comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arum. uel communium uel sp̃ĩtalium
in proximos. c&erisq huius modi. quia
haecmirum & ꝑofficium corporis. & ꝑ
temponr opostuna fieri necesse est. Ip¬
sa autem caritascuius instinctu haec fonis
aguntur quae in interiorehomine prae¬
sid&. semper ibidem haberi potest. quat¬
uis in publicum non semper ostendi potest
QUIA CARITAS OPERIT MUL.¬
HII UDINEM PECCATORUM¬
ET CETERA In eomaxime cum
uenrciter dõ dicitur & dimit tenobis debi¬
ta nr̃x sicut & nos dimittimus debitori¬
bus nr̃is. Et siquidem cuncta opeur bo¬
na quae facimus culpas quas fecimus dilu¬
ere & cooperire cestumest. Sed hace ideo
specialiter decaritate dicitur. perquam pro¬
ximis nr̃is ea quae nobis debent donamus.
Quia ustissimuinest apud dm̃. ut uixta
mensunrmpi&atis quamensi fuerius.
remittitur nobis:. Sicut econtir ter¬
ribiliter duris cordis uit sapiens arguit di¬
cens. Homo homini seruat inrm & adõ
quaerit medelam: Nec dubitandum

Expanded text:
arum, vel communium vel spiritalium arum, vel communium vel spiritalium in proximos, caeterisque hujusmodi; quia haec nimirum et per officium corporis, et per tempora opportuna fieri necesse est: ipsa autem charitas, cujus instinctu haec foris aguntur, quae interiori homini praesidet, semper ibidem haberi potest, quamvis in publicum non semper ostendi potest. Quia charitas operit multitudinem peccatorum, etc. In eo maxime cum Deo dicitur veraciter, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et siquidem cuncta opera bona quae facimus, culpas quas fecimus diluere et cooperire certum est. Sed hoc ideo specialiter de charitate dicitur, per quam proximis nostris, ea quae nobis debent, donamus, quia justissimum est apud Deum, ut juxta mensuram pietatis qua mensi fuerimus, remetietur nobis. Sicut econtra terribiliter duros cordis vir sapiens arguit, dicens: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam. Nec dubitandum,
Abbreviated transcription (Latin):
STOTEPRUDENTES¬
U ETUIGILATE INORA¬
TIONBUS Et dñs in euange¬
lio nos incestifinis intuitu semper orx¬
re acuigilare p̃nrecipit. Ait namq
loquens de die iudicii. Uigilate itaq
omnitempore orantes. ut digni abea¬
mini fugere ista omnia quae futurae
sunt. & stare antefilium hominis
Bene autem in orationibus uigilare
iubemur. ut cumstamus ad onrtionem
cogitatioomnis carnalis & saecularis
abscedat. nec quicquid tunc animus p̃¬
ter id solum cogit& quod prrecatur:
Subripit enim frequenter hostis. & subtili¬
ter fallens preces adõ auocat. ut aliud habe¬
amus incorde. & aliud profenrmus inuoce.
Cumintentione sincera dĩ debeat non
sonus uocis. sed animi sensus orare.
ANT EOMNIA AuTEMMUTU¬
AM IN UOBIS MET IPSIS CARI¬
TATEM CONTINUAM HABEN¬
TES. Beneaddidit continuam.
quia semper diligere ualemus. Semꝑ
autemuigilare inonrtionibus firgilita¬
te carnis obstante nequimus. semꝑ his
quae sub iungit uistutibus insistere. sẽper¬
litate doctrinae administutiom grati¬

Expanded text:
stote prudentes et vigilate in orationibus. Et Dominus in Evangelio nos incerti finis intuitu semper orare ac vigilare praecepit; ait namque, loquens de die judicii: Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia, quae futura sunt, et stare ante Filium hominis . Bene autem in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec tunc quidquam animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subripit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens preces nostras adeo avocat, ut aliud habeamus in corde et aliud proferamus in voce, cum intentione sincera Deum debeat non sonus vocis, sed animae sensus orare. Ante omnia autem mutuam in vobismetipsis charitatem continuam habentes. Bene addidit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus fragilitate carnis obstante nequimus; semper his quae subjungit virtutibus insistere litati, doctrinae, administrationi grati
Abbreviated transcription (Latin):
num caeleste a prophecis fuisse puremis¬
sum. insinuans ait. NON EST
UES TRUM NOSSET EC¬
PORA UEL MOMENTA.
QUAE PATER POSUIT IN
SUA POTESTATE. Illius
inquiens regni tam secr&um tempus ẽ.
ut patris tantum modo scientiae pateat
Et quando dicit non est urmscire.
ostendit quod & ipse sciat. cuius omnia
sunt. quae patris sunt. Sed non ex¬
pediat nosse mostalibus. ut semper in¬
cesti deaduentu iudicis. sic cottidie ui¬
uant. quasi die alia iudicandi sint
SEDACCIPIETS UIRTU¬
T EM SUPERUENENTI¬

Expanded text:
num coeleste a prophetis fuisse promisnum coeleste a prophetis fuisse promissum insinuans ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. Illius, inquiens, regni tam secretum tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat, et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt, quae Patris sunt, sed non expediat nosse mortalibus, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Sed accipietis virtutem supervenienti
Abbreviated transcription (Latin):
multos dies promisit aduentum. consequen¬
ter eum de eodem regno percunctatur. u¬
trum uidelic& mox adueniente spũscõ in
puresenti restituendum. aninfuturo scĩs
reseruandum credere debeant. Car¬
nales enim adhuc discipuli resurrectiora
xp̃i complexa. continuo regnumis rah&
credebant esseuenturum. Iuxtaquo
cleophasait. Nos autem speubamus.
quod ipse eẽ redempturus isiohel: Et
euangelista praemi sit. quia dño hieroso¬
limamuenturo. ex istimarent quod con¬
festim regnum manifestar&ur. Sed
opostebat impleri proph&ia. qua patri
canensait. Tu uero reppulisti & spre¬
uisti. & distulisti xp̃mtuum. Rep¬
pulit &enim & spreuit filium pater.
quando eum in passione deseruit dicentẽ¬
Ds̃ meus. dsineus. quare me dereliquisti.
Distulit. ut quem sc̃i illo tempore regna¬
turum putabant. expectent indie iudi¬
.II. in sua maiestate uenturum. Vnde
& ipsedñs spiritalem istahelem. & reg¬

Expanded text:
non post multos dies promisit adventum; consequennon post multos dies promisit adventum; consequenter eum de eodem regno percunctantur, utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto, in praesenti restituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum, juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabamus, quod ipse esset redempturus Israel, et evangelista praemisit, quia Domino Hierosolymam venturo existimarent, quod confestim regnum Dei manifestaretur. Sed oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens ait: Tu vero repulisti et sprevisti et distulisti Christum tuum . Repulit enim, et sprevit filium pater, quando eum in passione deseruit loquentem: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Distulit autem, ut quem sancti illo tempore regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipse Dominus et spiritualem Israel, et reg
Abbreviated transcription (Latin):
mo iohannis ut non nulli arbititentur
sed quod magis credibile est baptis moxp̃ĩ.
Ueq enim ministerium bapti z andi defu¬
enrt. ut haber& baptizatos seruos ꝑquos
ceceros baptizar&. quia tonde fuit memo¬
irbilis illius humilitatis ministerium.
quando eis lauit pedes. Cumergo dice¬
r& dñs quia iohannes quidem baptitauit
aqua. nequaquam subiungit. uos autem
baptizabitis. sed uosautem baptiz abimini
spũ scõ Quia neq apostoli. neq sequa¬
ceseorum quiusq hodie baptiz ant inec¬
clesia. aliter quam io hannes. idest aqua
baptizare praeualent. sed tantum in uo¬
cato xp̃i nomine adest interior uistus
qdae homine aquam tribuente baptizatorũ
animas simul & corport purific&. quod in
io hannis baptis inononfiebat. N onenira
enaet sp̃s datus. quia iħs̃ nondum fuerrt
glorificatus. ICTUR QUICON¬
UENERANT. INTERRO¬
GABANT EUM DICENTES
DŨESIINTEMPOREHOC
RESTITUES REGNUM IS¬
RΑHEL Qum apparenseis lo¬

Expanded text:
mo Joannis, ut nonnulli arbitrantur, mo Joannis, ut nonnulli arbitrantur, seu, quod magis credibile est, baptismate Christi. Neque enim ministerium baptizandi defuerat, ut haberet baptizatos servos, per quos caeteros baptizaret, quia non defuerat memorabile illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes. Cum ergo diceret Dominus, quia Joannes quidem baptizavit aqua, nequaquam subjungit: Vos autem baptizabitis, sed, Vos autem baptizabimini Spiritu sancto. Quia neque apostoli neque sequaces eorum, qui usque hodie baptizant in Ecclesia, aliter quam Joannes, id est, in aqua baptizare praevalent, sed tantum invocato Christi nomine, adest interior virtus spiritus sancti, quae, homine aquam tribuente, baptizatorum animas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo non fiebat; non enim erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Igitur qui convenerant interrogabant eum dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel. Quoniam apparens eis lo
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens ante ad sumptionem. id est prxe¬
cepta dansapostolis qua euelhic uel in euan¬
geliis leguntur. Estergo sensus
Ecripsi deihũ a tempore quo coepit signa
consuminatis. unde uenenxt rediit
tionemsium uiuus appar&. cibossu¬
mit. eandemq quam a mostuis suscita¬
uenrt palpandam carnem exhib&. Sed
discipulis conuersationem. significat se
occulta putesentia quam promiserat in¬
pl&curum. ec ceego uobiscum sum om¬
nibus diebus usq ad consummationem
saeculi. Iste enim numerus. hanc temfo
sepulti fuerunus cumx p̃operbaptis mum
in mostem. quasi rubrimaris calletitnsito.
necessarium in hac solitudine dñi habemus
ducatum. qui nos ad caelestia regna perdu¬
rat. & imaginis suae denario remunentus.
ruresentia scĩ sp̃s. quasi uera iubelaei qui
&beatific&. UOS AUT EM BAP¬
Post Multos hosdIES
Nondum fuerrnt a postolibaptizati.
non tamenaqua. sed spũscõ. Quosintel¬
legimus iam fuis se baptizatos. siue baptis¬

Expanded text:
cipiens ante assumptionem, id est, praecipiens ante assumptionem, id est, praecepta dans apostolis, quae vel hic vel in Evangeliis leguntur. Est ergo sensus: Scripsi de Jesu a tempore quo coepit signa  consummatis, unde venerat rediit,sionem suam vivus apparet, cibos sumit, eamdemque quam a mortuis suscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed discipulis conversationem, significat se occulta praesentia, quae promiserat impleturum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Iste enim numerus hanc temporasepulti fuerimus cum Christo per baptismum in morte, quasi Rubri maris calle transito, necessarium in hac solitudine Domini habemus ducatum, qui nos ad coelestia regna perducat, et imaginis suae denario remunerans praesentia sancti Spiritus, quasi vera jubilei quiete beatificet. Vos autem bappost multos hos dies: nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto, quos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptis
Abbreviated transcription (Latin):
RI¬
MŨ
QUI¬
SER¬
MO¬
NEM FEET DEOM¬
NIBUSGTEOPHI¬
LE. QUAE COEP̃
DOCERE DEOM¬
NIBUS SE DICIT
XPI FACTIS ET
DICIIS IN EUAN¬
CELIO SCRIPSIS¬
SE. NON QUOO
OMNIA COMP¬
hendere potuerit. nesit contracrius
iohanni quiait. Multa quidem &
alia signa fecit inc in conspectu disci¬
pulorum suorum. quae non sunt
scripta in libro hoc. Sed quod de
omnibus degerit unde faccr& serma¬
nem. quae iudicauit apta & congrua
sufficere officio dispensationis suae:
ł eophilus interpretatur diamator
uel adõ amatus. Quicumq enim chi
amatorest. ad sescriptum teneit
suac hic animae quia lucas meditus
scripsit. inueni& salutem. Et totandũ
quodait. quaecoepit ihs̃ facere & docere:
Primo facere. posteadocere. quia ihs̃ bo¬
nos doctores instituens. nulla nisi quae fe¬
cit docuit. US QUE INDIEM
QUA PRAECIPIENS APOSTO¬
Lis persp̃co scm quos ele¬
CITAdSUMPTUS EST. ETCE¬
TΕRΛ T non scensio uerborum or¬
dinem turbans. perhy perbaton legendũ
usq indiem qua ad sumptus est. Puxe¬

Expanded text:
rimum quisermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniat salutem. Et notandum quod ait: Quae coepit Jesus facere et docere. Primo facere, postea docere. Quia Jesus bonum doctorem instituens, nulla nisi quae fecit docuit. Usque inqua praecipiens apostolis per Spiritum Sanctum quos elegit adsumptus est Transcensio verborum ordinem turbans, per hyperbaton legendum, usque in diem qua assumptus est, prae
Abbreviated transcription (Latin):
rent ante puredicta esse a magistroquie
passuri essent. & eundem sescire habere
ad iutorem &remuneratorem. procu¬
ius nomine talia passuros seesse praedi¬
ctum est illis. HAECABINITIO
UOBIS NONDIXI. quiauo¬
GIScumeram Quaesunt
quae ab initio illis nodixit. & iam despũ
scõ quem inssurus erat illis apatre. & de
consolatione & confirmatione eiusdem
sp̃s quo consolandi & robonrndi fuissent.
ut omnia mundi aduersi uel iuda eorũ
scandala &persecutiones libero animo
formidare non debuissent. haec abinitio
non dixi quia uobiscumeurm. quia mea
praesentia consolabatur uos. CON¬
COROIA Istarum auarum incarita¬
tis officio fit concordia lectionum:
IN SABBAIO PENICIU¬
et paulus perAGRATISSU¬
perioribus partipus uo¬
Uet ephesum. et iNue¬
uirei quos daco discipulos:

Expanded text:
rent ante praedicta esse a magistro quae rent ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, ut eumdem se scirent habere adjutorem, et remuneratorem, pro cujus nomine talia passuros se esse, praedictum est illis. Haec ab initio vobis non dixi, quia vobiscum eram. Quae sunt quae ab initio illis non dixit etiam de spiritu sancto, quem missurus erat illis a patre, et de consolatione et confirmatione ejusdem spiritus, quo consolandi et roborandi fuissent? Ut omnia mundi adversa, vel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram, quia mea praesentia consolabatur vos. CONCORDIA. Istarum duarum in charitatis officio fit concordia lectionum. IN SABBATO PENet Paulus, peragratis superioribus partibus, veniret Ephesum, et inveniret quosdam discipulos,
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur. Fostasse unus quisq apud se¬
m& ipsum dicat. ego iam credidi. saluus
ero. Uerumdicit. si fidem operibus te¬
n&. Venx& enim fides ess&. qui in
hoc quod uerbis dicit. moribus non cori¬
tirdicit. Hinc estenim quod dequib¬
dam falsis fidelibus paulusdicit: Qui
confitentur se nos sedm̃. factis autem negant
Hinc iohannes ait. Quidicit senosse dm̃
& mandata eius non custodit. mendax est.
Cumautem dicatur. qui uero non credi¬
derit condempnabitur. quid hic dicim.
de paruulis. quiper acatemadhuc crede¬
renonualent. Nam demaioribus nul¬
la quaestio est. In ecclesia ergo saluato¬
risperalios paruuli credunt. sicut exaliis
ea quae illis inbaptismo remittuntur peccata
texerunt. SIGNAAUTEM EOS
QUIINME CREDIDERINT
HAECSEQUENTUR. INNO¬
MINE MEO DAEIONIA EI¬
CENT. LINGUIS LOQUEN¬
TUR NOUIS SERPENTES
TOLLENT ET SIMORTIPE¬
RUM QUID BIBERINT NON
CIS NOCEBIT SUPERAE
GROS MANUS IN PONUNT. EI
BENE HABEBUNT Num¬

Expanded text:
nabitur. Fortasse unusquisque apud senabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hic Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Cum autem dicatur, Qui vero non crediderit, condemnabitur, quid hic dicimus de parvulis qui per aetatem adhuc credere non valent? Nam de majoribus nulla quaestio est. In Ecclesia ergo Salvatori per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea quae illis in baptismo remittuntur peccata traxerunt. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis ngros manus imponent, et bene habebunt. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
RAE. QUICREDIDERIT
EIBAPTITATUS PUERT.
SALUUS ERIT QuiuERO
NONCREDIDERIT. CON¬
DECO PNABITUR Hoc
ergo puredicaturi. qnm̃ qui non crediderit
condempnabitur. cum idutiq non credi¬
derit quod non uidit Nonne ipsipri¬
mitus fuenrnt obirgandi. quod ante.¬
quam dnm uidissent noncrediderint
eis quibus dñs apparuiss& : Quodue¬
ro dixit euntes in mundum uniuersum
puredicate euangelium omni creaturoe:
Num quid scm̃ euangelium. uel in sen¬
satis rebus. uel brutis animalibus fue¬
ixt praedicandum. ut deo discipulis di¬
catur praedicate omni creatunre.
Sed omnis creaturae nomine pot est om¬
nis natio gentium designari. Ante¬
& enim dictum fuenxt. inuiam gentiũ
ne abieritis: nunc autemdicitur prredi¬
cate omni creaturre: Vt scilic& prus
aiudaea apostolorum repulsa praedica¬
tio. tunc nobis in aduitorium fier&.
cumbanc illa ad dampnationis suae tes¬
timonium superba reppuliss&. Qui
Scrediderit & baptizatus fuerit. saluus
erit. Qui uero non crediderit condemp¬

Expanded text:
rae. Qui crediderit rae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur. Hoc ergo praedicaturi, quomodo qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit; nonne ipsi primitus fuerant objurgandi quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Nunquid sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae. Sed omnis creaturae nomine potest omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis; nunc autem dicitur: Praedicate omni creaturae, ut, scilicet, prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condem
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. quodhis qui uide¬
RANT EUM RESURREXIS¬
SE. NONCREDIDERUNI
Quomodo nouissime quaiam eum ultire
non uider int. Nouissimum quippeillud÷
quod dnm apostoli intenir uiderrnt. quan¬
do a scendit in caelum: quod fac tum est xl¬
ma die post eius resurrectionem. Num¬
quid nam tunc ex probturus eraet quod
non credidissent eis qui eum uiderant re¬
surrexisse. quando &iam & ipsipostre¬
surrectionem toties eum uiderant.
Iulud ergo accipiamus post multas de¬
monsturtiones eius quibus perdies xl
apparuisse. id est ipso quadiaxgesimodie:
& qnm iamenrt ab eis ascensurus incaelũ.
hoc eis illo die maxime exproburre uolu¬
isse quod his qui uiderrnt eum resurrexis¬
se non credidenant antequam ipsi eum
uiderent: cum utiq postascensionem suã
puxedicantibus illis euangelium. gentes
quod nonuiderunt fuerunt creditunre
Post illam quippe ex probiationem secu¬
tus ait idem marcus. Et DIXIT EIS
EUNTES INMUNDUM UN¬
UERSUM PRAEDICATE EU¬
ANGELIUM OMNI CREATU¬

Expanded text:
cordis; quia his qui videcordis; quia his qui viderant eum resurrexisse non crediderunt. Quomodo novissime? quasi jam ultra eum non viderent: novissimum quippe illud est quod Dominum apostoli in terra viderunt, quando ascendit in coelum, quod factum est quadragesima die post resurrectionem. Nunquidnam tunc exprobraturus erat quod non credidissent eis qui eum viderunt resurrexisse, quando etiam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant? Illud ergo accipimus post multas demonstrationes ejus, quibus per dies quapparuisse, id est, ipso quadragesimo die. Et quomodo jam erat ab eis ascensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quod his qui viderant eum resurrexisse non crediderant antequam ipsi eum viderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis Evangelium, gentes quod non viderunt fuerint crediturae. Post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus. Et dixit eis: Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creatu
Abbreviated transcription (Latin):
magis congruunt. quam humiliatio¬
ni. Et ideo dnõ ascendente in albis
uestibus apparent. qui nato dño in al¬
bis uestibus apparere non dicuntur.
quia qui innatiuitate sua apparuit dñs
humilis. in ascensione sua ostensus est ho¬
mosublimis. Nam & locus congruit. dũ
is qui in humili ciuitate natus est homo. de
monte sublimi regressus est ad caclos
Hic ih̃s qui ad sumprus est
IN CAElum. Obduas illis causas
angeliuidentur. ut uidelic& ascensionis
tristitiam regressionis commemonrtio¬
ne consolarentur. & ut uere in caelum
Id est in eadem forma carnis atq substan¬
tia ueni& iudicaturus. in qua uenenrt
iudicandus. Cui profecto mostalitatẽ
dedit. naturaem non abstulit. Cuius
& iamgloria diuina quaequondam in
monte tribus discipulis apparuit. per¬
acto iudicio ab omnibus scĩs uidebitur.
quando toll&ur impius neuideat gloriã
BUS UN DECIM DISCIpuLIS
apparuit. Et Exprobra¬
UIT INCREDuLitATEMiL¬
Lorum. Et DURITIAM

Expanded text:
magis congruunt quam humiliatiomagis congruunt quam humiliationi, et ideo Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent, qui nato Domino, in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum is qui in humili civitatula natus est, homo de monte sublimi regressus est ad coelos. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illas causas angeli videntur: ut videlicet ascensionis tristitiam, regressionis commemoratione consolarentur; ut et vere in coelum Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus. Cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, peracto judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando tolletur impius ne videat gloriam bus eisdem undecim discipulis apparuit, et exprobravit incredulitatem illorum, et duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sum mopere itaq obseruandum est &
ipsius sc̃ĩ sp̃sadiutorium implonandũ.
nesapientia eleu&. ne intellectus dum
suptiliter currit aberr&. ne consilium
dum se multiplicat confundat. Nefor¬
titudo dumfidutiam praceb& prxecipi¬
t&. Nescientia dum nouit & nondili¬
git infl&. Nepi&as dumse ex tuxrec¬
titudinem inclinat: intorqueat.
Ne timor dumplus iusto trepidat. in
dispenrtionis foueam mergat. Et¬

Expanded text:
Summopere itaque observandum est, et Summopere itaque observandum est, et ipsius sancti Spiritus adjutorium implorandum, ne sapientia elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat, in disperationis foveam mergat.
Abbreviated transcription (Latin):
quippeest sapientia. su ntellectucareat.
& ualde in utilis est intellectus. si ex sapi.¬
entia non subsistat. Quia cum altiont
sine sapientiae ponderȩ pen&nrt. sua il¬
lum leuitas giaxuius ruiturum leuat
Vile est consilium. cui robur fostitadi¬
nis deest. Quia quod tuxctando inuenit
carens uiribus usq ad ꝑfectionem operis
non perducit. Et ualde fostitudo de¬
struitur. nisi perconsilium fulciatur.
uia quo plus seposse conspicit. eo uir¬
tus sineurtionis modermine. de terius
inpurecepsruit. Nulla est scientia.
siutilitatem pi&atis non hab&. Quia
dumbona cognita ex equi neglegit.
sese ad iudicium astius stringit. Et ual¬
de inutilis est pi&as. siscientiae discr&io¬
ne car&. Quia dum nulla hanc scienti¬
a inluminat. quomodo misereatur ig¬
nourt. Timor quoq ipse nisi has &iã
uistutes habuerit. adnullum opus pro¬
cul dubio bonae actionis surgit. Quia
dumadcuncta trepidat. ipsa sua formi¬
dine ab onis omnibus torpensuacat.¬

Expanded text:
quippe est sapientia, si intellectu careat: quippe est sapientia, si intellectu careat: et valde inutilis est, intellectus si ex sapientia non subsistat. Quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robur fortitudinis deest, quia quod tractando invenit, carens viribus usque ad perfectionem operis non perducit; et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur: quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit; et valde inutilis est pietas, si scientiae discretione caret: quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur, ignorat. Timor quoque ipse si non has etiam virtutes habuerit, ad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit: quia dum ad cuncta trepidat, ipsa sua fortitudine a bonis omnibus torpens
Abbreviated transcription (Latin):
naquam quã exunius sp̃s fonte procedan
uidentur quodam modo quasdam habe¬
repropri&ates. Aliud est enim sapere.
aliud intellegere: Quia multi a&erna
quidem sapiunt. sed haec intellegere
minime possunt. Sapientia ergo m̃¬
tem quã in sederit. de a&ernorum spe
& cestitudine replex. Intellectus. eo qđ
secr& a pen&r&. corquod tetigerit. re¬
ficiendo eius tenebirs in lustr&. Consili¬
um. dum esse quempiam prrecipitem pro¬
hib&. urtione animum repl&. Fosti¬
tudo uero. cumaduersa non m&uit.
trepidantimenti confidentiam pureb&
Scientia cumignonentiam fugat lumi:¬
ne suo. eumquem repleuerit inlustit.
Pi&as miseri cordiae operibus eum quẽ
repleuerit. exuberare concedit. Timor
dum premit mentem nede presentibus su¬
perbit. defuturis illam spei refectione
confostat. Sicenim quodam adminicu¬
losui inuicem sibi succurrunt. ut dum
alia aliae suffirgatur. uitae ordo & sta¬
tus decentissime componatur. Minor

Expanded text:
na, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, na, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, videntur quodammodo quasdam habere proprietates. Aliud est enim sapere, aliud intelligere, quia multi quidem aeterna sapiunt, sed haec intelligere minime possunt. Sapientia ergo mentem quam insederit, de aeternorum spe et certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. Consilium, dum esse quempiam praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo vero cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia cum ignorantiam fugat, et lumine suo eum quem repleverit illustrat. Pietas, misericordiae operibus eum quem repleverit, exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim quodam adminiculo sui invicem sibi succurrunt, ut dum alia aliae suffragatur, vitae ordo et status decentissime compona
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum sc̃i sp̃s qui unius ẽ. cum
patre & filio substantiae. sed totius scȩ̃
trinitatis habitaculũ efficimereant᷑¬
Sp̃s paradicus septiformis &iam gratr¬
aedicitur. propter septenari numeri
misterium. in quo sum ma ꝑfectio in¬
tellegitur. Est enim compositus ex
toto primopari. & ex toto primo im¬
pari. Ex toto primopari: quidiui¬
dipotest: Extotoprimo impari.
qui diuidi non potest. Hab& enim
internario mysterium trinitatis. in
quaternario euangelii. Siue enim
tres perquattuor. siue quattuor ꝑtres
multiplicentur. adduodenarium nu¬
merum surgitur . quia mrsterium scaẽ
trinitatis & doctrina euangelii. perxͦui.
a postolos inquattuor mundipastes. ori¬
entem ui delic&. & occidentem. septen¬
trionem & meridiem diriuata est
Huncenim spm̃ qui apatrefilioq pro¬
cedit. idem dñsapostolis. & ꝑapostoloxũ
& eorum suc cessorum ministerium.
scae suae tribuit ecclesiae. Cuiusdo-¬

Expanded text:
ut non solum sancti spiritus, qui unius est cum ut non solum sancti spiritus, qui unius est cum patre et filio substantiae, sed totius sanctae Trinitatis habitaculum effici mereantuSpiritus paracletus septiformis etiam gratiae dicitur, propter septenarii numeri mysterium, in quo summa perfectio intelligitur. Est enim compositus ex toto primo pari, et ex toto primo impari: ex toto primo pari, qui dividi potest, et ex toto primo impari, qui dividi non potest. Habet enim in ternario mysterium Trinitatis, in quaternario Evangelii. Sive enim tres per quatuor, sive quatuor per tres multiplicentur, ad duodenarium numerum surgitur, quia mysterium sanctae Trinitatis et doctrina Evangelii per duodecim apostolos in quatuor mundi partes, orientem videlicet et occidentem, septentrionem et meridiem, derivata est. Hunc enim spiritum, qui a patre filioque procedit, idem Dominus apostolis, et per apostolorum et eorum successorum ministerium sanctae suae tribuit Ecclesiae, cujus do
Abbreviated transcription (Latin):
operum indumentis ex orn&. Bap¬
tizatorum itaq capita chrismate li¬
niuntur. ut in regno& sacerdotio ec¬
clesiae delibuti. & xp̃iani nominis
praerogatiuam accipiant. & eius
membiar qui eosredemit. & eorum
caput est efficiualent. Capita itaq
eorum qui regenenentur ex aqua &
spũ scõ mystico uelamine teguntur.
ut eis perp&rum dicatur. Uosestis
genus electum. regales acerdotium.
gens scã. populus ad quisitionis
Et hoc uelam ine. &diadema regiũ.
& sacerdo talis capitis uelamentum.
signific&ur. Et quia ꝑ caput mens
plerumq insacro eloquio accipisol&
iuxta illud. Respicite & leuate
capita unr. Mensrenatorum &
regiae dignitatis ornamenta. & sa¬
cerdotalis uesticis habeat tegum̃ta.
ut & contrx uitia sacerdo tali uelami¬
ne muniatur. & uistutum geminis
spĩtaliter ex orn&ur. &unctione
sacro scĩchrisiatis liniatur. Qui¬
bus &iam septi formis giatiae sp̃s ꝑ
chrismatis unctionem conceditur

Expanded text:
operum indumentis exornat. Bapoperum indumentis exornat. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno et sacerdotio Ecclesiae delibuti et Christiani nominis praerogativam accipiant, et ejus membra, qui eos redemit, et eorum caput est, effici valeant. Capita itaque eorum qui regenerantur ex aqua et spiritu sancto mystico velamine teguntur, ut eis per Petrum dicatur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , et hoc velamine et diadema regium, et sacerdotalis capitis velamentum significetur; et quia per caput mens plerumque in sacro eloquio accipi solet, juxta illud: Respicite et levate capita vestra , mens renatorum et regiae dignitatis ornamenta, et sacerdotalis verticis habeat tegumenta, ut et contra vitia sacerdotali velamine muniatur, et virtutum gemmis spiritaliter exornetur, et unctione sacrosancti chrismatis liniatur, quibus etiam septiformis gratiae spiritus per chrismatis unctionem conceditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ris bonorum operum exibitionibus.
non baptis inatis itenrtione delentur
Domini cointerea corpori sepeliendo
mundissima linteamina & aromata
adhibentur. quia & is qui xp̃o conse¬
peliri desidenrt. siiama&as permittit.
quamuis mostuus sit ꝑoriginale pecca¬
tum quod adhuc postat. deb& tamen
bonorum operum exibitione flagitr¬
re. & mundis induiuestibus. dequibus
proph&a sacerdotes indui orrt cũ dicit
Sacerdotes tui induantur iustitiam.
Qui ergo omnia in baptis miitione
redolent misteriis & exuberant saciir¬
mentis. o postunum erat ut nouus
homo noua acciper& uestimenta. &
purgatus u&eris noxe conluuione
candidarum uestium induenxur ni¬
tore. Mor ses enim aaron & filios
eius prius aquis lauat. & post lineis
induit uestimentis: Quia & noster
uerus morses quipopulum de aegrp¬
tia seruitute. degentilitatis uidelic&
errore libenxt. qui est mediator dĩ
& hominum suinos in enarrabili sa¬
crrmenti unda purificat. ut bonorũ

Expanded text:
teris bonorum operum exhibitionibus, teris bonorum operum exhibitionibus, non baptismatis iteratione delentur. Dominico interea corpori sepeliendo, mundissima linteamina, et aromata adhibentur, quia et is qui Christo sepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum, quod adhuc portat, debet tamen bonorum operum exhibitione flagrare, et mundis indui vestibus. De quibus propheta sacerdotes indui orat, cum dicit: Sacerdotes tui induantur justitia . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent mysteriis et exuberant sacramentis, opportunum erat, ut novus homo nova acciperet vestimenta, et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum vestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et filios ejus prius aqua lavavit, et post lineis induit vestimentis. Quia noster verus Moses qui populum de Aegyptia servitute, de gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabili sacramenti unda purificat, et bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiatur & iamoperibis ei. quia
opera illius conturria sunt operibus¬
siluatoris  Necminus interea pomi¬
pisenus abrenuntiatur. quaeuriq o¬
penr sunt satanae. Sed eo quasi discer¬
niuidentur ac&eris operibus eius. quia
in eius superbia cuius illeauctorest. &¬
quae eumde iecit quodammodo designa¬
tur. Pompae igitur eius sunt. ambi¬
tio arrogantia uanagloria & cori¬
nr huuemnodi. quae defonte suꝑbiae
procedere noscuntur. Fons quoq
baptismi. similitudinem gerit sepul
chri xp̃i. quod nouum fuis se legitur
Quia quicumq in eo consepelitur xp̃o.
& eiconresurgit secundum eundem
apostolum. in nouitate uitae ambu¬
laredeb&. Cuius fontis septemgn
dus. tres indescensu. cresnoctes. &
tres in ascensu tres dies significare ui¬
dentur. Id circo autem baptis mus non
itenxtur. quia & xp̃s nonam plius quam
semel moritur. Peccata enim quae
post baptismum committuntur. pae¬
nitentia e lacrimis. elemosinis. & c&e¬

Expanded text:
renuntiatur etiam operibus ejus, quia renuntiatur etiam operibus ejus, quia opera illius contraria sunt Salvatoris operibus, nec minus in terra pompis ejus abrenuntiatur, quae utique opera sunt Satanae, sed eo quasi discerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in eis superbia, cujus auctor ille est, et quae eum dejecit, quodammodo designatur. Pompae igitur ejus sunt, ambitio, arrogantia, vana gloria, et caetera hujuscemodi, quae fonte superbiae procedere noscuntur. Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepelitur Christo, et ei conresurget, secundum eumdem Apostolum, in novitate vitae ambulare debet, cujus fontis sex gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur. Idcirco autem baptismus non iteratur, quia et Christus non amplius quam semel moritur. Peccata enim, quae post baptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
eis pectus. ut cumdiuid dicere possint.
& miseri cordia ei. prreueni& me
Tanguntur scapulae. ut cum eodem di¬
cant : & miseri cordia eius sub sequatur
me. Idest anteriont ut bene uelint
posterion ne frustiar uelint: Ina cor¬
dis nomine sie pemens designatur. si c̃¬
est illud. In toto cordemeo exquis iui
te. Et molei nomine intelligitus
uinctio scĩsp̃s. siue o pent luminis omi¬
sericordiae. Cordis locus unctiou
bene exuberat. si abrenuntiando diabo¬
lo &operibus cius dominationem illius
aspernatur. & iugum quod se praeme¬
bit illius olei unctione fatiscat: & iin¬
pleatur illud proph&icum. Compu¬
tresc& iuguma facie olei: Abrenumi¬
hoc uerbo in hoc sensu exprimi potest
sio scãẽ trinitatis sequitut. ut ubi abiin¬
dauit peccatum. suꝑabund& gnartia
Satanenim qui diabolus nuncupi¬
tur a fidelibus abrenuntiatur. ut
dño saluatore liberius seruiatur.
Iuia uxta eiusdem dñi uocem. nemo
potest duobus dominis seruire: Ab¬

Expanded text:
eis pectus ut cum David dicere possint: eis pectus ut cum David dicere possint: Et misericordia ejus praeveniet me . Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericordia ejus subsequetur me, id est anteriora, ut bene velint, posteriora, ne frustra velint. In cordis nomine sest illud. In toto corde meo exquisivi te , et in olei nomine intelligitur unctio sancti Spiritus, sive opera luminis et misericordiae, cordis locus unctione bene exuberat, si abrenuntiando diabolo et operibus ejus, dominationem illius aspernetur, et jugum quod se premebat, illius olei unctione fatiscat, et impleatur illud propheticum: Computrescet jugum a facie olei . Abrenuntihoc verbo in hoc sensu exprimi potest. sio sanctae Trinitatis sequitur: Ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Satanae enim qui et diabolus nuncupatur a fidelibus abrenuntiatur, ut Domino salvatori liberius serviatur, quia juxta ejusdem Domini vocem: Nemo potest duobus dominis servire . Ab
Abbreviated transcription (Latin):
tibus natum enxt inluminar&. Non
abre sputo aurestanguntur & nares.
ut qui expuens linguam muti t&ige
irt & sputolutum fecerat. & oculos
caecinati aperuerat. Nunc perminis¬
terium sacerdotum & aud itum sp̃ĩtalẽ
his qui baptizandi sunt tribuat. & te:¬
te loquendi. id est fidem uerrm confi¬
tendi facultatem praebeat. & nares qui¬
bus bonum xp̃i odorem capiant a peri¬
at. Pectus enimillius quibaptizatur.
refestum semꝑẽẽ. deb&. & diuiniodoris
nectare. & spĩtaliunctione delibutum
Vn de &iam his qui baptizandi sunt.
pectus deoleo & scapulae tanguntur.
ut illius olei sc̃ĩ uidelic& sp̃sunctione
liniti dequo a postolus ait: Sicut unctio
eius doc& nos deomnibus. Ante & ce¬
tromuniti. id est contiromnia prospe¬
ie siue aduersa sint cirtum specti. & cae¬
lestum animalium imitatione ante &
reero plenisint oculis. id est in praceritũ
& futurum respicientes salutis suaecus¬
todiam non ammittant: Tangitur

Expanded text:
tibus natum erat, illuminaret, non tibus natum erat, illuminaret, non ab re sputo aures tanguntur et nares, ut qui expuens linguam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium sacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est, fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum semper esse debet, et divini odoris nectare et spiritali unctione delibutum. Unde et etiam his qui baptizandi sunt, pectus de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione liniti, de quo Apostolus ait: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus ante et retro muniti, id est, contra omnia prospera sive adversa sint circumspecti, et coelestium animalium imitatione ante et retro pleni sint oculis, id est, in praeteritum et futurum respicientes, salutis suae custodiam non amittant. Tangitur
Abbreviated transcription (Latin):
catorum. Tanguntur itaq desputo
nares & aures. & dicitur eff&a. Nares.
ut xpm inodore unguentorũ sequant᷑.¬
& dicant. traheme postte curremus.
Et cuma postolo profiteantur dicentes.
Xp̃ibonus odor sumus dõ. Et illius
membiir efficiantur. cuidicitur. Et
odor uestimentorum tuorũ. suꝑ omnia
aromata.Tanguntur & aures. ut
audientes uerba dĩ & facientes ea. simi¬
les sint secundume uangelium uiro
sapienti. qui aedificauit domum suam
super p&naem. Et spitali auditu semꝑ
spĩtalia auscultent. ut cum dauid dicere
possint. Audiam quidloquatur in
me dñs ds̃. Et cumisaia. Dñsds̃ ape¬
ruit mihi aurem. ego autem non contrr¬
dicam. r&rorsum non abii. Vt quae
spĩtaliter dicuntur spitaliter audientes
ad sp̃ĩtalium operum emolumenta per¬
ueniant. Quia ergo diuinitas homi¬
nemad sumens. quod dam ex conexio¬
ne duarum substantiarum in una dĩ fi¬
lii persona collirium fecit. unde genus
humanum quod caecum a primis parer¬

Expanded text:
catorum. Tanguntur itaque de sputo catorum. Tanguntur itaque de sputo nares et aures, et dicitur effeta. Nares, ut Christum in odore unguentorum sequantur et dicant: Trahe me post te, curremus , et cum Apostolo confiteantur, dicentes: Christi bonus odor sumus Deo , et illius membra efficiantur, cui dicitur: Et odor vestimentorum suorum super omnia aromata. Tanguntur et aures ut audientes verba Dei, et facientes ea similes sint, secundum Evangelium, viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram , et spiritali auditu semper spiritalia auscultent, ut cum David dicere possint: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico . Retrorsum non abii, ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Quia ergo divinitas hominem assumens, quoddam ex connexione duarum substantiarum, in una Dei filii persona collyrium fecit, unde genus humanum quod caecum a primis paren
Abbreviated transcription (Latin):
dant &iam scam ecclesiam catholicam.
idest uniuersalem: non in scam̃ ecclesiã
Vt redentes intrinitatem. credant eius¬
de scaẽ trinitatis domum eẽ. scam̃ eccle¬
siam. acuius cõmunione discedentes.
scismatict & hereticiuocintur. & a&erua
dampnatione puniuntur. Incuius uero
communione permanentes. & membrx
xp̃i esse & remis sionem peccatorum per¬
cipere. & aduitam a &ernam ꝑuenire.
Quia ergo paruuli necdum irtione uten¬
tes haecminime caperepossunt. opor¬
t& ut cum ad intellegibilem a&atem per¬
uenerint doceantur. & fidei sacixmentis
& confessionis suae mrsteriis. & uenrcit̃
credant. & diligenti cunx custodiant.
Confessionem suam planediximus. quia
quamuis illi necdum loqui possint. pro
illis & confitentur & locuntur. qui eos
delauacrofontis suscipiunt. Nec in¬
merito dignum est ut qui aliorum pec¬
catis obnoxii sunt. aliorum &iam con¬
fessione per mesterium baptis iatis.
remissionem originalium ꝑcipiant pec¬

Expanded text:
dant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, dant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est, universalem: non in sanctam Ecclesiam ut credentes in Trinitatem. Credant ejusdem sanctae Trinitatis domum esse sanctam Ecclesiam, a cujus communione discedentes schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnatione puniuntur: in ejus vero communione permanentes et membra Christi esse et remissionem peccatorum percipere, et ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli necdum ratione utentes haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint doceantur, et fidei sacramentis et confessionis suae mysteriis, et veraciter credant, et diligenti cura custodiant confessionem suam. Plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint pro illis et confitentur et loquuntur, qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione, per ministerium baptismatis remissionem originalium percipiant pec
Abbreviated transcription (Latin):
hominem susceperit. & uerbum caro
factum sit ad sumendohumanitatem.
non permutando diuinitatem. Credant¬
&iam eum pertulis se passionem & mostẽ.
non inuistute diuinitatis. sed ininfirmi¬
tate humanitatis. Mostuum uera
carnis moste. resurrexis se uenr carnis
resurrectione. & resurrectione sua sp̃ẽ
nobis resurrectionis contulisse. Ita
dum taxat. ut sicut ille tertia die resur¬
rexis uiuus amostuis. ita & nos infine
saeculorum resurgamus in eadem qua
nunc uiuimus carne. Credant &iam
eum in eodem corpore quod de uirgine
assumpsit & passionem sustinuit & re¬
surrexit. ascendisse in caelum. & ineo¬
dem & nunc esse & adiudicium uentu¬
rum eẽ. & resuscitatis omnibus dare
aliis propeccatis supplicii a&ernisen¬
tentiam. aliis pro iustitiae meritis ae¬
terna ebeatitudinis premium. Cre
patri& filio. uoluntate. potestatẽ. a&er¬
nitate. substantia. Nec esse in hac scã
trinitate ullus girdus. quibus aliquis
inferior superiorue dicipossit. Cre¬

Expanded text:
hominem susceperit, et Verbum caro hominem susceperit, et Verbum caro factum sit, assumendo humanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed in infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse: ita duntaxat ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis, ita et nos in fine saenunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodem corpore quod de Virgine assumpsit, passionem sustinuit, et resurrexit, ascendisse in coelum et in eodem nunc esse, et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam: aliis pro justitiae meritis aeternae beatitudinis praemium. CredPatri et Filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia. Nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus quibus aliquis inferior superiorve dici possit. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem omnium uisibiliũ & inuisi¬
bilium. Quisolus quia non est dealio
ideo solus appellatur ingenitus & in
ibm̃ xpm̃ filium eius ꝑquẽ omnia facta
sunt: Uerum dm̃ unigenitum ueruĩ¬
q: difilium. non factum aut adoptiuũ
sed genitum. & unius cumpatre substan¬
tiae. Atq ita ꝑomnia aequalemdo
patri. ut nec tempore necgiadu nec po¬
testate essepossit inferior. Tantumq
esse illum qui est genitus. quantus est ille
qui genuit. Credant &iameum natũ
scõ coopeurnte. uerum sibi corpus ex uir¬
gine idem dĩfilius ad sumpserit: ut qui
enrt indiuinitatedĩ patrisfilius. ipse
factus sit inhumanitate hominis matris
filius. Credant &iam eum descendis¬
se ultimo tempore proredemptione
mundi a patre. qui nusquam de sut ẽẽ.
cum patre . & hominem uerum factum
ut humanum genus homo liberar&.
Et ipse qui absq mitio a&eruitatem
cum patre & spũscõ possid&. infine
saeculorum perfectum natunre nire

Expanded text:
creatorem omnium visibilium et invisicreatorem omnium visibilium et invisibilium, qui solus, qui non est de alio. Ideo solus appellatur ingenitus, et inistum Filium ejus, per quem omnia facta sunt, verum Deum unigenitum verumque Dei Filium, non factum aut adoptivum, sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. Credant etiam eum natumsancto cooperante, verum sibi corpus ex virgine idem Dei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a Patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret. Et ipse qui absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet, in fine saeculorum perfectum naturae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
nem. simbuli sequitur tireditio. Quod
simbulum grece. latine indicium uel
signum uel conlatio interpuxatur
Indicium. quia ꝑidindicatur fidei in¬
tegritas. Signum. quod eo bene re
tento & intellecto. fideles ab infidelib
discernuntur. Conlatio. quia in eo
apostoli omnem fidei integritatem con¬
tulerunt. Quod aute mom nes parifidei
sinceritate corde r&inebant ore confes¬
si sunt. & singuli proprias sententias
conferentes. simbalum id est totius fidei
conlationem ediderunt. Discessuri
enim ab inuicem. normam futurre p̃¬
dicationis in cõmune statuerunt. nelo¬
caliter ab inuicem discedentes. diuersũ
aliquod uel dissonum predicarent
Decentissimum namq & utile enxt.
ut quibus erat anima una &corunũ
nar&. N ec enim dirimi in aliquo ł
poteurnt uel debebant. quia unius fi¬
deiuinculo nec tebantur: Fides quae
in hoc sinbalo contin&ur. ita ab hisqui
baptizandisunt intelligideb&. ut cre¬
dant in dm̃ patrem omini potentem.

Expanded text:
nem symboli sequitur traditio. Quod nem symboli sequitur traditio. Quod symbolum Graece σύμβολον, Latine indicium vel signum, vel collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur fidei inttento et intellecto fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. Quod autem omnes pari fidei sinceritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias senteconferentes, symbolum, id est, totius fidei collationem ediderunt. Discessuri enim ab invicem, normam futurae praedicationis in communi statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquod, vel dissonum praedicarent. Decentissimum namque et utile erat, ut quibus erat anima una, et cor unaret. Nec enim, dirimi, in aliquo vel poterant, vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum patrem omnipotentem