comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d doctus uir pͥmos ingenũ sui fructus
questionib & in famie dedicarit. & ipsũ
nom̃ apologetici ostendit exeusationẽ. son
em̃ defendit᷑ insi q̃ in crimine ẽ. Unũ ꝓfe¬
rã. eui contradicere ut stutti sit ut impru¬
dentis. Sexti lbri eu sebũ suꝑ origenis de¬
fensione pͥncipiũ usq ao mille ferme uer¬
sus lber iste qui pãphili dicit᷑ continet. &
in relicͥs scriptor eidẽ opis ꝓfert testimonia.
quib nitit᷑ apꝓbare origenẽ fuisse catholi¬
cũ. Eusebius & pamphilus tantã int᷑ se ha-¬
buere concordiã. ut uniꝰ animȩ homi nes
in toto ope suo origenẽ arriani dogmatis
ubet. & pãphilus. nicenȩ synodi que fuit
postra defensorẽ Ex quo ostendit᷑ uł dici¬
mi i cuiusibet alterius eẽ opusculũ. qui
sexti libri capite detruncato cȩtera mem¬
bra sociarit. S concedamus ex supfluo ut
pamphili sit. pãphili s necdu martyris.
ante em̃ scripsit. quã martiriũ ꝑpetraret.

Expanded text:
quod doctus uir primos ingenii sui fructus quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae dedicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur, nisi quod in crimine est. unum proferam, cui contradicere uel stulti sit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet et in reliquis scriptor eiusdem operis profert testimonia, quibus nititur adprobare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines pin toto opere suo Origenem Arriani dogmatis probet et Pamphilus Niccenae k. synodi, quae fuit postea, defensorem? ex quo ostenditumi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamante enim scripsit, sit martyrium perpetraret —
Abbreviated transcription (Latin):
talia seripserit. & causas temeritatis in am¬
urosũ refert. qd secreto edita in publicũ
na ẽẽ quȩ displicent. Porro q̃d pamphilũ ꝓ¬
ferunt iaudatorẽ eiꝰ. grĩas illis ago meo no¬
mine. qd̃ edignũ me putauert᷑ quẽ cũ mar-¬
tire caluĩyniarent᷑. Si enĩ ab inimicis origoniᷤ
ubr os eiꝰ dicitis eẽ in olatos ut infamaretur.
quare in non liceat dicere ab amicis elꝰ &
sectatorib cõpositũ eẽ sub nomine pãphili
uolum. qd̃ illũ testimonio martyris ab infa¬
mia uindicaret: Ecce nos em̃oatis in origenis
libris qd ille ñ scripsit. ꝙ miramini si edat a¬
uqͥs ubrũ quẽ ille ñ edioit. Uos in edito ope
potestis argui. ille qͥ nichil aliuo edidit. faci¬
uus patet calũpniȩ. Date q̃d ubet aliuo opus
paphili. slusquã repperietis. hoc unũ est. Un¬
de ꝙͥ sciã qd̃ pamphili sit. Uidelicet stilus ꝯ
salua docere me poterit : Nlumquã credam

Expanded text:
talia scripserit, et causas temeritatis in Amtalia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita in publicum na esse, quae displicent! Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos, ut infamaretur, quare mihi non liceat dicere ab amicis eius et sectatoribus conpositum esse sub nomine Pamphili uolumen, quod illum testimonio martyris ab infamia uindicaret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniae. date quodlibet aliud opus Pamphili, nusquam repperietis; hoc unum est. unde igitur sciam, quod Pamphili sit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. amo illã quȩ ꝓ xp̃o in martyrio ce¬
ditur. laniat᷑. ex urit᷑. Inud uͦ qd̃ asserunt
ã quibusd̃a hereticis & maliuolis hominib
libros eiꝰ eẽ uiolatos: quã in eptũ sit. hinc
ꝓbari potest. Qͥs prudentior. doctior. elo
genis inueniri potest: Quox altͣ sex uolu¬
minib Tuc asio ao tiac. ita eũ ut se sensis¬
se confirmat. alt̃ sic eiꝰ errores nititur ex¬
cusare. ut tam̃ illiꝰ ẽẽ fateat᷑. ñ scriptũ ne¬
gans s sensũ scripti edisserens: diud est
si quȩ ab hereticis addita sunt. didimus
quasi benedicta defenoit. Solus scilicet ori
rit᷑ falsarent᷑. & quasi ad mitridatis utteraᷤ
omĩs ueritas uno die de uoluminib illius
rad erent᷑: Si unus iuolatus eͣ lib: nũ uni¬
uersa ei oꝑa quȩ diuersis ꝙ locis & tempo¬
rib edidit simul corrũpi potuerunt. Ipse
origenes in illa epła quã scribit ao fabia¬
nũ romane urbis epm̃ penitentiã agit. eur

Expanded text:
nouit; amo illam, quae pro Christo in martyrio caenouit; amo illam, quae pro Christo in martyrio caeditur, laniatur, exuritur. Illud uero, quod adserunt a quibusdam hereticis et maliuolis hominibus libros eius esse uiolatos, quam ineptum sit, hinc probari potest. quis prudentior, doctior, eloqgenis, inueniri potest? quorum alter sex uoluminibus tfjg ajzoloyiag ita eum ut se sensisse confirmat, alter sic eius errores nititur excusare, ut tamen illius esse fateatur, non scriptum negans, sed sensum scripti edisserens. aliud est, si, quae ab hereticis addita sunt, Didymus quasi bene dicta defendit. solus scilicet inueriter falsarentur et quasi ad Mithridatis litteras omnis ueritas uno die de uoluminibus illius raderetur. si unus uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidit, simugenes in epistula, quam scribit ad Fabianum, Romanae urbis episcopum, paenitentiam agit, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ut huiꝰ defendatis errore̾. origenẽ sic fe¬
tis in celũ. ut nichil eñ errasse dicatis. Q¬
quis es assertor nouoꝵ dogmatũ. queso
te ut parcas romanis aurib: parcas fide
quȩ apłi uoce laudata ẽ. Cur post qͣdrin¬
gentos annos nos docere niteris. qd̃ ant
nesciuimꝰ ᷤ Cur ꝓfers in mediũ. qd̃ paulus
& petrꝰ edere noluert᷑  Usq ad hane diẽ
sine ista doctrina mundꝰ xp̃ianꝰ fuit. Iuan
senex tenebo fide̾. in qͦ puer renatꝰ sũ. Pelo¬
siotas nos appellant. & luteos & animales.
& carneos. qd̃ ñ recipiamus ea quȩ sp̃s st̃
illi scilicet ierusolumite. quoꝵ mat̾ in cȩlo
ꝙ resurexit. ñ despicio lutũ q̃d ex cocti
in testã purissimũ regnat in cęlo. & tam̃
miror. cur carni detrahentes. uiuant car¬
nalit᷑. & inimicã suã foueant ac nutriant
delicate. nͥ forte implere uolunt seriptu¬
stantiã. Amo carne̾ quȩ iudicanda se eẽ

Expanded text:
ut hujus defendatis errorem: Origenem sic feut hujus defendatis errorem: Origenem sic fertis in coelum, ut nihil eum errasse dicatis. Quisquis es assertor novorum dogmatum, quaeso te, ut parcas Romanis auribus: parcas fidei, quae Apostoli voce laudata est. Cur post quadringentos 531 annos docere nos niteris, quod ante nescivimus? cur profers in medium, quod Petrus et Paulus edere noluerunt? Usque ad hunc diem sine ista doctrina mundus Christianus fuit. Illam senex tenebo fidem, in qua puer renatus sum. Pelusiotas nos appellant, et luteos animalesque, et carneos, quod non recipiamus ea, quae spiritus sunt; illi scilicet Jerosolymitae, quorum mater in coelo et resurrexit, non despicio lutum, quod excoctum in testam purissimam regnat in caelo, et tamen miror, cur carni detrahentes uiuant. carnaliter et inimicam suam foueant et nutriant delicate, nisi forte inplere uolunt scriptustantiam; amo carnem, quae iudicandam esse se
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis animũ nͣ miret᷑ ᷤ dd̃ sicͥis iu¬
das uidelicet celotes opposuerit nobis
errores eiꝰ. audiat libere. Int̾dũ magnꝰ
dormitat homerus. uerũ oꝑi longo
fas ẽ obreꝑe somnũ. slon unitem̃ eius
uitia. cuiꝰ uirtutes ñ possumꝰ seqͥ. Erra¬
uerunt in fide ꝙ alũ taͣ greci quã la¬
tini. quoꝵ ñ necesse ẽ ꝓferre nomina.¬
ne uideam̾ eũ non sui merito. sed alioꝵ
errore defeno ere.Noc ñ ẽ inquies ex¬
cusare origenẽ: s accusare cȩteros.
Pulchre si eũ errasse ñ dicere̾. si nfi¬
dei prauitate saltẽ̾ apłm. Paulũ aut
angłm de cęlo audiendũ crederem.
nc̃ uͦ cũ simplicit᷑ errore̾ eiꝰ fatear.
sic legã ut cȩteros. qͥa sic errauit ut
cȩteri S dicas. si multoꝵ cõmunis ẽ erreo
cur solũ ꝑsequimini ꝰ Qa uos solũ lauda
nos tollimꝰ odũ magnitudinẽ. Cȩterorꝰ i¬
tia d libris suis ad hoc tantũ exerpits

Expanded text:
scripturis animum non miretur? quodsi quis luscripturis animum non miretur? quodsi quis ludas zelotes opposuerit nobis errores eius, audiat libere: -- interdum magnus dormitat Homerus, uerum operi longo fas est ignoscere somnum. Non imitemur eius uitia, cuius uirtutes non possumus sequi. errauerunt in fide et alii tam Graeci quam Latini, quorum non necesse ene videamur eum non sui merito, sed aliorum errore defendere. Hoc non est, inquies, excusare Origenem, sed accusare caeteros. Pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei pravitate saltem Apostolum Paulum, vel Angelum de coelo audiendum crederem . Nunc vero, cum simpliciter errorem ejus fatear, sic legam ut caeteros, quia sic erravit ut caeteri. Sed dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini? Quia vos solum laudatnos tollimus odii magnitudinem. Caeterorum vitia de libris suis ad hoc tantum excerpitis,
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixi libros. ut mala eiꝰ etiã latinis
nota facerẽ. S nũquã feci. ꝙ multis rogan¬
tib ad quiescere nolui. Non enĩ consue¬
in eoꝵ insultare errorib. quoꝵ miror
ingenia. Ipse si ad uiueret origenes. iras¬
ceret᷑ uobis fauctorib suis. & cũ iacob
diceret. Odiosum me fecistiᷤᷤ in mundo
Uult aliqͥs laudare origenẽ. laudet ut
laudo. Magnꝰ uir ab infantia & uere mar¬
tiris filiꝰ. alexanoriȩ scolã ȩcclesiasticam
tenuit. succedens eruditissimo uiro ele¬
m̃ti pͭb̃o. Uoluptates in ta̾tũ fugit. ut re¬
lo dĩ s ñ scd̃m scientia̾ ferro truncaret
genitalia. Calcauit auaritiã. Scripturas
memorit᷑ tenuit. & in studio explanatio
ẽ edidit. in nume rabiles prȩterea com¬
mentarios qͦs ipse appellat thonos: & qͦs
nunc prȩtereo. ne uidear indice̾ operũ
eiꝰ texerẽ. Qͥs nr̃m tanta potest legere.
qͣnta ille conscripsit: Qs ardentẽ in

Expanded text:
psos, quos supra dixi, libros, ut mala eius etiam Latinis psos, quos supra dixi, libros, ut mala eius etiam Latinis nota facerem; sed numquam feci et multis rogantibus adquiescere nolui. non enim consueui eorum- insultare 4 erroribus, quorum miror ingenia. ipse, si aduiueret, Origenes irasceretur uobis, fautoribus suis, et cum Iacob diceret: odiosum me 1 fecistis in mundo. Uult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus uir ab infantia et uere martyris filius Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit succedens eruditissimo uiro, Clementi presbytero; uoluptates in tantum fugiit, ut zelo dei, sed non secundum scientiam ferro truncaret genitalia; calcauit auaritiam; scrmemoriter tenuit, et in studio explanationutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in
Abbreviated transcription (Latin):
iegentibꝰ scrupulũ. ut cotã auctoris i¬
tam discuterent. & exceteris ei ubris con¬
iecturã pręsentis facerent questionis. Ego
callidꝰ qui em̃daui. silens qd̃ uolui. & dissi¬
mulans crimina. ñ feci inuidiã crimino¬
so. diunt & medici grandes morbos ñ ẽẽ
curandos. s dimittendos nature. ne me¬
dela sanguorẽ exasperet. Centũ & quin¬
quaginta ꝓpe anni sunt. ex qͦ origenes
mortius ẽ tyri. Qͥs iatinoꝵ unquã ausꝰ
e tranfferre libros eiꝰ d̾ resur rectione
me opus se ipsũ uoluit infamari :nleo
difsertiores sumus hilario. nec ficelioreᷤᷤ
uictorino: qui tractatus eiꝰ ñ ut int̾pre¬
tes. s ut auctores ꝓprũ oꝑis transtulerunt.
Suꝑ sõs ambrosiꝰ sic exameron illiꝰ cõpi¬
lauit. ut magis ypoliti sententias basilũq
sequeret᷑. Ego ipse cuiꝰ emulatores ẽe uos
dicitis. & ad cȩteros talpȩ caprearũ in
me oculos possioebitis. si malo animo fuis

Expanded text:
legentibus scrupulum, ut totam auctoris uilegentibus scrupulum, ut totam auctoris uitam discuterent et ex ceteris libris eius coniecturam praesentis facerent quaestionis; ego callidus, qui emendaui silens, quod uolui, et dissimulans crimina non feci inuidiam criminoso, aiunt et medici grandes morbos non esse curandos, sed dimittendos naturae, ne medella languorem exasperet. centum et quinquaginta prope anni sunt, ex quo Origenes dormiuit Tyri. quis Latinorum umquam ausus est transferre libros eius de resurrectione,me opus se ipsum uoluit infamari? nec disertiores sumus Hilario nec fideliores Victorino, qui tractatus eius non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. nuper Ambrosius sic Exaemeron illius conpilauit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. ego ipse, cuius aemulatores esse uos dicitis et ad ceteros talpae caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
stitutas. Cũ hȩc reieceritis. & quasi censoria
uirgula separaueritis ã fid̃ eccsiȩ. tuto legam
cetera nec uenena iã metuã. cũ antidotum
prebibero. Nonmͥ nocebit si dixero. orige¬
nss cũ in cȩteris libris om̃s uicerit. incan¬
tieo canticoꝵ ipse se uicit. nec formidabo
sententiã qua ilũ ooctorẽ eccsiarũ qͦndã
adolescentulus nominaui nͥ forte accusare
debui. cuiꝰ rogatꝰ opuscula tranfferebam.
dͤ dicere in plogo łlic cuĩ int᷑ pre tor libros
heretic̃ ẽ caue lector ne legas. fuge uipe¬
ra. dut si legere uolueris. scito a malis ho¬
minib ꝙ hereticis corrupta ẽẽ quę trans¬
tuli. Quãquã timere ñ debeas. Ego enĩ oĩa
que fuerant uitiata correxi. Noc ẽ aliis uer-¬
bis dicere. Ego qui intͣpretor catholicus
thorica & prestigias oratoꝵ. dũ libros ens
frepiap aonͥ. hereticos confitemin. & in
alios crimen tranfferre uultis. iniecistis

Expanded text:
stibulas: cum hoc reieceritis et quasi censoria stibulas: cum hoc reieceritis et quasi censoria uirgula separaueritis a fide ecclesiae, tuto legam cetera nec uenena iam metuam, cum antidotum praebibero. non mihi nocebit, si dixero: Origenes, cum in ceteris libris omnes uicerit, in Cantico canticorum ipse se uicit, nec formidabo sententiam, qua illum doctorem ecclesiarum quondam adulescentulus nominaui. nisi forte accusare debui, cuius rogatus opuscula transferebam, et dicere in prologo: \'hic, cuius interpretor libros, hereticus est; caue, lector, ne legas. fuge uiperam aut, si legere uolueris, scito a malis hominibus et hereticis corrupta esse, quae transtuli. quamquam timere non debeas; ego enim omnia, quae fuerunt uitiata, correxi/ hoc est aliis uerbis dicere: \'ego, qui interpretor, catholicus torica et praestigias oratorum, dum libros eius περὶ ἀρχῶν hereticos confitemini et in alios crimen transferre uultis, iniecistis
Abbreviated transcription (Latin):
ret ingeniũ. nisi quibusd̾a eiꝰ placeret im¬
pietas. & apłs precipit. Omĩa legentes. quȩ
bona sunt retinentes. Lactantiꝰ in ubris
sius & inaximȩ i epłis suis ad demetria
re uidaico dicit eũ ad patrẽ referri uł ad
fuui. ꝙ sc̃ĩficationẽ utriusq psone sub eiꝰ
nomine ddemonstrari. Qͥs m int̃dicere po¬
test me legã institutionũ eiꝰ libros. quibus
contra gentes seripsit fortissime. qͥa supior
sententia de testanda ẽ: Apollinaris contra
porphirũ egregia scripsit uolumina. Puo
laborẽ uiri. licet fatuũ in plerisq dogia
contepnam. Confitemini & uos in quibus dam
errasse origenẽ. & muttũ non faciã. Dicite eum
de cęlo ruinas impie ꝓtulisse: resur rectionẽ
carnis uerbo tantũ confiteri. ceterũ asser¬
tione destruere. ꝙ post multa scła atq unam
om̃ium restitutionẽ io ipsũ fore gabriese q̃d
cabolũ. Paulũ qõ caiphan. urgines q̃d pro¬

Expanded text:
ret ingenium, nisi quibusdam eius placeret inret ingenium, nisi quibusdam eius placeret inpietas. et apostolus praecipit: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. Lactantius in libris suis et maxime in epistulis ad Demetrian errore Iudaico dicit eum ad patrem referri uel ad filium et sanctificationem utriusque personae sub eius nomine demonstrari. quis mihi interdicere potest, ne legam Institutionum eius libros, quibus contra gentes scripsit fortissime, quia superior sententia detestanda est? Apollinaris contra Porphyrium egregia scribit uolumina: probo laborem uiri, licet fatuum in plerisque dogma contemnam. confitemini et uos in quibusdam errasse Origenem, et muttum non faciam. imarum de coelo ruinas impie protulisse; resurrectionem carnis verbo tantum confiteri, caeterum assertione destruere; et post multa saecula, atque unam omnium restitutionem, id ipsum fore Gabrielem, quod diabolum, Paulum, quod Caiphan, uirgines, quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
eruditũ in pͥncipio fidei ignorasse dogmata
xp̃iana & hoc putasse in apsis. q̃d in pytago¬
ra a platone. & empedocle legerã. Cur pariui
u in xp̃o atꝙs lactentis errorẽ sequimini ᷤ Cur
ab eo impietatẽ discitis. qui nec dñ pietatem
nouerat S eda post naufragiũ tabula ẽ. eul¬
pã smmplieit confiteri. Imitati estis errantẽ.
mittamim &. cor rectũ. Errauimꝰ uiuenes. e¬
mendemur senes. Iungamꝰ gemitꝰ lacrimas
copuilemꝰ plorenꝰ ꝙ conuertamͣ ad d̃nm qͥfe¬
et nos. Non expectemꝰ diaboli penitentiã.
uana ẽ ula p̃sũptio. & in ꝓfuncłũ gehenne
trabens. Nlic aut quęritur uita. aut amittit᷑.
Si origenẽ numquã secutus sũ. frustra in fa-¬
mare me cũpitis. Si discipłs eiꝰ fin. imitamini
penitentẽ. Credidistis confitenti. credite & ne-¬
ganti. Si ista inqͥt noueras: quare eũ laudas¬
tim opusculis tuis & hodie laudarẽ. nisi
uos eiꝰ saudaretis errores. Non mͥ displice¬

Expanded text:
eruditum in principio fidei ignorasse dogmata eruditum in principio fidei ignorasse dogmata Christiana et hoc putasse in apostolis, quod in Pythagora et Platone et Empedocle legeram: cur paruuli in Christo atque lactantis errorem sequimini? cur ab eo inpietatem discitis, qui necdum pietatem nouerat? secunda post naufragium tabula est culpam simpliciter confiteri. imitati estis errantem, imitamini et correctum. errauimus iuuenes, emendemur senes. iungamus gemitus, lacrimas copulemus, ploremus et conuertamur ad dominum, qui fecit nos; non expectemus diaboli paenitentiam. uana est illa praesumptio et in profundum gehennae trahens; hic aut quaeritur uita aut amittitur. si Origenem numquam secutus sum, frustra infamare me cupitis; si discipulus eius fui, imitamini paenitentem. credidistis d confitenti; credite et neganti. ■ \'Si ista\', inquit, \'noueras, cur eum laudasti in opusculis tuis?\' I et hodie laudarem, nisi uos eius laudaretis errores; non mihi displice
Abbreviated transcription (Latin):
ad statuariuͣ in domo d̃ni accusent
apsm falsitatis. qd nec cũ hebraico nec
Pro zacharia quippe ieremiam
posuit. S absit hoc de pedisseqͦ xpĩ
dicere. cui fuit curȩ nͣ uerba aut
sillabas aucuparȩ. s sententias oog¬
matũ ponere. Ueniamꝰ ad aliud euis¬
dẽ eachariȩ testimoniũ. qd ioħes euan¬
golista sumit uixta hebraicã uerita¬
tẽ. Uidebunt inque̾ cõpunxerunt:¬
iactare sermonẽ. Non mͥ aues ciceronis lui¬
gua sufficit ñ feruens demostenis oratio ani-¬
guani uossit implere sermonẽ si uelim here¬
tieoꝵ frauidulentias ꝓdere. qui uerbotenus
resur rectionẽ fatentes. animo negant. Solent
eñ muliereulȩ eor mãmas tenere. uentri ap¬
pauoere libos s feminalia. ꝙ puras attrec¬
fragile corpuis resurget :ẜuturȩ angłoꝵ si¬
miles: angłoꝵ habebimꝰ & naturã. Deoignant᷑
mdelicet cũ carne & ossib resurgere. quib
resurrer̃ ꝙ xp̃s. S fac me errasse in adoles¬
centia & philo sophoꝵ id ẽ gentiliũ studñs

Expanded text:
ad statuarium. accusent apost. olum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritateiactare sermonem. non mihi diues Ciceronis lingua sufficiat, non feruens Demosthenis oratio animi mei possit inplere feruorem, si uelim hereticorum fraudulentias prodere, qui uerbo tenus resur-rectionem fatentes animo negant. solent enim mulierculae eorum mammas tenere, uentri adplaudere, lumbos et femina et puras adtrecfragile corpus resurget? futurae angelorum similes angelorum habebimus et naturam\'. dedignantur uidelicet cum carne et Christus. sed fac me errasse in adulescentia et philosophorum, id est gentilium, studiis
Abbreviated transcription (Latin):
noscere. aut si eognosci ñ potest. scire de¬
bere. Ita sane hoc dixerim. ut ego ñ tan¬
tũ paratissimꝰ sim. siqͥo te in meis scriptis
mouerit frat̾nȩ accipere. q̃d contra sentias.
aut d̾ correctione mea aut de ipsa beniub.¬
lentia tua gauisurꝰ uerũ etiã hoc ã de posu¬
lẽ ac flagite̾. Osi licuisset a ñ cohabitante
saltẽ uicino te in dno ꝑfrui. aderebrum
& dulce collo quiũ. S quia id ñ ẽ datũ pe¬
to ut hoc ipsũ qd in dno quã possumus
simul simꝰ conseruari studeas. & augere
& ꝑfici & scripta quãtus rara ñ spernere.
Saluta obseqͥ̃o meo scm̃ frem paulinianũ¬

Expanded text:
noscere; aut si cognosci non potest, crednoscere; aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. O si licuisset, etsi non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾bitero iheromoro. augustinꝰ in dño
salutẽ. Audiui puenisse in manꝰ tuas literas
meas. s q̃d aohuc rescripta ñ merui. neqͣ¬
quã imputauerim dilectioni tuȩ. duqͥd ꝑ¬
cul dubio impedunͣti fuit Uñ agnosco dm a
me potiꝰ depͣcandũ. ut tuȩ uolunti det fa¬
cultatẽ mutendi qd rescripseris. nã res¬
cribendi iã dedit. qͥa cũ uolueris facillime
poteris. Etiã hoc ad me sane platũ eͣ. qd u¬
trũ quidẽ crederẽ dubitaui. s nnc qͣ tͥ¬
aliqͥd utrũ rescriberẽ dubitare ñ debu¬
ił loc aũ breue ẽ. Suggestũ caritati tuȩ ã
nescio quib fr̃ib mͥ oictũ ẽ. qd ubrũ ad¬
uersus te scripserim. romãq miserun.
Noc falsũ eẽ noueris. Dñm dmi testor. hoc me
non fecisse.S si forte aliꝗͣ in aliqͥb seriptis
meis reperiunt᷑ in qͥb alit̃ aliqͥd quã tu sen¬
sisse reperior. ñ contra te dictũ. s qͥd mniu
debat᷑ ã me scriptũ eẽ puto. te debere cog¬

Expanded text:
BVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas; sed quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio impedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris, nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem, dubitaui, sed hinc qdebui: hoc autem brevi suggestum esse Charitati tuae a nescio quibus fratribus, mihi dictum est, quod librum adversus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; Deum nostrum testor, hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur a me scriptum esse, puto te debere cog
Abbreviated transcription (Latin):
ã scõ frẽ nrõ sollicite querere ꝙͥ
ageres. sospitẽ te letꝰ audiudui¬
nesciente te d affrica ꝓfectũ ẽẽ se drxdtas¬
reddo tͥ ꝑ eũ salutationis officia. qui uno
amore cõplectit᷑. simulq obsecro ut igns
pudori meo. ad̾ diu prȩcipienti ut resen¬
rẽ negare ñ potui. Nlec ego tͥ s causȩ cansis¬
pondit. & si culpa ẽ respondisse. queso ut
sant istimodi querimoniȩ. Sit int̾ nos pͥna
germanitas. & deinceps ñ questionũ s es
tatis ad nos scripta matamꝰ. Scĩ patres q
nobiscũ dño seruiunt affatiͣ te salutam
scõs qͥ tecũ xp̃i leue trahunt iugũ. Pree
tionũ in ionã. puto q̃d ridiculã cucurii
ñ recipias questionẽ. Sin aũ anue̾ qͥ me
mus gladio petũit stilo repulsus ẽ. sit hau¬
nitatis tuȩ ata: iustitiȩ accusantẽ repre¬
re. ñ respondentẽ. In scripturarũ si placet os

Expanded text:
 nostro sollicite quaererem, quid ageres, sospitem te laetus audiui. rurigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixitreddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse, — quaeso, ut acessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps non quaestionum, sed caritatis ad nos scripta mittamus. sancti fratres, qui nobiscum domino seruiunt, affatim te salutant. sanctos, qui tecum Christi leue trahunt iugum, praecnationum in Ionam, puto, quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. sin autem amicus, qui me primus gladio petiit, stilo repulsus est, sit humanitatis tuae atque iustitiae accusantem. reprehendere, non respondentem.
Abbreviated transcription (Latin):
nant. auȩ in explanatione pͥoꝵ ȩdita sunt.
it sicubi illa nͣ intelligunt᷑. ex nr̃is manifes¬
tiora fiant. Qd̃ aũ genꝰ ut̾ p̃tationis in scrip¬
turis scĩs sequendu sit. liber quẽ scrip̃ d̾ op¬
timno genere int̾ p̃tandi. & om̃s pͣfatiuncule
diuinoꝵ uolumutũ qͦs etlitioni nr̃ę pͣposui¬
mꝰ explicant ad illasq prudentẽ lectorẽ
mittendũ puto. Et si me ut dicis in noui
testam̃ti em̃datione suscipis. exponisq cau¬
sas cur suscipias. ꝙ plurimi linguę grecę
habentes scientiã de meo possunt oꝑe iudica¬
re. candẽ integritatẽ debueras etiã inuete
Sicubi dubitas. hebreos intͣroga. Dicis. Qͥ o
sihebrei aut respondere noluerint. aut
m̃tiri uoluerint: Tota frequentia iudȩoꝵ
in mea int̃p̃tatione reticebit. Nullꝰ inueniri
poterit qͥ hebreȩ linguȩ habeat notionẽ. Aut
om̃s initabunt᷑ illos uidȩos. qͦs dicis in affri¬

Expanded text:
nat, quae in explanatione priorum edita sunt, nat, quae in explanatione priorum edita sunt, ut, sicubi illa non intelleguntur, ex nostris manifestiora fiant. quod autem genus interpretationis in scripturis sanctis sequendum sit, liber, quem scripsi de optimo genere interpretandi, et omnes praefatiunculae diuinorum uoluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. et si me, ut dicis, in noui testamenti emendatione suscipis exponisque causam, cur suscipias. quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam de meo possent opere iudicare, eandem integritatem debueras etiam in uetesicubi dubitas, Hebraeos interroga. Dices: Quid, si Hebraei aut respondere noluerint aut mentiri uoluerint? tota frequentia Iudaeorum in mea interpretatione reticebit, nullus si inueniri poterit, qui Hebraeae linguae habeat notitiam, aut omnes imitabuntur illos ludaeos. quos dicis in Afri
Abbreviated transcription (Latin):
origenẽ & eusebiũ transtulert̃. quor pͥorẽ & nr̃
anbrosiꝰ in qͥbusdã secutꝰ ẽ. Respondeat mͥ pru¬
aentia tua. quare tu post tantos ae tales int̾¬
gretes in explanatione psalmoꝵ diũsa senseris.
Siem̃ obscuri sunt psalmi. tecͦ in eis falli po¬
tusse credendũ ẽ. Si manifesti. illos in eis fal¬
i potuisse ñ credit᷑. Ac ꝑ hoc utroq modo
suꝑflua erit int̃pͣtatio tua. & hac lege pꝰ pͥores
nullus loq̾ audebit. & q̃d cũq alus occupa¬
uerit. alius de eo scribendi licentiã ñ habe¬
uit. Qͥ n potiꝰ humanitatis tuȩ ẽ. in aͦ ueniã tͥ
tribuis. indulgere cȩteris. Ego enĩ nͣ tã ue¬
tera abolere conatꝰ suͣ quȩ linguę meȩ ho-¬
minib em̃data d̾ greco in latinũ transtuli.
quã ea testimonia quȩ ã uideis pͣt missa st̃.
it corrupta ꝓferre in mediũ. ut scirent
gere ñ placet. ne mo cõpellit inuitũ. Bibant
uinũ uetꝰ cũ suauitatȩ & nr̃a musta contẽp¬

Expanded text:
nem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum est. Si manifesti, illos in eis falli potuisse non creditur: ac per hoc utroque modo superflua erit interpretatio tua, et hac lege post priores nullus loqui audebit, et quodcumque alius occupaverit alius de eo licentiam scribendi non habebit. QUIN POTIUS humanitatis tuae est, in quo veniam tibi tribuis, indulgere et caeteris. Ego enim non tam vetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimonia, quae a ludaeis praetermissa sunt uel corrupta. proferre in medium, ut scirent gere non placet, nemo compellit inuitum. bibat uinum uetus cum suauitate et nostra musta contem
Abbreviated transcription (Latin):
pini. Cũq plantatũ fuerit eito consur¬
git in arbusculã absq ullis calamoꝵ &
hastiliũ amminiculis. qͥb & cueurbite ꝙ
hedere indigent. suo trunco se sustinens.
hoc gͦ uerbũ de uerbo disserens si ciceior.
tranfferre uoluissẽ. nullus intelligeret.
sicueurbitã. id dicerẽ qd̾ in hebraico non
habet᷑. Hederã posui. ut cȩteris intͣ pͣtib
consentire̾. Sin aũ uidȩi uriͣ ut ipse asse¬
ris malitia uł imꝑitia hoc dixertͣ eẽ in
uoluminib hebreoꝵ q̃d ingrecis & lati¬
nis codicib continet᷑. manifestuͣ eͣ eos aut¬
hebreas luteras ignorare. aut ad irriden¬
dos cucurbitarios uoluisse mͣtiri. Peto
tari. Tu qͥ uiuenis es & inpontificali culmine
constitutꝰ. doceto popłos. & nouis affricȩ fru¬
gib romana tecta locupleta. mͥ sufficit cũ
audditore & lectore paupculo in angulo mo¬
naster nĩ susur rare.

Expanded text:
pini, cumque plantatum fuerit, cito consurpini, cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si \'ciceion\' transferre uoluissem, nullus intellegeret, si cucurbitam, id dicerem, quod in Hebraico non habetur; hederam posui, ut ceteris interpretibus consentirem.. sin autem Iudaei uestri, ut ipse adseris, malitia uel inperitia hoc dixerunt esse in uoluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum eHebraeas litteras ignorare, aut ad irridendos cucurbitarios voluisse mentiri. Peto tari. Tu qui juvenis es, et in Pontificali culmine constitutus, doceto populos, et novis Africae frugibus Romana tecta locupletato. Mihi suflicit cum auditore et lectore pauperculo in angulo monasterii susurrare.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ñ remanere sine plebe. Und̾ etiaͬ nob̃ ui¬
detͣ aliqͣndo te qͦ in nͣnullis falli potuis¬
se. Ocis me in ionã ꝓpħam male qͥodã inter¬
pͣtatũ & seditione popłi conclamante ꝓptͣ
uniꝰ uerbi dissonantiã epm pene sacer¬
dotiũ ꝑdidisse. & qͥd sit illud q̃d male in¬
terpͣtatꝰ sũ subtrabis. Aufers mͥ occasio¬
nẽ defensionis meȩ. ne qͥd qͥd dixeris me
respondente soluat᷑. nͥ forte ut ante annos
plurimos cucurbita uenit in mediũ. asse¬
rente illis tẽporib cornelio & asinio polli¬
one. me hederã ꝓ cucurbita transtulisse.
Suꝑ quare in cõmentario ione ꝓpħe ple¬
niꝰ respondebimꝰ. hoc nͣ tantũ dixisse con¬
tenti. qd eo loco ubi lacr int̾pͣtes cucur¬
bitã. & aqͥla cũ reliqͥs hederã transtule¬
runt. id ẽ caria con. in hebreo uolumi¬
ne.cic cion. conscriptũ habet. quã uul¬
go syri. cic ei am. uocant. Est enĩ genus
uirgulti lata habens folia in modũ pam¬

Expanded text:
lum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse\'. Dicis me in Iona propheta male quiddam interpretatum et seditione populi conclamante propter unius uerbi dissonantiam episcopum paene sacerdotium perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respon. dente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me hederam pro cucurbita transtulisse. super qua re in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum nunc dixisse contenti, quod in eo loco, ubi sepbitam\' et Aquila cum reliquis \'hederam\' transtulerunt, idest κιττόν, in Hebraeo uolumine \'ciceion\' scriptum habet, quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pam
Abbreviated transcription (Latin):
iã xp̃i ẽẽt apłs. ut doceret nͣ ẽẽ ꝑnitiosa
his qͥ ea uellent sicut ã parentib ꝑ lege̾ acce¬
perant custodire ᷤ Rursũ obsecro te ut pa¬
ce tua meũ dolore̾ audias. Iudȩor paulus
cerimonias obseruabat. cũ iã.xp̃i eẽt apłs.¬
& dicis eas nͣ ẽẽ ꝑnitiosas his qͥ eas ueluit siẽt
ã parentib accepant custodire. Ego ẽ contra¬
rio loquar. & reclamante mundo libera uo.¬

Expanded text:
 apostolus, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent, sicut a parentibus per Legem acceperant, custodire. » Rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias. Judaeorum Paulus cerimonias observabat, cum jam Christi esset apos dicis eas non esse perniciosas his qui eas vellent, sicut a parentibus acceperant, custodire? Ego e contrario loquar, et reclamante mundo, libera vo
Abbreviated transcription (Latin):
qdiũ udȩor. Rursũ seriptũ ẽ. Paulus u eu
Ahue sustinusset dies multos. frib ualedi
cens nauuigauit syriã. & eũ eo priscilia & a¬
qua & toriundit sibi in cenebris caput. uotũ
eñ habuerã. Esto. Uoi iudȩor timore copuul¬
uis sit facete qd nolebat. qͣre comã nutra¬
ut ex uoto & postea in cenchris totundit
u lege. qd nararei qͥ se deuouert᷑ uirta
pceptũ moysi facere consuerunt. Uerũ
neo ad eo parationẽ eiꝰ rei qͦ seqͥt᷑ parua st̃i
befert lucas sacrȩ scriptor hystoriȩ. Sũ ue¬
nissemꝰ hierusolunã libent᷑ suscepert᷑ nos
ris. & sequenti die. iacob & om̃s seniores
qͥcũ eo erant eugl̃o eiꝰ cõpbato. dixertͣ
e uides frͣ ꝗt᷑ milia st̃ in iudȩa. qͥ eredioe¬

Expanded text:
ium Iudaeorum. rursum scriptum est: Paulus uero cum adhuc sustinuisset dies multos, fratribus \'uale\' dicens nauigauit Syriam et cum eo Priscilla et Aquila et totondit sibi in Cenchris caput; uotum enim habuerat. esto, ut ibi Iudaeorum timore compulsus sit facere, quod nolebat: quare comam nutriuit exex lege, quod Nazaraei, qui se deo uouerint, iuxta praeceptum Moysi facere consuerunt ? Uerum haec ad conparationem eius rei, quae sequitur, parua sunt. refert Lucas, sacrae scriptor historiae: cum uenissemus Hierosolymam, libenter susceperunt nos fratres; et sequenti die Iacobus et omnes seniores, qui cum eo erant, euangelio illius conprobato dixerunt ei: uides, frater, quot milia sunt in Iud
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensionẽ apłicã ñ fuisse dispensatoriãs
uerã. & meñ debere docere m̃daciũ. s uniꝰ
sa quȩ scripta st̃. ita sonare ut scripta sunt
ao quȩ pͥmũ respondeo debere prudenta
tuã p̃ fatiunculȩ cõmentarioꝵ meoꝵ memi
osmime. Qͥn potiuis in eo ut mͥ uideor. cam¬
or atq timidior. q̃d inbecillitatẽ uiriũ me¬
rũ sentiens. origenis cõm̃tarios sũ secutus.
Scripsit enĩ ille uir in epła paula ad gal¬
tas qͥnq ꝓpͥe uolumina. & decimũ stromi¬
tũ suor librũ cõmatico suꝑ explanationẽ

Expanded text:
reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed ueram, et meersa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminminime! quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanati
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ eccłia nuꝑ egressũ. & alexanđru uetermn
hereticũ. eusebiũ qͦ emisenũ. & theodorũ
eracleotẽ. qͥ & ipsi ñ nullos suꝑ hac re cõm̃ta¬
rios reliquert᷑. ẽ qͥb uł si pauca decerperẽ.
fieret aliqͥd q̃o nͣ penitꝰ contẽpneret᷑. Iaq
ut simplit᷑ fatear legi hȩc omĩa. & in m̃tẽ
meã plurima coaceruans. ac cito notario
ut meat aliena dictaui. nec oroinis. nec ues¬
boꝵ intͣdũ nec sensuũ memor. Iã ani missie
peant. & ñ placeant intͣ extraneos quepla¬
cent intͣ suos. Si qͥd gͥ dignũ rep̃hensionis
putaueras in explanatione nr̃ã eruaito¬
nis tuȩ fuerat quȩrere. utrũ ea quȩ scris¬
simꝰ haberent᷑ in grecis. ut si illi ñ apxissen

Expanded text:
terem haereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. et, ut simpliciter fatear, legi haec omnia et in mente mea plurima coaceruans accito notario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum interdum nec sensuum memor. iam domini misepereant et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. si quid igitur reprehensione dignum putaueras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea, quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut, si illi non dixissen
Abbreviated transcription (Latin):
lo medendũ putas. qd aeu foratũ immo
punctũ dicit᷑. huiꝰ sententiȩ medearis uul¬
neri. q̃d lancea & ut ita dicã phalaricȩ
mole ꝑcussuͣ ẽ. Neq eniͣ eiꝰdẽ ẽ criminis
in ex planatione scripturarũ diuersas ma¬
ior sententias ponere. & heresim sceleratis-¬
simã rursũ in ȩccłiam introducere. Sin
aũ hȩc nob̃ in cũbit necessitas. ut iudȩos cũ
legitimis suis sus cipiamꝰ. & licebit eos obser¬
uare in ꝑccłiis xpͣi qͣd exercuert᷑ in synago¬
gis sathane. dicã q̃d sentio. Non illi. xpͣiani
fient. s nos uidȩos facient. Qs em̃ hoc xpĩa¬
noꝵ patient᷑ audiet. q̃d in tua epła continet᷑.

Expanded text:
lo medendum putas, quod acu foratum, immo punctum dicitur, huius sententiae medearis uulneri, quod lancea et, ut ita dicam, phalaricae mole percussum est. neque enim eiusdem est criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et heresim sceleratissimam rursum in ecclesiam introducere. sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis suscipiamus, et licebit eis obseruare in ecclesiis Christi, quod exercuerunt in synagogis satanae, — dicam, quod sentio — non illi Christiani fient, sed nos Iudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua epistula continetur:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ audatia paulꝰ in altero repͣhendit & q̃d
ipse cõmisit . Ego. inmo alñ ante me expo¬
suerunt causã auã putauert᷑ ñ offitiosũ
m̃datiũ defentes. sic̃ tu scribis. s docentes
honestã dispensationẽ. ut & apłoꝵ pruden¬
tiã demonstrarent. & blasphemantis por¬
phirũ imprudentiã coercerent. qͥ petrũ
ꝙ paulũ puerili dicit utͣ se pugnasse cer¬
tamine. immo exarsisse paulũ inuidia uir¬
tutũ petri. & ea scripsisse iactant᷑ ł quȩ nͣ
fecerit.ł si fecit ꝓcacit᷑ fecerit. id in alio
rep̃hendens. qd̃ ipse cõmiserit. Intͣ prȩtati
sunt illi ut potuert᷑. tu qͦmͦ istũ locũ edis¬
seres. utiq meliora dicturꝰ. qͥ ueterũ sen¬
tentiã repbasti: Scripsisti ad me in epła
tua. Neq enĩ ã me docendus es quomͦ in¬
telligat᷑ qd̃ idẽ dic̃. factꝰ sũ uideis tã quã
nideus. ut iudeos lueri facerẽ. & cętera¬

Expanded text:
qua audacia Paulus in altero reprehendat, quod qua audacia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commi- sit ? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fecerit id in alio reprehendens, quod ipse commiserit. interpretati sunt illi, ut potuerunt; tu quomodo istum locum edisseres? utique meliora dicturus, qui ueterum sententiam reprobasti. Scribis ad me in epistula tua: neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: \'factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus, ut Iudaeos lucrifacere
Abbreviated transcription (Latin):
te rursus ut t̾rogo. cur caput raseris. cur
nudi pedalia exercueris de cerimonũs iude¬
oꝵ. eur obtuleris sacrifitia. & scd̃m legẽ hostiȩ
ꝓ te fuerint immolate. Utiq respondebis. Ne
scandaliaret᷑ qͥ ex iudeis credidert᷑. Simulasti
gͦ te uioȩũ ut udeos lucri faceres. ꝙ hanc ip¬
sam sumulationẽ iacob & cȩteri te docuere
prb̃i. s tam̃ euadere ñ potusti. Orta ent̃ fedi¬
tione eĩt occidendꝰ eẽs raptꝰ efã tribune ꝙ
ab eo mifsus cȩsar ea sub custodia militĩt dili
genti ne te udeit ut uideof tueri faceres.
ꝙ hane ipsã siniulationẽ iaeob & cȩteri te
docitere prb̃t s tam̃ euadere ñ potuisti. Or¬
ta enĩ seditione. cũ occidendꝰ eẽs raptꝰ es atͥbuno
ꝙ ab eo missus cȩsareã sub eustodia militum
diligenti. ne te uidȩi qͣsi simulatorẽ ac des¬
tructorẽ legis occiderent. atq inde romã
ꝑueniens in hospitiũ q̃d tͥ conduxeras. xp̃m
xerint se legis pͣcepta seruare. Qe gͥ fronte

Expanded text:
te rursus interrogo; cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de cerimoniis Judaeorum, cur obtuleris sacrificia, et secundum Legem hostiae pro te fuerint immolatae? Utique respondebis: Ne scandalizarentur qui ex Judaeis crediderant. Simulasti ergo Judaeum ut Judaeos lucrifaceres; et hanc ipsam simulationem Jacobus et caeteri te docuere presbyteri: sed tamen evadere non potuisti. Orta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno, et ab udaeos lucrifaceres; et hanc ipsam simulationem Jacobus, et caeteri te docuere Presbyteri: sed tamen evadere non potuisti. Orta enim seditione, cum occidendus esses, raptus es a tribuno, et ab eo missus Caesaream, sub custodia militum diligenti , ne te Judaei quasi simulatorem ac destructorem Legis occiderent. Atque inde Romam perveniens, in hospitio quod tibi conduxeras, Chrisxerint se Legis praecepta servare. Qua igitur fronte,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sas ut tu nominas questiones. ut ego
sensio neoꝵ rep̃hensiones opusculoꝵ con
tinentes. do qͦs si respondere uoluero li
qͥ ante triduũ quã ꝓfecturus erat ã me
epłas flagitauit. ut in ꝓcinctu pene hȩc
qualia euq sunt effulcire cõpellar. ꝙ tu¬
muatuario respondere sermone nͣ matu.¬
ritate scribentis. s dictantis temeritate
aue plerũq ñ in doctrinã s in cassũ uer¬
cit᷑ ut fortissimos qͦsq milites subita bella
conturbant. ꝙ ante cogunt᷑ fugere. quã pos¬
sunt arma corripere. Ceterũ nr̃a armatu
ad ephesios. Assumite armaturã dĩ. ut pos¬
sitis resistere in die malo. Et rursũ. State
succinti lũbos uroͣs inueritate. & induti
loricã iustitię. & calciati pedes in pͣparatio

Expanded text:
diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes: ad quas si respondere voluero, libqui ante triduum, quam profecturus erat, a me epistolas flagitavit; ut pene in procinctu haec qualiacumque sunt, effutire compellerer, et tumultuario respondere sermone, non maturitate scribentis, sed dictantis temeritate: quae plerumque non in doctrinam, sed in casum vertitur; ut fortissimos quoque milites subita bella conturbant, et ante coguntur fugere, quam possint arma corripere. 2. Caeterum nostra armaturaad Ephesios: « Assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo. » Et rursum: « State succincti lumbos vestros in veritate, et induti loricam justitiae, et calceati pedes in p
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ fec̃ se humilians ut mex exaltetur.
humanis sensib ꝙ uoce heretica ñ solũ ñ
intelligere. insuꝑ etiã periculosis blasphe¬
miĩs eã ꝙ ad irritũ adducere. atq ultro ei
adũsari dicente scriptura. scitote enĩ grãm¬

Expanded text:
nobis fecit se humilians, ut nos exaltemur, humanis sensibus et voce haeretica, non solum non intelligere, insuper etiam periculosis blasphemiis, et ad irritum eam adducere, atque ultro ei adversari, dicente Scriptura: Scitote enim gra
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie. alu uerbũ scientie ĩ eodem spũ. alii fides
ali linguarum genera. alii inter p̃tationes in eo¬
dem spiritu. alii gubernatio. Hec autem
omnia operatur unus atq idem sꝑc.
diuidens singulis pro ut uult.
slon drx̃ sic̃ iubetur. s sic̃ uult. ostendens
posse sic̃ filiũ. Und̾ ait statim apl̃s. Quẽadno¬
dũ nemo nouit hominũ quȩ sunt in hom¬
ne nͥ sp̃s hominis qͥ ẽ in eo. sic̃ & quȩ sunt¬

Expanded text:
sapientiae, alii verbum scientiae in eodem spiritu, alii fides, alii linguarum genera, alii interpretationes in eodem spiritu, alii gubernatio. Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens omnibus sicut vult . Non dixit, sicut jubetur, sed sicut vult, ostendens posse sicut Filium. Unde ait statim Apostolus: Quemadmodum nemo novit hominum quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui est in eo: sic et qu
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ẽ. in uisibilis ẽ om̃ps est. Sese p̃dicat.
sese adnuntiat dignant᷑ om̃i creature uisi¬
bili & inuisibili. ñ ualenti dignant̃ aut nar-¬
rare. aut mirari. aut compͣhendere. aut
inuestigare. aut quẽ admodñ ẽ humanis
eã sensib occupare. Constat gͥ informari
hominẽ sc̃ȩ uenerandeq trinitatis menar
gis frustrabunt᷑ qͥ audent intͣ patre̾ & fi¬
lũ qͥd sit ds̃ ñ intellexert᷑. qͥ nec etiã qͥo
sit homo intelligere potuert᷑. Nchil gͦ in
tͥnitate subitaneũ. nichil nuprimũ. nicħ
tẽporale. nicħ impotens. nicħ minꝰ. nic ħ
in eqͣle. Trinitas uene randa. depͣcanda.
tͥnitas menarranda:. inuestiganda. in con-¬
p̃hendenda. Et qd in uisibiliũ rerũ fi¬
des ẽ. nob̃ dic̃ apss. Est aũ fides speranda¬
rũ substantia rerũ. inuisibiliũ exami¬

Expanded text:
randa est, invisibilis est, omnipotens est, sese praedicat, sese annuntiat dignanter omni creaturae, visibili et invisibili, non valenti dignanter, aut narrare, aut mirari, aut comprehendere, aut investigare, aut quemadmodum est humanis eam sensibus occupare. Constat igitur infirmari hominem, sanctae venerandaeque Trinitatis in enarrgis frustrabuntur, qui audent inter Patrem et Filum quid sit Deus non intellexerunt: sed nec etiam quid sit homo attendere potuerunt? Nihil ergo in Trinitate subitaneum, nihil nuperrimum, nihil temporale, nihil impotens, nihil minus, nihil inaequale: Trinitas veneranda, deprecanda, Trinitas inenarranda, investiganda, incomprehendenda. Et quod invisibilium rerum fides est, nobis dicit Apostolus: Est autem fides sperandarum substantia, rerum in
Abbreviated transcription (Latin):
filius. & cui uoluerit filius reuelare. Uides
eqͥlitatẽ filũ ad patrẽ. Cũ gͦ patrẽ nouit filius
in enarrandũ & in cõp̃hensũ. diẽ nescit & horã
quã ipse fec̃. Absit ã sensib nr̃is. hoc. Iteruͣ
ipse dic̃ saluator. Da illis patͣ. ut honorificent
filiũ sic̃ honorificant patrẽ. E qualis gͥ do ẽ
fili ditate. dicente apło. Q cũ in forma dĩ ẽẽt¬

Expanded text:
Filius, et cui voluerit Filius revelare . Vides aequalitatem Filii ad Patrem? Cum ergo Patrem novit Filius, inenarrandum, et incomprehensum diem nescit et horam quam ipse fecit? Absit a sensibus nostris hoc. Iterum ipse Salvator dicit: Da illis, Pater, ut honorificent Filium sicut honorificant Patrem . Aequalis igitur Deo est Filius deitate, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
se me glorificabit. & ueniens adnuntia¬
bit uob̃. & soluit statiͣ intͣpͣtans dñs & os¬
tendens pͥmũ quid̾e q̃d ꝑsona sit sp̃s sc̃s
dicens. ille d̾ meo accipiet. Et ut ne sicuti
seruu aut creaturã aut partẽ potentẽ
pat̾s. ea filũ sunt. ea omia spͣs sci sunt. ni¬
chil gͦ in om̃ib deest filio q̃d nͣ ad eiꝰ at
tineat potate̾. nichil qd nͣ ab eo factũ s̃t.
& eꝰ nutu acmoderamine ñ regatur. Cuͣ gͦ

Expanded text:
nuntiabit vobis . Et solvit statim interpretans Dominus, ostendens primum quidem quod persona sit Spiritus sanctus, dicens: Ille de meo accipiet. Et ut ne sicuti servum, aut creaturam, aut Patrem putemus, ae Filii sunt, ea omnia Spiritus sancti sunt, nihil ergo in omnibus deest Filio, quod non attineat ad ejus potestatem, nihil quod non ab eo factum sit, et ejus nutu ac moderamine non regatur. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
miliauit se usq ad mortẽ. mortẽ aũ crucis.
uides q̃d utrũq scriptura ñ ab negat in
filio di. & q̃d dĩ ẽ uirtꝰ om̃ipotentis omĩa
scientis. onũa cõplentis. omia continentis: oĩa
hubentis. oĩa dantis. udicantis. saluantis. cre¬
antis. & qd creatȩ nature ẽ idẽ carnis eiꝰ. & pati¬
entis. ꝙ plorantis. & qͣsi nescientis. & qͣsi nͣ po-¬
tentis omĩa. qͣsi subiecti. & cȩtera huic simili¬
.a. Nlongͦ debet ẽẽ confusio rerũ. quãuis con¬
uncłim immortali dõ resmortalis coniunc¬
da ẽ ꝓpt᷑ nrãm salutẽ. &. ita credit᷑ & pꝰ pas

Expanded text:
 crucis . Vides quod utrumque Scriptura non abneget in Filio Dei, et quod Dei est virtus omnipotentis, omnia scientis, omnia complentis, omnia continentis, omnia habentis, omnia dantis, judicantis, salvantis, creantis: et quod creatae naturae est, id est, carnis ejus, et patientis et plorantis, et quasi nescientis, et quasi non potentis omnia, quasi subjecti, et caetera huic similia? Non ergo debet esse confusio rerum, quamvis conjunctim res mortalis immortali Deo conjuncta est propter nostram salutem; et ita creditur