comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾mum uisam consulit au¬
gur auem. ¶ Ea si quidem
futurorum prenostica sunt.
¶Iectilius consul romanꝰ
oppugnaus castrimi in sicilia
cui nomen letum erat cum
milites accingerentur ad pug¬
nam au. Etto hodie letum ca¬
piam. Casuq sic accidit cũ
ipe eadem die fuerit interep¬
tus. ¶ Alius quoqz cousul cũ
a seuatu destinaretur ad ex¬
pugnaudum regem persa¬
rum a filia quam in hostio do¬
musz flentem obruam habuit
causam que funt. Cumqz illa
enim forte catulus qui perie¬
rat dicebatur profectus in ex
filia consulis flebat amissum
¶Ab ipĩs etiam elementis
aut temporis qualitate reꝵ
frequenter trahuntur auspi¬
cia for l ͤ duriciam gr̃a roris
aut modestus yuiber emollit.
Rocidum quippe et suppluutale
tempus aerqz sudus dumi oꝑis.
cunisqz ucunctanter ortum per¬
sequitur creditur ciuisdem for¬
tumare processum. ¶ Cum for¬
tuna que frigios exiles. liuenti
occulo din perstruixerat. tandẽ
beniguus quasi de specula gr̃e

Expanded text:
Et primam visam consulit auEt primam visam consulit augur avem. Ea siquidem futurorum praenostica sunt. Petilius consul Romanus oppugnans castrum in Sicilia, cui nomen Letum erat, cum milites accingerentur ad pugnam, ait: « Ego hodie Letum capiam. » Casuque sic accidit, cum ipse eadem die fuerit interemptus. Alius quoque consul cum a senatu destinaretur ad expugnandum regem Persarum, a filia quam in ostio domus flentem obviam habuit, causam quaesivit; cumque illa sic enim catulus qui forte perierat, dicebatur profectus in expfilia consulis catulum flebat amissum. Ab ipsis etiam elementis, aut temporis qualitate, rerum frequenter trahuntur auspicia. Fortunae duritiam, gratia roris, aut modestus imber emollit. Roscidum quippe, et suppluviale tempus, aerque sudus, dum operis cujusque incunctanter ortum prosequitur, creditur ejusdem fortunare processum. Cum Fortuna quae Phrygios exsules liventi oculo diu perstrinxerat, tandem benignius, quasi de specula gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil potencius nnchil effica¬
cuis est. nichilqz mortalium
umiꝙͣ inuemes. quod euden¬
cius exp̾mat ueritatem. por¬
rosi artem diligenter exeque¬
ris condicoem̃ eius et dona
uature situm gestum. io¬
tumqz corporis. sensumqz
sermoinis tota mentis intẽ¬
cione notabis ¶acerdote
obiuum alium ue religiosum
dicunt ee infaristum. Ego
quoq ꝑniciosum credo. non
modo sacerdotibus sed et uiris
sapientibus contraire. Melius
quoqz est obiuari genti
seruorum. ꝙͣ. hiis qui suma
sunt prediti potestate ¶ Ite¬
nunam quoqz que capite disco¬
operto scedit in felicem crede.
nisi ut apud plurimum legr
publica sit. aut plurium libi¬
dini pateat ꝓstituta. nec ex¬
pedit illi occurtere que amino¬
to uelo suo caput suum detur¬
pare non erube, ot ab his que
primo audieris iter operis.
cumsqz auspicia quid sequa¬
tur preuosces. ¶Hinc deus
incumbens baculo quem dex¬
tra gerebat. omnia principiis
dixit in eẽ solent. ¶ludita
uoces tumida ꝑpendunus aure

Expanded text:
il potentius, nihil efficacius est, nihil mortalium unquam invenies, quod evidentius exprimat veritatem. Porro si artem diligenter exsequeris, conditionem ejus, et dona naturae, situm, gestum, motumque corporis, sensumque sermonis, tota mentis intentione notabis. Sacerdotum obvium aliumve religiosum, dicunt esse infaustum. Ego quoque perniciosum credo, non modo sacerdotibus, sed et viris sapientibus contraire. Melius quoque est obviare genti servorum, quam his qui summa sunt praediti potestate. Feminam quoque, quae capite discooperto incedit, infelicem crede: nisi, ut apud Plinium legitur, publica sit, aut plurium libidini pateat prostituta. Nec expedit illi occurrere, quae amoto velo, caput suum deturpare non erubescit. Ab his quae primo audiens inter operis cujusque auspicia, quid sequatur praenosces. Hinc Deus incumbens baculo quem dextra gerebat, Omina principiis, dixit, inesse solent. Auditas voces timida perpendimus aure.
Abbreviated transcription (Latin):
lus ip̃e thobie socius asꝑuatꝰ
est comitatum. Quid ꝙ cirus
scelere au expositus in silmis
ut periret camcule. uberibus
regnum adeptus est ꝑsarum
locusta et simauimum posse
itinerancium tamen p̾pedit
uotu ex eo forte sit dicta quod
loco stare faciat gradiente
gressum. et inciatorum ame¬
nat exitum. ¶Araneai dum
a superioribus filum ducit.
spem uenture peccume uidetur
afferre. ¶Oouius buffo fu¬
turoz successus demuniciat mͥ
tameu uel solo uisu molestus

Expanded text:
lus ipse Tobiae socius aspernatus lus ipse Tobiae socius aspernatus est comitatum. Quid quod Cyrus scelere avi expositus in silvis ut periret, caniculae uberibus regnum adeptus est Persarum. Locusta etsi minimum possit, itinerantium tamen praepedit vota; ex eo forte sic dicta, quod loco stare faciat gradientesgressum, et initiatorum amoenat exitum. Aranea dum a superioribus filum ducit, spem venturae pecuniae videtu afferre. Obvius bufo futuros successus denuntiat, mihi tamen vel solo
Abbreviated transcription (Latin):
gratanter obuiam gradieris
idam capram uite sui alludens
poeta dici. occusate capͦ cornu
ferit Illud caneto. bouus tritu¬
rantibus. bibencius tamen
arantibus obuiabis. nec di¬
spliceat si uiam ruperint. qr
mora itineris hospicii gracia
compensabitur mulus infam¬
stus est asumis mutilis. et si
utilissimi sint ad honera pre
ferenda. Equus quandoq bo¬
nus est. sed in eo niihil uti¬
lius. ꝙͣ ꝙ humanis usibus
serini. habet uero iurgiorum
et pugne sih̃toem. intetdum
tameu ex colore et usu miti¬
gatur. Dii aopud uirgilum
uisis equis albis apparente
ytalia semior anchises exclo¬
mat bessimm. obessum terra
Hospitas portas. Ceruipr. ca¬
preolum aprumqz siluestrẽ
onagrunn et cetera hums
generis malo p̃ndenti appo¬
nos. ꝙͣ uianti opponas. Eue¬
as cerus ꝓ nauium numero
fusis onien. quod contrarium
indebatur ad se sociorum q
fortuna uirtute retorsu. Ca¬
is sequi peda commodissi¬
mus est cuius si uera qt he¬
breorum tradicio nec auge¬

Expanded text:
gratanter obviam gradieris, gratanter obviam gradieris, dum capram vites, cui alludens poeta ait: Occursare capro, cornu ferit ille, caveto. Bobus triturantibus, libentius tamen arantibus, obviabis. Nec displiceat si viam ruperint, quia mora itineris hospitii gratia compensabitur. Mulus infaustus est, asinus inutilis; etsi utilissimi sint, ad perferenda onera. Equus quandoque bonus est; sed in eo nihil utilius, quam quod humanis usibus servit. Habet vero jurgiorum et pugnae significationem. Interdum tamen ex colore et visu mitigatur. Unde apud Virgilium, visis albis equis, apparente Italia, senior Anchises exclamat: Bellum, o bellum, terra hospita, portas. Cervum, capreolum, aprumque silvestrem, onagrum et caetera hujus generis, malo prandenti apponas, quam vianti opponas. Aeneas cervis pro navium numero fusis, omen quod contrarium videbatur, ad se sociorumque fortunam, virtute retorsit. Canis sequipeda commodissimus est: cujus, si vera est Hebraeorum traditio, nec ange
Abbreviated transcription (Latin):
angur p̾ nominatus cõqrit᷑ st̃gez
gcoꝵ conitiẽs ex uolatu. uides ut
milla sereuos ales agait curs uet
¶Auestiis quoq uiarum tuar
euentus scrutaberis leporis time¬
bis occursum si tamen euaserut
Est emm ꝓculdubio longe como¬
dior in mensa quani in uia
lupo obino. congratulaberis.
bom si quid̃ nuncuus est. licet
solo uisu soleat nocere ei quem
ante ꝓuiderit uocemqz p̾cludere
Iuxta. Illud. nox fugit Ip̃a lupi
merim uidere priores ¶ Diero¬
n ficculus licteratorio insistens
studio inter coequales stilo ope¬
i ram daibat: eiqz lupus in tuarba
puerorun repente. conspecto
tabellant eripint successu
honinus firmans mandita.
nsorma ꝓrodign. Ea indimulta
lupi effica ͣ non negabit quis¬
quis genus romanorum supr
⁊ no lacte non ambigit educatũ.
onuns plerumqz quod in ei si
dalcius esti adhuc lupinute
saporem retaiet. p̾miq eorum
ident quam a mr̃e supa didt¬
scerant s̾ muicem seruauerut.
eademqz quadam lege nature
manauit ad posteros ouibus

Expanded text:
nominatus conqueritur, stragem Graecorum conjiciens ex volatu, . . . Vides ut nulla serenos Ales agat cursus. A bestiis quoque viarum tuarum eventus scrutaberis. Leporis timebis occursum, si tamen evaserit. Est enim procul dubio longe commodior in mensa, quam in via. Lupo obvio congratulaberis: boni siquidem nuntius est, licet solo visu nocere soleat, ei quem ante praeviderit, vocemque praecludere. Juxta illud: Vox jugit ipsa, lupi Maerim videre priores. Hiero Siculus litteratorio insistens studio, inter coaequales stylo operam dabat, eique lupus in turba puerorum repente conspectus, tabellam eripuit, successus hominis firmans, inaudita forma prodigii. Quid multa? lupi efficaciam non negabit, quisquis Romanorum genus lupino lacte non ambigit educatum. Unde plerumque quod in eis dulcius est, adhuc lupinum saporem retinet; primique eorum fidem, quam a matre lupa didicerant, sibi invicem servarunt, eademque quadam lege naturae manavit ad posteros. Ovibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De fundamento mathe ͨ ͤ
et exercicio sensuum et inribz
amime et profectu racionis
et esfiacia liberalium diici¬
pliuarum.

Expanded text:
 De fundamento mathematicae, et exercitio sensuum, et viribus animae, et profectu rationis, et efficacia liberalium disciplinarum.
Abbreviated transcription (Latin):
usus fuit ad ultimum ne lo¬
ris quidem uel cinglis. aut
ipis etiam calciamentis absti¬
nuerunt portarum quoq in¬
dumenta detrahentes conficiẽ¬
da dentibus ingerebat. non¬
nulli et feni ueteris festucas
edebant. sz et de quisquilii
dragnus quatuor distra he

Expanded text:
usus fuit; ad ultimum ne lousus fuit; ad ultimum ne loris quidem, vel cingulis, aut ipsis etiam calciamentis, abstinuerunt. Portarum quoque indumenta detrahentes, conficienda dentibus ingerebant. Nonnulli et feni veteris festucas edebant. Sed et de quisquiliisdrachmis quatuor distrahe
Abbreviated transcription (Latin):
rem illis qui ħ ꝑpessi sunt et
nequiorem uirorum pntem
hanc protulisset etatem. pro
quibus omuiz gens pariter
meretur extingui. sed et in
ui ͦ libro de eisdem talia scribit
et eorum inquit qui ꝑ totam
ciuitatem famisz media ior¬
rum pebantur. multitudo in¬
numercibilis erat quorum
uec explicari miseria pot. per
singulas namqz domos sicubi
bella continuo et credes inter
caros iposqz parentes ac libe¬
ros nascebantur. dum non so¬
lum emanib. s ex ipĩs etiami
faucibus inuicemt cibum rap̾e
certabant. fides autem nec
mortius crat. ded et ip̃i cum
iau spin exhalarent ꝓscruta¬
bantur a predouibus ne cui
forte intra greuuum cibi aͥd
resideret. llii auitem ꝑ mediã
hiantes. uelut rabidi cane
huc atqz Illuc fere bantur. Et
quasi insania quadam exagi¬
tati in easdem domos sub mo¬
mento temporis iterum ai
sepus irruebant. Ouma ta¬
men neccessitas uertebat in
cibum etiam Illa que nec mu¬
tis quidem ammalibus edere

Expanded text:
rem illis qui haec perpessi sunt, et rem illis qui haec perpessi sunt, et nequiorem virorum praesentem hanc protulisset aetatem: pro quibus omnis gens pariter mereretur exstingai. Sed in libro VI de iisdem talia scribit: Et eorum, inquit, qui per totam civitatem famis inedia corrumpebantur multitudo innumerabilis erat, quorum nec explicari miseria potest. Per singulas namque domos sicubi bella continuo et caedes inter charos ipsosque parentes ac liberos nascebantur; dum non solum e manibus, sed ex ipsis etiam faucibus invicem cibum rapere certabant. Fides autem nec mortuis erat; sed et ipsi cum jam spiritum exhalarent, perscrutabantur a praedonibus, ne cui forte intra gremium cibi aliquid resideret. Alii autem per inediam inhiantes, velut rabidi canes huc atque illuc ferebantur, et quasi insania quadam exagitati in easdem domos sub momento temporis iterum ac saepius irruebant. Omnia tamen necessitas vertebat in cibum, etiam illa, quae ne mutis quidem animalibus edere
Abbreviated transcription (Latin):
ponte inferebant. si rogarent
negabant. ¶ Cum taniẽ unꝰ¬
quisqz difficiencium cum genu¬
tu retorqueret occulos ad tem¬
plum non de morte ꝓpͥa doles
sz de impunitate predonum
quos superstites reluiquebant¬
¶ Et primo quid̃ sumptu pu¬
blicos sepelire mortuos iusse¬
rant fetoris in tollerancia. ut
uero omnem sumptum cepit
uincere multitudo moxiẽtiu
de niuro cadanera precipitabat
at tum titus crrcuiens ꝑ iudissz
repletas mortuorum cadaueribus
uasses et humani corporis tabo
patriam terrant rigari. cum in¬
genti gemitu eleuatis ad celunt
manibus deum inuocat testẽ
hoc sui causa non prouenire
sed se ista sustinere iuitum.
Et post aliꝙͣta iterum iose¬
phus talia qued̃ prosequitur
nou cunctabor inquit ꝓferre
que sentio. arbitror enim ꝙ
etiam si aduersus impios ciuieᷤ
romanorum paulisp arma ces¬
sassent aut terre hiatu aut
aque disuino aut sodonitains
supplicium tortis cuntas de¬
pendissz que multo infaustio¬

Expanded text:
sponte inferebant, si rogarentur, sponte inferebant, si rogarentur, negabant. Cum tamen unusquisque deficientium cum gemitu retorqueret oculos ad templum, non de morte propria dolens, sed de impunitate praedonum, quos superstites relinquebant. Et primo quidem sumptu publico, sepelire mortuos jusserant, fetoris intolerantia. Ut vero omnem sumptum coepit vincere multitudo morientium, de muro cadavera praecipitabant. At cum Titus circumiens pervidisset repletas mortuorum cadaveribus valles, et humani corporis tabo patriam terram rigari, cum ingenti gemitu, elevatis ad coelum manibus: « Deum invocat testem, hoc sui causa non provenire, sed se ista sustinere invitum. » Et post aliquanta iterum Josephus talia quaedam prosequitur: « Non cunctabor, inquit, proferre quod sentio. Arbitror enim quod etiam, si adversus impios cives, Romanorum paulisper arma cessassent, aut hiatu terrae, aut aquae diluvio, aut Sodomitanis supplicium civitas dependisset, quae multo infaustio
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Deuiqz aliquanti supra eos
quo⁊ sepeliebant aminas emi¬
sere. multi etiam dum ꝑ sequũ¬
tur funera. priusꝙͣ ad sepulch
ueniretur efflabant. sed nec plã¬
ctus ex more deffunctis exhibe¬
batur aut suctus quia hoc sͥ¬
totum uendicanerat famer.
sed nec ariditas medie hũore
cui ꝙͣ reliquerat lacruarui
obsederant ciuitatem ꝓfunda
silencia et nox pleua mortis
cuncta contexerat. quibus ma¬
lis omibz grauiores soli iuge¬
bant predones qui ne sepulch
quidem diripere et spoliare ca¬
dauera Illicitum dicebant. nõ
tam predam petentes ꝙͣ scelus
irrisione cumulantes et aciem
gladiorum suorum in cadauerũ
obtruncacoe probantes. inter¬
dum etiam in nomuillos cid ͤ
spirantes mucro ex cuuman¬
dus agebatur ꝙ alui semmeces
cum uiderent supplices dexteras
p̾teudebant. ui inse quoqz bene¬
sicu loco conuerterent scelus.
quo. scilicet cruciatibz fami
uelocius absoluerentur. s nouo
crudelitatis genere necem qua

Expanded text:
 denique aliquanti supra eos  denique aliquanti supra eos quos sepeliebant, animas emisere. Multi etiam dum persequuntur funera, priusquam ad sepulcrum pervenirent, efflabant spiritum. Sed nec planctus ex more defunctis exhibebatur, aut luctus, quia hoc totum sibi vindicaverat fames; sed nec ariditas inediae humorem cuiquam reliquerat lacrymarum. Obsederant civitatem profunda silentia, et nox plena mortis cuncta contexerat, in quibus malis omnibus soli graviores vigebant praedones, qui nec sepulcra quidem diripere et spoliare cadavera illicitum ducebant, non tam praedam petentes, irrisione cumulantes, et aciem gladiorum suorum in cadaverum obtruncatione probantes. Interdum etiam in nonnullos adhuc spirantes, mucro examinandus agebatur, quod alii semineces cum viderent, supplices dextras praetendebant, ut in se quoque beneficii loco, converterent scelus, quo scilicet cruciatibus famis velocius absolverentur; sed novo crudelitatis genere, necem quam
Abbreviated transcription (Latin):
cibos uel ut crudelitas ex̾cicio
conualesceret. inhiis etiam si
derent. diripiebant quicquiõ cic¬
tulerant. supplicantibus aute
et terribile quoddam sibi no¬
men dei inuocantibus ut uel
partem aliquam exhiis que
secum mortis periculo quesie¬
rant indulgerent nichil pror¬
sus prebebant. sed hoc beuesicu
loco cesserat. si comp̾hensum
uium licuisset euadere. Hiis
autem post aliquanta aduingit
dicens. Iudeis uero cum egressu
urbis omnus pariter spes exclu¬
debatur salutis et iucilesiens
acerbitas famis domes sunul
et familias gentemqz uastabat
ita ut in penetralibus strata
iacerent mulierum paruuloꝵ¬
qz cadauera per plateas uero
inselicium senum corpora fame
magis ꝙͣ etate consumpta. In¬
uenes uero atqz omins eta
robustior uelut simulacra que¬
dam in uia et egressibus ober¬
rabant. corruerite quecumq soci
gressum subripusset media
sepelire autem cadaucra pro
ximorum. nec deffunctorum
multitudo nec uiroium debi

Expanded text:
cibos, vel ut crudelitas exercitio cibos, vel ut crudelitas exercitio convalesceret, in his etiam, si derent, diripiebant quidquid attulerant. Supplicantibus autem et terribile quoddam sibi nomen Dei invocantibus ut vel partem aliquam ex his quae secum mortis periculo quaesiverant, indulgerent, nihil prorsus praebebant; sed hoc beneficii loco cesserat, si comprehensum vivum licuisset evadere. His autem post aliquanta adjungit, dicens: « Judaeis vero cum egressu urbis omnis pariter spes excludebatur salutis, et invalescens acerbitas famis, domos simul et familias gentemque vastabat; ita ut in penetralibus strata jacerent mulierum parvulorumque cadavera, per plateas vero infelicium senum corpora, fame magis quam aetate consumpta. Juvenes vero atque omnis aetas robustior, velut simulacra quaedam in viis et egressibus oberrabant, corruentes, quocunque loci gressum subripuisset inedia. Sepelire autem cadavera moximorum, nec defunctorum multitudo, nec virium debil
Abbreviated transcription (Latin):
foribus pcipites irruebant. atq
ab ipis ut Ita dicam faucibus
exprimentes si quid forte in¬
sumptum iam fuerat reucca¬
uant uerebantur senes si cibu
uendicare temptassent. sparsis
etiam crimbus mulieres tralx¬
bautur occultare intentes. si
quid forte dep̾hensum fuisset
in manibus nulla senbus
renerencia. nulla gra ꝑuulos
iuiserato. sed in exiguo p̾anis
fraginento paruulos inherẽtes
et ex ipo cui inheserant suspẽ¬
sos elidebant in terram in euui
uero qui raptores cibo p̾uens¬
sent absumpto crudelius seme¬
bant et excogitabant dira sup¬
plicia obturantes infelicibus
naturales digestionum meatꝰ
aliis uero pre acutas sudes per
cadem uerenda adigentes. hor¬
resto que gesta sunt referens
ad confectiõem post hec unius
panis. aut ciati farme mise¬
ros perurgebant. nam ipi tor¬
tores non paciebantur faine.
Esset euii quodam modo tosse¬
rabilius si hec compulsi me¬
dia facere inderentur. sed ut
uel prepararent sibi in postez

Expanded text:
foribus, praecipites irruebant, atque foribus, praecipites irruebant, atque ab ipsis, ut ita dicam, faucibus exprimentes, si quid forte insumptum jam fuerat, revocabant. Verberantur senes, si cibum vindicare tentassent, sparsis etiam crinibus mulieres trahebantur, occultare nitentes, si quid forte deprehensum fuisset in manibus. Nulla senibus reverentia, nulla erga parvulos miseratio, sed in exiguo panis fragmento parvulos inhaerentes, et ex ipso cui inhaeserant suspensos, elidebant in terram. In eum vero, qui raptores cibo praevenisset assumpto, crudelius saeviebant, et excogitabant dira supplicia, obturantes infelicibus naturales digestionum meatus: aliis vero praeacutas sudes per eadem verenda adigentes. Horresco quae gesta sunt referens. Ad confectionem post haec unius panis, aut cyathi farinae miseros perurgebant. Nam ipsi tortores non patiebantur famem. Esset enim quodammodo tolerabilius si haec compulsi inedia facere viderentur. Sed ut vel praepararent sibi inposterum
Abbreviated transcription (Latin):
uel neccessitas uel metus ꝑmictẽt
exquoquebant mensam quid
mullus expectabat appomi sed er
infelicis ipius cibi spectaculum
miserabile cum ualidiores quiq
uiuenta diriperent imbecillib
uero nichil preter luctum suꝑ¬
eẽt et lacrumas et omi licet acer¬
bitates rerum superaret fame
nichil tamen ita subruit atqz
Quisquid enim salius rebus
pudore dignum est. Id in hac
neccessitate contempnitur.
demqz et uxores de uirorum
manibus et filni de parentu
et quod est infelicuis. matres
cibos de paruusorum manib
atq ore rapiebant. Et cum dul¬
cissum liberi in manibus atq
ante ora positi tabescerent. exi¬
guai uite subsidia adentibus
ipĩs eximere nemo parcebat.
Uerum ne ipos quidem infe¬
lices et ꝑ exignos sumente
latebant cibos. sed contumo ade¬
rat predonun quis et statim
ut clausas cuiuspiam conspe¬
xisset fores iudicium credebat
hoc ee quod intrinsecus positi
ederent. Et repente despicatie.

Expanded text:
vel necessitas vel metus permitteret, vel necessitas vel metus permitteret, excoquebant; et mensam quidem nullus expetebat apponi, sed ex infelicis ipsius sibi spectaculum miserabile, cum validiores quique inventa diriperent, imbecillioribus vero nihil praeter luctum supererat et lacrymas. Etenim licet omnium acerbitates rerum superet fames, nihil tamen ita subruit et suames. Quidquid enim salvis rebus pudore dignum est, in hac necessitate contemnitur. Denique et uxores de virorum manibus, et filii de parentum, et, quod est infelicicibos de parvulorum manibus atque ore rapiebant, et cum dulcissimi liberi, in manibus atque ante ora positi tabescerent, exigua vitae subsidia a dentibus ipsis eximere nemo parcebat. Verum ne ipsos quidem infelices, et perexiguos sumentes latebant cibos: sed continuo aderat praedonum quis, et statim ut clausas cujuspiam conspexisset fores, indicium credebat hoc esse, quod intrinsecus positi ederent; et repente despicatis
Abbreviated transcription (Latin):
extossebat arroganciam. Et utrũ¬
qz simul media cum temeritate
crescebat. publice quid̃ frumentu
nusꝙͣ omnino erat. sed irruẽtes
urbis predones ꝑscrutabantur
donnis et si quid inuenissent taq̃
de hiis qui sesellerant penas su¬
mebant si uero non inuenissent.
nichilominus tamꝙͣ̃ eos qui
occultus et diligentius abscon¬
derint cruciabant. Iudicium uero
haberi abeis papula capiebant
hoc ip̃o ꝙ adhuc uiuerent et sub¬
sistere corporibus uidebantur
tanꝙͣ qui pro festo iam interis¬
seut nisi absconditos uspiam
tegerent cibos si quos sane tabe¬
scentes i acie iidissent hor
cum uenia preteribant suꝑslu¬
um putantes peruere. quo
paulo post absumeret fames..
multi tameu in occultis omni
sensu suo mercati sunt unum
metrum si diuites frumenti
hordei sunferiores fuerunt et
concludentes se inferioribus qui¬
busqz peuetralibus domus nou¬
nulli nec in panes consectas fru¬
ges edebant alii uero in quatum

Expanded text:
extollebat arrogantiam, et utrumextollebat arrogantiam, et utrumque simul inedia cum temeritate crescebat. Publice quidem frumentum nusquam omnino erat, sed irruentes urbis praedones perscrutabantur domos, et si quid invenissent, tanquam de his qui fefellerant, poenas sumebant; si vero non invenissent, nihilominus tanquam eos qui occultius et diligentius absconderant, cruciabant. Indicium vero ab eis haberi pabula capiebant hoc ipso, quod adhuc viverent, et subsistere corporibus videbantur, tanquam qui profecto jam interissent, nisi absconditos uspiam tegerent cibos. Si quos sane tabescentes macie vidissent, hos cum venia praeteribant, superfluum putantes perimere quos paulo post absumeret fames. Multi tamen in occultis omni censu suo mercati sunt unum metrum, si divites, frumenti, hordei, si inferiores fuerant, et, concludentes se in interioribus quibusque penetralibus domus, nonnulli nec in panibus confectas fruges edebant. Alii vero, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iherosolunant uelut exiciali qua¬
dam manu cogente conuenerant
pasche. saluatorem suuni. et sal¬
uatorem xpistum domiui cru¬
entis manibus et sacrilegis uo
cibus uiolarunt in ipĩs diebus
uelut in unum carcerem omns
multitudo conclusa feralis pene
exicium quod merebatur exciꝑet.
preteribo sanc uel que uel eos. uel
glcidr cede uel aliis belli machimniꝰ
collata sunt explicare ea tantum¬
modo que dire famis exicio ꝑtu¬
lerunt. supradicti hẏstoriographi
sermonibus proferam. que legẽ¬
tes hec intelligant quantum
piaculi suit audere aliquid in
xpin et qmͣ grauibus ausa sup¬
pliciis explentur age ĩtaqz quin¬
tus Iosephihystoriarum liber
ponatur in medio ex quo omi
corum luctuosa t̾̃gedia ꝑuoscat᷑.
diuitibus tamen permauere
inquit aut ꝑire unum atq Idẽ
erat. Si enim in urbe ꝑmansis¬
sent sacultatum sucrum causa
crimine obiecto qͣi qui de transfu¬
giendo cogitarent perunebantur.
neccessita uero famis factiosor

Expanded text:
Jerosolymam velut exitiali quaJerosolymam velut exitiali quadam manu cogente convenerant, Paschae Salvatorem et salutare Christum Domini cruentis mcibus violarunt, in ipsis diebus velut in unum carcerem, omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium, quod merebatur, exciperet. Praeteribo sane quae in eos vel gladii caede, vel aliis belli machinis collata sunt, explicare; ea tantummodo, quae dirae famis inedia pertulerunt, supradicti historiographi sermonibus proferam, quo legentes haec intelligant quantum piaculi sit, audere aliquid in Christum, et quam gravibus ausa suppliciis expientur. Age itaque, quintus Josephi historiarum liber ponatur in medio, ex quo omnis eorum luctuosa tragoedia pernoscatur. « Divitibus autem permanere, inquit, aut perire, unum atque idem erat. » Si enim in urbe permansissent, facultatum suarum causa crimine objecto, quasi de transfugiendo cogitarent, perimebantur. Necessitas vero famis factiosorum
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝑfunctorie indignacioni
dei aduersus impeinitenciam
iudeorum siguoru p̾cessisse
uideantur iudicia. calautatẽ
intollera bilem excidium irre¬
parabile. reprobate excecaie
gentis in auditam. et ciucti
se culis incoguitam seruitutem
succuitus sermo percurrat.
Quantis ergo malis tunc
uniuersa mulctata sit ut que
ipa iudee terra. uello. fame
igu. cedibusqz uastata sit.
quanta populorum milia prec
simul cum comugibus et
pariuilis liberis absqz inuiero
et abiqz discrecõe trucidati siui
que etiam diuersarum urbi
obsidiones sed et ipius mag¬
uisice et famosissinc ciuitatis
ihrlin quanta uastitas. et
quanta suerit diuersarum¬
gez. quis per hec singula bel¬
lornu extiterit modus. et ut
collocata sit templo uiqz ad
ultimum cuncta igins popu¬
latus sit ci flãma cõsupsut
si quis plenius nosse uult ystori¬
ant iosephi legat. nos uero ex hii
ea tantum que ad explanacoẽm
suscepti operis sufficiunt assuie¬
mus. in quibus refert ꝙ ex ommi
uidea populi in die solempni pasche

Expanded text:
ationis Dei, adversus impoenitentiam Judaeorum, signorum praecessisse videantur indicia, calamitatem intolerabilem, excidium irreparabile, reprobatae et excaecatae gentis inauditam et cunctis saeculis incognitam servitutem, succinctus sermo percurrat. Quantis ergo malis gens tunc universa multata, atque ipsa Judae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit; quanta populorum millia, patres scilicet cum conjugibus ac parvulis liberis absque numero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et urbis magnificae et famosissimae civitatis Jerusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversges, quisve per haec singula bellorum exstiterit modus, et ut collocata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit, et flamma consumpserit; si quis plenius nosse vult historias Josephi consulat. Nos vero ex his ea tantum, quae ad explanationem coepti operis sufficiunt, assumemus. Et in quibus refertur, quod ex omni Judaea populi in die solemni Paschae
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Longum est si inclita gesta
tanti principis enumerare con¬
tendam. que sicut omnes ad¬
mirari neccesse est ita plene
describere impossibile. nec ego
niribus meis arrogo. in quo si
sibi diu successerint ꝓspera su¬
dare poterunt. Orosuis. Egi¬
sippus. et trogus. Ceterum ado¬
lescencie exitus aliquibus su¬
spectus est et utinam frustra
abonis tueatur

Expanded text:
. Longum est si inclyta gesta . Longum est si inclyta gesta tanti principis enumerare contendam; quae sicut omnes admirari necesse est, ita plene describere impossibile. Nec ego viribus meis arrogo, in quo, si sibi diu successerint prospera, sudare poterunt Orosius, Hegesippus, et Trogus. Caeterum adolescentiae exitus ab aliquibus suspectus est, et utinam frustra a bonis timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
autem consilio unus pͥmum¬
tus uiter castrum quod rexi
mumetat et regis copras suñ
sed louge nmorem exercitum
interiecit. ne tamen h alienge¬
ne ascribant uiribrs sus. nr̃o
precipue milite intebatur. ad
hoc deuium exigentibus cul¬
pis perductus est qui regnum
occupauerat ut cogeretur ex here¬
dare filium et duci cedere regun
successionem et tocius regi
proceres et miliciam fidelitate
prestita obligare ¶ Crauseo
ad obsidionem chunoins quia Ibi
anglos et uormannos quos iaun
multiplex confederaicio unuit p̾¬
cipuos et magis stremios in capcõe
castri extitisse uullus Ignorat.
nam sileo de nanneto et toto ini¬
uoris britannie quanuus gran¬
dis ꝓuincia sit comitatu qui re¬
uellis esset in hodierinm diem
uisi robur gentis anglorunt
esset formidim. hꝰ ip̃m aut ue¬
ritus aut amore et uirtute al¬
lecus incertum enum est Illu¬
ftris blesensimt et carnoten
comeni castra que pupillaris
etatis tempore amissa fuerant
ducatu normannorum restituit¬

Expanded text:
autem consilio unius praemautem consilio unius praemonitus, inter castrum quod rex munierat, et regis copias, suum, sed longe minorem exercitum interjecit. Ne tamen hoc alienigenae ascribant viribus suis, nostro praecipue milite nitebatur. Ad hoc demum exigentibus culpis perductus est, qui regnum occupaverat, ut cogeretur exhaeredare filium, et duci cedere regni successionem, et totius regni proceres et militiam fidelitate praestita obligare. Transeo ad obsidionem Chinonis, quia ibi Anglos et Normannos, quos jam multiplex confoederatio univit, praecipuos et magis strenuos in captione castri exstitisse, nullus ignorat. Nam sileo de Nanneto, et toto minoris Britanniae, quamvis grandis provincia sit, comitatu, qui rebellis esset in hodiernum diem, nisi robur gentis Anglorum esset formidini. Hoc ipsum aut veritus, aut amore et virtute allectus incertum est enim illustris Blesensium et Carnotensium comes castra, quae pupillaris aetatis tempore amissa fuerant, ducatui Normannorum restituit
Abbreviated transcription (Latin):
corda concussit et fregit. ¶Sta¬
tiqz iusurtexerunt in eni
reges francorum et auglor
collectis uiribus suis et utroq
iimanior hostis enstachius
ille sororius regis francorum
qui ppriam agens causam non
iam patri ꝙͣ sͥ paternum dya¬
deuia couseruare intebatur.
¶Et eos quid̃ non mõdo uiri¬
liter neoptolemus noster su¬
stiuint. sed ex maxua parte
potenter superauit unde tactꝰ
dolore cordis intruisecus eusta¬
chius quen predixi. quod in
uita optiminu fecit. rebus ex¬
cessu humianus quem letantibz
boius et publice sortuna con¬
gratulantibus quouiam hic
flagellum patrie aliud ĩmu¬
uebait luxerunt ambubaiarũ
collegia. pharma copole m̃dici.
uuune. balatrones. ħ genus
ouine ne tamen obitus euis
glorie ducis nostri quitꝙͣ detra¬
heret. dediticoem craumersie in
cnus subsidium cm patre
uenerat in manu ualida et nu¬
mero ampliori unus armatus
militumt istructus copia iu¬
stuunt presens et uidit ¶ Tñx

Expanded text:
corda concussit et fregit. Stacorda concussit et fregit. Statimque insurrexerunt in eum reges Francorum et Anglorum, collectis viribus suis, et utroque immanior hostis Eustachius ille, sororius regis Francorum, qui propriam agens causam, non tam patri, quam sibi, paternum diadema conservare nitebatur. Et eos quidem non modo viriliter Neoptolemus noster sustinuit, sed ex maxima parte potenter superavit. Unde tactus dolore cordis intrinsecus Eustachius, quem praedixi, quod in vita optimum fecit, rebus excessit humanis, quem, laetantibus bonis, et publicae fortunae congratulantibus, quoniam hic flagellum aliud patriae imminebat, luxerunt Ambubaiarum collegia, pharmocopolae, Mendici, mimi, balatrones, hoc genus omne. Ne tamen obitus ejus gloriae ducis nostri quidquam detraheret, deditionem Craumersiae, in cujus subsidium cum patre venerat in manu valida, et numero ampliori vivus armatus, militum instructus copia, sustinuit praesens et vidit. Dux
Abbreviated transcription (Latin):
ta male panca bene Illud qui¬
dem pessune egit quod in con¬
temptum dei in eus xp̃os ma¬
nus imecit nou sine nota per¬
fidie et prodiciorus quani
nefarni operis merito contraxit
apũd ouines ut adcurian eius
eruide nemo secure accederet non
tamien solos et si primos ad ꝑui¬
cieui sui cepit epos sed omnibus
quos suspectos habuit prodicionis
sue tetendu insidics at in cãpcõe
eporum inicium malorum fuit
et abea die nou defuit gladius
lateri eius et facta sunt semper
uonissima honnnus deteriora
prioribus. ¶ Quid multa in die
bus eius multiplicata sunt
excẽdere. ¶ Derumptamen se
illis prieri uirtus opposuit. Et
fere aute etatem aut niuins
militare sit malignantium
impetum fregit ut theodosio
iuinore quem historie conferunt
alexandro quandoqz dictus sit
ueniatur inferior nec mora in
prinus adolescencie auius mi¬
pribes adͤ miliciam aggressꝰ
eit. uultuqz ferociori et forciori
manu diuimi auxilii hostum

Expanded text:
ta male, pauca bene, illud quita male, pauca bene, illud quidem pessime egit, quod in contemptum Dei, in christos ejus manus injecit, non sine nota perfidiae et proditionis, quam nefarii operis merito contraxit apud omnes, ut ad curiam ejus exinde nemo secure accederet. Non tamen solos, etsi primos ad perniciem sui cepit episcopos, sed omnibus quos suspectos habuit, proditionis suae retendit insidias. At in captione episcoporum initium malorum fuit, et ab ea die non defuit gladius lateri ejus, et facta sunt semper novissima hominis deteriora prioribus. Quid multa? In diebus ejus multiplicata sunt excedere. Verumtamen se illis pueri virtus opposuit, et fere ante aetatem aut munus militare, sic malignantium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem historiae conferunt Alexandro, quandoque dictus sit nveniatur inferior. Nec mora, in primis adolescentiae annis, impubes adhuc, militiam aggressus est, vultuque ferociori, et fortiori manu divini auxilii, hostium
Abbreviated transcription (Latin):
fundata est. negligentem disci¬
pline ut eo uon tam regnante
ꝙ concuciente et collidente cle¬
rum et populum ꝓuocarentur
ouines ad omua mensura
namqz uiris erat ius. ¶ Iuua¬
dens ergo regiini exheredauit.
exclusit pro quo quidem si fides
cẽt in homine et decessor m̾itis
et ex ueccessitate iurancenti sͥ
fuerat moriendum. uitiuas
studuit corrumpere nacione
cum principibus matrimonia
contraxit et amicicias ne quo
dei beueficio paruulus qui ad ͭ
ragiebat in cuius ad peticione
hereditatis posset accedere plu¬
rima quidem aduersus innoceu¬
ciam machinabantur. sed in
omnubus hiis mentita est imi¬
quitas sibi ¶ Eoq innotint
quia deus uerax est ꝙ fideui
quam deo suo domnio qz t̾reuo
nou seruauit cam nequaꝙͣ re¬
perit in subiectis ¶ Caden nã¬
qz mensura remensum eit ei
qua ip̃e aliis p̾mensus fuerat
ac si omnes apud ennium di¬
dicissent. neqz dedi. neq do. ii¬
fideli cuiꝙ̃. ridem sed cum mul¬

Expanded text:
fundata est, negligentem discifundata est, negligentem disciplinae, ut eo non tam regnante, quam concutiente et collidente clerum et populum, provocarentur omnes ad omnia. Mensura namque juris vis erat. Invadens ergo regnum, exhaeredavit, exclusit dominum, pro quo quidem, si fides esset in homine, et decessorum meritis, et ex necessitate juramenti sibi fuerat moriendum. Vicinas studuit corrumpere nationes, cum principibus matrimonia contraxit et amicitias, ne quo Dei beneficio parvulus, qui adhuc vagiebat in cunis, ad petitionem haereditatis posset accedere. Plurima quidem adversus innocentiam machinabatur, sed in omnibus his mentita est iniquitas sibi. Eoque innotuit, quia Deus verax est, quod fidem, quam Deo suo, dominoque terreno non servavit, eam nequaquam reperit in subjectis. Eadem namque mensura remensum est ei, qua ipse aliis praemensus fuerat, ac si omnes apud Ennium didicissent, Neque dedi, neque do infideli cuiquam fidem. Sed cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
tocius eui. si collate iaui gracie
uirtutum in finem cohe funt
ierita. Rex optinius apũd bri¬
tanuas normanorum et aqui¬
tanorum dux felicissuus. et
primius tam amplitudine rez
ꝙͣ spleũdore uirtutum. ꝙͣ strenuꝰ
ꝙͣ magnificus ꝙͣ prudeus et
modestus ab lp̃a ut Ita dicami
infancia fuerit. nam ip̃e liuor
sile aut dissilare pi cum oꝑa
recencia et mainfesta sini et a
britanmarum sinibus ad hispa¬
me limites uirtutis sue ꝓteu¬
derit et contimauerit titulos
I. ingenium et rerum prudẽcia
uelox aute pilos ueinit dicenda
tacendaqz callet et pous est in¬
grinu uicio prefigere reca¬
¶ Uolens uamqz deus gentis
preuaricatricis puire mali¬
ciam rupto federe quõd iuraͭ ͦ
procerum cum filia leonis in¬
sticie firmatum fuerat nouo¬
rum permisit sublunari fauo¬
rem. Et in regno alieuo regna¬
re hominen contemptoren
boui et equi cuius consiluun
insatuatum est ab iuicio cuiꝰ
causa in inquitate et perfidia

Expanded text:
totius aevi, si collatae jam gratiae totius aevi, si collatae jam gratiae virtutum in fine cohaeserint merita, rex optimus apud Britannias, Normannorum, et Aquitanorum dux felicissimus, et primus tam amplitudine rerum, quam splendore virtutum, quam strenuus, quam magnificus, quam prudens et modestus, ab ipsa, ut ita dicam, infantia fuerit, nec ipse livor silere aut dissimulare potest, cum opera recentia, et manifesta sint, et a Britanniarum finibus ad Hispaniae limites, virtutis suae protenderit et continuaverit titulos. Scilicet ingenium, et rerum prudentia velox Ante pilos venit, dicenda tacendaque callet, Et potis est nigrum vitiis praefigere theta. Volens namque Deus gentis praevaricatricis punire malitiam, rupto foedere, quod juramento procerum cum filia Leonis justitiae firmatum fuerat, novorum permisit sublimari favorem, et in regno alieno regnare hominem contemptorem boni et aequi, cujus consilium infatuatum est ab initio, cujus causa in iniquitate et perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
ris. dicatur mons harbarue
aut barbarorum. ¶Transeo ad
successorem eius henricunt in¬
ditum regem qui leo iusticie
appellatus est quem sicut pri¬
blice uotum est non modo brbes
sed et turres gallie timuerunt
sed qualiter regem francor
conumisso prelio fregerit et fu¬
gauerit qui a ꝑcelebre est et uic¬
torie illuis in utroq regno que
publio prelio inter fuerunt plu¬
rii testes extant ne replicare
notissunci tediosum sit scient̾
pretereo. ¶ Normanorum
ducem uirum bellicosum. ar¬
uus streuirum qui Ihero solina
liberata rediera sub umbra
nominis. quo modo ceperit aliem
regui ingressus teriinos refer¬
re. superuacaneun credo. cum
etiam iumores eundent captũ
uideruit in custodia publica ha¬
bita tauien estunacoe diguiͭ
et sanguis. ¶Testantirr hoc
normannorum proceres. alii cap¬
ti alii incarcerati alii ex heredati¬
usqz in hodierium diem sed et
sepulcrum caꝑtini ducis apũd
nos est. ¶ Postremo ne longe
petantur exempla nepos illius

Expanded text:
ris, dicatur mons barbarus ris, dicatur mons barbarus aut barbarorum. Transeo ad successorem ejus Henricum inclytum regem, qui leo justitiae appellatus est, quem, sicut publice notum est, non modo urbes, sed et turres Galliae timuerunt. Sed qualiter regem Francorum commisso praelio fregerit et fugaverit, quia percelebre est, et victoriae illius in utroque regno, qui publico praelio interfuerunt, plurimi testes exstant, ne replicare notissima taediosum sit, scienter praetereo. Normannorum ducem virum bellicosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redierat, sub umbra nominis, quomodo ceperit alieni regni ingressus terminos, referre supervacaneum credo, cum etiam juniores eumdem captum viderint in custodia publica, habita tamen aestimatione dignitatis et sanguinis. Testantur hoc Normannorum proceres, alii capti, alii incarcerati, alii exhaeredati, in hodiernum diem. Sed et sepulcrum captivi ducis apud nos est. Postremo, ne longe petantur exempla, nepos illius
Abbreviated transcription (Latin):
so seruione ꝓpouam ¶ Cuudus
quanta uirtute anglorum da¬
cos d auos ue fregerit motusqz
compescuerit noricorum. uel ex
eo ꝑspicuum est quod obegre¬
gie uirtutis meritum. quam
ibidem potenter et patenter
exercit cantia nr̃a pͥme cohor¬
tis honorem et p̾mos congres¬
sus hostium usq in diem ho
diernum in omibus preliis
optinet. ¶Prouincia quoq
seuoriana que moderno usu et
nonune ab incolis wilte sira
uocatur. eõdem uire sͥ uendicat
cohortem subsidiariam. adiecta
s deuonia et cormubia ad tpra
ura descendo. Rex anglorum
qui rusus cognomnatus est
aruus quidem streuiius. sed par
religiosus et qui persecucione
sanctorum precipue sancti au¬
seluius cautuarum. spiculum
iuidie quo suffocatus est. in se
bisus est ꝓuocasse. Is inꝙͣ ceno¬
maniuun expugnauit. comitẽ
cepit nec tamen diguatus est
enn carcerali custodie mancipa¬
re tantoqz operi accestabitur in
perpetinim mons barbatus. aut
si alio nouime censere malue¬

Expanded text:
so sermone proponam. Enudus so sermone proponam. Enudus quanta virtute Anglorum, Dacos Danosve fregerit, motusque compescuerit Noricorum, vel ex eo perspicuum est, quod ob egregiae virtutis meritum, quam ibidem potenter et patenter exercuit Cantia nostra, primae cohortis honorem, et primos congressus hostium, usque in hodiernum diem in omnibus praeliis obtinet. Provincia quoque Severiana, quae moderno usu et nomine ab incolis Wiltesira vocatur, eodem jure sibi vindicat cohortem subsidiariam, adjecta sibi Devonia et Cornubia. Ad tempora nostra descendo: Rex Anglorum, qui Rufus cognominatus est, armis quidem strenuus, sed parum religiosus, et qui persecutione sanctorum, et praecipue sancti Anselmi Cantuariensis, spiculum invidiae quo suffocatus est, in se visus est provocasse; is, inquam, Cenomannum expugnavit, comitem cepit, nec tamen dignatus est eum carcerali custodiae mancipare, tantoque operi attestabitur in perpetuum mons Barbatus, aut si alio nomine censere malue
Abbreviated transcription (Latin):
tum in secuta deuide tempestas
est que graudine et frigore sau¬
cios ab sumpsit. ¶ Dux ipse
breunus cum doloreui uuluer
ferre uou posset pugione ui¬
taui sunuit. nec moueat quẽꝙͣ
ut dictum est in templo uiium
ce appolinem ad ducis inuicti
audaciam cohercendam deleuduq
exercitum qui pernnctente deo
exigentibus culpis hominunt
nultas deleuerat nationes cu
certum sit aerias ptates plun
uequicie sue exercere in illos qui
sane fidei expertes suit et uere
resigiouis Iiquari ¶ Cis nainq
gracia subtrahitur. daturqz ma¬
ligus spiritibus licencia uocendi
cum insi douuno peruuctente
ouiniuo nocere nou possit tiet
si beluit. Et sicut euuangelico
docetur testunonio non impetra¬
ta liceucia non audeant aut que¬
aut irruere in gregen por co¬
rumt¬
te miis remota uidebitur ad
demonstrandam uirtutem gen¬
tis cui non natura sed doctruna
ererciaium ars. Et forte dux de¬
est accedo ꝓpius et ea que fere
sunt omnibus nota compeudio¬

Expanded text:
tum. Insecuta deinde tempestas tum. Insecuta deinde tempestas est, quae grandine et frigore saucios absumpsit. Dux ipse Brennus, cum dolorem vulnerum ferre non posset, pugione vitam finivit. Nec moveat quemquam ut dictum est in templo visum esse Apollinem, ad ducis invicti audaciam coercendam, delendumque exercitum, qui permittente Deo, exigentibus culpis hominum, multas deleverat nationes, cum certum sit aereas potestates plurimum nequitiae suae exercere in illos, qui sanae fidei expertes sunt, et verae religionis ignari. Eis namque gratia subtrahitur, daturque malignis spiritibus licentia nocendi, cum, nisi Domino permittente, omnino nocere non possunt, nec si velint: et sicut evangelico docetur testimonio, non impetrata licentia non audeant, aut queant irruere in gregem porcorumte remota videbitur ad monstrandam virtutem gentis, cui non natura, sed doctrina, exercitium, ars, et forte dux deest, accedo propius, et ea quae fere sunt omnibus nota, compendio
Abbreviated transcription (Latin):
mioribus quoqz ipĩs ad gallos et
britoues a quibus originem con¬
traxerumt uidentur accedere. licet
eos uetustas temporis orbis plaga
situs regiouis conuitus siuitor
quibus sanguine et moribus
diu peruuxti sumi ex magna
parte mutauerit. ¶ Dondum
tamen colorem gallicum caudorẽ
s. hec omnia ad uiciuorum sum¬
litudinem exteriniuasse sussi¬
cuint. ¶ Greci namqz lad. ge¬
lacteus appellatur. et galli qͣi
colore laccei et galathe qui quqz
dicti sunt gallogei iu sinibus
grecie. quos gallorum milicia
occupanit. ¶ Mansit aute i ex̾¬
citus ille breuuo duce triumpha¬
tor et semper inuictus. Donec
insurgere ausus est in deos. Ipi
appoliuis delficum inuadens
templum. ubi cumi in cole dei
opemi suppliciter implorarent
iuuenemi supra humanum mo¬
dumi iusigius pulcritudines
in delubri culiuine conspexerunt
auditus est etiaut stridor arcus
et stre pitus aruiorum subitoet
terre motul pars montis ab¬
rupta gallorum strauit exerci¬

Expanded text:
moribus quoque ipsis ad Gallos et moribus quoque ipsis ad Gallos et Britones, a quibus originem contraxerunt, videntur accedere, licet eos vetustas temporis, orbis plaga, situs regionis, convictus finitimorum, quibus sanguine et moribus diu permisti sunt, ex magna parte mutaverit. Nondum tamen colorem Gallicum, candorem scilicet, haec omnia ad vicinorum similitudinem exterminasse sufficiunt. Graeci namque lac γlacteus appellatur, et Galli quasi colore lactei et Galatae, qui quandoque dicti sunt Gallo-graeci, in finibus Graeciae, quos Gallorum militia occupavit. Mansit autem exercitus ille Brenno duce triumphator et semper invictus, donec insurgere ausus est in deos, ipsum Apollinis Delphici invadens templum. Ubi cum incolae Dei opem suppliciter implorarent juvenem supra humanum modum insignis pulchritudinis in delubri culmine conspexerunt. Auditus est etiam stridor arcus et strepitus armorum. Subito etiam terraemotu pars montis abrupta, Gallorum stravit exerci
Abbreviated transcription (Latin):
apud fluuien alliam ꝯfecit.
ipamqz prbem romam irru¬
pit cepit et cesis patribus et
subacta ytalia iiuasit grecia
pastans omina uiuuersi q
terribilis usq ad delfici appolinis
templum quod situm est in mo¬
te paruaso processit. Ipusqz ap¬
poliuis appetens spolia scuriliter
iocatus ait locupletes deos lar¬
giri homiuibus oportere ¶ Hunc
inꝙͣ tradunt de maiori britama
que ab aduentu saxorim in in¬
sulani appellatur auglia orum¬
dum. ¶. Ipud trogum pompem
in uicesimo reperitur quia seno¬
nes galli commlitones brenu
cumi iii ytaliam uenissemt. thu¬
scos et suis sedibus ecpuletum
uiea coudiderunt urbes egregias
mediolanunt. comn. brixiam.
ueronam. uerganium. triden tu
atqz uincentiam. nam quod ur¬
beni seuensium seuibus sins
et ualitudinariis armentariisqz
construxeruit. nou modo fides
historie sed celebris tradicio est.
ex co quideui ualidior ꝙ seneuies
et liueamentis membrorum et
uenustate faciei et coloris gracia

Expanded text:
apud flumen Alliam confecit, apud flumen Alliam confecit, ipsamque urbem Romam irrupit et cepit, et caesis patribus, et subacta Italia invasit Graeciam, vastans omnia, universisque terribilis, usque ad Delphici Apollinis templum, quod situm est in monte Parnasso, processit, ipsiusque Apollinis appetens spolia, scurriliter jocatus ait: Locupletes deos largiri hominibus oportere, hunc, inquam, tradunt de majori Britannia, quae ab adventu Saxonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud Trogum Pompeium in vicesimo reperitur, quod Senones Galli, commilitones Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridentum atque Vincentiam. Nam quod urbem Senensium senibus suis, et valetudinariis, armentariisque construxerint, non modo fides historiae, sed celebris traditio est, ex eo quidem validior, quod Senenses et lineamentis membrorum, venustate faciei, et coloris gratia,