comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erunt increduli xp̃o iuidei. s nos
qui in xp̃m credimus. Iuda te lau¬
dant fr̃s tui. Manus tue super
dorsum inimicoꝵ tuoꝵ. Te laudãt.
Non illum uidam filium iacob
fr̃s sui laudauerunt: s hunc iu¬
dam laudant fr̃s sui. Ait quippe
iste uidas. garrabo nomen tuũ
frib meis: in medio ecclie canta¬
bo tibi. Dicit᷑ ad illum iudam:
manus tue suꝑ dorsum in imicoꝵ
tuoꝵ. Ubi repperit᷑ ille uidas su¬
per dorsum inimicoꝵ manus su¬
as posuisse. Hystoria nichil tale
de eo conscriꝑsit. Si autẽ conside
tis pͥncipatus & potestates. & os¬
tentui eos facientis et triumphã¬
tis in ligno: uidebis quomo do
suꝑ istum uidam completa sit p¬
pħia dicens. manus tue super

Expanded text:
erunt increduli Judaei Christo, sed nos erunt increduli Judaei Christo, sed nos qui in Christo credimus. « Juda, te laudant fratres tui, manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui laudaverunt, sed nunc Judam laudant fratres sui. Ait quippe iste Judas: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Dicitur ad illum Judam: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum suorum manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem considertis principatus et potestates , ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si aduniu̾sum na nelum ñ
ue uat. et ego fuero similis ꝓpharũ:
haheo eum. Dicam autem quia et
ad moysen et ad iheremiã et ady
saiam. et ad singulos scõꝵ idem
sermo commeauerit: et illud qd̃
a dño discipli̾s dictum ẽ. ecce ego
uobiscum sum om̃ib dieb usq
ad consummationẽ scli oꝑe salua
tum ante aduentum suũ quem
hominib manifestauit. Erat qͥp¬
pe cum moy se. cum ysaia. cum
omĩb sc̃is. Quomodo enim pote¬
rant effari sermonẽ di. sine ipsiꝰ
sermonis aduentu. Hec autem
nos qui eccłiastici sumus magĩ
debemus aduertere: qui uolumꝰ
eundem dm̃ ẽẽ legis et euangłii.
ipsum dm̃ et antiquitꝰ et nunc
et in omnia secula seculoꝵ am̃.
Sunt quidam qui opinione sua
ueterem diuinitatem ab ea que
in xp̃o annuntiatur diuidant:
nos unum nouimus dm̃. et in
p̾terito et inp̃senti unum xp̃m
ternum. Hec ꝓpter hoc quod lec¬
tum ẽ sermo dñi qui factus est
suꝑ iheremiam adño dicens. Quid
gͦ dicat et nos audiamus. Audite

Expanded text:
etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos sanctorum idem sermo commeaverit. Et illud quod a Domino discipulis dictum est: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consumt ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, et nunc, et in omnia saecula saeculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dividant. Nos unum novimus Deum, et in praeterito, et in praesenti, unum Christum ternum. Haec propter hoc, quod lectum est: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino dicens: quidgo dicat et nos audiamus: « Audit
Abbreviated transcription (Latin):
scrutamini eam quasi speluncã:
et disꝑdite eam. ut non sint eius
reliquie. Et siccate om̃s fructus
eius: et descendat in occisionem.
Ue eis qm̃ uenit dies eoꝵ: tempꝰ
uindicte eoꝵ. uolens intelligere
dei. et uenio ad pleniorem com¬
parationẽ istuis scͥpture. scriptu¬
ram apłicã ibiq inuenio apłm
mͥ subicientẽ. que sint uasa ire d̾i.
Ait enim. Si autem uolens deus
ostendere iram suam. & notam fa-¬
cere potentiam. ꝑtulit in multa
patientia uasa ire p̃parata adꝑ
ditionem ut ostenderet diuitias
rum etiam ex gentib. Generalit̾
apłs om̃s homines diuisit bifa¬
riam: dicens quosdam ẽẽ uasa
miscdie. quos dam uasa ire. Uer¬
bi grã pharao et egyptus uasa
ire: rursus s qui prius mise

Expanded text:
eam quasi speluncam, et disperdite eam, ne sint ejus reliquiae. Exsiccate omnes fructus ejus, et descendat in occisionem. Vae eis, quoniam venit dies eorum, tempus vindictae eorum . Volens intelligere Dei, et invenio ad pleniorem comparationem istius Scripturae Scripturam Apostolicam, ibique invenio Apostolum mihi subjicientem quae sint vasa irae Dei. Ait enim: Si autem volens Deus ostendere iram suam, et notam facere potentiam suam, pertulit in multa patientia vasa irae praeparata ad perditionem, ut ostenderet divitias is, verum etiam ex gentibus . Generaliter Apostolus omnes homines dividit bifarie, dicens quosdam esse vasa misericordiae, quosdam vasa irae. Verbi gratia: Pharao et Aegyptii vasa irae. Rursus se qui primus m
Abbreviated transcription (Latin):
midio dierum eius derelinquent
eum. et in nouissimis suis erit
insipiens. Thronus glorie exalta¬
tus abinitio locus sanctificatio
nostra. sustentatio israhel. Do¬
mine omnes qui te
deresĩquunt confundant᷑ disce¬
dentes suꝑ t̾ram scribantur qr
dereliquerunt fontem uite do¬

Expanded text:
dierum suorum derelinquet eas et in novissimo suo erit insipiens solium gloriae altitudinis a principio locus sanctificationis nostrae expectatio Israhel Domine omnes qui te derelinquunt confundentur recedentes in terra scribentur quoniam dereliquerunt venam
Abbreviated transcription (Latin):
orarum momentoꝵ q ratiocina¬
dogina suscipit. quia stelle talit̾¬
& taliter figurate faciunt ho¬
mines luxuriosos. adulteros.
castos. aut certe quodcumq eoꝵ:
sapitis. qi otquot dictis istis cͤ¬
ditis: in terra caldeoꝵ estis. Com¬
minans gͦ ds̾ his qui in t̾ra cal¬
deoꝵ sunt. his spiritaliter commi¬
natur. qui se ipsos genealogud. &
fato consecrauerint. asserentes cũc¬
ta que inter mortales sunt aut ex
astroꝵ motib aut ex fati necessi¬
tate pencdere. S ds abraham ꝓ¬
mouens ad meliora. dixit ei. Ego
sum qui te educo de t̾ra caldeoꝵ.
Potens ẽ enim ds qui etiam no¬
bis tribuat. ut egrediamur de
terra caldeoꝵ: et nullum alium
absq eo ẽẽ credamus. qui dispẽ¬
sans omia et regens uitam no¬
stram ꝓ qualitatib meritorũ
accedentium diuersa moderet᷑.
Neq enim micans aliquod sy¬
dus. uł fecontis ut aiunt. uel
corrupti ganimedis stella. nr̃oꝵ
causas continet negotioꝵ. Et uix¬

Expanded text:
horarum momentorumque ratiocinahorarum momentorumque ratiocinadogma suscipit, quia stellae taliter, et taliter figuratae faciunt homines luxuriosos, adulteros, castos, aut certe quodcumque eorusapitis, qeditis, in terra Chaldaeorum estis. Comminans ergo Deus his qui in terra Chaldaeorum sunt, his spiritaliter comminatur, qui se ipsos genealogiis et fato consecraverunt, asserentes cuncta quae inter mortales fiunt, aut ex astrorum motibus, aut ex fati necessitate pendere. Sed Deus Abraham promovens ad meliora dixit ei: « Ego qui te educo de terra Chaldaeorum ; » potens est enim Deus qui etiam nobis tribuat, ut egrediamur de terra Chaldaeorum. Et nullum alium absque eo esse credamus, qui dispensans universa, et regens vitam nostram pro qualitatibus meritorum accedentium, diversa moderetur. Neque enim micans aliquod sidus, vel Phaetontis, ut aiunt, aut corrupti Ganymedis stella, nostrorum causas continet negotiorum. Et jux
Abbreviated transcription (Latin):
lectu uitis uera. sccd̃m quod inser¬
ti in eum homines uberrimos
afferunt fructus: et exculti a pa¬
tre agricola pinguedinem uitiꝰ
uere ex unius radicis consortio
assumunt. Iuxta alium intel¬
lectum sapientia. uixta alium
ueritas: uirta aliũ iusticia. ue¬
rumptamen subiacens unum ẽ. Qͦ¬
moclo gͦ in saluatore uno subiacẽ¬
te plurimi intellectus sunt diu̾¬
soꝵ eius nominum: sic t̾rena ne¬
gotia iuxta subiacens quidem
unum sunt: iuxta intellectum¬
autem plurima. frequenter alle¬
gorizantes babylonem diximuᷤ
negotia ẽẽ terrena que semper
confusa sunt uitiis: egyptum
similiter affligentia: caldeorũ
uero t̾ram ob id quia plurima
nobis. ex earum motib asserant
fieri. eos ẽẽ diximus qui talib
se semꝑ suasionib dedicauerunt.
Omĩs gͥ qui his credit: in terra
caldeoꝵ ẽ. Siqiuis ur̃m mathe¬
maticoꝵ deliramenta sectatur:
interra caldeoꝵ ẽ. Siquis natiui¬
tatis diem supputat. et uarus

Expanded text:
llectu vitis vera, secundum quod inserllectu vitis vera, secundum quod inserti in eam homines uberrimos afferunt fructus, et exculti a patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis consortio assumunt. Juxta alium intellectum sapientia, juxta alium veritas, juxta alium justitia. Verumtamen subjacens unum est. Quomodo ergo in Salvatore, uno subjacente, plurimi intellectus sunt diversorum ejus nominum: sic et terrena negotia, juxta subjacens quidem unum sunt, juxta autem intellectum plurima. Frequenter allegorizantes Babylonem diximus negotia esse terrena, quae semper confusa sunt vitis, Aegyptum similiter affligentia. Chaldaeorum vero terram, ob id, quia plurima, nobis, ex earum motibus asserant fieri, eos esse diximus, qui talibus se superstitionibus dedicaverunt. Omnis igitur, qui his credit, in terra Chaldaeorum est. Si quis vestrum mathematicorum deliramenta sectatur, in terra Chaldaeorum est. Siquis nativitatis diem supputat, et variis
Abbreviated transcription (Latin):
melias. ñ solum iniuria libera¬
bitur: s et in corruptam głe ac¬
cipiet coronam. Opus dño uirtutũ
in terra caldeoꝵ. Iuxta diuersos in¬
tellectus. t̾renus locus muttiplici¬
ter nominat᷑. Et quomodo differẽ¬
ti inter se ratione saluator plura
habet uocabula. cum unus in sub¬
iacenti sit. uarius autem in iur¬
tutib: sic et ꝓpter maliciam gene¬
ris humani t̾rena negotia cum
unum sint insubiacenti. intellec¬
tus diuersitate sunt plurima. Qd̃
autem dico. sic fiet manifestius:
cum exemplum quod a saluatore
assumpsi edisserens ad ea que st̃
subiecta. explananda transcendõ.
Unum subiacens ẽ dño meo ihe¬
su: saluator. Hoc uno subiacente
alio intellectu medicus ẽ: uix¬
ta quod scriptum ẽ. ñ necesse ha¬
bent sani medicum s male ha¬
bentes. Alio intellectu pastor est¬
scm quod irrationabilib p̃est.
alio intellectu rex. scdm quod ra¬
tionabilib pͥncipatur : alio intł¬

Expanded text:
melias, non solum injuria liberamelias, non solum injuria liberabitur, sed incorruptam gloriae accipiet coronam. Opus Domino virtutum in terra Chaldaeorum. Juxta diversos intellectus terrenus locus multipliciter nominatur, et quomodo differenti inter se notione plura Salvator habet vocabula, cum unus in subjacenti sit, varius autem in virtutibus: sic et propter malitiam 779 generis humani: terrena negotia, cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem dico sic fiet manifestius, cum exemplum, quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea, quae sunt subjecta, explananda, transcendero. Unum subjacens est Domino meo Jesu Salvatori. Hoc uno subjacente, alio intellectu medicus est, juxta quod scriptum est: Non necesse habent sani medicum, sed male habentes . Alio intellectu pastor, secundum quod irrationabilibus praeest. Alio intellectu rex, secundum quod rationabilibus principatur. Alio inte
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sit hoc quod dictum ẽ. Ait
autem ibi saluator. qui uixta me
est uixta ignem ẽ. Qui longe ẽ ame:
longe ẽ aregno. Ut enim qui iuxta
me ẽ iuxta salutem ẽ: ita et uixta
ignem ẽ. Et qui audiens me. et
audita p̾uaricans. factus ẽ uas
ire paratum in ꝑditionẽ: cum iuix¬
ta me sit uixta ignem ẽ. Si uero
quis cauens qm̃ qui uixta me
est. uixta ignem ẽ. longe factus
fuerit ame ne iuxta ignem fiat.¬
sciat talis qi longe futurus ẽ et
a regno. Et quomodo athleta qͥ
non ẽ inagone conscriptus. neq
flagella metuit. neq expectat
coronam: qui autem semel no¬
men ꝓfessus ẽ. siuictus fuerit
uerberatur atq ꝓicitur. si uero
uicerit coronatur: eodem modo
qui ingressus ẽ eccłiam. o cathe¬
tumine ausculta. qui accessit
ad sermonem cłi. nichil fecit ali¬
ud quam conscriptus ẽ. si ñ legi
quib ñ uerberant᷑ hi qui ne ĩ
pͥrincipio quidem conscripti st̃
Si autem contenderit fortiter
ad fugienda uerbera et contu¬

Expanded text:
quod dictum est: Ait autem ipsi Salvator: Qui juxta me est, juxta ignem est: qui longe est a me, longe est a regno . Ut enim qui juxta me est, juxta salutem est, ita et juxta ignem est. Et qui audiens me, et audita praevaricans, factus est vas irae, praeparatum in perditionem, cum juxta me est, juxta ignem est. Si vero quis cavens, quoniam qui juxta me est, juxta ignem est, longe factus fuerit a me, ne juxta ignem sit, talis quidem longe futurus est et a regno. Et quomodo athleta, qui non est in agone conscriptus, neque flagella metuit, neque exspectat coronam, qui autem semel nomen professus est, si victus fuerit, verberatur atque projicitur; si vero vicerit, coronatur: eodem modo qui ingressus est Ecclesiam, o Catechumene, ausculta; qui accessit ad sermonem Dei, nihil aliud quam conscriptus est in certaminquibus non verberantur ii, qui non in principio conscripti sunt. Si autem contenderit fortiter ad fugienda verbera, et contu
Abbreviated transcription (Latin):
ait: in totum audit᷑ inter uos for¬
nec inter gentes. ita ut uxorem
flati estis et ñ magis planxistis
ut auferat᷑ de medio ur̃m qui
hoc opus gessit : quasi dixerit.
Aꝑto thesauro dĩ egrediantur
uasa ire. Aꝑuit siquidem dñs
thesaurum suum: et ꝓtulit ua¬

Expanded text:
ait: Intantum auditur inter vos forait: Intantum auditur inter vos fornec in gentibus, ut uxorem beat, et non magis planxistis, ut auferatur de medio vestrum, qui hoc opus gessit : quasi diceret, aperto thesauro Dei, egrediantur vasa irae suae. Aperuit siquidem Dominus thesaurum, et
Abbreviated transcription (Latin):
in magna domo que munclata
non sunt: s sunt uasa testea in
contumeliam. attamen necessa¬
ria domui: Uide autem si ua¬
luero. & hoc ipsum exemplum
ex alio scripture testimonio cõ¬
ꝓbare. In honoratus ẽ inquit
iechonias: quasi uas cuius nł¬
la est itilitas. Non ait ñ est
quidem eius utilitas: incontu¬
mellam autem ẽ eius utilitas.
S quia erat de domo dei et
peccauit: intotum ñ est euis utilitas.
Habeo et aliam scripturã: in qua di¬
citur de alio quoclam peccatore. Et
erit quasi testa inqua attrahis a¬
que pusillum: et inquam carbo¬
nem bauilabis. Et rursum affir¬
mat necessarium penitꝰ. et ex om̃i
parte ẽe uas inutile. Nunquid
nam gͦ nos qui in domo ista dĩ
ri. si tamen fuerimus uasa mise¬
ricordie ꝓiectis uasis anobis
ire: An certe iam exordium est
oportere nos satagere: ñ solum
ut ñ simus uasa ire : s ut etiam¬
ea que uasa ire sunt ꝓiciantur
exnobis. Tale enim quiddam est
hoc quod apłs paulus corithiis

Expanded text:
in magna domo, quae mundata non sunt, sed sunt vasa testea in contumeliam, attamen necessaria domui? Vide autem si voluero et hoc ipsum exemplum ex alio Scripturae testimonio comprobare. Inhonoratus est, inquit, Jechonias, quasi vas cujus nulla est utilitas . Non ait, est quidem ejus utilitas, in contumeliam autem ejus est utilitas: sed quia erat ex domo Dei, et peccavit, in totum non est ejus utilitas. Habeo et aliam Scripturam, in qua dicitur de alio quodam peccatore: Et erit quasi testa, in qua attrahes aquae pusillum, et in qua carbonem bajulabis. Et rursum affirmat non necessarium penitus, et ex omni parte esse vas inutile. Numquid non igitur nos qui in domo ista Dei ri, si tantum fuerimus vasa misericordiae, projectis vasis a nobis irae? An certe jam exordium est, oportere nos satagere, non solum ut non simus vasa irae, sed ut ii qui sunt projiciantur a nobis? Tale enim quiddam est hoc quod Apostolus Paulus Corinthiis
Abbreviated transcription (Latin):
eius. aperire apothecas eius: mani¬
festum quia terre caldeoꝵ. Sunt
autem apothece caldeoꝵ: doctri¬
ne natuutatũ. Scrutamini eam
quasi speluncam. et disꝑgite eam.
Qui respuit subputationẽ nata¬
lium. qui ueritatis sermone utitur
aduersum eas. qui ostendit nichil
eoꝵ que mathematici dicunt ue¬
rum ẽẽ. qui docet inscrutabilia
uidicia cłi nec ea posse ab homini¬
bus comp̃hendi. qui asserit qͥa¬
que nobis xp̃ianis accidunt:
disꝑdite eam. Quid autem sit ħ
quod sequit᷑ ñ fiant eius reliqͥe:
querendum ẽ. Ne aliquas inqͥt
res condatis caldeoꝵ. aliqua re¬
seruetis: ob id iubeo. ne pusillũ
quidem relinquatis in ea. Exsic¬
cate om̃s fructus eius. Quis ita
beatus ẽ. ut possit exsiccare om̃s
fructus terre chaldeoꝵ: Et le¬
scenclant in occisionem. Ue eis
quia uenit dies eoꝵ: tempus¬

Expanded text:
ejus. Aperite apothecas ejus. Manifestum est, quia terrae Chaldaeorum. Sunt autem apothecae Chaldaeorum, doctrinae nativitatum. Scrutamini eam quasi speluncam, et disperdite eam. Qui respuit supputationem natalium: qui veritatis sermone utitur adversum eam: qui ostendit nihil eorum, quae mathematici dicunt, verum esse: qui docet inscrutabilia judicia Dei, nec ea posse ab hominibus compquae Christianis accidunt; tem sic hoc quod sequitur, Non fiant ei reliquiae, quaerendum est. Ne aliqua, inquit, rescindatis Chaldaeorum, aliqua reservetis. Ob id jubet, ne pusillum quidem relinquatur in ea. Exsiccate omnes fructus ejus. Quis ita beatus est, ut possit exsiccare omnes fructus terrae Chaldaeorum, et descendant in occisionem? Vae eis, quia venit dies eoru
Abbreviated transcription (Latin):
torib plena sunt. Quotquot
enim in actu suo zabulum suscipiũt.
sunt. Iccirco etiam si eri malleator
eras et inmanu malleum contine¬
bas: nunc discens quia a cain fra¬
tricida oriantur malleatores. ꝓi¬
ce malleum de manu tua. et tnͣs¬
migra ad meliorem que spiritał
ẽ generationẽ: s et enos et reli-¬
quoꝵ qui scripturarum laudib
efferuntur. uerumptamen finiᷤᷤ¬
nunc malleus zabulus sit:non
malleus partis alicuius terre
eo quod in om̃i terra malitia eiꝰ
disꝑsa sit. et ubiq malleus iste
operetur. Est autem etiam hoc
dicendum:zabulum uniu̾se ter¬
re malleum eẽ non celi malleum.
Neq enim tenuiori substantie
conuenit malleus: s crassiori.
Si portes imaginem t̾reni. mal¬
leus te quia terrenus es ꝑcutit.
Si peccas et terra es et int̾ram
uadis : experieris malleum u-¬
niuerse t̾re etiam inte oꝑantẽ.
Iuxta illum intellectũ illud qͦ
aĩaduertendum ẽ: uniuerse t̾re

Expanded text:
toribus plena sunt. Quotquot toribus plena sunt. Quotquot enim in actu suo Zabulum suspiciunt, sunt. Idcirco si heri malleator eras, et in manu malleum continebas, nunc discens, quia a Cain fratricida oriuntur malleatores, projice malleum de manu tua, et transmigra ad malleatorum, quae spiritalis est, generationem, sicut Enos et reliquorum, qui Scripturarum laudibus efferuntur. Verumtamen finnunc malleus Zabulus sit, malleus non partis alicujus terrae, eo quod in omni terra malitia ejus dispersa sit, et ubique 773 malleus iste malum operatur. Est autem etiam hoc dicendum, Zabulum universae terrae malleum esse, non coeli malleum. Neque enim tenuiori substantiae convenit malleus, sed crassiori. Si portas imaginem terreni, malleus te, quia terrenus es, percutit; si peccas, et terra es, et in terram ibis, experieris malleum universae terrae et in te operantem. Juxta istum intellectum, illud quoque animadvertendum est, uni
Abbreviated transcription (Latin):
ut tuba ꝓductilis fiat. Multa coo¬
peratus ẽ iste malleus tube. ꝓduc¬
ta ꝓduceret et approbaret: quia
illesus posset excludi. figitramq
assumere tube magnisone. non¬
in incertum dans uocem in audi¬
entes. ut p̃parentur ad militie
bellum. Et qm̃ malleus inueni¬
tur contraria fortitudo. et dra¬
co incus imꝓducibilis: istius
modi semꝑ inscripturis amal¬
leo uł quacumq alia materia
compositum nom̃ assumens. in¬
stabo sermoni. Cain generauit
filios: et de cain ortu ẽ faber eriᷤ
et ferri. Ergo ut zabulus qui
omĩum temꝑtationũ oꝑator
ẽ malleus dicit᷑: ita qui ei mi¬
nistrat malleator ẽ filius cain.
Quotiens cumq in temptatio¬
nem incideris: scito malleum ẽẽ¬
ꝑ quem te et zabulus insequit᷑.
uelut in ꝓditione saluatoris
malleus zabulus. malleator iu¬
das fuit. Et multi erant malle¬
atores. & intempore illo quo
dñs passus ẽ. clamantes tolle
tolle de terra talem: crucifige
crucifige eum. Omĩã mallea-¬

Expanded text:
ut tuba productilis fiat. Multa cooperatus est iste malleus tubae producntamenta produceret, et approbaret, quia illaesus posset excudi, figuramque assumere tubae magnisonae, non incertam dans vocem in audientes, ut praeparentur ad militiae bellum. Et quoniam malleus invenitur contraria fortitudo, et draco incus producibilis, istius modi semper in Scripturis malleo, vel quacumque alia materia compositum nomen assumens, instabo sermone: Cain generavit filios, et de Cain ortus est faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui omnium tentationum operator est, malleus dicitur: ita qui ministrat, malleator est filius Cain. Quotiescumque enim in tentatione incideris, scito malleum Zabuper quem te Zabulus insequitur. Velut in proditione Salvatoris malleus Zabulus, malleator Judas fuit. Et multi erant malleatores in tempore illo, quo Dominus passus est, clamantes: tolle de terra talem: crucifige, crucifige eum. Omnia mallea
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dictum sit: ad intelligenti¬
am enim obscurioꝵ sumunt᷑
exempla. Si malleus ñ eẽt. non
ẽẽt et tuba ꝓductilis que uixta
legem ad sollempnitates dĩ exi-¬
tat: que audientium animos
clanguore suo accendit ad bel¬
lum. Neccessarius malleus est:¬

Expanded text:
gratia dictum sit ad intelligentigratia dictum sit ad intelligentiam enim obscuriorum sumuntur exempla, si malleus non esset, non esset tuba productilis, quae juxta Legem ad solemnitates Dei excutiat, quae audientium animos clangore suo accendit ad bellum. Necessarius est malleus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eius splendescere. Auint eos qui
mercimonia lapidum exercent.
cum uoluerint ꝓbare adaman-¬
tem ignorare utrum sit adamaᷤᷤ
an non sit. quam dui malleus
&e icus ñ conuenerint: tunc¬
autem: ꝑsuacdere eẽ uerissimum
adamantem. si indomitus lapis
ueret: si ꝑcutiente desuꝑ malleo
& incude subposita. durior lapis
natura compugnet. Talis uir sc̃s¬
est. Ante temptationes abhis qui¬
ꝓbare lapides nesciunt ignora¬
tur: certissime autem nouit ad¬
amantinoꝵ lapidum naturam
solus ds. plurimis ignoratam.
Ego ipse adhuc nescio. utrum
ueniente malleo ac ꝑcutiente me
confringat. & conterar: conuictꝰ
quia ñsim aclamas ancerte ue¬
rus adamas ostenclar. Si uero¬
ingruentib ꝑsecutionib peri¬
culis temptationib. ñ tam con¬
tritus fuero acdictus mallei ꝗͣ
tu ipse ꝑcurre scͥpturas: et que¬
re si quod potes inuenire uesti¬
gium. bene a deo ꝑmitti. ut mal¬
leus ꝑcutienda ꝑcutiat. Uerbi

Expanded text:
em splendescere. Aiunt eos, qui em splendescere. Aiunt eos, qui mercimonia lapidum exercent, cum voluerint probare adamantem, ignorantes utrum sit adamas, an non sit, quamdiu malleum et incudem non invenerint: tuncautem persuaderi esse verissimum adamantem, si indomitus lapis,verat, si percutiente desuper malleo, et incude supposita, durior lapidum natura compingit. Talis vir est ante tentationes, ab his probare lapides nesciunt, ignoratur. Certissime autem novit adamantinorum lapidum naturam solus Deus plurimis ignoratam. Ego ipse adhuc nescio utrum, veniente malleo, et percutiente me, confringar et conterar, convictus, quia non sum adamas, an certe verus adamas ostendar, si ingruentibus persecutionibus, periculis, tentationibus, tam contritus fuero ad ictus mallei, tu ipse percurre Scripturas, et quaeres, si quod potes invenire vestigium, bene a Deo promitti, ut malleus percutienda percutiat. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
malleo: quero materiam malleo
fortiorem. que nichil ab eo per¬
cussa patiat᷑: quam quidem
amantinos. et inmanu eius adama̾.
Refert autem de aclamante hystoria
quia fortior sit omĩ cedenti se mal¬
leo. incontritus et iniũcibilis ꝑse
bulus. ce subpositus sit draco qui
est quasi incus indomabilis: nicħ
tamen in manu di et in conspectu
eius consistens adamas ꝑpetitur.
Duo itaq contraria sunt adaman¬
ti isto malleus etincus imꝑduci¬
bilis. Iam quoddam ẽ et apud na¬
tiones tritum uulgi sermone pro¬
uerbium: ut de his qͥ ãxietatib
& in gentib malis pͬmuntur di¬
cant. inter malleum sunt et incu¬
dem. Tu autem hoc referes al za¬
bulum & draconem. qui istius mo¬
di semꝑ inscripturis. ꝓuarietate
causarum nominib insigniunt᷑
et dices quia sc̃s qui quasi murꝰ
adamantinus uł in manu dñi
adamas ẽ ñ curet neq de malleo
neq de incude:s quantum plus
cesus fuerit. tanto plus uirtitẽ¬

Expanded text:
malleo, quaero materiam malleo malleo, quaero materiam malleo fortiorem, quae nihil ab eo percussa patiatur. Quam quidem amantinos, et in manu ejus adamas. Refert autem de adamante historia, quia fortior sit omni caedenti se malleo, incontritus et inconvincibilis pbulus, et suppositus sit draco, qui est quasi incus indomabilis, nihil tamen in manu Dei, et in conspectu ejus consistens adamas perpetitur. Duo itaque contraria sunt adamanti isti, malleus, et incus improducibilis. Jam quoddam est et apud nationes tritum vulgi sermone proverbium, ut de his, qui anxietatibus et ingentibus malis premuntur, dicant: Inter malleum sunt et incudem. Tu autem hoc refers ad Zabulum et draconem, qui istiusmodi semper in Scripturis pro varietate causarum nominibus insigniuntur: et dicis quia sanctus qui quasi murus adamantinus, vel in manu Domini adamas est, non curet neque de malleo, neque de incude; sed quanto plus caesus fuerit, tanto plus ejus virtut
Abbreviated transcription (Latin):
ait. confractus ẽ et
contritus malleus
uniuerse terre: Quo¬
modo facta ẽ in ext̾minium ba¬
bylon: Querendum ẽ inter hec:
quis sit malleus uniuerse terre. q̃
te confractus malleus ẽ quam
contritus: ut congregantes ea q̃
alicubi de malleo scripta sunt.
cum inuenerimus nomen eius:
inuestigemus etiam nominis
uoluntatem. ex his que afferemꝰ
exemplis. Domus quondam com
construens et edificans eam: ubi¬
qͦ quasi in laude dicit᷑ de domo
dei. quia malleus & securis non
sunt audita in domo dĩ. Ergo qͦ¬
modo malleus ñ auditur in do¬
mo cłĩ : sic quia domus dei ẽ ec-¬
clesia. malleus in ecclia ñ audit᷑.
Quis ẽ iste malleus. uolens quan¬
tum in se ẽ impedire lapides edi¬
ficationis templi: ut contriti ñ
conueniant fundam̃tis eius :
uide michi zabulum: si non iꝑ
se malleus uniuerse t̾re. Ego au¬
tem ꝓnuntiabo confidens ẽẽ ali¬
quem qui ñ magnoꝑe curet de
malleo uniu̾se terre. Et qm̃ exẽ¬
plum ad scm̃ sp̃m ẽ de sensibili

Expanded text:
et contritus est malleus universae terrae? quomodo facta est in exterminium Babylon? Quaerendum inter haec quis sit malleus universae terrae, qte confractus est quam contritus, ut congregantes ea, quae alicubi de malleo scripta sunt, cum invenerimus nomen ejus, investigemus etiam nominis voluntatem ex his, quae afferimus exemplis. Domus quondam compconstruens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude dicitur de domo Dei, quia malleus et securis non sunt audita in domo Dei. Ergo quomodo malleus non auditur in domo Dei: sic quia domus Dei Ecclesia est, malleus in Ecclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut contriti non conveniant fundamentis ejus? Vide nunc 771 Zabulum, si non ipse est malleus universae terrae. Ego autem pronuntiabo confidens, esse aliquem, qui non magnopere curet de malleo universae terrae. Et quoniam exemplum assumptum est de sensibili
Abbreviated transcription (Latin):
butionem ds̃ ipse festinat. Simi¬
le quiddam huic rei si requiraᷤ.
inuenies de ihrlm que ei accide¬
runt post ꝓphas: ob id quia in¬
sidiata sit xp̃o. Sic finita ẽ pri¬
mi capituli continentia. Uideamꝰ
et cetera. Calix aureus babylon
ꝓpter hoc commote sunt gentes.
Et subito cecidit babylon et con¬
trita ẽ. Nabugo donozor uolens
decipere homines ꝑ calicem baby¬
lonis dolosum. ñ miscuit inuase
fictili quam parabat potionem.
s neq in paululum meliori fer
reo uase uł stagneo et quod ista
uas aureum in eo poculum tem¬
perauit: ut quis uidens decorẽ
auri. dum radiantis metalli pul¬
chritudine delectatur. et totis
ocłis heret inspecie ñ consideret
quid intrinsecus latet: et accipi¬
ens calicem bibat. nesciens calicẽ
nabugodonozor. Intelliges aut̃
calicem aureum in p̃senti nomi¬
natum. si animaduertas pessimo¬
rum dogmatum uerba mortife¬
ra. qualem habeant compositi
onem: qualem decorem eloquẽ¬

Expanded text:
butionem Deus ipse festinat. Simibutionem Deus ipse festinat. Similia quaedam huic si requiris invenies et de Jerusalem, quae ei acciderunt post prophetas, ob id, quia insidiata sit Christo. Sic finita est primi capituli continentia. Videamus et caetera: Calix aureus Babylon propter hoc commotae sunt gentes, et subito cecidit Babylon, et contrita est. Nabuchodonosor volens decipere homines, per calicem Babylonis dolosum, non miscuit in vase fictili, quod parabat potari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase, vel stanneo, et quod ista vas aureum, in eo poculum temperavit, ut quis videns decorem auri, dum radiantis metalli pulchritudine delectatur, et totus oculis haeret in specie, non consideret quid intrinsecus latitet, et accipiens calicem bibat, nesciens calicem Nabuchodonosor. Intelliges autem calicem aureum in praesenti nominatum, si animadvertas pessimorum dogmatum verba mortifera, qualem habeant compositionem sermonum, qualem decorem eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
interponere. quod michi iuidet᷑
latere si taceam. Uerumptam̃
audendum ẽ. saltẽ se pauca ꝑ¬
stringere. Quando uulnera sũt¬
facilia et prompta curatio: medicꝰ
uulnera. Euenit quoq aliquotienᷤ.
ut sectione ferri indigeat qui sa¬
natur: attamen ñ ipse medicus
ꝑgit adcurandum: s eligens uñ
ex discipli̾s qui curare ualeat. eo
utitur ut ministro. Quanclo ue¬
ro insanabiles plage sunt: et in
emortua carnis alta putredo cõ¬
tabuit. et intantum mala uali¬
tudo ẽ ut non serui uel liscipuli.
qui iam ꝓpe eum ꝑscientiam ar
nib indigeat: tunc ipse magnuᷤᷤ
medicus p̃cinctus lumbos. ad
sectionem teterrimi uulneris cõ¬
citatur. Similit̾ itaq quando
sunt minora peccata ñ restituit
d̾s ipse peccantib: s aliis utit᷑
ministris. Quando uero ꝑmeri¬
ta sua ingens hominẽ egritudo
comp̃henderit. ut ĩ babylonem.
que grauib ꝓprie malitie ẽ con¬
fossa uulnerib: tunc ad retri¬

Expanded text:
interponere, quod mihi videtur interponere, quod mihi videtur latere si taceam. Verumtamen audendum est saltem pauca perstringere. Quando sunt vufacilia, et prompta curatio  Al. cuvulnera. Evenit quoque aliquoties, ut sectionis et ferri indigeat, qui sanatur: attamen non ipse medicus pergit ad eum; sed eligens unum ex discipulis, qui curare valeat, eo utitur ministro. Quando vero insanabiles plagae sunt, ut, et emortua carne, putredo contabuerit, et intantum mala valetudo est, ut non servi, vel discipuli, qui jam prope eum per scientiam artnibus indigeat, tunc ipse magnus 765 medicus praecinctus lumbos, ad sectionem teterrimi vulneris concitatur. Similiter itaque quando sunt minora peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris. Quando vero per merita sua ingens hominem aegritudo comprehendit, ut nunc Babylonem, quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus: tunc ad retri
Abbreviated transcription (Latin):
ex pena. Hec ꝓpter hoc quo d dic¬
tum ẽ: quia tempus uindicte eiꝰ
a dño est. Sequitur. Retributio¬
nem ipse retribuet ei. Non ꝑ mi¬
nistros retribuet babyloni deus:
sed ipse retribuet quod meretur.
uolo quiddam dicere in addita¬
nem iꝑse retribuet ei. Non om̃i¬
bus ds̃ ipse restituit que meren¬
tur. S sunt quidam quib per
alios restituit. siue puniens eos:
seu mendicans ꝑ dolorem: ut in
psalmis continet᷑. misit in eos
furorem ire sue: furorem et iram
& angustiam. immissionem per
anglõs malos. His non ipse re¬
stituit: s ad retributionẽ illoꝵ
ministris usus ẽ angłis pessimis.
Et aliis forsitan ñ ꝑ malos ange¬
los reddit. s ꝑbonos: ut eis qͥ
ꝓscelerib puniunt᷑. mꝯultaq ꝑ
istiusmodi similia: si scripturaᷤ
scruteris inuenies. Est autem qnͣ¬
do ministroꝵ officio refutato. re¬
tributionem deus ipse restituit:
sicut ñ babyloni. Timeo quod¬
dam obscurũm loco manifesto

Expanded text:
ex poena. Haec propter hoc quod dicex poena. Haec propter hoc quod dictum est: « quia tempus vindictae ejus a Domino est. » Sequitur: « Retributionem ipse retribuet ei: » non per ministros retribuet Babyloni Deus, sed ipse retribuet quod meretur. Volo quiddam dicere in additanem retribuet ei. » Non omnibus Deus retribuet quae merentur, sed sunt quidam quibus per alios restituit, sive puniens eos, seu medicans per dolorem, ut in Psalmis continetur: « Misit in eos furorem irae suae, furorem, et iram, et angustiam, immissionem per angelos pessimos . » His non ipse restituit, sed ad retributionem eorum ministris usus est angelis pet aliis forsitan non per malos reddit, sed per bonos, ut in eis, qui pro sceleribus puniuntur. Multaque istiusmodi, si Scripturas scruteris, invenies. Est autem quando, ministrorum officio refutato, retributionem Deus ipse restituit, ut nunc Babyloni. Timeo quiddam obscuri in loco manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
adulterant. Non gͦ ut quidam
estimant ds̃ peccatores punit ira¬
tus: s sic expedit loqui. Magna
ira est: a deo tormenta ñ ꝑpeti. Qͥ
enim punit᷑. etiam si ab ea que
uocatur dĩ ira corripitur: ad hoc
punitur ut emendet᷑. Dñe ait
dauid ne in ira tua arguas me:
neq infurore tuo corripias me.
S etiam si arguas. argue nos in
iudicio. et non infurore: dixit ihe¬
remias. Inuenies autem etiam
ex ꝓmissione dĩ in quosdam cor¬
reptionem dari. in eo cum peccan¬
miscłia non denegatur. Scͥptum
est. Si dereliquerint filii eus le¬
gem meam. et in uidiciis ñ am¬
bulauerint. si uisticias meas. ꝓ¬
ga facinora eoꝵ. et inflagellis
iniquitates eoꝵ. misccłiam autẽ
meam ñ disꝑgam ab eis. Ista cõ¬
siderans. uide quomodo necilũ
pena dignus sit: qui usq in pre¬
sens tempus committit scelera
nec punitur. Uisitatio quippe
dei: ꝑuisitati tormenta monst᷑¬
tur. Qui autem peccans corri¬
pitur: nescio quid ei excurrat.

Expanded text:
adulterant. » Non ergo, ut quidam aestimant, Deus peccatores punit iratus, sed si sic expedit loqui, magna ira est, a Deo tormenta non perpeti. Qui enim punitur, etiamsi ab ea quae vocatur Dei ira corripitur, ad hoc punitur, ut emendetur. « Domine, ait David, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . » Sed etiam si arguis, argue nos in judicio, et non in furore. Dixit Jeremias: Invenies autem etiam et repromissionem Dei, in quosdam corruptionem dari, cum in eo peccanmisericordia denegetur. Scriptum est: « Si dereliquerint filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint: si justitias meas ga facinora eorum, et in flagellis iniquitates eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eis . » Ista considerans vide quomodo necdum poena dignus sit, qui usque in praesens tempus committit scelera, nec punitur. Visitatio quippe Dei per visitati tormenta monstratur. Qui autem peccans corripitur, nescio quid ei excurrat
Abbreviated transcription (Latin):
babylon et contrita ẽ. Quando
IIIII ꝓł are consummationem
n undi subito futuram. Quomodo
enim dieb diluuũ comecdebant
& bibebant. emebant. et uencdebãt
plantabant. edificabant. donec
subito uenit inundatio. similit̾
autem et indieb loth: sic et con¬
suimmatio mundi ñ ꝑpartes fi¬
et s repente. Huic conferendũ
iherico ciuitas corruens subito
disperiit. et uixta hanc simili¬
tudinem babylonem quoꝙ in
consummatione scli casuram ẽẽ
& subito conterendam. Et hec qui¬
dem de consummatione clicta sint.
Si uero ueneris ad aduentum
domini mei ih̃u xp̃i et iuderis
subuerterit omĩa gentium de
idolis dogmata. ut credentes de
erroris eximeret uigo: intelli¬
ges quia intempore passionis
eius babylon extimplo corruit
& contrita ẽ. Unusquisq ur̃m
consideret seipsum: & animad¬
uertat babylonem in suo pecca¬
to corruisse. Si autem et in ali¬
cuius corde ñ cecidit ciuitas

Expanded text:
Babylon, et contrita est . Quando Babylon, et contrita est . Quando izare consummationem mundi subito futuram. Quomodo  Al. quando enim diebus diluvii comedebant, et bibebant, emebant, et vendebant, plantabant, et aedificabant, donec subito venit inundatio: similiter autem, et in diebus Loth, sic et consummatio mundi non per partes fiet, sed repente. Huic conferendum Jerico civitas corruens subito disperiit: et juxta hanc similitudinem Babylonem quoque in consummatione saeculi casuram esse, et subito conterendam, et haec quidem de consummatione dicta sunt. Si vero veneris ad adventum Domini mei Jesu Christi, et videris subverterit omnia gentium de idolis dogmata, ut credentes de erroris eximeret jugo, intelliges quia in tempore passionis ejus Babylon extemplo corruit et contrita est. Unusquisque nostrum consideret seipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Si autem et in alicujus corde non cecidit civitas
Abbreviated transcription (Latin):
in ebriamur quam dui t̾ra sumꝰ.
cut inhis qui bibunt istum qͥ
inusu ẽ iuni liquorem. ĩ suꝑsi
mus ebrii corpus motum.l¬
lantes pedes uł caput membra¬
grauatum. os dissol itum. lingͣm
significantẽ sermones ebrii. et errã¬
tib labiis uerba p̃cisa: simiͭ iter
ẽ uidere eos qui cle calice ai reo
biberint babylonis. quomodo
moueant᷑. quomodo instabiles
gressu sint: quomͦ debilitata m̃te
Quamobrem scriptura duuna
de istiusmodi hominib. in alio
loco ita ait. Ppterea commoti st̃¬
sicut ebrius. Int̾ponamus aliqͥd
misterii quid de peccatore dica¬
tur cain: quod egressus a facie
dei. habitauit int̾ra naid con¬
tra eden. Said in greca lingua
int̾pretatur commotio. Qui eñ
derelinqͥt dm̃ qui cleserit sensum
de eo uigit̾ cogitandi: iste in t̾ra
naid hodie quoq habitat. id
est inturbatione mali cordis.
& inmentis commotione consi¬
stit. Siberunt gentes ꝓꝑterea
commote sunt: & subito cecidit

Expanded text:
inebriamur quamdiu terra sumus.inebriamur quamdiu terra sumus. sunt. Sicut in his, qui bibunt istum, qui in usu est, vini liquorem, si super mus ebrii corporis motum, vacillantes pedes, caput ac temgravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibus labiis verba praecisa: similiter est videre eos, qui de calice aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, quomodo instabiles gressu sint, quomodo debilitata mente, Quamobrem Scriptura divina de istius modi hominibus in alio loco ita ait: Propterea commoti sunt. Interponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Graeca lingua interpretatur commotio. Qui enim derelinquit Deum, qui deserit sensum de eo jugiter cogitandi, iste in terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberunt gentes, propterea commotae sunt, et subito cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia in ebriamur etmente excel¬
limus amore. concupiscentiis. etua¬
na glã. Quanta pocula tempera¬
uerit. quot ebrietates porrexerit
calicis: quid necesse ẽ dicere: Calix
aureus babylon. inebrians omnẽ
terram. Animaduerte omnem t̾¬
ram plenam ẽẽ peccatis: et ñ que¬
ris quomodo babylon omnem
terram in ebriauerit. S si forte
uideris iustum ebrium ñ eẽ deca
lice peccatoꝵ: noli putare scͥptu¬
ram ẽẽ mentitam. que dixerit ĩ¬
ebrians omnem t̾ram: cum iste
non in ebriet᷑ a babylone & tam̃
consistat in t̾ra. Audi quia iustꝰ
uero cum sit suꝑ t̾ram: conuersa¬
tionem incelis habet. Et ꝓpterħ
ñ conuenit ulterius iusto dici.
terra es. et interram ibis: s si ne¬
cesse ẽ audent̾ loqui. dicit iusto
d̾s adhuc consistenti suꝑ terram.
celum es. & in celum ibis: portat
enim imaginẽ celestis. Igitur ut
concludam. calix aureus inebri¬
at omnem t̾ram: idẽ om̃s ab eo

Expanded text:
tristitia, inebriamur et mente, excidtristitia, inebriamur et mente, excidimus amore, concupiscentiis et vana gloria. Quanta pocula temperaverit, quot ebrietatis porrexerit calices, quid necesse est dicere? « Calix aureus Babylon inebrians omnem terram. » Animadverte omnem terram plenam esse peccatis, et non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriaverit, sed si forte videris justum ebrium non elice peccatorum, noli putare Scripturam esse mentitam, quae dixerit: inebrians omnem terram, cum iste non inebrietur a Babylone, et tamen consistat in terra. Audi quia justus vero cum sit super terram, conversationem in coelis habet. Et propter hoc non convenit ulterius justo dici: Terra es, et in terram ibis . Sed si necesse est audenter loqui, dicit justo Deus adhuc consistenti super terram: Coelum es, et in coelum ibis. Portat enim imaginem coelestis. Igitur ut concludam, calix aureus inebriat omnem terram, id est, omnes ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
trie et uenenum turpiloquii. ue
nenum falsi nominis scientie. S
meus iħc econtra fecit. Sciens enĩ
aureum calicem zabuli. et p̾ca¬
uens ne aliquis ad fidem suam
ueniens. suspicaret᷑ etiam xp̃i
talem ẽẽ calicem qualem relique¬
rat. & ꝑ similitudinẽ formidaret
errorem idõ curauit ut haberemꝰ
thesaurum istum in uasis fictili¬
bus. Sepe iuidi aureum calicem
in pulchro sermonis ornatu: et
doginatum uenena considerans
dep̾hendi calicem babylonis. Ca¬
lix aureus babylon in manu dĩ
Non semꝑ calix babylon. Cum
autem uenerit ad undictam. &
in manu dñi posita fuerit: tunc
efficietur terra que quondam
ter in manu continetur: s ultio¬
nis tantum tempore cum ceꝑit
ei dñs restituere quod meretur.
tunc in manu eius fiet in ebrians
omnem t̾ram. Iste calix aureus ba¬
bylon: inebriauit omnem t̾ram.
Quomodo autem uniu̾sam t̾ram¬
in ebriauerit facile scies: si con¬
sideraueris om̃s homines ebri¬
os. In ebriamur ira. in ebriamur

Expanded text:
triae, et venenum turpiloquii: vennenum falsi nominis scientiae, sed meus Jesus econtra fecit. Sciens enim aureum calicem diaboli, et praecavens ne aliquis ad fidem suam veniens, suspicaretur etiam Christi talem esse calicem, qualem reliquerit, et per similitudinem materiae formidaret errorem: ideo curavit, ut haberemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Saepe vidi aureum calicem in pulchro sermonis ornatu, et dogmatum venena considerans, deplix aureus Babylon in manu Dei. Non semper calix aureus Babylon. Cum autem venerit ad vindictam, et in manu Dei posita fuefficitur terra, quae quondam ter in manu Domini continetur, sed ultionis tantum tempore cum coeperit ei Dominus restituere quod meretur, tunc in manu ejus fiet inebrians omnem terram. Iste calix aureus Babylon inebriavit universam terram. Quomodo autem universam inebriaverit terram, facile scies, si consideraveris omnes homines ebrios. Inebriamur ira, inebriamur
Abbreviated transcription (Latin):
tio destinati: ut manifestum ẽ
ex sermonib lĩ quos locitus
est ad abraham: attamen qd
lentes eos saluare qui se indig¬
nos salute iudicauerunt. Et
dicentes ad loth. est tibi aliqͥs¬
hic gener. aut filii aut filie: neq uͦ
ignorabant ñ eẽ eos secuturos
loth: s ostenderunt suam pari¬
ter et eius qui eos miserat beni¬
gnitatem in homines et amo¬
rem. Horum quiddam simile.
inuenimus etiam in iheremia
scriptum ẽẽ. Est enum ad nota¬
tum tempus. ꝓphetie eius. qnͣdo
ceperit ꝓpħare: et quousq fi¬
nierit. Ergo qui scripturas
legit si lectioni dĩ diligenter
intendat. et requirat eoꝵ q̃
scripta sunt uoluntatẽ: dicẽ
potest. Hystoria suꝑ scripta¬
est: quo tempore iheremias
exorsus ẽ & quo consummaue¬
rit ꝓpħiam. Quid gͥ ad me.
tempus hystorie: Legens di¬
dici. quia ceꝑit ꝓphare in die¬
bus iosie filii amos regis iuda
usq ad annum terciũ decimr̃
regni eius: deinde ꝓphauerit

Expanded text:
tio destinati, 744 ut manifestum est tio destinati, 744 ut manifestum est ex sermonibus Dei, quos locutus est ad Abraham: attamen quod lentes eos salvare qui se indignos salute judicaverunt, haec dicentes ad Loth: Est tibi hic aliquis gener, aut filii, aut filiae ? Neque enim ignorabant non esse eos secuturos Loth, sed ostenderunt suam pariter, et ejus qui eos miserat, benignitatem in homines et amorem. Horum quiddam simile invenimus et in Jeremia scriptum esse: est enim annotatum tempus prophetiae ejus quando coepit prophetare, et quousque. Ergo qui Scripturas legit, si lectioni diligenter intendat, et requirat eorum quae scripta sunt voluntatem, dicere potest ex historiae superscriptione, quo tempore Jeremias exorsus sit, et quod consummaverit prophetiam. Quid igitur ad me tempus historiae? Legens didici, quia coeperit prophetare in diebus Josiae filii Amos regis Juda, usque ad annum tertium decimum regni ejus; deinde prophetaverit
Abbreviated transcription (Latin):
eus ad bene¬
faciendum
prõptus ẽ ad
puniendos
autem eos
qui pena digni sunt dissimula¬
tor. Cum possit quippe tacens
sine contestatione uenturi puni¬
re eos quos semel dignos suꝑ¬
plicio iudicauit. numquam ħ¬
facit: s etiam si condempnaue¬
rit dicit quod semꝑ dicere ꝓpo¬
situm ẽ ut liberentur a condemp¬
natione ꝑ penitentiam. qui cõ¬
dempnati fuerant ꝑ delictum.
horum exempla cum de scriptu¬
ris possimus multa accipere.
sufficiunt ad p̾sens incidentia:
ut ueniamus adeoꝵ que lecta
sunt contemplationẽ. Sicut¬
niniuite peccatores condemp¬
nati erant a deo. Adhuc enim
tres dies. & futurum ut niniue
subuertat᷑. Noluit d̾s cum si¬
lentio pumre damꝑnatos: s
dans eis locum penitentie et
conuersionis misit ad gentes
hebreoꝵ ꝓpħam. ut dicente illo
acdhuc tres dies et niniue subu̾¬
tetur: qui condempnati fuerãt
non perirent. s agentes peni¬
tentiam impetrarent miscłiã
dei. Qui in sodomis et gomorriᷤ¬

Expanded text:
eus ad beneficiendum promptus est: ad puniendos autem eos qui poena digni sunt, dissimulat. Cum possit quippe tacens sine contestatione venturi punire eos quos semel dignos supplicio judicavit, numquam facit: sed etiam si condemnaverit, dicit quod sibi semper dicere propositum est, ut liberentur a condemnatione per poenitentiam, qui condemnati fuerant per delictum. Horum exempla cum de Scripturis multa possimus accipere, sufficiunt ad praesens incidentia, ut veniamus ad eorum quae lecta sunt, contemplationem. nivitae peccatores condemnati erant a Deo: Adhuc enim tres dies, et futurum ut Ninive subvertatur . Noluit Deus cum silentio punire damnatos; sed dans eis locum poenitentiae et conversionis, misit ad gentes Hebraeorum prophetam, ut dicente illo: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur, qui condemnati fuerant, non perirent: sed agentes poenitentiam, impetrarent misericordiam Dei, qui in Sodomis et Gomorr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in uobis in isto scłõ. stultus
fiat solum quia clamauit stul¬
tus esto et fatuus: ut sapiens
culpabilis iuxta quam filii scłi
huius sapientiores sunt a filiis
lucis in generatione ista: bonus
est ds qui contrariis diuersa sub¬
uertit. ut faciat compleri id quod
piens. Oportet xp̃m regnare: usꝙꝑ
dum ponat om̃es inimicos deus
sub pedib eius. Cum autẽ omĩa
ei subiecerit: nouissimus mimicꝰ
destruetur mors. Cum destructa
fuerit mors. tunc extrema ꝑcdiciᷤᷤ
erunt: et nouissimum eiꝰ fiet insi¬
piens. Hec de ꝑdice. Principium
uero capituli scdĩ istud lectum ẽ.
Thronus głẽ exaltatus abinitio
locus: scĩficatio nr̃a sustentatio
isrł. Dñe om̃s qui dereliquerunt¬

Expanded text:
esse in vobis in isto saeculo, stultus esse in vobis in isto saeculo, stultus fiat . Solvit qui ante clamavit: stultus esto et fatuus, ut sapiens culpabilis, juxta quam filii saeculi hujus sapientiores sunt filiis lucis in generatione ista, bonus est Deus qui contrariis diversa subvertit, ut faciat compleri id quod piens, oportet Christum regnare, usque dum ponat omnes inimicos ejus Deus sub pedibus ejus. Cum autem omnia ei subjecerit, novissimus inimicus destruetur mors; cum destructa fuerit mors, tunc extrema perdicis erunt, et novissimum ejus fiet insipiens. Haec de perdice. Principium vero capituli secundum istud lectum est: Thronus gloriae 787 exaltatus ab initio locus, sanctificatio nostra, sustentatio Israel. Domine, omnes qui te