comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & futura. & altitudo. &
creatura alia. quomodo ã ka¬
ritate dĩ separare nos certent.
ñ ociosum uidetur exponere:
nisi quis forte dicat hiꝑbolice
hȩc apłm dicere. hoc est non
solum ꝑ ea quȩ accidere pos¬
sunt. sed nec ꝑ ea quidem quȩ
uenire omnino nͣ possunt.
ullo pacto a di karitate de¬
flectimur. Nemo nos inde se¬
parat : minando mortem. id¬
ipsum enim quod diligimꝰ
dm̃. mori nͣ potest: nisi dũ
non diligit dm̃. cui mors ip¬
sa est non diligere dm̃. Ne¬
mo nos inde separat pollicen¬
do uitam÷ nemo enim ab ip¬
so fonte separat aquȩ. Non
separat angłs: non enim est
angłs cum inheremus dõ
nrͣa mente potentior. Non
separat uirtus. illa scilicet quȩ
potestatem tenebrarũ in hoc
mundo tenet : toto mundo eͣ
omĩno sublimior mens inhe¬
rens dõ. N on separant in¬
stantes molestiȩ. hoc est leui¬
ores eas sentimus. quo ei ã
quo nos separare moliunt᷑
artius inheremus. Non se¬
parat promissio futurorũ:
nam & quiequid boni futu¬

Expanded text:
autem futura et altitudo et creatura, aliquo modo a charitate Dei separare nos conantur. Non otiosum videtur exponere, nisi quis forte dicat hyperbolice haec Apostolum dicere, hoc est, non solum per ea quae accidere possunt, sed ne per ea quidem quae venire omnino non possunt, ullo pacto a Dei charitate deflectimur. Nemo nos inde separet minando mortem, idipsum enim, quod diligimus Deum, mori non potest. Nisi dum non diligit Deum, cui mors ipsa est, non diligere Deum. Nemo nos inde separet pollicendo vitam. Nemo enim ab ipso fonte separat aquam. Non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus Deo, nostra mente potentior. Non separat virtus, illa scilicet, quae potestatem tenebrarum in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens Deo. Non separant instantes molestiae, hoc enim leviores eas sentimus quo ei a quo nos separare moliuntur arctius inhaeremus. Non separat promissio futurorum, nam et quidquid boni futu
Abbreviated transcription (Latin):
in głam: & in futuro cum cor¬
pus humilitatis nr̃ȩ surget in
głam. Quod uero suꝑuis ait.
conformes fieri imagin filu
eius: sic intelligitur. quia sicͣ
ille immortale corpus habebi¬
mus. conformes in hac parte.
hoc fide sana accipitur. uerbũ
caro factum est. Potest & sic
accipi: ut quemadmodũ nobis
ille mortalitate. ita nos illi ef¬
ficiamur immortalitate con¬
formes. Quid ergo dicemus
ad hȩc Sids̃ pro nobis: quis
contra nos: Uult ostendere
quod nemo possit nocere. uel
impedire eos: qui diligentes dm̃.
diliguntur a dño. Quo minus
głam quȩ promissa est conse¬
quantur: eo quod ꝑfecta quȩ
in illis est karitas. foras omnẽ
causam mortalis timoris ex¬
pellat. Quomodo pro nob sit
ds̃. manifestum est ex his quȩ
supra exposuit. id est quod sꝑc
d̃i habitat in uobis: uel qđ
filii d̃i & heredes. & cohere¬
des.xꝑi. uel quod primitias

Expanded text:
ad gloriam in futuro cum corad gloriam in futuro cum corpus humilitatis nostrae surget in gloriam. Quod vero superius ait: Conformes fieri imaginis filii ejus sic intelligitur, quia sicut ille, immortale corpus habebimus, conformes facti in hac parte, hoc fides sana accipitur: Verbum caro factum est. Potest et sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes. Quid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Vult ostendere, quod nemo possit nocere, vel impedire eos qui diligentes Deum diliguntur a Deo, quo minus gloriam, quae promissa est, consequantur, eo quod perfecta, quae in illis est, charitas foras omnem causam mortalis timoris expellat Quomodo pro nobis sit Deus manifestum est ex his quae supra exposuit, id est, quod spiritus Dei habitat in nobis, vel quod filii Dei et haeredes, et cohaeredes Christi; vel quod primitias
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. Sed̾m id autẽ quod
primogenitus dicitur. fratres
habet hoc scd̾m humanitatẽ.
Unde est & illud. Primogenitꝰ
ex mortus : ut sit ipse primatũ
tenens ex resurrectione mortu¬
orum. Quos autẽ predestina¬
uit: hos & uocauit. Non pu¬
temus quod predestinatio uim
uolentib faciat. U ocando au¬
tem: uolentes colligit non in¬
uitos. Uocantur autẽ: ut per
predicationẽ credant. Creden¬
tes autẽ ꝑ baptismum iustifi¬
cantur: & post modũ magni¬
ficantur. id est glorificantur.
aut nunc in uirtutib grͣarũ.
aut post modũ in beata uent᷑i
scti resurrectione. Et quos uo¬
cauit: hos & iustificauit. Quos
positum bonũ & bonã uolun¬
tatem. quam circa di cultum
gerunt uocantur: ipsi sunt qͥ
scđm propositum uocati di¬
cuntur. Et isti sunt qui uoca¬
ti iustificantur. & iustificati
glorificant᷑: illa gła in pͣsenti
scło de qua apłs ait. Nos au¬
tem om̃s reuelata facie głam
dñi speculantes. in eandem
imagine̾ transformam᷑ a gła

Expanded text:
nitatem. Secundum id autem quod primogenitus dicitur, fratres habet, hoc est, secundum humanitatem, unde est et illud: Primogenitus ex mortuis, ut sit ipse primatum tenens ex resurrectione mortuorum. Quos autem praedestinavit hos et vocavit. Non putemus, quod praedestinatio vim nolentibus faciat. Vocando autem volentes colligit non invitos, vocantur autem ut per praedicationem credant. Credentes autem per baptismum justificantur, et postmodum magnificantur, id est, glorificantur, aut nunc in virtutibus gratiarum, aut postmodum in beata venturi saeculi resurrectione. Et quos vocavit hos et justificavit, quos positum bonum et bonam voluntatem, quam circa Dei cultum gerit vocantur, ipsi sunt qui secundum propositum vocati dicuntur, et isti sunt qui vocati justificantur et justificati glorificantur. Illa gloria in praesenti saeculo, de qua Apostolus ait: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ diligenti¬
bus dm̃. om¬
nia cooꝑant᷑
in bonum. In
tantum enim
omia cooperantur in bonum.
& collaudant hii qui diliguns
nec dedignet᷑ diuina natura.
dux esse itineris adbonum.
His qui scdm propositum uo¬
cati sunt sci: id est scđm qđ
proposuit non experib legis.
nec legalib sacrificuis : sed so¬
la fide & sanguinis sui effusi¬
one saluare quos presciuerat
credituros. & quos gratis uo¬
cauit ad salutem: multoma¬
gis glorificauit operantes.
Nam quos presciuit & pre¬
destinauit predestinare ñ
idem est quod prescire. quia
p̾scientia predestinationem.¬
ratio rationẽ precedit. N am
quos presciuit bonos: prede¬
stinatione reddit beatos. Ergo
quos prȩuidit conformes xꝑ̃i
futuros in uita: uoluit atq
proposuit ut fierent confor¬
mes in gła sicut dixit. Qui
configurauit corpus humili¬
tatis nr̃ȩ conforme corpori
claritatis suȩ: ut sit ipse pri¬
mogenitus in multis fratribꝰ.

Expanded text:
m diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. In tantum enim omnia cooperantur in bonum, et collaudant hi qui diligunt nec dedignetur divina natura dux esse itineris ab bonum. His qui secundum propositum vocati sunt sancti. Id est, secundum quod proposuit, non ex operibus legis, nec legalibus sacrificiis, sed sola fide et sanguinis sui effusione, salvare quos praescierat credituros, et quos gratis vocavit ad salutem, multo magis glorificavit operantes. Nam quos praescivit et praedestinavit. Praedestinare non idem est quod praescire, quia praescientia praedestinationem ratione praecedit. Nam quos praescivit bonos praedestinatione, reddit beatos. Ergo quos praevidit conformes Christi futuros in vita, voluit atque proposuit, ut fierent conformes in gloria, sicut dixit: Qui configurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae . Ut sit ipse primogenitus in m
Abbreviated transcription (Latin):
in achaiȩ boetiȩꝙ partibus.
quȩdam altius repetens. &
ut ipse in prõemio confitetur.¬
audita magis quam uisa de¬
scribens.

Expanded text:
in Achaiae Boeotiaeque partibus quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur,audita magis, quam visa describens.
Abbreviated transcription (Latin):
daicis fabulis & stultis sollici¬
tationib seducti. exciderent
cui euangłium scriberet. &
in quo electus scriberet indi¬
caret: contestificans in se cõ¬
pleta esse. quȩ ab aliis essent¬

Expanded text:
icis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent cui Evangelium scriberet, et in quo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
bis. quia a principio ipsi ui¬
derunt. & ministri fuerunt
sermonis.¬
sententia. ñ solum lucas &
marcus qui presente in carne
dnm non uiderant. atꝙ iđo
quȩ scriberent auditu disce
tis quȩ scriberent. ab his qui
infantiam. puericiam. genea¬
logiamꝙ eius scire. & gestis in¬
teresse potuerunt: audire opꝰ
dium: fuit inquiens in diebus
herodis regis iudeȩ sacerdos
quidam nomine ⁊ acharias:
eamꝙ historiam in plena di¬
gestione prosequit᷑. a natiui¬

Expanded text:
ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis.sententia non soli Lucas et Marcus, qui praesentem in carne Dominum non viderant, atque ideo quae scriberent auditu discer in multis quae scriberent ab iis qui infantiam, pueritiam, genealogiamque ejus scire et gestis interesse potuerant, audire opus dium: Fuit, inquit, in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias , eamque historiam plena digestione persequitur. U
Abbreviated transcription (Latin):
trito incestuoso cum copus
potitus alexandria. uictri¬
ces urbi aquilas reportauit.
usꝙ ad iã fuerant possessi.¬
onum aliarum ꝙ rerum uena¬
lium pretia statuerent᷑. Hinc

Expanded text:
t incestuosum cum copiis potitus Alexandria, victrices aquilas reportasset usque ad id tempus fuerant, possessionum, aliarumque rerum venalium pretia statuerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
illo. Qui sanat inqͥt contritos corde. et
alligat contritiones eoꝵ. Uel certe dimit¬
tere confractos in remissionẽ: eos qͥ legis
pondere graui atq importabili fuerant
depressi releuare. Atq in remissionẽ ue¬
nit grãe spũalis admittere: & hoc ipsũ ẽ
p̃dicare annũ dñi acceptũ. Tẽ enĩ uer̾
iubelei. id ẽ libertatis annꝰ aderat: tẽpus
uidelicet ecclȩ quo in corpore uersata ꝑe¬
grinat᷑ a dño: de qͦ psalmista canit. Bene-¬
dices coronã anni benignitatis tuȩ. Neq
enĩ ille quo dñs p̃dicabat solus fuit ac¬
ceptabilis: sed etiã iste qͦ p̃dicat apłs di¬
cens. Ecce nc̃ tempꝰ acceptabile: ecce nẽ
dies salutis. Post annũ sane dñi accepta¬
bilem: ẽtiã diẽ retributionis extreme p̃-¬
dicat dicens. ł ilius hominis uenturus ẽ
in gła sua cũ angłis suis: &̃ tc̃ redaet uni

Expanded text:
illo: Qui sanat, inquit, contritos corde, et illo: Qui sanat, inquit, contritos corde, et alligat contritiones eorum . Vel certe dimittere confractos in remissionem eos qui legis pondere gravi atque importabili fuerant depressi relevare, atque in remissionem venit gratiae spiritalis admittere. Et hoc ipsum est praedicare annum Domini acceptum. Tunc enim verus Jubilaei, id est, libertatis annus aderat tempus, videlicet, Ecclesiae, quo in corpore versata peregrinatur a Domino. De quo Psalmista canit: Benedices coronam anni benignitatis tuae . Neque enim ille, quo Dominus praedicabat, solus fuit acceptabilis, sed etiam iste quo praedicat Apostolus dicens: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem, etiam diem retributionis extremae praedicat, dicens: Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum angelis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis. & nequaꝗͣ humani corporis ut fu¬
it in sacerdotib iudeoꝵ. iccirco p̃consor¬
tib. id est ceteris scĩs unctus ẽẽ memorat᷑:
cuiꝰ unctio illo expleta ẽ tempore. qͥndo
bapticatꝰ ẽ in iordane: ꝙ̃ sp̃s sc̃s in specie
columbȩ descendit suꝑ eũ. & mansit in
illo. Unctus ẽ gͥ oleo spũali & uirtute
celesti: ut pauꝑtatẽ conditionis humanȩ
thesauro resurrectionis rigaret ȩterno:
captiuitatẽ mentis auerteret. cecitatẽ
illuminaret animoꝵ: beati inquiens pau¬
peres. qͥa ur̃m est regnũ dĩ: & iterũ si uos
filius liberauerit. uere liberi eritis. Et ite¬
Dimittere confractos in remissionem:
p̃dicare annũ dñi acceptũ. & diẽ rẽtri¬
butionis. Sacrificiũ inquit dõ sp̃s con¬
tribulat᷑: c̃or contritũ & humiliatũ d̃s
ñ spernit. Atq ideo missũ siue unctũ
se dicit. ad medendũ confractis. siuie
contritis corde: iuxta qͦd & psalmista de

Expanded text:
spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuspiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum; idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoratur. Cujus unctio illbaptizatus est in Jordane, et Spiritus sanctus in specie columbae descendit super eum, et mansit in illo. Unctus est igitur oleo spiritalis et virtute coelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captivitatem mentis auferret, caecitatem illuminaret animorum. Beati, inquiens, pauperes, quia vestrum est regnum Dei . Et iterum: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et iteDimittere confractos in remissionem. Praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Sacrificium, inquit, Deo, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, ad medendum confractis, sive contritis corde; juxta quod et Psalmista de
Abbreviated transcription (Latin):
ruit illis sensũ: ut intelligerent script᷑as.
Surrexit igit᷑ legere ihc: ut qͦs noua sig¬
norũ oꝑatione ñ conuerterat: uel ꝓpheti¬
cȩ lectionis attestatione corrigeret. Wut
reuoluit librũ: inuenit locũ ubi scrip¬
tũ erat. Pulchre librũ ꝓphetȩ clausũ
accipit. sed reuolutũ legit: qͥa mystenũ
incarnationis suȩ ꝓpħarũ uoce p̃scriptũ.
& prius suscepit exhibendũ. & post incelli¬
gendũ mortalib aperuit. Sp̃s dñ super
me: ꝓpter qͦd unxit me euuangelirare
de uocatione gentiũ. & ȩccłȩ confirma¬
tione ꝑ propħam saluator cũ int̃ cetera
diceret. ego dñs in tẽpore eĩ subito faciã
ad quẽ psalmista iã dixerat. Dilexisti
iusticiã & odisti iniquitatẽ: ꝓpterea iurc̃
te ds̃ ds̃ tuus. oleo leticiȩ pre consortib
tuis. Quando enĩ consortes nominantur
naturã carnis intellige: qͥa ds̃ consortes
substantiȩ suȩ ñ habet: ꝙ qͥa erat unc̃tio

Expanded text:
ruit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . ruit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Surrexit igitur legere el propheticae lectionis attestatione corrigeret. Et ut revolvit librum, invenit locum ubi scriptum erat. Pulchre librum prophetae clausum accipit, sed revolutum legit, quia mysterium Incarnationis suae prophetarum voce praescriptum, et prius suscepit exhibendum, et post intelligendum mortalibus aperuit. Spiritus Domini super me, propter quod unxit me evangelizare de vocatione gentium et Ecclesiae confirmatione per prophetam Salvator, cum inter caetera diceret: Ego Dominus, in tempore ejus subito faciam Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige: quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio
Abbreviated transcription (Latin):
rib septimane dieb ꝓpħarũ dictis car¬
minib moysi ultimũ diceret᷑. Intrauit¬
gͦ ih̃c die sabbati in synagogã.: ut ritũ
legis moysaicȩ cumulo gr̃ȩ cȩlestis adim¬
pleret. Et surrexit legere: & tradit᷑ ẽ illi
liber isaiȩ ꝓphete. Indiciũ qͥdem humilli¬
mȩ dispensationis ẽ qua ds̃ int̃ homines
ministrare ñ ministrari uenerat. qͦd etiã
lectoris suscipe ñ dedignat᷑ officiũ: sed alti¬
ore ꝓuidentia. lucas a lectione & explana¬
tione ꝓphetȩ. gesta dñi scripturus inchoaur
qͥa scilicet om̃is ꝓphetiȩ scriptura ad ipsũ
usq ꝑtingens. ꝑ ipsũ nobis aperienda. &
in ipso constiterit adimplenda. Unde &
utrũq hoc in euugłii sui fine manifestiꝰ
explicat. Composito prius dicto salua¬
toris. qm̃ necesse ẽ impleri omĩa quȩ
scripta st̃ in lege moysi. & ꝓphetis. & psal¬
mis de me: mox ipse subiunxit. Tc̃ ape¬

Expanded text:
ribus septimanae diebus prophetarum dictis carribus septimanae diebus prophetarum dictis carminibus Moysi ultimum diceretur. Docuitergo Jesus die Sabbati in synagogam, ut ritum legis Mosaicae cumulo gratiae coelestis adimpleret. Et surrexit legere, et traditus est illi liber prophetae Isaiae. Indicium quidem humillimae dispensationis est, qua Deus inter homines ministrare, non ministrari venerat, quod etiam lectoris suscipere non dedignatur officium. Sed altiore providentia Lucas a lectione et explanatione prophetae gesta Domini scripturus inchoavit, quia scilicet omnis prophetiae Scriptura ad ipsum usque pertingens, per ipsum nobis aperienda, et in ipso constiterit adimplenda. Unde et utrumque hoc in Evangelii sui fine manifestius explicat, cum posito prius dicto Salvatoris: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me ; mox et ipse subjunxit: Tunc ape
Abbreviated transcription (Latin):
teris instrum̃ti popłs utroq uocabulo.
noui autẽ tantũ eccłȩ nuncupat᷑: qͥa
uidelicet & pecora & mnanes quȩq res
congregari in unũ possunt: conuocari
autẽ ñ nisi ratione utentia posst̃. Idõq
nouȩ gr̃e popłm quasi maiori dignita¬
te p̃ditum. rectius conuocatũ in unitatẽ
fidei quã congregatũ dicere: ĩd ẽ ȩccl̃am
quã synagogã nominare.: apł̃icis scripto¬
rib & doctorib iusũ est. Confluebant
autẽ die sabbati in synagogis: ut iuxta
qͦd dñs p̃cipit. uacate & uidete qm̃ ego
sũ ds̃. feriatis mundi negotus ad medi¬
tanda legis monita quieto corde reside¬
rent. Cuĩ eo die deuotionis agendȩ hac¬
tenꝰ in ȩccła ꝑdurat indiciũ: quȩ ad me-¬
moriã priscȩ religionis canticũ deuterono¬
mi in qͦ uniuersus ueteris popłi status qͥd
uidelicet offenso. qͥd ꝓpitio dõ meruerit
continet᷑: nonnullis in locis sabbato dice¬
re consueuit. Auoqͥn ẽẽt p̃posterũ : ut pͥo¬

Expanded text:
utroque vocabulo, novi autem tantum Ecclesia nuncupatur. Quia videlicet et pecora et inanimae quaeque res congregari in unum possunt, convocari vero non nisi ratione utentia possunt. Ideoque novae gratiae populum quasi majore dignitate praeditum rectius convocatum in unitatem fidei, quam congregatum dicere, id est Ecclesiam, quam synagogam nominare apostolicis scriptoribus et doctoribus visum est. Confluebant vero die sabbati semper in synagogis ut juxta quod Dominus praecepit, Vacate et videte quoniam ego sum Deus , feriatis mundi negotiis ad meditanda legis monita quieto corde residerent. Cujus eo die devotionis agendae hactenus in Ecclesia perducat indicium, quae ad memoriam priscae religionis canticum Deuteronomii, in quo universus veteris populi status, quid videlicet offenso, quid propitio Deo meruit, continetur, nonnullis in locis sabbato dicere consuevit. Alioquin esset praeposterum, ut prio
Abbreviated transcription (Latin):
factis ipse patrarit. imperare p̃sumat. Q ue¬
nit nazareth ubi erat nutrit᷑: & intrauit
scd̃m consuetudinẽ suã die sabbati in
synagogã. Synagoga grece: latine dicit᷑
congregatio. Quo nomine ñ solũ affluen¬
tiũ turbarũ conuentũ: sed & domũ qua
ad audiendũ dic̃endũue uerbũ dĩ conue¬
niebant. iudei appellare solebant. Unde
dñs ad annã pontificẽ. ego semꝑ inquit
docui in synagoga & in templo. quo om̃s
iudei conueniunt: sicut & nos eccłas fi
im.deliũ. & loca & choros uocitam̃. Uerũ¬

Expanded text:
factis ipse patravit, imperare praesumat. Et vefactis ipse patravit, imperare praesumat. Et venit Nazareth ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die sabbati in Synagogam. Synagoga Graece, Latine dicitur congregatio, quo nomine non solum affluentium turbarum conventum, sed et domum, qua ad audiendum dicendumve Dei verbum conveniebant Judaei, appellare solebant. Unde Dominus ad Annam pontificem: Ego semper, inquit, docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt. Sicut et nos Ecclesias fidelium, et loca et choros
Abbreviated transcription (Latin):
irtutẽ sp̃s. signa miracu¬
lorũ dicit: sicut ꝙ alibi
udei admirantes. unde
inquiunt huic sapientia
hec ꝙlirtus: Sapientiã uidelicet ad do¬
ctrinã. uirtutẽ uͦ ad oꝑa referentes. quȩ
utraq parit̃ & in hoc loco iunguntur.
in h̾nagogis eoꝵ docuisse psibet᷑. Unde
merito & magnificat᷑ a p̃sentib & ꝑ ab¬
sentes quosq fama uulgatus asseuerat᷑.
qͦd ñ utiq nisi p̃cedentib factoꝵ dicto¬
rũ ue fieri posset indicus. Sed horum
tempꝰ & ordinẽ: in iohannis ut dictũ ẽ
euugłio quisq quesierit inueniet. Cui
ut cetera pret̾mittens: unũ solũ mͦ testi¬
moniũ ponã. Cũ uenisset inqͥt in ga-¬
lileã exceꝑunt eũ galilei: cũ iudissent om̃a
quȩ fecit in iherusoliis in die festo. No¬
tandũ sane qͦd primo ih̃m uirtutẽ sp̃s
demonstrasse. & post doctrinȩ gratiam
ministrasse: primũ de uirtutib famam
Prius enĩ facere & postea posuit doce¬
re: ne qͥs doctor auditorib suis quȩ ñdũ

Expanded text:
irtutem spiritus, signa miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei admirantes. Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, in synagogis eorum docuisse perhibetur. Unde merito et magnificatus a praesentibus, et per absentes quosque fama vulgatus asseveratur. Quod non utique nisi praesentibus factorum dictorumve fieri posset indiciis. Sed horum tempus et ordinem in Joannis ut dictum est Evangelio, quisquis quaesierit inveniet. Cujus ut caetera praetermittens, unum solummodo testimonium ponam. Cum venisset, inquit, in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum vidissent omnia quae fecit in Jerosolymis in die festo . Notandum sane, quod primo Jesum virtutem spiritus demonstrasse, et post doctrinae gratiam ministrasse, primo de virtutibus famam Prius enim facere, et postea posuit docere, ne quis doctor auditoribus suis quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ plicatũ reddidit: qͥa & ȩccłam suã
misso a patre spũ ueritatis. docuit in
omnẽ ueritatẽ: & tam̃ ñ om̃ib omnia
dicenda. sed ꝓ captu audientiũ uerbũ
doctori dispensandũ suo p̃monebat erẽ¬
plo cũ ait. Multa habeo uob̃ dicere:
sed ñ potestis illa portare modo. Et
om̃iũ in synagoga oculi: ẽrant inten¬
dentes in eũ. Cepit autẽ dicere ad
illos. Quia hodie impleta ẽ hec scrip¬
tura. in aurib ur̃ĩs. In eo utiq imple¬
ta: qͥa sicut ille p̃dixerat. & magna
faciebat: &̃ maiora dñs euuangelira¬
bat. Quod gͥ maius querim̾ testimo¬
niũ. quã qͦd se fuisse qͥ locutꝰ ẽ in pro¬
phetis ꝓpria uoce signauit: remouens
sacrilegia pfidoꝵ. qͥ aliũ dm̃ dicunt ue

Expanded text:
autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam misso a Patre spiritu veritatis, docuit in omnem veritatem, et tamen non omnibus omnia dicenda, sed pro captu audientium verbum doctori dispensandum suo praemonebat exemplo, cum ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. In eo utique impleta, quia, sicut illa praedixerat: Et magna faciebat, et majora Dominus evangelizabat. Quod igitur majus quaerimus testimonium, quam quod se fuisse, qui locutus est in prophetis, propria voce signavit? Removens sacrilegia perfidorum, qui alium Deum dicunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
set librũ: reddidit ministro ꝙ sedit. La¬
brũ dñs om̃ib qͥ aderant audientibus
legit. lectũ uͦ ministro reddidit: qͥa sic̃
ipse alibi testat᷑. cũ ẽẽt in mundo palã
locutꝰ ẽ mundo: semꝑ docens in synago¬
ga & in templo. qͦ om̃s iudei conuenire
consueuerant: sed ad cȩlestia regressurus.
his qͥ ab inicio ipsi uidert̃. & ministri
fuerunt sermonis euuangelirandi offi¬
ciũ tradidit. Et bene stans qͥdem le-¬
git: sed libro reddito resedit. Stare enĩ
quȩ de se erat seripta pate faceret: ad tẽ¬
doctrinȩ sequaces elegit: seq suꝑnȩ qͥe¬
tis solio restituit. Unde & nẽ occulto
udicio cuncta dispenset. ħ in fine to¬
tius scłi uidex manifestus appareat: simul
exemplũ mystice ꝓponens: ut uerbi qͥs q
p̃dicator tiꝰdem sit etiã factor. Surgat.
legat. & resideat: hoc ẽ opet̃. p̃dicet: &
sic p̃mia quietis expectet. Et notandũ
qͦd librũ ipse reuolutũ legit. ministro

Expanded text:
set librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, is scientiae quae de se erat scripta patefaceret, ad temdoctrinae sequaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestus appareat. Simul exemplum mystice proponens, ut verbi quisque praedicator ejusdem sit etiam factor. Surgat, legat, et resideat: hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Et notandum quia librum ipse revolutum legit, ministro
Abbreviated transcription (Latin):
cepit de uirginine: qͥ ante uirginẽ lo¬
quebat᷑: Et om̃s testimoniũ illi da¬
bant: & mirabant᷑ in uerbis gr̃e. quȩ
ꝓcedebant de ore illius. Testimoniũ
illi dabant attestando illũ uere. ut
dixerat eũ ẽẽ de quo cecinere ꝓph̃ȩ.
peres.cecos. captiuos. atq confractos.
illius ꝑ om̃ia indigere muneribus.

Expanded text:
ante Virginem loquebatur? Et omnes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore illius. Testimonium illi dabant, attestando illum vere, ut dixerat eum esse de quo cecinere prophetaperes, caecos, captivos, atque confractos, illius per omnia indigere muneribus.
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliquo sacramento: qͥa
regum est ñ esse sine comitũ
obsequio. Unde ille qui re
xꝑi susceperat. habuit sibi
tanquam comitẽ adiunctũ:
qui sua uestigia quodam mͦ
propt̾ea lucas cuius circa sa¬
cerdotium xꝑi erat intentio
ñ habuit tanquam socium

Expanded text:
sine aliquo sacramento, quia sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Unde ille qui regarrandam susceperat, habuit sibi tanquam comitem adjunctum qui sua vestigia quodammodopropterea Lucas cujus circa sacerdotium Christi erat intentio non habuit tanquam socium
Abbreviated transcription (Latin):
luca pauciora: cum matheo
uero plurima. & multa pę¬
ne totidem atꝙ ipsis uerbis.
siue cum solo. siue cũ ceteris
consonante: lucas autẽ circa
sacerdotalem dñi stirpẽ atq
personam magis occupatus
apparet: nam & ad ipsum
dauid ñ regium stemma se¬
cutus ascendit. sed ꝑ eos qui
reges ñ fuerunt. exit ad na¬
tham filium dauid: qui nec
ipse rex fuit. Nam texit¬
cut & matheus: qui ꝑ salo¬
monem regem descendens.
cȩteros etiam reges ex ordi¬
ne prosecutus est : seruans
uerus rex. & unus uerus
sacerdos: illud ad regendoᷤᷤ.
nos. illud ad expiandos. has
duas personas apud patres
singillatim commnendatas.¬
suam figuram egisse decla¬
rauit. Et paulo post scdm
hominẽ quippe xꝑe inquit
& rex & sacerdos effectus est:
cui dedit ds̃ sedem dauid
patris sui. ut regni eius non
esset finis: & esset ad int̾pel¬
landum pro nobis mediator
tanquã breuiatorẽ comun¬
ctum lucas: sic ut marcum
matheus. Et hoc forte non

Expanded text:
Luca pauciora, cum Mattheo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem domini stirpem adque personam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non ttheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est seruans uerus rex et unus ueras sacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas personas aput patres singillatim commsuam figuram egisse declaravit. Et paulo post: Secundum hominem quippe Christus inquit et rex et sacerdos effectus est. Cui dedit Deus sedem David patris sui, ut regni ejus non esset finis, et esset ad interpellandum pro nobis mediator tanquam breviatorem conjunctum Lucas, sicut Marcum Matthaeus, et hoc forte non
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ab ȩccła .xꝑi. uerũ
etiam ab ipsis adhuc in carne
manentib apłis probari po¬
tuerunt. Nam dñi nutu ge¬
rebatur. ut ñ solum apłi qui
uiderant. sed & discipuli qui
auditu didicerant. facta di
ctaq conscriberent: quatinꝰ
sequentib eccłȩ doctoribus. ea
quȩ ñ uiderant predicandi
scribendi ꝙ fiducia. pariter
& auctoritas preberet᷑. Int̾¬
dam narrandi ordinem tenu¬
isse uideantur: ñ tamen unꝰ¬
quisꝙ eorum uelut alterius
precedentis ignarus. uoluisse
scribere repperitur. uel ignora¬
ta pretermisisse. quȩ scripsisse
alius inuenitur: sed sicut uni¬
cuiꝙ inspiratũ est. ñ suꝑfluã
cooperationem sui laboris ad¬
iunxit. Nam matheus susce¬
pisse intelligitur incarnatio¬
nem dñi scđm stirpem regiam.
& pleraq scđm hominum pre¬
sentem uitam. facta & dicta
eius: marcus eũ subsecutus
tanquã pedissequus & breuia¬
tor eius uidetur: cum solo
quippe iohanne nic hil dixit.
solus ipse ꝑ pauca. cum solo

Expanded text:
non solum ab Ecclesia Christi, verum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. Nam Domini nutu gerebatur ut non solum apostoli qui viderant, sed et discipuli qui auditu didicerant, facta Christi dictaque conscriberent, quatenus sequentibus Ecclesiae doctoribus ea quae non viderant praedicandi scribendique fiducia pariter et auctoritas praeberetur, Actdam narrandi ordinem tenuisse uideantur, non tamen unusquisque eorum uelut alterius praecedentis ignarus uoluisse scribere repperitur uel ignorata praetermisisse, quae scripsisse alius inuenitur, sed sicut unicuique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo
Abbreviated transcription (Latin):
poruit qͥ segnior fuit ignis. qui foris us¬
sit. quã intrs accendri Seusti ꝑsecuto¬
in mar̾tx rẽ seuistr & auxisti palma.dũ
agitas pęnã. Na quid ñ ad uictoris glo¬
riam. ingeniũ tuũ repperit: quando in
honorẽ transiert triumphi. etiã instru¬
menta supplicii: Gaudeamꝰ igit᷑ dilectis¬
simi gaudio spiritali: ꝙ defelicissimo in¬
chti uiri fine glemur in dño: qui est
mirabilis insc̃ĩs suis: in quibꝰ nobis ꝙ p̃¬
sictiũi constituit s exẽplũ. atq ita ꝑ uni¬
uersũ mundũ clarificauit głam suã. ut
a solis ortu usq ad occasũ leuiticoꝵ lu-¬
minũ choruscante fulgore. quã clarifi-¬
cata ẽ iherosolima stephano. tã illustris
fieret roma laurentio. Cuiꝰ orationes
patrocinio adiuuari nos sine cessatione
confidimꝰ: ⁊it quia om̃s sicut ait apłs: qͥ¬
cumq uolunt in xp̃o pie uiuere ꝑsecu¬
tionẽ patiunt᷑: corroberem᷑ spu caritatis.

Expanded text:
potuit, et segnior fuit ignis qui foris uspotuit, et segnior fuit ignis qui foris ussit quam qui intus accendit. Servisti, persecutor, martyri, cum saevisti; auxisti palmam, dum aggeras poenam. Nam quid non ad victoris gloriam ingenium tuum reperit, quando in honorem transierunt triumphi, etiam instrumenta supplicii? Gaudeamus igitur, dilectissimi, gaudio spiritali, et de felicissimo inclyti viri fine gloriemur in Domino, qui est mirabilis in sanctis suis , in quibus nobis et praesidium constituit et exemplum; atque ita per universum mundum clarificavit gloriam suam, ut a solis ortu usque ad occasum, leviticorum luminum coruscante fulgore, quam clarificata est Jerosolyma Stephano, tam illustris fieret Roma Laurentio. Cujus oratione et patrocinio adjuvari nos sine cessatione confidimus: ut 340 quia omnes, sicut Apostolus ait: Quicumque volunt in Christo pie vivere, persecutionem p
Abbreviated transcription (Latin):
tegriꝰ erant saluȩ. quantõ sanctiꝰ exꝓbrant᷑
expensȩ. Fremit gͥ predo frustratꝰ: s in odi¬
um religionis quȩ talẽ diuitiarũ usũ insti¬
tuisset ardescens. direptionẽ thesauri po¬
tioris aggredit᷑: apud quẽ nullã denarioꝵ
substantiã repperisset:
ut depositũ illud quo sacratiꝰ erat diues
auferret. Renuntiare xꝑo laurentiũ
iubet: ꝯ solidissimã illã leuitici animi for¬
titudinẽ. diris parat urgere suppliciis.
Quor ubi pͥma nil obtinent: uehem̃tiora
succedunt. Laceros artus. ꝯ multa u̾berũ
sectione concisos. subiectos p̃cipit igne tor¬
reri: ut ꝑ cratẽ ferreã quȩ iã de feruore con-¬
tinuo uĩ in se haberet urendi: conu̾sorũ
alterna mutatione m̃broꝵ fieret cruciatꝰ¬
nes. nichil ꝓficis: seua crudelitas. Subtra¬
hitur in uentis tuis materia mortalis: s
lautentio incelos abeun tu deficis flã¬
mis tais. Suꝑari caritatis xp̃ifãpa ñ

Expanded text:
tegrius erant salvae, quanto sanctius probabantur tegrius erant salvae, quanto sanctius probabantur expensae. Fremit praedo frustratus, et in odio religionis, quae talem divitiarum usum instituisset ardescens, direptionem thesauri potioris aggreditur, apud quem nullam denariorum substantiam reperisset; illud depositum, quo sacratius erat dives, auferret, renuntiare Laurentium jubet, et solidissimam illam levitici animi fortitudinem diris parat urgere suppliciis; quorum ubi prima non obtinent, vehementiora succedunt: laceros artus et multa verberum sectione concisos subjecto praecepit igne torreri; ut per cratem ferream, quae jam de fervore continuo vim in se haberet urendi, conversorum alterna mutatione membrones, nihil proficis, saeva crudelitas. Subtrahitur inventis tuis materia mortalis, et Laurentio in coelos abeunte tu deficis. Flammis tuis superari charitatis Christi flamma non
Abbreviated transcription (Latin):
concepta. ñ solũ illa ñ cederet. s etiã alios
exemplo suȩ tolerantiȩ roboraret Cũ enim
furor gentiliũ potestatũ in electissima queq
xp̃i menbra seuiret. ac p̃cipue eos qui ordi¬
nis erant sacerdotalis impeters: in leuitã
laurentiũ qui ñ solũ ministerio sacram̃toꝵ.
s etiã dispensatione ecłasticȩ substantie p̃¬
minebat. impius ꝑsecutor efferbuit: dupli¬
cẽ sibi p̃dã de uniꝰ uiri conphensione ꝓmittenᷤ
quẽ si fecisset sacrȩ pecunie cupidꝰ ꝯ ueritatis¬
mimicus. Auaritia ut rapiat aurũ. impi¬
etate. ut aufferat xp̃m. Postulat sibi ab im¬
maculato satrarii p̃sule opes ȩcclesiasticas.
quibꝰ auidissimꝰ inhiabat inferri. Cuileui¬
ta castissimꝰ ubi eas repositas haberet osten¬
dens. numerosisimos scor pauꝑum obculit
greges: in quoꝵ uictu atq uestitu mamis¬
sibiles condiderat facultates: quȩ tanto in¬

Expanded text:
concepta, non solum ipsa non cederet, sed etiam alios concepta, non solum ipsa non cederet, sed etiam alios exemplo suae tolerantiae roboraret. Cum enim furor gentilium potestatum in electissima quaeque Christi membra saeviret, ac praecipue eos qui ordinis erant sacerdotalis impeteret, in levitam Laurentium, qui non solum ministerio sacramentorum, sed etiam dispensatione ecclesiasticae substantiae praeeminebat, impius persecutor efferbuit, duplicem sibi praedam de unius viri comprehensione promittens, quem si fecisset sacrae pecuniae tradiinimicus: avaritia, ut rapiat aurum; impietate, ut auferat Christum. Postulat sibi ab immaculato sacro praesule opes ecclesiasticas, quibus avidissimus inhiabat inferri. Cui levita castissimus ubi eas repositas haberet ostendens, numerosissimos sanctorum pauperum obtulit greges, in quorum victu atque vestitu inamissibiles condiderat facultates. Quae tanto in
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ etiã martyres contulerunt. quoꝵ
sortitudine ita eius largitor usus ẽ dñs. ut
pęnã mortis. & atrocitatẽ crucis. nulli suoꝵ
uellet ẽẽ terribilẽ: s multis faceretimita¬
bilẽ. Si ergo nullus bonꝰ sibi soli ẽ bonus.
nec cuiusquã sapientis sibi tantũ sapientia
ẽ amica: s hȩc uerarũ natura uirtutũ ẽ.
ut multos a tenebroso abducat errore. qͥ
earũ clarus ẽ lumine: ad erudiendũ dĩ po¬
pulũ nulloꝵ ẽ utilior forma. quã martyrũ
eloquentia. Facilis ad exortandũ sit ratio:
efficax ad suadendũ: ualidiora tamer:
sunt exempla quã uerba: s pleniꝰ opere
docere quã uoce. In quo excellentissimo
genere doctrinȩ. beatꝰ martyr laurentiꝰ.
cuiꝰ passione hies hodiernꝰ illustris ẽ. quã
głosa polleat dignitate. etiam ꝑsecuto¬
res iptiꝰ entire potuert̃: cũ illa m rabilis
animi fortitudo de xp̃i pͥncipalit amore.

Expanded text:
hominibus etiam martyres contulerunt, quorum hominibus etiam martyres contulerunt, quorum fortitudine ita ejus largitor usus est Dominus, ut poenam mortis et atrocitatem crucis nulli suorum vellet esse terribilem, sed multis faceret imitabilem. 338 Si ergo nullus bonus sibi soli est bonus, nec cujusquam sapientis sibi tantum sapientia est amica; et haec verarum natura virtutum est, ut multos a tenebroso abducat errore, qui earum clarus est lumine: ad erudiendum Dei populum nullorum est utilior forma quam martyrum. Eloquentia sit facilis ad exorandum; sit ratio efficax ad suadendum; validiora tamen sunt exempla quam verba; et plus est opere docere quam voce. CAP. II. In quo excellentissimo genere doctrinae beatus martyr Laurentius, cujus passione dies hodiernus illustris est, quam riosa polleat dignitate, etiam persecutores ipsius sentire potuerunt, cum illa mirabilis animi fortitudo, de Christi principaliter amore
Abbreviated transcription (Latin):
nobis & corpora nr̃a iuxta apłi uocẽ
hostiã uiuentẽ sc̃am. dõ placentem
exibentib celesti dignatione donabit
ic̃ mors illoꝵ. sic & uita nr̃a preciosa sit
n conspectu dñi. disruptisq uinculis
carnis & ipsi atria suꝑnę ciuitatis intra
reatq int̾choros beatoꝵ martyꝵ uo¬
ta gr̃aꝵ redẽptori nr̃o reddere merebi¬
mur: Q uiuit & regnat cũ patre inuni¬
ũ om̃iũ dilectissimi sũma uir¬
tutũ. &totius plenitudo iusti¬
Iciȩ de illo amore nascat᷑. quo
ds̃ ꝓximꝰq diligit᷑: innullis ꝓfecto hic
amor sublimiꝰ excellere clariꝰq fulgere.
quã in beatissimis martyribꝰ inuenitur.
quã similitudine passionis. Quãuis enĩ
ili dilectioni qua ds̃ nos redemit. muia cu¬
iusquã benignitas possit equari: quia ali¬
id est ꝓ iusto mori hominẽ sua necessitate
moriturũ. aliud ꝓ impiis occumbere a de-¬
bito mortis alienũ: multũ tamen uniu̾sis

Expanded text:
nobis, et corpora nostra, juxta Apostoli vocem, nobis, et corpora nostra, juxta Apostoli vocem, hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibentibus , coelesti dignatione donabimusicut mors illorum, sic et vita nostra pretiosa sit in conspectu Domini: diruptisque vinculis carnis, re, atque inter choros beatorum martyrum vota gratiarum Redemptori nostro reddere merebimur, qui vivit et regnat cum Patre in unium omnium, dilectissimi, summa virtutum et totius plenitudo justitiae de illo amore nascatur, quo Deus proximusque diligitur, in nullis profecto hic amor sublimius excellere clariusque fulgere, quam in beatissimis martyribus invenitur:quam similitudine passionis. Quamvis enim illi dilectioni, qua Dominus nos redemit , nulla cujusquam benignitas possit aequari, quia aliud est pro justo mori hominem sua necessitate moriturum, aliud pro impiis occumbere a debito mortis alienum, multum tamen universis
Abbreviated transcription (Latin):
tio dño tam sospes &e mundus exiit ꝗͣ
solatio destitut᷑ esse uidebat᷑: eo ampli¬
ore suꝑnoꝵ ciuiũ meruit frequentia
consolari Unde qͥuoq iͥpse ueraciter
calicẽ dñi cũ fratre lacobo qͥẽ occisus
gladio bibisse intellegit᷑: quia qͥ tanta
ꝓueritate sustinuit. quã prõptus ipsã
etiã mortẽ. si offerret᷑ exciperet osten
ꝑpetiamur. si non uincula. ñ uerbera.
non carceres. non supplicia corporis. a¬
liã non nullã hominũ ꝑsecutionẽ prop¬
re ualemus. si castigare corpus nr̃m. &
seruituti subicere curamꝰ. si in spũ humi¬
litatis & in anima contrita dño suppli¬
care adsuescimꝰ. si in latas aꝓximo con¬
tumelias placita mente suscipere satagi¬
mus. si & eos qͥnos odio habent. qͥ iniuri¬
as nobis inferunt diligere. his benesace
orare. sicũ uirtute patientię bonoꝵ
quoq operũ fructib ad ornari conte¬
dimus. Taliter & enĩ conuersantibus

Expanded text:
tio Domino tam sospes et mundus exstitit tio Domino tam sospes et mundus exstitit solatio destitutus esse videbatur, eo ampliori supernorum civium meruit frequentia consolari. Unde ipse quoque veraciter calicem Domini cum fratre Jacobo, qui occisus est gladio, bibisse intelligitur, quia qui tanta pro veritate sustinuit, quam promptus etiam ipsam mortem si offerretur, exciperet ostend nil tale perpetiamur, si non vincula, non verbera, non carceres, non supplicia corporis alia, non ullam hominum persecutionem, propre valebimus, si castigare corpus nostrum, et servituti subjicere curamus, si in spiritu humilitatis et in anima contrita Domino supplicare assuescimus, si illatas a proximo contumelias placida mente suscipere satagimus, si et eos qui nos odio habent, qui injurias nobis inferunt, diligere, his benefacerexorare, si cum virtute patientiae bonorum quoque operum fructibus adornari contendimus. Taliter etenim conversantibus
Abbreviated transcription (Latin):
se diẽ recessus sui. conigcatis discipu¬
lis suis inepheso. ꝑmultasi gnoꝵ expe¬
rimenta ꝓmens xp̃m desce. derit in
defossũ sepulturȩ sue locũ. &facta o¬
ratione positus sit adpatres fuo tam
extraneus adolore mortis. quã acor¬
ruptione carnis inuenit᷑ alienus. Qio¬
modo gͦ calicẽ dñi bibere dictꝰ est. de
quo constat quia nequaquã ꝑmor¬
tẽ passionis de corpore exiuit: nͥ qͥa
duob modis idẽ calix bibit᷑. uno uide¬
licet. cũ aꝑsecutorib in lata mors pa¬
tient᷑ suscipit᷑. alio cũ mens adpassionẽ
prõpta habet᷑. cũ uita martyrio dig¬
licẽ docuit. quando cũ cȩteris apłis
ut inactib eoꝵ legimꝰ. carcerẽ & uer¬
bera gaudenti animo tolerabat. qͣn¬
do propt᷑ uerbum dĩ. & propter testi¬
moniũ ihu in pathinos insulam exilio re¬
ligatꝰ est: quando sic̃ historia ȩcclesiasti¬
ca narrat adomitiano pͥncipe missus e
inferuentis olei doliũ. de qͦ tam̃ propi¬

Expanded text:
em recessus sui, convocatis discipulis suis in Epheso, per multa signorum experimenta promens Christum, descenderit in defossum sepulturae suae locum, et facta oratione positus sit ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Quomodo ergo calicem Domini bibere dictus est, de quo constat quia nequaquam per mortem passionis de corpore exivit; nisi quia duobus modis idem calix bibitur, uno videlicet cum a persecutore illata mors patienter suscipitur; alio, cum mens ad passionem prompta habetur, cum vita martyrio diglicem docuit, quando cum caeteris apostolis, sicut in Actibus eorum legimus, carcerem et verbera gaudenti animo tolerabat, quando propter verbum Dei et testimonium Jesu in Pathmos insulam exsilio relegatus est, quando, sicut historia ecclesiastica narrat, a Domitiano principe missus est in ferventis olei dolium, de quo tamen propi
Abbreviated transcription (Latin):
obtulerat eũ iudici ad martyriũ ia¬
cobũ scilicet. motus etiam ipse. con
uit ambo pariter ad suplicium.
Et ci ducerentur inuia. rogauit ia¬
cobũ Uiri sibi remissionẽ. At ile pa¬
rũꝑ delrans pax tibi inquit. & os¬
culatꝰ eͣ eũ. ita ambo simul capi¬

Expanded text:
obtulerat eum judici ad martyrium, Jacobum scilicet, motus etiam ipse confeuit, ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parum deliberans: Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capi
Abbreviated transcription (Latin):
petere. quẽ uiuendi ordinẽ cunctis
fidelib sequendũ docet apl̃s. dicens
Sieñ conplantati facti sumꝰ similitu¬
nis eriꝰ. Dicunt illi. Possumꝰ. Men¬
tẽ quidẽ deuotionẽq suam qualis
in presenti erat simpliciter dño pan¬
debant. dũ se calicẽ eius bibere
posse testabant᷑: qui tam̃ quantȩ
infirmitatis ad huc essent post mo¬
dũ patenter ostendebant. dũ ad¬
ueniente tempore. quo ipse dñs eun¬
dem calicem biberet. etiam illis cũ
di calicis eoꝵ corda pͣmebat. qͥn po¬
tius qui passuro dño fugerunt. eo
resurgente ocius redierunt. & qd̃
passionis turbine rente trepida¬

Expanded text:
petere. Quem vivendi ordinem cunctis petere. Quem vivendi ordinem cunctis fidelibus sequendum docet Apostolus, dicens: Si enim complantati facti sumejus erimus . Dicunt illi: Possumus. Mentem quidem devotionemque suam, qualis in praesenti erat, simpliciter Domino pandebant, dum se calicem ejus bibere posse testabantur: qui tamen quantae infirmitatis adhuc essent, postmodum patenter ostendebant, dum adveniente tempore quo ipse Dominus eumdem calicem biberet, etiam illi cum cdi calicis eorum corda premebat, quin potius qui passuro Domino fugerunt, eo resurgente ocius redierunt: et quia passionis turbine terrente trepida
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib inqͥt diuites facti estis millo¬
in illo in om̃i uerbo & in om̃i scien¬
tia. Nesciebant quid peterent. qͥ au¬
gi posse quib qͥsq sedib infuturo
qua retributione donet᷑. & pociꝰ
dñm pͣcabant᷑. ut fiduciã & głam
spei quã habebant usq ad finem
firmã bene merendo ꝑducerent.
scientes quia qͥcquid boni agerent
ipse in estimabili mercede remune¬
raret. Et quidẽ laude digna ẽ pia
simplicitas eoꝵ. qͥ fiduciã deuote
mentis sedere in regno circa dñm
poscebant. sed multo dignius lau
sed celestis eos magister qͥd pͥmo quȩ¬
rendũ esset insinuans. reuocat ad
uiã laboris. qua adbrauiũ ꝑtinge¬
re possent retributionis. Potestis
inquit bibere calicẽ quẽ ego bibi¬
turus sum: Calicẽ quippe suum
dicit amaritudinẽ passionis. quȩ
infideliũ acerbitate crebro iustis
offerunt᷑: Nã hanc qͥsq humilit᷑.
pacienter. gaudenter. pro xp̃o sus¬
nabit. Quia gͦ filii zebedei cũ illo
sedere desiderabant. admonet eos

Expanded text:
divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia . Nesciebant quid peterent, quia augi posse, quibus quisque sedibus in futuro, qua retributione donetur. Et potius Dominum precabantur ut fiduciam et gloriam spei quam habebant usque ad finem firmum bene merendo perducerent, scientes quia quidquid boni agerent, ipse inaestimabili mercede remuneraret. Et quidem laude digna est pia simplicitas eorum, qui fiducia devotae mentis sedere in regno circa Dominum poscebant, sed multo dignius laudSed coelestis eos magister quid primo quaerendum esset insinuans, revocat ad viam laboris qua ad bravium pertingere possint retributionis. Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum? Calicem suum dicit amaritudinem passionis, quae infidelium acerbitate crebro justis offertur. Nam hanc quisquis humiliter, patienter, gaudenter pro Christo susnabit. Quia ergo filii Zebedaei dum illo sedere desiderabant, admonet eos
Abbreviated transcription (Latin):
no de quo ipse ait regnũ dĩ intra uos
illo. utrãq hanc sedẽ illis ipso filio una¬
cũ patre parante. Neq enĩ largitio
donorũ in eis separari potest. inqͥb
unitas nature semꝑ inseparabilis ma
sideratione transseundũ. quomodo
dixe̾rit dñs. in differenter filios ze¬
bedei calicẽ suũ bibituros. cũ noue¬
rimus unũ ex his iacobũ scilicet per
effusionẽ sanguinis uitã finiuisse. ali¬
uisse: Nã de iacobi martyno lucas
aꝑte testatur: quia misit herodes
rex manꝰ ut affligeret quosdã de ȩc

Expanded text:
no, de quo ipse ait: Regnum Dei intra vos no, de quo ipse ait: Regnum Dei intra vos illo, utramque hanc sedem illis ipso Filio cum Patre parante. Neque enim largitio donorum in eis separari potest, in quibus unitas naturae semper inseparabilis mansideratione transeundum quomodo dixerit Dominus indifferenter filios Zebedaei calicem suum bibituros, cum noverimus unum ex his, Jacobum scilicet, per effusionem sanguinis vitam finisse; aliquievisse. Nam de Jacobi martyrio Lucas aperte testatur, quia misit Herodes rex manus, ut affligeret quosdam de ec