comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit siue sex quib septimꝰ eẽt ipse samuhel: sed tres
mares. & duas feminas Dcinde in illo popło cũ ad¬
huc nemo regnaret qđ in extremoposuit. dat uir¬
tutẽ regib nr̃is & exaltauit cornu xp̃i sui. unde
dicebat si non ꝓphetabat: Dicat ergo eccła xp̃i. ciuitas
regis magni. grã plena: ꝓle foccunda: dicat qđ tan-¬
to ante de se ꝓpħatum ꝑos huius piȩ matris agnoscit
Confirmatũ est cor meũ indño: ex altatũ est cornu
meum indõ meo. Uere confirmatũ est cor. & cornu uere
exaltatũ: quia non inse sed in dño dõ suo Dilatatũ
est suꝑ inimicos meos os meũ: quia & in angustus
pressurarũ sermo dĩ non est alligatus. nec in p̃conib
alligatis. Letata sum inqͥt insalutari tuo. Xp̃s est
iste iħs: quẽ symeon sicut in euangło legitur senex am¬
plectens puerũ. agnoscens magnũ: nunc dimitte
inquit dñe seruũ tuũ in pace. qm̃ uider̃ oculi mei

Expanded text:
rit, siue sex, quibus- septimus esset ipse Samuel, sed tres rit, siue sex, quibus- septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit: Dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui, unde dicebat, si non prophetabat? Dicat ergo ecclesia Christi, ciuitas regis magni, gratia plena, prole fecunda, dicat quod tanto ante de se prophetatum per os huius piae matris agnoscit: Confirmatum est cor meum in Domino, exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor et cornu uere exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum; quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in praeconibus adligatis. Laetata sum, inquit, in salutari tuo. Christus est iste Iesus, quem Simeon, sicut in euangelio legitur, senex amplectens paruum, agnoscens magnum: Nunc dimittis, inquit. Domine, seruum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iam coeperunt etiã in hac t̾rena pcregrinatione
compleri conuenient̃ mouct᷑. nonne intendit & as.¬
picit & agnoscit ꝑ hanc mulierẽ cuius etiã nomen
idest anna qđ grã eius interp̃tatur ipsã religionẽ
xp̃ĩanam. ipsã ciuitatẽ dĩ cuius rexx est & condicor
Aqua suꝑbi alienant᷑ ut cadant. qua humiles implen¬
tur ut surgant. qđ maxime hrmnꝰ iste ꝑsonuit:
nisi quisquã forte dicturus est nichil istã ꝓphetasse
mulierem. sed dm̃ tantũ modo ꝓpter filiũ quẽ pͣca¬
ta impetrauit: exultanti p̃dicatione laudasse
Quid ergo sibi uult qđ ait. arcũ potentiũ fecit in¬
firmũ & infirmi p̃cincti sunt uirtute. pleni panib
minorati sunt. & esurientes transier̃ terrã. qͥ a sterilis
peperit septẽ. & multa infiluis infirmata est: Nũ qͥd
septem ipsa pepererat: Quãuis sterilis fuerat: unicũ
habebat. qͣndo ista dicebat. Sed nec postea septẽ pepe¬

Expanded text:
quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione conpleri, conuenienter mouetur, nonne intendit et adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam nomen, id est Anna, gratia eius interpretatur, ipchristianam, ipsam civitatem Dei, cujus rex est, et conditor a qua superbi alienantur, ut cadant; qua humiles implentur, ut surgant, quod maxime hymnus iste personat. Nisi quisquam forte dicturus est, nihil istam prophetasse mulierem, sed Deum tantummodo propter filium, quem precata impetravit, exsultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi vult quod ait? Arcum potentium fecit infirmum, et infirmi praecincti sunt virtute. Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram; quia sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est? Numquid septem ipsa pepererat, quamuis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem pepe
Abbreviated transcription (Latin):
multa infiliuis infirmataest. Dñs mortificat & uiuifi.¬
cat: deducit ad inftros & reducit Dñs pauperes
facit & ditat: humiliat & exaltat. Suscitat a terra
pauperẽ. & destercore erigit inopem: ut collocet
cum cũ potentib popłi. & sedẽ głȩ bȩreditatẽ dans
cis. Dans uotũ optanti & benedixit annos iusti: qm̃
nonin urtute potens est uir Dñs infirmũ faciet
in prudentia sua: & ñ glorictur potens in potencia
sua. Et non głctur diues indiuicus suis: sed in hoc
glorictur qͥ głatur. intelligere & scire dnm̃: & fa.¬
cere iudiciũ & iusticiã in medio terrȩ. Dñs ascen
dit incęlos: & tonuit. Ipse iudicabit exctrema
terrȩ. quia iustus est: & dat uirtutẽ regib nr̃is.
& exaltabit cornu xp̃i sui. Itane uero uerba hȩc
unius putabuntur eẽ mulierculȩ de natosibi
filio gratulantis: Tantũne mens hominũ aluce
ueritatis auersa est ut non sentiat suꝑ gredi modum
femine huiuis. uerba que fundit: Porro quireb ipsis

Expanded text:
st. Dominus mortificat et uiuificat, deducit ad inferos et reducit. Dominus pauperes facit et ditat, humiliat et exaltat. Suscitat a terra pauperem et de stercore erigit inopem, ut conlocet eum cum potentibus populi, et sedem gloriae hereditatem dans eis; dans uotum uouenti, et benedixit annos iusti, quoniam non in uirtute potens est uir. Dominus infirmum faciet in prudentia sua, et non glorietur potens in potentia sua, et non glorietur dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur qui gloriatur, intelligere et scire Deum, et facere judicium et justitiam in medio terrae. Non ipse iudicabit extrema terrae, quia iustus est; et dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui. Itane uero uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
suam dño fundit exultans. qͣndo eundẽ puerũ na.¬
tum & ablactatũ. dõ reddidit eadẽ pictate qua
uouerat. Dicit enĩ. Confirmatũ est coricũ in
dño: & exaltatũ est cornumcũ indõ meo. Dilatatũ ẽ
suꝑ inimicos meos osmeũ: letata sũ insalutari tuo.
qm̃ nonẽ sc̃s sicut dñs & non c̃. iustus sicut ds̃ nosttr:
non est sẽs prȩterte dñe. Nolite gloriari &e nolite loqͥ
excdsuneq ꝓcedat magniloquiũ de ore urõ: qm̃
EUtum potentiũ fecit uifirmu: & infirmi p̃cineti
sunt iurtute. Pleni panib minoratisunt: & surien.¬

Expanded text:
suam Domino fundit exultans, quando eundem puerum nasuam Domino fundit exultans, quando eundem puerum natum et ablactatum Deo reddidit eadem. pietate, qua uouerat. Dicit enim: Confirmatum est cor meum in Domino, exal. tatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est super inim non est sanctus sicut Dominus, et non est iustus sicut Deus noster; non est sanctus praeter te. Nolite gloriari et nolite loqui excelsa, neque procedat magniloquium de ore uestro. QuArcum potentium fecit infirmum, et infirmi praecincti sunt uirtute. Pleni panibus minorati
Abbreviated transcription (Latin):
quis fidelis dubitit non et̃ inanit̾ dicta. quis ea
non ad intelligentiã spiritͤalẽ reuocet si possit.
aut abeo qui pocest reuocanda eẽ fateatur:
tempora. qndo dauid saule reꝓbato ita regnũ pͥmꝰ
obtinuit ut ciꝰ deinde posteri interrena hierłm diu¬
turna successione regnarent: dedit figurãre gesta
significans atq pręnuncians qđ nont̃. prȩcereũdũ
silentio de rerũ mutatione futurarũ. qđ attinet
ad duo testam̃ta. uetus & nouũ: ubi sacerdotium
regnũq mutatũ est. ꝑsacerdotẽ eũdẽq regẽ nouũ
ac sempiternũ: qui est xp̃s iħs. Nam & helisacer.¬
dote reꝓbato. substitutus in dĩ ministeriũ samuhel:
simul officio functus. sacerdotis & iudicis. & saule
abiecto. rex dauid fundatus in regno: hoc qđ dico
figurauerunt. Mater quoq ip̃sa samuhelis anna.
quȩ prius fuit sterilis & posteriore foecũditate
letata est: ꝓphetare alud ñ uidetur cũ gratulationẽ

Expanded text:
quis fidelis dubitet non esse inaniter dicta? Quis ea quis fidelis dubitet non esse inaniter dicta? Quis ea non ad intellegentiam spiritalem reuocet, si possit, aut ab eo qui potest reuocanda esse fateatur? tempora, quando David Saüle reprobato ita regnum primus obtinuit, ut ejus deinde posteri in terrena Jerusalem diuturna successione regnarent, dedit figuram, re gesta significans atque praenuntians, quod non est praetereundum silentio, de rerum mutatione futurarum, quod attinet ad duo Testamenta, vetus et novum: ubi sacerdotium regnumque mutatum est per sacerdotem eumdemque regem novum ac sempiternum. qui est Christus Iesus. Nam et Heli sacerdote reprobato substitutus in Dei ministerium Samuel simul officio functus sacerdotis et iudicis, et Saule abiecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico figurauerunt. Mater quoque ipsa Samuelis Anna, quae prius fuit sterilis et posteriore fecunditate laetata est, prophetare aliud non uidetur, cum gratulationem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad hierłm terrenã tantũ ꝑtineat. si quicqͥd ibi
de illa uel ꝓpter illam dicitur atq completur. signifi¬
cat aliquid qđ etiã ad hierłm cȩlestẽ allegorica p̃fi.¬
guratione referatur: sed erunt sola duo genera.
unũ qđ ad hicrłm liberã: alterũ qđ ad utrãq ꝑti¬
neat. Michi autẽ sicut multũ uident᷑ errare qui
nullas res gestas in eo genere litterarũ aliqͥd aliud
prȩter id qđ eo modo gestȩ sunc significare arbitran¬
tur: ita mulcũ audere qui prorsus ibi omia signi¬
ficationib allegoricis inuoluta eẽ contendunt. Ideo :¬
criꝑtita non biꝑtita eẽ dixi. Hoc enĩ excistimo: ñ
tamen culpans cos qui potuerunt illic de qͣcũq
re gesta sensũ intelligentiȩ spiritalis exculpere.
scruata dũ caxat primitus historię ueritate.
Cȩterũ quȩ ita dicunt᷑ ut reb humanitꝰ studi¬
uinitus gestis siue gerendis conuenire ñ possi&.

Expanded text:
quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa uel propter illam dicitur adque conpletur, significat aliquid, quod etiam ad Hierusalem caelestem allegorica praefiguratione referatur; sed erunt sola duo genera, unum quod ad Hierusalem liberam, alterum quod ad utramque pertineat. Mihi autem sicut multum uidentur errare, qui nullas res gestas in eo genere litterarum aliquid aliud praeter id, quod eo modo gestae sunt, significare arbitrantur, ita multum audere, qui prorsus ibi omnia significationibus allegoricis inuoluta esse contendunt. Ideo tripertita, non bipertita esse dixi. Hoc enim existimo, non tamen culpans eos, qui potuerint illic de quacumque re gesta sensum intellegentiae spiritalis exsculpere, seruata dumtaxat primitus historiae ueritate. Ceterum quae ita dicuntur, ut rebus humanitus seu diuinitus gestis siue gerendis conuenire non possint,
Abbreviated transcription (Latin):
Adutr̃amq uero ꝑtiñee hoc ipsũ qđ hierłm dicit᷑
dĩ ciuitas. & in ea ꝓpħatur futura domus di: eaq
ꝓ̃phetia uidetur᷑ impleri. cũ salomonrta ȩdificat illud
nobilissimũ templũ. Hec enĩ & interrena hicrłm scdin¬
Qđ genus ꝓphetiȩ exutroq ueluti cõpactũ atque
cõmixtum: in libris ueterib canonicis quib rerũ
gestarum narrationes continent᷑ ualet plurimum.
multumq exercuit & eocercet ingenia scrutantiũ
litteras sacras: ut qđ historice prȩdictũ cõpletũq
legitur in semine abrahȩ scđm carnẽ. etiã in semine
abrahȩ scđdin fidt̃ quid implendũ allegoriee signifi:¬
cet inquiratur: intantũ ut quibusdã uisũ sit nichil
ciuitatẽ dĩ eiusq filios in hac uita peregrinos. figu¬
rata significatione referendũ. Sedsi hoc ita est.
iambiꝑtita non triꝑtita erunt eloquia ꝓphetarũ. uł
potius illarũ scripturarũ omniũ: quȩ ueteris instru¬
menti appellatione censentur. Nichil enĩ erit illic

Expanded text:
Ad utramque vero pertinet hoc ipsum, quod Hierusalem dicitur Dei civitas, et in ea prophetatur futura domus Dei: eaque prophetia videtur impleri, cum Salomon rex aedificat illud nobilissimum templum. Haec enim et in terrena Hierusod genus prophetiae ex utroque ueluti conpactum adque commixtum in libris ueteribus canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, ualet plurimum multumque exercuit et exercet ingenia scrutantium litteras sacras, ut, quod historice praedictum conpletumque legitur in semine Abrahae secundum carnem, etiam in semine Abrahae secundum fidem quid inplendum allegorice significet inquiratur; in tantum ut quibusdam uisum sit nihil ciuitatem Dei eiusque filios in hac uita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, iam bipertita, non tripertita erunt eloquia prophetarum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic,
Abbreviated transcription (Latin):
atq inter se contrariis finib uitȩ sũmã locantes. qͦrũ
ctiã ille fugiendã iste ad ministrandã sapienti dicebat
congregabat: Nempe palã in conspicua & notissua
porticu ingr̃mnasus in ortulis. in locis publicis ac
priuatis. cateruatĩ ꝓsua quisqͥs opinione ccrtabant:
alii asscrentes unũ. alii innumerabiles mundos. Ipsũ
autc̃ unũ: alii ortũ et̃. alii uero iniciũ non habere Alu
interiturũ: alii semꝑ futurũ: Alum̃te diuina: alii for.¬
tuito & casib agi. Alii immortales cẽ animas: alui

Expanded text:
adque inter se contrariis finibus uitae summam locantes, quorum adque inter se contrariis finibus uitae summam locantes, quorum etiam ille fugiendam, iste administrandam sapienti dicebat dam discipulos congregabat? Nempe palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priuatis cateruatim pro sua quisque opinione certabant, alii adserentes unum, alii innumerabiles mundos; ipsum autem unum alii ortum esse, alii uero initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente diuina, alii fortuito et casibus agi; alii inmortales esse animas, ali
Abbreviated transcription (Latin):
gum est. Quis autẽ sectȩ cuius libet auctor sic est in
hac doen cola ciuitate apꝓbatus. ut cęteri imꝓbarent᷑
qui diuersa & aduersa senserunt: Nonne apud athe.¬
nas & epicuri clarebant. asserentes res humanas ad
deoꝵ curã non ꝑtinere. & stoici qͥ contraria sentientes
cas regi atq muniri dus adiutorib & tutorib dis¬
putabant: Onde miror cur anaxagoras reus factus
sit quia solẽ dixit eẽ lapidẽ ardentẽ. negans utique
deũ: cum in eadẽ ciuitate gła floruerit epicurus uixe.¬
ritq securus. ñ solũ solẽ uł ullũ siderũ deũ eẽ non cre¬
dens. sed nec iouẽ. nec ullũ deoꝵ omĩno in mundo
habitare contendens: ad quẽ preces hominũ suppli.¬
cationesq ꝑueniant. Nonne ibi aristippus in uolup¬
tate corporis sũmũ bonũ ponens. ibi antistenes uirtute
animi pocius hominẽ ficribeatũ asseuerans. duo
philosophi nobiles & ambo socratici intã diuersis

Expanded text:
gum est. Quis autem sectae cuiuslibet auctor sic est in gum est. Quis autem sectae cuiuslibet auctor sic est in hac daemonicola ciuitate adprobatus, ut ceteri inprobarentur, qui diuersa et aduersa senserunt? Nonne aput Athenas et Epicurei clarebant, adserentes res humanas ad deorum curam non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes eas regi ti adque muniri dis adiutoribus et tutoribus disputabant? Unde miror quur Anaxagoras reus factus sit, quia solem dixit esse lapidem ardentem, negans utique deum, cum in eadem ciuitate gloria floruerit Epicurus uixeritque securus, non solum solem uel ullum siderum deum esse non credens, sed nec Iouem nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perueniant. Nonne ibi Aristippus in uoluptate corporis summum bonum ponens, ibi Antisthenes uirtute animi potius hominem fieri beatum adseuerans, duo philosophi nobiles et ambo Socratici, in tam diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
quã ueritatẽ putarent siue illic eẽt siue non eẽt : qͥd
agit aut quo uł qua ut ad beatitudinẽ ꝑueniatur
humana se porrigit infelicitas. N diuina non ducit
auetoritas: Deniq auctores nr̃i in quib ñ frustra
sacrarũ literarũ figitur & terminat᷑ canon: absit
ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non
immerito cũ illa scriberent: cis dm̃uł ꝑeos locutũ
non pauci in scolis atq grmnasus litigiosis disputa.¬
tionib garruli. sed in agris atq urbib cũ doctis atq
indoctis tot tantiq popłi credider̃ Ipsi sane paucieẽ
debucrunt: ne multitudine uilesceret. qđ religione
carum eẽ oporteret. Nectam̃ ita pauci. ut eoꝵ non sit
miranda consensio. Neq enĩ in multitudine philoso¬
phoꝵ qui labore ltterario monim̃ta suoꝵ dogmatũ
reliquerunt. facile quis inuenerit int̾ quos cuncta
quȩ sensere conueniant: qđ ostendert hoc opere lon¬

Expanded text:
quam ueritatem putarent, siue illa esset, siue non esset: quid quam ueritatem putarent, siue illa esset, siue non esset: quid agit aut quo uel qua, ut ad beatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberent, eis Deum uel per eos locutum, non pauci in scholis adque gymnasiis litigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum non sit miranda consensio. Neque enim in multitudine philosophorum, qui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis inuenerit, inter quos cuncta quae sensere conueniant: quod ostendere hoc opere lon
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. quicqͥd ei resistit non dubitamꝰ eẽ falsissi¬
mũ: quomodolibet sese habeant cȩtera in scłarib
litteris quȩ seu uera seu falsa sint. nichil momenti
afferunt quo recte beateq uiuamꝰ. Ut autẽ iam¬
cognitionẽ omittamꝰ historie: ipsi philosophi aqͥb
ad ista ꝓgressi sumꝰ. qui ñ uident᷑ laborasse in stu¬
dus suis nisi ut inuenirent quomodo uiuendũ er̃c¬
accõmodate adbeatitudinẽ capessendã. cur dissenseru&
& a magistris discipłi & int̾ se condiscipłi. nisi qͥa ut ho.¬
mines humanis sensib & humanis ratiocinationib
ista quesicrunt: Ubi quãuis eẽ potuerit & studiũ glon¬
andi quoquisq alio sapientior & acutior uideri cupit.
nec sententiȩ quodã modo ad dictus alienȩ. sed sui dog.¬
matis & opinionis inuentor: tam̃ ut ñnullos uł etiam
plurimos eoꝵ fuisse concedã quos asuis doctorib uł
discendisociis amor ueritatis abruperit. ut ꝓea certarent

Expanded text:
diuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissidiuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in saecularibus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo recte beateque uiuamus. CAPUT cognitionem omittamus historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non uidentur laborasse in studiis suis, nisi ut inuenirent quo modo uiuendum eadcommodate ad beatitudinem capessendam, quur dissenserunt et a magistris discipuli, et inter se condiscipuli, nisi quia ut homines humanis sensibus et humanis ratiocinationibus ista quaesierunt? Ubi quamuis esse potuerit et studium gloriandi, quo quisque alio sapientior et acutior uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae. sed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctoribus uel discendi sociis amor ueritatis abruperit, ut pro ea certarent,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã diuinarũ ueritate ñ dissonat. Cũ enĩ ab ipso
primo homine qͥ est appellatꝰ adã. nondũ seac
annoꝵ milia cõpleant᷑. quomodo ñ isti ridendi
potius quã refellendi sunt qui de spacio tempoꝵ
tam diuersa & huic exploratȩ ueritati tã contraria
persuadere conantur: Cui enĩ melius narranti p̃te.¬
rita credimꝰ. quã qui etiã futura p̃dix̃. quȩ p̃sentia
iam uidemus: Nã& ipsa historicoꝵ int̾ se dissonan¬
tia. copiã nobis prebet ut ei potius credert debeamꝰ:
qui diuinȩ quã tenemꝰ ñ repugnat historiȩ. Porro
autẽ ciues impiȩ ciuitatis diffusi usquequaq per
terras. cũ legunt doctissimos homines quoꝵ nullius
contẽpnenda uideat᷑ auctoritas. int̾ se de rebus
gestis & ab ȩtatis nr̃ȩ memoria remotissimis disere¬
pantes: cui potius credere debeant ñ inueniunt.
Nos uero innr̃ȩ religionis historia fulti auetoritate

Expanded text:
etiam diuinarum ueritate non dissonat. Cum enim ab ipso etiam diuinarum ueritate non dissonat. Cum enim ab ipso primo homine, qui est appellatus Adam, nondum sex annorum milia conpleantur, quo modo non isti ridendi potius quam refellendi sunt, qui de spatio temporum tam diuersa et huic exploratae ueritati tam contraria persuadere conantur? Cui enim melius narranti praeterita credimus, quam qui etiam futura praedixit, quae praesentia iam uidemus? Nam et ipsa historicorum inter se dissonantia copiam nobis praebet, ut ei potius credere debeamus, qui diuinae, quam tenemus, non repugnat historiae. Porro autem ciues inpiae ciuitatis diffusi usquequaque per terras cum legunt doctissimos homines, quorum nullius contemnenda uideatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotissimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
phiã quȩ se docere ꝓfitetur aliqͥd unde fiant homi¬
nes beati. circa tẽpora mercurii quẽ trunegistũ uocaue¬
runt. in illis terris eius modi studia claruerunt: lon¬
ge quidẽ ante sapientes uł philosophos greciȩ. sed
tamen post abrahã & isaac & iacob & ioseph. ñimirũ
ctiã post ipsũ mor̃sen. Eo quippe tẽpore quo mor¬
ses natus. ẽ: fuisse repperit᷑ achlas ille magnus
astrologus ꝓmethei frat̃. maternꝰ auus mercurui
maioris: cuiꝰ nepos fuit trimegistus iste mercurius.¬
Frustra itaq uanissima p̃sumptione garriunt
quidã: dicentes ex quo egiptus rationẽ siderum
comprehendit amplius quã centũ annoꝵ milia
cõputari. In quib enĩ libris istũ numerũ colleger̃.
qui ñ multũ ante annoꝵ duo milia litteras ma¬
gistra iside didicerunt: Non enĩ paruus auctor
est in historia uarro qͥ hoc ꝓdidit: qđ alitterarũ

Expanded text:
phiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant homiphiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant homines beati, circa tempora Mercurii, quem Trismegistum uocauerunt, in illis terris eius modi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes uel philosophos Graeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atlans ille magnus astrologus, Promethei frater, maternus auus Mercurii maioris, cuius nepos fuit Trismegistus iste MercuriusFrustra itaque uanissima praesumtione garriunt quidam dicentes, ex quo Aegyptus rationem siderum conprehendit, amplius quam centum annorum milia numerari. In quibus enim libris istum numerum collegerunt, qui non multum ante annorum duo milia litteras magistra Iside didicerunt? Non enim paruus auctor est in historia Varro, qui hoc prodidit, quod a litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
nossent. Hos appellat scriptura spaua ros coSorͦ c
qui latine dici possunt litterarũ inductores. uel
introductores: eo qdđ eas inducant id est introducad
quodãmodo incorda discentiũ. uł in eas potius ipsos
quos docent. Nulla itaq gens de antiqͥtace suȩ
inerat sapientia. ulla se uanitate iactaucrit: q̃ndo
nec egiptus inucnit᷑ quȩ solet falso & in aniter
de suarũ doctrinarũ antiqͥtate glãri. qualicũq
sapientia sua patri archarũ nr̃oꝵ tempore p̃uenisse
sapientiã. Neq enĩ quisquã dicere audebit mirabi¬
lium disciplinarũ eos pcritissimos fuisse ante quam
litteras nossent: id est ante quã isis cõuenisset. casq
ibi docusset. Ipsa porro coꝵ memorabilis doctrina
quȩ appellata est sapientia. qͥd erat nisi maxime astro.¬
nomia & siquid aliud taliũ disciplinarũ magis ad
exercenda ingenia quã ad illuminandas uera sapi¬
entia mentes solet ualere: Nã qđ attinet ad philoso¬

Expanded text:
nossent. Hos appellat scriptura 7pai{iatostoaif«>Yoy:, qui Latine dici possunt litterarum inductores uel introductores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos docent. Nulla igitur gens de antiquitate suaeinerat sapientia, ulla se uanitate iactauerit, quando nec Aegyptus inuenitur, quae solet falso et inaniter de suarum doctrinarum antiquitate gloriari, qualicumque sapientia sua patriarcharum nostrorum tempore praeuenisse sapientiam. Neque enim quisquam dicere audebit mirabilium disciplinarum eos peritissimos fuisse, antequam litteras nossent, id est, antequam Isis eo uenisset easque ibi docuisset. Ipsa porro eorum memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et si quid aliud talium disciplinarum magis ad exercenda ingenia quam ad inluminandas uera sapientia mentes solet ualere? Nam quod adtinet ad philoso
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiserunt. quid ꝑiuro grauius irati facere
potuerunt: Sed cur non ratiocinationẽ meã
potius ad utrũq concludam : Deos certe ille
sic coluit: ut ꝓpter iurisiurandi fidẽ nec ma.¬
nere inpatria. nec inde quolibet ire: sed

Expanded text:
permiserunt, quid periuro grauius irati facere permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mã miserunt. prius uiratione constrictũ: si
qđ uolebant minime ꝑegissent. rediturũ eẽ
kartaginẽ. Perrexit ille. atq insenatu c̃traria.
persuasit: qm̃ non arbitrabat᷑ utile eẽ romanȩ
rtipublicȩ. mutare captiuos. Nec post hanc
persuasionẽ. asius ad hostes redire compulsus
est: sed quia iurauerat. idsponte compleuit:
At illi eum excogitatis atq horrendis cruciatib
necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno
ubi stare cogeret᷑. clauisq acutissimis undiq
confixo. ut se innullã eius partẽ sine pęnis atro.¬
cissimis inclinaret: etiã uigilando ꝑemerunł
Merito itaq laudant uirtutẽ: tã magna infe¬
licitate maiorẽ. Et ꝑ deos ille iurauerat: quoꝵ¬
ꝓ cultu ꝓhibito. has generi humano elades isti
opinantur infligi. Iui ergo ꝓpterea colebant᷑
ut istam uitã ꝓsperam redderent: si uerum
iuranti has ir rogare poenas seu uoluer̃ seu

Expanded text:
mam miserunt, prius juratione constrictum, si mam miserunt, prius juratione constrictum, si quod volebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille, atque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae reipublicae mutare captivos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire compulsus est; sed quod juraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam ejus partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu
Abbreviated transcription (Latin):
Hocsane miserrimum est si aliquo duci potu¬
erunt: ubi dm̃ suũ non inuener̃. Sunt in¬
solator. Sic ergo non deseruit fideles su
sub dominatione gentis licet barbare. tamen
humanȩ: qui ꝓpħam non deseruit nec in
uiscerib beluȩ. Hec quoq illi cum quibus
agimus. malunt irridere quã credere: qui tam̃
insiuis litteris credunt arionẽ metinncum
nobilissimũ citharistam cum eẽt deiectꝰ e naui.
exceptum delfini dorsõ. & ad terras eẽ ꝑuectũ
Uerum illud nr̃m de iona ꝓpħa incredibilus
est: Plane incredibilius. quia mirabilius: &
mirabilius. quia potentius. Habent tamen isti
de captiuitate religionis causa etiam sponte
toleranda: & insuis preclaris uiris nobilissimũ
exemplum. Marcus regulus imperator popli
romani: captiuus apud Rartaginenses fuit:
Quicum sibi mallent aromanis suos reddi: quã
eoꝵ tenere captiuos: adhoc impetrandũ etiam
istum prȩcipue regulum cumlegatis suis ro¬

Expanded text:
Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuHoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt inus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAde captivitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris viris nobilissimum exemplum. Marcus Attilius Regulus, imperator populi Romani, captivus apud Carthaginenses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi, quam eorum tenere captivos, ad hoc impetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Ro
Abbreviated transcription (Latin):
diligentięq ꝑsoluitur. Sunt quidem & alia:
quȩ scĩ patriarchȩ de corporib suis uel conden-¬
dis uel transferendis. ꝓpheticospũ dicta in¬
telligi uoluerunt. Non autem hic locus est ut
ea ꝑtractemus: cum sufficiant ista quȩ diximꝰ.
Sedsi ea quȩ sustentandis uiuentib sunt neces.¬
saria sicut uictus & amictus. quamuis cũ graui
afflictione desint. non frangunt in bonis ꝑfe.
rendi tolerandiq uirtutẽ. nec eradicant ex
animo pictatẽ. sed exercitatam faciunt fȩcun.¬
diorem: quantomagis cum desunt ea quȩ cu¬
randis funtrib condendisq corporib defunc¬
torum adhiberi solent. non efficiunt miseros
in occultis piorum sedib iam quietos: Ac per
hoc quando ista cadauerib xp̃ianoꝵ in illa
magnȩ urbis uel etiã alioꝵ oppidoꝵ uastatio.¬
ne defuerunt: nec uiuoꝵ culpa .ẽ. qui non
potuerunt ista prebere. nec pęna mortuorũ
quiunt xp̃iani: etiam captiui ducti sunt.

Expanded text:
diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictrendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, quiunt, Christiani etiam captiui ducti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
AIpsiq dũ iuiuerent: de sepeliendis
m transferendis suis corporib. filus
luidauer̃. Et tobi s sepdiendo mortuos: dm̃
ꝓmeruisse teste angło cõmendatur Ipse quoq
dñs die tercia resurrecturus. religiosȩ mulieris
bonum opus prędicat. prȩdicandũq cõm̃dat.
quod unguentũ preciosum suꝑ membra cius
effuderit: atq hoc ad cum sepeliendũ fecerit:
Et lauclabilit̾ cõmemorant᷑ ineuangelio: qui
corpus eius de cruce acceptum. diligent̃ atq
honorifice cegendum sepeliendũq curarunt:
Uerum istȩ auctoritates non hoc amonent qđ
insit ullus cadauerib sensus: sed ad dĩ ꝓuiden.¬
tiam cui placent etiam talia pietatis officia.
corpora quoq mortuoꝵ ꝑtine̾rt significant:
ꝓpterfidem resurrectionis astruendã. Ubi
&e illud salubriter discitur. quanta possit eẽ
remuneratio ꝓelemosinis quas uiuentib &
sentientib exhibemus. sineq hoc apud dm̃
perit: qđ exanimis hominũ membris. officu

Expanded text:
ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii
Abbreviated transcription (Latin):
dit sceleratȩ illius traditionis auxisse
desperando exitiabiliter pęnitens. nullũ sibi
salubris penitentię locũ reliquit: quantom agis
asua nece sese abstinere debet. quitali suppli.¬
cio quid inse puniat non habet: ludas enĩ cũ
se occidit: sceleratum hominẽ occidit. Et tam̃
non solum xp̃i. uerũ etiam suȩ mortis reus
finiuit hanc uitam: qui a licet ꝓpter suũ scelꝰ.
alio suo scelere occisus est. Cur autem homo
qui mali nichil fecit sibi malefaciat. & scipsũ
interficiendo hominẽ interficiat in nocentẽ ne
alium patiatur nocentẽ. atq inse ꝑpetret
peccatum ꝓpriũ. ne in eo ppetretur alienum:

Expanded text:
suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse ricordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum?
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore fecerit qđ sine peccato ꝓprio ñualeat
euitari. pręter culpam cẽ patientis. Sed quia
non solũ qđ ad dolorẽ. uerum etiã qđ adlibidi.¬
nem ꝑtinet incorpore alieno ꝑpetrari pocest.
quicqͥd tale factum fuerit. & si retentã constan¬
tissimo animo pudiciciã non excutit: p̾udorẽ¬
tamen incutit. ne credatur factũ cũ mentis
etiam uoluntate : qđ ficrifortasse sine carnis
aliqua uoluptate non potuit. Ac ꝑ hoc: et
paterentur. quis humanus affectus eis nolit
ignosci: Et quȩ se occidere noluerunt ne suo
facinore alienum flagiciũ deuitarent: qͥsqͥs
eis hoc crimini dederit. ipse crimine insipi¬
entiȩ noncarebit. Nam utiq si nonlicet pri.¬
uata potestate hominẽ occidere uel nocentem.
cuius occidendi licentiam lex nulla concedit:
ꝓfecto etiam qui se ipilim occidit. homicida. ẽ
Et tanto fit nocentior cum se occiderit: quan¬
to innocentior in ea causa fuit. qua se occiden.

Expanded text:
in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non potuit. CAPUT XVII. Dpaterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlonga mortem supplicio noue crudelitatis
occisus est: multominus nomen erimiuandũ
est xp̃ĩanũ incaptiuitate sacratoꝵ suoꝵ. qui
suꝑnã patriam uerãci fide expectantes: eciã
insuis sedib peregrinos se eẽ nouer̃. Magnũ
sane crimen se putant obicere xp̃ianis: cũ coꝵ
exaggerantes captiuitatẽ. ad dunc etiã stupra
cõmissa non solũ in aliena matrimonia. uirgi¬
nesq nupturas: sed etiã inquasdam scĩmoni.¬
ales. Hic uero: nonfides. non pietas. non ipsa
uirtus quȩ castitas dicitur: sed nr̃a pocius dis¬
putatio inter pudorẽ atq rationẽ. quibus dã
coartatur angustus. Nec tantum hic curamus
alienis responsionẽ reddere: quantũ ipsis nr̃is
consolationem: Sit igitur inprimis positum
atq firmatũ. uirtutem quã recte uiuit᷑ ab ani¬
mi sede membris corporis imperare: scm̃que
corpus usu fieri scẽ uoluntatis: qua in concussa
acstabili ꝑmanente: quicqͥd alius de corpore ul

Expanded text:
per longam mortem supplicio nouae crudelitatis per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. CAPUT sane crimen se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel
Abbreviated transcription (Latin):
esse potuisse: uirtus potius uera quęratur.
qua beata eẽ possit & ciuitas. Neq enĩ aliun de
beataciuitas. aliunde homo: cum aliud ciuitas
non sit quã concors hominũ multitudo.
Quamobrẽ: nondũ interim disputo qualis
inregulo uirtus fuerit. Sufficit nunc: quod
isto nobilissimo exemplo cogunt᷑ fateri non
ꝓpter corporis bona uel carũ rerũ quȩ extrin.¬
secus homini accidunt colendos deos: quãdo.
quidem ille carere his omĩb maluit. quam
deos ꝑ quos iurauit offendere. Sed qͥd faciemꝰ
hominib. qui gloriant᷑ se talem habuisse ciuẽ.
qualẽ timent habere ciuitatem: quod si non
timent: tale ergo aliquid quale accidit regu.¬
lo. etiam ciuitati tam diligent̃ quam ille
deos colenti accidere potuisse fateantur:
& xpĩanis tẽporib non calũ nient᷑. Uerum
quia de illis xp̃ianis orta quęstio ẽ. qui etiam
captiuati sunt: hoc intueant᷑ & taceant
com Adisn non haberit. captiuusq apud hose

Expanded text:
esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceantcum aliam non haberet, captiuusque aput hostes
Abbreviated transcription (Latin):
citi qondquidẽ ille eoꝵ deditus culna
& uictus & captiuus abluctus est Et q noluit
aliter quam ꝑ eos iurauerat faccit: nouo ac
prius in audito nimiumq horribili supplicu
genere eruciatus. extinetus est. Si autẽ deoꝵ
cultus post hanc uitã uelut mercedẽ reddidit
felicitatẽ: cur calumpniant᷑ temporib xp̃ia¬
nis. ideo dicentes urbi accidisse illã calamita.¬
tem. quia deos suos colere destitit. cũ potuerit
etiam illos diligentissime colens tam infelix
ficri. quam ille regulus fuit: Nisi forte contra
clarissimã ucritatẽ. tanta quisquam dementia
mirȩ cęcitatis obnititur: ut contendere au.¬
deat uniuersã ciuitatem deos colentẽ infeli¬
cem ẽẽ non posse. unum uero hominẽ posse:
quod uidelicet potentia deoꝵ suorũ multos
potius sit idonea conseruare quã singulos. cũ
multitudo constec exsingulis: Si autt̃ dicunł
marcum regulũ etiam in illa captiuitate
illisq cruciatib corporis animi uirtute beatũ

Expanded text:
 quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ: ne corpus occisum sepeliri nonsinai.
quȩ de cadauerib faciant: absit ut falsum sit
qđ ueritas dixit: Dictum est enim aliquid eos
facere cum occidunt: quia incorpore sensus est
occidendo. Postea uero nichil habere quid faci.¬
ant: quia nullus sensus est incorpore occiso.
Multa itaq corpora xpĩanoꝵ terra non texit:¬

Expanded text:
post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit
Abbreviated transcription (Latin):
multum curandum. ẽ. cis qui nec essario mori¬
turi sunt quid accidat ut moriant᷑: sed morien¬
do quo ire cogantur. Cum igitur xp̃iani no.¬
uerint longe meliorẽ fuisse religiosi pauperis
mortẽ inter lingentiũ canum linguas. quam
impi diuitis inpurpura & bysso: horrenda
illa genera mortium. quid mortuis obfuerunt
quibene uixerunt : At enim: intanta strage
cadauerum. nec sepeliri potuerunt. Neq istuc
piafides nimium reformidat: tenens predic¬
tum. nec absumentes bestias resurrecturis cor¬
porib obfuturas: quoꝵ capillus capitis ñpcribit.
Nullomodo diceret ueritas. nolite time̾re cos
qui corpus occidunt. animã autẽ non possunt
occidere : si quicquam obesset futurȩ uitȩ qͥcqͥd
inimici de corporib occisoꝵ facere uoluissent:
nisi forte quispiam sic absurdus. ẽ. ut contendat
cos qui corpus occidunt non debere timeri ante
mortem ne corpus occidant. & timeri debere

Expanded text:
multum curandum est eis, qui necessario morimultum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixeruncadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere
Abbreviated transcription (Latin):
tius iciunare: Sedenĩ. multi etiam xpiani int̃.¬
fecti sunt: multi multarũ mortium feda uari¬
etate consũpti. Hoc si ȩgre ferendum est: om̃ib
qui inhanc uitam ꝓcreatisunt. utiq cõmu¬
ne est. Hoc scio: neminẽ fuisse mortuum. qui
non fuerat aliquando moriturus. Finis autẽ
uitȩ : tam longam quambreuẽ uitam. hoc idẽ
facit. Neq enim aliud melius. & aliud deterius.
mortalium suib cõtidianis uite huius cassir innu:¬
merabiles mortes quod ã modo cõminentur uua¬
diu inccitum est quȩ nam earum uentura su.
quero utrum satius sit unam ꝑpeti moriendo.
anom̃s tuncre uiuendo. Nec ignoro quã citius
cligatur diuuiuere sub timore tot mortium:
quam semel moriendo nullam deinceps formi-¬
dare. Sed aliud est qđ carnis sensus infurmit̃
pauidus rcfugit: aliud qđ mentis ratio diligent̃
enucleata conuicit. Mala mors putanda non ẽ.
quambona uita prȩcesserit. Neq enimfacit
malã mortẽ: nisiqđ sequitur mortẽ: Nonitaq

Expanded text:
siue breuioris. Sed enim multi etiam Christiani interfecti sunt, multi multarum mortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque
Abbreviated transcription (Latin):
de hacre poetis plausibiliter dicere. cȩlo tegit᷑
qui non habet urnam: quantominus debent de
corporib inscpultis insultare xp̃ianis. quibus
& ipsius carnis membroꝵq omniũ reformatio
non solum exterra. uerũetiam ex alioꝵ elem̃toꝵ
secretissimo sinu quo dilapsa cadauera recesser̃.
intemporis puncto reddenda & redintegranda
ꝓmittitur: Nec ideo tamen conten nenda & abi.¬
cienda sunt corpora defunctoꝵ. maximeq: iuis.¬
torum atq fideliũ: quib tanquam organis et
uasis. adomĩa bona optra sc̃s usus est sp̃s. Si enĩ
paterna uestis & anulus. acsiquid huiusmodi
tanto carius. ẽ. posttris. quanto erga parentes
maior affectus: nullomodo ipsa sꝑnenda sunt
corpora. quȩ utiq multofamiliarius atq coniunc.¬
tius. quam quȩ libet indum̃ta gestamus. Hȩc enĩ
non ad ornamentũ uel adiutorium qđ adhibet᷑
eatrinsctus: sed adipsam naturã hominis ꝑtine&.¬

Expanded text:
de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non ssecretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertine