comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea dicent anigmatistae.
Uenite mesebon: & cetera. Qui sint anigmatistae ideo ñ appar&. quia ñ sunt in consuetudi¬
ne litteraturae nr̃ae. neq in ipsis diuinis scripturis fere alio locorepperit᷑ hoc nom̃. Sed quia
uider᷑ quasi canticũ dicere quo cetinerunt bellũ int̾ amorreos & moabitas gestũ. in quoseon
rex amorreoꝵ moabitas suꝑauit. ñ incredibilit̾ putant᷑ isti aenigmatistae sic tunc appellati
quos poetas nos appellamꝰ. eo qͣd poetarũ sit consuetudo atq licentia miscere carminib
d̃ dicit scriptura postea quã isrł uicit amorreos & possedit om̃s ciuitates eoꝵ.¬

Expanded text:
ropterea dicent aenigmatistae, Venite in Esebon, et caetera. Qui sint aenigmatistae ideo non apparet, quia non sunt in consuetudine litteraturae nostrae, neque in ipsis divinis Scripturis fere alio loco reperitur hoc nomen: sed quia videntur quasi canticum dicere, quo cecinerunt bellum inter Amorrhaeos et Moabitas gestum, in quo Seon rex Amorrhaeorum Moabitas superavit, non incredibiliter putantur isti aenigmatistae sic tunc appellati, quos poetas nos appellamus; eo quod poetarum sit consuetudo atque licentia miscere carminibus Quod dicit scriptura, posteaquam Israhel uicit Amorrhaeos et possedit omnes ciuitates eo
Abbreviated transcription (Latin):
neo qđ ietro consiluũ dat genero suo mo¬
ysi ne occupatus iudicus populi & ip̃se & populus consũ maretur consũmati¬
one intolerabili. prima questio est cur hoc d̃ famulum suũ cum quo ipse tan¬
ta & talia loquebat᷑ ab alienigena passus ẽ ad moneri : in quo scriptura nos ad¬
mon& ꝑ quẽ lib& hominem detur consiliũ ueritatis ñ debere contẽpni. Ui¬
dendum etiã neforte ibi uoluerit ds̃ ab alienigena ad monerimoy sen ubi&
sensum indicat cũ ipse ietro eos eligiiussit ad iudicandas causas populi. qui
silium moysi consideranda sunt. dic̃ eñ. Nunc itaq audime. & consilium
dabotibi: & erit ds̃ tecũ. Ubi mͥ uidet significarinimis intentũ humanis
actionib animũ dõ quodam modo uacars : quo fit tanto plenior quanto

Expanded text:
eo quod Iother consilium dat genero suo Moysi. ne occupatus iudiciis populi et ipse et populus consumatur consumptione intolerabili, prima quaestio est, cur hoc deus famulum suum, cum quo ipse tanta et talia loquebatur, ab alienigena passus est admoneri. in quo scriptura nos admonet. per quemlibet hominem detur consilium ueritatis, non debere contemni. uidendum etiam, ne forte ibi uoluerit deus ab alienigena admoneri Moysen, ubi et sensum indicat, cum ipse Iothor eos eligi iussit ad iudicandas causas populi, qui silium Moysi consideranda sunt: dicit enim: nunc itaque audi me, et consilium dabo tibi, et erit deus tecum. ubi mihi uidetur significari nimis intentura humanis actionibus animum deo quodam modo uacuari, quo fit tanto plenior, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
alud est. Siquis uobis euangelixauerit p̃t̃ quã qͥd accepistis. anathema sit. Hinc uulgo dic¬
tũ ẽ : ut deuotatio dicat᷑. Nã deuotare se quẽqũã. nemo fere dicit : nisi maledicens
xlI.

Expanded text:
illud est, Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit . Hinc vulgo ductum est, ut devotatio dicatur: nam devotare se quemquam, nemo fere dicit, nisi maledicens. XLI.
Abbreviated transcription (Latin):
erba quaȩ
dicit moyses ad dñm quare afflixisti populum hunc & ut quid me misisti: ex
enim intraui ad pharaonem loqui in tuo nomine inhunc po
liberasti populum tuum. non contumaciae uerba sunt uel indignationis. sed
inquisitionis & orationis: qđ ex his appar& quae illi dñs respondit. Non
ergo arguit infidelitatem eiꝰ. sed quid sit facturus aperuit.XU. Sacram̃
cum esse dubium ñ ẽ : qđ scriptura uolens originem moysi
asymeon. inde aleui : ultra ꝓgressa ñ est: qm̃ ex leui moyses. Hiautem com¬
memorant᷑ quiiam com memorati fuerant in illis septuaginta quinq in quib:

Expanded text:
erba quae dicit Moyses ad dominum: quare adflixisti populum hunc? et ut quid me misisti? ex quo enim intraui ad Pharaonem loqui in tuo nomine,  in hunc populum, et non liberasti populum tuum. non contumaciae uerba sunt uel indignationis, sed inquisitionis et orationis, quod ex his adparet, quae illi dominus respondit. non enim arguit infidelitatem eius Sacramenti locum esse dubium non est, quod Scriptura volens originem Moysi ad Simeon, inde ad Levi; ultra progressa non est, quoniam ex Levi Moyses. Hi autem commemorantur, qui jam commemorati fuerant in illis septuaginta quinque, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ñ potest aliquando iustũ esse. & quomodo dictũ ẽ ñ moechaberis. Quis autẽ dicat
aliquando moechiã iustã ẽẽ posse: Et ñ furaberis. Scđm diffinitionẽ illã furti. iustũ esse
furtũ numqũa potest. Et ñ occides. Qm̃ cũ homo iuste occidit᷑. lex eũ occidit ñ tu. Nũ quid
a dicipotest cũ homo iuste m̃tit᷑. lex m̃tit᷑. Sed exem pla facium
oñẽ. Mentitae sunt obstetrices agyptiae. & bona illis ds retribuit. Mentita est
ra hab ꝓ exploratorib terrae. & ideoliberata ẽ. An ex quo dictũ ẽ in lege ñ mentie¬
mini. ex illo intelligendũ ẽ nec intali causa licere m̃daciũ in quali causa legit᷑ raab

Expanded text:
factum non potest aliquando iustum esse — et quomodo dictum est: non moechaberis — quia autem dicat factum non potest aliquando iustum esse — et quomodo dictum est: non moechaberis — quia autem dicat aliquando moechiam iustam esse posse? — et: non furaberis — secundum definitionem illam furti iustum esse furtum numquam potest — et: non occides, quoniam cum homo iuste occiditur, lex eum occidit, non tu. numquid ita dici potest: cum homo iuste mentitur, lex mentitur? sed exempla faciunt difficillimam quaestionem. mentitae sunt obstetrices Aegyptiae et bona illis deus retribuit; mentita est Raab pro exploratoribus terrae et ideo liberata est. an ex quo dictum est in lege: non mentiemini, ex illo intellegendum est nec in tali causa licere mendacium, in quali causa legitur Raab
Abbreviated transcription (Latin):
forte qͣd ad maĩ gaudiũ fiebat quo postea fruerent᷑. qͥd ioseph de scipho calumnabat᷑ frĩ¬
b suis. quib etiã explorationis falsũ crim̃ intenderat. quanquã si diffinitionib ista det̃¬
minare temptemꝰ. fortasse furtũ ñ ẽ nisi quando alieno occulte ablato ꝓximꝰ laedit᷑. &
calumnia ñ ẽ nisi quando falsi criminis obiectione ꝓximꝰ ledit᷑. mendaciũ autẽ ñ possumꝰ
dicere tunc tantũ modo ẽẽ. quando ꝓxim̾ ledit᷑. Cũ eni falsũ absciente dr̃. ꝓculdubio m̃da¬
ciũ ẽ siue illo quisquã siue nemoledat᷑. Proinde magna questio de mendacio utrum possit
aliquando iustũ esse m̃daciũ facile solueret᷑. fortasse si sola p̃cepta intuerem᷑ ñ exempla. Nã
isto p̃cepto ab solutius ñ m̃tiemini: Sic enĩ dictũ ẽ quomodo ñ fac

Expanded text:
forte quod ad majus gaudium fiebat, quo post ea fruerentur, quod Joseph de scypho calumniabatur fratforte quod ad majus gaudium fiebat, quo post ea fruerentur, quod Joseph de scypho calumniabatur fratribus suis, quibus etiam explorationis falsum crimen intenderat; quanquam si definitionibus ista determinare tentemus, fortasse furtum non est, nisi quando alieno occulte ablato proximus laeditur, et calumnia non est. nisi quando falsi criminis objectione proximus laeditur: mendacium autem non possumus dicere, tunc tantummodo esse quando proximus laeditur. Cum enim falsum ab sciente dicitur, procul dubio mendacium est sive illo quisquam, sive nemo laedatur. Proinde magna quaestio de mendacio, utrum possit aliquando justum esse mendacium, facile solveretur fortasse si sola praecepta intueremur non exempla. Nam quid isto praecepto absolutius, non mentiemini? Sic enim dictum est quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
horrent homines quinec faciunt nec imitant᷑ . lxuiii. Non furtũ facietis. neq
mentiemini. neq caluniã faci& unꝰ quisq ꝓximo suo. Illud de furto positũ ẽ indecalogo.
autẽ dicit neq mentiemini neq calũniã faci& unꝰquisq ꝓximo. n¬
tinet᷑ qͣd ibi positũ ẽ neq falsum testimoniũ dices aduersus ꝓximũ tuũ. qm̃ neq calũna
sine m̃dacio fieri potest. qͣd falsi testimonii generalitate concludit᷑. Sedutrũ hȩc aliqua con¬
pensatione ad mittenda sint magna quaestio ẽ : sicut de m̃dacio pene om̃ib uidet᷑ qͣdubi
nemo laedit̾ ꝓsalute m̃tiendũ ẽ. Utrũ gͦ ita & de furto. an furtũ fieri potest ubi nullus ledit᷑:
Quin immo fieri potest etiã quando ei cuifit consulit᷑.tam quã si quisq hominũ uolentise occi¬
dere gladium furet᷑. Nam calumnia nescio utrum cuiqũa ad eiꝰ utilitatẽ fieri possit. nisi

Expanded text:
horrent homines qui nec faciunt nec imitantur. LXVIII. Ib. XIX, 11. Non furtum facietis neque mentiemini, neque calumniam faciet unusquisque proximo. Illud de furto positum est in Decalogo. Quod autem dicit, Neque mentiemini, neque calumniam faciet unusquisque proximo, tinetur quod ibi positum est, Neque falsum testimonium dices adversus proxi mum tuum, quoniam neque calumnia sine mendacio fieri potest, quod falsi testimonii generalitate concluditur. Sed utrum haec aliqua compensatione admittenda sint, magna quaestio est, sicut de mendacio pene omnibus videtur, quod ubi nemo laeditur, pro salute mentiendum est. Utrum ergo ita et de furto? An furtum fieri potest ubi nullus laeditur? quin imo fieri potest etiam, quando ei cui fit consulitur, tanquam si quisque hominum volenti se occidere gladium furetur. Nam calumnia, nescio utrum cuiquam ad ejus utilitatem fieri possit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ irasceris filiis populi tui. Sic eni recte ira diffinita ẽ. qͥd sit ulciscendilibido. Quidã uͦ codices ha
bent & ñ uindicabit᷑ manꝰ tua. id est ne arguendo uindicarete uelis: sed potius consulere illi quẽ
arguis .lxxi. E

Expanded text:
non irasceris filiis populi tui. sic enim recte ira definita est, quod sit ulciscenon irasceris filiis populi tui. sic enim recte ira definita est, quod sit ulciscebent, Et non vindicabitur manus tua: id est, ne arguendo vindicare te velis, sed potius consulere illi quem arguis. LXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
poximũ. ad hoc unũ referenda sunt qͥd dictũ ẽ ñ nocebis ꝓximo. Ilã qd sequit᷑ ñ rapies. nisi ad hoc refe¬
rat᷑ ne rapiendo noceat᷑. Aliquando euenit. ut ñ rapiendo quisq noceat. Nã gladius in sanienti rapiendus
ẽ : & si ñ fecerit quis ut oportuerit magis nocuerit. Ixx Quid est qd cũ sup̃ dixiss& ñ odioha¬
bebis fratrẽ tuũ in animo tuo arguendo argues pximũ tuũ & ñ accipies ꝓpt̃ ipsũ peccatũ consequent̃
adiunxit & ñ uindicat᷑ manꝰ tua : utrũ ꝑeo qd ẽ ñ punit᷑. animo eñĩ bono facies cũ disciplinã peccati
pximo mponis : ne accipies peccatũ eiꝰ neglegendo. Ad hoc enĩ ꝑtin& qd ante posuit ñ odio habebis
aris. Nam quid ẽ aliud uindicari uelle. nisi laetari uel consolari de alieni malo: Et ideo dictũ est

Expanded text:
proximum, ad hoc unum referenda sunt, quod dictum est: non nocebis proximo. nam quod sequitur: non rapies, nisi ad hoc refeproximum, ad hoc unum referenda sunt, quod dictum est: non nocebis proximo. nam quod sequitur: non rapies, nisi ad hoc referatur, ne rapiendo noceatur, aliquando euenit, ut non rapiendo quisque noceat. nam gladius insanienti rapiendus est: et si non fecerit quis ut oportuerit, magis nocuerit. Quid est quod, cum supra dixisset: non odio habebis fratrem tuum in animo tuo; arguendo argues proximum tuum et non accipies propter ipsum peccatum, consequenter adiunxit: et non uindicatur manus tua? utrum proximo imponis, ne accipias peccatum ejus negligendo. Ad hoc enim pertinet quod ante posuit: Non odio habebis aris? nam quid est aliud uindicari uelle nisi laetari uel consolari de alieno malo? et ideo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
eisse mentita: Sed magis credibile ẽ quia iniustum erat mendaciũ ideo phibitũ . ñ quia phi¬
bitũ ideo factũ iniustum. Forcassis gͦ sicut de obstetricib dyxmmi. ñ hoc in eis remuneratũ qͣd men¬
tite sunt : sed qͥd in fantes hebreos liberauerunt. ut ꝓpt̃ hanc misericordiã illud poccatũ ueniale
In factũ : ñ tam̃ existimet᷑ ñ fuisse peccatũ. Sic etiã de ra ab intelligendũ ẽ remuneratã in illa libera¬
tione exploratoꝵ. ut ꝓpt̃ eandẽ exploratione uenia sit data m̃ dacio. Vbi autẽ uenia dat᷑. manifestũ
hominũ fiant ita ueniã posse concedi: multa enĩ mala intolerabilia & nimiũ detestanda istũ sequun¬
t errore .Ixuiiii. Non nocebis ꝓximo. Siquid sit nocere & ñ nocere pater& hominib. hoc
generale p̃ceptũ ad mnocentiã retinendã fortasse sufficer&. Om̃a eni quaȩ ꝓhibent᷑ cõmitti in

Expanded text:
esse mentita? sed magis credibile est. quia iniustum erat mendacium, ideo prohibitum. non quia prohibitum, ideo factum iniustum. fortassis ergo, sicut de obstetricibus diximus, non hoc in eis remuneratum, quod mentitae sunt, sed quod infantes Hebraeos liberauerunt. ut propter hanc misericordiam illud peccatum ueniale sit factum, non tamen existimetur non fuisse peccatum: sic etiam de Raab intellegendum est remuneratam in illa liberationem exploratorum, ut propter eandem liberationem uenia sit data mendacio. ubi autem uenia datur, manifestum est si propter liberationes hominum fiant, ita ueniam posse concedi. multa enim mala intolerabilia et nimium detestanda istum consequuntur errorem. Non nocebis proximo. si quid sit nocere et non nocere pateret hominibus, hoc generale praeceptum ad innocentiam retinendam fortasse sufficeret. omnia enim quae prohibentur committi in
Abbreviated transcription (Latin):
efecit autẽ aqua de
utre. & proiecit puerum sub unã abietem & discessit: & sedere coepit contra illũ longe.¬
quantum arcus mittit. Dixit enĩ. Non uidebomortẽ filii mei : & sedit contra eũ. Exclamans
autẽ puer: plorauit. & exaudiuit ds̃ uocem pueri de loco ubierat: & uocauit angłs dĩ a¬
gar de caelo. & dixit ei. Quid ẽ agar : Noli timere. exaudiuit enĩ ds̃ uocem filii tui. imquo ẽ

Expanded text:
efecit autem aqua de utre et proiecit puerum sub unam abietem; et discessit et sedere coepit contra illum longquantum arcus mittit; dixit enim: non uidebo mortem filii mei. et sedit contra eum. exclamans autem puer plorauit. et exaudiuit deus uocem pueri de loco ubi erat. et uocauit angelus dei Agar de caelo et dixit ei: quid est, Agar? noli timere; exaudiuit enim deus uocem filii tui de
Abbreviated transcription (Latin):
tem quaritur utrum arca tam magna centum annis potuerit fabricari a quat¬
tuor hominib id est noe & trib filuis eius. Sed si non potuerit. non erat mag¬
nũ fabros alios adhibere. quamuis operis sui mercede accepta non curauerint
utrum eam noe sapienter anuero in aniter fabricar&. & ideo non in eam intrauerint.
quia non crediderunt quod ille crediderat. Ui.
tione loqueretur. inferiora bicamerata & tricamerata f cies ea. Nonenim inferio¬
ra futura erant bi camerata & tricamerata. sed in hac distinctione totam instructurã
appellauit tricamerata. In prima quippe habitatione id est inferiorib semel came¬
ita erat arca. in scđa uero habitatione supra inferiorem iam bican
in tertia supra scđam sine dubio tricamerata erat

Expanded text:
tem quaeritur utrum arca tam magna centum annis potuerit fabricari a quattuor hominibus, id est Noe et tribus filiis eius. sed si non potuit, non erat magnum fabros alios adhibere, quamuis operis sui mercede accepta non curauerutrum eam Noe sapienter, an vero inaniter fabricaretur; et ideo non in eam intraverint, quia non crediderint quod ille crediderat. VI. tione loqueretur, Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam? Non enim inferiora futura erant bicamerata et tricamerata. Sed in hac distinctione totam instructuram appellavit tricamerata. In prima quippe habitatione, id est in inferioribus, semel camerata erat arca; in secunda vero habitatione supra inferiorem jam bicamerata erat, ac per hoc in tertia supra secundam sine dubio tricamerata erat
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas disputatione requiritur. Exceptis ergo his quaȩ a principio ubi ds̃ celũ
& terram fecisse narratur usq ad dimissionem duorum hominum priorũ depara¬
d sotractari multi pliciter possunt. de quib: alias quantum potuimus disseru¬
imus. Haec sunt quae legentib nobis occurrentia uoluinius litteris attineri
ꝯmodo cain potuerit condere ciuitatem. cum ciuitas alicuiu
tuatur hominum multitudini. illi autem duo parentes & duo filii fuisse
referantur. quorum filiorum ab altero alter occisus est. In cuius occisi locũ.
aliu  esse narratur. An ideo questio est qm̃ qui legunt putant solos tunc fu

Expanded text:
ueritas disputatione requiritur. exceptis ergo his quae a prin- cipio, ubi deus caelum ueritas disputatione requiritur. exceptis ergo his quae a prin- cipio, ubi deus caelum et terram fecisse narratur, usque ad dimissionem duorum primorum hominum de paradiso tractari multipliciter possunt, de quibus alias, quantum potuimus, disseruimus, haec sunt quae legentibus nobis occurrentia uoluimus litteris adtinere. QVAEST. I. Quomodo Cain potuerit condere ciuitatem, cum ciuitas alicui utique constituatur hominum multitudini, illi autem duo parentes et duo filii fuisse referantur, quorum filiorum ab altero alter occisus est, in cuius occisi locum alius natus esse narratur. an ideo quaestio est, quoniam qui legunt putant solos tunc fu
Abbreviated transcription (Latin):
QUAE APPELLANTUR CANONI CAS
legendo & cum aliis codicib scđm septuaginta in terpretationem
conferendo ꝑcurreremus. placuit eas questiones quȩ in mente ue¬
ent siue breuiter com memorando uel etiam ꝑ tractando tan¬
Umodo ꝑponerentur siue etiam qualitercumq tam quã afestinan¬
tib soluerentur stilo alligare ne de moria fugerent. non ut eas satis explicare¬
mus sed ut cum opus ess& possemus inspicere. siue ut ad moneremur quid ad¬
huc ess& requirendum. siue ut exeo quod iam uidebatur inuentum ut
ramus essemus & ad cogitandum instructi: & ad respondendũ parati. Siquis
igitur haec legere propter incultum in nr̃a festinatione sermonem non fasti¬
dierit quas questiones ꝓpositas inuenerit nec solutas. non ideo sibi nihil col¬
latum put&. Honnulla enim pars inuentionis est nosse quid queras. quarum
solutio autem placuerit: non ibi uile contẽpnat eloquium. sed de aliqua par¬
ticipatione doctrinae potius gratuletur. Non enim disputatio ueritate. sed

Expanded text:
appellantur canonicae legendo et cum aliis codicibus secundum Septuaginta interpretationes conferendo percurreremus, placuit eas quaestiones, quae in mentem uenirent, siue breuiter commemorando uel etiam pertractando tantummodo proponerentur siue etiam qualitercumque tamquam a festinantibus soluerentur, stilo alligare. ne de memoria fugerent: non ut eas satis explicaremus, sed ut, cum opus esset, possemus inspicere, siue ut admoneremur quid adhuc esset requirendum, siue ut ex eo quod iam uidebatur inuentum, ut poteramus, essemus et ad cogitandum instructi et ad respondendum parati. si quis igitur haec legere propter incultum in nostra festinatione sermonem non fastidierit, quas quaestiones propositas inuenerit nec solutas, non ideo sibi nihil conlatum putet; nonnulla enim pars inuentionis est nosse quid quaeras. quarum autem solutio placuerit, non ibi uile contemnat eloquium, sed de aliqua participatione doctrinae potius gratuletur; non enim disputatio ueritate sed
Abbreviated transcription (Latin):
đ aut sequit᷑ & dicit. & exur& suꝑ illud sacerdos ligna
mane & stipabit suꝑillud holocaustũ & suꝑ pon& suꝑ illud adipem salutaris¬
& ignis semꝑ ardebit suꝑ illud & non extinguetur. uidendũ est utrũ mane
mane cotidie uoluerit intelligi ut millus dies p̃termittet᷑ quonon inueniret̾

Expanded text:
 autem sequitur et dicit, Et exuret super illud sacerdos ligna mane mane, et stipabit super illud holocaustum, et superponet super illud adipem salutarist ignis semper ardebit super <altare>, non extinguetur, uidendum est utrum "mane mane" cotidie uoluerit intellegi, ut nullus dies praetermitteretur, quo non inueniret
Abbreviated transcription (Latin):
ixit aut̃
dñs ad moy sen. Ecce ego pluam uobis panes decaelo. & exi& populus & colligi
unius diei indiem. ut tẽptem illos si ambulabunt inlege mea annon. Temip¬
tatio ista ꝓbatio ẽ ñ ad peccatũ seductio. nec ideo ꝓbatio ut ds̃ nouerit. sed
ut ipso ipsis hominib ostendat quo humiliores fiant ad petendum ad iutoriũ
& agnoscendã dĩ gram¬

Expanded text:
ixit autem dominus ad Moysen: ecce ego pluam uobis panes de caelo; et exiet populus et colliget unius diei in diem, ut temtem illos s ambulabunt in lege mea an non. temtatio ista probatio est, non ad peccatum seductio; nec ideo probatio, ut deus nouerit, sed ut ipsos ipsis hominibus ostendat, quo humiliores fiant ad petendum adiutorium et agnoscendam dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
sunt agyptios. lam hoc factum fuerat ante mortes primogenitoꝵ agyp¬
tioꝵ. sed nunc ꝑ recapitulationẽ repetit᷑. Nã narratũ ẽ. quando factũ esti
fieri quomodo poss&. ut intanto luctu ex mortib suoꝵ
darent ista filus isrł : Hisi forte quis dicat etiã ista plaga ñ fuisse ꝑcussos
aegyptios qui cũ hebreis inhabitabant t̾ram gesen .XTU

Expanded text:
sunt Aegyptios. iam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegypsunt Aegyptios. iam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegyptiorum; sed nunc per recapitulationem repetitur. nam narratum est quando factum est. fieri quomodo posset ut in tanto luctu ex mortibus suorum accommodarent ista filiis Israel, nisi forte quis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos Aegyptios qui cum Hebraeis inhabitabant terram Gessen. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ. Quorumdam enim uita longe inferior a ꝓfessione scõꝵ si habeat ista menda¬
cioꝵ peccata ꝓuectu ipso & indole feruntur. praesertim sibeneficia diuina nondũ
norunt expectare calestia sed circa terrena occupant᷑. Qui autẽ ita uiunt ut eoꝵ con¬
uersatio sicut dicit apłs in caelis sit: ñ eos existimo linguae suae modum quantum
ad ueritatẽ ꝓmendam adtin& falsitatem quae uitandam exemplo illo obstetricũ
debere forinare : sed diligentius de hac questione disserendũ est ꝓpt̾ alia exempla
quae inscripturis reperiunt᷑.¬

Expanded text:
dacium. quorundam enim uita longe inferior a professione sanctorum si habeat ista mendaciorum peccata, prouectu ipso et indole feruntur, praesertim si beneficia diuina nondum norunt expectare caelestia, sed circa terrena occupantur. qui autem ita uiuunt, ut eorum conuersatio, sicut dicit apostolus, in caelis sit, non eos existimo linguae suae modum, quantum ad ueritatem promendam adtinet falsitatemque uitandam, exemplo illo obstetricum debere formare. sed diligentius de hac quaestione disserendum est propter alia exempla quae in scripturis reperiunt
Abbreviated transcription (Latin):
magis aut̃ laboret unusquisq o¬
ꝑando non solum ꝑ seruos. Set eciã
manib suis operando dito non pra¬
ua opera luc̃. set quod bonum est
ut habeat non tm̃i unde iuuat .S

Expanded text:
magis autem laboret unusquisque operando, non solum per servos, sed etiam manibus suis. Operando dico, non prava opera lucri, sed quod bonum est, ut habeat, non tantum unde juvet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui o ꝓpoĩto ad sanctam nuliciam ne¬
nerunt ut placeant ei cui se ꝓbarunt
cum ita iuugeant coiporis et iuite¬
gcitate ualitudinis ut non solum eru¬
diri set eciam oꝑari scõm apostolum
tagione nuicentur non solum non nui¬
tantes obedienciam scoꝵ eimete spacu¬
augustuum itrmam isti qui uacare uo¬
lunt mambus animo uacarent et lin-¬
gioss ueq .ii. tam multos ad oꝑ muta¬
cionem inuitarent si eñ uon tantum
exempla pigra sed eciam muta ꝓpone¬
bere cur ea que sumunt ex laboribus a¬
liori recondunt et seruant uude cotidie
ꝓferunt᷑ cur demeꝵ molunt et coquent
t̾at isti qui ex ewangelio ꝑuerso intellec
incrastinum diem sicut uolatilia ce¬
li aut obcemꝑent apostolo sicut filis di¬
ledi mno utrum faciant quia utrũ¬
istis a ꝑte dicimus siuolatilia celi sic
intelsigentis in ewangelio ut uolitis
operarido mambus nolitis uictum tegu¬
mentũ es ꝓcurare ncħ eciam reponaco
incrastinum sicut nncħ reponint uola¬

Expanded text:
qui eo proposito ad sanctam militiam uenerint, ut placeant cui se probarunt, cum ita uigeant uiribus corporis et integritate ualetudinis, ut non solum erudiri, sed etiam operari secundum apostolum tagione mutantur: non solum non imitantes obedientiam sanctorum quiete opapropter utinam isti, qui uacare uolunt manibus, omnino uacarent et linguis! neque enim tam multos ad imitationem inuitarent, si eis non tantum exempla pigra, sed etiam muta proponebere? cur ea, quae sumunt ex laboribus aliorum, recondunt et seruant, unde cotidie proferatur? cur denique molunt et coquunttar, isti, qui ex euangelio peruerso intellectin crastinum, sicut uolatilia caeli, aut obtemperent apostolo, sicut filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumistis aperte dicimus: si uolatilia caeli sic intellegitis in euangelio, ut nolitis operando manibus uestris uictum tegumentumque procurare, nihil etiam reponatis in crastinum, sicut nihil reponunt uola
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbo dei concimo andies unamimeᷤ
amicos phorus dicentes uidere quo¬
olescentes ne laborent ne militent
no agant aleluid eiuod ꝓsit relictis
rebus nccus mercias secantur et oci

Expanded text:
et verbo Dei: continuo audies unanimes et amicos Pharaonis dicentes: Videte quoolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et oti
Abbreviated transcription (French):
lucias ne dedetis michi tribue tantũ
iuaus necessaria ne forte saciatus
illiciat ad negandum deum et dicam
ꝗiud est dens et egestate conpulsus
fureb et periurem nomen des mei¬

Expanded text:
vitias ne dederis mihi tribue tantum victui meo necessaria ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam quis est Dominus et egestate conpulsus furer et peierem nomen Dei mei
Abbreviated transcription (Latin):
lem ꝑ singulos dies cetenishoris quan¬
tum mn bene moderatis mouastersis cõ¬
sas pplexitates dausaꝵ alienarum pati de
negotus secłarib uel udicando dirim̃¬
dis uł internemendo precidendis Itẽ¬

Expanded text:
lem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis conas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus, vel judicando dirimendis, vel interveniendo praecipiendis
Abbreviated transcription (Latin):
qui corporaliter oꝑerars nolunt out uei
uacent scire desidro oĩomibus inquiũt
et psalims et secciomib et uerbo dei
lis tempoꝵ infirmitatis necessitas cogit
curnon in preceptis apostolitis obseruan¬
dis alicluas ꝑtes tempoꝵ deputamꝰ ex hac

Expanded text:
ari corporaliter nolunt, cui rei uacent scire desidero. orationibus, inquiunt, et psalmis et lectioni et uerbo dei. lis temporum ipsius infirmitatis necessitas cogit, cur non et praeceptis apostolicis obseruandis aliquas partes temporum deputamus? c
Abbreviated transcription (Latin):
endo etas atq debilitas non minqmͣ
etiam uetetundia que ingenuos ꝑdit
maxime si sine suo uicio. S aut la¬
trocimo aut proscripcione aut ca¬
lumpnis qlue habebat amiserit᷑ gͦ ta.¬

Expanded text:
endo aetas, atque debilitas, nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit maxime si non vitio suo, sed aut latrociniis aut proscriptione, aut calumniis quae habebat amisit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
incare. usitatum enim preceptum
erit ut predicatori uerbi di prebeat
necessaria ille cui predicatur fire.¬
ominbus inpendenda est misericordia:
in cluo p̾ponendi sunt iusti elui sunt

Expanded text:
unia. Usitatum enim praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria ille cui praedicatur, quaeOmnibus impendenda est misericordia. In quo praeponendi sunt justi qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
non faciunt ostendãt nobis honines
seruire uolutrib sicut sibi seruirs uo¬
lunt insi capuis et inclusis quibus
fides non habetur ne auolences non
tur ut serui dei in agris alienis rauẽ¬
ti non tantanquam᷑ fures conp̾hũ¬
duntrr. Set tanquam sturm fugarẽ.¬
tam manifessima apostolica precepta
ꝑuertere molumtur aut nõ cogitẽt
in crastinum sicut uolatilia celi at
obtemꝑent sicut filii dilecti uimo
utrui faciant qr uirum ꝯcordat

Expanded text:
 agunt, ostendant nobis homines seruire uolucribus, sicut sibi seruiri uolunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne uolantes non tur, ut servi Dei in agris alienis inventi non tanquam fures comprehenderentur, sed tanquam sturni fugarentam manifesta apostolica praecepta peruertere moliuntur, aut non cogitent in crastinum, sicut uolatilia caeli, ostolo, sicut filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumque concordat
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat tanto cicius elueque ꝑficere crim
bona legit quanto facit cicus quod legit
cui sermo erogandus est et ita occupat
ut manib operan non uacet nunqiuidi
uel de alicuib quescionibus salusbriter
disputare quando ergo non omĩs hoc pꝰ¬
sunt cur sub hoc ob tñ tũc om̃s uacare uo¬
lunt quemeiuã et si om̃s possunt uicissi¬
tudiem facere deberent nou solum ne
ceteri a neccess arũs operid occuparent᷑
set eciam quia susfioit ut audientib

Expanded text:
nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legitcui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
tes ecclesse possideri et ꝓprias ꝑfeccioĩs
set comunes ecclesie facultates et ideo
ommibus que habuerit dimissis aut uen¬
ditis fit rei sue contemptor cum prepo¬
situs fcũs fuerit ecclesse omnum eue
habet ecclesia fit dispensator ¶ ad illd̃¬

Expanded text:
tes ecclesie possideri et proprias perfectionis sed communes ecclesie facultates et ideo quiquis omnibus que habuerit dimissis aut venditis sit rei sue contentor, cum prepositus factus fuerit ecclesie omnium que habet ecclesia efficitur dispensator». 205 D
Abbreviated transcription (Latin):
penditur. luc̃ .xiii. Cum facis pran¬
dium aut cenamꝰ noli uocare ami¬
cos tuos neeine frarres ueque cogda¬
tos necdue uicinos diuites ne forte
et ipsi te remintent et fiat tibi re¬

Expanded text:
 cum facis prandium aut caenam, noli uocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque uicinos diuites, ne forte et ipsi te reinuitent et fiat tibi re
Abbreviated transcription (Latin):
no ħ suple nesciat ñqmͣ ex ħ erĩt ad¬
ult̾a. Si aũt sciat iam adiula ulta
esse nupsit. ex quo cum iuro alieuo
scieus tubau̾it sic in ĩure p̃dc̃oꝵ tam¬
dui quis bone fid̾i possor rectissime d ͦ

Expanded text:
hoc si semper nesciat, numquam ex hoc erit adultera; si autem sciat, iam ex hoc esse incipit, ex quo cum alieno uiro sciens cubauerit. sicut in iure praediorum tamdiu quisque bonae fidei possessor rectissime dici
Abbreviated transcription (Latin):
ille dͥ patit̾ illusiones noct᷑uas ex
cogitauit de amica młre ĩ uocte pa¬
titur lub̾cũ carius Si gͦ ĩquit ibi per¬
cat pccm illud ẽ uolu̾tariũ ab origĩe
uolũtatis qr origĩem hũit a uoluu

Expanded text:
i patitur illusiones nocturnas ex cogitavit de aliqua muliere, in nocte patitur lubricum carnis: si ergo ibi peccat, peccatum illud voluntarium est ab origine voluntatis, quia originem h
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝙ .n. dorsũ ad te poñtes ĩ car¬
nali oꝑt uelut ĩ ubra sua de figĩt
hũt de c̾cũfulgẽcia lucistue sum
bra dũ amatur langͥdiorẽ facit
oculũ aĩe ⁊ ĩualidiorem ad ꝑfend̾¬

Expanded text:
am enim dorsum ad te ponentes, in carnali opere velut in umbra sua defigunturhabent de circumfulgentia lucis tuae. Sed umbra dum amatur, languidiorem facit oculum animi, et invalidiorem ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
In fidelis audiat ut ꝙ ad dicitur toto.
tio errare ꝯspicias risum teu̾e uixpos¬
it ⁊ nõ tã molestũ est ꝙ errans hõ de¬
ridetur s ꝙ auctores nri ab eis qui
bris sunt talia sensisse creduntur ⁊ cũ
nagno eoꝵ eicio de quo tñ. salute satagi¬
nꝰ tanꝙͣ in docti rep̾henduntur atq respu

Expanded text:
infidelis audiat, ut, quemadmodum dicitur, toto coelo errare conspiciens, risum tenere vix possit. Et non tam molestum est, quod errans homo deridetur, sed quod auctores nostri ab eis qui foris sunt, talia sensisse creduntur, et cum magno eorum exitio de quorum salute satagimus, tanquam indocti reprehenduntur atque respu
Abbreviated transcription (Latin):
questione qͥnta cum homo ab homme
occiditur młtũ distas distat utrum fi¬
at nocendi cupiditate uł in iuste adi
auferendi. Sicut fit a latrone an uleis¬
cendi uł obediendi oidine. sicut a rudice
Sicut a carifice an euadendi uł sub¬
ueniendi ncc̃itate sic̃ int̾mut᷑ latͦ a
uiatore hostis a milite ⁊ aliqnͣdo qui
causa mortis fuit pociꝰ est in culꝑa

Expanded text:
etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
operis laborat. illa u̾o sapore intimo uenturã requiem degustat¬
Sunt non nulli qui magnis mun̾ib ditati dũ solius ꝯtempło¬
secretum quietis diligunt. secessum specłonis appetunt. de quo si
districte iudicentur. extantis proculdubio rei sunt ꝙͣtis uenien¬
¶ Sepe em̃ qui contemplari dm̃ quieti poterant occupacõ ub p̾ssi ce¬
ciderunt. et sepe qui occuꝑati hũͣis usibus uiu̾ent. gladio sue qͥe¬
Sepe misericors deus quo suos ten̾e. diligit eo sollicite ab exmis
actiomibus abscondit. nam et płuq patłamilias ad eũ laborez
seruos dirigit. aquo subtiles suspendit. et inde filii sũ rexacc̃e
de cori. sunt unde ẜui in pulu̾e fedantur. ggͥ. libro .xxu. inoꝵ¬
Omĩs qui uno pede claudicat soli illi pedi in intitur ꝙͣ samĩ
h̃t. quia et cui desideriũ t̾renim iam arefcm̃. fu̾it in solo pede
amoris dei tota uirtute se sustinet. et in ip̃o stat. qr pedem a¬
moris seculi ꝙ̃ pon̾e int̾ra ꝯsuen̾at iam a t̾ra suspensũ portat

Expanded text:
operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustatSunt nonnulli qui magnis muneribus ditati, dum solius contemplatiorefugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. De quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt quantis venienSaepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt. Et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quiest, misericors Deus quo suos tenere diligit, eo illos sollicite ab externis actionibus abscondit. Nam et plerumque paterfamilias ad eum laborem servos dirigit, a quo subtiles filios suspendit; et inde filii sine vexatione decori sunt, unde servi in pulvere foedantur. Quod quam recte in qui uno pede claudicat soli illi pedi innititur quem sanum habet, quia cui desiderium terrenum jam arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota virtute se sustinet. Et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi quem ponere in terra consueverat, jam a terra suspensum portat
Abbreviated transcription (Latin):
perum uelut quibustam manib iamiã. ista uocat ꝯsimiandos
in prĩam. In hac contempnitur mũdus in illa uidebr᷑ deꝰ ꝓsꝑid̾.
Quis em̃ nestit ꝙ sicut ociũ studiosũ a carnalibus in effabile
¶ Tria sunt gen̾a meditationũ. unũ in creaturis. unũ in scrip¬
turis. u̾nũ in morib. Primũ surgit ex admiracõne. scd̃m ex
ueritatem. mat̾iam mĩstrat. meditatio. coaptat. or̃o subleuat
op̃o ꝯponit. et contemplatio in ip̃a exultat.¬
fori ad famam. intus ad conscĩam. ut quis expediat. et quid de-¬
ceat. deceat ad ex  ͫ expediat ad meritũ. nob̾ ad m̾itum. pro¬

Expanded text:
operum velut quibusdam manibus januam, illa vocat consummatos in patriam. In hac contemnitur mundus, in illa videbitur Deus.Quis enim nescit quod sicut otium studiosum ineffabilem  Tria sunt genera meditationum, unum in creaturis, unum in scripturis, unum in moribus. Primum surgit ex admiratione, secundum ex veritatem materiam ministrat, meditatio coaptat, oratio sublevat, operatio componit, contemplatio in ipsa exsultat.Foris ad famam, intus ad conscientiam. Foris quid deceat, et quid expediat: deceat ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
lux ueritatis aunititur. quia cũ menti iracundia ꝯfusionis te¬
oras incutit. huic deus radiũ sue cognitionis qui super hũilem¬
esc̾e dr. quia cũ na quietẽ menti subtrahit suã sc̃o spũi hĩtationem
claudit. ciunꝰ recessigne ãuꝰ natuꝰ ad aꝑtã moꝵ ĩ samã ducitur ei
us ad suꝑficiẽ abͥtimo cogitationũ fundam̃to dissipatur. g̾s.¬

Expanded text:
acundiam vestram . Quia cum menti iracundia confusionis tenebras incutit, huic Deus radium suae cognitionis absergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in paradiso. ¶Est ira q̃ nisticiã dei nõ oꝑatur et furori ꝓxͣ. mentis siie
impotẽ facit. in tm̃ ut labia tremant. dentes conc̾pent uultꝰ pallore
mutetur recte q iᵈ laudat᷑ arte tharentim. qui cũ uullico suo iratus
iam te inquit occiderem. nͥ iratus essẽ Ioꝰ̾. suꝑ Ioel ꝓpha.¬
¶Quid iracundo furor suus confert. quẽ seinssimis exagitatũ stimłis
conscĩe. ita ab om̃i consilio ac mte de turbat. ut dũ irascitur ĩ sameͤ cre¬
li .u. moꝵ. ¶ Alñ ira per turbato erĩo. qͣi ex iudicio silenciũ dicit. ut qui
se foris per linguã nõ expͥmit. intꝰ de t̾ĩus ignescit. ut nratus quis col¬

Expanded text:
ietas est. Est ira quae justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud laudatur Archytae Tarentini, qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid refera iracundo furor suus confert, quem saevissimis exagitatum stimulis conscientiae ita ab omni consilio ac mente deturbat, ut, dum irascitur, insanire creliquando ira perturbato animo quasi ex iudicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque con
Abbreviated transcription (Latin):
naties in cor ͤ toto. Nusꝙͣ est recta acties acies luria rubigine
dentes pectora felle irent lingua suffossa ueneno. risus abest nͥ
mentis oculos torꝑe ꝑmittit. ĩ india de tractoꝵ iacob qui in bacło
suo iordanẽ transierat non reduss cũ duabus tums insi eũ in¬
uidia esau agitass. Iosepl ñ imꝑass egypto nͥ ip̃m fr̃m ĩindia
uendidiss. scriptũ quipp  abel esse nõ potest quem caym malitia
Inuidis aliena ꝓsꝑitas adu̾sa. aliena adu̾sitas ꝓspa iudicatur
hii in aliena gratulatione tristantur. In aliena tristicia gͣtulãt
isti suas ĩ aliena pauꝑtate diuitias suã pauꝑtatem ĩ alienis
diuicus metiuntur. isti ã aliene fame serenitatẽ detractionis
nubilo nubilare conantur. aut ens gliam sola taciturintate

Expanded text:
macies in corpore toto, nunquam recta acies, liuent rubigine dentes, pectora felle uirent, lingua est suffusa ueneno. Risus abest, nisi mentis oculos torpere permittit invidia detractorum. Jacob, qui in baculo suo Jordanem transierat, non red iisset cum duabus turmis, nisi cum invidia Esau agitasset. Joseph non imperasset Aegypto, nisi ipsum fratrum invidia vendidisset. Scriptum quippe est, Abel esse non potest, quem Cain invidia His aliena prosperitas adversa, aliena adversitas prospera judicatur. Hi in aliena gratulatione tristantur, in aliena tristitia gratulantur. Isti suas in aliena paupertate divitias, suam paupertatem in alienis divitiis metiuntur. Isti aut alienae famae serenitatem detractionis nubilo nubilare conantur, aut ejusdem gloriam sola taciturnitate
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid si nos hom̃mi consuetudini cepimꝰ excͥpere intꝰ oĩa dissiłia
sint. frod. ppło nr̃a ꝯueniat nõ splendeat tota nec sordeat quid̾
non hẽamus argentũ in quo soli aui celatur a descenderit. s
non puteꝰ fragilitatis iudiciũ auro argentoq caruisse. Id̾¬
Non hemus ista odorifera. nec emptorem decipimus. inch mue̾tur᷑
cũ intrauit pret̾ illa que in fronte suspensa sunt. seueta.33. epła.¬
desũt. sic tuto serpens ⁊̾ pestiferat tractatus dũ riget frigore. nõ dest.
tũ illi uenena. s torpent. multoꝵ crudelitas et hixuria ⁊ ambino ut
paria pessinus audeat fauore forͫ  defficit. Seneca. xlii. epła.¬
quid de alienis moribꝰ et tuis iudices multi sunt obligandi. pauci ot¬

Expanded text:
nsuetudini coeperimus excerpere ? Intus omnia dissimilia sint, frons populo nostra conveniat. Non splendeat toga, ne sordeat quidem. Non habeamus argentum, in quod solidi auri caelatura descenderit, sed non putemus frugalitatis indicium auro argentoque caruisse. Idemus ista odorifercum intraverit, praeter illa, quae in fronte suspensa sunt. Ipsis pdesunt. Sic tuto serpens etiam pestifera tractatur, dum riget frigore; non desunt tunc illi venena, sed torpent. Multorum crudelitas et ambitio et luxuria, ut paria pessimis audeat, fortunae favore deficitur. EaQuod de alienis tractas, ex tuis judices. Multi sunt obligandi, pauci o
Abbreviated transcription (Latin):
ra. ¶ Ira est ꝙͫ mo fert opĩo turbulentus appetitus aufferendi ea q̃
facilitatẽ actionis impediũt id tirco pleꝵq nõ hom̃ibus tm̃. s cala¬
mo irascim᷑ in scribendo. eũq collidimꝰ at frangiiꝰ. et aleatores tesseris.
et pictores penicello et cuiz instr̃o quilz ex quo difficultatẽ se pan arbi¬
tratur. hac a assiduitate irascendi fel cresc̾e ⁊̃ medici affirmãt. c̾m̃to ã
felł rursus et facile et ꝓpe nlłis caĩs exĩitib irascimur. augͥ. ĩ ep̃. ad ne¬

Expanded text:
 quantum mea fert opinio, turbulentus appetitus auferendi ea, quae facilitatem actionis impediunt. itaque plerumque non hominibus tantum, sed calamo irascimur in scribendo eumque conlidimus atque frangimus et aleatores tesseris et pictores penicillo et cuique instrumento quilibet, ex quo difficultatem se pati arbitratur. hac autem assiduitate irascendi fel crescere etiam medici adfirmant. cremento autem fellis rursus et facile ac prope nullis causis existentibus irascimur.
Abbreviated transcription (Latin):
nofius dampnũ. que culpabilior culpa. q̃ penalior peͣ. ħ est eno¬
nec cecitatis abissus. hũane mentis ĩfermus. ꝯtentõis stimłs
corrirationis aculeus. qui sunt in uidie motꝰ. nͥ hũane tranqͥi¬
litatis hostes. mũdane de predationis satellitates cũ laborantis
uigilie hostiles. aliene felicitats extubie. alanus. ibid̾.¬

Expanded text:
poenalior poena? haec est erroneae caecitatis abyssus, humanae mentis infernus, contentionis stimulus, anxietatis aculeus. Qui sunt invidiae motus, nisi humanae tranquillitatis hostes, mentalis depraedationis satellites? animi laborantis vigiliae hostiles, alienae felicitatis excubiae? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui ergo liuoris peste. plene car̾e desiderat illam hereditatẽ diligat
qͣm cohere dũ nũs ñ angustat. g̾g̾. in qͣd̾. omeł.¬
¶ Nil letũ de ꝓprus lib. quia tabescentem mentẽ sua pena sautiat
tanto. fundam̃tum mentis liuore ꝓfundius suffoditur. ut quo alii
ad meliora ꝓperant. eo ip̃o det̾nus ruat. g̾g̾. li .u. moꝵ.¬

Expanded text:
Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et om Nil laetum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, tanto fundamentum mentis lividae profundius suffoditur, ut quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruant qua ru
Abbreviated transcription (Latin):
Insidie sunt subdiuitiaꝵ amplitudine. in sidie ĩ pauꝑtatis angus¬
tus.ille eleuant ad superbiam hee ĩcitant ad querelam temptat
e. laqueus est in securitate. laqueus est in timore. nec int̾est btrũ
aĩmus. qua t̾reuo tenetur affcũ gaudis occupetur. an curus. cũ pa
morib sit. uł sub uana delc̾atione languere uł sub anxia sollicitu¬
dine laborare leo. ppͣ. in .s̾.

Expanded text:
Insidiae sunt in divitiarum amplitudine, insidiae in paupertatis angustiis. Illae elevant ad superbiam, hae incitant ad querelam. Tentat  causa tristitiae. Laqueus est in securitate, laqueus est in timore; nec interest utrum animus, qui terreno tenetur affectu, gaudiis occupetur an curis, cum par morbus sit vel sub vana delectatione languescere, vel sub anxia sollicitudine laborare. CAP. II.
Abbreviated transcription (French):
Om maloꝵ radix est cupiditas. transgressionis mr̃. magr̃a
nocendi. primpilaria ĩquitatis. auriga malicie. sutaria uir¬
tutũ. sedicõnis origo fouea scandaloꝵ.pe. ra. in. s̾.
nas excet et predas bella gerit. et homicidia. symoniace uen¬
dit et ennt. mique petit ⁊ recipit ĩ iuste negociatur. et fen̾a¬
tur. Instaᷤ dolis. et ĩinet fiaudib. dissoluit pactũ. et uiolat

Expanded text:
m malorum radix sit cupiditas , transgressionis mater, magistra nocendi, seminarium iniquitatis, auriga malitiae, sicaria virtutum, seditionis origo, fovea scandalorum. Nescitis? nas exercet et predas, bella gerit et homicidia, symoniace vendit et emit, inique petit et recipit, iniuste negotiatur et feneratur, instat dolis et imminet fraudibus, dissolvit pactum et violat
Abbreviated transcription (Latin):
et quod malus alius petin̾et ip̃e melius expendis. aug̾. in li.¬
¶ Sicut hii qui per in samani inte trauslati sunt nou iam res
ip̃as s passionis sue fantasias uident ĩ ⁊̃ mẽs auari semel uĩ¬
culis cupiditatis astricta sꝑ aurũ. semꝑ argentũ credit. uide¬
¶Cupidus ait ꝙ in nistum est si cũ aliena non ĩ uadam ꝓpͥa
diligentius seruo. o impudens dictu ꝓpria dicis que et quib
reconditi s in hunc mundũ de tulisti. quando in hanc ingres¬
sus es lucem quando de uentre mr̃is existi quib queso fatul¬

Expanded text:
et quod male alius retinet, ipse melius expendis. 50.  MunSicut ii, qui per insaniam mente translati sunt, non jam res ipsas, sed passionis suae phantasias vident, ita etiam mens avari semel vinculis cupiditatis adstricta semper aurum, semper argentum videt, sequid injustum est, si quum aliena non invadam, propria diligentius servo? O impudens dictum! Propria dicis? quae? ex quibus reconditis in hunc mundum detulisti? Quando in hanc ingressus es lucem, quando de ventre matris exiisti, quibus quaeso facul
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sunt qui descrtis uirtutib et nescientes quid sit deus et ꝙͣta sit ma¬
iestas semper eod̾ modo manentis nature magnũ ad se ag̾e putãt
si uniuersam istam corporis molem ꝙͣ mũdum nõcuꝑamus curiosis
¶ Inconsideratione creatinuꝵ non est ualia ⁊ pͦritura curiositas ex̾cẽ
ta. S gradus ad ĩmorlia. et semꝑ manentia faciendus augꝰ nliͦ¬

Expanded text:
 qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosis consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quere celestis planta. p̾ciosio cunctis sanctior uiũsis. oue
nignũ inte quod solum fuit dignũ portare salutis fructimi¬
ber in s̾mone. ¶ Uide quis de deo tuo sencias uide ꝙͥtum de
eo p̾sumas. uide quib brachus uicarie caritatis amandus
et amplectandus sit qui tanti te estimauit ĩmo qui tanti te
fetit. de late̾ .n. suo te formauit qũ pro te in cruce obdormiuit

Expanded text:
 vere coelestis planta, pretiosior cunctis, sanctior universis! O vere lignum vitae, quod solum fuit dignum portare fructum snum? Vide jam quid de Deo tuo sentias, vide quantum de eo praesumas, vide quibus brachiis vicariae charitatis redamandus et amplectendus sit, qui tanti te aestimavit, imo qui tanti te fecit. De latere enim suo te reformavit, quando propter te obdormivit
Abbreviated transcription (Latin):
õ corrgitur. ac̾us nct̃e est arguatur. cu
endus est ut uluu ÷ ꝙ octulte sãnari. nescie maifeste debear
uendari. manifesta rt̃a non sunt occulta correitõe puiganda. p¬
am enĩ sunt enguendi qui palam nocent. ut dũ illi aꝑta obrur¬
gatione sanantia. hii qui eos mutando delinq̾rant corrigaritur dũ
umis corripitur plum eñidantur melius est eñĩ ut ꝓ multoꝵe sal¬

Expanded text:
on corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cumguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum sal