comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩa arguit᷑ q̃ & supͣ peccati ꝯcupiscentia seducta & a ꝑa¬
diso beatitudinis remota habet maledictiõs t̾rene oꝑati
onis habet a dolores tẽpaliũ curarũ: qͣsi spinas & tͥbulos
sic tñ dimittit᷑ a padiso beatitudinis. ut oꝑet᷑ t̾rã. idẽ ut ĩ
corpe isto laboret & collocet sibi meritũ redeundi ad uitã
beatã. q̃ padisi noĩe significat᷑ possitq aliqñ manũ porri¬
gere ad arborẽ uite. & uiuere ĩet̃nũ. Manꝰ aũ porrectio b̃n
significat crucẽ uł cruciatũ penitentie ꝑ quã uita ec̃na¬
recuꝑat᷑. Accepit eciã tunicã pelliciã diuino iudicio quo
noĩe corꝑis mortalitas significat᷑ ĩ historia. In allegoria
aũ carnalibꝰ sensibꝰ abstracte uoluptates q̃ carnalit uiuẽ¬
tẽ diuina lege ꝯsecunt᷑ & c̃tegt̃ Qui si se aliqñ ꝯũterit ad
agnoscendo & gem̃do. & ꝑ cherubin. idẽ ꝑ pleuitudinem
scientie qđ ẽ karitas ꝑueniet ad arborẽ uite xꝑm e uiuet

Expanded text:
nostra arguitur, quae, peccati concupiscentia seducta, a paradiso beatitudinis remota habet maledictiones terrenae operatiarum quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis ut operetur terram, id est ut in corpore isto laboret et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur, possitque manum porrigere ad arborem vitae et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quervavit. Accepit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia. In allegoria autem a carnalibus sensibus abstractis, voluptatesque carnaliter viventes, divina lege consequuntur eagnoscendo et gemendo; et per cherubin, id est, per plenitudinem scientiae, quod est charitas, perveniet ad arborem vitae Christ
Abbreviated transcription (Latin):
peccato quãdu esset adhuc ĩ eoꝵ mortali corꝑe ꝑ spem
gr̃e lib̃i dñarent᷑ Nc̃ aũ ignorantes dĩ iusticiã & suam
uolentes c̃sticuere. elati de oꝑibꝰ legis. ñ humiliati de pecra

Expanded text:
peccato, quamdiu esset adhuc in eorum mortali corpore, per spem peccato, quamdiu esset adhuc in eorum mortali corpore, per spem gratiae liberi dominarentur. Nunc autem ignorantes Dei justitiam, et suam volente
Abbreviated transcription (Latin):
ħt duoꝵ płoꝵ. qͥ erãt diu̾sis cẽꝑibꝰ ad fid̾e uent᷑i. pari
ope & dissimili caritate ante am. fuit abel pastor outũ
& cam agͥcola Sed sic̃ cam sacͥficiũ ex t̾re fructibꝰ reꝓbat᷑
abel aũ sacͥficiũ ex ouibꝰ o earũ adipe suscipit᷑ ita noui
cestam̃ti fides. ex ĩnocentie gr̃a dm laudas ueteris ces
tam̃ti opibꝰ añ ponit᷑. Dix̃ ds ad cam. Si recte offeras o
passet cam deo dicente qͥesce sub te erit appetitꝰ eiꝰ & tu
ãnab̾is illiꝰ. ad se ꝯũtisset peccatũ suũ sibi hoc tͥbuẽs &¬
ꝯfides do ac si dicat Iustꝰ ĩdulgencie gr̃a ipse peccato suo
dnaret̾ si ñ illo sibi dnance seruus peccati frẽm occidẽt
a sua ꝑturbatioẽ. a tẽpꝰ salucis ꝑ grãm ĩ peccatoꝵ remissiõe
cognoscentes audirẽt xp̃m dicentẽ ñ ueni uocare uistos s̃
siõe. sic̃ ĩ psalmo scͥptũ ẽ medico dicence peccatore Ego dya¬
ane miserere mei. sana animã meã qͥa peccaui tͥ Eidẽꝵ

Expanded text:
sis temporibus ad fidem venturi, pari opere et dissimili charitate ante Deum. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola. Sed sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ovibus et earum adipe suscipitur, ita Novi Testamenti fides, ex innocentiae gratia Deum laudans, Veteris Tes operibus anteponitur. Dixit Deus ad Cain: Si recte offeras, et perasset Cain Deo dicenti: Quiesce, sub te erit appetitus ejus, et dominaberis tu illius, ad se convertisset peccatum suum sibi hoc tribuensconfitens deo ac sic adiutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante seruus peccati fratrem occidera sua perturbatione et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissione cognoscentes audirent Christum dicentem: nsione, sicut in Psalmo scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quia peccavi tibi ; et eidem
Abbreviated transcription (Latin):
culpa. ĩ ẽsensioẽ tñ rea tenet᷑ c̃scientia. Mec scđdm anago¬
gen. Cecerũ iuxta mecaphorã pocerit callidꝰ serpẽs iste
hereticoꝵ ũsuciã designare. Nonnulli eñ loqͣtiꝰ atq sub¬
aliꝰ ꝓmictũt illicita curiositate secretoꝵ ad aꝑtionẽ
atq scientiã boni & mali & ĩ ipso ħoie tãqu̾ã ĩ arbore q̃
plantata ẽ ĩ medio ꝑadisi.cã dinocentiã demonstrare
Contͣ ħc serpentẽ clamat apłs cũ dic̃. Metuo ne sic̃ serpẽs
euã sedux̃ astutia sua sic sensꝰ ur̃i corrũpant᷑. Seducit᷑¬
uob̾ ds̃ ut ñ comederetis ex oĩ ligno ꝑadisiͦ. Sic & he¬
reticoꝵ curiosa cupiditas. sic pͥui p̃dicatores addili
gendã erroris fallaciã. auditoꝵ carnaliũ corda succen¬
duc dicentes. qͣre fugitis scientiã hab̾e latẽtẽ Noua
seꝑ exqͥrite boni maliq scientiã ꝑpetͣre. Uñ ap̃ salomo¬
nẽ mulier illa hereticoꝵ speciẽ tenẽs dic̃. Aq̃ furci¬

Expanded text:
culpa, in consensione tamen rea tenetur conscientia. Haec secundum anagogen; caeterum juxta metaphoram poterat callidus serpens iste haereticorum versutiam designare. Nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore, quae plantata est in medContra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo, ne sicut serpens Evam seduxit versatia sua, sic sensus vestri corrumpantur . Seducitvobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi? Sic et haereticorum curiosa cupgendam erroris fallaciam, auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugitis scientiam habere latentem? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde apud Salomonem mulier illa haereticorum sententiam tenens, dicit: Aquae furti
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quauis pariat ciues ĩ qͥbꝰ ꝑ egͥnat᷑ donec regni eiꝰ tẽpꝰ ad¬
ueniat. Edificaũ aũ eã ex noĩe filii enoch. Iste filiꝰ ĩ cuiꝰ
significat istã ciuitatẽ & initiũ & finẽ hab̃e t̾renun
irad. Et uad genuit mauihel & mauiahel genuit
matusahel. & matusahel genuit lamech. Qui accepit
uxores duas. Nom̃ uni ada. & nom̃ alctri sela. Notan

Expanded text:
tas, quamvis hic pariat cives in quibus peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat. Et vocavit eam ex nomine filii sui Enoch. Iste filius in cujusignificat istam civitatem, et initium et finem habere terrenum Irad et Irad genuit Maviahel et Maviahel genuit Matusahel et Matusahel genuit Lamech qui accepit uxores duas nomen uni Ada et nomen alteri Sella gen
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ ꝓfitent᷑ atq scientie pollicitatiõe decipiunt
& rep̃hendut eos qͦs simplicit᷑ credentes inuenerĩt
& qͥa oĩno carnalia ꝑsuadẽt qͣsi ad carnaliũ ocdoꝵ ad
aꝑtionẽ conant̾ adducẽ ut ĩcerior ocłs obscuretur
centie nr̃e etiã ratio nr̃a subicit̾ ad peccandum.
sũ ꝙ cognouissẽt se ẽe nudos. c̃sueit folia fici. fõliis fia
uoluptatis arant᷑ qͥꝙ decepti heretica pͣuitate. s gr̃a ai
nidati tegum̃ta m̃dacioꝵ tãꝙͣ folia fici colligunt
facientes sibi succinctoria pͣuitatis. cũ de d̃no us ae

Expanded text:
ione decipiunt et reprehendunt eos, quos simpliciter credentes invenerunt. Et quia omnino carnalia persuadent, quasi ad carnalium oculorum apertionem conantur adducere, ut interior oculus obscuretur.centiae nostrae, etiam ratio nostra subjicitur ad peccandum. Cumque cognovissent se voluptatis arantur, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi cinctoria pravitatis, cum de Domino vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑun aqͣ lauat᷑. cũ defectũ suũ ꝯspiciẽs ad penitentie lam̃ta ꝯu̾¬
tit᷑. ũ fletib diluat om̃e qd aĩm occulta inquinatõ accusat. S pꝰso
lis occasũ ad castra redeat : qr deferue̾ncente carnis ardore. nec ẽẽ
ut it̾m fidutiã erga societatis bonũ sumat. Paquã qͥppe occũ¬
bñte sole ad castra reu̾tit᷑. qr pꝰ lam̃ta penitentie frigñescente
flãma cogitatois. illicite. ad fideliũ nu̾ta p̃sum̃da reꝑat᷑: ut iã

Expanded text:
avatur, cum defectum suum conspiciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod amicum occulta inquinatio accusat: sed post solis occasum ad castra redeat, qui defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatis bonum sumat. Post aquam quippe occumbente sole ad castra revertitur, quia post lamenta poenitentiae frigescente flamma, cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
carne humana. descẽdit ũternũ. De cyst̃na qͦ leuatꝰ ille. isma¬
helitis idẽ gentibꝰ uendit᷑. Et xꝑc postea qũa de ĩferno egre¬
dit᷑ ab oĩbꝰ gentibꝰ fidĩ ꝯmertio ꝯpat᷑. Ille ꝑ iude ꝯsiliũ tͥginta
ueñdat᷑. Deħic iacob posteritatis sue deplorãs dispẽdia qͥs
pat̃ filiũ lugebat amissũ. a qͦͣsi. ꝓpħa flebat ĩteritũ uideoꝵ
Deniq scidit uestim̃tũ suũ qđ ĩ passiõe dñi leginiꝰ factũ

Expanded text:
carne humana descendit in infernum. De cisterna quoque levatus ille Ismahelitis, id est, gentilibus venditur; et Christus postquam de iditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium triginta venundatur. Dehinc Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater filium lugebat amissum, quasi propheta flebat intentum Judaeorum. Denique scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ fic & c̃ceptio sc̃e ub̃tatis. Mutit᷑ aũ ꝓmissꝰ hedus: tanqu̾ã
meretri. hedus. exꝓbratio peccati ꝑ eundẽ odollamitẽ. tãqͣ
iiepantẽ & dicentẽ. Generatio uꝑarũ. S ñ eã ĩuenit pecca¬
a expbratio: quã mutaũ ꝯfessioĩs amaritudo. Post uͦ iam
publicis signis. anuli. monilis. & uirge. uicit temere ui¬
dicantes iudeos. quoꝵ iam ꝑsonã uidas ipse gestabat. qͥ
abrahe: s ꝓlatis certissimis docum̃tis nr̃e uocationis &
iustificatioĩs. & glorificatioĩs. erubescunt sñ dubio
qͥsi adulteratͥx legis. S ostendit uͥgã signũ passionis. &¬
& obstetrix ligauit coccinũ: & de hinc illo manũ retra¬
num. & nascendo p̃cessit: figuralit̃ ꝯgruit. qđ ostendẽ.
isrł ĩ legis ope manũ suã & eã ꝓpłiarũ & ipsiꝰ saluato¬
ris pollutã cruore ꝯtraxerit: postea uͦ ꝓruꝑit płs gen

Expanded text:
ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici, haedus exprobratio peccati; per eumdem Odollamitem, tanquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, quiAbrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio gis adulteratrix, sed ostendit virgam signum passionis; t obstetrix ligavit coccino, num, et nascendo praecessit. Figuraliter congruit, quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit. Postea vero prorupit popu
Abbreviated transcription (Latin):
dinis manet: ñ illiꝰ amaritudims ĩ qͦ d̃no fel ministraũ
s illiꝰ ĩ aqͦ petrus amare fleuit. Nlam & uda: latine ꝯfes¬
sio ẽ. Confessiõi gͦ amaritudo misceat᷑: ut uera peniteritia
p̃signet᷑. Hac penitentia fecundat᷑ eccłia ĩ oĩbꝰ gentibꝰ ꝯsti¬
tuta. Oportebat enĩ xꝑm pati & resurgere amortuis die
c̃tia.: & p̃dicari ĩ noie eiꝰ penitentiã. & remissionẽ peccatoꝵ
meretriciꝰ: ꝯfessio peccatoꝵ ẽ. Typũ qͥppe eccłie gerit chamar
ex gentibꝰ euocate: sedes cũ habitu hoc ad portã enan. uł
enam. qd ĩcp̃tant̾ fontes. Currit enĩ uelud ceruus ad fontes
aquarũ: uolens ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illo enĩ ñ cognoscen¬
te fetat᷑: qͥa de illo p̃dictũ ẽ płs que ñ cognoui seruiut mͥ.
Accepit ĩ occulto anułi: monile. & uirgã. Uocatiõe signat᷑
illos & uocauit. & qͦs uocauit. illos instificauit: & quos
iustificauit illos glorificauit. S łi ut dixi adhuc ĩ occulto:

Expanded text:
dinis manet, non illius est amaritudinis in qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit; nam et Juda Latine confessio est; confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta: Oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionemeretricis, confessio peccatorum est; typum quippe Ecclesiae gerit Thamar ex gentibus evocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enahim, quod interpretatur fontes, currit enim velut cervus ad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahae: illic enim a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: Populus quem non cognovi, servivit mihi. Accipit in occulto annulum, monile, et virgillos et vocavit: quos autem vocavit, illos et justificavit: et quos justificavit, illos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, adhuc in occulto,
Abbreviated transcription (Latin):
numerositas. ĩ figura stellarum adorat. Uñ & pat̃ suus
ĩciepauit eum dicens. Nlumqͥd ego & mat̃ tua & fr̃s tui:
nunt. Iacob mitit ioseph filium suum: ut de fr̃ibꝰ sollici¬
cudinẽ gereret. Et ds̃ pat̃ misit unigenicũ filium suum
ut genꝰ humanũ peccatis languidũ uisitaret mittitur
ab illo utiq patie de quo scriptum ẽ. Misit ds filiũ sirũ.
ĩ similicudinẽ carnis peccati. Uc uiteret: si recte essent oues
domꝰ istł. Inuenit gͥ iosepl fr̃s suos ĩ dochaim. Docham
itp̃tat᷑ defectio. Uere ĩgrandi defectiõe erãt: qͥa de fratrici¬
dio cogitab̾at. Quia cũ uidissẽt ioseph frĩs suii ꝓcul occidẽ
eum cogitauert̃. Et udĩ uidentes uerũ iosepl d̃nm iħm¬
dicentes. crucifige eũ. fera pessima deuorauit eũ. Ia ẽ iudai¬
ca bestia ĩtfec̃ eũ. de qͣ dñs ĩ euuãgłio dic̃. Ecce mitto uos¬
sic̃ oues ĩ medio lupoꝵ. Nudauert̃ ioseph tr̃s sui tunica

Expanded text:
numerositas in figura stellarum adorat. Unde et pater suus increpavit illam dicens: Numquid ego et mater tua et fratres tui nunt. Jacob misit Joseph filium suum, ut de fratribus sollicitudinem ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur ab illo utique Patre de quo scriptum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Ut videret si recte essent oves, domus Israel . Invenit ergo Joseph fratres in Dothaim. Dothaim interpretatur defectio. Vere in grandi defectione erant, qui de fratricidio cogitabant. Qui cum vidissent Joseph fratrem suum procul, occidere eum cogitabant. Et Judaei videntes verum Joseph Domidicentes: Crucifige illum. Fera pessima devoravit eum: id est, Judaica bestia interfecit illum, de qua Dominus in Evangelio ait: Ecce ego sicut oves in medio luporum . Nudaverunt Joseph fratres sui tunica
Abbreviated transcription (Latin):
herodis maioris tempe: passꝰ ẽ aũ herodis minoris temꝑe
ram gessit ip̃e uidas: cũ iret ad tondendas oues suas. in
uida. & om̃e magisteriũ. atq unctio udeoꝵ doneo ueni¬
ret cui repositũ erati. Uenit aũ cũ suo pastore odolamite.
cui nom̃ erat hyras: & ĩt̃p̃tat᷑ odollamites. testimonium in
aqͣ. Cum hoc plane testinionio ans ueniit. hab̃es quidem

Expanded text:
dis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis ahel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in TIuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem
Abbreviated transcription (Latin):
alienas curãs: extͣ habitũ atq extͣ oramẽ ꝓpͥum
Qũa sicd̃e pͥnceps t̃re oppͥmit: qͥa uidelicet in¬
uentam in curis exterioribꝰ diabołꝰ corrumpit. Et agglu¬
anata ẽ aĩa eiꝰ cũ ea. qͥa unitã sibi ꝑ iniqͥtatẽ respiõ. Et qͥa
mens cũ a culpa resipiscit. addicit᷑. atq: adimssũ flere conat᷑:

Expanded text:
s, extra habitum atque extra ordinem positum Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit, et quia cum mens a culpa resipisc
Abbreviated transcription (Latin):
Uir enĩ ille tipũ xͥ euidentissime gesserat: cui tñ ido p̃ua¬
luit iacob utiq uolenti. ut misteriũ figuraret passionis
d̃ni. uͥ uisꝰ ẽ iacob ĩ udeoꝵ tipo. hoc ẽ ĩ corꝑis sui sobole
p̃ualusse do: a qͣsi cũ ĩfirmo. ita cũ carne eiꝰ luctamen
ure & ĩualescere ĩ passiõe eiꝰ. sic̃ scͥptũ ẽ: cũ diceret᷑ crucisi¬
gei crucifige. Et cñ iacob b̃ndictionẽ ab eodẽ angło que¬
uictor supauerat ĩpetrauit: cuiꝰ nõis ĩpositio utiq õn¬
dictio fuit. Inc̾ỹtat᷑ aũ isrł. uides ãm: qdđ erit in sine
p̃miũ scoꝵ. Tecigit porro ille ide angłs latitudinẽ femo¬
ris: & claudũ reddidit. Sicq erat unꝰ atq idẽ iacob. b̃n¬
dictꝰ & claudꝰ. Benedictꝰ ĩ his qͥ ĩ xꝑm ex eodẽ pło credi¬
der̃t: atq ĩ ĩfidelibꝰ claudꝰ. slam femoris ueruus uł lati¬
tudo: generis multitudo ẽ. Pures qͥppe st̃ ĩ stirye qͥ degene¬
rantes a fide patrũ. & a p̃ceptis auctoris sui deuiantes in

Expanded text:
ir enim ille typum Christi evidentissime gesserat; cui tamen ideo praevaluerat Jacob utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Domini. Ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est cum diceret, Crucifiges impositio utique benedictio fuit. Interpretatur autem Israel videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum. Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus et idem Jacob, et benedictus, et claudus. 4. Benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris ejus nervus, vel latitudo, generis multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, 333 qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis auctoris sui deviantes, in
Abbreviated transcription (Latin):
ex plenitudine eiꝰ accep̃. Uidit oĩno: & ião ĩ natis mulierum
tauit ex utero agnouit ꝑfectiꝰ ex columba & ido canꝙͣ
odollamites uere testimoniũ ꝑhibuit ĩ aqͣ ueinit autem
dns ad oues tondendas. idẽ exonerandas sarcinis ꝑecoatoꝵ
ex quibꝰ ĩ eccłie laude ĩ canticis canticoꝵ. tondentes essẽt
uelud giex detonsarũ. Iam deinde chamar habitũ mu

Expanded text:
ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum tauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ysaac q̃rit ab iacob. cur tã cito uenerit: ammirat᷑
uelocẽ ĩ eccłiis credentiũ fidẽ. Na cibi delectabiles
offerunt᷑ hostia placẽs do. sał ẽ yeccatoꝵ Qđ poste¬
rum seqͥt᷑ bndictio. & eiꝰ odore ꝑfruit᷑ uirtutẽ bene¬
dictioĩs & regni. aꝑta uoce ꝓnuntiat. talit̃ enĩ b̃n¬
dicit᷑. Ecce odor filiĩ mer sic̃ odor agri pleni. Odore
rore celi hoc ẽ de ũboꝵ pluuia diuinoꝵ. & de yni¬
guedine t̃re. hoc ẽ de ꝯgregatioe płoꝵ. Multitudo
ẽ. Ipsũ qͥ maledixerit maledictꝰ ẽ: & qͥ b̃ndicerit bndio¬

Expanded text:
 Isaac quaerit ab Iacob, cur tam cito uenerit, admiratur uelocem credentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens deo salus est peccatorum. post esum sequitur benedictio et eius odore perfruitur uirtutem rrectionis et regni aperta voce pronuntiat. Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni. Odore rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. 10. Et de pinguedine terrae, hoc est, de congregatione popuea: ipsum qui maledixerit, maledicetur; et qui benedixerit, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
S iste minor ẽ ille maior. Semꝑ enĩ plures st̃ mali
nob̾ gr̃a di płs płm suꝑat: & maior seruit inmori
Seruit & enĩ caro sp̃ui. & uitia uͥtutibꝰ cedt. Hocedio
aũ esau pͥmꝰ rufus & totꝰ tãqua pellis hirsutus.
squalore stetit c̾cũdat. Tuiꝰ id̾o imor calcaneum
tenuit: qͥa mistice maiorẽ płm. minor suꝑaturus

Expanded text:
sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali t minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit enim Esau primus rufus, et totus tanquam pellis hirsutus. squalore exstitit circumdatus. Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superatus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seruies pło muiori. s ꝑ fidẽ tr̃ uocab̾is. Pgitͤ esau post
b̃ndictionẽ patͥs sui. ĩuidie stimulis ꝯcitatꝰ necẽ fratri
itiã eredentes ĩ ilłu usq ad effusionẽ sangͥnis ꝑsecutꝰ ẽ
hacob aũ dolos fugiens fratͥs. relicta domo patͥa uel
parentibꝰ uadit ĩ regionẽ longinquã: ut acciꝑet sibi

Expanded text:
frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥa moyses. apud nos etiã moyses appellat᷑. Et ꝓpħe
uocabula puteoꝵ. hec mistice. Moralit̃ aũ ysaac apud alie¬
nam gentẽ puteos fodisse describit᷑ qͦ uidelicet exemplo
discimꝰ. ĩ hac ꝑegrinatioĩs erũpna positi cogitationum
nr̃arũ ꝓtũda penetiemꝰ & qͦusq nob̃ uere ĩtelligentie
aqͣ respondeat neqͦquã nr̃e ĩqͥsitioĩs manꝰ ad exaurien¬
antes replent qͥa nimirũ ĩmũdi sꝑc cũ nos studiose
ꝯfodere ꝯspiciunt ꝯiestas nob̾ temptationũ cogita
ꝓxii ciones ĩgert̃. Igit᷑ ysaac au rogaret anm ut pareret
uxor eiꝰ q̃ sterilis erat c̃cessit añs q̃ postulabat. illide¬
bant᷑q geinim ĩ utero eiꝰ ĩclusi angustia. Que dum
angeret᷑ ĩtrogauit d̃nm: accepitq responsũ. Due¬
gentes ĩ utero tuo sunt a duo płi ĩ uentre tuo aiuidun

Expanded text:
vit; nisi quod Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, et propheta vocabula puteorum non mnigenam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienantes replent, quia nimirum immundi spiritus, cum nos studiosius cor fodere conspiciunt, molestas nobis tentationum cogitacob. 1. Igitur Isaac, dum rogaret Dominum ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat. Illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia. Quae, dum angeretur, interrogavit Dominum, accepitque responsum: Dugentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre t
Abbreviated transcription (Latin):
iudas apb paulꝰ qͥ om̃s noui testam̃ti puteũ fodeit̃
Et iueneit aquã uiuã: q̃ fit fons aq̃ salientis ĩ uita
et̾nã S ꝓ his adhuc alt̾tant᷑ illi. qͥ t̾rena sapiunti nec
noua ꝯdi patiunt̾ nec uetera purgari. Euangłicis
ãr ad eos. Qm̃ ĩdignos uos fecistis gr̃e di. ex hoc iã ad
gentes ibimꝰ. Postħ fodit t̃ciũ puteũ ysaac & appellauit
nom̃ loci illiꝰ latitudo dicẽs. Nc̃ dilatauit nos dominus
trã scientia tͥnitatis: & ĩ toto or̾be latitudinẽ ecclesie
collocauit. Riꝰ tantũ ĩ uidea notꝰ erat ds: & ĩ isrł noĩa¬
batur. Nũc aũ ĩ omñe t̾rã exiũ sonꝰ eoꝵ: & ĩfines orbis

Expanded text:
Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis icitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omne
Abbreviated transcription (Latin):
Puis ẽ iste ysaac. nͥ saluator m̃: qͥ du descendisset ĩ istum
torientẽ gerara pͥmo om̃iũ illos puteos fodere uulo
as foderãt pueri patͥs suis id ẽ moyses puteũ legis eo¬
derat dauid salomon. & ꝓpħe libros scpserãt ueteris
testam̃ti: Es tñ t̾rena & sordida repleuerat ĩcelligentia.
id ẽ iudei. a regno al aliem. S discedit ab eis ñ enim
potest eẽ cũ his qͥ ĩ puteis aqũa nołut hab̾e s. terram¬

Expanded text:
uis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istam torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis foderat; David, Salomon et prophetae, libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Jid est, Judaei, a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam haber
Abbreviated transcription (Latin):
lud ĩde sit cognitũ. Uidet ꝓfecto quispiã ne aliqͥd in
diligent̃ ĩtueat᷑ & iuenit eũ maiestatẽ suã q̃ ĩ forma dei
eq̃t ẽ pat̾ paulisꝑ abscondisse ĩ forma serui. ut eiꝰ capaxẽe
humana ifirmitas posset. eoq mͦ se ꝯnigi ẽgruũ it apta¬
ret: qͥd enĩ absurdu. ĩmo qͥd ñ ꝯuenient̃ futuroꝵ pre¬
nuntiationi accõmodatũ . si. ꝓpħa dĩ carnał aliqͥd lusit
ut eũ caperet affectꝰ uxoris. cũ ipsu ũb̃n dĩ caro factum¬

Expanded text:
lud inde sit cognitum; videt profecto, quisquis, ne aliquid lud inde sit cognitum; videt profecto, quisquis, ne aliquid igenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sic̃ agar & ismahel significauert̃ carnales ueteris testam̃ti.
sic a cechira a filii eiꝰ significab̾at hereticos. qͥ se ad testam̃¬
cum nouũ existimãt ꝑtinere. S utreq concubine dicunt᷑
Sola sara. semꝑ uxor uocat᷑ sic̃ scͥptũ ẽ. Una ẽ em̃ coluba
mea ꝑfecta mea. Dedit aũ abraħa cuncta q̃ possidebat
ysaac filio suo. filiis aũ ꝯcubinarũ largitꝰ ẽ mimera:
& separauit eos ab ysaac filio suo. Quid hoc significat
carnaliũ. S ñ ꝑueniũt ad regnũ ꝓmissũ nec heretici
ẽ heres: utiq qͥa ñ filiĩ carius. s filii ꝓmussioĩs deputan
tur ĩ semine. Deinde mortuus ẽ abraħ̃a. centũ septua
regẽ palestinoꝵ ĩgerara: ex p̃cepto & benedictione ãm
Ibiq rebeccã uxorẽ suã timoris causa. finxit sororem
Qũa rex alienigena ysaac nugẽ tc̃ ẽẽ cognoũ. qñ eum
eccl̃ie. qd̃ tantꝰ patͥarcha cũ ꝯiuge luserit. ꝯiugiumq il¬

Expanded text:
el significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque concubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem cuncta Abraham Isaac filio suo; filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit illos ab Isaac filio suo. Quid hoc significet ed non perueniunt ad regnum promissum, nec haeretici, est heres, et non qui filii carnis, hi fitur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum septuagregem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timquam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque il
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ. Suscep̃ fidi ornam̃ta uł morũ: accep̃ aureos scͥp¬
turarũ sensꝰ & larũ argenti eloqͥũ. Si qͦ secuta ꝓuerũ rebe¬
perans. ĩ tortis uiciosisq uite ueteris ꝯũsatiõibꝰ ĩuenitur
Que y saac uiso descendit qͥa año cognito uitia sua gen¬
tilitas deseruit: & ab elatioe celsituamis ima humilita¬
tis ꝑetiit. Que etiã & uerecũdata pallio uelabat᷑ qͥa corã
ẽ ĩ agrũ ysaac: hoc desigriabat. qđ extremo huiꝰ uite
temꝑe uelud ĩ diei fine ueniens xꝑc quasi ĩ agrum
foras exiit qui cũ sit ĩuisibilis. se cũ uisibilẽ in hoc
mundo uenienti ex gentibꝰ eodĩe demonstrauit. In
uenit aũ eũ eccd̃ia ad yuteũ uisioĩs idẽ ĩ ꝯtemplati¬
one. & ĩ ĩtelligentia ueritatis. uͥ ĩtelloctũ ꝑcipiat altiorẽ
sponso suo xͦ adherens illigła eternitate & regno

Expanded text:
st, suscepit fidei ornamenta, vel morum, accepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebe tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam verae humilitatis petivit. 6. Quae etiam et verecundata pallio velatur, quia coram in agro Isaac, hoc significabat quod, extremo hujus mundi tempore, veluti diei fine, veniens Christus, quasi in agrum foras exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altiorem,sponso suo Christo, adhaerens illi gloria, aeternitate et regno
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. & ip̃e ãnabit᷑ gentiũ. Immolato gͥ abralam ariete pro
ysaac filio suo. uocauit nom̃ loci illiꝰ dñs uidet. ꝓ eo qđ est
dns uideri se fec̃ utiq ꝑ ĩcarnationẽ. Demde morit᷑ sara
centesimo uicesimo anno uite sue. Et empto agro ab ephron
sepeliuit eã. Sed qͥd sibi uult qđ sara ĩ sepulcro duplici
requie suscipit᷑: id ẽ ĩ actiõe boni oꝑis.& ꝯtẽplatioẽ aiuini¬
xix tatis:. Erat aũ abraħa senex dierũq multoꝵ: drx̃q seruo suo

Expanded text:
regnum, et ipse dominabitur gentium. 13. Immolato igitur Abraham ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, se defunctus. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici requie suscipitur, id est, actione boni operis, et contemplatione divinitatis? Erat autem Abraham senex dierumque multorum, et Do
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ carne dm celi. Semior aũ iste imaginẽ habuit legio
ꝑ qũã sponsa xͥ eccłia despondebat᷑: qͥ tñ ꝓpt̃ antiqͥtatem¬
senior m̃icupat᷑. Abiĩt itaq puer ĩ mesopotamiã ĩ ciuita¬
tẽ nachor. stetitq cͥca fontẽ q̃rẽs sponsa filio añi sui.
Sic & lex q̃ post fide ẽ uenit ad fontẽ baptismatis. a ibi¬

Expanded text:
in carne? Senior autem iste imaginem habuit legis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur, quae tasenior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
caligasse illiꝰ. fide ꝑiisse de mũdo: & religionis lumen
ante eũ neglectũ ẽẽ significat. Qã filiꝰ maior uocat᷑
acceptio legis ẽ udeoꝵ. Qa escas eiꝰ atq capturã dilig̃
pat̃ homines st̃ ab errore saluati: qͦs ꝑ doctrinã iustꝰ
celebraturi. Rebecca plena sp̃u sc̃o a sciens qđ audisset
añ meditat᷑. loqͥt᷑ ad filiũ minorẽ. Uade ad gregeni &
bant᷑ obnoxii. Siqͥdẽ ĩ oĩbꝰ scͥpturis: hedd ͥ ꝓ peccatoribꝰ
accipiunt᷑. Qđ aũ auos inbet᷑ afferre: duoꝵ płoꝵ
significat᷑ assũptio. Qđ teneros & bonos. dociles &
q̃ illis pͥmo date it̃. & postinodii gettilium ĩdutꝰ ẽ
płs. Pelles aũ q̃ eiꝰ brachiis ccũdate st̃ peccata utriusq¬

Expanded text:
caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus m sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset,ante meditatur — loquitur ad filium minorem: ubantur obnoxii. Siquidem in omnibus Scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significatur assumptio. 8. Quod teneros et bonos, dociles etquae illis primo datae sunt, et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles au
Abbreviated transcription (Latin):
eat̾x uida. Asmnꝰ aũ ille ĩsensata ẽ stulticia iudeoꝵ. Ista ĩsensata
stulticia portabat oĩa sacͣm̃ta & qđ ferebat nesciebat. Iam qđ
dictũ ẽ eis expectate ħ cũ asmo. postquã aũ adorauerimiꝰ reũdemꝰ

Expanded text:
atrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata atrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam autem adoraverimus, revertemur
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe qͥ ipsũ sacm̃tũ dĩ iã longeuũ eiat: & senectꝰ sare ĩ plebe
q̃i. hoc ẽ ĩ multituaine ꝓpħarũ hoc id̾e significat qͥ in
fecunditate ꝓcreauit. Iam deinde sequentis hystorie sac̾m̃tũ qͥd
imaginarie portendebat: ĩspiciendũ ẽ. Qs gͦ ĩ abiałia ut pre¬
dictũ ẽ ꝑ ilła ĩmolationẽ figurabat᷑ nͥ pat̃ excels. Quis ĩ ysaac
nͥ rꝑc. Nã sic̃ abraħa unicũ & dilectũ filiũ dõ uictimã obtulit
ita d̃ns unigenitũ filiũ suũ ꝓ nob̾ om̃ibꝰ tͣdidit. Et sic̃ ysaac
ĩ humeris lignũ crucis sue ĩ qͦ erat crucifigendꝰ. Duo autẽ
serui illi dimissi o ñ pducti ad locũ sacficii uideos significab̾at
qͥ cũ seruilit̾ uiuerẽt o carnalit̃ sapent ñ ĩtelligeb̾at humilitatẽ
⁊ ñ ĩtelligeb̾at passionẽ xͥ ido ñ pueneit̃ ad locũ sacͥficii
ut aũ duo serui: nͥ qͥa płs ip̃e ĩ duas partes diuidendꝰ erat
Qã factũ ẽ salomone peccante qñ diuisꝰ ẽ idẽ płs loco regni

Expanded text:
erat, et senectus sacra in plebe Dei, hoc est, in multitudine Prophetarum hoc idem significat, quia in fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie portendebat inspiciendum est. Quis ergo in Abraham ut praedictum est, per illam immolationem figurabatur nisi Pater excel Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac estavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humi ad locum sacrificii. Cur autem duo servi? Nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat, quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni,
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ shic ẽ uitulꝰ ãm qͥ ꝓpt̃ salutẽ credentiũ ad arborẽ
crucis ẽ ĩmolatꝰ hic ẽ uitułꝰ anici corꝑis qͥ ĩ euãgłio pro
peccatore occidit᷑ filio. Sed & butirũ & lac cũ carne uituli
apposuit. Nac qͥppe pͥsce legis habuisse figurã. apłs ñr̃
annũtiat dicẽ. Rac uob̃ potũ dedi ñ escã ñdu enĩ pote¬
ratis. nec adhuc qͥde potestis. Tradiderat eiũ illis legis
mandatũ qͣsi lac de ub̃ibꝰ auarũ tabularũ exp̃ssũ hocẽ
testam̃tũ fidi. Necdu enĩ pocerãt ꝓpt̃ ĩfantiã sensꝰ sui¬

Expanded text:
pter salutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus Dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et butyrum et lac cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens: Lac vobis potum dedi non escam; nondum enim poteratis, nec adhuc quidem potestis . Tradiderat enim illis legis mandatum quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum, hoc est testamentum fidei. Nondum enim poterant, p
Abbreviated transcription (Latin):
batur pͥorẽ płm ĩ seruitute peccatoꝵ generatũ in¬
uł ꝯsortẽ cultoribꝰ xͥ. nec cũ filio nobili idẽ fideli pło
regnũ celestis gr̃e possessurũ. Cum educeret igit᷑ abraħ̃a
agar de ilomo accepit panes & utrẽ aque & dedit agar
& ĩposuit suꝑ humeros eiꝰ ĩfantẽ & dimisit eã. Exiens
aũ agar errabat ĩ solitudine. a cũ morientẽ siti filiũ
piecisset sub arborẽ apparuit ei angłs dñi & demon¬
strauit font̾ẽ aq̃ & potauit filiũ suum. Qd gͦ signi¬
ficat qđ exiens agar ĩfantem ĩ humeros suos ĩposuit¬
nͥ qđd peccator płs & ĩsipiens ceruicẽ matͥs sue sinago¬
nr̃os. Paues aũ hoc ĩdicab̾at: qđ uetꝰ sacerdocium
panes ꝓpositionis sic̃ scͥptũ ẽ portaret secũ & uesceret᷑
Yt̃ uͦ aque qui defec̃ iudaica purificatio significa¬
batur defectura sñ doctrina eoꝵ caruał ĩpelle mor¬
siam. s estu cepida uomitũ fac̃. Qđ uͦ errat agar in
solitudine cum filio suo: significat sinagogam

Expanded text:
invel consortem cultoribus Christi; nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo, accepit panes, et utrem aquae dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit ei fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat qnisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae synagonostros . Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle morsitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hibet᷑. qͥa actuał uita nec a mundi curis ex toto dis
loth. qñ filie ꝯcubuert̃ cũ eo ñ illud qđ a sodomis
lib̾atꝰ ẽ. s aliud figuratũ ẽ. Ec̃ enĩ ipse loth future¬
legis uidebat᷑ gestasse ꝑsonã. qũã qͥda ex illa ꝓcreati & sub
lege positi male ĩcelligendo se quodamꝰ ĩbriant. eaꝙ ñ
legiaime icendo. ĩ sidelitatis oꝑa pariunt. Hona enĩ est¬
toria de abimelech qñ abraħa tacuit sarã uxorem &
ar̃e sororẽ ne se occiso. ab alienigenus captiua posside¬
retur crtꝰ de deo qđ eã uiolari ñ ꝑmitteret sic̃ nec
pͥinũ pharaoĩ Sñ & abimelech somno c̃monitꝰ. non

Expanded text:
perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discLot, quando filiae concubuerunt cum eo, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurlegis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est etoria de Abimelech, quando Abraham tacuit Saram uxorem suam esse, et dixit sororem, ne, se occiso, ab alienigenis captiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaon
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmolare unicũ filiũ suũ. Ille aũ obtẽꝑans deo soluit
uotum. strauit asinũ. posuit ligna. seruos longe¬
dimisit soł cũ filio ascendit: triduo ad locũ ꝑuenit. Ante qũã
ueniret filiꝰ ad locũ sacͥficii ip̃e sibi ĩmolandꝰ ligna portauit
Deinde abraħ̃a gladio arinat᷑ & cũ iam pene feriret ãmonet᷑
ut parceret. a ñ tñ sñ sacͥficio. sñ sangͥne fuso recedit. Aiparet
naq aries ĩ uepre herẽs cornibꝰ ĩmolat᷑. ꝑagit᷑q sacͥficiũ pacto

Expanded text:
immolare unicum filium suum. Ille autem obtemperans Deo solvit votum, stravit asinum, imposuit ligna, servos longedimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet namque aries in vepre inhaerens cornibus, immolatur, peragiturque sacrificium. Peracto
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo ĩcendio qđ erat similitudo futuri iudicii me
ꝯsentit. a a quoꝵ ꝑmixtione ĩ scłi sine lib̾abit᷑ illis
d̃apnatis supplicio ignis etui. Sxor aũ eiꝰ eoꝵ scilicet¬

Expanded text:
ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meconsensit, et aquarum permixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Sed qͥa significat qđ a qͥnqͣginta iustis usq in
aeco si ĩuenirent᷑ ĩ sodomis. dixerit dñs urb̃e ẽẽ saluã¬
dam: Numerũ qͥppe qͥnqͣgenariũ ꝓpt̃ penitentie sig¬
num posuit si forte ꝯũcerent̾ o saluarent᷑. Quin qͣgena¬
rius enim semꝑ ad penitentiã refert᷑. Sñ & dauid in
code mimero: psalmũ sebit penitentie. Proinde qñ aspi
at as delinquentiũ uitã neqͣquã uelle reũti ad peniten¬
tiam quã qͥ nagenariꝰ nuinerꝰ p̃figurat: c̃festim ardorẽ
immoderate luxurie cõpescit igne gehenne. Ssq ad decẽ
aũ uistos ñ ꝑiture sodomã dix̃ qͥa si ĩ quelibet per
decẽ p̃ceptoꝵ custodiã xͥ nom̃ ĩueniat᷑: iste ñ perit. De¬
narii enim nimeri sigura xͥ crucẽ demonstrat. Nã
nͥ fallor significat qđ om̃s qͥ qͥnq sensꝰ corꝑis sui libi¬
amose cͣctauerint. ĩ illo futuro icendio ꝯcreinandi st̃
Ip̃e aũ loth fr̃ abraħa. uist̾ & hospitał ĩ sodomis qui

Expanded text:
suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si invenirentur in Sodomis, dixerit Dominus urbem esse salvandam. Numerum quippe quinquagenarium propter poenitentiam signum posuit, si forte converterentur et salvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspis delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igne gehennae. 3. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quasi in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat. Nam  fallor, significat quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
duo illi qͥ nuditatẽ patͥs honorauert̃. Benedictꝰ inqui
d̃ns ds̃ sem sit canaan puer illiꝰ. Uilatet d̃ns iaphet o
habitet ĩ cab̃nacłis sem. Hic sem. maior natu ipse ẽ. exq
rus. Siqͥdẽ & uidimꝰ iuxta noe patͥs ꝓpħicã benedictu¬
nem ĩ tab̃nacłm sem. tͣnssisse habitationẽ iaphet hocẽ
ĩ domo legis & ꝓpħarũ. eccłiam pociꝰ iustificari minore
appe tẽpũ euo. s gr̃e lege maiorẽ. Cham porro qͥ ĩcp̃tatir
calidꝰ mediꝰ filiꝰ tanquã ab utroq discretꝰ. nec ĩ pͥmitiis
israhelitarũ. nec ĩ plenicuame gentiũ ꝑmatiẽs significa

Expanded text:
duo illi, qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus namque Dominus Deus Sem, sit Chanaan puer illius. Dilatet Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu, ex quo rus: siquidem et videmus juxta Noe patris propheticam benedictionem, in tabernaculo Sem transisse habitationem Japhet, hoc est, in domo legis et prophetarum, Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum aevo, sed gratiae lege majorem. Cham porro qui interpretatur callidus, medius filius tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens, significat
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ. Qđ uͦ filiũ morientẽ siti sub arborẽ ꝓicit
& sic demonstrante angło aspic̃ fontẽ significabat qͥsd̃a
ex eo pło ad umbra ligni crucis refrigeriũ pecituros
Qa exclamat puer plorãs. & exaudiuit eũ as & sic de¬
monstrante angło aspic̃ fontẽ. hoc pro illis diõ. qui
exaudiunt᷑. Acseratisq ocłis cordis uidẽt fontẽ aque¬
qͥ sicit ueniat & bibat. Sñ & ismahel exauditio itptatur
diturꝰ ẽ: sic̃ ꝑ malachiã dĩ. Ecce ego mutã uob̃ helia
qͥ conũtat corda patrũ ĩ filios. Sert̃ qđ statim uoca¬

Expanded text:
i sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit, quiexaudiuntur, reseratisque oculis cordis, vident fontem aququi sitit veniat, et bibat . Unde et Ismael exauditio interpretditurus est sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
Crux cornua ħt. Sic enĩ duo ligna ꝯpingunt᷑ ĩ se cũ speciẽ
crucis reddunt. Uñ & scͥptũ ẽ de eo. Corma ĩ manibꝰ eiꝰ funt
Cornibꝰ gͥ herẽs aries: crucifycum significat dñm Uepres
aũ: spine it. Spine miquos.& pecratores significãt: qui
suspendert̃ anm ĩ cruce. Int̃ syinas itaq peccatoꝵ udaicoꝵ¬

Expanded text:
crux cornua habet. Sic enim duo ligna compinguntur secum et speciem crucis reddunt, unde scriptum est de eo. Cornua in manibus ejus sunt, cornibus ergo haerens aries crucifixum Christum significat. Vepres autem spinae sunt, spinae iniquos et peccatores significant, qui suspender
Abbreviated transcription (Latin):
urore sua filium quẽ uocauit ysaac hunc cum
uidisset mat̃ ludentẽ cũ ismahel dix̃ ab raħia Eice
ancilła & filiũ exꝰ ñ enĩ eres erit filiꝰ ancille cũ fili
meo ysaac. Nc̃ igit᷑ q̃rendu ẽ cur antea sara uolur
maritũ de ancilla suscipe filiũ. aut cur nc̃ iubet
cum matre expelli domo. Qã ñ zelo fec̃ accensa
s misterio ꝓpħie c̃pulsa. Agar qͥppe scđm qđ dicit

Expanded text:
uxore sua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Nunc igitur quaerendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod fecit non zelo accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe, secundum quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
naliũ diuisioe q̃rentes Qđ̃ aũ illis ꝯsidẽs abrałia abigo¬
bat eas. significat multos carnales merito scoꝵ ĩ fine
mundi ab angustiis lib̃andos. Qa aũ cͥca soł occasum
pauor irruit ĩ abraħa. & horror magnꝰ. & teuebrosus
significat cͥca huiꝰ scłi finẽ magnã ꝑturbationẽ ab antriͦ

Expanded text:
nalium divisione quaerentes. Quod autem illis considens Abram, abigebat eas, significabat multos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos; quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo
Abbreviated transcription (Latin):
uantes exuꝑauerẽ NReũtenti gͥ a cede hostiũ abraħa. occurrit
ei mox melchisedech rex salẽ sacerdos aĩ ĩenarrabili parente
ꝓ genitꝰ benedix̃q abraħa offerẽs panẽ & uinũ ĩ sac̾ficium
matre genitꝰ ꝑ aiuinitatẽ. ipse de matre sñ patre ꝑ huma¬
nitatẽ. Ip̃e qͦ. sacerdos et̃nꝰ. ad quẽ ar̃ tu es sacerdos ĩetnum

Expanded text:
ant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tate discessit uitãs discordiã qͥa diuites facti erãt & pasto¬
res eoꝵ ĩuicẽ rixab̾at. Pmansit aũ abraħa ĩ t̾ra chanaan
habitauitꝰ iuxta quercũ mãbre. Meinde a qͥnq regibus x.i.¬
qͥ sodomis irruerãt captũ lothi lib̾at hab̃es secũ ĩplio
crecentos decẽ & octo ũnados. S qͥd hec uictoria habra¬

Expanded text:
tate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria