comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t bene quasi nirgula fu¬
mi: quia gͣcilis ⁊ delica¬
ta. quia diuinis extenuata
disciplinis. ⁊ ꝯcremata intus
in holocaustũ incendio pii
amoris: et desid̾io caritaris.
ut uirgula fumi inquit ex
aromatib. Nimirũ qͥa mul¬
tis erat repleta uirtutũ odori¬
bus: manans ex ea fragla¬
bat suauissimꝰ odor etiam spi-¬
ritib anglicis. Ascendebat au¬
tem de deserto p̾sentis scl̃i uͥga
de radice iesse olim exorta: sed
mirabantur electoꝵ aĩe p̾ gau-¬
dio. quenã eẽt. que etiã m̾ito¬
rum uirtutib. angłoꝵ uince¬
ret dignitatẽ. De qua rursus.
idem sp̃c sc̃s in eisdem cãticis.
que est ista inquit q̃ ascendit
sieut aurora ꝯsurgens: pulchͭ
ut luna. electa ut sol: terribi¬
lis ut castroꝵ acies ordinata:
Ad mirat᷑ autẽ sp̃e sc̃s. quia õs
de ascensu huius uirginis ad¬
mirantes facit: quod qͣsi dilu-¬
culi aurora rutilans ascensu
suo resplendeat. in młtis freta
et uallata scõꝵ agminib: un-¬
de dicit᷑. terribilis ut castim.

Expanded text:
t bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula fumi ex aromatibus. Nimirum quia multis repleta erat virtutum odoribus, manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta, sed mirabantur electorum animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascenditsi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admiratur autem Spiritus sanctus, quia omnes de ascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum
Abbreviated transcription (Latin):
satiffaciendũ adhuc po¬
pulo prunas ardentes in birro
suo posuit: et ad se stringens.
usq ad sc̃m sepulchrũ beati
martini. una cũ ppłoꝵ turbis
uadit. Proiectisq ante sc̃m¬
sepulchrũ prunis: uestimen-¬
tum eius inustũ apparuit:
llo quoq sic prosequente.
Sicut istud uestimentũ ab
hiis ignib uidetis illesum:
ita et corpus meũ a tactu mu-¬
lieris scitote impollutum . uii.¬
llis u̾o nõ credentib s ꝯtradi
hit᷑. calumniat᷑. eicit᷑: ut ser

Expanded text:
satisfaciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed h
Abbreviated transcription (Latin):
tius u̾o febre corripit᷑. Mebia
protinꝰ brictio ep̃o per uisum
reuelatũ est. Qui ait suis. Sur-¬
gite uelocius: ut ad tumulan-¬
dum frẽm nr̃m turonicũ pon¬
tificẽ occurramꝰ. Cũq illi ue¬
nientes portã ciuitatis ingrede-¬
rentur: ecce istũ per aliam por
tam mortuũ efferebant. Quo
sepulto: sanctus brictius ep̃c¬
nos. Cui post quadragesimũ
cto: sanctus eustachius succes¬
sit magnisice sanctitatis: pre¬

Expanded text:
ntius vero febre corripitur, et ntius vero febre corripitur, et protinus Briccio episcopo per visum revelatum est, qui ait suis: Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istum tam mortuum efferebant. Quo sepulto sanctus Britius nos. Cui post quadragesimum cto sanctus Eustochius successit, magnificae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
num ep̃m ꝯstituunt. Deniq
expetiit: flens et eulans at-¬
qz dicens. Merito hec pacior
quia peccaui in sanctũ dei. et
eum delicum et amentẽ uoca-
ui: cuius uidens uirtutes non
credidi. Post cuius abscessũ.
aiunt turonici sacerdoti suo.
Uade post eũ: et exce negoti¬
um tuũ. Qui si eum ꝓsetutus
ñ fueris: ad nr̃m omniũ con
temptũ humiliaberis. Instini-¬
anus u̾o egressus ẽ a turonis:
et u̾cellis italie ciuitatẽ aggres¬
sus. iudicio dei pertussus obiit¬
peregrinꝰ. Turonici eius obitũ
audientes. et in sua malicia ꝑ¬
seuerantes: armentium in eiꝰ
loco ꝯstituunt. At brictius ep̃t
romã ueniens: cuncta que per¬
tulerat pape refert. Qͥ ad sedẽ
apłicã residens. plerũq missaꝵ
solennia celebrauit: ibi qͥcqͥd
in scm̃n dei deliquerat deflẽs . uiii.
eptimo igitur regressus
anno a roma: cũ aucto¬
ritate pape illius. turonis re-¬
dire disposuit. ueniens ad uicũ¬
est laudaico: sexto ab urbe mi¬
liario mansionẽ accepit. Arm̃¬

Expanded text:
u constituunt. Denique expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium cotemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircellis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei perperegrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, plerumque Missarum solemnia celebrans, inibi quidquid in sanctum Dei deliquerat, 44 deflendo diluit. eptimo igitur regressus anno a Roma, cum auctoritate papae illius, Turonos redire disponit: et veniens ad vicuest Laudiacum, sexto ab urbe milliario, mansionem accepit. Arme
Abbreviated transcription (Latin):
ministremus. specialiter in-¬
iungit᷑ sc̃e p̾dicationis offici¬
um: generaliter u̾o et nobis
et uobis. salutaris indĩcitur
obedientia mandatoꝵ. In qͥ¬
lus denuo mandatis. tãqͣm
diuissimis ferculis. sic celestiũ
deliciarũ cõpia sp̃italis exũ¬
lerat: ut in u̾bo dei habũdet
quod perfectus cõmedat: ha¬
bundet etiã qͦd paruulꝰ suggat.
Boi est enĩ et lacteus potꝰ. ͣ
quo tenera fideliũ nutriatur
inłantia: et solidus cibus q̃
robusta perfectoꝵ iuuentꝰ spi¬
malia sc̃e uirtutis accipiat
incrementa. Ibi prorsus ad sa¬
lutẽ ꝯsulit uniũsis: quos dñs
aluare dignatur. Ibi ẽ quod
om̃i etati ⁊gruat: ibi quod
om̃i professint ꝯueniat. ĩbi
audimꝰ p̾cepta que faciamꝰ.
ibi cognoscimꝰ p̾mia que spe-¬
remus. Ibi est iussio que nos
per litterã doceat et instruat
ad scientiã: ibi promissio que
per grãm trahat et perducat

Expanded text:
ministremus, specialiter inministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat
Abbreviated transcription (Latin):
ugum enim meũ suaue ẽ: et
onus meũ leue. Quom᷑ leuius.
lege euͣngeliũ: cum in lege ho¬
micidiũ. in euñgłio ira damne¬
tur: Qua ratione eungelii gra
facilior: cũ in lege adulterium
in eunͣgelio ⁊cupiscentia puni¬
atur: In lege multa p̾cepta st̃
que apostolus ñ posse impleri
plenissime docet. In lege opera
requirunt᷑:. que qui fet̾it uines
in eis. In enngelio uoluntas
q̃rit᷑. Que si etiã iffectũ ñ ha¬
buerit: tamen p̾miũ ñ amiti
Eungeliũ ea p̾cepit que possu¬
mus: ne scilicet ⁊cupiscamus
Hoc in arbitrio nr̃o ẽ. Lex cl̃
uoluntatẽ non puniat. puil¬
ut ac delectabilit̾ obedire. mo¬
deratiõnis sue tenens ubĩq
cempẽriẽ. ut nec õuib desint
pãbula. nec pastõrib alim̃ta:
quedam specialit̾ solis p̾cipit
nobis. quedam u̾o generalit̾
nobis et uobis. Nobis nãq
idest seruis. quos pater ille
tamilias. rerũ om̃iũ dñs. ad
hoc in sua magna domo ꝯsti¬
muit. ut ppło eius u̾bũ grãtie

Expanded text:
ugum enim meum suave est, et onus meum leve est. Quomodo levius lege Evangelium, cum in lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, puiter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
mater eius dixit. Nequa qͣm
s uocabit᷑ iohes. Iohes int̾preti¬
tur dñi gr̃a: siue in quo est gr̃a
Quo nomine et totã enuãglie
dispensationis grãm quã piedi¬
cat. ⁊ ip̃m specialit̾ dñm signat
per quẽ eadem gr̃a. mũdo donc
ui u̾o natũ puerum
patris zaeharie nomine
magis qͣm iohannẽ uocandũ
decernebant: eos profecto figam
qui dño noua gr̃e mun̾a decla¬
rante. cuperent eũ potius ꝯsui¬
eta sacerdotii ueteris edicta yͥ¬
dicare. Unde bene zacharias.
memor dñi interp̃tat᷑: qͥa ul¬
delicet memoriã antiq obie¬
uationis. que utiq a dño dl¬
ta est. figurate dem̃tiat. i

Expanded text:
ater ejus dixit, Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Joannes interpretatur Domini gratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data es
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdote: qui adiuuabãt par¬
tes adonie. Sadoc u̾o sacerdos
et banaias filius ioiade. ⁊ na¬
than propħa. et celethi et fele¬
chi. et robur ex̾treus dauid. ñ
Mmolatis gͦ adonias arietib et
uitulis et uniu̾sis pinguibus
iuxta lapidem zoelet. qui erat
uicinꝰ fonti rogel: uocauit uni¬
u̾sos fr̃es suos filios regis. ⁊ õs
uiros iuda seruos regis. Nathã

Expanded text:
partes Adoniae Sadoc vero sacerdos et Banaias filius Ioiadae et Nathan propheta et Semei et Rhei et robur exercitus David non mmolatis ergo Adonias arietibus et vitulis et universis pinguibus iuxta lapidem Zoheleth qui erat vicinus fonti Rogel vocavit universos fratres suos filios regis et omnes viros Iuda ser
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ñ te deserant. Circunda e¬
as gutturi tuo: et describe ĩ ta¬
bulis cordis tui. Et inuenies
gr̃am et disciplinã bonã: co¬
ram deo et hominibz. Habe
fiduciã in dño ex toto corde
mo: et ne innitaris prudentie
tue. In om̃ib uiis tuis cogita
illũ: et ip̃e diriget gressus tuos.
E sis sapiens .uiiii.¬
aput temet ip̃m. Time
dñm: et recede a malo. Sani-¬
tas quippe erit umbilico tuo:
et irrigatio ossiũ iuoꝵ. Hono¬
ra dñm de tua substantia: et
de primitiis om̃iũ frugũ tua-¬
cum. Et implebunt᷑ horrea
tua saturitate: et uino torcła¬
ria tua redundabunt. Discipli¬
nam dñi fili mi ne abicias: ⁊¬
ne deficias cũ ab eo corriperis.
Quẽ enĩ diligit dñs corripit:¬

Expanded text:
tas non te deserant: circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias: nec deficias cum ab eo corriperis: Quem enim diligit D
Abbreviated transcription (Latin):
ocutꝰ sũ in corde meo di¬
cens. Ecce magnꝰ effectꝰ
sum. et p̾cessi sapientia om nes
qui fuerunt ante me in ihrłm:
et mens mea ꝯtemplata ẽ mul¬
ta sapient̾ et didici. Dediq cor
am. erroresq et stulticiã: et ag¬
noui quod in hiis quoq eẽt la

Expanded text:
n corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem, et mens mea contemplata est multa sapienter, et didici. Dedique cor nam, erroresque, et stultitiam: et agnovi quod in his
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adduxerunt eã ad regẽ. Erat
autẽ puella pulchra nimis. Dor¬
miebatq cũ rege. ⁊ ministrabet
ei. Rex u̾o ñ cognouit eã.
donias autẽ filius agich
eleuabat᷑ dicens. Ego
regnabo. Fecitq sibi currus et
equites: et qͥnqͣginta uiros qͥ
it eũ pat̾ siius aliqͣndo dicens.

Expanded text:
Erat autem puella pulchra nimis, dormiebatque cum rege, et ministrabat ei, rex vero non cognovit eam. Adonias autem filius Haggith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currus et equites, et quinquaginta viros qui it eum pater suus aliquando, 327 dicens
Abbreviated transcription (Latin):
neratio preterit / et gen̾atio ad¬
uenit: t̾ra u̾o in et̾num stat. nͣ¬
ritur sol et occidit: et
ad locũ suũ reu̾tit᷑. Ibi¬
q renascens gyrat per m̾idiẽ.
et flectitur ad aquilonem: lu¬
strans uniu̾sa in circuitu ꝑgit
sp̃c: et in circulos suos regredi¬
tur. Om̃ia flumina intrant
in mare: et mare ñ redũdat
Ad locũ unde exeunt flumina
reuertunt᷑: ut iterũ fluant. Cũc¬

Expanded text:
io advenit, terra vero in aeternum stat. ritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertunt
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus. herodis feritas
cum refert᷑: ꝯfũsa sunt iu̾scera.
corda tremuerunt: caligauit
fugit auditꝰ. Aut quid ꝯstat ĩ
sensib humanis: qͣndo perdit¬

Expanded text:
virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdi
Abbreviated transcription (Latin):
et la troues missi sũt qui
muenerũt defunctũ dnĩ
ex militib lancea tetigit la
tus et de latere eius aqua
fluxit et sangius. Aqua au
guis ut redineret. Quare
de latere: Quia unde culpa
inde grã. Culpa ꝑ feminam:

Expanded text:
sunt qui invenerunt defunctum Dominum de miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxit et sanguis . Quare aguis, ut redimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam,
Abbreviated transcription (Latin):
natũ fucrit et copulatũ: et
panis unius compage soli
dacũ. In sacramẽto corporis
et sanguinis dni nichil am¬
plius offeratur: ꝙͣ qd̃ ipse
dũs tradidit. Hoc est panis
ratur ꝙͣ de uino et frumẽto.¬

Expanded text:
natum fuerit et copulatum, et panis unius compage soli. In sacramento corporis et sanguinis Domini nihil amplius offeratur, quam ipse Dominus tradidit, hoc est panis ratur, quam de uvis et frument
Abbreviated transcription (Latin):
si etiã humilitatis eius exẽpla
simi fr̃s: ut cũ huiꝰ diei festiu¬
tati inceresse cupimus. uestime¬
tis humilitatis atq caritatis
duti appareamus. Non nos
uidia aliene felicitatis torqus
non ira usq ad diuisionẽ l¬
ñ immudicia polluat: ñ
ino corrumpat. ñ superbia ĩ¬
os: ut cũ nos uͥtutib orna¬
s caritate ꝯiunctos. humili¬
t fundatos. beata dei ma
sue nos intesse festuitati
rspet̾it. ardentius nobis sub-¬
hennis regni clarificat scõs
suos et est et̾na laus. et ex¬
patano om̃ib electis suis:
ip̃i gła. uirtus. potestas. et̾¬
nitas. et nunc. et per immor¬

Expanded text:
nisi etiam humilitatis ejus exempla nisi etiam humilitatis ejus exempla simi fratres, ut qui hujus diei festivitati interesse cupimus, vestimentis humilitatis atque charitatis induti appareamus. Non nos invidia alienae felicitatis torqueat, non ira usque ad divisionem n immunditia polluat, non elatio corrumpat, non superbia inflet: ut dum nos virtutibus ornatos, charitate conjunctos, humilitate fundatos beata Dei Genitrix suae nos interesse festivitati perspexerit, ardentius nobis subennis regni glorificat sanctos suos, et est aeterna laus et exspectatio omnibus electis ejus: ipsi gloria, virtus, potestas, aeternitas, et nunc et semper per immor
Abbreviated transcription (Latin):
concinis sine fine choris ꝯĩcta
indefessa uoce sanctus clamare
ñ cessas: tu in cubiculo regis
beatitudinẽ gẽmis ac margari¬
tis ornata assistis. tͥ thronus re-¬
gius ab angl̃is collocatus ĩ au-¬
la et̾ni regis. teq ip̃e rex isu
ut matrẽ u̾am et decorã spo¬
sam pre om̃ib diligens a¬
ris amplexu sibi associat.
et mirũ ut dignet᷑ uibi
gaudere d̾s regnans in ie
quẽ tu paruulũ ex te hominẽ n¬
tũ tociens osculata es in tertis
Has ergo tuas felicitates possi¬
kini toto mentis affectu. brat¬
sime uirginis marie interceslu¬
nib nos ꝯmittamꝰ. Om̃s eiu
patrocinia om̃i nisu implon¬
mus. ut dum nos supplici en
obsequio frequentamus ĩ tͥre
ip̃a nos sedula p̾ce ⁊mendau
dignet᷑ in celis. Neq enĩ dubũ
quia meruit pro liberandis ꝑ¬
ferre p̾ciũ: posse plus scĩs om̃il
liber atis impendere suffragiũ
ed quid nobis ꝓdest. uii¬
hanc int̾pellare uocib l

Expanded text:
concinis sine fine choris conjuncconcinis sine fine choris conjuncindefessa voce, Sanctus ! clamare non cessas. Tu in cubiculo Regis beatitudinum gemmis ac margaritis ornata assistis. Tibi thronus regius ab Angelis collocatur in aula aeterni Regis, teque ipse Rex regum ut matrem veram et decoram sponsam prae omnibus diligens amoris amplexu sibi associat. Nec mirum, si dignetur tibi adgaudere Deus regnans in coelis, quem tu parvulum ex te hominem natum toties osculata es in terris. Has ergo tuas felicitates possi toto mentis affectu beatissimae Virginis nos intercessionibus committamus, omnes ejus patrocinia omni nisu imploremus: ut dum nos supplici eam obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis Neque enim dubium, quae meruit pro liberandis proferre pretium, posse plus sanctis omnibus, liberatis impendere suffragium. ed quid nobis prodest hanc interpellare vocibus,
Abbreviated transcription (Latin):
go maria iuua pusil¬
lanimes refoue flebiles. ora
pro ppło interueni pro clero:
int̾cede pro monachoꝵ atq¬
sexu. Sentiant om̃s tuumi
iuuamen: quicũq deuote
celebrant tuũ natalẽ. Sit
tͥ ꝯpassio super afflictis: sit
piꝰ affectus suꝑ celoꝵ pegrinis.
Et cũ te semper letantẽ aspicis.
admittas: eũq ut ꝓpriũ filiũ
pro nobis interpelles. Lco. ui.¬
os enĩ adhuc in hac t̾ra
rimus. sitimꝰ. somnũ patim᷑.
in cartere retinem̃: tu u̾o in
celestib regnis p̾lata es cũctis
uirginũ choris. tu agnũ quo¬
cũq perrexerit sequeris. tu uir¬
gineos choros et ab incentiue
carnis illecebris alienos per al¬
bentia uelia rosasq u̾nantes.
ad fontẽ perhẽnis uite potãdos
inuitas: tu in illa beatoꝵ feli¬
cissima regna pͥmi ordinis dig¬
nitate indepta plantis roscidis
oberrans int̾ paradysi ameni-¬
tatẽ gͣmineosq choros tenero po-¬
plite pergis. feliciq palma uio-¬
las ĩmarcescibiles carpis. tu

Expanded text:
go miseris, juva pusillanimes, refove flebiles; ora pro populo, interveni pro clero, intercede pro monachsexu: sentiant omnes tuum levamen, quicumque devote celebrant tuum nomen. Sit tibi compassio super afflictis, sit pius affectus super coelorum peregrinis: et cum te semper laetantem aspicis, ad Deum admittas, eumque ut proprium filium pro nobis interpelles. Nos enim adhuc in hac terrarimus, sitimus, somnum patimur, in carcere retinemur. Tu vero in coelestibus regnis praelata es cunctis virginum choris, tu Agnum quocumque perrexerit sequeris . Tu virgineos choros et ab incentivae carnis illecebris alienos per albentia lilia rosasque vernantes ad fontes perennis vitae potandos invitas. Tu in illa beatorum felicissima regia, primi ordinis dignitate indepta, plantis roscidis oberrans, inter paradisi amoenitatem gramineosque crocos tenero poplite pergis, felicique palma violas immarcescibiles carpis. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ederes creatorẽ. famula dñm
generares:ut ꝑ te d̾s mundu
redimeret. per te illuminaret.
te ip̃a que nos ad amorẽ
accenderent fideliter protu-¬
listi: ea u̾o que secunt᷑ huma-¬
is generi prophetasti. Meũ
autẽ uotũ extitit ea tantum
ignitas tua meret᷑ dicere po¬
tuisti. Quas ergo tͥ laudes
fragilitas humani generis
persoluet: que solo ⁊mertio
recuperandi adicũ inuenit:
Accipe itaq qͣs cumq exiles

Expanded text:
ederes Creatorem, famula Dominum ederes Creatorem, famula Dominum generares; ut per te Deus mundum redimeret, per te illuminaret, te ipsa quae nos ad amorem Dei accenderent fideliter protulisti: ea vero quae sequuntur, humano generi prophetasti. Meum autem votum exstitit ea tantum dignitas tua meretur, dicere potuisti. Quas ergo tibi laudes fragilitas humani generis persolvet, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accip
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas marie: que porta
paradysi efficit᷑. scala celi ili¬
tuit᷑. Facta est certe humilies
marie scala celestis: per qud̃¬
d̃s descendit ad t̾ras. Qua
respexit humilitatẽ ancille
sue: ecce enĩ ex hoc beatã me
dicent om̃s generationes. Et
quid est dicere respexit: nisi
approbauit. placuit ei humi¬
litas mea: Hĩc per ꝓphetam
dñs dicit. Ad quẽ respiciam
nͥ ad pauperculũ et humilen
et trementẽ sermones meos
Hinc dauid dño dicit. Quil
respexisti humilitatẽ mealł
saluã fecisti de necessĩtasilꝰ
uln siquidem uidentur
in ꝯspectu hominum hu¬
miles ẽẽ ut ab eis beatificent᷑
coꝵ humilitas a dño nõ res¬
itur: quia falso et ñ uere
humilitate głantur. Si enĩ
ueracit̾ humiles eẽnt: deum
eb hominibz et ñ se uellent
sandari ñ in hoc mundo eoꝵ
at mͥ magna qui potens est:
et sc̃mn nom̃ eius. Que tͥ mag¬
na fecit queso gl̾osa uͥgo: ut
dici beata m̾ereris: Puto enĩ
ĩmo u̾acit̾ credo. ut creatura

Expanded text:
humilitas, quae porta paradisi efficitur, scala coeli constituitur! Facta est certe humilitas Mariae scala coelestis, per quam descendit Deus ad terras. Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Et quid est dicere, Respexit; nisi, Approbavit, placuit ei humilitas mea? Unde per prophetam Dominus dixit, Ad quem respiciam, nisi ad pauperculum et humilem, et trementem sermones meos ? Hinc David Domino dicit, Quia respexisti humilitatem meam, salvasti de necessitatibus ulti siquidem videntur in conspectu hominum humiles esse, ut ab eis beatificentur: sed eorum humilitas a Domino non respicitur, quia falso, et non vere de humilitate gloriantur. Si enim veraciter humiles essent, Deum ab hominibus, et non se vellent laudari; non in hoc mundo eorucit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus . Quae tibi magna fecit, quaeso, gloriosa Virgo, ut dici beata merearis? Puto enim, imo veraciter credo, ut creatura
Abbreviated transcription (Latin):
tiaꝵ actiones: et cũ susceperis
uota. culpas nr̃as orando excusa.
dmitte nr̃as p̾ces .iiii¬
intra sacrariũ exauditi-¬
onis: et reporta nobis grãm
reconciliatonis. S it per te ex¬
cusabile quod per nos ingeri¬
mus: sit impetrabile quod fi¬
da mente poscimus. Accipe qͣd
offerimus. impetra quod ro-¬
gamus. excusa quod timemꝰ:
quia nec potiorẽ inuenimus
meritis ad placandã irã iu¬
dicis quã te que meruisti¬
toris et iudicis.

Expanded text:
cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, et reporta nobis gratiam reconciliationis. Sit per te excusabile, quod per te ingerimus; sit impetrabile, quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, impetra quod rogamus, excusa quod timemus: quia nec potiorem meritis invenimus ad placandam iram Judicis quam te, quae meruistit
Abbreviated transcription (Latin):
luptatib. ñ illecebris seruire
carnalib. ñ cupiditatib adhe¬
rescere t̾renis:s eternoꝵ amo-¬
re. ad suꝑna semper erigi. ange¬
lice mundicie. pietatis. pacis.
dilectionis. et iusticie uitã. qͣn¬
tum mortalib possibłe ẽ. sẽper
imitari debere: iuxta eũ qͥ dixit.¬

Expanded text:
n illecebris servire carnalibus, non cupiditatibus adhaerescere terrenis, sed aeternorum amore ad superna semper erigi: angelicae munditiae, pietatis, pacis, dilectionis, et justitiae vitam, quantum mortalibus possibile est, semper imitari debere juxta eum q
Abbreviated transcription (Latin):
splenduit facies eius sicut sol.
n quia dñi et scõꝵ eius. eqͣlis
pssit eẽ claritas et gła: cũ et
de eiscem scĩs dicat apostolus
stella autẽ a stella differt in
claritate: sic et resurrectõ mor¬
tuoꝵ. S ed quia nichil sole
clarius uidere nouimꝰ ñ solũ
dñi s et sc̃oꝵ in resurrectõne
gla solis aspetui ⁊paratur.
quia clabius sole aliqͥd. unde
eemplum daret hominibus
minime potuit inueniri.

Expanded text:
splenduit facies ejus sicut sol. splenduit facies ejus sicut sol. Non quia Domini et sanctorum ejus aequalis possit esse claritas et gloria, cum et de iisdem sanctis dicat Apostolus: Stella autem a stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum : sed quia nihil sole clarius videre novimus, non solum Domini, sed et sanctorum in resurrectionis gloria solis aspectui comparatur, quia clarius sole aliquid unde exemplum daretur hominibus, minime potuit inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt dies sex promue
sine quib ad ꝯtemplandam cõ-¬
ditoris sui maiestatẽ. quisq ali-¬
quid agere ualet. peruenire nõ-
minꝰ rerũ creaturã formauit.
septima requieuit ab operib
suis: recte per sex clies opera lo¬
na quib ad requiẽ peruenise
debeamꝰ exprimunt᷑: et quia
deũ uidere qui ad głam beal
resurrectionis perting̾e ꝯcus¬
scit. debet agere bona q̃ no il
Iite per dies sex glam sui reg¬
i quã spopondit discipłis. sal¬
uator ostendit. sequitꝰ. Et mnͣs¬
siguratꝰ est ante eos. Et resplẽ¬
duit facies eius sicut sol: ue-
smenta autẽ eius fcã st̃ alba
ransfiguratꝰ ante disci-¬
pulos dñs. et sui corpo¬
is głam qua per resurrectio-¬
nẽ erat illustrandus signifi-¬
a: et electoꝵ om̃ium qͣnte
laritatis post resurrectionem
snt corpora fitura manifestat.
Nam et de hiis alibi dicit. Tũc
iusti fulgebunt sicut sol ĩ reg¬
no patris eoꝵ. Et hic in exem¬
plũ future claritatis ip̃ius. re¬

Expanded text:
ossunt dies sex promissae ossunt dies sex promissae sine quibus ad contemplandam conditoris sui majestatem quisque aliquid agere valet, pervenire non ebus rerum creaturam formavit, septima requievit ab operibus suis, recte per sex dies opera bona quibus ad requiem pervenire debeamus, exprimuntur. Et quia qui Deum videre, qui ad gloriam beatae resurrectionis pertingere concupiscit, debet agere bona quae novit, recte post dies sex gloriam sui regni, quam spopondit discipulis Salvator, ostendit. Sequitur: Et transfiguratus est ante eos, et resplenduit facies ejus sictimenta autem ejus facta sunt alba ransfiguratus est ante discipulos Dominus, et sui corporis gloriam, qua per resurrectionem erat illustrandus, significat, et electorum omnium quantae claritatis post resurrectionem sint corpora futura, manifestat. Nam et de his alibi dicit: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum , et hic in exemplum futurae clarificationis ipsius re
Abbreviated transcription (Latin):
surus gl̾am sue maiestatis. ĩ
montẽ discipłos ducit: ut discãt
ip̃i. discant om̃s qui hanc ui-¬
dere sitiunt. ñ eam sibi in huiꝰ
secłi profundo. s in regno suꝑ¬
ne beatitudinis eẽ querendã.x.
t bene cum diceret. qͥa
ducit illos in montem
excelsũ ad didit seorsũ: qͥa iusti
et nunc cũ prauoꝵ uicinitate
p̾munt᷑: animo tamen st̃ toto
atq intentione fidei separat ab̃
illis. et in futõ funditꝰ se orsum
adducunt᷑ ab eis: cũ abscons
eos in abdito uultus sui. a ꝯ¬
batione hominũ: proteget a
in tab̾nacło suo a ꝯtradictio ne
linguarum. Quod autẽ ꝑ dis
sex ex quo promisit discipuls
claritatẽ sue uisionis ostesite
significat scõs in die iudicũ m¬
num ꝑcepturos. quod eis ꝓ¬
misit. qui ñ mentit᷑ d̃s. ante
tempora sclaria. Tempora qͥn
secularia sex etatibz constant
quib ꝯplecis: audient ip̃o dͥi¬
te. Uenite benedicti pat̾s mi-
possidete paratũ uobis regni
a ꝯstitutione mundi. Lectios¬

Expanded text:
surus gloriam suae majestatis, in montem discipulos ducit, ut discant ipsi, discant omnes qui hanc videre sitiunt, non eam sibi in hujus saeculi profundo, sed in regno supernae beatitudinis esse quaerendam. t bene cum diceret, quia ducit illos in montem excelsum, addidit seorsum: quia justi et nunc cum pravorum vicinia premuntur, animo tamen sunt toto atque intentione fidei separati ab illis, et in futuro funditus seorsum abducuntur ab eis, cum abscondet eos in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, proteget eos in tabernaculo suo a contradictione linguarum. Quod autem post dies sex ex quo promisit discipulis, claritatem suae visionis ostendit, significat sanctos in die judicii regnum percepturos quod eis promisit qui non mentitur Deus ante tempora saecularia. Tempora quippe saecularia sex aetatibus constant, quibus completis audient ipso dicente: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . P
Abbreviated transcription (Latin):
adem uisus est insula. Quo
uiso: perterritꝰ puer sicut ip̃a
patiebatur etas. quid ageret
ignorabat: cũ subito respectꝰ
git auxilia. Statimq solo pro-¬
stratꝰ cũ aliqͣntisꝑ orationi in¬
cubũisset: signũ crucis cõtra
immanẽ opposuit anguẽ: po¬
tentiq uͥtute u̾boꝵ ut ad late

Expanded text:
adem visus est insula. Quo adem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna git auxilia. Statimque solo prostratus, cum aliquantisper orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad lateb
Abbreviated transcription (Latin):
mandus gͥ scissimꝰ atq
religiosissimꝰ aquita¬
nie partibz. haut procul a ma¬
ris oceani lictore: ex xp̃ianis
atq inclitis parentib. editus
puer est. Pater eius serenus
nomine: genitrix eius amã¬
tia uocabat᷑. Sed cũ dolescẽ¬
tiã tnͣsiens in robur migͣret
uirile. ⁊ immõdicis desideriis
in xp̃i flagraret amore: pa¬
triã parentesq relinquens. o¬
giam insulã. que a littore ote¬
ani maris. quadraginta dis¬
tat milib. felici nauigãs csu
tandẽ portũ monast̾ii petiit.
ibiq a fr̃ib sp̃nalib. cũ ma¬
gno receptus est gaudio. Et
quia ab infantia sacras didi¬
cerat litteras: ex hoc maiori de¬
siderio accensus. amplius coti-¬
die in dei reb crescebat. ii.
uadã gͥ die dum ei a frĩ-¬
bus imperatũ fuisset. ut
obedientie causa per insulam
deambularet: fit ei repente ob¬
uiã mire magnitudinis serpẽs.
sicut idem uir narrare ꝯsueue¬
rat. ita ĩgens atq immanis:
qualis nec post nec antea in e¬

Expanded text:
mandus igitur sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. uadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec antea in e
Abbreviated transcription (Latin):
ipellatione qua licet dispen=¬
Iitoria meruit honorari a Deo
it Pater Dei et dictꝰ et creditꝰsit:
ioniice et ex proprio yocabulo
qued augmentum non dubitis
auagni illius quondam Tatri=¬
arehe uenditi in Agypto et
scito ipsius istũ non solum
pcabusum fuisse sortitũ: sed
it castimonian adeptum.
morentiã assecutũ et gratiã.

Expanded text:
pellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo, ut pater Dei et dictus, et creditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Sed pertunctari libet: qͣm᷑¬
et parentes et carnalit̾ ꝓpinqͣs
p̃cipim᷑ odisse: qui iubem᷑ ⁊ ini¬
micos diligere. Et certe de uxore
u̾itas dicit. Quod d̾s ꝯuuuxit. ho¬
mo ñ separet. Et paulus ait.
Uiri diligite uxores ur̃as: sicut
et xp̃c eccl̃am. Ecce discipłs uxi¬
rem diligendã p̾cipit: cũ ma¬
gist̾ dicat. qui uxorẽ ñ odit non
potest m̃s eẽ discipłs. Nunquid
aliud uidex nuntiat: aliud preco
clamat: An simul et odisse pos¬
sumus et diligere: S si uim
p̾cepti perpendimꝰ. utrũq ager
per discretionẽ ualemꝰ: ut eos
qui nobis carnis cognatione
⁊ iuncti st̃. et quo ꝓximos no u¬
mus diligamus: et quo adu¬
sarios in uia dei patim᷑. odien¬
do et fugiendo nesciamꝰ. Quet
enim per odiũ diligit᷑: qui ct¬
naliter sapiens. dum pͣna nolb̾ꝰ
ingerit non audit᷑.¬

Expanded text:
etc. Percunctari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non audit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ exaudica ẽ dep̾catio
tua. et uxor tua elyzabeth pari-¬
et tibi filiũ: non est arbitrãdũ
qͥa pontifex qui pro ppło oiaturꝰ
intrauerat mutato repente ani¬
mo pro pͥuatis negotiis ceperit
rogare maxime pro lib̾is. A qͦ¬
rum generatione in tantũ ho-¬
mo senex ac decrepitꝰ spem totã
au̾terat: ut neq angelo ꝓmit

Expanded text:
 exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promit
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ sublimatus. ⁊ agmine
monachoꝵ. et alioꝵ deo deuo¬
toꝵ grege refertus. ubi incessã¬
ter cotidie. diuina celebrantur
preconia. et frequent̾ celestia
fr̃a st̾. et fiunt miraculoꝵ sig¬
na: que iam magis cernentiũ
ore narrant᷑. qm dictantis sti-¬
lo scribantur. felix equidẽ attre¬
batũ ciuitas. tam excellenti
munita patrono: et si muro-¬
rum ruinis uilescat: illius ta¬
men m̾itoꝵ nobilitate clares¬
cit. Cotus pro eius scitatis in¬
tercessione gaudeat ppłs: om̃i¬
potentiq deo et̾nas referat lau¬
des. qui tam clarum illis per¬
donauit doctorẽ: cuiꝰ predicati-¬
one uiam agnouit u̾itatis:
cuiꝰ pretib. si in fidei firmitate
et uite scĩtate ꝯsistit. aoͥ om̃i
adu̾sitate setura ꝑmanebit:
et usq ad ꝑfectã beatitudinis
glam ꝑueniet: prestante dño

Expanded text:
fidelium sublimatus, et agmine fidelium sublimatus, et agmine monachorum, et aliorum Deo devotorum grege refertus: ubi incessanter quotidie divina celebrantur praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti munita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meritorum nobilitate clarescit. Totusque pro ejus sanctitatis intercessione gaudeat populus, omnipotentique Deo aeternas referat laudes, qui tam clarum illi perdonavit doctorem, cujus praedicatione viam agnovit veritatis. Cujus precibus, si in fidei firmitate et vitae sanctitate consistit, ab omni adversitate secura permanebit, et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perveniet, praestante Do
Abbreviated transcription (Latin):
niq asilio. cũ magno pplo̾rum
saudio. qui undiq ꝯfluxerant.
ad locũ designatũ. beatũ tͣnstu¬
lerunt uedastũ. In qͣ tnslatione.
perhibet᷑ beatꝰ audomarꝰ lum̃
recepisse oculoꝵ: s ilico precib
candem quã ultroneus ferebat.
rrimpetrasse cecitatẽ. Pa ruipende¬
bat quippe lum̃ carnaliũ ocłoꝵ:
qui lum̃ ciuiũ meruit suꝑno¬
tum. Porro aut̃ miracula. que¬
et tũc gesta perhibent᷑. et que
iam per annos ferme centum
sexaginta. per merita beati ue
dasti patrata st̃. nullo st̾ stilo
memorie tradita: excepto qͦd
uocib cantoꝵ huiusmodi ca¬
nitur antiphona. Hic est beatꝰ
uedastus: cui templũ fieri ab
angłis iussũ est hominibus.
Est autẽ locus ip̃e non longe
ab eadem urhe: qui pro nobili¬
late sui nobiliacus pͥmo ẽ ap¬
tellatus: s procedente tẽpore
am insignis effectus. ut urbis
nomine que iam ruinis cre¬
briorib pene obsoluerat uoci¬
tetur. Est namq et largitõne

Expanded text:
nique consilio cum magno populorum nique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sedasti patrata sunt, nullo sunt stylo memoriae tradita, excepto quod vocibus cantorum hujusmodi canitur Antiphona: Hic est beatus Vedastus, cui templum fieri ab angelis jussum est hominibus. Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe, qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus: sed procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae jam ruinis crebrioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione
Abbreviated transcription (Latin):
Atuit aut in loco eodem uĩ¬
usq ad tempus beasi autb̃ti
qui septimꝰ ei in sede pontitra-¬
li successit episcopꝰ. Is aũt ut
maioꝵ relatione cognouimꝰ
et ut innumerabiliũ hominũ
ore u̾satur. et quod oculis etiã.
factũ probamus. dũ quadam
die post matutinos ymnos. in
menianis ꝯsistens. rubente au¬
rora orientẽ orsus intenderet.
uidit eminus trans fluuolum qui
crientio uocat᷑. uirũ p̾fulgidũ
uirgam manu tenentem. ba-¬
silice locũ metiri. Quod ille cer¬
nens. reuelante deo nisionem
inuitauit ad tantũ opus beai¬
tũ audomarũ: qui ea tẽpestat
tariuienne morinoꝵ urbis es
in dei reb magnificus habebal
Qui licet iam senio pressus.
amissione luminũ uideret᷑ d¬
bilior factus. animum tamel
ut arcum habens spiritali A¬
dio intentũ. ilico promptꝰ ꝓl
regente gressus. festinus ad ue¬
nerabilẽ peruenit autbertum.
at ille quid animo gereret. ⁊
quid sibi diuinitus ostensum¬
suisset referens. pari uoto ⁊mu¬

Expanded text:
acuit autem in loco eodem usque ad tempus beati Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto commu
Abbreviated transcription (Latin):
pus exanime beato uiro ꝓtẽsis
manib cepit offerre dicens. Se¬
mus quia amicus dei es: resti¬
tue mͥ filiũ meũ: quia unicꝰ es
mͥ. Iunxit se cetera mreltitudo.
et matris p̾cib acclamabat.
Tum martinus uidens pro
expectantiũ salute. ut postea
nobis ip̃e dicebat. ꝯseqͥ se posse
uirtutẽ: defuncti corpus ꝓpriis
tib cunctis genua flexisset:
ubi ꝯsũmata oratione surrexit.
niuificatũ paruulum matri

Expanded text:
pus exanime beato uiro protensis pus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis tibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri
Abbreviated transcription (Latin):
iquidem ante ep̃atũ du-¬
os mortuos uite restituit.
quod liber tuna lenius est
locutus: in ep̃au u̾o. quod p̾¬
termisisse te miror. unũ tãtũ¬
m̾ suscitauit. Cuius rei ego
testis sũ: si tamen nichil de mi¬
nus ydoneo teste dubitans. Id¬
ip̃m aũt uobis qualit̾ gestum
sit. explicabo. fuerat causa ne¬
scio qua carnotũ oppidũ pete¬
bamꝰ. Int̾ea dũ uicũ quẽdam
habitantiũ multitudine fre-¬
quentissimũ p̾teriremus: ob¬
uiã nobis immanis processit¬
turba. que erat tota gencilium
Nam nemo in illo uico nou̾at
xp̃ianũ. Uerum ad famã tanti
uiri campos om̃s late patẽtes.
ꝯfluentiũ multitudo ꝯcexerat.
Ensit hic martinus. uii¬
operandũ: et annuntiar
sibi sp̃u totus infremuit. Nec
mortale sonans. u̾bum dei gen-¬
tilib p̾dicabat: sepius ingemi¬
scens. cur tanta dñm saluato¬
rem turba nesciret. In t̾ea sicut
nos incredibilis tircundederat
multitudo: mulier quedã cuius
filius paulo ante defecerat. cor¬

Expanded text:
iquidem ante episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus. Interea, dum vicum quemdam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obviam nobis immanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo vico noverat Christianum, verum ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit hic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret. Interea sicut nos incredibilis circumdederat multitudo mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
ene ꝯuenit et hoc qͦd ei¬
cessum eius quẽ ꝯplemie
erat in iherłm dixisse ⁊memuĩ¬
tur: quia nimirũ unica laude
mat̾ia. fidelib sui fit passio re¬
demptoris: qui qͣmtomagis me¬
minerint eius se gr̃a redeptoe
tanto sue reparationis memoi-¬
am deuoto semper in pectore u̾
uite celestis dulcedinem degi¬
stat. eo amplius fastidit ou
que placebant in infimis:
querat terrena obliuiscitur:
olis hiis que uidet perpetuo
ulectatur adherere dicẽs. Do-¬
mine bonũ est nobis hic eẽ:
luis faciamus hic tria taber-¬
nacła: tibi unũ: moysi unũ:
helye unum. Lec¬

Expanded text:
ene convenit et hoc quod exene convenit et hoc quod excessum ejus, quem completurus erat in Jerusalem, dixisse memorantur: quia nimirum unica laudis materia fidelibus suis fit passio redemptoris: qui quanto magis meruerint ejus se gratia esse redemptos, tanto suae reparationis memoriam devoto semper in pectore vervitae coelestis dulcedinem degustat, eo amplius fastidit omnia quae placebant in infimis, noverat terrena obliviscitur, solis iis quae vidit perpetuo delectatur adhaerere, dicens: Domine, bonum est nos hic esse, si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum.
Abbreviated transcription (Latin):
in iherł̾m. Moyses gͦ et helias
qui locuti sunt cũ dño in mõ¬
te: et passionẽ eius ac resurrecti¬
onẽ dicebant. oracula legis et
pphetie designant: que in dño
ꝯpleta et nunc doctis quib q
patent: et electis om̃ib in fu¬
turo manifestius patebunt. uͣ¬
si in maiestate dicunt᷑
quia tunc apertius uidebitur
diuinoꝵ eloqͥoꝵ ñ solũ sensus
sed et sermo fuerit prolatus:
qͣnuis in moyse et helya om̃s
qui cũ dño regnaturi st̾: recte
dem qui mortuus ac seyxie
est. hii qui in iudicio resulos¬
di a morte: in helia uero qͥ
dum mortis debitũ soluie. hi
qui in aduentu iudicis. uinii¬
ueniendi st̃ in carne: qui uess
pariter in uno eodemq montto
rapti in nubib obuiã dño in i¬
ra. mox peracto iudicio ad uitãi¬
ducũtur eternã: quib apte is¬
uenit. quod moyses ⁊ helias in
maiestate fuisse uisi perhibens
Der excellentiam namq mait¬
statis: insigne mun̾is quost
ordinandi monstratur. uͭ¬

Expanded text:
in Jerusalem . Moyses ergo et Elias in Jerusalem . Moyses ergo et Elias qui locuti sunt cum Domino in monte, et passionem ejus ac resurrectionem dicebant, oracula legis et prophetiae designant, quae in Domino completa et nunc doctis quibusque patent, et electis omnibus in futuro manifestius patebunt.  in majestate dicuntur, quia tunc apertius videbitur,divinorum eloquiorum, non solum sensus, sed et sermo fuerit prolatus: quamvis in Moyse et Elia omnes qui cum Domino regnaturi sunt recte dem qui mortuus ac sepultus est, hi qui in judicio resuscitandi a morte; in Elia vero, qui necdum mortis debitum solvit, hi qui in adventu judicis vivi inveniendi sunt in carne. Qui utrique pariter in uno eodemque momento rapti in nubibus obviam Domino in aere mox peracto judicio ad vitam inducuntur aeternam. Quibus apte convenit quod Moyses et Elias in majestate fuisse visi perhibentur; per excellentiam namque majestatis insigne muneris quo sunt coronandi, monstratur. B
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ recte intelligere. sc̃orũ
eius ecclam per hec ẽẽ monstͣ¬
tam: de quibz ysaias ait. Om-¬
nib hiis uelut ornam̃to uesti-¬
eris. Et apls. Quotqͦt enĩ in¬
quit in xp̃o baptizati estis xp̃m
rectionis om̃i labe iniquitatis
cus quia facta sunt splendida.
candidaq nimis uelut nix. qͣ¬
lia fullo super t̾ram ñ potest cã¬
dida facere: quia quod om̃ib
patet. nemo est qui sine corrup¬
tione ac dolore uiu̾e possit super
terrã. quod om̃ib sapientibus
patet. licet heretici ⁊tradicant
Nemo est qui sine attactu ali¬
cuius peccati uiuere possit suꝑ
terrã. Sed quod fullo idest doc¬
tor aĩarũ siue mundator aliqͥs
sui corporis eximius super t̾rã
ñ potest. dñs faciet in celo: emũ¬
carnis ⁊ sp̃c b̾itudine ac luce reficiẽs.
loquentes. Quales apparuerint
et quid loquuti sint cũ eo: lu¬
cas manifestius scribit dicens.
Erant autem moyses ⁊ helyas
uisi in maiestate: et dicebant
excessum eius quẽ ꝯpleturꝰ erat᷑

Expanded text:
possumus recte intelligere sanctorum ejus Ecclesiam per haec esse monstratam, de quibus Isaias ait: Omnibus his velut ornamento vestieris : et Apostolus: Quotquot enim, inquit, in Christo baptizati estis, Christum rectionis  Al. add. ab omni labe iniquitatis cus: Quia facta sunt splendida candidaque nimis velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere ; quia quod omnibus patet, nemo est qui sine corruptione ac dolore vivere possit super terram. Quod omnibus sapientibus patet, licet haeretici contradicant. Nemo est qui sine attactu alicujus peccati vivere possit super terram. Sed quod fullo, id est, doctor animarum sive mundator aliquis sui corporis eximius super terram non potest, Dominus faciet in coelo emuncarnis ac spiritus beatitudine ac luce reficiens. lis loquentes. Quales apparuerint, et quid locuti sint cum eo, Lucas manifestius scribit, dicens: Erant autem Moyses et Elias visi in majestate, et dicebant excessum ejus, quem completurus erat