comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum pastor bonus. ⁊ cognosco meas. ⁊ cog¬
noscunt me mee. Cognosco meas .i. dili
me. Inbonis e ostium. ostiarius. pastor.
oues. In malis fures ⁊ lat᷑nes. m̾cennariꝰ.
lupꝰ. dñs dicit se ostium ⁊ pastorẽ.s si cõ¬
sidemus ꝓpͥetates. xꝰ nec pastor ẽ. nec osti

Expanded text:
sum pastor bonus. Et cognosco meas, et cognoscunt me meae. Cognosco meas, id me. In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures, latrones, mercenarius, lupus. Dominus dicit se esse ostium et pastorem, sed si consideremus proprietates, Christ
Abbreviated transcription (Latin):
meatua st̃. Sciendum e quia ñ omis qui
audiert uocem pastoris oues fuert̃ ut ui¬
das. Sub ouina pelle audiens pastorẽ lu¬
pus erat pastori insidians. Aliqui uͦ eoꝵ
qui xp̃merucifixert ñ audiebant ⁊ oues
erant. De quib dñs ait. Cum exaltau̾itis
filiũ hominis. tc cognoscetis qi ego sum.
Hoc aliquis ita soluit. Quanddo n audiebãt
adhuc erant lupi. s qnfacti st̃ oues tunc
audiert. Utruiq pot̾dici. S ꝑ ezechielẽ
dns obuirgando pastores dicit de ouib.
Errante n reuocastis. Et errante dicit ⁊
ouẽ appellat. Si errabat qñ ouis erat. ꝓ¬
culdubio non pastoriss furis ⁊ latronis

Expanded text:
 » Sciendum est quia non omnes qui audierunt vocem pastoris oves fuerunt, ut Judas. Sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat pastori insidians. Aliqui eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant. De quibus Dominus ait: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Hoc aliquis ita solvit: « Quando non audiebant, adhuc erant lupi; sed quando facti sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibus: « Et errantem non revocastis . » Errantem dicit et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aꝑuit oculos meos. Scimꝰ aũt qr pecc̃ores
ds ñ audit. s si quis cultor di ẽ ⁊ uolunta¬
tem eius facit hunc ex audit. Ad hue in¬
unctusloquitur. na ⁊ peccores audit ds̃.
Si eñi ñ audiret. frustra publicanꝰ pectꝰ
diri adõ. Ad uoluntatẽ demones ex auditi
st̃. ꝑmissi ire inporcos. Ad uoluntatẽ pͥn¬
ceps eoꝵ diabłs a quo petitꝰ iobtemptari
ñ ẽ negatꝰ. ut eet hic ꝓbatꝰ. ille confusꝰ. Ali
qnds qi iratꝰdat quod petis. ⁊ ꝓpitiꝰ negat
quod petis. Qn bonu petitis incumbite
oronib ut sumatis. Quid ꝓsit ⁊ quid ñ.
medicꝰ nouit. Ascło n ẽ auditum quia
adiscipłis fieret. nisi ds̃ ẽẽt ineis. Respõ¬
dert ⁊ dixert ei. In pecc̃is natus es totꝰ. ⁊ tu
doces nos: Et eiecert̃ eum foras. Q uod clax
fec̾ant. que ingrati docentẽ ꝓiecert:s qr¬

Expanded text:
ulos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicanus pectus diri a Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confquasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et quid non, medicus novit. A saeculo non est auditum quia a discipulis fieret, nisi Deus in eis. Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Quod clausifecerant, quem ingrati docentem projecerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ouis. Tanꝗͣ eñi ouis ad immolandum
ductus e. Ianua ẽ. in capite. ⁊ pastor in
corꝑe. Dixit petro. Pasce oues meas. qͣi di
amas me. pasce ouesmeas. ꝑlanuam in¬
tra. Namqui ex alia parte ascendit ille¬
fur est ⁊ latro. In his ꝑsonis inuenies quos
diligas. quos toleres. quoscaueas. Diligendꝰ
ẽ pastor. tołandus m̃cennariꝰ. cauendꝰ latro.

Expanded text:
US. Tanquam enim ovis ad immolandum ductus est . Janua est in capite, pastor in corpore. Dixit Petro: Pasce oves meas. . Quasiamas me, pasce oves meas. Per januam intra: nam qui ex alia parte ascendit, illeest et latro. In his personis invenies quos diligas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus mercenarius, cavendus latro.
Abbreviated transcription (Latin):
beant ing̃dientes ⁊ ab undantiꝰ habeant.
uidetur dic̾e ut uitã habeant ing̃dien¬
tes. ⁊ abundantiꝰ habeant eg̃dientes.
Itaq pascua intellige gaudi a sempit¬
na paradi si. p̃sentẽ uultudi. qui dum
sine defectu conspicitur. sine fi ne menꝰ
uite cibo saciat᷑. Furñ uenit nisi ut fu¬
retur ⁊ mactet ⁊ ꝑdat. Ego ueni ut ui¬
tam habeant ⁊ abundantius habeat.
furuenit ut furetur alienam rems
usurpando. mactet a fide retrahendo
ꝑdat in et̾nam damnationẽ. Ego sũ¬

Expanded text:
am habeant, » videtur dicere, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Itaque pascua intellige gaudia sempiterna paradisi, praesentem Dei vultum, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. « Fur non venit, nisi ut furetur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Fur venit ut furetur, alienam rem sibi usurpando; mactet, a fide retrahendo; perdat in aeternam damnationem. DO
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ qui iloqͦr uob̾. Principiũ ẽ cuidi¬
ctue. Tuaut idem ip̃e es. ⁊ anni tui ñ defi¬
cient. Sciebat ibi ẽẽ quosdã c̃dituros. ⁊ ido
dixisse tu quis es. ut scirent qͥdillii ee cre¬
dent. Respondit gͦ pͥncipium tanqͣ dret

Expanded text:
cipium, qui et loquor vobis. Principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Sciebat ibi esse quosdam credituros, et ideo dixisse: Tu quis es? ut scirent quid illum esse crederent. Respondit ergo, principium, non t
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpt᷑aꝵ ẽ oiã ñ ad totũ referri sed ad partem
maximã. ut ibi. Om̃s declinauert simul
inutiles factist̃. Similit̃ hic. Om̃s qͥ uene¬
rt ante me. fures fuert ⁊ latͦnes. & paulꝰ
ad corinthios. Om̃ib inquit om̃ia factꝰ
sum. ut om̃slucrifac̾em. Et ad philippen¬
ses. oms eñi quȩ sua st quert. n ea que st̃¬

Expanded text:
st, omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Et ad Philippenses: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, non ea quae s
Abbreviated transcription (Latin):
miniss ⁊dĩ. Et dixit eis iħc. In iudiciũ
ego in hunc mundũ ueni. ut qui non
uident uideant: ⁊ qui uident cecifiat
nebris humiles qui se ñ uide putant.
⁊ ꝑtequer̃t ut uideant. Suꝑbiuͦ sapi¬
entessibi ut pharisei ex his u̾bis cõmo¬
ti.⁊ qui uident cecifĩant. se uicde pu¬
tant. s nẽ ex ꝑuñto pene cecosse ee sen¬
tient. Et hoc ẽ iudiciũ .i. disc̾tio que
disc̾nit causã credentiũ a suꝓbis. Iudi

Expanded text:
it ei Jesus: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. liberas humiles, qui se non videre putant, et per te quaerunt ut videant. Superbi vero sapientes sibi, ut Pharisaei ex his verbis commoti, et qui vident caeci fiant, se videre putant, sed experimento poenae, caecos se esse sentient. Et hoc est judicium, id est discretio, quae d
Abbreviated transcription (Latin):
strauigilat qui custodit eam. n contume¬
liosa uba respondit qͥu̾e responde poss
uosdemoniũ habetis. S suꝑbia nra hic cõ¬
funditur. Nam quid nob̾ hic imiuitur
nͥ ut eo tp̃re quo a ꝓximis falsas contume
nist̾ium iuste correctionis in arma u̾ta¬
mus furoris: Ego glam meã nonquero.

Expanded text:
eam . Non contumeliosa verba respondit, qui vere respondere posset: vos daemonium habetis. Sed superbia nostra hic confunditur. Nam quid nobis ex hoc innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis falsas contumelnisterium justae correptionis, in arma vertamus furoris? Ego autem gloriam meam non quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ aꝑuit t ocłos: Respdit eis. Dixi uob̾
lam ⁊ audistis. Q dit̾m uultis audire:
hunqͥd ⁊ uos uultis discipłi eiꝰ fieri: hoc
quasi stomacans. qͣi ex ceco utdens. iã ñ
ferenscecos respdit. Maledixert ertoi
si discipłi sumꝰ. Nosscimꝰ qr moysi loquutꝰ ẽ
hunc scimꝰ unde sit. hic dict se nescire. S
nescire nos dicimꝰ que abicimꝰ. Itaq sed̾m¬

Expanded text:
os? Respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et si discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Hunc scimus: unde hinc dicunt se nescire, sed nescire nos dicimus quae abjicimus. Ille ne
Abbreviated transcription (Latin):
dit eas surgens amortuis. Alit̾. educit
ouesde tenebris adluce doct᷑ne. ⁊ ante eã
sic emissas qi de egypto uadit uelut in
columna nubis ⁊ignis. ex emplo indicas
quod docuit. Oues illii secuntur qͦcunq
ierit ꝑseu̾ando usq infine. Nec enibene
uiu̾edicendi st̃. qui fine bene uiuendi

Expanded text:
dit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit dit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto, vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vivere dicendi sunt, qui finem be
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantiã ꝓ posuit hanc similitudi¬
nem. Ostendit itaq qr nec sapĩa nec
obseruatio legis. nec bona uita quicꝗͣ
unt ⁊ occidunt. Ouile ẽ eccła. inqua¬
Crgo qui intrat se humiliet. ne ascendens
ꝓmaceria dum exaltat᷑ cadat. Aliunde
głam s suã querendo. fur gͦ ẽ quia male
quas facit. Latro ẽ. quia qo furatꝰ est
occidit. dum malo exemplo seu ꝑu̾se do¬
cendo oues corrumpit. Qui aut intrat ꝑ
ostium pastor ẽ ouiũ. Huic ostiariꝰ aꝑit
⁊ouesuocẽ eius audiunt. Inquocunq
sonet uox u̾bidĩ. ꝑdestinati ad uitã audi¬
unt obediendo. Et notandũ quod ñoĩs
qui intrat postium pastor ẽ. quia i oueᷤ
intrant. Ueruntam̃ unitas uniu̾sitatis
eccłe. u̾bo ⁊ exemplo cotidie pascit. osti
u̾itatẽ. Et ꝓpͥasoues uocat nominatim.
⁊ educit eas. & eũ ꝓpͥas oues emiserit añ
easuadit. ⁊ oues illũ sequunt᷑ qr sciunt
uocẽ eius. Oues uocat nominatim qui
ait discipłis suis. gaudete qi noĩa ura

Expanded text:
arrogantiam proposuit hanc similitudinem. Ostendit itaque quia nec sapientia, nec observatio legis, nec bona vita quidquaunt et occidunt. Ovile est Ecclesia. In quErgo qui intrat, se humiliet, ne ascendens per maceriam, dum exaltatur, cadat. Aliunde gloriam, sed suam quaerendo. Fur ergo est, quia male  oves Dei suas facit. Latro est, quia quod furatus est occidit, dum malo exemplo seu perverse docendo oves corrumpit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem ejus audiunt. In quocunque sonet vox verbi Dei, praedestinati ad vitam audiunt obediendo. Et notandum quod non omnis qui intrat per ostium, pastor est; quia et oves intrant. Verumtamen unitas universitatis Ecclesiae, verbo et exemplo quotidie pascit. Ostiaveritatem. Et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Oves vocat nominatim, qui ait discipulis suis: Gaudete quia nomina v
Abbreviated transcription (Latin):
missus. Ip̃e dñs ẽ missus. Inungi ẽ ca¬
checuminũ fieri. lauari inpiscina ẽ.
baptizari in xͦ. Cathecuminus gce int̾¬
ptat᷑ instructꝰ latine. Ad ħ sane paula¬
tim rudes instruunt᷑ infide. ut tan¬
de plene illuminati sacram̃tis partici.¬
pent cũ caritate. Uñ paulꝰ. fuimꝰ i nos

Expanded text:
tur. Ipse Dominus est missus; inungi est catechumenum fieri; lavari in piscina, est baptizari in Christo. Catechumenus Graece, interpretatur instructus Latine. Ad hoc sane paulatim rudes instruuntur in fide, ut tandem plene illuminati, sacramentis participent cum charitate. Unde Paulus: Fuimus
Abbreviated transcription (Latin):
que sine strepitu ⁊ clamore u̾boꝵ leni¬
ter fluit. Uñ ysaias. aque syloe quȩ
uncto simił erat. ndũ uidenti ad pu¬
rum. nescit eniquẽ p̃dicat:S illi qͥ
carnalit̃ sabb̃m obseruabant nec ui¬
dentes erant nec inuncti. Adducũt
eũ ad phariseos qͥcecus fu̾at. Erat aut

Expanded text:
quae sine strepitu et clamore verborum leniter fluit. Unde Isaias: Aquae Siloae quae uncto similis erat, nondum videnti ad purum. Nescit enim quem praedicat. Sed illi qui carnaliter Sabbatum observabant, nec videntes erant, nec inuncti. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
timor e. ne ꝑdat que dsligit. Corꝑe stat
sp̃u fugit. quod ille n faciebat qui dice¬
ꝑsecutioni. ut ip̃e apłs sum missus inspor¬
ta ꝑmurũ. Ouesnanq pastori incelo sedẽti
or̃onibꝰ ꝯm̃labat. seaut utilitati eaꝵ fu¬
giendo seruabat. sicut quodã loco ait. Ma¬
nere incarne necessariũ ꝓpt uos. Abipo
nanq pastore om̃s audierat. Si uos ꝑsecu¬
ti fu̾int inunaciuitate. fugite in aliã.

Expanded text:
timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicepersecutioni, ut ipse Apostolus submissus in sporta per murum. Oves namque pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait: « Manere in carne necessarium propter vos . » Ab ipso namque omnes audierant: « Si vos persecuti fuerint in una civit
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur nisi cum lupus accedit. qui in¬
dicat quo animo grexaquoq eusto¬
diatur. Uenit auit lupuscũ quilibet
inustur iraptor fideles oppͥmit. fugit
gͦ qui pastor ee uidebatur ⁊ ñerat non
mutando locum. s subtrahendo sola¬
cium. Tacet enim ⁊n audet resist̾e inui¬
ex adũso neq opposuistis murũ ꝓdomo
isrł. ut staretis in p̃lio indie ddni. Exad¬
u̾so ascende ẽ. pͣuisliba uoce contraire.
pora dilanians. caulas fideliũ assidue
circumiens de quo dr. disꝑgit oues.Tue
eni disꝑgit cum aliii ad luxuriã ꝑtra¬
hit. alium in auariciam incendit. aliũ
insuꝑbiã erigit. hunc inuidia stimulat
illũ fallacia supplantat. Quasigͦ gregẽ
lupꝰ dissipat. cum fideles diabłs ꝑ temp¬
n lib̾e audet arguere. ex cõmunicandu
ñ audet excõmunicare. ne ꝑdat como¬
dicatem humane amicicie. ⁊ ne incurrat
molestiam humanaru inmiciciaꝵ. fu¬
git gͦ quia tacet. tacet qr timet. fuga ai

Expanded text:
gnoscitur, nisi cum lupus accedit, qui ingnoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur, et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere injupposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso ascendere, est pravis libera voce contra ire.pora dilanians, caulas fidelium assidue circuiens, de quo dicitur, dispergit oves. Tunc enim dispergit, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam incendit, alium in superbiam erigit. Hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat; cum fideles diabolus per tennon libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum amicitiarum. Fugit ergo quia tacet, tacet quia timet; fuga animi
Abbreviated transcription (Latin):
.xit. nͥ ꝑm̾cennarios uocẽ pastoris audite.
Nullus enim m̃cennarius ausus ẽ dicere
unde mala fecit. ñ unde bona dicit. Bo
trum carpe. spinam caue. Botriis aliqn
conserit᷑ spinis: ⁊ portat spina ñ suĩ fruc¬
tum qñ spinis palmes incumbit. Cathe¬
dra moysi uitis erat. phariseoꝵ moresspi¬
ne. doctna uera ꝑ malos. palmes in sepe.
⁊ botrus int̾ sprnas. Caute elige. nedii que¬
risfructum laceresmanii. ⁊ cĩ audis bõa
dicentẽ ne imiteris mala facientẽ. Que dict
facite. eligite uuas. Quȩ aut faciut fac̾e
nolite. cauece spinas. Audite apłm de m̃ce¬
nariis loqute. Quid eni dii omimͦ siue oc¬
Ixꝰ am̾cennariis occasione. afiliis u̾itate
annuntiatur. Filii etnam ħeditatẽ patris
patient expectant. mncennarii tpralem
mcedem festinant exoptant. Mercenna¬
rius itaq ẽ qui locum pastoris tenet. s
lucru anmaꝵ ñ querit quia t̾renis com¬
modis inhiat. ⁊ honore plationis gaudet.
Utrũ tam̃ incennarius sit non bene di¬

Expanded text:
xit, nisi Per mercenarios vocem pastoris audite? Nullus enim mercenarius ausus est dicereunde mala facit, trum carpe, spinam cave. Botrus aliquando conseritur spinis, et portat spina non suum fructum, quando spinis palmes incumbit. Cathedra Moysi vitis erat Pharisaeorum; mores, spinae; doctrina vera per malos; palmes in sepe et botrus inter spinas. Caute elige, ne dum quaeris fructum, laceres manum, et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt, facite, eligite uvas. Quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Audite Apostolum de mercenariis loquentem: Quid enim, dum omni modo sive oc mercenariis occasione, a filiis veritate annuntiatur. Filii aeternam haereditatem prius patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem festinanter exoptant. Mercenarius itaque est qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene di
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uult. nͥ qr significabat᷑ de gñe abra¬
hȩ dm̃ cęli uentur ũ incarne: Q rep̃hen
me tͥnitatis tres angłos hospicio suscepit.
ixert gͦ uidei ad eũ. En qͣginta annos
nondũ habes. ⁊ abrahã uidisti: Dixit
ret ego sum. Non ait fui s sum. qͥa diuini¬
tas tp̃s ñ ht̃. Ab intuitu carnis ad diuinita¬
tem trahit. s duri ut lapides putant hoc
eẽ blasfemia. Tuler̃t gͦ lapides ut iace¬
rent in eum. Iħe aut abscondit se⁊ exiitde
templo. Quẽ intellige ñ pot̾ant obruere
querebant. s dnsse uindicare noluit qui
pati uen̾at. & idõ se abscondit ut daret
nobis exemplũ dandi locũ ire. uł ido ũ
ostend̾et qr ipsa u̾itas ab eis abscondit᷑ qͥ eiꝰ¬
inuenit humilẽ. Nota qr in consiłati ui¬
dei dixert ad dnm qͥnqͣginta annos ũdũ
habes. St̃ qui fingunt ab incarnatione
usq ad passionẽ multo plures annos:
quã ex ħistoriis colligamꝰ. .Io .ix.¬

Expanded text:
sibi vult, nisi quia significabatur de genere Abrasibi vult, nisi quia significabatur de genere Abrahae Deum coeli venturum in carne. Qui reprehendmae Trinitatis tres angelos hospitio suscepit. Dixerunt ergo Judaei ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Dixit ret, ego sum. Non ait: fui, sed: sum, quia divinitas tempus non habet, ab intuitu carnis ad divinitatem trahit, sed duri ut lapides, putant hoc esse blasphemiam. « Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. » Quem intelligere non poterant obruere quaerebant: sed Dominus se vindicare noluit, quia pati venerat. Et ideo se abscondit ut daret nobis exemplum dare locum irae, vel ideo ut ostenderet quia ipsa veritas eis absconditur, qinvenit humilem. Nota quia inconsiderati Judaei dixerunt ad Dominum: quinquaginta annos nondum habes, sunt qui fingunt ab incarnatione usque ad passionem multo plures annos, quam ex historiis colligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cognouistis eũ. Ego auit noui eũ. Et si dix̾o qi
i scio eum. ero simił uob̾m̃dax. S scio eũ
⁊ẜmone eius seruo. Sermone patris ut fi¬
lius loquebat᷑. ⁊ ip̃e erat u̾bũ patris qui
hominib loquebat᷑. Si gͦ cognouissent
patrẽ filiũ eius recepissent quẽ uox patͥs
głificat inbaptismate. inmonte. in aliis
huiꝰmodi. Idõ contra hoc q̃d dic̃t quẽ teip¬
sum facis. refert głam suã ad patrẽ dic̃ns.
Si ego solussine patre głifico meipsũsic̃
simulatores. gła mea nicħ ẽ. Abraham
pat ũr ex ultauit ut uidẽt diem meũ. ui¬
dit ⁊ gauisus ẽ. Credens exultauit sꝑan¬
do. ut uicłet intelligendo. Quod ait diẽ
meu inc̾tum pot̃ ee unde dixit. utrũ diẽ
dñi tp̃ralem in carne. andiẽ qui nec ortũ
ht̃ nec occasum. s utrunq abrahã ui¬
dit. Quando enĩ misit seruũ suũ petere
filio suo ysaac uxorẽait. Pone manũ suꝑ
femur meũ ⁊ uira ꝑ dm̃ celi. Quid hocꝰ

Expanded text:
 novi eum. Et si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris ut Filius loquebatur et ipse erat Verbum Patris, qui hominibus loquebatur. Si ergo cognovissent Patrem, Filium ejus recepissent, quem vox Patris glorificat in baptismate, in monte, in aliis hujusmodi. Ideo contra hoc quod dicunt: quem teipsum facis, refert gloriam suam ad Patrem, dicens: Si ego solus sine Patre glorifico meipsum sicut simulatores, gloria mea nihil est. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum: vidit, et gavisus est. Credens exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Quod ait: diem meum, incertum potest esse unde dixerit, utrum diem ini temporalem in carne, an diem qui nec ortum scit nec occasum, sed utrumque Abraham vidit. Quando enim misit servum suum petere, uxorem filio suo Isaac, ait: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid hoc
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ eiꝰ. multe oues st̃ foris ⁊ multi lupuntꝰ.
Multi nanq blasfemant xp̃mcredit᷑i
ineũ quist oues foris s ad huc alienã uo¬
ce sequunt᷑. Item multi intus laudant
blasfematuri. s tnquandiu recte sapuit
pastoris in qua oues audiunt alienos ⁊
in qua ñ oues ñ audiunt xp̃m. Que ẽ ista
uox: Qui ꝑseu̾au̾it usq infine hic sal¬
uuserit. Hanc uoce ñ negligit ꝓpͥus. ñ
dem redit ⁊ ꝑseu̾at. Ego sum ostium. ꝑ
me siquis introierit saluabit᷑. ⁊ ingre¬
‸dietur ⁊ eg̃dietur ⁊ pascua inueniẽt.
Ex̾cet obscuris. pascit manifestis magr
u̾itatis. Quilib n fictus ꝑclaritatẽ sapie
dĩ intrans catholicã eccłam saluabitur
ꝑ seu̾ando. ⁊ etiã pͥꝰ erat in om̃i p̃desti¬
natione diuina. Ing̃dietur intus bene¬
extrabene oꝑando scđm psalmistã. Exi¬
et homo ad opus suu. Alit. Ing̃diet᷑ cre¬
dendo. oꝑando. eg̃dietur ad pugnam
contra heticos. Amplius. Ing̃dietur
eccłam ut hic ꝑfidẽ uiuat. quia ustꝰ

Expanded text:
 sunt foris, et multi lupi sunt intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris, sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non sum ostium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. » Exercet obscuris, pascit manifestis Magister veritatis. Quilibet non fictus, per claritatem sapientiae Dei intrans catholicam Ecclesiam, salvabitur perseverando, et etiam prius erat in ovili praedestinatione divina. Ingextra bene operando, secundum Psalmistam: Exiet homo ad opus suum . Aliter: Ingredietur credendo, operando egredietur ad pugnam contra haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam, ut hic per fidem vivat, quia justus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. dum sum in mundo faciã oꝑa pat̾s
illii p̃dicando. cȩcos illuminando. Nox
des pene defecit. Uñ dicit eis. Nc̃ ẽ ho¬
ra ura ⁊ potestas tenebraꝵ. Hec cũ
dixisset expuit int̾ram. ⁊ fecit lutũ
ex sputo. ⁊ liniuit lutũ suꝑ oculoseiꝰ

Expanded text:
est dum sum in mundo, faciam opera Patris, illum praedicando, caecos illuminando. Nox des pene defecit. Unde dicit eis: Nunc est hora vestra et potestas tenebrarum . Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum e
Abbreviated transcription (Latin):
udunt iħc qr eiecert eũ foras. ⁊ cũ in¬
uenisset eil dixit ei. Tu credis infiliũ
di: Resp̾dit ille ⁊ dixit. Quis ẽ dne ut cre¬
dam ineum: his u̾bis ostendit adhucin¬
unctus. se iam dudu cor ad credendũ pa¬
ratum habuisse. s inquẽ crede debeat
ignorasse. Et dixit ex iħe. Q uidisti eir
quiloquit᷑ tecii ip̃e ẽ. At illeait. Credo
diie. & ꝓcidens adorauit eu. Iam dĩsla

Expanded text:
ras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Respondit ille et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum? His verbis ostendit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. At ille ait: Credo, Domine. Et procidens, adoravit
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o factum ẽ. ut cecus nasc̾et᷑. Magr̃ qͥ
querit credentẽ ut faciat intelligentẽ.
causa dicit cȩcitatis. ut manifestent᷑ opa
dĩ in illo. uidelicet ut eũ illuminando
⁊ ꝑ eum quid incecitate humani gñis
facturus sit significando. filiꝰ dĩ mani¬
festetur. Me oportet oꝑari oꝑa eius
qui misit me. donec dies ẽ. Uenit nox
qñ nemo pot̾ oꝑari. Quadu in mun¬
dosum. lux sum mundi. Dies ẽ ille qͥ
dicit. ego sum lux mundi. Si gͦ dies ẽ
quãdiui dñs inmundo ẽ. erit nox qñ
in mundo ñ erit. cũ ip̃e dicat discipłis
maiora hoꝵ facietis. Nunquid in nocte
oꝑabat᷑ petrus inumbra sua sanans in¬
firmos. quod dñs ñ fecit qui dixit sine
me nichil potestis fac̃e: Quid gͦdicemꝰ
de ista nocte: Nox ista eoꝵ erit qui audi¬
erint ite in ignẽ etnũ qui paratꝰ ẽdiabo¬
lo ⁊ angłis eiꝰ. Un illud. Ligate ei manꝰ

Expanded text:
o factum non est ut caecus nasceretur. Magister qui quaerit credentem, ut faciat intelligentem, causam dicit caecitatis, ut manifestentur opera Dei in illo, videlicet ut eum illuminando, et per eum quid in caecitate humani generis facturus sit significando, Filius Dei manifestetur. Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit nox quando nemo potest operari. Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Dies est ille qui dicit: Ego sum lux mundi . Si ergo dies est quandiu Dominus in mundo est, erit nox quando in mundo non erit, cum ipse dicat discipulis: Majora horum facietis . Nunquid in nocte operabatur Petrus, in umbra sua sanante infirmos , quod Dominus non fecit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere? . Quid ergo dicemus de ista nocte? Nox ista eorum erit qui audient: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Unde illud: Ligate i
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓpͥis loquit᷑. q indax e. ⁊ pat eiꝰ. Hinc
manichei decipiunt imꝑitos. dicentes
diabłm hab̾e patrẽ. s dñs dix̃ diabłm
dacium q̃i filiũ ex quo lapsus ẽ au̾itate.
ris adiabło accepisti. sic̃ uidi loq̃ntes
indaciũ: ⁊ itañ esꝑat̾ m̃dacii. Egoaut
qr u̾itatẽ dico. ñ creditismͥ. Quis ex uob̃
arguet me de pecc̃o: N dedignatur ex

Expanded text:
ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc Manichaei decipiunt imperitos, dicentes diabolum habere patrem, sed Dominus dixit diabolum dacium quasi filium, ex quo lapsus est a veritate, ris, a Diabolo accepisti, sicut Judaei loquentes mendacium, et ita non es pater mendacii. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguet me de peccato? GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
din. dm̃uͦ misisse pͥncipes cc̃ gentẽ illã eãq
fuisse debellatam. In dict diabłm origine
duxisse. putantes sedm hoc dictum ẽẽ ã
dño. uos ex patre diabło estis. Iudigͦ dicti
st̃ ee filii diabłi imitando ñ nascendo. Pro¬
pħa dicit ad ip̃os. ꝑat̾ tuus amorreus. ⁊
mat̾ tua cethea. ñ qd ab illis gentib iudĩ
ducent origine. s qr imitati st impietateᷤ
eoꝵ. Queritur fortasse unde ẽ diabls. Inde
utiq unde cet̾iangłi. s suꝑbiendo factꝰ
uoluntate sumpsit amagnitudine̾ sci
inflat. Ille homicida erat ab initio⁊
in u̾itate non stetit. q n ẽ u̾itas in eo. ho
uł ferro accinctꝰ ad hominẽ ueniret.s
qr u̾bu malũ seminauit. Noli gͦ putare
te ñ eẽ homicidã. qñ fr̃ituo mala ꝑsua
des. Uñ inp̃s. filii hoĩm dentes eoꝵ ar¬
ma ⁊ sagictȩ.⁊ lingua eoꝵ machera acu¬
ta. &d dictum ẽ abinitio. intelligendũ
ẽ. de pͥmo homine. Cũloquit᷑ m̃daciũ

Expanded text:
Deum verum misisse principes contra gentem illam, eamque fuisse debellatam. inde dicunt diabolum originem duxisse, putantes secundum hoc dictum esse a Domino: Vos ex patre diabolo estis. Judaei ergo dicti sunt esse filii diaboli imitando, non nascendo. Propheta dixit ad ipsos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea , non quod ab illis gentibue Judaei ducerent originem, sed quia imitati sunt impietates eorum. Quaeritur fortasse, unde est diabolus. Inde utique, unde caeteri angeli, sed superbiendo factusvoluntate sumpsit a magnitudine scieinflat . Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia non est veritas in eo. Homvel ferro accinctus ad hominem veniret, sed quia verbum malum seminavit. Noli ergo te putare non esse homicidam, quando fratri tuo mates eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quod dictum est, ab initio, intelligendum est de primo homine. Cum loquitur mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
endo compungunt᷑. s pꝰ lacͥmas ad iniqͥ¬
tatẽ redeunt. Hi ꝑfecto u̾badĩ ñ audiũt.
qr ea excere in oꝑe contemnunt. Lic gͥ
om̃s sint filii dĩ ꝑ gr̃am. quod ostendit
parabola de filio frugi⁊ ꝓdigo. deduob
filiis inuitatis ad uinea: illitñ st exdia
cuntur ex dõ gn̾ationis adoptione: audi¬
unt ubĩ di ⁊ custodiunt. Respd̾unt gͥ iu¬
fonte. ⁊ cumeis conũsatus erat. Uocant gͥ
eu uidei samaritanii qͣi peccõrem. qr pec¬
cores illos reputabant. nec eis coutebant᷑.
Iespondit iħc. Ego demoniũ ñ habeo.
Is honorifico patre meii. ⁊ uos inhono¬
rastisme. Alt̾m de duob obiectis negauit.
Samaritanꝰ eñi int̾ptat᷑ custos. ⁊ custodẽ
se ee ñ negauit. Nenidormitat qui custo¬

Expanded text:
mpunguntur, sed post lacrymas ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, quia ea exercere in opere contemnunt. Licet igitur omnes sint filii Dei per naturam, quod ostendunt parabolae de filio frugi et prodigo, de duobus filiis invitatis ad vineam, illi tamen sunt ex diacuntur ex Deo generationis adoptione, audiunt verbum Dei et custodiunt. Responderunt ifontem, et cum eis conversatus erat. Vocant igitur eum Judaei Samaritanum quasi peccatorem, quia peccatores illos reputabant, nec eis contebantur. « Respondit Jesus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. » Alterum de duobus objectis negavit. Samaritanus enim interpretatur custos: et custodem se esse non negavit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ qͣm mͦ creditis. que mͦ carne tecta
loquit᷑ uob ⁊ latet uos. Nondũ appa¬
ruit quid erimꝰ. s tandẽ uidebimꝰeu
sicuti ẽ. cũ signau̾it nos lumine uultꝰ
sui. Moneta di sumꝰ. nummꝰ eiꝰ. Athes¬
auro eiꝰ errauimꝰ. errore detritum ẽ quod
in nob̾ fu̾at imp̃ssũ. uenit qui nos forma¬
u̾at ut reformaret. querit ⁊ ip̃e num¬
mu suu. sicut cęsar suũ. Uñ ait. Reddi
te que st̃ cęsaris cesari. ⁊ quȩ st̃ dĩ deo.¬

Expanded text:
tatem quam modo creditis: quae modo carne tecta, loquitur vobis et latet vos. Nondum apparuit quid erimus, sed tandem videbimus eum sicuti est , cum signaverit nos lumine vultus sui. Moneta Dei sumus, nummi ejus. A thesauro ejus erravimus, errore detritum est, quod in nobis fuerat impressum. Venit qui nos formaverat, ut reformaret, quaerit et ipse nummum suum, sicut et Caesar suum. Unde ait: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
put sine corpe: Terruit gͥ ne pecẽm
amaremꝰ dicendo. om̃is qui facit pecẽm ser¬
uus ẽ pecc̃i. Spẽ dedit ne diffidemꝰ dicen¬
do. fili manet inet̃nũ. Speseni nr̃a ẽ. ut
alib̾o lib̾emur. Sciendii ẽ quod multi ui¬
sti dicti st̃ sine q̃rela .i. sine crimine. Nulla
em querela iusta ẽ dehis inrebꝰ humanis
qui ñ hñt crim̃. Crim aũt ẽ pecẽm graue.
accusatiõe ⁊ ddamnatione dignissimii.S
digra in nob pecc̃m consumit᷑. ꝙ inuit᷑

Expanded text:
ut sine corpore? Terruit ergo, ne peccatum amaremus, dicendo: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Spem dedit ne diffideremus, dicendo: Filius manet in aeternum. Spes enim nostra est, ut a libero liberemur. Sciendum est quod multi justi dicti sunt sine querela, id est sine crimine. Nulla enim querela justa est de his, in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Sed Dei gratia in nobis pec
Abbreviated transcription (Latin):
sodio. łꝗͣ ab scessit dñs quesiert illi. ⁊ qͥ
odert ⁊ qͥ amauert: illi ꝑ seq̃ndo. isti ha¬
becupiendo. Quo ego uadouos n potestiᷤ
uenire. hoc idisci plis alibi dixit. ñ aufe¬
rendo spem ut istis. s p̃dicendo dilationẽ.
Dicebant gͦ uidei. Nunqͥd int̾ficiet semet¬
ipsũ qr dicit qͦ ego uado uos ñ potestis ue¬
nire: Stulta uba. qi ip̃i ĩmortales ẽẽnt ⁊¬

Expanded text:
stquam abscessit Dominus, quaesierunt illum et qui oderunt, et qui amaverunt: illi persequendo, isti habere cupiendo. Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alibi dixit, non auferendo spem ut istis, sed praedicando dilationem. Dicebant ergo Judaei: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: quo ego vado, vos non potestis venire
Abbreviated transcription (Latin):
e pecci qui examore peccat ñ exlangore
nature. nec ex ignorantia leui: seruusẽ.
pecc̃i. Alia en ist̃ pecc̃a infirmitatis. alia
imꝑiciȩ. alia malicie. Infirmitas ⁊ imꝑi¬
tia contraria suirtuti ⁊ sap̃ie. malicia con¬
traria ẽ bonitati. Miusqͥs gͥ nouit quid
sit sapia di. pot̾ existimare quȩ sint
pecca uenialia: ⁊ qͥsqͥs nouit quid sit
bonitasdĩ. pot ex istimare qͥb pec̃cis
certa pena debeat᷑ ⁊ hic⁊ infuturo scło.¬
Seruus quidẽ hominis aliq̃n sui dñi
duris imꝑiisfatigatꝰ fugiendo requi¬
escit. seruus aũt pecci quo fugiet:
Seruus n manet indomo in et̃num.
filius manet in etnrũ. Si gͦ filiꝰ uos li¬

Expanded text:
 Qui ex amore peccat, non ex languore naturae, nec ex ignorantia levi, servus est peccati. Alia enim sunt peccata infirmitatis, alia imperitiae, alia malitiae. Infirmitas et imperitia contraria sunt virtuti et sapientiae; malitia est contraria bonitati. Quisquis igitur novit quid sit sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia: et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur, et hic et in futuro sServus quidem hominis aliquando sui Domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus autem peccati quo fugiet? Servus autem non manet in domo in aeternum, Filius manet in aeternum. Si ergo Filius vos li
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. ꝑdicit qͦsdã de eis p̃t passionẽ suam
cognit̾os quis ẽẽt. ⁊ credit᷑os in illũ. Exalta¬
tionem dicit hic passionis ñ głificatiõis
centes qͥ ẽ patipe ẽ filiꝰ. Duo st noias una
res. Docuit me pat̾. hoc e scientẽ genuit¬
me pat̾. Ante dix̾at se missĩ. s remmag¬
nam sepe cõmemorat. Cii ambo simulsit.
unus missus ẽ alt̾ misit. qm̃ missio incar
sp̃e. legr pat̃ apparuisse. Pris ⁊̃ potentia
unt seꝑari. s calorsiccat splendor illu¬
minat: ⁊ sic̃ ratio in anima ẽ. s aĩa ui¬
uimꝰ. rõne intelligimꝰ. sic ⁊ filiꝰ solus sus¬
cepit carnẽ nec se diuisit apr̃e. Et quia
celir ⁊ trã implet pat̾. implec ⁊ spe ses.

Expanded text:
dicit quosdam de eis post passionem suam cognituros quis esset, et credituros in illum. Exaltationem dicit hic passionis, non glorificatiocentes: Qui est Pater, ipse est Filius. Duo sunt nomina, sed res una. Docuit me Pater, hoc est scientem me genuit Pater. Ante dixerat se missum, sed rem magnam saepe commemorat, cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit, quoniam missio incarnspecie legitur Pater apparuisse. Patris enim potentia, eunt separari, sed calor siccat, splendor illuminat; et sicut ratio in anima est, sed anima vivimus, ratione intelligimus, sic et Filius solus suscepit carnem, nec se divisit a Patre. Et quia coelum et terram implet Pater, implet et
Abbreviated transcription (Latin):
etnum: De morte sccła. morte gehenne.
morte damnationis cũ diabło dicit. qua
nec abrahã mortuus ẽ. nec ꝓpħȩ. Illi enim
mortui st̃ ⁊ uiuunt. isti uiuebant ⁊ mortui
erant. Mortem uide uł gustare. ẽ eam ex¬
piri. Nunquid tu maior es patre nr̃o abra¬
ham qui mortuus ẽ: Et ꝓpħe mortui st̃.
Quẽ te ipũ facis: Respondit iħc. Si egogłi

Expanded text:
aeternum. » De morte secunda, morte gehennae, aeternum. » De morte secunda, morte gehennae, morte damnationis cum diabolo dicit, quia nec Abraham mortuus est, nec prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt; isti vivebant et mortui erant. Mortem videre vel gustare est eam experiri. « Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est. Et prophetae mortui sunt. Quem teipsum facis? Respondit
Abbreviated transcription (Latin):
humana inflatione disc̾ta. Scdm pe¬
nale iudiciũ pat̾ ñ uidicat quẽꝙͣ. s ome
iudiciũ dedit filio. scdm iudiciũ disc̾tio¬
nis iudicat. ut in p̃s. iuidica meds. huiꝰ
iudicii expositio sequit᷑. Et disc̾ne inqͥt
causã meã de gente ñ sc̃a. Similit̃ duas
tempt̃ones intelligimꝰ. una decipit alt̾a
sciat siddiligitis eũ. Ut sciat dictũ ẽ. ꝓ sci¬
refaciat. Iob latebat se. s dmñ. at mͣisit
ds temptatorẽ. ⁊ fecit eum sui cognitorẽ.
Sic ⁊ duo timoresst̃. seruilis cum times ne
patiaris pena. Castus cũ times ne amittas
scłi. Nam ⁊ mulier adult̾a timet ne uireiꝰ
ueniat. casta ne uir eiꝰ abscedat. Am̃ am̃
clico uob̃ si quisẜ monẽ meũ ẜ uau̾it. mortẽ
n uidebit inet̾num. Exemplosuo nos am¬
monet. ne cũ maloꝵ ꝑu̾sitas crescit p̃dica¬
re cessemꝰ. qr ⁊ boni meliores ꝑ contumelia ᷤᷤ
fiunt. ⁊ reꝑbi de beneficio pͥeiores. Dixer
ẜ monẽ meĩ ẜ uau̾itꝰ. morte ngustabit in

Expanded text:
poenale judicium, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, secundum judicium discretionis judicat ut in psalmo: Judica me Deus . Hujus judicii expositio sequitur: Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta . Similiter duas tentationes intelligimus, una decisciat si diligatis eum . » Ut sciat dictum est pro scire faciat. Job latebat se, sed Deum non. Admisit Deus tentatorem, et fecit eum sui cognitorem. Sic et duo timores sunt: servilis, cum times ne patiaris poenam; castus, cum times ne amittas saeculi. Nam et mulier adultera timet ne vir ejus veniat, casta, ne vir ejus abscedat. « Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit mortem non videbit in aeternum. » Exemplo suo nos admonet ne, cum malorum perversitas crescit, praedicare cessemus, quia et boni meliores per contumelias fiunt et reprobi de beneficio pejores. « Dixersermonem meum servaverit, mortem non gustabit in
Abbreviated transcription (Latin):
mundĩ. qr inpͥncipio erat u̾bũ. Si eñincre¬
diłitis qr ego sum moriemini inpecco uro.
econt᷑rio dat spẽ credituris ut de mundo
leuent᷑ ad eũ qui mundũ fecit. Quod nicħ
addidit dicens q ego sum. multa sub intel¬
ligidedit. s. ego sũ u̾bii patͥs. conditor mũ¬
di. hominis formator.⁊ reformator. Eͦd qͥ ñ
credit. moritur in pecc̃is. Moysii dix ego
sũ qͥsum. hoc ẽ uerũ eẽ habeo qi ñ sumuta¬
bilis. s semꝑ idẽ. Inom̃i motu rerũ in ue¬

Expanded text:
ncipio erat Verbum. Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. Econtrario dat spem credituris, ut de mundo leventur ad eum qui mundum fecit. Quod nihil addidit, dicens: Quia ego sum, multa subintelligi dedit, scilicet ego sum Verbum Patris, Conditor mundi, hominis formator et reformator. Quod qui non credit, moritur in peccatis. Moysi etiam dixi: Ego sum qui sum , hoc est verum esse habeo, quia non sum mutabilis, sed semper idem. In omni
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Nãsipietas quȩ ẽ apuddin. cuiꝰ est
particeps pia aĩa recedat abip̃a aia. siue
pulcͥtudo. siue castitas ñ tñ crescit indõnec
minuitur. sic̃ oculus tuus nec clausus minu¬
it lucẽ. nec aꝑtus auget. Hac similitudine
si uerax ẽ anima u̾itas ẽ a płdm̃ cuiꝰ ip̃a ẽ.
particeps. & si eiꝰ ñ fu̾it particeps t̃c om̃is hõ

Expanded text:
tate. Nam si pietas quae est apud Deum, cujus est tate. Nam si pietas quae est apud Deum, cujus est particeps pia anima, recedat ab ipsa anima pia, sive pulchritudo, sive castitas; non tamen crescit in Deo vel minuitur, sicut oculus tuus nec clausus minuit lucem, nec apertus auget lucem. Hac similitudine si verax est anima, veritas est apud Deum, cujus ipsa est particeps;
Abbreviated transcription (Latin):
sapia. Cũ gͦ uideat᷑ ad id q̃d dictum ẽ tu qͥs
es respondẽ debuisse ego sũ u̾itas. respondit
factꝰ ad ista u̾ba descendi. ꝑ ncipiu ẽ pat. pͥn¬
cipiĩ ẽ filiꝰ. tnñ st̃ duo pͥncipia. sic̃ nec duo
dii. Namsi accedentes addm̃ multȩ anime
ꝑcaritatẽ una anima ẽ.⁊ multa corda cor
unũ. ñ ne magistrinitas ipse fonscaritatis
unusds̃ ẽ. Multa habeo de uob̾ loqui⁊
uidicare. s qui misit me uerax ẽ. U ego
que audiui abeo. hȩc loqͦr inmundo. Et
ñ cognouert qi patrẽ eis dicebat dm̃. Habeo
multa loqui docendo si credicłitis. argu¬
endo si ñ crediditis: ⁊ habeo iudicare infu¬
turo uiuos ⁊ mortuos. s hoc totũ ẽ expatre
aquo audio u̾itatẽ qͣm loqͦr. Idem ẽ filium
audire a patre. quod ẽ eẽ ab eo. Sensusgͦ ẽ.
hec u̾itas nẽ maior u̾ace isto. nec minor. s
equał. quãuis piꝰ homo minꝰ sit ip̃a pietate.
pulcher minus ip̃a pulcͥtudine. castꝰ casti¬

Expanded text:
sapientia. Cum ergo videatur ad id quod dictum est: Tu quis es, respondere debuisse: Ego sum veritas: respondit, factus, ad ista verba descendi. Principium est Pater, principium est Filius, tamen non sunt duo principia, sicut nec duo dii. Nam, si accedentes ad Deum multae animae per charitatem, una anima est, et multa corda, cor unum , nonne magis Trinitas ipse fons charitatis unus Deus est? Multa habeo de vobis loqui et judicare, sed qui misit me, verax est. Et ego quae audivi ab eo, haec loquor in mundo. Et non cognoverunt quia Patrem ejus dicebat Deum. Habeo multa loqui docendo, si credideritis: arguendo, si non credideritis; et habeo judicare in futuro vivos et mortuos, sed hoc totum est a Patre, a quo audio veritatem quam loquor. Idem est Filium a Patre audire, quod est esse ab eo. Sensus ergo eHaec Veritas non est major Verace isto, nec minor, sed aequalis, quamvis pius homo minus sic ipsa pietate, pulcher minus ipsa pulchritudine, castus casti
Abbreviated transcription (Latin):
entes n intellexert. Et dicebat eis. Uosde
deorsũ estis. ego de suꝑnissum. Id̾o trã sapi¬
tis. qr sic̃ ẜpentestrã manducatis. Qͥ d ẽ tram
manducatis: T̃errenis pascimini. trenis
delectamini. trenis inhiatis. cor sursĩ ñ ha
Uos de mundo hoc estis. egoñ sum de hoc
mundo. Dixi gͦ uob̾ qr moriemini in pecc̃is
uris. Exponit quid sit eẽ de mundo.i. eẽ.

Expanded text:
t. Et dicebat eis: Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, cor sursum non habVos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis, quia moriemini in peccatis vestris. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
extinguere. Dixert itaq ei. Nos exforni¬
catione ñ sumꝰ nati. unũ patrẽ hm̃s dm̃.
Iam utcunq ceꝑunt cognosc̃e ñ de carnis
gñatiõe dnm loqui. s de uite institutione.
Et qr consuetudo scͥpt᷑aꝵ ẽ fornicone appel¬
lare falsis diisseruire: dixert unũ patrem
hĩns dm̃. Credo q cogitabant. qͥtiens nõia¬
bimꝰ abraham dicturꝰ ẽ nob̃. qͣre ñ imita¬
mini eũ de cuiꝰ gne głamini: Et qr tantũ
uirũ imitari ñ possumꝰ. dicamꝰ nos hab̾e
patrẽ dm̃. ut audiamꝰ qͥd dicet. dixit gͦ

Expanded text:
xerunt itaque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam utcunque coeperunt cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est fornicationem appellare falsis diis servire, dixerunt: Unum patrem habemus Deum. Credo quia cogitabant: Quoties nominabimus Abraham, dicturus est nobis: quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Et quia tantum virum imitari non possumus, dicamus nos habere patrem Deum, ut audi
Abbreviated transcription (Latin):
cipit erig̾e cap̃t adlib̾tate. s ñdui ẽ ꝑfecta
libtas. qr ñdũ et̾nitas. Lib̾tas ꝑfecta eͣ eẽ in
dñocũ hoc corruptibile induet incorrup¬
tionẽ. ⁊ hoc mortale induet immortalitatẽ.
agnoseit xꝰ in istis carnis originẽ inqua ẽ
uana lib̾tascũ u̾a seruitute pecẽi. s ñ cor¬
disfide ꝑimitationẽ abrahe inqua eẽt u̾a
lib̾tas ꝑsefiliĩ. Ego quod uidi apd patrẽ¬

Expanded text:
cipit erigere caput ad libertatem, sed nondum est perfecta libertas, quia nondum aeternitas. Libertas perfecta est esse in Domino, cum hoc corruptibile induet incorruptionem, et hoc mortale induet immortalitatem .Agnoscit Christus in istis carnis originem, in quibus est vana libertas cum vera servitute peccati, sed non cordis fidem per imitationem Abrahae, in qua esset vera libertas per se filium. Ego quod vidi apud Patre
Abbreviated transcription (Latin):
S: qr qł capit᷑ metͦ melius retinetur
Ecce decẽ cordis resonat custodia legis.
Cunctipotens unus. ñ ẽ alius ds̃ ullus.
Ipsius nullam caueas formare figuram.
Hoc nomen frustra iisumas sabb̃a serua.
Quatuor hȩc uissa conclusit pͥma tabella.
Cetera sex tabulȩ sic st̃ in scͥpta secunde.
Tonguisut dures habeas in honore parentes.
Ne ferias gladio. nesis mechꝰ neq latro.
Non fals testis. ñ sis inhians alienis.

Expanded text:
 quod capitur metro melius retinetur, Ecce decem chordis resonat custodia concordia legis. Cunctipotens unus, non est alius Deus ullus. Ipsius nullam caveas formare figuram. Hoc nomen frustra non sumas, Sabbata serva. Quatuor haec jussa conclusit prima tabella. Caetera sex tabulae sic sunt inscripta secundae: Longius ut dures, habeas in honore parentes. Ne ferias gladio, nec sis moechus, neque latro, Non falsus testis, non sis inhians alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
plus ammirabant᷑ dicentes. Bene om̃ia
fecit. ⁊ surdos fecit audire ⁊ mutos loqͥ
Non inuirtutib głandum eẽ docuit. s
incruce ⁊ humiliatione. humilitas
Quantoaũt eis magis ꝑcipiebat: tanto
plus p̃dicabant. Cuitas emi inmonte po¬
sita undiq circ ũspecta. abscondiñ pot̃.
Sciebat gͥ qui omia nouit añꝗͣ fiant
quia magis pdicarent. s hoc pcipiendo
uoluit pigris ostende. qͣnto studiosius
qͣntoq frequentius p̃dicare debeant qͥ¬
bus uibet ut p̃dicent. qͣndo qͥdẽ illiqui

Expanded text:
mnia fecit; et surdos fecit audire et mutos loqui. » Non in virtutibus gloriandum esse docuit, sed in cruce et humiliatione. Humilitas Quanto autem eis praecipiebat, tanto plus praedicabant. Civitas enim in monte posita undique circumspecta abscondi non potest . Sciebat igitur qui omnia novit ante quam fiant quia magis praedicarent, sed hoc praecipiendo voluit pigris ostendere, quanto studiosius quantoque frequentius praedicare debeant quibus jubetur ut praedicent, quando quidem illi
Abbreviated transcription (Latin):
quinat homine. Plato putauit rati¬
onabile nr̃m tucerebro. iram infelle.
desid̾iũ in iecore cõmorari. Si aũt de
corde ex eunt cogitationes malȩ. gͦaĩe
pͥncipale non ẽ scłm platonẽ incere¬
bro. s uixta xp̃m incorde. Hinc õe ar¬
guuntur qui cogitationes adiabło un¬
mitti putant. qui aduitor ẽẽ pot̃ non
auctor. Non eni occulta cordisrimat᷑.
s excorꝑis habitu rem putat. ut si pul¬
chram mulierẽ nos crebro uiłit respi¬
cere. intelligit cor uuln̾atũ. Homicide
st̃ ⁊ illi qui fr̃s odio hnt usq admortẽ.¬

Expanded text:
IERON. Plato putavit rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorari. Si autem de corde exeunt cogitationes malae, ergo animae principale non est secundum Platonem in cerebro, sed juxta Cratem in corde. Hic etiam arguuntur, qui cogitationes a diabolo immitti putant: qui adjutor esse potest, non actor. Non enim occulta cordis rimatur, sed ex corporis habitu rem putat, ut si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor vulneratum. Homicidae sunt etiam illi qui fratres odio h
Abbreviated transcription (Latin):
altius damino acquirit᷑. Auaricia aũt
sicut uoracĩ ds̃ uent̾ ẽ. ita cupidorũ
qͦq uistissime pecunia dis dicipot̃. Ne¬
quitia ẽ defectus boni. quod nequa ser¬
uus dicit se face nequire. Dolus e occul¬
ta malicia. blandis u̾bis adornata. Im¬
pudicitia ẽ om̃is in continentia adlibi¬
dinem ꝑtinens. uelut illicitꝰ carnis tac¬
tus ⁊ turpia u̾ba: ⁊ turpiscogitatio. Ocłs
maliis intelligit᷑ inuidia. quod ẽ. alie¬
na felicitate torqueri. Suꝑbie aut spes
Int̾ stultum ⁊ insipientem hoc intest
quod quantꝰlibet philosophꝰ insipienᷤ
poralib astuciam ht̃. Marcus ꝓcoinqͥ¬
nat ponit cõmunicat. quod ꝓpͥe scͥpt᷑a¬
rum ẽ.s tam̃publicosermone ñ te¬
ritur. Iudi cõmunes ꝯibos uocant quib
om̃sutuntur homines ut lepores ⁊ hꝰ¬
modi animalia quȩ angulã ñ findt̃.
nec ruminant. nee scamosa st inpisci¬
ficauit. tu ne cõmune dixis. Cõmu
tio t᷑am apłica ñ lota extendit palmi¬

Expanded text:
damno acquiritur. Avaritia autem sicut voracium deus venter est, ita cupidorum quoque justissime pecunia deus dici potest. Nequitia est defectus boni, quod nequam servus dicit se facere nequire. Dolus est occulta malitia, blandis verbis adornata; impudicitia est omnis incontinentia ad libidinem pertinens, velut illicitus carnis tactus et turpia verba, et turpis cogitatio. Oculus malus intelligitur invidia, quod est aliena facilitate torqueri. Superbiae autem Inter stultum et insipientem hoc interest, quod quantuslibet philosophus insipiensporalibus astutiam habet. Marcus pro coinquinat, ponit communicat , quod proprie Scripturarum est, sed tamen publico sermone non teritur. Judaei communes cibos vocant, quibus omnes utuntur homines, ut lepores et cujusmodi animalia quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa sunt in piscificavit, tu ne commune dixeris . Commune tio tamen apostolica non lota extendit palmi