comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ negauerimus: cogamur fateri sine ad iutorio et munere dĩ in uolun¬
tat hominis c̃e posse aliquid boni. Neq enim hoc non est bonam
ut eredit homo aeterno supplitio se ẽẽ pimiendum. si negauerit
xp̃m: et ꝓ ista fide qualecumq supplitium ꝑferat et contempnat
humanum : Proinde sicut negandium non est hoc̃ ẽeͣ donum di.
ita intelligendum est alia ẽt̃ dĩ dona. filiorum illius hierusalem.
que sursum libera est mater nr̃a. Haec sunt erum quodam modo hȩre¬
ditaria inquibus sumus hȩredes dĩ. cohȩredes autẽ xp̃i: Alia uero
quȩ possunt accipere eciã filii concubinaram. quibus iuidei carnales
et filium eiꝰ. neq enim hȩres erit filius ancillȩ. cum filio meo isaac.
Et abrahȩ dixit ds̃. Iri isaac uocabit᷑ tibi semen: Quod sic est apłs
int̃pretatꝰ ut diceret. Id est non filu carlus hi filii dĩ. sed filii pro¬
missionis deputant᷑ in semine: ut intelligerem semen abrahȩ scđm

Expanded text:
 negauerimus, cogamur fateri sine adiutorio et munere dei in uoluntate hominis esse posse aliquid boni. neque enim hoc non est bonum, ut credat homo aeterno supplicio se esse puniendum, si negauerit Christum et pro ista fide qualecumque supplicium perferat et contemnat humanum. Proinde sicut negandum non est etiam hoc esse donum dei, ita intellegendum est alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum libera est mater nostra. Haec sunt enim quodam modo hereditaria, in quibus sumus heredes dei, coheredes autem Christi; alia uero, quae possunt accipere etiam filii concubinarum, quibus iudaei carnales et filium eius; neque enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, et Abrahae dixit deus: in Isaac uocabitur tibi semen, quod sic est apostolus interpretatus, ut diceret: id est non qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semine, ut intellegeremus semen Abrahae sec
Abbreviated transcription (Latin):
re. Spero enim mẽ aliquid temꝑoris manere apuduos. si ꝑ mise.¬
rit ds̃. ꝑ manebo autem ephesi: usq ad pentecosteri. Item ira
actib apłor& scriptum est: ea quȩ ad uictam sunt necessaria
ꝓcurata. ẽe infuturum. ꝓpt̾ imminentem famẽr i. Sic erum
legimꝰ. Iñ illis autem diebus. descender̃ abhierosolima prophetȩ
antiochiã.: eratq magria exultatio. Congregatis autem nobis.

Expanded text:
re: spero enim me aliquod temporis manere apud vos, si permisere: spero enim me aliquod temporis manere apud vos, si permiserit Dominus. Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten » . Item in Actibus Apostolorum scriptum est, ea quae ad victum sunt necessaria, procurata esse in futurum propter imminentem famem. Sic enim legimus: « In illis autem diebus descenderunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam, eratque magna exsultatio. Congregatis autem nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum pateret᷑ cũ aliqũe seruoꝵ eiꝰ ammaduertiosset dtra
necessaria ꝓcarare. loculos habere digriatꝰ est quib: petuni& uti.¬
de usibus necessariis quicquid opꝰ fuisset p̃beret᷑. Quoꝵ locu.¬
lorũ custos et fur sicut scriꝑtum est iudas fuit. qui eũ tradidit.
Sicuit et apłs ꝑaulꝰ potest underi de crastino cogitasse. cũ dixit.
De collectis aute in sc̃õs. sicut ordinaui a ecclȩsus galatiae
ita et uos facite: scđm sabbati unusquisq ur̃m ãpud se ponac
thesaurizans quodei placuerit. ut non cdnuenero: tunc col¬
lecte fiant. Cum autẽ aduenero: quoscumq ꝓbaueritiS
sidignũ fuerit ut et ego eam̃: mecum ibunt. Ueniã autem
aluos: cũ autẽ in macedomã transiero. Macedoniã enĩ ꝑtran-¬
sibo: apuduos forsitan remanebo uł etiã hiemabo. ut uos me
deducatis quocumq iero. Nolo enim uos nunc intransitu uide.¬

Expanded text:
scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur, quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas fuit qui eum tradidit: sicut et apostolus Paulus potest videri de crast« De collectis autem in sanctos, sicut ordinavi Ecclesiis Galatiae, ita et vos facite: secundum unam sabbati unusquisque vestrum apud se ponat thesaurizans, quod ei placuerit, ut non cum venero, tunc collectae fiant. Cum autem advenero, quoscumque probaveritsi dignum fuerit ut et ego eam, mecum ibunt. Veniam autem ad vos, cum Macedoniam transiero; nam Macedoniam pertransibo: apud vos autem forsitan remanebo, vel etiam hiemabo, ut vos me deducatis quocumque iero. Nolo enim vos nunc in transitu vide
Abbreviated transcription (Latin):
pore ubi p̃terito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni
oꝑam᷑. non tẽporalia sed aet̾na cogitemꝰ. Tunc erit illud
bonũ. et ꝑfectum opꝰ. Crastinꝰ emĩ dies inquit sollicitꝰ erit sibi
mentum. cum ipsa scilicet necessitas urgere toeperit: Ader̃
argit faecessitas. Quam ꝓpt̾ea malitiã nominatã arbitror:
qũia pęnalis est Nob̾. ꝑtinecꝰ enim adhano fragilitatem. et mor¬
talitatẽ quã peccando meruimꝰ. Hinc ergo põenȩ temporalis
necessitatis. noli addere aliquid grauius: ut non solum patiaris
harum rerum indigentiam: sed etiã ꝓpt̃ hanc explendã mili¬
tes dõ. Hoc autẽ loco uehemerit̃ cauendum est: Ne forte
cum ui derimꝰ aliquẽ seruum dĩ ꝓuidere neista necessaria desirł.
uł sibi ułis quoꝵꝰ sibi cura commissa est. iudicemꝰ eũ contra
sceptum dru facere. et de crastino. ẽe sollicitũ. Nam et ipse
añs cui ministrabant angłi. tam̃ ꝓpt̃ exemplũ nequis postea

Expanded text:
pore ubi praeterito succedit futurum iterum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus, tunc erit illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim, inquit, dies sollicitus erit sibi , vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunurgebit ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis, pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam propter hanc explendam milites Deo. Hoc autem loco vehementer cavendum est ne forte cum viderimus aliquem servum Dei providere ne ista necessaria desint vel sibi, vel eis quorum sibi cura commissa est, judicemus eum contra paeceptum Domini facere, et de crastino esse sollicitum; nam et ipse Dominus, cui ministrabant angeli, tamen propter exemplum, ne quis postea
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: inutri sq uero negatur. Non enim
poterit inutrisq esse. quando utrorumque
natura non permanet: ex utri sq enim constare

Expanded text:
dicitur, in utrisque uero negatur. Non enim poterit in utrisque constare, quando utrorumque natura non permanet. Ex utrisque enim constare
Abbreviated transcription (Latin):
rare genus humanum. potius quam ꝑmanere
proteruum: poenalem multitudinem effusa di¬
luii inundatione. excepto noe iusto homine
cumsuis liberis. atque his quae secum in arcam
introduxerat: interire ꝑmittit. Cur autem

Expanded text:
us humanum quam manere proteruum, poenalem multitudinem effusa diuii inundatione excepto Noc iusto homine cum suis liberis atque his quae secum in arcam introduxerat interire permisit. Cur autem
Abbreviated transcription (Latin):
materia subiecta. Quod cum ita sit: cumque
ne ea quidem quae communem materiam natu¬
raliter habeant in sẽ transeant. nisi illis ad sit
potestas inse et ase faciendi ac paciendi. multõ
magis inse non permutaebuntur quibus Non
modo communis materia non est: sed cum alia
res materiae fundamento nititur. ut corpus. alia
omnino materiae subiecto non egeat. ut incorpo¬
reum.
Nullomodo igitur ficri potest ut corpur inincorpo

Expanded text:
materia subiecta. Quod cum ita sit cumque ne ea quidem quae communem materiam naturaliter habent in se transeant, nisi illis adsit potestas in se et a se faciendi ac patiendi, multo magis in se non permutabuntur quibus non modo communis materia non est, sed cum alia res materiae fundamento nititur ut corpus, alia omnino materiae subiecto non egeat ut incorporeum. Non igitur fieri potest, ut corpus in incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
fides catholica confitetur. perfectasq easdem
consistere. nec alteram in alteram transmutari :
iure dicitur et in utrisque naturis xp̃m. et ex
utrisque consistere. Inutrisque quidem q̃uia ma¬
nent utrȩque ex utrisque uero quia utrarumque

Expanded text:
fides catholica confiteatur perfectasque easdem persistere nec alteram in alteram transmutari, iure dicit et in utrisque naturis Christum et tere: in utrisque quidem, quia manent utraeque, ex utrisque uero, quia utrarumque
Abbreviated transcription (Latin):
in de continuo subiungit. Scđm ignobilitatẽ dico: Ut ex¬
ponat quid sit in faciẽm cedi. hoc est comtemni ac despici
Quod quidẽ non idõ dicit apłs ut illos non sustinerent: sed
ut se magis qui eos sic diligeret. ut seipsum uellet impendi.

Expanded text:
inde continuo subjungit, Secundum ignobilitatem dico ; ut exinde continuo subjungit, Secundum ignobilitatem dico ; ut exponat quid sit in faciem caedi, hoc est contemni atque despici. Quod quidem non ideo dicit Apostolus, ut illos non sustinerent; sed ut se magis qui eos sic diligeret, ut seipsum pro eis vellet impendi
Abbreviated transcription (Latin):
bus seruiunt. uł paruulis uł freneticis: aquib multa sepe
patiunt᷑. Et si eorũ salꝰ id exigat. prebent se eciam ut plura
patiant᷑ : donec uł ȩtatis. uł morbi infirmitas transeat.
Quos ergo dominꝰ medicꝰ animarum curandis proximis instruebat
quid eos aliud docere posset. nisi ut eorum quorũ saluti
consulere uellent in betellitates. ȩquo animo tolerarent
Om̃is namq imꝓbitas exinbecillitate animi uenit: quia uett
innocentius est eo qui in uirtute ꝑfectus est. Quaeri autẽ
potest. quid sibi uelit dextra maxilla. Sic enĩ in exẽpla¬
ribus grecis. quib: maior fides habenda est inuenit᷑. Nã
multa latina maxillam tantum habent. non etiã dextrã.
Facies est autem: qua quisq cognoscitur. Et legimꝰ a pud
apłm. Toleratis enĩ siquis uos in seruitutẽ redigit. Siqͥs deuat
siquis accipit. siquis extollit᷑. siquis in faciem uos cedit. De¬

Expanded text:
bus serviunt vel parvulis vel phreneticis: a quibus multa saepe bus serviunt vel parvulis vel phreneticis: a quibus multa saepe patiuntur, et si eorum salus id exigat, praebent se etiam ut plura patiantur, donec vel aetatis vel morbi infirmitas transeat. Quos ergo Dominus medicus animarum, curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit: quia nihil innocentius est eo qui in virtute perfectus est. 58. Quaeri autem potest quid sibi velit dextera maxilla. Sic enim in exemplaribus graecis, quibus major fides habenda est, invenitur: nam multa latina, maxillam tantum habent, non etiam dexteram. Facies est autem qua quisque cognoscitur: et legimus apud Apostolum, Toleratis enim si quis vos in servitutem redigit, si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur, si quis in faciem vos caedit: de
Abbreviated transcription (Latin):
faciat qui non implet istã magrutudinẽ p̃cepti quae ꝑtinet
adregnum cȩlorũ: ut non reddat tantum sedminꝰ: uelut pro
duobus pugnis unum: aut ꝓ auulso oculo aurem precidat.
Hinc ascendens qui omnino nihil rependerit: ꝓpinquat pre-¬
cepto domini. nec tamen adhuc ibi est. Parum enĩ ad huc ui¬
det᷑ dño. si ꝓmalo quod acceperis nihil rẽpendas mali : nisi
etiã amplius sis paratꝰ accipere. Qua ꝓpt̾ non ait. ego autẽ
dico uobis non reddere malũ ꝓmalo. quã quã hoc etiã mag¬
nũ p̃ceptũ sit : sedait. non resistere aduersus malũ: ut̃
non solum non rependas qđ tibi fuerit irriͦgatum. sed etiam
non resistas: quo minꝰ aliud irrogetur. Hoc enĩ est: quod etiam
ꝑcutere: sed para tẽ adhuc ꝑcutienti. Quod ad miscłiam
ꝑtinere hu maxime sentiunt: qui eis quod multum diligunt
tanquam filuis uel quibuslibet dilectissimis suis egrotanti¬

Expanded text:
faciat, qui non implet istam magnitudinem praecepti, quae pertinet faciat, qui non implet istam magnitudinem praecepti, quae pertinet ad regnum coelorum; ut non reddat tantum, sed minus, velut pro duobus pugnis unum, aut pro evulso oculo aurem praecidat. Hinc ascendens qui omnino nihil rependerit, propinquat praecepto Domini, nec tamen adhuc ibi est. Parum enim adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Quapropter non ait, Ego autem dico vobis, non reddere malum pro malo; quanquam hoc etiam magnum praeceptum sit: sed ait, non resistere adversus malum; ut non solum non rependas quod tibi fuerit irrogatum, sed etiam non resistas quo minus aliud irrogetur. Hoc est enim quod etiam percutere; sed, Para te adhuc percutienti. Quod ad misericordiam pertinere, In maxime sentiunt, qui eis quos multum diligunt, tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotanti
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ et hoc qd̃ dominꝰ ꝑficiendis discipulis dixĩt ne ꝓmalo ullũ
quantũ acceptũ est. ꝑ qđ a summa discordia. ad summã concor¬
diĩ ꝓtẽporum distributione transitꝰ factus est. uisquis ergo
nalum infert prior studio ledendi et nocendi: uide quantũ
dstet abeo qui nec lesus rependit. Quisquis autẽ nulli prior
male facit. sed tamen lesus rependit grauius uł uoluntate
uł facto: recessit aliquantum a summã iniquitate. et ꝓcessit
ad summã iustitiam: et tamen nondum tenet. quaod lex quȩ
ꝑ moysen data est imperauit. Qui ergo tantum reddit quari¬
cum accepit: iam donat aliquid. Non enim tantam poenam
meretur nocens : quantã ille qui abeo lesus in nocens passus est
Hanc ergo in choatam non seueram sed misericordem iustitiam
ille ꝑfĩcit: qui legem uenit implere ronsoluere. Duos ergo
adhuc gradus qui intersunt intelligendos relinquit: et de ipso
summo miscdiȩ culmine dicere maluit. Nam est ad huc quod

Expanded text:
 et hoc quod Dominus perficiendis discipulis dixit, ne pro malo ullquantum acceptum est, per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Quisquis ergo malum infert prior studio laedendi et nocendi, vide quantum distet ab eo qui nec laesus rependit. Quisquis autem nulli prior male fecit, sed tamen laesus rependit gravius, vel voluntate vel facto, recessit aliquantum a summa iniquitate, et processit ad summam justitiam, et tamen nondum tenet quod lex quae per Moysen data est imperavit. Qui ergo tantum reddit quantum accepit, jam donat aliquid: non enim tantam poenam meretur nocens, quantam ille qui ab eo laesus innocens passus est. Hanc ergo inchoatam, non severam, sed misericordem justitiam ille perficit, qui legem venit implere, non solvere. Duos ergo adhuc gradus qui intersunt, intelligendos reliquit, et de ipso summo misericordiae culmine dicere maluit. Nam est adhuc quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui de caelo descendit. Sed satis de ea parte
dictum uidetur : si corpus quod xp̃s excepit
ex maria. non credatur assumptum esse
Siuero assumptum est ex maria. neq ꝑman¬
sit perfecta humana diuinaque natura: id

Expanded text:
qui de caelo descendit. Sed satis de ea parte dictum uidetur, si corpus quod Christus excepit ex Maria non credatur adsumptum. Si uero adsumptum est ex Maria neque permansit perfecta humana diuinaque natura, id
Abbreviated transcription (Latin):
Quaecunque igitur. diuina substantia prȩdicantur:
ea tribus oportet esse communia. Idque signierit:

Expanded text:
Quaecunque igitur de divina substantia praedicantur, ea tribus oportet esse communia; idque signi erit
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus est. id est ex partibus suis. et hoc est atque
hoc. idest partes suae coniunctae: sed non hoc uel
hoc singulariter. Ut cum homo terrenus constet

Expanded text:
ex quibus est, id est ex partibus suis, et est hoc atque hoc, id est partes suae coniunctae, sed non hoc uel hoc singulariter, ut cum homo terrenus constet
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. inquoꝵ corde lex mea est. Opꝓbria hominum Nolite
metuere. et detractione eor ne superemini. Nec quod uos
spernant magni duxeritis. Sicut enim uestimentum it a
ꝑ tempus ab sumentur . et sicut lana atinea comedertur.
Iusticia autem mea: in aeternum manet. Legant tamen
haec nr̃a si dignantur: cũ ad nos contradictiones
eoꝵ per uenerint: quantum dñs adiuuat respondebimꝰ.
DODI UINATION E. DE MO NU M.¬

Expanded text:
meus in quorum corde lex mea est, opprobria hominum nolite meus in quorum corde lex mea est, opprobria hominum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos spernunt magni duxeritis. Sicut enim vestimentum, ita per tempus absumentur, et sicut lana a tinea comedentur; justitia autem mea in aetehaec nostra, si dignantur. cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus. De diuinatione daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
tiã quęrunt. Nos autem p̃dicamus xp̃m crũcifixum. iu¬
dȩis quidem scandalum. gentibus autem stuluciã. Ipsis uero
uocatis uidȩis et grȩcis: xp̃m di uirtutẽ. et dĩ sapieratiam.
Qm̃ quod stultum est di. sapientius est hominibus. et quod in¬
firmũ est dĩ. fortius est hominibus. Irrideant ergo quantum
possunt. tamquam imperitiã et stulticiã nr̃am: et iactent
doctrinã et sapientiã suam. Illud scio quod isti irrisores nr̃i.
pauciores sunt hoc anno: quam fuerunt priore anno. Ex
quo enĩ fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania
aduersus dñm et aduersus xp̃m eius. quando ab eis fundebat᷑
sanguis sc̃oꝵ. et uastabatur a eccła: usq ad hoc tempus et de¬
inceps. cotidie minuuntur. Nos autem aduersus eoꝵ obꝓbriũ
et su ꝑbas irrisiones. fortissimos reddunt oracula dĩ nr̃i: quȩ
de hac quoq re uidemus et gaudemus impleri. Sic enim nos
alloquitur ꝑ ꝓphetam. Audite mẽ quiscitis iudicium populus

Expanded text:
erunt, nos autem praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis, Iudaeis et Graecis, Christum dei uirtutem et dei sapientiam; oniam quod stultum est dei, sapientius est hominibus, et quod infirmum est dei, fortius est hominibus. inrideant ergo, quantum possunt, tamquam inperitiam et stultitiam nostram et iactent doctrinam et sapientiam suam. illud scio, quod isti inrisores nostri pauciores sunt hoc anno, quam fuerunt priore anno. ex quo enim fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania aduersus dominum et aduersus Christum eius, quando ab eis fundebatur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur. nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortisde hac quoque re videmus et gaudemus impleri. Sic enim nos alloquitur per Prophetam: Audite me qui scitis judicium, populus
Abbreviated transcription (Latin):
essent. bona esse. non possent. Et quoniam
actu non potuere existere. nisi illud ea quod
uere bonum est ꝓduxisset: ic circo et esse eorum
bonum est: et non est simile substantiali bono
id quod abeo fluxit: & nisi abeo fluxissent.¬
licet essent bona. tamen in eo quod sunt bona
esse nonpossent: quoniam et preter bonum

Expanded text:
essent, bona esse non possent; et quoniam actu non potuere existere, nisi illud ea quod vere bonum est, produxisset, idcirco et esse eorum bonum est, et non est simile substantiali bono id quod ab eo fluxit: et nisi ab eo fluxissent,licet essent bona, tamen in eo quod sunt, bona esse non possent; quoniam et praeter bonum
Abbreviated transcription (Latin):
personarum diuersitas facit. Trinitas igitur. Non
pertinet ad substantiam. Quo fit ut neq pater neq
filius. neq sp̃s sc̃s. neque trinitas de dõ substantialiter
prȩdicetur: sed ut dictum est ad aliquid. Ds̃ uero:
litas. uirtus. sapientia: et quicquid huiusmodi ex¬
cogitari potest: substantialiter de diuinitate dicun¬
tur. Haec si se recte & ex fide habent: ut me instru

Expanded text:
personarum diuersitas fecit, trinitas igitur non pertinet ad substantiam. Quo fit ut neque pater neque filius neque spiritus sanctus neque trinitas de deo substantialiter praedicetur, sed ut dictum est ad aliquid. Deus uero abilitas uirtus sapientia et quicquid huiusmodi excogitari potest substantialiter de diuinitate dicuntur. Haec si se recte et ex fide habent, ut me instru
Abbreviated transcription (Latin):
sublato deperit seruo. constat non eam per sẽ drio accidere:
sed perseruorum quodammodo extrinsecus accessum.
Non igitur dici potest per praedicationem relatiuam:¬

Expanded text:
sublato deperit seruo, constat non eam per se domino accidere sed per seruorum quodam modo extrinsecus accessum. Non igitur dici potest praedicationem relatiuam
Abbreviated transcription (Latin):
tamen dĩ atque homo est. Namsi hominem intel¬
ligas. idem homo est atq ds̃. quoniam homo ex
natura. ds as sumptione. Siuero dm̃ intelligas.

Expanded text:
tamen deus atque homo est. Nam si hominem intellegas, idem homo est atque deus, quoniam homo ex natura, deus adsumptione. Si uero deum intellegas
Abbreviated transcription (Latin):
eu tichen quoque non sit saluatum genus
humanum . quoniam non is qui eger esset.
et saluatione. curaque egeret: assumptus est
Traxisse autem hanc sententium uidetur.

Expanded text:
Eutychen quoque non sit saluatum genus humanum, quoniam non is qui aeger esset et saluatione curaque egeret, adsumptus est. Traxisse autem hanc sententiam uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Qua obcausam. nisi quia fac tus ẽ. in firmis in firmus. ut in fumos
luen facerem: Audi eius umitatorem. alibi etiam dicentẽ. Siuenim
mente excessimus. dõ. siuie temperantes sumus uobis. Caritas enim xp̃i
compellit nos: iudicantes hoc quia unus ꝓ omnib mortuuf ẽ. Quomodo
enim paratus. eet impendi ꝓ amimabus eoꝵ. si cũ pigeret in clinari ad
aures eoꝵ: Hinc ergo factus. ẽ. paruulus in melius nr̃m. tamquã
nutrix fouens filios suos Non enim delectat nisi amor inuitec. de¬
curtata et mutilata uerba immurmurare. Et tamen optant homines
habere in fantes. quibus id exhibeant. Et suauis ẽ. matri minuta
mansa inspuere paruulo filio: quã ipsam mandere ac deuorare.
grandiora. Non ergo recedat depectore etiam cogitatio gallinȩ
illius : quae languidulis plumis teneros foetus: & susurrantẽs pullos
confracta uoce aduocat. Cuius blandas alas refugientes superbi

Expanded text:
ad mortem crucis . Quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos ad mortem crucis . Quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucrificaret ? Audi ejus imitatorem alibi etiam dicentem: Sive enim mente excessimus, Deo; sive temperantes sumus, vobis. Charitas enim Christi compellit nos, judicantes hoc, quia unus pro omnibus mortuus est . Quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum , si eum pigeret inclinari ad aures eorum? Hinc ergo factus est parvulus in medio nostrum, tanquam nutrix fovens filios suos . Num enim delectat, nisi amor invitet, decurtata et mutilata verba immurmurare? Et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi
Abbreviated transcription (Latin):
Tot igitur ex causis. quęlibet earũ serenitatẽ nr̃ȩ mentis ob¬
nubilet : scđm dm̃ sunt quȩrenda remedia quibus relaxetur
illa contractio. et feruore sp̃s exultemus. et iocundemur in tran¬
quillitate boni operis. Hilarẽ enim datorem: diligit ds̃. Si enĩ
causa illa contristat quod intellectum nr̃m autitor non capit
acinus cacumine quodã modo descendentes cogimur in sillabarum
longe infra distantiũ tarditate demorari. ẽc curamgerimꝰ quem¬
adm̃odũ longis & ꝑplexis an fractibus ꝓcedat exõre carns
qđ celerrimo haustu mentis in bibitur: Et quia multũ dissimilit̃
exit. tedet loqui ec libec tacere Cogitemus quid nobis p̃roga¬
tum sit ab illo qui demonstrauit nobis exemplum. ut sequãmͣ
uestigia eius. Quantũ uis enim differat articulata uox nr̃a.
ab intelligentiae nr̃ȩ uiuacitate: longe differentior est mor¬
talitas carnis abequalite dĩ. Et tam̃en cum in eadem forma

Expanded text:
Tot igitur ex causis, quaelibet earum serenitatem nostrae mentis obTot igitur ex causis, quaelibet earum serenitatem nostrae mentis obnubilet, secundum Deum sunt quaerenda remedia, quibus relaxetur illa contractio, et fervore spiritus exsultemus et jucundemur in tranquillitate boni operis. Hilarem enim datorem diligit Deus . 15. Si enim causa illa contristat, quod intellectum nostrum auditor non capit, a cujus cacumine quodam modo descendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tarditate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere; cogitemus quid nobis praerogatum sit ab illo qui demonstravit nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quantumvis enim differat articulata vox nostra ab intelligentiae nostrae vivacitate, longe differentior est mortalitas carnis ab aequalitate Dei. Et tamen cum in eadem forma
Abbreviated transcription (Latin):
numquã etiã cum auertimur abaliqua re quam desideramus agere.
et cuius actio nos aut delectabat aut magis nobis necessaria uidebat᷑
et cogimur. aut iussu eiꝰ quem offendere nolumus aut aliquoꝵ in eui-¬
tabili instantia. cathecizare aliquem: lam conturbati accedimus
ad negotium. cui magna tran quillitate opus est. dolentes qđ neq
ordinẽ actionum nõbis conceditur tenere quem uolumus. nec
sufficere omnib possumus. Atq ita exipsa tristicia sermoꝓ
cedens minus gratus.ẽ.: quia deariditate mestitiȩ. minus ex¬
uberat aliqiuando. Item ex aliquo scandalo meror pectus
obsedit. et tunc nobis dicitur. uem loquere huic. xp̃ianus
uult fieri. Dicitur enim ab ignorantib: quid nos clausum intus
exurat. Quibus si affectum̃ nr̃m aperire non oporaet. suscipi¬
mus ingratis quod uolunt. Et ꝓfecto languidus et insuauis
ille sermo erit. ꝑ uenã cordis estuantem fumantemq traiectus.

Expanded text:
nunquam etiam cum avertimur ab aliqua re quam desideramus agere, nunquam etiam cum avertimur ab aliqua re quam desideramus agere, et cujus actio aut delectabat nos, aut magis nobis necessaria videbatur, et cogimur aut jussu ejus quem offendere nolumus, aut aliquorum inevitabili instantia catechizare aliquem; jam conturbati accedimus ad negotium, cui magna tranquillitate opus est, dolentes quod neque ordinem actionum nobis conceditur tenere quem volumus, nec sufficere omnibus possumus: atque ita ex ipsa tristitia sermo procedens minus gratus est, quia de ariditate moestitiae minus exuberat. Aliquando item ex aliquo scandalo moeror pectus obsedit, et tunc nobis dicitur, Veni, loquere huic; christianus vult fieri. Dicitur enim ab ignorantibus quid nos clausum intus exurat: quibus si affectum nostrum aperire non oportet, suscipimus ingratius quod volunt; et profecto languidus et insuavis ille sermo erit per venam cordis aestuantem fumantemque trajectus.
Abbreviated transcription (Latin):
sermo iocundus. ẽ. magis nos libet audire aut legere quȩ melius
dicta sunt. et quȩ sine nr̃a cura et sollicitudine ꝓ̃muntur. quam
adalienum sensum repentina uerba coaptare incerco exitu. siue
utrum occurrant ꝓsententia. siue utrum accipiantur utiliter. uł
quia illa quȩ rudib in sinuantur. eo qđ nobis notissima sunt.
et prouecꝰtui nĩd iam non necessaria. piget adea sepissime redire.
nec in eis tamusitatis & tamquam infantilib cumaliqua uoluptate
iam grandiusculus animus graditur. Facit em̃m loquenti tedium.
auditor immobilis. Non quĩa humane laudis nos. ẽẽ. auidos decet.
sed quia ea quȩ ministramus dĩ sunt. et quanto magis diligimꝰ eos¬
quib loquimur.: tantomagis eis cupimus ut placeant quae ad eoꝵ
porriguntur salutem. Quod si non succedit contristamur. et impso cursu
debilitamur et frangimur: quasi frustra operam conteramus. Non¬

Expanded text:
sermo jucundus est, magis nos libet audire aut legere quae melius sermo jucundus est, magis nos libet audire aut legere quae melius dicta sunt, et quae sine nostra cura et sollicitudine promuntur, quam ad alienum sensum repentina verba coaptare incerto exitu, sive utrum occurrant pro sententia, sive utrum accipiantur utiliter; vel quia illa quae rudibus insinuantur, eo quod nobis notissima sunt, et provectui nostro jam non necessaria, piget ad ea saepissime redire, nec in eis tam usitatis et tanquam infantilibus cum aliqua voluptate jam grandiusculus animus graditur. Facit etiam loquenti taedium auditor immobilis sed quia ea quae ministramus Dei sunt; et quanto magis diligimus eosquibus loquimur, tanto magis eis cupimus ut placeant quae ad eorum porriguntur salutem: quod si non succedit, contristamur, et in ipso cursu debilitamur et frangimur, quasi frustra operam conteramus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
prius de illa hilaritate comparanda quod pollicitus sum: dicere
debeo. Iam enim deipsis p̃ceptis explicandi sermonis in cathecizando
eo qui sic uenit ut xp̃ianus fiat: quantum satis insum est qđ ꝓmiserã
ex solui. Indebitum quippe. ẽ. ut etiã ipse faciam in hoc uolumine:
quod fieri oportere precipio. Si ergo fecero: ad cumulum ualebit
Cumulus autem quo pacto ame suꝑfundi potest. antequã mensu.¬
ram debeti expleuero: Neq enim tẽ maxime conqueri audiui.
nisi quod tibi sermo tuus uilis abiectusq uideretur: cum aliquem xp̃i-¬
ano nomine imbueres. Hoc autem scio non tam rerum quae dicendȩ st̃.
quibus tẽ satis noui paratum & instructum. neq ipsius locutionis in-¬
opta. Sed ammi tediofieri. uel illa causa quam dixi. quia magis nos
delectat et tenet quod insilentio mente cernimus. nec inde uolumꝰ
auocari aduerboꝵ longe disparem strepitum. uel quia etiam cum

Expanded text:
prius de illa hilaritate comparanda, quod pollicitus sum, dicere prius de illa hilaritate comparanda, quod pollicitus sum, dicere debeo. Jam enim de ipsis praeceptis explicandi sermonis, in catechizando eo qui sic venit ut christianus fiat, quantum satis visum est, quod promiseram exsolvi. Indebitum quippe est, ut etiam ipse faciam in hoc volumine, quod fieri oportere praecipio. Si ergo fecero, ad cumulum valebit: cumulus autem quo pacto a me superfundi potest, antequam mensuram debiti explevero? Neque enim te maxime conqueri audivi, nisi quod tibi sermo tuus vilis abjectusque videretur, cum aliquem christiano nomine imbueres. Hoc autem scio, non tam rerum quae dicendae sunt, quibus te satis novi paratum et instructum, neque ipsius locutionis inopia, sed animi taedio fieri; vel illa causa quam dixi, quia magis nos delectat et tenet, quod in silentio mente cernimus, nec inde volumus avocari ad verborum longe disparem strepitum; vel quia etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ita enim non irridebunt si aliquos antistites et ministros a eccłȩ
forte animaduerterint cum barbarismis et soloecismis dm̃ inuocare.
uel eadem uerba quae pronuntiant non intelligere ꝑturbateque
distinguere. Non quia ista minime corrigenda sunt. ut popłs
idid quod plane intelligit dicat amen: sed tamen pie toleranda sunt
abeis quid didicerint ut sono in foro. sic uoto in aeccła benedici. Itaq
forensis illa. non num quã forte bona dictio: numquam tamen benedic-¬
cio dici potest. De sacramento autem qđ accepturi sunt: sufficit
prudentiorib audire quid res illa significet. Cum tardiorib: autem
aliquanto pluribus uerbis. et similitũ dinib a gendum. ẽ : ne comtẽpnant
qđ uident. Hic tũ fortasse exemplum aliquod sermonis desideras:
ut ipso tibi oꝑe ostendam. quomodo facienda sint ista quȩ monin
Quod quidem faciam: quantum dño adiuuante potuero. Sed

Expanded text:
ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros ecclesiae ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros ecclesiae forte animaduerterunt uel cum barbarismis et soloecismis deum inuocare uel eadem uerba, quae pronuntiant, non intellegere perturbateque distiad id quod plane intelligit, dicat Amen; sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint, ut sono in foro, sic voto in Ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnunquam forte bona dictio, nunquam tamen benedictio dici potest. De Sacramento autem quod accepturi sunt, sufficit prudentioribus audire quid res illa significet: cum tardioribus autem aliquanto pluribus verbis et similitudinibus agendum est, ne contemnant quod vident. ut ipso tibi opere ostendam quomodo facienda sint ista quae monui. Quod quidem faciam, quantum Domino adjuvante potuero: sed
Abbreviated transcription (Latin):
isti docendi sunt scripturas audire diuinas. ne sordeat eis solidimi
eloquium quia non est inflatum. neq arbitrentur carnalibus
in tegumentis in uoluta atq oꝑta dicta uel facta hominum
quaẽ in illis libris leguntur. non euoluenda atq aperienda
ut intelligantur. Sed sic accipienda ut litterȩ sonant: deque
ipsa utilitate secreti unde etiam mysteria uocantur. quid
ualeant eniginatum latebrae adamorẽ ueritatis acuendum dĩscuͬendũq
fastidi torporem Ipsa experientia ꝓbandum ÷ talibus. cum aliquid
eis qđ in promptu positum non ita mouebat enodatione allegoriae
alicuius eruitur. His enim maxime utile est nosse. ita. ẽt p̃ponen¬
das uerbis sententias. ut p̃ponitur animus corpori. Ex quo fit
ut ita malle debeant ueriores quam di sertiores audire sermones:
sicut malle debent prudentiores quam formosiores habere amicos
Nouerint etiam non. ẽẽ uocem adaures di: nisi animi affectum.

Expanded text:
isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum eloquium, quia non est inflatum, neque arbitrentur carnalibus integumentis inuoluta atque operta dicta uel facta hominum, quae in illis libris leguntur, non euoluenda atque aperienda, ut intellegantur, sed sic accipienda, ut litterae sonent; de qua ipsa utilitate secreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueritatis acuendum discutiendumque fastidii torporem ipsa experientia probandum est talibus, cum aliquid eis, quod in promtu positum non ita mouebat, enodatione allegoriae alicuius eruitur. his enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas uerbis sententias, ut praeponitur animus corpori. ex quo fit, ut ita malle debeant ueriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formonsiores habere amicos. nouerint etiam non esse uocem ad aures dei nisi animi affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
austoritate ut caueat p̃sumptionis errores: quantum eiꝰ humilitas
quae illum adduxit. iam sentitur admittere. Cȩtera uero scđm
regulas doc trinȩ salutaris. siue defide quȩ cumq narranda uł disse¬
renda sunt. siue demorib siue detemptationib. eodem modo per
Sunt item quidam descolis usitatissimis grammaticoꝵ oratorumq
uenientes. quos neq inter idiotas numerare audeas. neq inter illos
doctissimos. quoꝵ mens magnarum rerũ est exercitata questionib.
His ergo qui loquendi arte c̃ȩteris hominibus excellere udentur.
cum ueniunt ut xpiani fiant. hoc amplius quam illis in litteratis
imꝑtire debemus. quod sedulo monendi sunt: ut humilitate induti
xp̃iana discant non comtepnere quos cognouerint moꝵ uicia qũa
uerboꝵ amplius deuitare. et cordi castõ linguam exercitã nec con¬
ferre audeant. quam etiã prȩferre consueuerant. Maxime autẽ

Expanded text:
auctoritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ejus humilitas auctoritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ejus humilitas quae illum adduxit, jam sentitur admittere. Caetera vero secundum regulas doctrinae salutaris, sive de fide, quaecumque narranda vel disserenda sunt, sive de moribus, sive de tentationSunt item quidam de scholis usitatissimis grammaticorum, oratorumque venientes, quos neque inter idiotas numerare audeas, neque inter illos doctissimos quorum mens magnarum rerum est exercitata quaestionibus. His ergo qui loquendi arte caeteris hominibus excellere videntur cum veniunt ut Christiani fiant, hoc amplius quimpertire debemus, quod sedulo monendi sunt, ut humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre audeant, quam etiam praeferre consueuerant. maxime autem
Abbreviated transcription (Latin):
non intellectu. uel sicuti ẽ. humana infirmitas. minus ualentes
acie mentis abditiora penetrare. et ueri similitu dine aberrantes
aueritate: p̃sumptorib & audacib fuer̃ occasioni adaliquã heresẽ
moliendã atq gignendã. Quod mirũ nonẽ : cum deipsis canonicis
litteris ubi omnia sanissime dicta sunt. non quidem aliter accipiendo
quȩdã quã uel scriptor sensit. uł seipsa ueritas habẽt. Nam si hoc
solum. ect. quis non humanȩ in firmitati ad corrigendum paratȩ
libenter ignosceret: Sedid qđ ꝑuersȩ ac praue õpinatis. animo-¬
sitate acerrima et ꝑuicaci arrogantia defensitantes multi multa
ꝑnitiosa dogmata. concisa communionis unitate peperer̃. Haec
omnia cum illo qui ad societatem populi xp̾iani non idiõta ut
aiunt. sed doctoꝵ libris expolitus atq excultus accedit: mo-¬
desta co llatione tractanda sunt. Tantum ad sumpta p̃cipiendi

Expanded text:
non intellecti, vel sicuti est humana infirmitas, minus valentes non intellecti, vel sicuti est humana infirmitas, minus valentes acie mentis abditiora penetrare, et veri similitudine aberrantes a veritate, praesumptoribus et audacibus fuerunt occasioni ad aliquam haeresim moliendam atque gignendam. Quod mirum non est, cum de ipsis canonicis Litteris, ubi omnia sanissime dicta sunt, non quidem aliter accipiendo quaedam, quam vel scriptor sensit, vel se ipsa veritas habet; nam si hoc solum esset, quis non humanae infirmitati ad corrigendum paratae libenter ignosceret? sed id quod perverse ac prave opinati sunt, animositate acerrima et pervicaci arrogantia defensitantes, multi multa perniciosa dogmata, concisa communionis unitate pepererunt. Haec omnia cum illo qui ad societatem populi christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctorum libris expolitus atque excultus accedit, modesta collatione tractanda sunt: tantum assumpta praecipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
in firmorib animis stilum sonantioris. et quasi tornatioris eloqui.
Sane eciã exxprimendum de illo. ẽ. ut indicet quem maxime legerit
et quib libris familiarius inhȩserit: unde illi ꝑsuasum. ẽ. ut sotiari
uelleta eccłe. Qđ cum cdixerit: tum sinobis noti sunt libri illi aut
ecelesiastica fama saltim accepemus. acatholico aliquo memorabili ui¬
ro. et conscriptos. lȩci apꝓbemus. Si autem in alicuius hęretici
uolumina in currit. et nesciens forte quoduera fides im ꝓbat tenuit
ammo: et catholicum. ẽẽ. arbitratur: sedulose edocendus est prelata
auctoritate uniuersalis aeccłȩ. alioꝵq doctissimoꝵ hominum et
disputationib & scriptionib in eiꝰ ueritate florendum. Quã qua
et illi qui catholici exhac uita migrar̃. et aliquid litterarum xp̃i¬
anarũ posteris reliquer̃: in quibusdã locis opusculoꝵ suoꝵ uel

Expanded text:
per hoc infirmioribus animis, stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. per hoc infirmioribus animis, stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. Sane etiam exprimendum de illo est ut indicet quem maxime legerit, et quibus libris familiarius inhaeserit, unde illi persuasum est ut sociari vellet Ecclesiae. Quod cum dixerit, tum si nobis noti sunt illi libri, aut ecclesiastica fama saltem accepimus a catholico aliquo memorabili viro esse conscriptos, laeti approbemus. Si autem in alicujus haeretici volumina incurrit, et nesciens forte quod vera fides improbat, tenuit animo, et catholicum esse arbitratur; sedulo edocendus est, praelata auctoritate universalis Ecclesiae aliorumque doctissimorum hominum et disputationibus et scriptionibus in ejus veritate florentium. Quanquam et illi qui catholici ex hac vita migrarunt, et aliquid litterarum christianarum posteris reliquerunt, in quibusdam locis opusculorum suorum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
atq discutere. Cum his itaq breuiter agendum  et non odiose
inculcando quae norunt sed modeste prestringendo. ita utdica mꝰ
nos credere quod iam nouerint illud atq illud. atq hoc modo
cursim enumerare omnia. quae rudibus in doctisq in culcanda sunt:
Ut et siquid nouit eruditus iste non tamquam adoctore audiat.
Et siquid adhuc tgnorat. dum ea commemoramus quȩ illum
nosse iam credimus. discat. nec ipse sane in utaliter interrogatur. quib
reous motus sit ut uelit. eẽ. xp̃ianus. Ut si libris eum ꝑsua sũtum uideris.
siue canonicis. siue utilium tractatorum. dehis aliquid in principio
iaquaris. conlaudans eos ꝓdiuersitate meritorum canonicȩ auctorita.¬
tis. et exponendum sollertissime diligentiae. maximeq commendans
in scripturis canonicis admirandȩ altitudinis saluberrimã humili.¬
tatẽ. Inillis autẽ prosua cuiusq facultate aptum suꝑbiorib & ꝑhoc

Expanded text:
atque discutere. Cum his itaque breviter agendum est, et non odiose atque discutere. Cum his itaque breviter agendum est, et non odiose inculcando quae norunt, sed modeste perstringendo; ita ut dicamus nos credere quod jam noverint illud, atque illud; atque hoc modo cursim enumerare omnia quae rudibus indoctisque inculcanda sunt: ut etsi quid novit eruditus iste, non tanquam a doctore audiat; et si quid adhuc ignorat, dum ea commemoramus quae illum nosse jam credimus, discat. Nec ipse sane inutiliter interrogatur, quibus rebus motus sit ut velit esse christianus: ut si libris ei persuasum esse videris, sive canonicis, sive utilium tractatorum, de his aliquid in principio loquaris, collaudans eos pro diversitate meritorum canonicae auctoritatis et exponentium solertissimae diligentiae; maximeque commendans in Scripturis canonicis admirandae altitudinis saluberrimam humilitatem, in illis autem pro sua cujusque facultate aptum superbioribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari sciamus. Hinc enim fiet quod maxime commendandũ ẽ
et uiam xp̃m alatriter in.gredi: nec nobis id audeat assignare
nec sibi. sed et seipsum et nos et quoscumq alios diligit amicos.
millos et ꝓpt̾ illum diligat qui eum dilexit immicum: ut
iustificans faceret amicum. Hic iam nontẽ puto p̃ceptore in¬
digere: ut cum occupata sunt tempora ueltua ueleoꝵꝰ quite audiunt
breuiter agas. Cum autem largiora. largius eloquaris. Hoc enim
pretereundum . ẽ. ut si adte quisquam cathecizandus uenerit li¬
beralibus. doctrinis excultus: qui iam decreuerit: ẽe xp̃ianus. et
idõ uenerit ut fiat: difficillimum omninoest. ut non multa nr̃arum
scripturarõ litterarumq cognouerit. quibus tam instructus adsa.¬
cramentoꝵ participationem tantummodo uenerit. Tales enim
non eadem hora qua xp̃iani fiunt. sedante solent: omnia diligenter
in quirere. et motus anim sui cum quibus possunt cominunicare

Expanded text:
justificari sciamus. Hinc enim fiet, quod maxime commendandum est, justificari sciamus. Hinc enim fiet, quod maxime commendandum est, et viam Christi alacriter ingredi, nec nobis id audeat assignare, nec sibi; sed et se ipsum, et nos, et quoscumque alios diligit amicos, in illo et propter illum diligat, qui eum dilexit inimicum, ut justificans faceret amicum. Hic jam non te puto praeceptore indigere, ut cum occupata sunt tempora, vel tua, vel eorum qui te audiunt, breviter agas; cum autem largiora, argius eloquaris: hoc enim praetereundum est, ut si ad te quisquam catechizandus venerit liberalibus doctrinis excultus, qui jam decreverit esse christianus, et ideo venerit ut fiat, difficillimum omnino est ut non multa nostrarum scripturarum litterarumque cognoverit, quibus jam instructus ad Sacramentorum participationem tantummodo venerit. Tales enim non eadem hora qua christiani fiunt, sed ante solent omnia diligenter inquirere, et motus animi sui, cum quibus possunt, communicare
Abbreviated transcription (Latin):
datorib aleatorih: adulteris. fornicatorib. speculatoꝵ amatoribus.
remedioꝵ sacrilegoꝵ alligatorib. p̃cantatorib. mathematicis. uł
quarumlibet artiũm uanarum et malarum diuinatorib. atq huius¬
modi ceteris ita facile seducatur. et impumitum sibi fore arbitretur.¬
quia uidet multos qui xp̾iani appellantur hacc amare et agere. et de¬
fendere et suadere. et ꝑsuadere. Quis enim finis prestitrtus intali inta
ꝑseuerantibus. ee quam sint in ipsa aecłã tolerandi exqua in fine
separandi sunt: diuinorum librorum testimoniis edocendum. ẽ.
Prenuntiandum etiã inuenturum eum in atcda multos xp̃ianos
bonos. uenssimos cyues cęlestis hierusalem si. ẽẽ ipse coeperit.
Ad extremum ne spes eius in homine ponatur sedulo monendꝰ
est: quia neq facile abhomine iudicari potest. Quis homo iustꝰ.
et si facile posset nonido nobis ꝓponi exempla iustoꝵ ut abcis
iustisicemur. sed ut eos imitantes abeoꝵ iustificatore nos quoq

Expanded text:
datoribus aleatoribus, adulteris, fornicatoribus, spectaculorum amatoribus, remediorum sacrilegorum alligatoribus, praecantatoribus, mathematicis, vel quarumlibet artium vanarum et malarum divinatoribus, atque hujusmodi caeteris ita facile seducatur, et impunitum sibi fore arbitretur,quia videt multos qui christiani appellantur, haec amare, et agere, et defendere, et suadere, et persuadere. Quis enim finis praestitutus sit in tali vita perseverantibus, et quam sint in ipsa Ecclesia tolerandi, ex qua in fine separandi sunt, divinorum Librorum testimoniis edocendum est. Praenuntiandum est etiam inventurum eum in Ecclesia multos christianos bonos, verissimos cives coelestis Jerusalem, si esse ipse coeperit. Ad extremum ne spes ejus in homine ponatur, sedulo monendus est: quia neque facile ab homine judicari potest quis homo sit justus; et si facile posset, non ideo nobis proponi exempla justorum, ut ab eis justificemur, sed ut eos imitantes ab eorum justificatore nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
aliud bonitoes. Namsi haec singula idem essent
quod ipsa substantia. idem esset grauitas quod color.
quod bonum: & bonum quod grauitas. quod fieriT

Expanded text:
aliud bonitas; nam si haec singula idem essent quod ipsa substantia, idem esset grauitas quod color, quod bonum et bonum quod grauitas—quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
simitirieiraquoest. Illud enim quo quomodo
sit bonum est in eo quod est Non enim aliud
est: preter quam bonum est: hoc autem nisi ab
illo es bonum fortasse esse posset sed bo

Expanded text:
simile ei a quo est. Illud enim, quoquo modo sit, bonum est, in eo quod est; non enim aliud est praeterquam bonum; hoc autem, nisi ab set, bonum fortasse esse posset; sed bo
Abbreviated transcription (Latin):
riorib diligi. eorũq inse studioso delectentur obsequio. Et quanto
magis id senserint. tantomagis diligant. Tamen quanto amore ex-¬
ardescat in ferior. cum asuperiore se diligi senserit. Ibi enim gratior amor
.ẽ. ubi non estuat. siccitate. sedubertate beneficientiae ꝓfluit. Ille nãq

Expanded text:
rioribus diligi, eorumque in se studioso delectentur obsequio, et quanto magis id senserint, tanto magis eos diligant, tamen quanto amore exardescat inferior, cum a superiore se diligi senserit. Ibi enim gratior amor est, ubi non aestuat indigentiae siccitate, sed ubertate beneficentiae profluit. Ille namq
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ex quo fit. ut omnia quac sunt ds sint. quoid
dictu nefas est. Non sunt igitur substantialia bona.

Expanded text:
est. Ex quo fit ut omnia quae sunt deus sint, quod dictu nefas est. Non sunt igitur substantialia bona
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uerbum. p̃nantiantis est: non imprecantis. Sicut et de illa
hrꝑ pochrysi uidȩorum dequa iam dictum est cui euersionẽ
imminere cernebat dixit. ꝑcutiet tẽ dñs: paries de albate

Expanded text:
quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sicut et de illa hypocrisi Judaeorum, de qua jam dictum est, cui eversionem imminere cernebat, dixit, Percutiet te Deus, paries dealbate
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. Quod si queram. an filius substantia sit:
idem dicitur. Sp̃m quoque scm substantiam esse:
nemo dubitauerit. Sed cum rursus colligo patrem¬
et filium ec sp̃mscm: Non plures. sed una occurrit essȩ
substantia. Una igitur substantia est trium: Nec
separari ullomodo. aut disiungi potest. Nec uelut

Expanded text:
substantia. Quod si quaeram, an filius substantia sit, idem dicitur. Spiritum quoque sanctum substantiam esse nemo dubitauerit. Sed cum rursus colligo patrem filium spiritum sanctum, non plures sed una occurrit esse substantia. Una igitur substantia trium nec separari ullo modo aut disiungi potest nec uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsamq formam ut est esse ponentibus. neq aliud
esse quam est ipsum quod est opinantibus. recte

Expanded text:
ipsamque formam, ut est, esse ponentibus, neque aliud esse quam est ipsum quod est opinantibus, recte
Abbreviated transcription (Latin):
nsistere confiteri in duabus autem ess
Eitholicos uero utrique dicto fidem praebere
am exduabus eum naturis consistere: et induab

Expanded text:
nsistere confiteri, in duabus negare: catholicos uero utrique dicto fidem praebere, nam et ex duabus eum naturis consistere et in duab