odium; nullum martyrium valet, ulla oblatio a Deo accipitur, si odium in corde habetur, juxta illud: «
Abbreviated transcription (Latin):
rune. Ueniũt gͦ diuina inspiratione ĩ ierłm. ꝙi inetͦpolis erat iudee
diũtunc ad regẽ herodẽ. et q̃runt de pũo. Cũq diu̾tẽnt ad eũ: dispa¬
ruit stella. herodes uocat scͥbas. int̾rogae. uͥ messias qͥ ꝓmissus fuit
in lege nasciturꝰ ẽẽt. dicune. in bethleẽ. Cũꝙ herodes alienigena ẽẽt.¬
regis audirent. Precepit gͥ magis diligent̃ puerũ inquirere. et sͥ re¬
nuntiare. et ait se uelle adorare. discedũt magi. Uident gͥ stellã
iterũ. letant᷑. et ea p̃uia uenuĩt in bechleẽ. Stella uͦ ñ erat in celo

Expanded text:
polis erat Judae. Divertunt ad Herodem, quaerunt de puero. Cumque diverteret ad Herodem, disparuit eis stella. Herodes autem vocans Scribas interrogavit ubi Messias, qui promissus erat in lege, nasciturus esset. Dicunt ei: In Bethlehem. Herodes igitregis audirent. Praecepit ergo Magis diligenter puerum inquirere, sibi renuntiare, et ait se velle eum adorare. Discedunt Magi, videtur iterum stella. Laetantur et ea praevia veniunt in Bethlehem. Stella vero non erat in
Abbreviated transcription (Latin):
ruit gentib. qi gentes p̾nuntiabat lucẽ fidei recept᷑as. Iuxca
quia bechleẽ domꝰ panis int̾p̃tat᷑. ec in ea natꝰ ẽ. et in iherłm que
tatis de pauꝑib parentib in humili loco. in uili p̾sepio digna¬
tꝰ ẽ nasci. moriturꝰ elegit ppłosam urbẽ. ut in cõspectu tot ho¬
miñ qͥ cõuen̾ant ad festiuitatẽ oũ maiori obꝓbrio ꝓ nob̾ susciꝑet
mortẽ. dũ diũtunt ad herodem. stellã amiser̾t p̃ducẽ. qr herodes
ẽ diabłs. ad quẽ qui dũitit amisso uero lumine excecat᷑. quẽ qͥ de

Expanded text:
ruit, quia gentem praenuntiabat lucem fidei recepturam, juxtaquia Bethlehem domus panis interpretatur, et in ea natus est. At in Jerusalem, quae tatis, de pauperibus parentibus, in humili loco, in vili praesepio dignatus est nasci. Moriturus elegit populosam urbem, ut in conspectu tot hominum, qui convenerant ad festivitatem, cum majori probro pro nobis susciperet mortem. Dum divertunt ad Herodem, stellam amiserunt praeeuntem, quia Herodes est diabolus, ad quem qui divertit, amisso lumine excaecat
Abbreviated transcription (Latin):
nat ab infi̾ori et ĩo sig̾cat uicioꝵ mortificatõnẽ. Psalt̾iũ uͦ sonat ab
suꝑiori. et ĩo sig̾cat bonoꝵ oꝑm exhibitõnẽ. Q citharirat ee ñ psallit
ł psallit et ñ cytharizat. ñ ꝓcedit. ñ ꝓ ficie. qr neutrũ sñ alto reddit
sonũ iocundũ. qi ꝑsalt̾iũ iocũdũ c̃ cythara. qi sic̃ scͥpõ ẽ bonor regis
iudiciũ diligit qͦ mala pununt᷑. et uicia mortificant᷑. ꝙ ñ ẽ specio sa¬
laus in ore pecc̃oꝵ nã solos rectos decet laudatio. Uñ et apłs docens
nos hanc paschale sollẽpnitatẽ celebrare. ait. Expurgate uetꝰ ferm̃¬
tũ. Uetꝰ ferment̃ uocat qdlbet uatꝰ peccm̃ mortale. qd̾ nos corrũpit.
et uet̾es et acidos reddit. Uñ id̾ paulꝰ p̃misie. Modicũ ferm̃tũ totam

Expanded text:
psalterium vero sonat a superiori, et ideo signifiat bonorum operum exhibitionem. Qui citharizat et non psallit, vel psallit et non citharizat, non procedit, non proficit, quia neutrum sine altero reddit sonum jucundum, quia psalterium jucundum cum cithara; quia, sicut scriptum est: Honor regis judicium diligit , laus in ore peccatorum. Nam solos rectos decet laudatio. Unde etiam Apostolus docens nos hanc paschalem solemnitatem celebrare, ait: Expurgate vetus fermentum . Vetus fermentum vocat quodlibet mortale peccatum, quod nos corrumpit, et veteres et
Abbreviated transcription (Latin):
creator om̃iũ rer̃ frẽs kñi formã serui ꝓ seruis accipiens latent̃ in
mundũ uenisset. uoluit se tͥb indiciis hodie hõib demonstrare. hodie
in nuptuis mutatione aque in uinũ clarificatꝰ est. Prima manife¬
statio facta ẽ in pͥmo anno natiuitatis sue. scd̃a in tͥcesimo. t̾cia
festationes eodem die dulsis annis contigerunt. S mͦ de pͥma aga¬
mꝰ. Uoluit dñs ostensione noue stelle tͥb magis in iudea positis nati¬
uitatẽ suã ostend̾e. Cimq eeñt periti astroꝵ. et nouã stellã apparere
ud̾ent. ex peritia artis ortũ nouũ regem intellexerunt. S qͥa qͥdam
ꝓpha multis ante temporib sciłc balaã apd̃ eos p̃dix̾at. Oriet᷑ stella

Expanded text:
Creator olim, fratres charissimi, formam servi pro servis accipiens, latenter in mundum venisset, voluit se tribus hodie indiciis hominibus demonstrare. Hodie in nuptiis mutatione aquae in vinum clarificatus est . Prima manifestatio facta est in primo anno nativitatis suae; secunda, in tricesimo; in tertia, festationes eodem die diversis annis contigerunt. Sed modo de prima agamus. Voluit Dominus ostensione novae stellae tribus Magis, in Chaldaea positis, nativitatem suam ostendere. Cum enim essent periti astrorum, et novam stellam apparere viderent, experientia artis novum regem intellexerunt. Sed quia quidam propheta multis ante temporibus, scilicet Balaam, apud eos praedixerat: « Orietur stella
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit octauo die cͥc̃cidi. qͣdragesimo. in templo cũ hostiis p̃sen¬
tari. S quia nos de pauꝑtate nos instructurꝰ erat. uͥq exemplũ
pauꝑtatis p̃ponebat. et ĩo maluit par turturũ. ⁊ duos pullos cosub̾.
q̃ erat hostia pauꝑum ꝓ se offerri. qͣm agnũ q̃ erat hostia diuitũ
Pauꝑis enĩ uirginis filiꝰ. in humili loco natꝰ. uilib pannis inuolutꝰ.
in uili p̃sepio repositꝰ. in mundũ ñ hñs uͥ caput suũ reclinaret.
multa obꝓbria passus. in famosa loca turpi morte occisꝰ. ꝑ omĩa
docum̃tũ pauꝑis ec humilitatis. et ꝯtemptꝰ. p̃sentiũ. omĩb tͥbu

Expanded text:
o die circumcidi, et in quadragesimo in templo cum 507 hostiis praesentari. Sed quia de paupertate nos instructurus erat, ubique exemplum paupertatis proponebat; et ideo maluit par turturum, aut duos pullos columbarum, quae erat hostia pauperum, pro se offerri, quam agnum, qui erat hostia divitum. Pauper enim Filius Virginis, in humili loco natus, vilibus pannis involutus, in vili praesepio repositus, in mundo non habens ubi caput suum reclinaret, multa opprobria passus, et in famoso loco turpi morte occisus, per omnia documentum paupertatis et humilitatis, et contemptus omnium praesentiu
Abbreviated transcription (Latin):
festatione ostensa sunt sacͣm̃ta ñre salutis. Uoluit i in se dũ bapti¬
zaret᷑ ostend̾e quid baptitatis confert᷑. Qndo aliqͥs in baptismo rogen̾a¬
t᷑. ibi tota caritas oꝑat᷑. Uñ tota tͥntas ostensa uͥ xͦ baptiratꝰ est.
filiꝰ euit in xͦ. sp̃e in columba. pat̾ in uoce se reuelauit. Sp̃e in co¬
lumba deo apparuit. qi columba ẽ auis simplicitatis. ꝑ hanc aut̾¬

Expanded text:
festatione ostensa sunt sacramenta nostrae salutis. Voluit enim in se ostendere quid baptizatis conferretur. Quando aliquis in baptismo regeneratur, ibi tota Trinitas operatur; unde tota Trinitas ostenspiritus sanctus in columba; Pater in voce se revelavit. Spiritus in columba ideo apparuit, quia columba est avis simplicitatis  su
Abbreviated transcription (Latin):
ciamꝰ. ocło carnis. et ocło m̃tis. ocło carnis ꝑ unitacõnẽ exẽpli ut
ceucifigamsꝰ carnẽ c̃ uicus ⁊ ꝯcupiscentiis ocło m̃tis ꝑ fidẽ remedii.
dicendo t̃ petͦ. qr ñ ẽ aliuid nom̃ ĩ qͦ nos oporteat saluos fieri et sine
Qͥs eui homiñ potuit face. qd xͦ ꝑ mortẽ suã effecit: Nullꝰ. Imo
nͥ totꝰ muñdꝰ hoc ẽstultũ dĩ qd̾ ẽ sapientiꝰ hõĩb. as enĩ huiꝰ sacͣ¬
menci potest penetͣre ꝓfundicatẽ: Ic de remedio resurrectionis

Expanded text:
ciamus oculo carnis et oculo mentis: oculo carnis per imitationem exempli, ut crucifigamus carnem cum vitiis et concupiscentiis; oculo mentis per fidem remedii dicendo cum Petro: Quia non est aliud nomen in quo oporteat nos salvos fieri , et sine ffecit? Nullus, imo nec totus mundus, hoc est stultum Dei quod est sapientius hominibus. Quis enim hujus sacramenti potest penetrare profunditatem? Nunc de remedio resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
cati obuoxũ erant ł diabłi suituti. et q̃libet paciebant᷑ ne more¬
rent᷑. Uñ ĩ libͦ iob. Pellẽ ꝓ pelle & oĩa dabit ħo ꝓaĩa sua Salua¬
tor uͦ uoluntarie mortẽ suscepit. et moriendo mortẽ destruxit
ec sic hoĩes atimore mortis eripuit. Uñ sc̃i iã mortẽ ñ timẽt.
moy ses exaltauit mc serpentẽ ĩ deserto. sic exaltari oporcer fi
serpentib ĩ desto. tõ moyses p̃cepto dñi sex pẽtẽ eneili ꝑtica
suspendit. ad quẽ filii isrł aspiciẽtes saluabant᷑ a morsib ser

Expanded text:
iebantur ne morerentur. Unde Job ait: Pellem pro pelle, et omnia dabit homo pro anima sua . Salvator vero voluntarie mortem suscepit, et moriendo mortem destruxit, et sic homines a timore mortis eripuit. Unde sancti jam mortem timent, Moyses exaltavit serpentem in deserto, sic exaltari oportet Filserpentibus in deserto. Tunc Moyses praecepto Domini serpentem aeneum in pertica erexit, ad quem filii Isra
Abbreviated transcription (Latin):
Leue mandatũ obsua mͥ. qd̾ si custodieris. ampliori dono donab̾is.
xaret. alt̾i ut uiuũ decoriarer. t̾cio. ut eũ deuoraret. post hec cũ
et clamans recurrit ad patrẽ. ⁊ geniculata añ pat̾nos pedes cepte
dic̃is misi̾cors : Si misicors fuĩs. famłi tui misereb̾is. Si eiꝰ misertꝰ ñ
talit̾ a pd̃ patrẽ argumentunte illa aduenit soror sua ũtas. et cur
mĩa fleret quesiuut a patre. Cui pat̃. Ista inqͥt soror tua mĩa uult
ego sum filia tua uĩtas. Nõne dic̃is ẽe uerax: Siuerax fũis: ũ¬

Expanded text:
stud mandatum si custodieris, ampliori honore honoraberis; raret, alteri ut vivum decollaret, tertioet clamans recurrit ad patrem, et ingeniculata ante pedes paternos coepit diceris misericors? Si misericors es, famuli tui miserearis; et si famuli tui nTaliter illa apud patrem argumentante, advenit soror ejus Veritas, et cur Misericordia fleret, quaesivit a patre, cui pater: Ista, inquit, soror tua Misericordia vult ego sum filia Veritas? Nonne diceris verax e