comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad alterã. Audit post se ꝓpħa uocẽ com¬
motionis magne. qr sic̃ dictum ÷ uerbũ
p̃dicantiũ luctus penitentiũ sequitur.
Audit post se uocẽ alarũ animaliũ. qr ex
ipso luctu penitentiũ oriunt᷑ uirtutes scõrũ.
ut tantomagis in sc̃a actione ꝓficiant. qͣnto
se ante cognitionẽ uite nequit̃ egisse memi¬
ner̃t: S est in his uerbis magna dubitatio.
certe hec eadem scã animalia alis suis se ui¬
cissim feriant. ut ala huiꝰ alterũ. & ala alteriꝰ
istud animal tangat. S quia plerũq in sa¬
cro eloquio ideo aliqͥd obscure dr̃. ut dis¬
pensante mirabilit̾ dõ multiplicit̾ expona¬
tur nos haritati urẽ utraq exponere
largiente dño debemꝰ. Sepe iã alas anima
terã ad alterã ꝑcutit. nͥ qđ aꝑte dat᷑ intel¬
ligi. qr si scã animalia efficimur uirtꝰ in
nob̾ urtutẽ excitat. dum una alterã ad
ꝑfectionẽ pulsat: Ecce enĩ quis habae iã
uerbi dĩ scientiã. atq ꝑ eandem scientiam

Expanded text:
t post se propheta vocem commotionis magnae, quia, sicut dictum est, verbum praedicantium luctus poenitentium sequitur. Audit post se vocem alarum animalium, quia ex ipso luctu poenitentium oriuntur virtutes sanctorum, ut tanto magis in sancta actione proficiant, quanto se ante cognitionem vitae nequiter egisse meminerunt. Sed est in his verbis magna dubitatio, certe haec eadem sancta animalia alis suis se vicissim feriant, ut ala hujus alterum, et ala alterius istud animal tangat. 31. Sed quia plerumque in sacro eloquio ideo aliquid obscure dicitur, ut dispensante mirabiliter Deo multipliciter exponatur, nos charitati vestrae utraque exponere largiente Domino debemus. Saepe jam alas animalteram ad alteram percutit, nisi quod aperte datur intelligi qua, si sancta animalia efficimur, virtus in nobis virtutem excitat, dum una alteram ad perfectionem verbi Dei scientiam, atque per eamdem scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
crebrius cõmittit᷑. eo de ila cõmitentis
animꝰ minꝰ uerecundet᷑: Atq idõ ad tantã
cordis duriciã quandoq peccator ꝑuenit. ut
iã incorruptione sensibił ñ sit : quia qͥ usu
peccandi induruit: nullomͦ corripientis
uerbũ idest manũ palpantis sentit Dic̃
udeȩ quoq crebriꝰ delinq̃nti dr̃. frons
mulieris meretricis facta ẽ. tibi: nolus¬
ti erubescere. Uel certe attrita frõs ẽ. in
huiꝰ mundi actibꝰ assueta. qr sic̃ sũt ñ nul¬
li qͥ quietẽ cunctis mundi p̃miis atq ho¬
norib p̃ponunt: ita ñnulli ut in hoc mun¬
do aliquid eẽ. uideant᷑. t̾renis laboribus
insudant: unsistunt causis. ꝑmiscent᷑
iurgiis. & quãuis se corpore deficere int̃
labores sentiant. amore tam̃ t̾renarũ re-¬
rũ deuicti delectabilit̾ fatigant᷑. Quib ꝑ¬

Expanded text:
crebrius committitur, eo de illa committentis crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut etiam in correptione sensibilis non sit, quia, qui usu peccandi induruit, nullo modo corripiendis verbum, id est, manum palpantis sentit, sicut Judaeae quoque crebrius delinquenti dicitur: « Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere. » Vel certe attrita frons est in hujus mundi actibus assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis mundi praemiis atque honoribus praeponunt, ita nonnulli, ut in hoc mundo aliquid esse videantur, terrenis laboribus insudant, insistunt causis, permiscentur jurgiis, et quamvis se corpore deficere inter labores sentiant, amore tamen terrenarum rerum devicti, delectabiliter fatigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
lunt audire me. In ipso iussionis exordio
quo ꝓpħa ad p̃dicandũ mittit᷑. aꝑte ec
uocatio gentiũ & isrłitarũ repulsio desig
quorũ ñ possis audire sermones. atq sta¬
tim subditur. & si ad illos mittereris ĩpsi
audirẽt te : aꝑte declaratur obedientia
gentiũ. quȩ quandoq p̾dicatoꝵ uoces eẽnt.
sie tarditate sequuturȩ. Et cũ subdit᷑ do¬
mus aut̃ isrł nolunt audire te q nolũt
audire me : udee duricia designat᷑. q̃
uerba p̃dicantiũ ⁊ cognouit ⁊ sequi nolu¬
it. Ignota aut̃ lingua gentiũ ad obȩdi¬
endũ morã ñ fecit : quãuis extranea ab
eloquio legis fuit. Bene aut̃ dr̃ nolunt
audire te qr nolunt audire me : scđm
hoc qđ scriptũ ẽ. qͥ uos sꝑnit me sꝑnit.
Causa quoq cur ñ audiant subinfert᷑ cũ dr̃.
& duro corde. Cũ domꝰ isrł attrita fron
te eẽ. ꝑhibet᷑: quid aliud sentiendũ. qͥd¬
ue cogitandũ ẽ. nͥ qd frontẽ cordis in im¬
pudentia atterit culpa freq̃ns. ut quo

Expanded text:
In ipso jussionis exordio quo propheta ad praedicandum mittitur, aperte et vocatio gentium, et Israelitarum repulsio designquorum non possis audire sermones, » atque statim subditur: « Et si ad illos mittereris, illi audirent te, » aperte declaratur obedientia gentium, quae quandoque praedicatorum voces essent sine tarditate secuturae; et cum subditur: « Domusaudire me, » Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt audire me, » secundum hoc quod scriptum est: « Qui vos spernit, me spernit . » Causa quoque cur non audiant subinfertur cum dicifronte est, et duro corde. » Cum domus Israel attrita frone perhibetur, quid aliud sentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ eorũ. Sic̃ uerecundia laudabił ẽ. ĩ malo:
ita rep̃hensibił ẽ. in bono. ẜrubescere enĩ
malũ sapientia ẽ : bonũ uͦ erubescere fa.¬
tuitas. Unde scriptũ ẽ. Est cõfusio addu.¬
cens peccatũ : & ẽ. cõfusio adducẽs głam.
I enĩ erubescit penitendo mala quȩ fecit:
ad uite lib̾tatẽ ꝑuenit. Q uͦ erubescit
bona facere: ab statu rectitudinis cadit.
atq ad dãpnationẽ tendit. sic̃ ꝑ redẽp¬
torẽ dr̃. Quime erubuerit um eos sermo¬
nes: hunc filiꝰ hominis erubescet. cũ ue¬
nerit in maiestate sua. & s̃ quidã qͥ bo¬
na iã in m̃te concipiunt: s necdũ malis
aꝑte contͣdicunt. Hii nimirũ qr boni sũt
in m̃te. s auctoritatẽ ñ habent in loquu¬
te sentit loqͥ ñ metuit nec erubescit. Un¬
qͥ iacet in uulnere : cur erubescat medi
acsi eis nichil utilitatis loquat᷑. Unde
dura : s unũ horũ p̃ciosũ ẽ. alterũ uile.
Adamas ad ornam̃tũ sumit᷑.: silex ab iti¬

Expanded text:
orum. Sicut verecundia laudabilis est in malo, ita reprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum sapientiae est, bonum vero erubescere fatuitatis; unde scriptum est: « Confusio est adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam . Qui enim erubescit poenitendo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit, qui vero erubescit bona facere, ab statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . CAte concipiunt, sed necdum malis aperte contradicunt. Hi nimirum quia boni sunt in mente, sed auctoritatem non habent in locute sentit loqui nec metuit, nec erubescit. Unqui jacet in vulnere, cur erubescat medicac si eis nihil utilitatis loquatur. Unde dura, sed unum horum pretiosum est, alterum vile, Adamas ad ornamentum sumitur, silex ab iti
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sui loquunt᷑ : ñ de ore dñi. Et rur¬
sũ. Non loquebar ad eos: & ipsi ꝓpħabant.
Q exre quoq colligendum ẽ: quia &e quisqͥs ex¬
positor in explanatione sacri eloquii ut for¬
tasse auditorib placeat. aliquid m̃tiendo
cõponit: sua iñ di uerba loquit᷑. si tamen
placendi uł suadendi studio m̃tiat᷑. Nã
si in uerbis dñicis uirtutẽ reqͥren es. ip.¬
se aliter quã is ꝑquẽ ꝓlata sunc sense¬
ric: etiã sub intellectu alio ȩdificationẽ
liaritatis reqͥrat. dñi sunt u̾ba quȩ narrac.
qr adhoc solum ds̃ ꝑ totã nob̾ sacrã scrip¬
turã loquit᷑. ut nos ad suũ & ꝓximiamo¬
rem trahat. Sequitur. on enĩ ad¬

Expanded text:
. Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam loquitur, ut nos ad suum et proximi amorem trahat. Sequitur: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊iã si relaxet᷑ a labore: sponte redic.
Sic sic quibꝰdã prauis m̃tib nil ẽ. laboriosiꝰ.
quã si eis p̃cipit᷑. ut in huiꝰ mundi actib
ñ laborent. Nã sepe quidã repulsi ab acti¬
one t̾rena dep̃cant᷑ ut redeant. rogant
ut p̃mant᷑: graue se incuri̾sse ꝑiculũ qͥe¬
tẽ putant. Attrita gͦ fronte st̃ qui ñ solum
labores ñ fugiunt: s neq importuni uidi
in laborib qui sibi negant̾ erubescũt. Se

Expanded text:
. Sic quibusdam pravis mentibus nihil est laboriosius quam si eis praecipitur ut in hujus mundi actibus non laborent. Nam saepe quidam repulsi ab actione terrena deprecantur ut redeant, rogant ut premantur, grave se incurrisse periculum quietem putant. Attrita ergo fronte sunt, qui non solum labores non fugiunt, sed neque importuni videri in laboribus qui sibi negantur erubescunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
designantur. Hiber aut̃ inuolutꝰ e. scrip¬
turȩ sacre eloquiũ obscurũ. qđ ꝓfunditate
sententiarũ inuoluitur: ut ñ facile sensu
omũ penetret᷑. S corã ꝓpħa liber expan-¬
ditur. qr corã p̃dicatorib sacri ȩloquii
obscuritas aꝑitur. Inuolutũ librũ manꝰ
dñi porrexerat. cũ apłis dicebat. Simile
factũ ẽ. regnũ celoꝵ homini qͥ seminauit
bonũ sem̃ in agro suo. Cũ aut̃ dormirẽt
homines: uenit inimicꝰ ⁊ suꝑseminauit

Expanded text:
ber autem involutus est Scripturae sacrae eloquium obscurum, quod profunditate sententiarum involvitur, ut non facile sensu omnium penetretur. Sed coram propheta liber expanditur, quia coram praedicatoribus sacri eloquii obscuritas aperitur. Involutum librum manus Dei porrexerat, cum apostolis dicebat: Simile factum est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo. Cum autem dormirent homines, veni
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑ rep̃hensibiles ñ sunt: quia ꝑ suã
uitã quã referunt aliorũ animas ad ui¬
tã querunt. De quib tam̃ sciendum ẽ.
quia nũquã bona sua detegunt. nisi cos
ut dixi aut ꝓrximoꝵ utilitas. aut cerce
nimia necessitas cogat. Unde paulus apłs
cũ uirtutes chorinthiis enumerasset: ad¬
iunxit. Factus sũ insipiens uosme coe¬
gistis. Hit. uͦ aliquando ut necessitate cõ¬
pulsi. in bonis quȩ de se refer̃. ñ aliorũ
utilitatẽ s suam requirant. Dic̃ beatus
iob facta sua enumerat dicens. oculꝰ fui
ceco. & pes claudo. pat̾ eram pauꝑum.
&e causam quã nesciebã diligentissime in

Expanded text:
suam vitam quam referunt aliorum animas ad vitam quaerunt. 20. De quibus tamen sciendum est quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos, ut dixi, aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat. Unde Paulus apostolus cum virtutes suas Corinthiis enumerasset, adjunxit: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Fit vero aliquando, ut necessitate compulsi, in bonis quae de se referunt, non aliorum utilitatem, sed suam requirant, sicut beatus Job facta sua enumerat, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo, pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ psalmistã dr̃. Inebriabunt᷑ ab ub̾tate
domꝰ tue. qr tanto om̃ipotentis dĩ amore
repleti st̃ : ut mutata m̃te sibimet ipsis
extranei eẽ. uideant᷑. implentes qđ scrip¬
tũ ẽ. Qui uult uenire pꝰme: ab neget se¬
met ipsũ: Demet ipsũ abnegat. qͥ mutatꝰ
ad meliora ⁊ incipit eẽ. qđ ñ erat: idesiit
ẽẽ. qđ erat. Sepe aut̃ quosdã uidimꝰ ad
uoce p̃dicationis quasi ex cõuersione con¬
punctos habitũ ñ animũ mutasse: ita
ut religiosam uestẽ sumerent. s ante acta
uitia ñ calcarent: ire stimulis immanit̃¬
ac acrit̃ agitari. maliciȩ dolore in ꝓxi¬
mi lesione feruescere. de ostensis quibꝰ.¬
dã bonis ante humanos oculos suꝑbire.
p̃sentis mundi lucra in hranter quere¬
re. n doloso ext̾ius habitu quẽ sũpser̃¬

Expanded text:
per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quia tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur, implentes quod scriptum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Semetipsum eliora, et incipit esse quod non erat, et desinit esse quod erat. 8. Saepe autem quosdam videmus ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpser
Abbreviated transcription (Latin):
cõmedit uiscera ñ replent᷑: quia & si
m̃te intellectũ sacri uerbi ꝑcipunt.
obliuiscendo nñ seruando q̃ audierint
hȩc in cordis uiscerib ñ reponunt. Hinc
crepat dicens. Ponite corda ura suꝑ uias
urãs. seminastis multũ untulistis parũ.
Comedistis: uñ estis saciati. Bibistis: i ñ
estis inebriati. Multũ corde suo seminat.
s neglegent̃ oꝑando pauea fructificat.
Comedit ⁊iñ saciat᷑: qui uerba audiens lu¬
era uł głam scłi concupiscit. Bene aũt
ñ saciari dr̃: qr aliud mandit. ⁊ aliud esu¬
rit. Bibit ⁊ñ inebriat᷑ qͥ ad uocẽ p̃dicati¬
onis aurẽ inelinat. s mentẽ ñ mutat.
Solet enĩ ꝑebrietatẽ bibentiũ sens mu¬
tari. Qͥ gͦ ad cognoscendũ dĩ uerbũ de¬
uotus ẽ. s ea quȩ sunt huiꝰ scłi adipisci
desid̾at: bibit &e debriatꝰ ñ ẽ. Si enim
ut iã terrena ñ q̃reret. iã uana ⁊ tͣnsitoria
q̃ amauerat ñ amaret. De electis quoq

Expanded text:
cocomente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, haec in cordis visceribus non reponunt. Hinc ominus increpat, dicens: Ponite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum; comedistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati . Multum cordi suo seminat, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat, bibit, et debriatus non est. Si enim ut jam terrena non quaereret, jam vana et transitoria quae amaverat non amaret. De electis namque
Abbreviated transcription (Latin):
corporeũ se dolere p̃dicaret. S uentrẽ do¬
luit: qͥ m̃tis afflictionẽ sensit. S curex¬
emplũ ꝓpħe ꝓferimꝰ. eũ testimoniũ dñi
aꝑtius habeamꝰ: Ꝙ necesse ẽ. ut cũ ꝑse
met ipsam ueritas loquit᷑. ꝓpħa taceat: qr
lucerna claritatẽ ñ habet in sole Aitenĩ.
Qcredit in me sic̃ dic̃ scriptura. flumina
de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiue. Qe enĩ
de mente fideliũ scẽ p̃dicationes deflu¬
unt: quasi de uentre credentiũ aquȩ
uiue flumina decurr̃. Uentris aut uis¬
cera qͥd sunt aliud nͥ m̃tis int̾̃na id recta
intentio. scm̃ desidiũ. humił ad dm. pra
Uent̃ tuus cõmed it. uuscera tua replebun¬
tur: qr cũ mens nr̃a pabulũ ueritatis ac¬
cepit. int̾na nr̃a ñ iã uacua remanent:
ter tuus comedet ⁊inscera tua replebun¬
tur uolumine isto qͥđ ego do tibi. Multi
ienĩ legunt ⁊ ab ipsa lectione ieiunis:
multi uocẽ p̃dicationis audiunt. s pꝰ
uocẽ uacui redeunt. Quoꝵ ⁊ si uenter

Expanded text:
corporeum se dolere praedicaret, sed ventrem doluit, qui mentis afflictionem sensit. Sed cur exemplum prophetae proferimus cum testimonium Domini apertius habeamus? Et necesse est ut, cum per semetipsam Veritas loquitur, propheta taceat, quia lucerna claritatem non habet in sole. Ait enim: « credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre credentium aquae vivae flumina decurrunt. Ventris autem viscera quid sunt aliud nisi mentis interna, id est recta intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis acceperit, interna nostra non jam vacua remanent, Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur volumine isto quod ego do tibi. Multi etenim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem vacui recedunt. Quorum etsi venter
Abbreviated transcription (Latin):
me. ili hominis uade ad domum
eos: quid aliud quã eiꝰ ori frenũ mod̾ami.¬
nis imponit. ne quȩ priꝰ intꝰ ñ audierit
foris dicere p̃sumat: Nã ꝓpħȩ falsi sua ce
non dñi uerba loquebantur: de quibus
scriptũ ẽ. Nolite audire uerba ꝓpħarũ¬

Expanded text:
me: Fili hominis, vade ad domum eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba pr
Abbreviated transcription (Latin):
puniamꝰ. ut ꝑ lam̃ta penitentiȩ ꝑueni¬
amus ad carm̃ uitȩ : ne si affligi mͦ pe¬
nitendo nolumꝰ ue postmodũ sine fine
sentiamꝰ. Nec nr̃orũ uulnerũ multitudo
in desꝑationẽ depͥmat. qr maior :÷ poten¬
tia medici. quã multitudo langoris nr̃i.
Qͥ d ÷ enĩ qđ reparare ad salutẽ ñ possit. qui
potuit omĩa ex nichilo ereare : Unigenitꝰ
qͥppe ẽ. om̃ppotenti patri coeõnus. qͥ cũ eo
uiuit ⁊ regnat in unitate sp̃s scĩ ds: ꝑ¬

Expanded text:
puniamus, ut per lamenta poenitentiae pervenipuniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat in unitate Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi dãpnatis ac repulsis dr̃. Discedite a me
maledicti in ignẽ ȩc̃nũ : qͥ paratꝰ ẽ. dia¬
bolo ⁊ angłis eiꝰ. In hoc itaq uolumine
cuncta quȩ ȩdificant. omĩa q̃ erudiat̃.
scripta c̃tinent᷑. Peccasti enĩ &e iã te pę¬
nitet illicita ꝑpetrasse : ut ad agendam
penitentiã docearis. ibi inuenis lam̃ta.
Sp̃e cȩlestiũ gaudiorũ m̃tẽ eleuare deside¬
ras: ibi ad consolationẽ tuã inuenis carm̃.
S in uͦ & mala ꝑpetrasti. ⁊ hȩc te ñ ꝑpetrasse
penitet. s ceruicẽ m̃tis erigis: ad nullas
pęnitentiȩ lam̃tationes inclinaris. nulla
celestiũ gaudiorũ expectione corrigeris:
uelis nolis ibi scriptũ auditurꝰ es ue ut¬
is quẽ nec timor ad penitentiã humiliat.
nec spes ad suꝑna p̃mia exaltat: dãpna¬
tionassuȩ iã nuc̃ penã ꝓspiciat. ⁊ sine
excufatione in ȩt̾nũ suppliciũ cadat. Qͥd
eiugilemꝰ ad huiꝰmodi uerba uoluminis.
⁊ mala q̃ nos egisse meminimꝰ fletibus

Expanded text:
r: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat. 35. evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad pęnitentiã redit: seq asuis lapsib
bene uiuendo erigit. Quid gͦ iste nisi
usq ad babilonẽ uenit. ⁊ ibi lib̾atusẽ:
qui postq cõfusus m̃te ꝑuersa ꝑpetra¬
uit: hȩc ipsa erubescens mala quȩ fec̃
se contra se erigit. & bene oꝑando ad statũ
rectitudinis redit : In babylone itaq libe

Expanded text:
ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste, nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus? Qui postquam confusus mente perversa perpetravit, haec ipsa erubescens mala, quae fecit, se contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque libe
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. E quid hierłm nͥ uisio pacis:
qͥd baby lonia nͥ confusio uocatur. Qͥs¬
quis uͦ arectis oꝑib in ꝑuersis actib
cadit. qm̃ abono studio ad uitia deflu¬
it : quasi ab hierłm ad babyloniȩ ci¬
uitatẽ uenit. Culm̃ enĩ bone contẽ¬
plationis deseruit: atq in transmigͣtione
cõfusionis iacet. Qđ ilł sepe solet eueni¬
re : qͥ cũ bona agunt in his de sua uirtu¬
te głantur. Unde psalmista ne auisione
pacis. id ÷ abonis oꝑib captiuus ad baby¬
loniã emigraret: dño supplicat dicens. Ad
utor nis ñ emigrabo. Si enĩ in se cõfidet:
auisticiȩ oꝑib cacdendo migrasset. S neq
hii qui abstatu rectitudinis in pͣuã ac¬
tionẽ cecidunt desꝑandi sunc : qr ecce
ꝓpħa ad transmigrationẽ babylonie mit¬
titur. Et ꝑ ꝓpħam aliũ dñs dic̃. & ueiues¬
usq ad babylonẽ : ibi libaberis. Sepe
enĩ quis postꝙ in c̃fusionẽ uitiorũ ceci¬
derit. erubescens mala quȩ ꝑpetrauit

Expanded text:
isio pacis, quid Babylonia nisi confusio vocatur? Quisquis vero a rectis operibus in perversis actibus cadit, quoniam a bono studio ad vitia defluit, quasi ab Jerusalem ad Babyloniae civitatem venit. Culmen enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet saepe evenire qui cum bona agunt, in his de sua virtute gloriantur. Unde Psalmista ne a visione pacis, id est a bonis actibus captivus ad Babyloniam utor meus non emigrabo. » Si enim in se confideret, a justitiae operibus cadendo migrasset. Sed neque hi, qui ab statu rectitudinis in prava actione ceciderunt, desperandi sunt, quia recte propheta ad transmigrationem Babyloniae mittitur, et per prophetam alium Dusque ad Babylonem, ibi liberaberis. Saepe enim, qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudentes. in tribulatione pacientes.
Carm̃ in nocte se dđ habere indicat dicẽs.
⁊ umͥ es refugiũ a p̃ssura quȩ circũdedit
me. exultatio mea redime me acucũ¬
dantib me. Qui enĩ circũdari se ap̃ssu-¬
ris narrat. ⁊ tam̃ dm̃ sibi eẽ. exultatio¬
nẽ nominat. ꝓculdubio carm̃ in nocte
cantat. Qi igitur pene semꝑ in bono
carm̃ componere scriptura sacra cõsu¬
euit : ita nob & iã in hoc loco debet intel¬
ligi. Ue aut̃ in scriptura sacra sepius de
ȩt̾no luctu quã p̃senti solet intelligi. Un¬
de scriptũ ẽ. Ue autẽ impio in malũ. re-¬
tributio enĩ in manu eiꝰ fiet ei.  beatus
iob loquit᷑ dicens. Di impiꝰ fuero ue mͥ

Expanded text:
gaudentes, in tribulatione patientes . gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit, ita a nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dic
Abbreviated transcription (Latin):
brũ ñ ẽ : qr ulecũ carm̃ uliigubre carm̃
dicere possumꝰ. S nos scripture sacrȩ
usũ sequentes. q̃ pene semꝑ carm̃ pone-¬
re in ꝓspis solet: hoc in loco ꝓ bona parte
Tunc moyses & filii isrł cęcunt capm̃ dño.
& cũ dauid uictoriã de hostib fecisset: scri-
ptũ ẽ. Loquutꝰ ẽ. dauid dño uerba car¬
minis huius. Salomon quoq ait. Acetũ
in nitro ⁊⁊ qͥ cantat carmina corde pessi¬
mo. Acetũ qͥppe si mittat᷑ in nitrũ: fer¬
uescit nitrũ ꝓtinꝰ ⁊ ebullit. & ꝑuersa
mens qͣndo ꝑ merepationẽ corripit᷑. aut
ꝑ p̃dicatoris dulcedinẽ bona suadent᷑ :
de correptione fit detĩor. ⁊ inde inmur¬
murationis iniqͥtate suecendit᷑ : unde
debuit ab iniqͥtate cõpesci. ꝑ heliu qͦq
in nocte. Carm̃ qͥppe in nocte ẽ : leticia
in tribulatione. Carm̃ in nocte accipimꝰ:
quando in p̃ssuris p̾sentib de futuris
gaudiis cõsolamur. Carm̃ in nob̾ in noc¬
te ostendebat apłs cũ dicebat. Spe

Expanded text:
bre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus fptum est: « Locutus est David Domino verba carminis hujus . » Salomon quoque ait: « Acetum in nitro, et qui cantat carmina corde pessimo . » Acetum quippe si mittatur in nitrum, fervescit nitrum protinus et ebullit. Et perversa mens quando per increpationem corripitur, aut praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Per Heliu quoque in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe
Abbreviated transcription (Latin):
delicet qr in eo scripta est penitentia
peccatoꝵ. Carm̃ uͦ : q ibi p̾nuntiantur
in luctũ c̃uertat᷑. & gaudiũ in merorem.
Ut̃ aũt de ꝓmissione gaudii sequentis hi¬
larescas : cognosee q̃ in hoc uolumine
sc̃pta sunt carmina laudis et̃nȩ. Beati
qͥ habitant in domo tua đ: in scła scłoꝵ¬

Expanded text:
delicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum. Carmen vero, quia ibi praenuntiantur in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, cognosce quae in hoc volumine scripta sunt carmina laudis aeternae: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in s
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ. quia hec ⁊ plene necdũ cog¬
nouimꝰ. ⁊ tam̃ medullitꝰ amamꝰ. ⁊ in
multis spũalib sensibꝰ quos iã cognoui-¬
mꝰ ueritatis pabulo pascimͣ. Dicat gͦ.
qͥ erat scriptꝰ intꝰ ⁊ foris: qr in sarroeloqͥo
⁊ dictis occultiorib atq sublimioribꝰ sa¬
ciant᷑ fortes. ⁊ p̃ceptis aꝑtioribꝰ nos par-¬
uuli nutrim᷑. Unde scriptũ ẽ. Montes
excelsi ceruis. petra refugiũ eriaciis.
Habitant enĩ in montes intelligentiȩ : qͥiã

Expanded text:
necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelli
Abbreviated transcription (Latin):
de celo ñ caderet. Unde psalmista ubiq in
hoc mundo tẽptationes. eẽ. cõspiciens: q̃si¬
uit locũ quo fugeret s sine dõ inuenire
ñ potuit munitũ. Ex qͣ re & ipsũ sibilo¬
cũ fieri peciit: ꝓpt̃ quẽ locũ quessuit di¬
cens. Esto mͥ in dm̃ ꝓtectorẽ ⁊ in locũmu¬
nitũ ut saluũ me facias. Tolerandi gͦ ubi¬
ꝙͣ sunt ꝓximi : qr abel fieri ñ ualet. quẽ
cam malitia ñ exercet. Unũ uͦ ẽ. ꝓ qͦ uita¬
ri debeat societas malorũ. ne si fortassẽ cor¬
rigi ñ ualent ad imitationẽ trahant: & cũ
ipsi a sua malitia ñ mutant᷑. eos qͥ sibi cõ¬
iuncti fuerint ꝑuertãt. Unde paulꝰ ait.
Corrũpunt mores bonos colloquia mala.

Expanded text:
de coelo non caderet. Unde Psalmista ubique in de coelo non caderet. Unde Psalmista ubique in hoc mundo tentationes esse conspiciens, quaesivit locum quo fugeret, sed sine Deo invenire non potuit munitum . Ex qua re et ipsum sibi locum fieri petiit, propter quem locum quaesivit dicens: « Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias . » Tolerandi ergo ubique sunt proximi, quia Abel fieri non valet, quem Cain malitia non exercet. Unum vero est pro quo vitari debet societas malorum, ne si fortasse corrigi non valeant, ad imitationem trahant, et cum ipsi a sua malitia non mutantur, eos qui sibi conjuncti fuerint pervertant; unde Paulus ait: « Corrumpunt mores bonos co
Abbreviated transcription (Latin):
habemus. Neq enĩ ꝑfecte bonus ẽ. nisi qui
fuerit & cum mał bonꝰ. Hinc beatꝰ iob de
semet ipso asserit dicens. Fr fui dracho¬
nũ. & socius structionũ. Hinc paulus
apłs discipłis dic̃. In medio nationis pͥue
& ꝑuersȩ. int̾ quos lucetis sic̃ luminaria
in mundo. Hinc petrus dñici gregispas
tor dicit. Iustum loth oppressum a ne¬
fandorũ iniusta conuersatione eripu¬
it. Aspectu enĩ & auditu iustus erat.
habitans apd eos qui de die indiẽ ani¬
uͦ cũ de uita ꝓximorũ querim᷑. muta¬
re locũ conamur. secretũ uitȩ remoti¬
oris eligere. uidelicet ignorantes qr si
desit sp̃s non aduuat locꝰ. Idẽ enĩ loth
de quo loquimur. in sodomis sc̃s extitit.
in monte peccauit. Quia autẽ loca m̃¬
tẽ ñ muniunt. ipse humani generis pͥmꝰ
testatur parens : qui ⁊ in paradiso cȩci¬
dit. S minus sunt om̃ia quȩ loqͥmur
ext̾ra. Nã si locꝰ saluare potussẽt: sathan

Expanded text:
habeamus. Neque enim perfecte bonus est, nisi qui habeamus. Neque enim perfecte bonus est, nisi qui fuerit et cum malis bonus. Hinc beatus Job de semetipso asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Paulus apostolus discipulis dicit: In medio nationis et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Hinc Petrus, pastor gregis dominici, ait: Justum Loth oppressum a nefandorum injuria conversatione eripuit. Aspectu enim et auditu justus erat habitans apvero cum de vita proximorum querimur, mutare locum conamur, secretum vitae remotioris eligere, videlicet ignorantes, quia si desit spiritus, non adjuvat locus: idem enim Loth de quo loquimur in Sodomis sanctus exstitit, in monte peccavit . Quia autem loca mentem non muniunt, ipse humani generis primus testatur parens, qui et in paradiso cecidit. Sed minus sunt omnia quae loquimur ex terra, nam si locus salvare potuisset, Satana
Abbreviated transcription (Latin):
ineẽ. poterant peccatorũ spinȩ cõcremant᷑.
Dicatur gͦ. Increduli ⁊ subuersores sunt te¬
cũ: & cum scorpionib habitas. Increduli
scilicet dõ. subuersores uͦ infirmantibus
ꝓximis. scorpiones autẽ ce iã fortibꝰ ac rob¬
tis. quib ⁊ si in facie contradicere ñ presu¬
munt : ex occulto tam̃ uulnꝰ derogationis
inferunt. In creduli quippe simul subuer¬
sores oe scorpiones sunt. qui ⁊ audita ea
quȩ dĩ sunt ñ credunt. ⁊ eos quos p̃ua¬
lent abonis oꝑib subuertunt. & quos
inflectere non ualent occultis machi
camentũ ꝓfert : quos sepe tedet uiue¬
re. dum nolumꝰ cũ malis habitare.
Querimur ⁊ enĩ cur ñ om̃s boni sunt
qͥ nob̾cum uiuunt. Mala proximoꝵ
ferre nolumus. om̃s scõs iam deb̾e eẽ.
decernimꝰ. dũ eẽ. nolumus qđ ex ꝓxxi¬
mis portemꝰ. S hac in rẽ luce dariꝰ
patet. dum malos portare renuimꝰ.
quã multũ adhuc ipsi de bono minꝰ

Expanded text:
esse poterant peccatorum spinae, concremantur. esse poterant peccatorum spinae, concremantur. Dicatur ergo: Increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Increduli scilicet Deo, subversores vero infirmantibus proximis, scorpiones autem etiam fortibus et robustis. Quibus etsi in facie contradicere non praesumunt, ex occulto tamen vulnus derogationis inferunt. Increduli quippe simul et subversores et scorpiones sunt, quia et audita ea quae Dei sunt non credunt, et eos quos praevalent a bonis moribus subvertunt, et quos inflectere non valent occultis machincamentum profertur, quos saepe taedet vivere, dum nolumus cum malis habitare. Querimur etenim cur non omnes boni sunt qui nobiscum vivunt. Mala proximorum ferre nolumus, omnes sanctos jam debere esse decernimus, dum esse nolumus quod ex proximis portemus. Sed hac in re luce clarius patet, dum malos portare renuimus, quam multum adhuc ipsi de bono minus
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Nec mordet a facie. s a posterioribus
nocet. Scorpiones gͦ sunt om̃s blandi ⁊
malitiosi. qui bonis quidẽ in faciẽ ñ resis¬
tunt : s mox ut recesserint derogant. ali¬
os quos ualuerint inflãmant queq pos¬
sunt noxia ĩmittunt. mortifera inferre
occulte non desinunt. Dcorpiones gͦ sunt
qui blandi ⁊ innoxii in facie uidentur: s
post dorsum portant unde uenenũ fun¬
dant. Qui enĩ in occulto feriunt : quasi
mortẽ latent̃ trahunt. Unde etiã ꝑpsal¬
mistã dr̃. Circũdeder̃ me sic̃ apes. ⁊ exar¬
serunt sic̃ ignis inspinis. Apes enĩ iore
mel habent. in aculeo caude uulnꝰ. Ꝙ om̃s
qͥ lingua blandiunt᷑. s latent̃ ex malitia fe¬
riunt apes sunt : qr loquendo dulcedinem
mellis ꝓponunt. s occulte feriendo uulnus
inferunt. Ista uͦ facientes exardescunt sicut
ignis in spinis. quia ꝑflãmas detrahentiũ
nõ iustoꝵ uita comburitur. s si quȩ eis

Expanded text:
rit; nec mordet a facie, sed a posterioribus rit; nec mordet a facie, sed a posterioribus nocet. Scorpiones ergo sunt omnes blandi et malitiosi, qui bonis quidem in faciem non resistunt, sed mox ut recesserint derogant, alios quos valuerint inflammant, quaeque possunt noxia immittunt, mortifera inferre occulte non desinunt. Scorpiones ergo sunt qui blandi et innoxii in facie videntur, sed post dorsum portant unde venenum fundant. Qui enim in occulto feriunt quasi mortem latenter trahunt. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Circumdederunt me sicut apes, et exarserunt sicut ignis in spinis . Apes enim in ore mel habent, in aculeo caudae vulnus. Et omnes qui lingua blandiuntur, sed latenter ex malitia feriunt, apes sunt, quia loquendo dulcedinem mellis proponunt, sed occulte feriendo vulnus inferunt. Ista vero facientes exardescunt sicut ignis in spinis, quia per flammas detrahentium non justorum vita comburitur, sed si quae in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uł celestis regni p̃mia. uł gehennȩ eẽ.
supplicia ñ credunt: in suis prauitatib
dimissi. a fide ce oꝑe &iã alios subuercunt:
ut regnũ qđ ipsi appetere ñ uolunt. nec
alter assequatur. Hii namq cũ tenerio¬
res quosdam bona inciꝑe. mala iã deuita¬
re cognouerint. mͦ irridendo qđ in cęlis
inferni supplicus minatur. mͦ laudando
temporalia. & delectiones p̃sentis scłi callida ꝑ¬
suasione pollicendo: deflectunt mentes in¬
nocentium. eorũq itinera ꝑuertunt. Gau¬
dent si quos potuerint auita reuocare. ad
mortẽ trahere. Letantur in prauitatibus
sius. exultant & in alienis. His nimirũ
pena sua ñ sufficit. qui agunt ut ne soli
moriantur. Ac si fortasse iustum quẽ piam
tante iam uirtutis inuenerint. ut ei loqui
contraria ñ p̃sumart : quia subuersores
eẽ. non possunt. statim scorpiones fiunt.
Scorpio enĩ palpando incedit. ẜ cauda fe¬

Expanded text:
ipsi vel coelestis regni praemia, vel gehennae esse ipsi vel coelestis regni praemia, vel gehennae esse supplicia non credunt, in suis pravitatibus dimissi, a fide et opere etiam alios subvertunt ut regnum quod ipsi appetere non volunt, nec alter assequatur. Hi namque cum teneriores quosdam bona incipere, mala jam devitare cognoverint, modo irridendo quod in coeliinferni suppliciis minatur, modo laudando bona temporalia, et delectationes praesentis saeculi callida persuasione polliciendo, deflectunt mentes innocentium, eorumque itinera pervertunt. Gaudent si quos potuerint a vita revocare, ad mortem trahere; laetantur in pravitatibus suis, exsultant et in alienis. His nimirum poena sua non sufficit, qui agunt ne soli moriantur. At si fortasse justum quempiam tantae jam virtutis invenerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse non possunt, statim scorpiones fiunt. Scorpio enim palpando incedit, sed cauda fe
Abbreviated transcription (Latin):
egisse ⁊ iuolentꝰ ꝓximis atq opp̃ssor pau¬
pum fuisse dicebatur : uir sc̃s int̾ flagel¬
ladi &e humanȩ increpationis uerba de¬
p̃hensus mentẽ suã grauiter coñcutiatq
ad desꝑationis foueã conspexit impelli.
Qui iã iamq cadere poterat. nisi ad memo¬
riã sua bene acta reuocasset. ut ad spem
animũ reduceret: ne opp̃ssus uerbis &
uulnerib in desꝑationẽ perisset. Qd̾ ergo
bona sua enumerat. ñ innotescere alis qͣssi
ex laude desid̾at: s ad spem animũ refor¬
mat. Itaq uisti sicut sine arrogantia lo¬
quuntur aliquando bona quȩ agunt :
ita sine zelo priuate głe detrahentium
sibi linguas redarguunt qr noxia loquun¬
tur. Cũ uͦ lingue derogantiũ corrigi ne-¬
N ec obtrectationis sermo tim̃dus ẽ: nedũ
uituꝑatio ꝑuersorum metuit᷑. rectioꝑis
uia deseratur. Unde nunc hiezechieli ꝓ
increduli ⁊ subuersores sunt tecũ. Minꝰ
autẽ mali eẽnt. si hii qui sunt increduli
subuersores minime fuissent. Quia enim

Expanded text:
 oppressor pauperum fuisse dicebatur, vir sanctus, inter flagella Dei et humanae increpationis verba deprehensus, mentem suam graviter concuti atque ad desperationis foveam conspexit impelli; qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta revocasset, ut ad spem animus reduceretur, ne oppressus verbis et vulneribus in desperatione periret. Quod ergo bona sua enumerat, non innotescere aliis quasi ex laude desiderat, sed ad spem animum reformat. Justi itaque sicut sine arrogantia loquuntur aliqita sine zelo privatae gloriae detrahentium sibi linguas redarguunt, quia noxia loquuntur. Cum vero linguae derogantium corrigi nenec obtrectationis sermo timendus est, ne, dum vituperatio perversorum metuitur, recti operis via deseratur. Unde nunc Ezechieli propincreduli et subversores sunt tecum. » Minus autem mali essent, si hi qui sunt increduli perversores minime fuissent: quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
Et aquȩ quȩ suꝑ cȩlos sunt laudent nom̃
quia alta sacri eloquii idest ea quȩ de na¬
tura diuinutatis uł de ȩt̃nis gaudiis nar¬
rat. nob̾ adhuc nescientib solis angłis
in secreto sunt cognita. Cȩlũ gͦ hoc ⁊ co¬
rã nob̾ extenditur. ⁊ tam̃ in aqͥs su-¬
ꝑiora illiꝰ cõtegunt᷑: qr & quedã sacri

Expanded text:
Et aquae qEt aquae qquia alta sacri eloquii, id est ea, quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen in aquis superiora illius conteguntur, q
Abbreviated transcription (Latin):
bilia ꝓmitat : foris qr uisibilia ꝑ p̃cep¬
torũ suorũ rectitudinẽ disponit. Intꝰ qr
cȩlestia pollicet᷑: foris aut qr t̾rena cõtẽpti¬
bilia qualit̾ sint uł in usũ habenda ułex
desid̾io fugienda p̃cipit. Alia nãq de se¬
eretis cȩlestib loquitur. alia uͦ inextio¬
rib actionib iubet. & ea quidẽ q̃ foris
p̃cipit patent: s illa quȩ de interiorib
narrat plene app̾hendi nequęunt. Un¬
de scriptũ ẽ. Extendens celũ sic̃ pellẽ
qͥ tegis in aquis suꝑiora eiꝰ. Quid enĩ celi
nomine nͥ sacra scriptura designatur :
de qua nob̃ ⁊ sol sapientiȩ. ⁊ luna scien-¬
tiȩ. & ex antiqͥs patrib stelle exẽploꝵ
atq uirtutũ lucent. Qd sic̃ pellis ex¬
tendit᷑. qr ꝑ scriptores suos carnis lingua
formatũ: ante ocłos nr̃os ꝑ uerba doc-¬
torũ exponendo displicatur. Quid uͦ
aquarũ nomine nͥ scĩssimi angłorũ¬
chori signant᷑: De quib scriptũ est.

Expanded text:
bilia promittit; foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus, quia coelestia pollicetur, foris autem quia terrena contemptibilia qualiter sint, vel in usu habenda, vel ex desiderio fugienda, praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plene apprehendi nequeunt. Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis Patribus stellae exemplorum atque virtutum lucent. Quod sicut pellis extenditur, quia, per scriptores suos carnis lingua formatum, ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicatur. Quid vero aquarum nomine, nisi sanctissimi angelorum signantur chori? De quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
matio scłiẽ. Alessores aut angłi sunt. Sic̃
gͦ colligunt᷑ ⁊ iranae ⁊ igni comburunt᷑ :
sic erit in cõsũmatione scłi. Inuolutus
itaq liber expandit᷑. qͣndo hoc qđ obscu¬
re ꝓlatũ fuerat ꝑlatitudiẽ intellectꝰ
apitur. Hunc inuolutũ librũ ueritas ex-¬
pandit. quando in discipłis egit qđ serip¬
tũ ẽ. Tunc aꝑuit ilł sensũ. ut intellige¬
rent scripturas. De quo adhuc libro sub¬
dit᷑. Qͥ erat scriptꝰ intꝰ ⁊ foris. Lib enĩ
sacri eloquii intꝰ scriptꝰ ẽ. ꝑ allegoriã:
foris ꝑ hystoriã. Intus ꝑ spũalẽ intellec

Expanded text:
autem angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania, et igni comburuntur, sic erit in consummatione saeculi . Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . 30. De quo adhuc libro subditur: Qui erat scriptus intus et foris. Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam, foris per his
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ creuissent herbȩ ⁊ fructũ fecissẽt:
tunc apparuer̃ ⁊ zizania. ⁊ reliqͣ quȩ
karitas ur̃a ⁊ iã me reticente reminisci¬
tur. D librũ que inuolutũ ostend̾at:
expandit. cũ hoc qđ ꝑenigniata loq̃bat᷑
exposuit dicens. Qͥ seminat bonũ sem̃. ẽ.
filius hominis. Ager aũt̃ ẽ. mundꝰ. Bo

Expanded text:
 crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania , et reliqua quae charitas vestra etiam me reticente reminiscitur. Sed librum quem involutum 1261 ostenderat expandit cum hoc quod per aenigmata loquebatur exposuit dicens: Qui seminat bonum semen, est filius hominis. Ager aut
Abbreviated transcription (Latin):
cent bona. Illis itaq eulpa ẽ. ꝑuersa age¬
re: istis ⁊ recta reticere. In hoc gͦ cum
mał cciã boni simul dm̃ exasꝑant: qr cũ
ꝑuersa boni ñ inerepant. eis ꝑ suũ silen-¬
tiũ ꝓfitiendi licentiã p̃stant. Sequitur.

Expanded text:
cent bona. Illis itaque culpa est perversa agecent bona. Illis itaque culpa est perversa agere, istis recta reticere. In hoc ergo cum malis etiam boni simul Deum exasperant, quia cum perversa non increpant, eis per suum silentium proficiendi licentiam praestant.
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑ debet m̃te pensare. ne qͥ missus ẽ. lap¬
sos erigere. ipse in pͣuitate oꝑis cũ lapsis
cadat: & pauli hunc apłi sententia feriat
dicens. In quo altum uidicas: te ipsũ cõdẽp¬
nas. Inde balaã dĩ sp̃u repletꝰ adloquendũ.
s tam̃ in carnalẽ uitã suo spũ retentꝰ: de se¬
met ipso loquit᷑ dicens. Dixit auditor sermo¬
nũ dĩ qͥ nouit doctrinã altissimi. ⁊ uisiones
om̃ipotentis uidit. qͥ cadens aꝑtos habet ocu¬
qđ diceret uidit: s recte uiuere cõtẽp¬
sit. Cadens uidelioet in ꝑuerso oꝑe: &
aꝑtos habens oculos in sc̃a p̃dicatione.
Est tam̃ aliud qđ possit intelligi. cur beatꝰ¬
hierechiel qͥ ad p̾dicationẽ mittit᷑. eẽ. ex¬
aspans ꝓhibetur. Nisi enĩ ad loq̃nda
uerba cũ muttebat᷑ obȩdiret: om̃ĩpotentẽ
suo silentio exasꝑaret. Nam sic̃ mali ideo
dm̃ exasꝑant. qr loquunt᷑ uł faciunt ma¬
la: ita ñnũquã boni exasꝑant. qr reci¬

Expanded text:
semper debet mente pensare ne qui missus est lapsemper debet mente pensare ne qui missus est lapsos erigere ipse in pravitate operis cum lapsis cadat, et Pauli hunc sententia feriat dicentis: In quo alterum judicas teipsum condemnas . Unde Balaam Dei spiritu repletus ad loquendum, sed tamuditor sermonum Dei, qui novit doctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens apertos habet ocuquod diceret vidit, sed recte vivere contempsit. Cadens videlicet in perverso opere, et apertos habens oculos in sancta praedicatione. 27. Est tamen aliud quod possit intelligi cur beatus Ezechiel, qui ad praedicationem mittitur, esse exasperans prohibetur. Nisi enim ad loquenda verba cum mittebatur obediret, omnipotentem suo silentio exasperasset. Nam sicut mali ideo Deum exasperant quia loquuntur vel faciunt mala, ita nonnunquam boni exasperant, quia reti
Abbreviated transcription (Latin):
Tiñdi eẽnt: nisi me in suis actib exasꝑarẽt.
De quibꝰ adhuc subditur.oqueris gͦ
uerba mea ad eos: si forte audiant & qͥ¬
escant. quia irritatores st̃. Om̃is qͥ pec¬
cat qͥd aliud quã conditoris sui in se ira¬
cundiã irritat : Et scimꝰ qr quociẽs actu.¬
dm̃ contͣ nos tociens irritamꝰ. S tamen
sustinet. ⁊ clem̃t expectat ꝑ pacientiã. ꝑ
p̾dicatores aũt suos dñs uerbũ nob̃ exhorta¬
tionis p̾rogat. Om̃is autẽ qͥ recta p̾dicat
si auditur. irã irritati creatoris suꝑ p̃ua¬
ricatorẽ popłm placat. Unde necesse ẽ. ut
ipse ñ debeat agere malũ qđ solec in pͦpło
furorẽ conditoris irritare : ꝓpt̃ qđ niã sub¬
dit᷑. Tuaut fili hominis audi quecũq
loquor ad te: ⁊ noli eẽ. exasꝑans. sic̃ domꝰ
exasꝑatrix ẽ : id÷ mala quȩ fieri cõspicis
ipse ñ facias. ne hoc qđ ꝓhib̾e mitteris.
ipse cõmittas. Om̃ĩs enĩ p̃dicator intenta

Expanded text:
uis actibus exasperarent; uis actibus exasperarent; de quibus adhuc subditur: « Loqueris ergo verba mea ad eos, si forte audiant et quiescant, quia irritatores sunt. » Omnis qui peccat, quid aliud quam conditoris sui in se iracundiam irritat? Et scimus, quia quoties actu,Deum contra nos toties irritampatientiam, per praedicatores autem suos verbum nobis exhortationis prorogat. Omnis autem qui recta praedicat, si auditur, iram irritati creatoris super praevaricatorem placat populum. Unde necesse est ut ipse non debeat agere malum quod solet in populo furorem conditoris irritare, propter quod etiam subditur: « Tu autem, fili hominis, audi quaecunque loquor ad te, et noli esse exasperans, sicest. 26. Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc quod prohibere mitteris ipse committas. Omnis etenim praedicator intenta
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. qr in xp̃o iħu neq circũcisio ali¬
qͥd ualet neq p̃puciũ s noua creatura:
Non enĩ magni est meriti si quid foris erga
nos agitur in corpore : s magnoꝑe pen¬
sandũ ẽ. quid agat᷑ in m̃te. Nlam p̃sentẽ
mundũ despicere. ⁊ transitoria ñ amare.
m̃tẽ medullitꝰ in humilitate dõ ⁊ ꝓximo
sternere. contra illatas contumelias pa¬
cientiã seruare. & custodita pacientia
dolorẽ malitiȩ Acorde repellere. egenis
ꝓpͥa tribuere. aliena minime ãbire. ami-¬
cũ in dõ diligere. ꝓpt̃ dm̃ ⁊ eos qͥ iuimici¬
st̃ amare. de afflictione. ꝓximi lugere.
de morte eiꝰ qui inimicꝰ est ñ exultare.
hec ẽ. noua creatura. Quã idẽ magist
gentiũ apd alios qͦq discipłos ingilanti¬

Expanded text:
dicens: Quia in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura ? Non enim magni est meriti si quid foris erga nos agatur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximis sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia malitiae dolorem a corde repellere, egenis propria tribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo diligere propter Deum, et eos qui sunt inimici amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare: haec est nova creatura quam idem magister gentium apud alios